text:
Imperio nga Otomano
Ti Imperio nga Otomano[dn 4] wenno Narimbaw nga Estado ti Otomano (Otomano Turko: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه Devlet-i ʿAliyye-yi ʿOsmâniyye[9] (ti pay عثمانلى دولتى Osmanlı Devleti),[dn 5] Moderno a Turko: Osmanlı Devleti wenno Osmanlı İmparatorluğu) ket maysa idi a Turko nga imperio a nagpaut manipud idi 27 Hulio 1299[10] aginggana idi 29 Oktubre 1923.[11]
Ti Imperio nga Otomano ket isu kadagiti kadakkelan ken kapautan nga imperio iti pakasaritaan; a daytoy nga Estado ti Otomano, ti politikana, supsupiat, ken kultura a tinawtawid ken ti maysa a nawatiwat a heograpia ket nagited daytoy ti maysa kadagiti kabayagan nga agnanayon a pannakasarita. Idi las-ud ti maika-16 ken maika-17 a siglo, iti kabilegan a panagsakupna babaen ti panagturay ni Suleiman ti Nadaeg , daytoy nga imperio ket isu kadagiti kabilegan nga estado iti lubong – maysa nga adu ti panaka-umili, adu ti pagsasao nga imperio a naibistrad manipud iti akin-abagatan a nagbedbeddengan iti Nasantuan a Romano nga Imperio aginggana kadagiti wayawaya iti Vienna, Naarian a Hungaria (moderno Eslobakia) ken ti Polako–Lituano a Mankomunidad iti amianan aginggana idiay Yemen ken Eritrea iti abagatan; manipud iti Arhelia iti laud aginggana ti Azerbaijan iti daya;[12] nga agtengtengngel ti kaaduan iti Abagatan a daya nga Europa, Akinlaud nga Asia ken Amianan nga Aprika.[13] Daytoy nga imperio ket naglaon kadagiti 32 probinsia ken dagiti dadduma pay a basalo nga estado, nga adda kadagitoy ket nasagepsepan iti dayta nga imperio, a dagiti dadduma ket naikkanda ti sabsabali a kita nga autonomia kadagiti sumaganad a sigsiglo.[dn 6]
A ti Konstantinopla a kas ti kapitoliona ken ti nawatiwat a panagtengngel kadagiti daga ti lawlaw ti Mediteraneo a labneng, ti imperio ket adda idi ti sentro kadagiti panagtigtignay a nagbaetan ti Akindaya ken Akinlaud a lublubong para kadagiti sumurok nga innem a siglo.
Kalpasan ti pannakabigbig iti baro a Turko a parlamento (Nalatak a Nailian nga Asenblia iti Turkia) a naikuartel idiay Ankara, babaen ti Tulag iti Lausanne a napirmaan idi 24 Hulio 1923, ti Turko a parlamento ket nagirangarang idi 29 Oktubre 1923 ti pannakabangon ti Republika ti Turkia a kas ti baro a Turko nga Estado a simmukat ken pormal a napatinggaan ti awanen nga Otomano nga Imperio, a nailinia iti tulag.[14][15][16][17][18][19][20][21] Ti Otomano a Kalipato ket naikkat idi 3 Marso 1924; dagiti turay ken tagikua ti Kalipato ket naiyalis idiay Nalatak a Nailian nga Asemblia iti Turkia.
Ibabangon ti Otomano nga Imperio (1299–1453)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panakapaay ti Seljuk a Sultanato iti Rum (c. 1300), ti Anatolia ket nabingbingay idi kadagiti nadumaduma a nawaya nga estado, dagiti nakunkuna a Ghazi nga emirato. Babaen idi 1300, ti napakapsot nga Imperio a Bisantino ket kaaduan a napukawna dagiti Anatolia a probinsiana kadagiti sangapulo a Ghazi a prinsipalidad. Maysa kadagiti Ghazi nga emirato ket ndauloan babaen ni Osman I (nga isu ti nakaalaan ti nagan nga Otomano), anak ni Ertuğrul, ti asideg ti Eskişehir idiay lumaud nga Anatolia. Iti pundasion a mito a naiyebkas iti mediebal a Turko a sarita a naam-ammuan a kas ti "Tagtagainep ni Osman", ti ubing nga Osman ket naparegget idi nga agparukma babaen ti panagsirmata iti imperio (segun ti tagtagainepna, ti imperio ket maysa a dakkel a kayo a dagiti ramutna ket nagsaknap kadagiti tallo a kontinente ken dagiti sangana ket kinalubanna ti langit).[22] Segun ti tagtagainepna ti kayo, nga isu idi ti Imperio ti Osman, ket nagited ti uppat a karayan manipud kadagiti ramutna, ti Tigris, ti Euprates, ti Nilo ken ti Danubio.[22] Ti maipatinayon, ti kayo ket lininonganna ti uppat a kabanbantayan, ti Kaukaso, ti Tauro, ti Atlas ken ti Balkan .[22] Iti las-ud ti panagturayna a kas ti Sultan, ni Osman I ket inpaatiddogna ti prontera ti Turko a pagtaengan idiay igid ti Imperio a Bisantino.
Iti daytoy a paset ti panawen, ti pormal a Otomano a gobierno ket napartuat idi a ken nadaras a nagbalbaliw dagiti patakderna kadagiti sumaganad a kabibiag ti imperio. Ti gobierno ket nagus-usar ti legado nga entidad a nakunkuna a kas ti miho sa sistema, babaen dagiti relihioso ken etniko a minoridad ket napakabaelanda a mangimaton dagiti bukodda a pannakibiang nga adda dagiti adu a pannakawaya manipud iti sentro a panagtengngel.
Gubat iti Kosovo (1389)
Gubat iti Nicopolis (1396)
Gubat iti Varna (1444)
Iti siglo kalpasan ti ipupusay ni Osman I, ti Otomano a turay ket nangrugi nga immatiddog idiay Mediteraneo ken Balkanes. Ti anak a lalaki ni Osman, a ni Orhan, ket natiliwna ti siudad ti Bursa idi 1324 ken inaramidna daytoy ti baro a kapitolio ti estado nga Otomano. Ti panakatnag ti Bursa ket nagbanagan daytoy ti panakapukaw ti Bisantino a panagtengngel ti Amianan a laud nga Anatolia. Ti nangruna a siudad ti Thessaloniki ket natiliw idi manipud kadagiti Benisiano idi 1387. Ti panagballigi ti Otomano idiay Kosovo idi 1389 ket epektibo a nagmarka ti gibus ti Serbio a bileg iti daytoy a rehion, a nagidalan daytoy para iti Otomano a panagpadakkel idiay Europa. Ti Gubat iti Nicopolis idi 1396, a kaaduan a naipanunotan a kas ti naudi a dakkel a krusada iti Tengnga a Panawen, ket napaay a nagpasardeng ti panag-abanse dagiti nagballigi nga Otomano a Turko. Ti pannakaatiddog ti Turko a pagturayan idiay Balkanes, ti estratihiko a panagrukma iti Konstantinopla ket nagbalin a nagruna a gandat. Ti Imperio ket nagtengngel ti gangani kadagiti amin a dati a dagdaga ti Bisantino a nagpalikmut ti siudad, ngem dagiti Bisantino ket temporarioda a nabang-aranda idi rinaut ti Timur ti Anatolia idiay Gubat iti Ankara idi 1402. Isu ket nangala ken ni Sultan Bayezid I a kas maysa a binaludan. Ti pannakatiliw ni Bayezid I ket nagkirokiro kadagiti Turko. Ti estado ket natnag iti maysa a sibil a gubat a nagpaut manipud idi 1402 aginggana idi 1413, a ti anak a lalaki ni Bayezid ket nakilablaban ti panakisinnarunona. Daytoy ket nagpatingga idi ni Mehmed I ket nagbalin a kas ti sultan ken nagipasubli ti Otomano a bileg, a nagiyeg daytoy ti gibus ti Interregno.
Dagiti paset ti Otomano a teritorio idiay Balkan (a kas ti Thessaloniki, Masedonia ken Kosovo) ket temporario a napukaw kalpasan ti 1402, ngem dagitoy ket naipasubli met laeng babaen ni Murad II idi baetan ti 1430 ken 1450. Idi 10 Nobiembre 1444, ni Murad II ket inabakna dagiti buyot ti Hungaro, ti Polako ken Wallachia babaen ni Władysław III iti Polonia (ken ari pay ti Hungaria) ken János Hunyadi idiay Gubat iti Varna, nga isu daytoy ti naudi a Krusada iti Varna.[23][24] Kalpasan ti uppat a tawen, ni János Hunyadi ket nangisagana ti sabali pay a buyot (dagiti puersa ti Hungaro ken Wallachian ) tapno rautenna dagiti Turko, ngem isu ket inabak manen babaen ni Murad II idiay Maikadua a Gubat iti Kosovo idi 1448.
Ti anak a lalaki ni Murad II, ni Mehmed ti Agrukrukma, inurnosna manen ti estado ken ti militar, ken nagipakita ti militar a kalaingna babaen ti panagtiliwna ti Kontantinopla idi 29 Mayo 1453, iti edad a 21.
Militar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a militar a yunit ti estado nga Otomano ket maysa idi a buyot nga inurnos babaen ni Osman I manipud kadagiti tribu ti lallaki nga agtataeng kadagiti turod ti akinlaud nga Anatolia idi naladaw a maika-13 a siglo. Ti militar a sistema ket nagbalin a maysa a narikut nga organisasion idi rimmang-ay ti imperio. Ti Otomano a militar ket maysa a narikut a sistema ti panagkintos ken panagtengngel kadagiti suppiat. Ti kangrunaan a kuerpo ti Buyot mga Otomano ket mairaman ti Hanisaro, Sipahi, Akıncı ken Mehterân. Ti Otomano a buyot ket maysa idi kadagiti kalaingan a makilablaban a puersa ti lubong, nga isuda ti immuna a nagus-usar kadagiti muskete ken kanion. Dagiti Otomano a Turko ket nangrugrugida a nagus-usar kadagiti palkonete, a dagitoy ket ababa ngem nalawa a kanion, iti las-ud ti Sillong iti Konstantinopla (1422). Ti Otomano a kabaliero ket nagtaltalek iti kinapardas ken ti panaggungunay embes a ti nadagsen a kalasag, a nagususar kadagiti pana ket ababa nga espada nga agsaksakay kadagiti napardas a Turkoman ken Arabiano a kabalio (nagtaudan dagiti Puro a pakilumba a kabalio),[25][26] ken kankanayon nga agipakpakat kadagiti taktika a kapadpada kadagiti Mongol nga Imperio, a kas ti aginkukuna nga agsanod bayat nga agpalpalikmut ti puersa ti kabusor iti uneg ti immindayon a sukog a pormasion ken idi kuan ket pudnoda nga agraut. Ti panakapaay ti kalaing ti buyot ket nagbalin a nalawag manipud idi maika-17 a siglo ken kalpasan ti Nalatak a Turko a Gubat. Ti maika-18 a siglo ket nakakita ti bassit a panagballigi idiay Benisia, ngem idiay amianan ti Europeano a naestiluan buyot ti Rusia ket nagpilit kadagiti Otomano nga agibbet kadagiti daga.
Ti pannakamoderno ti Otomano nga Imperio idi maika-19 a siglo ket nangrugi iti militar. Idi 1826 ni Sultan Mahmud II ket inikkatna dagiti kuerpo ti Hanisaro ken nangbangon ti moderno a buyot ti Otomano. NInagananna dagitoy a kas ti Nizam-ı Cedid (Baro nga Urnos). Ti Otomano a buyot ket isu pay ti immuna nga instituto a nangabang kadagiti gangganaet nga esperto ken nagipatulod kadgiti opisialna para iti panagsanay kadagiti Europeano a pagilian. Ti nagbanagan daytoy, ti tignay ti Katutubo a Turko ket nangrugi idi dagitoy a ubbing pay laeng ken baro a nasanay a lalaki ket nagsublida manipud kadagiti panagad-adalda.
Ti Otomano a Marina ket nawatiwat a nagparparawad ti panagpadakkel kadagiti teritorio ti Imperio idiay kontinente ti Europa. Isu ti nangirugi ti panagrukma ti Amianan nga Aprika, a nainayon ti Alheria ken Ehipto iti Otomano nga Imperio idi 1517. Iti rugi ti panakapukaw ti Alheria(1830) ken Gresia (1821), ti bileg ti Otomano a marina ken ti panagtengngel kadagiti adayo a ballasiw taaw a teritorio ket nagrugi a naapday. Sultan Abdülaziz (nagturay idi 1861–1876) ket nangpadas a nangibangon manen ti napigsa nga Otomano a marina, a nangipatakder ti kadakkelan a plota a dagiti dakdakkel laeng ket dagiti plota ti Britania ken Pransia. Ti pagaramidan ti barko idiay Barrow, Inglatera, ket isu ti immuna a nagaramid ti bukodna a submarina idi 1886 para iti Otomano nga Imperio.
Nupay kasta, ti agrebreba nga ekonomia ti Otomano ket saan a napaut a nakasaranay ti pigsa ti plota. Ni Sultan Abdülhamid II ket saan a nagtaltalek kadagiti almirante a kimmappon iti repormista a ni Midhat Pasha, ken nangitunton a ti dakkel ken nangina a plota ket awan banagna a mausar ti panagsuppiat kadagiti Ruso iti las-ud ti Ruso-Turko a Gubat (1877–1878). Kaaduan a indulinna ti plota idiay uneg ti Nabalitokan a Sara, nga idiay dagitoy a barko ket nalungsotda para kadagiti sumaganad a 30 a tawen. Kalpasan ti Katutubo a Turko Rebolusion idi 1908, ti Komite iti Kappon ken Rang-ay ket nagsukisok nga agparang-ay ti maysa a napigsa a puersa ti marina ti Otomano. Ti Pundasion ti Otomano a Marina ket nabangon idi 1910 tapno makagatang kadagiti baro a barko babaen kadagiti donasion ti publiko.
Ti pakasaritaan ti Otomano militar a panagpatayab ket napetsaan manipud idi 1909 ti nagbaetan ti Hunio 1909 ken Hulio 1911.[27][28] Ti Otomano nga Imperio ket nangrugrugi a nangisagana dagiti immuna a pilotona ken eroplano, ken ti pannakabangon ti Pagadalan ti Panagpatayab (Tayyare Mektebi) idiay Yeşilköy idi 3 Hulio 1912, ti Imperio ket nagrugrugi a nagisursuro kadagiti bukodna nga agpatpatayab nga opisial. Ti pannakabangon ti Pagadalan ti Panagpatayab ket nangipardas ti panagra-ay ti programa ti militar a panagpatayab, ken nagpaadu kadagiti bilang dagiti alistado, ken nagited kadagiti baro a piloto ti aktibo a papel iti Otomano a Buyot ken ti Marina. Idi Mayo 1913 ti immuna a naipangpangruna a Panagsanay ti Rekonosimiento a Programa ti lubong ket inrugi ti Pagadalan ti Panagpatayab ken ti immuna a sabalia rekonosimiento a dibision ket naipatakder. Idi Hunio 1914 ti maysa a baro nga akademia, ti Marina a Pagadalan ti Panagpatayab (Bahriye Tayyare Mektebi) ket nabangon idi. Ti irurugi ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ti modernisasion a pamay-ay ket kellaat a napasardeng. Dagiti eskuadron ti Otomano a panagpatayab ket nakilabanda kadagiti adu a sanguanan idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, manipud idiay Galicia idiay laud aginggana idiay Kaukaso idiay daya ken Yemen idiay abagatan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Artikulo 18 iti Batay-linteg iti 1876 nainaganan nga ti Turko ket isu ti ti opisial a pagsasao, saan nga Otomano; Artikulo 18: Ti maysa a masapul para iti panagtrabaho iti panagserbi ti Estado ti maysa nga Otomano ket nasken nga ammoda ti Turko, a daytoy ket isu ti opisial a pagsasao iti Estado. Tebâ'a-i Osmâniyenin hidemât-ı devlette istihdam olunmak için devletin lisân-ı resmîsi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır, Geoffrey L. Lewis, Ti panagreporman ti Tuko a pagsasao: Maysa a Didigra a Balligi, Oxford University Press, 1999, ISBN 978-0-19-823856-0, p. 16.
- ^ In Republika iti Ragusa a nasakupan babaen ti Otomano a panagsalaknib.
- ^ Ti Tulag iti Sèvres (10 Agosto 1920) ket napakabaelan bassit ti kaaddana iti Imperio nga Otomano. Ti Nalatak a Nailian a Gimong ket nairangarang a ti sultanato ti Otomano a naikkat manipud idi Marso 16 1920 (panagsakup ti militar iti Konstantinopla) aginggana idi Nobiembre 1 1922. Ti sangalubongan a pannakabigbig iti Nalatak a Nailian a Gimong iti Turkia ket nairangarang idi babaen ti Tulag iti Lausanne (24 Hulio 1923). Idi kuan, ti Nalatak a Nailian a Gimong iti Turkia ket nagirangarang ti sumaruno nga estado a tattan a moderno nga aldaw ket ti "Republika iti Turkia" (29 Oktubre 1923), nga isu daytoy ti panagsardeng iti pakasaritaan ti Imperio nga Otomano.
- ^ Kadawyan a nainaganan idi a ti "Imperio nga Otomano", ti "Turko nga Imperio", ti "Otomano a Kalipato" wenno kadawyan a "Turkia" babaen dagiti kontemporariona (manipud idi 1923, ti nagan a "Imperio nga Otomano" ket isu ti naisaguday tapno maliklikan ti panaka-allilaw ti Republika iti Turkia, kitaen ti Nagnagan iti Imperio nga Otomano).
- ^ A nagrugi manipud idi maika-19 a siglo, ti nagan a Osmanlı Devleti (Otomano nga Estado) ket nagbalin a nalatak kadagiti Otomano nga umili ken dagiti opisial. Sakbay ti panawen nga 1800, ti nagan a Osmanlı Devleti ket saan nga opisial a maus-usar, ngem dagiti rehistro ket agiparparang a daytoy a nagan ket inus-usar a saan a pormal babaen dagiti umili ti Otomano.
- ^ Ti imperio ket nakaala ti temporario a panagturay kadagiti ballasiw taaw a dagdaga babaen ti panagirangarang iti pannamakatalek iti Otomano a Sultan ken Kalipa, a kas iti panagirangarang babaen ti Sultan iti Aceh idi 1565, wenno babaen ti tenmporario a panagala iti is-isla a kas iti Lanzarote idiay Taaw Atlantiko idi 1585, Turkish Navy Official Website: "Atlantik'te Türk Denizciliği"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Ensiklopedia Britanika, Vol.7, Inurnos babaen ni Hugh Chisholm, (1911), 3; Konstantinopla, ti kapitolio iti Turko nga Imperio...
- ^ Britannica, Istanbul:Nga idi napabangon ti Republika ti Turkia idi 1923, ti kapitolio ket naiyakar idiay Ankara, ken ti Konstantinopla ket opisial nanaganan manen nga Istanbul idi 1930.
- ^ Yücel Karadaş, Ziya Gökalp'te Şarkiyatçılık: Doğu'nun batıcı üretimi, Anahtar Kitaplar, 2008, p. 133. (iti Turko), Osmanlı devrinde resmi dil olarak kullanılan Osmanlıca ile halk arasında konuşulan Türkçe, söz konusu dönemde kullanılan dillerdir.
- ^ Şerafettin Turan, Türk Kültür Tarihi: Türk Kültüründen Türkiye Kültürüne ve Evrenselliğe, Bilgi Yayınevi, 1990, p. 59.(iti Turko), ...devlet kuruluşlarında kullanılan Arapça – Farsça – Türkçe karışımı Osmanlıca ile halkın konuştuğu Türkçe arasındaki uçurum giderek artarken, …
- ^ Peter Turchin, Thomas D. Hall ken Jonathan M. Adams, "East-West Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio", Warnakan iti Sangalubongan a Sistema ti Panagsukisok Vol. 12 (no. 2), pp. 219-229 (2006).
- ^ Dündar, Orhan; Dündar, Erhan, 1.Dünya Savaşı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1999, ISBN 975-11-1643-0
- ^ Salaysay ti pannakaabak: ti militar ti Otomano idiay Balkanes, 1912–1913, Edward J. Erickson, panid 59
- ^ "Yeni Turkiye Araştırma ve Yayın Merkezi; Geleceğin Türkiye'si bambaşka olacak". Yeniturkiye.com. Naala idi 2011-11-06.
- ^ "Otomano a kuarta nga adda ti Arabiko a naisuratan". Naala idi 2010-08-26.
- ^ "Maysa a grammatiko ti pagsasao a Turko". Archive.org. Naala idi 2011-11-06.
- ^ Temel Britannica, Ana Yayıncılık-Encyclopaedia Britannica, 1992, Cilt 18, Sh. 41-96; Türkiye. ISBN 975-7760-02-1
- ^ Stephen Turnbull, Ti Imperio nga Otomano 1326–1699, Dagiti Naken a Pakasaritaan, tom. 62, Dagiti Nasken a Pakasaritaan, 2003. [manipud kadagiti artikulo ti likud nga abbong]
- ^ "Manipud ti artikulo ti Imperio nga Otomano idiay Oxford nga Online nag Islamiko a Panagadal". Oxfordislamicstudies.com. 2008-05-06. Naala idi 2010-08-26.
- ^ Ti Sultanato ket naikkat idi 1 Nobiembre 1922. Mehmed VI, ti naudi nga Otomano a Sultan, ket pimmanaw manipud idiay Istanbul idi 17 Nobiembre 1922, a daytoy ket saanna a kayat a sawen a ti Otomano nga Imperio kompleto a nagpatingga ken nagipasardeng kadagiti amin a pamay-anna.
- ^ "Napno a teksto ti Tulag itif Lausanne (1923)". Wwi.lib.byu.edu. Naala idi 26 Agosto 2010.
- ^ Böyle olunca, Türkiye, bu Devletin mirasçısı değildir; ona ardıl olan Devletlerden biridir., Seha Meray, Lozan Barış Konferansı, Tutanaklar-Belgeler (Ti Kappia a Konperensia ti Lausanne , Dagiti Minuto-Dagiti okumento), Cilt 1, Kitap 3, Ankara Üniversitesi, Siysal Bilgiler Fakültesi, 1973, p. 181. (iti Turko)
- ^ Douglas Arthur Howard, Ti pakasaritaan iti Turkia, Greenwood Publishing Group, 2001, ISBN 978-0-313-30708-9, p. 1
- ^ Ahmad Razavi, Kontinental a samang a deliminasion ken dagiti minaig a banbanag a maipapan ti taaw idiay Persiano a Golpo, Martinus Nijhoff Publishers, 1997, ISBN 978-90-411-0333-8, p. 149.
- ^ Alan Rush, Al-Sabah: Pakasaritaan ken Henealohia ti Agturturay a Pamilia ti Kuwait, 1752–1987, Ithaca Press, 1987, ISBN 978-0-86372-081-9, p. 44.
- ^ Elie Kedourie, Nationalismo idiay Asia ken Aprika, Routledge, 1974, ISBN 978-0-7146-3046-5, p. 49.
- ^ Michael Berenbaum, Abraham J. Peck, Paglaglagipan ti Holokausto a Museo ti Estados Unidos, Ti Holokausto ken Pakasaritaan: Ti Naammoan, Ti Di-naammuan, Ti Nasuppiatan, ken Ti Nausig manen, Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, 1998, ISBN 978-0-253-33374-2, p. 537.
- ^ a b c Lord Kinross, Dagiti Siglo ti Otomano (Morrow Quill Publishers: New York, 1977) p. 24.
- ^ Bodnar, Edward W. Ciriaco d'Ancona e la crociata di Varna, nuove prospettive. Il Veltro 27, nos. 1–2 (1983): 235–51
- ^ Halecki, Oscar, Ti Krusada iti Varna. New York, 1943
- ^ Milner Ti Godolphin nga Arabiano pp. 3–6
- ^ Wall Dagiti Nalatak nga AAgtaytaray a Kabalio p. 8
- ^ "Sarita ti Turko a Panagpatayab idiay 'Ti Turkia iti Umuna a Sangalubongan a Gubat' a website". Turkeyswar.com. Naala idi 6 Nobiembre 2011.
- ^ Hv. K. K. Mebs. ""Panakabangon" iti Turko nga Aero Puersa opisial a sapot a pagsaadan". Hvkk.tsk.tr. Naala idi 6 Nobiembre 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barkey, Karen. Empire of Difference: The Ottomans in Comparative Perspective. (2008) 357pp Amazon.com, excerpt and text search
- Davison, Roderic H. Reform in the Ottoman Empire, 1856–1876 (New York: Gordian Press, 1973)
- Deringil, Selim. The well-protected domains: ideology and the legitimation of power in the Ottoman Empire, 1876–1909 (London: IB Tauris, 1998)
- Findley, Carter V. Bureaucratic Reform in the Ottoman Empire: The Sublime Porte, 1789–1922 (Princeton University Press, 1980)
- Faroqhi, Suraiya N. The Cambridge History of Turkey (Volume 3, 2006) excerpt and text search, essays by scholars
- Faroqhi, Suraiya N. and Kate Fleet, eds. The Cambridge History of Turkey (Volume 2 2012) essays by scholars
- Finkel, Caroline. Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. John Murray, 2005. ISBN 0-7195-5513-2. [1], excerpt and text search
- Fleet, Kate, ed. The Cambridge History of Turkey (Volume 1, 2009) excerpt and text search, essays by scholars
- Goodwin, Jason. Lords of the Horizons: A History of the Ottoman Empire (2003) excerpt and text search
- Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power. Palgrave Macmillan, 2002. ISBN 0-333-61386-4.
- Inalcik, Halil and Quataert, Donald, ed. An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. 1995. 1026 pp.
- Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power (Palgrave Macmillan, 2002) ISBN 0-333-61386-4.
- Inalcik, Halil. The Ottoman Empire: 1300–1600 (Hachette UK, 2013)
- Inalcik, Halil, and Quataert, Donald, ed. An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. 1995. 1026 pp.
- Itzkowitz, Norman. Ottoman Empire and Islamic Tradition, University of Chicago Press, 1980) ISBN 0-226-38806-9
- Kasaba, Reşat, ed. The Cambridge History of Turkey (vol 4 2008) excerpt and text search vol 4 comprehensive coverage by scholars of 20th century
- Kinross, Patrick Balfour Baron, and John Patrick Douglas Balfour Kinross. The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire (Morrow, 1977)
- McCarthy, Justin. The Ottoman Turks: An Introductory History to 1923 1997 Questia.com, online edition
- McMeekin, Sean. The Berlin-Baghdad Express: The Ottoman Empire and Germany's Bid for World Power (2010)
- Nicolle, David. Armies of the Ottoman Turks 1300–1774 (Osprey Publishing, 1983)
- Palmer, Alan.. The Decline and Fall of the Ottoman Empire. (New York: Barnes and Noble, 1992) 306 p., maps. ISBN 0-87131-754-0
- Pamuk, Sevket. A Monetary History of the Ottoman Empire. 1999. 276 pp.
- Quataert, Donald. The Ottoman Empire, 1700–1922 (2005), standard scholarly survey excerpt and text search ISBN 0-521-54782-2.
- Shaw, Stanford J., and Ezel Kural Shaw. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Vol. 1, 1977.
- Sicker, Martin. The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna (Praeger Publishers, 2000) online
- Sicker, Martin. The Islamic World in Decline: From the Treaty of Karlowitz to the Disintegration of the Ottoman Empire (Praeger, 2001) online
- Somel, Selcuk Aksin. Historical Dictionary of the Ottoman Empire. (2003). 399 pp.
- Stone, Norman "Turkey in the Russian Mirror" pages 86–100 from Russia War, Peace and Diplomacy edited by Mark & Ljubica Erickson, Weidenfeld & Nicolson: London, 2004 ISBN 0-297-84913-1.
- Uyar, Mesut; Erickson, Edward (2009). A Military History of the Ottomans: From Osman to Atatürk. ISBN 978-0-275-98876-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Imperio nga Otomano iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
BAGUIO CITY – Natiliw ti maysa a maysa a barito ken maysa a drug personality iti nagsina a buy-bust operations nga insayangkat dagiti otoridad ditoy siudad ti Baguio idi kalman.
Immuna a natiliw ti barito a 16-anyos a residente ti Lower Quirino Hill Barangay iti operasyon sadiay Gearlan Street, Campo Filipino Barangay.
Nakumpiskar kenkuana ti dua a pakete ti maatap a napagango a bulbulong ti marijuana nga agdagsen ti 0.20 grams.
Simmaruno a natiliw iti operasyon sadiay AZCKO Barangay ti maibilbilang nga street level individual iti iligal a droga a nabigbig a ni Xian Naulgan Bangcawayan, 28-anyos, baro, tubo ti Mountain Province ken residente ti Purok 2, Pinsao Barangay.
Nakumpiskar kenkuana ti tallo a pakete ti maatap a shabu nga agdagsen ti dua a gramos.
Agpada a nakumpiskar kadagiti dua nga indibidual ti cellphone nga inaramatda iti transaksionda kadagiti operatiba ken narekober pay iti ikot dagitoy dagiti naaramat a buy-bust money.
Iti agdama, agpada a sumangsango dagitoy iti kaso a panaglabsing iti RA 9165 wenno ti Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipedia:Annuroten ti nagan ti agar-aramat
Mabalinmo ti agaramid ti pakabilangan tapno ti naganmo nga agar-aramat ket maipakita a kaariping kadagiti inur-urnosmo. Ti nagan ti agar-aramat ket maysa a waya ti panangipakita no sino ti nagurnos ti maysa a panid. Daytoy ket makatulong kadagiti agar-armat a makitungtung ken makatulong pay ti panangidulin kadagiti rehistro. Mabalinmonton ti agpartuat ti bukodno a panid a naitituluan ti naganmo nga agar-aramat, ken tungtungam a panid, a mabalin a pangibatian dagiti dadduma nga agar-aramat kadagiti mensahe kaniam.
Ti naganmo nga agar-aramat ket mabalin a saan a ti pudno a naganmo, ngem aluadam ken saayatem met ti agpili ti naganmo.
Annuroten dagiti mapakagura a nagan[urnosen ti taudan]
Ti nagan a piliem ket nasken a saan a mapakagura wenno makasungani ti sinoman . Pangngaasi a laglagipem a ti tattao nga agur-urnos ditoy ket naggapuda kadagiti nadumaduma a lugar ken sabsabali a kultura. Kitaen dita baba dagiti alagaden tapno maliklikan ti manggura ti tattao:
- Liklikan nga usaren dagiti nagan ti tattao iti politika, militar wenno relihion wenno dagiti pasamak.
- Liklikan ti agpili kadagiti nagan nga amangan a makapagura. Nasken a ti naganmo ket saan a mangisingasing a sika ket agtengtengel kadagiti puesto iti politika, relihion wenno dagiti pammati a mabalin a makasungani ti dadduma a tao.
- Saanka nga agtulad kadagiti kapadpada a nagan ti sabsabali nga agar-aramat.
- Dagiti makapagura wenno makasungani a nagan ket mabalin a mangpawil wenno mariribokan dagiti dadduma a agar-aramat a tumulong ditoy Wikipedia.
- Adda met dagiti dadduma a nagan a saan a makapagura ngem dagitoy ket makaipakita ti napigsa a panirigan wenno relihioso unay. Dagitoy a nagan ket upayen ngem saan a maiparit ngem mabalin dagitoy a gapuanan kadagiti pannakisinnungat.
- Pangngaasi a saan nga usaren dagiti nagan nga addaan iti "bot" gaputa dagitoy ket mabalin a makaiyallilaw kadagiti agar-aramat a bot nga us-usaren a panagtaripato iti Wikipedia. Dagitoy ket saan a makapagura ngem saan a maipalubos.
- No adda dagiti agreklamo a maipanggep ti naganmo, pangngaasi a panunotem a baliwam. No adu unay ti agar-aramat nga agreklamo, makiddawto a baliwam ken no saanmo nga ikkaten, dagiti administrador ket mabalindanto nga ikkaten nga awan pakdaarna.
- Liklikan ti agpartuat kadagiti panangipaksil a nagan ti agar-aramat.
- Dagiti maigaggagara a makapagura, makasungani wenno bastos unay a nagan ti agar-aramat ken mabalinto nga ikkaten dagiti administrador nga awan pakdaarna.
Kasano ti mangbaliw ti naganmo[urnosen ti taudan]
Ti Ilokano Wikipedia ket agdama nga awan dagiti burokrata a maka-aramid ti tignay a panagsukat ti nagan ti agar-aramat ngem mabalin ti agkiddaw ditoy.
Panagikkat ken panagitipon kadagiti nagan ti agar-aramat[urnosen ti taudan]
Ti Ilokano Wikipedia ket agdama nga awan dagiti burokrata a maka-aramid ti tignay a panagikkat ken panagitipon kadagiti nagan ti agar-aramat ngem mabalin ti agkiddaw ditoy.
Annuroten ti panagusar kadagiti nadumaduma a nagan[urnosen ti taudan]
Awan ti alagaden a mangiparit ti panagusar ti ad-adu ngem maysa a nagan ti nagar-aramat, ngem nasken a saanmo nga usaren dagitoy kadagiti dakes nga aramid. Nasken a saanmo nga usaren ti mamin-adu a panagbutos manipud kadagiti dadduma a naganmo.


text:
Pagsasao nga En
Ti pagsasao nga En (autonimo: aiɲ˥˧; ammo pay a kas Nùng Vên) ket ti maysa a pagsasao a Kra a naisasao idiay Bietnam. Sakbay ti pannakaduktal idi 1998, ti pagsasao nga En ket saan idi a naisalumina iti Nùng, a daytoy ket masya a Tengnga a pagsasao a Tai nga asideg a kabagian ti Zhuang. Kadagiti naladaw a tawen ti 1990, Ti lingguista a Bietnamis a niHoàng Văn Ma ket immunana a nabigbig a saan daytoy a pagsasao a Tai, a kanungpalan a nakaiturongan ti pagobraan a nakaisaluminaan ti En a kas maysa a sabali a pagsasao. Inkeddeng dagiti agsuksukisok a ti En a kas maysa kadagiti pagsasao a Buyang.
Dagiti agsasao iti En ket agtataengda idiay akin-amianan a Bietnam iti asideg ti pagbeddengan iti Kondado ti Jingxi, Guangxi. Idi 1998, dagiti agsasao iti En ket nabirukanda iti 12 km iti daya ti sudad ti Hà Quảng iti purok ti Nội Thôn, Distrito ti Hà Quảng, Probinsia ti Cao Bằng.
Ponolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti En ket addaan kadagiti 6 a tono:[3] / ˥˦, ˨˦˧, ˧˧˨, ˧, ˨˩˨, ˧˨ / (/54, 243, 332, 33, 212, 32/).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ En iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "En". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Li Jinfang [李锦芳]. 2006. Studies on endangered languages in the Southwest China [西南地区濒危语言调查研究]. Beijing: Minzu University. page 90.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Diller, Anthony, Jerold A. Edmondson, and Yongxian Luo ed. The Tai–Kadai Languages. Routledge Language Family Series. Psychology Press, 2008.


text:
Baybay Andaman
Ti Baybay Andaman (Bengali: আন্দামান সাগর; Hindi: अंडमान सागर) ket ti bagi ti danum iti abagatan a dayat ti Luek ti Bengal, iti abagatan ti Burma (Myanmar), iti laud ti Tailandia, amianan a laud ti Peninsula Malayo, iti amianan ti Sumatra ken iti daya ti Is-isla Andaman, India, nga isu met ti nakaalaan ti naganna; daytoy ket parte ti Taaw Indiano.
Ti baybay ket tradisional a naus-usar a pagkalapan ken transportasion dagiti tagilako iti pagbaetan dagiti aplaya a pagilian ket dagiti raw-ang ti korales ken dagiti isla ket nadayeg a papanan dagiti turista. Ti inpraestruktura ti panagkalap ken turista ket nakaro a nadadael babaen ti gingined ken tsunami ti Taaw Indiano idi 2004.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Andaman Sea, Nalatak nga Ensiklopedia ti Sobiet (iti Ruso)
- ^ Baybay Andaman, Encyclopædia Britannica on-line


text:
Pagsasao a Dhao
Ti pagsasao a Dhao, ad-adu nga ammo dagiti taga-ruar babaen ti naganna iti Rotines a Ndao (Ndaonese, Ndaundau), ket ti pagsasao ti Isla Ndao iti Indonesia. Tradisional a naidasig a kas pagsasao a Sumba iti pamilia nga Austronesio, daytoy ket mabalin a pudno a saan a pagsasao nga Austronesio (Papuano). (Kitaen ti sasao a Savu para kadagiti salaysay.) Daytoy ket naikeddeng idi a dialekto ti Hawu, ngem saan nga agsinnaranay a maawatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dhao iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Dhao". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- Grimes, Charles E. 2006. "Hawu and Dhao in eastern Indonesia: revisiting their relationship"


text:
Tulong:Kategoria
Dagiti kategoria ket naikeddeng a mangigrupo kadagiti panid kadagiti suheto nga agpapada. Dagitoy ket isayangkat babaen ti langa ti MediaWiki a manginayon ti ania man a panid nga addaan iti teksto a kas ti
[[Kategoria:XYZ]] iti pannakaisuratna iti wiki iti automatiko al istaan nga isu ti kategoria nga agnagan iti XYZ. Dagiti kategoria ket mangtulong kadagiti agbasbasa nga agbiruk , ken agdaliasat, iti lugar ti maysa a suheto, ti mangkita ti pampanid a naurnos babaen ti titulo, ken pakabirukanto kadagiti pannakaikabagian ti artikulo.
Dagiti kategoria ket kadawyan a mabirukan iti baba ti panid iti maysa nga artikulo. Ti panagpindut ti nagan ti kategoria ket mangipakita ti panid ti kategoria a mangilista kadagiti artikulo (wenno sabali a pampanid) a nainayonen iti dayta a naisangayan a kategoria. Mabalin nga adda pay paset a mangilista kadagiti subkategoria iti dayta a kategoria. Ti langa ti subkategorisasion ket mangpalubos ti mangurnos kadagiti kategoria kadagiti kasla puon nga estruktura tapno makatulong iti nabigasion.


text:
Honshu
Ti Honshu (本州, Honshū, literal a ti "Kangrunaan a Probinsia") ([hoɴɕuː] (dengngen)) ket isu ti kadakkelan nga isla iti Hapon. Ti kangrunaan nga isla iti daytoy a pagilian, daytoy ket mabirukan idiay abagatan ti Hokkaido iti ballasiw ti Nailet a Baybay ti Tsugaru, amianan ti Shikoku iti ballasiw ti Kinauneg a Baybay, ken amianan a daya ti Kyushu iti ballasiw ti Nailet a Baybay ti Kanmon. Isu daytoy ti maikapito a kadakkelan nga isla iti lubong, ken ti maikadua kaaduan ti populasion kalpasan ti Haba idiay Indonesia.
Addaan daytoy ti populasion iti 103 a riwriw idi 2005, (98,352,000 manipud idi 1990; idi 1975 ket 89,101,702), a kaaduan kadagiti magun-od a tanap, a naipangpangruna ti tanap ti Kantō nga adda 25% ti agtaeng iti dagup ti populasion iti Kalatakan a Tokyo a Lugar, a mairaman dagiti siudad ti Tokyo kenYokohama, Kawasaki, Saitama ken Chiba. Kaaduan ti industria iti daytoy a pagilian ket maburikan iti igid ti barikes a sumakop manipud iti Tokyo ti igid ti abagatan a pantar dagiti siudad ti Honshu, a mairaman ti Kyoto, Osaka, Nagoya, Kobe, ken Hiroshima, a kas paet iti Taiheiyo a Barikes.
Ti ekonomia iti igid ti amianan a laud a pantar babaen ti Baybay ti Hapon ket kaaduan a panagkalap ken agrikultura;[1] Ti Niigata ket naipaammo a kas maysa a nangruna nga agpadpataud iti bagas. Dagiti tanap ti Kantō ken Nōbi ket agpadpataudda iti bagas ken natnateng. Ti Yamanashi ket maysa a kangrunaan a lugar a pagtalonan kadagiti prutas, ken ti Aomori ket nalatak para kadagiti prutasna a mansanas.
Dagiti nailatakan a naipakasaritaan a sentro ket mairaman ti Kyoto, Nara, ken Kamakura.
HeograpiaUrnosen
Daytoy nga isla ket aganay a 1,300 kilometro (810 mi) i kaatiddog ken sumakop manipud iti 50 iti 230 km (31 iti 143 mi)a kalawa, ken ti dagup a kalawana ket 227,962.59 km2 (88,016.85 sq mi), 60% iti dagup ti Hapon. Dakdakkel daytoy ngem ti Gran Británia, ken dakdakkel bassit ngen tiAmerikano nga estado iti Minnesota. Daytoy a lugar ket naipadpadakkel babaen ti reklamasion ti daga ken ti panagpangato ti pantar iti amianan, ngem ti sangalubongan a panagpangato ti pantar ti baybay ket nagpabassit ti banagna daytoy. Ti Honshu ket addaan iti aplaya iti 5,450 kilometro (3,386 mi).
Gapu ta banbantay ken bulkaniko, ti Honshu ket addaan iti kanayon a gingined (ti Nalatak a Kantō a gingined ket napisa a nakadadaek iti Tokyo idi Septiembre 1923, ken ti gingined iti Marso 2011 ket inyalisna ti sibubukel nga isla babaen ti 2.4 m (7.9 ft)[2] a daytoy ket nagpataud ti didigra a tsunami); ti kangatuan nga ungto ket ti aktiboa bulkan a Bantay Fuji iti 3,776 m (12,388 ft), a mangipabalin daytoy ti maika-7 a kangatuan nga isla. Adu pay dagiti karayan, a mairaman ti Karayan Shinano, ti kaatiddogan iti Hapon. Ti klima ket temperado, ngem adda dagiti adu a paggiddiatan ti nagbaetan ti akindaya wenno akin-abagatan (Pasipiko wenno pantar ti Kinauneg a Baybay) a bakrang, ken ti akinlaud wenno akin-amianan (pantar ti Baybay ti Hapon) a bakrang. Ti kabanbantayan ket gumay-at iti igid ti kaatiddog iti Honshu manipud iti rugi aginggana ti patingga. Ken mainayon pay ti Bantay Fuji, ti Hapon nga Alpes ket dagiti langa pay ti Honshu.
Ti Honshu ket naikapet kadagiti isla iti Hokkaido, Kyushu ken Shikoku babaen dagiti tunel wenno rangtay. Dagiti tallo a baro a rangtay a sistema ket naipatakder ti ballasiw kadagiti isla iti Kinauneg a Baybay a nagbaetan ti Honshu ken Shikoku (Rangtay Akashi Kaikyō ken ti Rangtay Ōnaruto; Rangtay Shin-Onomichi, Rangtay Innoshima, Rangtay Ikuchi, Rangtay Tatara, Rangtay Ōmishima, Rangtay Hakata-Ōshima, ken ti Rangtay Kurushima-Kaikyo; Rangtay Shimotsui-Seto, Rangtay Hitsuishijima, Rangtay Iwakurojima, Rangtay Yoshima, Rangtay Kita Bisan-Setoe, ken ti Rangtay Minami Bisan-Seto), ken ti Tunel Seikan ket mangikapet ti Honshu iti Hokkaido.
Dagiti rehion ken prepekturaUrnosen
Ti isla ket nominal a naibingbingay iti lima a rehion ken buklen dagiti 34 a prepektura, a mairaman ti metropolitano a Tokyo. Dagiti rehion ket ti Chūgoku (akinlaud), Kansai (akin-abagatan, daya iti Chūgoku), Chūbu (tengnga), Kantō (akindaya), ken Tōhoku (akin-amianan). Adda dagiti babassit nga isla a mairaman kagitoy a prepektura, dagiti naisangayan ket ti Is-isla ti Ogasawara, Isla ti Sado , Izu Oshima, ken Isla ti Awaji.
Dagiti prepektura:
- Tōhoku — Prepektura ti Aomori, Prepektura ti Iwate, Prepektura ti Miyagi, Prepektura ti Akita, Prepektura ti Yamagata, Prepektura ti Fukushima.
- Kantō — Prepektura ti Ibaraki, Prepektura ti Tochigi, Prepektura ti Gunma, Prepektura ti Saitama, Prepektura ti Chiba, Tokyo, Prepektura ti Kanagawa.
- Chūbu — Prepektura ti Niigata, Prepektura ti Toyama, Prepektura ti Ishikawa, Prepektura ti Fukui, Prepektura ti Yamanashi, Prepektura ti Nagano, Prepektura ti Gifu, Prepektura ti Shizuoka, Prepektura ti Aichi.
- Rehion ti Kansai — Prepektura ti Mie, Prepektura ti Shiga, Prepektura ti Kyoto, Prepektura ti Osaka, Prepektura ti Hyōgo, Prepektura ti Nara, Prepektura ti Wakayama.
- Rehion ti Chūgoku — Prepektura ti Tottori, Prepektura ti Shimane, Prepektura ti Okayama, Prepektura ti Hiroshima, Prepektura ti Yamaguchi.
Dagiti patingga nga ungtoUrnosen
Ti akin-amaianan unay nga ungto idiay Honshu ket ti murdong iti Shimokita a Peninsula idiay Ōma, Aomori. Ti akin-abagatan unay a patingga ket naisanglad idiay Rawis a Kure idiay Kushimoto, Wakayama. Daytoy nga isla ket nabeddengan iti daya babaen ti Todogasaki idiay Miyako, Iwate ken iti laud babaen ti Bishanohana idiay Shimonoseki, Yamaguchi. Sumakop daytoy ti sumurok a walo a grado iti latitud ken 11 a grado iti longitud.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Kodansha nga Ensiklopedia iti Hapon
- ^ "Ti Gingined ket inyaliana ti Hapon baben ti dua a metro". Deutsche Welle. Marso 14, 2011. Naala idi Marso 14, 2011.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Honshu iti Wikimedia Commons


text:
Subprepektura ti Rumoi
Ti Subprepektura ti Rumoi (留萌振興局, Rumoi-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Manipud idi 2011, daytoy ket addaan iti populasion iti 52,627 ken ti kalawa iti 4,019.97 kuadrado kilometro (1,552.12 sq mi). Ti densidad ti populasion ti prepektura ket 13 a tattao tunggal maysa a km2, daytoy ket bassit no maiyasping iti amin a Hapon. Ti populasion ti Subprepektura ti Rumoi ket mangirepresenta 0.96% iti dagup ti amin a populasion ti Hokkaido.[2][3]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Subprepektura ti Rumoi ket sumakop iti ballasiw ti aplaya ti Baybay ti Hapon iti akin-amianan a laud a Hokkaido.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rumoi (kapitolio)
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Distrito ti Mashike
- Distrito ti Rumoi
- Distrito ti Teshio (Rumoi)
- Distrito ti Tomamae
Dagiti karayan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Rumoi 44 kilometro (27 mi) ket agayus manipud iti Bantay Poroshiri iti kabambantayan ti Bantay Hidaka agingga iti Baybay ti Hapon.[4]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Subprepektura ti Mashike ket napundar idi a kas parte dagiti administratibo a reporma ti Hokkaido idi las-ud ti Paset ti panawen ti Meiji (1868–1912). Naiyalis ti kapitolio idiay Rumoi idi 1914, ken nanaganan manen ti subprepektura iti Subprepektura ti Rumoi iti isu met laeng a tawen. Ti Ili ti Toyotomi) iti Distrito ti Teshio ket naiyakar iti Subprepektura ti Sōya idi 1948, ken ti Horonobe ket naiyakar iti Subprepektura ti Sōya idi 2010.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti industria ti panagkalap ket isu ti kaaduan iti ekonomia iti lugar, ken dagiti panagproseso kadagiti makalap ket agtultuloy nga agrang-rang-ay nga industria.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 8.
- ^ 留萌の統計 [Statistics of Rumoi] (iti Hapon). Rumoi, Hokkaido: Rumoi Subprefecture. 2012. Naala idi Agosto 10, 2012.
- ^ a b "Rumoi". Encyclopedia of Japan. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-25. Naala idi 2012-08-08.
- ^ "留萌川". Dijitaru Daijisen (iti Hapon). Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-25. Naala idi 2012-08-10.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo ti panagbiahe idiay Subprepektura ti Rumoi manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Charles Darwin
Ni Charles Robert Darwin, FRS (12 Pebrero 1809 – 19 Abril 1882) ket maysa idi nga Ingles a naturalista.[I] Isu ti nangibangon nga amin a sebbangan iti biag ket nagtaud iti napalpalabas a panawen manipud kadagiti sapasap a puonan,[1] ken nangipaltiing ti sientipiko a teoria a daytoy a panagsangsanga a tabas iti itutubo ket nagbanagan kadagiti yaaddang a tinawtawagna a masna a panagpili.[2]
Ni Darwin ket nagipablaak iti daytoy a teoria nga adda iti di-masungat nga ebidensia para iti ebolusion iti 1859 a librona nga Iti Punganay dagiti Sebbangan, a nakadaer iti sientipiko a panakailikudan dagiti nasapsapa konsepto iti panagbarbaro dagiti sebbangan.[3][4] Babaen idi 1870 ti sientipiko a komunidad ken kaaduan iti sapasap a publiko ket nagawaten ti ebolusion a kas maysa a kinapudno. Nupay kasta, adu dagiti kumaykayat kadagiti kasalisala panangilawlawag ken saan nga inggana idi rimsua iti moderno nga ebolusionario a sintesis manipud idi 1930s aginggana idi 1950 a kaaduan ti naparang-ay a konsenso a no ania ti masna a panagpili ti kangrunaan a mekanismo ti ebolusion.[5][6] Iti nabaliwan a porma, ti sientipiko a naiduktalan ni Darwin ket isu ti nagtipon kadagiti teoria dagiti siensia iti biag, a nagipalpalawag ti panagdumaduma iti biag.[7][8]
Ti nasapa a pannakainteresado ni Darwin katutubo ket nangiturong kaniana ti panagliwayna ti mediko nga edukasion idiay Unibersidad iti Edinburgh; embes ket, timmulong a nagtaluntun dagiti marino nga inbertibrado. Ti panagadalna idiay Unibersidad iti Cambridge ket nagparegta kaniana iti panagayatna para iti masna a siensia.[9] Ti bukodna a panaglayag iti lima a tawen idiay HMS Beagle ket nagipatakder kaniana a kas maysa a nalatak a heologo a dagiti pinalpaliiwna ken teoriana ket nagsuporta kadagiti unipormista a kapanunotan a ni Charles Lyell, ken ti pannakaipablaak dagiti warnakan iti panaglayagna ket nagpalatak kanianan a kas maysa a nadayag a mannurat.[10]
Nariribukan babaen ti pannakaiwarwaras dagiti kaatapan a biag ken dagiti inurnongna a posil iti panaglayagna, ni Darwin ket nangrugi kadagiti naisalaysayan a panagtaluntun ken idi 1838 isu ket nangbukel ti teoriana iti masna a panagpili.[11] Uray no idi ket pinakitungtungaana iti daytoy a kapanunotanna kadagiti nadumaduma a naturalista, isu ket makasapul ti nawatiwat a tiempo a pangsukisok ken ti umuna a nasken ket ti obrana iti heolohiko.[12] Isu ket nagsursurat ti teoriana idi 1858 idi nagpatulod ni Alfred Russel Wallace ti maysa a salaysay a nagipalpalawag iti maysa a kapada a kapanunotan, a daytoy ti nangisingdat ti nasaup a panangipablaak dagitoy dua a teorada.[13] Ti obra ni Darwin ket nangipatakder ti ebulosionario a nagtaudan nga adda ti panagbalbaliw a daytoy ti naipangpangruna a sientipiko a panagilawlawag iti pannakaidumaduma iti katutubo.[5] Idi 1871 sinukimatna ti ebolusion ti nagtagitaoan ken seksual a panagpili idiay Ti Nagtaudan iti Tao, ken Panagpili a Minaig iti Sekso, a sinaruno babaen ti Ti Panagisao dagiti Rikna ti Tao ken dagiti Ayup. Dagiti panagsukisokna dagiti mula ket naipablaak kadagiti serye iti liblibro, ken ti naudi a librona, ket sinukimatna dagiti alinta ken dagiti pagangayanda iti daga.[14]
Iti pannakapadayaw ni Darwin a kas maysa a nalatak a sientista, isu ket napammadayawan babaen ti maysa a nangruna a panakaitabon a seremonia idiay Westminster Abbey, nga isu ket naitabon idiay asideg ni John Herschel ken Isaac Newton.[15] Ni Darwin nailawlawagan a kas maysa kadagiti kaimpluensian a a piguro iti pakasaritaan iti nagtagitaoan.[16][17]
Kabibiag[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinaubing ken edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Charles Robert Darwin ket naipansgay idiay Shrewsbury, Shropshire, Inglatera idi 12 Pebrero 1809 idiay pagtaengan ti pamiliana, a ti Mount.[18] Isu ket ti maikalima kadagiti innem nga agkakabsat it nabaknang a doktor ken agibubos a ni Robert Darwin, ken Susannah Darwin (née Wedgwood). Isu ket apoko ni Erasmus Darwin iti bangir ti amana, ken ni Josiah Wedgwood iti bangir ti inana. Dagitoy dua apamilia ket Unitariano, nupay dagiti Wedgwoods ket umamaponda ti Anglikanismo. Ni Robert Darwin, isu ket maysa a naulimek a nawaya nga agpannanunot, pinabiniaganna ti maladaga a Charles idiay Anglikano a Simbaan, ngem ni Charles ken dagiti kabsatna ket simmursurotda kenni inada idiay Unitario. Ti agtawen ti walo a Charles already ket nakaraman para iti masna apakasaritaan ken panagumnong idi simrek iti aldaw a panagadal nga inpatpaturong babaen ti managsersermon kaniana idi 1817. Iti dayta a Hulio, ti inana ket pimmusay. Manipud idi Septiembre 1818 simmurot kenni manonna a ni Erasmus a nagadal idiay asideg nga Angliano Shrewsbury nga Eskuelaa kas maysa a agkasera.[19]
Idi kalgaw ti 1825 ket nagbalin a kas maysa a kabarbaro a doktor, a timultulong iti amana a amangagas kadagiti napanglaw idiay Shropshire, sakbay a napan idiay Unibersidad iti Edinburgh nga Eskuela ti Medisina a kaduana ti kabsatna nga Erasmus idi Oktubre 1825. Nakitana a dagiti lektura ket nanumo ken ti siruhia ket makatuok, gapu ti daytoy saanna nga inkaskaso ti panagadalna. Isu ket nagadal ti taksidermia manipud kenni John Edmonstone, ti maysa a nawayaan a tagabu a kimmuyog kenni Charles Waterton idiay selba ti Abagatan nga Amerika, ken kanayon a nakitugtgaw iti daytoy a "makaay-ayot ken nsaririt a lakay".[20]
Iti maikadua atawen ni Darwin, simrek iti Pliniana a Kagimongan, ti maysa nga estudiante a grupo ti masna apakasaritaan a dagiti sinupiat ket naiwalang iti radikall a materialismo. Isu ket timmulong kenni Robert Edmond Grant kadagit panagsuksukisok iti anatomia ken siklo iti biag kadagiti marino nga inbertebrado idiay Firth iti Forth, ken idi 27 Marso 1827 ket nagrepresenta idiay Pliniana iti bukodna a panakaduktal a dagiti nangisit nga espora a mabirukan iti kontsa ti tirem ket itlog iti pagi a alimatek. Iti maysa nga aldaw, ni Grant ket kinayawna ti ebolusionario a kapanunotan ni Lamarck .Ni Darwin ket nasiddaaw, ngem kabasbasana laeng ti ti kapada a kanunutan ni apongna a ni Erasmus ken isu ket saan latta nga interasado.[21] Ni Darwin naum-uma babaen ti kurso ti masna a pakasaritaan ni Robert Jameson a nangsakop ti heolohia a mairaman ti panagsuppiat a nagbaetan ti Neptunismo ken Plutonismo. Isu ket nagadal ti panakaidasig iti mulmula, ken timmulong iti obra kadagiti panagumnong idiay Museo ti Unubersidad, maysa kadagiti kadakkelan a Museo idiay Europa iti dayta a panawen.[22]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Coyne, Jerry A. (2009). No apay a ti Ebolusion ket Agpayso. Viking. pp. 8–11. ISBN 978-0-670-02053-9.
- ^ Larson 2004, pp. 79–111
- ^ Coyne, Jerry A. (2009). No apay a ti Ebolusion ket Agpayso. Oxford: Unibersidad ti Oxford University a Pagmalditan. p. 17. ISBN 0-19-923084-6.
Iti Ti Punganay, ni Darwin nagited ti sabali a hipotesis pra iti panagrangrang-ay, panagdumaduma, ken daremdem iti biag. Kaaduan iti dayta a libro ket agirepresenta ti ebidensia a daytoy ket saan laeng nga agsuporta iti ebolusion ngem daytoy ket agsuppiat pay iti panagparpartuat. Iti panawen ni Darwin, dagiti ebidensia kadagiti teoriana ket di-masungat ngem saan a kompleto a nakeddeng.
- ^ Glass, Bentley (1959). Dagiti sinaruno ni Darwin. Baltimore, MD: Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. iv. ISBN 0-8018-0222-9.
Tipanagilawlawag ni Darwin let maysa a nadaeg a sintesis iti ebidensia...maysa a sintesis...a di-masungat a panakaregta ken maawawatan
- ^ a b van Wyhe 2008
- ^ Bowler 2003, pp. 178–179, 338, 347
- ^ Dagiti Kompleto nga Obra ni Darwin iti Online – Biograpia. darwin-online.org.uk. Naala idi 2006-12-15
Dobzhansky 1973
- ^ A kas maysa a Darwiniano nge eskolar ni Joseph Carroll iti Unibersidad iti Missouri–Est. Ni Louis ket nangikabil idiay pangyunana iti moderno a panakaimaldit manen iti obra ni Darwin: "Ti Punganay dagiti Sebbangan ket adda dagiti naipangpangruna a panakaitunton panangkaskaso tayo. Daytoy ket maysa kadagiti dua wenno tallo a kanngrunaan nga obbra iti amin a panawen kadagiti obobra a maipammakasapulan ken agnanayon a mangbalbaliw ti panakita tayo iti lubong...Daytoy ket naipagrinnason iti naikaykaysa a nainget a pannakaitunos ngem daytoy pay ket nasayaat a naibitla, naikammapanunotan a maipalpalawagan, ken retotika a di-masungat." Carroll, Joseph, ed. (2003). Iti punganay dagiti sebbangan babaen iti masna a panagpili. Peterborough, Ontario: Broadview. p. 15. ISBN 1-55111-337-6.
- ^ Leff 2000, About Charles Darwin
- ^ Desmond & Moore 1991, pp. 210, 284–285
- ^ Desmond & Moore 1991, pp. 263–274
- ^ van Wyhe 2007, pp. 184, 187
- ^ Beddall, B. G. (1968). "Wallace, Darwin, and the Theory of Natural Selection" (PDF). Journal of the History of Biology. 1 (2): 261–323. doi:10.1007/BF00351923.
- ^ Freeman 1977
- ^ Leff 2000, Panakaitabon niDarwin
- ^ "Naipangpangruna a langa: Darwin 200". New Scientist. Naala idi 2 Abril 2011.
- ^ Hart, Michael H. (2000). The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History. New York: Citadel. ISBN 0-89104-175-3.
- ^ John H. Wahlert (11 Hunio 2001). "The Mount House, Shrewsbury, Inglatera (Charles Darwin)". Darwin ken Darwinism. Kolehio ti Baruch. Naala idi 26 Nobiembre 2008.
- ^ Desmond & Moore 1991, pp. 12–15
Darwin 1958, pp. 21–25
- ^ Darwin 1958, pp. 47–51
- ^ Browne 1995, pp. 72–88
- ^ Desmond & Moore 1991, pp. 42–43


text:
Representatibo a demokrasia
Ti Representatibo a demokrasia (wenno di dagus a demokrasia, wenno representatibo a republika) ket ti kita ti demokrasia a napundar iti pamunganayan dagiti nabutosan nga opisial a mangirepresenta iti grupo ti tattao, a maigiddiat iti dagus a demokrasia.[1] Gangani amin dagiti moderno nga Akinlaud nga estilo a demokrasia ket dagiti kita ti representatibo a demokrasia; kas pagarigan, ti Nagkaykaysa a Pagarian ket maysa a batay-linteg a monarkia, ti Irlanda ket maysa nga unitario a parlamentario a republika, ken ti Estados Unidos ket maysa a pederal a republika.[2]
Daytoy ket maysa nga elemento iti isuda a dua a parlamentario ken ti presidensial a sistema ti gobierno ken kadawyan nga inus-usar it maysa nga akinbaba a kamara a kas ti Kamara ti Commons (Nagkaykaysa a Pagarian), Lok Sabha (India) wenno Dáil Éireann (Republika ti Irlanda), ken mabalin a malappedan babaen dagiti panangigawid ti batay-linteg a kas ti maysa nga akinngato a kamara. Naipalawag daytyen babaen dagiti dadduma a politikal a teorista a mairaman da Robert A. Dahl, Gregory Houston ken Ian Liebenberg a kas poliarkia.[3][4] Iti kaunegan daytoy, ti bileg ket addaan kadagiti pannakabagi a binutosan babaen ti tattao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Victorian Electronic Democracy, Final Report – Glossary". 28 Hulio 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 13 Disiembre 2007. Naala idi 14 Disiembre 2007.
- ^ Loeper, Antoine (2016). "Cross-border externalities and cooperation among representative democracies". European Economic Review. 91: 180–208. doi:10.1016/j.euroecorev.2016.10.003 – babaen ti ebscohost.
- ^ Houston, G F (2001) Public Participation in Democratic Governance in South Africa, Pretoria: Human Sciences Research Council HSRC Press
- ^ Dahl, R A (2005) 'Is international democracy possible? A critical view'. In Sergio Fabbrini (editor) Democracy and Federalism in the European Union and the United States: Exploring post-national governance: 195 to 204 (Chapter 13), Abingdon on Thames: Routledge
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Representatibo a demokrasia iti Curlie (iti Ingles)


text:
Dagiti pagsasao ti Indonesia
Ad-adu ngem 70 dagiti sibibiag a pagsasao a naisasao idiay Indonesia.[1] Kaaduan kadagitoy ket tagikua ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio, nga agraman iti bassit a naisasao pay a sasao a Papuano. Ti opisial a pagsasao ket ti Indones (lokala nga ammo a kasBahasa Indonesia), ti karuay ti Malayo,[2] a naus-usar iidi iti purpuro, — ken nakaro a nagbulbulod manipud kadagiti lokal a pagsasao ti Indonesia a kas ti Habanes, Sundanes ken Minangkabau. Ti pagsasao nga Indones ket kangrunaa a naus-usar iti komersio, administrasion, edukasion ken midia, ngem kaaduan kadagit Indones ket agsasaoda kadagiti sabali a pagsasao, a kas ti Habanes, a ka ti umuna a pagsasaoda.[1]
Gapu ta ti Indonesia ket mangbigbig laeng iti maysa nga opisial a pagsasao, dagiti sabali a pagsasao ket saan a mabigbigan iti nailian nga agpang wenno rehional nga agpang, isu a mangaramid ti Habanes ti kaaduan a naisasao a pagsasao nga awanan iti kasasaad nga opisial, ken ti Sundanes ket ti maikadua iti listaan (malaksid kadagiti dialekto nga Insik).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Lewis, M. Paul (2009). "Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition". SIL International. Naala idi 17 Nobiembre 2009.
- ^ Sneddon, James (2003). The Indonesian Language: Its history and role in modern society. Sydney: University of South Wales Press Ltd.


text:
Manaoag
Ti Manaoag ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Manaoag ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Babasit
- Baguinay
- Baritao
- Bisal
- Bucao
- Cabanbanan
- Calaocan
- Inamotan
- Lelemaan
- Licsi
- Lipit Norte
- Lipit Sur
- Parian
- Matolong
- Mermer
- Nalsian
- Oraan East
- Oraan West
- Pantal
- Pao
- Poblacion
- Pugaro
- San Ramon
- Santa Ines
- Sapang
- Tebuel
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Manaoag | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
James Clerk Maxwell
Ni James Clerk Maxwell FRS FRSE (13 Hunio 1831 – 5 Nobiembre 1879) ket maysa idi nga Eskoses[1] matematiko a pisiko.[2] Ti kalatakan a nagun-odna ket ti panagannurot ti klasiko nga elektromagnetiko a teoria. Daytoy ket mangitipon kadagiti amin a dati a saan a mainaig a panagpalpaliiw, dagiti eksperimento, ken dagiti ekuasion ti elektrisidad, magnetismo, ken optika iti maysa a maitunos a teoria.[3] Dagiti ekuasion ni Maxwell ket mangipakpakita a ti elektrisidad, magnetismo ken lawag ket pagbanagan ti amian a penomena, a ti elektromagnetio a lugar. Iti dimtengan daytoy, amin dagiti dadduma pay a klasiko a linteg wenno dagiti ekuasion dagitoy a displina ket naipalaka a kasokadagiti ekuasion ni Maxwell. Dagiti nagun-od ni Maxwell a maipanggep ti elektromagnetismo ket tinawtawagan ti "maikadua a nalatak a panakaykaysa iti pisika",[4] kalpasan ti immuna a naibanagan babaen ni Isaac Newton.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "James Clerk Maxwell". Encyclopædia Britannica. Naala idi 24 Pebrero 2010.
Eskoses a pisiko ket nadayeg a naam-ammuan para iti panagannurot ti elektromagnetiko a teoria
- ^ Topolohia ken Eskoses a matematiko a pisika
- ^ "James Clerk Maxwell". IEEE Global History Network. 2011. Naala idi 2011-06-21.
- ^ Nahin, P.J. (1992). "Ti Nalatak a Panagkaykaysa ni Maxwell". Spectrum, IEEE. 29 (3): 45. doi:10.1109/6.123329.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Campbell, Lewis; Garnett, William (1882). Ti Biag ni James Clerk Maxwell (PDF). Edinburgh: MacMillan. OCLC 2472869. Naala idi 2008-02-20.
- Glazebrook, R. T. (1896). James Clerk Maxwell ken ti Moderno pisika. MacMillan. ISBN 978-1-4067-2200-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni James Clerk Maxwell iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni James Clerk Maxwell iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig ken ni James Clerk Maxwell iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Maika-50 a paralelo abagatan
Ti maika-50 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 50 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, ti Taaw Indiano, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 16 nga oras, 22 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Disiembre ken 8 nga or-oras, 4 a minminuto iti solstisio ti Hunio. Iti Disiembre 21, ti nit ket adda kadagiti 63.83 a grado iti langit ken iti Hunio 21, ti init ket adda kadagiti 16.17 a grado iti langit.
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 50° a paralelo abagatan ket lumabas iti:


text:
California
Nagsasabtan: 37°N 120°W / 37°N 120°W
Ti California ket maysa nga estado idiay kalaudan iti Estados Unidos iti Amerika. Isu iti estado nga kaaduan ti tao, iti bilang ken iti paggapuanda nga agsasabali a puli, ken iti heograpiana. Makita ditoy iti kangatuan ken kababaan nga punto iti buo ti kontinental nga Estados Unidos. No maisa nga nawaya a pagilian iti California, isu iti maikalima a kadakkelan a ekonomia iti lubong.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Katatao[urnosen | urnosen ti taudan]
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti California iti estado a kaaduan iti populasion ti Estados Unidos — nasurok ngan 12 porsiento iti Americano ket maibilang a Californiano. Manipud 2004 adda 35,893,799 nga populasion iti California. 9,400,000 kadagitoy ket ganganaet a naiyanak (26.5% iti populasion), ket mapatta nga 2,209,000 kadagitoy a ganganaet ket ilegal (6.2% iti populasion iti California).
Puli[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaem ditoy para iti dadduma pay nga informasion maipanggep dagiti puli iti Estados Unidos.
Awan iti mabigbig nga kadakkelan a bileg ti puli iti California. Isu iti maikatlo nga estado a dagiti minoria nga puli, no pagtitiponen, iti mayoria, kas iti Hawaii ken New Mexico. Dagiti Puppuraw (saan nga Hispano) pay laeng iti kadakkelan ngem saan nga isudan iti mayoria gapu iti pinagsangpet dagiti nagadu nga imigrante iti Latino America ken Asia. Dagiti Hispano ket kakatlodan iti populasion iti California, mapatta nga isuda iti agbalin nga mayoria iti estado intono 2040. Iti California pay iti estado nga addaan iti maikadua a kadakkelan a populasion kadagiti Asiano (masurotna iti Hawaii).
Kaaduan dagiti Mexicano ket agnanaedda idiay abagatan ken tengnga iti California. Aleman ken Irish nga puli iti kaaduan kadagiti puppuraw ket naiwarasda amin iti California. Dagiti Asiano ket aggigianda a kaaduan iti ciudciudad ken masurot a purpurok iti San Francisco, Los Angeles ken San Diego. Dagiti Intsik ken Filipino iti kadakkelan a populasion nga Asiano iti California.
Pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
60.5% iti agnanaed iti California nga mangrugi iti tawen ti lima ket makasao iti English idiay balayda ket 25.8% iti Espanol. Intsik iti maikatlo (2.6%), santo Tagalog (2.0%) ken Vietnamese (1.3%). Nasurok nga sangagasut iti maibilang nga patneng a pagsasao iti California, ususaren dagiti nabati nga grupo iti American Indian. Kaaduan dagitoy ket matmatayen a pagsasao. Manipud 1986, English iti ofisial nga pagsasao iti California.
Relihion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti relihion iti California:
- Cristiano – 75%
- Protestante – 38%
- Baptista – 8%
- Presbiteriano – 3%
- Metodista – 2%
- Luteriano – 2%
- Sabali nga Protestante – 23%
- Romano Catolico – 34%
- Sabali nga Cristiano – 3%
- Protestante – 38%
- Hudio – 2%
- Sabali nga relihion – 3%
- Saan nga relihioso wenno awan relihionna – 20%
Kas kadagiti dadduma nga lumaud a estado iti Estados Unidos, dagiti Californiano nga saan manginagan wenno awan relihionna ket nangatngato a porsiento no maiyasping kadagiti sabali nga paset iti pagilian.
Dagiti importante nga siudad ken ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda 478 a siudad iti California, kaaduan kadagitoy ket adda idiay maysa nga metropolis iti estado. 68% iti populasion ti California ket agnaed idiay dua nga kadakkelan a metropolis, iti Los Angeles Metro ken iti Lo-ok iti San Francisco.
- Nasurok nga 10,000,000 (urban)
- Nasurok nga 5,000,000 (urban)
- Nasurok nga 2,500,000 (urban)
- Nasurok nga 1,000,000 (urban)
- Nasurok nga 500,000 (urban)
- Nasurok nga 250,000 (urban)
Pinagadal ken Ay-ayam[urnosen | urnosen ti taudan]
Unibersidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ay-ayam[urnosen | urnosen ti taudan]
- Los Angeles Angels of Anaheim
- Los Angeles Dodgers
- Oakland Athletics
- San Diego Padres
- San Francisco Giants
National Basketball Association
Women's National Basketball Association
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Government Code Section 420-429.8". State of California Legislative Council. Naala idi Disiembre 24, 2009.
- ^ California — Languages (PDF). Census. Naala idi 2010-04-15.
- ^ "Whitney". NGS data sheet (iti Ingles). U.S. National Geodetic Survey. Naala idi Oktubre 20, 2011.
- ^ a b "Elevations and Distances in the United States". United States Geological Survey. 2001. Naala idi Oktubre 21, 2011.
- ^ a b Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.
- ^ Ti tuktok iti Bantay Whitney ket isu tu kangatuan a murdong iti Estados Unidos.
- ^ "Elevations and Distances in the United States". Reston, Virginia: USGS. Abril 29, 2005. Naala idi Oktubre 24, 2011. Kinasigud a naipablaak idi 1995.
- ^ Coté, John (Disiembre 31, 2010). "Lt. Gov.-elect Gavin Newsom to be sworn in by Jan. 10". SFGate.com. Hearst Newspapers. Naala idi Enero 3, 2010.


text:
Sagada- march 14-Nagrugi idi kalman kentatta ti maudi nga aldaw para iti panag-innadal dagiti babbai nga agsanay iti makawa nga serye ti “Mt. Province- Ifugao women leaders training.
Ti paka-ang-angayan na daytoy ket idiay Dalikan, Dagdag, Sagada.
Daytoy ket panagsanay no kasatno nga agbalin nga trainer dagiti babbai, no kasatno nga agdocumento kadagiti mapaspasamak, panagala iti datus, no kasatno nga agbalin nga facilitators, ken ado pay nga kasapulan ti maysa nga trainer nga adalen.
Dagiti resource persons ket nagapu iti Cordillera Women, Education and Research Center (CWERC), ken iti Tangguyob People’s Center.(Igon Doco)


text:
Europa
Ti Europa[1] ti maysa kadagiti pito a kontinente iti lubong. Nabeddengan ti Europa iti amianan babaen ti Taaw Artiko, iti laud babaen ti Taaw Atlantiko, iti abagatan babaen ti Baybay Mediteraneo, ken iti abagatan-a-daya dagiti daldalan ti danum a simmilpo iti Mediteraneo a pakairamanan ti Baybay Nangisit ken ti Kabambantayan ti Kaukaso. Iti daya, naisingay ti Europa iti Asia babaen ti namagsina a danum ti Kabambatayan ti Ural ken ti Baybay Kaspio.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Ehipto". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 184. ISBN 978-0-8248-2088-6.
Kitaen payUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Europa iti Wikimedia Commons


text:
Lagawe
Ti Lagawe ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Lagawe ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.[2]
- Abinuan
- Banga
- Boliwong
- Burnay
- Buyabuyan
- Caba
- Cudog
- Dulao
- Jucbong
- Luta
- Montabiong
- Olilicon
- Poblacion South
- Ponghal
- Pullaan
- Tungngod
- Tupaya
- Poblacion East
- Poblacion North
- Poblacion West
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lagawe | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ CAR Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Ifugao". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Isaac Newton
Ni Apo Isaac Newton PRS (25 Disiembre 1642 – 20 Marso 1727 [4 Enero 1643 – 31 Marso 1727]) ket maysa idi nga Ingles a pisiko, matematiko, astronomo, katutubo a pilosopo, alkimista, ken teologo, nga isu ket "naipanpanunutan babaen kadagiti kaaduan nga isu ket ti kalatakan ken kina-inpluente a nagbiag a sientista."[3] Ti minogrpia na a Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica, a naipablaak idi 1687, ket nagited kadagiti pundasion para kadagiti klasiko a mekanika. Iti daytoy nga obra, ni Newton ket inlawlawag na ti unibersal a grabitasion ken dagiti tallo a kalintegan ti panaggunay, a naiturayan ti sientipiko a pannakakita iti maipapapan ti bagi nga uniberso para kadagiti simmaruno a tallo a siglo. Ni Newton ket nangipakiat a dagiti panaggunay dagiti bambanag ditoy Daga ken dagiti selestial a bagbagi ket naiturayan babaen ti agpapada a disso kadagiti katutubo a kalintegan, babaen ti panangipakitana ti baetan dagiti kalintegan ti panaggunay dagiti planeta ni Kepler ken ti teoriana iti grabitasion, a daytoy ket nagikkat kadagiti panagdudua a maipanggep ti heliosentrismo ken pinarang-ayna na ti Sientipiko a Rebolusion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mordechai Feingold, Barrow, Isaac (1630–1677), Oxford a Diktionario iti Nailiana Biograpia, Oxford University Press, Septiembre 2004; online edn, Mayo 2007; naala idi 24 Pebrero 2009; adu pay a naipalpalaway idiay Mordechai Feingold " Newton, Leibniz, ken Barrow Too: Ti panagpadas a panagipatarus manen"; Isis, Vol. 84, Bilang. 2 (Hunio, 1993), pp. 310–338
- ^ Diktionario iti Sientipiko a Biograpia, Newton, Isaac, n.4
- ^ Burt, Daniel S. (2001). Ti biograpia a libro: ti pagalagadan ti agbasbasa iti saan a piksion, piksion, ken pabuya a biograpia kadagiti 500 a kasiddaawan a tatao iti amin a panawen. Greenwood Publishing Group. p. 315. ISBN 1-57356-256-4., Naala it panid ti 315


text:
Listaan dagiti Presidente iti Estados Unidos
Babaen ti Batay-linteg iti Estados, ti Presidente iti Estados Unidos ket isu ti daulo iti Estado ken daulo iti gobierno ti Estados Unidos. A kas ti pangulo ti ehekutibo a sanga ken daulo ti sibubukel a pederal a gobierno, ti kinapresidente ket isu ti kangatuan ti politiko nga opisina idiay Estados Unidos babaen ti pannakainpluensia ken pannakabigbigan. Ti presidente ket isu pay ti agbilbilin a pangulo ti Siiigam a Buyot ti Estado Unidos. Ti presidente ket saan a dagus a nabutosan iti uppat a termino babaen ti maysa a Elektoral a Kolehio (wenno babaen ti Kamara dagiti Pannakabagi no mapaay ti Elektoral a Kolehio a mangigungguna ti patingga a kaaduana buto s ti sinoman). Manipud ti panaksingkedan ti Maikaduapulo ket dua a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos idi 1951, awan ti sinoman a mabaln a mabutosan ti opisina ti Presidente (wenno Bise Presidente) a nagserbi idin ti innem a tawen a kas Presidente (uray no isu ket nabutosan a kas Presidente wenno simmaruno ti opisina ti Presidente kalpasan ti ipupusay, panagikkat, wenno ti pannakaikkat ti dati a Presidente). Ken ti pay maipatinayon, awan ti sinoman a nagserbi ti ad-adu ngem dua a termino — ti sinoman a sabali a nabutosan — ket mabalin a mabutosan ti ad-adu ngem maysa.[1] Kalpasan ti ipupusay, panagikkat, wenno panakaikkat iti opisina ti agdama a Presidente, ti Bise Presidente ket isu ti mangikeddeng ti kinapresidente. Ti Presidente ket nasken nga agtawen ti 35 ken maysa a "natural a naipasngay" nga umili ti Estados Unidos.
Daytoy a listaan ket agiraman laeng kadagiti tattao a naisapata ti opisina a kas presidente kalpasan ti panakasingked iti Batay-linteg ti Estados Unidos, a nagrugi idi Marso 4, 1789. Para kadagiti Amerikano a daulo sakbay ti daytoy a panakapasingked, kitaen ti Presidente iti Kontinental a Kongreso.[2] Ti listaan ket saan nga agiraman kadagiti ania man nga Agtigtignay a Presidente babaen ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos.
Adda idin dagiti 43 a tattao a naisapata ti opisina, ken dagiti 44 a kinapresidente, a ni Grover Cleveland ken nagserbi ti dua a di nagsasaruno a termino ken naikronolohia a naibilang a kas dagiti maika-22 ken maika-24 a presidente. Kadagiti agmaymaysa a nabutosan a kas presidente, uppat ti pimmusay iti opisina gapu kadagiti natural a gapuanan (William Henry Harrison,[3] Zachary Taylor,[4] Warren G. Harding,[5] ken ni Franklin D. Roosevelt), uppat kadagitoy ket naasasinado (Abraham Lincoln,[6] James A. Garfield,[6][7] William McKinley,[8] aken John F. Kennedy) ken maysa a nagikkat (Richard Nixon).[9]
Ni George Washington, ket isu ti immuna a presidente, ken inaugurado idi 1789 kalpasan ti nagtutunos a butos ti Elektoral a Kolehio. Ni William Henry Harrison ket isu ti kabassitan ti pautna iti opisina iti 32 nga alaldaw idi 1841, ken ni Franklin D. Roosevelt ket isu ti kabayagan iti duapulo ket dua a tawtawen, ngem kellaat a natay idi maikapat a terminona idi 1945. Isu laeng ti presidente a nagserbi ti ad-adu ngem dua a termino ken naipasa ti batay=linteg a panagpasayaat tapno mapawilan ti panakaulit daytoy. Ni Andrew Jackson, ti maikapito a presidente, ket isu idi ti immuna a bnabutosan babaen ti amain a klase ti tao idi 1828 kalpasan ti panakaikkat dagiti linteg a mangpawil ti panagbutos dagiti sana nagtagtagikua ti daga. Ni Warren Harding ket isu ti immuna a nabutosan kalpasan ti panakagun-od dagiti babbai ti karbengan a makabutos idi 1920. Idi 1964 ni Lyndon Johnson, in 1964, ket nabutosan kalpasan dagiti reporma ti Sibil a Karkarbengan a Panawen ket nakaikkat kadagiti linteg a nagipasardeng ti panagbutos dagiti minoridad. Ti pakasaritaan ket nakarehistro kadagiti uppat a presidente -ni John Q Adams, ni Rutherford B. Hayes, ni Benjamin Harrison ken ni George W Bush- a naabak ti nadayeg a butos ngem nangabak ti elektoral a kolehio ken nagtakem ti opisina. Ni John F. Kennedy ket isisu pay laeng ti namatmati ti Romano Katoliko , ken ti agdama a presidente, a ni Barack Obama, ket isu ti immuna nga Aprikano Amerikano presidente.[10]
Listaan dagiti presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti partido
Awan partido Pederalista Demokratiko-Republikano Demokratiko Whig Republikano
Dagiti sibibiag a dati a presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi Hulio 2012[pabaroen], adda dagiti uppat a sisibiag a dati a presidente iti Estados Unidos (ni Jimmy Carter, ni George H.W. Bush, ni Bill Clinton, ken ni George W. Bush). Ti kinaudi nga ipupusay iti dati a presidente ket ni Gerald Ford (1974–1977), idi Disiembre 26, 2006.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ti panakapresidente ket naipalpalawag a kas ti nagsasaruno a panawen iti panagserbi ti babaen ti agmaymaysa a tao. kas pagarigan, ni George Washington ket nagserbi ti dua a nagsasaruno a termino ket naibilang a kas ti immuna a presidente (a saan a ti immuna ken maikadua). Ni Gerald Ford ket nagtakem ti kinapresidente kalpasan ti panagikkat ni Richard Nixon, a nagserbi ti nabati a maikadua a termino ni Nixon. Ti gapuana a saan a nabutosan ni Ford iti opisina ket saa a mabanagan ti panakaibilang, a maakaaramid kaniana ti maika-38 a presidente. Iti maipatinayon, babaen ti daytoy a panagibilang, ni Grover Cleveland ket naibilang ti dua a sabali a panakapresidente, nga isu ket nagserbi ti dua a saan a nagsasaruno a termino.
- ^ a b c d e f g h i j k Pimmusay iti opisina gapu tu natural a gapuanan.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Sakbay ti panaksingked ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos idi 1967, awan dagiti probision ti panagpunno ti bakante nga opisina para iti Bise Presidente. Ni Richard Nixon ket isu idi ti immuna a nangipunno ti kastoy a panagbakante babaen kadagiti probision ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat idi indutokna ni Gerald Ford. Kalpasan daytoy ni Ford ket nagbalin ti maikadua a presidente ti nangpunno ti bakante a pinaka bise presidente idi indutokna ni Nelson Rockefeller tapno masasaruno kaniana.
- ^ a b c Nagikkat.
- ^ Nnga isu ti immuna a Bise Presidente a a nagtaken ti kinapresidente, ni Tyler ket nangirugi a ti bise presidente nga agtakem ti opisina ti presidente ket agbalin a napno nga agtigtignay a presidente nga adda ti bukodna a pinakapresidente, a saan a kas ti laeng mangitartaripato ti presidentea. Dagiti politiko a kinasuppiat ket pinadpadasda a tinawtawgan isuna akas ti "Agtigtignay a Presidente", ngem isu ket saan a nagpalubos daytoy. Ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos ket nangikabil ti inrugi ni Tyler iti Batay-linteg.
- ^ Ti dati a Demokrata a nagtaray para iti Bise Presidente iti etiketa a Whig. Nakisinnupiat kadagiti Whig a daulo ti kongreso ken napatalaw idi manipud iti Partido Whig idi 1841.
- ^ a b c d Naasasinado.
- ^ a b Ni Abraham Lincoln ken ni Andrew Johnson ket, Republikano ken Demokrata a timmaray iti etiketa ti Nailian a Kappon idi 1864.
- ^ Ni Andrew Johnson ket saan a kimmaapon kadgiti dua a kangrunaan a partido bayat nga isu ket presidente ken nangpadas ken napaay a nagipatakder ti partido dagiti loyalista babaen ti etiketa a Nailian a Kappon. Ti panakapaayna a nagipatakder ti agpayso a Partido ti Nailian a Kappon ket nangibati ken ni Johnson nga awan ti partidona.
- ^ Ti termino ket napabassit ti 43 nga alaldaw gapu ti panakaikeddeng ti Maikaduapulo a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos , a nagiyalis ti inaugurasion nga aldaw manipud iti Marso 4 a napan iti Enero 20.
- ^ Ni Dwight Eisenhower ket isu ti immuna a presidente a legado a naiparitan nga agsukisok ti maikatlo a termino babaen ti Maikaduapulo ket dua a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Batay-linteg: Dagiti panagpasayaat 11–27". Dagiti Nailian nga Arkibo kenAdministrasion dagiti Rehistro. Naala idi Oktubre 1, 2008.
- ^ "Dagiti bassit a naal manipud iti "Dagiti Nalipatan a Presidente" – Ti Manual dagiti Patriota, babaen ni George Grant". Harrold.org. Naala idi Agosto 8, 2011.
- ^ Cleaves 1939, p. 152
- ^ Ingersoll, Jared. "Ti Ipupusay iti Presidente". Miller a Sentro ti Publiko a Pannakibiang ti Unibersidad iti Virginia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Nobiembre 2, 2010.
- ^ Russell, Francis (1962). The Shadow of Blooming Grove—Warren G. Harding in His Times. Easton Press. p. 591. ISBN 0-07-054338-0.
- ^ a b Martin, Paul "Ti Napukaw nga Agsalsalaknib ken ni Lincoln", Smithsonian Magazine, bril 8, 2010, Naala idi Nobiembre 15, 2010
- ^ Donald (1996), p. 597.
- ^ "Ti Dakkel a ni Ben Parker ken ti Panakaasasinado ni Presidente McKinley". Math.buffalo.edu. Naala idi Agosto 8, 2011.
- ^ "Nagikkat ni Nixon". The Washington Post. Naala idi Disiembre 31, 2008.
- ^ "Ni Obama ket nangabak ti naipakasaritaan a panagbutos idiay Estados Unidos". BBC. Nobiembre 5, 2008. Naala idi Nobiembre 5, 2008.
- ^ Ti White House (Marso 12, 2007). "Biograpia ni George Washington". Whitehouse.gov. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George Washington – awan ti Politikal a Partido – Immuna a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George Washington (Pebrero 22, 1732 – Disiembre 14, 1799)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni John Adams". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Adams – Partido Pederalista – Maika-2 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Adams (Oktubre 30, 1735 – Hulio 4, 1826)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Thomas Jefferson". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Thomas Jefferson – Partido Demokratiko-Republikano – Maika-3 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Thomas Jefferson (Abril 13, 1743 – Hulio 4, 1826)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Madison". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Madison – Partido Demokratiko-Republikano – Maika-4 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Madison (Marso 16, 1751 – Hunio 28, 1836)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Madison". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Monroe – Partido Demokratiko-Republikano – Maika-5 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Monroe (Abril 28, 1758 – Hulio 4, 1831)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni John Quincy Adams". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Quincy Adams – Pederalista, Demokratiko-Republikano, Nailian a Republikano, Partido WHIG – Maika-6 a Presidente – agiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Quincy Adams (Hulio 11, 1767 – Pebrero 23, 1848)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Andrew Jackson". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Andrew Jackson – Partido Demokratiko-Republikano – Maika-7 a Presidente – Dagiti Anerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Andrew Jackson (Marso 15, 1767 – Hunio 8, 1845)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Martin Van Buren". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Martin Van Buren – Demokratiko-Republikano, Demokratiko, ken Patido ti Nawaya a Daga – Maika-8 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Martin Van Buren (Disiembre 5, 1782 – Hulio 24, 1862)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni William Henry Harrison". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Henry Harrison – Partido WHIG – Maika-9 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Henry Harrison (Pebrero 9, 1773 – Abril 4, 1841)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni John Tyler". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Tyler – Awan Partido – Maika-10 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Tyler (Marso 29, 1790 – Enero 18, 1862)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Polk". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Polk – Partido Demokratiko – Maika-11 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James K. Polk (Nobiembre 2, 1795 – Hunio 15, 1849)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Zachary Tyler". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Zachary Taylor – Partido WHIG – Maika-12 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Zachary Taylor (Nobiembre 24, 1784 – Hulio 9, 1850)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biagt. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Millard Fillmore". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Millard Filmore – Partido WHIG – Maika-13 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidete". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Millard Fillmore (Enero 7, 1800 – Marso 8, 1874)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Franklin Pierce". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Franklin Pierce – Partido Demokratiko – Maika-14 a Presidente– Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Franklin Pierce (Nobiembre 23, 1804 – Oktubre 8, 1869)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Buchanan". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Buchanan – Partido Demokratikoy – Maika-15 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Buchanan (Abril 23, 1791 – Hunio 1, 1868)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Abraham Lincoln". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Abraham Lincoln – Republika, Partido ti Nailian a Kappon – Maika-16 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Abraham Lincoln (Pebrero 12, 1809 – Abril 15, 1865)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Andrew Johnson". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Andrew Johnson – Partido ti Nailian a Kappon – Maika-17 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Andrew Johnson (Disiembre 29, 1808 – Hulio 31, 1875)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Ulysses S. Grant". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Ulysses S. Grant – Partido ti Nailian a Kappon – Maika-18 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Ulysses S. Grant (Abril 27, 1822 – Hulio 23, 1885)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Rutherford B. Hayes". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Rutherford B. Hayes – Partido Republikano – Maika-19 a Presidentw – Dagiti Amerikano a presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Rutherford B. Hayes (Oktubre 4, 1822 – Enero 17, 1893)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Garfield". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Garfield – Partido Republikano – Maika-20 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James A. Garfield (Nobiembre 19, 1831 – Septiembre 19, 1881)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Chester Arthur". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Chester A. Arthur – Partido Republikano – Maika-21 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Chester A. Arthur (Oktubre 5, 1829 – Nobiembre 18, 1886)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ a b "Grover Cleveland – Partido Demokratiko – Maika-22 ken maika-24 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ a b "Grover Cleveland (Marso 18, 1837 – Hunio 24, 1908)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Benjamin Harrison". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Henry Harrison – Partido Whig – Maika-23 Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Benjamin Harrison (Agosto 20, 1833 – Marso 13, 1901)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia nif William McKinley". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William McKinley – Partido Republikano – Maika-25 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William McKinley (Enero 29, 1843 – Septiembre 14, 1901)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Theodore Roosevelt". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Theodore Roosevelt – Republikano, Partido Bull Moose– Maika-26 aPresidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Theodore Roosevelt (Oktubre 27, 1858 – Enero 6, 1919)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni William Howard Taft". Whitehouse.gov. Marso 13, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Howard Taft – Partido Republikano – Maika-27 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Howard Taft (Septiembre 15, 1857 – Marso 8, 1930)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Woodrow Wilson". Whitehouse.gov. Marso 13, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Woodrow Wilson – Partido Demokratiko – Maika-28 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Woodrow Wilson (Disiembre 28, 1856 – Pebrero 3, 1924)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Warren G. Harding". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Warren Harding – Partido Republikano – Maika-29 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Warren G. Harding (Nobiembre 2, 1865 – Agosto 2, 1923)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Calvin Coolidge". Whitehouse.gov. Marso 13, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Calvin Coolidge – Partido Republikano– Maika-30 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Calvin Coolidge (Hulio 4, 1872 – Enero 5, 1933)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Herbert Hoover". Whitehouse.gov. Marso 13, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Herbert Hoover – Partido Republikano – Maika-31 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Herbert Hoover (Agosto 10, 1874 – Oktubre 20, 1964)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia niFranklin D. Roosevelt". Whitehouse.gov. Marso 20, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Franklin D. Roosevelt – Partido Demokratiko – Maika-32 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Franklin D. Roosevelt (Enero 30, 1882 – Abril 12, 1945)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Harry S Truman". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Harry S Truman – Partido Demokratiko – Maika-33 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Harry S Truman (Mayo 8, 1884 – Disiembre 26, 1972)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Dwight D. Eisenhower". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Dwight D. Eisenhower – Partido Demokratiko – Maika-34 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Dwight D. Eisenhower (Oktubre 14, 1890 – Marso 28, 1969)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni John F. Kennedy". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John F. Kennedy – Partido Demokratiko – Maika-35 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John F. Kennedy (Mayo 29, 1917 – Nobiembre 22, 1963)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Lyndon B. Johnson – Partido Demokratiko – Maika-36 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Lyndon B. Johnson (Agosto 27, 1908 – Enero 22, 1973)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Richard M. Nixon". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Richard Nixon – Partido Republikano – Maika-37 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Richard M. Nixon (Enero 9, 1913 – Abril 22, 1994)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Gerald R. Ford". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Gerald Ford – Partido Republikano – Maika-38 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Gerald R. Ford (Hulio 14, 1913 – Disiembre 26, 2006)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Jimmy Carter". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Jimmy Carter – Partido Demokratiko – Maika-39 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Jimmy Carter (Oktubre 1, 1924 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpi ani Ronald Reagan". Whitehouse.gov. Hunio 25, 2008. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Ronald Reagan – Partido Republikano – Maika-40 aPresidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Ronald Reagan (Pebrero 6, 1911 – Hunio 5, 2004)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni George Herbert Walker Bush". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George H. W. Bush – Partido Republikano – Maika-41 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George Bush (Hunio 12, 1924 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpi ani William J. Clinton". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Bill Clinton – Partido Demokratiko – Maika-42 aPresidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Bill Clinton (Agosto 19, 1946 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni President George W. Bush". Whitehouse.gov. Pebrero 25, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George W. Bush – Partido Republikano – Maika-43 aPresidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George W. Bush (Hulio 6, 1946 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Presidente Barack Obama". Whitehouse.gov. Enero 20, 2009. Naala idi Enero 20, 2009.
- ^ "Barack Obama – Partido Demokratiko – Maika-44 Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Barack Obama (Agosto 4, 1961 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-21. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "President Donald J. Trump". WhiteHouse.gov. Enero 20, 2017. Naala idi Enero 20, 2017.
- ^ "Donald Trump – U.S. Presidents". History. Naala idi Enero 20, 2017.
- ^ "Presidents". whitehouse.gov. Washington, D.C.: White House. Naala idi Pebrero 20, 2020.
- ^ "Chronological List of Presidents, First Ladies, and Vice Presidents of the United States". , Washington, D.C.: Prints and Photographs Division, Library of Congress. Naala idi Pebrero 20, 2020.
- ^ Kelly, Martin (Pebrero 17, 2020). "Chart of the Presidents and Vice Presidents". thoughtco.com. New York, New York: Dotdash. Naala idi Pebrero 20, 2020.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Listaan dagiti Presidente iti Estados Unidos iti Wikimedia Commons


text:
1989 GRAAFIL
Dagiti nangabak iti Gov. Roque Ablan Awards for Iloko Literature (GRAAFIL) iti tawen 1989 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor):
Salip iti Makaray-aw a Sarita
Umuna: "Diego M. Alas: Taxi Driver" ni Salvador A. Espejo
Maikadua: "Dagiti Kontrabida iti Biag ni Paniero Bullilikong" ni Virgilio D. Domaloy
Maikatlo: "Gerra-Patani" ni Fernando B. Sanchez
Maikapat: "Estabien Koriendo, Nabanitog Kubbo" ni Agustin DC. Rubin
Maikalima: "Ti Abilidad ni Inang" ni Rodolfo R. Tabaco
Maikalima: "Tata Antot: CAFGU" ni Prodie Gar. Padios
Naisangsangayan a Pammadayaw: "Agawidkan Ngem Nakuttongkan" ni Robert Fernandez
Naghurado: Reynaldo A. Duque, Peter La. Julian, Lorenzo G. Tabin