text:
Pagsasao a Rumano
Ti Rumano (wenno Daco-Rumano ket ti Romanse a pagsasao nga insasao babaen ti agarup a 24 riwriw a tattao a kas patneng a pagsasao, ken kangrunaan idiay Romania ken Moldova, ken babaen dagiti sabali pay a 4 a riwriw a tattao a kas maikadua a pagsasao.[3][4] Daytoy ket addaan ti opisial a kasasaad idiay Romania, ti Republika ti Moldova, ti Autonomo a Probinsia ti Vojvodina idiay Serbia, ken idiay autonomo a Bantay Athos idiay Gresia.
Dagiti agsasao a Rumano ket naiwarwarasda iti ballasiw kadagiti adu a pagilian, a nangruna idiay Australia, Italia, Espania, Ukrania, Bulgaria, ti Estados Unidos, Kanada, Arhentina, Israel, Rusia, Portugal, ti Nagkaykaysa a Pagarian, Pransia, ken Alemania.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti batay-linteg ti Repulbika ti Moldova ket mangitudo ti pagsasao ti pagilian a kas ti Moldova, bayat a ti 1991 Deklarasion ti Wayawaya ket inagananna ti opisial a pagsasao ti Rumano. Idi Disiembre2013, ti panangikeddeng ti Batay-linteg a Korte ti Moldova ket nangiyalagad a ti Deklarasion ti Wayawaya ket isu ti umuna sakbay ti Batay-linteg ken ti pagsasao ti estado ket nasken a matawagan iti Rumano.foxnews.com
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Kappon ti Latin
- ^ Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" Dagiti 100 a Kadakkelan a Pagsasao iti Lubong 2007
- ^ Ti Kappon ti Latin ket ireportana ti 28 a riwriw nga agsasao para iti Rumano, a manipud kadagita ket 24 a riwriw ket patneng nga agsasao iti pagsasao: Kappon ti Latin – Ti paniaga dagiti pagsasao: ro, es, fr, it, pt; kitaen pay ti Reporta ti Ethnologue para iti Rumano
- ^ Dagiti pagsasao nga INsasao babaen ti Ad-adu Ngem 10 a Riwriw a Tattao. Microsoft Encarta 2006.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Giurescu, Constantin, The Making of the Romanian People and Language, Bucharest, 1972.
- Kahl, Thede (ed.), Das Rumänische und seine Nachbarn, Berlin, 2009.
- Paliga, Sorin, The Earliest Slavic Borrowings in Romanian, Romanoslavica vol. XLVI, nr. 4, Editura Universităţii din Bucureşti, Bucharest, 2010.
- Rosetti, Alexandru, Istoria limbii române, 2 vols., Bucharest, 1965–1969.
- Uwe, Hinrichs (ed.), Handbuch der Südosteuropa-Linguistik, Wiesbaden, 1999.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao a Rumano iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Kategoria:Dagiti porma ti daga ti Filipinas
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 11 a subkategoria, manipud iti 11 a dagup.
B
- Dagiti bakir ti Filipinas (4 P)
- Banbantay ti Filipinas (1 K, 78 P)
- Dagiti bulkan ti Filipinas (4 K, 2 P)
D
- Dagiti dissuor ti Filipinas (1 P)
- Dagiti purpuro ti Filipinas (3 K, 4 P)
- Dagiti raw-ang ti Filipinas (1 P)
P
- Dagiti peninsula ti Filipinas (1 K, 9 P)
T
- Dagiti turod ti Filipinas (3 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti porma ti daga ti Filipinas"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Parang, Maguindanao
Ti Parang ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Parang ket nabingbingay a politikal kadagiti 25 a barbaranggay.[2]
- Gadungan
- Gumagadong Calawag
- Guiday T. Biruar
- Landasan (Sarmiento)
- Limbayan
- Bongo Island (Litayen)
- Magsaysay
- Making
- Nituan
- Orandang
- Pinantao
- Poblacion
- Polloc
- Tagudtongan
- Tuca-Maror
- Manion
- Macasandag
- Cotongan
- Poblacion II
- Samberen
- Kabuan
- Campo Islam
- Datu Macarimbang Biruar
- Gadunganpedpandaran
- Moro Point
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Parang | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Plantilia:Nangruna
No dakkel ti artikulo ti Wikipedia, masansan daytoy a maisurat iti estilo ti pakapukpukan. Daytoy a plantilia ket inus-usar kalpasan ti paulo ti pakapukpukan, tapno maisilpo iti sub-topiko ti artikulo a naipukpukan. Para iti espasio ti kategoria, pangngaasi nga imbes ket nga usaren ti {{Kat nangruna}}.
Ti panagusar iti daytoy a plantilia ket nasken nga usaren laeng kadagiti panggep a naibaga dita ngato. Daytoy ket saan nga usaren a kas pangsukat kadagiti nailinia a silpo wenno plantilia ti {{Adu pay}}. Ti naud-udi ket inus-usar dagiti seksion ket mangipadakkel iti naisangayan nga aspeto iti topiko imbes a mangipukpok iti artikulona.
Daytoy a plantilia ket nasken a saan a mausar kadagiti pangyuna a seksion. Ti pangyuna a seksion ket kankanayon a pakapukpukan iti bukodna nga artikulo, ken saan nga ania man a sabali; iti kasta, ti laeng maitunos a puntaan para iti silpo ti {{nangruna }} iti pangyuna a seksion ket ti laeng artikul, ngem saan met a naserbi. Ti {{Broader}} ket mabalin a nasaysayaat iti daytoy a kaso.
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Nalaka a panagusar
- {{nangruna|panid}}
- Amin dagiti parametro
- {{nangruna | panid1 | panid2 | panid3 | ... | l1 = etiketa1 | l2 = etiketa2 | l3 = etiketa3 | ... | selfref = yes}}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
1,
2,
3, ... - dagiti panid a pagisilpuan. No awan ti maibaga a nagnagan ti panid, ti agdama a nagan ti panid ti mausar imbes a (nga awanan iti pasruno ti nagan ti espasio). Dagiti kategoria ken dagiti papeles ket automatikoda a mapatalawan iti colon trick, ken dagiti silpo kadagiti seksion ket automatikoda a mapormat a kas panid § seksion, imbes nga iti kasisigud ti MediaWiki iti panid#seksion.
l1,
l2,
l3, ...; dagiti pagpilian nga etiketa para iti tunggal maysa a panid a pagisilpuan (daytoy ket para kadagiti artikulo no mausarto ti naipipa a silpo). Laklagipen a dagiti surok a parametro ket agus-usarda iti bassit a letra iti 'L', kas pagarigan,
l1, not
L1. (
etiketa 1,
etiketa 2,
etiketa 3, ... para iti daytoy a plantilia ket saan a mabalin)
selfref- no maisaaditi "yes", "y", "true" wenno "1", manginayon ti klase ti CSS iti "selfref". Daytoy ket inus-usar a mangibaga ti buko a reperensia iti Wikipedia. Kitaen ti Plantilia:Selfref para iti adu pay a pakaammo. Nasken laeng daytoy kadagiti artikulo ken dagiti sabali a linaon (kas dagiti plantilia) nga agparangto kadagiti artikulo, ken saan a nasken a mainayon para iti panagusar iti daytoy a palntilia kadagiti panid ti nagan ti espasio ti
Wikipedia:.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
{{nangruna }}→
{{nangruna |Artikulo}}→
{{nangruna |Artikulo#Seksion}}→
{{nangruna |Artikulo#Seksion|l1=Naiduma nga etiketa ti seksion}}→
{{nangruna |Artikulo1|Artikulo2|Artikulo3}}→
{{nangruna |Artikulo1|l1=Naiduma nga etiketa 1|Artikulo2|l2=Naiduma nga etiketa 2}}→
{{angruna nga artikulo|(15760) 1992 QB1|l1={{mp|(15760) 1992 QB|1}}}}→
Dagiti biddut[urnosen ti taudan]
No saan a nainaganan ti nagan ti umuna a panid a kayat nga isilpo, ti nagan ti agdama a panid (nga awan iti pasaruno iti nagan ti espasio) ket isunto ti mausar:
Awan dagiti maiparang a biddut gapu ti saan a husto a panagusar kadagiti parametro wenno dagiti sabali a panagusar (kas no saan a mairaman ti ti umuna a parametro, dagiti dadduma a parametro ket mabalinda a mausar urayno ti immuna ket awan linaon (ken automatiko a mapunnuan iti nagan ti agdama a panid (nga awan iti pasaruno iti nagan ti espasio)), dagiti senial ti equals ket mabalin a mausar a kas maysa kadagiti parametro, ken mabalin a mausar ti plantilia babaen ti dagus a panagtawag iti modulo (babaen ti panagusar ti "#invoke")). Kas pagarigan, daytoy ket saan a kaso para iti {{kitaen pay}}.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Wikipedia:Renunsia dagiti linaon
Pagtungpalan ti Wikipedia ti agurnong kadagiti adu a pannakaammo ti nagitaoan. Ngamin iti daytoy ti Wikipedia ket addaan kadagiti adu nga artikulo a nakasakup ti nalawaan a dagiti suheto. Adda met bassit kadagitoy a topiko ti nasensura babaen ti edukasional, gobierno, kampania, nagannak ken sabsabali pay panagsagat.
- Adda met dagiti dadduma nga artikulo ti Wikipedia nga agtungtung ti balbalikas wenno pagsasao a mapanunutan a nagubsang, wenno makapagura babaen ti sabsabali nga agbasbasa.
- Dagiti artikulo ket mabalin nga aglaon ti mangmangeg, makitkita, wenno naisuratan a maipatakderan iti tat-tao wenno mapaspasamak a mabalin a nasalakniban babaen dagiti dudduma a kultura.
- Ti Wikipedia ket naglaon kadagiti adu ken sabsabali nga imahen, nga ti dadduma ket mabalin a saan a makaykayatan wenno makapagura babaen ti dadduma nga agbasbasa. Kas pagaringan, ti dadduma nga artikulo ket naglaon ti grapiko a panakailadawan ti ranggas, nagitaoan nga anatomia, wenno sekso nga aramid.
- Adu dagiti artikulo a naglaon ti prangko a tungtungan kadagiti kontrobersial a topiko. Adda dagiti dadduma pay a suheto a natungtungan nga addaan ti managdakdakes a maaramat iti daduma a naisakupan. Adda pay dagiti dadduma a naglaon ti pannakaammo kadagiti napeggad nga araramid. (Kitaen ti Wikipedia:Sapasap a renunsia ken Wikipedia:Renunsia dagiti peggad).
- Ti Wikipedia ket aglaon pay kadagiti Agsamsamen ti pannakaammo (Inggles a bersion).
- Ti Wikipedia ket mabalin nga aglaon pay kadagiti agkalbit kadagiti tat-tao nga addaan ti sakit a PTSD (Inggles a bersion).
- Ti Wikipedia ket mabalin nga aglaon pay kadagiti imahen ken mabuybuya nga agkalbit ti kissiw ken sabsabali saksakit.
- Yantangay ta, ti Wikipedia ket silulukat kadagiti agararamid manipud iti publiko, mabalin nga adda pay dagiti dakes a naisursurat ditoy Wikipedia.
- Mabalin nga adda pay dagiti pangngagas, linteg wenno sabsabali pay a pakaammo nga kadawyan a suheto a panangipagarupan dagiti propesional; Ti Wikipedi aket saan a pagsukat para iti panagsapul ti tulong iti propesional. Pangngaasi a paammo: Ti Wikipidea ket saan ng agited ti kalintegan a balakad wenno pangngagas a balakad.
Ti agdama nga annuroten ti Wikipedia ket ti agiraman kadagiti kastoy a linaon, no maipaayan na met laeng a saan na a sangawen dagiti addaan nga annuroten (nangnangruna ti NPOV) wenno dagiti linteg ti estado ti Florida iti Estados Unidos, nga isu ti nakaipatakderan ti Wikipedia. Kitaen met dagiti kaspagarigan a kontrobersial (Inggles a bersion) nga artikulo nga addaan ti linaon nga maibagbaga, adu kadagitoy ti nagloan ti ballaag ken adu met ti awan.
Ket iti ania man a kaso ti Wikipedia ket obra a kanayon a maipangrangrang-ayan, ken adu dagiti artikulo a naglaon kadagiti biddut, di nalinteg, naitipon nga artikulo, wenno masapul laeng ti anus. Agpatalged kami kadagiti agbasbasa ti agpasayaat kadagitoy a parikut. Ti kaaduan kadagitoy nga atikulo ket sinuratan ti agmaymaysa a tao nga saan nga eksperto iti dagitoy a suheto, ken agkurang kadagiti akademik wenno propesional a pannakaamuan.
Ti Wikipedia ket naglaon kadagiti nalidem a pakaammo a mabalin a saan a naisakup iti kadawyan nga ensiklopedia. Ti panagsakup ti Wikipedia ket naibatay kadagiti kakaykayatan ti boluntario nga agararamid. Dagiti agbasbasa ket saan da kuma nga agikedkeddeng ti kina importante dagiti topiko babaen ti panakaisakup iti Wikipedia, wenno agipagarup nga ti maysa a topiko ket importante ngamin ket addaan ti suheto iti artikulo iti Wikipedia.


text:
(i)
KAS maysa a natakneng ken pagwadan nga ama, awan ti sabali nga inarapaapmo, Rufino Viduya, no di ti naragsak ken nasayaat a danggay ti pamilia. Makitam ni Sofia nga asawam, nakaisem a mangas-asikaso iti pammigatyo, wenno bayat a dumdumngeg kenkuana dagiti anakyo iti balakad nga agsingsingpetda. Sika, kas padre de pamilia, ragsakmon ti tunggal agek manipud kenni baketmo ken dagiti annakyo: da Gerald, Ana Marie, Rolando, Christian, Madelaine, ken Mara Sofia.
Ngem apay met ngamin a ti panawen ket panagbaliw ti kasinginna, ket sumurot metten dagiti nararagsak a kanito a no mabalin koma ket agbati lattan a paset ti biag. Apay a dumanon ti oras iti biag nga indayonennaka ni lagip iti napalabas ta dinto pulos masublian pay.
“Lakay, patibkerem ti bagim. Kabaelam dayta!”
Manon, aya, a kalgaw ti limmabas iti biagmo? Ket no dika agriro, innem a pulo ket siam a baro a tawen ti pinasangbaymon iti biagmo. Iti kasasad ita dagiti annakmo iti sosiodad ken gobierno, adda pay kadi kalikagummo? Ap-apalanda ti naragsak a pamiliayo a naikanbas iti nagbanagan dagiti annakmo. Manon, aya ti naawatmo a panangbigbig iti panangidalanmo iti pamiliam? Adun. Adda naggapu iti Parish Pastoral Council, Lion’s Club, Local Government Unit ken dadduma pay nga organisasion iti gobierno ken pribado.
“Kunakto met ngamin a dimo unay palalluan dagiti natataba a taraun. Natangken met ngamin ti ulom no dadduma.”
Awanen ti kalikagumam pay itoy a biag. Dagiti innem nga annakmo ket modeloda iti kagimongan. Uray maysa kadakuada ket di agar-aramat iti maiparparit nga agas. Adda panagbutengda iti Dios gapu ta ubbingda pay laeng ket agkukuyogkayon a makimisa iti tunggal bigat iti aldaw iti Domingo. Naipasagepsep kadakuada ti na-Kristiannuan a banag.
“Pangaasim, lakay. Dinak pay panpanawan. Kasanoak laengen no awankan ditoy dennak. Diakto ngata kabaelan ti agmaymaysa a mangil-iliw kenka.”
Ngem ita, adtoy a naitarayka iti ospital gapu iti atake ti high bloodmo. Awan puot ti pisikal a bagim ngem ammom ti mapaspasamak kenka, ta sibibiagka pay laeng. Dika laeng maisawang ti kayatmo nga ibaga; ken maigaraw iti kayatmo nga aramiden. Mariknam ti asim kenni Sofia… ni Sofia a kinataktakunaynaymo iti nabalitokanen a tawen.
“Misis, pasensiakayon, dikayo mabalinen a sumrek ditoy emergency room. Don’t worry, we will take care of him. He will survive!”
Ket nagbati iti ruangan ni baketmo a nagkapet ti dua a dakulapna a kasla agkarkararag. Piman, maymaysanan.
ii
Mangegmo no kasano ti panakariribuk dagiti doktor iti gandatda a panangispal iti biagmo. Agmaysan nga oras a mangipampamuspusanda tapno di koma pay sumina ti kararuam iti pisikal a bagim. Makatitileng ti pitik ti pusom. Ngem ti keddeng ti orasmo ket nadanonnan. Ket awan ti makabalusingsing iti daytoy a kandila ti biagmo.
Nalag-an ti riknam ta ammom a dumteng iti tunggal parsua a masapul a sanguenna ti langitna. Nabayag metten nga inaywanam ti sindi ti kandila ti biagmo, ket adun ti naranianaganna, nga uray maiddep itan, ammom nga agtalinaed ti silawmo.
Ammom met a liday ti ipaayna iti pamiliam. Nangruna kenni Sofia a kinadendennam iti nabalitokan a tawen kas agasawa iti rabaw iti daga, ngem ammom, daytoy ket mangitunda iti ar-arapaapen a ragsak a kas iti kalkalikagumam.
Nangegmo ti anug-og ni Sofia idi rimmuar ti doktor iti ER ket imbaga ti pagtengmo. Kasarunonan ti itatarayna a simrek. Inar-arakupna a dinung-awan ti bangkaymo.
“Ayna, lakay! Apay a pinanawannak metten ditoy denna. Dimo la pinanunot nga agmaymaysaakton nga agnaed ditoy rabaw iti daga ken mangil-iliwto lattan iti kuartota ta awankan a mangar-arakup kaniak. Kasanoak pay ita, ta inulilam metten ‘toy dinungdungngom nga asawa. Imbaga koma kaniak a nabannogkan ditoy rabaw iti daga ta agkibinta koma nga agturong iti nakaikarian a sadia…”
(iii)
1974: Baro a Tawen
Iti sanguanan ti maysa nga oblong a lamisaan, agsasangokayo a sangapamilia. Sika—addaka iti daya nga ungto ti lamisaan. Ni Sofia ket iti bangir nga ungto; iti bangir nga abagatan ket da Gerald, Ana Marie ken Roland; iti amianan ket da Christian, Madelaine ken Mara.
Ni Mara a kimmut ket agdua pay laeng ti tawenna, isu ti kaabay ni Sofia.
Nakakidemkayo
“…Apomi, adtoykami a sangapamilia, agyaman iti adu a bendision ken pannarabay kadakami. Nakagtengkami manen iti sabali pay a tawen iti biagmi. Iti maminsan pay, Apo, agkararagkami, nga iti daytoy sumungad a tawen 1974, tarabayennakami koma manen. ‘Yadayonakami iti pakariribukan iti biag. Agtultuloy koma ti nasayaat ken naragsak a langen-langenmi. Agtalinaed koma ti ayat iti pusomi. Ket sapay koma ta agsasangokaminto manen a mangpasangbay iti sabali pay a tawen. Adda ni Sofia nga asawak, ken dagiti innem nga annakmi. Ket dita a daydayawen ken pagyamanandaka.
Dawatenmi amin dagitoy, iti nagan ti Apomi a ni Hesu-Kristo. Amen!”
“AMEN!!!”
Nagmulagat ti tunggal maysa. Immasideg dagiti innem nga anakyo ket immagekda.
“O, manganen, anak. In-innayad. Uyy, ni baby Mara, dina pay kabaelan ti agmaymaysa, subbuanka laengen, wen.” Ket nangala ni Sofia iti pansit babaen iti tinidor sana insubo kenni Mara nga itay pay laeng a gumawgaw-at.
“Wow, nagimasen ti saganatayo iti baro a tawen. Adda litson, adda pansit, patupat, binagkal, adda pay ice cream ken cake… diak ammo no ania ti unaek.” Kinuna ni Gerald.
“Alwadanyo, amangan no maltokankayo. Inton malpas ti pannangantayo, rummuartayo tapno agbuya kadagiti fireworks. Roland, isaganam ti kelleb ti kaldero agraman ti palanggana a pagpompiangenyo iti panangsabet iti baro a tawen. Gerald, in-innayad laeng ti panangsindi iti kaniobong tapno maliklikan ti disgrasia.” Pammagbagam.
“Wen, Tatang.”
KABAYATAN a dagiti annakyo ket naragsak nga aglalangguak iti paraangan iti pagtaenganyo iti panangsabet iti baro a tawen, agab-abaykayo kenni Sofia a nakatakder iti sanguanan iti ruanganyo a mangbuybuya kadakuada. Nakaisem. Naragsakka. Uray ni Mara nga agsursuro pay laeng a magna ket mayat met ti panakiramanna kadagiti kakabsatna. No dadduma ket maitublak ngem insigida a patakderen da Ana Marie wenno ni Christian. Agtaray-tarayto manen.
Iniggamam ti dakulap ni baketmo sa’mo inagkan ti imana. Napakita kenka ni Sofia. Nalailo nga inwalinna ti buokmo a nagapsay iti mugingmo.
“Apay?” Kinunana.
Immisemka. “Awanen ti kalikagumak ditoy rabaw iti daga. Addaka ita ditoy abayko—ti nadungngo ken nalailo nga asawak. Kanayon a mangsuportar kaniak iti ragsak ken iti liday; iti biddut wenno umno nga aramidko. Dagiti innem nga annakta, nasalun-at ken nasingpet—ammoda nga amiresen ti rumbeng ken di-rumbeng, no ania ti makadakes ken nasayaat kadakuada. Awanen ti naragragsak pay iti kastoy a pamilia. Sikayo ti ladawan iti kanbasko, Sofia.”
“Wen, ta addaka a mapagguadan a padre de pamilia. Sika ti arapaap ti tunggal anak ken asawa. Ammom a kitaen ti pagsayaatanmi, ket dinakami isungsong iti pagdaksan.”
“Ikarkararagko a kastoy koma a kanayon ti langenlangentayo. Kadagitoy a gundaway, no mabalin koma ket lappedakon ti panagpusipos ti oras tapno saanen a mabaliwan daytoy a pagteng… ti ragsak nga aglaplapusanan ditoy pusok. Ania ket ngatan nga imnasnan a saanen a dumakkel dagiti annakta tapno kanayon a kastada a kadendennata a nakaragragsak— he he, ngem ammok met nga imposible daytoy.”
“Lakay, uray nataengantanton, awan ti rumbeng a pagdanagam kadagiti annakmo. Ammok a dumakkeldanto a pakaidayawanta.”
Ket kinitam manen dagiti annakmo: ni Gerald a mangisubsubo ti apoy iti abut ti kaniobong kabayatanna a ni Madelaine ken Christian ket nakaappot ti lapayagda nga agbuybuya. Ni Roland nga agtaray-taray bayat a timtimplangenna ti dua a kallub ti kaldero. Ni Ana Marie a makinkinnamat iti agsikki-sikking a ni Mara. Kimmitaka iti langit ket nakitam dagiti rumimat-rimat a bituen a rumingringbaw kadagiti lawag ti kuitis.
Dimo napuotan ti panagayas ti lua iti matam. Ngem sakbay pay a napunasmo, addan sabali nga ima a nangapros… ti ima ni Sofia. Ket idi kitaem isuna, immisem. Apagisu met a timmaray nga immay kenka da Mara ken Ana Marie.
“Happy New Year, Papa!” Kinuna ni Ana Marie a nagpaubba kenka, sana diningpilan ti kiss dayta pingpingmo. Nagayus manen ti luam.
Iv
Ni Gerald.
Awan ti ama a di naragsak no itulodna ti anakna tapno awaten ti diplomana iti graduation day. Ket awan ti natangtangar, iti ama a mangisab-it iti medalia kas pammigbig iti kinasangsangayanna. Iti sanguanan ti rinibu a tao a mangbuybuya kadakayo, isaysayangkatmo daytoy, nagragsak ketdin ti riknam.
Ngem ti ragsak iti barukongmo ket insigida a nalitopan ti liday. Nangruna idi ibaga ti inunaam nga adda ti insigida a panggedanna. Nagsayaat koma a damag daytoy.
Ngem…
“Masapul kano nga agreportak idiay Makati. Kasapulan nga agtalinaed sadiay. Paps, diak kayat a pabasolen daytoy a gundaway ta temporario nga umadayoak. Ngem sapay koma ta palubosannak.”
Adda pait iti riknam ngem immisemka. Tinapikmo ti abaga ni Gerald. Ket kagiddan ti arakupmo ti maysa a kararag.
“Dios ti kumuyog kenka, anak. Palubosanka para iti narang-ay a masakbayam.”
(v)
Ni Ana Marie.
No mabalin koma ket igawidmo ti garaw ti oras tapno di magna. Uray ti airport ket kagurguram itan a lugar.
“Dikayonto pulos malipatan, Papa, Mama. Addaakto idiay ballasiw-taaw ngem ti pusok ket agbati kadakayo.” Kinuna ti balasangmo. Itay pay laeng a di agpabatubat ti luana. Nangruna idi maayabandan nga umuneg iti eroplano nga agturong iti San Francisco.
Mariknam ti iliwna nangruna idi immarakup ket immagek iti pingpingmo. Nagsubli kenka ti lagip idi immagek kenka ni Ana Marie iti baro a tawen a 1980. Nagdumada ti rikna.
Nagad-adu a kurso a mabalinna nga alaen, no apay ngamin a napanunotna ti computer science. Ket adda gayam talentona iti daytoy a banag. Kayatna a pabasulen ti kompania ti Microsoft no apay a ni Ana Marie ti inalada ket nagad-adu met ti pagpilianda. Ket napanunotmo, adda gayam epektona iti emosional a banag no natalento ti anakmo, ta maiyadayo kenka iti di namnamaen a kanito.
Sakbay a simrek iti departure area ni Ana Marie, nakitam ti panagtedted ti luana iti baet iti panagdardarasna.
Nabayagen nga awanen ti anakmo, ngem addakayo pay laeng a nakatakder iti departure area. Kasla ketdi namnamaenyo nga agsubli pay ti balasangyo.
(vi)
Ni Roland
Umuna kadagiti intulodmo iti sanguanan iti altar ni Roland. Ngem saan ditoy San Fernando City a lugaryo, no iti adayo nga abagatan… iti Davao City. Adda ragsak ni rikna iti panaglantip da Roland ken Amila.
Kinuna ni Roland, a naginnasideg ti riknada kenni Amila ta maysa nga Ilocana ti inangna.
Naragsak a naliday: daytoy ti panangiladawam iti riknam bayat a buybuyaem ti barom nga adda iti altar bayat a makisinsinnukat iti sapata kenni Amila.
Ket malagipmo manen ti napalabas, idi duakayo kenni Sofia ti adda iti sanguanan ni Apo Padi. Dayta a kanito a dinto pulos aglumen iti panunotmo. Anian a nagsam-it a lagipen.
Kinitam ni baketmo a kasla ketdin immubing iti langana. Kinitanaka met ket naginnisem kayo. Ammom lattan, malaglagipna met ti panagkasaryo idi. Inarikapmo ti imana a pinetpetan.
Idi nalpas ti seremonias ti kasar, ket addakayon iti panakkelen a pagtaengan ni Ricardo nga abalayanmo, inasitgannaka kagiddan iti panangiyawatna ti maysa a baso ti scotch.
“Daytoy a balay ti bunga iti agdindinnamag a bangsit ti durian,” kinunana iti nag-slang nga ilukona. “Babaen iti export, nagballigi ti plantasionmi a mangparang-ay iti panagbiagmi, abalayan.”
“Wen ngarud, abalayan. Ti produktotayo a kasla awan aniamanna ket mangidateng gayam iti rang-ay babaen iti umno a panangimanehar.” Insungbatmo.
“Pudno dayta, abalayan. Ngem laeng, maymaysa ti anakko a ni Amila.” Immanges. “Adda koma ikalikagumko kenka, no mabalin.”
Adda danag iti barukongmo. “Sure, why not, ania dayta…”
“Nakaikeddengak ngaminen, a ni Roland ti mangipataray iti negosiok a kas asawa ti unica hijak. Lakayakon, and I think, I deserved some pleasure and leisure now. Don’t you think so, abalayan?” Ket intanggayana ti basona iti panag-cheersyo.
“Urm… why not. Ba’am ta pagsaritaanmi dayta kenni Roland madamdama.”
Ket iti pananginommo iti scotch, simmagud iti karabukobmo ti paitna.
(vii)
Ni Christian.
Madlawmon, ubbing pay laeng ngem asidegen ni Christian kadagiti nasantuan a banag. Managkararag. Nasingpet. Nadayaw. Naayat iti panagserbi iti simbaan.
Uray ti naganna a Christian ket naibasar iti panakaitaona ta idi naipasngay ket nagmayat ti panagdekket ti dakulapna a kasla agkarkararag. Naipasngay pay iti Desiembre 25. Maigapu iti dayta, pinanaganan ni Sofia iti Christian. Tinubay pay ti inana kadagiti banbanag a nasantoan.
Saankan a nasdaaw, iti maysa nga aldaw ket inasitgannaka ket imbagana: “…kayatko ngamin ti agserbi ti Dios, Papa!”
Maysa a nasantoan a gagem a narigat a balusingsingen. Uray asino a nagannak ket agbalin a natan-ok ken nadayaw no ti maysa nga anakna ket kinasanto ti kayatna a turongen a dana. Ket kastoy ti nariknam iti dayta a gundaway.
Ngem apay nga adda naisangsangayan a riknam nga ammom a di rumbeng. Uray dimo koma kayat a marikna, ngem kabayatan a nakadeppa a naka-arwat iti puraw a sutana iti sanguanan ti altar ni Christian ket adda mariknam nga ilem. Kayatmo nga iliwliwag ta ammom a di rumbeng. Ngem di magawidan, agpannuray ti kinataom— apay a masapul a maiyadayo kenka ti anakmo? Apay nga isuna?
Idi agsarita ni Christian kalpasan ti ordinasionna.
“Kayatko a pagyamanan dagiti nagannak kaniak: ni Papa Rufino ken ni Mama Sofia— ti nagannak a kalikagum ti tunggal anak. Ti panangtarabayda kaniak ditoy rabaw iti daga ket di maartapan ti siasinoman a parsua. Awan ti pagkunaak iti panangtaripato ken panangtarabayda kaniak. Isuda ti kasayaatan nga inpaay kaniak ti Dios Apo. Ti lawag nga inpaay ket di pulos naglidem. Ti dana a nangipagnaanda kaniak ket di pulos nagkillo. Nalinteg daytoy ken nagturong iti pakaidayawan. Maawatanda a saandak a kukua… kukuanak ti Dios tapno agserbi kenkuana. Maawatanda no apay a pumawanak iti dennada. Maawatanda no apay nga umadayoak.”
Ket nagtedted manen dagiti lua iti matam.
(viii)
Ni Madelaine.
Idi imbaga ni Madelaine a kayatna a mangala iti abogasia, nalimed a naragsakanka. Saanen nga umadayo iti lugaryo a San Fernando City. Rangtay kano daytoy tapno maragpatna ti arapaapna nga agbalin a mayor iti lugaryo.
“Napintas a panggep, nakkong. Inton mairuarmo ti bar exammo, mangibangonkanto ditoy iti law office: Atty. Madelaine Viduya and Partners Law Office. Anian, ita pay laeng, maganatakon.” Daytoy ti kinunkunam idi.
Kasta ti ninamnamam agingga iti panagturposna iti Ateneo de Manila. Ngem saanen idi naammuanna a karaman iti top 10 kadagiti baro nga abogado a patanor ti Ateneo.
“Pa, napintas ngamin ti diaya kaniak ti maysa a korporasion tapno agtrabaho kadakuada. Nangato ti sueldo ken di mapagkedkedan dagiti benepisio nga idiadiayada. Palubosannak koma, saan a para kaniak, no di ket para kadakayo. Kayatko a maipaay kadakayo ti kasayaatan ken kagin-awaan a wagas ti panagbiag. Naranraniag ti masakbayak no naragragsakkayo met.”
“Ngem napintas ti arapaapta, makatulongka kadagiti babassit… kadagiti marigrigat. Rangtay daytoy iti panagbalinmo a mayor.” Adda tigerger iti timekmo.
“Pa, amok dayta, ngem kas kenka, dimo kinayat ti pulitika ta narugit. Dika madanagan, Pa, nakurang laeng iti tallo gasut a kilometro ti Metro Manila iti La Union. Innem nga oras laeng ti biahe. Kanayonnakto a sumarungkar ditoy. Promise!”
Awan naaramidan, kastoy gayam ti adda anak nga abogado, saan a maibusan iti rasonna ta natenneb iti pilosopia.
Tinungpal ni Madelaine ti karina, linawas nga umaynakayo iliwen, nangruna idi inikkan ti kompania ti Honda Cityna. Ngem idi agangay, nagbalin a tunggal dua a lawas… agingga a nagbalin a binulan laengen. Ket idi inasawa iti padana nga abogado, ninamnamam a saanen a kasdiay ti wayana a sumarungkar— nga isu ti napasamak.
(x)
Ni Mara.
Bayat a mingmingmingam ti naamo a rupa ni Mara, dandanagem ti agbalin a kapanunotanna iti biag ken kadakayo a pamiliana. Pumanaw kadi met?
“Nursing ti kayatko, Pa.” Kinuna idi dinamagmo no ania ti kayatna nga ileppas a kurso.
Nursing? Nakarkaro manen ti danagmo. Kayatna kadi met ti agtrabaho idiay ballasiw-taaw a kadagitoy a gundaway ket maysa kadagiti kangrunaan a kurso. Kayatna kadi ti ag-immigrant iti Canada, USA wenno Australia.
Ngem dimo kayat a denggen sungbat ti balasangmo, amangan no dimo kabaelan. Dimon dinamag no ania ti kangrunaan a rasonna. Ngem pinalubosam iti arapaapna.
Ket iti daydi iluluganna iti bus nga agturong iti Manila tapno agbasa, dimo nalapdan ti panagtedted ti luam. Ngem nasiputan dayta ni Mara. Immasideg. Awan sintagari nga inarakupnaka. Inaprosanna ti likodmo.
“Dika agdanag, Pa. Umadayoak ngem saan nga iti agnanayon. Adda ti panagsublik. Iti panagsublik, siak ti mangilala ken mangtaripato kadakayo. Maawatak ti riknam, birbirokem ti sigud a panagdedennatayo a sangapamilia. Ngem ania ngarud, adda bukod a pannirigan dagiti kakabsatko. Sa’nko a pabasolen ida, a kas met laeng iti dimo panangpabasol kadakuada. Ngem daytoy ti ikarik kenka: naipasngayak iti balaytayo, dimmakkel sadiay, ken mangasawaakto ngem agtalinaednak iti daydiay a balay. Ket ammom, Pa, no apay a nursing ti kursok? Siakto ti mangaywan kadakayo kenni Mama iti panaglakay ken panagbaketyo.”
Ket iti dayta a gundaway, pinunasna ti luam. Namatika kenni Mara.
(xi)
Ladawan Ti Pamilia a Sapsapulenna
Rabii iti panangsabet iti tawen dua ribu ket lima.
Ti lamisaan a pinalagda ti panawen ket adda a kanayon a mangsapsappuyot iti panagsasangoyo, nangruna no dumteng ti kastoy a tiempo. Addaka iti ungto a kanawan, iti abaymo ni Sofia a kaabayna met ni Christian. Nagtengngaanda ni Vince Carl nga inunaan ni Mara. Iti bangir ket ni Mara, kaabayna ni Bernard nga asawana. Ubbana ni Venus a buridekda.
Iti sanguananyo ket dagiti agkakaimas a sagana iti panangsabet iti baro a tawen. Inyad-aduyo, ta kunam, amangan no addanto manen ti kellaat a dumteng kadagiti anakmo (nupay immun-unadan a nangipakaammo a dida makasangpet ita).
Timmawag itayen ni Rolando a nangipakaammuanna a di makaumay iti media noche. ‘Ton sumaruno a tawen ket siguraduenna kano nga adda isuna iti sanguanan ti daytoy a lamisaan.
Kasta met laeng ti linaon ti email ni Ana Marie manipud San Francisco, di kano pinalubosan ti Amerikano nga asawana ta kayatna met nga isuda ti agkakaddua ita.
Inrason met ni Gerald nga immay kano idi napalabas a media noche gapuna nga idiay kano met balayda ti pagsasanguanyo. Imbagana pay ketdi a sikayo koma met kano kenni Sofia ti agturong iti balayda—banag a dika mabalin a patgan.
Ni Madelaine ket inpanamnama nga iti sumaruno ket adda isuna, uray iti daytoy semana santa ket agbakasionda kano agraman ti pamiliana.
Irugi koman ni Christian ti kararag idi inatipam babaen iti panangingatom iti kanawan a dakulapmo a nakaukrad. Kayatmo ti agsao… nga iburay ti im-impenem a rikna.
“Pasensiaandak koman, kayatko ngamin a naragsak daytoy a gundaway ngem diak maliklikan ti sakit ti nakem a marikriknak. Kayatko ngamin nga addakayo amin iti daytoy a lamisaan tunggal dumteng ti daytoy a tiempo… ti baro a tawen: ni Sofia ken dakayo nga annakko… iramanko metten ti innem a manugangko ken sangapulo nga apokok. Kasla idi… idi ubingkayo pay. Anian a ragsakko no kastoy a dumteng idi ti baro a tawen. Agsasangotayo iti daytoy a lamisaan, naragsak a mangan iti naisagana, kalpasanna, rummuartayo nga agbuya iti pyrotechnics wenno pagunien dagiti kallub ti kaldero. Inkalikagumko pay idi a sapay koma ta saanen nga agtayyek ti lubong. Anian nga ayatko a makakita kadakayo nga adda dita sanguanan ti balay nga agtaray-taray, mangsinsindi iti kuitis wenno mangpuypuyot iti turutot. Awanen ti karagsakan nga oras kaniak no di daydi a panawen a makita ken makadendennakayo amin.
No ammoyo la koma nga agpanaas daytoy pusok iti tunggal media noche nga awankayo a nakatugaw ditoy likos. Idi damo nga awan ni Gerald iti tugawna… anian a panakaikawak. Sangkakitak idi ta bareng kellaat nga agparang. Inlingedko ti panagtaraigid ti luak. Simmaruno ni Ana Marie… ni Roland… ni Madelaine… ni Christian. Idi agangay, agsisinublatkayo nga agadda-agawan iti pagtugawanyo. Imbag ta adda ni Mara a mangpunpuno kadakayo. Uray naminsan, ket saan a nagbakante ti tugawna. Dina ngamin kabaelan nga agladingit ni Papang. Dina kayat nga agleddaangak.
Ita… no adda kalkalikagumko, dayta ket ti makadennakayo amin iti daytoy a lamisaan—uray iti maminsan laengen. Addakayo amin… kasla idi ubbingkayo pay. Lakayakon, ngem no ibagayo nga ubbaenkayo… aramidek. Kayatko nga iti panagkararagtayo ket nakakidemtayo amin. Ket iti panagmulagatyo, kayatko a mangeg ti natinggaw a katawayo.” Linidlidmo dagiti matam. Kinitam ni Christian.
“Mabalin mon nga idalan ti kararag, anak!”
Xiii
Agdama: Ladawan Ti Pamilia
Adda asim kada Sofia ken Mara a di pay agsardeng ti panagubbog ti lua iti matada. Kasla saan nga agtikag ti luada iti panangipapasda iti iliwda kenka.
Immuna a simmangpet kadakuada ni Madelaine, lumlumteg ti matanan. Insigida nga immarakup iti lungonmo. Indungdung-awna ti iliwna. Dimmawat iti pammakawan iti kaawanna iti sibaymo kabayatan iti pettat nga ipupusaymo.
Kadduana ni Rodel nga asawana, ken dagiti dua nga il-iliwen nga apom: da Nicole ken Kelly. Ket dimo ammo no maragsakanka nga iti ‘yaasideg da Sofia ken Mara ken kaslada ubbing a nagi-innarakup. Kaano, aya, a naudi a nakitam a nagiinarakupda? Nabayagen. Wen, maragsakanna iti daytoy nga eksenada.
Ni Father Christian ti simmaruno. Di a nakasutana ngem kaskasdi a nakasansanto iti langana. Natalna kabayatan iti panangmatmatna kenka, saan a nagsangit, ngem in-innayad a dimmalan iti pingpingna dagiti agi-inuna a luana.
Idi inarakup ni Sofia ken dagiti kakabsatna a babbai, naggungonen dagiti abagana.
“Mangidalantayo koma iti maysa a kararag.” Kinunana.
Nagkidemda amin kabayatan a nakatakder iti sanguanan iti lungonmo. Idi inparabaw ni Christian ti imana iti lungonmo, kasla timmalna ti aglawlaw.
“Diosmi, adtoy ti maysa a kararrua a sumaklang dita dennam, kaassiam ket aklonem koma. Isuna ni Rufino… nadungngo nga ama; pagguadan nga asawa. Bayat iti panagbiagna, awan ti sabali a gagemna no di natalinaay ken naragsak a pamilia. Indalanna dagiti annakna iti nalinteg a dana. No addaman naigagara wenno di naigagara a babakna, pakawanem koma. Liwliwaem koma met ti inami nga imbatina ditoy rabaw iti daga. Sika koma ti mangsupusop iti ayat nga imbati ti amami kenkuana. Ket uray dakami a bungana, liwliwaennakami, ammomi a dumtengto ti iliwmi kenkuana. Adda saem a marikrikna iti pusomi, ngem sapay koma ta di daytoy mangpadagsen iti panagsaklangna dita naindayawan a saklangmo…
Xiv
Ladawan ti pamilia
Sumagmamao laengen a pitik iti segundo, agpakadan ti tawen dua ribu ket innem… sumangbay ti baro nga agsapa ti 2007. Addaka iti pagtaenganyo. Napalikmutan ti naraniag a silaw, ken sabsabong.
Ti arapaapmo ket natungpalen iti daytoy a panangsabet iti baro a tawen.
Nagganas a kitaen ti kaadda ni Sofia nga asawam ken dagiti innem nga anakmo: ni Gerald, Ana Marie, Roland, Christian, Madelaine ken Mara. Kasla nangayngayed pay ket daytoy a gundaway ta malaksid kadakuada ket adda pay dagiti manugang ken apokom… dagiti apokom, kas idi ubbing pay dagiti anakmo, aglalangguakda ken aglalagtoda iti inosente ti lubongda. Manakaawat dagiti manugang ken dadduma pay a kakabagian ta addada iti likudan ti pamiliam a nakatugaw. Dagiti appom ket adda met iti salas.
Daytoy ti nabayag nga arapaapmo… nga agmaymaysa ken agdedenna kas maysa sangapamilia. Naragsakkan a sumangbay iti baro a lubongmo. Wen, urayemton ni Sofia iti nagkaysa a biag.
Binurak ni Sofia ti natalna nga aglawlaw.
“Daytoy ti nabayag a kalikagum ti amayo, anakko, nga agsasangotayo manen iti daytoy a lamisaan iti panangsabet iti baro a tawen. Ket natungpalen, nupay… .” Inappotna ti bibigna. “Ammoyo, tunggal sumangbay a baro a tawen, il-iliwennakayo. Birbirokennakayo kaniak. Ay-ayatennakayo unay ti amayo. Awan ti sabali a kalikagumna no di makadennakayo.
Ammok, naragsak ita a mangkitkita kadatayo ni Rufino. Nakatugaw dita bakante a tugaw nga adda iti sanguanan iti lungonna.” Innaputna manen ti bibigna. “Maikawaakto laketdi kadagiti sumangbay a rabii. Iliwekto laketdi dagiti isem ken arakupna. Ay-ayatek unay ni Rufino… ngem ammok nga agdennakaminto met laeng iti masungad nga aldaw.” Pinunasna ti matana. “Ala, ditayo paayen daytoy nga arapaap ti amayo. Mangantayo iti sagana ket sabatentayo ti baro a kas idi ubbingkayo pay laeng. Agragsaktayo a kasla adda ni tatangyo. Inton malpastayo ditoy, alaenyo dagiti kallub ti kaldero, pinggan, torotot ken kuitis ket ragsakentayo ti baro a tawen… ta daytoy ti kayat ni Rufino.”
Nagdumog ni Sofia. Nagyugyog ti abaga. Ammona a daytoy ket pakpakauna laeng iti adu pay a rabii a masapul a palag-anenna ti riknana.
Awan sintagari dagiti annakna. Nakakitada amin iti inada. Agsangsangit.
Timmakder ni Mara, immasideg sa inyawatna ti panio nga iggemna. Kimmita ni Sofia ket inawatna ti panio. Ngem dina nalapdan ti riknana ket immarakup manipud iti likod ti inana. Nagsangit. Simmaruno ni Ana Marie ken Madelaine, sa dagiti lallaki a kakabsatda.
“Ala kustonan. Agsublikayon iti tugawyo ta mangantayon.” Kinitana ti anakna a padi. “Christian, anak… mangidalanka iti maysa a kararag.”
Tunggal maysa ket nagsubli iti tugawda. Nagkidemda kalpasanna.
“…Amami a naindaklan a Dios, adtoy ti pamilia Viduya nga aglalalanglang iti sanguanan iti daytoy a lamisaan iti baro a tawen nga inpaaymo manen kadakami. Agyamyamankami, O Apo, ta iti naminsan pay ket nagsasangokami a sangapamilia: manipud iti Amami… nupay nakamassayagen, ket ammomi nga adda ita iti sanguananmi. Ti inami ken dakami a bungada, agraman ti bukodmi a pamilia… ta nagdedennakami manen. Daytoy a panagsasangomi ket nabayag a kinalkalikaguman ti dakkelmi a lalaki. Ti gagarna ket natungpal iti kastoy a gundaway. Ngem ammomi a naragsak itan ti tao nga instrumento a mangipaay kadakami iti biag ken natalinaay a pamilia. Palubosannakami koma ngarud nga agyaman kenkuana… iti ayat ken dungngo, agraman iti panangtaripato nga inpaayna kadakami. Isuna ti kalikagum ti tunggal anak nga agbalin nga ama. Saanmi a masubadan dagiti kinaimbagna. Bendisionam koma ti inami tapno maaddaan iti kired iti rabii ti biagna a mangpasangbay iti baro nga agsapa. Mariknana koma nga addakami a mangipatpateg kenkuana. Bendisionam daytoy a taraon. Dawdawatenmi amin dagitoy, iti nagan ni Hesu-Kristo nga Apomi. Amen!”
“AMEN!!!”
Gibus


text:
Pannakaammo
Ti pannakaammo ket isu ti pamiliaridad maysa a tao wenno banag, a mabalin a mairaman dagiti kinapudno, pakaammo, dagiti panangilawlawag, wenno dagiti kalaing a naala babaen ti pannakasanay wenno edukasion. Daytoy ket mabalin a mangitudo ti teoretiko wenno praktikal a pannakaawat ti maysa a suheto. Daytoy ket mabalin a napatinggaan (a kas ti praktikal a kinalaing wenno kinabatido) wenno nalawag (a kas ti teoretiko a pannakaawat ti maysa a suheto); daytoy ket mabalin nga adadu wenno basbassit a porma wenno sistematiko.[1] Iti pilosopia, ti panagadal ti pannakaammo ket makunkuna a ti epistemolohia; ti pilosopo a ni Plato ket naindayegan a nangipalplawag ti pannakaammo a kas ti "napaneknekan a husto a pammati." Nupay kasta, awan ti adda maymaysa naitunosan a panangipalplawag ti pannakaammo, ngem adda met dagiti nadumaduma a teoria a mangipalpalawag daytoy. Ti sumaganad nga inadaw nga insao manipud ti "Teoria ti Pannakaammo" ni Bertrand Russell ket mangipakpakita ti karigat a panangipalplawag ti pannakaammo: "Ti saludsod no kasano ti panangipalpalawag ti pannakaammo ket mabalin a kangrunaan ken karigatan kadagiti tallo a binglayen tayo. Daytoy ket mabalin a nakakaskasdaaw: iti umuna pnakaita mabain a maipagarup a ti pannakaammo ket mabalin a maipalpalawag a kas ti pammati a maitunos kadagiti kinapudno. Ti parikut ket ket awan ti makaamo no ania ti pammati, awan ti makaammo ti kinpudno, ken awan ti makaammo ti pangitunosan a nagbaetan kaniada a mangaramid ti paamati a maysa kinapudno. Mangrugi tayo iti pammati."
Ti panangala ti pannakaammo ket mairaman ti narikut a kognitibo a pamay-an: pannangipagarup, pannakisinnarita, asosiasion ken panagrason; bayat a ti pannakaammo ket naibagbaga pay a mainaig ti kapasidad ti pannangawat kadagiti tattao.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_us1261368#m_en_us1261368
- ^ Stanley Cavell, "Pannakaaammo ken Pannangawat," Kaibuksilan tayo kadi ti Maibagbaga tayo? (Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2002), 238–266.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pannakaammo iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Pannakaammo iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Listaan dagiti purok idiay Hapon
Ti pirok (村, mura, sagpaminsan a son) ke ti lokal nga administratibo a yunit idiay Hapon.
Daytoy ket maysa a lokal a publiko a bagi a kakuyog iti prepektura (県, ken, wenno dagiti sabali a kapada), siudad (市, shi), ken ili (町, chō, sagpaminsan a machi). Iti heograpia, ti gay-at ti purok ket adda iti kaunegan ti prepektura. Daytoy ket dakdakkel nge iti maysa a pagtaengan, ken maysa daytoy a pannakabingbingay iti away a distrito (郡, gun), a nabingbingay met kadagiti ili ken dagiti purok ken awan dagiti panagtutuon ken awan dagiti nasakupan a lugar. Kas resulta iti panangikaykaysa, bumasbassiten dagiti bilang ti purok idiay Hapon.
Iti agdama, 13 kadagiti prepektura ket awanandan kadagiti purok: Tochigi (manipud idi Marso 20, 2006), Fukui (manipud idi Marso 3, 2006), Ishikawa (manipud idi Marso 1, 2005), Shizuoka (manipud idi Hulio 1, 2005), [Prepektura ti Hyōgo|Hyōgo]] (manipud idi Abril 1, 1999), Mie (manipud idi Nobiembre 1, 2005), Shiga (manipud idi Enero 1, 2005), Hiroshima (manipud idi Nobiembre 5, 2004), Yamaguchi (manipud idi Marso 20, 2006), Ehime (manipud idi Enero 16, 2005), Kagawa (manipud idi Abril 1, 1999), Nagasaki (manipud idi Oktubre 1, 2005), Saga (manipud idi Marso 20, 2006).
Dagiti innem a purok iti maisuppiatan nga Akin-amianan a Terteritorio ket saanda a mairaman iti listaan dita baba.


text:
Listaan dagiti bise presidente ti Estados Unidos
Adda idin dagiti 47 a bise presidente iti Estados Unidos, manipud kenni John Adams aginggana kenni Joe Biden. Ti panakaisigudan, ti Bise Presidente ket isu idi ti tao a nakaawat ti maikadua a kaaduan a butos para iti Presidente iti Elektoral a Kolehio. Nupay kasta, iti panagbutos ti 1800 ti maysa a nagpada nga elektoral a kolehio a nagbaetan ni Thomas Jefferson ken ni Aaron Burr ket nangiturong ti panagpili iti Presidente babaen ti Kamara dagiti Pannakabagi. Tapno mapawilan ti kastoy a manen a mapasamak, ti Maikasangapulo ket dua a Panagpasayaat ket nainayon idi ti Batay-linteg, a nakapartuat ti agdama a sistema a dagiti elektorado ket agbutosda ti sabali a balota para iti bise presidente.[1]
Ti Bise Presidente ket adda laeng ti bassit a bileg wenno dagiti tignay a nalawag a naited para iti Batay-linteg. Ti kangrunaan nga opisio ti Bise Presidente ket ti panagisarunona ti kinapresidenete no ti Presidente ket matay, agikkat, wenno mapabasol ken maikkat ti opisina. Adda siam kadagiti bise presidente ti kastoy a ngimmato ti kinapresidente: walo babaen ti ipupusay ti presidente, ken maysa, ni Gerald Ford, babaen ti panagikkat tipresidente. Iti pay maipatinayon, ti Bise Presidente ket agserbi a kas ti Presidente ti Senado ken mabalin nga agpili nga agbutos panaggudua ti agkapada a butos kadagiti maikeddeng nga aramid babaen ti Senado. Dagiti Bise Presidente ket nangisanayda ti daytoy a bileg kadagiti nadumaduma agay-at kadagiti napalabas a tawen.[1] Ti pinakabise presidente ket inlawlawagan babaen ti dati a bise presidente a ni John Nance Garner idi 1960 a kas ti "nawan pategna a nabara nga isbo".[2]
Sakbay ti panakaipasa ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat, ti pannakabakante tiopisina ti Bise Presidente ket saan a mabalin a masukatan aginggana ti sumaruno a panagbutos. Adu kadagiti kastoy a pannakabakanten; sangapulo ket innem ti napasamak sakbay a napasingkedan ti maika-25 a Panagpasayaat – a kas nagbanagan ti pito nga ipupusay, maysa a panagikkat (John C. Calhoun, nga isu ket nagikkat tapno sumrek ti Kongreso), ken walo a kaso a ti bise presidente ket simmaruno iti kinapresidente. Daytoy a panagpasayaat ket nangpalubos ti panakapunno ti bakante babaen ti panagidutok ti Presidente ken panagpasingked babaen dagiti dua a kamara ti Kongreso ti Estados Unidos. Manipud ti panakapasingked ti Panagpasayaat, dua a bise presidente ti nadutokan babaen ti daytoy a panmay-an, ni Gerald Ford iti Michigan idi 1973 ken ni Nelson Rockefeller iti Estado ti New York idi 1974.[1]
Dagiti bise presidente ket nabutosanen manipud kadagiti 21 nga estado. Adadu ngem kagudua ken nanipud laeng kadagiti lima nga estado, New York (11), Indiana (5), Massachusetts (4), Kentucky (3), ken Texas (3). Kaaduan kadagiti bise presidente ket agtawen ti 50 wenno 60 ken adda ti panakasanayda ti politiko sakbay a nagtakem ti opisina.[1]
Listaan dagiti Bise PresidenteUrnosen
- Dagiti Partido
Demokratiko Demokratiko-Republikano Pederalista Republikano Whig
Dagiti sibibiag a dati a bise presidenteUrnosen
Manipud idi Abril 2021[pabaroen], adda dagiti lima a sibibiag a dati a bise presidente iti Estados Unidos. Ti kaudian a pimmusay a dati a bise presidente ket ni Walter Mondale (1928-2021), idi Abril 19, 2021.
Dagiti bise presidente a nagbalin a presidenteUrnosen
Adda dagiti 14 a bise presidente a nagbalin a Presidente iti Estados Unidos.
- John Adams, elected president in 1796.
- Thomas Jefferson, elected president in 1800.
- Martin Van Buren, elected President in 1836.
- John Tyler, became president when William Henry Harrison died in office.
- Millard Fillmore, became president when Zachary Taylor died in office.
- Andrew Johnson, became president when Abraham Lincoln was assassinated in office.
- Chester A. Arthur, became president when James A. Garfield was assassinated in office.
- Theodore Roosevelt, became president when William McKinley was assassinated in office.
- Calvin Coolidge, became president when Warren G. Harding died in office.
- Harry S Truman, became president when Franklin D. Roosevelt died in office.
- Lyndon B. Johnson, became president when John F. Kennedy was assassinated in office.
- Richard Nixon, elected president in 1968. He is the only person on this list who was not serving as vice president when he became president.
- Gerald Ford, became president in 1974 when Richard Nixon resigned.
- George H. W. Bush, elected President in 1988.
Dagiti bise presidente a nagserbi kadagiti sabali nga opisina kalpasan a nagbise presidenteUrnosen
- John C. Calhoun, US Senator and Secretary of State
- Richard M. Johnson, Kentucky House of Representatives
- John Tyler, the provisional Confederate Congress
- George M. Dallas, Ambassador to Great Britain
- John C. Breckenridge, US Senator and Confederate Secretary of War
- Hannibal Hamlin, Senador ti Estados Unidos
- Andrew Johnson, Senador ti Estados Unidos
- Levi P. Morton, Gobernador iti New York
- Thomas R. Marshall, the Federal Coal Commission
- Charles G. Dawes, Ambassador to Great Britain, Chairman of the Reconstruction Finance Corporation.
- Henry Wallace, Sekretario iti Komersio
- Alben W. Barkley, Senador ti Estados Unidos
- Hubert H. Humphrey, Senador ti Estados Unidos
- Walter F. Mondale, Embahador iti Hapon.
Kitaen payUrnosen
PaammoUrnosen
- ^ Arriving in New York City before President-elect George Washington, Adams was sworn as Vice President nine days before the President.[5]
- ^ a b c d e f g Pimmusay iti opisina
- ^ a b Nagikkat iti opisina
- ^ a b c d e f g h Simmaruno iti Pinakapresidente kalpasan ti ipupusay wenno panagikkat iti Presidente.
- ^ Ti isisu laeng a Bise Presidente a naisapata ti ruar ti Estados Unidos (idiay Havana, Kuba), nga adda ti naipangruna a pammalubos manipud ti Kongreso
- ^ a b Ti opisina ti Bise Presidente ket pinunuan babaen ti pribision ti Maika-25 a Panagpasayaat.
- ^ nagserbi a kas ti Presidente babaen ti probision ti Maika-25 a Panagpasayaat idi Hulio 13, 1985, manipud idi 11:28 a.m. aginggana idi 7:22 p.m.[90]
- ^ Maysa a residente ti Texas sakbay a nainominado para iti Bise Presidente, Ni Mr. Cheney ket nangisubli ti rehistro ti panagbutosna idiay Wyoming, nga idiay ket nagserbi idiay Kongreso, tapno maliklikanna ti panaglabsing ti Maika-12 a panapasayaat, a daytoy ket nagipawil koma dagiti Presidential nga Elektor ti Texas manipud ti panagibutos para kenni Bush kenDick Cheney[97]
- ^ Served as President under the acting-presidential provision of the 25th Amendment on two separate occasions: on June 29, 2002, from 7:09 a.m. to 9:24 a.m,[98] and on Hulio 21, 2007, from 7:16 a.m. to 9:21 a.m.[99]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c d "Bise Presidente iti Estados Unidos (Presidente iti Senado)". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ Blumenthal, Sidney (Hunio 28, 2007). "Ti imperial a kinabise presidente". Salon.com. Naala idi Septiembre 22, 2007.
- ^ "John Adams". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Disiembre 12, 2009.
- ^ "Adams, John". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Ti Senado ket Mangisagsagana para iti Presidente". Senado ti Estado sUNidos. Naala idi Disiembre 12, 2009.
- ^ "Thomas Jefferson". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Disiembre 12, 2009.
- ^ "Jefferson, Thomas". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Aaron Burr". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Burr, Aaron". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "George Clinton". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Clinton, George". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Elbridge Gerry". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Gerry, Elbridge". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Daniel Tompkins". SEnado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Tompkins, Daniel D." Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "John Calhoun". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Calhoun, John Caldwell". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Martin Van Buren". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Van Buren, Martin". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Richard Mentor Johnson". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Johnson, Richard Mentor". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "John Tyler". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Tyler, John". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "George Dallas". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Dallas, George Mifflin". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Millard Fillmore". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Fillmore, Millard". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "William Rufus King". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "King, William Rufus de Vane". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "John Breckinridge". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Breckinridge, John Cabell". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Clerk of the United States House of Representatives and Historian of the United States Senate. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Hannibal Hamlin". SEnado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Hamlin, Hannibal". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Andrew Johnson". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Johnson, Andrew". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Schuyler Colfax". United States Senate. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Colfax, Schuyler". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Henry Wilson". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Wilson, Henry". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "William Wheeler". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Wheeler, William Almon". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Chester Arthur". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Arthur, Chester Alan". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Thomas Hendricks". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Hendricks, Thomas Andrews". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Levi Morton". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Morton, Levi Parsons". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Adlai Stevenson". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Stevenson, Adlai Ewing". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Garret Hobart". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Hobart, Garret Augustus". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Theodore Roosevelt". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Roosevelt, Theodore". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Charles Fairbanks". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Fairbanks, Charles Warren". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "James Sherman". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Sherman, James Schoolcraft". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Thomas Marshall". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2010.
- ^ "Marshall, Thomas Riley". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Calvin Coolidge". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Coolidge, Calvin". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Charles Dawes". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Dawes, Charles Gates". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Charles Curtis". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Curtis, Charles". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "John Nance Garner". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Garner, John Nance". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Henry Wallace". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Wallace, Henry Agard". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Harry Truman". Senado ti Estados unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Truman, Harry S." Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Alben Barkley". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Barkley, Alben William". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Richard Nixon". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Nixon, Richard Milhous". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Lyndon Johnson". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Johnson, Lyndon Baines". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Hubert Humphrey". Senado tiEstados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Humphrey, Hubert Horatio". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Spiro Agnew". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Agnew, Spiro Theodore". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Gerald Ford". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Gord, Gerald Rudolph, Jr". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Nelson Rockefeller". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Rockefeller, Nelson Aldrich". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Walter Mondale". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Mondale, Walter Frederick". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "George Bush". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Bush, George Herbert Walker". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ Stengel, Richard (Abril 12, 2005). "Who's Minding the Store?". Time. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-01-19. Naala idi Disiembre 13, 2009.
- ^ "Dan Quayle". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Quayle, James Danforth". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Albert Gore". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Gore, Albert Arnold, Jr". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Richard Cheney". Senado ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ "Cheney, Richard Bruce". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Eskribiente ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken Historiador ti Senado ti Estados Unidos. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ "Richard B. Cheney, Maika-46 a Bise Presidente (2001-2009)". Senado ti Estados Unidos. Naala idi 2009-12-12.
- ^ "Bush back in action after colon procedure". CNN. Hunio 29, 2002. Naala idi Hunio 12, 2009.
- ^ "President Bush Reclaims Power From Dick Cheney Following Colonoscopy". FOX News. Hulio 22, 2007. Naala idi Disiembre 12, 2009.
- ^ "Joseph Robinette Biden, Jr". Biograpiko a Direktorio ti Kongreso ti Estados Unidos. Kongreso ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 10, 2009.
- ^ Cuetara, Ines De La (Hulio 14, 2016). "Mike Pence: Everything You Need to Know". ABC News. Naala idi Nobiembre 9, 2016.
- ^ Flegenheimer, Matt; Barbaro, Michael (Nobiembre 9, 2016). "Donald Trump Is Elected President in Stunning Repudiation of the Establishment". The New York Times. Naala idi Nobiembre 13, 2016.


c: application/xhtml+xml

text:
'captcha-edit' => 'Tapno maurnos daytoy a panid, pangaasim a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat mo dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):',
'captcha-desc' => 'Ikkan na kadagiti CAPTCHA a pamay-ay tapno masalakniban kadagiti spam ken agpugpugto ti kontrasenias',
'captcha-label' => 'CAPTCHA',
- 'captcha-addurl' => 'Ti inurnos mo ket adda nagyan na a panilpo iti ruar.
-Tapno maasalakniban kadagiti automatiko a spam, pangaasim na sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat mo dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):', # Fuzzy
- 'captcha-badlogin' => 'Tapno makasalaknib kadagiti automatiko a pinagsulbar ti kontrasenias, pangaasim a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat mo dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):', # Fuzzy
- 'captcha-createaccount' => 'Tapno masalakniban kadagiti automatiko a pinagaramid ti pakabilangan, pangaasim a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat mo dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):', # Fuzzy
- 'captcha-createaccount-fail' => 'Saan a husto wenno awan ti pasingkedan a kodigo.',
- 'captcha-create' => 'Tapno maramid ti panid, pangaasim a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat mo dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):',
- 'captcha-sendemail' => 'Tapno makasalaknib kadagiti automatiko a pinagspam, pangaasim a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat mo dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):', # Fuzzy
- 'captcha-sendemail-fail' => 'Saan a husto wenno awan ti pasingkedan a kodigo.',
- 'captcha-disabledinapi' => 'Daytoy nga aramid ket masapul na ti captcha, saan a mabalin a maaramid idiay API.',
+ 'captcha-addurl' => 'Ti inurnosmo ket nangiraman kadagiti baro a panilpo.
+Tapno masalakniban ti wiki kadagiti automatiko a spam, agpangpanga-asi kami kaniam a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat dita kahon tapno maidulin ti inurnosmo ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):',
+ 'captcha-badlogin' => 'Tapno makasalakniban ti wiki kadagiti automatiko a panagsulbar ti kontrasenias, agpangpangnga-asi kami kaniam a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):',
+ 'captcha-createaccount' => 'Tapno masalakniban ti wiki kadagiti automatiko a panagaramid ti pakabilangan, agpangpanga-asi kami kaniam a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):',
+ 'captcha-createaccount-fail' => 'Saan a husto wenno awan ti panagpasingked a kodigo.',
+ 'captcha-create' => 'Tapno maramid ti panid, pangaasim a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):',
+ 'captcha-sendemail' => 'Tapno makasalaknib ti wiki kadagiti automatiko a panagspam, agpangpangnga-asi kami kaniam a sulbaren ti nalaka a dagup dita baba ken ikabil ti sungbat dita kahon ([[Special:Captcha/help|adu pay a pakaammo]]):',
+ 'captcha-sendemail-fail' => 'Saan a husto wenno awan ti panagpasingked a kodigo.',
+ 'captcha-disabledinapi' => 'Daytoy nga aramid ket nasken ti captcha, saan a mabalin a maaramid idiay API.',
'captchahelp-title' => 'Tulong ti CAPTCHA',
'captchahelp-cookies-needed' => 'Masapul nga adda galietas ti pagbasabasam tapno mabalin daytoy.',
'captchahelp-text' => "Dagiti sapot a pagsaadan nga agaw-awat kadagiti maipablaak iti publiko, kasla daytoy a wiki, ket kanayon nga inabuso dagiti spammers nga agus-usar ti automatiko a ramramit ti pinagipablaak da kadagiti kukua da a panilpo ti adu a pagsasaadan.
Daksangasat a padaksan na dagiti agar-aramat a marigatan nga agkita wenno agus-usar ti naibasta ti teksto wenno naibasta ti bitla a pagbasabasa.
Awan pay tatta ti mangeg a pagpilian a mabalin a gun-oden.
-Pangngaasi a kontaken ti [[{{MediaWiki:Grouppage-sysop}}|administrador ti pagsaadan]] para iti pannulong no daytoy ket saan a napadpadaanan a pawilan na ti agpayso a pinagbaplaak mo.
+Pangngaasi a kontaken ti [[{{MediaWiki:Grouppage-sysop}}|administrador ti pagsaadan]] para iti tulong no daytoy ket saan a napadpadaanan a mangpawil ti lehitimado a panagtiynaymo.
-Peslen ti 'agsubli' a buton dita pagbasabasam (browser) ti agsubli idiay panid ti pinagurnos.",
+Peslen ti 'agsubli' a buton dita pagbasabasam (browser) ti agsubli idiay panid ti panag-urnos.",
'captcha-addurl-whitelist' => ' #
# Dagiti sumaganad a gramatika:
# * Amin-amin a naggapu iti "#" a kabalinan inggana ti kalpasan ti linia ket komentario


text:
1994
Ti 1994 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
MarsoUrnosen
- Marso 1 – Justin Bieber, artista manipud idiay Kanada
MayoUrnosen
- Mayo 17 – Julie Anne San Jose, artista manipud idiay Siudad ti Quezon, Filipinas
PimmusayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 26 – Yevgeny Leonov, Ruso nga aktor (naipasngay 1926)
AbrilUrnosen
- Abril 22 – Richard Nixon, maika-37 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1913)
HulioUrnosen
- Hulio 10 – André Joseph Guillaume Henri Kostermans, Olandes a botaniko (naipasngay 1906)
AgostoUrnosen
- Agosto 3 – Innokenty Smoktunovsky, Sobiet-Ruso nga aktor (naipasngay 1925)
OktubreUrnosen
- Oktubre 20 – Burt Lancaster, Amerikano nga aktor (naipasngay 1913)
SeptiembreUrnosen
- Septiembre 11 – Jessica Tandy, Ingles-Amerikana nga aktres (naipasngay 1909)


text:
Greenland
Ti Greenland (Groenlandes: Kalaallit Nunaat, panangibalikas [kalaːɬit nunaːt]; Danes: Grønland, panangibalikas [ˈkʁɶnˌlænˀ]) ket ti kadakkelan nga isla iti lubong,[a] a mabirukan iti pagbaetan dagiti taaw Artiko ken Atlantiko, iti daya ti Purpuro ti Artiko ti Kanada. Maysa daytoy nga autonomo a teritorio[3] iti kaunegan ti Pagarian ti Dinamarka. Uray no daytoy ket pisiograpiko a parte ti kontinente ti Amianan nga Amerika, ti Greenland ket maigimong a maipapan iti politika ken kultura iti Europa (naipangpangruna iti Norwega ken Dinamarka, dagiti bileg ti kolonia, ken ti pay asideg nga isla ti Islandia) para kadagiti ad-adu ngem maysa a milenio.[4] Kaaduan dagiti agtataeng ket dagiti Inuit, ken dagiti tinaudanda ket manipud iti Alaska babaen ti Akin-amianan a Kanada, ken nagin-inutda a nagtataeng iti ballasiw ti isla babaen ti maika-13 a siglo.[5]
Ita nga aldaw, kaaduan a naikonsentrado ti populasion iti abagatan laud ti aplaya, bayat a ti nabati a paset ti sila ket manmano a matagtagitao. Mabingbingay ti Greenland kadagiti lima a munisipalidad – ti Sermersooq, Kujalleq, Qeqertalik, Qeqqata, ken Avannaata. Addaan daytoy kadagiti dua a di nainkorporado a lugar – ti Nailian a Parke ti Amianan daya a Greenland ken ti Thule Air Base. Ti naudi a naibaga, bayat nga iturayan babaen ti Danes, administruen daytoy babaen ti Aero Puersa ti Estados Unidos.[6] Tallo a pagkapat ti Greenland ket naabbongan babaen ti kaikaisuna a permanente a sabanas ti yelo iti ruar ti Antartika. Iti populasion ti 56,081 (2020),[7] daytoy ti kabassitan ti populasion a rehion iti lubong.[8] Agarup a pakgkatlo ti populasion ket agtataeng idiay Nuuk, ti kapitolio ken kadakkelan a siudad; ti maikadua a kadakkelan a siudad iti termino ti populasion ket ti Sisimiut, 320 kilometro (200 mi) iti amianan ti Nuuk.
Natagtagitaon ti Greenland kadagiti pagbabaetan dagiti agarup a 4,500 a tawen babaen dagiti Artiko a tattao a dagiti nagtaudanda ket immakarda idiay manipud iti ammo itan a Kanada.[9][10] Tinaengan dagiti Nordiko ti di natagtagitao nga akin-abagatan a parte ti Greenland idi rugi ti maika-10 a siglo, ken datida pay a tinaengan ti Islandia. Kanungpalan a naglayag dagitoy a Nordiko manipud iti Greenland ken Islandia, ken nagbalin ni Leif Erikson ti immuna nga ammo nga Europeano a nakaabot iti Amianan nga Amerika iti gangggani a 500 a tawen sakbay a naabot ni Columbus ti Is-isla ti Karibe. Simmangpet dagiti tattao nga Inuit idi maika-13 a siglo. Uray no nagtultuloy nga inimpluensiaan babaen ti Norwega ken dagiti Norwego, ti Greenland ket saan idi a pormal a tinurayan babaen ti balangat ti Norwega aginggana idi 1261. Napukaw dagiti kolonia ti Nordiko idi naladaw a maika-15 a siglo idi nakasanay ti Norwega iti Nangisit a Patay ken napan daytoy iti nakaro a pannakapaay. Iti nabiit kalpasan ti pannakapaayda, idi rugi ti 1499, nabiit a sinukimat ken tinuntonti isla babaen dagiti Portuges, ken ninagananda daytoy iti Terra do Lavrador (kanungpalan a naipakat iti Labrador iti Kanada).[11]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Australia ken Antarctica, isuda a dua ket dakdakkel nge ti Greenland, ngem kadawyanda a maikeddeng a kontinental a masa ti daga imbes a dagiti isla.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Population January 1st by time". Naala idi Marso 13, 2020.
- ^ "Joshua Calder's World Island Information". Worldislandinfo.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 23 Abril 2011. Naala idi 6 Septiembre 2010.
- ^ *Benedikter, Thomas (2006-06-19). "The working autonomies in Europe". Society for Threatened Peoples.
Denmark has established very specific territorial autonomies with its two island territories
- Ackrén, Maria (Nobiembre 2017). "Greenland". Autonomy Arrangements in the World.
Faroese and Greenlandic are seen as official regional languages in the self-governing territories belonging to Denmark.
- "Greenland". International Cooperation and Development (iti Ingles). European Commission. 2013-06-03. Naala idi 2019-08-27.
Greenland […] is an autonomous territory within the Kingdom of Denmark
- Ackrén, Maria (Nobiembre 2017). "Greenland". Autonomy Arrangements in the World.
- ^ The Fate of Greenland's Vikings Naiyarkibo 11 Enero 2011 iti Wayback Machine, by Dale Mackenzie Brown, Archaeological Institute of America, 28 Pebrero 2000
- ^ Mcghee, Robert (3 Abril 2015). "Thule Culture". Canadian Encyclopedia. Historica Canada. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 20 Nobiembre 2015. Naala idi 1 Hunio 2015.
- ^ "Qaasuitsup kommunia". www.qaasuitsup.gl. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 21 Hulio 2011. Naala idi 11 Pebrero 2018.
- ^ "Population and Population Growth 1901-2020". Statistical Greenland. Naala idi 7 Abril 2020.
- ^ "Population density (people per sq. km of land area)". The World Bank. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 5 Hunio 2013. Naala idi 3 Nobiembre 2012.
- ^ "Saqqaq-kulturen kronologi". National Museum of Denmark. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 7 Disiembre 2013. Naala idi 2 Agosto 2013.
- ^ Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". American Journal of Human Genetics. 67 (3): 718–26. doi:10.1086/303038. PMC 1287530. PMID 10924403.
- ^ The Portuguese Explorers Naiyarkibo 8 Mayo 2016 iti Wayback Machine. Heritage.nf.ca. Naala idi 21 Hunio 2016.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hessel, Ingo (2006). Arctic Spirit. Vancouver, BC: Douglas and McIntyre. ISBN 978-1-55365-189-5.
- Stern, Pamela (2004). Historical Dictionary of the Inuit. Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, Inc. ISBN 978-0-8108-5058-3. OCLC 54768167.
- Wilcox, Jonathan; Latif, Zawiah Abdul (2007). Cultures of the World: Iceland. Marshall Cavendish. ISBN 978-0-7614-2074-3.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Greenland iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Greenland manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Greenland
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Danes
- Dagiti agkamkammatalek a teritorio ti Amianan nga Amerika
- Dagiti dati a kolonia ti Norwega
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti rehion ti Artiko
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1979


text:
Wikipedia:Dagiti agpang ti panagserrek ti agar-aramat
Ti abilidad ti kontributor nga agaramid kadagiti naisangayan a tignay iti Wikipedia ket agdepdepende iti bukodda nga agpang ti panagserrek ti agar-aramat. Daytoy ket maikeddeng no ti nakastrek iti maysa a pakabilangan, urayno ti pakabilangan ket addaan ti makaanay nga edad ken dagiti bilang dagiti inurnos, ken ania man kadagiti maipatinayon a karbengan ti manual a naited iti pakabilangan.
Ti sinoman ket makabasa iti Wikipedia. Malaksid no isuda ket naserraaan, mabalinda ti nawaya nga agurnos kadagiti kaaduan a panid a saan a nasken ti sumrek. Ti panagserrek ket mangited iti agar-aramat kadagiti adu a pagimbagan a mairaman ti abilidad ti agpartuat kadagiti baro a panid. Dagiti pakabilangan nga agpauten kadagiti naisangayan a bilang ti aldaw wenno dagiti ad-adu ngem dagiti naisangayan a bilang dagit naaramid ket automatiko a mapasingkedan. Dagiti adu pay nga agpang ti panagserrek ket nasken a manual a maited babaen ti agar-aramat nga addaan ti maitunos a turay. Ti maysa nga editor nga adu ti pannakasanayna ken nasayaat ket kaugalianna ket mabalinna ti agpadas nga agbalin a maysa nga administrador (sysop), a mangited kadagiti adu a bilang kadagiti dadduma pay a pammalubos.
Pakabuklan[urnosen ti taudan]
Amin dagiti agbisbisita iti daytoy a sitio, a mairaman dagiti saan a nakarehistro nga agar-aramat, ket paset ti grupo dagiti '*' , ken amin dagiti nakastrek nga agar-aramat ket paset pay ti grupo dagiti 'agar-aramat' . Dagiti agar-aramat ket automatikoda a maipangato kadagiti Automatiko a napasingkedan/Napatalgedan nga agar-aramat ti grupo a ti pakabilanganda ket nagpauten kadagiti uppat nga aldaw. Dagiti dadduma pay a wagayway ket maited laeng no makiddaw; a kas dagiti 'bot', ket maikkanda kadagiti pammalubos no makaipakitada iti pannakasapul kaniada (kitaen ti Wikipedia:Dagiti kiddaw dagiti pammalubos ken Wikipedia:Bots/Requests for approval). Dagiti dadduma pay a kas dagiti 'sysop' ken 'burokrata', ket maited laeng kalpasan ti pannakitungtung ti komunidad ken konsenso idiay Wikipedia:Dagiti administrador/kiddaw.
Dagiti grupo ti agar-aramat[urnosen ti taudan]
Dagiti saan a nakarehistro nga agar-aramat[urnosen ti taudan]
Dagiti kontributor a saan pay a nakapartuat iti pakabilangan wenno nakastrek ket nailaslasinda babaen ti bukoda nga IP a pagtaengan imbes a ti nagada nga agar-aramat, ken mabalinda a basaen amin a pampanid ti Wikipedia, ken agurnos kadagiti panid a saan a nasalakniban wenno nasalakniban-bassit. Mabalinda ti agpartuat kadagiti tungtungan a panid kadagiti ania man a nagan ti espasio ngem nasken a dumawatda ti tulong kadagiti dadduma a paset ti wiki. Saanda a mabalin ti agikarga kadagiti papeles ken dagiti ladawan. Nasken a sungbatanda ti CAPTCHA no kayatda ti agurnos a palairamanan ti panaginayon iti maysa wenno ad-adu a silpo ti ruar, ken agpindut tapno mapasingkedan ti agpurga kadagiti panid. Amin nga agar-aramat ket mabalinda pay ti agusisa iti sitio ti API kadagiti 500 a sangkapaset dagiti rehistro.
Dagiti baro nga agar-aramat[urnosen ti taudan]
Dagiti agar-aramat nga agur-urnos babaen ti pakabilangan nga inrehistroda ket mabalinda ti dagus nga agpartuat kadagiti panid kadagiti aniaman a nagan ti espasio malaksid ti nagan ti espasio ti MediaWiki, ken mabalinda pay ti agipatulod ti esurat kadagiti sabali nga agar-aramat no agaramidda ti maysa nga esurat a pagtaengan idiay kakaykayatan ti agar-aramat. Amin a nakastrek nga agar-aramat ket mabalinda a markaan dagiti inurnos a kas bassit. Mabalinda a purgaen dagiti panid a saan a nasken ti agpasingked, ngem naskenda pay laeng a sumungbat ti CAPTCHA no agnayon kadagiti silpo ti ruar. Mabalinda pay baliwan ti bukodda nga interface iti Wikimedia ken dagiti pagpilianna no kayatda, babaen ti Special:Preferences wenno babaen ti panagnayon ti personal a CSS wenno dagiti alagaden ti JavaScript kadagiti bukodda a papeles ti vector.css wenno vector.js.
Dagiti automatiko a napasingkedan nga agar-aramat[urnosen ti taudan]
Dagiti automatiko a napasingkedan nga agar-aramat ket dagiti agar-aramat a nakarehistro ken dagiti pakabilanganda ket nagpauten iti uppat nga aldaw. Iti maipatinayon kadagiti maaramid dagiti saan a nakarehistro nga agar-aramat, dagiti napasingkedan nga agar-aramat ket mabalinda ti agaramid kadagiti nailista dita baba:
- agikabil kadagiti kakaykayatan
- agirehistro kadagiti pampanid para kadagiti "binambantayan"
- agikarga kadagiti papeles a kas dagiti ladawan, dagiti mangngeg, ken dadduma pay idiay commons
- markaanda dagiti inurnosda a kas Bassit
- agpartuat kadagiti kabukbukodanda a panid
- agiyalis kadagiti pampanid
- agpili ken agusar kadagiti gadget a saan a kasisigud a naikabil
- agurnos kadagiti nasalakniban bassit a panid
Ti napno a listaan dagiti karbengan ken mabalin a magun-od idiay listaan dagiti karbengan.
Amin a panagurnos nga inaramid dagiti nakarehistro nga agar-aramat ket maiparang ti naganda nga agar-aramat kadagiti pakasaritaan imbes a ti IP nga adres.
Dagiti administrador, burokrata ken mayordormo[urnosen ti taudan]
Dagiti administrador[urnosen ti taudan]
Kitaen ti Wikipedia:Dagiti administrador.
Kitaen ti Special:ListUsers/sysop para iti listaan dagiti agar-aramat iti daytoy a grupo.
Dagiti burokrata[urnosen ti taudan]
Dagiti karbengan ti burokrata nga ited babaen ti konsenso ti komudida a mapalubosan a mangaramid kadagiti naisangayan a tignay para kadagiti pakabilangan dagiti sabali nga agar-aramat.
Iti agdama ti Ilokano Wikipedia ket awan dagiti agar-aramat nga addaan iti karbengan iti burokrata. No masapul ti tulong a nasken ti karnengan ti burokrata, pangngaasi ng agkiddaw ditoy.
Kitaen ti Special:ListUsers/bureaucrat para iti listaan dagiti agar-aramat iti daytoy a grupo.
Dagiti mayordormo[urnosen ti taudan]
Kitaen ti dagiti mayordormo idiay meta.
Dagiti napasingkedan nga agar-aramat[urnosen ti taudan]
Kadagiti dadduma a situasion, nasken para kadagiti pakabilangan a mailaksid manipud ti kadawyan a paset ti panawen a pammasingked. Ti grupo ti 'napasingkedan ket aglaon kadagiti isu met laeng a karbengan dagiti grupo ti 'automatiko a napasingkedan' , ngem mabalin nga ited babaen dagiti administrador no nasken.
Kitaen ti Special:ListUsers/confirmed para iti listaan dagiti agar-aramat iti daytoy a grupo.
Oauthadmin[urnosen ti taudan]
Dagiti kameng ti grupo ti agar-aramat ti Oauthadmin ket mabalindanto ti agtaripato kadagiti agus-usar iti OAuth.
Dagiti agipatpatulod ti adu a mensahe[urnosen ti taudan]
Dagiti kameng ti daytoy a grupo ket mabalinda ti agipatulod kadagiti adu a mensahe kadagiti adu nga agar-aramat iti maninsan a beses. Iti Ilokano Wikipedia dagiti laeng administrador ti napalubosan iti daytoy a karbengan.
Dagiti administrador ti interface[urnosen ti taudan]
Dagiti administrador ti interface ket addaanda iti abilidad a mangurnos kadagiti amin a panid ti CSS, JavaScriptJavaScript ken JSON (dagiti panid a kas ti MediaWiki:Common.js wenno MediaWiki:Vector.css, wenno dagiti panid ti gadget a nailista iti Special:Gadgets), dagiti panid ti CSS/JS/JSON kadagiti sabali nga espasio iti agar-aramat, ken dagiti panid ti nagan ti espasio ti Mediawiki. Ti panagserrek ti administrador ti interface, ken mairaman iti panagserrek iti sabali a grupo nga addaan iti panagserrek iti
undelete ket nasken iti panagkita kadagiti naikkaten a bersion ti panid a mabalin laeng a maurnos babaen daytoy a grupo.
Kitaen ti Espesial:ListUsers/interface-admin para iti listaan dagiti administrador ti interface.
Dagiti dadduma pay a wagayway a pakabilangan[urnosen ti taudan]
Dagiti bot[urnosen ti taudan]
Dagiti pakabilangan nga inus-usar babaen dagiti napasingkedan a bot tapno agaramid kadagiti naaprobaran a panagurnos ket mabalin a maikkan ti wagayway a kasta. Dagiti pakabilangan ti bot ket automatiko wenno semi-automatiko. Dagiti annuroten dagiti pakabilangan dagiti bot ket naiplawag babaen ti alagaden nga annuroten ti bot idiay meta.
Dagiti kontribusion dagiti bot (grupo ti agar-aramat a bot 'bot' ) ket saan a maipakpakita kadagiti kinaudi a balbaliw wenno listaan dagiti banbantayan kadagiti agar-aramat a nagpili nga agilemmeng dagiti urnos ti bot. Dagiti pakabilangan dagiti bot ket mabalinda ti agusisa iti API kadagiti sangkapaset ti 5,000 imbes nga iti 500.
Kitaen ti Special:ListUsers/bot para iti listaan dagiti agar-aramat iti daytoy a grupo.
Dagiti ingganat' inggana a naserraan nga agar-aramat[urnosen ti taudan]
Iti sapasap, dagiti karbenagn dagiti editor nga ingganat' inggana a naserraan ket nasken nga ibati a kasta. Dagiti karbengan a mainaig iti rason ti panagserra ket mabalin nga ikkaten babaen dagiti nagserra wenno nagikkat ti serra nga administrador.


text:
Soya
Ti soya wenno bukel ti soya (Glycine max)[2] ket sebbangan ti legume a patneng iti Daya nga Asia, daytoy ket kaaduan a nataltalon para iti makan a bukelna nga adu pay ti pakausaranna. Ti mula ket naiklase a kas asete ti bukel babaen ti Gunglo ti Taraon ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Ti awan tabana a kanen a soya ket adu ken nalaka a taudan ti protina para kadagiti lamut ti ayup ken dagiti adu makmakan; Ti asete ti nateng ket ti sabali pay a produkto iti panagproseso ti apit a soya. Kas pagarigan, dagiti produkto ti soya a kas ti linabag a protina ti nateng ket limug kadagiti adu a karne ken dagiti analogo ti paggatasan.[3] Ti soya ket mangpataud kadagiti ad-adu a protina iti tunggal maysa nga acre ngem dagiti aniaman a panagusar iti daga.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Glycine max". Ensiklopedia iti Biag. Naala idi Pebrero 16, 2012.
- ^ "Glycine max". Multilingual Multiscript Plant Name Database. Naala idi Pebrero 16, 2012.
- ^ Riaz, Mian N. (2006). Dagiti Panangipakat ti Soya iti Makan. Boca Raton, FL: CRC Press. ISBN 0-8493-2981-7.
- ^ "Dagiti Pagimbagan ti Soya". Nailian a Laboratorio ti Panagsukisok ti Soya. Naala idi Pebrero 16, 2012.
Dagiti obra a nadakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lim, T. K. (2012). "Glycine max". Edible Medicinal and Non-Medicinal Plants. Dordrecht, NL: Springer. pp. 634–714. doi:10.1007/978-94-007-1764-0_79. ISBN 978-94-007-1763-3.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Soya iti Wikimedia Commons
- Soya iti Curlie (iti Ingles)
- Panagluto iti Soya iti Curlie (iti Ingles)


text:
Is-isla Andaman
Ti Is-isla Andaman (அந்தமான் தீவுகள் ) ket mangporma ti maysa a purpuro idiay Luek ti Bengal itipagbaetan ti India, iti laud, ken Myanmar, iti amianan ken daya. Kaaduan ket dagiti parte ti Teritorio ti Kappon ti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti India, bayat nga adda bassit a bilang idiay amianan ti purpuro, mairaman ti Is-isla Coco a tagikua ti Myanmar.
Ti Is-isla Andaman ket pagtaengan dagiti tattao a Sentineles, nga awanan iti kontak iti ania man a sabali a tattao.[1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Andaman & Nicobar Administration". and.nic.in.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Andaman Island". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti
- Pakasaritaan ken Kultura. Tarabay ti destinasion ti Is-isla Andaman
- India Home Department. The Andaman Islands: with notes on Barren Island. C.B. Lewis, Baptist Mission Press, 1859 read online or download
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Is-isla Andaman iti Wikimedia Commons
- Opisial a website ti Andaman ken Nicobar
- Distrito ti Andaman (opisial a sitio)


text:
BAGUIO CITY – Dumanonen iti 110 a babbarangay iti rehion Cordillera ti agtaltalinaed nga apektado iti African Swine Fever.
Maibasar daytoy iti datus ti Department of Agriculture-Cordillera agingga Setyembre 2 ti agdama a tawen.
Manipod iti nasao a bilang, 30 a barangay ti masarakan sadiay Apayao, 25 sadiay Kalinga, 19 sadiay Benguet, 15 sadiay Ifugao, 13 sadiay Abra, ken walo sadiay Mountain Province.
Maipalagip nga immunan a nailista ti kaso ti ASF iti probinsia ti Kalinga ken Benguet idi 2019.
Gapu iti daytoy, agtultuloy ti inisiatibo ti Department of Agriculture-Cordillera para iti panangpaado iti bilang dagiti matartaraken a baboy iti lokalidad babaen iti panakapalawa ti Swine Production Feeds Assistance Program ti ahensia.
Puntirya ti programa a mangpataud iti dua a babae a baboy ti maysa a breeder iti tunggal maysa a production cycle nga isu met ti pagsisinublatan dagiti benepisyaryo.
Babaen iti daytoy, maipaay ti 15,000 a gatad ti feeds ken dua a burias kas repayment kadagiti maisublat a benepisyaryo bayat a maysa a burias ken P7,500 a gatad ti feeds ti alaen ti sumaruno a benepisyaryo.
Kabayatana, ad-adda nga inertengan ti Department of Agriculture – Cordillera dagiti programa dagitoy tapno makontrol ti posible pay a panagwaras ti African Swine Fever iti rehion.
Sigun kenni DA-CAR Regional Director Cameron Odsey, nangilatangda iti P14-M a kompensasion dagiti naapektaran nga hog raisers sadiay Benguet, Ifugao ken Kalinga.
Nangilatang met ti Philippine Crop Insurance Corporation (PCIC) iti P1.3-M nga indemnification fund para kadagiti mannalon ti Apayao.
Innayon ni Director Odsey a nangtaraken ti Baguio Animal Breeding and Research Center (BABRC) iti 87 a baboy no sadino 57 ti naiwarasdan bayat a ti nabatbati a 30 ket maipaay kadagiti lugar nga awanan iti kaso ti ASF kas paset ti repopulation ti Benguet .
Malaksid iti daytoy, maipatpatungpal pay ti Special Area for Agriculture Development Program wenno SAAD ti ahensia partikular sadiay Apayao, Mt. Province ken Kalinga a pakaiwarawarasan dagiti feeds a kanen dagiti taraken a baboy.


text:
Kontinente
Ti maysa a kontinente ket maysa kadagiti kadakkelan a bagbagi ti kadagaan iti Lubong. Dagitoy ket kadawyan da a nainaganan babaen ti taripnong nga adadda ngem ti nainget a pagalagadan, nga addaan dagiti pito a rehion a naipammateg a kas dagiti kontinente—dagitoy ket ti (manipud ti kadakkelan aginggana ti kabassitan): Asia, Áprika, Amianan nga Amerika, Abagatan nga Amerika, Antártika, Europa, ken Australia.[1]
Ti Plata a tektoniko ket isu ti heoliko a panagaramid ken panagadal iti panaggunay, panagdungpar ken panakabingbingay dagiti kontinente, a makunkuna idi a kontinental a panaganod.
Dagiti agnaed idiay Britaniko ken Irlanda ket sagpaminsan da a makunkuna ti Kontinental a Europa, nga daytoy ket, ti kangrunaan a daga ti Europa, a mailaksid ti Is-isla ti Britaniko,[2] Islandia ken dagiti sabsabali pay nga is-isla, a kas "ti Kontinente".
Panakaipalpalawag ken panagaramatUrnosen
Naipagbibinnagbagaan, a dagiti "kontinente ket maawawatan a dagitoy ket dadakkel, agnanayon, mapagtalken a bagbagi iti daga, nga umno a naisina babaen ti kaatiddag ti danum."[3] Adu kadagiti pito a kadawyan a mabigbigana kontinente ket mnainaganan babaen ti timpuyog ket saan a mapagtalken a bagbagai ti dagdaga a nailasin babaen ti danum. Ti pagalagadan a "dakkel" ket mapan iti arbitrario a panakaidasig: Ti Greenland, nga addan ti rabaw a kalawa a 2,166,086 kuadrado kilometro (836,330 sq mi) ket naipammategan a kas iti kadakkelan nga isla iti lubong, ngem ti Australia, iti 7,617,930 kuadrado kilometro (2,941,300 sq mi) ket makunkuna a maysa a kontinente. Kasta met, ti umno a pagalagadan nga ti tunggal maysa ket nasken nga agnaynayon a bagbagi ti dagdaga ket kadawyan a saan a maipanunutan babaen ti panakairaman iti kontinental a samang ken dagiti Is-isla a Kataawan, ken sinupiat babaen ti panakaidasi ti Amianan ken Abagatan nga Amerika a kas dagitoy ket dua a kontinente; ken/wenno ti Eurasia ken Aprika a kas dagitoy ket dua a kontinente, nga awan ti masna a panakaisina da babaen ti danum. Daytoy nga anomalia ket madanon na ti patingga no ti agnaynayon a bagbagi ti dagdaga iti Europa ken ti Asia ket maipammategan a dagitoy ket dua a kontinente. Dagiti kangrunaan a bagbagi ti dagdag iti lubong ket nasakupan babaen t imaymaysa, agnanayon a taaw ti lubong,a daytoy ket nabingbingay kadagiti kangrunaan a komponente iti taaw babaen dagiti kontinente ken sabsabali a pagalagadan ti heograpiko.[4][5]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Continents: What is a Continent?" [Dagiti Kontinente: Ania ti Maysa a Kontinente?]. National Geographic (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-06-29. Naala idi 2009-08-22.
Most people recognize seven continents—Asia, Africa, North America, South America, Antarctica, Europe, and Australia, from largest to smallest—although sometimes Europe and Asia are considered a single continent, Eurasia.[Kaaduan kadagiti tattao ket mabigbigan da dagiti pito a kontinente—Asia, Áprika, Amianan nga Amerika, Abagatan nga Amerika, Antártika, Europa, ken Australia, manipud ti kadakkelan aginggana ti kabassitan—nupay kasta sagpaminsan a ti Europa ken Asia ket naipanunutan a maymaysa a kontinente, ti Eurasia.]
- ^ Encarta World English Dictionary [Encarta Diktionario nga Inggles ti Lubong] (iti Ingles). Bloomsbury Publishing. 2007. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-12-11. Naala idi 2008-08-05.
- ^ Lewis, Martin W.; Wigen, Kären E. (1997). The Myth of Continents: A Critique of Metageography [Ti Mitolohia dagiti Kontinente: Mayasa a Kritiko iti Metaheograpia]. Berkeley: University of California Press. p. 21. ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2.
- ^ "Ocean" [Taaw]. Columbia Encyclopedia [Ti Ensiklopedia ti Columbia] (iti Ingles). New York: Columbia University Press. 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-03-03. Naala idi 20 Pebrero 2007.
- ^ "Land and Water on the Planet" [Panakaiwarwaras iti Daga ken Danum ditoy a Planeta]. UN Atlas of the Oceans [UN Atlas dagiti Taaw] (iti Ingles). 2004. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-02-28. Naala idi 20 Pebrero 2007.


text:
Seychelles
Nagsasabtan: 4°35′S 55°40′E / 4.583°S 55.667°E
Ti Seychelles (/seɪˈʃɛlz/ (dengngen); Pranses: [sɛʃɛl][5][6][7] wenno [seʃɛl][8]), opisial a ti Republika ti Seychelles (Ingles: Republic of Seychelles; Pranses: République des Seychelles; Kreol: La Repiblik Sesel), ket ti maysa a purpuro a pagilian nga isla iti Taaw Indiano iti akindaya nga igid ti Baybay Somali. Buklen daytoy dagiti 115 nga isla. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Victoria, ken 1,500 kilometro (932 mi) iti daya ti nagruna a daga ti Aprika. Dagiti sabali pay a kabangibang a pagilian nga isla ket mairaman ti Komoros, Madagascar, Maurisio, ken dagiti ballasiw-taaw a rehion ti Pranses iti Mayotte ken Réunion iti abagatan; ken ti Maldibas ken ti Purpuro Chagos (inadministro babaen ti Reino Unido a kas ti Teritotio ti Taaw Indiano ti Britaniko) iti daya. Ti nakarkulo a populasionna iti 98,462[9] ket ti kabassitan ti populasion iti ania man a naturay a pagilian iti Aprika.[10]
Saan idi a natagtagitao ti Seychelles sakbay a naduktalan dagiti Europeano idi maika-16 a siglo. Daytoy ket nakasango iti agbingbinglay nga interesado ti Pranses ken Britaniko aginggana idi napno a tinurayan ti Britaniko idi naladaw a maika-18 a siglo. Manipud idi nangirangrang iti wayawaya manipud iti Reino Unido idi 1976, napadur-as daytoy manipud iti kaaduan a kagimongan ti agrikultura iti naibatay iti panagtagilako ti agduduma nga ekonomia, nga ilasin babaen dagiti nga aktibidad iti serbisio, sektor ti publiko, ken turismo. Manipud idi 1976 aginggana idi 2015, dimmakel ti nominal a GDP iti ganggani a 700%, ken ti pagpadaan ti kapigsa ti panaggatang iti ganggani a 1600%. Manipud kadagiti naladaw a tawen ti 2010, nangiyaddang ti gobierbo a mangawis iti gangganaet a pagpuonan.
Ita nga aldaw, agpannakkel ti Seychelles iti kangatuan a nominal a GDP iti tunggal maysa a tao iti ania man a pagilian iti Aprika. Addaan daytoy iti maikadua a kangatuan nga Indise ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon iti ania man a pagilian iti Aprika kalpasan ti Maurisio. Maysa laeng daytoy kadagiti dua a pagilian ti Aprika a naidasig a kas maysa a nangato ti matgedan nga ekonomia babaen ti Banko ti Lubong (ti sabali ket ti Maurisio).
Ti kultura ken kagimongan ti Seychelles ket maysa nga eklektiko a panaglalaok dagiti impluensia ti Pranses, Britaniko, ken Aprikano, nga agraman iti ad-adu a kaudian a laok dagiti elemento ti Insik ken Indiano. Ti pagilina ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Kappon ti Aprika, ti Komunidad ti Panagrang-ay ti Akin-abagatan nga Aprika, ken ti Mankomunidad ti Pagpagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Population and Housing Census 2010 Report" (PDF) (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2014-05-14. Naala idi 2015-04-26.
- ^ a b c d "Seychelles" (iti Ingles). International Monetary Fund. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Oktubre 2017. Naala idi 8 Hunio 2017.
- ^ "GINI index" (iti Ingles). World Bank. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 21 Enero 2018. Naala idi 20 Enero 2018.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF) (iti Ingles). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ "Seychelles – English translation in German – Langenscheidt dictionary French-German" (iti Ingles, Aleman, ken Pranses). Naala idi 29 Disiembre 2018.
- ^ "Traduction : Seychelles – Dictionnaire français-anglais Larousse" (iti Ingles ken Pranses). Naala idi 29 Disiembre 2018.
- ^ "Seychelles | French » English | PONS" (iti Ingles ken Pranses). Naala idi 29 Disiembre 2018.
- ^ "English Translation of "Seychelles" | Collins French-English Dictionary" (iti Ingles ken Pranses). Naala idi 29 Disiembre 2018.
- ^ Mid-2020 National semi-annual estimate.
- ^ Anouk Zijlma (9 Hulio 2011). "Facts about Africa" (iti Ingles). Goafrica.about.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 4 Marso 2012. Naala idi 23 Marso 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Seychelles iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Seychelles manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- SeyGov, nagruna a portal ti gobierno
- Seychelles iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Seychelles
- Seychelles
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti purpuro ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian nga isla
- Is-isla ti Aprika
- Is-isla ti Taaw Indiano
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1976
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Pagsasao a Sama
Ti pagsasao a Sama, Sinama (ammo pay a kas Siyamal ken Bajau), ket ti pagsasao ti tattao a Sama ti Purpuro ti Sulu ken ti tattao a Bajau ti Sabah, Malaysia. Dagiti Sama ket maysa kadagiti kaaduan a naiwarwaras a tattao iti Abagatan a daya nga Asia.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Bingbingayen ti Ethnologue ti Sama kadagiti 4 a pagsasao babaen ti pannakaibatay iti panagsinnaranay a pannakaawat. Dagiti 4 pagsasao a Sama ket ti Akin-amianan a Sama, Tengnga a Sama, Akin-abagatan a Sama, ken Sinama Pangutaran manipud ti isla ti Pangutaran iti isla ti Jolo. Ti Jama Mapun, ti pagsasao manipud iti isla ti Mapun, dati nga ammo a kas Cagayan de Sulu, ket kabagian a pagsasao ken sagpaminsan pay a naibagbaga a kas Sinama. Dagitoy a pannakaidasig ket manmano a bigbigen babaen dagiti tattao a Sama a nagidasdasigda met ti Sama babaen ti purok wenno isla a nagtaudanna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akin-abagatan a Sama iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Tengnga a Sama iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Balangingi Sama iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Pangutaran Sama iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Inner Sulu Sama". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.