text:
Buenavista, Quezon
Ti Buenavista ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Buenavista iti 37 a barbaranggay.[2]
- Bagong Silang
- Batabat Norte
- Batabat Sur
- Buenavista
- Bukal
- Bulo
- Cabong
- Cadlit
- Catulin
- Cawa
- De La Paz
- Del Rosario
- Hagonghong
- Ibabang Wasay
- Ilayang Wasay
- Lilukin
- Mabini
- Mabutag
- Magallanes
- Maligaya (Esperanza)
- Manlana
- Masaya
- Poblacion
- Rizal
- Sabang Pinamasagan
- Sabang Piris
- San Diego
- San Isidro Ibaba
- San Isidro Ilaya
- San Pablo
- San Pedro (Villa Rodrigo)
- San Vicente
- Siain
- Villa Aurora
- Villa Batabat
- Villa Magsaysay
- Villa Veronica
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Buenavista | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


c: text/html

text:
Pagsasao a Sikule
Ti pagsasao a Sikule (ammo pay a kas Sibigo, Sigulai, Ageumeui, wenno Wali Banuah) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay isla ti Simeulue iti akinlaud nga aplaya ti Sumatra idiay Indonesia.[2]
Naisaao ti Sikule idiay distrito ti Alafan, iti akinlaud a patingga ti isla ti Simeulue. Daytoy ket nalawag a kabagian ti pagsasao a Nias.[3] Ilista ti Ethnologue ti Lekon ken Tapah a kas dagiti dialekto.[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Sikule iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Tsunami 1907: Early Interpretation and its Development
- ^ "Archive copy" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2020-12-30. Naala idi 2016-10-19.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baybay ti Hapon
Ti Baybay ti Hapon ket ti pingir a baybay iti akinlaud a Taaw Pasipiko, iti pagbaetan ti nangruna a daga ti Asia, ti purpuro Hapon ken Sakhalin. Daytoy ket bineddengan babae ti Hapon, Amianan a Korea, Rusia ken Abagatan a Korea. Kasla met ti Baybay Mediteraneo, daytoy ket gangani nga awan kadagiti atab iti gangani a pannakarikepna iti Taaw Pasipiko.[1] Daytoy a pannakaisalumina ket mangiballatek kadagiti sebbangan ti ayup ken iti kaapgad ti danum, a saan a naapapgad ngem ti taaw. Ti bayaby ket awanan kadagiti dakkel nga isla, dagiti luek wenno dagiti rawis. Ti balanse iti danumna ket ikeddeng babaen ti panagayus iti uneg ken panagayus iti ruar babaen ti dagiti lingsat a mangikapet iti daytoy kadagiti kaarrubana a baybay ken ti Taaw Pasipiko. Bassit laeng dagiti baybay nga agayus itibaybay ken ti dagup a kontribusionda iti panagsinnukat iti danum ket iti kaunegan ti 1%.
Ti danum ti baybay ket maidasig babaen ti naipangato a konsentrasion ti nairaman nga oksiheno a pagresultaan ti nangato a produktibidad ti biolohia. Isu a ti panagkalap ket isu ti kaaduan nga aktibidad ti ekonomia iti rehion. Ti kaadu ti panagdaliasat dagiti barko iti ballasiw ti baybay ket saan unay nga adu gapu kadagiti parikut iti politika, ngem agin-inut nga umad-adu kas resulta ti idadakkel dagiti ekonomia ti Daya nga Asia. Adda met ti kontrobersia a maipanggep iti pannakainagan ti baybay, a ti Abagatan a Korea ket mangiyad-addang iti nagan a EBaybay Daya (Koreano: 동해; Hanja: 東海; Panangibalikas a Koreano: [toŋhɛ]).[2][3]
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti patingga t "Baybay Hapon" a kas dagiti sumaganad:[4]
- Iti abagatan a laud. Ti amianan a daya a patingga ti Baybay Daya Tsina [Manipud iti Nomo Saki (32°35'N) idiay Kyusyu aginggana iti abagatn a punto ti Hukae Sima (Goto Retto) ken babaen ti daytoy nga isla agingana iti Ose Saki (Cape Goto) ken aginggana iti Hunan Kan, ti abagatan a punto ti Saisyu To (Quelpart), babaen ti daytoy nga isla aginggana iti akinlaud a patinggana ken kalpasanna iti igid ti paralelo ti 33°17' iti amianan aginggana iti nangruna a daga] ken ti akinlaud a patingga ti Akin-uneg a bayaby [maipalawag a kas "Ti akin-abagatan a daya a patingga ti Baybay Hapon"].
- Iti abagatan a daya. Idiay Simonoseki Kaikyo. Ti linia nga agtaray manipud iti Nagoya Saki (130°49'E) iti Kyûsû babaen dagiti isla ti Uma Sima ken Muture Simia (33°58',5N) aginggana iti Murasaki Hana (34°01'N) iti Honsyû.
- Iti daya. Idiay Tsugaru Kaikô. Manipud ti patingga a punto ti Siriya Saki (141°28'E) aginggana iti patingga a punto ti Esan Saki (41°48'N).
- Iti amianan a daya. Idiay Lingsat La Perouse (Sôya Kaikyô). Ti linia a mangitipon iti Sôni Misaki ken Nishi Notoro Misaki (45°55'N).
- Iti amianan. Manipud iti Rawis Tuik (51°45'N) aginggan iti Rawis Sushcheva.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tides in Marginal, Semi-Enclosed and Coastal Seas – Part I: Sea Surface Height". ERC-Stennis at Mississippi State University. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2004-03-18. Naala idi 2007-02-02.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: bot: di ammo ti kasasaad ti kasisigud nga URL (silpo)
- ^ "Issues in Focus – East Sea". Ministry of Foreign Affairs of Republic of Korea.
- ^ "The Issue of the Name of the Sea of Japan". Ministry of Foreign Affairs of Japan.
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-10-08. Naala idi 7 Pebrero 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Baybay ti Hapon iti Wikimedia Commons


text:
Mina, Iloilo
Ti Mina ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mina ket politikal a nabingbingay iti 22 a barbaranggay.[2]
- Abat
- Agmanaphao
- Amiroy
- Badiangan
- Bangac
- Cabalabaguan
- Capul-an
- Dala
- Guibuangan
- Janipa-an West
- Janipa-an East
- Mina East (Pob.)
- Mina West (Pob.)
- Nasirum
- Naumuan
- Singay
- Talibong Grande
- Talibong Pequeño
- Tipolo
- Tolarucan
- Tumay
- Yugot
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Mina | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Bantay Erebus
Ti Bantay Erebus ket ti maikadua a kangatuan a bulkan idiay Antartika (kalpasan ti Bantay Sidley) ken ti akin-abagatan unay nga aktibo a bulkan iti Daga. Daytoy ti maikanen a kangatuan nga ultra bantay iti maysa nga isla.[1] Iti kangato ti pantok iti 3,794 metro (12,448 ft), daytoy ket mabirukan idiay Isla Ross, ken isu pay daytoy ti ayan dagiti tallo a saan nga aktibo a bulkan, ti Bantay Terror, Bantay Bird, ken Bantay Terra Nova.
Ti bulkan ket aktibon manipud idi c. 1.3-riwriw a tawtawen ti napalabas[4] ken daytoy ti ayan a lugar ti Obserbatorio ti Bulkan ti Bantay Erebus a pinatpataray babaen ti New Mexico Institute of Mining and Technology.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Mount Erebus". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2008-12-29.
- ^ "Antarctic explorers". Australian Antarctic Division. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-05-22. Naala idi 2008-12-29.
- ^ "Mount Erebus". Geographic Names Information System (iti Ingles). United States Geological Survey. Naala idi 2011-07-30.
- ^ "Mt. Erebus". Mt. Erebus Volcano Observatory (MEVO). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-03-12. Naala idi Enero 11, 2015.
- ^ "Mount Erebus Volcano Observatory". New Mexico Institute of Mining and Technology. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-07-02. Naala idi 2008-12-29.
- Sapasap
- LeMasurier, W. E.; Thomson, J. W., dagiti ed. (1990). Volcanoes of the Antarctic Plate and Southern Oceans. American Geophysical Union. ISBN 0-87590-172-7.
- The Mount Erebus Volcano Observatory Naiyarkibo 2007-07-02 iti Wayback Machine
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bantay Erebus iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Bantay Erebus manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Lingsat Laut
Ti Lingsat Laut (Indones: Selat Laut) ket mangisina iti Isla Laut ken Kalimantan, iti paset ti Indonesia iti isla ti Borneo. Daytoy ket maysa a nangruna a dalan iti komersio iti puerto ti Kotabaru manipud iti asideg a Lingsat Makassar.[1]
Ti kaatiddog ti lingsat ket agarup a 35 nautika milia, a maikapet iti Lingsat Makassar iti amianan ken ti Baybay Java iti abagatan. Ti kalawaan a parte iti daytoy a lingsat ket iti lugar ti Batulicin nga agarup a 3 a nautika milia ken ti kaakikidan ket 1 a nautika milia iti lugar ti Kotabaru. Adda dagiti uppat nga isla a mabirukan iti Lingsat Laut:
- Isla Anak Suwangi
- Isla Bird
- Isla Tampakan
- Isla Suwangi


text:
Subprepektura ti Ishikari
Ti Subprepektura ti Ishikari (石狩振興局, Ishikari-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon, a manirukan idiay akinlaud a parte ti isla. Sakupen ti subprepektura iti 3,539.86 kuadrado kilometro (1,366.75 sq mi) ken idi 2011 daytoy ket addaan iti populasion iti 2,334,241.[2] Alaen ti nagan tisubprepektura manipud iti Karayan Ishikari, ti maikatlo a kaatiddogan idiay Hapon, nga agayus babaen ti akinlaud a Hokkaido ken matianan idiay Baybay ti Hapon iti siudad ti Ishikari. Adda dagiti innem a siudad, tallo nga ili, ken maysa a purok iti ituurayanna. Ti Sapporo ket kapitolio ti Prepektura ti Hokkaido ken Subprepektura ti Ishikari. Ti Nailian a Parke ti Shikotsu-Toya ket mabirukan idiay akin-abagatan a parte ti subprepektura, ken ti Shokanbetsu-Teuri-Yagishiri Quasi-National Park iti Amianan.[3]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas nga Ishikari ket nagtaud manipud iti pagsasao nga Ainu, ken adda dagiti nadumaduma a teoria no ania ti kayat a sawen ti nagan.[3][4]
- Ti kaaduan a pannakaipatarus ti "Ishikawa", nga insingasing babaen ti misionario ken agsuksukisok iti pagsasao nga Ainu a ni John Batchelor (1854–1944) idi 1935, ket "ti nalatak nga agtikortikor a karayan", ti maysa a reperensia iti agtikortikor a dalan ti Karayan Ishikari. Segun kenni Batchelor, ti Ishikari ket ti pannakaperdi ti "i-sikar-pet" wenno "ishikaripet". Ti uni ti 'i' iti i-sikar-pet ket maysa a pasakbay a ti kayatna asawen ket "nalatak" wenno "nakaro"; ti kayat a sawen ti shikari ket "agsikkosikko" wenno "serpentino", ken ti pet ket ti Ainu a balikas para iti karayan.[5]
- Insingasing ni Tōgo Yoshida (1864–1918) itiDai Nihon Chimei Jisho, a naipablaak idi pagbaetan ti 1907 ken 1910, a ti "Ishikaripet" ket addaan iti taudanna iti balikas iti pagsasao nga Ainu iti "Ishikarapet", a ti kayatna a sawen ket "ti napintas a nabukel a karayan"; ti kayat a sawen ti ishu ken "napintas", ti kayat a sawen ti kara ken "nakonstrukto" ken ti kayat a sawen ti pet ket karayan.[6]
Ti "Ishikari" ket naisurat iti pagsasao a Hapon babaen ti panagusar kadagiti karakter ti ateji, wenno kanji a naus-usar a ponetiko a mangirepresenta iti patneng wenno dagitibinulod a balikas. Ti umuna, 石, a tikayatn a sawen ket "agbato", ken ti maikadua, 狩, ti kayatn a sawen ket "aganup". Ti kayat a sawen ti naisurat a porma ti Ishikari ket awanan iti pannakaikabagian iti kayat a sawen ti balikas iti pagsasao nga Ainu.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1897: Napundar ti Subprepektura ti Sapporo.
- 1922: Nanaganan manen ti Subprepektura ti Ishikari.
- 1996: Ti Ili ti Hiroshima ket nagbalin a Siudad ti Kitahiroshima, ken nagwaswas daytoy iti Distrito ti Sapporo.
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Prepektura ti Ishikari ket addaan kadagiti dua nga eropuerto, ken isuda a dua ket mangserserbi ti kalatakan a lugar ti Sapporo.
- Eropuerto ti Okadama (Domestiko)
- Baro nga Eropuerto ti Chitose (Internasional) (mabirukan idiay siudad ti Chitose)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 7.
- ^ 振興局の概要: 地勢 [Subprefecture Overview: Topography] (iti Hapon). Sapporo, Hokkaido: Hokkaido Government Ishikari Subprefectural Bureau. 2011. Naala idi Septiembre 23, 2012.
- ^ a b "S". Encyclopedia of Japan. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-25. Naala idi 2012-09-23.
- ^ "石狩川" [Ishikara River]. Nihon Kokugo Daijiten (iti Hapon). Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-25. Naala idi 2012-08-02.
- ^ Batchelor, John (1935). アイヌ語より見たる日本地名研究 [Japanese Place Names of Ainu Language Origin] (iti Hapon). Sapporo: Bachirā Gakuen. OCLC 672445037.
- ^ Yoshida, Tōgo (1969–1971). 大日本地名辞書 [Dictionary of Japanese Place Names] (iti Hapon). Vol. 8, 北海道・樺太・琉球・台湾 (Annotated nga ed.). Tokyo: Fuzanbō. ISBN 9784572000279. OCLC 123313133.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Kategoria:Sasao nga Oceaniko
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 9 a subkategoria, manipud iti 9 a dagup.
A
- Sasao nga Akinlaud nga Oceaniko (1 K, 104 P)
- Sasao nga Is-isla Almiralidad (33 P)
- Sasao nga Amianan a Vanuatu (4 K, 8 P)
M
- Sasao a Meso-Melanesio (1 K, 65 P)
- Sasao a Mikronesio (25 P)
S
- Sasao a Baro a Caledonio (31 P)
- Sasao a Tengnga–Akindaya nga Oceaniko (1 K, 1 P)
T
- Sasao a Temotu (11 P)
- Sasao a Tengnga a Pasipiko (1 K, 7 P)
Pampanid iti kategoria "Sasao nga Oceaniko"
Dagiti sumaganad a 20 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 20 a dagup.


text:
Pagsasao a Biak
Ti pagsasao a Biak (wós Vyak wenno pagsasao a Biak; wós kovedi wenno "ti pagsasaomi"; Indones: Bahasa Biak), ammo pay a kas Biak-Numfor, Noefoor, Mafoor, Mefoor, Nufoor, Mafoorsch, Myfoorsch ken Noefoorsch, ket ti maysa a pagsasao nag Austronesio a naidasigen a kas maysa kadagiti 41 a pagsasao ti subgrupo ti Abagatan a Halmahera-Laud a Baro a Guinea ti sasao nga Akindaya a Malayo-Polinesio. Daytoy ket naisasao idiay Biak ken Numfor ken dagiti nadumaduma a bassit nga is-isla iti daytoy a purpuro iti probinsia it Papua, Indonesia babaen ti agarup a 30,000 a tattao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Biak iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Oaxaca
Ti Oaxaca (Ingles: /wəˈhɑːkə/ wə-HAH-kə, Espaniol: [waˈxaka] (dengngen), manipud iti sasao a Nahuatl: Huāxyacac, panangibalikas [waːʃˈjakak] (dengngen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Oaxaca (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Oaxaca), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 570 nga ili a kadagiti 418 (gangani tallo a pagkapat) ket tinurayan babaen ti sistema ti Usos y costumbres (dagiti ugali ken tradision)[2] nga addaan kadagiti mabigbig a lokal a porma iti bukod a panagturay. Ti kapitolio a siudadna ket ti Oaxaca de Juárez.
Ti Oaxaca ket mabirukan idiay Akin-abagatan a laud a Mehiko.[3] Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Guerrero iti laud, ti Puebla iti amianan a laud, ti Veracruz iti amianan, ken ti Chiapas iti daya. Iti abagatan, ti Oaxaca ket addaan iti signipikante nga aplaya iti Taaw Pasipiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic_2015_presentacion.pdf.
- ^ "Instituto Estatal Electoral y de Participación Ciudadana de Oaxaca – Historia". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-05-20. Naala idi 2017-11-22.
- ^ "Oaxaca". Explorando Mexico. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-05. Naala idi Abril 4, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Oaxaca iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Oaxaca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti Oaxaca iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol)—Website ti Estado ti Oaxaca Naiyarkibo 2006-01-02 iti Wayback Machine


text:
Papa Agapito I
Ni Santo Papa Agapito I (pimmusay idi 22 Abril 536) ket isu ti nagturay a papa manipud idi 13 Mayo 535 aginggana idi 22 Abril 536. Isu ket nasken a saan a maiyallilaw ti sabali pay a Santo Agapito, ti maysa a Nasapa a Kristiano a Martir nga adda ti rambakan nga aldaw iti 6 Agosto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dudden, Frederick H. (1905), Gregorio ti Natan-ok, London: Longmans, Green, ken Co
- Louise Ropes Loomis, Ti Libro dagiti Papa (Liber Pontificalis). Merchantville, NJ: Evolution Publishing. ISBN 1-889758-86-8 (Naipreta manen idi 1916 nga edision. Inggles a pannakaipatarus nga adda dagiti naeskolar a pakaammo, ken dagiti panangiladawan).
- Martindale, John R.; Jones, A.H.M.; Morris, John (1992), Ti Prosopograpia ti Kinaudi a Romano nga Imperio, Tomo III: AD 527–641, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 0-521-20160-8
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Agapito I iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Gela
Ti pagsasao a Gela ket ti pagsasao nga Abagatan a daya a Solomoniko a naisasao kadagiti tallo a dialekto kadagiti uppat nga isla iti tengnga nga Is-isla Solomon. Ti tunggal maysa a dialekto ket agpapadada unay, ket agigiddiat laeng iti bassit a bilang dagiti punto ti ponolohia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gela iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Na Lei Kokoeliulivuti Dagiti paset ti Libro ti Kararag ti Anglikano iti Gela
- Dagiti Ebanghelio ken dagiti Tignay dagiti Apostol iti Gela
- Paradisec open access Urnong dagiti teksto iti Gela
- Paradisec open access Urnong dagiti rekording iti Gela


text:
Charles de Gaulle
Ni Charles André Joseph Marie de Gaulle (/ˈtʃɑːrlz/ wenno /ˈʃɑːrl dəˈɡɔːl/; Pranses: [ʃaʁl də ɡol] (dengngen); 22 Nobiembre 1890 – 9 Nobiembre 1970) ket maysa idi a Pranses a heneral ken estadista a nangidaulo dagiti Nawaya a Puersa ti Pransia idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Isu ket nangbangon pay ti Maikalima a Republika ti Pransia idi 1958 ken nagserbi a kas ti immuna a Presidente manipud idi 1959 aginggana idi 1969.[1] Ti beterano ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, kadagiti tawtawen ti 1920 ken 1930, ni de Gaulle ket immay ti puersa a kas maysa a nangipangpangruna dagiti nakuti a nakalasagan a dibision, nga inpanpanunotanna nga agbalin a sentro iti moderno a pannakigubat. Idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat II, isu ket nakagun-od ti ranggo a brigadier heneral (nga inususarna iti amin a kabibiagna),[2] a nangidaulo kadagiti bassit a nagballigi a nakalasagan a kontra a panagraut idi las-ud ti 1940 a Gubat ti Pransia idi Mayo iti las-ud ti Montcornet, ken nabiit a nagserbi iti gobierno ti Pransia idi matmatnag ti Pransia. Ni De Gaulle ket isu idi ti kangatuan nga opisial ti milisia ti Pransia a nanglikud ti Hunio 1940 a panagipasardeng ti gubat iti Nazi nga Alemania manipud idi naiparugi daytoy.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Cinquième République". Assemblée Nationale Française. 2008. Naala idi 2 Nobiembre 2008.
- ^ Ledwidge p. 50-52
- ^ Keegan, John. Dagiti Innem a Buyot idiay Normandia: Manipud ti D-Day aginggana ti Pannakawaya ti Paris. 1994, 1982. New York: Penguin Books. p 296
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aussaresses, Heneral Paul (2010). Ti Gubat ti Casbah: Terorismo ken Kontra-Terorismo idiay Arhelia, 1955–1957. New York: Enigma Books, ISBN 978-1-929631-30-8.
- Crawley, Aidan (1969). De Gaulle. Londres: Ti Literario a Gunglo. ASIN B000KXPUCK.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Charles de Gaulle iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Charles de Gaulle iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig ken ni Charles de Gaulle iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Panunot
Ti panunot ket sapasap a mangitudo ti ania man nga isip wenno kasaririt a tignay a pakairamanan ti suhetibo nga addaan rikna ti maysa a tao. Mabalin a mangitudo daytoy iti tignay a panagpanunot wenno dagiti pagbanagan kadagiti [[binukel ti panunot] wenno dagiti panangurnos kadagiti kapanunotan. Dagiti kapadpada pay a konsepto ket mairaman ti kognision, sensibilidad, addaan rikna, ken imahinasion.[1] Gapu ta ti panunot ket ganggani a buklen amin a tignay ti tao ken dagiti pannakitignay, ti pannakaawat kadagiti taudan a pisikal ke metapisikal, dagiti proseso, ken dagiti pagbanagan ket nabayagen a gandat kadagiti adu nga akademiko a disiplina a mairaman ti, biolohia, pilosopia, sikolohia, sosiolohia ken dadduma pay.
Ti panagpampanunot ket mangpalubos kadagiti parsua a makaawat wenno imodelo ti lubong kadagiti nadumaduma a waya, ken tapno mairepresenta wenno maipatarus kadagiti waya a naisangayan kaniada, wenno mangibagay kadagiti kammasapulanda, dagiti pannakaikapet, kadagiti panggepen, dagiti plano, dagiti panangikeddeng, dagiti gibus ken dagiti essem.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Baro a Kolehio a Diksionario II ti Webster, Webster Staff, Webster, Houghton Mifflin Company, Edision: 2, nailustrado, nabaliwan impablaak babaen ti Houghton Mifflin Harcourt, 1999, ISBN 0-395-96214-5, ISBN 978-0-395-96214-5, pg. 1147
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Panagpampanunot iti Wikimedia Commons


text:
Komunismo
Ti Komunismo (manipud iti Latin communis – sapasap, sangalubongan) ket maysa a rebolusionari a sosialista a tignay tapno makapartuat iti maysa nga awan klase, awan kuarta, ken awan estado a sosial nga urnong a naipatakder babaen ti sapasap a panagtagikua dagiti pamay-an ti panagpataud, ken ti pay sosial, politiko ken ekonomiko nga ideolohia a mangipaturong ti pannakabangon iti daytoy a sosial nga urnos. Daytoy a tignay, kadagiti Marxista-Leninista a panakaipatarus, ket kaaduan a naimpluensian iti pakasaritaan ti maika-20 a siglo, a nakakita ti nakaro a panagsasalisal a nagbaetan ti "sosialista a lubong" (dagiti sosialista nga estado a tinurayan babaen dagiti partido komunista) ken ti "lumaud a lubong" (dagiti pagilian nga addaan kadagiti tiendaan nga ekonomia).
Iti Marxista a teoria, puro a komunismo ket maysa a naisangsangayan nga agpang iti naipakasaritaan a panagrang-ay a dimteng manipud iti panagrang-ay dagiti produktibo a puersa a nangiturong ti kaaduan unay kadagiti kabaknang ti materiales, a mangpalubos para iti naibatay ti panagiwarwaras a kammasapulan ken dagiti sosial a pannakibiang a naibatay kadagiti nawaya a naigambang a tattao.[1][2] Ti husto a panangilawagan ti komunismo ket agdumaduma, ken kanayon naibiddutan, iti sapasap a politika a ballaag, a maisinnukatan nga inus-usar iti sosialismo; nupay kasta, ti Marxista a teoria ket makisuppiat a ti sosialismo ket panagdaliasat nga agpang laeng iti dalan a mapan ti komunismo. Ti Leninismo ket aginayon ti Marxismo a pakinakem ti maysa nga umun-una a partido tapno mangidaulo ti proletario a rebulosion ken mangitalged kadagiti amin a bileg ti politiko kalpasan ti rebolusion para kadagiti agob-obra a klase, para iti panagrang-ay iti sangalubongan a panakarikna ti klase ken pagbinglayan ti agob-obra, iti agpang a panagdaliasat a nagbaetan ti kapitalismo ken sosialismo.
Dagiti konsilo a komunista ken dagiti saan a Marxista a libertariano a komunista ken anarko-komunista ket suppiatenda dagiti kapanunotan ti umun-una a partido ken ti maysa nga agpang a panagdaliasat, ken mangitakderda para iti panakabangon ti napno a komunismo tapno dagus a amngrugi kalpasan ti pannakaikkat ti kapitalismo. Adda dagiti nawatiwat a sakup dagiti teoria kadagiti naisangsangayan a komunista iti pammateg a kasano ti mangbangon kadagiti kita ti intitusion a mangsukat kadagiti nadumaduma a makina ti ekonomia (a kas ti panagiwarwaras ti makmakan, edukasion, ken dagiti ospital) a kas ti irurumsuada babaen kadagiti kapitalista a sistema—wenno saan nga aramiden dagitoyen. Adda kadagitoy a komunista ket addaanda iti naisangsangayan a plano para kadagiti kita ti administratibo a bagbagi a mangsukat kadagiti agdama, bayat nga agnanayon a mangikarkari a dagitoy a bagi ket saan a naipatengnga ken tagikua ti agob-obra, a kasla ti agdama iti uneg dagiti aktibista a tignay. Dadgiti dadduma ket awan dagiti konkreto a planoda kalpasan ti rebolusion, imbes ket agtuntonda nga agtaltalek kadagiti agob-obra ti lubong ken ti napanglaw ket kabukbukodanda a maammuanto dagiti husto a moda iti panagiwarwaras ken nawatiwat a panagpataud, ken dagiti pay koordinasion, nga awan ti kammasapulan para kadagiti ania man a naipatakder a "panagsukat" para iti kapitalista a naibatay ti estado a panagtengngel.
Iti moderno a panagisao a makunkuna dagiti adu nga agkomkomento a sosiologo ken politiko a kas ti "sapasap a politiko", ti komunismo ket kankanayo a maus-usar ti panagitudo kadagiti annuroten dagiti komunista nga estado, a kas, dagiti dagup a tinengtengngel babaen dagiti komunista a partido, urayno ti ania man a naipakat a linaon ti pudno nga ekonomiko a sistema a sursurotenda. Dagiti kas pagarigan kadagitoy ket dagiti annuroten ti Sosialista a Republika iti Bietnam a ti ekonomiko a sistema ket agitiptipon ti "doi moi", ti Republika dagiti Tattao iti Tsina (PRC) a ti ekonomiko a sistema ket agitiptipon ti "sosialista a tiendaan ti ekonomia", ken ti ekonomiko a sistema ti Kappon ti Sobiet a naipalawag a kas ti "estado a kapitalista" babaen dagiti saan a Leninista a sosiologo ken kalpasan daytoy babaen dagiti komunista nga umad-adu a sumupsupiat ti kalpasan ti Stalin a panawen a modelo ti Sobiet a naparang ti panawen ti maika-20 a siglo (a kas, dagiti Maoista, dagiti Trotskista ken dagiti libertariano a komunista)—ken ti maysa pay a punto babaen ni Vladimir Lenin.[3]
Etimolohia ken terminolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti komonunismo ket nagtaud manipud iti Latin a balikas a communis, a kayatna a sawen ket "biningayan" wenno "tagikua ti amin".[4][5]
Iti kapanggepan ti naipakasaritaan a materialismo, ti komunismo ket isu ti kapanunotan iti maysa a nawaya a kagimongan nga awan ti pannakabingbingay wenno pannakaisinsina, a ti sangkataoan ket nawaya ti panakairurumen ken pagkurangan. Ti maysa a komunista a kagimongan ket awan kadagiti gobierno, pagilian, wenno klase a panakabingbingay. Iti Marxista a teoria, ti diktadura ti proletariado ket isu ti agtengnga a sistema a nagbaetan ti kapitalismo ken komunismo, no ti gobierno ket adda ti pamay-an ti panagbalbaliw kadagiti pamuspusan ti panagtagikua manipud iti pribatismo a mapan ti naurnong a panagtagikua.[6] Iti politkal a siensia, ti termino a "komunismo" ket sagpaminsan a naus-usar a mangitudo kadagiti komunista nga estado, ti porma ti gobierno a ti estado ket agtigtignay babaen ti maysa a maysa a partido a sistema ken mangirangarang ti panakaitalek iti Marxismo-Leninismo wenno ti kapadpada kadagiti kastoy.
Iti moderno a panagusar, ti balikas a "komunismo" ket maus-usar pay laeng a mangitudo kadagiti annuroten dagiti nagbukbukodan a nangirangarang a sosialista a gobierno a buklen dagiti maysa a partido nga estado nga isuda idi ket maysa a legado a partido ti politika a sistema nga agtigtignay babaen dagiti naisentro a naplano nga ekonomia ken ti maysa nga estado a panagtagikua kadagiti pamuspusan ti panagpataud, nga adda iti estado, nga iti gapuna, ket mangitunton a nangirepresenta ti kakaykayatan dagiti agobobra a klase. Ti naisangsangayan a paset ti moderno a tignay ti komunista ket agipabpabasol a dagitoy nga estado ket saanda a nangipadas a lumasat ti komunista a kagimongan, bayat a dagiti dadduma pay ket makisinnupiat a saanda a nakagun-od iti lehitimado a sosialismo. Kaaduan kadagitoy a gobierno ket ibatayanda kadagiti ideolohiadaiti Marxismo-Leninismo, ngem saanda a tinawtawagan ti sistema nga inpatakderda a kas ti "komunismo", wenno nagituntonda iti ania man a panawen a ti ideolohia ket is-usa laeng ti nagpapaandar ti puersa kadagiti annurotenda: Ni Mao Zedong, kas pagarigan, ket nagsukimat iti Baro a Demokrasia, ken ni Vladimir Lenin idi nasapa a panawen ti 1920 ket nangipatakder ti gubat a komunismo; ken kalpasan daytoy, ti Bietnamis ket nangipatakder ti doi moi, ken dagiti Insik ket nagsublida iti sosialismo nga adda dagiti Insik a pakaidumdumaan. Dagiti gobierno a nanginagnagan babaen dagiti sabali a gobierno a kas "komunista" ket sapasapda a tumounton a nangipatakderda ti maysa a panaglasat a sosialista a sistema. Daytoy a sistema ket sagpaminsan a nakunkuna a kas ti estado a sosialismo wenno babaen dagiti kapadpada a nagnagan.
Ti "puro a komunismo" ket maysa a termino a sagpaminsan a naus-usar a mangitudo iti agpang ti pakasaritaan kalpasan ti sosialismo, uray no adu met laeng dagiti komunista a simple nga agus-usar iti termino a "komunismo" tapno mangitudo ti dayta nga agpang; ti termino ket kapadpada ti "Napno a komunismo". Ti awan klase, awan estado a kagimongan a naigandat a pannakaidumduma ti daytoy a komunismo ket ti maysa kadagiti panagikeddeng no ania man ti mapataud ken ania dagiti annuroten a sukimaten ket naar-aramid para iti kasayaatan ti sibubukel a kagimongan—a kas iti 'iti, babaen, ken para iti agob-obra a klase', a saan a dagiti nabaknang ti agtengtengngel ti kabaknanagan ket dagiti dadduma ket agob-obra para kaniada iti matgedan a pakaibatayan. Iti daytoy a komunismo dagiti interesado ti amin a kameng ti kagimongan ket maikkan ti agpapada a kadagsen iti sumaruno, iti praktikal a panagaramid ti pamay-an a panagikeddeng iti politika ken ekonomiko a panagbukel iti biag. Ni Karl Marx, ken dagiti pay sabsabali a komunista apilosopo, ket nagigagarada a saan a nangited ti naisalaysayan a pangipalpalawag no kasano ti pamay=an ti komunismo a kas maysa a sosial a sistema, wenno dagiti husto a dalan a mangpakabael dagiti agobobra wenno kasano ti tumakder, wenno dagiti nainaganan a materiales no kasano ti mapan ti komunismo manipud iti kapitalismo. Iti Komunista a Warragawag, ni Marx ket saan a nangibagbaga ti maysa a 10-a punto a palano ti panagbalakad ti pannakaiwarwaras manen dagiti daga ket panagpataud tapno mairugi ti panaglasat iti komunismo, ngem isu ket nangikari a daytoy ket sapasap ken magsakup kadagiti aain. Daytoy ket kanayon a naipagpagarup a ni Marx iket nangikeddeng a dagitoy a teoria ket mabasa ti kastoy tapno dagiti sumaruno a teorista iti naisangsangayan a saad ket ket makaamponda iti komunismo kadagiti bukodda a lokalidad ken kasasaad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kritiko iti Gotha Programme, Karl Marx.
- ^ Napno a Komunismo: Ti Patingga a Pagtungpalan: http://www.economictheories.org/2009/05/full-communism-ultimate-goal.html Naiyarkibo 2012-07-19 iti Wayback Machine
- ^ Lenin's Naurnong nga ob-obra Tomo. 27, p. 293, inadaw nga insao babaen ni AufhebenNaiyarkibo 2009-10-25 iti WebCite
- ^ "Communism". Britannica Encyclopedia.
- ^ World Book 2008, p. 890.
- ^ "Kritisismo ti ti Gotha Programme—IV". Kritisismo ti Gotha Programme. Naala idi 2009-10-18.
- Holmes, Leslie (2009). Communism: A Very Short Introduction. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-955154-5.
- Lansford, Tom (2007). Communism. Marshall Cavendish. ISBN 978-0-7614-2628-8.
- Link, Theodore (2004). Communism: A Primary Source Analysis. The Rosen Publishing Group. ISBN 978-0-8239-4517-7.
- Rabinowitch, Alexander (2004). The Bolsheviks come to power: the Revolution of 1917 in Petrograd. Pluto Press.
- "Ci–Cz Volume 4". World Book. Chicago, Illinois: World Book, Inc. 2008. ISBN 978-0-7166-0108-1.


text:
Kanal Balintang
Ti Kanal Balintang ket ti bassit a dalan a danum a mangisina iti Batanes ken Is-isla Babuyan, isuda a dua ket tagikua iti Filipinas, iti Lingsat Luzon.
Dagiti nadayeg a pasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Insidente a panagpaltog iti 2013[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Insidente ti Guang Da Xing Blng. 28 idi 2013, ammo pay a kas ti insidente ti Kanal Balintang ket ti insidente iti panagpaltog a nakapatay a napasamak idi 9 Mayo 2013 a nairamanan ti panagkalap a bangka ti Taiwan iti Guang Da Xing Blng. 28 ken ti patrol a bangka a Maritime Control Surveillance 3001 ti Guardia ti Aplaya ti Filipinas (PCG) , a nakaiturong ti ipupusay ti mangngalap ti Taiwan a ni Hung Shih-cheng (洪石成) babaen ti panagpaltog manipud iti bangka ti Filipinas.[1] Ti Nailian nga Opisina ti Imbestigasion ket nangisingasing a mapabasol iti panagapatay dagiti walo a personel ti PCG.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Philippines admits coastguard fired at Taiwanese fishing boat | South China Morning Post". Scmp.com. Naala idi 2016-12-19.
- ^ "Balintang Channel Incident report | Official Gazette of the Republic of the Philippines". Gov.ph. 2013-08-07. Naala idi 2016-12-19.


text:
Pagsasao a Kombai
Ti pagsasao a Kombai (Komboy) ket ti pagsasao a Papuano ti Baro a Guinea ti Indonesia, daytoy ket insasao babaen ti tattao a Kombai. Ti Tayan ket dialekto.
Irekord ti Ethnologue ti pagsasao a Wanggom a kapada iti Kombai. Nupay kasta, daytoy ket saan pay a napasingkedan a kas sabali a pagsasao.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kombai iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Wanggom iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ *The Awyu–Ndumut languages in their linguistic and cultural context (University of Amsterdam)


text:
Maika-30 a paralelo abagatan
Ti maika-30 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 30 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Artiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 14 nga oras, 5 a minminuto iti solstisio ti Disiembre ken 10 nga or-oras, 13 a minminuto iti las-ud solstisio ti Hunio. Iti Disisembre 21, ti nit ket adda kadagiti 83.83 a grado iti ngato ti langit ken adda kadagiti 36.17 a grado iti Hunio 21.
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 30° a paralelo abagatan ket lumabas iti:


text:
Aktibo a kaso ditoy baggao, bimmaban iti 339; pakadagupan ti natay, nanayonan pay iti maysa
Nakissayan pay ti 31 dagiti aktibo a kaso ditoy Baggao kontra iti tallo la a nainayon ita nga aldaw isu nga agdagupen iti 339 ti pakadagupan ti aktibo a kaso ditoy ili, Septiembre 15.
Adda met nairekord a maysa a pimmusay manipud idiay Zone 5 ti Alba. Kas makita iti rekord, nabayagen a zero ti kaso ti Alba. Kuna ni Sir Jayson Mallo, MESU, a na-swab test ti biktima idi pimmusay ket gapu ta reactive ti antigen test na, dimmalan pay garud daytoy iti RT-PCR ken sada laeng naawat ti resulta na idi kalman.
Agdagupen ti 115 ti pimmusay ditoy Baggao mainaig iti COVID-19.
Dagiti barbaro a kaso ket naggapu manipud kadagiti sumaganad a barangay:
1. Asassi – 1
2. Bunugan – 1
3. San Jose – 1
Dagiti met barbaro a naglaing ket manipud met kadagiti sumaganad a barangay:
1. Annayatan – 1
2. Barsat East- 1
3. Bitag Grande – 1
4. Hacienda – 7
5. Imurung – 5
6. Lasilat – 1
7. Mocag – 1
8. Nangalinan – 1
9. Poblacion – 1
10. San Francisco – 2
11. San Jose – 6
12. Tallang – 4
#


text:
1974
Ti 1974 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Anero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 30 – Olivia Colman, Briton nga aktres
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 28 – Penélope Cruz, aktres a naipasngay idiay Espania
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 1 – Charlene Gonzales, Filipina a personalidad ti telebision ken pelikula
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 24 – Ruffa Gutierrez, aktres a naipasngay idiay Filipinas
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 30 – Hilary Swank, Amerikana nga aktres
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 28 –Joaquin Phoenix, Amerikano nga aktor a nayanak idiy Puerto Rico
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 11 – Leonardo DiCaprio, Amerikano nga aktor
- Nobiembre 28 – Allen Pineda Lindo , maysa a Filipino-Amerikano a kumakanta
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 29 – André Guillaumin, Pranses a botaniko (naipasngay 1885)


text:
Rancagua
Ti Rancagua (Panangibalikas nga Espaniol: [raŋˈkaɣwa]) ket ti siudad ken komuna iti tengnga a Chile ken parte ti konurbasion ti Rancagua. Daytoy ti kapitolio ti Probinsia ti Cachapoal ken ti Rehion ti O'Higgins, ken mabirukan daytoy iti 87 km (54 mi) iti abagatan ti nailian a kapitolio ti Santiago.
Ti umuna a naganna idi ket Santa Cruz de Triana. Indi 2012, ti populasionna ket 232,211.[2] Ti kangrunaan nga aktibidad ti ekonomia ket sumakop kadagiti panagmina, turismo, agrikultura, tarikayo, panagpataud iti makan ken dagiti serbisio aginggana iti bassit nga aktibidad iti industria. Ti siudad ket agserbi pay a kas ti sentro ti legado ti rehion.
Maiyasideg iti Machalí ken Gultro ket mangporma iti konurbasion ti Rancagua; ken maiyasideg iti Curicó, Talca ken Concepción, ket maysa kadagiti kangrunaan a matagtagitao a siudad iti sona ti abagatan a tengnga ti Chile.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b https://geoarchivos.ine.cl/File/pub/Cd_Pb_Al_Cs_2019.pdf; naala idi: Enero 12, 2021.
- ^ "National Statistics Institute" (iti Espaniol). Naala idi Nobiembre 29, 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Rancagua iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Rancagua manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Marso 1
Ti Marso 1 ti maika-60 nga aldaw ti tawen (maika-61 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 305 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1810[1] – Frédéric Chopin, Polako a kompositor ken pianista (pimmusay 1849)
- 1910 – David Niven, Ingles nga aktor (pimmusay 1983)
- 1994 – Justin Bieber, artista manipud idiay Kanada
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti rehistro ti pannakabunyag ket mangited iti Pebrero 22; kitaen ti Frédéric Chopin para kadagiti salaysay.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- BBC: On This Day
- Today in History: March 1 Naiyarkibo 2005-11-14 iti Wayback Machine


text:
Hmm … ti browser mo ket daan unayen.
Pabaroen tayo ti browsermo tapno maganasam iti napaspaspas, ken nataltalgen nga kapadasan ayan iti site.
Kayat a saoen ti panagpabaro iti Medicaid ket milyon-milyon kadagiti tattao ti mabalin a mapukawan kadagiti benepisio da
Naipakdaar: Hulio 12, 2022
Petsa ti kaudian a pannakapabaro: Oktubre 17, 2022
Ania ti panagpabaro iti Medicaid?
Uray no maawagan daytoy a panagpabaro ti Medicaid, panangamiris manen ti Medicaid wenno panangsertipikar manen iti Medicaid, agpapada laeng ti kayatna a saoen. Daytoy ket no dagiti tattao a mangal-ala kadagiti benepisio ti Medicaid ket kasapulan nga isertipikar manen, wenno pabaroen, ti masakupan da. Tapno maaramid daytoy, kasapulan da a paneknekan a masabat da latta dagiti makakualipika a kasapulan tapno maawat dagiti benepisio ti Medicaid iti estado da. Kadagiti kaaduan nga estado, dagiti benepisiaryo ti Medicaid ket kasapulan nga agpabaro kada tawen.
Alaem ti libre a giya iti doble a plano
Amin a masapul a maammoam maipapan kadagiti Doble a Plano kadagiti Nasingsingayan nga Kasapulan a napaminsan, nanam-ay a giya.
Insardeng ti COVID-19 ti kasapulan nga agpabaro para ti Medicaid
Nangaramid ti COVID-19 ti emerhensia iti publiko a salun-at. Kabayatan ti daytoy nga oras, ti kasapulan para kadagiti mangawat iti Medicaid nga agpabaro kada tawen ket nabiit a naisardeng. Ti pandemiko nga emerhensia iti salun-at ket naipabayag iti adu a daras manipud idi Enero 2020. Kas resultana, ti panangsertipikar manen iti Medicaid ket naisardeng para ti nasurok 2 a tawen ken ti numero ti rekord dagiti tattao ket adda itan iti Medicaid. Ti kinapudnona, asideg 81 a milyon a tattao ti nakapalista iti Medicaid kas iti Mayo 2022.1
Mangrugin to manen ti panangsertipikar iti Medicaid agapaman nga agleppas ti emerhensia iti publiko a salun-at
No agleppas ti emerhensia iti publiko a salun-at, dagiti mangawat ti Medicaid ket kasapulan nga agpabaro ti masakupan da iti Medicaid. Dagiti estado ket addaan iti inggana 12 a bulan tapno makompleto ti panangsertipikar manen. Ngem saan a nalaka nga aramiden daytoy. Gapu ta dagiti estado ket mabalin nga awanan iti aniaman a pannakiuman kadagiti nagpalista iti Medicaid para ti 2 inggana ti 3 a tawen. Isu nga adu a pagtataengan wenno impormasion ti pannakiuman ti mabalin a daanen. Dagiti mangaw-awat ti Medicaid a saan a mangsertipikar manen ket delikado iti pannakapukaw ti masakupan da iti Medicaid ken mabalin a mapukawan da ti masakupan ti seguro iti salun-at.
Ti kinaawan ti pannakasakop ti Medicaid ket mabalin nga aramidenna nga narigrigat ti panagala ti medikal nga taripato.
Milyon-milyon nga tattao ti mabalin nga maawanan ti pannakasakop ti Medicaid
Mapattapatta nga nasurok 15 nga milyon nga tattao nga ag-edad 65 ti mabalin nga maawanan kadagiti bukodda nga benipisyo ti Medicaid nu tiempo nga malpas ti emergency ti pangpubliko nga salun-at.2 Ti kinaawan ti pannakasakop ti Medicaid ket mabalin nga aramidenna nga narigrigat ti panagala ti medikal nga taripato. Mabalin metlang daytoy nga agresulta iti sobra nangina nga medical bill para kadagidyay awanan ti health insurance.
Ti masakupan iti Medicaid ket napateg para kadagiti tattao a dua’t pakaikarianna
Dagiti tattao a kualipikado para iti agpada a Medicare ken Medicaid ket maaw-awagan kas dual eligible. Dagiti Dual Special Needs Plans (D-SNPs) ket maysa a tipo ti Medicare Advantage a plano a mangipapaay kadagiti surok a benepisio a labes ti Original Medicare ken Medicaid*. Kasapulam a maaddaan ti masakupan iti Medicaid tapno makualipika iti D-SNP.
Ti pandemic nga emerhensia iti salun-at ket manamnama nga agleppas iti murdong ti 2022 wenno iti anyaman nga tiempo iti 2023. No mapasamak daytoy, kasapulan nga isertipikar manen dagiti miembro ti D-SNP ti masakupan da iti Medicaid. Dagiti miembro ti D-SNP a saanen a makualipika para ti Medicaid kadagiti estado da ket kasapulan a mangpili ti sabali a tipo ti plano iti Medicare. Para iti kabaroan nga impormasion maipanggep iti Medicaid recertification, maidawat ta makikatungtong ken iti bukodyu nga Medicaid Agency ti estado.
*Dagiti benepisio ken dagiti features ket agduduma depende iti plano/lugar. Agaplikar dagiti limitasion ken dagiti eksklusion.
1May 2022 Medicaid & CHIP Enrollment Data Highlights(na-access idi Agosto 29, 2022)
2.Why Millions on Medicaid Are at Risk of Losing Coverage in the Months Ahead, (KFF, February 14, 2022) (na-access idi Marso 1, 2022)
Kitaen dagiti plano ti UnitedHealthcare iti lugarmo
Mabalin ang agbaliw dagiti benepisio ti Dual-eligible wenno Medicaid a plano depende iti pagnanaedam. Agbirok segun iti ZIP code mo tapno masarakam ti kasayaatan a plano a makasabat kadagiti kasapulam para ti taripato iti salun-at.


text:
1932
Ti 1932 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 27 – Elizabeth Taylor, Briton-Amerikana nga aktres (pimmusay 2011)
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 7 – Momoko Kōchi, Haponesa nga aktres (pimmusay 1998)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 2 – Peter O'Toole, Briton-Irlandes nga aktor (pimmusay 2013)
- Agosto 17 – V. S. Naipaul, Trinidadiano-Ingles a nobelista ken mannalaysay, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 2018)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 27 – Ninoy Aquino, politiko iti Filipinas (pimmusay 1983)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 7 – Ellen Burstyn, Amerikana nga aktres
- Disiembre 18 – Gregorio C. Brillantes, mannurat a Filipino


text:
UTC−08:00
Ti UTC−08:00 ket maysa a panagilasin para iti timbengan ti oras manipud iti UTC iti −08. Daytoy nga oras ket inus-usar idiay:
Pagalagadan nga Oras ti Pasipiko (panaglalam-ek ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Britaniko a Columbia (kaaduan ti probinsia)
- Yukon
- Mehiko
- Estados Unidos
- California
- Idaho (akin-amianan a paset)
- Nevada (kaaduan ti estado)
- Oregon (kaaduan ti estado)
- Washington
Oras ti Aldaw ti Alaska (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Estados Unidos
- Alaska (malaksid ti Is-isla ti Aleutiana) (Sona ti Oras ti Alaska)
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Terteritorio ti Amianan a laud
- Tungsten ken ti mainaig a Cantung Mine
- Terteritorio ti Amianan a laud
- Mehiko
- Islal ti Clarion, akinlaud unay nga isla ti Is-isla ti Revillagigedo.
- Pransia
- Nagkaykaysa a Pagarian


text:
Tattao nga Eskaya
Ti Eskaya, ammo bassit a kas ti Bisayano-Eskaya, ket ti kolektibo a nagan para kadagiti kameng ti kultural a minoridad a mabirukan idiay Bohol, Filipinas, a mailasin babaen ti kutural a tawidna, a naisangsangayan iti literatura, pagsasao, kawwes ken dagiti panagraem iti relihion. Kalpasan a naammuan iti publiko dagiti Eskaya idi 1980, dagitoy a panagsanay iti kultura ket suheto idi ti nakaro a panagipagarup iti parte dagiti lokal nga agiwarwarnak ken agdadammo a historiador a nagaramid kadagiti agdumaduma a panagtunton a maipanggep iti kasasaad nga etnolingguistiko ti tattao nga Eskaya.[1] Ti naiduma a pagsasao ti Eskayano ken naipangpangruna ti sistema ti panagsurat ket taudan ti pagsiddaawan ken kontrobersia. Adda dagiti agiwarwaranak a nangisupsuppiat a ti Eskaya ket historiko a napapanaw manipud iti Tengnga a Daya,[2] bayat nga insingasing dagiti dadduma a ti komunidad ket kulto ken agsasao iti naimbento a pagsasao.[3] Segun ti mitolohia nga Eskaya, ti pagsasao ken sinuratan ket napartuat idi babaen ti nainlangitan nga inspirasion babaen ti tinaudan a Pinay a naibatay daytoy iti bagi ti tao. Sinuportaran babaen dagiti kolonista nga Espaniol, ti pagsasao ti Pinay ket naibagbaga kano a naiparuar manen babaen ti panangidaulo ni Mariano Datahan (ca. 1875–1949), ti beterano ti republikano a buyot ti Bohol. Uray no saan a mapasingkedan ti historikal a kaadda ti Pinay, dagiti ad-adu a kaudian a panagadal a naitipon iti lingguistiko a panagusig iti masasao a pakasaritaan ken dagiti heneolohiko a panagsukisok ket mangited iti ebidensia a ti pagsasao nga Eskayano ket kaaduan a mabalin a napartuat ken naiwarwaras iti kaunegan ti kaputotan babaen ti karismatiko a tao. Ita nga aldaw, ti Eskaya ket opsialda a naidasig a kas maysa nga Indihenio a Komunidad ti Kultura babaen ti Tiganay ti Karbengan dagiti Indihenio a Tattao ti 1997 (Tignay ti Republika Blng. 8371).[4][5] Adda dagiti nadumaduma a reporta a nagisingsingasing a ti edukasion ti Eskaya iti lingguistiko ken kultura ken nagin-inuten a bumasbassit manipud kadagiti tawen ti tengnga a 1980,[6][7][8] ngem adda met dagiti nadokumentuan a nasayaat a ganetget iti panangipaungar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kelly, Piers (2012). "Your word against mine: How a rebel language and script of the Philippines was created, suppressed, recovered and contested". The Australian Journal of Anthropology. 23 (3).
- ^ Abregana 1984.
- ^ Logarta, Margarita Torralba. The Eskaya Cult: Children of a Lost Language. Who. 5 Septiembre 1981. 22–27.
- ^ Author unknown. "Ramos's Visit to Bohol". Sun Star Daily. 7 February 1996,
- ^ Republic Act. No. 8371 Chan Robles Virtual Law Library Naala idi 13 Disiembre 2006.
- ^ Alberto A. Payot, Sr. "Bisayan Eskaya: Karaang Pinulongan sa Bohol?". Bisaya. Hunio 3, 1981. 11, 55–6
- ^ Felicisimo B. Amparado. "Iniskaya: Karaang Pinulongan sa Bohol." Bisaya. Abril 15, 1981. 12, 55
- ^ Stella Marie de los Santos Consul. "Iniskaya: A linear linguistic description." Cebu Normal University. Septiembre, 2005
- Abregana, B. S. (1984). "Eskaya: The Living Fossil Language in Bohol". Focus Philippines: 13–14.
- Tubac, A. (2014). Lexical Retrieval in L1, L2, L3, and L4 of the Bilingual Eskayan Tribe in Taytay, Duero, Bohol. In DL. Martinez et al. (Eds), Unsettling Discourses: The Theory and Practice of Indigenous Studies (pp. 221-238). ISBN 978-971-92720-5-2. Cordillera Studies Center, University of the Philippines. Baguio City.


text:
Lingsat San Bernardino
Ti Lingsat San Bernardino (Filipino: Kipot ng San Bernardino) ket ti maysa a lingsat iti Filipinas, a mangikapet iti Baybay Samar iti Baybay Filipinas. Daytoy ket mangisina iti Peninsula ti Bicol iti isla ti Luzon manipud iti Samar iti abagatan.[1]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a repernsia iti kadagiti Espaniol ken ti Lingsat San Bernardino ket idi las-ud ti ekspedision ti 1543–1545 ni Ruy Gomez de Villalobos, nga isu ket inpatulod babaen ti Birrey ti Mehiko babaen kadagiti bilin ti Nasantuan a Romano nga Emperador Carlos V tapno mangpundar iti kolonia ti Espaniol iti asideg ti sinakop ti Portuges nga Is-isla Rekado ti Maluku.[2]
Idi las-ud ti di nagballigi nga ekspedision, ti kaikaisuna a barko, ti bassit a San Juan de Letran nga agraman laeng iti bassit a bilang dagiti aglaylayag iti 20 a lallaki, ket naglayagda kadagiti ad-adu ngem 5,000 a kilometro kadagiti danum ti Filipinas, a mairaman ti Lingsat ti San Bernardino, ken ti Lingsat San Juanico iti pagbaetan ti Samar ken Leyte.[2]
Ti San Juan ket kompleto pay a naglayag a nanglikmut iti isla ti Mindanao, ken pinadasna nga inabot ti Mehiko ngem naipasubli idiay Marianas babaen ti bagio idiay Amianan a Pasipiko. Daytoy ket nakasubli met idiay Filipinas (kas iti Samar ken Leyte a ninaganan babaen ni Villalobos), ken idi Enero 3, 1544 naisaradsad kadagiti nagulib nga anod ti Lingsat San Bernardino "ken kasla met dagitinaaramid kadagiti sangadosena a bapor ti Espaniol kadagiti simmaruno a tallo a siglo".[2]
Maikadua a Gubat ti Sangalubongan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi las-ud ti Gubat ti Golpo ti Leyte, inpan ni Admiral Kurita ti maysa nga Imperial a Hapon ti kangrunaan a puersa dagiti barporna babaen ti lingsat tapno maabotanna dagiti nakaangkla a bapor dagiti Amerikano idiay Golpo Leyte, ngem nagsanod met kalpasan ti Gubat ti Samar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "San Bernardino Strait, Philippines". World gazetteer and geographical information. Collins Maps. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 29 Oktubre 2013. Naala idi 28 Oktubre 2013.
- ^ a b c Wiliam Henry Scott (1985) Cracks in the parchment curtain and other essays in Philippine history. New Day Publishers. ISBN 971-10-0074-1, p 49–52
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Lingsat San Bernardino iti Wikimedia Commons


text:
Tallon a planta iti windmill power ti naipasdek ditoy bukodtayo a probinsia ti Ilocos Norte, partikular idiay Bangui, Burgos ken Pagudpud. Agpataudda dagitoy tallo a planta ti elektrididad babaen ti angin a mangwerret ti turbina dagiti higante a paligpalig. Higante a bentilador, kuna dagiti masmasdaawan nga u-ubbing.
Ammoyo kadi a saan tayo a direkta a masagrap ti koryente a patauden dagitoy a windmills? Nangin-ngina nga amang ti presio na no direkta a maangkat dagiti koryente manipud kadagiti windmills ken kasta pay ti solar energy, imbutaktak ni Rey Lazo, agdama a board president ti Ilocos Norte Electric Cooperative.
Ngamin ti windmill ken solar energy a partuaten dagitoy a power plants ket i-supply da a kumamang ti National Grid Corporation of the Philippines, dati a NAPOCOR idi. Ti met NGCP, ipasana dagitoy a koryente iti Wholesale Electricity Stock Market wenno WESM. Ditoy ti pagangkatan dagiti nadumaduma a electric cooperatives ken kompania ti electrisidad ditoy pagilian.
Isu nga ti INEC a mangsusuply ti koryente tayo ditoy Ilocos Norte ket gatgatangenna ti koryente iti ruar ti probinsia iti rason a nalaklaka kano nga amang ngem no direkta a makikontrata kadagitoy windmill farms ditoy bukodtayo a lugar. Apay ngata? Masapul nga ilawlawag a nalaing ni Apo INEC president Lazo wenno ni INEC general manager Bing Agdigos daytoy a banag tapno kasta saan a manglangit-langit ti panunot dagiti padatayo a naruay a konsumers.#(jun r. guiang) (Photo courtesy of PGIN CMO)


text:
Maika-40 a paralelo amianan
Ti maika-40 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 39 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Europa, ti Baybay Mediteraneo, Asia, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 15 nga oras, 1 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 9 nga or-oras, 20 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 40° a paralelo amianan ket lumabas iti:
Estados Unidos[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti paralelo 40° amianan ket mangporma ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti estado ti Kansas ken Nebraska. Id 30 Mayo 1854, to Tignay Kansas–Nebraska ket nagpartuat iti Teritorio ti Kansas ken ti Teritorio ti Nebraska ken nabingay daytoy babaen ti paralelo divided 40° amianan. Dagitoy dua a teritorio naskenda a nangikeddeng para kaniada no palubosanda iti panagtagabu. Ti silulukat a suppiat a nagbaetan dagiti puersa ti nawaya nga estado ken nagay-ayat iti panagtagabu idiay Teritorio ti Kansas ket maysa kadagiti gapuanan ti Sibil a Gubat ti Amerikano.
Ti paralelo 40° amianan ket nangporma ti kasisigud a pagbeddengan ti Britaniko a Kolonia ti Maryland. Ti simmaruno a naarian a daton ket nangited daga ti Kolonia ti Pennsylvania iti amianan ti maika-40 aparalelo ngem biddut a nangipagarupa a daytoy ket mangguddua ti Sirkulo ti Dua pulo ket dua a Milia, ngem daytoy ket saan. Ti pagbeddengan ti Pennsylvania ket isu ngarod a saan a nalawag ken ti kolonia ket nangiduron iti adayo a pagbeddengan iti abagatan ti maika-40 a paralelo. Ti Linia Mason–Dixon ken naaramid idi baetan ti 1763 ken 1767 a kas ti kompromiso a pagbeddengan a nagbaetan kadagiti agtutuon a panagtunton kadagitoy dua a kolonia.
Ti paralelo 40° amianan ket lumabas babaen dagiti siudad ti Philadelphia, Pennsylvania ken Columbus, Ohio; ken dagiti pay akin-amianan a suborbo ti Indianapolis, Indiana ken Denver, Colorado. Ti paralelo ket dagus a mapan babaen ti Internasional nga Eropuerto ti Port Columbus, nga iti runway 10L-28R ket dagus a mabirukan iti amianan ti linia, ti runway 10R-28L ket mabirukan bassit iti abagatan daytoy, ken ti linia a mapan kadagiti akin-amianan unay nga igid ti terminal. Daytoy ket lumabas pay ti nangruna a kampus ti Ohio State University.
Ti Baseline Road idiay Boulder, Colorado ket tugotanna ti 40° namianan.
Ti Thistle, Utah, ti saan a matagtagitao nga ili manipud idi 1983, ket apagapaman (30 seconds) iti babab ti 40° amianan.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-10-12. Naala idi 2015-04-08.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)


text:
2016
Ti tawen intono 2016 (MMXVI) ket bisiesto a tawen a mangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra CB), ti maika-2016 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-16 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-16 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-7 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
PaspasamakUrnosen
EneroUrnosen
PebreroUrnosen
MarsoUrnosen
AbrilUrnosen
MayoUrnosen
HunioUrnosen
HulioUrnosen
AgostoUrnosen
SeptiembreUrnosen
OktubreUrnosen
NobiembreUrnosen
DisiembreUrnosen
PimmusayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 10 – David Bowie, Ingles a kumakanta, mannurat ti kanta ken aktor (naipasngay 1947)
- Enero 18 – Glenn Frey, Amerikano a musikero (naipasngay 1948)
PebreroUrnosen
- Pebrero 3 – Joe Alaskey, Amerikano nga aktor ken direktor (naipasngay 1952)
- Pebrero 16 – Boutros Boutros-Ghali, Ehipsio a politiko ken diplomata (naipasngay 1922)
AbrilUrnosen
- Abril 28 – Harper Lee, Amerikana a nobelista (naipasngay 1926)
AgostoUrnosen
- Agosto 20 – Lilia Cuntapay, aktres a Filipinas (naipasngay 1935)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 25 – Fidel Castro, maika-16 a Kangrunaan a Ministro ken maika-17 a Presidente ti Kuba (naipasngay 1926)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti 2016 iti Wikimedia Commons


text:
Demokratiko a Republika ti Kongo
Nagsasabtan: 2°52′48″S 23°39′22″E / 2.88°S 23.656°E
Ti Demokratiko a Republika ti Kongo (Pranses: République démocratique du Congo) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Tengnga nga Aprika. Isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Aprika babaen ti kadakkel ken ti maika-11 a kadakkelan iti lubong. Nga addan ti populasion ti sumurok 71 a riwriw,[1] ti Demokratiko a Republika ti Kongo ket isu ti maika-19 a kapusekan ti populasion iti lubong, ti maikapat a kapusekan ti populasion idiay Aprika, ken isu pay ti kapusekan ti populasion a pagilian nga agsasao iti Pranses.
Naibeddengan iti Republika ti Tengnga nga Aprika ken Abagatan a Sudan iti amianan; Uganda, Rwanda, ken Burundi iti daya; Zambia ken Angola iti abagatan; ti Republika ti Kongo, ti Angola nga enklabe iti Cabinda, ken ti Taaw Atlantiko iti laud; ken naisina manipud ti Tanzania babaen ti Danaw Tanganyika iti daya.[1] Daytoy a pagilian ket adda sumrekan na iti taaw babaen ti 40-kilometro (25 mi) nabistrad nga aplaya iti Atlantiko idiay Muanda ken agarup a 9 km a kalawa ti sabangan ti Karayan Kongo a mapan idiay Gopo ti Guinea.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c d Central Intelligence Agency (2011). "Kongo, Demokratiko a Republika iti". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-28. Naala idi 2011-10-05.
- ^ a b c d "Demokratiko a Republika ti Kongo". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 30 Hulio 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.


text:
Para kadagiti umili iti Ilocos Norte, dakkel a tulong ti ipapaay kadakuada ti “cash for work program” manipud iti Department of Social Welfare and Development (DSWD).
Saan la ngamin a makatulong daytoy a programa a mangtagiben iti kinadalus iti aglawlaw kalpasan ti idadalapus ti bagyo wenno kalamidad ngem ketdi makaited pay daytoy ti nayon a pagsapulan dagiti umili.
Maysa ni Mrs. Judith Guarino, taga Barangay Gabu Norte, Laoag City, Ilocos Norte, kadagiti 600 nga umili a naudi a nabenipisiaran ti “cash for work” manipud iti 10 a barangay iti Laoag City.
Immawat ni Mrs. Guarino ti P1,050 a tangdanna a nagtrabaho iti uneg ti lima nga aldaw iti barangayda. Nagdalus isuna kadagiti kanal; ken nagsagad iti igid ti kalsada ken karayan.
“Makatulong kadakami nga agtagibalay daytoy a “cash for work program” ngamin uray kaskasano adda met bassit a masapulanmi para iti gastosenmi ti uneg iti balay,” kinuna ni Guarino.
Nagyaman ni Guarino kadagiti opisiales ti probinsia nangruna iti opisina ti Provincial Social Welfare and Development Office (PSDWO) gapu ta maikaduan a daras nga immawat ti “cash for work program.”
Kinuna met ni Jennelyn Clemente, agnaed iti Barangay 34-B Gabu, Laoag City ken maysa pay kadagiti nabenipisiaran ti “cash for work, a regular koman a mayimplementar ti nasao a programa tapno adda regular a pagsapulan dagiti umili, ken tapno agtultuloy ti pannakataming ti kinadalus ti aglawlaw iti lugarda.
Maikadua metten a daras a napili ni Clemente a kas benipisario ti “cash for work program.”
Dagiti lumugar iti 10 a barangay iti Laoag City, Ilocos Norte a pakaibilangan ti Barangays 32 B La Paz; 33-B La Paz; 32-C; 32-A; 33-A; Caoacan; Barangay 1; 34 A Gabu; 34-B Gabu Norte; ken 35 Gabu Sur; ti kauddian nga umili iti probinsia a nabenipisiaran ti “cash for work.”
Kiniddaw ni Gobernador Imee Marcos iti opisina ti DSWD ti pannakaipaay ti “cash for work program” iti Ilocos Norte tapno nadaras ti pannakadalus ti aglawlaw ken pannakasimpa dagiti sumagmamano nga imprastraktura a dinadael dagiti limmabas a bagyo iti probinsia.
Nagbinnuligan met da Ilocos Norte PSWDO Lilian Rin ken Estrella Sacro, agdama nga Environment and Natural Resources Officer (ENRO) iti Ilocos Norte, nga insagana dagiti masapul a dokumento a maisubmitir ti DSWD tapno maikkan ti naan-anay a pundo para iti nasao a programa.
FREDDIE G. LAZARO PIA-1/ABN
ADIVAY GRAND CANAO
Benguet Rep. Eric Go Yap encourages the people of Benguet to support and be one in celebrating the 122nd Benguet Foundation Day as its...


text:
Dryobalanops oblongifolia
Ti Dryobalanops oblongifolia ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket patneng kadagiti rehion ti Abagatan a daya nga Asia ken ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia.
Ti nagan ti sebbangan ket naala manipud iti Latin (oblongus = immatiddog ken folium = bulong); ken mangibagbaga iti sukog ti bulong.
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket agpataud iti nadagsen a kayo a nailaklako iti nagan a Kapur.
Dagiti subsebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti dua a subsebbangan:
- Dryobalanops oblongifolia subsp. oblongifolia (sinonimo = Baillonodendron malayanum F.Heim) — daytoy ket endemiko iti isla ti Borneo.
Daytoy ket mabirukan iti saan a basbassit ngem maysa nalasakniban a lugar (Nailian a Parke ti Kubah), ngem maipangta kadagiti sabali a lugar gapu ti pannakaawan ti habitat.[1] Daytoy ket maysa a rumrummuar a kayo, aginggana iti 60 m iti katayan ken mabirukan kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti nadarat a sekka a daga.[1]
- Dryobalanops oblongifolia subsp. occidentalis P.S.Ashton (dagiti sinomimo = Dryobalanops beccariana Ridl. & Dryobalanops ovalifolia Burkill)) — mabirukan idiay Sumatra ken Malaysia Peninsular.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Ashton, P. S. (Septiembre 2004). "Dryobalanops oblongifolia Dyer" (PDF). Iti Soepadmo, E.; Saw, L. G.; Chung, R. C. K. (dagiti ed.). Tree Flora of Sabah and Sarawak. (free online from the publisher, lesser resolution scan PDF versions). Vol. 5. Forest Research Institute Malaysia. pp. 136–137. ISBN 983-2181-59-3. Naala idi 13 Nobiembre 2007.


text:
Shahnameh
Ti Shahnameh wenno Shahnama (Persiano: شاهنامه panangibalikas [ʃɒːhnɒːˈme], "Ti Libro dagiti Ari") ket ti atiddog nga epiko a daniw a sinurat babaen ti Persiano a mannaiw a ni Ferdowsi idi baetan ti c. 977 ken 1010 CE ken daytoy ti nailian nga epiko ti Kalatakan nga Iran. Daytoy ket buklen dagiti 60,000 a berso,[1] ti Shahnameh ket isu ti kaatiddogan nga epiko a sinurat babaen ti maymaysa a mannaniw iti lubong. Daytoy ket kangrunaan a mangibaga ti mitiko ken ti dadduma ti historikal a napalabas ti Persiano nga Imeprio manipud iti pannakapartuat ti lubong aginggana ti Islamiko a panagrukma ti Persia idi maika-7 a siglo. Ita nga aldaw ti Iran, Apganistan ken ti kaaduan iti rehion a naimpluensiaan babaen ti Persiano a kultura (a kas it Georgia, Armenia, Turkia, ken Dagestan) ket mangselebrar iti daytoy a nailian nga epiko.
Ti obra ket ket sentral iti kinapangruna iti Persiano a kultura, ken naipammategan a literario a maestra obra, ken depenitibo iti etno-nasional a kultural nga identidad ti moderno nga aldaw nga Iran ken Apganistan.[2] Daytoy ket nangruna pay kadagiti kontemporaneo nga agraraem iti Soroastrianismo, gapu ta daytoy ket tugotanna ti historikal a silsilpo a nagbaetan dagiti ununa ti relihion iti ipupusay ti naudi a Sasanida a nagturay ti Persia idi las-ud ti panagrukma ti Muslim ken ti panagpatingga ti impluensia ti Soroastrianismo idiay Iran.
Komposision[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Ferdowsi ket nangrugrugi a nangsurat ti Shahnameh idi977 A.D ken nakompletona daytoy idi 8 Marso 1010.[3] Ti Shahnameh ket monumento ti daniw ken historiograpia, gapu ta nangruna daytoy a daniw a panangibaga manen ni Ferdowsi, dagiti kontemporaneona, ken dagiti sinarununa a kas naikeddeng a pannakalagip ti taga-ugma a pakasaritaan ti Iran. Adu kadagiti kastoy a pannakalagip ket addan kadagiti prosa,ti maysa a kas pagarigan ket ti Shahnameh ni Abu-Mansur Daqiqi. Ti bassit a paset ti obra bi Ferdowsi, kadagiti pasahe a naiwarwaras iti amin a paset ti Shahnameh, ket intero daytoy a bukodna a pinarnuay.
Ti Shahnameh ket maysa nga epiko a daniw kadagiti sumurok a 50,000 dagiti dua a linia ti metro, a naisurat idi nasapa a Moderno a Persiano. Daytoy ket kangrunaan a naibatay iti obra a prosa iti isu met laeng nga inumnong iti nasapa a biag ni Ferdowsi iti natibona a Tus. Daytoy a prosa ti Shahnameh ket kaaduan met a patarus iti obra a Pahlavi (tengnga a Persiano), nga ammo a kas ti Xwadāynāmag ("Libro dagiti Ari"), ti naudi nga umnong ti Sasanida iti pakasaritaan dagiti ari ti Persia manipud dagiti mitiko a panawen aginggana ti panagturay ni Khosrau II (590–628). Ti Xwadāynāmag ket naglaon iti historikal a pakaammo iti naud-udi a paset ti panawen ti Sasanida, ngem agparparang a saan a nangala iti ania man a historikal a tataudan para iti nasapsapa a paset ti panawen ti Sasanida (maika-3 aginggana ti maika-4 a sigsiglo).[4] Ni Ferdowsi ket nanginayon ti meterial a nangituloy ti istoria aginggana pannakaabak dagiti Sasanida babaen dagiti Arabo iti tegnga ti maika-7 a siglo.
Ti immuna a nangpadas iti panagaramid kadagiti berso iti kroniko ti Pahlavi ket ni Abu-Mansur Daqiqi, ti kontemporaneo ni Ferdowsi, ti mannaniw iti korte dagiti Samanida, a napatinggaan iti naranggas kalapsan ti pannakakomplto dagiti 1,000 a berso. Dagitoy a berso, a naipanggep iti irurumsua ti propeta Zoroastro, ket nairaman kalpasanna babaen ni Ferdowsi, nga inakuna iti bukodna a daniw. Ti estilo ti Shahnameh ket mangipakpakita dagiti pakailasinan iti naisurat ken naisao a literatura . Adda met dagiti nagtunton a ni Ferdowsi ket nagusar pay ti Zoroastriano a nasks, ken nagusar pay ti taudan manipud iti Chihrdad a napukaw itan.
Dagiti adu pay a taudan ti Pahlavi ket nausar iti panagsurat ti epiko, tikadayegan iti daytoyket ti Kārnāmag-ī Ardaxšīr-ī Pābagān, a kasisigud a naisurat idi las-ud ti naladaw a panawen ti Sasanida ken nangited kadagiti panaglagip no kasano a nagturay ni Ardashir I ken gapu iti daytoy a historikal a kaasideg, daytoy ket naipagpagarup a umiso unay. Ti teksto ket naisurat iti naladaw a Tengnga a Persiano, ken isu daytoy ti dagus a nagtaudan ti Moderno a Persiano. Isu a ti adu a paset dagiti historikal a kroniko a naited iti Shahnameh ket naibatay iti daytoy nga epiko ken adda met ti pudno a nadumaduma nga insasao ken dagiti balikas a mabalin a maipada iti nagbaetan dagiti dua a nagtaudan segun kenni Zabihollah Safa.[5]
Segun ti maysa a panaglagip kadagiti taudan, ti Persiano nga agnagan iti Dehqan iti korte ni Ari Anushehrawan Dadgar ken nagsurat ti adu ti tomona a libro iti porma ti prosa, nga ammo kas ti Khoday Nameh. Kalpasan ti pannakatnag ti Irani nga Imperio, ti Khoday Nameh ket nagbalin a tagikua ni Ari Yaqub Lais ken kalapasanna ti ari ti Samani a ni Nuh ket binilinna ni mannaniw a ni Daqiqi a mangkompleto, ngem ni Daqiqi pinatay met idi ti aadipenna. Ni Ferdowsi ket nakaala iti libro manipud iti gayyemna.
Dagiti taudan ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti mannaniw a ni Moniruddin Yusuf (1919–1987) ket nangipatrus ti napno a bersion ti 'Shahnameh' iti pagsasao a Bengali (1963–1981). Daytoy ket naipablaak babaen ti Nailian nga Organisasion ti Bangladesh 'Bangla nga Akademia', kadagiti 6 a tomo, idi Pebrero 1991.
Persiano a teksto[urnosen | urnosen ti taudan]
- A. E. Bertels (editor), Shax-nāme: Kriticheskij Tekst, 9 a tomtomo (Moscow: Izdatel'stvo Nauka, 1960–71) (maipapan ti eskolar a Persiano a teksto)
- Jalal Khāleghi Motlagh (editor), Ti Shahnameh, kadagiti 12 a tomo a buklen dagiti walo a tomo ti teksto ken uppat a tomo dagiti panagipalpalawag a nota. (Bibliotheca Persica, 1988–2009) (maipapan iti eskolar a Persiano a teksto). Kitaen ti: Sentro para kadagiti Irani a Panagadadal, Unibersidad ti Columbia.
Dagiti pannakaampon[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rostam: Sarsarita manipud iti Shahnameh (Nangipablaak: Hyperwerks 2005), Ti Sarita ni Rostam ken Sohrab Naiyarkibo 2014-08-06 iti Wayback Machine ISBN 0-9770213-1-9, moderno nga Ingles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Panagsubli ti Ari (Nangipablaak: Hyperwerks 2007), Ti Sarita ni Kai-Kavous ken Soodabeh Naiyarkibo 2014-08-06 iti Wayback Machine ISBN 0-9770213-2-7, moderno nga Ingles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Pannakigubat Kadagiti Deev (Nangipablaak: Hyperwerks 2008), Ti Sarita ti Sairo a Puraw a Deev Naiyarkibo 2009-04-01 iti Wayback Machine ISBN 978-0-9770213-3-8, moderno nga Ingles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Panagbiruk ti Ari (Nangipablaak: Hyperwerks 2010), Ti Sarita ti Kinaubing ni Rostam Naiyarkibo 2011-01-19 iti Wayback Machine ISBN 978-0-9770213-4-5, moderno nga Ingles a Grapiko a Nobela.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Shirzad Aghaee, Imazh-ha-ye mehr va mah dar Shahnama-ye Ferdousi (Init ken Bulan iti Shahnama ni Ferdousi, Spånga, Suesia, 1997. (ISBN 91-630-5369-1)
- Shirzad Aghaee, Nam-e kasan va ja'i-ha dar Shahnama-ye Ferdousi (Dagiti Personalidad ken Luglugar iti Shahnama ni Ferdousi, Nyköping, Suesia, 1993. (ISBN 91-630-1959-0)
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lalani, Farah (13 Mayo 2010). "A thousand years of Firdawsi's Shahnama is celebrated". The Ismaili. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-08-05. Naala idi 24 Mayo 2010.
- ^ Ashraf, Ahmad (30 Marso 2012). "Iranian Identity iii. Medieval Islamic Period". Encyclopædia Iranica. Naala idi 1 Abril 2010.
- ^ Khaleghi-Motlagh, Djalal (26 Enero 2012). "Ferdowsi, Abu'l Qāsem i. Life". Encyclopædia Iranica. Naala idi 27 Mayo 2012.
the poet refers... to the date of the Šāh-nāma’s completion as the day of Ard (i.e., 25th) of Esfand in the year 378 Š. (400 Lunar)/8 Marso 1010
- ^ Zaehner, Robert Charles (1955). Zurvan: a Zoroastrian Dilemma. Biblo and Tannen. p. 10. ISBN 0-8196-0280-9.
- ^ Safa, Zabihollah (2000). Hamase-sarâ’i dar Iran, Tehran 1945.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Shahnameh iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig iti Shahnameh iti Wikisource (iti Ingles)
- Iraj Bashiri, Dagiti karakter ti Shahnameh ni Ferdowsi.
- Encyclopædia Iranica iti Baysonghori Shahnameh
- Pampanid manipud iti Ilustrado a Manuskrito ti Shahnama
- Dagiti Polieto manipud iti Nalatak a Mongol a Shahnama
- Ti Proyekto Shahnameh Naiyarkibo 2017-10-28 iti Wayback Machine
- Heograpiko a Puesto ti Taga-ugma nga Iran iti Shah-Nameh
- Ti nasayaat a naipalawag ken gangani kompleto a kopia ti Shahnamah
- Patarus iti Ingles


text:
Aristoteles
Ni Aristoteles (Taga-ugma a Griego: Ἀpισtotέλnς, Aristotélēs) (384 SK – 322 SK)[1] ket maysa idi a Griego a pilosopo ken erudito, maysa nga estudiante ni Plato ken maestro ni Alehandro ti Natan-ok. Dagiti sinursuratna ket nakasakup kadagiti adu a suheto, a mairaman ti pisika, metapisika, daniw, teatro, musika, lohika, retoriko, lingguistika, politika, gobierno, etika, biolohia, ken soolohia. A kinaduana ni Plato ken ni Socrates (maestro ni Plato), ni Aristoteles ket maysa kadagiti nangruna a nangipatakder a pigura iti Lumaud a pilosopia. Dagiti sinursurat ni Aristotles ket isu dagiti immuna a nagpartuat ti konprehensibo a sistema iti Akinlaud a pilosopia, a sumakop kadagiti moralidad, estetika, lohika, siensia, politika, ken metapisika.
Ti pannakaimatangan ti Aristoteles kadagiti maipapan iti bagi a siensia ket nalatak a nangsuksukog ti mediebal a pannakaeskolar, ken dagiti impluensiada ket gimmay-at iti Renasimiento, urayno dagitoy ket nasukatan babaen ti Newtoniano a pisika. Kadagiti soolohiko a siensia, adda dagiti napalpaliiwna ket napasingkedan a dagitoy ket napudno idi laeng maika-19 a siglo. Dagiti obrana ket naglaon kadagiti kasapaan a naamammuan a pormal a panagadal iti lohika, ken dagitoy ket nainayon idi naladaw a maika-19 siglo iti moderno a pormal a logika. Iti metapisika, ti Aristotelianismo ket adda ti nalatak nga inpluensia iti pilosopiko ken teolihiko a panagpanpanunot iti Islamiko ken Hudio a tinawtawidan iti Tengnga a Panawen, ken agtultuloy nga aginipluensia ti Kristiano a Teolohia, a naipangpangruna ti eskolastiko a tinawtawid iti Katoliko a Simbaan. Dagiti etikana, a kanayon a nakaimpluensia, ket nakagun-od ti napabaro a panagayat iti moderno pannakapartuat iti kinasingpet nga etika. Amin nga aspeto ti polosopia ni Aristoteles ket agtultuloy a banag ti aktibo nga akademiko a panagadal tatta nga aldaw. Urayno ni Aristoteles ket nagsurat kadagiti adu ken napintas a tratado ken dialogo (ni Cicero ket nangipalpalawag kadagiti literario nga estilona a kas ti maysa a "karayan ti balitok"),[2] naipanunotan a kaaduan kadagiti sinursuratna ket napukaw tattan ken adda laeng ti agarup a maysa a pagkatlo kadagiti orihinal nga obrana ti nabatbati.[3]
Paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagitoy a saan a nasuppiatan a petsa (ti immuna a kagudua ti Olimpiada a tawen idi 384/3, ken idi 322 a kalpasan idi pimmusay ni Demosthenes) ket husto ken naipakitana babaen ni August Boeckh (Kleine Schriften VI 195); para iti adu pay a pannakitungtungan, kitaen ti Felix Jacoby iti FGrHist 244 F 38. Ingemar Düring, Aristoteles iti Taga-ugma a Biograpiko a Tinawtawid, Göteborg, 1957, p. 253.
- ^ Cicero, Marcus Tullius. "flumen orationis aureum fundens Aristoteles". Academica. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-13. Naala idi 25 Enero 2007.
- ^ Jonathan Barnes, "Biag ken Obra" iti Ti Cambridge a Kumaduaan iti Aristoteles (1995), p. 9.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Aristoteles iti Wikimedia Commons


text:
Lambayong
Ti Lambayong ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lambayong ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Caridad (Cuyapon)
- Didtaras
- Gansing (Bilumen)
- Kabulakan
- Kapingkong
- Katitisan
- Lagao
- Lilit
- Madanding
- Maligaya
- Mamali
- Matiompong
- Midtapok
- New Cebu
- Palumbi
- Pidtiguian
- Pimbalayan
- Pinguiaman
- Poblacion (Lambayong)
- Sadsalan
- Seneben
- Sigayan
- Tambak
- Tinumigues
- Tumiao (Tinaga)
- Udtong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lambayong | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Soccsksargen Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XII (Soccsksargen)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Sultan Kudarat". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Sentro Pederal ti Teknolohiko nga Edukasion Celso Suckow ti Fonseca
Ti Sentro Pederal ti Teknolohiko nga Edukasion Celso Suckow ti Fonseca (Portuges: Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca wenno CEFET-RJ) ket maysa a pederal nga institusion a masarakan idiay Rio de Janeiro, Brasil.[1][2][3]
Daytoy nga unibersidad ket nabangon idi Septiembre 8, 1917.[4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ministro nomeia novo Diretor-Geral do CEFET/RJ: Professor Carlos Henrique Figueiredo Alves Naiyarkibo 2012-05-25 iti Wayback Machine (iti Portuges)
- ^ Diário oficial
- ^ Página principal da TV Cefet/RJ Naiyarkibo 2013-01-19 iti Wayback Machine (iti Portuges), naala idi 14 Enero 2011.
- ^ Eleições para Direção-Geral do CEFET/RJ: DEBATE COM OS CANDIDATOS Naiyarkibo 2012-07-21 iti archive.today, portal Cefet/RJ, naipablaak idi 4 Abril 2011.
- ^ adda baro a mangimaton ti CEFET/R Naiyarkibo 2012-07-15 iti archive.today (iti Portuges)


text:
1895
Ti 1895 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre 13 - Naampon ti wagayway iti Alabama
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 9 – Richard Barthelmess, Amerikano nga aktor (pimmusay 1963)
- Oktubre 4 – Buster Keaton, Amerikano nga aktor ken direktor ti pelikula (pimmusay 1966)
- Septiembre 22 – Paul Muni, Amerikano nga aktor (pimmusay 1967)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 19 – Henri Ernest Baillon, Pranses a botaniko (naipasngay 1827)
- Hulio 31 – Thomas Francis Wade, Briton a sinologo ken diplomata (naipasngay 1818)


text:
Subprepektura ti Hidaka
Ti Subprepektura ti Hidaka (日高振興局, Hidaka-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Ti laud a bangir ti banbantay ti Hidaka ket isu ti kaaduan a sakupen ti lugar. Awan unay ti populasion ti Hidaka ken addaan daytoy iti kaaduan kadagiti masna a rekurso ti Hokkaido. Ti opisina ti gobierno ket mabirukan idiay Urakawa.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1897: Napundar ti Subprepektura ti Urakawa.
- 1932: Nanaganan manen ti Subprepektura ti Urakawa iti Subprepektura ti Hidaka.
Ti nagan a Hidaka ("kangato ti init") ket naala manipud iti probinsia iti isu met laeng a nagan a napundar idi 1869, ken nanaganan met iti maysa a di ammo a lugar iti Nihonshoki, ti maysa a libro iti pakasaritaan a naisurat idi 720. Awan ti dagus a koneksion a pagbaetan ti Hidaka iti Nihonshoki ken ti moderno a Hidaka.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Mabirukan iti abagatan-daya nga aplaya ti Hokkaido, ti Subprepektura ti Hidaka ket addaan iti kalawa iti 4,811.91 kuadrado kilometro (1,857.89 sq mi) ken mangaramid daytoy iti maika-7 a kadakkelan a subprepektura iti prepektura ken 5.8% iti dagup a kalawa ti Hokkaido. Ad-adu ngem 80% iti kalawa ket naabungotan iti bakir.
Beddengan ti prepektura ti Subprepektura ti Tokachi iti amianan iti ballasiw ti Banbantay Hidakas. Iti laud ket ti Subprepektura ti Iburi. Ti abagatan a bangir ti subprepektura ket ti bukodna nga aplaya iti Taaw Pasipiko.[2]
Ti Banbantay Hidaka ket ammo dagitoy a kas "Meka ti Panakalay-at ti Banbantay", nga agraman kadagiti ad-adu ngem 20 a banbantay a mairaman ti Bantay Poroshiri iti 2,052 metro (6,732 ft). Dagitoy a bantay ket parte ti Hidaka Sanmyaku-Erimo Quasi-National Park, a mangiraman ti komunidad ti muyongan ti alpino ti Bantay Apoi ken ti aplaya ti langa ti daga ti Rawis Erimo . Dagitoy a lugar ket addaan iti kaatapan a kas ti kayumanggi nga uso, sika nga ugsa, ken kadawyan a seal.[3]
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Distrito ti Hidaka
- Distrito ti Horoizumi
- Distrito ti Niikappu
- Distrito ti Samani
- Distrito ti Saru
- Distrito ti Urakawa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti populasion ti Subprepektura ti Hidaka ket 81,407 kadagiti 33,996 a sangkabalayan.[2] Iti senso idi 2005, daytoy ket mangirepresenta ti 1.4% iti dagup a populasion ti Hokkaido. Ti populasion ti Hidaka ket immadu idi 1960. Ti agdama a populasion ket bimmassit iti 4,613 manipud iti kaudian a senso idi 2005.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 9.
- ^ a b "Summary of Hidaka (日高の概要 Hidaka no Gaiyō)" (iti Hapon). Hokkaido Government, Hidaka Subprefectural Office. 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-05-05. Naala idi 2008-06-20.
- ^ "Summary of Hidaka: Nature (日高の概要: 自然 Hidaka no Gaiyō: Shizen)" (iti Hapon). Hokkaido Government, Hidaka Subprefectural Office. 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-06-21. Naala idi 2008-06-20.
- ^ "Summary of Hidaka: Population (日高の概要:人口 Hidaka no Gaiyō: Jinkō)" (iti Hapon). Hokkaido Government, Hidaka Subprefectural Office. 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-06-21. Naala idi 2008-06-20.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo ti panagbiahe idiay Subprepektura ti Hidaka manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Pagsasao nga Akinbaba a Sorabo
Ti Akinbaba a Sorabo (dolnoserbski) ket Eslabo a minoridad a pagsasao nga insasao idiay akin-daya nga Alemania idiay naipakasaritaan a probinsia ti Akinbaba a Lusatia, nga itan ket paset ti Brandenburg. Daytoy ket maysa kadagiti dua a literario a sasao a Sorabo, ti sabali pay ket ti Akinngato a Sorabo.
Ti Akinbaba a Sorabo ket naisasao idiay ken dagiti lawlaw ti siudad ti Cottbus idiay Brandenburg. Dagiti senial iti daytoy a rehion ket kadawyan a naosurat kadagiti dua a pagsasao, ken ti Cottbus ket adda iti Himnasio a ti pagsasao a panagadal idiay ket Akinbaba a Sorabo. Daytoy ket nakaro a naisagmak a pagsasao. Kaaduan kadagiti patneng nga agsasao ket dagiti lallakay a kaputotan ita nga aldaw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akinbaba a Sorabo iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Aleman ken Akinbaba a Sorabo) Programa ti radio ti Dolnoserbski (RealAudio)
- Listaan ti bokabulario ti Akinbaba a Sorabo Naiyarkibo 2010-08-03 iti Wayback Machine
Dagiti diksionario[urnosen | urnosen ti taudan]
Alenam–Akin-baba a Sorabo[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Aleman ken Akinbaba a Sorabo) iti dolnoserbski.de
- (iti Aleman ken Akinbaba a Sorabo) iti Korpus GENIE
Lower Sorbian–German[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Aleman ken Akinbaba a Sorabo) iti dolnoserbski.de
- (iti Aleman ken Akinbaba a Sorabo) Lexikalische Übungen


text:
Saul Bellow
Ni Saul Bellow (Hunio 10, 1915 – Abril 5, 2005) ket maysa idi a naipasngay idiay Kanada nga Amerikano a mannurat. Para kadagiti literario a kontribusionna,ni Bellow ket nagungunaan idi ti Premio Pulitzer, ti Premio Nobel iti Literatura, ken ti Nailian a Medalia dagiti Arte.[1] Isu laeng ti mannurat a nangabak ti Nailain a Gunguna ti Libro para iti Piksion iti tallo a beses ken isu ket nakagun-od ti Medalia para iti Maisalsalumina a Kontribusion iti Amerikano a Sursurat manipud iti Pundasion idi 1990.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti pammadayaw ti Unibersidad ti Chicago — Nailian a Medali dagiti Arte. Naala idi 2008-03-08.
- ^ "Medalia para iti Maisalsalumina a Kontribusion iti Amerikano a Sursurat". Nailian a Pundasion ti Libro. Naala idi 2012-03-12.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Saul Bellow iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Gattaran
Ti Gattaran ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Gattaran ket nabingbingay a politikal iti 50 a barbaranggay.[2]
- Abra
- Aguiguican
- Bangatan Ngagan
- Baracaoit
- Baraoidan
- Barbarit
- Basao
- Cabayu
- Calaoagan Bassit
- Calaoagan Dackel
- Capiddigan
- Capissayan Norte
- Capissayan Sur
- Casicallan Sur
- Casicallan Norte
- Centro Norte (Poblacion)
- Centro Sur (Poblacion)
- Cullit
- Cumao
- Cunig
- Dummun
- Fugu
- Ganzano
- Guising
- Langgan
- Lapogan
- L. Adviento
- Mabuno
- Nabaccayan
- Naddungan
- Nagatutuan
- Nassiping
- Newagac
- Palagao Norte
- Palagao Sur
- Piña Este
- Piña Weste
- San Vicente
- Santa Maria
- Sidem
- Santa Ana
- Tagumay
- Takiki
- Taligan
- Tanglagan
- T. Elizaga (Mabirbira)
- Tubungan Este
- Tubungan Weste
- Bolos Point
- San Carlos
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Gattaran | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Sadino ti Pangalaan iti Kard
Dagiti Nataengan a Rider
Alaen ken ikarga ti Adult HOLO Card iti aniaman kadagiti lokasion a nailista iti baba. Mabalinmo nga ikarga ti pateg a $3 wenno nasursurok pay iti kardmo, wenno mabalinmo nga ikarga ti maysa a bulan a pass.
Tinawen & Nababa ti Prete Riders
Mangala iti tinawen a pass ken nababa ti plete a HOLO cards—agraman dagiti Disability, Medicare, Senior, ken Youth cards—iti TheBus Pass Office iti Middle Street. Magun-od met dagiti senior ken Youth card kadagiti amin a Satellite City Hall, malaksid iti Ala Moana Satellite City Hall, babaen laeng ti appointment (iskediul ti appointment-mo iti https://alohaq.honolulu.gov/?lp).
Pangngaasiyo ta mangitugotkayo iti balido nga ID tapno makaalakayo iti Senior, Youth wenno Medicare HOLO card-yo ken dagiti kasapulan a porma ti mangngagas para iti HOLO Disability card. Tapno maammuan ti ad-adu pay maipapan kadagiti programa ti TheBus reduced fare card, pangngaasiyo ta bisitaenyo ti TheBus.org.
Amin a makipaset a tiendaan (malaksid kadagiti ABC Stores) ket mabalinda nga ikarga ti pateg a $3 wenno nasursurok pay iti HOLO card-mo. Dadduma a tiendaan ket mabalinda met nga ikarga dagiti aldaw, bulan, ken tinawen a pasa (kitaen ti lamisaan iti baba).


text:
Kategoria:Polonia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.
H
- Heograpia ti Polonia (1 K)
E
- Dagiti pungol nga artikulo ti Polonia (1 K, 1 P)
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Tengnga nga Europa
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ukraniano
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Polako


text:
Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara
Ti Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara (napalaka nga Insik: 红楼梦; tradisional nga Insik: 紅樓夢; pinyin: Hóng Lóu Mèng; Wade–Giles: Hung Lou Meng), a sinurat babaen ni Cao Xueqin, ket maysa kadagiti Uppat a Nalatak a Klasiko a Nobela iti Tsina. Daytoy ket naisurat idi tengnga ti maika-18 a siglo idi las-ud ti Qing a Dinastia. Daytoy ket naipanpanunotan a maysa a maestra obra iti Insik a literatura ken sapasap a naikedkeddeng a kasayaatan iti binalabala nga Insik. Ti "Redolohia" ket isu ti pagobraan iti panagadal a nairaem para iti dayto nga obra.[1]
Ti titulo ket naipatarus a kas Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara ken Ti Tagtagainep dagiti Nalabbasit a Mansion. Ti nobela ket naiwaras kadagiti kopia ti manuskrito kadagiti nadumaduma a titulo aginggana iti naiprenta a pannakaipablaakna, idi 1791. Ti nobela ket kankanayon pay nga ammo a kas Ti Sarita iti Bato (napalaka nga Insik: 石头记; tradisional nga Insik: 石頭記; pinyin: Shítóu jì). Bayat a dagiti umuna nga 80 a kapitulo ket insurat babaen ni Cao Xueqin, Gao E, nga isu ti nangisagana ti immuna ken maikadua dagiti edision a naiprenta a kaduana ni Cheng Weiyuan idi 1791-2, ket nagnayonda kadagiti 40 a kapitulo tapno makompleto ti nobela.[2]
Ti Nalabbasit a Kamara ket naipammatian a daytoy ket semi-autobiograpiko, a kapadpada ti iyu-ungar ken pannakarunot ti bukod a pamilia ti mannurat a ni Cao Xueqin ken, babaen ti panagpaatiddog, iti Qing a Dinastia.[3] Kas ti pannangisalaysay ti mannurat ti umuna a kapitulo, daytoy ket naikeddeng a pammalagipan kadagiti babai a nakaamammo iti kinaubingna: dagiti gayyemna, kabkabagian ken dagiti katulong. Ti nobela ket naisangayan gapu ta saan laeng iti dakkel a grupo dagiti karakterna ken sikolohiko a sakup, ngem ti pay apag-isu ken naisalaysay a panagpalpaliiw iti biag keb dagiti sosial nga estruktura a kadawyan iti maika-18 a siglo nga aristokrasia ti Insik.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jonathan Spence, Ti Pangbiruk ti Moderno a Tsina (New York: Norton, 1990), 106–110.
- ^ David Hawkes, "Pangyuna," Ti Sarita iti Bato Tomo I (Penguin Books, 1973), pp. 15–19.
- ^ Jonathan D. Spence, Ts'ao Yin [Cao Yin] ken ni Emperador K'ang-Hsir: Aadipen ken Apo (New Haven,: Pagmalditan ti Unibersidad ti Yale, 1966) ket maysa a pangadalan ti apong ni Cao.
- ^ "CliffsNotes, Maipanggep ti Nobela: Pangyuna". Cliffsnotes.com. Naala idi 2011-07-16.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara iti Wikimedia Commons