text:
Philip Seymour Hoffman
Ni Philip Seymour Hoffman (Hulio 23, 1967 – Pebrero 2, 2014) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor, direktor, ken produser iti pelikula ken teatro. Isu ket kaaduan nga ammo para iti naisangayan a kaadda ni Hoffman kadagiti pangsuporta ken dagiti papel iti karakter kadagiti pelikula ti nasapa a tawtawen ti 1990 aginggana idi pimmusay iti tawen iti 46.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Philip Seymour Hoffman iti Wikimedia Commons
- Philip Seymour Hoffman iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Philip Seymour Hoffman iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Philip Seymour Hoffman iti Internet Off-Broadway Database


c: text/html

text:
Wikipedia:Dagiti nariesgo unay a plantilia
Iti panagsurot ti Wikipedia:Annuroten ti salaknib, ti panagsalaknib ti panid ket mabalin nga agnanayon a maipakat kadagiti amin a plantilia, dagiti baw-ing ti plantilia ken dagiti modulo a naikeddeng a kas nariesgo unay iti Wikipedia. No napno a nasalakniban, tapno dagitoy ket maurnos laeng dagiti administrador, wenno nasalakniban-bassit, tapno dagitoy ket maurnos laeng dagiti napasingkedan nga agar-aramat, dagitoy a plantilia ket nasken a mabaliwan laeng kalpasan ti konsenso kadagiti tungtungan a panid tapno maliklikan dagiti panagsusuppiat.
Dagiti kadawyan a rason no apay a ti plantilia wenno modulo ket naikeddeng a nariesgo unay:
- Ti plantilia wenno modulo ket adda iti lokasion a mabuybuya unay, ken saan a sariap a nasalakniban.
- Ti plantilia wenno modulo ket nailak-am iti adu unay a bilang ti pampanid.
- Ti plantilia wenno ti modulo a nakaaramidanna ket kankanayon a naisuksukat.
- Ti plantilia wenno modulo ket nailak-am kadagiti mensahe ti sistema.
Awan met dagiti permanente a naikeddeng a kriteria, ken awan met dagiti permanente a naikeddeng a bilang dagiti pannakailak-am, nga inus-usar a panangikeddeng no ti plantilia wenno modulo ket nariesgo unay. Ti tunggal maysa a plantilia wenno modulo ket naisinsinada a maikeddeng. No ti plantilia wenno modulo ket mainaig kadagiti biograpia ti sibibiag a tattao, daytoy ket mangpapigsa kadagiti ania man nga argumento a mangikeddeng ti kasakbayan a panagsalaknib ti plantilia wenno modulo.
Manakem[urnosen ti taudan]
Ti riesgo ti bandalismo ket umado para iti plantilia wenno modulo no adu ti pannakailak-am wenno pannakaipakita kadagiti mabuybuya unay a panid. Gapu ta dagiti agbasbasa ket makitadanto ti urnos kadagitoy a plantilia wenno modulo, mangited daytoy ti insentibo ti panagdadael ken mangipadakkel ti pannakadadael a maaramid babaen ti kasta a tignay.
Urayno ti kastoy a bandalismo ket napardas ken nalaka a maisubli, daytoy ket mabalin a makita ti adu a tao sakbay a maikkat wenno mabaliwan; ti panagsalaknib ket mangipababa ti kinariesgo. Gapu ta adda met dagiti bandalismo nga inar-aramid manipud dagiti nadumaduma a napasingkedan nga agar-aramat, ti napno a panagsalaknib ket mabalin a nasken tapno mapawilan dagiti makaabuso a panagurnos.
Dokumentasion ken ti kandado[urnosen ti taudan]
Dagiti nasalakniban-bassit ken napno a nasalakniban a plantilia ken modulo ket kadawyan nga addaan iti plantilia ti
{{Dokumentasion}}. Daytoy ket kargaanna ti saan a nasalakniban a panid ti /dok , tapno dagiti saan nga administrador wenno dagiti IP nga agar-aramat ket maurnosda ti dokumentasion ken dagiti kategoria. Daytoy ket automatiko pay a manginayon ti
{{pp-plantilia}} kadagiti nasalakniban a plantilia ken modulo, a mangipakita ti bassit a kandado iti suli ti kanawan a ngato ken ikategoriana ti plantilia a kas nasalakniban a plantilia. Manual laeng nga inayon ti
{{pp-plantilia}} kadagiti nasalakniban a plantilia a saan nga agus-usar ti
{{Dokumentasion}} (kaaduan a dagiti pungol a plantilia).
Ti baba ti nasalakniban a plantilia ket mabalin nga aglanga iti kastoy:
[--Maudi a linia para iti kodigo ti plantilia--]
{{Dokumentasion}}

Kitaen pay[urnosen ti taudan]
{{Nasalakniban}}– Ikabil daytoy a plantilia kadagiti tungtungan a panid tapno maka-kiddaw ti panagurnos iti maitunos a nasalakniban a panid.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nasantuan nga Imperio a Romano
Ti Nasantuan nga Imperio a Romano (HRE; Aleman: Heiliges Römisches Reich (HRR), Latin: Imperium Romanum Sacrum (IRS), Italiano: Sacro Romano Impero (SRI)) ket maysa idi a transnasional nga imperio a rimsua manipud idi 962 aginggana idi 1806 idiay Tengnga nga Europa. Tinurayan daytoy babaen ti Emperador ti Nasantuan a Romano. Ti karakterna daytoy ket bimmaliw idi panawen ti Tengnga a Panawen ken ti Nasapa a Moderno a paset ti panawen, idi ti bileg iti emperador ket nagininut a kimmapsut a naiparabor iti prinsesa. Kadagiti kinaudi a siglona, ti karakterna ket nagbalin a immasideg kadagiti kappon ti teritorio.
Dagiti teritorio ti imperio ket naipatengngaan iti Pagarian iti Alemania, ken mairaman dagiti kaarrubana ateritorio, nga idi kapigsana ket mairaman ti Pagarian iti Italia ken ti Pagarian iti Burgundy. Para iti kaaduan a pakasaritaanna, ti Imperio ket kaaduan a binuklan dagiti ginaut a babbabassit a paset, dagiti prinsipalidad, dagiti dukado, dagiti kondado, dagiti Nawaya nga Imperial a Siudad ken dagiti daddum apay a pinagturturayan.
Idi 962 Otto I ket nabalangatan nga Emperador ti Nasantuan a Romano (Aleman: Römisch-Deutscher Kaiser), uray no ti Romano nga imperial a titulo ket immuna anaipasubli kenni Karlomagno idi 800. Ni Otto ket isu ti immuna nga emperador iti daytoy a pagturayan a saan a kameng iti nasapsapa a Karolingio a dinastinia.[2] Ti kinaudi nga Emperador ti Nasantuan a Romano idi ket ni Francis II, nga isu ket nagikkat ken rinunawna ti Imperio idi 1806 idi panawen ti Napoleoniko a Gubgubat.[3] Iti bilin iti sumaganad a 1512 a Dieat iti Cologne, ti nagan ket opisial a sinukatan ti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian (Aleman: Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, Latin: Imperium Romanum Sacrum Nationis Germanicæ).[4]
Dagiti teritorio ken pagturayan iti Nasantuan nga Imperio a Romano iti termino dagiti agdama nga estado ket buklen ti Alemania (malaksid ti Akin-abagatan a Schleswig), Austria (malaksid ti Burgenland), ti Republika a Tseka, Suisa ken Listenstain, ti Olánda, Belgium, Luxembourg ken Eslobenia (malaksid ti Prekmurje), ken dagiti naisangsangayan a paset iti dumaya a Pransia (a nangnangruna ti Artois, Alsace, Franche-Comté, Pranses a Flanders, Savoy ken Lorraine), akin-amianan nga Italia (a nangnangruna ti Lombardia, Piedmont, Emilia-Romagna, Tuscany, Trentino ken Abagatan a Tyrol), ken ti lumaud a Polonia (a nangnangruna ti Silesia, Pomerania ken Neumark).
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a sacrum (i.e., "nasantuan" iti panunot a "naikonsagrar") a naikapet iti mediebal a Romano nga Imperio ket naus-usar manipud idi 1157, babaen ni Frederick I Barbarossa ("Nasantuan nga Imperio"; ti porma a "Nasantuan nga Imperio a Romano" ket napasingkedan manipud idi 1254 ken dagiti sumakbay).[5] Ti termino ket nainayon tapno maipakita ti panagayat ni Frederick a mangituray ti Italia ken ti Papa.[6] Sakbay idi 1157, ti pagturayan ket makunkuna laeng a kas ti Romano nga Imperio.[4]
Iti bilin ti sumaganad a Dieta idi 1512 iti Cologne, ti nagan ket opisial a sinukatan ti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian (Aleman: Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, Latin: Imperium Romanum Sacrum Nationis Germanicæ).[7] Daytoy a porma ket immuna a nausar iti maysa a dokumento idi 1474.[6]
Ti Nasantuan nga Imperio a Romano ket naipanaganan manipud iti Romano nga Imperio ken naikapanunutan idi a daytoy ket katuloyna. Daytoy ket naibatay iti mediebal a konsepto iti translatio imperii.[8]
Ti Pranses a mannurat ti Panagpalpalawag a ni Voltaire ket nasagibar a nangisao a: "Daytoy nga aglalaok a rimpuok a tinawtawagan idi ken bokudna pay tinawtawagan pay tatta a ti Nasantuan nga Imperio a Romano ket saan a nasantuan, wenno Romana, wenno maysa nga imperio."[9]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nagnagan iti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian kadagiti sabsabali a pagsasao:
- ^ Martin Arbage, "Otto I", iti Mediebal nga Italia: Maysa nga Ensiklopedia (Routledge, 2004), p. 810 online: "Ni Otto ket mabalin a maikapanunutan nga isu ti immuna a nagturay iti Nasantuan nga Imperio a Romano, uray no dayta a termino ket saan nga inususar aginggana idi maikasangapulo ket dua a siglo."
- ^ Bryce, James (1889). Ti Nasantuan nga Imperio a Romano. Londres: Macmillan ken Co. p. 1.
- ^ a b Peter Hamish Wilson, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano, 1495–1806, MacMillan a Pagmalditan 1999, Londres, panid 2; Ti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian idi Embahada iti Pederala Republik a iti Alemania idiay Londres a sapot ti pagsaadan
- ^ Peter Moraw, Heiliges Reich, iti: Lexikon des Mittelalters, Munich & Zurich: Artemis 1977–1999, tom. 4, col. 2025–2028.
- ^ a b Joachim Whaley, ed. (2011). Ti Alemania ken ti Nasantuan nga Imperio a Romano: Tomo I: Ti Maximiliano I aginggana ti Kappia iti Westphalia, 1493-1648. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 17.
- ^ Peter Hamish Wilson, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano, 1495-1806, MacMillan Press 1999, Londres, panid 2; Ti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian idiay embahada iti Pederala Republika iti Alemania idiay Londres a sapot ti pagsaadan
- ^ Whaley 2011, pp. 17-20
- ^ Kasisigud a testo: Ce corps qui s'appelait et qui s'appelle encore le saint empire romain n'était en aucune manière ni saint, ni romain, ni empire. In Essai sur l'histoire générale et sur les mœurs et l'esprit des nations, Kapitulio 70 (1756)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Heinz Angermeier, Das Alte Reich in der deutschen Geschichte. Studien über Kontinuitäten und Zäsuren, München 1991
- Karl Otmar Freiherr von Aretin, Das Alte Reich 1648–1806. 4 vols. Stuttgart, 1993–2000
- Peter Claus Hartmann, Kulturgeschichte des Heiligen Römischen Reiches 1648 bis 1806. Wien, 2001
- Georg Schmidt, Geschichte des Alten Reiches. München, 1999
- James Bryce, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano. ISBN 0-333-03609-3
- Jonathan W. Zophy (ed.), Ti Nasantuan nga Imperio a Romano: Maysa Manual a Diksionario. Greenwood Press, 1980
- Deutsche Reichstagsakten
- George Donaldson, Alemania: Maysa a Kompleto a Pakasaritaan. Liblibro ti Gotham, New York 1985
- Jason Phillip Coy, Benjamin Marschke, David Warren Sabean, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano, Naipammanunutan manen, Liblibro ti Berghahn (2010)
- Joachim Whaley, TiAlemania ken ti Nasantuan nga Imperio a Romano, Tomo 1 ken 2, OUP, 2011
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Wikimedia Commons


text:
Marso 0
Ti Marso 0 ket naipagpagarup a petsa. Daytoy a panangikeddeng ket mabalin a mausar iti sopwer a kas ti Microsoft Excel tapno maibaga ti kaudian nga aldaw ti Pebrero a kas waya ti panangipalubos a gapu ti kinapudnona ket ti kaatiddogna ket naidumduma kadagiti bisiesto a tawen.[1] Daytoy ket mabalin pay a mausar a kas termino para kadagiti gudua a kasangay ti tattao a naipasngay iti Agosto 29, 30 ken 31.
Ti "Marso 0" ket sagpaminsan pay a maus-usar babaen dagiti astronomo a kas sinonimo para iti kinaudi nga aldaw ti Pebrero.[2]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Simon Ramo, Ronald Sugar, Strategic Business Forecasting: A Structured Approach to Shaping the Future
- ^ Astronomical Almanac for the year 2003, Washington ken Londres: U.S Government Printing Office and The Stationery Office, 2001, p. K2


text:
Henero (biolohia)
Iti biolohia, ti henero (ad-adu ngem maysa: henera) ket maysa nga ababa nga agpang a taksonomiko a ranggo nga inus-usar iti biolohiko a pannakaidasig kadagiti sibibiag ken dagiti posil nga organismo, a daytoy ket kas pagarigan iti panangipalpalawag babaen ti henero ken differentia. Ti henera ken dagiti nangatngato a taksonomiko nga agpang a kas dagiti pamilia ket inus-usar kadagiti biodibersidad a panagad-adal, a naisangsangayan kadagiti panagadal ti posil gapu ta dagiti sebbangan ket saanda a kanayon a maikedngan a managanan ken ti henera ken dagiti pamilia ket kadawyan nga adda ti at-atiddog nga estratigrapiko a sakup ngem dagiti sebbangan.[1]
Ti termino ket nagtaud manipud iti Latin genus a ti kaibuksilanna ket "taudan, pamilia, kita, lalaki wenno babai",[2] kapadpada iti Griego: Yέvo ς – genos, "puli, kapuonan, kabagian".[3]
Ti pakabuklan iti maysa a henero ket naikeddeng babaen ti maysa a taksonomo. Dagiti alagaden para iti henero a pannakaidasig ket saan a nainget a naikodigo, isunga dagiti nadumaduma a turay ket kankanayon nga agpataud dagiti nadumaduma a pannakaidasig para iti henera. Iti pagsisinnurotan iti dua a nagan a sistema ti pannakaidasig, ti henero ket nangatngato ngem dagiti sebbangan ken adad iti baba ti pamilia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sahney, S.; Benton, M.J.; Ferry, P.A. (2010). "Dagiti silpo a nagbaetan ti sangalubongan a taksonomiko a dibersidad, ekolohiko a dibersidad ken ti panagpadakkel dagiti bertabrata iti daga. Ti agiwarwarnak ken mannurat a ni Rikki Voluck ket kasisigud a nakapanunot iti daytoy kapanunotan iti maysa a biolohiko a henero bayat a nagad-adal kadagiti ekosistema idiay isla ti Haiti" (PDF). Biolohia a Sursurat. 6 (4): 544–547. doi:10.1098/rsbl.2009.1024. PMC 2936204. PMID 20106856.
- ^ Diksionario ti Merriam Webster
- ^ Genos, Henry George Liddell, Robert Scott, Ti Griego -Ingles a Leksikon, iti Perseus
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nomenclator Zoologicus Naiyarkibo 2012-11-26 iti Wayback Machine: Pagsurotan kadagiti amina henero ken subhenero a nagnagan iti soolohiko a nomenklatura manipud idi 1758 agingana idi 2004.
- Fauna Europaea a Batayan ti Datos para iti Taksonomia


text:
Pagsasao nga Inagta Partido
Ti Inagta Partido (Isarog Agta) ket ti gangani nga awanen a pagsasao a Bikol nga insasao babaen dagiti a semi-nomadiko nga agan-anup agburburas a tattao nga Agta (Negrito) iti Filipinas. Daytoy ket mabirukan idiay Bantay Isarog eiti daya ti Siudad ti Naga.
Segun kenni Lobel (2013:68), awan dagiti agsasao iti Inagta Partido nga ub-ubing ngem 60. Daytoy ket matmatayen apagsasao. Dinakamat ti Ethnologue ti reporta manipud idi 2000 nga adda laengen idi dagiti lima nga agsasao manipud iti maysa a populasion ti etniko iti agarup a 1,000.[2]
Nakaro a nagbaulod ti Inagta Partido manipud iti sasao a Bikol a kas ti Bikol Naga ken Bikol Partido, ngem addaan iti saan a Bikol subestrato (Lobel 2013:69).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Inagta Partido iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Silpo ti Ethnologue iti pagsasao agk


text:
Departamento ti Norte de Santander
Ti Amianan a Santander (iti Espaniol, Norte de Santander) ket departamento ti Colombia. Daytoy ket adda iti amianan ti pagilian, a nagbeddengan ti Venezuela. Ti kapitoliona ket ti Cúcuta, maysa kadagiti nangruna a siudad ti Colombia.
Ti Departamento ti Norte de Santander ket bineddengan babaen ti Venezuela iti daya ken amianan, babaen ti Departamento ti Santander ken Departamento ti Boyacá iti abagatan ken babaen ti Departamento ti Abagatan a Santander ken Departamento ti Cesar iti daya.[2]
Ti opisial a naganna iti Espaniol ket "Departamento de Norte de Santander" (Departamento ti Amianan a Santander) iti pammadayaw ti Colombiano a ,ilitar ken politikal a daulo a ni Francisco de Paula Santander. Ti Departamento ti Norte de Santander ken mabirukan idiay amianan a laud a sona ti Rehion ti Andes ti Colombia.
Ti lugar ti agdama nga aldaw a Norte de Santander ket nangruna a nagpapel iti pakasaritaan ti Colombia, idi las-ud ti Gubat ti Wayawaya manipud iti Espania idi ti Kongreso ket nangited ti nagtaudan ti Kalatakan a Colombia idiay Villa del Rosario.
Administratibo a pannakabingbingayUrnosen
Dagiti rehion ken dagiti munisipalidadUrnosen
AkinlaudUrnosen
Akin-abagatanUrnosen
AkindayaUrnosen
Abagatan-LaudUrnosen
TengngaUrnosen
Abagatan a dayaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "DANE". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-11-13. Naala idi 13 Pebrero 2013.
- ^ http://www.colombia-sa.com/departamentos/nsantander/nsantander-in.html
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Norte de Santander iti Wikimedia Commons
- (iti Espaniol) Gobieno ti Norte de Santander
- (iti Espaniol) Akreditasion ti Norte de Santander


text:
Janet Gaynor
Ni Janet Gaynor (Oktubre 6, 1906 – Septiembre 14, 1984) ket maysa idi nga Amerikana nga aktres iti pelikula, entablado ken telebision.
Inrugi idi ni Gaynor ti pagsapulanna a kas ekstra kadagiti ababa a silensio a pelikula. Kalpasan ti panagpirmana iti Fox Film Corporation (kalpasanna ti 20th Century Fox) idi 1926, isu ket dimmayeg ken nagbalin kadagiti maysa a kaaduan a makaaw-awis iti takilia iti dayta a panawen. Idi 1929, isu ti immuna a nangabak iti Kalaingan nga Aktres para iti panangiladawanna kadagiti tallo a pelikula: 7th Heaven (1927), Sunrise: A Song of Two Humans (1927), ken Street Angel (1928). Daytoy kaeng ti maymaysa nga akasiona a ti maysa nga aktres ket nangabak iti maysa nga Oscar para kadagiti nadumaduma a papel iti pelikula. Nagtultuloy ti panagballili iti pagsapulan ni Gaynor iti panawen iti adda unina a pelikula, ken isu ket nakagun-od iti nasayaat a panagballigi iti kasiisgud a bersion ti A Star Is Born (1937), ken isu daytoy ti nangabakanna ti maikadua a nominasion iti Kalaingan nga Aktres ti Gunguna ti Akademia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Janet Gaynor"; Integrated Authority File; naala idi: Agosto 14, 2015; panangilasin ti GND: 119075482.
- ^ a b SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ Find a Grave; naala idi: Oktubre 9, 2017; ID ti nangitaneman ti: 1338.
- ^ a b data.bnf.fr; panangilasin ti BNF: 12320469f.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baker, Sarah J. (2009). Lucky Stars: Janet Gaynor and Charles Farrell. Anders, Allison (foreword). Albany, Georgia: Bean Manor Media. p. 299. ISBN 978-1593934682. OCLC 503442323.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Janet Gaynor iti Wikimedia Commons
- Janet Gaynor iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Janet Gaynor iti Internet Broadway Database (iti Ingles)


text:
Blog
Ti blog (naipangyababa manipud ti web log)[1] ket pagtutungtungan wenno sitio ti pakaammo a naipablaak iti World Wide Web ken buklen dagiti diskreto a pablaak ken kadawyan a naiparparang iti balinsuek a kronolohiko nga urnos (ti kinaudi a pablaak ti umuna a maiparang). Idi 2009 dagiti blog ket kadawyan nga obra dagiti agmaymaysa a tao, sagpaminsan met ti bassit a grupo, ken kadawyan a mangsakop ti agmaymaysa a suheto. Iti kabiitann naparang-ay metten dagiti adu ti nagsurat a blog, dagiti pablaak nga insurat babaen ti adu a bilang dagiti mannurat ken propesinal a naurnos. Dagiti blog nga adu ti nagsurat a ket agtaud manipud kadagiti warnakan, dagiti dadduma pay a pagipablaakan ti midia, dagiti unibersidad ken dagiti dadduma pay a kapada a pakabilangan dagiti instituto para kadagiti umad-adu a bilang iti trapiko ti blog. Ti pannakaipadur-as ti Twitter ken dagiti dadduma pay a sistema ti "microblogging" ket nakatulong a mangitipon kadagiti blog nga adu ti nagsurat ken ti dagiti blog ti agmaymaysa a nagsurat kadagiti pagipablaakan ti damdamag iti kagimongan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Blood, Rebecca (Septiembre 7, 2000). "Weblogs: A History And Perspective".


text:
Catalogue of Life
Ti Catalogue of Life ket ti maysa nga online a database a mangited iti maysa a pagsurotan dagiti ammo a sebbangan dagiti ayup, mula, fungus, ken mikroorganismo. Napartuat daytoy idi 2001 a a kas kumadduaan a nagbaetan ti global Species 2000 ken ti Amerikano nga Integrated Taxonomic Information System. Magun-od ti interface ti Catalogue kadagiti sangapulo ket dua a pagsasao ken inus-usar dagiti agsuksukimat a sientista, dagiti umili a sientista, dagiti mannuro, ken dagiti agparpartuat iti annuroten.[1] Inus-usar pay ti Catalogue babaen ti Biodiversity Heritage Library, ti Barcode of Life Data System, Encyclopedia of Life, ken ti Global Biodiversity Information Facility.[2] Agdama nga agur-urnong ti datos ti Catalogue manipud kadagiti 168 a rinepaso ti agar-aramat a taksonomiko a database a tinartaripato dagiti espesialista iti patakder iti amin a paset iti lubong. Manipud idi Hunio 2021, mangilista ti Catalogue kadagiti 1,997,284[3] 2.2m a sibibiag a sebbangan nga ammo kadagiti taksonomo iti planeta iti agdama a panawen.[4]
Estruktura[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangisayangkat ti Catalogue of Life ti simple nga estruktura iti datos tapno makaipaay iti pakaammo iti sinonimo, pannakaigrupo iti kaunegan ti taksonomiko a herarkia, dagiti kadawyan a nagan, pannakaiwarwaras kenekolohiko nga enbironmento.[5] Mangipaay daytoy iti daytoy iti dinamiko nga edision,[6] a binulan a mapabaro (ken ti datos ket mabalin nga agbaliw nga awananan iti panagsiput kadagita a panagbaliw) ken ti maysa nga Annual Checklist,[7] a mangipaay iti maysa a napetsado, mapasingkedan a reperensia para iti panagusar kadagiti nagan ken mainaig a datos. Ti panagpadur-as ti Catalogue of Life ket pinunduan idi babaen dagiti proyekto ti Species 2000 europa (EuroCat),[8] 4d4Life,[9] i4Life[10] idi 2003–2013, ken iti agdama babaen ti Naturalis Biodiversity Center, Leiden, ti grupo ti Netherlands and Species Files iti Illinois Natural History Survey iti Champaign-Urbana.
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan iti panagusar ti Catalogue ket ti panangipaay ti batayan ti taksonomia para kadagiti sabali a serrekan ti global a datos ken dagiti biolohiko nga urnong. Babaen ti proyekto ti i4Life, addaan daytoy iti pormal a pannakikadua iti Global Biodiversity Information Facility, European Nucleotide Archive, Encyclopedia of Life, Europeano a Consortium for the Barcode of Life, IUCN Red List, ken ti Life Watch. Ti publiko nga interface ket mairaman dagiti annong ti panagbiruk ket panagbasabasa ken maipaay pay kadagiti serbisio ti adu a pagsasao.[2]
Inlista ti Catalogue dagiti 300,000 a sebbangan babaen idi 2003, dagiti 500,000 a sebbangan babaen idi 2005, ken dagiti usmurok a 800,000 a sebbangan babaen idi 2006.[11] Manipud idi 2019, inlista ti Catalogue dagiti 1.9 a riwriw a sibibiag ken naungaw a sebbangan.[4] Adda dagiti nakarkulo a 14 a riwriw a nangruna a saan a naipablaak a sebbangan; nupay kasta, di maikeddeng daytoy a bilang gapu ti kaawan ti datos iti mabalin a bilang dagiti di naipalaawag nga insekto, nematoda, bakteria, dagiti fungus ken dadduma pay.[12]
Catalogue of Life Plus[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 2015, ti maysa a grupo dagiti eksperto ket nangipresenta iti maysa a konsenso iti maipapan iti hererkia a pannakaidasig ti biag[13] a mangiraman kadagiti sumagmamano a sektor a saan pay a nairepresenta iti napablak a Catalogue. Iti isu met laeng a tawen, nagsasarungkar ti Catalogue of Life, Barcode of Life Data System, Biodiversity Heritage Library, Encyclopedia of Life, ken ti Global Biodiversity Information Facility (GBIF) a mangikeddeng a mangipatakder iti bugbugtong a pagbibingayan nga autoretibo a nopmenklatura ken taksonomiko a pundasion ti "Catalogue of Life Plus" a mabalin a mausar a mangurnos ken mangikapet ti biodibersidad a datos, a maniraman ti linaon a saan pay nga adda iti CoL ngem magun-od babaen dagiti sabali a taudan, tapno agserbi kadagiti agar-aramat iti agdama a Catalogue kendagiti agar-aramat iti naipaatiddog a taksonomiko a linaon (kas ti GBIF) nga agusar iti sapasap nga impraestruktura. Mangpadur-asto ti COL+ iti maysa a clearinghouse a mangsakup kadagiti sientipiko a nagan iti amin a ballasiw ti biag, mangipaay iti bugbugtong a taksonomiko a panirigan, ken mangipaay iti maysa a lugar para iti feedback manipud kadagiti autoridad ti linaon.[2] Kumadkadua nga agpadpadur-as ti CoL iti Global Species List Working Group tapno maliklikan ti replikasion ken mapan nga agobra iti maysa nga autoratibo a global a listaan dagiti sebbangan.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- ARKive
- Encyclopedia of Life
- Global biodiversity
- Global Biodiversity Information Facility
- Integrated Taxonomic Information System
- Wikispecies
- World Register of Marine Species
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Harmon, Joanie (2 Disiembre 2016). "Animal, vegetable, data: Exploring the online 'Catalogue of Life'". UCLA News Room. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 24 Hunio 2018. Naala idi 23 Hunio 2018.
- ^ a b c Bánki, Olaf; Döring, Markus; Holleman, Ayco; Addink, Wouter (2018). "Catalogue of Life Plus: Innovating the CoL systems as a foundation for a clearinghouse for names and taxonomy". Biodiversity Information Science and Standards. 2: e26922. doi:10.3897/biss.2.26922.
- ^ "COL".
- ^ a b "Species estimates". Catalogue of Life. Species 2000. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 9 Pebrero 2019. Naala idi 7 Pebrero 2019.
- ^ "About the Catalogue of Life: 2018 Annual Checklist". Catalogue of Life. Species 2000. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 30 Mayo 2018. Naala idi 10 Mayo 2018.
- ^ "Catalogue of Life – 30th October 2017 : Search all names". catalogueoflife.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 16 Mayo 2015. Naala idi 5 Mayo 2015.
- ^ "Catalogue of Life – 2017 Annual Checklist : Search all names". catalogueoflife.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 27 Abril 2007. Naala idi 11 Abril 2007.
- ^ "Species 2000 europa – Welcome to Species 2000 europa". 3 Pebrero 2008. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 3 Pebrero 2008.
- ^ Orvill. "Home – 4D4Life". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 13 Oktubre 2016.
- ^ "i4life: Indexing For Life". i4life.eu. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 13 Hunio 2013. Naala idi 4 Oktubre 2012.
- ^ Cachuela-Palacio, Monalisa (2006). "Towards an index of all known species: The Catalogue of Life, its rationale, design and use". Integrative Zoology. 1 (1): 18–21. doi:10.1111/j.1749-4877.2006.00007.x. PMID 21395986.
- ^ United Nations Environment Programme (2002). Global Environment Outlook 3: Past, Present and Future Perspectives. EarthScan Publications, London. p 120
- ^ Ruggiero, Michael A; Gordon, Dennis P; Orrell, Thomas M; Bailly, Nicolas; Bourgoin, Thierry; Brusca, Richard C; Cavalier-Smith, Thomas; Guiry, Michael D; Kirk, Paul M (2015). "A Higher Level Classification of All Living Organisms". PLOS ONE. 10 (4): e0119248. Bibcode:2015PLoSO..1019248R. doi:10.1371/journal.pone.0119248. PMC 4418965. PMID 25923521.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Blundell N (2005). There's more to life on Earth. Telegraph Online, 8 Dec 2005 (naala idi 2012-05-03).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Catalogue of Life: historical checklist downloads
- 2019 Annual Checklist, 1,900,983 a sebbangan (mairaman dagiti 63,418 a naungaw a sebbangan)
- 2018 Annual Checklist, 1,803,488 a sebbangan (mairaman 59,284 a naungaw a sebbangan)
- 2017 Annual Checklist, 1,713,852 a sebbangan (mairaman 49,346 a naungaw a sebbangan)
- 2016 Annual Checklist, 1,640,969 a sebbangan
- 2015 Annual Checklist, 1,606,554 a sebbangan
- 2014 Annual Checklist, 1,578,063 a sebbangan
- 2013 Annual Checklist, 1,352,112 a sebbangan
- 2012 Annual Checklist, 1,404,038 a sebbangan
- 2011 Annual Checklist, 1,347,224 a sebbangan
- 2010 Annual Checklist, 1,257,735 a sebbangan
- 2009 Annual Checklist, 1,160,711 a sebbangan
- 2008 Annual Checklist, 1,105,589 a sebbangan
- 2007 Annual Checklist, 1,008,965 a sebbangan
- 2006 Annual Checklist, 884,552 a sebbangan
- 2005 Annual Checklist, 526,323 a sebbangan
- Listaan dagiti nagkontribusion a database
- Twitter ti Catalogue of Life


text:
Frédéric Chopin
Ni Frédéric François Chopin (/ˈʃoʊpæn/; Panangibalikas a Pranses: [fʁe.de.ʁik ʃɔ.pɛ̃]; Polako: Fryderyk Franciszek Chopin, ponetiko pay a kas ti Szopen;[1] 1 Marso wenno 22 Pebrero 1810[2] – 17 Oktubre 1849) ket maysa idi a Polako a kompositor ken birtuoso a pianista ti Pranses ken Polako a kaputotan. Isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan nga apo ti Romantiko a musika.[3] Ni Chopin ket naipasngay idi idiay Żelazowa Wola, ti maysa a purok idiay Dukado ti Warsaw. Ti nalatak a naam-ammuan nga ubing a prodihio a pianista ken kompositor, ni Chopin ket dimmakkel idiay Warsaw ken tinurposna idiay ti edukasionna ti musika; isu ket nagkompuesto kadagiti napnekan nga obran idiay Warsaw sakbay nga immalis manipud idiay Poland idi 1830 iti tawen a 20, ti nabiit a kasakbayan ti Nobiembre 1830 a Yaalsa.
Kalpasan ti panagpasardeng ti Rusi ati Yaalsa, isu ket nagtaeng idiay Paris a kas paset ti Nalatak nga Emigrasion ti Polonia. Idi las-ud kadagiti nabatbati a 19 a tawtawen ti biagna, ni Chopin ket nangited laeng kadagiti 30 a panagpabpabuya ti publiko, a kinaynayatna ti kasimpungalan nga atmosperio ti pagsasalaan; sinupsuportaranna ti bagina babaen kadagiti panaglako kadagiti komposisionna ken kas manursuro iti piano. Kalpasan kadgiti romatiko a pannakidennana kadagiti Polako a babbai, a mairaman ti naisardeng a pannakikallaysa, manipud idi 1837 aginggana idi 1847 isu ket kimmaddua iti maysa a Pranses a mannurat a ni Amantine Dupin. Iti kaaduan kadagiti kabibiagna, ni Chopin ket nagsagsagaba ti madi a salun-at; isu ket pimmusay idiay Paris idi 1849 iti tawen a 39.
Kaaduan kadagiti obra ni Chopin ket para iti nagmaymaysa a piano, urayno isu pay ket nagsursurat ti dua a konsierto ti piano, adda dagiti bassit a kamara a pirgis ken dagiti pay kankanta ti Polako a teksto. Ti estilona iti teklado ket kaaduan nga agmaymaysa ken masansan a teknikal a makademanda; dagiti bukodna a pabuya ket naipatpategan iti kinaisangayan ken sensitibidad. Ni Chopin ket nagparnuay iti konsepto iti instrumental a balada. Dagiti kangrunaan nga obrana iti piano ket mairaman pay dagiti sonata, mazurka, Balse, nokturno, polonesa, étude, impromptu, scherzo, ken preludio, ken dagiti dadduma ket naipablaak laeng kalpasan ti ipupusayna.
Biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Fryderyk Chopin ket naipasngay idi idiay Żelazowa Wola,[4] 46 kilkilometro (29 milia) iti laud ti Warsaw, nga idi ket ti Dukado ti Warsaw, ti Polako nga estado a binangon babaen ni Napoleon. Ti rehistro ti pannakabuniag ket mangited iti kasangayna iti 22 Pebrero 1810, ken nagidakat iti nakayanakan a naganna iti Latin a porma iti Fridericus Franciscus[4] (iti POlako, isuket ni Fryderyk Franciszek).[5] Nupay kasta, ti kompositor ken ti pamiliana ket nangusar iti petsa ti kasangayna iti 1 Marso,[n 1][4] ngaitan ket sapasap nga inawawat a kas ti husto a petsa.[7]
Ti ama ni Fryderyk, ni Nicolas Chopin, ket Pranses manipud idiay Lorraine a nag-emigrado idiay Polonia idi 1787 idi agtawen iti sangapulo ket innem.[8] Ni Nicolas ket nagisursuro kadagiti ubbing iti Polako nga aristokrasia, ken idi 1806 inasawana ni Justyna Krzyżanowska, ti napanglaw a kabagian dagiti Skarbek, maysa kadagiti pamilia a nagtrabahuanna.[9] Ni Fryderyk ket nabunniagan iti Paskua ti Panagungar idi Domingo, 23 Abril 1810, iti isumet laeng a simbaan a nagkasaran dagiti nagannak kaniana, idiay Brochów.[4] Ti agtawen iti sangapulo ket walo a ninongna, a nakainagananna, ket ni Fryderyk Skarbek, ti estudiante ni Nicolas Chopin.[4] Ni Fryderyk ket isu idi ti maikadua nga annak ken ti maymaysa nga anak a lalaki; isu ket addaan iti immuna a kabsatna a babai, ni Ludwika (1807–55), ken dua nga ub-ubing a kakabsatna babbai, ni Izabela (1811–81) ken ni Emilia (1812–27).[10] Ni Nicolas ket nangipaspasnek idi iti naampon a pagilianna, ken nagiyunayunay iti panagusar ti pagsasao a Polako iti balayda.[4]
Idi Oktubre 1810, innem a bulan kalpasan ti pannakaipasngay ni Fryderyk, ti pamilia ket immalis idiay Warsaw, nga idiay ket nangala ti amana iti puesto a panagisuro iti Pranses idiay Liseo ti Warsaw, a naibalay idi diay Palasio Sahon. Ni Fryderyk ket nagtaeng ken iti pamilian kadagiti lugar ti Palasio. Ti amana ket nagay-ayam iti pluta ken biolin;[11] ti inana ket nagay-ayam iti piano ken nangited kadagiti sursuro kadagiti ubing a lallaki idiay pagdagusan a tagikua ti pamilia Chopin.[12] Ni Chopin ket narapis idi, ken uray iti nasapa a kinaubingna, isu ket managsakit.[13]
Ni Fryderyk ket mabalin a nakaadal iti piano manipud iti inana, ngem ti immuna a nagisursuro kaniana iti musika, manipud idi 1816 aginggana idi 1821, ket ti Tseko a pianista a ni Wojciech Żywny.[14] Ti bakbaket a kabsatna a babai a ni Ludwika ket nagadal pay manipud kenni Żywny, ken sagpaminsan a nagay-ayam iti dueto iti kabsatna a lalaki.[15] Napardas a naipakita nga isu ket prodihio nga ubing. Idi agtawenen iti pito ni Fryderyk ket nangrugrugi a nangaited kadagiti publiko a konsierto, ken idi 1817 isu ket nagsurat kadagiti dua a polonesa, iti Sol menor ken Si bemol mayor.[16] i simmaruno anga obrana, ti polones iti La bemol mayor idi 1821, a naidedikado kenni Żywny, daytoy pay ti kasapaan a nabatbati a manuskritona iti musika.[14]
Idi 1817 ti Palasio Sahon ket innal ababaen ti Ruso a gobernador ti Warsar para iti militar a panagusar, ken ti Liseo ti Warsaw ket naibangon manen idiay Palasio Kazimierz (ita nga aldaw ket rektorado ti Unibersidad ti Warsaw). Ni Fryderyk ken ti pamiliana ket immalisda iti pasdek, nga adda pay laeng ita, ken kaasideg ti Palasio Kazimierz. Idi las-ud iti daytoy a panawen, ni Fryderyk ket sagpaminsan a naaw-awis idiay Palasio Belweder a kas kaay-ayam ti anak a lalaki ti agturturay iti Ruso a Polonia, Nalatak a Duke Constantio; isu ket nagay-ayam iti piano para iti Duke ken nagsurat iti martsa para kaniana.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota
- ^ Segun ti suratna iti 16 Enero 1833 iti mangipangulo ti Société historique et littéraire polonaise (Kagimongan ti Literario a Polako) idiay Paris, isu ket "naipasngay idi 1 Marso 1810 idiay purok ti Żelazowa Wola idiay Probinsia ti Mazowsze."[6]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti apelyido ket ibalikas a kas ti [ˈʂɔpɛn̪] iti Polako (ken nailetra pay a Szopen); [ʃɔˈpɛ̃] iti Pranses; ken kadawyan a /ˈʃoʊpæn/ iti Ingles.
- ^ Adda dagiti taudan nga agit-ited iti 22 Pebrero. Kitaen ti Kinaubing para kadagiti salaysay.
- ^ "Isu ket maysa a natalinaay a Polako a patriota ken ti naesseman ti nainlangitan a romantiko a mannaniw ti Polako a musika." Tad Szulc, Chopin idiay Paris, p. 19.
- ^ a b c d e f Zamoyski (2010), pp. 4–5 (locs. 115–130).
- ^ Hedley (1980), p. 292.
- ^ Chopin (1962), p. 116.
- ^ Rose Cholmondeley, "The Mystery of Chopin's Birthday", Chopin Society UK website, naala idi 21 Disiembre 2013.
- ^ Zamoyski (2010), p. 3 (loc. 100).
- ^ Michałowski and Samson (n.d), § 1, para. 1.
- ^ Zamoyski (2010) p. 7 (loc. 158).
- ^ Zamoyski (2010), pp. 5–6 (locs. 130–144).
- ^ Szulc (1998), pp. 41–42.
- ^ Zamoyski (2010), 6 (loc. 144).
- ^ a b Michałowski and Samson (n.d), § 1, para. 3.
- ^ Samson (1996), p. 8.
- ^ "The Complete Keyboard Works", Chopin Project website, naala idi 21 Disiembre 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Frédéric Chopin iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Frédéric Chopin iti Wikiquote (iti Ingles)
- Obra ni Frédéric Chopin iti Proyekto Gutenberg
- Biograpia iti opisial a sitio ti Instituto Fryderyk Chopin


text:
1973
Ti 1973 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 17 – Caroline Corr, Irlandes a kumakanta
- Abril 14 – Adrien Brody, Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 22 – Lyndon B. Johnson, maika-36 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1908)
- Hulio 20 – Bruce Lee, Insik-Amerikano a martial artist ken aktor (naipasngay 1940)
- Septiembre 26 – Anna Magnani, Italiana nga aktres (naipasngay 1908)


text:
Tunisia
Nagsasabtan: 34°N 9°E / 34°N 9°E
Ti Tunisia,[a] opisial a ti Republika ti Tunisia,[b] ket ti akin-amianan unay a pagilian iti Aprika. Daytoy ket parte ti rehion ti Maghreb iti Amianan nga Aprika, ken beddengan babaen tiu Arhelia iti laud ken abagatan a laud, Libya iti abagatan a daya, ken ti Baybay Mediteraneo itiamianan ken daya; sakupenna ti 163,610 km2 (63,170 sq mi), ken agraman ti populasion iti 11 a riwriw. Daytoy ket aglaon iti akindaya a patingga ti Banbantay Atlas ken dagiti akin-amianan a sakup ti desierto Sahara, ken dagiti nabati pay a teritoriona ket iti maarab a daga. Ti pantarna iti 1,300 km (810 mi) ken mangiraman ti pagtumpongan dagiti akinlaud ken akindaya a parte ti Labneng Mediteraneo. Ti Tunisia ket ayan ti akin-amianan unay a punto ti Aprika, ti Rawis Angela; ken ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Tunis, ken mabirukan daytoy iti amianan akindaya a partar, ken nakaalaan daytoy ti nagan ti pagilian.
Manipud idi nasapa nga ugma, tinagtagitao idi ti Tunisia babaen dagiti indihenio a Bereberes. Nangrugrugi a simmangpet dagidi Penisio idi maika-12 a siglo BC, ken nangipatakderda kadagiti nadumaduma a pagtaengan, ken ti rimmuaran ti Kartahe a kas ti kabilegan babaen idi maika-7 a siglo BC. Ti maysa a nangruna nga agtagtagilako nga imperio ken ti maysa karibel iti militar ti Republika a Romano, inabak idi ti Kartahe babaen dagidi Romano idi 146 BC, ken isuda ti nagsakup ti Tunisia para kadagiti kaaduan a sumaruno a 800 a tawen, ken nangipaammoda iti Kristianidad ken nangibati kadagiti maipapan iti arkitektura a legado a kas ti ampiteatro ti El Jem. Kalpasan dagiti panangipadas a nangrugi idi 647, pinarukma dagiti Muslim iti amin a Tunisia babaen idi 697, ken nangiyegda iti Islam ken kultura nga Arabo kadagiti lokal nga agtataeng. Nangitakder ti panagtengngel ti Imperio nga Otomano idi 1574 ken nagturay kadagiti sumurok a 300 a tawen, aginggana iti panagrukma ti Pranses iti Tunisia idi 1881. Nakagun-od ti wayawaya ti Tunisia babaen ti panangidaulo ni Habib Bourguiba, nga isu ti nangirangarang iti Republika ti Tunisia idi 1957. Ita nga aldaw, ti Tunisia ti kabassitan a pagilian iti Amianan nga Aprika, ken ti kultura ken identidadna ken nairamut iti napaut a panagtutumpong dagiti nadumaduma a kultura ken etnisidad iti daytoy a siglo.
Idi 2011, ti Rebolusion ti Tunisia, a kinalbit babaen ti kaawan ti wayawaya ken demokrasia babaen dagiti 24 a tawen a turay ni presidente Zine El Abidine Ben Ali, ket nangparmek ti turayna ken nangikatalisado iti dakdakkel a Primabera nga Arabo iti amin a ballasiw ti rehion. Dagiti nawaya nga adu ti partidona a parlamento a panagbubutos ket nabiit a natengel kalpasan dayta; nagbutos manen ti pagilian iti parlamento idi 26 Oktubre 2014,[18] ken para iti presidente idi 23 Nobiembre 2014.[19] Agtultuloy ti Tunisia a kas maysa a unitario a semi-presidensial a representatibo a demokratiko a republika; ken ti kaikaisuna a pagilian iti Amianna nga Aprika a naidasig a kas "Nawaya" babaen ti Freedom House,[20] ken naikeddeng a ti kaikaisuna a napno a demokratiko nga estado iti Lubong nga Arabo babaen ti Indeks ti Demokrasia ti Economist Intelligence Unit.[21][c] Daytoy ket maysa kadagiti bassit-usit a pagilian iti Aprika a nairanggo iti nagato iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan, nga agraman iti maysa kadagiti kangatuan ti matgedan iti tunggal maysa a tao iti kontinente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nota
- Dagiti nagibasaran
- ^ "Tunisia Constitution, Article 4" (PDF) (iti Arabiko). 26 Enero 2014. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 9 Pebrero 2014. Naala idi 10 Pebrero 2014.
- ^ "Tunisian Constitution, Article 1" (PDF) (iti Arabiko). 26 Enero 2014. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 9 Pebrero 2014. Naala idi 10 Pebrero 2014. "Nawaya nga Estado ti Tunisia, siwawaya ken naturay; Islam ti relihionna, Arabiko ti pagsasaona, ken Republika ti pormana."
- ^ Arabic, Tunisian Spoken. Ethnologue (19 Pebrero 1999). Naala idi 5 Septiembre 2015.
- ^ "Tamazight language". Encyclopædia Britannica.
- ^ "Nawaat – Interview avec l' Association Tunisienne de Culture Amazighe". Nawaat.
- ^ Gabsi, Z. (2003). An outline of the Shilha (Berber) vernacular of Douiret (Southern Tunisia). PhD Thesis, Western Sydney University.
- ^ "Tunisian Amazigh and the Fight for Recognition – Tunisialive". Tunisialive. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Oktubre 2011.
- ^ Fadhlaoui-Zid, Karima; Martinez-Cruz, Begoña; Khodjet-el-khil, Houssein; Mendizabal, Isabel; Benammar-Elgaaied, Amel; Comas, David (Oktubre 2011). "Genetic structure of Tunisian ethnic groups revealed by paternal lineages". American Journal of Physical Anthropology (iti Ingles). 146 (2): 271–280. doi:10.1002/ajpa.21581. PMID 21915847.
- ^ "Tunisia" (PDF). International Religious Freedom Report for 2011, United States Department of State – Bureau of Democracy Human Rights and Labor.
- ^ "The Constitution of the Tunisian Republic" (PDF). constitutionnet.org. Naala idi 29 Oktubre 2017.
- ^ Frosini, Justin; Biagi, Francesco (2014). Political and Constitutional Transitions in North Africa: Actors and Factors. Routledge. p. 4. ISBN 978-1-317-59745-2.
- ^ Choudhry, Sujit; Stacey, Richard (2014) "Semi-presidential government in Tunisia and Egypt". International Institute for Democracy and Electoral Assistance. Naala idi 7 Enero 2016.
- ^ "National Institute of Statistics-Tunisia". National Institute of Statistics-Tunisia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 28 Nobiembre 2019. Naala idi 2 Marso 2020.
- ^ a b c d "Tunisia". International Monetary Fund.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 19 Enero 2013.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ "Report on the Delegation of تونس". Internet Corporation for Assigned Names and Numbers. 2010. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 31 Mayo 2012. Naala idi 8 Nobiembre 2010.
- ^ "Tunisie : les législatives fixées au 26 octobre et la présidentielle au 23 novembre". Jeune Afrique (iti Pranses). 25 Hunio 2014.
- ^ "Tunisia holds first post-revolution presidential poll". BBC News. 23 Nobiembre 2014.
- ^ "Tunisia | Country report | Freedom in the World | 2020". freedomhouse.org. 2020. Naala idi 30 Abril 2020.
- ^ "Democracy Index 2018". The Economist (iti Ingles). Naala idi 30 Disiembre 2019.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tunisia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tunisia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Tunisia iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Tunisia
- Heograpiko a datos a mainaig iti Tunisia iti OpenStreetMap
- Tunisia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Amianan nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1956
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika


text:
James Madison
Ni James Madison, Jr. (Marso 16, 1751 (O.S. Marso 5) – Hunio 28, 1836) ket maysa idi nga Amerikano nga estadista ken politiko a teorista, ti maikapat a Presidente iti Estados Unidos (1809–1817). Isu ket naikabkablaawan akas ti “Ama iti Batay-linteg” para iti kaipangrunaanna iti panagburador iti Batay-linteg iti Estados Unidos ken kas ti kangrunaan a nangipatakder ken nagsurat iti Bilin dagiti Karbengan iti Estados Unidos.[1] Isu ket nagserbi a kas maysa a politiko ti kaaduana apanagbiagna. A kasla dagiti nanipud ti Virginia nga estadista iti panagtagabu a kagimongan,[2] isu ket nagtagikua kadagiti tagabu a kas paset dagiti napili; isu ket nakatawid ti bukodna a plantasion a tinawtawagan a kas ti Montpelier, ken nagtagikua kadagiti ginasut a tagabu iti panawen ti kabibiagna tapno agtalon ti tobako ken dagiti dadduma pay a maapit.


text:
Pabrika ti Uring ti Niog : Kasano ti Agaramid kadagiti Briqueta ti Uring manipud iti Shell ti Niog?
Pabrika ti Uring ti Niog : Kasano ti Agaramid kadagiti Briqueta ti Uring manipud iti Shell ti Niog?
Ti ukis ti niog ket buklen ti lanot ti niog (agingga iti 30%) ken pith (agingga iti 70%). Ti linaonna a dapo ket agarup a 0.6% ken ti lignin ket agarup a 36.5%, a makatulong a mamagbalin daytoy a karbon a medyo nalaka.
Ti uring ti ukis ti niog ket natural ken makaay-ayo iti aglawlaw a biofuel. Daytatâ kasayaatan a kasukat ti gasolina a maibusor iti kayo, kerosene, ken dadduma pay a fossil fuel. Idiay Makintengnga a Daya, kas iti Saudi Arabia, Lebanon, ken Syria, maus-usar dagiti briket ti uring ti niog kas karbon ti hookah (uring ti Shisha). Bayat nga adda idiay Europa, maus-usar dayta para iti BBQ (barbecue).
Kasta ti teknik iti Kasano ti Agaramid iti Uring a Briquettes manipud iti Coconut Shells, mangyeg dayta kenka iti dakkel a kinabaknang.
Sadino ti pakaalaan kadagiti nalaka ken nawadwad a ukis ti niog?
Tapno makaaramidka iti makaganansia a linia ti panagpataud iti coconut charcoal briquette, ti rumbeng nga umuna nga aramidem ket agkolekta iti adu a ukis ti niog.
Masansan nga ibelleng dagiti tattao dagiti ukis ti niog kalpasan nga uminumda iti gatas ti niog. Iti adu a tropikal a pagilian a nabaknang iti niog, makitam ti adu nga ukis ti niog a nabunton kadagiti igid ti kalsada, paglakuan, ken planta a pagproseso. Ti Indonesia ti Langit ti Niog!
Sigun iti Statistics nga ituktukon ti Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), ti Indonesia ti kadakkelan a managpataud iti niog iti lubong, nga addaan iti dagup a produksion a 20 milion a tonelada idi 2020.
Ti Indonesia ket addaan iti 3.4 a riwriw nga ektaria a plantasion ti niog a daytoy ket suportado babaen ti tropikal a klima. Sumatra, Java, ken Sulawesi ti kangrunaan a lugar a pagpukan iti niog. Nalaka unay ti presio ti ukis ti niog isu a makagun-odka iti nawadwad a ukis ti niog kadagitoy a lugar.
Kasano ti agaramid kadagiti briket ti uring ti niog?
Ti proseso ti panagaramid iti uring iti ukis ti niog ket: Carbonizing – Panagrumek – Panaglaok – Panagpamaga – Briquetting – Panag-empake.


text:
1939
Ti 1939 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 3 – Nur Misuari, Filipino a politiko
- Pebrero 8 – Jose Maria Sison, maysa a mannurat iti pagilian a Filipinas
- Hulio 1 – Karen Black, Amerikana nga aktres (pimmusay 2013)
- Agosto 14 – Sixto Brillantes, mangipangulo ti Komision dagiti Eleksion (Comelec) (pimmusay 2020)
- Oktubre 24 – F. Murray Abraham, Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 1 – Sidney Herbert Ray, Briton a lingguista (naipasngay 1858)
- Pebrero 10 – Papa Pio XI, Papa iti Simbaan a Katoliko (naipasngay 1857)
- 1939 – Papa Pio XI, Papa iti Simbaan a Katoliko (naipasngay 1857)


text:
Taudan a kodigo
Ti Taudan a kodigo (Ingles: Source Code) ket listaan dagiti agsarsaruno a pammilin a naisurat babaen ti lengguahe ti panangprograma a mabasa met ti tao. Iti agdama, saan met laeng adda ti sibubukel a kodigo iti maymaysa nga intar no maaramat dagiti lenguahe ti programasion, ngem adda iti addu nga intar ti testo para iti maysa a programa. Ti taudan a kodigo ti maysa a programa ti kompiuter ket tinipon dagiti intar a mapagbaliw manipud ti porma a mabasa ti tao agginggana ti porma a matungpal ti kompiuter. Pagbalbaliwento ti manggupgop (compiler) ti kodigo iti matungtungpal nga intar maipaay naitudingan nga arkitektura ti kompiuter, wenno tungpalento ti mangpatpatarus (interpreter) ti kodigo tapno mapataray a dagus.


text:
Kategoria:Pagpagilian babaen ti sangalubongan a gunglo
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 24 a subkategoria, manipud iti 24 a dagup.
D
- Dagiti estado a kameng ti GPAP (12 P)
F
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie (22 K, 42 P)
G
K
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika (11 K, 51 P)
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa (26 K, 27 P)
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Turko (1 K, 5 P)
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Europa (13 K, 12 P)
L
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo (18 K, 21 P)
M
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian (33 K, 51 P)
N
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (5 K, 190 P)
- Dagiti estado a kameng ti NATO (26 K, 26 P)
P
- Pagpagilian ti G8 (8 K, 8 P)
- Pagpagilian ti G15 (1 K, 17 P)
- Pagpagilian ti G20 (18 K, 19 P)
Pampanid iti kategoria "Pagpagilian babaen ti sangalubongan a gunglo"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
Lantawan
Ti Lantawan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Basilan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lantawan ket nabingbingay a politikal kadagiti 25 a barbaranggay.[2]
- Atong-Atong
- Bagbanon
- Baungis
- Bulan-Bulan
- Bulanza
- Calayan
- Calugusan
- Canibungan
- Landungan
- Lantawan Proper (Pob.)
- Lawila
- Lawi-Lawi
- Lower Bañas
- Lower Manggas
- Luuk-Maluha
- Matarling
- Matikang
- Pamucalin
- Paniongan
- Parian-Baunoh
- Suba-an (Pangasaan)
- Switch Yakal
- Tairan
- Upper Bañas
- Upper Manggas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lantawan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Basilan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Asia
Ti Asia ket ti kadakkelan ken kaaduan ti populasion a kontinente iti Daga, daytoy ket kangrunaan a mabirukan kadagiti akindaya ken akin-amianan a hemisperio. Urayno daytoy ket sakupenna laeng ti 8.7% iti dagup a kalawa ti rabaw iti Daga, daytoy ket buklenna ti 30% iti kalawa ti daga iti Daga, ken historikal a balay iti kaaduan a populasion ti tao iti planeta (agdama nga agarup a 60%). Ti Asia ket saan laeng a naindayegan iti dagup a kadakkelna ken populasion, ngem dagiti pay naisangayan a napusek ken dadakkel a pagtaengan ken dagiti pay nawatiwat a manmano a matagtagitao a rehion iti uneg ti kontinente iti 4.4 a bilion a tattao. Ti Asia ket mangipakpakita ti kapartak iti ekonomia (naisangayan iti Daya nga Asia) ken ti pay nakaradkada nga iya-adu ti populasion idi las-ud ti maika-20 a siglo, ngem ti dagup ti amin nga iya-adu ti populasion ket simmuek manipud idin kadagiti natimbeng nga agpang iti lubong.[3]
Dagiti pagbeddengan ti Asia ket naikeddeng babaen ti kultura, gapu ta awan ti nalawag a heograpikal a pannakaisina a nagbaetanna ken ti Europa, a no itipon dagitoy dua ket mangporma ti maysa nga agtultuloy a masa ti daga a tinawtawagan iti Eurasia. Dagiti kaaduan a naaw-awat a pagbeddengan a lugar ti Asia iti daya ti Kanal Suez, ti Karayan Ural, ken ti Banbantay Ural, ken iti abagatan ti Banbantay Kaukaso wenno ti Depresion Kuma–Manych) ken ti Kaspio ken Baybay Nangisit.[4][5] Daytoy ket nabeddengan iti daya babaen ti Taaw Pasipiko, iti abagatan babaen ti Taaw Indiano ken iti amianan babaen ti Taaw Artiko.
No makita ti kadakkelna ken dibersidad, ti konsepto iti Asia – ti nagan napetsaan manipud idi klasikal a kinaugma – ket mabalin a napudpudno a maibatay iti heograpia ti tao ngem ti pisikal a heograpia.[6] Ti Asia ket nalatak nga agdumaduma iti ballasiw ken iti uneg dagiti rehionna no maibatay kadagiti etniko a grupo, dagiti kultura, dagiti enbironmento, dagiti ekonomia, dagiti historikal a pakaikabagian ken dagiti sistema ti gobierno.
Panangipalawag ken dagiti pagbeddenganUrnosen
Sistema ti tallo a kontinente ti GriegoUrnosen
Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken Europa ket historikalen a naikeddeng babaen dagiti Europeano laeng.
Ti orihinal a panangigiddiat ti nagbaetan dagitoy dua ket inaramid idi dagiti taga-ugma a Griego. Inusarda ti Baybay Egeo, ti Dardanelos, ti Baybay ti Marmara, ti Bosporo, ti Baybay Nangisit, ti Kipet Kerch, ken ti Baybay ti Azov a kas pagbeddengana nagbaetan ti Asia ken Europa. Ti Nilo ket masansan idi a naus-usar a kas ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken Aprika (kalpasanna ket tinawagan iti Libia), urayno adda met dagiti Griego a heograpo a nangisingasing a ti Baybay Nalabbasit ket mangporma iti nasaysayaat a pagbeddengan.[7] Ti Kanal Darius iti baetan ti Nilo ken ti Baybay Nalabbasit ket nangipakaammo iti adu a panaggigiddiat iti kapanunotan. Bababen ti Imperio a Romano, ti Karayan Don a mangibus iti Baybay Nangisit ket isu idi ti akinlaud a pagbeddengan ti Asia. Daytoy idi ti akin-amianan unay a madaliasat a punto iti aplaya ti Europa. Idi maika-15 a siglo ti Baybay Nalabbasit ket naipatakder a kas ti pagbeddengan a nagbaetan ti Aprika ken ti Asia, ken isu ti daytoy ti nangsukat iti Nilo.[7]
Pagbeddenagn ti Asia–EuropaUrnosen
Ti Karayan Don ket nagbalin a saan a nasayaat kadagiti akin-amianan a Europeano idi ni Pedro ti Natan-ok, ari ti Turay ti Rusia, idi inabakna dagiti kasuppiat a panagtunton ti Suesia ken ti Otomano nga Imperio kadagiti akindaya a daga, ken dagiti naarmasan a resistansia babaen dagiti tribu ti Siberia, ket nagsentisado ti baro a Ruso nga Imperio a nangipaatiddog idiay Banbantay Ural ken iti labesna, ket napundar idi 1721. Ti nangruna a heograpikal a teorista ti imperio ket pudno idi a ti dati a Sueko a balud ti gubat, a natiliw idiay Gubat ti Poltava idi 1709 ken naidutok iti Tobolsk, nga isu idiay ket naikameng iti taga-Siberia nga opisial a ni Pedro, ni Vasily Tatishchev, ken napalubosan iti nawaya a panagaramid kadagiti panagadal iti heograpia ken antropolohia iti panangisagana iti masakbayan a libro.
Idiay Suesia, iti lima a tawen kalpasan ti ipupusay ni Pedro, idi 1730, ni Philip Johan von Strahlenberg ket nangipablaak ti baro nga atlas a nangsisingsingasing a dagiti Ural a kas ti pagbeddengan ti Asia. Nagay-ayat met dagiti Ruso iti daytoy a konsepto, gapu ta mangpalubos met kaniada ti indentidadda a Europa iti heograpia. Inrangarang ni Tatishchev nga isu ket nangisingasing ti kapapunotan ken ni von Strahlenberg. Ti naudi a naibaga ket nangisingasing a ti Karayan Emba a kas ti akinbaba a pagbeddengan. Kadagiti napalabas a siglo adda met dagiti nadumaduma a naaramid a singasing aginggana idi ti Karayan Ural ket nagballigi idi tengnga ti maika-19 a siglo. Ti pagbeddengan ket naiyalisen babaen ti puersa manipud iti Baybay Nangisit idiay Baybay Kaspio kadagiti proyekto ti Karayan Ural.[8] Kadagiti mapa iti dayta a paset ti panawen, ti Transkaukasia ket naibilbilang idi a kas Asia. Ti pannakainkorporado ti kaaduan iti rehion iti Kappon ti Sobiet ket natarawidwidan a nangiduron kadagiti pannakaimatangan ii pagbeddengan iti abagatan. Dagiti kultura ti Asia ket awan ti palubos a panangibaga iti daytoy a sistema iti panangikeddeng kadagiti maipagpagarup a pagbeddengan a mangisina kaniada iti Europa.
Pagbeddengan ti Asia–OceaniaUrnosen
Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken ti nalukay ti pannakaipalawagna a rehion ti Oceania ket kadawyan a naikabil idiay Purpuro Malayo. Dagiti termino ti Abagatan a daya nga Asia ken Oceania, a naparnuay idi maika-19 a siglo, ket addan kadagiti adu nga aggigiddiat a heograpiko a kaibuksilan manipud idi pannakaparnuayda. Ti kangrunaan a banag iti panangikeddeng no ania nga is-isla iti Pupuro Malayo iti Asia ket ti ket ti pakabirukanen dagiti kolonial a tagikua dagiti nadumaduma nga imperio idiay (saan amin nga Europeano). Ni Lewis ken ni Wigen ket nangiyunay-unay, a "Ti pannakaiyak-akikid ti 'Abagatan a daya nga Asia' kadagiti agdama a pagbeddenganna ket isu idi ti nain-inut a proseso."[7]
Agdama a panangipalawagUrnosen
Ti heograpikal nga Asia ket ti kultural nga artipakto dagiti pinarnuay ti Europeano iti lubong a naipang-al kadagiti sabali a kultura, ti maysa a saan nga umiso a konsepto a gapuanan ti endemiko a kontension no ania ti kaibuksilanna. Ti Asia ket dakdakkel ken ad-adu a nadumaduma iti kultura ngem ti Europa.[9] Daytoy ket saan a husto a maitunos kadagiti kultural a pagbeddengan kadagiti bukodna a nadumaduma a kita ti konstituente.[10]
Manipud idi panawen ni Herodotus ti minoridad kadagiti heograpo ket nanglikud iti sistema ti tallo a kontinente (Europa, Aprika, Asia) kadagiti batayan nga awan wenno awan ti adu a pisikal a panagsisina kaniada.[6]Kas pagarigan, ni Apo Barry Cunliffe, ti emeritus a propesor ti Europeano nga arkeolohia idiay Oxford, ket nangibagbaga a ti Europa ket heograpiko ken kultura laeng a "ti akinlaud a nayon ti kontinente ti Asia".[11] Iti heograpia, ti Asia ket isu ti nangruna nga akindaya a konstituente ti kontinente ti Eurasia a ti Europa ti akin-amianan a laud a peninsula ti masa ti daga – wenno ti Apro-Eurasia; iti heolohia, ti Asia, Europa ken ti Aprika ket mangbukel ti agmaymaysa nga agtultuloy a masa ti daga (malaksid ti Kanal Suez) ken makibinningay ti sapasap a samang ti kontinente. Gangani amin ti Europa ken ti kaaduan a paset ti Asia ket mabirukan iti Eurasiano a Plata, a naisilpo iti abagatan babaen ti Arabiano ken Indiano a Plata ken kakuyogna ti akinadaya unay a paset ti Siberia (daya ti Kabambantayan Chersky) iti Plata ti Amianan nga Amerika.
PakasaritaanUrnosen
Ti pakasaritaan ti Asia ket mabalin a makita a kas dagiti naisangayan a pakasaritaan iti nadumaduma a kaarrubayan dagiti rehion ti aplaya: ti Daya nga Asia, Abagatan nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken ti Tengnga a Daya, a naisilpo babaen ti akin-uneg a masa dagiti estepa ti Sentral nga Asia.
Ti aplaya a kaarrubayan ket pagtaengan kadagiti kasapaan nga ammo a sibilisasion iti lubong, ti tunggal maysa kaniada ket nagpadpadur-as iti likmut dagiti nalames a ginget ti karayan. Dagiti sibilisasion idiay Mesopotamia, ti Ginget Indus ken ti Huanghe ket makibinningay kadagitoy a pannakaipada. Dagitoy a sibilisasion ket mabalin a nakisinnukatda kadagiti teknolohia ken dagiti kapanunotan a kas ti matematika ken ti pilid. Dagiti dadduma pay a parnuay, a kas ti panagsurat, ket mabalin nga indibidual a napadur-as iti tunggal maysa a lugar. Dagiti siudad, dagiti estado ken dagiti imperio ket napadur-as kadagitoy a tanap.
Ti sentral a rehion ti estepa ket nabayagen a natagtagitao babaen dagiti aksaksakay ti kabalio a nomado a makaabot kadagiti amin a lugar ti Asia manipud kadagiti estepa. Ti kasapaan a postulado a panagpadakkel iti ruar ti estepa ket dagiti Indo-Europeano, nga isuda ket nangiwarwaras dagiti pagsasaoda idiay Tengnga a Daya, Abagatan nga Asia, ken dagiti pagbeddengan ti Tsina, kadagiti nagtaengan dagiti Tokario. Ti akin-amianan unay a paset ti Asia, a mairaman iti kaaduan ti Siberia, ket kaaduan idi a saan a maserrekan babaen dagiti nomado ti estepa, gapu kadagiti napusek a kabakiran, klima ken tundra. Dagitoy a lugar ket nabatbati a manmano laeng a natagtagitao.
Ti sentro ken ti kaarrubayan ket kaaduan a naisinsina babaen dagiti bantay ken dagiti desierto. Dagiti bantay ti Kaukaso ken Himalaya ken dagiti desierto ti Karakum ken Gobi ket nangporma kadagiti paglappedan a narigat laeng a maballasiw dagiti agsaksakay iti kabalio iti estepa. Bayat a dagiti agtataeng iti siudad ket nasaysayaatanda iti teknolohia ken iti sosial, kadagiti adu a kaso marigatanda unay mangsalknib kadagiti aspeto ti militar kadagiti grupo ti aksaksakay manipud iti estepa. Nupay kasta, dagiti tanap ket awan unay ti makaanay a karuotan a mangsuporta iti dakkela pursa dagiti agkabkabalio; para iti daytoy ken dagiti sabali a rason, dagiti nomado ket pinarukmada ti Tsina, India, ken ti Tengnga a Day ken kaaduan a nangamponda idi iti lokal ken dagiti nabakbaknang a kagimongan.
Ti Islamiko a Kalipato ket innala ken tinurayanna met ti Tengnga a Daya ken ti Sentral nga Asia idi las-ud dagiti panagrukma ti Muslim iti maika-7 a siglo. Ti Mongol nga Imperio ket pinarukmana ti dakkel a paset ti Asia idi maika-13 a siglo, ti maysa a lugar a gumay-at manipud idiay Tsina aginggana idiay Europa. Sakbay ti panagraut dagiti Mongol, Songa Tsina ket naireporta nga addaan kadagiti agarup a 120 a riwriw nga umili; ti senso idi 1300 a sinaruno ti panagraut ket nangireporta ti agarup a 60 a riwriw a tattao.[13]
Ti Nangisit a Patay, ti maysa kadagiti kakaruan a pandemia iti pakasaritaan ti tao, ket naipagpagarup a nagtaud kadagiti namaga a tanap ti sentral nga Asia, nga idiay ket napan idiay igid ti Kalsada Seda.[14]
Ti Ruso nga Imperio ket nangrugi a nagpadakkel idiay Asia manipud idi maika-17 a siglo, ken kanungpalan a nagtengngel iti amin a Siberia ken ti kaaduan ti Sentral nga Asia babaen ti patingga ti maika-19 a siglo. Ti Otomano nga Imperio ket tinengngelna ti Anatolia, ti Tengnga a Daya, Amianan nga Aprika ken dagiti Balkan manipud idi maika-16 a siglo ken ti masakbayan. Idi maika-17 a siglo, ti Manchu ket pinarukmana ti Tsina ken binagonna ti Qing a Dinastia. Idi maika-16 a siglo, ti Islamiko a Imperio a Mughal ket tinengngelna iti kaaduan ti India.
Politikal a heograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
- ^ "Continents of the World". The List. Worldatlas.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-07-22. Naala idi 25 Hulio 2011.
- ^ "Like herrings in a barrel". The Economist. The Economist online, The Economist Group (Millennium issue: Population). 23 Disiembre 1999. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-01-04. Naala idi 2015-01-20..
- ^ "Asia". eb.com, Encyclopædia Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2006.
- ^ National Geographic Atlas of the World (maika-7 nga ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 978-0-7922-7528-2. "Europe" (pp. 68–9); "Asia" (pp. 90–1): "A commonly accepted division between Asia and Europe is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
- ^ a b "Asia". AccessScience. McGraw-Hill. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-11-27. Naala idi 26 Hulio 2011.
- ^ a b c Lewis & Wigen 1997, pp. 170–173
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 27–28
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 36–37
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 7–9
- ^ Schwartz, Benjamin (Disiembre 2008). "Geography Is Destiny". The Atlantic. Atlantic Magazine.
- ^ ANCIENT SILK ROAD TRAVELLERS
- ^ Ping-ti Ho. "An Estimate of the Total Population of Sung-Chin China", in Études Song, Series 1, No 1, (1970). pp. 33–53.
- ^ "BBC – History – Black Death". BBC. 17 Pebrero 2011.
- ^ Ti Azerbaijan ket transkontinental a pagilian.
- ^ Ti Georgia ket transkontinental a pagilian.
- ^ Rehion ti Akindaya a Trasia ti Turkia idiay Europa. Isu a ti Turkia ket transkontinental a pagilian.
BibliograpiaUrnosen
- Lewis, Martin W.; Wigen, Kären (1997). The myth of continents: a critique of metageography. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-20743-2.
- Ventris, Michael; Chadwick, John (1973). Documents in Mycenaean Greek (2nd nga ed.). Cambridge: University Press.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Higham, Charles. Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations. Facts on File library of world history. New York: Facts On File, 2004.
- Kamal, Niraj. "Arise Asia: Respond to White Peril". New Delhi:Wordsmith,2002, ISBN 978-81-87412-08-3
- Kapadia, Feroz, and Mandira Mukherjee. Encyclopaedia of Asian Culture and Society. New Delhi: Anmol Publications, 1999.
- Levinson, David, and Karen Christensen. Encyclopedia of Modern Asia. New York: Charles Scribner's Sons, 2002.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Asia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Asia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- "Display Maps". The Soil Maps of Asia. European Digital Archive of Soil Maps – EuDASM. Naala idi 26 Hulio 2011.
- "Asia Maps". Perry-Castañeda Library Map Collection. University of Texas Libraries. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-07-18. Naala idi 20 Hulio 2011.
- "Asia". Norman B. Leventhal Map Center at the Boston Public Library. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-09-29. Naala idi 26 Hulio 2011.
- Bowring, Philp (12 Pebrero 1987). "What is Asia?". Eastern Economic Review. Columbia University Asia For Educators. 135 (7). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-07-28. Naala idi 2015-01-20.


text:
Cavite
Ti Cavite (Filipino: Kabite) ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti umabagatan a playa ti Luek Manila, iti rehion ti CALABARZON iti Luzon, 30 a kilometro iti abagatan ti Metro Manila. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Trece Martires ti Cavite. Kabeddengna dagiti probinsia ti Laguna iti daya ken ti Batangas iti abagatan, ken ti Baybay Abagatan Tsína iti laud.
HeograpiaUrnosen
Addaan ti Cavite iti 17 nga ili ken 6 a siudad.
Dagiti siudadUrnosen
- Siudad ti Bacoor
- Siudad ti Cavite
- Siudad ti Dasmariñas
- Siudad ti Imus
- Siudad ti Tagaytay
- Siudad ti Trece Martires
Dagiti iliUrnosen
Dagiti isla ti CaviteUrnosen
- Isla ti Balot, mabirukan idiay sabangan ti Karayan Ternate [3]
- Isla ti Caballo
- Corregidor
- Isla ti El Fraile
- Kota Frank
- Isla ti La Monja, mabirukan idiay laud ti Corregidor
- Isla ti Limbones, mabirukan idiay aplay ti Maragondon idiay asideg ti pagbeddengan ti Batangas
- Pulo ni Burunggoy (itan ket ti Island Cove Resort) a mabirukan idiay Luek Bacoor[4]
- Isla ti Santa Amalia, mabirukan idiay amianan a laud ti Corregidor[5]
EkonomiaUrnosen
Dagiti PaggatanganUrnosen
- SM City Bacoor
- SM City Dasmariñas (agdama a mapadpadakkel)
- SM City Rosario
- SM Center Molino
- SM Marketmall Dasmariñas (naipakpatakder)
- SM City Tagaytay (naisingasingd)
- SM City Naic (naisingasing)
- Robinsons Place Imus
- Robinsons Place Dasmariñas
- Robinsons Supermarket Gen. Trias
- Robinsons Summit Ridge Tagaytay
- Wilcon Builder's Depot - Dasmariñas (naipakpatakder)
- Central Mall Dasmariñas (mairaman ti SM Savemore Dasmarinas) (naipakpatakder)
- SaveMore Tagaytay
- Puregold GMA
- Puregold Bacoor
- Puregold Tanza
- Puregold jr. Tagaytay
- Waltermart Carmona
- Waltermart Dasmariñas
- Waltermart General Trias
- FRC Supermall Bacoor (idiay asideg ti SM Savemore Zapote)
- FRC Supermall Imus (idiay asideg tiPuregold Imus)
- Lotus Mall Imus (idiay asideg ti Waltermart Supermarket Imus)
- RFC Mall Bacoor
- RFC Mall Zapote Bacoor
- Fun Mall Rosario
- Annies Plaza Tanza
- L Paseo Arcade Siudad ti Trece Martires
- L Paseo Arcade Indang
- Puregold Jr. Dasmariñas (naisingasing)
PaglugananUrnosen
Dagiti kompania ti bus iti CaviteUrnosen
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ "Ternate Website". Sapot a pagsaadan ti Ternate Cavite. Naala idi 2011-10-28.
- ^ "Pakasaritaan". Naala idi 2011-10-28.
- ^ Buyot ti Estados Unidos (1916). "Dagiti lugar ti milisia ti Estados Unidos, Dagiti Nailian a Kamposanto, ken dagiti parke ti milisia", p. 344. Pagmalditan nga Opisina ti Gobierno, Washington.
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cavite". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Pagsasao a Suau
Ti pagsasao a Suau, ammo pay a kas Iou, ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Probinsia ti Luek Milne ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 6,800 ken dagiti pay 14,000 a mangisasao a kas lingua franca.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ekalesia Bukana (1895), Anglikano a Kararag ti Bigat iti Suau, indihitado babaen ni Richard Mammana
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Suau iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ 14,000 a kas lingua franca; mabalin a daytoy ti dagup a bilang
- ^ Pagsasao a Suau iti Ethnologue (Maika-10 nga ed., 1984). Nota: Ti datos ket mabain a nagtaud manipud iti maika-9 nga edision (1978).


text:
Distrito ti Kamikawa (Ishikari), Hokkaido
Ti Kamikawa (上川郡 (石狩国), Kamikawa-gun (Ishikari no kuni)) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Kamikawa, Hokkaido, Hapon. Adda met maysa a distrito iti isu met laeng a nagan, ti Distrito ti Distrito ti Kamikawa (Teshio), iti subprepektura ti h. Idi 1869, idi nabingbingay ti Hokkaido kadagiti 11 probinsia ken dagiti 86 a distrito, daytoy a Distrito ti Kamikawa ket naikabil babaen ti Probinsia ti Ishikari. Ti nagan ket naala manipud iti lokasionna kadagiti taudan ti danum ti Karayan Ishikari, bayat a ti sabali a Distrito ti Kamikawa ket nanaganan kadagiti taudan ti danum ti Karayan Teshio. Adda pay ti maikatlo a distrito iti Hokkaido nga addaan iti isu met laeng a nagan, kitaen ti Distrito ti Kamikawa (Tokachi).
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 56,867 ken ti densidad ti populasion iti 20.88 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 2,723.49 km².
Ti Eropuerto ti Asahikawa ket gumay-at kadagiti kaarrubayan ti Siudad ti Asahikawa ken ti Higashikagura iti Distrito ti Kamikawa.


text:
Panaganges
Ti panaganges ket isu ti proseso a mangiyuneg ken mangiruar ti angin kadagiti bara wenno ti oksiheno babaen kadagiti dadduma pay a panaganges nga organo a kas dagiti asang.[1] Dagiti kastoy a kita ti aerobiko nga organismo a kas dagiti billit, dagiti mamalia, ken dagiti reptilia ket makasapulda ti oksiheno tapno mangibbetda ti enerhia babaen ti respirasion, iti porma iti metabolismo kadagiti nabaknang kadagiti a molekula a kas ti glukosa. Ti panaganges ket maysa laeng a proseso a mangiyeg ti oksiheno iti pakasapulan iti bagi ken agikkat iti [karbon dioksido]]. Ti sabali pay a nangruna a proseso ket mangiraman ti panangunay ti dara babaen ti sistema ti panagbalikoskos[2] Ti panagsinnukat ti alingasaw ket rumsua idiay pulmonario nga [albeolo]] babaen ti pasibo a panagipan kadagiti alingasaw iti baetan ti albeolar nga alingasaw ken ti dara kadagiti kapilario iti bara . Kalpasan dagitoy a natunaw nga alingasaw ket adaan iti dara, ti puso ket pabileganna ti panagayus iti lawlaw ti bagi (babaen ti sistema ti panagbalikoskos). Ti medikal a termino para iti agin-inana a panaganges ket eupnea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Peter Raven; George Johnson; Kenneth Mason; Jonathan Losos; Susan Singer (2007). "Ti panagtiliw ti oksiheno: Respirasion". Biolohia (8 nga ed.). McGraw-Hill Science/Engineering/Math. ISBN 0-07-322739-0.
- ^ Kevin T. Patton, Gary A. Thibodeau (2009). Anatomia ken Pisiolohia (7 nga ed.). Mosby. ISBN 0-323-05532-X.
- Parkes M (2006). "Panaganges-panagtengngel ken ti pagsardenganna". Exp Physiol. 91 (1): 1–15. doi:10.1113/expphysiol.2005.031625. PMID 16272264. Napno a teksto


text:
Pagsasao nga Idalaka
Ti pagsasao nga Idalaka ket ti kawar ti dialekto a naisasao idiay Daya a Timor. Dagiti dialekto ket naisasao idiay kabambantayan ti Ramelau malaksid ti naisagmak a Lolein, a naisasao idiay Dili. Ti Idalaka ket kapada ti pagsasao a Kemak gapu ta addaan kadagiti duog a langa a kas dagiti personal a pasakbay a berbo. Ti Idalaka ket maysa kadagiti 15 a mabigbig a nailian a pagsasao ti Daya a Timor. Ti nagan ket ti komposision ti Idaté ken Lakalai.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idaté iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Lakalei iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Pakammo aggapo ti Municipal Agriculture Office Kalugaran.
PAKAAMO KADAGITAY ADDA FISHPOND KEN FISH CAGE NA NGA REGISTERED FISHERFOLK NGA AWAN TI AGDAMA.NGA.KARGA WENNO STOCK NA KEN SAAN PAY APO PULOS.NGA NAKAALAA ITI TILAPIA FINGERLINGS DITOY OPISINA WENNO ITI NAGGAPU TI BFAR
ADDA APO IBUNONG TI LGU-CLAVERIA KEN BFAR NGA LIBRE A FINGERLINGS TI TILAPIA FIRST COME FIRST SERVE,APO A, AGPALISTA KAYO KADAGITI AGRICULTURAL TECHNICIAN NGA NAKA ASSIGNEDN ITI BARANGAY YO WENNO DITOY MUNICIPAL AGRICULTURE OFFICE DITOY ILI TAYO A CLAVERIA ULITEN MI TI UMUNA NGA QUALIPIKADO MAIKKAN KET DAGITAY DI PAY PULOS NAKAALA WENNO NAIKKAN ( FR: MAO, OFFICE CLAVERIA, CAGAYAN)


text:
Necoclí
Ti Necoclí ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Urabá Antioquia. Daytoy ket mabirukan iti akindaya nga aplaya ti Golpo ti Urabá.
Daytoy ket napundar a ka siudad ti Espaniol a tinawtawagan iti San Sebastián de Buena Vista. Daytoy ket maysa kadagiti kaduogan nga ili ti Colombia, ken napundar daytoy idi 1509[1] babaen ni Pedro de Heredia a pimmusay idi 1555.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-05-15. Naala idi 2018-08-01.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo ti panagbiahe idiay Necoclí manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Sasao nga Eleman
Ti sasao nga Eleman ket ti pamilia ti pagsasao ti Papua Baro a Guinea.
Dagiti pagsasao ken pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti lima a pagsasao ti maitutop nga Eleman ket nalawagda nga agkakabagian. Nailasin isuda a kas pamilia babaen ni Sidney Herbert Ray idi 1907, ken kanungpalan a nairaman iti Trans–Baro a Guinea a panangidasig da Stephen Wurm (1975) ken Malcolm Ross (2005).
Nairaman idi ti Purari babaen ni Brown (1968), ngem ti laeng ebidensia ket ti 1sg a pangsandi ti nai, a mabalin laeng a daytoy ket paltiing ti TNG iti *na.
Ti naipagpagarup a pudno nga ebidensia para iti panangiraman ti Eleman iti pamilia a Trans–New Guinea ket mabirukan iti Kaki Ae. Inpakita ni Franklin (1995) dagiti panagpapada ti kadawyan nga uni a pagbaetan ti Kaki Ae ken Eleman, ia mairaman ti Kaki Ae nga n iti Eleman *r, isu a ti Kaki Ae nga nao ti 1sg ket agparang a kognado ti Eleman iti *ara, isuda a dua ket mabalinda a nagtaud manipud iti proto-TNG iti *na. Kas met ti, ti Kaki Ae iti nu'u ket mabalin a paltiing ti pTNG *nu, ken dagiti porma dagiti pangsandi iti 2sg, ti ao ken *a, ket kadawyanda iti sasao a TNG. Inbagbaga ni Ross a ti isolado a Kaki Ae ket isilpona ti maitutop nga Eleman iti kaunegan ti TNG. Nupay kasta, imbagbaga ti Glottolog a dagiti panagpapada ti kadawyan nga uni ket kasta dagiti manamnama kadagiti mabulbulod, no maited dagiti panaggigiddiat dagiti ponolohia dagiti pagsasao: ti Eleman ket awanan iti pannakaisalumina iti n/l/r, ken ti Kaki Ae ket awanan iti pannakaisalumina iti t/k.[1]
Dagiti pangsandi ket dagiti sumaganad:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kaki Ae". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782.


text:
Isla Bantayan
Ti Isla Bantayan ket ti maysa nga isla a mabirukan idiay Baybay Bisayano, Filipinas. Daytoy ket mabirukan iti laud ti akin-amianan a patingga ti Isla ti Cebu, iti ballasiw ti Lingsat Tañon. Segun ti senso idi 2015, daytoy ket addaan iti populasion iti 125,726.
Ti isla ket administratibo a nabingbingay kadagiti tallo nga ili:
- Bantayan (ti kadakkelan nga ili, a mangsakop ti tengnga a parte)
- Madridejos (ti mangsakop ti akin-amianan a parte)
- Santa Fe (ti mangsakop ti akindaya a parte)
Ti isla ket 110.71 kuadrado kilometro (42.75 sq mi). Ti isla ket kaaduan a naabongan kadagiti mula ti niog; ti kangato ket kaaduan nga iti baba ti 30 metro (100 ft), nga addaan laeng iti maysa a nataytayag a turod, iti 60 metro (200 ft), idiay baranggay Atop-atop.


text:
Siudad ti Oaxaca
Ti siudad ken ili ti Oaxaca de Juárez, wenno simple laeng a ti Oaxaca, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Mehiko iti isu met laeng a nagan. Daytoy ket mabirukan idiay Distrito ti Centro iti rehion ti Tengnga a Gingginget ti estado, iti sakaanan dagiti turod ti Sierra Madre iti sakaana ti Cerro del Fortín a gumay-at kadagiti bangkag ti Karayan Atoyac.[2] Nakaro nga agkamkammatalek daytoy a siudad iti turismo, a naibatay iti adu a bilang dagiti estruktura iti panawen ti kolonia ken dagiti pay patneng a Zapoteca ken dagiti kultura ti Mixteca ken dagiti lugar ti arkeolohia.[2] Daytoy ken maikuyog iti lugar ti arkeolohia ti Monte Albán, ket nanagananda a kas Lugar a Tawid ti Lubong idi 1987.[3] Daytoy ket ayan pay ti agpaut iti makabulan a piesta ti kultura a matawtawagan iti "Guelaguetza", a mangilanga iti sala ti Oaxaca manipud kadagiti pito a rehion, musika ken pagpinnintasan para iti indihenio a babbai.[4]
Daytoy ket nabirngasan iti "la Verde Antequera" (ti berde nga Antequera) gapu iti dati a nagan (Nueva Antequera) ken dagiti nadumaduma nga estruktura a nabangon manipud iti patneng a berde a bato.[5] Ti nagan nga Oaxaca ket naala manipud iti nagan a Nahuatl para iti lugar, ti Huaxyacac, a naipatarus iti Espaniol iti Guajaca ken kanungpalan a nailetra a kas Oaxaca. Nainayon idi ti "de Juárez" a kas pammadayaw kenni Benito Juárez, nga isu ket patubo iti daytoy nga estado. Ti eskudo para iti ili ket mangipakita ti naputolan a Donaji, nga isu ket maysa idi nga indihenio a prinsesa kadagiti tawen iti nabiit a kalpasan ti Panagrukma.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.inegi.org.mx/sistemas/consulta_resultados/iter2010.aspx?c=27329&s=est.
- ^ a b c "Enciclopedia de los Municipios de Mexico-Oaxaca:Oaxaca de Juárez" (iti Espaniol). Naala idi 8 Septiembre 2009.
- ^ Rivera Rosas, Ricardo (2008). The measurement of the economic impact and damage to Oaxaca City tourism economy, after the sociopolitical movement in 2006 (PDF) (Reporta). 9th internacional forum of Tourism Statistics.
- ^ Municipality of Oaxaca. "Guelaguetza" [Guelaguetza] (iti Espaniol). Oaxaca. Naala idi 8 Septiembre 2009.
- ^ Quintanar Hinojosa, Beatriz (Agosto 2007). "Oaxaca: jubilo de los sentidos". Guía México Desconocido: Oaxaca. 137: 10–22.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Siudad ti Oaxaca iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Siudad ti Oaxaca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Maika-61 a paralelo amianan
Ti maika-61 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 61 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Europa, Asia ken Amianan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init makitkita para kadagiti 19 nga oras, 16 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 5 nga or-oras, 32 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Likmut iti lubongUrnosen
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 61° a paralelo amianan ket lumabas iti:


text:
Medisina
Ti medisina ket isu ti naipakat a siensia wenno panagsanay iti panagsukimat ti puon ti sakit, agas, ken panag-atipa iti sakit.[1] Daytoy ket sumakop kadagiti nadumaduma a panagsanay iti panagaywan ti salun-at a naparang-ay tapno mataripato ket maipasubli it salun-at babaen ti panag-atipa ken panangagas iti sakit kadagiti parsua a tao.
Ti kontemporario a medisina ket mangipakat iti siensia ti salun-at, biomediko a panagsukimat, ken mediko a teknolohia aginggana ti panagsukimat ti puon ti sakit ken agasan dagiti dunor ken saki, kadawyan a babaen ti agas wenno siruhia, ngem babaen pay kadagiti terapia a naindumadumaan a kas ti sikoterapia, dagiti akin-ruar a sanget ken panagguyod, protesis, biolohiko, radiasion ken dadduma pay.
Ti balikas a medisina ket nagtaud manipud ti Latin ars medicina, a tikaibuksilanna ket ti arte ti panangagas.[2][3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford Naiyarkibo 2013-12-04 iti Wayback Machine a panangipalawag iti "medisina Naiyarkibo 2021-08-18 iti Wayback Machine"
- ^ Etimolohia: |Latin: medicina, manipud ti ars medicina "ti mediko nga arte", manipud ti medicus "mangngagas". (Etym.Online) Cf. mederi "ti mangagas", etym. "ammuen ti kasayaatan a kurso para iti," manipud ti PIE *med- "ti mangrukod, patingga. Cf. Griego medos "balakad, plano", Abestiko vi-mad "mangngagas")
- ^ "Medisina" Online a Diksionario ti Etimolohia
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Medisina iti Wikimedia Commons


text:
Virgilio
Ni Publius Vergilius Maro wenno makunkuna laeng a Virgilio wenno Virgil ken Vergil iti Ingles (Oktubre 15, 70 BC – Septiembre 21, 19 BC), ket maysa a Romano a mannawiw iti Augusto a panawen. Nalatak a naammuan isuna kadagiti tallo nga obra na iti Latin a literatura, ti Eglogas (wenno Bukolikas), ti Georgikas, ken ti epiko nga Aeneid.
Ni Virgilio ti makunkuna a maysa kadagiti kangrunaan a mannaniw iti Roma. Ti obrana nga Aenid ket makunkuna a nailian nga epiko iti ununana a Roma manipud idi naisurat iti daytoy nga aldaw.


text:
Jardín
Ti El Jardín, wenno makunkuna laeng a kas Jardín, ket ti ili ken munisipalidad iti abagatan a laud a rehion ti Antioquia, Colombia. Daytoy ket beddengan babaen dagiti munisipalidad ti Andes, Jericó, ken Támesis iti amianan ken ti Departamento ti Caldas iti abagatan.
Ti munsipalidad ket mabirukan iti pagbaetan ti karayan San Juan, a makunkuna iti Docató (ti kayatna a sawen ket "batbato ti karayan") babaen dagiti patneng, ken ti maysa a sanga ti Akinlaud a Kordiliera. Ti Jardín ket mailasin babaen ti naipreserba a kolonial nga arkitekturana, dagiti nalangto a mulmula, ken dagit adu akarayan ken waig.


text:
Tulong:Pappapeles
Ti kaibuksilan ti papeles iti Wikipedia ket ladawan, ti sigpit ti video, wenno sigpit ti maysa nga audio, ken mairaman dagiti sigpit ti atiddog a dokumento. Ditoy, ti termino a papeles ket mabalin a ti datos ti papeles, wenno ti titulo ti panid ti papeles (wenno panid ti deskripsion). Ti panid ti papeles ket aglaon iti komprehensibo a deskripsion ti papeles tapno ti resulta ti panagbiruk ket agpataudto kadagiti amin a papeles a mainaig kadagiti termino ti deskriptibo a panagbiruk nga ikabilmo.
Agbiruk para iti datos ti pappapeles iti Wikipedia, wenno agikarga iti bukod a papeles idiay commons. Ti agbiruk iti ladawan ikabil ti "Papeles:dagiti termino ti panagbiruk" iti kahon ti pagbirukan. Dagiti resulta ti panagbirukmo ket mangiraman iti tunggal maysa a termino a panagbiruk a mabirukan kadagiti panid ti deskripsion, nga amin dagitoy ket addaan iti titulo a mangrugi iti balikas ti Papeles ken sarunuen babaen ti dua-a-tuldek.
Adda dagiti tallo a kita dagiti silpo dagiti papales:
- Ti [[Papeles:nagan ti panid]] ket dagusnanto nga isengngat iti panid ti ladawan, video wenno audio.
- Ti [[:Papeles:nagan ti panid]] agaramidto iti silpo ti teksto ti panid ti papeles ti ladawan, video wenno audio.
- Ti [[Midia:nagan ti panid]] agaramidto iti dagus a silpo ti datos ti papeles ti ladawan wenno sigpit ti audio wenno video, imbes a ti panid ti deskripsion ti papeles.
Parbo a nagnagan iti InglesUrnosen
Dagiti sumaganad a pasakbay iti Ingles ket mabalin pay a mausar ditoy.
- [[File:nagan ti panid]]
- [[Image:nagan ti panid]]
- [[Media:nagan ti panid]]


text:
Malcolm Ross (lingguista)
Ni Malcolm David Ross (naiyanak idi 1942) ket ti maysa a propesor emeritus ti lingguistika iti Australian National University. Isu ket nakaipablaak iti obra iti Austronesio ken sasao a Papuano, historikal a lingguistika, ken pannakaiyasideg iti pagsasao (a naipangpangruna ti metatipia). Isu ket nabutosan a kas Fellow iti Australian Academy of the Humanities idi 1996.[1]
Dagiti notaUrnosen
- ^ "AHA website". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-04-02. Naala idi 2016-11-16.


text:
Olivia Colman
Ni Sarah Caroline Olivia Colman (nayanak idi 30 Enero 1974)[2][3] ket maysa nga Ingles nga aktres. Isu ket nakaawat kadagiti nadumaduma a gunguna, uppat a Gunguna ti BAFTA, dua a Gunguna ti Nabalitokan a Globo, uppat a Gunguna ti Nawaya a Pelikula ti Britania, ti Kopa ti Volpi Cup para iti Kalaingan nga Aktres ken maysa a BFI Fellowship.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Olivia Colman"; Integrated Authority File; naala idi: 13 Agosto 2015; panangilasin ti GND: 1021156310.
- ^ "Olivia Colman reveals battle with Wikipedia over her age". Sky News.
- ^ "Olivia Colman battled with Wikipedia to get her incorrect age changed". The Independent. 28 Enero 2019.
- ^ "Olivia Colman to receive BFI Fellowship". British Film Institute (iti Ingles). Naala idi 2019-03-08.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Olivia Colman iti Wikimedia Commons
- Olivia Colman iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Papa Gregorio X
Ti Nasantuan a Papa Gregorio X (ca. 1210 – 10 Enero 1276),ket naipasngay idi a kas ni Tedaldo Visconti, ket isu idi ti Papa manipud idi 1271 aginggana idi 1276. Isu ket nabutosan idi panagpatingga ti maysa a panagbutos ti papa a nagpaut manipud idi 1268 aginggana idi 1271, ti kapautan a panagbutos ti papa iti pakasaritaan ti Romano Katoliko a Simbaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Gregorio X iti Wikimedia Commons


text:
Sunay
Ti sunay Latin: crux, ket mabirukan iti nauneg nga akin-abagatan a langit, ken isu daytoy ti kabassitan ngem ti kaaduan a naisangayan kadagiti 88 a moderno a kontelasion. Iti naganna iti Latin daytoy ket naiyulog iti krus, ken daytoy ket kaaduan babaen ti kasla sukog ti krus nga asterismo a kadawyan nga ammo a kas ti Akin-abagatan a Krus. Urayno daytoy ket nakitkita dagidi Taga-ugma a Griego, daytoy ket nakitkita a kas paset ti konstelasion Centaurus, ken saan a naipalawag wenno husto a naimapa aginggana idi maika-16 a siglo.
Ammo a kas ti Acrux, ti asul-puraw nga Alpha Crucis ket isu ti karaniagan a bituen iti konstelasion ken ti akinbaba a bituen ti krus. Ti gangani pay a karaniagna ket dagiti Beta ken Gamma, bayat a ti Delta ken Epsilon ket mangbukel ti asterismo. Adu kadagiti karaniagan a bituen ti konstelasion ket kamkameng ti Gunglo ti Scorpius–Centaurus, ti nawaya a grupo dagiti napudot nga asul-puraw a bituen nga agparang a makibinningay ti kadawyan a taudan ken panaggunay iti ballasiw ti Rimpuok ti Bitbituen.


text:
Ania
film Ania streaming vf,Ania streaming dvdrip, regarder Ania gratuitement, Ania VK streaming, Ania filmze gratuit, Ania film complet, Ania mega.co.nz, Ania film entier, télécharger Ania gratuit, Ania film complet vf, Ania film en streaming, Ania film gratuit, Ania film entier youtube..
- Genre: Documentaire,
- Production(s): TVP ,
- Acteurs:Krystyna Przybylska , Jarosław Bieniuk , Oliwia Bieniuk , Szymon Bobrowski , Katarzyna Bujakiewicz , Anna Dereszowska , Jan Englert , Paweł Małaszyński , Cezary Pazura , Andrzej Piaseczny ,
- Catégorie: film / Autres
- Languages: FRENCH EN
- Qualité: HDLIGHT
- Date de sortie:2022
-
Tags:Film Ania vf Film Ania complet vf Film Ania full stream Film Ania full streaming Film Ania hd Film Ania streamcomplet Ania streaming youtube Ania streaming vf voir Ania HD version Ania FRENCH telecharger Ania 1800p Ania download Film Ania 4k Ania streaming HD Ania 3D Regarder Ania Download Ania for free


text:
Plantilia:Opisial a website
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti panggep ti daytoy a plantilia ket ti mangited iti alagaden a pormat para iti panagmarka kadagiti silpo iti opsial a website. Adda dagiti uppat a magun-od a parametro:
1=ket mausar a pananginagan ti URL. No saan a mainayon daytoy a parametro, ti pateg ti "opisial a website" Tagikua (P856) idiay Wikidata ti mausar.
- NOTA: No daytoy a parametro ket mausar ken saan a maipada iti "opisial a website" Tagikua (P856) idiay Wikidata, ti panid ket mainayon iti Kategoria:Opisial a website a sabali iti Wikidata ken Wikipedia para iti panagtaripato. No daytoy a parametro ket mainaganan ngem ti "opisial a wenbsite" Tagikua (P856) idiay Wikidata ket saan pay a naisaad, ti panid ket mainayon iti Kategoria:Opisial a website nga awan iti Wikidata para iti panagtaripato.
- Ti
name=ket mausar tapno mapormat ti titulo no ti "opisial a website" ket saan a mabalin.
- NOTA: Daytoy a nagan ket nasken a nasayaat ken husto a mangipalawag ti akinruar a silpo a mainaig iti suheto. Iti naisangayan, daytoy ket nasken a mairaman ti nagan a suheto ti artikulo a manamnama ti agbasbasa a dagiti amin nga akinruar a silpo ket maipanggep iti suheto.
- Ti
mobile=ket pagpilian a mausar no adda sabali nga "opisial a website" a mausar para kadagiti alikamen ti Mobile Web
- Ti
format=flashket pagpilian a mausar no ti website ket makasapul ti sopwer ti Adobe Flash Player
Adda met dagiti URL nga aglaon kadagiti espesial a karakter, a kas ti
& wenno
= a mangdadael iti plantilia. Ti solusion ket ti panangipasurono ti URL iti
1=
TemplateData[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Opisial a website
Ti panggep ti daytoy a plantilia ket ti mangited iti alagaden a pormat para iti panagmarka kadagiti silpo iti opsial a website.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{URL}} – para iti panagusar kadagiti infobox imbes nga iti {{Opisial a website}}


text:
Nalabbasit a Listaan ti IUCN
The Nalabbasit a Lisstaan dagiti Naipangta a Sebbangan ti IUCN (ammo pay a kas ti Nalabbasit a Listaan ti IUCN wenno Listaan ti Nallabbasit a Datos), a napundar idi 1965, ket nagbalbaliw a nagbalin a kaaduan iti imbentoria iti global a kasasaad ti konserbasion kadagiti biolohiko a sebbangan. Daytoy ket agusar iti agasmang ti kriteria tapno mangipateg ti riesgo iti pannakaawan dagiti ginasut a sebbagan ken subsebbangan. Dagitoy a kriteria ket napateg kadagiti amin a sebbangan ken kadagiti amin a rehion iti lubong. Iti napigsa a sientipiko a batayanna, mabigbigan ti Nalababsit a Listaan ti IUCN a kas ti mapagtalkan a tarabay iti kasasaad ti biolohiko a dibersidad. Ti maysa a serye ti Rehional a Nalabbasit a Listaan ket patauden babaen dagiti pagilian ken dagiti gunglo, a mangipateg iti riesgo ti pannakaawan kadagiti sebbangan iti kaunegan ti yunit ti politikal a panangimaton.
Ti Nalabbasit a Listaan ti IUCN ket naibatay iti apag-isu a kriteria tapno mapategan ti riesgo ti pannakaungaw dagiti rinibu a sebbangan ken subsebbangan. Dagitoy a kriteria ket napateg kadagiti amin a sebbangan kadagiti amin a rehion iti lubong. Ti gandat ket tapno maiwanawan ti kinaganat dagiti banag ti konserbasion iti publiko ken kadagiti agparpartuat iti annuroten, ken ti pay panagtulong iti internasional a komunidad tapno makapadas a mangpabassit iti pannakaawan dagiti sebbangan. Segun ti International Union for Conservation of Nature (IUCN) (1996), dagiti pormal a naibagbaga a gandat ti Nalabbasit a Listaan ti IUCN ket ti (1) mangited iti pakaammo a naibatay iti siensia iti kasasaad dagiti sebbangan ken dagiti subsebbangan iti global nga agpang, (2) tapno maturongan iti pannakadlaw iti kasaknap ken kinapangruna ti naipangta a biodibersidad, (3) tapno maimpluensiaan ti nailian ken internasional nga annuroten ken panagaramid iti keddeng, ken (4) tapno makaited iti pakaammo a mangiwanwan kadagiti tignay a mangkonserba ti biolohiko a dibersidad.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora), Joint Meeting of the Animals and Plants Committees, Shepherdstown (United States of America), 7–9 Disiembre 2000, naala idi NObiembre 14, 2012
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hilton-Taylor, C. A history of the IUCN DATA Book and Redlist [1] Naiyarkibo 2013-11-10 iti Wayback Machine.Retrieved 2012-5-11.
- Walter, Kerry S.; Gillett, Harriet J., dagiti ed. (1998). 1997 IUCN red list of threatened plants. Gland, Switzerland: International Union for Conservation of Nature and Natural Resources Species Survival Commission. ISBN 9782831703282.
- IUCN Red List of Threatened Species, 2009. Summary Statistics. Retrieved 2009-12-19.
- IUCN. 1994 IUCN Red List Categories and Criteria version 2.3. Retrieved 2009-12-19.
- IUCN. 2001 IUCN Red List Categories and Criteria version 3.1. Retrieved 2009-12-19.
- Rodrigues, A.S.L., Pilgrim, J.D., Lamoreux, J.F., Hoffmann, M. & Brooks, T.M. 2006. The value of the IUCN Red List for conservation Naiyarkibo 2006-05-29 iti Wayback Machine Trends in Ecology & Evolution 21(2): 71–76.
- Sharrock, S. and Jones, M. 2009. Conserving Europe's threatened plants – Report on the lack of a European Red List and the creation of a consolidated list of the threatened plants of Europe. Retrieved 2011-03-23.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Nalabbasit a Listaan ti IUCN iti Wikimedia Commons


text:
International Plant Names Index
Ti International Plant Names Index (IPNI) ket bukodna nga ipalawag ti bagina a kas ti "maysa a database dagiti nagan ken dagiti mainaig a salaysay iti batayan a bibliograpiko dagiti agbukel a mula, dagiti pako ken dagiti lycopodiophyta." Ti panagsakup kadagiti nagan ti mula ket nasaysayaat iti ranggo ti sebbangan ken henero.[2] Mangiraman daytoy kadagiti salaysay ti batayan a bibliograpiko a mainaig kadagiti nagan. Mangiraman iti gandatna iti panangilaksid iti kasapulan para iti maulit-ulit a reperensia kadagiti kangrunaan a taudan para iti batayan a bibliograpiko a pakaammo a manipanggep kadagiti nagan ti mula.[3][4]
Mangtaripato pay ti IPNI ti maysa a listaan kadagiti naiyalagad a pangyababaan ti mannurat. Immuna dagitoy a naibatay iti Brummitt & Powell (1992), ngem agtultuloy a mainaynayon dagiti baro a nagan ken pangyababaan.
DeskripsionUrnosen
Ti IPNI ket ti produkto ti maysa a nagtitinnulongan a pagbaetan Ti Royal Botanic Gardens, Kew (Index Kewensis), Ti Harvard University Herbaria (Gray Herbarium Index), ken ti Australian National Herbarium (APNI). Ti database ti IPNI ket maysa nga urnong dagiti nagan a nairehistro babaen dagiti tallo a nagtitinnulong a patakder ken agobrada a mangiturong iti panangiyalagad ti pakaammo. Ti pagalagadan dagiti pangyababan ti mannurat ket isingasing babaen ti International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants ket ti Authors of Plant Names ti Brummitt and Powell. TI maysa a dihital ken ti agtultuloy a mapabaro a listaan dagiti mannurat ken dagiti pangyababaan ket mabalin a makonsultado iti online iti IPNI.
Mangited ti IPNI kadagiti nagan a nagparang kadagiti naeskolar a pablaak, iti gandat a mangipaay iti maysa nga indeks dagiti naipablaak a nagan imbes a mangisingasing iti naawat a botaniko a nomenklatura.[3]
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Ipni.org Site Info". Alexa Internet. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-24. Naala idi 2014-04-01.
- ^ "Index Kewensis". International Plant Name Index. Naala idi 21 Nobiembre 2011.
- ^ a b Lughadha, Eimear Nic (29 Abril 2004). "Towards a working list of all known plant species". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences. 359 (1444): 681–687. doi:10.1098/rstb.2003.1446. PMC 1693359. PMID 15253353. Naala idi 21 Nobiembre 2013.
- ^ Croft, J.; Cross, N.; Hinchcliffe, S.; Lughadha, E. Nic; Stevens, P. F.; West, J. G.; Whitbread, G. (May 1999). "Plant Names for the 21st Century: The International Plant Names Index, a Distributed Data Source of General Accessibility". Taxon. 48 (2): 317. doi:10.2307/1224436. JSTOR 1224436.