text:
Madrid, Surigao del Sur
Ti Madrid ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Madrid ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.[2]
- Bayogo
- Magsaysay
- Manga
- Panayogon
- Patong Patong
- Quirino
- San Antonio
- San Juan
- San Roque
- San Vicente
- Songkit
- Union
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Surigao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


c: text/html

text:
Puerto Rico
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Puerto Rico
- Dagiti Karibe nga isla ti Estados Unidos
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Kalatakan nga Antillas
- Dagiti insular a lugar ti Estados Unidos
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti isla ti Puerto Rico
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1898
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti agkamkammatalek a teritorio ti Amianan nga Amerika

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GOYO: TI DANGADANG ITI ULEP[i]
I am aware what a difficult task has been given to me… I am doing everything for my beloved country. There is no greater sacrifice[ii]. ( Ammok no kasano karigat ti naipaabaga kaniak nga akem… aramidek ti amin para iti ay-ayatek a pagilian. Awanen ti nasamsam-it pay a sakripisio.)
Heneral Gregorio del Pilar (1899)
NAGPINTAS koman a denggen ti umuna a sagawisiw dagiti billit iti bantay Tirad iti daytoy a maikaddua nga agsapa iti bulan ti Desiembre iti daytoy tawen mil otso sientos nobentay nueve. Ti lam-ek ket umarakup pay laeng manipud iti nagpatnag nga angep, agpapan kadagitoy a gundaway, nakakapet ti kasla tutot ti linnaaw kadagiti bulbulong . Uray ti sumingsingising nga init ket makaay-ayo ti ilulung-awna manipud kadagiti nalalayog a bantay iti Cordillera.
No koma dagitoy a sagut iti daytoy nga aldaw ket magunggonaan, nagsayaat koman a mairaman iti kalikagum nga awan ti agsayasay a dara a gapuanan dagiti bumegbeggang a bala, sumsummiag a pana ken napaspas a pika. No mabalin la koma nga inabrasa ti maibendision iti daytoy nasayaat nga aldaw a naitalugading.
Ngem nagkurang ngata ti kararag, ta no ar-arigen ket nasindianen ti pabuelo ti maysa nga ibibittak ti gubat iti daytoy a nalengleng a kabanbantayan ti iliyo a Concepcion[iii].
Idi kalman ket narugianen ti panakasindi iti pabuelo, ket kasla man nakakaem dagiti ima ta napaidamda a mangdepdep iti daytoy a gubat iti nagbaetan da Heneral Gregorio del Pilar a mangsaksalaknib iti pagdaliasatan da Heneral Emilio Aguinaldo nga agliblibas iti kabakiran iti Lepanto kontra kadagiti kumamkamat a puersa dagiti Amerikano.
Manipud iti Bubon Sanglay, a ‘yan ti maysa nga ubbog ti bantay Nin-aba, a lauden a paset ti ili nga Angaki[iv], makumikomka, Bonifacio. Kadduam ni Abeng a mangisagsagana ti pammigat ti naubing a heneral ken dagiti buyotna.
Umay-ayamuom iti kabanbantayan ti nabanglo nga asuk a nagbukar manipud iti mantika ti alingo[v] a naitayab kalpasan a ti karnena ket naidilpat iti bumegbeggang nga apoy. Iti angotna pay laeng, kayatmon a kumittab iti luppo, ngem pinengdam ti riknam, ta adda iti panunotmo– nga isu pay ti ipaayna a pigsa kadagiti kakaddua ti heneral. Uray ti abuyo ket makaay-ayo ti langana a naituno.
“Sigurado a magustuan daytoy ni Heneral Goyo,” kinuna ni Abeng.
Dikayo nagdadael iti kanito, idi makitayo a benendisionanen ti apoy dagiti karne, insigida nga inpanyo ti naluto a pammigat. Masapul nga ulienyo ti immuleg a desdes ti bantay Tirad a ‘yan ti pangen ti heneral a kadagitoy a gundaway ket agin-inana. Ammom, nga agur-uray itan dagiti nabisinan a katipunero, ta idi kalman ket dida naipapas ti nangan ta nagbalin met a nalabaga ti dangadang. Imbag la ketdin, napintas ti puestoda, napilitan a nagsanud dagiti Amerikano ta dida kabaelan a serken ti nangato ken nalinged a puestoda iti bakras iti bantay Tirad.
Idi makaulikayo, nagtalatalangkiaw ni Abeng.
“Awan met ti heneral!” Kinunana.
Nasangpetanyo dagiti buyot a mayat ti lemmengda. Ti heneral ket nagpalaud tapno obserbaran ti garaw dagiti kabusor nga adda iti baba a kataltalunan nabiit pay a nagapasan. Ditoy a nagpatnag a naginana dagiti Amerikano kalpasan iti panakapaayda a mangrippuog iti puersa ti ubing a heneral.
“Inkayo ‘yaban tapno mamigat. Amangan no agkakapsuten ta di pay nakaturog unay idi rabii.” Panangibaon ti maysa a sarhento.
Asideg met laeng ti desdes nga agpalaud a mangitunda iti ‘yan ti heneral. Dikayon a nagpakada kadagiti mangmangan a soldado, isu pay a taktakda iti pannanganda. Nasayaat no makaipaunegda tapno adda pigsada iti namnamaenda a sinnukat ti libang ti paltoog iti daytoy nga aldaw.
Immun-unaka a nagturong iti ‘yan ni heneral Del Pilar, simmurot metten ni Abeng.
Nakitayo ti heneral a nakatakder iti maysa a dakkel a nadalumpinas a bato. Mangsirsirig iti garaw dagiti kabusor nga adda iti baba-a-derraas a pagtaktakderanna.
Iti bakras a nagtakderan ti heneral, maanninawan ti kinatarakina. Nangruna ta kasla naikuadrado met ti panorama a buya ti payoh[vi] ken baybay-Tsina a nawaya a makita iti sanguananna. Nangato iti ‘yanna, nangruna ket awan ti nakalinged a bantay wenno kayo a nakarkaru a nangpapintas iti buya.
Iti naminsan pay, naikanbas iti pakabuklan ni heneral del Pilar. Asino ti agkuna, nga iti daytoy a kaubingna ket natenneben iti adu a gubat a naglasatanna. Rumbeng koma nga iti daytoy a tawenna, ket agharharana kadagiti nalalasbang a babbalasang ti kukuaenna. Ti panagsirpat koma iti asawaenna ti adda iti panunotna. Wenno, adda iti taltalon a mangsuksukay tapno nabuslon ti apitenna. Ngem saan—ta ti panangisebba iti narasi a biag iti dangadang kadagiti kabusor nga Amerikano ti sangsanguenna.
Sigurado nga adu a babbalasang ti agrayo kenkuana, iti laengen panawen a panagtalinaedna iti kabanbantayan, adun a babbalasang iti iliyo a Concepcion, Angaki ken Baugen[vii] ti dinalapus ti makaay-ayo a panagmatmatana. Di mailibak ti darana nga Intsik ta paningkiten a no matmatannaka ket kasla mangguyguyugoy nga ayatem isuna. Ti kudilna ket nabusbusnag no idilig kadagiti kayumanggi, dagiti laeng sangabassit a garungiad ken dunor ti nangmantsa iti nabusnag a kudilna.
Napuskol ti kidayna, naimpis ti bibigna ken natundiris ti bassit nga agongna. Ti naruar a lapayagna ket kalsa kanayon a mangsasaep iti tignay dagiti kabusor. Ti di met makuna nga apsay a buokna ket naipidas latta a nangakkob iti nalawa mugingna.
Uray ngata ikkaten ti unipormena a nakaisab-itan kadagiti medalia ket di makapaglinged ti kinatarakina. Ngem asino ti agkuna, nga iti daytoy a naamo a rupana, ket ti rumrumkuas a beggang ti kina-Pilipino a mangsalsalaknib iti ay-ayatenna a pagilian.
Idi nangeg ti heneral ti arimpadekyo kenni Abeng, timmaliaw nga awan ti dadanaganna. Idi makitanakayo, di met a nagsao. Timmalikud manen a simmirip iti teleskopiona.
Dikayon nagtimtimek kenni Abeng. Iti kinaserioso ti heneral, kasla dina kayat a matubeng iti panangsirsirpatna kadagiti kabusor, adda pay ket butengyo a mangsengnga nga amanganto ketdi a madadael ti konsentrasionna ket makagura kadakayo.
Naulimek nga immasidegkayo manipud iti nagtakderanna a dakkel a bato. Ket nupay awan ti ramityo a kas iti ar-aramaten ti heneral, nalawag a makitayo ti tignay dagiti kabusor iti baba.
Agsagsaganan dagiti Amerikano iti maikaddua a panagrautda. Madaman ti pormasionda. No idilig ti bilangda iti grupo ti heneral, amang nga ad-adu ti kabusor. Ti garawda ket naannad a kasla mangsierto iti panagballigida ita a gundaway.
Kinitam manen ti rupa ti heneral, awan man laeng ti mariknam a panagbuteng iti panagsagsagana dagiti kabusor, mariknam ti kumpiansa a kabaelanna a salakniban ti bantay Tirad tapno makaadayo da Heneral Aguinaldo.
Iti panangtantannawagmo kadagiti kabusor iti baba, nagkatloda a pangen.
“Apay ngata?” Di naalwadan a nadamag ni Abeng.
Timmaliaw ni Heneral Goyo, ket saanen a nagtagari pay ni Abeng.
Ti umuna a pangen dagiti soldado ti Amerikano ket nagmartsa a nangsurot iti Spanish Trail[viii] a daytoy ket nadesdes gapuen iti polo y servicio[ix] idi panawen ti Hispanico, agdiretso daytoy iti pagdalanan ti bantay.
Ti maikaddua a grupo ket immulida iti bantay iti sango a mismo dagiti agur-uray a soldado ni Heneral Goyo.
Ken ti maikatlo a pangen, a di unay a nadnadlawan ket nagdalan iti daan a desdes a nagtubbuan ti pan-aw ken kayo. Daytoy a desdes ket agturong mismo iti ‘yan ni Heneral Goyo ken dagiti buyotna. Saan a nairaman daytoy iti plano a depensa da heneral.
“Asino ti nangisuro iti daytoy a daan a desdes,” naiyesngawmo. Ket timmalliaw manen ti ubing a heneral kadakayo.
Sinnangonakayo ni heneral Goyo, immasideg apagapaman. Idi makabatog, di met nagsao, inseniasna laeng dagiti imana a sumurotkayo nga agsubli iti naggapuanyo a ‘yan dagiti buyotna.
Ti desdes nga addaan iti natatadem a bingkol ken babassit a bato ket kasla ti ikankano ti heneral babaen iti botana. Adda apal a nariknayo agsipud ta saka-sakakayo laeng kenni Abeng. No ngata soldadokayo met a kaddua ti heneral ket nagsapin koma met ti sakayo tapno di madinggulan dagiti paspasali a bingkol ken bato. Ngem ania ngarud, para lutokayo met laeng.
“Laglagipenyo ti bagiyo, aglengedkayo tapno dikayo mapuntaan.” Kinuna ni Goyo idi makadanonkayo iti ummong dagiti soldado.
Manipud idi kalman, ita laeng manen a nangegmo ti di met nabangag a timekna. Ti timekna ket kasla met laeng iti maysa a baro a Bago[x].
Napasnek iti mandarna, saan a kasla idi kalman a maalana pay ti makiinnangaw, nangruna idi nagballigida.
Sarsarunuenyo ni Heneral Goyo idi makangegkayo kenni Abeng iti kanalbuong ti paltoog. Awan sintagari a nagdardaras a tinurongna ti kabaliona, idi masakayanna ket nagturong kadagiti kakadduana.
Iti kastoy a situasion, malagipmo ti bilin ti heneral: agpaknikayon tapno di mairamraman a mapuntaan dagiti bumegbeggang a bala. Ti akemyo ket mangiluto iti taraon kadagiti katipunero, saan ket a mangpisil iti gatilio kontra kadagiti kamamkamat a kabusor.
Nagkinitakayo kenni Abeng, nagginuray iti senias, idi insungom ti kapan-awan iti maysa a bakras, naglinumbakayon a kimleb babaen iti panagbakabakayo. Naawanan iti gaway dagiti pan-aw a madalananyo ta matuwangda lattan ket dagiti dadduma ti mangilemmeng kadakayo. Idi makitayo ti dakkel a bato, insimpayon ti bagbagiyo tapno makalinged kadagiti bala a kasla agbirbirok iti narasi a lasag a tuparenna.
Adun ti garunggiad iti kudilmo a bales dagiti pan-aw a pinadeppam, dagitoy dagiti nairagadi iti imam ken paset iti bagim, ngem dimo mariknan ti apges, nakarkaro nga inyaleng-alengmo ti budona nga inpaayna. Kabaelam ti gatel ken sugat nga ipaayna ngem saan dagiti unget dagiti paltoog.
Iti kannawan nga imam, iggemmo pay ti pammigat nga ‘yegyo koma iti maysa a pangen ti heneral iti bangir a bakras. Ngem saanmon a maiyawat daytoy kadagiti soldado, ta siguradon a didanto met laeng masango ti mangisubo iti taraon. Ta asino koma pay ti mangipateg iti taraon iti tengnga ti di mabannog a pasayabsab dagiti bala ken pana?
Ti barukongmo ket agtamtambor ket arigna magsat ti angesmo iti kerbios a marikriknam! Ni Abeng a kadduam ket naturtured ta sagpaminsan ket ilung-awna ti ulona tapno siripen ti puesto dagiti soldado dagiti katipunero ken soldado dagiti Amerikano. Ngem no adda sumayengseng a bala a mailawlaw iti ‘yanyo ket insigidana nga agkelleb.
Idi adda mangegyo nga arimpadek ti kabalio, nagtinalliawkayo sa in-inut nga insiripyo ti matayo.
“Ni Heneral Goyo, nakalugan iti puraw a kabaliona,” inkidagna kenka. Nagtinalliawkayo manen. Itam laeng manen napaneknekan nga iti daytoy a tawenna, ket rumbeng laeng a maawagan kas heneral… iti kinaturedna.
“Tagtagari, Abeng, mangegdata ditoy, mapaltoganta, la…” sinikom ni Abeng a di pay agkirem iti panangmatmatna iti ubing a heneral.
Kasla di mabannog dagiti uni ti paltoog iti agtultuloy a panagarimbangawda. Kasla di maibus ti bala a mangsarak iti biktimaenda. Kasla di met maibus dagiti soldado a mapuntaan itagtultuloy a dangadang.
No ar-arigen, napintas ti puesto da Heneral Goyo, ta narigat nga ulien ken sirken dagiti rumaraot. Tangtang-awanda dagiti kabusor, nalakada laeng a pabuntaan. Kasta met dagiti agbanbantay iti bangir a bakras, addada a nakasipot iti dandani amin a tignay ken puesto dagiti kabusor.
Daytoy ti kangrunaan a rason no apay a di kinabaelan dagiti soldado nga Amerikano a parmeken dagiti buyot ni Heneral Goyo idi kalman– nupay amang a basbassit ti bilangda. Napilitan a simmanud dagiti kabusor idi kalman. Ket iti daytoy a gundaway, kastoy met laeng ti namnamaenda a pagtungpalan iti panangsalaknib iti daytoy a bakras tapno naan-anay a makaadayo ti bunggoyda Heneral Aguinaldo a nagdalan iti kabanbantayan iti Cordillera . Kasapulan a naan-anay a bantayanda ti Tirad Pass iti pagimbagan ti sibubukel ti pagilian. Adda iti ima ni Heneral Aguinaldo ti tulbek iti panakawaya-waya ti Pilipinas kadagiti gangganaet a kabusor.
Ngem ammom met: nga adda latta ti posibilidad a mabaliwan ti pasamak idi kalman.
Natukay ti agam-ampayag a panunot idi adda nagallangugan a boses manipud iti buyot ni Heneral Del Pilar.
“Heneral, napalikmutandatayo metten dagiti kabusor! Ania ti aramidentayo? Ad-aduda nga amang ngem sitayo. Main-inutkamin!”
Kasano? Daytoy ti umuna a simrek iti panunotmo.
“Vicente, awan ti agsanud. Ania ti pagdanagam, kas idi kalman, napintas ti puestotayo. Saanda a mastrek ti desdes a banbantayantayo. Masapul a badangantayo ti bantay Tirad. Kasapulan la unay a naan-anay a makaadayo ti bunggoy da Heneral Aguinaldo.
“Ngem main-inuttayon! Adda la bassit nga aggaraw, paltogandan! Maibusantayon iti bala ken agkakapsut dagiti buyot ta adu pay ti di nangipauneg iti taraunda iti daytoy nga aldaw.”
“Apay a dagita a banbanag ti panunotenyo. No mataytayo ditoy iti panangsalaknib iti pagiliantayo kontra kadagitoy nga agar-ari a gangganaet— ragsakentayon ti matay! Awan ti agsanud!”
“Nakaskasdaaw laeng, Heneral. Nagpingetda ita a kasla ketdin kabaelandatayon a rippuogen iti daytoy a bakras.”
“Barbareng awan ti nakaammo iti limed a dalan nga agturong iti ‘yantayo. No isuda laeng, agtalektayon, ta uray siasino kadagiti agnanaed iti daytoy nga ili ket awan ti mangisuro. Bareng awan ti naghudas!”
IDI KIMMITAKA iti bakras a nakaimuntaran ti dakkel a bato, asideg iti ‘yan ti nagtakderanyo ken nangtan-awanyo itay kadagiti kabusor, nakigtotka ta adda metten bunggoy dagiti Amerikano a sumungsungad. Daytoy ti maikatlo a bunggoy a simmina iti umuna a dua a grupo…ket daytoyen ti kabutbutengmo itay!
Awan ti mangbanbantay iti daytoy a derraas ta awan met makaammo iti daytoy a limed a dalan nga agturong iti bakras ti bantay Tirad.
No adda man dagiti makaammo iti nasao a desdes, dagiti lallakay a nagna ditoy idi nagdappatda iti Concepcion, pakairamanan dagiti putot ken apokoda. Ngem ti dalan ket naballanginanen ken di unay mapagpagnaan ta delikado dagiti rangkis ken bakras a pakatayan ti siasinoman nga agkamali iti baddekna.
Ngem saan a nalipatan daytoy a desdes ta masansan a pagsasaritaan daytoy dagiti lallakay nangruna no agsasangoda iti panaginom iti tapuy[xi].
Narigat a patien nga adda kadagiti panglakayen ti mangisuro iti desdes.
Nasungbatan met laeng dayta a saludsodmo idi makaasideg ti bunggoy dagiti
soldado nga Amerikano ket naipasabat kenka ti maysa a pamiliar a rupa. Agturongda iti paglemlemmengan ni Heneral Goyo ken dagiti buyotna.
“Di ketdin, ni Juanario Galut[xii] daydiay,?” Inkidag ni Abeng kenka, ngem paarasaas laeng ti panangibalikasna, amkenna nga amangan no matakkuatanda nga aglemlemmengkayo iti kapan-awan ket paltogandakayo dagiti kabusor.
Ti dinamag ni Abeng ket isu koma met ti damagen kenkuana.
“Shhh!” Inbatogmo ti tamudon iti bibigmo. Numona ta umasidegdan iti ‘yanyo. Ngem dika mabalin nga agbiddut, ti lalaki ket maysa a negosiante iti baba a manggatgatang kadagiti produktoyo ditoy ngato. Ngem apay a kaddua metten dagiti soldado nga Amerikano a mangraraut iti grupoda Heneral del Pilar?
Iti panunotmo, nagay-ayam ti maysa a posibilidad a panakikuntsaba. Ngem dim’ kayat a panunoten a nag-espia daytoy ket nakitinnulong kadagiti kabusor a gangganaet.
“Ala, maatiw sa metten ti bunggoy da Heneral Goyo,” nakunam iti nakapsut a timekmo.
“HENERAL, agkulpatayon ta napalikmutandatayon dagiti kabusor. In-inutdan a makasang-at iti pagkamkamangantayo a bakras, ket uray dagiti kakadduatayo ket marirodan no sadino ti paglemmenganda ta uray sadino ket adda dagiti kabusor. Addatayon iti delikado a situasion iti iraraut ti maysa a bunggoy iti di namnamaen a pagnaanda. Adda gayam limed a dalan nga agturong ditoy, ket ditayon nadlawan iti kumpiansatayo a dida mastrek daytoy a pagkamkamangantayo.”
“Agtalnaka, dimo kadi ammo a nasamsam-it ti matay a mangsalsalaknib iti ina a daga ngem iti agbiag a takrut ken nangbaybay-a iti kadaraantayo. Awan ti agsanod! Kinabaelantayo idi kalman ti puersada, kabaelantayo met laeng iti daytoy nga aldaw.”
“Ania ngarud ti rumbeng nga aramidentayo. Main-inuttayon. Ad-addudan a mangdarop kadatayo. Maigapu iti iseserrek ti di nabantayan a grupo, kimmapsut ti depensatayo. Dagiti nagna iti desdes ket umas-asidegda payen; dagiti nanglikaw ket ditayo mabantayanen ti ‘yuumayda!”
“Agtalinaedkayo iti puestoyo. Awan ti agsanud. Bantayantayo daytoy a bakras ket ditayo ipalubos a makamatan dagiti kabusor ti grupo da Heneral Aguinaldo. No mataytayo iti panangbantay iti daytoy a bakras; ti nagantayo ket agbiag, ket lagipento dagiti sumarsaruno a kaputotan. Ragsakton ti kararuatayo a makita ti pagiliantayo a Pilipinas nga awan ti siasinoman a mangsakup.”
“Bumabaka koma ngarud dita kabaliom tapno di unay maisebba ti biagmo iti pungsil dagiti kabusor.”
“Dinak pakadanagan. Wanawananyo ketdi dayta puestoyo!”
“Wen… heneral!”
GANDATYO koma kenni Abeng ti agkaradap nga agpababa agingga a makaawidtayo idiay Mabatano ta amkenyo a mapuntaankayo iti naiwawa a bala; wenno makitadakayo dagiti kabusor ngem pabuntaandakayo met. Ngem amkenyo a nakarkaro a maisebba ti biagyo no masiputan dagiti kabusor ti aggargaraw a bulong ti pan-aw ket tatikendakayon ti bala. Inkeddengyo ngarud nga aglemmeng pay laeng iti dayta a dakkel a bato iti aglikmot ti kapan-awan agingga a masiguradoyo ti karadkadyo.
“Rinnapoken idiay ‘yanda Heneral Goyo!” inyarasaas manen ni Abeng.
“Wen ngarud,” isu lattan ti malagipmo nga isungbat magaipu iti panaglulukay ti tumengmo. Kinapudnona, itay pay laeng a mangegmo ti sinnukat ti uni ti pungsil iti dissu a nangipananyo iti taraon dagiti buyot ti ubing a heneral.
Tumaytayab dagiti buli ti pungsil, no lablabsen a kunaen ket tumaytayabda laeng iti lulonanyo. Awanen ti sintagariyo kenni Abeng. Nakaam-amaken ti pasamak ta kimmaron ti pinget iti tunggal grupo. Atapem a nakadanon dagiti kabusor iti ‘yan ti heneral ken dagiti buyotna.
Dakkel ti naaramidan ti maikatlo a grupo a nagna iti limed a dana, nangriro daytoy iti napintas a depensa ti grupo ni Heneral Goyo. No idi kalman ket di kinabaelan dagiti Amerikano dagiti katipunero gapu iti napintas a puesto, ngem itan ket nalukayanen—nagbalin a tulbek kadagiti soldado nga Amerikano ti bunggoy nga indauluan ti maysa a taga-baba a lalaki.
“KAKADDUA, awan ti agsanud. Salaknibantayo daytoy a bakras agingga iti maudi nga angestayo. Pudno a…ARG!!!!”
“Heneral, napuntaankayo iti barukongyo. Agkaradapka ditoy ‘yanmi ta adda dakkel a puon ti kayo ditoy. Dikayo bumangon ditan, a!”
“Didak pakadanagan, ti sugat iti bagi ket kabaelak ngem saan iti sugat a parnuayen dagitoy a gangganaet iti pagiliantayo. Awan agsanud, agtalinaedtayo iti daytoy a bakras uray pay isu ti puon a pakatayantayo. Kas iti daytoy nalayog a bantay Tirad, kasta ti takdertayo a mangsaranget kadagiti soldado ti gangganaet a kayatna nga agari ditoy dagatayo.”
MALEM idin, ket iti butengyo kenni Abeng a mairaman a mapaltogan, dikayo immal-alisen iti naglemmenganyo. No mabalbalin, uray umanges la koma ket dimo pay kayat nga ipug-awen tapno di makaaramid iti karasakas wenno mangpagaraw kadagiti pan-aw ken bulbulong. Inan-anosam ti kagat dagiti kuton iti luppom ken imam, dika pay ket kudkodenen.
Saggaysa laengen ti kanalbuong ti pungsil a mangmangegmo. Ipagarupmo nga addan maysa a grupo a naparmeken. Ti kaudian a sinungbat ti paltoog a nangegmo ket iti ngatuen a paset ti bantay a paglemlemmenganyo.
Kinalbitnaka ni Abeng ket insungona dagiti Amerikano a bumabbaba manipud iti ngatuen ti bakras. Iti panakakitam kadakuada, impagarupmon a naabaken dagiti soldado a buyot ni Heneral Del Pilar, no di man timmaray ti dadduma.
Bayat a magmagnada, nakasipsiput dagiti matada. No kasta a madlawanda nga adda bassit a garaw, insigida a paltoganda ti disso, nangruna dagiti adda iti lemmeng ti kaykayo ken pan-aw. Ammom lattan nga ipagarupda nga adda dagiti aglemlemmeng a soldado, ket siguraduenda a mapaltogan. Ngem gayam, dagiti atap nga animales ti matiruanda.
Dimo met nalapdan ti nakaro a kerbiosmo idi lumablabasdan iti desdes nga adda iti asideg ti pagkulkulluopanyo kenni Abeng. Agsubsublidan iti baba. Agsasaoda iti dila a dimo maawatan. Ken uray ni Abeng ket ammom a dina maawatan ti kunkunaen dagiti gangganaet a puraw. Kadduada a bumabbaba ni Juanario a nangtulong kadakuada a nangidalan iti panakaatiw da Heneral Gregorio del Pilar.
“ARE you sure, the young General is dead?”
“Yes, Captain Jeckinsen, he was shot down on breast and cheek. And we took his horse. Some of our men took some valuable items from him as a souvenir, we left him clad only in underware. The fallen general has a diamond ring and a boots. Here are some, you may take it: a fair of fieldglasses, three golden medals, and an Agnus dei. This revolver gun is gold-plated.”
“Officer McCutchen, is there any suversive documents our soldiers have found?”
“Yes sir, we have some papers carried by a Filipino soldier that we have captured. We also have a diary from a fallen general!”
“How about his men?”
“We have captured some of them, some have fled away, and most of them are dead, Captain!”
“We have to thank you Mr. Galut. If not from your help, we could hardly won this war.”
“Okay… okay, sir!”
AGINGGA a nakalabesda iti paglemlemenganyo kenni Abeng, awan ti naawatanyo kadagiti sawsawenda. Ket bayat itay idadaliasatda iti sanguananyo, tengngel amin ti panagangesyo. Numona ta kasla nakasipsiput nga agila dagiti soldado nga Amerikano. Adda lukag a nariknam iti panagangesmo idi makalabesdan. Ngem ti panaganges pay laeng ti limmukag kenka; gapu ta dagiti soldadoda ket agtultuloy pay laeng ti panangpagpagasatda a mangpaltog kadagiti nalemmeng a dissu, nangruna no adda kuti wenno karasakas a maallingagda. Nakalabesda la ngaruden ngem aggagatel pay laeng ti ramayda a mangkalbit iti gatilio ti pungsil. Agrayray-aw dagiti dadduma a mangramrambak iti panagballigida.
Nabayagen a nakalabes dagiti bunggoy ken soldado ti Amerikano. Awan metten ti mangegmo nga ariwawa ti paltoog iti aglawlaw. Ipagarupmo a nakababada aminen— ngem dikayo pay laeng pimmanaw iti dissu a naglemmenganyo kenni Abeng. Idi kinitam ti kaabaymo, nakamulagat pay laeng.
Inurayyo ti panangkagat ti sipnget iti lawag sakbay a bimmabakayo iti Mabatano. Karayam-pagna-taray ti pinamay-anyo kenni Abeng iti panagsalogyo manipud iti bantay Tirad.
Adu a saludsod ti simmabat kenka apaman a nakasangpetka iti pangtaenganyo. Nga iti kinaadu ti saludsod a sinagrapmo, awan met uray maysa kadagitoy ti nasungbatan iti nalawag. Adda pay laeng ngamin ti kerbios ken buteng nga agkutkutukot iti barukongmo. Malaksid iti kaadduan a tung-ed ken lingaling, awanen ti rimmuar pay a balikas iti bibigmo no di: ‘wen’ ken ‘saan’.
Kalaksidanna, kayatmon nga ‘yuldag ta bukot ta mariknamon ti kapsuy ken bannog iti bagim.
APAGSIPISIP pay laeng iti lawag ti dayta a simmaruno nga agsapa, imbaondakayo manen kenni Abeng dagiti panglakayen tapno umuli iti bantay Tirad. Inkayo kano sapulen nga ikali dagiti napasag iti dangadang idi kalman. Agkedkedka koma ngem awan ti nagbalinanna gapu bileg iti mandar dagiti panglakayen.
“Apay a sita manen?” Adda protesta iti timek ni Abeng.
“Awan la sabali a tao a makitadan,” inpasarunom met.
Nariknam manen ti rigatna idi rugianyo a desdesen ti agkawikaw a dalan nga agpangato. Ti lam-ek nga umarakop a nainaw manipud iti angep a sumngaw a sumabet kadakayo ket umanayen a mangsuba iti bumarbaran a temperatura iti bagim.
Agkiwar ti tianmo idi makaulikayo, nangruna idi maitublakka ta naisagod ti sakam iti kunam a pungdol… ngem bangkay gayam. Bayat a ngumatngatokayo, umad-adu met dagiti bangkay a masalawyo. Kumarkaro ti agat-dara nga agaddiwara iti aglawlaw. Inuksobmon ti badom ket isun ti inyabungotmo iti rupam a ti laeng matam ti saan a naakkuban. Karaiballanganen dagiti bangkay.
Nalaka a lasinen dagiti buyot ni heneral Del Pilar ta nalabusanda. Inala ngata dagiti Amerikano ti kawesda.
“Mailasin ta ngarud ditoy ti bangkay ni Heneral Goyo ket nagaduda met a bangkay. Dandani agkakabagida pay,” inkudkodmo iti ulom.
“Sangsangkamaysada lattan, a. Ania ngarud no dita met mailasin ti bangkayna.” Insungbat ni Abeng.
Nupay kasta, sinirpatyo latta ti tunggal maysa a bangkay, bareng adda pagilasinan a makita nga isu ti bangkay ti ubing a heneral. Agpursigika latta met a makita daytoy tapno maikkan iti naan-anay a pammadayaw gapu iti naisangsangayan a naaramidanna.
“Pacio, umayka ditoy, kitaem daytoy, nee!” Impukkaw ni Abeng.
Dinardarasmo ti immasideg. Iti sanguanan ni Abeng ket ti maysa a bangkay a kabagbagina ngata. Awan met ti makitam a nakaidumdumaanna kadagiti dadduma a bangkay nga adda iti aglawlawyo. Malaksid laeng a napudpudaw daytoy, adda tama ti paltoog iti barukong ken iti pangana a mabalin nga isu ti nakaigapuan iti panakatayna. Nakanganga pay.
“Ania koma met ti naidumduma dita?” imbugkawmo. “Dimo kunaen a daytoy ti bangkay ni Heneral Goyo!”
“Apay, dimo makita? Agkurang ti ngipenna!”
“Ket…”
“Pang-og, dimo malagip ti kunada Apong… a ni Heneral Goyo ket addaan iti balitok a ngipen.”
Nagpaltiing nga insigida iti lapayagmo ti kayat a sawen ni Abeng. Wen, malagipmo dayta a saritaan dagiti panglakayenyo. Ket mabalin nga innala dagiti Amerikano ti balitok a ngipen ni heneral Del Pilar.
Nupay adda pay laeng sangkabassit a panagduaduam, ngem immanugotka lattan iti kinuna ni Abeng. Inyaramidanyo ngarud iti naisangsangayan a panakaitabonna ti nasao a bangkay. Ti nangitanemanyo ket ginaburanyo iti bulbulong ken batbato.
“Sumaludota pay!” Kinuna ni Abeng idi timmakderkayo.
Maawatam ni Abeng, dina kasapulan nga ilawlawag pay. Daytoy a lalaki… naubing a lalaki, ket sidadayaw ken situtured a nangidaton iti biagna iti panangserbi iti ay-ayatenna a daga.
Awan sintagari, awan nagbilang, ngem naggidankayo kenni Abeng a simmaludo iti tanem ni Heneral Gregorio del Pilar.
Ti lawag iti bigbigat ket simmaknapen iti sibubukel a bantay, a kasla makipagmaymaysa iti panagladingit iti panakaulila iti maysa nga ubing ngem natan-ok ken natured a nangisalakan iti pagilianna. Iti ngatuen ti bantay Tirad ket adda ti napuskol nga ulep a kasla nangbengbeng iti ‘yanyo. Kastoy met laeng idi kalman ken idi naminsan, kabayatan iti nabara a dangadang iti bantay.
Iti panunotmo, saan ngata metten marigatan nga umuli iti langit ni heneral Goyo… ta asidegen iti langit.#
G I B U S N A
[i] Kas panangiladawan ti American War Correspondent
[ii] Maudi a balikas iti diary ni Hen. Del Pilar
[iii]Concepcion: sigud nga awag iti ili a Gregorio del Pilar iti Ilocos Sur
[iv] Angaki: sigud nga awag iti ili a Quirino
[v] alingo: atap a baboy
[vi] payoh: naagda-agdan a taltalon
[vii] Baugen: sigud nga awag iti ili a Salcedo
[viii] Spanish Trail: agliklikaw a desdes nga agturong iti ngato ti bantay Tirad
[ix] Polo y servicio: puersaran a panagtrabaho
[x] Bago: puli dagiti nagaasawa nga Itneg ken Ilokano
[xi] tapuy: rice-wine
[xii] Juanario Galut: nangisuro ti limed a dalan kadagiti Amerikano


text:
IBM i
Ti IBM i ket maysa a naibatay ti EBCDIC a sistema ti panangpaandar a maipatpataray iti IBM Power Systems ken iti IBM PureSystems. Daytoy ti agdama nga ebolusion ti sistema ti panangpaandar, a dati nga agnagan idi ti i5/OS, ken kasisigud nga agnagan idi ti OS/400 idi napayamammo iti sistema ti kompiuter ti AS/400 idi 1988.
Daytoy ket maysa kadagiti sistema ti panangpaandar a nasuportaran iti IBM Power Systems a mairaman ti AIX ken Linux ken iti IBM PureSystems a mairaman ti AIX, Linux ken Windows.


text:
Namibia
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Namibia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Aleman
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1990
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Dagiti prepektura iti Hapón
Dagiti prepektura iti Hapón ket isu dagitoy ti 47 nga apo ti nailian a masakupan: maysa a "metropolis" (都 to), ti Tokyo; maysa a "lawlaw" (道 dō), ti Hokkaidō; dagiti dua nga urbano a prepektura (府 fu), Osaka ken Kyoto; ken dagiti 43 a dadduma pay a prepektura (県 ken). Iti Hapón, maitudtudo dagitoy a kas ti todōfuken (都道府県?). Dagiti prepektura gobierno a bagbagi a daddadakkel ngem dagiti siudad, ili, kenpurok.
Ti daulo nga ehekutibo iti tunggal maysa a prepektura ket maysa a dagus a nabutosan a gobernador (知事 chiji?). Dagiti bilin ken panagbusbos ket inaramid babaen ti maymaysa a kamara a gimong (議会 gikai?) a dagiti naelektado a kamkameng ket agserbida ti uppat a tawen a panagtakem.
Babaen ti agdama a Lokal nga Autonomia a Linteg, ti tunggal maysa a prepektura ket nabngbingayda pay kadagiti siudad (市 shi) ken dagiti distrito (郡 gun). i tunggal maysa a distrito ket nabingbingayda manen kadagiti ili (町 chō wenno machi) ken dagiti purok (村 son wenno mura). Kas pagarigan, ti Hokkaidō ket addaan ti 14 a apo a prepektura a daytoy ket tignay a sanga dagiti opisina (支庁 shichō) dagiti prepektura. Adda pay dagiti dadduma a prepektura nga addaan dagiti sanga ti opisina, a mangawit kadagiti prepektura nga administratibo a opisio ti ruar ti kapitolio.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy nga agdama a sistema ket naibangon babaen ti Meiji a gobierno idi Hulio 1871 nga addaan ti panakaikkat ti han a sistema ken ti panakabangon iti prepektura a sistema (廃藩置県 haihan-chiken). Urayno adda idi dagiti sumurok a 300 a prepektura, adu kadagitoy ket sigud a han a teritorio, dagityo a bilang ket napabassit ti 72 idi gibus ti 1871, ken 47 idi 1888. Ti Lokal nga Autonomia a Linteg iti 1947 ket nangited ti politikal a kabilegan kadagiti prepektura, ken nagikabil daytoy kadagiti prepektura a gobernador ken parlamento.
Idi 2003, ti Kangrunaan a Ministro a ni Junichiro Koizumi ket nangigay-at a ti gobierno ket pagtitiponenda dagiti agdama a prepektura kadagiti 10 a rehional estado. Daytoy a plano ket nangitawag a ti tunggal maysa a rehion ket adadu ti autonomiana ngem dagiti agdama a prepektura. Daytoy a panagaramid ket pabassitenna dagiti bilang dagiti apo ti prepektura nga admistratibo a rehion ket gudduaenna dagiti ngina ti administrasion.[1] Ti gobierno ti Hapón panpanunutenda pay ti maysa a plano a babaen ti panagtitipon dagiti dadduma a grupo iti prepektura, a dagitoy ket agaramid kadagiti apo ti nailian nga administratibo a panakabingbingay a sistema a mangbukel kadagiti nagbaetan ti siam ken sangapulo ket tallo nga estado, ken mangted kadagitoy nga estado ti adadu pay a lokal nga autonomia ngem ti agdama a rag-o dagiti prepektura.[2] Manipud idi Pebrero 2011, awan pay ti naaramid a panakabingbingay kadagitoy.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mabuchi, Masaru, "Munisipal a Panagtitipon idiay Hapón", Sangalubongan a Banko, 2001.
- ^ "Doshusei Rehional a Sistema" Nailian nga Asosasion para iti Panagsukisok a Panagrang-ay.


text:
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Pilipinas
Ti Pilipinas ket nabingbingay kadagiti, manipud ti kangatuan a pannakabingbingay aginggana iti kababaan:
- Dagiti autonomo a rehion
- Dagiti kadawyan nga administratibo a rehion ket saanda anabutosan ken dagitoy ket naikeddeng nga ima dagiti nailin a gobierno, ngem saan a dagiti kabukbokodanda a gpbierno.
- Dagiti probinsia (lalawigan, probinsiya) ken dagiti nawaya a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Dagiti ili (bayan, balen, bungto, banwa) ken dagiti komponente a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Baranggay (makunkuna pay a kas barrio)
Ti tunggal maysa a pannakabingbingay iti tunggal maysa nga agpang manipud kadagiti probinsia aginggana kadagiti baranggay ket isu ti unit ti lokal a gobierno (LGU). Para kadagiti administratibo a panggep, dagiti probinsia ken dagiti siudad ket naigrupoda kadagiti rehion. Ti presidente ket addaan ti bileg nga agpartuat, mangikkat ken mangikeddeng ti pannakabukel dagiti rehion, daytoy ket maar-aramid ken masansan maikonsulta kadagiti unit ti lokal a gobierno a maapektaran; malaksid kadagiti autonomo a rehion, a daytoy ket nasken a pasingkedan iti plebesito dagiti agtaeng kadagiti unit ti lokal a gobierno iti pannakairamanda iti aniaman a pannakaiyasentar.
Adda pay dagiti sabali a politikal a pannakabingbingay para kadagiti sabali a sanga iti gobierno:
- Dagiti lehislatibo a distrito para iti Kamara dagiti Pannakabagi
- Dagiti maipapan ti ukoman a rehion para Dagiti Korte ti Rehional a Tribunal.
Dagiti linaon
- 1 Dagiti unit ti lokal a gobierno
- 2 Dagiti sabali pay a pannakabingbingay
- 3 Estadistika
- 4 Dagiti nagibasaran
- 5 Kitaen pay ti
Dagiti unit ti lokal a gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Amin dagiti rehion malaksid ti maysa (Metro Manila) ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti tunggal maysa a probinsia ket indauluan ti maysa a gobernador. Ti lehislatibo a pannakabagina ket isu ti Sangguniang Panlalawigan a binukel dagiti nadumaduma a kameng manipud kadagiti distrito ti Sanggunian, ken kaaduan kadagiti kaso ket kasigkay dagiti kongresional a distrito.
Dagiti siudad ken dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion, malaksid ti kaaddada kadagiti probinsia ket mabalin pay nga addaanda kadagiti nawaya a siudad. Dagiti nawaya a siudad, a naidasig a kas urbano unay wenno dagiti nawaya a komponente a siudad, dagitoy a sisuda ket saanda nga adda iti turay ti probinsia. Dagitoy a siudad ket saan nga imatonan babaen dagiti probinsia anaginna kaniada, saan dagitoy a makibinningay kadagiti rentas ti buis iti probinsia, ken kaaduan kadagiti kaso dagiti umilida ket dsaanda a mabalin nga agbutos wenno agpili kadagiti probinsial nga opisina.
Dagiti siudad a politikal a paset iti probinsia ket tinawtawagan kadagiti komponente a siudad. Dagiti agbutbutos kadagitoy a siudad ket mapalubosanda nga agbutos ken tumaray kadagiti puesto iti probinsial a gobierno.
Dagiti ili ket kankanayon dagitoy a komponente dagiti probinsia, malaksid ti Pateros, Metro Manila, a daytoy ket nawaya.
Dagiti siudad ken dagiti ili ket indauluan babaen ti mayor. Ti lehislatibo nga ima dagitoy a unit ket dagiti Sangguniang Panlungsod para kadagiti siudad ken Sangguniang Bayan para kadagiti ili, a buklen dagitoy dagiti sapasap a nabutosan a konsehal wenno dagiti dadduma pay a a kaso, babaen ti distrito ti Sanggunian .
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad (komponente ken nawaya) ken dagit iili ket mabingbingayda pay kadagiti baranggay. Ti baranggay ket isu ti kabassitan a politikal a unit. Kadagiti adu ti populasionna a siudad, dagiti baranggay ket naigrupo kadagiti sona ken/wenno kadagiti distrito para kadagiti administratibo a panggep . Kadagiti away a lugar, dagiti sitio wenno dagiti purok ket isu dagiti waya a kinaykayat para iti panagbingbingay kadagiti baranggay para kadagiti administratibo a panggep. Ti tunggal maysa a baranggay ket indauluan babaen ti kapitan ti baranggay.
Dagiti naaladan a komunidad ket mabalinda a paset ti baranggay wenno baranggay met laeng. Kas pagarigan ti baranggay a kadua ti naaladan a komunidad ket ti Forbes Park, Siudad ti Makati.
Dagiti sitio ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti baba dagiti baranggay ket dagiti babbabassit a komunidad a naamammuan a kas dagiti sitio ken dagiti purok. Saan amin a dagiti baranggay ket nabingbingay ti kastoy. Ti pannakaidauloda ket saan a bigbigan ti Unit ti Lokal a Gobierno ken saan a nabutosan kadagiti kadawyan a sapasap a panagbutos. Dagiti sitio ken dagiti purok ket kaaduan dagitoy kadagiti bassit ti populasion, dagiti away a baranggay a mabalin nga adda dagiti nadumaduma a paset ti populasionna a naiwarwaras kadagiti nalawlawa a lugar ken napalikmutan dagiti taltalon wenno saan pay a naparang-ay a bakrang dagiti bantay, wenno dagiti pay sabsabali nga isla.
Dagiti sabali pay a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion ket dagiti administratibo a pannakaigrupo dagiti probinsia. Amin malaksid ti maysa a rehion ti awan ti politikal a bileg, ngem daytoy laeng ket agserbi a kas administratibo a pannkaigrupo dagiti probinsia. Ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao ket addaan ti politikal a bileg, ken indauluan daytoy babaen ti rehional a gobernador. No ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ket agbalin met nga autonomo, daytoy ket agbalinto met nga addaan ti politikal a bileg.
Amin malaksid ti maysa a rehion ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti Metro Manila (ti Nailian a Kapitolio a Rehion) ket saan a nabingbingay kadagiti probinsia, ngem embes ket dagus a nabingbingay kadagiti siudad ken dagiti ili. Dagiti siudad ken dagiti ili ti Metro Manila ket naigrupoda kadagiti awan annongna a distrito para kadagiti administratibo a panggep.
Ti Kangatuan a Korte ket, iti napalabas, ket nangikeddeng a ti rehion ket nasken a buklen ti ad-adu ngem maysa a probinsia.[1]
Dagit ehislatibo a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pay maipatinayon, ti Pilipinas ket nabingbingay pay kadagiti lehislatibo a distrito. Dagiti lehislatibo a distrito ketmabalin nga agmaymaysa a probinsia, grupo dagiti siudad ken/wenno dagiti ili, agmaymaysa a siudad, wenno, kadagiti kaso a ti siudad ket addaan ti adu a populasion, ken grupo dagiti baranggay.
Ti panggep dagiti lehislatibo a distriko ket ti panagbutos kadagiti pannakabagi iti Kamara dagiti Pannakabagi, ken iti kaaduan dagiti kayarigan, dagiti pannakabagi pay iti Sangguniang Panlalawigan (probinsial a konsehal) wenno Sangguniang Panlungsod (konsehal ti siudad). Dagiti lehislatibo a distrito ket awan ti panagsanayda kadagiti administratibo nga annong.
No ti probinsia wenno ti siudad ket buklen laeng ti agmaymaysa a lehislatibo a distrito, makunkuna daytoy a maymaysa a distrito (kas pagarigan, ti "Maymaysa a distrito ti Siudad ti Muntinlupa").
Dagiti maipapan ti ukoman a rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti PIlipinas ket nabingbingay kadagiti tallo pulo ket tallo a maipapan ti ukoman a rehion, para iti panggep a panangurnos ti panangsasaruno ti ukoman. Dagit imaipapan ti ukoman a rehion ket mangipakpakita pay laeng ti kasisigud a rehional a pannakaaramid ti nga inpakauna babaen ti dati a Presidente a ni Marcos.
Estadistika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita dagiti agdama a bilang dagiti rehion, dagiti probinsia, dagiti ili, ken dagiti siudad iti Pilipinas manipud idi Hunio 30 2012.[2]
*dagiti autonomo a rehion laeng
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti pannakabingbingay iti Pilipinas idiay Wikimedia Commons


text:
Maria, Siquijor
Ti Maria ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Siquijor iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maria ket nabennebenneg iti 22 a barbaranggay.[2]
- Bogo
- Bonga
- Cabal-asan
- Calunasan
- Candaping A
- Candaping B
- Cantaroc A
- Cantaroc B
- Cantugbas
- Lico-an
- Lilo-an
- Looc
- Logucan
- Minalulan
- Nabutay
- Olang
- Pisong A
- Pisong B
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Saguing
- Sawang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Siquijor". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Siquijor". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sabah
Ti Sabah ket maysa kadagiti 13 a kamkameng nga estado iti Malaysia, ken iti kadayaanna unay nga estado. Mabirukan daytoy idiay akin-amianan a paset ti isla iti Borneo.[5][6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. p. 27. Naala idi 24 Enero 2011.
- ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. p. iv. Naala idi 24 Enero 2011.
- ^ Malaysia a Tignay iti 1963
- ^ Ti tulagan a maipanggep iti Malaysia a nagbaetan ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Akin-abagatan nga Irlanda, Pederasion iti Malaya, Amianan a Borneo, Sarawak ken Singapura
- ^ Listaan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian kadagiti saan a Nagbukod a Naturayan a Teritoria, Amianan a Borneo ken Sarawak
- ^ Estado a Kamkameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
DAGITI BOTANTE NGA AGKASAPULAN ITI ESPESIAL A PANNARABAY
Asino man a botante nga agkasapulan iti pannarabay gapu iti
rason a pisikal, parikut iti panagkita, parikut iti panagdengngeg wenno di
pannakabael nga agbasa ken agsurat ket mabalin a maipaayan iti espesial a
pannarabay manipud iti asino man nga indibidual a pinili wenno kayat ti botante,
malaksid iti employer ti botante, ahente wenno pannakabagi ti employer ti
botante, wenno opisial wenno ahente ti union a pagkamengan ti botante (42
United States Code 1973aa-6).
Pannakatarabay
Dagiti Botante nga Addaan iti Disabilities wenno Rikriknaen iti Bagi Bayat ti
Kaaddada iti Pagbutosan iti Aldaw ti Eleksion
Amin a presinto wenno pagbutosan iti amin a paset ti Estado
ket nalaka a madanon dagiti botante nga addaan iti diperensia wenno rikriknaen
ti bagida. Dagiti botante a di makapanaw iti luganda tapno makapagbutosda ket
mabalinda nga agbutos a mismo iti igid ti kalsada wenno iti luganda nga isu ti
makunkuna a curbside voting. Adda met espesial a pagparkingan dagiti
handicapped wenno adda diperensia ti bagida iti kaaduanna a pagbutosan wenno presinto.
Para kadagiti botante nga adda diperensia ti panagkitada,
adda met dagiti magnification devices wenno lente a pagpadakkel iti letra nga
usarenda bayat ti panagbutosda kadagiti presinto.
Pannakatarabay Dagiti Botante a Limitado ti Ammoda iti Inggles
Bayat ti Kaaddada iti Pagbutosan iti Aldaw ti Eleksion
Kadagiti botante nga agkasapulan iti interpreter, kontaken
wenno kaumanda laeng ti Chairperson wenno ti natudingan a Voter Assistance
Official a nadutokan nga agtrabaho iti nasao a pagbutosan.
DAGITI DIRECT RECORDING ELECTRONIC (DRE) MACHINES KADAGITI
PAGBUTOSAN
Sagudayen ti Seksion 301 (a) ti Help America Vote Act of
2002, maaddaan dagiti presinto wenno pagbutosan kadagiti masasao a Direct
Recording Electronic voting machines tapno:
·
Maisigurado ti kaadda ti privacy wenno panagwaywayas (tapno
awan mangbibiang iti botante), ken tapno masalakniban ti karbengan dagiti
botante nga addaan iti diperensia iti bagida ken dagiti botante a limitado ti
ammoda iti Inggles.
·
Maipaayan iti tulong dagiti indibidual nga addaan iti
diperensia iti bagi, agraman dagiti bulsek ken adda diperensia ti panagkitada
tapno makapagbutosda met.
·
Maipaayan iti pagpilian a lengguahe dagiti botante kas
mayalubog kadagiti rekisito ti Seksion 203 ti Voting Rights Act of 1965 (42
U.S.C. 1973aa-1a).
DAGITI NAYON A SERBISIO:
Para Kadagiti Tattao nga Addaan iti Diperensia iti Panagkita
Adda naka-tape record a palawag
maipanggep iti panagbutos iti Hawaii a maala iti Office of Elections ken iti
Library for the Blind and Physically Handicapped.
Para Kadagiti Tattao nga Addaan iti Diperensia iti Panagdengngeg wenno
Panagsao
Dagiti
impormasion wenno palawag maipanggep iti eleksion ket maalada babaen ti:
·
Hawaii Voter Hotline’s TTY iti (808) 453-6150
·
Toll-free TTY iti 1-(800) 345-5915 para kadagiti agnaed
kadagiti isla iti ruar ti Oahu
·
Verizon Hawaii’s Statewide Telecommunications Relay Service
(TRS) para kadagiti tuleng ken adda diperensia iti panagsaoda iti 1711 wenno
643-8833 (TTY)
Kadagiti botante a di unay
makaawat iti Inggles, adda met dagiti kadaraanda a makasaritada iti bukodda a
pagsasao ken makatulong kadakuada; no saan, adda met dagiti naisurat iti
bukodda a pagsasao a mabalinda a basaen tapno malawlawagan dagiti kayatda a malawlawagan.
Malaksid iti lengguahe nga
Inggles, adda met naisurat iti Ilokano, Hapon, ken Insik a Wikiwiki Voter
Registration Form ken ti makuna nga Application for Absentee Voter Ballot
(Aplikasion para iti Balota ti Absentee Voter). Naaramid daytoy kasa sagudayen
ti Voting Rights Act of 1965 kas naamendaran.
ABSENTEE VOTING WENNO PANAGBUTOS A SAANKAN A MAPAN ITI
PRESINTO
Asino man a rehistrado a botante ket mabalin nga agkiddaw
iti absentee ballot babaen ti panangikoreona iti nakompleto wenno napil-apan
nnga Application for Absentee Voter Ballot ken iturongna daytoy iti city/county
clerk iti lugarda. Ti aplikasion ket masapul a maawat ti clerk iti di nasapsapa
ngem innem a pulo (60) nga aldaw ngem di naladladaw ngem pito (7) nga aldaw
sakbay ti maysa nga eleksion (HRS §15-4).
Apaman met a maawat ti opisina ti Clerk ti nasao a kiddaw, ibusonnanto met ti
absentee ballot agraman instruksion wenno rumbeng a suroten ti nasao a botante
iti panangusarna iti balota.
Para iti nayon nga impormasion, mabalinyo a kontaken wenno
kauman ti opisina ti city/county clerk iti bukodyo a lugar.
COUNTY CLERK OF HAWAII CITY
CLERK OF HONOLULU
25 Aupuni Street, Rm. 105 530
S. King Street, Rm. 100
Hilo, Hawaii 96720 Honolulu,
Hawaii 96813
TEL: (808) 961-8277 TEL:
(808) 523-4293
FAX: (808) 961-8673 FAX:
(808) 527-6888
4396 Rice Street, Rm. 106 200
S. High Street, Rm. 708
Lihue, Hawaii 96766 Wailuku,
Hawaii 96793
TEL: (808) 241-6350 TEL:
(808) 270-7749
FAX: (808) 241-6207 FAX:
(808) 270-7171
Daytoy a Factsheet ket nairanta
laeng a pangimpormar wenno pangilawlawag a saan ket a agbalin nga autoridad
maipanggep iti paglintegan ti eleksion ken deadlines iti Hawaii. Dagiti
kasapulan wenno rekisito ken/wenno deadlines ket mabalin nga agbaliw no adda
met panagbaliw ti paglintegan. Para iti ad-adda pay detaliado ken hushusto a
rekisito, konsultaen ti Hawaii Revised Statues ken dadduma pay a mabalin a
pangalaan iti mainaig nga impormasion.
Office of
Elections
802 Lehua
Avenue
Pearl City,
Hawaii 96782
Telepono:
808-453-VOTE (8683)
Kadagiti
Isla iti Ruar ti Oahu (Toll Free): 1-800-442-VOTE (8683)
Kadagiti
Isla iti Ruar ti Oahu (Toll Free): 1-800-345-5915
Internet: www.hawaii.gov/elections
Naatur idi Pebrero 13, 2004


text:
Yen ti Hapon
Ti yen ti Hapon ket isu ti opisial a kuarta iti Hapon. Daytoy ket isu ti maikatlo a kaaduan a naitagtagilako a kuarta a panagawatan iti ganganaet a pagsinnukatan a pagtagilakuan kalpasan ti Doliar ti Estados Unidos ken ti euro.[1] Daytoy ket nawatiwat a naus-usar a ka maysa a reserba a kuarta kalpasan ti doliar ti Estados Unidos, ti euro ken ti libra esterlina.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Yen ti Hapon idiay Wikimedia Commons


text:
Datu Odin Sinsuat, Maguindanao
Ti Datu Odin Sinsuat ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Datu Odin Sinsuat ket nabingbingay a politikal kadagiti 34 a barbaranggay.[2]
- Ambolodto
- Awang
- Badak
- Bagoenged
- Baka
- Benolen
- Bitu
- Bongued
- Bugawas
- Capiton
- Dados
- Dalican Poblacion
- Dinaig Proper
- Dulangan
- Kakar
- Kenebeka
- Kurintem
- Kusiong
- Labungan
- Linek
- Makir
- Margues
- Mompong
- Nekitan
- Sapalan
- Semba
- Sibuto
- Sifaren (Sifaran)
- Tambak
- Tamontaka
- Tanuel
- Tapian
- Taviran
- Tenonggos
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Maguindanao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
James Prescott Joule
Ni James Prescott Joule FRS ( /dʒuːl/;[1] 24 Disiembre 1818 – 11 Oktubre 1889) ket maysa idi nga Inggles a pisiko ken agararamid ti serbesa, a naipasngay idiay Salford, Lancashire. Ni Joule ket inadalna ti kasasaad ti pudot, ken nakaduktal ti pannakaikabagianna ti mekaniko nga obra (kitaen ti enerhia). Daytoy ti nakaiturongan ti teoria ti panagininut ti enerhia, a nakaiturongan ti panagrang-ay ti umuna a linteg ti termodinamiko. Ti naibatay ti SI a paset ti nerhia, ti joule, ket naipanaganan kaniana. Isu ket kimmadua a nag-obra kenni Lord Kelvin tapno mangirang-ay ti naipatingnga a gatad ti temperatura, nagararamid kadagiti panagpalpaliiw ti magnetostriksion, ken nabirukanna ti pannakaikabagian a nagbaetan ti ayus babaen ti resistansia ken ti pudot ket agwara, nga itan ket maysa kadagiti dua a linteg a tinawtawagan ti Linteg ni Joule.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ OED: "Urayno adda dagiti tao a nagtawtawag ti bagbagida (dʒaʊl), ken dadduma pay (dʒəʊl) [ti OED a porm a para iti /dʒoʊl/], a daytoy ket gangani sigurado a ni J. P. Joule (ken adda dagiti maikabagianna) ket nagus-usar ti (dʒuːl). To Joule a serbeseria ket nagus-usar ti pannakaallilaw ti pannakabalikas kadagiti panagipaksil: Childs, Stephen. "Kimika a Nadumaduma". Ti Kimiko nga Agtigtignay! (Unibersidad ti Limerick) (50). Naala idi 24 Marso 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bottomley, J. T. (1882). "James Prescott Joule". Masna 26 (678): 617–620. Bibcode:1882Natur..26..617B. doi:10.1038/026617a0.
- Cardwell, D. S. L. (1991). James Joule: Ti Biograpia. Kolehio ti Manchester a pagmalditan. ISBN 0-7190-3479-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti James Prescott Joule idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti James Prescott Joule idiay Wikisource
- 1818 a pannakaipasngay
- 1889 nga ipupusay
- Termodinamisista
- Dagiti Kumaduaan ti Naarian a Kagimongan
- Dagiti nagunggunaan ti Copley a Medalia
- Dagiti Inggles a pisiko
- Pakasaritaan ti Greater Manchester
- Tattao a mainaig ti enerhia
- Tattao a mainaig ti eletrisidad
- Tattao manipud idiay Sale, Greater Manchester
- Dagiti nangabak ti Naarian a Medalia


text:
Tropikal nga alipugpog
Ti tropikal nga alipugpog ket maysa a sistema ti bagio a nailasin babaen ti maysa a ababa a presion a tengnga ken dagiti nadumaduma a gurruod a bagio nga agpataud kadagiti napigsa nga angin ken napigsa a tudo. Dagiti tropikal nga alipugpog ket pumigsada no dagiti danum a bimmawbaw manipud ti taaw ket maibbatan bayat a ti naipasagepsepan nga angin ket agpangpangato, a pagbanagan ti kondensasion iti sengngaw ti danum a linaon iti nadam-eg nga angin. Dagitoy ket sinungrudan babaen dagiti nadumaduma a mekanismo ti pudot ken dagiti dadduma naalipugpogan a bagio ti angin a kas dagiti nor'easter, dagiti Europeano a bagio ti angin, ken dagiti polar a nababa. Ti panangilasin a mangigiddiat kadagiti tropikal nga alipugpog manipud kadagiti naalipugpogan a sistema ket ti aniaman a kangato idiay tangatang, ti sentro ti maysa a tropikal nga alipugpog ket napudpudot ngem dagiti naglawlawanna; ti maysa a penomeno a makunkuna a dagiti "napudot a bugas" sistema ti bagio.
Ti termino a "tropidal" ket mangitudo ti heograpiko a taudan dagitoy a sistema, a kadawyan a maporma kadagidiay tropikal a rehion iti globo, ken dagiti panagpormada iti maipapan ti baybay a tropiko a masa ti angin. Ti termino nga "alipugpog" ket mangitudo kadagiti kastoy a naalipugpogan a kasasaad ti bagio, nga adda ti agpakanigid a panag-ayos ti angin idiay Akin-amianan a Hemisperio ken agpakanawan a panag-ayos ti angin idiay Akin-abagatan a Hemisperio. Ti kasumbangir a pagturongan iti panag-ayos ti angin ket maysa a nagbanagan iti Coriolis a puersa. Depende ti lokasionna ken kapigsa, ti maysa a tropikal nga alipugpog ket maitudtudo babaen kadagiti nagan a kas ti alawig), bagio, tropikal a bagio, naalipugpogan a bagio, tropikal a depresion, wenno simple laeng a ti alipugpog.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tropikal nga alipugpog idiay Wikimedia Commons


text:
Prepektura ti Osaka
Ti Prepektura ti Osaka (大阪府 Ōsaka-fu?) ket maysa a prepektura a mabirukan idiay rehion ti Kansai idiay Honshu, ti kangrunaan nga isla iti Hapón.[1] Ti kapitoliona ket ti siudad iti Osaka. Daytoy ti sentro iti Osaka-Kobe-Kyoto a lugar.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Osaka-fu" iti EnsiklopediaHapón, p. 759 idiay Liblibro ti Google; "Kansai" iti p. 477 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Osaka" iti p. 759 idiay Liblibro ti Google.


text:
Kredo dagiti Apostol
Ti Kredo dagiti Apostol (Latin: Symbolum Apostolorum wenno Symbolum Apostolicum) wenno naititulo pay iti Simbolo dagiti Apostol ket inususar dagiti kinauna a Kristiano a pagkararag ken pinagiparang ti pammati da.[1]Inususar daytoy kadagiti adu a sabsabali a pammati iti kina Kristiano.
Ti titulo a Symbolum Apostolicum (Simbolo wenno Kredo dagiti Apostol) ket immuna a nagparang iti surat a manipud idiay Milan (naggapu ngata kenni Ambrose) kenni Papa Siricus idi 390. A ti kinunana "Baybayam nga ikkan da dagiti pammadayaw iti Kredo dagiti Apostol, a ti simbaan ti Roma ket kanayon da a priniserba ken dinaldalusan".[2][3]Ti addaan idi ket saan nga kasta itan ti am-ammo a Kredo dagiti Apostol ngem basbsasit ti naibaga a pammati, saan a naikabil idi ti sarita a "A Namarsua iti Langit ken Daga", daytoy a sarita ket naikabil ngata laeng idi maikapito a siglo.[4]
Ti Kredo dagiti Apostol ket napanaganan a pakararag dagiti Ilokano iti Mamatiak (Ingles:I believe) ken maysa pay kadagiti linaon a kararag ti libro a na-tituli iti Doctrina Cristiana en la Lengua Española e Yloca nga ipinatarus ni Padre Francisco Lopez ken tinulungan ni Pedro Bukaneg iti Ilokano a naisurat iti baybayin. Naipablaak daytoy a libro idi 1621 inus-usar dagiti Kastila ti pinagisursuruda iti Katekismo iti Kailokuan.
Mamatiak
Mamatiak iti Dios Ama nga Mannakabalin-Amin
A Namarsua iti Langit ken Daga.
Mamatiak met ken Jesucristo
A Bugbugtong nga Anakna ken Apotayo
A timmao iti aramid ti Espiritu Santo
inyanak ni Santa Maria Birhen
Nagtutuok iti panagturay ni Poncio Pilato
Nailansa iti krus, natay ken naitanem
Immulog iti yan dagiti natay
Nagungar iti maikatlo nga aldaw,
Immuli sadi langit
Ket situtugaw iti makannawan
Ti Dios Ama a Manakabalin-Amin.
Aggapunto sadiay nga umay mangukom
Kadagiti sibibiag ken kadagiti natay.
Mamatiak met iti Espiritu Santo.
Patiek met ti Santa Iglesia Katolika
Ti panagririnnanud ti Sasantos
Ti Pannakapakawan dagiti basbaso
ken addanto met panagungar ti bagi
Ken biag nga agnanayon.
Amen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ (The American Heritage Dictionary of the English Language).
- ^ St. Ambrose iti Milan. "St. Ambrose of Milan, Letter 42:5". Tertullian.org.
- ^ Kredo dagiti Apostol iti Diktionaryo iti Oxford a Simbaan iti Kristiano (Oxford University Press 2005, ISBN 978-0-19-280290-3), p. 90
- ^ Gardiner Mumford Day,The Apostles' Creed: an interpretation for today (Scribner, 1963), p. 33


text:
San Francisco, Quezon
Ti San Francisco ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti San Francisco iti 16 a barbaranggay.[2]
- Casay
- Butangiad
- Cawayan I
- Cawayan II
- Huyon-Uyon
- Ibabang Tayuman (Busdak)
- Ilayang Tayuman
- Inabuan
- Nasalaan
- Pagsangahan
- Poblacion
- Pugon
- Silongin
- Don Juan Vercelos
- Mabunga
- Santo Niño
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 16 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara
Ti Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara (napalaka nga Insik: 红楼梦; tinawtawid nga Insík: 紅樓夢; pinyin: Hóng Lóu Mèng; Wade–Giles: Hung Lou Meng), a sinurat babaen ni Cao Xueqin, ket maysa kadagiti Uppat a Nalatak a Klasiko a Nobela iti Tsina. Daytoy ket naisurat idi tengnga ti maika-18 a siglo idi lasud ti Qing a Dinastia. Daytoy ket naipanpanunotan a maysa a maestra obra iti Insik a literatura ken sapasap a naikedkeddeng a kasayaatan iti Insik a binalabala. Ti "Redolohia" ket isu ti pagobraan iti panagadal a nairaem para iti dayto nga obra.[1]
Ti titulo ket naipatarus a kas Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara ken Ti Tagtagainep dagiti Nalabbasit a Mansion. Ti nobela ket naiwaras kadagiti kopia ti manuskrito kadagiti nadumaduma atitulo aginggan iti naiprenta a pannkaipablaakna, idi 1791. Ti nobela ket kankanayon pay a naamammuan a kas Ti Sarita iti Bato (napalaka nga Insik: 石头记; tinawtawid nga Insík: 石頭記; pinyin: Shítóu jì). Bayat a dagiti umuna nga 80 a kapitulo ket insurat babaen ni Cao Xueqin, Gao E, nga isu ti nangisagana ti immuna ken maikadua dagit iedision a naiprenta a kaduana ni Cheng Weiyuan idi 1791-2, ket nagnayonda kadagiti 40 a kapitulo tapno makompleto ti nobela.[2]
Ti Nalabbasit a Kamara ket naipammatian a daytoy ket semi-autobiograpiko, a kapadpada ti iyu-ungar ken pannkarunot ti bukod a pamilia ti mannurat a ni Cao Xueqin ken, babaen ti panagpaatiddog, iti Qing a Dinastia.[3] Kas ti pannangisalaysay ti mannurat ti umuna a kapitulo, daytoy ket naikeddeng a pammalagipan kadagiti babai a nakaamammo iti kinaubingna: dagiti gayyemna, kabkabagian ken dagiti katulong. Ti nobela ket naisangayan gaputa saan laeng iti dakkel a grupo dagiti karakterna ken sikolohiko a sakop, ngem ti pay apag-isu ken naisalaysay a panagpalpaliiw iti biag keb dagiti sosial nga estruktura a kadawyan iti maika-18 a siglo nga aristokrasia ti Insik.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jonathan Spence, Ti Pangbiruk ti Moderno a Tsina (New York: Norton, 1990), 106–110.
- ^ David Hawkes, "Pangyuna," Ti Sarita iti Bato Tomo I (Penguin Books, 1973), pp. 15–19.
- ^ Jonathan D. Spence, Ts'ao Yin [Cao Yin] ken ni Emperador K'ang-Hsir: Aadipen ken Apo (New Haven,: Unibersidad ti Yale a Pagmalditan, 1966) ket maysa apangadalan ti apong ni Cao.
- ^ "CliffsNotes, Maipanggep ti Nobela: Pangyuna". Cliffsnotes.com. Naala idi 2011-07-16.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara idiay Wikimedia Commons


text:
Christopher Columbus
Ni Christopher Columbus (Italiano: Cristoforo Colombo; Espaniol: Cristóbal Colón; sakbay idi 31 Okrubre 1451 – 20 Mayo 1506) ket maysa idi nga eksplorador, kolonisador,ken nabigador, a naipasngay idiay Republika iti Genoa, a tatta nga aldawen ket ti akin-laud a Italia.[2][3][4][5] Babaen ti panagikeddeng dagiti Katoliko a monarkia iti España, isu ket nakakompleto kadagiti uppat a panagdaliasat iti ballasiw ti Taaw Atlantiko a nangiturong ti sapasap a Europeano a panakaamoan dagiti Amerikano a kontinente. Dagitoy a panagdaliasat, ken dagiti ganetgetna a mangipatakder kadagiit agtultuloy a pagtaengan idiay isla ti Hispaniola, ket nangirugi ti panmay-an ti Espaniol a kolonisasion, a nagisakbayan ti sapasap a Europeano a kolonisasion a nagbalin a naamammoan a kas ti "Baro a Lubong".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti ladawan ni Christopher Columbus – Dagiti panid ti monumento ni Columbus. Vanderkrogt.
- ^ Christopher Columbus Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica Online. 8 Hunio 2010.
- ^ Eskolastiko a Manursuro – Christopher Columbus (1451–1506) Dagiti Rekurso ti Panagisursuro, Dagiti Maisingasinga Libro ti Ubbing, ken dagiti Aktibidad ti Estudiante. Milton Meltzer. Mannurat, Ni Columbus ken ti Lubong a Nagpalawlaw Kaniana.
- ^ World Book – Columbus, Christopher "Columbus, Christopher". Ti World Book Store ket adda dagiti ensiklopedia, diksionario, atlas, tulong ti panagobra, tulong ti panagadal, ken pagsurotan ti kurikulum. 2010
- ^ Questia – COLUMBUS, CHRISTOPHER "Columbus, Christopher". Questia – Ti Online a Biblioteka dagiti Libro ken Warnakan. 2010
Dagiti Pakailaglagipan kenni Columbus: Wenno, Urnong dagiti Pudno a Dokumento iti Dayta a Narambakan a Nabigador (panid 9) Taudan a pagilian: USA. Pampanid: 428. Nangipabaak: BiblioBazaar. Petsa a panakaipablaak: 2010-01-01.
Pakasaritaan ti Patneng nga Amerikano para kadagiti Sinantao (panid 127) Dagiti mannurat: Dorothy Lippert, Stephen J. Spignesi ken Phil Konstantin. Paperback: 364 a pampanid. Nangipablaak: For Dummies. Petsa a panakaipablaak: 2007-10-29.
Dagiti tattao ti Karibe: ti maysa nga ensiklopedia ti arkeolohia ken tinawtawid a kultura (p. 67) Mannurat: Nicholas J. Saunders. Hardcover: 399 a pampanid. Nangipablaak: ABC-CLIO. Petsa a Panakipablaak: 15 Hulio 2006.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Christopher Columbus idiay Wikimedia Commons


text:
Cadiz, Negros Occidental
Ti Siudad ti Cadiz ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Occidental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Cadiz ket nabingbingay a politikal kadagiti 22 a barbaranggay.[2]
- Andreas Bonifacio (Cadiz)
- Banquerohan
- Baranggay 1 Pob. (Zone 1)
- Baranggay 2 Pob. (Zone 2)
- Baranggay 3 Pob. (Zone 3)
- Baranggay 4 Pob. (Zone 4)
- Baranggay 5 Pob. (Zone 5)
- Baranggay 6 Pob. (Zone 6)
- Burgos (Cadiz)
- Cabahug
- Cadiz Viejo
- Caduha-an
- Celestino Villacin
- Daga
- V. F. Gustilo
- Jerusalem (Cadiz)
- Luna
- Mabini
- Magsaysay (Cadiz)
- Sicaba
- Tiglawigan
- Tinampa-an
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Negros Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Siudad ti Cotabato
Ti Siudad ti Cotabato ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Maguindanao iti Pilipinas. Ti Siudad ti Cotabato ket mairaman pay laeng iti rehion ti SOCCSKSARGEN.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Cotabato ket politikal a nabingbingay iti 37 a barbaranggay.
- Bagua
- Kalanganan
- Población
- Rosary Heights
- Tamontaka
- Bagua I
- Bagua II
- Bagua III
- Kalanganan I
- Kalanganan II
- Población I
- Población II
- Población III
- Población IV
- Población V
- Población VI
- Población VII
- Población VIII
- Población IX
- Rosary Heights I
- Rosary Heights II
- Rosary Heights III
- Rosary Heights IV
- Rosary Heights V
- Rosary Heights VI
- Rosary Heights VII
- Rosary Heights VIII
- Rosary Heights IX
- Rosary Heights X
- Rosary Heights XI
- Rosary Heights XII
- Rosary Heights XIII
- Tamontaka I
- Tamontaka II
- Tamontaka III
- Tamontaka IV
- Tamontaka V
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sabado
Ti Sabado ket isu ti maikainnem nga aldaw iti lawas idiay Pilipinas ken kadagiti kaadduan nga pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikapito wenno maudi nga aldaw iti kalendario a Hudeo-Kristiano, naibaet iti Biernes ken Domingo, kadagiti pagilian a Domingo ti umuna nga aldaw iti lawasda.
Ramut iti naganna[urnosen | urnosen ti taudan]
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Hebreo a shabbāt wenno "panaginana", iti maudi nga aldaw a makuna a panagsardeng iti panagparsua iti dios dagiti Hudeo iti lubong, kas naisuratan ti libroda a Henesis iti Biblia. Isu nga ti aldaw ti Sabado iti pinagmisa dagiti Judeo ("Aldaw iti Pinaginana"), ket isu naggapuanan iti balikas nga Aldaw iti Sabbath kadagiti Kristiano. Inyalisda ti pinagmisada iti Domingo (tapno masurot nga isu iti aldaw ni Hesus ken masuppiatda pay dagiti Hudeo) . Ti dadduma nga kultura iti lubong, ti Sabado ket matawagan ti "Aldaw iti Saturno" kas Saturday iti Ingles.
Inampon dagiti Ilokano iti kalendario dagiti Kristiano a Kastila idi simmakup ti Espania ti Pilipinas.


text:
Akbar
Ni Jalal-ud-Din Muhammad Akbar (Arabiko: جلال الدین محمد أکبر - Jalāl ud-Dīn Muḥammad Akbar), naamammoan pay a kas ti Shahanshah Akbar-e-Azam wenno Akbar ti Natan-ok (14 Oktubre 1542 – 27 Oktubre 1605),[3][4] ket isu idi ti maikatlo a Mughal nga Emperador. Isu ket Timurid a kaputotan; ti anak a lalaki ni Emperador Humayun, ken ti apo a lalaki ti Mughal nga Emperador a ni Zaheeruddin Muhammad Babur, ti nagturay a nangbangon ti Mughal a dinastia idiay India. Iti gibus ti panagturayna idi 1605 ti Mughal nga Imperio ket sinakupna ti kaaduan ti amianan ken tengnga nga India. Isu ti kaaduan nayamyamanan para iti kaada ti liberal a panagsirmata kadagiti amin a pammati ken alam idi las-ud ti panawenna, ti kultura ken arte ket nasayaat a ngimmato no maipada kadagiti sinarsarunona.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ladladawan ti Google Images
- ^ "Dagiti Nadayag a Kasangayan iti Oktubre 15". Naala idi Oktubre 21, 2012.
- ^ "Akbar". DAGITI BUKOD A NOTA NI ITI TAGTAGAINEP NI AKBAR. Naala idi 18 Mayo 2011.
- ^ Panakisinnarita kadagiti Islamiko ken Kristiano a petsa (Dua) A kas segun ti pangbaliw a Baadshah ti pannakaipasngay ni Akbare, a kas segun ti Humayun nama, ti 04 Rajab, 949 AH, a maipada ti 14 Oktubre 1542.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ali, M. Athar (2006). Mughal India: Dagiti Panagadadal ti Gobierno, Dagiti Kapanunotan, Kagimongan ken Kultura. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-569661-5.
- Chandra, Satish (2007). Pakasaritaan ti Mediebal nga India. New Delhi: Orient Longman. ISBN 978-81-250-3226-7.
- Habib, Irfan (1997). Akbar ken ti Bukodna nga India. New Delhi: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-563791-5.
- Hasan, Nurul (2007). Relihion, Estado ken Kagimongan iti Mediebal nga India. New Delhi: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-569660-8.
- Moosvi, Shireen (2008). Tattao, Panagbuis ken Panaglaklako iti Mughal nga India. New Delhi: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-569315-7.
- Nath, R. (1982). Pakasaritaan ti Mughal nga Arkitektura. Abhinav Publications. ISBN 978-81-7017-159-1.
- Sangari, Kumkum (2007). "Akbar: The Name of a Conjuncture". Iti Grewal, J.S. Ti Estado ken Kagimongan iti Mediebal nga India. New Delhi: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. pp. 475–501. ISBN 978-0-19-566720-2.
- Sarkar, Jadunath (1984). Ti Pakasaritaan ti Jaipur. New Delhi: Orient Longman. ISBN 81-250-0333-9.
- Smith, Vincent A. (2002). Ti Oxford a Pakasaritaan ti India. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-561297-4.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Akbar idiay Wikimedia Commons


text:
Ni Joseph "Erap" Ejercito Estrada (naipasngay a kas Jose Marcelo Ejercito idi Abril 19, 1937) ket isu idi ti Maika-13 a Presidente iti Pilipinas, a nagserbi manipud idi 1998 aginggana idi 2001. Ni Estrada ket isua ti immuna a tao iti kalpasan ti EDSA a panawen a nabutosan a kas presidente ken Bise presidente.
Ni Estrada maysa a nalatak nga aktor iti pelikula, nga isu ti bida kadagiti sumurok a 100 a pelikula iti karrer a sumakop 33 a taw-tawen. Inusar na ti kalatakan na a akas maysa nga aktor ti panagballigi na iti politiko, a nagserbi a kas mayor iti San Juan para iti sangapulo ket pito a taw-tawen, a kas Senador para iti maysa a panagturay, ken kas maysa a Bise Presidente iti Pilipinas babane ti administrasion ni Presidente Fidel Ramos.


text:
Akindaya nga Europa
Ti Akindaya nga Europa ket ti akindaya a paset ti kontinente ti Europa. Ti termino ket addaan kadagiti naidumduma a panangibas-basa iti heopolitikal, heograpiko, kultural, ken sosioekonomia, a mangaramid daytoy iti nakaro nga agdepdepende iti kontesto wenno nalaka pay nga agbalbaliw. Adda met dagiti "adu a panagipalplawag ti Akindaya nga Europa a kapada ti kaadu dagiti eskolar iti rehion".[2] Ti mainaig a papel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nanginayon a ti "amin a panagusig kadagiti lugar nga entidad ket mabalin a sosial ken kultural a banag".[3] Ti maysa a panangipalawag ket mangibagbaga iti Akinday nga Europa a kas ti kultural (ken ekono-kulturall) nga entidad: ti rehion nga dda iti Europa nga addaan kadagiti pannakailasin a mangbukel ti Bisantino, Ortodokso, ken dagiti impluesia a Turko-Islamiko.[3][4] Ti sabali pay a panangipalawag ket napartuat idi las-ud ti Nalamiis a Gubat ken naus-usar a saan a sumurok ken kumurang a kas kapada ti termino nga Akindaya a Lapped. Ti kapada pay a panangipalawag ket manginagan kadagiti dati a komunista nga estado ti Europa iti ruar ti Kappon ti Sobiet a kas ti Akindaya nga Europa.[4] Urayno adda met dagiti mangibagbaga a dagitoy ket duogen a panirigan,[5][6][7] dagitoy ket mangmangeg pay laeng kadagiti inaldaw a panagsasao ken naus-usar kadagiti panggep ti estadistika babaen dagiti nadumaduma a supranasional a gunglo.[8][9][10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian- Alagaden a Pagilian ken Pannakaidasdasig ti Kodkodigo ti lugar (M49)
- ^ "The Balkans", Global Perspective: A Remote Sensing and World Issues Site. Wheeling Jesuit University/Center for Educational Technologies, 1999-2002.
- ^ a b Ti Subdibison ti Europa kadagiti Dakdakkel rehion babaen ti Kriteria ti ultura nga insagana babaen ni Peter Jordan, ti batayan ti Permanente a Komite iti Heograpikal a Nagnagan (StAGN), Vienna, Austria, 2006
- ^ a b Ramet, Sabrina P. (1998). Eastern Europe: politics, culture, and society since 1939. Pagmalditan ti Unibersidad ti Indiana. p. 15. ISBN 0253212561. Naala idi 2011-10-05.Daytoy a panangipalawag ket tungpalen babaen ti Rusia, Bielorusia, Ukrania, Moldovia, Romania, Bulgaria, Serbia, Bosnia ken Herzegovina, Albania, Montenegro, Kosovo, Gresia, Turkia, Georgia, Armenia ken Azerbaijan.
- ^ "Dagiti heopolitikal a kasasaad (...) ket dagiti napalabasen, ken adda met dagiti espesialista tatta nga aldawen a mangpanpanunot a ti Akindaya nga Europa ket awanen ti serbina a kas insasao."Regions, Regionalism, Eastern Europe by Steven Cassedy. New Dictionary of the History of Ideas, Charles Scribner's Sons. 2005. Naala idi 2010-01-31.
- ^ The Economist: Eastern Europe a bogus term – South Eastern Europe – The Sofia Echo
- ^ "Ti maysa a sapasap ngem duogen a panangipalawag iti Akindaya nga Europa idi ket dagiti komunista a pagpagilian ti Europa a tinurayan ti Sobiet."http://www.cotf.edu/earthinfo/balkans/BKdef.html
- ^ itaen ti MT 7206 | EuroVoc. Eurovoc.europa.eu. Naala idi 2013-07-19.
- ^ Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian- Alagaden a Pagilian ken Pannakaidasdasig ti Kodkodigo ti Lugar (M49)
- ^ Dibision ti Populasion, DESA, Nagkaykaysa a Pagpagilian: Lumakayen ti Populasion iti Lubong
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Akindaya nga Europa idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Daya Tengnga nga Europa idiay Wikiquote


text:
Jakarta
Ti Jakarta ( /dʒəˈkɑrtə/), opisial a naamammuan a ti Espesial a Kapitolio a Teritorio iti Jakarta (Indones: Daerah Khusus Ibu Kota Jakarta), ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Indonesia. Mabirukan daytoy idiay amianan a laud a pantar iti Java, ti Jakarta ket isu daytoy ti ekonomia, kultural ken politika a sentro iti pagilian ti Indonesia, ken addan ti populasion iti 10,187,595 manipud idi Nobiembre 2011, isu daytoy ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Indonesia ken idiay Abagatan a daya nga Asia, ken isu daytoy ti maika-12 a kadakkelan a siudad iti lubong. Ti opisial a metropolitano a lugar, a naamamuan a kas ti Jabodetabekjur, ket isu ti maikadua a kadakkelan iti lubong, nupay kasta ti sububio iti daytoy a siudad ket agtultuloy ti ruar na. Ti Jakarta ket nailista a kas ti sangalubongan a siudad idiay 2008 Globalisasion ken dagiti Sangalubongan a Siudad a Pagadalan a Grupo ken Network (GaWC) a panagsukisok.[2] ken addaan ti kalawa nga 661 kuadrado kilometro (255 sq mi). Daytoy a lugar ket addaan ti populasion iti sumurok a 28 a riwriw,[3] a mangaramid daytoy kadagiti kadakkelan a konurbasion iti termino ti bilang dagiti agnanaed.
Idi 2011, ti Jakarta nairanggo a maika-17 kadagiti kadakkelan a siudad iti lubong, ti ingangato ti pannkairangona idi 2007 iti 171. Ti Jakarta ket adadu ti idadakkelna ngem ti Kuala Lumpur, Beijing ken Bangkok.[4]
Daytoy ket nabangon idi maikapat a siglo, ti siudad ket nagbalinen a nangruna a puerto ti pagtagilakuan para iti Pagarian ti Sunda. Isu daytoy idi ti de facto a kapitolio ti Olandes a Daya nga India (idi naamammuan iti Batavia) ken nagtultuloyen a kas ti kapitolio ti Indonesia manipud ti pannakairangarang ti pannakawaya ti pagilian idi 1945.
Ti siudad ket isu ti tugaw ti Sekretariat ti ASEAN. Ti Jakarta ket sinerbian babaen ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Soekarno–Hatta, Sangalubongan nga Eropuerto ti Halim Perdanakusuma, ken ti Pagsangladan ti Tanjung Priok; daytoy ket sinilpuan babaen kadagiti nadumadumanga intersiudad ken dagiti pagluganan a perrokarril, ken sinerbian babaen dagiti nadumaduma a linia ti bus a naipatpataray babaen kadagiti naireserba a [dalan ti bus]].
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar a makunkuna tattan a Jakarta ket balay idi dagiti nadumaduma a pagnaedan a kaduana dagiti nainagnagan: Sunda Kelapa (397–1527), Jayakarta (1527–1619), Batavia (1619–1949), ken Djakarta (1949–1972).
Ti agdama a naganna ket naala manipud ti balikas a "Jayakarta". Dagiti taudan ti daytoy a balikas ket adda iti Daan a Habanes ken dimtengan iti pagsasao a Sanskrito. Ti "Jayakarta" ket maipatarus a kas ti "nagballigi nga aramid", "kompleto a tignay", wenno "kompleto a balligi".
Ti Jakarta ket nabirngasan iti Dakkel Durian, gaputa ti siudad ket nakitkita a kas ti Indonesia a kapadpada ti Siudad ti New York (ti Dakkel a Mansanas).[5]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti kolonia apanawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar iti ken arubayan ti moderno a Jakarta ket paset idi timaiakapat a siglo a Sundanes a pagarian iti Tarumanagara, maysa kadagiti kaduogan a Hindu a pagarian idiay Indonesia.[6] Kalpasan ti pannakaapday ti Tarumanagara, dagiti teritoriona, a mairaman ti lugar ti Jakarta, ket nagbalin a paset ti Pagarian ti Sunda. Manipud idi maika-7 aginggana ti kasapaan ti maika-13 a siglo a puerto ti Sunda ket adda iti kaunegan ti lawlaw ti impluensia iti maipapan ti maritimo a Srivijaya. Segun ti Insik a taudan, a ni Chu-fan-chi, a naisurat idi circa 1200, ni Chou Ju-kua ket nagreporta idi nasapa a maika-13 a siglo a Srivijaya ket tinurturayanna pay laeng ti Sumatra, ti Malay peninsula, ken ti lumaud a Java (Sunda). Ti taudan ket nagrepreporta ti puerto ti Sunda a kas estratihiko ken agrangrang-ay, ti pimientamanipud idiay Sunda anga isu dagitoy ti kasayaatan iti kualidad. Ti tattao ket nagtrabtrabahoda iti agrikultura ket dagiti blayda ket ket naaramid kadagiti tarikayo a pila.[7] Ti lugar ti sangladan ket nagbalin a naamammuan a kas ti Sunda Kelapa ken babaen idi maikasangapulo ket uppat a siglo, daytoy ket maysan a nagruna a pagtagilakuan a puerto para Sunda a pagarian.
Ti immuna a plota ti Europeano, uppat a Portuges a barko manipud idiay Malacca, ket simmangpetda idi 1513 idi dagiti Portuges ket agbirbirukda para iti maysa a dalan para kadagiti rekado.[8] Ti Pagarian ti Sunda ket nangramid ti maysa a kumadduaan a tulagan iti Portugal babaen ti panagpalubos ti Portugal a mangipatakder ti maysa a puerto idi 1522 tapno makasalaknib ti pumigpigsa a bileg ti Sultanato iti Demak manipud idiay Tengng a Java.[9] Idi 1527, ni Fatahillah, ti maysa a Hababes a Heneral manipud idiay Demak ket nangraut ken pinarukmana ti Sunda Kelapa, ken pinatalawna dagidi Portuges. Ti Sunda Kelapa ket nanaganan idi ti Jayakarta,[9] ken nagbalin a nagriringoran a pagarian iti Sultanato iti Banten a nagbalin a maysa anangruna a sentro ti pagtagilakuan iti Abagatan a daya nga Asia.
Babaen ti relasion kenniPrisipe Jayawikarta manipud ti Sultanato iti Banten, dagiti Olandes a barko ket simmangpet idiay Jayakarta idi 1596. Idi 1602, ti immuna apanagbanniaga ti Kompania ti Inggles a Daya nga India, a binilbilin babaen ni Apo James Lancaster, ket simmangpet idiay Aceh ken nagtultuloy a nagbanniaga a napan idiay Banten nga idiayda a napalubosan a nangipatakder ti maysa a puerto ti pagtagilakuan. Daytoy a lugar ket nagbalin a sentro ti Inggles a pagtagilakuan idiay Indonesia aginggana idi 1682.[10]
Ti Jayawikarta ket naipagpagarupan a nakaaramid kadagiti pagtagilakuan a silpo kadagiti Inggles nga aglaklako, a kasuppiat dagiti Olandes, babaen ti panangipalubos kaniada a mangipatakder kadagiti balay a dagus iti ballasiw manipud kadagiti Olandes a pasdek idi 1615.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pagalagadan ti Panag-biahe ti Indonesia – Kasano ti panagyaman ti ‘Dakkel a Durian’ Jakarta". Worldstepper-daworldisntenough.blogspot.com. 8 Abril 2008. Naala idi 27 Abril 2010.
- ^ "The World According to GaWC 2008". Globalisasion ken dagiti Sangalubongan a Siudad a Pagadalan a Grupo ken Network (GaWC). Unibersidad ti Loughborough. Naala idi 7 Disiembre 2009.
- ^ Sensus Penduduk 2010. Biro Pusat Statistik
- ^ "Foke lebih yakin lembaga survei asing". 24 Abril 2012.
- ^ "Kapaut ti Panagipagpagarup Ti Dakkel a Durian". ThingsAsian. Naala idi 14 Marso 2011.
- ^ Sundakala: cuplikan sejarah Sunda berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" Cirebon. Yayasan Pustaka Jaya, Jakarta. 2005.
- ^ Drs. R. Soekmono, (1973, maikalima a pannkaprenta manen nga edision idi 1988). Pengantar Sejarah Kebudayaan Indonesia 2, maikadua nga ed. Yogyakarta: Penerbit Kanisius. p. page 60.
- ^ Sumber-sumber asli sejarah Jakarta, Jilid I: Dokumen-dokumen sejarah Jakarta sampai dengan akhir abad ke-16. Cipta Loka Caraka. 1999.
- ^ a b "Pakasaritaan ti Jakarta". BeritaJakarta.
- ^ Ricklefs, M.C. (1993). Ti Pakasaritaan ti Moderno nga Indonesia Manipud idi c.1300 (Maika-2 nga ed.). Londres: MacMillan. p. 29. ISBN 0-333-57689-6.
- ^ Heuken, Adolf (2000). Sumber-sumber asli sejarah Jakarta Jilid II: Dokumen-dokumen Sejarah Jakarta dari kedatangan kapal pertama Belanda (1596) sampai dengan tahun 1619 (Autentiko a taudan ti Pakasaritaan ti Jakarta paset II: Dagiti dokumento iti pakasaritaan ti Jakarta manipud kadagiti immuna nga isasangpet ti Olandes a barko (1596) aginggana ti tawen 1619). Jakarta: Yayasan Cipta Loka Caraka.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Jakarta idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Jakarta manipud idiay Wikivoyage
- Opisial a website
- Opisial a Website ti Panagbanniaga iti Jakarta
- Ti a Panaglaglagip iti Panagsukisok ti Jakarta babaen ti Bisikleta


text:
Papel
Ti papel ket ti naingpis a materiales a napataud babaen ti panagtalmeg kadagiti nabasa a sagut, kadawwan daytoy a ti ubaas a selulosa a nagtaod manipud ti tarikayo, dagiti rutay ken dagiti ruot, ken ti panangipamaga kadagitoy kadagiti nalap-it a sabanas.
Ti papel ket adu ti aramatna a materiales nga adu kadagiti usar. Bayat a ti kadawyan nga usar ket para iti panagsurat ken panagimalditan, daytoy pay ket kaaduan a naus-usar a pagbungon a materiales, kadagiti adu a produkto ti panagdalus , kadagiti adu a bilang ti proseso ti industrial ken panagpatakder, ken naus-usar pay daytoy a kas laok ti makan – a naisangsangayan kadagiti kultura ti Asia.
Ti papel ken proseso ti ubaas a panagaramid ti papel ket naibagbaga a napartuat idiay Tsina idi las-ud ti nasapa a maikadua a siglo AD, ken mabalin a nasapsapa ngem ti tawen ti 105 A.D.,[1] babaen ti korte ti eunuko Cai Lun ti Han , urayno ti kasapaan nga arkeolohiko dagiti pirgis ti papel ket nagtaud manipud ti maika-2 a siglo SK idiay Tsina.[2]
Ti moderno nga industria ti ubaas ken papel ket global, a ti Tsina ket isu ti mangiyun-una ti panagpataud keb ti Estados Unidos ti sumarsaruno.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kaduogan a naamammuan kadagiti arkeolohiko a pirgis ti asideg a simmarunuan ti moderno a papel ket idi maika-2 a siglo SK idiay Tsina. Ti ubaas a proseso ti panagaramid ti papel ket naigupit kenni Cai Lun, ti maika-2 a siglo AD a korte ti eunoko ti Han.[2] RTi papel ket nasayaat a sukat ti seda kadagiti adu a pangipakatan, ti Tsina ket mabalin a makailuas kadagiti adu a kantidad ti seda, ken nakatulong daytoy iti Nabalitokan a Panawen.
Ti papel ket naiwarwaras manipud iti Tsina babaen ti Tengnga a Daya aginggana ti mediebal nga Europa idi maika-13 a siglo, nga idiay ti ti nakabangonan dagiti nabilegan ti danum a molino ti papel.[3] Idi maika-19 a siglo, ti industrial a panagaramid daytoy ket nangipababab ti pategna, ken nangpakabael ti masa a panangisinnukat ti pakaammo ken nakatulong ti adu kadagiti panagsikko ti kultura. Idi 1844, ti Kanadiano nga inbento a ni Charles Fenerty ken ti Aleman a ni F.G. Keller ket nawayada a nagparang-ay ti proseso para iti panag-ubaas kadagiti sagut ti tarikayo.[4]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a "papel" ket etimolohiko a nagtaud manipud ti Latin ti papiro, a nagtaud met manipud ti Griego ti πάπupoς (papuros), ti balikas para iti mula a Cyperus papyrus .[5][6] Ti papiro ket isu ti napuskol, kasla papel a materiales a napataud manipud ti amag ti mula a Cyperus papyrus nga inus-usar idi taga-ugma nga Ehipto ken dagiti dadduma a kultura ti Mediteraneo para iti panagsurat sakbay ti panangipaammo ti papael iti Tengnga a Daya ken Europa.[7] Urayno ti papael ket etimolohiko a nagtaud manipud ti papiro, dagitoy dua ket adu ti paggiddiatanda a napataud ken ti panagrang-ay ti moderno a papel ket mailasin manipud ti panagrang-ay ti papiro. Ti papiro ket "laminado dagiti masna a mula, bayat a ti papel ket napataud manipud kadagiti sagut a dagiti tagikuada ket banaliwan babaen ti panangiyuper a panagpalukneng wenno panagwarwara.[2]
Dagiti nagibasaran ken dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hogben, Lancelot. “Panagmaldit, Papel ken dagiti Innipis”. Bennett, Paul A. (ed.) Books and Printing: A Treasury for Typophiles. New York: The World Publishing Company, 1951. pp 15-31. p. 17. & Mann, George. Print: A Manual for Librarians and Students Describing in Detail the History, Methods, and Applications of Printing and Paper Making. Londres: Grafton & Co., 1952. p. 77
- ^ a b c Tsien 1985, p. 38
- ^ Burns 1996, pp. 417f.
- ^ Burger, Peter. Ni Charles Fenerty ken ti Inbensionna a Papel. Toronto: Peter Burger, 2007. ISBN 978-0-9783318-1-8 pp.25-30
- ^ πάπupoς, Henry George Liddell, Robert Scott, Ti Griego-Inggles a Leksikon, iti Perseus
- ^ papiro, kadagiti Diksionario ti Oxford
- ^ "Panangipalplawag ti Papiro". Dictionary.com. Naala idi 2008-11-20.
- Burns, Robert I. (1996). "Paper comes to the West, 800−1400". Iti Lindgren, Uta. Europäische Technik im Mittelalter. 800 bis 1400. Tradition und Innovation (Maika-4 nga ed.). Berlin: Gebr. Mann Verlag. pp. 413–422. ISBN 3-7861-1748-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Papel idiay Wikimedia Commons
- Kasano ti agaramid ti papel?
- Panagaramid ti organiko a papel


text:
Ti Maudi a Pangrabii (Leonardo da Vinci)
Ti Ti Maudi a Pangrabii (Ingles: The Last Supper), (Italiano: Il Cenacolo wenno L'Ultima Cena) ket maysa a mural a pinintaan nga obra ni Leonardo da Vinci para iti patronna a ni Duke Lodovico Sforza. Ipakitana ti buya ti Maudi a Pangrabii iti maudi nga al-aldaw ni Jesus kas nadakamat iti Biblia. Ti pintura ket naibasar iti Juan 13:21, a no sadino ket impakdaar ni Jesus a maysa kadagiti 12 a disipulona ti mangliputto Kenkuana. Ti pintura ket maysa kadagiti kalalatakan ken kanginginaan iti lubong; ngem maigidiat iti dadduma a pinintaan, saan a natagikua daytoy ta saan a mayakar manipud iti nakaimuntaranna a pader.


text:
Sarah Bernhardt
Ni Sarah Bernhardt (Pransés a pannakabalikas: [sa.ʁa bɛʁ.nɑʁt];[2] c. 22/23 Oktubre 1844 – 26 Marso 1923) ket maysa idi a Pranses nga entablado ken nasapa nga aktres ti pelikula, ken nakunkuna idi a kas "ti kalatakan nga aktres a naamaamoan iti lubong".[3] Ni Bernhardt ket nakaaramid ti pnnakadayawna kadagiti entablado ti Pransia kadagidi tawtawen ti 1870, ket natonton idi idiay Europa ken ti Kaamerikaan. Isu ket nakaparang-ay ti dayaw a kas maysa a naganetget a dramatiko nga aktres, a nakagun-od ti birngas a kas "Ti Nainlangitan a Sarah".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Isu ket nabunyagan idi 1857, idi agatawen ti 12, ngen napukaw ti rehistro. Ti petsa a panakaipasngay a naala manipud ti maysa a sertipikado ti bunyag a naaramid idi agtawen ti 12 ket saan a maikatalekan nga umuna a taudan, ken mabalin nga usaren laeng no mairaman kadagiti sabali nga ebidensia. (Iti Ti Arte ti Nangato a Drama, ti maysa a Propesor a ni Ockman ket nangibagbaga ti panakabiruk ti maysa a "saan a nainaganan a ginettengan ti warnakan" idiay Bibliothèque de la Comédie Française idiay Paris, a nangiraman ti kopia ti maysa a sertipikado ti bunyag a nagibagbaga nga isu ket naipasngay idi 25 Septiembre 1844.) Daytoy ket naitunton a ni "Bernhardt ket sagpaminsan a naramrambak ti kasangayna iti 23 Oktubre", urayno awan ti panakasingked ti daytoy a panagtunton. Ti 1907 nga autobiograpia ni Bernhardt a Ma double vie (Ti Dua a Biagko) ket saan a nangibagbaga ti petsa apanakaipasngayna.
- ^ Ti bukod a panagibalikasna, agdengngeg a kas ti
- ^ Gottlieb, Robert. "Ti Dramani Sarah Bernhardt". Naala idi 2007-10-18.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sarah Bernhardt idiay Wikimedia Commons
- 1844 a pannakaipasngay
- 1923 nga ipupusay
- Dagiti aktor ti maika-19 a siglo
- Dagiti naipunpon idiay Semetario ti Père Lachaise
- Dagiti pimmusay manipud ti pannakapaay ti biel
- Dagiti mainaig ti sakit nga ipupusay idiay Pransia
- Dagiti Pranses a naputdan
- Dagiti Pranses nga ateista
- Dagiti Pranses nga aktor ti pelikula
- Dagiti mangimatmaton ti aktor
- Tattao a Pranses ti Olandes a kaputotan
- Tattao a Pranses ti Hudio a kaputotan
- Dagiti aktor ti Pranses nga entablado
- Dagiti Pranses a babai a mannurat
- Dagiti nagunggunaan ti Légion d'honneur
- Dagiti kamalala ni Eduardo VII
- Dagiti aktor manipud idiay Paris
- Sociétaires ti Comédie-Française
- Dagiti agpabpabuya ti bodebil


text:
Surinam
Ti Surinam, opisial a ti Republika iti Surinam (Olandes: Republiek Suriname, Pannakabalikas nga Olandés: [ˌrepyˈblik ˌsyriˈnaːmə]), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Abagatan nga Amerika. Nabeddenganna ti Pranses a Guiana iti daya, ti Guyana iti laud, ti Brasil iti abagatan, ken ti Taaw Atlantiko iti amaianan. Ti Surinam ket sigud idi a kolonia iti Britaniko ken iti Olándes, ken naamammoan idi a kas ti Olándes a Guiana. Ti Surinam achieved ket nakaal ati panagwayawayas manipud ti Olánda idi 25 Nobiembre 1975.
Iti basbassit laeng ngem 165,000 km2 (64,000 sq mi) ti Surinam ket isu ti kabassitan a naturay nga estado idiay Abagatan nga Amerika (Pranses a Guiana ket mangbukel ti basbassit a teritorio, ngem daytoy ket Pranses a teritorio). Adda ti nakarkulo a populasion iti agarup a 490,000, a kaaduan ket agtaeng idiay amianan apantar iti daytoy a pagilian, a pakabirukan ti kapitoliona a Paramaribo.
Naggappuan ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naga a Surinam mabalin a naggapu manipud dagiti Taino (dagiti agsasao iti Arawak) a grupo a natawtawgan a "Surinen" a dagitoy ket isu ti immuna a nagtaeng iti daytoy a rehion sakbay ti isasangpet dagiti Europeano.[4]
Kasisigud a ti pagilian ket naipaletra a kas ti Surinam babaen dagiti Inggles a nagtaeng nga immuna a nagipatakder ti kolonia idiay Waig ni Marshall,[5] a mairaman ti Karayan Surinam, ket paset idi daytoy ti grupo dagiti kolonia a makunkuna a Olándes a Guiana.Ti Surinam mabirukan pay laeng kadagiti Inggles. Ti maysa a nagruna a kas pagarigan iti daytoy ket ti bukod nga nailian nga eroplano ti Surinam, ti Surinam Airways.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Algemeen Bureau voor de Statistiek in Suriname – Senso a langa iti agpang a distrito
- ^ a b c d "Surinam". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 22 Abril 2012.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ Ti Baro nga Ensiklopedia Britanika, Ensiklopedia Britanika, Tomo 5. Edision 15. Nangipablaak Ensiklopedia Britanika, 2002, p. 547.
- ^ Ensiklopedia Britanika: Diksionario dagiti Arte, Siensia, ken Sapasap a Literatura, Tomo XI (Maikasiam nga Edision—Popular a Naimaldit nga ed.). Naala idi 4 Mayo 2008. "Idi 1614 dagiti estado iti Olanda ket nagited kadagit sinoman nga umili ti Olandes iti uppat a monopolio iti aniaman a sangladan wenno lugar ti komersio a maduktalanna iti dayta a rehion (Guiana). Ti immuna a pagtaengan, nupay kasta, idiay Surinam (idi 1630) ket naaramid babaen ti maysa nga Inggles, a ti naganna ket napreserba babaen ti Waig ni Marshall."
- Surinam
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Olandes
- Dagiti dati a kolonia ti Olanda
- Dagiti dati a kolonia ti Inggles
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagsasao nga Olandes
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Toni Morrison
Ni Toni Morrison (naipasngay a kas ni Chloe Ardelia Wofford;[1] Pebrero 18, 1931) ket maysa nga Amerikana a nobelista, editor, ken propesor. Dagiti nobelana ket naamammoan kadagiti epiko a tema, narugso a dialogo, ken nabaknang kadagiti naisalaysayan a karakter. Dagiti kalatakan a nobelana ket mairaman ti Ti Kaasulan a Mata, Sula, Kanta ni Solomon ken Nadunggo. Isu ket nakomisionado pay a nagsurat ti librito para it imaysa a baro nga opera, ti Margaret Garner, nga immuna a naipabuya idi 2005. Isu ket nangabak ti Premio Nobel idi 1993 ken idi 1987 ti Premio Pulitzer para iti Nadunggo. Idi 29 Mayo 2012, isu ket nagunggunaan ti Presidensial a Medalia ti Waya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Duvall, John N. (2000). Ti Panakailasin kadagiti Piksion ni Toni Morrison: Modernista a Kinapudno ken Kalpasan ti moderno a Kinangisit. Palgrave Macmillan. p. 38. ISBN 978-0-312-23402-7. "Kalpasan amin a naipablaak a pakaammo kenni Morrison ket naitunos a ti napno a naganna ket Chloe Anthony Wofford, isu a ti pannaka-ampon ti 'Toni' a kas paangisukat ti 'Chloe' ket maipammadayawan pay laeng ti naited a nagan. Ti tengnga a nagan ni Morrison, nupay kasta, ket saan idi nga Anthony; ti rehistro ti pannakaipasngayna ket mangipakpakita a ti napno a naganna idi ket Chloe Ardelia Wofford, a nangipakita a ni Ramah ken George Wofford ket ninagananda ti anakda ababai manipud ti apongna abaket manipud ti ina, a ni Ardelia Willis."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Toni Morrison idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Toni Morrison idiay Wikiquote


text:
Plantilia:Tl
Ti plantilia ti silpo ti plantilia (template link) ket simple a macro plantilia nga inus-usar a mangipakita ti nagan ti plantilia a kas silpo a napalikmutan kadagiti pangrikep, tapno maipakita no kasano a maipakita ti nagan ti plantilia no mausar iti kodigo. Daytoy ket nagruna a maus-usar ti pagsursuruan ken dokumentasion. Ti ababa a kas pagarigan ket ti ti kodigo ti:
-
{{Tl|Kaspagarigan}}
-
- ket agpataud ti
- {{Kaspagarigan}}
Ti narikrikut a pannakaidumduma ket naipalawag dita baba.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Tl
Daytoy a plantilia ket agiparang ti nagan ti plantilia a kas silpo a napalikmutan kadagiti pangrikep, tapno maipakita no kasano a maipakita ti nagan ti plantilia no mausar iti kodigo. Daytoy ket nagruna a maus-usar ti pagsursuruan ken dokumentasion.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
{{tlg}} ket isu ti kaaduan a kadawyan, mangpalubos daytoy ti aniaman a panaglalaok ti estilo ti testo ken/wenno dagiti pagpilian ti estilo ti silpo.
2 = Mangpawil ti panagbalkot ti testo babaen ti panangikabil daytoy iti uneg dagiti etiketa ti
... .
- Pannakaipada ti estilo
- {{tlf|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti… {{Kaspagarigane|उदाहरण}}
- {{tld|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti… {{Kaspagarigan|उदाहरण}}
- {{tlc|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti…
{{Kaspagarigan|उदाहरण}}
- Deskripsion para iti parametro
- {{para|name|{{var|pateg}}}} …agiparang ti…
|name=pateg
- {{para|name|{{varserif|pateg}}}} …agiparang ti…
|name=pateg
- {{tlx|Kaspagarigan|first parameter{{=}}umuna apateg}} …agiparang ti…
{{Kaspagarigan|first parameter=umuna a pateg}}


text:
La Carlota, Negros Occidental
Ti Siudad ti La Carlota ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Occidental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti La Carlota ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.
- Ara-al
- Ayungon
- Balabag
- Batuan
- Cubay
- Haguimit
- La Granja
- Nagasi
- Baranggay I (Pob.)
- Baranggay II (Pob.)
- Baranggay III (Pob.)
- Baranggay RSB
- San Miguel
- Yubo
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013