text:
Ipalubos ti Biblia ti panagdiborsio. Nupay kasta, dinakamat ni Jesus ti kakaisuna a pakaibatayan ti pannakawaswas ti relasion dagiti agassawa idi kinunana: “Ti siasinoman a mangidiborsio iti asawana a babai, malaksid no maibatay iti pannakiabig, ket mangasawa iti sabali makaaramid iti pannakikamalala.”—Mateo 19:9.
Kagura ti Dios ti nasikap a panangidiborsio iti asawa. Manungsungbat kenkuana dagidiay mangpanaw iti asawada gapu iti narabaw a rason, nangnangruna no panggepda ti mangasawa iti sabali.—Malakias 2:13-16; Marcos 10:9.
Para kenka, ti kadi pannakarikna iti obligasion a mangtungpal iti karim idi nagkasarka ket kasla kawar a mangbalud kenka, wenno kasla angkla a makatulong tapno agtalinaed a natalna ken natibker ti relasionyo?


c: text/html

text:
Santa Lucia (pagilian)
Katkategoria:
- Santa Lucia (pagilian)
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1979
- Dagiti isla ti Santa Lucia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Almendras
Ti Almendras (Prunus dulcis, kapadpada a nagan Prunus amygdalus Batsch., Amygdalus communis L., Amygdalus dulcis Mill.), ket maysa a sebbangan iti patneng a kayo idiay Tengnga a Daya ken Abagatan nga Asia. Ti Almendras ket isu pay ti nagan ti makan ken kaaduan a naitalonan a bukel iti daytoy a kayo. Iti daytoy a henero ti Prunus, daytoy ket naidasig iti melokoton ti sirok ti henero nga Amygdalus, daytoy ket nailasin manipud ti sabsabali a sirok dagiti henero babaen ti korrugado a kontsa a nakapalikmut ti bukelna.


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Aramidek no Adda Sinukirko a Pagannurotan ti Nagannakko?
Dagitoy ti aramidem tapno dida unay agunget.
Ibagam ti agpayso. No dimo aramiden dayta, mabalin a mapukaw ti nabatbati a panagtalekda kenka. Agbalinka ngarud a napudno ken idetalyem ti napasamak.—Proverbio 28:13.
Dika agikalintegan wenno dimo tagilag-anen ti napasamak.
Kanayon a laglagipem a “
ti maysa a sungbat, no naalumamay, pagbaw-ingenna ti pungtot.”—Proverbio 15:1.
Agpadispensarka. Tapno nalaglag-an ti awatem a pannusa, maiparbeng laeng nga ibagam a ladingitem ti panagdanag ken pannakaupayda wenno ti kanayonan a trabaho nga imbunga ti inaramidmo. Ngem masapul a napasnek ti panagbabawim.
Akseptarem dagiti epekto ti inaramidmo. No akseptarem dagiti epekto ti inaramidmo, ipakpakitam a manakemka. Mabalin a ti kasayaatan laengen nga aramidem ket ikagumaam nga isubli ti napukaw a panagtalek kenka dagiti nagannakmo.—Proverbio 20:11.
Laglagipem a responsabilidad dagiti nagannakmo a bantayan ti garawmo iti nainkalintegan a pamay-an. Dayta ti gapuna a dakamaten ti Biblia “
ti bilin ni amam” ken “
ti linteg ni inam.”—Proverbio 6:20.
No kayatmo nga ikkandaka dagiti nagannakmo iti dakdakkel a wayawaya
Ipakitam a natulnogka kadagiti pagannurotanda.
Yugalim ti agtulnog.


text:
Dagiti Tampok ti Panagturpos ti Maika-138 a Klase ti Gilead
Karaman iti programa ti uppat a baro a kanta ti Pagarian ken naipaganetget kadagiti nagturpos ti panangyaplikarda iti nagun-odanda a pannakasanay iti Gilead ken iti pribilehioda.
Report ti Tinawen a Miting—Oktubre 2014
Daytoy a nagpateg a tinawen a miting ket panangselebrar iti maika-100 nga anibersario ti panagturay ti Pagarian.
Nabara nga Inawat ti Atlanta Dagiti Saksi ni Jehova
Pinadayawan ken inawat dagiti opisial ti siudad dagiti delegado manipud iti 28 a pagilian nga immatendar iti tallo a dadakkel a kombension idi Hulio ken Agosto 2014.
Panagturpos ti Maika-137 a Klase ti Watchtower Bible School of Gilead
Napalagipan dagiti timmabuno nga agtalinaed a napakumbaba ken agtultuloy nga ipapusoda ti pampanunot ni Jehova.
Dagiti Saksi iti Russia ken Ukraine, Pinaregta ti Bagi a Manarawidwid
Dagiti miembro ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova binisitada ti Russia ken Ukraine tapno pabilgenda dagiti Saksi nga apektado iti riribuk iti politika.
Dagiti Tampok ti Tinawen a Miting—Oktubre 2014
Rinibu a bisita ti nagtataripnong para iti maika-130 a tinawen a miting ti Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Buyaem dagiti tampok ti okasion a mangrambak iti 100 a tawen ti panagturay ti Pagarian.
Dagiti Tampok ti Panagturpos ti Maika-137 a Klase ti Gilead
Sipud idi 1943, sansanayenen ti Gilead School dagiti madadaan a rumang-ay iti umiso a pannakaammo iti Dios. Buyaem dagiti tampok iti programa ti panagturpos.
Panagturpos ti Maika-134 a Klase ti Gilead—“Tuladenyo ti Pammatida”
Nagturpos dagiti estudiante ti Watchtower Bible School of Gilead idi Marso 9, 2013. Naipakaammo iti programa ti nagsayaat a naaramidan ti eskuelaan sipud idi nangrugi dayta 70 a tawenen ti napalabas.
Ti Panagturpos ti Maika-136 a Klase ti Watchtower Bible School of Gilead
Pinaregta dagiti instruktor ken dadduma nga ispiker dagiti estudiante a patanorenda ti kababalin ni Jesus. Natagiragsak dagiti immatendar dagiti interbiu ken pannakaiyakto manen kadagiti kapadasan dagiti estudiante iti panangasaba.
Dagiti Tampok ti Panagturpos ti Maika-136 a Klase ti Gilead
Dagiti naespirituan a palawag, interbiu kadagiti nagturpos nga estudiante, ken panangyakto iti kapkapadasan iti panangasaba ket karaman iti programa iti panagturpos.
Espesial a Kombension Idiay Israel
Iti pagilian a ti guranggura maigapu iti nasionalidad ken relihion ti namagsisina kadagiti tattao iti adun a tawen, ti panagkaykaysa dagiti tattao a naggapu iti nadumaduma a pagilian ket nalawag a nakita bayat ti kalgaw ti 2012 idiay Tel Aviv.
Espesial a Kombension Idiay Ireland
Sinangaili dagiti Saksi ni Jehova iti Dublin, Ireland dagiti delegado a naggapu iti nadumaduma a pagilian para iti 2012 nga Espesial a Kombension a ‘Saluadam ta Pusom!’ Buyaem dayta.
Webcast a Naipabuya iti Lubong
Kasano a natabunuan ti nasurok a 1.4 a milion a tattao iti 31 a dagdaga daytoy nga espesial unay a programa?
Dagiti Tampok ti Panagturpos ti Maika-135 a Klase ti Gilead
Sansanayen daytoy a Bible school dagiti aduan kapadasanen a ministro dagiti Saksi ni Jehova tapno agbalinda a mas epektibo iti annongenda.
Report ti Tinawen a Miting
—Oktubre 2013
Tinagiragsak dagiti timmabuno a nasurok a 1.4 a milion iti 31 a pagilian daytoy a naisangsangayan nga okasion a nangitampok iti pannakairuar ti rebisado a New World Translation of the Holy Scriptures iti Ingles.
Dagiti Tampok ti Tinawen a Miting—Oktubre 2013
Kitaem dagiti tampok daytoy makapagagar ken historikal a programa, naikonektar iti 1,830 a lugar iti intero a lubong.
Panagturpos ti Maika-135 a Klase ti Watchtower Bible School of Gilead
Nasurok a 10,000 ti dimmar-ay iti daytoy naragsak a naespirituan nga okasion idi Septiembre 14, 2013. Ammuem dagiti tampok ti programa.


text:
KAPITULO 18
Bawtismo nga Mamaladda ta Relasiommu ta Dios
Kunnasi i fustu nga kabawtiso?
Anni i mawag ira nga kuammu tape kualipikado ka nga mabawtisowan?
Kunnasi nga makua i dedikasion ta Dios?
Anni i importante nga rason nu ngatta mappabawtiso?
1. Ngatta nekiddaw na Etiope nga ofisial na korte nga mabawtisowan yaya?
‘AZZOYE i danum! Egga kari paga makagurun ta kabawtisò?’ Yatun i nepakkiavu na Etiope nga ofisial na korte turi ta ollu-siglo. Pinakurug sa na Cristiano nga si Felipe tu si Jesus i nepromesa nga Mesias. Megafu ta natukkal i futú na lalaki nga Etiope ta nagigiammuna ta Katurakan, kayàna ngana insigida nga mabawtisowan!
2. Ngatta mawag nga nonopammu tu mapia i meyannung ta bawtismo?
2 Nu ginigiammum tu mapia i nappasa ira nga kapitulo na yaw nga libru kavulu i Saksi ni Jehova, baka mepakkiavumu ngana gapa, ‘Anni i makefugag niakan nga mappabawtiso?’ Nannammuammu ngana i meyannung ta promesa na Biblia nga mannanayun nga inango ta Paraiso. (Lucas 23:43; Nepakannammu 21:3, 4) Nalippawamu ngana gapa nu anni i mesimmu ta natay ira anna i iddanama nga paginnolay. (Eclesiastes 9:5; Juan 5:28, 29) Awayyana nga um-umeka ngana ta study anna napakurug mu mismu nga i Saksi ni Jehova i kurug nga relihion. (Juan 13:35) I pinaka-importante ta ngamin, awayyana nga namegafu ka ngana nga mapeggan tu personal nga relasion kani Jehova nga Dios.
3. (a) Anni i nebilin ni Jesus ta disipulos na? (b) Kunnasi nga makua i bawtismo ta danum?
3 Kunnasim mepasingan nga kayàmu masserbi ta Dios? Nebilin ni Jesus ta disipulos na: “Umay kamu gafu ta ngamin nga totolay . . . anna pabbalinan nu ira tu disipulo. Bawtisowan nu ira.” (Mateo 28:19) Nepasingan mismu ni Jesus i makasta nga ehemplo gukaban na nekabawtisona ta danum. Ari yaya nga nawawwarsian tu danum, anna ari laman nga basta nevuvvu i danum ta uluna. (Mateo 3:16) Naggafu ta Griego nga termino i uvovug nga “bawtiso” nga kebalinanna “ilammag ta danum.” Kebalinan gafu na fustu nga kabawtiso tape mabbalin tu Cristiano ay i pangilammag ta interu nga baggi ta danum.
4. Anni i kebalinan na bawtismo ta danum?
4 Mawag tu mabawtisowan ta danum ngamin danuri maya nga mapeggan tu relasion kani Jehova nga Dios. I bawtismo ay publiko nga pangideklara ta pakkaragamu nga masserbi ta Dios. Ipasinganna yatun nga magayayyaka nga kuan i uray ni Jehova. (Salmo 40:7, 8) Ngem egga ira mawag nga kuammu tape kualipikadoka nga mabawtisowan.
KAWAGAN I PAKANNAMMU ANNA PANGURUG
5. (a) Anni i ollu nga kawagan tape kualipikado nga mabawtisowan? (b) Ngatta importante i pagatende ta study?
5 Nakuam ngana i ollu nga kawagan. Kunnasi? Gukaban na regular nga paggigiammum tu Biblia, nammammum si Jehova nga Dios anna si Jesu-Cristo. (Bibbigammu i Juan 17:3.) Ngem aru paga i mawag nga gigiammuammu. Kaya na Cristiano nga ‘mapannuan tu naespirituan nga ka-uto anna pakalippawa tapenu kannammuan i uray’ na Dios. (Colosas 1:9) Tape makua yaw, dakal i meuffun na pagatende ta study na Saksi ira ni Jehova. Importante nga “ariat-tam nga immangan i paggaram-mammung tam.” (Hebreo 10:24, 25) Moffunan naka na regular nga paki-study tape mammammum i Dios.
6. Kunnasi karu na pakannammu ta Biblia i kawagammu nigem nga mabawtisowan?
6 Siempre, ariammu kawagan nga ammuan labbi ngamin i egga ta Biblia nigem nga mabawtisowan. Egga pakannammu na Etiope nga ofisial na korte, ngem kawaganna i uffun tape malippawana i karuan nga parte na Katurakan. (Kingngua 8:30, 31) Kagitta na Etiope, aru paga i mawag nga gigiammuammu. Kakuruganna, awan pulus tu pagaddetan na paggigiammu meyannung ta Dios. (Eclesiastes 3:11) Ngem nigem nga mabawtisowan, mawag nga ammuammu anna kurugammu i pammegafuanan ira nga tuttuddu na Biblia. (Hebreo 5:12) Angngariganna, i kinakurug meyannung ta mesimmu ta natay anna i importansia na ngagan na Dios anna i Pappatulanna.
7. Anni nakuan i efekto nikaw na paggigiammu tu Biblia?
7 Ngem kurang i basta pakannammu laman ta “nu awan tu angngurug na tolay, arian na nga awayya nga mapagayayya i Dios.” (Hebreo 11:6) Kagian nittam na Biblia nga “nangurug anna nabawtisowan” i taga-Corinto turi ta naginnada i mensahe nga nelayyagayya na Cristiano ira. (Kingngua 18:8) Nu kunnatun, ta paggigiammum tu Biblia, mawag nga mapeggakka tu pangurug nga yatun i nainspiran nga Uvovug na Dios. Gukaban na paggigiammu tu Biblia, mangurug ka nakuan ta promesa ira na Dios anna ta makepalliag nga tavvu ni Jesus.
IPAKANNAMMUM I NAGIGIAMMUM TA BIBLIA
8. Anni i mamagaram nikaw nga ikagi ta tanakuan i nagigiammum?
8 Durante nga dumakadakal i pangurug ta futum, ariammu ngana magaggaddan nga ari kagian ta tanakuan i nagigiammum ira. (Jeremias 20:9) Siguradu nga mapagaram ka nga mangikagi ta tanakuan i meyannung ta Dios anna ta gakkag na ira.
9, 10. (a) Sinni ira i awayyam pangikagianan ta nagigiammum nga kinakurug ta Biblia? (b) Anni i mawag nga kuammu nu kayàmu ngana i mevulun ta organisado nga pallayyagayya na Saksi ni Jehova?
9 Awayyam mamegafu nga ikagi i nagigiammum nga kinakurug ta Biblia ta paparientes, kokkofun, kakarruba, anna katrabahum. Sonu kua, baka kayàmu ngana gapa i makikavulu ta organisado nga pallayyagayya na Saksi ni Jehova. Nu kunnatun i matagenomu, ari ka mappasiran nga kagian yatun ta Saksi nga mattuttuddu nikaw. Nu kualipikado ka ngana nga mevulun nga mallayyagayya, dua nga elder ta kongregasion i makiuvovug nikaw kavulu i mattuddu nikaw ta Biblia.
10 Makoffun yaw nikaw tape mas mammammum i elder ira nga mappastor ta karneru ira na Dios. (Kingngua 20:28; 1 Pedro 5:2, 3) Nu masingan na elder ira nga nalippawamu i pammegafuanan nga tuttuddu na Biblia, iyaplikam ta pattolem i prinsipio ira na Biblia, anna kayàmu ngana talaga nga mabbalin tu Saksi ni Jehova, ikagida nikaw nga kualipikado ka ngana nga mevulun nga mallayyagayya bilang ari-bawtisado nga manangilayyagayya tu mapia nga dumug.
11. Anni i mawag nga kuan na tadday nige nga mapamavulunan nga mevulun nga mallayyagayya?
11 Ngem awayyana nga egga paga kawagan nga ulliammu ta pattolem anna ta annangnguam tape kualipikado ka nga mevulun ta pallayyagayya. Kasali taw i pangiyemmammu ta itaga-tagum nga aggangngua. Yatutta nigem kiddawan i pabbalin tu ari-bawtisado nga manangilayyagayya, mawag tu lillitammu i makakua tu madammo nga liwa, kagitta na seksual nga immoralidad, pagillellaw, anna pangabuso tu droga.
PABBABAWI ANNA PAKKUMBERTE
12. Ngatta kawagan i pabbabawi?
12 Egga paga ira i kawagan nigem nga mabawtisowan. Kinagi ni apostol Pablo: “Mabbabawi kamu . . . manoli kamu ta Dios tapenu pakoman nakamu ta katagarulian nu ira.” (Kingngua 3:19) Kebalinan na pabbabawi nga marraddam megafu ta kingnguam. Mepangngo laman i pabbabawi nu dati nga immoral i pattolay na tadday. Ngem nu dati gamma nga marenu ta moral, kawagan lagapa yatun. Ngatta? Megafu ta minattagaruli ngamin nga totolay anna kawagadda i pammakoma na Dios. (Roma 3:23; 5:12) Nigem naggigiammu tu Biblia, ariammu paga ammu i uray na Dios. Yari tu kunnasi nga makagim nga mekunnay ta uray na Dios i dati nga pattolem? Yatun i rason nu ngatta kawagan i pabbabawi.
13. Anni i pakkumberte?
13 Kabalin na pabbabawi, mawag i pakkumberte, onu ‘panoli.’ Kurang i basta marraddam laman. Mawag tu panawammu i dati nga marake nga annangnguam anna determinado ka nakuan ngana nga kuan i fustu. Kawagan i pabbabawi anna pakkumberte nigem nga mabawtisowan.
PERSONAL NGA DEDIKASION
14. Anni i importante nga kuammu nigem mabawtisowan?
14 Egga paga i tadday nga kawagan nga makua nige na bawtismo. Mawag tu idedikam i baggim kani Jehova nga Dios.
15, 16. Anni i kaya kagian na pangidedikam ta baggim ta Dios, anna anni i rason nu ngatta kuammu yatun?
15 Nu idedikam i baggim kani Jehova nga Dios gukaban na napafutuan nga pakimallo, ipromesam nga yaya laman i passerbiammu tu mannanayun. (Deuteronomio 6:15) Ngatta gapa ta kaya na tadday nga kuan yatun? Tape matabbag yatun, nonopammu i bagitolay nga mangayaya ta maginganay. Durante nga mammammuna anna masinganna i makasta ira nga ugali na babay, mas nga iddukanna yaya. Siempre, natural laman nga ikiddona nga makkasal ngana ira dua. Kurug, i pangatawa, kebalinanna i aru nga responsibilidad. Ngem megafu ta aya, kuan na lalaki yatun nga importante nga gannug.
16 Turi ta nammammum anna nagigiammum nga ayatan si Jehova, napagaram ka nga iyawa sa i ngamin nga egga nikaw nga awan tu pabbabawyammu. Ngamin nga maya tumuttul kani Jesu-Cristo nga Ana na Dios, mawag tu “kattaman onu pallikuran na i baggi na.” (Marcos 8:34) Pallikurattam i baggi tam nu siguraduattam nga ari tu i personal nga pakkaraga i makefugag nittam nga mattuppal kanayun ta Dios. Nigem gafu mabawtisowan, mawag tu uray na Dios i pinaka-importante nikaw.
LABANAMMU I PAGANASSING
17. Ngatta magalanganin i karuan nga maddedika ta Dios?
17 Magalanganin i karuan nga maddedika kani Jehova megafu ta maganassing ira nga kuan yatun nga serioso nga desision. Awayyana nga mavurung ira nga egga tattabbagadda ta Dios bilang dedikado nga Cristiano. Mavurung ira nga ariadda matuppal i uray ni Jehova anna maparraddam da yaya. Yari tu pagabboda tu mas makasta nu ari ngana laman ira maddedika ta Dios.
18. Anni i mamagaram nikaw nga maddedika kani Jehova?
18 Durante nga magigiammum nga ayatan si Jehova, mapagaram ka nga maddedika sa, anna kuan i ngamin nga mawayyam tape makapattoleka mekunnay ta dedikasiommu. (Eclesiastes 5:4) Nu nededikam ngana i baggim, siguradu nga kayàmu “mattolay nga kanayun nga mekunnay anna makapagayaya ta Yafu.” (Colosas 1:10) Megafu ta ayâmu ta Dios, ariammu pulus nonopan tu mariga nga kuan i uray na Dios. Siguradu nga umanugu ka kani apostol Juan nga nangitura: “Nu ayatat-tam i Dios, parulattat-tam gapa i bili-bilin na, ay ari gammabba tu mariga nga tuttulan danaw.”
19. Ngatta ari ka nakuan maganassing nga maddedika ta Dios?
19 Ariammu kawagan nga mabbalin tu perfekto nigem maddedika ta Dios. Ammu ni Jehova i limitasiommu anna arianna pulus kiddawan i ariammu makaya. (Salmo 103:14) Kayàna nga masingan nga kuammu i urena yari tu suportan anna uffunan naka. (Bibbigammu i Isaias 41:10.) Makasiguraduka nga nu mattalo ka kani Jehova, “tununganna i dala-dalammu.”
MAPPABAWTISO BILANG SIMBOLO NA DEDIKASIOMMU
20. Ngatta mawag nga ari laman tu sikaw i makannammu nga naddedika ka ngana kani Jehova?
20 Yaw ira nga nagigiammum i makoffun nikaw nga sigga-pakimallo nga maddedika kani Jehova. Mawag gapa nga ngamin danuri mangiddu talaga kani Jehova ay mangipasingan tu publiko nga ‘pangilammuyag ta angngurug da.’ (Roma 10:10) Kunnasim nga makua yatun?
21, 22. Kunnasim nga makua i publiko nga pangideklara ta pangurug mu?
21 Ipakannammum ta koordineytor na elder ira ta kongregasionnu nga kayàmu ngana mappabawtiso. Egga ira elder nga mangirepaso nikaw ta pakkiavu ira meyannung ta pammegafuanan nga tuttuddu na Biblia. Nu umanugu ira nga kualipikado ka ngana, ikagida nikaw nga awayyam ngana mabawtisowan ta tumunug nga asembli. * Kada asembli, egga palappa nga mangipakanawag ta kebalinan na bawtismo. Kabalinna, egga dua nga simple nga pakkiavu na ispiker nga tabbagan na mappabawtiso ira nga mangipasingan tu “publiko nga pangideklara” ta pangurug da.
22 I bawtismo mismu i mangipakannammu ta publiko nga dedikadoka ngana ta Dios anna taddeka ngana nga Saksi ni Jehova. Melammag ta danum i interu nga baggi na kandidato ira na bawtismo nga mangipasingan ta publiko nga dedikado ngana ira kani Jehova.
I KEBALINAN NA BAWTISMOM
23. Anni i kebalinan na mabawtisowan ta ngagan na Yama, na Ana, anna na masanto nga espiritu?
23 Nekagi ni Jesus nga mabawtisowan i disipulos na ta ngagan na Yama, na Ana, anna na masanto nga espiritu. (Mateo 28:19) Kebalinanna yatun nga akseptan na kandidato na bawtismo i awtoridad ni Jehova nga Dios anna ni Jesu-Cristo. (Salmo 83:18; Mateo 28:18) Alawatanna gapa i papel anna trabahu na masanto nga espiritu na Dios, onu i aktibo nga fuersa.
24, 25. (a) Anni i isimbolo na bawtismo? (b) Anni nga pakkiavu i mawag nga matabbag?
24 Ngem ari laman tu basta pangilammag ta danum i bawtismo. Egga kuruga importante nga isimbolona yatun. Isimbolo na kelammag ta danum nga natay ka ngana ta dati nga katakatolem. I kelattuag mu gapa ta danum, kebalinanna nga mattoleka ngana tape kuan i uray na Dios. Daddammammu nga kani Jehova ka nga naddedika, ari nga ta trabahu, gakkag, tanakuan nga totolay, onu ta tadday nga organisasion. I dedikasion anna bawtismom i pamegafuanan na kuruga madukko nga pakikofun ta Dios—tadday nga meggo nga relasion sa.—Salmo 25:14.
25 Ari nga garantiya ta kapalliag i bawtismo. Netura ni apostol Pablo: “Talakkurugan nu nga ibalin i kapaliag nu—ta kurug nga agganassing anna ammakakua ta Dios.” (Filipos 2:12) Pamegafuanan laman i bawtismo. Ngem kunnasi ka nga makapattalupaddian ta aya na Dios? Matabbag yatun nga pakkiavu ta ultimo nga kapitulo.
^ par. 21 I bawtismo ay regular nga parte na asembli anna kombension na Saksi ni Jehova kada dagun.


text:
Ti Ilokano (wenno Iloko, Iluko, mabalin met nga Ilocano) ket maysa kadagiti kangrunaan a pagsasao ken ti
Mairaman ti Ilokano iti pamilia ti
Adu a paset ti lubong, a napanan ken pagnanaedan dagiti
Idi Septiembre 2012, inpasa ti probinsia ti
Ti awag wenno termino nga "Iloko" ken "Ilokano" ket awan paggidiatanna no ti pagsasao ti madakdakamat. Ti laeng pagdumaanna ket no dakamaten ti sao wenno pagsasao ken ti tao nga agsasao wenno agus-usar iti pagsasao (kas patneng wenno natibo nga agsasao). Kadawyan nga Iloko ti awag iti sao wenno pagsasao, ket Ilokano met no iti tao. Nupay kasta, gagangayen a maawagan a kas Ilokano ti agpada a tao ken pasasao. Kaaduan no di man amin a natibo nga agsasao wenno agar-aramat iti daytoy a pagsasao ket awaganda iti Ilokano.


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Colosas 3:1-25
3 Nupay kasta, no naibangonkayo+ a naikanunong iti Kristo, itultuloyyo a sapulen ti bambanag sadi ngato,+ a sadiay ti Kristo situtugaw iti makannawan ti Dios.+2 Pagtalinaedenyo a naipamaysa dagiti panunotyo iti bambanag sadi ngato,+ saan nga iti bambanag iti rabaw ti daga.+3 Ta nataykayo,+ ket ti biagyo+ naidulin a nairaman iti Kristo a naikaykaysa+ iti Dios.4 Inton ti Kristo, a biagtayo,+ maiparangarang, iti kasta maiparangarangkayto+ met a mairaman kenkuana iti kinadayag.+5 Papatayenyo,+ ngarud, dagiti kameng ti bagiyo+ nga adda iti rabaw ti daga no maipapan iti pannakiabig, kinarugit, panaggartem iti sekso,+ makapasakit a tarigagay, ken kinaagum,+ a dayta ket idolatria.6 Maigapu kadagidiay a bambanag umay ti pungtot ti Dios.+7 Kadagidiay met laeng a banag, nagnakayo met iti naminsan idi agbibiagkayo kadagita.+8 Ngem ita pudno nga iwaksiyo amin dagita manipud kadakayo,+ pungtot, unget, kinadakes, nabassawang a sasao,+ ken naalas+ a sasao manipud iti ngiwatyo.9 Dikay pagulbodan ti maysa ken maysa.+ Uksobenyo ti daan a personalidad+ agraman dagiti aramidna,10 ket kawesanyo ti bagbagiyo iti baro+ a personalidad, a babaen iti umiso a pannakaammo mapabpabaro maitunos iti ladawan+ Daydiay nangparsua iti dayta,11 nga iti dayta awan ti Griego wenno uray Judio, pannakakugit wenno uray di pannakakugit, ganggannaet, Escita, adipen, siwayawaya a tao,+ no di ket ni Kristo ti amin a bambanag ken adda iti isuamin.+12 Ngarud, kas pinili ti Dios,+ nasantuan ken ay-ayaten, kawesanyo ti bagbagiyo kadagiti kinalailo ti pannakipagrikna,+ kinamanangngaasi, kinapakumbaba iti panagpampanunot,+ kinaalumamay,+ ken mabayag a panagitured.+13 Itultuloyyo nga anusan ti maysa ken maysa ken sibubulos a pakawanen ti maysa ken maysa+ no ti asinoman adda pakaigapuan ti reklamona+ maibusor iti sabali. Kas iti sibubulos a panangpakawan kadakayo ni Jehova,+ kasta met ti aramidenyo.14 Ngem, malaksid kadagitoy amin a banag, kawesanyo ti bagbagiyo iti ayat,+ ta dayta ket naan-anay a singgalut+ ti panagkaykaysa.15 Kasta met, bay-anyo nga agturay kadagiti pusoyo+ ti talna+ ti Kristo, ta, iti kinapudnona, naayabankayo iti dayta iti maymaysa a bagi.+ Ket ipakitayo a managyamankayo.16 Bay-anyo nga agtaeng a sibabaknang kadakayo ti sao ti Kristo iti isuamin a sirib.+ Itultuloyyo nga isuro+ ken bagbagaan ti maysa ken maysa babaen kadagiti salmo,+ daydayaw iti Dios, naespirituan a kankanta+ buyogen ti kinaparabur, nga agkankantakayo iti puspusoyo maipaay ken Jehova.+17 Ket aniaman ti aramidenyo iti sao wenno iti aramid,+ aramidenyo ti amin a banag iti nagan ni Apo Jesus,+ nga agyamankayo+ iti Dios nga Ama baeten kenkuana.18 Dakayo nga assawa a babbai, agpasakupkayo+ kadagiti assawayo, yantangay mayanatup dayta iti Apo.19 Dakayo nga assawa a lallaki, itultuloyyo nga ayaten dagiti assawayo+ ket dikay agpungtot a sipapait kadakuada.+20 Dakayo nga annak, agtulnogkayo+ kadagiti nagannakyo iti amin a banag, ta daytoy ket makaay-ayo unay iti Apo.21 Dakayo nga amma, dikay rurruroden ti annakyo,+ tapno saan a maupay ti riknada.22 Dakayo nga adipen, agtulnogkayo iti amin a banag kadagidiay appoyo iti nainlasagan a kaipapanan,+ saan a buyogen ti ar-aramid a panagserbi iti mata, a kas manangay-ayo iti tattao,+ no di ket buyogen ti kinapasnek ti puso, buyogen ti panagbuteng ken Jehova.+23 Aniaman ti ar-aramidenyo, aramidenyo dayta nga amin-kararua+ a kas maipaay ken Jehova,+ ket saan a maipaay iti tattao,24 ta ammoyo a manipud ken Jehova+ nga awatenyonto ti maitutop a gunggona ti tawid.+ Agpaadipenkayo iti Apo, a ni Kristo.+25 Pudno unay a daydiay agar-aramid iti dakes awatennanto ti dakes nga inaramidna kas supapak,+ ket awan ti panangidumduma.+


text:
Marco Polo
Ni Marco Polo (i/ˈmɑrkoʊ ˈpoʊloʊ/; Panangibalikas nga Italiano: [ˈmarko ˈpɔːlo]; Septiembre 15, 1254 – Enero 9, 1324) ket maysa idi a Benesiano nga agbanbaniaga nga agtagtagilako[1][2] a dagiti panagbanbaniagana ket nairehistro idiay Il Milione, ti maysa a libro a kaaduan a nagipangyuna kadagiti Europeano ti Tengnga nga Asia ken Tsina.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Marco Polo iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Marco Polo iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Brunei
Nagsasabtan: 4°30′N 114°40′E / 4.500°N 114.667°E
Ti Brunei i/bruːˈnaɪ/, opisial a ti Pagilian ti Brunei, ti Pagtaengan ti Kappia[8] (Malayo: Negara Brunei Darussalam, Jawi: نڬارا بروني دارالسلام), ket maysa a naturay nga estado a mabirukan idiay amianan a pantar iti isla iti Borneo, idiay Abagatan a daya nga Asia. Malaksid ti aplayana manipud ti Baybay Abagatan Tsína, daytoy ket kompleto a napalikmutan babaen ti estado iti Sarawak, Malaysia, ken daytoy ket naisina iti dua a paset babaen ti distrito ti Sarawak iti Limbang. Daytoy ket isu laeng ti naturay nga estado a kompleto nga adda idiay isla iti Borneo, a dagiti nabati a paset iti daytoy nga isla ket tagikua ti Malaysia ken Indonesia. Ti populasion ti Brunei ket 401,890 idi Hulio 2011.
Ti opisial a nailian a pakasaritaan ti Brunei ket mangitunton a makasurot ti nagtaudanna iti maika-7 a siglo, a daytoy idi ket suheto nga estado iti Srivijaya nga imperio babaen ti nagan a P'o-li. Kalpasanna daytoy ket nagbalin a nasakop nga estado iti Majapahit nga imperio sakbay anagbalin a Islam idi maika-15 a siglo. Idi karangayan ti imperiona, ti sultanato ket nagturay ti gumayat kadagiti pantar a rehion iti moderno nga aldaw a Sarawak ken Sabah, ti Sulu a purpuro, ken dagiti isla iti amianan a laud nga ungto iti Borneo. Ti talasokrasia ket binisita idi babaen ni Ferdinand Magellan idi 1521 ken nakilaban iti Kastila a Gubat di 1578 a kinasuppiat ti Espania. Ti imperiona ket nangrugi nga agapday idi napilit a panagited iti Sarawak kenni James Brooke ken ti panagited ti Sabah iti Britaniko a Dokumento ti linteg a Kompania ti Amianan a Borneo. Kalpasan ti panakapukaw iti Limbang, ti Brunei ket nagbalin a protektorado ti Britaniko idi 1888, a nakaala ti panagtaeng idi 1906. Dgaiti tawen kalpasan ti Hapón a panawen ti gubat a panagsakop idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nagporma ti maysa a batay-linteg ken nakilaban ti maysa a naarmasan a gulo.[9] Ti Brunei naalana manen ti panakawayawayana manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1 Enero 1984. Ti panagrang-ay to ekonomiana idi panawen ti 1970 ken 1990, ket napipia a 56% manipud idi 1999 aginggana idi 2008, ket nagpabalin iti Brunei a Darussalam iti maysa a baro a naidustriaan a pagilian.
Ti Brunei ket adda ti maikadua a kangatuan a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan kadagiti Abagatan a Daya nga Asia a pagpagilian kalpasan ti Singapore, ken naidasig daytoy a kas maysa a narang-ay a pagilian.[10] SEgun ti Internasional a Pundo ti Panguartaan (IMF), ti Brunei ket nairanggo a maika-5 iti lubong babaen ti dagup ti domestiko a produkto ti tunggal maysa a tao iti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti Forbes ket iranggona pay ti Brunei a kas ti maikalima a kabaknagan a pagilian kadagiti 182 a pagilian gapu ti kaadu ti lana ken masna a luglugar dagiti alingasaw.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Opisina ti Kangrunaan a Ministro iti Brunei a Darussalam
- ^ "Turismo ti Brunei". Tourismbrunei. Naala idi 16 Oktubre 2010.
- ^ Ti panagsurat a salisal ket agiragpat ti panagusar, pakasaritaan iti Jawi a sinuratan | The Brunei Times
- ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html
- ^ a b c d "Brunei". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ a b Brunei Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah Handbook. IBP USA. 2011. p. 10.
- ^ Haggett, Peter (ed). Ensiklopedia iti Heeograpia iti Lubong, Tomo 1, Marshall Cavendish, 2001, p. 2913. Magun-od idiay Liblibro ti Google.
- ^ Pocock, Tom (1973). Nakilablaban a Heneral – Dagiti Publiko ken Pribado a Kampania ni Heneral Walter Walker (Umuna nga ed.). Londres: Collins. ISBN 0-00-211295-7.
- ^ "Dagiti Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 5 Oktubre 2009.
- ^ "Ti Forbes ket iranggona ti Brunei a maikalima a kabaknagan a pagilian". Pebrero 25, 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Brunei iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Brunei manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Brunei a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Brunei
- Website ti Turismo ti Brunei
- Brunei
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Borneo
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Malayo
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1984
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
World Wide Web
Ti World Wide Web (naipangyababaan a kas ti WWW wenno W3,[1] kadawyan a naam-ammuan a kas ti web) ket ti sistema dagiti nagsisilpo a dokumento ti hypertesto a maserrekan babaen ti Internet. No agusar ti pagbasabasa ti web, mabalinen ti makabuya kadagiti panid ti web a mabalin nga aglaon ti testo, ladladawan, dagiti video, ken dadduma pay a multimidia ken daliasaten kadagiti nagabetanda babaen dagiti hipersilpo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "World Wide Web Consortium".
The World Wide Web Consortium (W3C)...


text:
LEKSION 10
Kanayon a Nagtulnog ni Jesus
Kanayon kadi a nalaka ti agtulnog kada tatang ken nanangmo?— Mabalin a narigat dayta no dadduma. Ngem ammom kadi a kanayon a nagtulnog ni Jesus ken Jehova ken kada tatang ken nanangna?— No tuladem ti inaramid ni Jesus, nalaklaka nga agtulnogka kada tatang ken nanangmo uray no kasla narigat kenka. Ammuenta ti ad-adu pay maipapan iti daytoy.
Sakbay nga immay ni Jesus ditoy daga, kaduana idi idiay langit ni Jehova nga Amana. Ngem adda met nagannak ni Jesus ditoy daga. Jose ken Maria ti naganda. Ammom kadi no kasanoda a nagbalin a nagannak ni Jesus?—
Ti biag ni Jesus idiay langit ket inyakar ni Jehova iti tian ni Maria tapno mayanak ken agbiag ditoy daga. Maysa daytoy a milagro! Kas kadagiti dadduma a maladaga iti tian ni nanangda, dimmakkel ni Jesus iti tian ni Maria. Kalpasan ti siam a bulan, nayanak ni Jesus. Daytoy ti makagapu a nagbalin da Maria ken Jose a nagannak ni Jesus ditoy daga.
Idi 12 ti tawen ni Jesus, adda inaramidna a mangipakita nga ay-ayatenna unay ti Amana a ni Jehova. Napasamak daytoy idi napan ti pamiliana idiay Jerusalem para iti Paskua. Idi agawiddan, saan a mabirokan da Maria ken Jose ni Jesus. Ammom kadi ti ayanna?—
Apay nga adda ni Jesus idiay templo?
Nagsubli a dagus da Jose ken Maria idiay Jerusalem tapno birokenda ni Jesus. Madanaganda unayen ta saanda a makita. Ngem kalpasan ti tallo nga aldaw, nasarakanda idiay templo. Ammom kadi no apay nga adda idiay ni Jesus?— Gapu ta adu ti masursurona idiay maipapan ken Jehova nga Amana. Ay-ayatenna ni Jehova ken kayatna a maammuan no kasanona a maparagsak. Uray idi nataenganen ni Jesus, kanayon a nagtulnog ken Jehova. Nagtulnog ni Jesus uray narigat para kenkuana ken kaipapanan dayta ti panagsagabana. Nagtulnog kadi met ni Jesus kada Jose ken Maria?— Wen, ibaga ti Biblia a nagtulnog ni Jesus.
Ania ti masursurom ken Jesus?— Masapul nga agtulnogka kada tatang ken nanangmo uray narigat dayta no dadduma. Aramidem kadi dayta?—


text:
Napasingkedan panaggayyem ti RP ken Spain, 9 a katulagan napirmaan
By Jessie R. Valdez
San Fernando City, La Union (5 December) -- Siam a katulagan ti nagpinnir-maan ti Pilipinas ken Spain iti benneg ti ikonomia, kultura bilateral trade, edukasion, turismo, agrikultura, enerhia ken sports ket agarup P9.2 a bilyon ti mapan iti panagnegosio ken maipangruna ti panagpa-adu ti produkto ti taraon ken fisheries.
Babaen iti daytoy a katulagan, napasingkedan ti panag-gayyem dagiti dua a nasion kas naalukoy ti Presidente ni Spain nga aduen na ti inna panagipan iti negosio ditoy pagilian tapno umadu met ti pagtrabahuan dagiti Pinoy.
Ni Secretary Arthur Yap nakipinnirma ken Bionor iti agarup $200 a milyon para iti panang-pasayaat ti Jatropha ket maukupar ti 100,000 nga ektarya iti unos iti 3 a tawen. Ti Bionor irugi na ti Jatropha plantation nga addaan 20,000 nga ektarya sadiay Palawan iti umuna a bul-bulan ti 2008.
Dadduma pay a katulagan a nagpin-nirmaan da ket isu da dagitoy: 1) MOA nga agarup P134.37 a milyon para sustainable management of Coastal Resources sadiay Bicol ken Caraga, 2) MOA ti DA ken AZTI Foundation of Basque region para research projects iti biotechnology, food technology, pannaka-mentenar dagiti lawlaw ken dandanum a pagtaudan dagiti makan a sid-sida, pondo na ket P103M; 3) MOA ti DA ken Fundacion Codespa tapno mapasayaat ti kasasaad dagiti mannalon ken agnegnegosio iti sida. Ti Codespa nakarugin a timmulong iti proyekto ti pagilian para iti greenhouse ken microfinance ket pondo na, P1.6 M euros ; 4) MOA ken Abengoa Bioenergy, tulong a mangpasayaat ti produkto a cassava kas biofuel feedstock, supply a mausar iti plantasion ti cassava ken panangadal ti posibilidad a pannaka-establisar ti bioethanol a plantasion ditoy pagilian.
Malaksid kadagiti agribusiness nga inda nagtutulagan ken pinirmaan, ti gobierno Pilipinas nakipinnirma pay a madebelop koma ti alternative sources a pannaka-ipababa ti panagdependar iti imported crude oil. (PIA La Union)
***
Espanya pinadayawan na ni PGMA gapu ti pannaka-ikkat ti death penalty ditoy pagilian
By Jessie R. Valdez
San Fernando City, La Union (5 December) -- Inapresiar ni Spanish King Juan Carlos 1 ken Queen Sofia ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo gapu ti inna panangikkat ti death penalty ditoy Pilipinas.
Kas maibasar iti report, kinuna ni Spanish King nga nangted ragsak ken panna-kapnek ti pannaka-ikkat ti death penalty. Inkarina pay nga sindadaan da ken agtultuloy a tumulong para iti panagtalinaed ti Pilipnas a natalna ken adda kappia na.
Kas pammadayaw, naikkan ni PGMA iti University of Alcala de Henares Gold Medal gapu ta ti Pilipinas maysa kadagiti nasion ditoy lubong a nangikkat ti death penalty.
Dagiti agarup 50,000 a Pilipino nga adda sadiay ket binigbig ni Spanish King a dakkel unay ti inda naitulong iti pagilian da nga Spain ket aramiden da met amin a kabaelan da tapno nasayaat met koma ti kasasaad da sadiay.
Kas nasinged a panaggayyem, ni PGMA impakaamo na ken Spain nga babaen ken Sen. Edgardo Angara, naideklara ti June 30 a kas Fil-Hispano Day ditoy Pilipinas ken ti pagsasao nga Espanol ket mainayon iti curriculum ti University of the Philippines.
Kinuna ni Press Secretary ken Spokesperson Ignacio Bunye nga ti panagbisita ni Presidente sadiay a lugar ket tapno mapalawa ti diplomatic ken trade relations ti dua a nasion, tapno bigbigen na ti dakkel a tulong ti Europe, makipartisipar ti maika-60th nga anibersaryo ti nasinged a relasion ti Pilipinas ken Spain ken tapno maisarita na ti nasay-sayaat pay koma a kasasaad dagiti addat sadiay nga Pilipino. (PIA La Union)


text:
Pinintaan
Ti pinintaan ket maysa a panagnasay iti panangipakat iti pinta, pigmento, maris wenno dadduma pay a banbanag[1] iti maysa a rabaw. Daytoy a banag ket kadawyan a maidangep ti maysa nga arisadsad ti brútsa ngen mabalin pay ti agusar kadagiti sabsabali a banbanag. Iti arte, ti balikas a pintaan ket agipalpalawag ti aramid ken resulta ti panagaramid. Nupay kasta, ti pinintaan ket mabalin pay a mausar ti ruar iti arte a kas maysa a kadawyan a komersio babaen dagiti artesano ken dagiti agipakpatakder. Dagiti pinintaan ket mabalin a mausar a suporta kadagiti rabaw ti diding, papel, mantalóna, kayo, sarming, malapáko, sekka, bulong, gambáng wenno konkréto, ken mabalin pay a mairaman a pagtitiponen dagiti sabsabali a banbanag a mairaman ti darat, sekka, papel, nabalitokan a bulong ket dagiti dadduma pay a banbanag.


text:
fidel wrote:
pacpacbang wrote:
binulod ko dagitay naballitokan a pagsasaom Ka-Fidel; ado ti naparagsak na nga Ilocano nga naiwaras ti nadumaduma a paset ti lubong; inemail ko ngamin, maayatan da launay nga baliksen ulit ti sarita a Ilocano; uray matiritir kano ti dila da ta nabayag a di agsarsarita ti ilocanon...
...nasayaat met, bro ta impadigom kadagiti kadaraan iti ballasiw-taaw amanganto ket no malipatanda ti nakaiyanakanda a pagsasao...
wen man, ta ngamin nu nagnaed dat sabali a nasyonen ket madi ammo dagiti annak da ti agsao ilocanon. ngem maragsakan da talaga sika; ta nu dati haan da malagip ag-email ket simmungbat da edi nabasa da datay impadigo tayo...


text:
LEKSION 7
Malidliday ken Mabutbutengka Kadi no Dadduma?
Kitaem ti ubing iti ladawan. Kasla malidliday ken mabutbuteng, ania? Napadasam met kadin dayta?— Malidliday ken mabutbutengtayo met no dadduma. Ibaga ti Biblia a nagliday ken nagbuteng met dagiti gagayyem ni Jehova. Maysa kadakuada ni Elias. Ammuenta ti maipapan kenkuana.
Adu a tawenen ti napalabas idi nagbiag ni Elias iti nasion ti Israel sakbay pay a nayanak ni Jesus. Ni Acab idi ti ari ti Israel ken saan nga agdaydayaw iti pudno a Dios a ni Jehova. Agdaydayawda ken baketna a Jezebel iti didiosen a ni Baal. Gapu iti dayta, nagdayaw metten ken Baal ti kaaduan nga Israelita. Nakadakdakes ni Reyna Jezebel ken kayatna a patayen amin nga agdaydayaw ken Jehova pati ni Elias. Ammom kadi no ania ti inaramid ni Elias?—
Pimmanaw! Napan iti desierto ken naglemmeng iti maysa a kueba. Apay ngata nga inaramidna dayta?— Wen, mabuteng ngamin. Ngem saan a rumbeng nga agbuteng. Apay? Ngamin ammona nga isu ket tulongan ni Jehova. Nakita idin ni Elias ti pannakabalin ni Jehova. Sinungbatan idin ni Jehova ti kararagna babaen iti apuy manipud langit. Kabaelan ngarud a tulongan ni Jehova ni Elias!
Idi adda ni Elias iti kueba, dinamag kenkuana ni Jehova: ‘Ania ti ar-aramidem dita?’ Simmungbat ni Elias: ‘Siak laengen ti nabati nga agdaydayaw kenka. Awanen ti kaduak ken mabutengak ta patayendak.’ Ti ammo ni Elias ket natay aminen nga agdaydayaw ken Jehova. Ngem imbaga ni Jehova: ‘Saan nga agpayso dayta. Adda pay 7,000 a tattao nga agdaydayaw kaniak. Dika agbuteng. Adu pay ti ipaaramidko kenka!’ Naragsakan ngata ni Elias idi nangngegna dayta?—
Ania ti maadalmo iti estoria maipapan ken Elias?— Dika koma malidayan ken mabuteng. Adda dagiti gagayyemmo a mangay-ayat ken Jehova, ken mangay-ayat kenka. Laglagipem a nakabilbileg ni Jehova, isu a kanayon a matulongannaka! Maragsakanka kadi no maammuam a saanka gayam nga agmaymaysa?—


text:
Estados Unidos iti Amerika
Nagsasabtan: 40°N 100°W / 40°N 100°W
Ti Estados Unidos iti Amerika (Ingles: United States of America), wenno kaadduan ket masao nga "Amerika" laeng, ket pagilian a pederal a naibatay ti linteg a republika, mabirukan iti tengnga ti kontinente ti Amianan nga Amerika, a naisadagan dagiti 48 a kontinental nga estado ken Washington, D.C., a kapitoliona, ket naisadagan pay a nagbaetan ti Taaw Pasipiko ken Taaw Atlantiko, nabeddengan ti Kanada iti amianan ken Méhiko iti abagatan. Ti estado iti Alaska ket adda idiay amianan a laud iti kontinente, nga addaan ti Kanada iti daya ken Rusia iti laud, iti ballasiw ti Nailet a Baybay Bering. Ti estado iti Hawaii ket maysa a purpúro idiay tennga a Pasipiko. Daytoy a pagilian ket addaan pay kadagiti territoriona idiay Pasipiko ken Karibe. Limapulo nga estado ti mangbukbukel daytoy a pagilian, saan a nairaman kadagiti dadduma a teritoriona.
Iti 3.79 kuadrado milia (9.83 riwriw km2) ken addaan ti sumurok a 312 riwriw a tattao, ti Estados Unidos ket isu ti maika-3 wenno maika-4 a kadakkelan a pagilian iti dagup a kalawa ti dagana, ken ti maika-3 a kadakkelan baben ti kalawa ti daga ken bilang dagiti umili. Daytoy ket maysa kadagiti kaaduan ti sabsabali nga etnisidad ket sabsabali a kultura a pagilian, ti nagbanagan daytoy ti kaaduan a panag-imigrasion manipud kadagiti sabsabali a pagilian.[7]Ti ekonomia ti Estados Unidos ket isu ti kadakkelan a nailian nga ekonomia iti lubong, nga addan ti nakarkulo a 2011GDP iti $15.1 trilion.
Dagiti patneng a tattao ket nagtaudda manipud kadagiti dagiti Paleo nga Indio nga asino dagitoy ket naggapuda idiay Asia a nagnaedanda iti ribribo a taw-tawen nga ti tattan ket ti kangrunaan a daga ti Estados Unidos. Daytoy a bilang dagiti umili a patneng nga Amerikano ket nalatak a nakissayan babaen kadagiti saksakit ket gubgubat kalpasan ti panagkolonia ti Europa. Ti Estados Unidos ket naibangon babaen kadagiti Sangapulo ket tallo a Kolonia a mabirukan iti Daya nga Aplaya iti Estados Unidos. Idi Hulio 4, 1776 ket nagisayasay da ti Panagyebkas ti Estados Unidos iti Panagwaywayas, a daytoy ket nagparangarang ti kinabukod a panagturay ken ti pannakaipatakder ti panagtintinnulongan a kappon. Dagiti nagsuppiat nga estado ket inabakda ti Imperio a Britaniko iti Rebolusionario a Gubat ti Amerika, daytoy ti immuna a nagballigi iti kolonia a gubat iti panagwaywayas.[8] Ti agdama a Batay-linteg ti Estados Unidos ket naampon idid Septiembre 17, 1787; ti panakatalgedan na iti sumaganad a tawen ket pinakabaelan na dagiti estado a paset iti nagkaykaysa a republika nga addaan ti napigsa a tengnga a gobierno. Ti Pateg dagiti Karbengan, ket naglaon kadagiti sangapulo a a pannakapasayaatan ti Batay-linteg nga ag-garantia kadagiti kaaduan a nakaisugud ken naikalintegan a karbengan, ket napatalgedan idi 1791.
Lumapus iti maika-19 a siglo ti Estados Unidos ket inyallatyiw na dagiti patneng a tribu, naala na ti territorio ti Louisiana manipud iti Pransia, Florida manipud iti Espania ken paset ti Pagilian nga Oregon manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian, Alta California ken New Mexico manipud iti Méhiko, ken Alaska manipud iti Russia, ken innala na ti Republika iti Texas ken ti Republika iti Hawaii. Ti suppiatan a baetan ti Abagatan nga Amerika ken ti Amianan nga Amerika iti panag-padakkel ti patakder iti pannakaadipen ken dagiti karbengan ti estado napungtoten na ti Sibil a Gubat iti panawen nga 1860. Ti panangabak ti Amianan ket napawilan na ti agnayon a panaggudua iti daytoy a pagilian ken nagbanagan ti pannakagibus ti nailintegan a panagtagabu idiay Estados Unidos. Babaen ti panawennga 1870, ti nailian nga ekonomia na ket isun ti kadakkelan iti sangalubongan.[9]Ti Kastila-Amerikano a Gubat ken Umuna a Sangalubongan a Gubat ket nagpasingked iti daytoy a pagilian ti kasasaadna a kas maysa a napigsa a militar. Rimmuar manipud iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat nga isu ti immuna a pagilian nga addaan iti nuklear nga armas ken agnanayon a kameng iti Talinaay a Konsilo Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian, ken kultural a puersa iti sangalubongan.[10]
Dagiti linaon
- 1 Etimolohia
- 2 Heograpia ken enbironmento
- 3 Politiko a panakabingbingay
- 4 Pakasaritaan
- 5 Gobierno ken dagiti politiko
- 6 Ekonomia
- 7 Puli
- 8 Relehion
- 9 Pagsasao
- 10 Edukasion
- 11 Kultura
- 12 Dagiti nagibasaran
- 13 Dagiti silpo iti ruar
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1507, maysa nga Aleman a managararamid ti mapa nga agnagan ti Martin Waldseemüller ket nagaramid ti mapa iti lubong nga nainagananna ti Akinlaud a Hemisperio iti "Amerika" nainaganan daytoy iti maysa nag Italino a managsukisuk ken managararamid ti mapa a ni Amerigo Vespucci.[11]Ti akinsakbay kadagiti kolonia ti Britania ket inus-usar da daytoy baro a nagan ti pagilian idi 1776 a panagirangarang ti panagwaywayas, "ti nagtutunos a Panagyebkas kadagiti sangapulo ket tallo a nakkaykysa nag Estado iti Amerika".[12]Idi Nobiembre 15, 1777, ti Maikadua a Kontinental a Kongreso ket inampon na ti Dagiti Artikulo iti Konpederasion, a nangisao, "Ti Patakder iti daytoy a Konpedarasion ket isunto ti "Ti Estados Unidos iti Amerika". Ti Pranko-Amerikano a tul-tulag iti 1778 ket nag-usar ti "Estados Unidos iti Amianan nga Amerika", ngem manipud idi Hunio 11, 1778, ti "Estados Unidos iti Amerika" ket ti nausar kadagiti kuenta iti pannagsukat iti daytoy a pagilian, ken nagbalin nga opisial daytoy manipud idin.[13]
Ti nababa a porma "Estados Unidos"(United States) ket maysa pay a pagalagadan. Dagiti sabbali pay a porma ket ti "E.U." (U.S), ti "EUA" (USA), ken "Amerika". Ti pangsarsarita pay a nagan ket mairaman ti "E.U. iti A" (U.S. of A) ken, it sabsabali a lugar iti lubong, ti "States" (dagiti estado). Ti "Columbia", idi ket maysa a nasikat a nagan para iti Estados Unidos, a nainaganan kenni Christopher Columbus; apparang daytoy iti nagan a "Distrito iti Columbia".
Ti pagalagadan a panagtawag kadagiti umili iti Estados Unidos ket ka ti "Amerikano". Nupay a ti "Estados UNidos" ket isu ti opisial a panagsuppiat a termino, ti "Amerikano" ken "U.S." ket kadawyan amaususar a panagitudo a pangilasin ti pagilian ("Dagiti Amerikano a kapategan", "dagiti puersa ti U.S."). Ti "Amerikano" ket saan unay a maususar iti Ingles a mangitudo kadagiti tattao a saana naikonekta iti Estados Unidos.[14]
Ti panangisao nga "Estados Unidos" ket kasisigud idi a natrato a kas adadu ngem maysa a kas ti, "dagiti Estados Unidos ket"—a nairaman iti Maikasangapulo ket tallo a Panagpasayaat ti Batay-linteg ti Estados Unidos, a napasingkedan idi 1865. Daytoy ket kadaywan a nagbalin a natroto a kas maymaysa laeng a ks ti, "ti EStados Unidos ket"—kalpasan ti gibus iti Sibil a Gubat. Ti maymaysa aporma ket pagalagadan tattan; ti ad-adu ngem maysa a porma ket naibati iti idioma a "dagitoy Estados Unidos".[15]
Heograpia ken enbironmento[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kalawa ti daga iti kasigkay nga Estados Unidos ket agarup a 1,900 riwriw acre (7,700,000 km2). Ti Alaska, a nailasin manipud ti kasigkay nga Estados Unidos babaen ti Kanada, ket isu ti kadakkelan nga estado iti 365 riwriw acre (1,480,000 km2). Ti Hawaii, a sumaksakop ti maysa a purpuro idiay tengnga a Pasipiko, nga abagatan a laud ti Amianan nga Amerika, ket adda ti sumurok a 4 riwriw acre (16,000 km2).[16] Ti Estado sUnidos ket isu ti maikatlo wenno maikapat a kadakkelen a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong (daga ken danum), a nairanggo daytoy iti likud ti Rusia ken Kanada ken nagatngato bassit ngem wenno ti baba ti Tsina. Ti pannakairanggo ket agdumaduma segun ti panagibilang kadagiti dua a teritorio a supsupiaten babaen ti Tsina ken India ken kasano ti panagrukod ti dagup a kadakkel ti Estados Unidos: ti panagkarkulo ket sumakop manipud ti 3,676,486 kuadrado milia (9,522,055 km2)[17] aginggana iti 3,717,813 kuadrado milia (9,629,091 km2)[18] aginggana ti 3,794,101 kuadrado milia (9,826,676 km2).[19] No mairaman laeng ti kadakkel ti daga, ti Estados Unidos ket isu ti maikatlo a likudan ti Rusia ken Tsina, ken sango bassit ti Kanada.[20]
Ti aplaya a tanap iti Atlantiko a pantar ket agpastrek kadagioti adadayo a dagdaga dagiti agtintinnag ti bulongna a kabakiran ken dagiti agtultulatid a turod iti Piedmont. Ti Banbantay Appalachia ket bingayenna ti dumaya apantar manipud ti Nalatak a Danaw ken dagiti karuotan iti tenga a laud. Ti Mississippi–Karayan Missouri, ti maikapat a kaatiddogan sistema ti karayan iti lubong, ket kangrunaan nga agayos ti amianan-abagatan babaen ti pusod daytoy a pagilian. Ti nadalumpinas, nalames a tay-ak iti Nalatak a Tanap ket ket maibistrad iti laud, a tubngaren babaen ti rehion a kabanbantayan iti abagatan adaya. Ti Kabatbatuan a Kabanbantayan, iti lumaud nga igid iti Nlatak a Tanap, ket gumay-ay iti amianan aginggana ti abagatan iti ballasiw daytoy a pagilian, nga umababot ti kanagto a nagatngato ngem 14,000 a pié (4,300 m) idiay Colorado.Iti pay adadayo a laud ket dagiti kabatbatuan a Nalatak a labneng ken dagiti desierto a kas ti Chihuahua ken Mojave. Ti Sierra Nevada ken Cascade a kabanbantayan ket umasideg ti aplaya ti Pasipiko. Nga iti 20,320 pié (6,194 m), ti Bantay McKinley ti Alaska ket isu ti katayagan a tuktok iti pagilian ken ti Amianan nga Amerika. Dagiti aktibo a bulkan ket kadaywan kadagiti Alehandro ti Alaska ken Is-isla ti Aleutia, ken ti Hawaii ket buklen dagiti isla ti bulkan. Ti nalatak a bulkan a pinasirokan ti Nailian a Parke ti Yellowstone idiay Rockies ket daytoy ti kadagkelan a langa ti bulkan iti kontinente.[21]
Ti Estados Unidos, nga adda ti nawatiwat a kadakkelna ken ti nadumaduma a heograpiko, ket mangiraman kadagiti adu a kita ti klima. Ti daya iti maika-100 a meridiano, ti klima ket sumakop manipud ti nadag-eg a kontinental iti amianan aginggana ti nadam-eg a subtropikal iti abagatan. Ti akin-abagatan nga ungto iti Florida ket tropikal, ken kasta met ti Hawaii. Ti Nalatak a Tanap a laud ti maika-100 a meridiano ket namaga bassit. Kaaduan kadagiti Lumaud a kabanbantayan ken alpino. Ti klima ti Nalatak a Labneng ket namaga,ti desierto idiay Abagatn a luad, ti Mediteraneo idiay aplaya ti California, ken naintaawan idiay aplaya ti Oregon ken Washington ken abagatan nga Alaska. Kaaduan ti Alaska ket subartiko wenno polar. Ti nakaro a tiempo ket kadaywan kadagiti naibeddeng nga estado iti Gólpo iti Méhiko ken daytoy ket kanayon a makasansanay kadagiti alawig, ken kaaduan kadagiti alipugpog iti lubong ket rumsua iti uneg iti daytoy a pagilian, a nagnagruna idiay Bettang ti alipuglog ti Tengnga a laud.[22]
Ti ekolohia ti Estados Unidos ket naikapnunutan a "megadibersio": agarup a 17,000 a sebbangan dagiti vascular a mulmula oket rumsua iti kasigkay nga Estados Unidos ken Alaska, ken sumurok a 1,800 a sebbangan dagiti agsabsabong a mula ket mabirukan idiay Hawaii, ken bassit kadagitoy ti rumsua idiay kangrunaan a daga.[23] Ti Estados Unidos ket pagtaengan kadagiti adadu ngem 400 a sebbangan ti mamal, 750 billit, ken 500 reptilia ken ampibio.[24] Agarup a 91,000 a sebbangan ti insekto ket nainagananen.[25] Ti Tignay ti Nadangran a Sebbangan iit 1973 ket mangsalaknib kadagiti naipangta ken nadangran a sebbangan ken dagiti pagtaenganda, a dagitoy ket palpaliiwen ti Serbiso ti Ikan ken Kaatapan ti Estados Unidos. Adda dagiti sangapulo ket walo a nailian aparke ken ginasot kadagiti sabali pay a tinartarapato ti pederal a parke, kabakiran, ken langalang a luglugar.[26] No mairaman amin dagitoy, ti gobierno ket agtagikua iti 28.8% iti kadakkel a lugar ti pagilian.[27] Kaaduan kadagitoy ket nasalakniban, ngem adda dagiti naipaupa para iti panagkulukol ti lana, panagmina, panagtarikayo, wenno panagrantso ti baka; Ti 2.4% ket maus-usar para kadagiti militar a kapanggepan.[27]
Politiko a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos ket maysa a pederal a kappon kadagiti limapulo nga estdo. Dagiti kasisigud a sangapulo ket tallo nga estado ket dagiti simmaruno kadagiti sangapulo ket tallo a kolonia a nagrebelde iti Britaniko a panagturay. Iti nasapa a pakasaritaan iti daytoy a pagilian, adda dagiti tallo a baro nga estado a naurnong iti teritorio a naisina para kadagiti panagtunton kadagiti addan nga estado: ti Kentucky manipud ti Virginia; Tennessee manipud ti North Carolina; ken Maine manipud ti Massachusetts. Kaaduan kadagiti dadduma nga estado ket naukiran manipud kadagiti teritorio a naala babaen ti gubat wenno panaggatang babaen ti gobierno ti Estados Unidos. Maysa kadagiti malaksid nga agasmang ket buklen ti Vermont, Texas, ken Hawaii: tunggal maysa kadagitoy ket nawaya arepublika sakbayda a timmipon iti kappon. Idi panawen ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ti West Virginia ket nakisina manipud ti Virginia. Ti kabaroan nga estado ti Hawaii ket nakagun-od ti panagestado idi Agosto 21, 1959.[28] Dagti estado ket awananda ti karnegan a sumina manipud ti kappon.
Dagiti estado ket buklen ti nawatiwat a masa ti daga ti Estados Unidos; dagiti sabali pay a dua a lugar a naipanunutan nga importante a paset iti daytoy a pagilian ket dagiti Distrito iti Columbia, ti pederal a distrito nga adda ditoy ti pakabirukan ti kapitolio ti Washington; ken ti Palmyra Atol, a daytoy ket awan dagiti agtaeng ngem nainkorporado a teritorio idiay taaw Pasipiko. Ti Estados Unidos ket agtagikua pay kadagiti nagruna a teritorio ti ballasi-taaw: ti Puerto Rico ken ti Is-isla ti Birhen ti Estados Unidos idiay Karibe; ken Amerikano a Samoa, Guam, ken ti Akin-amianan nga Is-isla ti Mariana idiay Pasipiko.[29] Dagiti naipasngay kadagiti nangruna a teritorio (malaksid ti Amerikano a Samoa) ket agtagikuada ti panakaumili iti Estados Unidos.[30] Dagiti umili ti Amerika nga agtaeng kadagitoy a teritorio ket adda dagiti karbengan ken responsibilidad a kapadpada dagiti umili nga agteng kadagiti estado; nupay kasta, isuda ket malaksid kadagiti pederal a panagbuis ti matgedan, saan a makabutos para iti presidente, ken adda laeng ti saan a makabutos a pannakabagi iti Kongreso ti Estados Unidos.[31]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Patneng nga Amerikano ken Europeano a pagtaengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti patneng a tatto iti kangrunaan a daga ti Estados Unidos, a mairanan dagiti patneng ti Alaska, ket naipammati a dagitoy ket immakar manipud ti Asia, a nagrugi ti nagbaetan ti 40,000 ken 12,000 a tawtawen.[32] Adda dagiti, a kas dagiti sakbay ti Columbia a kultura ti Mississippi, ket nakaparang-ay dagitoy ti masakbayan nga agrikultura, grande nga arkitektura, ken estado a lessaad ti kagimongan. Kalpasan ti panagrugi a panagtalinaed dagiti Europeano ti Kaamerikaan, adu dagiti riwriw a patneng a tattao ti Kaamerikaan ket natay manipud kadagiti peste a kas ti burtong.[33]
Idi 1492, ti Henobes nga ekplorador a ni Christopher Columbus, nga adda ti kontrata ti balangat ti Kastila, ket nakaabut kadagiti adu nga is-isla ti Karibe, a makaaramid daytoy ti immuna a panaginnasideg kadagiti patneng a tattao. Idi April 2, 1513, ti maysa aKastila a konkistador a ni Juan Ponce de León ket simmanglad ti tinawtawaganna a ti "La Florida"—ti immuna a nadokumentoan a isasangpet ti agbalinton a ti kangrunaan nga adda iti Estados Unidos. Dagiti natalinaedan ti Kastila a rehion ket sinaruno babaen dagiti tatta nga aldawen a abagatan a laud ti Estados Unidos a nakawis kadagiti rinibo manipud ti Mehiko. Dagiti Pranses nga agkomkomersio ti nalamuyot a dutdot ket nangibangonda kadagiti baro a pagpuestoan ti Baro a Pransia ti lawlaw ti Nalatak a Danaw; Ti Pransia ket timmunton kadagiti kaaduan a kaunegan ti Amianan nga Amerika, aginggana idiay Golpo iti Mehiko. Dagiti immuna a nagballigi a nagtalinaedan dagiti Ingles ket dagiti Kolonia iti Virginia idiay Jamestown idi 1607 ken ti Plymouth a Kolonia dagiti Peregrino idi 1620. Ti 1628 a panagdokumento babaen ti linteg ti Luek ti Massachusetts a Kolonia ket nagbanagan kadagiti adu nga allon ti panagakar; babaen idi 1634, ti New England ket pagtaenganen babaen dagiti 10,000 a kaadu dagiti Puritano. Ti nagbaetan ti naladaw a panawen ti 1610 ken ti Amerikano a Rebolusion, agarup a 50,000 a naibalbalud ket naipan kadagiti Amerikano a kolonia ti Britania. Iti rugi ti 1614, dagiti Danes ket tinalinaedanda ti baba ti Karayan Hudson, a mairaman ti Baro nga Amsterdam idiay Isla ti Manhattan.
Idi 1674, dagiti Danes ket insinada dagiti teritorioda nga Amerikano iti Inglatera; ti probinsia iti Baro nga Olanda ket pinanaganan idi ti New York. Adu kadagiti baro nga imigrante, nangnangruna ti Abagatan, ket nakontrato nga agserserbi a dagitoy ket dua a pagkatlo kadagiti amin nga imigrante ti Virginia ti nagbaetan ti 1630 ken 1680.[34] Babaen idi buelta ti maika-18 a siglo, dagiti Aprikano a tagabu ket nagbalbalinen a ti kangrunaan a taudan iti napiansaan a panagtrabaho. Iti 1729 a panagbingbingay dagiti Carolina ken ti 1732 a panagkolonia iti Georgia, dagiti sangapulo ket tallo a kolonia ti Britaniko a dagitoy ket ti nagbalin nga Estados Unidos ket napabangonda. Amin dagitoy ket adda ti lokal a gobierno a mabalin ti agbutos para kadagiti kaaduana anawaya a tao, ti panagpaadu to panaruknoy iti taga-ugma a karbengan dagiti Inggles a tao ken ti maysa a kapanunutan iti bukod a panagturay ket nagparugso ti panagsuporta ti republikanismo. Amin dagitoy ket nanglegado ti komersio ti Aprikano a tagabo. Ti kaadu ti gatad dagiti naipasngay, nababa agatad ti pnakatay, ken ti agtaltalinaed nga imigrasion, ti populasion ti kolonia ket napardas a dimakkel. Ti tignay a Kristiano a panagpabaro iti panawen ti 1730 ken 1740s a naamammoan a kas ti Nalatak a Panagriing ket nagsungrod ti panagayat iti relihion ken relihioso a panagwaya. Iti Pranses ken Indiano a Gubat, dagiti puersa ti Britaniko ket tiniliwda ti Kanada manipud kadagiti Pranses, ngem ti prankopono a populasion ket nabati a naisina babaen ti politiko manipud kadagiti akin-abagatan a kolonia. No saan a mairaman dagiti Patmeng nga Amerikano (nadayeg nga ammo kas dagiti "Ameriko nga Indiano"), a dagitoy ket naipatpatalaw, dagita a sangapulo ket tallo a kolonia ket adda idi ti populasion iti2.6 a riwriw idi 1770, agarup a maysa a pagkatlo iti Britania; gangani maysa iti lima nga Amerikano ket dagiti nangisit a tagabu.[35] Ngen ngem suheto ti Britaniko a panagbuisn, dagiti kolonia nga Amerikano ket awananda ti pannakabagi iti Parlamento iti Gran Britania.
Gobierno ken dagiti politiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos ket isu ti kadaanan a sibibiag a pederasion iti lubong. Daytoy ket maysa a batay-linteg a republika ken representatibo a demokrasia, "a ti pangturay ti kaaduan ket timnemplado babaen ti karbengan dagiti minoridad a sinalakniban babaen ti linteg".[36] Ti gobierno ket timtimbengan babaen ti sistema a panagkita ken gantingan nga inpalpalawagan babaen ti Batay-linteg nti Estados unidos, a daytoy ket agserbi a kas ti kangatuan a legado a dokumento iti daytoy a pagilian.[37] Iti Amerikano a pederalista a sistema, dagiti umili ket kadawyan a suheto dagiti tallo nga lessaaad itigobierno, pederal, estado, ken lokal; dagiti rebbeng ti lokal a gobierno ket kadawyan a a biningbingay ti nagbaetan ti kondado ken ti munisipio a gobierno. Iti gangani amina kaso, dagiti ehekutibo ken lehislatibo nga opisial ket mabutosan babaen ti maysa nga adadu ngem maysa a panagbutos dagiti umili babaen dagiti distrito. Awan ti maibagay a pannakabagi iti lessad a pederal, ken wan unay kadagiti nababbaba a lessaad.
Ti pederal a gobierno ket buklen dagiti tallo a sangsanga:
- Lehislatibo: Ti dua a kamara a Kongreso, a buklen ti Senado ken ti Kamara dagiti Pannakabagi, nga agaramid kadagiti pederal a linteg, agdeklara tigubat, agpasingked kadagiti tulag, adda ti bileg iti supot, ken adda ti bileg iti panagidarum, a babaen daytoy ket makaikkat kadagiti agtugtugaw a kameng iti gobierno.
- Ehekutibo: Ti presidente ket isu ti agbilbilin a daulo iti milisia, mabalin nga agbeto lehislatibo a bilbilin sakbay nga agbalinda a linteg, ken mangidutok kadagiti kameng iti Gabinete (suheto ti panagpasingked ti Senado) kendagiti nadumaduma pay nga opisial, nga agtaripato ken mangipatungpal kadagiti pederal a linteg ken annuroten.
- Ukom: Ti Kangatuan a Korte ken dagiti nababbaba a korte ti pederal, a dagiti huesna ket ket naidutokan babaen ti presidente a pasingkedan ti Senado, ket ibuksilanna dagiti linteg ken ibaliktadna dagiti mabirukanna a a saan naibatay ti batay-linteg.
Ti Kamara dagiti Pannakabagi ket addaanda kadagiti 435 nga agbutbutos a kamkamemng, ti tunggal maysa ket agreprepresenta ti maysa a kongresional a distrito para iti dua a tawen a panagturay. Dagiti tugaw ti kamara ket dagiti panakabingay kadagiti estado babaen ti populasion iti tunggal sangapulo a tawen. A kas ti 2000 a senso, pito kadagiti estado ket addaanda ti kabassitan a maysa a panankabagi, bayat a ti California, ti kaaduan ti populasion nga estado, ket addan ti limapulo ket tallo. Ti Senado ket addaan dagiti 100 a kameng nga titunggal maysa nga estado ket addaan ti dua a senador, a nabutosan iti sapasap iti innem a tawen a panagturay; maysa apgkatlo kadagiti tugaw ti Senado ket agbalin a mabutosan iti tunggal maysa a sabali a tawen. Ti presidente ket agserbi ti uppat a tawen a panagturay ken saa amabalin a mabutosan iti adadu ngen dua. Ti presidente ket saan a mabutosan ti dagus a panagbutos, ngem babaaen ti saan a dagus elektoral a kolehio a sistema a dagiti mangikeddeng a butos ket mabingbingay kadagiti estado ken ti Distrito iti Columbia. Ti Kangatuan a Korte, nga indauloan babaen ti Pangulo a Hustisia iti Estados Unidos, ket addaan ti siam a kameng, nga asserbi iti amin a panawen ti panagbiagda.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kadakkelan a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti kangrunaan a siudsiudad iti Estados Unidos, mainayon ti tallo nga kadakkelan ti pagiian ken lubong: Ciudad ti New York, Los Angeles, ken Chicago. Babaen ket lamisaan dagiti duapulo nga kadakkelan a siudad iti Estados Unidos, maibatay iti 2004 nga senso:
Kataoan[urnosen | urnosen ti taudan]
Puli[urnosen | urnosen ti taudan]
Relehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Mapattapatta nga 85 porsiento dagiti Amerikano ket maibilang a Kristiano iti nadumaduma nga klase. Ti mabatbati nga kinse porsiento ket aggapu kadagiti Kinahudio, Islam, Budismo, ken kadagiti awan relihionna.
Kuna ti 2004 nga Gallup poll, kas 44 porsiento dagiti Amerikano ket minagsimba uray maminsan laeng iti lawas. Daytoy ket kadkadaywan kadagiti agnaed ti makuna nga "bible belt" iti umabagatan ken agpatengnga nga es-estado iti E.U.A. Dagiti Baptista ket kadakkelan nga grupo idiay abagatan, santo dagiti Metodista. Dagiti Romano Katoliko ket kaaduan idiay amianan-daya.
Pinagilaksid ti Relihion dagiti Nataengan nga Tattao iti Estados Unidos: 1990 ken 2001 [1]
Amin nga porsiento ket nai-adjust kadagiti tattao nga saan manginagan iti relihionna, manipud 2.3% idi 1990 ket 5.4% idi 2001
Pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti ofisial a pagsasao iti Estados Unidos nga ikalintegan ti gobierno a pederal. Maipagarup laeng nga Ingles wenno Ingles ti Amerika ti umuna wenno agmaymaysa a pagsasao ti kaaduan a katatao iti pagilian. Isu ti maar-aramat a pagsasao ti gobierno, korte, eskuelaan, midia, ken dadduma pay.
Duapulo ket pito (27) nga estado ket nagpataud iti Ingles kas opisial a lengguaheda, ngem tallo kaniada ti naginagan iti maikadua nga opisial nga pagsasaoda — Hawaii, Louisiana, ken Baro a Mexico, masurot ti Hawayano, Pranses, ken Espaniol ti napili.
Ti Espaniol ket kadakkelan a minoridad a pagsasao, aggapu gamin kadagiti managbaniaga iti Latino nga Amerika ken iti pakasaritaan a dakkel a paset ti Amerika idi, kas agpaabagatan ken agpalaud, ta isuda idi ket bagi ti Méhiko (a nagbagi ti Espania). Sa maysa pay, Espaniol iti umuna nga pagsasao ti Puerto Rico, teritorio ti Estados Unidos.
Ti kangrunaan a pagsasao nga insenial ket Senial a Pagsasao ti Estados Unidos (ASL).
Manipud idi 2004, adda ag-336 nga lengguahe iti Estados Unidos, 176 kaniada ket patneng nga pagsasao iti Amerika, diay pagsasao dagiti Patneng nga Amerikano.
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "U.S. POPClock Projection". U.S. Census Bureau. Ma-automatiko a mapabaro ti karkulo.
- ^ a b c d "Estados Unidos". Internasional a Pondo ti Paguartaan. Naala idi 2011-10-09.
- ^ "OECD Income Distribution Database: Gini, poverty, income, Methods and Concepts". Organisation for Economic Co-operation and Development.
- ^ "Global inequality: How the U.S. compares". Pew Research.
- ^ "Income Distribution and Poverty : by country - INEQUALITY". OECD.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi Hulio 27, 2014.
- ^ Adams, J. Q., ken Pearlie Strother-Adams (2001). Dealing with Diversity. Chicago: Kendall/Hunt. ISBN 0-7872-8145-X.
- ^ Dull, Jonathan R. (2003). "Diplomasia iti Rebolusion, aginggana ti 1783", p. 352, chap. iti Ti Kadua ti Amerikano a Rebolusion, ed. Jack P. Greene and J. R. Pole. Maiden, Mass.: Blackwell, pp. 352–361. ISBN 1-4051-1674-9.
- ^ Maddison, Angus (2006). "Pakasaritaan dagiti Estadistika para iti Ekonomia ti Lubong". The Groningen Growth and Development Centre, Economics Department of the University of Groningen. Naala idi 2008-11-06.
- ^ Cohen, Eliot A. (Hulio 2004). "History and the Hyperpower". Foreign Affairs. Naala idi 2006-07-14. "Bariweswes ti Pagilian: Estados Unidos iti Amerika". BBC News. 2008-04-22. Naala idi 2008-05-18.
- ^ "Dagiti kartograpo ket inkabilda ti 'Amerika' iti Mapa idi napalabas a 500 a tawtawen". USA Today. 2007-04-24. Naala idi 2008-11-30.
- ^ "Ti Dokumento ti Linteg ti Wayawaya". Nailian nga Arkibo. Naala idi 2007-06-20.
- ^ McClure, James (2008-06-12). "Pangyuna: Ti Suppiat nga 'Umuna a Kapitolio'". YDR.com. Naala idi 2010-07-26.
- ^ Wilson, Kenneth G. (1993). Ti Columbia a Pagsurotan ti Amerikano nga Ingles. New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan, pp. 27–28. ISBN 0-231-06989-8.
- ^ Zimmer, Benjamin (Nobiembre 24, 2005). "Ti Biag Kadagitoy, Uh, Daytoy Estados Unidos". Unibersidad ti Pennsylvania—Listaan ti Pagsasao. Naala idi Pebrero 22, 2008.
- ^ Lubowski, Ruben; Vesterby, Marlow; Bucholtz, Shawn (Hulio 21, 2006). "AREI a Kapitulo 1.1: Panagusar ti Daga". Serbisio ti Panagsukisok ti Ekonomia. Naala idi Marso 9, 2009.
- ^ "Estados Unidos". Encyclopædia Britannica. Naala idi Marso 25, 2008.
- ^ "Populasion babaen ti sekso, Gatad ti Panagdakkel ti Populasion, Kalawa ti Rabaw ken Densidad" (PDF). Demographic Yearbook 2005. Dibision dagiti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Marso 25, 2008.
- ^ "Estados Unidos". The World Factbook. CIA. Septiembre 30, 2009. Naala idi Enero 5, 2010.
- ^ "World Factbook: Tabla a Pagiparisan ti Kalawa ti Pagilian". Yahoo Edukasion. Naala idi Pebrero 28, 2007.
- ^ O'Hanlon, Larry. "Nalatak a Bulkan: Ania ti adda ti sirok ti Yellowstone?". Discovery Channel. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-05-25. Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ Perkins, Sid (Mayo 11, 2002). "Bettang ti alipugpug, USA". Siensia a Damdamag. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hulio 1, 2007. Naala idi Septiembre 20, 2006.
- ^ Morin, Nancy. "Dagiti vascular a Mulmula iti Estados Unidos" (PDF). Mulmula. Serbiso ti Nailian a Biolohiko. Naala idi Oktubre 27, 2008.
- ^ "Sangalubongan a Kamudingan dagiti Napilia Patneng a Mula ken Sebbangan ti Ayup iti Estados Unidos". Grupo ti SDI. Pebrero 9, 2001. Naala idi Enero 20, 2009.
- ^ "Dagiti Bilang ti Insekto (Dagiti Sebbangan ken Agmaymaysa)". Instituto ti Smithsonia. Naala idi Enero 20, 2009.
- ^ "Ti Nailaian a Serbisio ti Parke ket Nagirangarang ti Panakainayon ti Dua a Baro a Unit" (Press release). Nailian aSerbisio ti Parke. Pebrero 28, 2006. Naala idi Hunio 13, 2006.
- ^ a b "Pederal a Daga ken dagiti Patakder a Panagtagikua" (PDF). Komite ti Republikano a Panagadal. Mayo 19, 2005. Naala idi Marso 9, 2009.
- ^ Borreca, Richard (Oktubre 18, 1999). "'Ti Pagtungpalan idi ket Demokrasia para iti Amin". Honolulu Star-Bulletin. Naala idi Pebrero 11, 2012.
- ^ Kitaen ti 8 U.S.C. § 1101(a)(36) ken 8 U.S.C. § 1101(a)(38) Pederal a Kodigo ti Estados Unidos, Tignay ti Imigrasion ken Panakilian. 8 U.S.C. § 1101a
- ^ "Panagbutos ti Presidente idiay Estados Unidos: Maysa a Pangyuna (Panid 7)" (PDF). Serbiso ti Kongresional a Panagsukisok ti Estados Unidos. Abril 17, 2000. Naala idi Enero 18, 2010.
- ^ Raskin, James B. (2003). Pangsuppiat ti Demokrasia: Ti Kangatuan a Korte Vs. ti Amerikano a Tattao. Londres ken Nueva York: Routledge, pp. 36–38. ISBN 0-415-93439-7.
- ^ "Dagiti Tattao ti Kaamerikaan". Intituto ti Smithsonian, Nailian a l Museo iti Masna a Pakasaritaan. Hunio 2004. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Nobiembre 28, 2007. Naala idi Hunio 19, 2007.
- ^ Meltzer, D.J. (1992). "Kasano a Pinasakit ni Columbus ti Baro a Lubong: No Apay a dagiti Patneng nga Amerikano ket Madanarda kadagiti Sakit nga insangpet dagiti Europeano a Nagtalinaed?". Baro a Sientista: 38.
- ^ Russell, David Lee (2005). Ti Amerikano a Rebolusion kadagidiay Akin-abagatan a Kolonia. Jefferson, N.C., ken Londres: McFarland, p. 12. ISBN 0-7864-0783-2.
- ^ Blackburn, Robin (1998). Ti Panagaramid ti Baro a Lubong ti Panagtagabu: Manipud ti Barok aginggana ti Moderno, 1492–1800. Londre ken Nueva York: Verso, p. 460. ISBN 1-85984-195-3.
- ^ Scheb, John M., ken John M. Scheb II (2002). Pangyuna ti Amerikano a Sistema ti Legado. Florence, KY: Delmar, p. 6. ISBN 0-7668-2759-3.
- ^ Killian, Johnny H. "Batay-linteg iti Estados Unidos". Ti Opisina iti Sekretario iti Senado. Ti Opisina iti Sekretario iti Senado. Naala idi Pebrero 11, 2012.
Dagiti silpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Estados Unidos iti Wikimedia Commons
- Opisial a Web Portal ti Gobierno ti Estados Unidos Pangirugian a mapan kadagiti sitio ti gobierno
- Kamara Opisial a sitio ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos
- Senado Opisial a sitio ti Senado ti Estados Unidos
- White House Opisial a sitio ti Presidente ti Estados Unidos


text:
Estoria 22: Ni Jose Naibalud
NI JOSE ti 17 laeng ti tawenna idi naipan idiay Egipto. Idiay isut’ nailako iti tao nga agnagan Potifar. Agtartrabaho ni Potifar iti ari ti Egipto, a maaw-awagan Paraon.
Nagaget nga agtrabaho ni Jose para iti apona. Gapuna nga idi natataenganen ni Jose, isut’ pinagbalin ni Potifar nga inkargado iti intero a balayna.
Nagbalin a nataer a lalaki ni Jose, ket kayat ti asawa ni Potifar nga agkaiddada. Ngem ammo ni Jose a dakes daytoy ket saanna kayat nga aramiden dayta. Makaunget unay ti asawa ni Potifar. Gapuna inulbodanna ni lakayna ket kunana: ‘Dayta dakes a Jose pilpilitennak nga agkaiddakami!’ Pinati ni Potifar ti asawana ket impaibaludna ni Jose.
Gapu ta nasayaat a tao ni Jose, isut’ naikabil nga agturay iti amin a sabsabali a balud. Iti kamaudiananna nakapungtot ni Paraon iti mamakpakanna ken ti agtintinapayna, ket impaibaludna met ida. Maysa a rabii tunggal maysa ti nagtagtagainep ti naisalsalumina. Iti sumaganad nga aldaw kuna ni Jose: ‘Ibagayo kaniak dagiti tagtagainepyo.’ Idi naibagadan, ni Jose, babaen iti tulong ti Dios, inlawlawagna ti kaiyulogan ti tagtagainepda.
Kuna ni Jose iti mamakpakan ti ari nga iti tallo nga aldaw isut’ maparuar iti pagbaludan. Indawatna iti mamakpakan nga isu koma ti laglagipenna inton makaruaren. Ngem iti agtintinapay kinunana: ‘Iti tallo nga aldaw paputol ni Paraon ti ulom.’
Iti uneg ti tallo nga aldaw napasamak nga apagpag-isu kas insao ni Jose. Pinaputol ni Paraon ti ulo ti agtintinapay. Ngem ti mamakpakan ti ari ti nawayawayaan manipud iti pagbaludan ket nangrugi nga agserbi manen iti ari. Ngem nalipatanna nga interamente ni Jose! Gapuna nagtalinaed ni Jose idiay pagbaludan.
Genesis 39:1-23; 40:1-23.
Dagiti Saludsod
- Mano ti tawen ni Jose idi naipan idiay Egipto, ket ania ti napasamak idi nakadanon sadiay?
- Apay a naibalud ni Jose?
- Ania ti akem ni Jose idiay pagbaludan?
- Iti pagbaludan, ania ti inaramid ni Jose iti mamakpakan ken iti agtintinnapay ni Paraon?
- Ania ti napasamak idi nawayawayaan ti mamakpakan?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Genesis 39:1-23.
Tangay awan ti naisurat a linteg ti Dios a mangkondenar iti pannakikamalala idi kaaldawan ni Jose, apay a tinarayan ni Jose ti asawa ni Potifar? (Gen. 2:24; 20:3; 39:9)
- Basaenyo ti Genesis 40:1-23.
Ilawlawagmo iti apagbiit ti tagtagainep ti mamakpakan, wenno agaw-awit iti kopa, ken ti kaipapananna nga inted ni Jehova ken ni Jose. (Gen. 40:9-13)
Ania ti tagtagainep ti agtintinapay, wenno panadero, ket ania ti kaipapananna? (Gen. 40:16-19)
Kasano a tinulad ti klase matalek ken masirib nga adipen ita ti kababalin ni Jose? (Gen. 40:8; Sal. 36:9; Juan 17:17; Ara. 17:2, 3)
Kasano nga ipakita ti Genesis 40:20 no ania ti panangmatmat dagiti Kristiano iti panangrambak iti kasangay? (Ecl. 7:1; Mar. 6:21-28)


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Proverbio 22:1-29
22 Ti nagan isu ti pilien imbes a ti naruay a kinabaknang;+ ti pabor nasaysayaat ngem uray iti pirak ken balitok.+2 Daydiay nabaknang ken daydiay bassitan iti sanikua nagsinnabetda.+ Ti Nangaramid kadakuada amin isu ni Jehova.+3 Nasaldet daydiay nakakita iti didigra ket rugianna ti aglemmeng,+ ngem daydiay awanan kapadasan limmasat ket masapul a sagabaenna ti pannusa.+4 Ti bunga ti kinapakumbaba ken ti panagbuteng ken Jehova ket kinabaknang ken dayag ken biag.+5 Sisiit ken palpalab-og addada iti dalan daydiay nakillo;+ daydiay mangsaluad iti kararuana agtalinaed nga adayo kadakuada.+6 Sanayem ti ubing sigun iti dalan nga agpaay kenkuana;+ uray no lumakay saanto a sumiasi iti dayta.+7 Ti nabaknang isu daydiay agturay kadagidiay bassitan iti sanikua,+ ket ti nakabulod adipen iti tao nga agpapautang.+8 Daydiay agimula iti kinakillo agapitto iti makapasakit,+ ngem ti mismo a pagbaut ti rungsotna dumtengto iti panagngudona.+9 Daydiay naasi ti matana mabendisionanto, ta inikkanna iti taraonna daydiay nanumo.+10 Pagtalawem daydiay managuy-uyaw, tapno pumanaw ti rinnupir ken tapno agsardeng ti legal a salisal ken pannakaibabain.+11 Daydiay mangay-ayat iti kinasudi ti puso+—gapu iti kayaw dagiti bibigna kaduananto ti ari.+12 Dagiti mata ni Jehova a mismo sinaluadanna ti pannakaammo,+ ngem iluodna dagiti sao daydiay nagulib.+13 Kinuna daydiay nasadut:+ “Adda leon idiay ruar!+ Iti tengnga dagiti publiko a plasa mapapatayakto!”14 Ti ngiwat dagiti ganggannaet a babbai ket nauneg nga abut.+ Daydiay kinondenar ni Jehova matnagto iti dayta.+15 Ti kinamaag naisinggalut iti puso ti maysa nga ubing;+ ti pagbaut ti disiplina isunto ti mangikkat a mangyadayo iti dayta manipud kenkuana.+16 Ti mangsasaur iti daydiay nanumo tapno ipaayanna ti bagina iti adu a banag,+ kasta met ti mangmangted iti daydiay nabaknang, sigurado nga agbanag iti panagkasapulan.+17 Iyallingagmo ta lapayagmo ket denggem dagiti sao dagidiay masirib,+ tapno maigaedmo ti mismo a pusom iti pannakaammok.+18 Ta makaay-ayo a rebbeng a salimetmetam ida iti tianmo,+ tapno sangsangkamaysada a maipasdek a sititibker kadagita bibigmo.+19 Tapno ti panagtalekmo maadda ken Jehova met laeng+ siak impaayanka iti pannakaammo ita nga aldaw, sika a mismo.20 Saan aya a sinuratanka inggana ita kadagiti pammatigmaan ken pannakaammo,+21 tapno ipakitak kenka ti kinapudno ti pudno a sasao, iti kasta maisubli ti sasao isuda a kinapudno—iti daydiay mangibabaon kenka?+22 Saanmo a takawan daydiay nanumo agsipud ta isu nanumo,+ ket saanmo nga ilupitlupit daydiay naparigatan idiay ruangan.+23 Ta ni met laeng Jehova irupirnanto ti kalinteganda,+ ket sigurado a takawannanto iti kararua dagidiay mangtaktakaw kadakuada.+24 Dika makikadua iti asinoman a managunget;+ ket dika sumrek a kadua ti tao nga addaan kadagiti irarasuk ti pungtot,25 tapno saanmo a maammuan unay dagiti danana ket pudno unay a makaalaka iti silo maipaay iti kararuam.+26 Dika makikadua kadagidiay kumabil iti im-ima,+ kadagidiay agserbi a tani maipaay kadagiti pautang.+27 No awananka iti pagbayad, apay koma nga alaenna ti pagiddaam manipud iti babaem?28 Saanmo nga iyalis ti beddeng ti nabayagen a tiempo, nga inaramid dagidi ammam.+29 Nakakitaka kadi iti tao a nasigo iti trabahona? Iti sanguanan ti ar-ari ti pagsaadannanto;+ saanto nga agsaad iti sanguanan dagiti kadawyan a tattao.


text:
LEKSION 6
Ngatta Makikavulu Kami ta Kapangngurugmi?
Regular nga magatende kami ta paggigiammumi maski nu ararayyu lakarammi onu marake panniempo. Maski nu egga problema anna nabannag ta trabahu, ngatta ikaguman na Saksi ira ni Jehova nga makilallang ta kapangngurugda?
Pammakapianammi yatun. Netura ni Pablo ta miembro ira na kongregasion: “Nonopattam nakuan i kataggitadday.” (Hebreo 10:24) Ikaya na kagian yatun nga ammuattam tu mapia i kataggitadday. Pagarammanna ittam na apostol nga ikavurungattam i tanakuan. Nu kilalammi tu mapia i kada miembro na kongregasion, mammuammi nu kunnasida nga nasolba i problemada nga kagitta na problemami. Yari tu moffunadda kami.
Mapeggan kami tu maladda nga pakikofun. Ta paggigiammumi, kagittta na madukko nga kofun i pangibilammi ta kataggitadday, ari tu basta kakilala laman. Egga gapa tiempo nga maggarayam anna mappasia-pasiar kami. Anni i makasta nga efekto na kunnatun nga pakkaravulu? Mas maapresiami i kataggitadday anna yatun i mamaladda paga ta ayàmi. Megafu ta madukko nga pakikofummi, napafutuan nga uffunammi i wawwagimi nu egga problemada. (Proverbio 17:17) Ta pakikavulumi ta ngaming nga miembro na kongregasion, mepasingammi i “pakka-iddu-iddu ta kataggitadday.”
Paray nakuan tu piliammu i kofun nga magaggangngua tu uray na Dios. Makalekka ta kunnatun nga kokkofun ta Saksi ira ni Jehova. Ariammu nakuan ipamavulun nga egga mangigamma ta pakikavulumu nikami.
Anni makasta nga efekto na pattaraddaymi ta pagigiammu?
Sonu anni ka makistudy tapenu makilalam i Saksi ira?


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Panamarsua Wenno Ebolusion?
—Paset 1: Apay a Mamati iti Dios?
Panamarsua wenno ebolusion?
Mamatika kadi a pinarsua ti Dios ti amin a banag? No wen, saanka nga agmaymaysa; adu nga agtutubo (ken adulto) ti mamati met a kas kenka. Ngem kuna ti dadduma a timmaud ti biag ken ti uniberso babaen iti ebolusion
Ammom kadi? Masansan nga alisto nga ibaga agpadpada dagiti mamati iti ebolusion ken panamarsua no ania ti patpatienda. Ngem kinaagpaysuanna, dida ammo no apay a mamatida iti dayta.
Mamati ti dadduma iti panamarsua gapu ngamin ta dayta ti maisursuro iti simbaanda.
Adu ti mamati iti ebolusion gapu laeng ta dayta ti maisursuro iti eskuelaanda.
Makatulong kenka daytoy a serye dagiti artikulo a mangpapigsa iti panamatim iti panamarsua ken mailawlawagmo dayta. Ngem masapul nga isaludsodmo nga umuna iti bagim ti maysa a simple a saludsod:
Apay a mamatiak iti Dios?
Apay a napateg dayta a saludsod? Ngamin, paregtaennaka ti Biblia nga usarem ti isipmo, ti ‘pannakabalinmo nga agrason.’ (Roma 12:1) Kaipapananna a ti panamatim iti Dios ket saan la koma a naibasar iti
emosion (Panagriknak ket adda a talaga ti natantan-ok a mannakabalin)
impluensia ti sabsabali (Relihioso dagiti kalugarak)
pannakapilit (Pinadakkeldak dagiti nagannakko a mamati iti Dios
—ta no saan)
Imbes ketdi, masapul a kombinsidoka a mismo nga adda Dios ken rumbeng nga adda dagiti nainkalintegan a rasonmo iti dayta.
Ania ngarud ti pakakombinsiram nga adda Dios? Ti worksheet nga “Apay a Mamatiak iti Dios?” ti mangpapigsa iti kombiksionmo. Nalabit makitam pay a makatulong ti panangusigmo iti sungbat ti dadduma nga agtutubo iti dayta a saludsod.
“No addaak iti klase a dumdumngeg iti eksplanasion ti titsermi maipapan iti panagandar ti bagitayo, diak pulos agduadua iti kaadda ti Dios. Adda usar ti tunggal paset ti bagi agingga iti kabassitan a detalye, ken masansan a ditay mapupuotan ti panagandar dagita. Talaga a nakaskasdaaw ti bagi ti tao!”
—Teresa.
“No adda makitak a nangato a pasdek, pangpasiar a barko, wenno kotse, isaludsodko iti bagik, ‘Asino ti nangaramid iti dayta?’ Kas pagarigan, dagiti laeng intelihente a tattao ti makaaramid iti lugan, ta nagadu a babassit a piesa ti masapul nga eksakto ti panaggarawda tapno agandar ti intero a lugan. Ket no adda nangdisenio kadagiti lugan, kasta met laeng kadatayo a tattao.”
—Richard.
“No maamirismo a ginasut a tawen sakbay a naawatan dagiti kasisiriban a tattao ti maipapan kadagiti kabassitan a paset ti uniberso, saan ngarud a pulos a nainkalintegan a panunoten nga awan ti masirib a nangpataud iti uniberso!”
—Karen.
“Idi inadalko a naimbag ti siensia, kasla ad-addan a saan a nakappapati ti ebolusion. Kas pagarigan, pinampanunotko ti matematikal a kinaumiso dagiti adda iti nakaparsuaan ken ti kinanaisangsangayan dagiti tattao, agraman ti kinapateg ti panangammotayo iti kinasiasinotayo, nagtaudantayo, ken pagturturongantayo. Panggep ti ebolusion nga ilawlawag amin dagita a banag kadagiti termino a nainaig kadagiti animal, ngem dina pulos mailawlawag no apay a naisangsangayan dagiti tattao. Para kaniak, dakdakkel a ‘pammati’ ti kasapulan iti panamati iti ebolusion ngem iti panamati iti maysa a Namarsua.”
—Anthony.
Ti panangilawlawagko iti pakakombinsirak
Kasanon no uy-uyawendaka dagiti kaklasem gapu iti panamatim iti saanmo a makita? Kasanon no kunada a “napaneknekanen” ti siensia nga umiso ti ebolusion?
Umuna, agtalekka iti patpatiem. Dika agdanag wenno agbain. (Roma 1:
Saanka nga agmaymaysa; adu pay laeng ti mamati iti Dios. Karaman kadakuada dagiti intelihente unay ken propesional a tattao. Kas pagarigan, adda dagiti sientista a mamati nga adda Dios.
No kuna dagiti tattao a saanda a mamati iti Dios, ti talaga a kaipapanan dayta no dadduma ket dida maawatan ti Dios. Imbes a mangibagada iti ebidensia a mangsuportar iti panangmatmatda, mangpataudda kadagiti saludsod a kas iti, “No adda Dios, apay nga ipalpalubosna ti panagsagaba?” No ar-arigen, pagbalbalinenda nga intelektual nga isyu ti emosional nga isyu.
Adda ‘naespirituan a kasapulan’ dagiti tattao. (Mateo 5:3) Karaman iti dayta ti panagkasapulan a mamati iti Dios. Isu a no adda mangibaga nga awan ti Dios, dayta a tao
—saan a sika —ti makinresponsabilidad a mangilawlawag no apay a kasta ti konklusionna. —Roma 1: 18- 20.
Talaga a nainkalintegan ti panamati iti Dios. Maitunos dayta iti napaneknekanen a kinapudno a ti biag ket saan a tumaud a bukbukodna. Awan a pulos ti ebidensia a mangsuporta iti kapanunotan a basta timmaud lattan ti biag manipud iti banag nga awan biagna.
Ania ngarud ti ibagam no adda mangkuestion iti panamatim iti Dios? Usigem ti sumagmamano a posibilidad.
No adda agkuna: “Dagiti laeng awan adalna ti mamati iti Dios.”
Mabalin nga isungbatmo: “Talaga kadi a mamatika iti dayta? Siak, saan. Kinapudnona, idi nasurbey ti nasurok a 1,600 a propesor ti science iti nadumaduma a de kalidad nga unibersidad, 33% ti saan a nangibaga a dida pulos mamati iti Dios wenno agduaduada nga adda Dios. * Kayatmo a sawen, saan nga intelihente dagita a propesor gapu ta mamatida iti Dios?”
No adda agkuna: “No adda Dios, apay a nakaro unay ti panagsagaba iti lubong?”
Mabalin nga isungbatmo: “Nalabit ti kayatmo a sawen ket dimo maawatan no kasano ti panagtignay ti Dios
Salaysayen ti sumaganad nga artikulo iti daytoy a serye no apay a ti ebolusion ket saan a makaipaay iti makapnek a panangilawlawag maipapan iti kaaddatayo.
^ par. 32 Reperensia: Social Science Research Council, “Religion and Spirituality Among University Scientists,” ni Elaine Howard Ecklund, Pebrero 5, 2007.


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Isaias 6:1-13
6 Idi tawen a natay ni Ari Ozias,+ siak, nupay kasta, nakitak ni Jehova,+ a situtugaw iti trono+ a nangato ken naitan-ok, ket dagiti gayadan ti kawesna pinunnoda ti templo.+2 Dagiti serafin agtaktakderda idi iti ngatuenna.+ Tunggal maysa addaan innem a payak. Babaen iti dua tinaginayonna a siaabbong ti rupana,+ ket babaen iti dua tinaginayonna a siaabbong dagiti sakana, ket babaen iti dua isu tumayab.3 Ket daytoy immawag iti daydiay ket kinunana: “Santo, santo, santo ni Jehova ti buybuyot.+ Ti pakabuklan ti intero a daga isu ti dayagna.”4 Ket dagiti pagpusiposan+ dagiti arsadanan nangrugida nga agtayegteg gapu iti timek daydiay umaw-awag, ket ti met laeng balay nagin-inut a napno iti asuk.+5 Ket kinunak: “Asiak pay! Ta arigko ti napagulimek, agsipud ta maysaak a lalaki a narugit dagiti bibigna,+ ken agnanaedak iti tengnga ti maysa nga ili a narugit dagiti bibigna;+ ta dagiti matak nakitada ti mismo nga Ari, ni Jehova ti buybuyot!”+6 Iti kasta, maysa kadagiti serafin timmayab nga immay kaniak, ket iti imana adda narangrang a beggang+ nga innalana iti altar babaen kadagiti sipit.+7 Ket sinagidna ti ngiwatko+ ket kinunana: “Adtoy! Nasagid daytoy dagiti bibigmo, ket ti biddutmo pimmanaw ket ti mismo a basolmo naabbongan.”+8 Ket nangrugi a mangngegko ti timek ni Jehova a kunkunana: “Siasinonto ti ibaonko, ket siasinonto ti mapan a maipaay kadakami?”+ Ket kinunak: “Adtoyak! Ibaonnak.”+9 Ket kinunana: “Inka, ket masapul a kunaem iti daytoy nga ili, ‘Dumngegkayo a maulit-ulit, O tattao, ngem saanyo a matarusan; ket kumitakayo a maulit-ulit, ngem dikay makagun-od iti aniaman a pannakaammo.’+10 Pagbalinem a di makaawat ti puso daytoy nga ili,+ ket pagbalinem nga awanan panagtignay dagiti mismo a lapayagda,+ ket pagdekketem dagiti mismo a matada, tapno saanda a makakita kadagiti matada ket babaen kadagiti lapayagda saanda a makangngeg, ken tapno ti bukodda a puso saan a makatarus ken tapno saanda koma nga agsubli ket makagun-odda iti pannakapaimbag maipaay iti bagbagida.”+11 Gapu itoy kinunak: “Kasano kabayag, O Jehova?”+ Idin kinunana: “Agingga a dagiti siudad pudno a marpuogda a marebrebba, a maawanan iti agnanaed, ket dagiti balay maawanan iti naindagaan a tao, ket ti met laeng daga madadael nga agturong iti panaglangalang;+12 ket ni Jehova pudno nga ikkatenna nga iyadayo dagiti naindagaan a tattao, ket ti nabaybay-an a kasasaad agbalin a nakalawlawa unay iti tengnga ti daga.+13 Ket addanto pay laeng iti dayta ti maysa nga apagkapullo,+ ket masapul manen nga agbalin a banag a maipuor, kas iti dakkel a kayo ken kas iti nakarangrangpaya a kayo a, no mapukanda,+ adda maysa a pungdol;+ maysanto a nasantuan a bin-i ti pungdolna.”+


text:
LEKSION 12
Natured ti Kaanakan ni Pablo
Ammuenta ti agtutubo a lalaki a nangisalakan iti angkelna. Ni apostol Pablo ti angkel dayta nga agtutubo. Ditay ammo ti naganna. Ngem ammotayo nga adda inaramidna a pakakitaan ti kinaturedna. Kayatmo kadi a maammuan?—
Natiliw ni Pablo ken naibalud idiay Jerusalem gapu ta nangasaba maipapan ken Jesus. Adda dagiti dakes a lallaki a manggurgura ken Pablo, isu a kayatda a patayen. Kinunada: ‘Ibagatayo iti komander dagiti soldado nga ipanda ni Pablo iti korte. Kalpasanna, aglemmengtayo iti dalan a pagnaanda ket inton lumabasda, patayentayo ni Pablo!’
Nangngeg ti kaanakan ni Pablo dayta a plano. Ammom kadi ti inaramidna? Napan iti nakaibaludan ni Pablo ket imbagana dayta. Dagus a binilin ni Pablo nga ibagana dayta iti komander ti soldado. Nalaka ngata para iti kaanakan ni Pablo ti makisao iti komander?— Saan, gapu ta ti komander ket nangato nga opisial. Ngem natured ti kaanakan ni Pablo isu a nakisao iti opisial.
Ammo ti komander no ania ti aramidenna. Nangibaon iti dandani 500 a soldado a mangsalaknib ken Pablo! Iti dayta met la a rabii, binilinna dagiti soldado nga ipanda ni Pablo idiay Cesarea. Naispal kadi ni Pablo?— Wen, saan a natuloy ti dakes a plano dagiti lallaki a mangpatay ken Pablo.
Ania ti maadalmo iti daytoy nga estoria?— Matuladmo met ti kinatured ti kaanakan ni Pablo. Masapul a naturedtayo no ibagatayo ti maipapan ken Jehova. Agbalinka kadi met a natured ken agtultuloy nga agsao maipapan ken Jehova?— No aramidem dayta, maisalakanmo ti biag ti dadduma.


text:
Relihion
Ti relihion ket maysa nga urnong dagiti dagiti kutural a sistema, dagiti pammati a sistema, ken dagiti panirigan ti lubong a mangipanggep ti nagtagitaon tii espiritualidad ken, sagpaminsan, kadagiti moralidad.[nota 1] Dau kadagiti relihion ket adda dagiti salaysay, dagiti simbolol, dagiti tinawtawid ken sagrado a naipakasaritaan a maipanggepan a mangited ti kayat a saoen ti biag wenno mangipalpalawag ti puonan iti biag wenno ti law-ang. Dagitoy ket mangimaton kadagiti moralidad, etiko, relihioso a linteg wenno ti maysa a kinaykayat a kita ti biag manipud kadagiti kapanunotanda a maipanggep ti kosmos ken katutubo ti tao.
Ti balikas arelihion ket sagpaminsan a maisuksukat iti pammati wenno pammati a sistema, ngem ti relihion ket maigiddiat manipud ti pribado a pammati gaputa daytoy ket adda ti sosial nga aspetona.[1] Adu kadagiti relihion ket adda kadagiti naurnong a panagkukua, padi, ti maysa a panagipalpalawagan a mangbukel ti panakaikappon wenno panakaikameng, kadagiti kongregasion iti naisangsangayan a tao, kadawyan a taripnong wenno dagiti serbisio para kadagiti kapanggepan iti panagraem kadagiti dios wenno para iti kararag, dagiti nasantuan a lugar (masna wenno arkitektura), ken/wenno dagiti nasantuan a sinuratan. Ti panaksanay ti relihion ket mabalin a mangiraman pay dagiti sermon, panagirukbab kadagiti araramiden ti maysa a dios wenno dagiti dios, dagiti sakripisio, dagiti piesta, padaya, talimudaw, panakaitapog, dagiti punpon a serbisio, dagiti matrimonia aserbisio, meditasion, musika, arte, sala, dagiti publiko a serbisio, wenno dagiti dadduma pay nga aspeto iti kultura ti tao. Nupay kasta, adda dagiti kas pagarigan ti relihion nga adda bassit wenno awan kadagitoy nga aspeto ti patakder, pammati, wenno panaksanay.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti relihion (manipud ti Daan a Pranses relihion "relihioso a komunidad," manipud ti Latin religionem (nom. religio) "panagraem ti nasagraduan, panagdayaw kadagiti dios,"[2] "obligasion, ti piansa a nagbaetan ti tao ken dagiti dios"[3]) ket naala manipud ti Latin a religiō, dagiti patingga a nagtaudan ket saan a naamammoan. Maysa a posibilidad ket ti panakaala manipud ti panakapamindua *le-ligare, a naipatarus a nasurot manipud ti Cicero a nangikapet ti lego "agbasa", a kas ti re (manen) + lego iti kapanunotan nga "agpili", "aramidem manen" wenno "aganannadka a mangusig". Dagiti moderno nga eskolar a kas ni Tom Harpur ken Joseph Campbell ket mangipabor ti panakaala manipud ti ligare "piansa, ikapet", a mabalin a nanipud ti maysa a pasaruno a re-ligare, a kas ti re (manen) + ligare wenno "ti mangikapet manen," nga inaramid daytoy a prominente babaen ni San Agostino, kalpasan ti panakaipatarus iti Laktansio.[4][5] Ti midiebal a panag-usar ket isumbangirna ti urnos iti panagitudo ti piansa dagiti komunidad a kas dagiti monastiko nga ur-urnos: "mangmangegmi ti 'relihion' iti Nabalitokan a Toson,itimays a kabaliero iti relihion iti Avys'".[6]
Segun ti pilologo a ni Max Müller, ti ramut ti Inggles a balikas a "relihion", ti Latin religio, ket kasisigud nga inususar a kayatna a saoen ket "panagraem para iti Dios wenno dagiti dios, ti naannad a panagpanpanunot kadagiti nasantuan a banbanag, pietas" (a niCicero ket adadu pay a pakaala a kayatna a saoen ket "salukag").[7][8] Max Müller nga inlaslasin dagiti adu a kultura ti lawlaw ti lubong, a mairaman ti Ehipto, Persia, ken India, a kas adda dagiti agpadpada nga estruktura ti bileg iti daytoy a puntos ti pakasaritaan. Ti matawtawagan tatta nga aldawen a taga-ugma a relihion, a tinawtawaganda laeng idin a ti "linteg".[9]
Adu kadagiti pagsasao nga adda dagiti balikas a mabalin a maipatarus a kas ti "relihion", ngem mabalin nga us-usarenda dagitoy ti sabsabali a pamay-an, ken adda dagiti awanan ti balikas para iti relihion. Kas pagarigan, ti Sanskrito a balikas a dharma, a sagpaminsan a maipatpatarus a kas "relihion", ket kayatna pay a saoen ket linteg. Kadagiti klasiko nga Abagatan nga Asia, ti panagadal ti linteg ket buklenna dagiti konsepto a kas ti penitensia babaen ti kinatulnog ken seremonial ken ti pay naipakat a tinawtawid. Ti mediebal a Hapon idi ununana ket adda kapadpadana a panagkappon a nagbaetan ti "imperial a linteg" ken unibersall wenno "Buda a linteg", ngem kalpasan dagitoy ket nagbalinda a nawaya taudan ti bileg.[10][11]
Awan ti pudno a kapadpada ti "relihion" iti Hebreo, ken Hudaismo ken saan a mangilasin ti nagbaetan ti relihioso, nailian, panakapuli, wenno etniko a kinasiasino.[12] Maysa kadagiti panakatengnga a konseptona ket ti "halakha", sagpaminsan a naipatpatarus a kas ti "law"", a mangiyalagad ti panagsanay ken pammati ken dagiti adu nga aspeto iti inaldaw a biag.
Ti panag-uasar kadagiti sabsabali a termino, a kas ti panagannugot ti Dios wenno Islam ket maipapan kadagiti naisangsangayan a pakasaritaan ken bokabulario.[13]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Durkheim, E. (1915) Dagiti Elementario a Porma iti Relihioso a Biag. Londres: George Allen & Unwin.
- ^ Harper, Douglas. "religion". Online Etymology Dictionary.
- ^ Abababa nga Inggles a Diksionario ti Oxford
- ^ Iti Ti Pagano a Kristo: Panakaala manen ti Napukaw a Lawag. Toronto. Thomas Allen, 2004. ISBN 0-88762-145-7
- ^ In Ti Bileg iti Mito, nga adda ni Bill Moyers, ed. Betty Sue Flowers, New York, Anchor Books, 1991. ISBN 0-385-41886-8
- ^ Johan Huizinga, Ti Panakaapday ti Tengnga a Panawen (1919) 1924:75.
- ^ Max Müller, Masna a Relihion, p.33, 1889
- ^ Lewis & Short, Ti Latin a Disksionario
- ^ Max Müller. Pangyuna ti siensia iti relihion. p. 28.
- ^ Kuroda, Toshio ken Jacqueline I. Stone, nagipatarus. "Ti Imperial a Linteg ti Budista a Linteg." Hapon a Warnakan iti Relihioso a Panagadadal 23.3-4 (1996)
- ^ Neil McMullin. Ti Budismo ken ti Estado iti Maikasangapulo ket innem a siglo a Hapon. Princeton, N.J. : Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, 1984.
- ^ Hershel Edelheit, Abraham J. Edelheit, Pakasaritaan iti Sionismo: Ti manual ken Diksionario, p.3, agdakdakamat kenni Solomon Zeitlin, Dagiti Hudio. Puli, Pagilian, wenno Relihion? ( Philadelphia: Dropsie Kolehio a Pagmalditan, 1936).
- ^ Colin Turner. Ti Islam nga awan ti Allah? New York: Routledge, 2000. pp. 11-12.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bayat a ti relihion ket narigat a maipalpalawagan, ti maysa a pagalagadan a modelo iti relihion, a maus-usar kadagiti relihioso a panagadadal a kurso, ket indiaya idi babaen ni Clifford Geertz, a tinawtawaganna a "kultural asistema" (Clifford Geertz, Ti Relihion a kas maysa a Kultural a Sistema, 1973). Ti maysa a panagdillaw ti modelo ni Geertz babaen Talal Asad ket inkategoriana ti relihion a kas "maysa nga antropoholiko a kategoria." (Talal Asad, TI Pnakapatakder iti Relihion a kas maysa nga Antropolohiko a Kategoria, 1982.)
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Saint Augustine; Dagiti Konpesar ni Santo Agostino (John K. Ryan translator); Imahen (1960), ISBN 0-385-02955-1.
- Descartes, René; Dagiti Meditasion iti Umuna Pilosopia; Bobbs-Merril (1960), ISBN 0-672-60191-5.
- Barzilai, Gad; Linteg ken Relihion; Ti Internasional a Biblioteka dagiti Salaysay iti Linteg ken Kagimongan; Ashgate (2007),ISBN 978-0-7546-2494-3
- Durant, Will (& Ariel (saan a naipammadayawan)); Ti Dumaya Tawtawiden tayo; MJF Books (1997), ISBN 1-56731-012-5.
- Durant, Will (& Ariel (saan a naipammadayawan)); Ni Caesar ken Kristo; MJF Books (1994), ISBN 1-56731-014-1
- Durant, Will (& Ariel (saan a naipammadayawan)); Ti Panawen ti Pammati; Simon & Schuster (1980), ISBN 0-671-01200-2.
- Marija Gimbutas 1989. Ti Pagsasao ti Diosen. Thames ken Hudson New York
- Gonick, Larry; Ti Karikatura aPakasaritaan ti Law-ang; Doubleday, tom. 1 (1978) ISBN 0-385-26520-4, tom. II (1994) ISBN 0-385-42093-5, W. W. Norton, tom. III (2002) ISBN 0-393-05184-6.
- Haisch, Bernard Ti Teoria ti Dios: Dagiti Law-ang, Sero puntos a luglugar, ken Ania ti Kapanggepan ti Amin -- tungtungan ti siensia a suppiatan ti relihion (Pangyuna), Red Wheel/Weiser, 2006, ISBN 1-57863-374-5
- Lao Tzu; Tao Te Ching (Victor H. Mair nangipatpatarus); Bantam (1998).
- Marx, Karl; "Pangyuna iti Parawad iti Panagdillaw iti Pilosopia ti Karbengan ni Hegel", Deutsch-Französische Jahrbücher, (1844).
- Saler, Benson; "Panangipanunotan ti Relihion: Agtaltalinaay nga Antropologo, Dagiti Transendente a Patneng, ken dagiti Di-nabedbedan a Kategoria" (1990), ISBN 1-57181-219-9
- The Holy Bible, King James Version; Baro Bilioteka ti Amerikano (1974).
- The Koran; Penguin (2000), ISBN 0-14-044558-7.
- Ti Taudan ti Sibibiag ken Ipupusay, Dagiti Mito ti Arprikano a Pnakapartuat; Heinemann (1966).
- Dagiti Daniw ti Langit ken Impierno manipud ti Taga-ugma a Mesopotamia; Penguin (1971).
- Ti Almanak ti Lubong (tinawen), World Almanac Books, ISBN 0-88687-964-7.
- Ti Serotonin a Sistema ken maysa nga Spiritual Kapadasan - Amerikano a Warnakan ti Sakiatria 160:1965-1969, Nobiembre 2003.
- Batay Linteg ti Estados Unidos
- Dagiti napili nga obra Marcus Tullius Cicero
- Ti Almanak ti Lubong (para kadagiti bilang ti kumappon kadagiti nadumaduma a relihion), 2005
- Relihion [Umuna nga Edision]. Winston King. Ensiklopedia iti Relihion. Ed. Lindsay Jones. Tom. 11. maika-2 nga ed. Detroit: Macmillan Reference USA, 2005. p7692-7701.
- Dagiti Relihion ti Lubong kenSosial nga Ebolusion dagiti sibilisasion ti Daan a Lubong nga Oikumene: Ti Perspektibo ti Ballasiw a Kultura babaen ni Andrey Korotayev, Lewiston, NY: Edwin Mellen Press, 2004, ISBN 0-7734-6310-0.
- Brodd, Jefferey (2003). Dagiti Relihion ti Lubong. Winona, MN: Saint Mary's Press. ISBN 978-0-88489-725-5.
Iti relihion a panagipalpalawagan:
- Ti immuna a nagruna nga inadal: Durkheim, Emile (1976) Dagiti Elementario a Porma ken ti Relihioso a Biag. Londres: George Allen & Unwin (iti Pranses 1912, Naipatarus ti Inggles idi 1915).
- Wilfred Cantwell Smith Ti Kayat a Saoen ken Gibus iti Relihion (1962) dagiti nota a managwat ti kosepto iti relihion a kas maysa nga ideolihiko a komunidad ken sistema dagiti doktrina, a naparang-ay idi maika-15 ken maika-16 a siglo CE.
- Maysa a distilasion iti kategoria ti Lumaud a polkloriko iti relihion: Geertz, Clifford. 1993 [1966]. Ti relihion a kas maysa a sistema ti kultura. pp. 87–125 in Clifford Geertz, Ti Interpretasion dagiti Kultura: Dagiti Napili a Salaysay. Londres: Fontana a Pagmalditan.
- Ti panagtignay a panagipalpalawag: Wallace, Anthony F. C. 1966. Relihion: Ti antropolohiko a Panakaimatangan. New York: Random House. (p. 62-66)
- Maysa nga agdama aPakabuklan: Ti Sientipiko a Panagipalpalawagan iti Relihion. Babaen ni Ph.D. James W. Dow.
- Origines de l'homme - De la matière à la conscience, Yves Coppens, De Vive Voix, Paris, 2010
- La preistoria dell’uomo, Yves Coppens, Jaka Book, Milano, 2011
Dagiti Panagadadal ti Relihion kadagiti naisangsangayan a heograpiko a lugar:
- A. Khanbaghi. Ti Apoy, ti Bituen ken ti Krus: Dagiti Minoridad a Relihion iti Mediebal ken Nasapa a Moderno nga Iran (IB Tauris; 2006) 268 a pampanid. Sosial, politiko ken pakasaritaan ti kultura dagiti minoridad a relihion ti Iran, c. 226-1722 AD.