text:
Kristianidad
Ti Kristianidad (manipud iti Taga-ugma a Griego: Xpισtιavός Christianos[1]) ket maysa a namatmati ti maysa a dios ken Abraham a relihion[2] a naibatay iti biag panursuro ni Hesus a kas ti nairepresenta dagiti kanonikal nga ebanghelio ken dagiti dadduma pay a sinursuratan ti Baro a Tulag.[3] Ti panursurot ti pammati a Kristiano ket naamammoan a kas dagiti Kristiano.[4]
Dagiti Kristiano ket sapasap a namatmati kenni Hesus ket isu ti Dios Anak, ti Dios a nagbalin a tao ken ti mangisalakan ti nagtagitaoan. Gapu iti daytoy, dagiti Kristiano ket sapasapa a mangikungkuna kenni Hesus a ka ni Kristo wenno Mesias.[5] Ti ministro ni Hesus, sakripisio a panakatay, ken ti simmaruno a panagungar, ket kadawyan a maikunkuna a kas ti Ebanghelio a mensahe ("naimbag a damag"). Iti ababa, ti Enbanghelio ket damag iti Dios ti agnanayon a panagabak ti Ama kadagiti dakes ,[6] ken ti kari iti Pannakisalakan ken agnanayon a biag par iti amin a tattao, baben ti nailangitan a grasia.[7]
Iti sanaglubongan dagiti tallo a kadakkelan a grupo iti Kristianidad ket ti Romano Katoliko a Simbaan, ti simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, ken dagiti nadumaduma a denominasion iti Protestantismo. Ti Katoliko Romano ken Dumaya nga Ortodokso a patriarkado ket nagsisinada iti Daya–Laud a panagsisina iti 1054 AD, ken ti Protestantismo ket rimsua manipud iti Panagreporma a Protestante iti maika-16 a siglo, a nakisina manipud iti Simbaan a Romano Katoliko.[8]
Ti Kristianidad ket nangrugi a kas maysa a Hudio a sekta idi tengnga ti umuna a siglo.[9][10] Daytoy ket nagtaud manipd idiay Lebante a rehion ti Tengnga a Daya (moderno nga Israel ken Palestina), daytoy ket napardasan a naiwaras idiay Siria, Mesopotamia, Asia Minor ken Ehipto. Daytoy ket dimmakkel ti kinaadu ken impluensia kadagiti napalabas a siglo, ken idi gibus ti maika-4 a siglo isu daytoyen ti nagbalin nga opisial nga estado a simbaan ti Romano nga Imperio, a nangsuksukat kadagiti sabali a porma iti relhion a sinansanay babaen ti Romano a turay.[11] Idi las-ud ti Tengnga a Panpanawen, kaaduan idi kadagiti nabatbati iti Europa ket Nakristiano, a dagiti Kristiano ket sagpaminsanda pay a dakkel a relihioso a minoridad idiay Tengnga a Daya, Amianan nga prika, Etiopia[12] ken dagiti paset ti India.[13] Kalpasan ti Panawen ti Panagduktal, babaen ti misionario nga obra ken kolonisasion, ti Kristianidad ket naiwaras iti Kaamerikaan, Australasia, sub-Sahara nga Aprika, ken ti amin a sangalubongan.[14][15][16]
Dagiti Kristiano ket namatmatida a ni Hesus ket isu ti Mesias a naipadto iti Hebreo a Biblia. Ti pundasio ti Kristiano a teolohia ket naiyebkas kadagiti nasapa nga ekumeniko a kredo ti Kristiano a naglaon kadagiti panagtunton a kaaduan anaaw-awat babaen dagiti simmursurot iti Kristiano a pammati.[17] Dagitoy a propesion ket nangibagbaga a ni Hesus ket nagsagsagaba, pimmusay, ken naitabon idi, ken naungar manipud iti ipupusay tapno mangited ti agnanayon a biag kadagiti namatmati kanianan ken nagtaltalek kaniana para iti pammakawan kadagiti bukodda a basol (pannakaisalakan).[18] Intaltalinaayda pay a ni Hesus ket nainbagian a ngimmato iti langit nga idiay ketkaduan nga agturturay ni Dios ti Ama. Kaaduan kadagiti denominasion ket nagisursuro a ni Hesus ket agsublinto tapno ukomanna amin a nagtagitaon, ti sibibiag ken natay, ken mangited ti agnanayon a biag kadagiti sumursurot kaniana.[19] Isu ket naipanpanunotan a ti modelo iti maysa a nasingpet a biag, ken ti mangirakurak ken pisikal a inkarnasion iti Dios.[20]
Manipud iti nasapsapa ngem maika-21 a siglo, ti Kristianidad ket adda dagiti agarup a 2.2 bilion a namatmati.[21][22][23][24] Ti Kristianidad ket mangirepresenta ti agarup a maysa apagkatlo ti populasion ti lubong ken isu ti kadakkelan a relihion iti lubong.[25][26] Ti Kristianidad ket isu ti estado a relihion dagiti nadumaduma a pagilian[27] Kadagiti amin a Kristiano, 37.5% ket agnanaed idiay Kaamerikaan, 25.7% ti agnanaed idiay Europa, 22.5%ti agnanaed idiay Aprika, 13.1% ti agnanaed idiay Asia, 1.2% ti agnanaed idiay Oceania ken 0.9% ti agnanaed idiay Tengnga a Daya. Ti Kristianidad ket adda idi ti nangruna apapel iti panagsukog iti sub-Sahara ng a Aprika ken Lumaud a sibilisasion.[28][29][30][31][32]
Iti sangalubongan, dagiti tallo a kadakkelan a grupo ti Kristianidad ket ti Romano Katoliko a Simbaan, ti Simbaan ti Daya nga Ortodokso, ken dagiti nadumaduma a denominasion iti Protestantismo. Ti Romano Katoliko ken ti Daya nga Ortodokso a patriarkado ket nagsinada manipud idi panagsina ti maika-11 a siglo, ken ti Protestantismo ket rimsua idi las-ud ti Repormasion iti maika-16 a siglo, a nakisinnina manipud iti Simbaan ti Romano Katoliko.[33] Manipud idi nasapa maika-21 a siglo, ti Kristianidad ket isun ti kadakkelan a relihion iti lubong,[34][35] nga adda dagiti agarup a 2.2 bilion a sumursurot.[21][22][23][24]
Dagiti pammati[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno adda dagiti nangruna a paggigiddiatan iti panangipatarus ken kapanunotan iti Biblia no ania ti nakaibatayan ti Kristianidad, dagiti Kristiano ket nakibinningayda kadagiti agasmang ti pammati a tinengtengelda a kas kammasapulan iti pammatida.[36]
Demograpiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Nga adda iti agarup a 2.2 bilion a sumursurot[21][22][23] a naisinsina kadagiti tallo a sanga ti Katoliko, Protestante ken Ortodokso, ti Kristianidad ket isu ti kadakkelan a relihion iti lubong.[37] Ti Kristiano a bingay iti populasion ti lubong ket adda iti agarup a 33% para kadagiti kinaudi a sangkagasut a tawtawen, a mangibagbaga a maysa kada tallo a tao iti Daga ket Kristiano. Daytoy ket lappedanna ti kangrunaan a pannakaiyalis kadagiti demograpiko iti Kristianidad; dagiti dakkel a pannkaadu kadagiti agrangrang-ay a lubong (agarup a 23,000 tunggal maysa nga aldaw) ket kinuyoganen babaen ti adu a pannakaapday iti narang-ay a lubong, a kangrunaan idiay Europa ken Amianan nga Amerika (agarup a 7,600 tunggal maysa nga aldaw).[38] Daytoy ket isu pay laeng ti predominante a relihion idiay Europa, ti Kaamerikaan ken Akin-abagatan nga Aprika. Idiay Asia, daytoy ti katurayan a relihion idiay Georgia, Armenia, Daya a Timor ken ti Pilipinas.[39]Nupay kasta, daytoy ket naapapdayen kadagiti adu a lugar a mairaman ti Akin-amianan ken Lumaud nga Estados Unidos,[40] Ti Oceania (Australia ken Baro a Selanda), akin-amianan nga Europa (a mairaman ti Gran Britania,[41] Ti Eskandinabia ken dadduma pay a luglugar), Pransia, Alemania, dagiti probinsia ti Kanada iti Ontario, Britaniko a Columbia, ken Quebec, ken dagiti paset ti Asia (a naipangpangruna idiay Tengnga a Daya,[42][43][44] Ti Abagatan a Korea,[45] Ti Taiwan,[46] Ti Pilipnas ken Macau[47]). Ti populasion ti Kristiano ket saan a bumasbassit idiay Brasil, ti Akin-abagatan nga Estados Unidos[48] ken ti probinsia ti Alberta, Kanada,[49] ngem ti porsiento ket bumasbassit. Kadagiti pagilian a kas ti Australia[50] ken Baro a Selanda,[51] ti populasion ti Kristiano ket naapapday kadagiti bilang ken porsiento. Urayno dagiti naapapday a bilang, ti Kristianidad ket agtultuloy nga isu ti naturay a relihion iti Lumaud a Lubong, nga adda dagiti 70% ket Kristiano,[24] idiay Europa 76.2% ti populasion ket nangikedkeddeng kaniada a kas Kristiano,[52] ken 86.0% iti Kaamerikaan[53] ken 73.36% idiay Oceania ket agsansany pay iti Kristianidad.[24]
Nupay kasta, adu dagitikarismatiko a tignay a nagbalinen anasayaat a nabangon kadagiti paset iti lubong, a naipangpangruna idiay Arika, Latin nga Amerika ken Asia.[54][55][56][57][58] Ti mangiyununa a Saudi Arabiano a daulo ti Muslim a ni Sheikh Ahmad al Qatanni ket nagreporta idiay Aljazeera nga iti tunggal maysa nga aldaw 16,000 kadagiti Aprikano a Muslim ket mapmapan iti Kritianidad . Isu ket nagtunton a ti Islam ket makapukpukaw idi ti 6 a riwriw kadagiti Aprikano a Muslim iti tungngal maysa a tawen tapno agbalinda a Kristiano,[59][60][61][62][63] a mairaman dagiti Muslim idiay Alheria,[64] Pransia,[64] Iran,[65] India,[64] Morocco,[64] Russia,[64] and Turkey,[64][66] ken Tengnga nga Asia.[67][68] Nairepota pay a ti Kristianidad ket nadayeg kadagiti tao iti nadumaduma ataudan idiay India (a nagruna kadagiti Hindu),[69] ken Malaysia,[70] Mongolia,[71] Nigeria,[72] Bietnam,[73] Singapur,[74] Indonesia,[75][76] China,[77] Hapon,[78] ken Abagatan a Korea.[79]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Xpισtιavός "Kristianos" ket maysa a termino a naipayammo Acts 26:28 ti panagilawlawag kadagiti sumursurot kadagiti sursuro ni Hesukristo
- ^ Ti kasaaad ti Kristianidad a kas maysa a namatmati ti maysa a dios ket napaneknekan iti, kendagiti nadumaduma pay a nagtaudan, ti Katoliko nga Ensiklopedia (artikulo "Monotheism"); William F. Albright, Manipud iti Bato a Panawen iti Kristianidad; H. Richard Niebuhr; About.com, Rekusos dagiti MOnoteismo a Relihion; Kirsch, Dios a sumupiat kadagiti Dios; Woodhead, Maysa a Pangyuna ti Kristianidad; Ti Columbia nga Electroniko nga Ensiklopedia Monoteismo; Ti Baro a Diksionario iti Kultural a Pannakaammo ti panagbasa ken panagsurat, monoteismo; Baro a Diksionario iti Teolohia, Paul, pp. 496–99; Meconi. "Pagano a Monoteismo iti Naladaw a Taga-ugma". p. 111f.
- ^ BBC, BBC—Relihion ken dagiti Etiko 566, Kristianidad
- ^ The term "Kristiano" (Griego Xpισtιavός) ket immuna nga inusar para iti panakareperensia kadagiti disipulo ni Hesus idiay siudad iti Antioch[Acts 11:26] idi agarup a 44 AD, a kayatna a saoen ket "dagiti sumursurot kenni Kristo ". Ti nagan ket inted babaen dagitisaan a Hudio nga agtaeng idiay Antioch, baka ngata daytoy ket para iti panagsuron, kadagiti dsipulo ni Hesus. Iti Baro a Tulag dagiti nagan babaen a pinagtawtawagan kaniada ket "kakabsat", "ti mammmati", "napili", "dagiti santo", "namatmati". Ti kasapaan a nairehistro a panagusar ti termino a "Kristianidad" (Griego Xpισtιavισuός) ket babaen ni Ignasio iti Antioch, idi agarup a 100 AD. Kitaen ti Elwell/Comfort. Tyndale Diksionariuo ti Biblia, pp. 266, 828
- ^ Briggs, Charles A. Ti kammasapulan a Kristiano a pammati: ti nagtaudan, pakasaritaan ken panagipatarus dagiti Apostol ken kredo ti Nisea. Annakni C. Scribner, 1913. Books.Google.com
- ^ N. T. Wright, manipud iti Glosario iti Para iti Amin a serie, babaen ti artikulo a "Dagiti panagilawlawag ti Ebanghelio" ni Wright: "Ti kapanunutan iti 'naimbag a damag...'" "...ket kayatna a saoen ti inururay ti nabayag a panagballigi ni YHWH kadagiti kadaksan ken panagisalakanna kadagiti taona." http://thegospelcoalition.org/blogs/trevinwax/2008/09/04/gospel-definitions-nt-wright/
- ^ Surat para kadagiti Romano 6:23: "Para kadagiti tangdan iti basol ket panakatay, ngen ti nawara a regalo manipud iti Dios ket agnanayon a biag kenni Apo Hesukristo."
- ^ S. T. Kimbrough, ed. (2005). Ti Ortotodokso ken Wesleyana nga Ekritura Scriptural a panagawawat ket pannakasanay. St Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88141-301-4.
- ^ Robinson, Kammasapulan a Hudaismo: Ti Kompleto ng aAlagaden kadagiti Pammat, dagiti Ugali ken dagiti Ritos, p. 229.
- ^ Esler. Ti Nasapa Lubong ti Kristianidad. p. 157f.
- ^ Ti relihion iti Romano nga Imperio, Wiley-Blackwell, babaen ni James B. Rives, panid 196
- ^ Katoliko nga ensiklopedia Baro nga Idadateng
- ^ McManners, Oxford nga Nailustrado a Pakasaritaan ti Kristianidad', pp. 301–03.
- ^ Muslim-Kristiano a Pannakibiang. Unibersidad ti Amsterdam a Pagmalditan. 2006. ISBN 978-90-5356-938-2. Naala idi Oktubre 18, 2007.
Ti regget para iti ebanghalisasion kadagiti Kristiano ket kinaduaan pay babaen ti pannakaamo ati kaunaan a masolbar a problema ket no kasano ti panagserbi kadagiti adu a bilang dagiti baro a pangbaliwen. Kinuna ni Simatupang ket, no dagiti bilang ti Kristiano ket agdoble wenno agpatallo, isunga ti bilang dagiti ministro ket nasken a madoble ken maipatallo ken ti bilang ti laikado ket nasken a mapadakkel ken ti Kristiano a serbiso iti kagimongan babaen kadagiti eskuela, dagiti unibersidad, dagiti ospital ken dagiti pagulilaan , ket nasken a maipadakkel. Iti maipatinayon, para iti kaniana ti mision a Kristiano ket nasken a mairaman iti panagbinglay iti hustisia kadagiti pamay-an ken modernasisasion.
- ^ Fred Kammer (Mayo 1, 2004). Panagaramid ti Pammati a Hustisia. Paulist Press. ISBN 978-0-8091-4227-9. Naala idi Oktubre 18, 2007.
Dagiti teologo, dagiti obispo, ken dagiti agsersermon ket nagawawisda kadagiti komunidad ti Kristiano nga isuda ket mannakaawa koma a kas ti mannakaawa ti Diosda idi, a naiyunayunay a ti pannakaparsua idi ket para iti amin a nagtagitaon. Naala ken nagparang-ay kadagiti adu a bilang dagiti pannakainanganan dagiti peregrino no Kristo ken ti kammasapulan a rebbeng ti Kristiano kadagit napanglaw. Dagiti relihioso a kongregasion ken dagiti karismatiko a daulo ket nagiyaddangda ti panagrang-ay kadagiti adu a bilang dagiti patakder-ospital, dagiti hospisio para kadagiti peregrino, dagitii orpanato, dagiti papanan para kadagiti di naasawaan nga inna-a nkaibatayan ti pundasion para iti moderno a "dakkel a network dagiti ospital, dagiti orpanato ken dagiti eskuela, tapno makaserbi kadagiti napanglaw ken ti kagimongan."
- ^ Babbai ti Kristiano a Simbaan: Dagii Agsuksukog iti Tignay. Chalice Press. Marso 1994. ISBN 978-0-8272-0463-8. Naala idi Oktubre 18, 2007.
Kadagidiay tengnga a probinsia ti India nagipatakderda kadagiti eskuela, dagiti orpanato, dagiti ospital, ken dagiti simbaan, ken nagiwarwaras kadagiti mensahe ti ebanghelio dagiti zenana (maipanggep ti babbai).
- ^ Naipalplawag tapno maliklikan ti termino nga "ortodokso"
- ^ Sheed, Frank. Teolohia ken Sanidad. (Ignatius Press: San Francisco, 1993), pp. 276.
- ^ "Kristianidad". Dagiti Pannkaamo a Rekurso. Berkley a Sentro para iti Relihion, Kappia, ken Pannakibiang iti Lubong. Naala idi 2011-11-22.
- ^ McGrath, Kristianidad: Ti maysa aPangyuna, pp. 4–6.
- ^ a b c 33.2% iti 6.7 a bilion ti populasion ti lubong (babaen ti paset a 'Tattao') "World". CIA world facts.
- ^ a b c "Ti Listaan: Dagiti Kapardasana Dumakdakkela Relihion iti Lubong". foreignpolicy.com. Marso 2007. Naala idi Enero 4, 2010.
- ^ a b c "Dagiti Kangrunaan a Relihion a Nairanggo babaen ti Kadakkel". Adherents.com. Naala idi 2009-05-05.
- ^ a b c d ANALYSIS Disiembre 19, 2011 (2011-12-19). "Global a Kristianidad". Pewforum.org. Naala idi 2012-08-17.
- ^ Hinnells, Ti Routledge a Kumaduaan ti Panagadal ti Relihion, p. 441.
- ^ Zoll, Rachel (Disiembre 19, 2011). "Panagadal: Ti populasion ti Kristiano ket napnapan manipud idiay Europa". Associated Press. Naala idi 25 Pebrero 2012.
- ^ Kitaen ti Kristianidad#Demograpiko para iti pakaammo ken dagiti reperensia
- ^ Dagiti Relihion iti Sangalubongan a Kagimongan- Panid 146, Peter Beyer – 2006
- ^ Dagiti Naipakasaritaan a Serie ti Unibersidad ti Cambridge, Ti Maysa a Salaysay iti Lumaud a Sibilisasion iti Ekonomiko nga Aspetona , p.40: Ti Hebraismo, kasla iti Helenismo, ket naipangruna amin a banag idi iti panagrang-ay ti Lumaud a Sibilisasion; ti Hudaismo, a kas ti simmarunuan ti Kristianidad, ket adda ti saan a dagus iti panagsukog kadagiti kapanunotan ken moralidad dagiti lumaud a pagilian manipud idi panawen ti Kristiano.
- ^ Caltron J.H Hayas, Kristianidad ken Lumaud a Sibilisasion (1953),Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, p.2: A ti adda a naisangsangayan a langa iti bukodtayo a Lumaud a Sibilisasion— ti sibilisasion ti lumaud a Europa ken ti Amerika— ket nangruna a sinukog idi babaen ti Hudaeo – Graeko – Kristianidad, Katoliko ken Protestante.
- ^ Horst Hutter, Unibersidad ti New York, Panagsukog ti Kasakbayan:Baro a Turay ti Kararua ken ti Bukodna nga Asetikoa Panagsansanay ni Nietzsche (2004), p.111:dagiti tallo a nalatak apundador ti Lumaud a kultura, ni Sokrates, Hesus, and Plato.
- ^ Fred Reinhard Dallmayr, Dialogo Kadagiti Sibilisasion: Adda Dagiti Naindayegan a Boses ' (2004), p.22: Ti Lumaud a sibilisasion ket sagpaminsan pay a nailawlawagan a kas ti "Kristiano" wenno "Husio- Kristiano" a sibilisasion.
- ^ S. T. Kimbrough, ed. (2005). Pannakaawat ken panagsanay ti Ortodokso ken Wesleya a Nasantuan a Sinuratan. St Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88141-301-4.
- ^ Hinnells, Ti Routledge a Kakuyog ti Panagadal ti Relihion, p. 441.
- ^ Zoll, Rachel (Disiembre 19, 2011). "Adal: Ti populasion ti Kristiano aimmalis manipud idiay Europa". Associated Press. Naala idi 25 Pebrero 2012.
- ^ Olson, Ti Mosaiko ti Kristiano a Pamamti.
- ^ "Dagiti Kangrunaan a Relihion a Nairanggo babae ti Kadakkel". Dagiti Sumursurot. Naala idi 2007-12-31.
- ^ Werner Ustorf. "A missiological postscript", iti McLeod ken ni Ustorf (eds), Ti Pannakaapday iti Kristemdom idiay (Lumaud) Europa, 1750–2000, (Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2003) pp. 219–20.
- ^ Encyclopædia Britannica tabla dagiti relihion, babaen ti rehion. Naala idi Nobiembre 2007.
- ^ ARIS 2008 Reporta: Paset IA – Pannakatagikua. "Sukisok ti Relihioso nga Identipikasion ti Amerika 2008". B27.cc.trincoll.edu. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Baro a panabutos ti kapanunotan idiay UK ket mangipakpakita ti panagtultuloy a pannakarebba ti 'Kristendom'". Ekklesia.co.uk. 2006-12-23. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Barrett/Kurian.Ensiklopedia ti Kristiano ti Lubong, p. 139 (Britania), 281 (Pransia), 299 (Alemania).
- ^ "Dagiti Kristiano idiay Tengnga a Daya". BBC News. 2005-12-15. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Katz, Gregory (2006-12-25). "Ti kadi Kristianidad ket matmatayen idiay nakaipasngayan ni Hesus?". Chron.com. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Bilang dagiti Kristiano kadagiti ubbing a Koreano ket bimmassit babaen ti 5% tunggal maysa a tawen". Omf.org. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Ti Kristianidad ket maaw-awanen idiay Taiwan | American Buddhist Net". Americanbuddhist.net. 2007-11-10. Naala idi 2009-05-05.
- ^ Greenlees, Donald (2007-12-26). "A Gambling-Fueled Boom Adds to a Church's Bane". Macao: Nytimes.com. Naala idi 2011-06-30.
- ^ Barry A. Kosmin ken ni Ariela Keysar (2009). "AMERICAN RELIGIOUS IDENTIFICATION SURVEY (ARIS) 2008" (PDF). Hartford, Connecticut, USA: Trinity College. Naala idi 2009-04-01.
- ^ "Dagiti Relihion idiay Kanada—SEnso ti 2001". 2.statcan.ca. 2010-03-09. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Australiano a senso ti 2006 – Relihion". Censusdata.abs.gov.au. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Tabla 28, 2006 a Datos ti Senso – QuickStats a Maipanggep ti Kultura ken Identidad – Tabtabla.
- ^ ANALYSIS Disiembre 19, 2011 (2011-12-19). "Europa". Pewforum.org. Naala idi 2012-08-17.
- ^ ANALYSIS Disiembre 19, 2011 (2011-12-19). "Kaamerikaan". Pewforum.org. Naala idi 2012-08-17.
- ^ David Stoll, "Ti kadi Latin nga Amerika ket Agbalbalinen a Protestante?" pnaipablaak idiay Berkeley: Unibersidad ti California a Pagmalditan. 1990
- ^ Jeff Hadden (1997). "Pentekostalismo". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-04-27. Naala idi 2008-09-24.
- ^ Pew Forum on Religion and Public Life (2006-04-24). "Napaggunay babaen ti Espiritu: Pentekostal Pa Bileg ken Politika kalpasan ti 100 a Tawtawen". Naala idi 2008-09-24.
- ^ "Pentekostalismo". Britannica Concise Encyclopedia. 2007. Naala idi 2008-12-21.
- ^ Ed Gitre, Christianity Today Magazine (2000-11-13). "The CT Review: Pie-in-the-Sky Now".
- ^ "Aljazeera". Aljazeera.net. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Innem a riwriw kadagiti Aprikano a Muslim ket nagbalinda a Kristiano iti Tunggal Maysa a Tawen". Orthodoxytoday.org. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Naipablaak idi 12:00 AM. "Innem a Riwriw kadagiti Aprikano a Muslims ket pinanawandad ti Islam iti tunggal maysa a tawen". American Thinker. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Sumurok a Maysa a Riwriw a Muslim ket Mapan iti Kristianidad– MND". Mensnewsdaily.com. 2006-12-31. Naala idi 2010-11-19.
- ^ khadijabibi (2009-10-30). "Idiay Aprika, 6 a riwriw a muslim ket agbalin a Kristiano iti tunggal maysa a tawen". Chowk. Naala idi 2010-11-19.
- ^ a b c d e f Dagiti Muslims ket Sapsapulenda ni Kristo – ChristianAction
- ^ Gary Lane. "Dagiti Balay a Simbaan ket Amad-adu idiay Iran". Cbn.com. Naala idi 2012-08-17.
- ^ khadijabibi (2009-10-30). "35,000 a Moslems ketmapmapanda iti Kristianidad iti tunggal maysa a tawen idiay Turkia". Chowk.com. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Kitaen pay dagiti adu nga artikulo babaen ni Jeni Mitchell. "FREEradicals – Panagpunta kadagiti Kristiano idiay Tengnga nga Asia". Icsr.info. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Despite Government Set-backs, Christianity Is Alive in Central Asia". Opendoorsusa.org. 2011-11-30. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Kandhmal: 66 a porsiento ti populasion ti Kristiano a dumakdakkel kadagiti n 10 a tawtawen". Answerbag.com. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "160,000 Ket Rimmuar iti Hinduismo idiay Malaysia kadagiti 25 a Tawtawen". Christianaggression.org. 2005-05-16. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Dagiti Relihion idiay Mongolia". Mongolia-attractions.com. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Bariweswes dagiti Relihioso a Demograpiko – Pew Forum
- ^ "Annual Report on International Religious Freedom for 2005 – Bietnam". Departamento ti Estado ti Estados Unidos. 2005-06-30. Naala idi 2007-03-11.
- ^ "Kristianidad, kadakkelan nga iyaadu ti saan a relihioso a rehistro: Senso 2010". Newnation.sg. 2011-01-13. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Idiay Indonesia, a Baro a Tawen ti maysa a duog a panagsanay para kadagiti agtutubo a Kristiano". Webcitation.org. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Idiay Indonesia, dagiti Insik ket mapmapanda idiay simbaan". Nytimes.com. 2006-04-27. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Kristianidad 2010:ti panirigan manipud iti baro nga Atlas iti Global a Kritianidad". Goliath.ecnext.com. 2010-01-01. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Ti Kristianidad ket umad-adu idiay Hapon". Wnd.com. 2006-03-18. Naala idi 2012-08-17.
- ^ Landau, Christopher (2009-10-26). "AAgbalin kadi a Kristiano ti Abagatan a Korea?". BBC News. Naala idi 2012-08-17.
- Adu pay a mabasbasa
- Gill, Robin (2001). The Cambridge companion to Christian ethics. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-77918-9.
- Gunton, Colin E. (1997). The Cambridge companion to Christian doctrine. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-47695-X.
- MacCulloch, Diarmaid. Christianity: The First Three Thousand Years (Viking; 2010) 1,161 pages; survey by leading historian
- MacMullen, Ramsay (2006). Voting About God in Early Church Councils. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 0-300-11596-2.
- Padgett, Alan G.; Sally Bruyneel (2003). Introducing Christianity. Maryknoll, N.Y.: Orbis Books. ISBN 1-57075-395-4.
- Price, Matthew Arlen; Collins, Michael (1999). The story of Christianity. New York: Dorling Kindersley. ISBN 0-7513-0467-0.
- Ratzinger, Joseph (2004). Introduction To Christianity (Communio Books). San Francisco: Ignatius Press. ISBN 1-58617-029-5.
- Roper, J.C., Bp. (1923), et al.. Faith in God, in series, Layman's Library of Practical Religion, Church of England in Canada, vol. 2. Toronto, Ont.: Musson Book Co. N.B.: The series statement is given in the more extended form which appears on the book's front cover.
- Tucker, Karen; Wainwright, Geoffrey (2006). The Oxford history of Christian worship. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press. ISBN 0-19-513886-4.
- Wagner, Richard (2004). Christianity for Dummies. For Dummies. ISBN 0-7645-4482-9.
- Webb, Jeffrey B. (2004). The Complete Idiot's Guide to Christianity. Indianapolis, Ind: Alpha Books. ISBN 1-59257-176-X.
- Woodhead, Linda (2004). Christianity: a very short introduction. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press. ISBN 0-19-280322-0.
Dagti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Kristianidad iti Wikimedia Commons
- "Kristianidad". Encyclopædia Britannica Online.
- "BBC—Relhion ken Etika-Kristianidad". British Broadcasting Corporation. Naala idi 2008-01-03. Dagiti adu a bilang ti pangyuna nga artikulo iti Kristianidad.
- "Netzarim". - Ipindut iti Pakasaritaan a Museo' iti kanigid a pagpilian. Naala idi 2008-10-21. Ti taudan ti Kristianidad
- Adena, L. Ti 'Hesus a Kulto' ken ti Romano nga Estado iti Maikatlo a Siglo, Clio a Warnakan ti Pasaritaan, 2008.


c: text/html

text:
Imperio nga Otomano
Ti Imperio nga Otomano[dn 3] wenno Narimbaw nga Estado ti Otomano (Otomano Turko: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه Devlet-i ʿAliyye-yi ʿOsmâniyye[8] (ti pay عثمانلى دولتى Osmanlı Devleti),[dn 4] Moderno a Turko: Osmanlı Devleti wenno Osmanlı İmparatorluğu) ket maysa idi a Turko nga imperio a nagpaut manipud idi 27 Hulio 1299[9] aginggana idi 29 Oktubre 1923.[10]
Ti Imperio nga Otomano ket isu kadagiti kadakkelan ken kapautan nga imperio iti pakasaritaan; a daytoy nga Estado ti Otomano, ti politikana, supsupiat, ken kultura a tinawtawid ken ti maysa a nawatiwat a heograpia ket nagited daytoy ti maysa kadagiti kabayagan nga agnanayon a pannakasarita. Idi las-ud ti maika-16 ken maika-17 a siglo, iti kabilegan a panagsakupna babaen ti panagturay ni Suleiman ti Nadaeg , daytoy nga imperio ket isu kadagiti kabilegan nga estado iti lubong – maysa nga adu ti panaka-umili, adu ti pagsasao nga imperio a naibistrad manipud ti akin-abagatan a nagbedbeddengan iti Nasantuan a Romano nga Imperio aginggana kadagiti wayawaya iti Vienna, Naarian a Hungaria (moderno Eslobakia) ken ti Polako–Lituano a Mankomunidad iti amianan aginggana idiay Yemen ken Eritrea iti abagatan; manipud ti Arhelia iti laud aginggana ti Azerbaijan iti daya;[11] nga agtengtengngel ti kaaduan iti Abagatan a daya nga Europa, Akinlaud nga Asia ken Amianan nga Aprika.[12] Daytoy nga imperio ket naglaon kadagiti 32 probinsia ken dagiti dadduma pay a basalo nga estado, nga adda kadagitoy ket nasagepsepan iti dayta nga imperio, a dagiti dadduma ket naikkanda ti sabsabali a kita nga autonomia kadagiti sumaganan a sigsiglo.[dn 5]
A ti Konstantinopla a kas ti kapitoliona ken ti nawatiwat a panagtengngel kadagiti daga ti lawlaw ti Mediteraneo a labneng, ti imperio ket adda idi ti sentro kadagiti panagtigtignay a nagbaetan ti Akindaya ken Akinlaud a lublubong para kadagiti sumurok nga innem a siglo.
Kalpasan ti pannakabigbigan iti baro a Turko a parlamento (Nalatak a Nailian nga Asenblia iti Turkia) a naikuartel idiay Ankara, babaen ti Tulag iti Lausanne a napirmaan idi 24 Hulio 1923, ti Turko a parlamento ket nagirangarang idi 29 Oktubre 1923 ti panakabangon ti Republika ti Turkia a kas ti baro a Turko nga Estado a simmukat ken pormal a napatinggaan ti awanen nga Otomano nga Imperio, a nailinia iti tulag.[13][14][15][16][17][18][19][20] Ti Otomano a Kalipato ket naikkat idi 3 Marso 1924; dagiti turay ken tagikua ti Kalipato ket naiyalis idiay Nalatak a Nailian nga Asemblia iti Turkia.
Dagiti linaon
Ibabangon ti Otomano nga Imperio (1299–1453)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panakapaay ti Seljuk a Sultanato iti Rum (c. 1300), ti Anatolia ket nabingbingay idi kadagiti nadumaduma a nawaya nga estado, dagiti nakunkuna a Ghazi nga emirato. Babaen idi 1300, ti napakapsot nga Imperio a Bisantino ket kaaduan a napukawna dagiti Anatolia a probinsiana kadagiti sangapulo a Ghazi a prinsipalidad. Maysa kadagiti Ghazi nga emirato ket ndauloan babaen ni Osman I (nga isu ti nakaalaan ti nagan nga Otomano), anak ni Ertuğrul, ti asideg ti Eskişehir idiay lumaud nga Anatolia. Iti pundasion a mito a naiyebkas iti mediebal a Turko a sarita a naam-ammuan a kas ti "Tagtagainep ni Osman", ti ubing nga Osman ket naparegget idi nga agparukma babaen ti panagsirmata iti imperio (segun ti tagtagainepna, ti imperio ket maysa a dakkel a kayo a dagiti ramutna ket nagsaknap kadagiti tallo a kontinente ken dagiti sangana ket kinalubanna ti langit).[21] Segun ti tagtagainepna ti kayo, nga isu idi ti Imperio ti Osman, ket nagited ti uppat a karayan manipud kadagiti ramutna, ti Tigris, ti Euprates, ti Nilo ken ti Danubio.[21] Ti maipatinayon, ti kayo ket lininonganna ti uppat a kabanbantayan, ti Kaukaso, ti Tauro, ti Atlas ken ti Balkan .[21] Iti las-ud ti panagturayna a kas ti Sultan, ni Osman I ket inpaatiddogna ti prontera ti Turko a pagtaengan idiay igid ti Imperio a Bisantino.
Iti daytoy a paset ti panawen, ti pormal a Otomano a gobierno ket napartuat idi a ken nadaras a nagbalbaliw dagiti patakderna kadagiti sumaganad a kabibiag ti imperio. Ti gobierno ket nagus-usar ti legado nga entidad a nakunkuna a kas ti miho sa sistema, babaen dagiti relihioso ken etniko a minoridad ket napakabaelanda a mangimaton dagiti bukodda a pannakibiang nga adda dagiti adu a pannakawaya manipud ti sentro a panagtengngel.
Iti siglo kalpasan ti ipupusay ni Osman I, ti Otomano a turay ket nangrugi nga immatiddog idiay Mediteraneo ken Balkanes. Ti anak a lalaki ni Osman, a ni Orhan, ket natiliwna ti siudad ti Bursa idi 1324 ken inaramidna daytoy ti baro a kapitolio ti estado nga Otomano. Ti panakatnag ti Bursa ket nagbanagan daytoy ti panakapukaw ti Bisantino a panagtengngel ti Amianan a laud nga Anatolia. Ti nangruna a siudad ti Thessaloniki ketnatiliw idi manipud kadagiti Benisiano idi 1387. Ti panagballigi ti Otomano idiay Kosovo idi 1389 ket epektibo a nagmarka ti gibus ti Serbio a bileg iti daytoy a rehion, a nagidalan daytoy para iti Otomano a panagpadakkel idiay Europa. Ti Gubat iti Nicopolis idi 1396, a kaaduan a naipanunotan a kas ti naudi a dakkel a krusada iti Tengnga a Panawen, ket napaay a nagpasardeng ti panag-abanse dagiti nagballigi nga Otomano a Turko. Ti pannakaatiddog ti Turko a pagturayan idiay Balkanes, ti estratihiko a panagrukma iti Konstantinopla ket nagbalin a nagruna a gandat. Ti Imperio ket nagtengngel ti gangani kadagiti amin a dati a dagdaga ti Bisantino a nagpalikmut ti siudad, ngem dagiti Bisantino ket temporarioda a nabang-aranda idi rinaut ti Timur ti Anatolia idiay Gubat iti Ankara idi 1402. Isu ket nangala kenni Sultan Bayezid I a kas maysa a binaludan. Ti pannakatiliw ni Bayezid I ket nagkirokiro kadagiti Turko. Ti estado ket natnag iti maysa a sibil a gubat a nagpaut manipud idi 1402 aginggana idi 1413, a ti anak a lalaki ni Bayezid ket nakilablaban ti panakisinnarunona. Daytoy ket nagpatingga idi ni Mehmed I ket nagbali a kas ti sultan ken nagipasubli ti Otomano a bileg, a nagiyeg daytoy ti gibus ti Interregno.
Dagiti paset ti Otomano a teritorio idiay Balkan (a kas ti Thessaloniki, Masedonia ken Kosovo) ket temporario a napukaw kalpasan ti 1402, ngem dagitoy ket naipasubli met laeng babaen ni Murad II idi baetan ti 1430 ken 1450. Idi 10 Nobiembre 1444, ni Murad II ket inabakna dagiti buyot ti Hungaro, ti Polako ken Wallachia babaen ni Władysław III iti Polonia (ken ari pay ti Hungaria) ken János Hunyadi idiay Gubat iti Varna, nga isu daytoy ti naudi a Krusada iti Varna.[22][23] Kalpasan ti uppat a tawen, ni János Hunyadi ket nangisagana ti sabali pay a buyot (dagiti puersa ti Hungaro ken Wallachian ) tapno rautenna dagiti Turko, ngem isu ket inabak manen babaen ni Murad II idiay Maikadua a Gubat iti Kosovo idi 1448.
Ti anak a lalaki ni Murad II, ni Mehmed ti Agrukrukma, inurnosna manen ti estado ken ti milisia, ken nagipakita ti milisia a kalaingna babaen ti panagtiliwna ti Kontantinopla idi 29 Mayo 1453, iti edad a 21.
Militar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a militar a yunit ti estado nga Otomano ket maysa idi a buyot nga inurnos babaen ni Osman I manipud kadagiti tribu ti lallaki nga agtataeng kadagiti turod ti akinlaud nga Anatolia idi naladaw a maika-13 a siglo. Ti militar a sistema ket nagbalin a maysa a narikut nga organisasion idi rimmang-ay ti imperio. Ti Otomano a militar ket maysa a narikut a sistema ti panagkintos ken panagtengngel kadagiti suppiat. Ti kangrunaan a kuerpo ti Buyot mga Otomano ket mairaman ti Hanisaro, Sipahi, Akıncı ken Mehterân. Ti Otomano a buyot ket maysa idi kadagiti kalaingan a makilablaban a puersa ti lubong, nga isuda ti immuna a nagus-usar kadagiti muskete ken kanion. Dagiti Otomano a Turko ket nangrugrugida a nagus-usar kadagiti palkonete, a dagitoy ket ababa ngem nalawa a kanion, iti las-ud ti Sillong iti Konstantinopla (1422). Ti Otomano a kabaliero ket nagtaltalek iti kinapardas ken ti panaggungunay embes a ti nadagsen a kalasag, a nagususar kadagiti pana ket ababa nga espada nga agsaksakay kadagiti napardas a Turkoman ken Arabiano a kabalio (nagtaudan dagiti Puro a pakilumba a kabalio),[24][25] ken kankanayon nga agipakpakat kadagiti taktika a kapadpada kadagiti Mongol nga Imperio, a kas ti aginkukuna nga agsanod bayat nga agpalpalikmut ti puersa ti kabusor iti uneg ti immindayon a sukog a pormasion ken idi kuan ket pudnoda nga agraut. Ti panakapaay ti kalaing ti buyot ket nagbalin a nalawag manipud idi maika-17 a siglo ken kalpasan ti Nalatak a Turko a Gubat. Ti maika-18 a siglo ket nakakita ti bassit a panagballigi idiay Benisia, ngem idiay amianan ti Europeano a naestiluan buyot ti Rusia ket nagpilit kadagiti Otomano nga agibbet kadagiti daga.
Ti pannakamoderno ti Otomano nga Imperio idi maika-19 a siglo ket nangrugi iti milisia. Idi 1826 ni Sultan Mahmud II ket inikkatna dagiti kuerpo ti Hanisaro ken nangbangon ti moderno a buyot ti Otomano. NInagananna dagitoy a kas ti Nizam-ı Cedid (Baro nga Urnos). Ti Otomano a buyot ket isu pay ti immuna nga instituto a nangabang kadagiti ganganaet nga esperto ken nagipatulod kadgiti opisialna para iti panagsanay kadagiti Europeano a pagilian. Ti nagbanagan daytoy, ti tignay ti Katutubo a Turko ket nangrugi idi dagitoy a ubbing pay laeng ken baro a nasanay a lalaki ket nagsublida manipud kadagiti panagad-adalda.
Ti Otomano a Marina ket nawatiwat a nagparparawad ti panagpadakkel kadagiti teritorio ti Imperio idiay kontinente ti Europa. Isu ti nangirugi ti panagrukma ti Amianan nga Aprika, a nainayon ti Alheria ken Ehipto iti Otomano nga Imperio idi 1517. Iti rugi ti panakapukaw ti Alheria(1830) ken Gresia (1821), ti bileg ti Otomano a marina ken ti panagtengngel kadagiti adayo a ballasiw taaw a teritorio ket nagrugi a naapday. Sultan Abdülaziz (nagturay idi 1861–1876) ket nangpadas a nangibangon manen ti napigsa nga Otomano a marina, a nangipatakder ti kadakkelan a plota a dagiti dakdakkel laeng ket dagiti plota ti Britania ken Pransia. Ti pagaramidan ti barko idiay Barrow, Inglatera, ket isu ti immuna a nagaramid ti bukodna a submarina idi 1886 para iti Otomano nga Imperio.
Nupay kasta, ti agrebreba nga ekonomia ti Otomano ket saan a napaut a nakasaranay ti pigsa ti plota. Ni Sultan Abdülhamid II ket saan a nagtaltalek kadagiti almirante a kimmappon iti repormista a ni Midhat Pasha, ken nangitunton a ti dakkel ken nangina a plota ket awan banagna a mausar ti panagsuppiat kadagiti Ruso iti las-ud ti Ruso-Turko a Gubat (1877–1878). Kaaduan a indulinna ti plota idiay uneg ti Nabalitokan a Sara, nga idiay dagitoy a barko ket nalungsotda para kadagiti sumaganad a 30 a tawen. Kalpasan ti Katutubo a Turko Rebolusion idi 1908, ti Komite iti Kappon ken Rang-ay ket nagsukisok nga agparang-ay ti maysa a napigsa a puersa ti marina ti Otomano. Ti Pundasion ti Otomano a Marina ket nabangon idi 1910 tapno makagatang kadagiti baro a barko babaen kadagiti donasion ti publiko.
Ti pakasaritaan ti Otomano milisia a panagpatayab ket napetsaan manipud idi 1909 ti nagbaetan ti Hunio 1909 ken Hulio 1911.[26][27] Ti Otomano nga Imperio ket nangrugrugi a nangisagana dagiti immuna a pilotona ken eroplano, ken ti panakabangon ti Pagadalan ti Panagpatayab (Tayyare Mektebi) idiay Yeşilköy idi 3 Hulio 1912, ti Imperio ket nagrugrugi a nagisursuro kadagiti bukodna nga agpatpatayab nga opisial. Ti panakabangon ti Pagadalan ti Panagpatayab ket nangipardas ti panagra-ay ti programa ti milisia a panagpatayab, ken nagpaadu kadagiti bilang dagiti alistado, ken nagited kadagiti baro a piloto ti aktibo a papel iti Otomano a Buyot ken ti Marina. Idi Mayo 1913 ti immuna a naipangpangruna a Panagsanay ti Rekonosimiento a Programa ti lubong ket inrugi ti Pagadalan ti Panagpatayab ken ti immuna a sabalia rekonosimiento a dibision ket naipatakder. Idi Hunio 1914 ti maysa a baro nga akademia, ti Marina a Pagadalan ti Panagpatayab (Bahriye Tayyare Mektebi) ket nabangon idi. Ti irurugi ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ti modernisasion a pamay-ay ket kellaat a napasardeng. Dagiti eskuadron ti Otomano a panagpatayab ket nakilabanda kadagiti adu a sanguanan idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, manipud idiay Galicia idiay laud aginggana idiay Kaukaso idiay daya ken Yemen idiay abagatan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Artikulo 18 iti Batay-linteg iti 1876 nainaganan nga ti Turko ket isu ti ti opisial a pagsasao, saan nga Otomano; Artikulo 18: Ti maysa a masapul para iti panagtrabaho iti panagserbi ti Estado ti maysa nga Otomano ket nasken nga ammoda ti Turko, a daytoy ket isu ti opisial a pagsasao iti Estado. Tebâ'a-i Osmâniyenin hidemât-ı devlette istihdam olunmak için devletin lisân-ı resmîsi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır, Geoffrey L. Lewis, Ti panagreporman ti Tuko a pagsasao: Maysa a Didigra a Balligi, Oxford University Press, 1999, ISBN 978-0-19-823856-0, p. 16.
- ^ In Republika iti Ragusa a nasakupan babaen ti Otomano a panagsalaknib.
- ^ Kadawyan a nainaganan idi a ti "Imperio nga Otomano", ti "Turko nga Imperio", ti "Otomano a Kalipato" wenno kadawyan a "Turkia" babaen dagiti kontemporariona (manipud idi 1923, ti nagan a "Imperio nga Otomano" ket isu ti naisaguday tapno maliklikan ti panaka-allilaw ti Republika iti Turkia, kitaen ti Nagnagan iti Imperio nga Otomano).
- ^ A nagrugi manipud idi maika-19 a siglo, ti nagan a Osmanlı Devleti (Otomano nga Estado) ket nagbalin a nalatak kadagiti Otomano nga umili ken dagiti opisial. Sakbay ti panawen nga 1800, ti nagan a Osmanlı Devleti ket saan nga opisial a maus-usar, ngem dagiti rehistro ket agiparparang a daytoy a nagan ket inus-usar a saan a pormal babaen dagiti umili ti Otomano.
- ^ Ti imperio ket nakaala ti temporario a panagturay kadagiti ballasiw taaw a dagdaga babaen ti panagirangarang iti panamakatalek iti Otomano a Sultan ken Kalipa, a kas iti panagirangarang babaen ti Sultan iti Aceh idi 1565, wenno babaen ti tenmporario a panagala iti is-isla a kas iti Lanzarote idiay Taaw Atlantiko idi 1585, Turkish Navy Official Website: "Atlantik'te Türk Denizciliği"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Ensiklopedia Britanika, Vol.7, Inurnos babaen ni Hugh Chisholm, (1911), 3; Konstantinopla, ti kapitolio iti Turko nga Imperio...
- ^ Britannica, Istanbul:Nga idi napabangon ti Republika ti Turkia idi 1923, ti kapitolio ket naiyakar idiay Ankara, ken ti Konstantinopla ket opisial nanaganan manen nga Istanbul idi 1930.
- ^ Yücel Karadaş, Ziya Gökalp'te Şarkiyatçılık: Doğu'nun batıcı üretimi, Anahtar Kitaplar, 2008, p. 133. (iti Turko), Osmanlı devrinde resmi dil olarak kullanılan Osmanlıca ile halk arasında konuşulan Türkçe, söz konusu dönemde kullanılan dillerdir.
- ^ Şerafettin Turan, Türk Kültür Tarihi: Türk Kültüründen Türkiye Kültürüne ve Evrenselliğe, Bilgi Yayınevi, 1990, p. 59.(iti Turko), ...devlet kuruluşlarında kullanılan Arapça – Farsça – Türkçe karışımı Osmanlıca ile halkın konuştuğu Türkçe arasındaki uçurum giderek artarken, ...
- ^ Peter Turchin, Thomas D. Hall ken Jonathan M. Adams, "East-West Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio", Warnakan iti Sangalubongan a Sistema ti Panagsukisok Vol. 12 (no. 2), pp. 219-229 (2006).
- ^ Dündar, Orhan; Dündar, Erhan, 1.Dünya Savaşı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1999, ISBN 975-11-1643-0
- ^ Salaysay ti pannakaabak: ti milisia ti Otomano idiay Balkanes, 1912-1913, Edward J. Erickson, panid 59
- ^ "Otomano a kuarta nga adda ti Arabiko a naisuratan". Naala idi 2010-08-26.
- ^ "Maysa a grammatiko ti pagsasao a Turko". Archive.org. Naala idi 2011-11-06.
- ^ Temel Britannica, Ana Yayıncılık-Encyclopaedia Britannica, 1992, Cilt 18, Sh. 41-96; Türkiye. ISBN 975-7760-02-1
- ^ Stephen Turnbull, Ti Imperio nga Otomano 1326-1699, Dagiti Naken a Pakasaritaan, tom. 62, Dagiti Nasken a Pakasaritaan, 2003. [manipud kadagiti artikulo ti likud nga abbong]
- ^ "Manipud ti artikulo ti Imperio nga Otomano idiay Oxford nga Online nag Islamiko a Panagadal". Oxfordislamicstudies.com. 2008-05-06. Naala idi 2010-08-26.
- ^ Ti Sultanato ket naikkat idi 1 Nobiembre 1922. Mehmed VI, ti naudi nga Otomano a Sultan, ket pimmanaw manipud idiay Istanbul idi 17 Nobiembre 1922, a daytoy ket saanna a kayat a saoen a ti Otomano nga Imperio kompleto a nagpatingga ken nagipasardeng kadagiti amin a pamay-anna.
- ^ "Napno a testo ti Tulag itif Lausanne (1923)". Wwi.lib.byu.edu. Naala idi 26 Agosto 2010.
- ^ Böyle olunca, Türkiye, bu Devletin mirasçısı değildir; ona ardıl olan Devletlerden biridir., Seha Meray, Lozan Barış Konferansı, Tutanaklar-Belgeler (Ti Kappia a Konperensia ti Lausanne , Dagiti Minuto-Dagiti okumento), Cilt 1, Kitap 3, Ankara Üniversitesi, Siysal Bilgiler Fakültesi, 1973, p. 181. (iti Turko)
- ^ Douglas Arthur Howard, Ti pakasaritaan iti Turkia, Greenwood Publishing Group, 2001, ISBN 978-0-313-30708-9, p. 1
- ^ Ahmad Razavi, Kontinental a samang a deliminasion ken dagiti minaig a banbanag a maipapan ti taaw idiay Persiano a Golpo, Martinus Nijhoff Publishers, 1997, ISBN 978-90-411-0333-8, p. 149.
- ^ Alan Rush, Al-Sabah: Pakasaritaan ken Henealohia ti Agturturay a Pamilia ti Kuwait, 1752–1987, Ithaca Press, 1987, ISBN 978-0-86372-081-9, p. 44.
- ^ Elie Kedourie, Nationalismo idiay Asia ken Aprika, Routledge, 1974, ISBN 978-0-7146-3046-5, p. 49.
- ^ Michael Berenbaum, Abraham J. Peck, Paglaglagipan ti Holokausto a Museo ti Estados Unidos, Ti Holokausto ken Pakasaritaan: Ti Naammoan, Ti Di-naammuan, Ti Nasuppiatan, ken Ti Nausig manen, Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, 1998, ISBN 978-0-253-33374-2, p. 537.
- ^ a b c Lord Kinross, Dagiti Siglo ti Otomano (Morrow Quill Publishers: New York, 1977) p. 24.
- ^ Bodnar, Edward W. Ciriaco d'Ancona e la crociata di Varna, nuove prospettive. Il Veltro 27, nos. 1–2 (1983): 235–51
- ^ Halecki, Oscar, Ti Krusada iti Varna. New York, 1943
- ^ Milner Ti Godolphin nga Arabiano pp. 3–6
- ^ Wall Dagiti Nalatak nga AAgtaytaray a Kabalio p. 8
- ^ "Sarita ti Turko a Panagpatayab idiay 'Ti Turkia iti Umuna a Sangalubongan a Gubat' a website". Turkeyswar.com. Naala idi 6 Nobiembre 2011.
- ^ Hv. K. K. Mebs. ""Panakabangon" iti Turko nga Aero Puersa opisial a sapot a pagsaadan". Hvkk.tsk.tr. Naala idi 6 Nobiembre 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barkey, Karen. Empire of Difference: The Ottomans in Comparative Perspective. (2008) 357pp Amazon.com, excerpt and text search
- Davison, Roderic H. Reform in the Ottoman Empire, 1856–1876 (New York: Gordian Press, 1973)
- Deringil, Selim. The well-protected domains: ideology and the legitimation of power in the Ottoman Empire, 1876–1909 (London: IB Tauris, 1998)
- Findley, Carter V. Bureaucratic Reform in the Ottoman Empire: The Sublime Porte, 1789–1922 (Princeton University Press, 1980)
- Faroqhi, Suraiya N. The Cambridge History of Turkey (Volume 3, 2006) excerpt and text search, essays by scholars
- Faroqhi, Suraiya N. and Kate Fleet, eds. The Cambridge History of Turkey (Volume 2 2012) essays by scholars
- Finkel, Caroline. Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. John Murray, 2005. ISBN 0-7195-5513-2. [1], excerpt and text search
- Fleet, Kate, ed. The Cambridge History of Turkey (Volume 1, 2009) excerpt and text search, essays by scholars
- Goodwin, Jason. Lords of the Horizons: A History of the Ottoman Empire (2003) excerpt and text search
- Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power. Palgrave Macmillan, 2002. ISBN 0-333-61386-4.
- Inalcik, Halil and Quataert, Donald, ed. An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. 1995. 1026 pp.
- Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power (Palgrave Macmillan, 2002) ISBN 0-333-61386-4.
- Inalcik, Halil. The Ottoman Empire: 1300–1600 (Hachette UK, 2013)
- Inalcik, Halil, and Quataert, Donald, ed. An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. 1995. 1026 pp.
- Itzkowitz, Norman. Ottoman Empire and Islamic Tradition, University of Chicago Press, 1980) ISBN 0-226-38806-9
- Kasaba, Reşat, ed. The Cambridge History of Turkey (vol 4 2008) excerpt and text search vol 4 comprehensive coverage by scholars of 20th century
- Kinross, Patrick Balfour Baron, and John Patrick Douglas Balfour Kinross. The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire (Morrow, 1977)
- McCarthy, Justin. The Ottoman Turks: An Introductory History to 1923 1997 Questia.com, online edition
- McMeekin, Sean. The Berlin-Baghdad Express: The Ottoman Empire and Germany's Bid for World Power (2010)
- Nicolle, David. Armies of the Ottoman Turks 1300–1774 (Osprey Publishing, 1983)
- Palmer, Alan.. The Decline and Fall of the Ottoman Empire. (New York: Barnes and Noble, 1992) 306 p., maps. ISBN 0-87131-754-0
- Pamuk, Sevket. A Monetary History of the Ottoman Empire. 1999. 276 pp.
- Quataert, Donald. The Ottoman Empire, 1700–1922 (2005), standard scholarly survey excerpt and text search ISBN 0-521-54782-2.
- Shaw, Stanford J., and Ezel Kural Shaw. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Vol. 1, 1977.
- Sicker, Martin. The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna (Praeger Publishers, 2000) online
- Sicker, Martin. The Islamic World in Decline: From the Treaty of Karlowitz to the Disintegration of the Ottoman Empire (Praeger, 2001) online
- Somel, Selcuk Aksin. Historical Dictionary of the Ottoman Empire. (2003). 399 pp.
- Stone, Norman "Turkey in the Russian Mirror" pages 86–100 from Russia War, Peace and Diplomacy edited by Mark & Ljubica Erickson, Weidenfeld & Nicolson: London, 2004 ISBN 0-297-84913-1.
- Uyar, Mesut; Erickson, Edward (2009). A Military History of the Ottomans: From Osman to Atatürk. ISBN 978-0-275-98876-0.
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "nasken ti nagan ti artikulo". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Imperio nga Otomano iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Halldór Laxness
Ni Halldór Kiljan Laxness [ˈhaltour ˈcʰɪljan ˈlaxsnɛs] ( denggen) (naipasngay a kas ni Halldór Guðjónsson) (23 Abril 1902 – 8 Pebrero 1998) ket maysa idi nga Islandes a mannurat iti maika-20 a siglo. Iti kabibiagna ni Laxness ket nagsursurat kadagiti daniw, artikulo para kadagiti warnakan, pabuya ti teatro, managbaniaga a literatura, ababa a sarsarita, ken dagiti nobela. Dagiti nakaimpluensia kaniana kadagiti panagsursurat na ket mairaman ni August Strindberg, Sigmund Freud, Sinclair Lewis, Upton Sinclair, Bertolt Brecht ken ni Ernest Hemingway.[1] Idi 1955 nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura, isuna laeng ti tao a nanipud idiat Islalandia ti nangabak iti daytoy a premio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Halldór Guðmundsson, Ti Islandes: maysa a biograpia ni Halldór Laxness. McLehose Press/Quercus, Londres, panid.49,117,149,149,238,294


text:
John Locke
Ni John Locke FRS ( /ˈlɒk/; 29 Agosto 1632 – 28 Oktubre 1704), kaaduan a naamammoan a kas ti Ama ti Klasiko a Liberalismo,[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Locke, John. Ti Surat a Maipanggep ti Panakaipatuboy Routledge, New York, 1991. p. 5 (Pangyuna)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni John Locke iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni John Locke iti Wikisource (iti Ingles)
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni John Locke iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
LEKSION 1
Ti Sekreto a Kayattayo a Maammuan
Adda kadin sekreto a naibaga kenka?— * Ibaga ti Biblia ti maysa a “sagrado a palimed” wenno sekreto. Sagrado dayta ta naggapu iti Dios ken saan nga ammo dagiti tattao. Kayat met a maammuan dayta dagiti anghel. Kayatmo kadi met a maammuan dayta?—
Ania ngata ti kayat a maammuan dagiti anghel?
Idi un-unana, pinarsua ti Dios ti umuna a lalaki ken babai. Adan ken Eva ti naganda. Inikkan ida ti Dios iti napintas a pagyanan a naawagan iti hardin ti Eden. No nagtulnogda iti Dios, naaramidda koma a paraiso ti intero a daga. Kaduada koma ti annakda a nagyan iti Paraiso iti agnanayon. Ammom kadi no ania ti inaramid da Adan ken Eva?—
Saan a paraiso ti paggigianantayo ita gapu ta nagsukirda iti Dios. Ngem imbaga ti Dios nga aramidenna a napintas a lugar ti intero a daga. Kayat met ti Dios nga agbiagtayo iti agnanayon ken naragsaktayo. Kasano nga aramiden ti Dios dayta? Nabayag a saan nga ammo dayta dagiti tattao. Sekreto idi dayta.
Idi immay ni Jesus ditoy daga, adu pay ti insurona maipapan iti dayta a sekreto. Maipapan dayta iti Pagarian ti Dios. Imbagana kadagiti tattao nga ikararagda nga umay ti Pagarian. Ngamin, dayta ti usaren ti Dios tapno aramidenna a napintas a paraiso ti intero a daga.
Kayatmo kadi a maammuan dayta a sekreto?— Laglagipem a dagiti laeng agtulnog ken Jehova ti agbiag iti Paraiso. Adu ti estoria ti Biblia maipapan kadagiti lallaki ken babbai a nagtulnog ken Jehova. Kayatmo kadi a maam-ammo ida?— Adalenta ti maipapan kadakuada ken no kasano a matuladta ida.
BASAEM ITI BIBLIAM
^ par. 3 Iti intero nga estoria, adda makitam a kastoy a marka (—) kalpasan dagiti saludsod. Ipakitana a sumardengka ket bay-am a sumungbat ti anakmo.


text:
LEKSION 14
Anni ira Eskuela Para ta Payunir?
Kilala i Saksi ni Jehova ta pattudduda tu Biblia. Egga ira teokratiko nga eskuela nga massanay ta ngaming-tiempo nga tagalaygayya ta Pappatulan tapenu matuppalda tu mapia i ministerioda.
Pioneer Service School. Nu tangaragun ngana i regular pioneer, puede yayya me-enrol ta annam-aggaw nga kurso. Makua yaw ta aranni nga Kingdom Hall. Gakkag na yaw nga eskuela tu uffunan i payunir nga mas maddukko kani Jehova. Mabbaling tu mas epektibo ta ngaming nga aspeto na ministeriona anna itulutuloy i matalo nga serbisiu.
School for Kingdom Evangelizers. Dua-vulan yaw nga kurso nga massanay tu ekspiriensiadu ira nga payunir nga sigga-anugu masserbi ta tanakuan nga lugar. Gitta na ikagkagida, “Egga nga taw! Idob ma!” Parigadda i kadakallan nga Ebanghelisador nga nasserbi ta davvun, si Jesu-Cristo. (Isaias 6:8; Juan 7:29) Mawag tu masanay ira ta simple nga pattolay ta arayyu nga lugar. Puede nga neruma i kultura, klima, anna makang ira ta naggafuanadda. Baka mawag paga tu maggigiammu ira tu bagu nga lengguahe. Makoffun i eskuela ta magedad tu 23 adde ta 65 nga babbagitolay, mammaginganay anna natawan tapenu mapeggan ira tu makasta nga espiritualidad. Mammuadda taw nu kunnasi ituppal i asaymentda. Makagigiammu ira gapa tu skill nga makoffun tapenu mas meyusa ira ni Jehova anna na organisasionna.
Watchtower Bible School of Gilead. Ta Hebreo, i termino nga “Gilead” egga koneksionna ta termino nga “Saksi.” Ta nepammegafu na Gilead ta dagun 1943, maturu 8,000 nga nabaling nageskuela taw i nadog nga misionero nga mallayyagayya “ta ngaming nga totolay ta tanga-ravvunan.” (Kingngua 13:47) Talaga makakkasta i resultana. Ta ollu nga dattal na misionero ira ta Peru, awan paga tu kongregasion. Ngem ta maddaggun egga ngana maturu nga 1,000. Ta pinammegafu na passerbi na misionero ira ta Japan, awan paga tu mafulu na Saksi tari. Ngem, ta maddaggun maturu nga 200,000 ngana. Magigiammu tu mapia i Uvovug na Dios ta lima-vulan nga kurso ta Gilead. Maimbita taw nga eskuela i massesserbi bilang special pioneer onu field missionary, massesserbi ta panga nga ofisina (branch office) anna manangngal ta sirkito (circuit overseer). Kuruga masanay ira tapenu mas malladda anna mapatuyag i trabahu nga pangilayyagayya.
Anni gakkag na Pioneer Service School?
Sinni i puede nga maggigiammu ta School for Kingdom Evangelizers?


text:
Temperatura
Ti temperatura ket isu ti numeriko a panagrukod ti pudot wenno lamiis. Ti panagrukodna ket ti panagtakuat ti radiasion ti pudot wenno partikula wenno kinetiko nga enerhia, wenno babaen ti adu a panagkukua ti maysa a termometriko a material. Daytoy ket mabalin a makalibrado kadagiti nadumaduma a gantingan ti temperatura, Celsius, Fahrenheit, Kelvin, kdpy. Ti kammasapulan a pisikal a panangipalawag ti temperatura ket maited babaen ti termodinamika.
Dagiti panagrukod babaen ti bassit a termometro, wenno babaen ti panagduktal ti radiasion ti pudot, ket mabalin a mangipakita a ti temperatura ti maysa a bagi ti material ket mabalin nga agdumduma manipud kadagiti panawen wenno luglugar iti kauneganna. Kas pagarigan, ti kimat ket mabalin a mangipapudot ti bassit a paset ti tangatang a napudpudot ngem ti rabaw ti Init.[1] No dagiti panagbalbaliw ket mapasamak a napardas , wenno bassit unay ti baetanda, iti kaunegan ti maysa a bagi, daytoy ket mabalin nga imposible ti mangaiplawag ti temperaturana.
Iti kaunegan ti maysa a bagi a saan a makisinnukat ti enerhia wenno banag kadagiti kaarubayanna, ti temperatura ket gaganay nga agbalin nga agpapada iti espasio kadagiti mapalabas a panawen. No ti dalan a salputen laeng iti pudot ket nakalukat ti baetan ti dua a bagbagi, ti enerhia ket kankanayon a maidagdagus a mangiyalis a kas pudot manipud ti napudpudot a bagi iti nalamlamiis. Ti kapardas ti pannakaiyalis ket depende iti termal a konduktibidad iti dalan wenno ti pagbeddengan a baetanda . Ti baetan ti dua a bagbagi nga addaan ti agpada a temperatura, awan ti agayus a pudot. Dagitoy a bagi ket makunkuna nga adda iti termal nga ekuilibrio.
Ti kinetiko a teoria ket makaidaton ti napateg ngem limitado a pakabilangan iti panagkukua dagiti material kadagiti mikroskopiko a sistema. Daytoy ket mangipakita ti patingga a temperatura a kas kapadpada ti pateg ti natimbeng a kinetiko nga enerhia dagiti pugto a mikroskopiko a panaggunay dagiti bukodda a konstituento a mikroskopiko a partikula a kas dagiti elektron, dagiti atomo, ken dagitimolekula.
Ti teoretiko a kalamiisan a temperatura ket makunkuna iti patingga a sero. Daytoy ket mabalin a masabat ngem saan a mabalin amaabutan iti pudno a pisikal a sistema. Daytoy ket maibagbaga babaen ti 0 K iti Kelvin a gantingan, −273.15 °C iti Celsius a gantingan, ken −459.67 °F iti Fahrenheit a gantingan. Iti banag a patingga a sero, dagiti panaggunay dagiti mikroskopiko a konstituente ket bassit laeng .
T temperatura ket nangruna kadagiti amin a a pagobraan ti masna a siensia, a mairaman ti pisika, heolohia, kimika, dagiti atmosperiko a siensia ken biolohia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chang, Hasok (2004). Inventing Temperature: Measurement and Scientific Progress. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-517127-3.
- Zemansky, Mark Waldo (1964). Temperatures Very Low and Very High. Princeton, N.J.: Van Nostrand.
- T. J. Quinn (1983), Temperature, Academic Press, Londres.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Temperatura iti Wikimedia Commons
- Ti maysa nga elementaria a pangyuna iti temperatura (iti Ingles)
- Ania kadi ti Temperatura? (iti Ingles)
- manipud ti Estado nga Unibersidad ti Oklahoma (iti Ingles)
- Ti natimbeng a tinawen a temperatura babaen ti pagilian (iti Ingles)


text:
Pakadagupan iti 2016
Sanga nga Opisina Dagiti Saksi ni Jehova: 89
Bilang Dagiti Pagilian a Nagreport: 240
Bilang Dagiti Kongregasion: 119,485
Timmabuno iti Memorial iti Intero a Lubong: 20,085,142
Nakiraman iti Memorial iti Intero a Lubong: 18,013
Kangatuan a Bilang Dagiti Agibumbunannag iti Pagarian: 8,340,847
Promedio nga Agibumbunannag a Mangaskasaba iti Kada Bulan: 8,132,358
Porsiento ti Irarang-ay no Idilig iti 2015: 1.8
Bilang Dagiti Nabautisaran: 264,535
Promedio a Bilang ti Auxiliary Pioneer iti Kada Bulan: 459,393
Promedio a Bilang ti Regular ken Special Pioneer iti Kada Bulan: 1,157,017
Dagup ti Oras a Nabusbos iti Ministerio: 1,983,763,754
Promedio a Bilang ti Panangyadal iti Biblia iti Kada Bulan: 10,115,264
Iti 2016 a tawen serbisio, nasurok a $213 a milion ti nagastos dagiti Saksi ni Jehova para kadagiti special pioneer, misionero, ken manangaywan iti sirkito. Iti intero a lubong, adda 19,818 nga ordinado a ministro nga agserserbi kadagiti sanga nga opisina. Miembroda amin iti Worldwide Order of Special Full-Time Servants of Jehovah’s Witnesses.


text:
Gambia
Ti Gambia (i/ˈɡæmbi.ə/), opisial nga Islamiko a Republika ti Gambia[3][4][5] wenno Republika ti Gambia,[6][7][8] ket ti pagilian idiay Laud nga Aprika nga intero a napalikmutan babaen ti Senegal malaksid ti igid ti baybayna iti Taaw Atlantiko iti akinlaud a patinggana. Daytiy ti kabassitan a pagilian iti nangruna a daga ti Aprika.[9]
Ti Gambia ket mabirukan iti dua bangir ti Karayan Gambia, ti nakainaganan ti pagilian, nga agyus babaen ti tengnga ti Gambia ken agayus idiay Taaw Atlantiko. Ti kalawana ket 10,689 kuadrado kilometro (4,127 sq mi) ken addaan iti populasion iti 1,882,450 manipud iti senso idi Abril 2013 (probisional). Ti Banjul ket isu ti kapitoliona, ken dagiti kadakkelan a siudad ket ti Serekunda ken Brikama.
Makibinningay ti Gambia kadagiti historikal a taudanna kadagiti dadduma nga adu a pagilian ti Laud nga Aprika iti panagtagilako ti aadipen, ken isu idi ti kangrunaan a gapu iti pannakaikabil ken pannakaibati ti kolonia idiay Karayan Gambia, ken immuna daytoy nga inaramid babaen dagiti Potuges, idi las-ud ti panawen nga ammo idi a kas ti A Gâmbia. Kalpasanna, idi 25 Mayo 1765,[10] Ti Gambia ket inaramid idi a kas parte ti Imperio a Britaniko idi pormal a nagtakem ti gobierno, ken nangbangon iti Probinsia ti Senegambia. Idi 1965, Nakagun-od ti Gambia iti wayawaya babaen ti panangidaulo ni Dawda Jawara, ken nagturay isuna aginggana idi nagturay ni Yahya Jammeh iti kudeta idi 1994.
Ni Adama Barrow ket nagbalin a ti maikatlo apresidente ti Gambia idi Enero 2017, kalpasan ti panangatiwna kenni Jammeh iti panagbubutos idi Disembre 2016.[11] Kinaunaan a saan nga inawat ni Jammeh dagiti resulta, a nagggappuan ti diidgra ti batay-linteg ken ti pannakibinag ti militar babaen ti Komunidad ti Ekonomia dagiti Estado ti Laud nga Aprika, ken nagresultaan ti panageksilona.[12][13]
Ti ekonomia ti Gambia ket kaaduan iti panagtalon, panagkalap, ken naipangpagruna iti turismo. Idi 2008, agarup a pagkatlo iti populasion ket agbibigda iti baba ti linia ti kapanglaw iti sangalubongan iti US$1.25 iti tunggal maysa nga aldaw.[14]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "The Gambia". International Monetary Fund. Naala idi 17 Abril 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ The Islamic Republic of The Gambia Launches the AU Campaign to End Child Marriage in Africa, African Union, 16 Hunio 2016. Naala idi 15 Disiembre 2016.
- ^ United Nations Member States, United Nations, Naala idi 15 Disiembre 2016
- ^ Country names, Foreign & Commonwealth Office of the United Kingdom, Naala idi 15 Disiembre 2016
- ^ Republic of the Gambia, Office of the President
- ^ CIA World Factbook
- ^ http://gambiaembassy.us/the-country/ Gambia Embassy in Washington DC]
- ^ Hoare, Ben. (2002) The Kingficher A-Z Encyclopedia, Kingfisher Publications. p. 11. ISBN 0-7534-5569-2.
- ^ Hughes, Arnold (2008) Historical Dictionary of the Gambia. Scarecrow Press. p. xx. ISBN 0810862603.
- ^ Wiseman, John A. (2004) Africa South of the Sahara 2004 (33rd edition): The Gambia: Recent History, Europa Publications Ltd. p. 456.
- ^ "Gambia's Yayah Jammeh confirms he will step down". Al Jazeera. 2017-01-20. Naala idi 2017-01-21.
- ^ Ramsay, Stuart (22 January 2017). "Former Gambia leader Yahya Jammeh flies into political exile" (iti Ingles). Sky News. Naala idi 23 Enero 2017.
- ^ Human Development Indices, Table 3: Human and income poverty, p. 35. undp.org
Dagit silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Gambia iti Wikimedia Commons
- Gambia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1965
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Techbp, naamoak sika idjay TGP. Ada ti tutorial mo didjay basit nga DIY pedal board. What happened anyway to that site?
Adda ti basit met nga music store idjay Bagiuo. Musar ti nagan nya. Halos Fernando met ti ilaklako.
Ei!!! Aywen gayam hehe! Hmmm awan padre ngem nu kelangan diyay materials nga nausar isu maiprovide ko kenka hehe, nalaka met padre basta kumpleto ah ti tools mo, lagare, drill, hammer, screw driver - dayta napanen! hehe.
Wen garud biglaan nga napukaw, gatangek kuma idi ta in for sale na jay site ngem nagkataon nga awan budget ko idi sayang...
Aywen Musar gayam, ada met jay La Union Iskala ada DND guitars da
Amang ko, naggapu Abra.. Nanang ko, naggapu Mountain Province..
Siak, dimakkel ken limmakayak ditoy Benguet-Baguio Area..
Napanak jay Audiophile SM North tapnu laeng kitaek daydiay Ibanez TSA15 ta, ayna aya, nagpintas kulor na. Nagpudaw. Nagdakkel. Ken kasayaatanna, TUBE amp.. Ayna aya ta awan ti immanay nga kwartak.. Ngem maalak tu met laeng.. Urnong urnong la bassit... Tapnu haan agunget ni Baket ko..
Aaay isu?! KEt naggiyan ak met Baguio idi, 4 years nak ijay, ada bale balay ni lolang ko ijay Mines View, kadenna mismo ti Good Sheperd Convent hehe.
Sus mayat ta GAS mo padre ah. Manu aya jay Ibanez TSA15 da?


text:
Mindanao
Ti Mindanao ( /mɪndəˈnaʊ/ min-də-NOW) ket isu ti maikadua a kadakkelan ken kadayaan nga isla iti Filipinas. Isu pay daytoy ti nagan ti maysa kadagiti tallo a grupo nga is-isla iti daytoy a pagilian, a nakabuklan ti isla iti Mindanao ken dagiti babbabassit a nakapalikmut nga is-isla. Dagiti sabali a dua ket ti Luzon ken ti Visayas. Ti isla iti Mindanao ket makunkuna a Ti Daga iti Kari. Ti Mindanao ket isu laeng ti lugar idiay Filipinas nga addan ti kaaduan Moro. Ti Siudad ti Davao ket isu ti de facto a kapitolio ti Mindanao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities" (PDF). 2010 Census and Housing Population. National Statistics Office. Naala idi 15 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Damdamag-Mindanao
- Amir Butler: The Moro Struggle for Independence
- Datos ti heograpia a mainaig iti Mindanao iti OpenStreetMap


text:
Pakasaritaan
Ti pakasaritaan (manipud ti Griego ἱσtopίa - historia, a kayatna a sawen ket "panagsukimat, pannkaammo a naala babaen ti panagsukimat"[1]) ket maysa a sapasap a termino a mangibaga ti napalabas a paspasamak ken ti pay pannkaduktal, panangurnong, panagurnos, ken panangipakita ti pakaammo a maipanggep kadagitoy a pasamak. Daytoy a termino ket mangiraman ti kosmiko, heolohiko, ken pakasaritaan ti organiko, ngem kankanayon a maibagbaga ti kayatna a sawen ti pakasaritaan ti nagtagitaoan. Dagiti eskolar nga agsursurat ti pakasaritaan ket tinawtawagan a kas dagiti historiador.
Ti pakasaritaan ket mabalin pay a mangitudo ti akademiko a disiplina a daytoy ket agus-usar ti naratibo tapno mangkita ken mangusig ti panagsasaruno dagiti napalabas a paspasamak, ken padasenna a kitaen dagiti tabas ken gapuanan ken nagbanagan a panagikeddeng kadagitoy.[2][3]
Dagiti historiador ket sagpaminsanda a sinupsuppiatan ti kasasaad ti pakasaritaan ken ti serbina babaen ti pannakitungtungan ti panagadal ti disiplina a kas ti kabukbukodanna a gibus ken ti pamay-an ti panangited ti "perspektibo" kadagiti agdama a parikut.[2][4][5][6]
Dagiti sarita a sapasap iti naisangsangayan a kultura, ngem saan a nasuportaran babaen dagiti akinruar a taudan (a kas dagiti sarsarita a maipanggep kenni Ari Arturo) ket kadawyanda a naidasig a kas kultural a tawidan wenno dagiti sarsarita, gapu ta dagitoy ket saanda a suportaran ti "desinteresado a panagsukimat" a nasken iti disiplina ti pakasaritaan.[7][8] Dagitipasamak nga adda sakbay ti naisursurat a rehistro ket naipanpanunotan a kas dagiti kaskbayan a pakasaritaan.
Ni Herodoto, ti maika-5 a siglo B.C. a Griego a historiador ket isu ti naipanpanunotan a kas ti "ama ti pakasaritaan", ken, mairaman ti kontemporariona a ni Tucidides, ket nangtulongda a nangporma kadagiti pundasion para iti moderno a panagadal ti pakasritaan ti nagtagitaon. Dagiti impluensiada ket timmulong a nagparang-ay kadagiti nadumaduma a kita ti panangipatarus ti kasasaad ti pakasaritaan a nagbalbaliw kadagiti napalpalabas a siglo ken agtultuloy nga agbalbaliw tatta nga aldaw. Ti moderno a panagadal ti pakasaritaan ket adu ti pannakasakupna, ken mangiraman ti panagadal kadagiti naisangsangayan a rehion ken ti panagadal kadagiti topiko wenno tematiko nga elemento ti naipakasaritaan a panagsuksukimat. Kankanayon a ti pakasaritaan ket naisursuro a kas paset ti kangrunaan ken sekondario nga edukasion, ken ti akademiko a panagadal ti pakasaritaan ket maysa a nangruna a disiplina kadagiti Unibersidad a panagad-adal.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naggapuan manipud iti *weid- "ammo" wenno "kitaen" ket naikeddeng manipud "iti naaramid manen nga etimon ti wid-tor ["ti maysa a makaammo"] (a maipada iti Ingles ti wit) ti supiho a sero-grado a porma ti PIE a ramut*weid- 'kitaen' ken maikabagian pay ti Griego a eidénai, ti pannakaammo".[1][9]
Ti Taga-ugma a Griego a ἱσtopίa[10] (hístōr) ket kayatna sawen ti "panagsukimat","pannakaamo manipud ti panagsukimat", wenno "hustisia". Iti daytoy a kapanunotan a ni Aristoteles ket inusarna ti balikas iti bukodna a Πepὶ Tὰ Zῷa Ἱσtopίaι[11] (Perì Tà Zôa Historíai "Dagiti Panagsukimat kadagiti Ayup"). Ti nagtaudan abalikas ti ἵσtwp ket nasapa a naikeddeng kadagiti Homeriko a Kankanta, Heraklito, dagiti sapata nga Ateniense epebo, ken iti Boiotiko a naisursurat (iti legado a kapanunotan, iti "hustisia" wenno "saksi", wenno ti kapadpadana).
Ti balikas a naikabil iti Pagsasao nga Ingles idi 1390 nga adda ti kayatna a sawen ti "pannakaibagian kadagiti pasamak, sarita". Iti Tengnga nga Ingles, ti sapasap a kayatna sawen idi ket "sarita". Ti pannakaiparit ti iti kayatna sawen ti "rehistro kadagiti napalabas a pasamak" ket nagtaud idi naladaw a maika-15 a siglo. Daytoy ket adda pay laeng idi ti Griego a kapanunotan a ni Francis Bacon ket inus-usarna ti termino idi naladaw a maika-16 a siglo, idi nagsurat ti maipanggep ti "Masna a Pakasaritaan". Para iti kaniana, ti historia ket isu idi ti "ti pannakaammo kadagiti banag a naikeddeng babaen ti limbang ket panawen", ti kita ti pannakaammo a naited babaen ti lagip (bayat a ti siensia ket naited idi babaen ti rason, ken ti daniw ket naited idi babaen ti pantasia).
Iti maysa a panagiyebkas ti lingguistika a sintetiko a maisuppiat ti analitiko/mangisinsina a dikotomia, ti Ingles a kasla iti Insik (史 vs. 诌) ket mangibagbaga tattan ti sabali a balbalikas para iti pakasaritaan ti nagtagitaoan ken ti sapasap a panagisarsarita. Iti moderno nga Aleman, Pranses, ken kaaduan kadagiti Hermaniko ken Romanse a pagsasao, a dagitoy ket nakedngan a sintetiko ken kaaduan a nabalbaliwan ti unina, ti isu met laeng a balikas ket inususar pay laeng a kayatna a saoen ti "pakasaritaan" ken "sarita".
Ti pangilasin a naipakasaritaan ket naikeddeng manipud idi 1661, ken ti historiko ket manipud idi 1669.[12]
Ti historiador iti kapanunotan a kas ti "agsuksukimat ti pakasaritaan" ket naikeddeng manipud idi 1531. Kadagiti amin a pagsasao ti Europa, ti substantibo a "pakasaritaan" ket maus-usar pay laeng a kayatna a sawen ti "ania kadi ti napasamak kadagiti tao", ken "ti eskolar a panagadal ti napasamakd", ti naududi a kapanunotan ket sagpaminsan a nailaslasin iti dakkel a letra, a kas iti "Pakasaritaan", wenno ti balikas a historiograpo.[11]
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti historiador ket nangisursuratda iti kontesto iti bukodda a panawen, ken adda dagiti panagikeddeng kadagiti agdama nga agturturay a kapanunotan no kasano ti mangipatarus ti napalabas, ken sagpaminsanda a nagsursurat tapno makaited kadagiti adal para iti bukodda a kagimongan. Kadagiti balikas ni Benedetto Croce, "Amin a pakasaritaan ket kontemporario a pakasaritaan". Ti pakasaritaan nakedngan babaen ti pannakaporma iti maysa nga 'agpayso a diskurso iti napalabas' babaen ti panagpataud iti salaysay ken dagiti panagusig kadagiti napalabas a pasamak a mainaig ti kaputotan ti nagtagitaoan.[12] Ti moderno a displina iti pakasaritaan ket naidaton iti naipatakderan a panagpataud iti daytoy a diskurso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Joseph, Brian (Ed.); Janda, Richard (Ed.) (2008). Ti Manual dagiti Naipakasaritaan a Lingguistika. Blackwell Publishing (naipablaak idi 30 Disiembre 2004). p. 163. ISBN 978-1-4051-2747-9.
- ^ a b Professor Richard J. Evans (2001). "Ti Dua a Rupa ni E.H. Carr". Pakasaritaan a Napakaitengngaan ti Isip, Pablaak 2: Ania kadi ti Pakasaritaan?. Unibersidad ti Londres. Naala idi 10 Nobiembre 2008.
- ^ Professor Alun Munslow (2001). "Ania ti Pakasaritaan". Pakasaritaan a Napakaitengngaan ti Isip, Pablaak 2: Ania kadi ti Pakasaritaan?. Unibersidad ti Londres. Naala idi 10 Nobiembre 2008.
- ^ Tosh, John (2006). Ti Panagbiruk ti Pakasaritaan (Maika-4 nga ed.). Pearson Education Limited. ISBN 1-4058-2351-8.p 52
- ^ Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.), ed. (2000). "Pangyuna". Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 6. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Nash l, Gary B. (2000). "Ti "Panagtitipon" a Paradigma iti Panagadadal ti Nasapa a Pakasaritaan ti Amerika kadagiti Pagadalan". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. pp. 102–115. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Seixas, Peter (2000). "Schweigen! die Kinder!". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 24. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Lowenthal, David (2000). "Dagiti narikut a kasasaad ken Rag-o ti Panagad-adal ti Pakasaritaan". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagad-adal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a agmalditan. p. 63. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ "Online a Diksionario ti Etimolohia". Etymonline.com. Naala idi 2010-05-16.
- ^ ἱσtopίa
- ^ a b Ferrater-Mora, José. Diccionario de Filosofia. Barcelona: Editorial Ariel, 1994.
- ^ a b Whitney, W. D. (1889). Ti Siglo a Diksionario; ti maysa nga ensiklopediko a leksikon iti pagsasao nga Ingles. New York: The Century Co. Page 2842.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pakasaritaan iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Pakasaritaan iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Sapulen ti Pudpudno a Kinabaknang
“Makigayyemkayo babaen iti nakillo a kinabaknang.”—LUC. 16:9.
KANTA: 32, 154
1, 2. Apay nga adda latta marigrigat iti daytoy a sistema ti bambanag?
NAGRIGAT ken saan a patas ti panagbiag ita. Marigatan dagiti agtutubo nga agbirok iti trabaho. Adu ti mangipuspusta iti biagda nga agabrod. Nasaknap ti kinarigat ti biag, uray kadagiti narang-ay a pagilian. Bumakbaknang dagiti nabaknang ken pumangpanglaw dagiti napanglaw. Sigun iti nabiit pay a kalkulasion, agpada ti kinabaknang ti 1 a porsiento a bilang ti kababaknangan a tattao ken ti kinabaknang ti 99 a porsiento ti populasion ti lubong. Nupay saan a masigurado dayta, saan a mailibak a binilion ti marigrigat, idinto ta ti kinabaknang ti dadduma ket umanayen a pagbiagda iti uray ginasgasut a tawen. Ammo ni Jesus daytoy napait a mapaspasamak: “Kankanayon nga adda kadakayo dagiti napanglaw.” (Mar. 14:7) Apay a kasta?
2 Ammo ni Jesus nga agpatingganto laeng ti kinarigat ti biag inton umay ti Pagarian ti Dios. Karaman iti lubong ni Satanas ti sistema ti relihion ken politika, ken ti naagum a sistema ti negosio nga ireprepresentar dagiti “komersiante” iti Apocalipsis 18:3. Naan-anay a naisina dagiti adipen ti Dios iti politika ken ulbod a relihion, ngem kaaduan ti marigatan a naan-anay a sumina iti sistema ti negosio iti lubong ni Satanas.
3. Ania dagiti saludsod nga usigentayo?
3 Kas Kristiano, nagsayaat a sukimatentayo ti kapanunotantayo maipapan iti lubong ti negosio ita. Isaludsodtayo: ‘Kasano a mausarko dagiti sanikuak a mangipakita a matalekak iti Dios? Kasano a maksayak ti pannakiramanko iti lubong ti negosio? Ania dagiti kapadasan a mangipakita a naan-anay nga agtalek iti Dios dagiti adipenna uray narigat ti biag ita?’
TI ILUSTRASION MAIPAPAN ITI NAKILLO A MAYORDOMO
4, 5. (a) Ania ti nakaipasanguan ti mayordomo iti ilustrasion ni Jesus? (b) Ania ti imbalakad ni Jesus kadagiti pasurotna?
4 Basaen ti Lucas 16:1-9. Mamagpanunot ti ilustrasion ni Jesus maipapan iti nakillo a mayordomo. Idi naakusaran a saysayangenna ti sanikua ti amona, nagbalin a ‘masirib’ ket ‘nakigayyem’ tapno addanto tumulong kenkuana inton maikkat a mayordomo. * Siempre, saan nga iparparegta ni Jesus nga agaramid dagiti adalanna iti di umiso tapno makapagbiagda iti daytoy a lubong. Inawaganna dayta kas ugali ti “annak daytoy a sistema ti bambanag.” Imbaga ni Jesus ti ilustrasion ta adda napateg nga isurona.
5 Kas iti mayordomo a naipasango iti narigat a situasion, ammo ni Jesus a kaaduan kadagiti pasurotna ti marigatan met nga agbiag iti daytoy saan a patas a lubong ti negosio. Isu nga imbalakadna kadakuada: “Makigayyemkayo babaen iti nakillo a kinabaknang, tapno iti kasta, inton maibus dagita, awatendakayto [ni Jehova ken ni Jesus] kadagiti agnanayon a pagnaedan a disso.” Ania ti masursurotayo iti dayta?
6. Ania ti mangipakita a saan a karaman ti komersialismo iti panggep ti Dios?
6 Saan nga inlawlawag ni Jesus no apay nga inawaganna a “nakillo” ti kinabaknang, ngem nalawag nga ipakita ti Biblia a saan a karaman ti komersialismo iti panggep ti Dios. Inted ni Jehova kada Adan ken Eva idiay Eden ti amin a kasapulanda. (Gen. 2:15, 16) Idi inawat dagiti napulotan a Kristiano ti nasantuan nga espiritu idi umuna a siglo, “awan ti uray maysa nga agkuna a kukuana ti aniaman iti bambanag nga ik-ikutanna; no di ket amin a bambanag kukuada amin.” (Ara. 4:32) Impakpakauna ni propeta Isaias ti tiempo a matagiragsakto ti amin a tao ti bunga ti daga. (Isa. 25:6-9; 65:21, 22) Ngem ita, bayat nga ar-aramiden dagiti pasurot ni Jesus ti pagayatan ti Dios, kasapulan nga agbalinda a ‘masirib’ tapno adda pagbiagda iti daytoy a lubong babaen ti panangusarda iti “nakillo a kinabaknang.”
NASAYAAT A PANGUSARAN ITI NAKILLO A KINABAKNANG
7. Ania ti ibalakad ti Lucas 16:10-13?
7 Basaen ti Lucas 16:10-13. Nakigayyem ti mayordomo iti ilustrasion ni Jesus para iti pagimbaganna. Ngem imbaga ni Jesus kadagiti pasurotna a makigayyemda idiay langit saan a para laeng iti bagida. Ipakita dagiti bersikulo kalpasan ti ilustrasion nga adda koneksion ti “nakillo a kinabaknang” iti kinamatalek iti Dios. Ibagbaga ngarud ni Jesus a kabaelantayo a ‘paneknekan a matalektayo’ no iti panangusar iti kinabaknangtayo, wenno kabaelantayo nga usaren dagita iti naimbag. Kasano?
8, 9. Mangted kadagiti pagarigan a mangipakita a matalek ti dadduma iti panangusarda iti nakillo a kinabaknang.
8 Makita a matalektayo iti panangusartayo iti sanikuatayo babaen ti panagdonartayo iti sangalubongan a trabaho a panangasaba nga impakpakauna ni Jesus. (Mat. 24:14) Maysa a balasitang a taga-India ti adda alkansiana ket tinintinnaganna dayta iti baria, nga uray la saanen a gimmatgatang iti ay-ayamna. Idi napunnon ti alkansiana, indonarna ti naurnongna para iti trabaho a panangasaba. Adda met kabsat a lalaki idiay India nga adu ti mulana a niog. Nagdonar iti nakaad-adu a niog iti Malayalam remote translation office. Gumatgatang ngamin dagiti kakabsat iti niog isu nga ad-adda a makatulong no agdonar iti niog imbes nga itedna a kuarta. “Kinasirib” dayta. Mangmangted met dagiti kakabsat idiay Greece iti olive oil, keso, ken dadduma pay a makan para iti pamilia ti Bethel.
9 Adda kabsat a taga-Sri Lanka nga aggigian itan iti sabali a pagilian. Ipapausarna ti lote ken balayna para kadagiti gimong ken asamblea ken pagdagusan dagiti agserserbi iti amin-tiempo. Sakripisio dayta para iti kabsat ngem dakkel a tulong dayta kadagiti kakabsat sadiay a nanumo ti panagbiagda. Iti lugar a maiparit ti trabahotayo, ipapausar met dagiti kakabsat ti balayda kas Kingdom Hall. Makatulong dayta tapno adda libre a paggimongan ti adu a payunir ken dadduma a kakabsat nga awan unay makukuartana.
10. Ania dagiti bendision a maawattayo no naparaburtayo?
10 Ipakita dagita a pagarigan a dagiti adipen ti Dios ket “matalek iti kabassitan,” kayatna a sawen, iti panangusarda iti kinabaknangda, a nababbaba ti pategna ngem iti naespirituan a kinabaknang. (Luc. 16:10) Ania ti makuna dagitoy a gagayyem ni Jehova iti panagsakripisioda? Ammoda a ti kinaparabur ket maysa a pamay-an tapno maaddaanda iti ‘pudpudno’ a kinabaknang. (Luc. 16:11) Kinuna ti maysa a sister a kanayon nga agdondonar para iti Pagarian maipapan iti bendision a naawatna: “Nagsayaat ti agbalin a naparabur, ta adda napadasak a dakkel a panagbalbaliw iti biagko bayat ti panaglabas dagiti tawen. Nakitak a no naparparaburak iti material, nalaglag-an met ti riknak iti dadduma. Nagbalinak nga ad-adda a manangpakawan, naan-anus, ken nalaklakak nga akseptaren dagiti pakaupayan ken balakad.” Adu ti nakapaneknek nga agresulta iti naespirituan a bendision ti panagbalin a naparabur.—Sal. 112:5; Prov. 22:9.
11. (a) Apay a makuna a “kinasirib” ti kinaparabur? (b) Kasano a balanse a maus-usar ti pondo iti organisasion ti Dios? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
11 Makita pay a ‘masiribtayo’ no usarentayo ti kinabaknangtayo para iti Pagarian. Mangted dayta kadatayo iti gundaway a tumulong iti dadduma. Kas pagarigan, adda dagiti kakabsat nga addaan iti kinabaknang ngem saanda a makapagserbi iti amin-tiempo wenno umakar iti sabali a pagilian. Maragsakanda ta ammoda a makatulong dagiti donasionda iti panagserbi ti dadduma. (Prov. 19:17) Makatulong dagiti donasion tapno adda mausar a literatura ken pangsuporta iti panangasaba kadagiti napanglaw a lugar nga adu ti interesado. Iti adu a tawen, masansan idi nga agpili dagiti kakabsat idiay Congo, Madagascar, ken Rwanda no mangan ti pamiliada wenno maaddaanda iti Biblia, a no dadduma, agbalor iti makalawas wenno makabulan a sueldo. Ngem ita, babaen kadagiti donasion ti adu ken ti “panamagpapada,” wenno ti balanse a pannakausar ti donasion, pomponduan ti organisasion ni Jehova ti pannakaipatarus ken pannakaiwaras ti Biblia para iti tunggal miembro ti pamilia ken kadagiti mabisbisin iti naespirituan a mayad-adalan iti Biblia. (Basaen ti 2 Corinto 8:13-15.) Makuna ngarud a posible nga agbalin a gayyem ni Jehova dagiti mangmangted ken umaw-awat.
KISSAYAN TI PANNAKIRAMAN ITI KOMERSIO
12. Ania ti mangipakita a nagtalek ni Abraham iti Dios?
12 Agbalintayo pay a gayyem ni Jehova no kissayantayo ti pannakiramantayo iti lubong ti komersio ken sapulentayo ti ‘pudpudno’ a kinabaknang. Nagtulnog ni Abraham, lalaki nga addaan iti pammati idi un-unana, a pumanaw iti nabaknang a lugar ti Ur tapno agyan iti tolda ken makigayyem ken Jehova. (Heb. 11:8-10) Kanayon a nagpannuray ni Abraham iti Dios kas Pagtaudan ti pudpudno a kinabaknang, ken saanna a pulos sinapul ti material a pagimbaganna, a mangipakita nga awan panagtalekna iti Dios. (Gen. 14:22, 23) Imparegta ni Jesus ti kasta a panagtalek idi imbagana iti maysa a nabaknang a lalaki: “No kayatmo ti agbalin a naan-anay, inka ilako dagiti sanikuam ket itedmo kadagiti napanglaw ket maaddaankanto iti gameng idiay langit, ket umayka agbalinka a pasurotko.” (Mat. 19:21) Saan a kas iti pammati ni Abraham ti pammati dayta a lalaki. Ngem naan-anay a nagtalek ti dadduma iti Dios.
13. (a) Ania ti imbalakad ni Pablo ken Timoteo? (b) Kasano a mayaplikartayo ita ti balakad ni Pablo?
13 Nabileg met ti pammati ni Timoteo. Inawagan ni Pablo ni Timoteo kas “nasayaat a soldado ni Kristo Jesus.” Kinuna ni Pablo kenkuana: “Awan tao nga agserserbi kas maysa a soldado ti makiraman kadagiti panagkomersio iti biag, tapno magun-odanna ti anamong daydiay nangipasalista kenkuana kas maysa a soldado.” (2 Tim. 2:3, 4) Dayta a balakad ni Pablo ket ikagkagumaan a suroten dagiti pasurot ni Jesus ita, agraman ti nasurok a maysa a milion nga agserserbi iti amin-tiempo. Lablabananda ti impluensia ti lubong ken saanda nga agpaallukoy kadagiti adbertismen ta silalagipda iti daytoy a prinsipio: “Ti nakabulod adipen iti tao nga agpapautang.” (Prov. 22:7) Kayat ni Satanas nga usarentayo ti amin a panawen ken pigsatayo a maadipen iti lubong ti komersio. Adda dagiti desision a mabalin a mangilumlom kadatayo iti utang iti adu a tawen. Kas pagarigan, panagutang iti dakkel para iti balay, panageskuela, nangina a lugan, ken uray nagarbo a kasar. Masiribtayo no pasimplientayo ti biagtayo ken liklikantayo ti umutang ken kissayantayo dagiti paggastuantayo. Iti kasta, nawayatayo nga agserbi iti Dios imbes nga agpaadipentayo iti sistema ti komersio ita.—1 Tim. 6:10.
14. Ania ti kasapulan nga aramidentayo? Mangted kadagiti pagarigan.
14 Tapno agbiagtayo a simple, masapul nga adda dagiti ipangpangrunatayo. Maysa nga agassawa ti addaan iti dakkel a negosio, ngem kayatda manen ti agserbi iti amin-tiempo. Tapno maaramidda dayta, masapul nga ilakoda ti negosio, barko, ken dadduma pay a sanikuada. Kalpasanna, nagboluntarioda iti panangibangon iti sangalubongan a hedkuarter idiay Warwick, New York. Espesial dayta kadakuada ta nakaduada pay a nagserbi sadiay ti balasangda ken ti manugangda, ken iti sumagmamano a lawas, ti nagannak ti asawa a lalaki. Part-time nga agtrabtrabaho iti banko ti maysa a babai a payunir idiay Colorado, U.S.A. Magustuan ti amona ti trabahona isu nga imbagana nga agtrabahon iti full-time ken matriple ti sueldona. Ngem gapu ta manglapped dayta iti panagserbina, saanna nga inawat ti napintas nga inyopreserda. Dadduma laeng dagita iti nakaad-adu a panagsakripisio nga ar-aramiden dagiti adipen ni Jehova. No iyun-unatayo ti Pagarian, maipakitatayo a napatpateg ti pannakigayyemtayo iti Dios ken dagiti naespirituan a kinabaknang ngem iti maipaay ti lubong ti komersio ita.
INTON AWANEN SERSERBI TI MATERIAL A KINABAKNANG
15. Ania a kinabaknang ti mangparagsak unay kadatayo?
15 Saan a ti kinabaknang ti kanayon a pakakitaan iti pamendision ti Dios. Bembendisionan ni Jehova dagidiay “nabaknang iti nasayaat nga ar-aramid.” (Basaen ti 1 Timoteo 6:17-19.) Kas pagarigan, idi naammuan ni Lucia, * a taga-Italy, a kasapulan ti ad-adu a mangasaba idiay Albania, immakar sadiay idi 1993 uray awan trabahona, ngem naan-anay a nagtalek ken Jehova. Nagsursuro iti lengguahe nga Albanian ket natulonganna nga agpabautisar ti nasurok nga 60 a tattao. Saan a kasta ti kabunga ti teritoria ti kaaduan nga adipen ti Dios, ngem amin nga aramidentayo a tumulong iti dadduma a mangammo ken agtultuloy a magna iti dalan ti biag ket banag nga agnanayon nga ipategtayo ken ipategda.—Mat. 6:20.
16. (a) Anianto ti pagbanagan ti sistema ti komersio ita? (b) Ania ti epekto dayta iti pangusarantayo iti kinabaknangtayo?
16 Kuna ni Jesus:“Inton maibus” ti nakillo a kinabaknang, saan a ‘no maibus’ dagita. (Luc. 16:9) Ti pannakalugi dagiti banko ken ti panagsuek ti ekonomia kadagitoy maudi nga al-aldaw ket awan kaimudinganna iti mapasamak iti intero a lubong iti masanguanan. Madadaelto ti intero a sistema ni Satanas—ti politika, relihion, ken negosio. Impakpakauna da propeta Ezekiel ken propeta Sofonias nga awanto ti serserbi ti balitok ken pirak, a nakapatpateg iti lubong ti komersio iti ginasut a tawen. (Eze. 7:19; Sof. 1:18) Ania ngata ti mariknatayo no iti tiempo a dandanitayon matay, maamiristayo nga insukattayo gayam ti pudpudno a kinabaknang iti adu a “nakillo a kinabaknang” iti daytoy a lubong? Kaslatayto iti tao a nangusar iti intero a biagna a nagurnong iti sangabunton a kuarta ngem naammuanna a peke gayam dagita. (Prov. 18:11) Talaga nga awanto ti serserbi dagita a kinabaknang, isu nga usarentayo itan dagita a ‘makigayyem’ iti langit. Pabaknangennatayo iti naespirituan ti aniaman nga aramidentayo para iti Pagarian ni Jehova.
17, 18. Ania ti agur-uray kadagiti gagayyem ti Dios?
17 Inton umay ti Pagarian ti Dios, awanton ti agabang ken umutang, libre ken adunton ti makan, ken saanton a problema ti pagpadoktor ken pagpaagas. Matagiragsakto ti pamilia ni Jehova ditoy lubong ti kasayaatan a maipaay ti daga. Pagarkosto laengen ti balitok, pirak, ken dagiti napateg a bato. Saanton a pagnegosio ken pagpabaknang dagita. Adunton ken libre dagiti de kalidad a kayo, bato, ken metal a pagbalay. Maragsakanto a tumulong kadatayo dagiti gagayyemtayo, saan a gapu iti kuarta. Pagririnnanudanto ti amin ti kinabaknang ti daga.
18 Dadduma laeng dagita iti kinabaknang a maawatto dagidiay makigayyem iti langit. Sigurado a maragsakanto dagiti agdaydayaw ken Jehova ditoy daga inton mangngegda ti kuna ni Jesus: “Umaykayo, dakayo a binendisionan ni Amak, tawidenyo ti pagarian a naisagana kadakayo manipud iti pannakabangon ti lubong.”—Mat. 25:34.
^ par. 4 Saan nga imbaga ni Jesus no agpayso ti akusasion wenno saan. Ipakita ti Griego a sao a naipatarus kas “naidarum” iti Lucas 16:1 a mabalin a pammadakes dayta iti mayordomo. Nupay kasta, ti inaramid ti mayordomo ti impaganetget ni Jesus, saan a ti makagapu iti pannakaikkatna.
^ par. 15 Mabasa ti pakasaritaan ti biag ni Lucia Moussanett iti Agriingkayo! a Hunio 22, 2003, p. 18- 22.


text:
Ti Kadi Sao Isu ti “Dios” wenno “maysa a dios”?
DAYTA a saludsod ti masapul nga ikabilangan dagiti agipatpatarus iti Biblia no ipaulogda ti umuna a bersikulo ti Ebanghelio ni Juan. Kastoy ti panangipaulog ti Baro a Lubong a Patarus iti dayta a bersikulo: “Idi punganay adda ti Sao, ket ti Sao adda a kadua ti Dios, ket ti Sao maysa a dios.” (Juan 1:1) Dadduma a patarus ipaulogda ti maudi a paset ti bersikulo iti pamay-an a mangted iti ideya a ti Sao ket “nadibinuan,” wenno umasping iti dayta. (A New Translation of the Bible, ni James Moffatt; The New English Bible) Ngem adu a patarus ti nangipaulog iti maudi a paset ti Juan 1:1 iti kastoy: “Ket ti Sao Dios.”—The Holy Bible—New International Version; The Jerusalem Bible.
Ti gramatika ti Griego ken ti mismo a konteksto nabatad a paneknekanda nga umiso ti panangipaulog ti Baro a Lubong a Patarus ken saan a rumbeng a mapagparang a “ti Sao” ket isu met laeng ti “Dios” a nadakamat iti umuna a paset ti bersikulo. Ngem gapu ta ti Griego a lenguahe idi umuna a siglo ket awanan iti di piho a pangtukoy nga ebkas (“maysa a”), nagduduma ti kapanunotan dagiti tattao iti daytoy a bersikulo. Dayta ti makagapu a makapainteres ti patarus ti Biblia iti maysa a lenguahe a maus-usar kadagiti nagkauna a siglo iti Kadawyan a Panawentayo.
Dayta a lenguahe ket ti Sahidic a dialekto ti Coptic. Kadagiti siglo kalpasan ti ministerio ni Jesus ditoy daga, maus-usar idiay Egipto ti lenguahe a Coptic, ket ti Sahidic a dialekto a nagtaud iti dayta a lenguahe ti maus-usar idi kadagiti literatura. No maipapan iti immuna a Coptic a patarus ti Biblia, kuna ti The Anchor Bible Dictionary: “Tangay naipatarus iti Coptic ti [Septuagint] ken ti [Kristiano a Griego a Kasuratan] idi maikatlo a siglo K.P., naibatay ti Coptic a bersion iti [Griego a manuskrito] nga immun-una nga amang ngem iti kaaduan a nabayagen a sursurat nga adda pay laeng.”
Nangnangruna a makapainteres ti Sahidic Coptic a patarus gapu iti dua a rason. Umuna, kas iti nadakamaten, ipakitana no ania ti pannakaawat dagiti Kristiano maipapan kadagiti pannursuro ti Biblia sakbay ti maikapat a siglo, idi a ti Trinidad ket nagbalin nga opisial a doktrina. Maikadua, adda napateg a nagpadaan ti gramatika ti Coptic ken ti gramatika ti Ingles. Dagiti immuna a patarus ti Kristiano a Griego a Kasuratan ket naisurat iti lenguahe a Syriac, Latin, ken Coptic. Kas iti Griego kadagidi a tiempo, ti Syriac ken Latin ket awanan iti di piho a pangtukoy nga ebkas. Ngem addaan iti kasta ti Coptic. Kanayonanna, kuna ti eskolar a ni Thomas O. Lambdin iti librona nga Introduction to Sahidic Coptic: “Dandani agpada ti Coptic ken ti Ingles no maipapan iti panagusar iti piho ken di piho a pangtukoy.”
Gapuna, mangipaay ti Coptic a patarus iti napateg a pammaneknek no kasano ti pannakaawatda idi iti Juan 1:1. Ania ti pannakaawatda? Ti Sahidic Coptic a patarus ket nagusar iti di piho a pangtukoy iti sao a “dios” iti maudi a paset ti Juan 1:1. Ngarud, kastoy ti pannakaipatarusna iti moderno nga Ingles: “Ket ti Sao maysa a dios.” Nalawag a nabigbig dagiti nagkauna nga agipatpatarus a dagiti sasao ni Juan a nailanad iti Juan 1:1 dina tukoyen ni Jesus kas ti Mannakabalin-amin a Dios. Ti Sao ket maysa a dios, saan a Mannakabalin-amin a Dios.


text:
Rio de Janeiro
Ti Rio de Janeiro ( /ˈriːoʊ deɪ ʒəˈnɛəroʊ/ wenno /ˈriːoʊ deɪ dʒəˈnɛəroʊ/; Brasiliano a Portuges: [ˈhi.u dʒi ʒaˈne(j)ɾu],[1] Karayan ti Enero), kadawyan a mmakunkuna a kas ti Rio,[2] ket isu ti lkapitolio a siudad ti Estado iti Rio de Janeiro, ti maikadua kadakkelan a siudad ti Brasil, ken ti maikatlo a kadakkelan a metropolitano a lugar ken aglomerasion idiay Abagatan nga Amerika, nga adda dagiti agarup a 6.3 a riwriw a tatto iti uneg ti maitutop a siudad,[3][4] a makaaramid daytoy ti maika-6 a kadakkelan idiay Kaamerikaan, ken ti maika-26 iti lubong.[5] Ti Rio de Janeiro ket nagbalin a nagbalayan ti Lugar a Tinawtawid ti Lubong a nanaganan ti "Rio de Janeiro: Dagiti Ladawan ti Daga ti Carioca a nagbaetan ti Bantay ken ti Baybay," a kas inted babaen ti UNESCO idi 1 Hulio 2012 iti kategoria a Kultural a Ladawan ti Daga. Ti panagikeddeng ket naala babaen ti komite a tagtagikua ti organisasion. Ti panakaiyebkas ket naibaga idiay timpuyog iti San Petersburgo, Rusia.[6]
Ti siudad ket isu idi ti kapitolio ti Brasil para kadagiti gangani a dua a siglo, manipud idi 1763 aginggana idi 1815 idi las-ud ti Portuges a panawen ti panagkolonia, idi 1815 aginggana idi 1821 a aks ti kapitolio ti Nagkaykaysa aPagarian iti Portugal, Brasil ken Algarves, ken idi 1822 aginggana idi 1960 a kas maysa anawaya a pagilian. Ti Rio ket naparboan ti nagan a Cidade Maravilhosa wenno "Nakakaskasdaaw a Siudad."
Ti Rio de Janeiro ket mangirepresenta ti maikadua a kadakkelan a GDP iti pagilian[7] (ken maika-30 a kadakkel iti lubong idia 2008),[8] nga adda ti nakarkulo ti agarup a R$ 343 bilion (IBGE/2008) (gangani US$ 201 bilion), ken daytoy ti kuartel dagiti dua a kangrunaan a kompania ti Brasil – ti Petrobras ken Vale, ken dagiti nangruna a kompania ti lana ken telepono idiay Brasil, ken ti pay kadakkelan apagyanan dagiti midia ken komunikasion a kompania iti Latin nga Amerika, ti Dagiti Globo nga Organisasion. Ti pagbalayan kadagiti adu nga unibersidad ken patakder, daytoy ti maikadua a kadakkelan a sentro ti panagsukisok ken panagrang-ay idi Brasil, a pakaidagupan ti agarup a 17% ti nailian a sientipiko a panagpataud – segun ti 2005 a datos.[9]
Ti Rio de Janeiro ket isu ti kaaduan a mabisbisita a siudad idiay akin-abagatan a hemisperio ket naamammoan daytoy para kadagiti masna a panakaidissona, dagiti karnabal a panagramrambak, samba, Bossa Nova, dagiti balneario nga igid ti baybay[10] a kas ti Barra da Tijuca, Copacabana, Ipanema, ken Leblon. Adda dagiti kadayegan a dulon a maipatinayon kadagiti igid ti baybay ket mairaman ti higante nga estatua ni Ni Kristo a Mangsubsubbot ('Cristo Redentor') idiay tuktok ti bantay Corcovado, a nainaganan daytoy a kas maysa kadagiti Baro a Pito a Siddaaw iti Lubong; bantay Sugarloaf (Pão de Açúcar) nga adda dagiti naisagayad a karrona; ti Sambódromo, ti maysa a permanente a naliniaan dagiti pagtugtugawan a kalsada ti pagparadaan a naus-usar iti laus-ud dagiti Karnabal; ken ti Maracanã nga Estadio, maysa kadagiti kadakkelan nga estadio ti putbol iti lubong. Ti 2016 a Kalgaw nga Olimpiada ket maitignayto idiay Rio de Janeiro, a daytoy ket mangmarka ti umuna a panangsangaili iti daytoy a pasamak ti siudad iti Abagatan nga Amerika.[11] Idi 12 Agosto 2012, iti 2012 a panakalpas a seremonia ti Kalgaw nga Olimpiada, ni Mayor Eduardo Paes ket nanagawat ti Wagayway iti Olimpiada, babaen ken ni Jacques Rogge, manipud ti Mayor ti Londres, a ni Boris Johnson. Ti Estadio Maracanã ti Rio ket mangisangailinto pay ti kinaudi a panagsalisal para iti 2014 Sangalubongan a Copa ti FIFA .[12] Ti Rio de Janeiro ket mangisangaili pay ti Sangalubongan nga Aldaw ti Katutubo intono 2013.[13]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti nadumaduma a kita ti Brasiliano a Portuges a naisasao idiay Rio de Janeiro, segun ti Larousse nga Ababa a Diksionario: Portuges-Inggles, 2008, p. 339 (a dagitipanakabalikas a "refletem a língua falada no Rio de Janeiro"). Ti Europeano a Portuges ti panakabalkas ket: [ˈʁi.u dɨ ʒɐˈnɐjɾu].
- ^ Rio de Janeiro nga Alagaden ti Panagbaniaga
- ^ R.L. Forstall, R.P. Greene, ken J.B. Pick, "Ania kadagiti Kadakkelan? Apay a dagiti naipablaak apopulasion para kadagiti kangrunaa nga urbano a lugar ti lubong ket adu unay ti paggiddiatanda", Konperensia ti Sunakbayan a Siudad, (Unibersidad iti Illinois idiay Chicago, Hulio 2004) – Tabla 5 (p.34)
- ^ Aglomerasion a listaan ti Populasion ti Siudad. Populasion ti Siudad. Naala idi Hulio 30, 2009.
- ^ "Rio 2016". Rio 2016. Naala idi Marso 14, 2010.
- ^ "Rio de Janeiro: Dagiti Ladawan ti Daga ti Carioca a nagbaetan ti Bantay ken ti Baybay". UNESCO. Hulio 1, 2012. Naala idi 1 Hulio 2012.
- ^ "Posição ocupada pelos 100 maiores municípios em relação ao Produto Interno Bruto" (PDF). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). Disiembre 16, 2008. Naala idi Disiembre 16, 2008.
- ^ "Dagiti 150 a kabaknanagan a siudad iti lubong babaen ti GDP idi 2005". Estadistika Dagiti Mayor ti Siudad. Marso 11, 2007. Naala idi Septiembre 8, 2008.
- ^ "Assessoria de Comunicação e Imprensa". Universidade Estadual de Campinas (Unicamp). Hunio 17, 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hunio 17, 2008. Naala idi Septiembre 8, 2008.
- ^ "Igid ti Baybay a Kultura ti Rio de Janeiro" Tayfun King, Fast Track, BBC World News (Septiembre 11, 2009)
- ^ "BBC SPORT , Olimpiada ,ti Rio ket mangientablada dagiti 2016 nga Ay-ayam ti Olimpiada". BBC News. Oktubre 2, 2009. Naala idi Oktubre 4, 2009.
- ^ "Rio de Janeiro quer sediar somente a final da Copa 2014". Terra Networks. Marso 26, 2010.
- ^ "Dagiti Kinaudi a Paspasamak : Ti Papa bisitaenna ti WYD idiay Rio intono 2013, tinunton ti mayor". Katoliko a Kultura. 2011-08-02. Naala idi 2011-09-15.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Rio de Janeiro iti Wikimedia Commons


text:
SUHETO ITI AKKUB | APAY NGA ADU TI MARIGATAN A MANGAYAT ITI DIOS?
Kinaulbod a ti Dios Awan Naganna
TI PATPATIEN TI ADU
“Saankami nga agtutunos no adda nagan ti Dios, ken no adda man, ania dayta a nagan.”—Propesor David Cunningham, Theological Studies.
TI KINAPUDNO MANIPUD ITI BIBLIA
Kuna ti Dios: “Siak ni Jehova. Dayta ti naganko.” (Isaias 42:8) Ti Jehova ket Hebreo a nagan a kaipapananna “Pagbalinenna.”—Genesis 2:4, Kitaem ti Baro a Lubong a Patarus, Apendise 1, parapo 1.
Kayat ni Jehova nga usarentayo ti naganna. “Umawagkayo iti naganna,” kuna ti Biblia. “Ipakaammoyo kadagiti ili dagiti pannakilangenna. Dakamatenyo a ti naganna naitan-ok.”—Isaias 12:4.
Inusar ni Jesus ti nagan ti Dios. Kinunana iti kararagna ken Jehova: “Impakaammok kadakuada [kadagiti adalan ni Jesus] ti naganmo ket ipakaammokto dayta.” Apay nga impakaammo ni Jesus ti nagan ti Dios kadagiti adalanna? Kinunana: “Tapno ti ayat a pinangayatmo [ti Dios] kaniak maadda koma kadakuada ken siak a maikaykaysa kadakuada.”—Juan 17:26.
NO APAY A NAPATEG
“Ti tao a saan a makaammo iti nagan ti Dios, saanna a talaga nga am-ammo ti Dios,” kinuna ti teologo a ni Walter Lowrie, “ken saanna a maayat no ti ammona ket maysa laeng a puersa saan a persona.”
Ti panangilemmeng wenno panangsukat iti personal a nagan ti Dios ket kas iti panangikkat dayta iti Biblia
Dinomingo a makimisa ni Victor, ngem talaga a saanna a marikna nga am-ammo ti Dios. Kinunana: “Idi naammuak a Jehova ti nagan ti Dios, kasla personal a nayam-ammoak kenkuana. Panagriknak, naam-ammokon Daydiay adu ti nadamdamagkon maipapan kenkuana. Ammok nga isu ket pudpudno a Persona a mabalinko a pakigayyeman.”
Suminged ni Jehova kadagiti tattao a mangus-usar iti naganna. Maipapan “kadagidiay mangpampanunot iti naganna,” inkari ti Dios: “Ipakitakto ti panangngaasi kadakuada, no kasano a ti maysa a tao ipakitana ti panangngaasi iti anakna nga agserserbi kenkuana.” (Malakias 3:16, 17) Gunggonaan met ti Dios dagidiay umawag iti naganna. Kuna ti Biblia: “Tunggal maysa nga umawag iti nagan ni Jehova maisalakanto.”—Roma 10:13.