text:
Danaw Victoria
Ti Danaw Victoria (Nam Lolwe iti Luo) ket maysa kadagiti Nalatak a Danaw ti Aprika. Ti danaw ket nainaganan kenni Reina Victoria ti Nagkaykaysa a Pagarian, babaen ni John Hanning Speke, ti immuna a Europeano a nakaduktal ti danaw.
Iti kalawa ti rabaw ti 68,800 kuadrado kilometro (26,600 sq mi), ti Danaw Victoria ket isu ti kadakkelan a danaw idiay Aprika babaen ti kalawa, ken isu ti kadakkelan a tropikal a danaw iti lubong. Ti Danaw Victoria ket isu ti maikadua a kadakkelan a nasadiwa a danum a danaw iti lubong babaen ti kalawa ti rabaw; ti laeng Danaw Superior idiat Amianan nga Amerika ti dakdakkel. Iti termino ti tomo, ti Danaw Victoria ket isu ti maikasiam a kadakkelan a kontinental a danaw, ken aglaon ti danum ti agarup a 2,750 kubiko kilometro (2.2 bilion acre-pié).
Ti Danaw Victoria kaaduam a makaawat ti danumna manipud ti dagus a panagtudo wenno manipud kadagiti ginasut a babbassit a waig. Ti kadakkelan a waig nga gayayus iti daytoy a danaw ket ti Karayan Kagera, a naisanglad ti sabanganna idiay laud nga aplaya ti danaw. Dua akarayan ti pumanaw ti daytoy a danaw, ti Puraw a Nilo (naamammoan a kas ti "Victoria Nilo" gaputa panawanna ti danaw), nga agayus idiay Jinja, Uganda idiay amianan nga aplaya ti danaw, ken ti Karayan Katonga nga agayus idiay Lukaya idiay laud nga aplaya a kumapet ti danaw idiay Danaw George.[1]
Ti Danaw Victoria ket sakupenna ti ababaw a depresion idiay Aprika ken adda ti kaadalem ti84 m (276 ft) ken ti natimbeng a kaadalem ti 40 m (130 ft).[2] Ti pagayusanna a lugar ket sakupenna ti 184,000 a kuadrado kilometro (71,040 sq mi). Ti danaw ket adda ti aplaya ti 4,828 km (3,000 mi), nga adda dagiti isla a mangbukel ti 3.7% ti kaatiddogna,[3] ken nabingbingay kadagti tallo a pagilian: ti Kenya (6% wenno 4,100 km2/1,600 sq mi), ti Uganda (45% wenno 31,000 km2/12,000 sq mi) ken Tanzania (49% wenno 33,700 km2/13,000 sq mi).[4]
Ti danaw ket agsupsuporta ti kadakkelan a panagkalap ti kaunegan a daga ti Aprika.
Dagiti linaon
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Danaw Victoria ket adda, iti las-ud ti heolohiko a pakasaritaannna, ket napan kadagiti panagbalbaliwna a sumakup ti agdama nga ababawg depresion, babaen kadagiti mabalin a serie ti adadu a babassit a danaw.[3] Dagiti heolohiko a bugas a naala idiay lansadna ket mangipakpakita ti Danaw Victoria ket kompleto a namagaan ti saan a basbassit ngem tallo a beses manipud idi naporma.[5] Dagitoy a siklo a panagmagmaga ket mabalin a mainanig kadagiti paawen ti yelo, a dagiti panawen idi ti tudo ket bimasbassit iti sangalubongan.[5] Ti kinaudi a panagmaga ti Danaw Victoria ket idi 17,300 a tawtawen, ken napunno manen idi agarup a rugi ti 14,700 a tawtawen. No maipapana ti heolohiko, ti Danaw Victoria ket ubing pay laeng – nga agarup ti 400,000 a tawtawen – ken daytoy ket naporma idi dagiti agpalpalaud a ayus dagiti karayan ket napennedan babaen ti maysa nga agpangato a naipalladaw nga naukisan a muton.[5]
Daytoy a heolohiko a pakasaritaan ket nagparawad ti dramatiko a cichlid nga esesiasion a mangilaslasin ti ekolohiana, ken dagiti pay dadduma a Nalatak a Danaw ti Aprika,[6] ngem adda dagiti agsuksukisok a mangsuppiat dagitoy, a mangsuppiata a bayat a ti Danaw ictoria ket adda iti kinaababaw idi baetan ti18,000 ken 14,000 a tawtawen, ken nagmaga ti ti maminsan iti dayta a las-ud ti panawen, awan ti ebidensia kadagiti nabatbati nga alog wenno dagiti kalugnakan a makitkita iti kaunegan ti namagaan a labneng. No adda dagiti kastoy a langa, mabalin a bassitda laeng idi, ababaw, balibeg, ken/wenno naapgad, ken isunga adu a maigiddiat manipud ti danaw nga ita nga aldawen ket nakaamponan dagiti sebbangan.[7]
Ti kaababaw ti Danaw Victoria, dagiti napatinggaan a panagayus ti uneg ti karayan, ken ti nalawa a rabawna no maipada ti tomona ket makaaramid daytoy a madanar kadagiti pagbanagan dagiti panagbalbaliw ti klima.
Hidrolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Danaw Victoria ket gangani a nakaalala kadagiti amin a (80%) a danumna manipud ti dagus a panagtudtudo.[3] Ti natimbengan a panagbawbaw ti danaw ket baetan ti 2.0 ken 2.2 metro (6.6 ken 7.2 ft) ti tunggal maysa a tawen, gagani a maninpamindua ti panagtudtudo kadagiti lugar ti igid ti karayan.[8] Idiay Kenya a Sektor, dagiti kangrunaan amakaimpluensia a karayan ket ti Sio, Nzoia, Yala, Nyando, Sondu Miriu, Mogusiken ti Migori. No maitiptipon, dagitoy a karayan ket mangiparawad pay ti adadu a danum iti danaw ngem ti kadakkelan nga agayayus ti uneg a karayan, ti Kagera, a sumrek iti danaw manipud ti laudt.[9] Ti danaw ket rummuar nga agayus idiay Puraw a Nilo ken ti Karayan Katonga, a dagitoy dua ket paset ti akin-ngato a sistema ti karayan ti Nilo.
Ti danaw ket mangipakpakita kadagiti eutropiko a kasasaad. Idi 1990–1991, dagiti konsetrasion ti oksiheno iti nailalaok a tuon ket nangatngato ngem idi 1960–1961, nga adda ti ganganai nga agtultuloy a nakaro a pannakaipasagepsep kadagiti rabaw ti danum. Dagiti konsetrasion ti oksiheno kadagiti [[Hypolimnion|hipolimnetiko a danum] (a kas ti tuoon ti danum nga adda ti sirok iti termoklina, ket saan nga maiwarwaras, ken kankanayon a nalamiis) ket nababbaba dagitoy idi 1990–1991 para iti napapaut a paset ti panawen ngem idi 1960–1961, nga adda dagiti pateg iti basbassit ngem 1 mg tunggal maysa a litro (< 0.4 gr/ku pie) a rumrumsua iti danum nga abababaw ngem 40 metro (130 ft) no maipada iti abababaaw nga irurumsua ti adadu ngem 50 metro (160 ft) idi 1961. Dagiti panagbalbaliw ti pannaka-oksiheno ket naikedkeddeng a kapadpada dagiti panagrukod kadagiti nagatngato ti algasna a biomasa ken panagpataud.[10] Dagitoy a panagbalbaliw ket ngimmatngatao gapu kadagiti adu a rason: dagiti adu a panagur-uram iti kaunegan ti labnengna,[11] iro ken dapo a naideposito kadagiti nawatiwat a paset ti danaw; manipud ti ngimmatngato a taraon a nagayayus ti uneg babaen kadagiti karayan,[12] ken manipud ti ngumatngato a panagrugit a mainaig ti panagtataeng kadagiti igid ti aplayana.
Ti panagawan dagiti cichlid a henero ti Haplochromis ket naipabasol pay iti eutropikasion ti danaw. Ti kalames dagiti tropikal a danum ket agkamkammatalek iti gatad a panakaiyeg a panakailaok dagiti taraon. Dagiti makaimpluensi a karayan ti Danaw Victoria ket mangited laeng ti bassit a taraon iti danaw no mainaig ti kadakkelna. Gapu ti daytoy, kaaduan kadagiti taraon ti Danaw Victoria ket naipagpagarup a naiduldulin kadagiti deposito ti lansad ti danaw.[3][13] No ti agmaymayasa, daytoy mulmula a banag ket agin-inu a malungsot. Dagiti lasag ti ayup ket naparpardasda a malungsot, nupay kasta, isunga ti kalames ti danaw ket agkamkammatalek iti kapardas dagitoy a taraon a maala dagiti ikan ken dadduma pay nga organismo.[13] Adda laeng bassit a panagdudua a ti Haplochromis ket adda idi ti nangruna a papel iti panangisubli kadagiti detrito ken plankton kadagiti panakailalaok.[14][15][16] Adda dagiti 80% dagiti sebbangan ti Haplochromis a mangmangan kadagiti detrito, ken makapada a makabael mangkaan kaniada, dagitoy ket nangirepresenta ti nailet, kaunegan a panag-usar manen a sistema, nga agiyak-akar kadagiti taraon ken biomasa nga agpangato ken horinsontal babaen ti batong ti danum, ken mangtimbeng ti danaw babaen panagkaan dagit itao ken naindagaan nga ayup ken tattao.[14] Ti panagikkat kadagiti Haplochromis, nupay kasta, ket mabalin a nagparawad ti ngumatngato a ka-adda dagiti panagsabong ti alagas,[12][15][16] a mabalin pay a nagtaudan dagiti adu a panakatay ti ikan.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ J.-P. vanden Bossche, G. M. Bernacsek (1990). "Danaw Victoria". Taudan a libro para iti uneg ti daga a rekurso ti pangalapan ti Aprika. Tomo 1. CIFA a Teknikal a Papel Blng. 18/1. Organisasion ti Taraon ken Agrikultura. pp. 83–87. ISBN 92-5-102983-0.
- ^ Nagkaykaysa aPagpagilian, Panagrang-ay ken Panagitunos kadagiti Linteg ti Enbironmento Tomo 1: Reporta iti legado ken Patakder a Banbanag idiay Labneng ti Danaw Victoria, Nagkaykaysa a Pagpagilian, 1999, panid 17
- ^ a b c d C. F. Hickling (1961). Tropical Inland Fisheries. London: Longmans.
- ^ J. Prado, R. J. Beare, J. Siwo Mbuga & L. E. Oluka, 1991. Ti katologo dagiti pamay-an tipanagkalap ekn ramit nga inus-usar idiay Danaw Victoria. UNDP/FAO Rehional a Gandat para iti Panagrang-ay ti Kaunegan a Pangngalapan (IFIP), FAO RAF/87/099-TD/19/91 (En). Roma, Organisasion ti Taraon ken Agrikultura.
- ^ a b c John Reader (2001). Aprika. Washington, D.C.: Kagimongan ti Nalian a Heograpiko. pp. 227–228. ISBN 0-7922-7681-7.
- ^ Christian Sturmbauer, Sanja Baric, Walter Salzburger, Lukas Rüber & Erik Verheyen (2001). "Dagiti panagbalbaliw ti lessad ti danaw ket mangurnos kadagiti henetiko a panagsasabat dagiti cichlid nga ikan kadagiti danaw ti Aprika" (PDF). Ti Molekular a Biolohia ken Ebolusion 18: 144–154. PMID 11158373.
- ^ J. C. Stager & T. C. Johnson (2008). "Ti naladaw a Pleistocene a panamaga ti Danaw Victoria ken ti taudan bukodna nga endemiko a biota". Hidrobiologia 596 (1): 5–16. doi:10.1007/s10750-007-9158-2.
- ^ Simeon H. Ominde (1971). "Rural nga akonomia idiay Laud aKenya". Iti S. H. Ominde. Dagiti Adalen ti Heograpia ti Daya nga Aprika ken Panagrang-ay. Londres: Heinemann Educational Books Ltd. pp. 207–229. ISBN 0-520-02073-1.
- ^ P. J. P. Whitehead (1959). "Ti karayan a panagalapan ti Kenya 1: Probinsia ti Nyanza". Warnakan ti Agrikultura ti Daya nga Aprika ken Pagbakiran 24 (4): 274–278.
- ^ R. E. Hecky, F. W. B. Bugenyi, P. Ochumba, J. F. Talling, R. Mugidde, M. Gophen and L. Kaufman (1994). "Panagikkat ti oksineho iti adalem a danum ti Danaw Victoria, Daya nga Aprika". Limnolohia ken Oseanograpia 39 (6): 1476–1481. JSTOR 2838147.
- ^ R. E. Hecky (1993). "Ti eutropikasion ti Danaw Victoria". Verhandlungen der Internationale Vereinigung für Limnologie 25: 39–48.
- ^ a b c Peter B. O. Ochumba & David I. Kibaara (1989). "Panagpalplaiiw kadagiti asul-berde a sabsabong ti alaga kadagiti nawaya a danum ti Danaw Victoria, Kenya". Warkan ti Aprikano nga Ekolohia 27 (1): 23–34. doi:10.1111/j.1365-2028.1989.tb00925.x.
- ^ a b R. S. A. Beauchamp (1954). "Pangalapan a panagsukisok idiay Daya nga Aprika". Warnakan ti Agrikultura ti Daya nga Aprika 19 (4): 203–207.
- ^ a b Les Kaufman (1992). "Katastropiko a panagbalbaliw kadagiti nabaknang ti sebbanagn a ekosistema ti nasadiwa a danum: dagiti adalen ti Danaw Victoria". Bioscience (warnakan) 42 (11): 846–858. JSTOR 1312084.
- ^ a b Les Kaufman & Peter Ochumba (1993). "Ebolusionario ken koserbasion a biolohia dagiti cichlid nga ikan a kas naipakita babaen dagiti amin a tidda ti ayup idiay akin-amianan a Danaw Victoria". Konserbasion a Biolohia 7 (3): 719–730. doi:10.1046/j.1523-1739.1993.07030719.x. JSTOR 2386703.
- ^ a b Tijs Goldschmidt, Frans Witte & Jan Wanink (1993). "Dagiti agsariap a pagbanagan ti panagiyammo ti Nile perch dagiti sebbangan ti detrivorous/phytoplantivorous iti sublitoral a luglugar ti Danaw Victoria". Konserbasion a Biolohia Biology 7 (3): 686–700. doi:10.1046/j.1523-1739.1993.07030686.x. JSTOR 2386700.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Danaw Victoria idiay Wikimedia Commons
}


c: text/html

text:
Tropiko
Ti tropiko ket rehion ti Daga a mangpalikmut iti Ekuador. Daytoy ket limitado iti latitud babaen ti Tropiko ti Kanser iti akin-amianan a hemisperio iti 23°26′14.3″ (wenno 23.43731°) N ken ti Tropiko ti Kaprikornio iti akin-abagatan a hemisperio iti 23°26′14.3″ (wenno 23.43731°) S; dagitoy a latitud ket maitunos iti pagtayyekan a pakbo ti Daga. Ti tropiko ket makunkuna pay a kas ti tropikal a sona ken ti nabara a sona (kitaen ti heograpikal a sona). Ti tropiko ket mairaman dagiti lugar iti Daga a ti Init ket abutenna ti subsolar a puntos, ti puntos a dagus a ngato iti saan a basbassit ngem maminsan iti las-ud ti solar a tawen.
Ti tropiko ket maisalumina manipud kadagiti sabali a klimatiko ken biomatiko a rehion ti Daga, dagiti akintengnga a latitud ken dagiti rehion ti polar kadagiti aniaman a bangir ti ekuatorial a sona.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tropiko idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sirkulo ti Artiko
Ti Sirkulo ti Artiko ket maysa kadagiti lima a nangruna a sirkulo ti latitud a mangmarka kadagiti mapa ti Daga. Idi 2012, daytoy ti paralelo ti latitud nga agtartaray iti 66°33′45.7″ (wenno 66.56269°) [1] itiamianan ti Ekuador.
Ti rehion ti amianan ti datoy a sirkulo ket ammo a kas ti Artiko, ken ti sona iti abagatanna ket tinawtawagan ti Akin-amianan a Temperado a Sona. Ti kapada a sirkulo ti polar iti Akin-abagatan a Hemisperio ket tinawtawaga iti Sirkulo ti Antartiko.
Ti Sirkulo ti Artiko ket ti akin-abagatan unay a latitud iti Akin-amianan a Hemisperio a ti Init ket mabalin a natalinaay nga agtultuloy iti ngato wenno baba ti horisonte para kadagiti 24 nga oras (iti solstisio ti Hunio ken solstisio ti Disiembre). Iti amianan ti Sirkulo ti Artiko, ti init ket adda iti ngato ti horisonte para kadagiti agtultuloy a 24 nga oras iti saan a basbassit ngem maminsan iti tunggal maysa a tawen (ken isu a makita iti tengnga ti rabii) ken iti baba ti horisonte para kadagiti 24 nga agtultuloy nga oras iti saan a basbassit ngem maminsan iti tunggal maysa a tawen (ken isu a saan a makita iti tengnga ti aldaw). Mapasamak dagitoy idiay Sirkulo ti Artiko, iti pamunganayan, iti eksakto a maminsan iti tunggal maysa a tawen, kadagiti soltisio ti Hunio ken Disiembre. Nupay kasta, iti panagsanay, gapu ti atmosperiko a reprasion ken dagiti anaraar, ken gapu ta ti init ket agparang a kas disko ken saan a tildek, ti paset ti minit titengnga ti rabii ket mabalin a makita iti rabii ti akin-amianan a solstisio ti kalgaw agingggana ti agarup a 50′ (90 km (56 mi)) iti abagatan ti Sirkulo ti Artiko; iti met maipada, iti aldaw ti akin-amianan a solstisio ti kalamiisan, ti paset ti init ket mabalin a makita aginggana ti agarup a 50′ iti amianan ti Sirkulo ti Artiko. Daytoy ket pudno iti pantar ti baybay; dumakkel dagita a patingga kadagiti kangato ti pantar ti baybay, ngem dagiti met kabambantayan a rehion awam met ti dagus a pannakatan-aw ti pudno a horisonte.
Saan a natalinaay ti puesto ti Sirkulo ti Artiko. Daytoy ket dagus nga agdepdepende iti pakbo a pagtayyekan ti Daga, nga agdumaduma kadagiti baetan ti 2° kadagiti 40,000-a tawen ti paset ti panawen, a kangrunaan gapu dagiti puersa ti allon a pagresultaan manipud ti panaglikmut ti Bulan. Ti Sirkulo ti Artiko ket agdama nga agkalkalla-utang nga agpaamianan iti kapardas iti agarup a 15 m (49 ft) iti tunggal maysa a tawen; kitaen ti sirkulo ti latitud para iti adu pay a pakaammo.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Bassit laeng ti tattao nga agnanaed iti amianan ti Sirkulo ti Artiko gapu ti nakaro a klima. Dagiti luagar ket natagtagitaon kadagiti rinibo a napalabas a tawen babaen dagiti indihenio a tattao. Dagiti ginasut a tawen a napalpalabas, adu dagidi tattao nga immakar manipud ti akindaya a Siberia iti ballasiw ti Kipet Bering a napan idiay Amianan nga Amerika ken nagin-inut a nagpadaya ken nagtaeng. Kalpasanna iti nabayagen, iti historiko apanawen, adda met dagiti migrasion kadagiti lugar ti Artiko babaen dagiti Europeano ken dagiti dadduma nga imigrante.
Dagiti tallo a kadakkelan a komunidad iti amianan ti Sirkulo ti Artiko ket mabirukan idiay Rusia ken Norwega: ti Murmansk (populasion 307,257), Norilsk (175,365), ken Tromsø (71,295).
Ti Rovaniemi (idiay Pinlandia), ket naisanglad bassit iti abagatan iti linia, addaan daytoy ti populasion iti agarup a 60,000, ken ti kadakkelan a pagtaengan iti dagus nga ayan ti Sirkulo ti Artiko. Dagiti tattao ti Artiko ket mairaman dagiti Norwego nga addan iti kalakaan a klima, ken kaaduan dagiti puerto idiay Amianan ti Norwega ket awan iti yelo kadagiti amin a paset ti tawen gapu ti Gulf Stream. Ti Tromsø (idiay Norwega) ket addaan kadagiti agarup 71,000 nga agtataeng ken ti Bodø ket addaan iti agarup a 49,000.
Iti pakaigiddiatan, ti kadakkelan a komunidad ti Amianan nga Amerika iti amianan ti Sirkulo ti Artiko, ti Sisimiut (Greenland),ket addaan iti agarup a 5,000 nga agtataeng. Kadagiti komunidad ti Artiko ti Kanada ken Estados Unidos, ti Barrow, Alaska ket ti kadakkelan a pagtaengan nga addaan kadagiti agarup a 4,000 nga agtataeng
Ti Sirkulo ti Artiko ket lumabas iti Taaw Artiko, ti Peninsula ti Eskandinabia, Amianan nga Asia, Akin-amianan nga Amerika ken Greenland. Ti daga idiay Sirkulo ti Artiko ket nabingbingay kadagiti walo a pagilian: Norwega, Suesia, Pinlandia, Rusia, ti Estados Unidos (Alaska), Kanada, Dinamarka (Greenland), ken Islandia (nga idiay ket lumabas iti bassit nga isla ti Grímsey).
Ti lugar iti amianan ti Sirkulo ti Artiko ket agarup a 20,000,000 km2 (7,700,000 sq mi) ken sakupenna ti 4% iti Daga.[2]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti Sirkulo ti Artiko ket lumabas iti:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "''obliquity of the ecliptic (Eps Mean)''". Neoprogrammics.com. Naala idi 2014-05-13.
- ^ William M. Marsh; Martin M. Kaufman (2012). Physical Geography: Great Systems and Global Environments. Cambridge University Press. p. 24. ISBN 978-0-521-76428-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sirkulo ti Artiko idiay Wikimedia Commons
- Terra Incognita: Eksplorasion ti Artiko ti Kanada
- Dagiti karkulo ti temporal a panawen ©2006 babaen ni James Q. Jacobs
- Dagitinaserbi a konstansia"
- ArcticFocus Dagiti kinapudno ken damdamag a maipanggep ti Artiko


text:
Kategoria:Pampanid nga aglaon kadagiti plantilia ti dakamat nga addaan kadagiti nasukatanen a parametro
Daytoy a kategoria ket surotenna dagiti panid nga agus-usar kadagiti plantilia ti dakamat nga agus-usar kadagiti di maus-usar wenno nasukatanen a parametro.
Dagiti plantilia ti CS1 a nabaliwanen nga agusar ti Modulo:Citation/CS1 ket aginayon kadagiti panid iti datoy a kategoria no ti dakamat ket aglaon iti aniaman kadagiti parametro ti
|coauthors=,
|day=, wenno
|month=. Para kadagiti sabali a nasukatanen parametro dagiti nabaliwanen a plantilia nga agiparang kadagiti mensahe ti biddut ken agus-usar kadagiti sabali a pagsurotan a kategoria.
Ti dakamat ket agus-usar kadagiti nasukatanen a parametro (kasisigud a nailemmeng ti mensahe ti biddut)
Kadagiti napalabas a panawen, adda met dagiti nasukatanen a parametro wenno saanen a nasken. No kastoy ti mapasamak, dagiti parametro ket mailasin a kas nasukatanen wenno di maus-usar (deprecated). Maawis dagiti editor nga agusar kadagiti sabali a parametro a makaaramid iti isu met laeng a panggep a kapada dagiti nasukatanen. Dagiti nasukatanen a parametro ti CS1 ket nailista kadagiti sumaganad a tabla ken kakuyog met dagiti maisingasing a parametro.
Ti mangsolbar iti daytoy a biddut, agusar ti sabali a parametro.
Dagiti panid nga addaan iti daytoy a biddut ket automatiko a maikabil idiay Kategoria:Pampanid nga aglaon kadagiti plantilia ti dakamat nga addaan kadagiti nasukatanen a parametro.[a]
Idi las-ud ti panagparang-ay ti Panagdakamat nga Estilo 1, adu kadagiti baro a mensahe ti biddut ket nailemmeng. Dagiti nailemmeng a mensahe ket naiparang idi nairugrugi ti panagparang-ay. Dagiti editor a kumayat a makakita amin a mensahe ti biddut ti CS1 ket mabalinda a makita babaen ti panagikabil idiay bukodda a sapasap wenno kudil iti CSS a makita diata baba:
.citation-comment {display: inline !important;} /* Ipakita amin a mensahe ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Amin dagiti mensahe ti biddut ket naiparangen isunga daytoy a css ket saanen a nasken.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid iti espasio ti Agar-aramat, Tungtungan, Agar-aramat tungtungan, Wikipedia tungtungan, Papeles tungtungan, Plantilia tungtungan, Tulong tungtungan, Kategoria tungtungan, Modulo tungtungan, ken MediaWiki tungtungan ket saan a mairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Pampanid iti kategoria "Pampanid nga aglaon kadagiti plantilia ti dakamat nga addaan kadagiti nasukatanen a parametro"
Ti sumaganad a 64 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 64 a dagup.


text:
Sistema ti nerbios
Ti sistema ti nerbios ket isu ti paset iti bagi ti ayup a mangitunos kadagiti boluntario ken saan a boluntario a panagtignay iti ayup ken mangirangarang kadagiti senial ti nagbaetan dagiti nadumaduma a paset iti bagi. Kadagiti kaaduan a kita ti ayup ket buklen iti dua a nangruna a paset, ti sentral ti sistema ti nerbios (CNS) ken ti periperiko a sistema ti nerbios (PNS). Ti CNS ket isu ti aglaon iti utekken ti duri. Ti PNS ket nangruna a mangbuel kadagiti urat ti nerbios, a dagitoy ket dagiti atiddog nga urat a mangikapet ti CNS kadagiti tungngal maysa a paset iti bagi. Ti PNS ket mangiraman kadagiti motor ti neurona, a mangtimbeng ti boluntario a panaggunay, ti autonomiko a sistema ti nerbios, a buklen ti simpatetiko a sistema ti nerbios ken ti parasimpatetiko a sistema ti nerbios ken mangtimbeng kadagiti inboluntario nga annong, ken ti enteriko a sistema ti nerbios, ti nawaya bassit a paset ti sistema ti nerbios a ti annongna ket ti panagtengngel ti sistema ti sistema ti panagkalpa.


text:
Hans Christian Andersen
Ni Hans Christian Andersen (Pannakabalikas a Danes: [ˈhanˀs ˈkʁæsdjan ˈɑnɐsn̩]; sapasap a naamammoan babaen kadagiti pangyabaaan ti naganna a H. C. Andersen, [ˈhɔːˀ ˈseːˀ ˈɑnɐsn̩]; Abril 2, 1805 – Agosto 4, 1875) ket maysa idi a Danes a mannurat, mannurat ti banbanig a sarita, ket mannaniw a naamammuan para kadagiti sarita dagiti ubbing. Dagitoy ket mairaman ti "Ti Natibker a Soldado ti Lata," "Ti Reina ti Niebe," "Ti Bassit a Sirena," "Thumbelina," "Ti Bassit a Kasapuego nga Ubing a Babai," ken "Ti Nalaad a Piek ti Pato."
Iti las-ud ti kabibiagna isu ket naipatunton para iti panagiparakragsak kadagiti ubbing ti sangalubongan, ken naipaamdayawan babaen dagiti kaarian. Dagiti daniw ken saritana ket naipatpatarusen kadagiti adadu ngem 150 a pagsasao. Dagitoy ket nagreggetan dagiti pelikula, pabuya, dagiti ballet, ken dagiti animado a pelikula.[1]
Dagiti linaon
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Hans Christian Andersen ket naipasngay idi idiay ili ti Odense, Dinamarka, idi Martes, Abril 2, 1805. Is-isu laeng ti anak.
Ti ama n i Andersen, nga agnagan met laeng ti Hans, ket nangipagpagarup kanian a nga isu ket maikabagian kadagiti nobilidad. Ti apongna manipud ti amana ket nangibagbaga kenni amana a ti pamiliana ket naitagikua idi ti nangatngato a sosial a klase, ngem dagiti panagsuksukisok ti daytoy ket naikeddeng a saan nga agpayso. Ti pamilia ket naipagpagarup a naipakpakaammo ti kaarian a Danes, ngem babaen ti panagtrabaho wenno panagtagtagilako. Tatta nga aldaw, daytoy a panagipagpagarup ket agtultuloy latta a ni Andersen ket mabalin nga anakk ti ruar ti naarian a pamilia. Iti aniaman akaso, ni Ari Federico VI ket nakaala ti personal a panagay-ayat kaniana a kas maysa nga ubing ken nagbayad ti paset ti panagadalna.[2] Segun ti mannurat a nir Rolf Dorset, ti kaputotan ni Andersen ket agtultuloy a saan a naamammuan. Ni Hans Christian ket napilitan idi a mangsuporta ti bagina. Isu ket nagtrabtrabaho nga agdadamo ti maysa a mangngabel ken, kalpasan daytoy , para iti maysa a mannait. Iti edad at 14, isu ket immalis ken napan idiay Copenhagen tapno agbiruk ti trabaho a kas maysa nga aktor. Nga isu ket adda ti nasayaat a soprano a timek, isu ket naawat idiay Naarian a Danes a Teatro, ngem ti timekna ket nagbalbaliw metten . Ti katarbahoanna ti teatro ket nangibagbaga kaniana a ni Andersen ket maysa a mannaniw. Nga isu ket serioso a nangawawat daytoy a singasing, isu nga nangipatengga ti isipna ti panasursurat.
Ni Jonas Collin, nga isu, kalpasan ti panakaamammo kenni Andersen, ket nadagusan ti nalatak a panagayat kaniana, ken nagipatulod kania iti eskuela ti gramatika idiay Slagelse, nga isu ket nagbaybayad kadagiti amin a gastosna.[3] Ni Andersen nakaipabllak idin ti immuna a saritana, Ti Alalia iti Nakaipunponan ni Palnatoke, idi 1822. Uray no isu ket saan a nalaing nga estudiante, isu ket simmerk pay idiay eskuela ti Elsinore aginggana aidi 1827.[4]
Kalpasan daytoy isu ket nangibagbaga a dagiti tawenna ti eskuela ket isu dagiti kasipngetan ken kapaitan iti biagna. Iti maysa nga eskuela, isu ket nagtaeng idiay balay apo ti eskuela. Isu idiay a naabuso "tapno mapasayaat ti karakterna", nga isu daytoy ti naibagbaga kaniana. Kalpasan daytoy ket inbagbagana a dagiti manursuro ket nangupay kanaina nga agsurat, a nagbanagan daytoy ti kaso nga iseserrekna ti kasasaad a panagsagsagaba.
Kareer[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa nga obra[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nasap a banbanig a sarita babaen ni Andersen a tinawtawagan ti Ti Sebo a Kandela (Danes: Tællelyset) ket naduktalan idi idiay Danes nga arkibo idi Oktubre 2012. Tisarita, ket naisurat idi tawtawen ti 1820, ket maipanggep idi ti kandela a saan a nakarikrikana a nabigbigan iti pateg. Daytoy ket naisurat bayat nga isu idi ket adda pay laeng iti eskuela ken nairuknoy ti maysa nga umaw-awat ti pagimbagan, a tagikua daytoy ti nakaimbagan a pamilia aginggana idi nairuar a kadua dagiti dadduma apappapel ti pamilia iti maysa a maleta itimaysa a lokal nga arkibo.[5]
Idi 1829, ni Andersen ket nagay-ayat kadagiti adu a panagbalballigi iti maysa nga ababa a sarita anatituloan iti YTi Panagbanniaga a Panapagna manipud ti Kanal ni Holmen Aginggana ti daya a Puntos ti Amager. Iti daytoy a libro, ti protagonista ket nakasarsarungkar kadagiti karakter a samaksakup manipud kenni San Pedro aginggan iti agsasao a pusa. Nagisaruno iti daytoy a panagballigi iti maysa a teatriko a pirgis, Ayat idiay Torre ti Simbaan San Nicola ken maysa a tomo ti ababa a dandaniw. Urayno isu ket nakaaramid laeng ti bassit a progreso iti panagsursurat ken panagipablaak kalpasan daytoy, idi 1833 isu ket nakagun-od ti bassit a tulong ti panagbanniaga manipud ti Ari, a nagpakabael kaniana a napan kadagiti immuna apanagbanbaniagana iti Europae. Idiay Jura, idiay asideg ti Le Locle, Suisa,isu ket nagsurat ti sarita nga, Agnete ken ti Merman. Isu ket naggigian iiti rabbii idiay Italiano a purok ti igid ti baybay ti Sestri Levante ti isu met laeng a tawen, a nagiparegget ti nagan a, Ti Luek dagiti Pabula.[6] Idi Oktubre, 1834, isu ket simmangpet idiay Roma. Dagiti panagbanbaniaga ni Andersen idiay Italia ket mangiballatek itiimmuna a nobelana ; ti autobiograpia a natituloan ti Ti Improvisatore (Improvisatoren) a naipablaak idi 1835, a nakaawat kadagiti dagus a pammadayaw.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Elias Bredsdorff, Hans Christian Andersen: ti sarita ti biagna ken obra 1805-75, Phaidon (1975) ISBN 0-7148-1636-1
- ^ Hans Christian Andersen - Kinaubing ken Edukasion. Danishnet.
- ^ "H.C. Andersens skolegang og livet i Slagelse". Hcandersen-homepage.dk. Naala idi 2010-04-02.
- ^ "H.C. Andersens skolegang i Helsingør Latinskole". Hcandersen-homepage.dk. Naala idi 2010-04-02.
- ^ "Ti lokal a historiador ketnakabiruk ti immuna a banbanig a sa rita ni Christian Andersen".
- ^ Andersen Festival, Sestri Levante
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andersen, Hans Christian (2005) [2004]. Jackie Wullschläger, ed. Fairy Tales. Tiina Nunnally. New York: Viking. ISBN 0-670-03377-4.
- Andersen, Jens (2005) [2003]. Hans Christian Andersen: Ti Baro a Biag. Tiina Nunnally. New York, Woodstock, ken Londres: Overlook Duckworth. ISBN 978-1-58567-737-5.
- Bredsdorff, Elias (1975). Hans Christian Andersen: ti sarita ti biagna ken obra 1805-75. Phaidon. ISBN 0-7148-1636-1. Naala idi 4 Abril 2012.
- Stig Dalager, Panagbanniaga iti Asul, naipakasaritaan, biograpiko a nobela a maipanggep kenni H.C.Andersen, Peter Owen, Londres 2006, McArthur & Co., Toronto 2006.
- Ruth Manning-Sanders, Kannaway ti Dinamarka: Ti Sarita ni Hans Christian Andersen, Heinemann, 1949
- Norton, Rictor (ed.) Ti Nadunggo nga Anakko a Lalaki: Dagiti Bakla aSurat ti Ayat kadagiti napalabas a Siglo. Leyland Publications, San Francisco. 1998 ISBN 0-943595-71-1
- Rossel, Sven Hakon (1996). Hans Christian Andersen: Danes a Mannurat ken Umili ti Lubong. Rodopi. ISBN 9-051-83944-8.
- Terry, Walter (1979). Ti Apo ti Balet ti Ari. New York: Dodd, Mead & Company. ISBN 0-396-07722-6.
- Wullschläger, Jackie (2002) [2000]. Hans Christian Andersen: Ti Biag ti Maysa a Mangisarsarita. Chicago: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. ISBN 0-226-91747-9.
- Zipes, Jack (2005). Hans Christian Andersen: Ti Di Maaw-awatan a Mangisarsarita. New York ken Londres: Routledge. ISBN 0-415-97433-X.
Pakaammo a naala manipud ti naikabil ti Ensiklopedia ti Baro a Lubong kenni Hans Christian Andersen, nalisensiaan babaen ti Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hans Christian Andersen Odense aPakaammo
- Biograpia ni Hans Christian Andersen
- Andersen, Hans Christian (2005) [2004]. Jackie Wullschlager, ed. Banbanig a Sarita. Tiina Nunnally. New York: Viking. ISBN 0-670-03377-4.
- Andersen, Jens (2005) [2003]. Hans Christian Andersen: Ti Baro a Biag. Tiina Nunnally. New York, Woodstock, ken Londres: Overlook Duckworth. ISBN 978-1-58567-737-5.
- Stig Dalager, Panagbanbaniaga iti Asul, naipakasaritaan, biograpiko a nobela amaipanggep kenni H.C.Andersen, Peter Owen, Londres 2006, McArthur & Co., Toronto 2006.
- Ruth Manning-Sanders, Kannaway ti Dinamarka: Ti Sarita ni Hans Christian Andersen, Heinemann, 1949
- Norton, Rictor (ed.) Ti Nadungngo nga Ubingko: Ti Bakla a Sursurat ti Ayat kadagiti Sigsiglo. Leyland Publications, San Francisco. 1998 ISBN 0-943595-71-1
- Terry, Walter (1979). Ti Apo ti Ballet ti Ari. New York: Dodd, Mead & Company. ISBN 0-396-07722-6.
- Wullschlager, Jackie (2002) [2000]. Hans Christian Andersen: Ti Biag ti Manalaysay. Chicago: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. ISBN 0-226-91747-9.
- Zipes, Jack (2005). Hans Christian Andersen: Ti Saan a Nawawatan a Manalaysay. New York ken Londres: Routledge. ISBN 0-415-97433-X.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hans Christian Andersen idiay Wikimedia Commons
- Hans Christian Andersen
- 1805 a pannakaipasngay
- 1875 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay Odense
- Tattao a Danes ti maika-19 a siglo
- Dagiti agururnong ti banbanig a sarita
- Dagiti Danes a mannurat ti ubbing
- Dagiti Danes a Kristiano
- Dagiti Danes a mannurat ti pantasia
- Dagiti Danes a nobelista
- Dagiti Danes a mannaniw
- Dagiti natay a mainaig ti sakit idiay Dinamarka
- Dagiti mannurat a nagungunaan ti Prometeo a Pammadayaw
- Eskandinabo a sarsarita
- Danes a sarsarita
- Dagiti biseksual a mannurat
- LGBT a tattao manipud idiay Dinamarka


text:
Tuba, Benguet
Ti Tuba ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Benguet iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Tuba ket nabingbingay a politikal iti 13 a barbaranggay.[2]
- Ansagan
- Camp One
- Camp 3
- Camp 4
- Nangalisan
- Poblacion
- San Pascual
- Tabaan Norte
- Tabaan Sur
- Tadiangan
- Taloy Norte
- Taloy Sur
- Twin Peaks
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Benguet". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Benguet". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Prosperidad, Agusan del Sur
Ti Prosperidad ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Agusan del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Prosperidad ket nabingbingay a politikal kadagiti 32 a barbaranggay.[2]
- Aurora
- Awa
- Azpetia
- Poblacion (Bah-Bah)
- La Caridad
- La Suerte
- La Union
- Las Navas
- Libertad
- Los Arcos
- Lucena
- Mabuhay
- Magsaysay
- Mapaga
- New Maug
- Napo
- Patin-ay
- Salimbogaon
- Salvacion
- San Joaquin
- San Jose
- San Lorenzo
- San Martin
- San Pedro
- Pukengkay
- San Rafael
- San Salvador
- San Vicente
- Santa Irene
- Santa Maria
- La Perian
- La Purisima
- San Roque
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Agusan del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Agusan del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
ISO 639-5
Ti ISO 639-5:2008 "Dagiti kodigo para iti representasion ti nagnagan ti sasao—Paset 5: Alpha-3 a kodigo para kadagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo" ket maysa a sangalubongan nga alagaden nga inpablaak babaen ti ISO. Daytoy ket naparang-ay babaen ti Teknikal a Komite tiee 37 ISO , Subkomite ti 2, ken immuna a naipablaak idi Mayo 15, 2008. Daytoy ket paset dagiti serie dagiti alagaden ti ISO 639.
Dagiti linaon
Dagiti kolektibo a kodigo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ISO 639-5 ket ipalawagna dagiti kodigo ti alpha-3 (3-a letra), a tinawtawagan kadagiti "kolektibo a kodigo," a mangilasin dagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo. Manipud idi Agosto 29, 2008 a pannakaipabaro ti ISO 639-5, ti alagaden ket nangipalawag kadagiti 114 a kolektibo a kodigo. Ti Biblioteka iti Kongreso ti Estados Unidos ket mangtartaripato ti listaan dagiti kodigo ti Alpha-3 a buklen ti ISO 639-5.[1]
Ti alagaden ket sanna a sakupen amin dagiti pamilia ti pagsasao nga us-usaren dagiti lingguista. Dagiti pagsasao a nasakop babaen ti kodigo ti grupo ket mabalin a saan a lingguistiko a maikabagian, ngem mabalin nga adad iti heograpikoa pannakaikabagian, wenno kategoria apannakaikabagian (a kas ti Tattao a Kreol).
Ti laeng sitio nga addaan ti kompleto a listaan dagiti kodigo ti pagsasao ken dagiti grupo ket ti Sitio ti Multitree Ti Gandat ti MultiTree, a patpatarayen babaen ti listaan ti linggguista The LINGUIST List. Ngem dagitoy a kodigo ket saan a paset ti sistema ti ISO, ken agus-usar kadagiti uppat (saan a tallo) a letra. Gaputa dagitoy ket nalawag a sabali manipud kadagiti kodigo ti pagsasao, adda dagiti sitio a nagkaykayat kadagitoy, urayno dagitoy ket saan nga alagaden.
Pannakaikabagian kadagiti sabali a paset ti ISO 639[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti kodigo kadagiti kodigo ti ISO 639-5 ket mabirukan iti alagaden a "kodigo ti Alpha-3" ti ISO 639-2 . Ti ISO 639-2 ketaglaon kadagiti kodigo para kadagiti dadduma nga agmaymasa a sasao, adda met dagiti kodigo ti makro a pagsasao ti ISO 639 , ken dagiti dadduma pay a kolektibo a kodigo; ti aniaman a kodigo a mabirukan iti ISO 639-2 ket mabalin pay a mabirukan iti ISO 639-3 wenno ISO 639-5.
Dagiti kodigo dagiti pagsasao, dagiti pamilia, wenno grupo iti ISO 639-2 ket mabalin a ti kita ti "grupo" (g) wenno "nabati a grupo" (r). Ti "grupo" ket buklen dagiti nadumaduma nga agkakabagian a sasao; ti "nabati a grupo" ket grupo dagiti nadumaduma nga agkakabagian a pagsasao a nakailaksidan dagiti dadduma a naisangayan a pagsasao. Nupay kasta, iti ISO 639-5, ti "nabati a grupgrupo" ket saan a mangilaksid kadagiti aniaman a pagsasao. Gaputa ti ISO 639-2 ken ISO 639-5 ket agus-usarda ti agpada a kodigo iti Alpha-3, ngem saanda a kankanayon a manginagan ti isu met laeng a listaan dagiti pagsasao para iti aniaman a naited a kodigo, dagiti pagsasao iti kodigo ti Alpha-3 ket manginagan iti di nikeddeng malaksid no ammo a ti kodigo ket naus-usar iti kontesto iti ISO 639-2 wenno ISO 639-5.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti komite nga immuna a pangyuna a pannakaaramid ti ISO 639-5 ket naipablaak idi Pebrero 23, 2005. Voting on the draft terminated on July 5, 2005; the draft was approved.
In 2006, the target publication date for the final standard was set at October 30, 2007. Idi las-ud ti agpang ti pannakaaprobar ti alagaden, ti ISO kanungpalan a pannakaaramid ti sangalubongan a balota ti alagaden ket saan idi a nairugi aginggana idi Pebrero 8, 2008. Ti panagbutosket nagpatingga idi Abrill 10, 2008 ("agpang 50.60").
Ti alagaden ket naipablaak idi Mayo 15, 2008.
Ti maysa a pabaro ket naipablaak idi Agosto 29, 2008.
Dagiti parikut[urnosen | urnosen ti taudan]
Daksanggasat met, a ti agasmang ti kodigo ti ISO 639-5 ket mangirepresenta laeng ti bassit usit a gatad dagiti pannakaigrupo ti pagsasao iti lubong, a kas makita babaen ti panangipada kadagiti maus-usar iti sitio ti MultiTree, nga asasideg daytoy iti pannakalpas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rehistrasion a Turay ti ISO 639-5". Network Development & MARC Standards Office. Biblioteka iti Kongreso. Pebrero 18, 2009. Naala idi Agosto 23, 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Internasional nga Organisasion para ti Panangiyalagad
- Dagiti kodigo ti ISO 639-5 a naurnos babaen ti Panangilasin
- Ti Gandat ti MultiTree
- "Reporta ti Rehistrasiona Turay ti ISO 639 2004–2005" (PDF). www.niso.org. National Information Standards Organization. Naidulin manipud ti kasisigud idi Septiembre 28, 2006.
- Constable, Peter (Agosto 20, 2004). "Ania ti plano para iti ISO 639-3 ken RFC 3066 ter?". ietf-languages mailing list. http://www.alvestrand.no/pipermail/ietf-languages/2004-August/002223.html. Naala idi Agosto 23, 2010.
- http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=39536 —WEbsite ti ISO para iti panaggatang ti kopia ti alagaden ti ISO 639-5


text:
Doctrina Christiana
Ti Doctrina Christiana ket sinurat ni Padre Juan de Plasencia, ken isu daytoy ti immuna nga am-ammo a naimaldit a libro iti Pilipinas, idi 1593.[1]
Ti Doctrina Christiana ket naidumduma a saan laeng a naimaldit idi un-unana nga al-aldaw ngem naimaldit pay iti napasayaat a Gotiko a kita ti letra iti pagsasao nga Español, ken adda pay dagiti kopiana a bersion iti pagssasao a Tagalog, iti Latin a kurdit ken ti kadawyan nga inususar a baybayin a kurdit dagiti tao a patneng idi un-unana nga al-aldaw, ken maysa pay a naipatarus iti kasisigud a pagsasao nga Intsik. Idi 1621 adda met naipablaak a kopia iti pagsasao nga Ilokano a naisurat ni Padre Francisco Lopez ken tinulongan ni Pedro Bukaneg,[2] naisurat daytoy iti kurdit a baybayin ken ti titulona ket nabaliwan a kas Doctrina Cristiana en la Lengua Española e Yloca (naawanan ti letra nga h ti Christiana), inus-usar dagiti Kastila daytoy a libro iti pinagisuroda iti Katoliko.
Adda met dagiti kontrobersia no annia met iti immuna a libro iti España a Pilipinas, adda met dagiti eskolar a namatmati nga iti bersiyon ti pagsasao nga Intsik a natituluan iti Doctrina Christiana en letra y lengua China (Wuchi t’ien-chu cheng-chiao chen-chuan shih-lu) ken naimaldit idi 1590 inggana ti 1592 ti Intsik a mam-amaldit a ni Keng Yong idiay Manila sakbáy nga rimmuar dagiti España ken Tagalog a bersiyon. Dagiti immuna a panangibasar kadagiti dua a bersion ket naggapu ken ni Gómez Pérez Dasmariñas, ti maika-pito a gobernador-heneral iti Pilipinas, a nagisurat ken ni Philip II ti España idi Hunio 20, 1593, a kastoy ti naisurat:
“Apo, iti Kadungnguan a naganmo, Addaak iti daytoy laeng a naminsan, ngamin ta adda iti napateg a masapsapul, no mangted ti lisensia ti panangimaldit kadagiti Doctrina Christiana, addda ditoy ti maysa a naipatulod-iti pagsasao a Tagalog, nga iti patneng ken dagiti kalaingan kadagitoy nga is-isla, ken ti maysa pay iti Intsik—nga addaan ti namnamak nga adu ti maitulongna daytoy ti pagresultaan iti panagbalin ken panangisursuro kadagiti tattao iti dagitoy dua a pagilian; ken ngamin ta dagiti dagdaga ti Indio ket dakdakel iti amin ken nanginnginada pay, Naikabilko ti presiona dagitoy nga uppat ar iales iti maysa a libro, aginggana apo a Kadugdunguam no naragsakan to ti panagibagam amin no ania ti maaramid.”[3]
Dagiti linaon ti libro[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti libro ket adda nagyan na a tallopulo ket walo a dagiti bulong ken pitopulo ket uppat a pampanid iti teksto nga España, Tagalog a naisurat kadagiti romano a letra, ken Tagalog kadagiti Tagalog a karakter, iti addaan a tabas ti kayo ni Santo Dominico, nga ti kannigid a panid ti libro ket kasisigud a blanko, ngem dagiti immuna a bersiyon ket naikurdit iti, "Tassada en dos reales", a pinirmaan ni Juan de Cuellar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lessing J. Rosenwald. "Lessing J. Rosenwald Collection". Library of Congress. World Digital Library.
- ^ Kurditan Samtoy: The Literature of A Manly Race
- ^ Retana, Wenceslao (1894). La Politica de España en Filipinas, No. 97. Manila.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tagalog a bersion ti Doctrina Christiana idiay Project Gutenberg


text:
Pagsasao a Cebuano
Ti Cebuano (wenno Sugbuanon) ket maysa a pagsasao iti Pilipinas nga ar-aramaten ti agarup 18,000,000 a tattao. Ti Cebuano ket maibilang iti pamilia dagiti pagsasao a Bisaya. Ti naganna ket naadaw manipud iti isla ti Cebu iti Pilipinas.
Maus-usar ti Cebuano kadagiti patneng nga agnanaed iti Cebu, Bohol, Negros Oriental ken kadagiti tao iti lumaud a paset ti probinsia ti Leyte ken iti amianan a Mindanao. Maus-usar pay iti sumagmamano nga ili ken isla iti Samar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Senso iti Pilipinas, 2000. Tabla 11. Sangakabbalayan a populasion babaen ti etnisidad, Sekso ken Rehion: 2000


text:
San Jose, Batangas
Ti San Jose ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Jose ket nabingbingay a politikal iti 33 a barbaranggay.[2]
- Aguila
- Anus
- Aya
- Bagong Pook
- Balagtasin
- Balagtasin I
- Banaybanay I
- Banaybanay II
- Bigain I
- Bigain II
- Calansayan
- Dagatan
- Don Luis
- Galamay-Amo
- Lalayat
- Lapolapo I
- Lapolapo II
- Lepute
- Lumil
- Natunuan
- Palanca
- Pinagtung-Ulan
- Poblacion Baranggay I
- Poblacion Baranggay II
- Poblacion Baranggay III
- Poblacion Baranggay IV
- Sabang
- Salaban
- Santo Cristo
- Mojon-Tampoy
- Taysan
- Tugtug
- Bigain South
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Batangas". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 14 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kategoria:Dagiti sosial a teoria
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 9 a subkatkategoria, manipud ti 9 a dagup.
A
- ► Anarkismo (1 P)
- Autoritarianismo (3 K, 1 P)
D
- Dagiti politikal a teoria (7 K, 2 P)
- Dagiti sosiolohiko a teoria (3 K)
- ► Dagiti teoria ti ekonomika (1 P)
K
- Kolektibismo (1 K, 1 P)
- Konserbatismo (1 K, 1 P)
L
- Liberalismo (4 K, 1 P)
P
- ► Peminismo (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti sosial a teoria"
Ti sumaganad a 4 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 4 a dagup.


text:
LA UNION - Sinerrek iti saan pay a nabigbig a mannibrong iti dua a unit iti maysa nga apartment idiay Barangay Urbiztondo, San Juan, La Union nga ab-abangan iti dua a surfers a ganganaet.
Maibasar iti report iti San Juan Police Station, napukaw iti maysa nga iPhone 3 a mapatta-patta nga agbalor ti P17,000.00 ken silver bracelet nga agbalor ti P1,300.00 a kukua ti biktima a ni Gary Paul Joseph Greener, maysa a canadian national, 53, agnanaed iti 2nd floor ti apartment.
Segun met iti australian national a ni Bruce Kirt Copche, 51, agnanaed iti 1st floor, maysa a lalaki iti nakita da a simrek iti unit da ngem dagus a naglibas daytoy idi makita da nga agassawa.
Naamwan a nakastrek ti nasao nga agtatakaw babaen iti saan a naka-lock nga sliding window ni Greener.
Agtultuloy iti panangtakwat dagiti otoridad iti kinasiasino ti suspek.


text:
Wikipedia:Ammom kadi/2013
Ammom kadi...[urnosen | urnosen ti taudan]
Pangngaasi nga ikabil daytoy '''''~~~~~''''' iti ngato dagiti baro nga idulin tapno maikkan ti petsa.
17:58, 2 Enero 2013 (UTC)
- ... a ti Siudad ti Batikano (nailadawan) ket isu ti kabassitan a naturay nga estado iti lubong babaen ti kalawa ken populasion?
- ... a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket isu ti ariwanas nga aglaon ti Daga?
- ... a ni William R. King ket isu ti kabiitan ti pautna a nagserbi a kas Bise Presidente iti Estados Unidos?
- ... a ti Hanunó'o nga abesedário ket maysa a patneng a sinuratan iti Pilipinas nga agpatakder ken agpangato a maisurat?
- ... a ti Mahabharata ket adda dagiti 1.8 a riwriw a dagup dagiti balikas ken agarup a mamin sangapulo nga at-atiddog urayno pagtiponen ti Iliad ken Odyssey ?
15:51, 10 Enero 2013 (UTC)
- ... a ni Papa Urbano VII (nailadawan) ket nagturay ti tallo pulo ket tallo nga al-aldaw ken isu ti kabiitan a nagturay iti pakasaritaan ti papa?
- ... a ti ateismo ket nagtaud manipud ti Griego nga ἄθeoς (atheos), a ti kaibuksilanna ket "awan ti dios wenno awan dagiti dios"?
- ... a ni Theodore Roosevelt ket isu ti kaubingan a Presidente ti Estados Unidos?
- ... a ti Herusalem ket isu pay ti nasantuan a siudad para kadagiti tallo a kangrunaan a relihion ti Hudaismo, Kristianidad ken Islam?
- ... a ti ariwanas ket buklen dagiti bituen ken dagiti estelar a tidda, interestelar a pamay-an ti alingasaw ken tapok, ken ti nangisit a banag ?
16:06, 17 Enero 2013 (UTC)
- ... a ti kuton (nailadawan) ket adda dagiti agarup a 22,000 a sebbanganna?
- ... a ti komunismo ket nanipud ti pagsasao a Latin - communis a ti kaibuksilanna ket sapasap wenno sangalubongan?
- ... a ti Vienna ket makunkuna pay a "Ti Siudad iti Tagtagainep" ?
- ... a ti bagi ti tao ket aglaon ti agarup a 3% iti nitroheno babaen ti kadagsenna?
- ... a ti Ehipsio a sibilisasion ket napartuat idi las-ud ti panawen ti 3150 SK?
16:42, 24 Enero 2013 (UTC)
- ... a ti Kanal Panama (nailadawan) ket tagikua idi ti Colombia, Pranses ken Amerikano sakbay a tinengtengngel babaen ti gobierno ti Panama idi 1999?
- ... a ti pagsasao a Tseko ket ammo a kas ti Bohemio iti Ingles aginggana idi naladaw a maika-19 a siglo?
- ... a ti balitok ket nanipud kadagiti balikas ti Daan nga Ingles wenno Daan nga Aleman ti gulth a kayatna a sawen ket nasileng ken ti ghol ket duyaw?
- ... a ti Washington, D.C. ket nabangon kadagiti daga a sagut manipud kadagiti estado ti Maryland ken Virginia?
- ... a ti Rio de Janeiro ket maipatarus iti pagsasao nga Ilokano a kas ti Karayan ti Enero?
16:32, 31 Enero 2013 (UTC)
- ... a ti saluyot (nailadawan) ket birngas kadagiti Ilokano gapu iti panagayatda iti daytoy a nagalis a bulong?
- ... a ti Guam ket isu ti kadakkelan ken akin-abagatan unay kadagiti Isla ti Mariana?
- ... a ni William R. King ket isu ti kabiitan ti pautna a nagserbi a kas Bise Presidente iti Estados Unidos?
- ... a ti taga-ugma a Gresia ket nagpaut ti 1,300 a tawtawen?
- ... a ni Papa Urbano VIII ket isu idi ti naudi a papa a nangipadakkel ti teritorio ti papa babaen ti armas?
- ... a ti Unibersidad iti Hawai'i idiay Manoa ket isu laeng ti unibersidad wenno kolehio idiay Estados Unidos nga addaan ti departamento para iti panagadal iti pagsasao ken kultura dagiti Ilokano?
16:17, 7 Pebrero 2013 (UTC)
- ... a ti Wagayway iti Pilipinas (nailadawan) iti moderno a langana ket daremdem idi babaen ni Presidente Emilio Aguinaldo idi las-ud ti pannakapatalawna idiay Hong Kong idi 1897?
- ... a ni Qin Shi Huang ket isu ti immuna a nagbalin nga emperador ti nagkaykaysa a Tsina?
- ... a ti pagsasao nga Ilokano ket adda dagiti nasurok a 9 a riwriw a bilang dagiti agsasao iti sibubukel a Pilipinas ken saan pay a maibilbilang dagiti agsasao manipud kadagiti ganganaet a pagilian?
- ... a ti aldaw ket umat-atiddog ti agarup a 1.7 milisegundo ti tunggal maysa a siglo?
- ... a ni Diego Silang ket panggepna idi a mangibangon iti nawaya ken agwaywayas a pagilian dagiti Ilokano idi simmuppiat kadagiti simmakup a Kastila?
15:54, 22 Pebrero 2013 (UTC)
- ... a ti Daga (nailadawan) ket makunkuna pay a "Ti Asul a Marmol" ?
- ... a ti Krusada a termino ket naala manipud ti Pranses a termino para iti kapanggepan a panagala ti krus?
- ... a ni Hannibal Hamlin ket isu ti immuna a Bise Presidente iti Estados Unidos manipud ti Partido Republikano?
- ... a ni Otto von Bismarck ket isu ti immuna a Kanselor ti Imperio nga Aleman?
- ... a ni Papa Vigilio ket isu ti immuna kadagiti Bisantino a Papa?
16:59, 1 Marso 2013 (UTC)
- ... a ni Henri Matisse (nailadawan) ket nakaut-utang idi gapu ti panaggatgatangna kadagiti pinintaan nga obra dagiti rinaraemanna a mairaman ni Vincent van Gogh ken ni Paul Cézanne?
- ... a ti Danaw Victoria ket kompleto a namagaan ti saan a basbassit ngem tallo a beses manipud idi naporma?
- ... a ti Andes ket isu ti kaatiddogan a kontinental a kabambantayan iti lubong?
- ... a ni Al-Ghazali ket tinawtawagan babaen dagiti adu a historiador a kas ti agmaymaysa a kaimpluensiaan a Muslim kalpasan ti Islamiko a propeta a ni Mahoma?
- ... a ti Bangkok ket ammo pay ti pagsasao a Tailandes iti Krung Thep Maha Nakhon wenno Krung Thep a kayatna a sawen ket "siudad dagiti anghel"?
18:15, 8 Marso 2013 (UTC)
- ... a ni Papa Benedicto XVI (nailadawan) ket isu ti immuna a papa a nagikkat manipud kenni Papa Gregorio XII idi 1415, ken isu ti immuna a nagboluntario a nagikkat manipud kenni Papa Celestino V idi 1294?
- ... a ti Tanzania ket nagtaud ti naganna manipud ti panagkaykaysa idi 1964 ti estado ti Tanganyika ken ti Zanzibar tapno mangporma ti Republika ti Tanganyika ken Zanzibar?
- ... a ti San Marino ket inkedkeddeng babaen ti kaaduan nga isu ket addaan ti kaduogan a maus-usar pay laeng a naisurat a batay-linteg iti lubong?
- ... a ni Tomas Aquino ket kinemmeg ti bukodna a pamilia ken naibalud idi gapu ti panagayatna a tumipon kadagiti Dominikano imbes nga agbalin a maysa a Benediktino a monghe?
- ... a ti Wimbledon ket isu ti kaduogan ken kangayedan a torneo ti tenis iti lubong?
15:38, 15 Marso 2013 (UTC)
- ... a ni Papa Gregorio X (nailadawan) ket isu idi ti napili a papa manipud ti kapautan a panagpili ti papa iti pakasaritaan ti Katoliko a Simbaan a nangrugi di 1268 aginggana idi 1271?
- ... a ti Karayan Mississippi ket isu ti kaatiddogan a sistema ti karayan iti Amianan nga Amerika?
- ... a ti Mongol nga Imperio ket isu idi ti kadakkelan nga agkakasigkay a daga nga imperio iti pakasaritaan ti nagtagitaoan?
- ... a ni Mustafa Kemal Atatürk ket naikkan idi ti apelyido nga Atatürk a kayatna a sawen ket "Ama dagiti Turko" ken maiparit nga usaren ti sinoman a tao?
- ... a ti Imperio nga Otomano ket nagpaut iti 623 a tawtawen, manipud idi 27 Hulio 1299 aginggana idi 1 Nobiembre 1922?
19:51, 22 Marso 2013 (UTC)
- ... a ni Papa Francisco (nailadawan) ket isu ti immuna a papa nga agnagan ti Francisco, immuna a Hesuita a papa, immuna a papa manipud ti Kaamerikaan, ken isu pay ti immuna a papa a naggapo ti ruar ti Europa manipud kenni Gregorio III idi maika-8 a siglo?
- ... a ti Lisbon ket isu ti akin-laud unay a dakkel a siudad a mabirukan idiay Europa, ken isu pay ti akin-laud unay a kapitolio a siudad ken ti maymaysa laeng iti igid ti pantar ti Atlantiko?
- ... a ni Karlomagno ket isu ti tinawtawagan a kas ti "Ama ti Europa" ken ti immuna a nangikaykaysa ti kaaduan a paset ti Laud nga Europa?
- ... a ti aldaw ket umat-atiddog ti agarup a 1.7 milisegundo ti tunggal maysa a siglo?
- ... a ti Hanunó'o nga abesedário ket maysa a patneng a sinuratan iti Pilipinas nga agpatakder ken agpangato a maisurat?
15:49, 29 Marso 2013 (UTC)
- ... a ni Rabindranath Tagore (nailadawan) ket immun-una a nagsursurat ti daniw idi agtawen ti walo ken immuna a nangipablaak ti daniwna a Bhānusiṃha idi isu ket agtawen ti sangapulo ket innem?
- ... a ti Karayan Yangtze ket isu ti kaatiddogan a karayan idiay Asia, ken ti maikatlo a kaatiddogan iti lubong?
- ... a ni Carolus Linnaeus ket immuna a nakaadal ti Latin sakbay a nakaadal iti Sueko?
- ... a ti Jakarta ket naalana ti naganna manipud ti balikas a "Jayakarta" a mabalin a maipatarus a kas "nagballigi nga aramid", "kompleto a tignay", wenno "kompleto a balligi"?
- ... a ti Moscow segun ti Forbes idi 2011 ket addaan kadagiti 79 a bilionario ken inatiwna ti Siudad ti New York a kas ti siudad nga addaan ti kaaduan ti bilang kadagiti bilionario?
14:53, 12 Abril 2013 (UTC)
- ... a ni Qin Shi Huang (nailadawan) ket isu idi ti ari ti Insik nga Estado ti Qin ken ti nagbalin nga immuna nga emperador ti nagkaykaysa a Tsina?
- ... a ti Danaw Baikal ket isu ti kaadaleman ken maysa kadagiti kalitnawan kadagiti amin a danaw iti lubong?
- ... a ni Suleiman I ket isu idi ti maikasangapulo ken kapautan a nagturturay nga Emperador ti Otomano nga Imperio, a nangrugi a nangturay manipud idi 1520 aginggana idi pimmusay idi 1566?
- ... a ti Lagos ket maysa idi a kampo ti pakigubatan para kadagiti kameng ti Benin nga Imperio ken tinawtawaganda daytoy idi iti Eko?
- ... a ti Gupta nga Imperio ket tinawtawagan daytoy a paset ti panawen a kas ti "Nabalitokan a Panawen ti India"?
22:24, 19 Abril 2013 (UTC)
- ... a ni Marie Curie (nailadawan) ket isu ti immuna a babai a nangabak ti Premio Nobel, is-isu pay ti babai a nangabak ti dua a pagobraan, ken is-isu laeng ti nangabak kadagiti nadumaduma a siensia?
- ... a ti Himalaya ket nainaganan manipud ti Sanskrito a balikas ti hima (niebe) ken ālaya (pagtaengan), a literal a maipatarus a kas ti "pagtaengan ti niebe"?
- ... a ni Alexander Pushkin ket nakilablaban idi kadagiti duapulo ket siam a duelo?
- ... a ti Alpes ket ballasiwenna dagiti walo nga Alpino a pagpagilian ti Austria, Eslobenia, Suisa, Listenstain, Alemania, Pransia, Italia, ken Monaco?
- ... a ti Manila ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad iti lubong?
22:02, 3 Mayo 2013 (UTC)
- ... a ti Baybay Mediteraneo (nailadawan) ket nanaganan manipud ti Latin a balikas ti mediterraneus a kayatna a sawen ket "akin-uneg a daga" wenno "iti tengnga ti daga" (manipud ti medius, "tengnga" ken terra, "daga")?
- ... a ti Atenas ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Gresia ken makunkuna pay a kas ti duyan ti Akinlaud a sibilisasion?
- ... a ti Mahabharata ket addaan kadagiti 1.8 a riwriw a dagup dagiti balikas ken agarup a mamin sangapulo nga at-atiddog urayno pagtiponen ti Iliad ken Odyssey ?
- ... a ti Gubat ti Tallopulo a Tawen ket isu kadagiti kapautan ken kaaduan a nakadadael a suppiatan iti Europeano a pakasaritaan, ken ti maysa a kapautan a nagtultuloy a gubgubat iti moderno a pakasaritaan?
- ... a ti dusa iti patay ket agdama pay laeng nga us-asaren babaen dagiti 58 a pagilian?
18:11, 10 Mayo 2013 (UTC)
- ... a ti Washington, D.C. (nailadawan) ket nabangon kadagiti daga a sagut manipud kadagiti estado ti Maryland ken Virginia?
- ... a ti Hangul a panagsurat ket napartuat idi las-ud ti Joseon a Dinastia idi 1443, ken isu pay laeng ti opisial nga abesedario ti Korea?
- ... a ti Partido Republikano ket isu kaaduan a nangituray kadagiti nailian a politika ti Estados Unidos idi paset ti panawen ti 1860-1932?
- ... a ti ariwanas ket buklen dagiti bituen ken dagiti estelar a tidda, interestelar a pamay-an ti alingasaw ken tapok, ken ti nagisit a banag ?
- ... a ti init ket mangbukel ti agarup a 99.86% iti dagup a masa iti Sistema a Solar?
15:56, 7 Hunio 2013 (UTC)
- ... a ni William R. King (nailadawan) ket pimmusay iti daig kalpasan ti 45 nga aldaw iti panagtakemna ken isu ti kabbitan a nagtakem a kas Bise Presidente iti Estados Unidos?
- ... a ti kuton ket adda dagiti agarup a 22,000 a sebbanganna?
- ... a ti Bangkok ket ammo pay iti pagsasao a Tailandes iti "Krung Thep Maha Nakhon" wenno "Krung Thep" a ti kaibuksilanna ket "siudad dagiti anghel"?
- ... a ni Papa Gregorio X ket nairugi ti pannakabutosna a kas papa idi 1268 ken nagpatingga idi 1271 ken isu ti kapautan ti pannakabutosna a kas papa ti pakasaritaan iti Romano Katoliko a Simbaan?
- ... a ti Danaw Baikal iti kaadalem a 1,642 m (5,390 kadapan) ken edad a 25 a riwriw a tawtawen ket isu ti kaadaleman ken kaduogan a danaw iti lubong?
21:39, 14 Hunio 2013 (UTC)
- ... a ti insekto (nailadawan) ket nakarkulo nga adda dagiti baetan ti innem ken sangapulo a riwriw dagiti bilang ti sibibiag a sebbanganna ken mabalin a mangirepresenta iti 90% kadagiti nagdumaduma a porma ti biag ti ayup iti Daga?
- ... a ti Abasida a Kalipato ket binangon idi ni Abbas ibn Abd al-Muttalib, ti kaubingan nga uliteg ni Propeta Mahoma?
- ... a ti Sarita ni Genji ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti immuna a nobela iti lubong?
- ... a ti puso ti tao ket agpitikpitik iti 72 a pitik iti tunggal maysa a minuto ken agpitik iti agarup a 2.5 bilion a beses iti las-ud ti pagtengngaan iti 66 a tawtawen a panagbiag?
- ... a ti lawwalawwa ket adda dagiti agarup a 43,678 a sebbangan ken 109 a pamilia manipud idi 2008?
21:33, 21 Hunio 2013 (UTC)
- ... a ti tukak (nailadawan) ket adda dagiti agarup a 4,800 a nairehistro a sebbangan a pakaibilangan dagiti sumurok a 85% iti sibibiag a sebbangan ti ampibia?
- ... a ti mais ket isu ti kaaduan a naimulmula nga apit ti bukbukel iti Kaamerikaan ken adda dagiti 332 a riwriw a metriko tonelada a tinawen a tinaltalon idiay Estados Unidos?
- ... a ti Arkea ket naiklase idi kadagiti bakteria a kas dagiti prokariote (wenno Pagarian ti Monera) ken nanaganan dagitoy iti arkeabakteria?
- ... a ni Joseph Haydn ket kankanayon a tinawtawagan nga isu ti "Ama ti Simponia" ken "Ama ti Kuerdas a Kuarteto"?
- ... a ti mineral ket adda dagiti sumurok a 4,900 a kita ken sumurok a 4,660 kadagitoy ket napasingkedan babaen ti Sangalubongan a Gunglo ti Mineral?


text:
Templo Mahabodhi
Ti Templo Mahabodhi (महाबोधि मंदिर) (Literal: "Templo ti Nalatak nga Iririing"), ti Lugar a Tawidan ti Lubong ti UNESCO, ket maysa a Budista a templo idiay Bodh Gaya, daytoy ti lokasion a mangmarka ti naibagbaga a nakaalaan ti pannakapalpalawag ni Siddhartha Gautama, ti Buddha, . Ti Bodh Gaya (mabirukan idiay Distrito ti Gaya) ket mabirukan iti agarup a 96 km (60 mi) manipud idiay estado ti Patna, Bihar, India.
Iti asideg ti templo, iti akin-laud a bangirna, ket ayan ti nasantuan a kayo ti Bodhi. Iti Pali Canon, daytoy a lugar ket tinawtawagan ti Bodhimanda,[1] ken ti monetario ti Bodhimanda Vihara. Ti katayagan a torre ket 55 metro (180 ft) iti katayag.
Dagiti linaon
Ti Buda[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti tradisonal a pannakalagip ket nangibagbaga, nga idi agarup a 530 SK, ni Siddhartha Gautama, ti ubing a prinsipe a nakakitkita ti panagsagsagaba iti lubong ken kinayatna patinggaan, ket naabotna ti kabakiran nga igid ti Karayan Falgu, idiay asideg ti siudad ti Gaya, India. Isu idiay ti nagtugawanna a nagmeditasion iti sirok ti kayo ti peepul (Ficus religiosa wenno Sagrado nga Igos), a kanungpalan daytoy a nagablin iti kayo ti Bodhi. SEgun kadagiti Budista nga eskritura, kalpasan ti tallo nga aldaw ken rabii, ni Siddharta ket nakagun-od ti pannakapalpalawag ken dagiti saludsod a binirbirukna. Iti dayta a lokasion, ti Templo Mahabodhi ket binangon babaen ni Emperador Ashoka idi aagarup a 260 SKE.[2]
Ti Buda ket naggigiyan kadagiti nasasaruno a pito a kadagiti nadumaduma a lugar iti arubayanna a nagmeditasion ken nangikedkeddeng iti sinanayna. ADda met dagiti nadumaduma a lugar iti agdama a Templo Mahabodhi Temple a manginaig kadagiti tradision a maipanggep kadagitoy a pito a lawas:[2]
- Ti immuna a lawas ket naggigiyan idi iti sirok ti kayo ti Bodhi.
- Idi las-ud ti maikadua a lawas, t Buda ket nagtaltalinaay a sitatakder ken nagmulmulagat, di nasalingbat, idiay kayo ti Bodhi. Daytoy a lugar ket namarkaan babaen ti Estupa Animeshlocha, isu daytoy ti di agkirkirem nga estupa wenno altar, daytoy ket mabirukan idiay amianan a daya ti Templo Mahabodhi. Idiay ti pagtaktakderan ti estatua ni Buda a mulmulenglenganna ti kayo ti Bodhi.
- Ni Buda ket naibagbaga a nagsublisubli a nagnagna iti baetan ti lokasion ti Estupa Animeshlocha ken ti kayo ti Bodhi. Segun ti sarsarita, dagiti sabong ti sukaw ket nagtubtuboda iti daytoy a dalan, it ken tinawtawagan itan ti Ratnachakarma wenno gameng a dalan.
- Naggigiyan idiay asideg ti Ratnagar Chaitya iti maikapat a lawas, mabirukan daytoy idiay asideg ti amianan-daya a bangir.
- Idi las-ud ti maikalima a lawas, ni Buda nasayaat a nangsunbat kadagiti saludsod ni Brahmins idiay sirok ti kayo ti Ajapala Nigodh, a namarkaan itan ti maysa nga adigi.
- Isu ket naggigiyan iti maikanem a lawas idiay alog ti Sukaw.
- Isu ket naggigiyan iti maikapito a lawas iti sirok ti kayo ti Rajyatna.[2]
Tradisional a Nasantuan a Lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kayo ti Bodhi idiay Bodhigaya ketdagus a naikapet iti biag ti naipakasaritaan a Buda, ni Siddhartha Gautama (566—486 BCE), nga isu ket nakagun-od ti pannakapalpalawag wenno puro a panirigan idi isu ket nagmedmeditasion iti sirok ti maysa a tinaudan iti daytoy a kayo ti Pipal.[2] Ti templo ket dagus a nabangon idiay daya ti kayo ti Bodhi nga isu ti sirokna a naggigiyanan ti Buda iti immuna alawasna kalpasan ti pannakagun-odna ti pannakapalpalawag (wenno ti dagus a tinaudan iti maysa a linia nga agtultuloy ita nga aldaw).[2]
Segun ti Budista a mitolohia, no awan ti kayo ti Bodhi nga agtubo ditoy, ti daga iti lawlaw ti kayo ti Bodhi ket awanto kadagiti amin a mula iti maysa a kaadayo ti naarian a karīsa ken awan ti makabanniaga iti tangatang iti dagus a ngatona, urayno ni Sakka.[3]
SEgun kadagiti Jataka, ti puseg ti ti Daga ket mabirukan iti daytoy a lugar,[4] ken awan ti aniaman a lugar a makasuporta ti kadagsen ti pannakagun-od ni Buda.[5] Ti sabali pay a tradison ti Budista ket mangtunton nga intono madadaelti lubong iti gibus ti kalpa, ti Bodhimanda ket isonto ti maudi a lugar a mapukaw, ken isonto ti umuna nga agparang intono rumsua manen ti lubong. Ti tradision ket mangtunton pay a ti maysa a sukaw ket agtubonto idiay, ken no ti maysa a Buda ket maipasngay iti las-ud ti baro a kalpa, agsabongto ti sukaw segun ti bilang dagiti Buda a maparsua.[6] Segun ti sarsarita, iti kaso ni Gautama Buddha, ti karo ti Bodhi ket nagtubo iti aldaw a pannakaipasngayna.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idiay Pali, ti panag-usar kadagiti diakritiko a marka ti Romano, ti balikas ket nailetra ti bodhimaṇḍa. Daytoy a panangibaga ket mabirukan iti amin a Buddhavamsa ken, iti maysa pay a lugar, iidiay Jataka (Ja iv.238). Ni Horner (2000) ket inpatarusna ti bodhimaṇḍa a kas ti "ti dais ti Kayo iti Iririing" (e.g., pp. 15 v. 65, 25 v. 183, passim).
- ^ a b c d e "Ti Templo Mahabodhi Complex idiay Bodh Gaya". UNESCO. Naala idi 7 Hulio 2013.
- ^ J.iv.232f
- ^ J.iv.233 (puthuvinābhi)
- ^ J.iv.229
- ^ DA.ii.412
- ^ DA.ii.425; BuA.248
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Isaline Blew Horner (patarus) (1975; reprenta 2000). Dagiti Bassit nga Antolohia ti Pali Canon (Paset III): 'Kroniko dagiti Buda ' (Buddhavamsa) ket 'Kuribot ti Kababalin' (Cariyapitaka). Oxford: Pali Text Society. ISBN 0-86013-072-X.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Templo Mahabodhi idiay Wikimedia Commons
- Daga ti Pannakapalpalawag ti Buda
- Damdamag ti Bodhgaya
- Tawidan ti Lubong ti UNESCO
- Templo idiay Bihar
- Ti kontrobersia ti templo Bodh Gaya


text:
Parke Rizal
Ti Parke Rizal (wenno Parke Luneta wenno Luneta; Filipino: Liwasang Rizal), ket maysa a naipakasaritaan nga urbano a parke a mabirukan ti igid ti Roxas Boulevard, Siudad ti Manila, Pilipinas, kaariping daytoy ti nadidingan a siudad ti Intramuros. Manipud idi Kolonial a Panawen ti Kastila, ti Parke ket paboriton a lugar a pagliwliwaan, ken kanknayon a bisbisitaen kadagiti Dominggo ken dagiti nailian a piesta. Daytoy ket mayysa kadagiti kangrunaan a bisbistaen dagiti turista iti Siudad ti Manila.
Daytoy ket mabirukan idiay Luek Manila, ti Luneta ket nangruna pay a lugar iti pakasaritaan ti Pilipinas. Ti panagpatay ti nailian a bannuar a ni Dr. José Rizal idi Disiembre 30, 1896, ket isu ti nagrugian ti 1898 Rebolusion ti Pilipinas a panagsuppiat iti Pagarian ti España. Ti lugar ket opisial manen a nanaganan iti Parke Rizal tapno maipamadayaw kaniana, ken ti monumento a nakaitabonanna ket agserserbi a simbolo a pakaipatengngaan a puntos iti Parke. Ti Deklarasion ti Wayawaya ti Pilipinas manipud ti Panagsakop ti Amerika ket natengngel iti Parke idi Hulio 4, 1946 ken dagidi pay simmarsaruno a dakkel a gimongan ti politika a mairaman dagiti kukua ni Ferdinand Marcos ken ni Corazon Aquino idi 1986 a kanupalan ti Rebolusion ti EDSA.
Ti Kilometro sero ti Pilipinas ket mabirukan iti kaunegan ti Parke idiay Roxas Boulevard, idiay sanguanan ti Monumento Rizal. Daytoy ket agserbi a kas ti puntos a pakarukodan amin a distansia dagiti kalsada nga agtaud manipud ti Manilad.[1]
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Tio Luneta ket mabirukan iti akin-amianan a patingga ti Roxas Boulevard. Iti daya ti boulevard, ti parke ket bineddengan babaen ti Taft Avenue, Padre Burgos Avenue ken Kalaw Avenue. Iti laud ket ti lugar ti naala manen a daga iti parke a bineddengan babaen ti Katigbak Drive, South Drive, ken ti panatar ti Luek Manila.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maranga, Mark Anthony (2010). "Kilometro Sero: REperensia a Distansia ti Manila". Philippines Travel Guide. Naala idi 2011-02-28.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Parke Rizal idiay Wikimedia Commons
- Komite ti Panagdur-as dagiti Nailian a Parke
- Dagiti ladawan manipud ti Flickr
- Dagiti ladawan ti Luneta


text:
Sasao a Batak
Ti Sasao a Batak ket insasao babaen dagiti Batak ti Amianan a Sumatra, Indonesia.
Iti naipakasaritaan daytoy ket naisurat iti Batak a sinuratan ken ti Latin a sinuratan ket isu itan ti kaaduan a maus-usar iti panagsurat.
Adda met dagiti naikeddeng a du a nangruna a grupo ti pagsasao ti Batak, ti Akin-amianan a Batak ken Akin-abagatan a Batak. Ti Simalungun ket naikeddengen a maysa nga intermidiario, ngem ti kinaudi a panagadal ket nangisingasing a paset dayta ti grupo ti Akin-abagatn a Batak.[1] Iti kaunegan ti Akin-amianan a Batak, ti maysa a panagadal ket nangibagbaga a 76% dagiti magsinnaranay a balikas a nagbaetan ti Karo ken Batak, 81% iti Pakpak, ken 80% iti Simalungun, ken 30% iti Malay (Indonesian).[2] Ti Karo ken Toba Batak ket agsinnaranay a maawatan.
- Akin-amianan a Batak: Pak-Pak Dairi, Karo
- Akin-abagatan a Batak (Tobaic): Simalungun, Angkola–Batak Mandailing, Batak Toba


text:
Akin-amianan nga Amerika
Ti Akin-amianan nga Amerika ket isu ti akin-amianan a rehion ti Kaamerikaan, ken ti paset ti kontinente ti Amianan nga Amerika. Daytoy ket naisanglad a dagus iti amianan ti rehion ti Tengnga nga Amerika;[1] ti pagbeddengan ti daga a nagbaetan dagiti dua a rehion nga agtugmok iti pagbeddengan a nagbaetan ti Estados Unidos ken Mehiko. Iti heopolitiko, segun ti isbangan dagiti heograpiko a rehion ken dagiti subrehion nga inus-usar babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Akin-amianan nga Amerika ket buklen ti:[2][3] Bermuda, Kanada, Greenland, San Pedro ken Miquelon, ken ti Estados Unidos.
Dagiti linaon
Dagiti panangipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti mapa nga agus-usar iti termino ti Akin-amianan nga Amerika ket nabayagen ken manipud idi 1755, idi ti rehion ket sinakop iti Pransia, Gran Britania, ken España.[4] Ti Nadaeg a Tignay ti Deklarasion ti Wayawaya ti Akin-amianan nga Amerika idi 1813 ket naipakat iti Mehiko. Ita nga aldaw, ti Amianan nga Amerika ket mairaman ti dyad Kanada-Estados Unidos, dagiti narang-ay a pagilian a mangipakpakita kadagiti nangato a Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan ken nakaro a panangitipon ti ekonomia bayat a makibinningay kadagiti adu a sosioekonomiko a pakailasinan.[5]
Dagiti pagilian ken dagiti agkamkammatalek a teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gonzalez, Joseph. 2004. "Northern America: Land of Opportunity" (ch. 6). The Complete Idiot's Guide to Geography. (ISBN 1592571883) New York: Alpha Books; pp. 57-8
- ^ Definition of major areas and regions, from World Migrant Stock: The 2005 Revision Population Database, United Nations Population Division. Naala iti online idi Oktubre 3, 2007.
- ^ Composition of macro geographical (continental) regions, geographical sub-regions, and selected economic and other groupings, UN Statistics Division. Naala iti online idi Oktubre 3, 2007. (Pranses)
- ^ Jacques-Nicolas Bellin|Bellin, Jacques-Nicolas]]. 1755. Carte de l'Amerique septentrionale (Map of Northern America). Item NMC 21057: Library and Archives Canada.
- ^ Torrey, Barbara Boyle & Eberstadt, Nicholas. 2005 (Aug./Sep.). "The Northern America Fertility Divide." Hoover Institution Policy Review. No. 132.
- ^ Malaksid no naibaga iti sabali, dagiti pigura ti kalawa ti daga ket naala manipud ti Demographic Yearbook—Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density (PDF). United Nations Statistics Division. 2008. Naala idi 2010-10-14.
- ^ Mairaman ti Estado ti Hawaii, nga adayo manipud ti masa ti daga ti Akin-amianan nga Amerika idiay Taaw Pasipiko ken isu nga ad-adu daytoy a mainaig kadagiti sabali a teritorio ti Oceania.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Akin-amianan nga Amerika idiay Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Ania kadi ti artikulo?
Ti artikulo ti Wikipedia, ket panid nga addaan iti ensiklopediko a pakaammo. Ti nasayaat a naisurat nga artikulo ti ensiklopedia ket mangilasin iti nadayeg a topiko ti ensiklopedia, nasayaat a pakapukpukanna ti dayta a topiko, aglaon kadagiti reperensia wenno nagibasaran kadagiti mapataldegan a taudan, ken silsilpo kadagiti mainaig a topiko. Kaaduan kadagiti artikulo ket aglaon kadagiti parapo ken ladladawan, ngem mabalinda pay a maporma a kas dagiti agmaymaysa a listaan dagiti tabla. Dagitoy a listaan wenno tabtabla ket naikeddengda pay nga ar-artikulo iti panggep ti Wikipedia.


text:
Dan Quayle
Ni James Danforth "Dan" Quayle ( /ˈkweɪl/; naipasngay idi Pebrero 4, 1947)[1][2] ket nagserbi a kas ti maika-44 a Bise Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi babaen ni Presidente George H. W. Bush (1989–1993). Isu ket nagserbi a kas ti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Senador ti Estados Unidos. manipud ti estado ti Indiana.
Ni Quayle ket naipasngay idiay Indianapolis ngem dimmakkel idiay Arizona. Inasawana ni Marilyn Tucker idi 1972 ken nagun-odna ti J.D. manipud idiay Unibersidad ti Indiana Robert H. McKinney a Pagadalan ti Linteg idi 1974. Isu ket nagsanay ti linteg idiay Huntington, Indiana a kaduana ti asawana sakbay a abutosan idiay Kongreso ti Estados Unidos idi 1976, iti tawen a 29. Idi 1980, ni Quayle ket nabutosan idiay Senado.
Idi 1988, ni Bise Presidente George H. W. Bush ket nainominado para iti panakapresidente bababen ti Partido Republikano ken kiniddawna ti partidona nga inominadoda ni Quayle a kas bise presidente a kaduana a tumaray. Nupay daytoy a panagpilina ket adu dagiti nadismaya, ti Bush/Quayle nga etiketa ket nangabak ti 1988 a panagbutos a sinuppiatanda dagiti Demokrata a ni Michael Dukakis kenLloyd Bentsen. A kas bise presidente, ni Quayle ket napan kadagiti opisial a panagbisita kadagiti 47 a pagilian ken nadutokan a kas ti mangipangulo iti Nailian aKOnsilo ti Limbang. Isu ket nakapatalged ti nominasion manen para iti bise-presidente idi 1992 ngem ti Bush/Quayle nga etiketa ket inabak babaen dagiti Demokrata a ni Bill Clinton ken ti bise presidente a kaduna a timmaray , a ni Al Gore.
Idi 1996, isu ket nangipablaak kadagiti kalaglagpanna a natituloan ti Natibker nga Agtaktakder ngem nagmadi a tumaray para iti opisina a publiko iti daytoy a paset ti panawen gaputa nagsagsagaba babaen ti plebitis. Isu ket nagsukisok ti nominasion ti kinapresidente idi 2000, ngem nagikkat ken nagsuporta kenni George W. Bush. Ni Quayle ken ti asawana ket agdama nga agtaeng idiay Paradise Valley, Arizona.
Maysa kadagiti annakna a lalaki, ni Ben Quayle, ket nabutosan idi idiay Kamara ti Pannakabagi idi 2010.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Dan Quayle idiay Wikimedia Commons


text:
Ni Alben William Barkley (Nobiembre 24, 1877 – Abril 30, 1956) ket nagserbi a kas ti maika-35 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1949–1953), baben ni Presidente Harry S. Truman. Isu ket kameng ti Partido Demokratiko, isu ket dati a nagserbi a kas ti Pannakabagi ti E.U. (1913–1927) ken maysa a Senador (1927–1949) manipud idiay Kentucky. Isu ket nagserbi a kas ti Daulo ti Kaaduan ti Senado manipud idi 1937 aginggana idi 1947.
Kanlpasan ti napaay a panagkandidato iti 1952 a panagbutos ti presidente, ni Barkley ket nabutosan manen idi idiay Senado ti E.U. kalpasan ti panangabakna kenni John Sherman Cooper idi 1954. Isu pimmusan kalpasan ti daytoy idi 1956 ti tawen a 78.
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Alben Barkley idiay Wikimedia Commons


text:
San Pedro ti Apostol
Pinintaan ni San Pedro babaen ni
Peter Paul Rubens
a mangipakpakita ti santo a kas Papa(1611-1612).
Prinsipe dagiti Apostol, immuna a Papa, Kristiano a martir, agsersermon
Naipasngay
ca. 1 BC
Betsaida, Gaulanitis, Roman Empire
Pimmusay
mabalin nga idi AD 67
Roma, Italia, Romano nga Imperio
Pammadayaw
Katoliko a Simbaan, Simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, Anglikano a Komunion, Luteranismo, Oriental nga Ortodokso, Islam ( naipammadayawan) [1]
Kangrunaan nga
altar
Basilika ni San Pedro
Rambakan Kangrunaan a rambakan (kenni
Pablo ti Tarsus) 29 Hunio ( Katoliko a Simbaan, Simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, Oriental nga Otodokso, Anglikanismo, Luheranismo)
Tugaw ni San Pedro idiay Roma 18 Enero (Sakbay ti-1960 a Romano a Kalendario)
Konpesar ni San Pedro 18 Enero (Anglikanismo)
Tugaw ni San Pedro 22 Pebrero (Simbaan ti Romano Katoliko)
San Pietro iti Vincoli 1 Agosto (sakbay ti-1960 a Romano a Kalendario)
Dagiti gupit
Tul-tulbek ti Langit, palio, Rgalia ti Papa ken dagiti simbolo, Kawitan, ti tao a nailansa nga akinbaba ti ulona, nabangon a kas maysa nga Apostol, agtengtengngel ti libro wenno nalukot.
Patronato Kitaen ti
Patronado ni San Pedro
Nainpluensian
Hesus
Kangrunaan nga obra
1 Pedro
2 Pedro
Ni
San Pedro, wenno Simon Pedro, ket maysa idi a nasapa a Kristiano a daulo ken maysa kadagiti sangapulo ket dua nga apostol ni Hesus.
^ Naipakasaritaan a Diksionario dagiti Propeta Iti Islam Ken Hudaismo, Brandon M. Wheeler, Dagiti Disipulo ni Kristo: "Ti Muslim exegesis ket manginagnagan kadagiti disipulo a kas ni Pedro, Andres, Mateo, Tomas, Felipe, Juan, Jaime, Bartolome, ken Simon"
Dagiti midia a mainaig ti San Pedro idiay Wikimedia Commons
Datos ti tao
Nagan
Pedro ti Apostol
Papilian a nagan
Ababa a pangiladawan
Maysa kadagiti sangapulo ket dua nga Apostol
Pannakaipasngay
Di ammo
Nakaipasngayan
Betsaida
Pimmusay
~67
Pimmusayan
Roma


text:
Lançon-Provence
Nagsasabtan: 43°35′35″N 5°07′43″E / 43.593°N 5.1286°E
Ti Lançon-Provence (naam-ammuan pay a kas ti Lançon-de-Provence) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Dagiti linaon
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Lancon-Provence idiay Wikimedia Commons


text:
Roger Martin du Gard
Ni Roger Martin du Gard (23 Marso 1881 – 22 Agosto 1958) ket maysa idi a Pranses a mannurat ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura di 1937. Isu ket naisanay a kas maysa a kas maysa a paleograpo ken arkibero, ni Martin du Gard ket nangiyeg kadagiti obrana iti maysa a naikararua iti awan kinurkurangan ken ti naannadan a panagikeddeng kadagiti salaysay. Para iti panangipanggepna ti dokumentasion ken ti panakaikabagian iti sosial a kinapudno iti kinaagmaymaysa a panagrang-ay, isu idi ket naisilpo dagiti realista ken naturalista a tinawtawid iti maika-19 a siglo. Ti kangrunaan nga obrana ket ti Les Thibault, ti roman fleuve a maipanggep ti pamilia a Thibault, a kasisigu a naipablaak a kas maysa a serie kadagiti walo a nobela. Ti sarita ket sinusurotna ti daksanggasat dagiti dua nga agkabsat a lallaki, ni Antoine ken Jacques, manipud ti nabaknang a burges a panakapadakkel, ti kaunegan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, aginggana ti ipupusayda. Isu ket nangisurat pay ti maysa a nobela, ti Jean Barois, a naisurat iti naipakasaritaan a kontesto iti Dreyfus a Biang. Daytoy a nobela ketnaipadpada iti Augustin ou le Maître est là ni Joseph Malègue. Adda dagiti dua a wagas iti sanguana ti patay (naisilpo ti panagsubli iti pammati kadagiti dua a nobela para kadagiti dua a banuar) : Iti kanungpalan, ti "Augustin ou le Maître est là" ket nakaro a naipanaw manipud ti "Jean Barois" iti dramatiko ken moralida a pamay-an a naipanggep ti panagsagsagaba. Ti kaipapanan ti bagi ken ti naisipan apanagsagsagaba ni Barois ket kasirenna ti kasasaad iti moral a depresion ken ti panagkarayo para iti namayengmeng a kinaubing. Ni Barois nagpili a matay idiay patneng a purokna, a napalikmutan kadagiti amammona ken dagiti amammona a banag. Ngem ti para kenni Augustin ti panagsagsagaba ket maysa a makaparagkak a kinapadas a mangipangato kaniana kadagdiay "yelo a sona" iti nakararuaan a mamagkappia. Daytoy ket saan a nairanaan a, a saan a kasla ni Barois, isu ket nagpili a matay iti kapintasan apanagmaymaysa, idiay di personal a kuarto a pagsakitan iti Suiso bantay ti sanatorio. TDaytoy a kinawagas ket mangisimbolo ti maysa a nakararuaan a kasasaad a mabalin a mangibaliw ti panagsagsagaba iti kapintas.[1]
Idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, isu ket nagtaeng idiay Nice, a ditoy a nangisagsagana ti maysa a nobela, a daytoy ket saana a nalpas (Souvenirs du lieutenant-colonel de Maumort); ti maysa a naipatarus ti Inggles para iti daytoy a saan a nalpas a nobela ket naipablaak idi 2000.
Ni Roger Martin du Gard ket pimmusay idi 1958 ken naipunpon idiay Monasterio ti Cimiez a Sementario idiay Cimiez,ti maysa a suburbo ti siudad iti Nice, Pransia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Victior Brombert Ti nasirib a banuar, p. 226.


text:
Bacolod-Kalawi, Lanao del Sur
Ti Bacolod-Kalawi ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bacolod-Kalawi ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Ampao
- Bagoaingud
- Balut
- Barua
- Buadiawani
- Bubong
- Dilabayan
- Dipatuan
- Daramoyod
- Gandamato
- Gurain
- Ilian I
- Ilian II
- Lama
- Liawao
- Lumbaca-Ingud
- Madanding
- Orong
- Pindolonan
- Poblacion I
- Poblacion II
- Raya
- Rorowan
- Sugod
- Tambo
- Tuka I
- Tuka II
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Shanghai
Ti Shanghai (Insík: 上海; Shanghainese: Zånhae; Mandarin pinyin: Shànghǎi) ket isu ti kadakkelan a siudad babaen ti populasion iti Republika dagiti Tattao iti Tsína (PRC) [3][4] ken ti kadakkelan a maitutop a siudad babaen ti populasion iti lubong.[5] Maysa daytoy kadagiti uppat a probinsia nga agpang a munisipalidad iti PRC, nga adda ti dagup ti populasion iti sumurok a 23 a riwriw manipud idi 2010. Daytoy ket maysa a sangalubongan a siudad, nga adda inpluensia iti komersio, kultura, busbos, midia, moda, teknolohia, ken pagluganan. Daytoy ket maysa a kangrunaan a busbos a ssentro[6] ken ti kasingarngaran a pagikabilan a puerto iti lubong.[7]
Mabirukan daytoy idiay Karayan Yangtze a Delta idiay dumaya a Tsína, ti Shanghai ket nakatugaw idiay wangawangan iti Karayan Yangtze iti tengnga ti paset iti pantar ti Tsína. Ti munisipalidad ket pagbeddenganna dagiti probinsia ti Jiangsu ken Zhejiang iti laud, ken nabeddengan ti day babaen ti Baybay Daya a Tsína.[8]
Maysa daytoy idi a pagkalapan ken abel nga ili, ti Shanghai ket dimmakkel ti kinapangrunanna iti maika-19 a siglo gapu ti panakabigbigan a Europeano para iti bukodna a naiparabor a lokasion ti puerto ken makapataud nga ekonomia. Daytoy a siudda ket maysa kadagiti nalukatan a ganganaet a pagkomerioan kalpasan ti panagabak dagiti Britaniko iti Tsína iti immuna nga opio a gubat ken ti simmaruno a 1842 a Tulag iti Nanking a nagpakabael ti panagipatakfder iti Internasional a Pagtaengan ti Shanghai . Daytoy siudad ket rimmang-ay a kas ti sentro iti komersio a nagbaetan ti daya ken laud, ken nagbalin daytoy ti kalaingan a sentro ti busbos iti Pasipiko nga Asia iti panawen a 1930.[9] Nupay kasta, ti panagala ti Partido Komunista iti kangrunaan a daga idi 1949, bimassit ti panag-impluesia ti siudad. Iti panawen ti 1990, dagiti ekonomiko a reporma nga inyamammo babaen ni Deng Xiaoping ket nagbanagan iti napeksa a panagrangrang-ay ti siudad, a daytoy ket nakaited ti panagsubli iti busbos ken ganganaet a puonan iti siudad.[10]
Ti Shanghai ket maysa a nalatak a papanan dagiti turiata ken naamammoan daytoy kadagiti naipakasaritaan a dulon a kas dagiti Ti Bund, Siudad a Templo ti Dios ken ti Yuyuan a Hardin, ken ti pay dakkel ken dumakdakkel pay a linia ti langit ti Pudong . Nailawlawagan daytoy a kas ti "obra maestra" iti dumakdakkel a ekonomia ti kangrunaan a daga ti Tsína.[11][12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kalawa ti daga". Dagiti Kangrunaan a Kinapudno. Munisipal a Gobierno ti Shanghai. Naala idi 19 Hulio 2011.
- ^ "Danum a rekursos". Dagiti Kangrunaan a Kinapudno. Munisipal a Gobierno ti Shanghai. Naala idi 19 Hulio 2011.
- ^ Chan, Kam Wing (2007). "Dagiti Panakariro ken Parikut ti Panagadal dagiti Siudad ti Tsína: Panakilawlawag, Estadistika, ken Pagbanagan". Dagiti Eurasiano a Heograpia ken Ekonomia 48 (4): 383–412. doi:10.2747/1538-7216.48.4.383. Naala idi 13 Septiembre 2011., p. 395.
- ^ "Ania kadi dagiti kadakkelan ken kabaknagan a siudad iti Tsína?". Uninbersidad iti Akin-abagatan a California.
- ^ "Dagiti siudad: kadakkelan (nga awan dagiti nakapalikmut a suburbano a lugar)". Geohive. Naala idi 13 Septiembre 2011.
- ^ "Ti Panagsalisal ti Puesto iti Londres a kas maysa a Sangalubongan a Sentro ti Busbos".
- ^ "Ti Shanghai ket labsanna ti S'pore a aks ti kasingarngaran apuerto iti lubong". Straits Times. Enero 8, 2011. Naala idi Septiembre 14, 2011.
- ^ "Heograpiko a Lokasion". Dagiti Kangrunaan a Kinapudno. Munisipal a Gobierno ti Shanghai. Naala idi Septiembre 14, 2011.
- ^ Scott Tong (Oktubre 2009). "Shanghai: Sangalubongan aSentro ti Busbos? Aspirasion ken kina-agpayso, ken dagiti tagapniden para iti Hong Kong". Hong Kong a Warnakan. Naala idi 17 Oktubre 2011.
- ^ "Naipakasaritaan a Panagbalbaliw". Shanghai.gov.cn. 1949-05-27. Naala idi 2011-12-11.
- ^ Hunt, Katie (21 Mayo 2008). "Shanghai: Ti kapitalista nga obra maestra ti Tsína". BBC News. Naala idi 7 Agosto 2008.
- ^ "Iti Shanghai... ken Suzhou". Ti Hindu a Komersio a Linia. 27 Enero 2003. Naala idi 20 Marso 2008.
- Shanghai
- Dagiti nawaya a siudad
- Dagiti metropilitano a lugar idiay Tsina
- Dagiti munisipalidad ti Repbulika dagiti Tattao ti Tsina
- Dagiti nataengan nga aplaya a lugar idiay Tsina
- Dagiti nataengan a lugar a nabangon idi maika-10 a siglo
- Dagiti puerto a siudad ken ili idiay Tsina
- Tulag iti Nanking
- Karayan Yangtze Delta


text:
Parbo a saririt
Ti parbo a saririt (wenno artipisial nga intelihensia AI) ket teknolohia ken sanga ti siensia ti kompiuter nga agadal ken agparang-ay kadagiti nasaririt a makina ken sopwer. Dagiti kangrunaan nga agsuksukisok ti AI ken dagiti libro ti pagobraan a kas ti "panagadal ken daremdem dagiti nasaririt nga ahente",[1] nga iti maysa a nasaririt nga ahente ket ti sistema a mangipagarup ti enbironmentona ken agtignay a mangpaadu iti gasatna nga agballigi.[2] Ni John McCarthy, nga isu ti nagaramid iti daytoy a panangibaga idi 1955,[3] ket mangipalpalawag iti daytoy a kas "ti siensia ken inhennieria iti panagaramid kadagiti nasaririt a makina".[4]
Ti panagsukisok ti AI ket teknikal unay ken espesialisado, ken nauneg a nabingbingay kadagiti pagobraan a paset a masansan a napaay a makisinnarita iti tunggal maysa kaniada.[5] Dagitoy a panagsisina ket gapu ti sosial ken kultural a banbanag: dagiti paset ti pagobraan ket dimmakkel iti lawlaw dagiti naisangayan a patakder ken dagiti obra dagiti agmaymaysa nga agsuksukisok. Ti AI a panagsukisok ket nabingbingay pay babaen dagiti nadumaduma a teknikal a banag. Adda met dagiti paset a pagobraan a naipatengaan ti isip kadagiti pakailawlawagan iti naisangayan a problema, iti maysa kadagiti mabalin nga arngian, iti panagusar ti aggigiddiat a ramramit ken para iti pannakatungpal kadagiti naisangayan a panangipakat.
Dagiti sentral aproblema (wenno gangandat) ti AI a pangsukisok ket mairaman ti panagrason, pannakaammo, panagplano, panagadal, komunikasion, panangipagarup ken ti abilidad nga aggunay ken panangiturong kadagiti banag.[6] Ti sapasap a sairit (wenno "napigsa nga AI") ket isu pay laeng dagiti napaut a gangandat iti pagobraan.[7] Dagiti agdama a nadayeg nga arngian ket mairaman dagiti estatistiko a pamay-an, pagbilanagn a saririt ken tradisional a simboliko nga AI. Adda dagiti adu unay a bilang dagit iramit nga inus-usar iti AI, mairaman dagiti bersion ti panagbiruk ket matematiko nga optimisasion, lohika, dagiti pamay-an a naibatay iti probabilidad ken ekonomika, ken dagiti adu pay a dadduma.
Ti pagobraan ket napundar idi iti panagtunton a ti sentral nga abilidad ti tattao, ti saririt—ti kalaing dagiti Homo sapiens—ket mabalin a nalawag a maipalawag a mabalin a maparugso babaen ti maysa a makina.[8] Daytoy ket mangiyaon ti banag a maipanggep ti kasasaad ti isip ken ti etika iti panagpartuat kadagiti parbo a parsua, dagiti banag a naibagaan idi babaen ti mito, piksion ken pilosopia maipud idi kina-ugma.[9] Ti parbo a saririt ket suheto idin ti nakaro a nakanamnama a kapanunotan[10] ngem nakasagsagaba kadagiti nakakaskasdaaw a pannakapaay.[11] Tatta nga aldaw daytoy ket nabalinen a kammasapulan a parte ti industria teknolohia ken kaaduan kadagiti karigatan aproblema iti siensia ti kompiuter.[12]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agpanpanunot a makina ken dagiti artipisial a parsua ket nagparparang kadagiti Griego a mitolohia, a kas iti Talos ti Kreta, ti bronse a robot ni Hapesto, ken ti Galatea ni Pigmalion .[13] Dagiti kayarigan ti tao a naipamatmatian nga addan ti kasirib ket napartuat kadagiti amin a nangruna a sibilisasion: dagiti animado a ladawan ti kulto ket rinaraeman idiay Ehipto ken Gresia[14] ken dagiti kasla tao nga automaton ket pinartuat idi babaen ni Yan Shi, Bannuar ti Alehandria ken Al-Jazari.[15] Daytoy ket kaaduan pay a naipammatian a dagiti artipisial a parsua ket pinartuat idi babaen ni Jābir ibn Hayyān, Judah Loew ken ni Paracelsus.[16] Babaen dagiti siglo ti maika-19 a siglo ken maika-20, dagiti artipisial a parsua ket nagbalbalindan a kadawyan a langa iti piksion, a kas iti Frankenstein ni Mary Shelley wenno ti R.U.R. (Rossum's Universal Robots) ni Karel Čapek.[17] Ni Pamela McCorduck ket nangisupsuppiat a dagitoy amin ket kas pagarigan ti taga-ugma a gatuguten, a kas ti impalplawagna, "tapno pandayen dagiti dios".[9] Dagiti sarita kadagitoy a parsua ken dagiti nagbanaganda ket mamngitungtung kadagiti isu met laeng a namnama, butbuteng ken etikal a pagdanagan nga irepresenta babaen ti parbo a saririt.
Ti mekanikal wenno "pormal" a panagrason ket naparang-ayen babaen dagiti pilosopo ken dagiti matematiko manipud idi kinaugma. Ti panagadal ti lohika ket nakaiturongan ti pannakaparnuay ti maprograma a dihital nga elektroniko a kompiuter, a naibatay ti obra ti matematiko a ni Alan Turing ken dagiti dadduma pay. Ti teria ti komputasion ni Turing ket nangisingasing a ti maysa a makina, babaen ti panangiyakar-akar kadagiti simbolo a kas ti "0" ken ti "1", ket mabalin a mangtulad ti aniaman a mapanunot a tignay iti matematiko a panagkissay.[18][19] Daytoy, a kakuyog dagiti agdama a naduktalan iti neurolohia, teoria ti pakaammo ken dagiti sibernatika, ket nangaw-awis kadagit bassit a grupo dagiti agsuksukisok tapno mangrugida ti serioso a panangikeddeng ti posibilidad iti panagpartuat ti maysa nga elektroniko nga utek.[20]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakaipalplawag ti AI a kas ti panagadal kadagiti nasaririt nga ahente:
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, p. 1, mangited ti bersion nga inus-usar iti daytoy nga artikulo. Laglagipen nga inus-usarda ti pannangibaga a "panagbilanga a saririt" a kas sinonimo para iti parbo a saririt.
- Russell & Norvig (2003) (a nagayayat ti panangibaga iti "rasional ng aahente") ken nagsurat ti "Ti sibubukel nga ahente apanirigan ket kaaduanen a naawawat iti pagobraan " (Russell & Norvig 2003, p. 55).
- Nilsson 1998
- ^ Ti paradigma ti nasaririt nga ahente:
- Russell & Norvig 2003, pp. 27, 32–58, 968–972
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, pp. 7–21
- Luger & Stubblefield 2004, pp. 235–240
- ^ Urayno adda met dagiti kontrobersia iti daytoy a panirigan (kitaen ti Crevier (1993, p. 50)), McCarthy ket awan dudua a nangibagbaga a "Siak ti nagparnuay daytoy a termino" iti maysa apannakisinnarita iti c|net. (Skillings 2006) Ni McCarthy ket immuna a nagusar ti termino iti singasing para iti Dartmouth a konperensia, a nagparang idi 1955. (McCarthy et al. 1955)
- ^ Panangipalplawag ti Ai babaen ni McCarthy:
- ^ Ni Pamela McCorduck (2004, pp. 424) ket insuratna "ti nakaro a pannakawarwara ti AI kadagiti paset apagobraan ti panagkita, masna apagsasao, teoria ti panangikeddeng, dagiti henetiko nga algoritmo, robotika ... ken dagitoy iti bukod a sanga sanga ti pangobraan amarigatan unay a mangibaga iti animan unay iti tunggal maysa kaniada."
- ^ Daytoy a listaan dagiti nasaririt ngaugali ket naibatay kadagiti topiko a sinakupan babaen dagiti nangruna alibro ti AI, a mairaman ti:
- ^ Ti sapasap a saririt (napigsa nga AI) ket naitungtungan kadagiti nadayeg a pangyuna iti AI:
- ^ Kitaen ti Dartmoutha singasing, babaen ti Pilosopia, dita baba.
- ^ a b Daytoy ket sentral a kapanuotan ti Dagiti Makina Makapanunot ni Pamela McCorduck, Insuratna ti: "Kayatko a mapanunot nga iti parbo a saririt a kas ti sientipiko nga apeotesis ti naranga a kultural a tradision." (McCorduck 2004, p. 34) "Ti parbo a saririt iti maysa a porma wenno iti sabali ket maysa a kapanunotan a naipasagepsep ti Lumaud a pakasaritaan ti kinasirib, ti tagtagainep itimaganganat a kammasapulan iti pannakatungpal." (McCorduck 2004, p. xviii) "Ti pakasatitaantayo ket napnmo kadagiti panagpadas—mauyong, misterioso, nakakatkatawa, nagagar, naisaritaan ken pudno—tapno makaaramid ti parbo a saririt, tano makapataud iti makunkuna a kmmasapulan kadatayo—nga aglablabas kadagiti ordiario a pamay-an. Agsisinnubli iti baetan ti mito ken kinapudno, dagiti mapattapattatayo ket agitited kadagiti saan amaited ti pagobraantayo, nakibinglaytayon iti napaut apanaweniti daytoy a datdatlag a porma iti bukod reproduksion." (McCorduck 2004, p. 3) Sinurotna ti essem manipud kadagiti Helenistiko ramut ken tinawtawagann daytoy ti essem iti "pandayen dagiti Dios." (McCorduck 2004, pp. 340–400)
- ^ Ti nakanamnama a kapanunotan a naibagbaga ket mairaman dagiti padto dagiti nasap a nagsuksukisok ti AI (kitaen ti nakanamnama a kapanunotan iti pakasaritaan ti AI) ken dagiti pay kapanunotan dagiti moderno a transhumanista a kas ni Ray Kurzweil.
- ^ Dagiti "pannakapaay" a naibagbaga ket mairaman ti reporta ti ALPAC idi 1966, ti panagpanaw kadagiti perseptron idi 1970, Lighthill a Reporta idi 1973 ken ti pannakarebba ti pagtagilakuan ti Lisp a makina idi 1987.
- ^ Dagiti pannagipakat ti AI a kaaduan a naus-usar itilikudan dagiri senario:
- Russell & Norvig 2003, p. 28
- Kurzweil 2005, p. 265
- NRC 1999, pp. 216–222
- ^ AI iti mito:
- McCorduck 2004, pp. 4–5
- Russell & Norvig 2003, p. 939
- ^ Dagiti ladawan ti kulto a kas artipisial a saririt:
- Crevier (1993, p. 1) (estatua ni Amun)
- McCorduck (2004, pp. 6–9)
- ^ Kasl atao nga automata:
Yan Shi:
- Needham 1986, p. 53
- McCorduck 2004, p. 6
- "T Maika Sangaulo ket Tallo a Siglo a Maprograma a Robot". Shef.ac.uk. Naala idi 25 Abril 2009.
- McCorduck 2004, p. 17
- ^ Dgaiti artipisial a parsua:
Jābir ibn Hayyān's Takwin:
- O'Connor, Kathleen Malone (1994). Ti alkemikal a pannakapartuat ti biag (takwin) ken dagiti dadduma pay a konsepto iti Henesis iti mediebal nga Islam. Unibersidad ti Pennsylvania. Naala idi 10 Enero 2007.
- McCorduck 2004, pp. 15–16
- Buchanan 2005, p. 50
- McCorduck 2004, pp. 13–14
- ^ AI iti nasapa a piksion ti siensia.
- McCorduck 2004, pp. 17–25
- ^ Daytoy a panirigan, a dagiti dihital a kompiuter ket mabalinda a mangtulad ti aniaman a proseso iti pormal a panagrason, ket naamammuan a kas ti tesis ni Church–Turing.
- ^ Pormal a panagrason:
- Berlinski, David (2000). Ti isasangpet ti Algoritmo. Harcourt Books. ISBN 0-15-601391-6. OCLC 46890682.
- ^ Dagiti dagus a sinaruno ti AI:
- McCorduck 2004, pp. 51–107
- Crevier 1993, pp. 27–32
- Russell & Norvig 2003, pp. 15, 940
- Moravec 1988, p. 3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Parbo a saririt idiay Wikimedia Commons
- Ania kadi ti parbo a saririt?


text:
Papa Adriano II
Ni Papa Adriano II (792–872) ket isu ti papa manipud idi 14 Disiembre 867 aginggana idi 14 Disiembre 872. Isu ket kameng ti natakneng a Romano a pamilia a nagbalin a kas maysa a papa idi isu ket lakayen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Adriano II idiay Wikimedia Commons
Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Adriano". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Leksion 2
Siasino ti Dios?
1. Apay a rumbeng a dayawentayo ti Dios?
Ti pudno a Dios ti Namarsua iti amin a bambanag. Awan ti nangrugianna ken pulos nga awan ti pagpatinggaanna. (Salmo 90:2) Isu ti Gubuayan ti naimbag a damag a masarakan iti Biblia. (1 Timoteo 1:11) Yantangay ti Dios ti nangted iti biagtayo, rumbeng nga isu laeng ti dayawentayo.—Basaem ti Apocalipsis 4:11.
2. Ania aya ti Dios?
Awan pay ti siasinoman a nakakita iti Dios agsipud ta isu ket Espiritu, kayatna a sawen a nangatngato ti kita ti biagna ngem kadagiti parsua nga agbibiag ditoy daga. (Juan 1:18; 4:24) Nupay kasta, maammuantayo ti personalidad ti Dios babaen kadagiti bambanag a pinarsuana. Kas pagarigan, ti kinanadumaduma dagiti prutas ken sabsabong ipabigbigna a ti Dios ket naayat ken masirib. Ti kalawa ti uniberso ipalgakna ti pannakabalin ti Dios.—Basaem ti Roma 1:20.
Ad-adu pay ti maadaltayo maipapan iti personalidad ti Dios no basaentayo ti Biblia. Kas pagarigan, ibaga kadatayo ti Biblia no ania ti kayat ken saan a kayat ti Dios, no kasano ti panangtratona kadagiti tattao, ken no kasano ti panagtignayna iti nadumaduma a kasasaad.—Basaem ti Salmo 103:7-10.
3. Adda kadi nagan ti Dios?
Kinuna ni Jesus: “Amami nga adda iti langlangit, masantipikar koma ti naganmo.” (Mateo 6:9) Nupay adu ti titulo ti Dios, maymaysa laeng ti naganna. Nagduduma ti pannakaibalikas dayta iti kada lenguahe. Iti Iloko, masansan nga usarentayo ti “Jehova” ngem adda met dagidiay mangusar iti “Yahweh.”—Basaem ti Salmo 83:18.
Iti adu a Biblia, naikkat ti nagan ti Dios ket nasuktan iti titulo nga Apo wenno Dios. Ngem idi naisurat ti Biblia, agarup 7,000 a daras a nadakamat ti nagan ti Dios. Impakaammo ni Jesus ti nagan ti Dios idi insurona dagiti tattao maipapan iti Dios.—Basaem ti Juan 17:26.
4. Maseknan kadi ni Jehova kadatayo?
Ti kadi kinaadu ti panagsagaba kaipapananna a ni Jehova ket Dios a saan a maseknan kadatayo? Adda dagiti agkuna a ti Dios ti mamagsagaba kadatayo tapno subokennatayo, ngem saan nga agpayso dayta.—Basaem ti Santiago 1:13.
Ti Dios inikkanna ti tao iti dignidad babaen ti panangipaayna kadakuada iti wayawaya nga agpili. Saan kadi a rumbeng laeng nga agyamantayo ta mabalintay a pilien ti agserbi iti Dios? (Josue 24:15) Ngem pinili ti adu nga aramiden ti dakes iti padada a tattao isu nga adu ti agsagsagaba. Maladingitan ni Jehova gapu kadagita a kinaawan hustisia.—Basaem ti Genesis 6:5, 6.
Ni Jehova ket maysa a Dios a maseknan kadatayo. Kayatna a tagiragsakentayo ti biag. Iti din agbayag, ikkatenna ti panagsagaba ken dagidiay pakaigapuan ti panagsagaba. Kabayatanna, adda naimbag a rason nga impalubosna ti panagsagaba iti sumagmamano a tiempo. Iti Leksion 8, maammuantayo no ania dayta a rason.—Basaem ti 2 Pedro 2:9; 3:7, 13.
5. Kasanotayo a makaadani iti Dios?
Aw-awisennatayo ni Jehova nga umadani kenkuana babaen ti pannakisaritatayo kenkuana iti kararag. Isu ket interesado iti tunggal maysa kadatayo. (Salmo 65:2; 145:18) Madadaan met a mangpakawan. Ammona dagiti panagreggettayo a mangay-ayo kenkuana, uray no agkamalitayo no dadduma. Ngarud, iti laksid ti kinaimperpektotayo, pudno a mabalintayo a tagiragsaken ti nasinged a pannakirelasion iti Dios.—Basaem ti Salmo 103:12-14; Santiago 4:8.
Yantangay ni Jehova ti nangipaay iti biagtayo, rumbeng nga ayatentayo a nangnangruna ngem iti siasinoman. (Marcos 12:30) Bayat nga ipakitam ti ayatmo iti Dios babaen ti panangadalmo iti ad-adu pay maipapan kenkuana ken panangaramid iti bilbilinna, ad-adda pay a sumingedka kenkuana.—Basaem ti 1 Timoteo 2:4; 1 Juan 5:3.