text:
Kabambantayan
Ti kabambantayan wenno kordiliera ket heograpiko a lugar nga aglaon kadagiti adu a bilang dagiti heolohiko a mainaig a banbantay. Ti sistema ti bantay wenno sistema dagiti kabambantayan ket inus-usar a panagtitipon dagiti nadumaduma a heolohiko a langa a heograpiko nga agkakabagian (maipapan ti rehion).
Dagiti kabambantayan ket kadawyan nga insinsina babaen dagiti nangato a daga wenno dagiti bessang ken dagiti ginget. Dagiti agmaymaysa a bantay iti kaunegan ti isu met laeng a kabambantayan ket saan a nasken nga addaan ti isu met laeng nga estruktura ti heolohia wenno petrolohia. Mabalin nga adda met dagiti panagtitipon dagiti nadumaduma nga orohenesis a panangiyebkas ken dagiti terrano, kas pagarigan darusdos a sabanas, dagiti naitagnay a muton, kupin a banbantay, ken dagiti bulkaniko a porma ti daga a nagbanagan dagiti nadumaduma a tipo ti bato.
Dagiti linaon
Kangrunaan a kabambantayan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan kadagiti heolokhiko nga ubbing a kabambantayan iti rabaw iti Daga ket mainaig iti Singsing ti Apuy ti Pasipiko wenno ti Alpide a Barikes. Ti Singsing ti Apuy iti Pasipiko ken mairaman ti Andes iti Abagatan nga Amerika, gumay-at iti Kordiliera ti Amianan nga Amerika iti igid ti Pantar ti Pasipiko, ti Kabambantayan ti Aleutiana, ken iti Kamchatka, Hapon, Taiwan, ti Pilipinas, Papua Baro a Guinea, aginggana iti Baro a Selanda.[1] Ti Andes ket 7,000 kilometro (4,350 mi) ti kaatiddogna ken masansan a naikedkeddeng nga isu ti kaatiddogan a sistema ti bantay iti lubong.[2]
Ti barikes ti Alpide ket mairaman ti Indonesia ken abagatan a daya nga Asia, babaen ti Himalaya, ken agpatingga iti Alpes.[3] Ti barikes ket mangiraman pay kadagiti sabali a kabambantayan ti Europa ken Asia. Ti Himalaya ket aglaon kadagiti katayagan a bantay iti lubong, a mairaman ti Bantay Everest, iti katayag iti 8,848 metro (29,029 ft).[4]
Dagiti kabambantayan iti ruar dagitoy a sistema ket mairaman ti Kordiliera ti Artiko, ti akin-amianan unay a sistema ti bantay iti lubong. No ti panangipalawag ti kabambantayan ket mangiraman kadagiti banbanatay ti sirok ti danum, ti Pantok ti Taaw ket isu ti mangporma ti kaatiddogan nga agtultuloy a sistema ti bantay iti Daga, nga addaan iti kaatiddog iti 65,000 kilometro (40,400 mi).[5]
Dagiti pannakabingbingay ken dagiti kategoria[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sistema ti banatay iti daga ket nailaslasinda babaen ti estruktura a kayo, daytoy ket ti adu a kabambantayan ken addaan kadagiti sirok a kabambantayan iti kauneganda. Daytoy ket mabalin nga ipada iti pannakaikabagian ti nagannak ken anak. Kas pagarigan, ti Banbanatay ti Apalaches ket isu ti nagannak kadagiti sabali a kabambantayan a pakabuklanna, nga isu dagitoy ti Puraw a Banbantay ken ti Banbantay ti Asul a Pantok. Ti Puraw a Banbantay ket anak dagiti Apalaches, ken adda met dagiti annak ti Purpuraw, a mairaman ti Kabambantayan ti Sandwich ken ti Presidensial a Kabambantayan. Iti pay maipatinayon, ti Presidensial a Kabambantayan ket mabalin a maisinsina iti Akinamianan a Presidensial a Kabambantayan ken Akin-abagatan Presidensial a Kabambantayan.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti puesto ti banbantay ket mangimpluensia ti klima, a kas ti tudo ken niebe. No dagiti masa ti angin ket agpangato kadagiti banbantay, mapalamiisan ti angin ken agpataud ti orograpiko a presipitasion (tudo wenno niebe). No agpapaba ti angin iti turong a naggapuan ti angin, papudutenna manen daytoy ken namagmaga daytoy, gaputa naikakten ti kaaduan a kadamegna. Masansan nga iti anniniwan ti tudo ket pagbanagenna ti kabambantayan ti turong a naggapuan ti angin.
Nurunor[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagit kabambantayan ket kankanayonda a suheto ti puersa ti nurunor nga agob-obra a mangdaddadael kaniada. Ti nurunor ket agob-obra no ti banbantay ket agdama a maitagtagnay ken iti kapaut kalpasan dagiti banatay ket napabassitdan kadagiti ababa a turod ken dagiti tanap. Ti lasonglasongan a topograpia ti kabambantayan ket produkto ti nurunor. Dagiti labneng nga asideg ti nagnurunor a kabambantayan ket mapunno kadagiti sedimento a naikali ket nagbalin a sedimentario a bato.
Ti nasapa a Cenozoico pannakaitagnay ti Nabato a Banbantay iti Colorado ket makaited ti kas pagarigan. Idi las-ud ti pannakaitagnay adda idi ti 10,000 kadkadapan (3,000 m) iti kaaduan a Mesozoico a sedimentario ti strato a naikkat babaen ti nurunor iti bugas ti kabambantayan ken naiwarwaris a kas darat ken sekka iti ballasiw ti Nalatak a Tantanap iti daya.[6] Daytoy a masa ti bato ket naikkat idi iti las-ud idi aktibo a pannakaitagnay. Ti pannakaikkat ti kastoy a masa manipud ti bugas ti kabambantayan ket mabalin a gapuanan ti adu pay a pananakaitagnay idi ti rehion ket isostasia a nagsimsimpa tapno mangsungbat ti naikkat a kadagsen
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rosenberg, Matt. "Singsing ti Apuy iti Pasipiko". About.com.
- ^ Thorpe, Edgar (2012). The Pearson General Knowledge Manual. Pearson Education India. p. A-36.
- ^ Chester, Roy (2008). Furnace of Creation, Cradle of Destruction. AMACOM Div American Mgmt Assn. p. 77.
- ^ "Nagtulag ti Nepal ken Tsina ti kangato ti Bantay Everest". BBC. 8 Abril 2010.
- ^ "Ti pantok ti tengnga ti taaw ket isu ti kaatiddogan a kabambantayan iti Daga". NOAA. 11 Enero 2013.
- ^ USGS: A Guide to the Geology of Rocky Mountain National Park, Colorado


c: text/html

text:
Han a Dinastia
Ti Han a Dinastia (napalaka nga Insik: 汉朝; tinawtawid nga Insík: 漢朝; pinyin: Hàn Cháo; Wade–Giles: Han Ch'ao; IPA: [xân tʂʰɑ̌ʊ̯]) (206 BC – 220 AD) ket maysa idi nga imperial a dinastia ti Tsina, a simmaruno babaen iti Qin a Dinastia (221–207 BC) ken sinarunuan babaen ti Tallo a Pagpagarian (220–280 AD). Daytoy ket binangon idi babaen ti rebelde a daulo a ni Liu Bang, naamammuan kalpasan idi natay a kas ni Emperador Gaozu of Han. Daytoy ket nabiit a napasardeng babaen ti Xin a Dinastia (9–23 AD) ken ti dati a nagturturay a ni Wang Mang. Daytpy a panagsardeng ket nangisinsina ti Han kadagiti dua a paset ti panawen: ti Lumaud a Han (206 BC – 9 AD) ken ti Dumaya a Han (25–220 AD). Daytoy ket gimmayat kadagiti uppat a siglo, ti paset ti panawen ti Han a Dinastia ket naipanpanunotan a kas ti nabalitokan apanawen iti Insik a pakasaritaan.[3] Aginggan itan ng aaldaw, ti kaaduan kadagit etnikoa grupo ti Tsina ket nangibagbagada kaniada ti "tattao a Han" ken ti Insik a sinuratan ket naibagbaga a kas dagiti "Han a karakter".[4]
Ti Han nga Imperio ket nabingbingay idi kadagiti lugar a dagus a tinengtengngel baaen ti sentro a gobierno, a naamammuan a kas dagiti komanderia, ket dagiti nadumaduma a semi-autonomo a pagarian. Dagitoy a pagarian ket nain-inutda a napukaw kadagitipakakitaan ti kinawayada, a naipangpangruna idi kalpasan ti Rebelion dagiti Pito nga Estado. Ti Xiongnu, timomadiko a konpederasion a nangiturturay ti dumaya nga Eurasiano nga Estepa,[5] ket inabakda ti gubat ti Han a buyot idi 200 BC. Kalpasan ti pannaka-abak, ti politikal a pannakiasawa a kumadduaan ket tinulagan idi a daytoy ti nagbanagan ti Han a nagbalin nga isu ti de facto a nakapkapsut a kadua. Idi, nupay ti tulagan, ti Xiongnu ket nagtultuly a nagraraut kadagiti Han a pagbeddengan, ni Emperador Wu iti Han (r. 141–87 BC) ket nangirugi kadagiti nadumaduma akampania ti milisia a mangsuppiat kaniada. Ti nagpatinggan ti han a panagballigi Han kadagitoy a gubat ket dimtengan ti pannakapilit ti Xiongnu a mangawat ti basalo a kasasaad a kas dagiti tributario ti Han. Dagitoy a kampania ket nangpadakkel ti kinaturay ti Han sovereignty idiay Labneng Tarim iti Tengnga nga Asia ken nagtulong a nangipatakder ti nawatiwat a network ti pagtagilakuan a tinawtawagan ti Seda a Kalsada, nga immabut ti kaadayo a kas idiay Mediteraneo a lubong. Dagiti puersa ti Han ket nakabaelda a nangbingay ti Xiongnu kadagiti dua nga agsupsupiat a pagilian, ti Akin abagatanken Akin amianan a Xiongnu, ken pinilitda ti Akin amianan a Xiongnu a bimmallasiw ti Karayan Ili . Uray dagitoy a panagballigi, dagiti teritorio ti amianan a pagbeddengan ti Han ket napardasda a naraut babaen ti nomadiko a Konpederasion ti Xianbei.
Kalpasan ti 92 AD, dagiti eunuko ket immad-aduda a nakibibinags kadagiti politiko ti korte, nakibingbinglayda kadagiti yaalsa ti bileg a nagbaetan dagiti nadunmaduma a konsorte a sangkaputotan dagiti empresa ken dagiti nagina nga empresa, a nagtaudan ti dimtengan a pannakatnag ti Han. Ti imperiala turay ket nakaro pay a kinarkarit babaen dagiti dakkel a reliohiosao a kagimongan Daoista a nangirugrugi ti Rebelion ti Duyaw a Turbante ken dagiti Rebelion dagiti Lima a Sippit ti Bagas. Kalpasan ti ipupusay ni Emperador Ling (r. 168–189 AD), dagidi eunuko ti palasio ket nakasagabada ti nadawek a panagpapatay babaen kagiti opisal ti milisia, a nangpalubos kadagiti kameng ti aristokrasia ken dagiti gobernador ti milisia nga agbalin kadagiti appo ti gubatan ken nagbingbingay ti imperio. Idi ni Cao Pi, Ari iti Wei, ket pinagtitiponna ti trono manipud kenni Emperador Xian, ti Han a Dinastia ket nalpasen a napukaw.
Ti Han aDinastia ket maysa idi a panawen ti narang-ay nga ekonomia ken nakakita kadagiti adu nga idadakkel iti kuarta nga ekonomia nga immuna a nabangon idi las-ud ti Zhou a Dinastia (c. 1050–256 BC). Ti sensili a naitited babaen ti menta ti sentro a gobierno idi 119 BC ket agtultuloy nga isu ti pagalagadan a sensilio iti Tsina aginggana iti Tang a Dinastia (618–907 AD). Tapno mabayadanna dagiti bukodna a kampania ti milisia ken ti pannakataeng kadagiti kabarbaro a a anparukma a teritorio ti prontera , ti gobierno ket inpaumilina dagiti pribado nga asin ken landok nga industri aidi 117 BC. Dagitoy a monopolio ti gobierno ket naikkat idi las-ud ti panawen ti Dumaya a Han, ken ti pannkapukaw kadagiti rentas babaen ti nakaro a panagbuis dagitipribado nga agtagtagilako. Ti emperador ket adda idi ti kangatuan iti [Kagimongan ken kultura ti Han a Dianstia|Han a kagimongan]]. Isu ti nangimatmaton ti Han a gobierno ngem nakibingbingay ti bileg kadagiti nobilidad ken dagiti naidutok a ministro a kaaduan a nagtaud manipud ti naeskolar nga edukado a klase. Manipud ti panagturay ni Emperador Wu ken ti sumakbay, ti Insik a korte ket opisial anangitaltalged ti Confucianismo iti edukasion ken dagiti politika ti korte, nagsintesado iti kosmolohia kadagiti kinaudi nga eskolar a kas ni Dong Zhongshu. Daytoy nga annuroten ket nagpaut aginggana ti pannakatnag iti Qing a Dianstia idi 1911 AD. Ti Siensia ken teknolohia ti Han a Dianstiasiensia ken teknolohia iti las-ud ti Han a panawen ket nakakita kadagiti adu a panagrang-ay, a mairamaan ti panagaramid ti papael, ti mapipapan ti taaw a panangiturong a [[timon], ti panag-usar kadagiti negatibo a numero iti matematika, ti naiparabaw a mapa, ti napataray ti hidrauliko a armilar a timbukel para iti astronomia, ken ti maysa a seismometro a nagus-usar iti naibaliktad a pendulo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (Disiembre 2006). "Daya-Laud nga Orientasion ti Pakasaritaan dagiti Imperio". Warnakan dagiti sitema ti lubong a panagsukisokh 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x Kitaen ti
|issn=pateg (tulong). Naala idi 12 Agosto 2010.
- ^ Nishijima (1986), 595–596.
- ^ Zhou (2003), 34.
- ^ Schaefer (2008), 279.
- ^ Bailey (1985), pp. 25–26
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Adshead, Samuel Adrian Miles. (2000). Tsina iti Pakasaritaan ti Lubong. Londres: MacMillan Press Ltd. New York: Pagmalditan ti San Martin. ISBN 0-312-22565-2.
- Akira, Hirakawa. (1998). Ti Pakasaritaan ti Indiano a Budismo: Manipud ti Sakyamani aginggana ti Nasapa Mahayana. Inpatarus babaen ni Paul Groner. New Delhi: Jainendra Prakash Jain Iti Shri Jainendra a Pagmalditan. ISBN 81-208-0955-6.
- An, Jiayao. (2002). "Idi ti Sarming ket PInatpateg idiay Tsina," iti Dagiti Pnagadadal ti Seda a Kalsada VII: Dagiti nomado, dagiti Agtagtagilako, ken dagiti Nasantuan a Lallaki iti Igid ti Seda a Kalsada ti Tsina, 79–94. Inurnos babaen ni Annette L. Juliano ken ni Judith A. Lerner. Turnhout: Brepols Publishers. ISBN 2-503-52178-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Han a Dinastia idiay Wikimedia Commons
- Han a Dinastia babaen ti Estado nga Unibersidad ti ti Minnesota
- Arte ti Han a Dinastia nga adda dagiti video a komentario, Instituto dagiti Arte ti Minneapolis
- Nasapa nga Imperial a Tsina: Ti Pagob-obraan nga Urnong dagiti Rekurso
- "Han Culture," WEbsite ti Museo ti Hanyangling
Nagsasabtan: 34°09′21″N 108°56′47″E / 34.15583°N 108.94639°E

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amianan a Renania-Wespalia
Ti Amianan a Renania-Wespalia (Aleman: Nordrhein-Westfalen [ˈnɔɐ̯(ʀ)tʁaɪn vɛstˈfaːlən] ( denggen)) ket isu ti kaaduan ti populasion nga estado ti Alemania, nga adda iti uppat kadagiti sangapulo a kadakkelan a siudad ti pagiliansan. Daytoy nga estado ket naporma idi 1946 a kas ti panagtitpon ti akin amianan a Renania ken Wespalia,a dagitoy dua ket paset idi ti Prusia. Ti kapitoliona ket ti Düsseldorf; ti kadakkelan a siudadna ket ti Cologne. Ti estado ket agdama nga iturturayan babaen ti gunglo dagiti Sosial a Demokratiko ken dagiti Berde.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "State population". Portal ti Opisina ti Aleman nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2007.
- ^ "Statistisches Bundesamt". Statistik-portal.de. Naala idi 2012-10-29.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Amianan a Renania-Wespalia idiay Wikimedia Commons


text:
Lehislatibo a distrito iti Antique
Ti Lehislatibo a distrito iti Antique ket isu ti pannakabagi ti probinsia ti Antique iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion VI manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili: Anini-y, Barbaza, Belison, Bugasong, Caluya, Culasi, Hamtic, Laua-an, Libertad, Pandan, Patnongon, San Jose de Buenavista, San Remigio, Sebaste, Sibalom, Tibiao, Tobias Fornier,Valderrama
- Populasion (2007): 515,265
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
Tanjay
Ti Siudad ti Tanjay ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Oriental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Tanjay ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Azagra
- Bahi-an
- Luca
- Manipis
- Novallas
- Obogon
- Pal-ew
- Poblacion I (Baranggay 1)
- Poblacion II (Baranggay 2)
- Poblacion III (Baranggay 3)
- Poblacion IV (Baranggay 4)
- Poblacion V (Baranggay 5)
- Poblacion VI (Baranggay 6)
- Poblacion VII (Baranggay 7)
- Poblacion VIII (Baranggay 8)
- Poblacion IX (Baranggay 9)
- Polo
- San Isidro
- San Jose
- San Miguel
- Santa Cruz Nuevo
- Santa Cruz Viejo
- Santo Niño
- Tugas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Manny Pacquiao
Ni Emmanuel "Manny" D. Pacquiao (naipasngay idi Deciembre 17, 1978 iti Bukidnon, Filipinas), ket maysa a boksingero nga am-ammo iti palayawna a "Pac Man", nga iti agdama ket isu ti kampeon iti WBC International Super Featherweight, ken ti sigud a RING Peoplekampeon iti Featherweight ti a RING People (2003-2005), sigud kampeon iti IBF Super Bantamweight (2001-2004), ken sigud a kampeon iti WBC Flyweight Champion (1998-1999). Addaan isuna iti record a 41 a panangabak, 3 a pannakaarus, ken 2 a tabla, nga addaan 31 a panangabak babaen ti knockout.
Kaudian nga inabakna ti boksingero a Mehikano a ni Erik Morales iti maysa nga awan-titulona a 12 a rikus a maikadua a panaglaban a napasamak iti Las Vegas, Nevada idi Enero 22, 2006.
Dagiti linaon
Politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Manny Pacquiao ket maysa a congreso iti 1st District iti Sarangani ken Lone District iti Ciudad ti General Santos iti Filipinas.
Aldaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Pacquiao vs. Mosley, Mayo 8, 2011 se United States
Image[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Manny Pacquiao idiay Wikimedia Commons


text:
Baloi, Lanao del Norte
Ti Baloi ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baloi ket nabingbingay a politikal iti 21 a barbaranggay.[2]
- Abaga
- Adapun-Ali (Dariat)
- Angandog (Bulao)
- Angayen (Balut)
- Bangko
- Batolacongan (Basagad)
- Buenavista
- Seabay
- Landa (Gadongan)
- Port Royal
- Mamaan
- Maria Cristina
- Matampay
- Nangka
- Pacalundo
- Poblacion East
- Poblacion West
- Sandor (Daduan)
- Sangcad (Cormatan )
- Sarip-Alawi (Payawan)
- Sigayan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Bakteria
Dagiti bacteria (singular: bacterium) ket maysa a dakkel a grupo dagiti nabiag nga organismo. Kaaduan ket microscopic ken unicellular, addaan iti agpapada a gagangay nga estruktura ti selula nga awanan iti cell nucleus, ken organelles a kas iti mitochondria ken chloroplasts. Dagiti bacteria ket prokaryotes, a maiduma kadagiti organismo nga addaan iti complex cells a maawagan eukaryote. Ti termino a "bacteria" ket mayaplikar a nadumaduma iti amin a prokaryotes wenno iti dakkel a grupoda a maaw-awagan iti eubacteria, depende kadagiti idea maipapan kadagiti panagkakanaigda. Iti Wikipedia, ti "bacteria" ket maaramat kas pangdakamat iti eubacteria.
Dagiti bacteria iti kaaduan nga organismo it lubong, makita iti daga, danum, angin, ken kas sibibiag iti uneg ti nadumaduma nga ayup, mula, ken agsasabali nga organismo. Adu iti napeggad a makasakit. Kaaduan ken babassit unay, kas 0.5-5.0 um iti kaatidogan, ngem adda met dagiti higante kasla iti Thiomargarita namibiensis ken Epulopiscium fishelsoni nga mabalinna labsan iti 0.5 mm.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Makati
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Makati, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito, ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Siudad ti Makati iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, daytoy ket nairepresenta idi a kas paset ti umuna adistrito iti Rizal, ken paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV iti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Ti Makati ket naidatonan ti bukodna a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986, ken ti paya naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas a nangrugi idi 1987. Daytoy ket nabingbingay idi kadagiti dua a distrito kalpasan ti naikalintegan a dokumento ti siudad (Republika Tignay Blng. 7854)) ken naaprobaran idi Enero 2, 1995 ken napasingkedan idi Pebrero 4, 1995, ken immuna a nagbutos kadagitibukodna apannakabagi idi 1998.
Umuna adistrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Bangkal, Bel-Air, Carmona, Dasmariñas Village, Forbes Park, Kasilawan, La Paz, Magallanes, Olympia, Palanan, Pio del Pilar, Poblacion, San Antonio, San Isidro, San Lorenzo, Santa Cruz, Singkamas, Tejeros, Urdaneta, Valenzuela
- Kalawa: 16.31 km²
- Populasion (2007): 266,757
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Cembo, Comembo, East Rembo, Guadalupe Nuevo, Guadalupe Viejo, Pembo, Pinagkaisahan, Pitogo, Rizal, South Cembo, West Rembo, Post Proper Northside1, Post Proper Southside1
- Kalawa: 15.65 km²
- Populasion (2007): 300,592 (mairaman dagiti naisuppiatan a baranggay)
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
1521
Ti tawen 1521 ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes iti kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 3 – naekskomunikado ni Martin Luther babaen ni Papa Leon X iti dokumento iti linteg ti Decet Romanum Pontificem.
- Enero 27 – pinasardeng ni Suleiman I ti yaalsa babaen ti nagturay iti Damascus.
- Marso 6 – naduktalan ni Ferdinand Magellan ti Guam.
- Marso 16 – naabot ni Ferdinand Magellan ti Pilipinas.
- Abril 7 – simmangpet ni Ferdinand Magellan idiay Cebu.
- Abril 27 – napatay ni Magellan idiay Pilipinas, iti Gubat ti Mactan.
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 29 – ti Belgrade ket tiniliw babaen ti buyot ti Otomano ni Suleiman I.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 4 – Papa Urbano VII (pimmusay 1590)
- Disiembre 13 – Papa Sixto V (pimmusar 1590)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 27 – Ferdinand Magellan, Portuges nga eksplorador (naipasngay c. 1480)
- Disiembre 1 – Papa Leon X (naipasngay 1475)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti 1521 idiay Wikimedia Commons


text:
Tubigon, Bohol
Ti Tubigon ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tubigon ket nabingbingay a politikal kadagiti 34 a barbaranggay.[2]
- Bagongbanwa
- Bunacan
- Banlasan
- Batasan (Batasan Island)
- Bilangbilangan
- Bosongon
- Buenos Aires
- Cabulihan
- Cahayag
- Cawayanan
- Centro (Pob.)
- Genonocan
- Guiwanon
- Ilihan Norte
- Ilihan Sur
- Libertad
- Macaas
- Mocaboc Island
- Matabao
- Panadtaran
- Panaytayon
- Pandan
- Pangapasan (Pangapasan Island)
- Pinayagan Norte
- Pinayagan Sur
- Pooc Occidental (Pob.)
- Pooc Oriental (Pob.)
- Potohan
- Talenceras
- Tan-awan
- Tinangnan
- Ubay Island
- Ubojan
- Villanueva
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Gingined
Ti gingined (makunkuna pay a gungon, kintayeg wenno garigengen) ket isu ti resulta ti kellaat a panagibbatan iti enerhia idiay ukis ti Daga nga agapartuat kadagiti sismiko nga allon. Ti sismisidad, wenno sismiko nga aktibidad iti maysa a lugar ket mangitudo iti pannakasansan, kita ken kapigsa dagiti gingined a napadasan kadagiti napalabas a panawen. Dagiti gingined ket rinukrukod babaen ti panag-usar kadagiti panagpalpaliiw manipud kadagiti sismometro. Ti darikmat a kinapigsa ket isu ti kaaduan a gantingan a panagreporta para iti intero a lubong kadagiti gingined a napigpigsa ngem ti 5. Dagiti ad-adu pay a gingined a basbassit ngem ti kinapigsa a 5 a naireporta babaen dagiti nailian a sismolohikal nga obserbatorio ket rinukod babaen ti lokal a gantingan ti kinapigsa, a tinawtawagan pay a kas ti Richter a gantingan. Dagitoy dua a gantingan ket numerikal nga agpadpadada kadagiti sakup iti maipategan. Ti kinapigsa a 3 wenno dagiti nababbaba agingined ket kaaduan a gangani a saan a marikna ken ti kinapigsa ken sumurok a 7 ket makapataud kadagiti nakaro a dakkel a panagdadadel, a maitalged ti kinauneg. Dagiti kapigsaan a gingined iti naipakasaritaan a panawen ket adda ti kapigsa iti sumurok bassit a 9, uray no awan ti patingga ti mapataud a kinapigsa. Ti kinaudi a dakkel a ginginéd iti kinapigsa a 9.0 wenno dakdakkel ket ti 9.0 a kinapigsa a gingined idiay Hapon idi 2011 (manipud idi Marso 2011), ken isu daytoy ti kadakkelan a gingined ti Hapon manipud idi nairugi ti panagrehistro. Ti kapeksa iti panagtigerger ket rinukod iti nabaliwan a Mercalli a gantingan. No ti gingined ket ababaw, makapataud daytoy ti adadu a panakadadael dagiti patakder, wenno ti kapadpadana.[1]
Iti rabaw ti Daga, dagiti gingined ket agipamatmat babaen ti panagkintayeg ken sagpaminsan ti panagyallatiw iti daga. No ti episentro iti dakkel a gingined ket adda idiay adayo ti baybay, ti batok ti baybay ket mabalin a maiyallatiw ken mabalin daytoy a gapuanan ti sunami. Dagiti gingined ket makapataud pay kadagiti guedday, ken sagpaminsan pay kadagiti bulkan nga aktibidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ginginéd FAQ". Crustal.ucsb.edu. Naala idi 2011-07-24.


text:
Bamban, Tarlac
Ti Bamban ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Tarlac iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Bamban ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.[2]
- Anupul
- Banaba
- Bangcu
- Culubasa
- Dela Cruz
- La Paz
- Lourdes
- Malonzo
- San Nicolas (Poblacion)
- San Pedro
- San Rafael
- San Roque
- San Vicente
- Santo Niño
- Virgen de los Remedios (Pacalcal)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Tarlac". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Tarlac". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
1945
Ti 1945 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 6 - tininnagan ti Estados Unidos iti bomba atomika ti siudad ti Hiroshima iti Hapon, iti 8:16 ti agsapa (lokal nga oras).
- Agosto 9 - nangitinnag manen ti Estados Unidos iti bomba atomika, ita iti siudad ti Nagasaki, iti 11:02 AM ti agsapa (lokal nga oras).
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 24 - nabangon ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.


text:
Dagupan
Ti Siudad ti Dagupan ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas. Masarakan iti sungaban ti Golpo ti Lingayen, ti Dagupan ti kangrunaan a sangladan ken sentro ti komersio iti Pangasinan.
Am-ammo ti siudad a kas kapitolio ti bangus iti Pilipinas gapu kadagiti adu a pupokan wenno pagtaraknan iti bangus iti lugar.
Mabigbig pay ti Dagupan a kas nakapasamakan ti panagtuno iti kaatiddogan a tinuno a bangus iti sangalubongan. Agatiddog daytoy iti 1,007.56 a metro wenno 3,305.64 a kadapan, ken inaramid dagiti taga-Dagupan idi Mayo 3, 2003 kas paset ti panangrambak ti siudad iti Piesta ti Bangus.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Dagupan ket nabingbingay a politikal kadagiti 31 a barbaranggay.[2]
- Bacayao Norte
- Bacayao Sur
- Baranggay II (Nueva)
- Baranggay IV (Zamora)
- Bolosan
- Bonuan Binloc
- Bonuan Boquig
- Bonuan Gueset
- Calmay
- Carael
- Caranglaan
- Herrero
- Lasip Chico
- Lasip Grande
- Lomboy
- Lucao
- Malued
- Mamalingling
- Mangin
- Mayombo
- Pantal
- Poblacion Oeste
- Baranggay I (T. Bugallon)
- Pogo Chico
- Pogo Grande
- Pugaro Suit
- Salapingao
- Salisay
- Tambac
- Tapuac
- Tebeng
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Marktl
Ti Marktl wenno makunkuna pay a kas ti Marktl am Inn ( Bassit a tiendaan idiay karayan ti Inn),idiay Estado ti Bavaria, Alemania, idiay asideg ti Austriano a pagbeddengan, idiay distrito ti Altötting iti Ngato a Bavaria . Ti Marktl ket isu ti naikapasngayan ni Papa Benedicto XVI, a nangsaruno kenni Papa Juan Pablo II a maika-265 a daulo ti Simbaan a Romano Katoliko.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maika-13 a siglo - Nabangon a kas ti batayan ti bileg dagiti Konde iti Leonberg.
- 1297 - Panakabangon ti immuna a simbaan a naipammadayawan para kenni Santo Oswald iti uneg ti mitra iti Stammham[masapul ti panangilawlawag], daytoy ket naipadrino babaen ni Berengar III, Konde iti Leonberg ken inkonsekrado idi babaen ni Obispo Albert iti Chiemsee.
- 1422 - Dúke Henry XVI iti Bavaria ket nangited ti tiendaan a gundaway iti ili.
- 1477 - Dúke Louis ti Nabaknang ket nangited ti eskudo kadagiti umili iti Marktl, a nagipakpakita ti kawit ti barko ken lumagto a rukod, a kas simbolo ti panagdaliasat a komersio
- 1577 - Dúke Albert V ket nangipalubos ti panakaikabil ti maysa apadi idiay sanga ti Marktl a simbaan
- 1697 - Prinsipe-Elektor Max Emanuel ket nangurnos ti panakaipatakder ti immuna a rangtay a bumallasiw ti Karayan Inn idiay Marktl
- 1701 - Nakimat ti torre ti Santo Oswald a simbaan, a gapuanan daytoy ti panakauran ti sibubukel a tiendaan
- 1851 - Ti Marktl, ket sanga laeng ti parokia iti Stammham[masapul ti panangilawlawag], ket nagbalin a nawaya a parokia
- 1857 - Ni Obispo Heinrich von Hofstetter inkonsekradona ti kabarbaro a naipatakder ti sibaan ti parokia ni Santo Oswald
- 1871 - Ti Marktl ket nakaala ti panakaipatakder estasion ti perokaril manipud idiay Munich aginggan idiay Simbach[masapul ti panangilawlawag]
- 1919 - Ti panangibangon ti panagsalaknib a tambak idiay Karayan Inn a kas ti maysa apanagslaknid kadagiti layos
- 1927 - Panakaipasngay ni Papa Benedicto XVI; panakalpas ti immuna a konkreto a rangtay idiay Inn ken ti panakabangon ti "Neue Strasse" (Baro a Kalsada) tapno malabsan ti tiendaan
- 1965 - Panagpabaro ti parokia a simbaan ni Santo Oswald; ti parokia a salaan ket nabangon
- 1970-1972 - Dagiti dati a nawaya a munisipalidad ti Marktlberg ken Schuetzing ket nainkorporado idiay Marktl
- 1980 - Ti nabangon ti maysa a mekaniko-biolohiko a pagugasan
- 1981-1983 - Ti Bürgerhaus ("Kamara dagiti Umili") et nabangon (a mairaman ti publiko a biblioteka, dagiti kuarto para kadagiti pasamak, ti maysa a pagayayaman it skittles alley kdpy.)
- 1984-1987 - Panakabangon dagiti estasion ti brigada ti uram idiay Marktl ken Marktlberg
- 1989 - Ti pagkapetan ti Autobahn A 94
- 1996 - Panaka-desinio manen ti tiendaan a squareMarktl
- 2000 - Panaka-desinio manen ti kuadrado idiay sango ti estasion ti perokaril
- 2005 - Panakabutosan ni Papa Benedicto XVI ken panakabotelia ti pammadayawan a "Papstbier" (serbesa ni Papa) babaen ti lokala managserbesa a Weideneder tapno mailako ti publiko
- 2006 - Panagbisita ni Papa Benedicto XVI
Eskudo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti eskudo ti Marktl ket naipabulod ti panakaitengngelna babaen ni Dúke Ludwig idi Mayo 12, 1447. Ti kawit ti agpatpataray ti bangka ket simbolo ti panagdaliasat, a daytoy ket nangruna idi ti daytoy a rehion. Ti lumagto a rukod ket simbolo ti panagkomersio dagiti bukbukel ken panagitulod. Ti Babaro a pastilasket mangitudoti panakakaduaan iti lugar iti Babaro a dukado.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Fortschreibung des Bevölkerungsstandes". Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung (iti Aleman). 31 Disiembre 2011.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Marktl am Inn idiay Wikimedia Commons


text:
Selula (biolohia)
Ti selula ket isu ti estruktural a pagibatayan, pangaramid ken ti biolohiko a paset kadagiti amina a naamammuan a sibibiag nga organismo. Daytoy ti kabassitan a paset ti biag a naidasig a kas maysa a sibibiag a banag (malaksid ti birus, nga aglaon laeng iti DNA/RNA a nabbongan kadagiti protina ken dagiti lipido), ken kadawyan a nakunkuna a ti panagaramid iti biag.
Daytoy ket buklen ti maysa a protoplasma a nakulongan iti kaunegan ti maysa a kulapot, nga aglaon kadagiti biomolekula a kas dagiti protina ken nukleiko nga asido. [1] Dagiti organismo ket mabalinda a maidasig a kas uniselular (aglaon ti maymaysa a selula; a kaaduan a mairaman ti bakteria) wenno multiselur (a mairaman dagiti mula ken dagiti ayup).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti Panagkuti dagiti Selula ken ti Panagsukog iti Bertebrado a Bagi iti Kapitulo 21 ti Molekular a Biolohia iti Selula maikapat nga edision, inurnos babaen ni Bruce Alberts (2002) inpablaak babaen ti Garland Science.
Dagiti testo ti Alberts ket mangibagbaga no kasano ti panagkuti ti "selular a panagaramid" iti panagrang-ay dagiti para. Daytoy ket sapasap pay a naipalplawag dagiti bassit a molekula a kas dagiti amino nga asido a kas "molekular a panagaramid".


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Isabela
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Isabela, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo, maikapat a distrito, ken dagitoy dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Isabela ken ti nawaya a siudad iti Santiago iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas. Ti probinsia ket nairepresenta idi ti maymaysa a lehislatibo a distrito aginggana idi 1972. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion II manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986, daytoy ket nagbutos kadagiti tallo a sapasap a pannakabagi. Idi 1986, daytoy ket naidistrito manen kadagiti uppat a lehislatibo a distrito.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Ilagan
- Dagiti ili: Cabagan, Delfin Albano, Divilacan, Maconacon, Palanan, San Pablo, Santa Maria, Santo Tomas, Tumauini
- Populasion (2007): 343,020
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Aurora, Benito Soliven, Burgos, Gamu, Mallig, Naguilian, Quezon, Quirino, Roxas, San Manuel, San Mariano
- Populasion (2007): 331,138
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Cauayan
- Dagiti ili: Alicia, Angadanan, Cabatuan, Luna, Reina Mercedes, San Guillermo, San Mateo
- Populasion (2007): 362,031
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Santiago1
- Dagiti ili: Cordon, Dinapigue, Echague, Jones, Ramon, San Agustin, San Isidro
- Populasion (2007): 365,306
- ^1 Naway a komponente a siudad manipud idi Hulio4, 1994. Nawaya manipud iti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia babaen ti Republika Tignay Blng. 7720. Kaduan alaeng nga agbutos ti Isabela para iti kongresional a representasion.
- ^2 Pimmusay idi Pebrero 26, 2003.
- ^3 Nabutosan a mangko,pleto ti saan a nagpaso a termino ti sinarunona, nnagrugi iti opisina idi Mayo 19, 2003.
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^1 Inikkat babaen ti Asemblia.
Jernegan, Prescott F. (2009). The Philippine Citizen. BiblioBazaar. p. 80. ISBN 978-1-115-97139-3.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
Plantilia:Mbox
Daytoy ket isu ti {{mbox}} wenno meta plantilia ti mensahe ti kahon ti nadumaduma nga nagan ti espasio.
Daytoy a meta plantilia ket inus-usar ti panagaramid kadagiti plantilia ti kahon ti mensahe nga inus-usar kadagiti nadumaduma a kita ti panid ken isu a makasapul ti panagbaliw ti estilo depende iti panid a nakausaranna. Depende iti kita ti panid a maduktalan daytoy ket agusar kadagiti {{ambox}}, {{tmbox}}, {{imbox}}, {{cmbox}} ken {{ombox}}.
Laglagipen a daytoy a plantilia ket nasken a mausar laeng para kadagiti kahon ti mensahe a nasken a mabaliwan dagiti estiloda. Kaaduan dagiti kahon ti mensahe ket makasapul iti daytoy ken nasken a dagus nga agusar kadagiti {{ambox}}, {{tmbox}}, {{imbox}}, {{cmbox}} wenno {{ombox}}. Ti dagus a pangusar kadagita a plantilia ket kaibuksilanna a ti plantilia ket kapadanto iti panid ti plantiliana ken dagiti sabali a lugar a pakaiparanganna, ket mangaramid daytoy a nalawag no ania a kita ti pampanid ti panggepna a pakausaran. Mangited pay daytoy ti panagala kadagiti mainayon a langa a maited dagita a plantilia, ken makatulong ti karga ti server.
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket mangala kadagiti isu met laeng a parametro a kas ti {{ambox}} ken {{imbox}} kdpy. Kitaen ti napno a dokumentasion idiay.
Add met dagiti kahon a tawagan daytoy a plantilia nga agtengngel laeng kadagiti ladawan iti kanagtuan a 52px ti kaakaba, isunga dayta a patingga ket maipakat pay iti daytoy a plantilia wenno addanto dagiti saan a nasayaat wenno parikut ti plantilia.
Demospace[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket mabalin a pagpilian ti parametro ti "demospace" a naiplawag idiay {{panagduktal ti nagan ti espasio}}. Dayta a parametro ket para iti panagsubok laeng ken dagiti panggep a panangipakita. No kayat nga ikabil ti kahon ti mensahe iti maysa laeng nga estilo, dagus daytoy nga usaren ti dagiti sabali nga mbox.
Ti nagan ti espasio nga "Image:" ,"File:" ken "Papeles:" ket maawatan amin daytoy a plantilia.
Dagiti parametro[urnosen | urnosen ti taudan]
Listaan dagiti amin a parametro:
{{mbox | demospace = {{{demospace|}}} / main / talk / file / category / other | type = speedy / delete / content / style / notice / move / protection | image = none / [[Image:Some image.svg|40px]] | imageright = [[Image:Some image.svg|40px]] | style = dagiti pateg ti CSS | textstyle = dagiti pateg ti CSS | text = Ti bagi ti testo ti mensahe. | small = {{{small|}}} / left / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = Ti ab-ababa a bagi ti testo ti mensahe. }}
Nota: Dagiti parametro ti
|small= ket makabanag laeng no ti plantilia ket adda iti maysa nga artikulo, tungtungan a panid wenno maysa a "sabali" a panid. Para iti dokumentasion dagiti parametro ti
|small= kitaen ti {{ambox}}, {{tmbox}} ken {{ombox}}. Ti panagusar ti
|small= no saan a husto ket awan ti pakabanaganna, ngem saan pay a makadadael daytoy.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti nadumaduma a meta-plantilia iti pamilia ti mbox :
- {{ambox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti artikulo.
- {{cmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti kategoria.
- {{imbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti papeles (ladawan).
- {{mbox}} – Adda iti panagduktal ti nagan ti espasio, para kadagiti kahon ti mensahe nga inus-usar kadagiti nadumaduma a kita ti panid ken isunga makasapul nga agbaliw ti estilo depende iti panid a nakausaranna.
- {{ombox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti dadduma a pampanid.
- {{tmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti tungtungan a panid.
Asideg a mainaig kadagiti meta-plantilia:


text:
Nalatak a Depresion
Ti Nalatak a Depresion ket isu idi ti nakaro a sangalubongan nga ekonomiko a depresion iti dekada a sinaruno ti Sangalubongan a Gubat II. Ti pannakaitutop ti Nalatak a Depresion ket nagdumaduma kadagiti pagilian, ngem kaaduan kadagiti pagilian ket nangrugi idi 1930 ken nagpaut aginggana idi tawtawen ti 1930 wenno idi tengnga ti tawtawen ti 1940.[1] Daytoy idi ti kapautan, kaaduan, ken kakaruan a depresion iti maika-20 a siglo.[2]
Iti maika-21 a siglo, ti Nalatak a Depresion ket nkadawyan nga inus-usar a kas pagarigan no kasno ti kakaro ti panagsuek ti ekonomia ti lubong.[2] Ti depresion ket nangrugi idiay Estados Unidos, kalpasan ti panagsuek dagiti presio ti kapuonan a mabalin a nangrugi idi Septiembre 4, 1929, ken nagbalin a damdamag iti sangalubongan gapu ti pannakatupa ti paglakuan ti kapuonan idi Oktubre 29, 1929 (a naamammuan iti Nangisit a Martes).
Ti Nalatak a Depresion ket adda dagiti nakadadael a pataud kadagiti pagilian a nabaknang ken napanglaw. Ti personal a matgedan, renta ti buis, dagiti ganansia ken dagiti presio ket simmuek, bayat a ti sangalubongan a panagtagilako ket simmuek babaen ti ad-adu ngem 50%. Dagiti awan ti trabahona idiay Estados Unidos ket ngimmato iti 25%, ken adda dagiti pagilian a ngimmato iti nagatngato ngem 33%.[3]
Dagiti siudad iti sangalubongan ket narigatanda unay idi,a naipangpangruna kadagiti nagkamkammatalek iti nadagsen nga industria. Dagiti panagpadakder ket napasardeng kadagiti adu a pagilian. Nagsagaba ti panagtalon kadagiti away a luglugar idi natnag dagiti presio ti apit babaen ti agarup a 60%.[4][5][6] Gapu ti isasango ti panagsuek iti makasapul ken bassit unay a sabali a taudan dagiti trabaho, dagiti lugar nga agkamkammatalek kadagiti kangrunaan a paset ti industria a kas dagiti kangrunaan a pagapitan, panagmina ken panagtarikayo ket isu dagitoy it kaaduan a nagsagaba.[7]
Adda dagiti ekonomia a nangrugrugi a nakaungar babaen idi tengnga ti tawtawen ti 1930. Tikaaduan kadagiti pagilian, ti negatibo a pataud ti Nalatak a Depresion ket nagpaut aginggana ti gibus ti Maikadu a a Sangalubongan a Gubat.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ John A. Garraty, Ti Nalatak a Depresion (1986)
- ^ a b Charles Duhigg, "Depression, You Say? Check Those Safety Nets", New York Times, Marso 23, 2008
- ^ Frank, Robert H.; Bernanke, Ben S. (2007). Dagiti Pamunganayan ti Makroekonomika (3rd nga ed.). Boston: McGraw-Hill/Irwin. p. 98. ISBN 0-07-319397-6.
- ^ "Commodity Data". US Bureau of Labor Statistics. Naala idi 2008-11-30.
- ^ Cochrane, Willard W. (1958). Dagiti Presio ti Panagtalon, Mito ken Kinapudno. p. 15.
- ^ "Ekonomiko a Panagsukisok idi 1932–33". Liga ti Pagpagilian: 43.
- ^ Mitchell, Dekada ti Depresion
- ^ Garraty, Great Depression (1986) ch1
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nalatak a Depresion idiay Wikimedia Commons


text:
Maydolong, Daya a Samar
Ti Maydolong ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Daya a Samar iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maydolong ket politikal a nabingbingay iti 20 a barbaranggay.[2]
- Camada
- Campakerit (Botay)
- Canloterio
- Del Pilar
- Guindalitan
- Lapgap
- Malobago
- Maybocog
- Maytigbao
- Omawas
- Patag
- Baranggay Poblacion 1
- Baranggay Poblacion 2
- Baranggay Poblacion 3
- Baranggay Poblacion 4
- Baranggay Poblacion 5
- Baranggay Poblacion 6
- Baranggay Poblacion 7
- San Gabriel
- Tagaslian
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Daya a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 14 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Daya a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sirawai, Zamboanga del Norte
Ti Sirawai ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sirawai ket nabennebenneg iti 34 a barbaranggay.[2]
- Balatakan
- Balonkan
- Balubuan
- Bitugan
- Bongon
- Catuyan
- Culasian
- Danganon
- Doña Cecilia
- Guban
- Lagundi
- Libucon
- Lubok
- Macuyon
- Minanga
- Motong
- Napulan
- Panabutan
- Piacan
- Pisa Itom
- Pisa Puti
- Piña
- Pugos
- Pula Bato
- Pulang Lupa
- Saint Mary (Poblacion)
- San Nicolas (Poblacion)
- San Roque (Poblacion)
- San Vicente (Poblacion)
- Sipakit
- Sipawa
- Sirawai Proper (Poblacion)
- Talabiga
- Tapanayan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Ingles) naala idi 1 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kapaut ti lawag ti init
Ti kapaut ti lawag it init wenno or-oras ti lawag ti init ket isu ti klimatolohiko a panangitudo, panagrukod ti kapaut ti lawag ti init iti maited a paset ti panawen (kadawyan, a maysa nga aldaw wenno maysa a tawen) para iti maysa a naited a lokasion ti Daga, kadawyan daytoy a maiyebkas a kas maysa a napipia kadagiti nadumaduma a tawen. Daytoy ket sapasap a panangitudo ti kakuyem ti maysa a lokasion manipud ti insolasion, a mangrukod ti dagup nga enerhia nga ited babaen ti lawag ti init kadagiti naited a paset ti panawen.
Ti kapaut ti lawag ti init ket kadawyan a maiyebkas kadagiti oras iti tungngal maysa a tawen, wenno dagiti (napipia) oras iti tungngal maysa nga aldaw. Ti umuna a naibaga a panagrukod ket ti sapasap a kalawag ti init iti maysa alokasion no maipada kadagiti sabali a luglugar, bayat a ti naud-udi ket angpalubos para iti panangipada ti lawag ti init kadagiti nadumaduma a panawen ti tiempo iti isu met laeng a lokasion.[1] Ti sabali pay a masansan nga inus-usar ti panangrukod ket ti pannakaibagi a porsiento ti nairehistro a kalawag ti kapaut ti lawag ti init ken ti kapaut lawag ti aldaw iti napaliiw a paset ti panawen.
Ti maysa a nangruna nga usar ti datos ti kapaut ti lawag ti init ket ti panangilasin ti klima dagiti sirtio, a naipangpangruna kadagiti pagliwliwaan ti salun-at. Daytoy ket mangikeddeng pay ti sikolohiko a pagbanagan ti napigsa a lawag ti solar iti parsua a tao. Daytoy ket maus-usar pay laeng a panangiragpat kadagiti papanan ti turista.[1]
Panangipalawag ken panagrukod[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti alagaden atawen ket buklen dagiti 8760 nga oras, a nagudua kadagiti 4380 nga oras iti tungngal maysa para iti aldaw ken rabii. Isunga ti teoretiko a kangatuan abilang dagiti oras ti lawag ti init, para iti gangani nga awan ti ulepna a lokasion a kas dagiti paset ti desierto ti Sahara, ket 4380. NUpay kasta, dagiti mangirehistro nga instrumento ket adda met dagiti praktikal a pagpatinggaan, ken mangpabassit daytoy ti teoretiko a kanagtuan.
Dagiti "naraniag" nga oras ti lawag ti init ket mangirepresenta kadagiti dagup nga oras no ti lawag ti init ket napigpigsa ngem ti naibaga a pagpatingngaan, a kas maigiddiat dagiti oras a "makitkita" . Ti "makitkita" a lawag ti init, kas pagarigan, ket mapasamak iti ileleggak ken ilelennek ti init, ngem saan unay a napigsa a mangparag-o ti sensor. Ti panagrukod ket maaramid babaen dagiti instrumento a tinawtawagan dagiti panangirehistro ti lawag ti init. Para iti naisangayan apanggep ti panangirehistro ti kapaut ti lawag ti init, ti rekorder ti Campbell-Stokes ket isu ti inus-usar, ken daytoy ket agus-usar ti nagtimbukel a sarming ti lente tapno mangipatengnga dagitiraya ti init iti naisangayan a nadaremden a sintas. No ti kapigsa ket labsenna ti naikeddeng a pagpatingngaan, ti sintas ket mauramto. Ti dagup a kaatiddog ti tugo t ti uram ket kapada ti bilang dagiti naraniag nga oras .[2] Ti sabali pay a kita ti rekorder ket ti rekorder ti lawag ti init ti Jordan. Dagiti barbaro, nga elektroniko a rekorder ket addaanda ti nataltalinaay a sensitibidad ngem dagiti papael a sintas.
Tapno naitunos ti narukod a datos iti sangalubongan, idi 1962 ti Gunglo ti Sangalubongan a Meteorolohiko (WMO) ket nangipalawag ti naiyalagad a daremdem ti rekorder ti Campbell-Stokes , daytoy ket tinawtawagan iti iNggles iti Interim Reference Sunshine Recorder (IRSR).[1] Idi 2003, ti kapaut tilawag ti init ket kanungpalan idin a naipalawag a kas ti paset ti panawen iti las-ud ti dagus a panaglabes ti pagpatingngaan a pateg ti irradiansa ti solar iti 120 W/m².[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "8. Panagrukod ti Kapaut ti Lawag ti Init", Alagaden dagiti Meteorolohiko nga Instrumento ken dagiti Pamay-an iti Panagpalplaliiw, WMO, 2008
- ^ Dagit ipanangipalplawag para kadagiti sabali nga inaldaw nga elemento, Opisina ti Meteorolohia ti Australia


text:
Neil Armstrong
Ni Neil Alden Armstrong (Agosto 5, 1930 – Agosto 25, 2012) ket maysa idi nga Amerikano nga astronauta ken ti immuna a tao a nagdappat idiay Bulan. Isu ket maysa pay a aeroespasial nga inheniero, abiador ti marina, agsubsubok a piloto, ken propesor ti unibersidad. Sakbay a nagbalin nga astronauta, ni Armstrong ket mays aidi a opisial iti Marina ti Estados Unidos ken nagserbi idiay Koreano a Gubat. Kalpasan ti gubat, isu ket nagun-odna ti basilerato a degrado idiay Unibersidad ti Purdue ken nagserbi a kas maysa nga agsubsubok a piloto idiay Estasion ti Napardas Unay a Panagpatayab ti Komite ti Nailian nga Agbalbalakad para iti Aeronautika, a tattan ket naamammoan a kas ti Dryden a Sentro ti Panagsukimat ti Panagpatayab, nga idiay ket nakarehistro kadagiti sumurok a 900 a panagpatpatayab. Kalpasan daytoy isu ket nagturpos pay kadagiti panagad-adalna idiay Unibersidad ti Akin-abagatan a California.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biograpiko a Diksionario ti Cambridge (1990). Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan
- Chaikin, Andrew (1995). Ti maysa atao idiay bulan. Penguin books. ISBN 0-14-024146-9.
- Cornish, Scott; Rahman, Tahir, McLeon, Bob, Havekotte, Ken, Reznikoff, John. "Neil Armstrong Signature Exemplars". CollectSpace.com. Naala idi Mayo 14, 2011.
- Francis, French; Burgess, Colin (2007). "Ti Narikut a Panagbaniaga iti Kinatalna, 1965-1969". Iti Anniniwan ti Bulan.
- Hansen, James R. (2005). Immuna aLalaki: Ti Biag ni Neil A. Armstrong. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-5631-X.
- Jones, Eric (1995). "One Small Step". Apollo 11 Lunar Surface Journal. NASA. Naala idi May 14, 2011.
- Kranz, Gene (2000). Ti Panakapaay ket saan a Pagpilian: Panagtengngel ti Mision Manipud ti Merkurio aginggana ti Apollo 13 ken ti Kalabesan. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-0079-9.
- Nelson, Craig. Kuitis a Lallaki: Ti Epiko a Sarita ti Immuna a Lallaki idiay Bulan. Nagkaykaysa a Pagarian: John Murray, 2009. ISBN 978-1-84854-291-4.
- Smith, Andrew (2005). Panagbirbiruk ti Lallaki a Natnag iti Daga: Tapuk ti Bulan. Bloomsbury. ISBN 0-7475-6368-3.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kirk, Mass Communication Specialist 1st Class Amy; United States Naval Forces Central Command. "Astronaut Legend Neil Armstrong Receives Naval Astronaut Wings". www.cusnc.navy.mil. Naala idi Mayo 14, 2011.
- Sherrod, Robert (Hulio 30, 1975). "Men for the Moon". Dagiti Apollo nga Ekspedision idiay Bulan. NASA.
- Thompson, Milton (Abril 1992). Idiay Igid ti Limbang: Ti Panagpatayab a Programa ti X-15. Washington, D.C.: Smithsonian Books. ISBN 1-56098-107-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Neil Armstrong idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Neil Armstrong idiay Wikiquote


text:
ISO 639
Ti ISO 639 ket agasmang dagiti alagaden babaen ti ISO a maipanggep iti representasion ti nagnagan para iti pagsasao ken dagiti grupo ti pagsasao.
Daytoy pay idi ket isu ti kasisigud a nagan ti alagaden, daytoy ket naaprobaran idi 1967 (a kas ISO 639/R)[1] ken naiyadayo idi 2002.[2] Ti agasmang ti ISO 639 ket buklen dagiti innem a paset.
Dagiti linaon
- 1 Dagiti innem a paset ti alagaden
- 2 Dagiti pannakailasin dagiti agmaymaysa a kodigo
- 3 Dagiti pannakaikabagian a pagiddiatan dagiti paset
- 4 Espasio ti kodigo
- 5 Kitaen pay
- 6 Dagiti nota ken nagibasaran
- 7 Dagiti silpo ti ruar
Dagiti innem a paset ti alagaden[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tunggal maysa a paset ti alagaden ket tartaripatuen babaen ti mangimaton nga ahensia, nga isuda ti aginayon ken mangbaliw kadagiti kodigo no nasken.
Dagiti pannakailasin dagiti agmaymaysa a kodigo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sakop:
- Dagiti agmaymaysa a pagsasao
- Dagiti makro a pagsasao (paset 3)
- Dagiti urnong dagiti pagsasao (paset 1, 2, 5) (ti paset 1 ket aglaon laeng ti 1 nga urnong: bh; kaaduan kadagiti urnong ket adda iti paset 2, ken adda met dagiti bassit a nainayon idiay paset 5)
- Grupo
- Sabali a grupo
- Dagiti dialekto
- Naireserba para iti lokal a panag-usar (paset 2, 3)
- Dagiti naipangruna a kasasaad (paset 2, 3)
Dagiti kita (para kadagiti agmaymaysa a pagsasao):
- Dagiti sibibiag a pagsasao (paset 2, 3) (amin a makro a pagsasao ket sibibiag a sasao)[3]
- Dagiti awanen a pagsasao (paset 2, 3) (437,[4] upppat iti paset ti 2 chb, chg, cop, sam; awan iti paset 1)
- Amin a taga-ugma a pagsasao (paset 1, 2, 3) (112,[5] 19 ket adda iti paset 2; ken 5 kadagitoy, ti ave, chu, lat, pli ken san, ket addaanda pay ti kodigo iti paset 1: ae, cu, la, pi, sa)
- Dagit inaipakasaritaan a pagsasao (paset 2, 3) (63,[6] 16 kadagitoy ket adda iti paset 2, awan kadagitoy iti kodigo iti paset 1)
- Dagiti naaramid a pagsasao (paset 2, 3) (19,[7] 9 iti paset 2: epo, ina, ile, ido, vol, afh, jbo, tlh, zbl; lima iti paset 1: eo, ia, ie, io, vo)
Bibliograpiko ken terminolohia dagiti kodigo
- Bibliograpiko (paset 2)
- Terminolohia (paset 2)
Dagiti pannakaikabagian a pagiddiatan dagiti paset[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti umuna nga uppat a batong ket aglaon kadagiti kodigo para iti representasion iti naisangayan a kita a paggiddiatan dagiti paset ti ISO 639. A kas dagiti adda nga uppat nga elemento nga addaan ti kodigo iti paset 1, adaan iti kodigo iti B/T , ken dagiti makro a pagsasao babaen ti paset 3. Maysa a representatibo kadagitoy nga uppat nga elemento ket "Persiano" [fas].
- dagiti kodigo iti Paset 1 ket addaan ti maysa wenno dua a kodigo (kodkodigo ti B/T) iti Paset 2, ti tunggal maysa pagsasao ket addan ti dua a kodigo iti Paset 2 addan ti maysa a kodigo iti Paset 1
- maysa a kodigo: en -> eng
- dua a kodigo (#~23): de   ger/deu
- Paset 2 ket addaan kadagiti naireserba a kodigo ken dagiti espesial a kodigo
- qaa ... qtz, mul, und, zxx
- dagiti agmaymaysa a kodigo iti Paset 2 ket addaan ti kodigo iti Paset 3 ken addan ti maysa wenno awan a kodigo iti Paset 1
- maysa a kodigo: eng -> eng -> en
- awan a kodigo: ast -> ast -> (awan)
- dagiti kolektibo a kodigo iti Paset 2 ket addaan iti kodigo iti Paset 5
- agsakop kadagiti sabali a pagsasao: afa != afa
- agsakop kadagiti isu met laeng a pagsasao: aus = aus
- maysa a kolektibo a kodigo iti Paset 2 ket addan iti kodigo iti Paset 1
- bih -> bh
- agpapada a kodigo iti Paset 5 awan ti kodigo iti Paset 2
- sqj
- agpapada a kodigo (#~56) iti Paset 3 ket dagiti makro a pagsasao, dagitoy ket mabalin nga adaan ti
- awan a kodigo iti Paset 2 ngem adaan kadagiti kodigo iti Paset 1 ken dagiti paglaonanada a pagsasao ket addaan kadagiti kodigo iti Paset 2 ken Paset 1 (#1): hbs   sh (naikkaten) ; bos, hrv/scr, srp/scc -> bs, hr, sr
- kodigo ti Paset 2 ken kodigo ti Paset 1 (#1), bayat a kdagiti paglaonanda a pagsasao ket addaan kadagiti kodigo iti Paset 1 ken Paset 2: nor -> nor -> no ; non, nob -> non, nob -> nn, nb
- awan ti kodigo iti Paset 1 (#adu):
- dua a kodigo iti Paset 2 (B/T) (#4): fas, msa, sqi, zho -> per/fas, may/msa, alb/sqi, chi/zho
Espasio ti kodigo[urnosen | urnosen ti taudan]
Espasio ti kodigo ti Alpha-2[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kodigo ti "Alpha-2" (para kadagiti kodigo a binukel dagiti 2 a letra iti Batayan nga alpabeto ti Latin ti ISO) ket inus-usar iti ISO 639-1. No kaykayat dagiti ad-adu ti sakopna a kodigo pagsasao, ti ad-adu ngem 2 a letra a kombinasion ket mabalinnen a mangsakop (ti patingga iti 262 = 676), ISO 639-2 ketnaparang-ay nga agus-usar kadagiti kodigo ti Alpha-3 (urayno ti naudi ket immuna a naipablaak).
Espasio ti kodigo ti Alpha-3[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kodigo ti "Alpha-3" (para kadagiti kodigo a binukel dagiti 3 a letra iti Batayan nga alpabeto ti Latin ti ISO) ket inus-usar kadagiti ISO 639-2, ISO 639-3, ken ISO 639-5. Iti matematiko, ti kanagtuan a patingga para iti bilang dagiti pagsasao ken dagiti urnong ti pagsasao a mabalin a mairepresenta ket 263 = 17,576.
Ti kadawyan a panag-usar kadagitikodigo ti Alpha-3 babaen dagiti tallo a paset ti ISO 639 ket makasapu kadagiti koordinasion iti dakdakkel a sistema.
Ti Paset 2 ket mangipalawag kadagiti uppat nga espesial a kodigo ti
mul,
und,
mis,
zxx, ti naireserba a sakop
qaa-qtz (20 × 26 = 520 a kodkodigo) ket adda kadagiti 23 a doble a naikabkabil (dagiti kodigo ti B/T ). Daytoy ket kadagupan ti 520 + 23 + 4 = 547 a kodkodigo a saan a mausar iti Paset 3 tapno mangrepresenta kadagiti pagsasao iti Paset 5 tapno mangirepresenta kadagiti pamilia ti pagsasao wenno dagiti grupo . Ti nabati ket 17,576 – 547 = 17,029.
Iti agdama adda dagiti garup nga innem wenno pito a ribu a sasao iti lubong.[10] Isunga dagiti kodigo ti 17,029 ket makanayen a mangited ti naisangayan a kodigo iti tunggal maysa a pagsasao, urayno adda met dagiti pagsasao a naikeddeng a naikkan ti kodigo a saan a kasla ti tradisional a nagan ti pagsasao.
Espasio ti kodigo ti Alpha-4[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kodigo ti "Alpha-4" (para kadagiti kodigo a binukel dagiti 4 a letra iti Batayan nga alpabeto ti Latin ti ISO) ket naisingasing a mausar iti ISO 639-6. Ti kangatuan a patingga para iti bilang dagiti pagsasao ken dagiti dialekto a mabalin a mairepresenta ket 264 = 456,976.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti etiketa ti pagsasao ti IETF (naibatay iti ISO 639)
- ISO 3166 (kodkodigo para iti pagpagilian)
- ISO 15924 (kodkodigo para kadagiti sistema ti panagsurat)
- Kodkodigo ti pagsasao para iti naaramid a sasao ti ISO, SIL, ken BCP
- Kodigo ti pagsasao
- Dagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti pagsasao
- Listaan dagiti pagsasao
- Listaan dagiti opisial a pagsasao
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "ISO/R 639:1967". Iso.org. 1988-03-01. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "ISO 639:1988". Iso.org. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "Dagiti tabla ti ISO 639". Sil.org. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "Dagiti tabla ti ISO 639". Sil.org. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "Dagiti tabla ti ISO 639". Sil.org. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "Dagiti tabla ti ISO 639". Sil.org. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "Dagiti tabla ti ISO 639". Sil.org. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "Dagiti agasmang ti kodigo ti ISO 639". Sil.org. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "ISO 639-5 a Panangilasin : Dagiti kodigo para iti representasion ti nagnagan iti sasaoges (Rehistrasion a Turay ti ISO 639-5 - Biblioteka iti Kongreso)". Loc.gov:8081. 2008-12-23. Naala idi 2012-08-05.
- ^ "Statistical Summaries". Ethnologue. Naala idi 2012-08-05.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a listaan ti ISO 639
- ISO 639-2 Turay a Pagrehistuan
- ISO 639-3 Turay a Pagrehistuan
- Repositorio ti datos - aglaon kadagiti patarus ti kodigo ti ISO 639 kadagiti sabali a pagsasao iti pormat nga XML. Ti ramit ti panagsukisok ti CLDR ket aglaon pay kadagiti mabasa a pormat iti datos.
- Ti ISO 639 ken ti Ethnologue
- ISO 639 Reporta ti Turay a Pagrehistruan, 2004–2005
- ISO 639-2/RA Dagiti kodigo para iti Representasion ti Nagnagan ti Sassao, Biblioteka iti Kongreso ti Estados Unidos


text:
Plantilia:Estilo ti infobox WPMILHIST
Ti estilo ket tenglen ti plantilia ti {{Estilo ti infobox WPMILHIST}}, a mangpataud kadagiti bilang ti nadumaduma a kodigo a naibatay iti parametro a maipasa iti daytoy.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|main_box}} – agpataud kadagiti parametro ti CSS ti class and style para iti maysa nga infobox iti kaakaba dagiti 315 a piksel.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|main_box_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti maysa nga infobox iti kaakaba dagiti 315 a piksel.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|main_box_raw_auto_width}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti maysa nga infobox (kapada ti main_box_raw ngem awan ti width:315px).
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|header_bar}} – agpataud kadagiti parametro ti CSS ti style para iti baras a horisontal a paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|header_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti baras ti horisontal a paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|header_color}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style dagiti gupit ti maris para iti baras ti horisontal a paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|sub_header_bar}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti baras ti horisontal a sub-paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|sub_header_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti baras ti horisontal a sub-paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|image_box}} – agpataud kadagiti parametro ti CSS ti style para iti muton ti pagalagadan a ladawan ken kapsion nga addaan iti pagbeddengan iti baba.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|image_box_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti muton ti pagalagadan a ladawan ken kapsion nga addaan iti pagbeddengan iti baba.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|image_box_plain}} – agpataud kadagiti parametro ti CSS ti style para iti muton ti pagalagadan a ladawan ken kapsion nga awan iti pagbeddengan iti baba; daytoy ket kadawyan a maus-usar no ti muton ti ladawan ket dagus a maikabil iti ngato ti baras ti paulo, wenno iti baba ti infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|image_box_plain_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti muton ti pagalagadan a ladawan ken kapsion nga awan iti pagbeddengan iti baba; daytoy ket kadawyan a maus-usar no ti muton ti ladawan ket dagus a maikabil iti ngato ti baras ti paulo, wenno iti baba ti infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|internal_border}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti pagbeddengan a nagbaetan dagiti paset iti isu met laeng a paset ti infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|section_border}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti pagbeddengan a nagbaetan ti sabali a paspaset ti infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti dagiti gupit ti style para iti plantilia ti marebba a nabigasion nga addaan dagiti 315 a piksel.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_child}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti plantilia ti marebba a nabigasion (kapada ti nav_box ngem iti kaakaba dagiti 305 a piksel ken awan ti margin-left:1em).
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_wide}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti plantilia napno a kaakaba ti marebba a nabigasion.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_header}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti baras ti paulo iti plantilia ti marebba a nagibasion.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_wide_header}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti baras ti paulo iti napno a kaakaba ti plantilia ti marebba a nagibasion.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_label}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti aray ti etiketa iti plantilia ti marebba a nabigasion.
Ti pagarigan a plantilia nga agus-usar kadagitoy a pagpilian ket makita iti kanawan. Manipud ti ngato, daytoy ket mangiraman ti:
- Ti nangruna a header_bar iti selula ti tabla ti paulo.
- Ti sub_header_bar iti normal a selula ti tabla.
- Ti maysa a image_box.
- Dua a normal a pagikabilan nga addaan kadagiti etiketa.
- Ti sekondario a header_bar iti selula ti paulo.
- Ti paris dagiti selula a nabingay babaen ti maysa a internal_border.
- Ti selula nga addaan iti section_border iti ngato.
- Ti sabali pay a sekondario a header_bar iti selula ti paulo.
- An image_box_plain.


text:
Ensima
Ti ensima ( /ˈɛnzaɪmz/) ket dagiti dakkel a biolohiko a molekula nga akinrebbeng para kadagiti rinibu a kimiko a panagibalbaliw a mangtalinaay iti biag.[1][2] Dagitoy ket nakaro a managpili a katalisis, a nasayaat a mangpapardas ti gatad ken ti pannkaisangayan kadagiti metaboliko a reaksion, manipud iti panagkalpa iti makan aginggana iti sintesis iti DNA. Kaaduan kadagiti ensima ken dagiti protina, urayno adda met dagiti kataliktika molekula ti RNA a nainagananen. Dagiti ensima ket mangampon iti maysa a naisangayan a tallo a dimension nga estruktura, ken mabalin mangiyannong ti organiko (kas la iti biotin) ken dagiti inorganiko (e.g. ion ti magnesio) a cofactor tapno makatulong iti katalisis.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Smith AL (Ed) (1997). Oxford a diksinario iti biokimika ken molekular a biolohia. Oxford [Oxfordshire]: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-854768-4.
- ^ Grisham, Charles M.; Reginald H. Garrett (1999). Biokimika. Philadelphia: Saunders College Pub. pp. 426–7. ISBN 0-03-022318-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Dagiti ensima idiay Wikimedia Commons
- Estruktura/Annong dagiti Ensima


text:
Jakarta
Ti Jakarta ( /dʒəˈkɑrtə/), opisial a naam-ammuan a ti Espesial a Kapitolio a Teritorio iti Jakarta (Indones: Daerah Khusus Ibu Kota Jakarta), ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Indonesia. Mabirukan daytoy idiay amianan a laud a pantar iti Java, ti Jakarta ket isu daytoy sentro ti ekonomia, kultural ken politika iti pagilian ti Indonesia, ken addaan iti populasion iti 10,187,595 manipud idi Nobiembre 2011, isu daytoy ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Indonesia ken idiay Abagatan a daya nga Asia, ken isu daytoy ti maika-12 a kadakkelan a siudad iti lubong. Ti opisial a metropolitano a lugar, a naam-ammuan a kas ti Jabodetabekjur, ket isu ti maikadua a kadakkelan iti lubong, nupay kasta ti sububio iti daytoy a siudad ket agtultuloy ti ruar na. Ti Jakarta ket nailista a kas ti sangalubongan a siudad idiay 2008 Globalisasion ken dagiti Sangalubongan a Siudad a Pagadalan a Grupo ken Network (GaWC) a panagsukisok.[2] ken addaan ti kalawa nga 661 kuadrado kilometro (255 sq mi). Daytoy a lugar ket addaan ti populasion iti sumurok a 28 a riwriw,[3] a mangaramid daytoy kadagiti kadakkelan a konurbasion iti termino ti bilang dagiti agnanaed.
Idi 2011, ti Jakarta nairanggo a maika-17 kadagiti kadakkelan a siudad iti lubong, ti ingangato ti pannkairangona idi 2007 iti 171. Ti Jakarta ket ad-adu ti idadakkelna ngem ti Kuala Lumpur, Beijing ken Bangkok.[4]
Daytoy ket nabangon idi maikapat a siglo, ti siudad ket nagbalinen a nangruna a puerto ti pagtagilakuan para iti Pagarian ti Sunda. Isu daytoy idi ti de facto a kapitolio ti Olandes a Daya nga India (idi naam-ammuan iti Batavia) ken nagtultuloyen a kas ti kapitolio ti Indonesia manipud ti pannakairangarang ti pannakawaya ti pagilian idi 1945.
Ti siudad ket isu ti tugaw ti Sekretariat ti ASEAN. Ti Jakarta ket sinerbian babaen ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Soekarno–Hatta, Sangalubongan nga Eropuerto ti Halim Perdanakusuma, ken ti Pagsangladan ti Tanjung Priok; daytoy ket sinilpuan babaen kadagiti nadumadumanga intersiudad ken dagiti pagluganan a perrokarril, ken sinerbian babaen dagiti nadumaduma a linia ti bus a naipatpataray babaen kadagiti naireserba a dalan ti bus.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar a makunkuna tattan a Jakarta ket balay idi dagiti nadumaduma a pagnaedan a kaduana dagiti nainagnagan: Sunda Kelapa (397–1527), Jayakarta (1527–1619), Batavia (1619–1949), ken Djakarta (1949–1972).
Ti agdama a naganna ket naala manipud ti balikas a "Jayakarta". Dagiti taudan ti daytoy a balikas ket adda iti Daan a Habanes ken dimtengan iti pagsasao a Sanskrito. Ti "Jayakarta" ket maipatarus a kas ti "nagballigi nga aramid", "kompleto a tignay", wenno "kompleto a balligi".
Ti Jakarta ket nabirngasan iti Dakkel Durian, gaputa ti siudad ket nakitkita a kas ti Indonesia a kapadpada ti Siudad ti New York (ti Dakkel a Mansanas).[5]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti panawen ti kolonia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar iti ken arubayan ti moderno a Jakarta ket paset idi timaiakapat a siglo a Sundanes a pagarian iti Tarumanagara, maysa kadagiti kaduogan a Hindu a pagarian idiay Indonesia.[6] Kalpasan ti pannakaapday ti Tarumanagara, dagiti teritoriona, a mairaman ti lugar ti Jakarta, ket nagbalin a paset ti Pagarian ti Sunda. Manipud idi maika-7 aginggana ti kasapaan ti maika-13 a siglo a puerto ti Sunda ket adda iti kaunegan ti lawlaw ti impluensia iti maipapan ti maritimo a Srivijaya. Segun ti Insik a taudan, a ni Chu-fan-chi, a naisurat idi circa 1200, ni Chou Ju-kua ket nagreporta idi nasapa a maika-13 a siglo a Srivijaya ket tinurturayanna pay laeng ti Sumatra, ti Malay peninsula, ken ti lumaud a Java (Sunda). Ti taudan ket nagrepreporta ti puerto ti Sunda a kas estratihiko ken agrangrang-ay, ti pimientamanipud idiay Sunda nga isu dagitoy ti kasayaatan iti kualidad. Ti tattao ket nagtrabtrabahoda iti agrikultura ket dagiti balayda ket ket naaramid kadagiti tarikayo a pila.[7] Ti lugar ti sangladan ket nagbalin a naam-ammuan a kas ti Sunda Kelapa ken babaen idi maikasangapulo ket uppat a siglo, daytoy ket maysan a nangruna a pagtagilakuan a puerto para Sunda a pagarian.
Ti immuna a plota ti Europeano, uppat a Portuges a barko manipud idiay Malacca, ket simmangpetda idi 1513 idi dagiti Portuges ket agbirbirukda para iti maysa a dalan para kadagiti rekado.[8] Ti Pagarian ti Sunda ket nangramid ti maysa a kumadduaan a tulagan iti Portugal babaen ti panagpalubos ti Portugal a mangipatakder ti maysa a puerto idi 1522 tapno makasalaknib ti pumigpigsa a bileg ti Sultanato iti Demak manipud idiay Tengng a Java.[9] Idi 1527, ni Fatahillah, ti maysa a Hababes a Heneral manipud idiay Demak ket nangraut ken pinarukmana ti Sunda Kelapa, ken pinatalawna dagidi Portuges. Ti Sunda Kelapa ket nanaganan idi ti Jayakarta,[9] ken nagbalin a nagriringoran a pagarian iti Sultanato iti Banten a nagbalin a maysa anangruna a sentro ti pagtagilakuan iti Abagatan a daya nga Asia.
Babaen ti relasion kenni Prinsipe Jayawikarta manipud ti Sultanato iti Banten, dagiti Olandes a barko ket simmangpet idiay Jayakarta idi 1596. Idi 1602, ti immuna apanagbanniaga ti Kompania ti Ingles a Daya nga India, a binilbilin babaen ni Apo James Lancaster, ket simmangpet idiay Aceh ken nagtultuloy a nagbanniaga a napan idiay Banten nga idiayda a napalubosan a nangipatakder ti maysa a puerto ti pagtagilakuan. Daytoy a lugar ket nagbalin a sentro ti Ingles a pagtagilakuan idiay Indonesia aginggana idi 1682.[10]
Ti Jayawikarta ket naipagpagarupan a nakaaramid kadagiti pagtagilakuan a silpo kadagiti Ingles nga aglaklako, a kasuppiat dagiti Olandes, babaen ti panangipalubos kaniada a mangipatakder kadagiti balay a dagus iti ballasiw manipud kadagiti Olandes a pasdek idi 1615.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pagalagadan ti Panag-biahe ti Indonesia – Kasano ti panagyaman iti ‘Dakkel a Durian’ Jakarta". Worldstepper-daworldisntenough.blogspot.com. 8 Abril 2008. Naala idi 27 Abril 2010.
- ^ "The World According to GaWC 2008". Globalisasion ken dagiti Sangalubongan a Siudad a Pagadalan a Grupo ken Network (GaWC). Unibersidad ti Loughborough]. Naala idi 7 Disiembre 2009.
- ^ Sensus Penduduk 2010. Biro Pusat Statistik
- ^ "Foke lebih yakin lembaga survei asing". 24 Abril 2012.
- ^ "Kapaut ti Panagipagpagarup Ti Dakkel a Durian". ThingsAsian. Naala idi 14 Marso 2011.
- ^ Sundakala: cuplikan sejarah Sunda berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" Cirebon. Yayasan Pustaka Jaya, Jakarta. 2005.
- ^ Drs. R. Soekmono, (1973). Pengantar Sejarah Kebudayaan Indonesia 2, maikadua nga ed. Yogyakarta: Penerbit Kanisius. p. page 60.
- ^ Sumber-sumber asli sejarah Jakarta, Jilid I: Dokumen-dokumen sejarah Jakarta sampai dengan akhir abad ke-16. Cipta Loka Caraka. 1999.
- ^ a b "Pakasaritaan ti Jakarta". BeritaJakarta.
- ^ Ricklefs, M.C. (1993). Ti Pakasaritaan ti Moderno nga Indonesia Manipud idi c.1300 (Maika-2 nga ed.). Londres: MacMillan. p. 29. ISBN 0-333-57689-6.
- ^ Heuken, Adolf (2000). Sumber-sumber asli sejarah Jakarta Jilid II: Dokumen-dokumen Sejarah Jakarta dari kedatangan kapal pertama Belanda (1596) sampai dengan tahun 1619 (Autentiko a taudan ti Pakasaritaan ti Jakarta paset II: Dagiti dokumento iti pakasaritaan ti Jakarta manipud kadagiti immuna nga isasangpet ti Olandes a barko (1596) aginggana ti tawen 1619). Jakarta: Yayasan Cipta Loka Caraka.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Jakarta idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Jakarta manipud idiay Wikivoyage
- Opisial a website
- Opisial a Website ti Panagbanniaga iti Jakarta
- Ti a Panaglaglagip iti Panagsukisok ti Jakarta babaen ti Bisikleta


text:
Alfred Nobel
Ni Alfred Bernhard Nobel (Pannakabalikas a Sueko: [ˈalfrɛd noˈbɛl] listen (tulong·paammo); 21 Oktubre 1833 – 10 Disiembre 1896) ket maysa idi a Sueko a kimiko, inheniero, inbentor, ken nagpatpataud kadagiti armamento.
Isu idi ti inbentor ti dinamita. Ni Nobel ket isu pay ti nagtagikua ti Bofors, nga isu ket nagbaliw iti turongna iti daytoy manipud ti dati a papel a kas ti nangruna nga agpatpataud ti landok ken paslep iti kangrunaan nga agpatpataud ti kanion ken dagiti sabali pay nga armamento. Ni Nobel ket nagtengngel kadagiti 350 a nadumaduma a patente a ti dinamita ket isu ti kadayegan. Ti baknangna ket inusar idi natayen ti panangipatakder kadagiti Premio Nobel. Ti sintetiko nga elemento ti nobelio ket nainaganan idi kaniana. Ti nagann ket makitakita pay iti moderno nga aldaw kadagiti kompania a kas ti Dynamit Nobel ken AkzoNobel, a kaputotan dagitoy wenno dagiti nagtitipon a kompania nga inpatakder babaen ni Nobel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Alfred Nobel idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Alfred Nobel idiay Wikimedia Commons
- Alfred Nobel – Ti tao iti likudan dagiti Premio
- Ti Biograpia idiay Instituto ti Nobel iti Norwega
- Nobelprize.org


text:
Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat
Ti Senator Ninoy Aquino ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Senator Ninoy Aquino ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.[2]
- Banali
- Basag
- Buenaflores
- Bugso
- Buklod
- Gapok
- Kadi
- Kapatagan
- Kiadsam
- Kuden
- Kulaman
- Lagubang
- Langgal
- Limuhay
- Malegdeg
- Midtungok
- Nati
- Sewod
- Tacupis
- Tinalon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sultan Kudarat". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Sultan Kudarat". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Trigo
Ti trigo (Triticum spp.)[1] ket bukbukel ti sereal a kasisigud a nagtaud manipud idiay rehion ti Lebante ti Asideg a Daya ken ti Kabambantayan ti Etiopia, ngem daytoy ket naimuyonganen iti sangalubongan. Idi 2010, ti sangalubongan a panagpataud idi ti trigo ket 651 riwriw tonelada, ken isu daytoy ti mangaramid ti maikatlo a kaaduan a mapatpataud a sereal kalpasan ti mais (844 riwriw tonelada) ken pagay (672 riwriw tonelada).[2] Ti trigo ket isu idi ti maikadua a kaaduan a napatpataud idi 2009; ti sangalubongan apanagpataud ti trigo iti dayta a tawen ket 682 riwriw tonelada, kalpasan ti mais (817 riwriw tonelada), ken ti pagay ket asideg a maikatlo (679 riwriw tonelada).[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Belderok, Robert ‘Bob’; Mesdag, Hans; Donner, Dingena A (2000), Panagaramid ti Tinapay a Kalidad ti Trigo, Springer, p. 3, ISBN 0-7923-6383-3.
- ^ World Wheat Crop To Be Third Largest Ever." Farmers Weekly 152.13 (2010): 134. Academic Search Premier. Web. 13 Mar. 2013.
- ^ "World Wheat, Corn and Rice". Estado nga Unibersidad ti Oklahoma, FAO Stat.


text:
Rehion ti Kansai
Ti rehion ti Kansai (関西地方 Kansai-chihō?) wenno ti rehion ti Kinki (近畿地方 Kinki-chihō?) ket naisanglad idiay rehion ti abagatan a tengnga ti kangrunaan nga isla ti Honshū iti Hapón.[1] Daytoy a rehion ket iramanna dagiti prepektura ti Mie, Nara, Wakayama, Kyoto, Osaka, Hyōgo, kenShiga. No sinoman ti agtalek ti paggiddiatan, ti Fukui, Tokushima ken ti pay Prepektura ti Tottori ket mairamanda pay. upay ti balikas a "Kansai" ken "Kinki" ket nabaliwan kadagiti napalabas a pakasaritaan, iti moderno a kontesto, dagitoy dua ket agpadpada a maymaysa. Ti urbano a rehion iti Osaka, Kobe ken Kyoto (Keihanshin rehion) ket isu ti maikadua a kaaduan ti populasion idiay Hapón kalpasan ti Kalatakana Lugar ti Tokyo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kansai" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 477 idiay Liblibro ti Google.


text:
Andrés Bonifacio
Ni Andres Bonifacio y Castro, (Nobiembre 30, 1863 - Mayo 10, 1897), ket maysa a dadaulo iti rebolusion iti Pilipinas maibusor iti kolonial a panagturay dagiti Espaniol, ti kaunaan a panagalsa iti Asia kontra iti kolonial a turay a Europeo. Idi 1892, binangon ni Bonifacio ti Katipunan, maysa a nalimed a rebolusionario a tignay. nga idi agangay ket isu ti nagbalin a bugas ti Rebolusionario nga Armada ti Pilipinas. Iti pannakaipasdek ti Katipunan, naam-ammo ni Bonifacio kas Ama ti Rebolusion. Naawagan met kas El Supremo ni Bonifacio kas daulo ti Katipunan.


text:
Latin a sinuratan
Ti Latin a sinuratan, wenno Romano a sinuratan, ket isu ti panagsurat a sistema a naibatay kadagiti letra iti abesedaro ti klasika a Latin ken dagiti naipaatiddog a pormana. Daytoy ket inus-usar a kas ti alagaden a pamay-an iti panagsurat kadagiti kaaduan a pagsasao ti Lumaud ken Tengnga nga Europa, ken dagiti pay pagsasao manipud kadagiti sabali a paset iti lubong. Ti Latin a sinuratan ket isu ti batayan para iti kaaduan a bilang dagiti abesedario iti aniaman a sistema ti panagsurat[1] ken isu daytoy ti kaaduan a kaaduan a naampon a sistema ti panagsurat iti lubong. Daytoy pay ti batayan iti Internasional a Ponetiko nga Abesedario. Dagiti 26 a kaaduan a letra a nailaon iti ISO a batayan ti abesedario a Latin.
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sinuratan ket mabalin a tawagan iti Romano a sinuratan wenno Latin a sinuratan, manipud iti taudanna iti Romano nga Imperio. Iti kontesto iti transliterasion ti termino a "romanisasion" ket kankanayon a mabirbirukan.[2][3] Ti Unicode ket agus-usar ti termino a "Latin"[4] ken ti pay Internasional a Gunglo para iti Panagalagad (ISO).[5] Dagiti numerasion ket makunkuna a dagiti numerasion ti Romano.


text:
James S. Sherman
Ni James Schoolcraft Sherman (Oktubre 24, 1855 – Oktubre 30, 1912) ket maysa idi a Pannakabagi ti Estados Unidos manipud idiay New York ken ti maika-27 a Bise Presidente iti Estados Unidos, 1909-1912 babaen ni William Howard Taft. Isu ket kameng idi dagiti agkakabagian pamilia ti Baldwin, Hoar, ken Sherman, dagiti prominente nga abogado ken politiko iti New England (saan a kabagian ni Heneral William T. Sherman ken Senador John Sherman).
Urayno saan a nabileg nga administrador, isu ket nagbalin a maysa a masna mangipagulo ti komite, ken ti nasayat a personalidadna nagpalaka kadagiti panag-obrana idiay Kamara, isu nga naamamoan iti amin a kabibiagna a kas 'Sunny Jim'. Isu ti immuna a Bise Presidente naglugan iti eroplano (New York, 1911),[1] ken isu pay ti immuna a nangipalladaw ti seremonial a panagipalladaw ti ay-ayam a beisbol.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Brooklyn Daily Eagle, Hulio12, 1911
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:James Sherman idiay Wikimedia Commons


text: 1-2 Iti iglesia ti Dios idiay Corinto ken kadagiti amin a tattao ti Dios iti entero nga Acaya: Sapay koma ta parabur ken talna ti ited ti Dios nga Amatayo, kasta met ni Apo Jesu-Cristo. Naggapu kadakami daytoy a surat—ni Pablo nga apostol ni Cristo Jesus babaen iti pagayatan ti Dios, ken ni kabsattayo a Timoteo. 3Agyamantay iti Dios, ti Ama ni Apotayo a Jesu-Cristo; wen, ti manangngaasi nga Ama, ti Dios a pagtaudan ti pigsatayo! 4Tulongannatayo iti amin a sagsagabaentayo tapno matulongantayo dagiti addaan iti aniaman a pakarikutan babaen iti tulong met laeng nga inawattayo iti Dios. 5Ta idinto a nagsagaba ni Cristo, agsagabakami met a kas kenkuana idi ket mairamankami met iti nawadwad a tulongna babaen iti kaaddami kenkuana. 6Tunggal agsagabakami, agpaay daytoy iti pannakatulong ken pannakaisalakanyo. Tunggal matulongankami, matulongankayo met, ket maikkankay iti pigsa tapno maibturanyo met a siaanus ti sagsagabaenmi. 7Isu a dakkel ti namnamami kadakayo. Ammomi nga idinto a makipagsagabakayo kadakami, mairamankayo met iti tulong nga awatenmi. 8Kayatmi nga ipalagip kadakayo, kakabsat, ti parikut a naglasatanmi idiay probinsia ti Asia. Saanmin a madaeran ti kadagsen ken kaadu ti parikut a naipabaklay kadakami, ket napukawmi ti namnamami nga agbiag. 9Kasla nasentensiaankami a matay. Ngem napasamak daytoy tapno saankami nga agpannuray iti bagimi, no di laeng iti Dios a mamagungar kadagiti natay. 10Insalakannakami iti nakabutbuteng nga ipapatay, ket isalakannakaminto pay. Mangnamnamakami kenkuana nga isalakannakaminto manen. 11Isut’ gapuna a tulongandakami met babaen iti panangikararagyo kadakami. Ngarud, kayatna a sawen a masungbatanto dagiti adu a kararag nga agpaay kadakami ket bendisionannakaminto ti Dios. Adunto ti agyaman kenkuana gapu kadagiti parabur a maited kadakami. 12Daytoy ti pagpasindayagmi: Paneknekan ti konsensiami a ti panagbiagmi ditoy lubong, nangruna ti pannakipulapolmi kadakayo, ket inturayan ti nadalus a panggep ken nadiosan a kinapudno, babaen iti pannakabalin ti parabur ti Dios, a saan a ti sirib ti tao. 13-14 Ti la maawatanyo ti isuratmi kadakayo. Saan a naan-anay ti pannakaawatyo kadakam ita, ngem namnamaek a naan-anayton a maawatandakami tapno mabalindakami nga itangsit a kas met iti panangitangsitmi kadakayo, inton Aldaw ni Apo Jesus. 15Gapu ta kapkapnekak daytoy, pinanggepko a sarungkarankayo nga umuna tapno maminduakayo a mabisita. 16Planok ngamin a sarungkarankayo inton mapanak idiay Macedonia, kasta met inton aggapuak sadiay tapno agpatulongak kadakayo iti biahek nga agpa-Judea. 17Agbaliwbaliw aya ti panunotko iti daytoy a panggepko? No adda panggepko, aramidek kadi segun ti nainlubongan a gandat, ket paggiddanek nga ibaga ti “Wen” ken “Saan”? 18Ngem kas iti kinapudno ti Dios, saan nga agbalbaliw a “Wen” ken “Saan” ti karimi kadakayo. 19Ta saan a “Wen” ken “Saan” ni Jesu-Cristo nga Anak ti Dios nga inkaskasaba kadakayo da Silas, Timoteo ken siak. Ngem isu ti “Wen” ti Dios, 20ta isu ti pakatungpalan ti amin a kari ti Dios. Daytoy ti gapuna a no idaydayawtayo ti Dios, kunatayo iti “Amen” iti nagan ni Jesu-Cristo. 21Ti Dios ti mamagkaykaysa kadatayo ken ni Cristo. Ti Dios met laeng ti nangpili kadakami. 22Isu ti nangikabil iti marka a kukuanakami ken isu ti nangted iti Espiritu Santo iti pusomi a kas talged ti amin nga ipaayna kadakami. 23Awagak ti Dios a kas saksik a gapu ta diak kayat a masaktan ti riknayo, intantanko ti yaayko dita Corinto. 24Dimi panggep nga ibaga kadakayo no ania ti masapul a patienyo; natibkerkayon iti pammati. Agtartrabahokami ketdi kadakayo para iti bukodyo a pagragsakan.


text:
Wikipedia:Pannakatakneng
Ti pannakatakneng ket paset ti nasayaat a pangkukua ditoy Ilokano Wikipedia. Ti annuroten ti pannakatakneng ket isu ti alagaden iti panagkukua no kasano ti pannakitignay dagiti agur-urnos iti Wikipedia. Dagiti agur-urnos ditoy ke naskenda a mangtrato iti tunggal maysa kadagiti panangimutektek ken dayaw. Tapno mataginayontayo ti pakipatengngaan ti isip iti panagpasayaat ti ensiklopedia ken makatulong ti panagtaginayon ti nasayaat nga enbironmento ti panangurnos, dagiti agur-urnos ket naskenda nga agtignay a sitatakneng a nadayaw, natalna ken manangikanada, uray iti las-ud kadagiti nakaro a panakisinnuppiat


text:
Integrated Authority File
Ti Integrated Authority File (Aleman: Gemeinsame Normdatei, naamammuan pay akas ti: Universal Authority File) wenno GND (iti Ilokano ket Naipagtitipon a Turay ti Papales) ket maysa nga internasional a turay ti papeles para iti panagurnos kadagiti personal a nagan, dagiti suheto ti paulo ken dagiti bagi ti korporatibo manipud kadagiti katologo. Daytoy ket nagruna nga inus-usar para iti dokumentasion kadagiti biblioteka ken dagiti arkibo. Ti GND kettinartaripato babaen ti Nailian a Biblioteka ti Alemania a nakitinnulongan dagiti nadumaduma a network ti biblioteka. Ti GND ket maiyetnag babaen ti lisensia ti Creative Commons Zero (CC0).[1]
Ti nakatudingan ti GND ket mangited ti maysa a pagsasarunuan kadagiti nangato nga agpang nga entidad ken dagiti sub klase, a naserbi iti pannakaidasig ti biblioteka, ken ti maysa nga arngian iti nalawag a panagilasin kadagiti agmaymaysa nga elemento. Daytoy ket buklen pay ti maysa nga ontolohia kadagiti tagikua a nagan ken kiat ti datos, a naipanggep para iti panangirepresenta ti pannakaammo iti semantiko a web, magun-od daytoy iti naibatay ti XML a pormat ti RDF.[2]
Ti Integrated Authority File ket nangrugi idi Abril 2012 ken mangitiptipon kadagiti linaon dagiti sumaganad a turay ti papeles a saanen a naitultuloy:
- Name Authority File (German: Personennamendatei; PND)
- Corporate Bodies Authority File (Aleman: Gemeinsame Körperschaftsdatei; GKD)
- Subject Headings Authority File (Aleman: Schlagwortnormdatei; SWD)
- Uniform Title File of the Deutsches Musikarchiv (Aleman: Einheitssachtitel-Datei des Deutschen Musikarchivs; DMA-EST)
Iti panawen ti pannakairugina (“GND-Grundbestand” manipu idi 5 bril 2012), ti GND ket agtengtengngel kadagiti 9,493,860 a papeles, a mairaman dagiti 2,650,000 a personal a nagnagan.
Dagiti dadduma pay a turay ti papaeles ket dagiti Virtual International Authority File (VIAF), dagiti Turay ti Biblioteka ti Kongreo (LCNAF), Web NDL Authorities babaen ti National Diet Library (Hapon), ken ti LIBRIS babaen ti National Library of Suesia.
Dagiti kita ti nangato nga agpang nga entidad ti GND[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti innem a kita ti GND entidad:[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Naisilpo a Datos ti Serbisio ti Nailian a Bilioteka ti Alemania
- ^ GND Ontolohia - Nagan a lugar ti Dokumento, bersion 2012-06-30.
- ^ Entitätencodierung: Vergaberichtlinien (ababa a listaan: daan ken baro a abersion)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pakaammo a pampanid para iti GND manipud ti Nailian a BIblioteka ti Alemania
- Agbiruk babaen ti OGND (Bibliotheksservice-Zentrum Baden-Württemberg)
- Bereitstellung des ersten GND-Grundbestandes DNB, 19 Abril 2012
- Manipud ti Turay a Panagtengngel iti Nisilpo a Turay ti Datos Presentasion nga inted babaen ni Reinhold Heuvelmann (Nailain a Biblioteka ti Alemania) kadagiti ALA MARC Formats Interest Group, Hunio 2012


text:
Santol, La Union
Ti Santol ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti La Union iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santol ket nabingbingay iti 11 a barbaranggay.[2]
- Corrooy
- Lettac Norte
- Lettac Sur
- Mangaan
- Paagan
- Poblacion
- Puguil
- Ramot
- Sapdaan
- Sasaba
- Tubaday
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti La Union". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti La Union". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Dominikal a letra
Dagiti dominlal a letra a ket dagiti letra ti A, B, C, D, E, F ken G a naikkan kadagiti aldaw iti siklo iti pito a ti letra A ket kankanayon a maisaad iti 1 Enero a kas maysa a katulong para iti panagbiruk ti aldaw ti lawas iti naited a petsa ti kalendario iti panagkarkulo ti Paskua ti Panangungar.
Ti kadawyan a tawen ket naikkan iti agmaymaysa a dominikal a letra, a mangibagbaga no ania a letra ti Dominggo (isu a ti nagan ket, manipud ti Latin dominica para iti Dominggo). Isu a, ti 2011 iket B, a mangibagbaga a dagiti aldaw ti B ket Dominggo. Dagiti bisisesto a tawen ket naikkan kadagiti dua a letra, ti umuna ket mangibagbaga ti dominikal a letra para iti Enero 1 - Pebrero 28 (wenno Pebrero 24, kitaen dita baba), ti maikadua ket mangibagbaga ti dominikal a letra para kadagiti nabati a paset ti tawen.
Kadagiti bisiesto a tawen, ti bisiesto nga aldaw ket mabalin wenno mabalin nga awan iti dominikal a letra. Iti kasisigud a Katoliko a bersion ti 1582, ket addaan daytoy, ngem iti Anglikano a bersion ti 1752 ket awan. Ti Katoliko a bersion ket gapuanan ti Pebrero nga addaan kadagiti 29 nga aldaw babaen ti panagdoble ti maikanem nga aldaw sakbay ti 1 Marso, inklusibo, gapu ta ti 24 Pebrero iti kadawyan a tawen ket namarkaan iti "duplex", isu a ti dua a gudua iti nadoble nga aldaw ket addaan iti dominkal a letra iti F.[1][2][3] Ti bersion nga Anglikano ket nagnayon ti maysa nga aldaw iti Pebrero nga awan kadagiti kadawyan a tawen, isu a ti 29 Pebrero ket awan itibukodna a dominikal a letra.[4][5]
Iti aniaman a kaso, dagiti amin a sabali a petsa ket adda met laeng iti agpapada a dominikal a letra iti tinawen, ngem dagiti aldaw dagiti lawas kadagiti dominikal a letra ket agbaliw iti uneg ti bisiesto a tawen sakbay ken kalpasan ti interkalario nga aldaw ti 24 Pebrero wenno 29 Pebrero.
Dagiti kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2000 BA
- 2001 G
- 2002 F
- 2003 E
- 2004 DC
- 2005 B
- 2006 A
- 2007 G
- 2008 FE
- 2009 D
- 2010 C
- 2011 B
- 2012 AG
- 2013 F
- 2014 E
- 2015 D
- 2016 CB
- 2017 A
- 2018 G
- 2019 F
- 2020 ED
- 2021 C
- 2022 B
- 2023 A
- 2024 GF
- 2025 E
- 2026 D
- 2027 C
- 2028 BA
- 2029 G
- 2030 F
- 2031 E
- 2032 DC
Ti dominikal a letra ti tawen ket mangikeddang kadagiti aldaw ti lawas iti kalendariona:
- A kadawyan a tawen a mangrugi iti Dominggo
- B kadawyan a tawen a mangrugi iti Sabado
- C kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes
- D kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes
- E kadawyan a tawen a mangrugi iti Mierkoles
- F kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes
- G kadawyan a tawen a mangrugi iti Lunes
- AG bisiesto a tawen a mangrugi iti Dominggo
- BA bisiesto a tawen a mangrugi iti Sabado
- CB bisiesto a tawen a mangrugi iti Biernes
- DC bisiesto a tawen a mangrugi iti Huebes
- ED bisiesto a tawen a mangrugi iti Mierkoles
- FE bisiesto a tawen a mangrugi iti Martes
- GF bisiesto a tawen a mangrugi iti Lunes
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Peter Archer, The Christian Calendar and the Gregorian Reform (New York: Fordham University Press, 1941) p.5
- ^ Bonnie Blackburn, Leofranc Holford-Strevens, The Oxford Companion to the Year (Oxford: Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford, 1999), p.829
- ^ Calendarium (Calendar attached to the papal bull "Inter gravissimas")
- ^ "Anno vicesimo quarto Georgii II. c.23" (1751), The Statutes at Large, from Magna Charta to the end of the Eleventh Parliament of Great Britain, Anno 1761, ed. Danby Pickering, p.194.
- ^ J. K. Fotheringham, "Explanation: The Calendar", The Nautical Almanac and Astronomical Ephemeris for the year 1931, pp.735-747, p.745, ... 1938, pp.790-806, p.803.
- Daytoy nga artikulo ket mangiraman ti testo manipud ti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). Katoliko nga Ensiklopedia. Robert Appleton Company.
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Tengnga a Luzon
Ti Tengnga a Luzon ket isu ti rehion iti Pilipinas a mangsakup iti kalawaan a tanap iti pagilian a pakaap-apitan ti kaaduan a taudan ti bagas ti pagilian. Buklen ti 7 a probinsia: Aurora, Bataan, Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac, ken Zambales. Ti Siudad ti San Fernando, iti Pampanga, ti rehional a sentrona.
Addaan iti 14 a siudad: Balanga iti Bataan; Cabanatuan, Gapan, Muñoz, Palayan ken San Jose iti Nueva Ecija; Olongapo iti Zambales; Angeles ken Siudad ti San Fernando iti Pampanga; San Jose del Monte, Siudad ti Meycauayan ken Malolos iti Bulacan; ken Tarlac iti Tarlac.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012


text:
Bielorusia
Ti Bielorusia (i/bɛləˈruːs/ bel-ə-rooss; Bieloruso: Бeлapycb, Pannakabalikas a Ruso: [bʲɛlaˈrusʲ] Ruso: Бeлapycb, Бeлopyccия, Belarus', Belorussiya), opisial a ti Republika iti Bielorusia, ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Akindaya nga Europa,[5] agpakanawan a nabeddengan babaen ti Rusia iti amianan a daya, ti Ukrania iti abagatan, ti Polonia iti laud, ken Lituania ken Letonia iti amianan a laud. Ti kapitoliona ket ti Minsk; dagiti kangrunaan a siudad ket mairaman ti Brest, Grodno (Hrodna), Gomel (Homiel), Mogilev (Mahilyow) ken Vitebsk (Vitsebsk). Sumurok a sangapulo ket uppat a porsiento ti 207,600 kuadrado kilometro (80,200 sq mi) ket kabakiran,[6] ken dagiti kapigsaan a paset ti ekonomiana ket ti agrikultura ken panagpartuat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Bielorusia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Panagiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "Agnanayon a Panagin-inot ti Lawag nga Oras (DST) idiay Bielorusia". timeanddate.com. 19 Septiembre 2011. Naala idi 26 Nobiembre 2011.
- ^ UN Dibision dagiti Estadistika (1 Abril 2010). "Pagalagadan a Pagilian ken dagiti Kodigo ti Lugar a Pannakaidasig (M49)". Organisasion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 22 Abril 2010.
- ^ "Belarus: Tawa iti Oportumnidad (kitaen ti Tabla 15, panid 66)" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagilian.
- Bielorusia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991


text:
Kinapudno
Ti kinapudno ket isu ti kasasaad dagiti banag iti pudno nga irurumsuada, ngem saan a kasla ti maiparparang wenno mabalin a naipagpagarup.[1] Iti nalaw-lawa a pannakaipalplawag, ti kinapudno ket mangiraman amin iti adda ken adda idin, urayno wenno daytoy ket saa a mapaliiw wenno maawatan. Ti maysa pay a nawatiwat a pannakaipalplawag ket mairaman amin nga adda idin, dagiti adda, wenno addanto.
Dagiti pilospo, matematiko, ken dagiti taga-ugma nga agpanpanunot ken dagiti moderno nga agpanpanunot, a kas ni Aristoteles, Plato, Frege, Wittgenstein, ken ni Russell, ket nangaramidda kadagiti panangilasin a baetan ti panunot a maipada ti kinapudno, dagiti maammuan nga abstaksion (dagiti panunot ti banbanag a mabalin a maipagpagarupan ngem saan nga agpayso), ken dagitoy ket saan pay a mabalin a nairasonan a napanunotan. Iti pannakaigiddiat ti kaadda ket kadawyan a nairestrikto laeng kadagiti addaan idin ti pisikal a kaadda wenno adda idin ti dagus a pakabatayanna iti pamay-an kadagiti panunot a maararamid iti utek.
Ti kinapudno ket kadawyan a maigiddiat iti maipagpagarup, naallilawan, (laeng) iti isip, dagiti tagtagainep, no ania ti abstrakto, no ania ti di agpayso, wenno ania ti piksional. Ti kinaagpaysa ker mangitudo no ania ti agpayso, bayat a ti di agpayso ket mangitudo no ania ti saan. Dagiti piksion ket naikeddeng dagitoy a saan nga agpayso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kompakto a Inggles a Diksionario ti Oxford iti Agdama nga iNggles, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005. (Napno a pannakaikabil para iti kinapudno: "kinapudno • pangnagan (pl.dagiti kinapudno) 1 ti kasasaad dagiti banag iti pudno nga irurumsuada, a saan a kasla maysa nga idealistiko wenno nailian a kapanunotan kaniada. 2 ti banag a pudno a napadas wenno nakita. 3 ti kababalin iti kasla biag a parsua. 4 ti kasasaad wenno kababalin iti kaada nga irurumsua wenno sustansia.")
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Kinapudno idiay Wikimedia Commons
- C.D. Nawatiwat iti kinapudno
- Ensiklopedia ti Stanford iti Pilosopia ken Realismo
- Video: Ni Carl Sagan iti maika-4 a Panangipalpalawag ti Dimension