text: 1Idi agsardengen ti riribuk, inummong ni Pablo dagiti mamati ket kalpasan ti panagsaona a kas pammaregtana kadakuada, nagpakada sa pimmanaw a nagturong idiay Macedonia. 2Sinursorna dagitoy a luglugar. Pinarparegtana dagiti tattao iti adu a pammagbaga. Dimteng idiay Grecia. 3Tallo a bulanna sadiay. Nakasaganan a mapan idiay Siria idi naammoanna nga isiksikat dagiti Judio. Daytoy ti gapu a napanunotna ti agsubli a lumasat idiay Macedonia. 4Kimmuyog kenkuana ni Sopatro nga anak ni Pirro a taga-Berea. Kimmuyog met da Aristarco ken Segundo a taga-Tesalonica, ni Gayo a taga-Derbe, ni Timoteo agraman da Tikico ken Trofimo iti probinsia ti Asia. 5Immunada ket inuraydakami idiay Troas. 6Kalpasan ti Fiesta ti Tinapay nga awan Lebadurana, nagbarkokami manipud Filipos iti las-ud ti lima nga aldaw, ket nadanonmi ida idiay Troas. Nagyankami sadiay iti makadomingo. 7Iti umuna nga aldaw ti lawas, naggigimongkami tapno rambakanmi ti pannakapispisi ti tinapay. Nagsao ni Pablo kadagiti tattao ket saan a nagsardeng agingga iti tengnga ti rabii. Pumanaw ngamin iti kabigatanna. 8Adu ti silaw iti akingngato a kuarto a nagtataripnonganmi. 9Adda maysa a baro nga agnagan Eutico a nakatugaw iti tawa. Agdungdungsa ni Eutico bayat ti panagsao ni Pablo. Idi nakaturog iti nairut, natnag iti daga manipud iti maikatlo a kadsaaran. Natay nga inakupda. 10Ngem immulog ni Pablo ket nagtaray a nangarakup kenkuana. “Dikay agdanag,” kinunana, “sibibiag pay laeng!” 11Immuli manen ni Pablo, pinisina ti tinapay sa nangan. Kalpasanna, nakisarsarita kadakuada agingga iti aglawag sa pimmanaw. 12Kinuyogda a nagawid ti agtutubo. Kasta unay ti pannakabang-arda. 13Immunakami a nagrubbuat ket nagbarkokami a nagturong idiay Asson a pangdagasanmi ken ni Pablo. Kasta ti imbagana kadakami agsipud ta magmagna a mapan sadiay. 14Idi agkikitakam idiay Asson, pinaluganmi iti barko ket nagturongkami idiay Mitilene. 15Intuloymi ti naglayag ket iti sumuno nga aldaw, simmangpetkam iti ballasiw ti Chio. Kalpasan ti maysa nga aldaw, dimtengkam idiay Samos. Kabigatanna, nakadanonkam idiay Mileto. 16Inkeddeng ni Pablo a saanen a dumagas idiay Efeso tapno saan a mataktak idiay probinsia ti Asia. Maganatan ngamin a dumanon idiay Jerusalem, ket no adda pannakabalinna, sumangpet sadiay iti kaaldawan ti Pentecostes. 17Idi adda ni Pablo idiay Mileto, pinaayabanna dagiti panglakayen ti iglesia idiay Efeso. 18Idi sumangpetda, kinunana kadakuada, “Ammoyo no kasano ti panangibukbukko iti amin a panawenko iti panagyanko kadakayo manipud pay idi umuna nga aldaw a bimmaddekak iti probinsia ti Asia. 19Sipapakumbabaak a nagtrabaho a kas adipen ti Apo ket adu a luluak ti nagarubos kadagiti tiempo ti adu a rigat a linak-amko gapu kadagiti panangisikat dagiti Judio. 20Ammoyo met a diak impaidam ti aniaman a makatulong kadakayo bayat ti panangaskasabak ken panangisursurok kadakayo iti publiko ken kadagiti balbalayyo. 21Binallaagak dagiti Judio ken dagiti Hentil a masapul nga agbabawida kadagiti basbasolda ket agturongda iti Dios, ken mamatida ken ni Apotayo a Jesus. 22Ita ngarud, agtulnogak iti Espiritu Santo. Mapanak idiay Jerusalem, nupay diak ammo ti mapasamak kaniak sadiay. 23Ammok laeng nga iti amin a siudad, iparparikna ti Espiritu Santo nga agur-uray kaniak ti pagbaludan ken ti pannakaparigat. 24Ngem saan a nasken no agbiagak man wenno matayak. Matungpalko la ketdi ti nakaibaonak ket maileppasko ti trabaho nga inted kaniak ni Apo Jesus—ti panangiwaragawagko iti Naimbag a Damag maipapan iti parabur ti Dios. 25“Inkaskasabak ti Pagarian ti Dios kadakay amin ket ita, ammok nga awanton kadakayo ti makakita kaniak. 26Isut’ gapuna nga ita nga aldaw, iti sangoanan ti Dios, isapatak a no adda mapukaw kadakayo, saan a siak ti akimbasol. 27Ta diak nagliway a nangipakpakaammo kadakayo iti amin a panggep ti Dios. 28Annadanyo ngarud ti bagbagiyo ken ti amin nga arban nga impaaywan ti Espiritu Santo kadakayo. Wen, aywananyo ti iglesia ti Dios a ginatangna babaen iti dara ti Anakna. 29Ammok nga inton awanakon, umayto kadakayo dagiti narungsot a lobo ket didanto mamingga no dida madangran ti arban. 30Saan la a dayta, dumtengto ti tiempo nga agsao iti ulbod ti sumagmamano kadakayo tapno sumina dagiti mamati ket sumurotda kadakuada. 31Ngarud, agannadkayo ket laglagipenyo nga aldaw ken rabii, iti baet ti adu a panagsagabak, a sinursuroankay amin iti las-ud ti tallo a tawen. 32“Ket ita, italekkay iti Dios ken iti paraburna a makaparang-ay ken makaited kadakay iti bendision nga insaganana kadagiti amin a tattaona. 33Diak tinarigagayan nga alaen ti pirak, balitok wenno pagan-anay ti siasinoman. 34Dakayo a mismo, ammoyo a nagtartrabahoak ket tineggedko ti umanay a kuarta nga inggatangko kadagiti masapsapulmi nga agkakadua. 35Iti kastoy, impakitak kadakayo a babaen iti napasnek a panagtrabaho, masapul a tulongantayo dagiti nakapuy. Laglagipentayo ti kinuna ni Apo Jesus, ‘Nagasgasat ti mangted ngem ti umawat.’” 36Idi naisaon ni Pablo dagitoy, nagparintumengda amin a nagkararag. 37Nagsasangitda amin a nangapungol ken nangagek kenkuana. 38Maladingitanda unay iti saona a didanton makita. Kalpasanna, intulodda iti barko.


c: text/html

text:
Ginatilan, Cebu
Ti Ginatilan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ginatilan ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.
- Anao
- Cagsing
- Calabawan
- Cambagte
- Campisong
- Canorong
- Guiwanon
- Looc
- Malatbo
- Mangaco
- Palanas
- Poblacion
- Salamanca
- San Roque
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Nakitak sadi langit ti sabali a naindaklan a pagilasinan, maysa a nakaskasdaaw a buya. Pito nga angheles nga addaan kadagiti pito a didigra. Dagitoy dagiti maudi a pakatungpalan ti napalalo a pungtot ti Dios. 2Ket nakitak ti kasla taaw a kristal a gumilgil-ayab. Nakitak pay dagiti nangparmek iti narungsot nga animal ken iti ladawanna, agraman iti animal a numero ti kaibatogan ti naganna. Agtatakderda iti igid ti taaw a kristal; ig-iggamanda dagiti arpa nga inted ti Dios kadakuada. 3Ket kankantaenda ti kanta ni Moises nga adipen ti Dios, ken ti kanta ti Kordero: “Apo Dios a Mannakabalin-amin Natan-ok ken nakaskasdaaw dagiti aramidmo! Ari dagiti pagilian. Nalinteg ken napudno dagiti dalanmo! 4Siasino ti saan nga agbuteng kenka, Apo? Siasino ti saan a mangitan-ok iti naganmo? Agsipud ta siksika laeng ti nasantoan. Umayto dagiti amin a pagilian Ket agdaydayawda iti sangoanam, Ta maimatangan ti amin dagiti nalinteg nga aramidmo.” 5Kalpasan daytoy, nakitak a naluktan ti templo sadi langit. Adda iti unegna ti tolda ti pammaneknek. 6Rimmuar iti templo dagiti pito nga angheles nga addaan kadagiti pito a didigra. Nakakawesda iti nadalus ken narangrang a linen a lupot ket adda balitok a banda a naiputipot iti barukongda. 7Maysa kadagiti uppat a sibibiag a parsua ti nangted kadagiti pito nga angheles iti pito a malukong a balitok. Napno dagitoy iti napalalo a pungtot ti Dios a sibibiag iti agnanayon nga awan inggana. 8Napno ti templo iti asuk a naggapu iti dayag ken pannakabalin ti Dios. Awan ti makastrek iti templo agingga a di aggibus dagiti pito a didigra nga inyeg dagiti pito nga angheles.


text:
Eslobenia
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Kasilpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
- Government of the Republic of Slovenia
- Ofisial nga Websayt iti Slovenia
- Hiking in Slovenia
Katkategoria:
- Eslobenia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991


text:
San Isidro, Nueva Ecija
Ti San Isidro ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Isidro ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.[2]
- Alua
- Calaba
- Malapit
- Mangga
- Poblacion
- Pulo
- San Roque
- Sto. Cristo
- Tabon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Palapag, Amianan a Samar
Ti Palapag ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Palapag ket politikal a nabingbingay iti 32 a barbaranggay.[2]
- Cabatuan
- Maragano
- Nipa
- Binay
- Mapno
- Paysud
- Talolora
- Monbon
- Pangpang
- Sumoroy
- Manajao
- Sinalaran
- Natawo
- Magsaysay
- Mabaras
- matambag
- Jangtud
- Nagbobtac
- Cabariwan
- Napo
- Sangay
- Capacujan
- Osmena
- Bangon
- Bagacay
- Aquino
- Asum
- Tambangan
- Tinampo
- Laniwan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Amianan a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 14 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Amianan a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pagsasao a Habanes
Ti Pagsasao a Habanes ti pagsasao dagiti tattao a Habanes iti tengnga ken daya a paset ti puro ti Java, iti Indonesia. Adda pay sumagmamano a kagimongan dagiti agsasao iti Habanes iti amianan a pantar ti laud a Java. Isu ti agtutubo a pagsasao ti nasurok 75 000 000 a katao.
Paset ti pamilia nga Austronesio ti Habanes, ket adda kainaigan daytoy iti Indones ken dadduma pay a karuay ti Malay. Agsasao pay iti Indones ti kaadduan nga agsasao iti Habanes para kadagiti panggep nga opisial ken komersial ken iti komunikasion kadagiti di Habanes nga Indones.
Iti ruar ti Indonesia, adda sumagmamano a sangkaarrubaan nga agsasao iti Habanes kadagiti pagilian a kas iti Malaysia ken Singapur. Iti Surinam, adda dagiti Habanes ti puonna nga agsasao iti kreol a nagtaud itoy a pagsasao. Kangrunaan a masarakan dagiti agsasao ti Habanés iti Malaysia iti Selangor ken Johor.
Pakauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Habanes ket paset ti Sundiko a sub-sanga ti Lauden a Malayo-Polinesio (maawagan pay iti Hesperonesiano) a sanga ti Malayo-Polinesio a sub-pamilia ti pamilia nga Austronesiano. Nasinged ti kainaigan daytoy iti Malay, Sundanes, Madures, Balines, ket addaan met daytoy iti nakapkapsut a kainaigan kadagiti pagsasao ti Sumatra, Borneo, ken ti Pilipinas. Masasao ti Habanes iti Tengnga ken Daya a Java, pati pay iti amianan a pantar ti Laud a Java. Pangkurditan a pagsasao met daytoy iti Madura, Bali, Lombok, ken iti deppaar ti Sunda iti Laud a Java. Pagsasao ti naarian a korte daytoy iti Palembang, Abagatan a Sumatra, ingga a binusor dagiti Olandes ti palasioda idi maika-18 a siglo. Mabalin a bigbigen ti Habanes kas maysa kadagiti klasiko a pagsasao iti lubong ta addaan daytoy iti dakkel a kurditan a manappat iti nasurok sangapulo ket dua a siglo. Binglayen dagiti eskolar ti ebolusion ti Habanes iti uppat a paset:
- Taga-ugma a Habanes, sipud iti maika-9 a siglo
- Akintengnga a Habanes, sipud iti maika-13 a siglo
- Baro a Habanes, sipud iti maika-16 a siglo
- Moderno a Habanes, sipud iti maika-20 a siglo (saan a kadawyan a maar-aramat daytoy a pannakaidasig)
Maisursurat ti Habanes iti naisuratan a Habanes, naisuratan nga Arabo-Habanes, naisuratan nga Arabo (nabaliwan para iti Habanes), ken iti naisuratan a Latin.
Ti Habanes ket Austronesio a pagsasao nga addaan iti kaaduan nga agtutubo nga agsasao nupay saan nga opisial daytoy iti sadinoman. Sasaoen ken maawatan daytoy ti agarup 80 000 000 a katao. Di nakurang ngem 45% ti dagup a populasion ti Indonesia ti addaan iti poon a Habanes wenno agnanaed iti lugar a kaaduan a pagsasao ti Habanes. Lima iti innem a pangulo ti Indonesia sipud idi 1945 ti Habanes ti addaan iti poon a Habanes. Isu ngarud nga addaan ti Habanes iti dakkel nga inpluensia iti ebolusion ti Indones, ti nailian a pagsasao ti Indonesia ken maysa a moderno a dialekto ti Malay.
Addaan iti tallo a kangrunaan a dialekto ti moderno a Habanes: Tengnga a Habanes, Daya a Habanes, ken Laud a Habanes. Adda lugar ti dialekto sipud iti Banten iti lauden amin ti Java ingga iti Banyumangi, ti dayaen amin a suli ti puro. Amin a dialekto ti Habanes ket addaan iti nasurok-nakurang a pada a panagkinnaawatan.


text:
Departamento ti Boyacá
Ti Boyacá (Pannakabalikas nga Espaniol: [boʝaˈka]) ket maysa kadagiti 32 a departamento ti Colombia, ken maysa a tidda kadagiti kasisigud a siam nga estado ti "Estados Unidos ti Colombia".
Ti Boyacá ket naisentro a mabirukan idiay Colombia, a gangani amin iti kaunegan dagiti kabanbantayan ti Dumaya Kordiliera aginggana ti pagbeddenganna ti Venezuela, urayno ti lumaud a gibus ti departamento ket gunay-at idiay Karayan Magdalena idiay ili ti Puerto Boyacá. Ti Boyacá ket pagbeddenganna iti amianan ti Departamento ti Santander, ti amianan a daya iti Bolivariana a Republika ti Venezuela ken ti Departamento ti Norte de Santander, ti daya kadagiti departamento ti Arauca ken Casanare. Iti abagatan, ti Boyacá ket pagbeddenganna ti Departamento ti Cundinamarca ken ti laud ti Departamento ti Antioquia a sumaksakop daytoy ti dagup a kalawa ti 23,102 km² (8,880 kd mi). Ti kapitolio ti Boyacá ket ti siudad ti Tunja.
Ti Boyacá ket naamammuan a kas "Ti Daga ti Waya" gaputa daytoy a rehion ket lugar idi dagiti serie ti gubgubat a nangiturongan ti pannakawayawaya ti Colombia manipud ti España. Ti immuna ket napasamak idi Hulio 25, 1819 idiay Pantano de Vargas ken ti kanungpalan ken mangpatingga ket ti gubat a naamaamoan a kas ti Gubat ti Boyacá idi Agosto 7, 1819 idiay Puente de Boyacá.
Ti Boyacá ket pangibalayan dagiti tallo nga unibersidad: ti Universidad Pedagógica y Tecnológica de Colombia (UPTC), ti Universidad de Boyacá (UNIBOYACA), ken ti Unibersidad ti Santo Tomás.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Boyacá Nuestro Departamento: Localización: Posición Geográfica". Gobernación del Boyacá. Naidulin manipud ti kasisigud idi 14 Enero 2013.
- ^ Maher, Joanne et al., ed. (2009). "Colombia: Panagsukisok ti Estadistika". Europa World Yearbook 2009 1. Londres: Routledge. p. 1347. ISBN 978-1-85743-541-2.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- (Espaniol) memo.com.co/Boyaca
- (Espaniol) infoboy.gov.co/Boyaca
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Boyacá idiay Wikimedia Commons


text:
Samboan, Cebu
Ti Samboan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Samboan ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Basak
- Bonbon
- Bulangsuran
- Calatagan
- Cambigong
- Canorong
- Colase
- Dalahikan
- Jumangpas
- Camburoy
- Poblacion
- San Sebastian
- Suba
- Tangbo
- Monteverde
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Toni Morrison
Ni Toni Morrison (naipasngay a kas ni Chloe Ardelia Wofford;[1] Pebrero 18, 1931) ket maysa nga Amerikana a nobelista, editor, ken propesor. Dagiti nobelana ket naamammoan kadagiti epiko a tema, narugso a dialogo, ken nabaknang kadagiti naisalaysayan a karakter. Dagiti kalatakan a nobelana ket mairaman ti Ti Kaasulan a Mata, Sula, Kanta ni Solomon ken Nadunggo. Isu ket nakomisionado pay a nagsurat ti librito para it imaysa a baro nga opera, ti Margaret Garner, nga immuna a naipabuya idi 2005. Isu ket nangabak ti Premio Nobel idi 1993 ken idi 1987 ti Premio Pulitzer para iti Nadunggo. Idi 29 Mayo 2012, isu ket nagunggunaan ti Presidensial a Medalia ti Waya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Duvall, John N. (2000). Ti Panakailasin kadagiti Piksion ni Toni Morrison: Modernista a Kinapudno ken Kalpasan ti moderno a Kinangisit. Palgrave Macmillan. p. 38. ISBN 978-0-312-23402-7. "Kalpasan amin a naipablaak a pakaammo kenni Morrison ket naitunos a ti napno a naganna ket Chloe Anthony Wofford, isu a ti pannaka-ampon ti 'Toni' a kas paangisukat ti 'Chloe' ket maipammadayawan pay laeng ti naited a nagan. Ti tengnga a nagan ni Morrison, nupay kasta, ket saan idi nga Anthony; ti rehistro ti pannakaipasngayna ket mangipakpakita a ti napno a naganna idi ket Chloe Ardelia Wofford, a nangipakita a ni Ramah ken George Wofford ket ninagananda ti anakda ababai manipud ti apongna abaket manipud ti ina, a ni Ardelia Willis."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Toni Morrison idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Toni Morrison idiay Wikiquote


text: 1Idi nalpasen nga insuro ni Jesus amin dagitoy a bambanag, kinunana kadagiti adalanna, 2“Ammoyo a dua nga aldaw laengen sakbay ti Fiesta ti Paskua. Mayawatto ti Anak ti Tao tapno mailansa iti krus.” 3Naguurnong dagiti panguloen a papadi ken dagiti panglakayen dagiti Judio iti palasio ni Caifas a Kangatoan a Padi. 4Nagtutulaganda a tiliwen a sililimed ni Jesus sada papatayen. 5“Ditay iranrana iti fiesta, amangan no rumsua ti riribuk,” kinunada. 6Adda idi ni Jesus idiay Betania, iti balay ni Simon nga agkukutel. 7Idi madama a mangmangan, napan kenkuana ti maysa a babai a nakaiggem iti sangabotelia a nangina a bangbanglo, ket imbukbokna iti ulo ni Jesus. 8Nakapungtot dagiti adalan idi makitada ti inaramidna ket kinunada, “Apay a sinayangna ti bangbanglo? 9Nangina koma ti pakailakoanna sa maited ti kuarta kadagiti napanglaw!” 10Ammo ni Jesus ti sasawenda isu a kinunana kadakuada, “Apay a babalawenyo daytoy a babai? Nasayaat unay ti inaramidna kaniak. 11Ta kankanayon nga adda dagiti napanglaw iti dennayo, ngem saan a kankanayon nga addaak iti arpadyo. 12Imbukbokna iti bagik daytoy a bangbanglo tapno isagananak a maitanem. 13Kinapudnona, kunak kadakayo: Sadinoman a pakaikaskasabaan daytoy Naimbag a Damag, masarsaritanto ti inaramid daytoy a babai a pakalaglagipan kenkuana.” 14Kalpasan daytoy, maysa kadagiti sangapulo ket dua nga adalan nga agnagan iti Judas Iscariote ti napan kadagiti panguloen dagiti papadi. 15“Ania ti itedyo kaniak no yawatko ni Jesus kadakayo?” kinunana. Inikkanda iti tallopulo a bagi ti pirak. 16Manipud iti dayta a kanito, binirbirok ni Judas ti gundawayna a mangliput ken Jesus. 17Iti umuna nga aldaw ti Fiesta ti Tinapay nga awan Lebadurana, napan dagiti adalan ken ni Jesus ket sinaludsodda, “Sadino ti kayatmo a pangisaganaanmi iti pangrabiim iti Paskua?” 18Kinunana kadakuada, “Inkayo iti maysa a tao iti siudad ket ibagayo kenkuana, ‘Kuna ti Maestro: Dimtengen ti orasko. Ditanto balaymo ti pangrambakanmi iti Paskua kadagiti adalak.’ ” 19Tinungpal dagiti adalan ti imbilin ni Jesus ket insaganada ti pangrabii a pangrambak iti Paskua. 20Idi rumabiin, simmango ni Jesus ken dagiti sangapulo ket dua nga adalan iti panganan. 21Bayat ti pannanganda, kinuna ni Jesus, “Ibagak kadakayo ti pudno: maysanto kadakayo ti mangliput kaniak.” 22Kasta unay ti pannakariribuk dagiti adalan ket maysa-maysa nagsaludsod kenkuana, “Apo, siak kad dayta kunkunam?” 23“Ti kinagiddanko a nangisawsaw ti tinapay iti malukong, isunto ti mangliput kaniak,” insungbat ni Jesus. 24“Matayto ti Anak ti Tao kas kuna ti Nasantoan a Surat, ngem asi pay ti mangliputto iti Anak ti Tao! Naim-imbag pay koma no di nayan-anak dayta a tao.” 25Nagsao ni Judas a nangliput kenkuana: “Maestro, siak kadi ti kunam?” “Nasaomon!” insungbat ni Jesus. 26Idi mangmanganda, nangala ni Jesus iti tinapay, nagyaman iti Dios, ket pinisina sana inted kadagiti adalanna. “Alaenyo daytoy ket kanenyo,” kinunana. “Daytoy ti bagik.” 27Kalpasanna, nangala iti kopa, nagyaman iti Dios, sana inyawat kadakuada. Kinunana, “Uminumkayo amin iti daytoy; 28daytoy ti darak a mamatalged iti tulag ti Dios, ti darak a naibuyat nga agpaay iti adu a tao, tapno mapakawan dagiti basbasol. 29Ibagak kadakayo: Diakto uminumen iti arak ti ubas agingga iti dayta nga aldaw a pannakiinumko kadakayo iti baro nga arak ti ubas idiay Pagarian ni Amak.” 30Kalpasan ti panangkantada iti maysa nga himno, rimmuarda a napan idiay Bantay Olivo. 31Kinuna ni Jesus kadakuada, “Iti daytoy met la a rabii, panawandakto, dakay amin, agsipud ta kuna ti Nasantoan a Surat, ‘Patayento ti Dios ti agpaspastor ket mawarawaranto ti arban dagiti karnero.’ 32Ngem kalpasan ti pannakapagungarko, umun-unaakto ngem dakayo a mapan idiay Galilea.” 33“Uray panawandakanto amin,” kinuna ni Pedro, “dikanto panawan.” 34Kinuna ni Jesus kenkuana, “Laglagipem daytoy: Sakbay nga agtaraok ti kawitan ita a rabii, namitlonton nga imbagam a dinak am-ammo!” 35“Uray matayak a mairaman kenka,” insungbat ni Pedro, “pulos a dikanto ilibak.” Kasta met ti kinuna dagiti amin nga adalan. 36Kalpasanna, napan ni Jesus ken dagiti adalanna iti maysa a disso a managan Getsemani. Kinunana kadakuada: “Agtugawkayo ditoy, ta innak agkararag sadiay.” 37Inkuyogna ni Pedro ken dagiti dua nga annak ni Zebedeo. Nagladingit ken nagtuok iti napalalo. 38“Matayak iti nakaro a ladingit,” kinunana kadakuada. “Agbatikayo ditoy ket makipagpuyatkayo kaniak.” 39Immadayo bassit sa nagpakleb iti daga ket nagkararag: “Ama, no mabalin, ilisinak iti daytoy a kopa ti panagsagaba. Nupay kasta, saan a ti pagayatak ti maaramid no di ket ti pagayatam.” 40Nagsubli ni Jesus kadagiti tallo nga adalan ket nadanonna ida a matmaturog. Kinunana ken ni Pedro: “Diyo aya kabaelan ti makipagpuyat kaniak iti uray maysa la nga oras? 41Agridam ken agkararagkayo tapno saankay a matnag iti sulisog. Sisasagana ti espiritu, ngem nakapuy ti lasag.” 42Immadayo manen ni Jesus tapno mapan agkararag. “Ama,” kinunana, “no masapul nga inumek daytoy a kopa ti panagsagaba, maaramid koma ti pagayatam.” 43Nagsubli manen kadagiti adalan ket nadanonna ida a matmaturog, ta makaturturogda la unay. 44Pinanawan manen ni Jesus ida sa napan nagkararag iti maikatlo a daras. Inulitna ti kararagna. 45Kalpasanna, nagsubli kadagiti adalan ket kinunana: “Ania? Matmaturog ken agin-inanakayo pay kadi? Dimtengen ti oras a mayawat ti Anak ti Tao iti ima dagiti managbasol. 46Bumangonkayo ta intayon. Kitaenyo, adtoyen ti tao a mangliput kaniak.” 47Agsasao pay laeng ni Jesus idi sumangpet ni Judas, maysa kadagiti sangapulo ket dua nga adalan. Kimmuyog kenkuana dagiti adu a tao a nagtagikampilan ken nagtagipang-or. Imbaon ida dagiti panguloen a papadi ken dagiti panglakayen dagiti Judio. 48Daytoy ti pagilasinan nga inted ti mangliput kadagiti kimmuyog kenkuana sakbay a mapanda: “Daydiay ungngoak isu ti masapulyo. Tiliwenyo!” 49Immasideg a dagus ni Judas ken ni Jesus ket kinunana, “Naimbag a rabiim, Maestro,” sana inagkan. 50“Gayyem,” insungbat ni Jesus, “dagdagusem nga aramiden ti panggepmo!” Immasideg dagiti tattao, ket tiniliwda ni Jesus. 51Inasut ti maysa kadagiti kadua ni Jesus ti bunengna sana tinagbat ti adipen ti Kangatoan a Padi ket napingasan ti lapayagna. 52Ngem kinuna ni Jesus, “Idulinmo ta bunengmo agsipud ta ti mangaramat iti buneng matayto iti buneng. 53Dimo aya ammo a mabalinko ti agpatulong ken ni Amak ket ibaonna a dagus ti nasurok a sangapulo ket dua nga armada dagiti angheles? 54Ngem no maaramid dayta, kasano ti pannakatungpal ti kuna ti Nasantoan a Surat a masapul a kastoy ti mapasamak?” 55“Tulisanak aya, ta nagtagikampilan ken nagtagipang-orkayo nga umay mangtiliw kaniak?” kinuna ni Jesus kadagiti tattao. “Inaldaw nga agtugtugawak a mangisursuro idiay Templo ket didak tiniliw. 56Ngem maaramid amin dagitoy tapno matungpal ti sinao dagiti profeta a nailanad iti Nasantoan a Surat.” Nagtataray amin dagiti adalan ket binaybay-anda ni Jesus. 57Kalpasan ti panangtiliwda ken ni Jesus, impanda iti balay ni Caifas a Kangatoan a Padi, a naguurnongan dagiti mamaestro iti Linteg ken dagiti panglakayen. 58Simmurot ni Pedro nga adda iti adayo, agingga iti paraangan ti balay ti Kangatoan a Padi. Simrek a nakikatugaw kadagiti guardia tapno kitaenna ti pagbanagan ti amin. 59Nagbirbirok dagiti panguloen a papadi ken ti entero a Sanhedrin iti ulbod a pammaneknek a maibusor ken Jesus tapno papapatayda. 60Ngem awan ti nasarakanda, nupay adu ti nagsao iti ulbod a maikontra kenkuana. Kamaudiananna, timmakder ti dua a tao 61a nagkuna, “Kinuna daytoy a tao a kabaelanna a rebbaen ti Templo ti Dios, ket bangonenna met laeng kalpasan ti tallo nga aldaw.” 62Timmakder ti Kangatoan a Padi ket kinunana ken Jesus, “Ania ti maisungbatmo kadagitoy nga ipabpabasolda kenka?” 63Ngem nagulimek ni Jesus. Kinuna manen kenkuana ti Kangatoan a Padi, “Isapatam iti nagan ti sibibiag a Dios ket ibagam kadakami no sika ti Cristo nga Anak ti Dios.” 64“Nasaomon!” insungbat ni Jesus. “Ngem kunak kadakayo amin: Makitayonto ti Anak ti Tao a situtugaw iti makannawan ti Mannakabalin-amin. Makitayonto nga umay kadagiti ulep ti langit.” 65Iti kasta, rinay-ab ti Kangatoan a Padi ti pagan-anayna. “In-insultoenna ti Dios! Ania pay la ti pakasapulantayo kadagiti saksi?” kinunana. “Nangngegyon dagiti saona a maikaniwas iti Dios. 66Ania ti pangngeddengyo?” “Nakabasol,” insungbatda. “Masapul a matay!” 67Ket tinupratupraanda ti rupana ken dinanogdanogda. Tinungpatungpa met dagiti dadduma. 68“Pugtoam man, Cristo, no siasino ti nangtungpa kenka?” kinunada. 69Agtugtugaw ni Pedro iti paraangan idi umasideg kenkuana ti maysa nga adipen a babai a nagkuna: “Uray sika, nakikadkaduaka met ken ni Jesus a taga-Galilea.” 70Ngem naglibak ni Pedro iti sangoananda amin. “Diak ammo ti sasawem,” kinunana. 71Rimmuar ni Pedro a nagturong iti ruangan. Nakita ti sabali nga adipen a babai ket kinunana kadagiti tattao sadiay, “Nakikuykuyog met daytoy a tao ken ni Jesus a taga-Nazaret.” 72Naglibak manen ni Pedro ket kinunana: “Isapatak a diak am-ammo dayta a tao.” 73Iti saan a mabayag, immasideg kenkuana dagiti tattao nga agtatakder sadiay. “Agpayso a maysaka kadakuada,” kinunada. “Dayta bengngatmo ti pakailasinan.” 74“Uray dusaennak ti Dios no saan a pudno ti ibagbagak!” insapata ni Pedro. “Diak am-ammo dayta a tao.” Pagammoan, nagtaraok ti maysa a kawitan, 75ket nalagip ni Pedro ti imbaga ni Jesus kenkuana: “Sakbay ti panagtaraok ti kawitan, namitlonton nga imbagam a dinak am-ammo!” Rimmuar ni Pedro ket nagsangit iti nasaem.


text:
Manaoag, Pangasinan
Ti Manaoag ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Manaoag ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Babasit
- Baguinay
- Baritao
- Bisal
- Bucao
- Cabanbanan
- Calaocan
- Inamotan
- Lelemaan
- Licsi
- Lipit Norte
- Lipit Sur
- Parian
- Matolong
- Mermer
- Nalsian
- Oraan East
- Oraan West
- Pantal
- Pao
- Poblacion
- Pugaro
- San Ramon
- Santa Ines
- Sapang
- Tebuel
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Ishmael Bernal
Ni Ishmael Bernal (Setiembre 30, 1938—Junio 2, 1996) ket maysa kadagiti mabigbig a kalaingan a direktor iti pelicula iti Filipinas, kadua ni Lino Brocka. Naipasngay iti Manila, anak ni Elena Bernal ken ni Pacifico Ledesma.
Napadayawan kas Nailian nga Artista iti Filipinas idi 2001. Gapu ta maysa a bakla nga activista, nanglukat iti Ishmael Bernal Community Center idiay Manila idi 2002 tapno matulonganna dagiti bakla a mangayat nga agadal iti arte ken teatro.
Naatake ti puso ket pimmusay iti Ciudad ti Quezon idi 1996.
Napili nga obra[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagdating sa Dulo (1971)
- Daluyong (1971)
- Nunal sa Tubig (1976)
- City After Dark (Manila By Night) (1980)
- Himala (1982)
- Broken Marriage (1982)
- Pahiram ng Isang Umaga (1989)


text:
Pagsasao a Kinaray-a
Ti Kinaray-a ket pagsasao nga Austronesio a kangrunaan a naisasao idiay Probinsia ti Antique, Pilipinas. Daytoy ket naisasao pay idiay Probinsia ti Iloilo, idiay abagatan ti Probinsia ti Capiz, ken dagiti daddumapay a purok idiay Mindanao a tumugot ti ramutda iti Probinsia ti Antique wenno dagiti agsasao ti Kinaray-a a luglugar ti Iloilo ken Probinsia ti Capiz. Ti Kinaray-a ket nagtaud manipud ti balikas nga "iraya", a kapada ti "ilaya" iti Tagalog, a mangibagbaga ti grupo ti tattao nga agtataeng kadagiti kabanbantayan a lugar ti probinsia, daytoy ket nagtaud met manipud ti Sanskrito a laya a kayatna a saoen ket pagtaengan a kas iti Himalaya, bayat a dagiti grupo ti tattao nga agtataeng idiay asideg ti delta ti karayan ket tinawtawagan a kas "ilawod" manipud ti Hiligaynon a balikas ti "lawod", a nagtaud met manipud ti Proto-Austronesio a lahud, a mangibagbaga iti dakkel a bagi ti danum (baybay, taaw, danaw, wenno kipet). Nupay kasta, ti Kinaray-a ket saan a anasken a mangitudo iti waya wenno pagsasao nga insasao babaen dagiti agtataeng iti kabanbantayan ti Isla ti Panay. Dagiti agsasao iti daytoy a pagsasao ket tinawtawagan iti, "Karay-a."
Ti Kinaray-a ket naisasao pay kadagiti kaaduan a paset ti Iloilo ken ti abagatan a Capiz a kakuyogna met ti Hiligaynon. Kaaduan kadagiti ili kadagitoy a lugar ket agsasao iti Kinaray-a bayat a ti Hiligaynon ket kaaduan a naisasao idiay Siudad ti in Iloilo. Gapu ti rehional a kaasideg, dagiti estasion ti midia ken telebision, dagiti agsasao ti Kinaray-a ket maawatanda dagiti agsasao ti Hiligaynon. Nupay kasta, dagiti laeng agsasao ti Hiligaynon nga agnanaed kadagiti lugar nga agsasao ti Kinaray-a ti makaawat ti pagsasao. Dagiti nagtaud manipud kadagiti sabali a lugar, kasla tiNegros, ket narigatda a maawatan ti pagsasao.
Paka-allilawan kadagiti agsasao ti Hiligaynon a ti Kinaray-a ket dialekto ti Hiligaynon; iti kinapudno dagitoy dua ket tagikua ti dua a sabali, ngem agkabagian, dagiti subgrupo ti pagsasao. Nupay kasta, adda met dagiti agsasao ti Kinaray-a a maikadua met a pagsasaoda ti Hiligaynon; datoy ti gapu a dagiti a Cebuano ket ipagpagarupda a dagiti balikas ti Kinaray-a ket dagiti Hiligaynon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Kinaray-a iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)


text:
Biñan
Ti Biñan ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Biñan ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Biñan (Poblacion)
- Bungahan
- Santo Tomas (Calabuso)
- Canlalay
- Casile
- De La Paz
- Ganado
- San Francisco (Halang)
- Langkiwa
- Loma
- Malaban
- Malamig
- Mampalasan
- Platero
- Poblacion
- Santo Niño
- San Antonio
- San Jose
- San Vicente
- Soro-soro
- Santo Domingo
- Timbao
- Tubigan
- Zapote
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Davao Occidental
Ti Davao Occidental ketisu ti maika-81 ken kabaruan a probinsia iti Pilipinas a mabirukan iti Rehion ti Davao idiay Mindanao.[3][4] Ti kapitoliona ket ti iti ti Malita. Daytoy ket nabeddengan iti dya babaen ti Golpo ti Davao. Daytoy ket makibinningay pay ti danum a pagbeddengan iti probinsia ti Indonesia iti Amianan a Sulawesi iti abagatan.
Dagiti linaon
Pannakapartuat[urnosen | urnosen ti taudan]
Babaen ti Republika Tignay 10360 a naikeddeng idi Hulio 23, 2013, ti probinsia ket napartuat babaen ti pannakabukelna manipud iti akin-abagatan a paset ti Davao del Sur. Ti tignay ket naipasa babaen ti Kamara dagiti Pannakabagi ken ti Senado idi Nobiembre 28, 2012, ken Disiembre 5, 2012, ken pinirmaan babaen ni Presidente Benigno Aquino III idi Enero 14, 2013.[3][5] Ti plebesito ket natengngel idi Oktubre 28, 2013 a kakuyogna idi dagiti panagbutos ti Baranggay ket ti kaaduan kadagiti naibutos ket ti pannakapartuat ti probinsia.[4]
Ti panggep ti pannakapartuat ti probinsia ket ti mangpasayaat ti kasasaad ti ekonomia ket progresio sosial dagiti probinsia. Ni Senador Ferdinand Marcos Jr., nga isu ti nangiyaddand ti pannakapartuat ti Davao Occidental, ket inbgagan a ti kaadayo ti Siudad ti Digos, ti probinsial a kapitolio ti Davao del Sur, kadagiti sabsabali nga ili iti maikadua a Kongresional a Distrito ket adayuda unay ken mangpamadi ti pagibanagan ti epektibo a pannakaiyata kadagiti batayan a serbisio, ken dagiti pay panagsurok kadagiti opisina ti gobierno.[6]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Politikal[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti probinsia ket politikal a nabingbingay kadagiti 5 nga ili:
- Don Marcelino
- Jose Abad Santos
- Malita, ti kapitolio ti probinsia
- Santa Maria
- Sarangani
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Probinsia: Davao Del Sur". PSGC Interactive. Makati City, Pilipinas: National Statistical Coordination Board. Naala idi 9 Disiembre 2013.
- ^ "Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, City, Ili ken Baranggay: manipud idi Mayo 1, 2010". Senso ti Populasion ken Sangkabalayan idi 201. Opisina ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 9 Disiembre 2013.
- ^ a b Sec. 46, RA 10360 Ti Probinsia ti Davao Occidental ket mapartuatto, a kas naibaga iti daytoy a Dokumento ti Linteg, kalpasan ti pannakaikeddeng kadagit kaaduan a butos babaen dagiti agbutbutos iti mabanagan a lugar iti plebesito a maaramid ket imatonana babaen ti KOmision dagiti Panagbutos (COMELEC) iti kaunegan ti innem a pulo (60) nga al-aldaw manipud ti petsa iti pannakapasingked daytoy a Dokumento ti Linteg.
- ^ a b Cayon, Carina L. (Oktubre 30, 2013). "Inaprobaran dagiti agbutbutos ti DavSur iti Davao Occidental". Ahensia ti Pakaammo iti Pilipinasy. Naala idi 9 Disiembre 2013.
- ^ "Ti COMELEC agaramid ti plebesito para iti pannakapartuat ti Davao Occidental". Official Gazette. COMELEC. Septiembre 18, 2013. Naala idi Disiembre 9, 2013.
- ^ "Maibanaganton ti Davao Occidental". Senado iti Pilipinas. Mayo 16, 2012. Naala idi Disiembre 9, 2013.


text:
Init
Ti Init ket isu ti bituen iti tengnga iti Sistema a Solar. Daytoy ket gangani a nagtimbukel ken nabuklan ti napudot a plasma a nailaga kadagiti magnetiko a lugar.[10][11] Addaan ti diametro ti agarup a 1,392,000 km, agarup a 109 a dakdakkel ngem ti Daga, ken addaan ti masa a (agarup a 2×1030 kilograms, 330,000 a dakdakel ngem ti daga) a mangbukel daytoy ti agarup a 99.86% iti dagup a masa iti Sistema a Solar.[12] Ti panaka-kimiko, agarup a tallo a pagkatlo iti masa ti Init ket nabuklan iti Hidróheno,a dagiti nabati ket kaaduan a helio. Dagiti nabati (1.69%, nupay kasta daytoy ket agarup a 5,628 a dakdakkel ngem ti masa ti Daga) ket binuklan dagiti nadagsen nga elemento, a mairaman ti Oksíheno, karbon, neon ken landok, ken dadduma pay.[13]
Ti nailangitan a panakaidasig ti Init, a naibatay ti espektral a klase, ket G2V, ken di-pormal a nainaganan a kas ti duyaw nga ansisit, gapu ta ti makita a panagsilnagna ket kapigsaan iti duyaw a berde a paset iti espektro ken ngem nupay kasta ti marisna ket puraw, manipud ti rabaw ti Daga daytoy ket agparang a kas duyaw gapu ti atmospera a panakaiwarwaras iti asul a lawag.[14][15] Iti espektral a klase nga etiketa, ti G2 ket mangitudo ti bukodna a rabaw a temperatura iti agarup a 5778 K (5505 °C), ken ti V a mangitudo ti Init, a kasla kapada dagiti bitbituen, ket maysa a nangruna a panagsasaruno a bituen, ken isu a daytoy ket agaramid ti bukodna nga enrhia babaen ti nuklear a panaglunag iti hidroheno nga nuklei inti helio. Iti bugasna, ti Init ket aglunag kadagiti 620 a riwriw a metriko a tonelada iti hidroheno iti tunggal maysa a segundo. Naikapanunutan idi dagiti astronomo a daytoy ket maysa a bassit ken saan a naisangyan a bituen, ti Init tattan ket naikapanunutanen a naranraniag iti agarup a 85% kadagiti amin a bituen iti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas, a kaaduan kadagitoy ket dagiti nalabbaga nga ansisit.[16][17] Ti patingnga a kadakkel iti init ket +4.83; nupay kasta, a kas ti kaasitgan a bituen iti Daga, ti Init ket isu ti karaniagan a banag iti langit nga adda iti nalawag a kadakkel iti −26.74.[18][19] Ti napudot a korona ti Init ket agnaynayon a dumakdakkel idiay tangatang a daytoy ket agparpartuat ti solar nga angin, maysa daytoy a waig dagiti nakarga a partikula a gumayat idiay heliopause kadagiti agarup a 100 nga astronomicko a paset. Ti labutab iti interestelar a pamay-an a pinorma babaen ti solar nga angin, ti heliospera, ket isu ti kadakkelan nga agnanayon a patakder idiay Sistema a Solar.[20][21]
Ti Init ket agdama nga agbanbaniaga babaen ti Lokal nga Interestelar nga Ulep iti sona ti Lokal a Labutab, iti kaunegan ti barakus iti Orion nga Ima iti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas. Kadagiti 50 a kaasitgan a nailangitan a sistema iti uneg ti 17 a lawag a tawtawen manipud ti Daga (a ti kaasitgan ket ti nalabbaga nga ansisit a nanaganan ti Proxima Centauri iti agarup a 4.2 a lawag a tawtawen a kaadayo), ti Init ket maikapat ti ranggo babaen ti masa.[22] Ti Init ket palikmutenna ti tengnga iti Magririmpuok a Bitbituen iti kaadayo kadagiti agarup a 24,000–26,000 lawag a tawen manipud ti galaktiko a sentro, a mangleppas ti maysa nga agpakanawan a panaglikmuta, a kas makita manipud kadagiti galaktiko nga amianan nga ungto, iti agarup a 225–250 a riwriw a tawtawen. Gapu ta ti ariwanas tayo ket aggungunay iti respeto iti kosmiko a mikroonda a radiasion ti lugar iti likud (CMB) iti turong iti konstelasion a Hidra iti kapardas iti 550 km/s, ti pagbanagan a kapardas ti Init a mainaig iti CMB ket agarup a 370 km/s iti turong iti Abut wenno Leo.[23]
Ti natimbengan a kaadayo iti Init manipud ti Daga ket agarup a 149.6 a riwriw a kilometro (1 AU), ngem ti kaadayo ket agdumaduma no ti Daga ket aggunay manipud ti perihelion iti Enero aginggana ti aphelion iti Hulio.[24] Iti daytoy a natimbengan a kaadayo, ti lawag ket agbaniaga manipud ti Init aginggana ti Daga iti agarup a 8 minutos ken 19 a segundo. Ti enerhia iti daytoy a lawag ti init ket agsuporta kadagiti gangani amin a kita ti biag iti Daga babaen ti potosintesis,[25] ken mangiturong ti klima ken tiempo iti Daga. Ti dakkel a panakaapekta ti Init iti Daga ket nabigbiganen manipud kadagidi prehistoriko a panawen, ken ti Init ket naipanunutan babaen kadagiti nadumaduma a kultura a kas maysa a dios. Ti napudno a sientipiko a panakaawat iti Init ket nabuntog ti panakarang-ayna, ken nasapsapa ngem ti maika-19 a siglo nga adu dagiti nalatakan a sientista ket addada iti bassit a panakaammo iti maipapan ti bagi a panakabukel ken taudan ti enerhia ti Init. Daytoy a panakawat ket agdama pay ti panagrangrang-ayna; adu pay dagiti naumaduma nga anomalia tatta nga aldaw iti tignay ti Init a saan pay a naipalpalawagan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o Williams, D. R. (2004). "Pudno a Pagalagadan ti Init". NASA. Naala idi 2010-09-27.
- ^ Asplund, M.; Grevesse, N.; Sauval, A. J. (2006). "Ti baro a kaadu ti solar - Pset I: ti panagpalpaliiw". Komunikasion iti Asteroseismolohia 147: 76–79. Bibcode:2006CoAst.147...76A. doi:10.1553/cia147s76.
- ^ "Eclipse 99: Dagiti Agnanayon a Masalsaludsod". NASA. Naala idi 2010-10-24.
- ^ Hinshaw, G.; et al. (2009). "Five-yaer Wilkinson Microwave Anisotropy Probe observations: data processing, sky maps, and basic results". The Astropisikal a Warnakan Dagiti suplemento a Serie 180 (2): 225–245. Bibcode:2009ApJS..180..225H. doi:10.1088/0067-0049/180/2/225.
- ^ a b c d e f g h i j k l "Eksplorasion ti Sistema Solar: Dagiti planeta: Init: Dagiti kinapudno ken Bilbilang". NASA. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2008-01-02.
- ^ Ko, M. (1999). "Densidad iti Init". Iti Elert, G. The Physics Factbook.
- ^ "Dagiti prinsipio iti Espektroskopia". Unibersidad iti Michigan, Departamento ti Astronomia. 30 Agosto 2007.
- ^ a b Seidelmann, P. K.; et al. (2000). "Report Of The IAU/IAG Working Group On Cartographic Coordinates And Rotational Elements Of The Planets And Satellites: 2000". Naala idi 2006-03-22.
- ^ "Dagiti Kangrunaan nga Estadistika ti Init". Stanford Solar Center. Naala idi 2008-07-29., citing Eddy, J. (1979). Ti Baro nga Init: Dagiti Solar a Nagbanagan Manipud ti Skylab. NASA. p. 37. NASA SP-402.
- ^ "Kasano ti katimbukel ti Init?". NASA. 2 Oktubre 2008. Naala idi 7 Marso 2011.
- ^ "Dagiti immuna nga STEREO nga imahen iti Intero nga Init". NASA. 6 Pebrero 2011. Naala idi 7 Marso 2011.
- ^ Woolfson, M (2000). "Ti nagtaudan ken ebolusion iti sistema solar". Astronomia ken Heopisika 41 (1): 1.12. doi:10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x.
- ^ Basu, S.; Antia, H. M. (2008). "Helioseismolohia ken Solar a Kaadu". Dagiti Reporta ti Pisika 457 (5–6): 217. arXiv:0711.4590. Bibcode:2008PhR...457..217B. doi:10.1016/j.physrep.2007.12.002.
- ^ "Sun". World Book. NASA. Naala idi 2009-10-31.
- ^ Wilk, S. R. (2009). "Ti Duyaw nga Init a Paradoha". Dagiti Optiko ken Potonika a Damdamag: 12–13.
- ^ Than, K. (2006). "Nagkamali dagiti astronomo: Kaaduan kadagiti Bituen ket Agmaymaysa". Space.com. Naala idi 2007-08-01.
- ^ Lada, C. J. (2006). "Panakaaduan dagiti nailangitan ken ti immuna a aramid ti masa: Kaaduan kadagiti Bituen ket Agmaymaysa". Astropisikal a Sursurat ti Warnakan 640 (1): L63–L66. arXiv:astro-ph/0601375. Bibcode:2006ApJ...640L..63L. doi:10.1086/503158.
- ^ Burton, W. B. (1986). "Dagiti nailangitan a parametro". Dagiti Repaso ti Limbang a Siensia 43 (3–4): 244–250. Bibcode:1986SSRv...43..244.. doi:10.1007/BF00190626.
- ^ Bessell, M. S.; Castelli, F.; Plez, B. (1998). "Modelo ti tangatang iti nalawa a bedbed dagiti maris, bolometriko a panagtarimaan ken panaglalibrasion ti temperatura para kadagiti O–M a bituen". Astronomia ken Astropisika 333: 231–250. Bibcode:1998A&A...333..231B.
- ^ "Ti maysa a Bituen nga Adda dagiti dua nga Amianan nga Ungto". Science @ NASA. NASA. 22 Abril 2003.
- ^ Riley, P.; Linker, J. A.; Mikić, Z. (2002). "Panagmodelo ti heliosperiko ti agdama a sabanas: Dagiti panagdumaduma ti Solar a siklo". Warnakan iti Heopisikal a Panagsukisok 107 (A7): SSH 8–1. Bibcode:2002JGRA.107g.SSH8R. doi:10.1029/2001JA000299. CiteID 1136.
- ^ Adams, F. C.; Laughlin, G.; Graves, G. J. M. (2004). "Dagiti Nalabbaga nga Ansisit ken ti Gibus iti Nagruna a Panagsasaruno". Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica 22: 46–49. Bibcode:2004RMxAC..22...46A.
- ^ Kogut, A.; et al (1993). "Dipole nga Anisotropia iti COBE a Paggiddiatan dagiti Mikroonda a Radiometro dagiti Immuna a Tawen a Mapa". Astropisiko a Warnakan 419: 1. arXiv:astro-ph/9312056. Bibcode:1993ApJ...419....1K. doi:10.1086/173453.
- ^ "Equinoxes, Solstices, Perihelion, ken Aphelion, 2000–2020". Obserbatori ti marina ti Estados Unidos. 31 Enero 2008. Naala idi 2009-07-17.
- ^ Simon, A. (2001). TI Pudno a Siensia a Naggapuan dagiti X-a Papeles : Dagiti mikrobio, dagiti layap, ken dagiti mutante. Simon ken Schuster. pp. 25–27. ISBN 0-684-85618-2.


text:
Vienna
Ti Vienna ( /viːˈɛnə/; Aleman: Wien (tulong·paammo) [viːn]) ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Austria ken maysa kadagiti siam nga estado ti Austria. Ti Vienna ket isu ti kangrunaan a siudad ti Austria, nga adda ti populasion iti agarup a 1.723 a riwriw[3] (2.4 a riwriw tiuneg ti metropolitano a lugar,[2] sumurok a 25% iti populasion ti Austria), ken isu daytoy ti kadakkelan a siudad idiay Austria, ken ti pay sentro ti kultural, ekonomiko, ken politika. Isu daytoy ti maika-9 a kadakkelan babaen ti populasion idiay Kappon ti Europa. Manipud idi rugi iti maika-20 a siglo isu daytoy ti kadakkelan nga agsasao iti Aleman a siudad iti lubong, ken idi sakbay ti Umuna a Sangalubongan a Gubat ken ti panagpisi iti Austro-Hungaro nga imperio, daytoy a siudad ket adda idi dagiti agtaeng a 2 a riwriw. Ti Vienna ket agsangsangaili kadagiti internasional nga organisasion, a mairaman ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken ti OPEC. Ti siudad ket naisanglad iti daya iti Austria ken asideg kadagiti pagbeddengan iti Republika a Tseka, Eslobakia, kenHungaria. Dagitoy a rehion ket agtitinnulongda iti maysa a Europeano a Centrope a pagbeddengan a rehion. A mairaman ti asideg ken kaarubana ti Bratislava, ti Vienna ket agporma ti maysa a metropolitano a rehion nga adda dagiti 3 a riwriw nga agtaeng. Idi 2001, ti sentro ti siudad ket nainaganna a UNESCO Lugar a Tinawtawid ti Lubong.[4]
Sinasinaen a manipud kadagiti maysa a naipammategan a kas ti Siudad iti Musika[5] gapu kadagiti legadona iti musika, ti Vienna ket makunkuna pay a ti "Ti Siudad iti Tagtagainep" gapu ta daytoy ket nagtaengan ti immuna a sikopata nga analista a ni Sigmund Freud,[6] nga isu ket maysa a neurologo a nalatak a naamamoan para kadagiti maysa a kalatakan a mangipatpatarus kadagiti tagtagainep. Ti ramut ti Siudad ket nanipud kadagiti nasapa a Keltiko ken Romano a pagtaengan a naipabalin iti maysa a Mediebal ken Barok a siudad, ti kapitolio ti Austro-Hungaro nga Imperio. Daytoy ket naamammoan para kadagiti naisangsangayan a papelna iti panangidaulo ti Sentro ti Europeano a Musika, manipud ti nalatak a tawen iti Vienes a Klasismo babaen kadagiti nasapa a paset ti panawen iti maika-20 a siglo. Ti naipakasaritaan a sentro iti Vienna ken nabaknang kadagiti arkitektura a patakder, a mairaman dagiti Barok a kastilio ken dagiti hardin, ken dagiti pay naladaw a maika-19 a siglo a nalatak a pasdek a naliniaan kadagiti Ringstrasse, dagiti monumento ken dagiti parke.[7]
Idi 2005 a panagadal kadagiti 127 a lubong a siudad, ti Ekonomista a Saririt a Paset ket nagiranggo nga immuna daytoy a siudad (a kapadana ti Vancouver, Kanada) para iti kasayaat ti biag (iti 2011 a panagsukisok kadagiti 140 siudad ti Vienna ket nairanggo a maikadua, kalpasan ti Melbourne).[8][9] Para kadagiti agsasaruno a tallo a tawen (2009–2011), ti tao-rekurso-pagkonsultaan a kompaniaMercer inranggona ti Vienna a kas ti iimuna kadagiti tinawen a "Kasayaat ti Panagbiag" a pangsukisok kadagiti ginasut a siudad iti lawlaw ti lubong.[10][11][12] 2011 a panagsukisok ti "Kasayaat ti Panagbiag" ti Monocle ket inranggona ti Vienna a maikanem kadagiti listaan iti "dagiti kangatuan a 25 a siudad iti lubong a tawgana pagtaengan" (ngimmato manipud ti maikawalo idi 2010).[13][14][15]
Ti panakausig, ti siudad ket nairanggo a kas ti umuna iti sangalubongan para iti kultural a panagpabaro idi 2007 ken 2008, ken maikadua kalpasan ti Boston idi 2009 manipud kadagiti 256 siudad a nasukisok kadagiti 162 a pagsurotan ti Pagsurotan dagiti Panagpabaro dagiti Siudad iti 3 a kondison ti panagpuntos a sumakop ti kultura, patakder ken ken komersio.[16] A kas maysa a siudad, ti Vienna ket kankanayon nga agsangsangaili kadagiti konperensia ti urbano a panagplano ken is kankanayon a maususar nga inadadal babaen dagiti agplanplano ti urbano.[17]
Iti tunggal maysa tawen manipud idi 2005, ti Vienna ket isu ti umuna a papanan iti lubong kadagiti international a kongreso ken timpuyog.[18] Ti Vienna ket makaawis kadagiti agarup a lima a riww a turista iti tunggal maysa a tawen.[19]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "STATISTIK AUSTRIA – Bevölkerung zu Quartalsbeginn seit 2002 nach Bundesland". Statistik.at. 20 Oktubre 2010. Naala idi 19 Enero 2011.
- ^ a b "VCÖ.at: VCÖ fordert Nahverkehrsoffensive gegen Verkehrskollaps in den Städten". vcoe.at. 2008. Naala idi 5 Agosto 2009.
- ^ "STATISTIK AUSTRIA – Bevölkerung zu Jahres-/Quartalsanfang". Statistik.at. 13 Pebrero 2009. Naala idi 6 Mayo 2009.
- ^ "Naipakasaritaan a sentro iti Vienna". UNESCO.
- ^ "Vienna - ti Siudad iti Musika - VIENNA – TATTAN WENNO SAANEN". Wien.info. Naala idi 2012-05-19.
- ^ BBC Dokumentario - Vienna - Ti Siudad iti Tagtagainep
- ^ "Naipakasaritaan a Sentro iti Vienna". UNESCO Sentro a Tinawtawid ti Lubong. Naala idi 2012-05-19.
- ^ "Ti Vancouver ket isu ti 'kasayaatan a pagtaengan'". BBC. 4 Oktubre 2005.
- ^ "Reporta ti Kasayaat ti Panagtaeng Agosto 2011". Ekonomista a Saririt a Paset. Naala idi 2 Disiembre 2011.
- ^ "Mercer a pakaammo timidia: Kasayaat iti Panagbiag sanglubongan a panagiranggo dagiti siudad--2009". Naala idi 2 Disiembre 2011.
- ^ "Mercer Kasayaat ti Panagbiag Sangalubongan a Panagiranggo dagiti Siudad, 2010 manipud ti resourceshelf.com". Naala idi 2 Disiembre 2011.
- ^ "Panagsukisok ti Mercer a 2011". Mercer. 29 Nobiembre 2011.
- ^ "ti Monocles a kangatuan a 25 a siudad para iti 2011 , iti businessinsider.com". Naala idi 2 Disiembre 2011.
- ^ "ti 2011 a Monocle ti "Kasayaat ti Panagbiag" summary". Naala idi 3 Disiembre 2011.
- ^ "08 Vienna". Monocle.com. 2010-06-15. Naala idi 2012-05-19.
- ^ "2thinknow Panagpabaro dagiti Siudad 256 a Sangalubongan a Pagsurotan – sangalubongan a pakairanggo ti panagpabaro ti siudad | 2009 | Programa dagiti Panagpabaro ti Siudad". Innovation-cities.com. 30 Hulio 2009. Naala idi 3 Enero 2011.
- ^ "Ammo nga agaramid ti Vienna". wieninternational.at. 15 Abril 2010. Naala idi 3 Enero 2011.
- ^ "Ti Vienna ket isu ti umuna a papanan dagiti kongreso". wieninternational.at. 1 Hunio 2011. Naala idi 15 Oktubre 2011.
- ^ "Estadistika ti Turismo- Panagsangpet idiay Vienna babaen ti pagilian a nagtaudan". wien.gv.at. 11 Oktubre 2011. Naala idi 15 Oktubre 2011.


text:
Plantilia:Lang-fr
Pranses: {{{1}}}
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti {{Lang-fr}} ket maysa a plantilia nga inus-usar a mangitudo kadagiti agbasbasa a ti dati a termino wenno insasao ket naipatarus manipud ti maysa a saan nga Ilokano wenno ganganaet a pagsasao (ISO 639:fr); adda maysa a nasken a parametro, isu daytoy ti ganganaet a pagsasao termino wenno insasao.
Daytoy ket kadawyan a maikabkabil kalpasan ti Ilokano a pannakaipatarus ti ganganaet a termino wenno insasao, ken aglaon ti ganganaet a termino wenno insasao.
Ti parametro ti
|links=no ket mangpawil ti pannakaisilpo ti nagan ti pagsasao.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Urnosen
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (
{{Lang-de|Thüringen}}).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (
{{Lang-de|Die Seefahrer von Catan}}) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (
{{Lang-de|Albrecht der Bär|links=no}})
Pagbanagan a testo
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (Aleman: Thüringen).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (Aleman: Die Seefahrer von Catan) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (Aleman: Albrecht der Bär)


text:
Plantilia:Dagiti hemisperio ti Daga
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Dokumentasion ti plantilia
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Dagiti hemisperio ti Daga |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Dagiti hemisperio ti Daga |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Dagiti hemisperio ti Daga |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.


text: 1Naguurnong iti ayan ni Jesus dagiti Fariseo ken sumagmamano a mamaestro iti Linteg a naggapu idiay Jerusalem. 2Nadlawda a mangmangan ti sumagmamano nga adalan ni Jesus a dida nagbuggo, kas naipakadawyan dagiti amin a Judio. ( 3Ta annuroten dagiti Fariseo, agraman dagiti dadduma a Judio dagiti pannursuro nga impatawid dagiti ammada. Dida mangan no dida buggoan dagiti imada iti umisu a panagbuggo. 4Dida mangan iti aniaman nga aggapu iti tiendaan no saan a mabuggoan nga umuna. Adu pay ti annurotenda a pannursuro dagiti ammada, kas iti tumutop a panangugas kadagiti tasa, banga, lunglongan a gambang ken papag.) 5Iti kasta, sinaludsod dagiti Fariseo ken mamaestro iti Linteg ken ni Jesus, “Apay a di tungpalen dagiti adalam ti pannursuro nga impatawid dagiti amma, ta dida agbuggo a mangan?” 6Insungbat ni Jesus, “Pudno unay ti impadto ni Isaias maipapan kadakayo! Aginsisingpetkayo kas insuratna, ‘Dagitoy a tattao,’ kuna ti Dios, ‘kunkunada a dayawendak babaen kadagiti bibigda. Ngem adayo kaniak ti pusoda. 7Awan serbi ti panagdaydayawda kaniak, gapu ta isursuroda dagiti annuroten nga inaramid ti tao a kasla ketdin bukodko a linteg.’ 8“Binaybay-anyon ti bilin ti Dios ket dagiti pannursuro ti tao ti tungtungpalenyo.” 9Ket intuloyna, “Nagsayaat ketdin ti panangilaksidyo iti bilin ti Dios tapno mataginayon dagiti pannursuro a tinawidyo. 10Ta imbilin ni Moises, ‘Dayawem da amam ken inam,’ ken ‘Ti agsao iti dakes ken ni ama wenno inana rebbengna a mapapatay.’ 11Ngem isursuroyo met a no adda mabalin nga ipaay ti maysa a tao kadagiti nagannak kenkuana ket kunana, ‘Korban daytoy’ (kayatna a sawen, “Naikarin iti Dios”), 12saanen a masapul a tulonganna ida. 13Iti kastoy, binaybay-anyon ti sao ti Dios gapu iti pannursuro nga ipatawidyo kadagiti tattao. Adu pay dagiti kastoy a bambanag nga ar-aramidenyo.” 14Pinaasideg manen ni Jesus dagiti tattao ket kinunana kadakuada: “Dumngegkayo amin kaniak ket amirisenyo a nalaing daytoy. 15Saan a ti ipauneg ti tao ti mangtulaw kenkuana, no di ket dagiti agtaud iti pusona.” 17Idi pinanawan ni Jesus dagiti tattao ket simrek iti balay, sinaludsod dagiti adalanna ti kaipapanan daytoy a pagsasao. 18Kinuna ni Jesus kadakuada, “Uray dakayo, diyo met aya maawatan? Saan a ti makan ti mangtulaw iti tao, 19ta saan a mapan iti pusona no di ket iti tianna ket kalpasanna rummuar.” (Iti panagkuna ni Jesus iti kastoy, impakaammona a mabalin a kanen ti amin a taraon.) 20Insarunona pay, “Dagiti agtaud iti tao ti mangtulaw kenkuana. 21Ta manipud iti uneg ti puso ti tao, rumusing dagiti dakes a panunot a pagtaudan dagiti maikaniwas a bambanag a kas iti pannakiabig, panagtakaw, pammapatay, 22pannakikamalala, panagagum ken dadduma pay a kita ti kinadakes; panangallilaw, kinaderrep, kinaapal, pammadpadakes, kinapalangguad ken kinamaag. 23“Agtaud iti puso ti tao amin dagitoy dakes a bambanag, ket isuda ti mangtulaw kenkuana.” 24Pimmanaw ni Jesus sadiay ket napan iti lugar nga asideg iti siudad ti Tiro. Nakidagus iti maysa a balay. Dina koma kayat nga adda makaammo iti ayanna, ngem naammoan latta dagiti tattao. 25Adda idi maysa nga ina. Linuganan ti dakes nga espiritu ti anakna a babai. Nadamagna ti maipapan ken ni Jesus ket dinagdagusna ti napan kenkuana sa nagparintumeng iti sakaananna. 26Griego daytoy a babai a nayanak idiay Fenicia, maysa nga ili iti Siria. Nagpakpakaasi a paksiaten koma ni Jesus ti demonio a nanglugan iti anakna. 27Kinuna ni Jesus, “Masapul a pakanen nga umuna dagiti ubbing ta saan a rumbeng nga alaen ti kanenda sa ipurruak kadagiti aso.” 28“Agpayso ta kunam, Apo,” kinuna ti babai, “ngem dagiti aso nga adda iti sirok ti lamisaan kanenda met dagiti regreg dagiti ubbing.” 29Kinuna ni Jesus, “Gapu iti daytoy a panagsaom, mabalinmon ti agawid. Pimmanawen ti dakes nga espiritu iti anakmo!” 30Nagawid ngarud ti babai ket nasangpetanna ti anakna nga agid-idda a sitatalna, ta pudno a pimmanawen ti demonio kenkuana. 31Pimmanaw ni Jesus iti beddeng ti Tiro. Nagna idiay Sidon ket nanglikaw iti sakup ti Decapolis agingga a dimteng iti Dan-aw ti Galilea. 32Inyeg dagiti tattao ken ni Jesus ti maysa a lalaki a tuleng ken umel ket nagpakpakaasida kenkuana nga ipatayna ti imana iti lalaki. 33Inyadayo ni Jesus ti lalaki kadagiti tattao. Idi agwaywayasdan insullatna dagiti tammudona kadagiti lapayag ti lalaki. Kalpasanna, timmupra sana sinagid ti dila ti lalaki. 34Tinangad ni Jesus ti langit, nagsennaay sana kinuna iti lalaki, “Efata,” (kayatna a sawen, “Maluktanka”). 35Dagus a nakangngeg ti lalaki, limmukay ti dilana ket saanen a marigatan nga agsao. 36Imbilin ni Jesus kadagiti tattao a dida ipadpadamag daytoy iti siasinoman; ngem no kasano ti panangigunamgunamna a dida isarsarita, ad-adda pay ti gagarda a nangipadpadamag. 37Napalalo ti siddaaw dagiti amin a nakangngeg iti daytoy a damag. Kinunkunada, “Nagsayaat ketdin ti amin nga aramidna! Agasanna dagiti tuleng ken dagiti umel ket makangngeg ken makasaoda manen.”


text:
Camiguin
Ti Camiguin ket maysa a bassit nga isla a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion nga Amianan a Mindanao. Ti kapitoliona ket ti ili ti Mambajao. Ti isla ti Camiguin ket adda iti Baybay Bohol, agarup a 10 a kilometro iti amianan ti proninsia ti Misamis Oriental.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Camiguin iti 5 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013


text:
Nagdidinnungpar
Iti Nagdidinnungpar ket maysa nga pelicula a drama nga indirecto ni Paul Haggis. Nangabak daytoy iti maika-78 a Pammadayaw nga Oscar para iti kalaingan a pelicula iti 2005. Inyawidna pay iti pammadayaw para iti kalaingan nga screenplay a orihinal ken kalaingan iti film editing.
Immuna nga naipabuya idiay Toronto Film Festival idi Setiembre 2004. Daytoy nga istoria ket maipanggep iti pinagsisinnupiat ken racismo dagiti tattao idiay Los Angeles nga agsasabali ti puli ken kasasaad ti biag.


text:
Plantilia:Spaces
Daytoy a plantilia ket agpataud ti maymaysa wenno dagiti ad-adu a saan a matukkol a ("
").
- Eskritu
{{spaces|N}}
a ti pagpilian a parametro ti N ket isu ti kayat a bilang dagiti agsasaruno a saan a matukkol nga espasio (numeriko, nga addaan ti sakop ti 1 wenno dakdakkel).
{{spaces}}
agpataud ti maymaysa a saan a matukkol nga espasio. Mabalin ti agusar ti {{nbsp}} (a mangibaw-ing iti daytoy a plantilia) a kas apat para iti maymaysa a saan a matukkol nga espasio.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Spaces
Mangisengngat ti maysa wenno dagiti ad-adu a saan a matukkol nga espasio.


text:
Nagririmpuok a Bitbituen
Ti Nagririmpuok a Bitbituen (Ingles: Milky Way)ket isu ti ariwanas nga aglaon ti Daga.[11][nb 1] Daytoy a nagan iti Ingles a "Milky Way" ket naala manipud ti panagparangna a kas nalidem a "nagatasan" a sumsumged a banda nga agar-arkos iti ballasiw ti rabii a langit, a ti mata laeng ket saan a makailasin kadagiti agmaymaysa a bitbituen. Ti termino a "Milky Way" ket naipatarus manipud ti Klasiko a Latin via lactea, manipud ti Helenestika a Griego YaλaEίaς kύkλoς (pr. galaxías kýklos, "nagatasan a sirkulo").[12][13][14] Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agparang a kasla banda gaputa daytoy ket nasukog iti disko a patakder a makitkita manipud ti uneg. Ti kinapudno a daytoy a nalidem a banda iti lawag ket buklen dagiti bitbituen napaneknekan idi 1610 idi ni Galileo Galilei ket naguusar ti teleskopio tapno masolbarna dagiti agmaymaysa abitbituen. Idi panawen ti 1920, ti panagpalpaliiw ti astronomo a ni Edwin Hubble ket nagiparang a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket maysa laeng kadagiti adu nga ariwanas.
Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket maysa a nabarasan nga agkuskusikos nga ariwanas a 100,000–120,000 lawag a tawen iti diametrona nga aglaon kadagiti 200–400 a bilion a bitbituen. Mabalin pay nga aglaon iti kasla kasta a kaadu a planeta, nga adda nakarkulo a 10 a bilion kadagitoy ti agpalpalikmut iti mataengan a sona kadagiti nagannak kaniada a bitbituen.[15] Ti Sistema a Solar ket mabirukan ti uneg iti daytoy a disko, ti agarup a dua a pagkatlo a kaadayo manipud ti Galaktiko a Tengnga, idiay akin-uneg nga igid iti agkuskusikos a tabas ti nagtitiponan ti alingasaw ken tapok a tinawtawagan a ti Orion–Cygnus nga Ima. Dagiti bitbituen ti akin-uneg a ≈10,000 a lawag a tawtawen ket naurnos iti maysa a batukot ken maysa wenno ad-adu pay a baras. Ti katengngaan ket namarkaan babaen ti napeksa a radio a taudan atinawtawagan a ti Sagitario A* a mabalin a daytoy ket nalatak unay a nangisit nga abut. Ti Ariwanas ket agtaytayyek ti maminsan tunggal maysa a 15 aginggana ti 50 a riwriw a tawtawen. Ti Ariwanas iti maysa a kabuklan ket aggungunay iti kapardas iti 552 aginggana ti 630 km tunggal maysa a segundo, nga agtalged ti mainaig a sukogan iti reperensia. Nakarkulo daytoy ti kadaanan ti agarup a 13.2 bilion a tawen , a gangani a kasla ti kadaanan ti Law-ang. Daytoy ket linawlawan babaen dagiti nadumaduma a babbabassit a satelite nga ariwanas, ti Nagririmpuok a Bitbituen ket paset ti Lokal a Grupo dagiti ariwanas, a mangbukel ti maysa a subkomponente iti Nalatak a Rimpuok ti Virgo.
Dagiti linaon
Wagas[urnosen | urnosen ti taudan]
No agpalpaliiw ti rabii a langit, ti termino a "Nagririmpuok a Bitbituen" ket isu laeng ti nakudrep a banda iti puraw a lawag nga adda ti 30 a degrado a kalawa nga agararko iti ballasiw ti langit[16] (yray no amin dagiti bitbituen a mabalin a makita ti mata laeng ket paset iti Ariwanas a Nagririmpuok a Bitbituen). Ti lawag iti daytoy a banda ket naggapo manipud ti di-nasolbar a bitbituen ken dadduma pay a materiales a naisanglad ti kaunegan ti Galaktiko a dalumpinas. Dagiti nasipnget a rehion ti kaunegan ti banda, a kas ti Nalatak a Rengngat ken ti Coalsack, ket maipada kadagiti luglugar a dagiti lawag manipud kadagiti adayo a bitbituen ket nalappedan babaen ti interestelar a tapok.
Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket adda ti mainaig nga ababa a kalawag ti rabaw. Ti pannakakita daytoy ket narigat unay babaen ti lugar iti likud a lawag a kas ti panagrugit ti lawag wenno naisiasi a lawag manipud ti bulan. Daytoy ket sisasagana a makita no ti mangipatingnga a kadakkel ket +5.1 wenno nasaysayaat, bayat nga agipakpakita ti nasayaat a salaysay iti +6.1.[17] Daytoy ket agpabalin a narigat a makita ti Nagririmpuok a Bitbituen manipud kadagiti ania man a naraniag a nasilawan a urbano weno suburbano lokasion ngem nalaka a makita no kitaen manipud ti maysa nga away a lugar no ti bulan ket adda ti baba ti horisonte.[nb 2]
Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket lumasat kadagiti paset ti agarup a 30 konstelasion. Ti tengnga iti Ariwanas ket sumanglad iti turong iti konstelasion a Sagitario; isu ditoy ti karaniagan ti Naririmpuok a Bitbituen. Manipud ti Sagitario, ti nakudrep a banda iti puraw a lawag ket agparang a lumaslasat nga agpalaud iti Galaktiko kontratengnga idiay Auriga. Ti banda ket agtultuloyton nga agpalaud kadagiti sumakbay a dalan ti lawlaw ti langit ken agsubli idiay Sagitario. Ti kinapidno a ti banda ket bingbingayenna ti rabii a langit dagiti dua nga agarup nga agpadpada a hemisperio ket mangitudo a ti Sistema Solar ket asideg a naisanglad ti Galaktiko a dalumpinas.
Ti Galaktiko a dalumpinas ket agliklikig babaen ti 60 a degrado ti ekliptiko (ti dalumpinas ti panagtayyek ti Daga).A minaig ti nainlangitan nga ekuador, a lumasat daytoy ti adadayo ngem aminan a kas iti Cassiopeia ken ada-dayo ngem abagatan a kas ti konstelasion iti Crux, a mangitudtudo ti nangato a panagliklikig iti ekuador a dalumpinas ti Daga ken ti dalumpinas iti ekliptiko a manaig ti Galaktiko a dalumpinas. Ti amianan a Galaktiko nga ungto ket naisanglad iti kanawan a panagpangato a 12h 49m, panagpababa a +27.4° (B1950) ti asideg ti beta Comae Berenices, ken ti abagatan a Galaktiko nga ungto ket asideg ti alpha Sculptoris. Gapu iti daytoy a nagato a panagliklikig, depende iti oras iti rabii ken tawen, ti arko iti Nagririmpuok a Bitbituen ket mabalin nga agparang a kasla nababa wenno nangato iti langit. Para kadagiti agpalpaliiw manipud ti agarup a 65 a grado ti amianan aginggana ti 65 a grado ti abagatan iti rabaw ti Daga ti Nagririmpuok a Bitbituen ket mamindua a lumasat iti ngato iti tungngal maysa nga aldaw.
Kadakkel ken masa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti estelar a disko ti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agarup a 100,000 ly (30 kpc) iti diametro, ken daytoy kett iti katibemngan, agarup a 1,000 ly (0.3 kpc) iti kapuskol.[2][18] Kas tarabay iti relatibo a pisikal a gantingan iti Nagririmpuok a Bitbituen, no mapabassit daytoy iti 100 m iti diametro, ti Sistema a Solar, a mairaman ti naipagpagarup a ulep Oort, daytoy ket ad-adunton ngem 1 mm iti kaakaba, agarup nga iti kapuskol ti sigpit ti papel. Ti kaasitgan a bituen, ti Proxima Centauri, ket addaanto iti 4.2 mm a kaadayo.[nb 3] Alternatibo met a makitkita, no ti Sistema a Solar aginggana iti [Neptuno]] ket ti kadakkel iti binting ti Estados Unidos (25mm), ti Nagririmpuok a Bitbituen ket addanton iti diametro iti 2,628 a kilkilometro, wenno agarup a ti kaakaba ti Estados Unidos manipud ti ngato ti North Dakota aginggana ti ungto ti Texas.[19]
Dagiti karkulo iti maysa ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agdumaduma, depende iti pamay-an ken mausar a datos. Iti ababa aiti sakop ti karkulo, thi masa ti Nagririmpuok a Bitbituen ket 5.8×1011 solar a masmasa (M☉), basbassit met ngem ti Ariwanas ti Andromeda.[20][21][22] Dagiti panagrukod nga agusar ti Very Long Baseline Array idi 2009 ket nakabiruk kadagiti kapardas a daddadakkel a kas 254 km/s para kadagiti bituen iti igid ti Nagririmpuok a Bitbituen[23] Gapu ta ti orbital a kapardas ket agdepdepende iti dagup a masa iti uneg ti orbital a rayus, daytoy ket mangisingasing a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket dakdakkel unay, ken agarup a mangiada ti masa ti Ariwanas ti Andromeda iti 7×1011 M☉ iti kaunegan ti 160,000 ly (49 kpc) iti tengngana.[24] Ti panagrukod idi 2010 iti rayus a kapardas dagiti bakud a bituen ket nakakita ti masa a nakulloong iti uneg ti 80 kiloparsec ket 7×1011 M☉.[25] Segun ti panagadal a naipablaak idi 2014, ti masa ti intero a Nagririmpuok a Bitbituen ket nakarkulo iti 8.5×1011 M☉,[26] nga agarupa a kagudua ti masa ti Ariwanas ti Andromeda.[26]
Kaaduan ti masa ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agparang a banag iti saan nga ammo a porma a makitinnignay iti sabali a banag babaen ti grabitasional ngem saan a dagiti elektromagnetiko a puersa, a tinawtawagan ti nangisit a banag. Ti bakud ti nangisit a banag ket relatibo a nasayaat a naiwarwaris iti distansia iti sangagasut a kiloparsec manipud ti Sentro ti Galaktiko. Dagiti modelo ti matematika iti Nagririmpuok a Bitbituen ket nangisingasing a ti dagup a masa ti intero nga Ariwanas ket adda iti sakop ti 1–1.5×1012 M☉.[6] Dagiti nabibiit a panagadal ket mangibaga a ti masa a dakdakkel a kas 4.5×1012 M☉ [27] and as small as 0.8×1012 M☉.[28]
Dagiti linaon[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket aglaon kadagiti saan a basbassit ngem 100 bilion a planeta[29] ken ti nagbaetan dagiti 200 ken 400 bilion a bituen.[30][31] Ti eksakto a pigura ket depende iti ababa unay a masa,wenno dagiti ansisit a bituen, a narigat dagitoy amaduktalan, naipangpangruna kadagiti adayo a distansia iti ad-adu ngem 300 ly (90 pc) manipud ti Init. Kas panangiyasping, ti kaaruba nga Arianas ti Andromeda ket aglaon ti nakarkulo a maysa a trilion (1012) a bitbituen.[32] Mapunno daytoy ti espasion a nagbaetan dagiti bituen ket ti disko iti alingasaw ken tapok a tinawtawagan ti interestelar a medio. Daytoy a disko ket addaan iti saan a basbassit a maiyasping a gay-at ti rayus kadagiti bituen,[33] bayat a ti kapuskol ti tuon ti alingasaw ket sumakop kadagiti ginasut a lawag a tawtawen para kadagiti nalamlamiis a bituen aginggana ti rinibo a lawag a tawtawen para kadagiti napudpudot nga alingasaw.[34][35] Dagiti grabitasional a mikrolensing ken dagiti panagpalpaliiw ti panaglasat ti planeta ket mangipakita a mabalin nga adda met dagiti saan a basbassit a kaadu dagiti planeta a naibedbed kadagiti bituen a kas dagiti met bituen iti Nagririmpuok a Bitbituen,[15][36] ken dagiti mikrolensing a panagrukod ket nangipakpakita nga adda dagiti ad-adu a rogue a planeta a saan a naibedbed iti agsangaili a bitbituen ngem ti kaadda met dagiti bituen.[37][38] Ti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen ket aglaon ti saab a basbasit ngem maysa a planeta iti tunggal maysa a bituen, a pagresultaan dagiti 100–400 a bilion a planetas, segun ti panagadal idi Enero 2013 kadagiti sistema ti lima a planeta a bituen ti Kepler-32 iti obserbatorio ti esoasio ti Kepler. Ti sabali met a panagusig idi Enero 2013 ti datos ti Kepler ket nakarkulo a saan a basbassit ngem 17 bilion dagiti kadakkel iti Daga nga eksoplaneta ket adda iti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen.[39] Idi Nobiembre 4, 2013, inreporta dagiti astronomo, a naibatay iti datos ti mision ti espasio ti Kepler, a mabalin nga adda dagiti ad-adu ngem 40 a bilion a kadakkel ti Daga a planeta a mangliklikmut kadagiti mataengan a sona dagiti kasla init a bituen ken dagiti nalabbasit nga ansisit iti uneg ti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen[40][41][42] 11 bilion kadagitoy a nakarkulo aplaneta ket mabalin a mangliklikmut dagiti kasla Init a bituen.[43] Ti kaasitgan iti kastoy a palneta ket mabalin a 12 a lawag a tawtawen iti kaadayo, segun kadagiti sientista.[40][41] Dagiti kasta a kasla Daga ti kadakkel a planeta ket mabalin nga ad-adu ngem dagiti higante nga alingasaw.[15] Malaksid daiti eksoplaneta, naduktalan pay dagiti "eksokometa", dagiti kometa iti labes ti Sistema a Solar, ken mabalin a kadawyan dagitoy Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen.[39]
Dagiti disko ti bituen iti Nagririmpuok a Bitbituen ket awanan iti natadem nga igid iti labes dagiti awanan kadagiti bituen. Imbes ket, ti konsentrasion dagiti bituen ket bumassit iti distansia manipud ti tengnga ti Nagririmpuok a Bitbituen. Para kadagiti rason a saan a maawatan, iti labes ti rayus ti agarup a 40,000 ly (13 kpc) manipud ti tengnga, ti bilang dagitbituen iti tunggal maysa a kubikon parsec ket pumarpardas a bumassit iti rayus.[44] Ti mangpalikmut ti galaktiko a disko ket ti esperikal a Galaktiko a Bakud dagiti bituen ken globular a rimpuok a gumay-at nga agpaadayo ngem limitado iti kadakkel babaen dagiti panagtayyek dagiti dua a satelite ti Nagririmpuok a Bitbituen, ti Bassit ken Dakkel nga Ul-ulep Magallanes, a ti kaasitgan nga arngianna iti Galaktiko a Tengnga ket agarup a 180,000 ly (55 kpc).[45] Iti daytoy a distansia wenno iti labes, dagiti pagtayyekan iti kaaduan dagiti bakud a banag ket guluento babaen ti Ul-ulep Magallanes. Isu a, dagiti kasta a banag ket mabalin a palsuten manipud ti kaarrubayan ti Nagririmpuok a Bitbituen. Ti naitiptipon a absoluto a bisual magnitud ti Nagririmpuok a Bitbituen ket nakarkulo iti −20.9.[46]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Adda dagitoy taudan nga agtengtengngel a ti, nainget a panagsao, ti termino a Nagririmpuok a Bitbituen ket nasken a mangitudo laeng ti banda ti lawag a buklen ti ariwanas iti rabii a langit, bayat a ti ariwanas ket nasken a makaala ti napno a nagan nga Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen, wenno ti sabali pay a kas ti Ariwanas. Nupay kasta, saan a nalawag no kasano ti kawatiwat daytoy a pagalagadan, ken ti termino a Nagririmpuok a Bitbituen ket kankanayon a maus-usar kadagitoy a kontesto. Kitaen ti:
- Freedman, Roger A.; Kaufmann, William J. (2007). Universe. WH Freeman & Co. p. 605. ISBN 0-7167-8584-6.
- "Dagiti Ariwanas — Ariwanas a Nagririmpuok a Bitbituen". Encyclopædia Britannica 19. Encyclopædia Britannica, Inc. 1998. p. 618.
- Pasachoff, Jay M. (1994). Astronomia: Manipud ti Daga aginggana ti Law-ang. Harcourt School. p. 500. ISBN 0-03-001667-3.
- ^ Kitaen pay ti Bortle Nasipnget a Langit a Gantingan
- ^ Ti gantingan ket 1 mm dagup 1 ly.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gerhard, O. (2002). "Mass distribution in our Galaxy". Space Science Reviews 100 (1/4): 129–138. arXiv:astro-ph/0203110. Bibcode:2002astro.ph..3110G. doi:10.1023/A:1015818111633.
- ^ a b c Christian, Eric; Safi-Harb, Samar. "Kasano ti kadakkel ti Nagririmpuok a Bitbituen?". NASA: Damagen ti maysa nga Astropisiko. Naala idi 2007-11-28.
- ^ "NASA – Ariwanas". NASA and World Book. Nasa.gov. Nobiembre 29, 2007. Naala idi 2010-08-10.
- ^ Staff (Disiembre 16, 2008). "Mano ti Bilang dagiti Bitbituen iti Nagririmpuok a Bitbituen?". Ti Law-ang tatta nga Aldaw. Naala idi 2010-08-10.
- ^ Frebel, A. et al. (2007). "Discovery of HE 1523-0901, a strongly r-process-enhanced metal-poor star with detected uranium". The Astrophysical Journal 660 (2): L117. arXiv:astro-ph/0703414. Bibcode:2007ApJ...660L.117F. doi:10.1086/518122.
- ^ a b McMillan, P. J. (Hulio 2011). "Mass models of the Milky Way". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 414 (3): 2446–2457. arXiv:1102.4340. Bibcode:2011MNRAS.414.2446M. doi:10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x.
- ^ Gillessen, S. et al. (2009). "Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center". Astrophysical Journal 692 (2): 1075–1109. arXiv:0810.4674. Bibcode:2009ApJ...692.1075G. doi:10.1088/0004-637X/692/2/1075.
- ^ "Ti Init". World Book at NASA. NASA. Naala idi 2010-03-22. "Ti Init ket maysa kadagiti sumurok a 100 bilion a bitbituen iti Ariwanas a Nagririmpuok a Bitbituen. Daytoy ket agarup a 25,000 a lawag a tawtawen manipud ti tengnga iti Ariwanas, ket agtaytayyek ti maminsan ti lawlaw ti Tengnga a Galaktiko iti tunggal maysa a 250 a riwriw a tawtawen."
- ^ a b Bissantz, N.; Englmaier, P.; Gerhard, O. (2003). "Gas dynamics in the Milky Way: second pattern speed and large-scale morphology". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 340 (3): 949. arXiv:astro-ph/0212516. Bibcode:2003MNRAS.340..949B. doi:10.1046/j.1365-8711.2003.06358.x.
- ^ Kogut, A. et al. (1993). "Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps". The Astrophysical Journal 419: 1. arXiv:astro-ph/9312056. Bibcode:1993ApJ...419....1K. doi:10.1086/173453.
- ^ "Collins nga Elementario Inggles a Disksionario – Kompleto ken saana Nakissayan 1991-2003 - Nagririmpuok a Bitbituen". Ti Tinawtawid a Siensia ti Amerikano a Diksionario. thefreedictionary.com. 2005. Naala idi 2012-05-20.
- ^ Harper, Douglas. "ariwanas". Online a Diksionario ti Etimolohia. Naala idi 2012-05-20.
- ^ Jankowski, Connie (2010). Pionero iti Lawag ken Uni. Compass Point Books. p. 6. ISBN 0-7565-4306-1.
- ^ Schiller, Jon (2010). Big Bang ken dagiti Nangisit nga Abut. CreateSpace. p. 163. ISBN 1-4528-6552-3.
- ^ a b c Cassan, A. et al. (Enero 11, 2012). "One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations". Nature 481 (7380): 167–169. arXiv:1202.0903. Bibcode:2012Natur.481..167C. doi:10.1038/nature10684. PMID 22237108.
- ^ Pasachoff, Jay M. (1994). Astronomia: Manipud ti Daga aginggana ti Law-ang. Harcourt School. p. 500. ISBN 0-03-001667-3.
- ^ Steinicke, Wolfgang; Jakiel, Richard (2007). Dagiti ariwanas ken ti kasano a panagpalaliiw kaniada. Dagiti pagsurotan ti panagpalpaliiw ti astronomo. Springer. p. 94. ISBN 1-85233-752-4.
- ^ Rix, Hans-Walter; Bovy, Jo (2013). "The Milky Way's Stellar Disk". The Astronomy and Astrophysics Review. in press. arXiv:1301.3168. Bibcode:2013A&ARv..21...61R. doi:10.1007/s00159-013-0061-8.
- ^ "How Big is Our Universe: How far is it across the Milky Way?". NASA-Smithsonian Education Forum on the Structure and Evolution of the Universe, at the Harvard Smithsonian Center for Astrophysics. Naala idi Marso 13, 2013.
- ^ Karachentsev, I. D.; Kashibadze, O. G. (2006). "Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field". Astrophysics 49 (1): 3–18. Bibcode:2006Ap.....49....3K. doi:10.1007/s10511-006-0002-6.
- ^ Vayntrub, Alina (2000). "Mass of the Milky Way". The Physics Factbook. Naidulin manipud ti kasisigud idi 13 Agosto 2014. Naala idi 2007-05-09.
- ^ Battaglia, G. et al. (2005). "The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: 433–442. arXiv:astro-ph/0506102. Bibcode:2005MNRAS.364..433B. doi:10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x.
- ^ Finley, Dave; Aguilar, David (Enero 5, 2009). "Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show" (Press release). National Radio Astronomy Observatory. Naidulin manipud ti kasisigud idi 8 Agosto 2014. Naala idi 2009-01-20.
- ^ Reid, M. J. et al. (2009). "Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions". The Astrophysical Journal 700: 137–148. arXiv:0902.3913. Bibcode:2009ApJ...700..137R. doi:10.1088/0004-637X/700/1/137.
- ^ Gnedin, O. Y. et al. (2010). "The mass profile of the Galaxy to 80 kpc". The Astrophysical Journal 720: L108. arXiv:1005.2619. Bibcode:2010ApJ...720L.108G. doi:10.1088/2041-8205/720/1/L108.
- ^ a b Jorge Peñarrubia; Yin-Zhe Ma; Matthew G. Walker; Alan McConnachie. "A dynamical model of the local cosmic expansion". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 433 (3): 2204–2022. doi:10.1093/mnras/stu879.
- ^ "The mass of the Milky Way and M31 using the method of least action". Naala idi Pebrero 6, 2014.
- ^ "On the shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way mass distribution". Naala idi Agosto 8, 2014.
- ^ Villard, Ray (Enero 11, 2012). "The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey". HubbleSite.org. Naidulin manipud ti kasisigud idi 23 Hulio 2014. Naala idi 2012-01-11.
- ^ Frommert, H.; Kronberg, C. (Agosto 25, 2005). "The Milky Way Galaxy". SEDS. Naala idi 2007-05-09.
- ^ Wethington, Nicholos. "How Many Stars are in the Milky Way?". Naala idi 2010-04-09.
- ^ Young, Kelly (Hunio 6, 2006). "Andromeda Galaxy hosts a trillion stars". NewScientist. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Levine, E. S.; Blitz, L.; Heiles, C. (2006). "The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen". Science 312 (5781): 1773–1777. arXiv:astro-ph/0605728. Bibcode:2006Sci...312.1773L. doi:10.1126/science.1128455. PMID 16741076.
- ^ Dickey, J. M.; Lockman, F. J. (1990). "H I in the Galaxy". Annual Review of Astronomy and Astrophysics 28: 215. Bibcode:1990ARA&A..28..215D. doi:10.1146/annurev.aa.28.090190.001243.
- ^ Savage, B. D.; Wakker, B. P. (2009). "The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo". The Astrophysical Journal 702 (2): 1472. arXiv:0907.4955. Bibcode:2009ApJ...702.1472S. doi:10.1088/0004-637X/702/2/1472.
- ^ Borenstein, Seth (Pebrero 19, 2011). "Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy". The Washington Post. Associated Press. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-02-21.
- ^ Sumi, T. et al. (2011). "Unbound or distant planetary mass population detected by gravitational microlensing". Nature 473 (7347): 349–352. arXiv:1105.3544. Bibcode:2011Natur.473..349S. doi:10.1038/nature10092. PMID 21593867.
- ^ "Free-Floating Planets May be More Common Than Stars". Pasadena, CA: NASA's Jet Propulsion Laboratory. Pebrero 18, 2011. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-05-25. "The team estimates there are about twice as many of them as stars."
- ^ a b Staff (Enero 7, 2013). "17 Billion Earth-Size Alien Planets Inhabit Milky Way". Space.com. Naidulin manipud ti kasisigud idi 6 Oktubre 2014. Naala idi Enero 8, 2013.
- ^ a b Overbye, Dennis (Nobiembre 4, 2013). "Far-Off Planets Like the Earth Dot the Galaxy". New York Times. Naala idi Nobiembre 5, 2013.
- ^ a b Petigura, Eric A.; Howard, Andrew W.; Marcy, Geoffrey W. (Oktubre 31, 2013). "Prevalence of Earth-size planets orbiting Sun-like stars". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. arXiv:1311.6806. Bibcode:2013PNAS..11019273P. doi:10.1073/pnas.1319909110. Naala idi Nobiembre 5, 2013.
- ^ Borenstein, Seth (2013-11-04). "8.8 billion habitable Earth-size planets exist in Milky Way alone". The Associated Press. NBC News.
- ^ Khan, Amina (4 Nobiembre 2013). "Milky Way may host billions of Earth-size planets". [Los Angeles Times. Naala idi 5 Nobiembre 2013.
- ^ Sale, S. E. et al. (2010). "The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 402 (2): 713–723. arXiv:0909.3857. Bibcode:2010MNRAS.402..713S. doi:10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x.
- ^ Connors, Tim W.; Kawata, Daisuke; Gibson, Brad K. (2006). "N-body simulations of the Magellanic stream". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 371 (1): 108–120. arXiv:astro-ph/0508390. Bibcode:2006MNRAS.371..108C. doi:10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x.
- ^ Coffey, Jerry. "Absolute Magnitude". Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-09-13.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Thorsten Dambeck in Sky and Telescope, "Gaia's Mission to the Milky Way", Marso 2008, p. 36–39.
- Cristina Chiappini, The Formation and Evolution of the Milky Way, American Scientist, Nobiembre/Disiembre 2001, pp. 506–515
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Nagririmpuok a Bitbituen idiay Wikiquote


text:
Maribojoc, Bohol
Ti Maribojoc ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maribojoc ket nabingbingay a politikal kadagiti 22 a barbaranggay.[2]
- San Roque (Aghao)
- Agahay
- Aliguay
- Anislag
- Bayacabac
- Bood
- Busao
- Cabawan
- Candavid
- Dipatlong
- Guiwanon
- Jandig
- Lagtangon
- Lincod
- Pagnitoan
- Poblacion
- Punsod
- Punta Cruz
- San Isidro
- San Vicente
- Tinibgan
- Toril
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Henry Wilson
Ni Henry Wilson (16 Pebrero1812 – 22 Nobiembre 1875) ket isuidi ti maika-18 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1873–1875) ken maysa a Senador manipud idiay Massachusetts (1855–1873). Sakbay ken kalpasan ti Sibil a Gubat ti Amerikano, isu ti nagiyuna a Republikano, ken maysa a napigsa a simmuppiat ti panagtagabu. Isu ket nangiruknoy kadagiti enerhiana ti panakadadael ti "Panagtagabu a Bileg" - ti timpuyog dagiti agtagtagikua ti tagabu ken dagiti kumaduanda a politiko a nakitkita dagiti kontra-tagabu nga Amerikano a nagturturay ti pagilian.
Isu ket naikapanunotan a maysa a "Radikal a Republikano". Kalpasan ti Sibil a Gubat, isu ket nagsuporta ti radikal a programa para iti Panangipatakder manen. Idi 1872, isu ket nabutosan a Bise Presidente a kas kadua a timmarayan ni Presidente Ulysses S. Grant, ken nagserbi manipud idi 4 Marso 1873 aginggana idi pimmusay idi 22 Nobiembre 1875.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Henry Wilson idiay Wikimedia Commons


text:
Rehion Administratibo ti Kordiliera
Nagsasabtan: 17°10′N 121°10′E / 17.167°N 121.167°E
Ti Rehion Administratibo ti Kordiliera (Ingles: Cordillera Administrative Region (CAR)) iti Pilipinas ket buklen dagiti probinsia ti Abra, Benguet, Ifugao, Kalinga, Mountain Province ken Apayao. Ti Siudad ti Baguio ti agpapay a rehional a sentrona. Ti rehion ti Kordiliera ket sakupenna ti kaaduan a paset ti kambambatayan Tengnga a Cordillera iti Luzon, ti kadakkelan a kabambantayan iti pagilian. Daytoy a rehion ket taeng ti adu a nakaisigudan a tribu a sapasap a maaw-awagan iti Igorot.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012


text:
Valencia, Bukidnon
Ti Siudad ti Valencia ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Bukidnon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Valencia ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.[2]
- Bagontaas
- Banlag
- Barobo
- Batangan
- Catumbalon
- Colonia
- Concepcion
- Dagat-Kidavao
- Guinoyuran
- Kahapunan
- Laligan
- Lilingayon
- Lourdes
- Lumbayao
- Lumbo
- Lurogan
- Maapag
- Mabuhay
- Mailag
- Mt. Nebo
- Nabago
- Pinatilan
- Poblacion
- San Carlos
- San Isidro
- Sinabuagan
- Sinayawan
- Sugod
- Tongantongan
- Tugaya
- Vintar
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bukidnon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Bukidnon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kapai, Lanao del Sur
Ti Kapai ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kapai ket nabingbingay a politikal kadagiti 20 a barbaranggay.[2]
- Cormatan
- Dimagaling (Dimagalin Proper)
- Dimunda
- Doronan
- Poblacion (Kapai Proper)
- Malna Proper
- Pagalongan
- Parao
- Kasayanan
- Kasayanan West
- Dilabayan
- Dilimbayan
- Kibolos
- Kining
- Pindolonan
- Babayog
- Gadongan
- Lidasan
- Macadar
- Pantaon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text: 1Ingungotek a Gayo: Isuratko daytoy kenka, sika a pudno nga ay-ayatek. 2Patgek a gayyem, ikarkararagko a nasayaat latta koma ti kasasaadmo. Sapay koma ta nasalun-atka a kas iti ammok a naespirituan a panagbiagmo. 3Kasta unay ti ragsakko idi simmangpet dagiti kakabsat ket imbagada kaniak ti panagtalinaedmo iti pudno. Wen, ta agpayso met nga agbibiagka iti kinapudno. 4Awan sabali a makaited kaniak iti dakdakkel a ragsak, no di ti pannakadamagko nga agbibiag dagiti annakko iti kinapudno. Siak a Panglakayen ti naggapuan daytoy a surat. 5Ingungotek a gayyem, nasayaat unay ti panagserbim kadagiti kakabsat iti pammati, nangruna kadagiti ganggannaet. 6Impadamagda iti iglesia ditoy ti maipapan iti ayatmo. Pangngaasim ta tulongam ida nga agtuloy iti panagdaliasatda, iti wagas a makaay-ayo iti Dios. 7Ta nagluasda gapu iti panagserbi ken ni Cristo. Saanda nga umawat iti tulong dagiti Hentil. 8Datayo ngarud a mamati ti rumbeng a mangted iti kasapulan dagitoy a tattao tapno tumulongtayo iti pannakaisaknap ti kinapudno. 9Nagsuratak iti iglesia, ngem saannak nga ikankano ni Diotrefes. Kayatna ngamin nga isu ti agbalin a panguloda. 10Ngarud, inton umayak, iruarkonto amin nga ar-aramidenna, agraman dagiti iwarwarasna a pammadpadakesna kaniak. Ngem di pay la mapnek iti dayta. Saanna a sangailien dagiti kakabsat, ket saanna la a paritan dagiti mayat nga umawat kadakuada, no di pay ket kayatna a pagtalawen ida iti iglesia! 11Patgek a gayyem, dimo tuladen ti dakes nga aramid. Tuladem ketdi ti naimbag. Kukua ti Dios ti agaramid iti naimbag. Ngem ti agaramid iti dakes, dina nakita ti Dios. 12Nasayaat ti ipadpadamag ti tunggal maysa maipapan ken ni Demetrio. Mismo a ti pudno ti mangpaneknek iti maipapan kenkuana. Wen, paneknekak met, ket ammom a pudno ti kunak. 13Adu koma pay ti ibagak kenka, ngem diak kayat nga isurat iti pluma ken tinta, 14ta agkitata iti mabiit, ket agsaotanto laengen a personal. 15Talna koma ti adda kenka. Pakumostaandaka dagiti gagayyemmo. Saggaysaem a pakomustaan dagiti gagayyem dita.


text:
Agsinnaranay a maawatan
Iti lingguistika, ti agsinnaranay a maawatan ket ti pannakaikabagian a nagbaetan dagiti pagsasao wenno dagiti dialekto a dagiti agsasao kadagiti nadumaduma ngem agkakabagian a karkaruay ket dagusda a makaawat iti tunggal maysa nga awan ti naigaggagara a panagadal wenno naisangayan a ganetget. Daytoy ket kadawyan nga inus-usar a kas ti kangrunaan a kriteria para iti panangilasin kadagiti pagsasao manipud kadagiti dialekto, urayno dagiti banag a sosiolingguistiko ket kankanayon pay a maus-usar.
Ti pannakaawat a nagbaetan dagiti pagsasao ket mabalin nga asimetriko, ken dagiti agsasao ti maysa ket ad-aduda a maakaawat ngem dagiti sabali nga agsasao iti sabali iti pannakaawatna iti immuna. No relatibo nga asimetriko daytoy, daytoy ket maidasig a kas 'agsinnaranay'. Daytoy ket adda kadagiti aggigiddiat a grado kadagiti adu nga agkakabagian wenno heograpikal a kinnaasideg dagiti pagsasao iti lubong, ken masansan nga iti kontesto iti dialekto a lugar.
Dagiti linaon
Pannakaawat[urnosen | urnosen ti taudan]
Tapno magun-od dagiti tao ti kalalainganna a kalaing wenno pannakaawat iti pagsasao (tinawtawagan ti L2) iti sabali ngem ti umuna a pagsasao (L1) tipiko daytoy a makasapul ti adu a panawen ken ganetget babaen ti panagadal ken/wenno praktikal a panangipakat. Nupay kasta, adu kadagiti grupo ti pagsasao ket sangkapaset laeng nga agsinnaranay a maawatan, kasla ti kaaduan nga agsasao ti maysa a pagsasao ket mabirukanna a nalaka unay ti manggun-od iti grado a pannakaawat iti (dagiti) mainaig a pagsasao. Kankanayo a dagiti pagsasao ket henetiko nga agkabagian, ken mabaln a dagitoy ket agpada iti tunggal maysa iti gramatika, bokabulario, pannakabalikas, wenno dadduma pay a langa. Ti kas pagarigan ket dagiti agparis a henetiko nga agkakabagian a pagsasao ket ti kreol ken ti nagannak a pagsasao.
Ti pannakaawat kadagiti pagsasao ket mabalin nga agdumaduma kadagiti agmaymaysa wenno grupgrupo iti uneg ti maysa a populasion ti pagsasao segun ti pannakaamoda kadagiti nadumaduma a rehistro ken bokabulario iti bukodda a pagsasao, ti interesadoda iti wenno pamiliaridad kadagiti sabali a kultura, ti dominio ti tungtungan, dagiti kababalin ti siko-kognitibo, ti moda ti panag-usar ti pagsasao (naisurat wenno naisao), ken dagiti dadduma pay a banag.
Sassao nga agsinnaranay a maawatan wenno karkaruay iti maysa a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti pormal a nagbaetan a panangilasin ti dua a naisangayan a pagsasao ken dua a karkaruay iti agmaymaysa a pagsasao, ngem dagiti lingguista ket kadawyanda nga us-usaren ti agsinnaranay a pannakaawat a kas maysa kadagiti kangrunaan a banag iti panangikeddeng a nagbaetan dagiti dua a kaso.[1]Adda dagiti lingguista nga agtunton a ti agsinnaranay a maawatan, iti kapanunotan ket saan a basbassit ngem, ti kangrunaan a kriteria iti panangisina kadagiti pagsasao manipud kadagiti dialekto. Iti sabali met, dagiti agsasao ti asideg nga agkakabagian a pagsasao ket masansanda a mabalin a makisao iti tunggal maysa iti nasayat kadagiti sabli; isunga adda met dagiti agdumaduma a grado iti agsinnaranay a pannakaawat, ken masansan nga adda dagiti sabali a kriteria nga inus-usar. Kas pagarigan, iti kaso ti nailinia a panagsisinnaruno ti dialekto nga agin-inut a maigiddiat kadagiti nagbaetan ti karuay, ken dagiti agsasao nga asideg iti tengnga ket maawatanda dagiti karuay kadagiti dua nga ungto, ngem dagiti agsasao iti maysa nga ungto ket saan a makaawat kadagiti agsasao iti sabali nga ungto, ti intero a panagsasaruno ket naikedkeddeng nga agmaymaysa a pagsasao. No matay dagiti sentral a karuay ken dgaiti laeng karuay iti tunggal maysa nga ungto ti agbaiag, mabalinton dagitoy a maikeddeng manen a kas dagiti dua a pagsasao, urayno awan ti pudno a rimsua a panagbaliw ti pagsasao.
Iti pay maipatinayon, dagiti taripnong ti politikal ken sosial ken masansan a mangtuon kadagiti panangikeddeng iti agsinnarany a pannakaawat. Kas pagarigan, ti karkaruay ti Insik ken ti Arabiko ket masansan dagitoy a naikedkeddeng a kas agmaymaysa a pagsasao urayno awan ti masansan nga agsinnaranay a pannakaawat a nagbaetan iti naisinsina iti heograpiko a karkaruay. Iti pakaigiddiatan, adda met dagiti adu a a pannakaawat a nagbaetan dagiti nadumaduma a sasao nga Eskandinabia, ngem gapu ta iti tunggal maysa kaniada ket addaan ti bukodda a porma, dagitoy ket naidasig a kas dagiti agmaymaysa. Ti panangirebbeng kadagiti a paggigiddiatan kadagiti kaso a kas ti Arabiko, Insik, ken Aleman, ti termino a Dachsprache (ti sosiolingguistiko a 'payong ti pagsasao') ket sagpaminsan a makitkita: ti Arabiko, Insik, ken Amleman ket dagiti pagsasao iti sosiolingguistiko a kapanunotan urayno adda met dagiti agsasao a saan a makaawat iti tunggal maysa nga awan it ipamuspusan iti alagaden wenno pammadayaw a porma.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gröschel, Bernhard (2009). Das Serbokroatische zwischen Linguistik und Politik: mit einer Bibliographie zum postjugoslavischen Sprachenstreit [Serbo-Croatian Between Linguistics and Politics: With a Bibliography of the Post-Yugoslav Language Dispute]. Lincom Studies in Slavic Linguistics ; vol 34 (iti Aleman). Munich: Lincom Europa. pp. 132–136. ISBN 978-3-929075-79-3. LCCN 2009473660. OCLC 428012015. OL 15295665W.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Harold Schiffman, "Lingguista' Panangipalawag: agsinnaranay a maawatan". Unibersidad ti Pennsylvania.