text:
Ghana
Nagsasabtan: 7°49′N 1°03′W / 7.817°N 1.050°W
Ti Ghana (/ˈɡɑːnə/ (dengngen)), opisial a ti Republika ti Ghana (Ingles: Republic of Ghana), ket ti maysa a pagilian iti Laud nga Aprika. Sakupenna daytoy ti Golpo ti Guinea ken ti Taaw Atlantiko iti abagatan, makibinningay kadagiti pagbeddengan iti Côte d'Ivoire iti laud, Burkina Faso iti amianan, ken Togo iti daya.[10] Sakupen ti Ghana ti kalawa iti 238,535 km2 (92,099 sq mi), ken sumakop iti agdumaduma a heograpia ken ekolohia a sumakop manipud kadagiti aplaya a sabana aginggana kadagiti tropikal a katuduan a bakir. Iti sumurok a 31 a riwriw a tattao, ti Ghana ket ti maikadua a kaaduan ti populasion a pagilian iti Laud nga Aprika, kalpasan ti Nigeria. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Accra; dagiti nangruna pay a siudad ket mairaman ti Kumasi, Tamale, ken Sekondi-Takoradi.
Ti immuna idi a permanente nga estado iti agdama nga aldaw a Ghana ket ti estado ti Bono iti maika-11 a siglo.[11] Rimmuar dagiti nadumaduma a pagarian ken dagiti imperia kadagiti napalabas a siglo, kadagitoy ti kabilegan ket ti Pagarian ti Dagbon iti amianan[12] ken ti Imperio ti Ashanti iti abagatan.[13] Idi rugi ti maika-15 a siglo, ti Imperio ti Potugal, ken sinaruno dagiti sabali a nadumaduma a bileg ti Europa, ket nagsusupiatanda ti lugar para kadagiti karbengan ti panagtagilako, aginggana idi ultimato a tinengngel dagiti Briton ti pantar babaen idi naladaw a maika-19 a siglo. Kalpasan ti sumurok a maysa a siglo a panagresistansia dagiti patneng, nabukelen dagiti agdama a pagbeddengan ti Ghana, ken sakupenna dagiti uppat a sabali a kolonial a teritorio ti Briton: Pantar ti Balitok, Ashanti, ti Akin-amianan a Terteritorio ken ti Togoland ti Briton. Naikaykaysa dagitoy a kas maysa a nawaya a dominion iti kaunegan ti Mankomunidad ti Pagpagilian idi 6 Marso 1957, ken nagbalin a ti immuna a kolonia iti sub-Sahara nga Aprika a nakagun-od iti kinaturay.[14][15][16] Kanungpalan a nagbalin nga impluensial ti Ghana kadagiti ganetget ti dekolonisasion ken ti tignay ti Pan-Aprikano.[17]
Ti Ghana ket maysa a multinasional nga estado, pagtaengan dagiti nadumaduma a grupo ti etniko, lingguistiko ken relihion;[5] bayat a dagiti Akan ti kadakkelan a grupo ti etniko, buklenda laeng iti maysa a pluralidad. Ti kaaduan dagiti Ghanaiano ket dagiti Kristiano (71.2%), ken asideg a pagkalima ket dagiti fifth being Muslim ken ti pagkasangapulo ket agsansanay kadagiti tradisional a pammati wenno maireporta nga awanan iti relihion.[18] Ti Ghana ket maysa a unitario a maipapan iti batay-linteg a demokrasia nga idauluan babaen ti maysa a presidente nga isu met laeng ket ti daulo ti estado ken ti daulo ti gobierno.[19] Manipud idi 1993, nangtalinaay daytoy iti maysa kadagiti kawayaan ken katalnaan a gobierno iti kontinente, ken nasayaat nga agobra kadagiti metriko iti salun-at, idadakkel ti ekonomia, ken panagrang-ay ti nagtagitaon.[20]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Language and Religion" (iti Ingles). Ghana Embassy. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 1 Marso 2017. Naala idi 8 January 2017.
English is the official language of Ghana and is universally used in schools in addition to nine other local languages. The most widely spoken local languages are Dagbanli, Ewe, Ga and Twi.
- ^ a b "Ghana – 2010 Population and Housing Census" (PDF). Government of Ghana (iti Ingles). 2010. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 25 Septiembre 2013. Naala idi 1 Hunio 2013.
- ^ "People > Ethnic groups: Countries Compared" (iti Ingles). NationMaster. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 14 Hulio 2014. Naala idi 22 Hulio 2014.
- ^ The World Factbook
- ^ a b "2020 Population Projection by Sex, 2010–2020" (iti Ingles). Ghana Statistical Service. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 24 Abril 2018. Naala idi 2 Mayo 2018.
- ^ Mintah, Antoinette I. (2010). "2010 Provisional Census Results Out". 4 Pebrero 2011 (iti Ingles). Population Division, Ghana Government. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 15 Hunio 2011. Naala idi 7 Pebrero 2011.
- ^ a b c d "Report for Selected Countries and Subjects". IMF (iti Ingles). Naala idi 29 Pebrero 2020.
- ^ "GINI index (World Bank estimate)". data.worldbank.org (iti Ingles). World Bank. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Enero 2019. Naala idi 14 Hulio 2021.
- ^ "Human Development Report 2020" (PDF) (iti Ingles). United Nations Development Programme. Disiembre 15, 2020. Naala idi Disiembre 15, 2020.
- ^ Jackson, John G. (2001) Introduction to African Civilizations, Citadel Press, p. 201, ISBN 0-8065-2189-9.
- ^ Meyerowitz, Eva L. R. (1975). The Early History of the Akan States of Ghana (iti Ingles). Red Candle Press. ISBN 978-0-608-39035-2.
- ^ Danver, Steven L (10 Marso 2015). Native Peoples of the World: An Encyclopedia of Groups, Cultures and Contemporary Issues (iti Ingles). Routledge. p. 25. ISBN 978-1-317-46400-6.
- ^ "Asante Kingdom". Afrika-Studiecentrum, Leiden. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 12 Hulio 2014. Naala idi 8 Hunio 2014.
- ^ Video: A New Nation: Gold Coast becomes Ghana In Ceremony, 1957/03/07 (1957) (iti Ingles). Universal Newsreel. 1957. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 28 Enero 2013. Naala idi 20 Pebrero 2012.
- ^ "First For Sub-Saharan Africa" (iti Ingles). BBC. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 1 Nobiembre 2011. Naala idi 29 Pebrero 2012.
- ^ "Exploring Africa – Decolonization" (iti Ingles). exploringafrica.matrix.msu.edu. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2 Hunio 2013. Naala idi 29 Pebrero 2012.
- ^ Ateku, Abdul-Jalilu. "Ghana is 60: An African success story with tough challenges ahead". The Conversation (iti Ingles). Naala idi 2021-06-27.
- ^ "2010 Population & Housing Census: National Analytical Report" (PDF) (iti Ingles). Ghana Statistical Service. 2013. p. 63. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 12 Hulio 2018. Naala idi 23 Enero 2014.
- ^ CIA World FactBook. "Ghana". CIA World FactBook (iti Ingles). CIA World FactBook. Naala idi 20 Mayo 2016.
- ^ Ateku, Abdul-Jalilu. "Ghana is 60: An African success story with tough challenges ahead". The Conversation (iti Ingles). Naala idi 2021-06-27.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ghana iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Ghana manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Ghana iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Ghana
- Ghana
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1957
- Dagiti mankomunidad a republika


c: text/html

text:
Otto von Bismarck
Ni Otto Eduard Leopold, Prinsipe iti Bismarck, Duke iti Lauenburg (1 bril 1815 – 30 Hulio 1898), ammo a kas ni Otto von Bismarck, ket maysa idi a konserbatibo nga Aleman nga estadista a nagituray kadagiti Europeano a pannakibiang manipud idi 1860 aginggana ti pannakaikkatna idi 1890. Kalpasan kadagiti ababa a panagballigi ti gubgubat isu ket nagipagkaykaysa kadagiti nadumaduma nga estado iti maysa a nabileg nga Imperio nga Aleman babaen ti Prusiano a panangidaulo, ken nagpartuat ti maysa a "gantingan iti bileg" a nagpreserba ti kappia idiay Europa manipud idi 1871 aginggana idi 1914.
A kas ti Ministro Presidente ti Prusia idi 1862–90, ni Bismarck ket nanagipaunget ti gubat a nagaramid ti Prusia a nagturay iti Austria ken Pransia, ken nangilinia kadagiti ti likud ti Prusia dagiti babbabassit nga estado ti Aleman. Idi 1867 isu ket nagbalin pay a Kansilier ti Kompederasion ti Amianan nga Alemania. Ni Bismarck ket nangidaremdem ken nagpartuat ti Aleman nga Imperio idi 1871, nga isu ti immuna a nagbalin a Kanselor ken kaaduan a nagtengtengngel kadagiti pannakibiangna aginggana idi inikkat babaen ni Kaiser (Emperador) William II idi 1890. Ti diplomasiana iti Realpolitik ken ti nabileg a panagturayna ket nakaala kaniana ti parbo a nagan a kas ti "Landok a Kanselor". A kas ti inbaga ni Henry Kissinger, "Ti tao iti 'dara ken landok' nagsurat ti prosa iti naisangsangayan a panakaidagus ken kalawag, a maipadpada ti panakaidumdumana kenni Churchill ti panagus-usarna ti pagsasao nga Ingles."[1]
Isu ket nagusar ti gantingan iti bileg a diplomasia tapno agtultuloy nga agkappia ti Europa idi panawen nga 1870 ken panawen nga 1880. Isu ket nagpartuat ti baro a pagilian ken nagiturong ti nanam-ay nga estado. Dina kinayat ti kolonianismo ngem nagmaredmed a nangipatakder ti ballasiw taaw nga imperio idi indemanda dagiti napilpili a tattao ken pamanunotan ti masa. Ni Bismarck, ket maysa a nagraraem a Luterano ket natalek para iti arina, a gaputi daytoy ket nagited kenni Bismarck ti napno a suportana. Bayat a ti baro nga Aleman nga Imperio ket unibersal a kalintegan a panagbutos ti lallaki, dagiti nabutosan nga opisial ket awan ti agpayso a panagtengngelda ti gobierno. Ni Bismarck di-nagtaltalek ti demokrasia ken nagturay babaen ti napigsa, nasayaat a nasanay a burokrasia nga adda ti bileg a tinegtengngel ti maysa a Junker a napili a tattao a nagirepresenta kadagiti naisanglad nga aristokrasia ti daya.
Ni Bismarck, ket maysa met laeng nga aristokratiko a Junker, nga isu ket adda ti nakarit unay ken mangiturturay a personalidad. Isu ket nagtagikua ti saan laeng a ti napaut a nailian ken internasional a pannakasirmata, ngem ti pay ababa nga abilidad a naigiddanan a mangsalamangka kadagiti adu a narikut a panagrang-ay. A kas ti daulo a kinunkuna dagiti historiador a kas ti "rebolusionario a konserbatismo"[2] ni Bismarck ket nagbalin a bannuar kadagiti Aleman a nationalista; nagipatakderda kadagiti ginasut a monumento a mangidaydayaw ti ikonko a simbolo ti bnabileg a konserbatibo a dauloan. Dagiti historiador ket dinaydayawda isuna a kas maysa nga estadista timoderasion ken gantingan a nangipatpatuloy ti kapia idiay Europa ken kangrunaan nga akinrebbeng para iti panagkaykaysa ti moderno nga Alenania.
Nasapa a tawtawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Bismarck ket naipasngay idi idiay Schönhausen, iti nabaknang nga estado ti pamilia a naisanglad idiay laud ti Berlin idiay Prusiano a Probinsia iti Saxony. Ti amana, a ni Karl Wilhelm Ferdinand von Bismarck (Schönhausen, 13 Nobiembre 1771 – 22 Nobiembre1845), ket maysa idi nga agtagtagikua ti estado a Junker ken dati a Prusiano nga opisial ti milisia; ti inana, a ni Wilhelmine Luise Mencken (Potsdam, 24 Pebrero 1789 – Berlin), ti nasayaat nga inadalan nga anak ti nangato nga opisial ti gobierno idiay Berlin. Ti lubong ket nakakita kenni Bismarck a kas maysa a tipiko a Prusiano a Junker —ti maysa apanakailadawan nga isu ket nangawawis babaen ti panagkawwes kadagiti uniporme ti militar. Ni Bismarck ket nasayaat idi a naadalan ken kosmopolitano, a nadatonan para iti panakisinnao. Isu ket natarus ti panagsaritana ti Ingles, Pranses, Italiano, Polako, ken Ruso.[3]
Ni Bismarck nagadal idiay elementaria a pagadalan ti Johann Ernst Plamann,[4] ken ti sekondaria a pagadalan ti Friedrich-Wilhelm ken Graues Kloster . Manipud idi 1832 aginggana idi 1833 isu ket nagadal ti linteg idiay Unibersidad iti Göttingen nga isu idiay ket kameng ti Kuerpo Hannovera sakbay a simmrek idiay Unibersidad iti Berlin (1833–35).
Idiay Göttingen, ni Bismarck ket nakigayyem ti maysa nga Amerikano nga estudiante a ni John Lothrop Motley.Kalpasan daytoy ni Motley ket nagbalin nga eminente a historiador ken dilomatiko, ken maysa kadagiti kaasitgan a gayyem ni Bismarck. Idi 1839 ni Motley ket nagsurat ti maysa a nobela, ti Namnama ni Morton, wenno ti Laglagip ti maysa a Probinsial a maipanggep ti biag idiay Aleman nga unibersidad nga isu ket nagilanad kenni Bismarck a kas maysa a nadarusodos ken naguapo nga eksentriko, ngem isu pay ket narangkapan unay ken natagirayad nga agtutubo.[5]
Nupay nagnamnama ni Bismarck nga agbalin a diplomata, isu ket nangirugi ti praktikal a panagsanayna a kas maysa nga abogado idiay Aachen ken Potsdam, ken iti nabiit isu ket nagikkat, nga isu ket immuna a nakaidangran ti karerrna baaben ti pnagalan ti saan a naipalubosan a panagbakasion tapno masasurot kadagiti dua nga Inggles a bababai, nga immuna ni Laura Russell, ti kaanakan a babai ti Duke iti Cleveland, kenni Isabella Loraine-Smith, anak a babai ti nabaknang a padi. Isu ket saan a nangasawa ti daytoy a panawen. Isu ket ket nagserbi pay ti maysa atawen idiay buyot ket nagbalin nga opisial iti Landwehr (reserba), sakbay a nagsubli tapno mangtaripato dagiti estado ti pamiliana idiay Schönhausen idi pimmusay ti inana idi agtawen ti beinte.
Idi agtawen ti agarup a tallopulo ni Bismarck ket adda ti nakaro a pannakigayyemna kenni Marie von Thadden, ti kabarbaro nga asawa ti maysa a gayyemna. Babaen ti panagimpluensia ni Marie, ni Bismarck ket nagbalin a Pietista a Luterano, ken nagisurat kalpasan daytoy ti panawen nga ipupusay ni Marie (manipod ti tipos) isu ket immuna nagkarkararag manipud idi ket ubingpay laeng. Ni Bismarck ket inasawana ti kasinsin a ni Marie', ti nasudi a babai a ni Johanna von Puttkamer (Reinfeld, 11 Abril 1824 – Varzin, 27 Nobiembre 1894) idiay Alt-Kolziglow (moderno a Kołczygłowy) idi 28 Hulio 1847. Ti atiddog ken naragsak a panagassawada ket nagpataud ti tallo nga annakda, ni Herbert (b. 1849), Wilhelm (b. 1852) ken Marie (b. 1847). Ni Johanna ket managbabain, a nagretretiro ken naraem a relihioso a babai—nupay isu ket naam-ammuan para iti natadem a dilana iti naladaw a biagna—ken iti publiko a biag ni Bismarck, sagpaminsan a kinadkadua babaen ti kabsatna a babai a ni Malwine ("Malle") von Arnim.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kissinger 2011.
- ^ Isabel V. Hull, Dagiti Napili a Kumaduaan ni Kaiser Wilhelm II, 1888–1918 (2004) p. 85
- ^ Charles Lowe (1886). Prinsipe Bismarck: Ti Naipakasaritaan a Biograpia nga Adda ti Dua a Panakailadawan. p. 538.
- ^ Field 1898, pp. 603–4.
- ^ Steinberg 2011, pp. 39–41.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Biograpiko[urnosen | urnosen ti taudan]
- Crankshaw, Edward (1981), Bismarck, The Viking Press.
- Darmstaedter, Friedrich. Ni Bismarck ken ti Panakapartuat ti makadua a Reich (2008)
- Eyck, Erich (1964), Ni Bismarck ken ti Aleman nga Imperio (pakabuklan ken mabirukan a testo).
- Feuchtwanger, Edgar (2002), Bismarck, Dagiti Naipakasaritaan a Biograpia, Routledge, 276 pp., umuna a pangrugian a puntos.
- Gall, Lothar (1986), Bismarck: Ti Puraw a Rebolusionario, 2 tom; kangrunaan nga akademiko a panagadal
- Heuston, Kimberley Burton (2010), Otto von Bismarck: Landok a Kanselor iti Alemania, Franklin Watts.
- Hollyday, FBM (1970), Bismarck, Napalpaliiw dagiti Nalatak a Biag, Prentice-Hall.
- Kent, George O (1978), Ni Bismarck ken dagiti Panawenna.
- Kissinger, Henry A (31 Marso 2011), "Otto von Bismarck, Agturay nga Estadista", The New York Times (book review).
- Lerman, Katharine Anne. Bismarck: Bariweswes iti Bileg. Longman, 2004. ISBN 0-582-03740-9; 312pp
- Ludwig, Emil (1927a), Wilhelm Hohenzollern: Dagiti Kinaudi a Kaiser, New York, popular.
- Ludwig, Emil (1927b), Bismarck: Ti Sarita iti maysa a Makilablaban, Little, Brown, nadayeg.
- Pflanze, Otto (1971) [1963], Ni Bismarck ken ti Panagrangrang-ay ti Alemania, I. Ni Bismarck ken ti Panagrangrang-ay ti Alemania: Ti paset ti Panawen iti Panagkaykaysa, 1815–1871; 3 tomo., 1963–90.
- Pflanze, Otto (Abril 1955), "NiBismarck ken ti Aleman a Nationalismo", Amerikano a Naipakasaritaan a Panagrepaso, JSTOR, 60 (3): 548–66
- Steinberg, Jonathan. Bismarck: Maysa a Biag (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2011), 592 pp; napno a gantingan nga eskolar a biograpia
- Stern, Fritz (1977), Balitok ken Landok: Bismarck, Bleichröder ken ti Panagipatakder ti Aleman nga Imperio, Penguin.
- Taylor, AJP (1969), Bismarck: ti Lalaki ken ti Estadista, New York: Alfred A Knopf.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sasao a Sambaliko
Ti sasao a Sambaliko ket dagiti paset ti pamilia ti pagsasao ti Tengnga a Luzon nga insasao babaen dagiti tattao a Sambal, ti maysa a grupo ti etnolingnguistiko idiay akinlaud nga aplaya ti Tengnga a Luzon ken dagiti kabambantayan ti Zambales.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Sambalic". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Stone, Roger (2008). "The Sambalic Languages of Central Luzon" (PDF). Studies in Philippine Languages and Cultures. SIL International. 19: 158–183.


text:
Fontvieille, Bouches-du-Rhône
Ti Fontvieille (Oksitano: Fòntvielha) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiaya akin-abagatan a Pransia.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a komuna ket napartuat idi 1790, manipud kadagiti teritorio ti Arles.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti mabisbisita[urnosen | urnosen ti taudan]
- molino ti angin ti Alphonse Daudet
- Barbegal nga akuedukto ken molino, ti Romano a molino ti angin apasdek a mabirukan idiay teritorio ti daytoy a komuna.
Dagiti singin nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Fontvieille ket naisingin iti Santa Maria a Monte, Italia, manipud idi 1991.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Fontvieille, Bouches-du-Rhône iti Wikimedia Commons


text:
Theravada
Ti Theravada (Pāli: theravāda; Sanskrit: sthaviravāda; wenno "Dalan Dagiti Kapuonan") ket isu ti nabatbati nga escuela iti kadaanan a sanga ti Budhismo a Nikaya. Naibatay iti sursuro daytoy iti Evangelio a Pāli, wenno dagiti "Nikaya." Daytoy ti kangrunaan a kadaanan a nasantoan a literatura ti Budhismo. Ti Nikaya ngarud ken uray ti Theravada ket nabirngasan idi kas "Hinayana" wenno "basbassit a pagluganan," maysa nagan a saanen maar-aramat gapu ta maibilang daytoy a narusanger. Ti Theravada ita ket isu ti masursurot idiay Sri Lanka, Myanmar, Laos, Thailand, Cambodia, ken paspaset ti China, Vietnam, ken Malaysia.


text:
Kasasam-itan a musika ti kinaumbi ti malem dagiti malem
Matimud trumpeta dagiti anghel, punipon ngayed-samiweng
Dinto maumag, agindegto iti simbaan ti nakem
Ti sudina agukradto a sabong ti dinto agsardeng a panawen
Kasindaeg sangapaglangitan a parimrim dagiti bituen.
Sadi Gloria nagdappatka iti paludip imnas a malem
Malem a dinandaniwan kararuam iti sam-it panagtaklin
Paltiingna dita pusom nakalamlamuyot nga aweng
Katimbeng pinalibnosmo a kutengteng ni talugading
Kas Laureado a Mannaniw, kinatarakim allon kinatakneng
Aglaplapusanan iti pikapik romantiko nga es-essem.
Maysaka a bannuar iti tangatang ti arte ti dinnniwan
Higante a tugotmo adda iti karinio da Angalo Ken Aran
Atiddog nga anniniwam nagrimat iti lubong ti bukanegan
Ti inspirasionmo naitalali iti agpangpangato a kansion
Duetoyo kenni Dra. Cion a kasindayag apagtamdag a pagbangon.
Kas agkadungngodungngo, sipupuso inin-indayonyo pay
Ti GUMIL Ilocos Sur nga idi 1964 kaippasngay
Kinibkibinyo met iti dayaw, ingget pusaksak ken tarnaw’
Ti GUMIL Filipinas a minuliyo iti liderato a limtaw,
Nagdaliasat iti adu a tawen iti taaw ni kinasin-aw.
Apo Godo, iti kaungganmi addaka, addakanto latta
Kas dinto mabubos a lagip iti indurog ti kinasaniata
Kas dinto aggibus a daniw ti imbatim kadakam’
Nga aweng ti naindaklan a kaaddam
Ruknoy ti GUMIL Ilocos Sur
Hulio 12, 2009
Edilberto H. Angco
Presidente


text:
Kategoria:Dagiti plantilia ti Wikipedia a panagporma ken pangaramid
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 25 a subkategoria, manipud iti 25 a dagup.
D
- Dagiti plantilia a mainaig ti mapa (2 K, 2 P)
- Dagiti plantilia a marebba (11 P)
- Dagiti plantilia a panangisengngat ti ladawan (1 K, 3 P)
- Dagiti plantilia a panangiturong ti kuerdas (1 K, 28 P)
- Dagiti plantilia a pangaramid ti matematika (5 K, 12 P)
- Dagiti plantilia ti dakamat (5 K, 1 P)
- Dagiti plantilia ti grapiko (1 K, 6 P)
- Dagiti plantilia ti IPA (2 K, 2 P)
- Dagiti plantilia ti midia (2 K)
- Dagiti plantilia ti nagsasabtan (2 K, 5 P)
- Dagiti plantilia ti pagbaliwen (2 K, 5 P)
- Dagiti plantilia ti tulong ti panagmakinilia (3 K, 15 P)
- Dagiti plantilia ti wagayway (1 K, 251 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti plantilia ti Wikipedia a panagporma ken pangaramid"
Dagiti sumaganad a 43 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 43 a dagup.


text:
Kategoria:Dagiti relihioso a pammati, tradision, ken tignay
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 8 a subkategoria, manipud iti 8 a dagup.
B
- Budismo (2 K, 7 P)
D
- Dagiti Abrahamiko a relihion (4 K)
- Dagiti Indiano a relihion (3 K, 3 P)
- Dagiti monoteistiko a relihion (6 K, 5 P)
G
- Gnostisismo (3 P)
H
- Hainismo (1 P)
P
- Politeismo (1 K, 1 P)
T
- Taoismo (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti relihioso a pammati, tradision, ken tignay"
Dagiti sumaganad a 2 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 2 a dagup.


text:
UTC−04:00
Ti UTC−04:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 4 nga oras manipud iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Daytoy ket napalpaliiw iti Akindaya a Sona ti Oras (kasla iti Kanada ken ti Estados Unidos) kadagiti las-ud ti napudot a bulan ti oras a panagin-inut ti lawag. Ti Sona ti Oras ti Atlantiko paliiwenna daytoy iti las-ud ti pagalagadan nga oras (nalamiis a bulbulan). Daytoy ket mapalplaiiw iti amin a paset ti tawen idiay Akindaya a Karibe.
Pagalagadan nga Oras ti Atlantiko (panaglalam-ek ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Greenland (Dinamarka) (Kalaallit Nunaat) – Thule Air Base (paliiwenna ti dagiti pagalagadan ti oras a panagin-inut ti lawag ti Estados Unidos)
- Kanada
- amin ti New Brunswick (nainkalintegan a timbengan manipud iti GMT[2]), Nova Scotia (nainkalintegan a timbengan manipud iti GMT[3]), Prince Edward Island
- Newfoundland ken Labrador – kaaduan ti Labrador
- Bermuda (Nagkaykaysa a Pagarian)
Akindaya nga Oras ti Aldaw (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Estados Unidos
- Amin ti Connecticut, Delaware, Distrito ti Columbia, Georgia, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, North Carolina, Ohio, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, Vermont, Virginia, West Virginia
- Kaaduan ti Florida, Indiana, Michigan
- Akindaya apaspaset ti Kentucky, Tennessee
- Saan nga opisial a panag-usar dagiti nadumaduma a komunidad idiay Kondado ti Russell, Alabama, a mairaman ti Siudad ti Phenix. Urayno ti nainkalintegan nga oras para iti amin nga Alabama manipud kadagiti maudi a lawas tiakin-amianan a panaglalam-ek aginggana ti tengnga ti otonio ket Oras ti Aldaw ti Sentral (UTC–5), ti Siudad ti Phenix ken dagiti nakapalikmut a komunidad ket inpormalda nga agipada kadagiti pagorasan iti dakdakkel a siudad ti Columbus, Georgia, a dagus iti ballasiw ti Karayan Chattahoochee manipud iti Siudad ti Phenix.
- Karibe
- Bahamas
- Kuba
- Haiti
- Is-isla ti Turkso ken Caicos (Nagkaykaysa a Pagarian)
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Akindaya a Karibe[urnosen | urnosen ti taudan]
- Anguilla (UK)
- Antigua ken Barbuda
- Barbados
- Dominica
- Grenada
- Montserrat (Nagkaykaysa a Pagarian)
- San Kristobal ken Niebes
- Santa Lucia
- San Vicente ken dagiti Grenadito
- Trinidad ken Tobago
- Is-isla ti Birhen ti Britaniko (Nagkaykaysa a Pagarian)
- Hamaika
Dagiti teritorio ti Estados Unidos[urnosen | urnosen ti taudan]
Sabali a Karibe[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aruba (Olanda)
- Cancun (Mehiko)
- Curaçao (Olanda)
- Dominican Republic
- Guadeloupe (Pransia)
- Martinique (Pransia)
- Sint Maarten (Olanda)
Abagatan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Amianan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada – Quebec (daya ti longitud 63°L)
Kas pagalagadan nga oras (panaglalam-ek ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Abagatan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brasil – Mato Grosso, Mato Grosso do Sul[4][5]
- Chile – Nagruna a daga. Kitaen pay ti Oras idiay Chile
- Is-isla ti Falkland
- Paraguay
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.airgreenland.com/
- ^ "CHAPTER T-6 – Time Definition Act". Naala idi 2008-06-02.
- ^ "Time Definition Act". Naala idi 2008-06-02.
- ^ a b "Agdama a Sona ti Oras". Ti Brasil ket Mangikeddeng nga Addaan Laengti Maymaysa a Sona ti Ora. Time and Date. 21 Hulio 2009. Naala idi 16 Hunio 2012.
- ^ a b "Hora Legal Brasileira". Horário de Verão (iti Portuges). Observatório Nacional. Naala idi 16 Hunio 2012.


text:
Tarascon
Ti Tarascon (Oksitano: Tarascon), ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti Tarascon-sur-Rhône, ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tarascon ket mabirukan idiay 23 km (14 mi) nga abagatan ti Avignon ken 20 km (12 mi) nga amianan ti Arles, idiay kanigid (daya) nga igid ti Karayan Rhône. Ti kasumbangir daytoy ket kapadpada ti kadakkelna nga ili ti Beaucaire idiay departamento ti Gard, a rehion ti Languedoc-Roussillon. Dagitoy dua ket dagus da nga agsumbangir ken naikapet kadagiti nadumaduma a rangtay, Beaucaire ken Tarascon a mangibukel dagitoy ti maysa nga ili.
Dagiti karso a mabirukan ti daytoy a teritorio ti komuna ket mairaman ti:
- Lansac
- Saint-Gabriel (taga-ugma a Ernaginum)
- Alsace
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Dagiti singin nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Beit She'an, Israel
- Elmshorn, Alemania - manipud idi 1987
- Fraga, Espania
- Neviano degli Arduini, Italia
- Porrentruy, Suisa
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tarascon iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Woisika
Ti pagsasao a Woisika, mmo pay a kas Kamang, ket ti pagsasao a Papuano ti Maluku. Dagiti dialekto ket ti Lembur, Sibo, Kamang, Tiayai, Watang, Kamana-Kamang. Mabalin dagitoy a mangbukel iti ad-adu ngem maysa a pagsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Woisika iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kamang". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Papa Leon VIII
Ni Papa Leon VIII (pimmusay idi 1 Marso 965) ket maysa idi a kontrapapa manipud idi 963 aginggana idi 964, a nakisinnupiat kenni Papa Juan XII ken ni Papa Benedicto V, ken dimtengan ti opisial a pannakabigbigna a Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 964 aginggana idi 965. Isu ket indutokan babaen ti Emperador ti Nasantuan a Romano nga Imperio, a ni Otto I, ti kinapapana ket napasamak idi las-ud ti panawen a tinawtawagan ti Saeculum obscurum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Leon VIII iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Depression iti mapapati a rason iti nagpakamatayan ti maysa a negosyante itattay alas dies y medya iti bigat idiay Brgy. Calongbuyan, Galimuyod, Ilocos Sur.
Segun ken ni PLt. Allan Reoliquio, Officer-in-Charge iti Galimuyod Police Station, agsagsagaba iti kidney failure ti biktima a ni Eleazar Manzano Tejada, agtawen ti limapulo ket dua, naasawaan nga agnaed iti nasao a lugar ket mapapati a marigatanen ti kasasaadna ta manarimaan iti panag-dialysis na a gappuanan iti panangpaltogna iti bagina.
Maibasar iti imbestigasyon ti Galimuyod Police Station, sakbay a binaon ti biktima ti kaanakanna a ni Christian Gagusan a mapan iti kusina tapno agluto ket binagaanna a saan a makigkigtot ken agbuteng.
Idi adda ni Gagusan iti kusina ket nakanggeg laengen ti putok ti paltog isu nga insigida a napan iti kuarto ti biktima ket nakitanan a natayen ti biktima ta ulo ti tinamaanna.
Kabayatanna, ti inaramat a pinagpakamatay ti biktima ket maysa a Calibre 45 pistol.


text:
Golpo ti Suez
Ti akin-amianan a patingga ti tikor ti Baybay Nalabbasit iti Peninsula Sinai a mangpartuat ti Golpo ti Suez (Arabiko: خليج السويس; transliterado: Khalīǧ as-Suwais) iti laud ken ti Golpo ti Aqaba iti daya. Naporma idi ti golpo iti kaunegan ti relatibo nga ubing nga itan ket saanen nga aktibo rengngat ti labneng ti Rengngat ti Golpo ti Suez, a napetsaan kadagiti agarup a 28 a riwriw a tawen.[1] Daytoy ket gumay-at kadagiti 300 kilometro (190 mi) iti amianan babaen ti amianan a laud ken agpatingga idiay siudad ti Ehipto ti Suez ken ti sumrekan ti Kanal Suez. Iti igid ti tengnga a linia ti golpo ket ti pagbeddengan a pagbaetan ti Aprika ken Asia.[2] Mabirukan ti pagserrekan ti golpo iti ngato ti lugar ti lana ken gas ti Gemsa.[3]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakupen ti golpo ti akin-amianan a laud nga ima ti Baybay Nalabbasit iti pagbaetan ti Aprika ken ti Peninsula Sinai. Daytoy ti maikatlo nga ima ti sistema ti rengnga t ti triple a pagsasabtan, ti makadua ket ti Golpo ti Aqaba.
Ti kaatiddog ti golpof, manipud iti sabaganna iti Lingsat Jubal aginggana iti ulona idiay siudad ti Suez, ket 195 milia (314 km), ken agdumaduma ti kaakaba iti 12 aginggana iti 20 milia (19 iti 32 km).
Gay-at[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ti akin-abagatan a patingga ti golpo a kas "Ti linia a tumartaray manipud iti Ras Muhammed (27°43'N) iti abagatan a punto ti Isla Shadwan (34°02'E) ken kalpasanna agpalaud iti paralelo (27°27'N) aginggana iti aplaya ti Aprika".[4]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti seksion ti estratigrapiko ti labneng ti sedimentario ti golpo ket buklen ti sakbay a panagrengngat ti Paleosoika aginggana ti Oligoseno a batbato a klastiko ken dagiti karbonato, ken aktibo a panagrengngat ken kalpasan a panagrengngat a Mioseno agingga dagiti Holoseno a klastiko ken dagiti ebaporita.[5]:236 Adda dagiti dakkel a lugar ti lana a mabirukan iti golpo: ti El Morgan a naduktalan idi 1964, ti Belayim a naduktalan idi 1955, ken lugar ti Oktubre a naduktalan idi 1977.[5]:238 Ti LUgar ti Oktubre ket agpataud manipud iti Pormasion ti Kretasiko Nubia , ti Pormasion Akinngato a Kteasiko Nezzazat, ti Pormasion Mioseno Nukhul, ken ti Mioseno Asl Kameng ti Pormasion ti Akinngato a Rudeis.[5]:236
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://geoinfo.amu.edu.pl/wpk/geos/GEO_2/GEO_PLATE_T-37.HTML Naisalaysayan a pakaammo ti heolohia ti Golpo
- ^ ISS EarthKAM: Images: Collections: Composite: Gulf of Suez, Egypt and Saudi Arabia
- ^ "USGS Open File Report OF99-50-A Red Sea Basin Province (Province Geology)".
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naala idi 7 Pebrero 2010.
- ^ a b c Lelek, J.J., Shepherd, D.B., Stone, D.M., and Abdine, A.S., 1992, October Field, In Giant Oil and Gas Fields of the Decade, 1978–1988, AAPG Memoir 54, Halbouty, M.T., editor, Tulsa: American Association of Petroleum Geologists, ISBN 0-89181-333-0
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Golpo ti Suez iti Wikimedia Commons


text:
Lehislatibo a distrito iti Antique
Ti Lehislatibo a distrito iti Antique ket isu ti pannakabagi ti probinsia ti Antique iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion VI manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili: Anini-y, Barbaza, Belison, Bugasong, Caluya, Culasi, Hamtic, Laua-an, Libertad, Pandan, Patnongon, San Jose de Buenavista, San Remigio, Sebaste, Sibalom, Tibiao, Tobias Fornier,Valderrama
- Populasion (2010): 546,031
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad
Ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (Ingles: International Organization for Standardization, Pranses: Organisation internationale de normalisation, Ruso: MeждyHapoдHaя opraHизaция пo cTaHдapTизaции, tr. Myezhdunarodnaya organizatsiya po standartizatsii),ken naamammuan pay iti ISO, ket maysa a bagi a mangidisso ti sangalubongan a pagalagadan a buklen dagiti representatibo manipud kadagiti nadumaduma a nailian a gunglo ti pagalagadan.
Daytoy ket napundar idi Pebrero 23 1947, ti gunglo ket mangiragpat ti sangalubongan a panagtagikua, sangalubongan a pagalagadan ti industria ken komersio. Daytoy ket naikuartel idiay Geneva, Suisa.
Daytoy idi ket maysa kadagiti immuna a gunglo a naikkan ti sapasap a pannakiuman a kasasaad iti Konseho ti Ekonomia ken Sosial ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Nagan ken pangyababaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti tallo nga opisial a pagsasao ti ISO ket Ingles, Pranses ken Ruso.[1] Ti nagan ti gunlo ket nagbalin koman a nadumaduma nga akronimo kadagiti sabali a pagsasao – a kas ti IOS iti Ingles, OIN iti Pranses – isunga nangampon ti ababa a nagan iti ISO, a naibatay iti Griego a balikas iti isos (ἴσoς, a ti kaibuksilanna ket agpada).[2]
Ti nagan nga ISO ken ti tatak ket dagiti nairehistro a marka ti pabrika, ken ti panag-usar kadagitoy ket maigawidan.[3]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Tatta nga aldaw ti gunglo ket naamammuan a kas ti ISO ken nangrugi idi 1926 a kas Sangalubongan a Pederasion dagiti Gunglo ti Panagalagad (ISA), nga idi ti nakaipatengngaan ti isipna ket ti mekanikal nga inhenieria.[4] Daytoy ket nawaswas idi 1942 idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II ngem naurnos manen babaen ti agdama a nagan nga, ISO, idi 1946, idi dagiti delagado ti 25 a pagpagilian ket nagsasabatda iti Instituto dagiti Sibil nga Inhenniero idiay Londres; ti baro a gunglo ket opisial a nagrugi ti operasionna idi Pebrero 1947.
Ti ISO ket boluntario a gunglo a dagiti kamengna ket mabigbigan a turay kadagiti alagaden, ken ti tunggal maysa ket mangirepresenta ti maysa a pagilian. Ti kaaduan nga obra ti ISO ket inar-aramid babaen dagiti 2,700 a komite ti teknikal, dagiti subkomite, ken dagiti agob-obra a grupo. Ti tunggal maysa a komite ken subkomite ket idauluan ti Sekretariat manipud ti maysa kadagiti kameng ti gunglo.
Pinansia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ISO ket bayadan babaen ti kombinasion iti:[5][6]
- Dagiti gunglo a mangtaripato kadagiti naisangayan a gandat weeno binulod nga eksperto tapno makibinglay iti teknikal nga obra.
- Suskripsion manipud ti kameng ti bagbagi ("ti nailian a bagi a kaaduan a representatibo iti panagalagad ket dagiti pagiliannay").[7] Dagitoy a suskripsion ket dagiti sangkapaset ti dagup ti nailian a produkto ken dagiti pigura ti panagtagilako ti tunggal maysa a pagilian.
- Panaglako kadagiti alagaden.
Kamkameng[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ISO ket addaan kadagiti 162 a kameng, manipud kadagiti 205 a dagup ti pagpagilian iti lubong.
Ti ISO ket addaan kadagiti tallo a kategoria ti pannakaikameng:
- Bagbagi a kameng daitoy ti nailian a bagi a naikeddeng a kaaduan a representatibo ti bagi ti pagalagadan iti tunggal maysa a pagilian. Dagitoy laeng a kamkameng ti ISO ti addaan kadagiti karbengan a panagbutos.
- Maitutop a kamkameng ket dagiti pagilian nga awan kadagiti bukodda a pagalagadan a gunglo. Dagitoy a kameng ket mapakaammuan ti maipanggep nga obra ti ISO, ngem saan a makibnglay ti panangiyaddang kadagiti pagalagadann.
- Suskribir a kamkameng ket dagiti pagilian nga addaan ti bassit nga ekonomia. Agbayad dagitoy ti napabassit a ngina ti pannakaikameng, ngem makasurot ti panagrang-ay kadagiti pagalagadan.
Dagiti makibinglay a kameng ket makunkuna a kamkameng ti "P" m, embes a dagiti agpalpaliiw a kamkameng, a makunkuna a kamkameng ti "O".
Dagiti nota ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "How to use the ISO Catalogue". ISO.org. Naala idi 5 Disiembre 2011.
- ^ "Maipanggep ti ISO - Ti naganmi". ISO. Naala idi 8 Septiembre 2013.
- ^ "ISO name and logo". ISO. Naala idi 2013-03-01.
- ^ "Ti Sarita ti ISO - pannakapundar". ISO. Naala idi 22 Hulio 2011.
- ^ "Sapasap a pakaammo iti ISO". ISO. Naala idi 15 Mayo 2011.
- ^ "Dagiti pigura ti ISO para iti tawen ti 2010 (idi Disiembre 31)". ISO. Naala idi 16 Mayo 2011.
- ^ "Bagbagi ti kameng". ISO. Naala idi 15 Mayo 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- JoAnne Yates & Craig N. Murphy: Coordinating International Standards: The Formation of the ISO, MIT Innovations and Entrepreneurship Seminar Series, Otonio ti 2006.
- Willy Kuert (1997). "Friendship Among Equals - Recollections from ISO's first fifty years" (PDF). ISO. Naala idi 19 Hunio 2013.


text:
Aprika
Ti Aprika ket ti maikadua a kadakkelan ken ken ti maikadua a kaaduan ti populasion a kontinente iti lubong. Iti agarup a 30.2 riwriw km2 (11.7 riwriw sq mi) ken mairaman dagiti asideg nga isla, daytoy ket sakupenna ti innem a porsiento iti dagup a kalawa ti rabaw ti Daga ken 20.4 porsiento iti dagup a kalawa ti daga.[2] Daytoy ket addaan kadagiti 1.1 bilion a tattao manipud idi 2013, daytoy ket kadagupan iti agarup a 15% iti populasion ti tao iti lubong.[1] Ti kontinente ket napalikmutan babaen ti Baybay Mediteraneo iti amianan, ti Kanal Suez ken ti Baybay Nalabbasit iti igid ti Peninsula Sinai iti amianan a daya, ti Taaw Indiano iti abagatan a daya, ken ti Taaw Atlantiko iti laud. Ti kontinente ket iramanna ti Madagascar ken dagiti nadumaduma a purpuro. Daytoy ket addaan kadagiti 54 napno a nabigbigan a naturay nga estado ("pagpagilian"), siam a terteritorio ken dagiti dua a de facto a nawaya nga estado nga addaan iti limitado wenno awan pannakabigbig.[3]
Ti populasion ti Aprika ket isu ti kaubingan kadagiti amin a kontinente; 50% kadagiti Aprikano ket agtawen ti 19 wenno ub-ubing.[4]
Ti Arhelia ket ti kadakelan a pagilian ti Aprika babaen ti kalawa, ken ti Nigeria ket ti kadakkelan babaen ti populasion. Ti Aprika, a naisangayan ti sentral nga Akindaya nga Aprika, ket kaaduan a naaw-awat a kas ti lugar a taudan dagiti tatttao ken ti klado ti Hominidae (dagiti nalatak a bakes), a kas naebidensiaan babaen dagiti kasapaan a hominidae ken dagiti taudanda, ken dagiti pay naud-udi a napetsaanen iti agarup a pito a riwriw a tawtawen ti napalabas, a mairaman ti Sahelanthropus tchadensis, Australopithecus africanus, A. afarensis, Homo erectus, H. habilis ken H. ergaster – a dagiti kasapaan a Homo sapiens (moderno a tao) ket nabirukan idiay Etiopia ken napetsaan idi agarup a 200,000 a tawtawen ti napalabas.[5] Ti Aprika ket sakkawenna ti ekuador ken sakupenna dagiti nadumaduma a luglugar ti klima; daytoy laeng ti kontinente a gumay-at manipud iti akin-amianan a temperado aginggana dagiti akin-abagatan a temperado a sona.[6]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasakbayan a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aprika ket naikeddeng babaen dagiti kaaduan a paleoantropologo nga isu ti kaduogan a natagtagitao a teritorio iti Daga, a ti sebbangan ti tao ket nagtaud manipud iti daytoy a kontinente.[7][8] Idi las-ud ti tengnga ti maika-20 a siglo, dagiti antropologo ket nakaduktalda kadagiti adu a posil ken ebidensia ti panagtaeng ti tao a mabalin a nasapsapa ngem 7 a riwriw a tawtawen ti napalabas. Dagiti tidda ti posil dagiti nadumaduma a sebbangan iti nasapa a kasla bakes a tattao ket naipagarup a nagbalin iti moderno a tao, kas ti Australopithecus afarensis (radiometriko a napetsaan iti agarup a 3.9–3.0 riwriw a tawtawen SK),[9] Ti Paranthropus boisei (c. 2.3–1.4 riwriw a tawtawen SK)[10] ken ti Homo ergaster (c. 1.9 riwriw–600,000 a tawtawen SK) ket naduktalanen.[2]
Kalpasan ti ebulosion ti homo sapiens sapiens idi agarup a 150,000 to 100,000 a tawtawen ti napalabas idiay Aprika, ti kontinente ket kangrunaan a natagtagitao babaen dagiti grupo ti agananup-agburburas.[11][12][13] Dagitoy nga immuna a moderno a tattao ket pinanawanda ti Aprika ken tinagtagitaoda ti amin a paset ti lubong idi las-ud ti migrasion ti Iruruar idiay Aprika a napetsaan idi agarup a 50,000 a tawtawen ti napalabas, ken rimmuar iti kontinente a mabalin a bimmallasiw iti Bab-el-Mandeb idiay Baybay Nalabbasit,[14][15] ti Lingsat ti Gibraltar idiay Morocco,[16] wennoti Ismo ti Suez idiay Ehipto.[17]
Dagiti sabali pay a migrasion dagitoy a moderno a tattao iti kaunegan ti kontinente ti Aprika ket napetsaanen iti dayta a panawen, nga adda iti ebidenisa ti nasapa a panagtaeng ti tao a nabirukan idiay Akin-abagatan nga Aprika, Abagatan a daya nga Aprika, Amianan nga Aprika, ken ti Sahara.[18]
Ti kadakkel ti Sahara ket naipakasaritaanen a nakaro nga agdumaduma, nga iti kalawana ket napardas nga agdumaduma ken dagiti dadduma a panawen ket mapukpukaw depende kadagiti klimatiko a kasasaad ti lubong.[19] Iti patingga dagiti Panawen ti yelo, a nakarkulo idi agarup a 10,500 SK, ti Sahara ket nagbalin manen a berde a nalames a ginget, ken dagiti populasion ti Aprika ket nagsubli iti uneg ken dagiti kabambantayan nga aplaya idiay Sub-Sahara nga Aprika, ken adda dagiti pinintaan iti bato a nangpakpakita ti nalames a Sahara ken dagiti adu a populasion a naduktalan idiay Tassili n'Ajjer a napetsaan iti agarup a 10 milmilenio.[20] Nupay kasta, ti panagpudpudot ken ti panagmagmaga ti klima ket kaibuksilanna a babaen idi 5000 BC, ti rehion ti Sahara ket immad-adun a nagbalbalin a namaga ken nabusor. Idi agarup a 3500SK, gapu ti pakbo ti pagtayyekan ti Daga, ti Sahara ket nakasanay ti paset ti panawen iti napardas a panagbalin iti desierto.[21] Ti populasion ket immakarda kadagiti rehion ti Sahara ken napanda idiay Ginget ti Nilo iti baba ti Maikadua a Katarata nga idiay ket nagaramidda kadagiti permanente wenno semi-permanente a pagtaengan. Napasamak ti nakaro a resesion ti klima, ken nagpabassit ti nakaro ken kankanayon a panagtudtudo idiay Sentral ken Akindaya nga Aprika. Manipud idin iti daytoy a panawen, dagiti namaga a kondision ti nagtultuloy idiay Akindaya nga Aprika ken immad-adu idi las-ud ti naudi a 200 a tawtawen, idiay Etiopia.
Ti panagpaamo ti baka idiay Aprika ket immay sakbay ti agrikultura ken mabalin nga adda a kakuyog dagiti kultura ti agan-anup ken agburburas. Naipagpagarup a babaen idi 6000 SK, ti baka ket napaamon idiay Amianan nga Aprika.[22] Idiay kompleks ti Sahara-Nilo, dagiti tattao ket nagpaamoda kadagiti nadumaduma nga ayuop, a mairaman ti burro ken ti bassit a nasaraan ti tornilio a kalding a kadawyan idi manipud idiay Arhelia aginggana idiay Nubia. Idi tawen ti 4000 SK, ti klima ti Sahara ket nangrugrugi a pimmardas a nagbalin a nagmagmaga.[23] Daytoy a panagbaliw ti klima ket taudan ti panagpabassit dagiti danaw ken dagiti karayan ken taudan ti imad-adu a panagbalin ti desierto . Daytoy ket isu ti gapuanan ti panagpaadu ti gatad ti daga a nasayaat para kadagiti pagtaengan ken nangtulong kadagiti migrasion dagiti komunidad ti agtaltalon idiayi ad-adu a tropikal a klima ti Laud nga Aprika.[23]
Babaen ti umuna a milenio SK, naipayammo ti panagobra iti landok idiay Akin-amianan nga Aprika ken napardas a naiwaras iti ballasiw ti Sahara kadagiti akin-amianan a paset ti sub-Sahara nga Aprika,[24] ken babaen idi 500 SK, ti panagobra ti metal ket nagbalinen a kadawyan idiay Laud nga Aprika. Ti panagobra ti landok ket napnon a naipundar idi agarup a 500 SK kadagiti adu a lugar iti Daya ken Laud nga Aprika, ngem dagiti dadduma a rehion ket saanda met a nangrugi iti panagobra ti landok aginggana kadagiti nasapa a siglo ti AD. Dagiti banag ti gambang manipud idiay Ehipto, Amianan nga Aprika, Nubia, ken Etiopia a napetsaan idi agarup a 500 SK ket nakali idiay Laud nga Aprika, ken mangisingasing a dagiti network ti Trans-Sahara a panagtagilako ket napundaren babaen ti daytoy a petsa.[23]
Dagiti teritorio ken dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagilian iti daytoy a tabla ket naikategoria segun ti isbangan dagiti heograpiko a rehion nga inus-usar babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken ti datos a nairaman ket naala kadagiti taudan manipud kadagiti artikulo ken no agiddiat dagitoy maikkan met dagitoy iti pakaammo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "2013 World Population Data Sheet" (PDF) (Infographic) (iti Ingles). Population Reference Bureau. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2013-12-27.
- ^ a b Sayre, April Pulley (1999), Africa, Twenty-First Century Books. ISBN 0-7613-1367-2.
- ^ Kitaen ti Listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a terteritorio idiay Aprika.
- ^ Harry, Njideka U. (11 Septiembre 2013). "African Youth, Innovation and the Changing Society". Huffington Post.
- ^ University of Utah Public Relations (16 Pebrero 2005). "The Oldest Homo sapiens: Fossils Push Human Emergence Back to 195,000 Years" (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-05.
- ^ "Africa". Visual Geography (iti Ingles). Naala idi 2007-11-24.
- ^ Whitehouse, David (2000-12-06). "Genetic Study Roots Humans in Africa". BBC News (iti Ingles).
- ^ Geological Society of America (30 Agosto 2007). "Migration of Early Humans From Africa Aided By Wet Weather". ScienceDaily (iti Ingles).
- ^ Kimbel, William H.; Rak, Yoel; Johanson, Donald C. (2004). The Skull of Australopithecus afarensis (iti Ingles). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-515706-0.
- ^ Tudge, Colin. (2002) The Variety of Life., Oxford University Press. ISBN 0-19-860426-2.
- ^ Ivan Sertima, Ivan. (1995) Egypt: Child of Africa/S V12 (Ppr), Transaction Publishers. pp. 324–325. ISBN 1-56000-792-3.
- ^ Mokhtar, G. (1990) UNESCO General History of Africa, Vol. II, Abridged Edition: Ancient Africa, University of California Press. ISBN 0-85255-092-8.
- ^ Eyma, A. K. and C. J. Bennett. (2003) Delts-Man in Yebu: Occasional Volume of the Egyptologists' Electronic Forum No. 1, Universal Publishers. p. 210. SBN 1-58112-564-X.
- ^ Spencer Wells, The Journey of Man
- ^ Stephen Oppenheimer. The Gates of Grief
- ^ Winters, Clyde (2011). "The Gibraltar Out of Africa Exit for Anatomically Modern Humans". WebmedCentral BIOLOGY (iti Ingles). 2 (10). doi:10.9754/journal.wmc.2011.002319.
- ^ Robin Derricourt, "Getting 'Out of Africa': Sea Crossings, Land Crossings and Culture in the Hominin Migrations", 7 Hulio 2006.
- ^ Candice Goucher et al., World History: Journeys from Past to Present (2013), pp. 2-20, books.google.com/books?isbn=1134723547
- ^ The Sahara: Past, Present and Future, pp. 1-41, books.google.com/books?isbn=1317970012
- ^ Mercier, Norbert; Le Quellec, Jean-Loïc; Hachid, Mimalika; Agsous, Safia; Grenet, Michel (Hulio 2012). "OSL dating of quaternary deposits associated with the parietal art of the Tassili-n-Ajjer plateau (Central Sahara)". Quaternary Geochronology 10: 367–373. doi:10.1016/j.quageo.2011.11.010. Naala idi 7 Marso 2013.
- ^ "Sahara's Abrupt Desertification Started by Changes in Earth's Orbit, Accelerated by Atmospheric and Vegetation Feedbacks", Science Daily.
- ^ Diamond, Jared. (1999) "Guns, Germs and Steel: The Fates of Human Societies. New York:Norton, pp.167.
- ^ a b c O'Brien, Patrick K. (General Editor). Oxford Atlas of World History. New York: Oxford University Press, 2005, pp. 22–23.
- ^ Martin and O'Meara, "Africa, 3rd Ed." Indiana: Indiana University Press, 1995.
- ^ Dagiti kontinental a rehion segun ti isbangan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
- ^ USCensusBureau:Countries and Areas Ranked by Population: 2009
- ^ Ti Espaniol nga Is-isla Kanarias, a ti Las Palmas de Gran Canaria ken Santa Cruz de Tenerife ket agkadua kapitolio, ken masansan a naikeddeng a paset ti Akin-amianan nga Aprika gapu ti relatibo a kaasidegda iti Morocco ken ti Akinlaud a Sahara; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Espaniol nga eksklabe ti Ceuta ket napalikmutan iti daga babaen ti Morocco idiay Akin-amianan nga Aprika; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Ehipto ket kadawyan a naikeddeng a transkontinental a pagilian idiay Akin-amianan nga Aprika (rehion ti Nagkaykaysa a Pagpagiliann) ken Akinlaud nga Asia; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para laeng iti paset ti Aprika, iti laud ti Kanal Suez.
- ^ Ti Portuges nga Is-isla Madeira ket masansan a naikeddeng a paset ti Akin-amianan nga Aprika gapu ti relatibo a kaasidegda iti Morocco; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Espaniol nga eksklabe ti Melilla ket napalikmutan iti daga babaen ti Morocco idiay Akin-amianan nga Aprika; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti teritorio ti Akinlaud a Sahara ket tinunton babaen ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ken Morocco. Ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ket mabigbigan a kas naturay nga estado babaen ti Kappon ti Aprika. Ti Morocco ket tuntonenna ti intero a pagilian a kas bukodna nga Akin-amianan a Probprobinsia. Ti Morocco mangimaton iti 4/5 iti teritorio bayat a ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ket agtengel iti 1/5. Ti panangikapet ti Morocco' iti daytoy a teritorio ket saan pay a nabigbigan ti sangalubongan.
- ^ Ti Bloemfontein ketti ukoman a kapitolio ti Abagatan nga Aprika, bayat a ti Cape Town ket ti lehislatibo a tugaw, ken ti Pretoria ket ti administratibo a tugaw ti pagilian.
- ^ Ti Yamoussoukro ket ti opisial a kapitolio ti Côte d'Ivoire, nayat a ti Abidjan ket tide facto a tugaw.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Asante, Molefi (2007). The History of Africa. Estados Unidos: Routledge. ISBN 0-415-77139-0.
- Clark, J. Desmond (1970). The Prehistory of Africa. Londres: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-02069-2.
- Crowder, Michael (1978). The Story of Nigeria. London: Faber. ISBN 978-0-571-04947-9.
- Davidson, Basil (1966). The African Past: Chronicles from Antiquity to Modern Times. Harmondsworth: Penguin. OCLC 2016817.
- Gordon, April A.; Donald L. Gordon (1996). Understanding Contemporary Africa. Boulder: Lynne Rienner Publishers. ISBN 978-1-55587-547-3.
- Khapoya, Vincent B. (1998). The African experience: an introduction. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-745852-3.
- Moore, Clark D., and Ann Dunbar (1968). Africa Yesterday and Today, in series, The George School Readings on Developing Lands. New York: Praeger Publishers.
- Naipaul, V. S.. The Masque of Africa: Glimpses of African Belief. Picador, 2010. ISBN 978-0-330-47205-0
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Aprika iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Aprika manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Rousset, Bouches-du-Rhône
Ti Rousset ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia nga asideg ti Aix-en-Provence.
Daytoy nga ili ket naam-ammuan para iti lugar ti semikonduktor a nagigrupgrupo ti Atmel ken STMicroelectronics.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno ti Rousset ket mabalin a masurotan manipud kadagiti Romano, ti immuna a naisurat a panangibaga ket manipud ti dokumento idi 1050, babaen ti nagan a "Rosselun" wenno "roscetum rosetum".[1] Idi Tengnga a Panpanawen, adda dagiti kastilio, simbaan ken kapili a naipatakder, ken immadu dagiti pagtaengan.[1]
Idi maika-9 a siglo, ti Rousset ket tagikua ni Sainto-Victor[1], ken idi panawen ti 1143 dagiti Kabkabaliero ti Templar ket innalada daytoy[1], ken sinaruno babaen dagiti Kabkabaliero ti Malta idi 1307.[1]
Babaen ti Pranses a Rebolusion, nadadael daytoy a kastilio.[1]
Ti simbaan ket nabangon idi 1861.[1]
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Singin nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Rousset iti Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:TemplateStyles
Ti TemplateStyles ket mangipalubos kadagiti naiduma a panid ti CSS a mausarto a mangestilo iti linaon a saan a makasapul iti maysa nga administrador a mangurnos iti CSS iti amin a paset ti sitio. Daytoy ket mangpalaka kadagiti editor a mangestilo dagiti plantilia; kas pagarigan, dagiti plantilia para iti CSS iti amin a paset ti sitio para iti kudil ti mobile wenno sabali a kudil (kas iti Timeless) nga agdama a negatibo a mangapektar iti pannakaipakita iti plantilia.
Pakaammo[urnosen ti taudan]
- Ti agbiruk kadagiti TemplateStyles ditoy, mabalinmo ti agbiruk para iti contentmodel:sanitized-css.


text:
/ smith-soh-nee-ən
), ket nabangon idi 1846 "para iti panagpa-adu ken pannakaiwarwaras ti pannakaammo," ket grupo dagiti museo ken dagiti sentro ti panagsukisok nga imatonan babaen ti gobierno ti Estados Unidos. Daytoy ket kasisigud idi a naurnos a kas ti "Nailian a Museo ti Estados Unidos," ngem daytoy a nagan ket saanen a naususar a kas administratibo nga entidad idi 1967.[1]
Natermino iti "the nation's attic"[2]
para kadagiti amin nga ekletiko a tagikuana kadagiti 137 a riwriw a banbanag,[3]
dagiti pagtengngaan dagiti sangapulo ket siam a museo idiay Washington, D.C. ti Instituto, siam a sentro ti pagsukisokan, ken zoo—adu a kadagitoy ket historikal ken arkitektural a dulon—ket isu ti kadakkelan a kastoy a kompleks iti lubong. Dagiti maipatinayon pay a pakultad ket mabirukan idiay rizona, Maryland, Siudad ti New York, Virginia, Panama ken dagiti dadduma pay a lugar, ken dagiti dadduma pay a 168 a museo ket dagiti apiliado ti Smithsoniano. Dagiti tallo pulo a riwriw a tinawen a bisita ti Instituto[4] ket makastrekda nga awan bayad; ti pundo ket agtaud manipud kadagiti daton ti Instituto, dagiti kontribusion a pribado ken manipud ti korporasion, dagiti bayad ti pannakaikameng, suporta ti gobierno, ken panagtagtagilako,konsesion ken dagiti rentas ti linsensia.[3]


text:
Plantilia:Pp-opisina
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Usaren ti
{{pp-opisina}}para iti normal a plantilia
- Usaren ti
{{pp-opisina|category=none}}para iti awan kategoria
Daytoy a plantilia ket nasken a saan a mausar a panglukloko. Usaren Laeng kadagiti panid ti NASALAKNIBAN TI OPISINA. Pangngaasi a dagiti laeng administrador ti makasalaknib kadagiti panid.
- Daytoy a plantilia ket maikategoria idiay Kategoria:Dagiti nasalakniban-Opisina a panid ti Wikipedia.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
ORCID
Ti ORCID (Open Researcher and Contributor ID) ket ti awan agtagikua a kodigo nga alpanumeriko a naisangayan a mangilasin ti sientipiko ken dagiti dadduma pay nga akademiko a mannurat.[1][2][3][4] Daytoy ket mangsimpa ti problema dagiti naisangayan a kontribusion ti mannurat iti sientipiko a literatura ket mabalin a narigat nga elektroniko a mabigbigan gapu ta dagiti personal a nagan ket saan dagitoy a naisalumina, dagitoy ket mabalinda nga agbaliw (kasla iti pannakiasawa), adda dagiti kultural a paggigiddiatan iti urnos ti nagan, aglaon ti saan nga agpapada a panagusar kadagiti pangyababaan ti umuna a nagan ken mangipakat kadagiti sabali a sistema ti panagsurat. Daytoy ket mangited ti agnanayon nga identidad para kadagiti tao, ken kapada daytoy ti napartuat para kadagiti mainaig ti linaon nga entidad kadagiti dihital a network babaen dagiti digital object identifier (DOI).[5]
Ti gunglo ti ORCID ket mangited ti maysa a silulukat ken nawaya a rehistro a naikeddeng nga isu ti de facto nga alagaden para iti pangilasin ti mannurat iti siensia ken ti mainaig iti akademiko a panagipablaak. Idi 16 Oktubre 2012, ti ORCID ket inrugina dagiti serbisio iti rehistro [6][7] ken nangrugrugin a nangit-ited kadagiti panangilasin ti agar-aramat.[8]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Editorial (2009). "Credit where credit is due". Nature. 462: 825. doi:10.1038/462825a
- ^ ORCID website
- ^ News (30 Mayo 2012) "Scientists: your number is up: ORCID scheme will give researchers unique identifiers to improve tracking of publications.", Declan Butler, "Nature". 485: 564 doi:10.1038/485564a
- ^ "Ten things you need to know about ORCID right now". Impactstory. 2014-04-10. Naala idi 15 Abril 2014.
- ^ CrossRef & ORCID
- ^ "ORCID Launches Registry". Naala idi 18 Oktubre 2012.
- ^ "ORCID vs ISNI; ORCID lanceert vandaag hun Author Register - Artikel - SURFspace". Naala idi 24 Oktubre 2012.
- ^ "Register for an ORCID iD". Naala idi 18 Oktubre 2012.


text:
Kas alternatibo a pagbiagan para kadagiti mannalon, ti Mushroom Production training seminar ket isaysayangkat ti Department of Agriculture-CAR Institutional Development Unit ken ti gobierno probinsial nga idadauloan ni Gov. Joy Bernos babaen iti Office of the Provincial Agriculture (OPAg).
Daytoy ket nakipartisiparan dagiti 25 a kameng ti farmers association iti San Quintin ken Tayum.
Inlawlawag ni Danica Tomin, DA Development Management Officer ti proseso iti oyster mushroom production ken dagiti benepisio iti salun-at nga ipaay daytoy.
Kinunana a ti mushroom wenno uong ket addaan iti bitamina ken mineral a kas iti calcium, iron, zinc, ken antioxidant.
Aktual met nga impakita ni Marites Balling, organic farming coordinator ti OPAg, ti proseso ti pannaka-produce ti oyster mushroom.
Dried mushroom, fresh mushroom, ken mushroom soup or noodles—dagitoy dagiti produkto a mabalin a mapartuat manipud iti mushroom production.
Bayat iti Padaya Trade Fair, ti fresh mushroom ket maysa kadagiti tagilako iti Abra Organic Practitioners Agriculture Cooperative (ABOPAC).
Adda metten dagiti farmers’ associations iti Peñarrubia, San Juan, Bangued, ken Manabo nga aglaklakon iti cultured mushroom iti luglugarda.
Ti fresh mushroom ket aggatad iti P180 kada kilo.


text:
Rizal, Cagayan
Ti Rizal ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Rizal ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Anagguan
- Anurturu
- Anungu
- Balungcanag
- Batu
- Cambabangan
- Capacuan
- Dunggan
- Duyun
- Gaddangao
- Gaggabutan East
- Illuru Norte
- Lattut
- Linno (Villa Cruz)
- Liwan
- Mabbang
- Mauanan
- Masi (Zinundungan)
- Minanga
- Nanauatan
- Nanungaran
- Pasingan
- Poblacion
- San Juan (Zinundungan)
- Sinicking
- Battut
- Bural (Zinundungan)
- Gaggabutan West
- Illuru Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Rizal | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Kategoria:Dagiti artikulo nga agus-usar iti infobox bagi ti danum nga awanan iti alt
Mainayon daytoy a kategoria no awan ti naipalawag nga alternatibo a teksto (
alt=) para iti ladawan iti pannakailak-am ti plantilia ti {{Infobox bagi ti danum}} (kitaen ti Plantilia:Infobox bagi ti danum#Dagiti parametro). Automatiko a maikkat daytoy kalpasan no manayonan ti alternatibo a teksto.
Pampanid iti kategoria "Dagiti artikulo nga agus-usar iti infobox bagi ti danum nga awanan iti alt"
Dagiti sumaganad a 116 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 116 a dagup.
B
- Danaw Baao
- Lingsat Balabac
- Luek Baler
- Lingsat Bali
- Luek Balikpapan
- Kanal Balintang
- Baybay Baltiko
- Lingsat Bangka
- Baybay Barents
- Luek Batangas
- Baybay Arafura
- Baybay Bali
- Baybay Beaufort
- Baybay Bohol
- Baybay Filipinas
- Baybay Karibe
- Baybay Kaspio
- Baybay Bisayano
- Golpo ti Boni
- Danaw Bulusan
- Danaw Bunot
- Luek Butuan


text:
Arthropoda
Ti maysa nga arthropoda ket maysa nga inbertebrata nga ayup nga adda ti maysa a akin-ruar a tultulang (akin-ruar a tultulang), ti napaset-pasetan a bagi, ken nasilpo-silpo nga ekstrimidad. Dagiti artropoda ken kamkameng iti pilo nga Artropoda (manipud ti Griego ἄpθpov árthron, "nagsilpuan", ken πoδός podós "saka", no pagtiponen ket kaibuksilanna ti "nasilpo-silpo a saka"), ken mangiraman kadagiti insekto, dagiti arachnida, ken dagiti crustacea. Dagiti Artropoda ket nailaslasin babaen kadagiti nagsilpo-sailpo a kameng ti bagi ken dagiti kutikula, a kaaduan kadagitoy ket naaramid iti a-kuitina; dagitoy a kutikula dagiti crustacea ket dagiti pay biomineralisado iti kalsio karbonato. Ti nasikkil a kutikula ket manglapped ti idadakkel, isunga dagiti artropoda ket kankanayon a sinuksukatan dagitoy babaen ti panaglupos. Ti plano ti bagi ti artropoda ket buklen dagiti naul-ulit a paset, a ti tunggal maysa ket adda iti maysa a paris dagiti ekstrimidad. Dagiti pannakaidumdumada ket nangpakabael kaniada nga agbalin kadagiti kaaduan a kamkameng ti sebbangan kadagiti amin a ekolohiko atimpuyogan kadagiti kaaduan nga enbironmento. Addaan dagitoy ti sumurok a maysa a riwriw a naipalplawag a sebbangan, a mangaramid kadagitoy ti ad-adu ngem 80% kadagiti amin a naipalawag a sibibiag a sebbangan ti ayup, nga adda kadagitoy ket, a saan a kasla kadagiti kaaduan nga ayup, ket narang-ayda kadagiti namaga nga enbironmento. Sumakop dagitoy iti kadakkel manipud ti mikroskopiko a plankton aginggana ti babassit a metro ti kaatiddog.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Garwood, R; Sutton, M (18 Pebrero 2012), "The enigmatic arthropod Camptophyllia", Palaeontologia Electronica, 15 (2): 12, doi:10.1111/1475-4983.00174
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Arthropoda iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Arthropoda iti Wikispecies


text:
San Remigio, Cebu
Ti San Remigio ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Remigio ket nabingbingay a politikal kadagiti 27 a barbaranggay.[2]
- Anapog
- Argawanon
- Bagtic
- Bancasan
- Batad
- Busogon
- Calambua
- Canagahan
- Dapdap
- Gawaygaway
- Hagnaya
- Kayam
- Kinawahan
- Lambusan
- Lawis
- Libaong
- Looc
- Luyang
- Mano
- Poblacion
- Punta
- Sab-a
- San Miguel
- Tacup
- Tambongon
- To-ong
- Victoria
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of San Remigio | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Grado (anggulo)
Ti grado (iti napno, ti grado ti arko, arko grado, wenno arkogrado), kadawyan a naipakpakita iti ° (ti simbolo ti grado), ket ti panagrukod ti anggulo ti plano, a mangirepresenta ti 1⁄360 iti napno a panaglimutn. Daytoy ket saan a yunit ti SI, gapu ta ti yunit ti SI unit para kadagiti anggulo ket radian, ngem daytoy ket naibagbaga iti polieto ti SI a kas maysa a maawat a yunit.[1] Gapu ta ti napno a panaglimut ket kapada dagiti 2π a radian, ti maysa a grado ket kapada dagiti π/180 a radian.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Bureau International des Poid et Mesures (2006). "The International System of Units (SI)" (maika-8 nga ed.).
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Grado (anggulo) iti Wikimedia Commons
- Dagiti grado a kas maysa a panagrukod ti anggulo
- Grado iti MathWorld
- Gray, Meghan; Merrifield,Michael; Moriarty, Philip (2009). "° Grado ti Anggulo". Sixty Symbols. Brady Haran para iti Unibersidad ti Nottingham.


text:
Rodrigo Duterte
Ni Rodrigo "Rody" Roa Duterte[1] (nayanak idi Marso 28, 1945), ammo pay iti birngas a kas Digong, ket Filipino nga abogado ken politiko iti kaputotan a Bisayano nga agserserbi a kas ti maika-16 a Presidente ti Filipinas manipud idi 2016.[2][3][4] Isu ti immuna a taga-Mindanao a presidente ti pagilian.[5]
Ni Duterte ket maysa idi kadagiti kapautan a nagserserbi a mayor iti Filipinas ken mayor idi ti Siudad ti Davao, ti urbano unay a siudad iti isla ti Mindanao, para kadagiti pito a termino ken agdagup kadagiti ad-adu ngem 22 a tawen. Isuket nagserbi pay a kas bise mayor ken kas kongregista iti siudad.
Nabirngasan a kas "The Punisher", dagiti grupo ti vigilante a naikonekta kenni Duterte ket naiparpagarupda nga akinrebbeng para kadagiti panagpatay kadagiti agidurduron ti druga, kriminal, kameng dagiti barkada ken dagiti dadduma pay nga elemento dagiti dakes a tattao. Iti paset ti panawen dagiti sumurok a 20 a tawen, binaliwanna ti Siudad ti Davao manipud iti "kapitolio ti panagpapatay iti Filipinas" iti makunkuna itan iti turismo a kas "ti kakappiaan a siudad iti abagatan a daya nga Asia," ken ti irangngo ti numbeo.com a kas ti maikapat a katalgedan a lugar iti lubong.[6][7][8] Urayno kasta, nakaawis ni Duterte kadagiti kritisismo manipud kadagiti nadumaduma a taudan, nangnagruna met iti press ken ti daulo ti Nailian a Pulis ti Filipinas iti gobierno ni Aquino, a nangsuppiat ti kaepektibo dagiti annurotenna.[9]
Namin-adu a naaw-awis idi ni Duterte nga agtaray a presidente para iti Filipinas,[10] ngem saan met a nagkayat kadagiti a daton aginggana idi naladaw a tawenen ti 2015 gapu iti "napilaw a sistema ti gobierno", kalakay ken saan a panagkayat ti pamiliana.[11] Urayno kasta, idi Nobiembre 21, 2015, inrangarangna ti panagkandidatona iti panagbubutos ti 2016 para iti opisina ti Presidente ti Filipinas, ken nangabak iti guedday a panangabak, ket nakaawat kadagiti butos iti 16,601,997.[12] Nagtakem iti opisina ni Duterte idi Hunio 30, 2016, para kadagiti termino iti innem a tawen.[13]
Nasapa a biagUrnosen
Naiyanak ni Duterte idi Marso 28, 1945, idiay Maasin (itan ket kapitolio ti Abagatan a Leyte ngem parte idi ti insular a probinsia ti Leyte iti Mankomunidad ti Filipinas).[14] Ti amana ket ni Vicente G. Duterte ti Cebuano nga abogado ken ti inana ket ni Soledad Roa, ti patubo ti Cabadbaran, Agusan, ti mannuro ti eskuela ken daulo ti sibiko ti kaputotan a Maranao. Ni Vicente ti ama ni Duterte, sakbay idi nagablin a gobernador ti probinsia ti (ti saan pay idi a nabingbingay) a probinsia ti Davao, ket maysa idi a nagtigtignay a Mayor ti Danao, Cebu. Ni Ronal ti kasinsin ni Rodrigo, ket nagserbi met a kas Mayor ti Siudad ti Cebu manipud idi 1983 aginggana idi 1986. Ni Ramon Duterte ti amam ti Ronal, ket nagtengngel pay iti dayta a puesto manipud idi 1957 aginggana idi 1959. Ikeddeng ti pamilia ti Dutertes ti naikuartel iti Cebu dagiti pamilia ti politika ti kaputotan ti Durano ken Almendra a kas kakabagian. Adda pay dagiti kabagian ni Duterte manipud iti kaputotan ti Roa babaen iti bangir iti inana.[15] Sakbay a nagsublida idiay Davao, ti pamilia ti Duterte ket nabiitda pay a nagtaeng idiay nakayanakanna iti Maasin, Leyte, ken idiay ili ti amana iti Danao, Cebu, aginggana idi isu ket agtawen iti lima.[16]
Immuna nga immalis dagiti Duterte idiay Mindanao idi 1948 ngem agsublisubli iti Visayas.[17] Kanungpalandan a nagtaeng idiay Rehion ti Davao idi 1951. Ni Vicente a kas abogado ket pribado a nagsanay, bayat a ni Soledad nagisursuro kadagiti publiko nga eskuela akas mannuro. Nupay kast ni Mrs Duterte, ket nagretiro a kas mangimaton idi 1952 idi ti abogado nga asawana ket simrek idiay iti politika.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Personal Data from i-site.ph. Ti URL ket naudi anaserrekan manipud idi Oktubre 14, 2006.
- ^ "Duterte seals presidency in Congress official tally". Inquirer.net. Mayo 27, 2016. Naala idi Mayo 27, 2016.
- ^ "Duterte, Robredo win in final, official tally". Philippine Star. Mayo 27, 2016. Naala idi Mayo 27, 2016.
- ^ "Official count: Duterte is new president, Robredo is vice president". CNN Philippines. Mayo 27, 2016. Naala idi Mayo 27, 2016.
- ^ Gavilan, Jodesz (Mayo 13, 2016). "The many firsts of president-elect Duterte". Rappler. Naala idi Mayo 28, 2016.
- ^ "The Punisher". TIME.com. Hulio 19, 2002. Naala idi Abril 15, 2016.
- ^ "The Punisher: 'I am 100 per cent terrorist'". NewsComAu. Hunio 30, 2014. Naala idi Abril 15, 2016.
- ^ "The Punisher – Eye For an Eye". Naala idi Abril 15, 2016.
- ^ Mike Frialde (Abril 2, 2016). "Murder rate highest in Davao City – PNP". The Philippine Star. Naala idi Mayo 10, 2016.
- ^ Duterte urged to run for president, manilatimes, Pebrero 17, 2015
- ^ Duterte’s final answer: I won’t run for president, inquirer, Septiembre 7, 2015
- ^ "It's Digong by landslide, Leni by hairline". ABS-CBN News. Mayo 27, 2016.
- ^ "Philippines: Duterte vows to bring back death penalty". BBC News. Mayo 16, 2016. Naala idi Mayo 16, 2016.
- ^ Lopez, Alexander (Mayo 11, 2015). "Duterte returns home on Mother's Day". Manila Bulletin. Naala idi Pebrero 8, 2016.
- ^ Mayor Rodrigo Roa Duterte: Leyte’s first president? – Zamboanga Times.
- ^ Does Duterte have the 'Bisaya advantage' in Cebu? – Rappler.
- ^ Duterte returns to his roots in Danao City, Cebu, for campaign activities – InquirerDotNet.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- "The Punisher" (Archive). Vice.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Rodrigo Duterte iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Rodrigo Duterte iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
1899
Ti 1899 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 27 – Gloria Swanson, Amerikana nga aktres (pimmusay 1983)
- Mayo 10 – Fred Astaire, Amerikano a kumakanta, sumasala, ken aktor (pimmusay 1987)
- Hulio 1 – Charles Laughton, Ingles-Amerikano nga aktor (pimmusay 1962)
- Hulio 17 – James Cagney, Amerikano nga aktor (pimmusay 1986)
- Agosto 28 – Chang Myon, politiko manipud iti Abagatan a Korea (pimmusay 1966)
- Nobiembre 13 – Huang Xianfan, Insik a mannurat (pimmusay 1982)
- Disiembre 25 – Humphrey Bogart, Amerikano nga aktor (pimmusay 1957)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 5 – Antonio Luna, Filipino a parmasiotiko ken heneral (naipasngay 1866)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 7 – Juan Luna, Filipino a pintor, eskultor ken aktibista iti politika (naipasngay 1857)


text:
Plantilia:Subst
{{subst:{{{1}}}}}
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket inus-usar a panagtulong ti panagiparang ti kodigo ti wiki para iti pangisukat ti plantilia. Daytoy ket mangala iti maysa a parametro a mangibaga iti nagan ti plantilia:
- Kas pagarigan
Ti mangisukat ti dayta a plantilia, usaren ti {{subst|Medisina}}.
mangpataud ti:
Ti mangisukat iti dayta a plantilia, usaren ti {{subst:Medisina}}.
Ti panangisukat iti daytoy a plantilia ket sukatanna ti plantilia a maipaay, no maited.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{tls}} - Ti {{tls|foo}} ket imalditna ti {{subst:foo}}.


text:
GOVERNOR JOCELYN BERNOS
She was elected as the Provincial Governor of the Province of Abra in May 2016. She continued her programs and projects with utmost sincerity under the banner “Asenso Abrenio” and JOY “H.E.L.P.S” to reach out to her constituents wherever and whenever they need her comfort and assistance as the true mother of the province.
FEATURED NEWS
Young Abreño, scholar of Kara David’s Project Malasakit
“Hindi malalasap ang tamis ng tagumpay kung hindi paghihirapan.” former honey collector Edrian Bangngayen of Mabungtot, Sal-lapadan challenges his fellow youth. After graduating with honors from high school, Edrian will now pursue a seaman course. During his elementary days, Edrian and his siblings collected honey and wild orchids to help their farmer parents Chiquito and… Read more »READ MORE
Ice cream vendor, nakapaadal ti kolehio
Kiling- kiling wenno dirty ice cream ti awag dagiti taga Abra iti nakakariton nga idurduron ni Imelda Besinal Batalon, 48 anyos a taga Linasin, Bangued, sadiay tiendaan. Ti ice cream a naaramid ditoy Abra ket paborito dagiti Abreño kas merienda wenno handa ti panagkasangayda ken dadduma pay nga okasion. Nasurok tallo a dekadan nga aglaklako… Read more »READ MORE
LATEST NEWS
Mannalon ti Dolores, dimmur-as gapu iti organic farming
Maysa manen nga Abrenio ti dimmur-as gapu iti panagtalon. Manipud met iti Dolores ket ni Ceserina A. Aquitola, 66, naed ti Calumbaya a nakaadal iti natural a wagas ti panagtalon babaen kadagiti insayangkat ti OPAG a training seminar manipud idi 2017. Iti agdama, aglaklako isunan ti organiko a bogaso a napataud manipud iti alinta wenno… Read more »READ MORE
Maestra, nakaadal iti ‘baking’ kabayatan ti quarantine
THE BAKER TEACHER: Gapu iti pannakaipatungpal ti ECQ ditoy Abra idi Marso, rimuar ti talento iti panagluto partikular iti baking ni Ms. Nancy Bragas Millare, maysa a maestra iti pangpubliko a pagadalan ditoy Abra. Segun kenkuana, gapu ta nakarikep dagiti dadduma a regular a paggatgatangan iti mirienda ditoy probinsia kabayatan iti ECQ, napanunotna nga isun… Read more »READ MORE
Mannalon ti Angad, Bangued, nakapaturpos
SIGLAT TI MANNALON NGA ABRENIO: Dua a nurse ti napagturpos ni Belen Blanco Blanza, 58, naed ti Angad, Bangued gapu iti gaget ken regtana iti panagtalon. Nupay maysa a single parent, saan a lapped daytoy iti panangisakadna kadagiti uppat nga annakna. Manipud iti kagudua nga ektaria, nakapundar ni Nanang Belen iti 3.2 ektaria a talon… Read more »READ MORE
Mannalon ti San Juan, nakapaturpos ti annak gapu iti panagtalon
“Ti talon ket mangted ti taraon ken pagbiagan, kasapulan laeng ti gaget ken regta tapno ni mannalon dumur-as panabiagna,” daytoy ti kinuna ni Cosme Ola, maysa a mannalon ti Culliong, San Juan a nakapaturpos ti annak gapu iti panagtalon. Dua kadagiti annakda iti asawana a ni Jayma Ola ti nakagraduar ken madama payen nga agtrabtrabaho.… Read more »READ MORE
Abreño pinilina ti agmula ti nateng, immasenso
Panagmula iti nateng ti pinili ni Arnel T. Molina nupay maysa isuna a dati nga empleado ti insurance company sadiay Manila. Maigapu daytoy iti nakitana a dakkel a demand ti nateng iti ruar ti probinsia ken gapu pay metten iti ayatna iti panagtalon. Ni Mr. Molina, agtawen ti 35, ket naiyanak sadiay Budac, Tayum ngem… Read more »READ MORE
Mayors and barangay captains are accountable in the spread of COVID-19 – Gov. Joy Bernos
Gov. Joy Bernos mandated the mayors and barangay captains to submit a daily report starting tomorrow on the travelers entering their areas to identify persons of interest on COVID-19, during the meeting of the league of mayors and barangay captains on COVID-19 at Social Hall, Capitol on March 15, 2020. They are required to heighten… Read more »READ MORE
ABRA PROVINCE
Abra is a landlocked province on the Western side of the massive Cordillera in the Northern Luzon.
Its a deep valleys and sloping hills are enclosed by the rugged mountaines, except in the Western portion where the Abra River flows towards the coastal plains of Ilocos Sur.


text:
Plantilia:Cite gvp
Daytoy a plantilai ti dakamt ket mabalin a mausar tapno madakamat dagiti Global Volcanism Program panid ti web nga agus-usar iti "Bilang ti Bulkan".
Panagusar
Ti makain a panagbiruk ket mabirukan ditoy. No ti nagan ket aglaon iti "Bantay", "Pantok" wenno ti kapada, ikabil ti nagan nga awan ti designasion. Kas pagarigan, para iti "Bantay Hood" ikabil ti Hood. Para iti Volcán de Fuego, enter Fuego.
Dagiti pateg para iti
vn ken
name ket nasken a mainaganan. Ti panagusar ti plantilia nga awan dagiti parametro ket mangisubli ti silpo iti balay a panid. Saan nga agusar kadagiti saan a nanaganan a parametro.
Pagarigan
{{cite gvp|vn=321040 |name=Adams |accessdate=2008-07-04}}→ "Adams". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2008-07-04.
{{cite gvp|vn=342090 |name=Volcán de Fuego |accessdate=2014-12-30}}→ "Volcán de Fuego". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2014-12-30.
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{cite gnis}}
- {{cite ngs}}
- {{cite web}}


text:
Maika-115 a meridiano laud
Ti 115° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-115 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-65 a meridiano daya.
Ti pagbaetan ti ekuador ken ti maika-60 a paralelo abagatan, daytoy ket mangporma ti akindaya apagbeddengan ti Nawaya a Sona ti Nuklear nga Armas ti Abagatan a Pasipiko ken ti akinlaud a pagbeddengan ti Nawaya a Sona ti Nuklear nga Armas ti Latin nga Amerika.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-115 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:


text:
Henryk Sienkiewicz
Ni Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz (Polako: [ˈxɛnrɨk ˈadam alɛˈksandɛr ˈpʲus ɕɛŋˈkʲevʲit͡ʂ]; ammo pay iti parbo a nagan iti "Litwos" [ˈlitfɔs]; 5 Mayo 1846 – 15 Nobiembre 1916) ket maysa idi a Polako nga agiwarwarnak, nangabak iti Premio Nobel a nobelista, ken pilantropo. Isu ket kaaduan a nailaglagipan para kadagiti bukodna a naipakasaritaan a nobela.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ken ni Henryk Sienkiewicz iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Henryk Sienkiewicz iti Wikiquote (iti Ingles)
- Obra ni Henryk Sienkiewicz iti Proyekto Gutenberg
- Dagiti obra ni Henryk Sienkiewicz iti Internet Archive


text:
Teknolohia
Ti balikas a teknolohia ket mangitudtudo ti panagaramid, panagbalbaliw, panagusar, ken ti pannakaammmo kadagiti ramit, makina, wagas, maararamid, sistema,ken dagiti pamay-an ti gunglo, tapno masolbar dagiti parikut, mapasayaat dagiti addan ti maysa a pangsungbat ti maysa a problema, panaggun-od ti maysa a gandat, panagtengngel ti maysa a naipakat a nait-ited/nairuruar a pannakaikabagian wenno agaramid ti maysa a naisangsangayan a tignay.
Daytoy ket mabalin pay a mangitudo iti urnong kadagiti a kasta a ramit, a mairaman dagiti maikina, dagiti panagbalbaliw, panagurnos ken dagiti pamuspusan.
Dagiti teknolohia ket ket kaaduan a mabanagann ti tao ket dagiti pay sabali a sebbangan ti ayup ti abilidadna a mangtengngel kadagiti masna a katutuboda.
Ti termino ket mabalin a sapasap a maipakat wenno maipakat kadagiti naisangsangyan a lugar: dagiti kas pagarigan ket mairaman ti panagipatakder a teknolohia, maipapan ti medisina ateknolohia, ken ti pakaaamo a teknolohia.
Ti panagusar ti sebbangan ti tao iti teknolohia ket nangrugi kadagiti panangibalin kadagiti masna a rekurso iti simple a ramramit. Ti prehistoriko a pannkaduktal iti a panagtengngel ti apuy ket nagpa-adu kadagiti mabalin a magun-od a taudan ti makan ken ti imbension iti pilid ket nangtulong ti tattao iti panagbanniaga ken panagtengngel kadagiti enbiromentoda. Dagiti kaudian a panagrang-ay ti teknolohia, a mairaman ti pagimalditan, ti telepono, ken ti Internet, ket nangpabassit kadagiti bangen iti komunikasion ken nangpalubos ti tatto a nawaya a makitignay iti maysa a sangalubongan a gantingan. Nupay kasta, saan nga amin a teknolohia ket naus-usar iti nakappia a panggep; ti panagrang-ay kadagiti armas iti uamad-adu a panagdadael a bileg ket nagprogreso iti kadagupan ti pakasaritaan, manipud dagiti pang-or aginggana kadagiti nuklear nga armas.
Ti teknolohia ket naaringanna ti kagimongan ken dagiti bukodna nga arubayan iti adu a bilang dagiti waya. Kaaduan kadagiti kagimongan, ti teknolohia ket nakatulong idi a nagparang-ay kadagiti ad-adu a nasaysayaat nga eekonomia (a mairaman tatta nga aldaw ti sangalubongan nga ekonomia) ken nangpalubosen ti panagpa-adu iti maysa a liwliwa a [[sosial a klase|klase]. Adu kadagiti maipapan ti teknolohia a proseso ket agpataud kadagiti di kayat a nagbanagan ti produkto, a makunkuna iti rugit, ken mangib-ibus kadagiti masna a rekurso, iti pakadadaelan ti Daga ken ti bukodna a enbironmento. Dagiti nadumaduma a pannakaipakat ti teknolohia ket nakaimpluensia kadagiti pateg iti maysa a kagimongan ken ti baro a teknolohia ket kankanayon a mangiruruar kadagiti baro a maipapan ti etika a saludsod. Ti kas pagarigan ket mangiraman ti irurumsua ti pagarupan iti kina-episiente kadagiti termino iti produktibidad ti tao, ti maysa a termino a kasisigud laeng a naipakat kadagiti makina, ken ti karit kadagiti karit ti tradisional a pagalagadan.
Dagiti pilosopiko a suppiatan ket rimmuar kadagiti agdama ken masakbayan a panagusar ti teknolohia iti kagimongan, nga adda dagiti pagsusuppiatan no ti teknolohia ket mangpasayaat ti kasasaad ti tao wenno pamaddienna daytoy. Ti Neo-Ludismo, anarko-primitibismo, ken dagiti kapadpada dagitoy a tignay ket agdildilawda ti kaadu unay iti teknolohia iti moderno a lubong, nga agsangsangiitda a daytoy ket makadangran ti enbironmento ken mangipaadayo dagiti tao; dagiti nagkaykayat kadagiti ideolohia a kas ti transhumanismo ken tekno-progresibismo ket kumitkitada a ti agtultuloy a panagrang-ay ti teknolohia a kas pagimbagan ti kagimongan ken ti kasasaad ti tao. Isunga iti kinaudi, daytoy ket namatmatian a ti panagrang-ay ti teknolohia ket malaplappedan laeng ti tattao a parsua, ngem dagiti kinaudi a sientipiko a pangad-adal ket nagibagbaga a dagiti dadduma a primado ken ti dadduma a kita ti dolpin a komunidad ket nakaparang-ayda kadagiti simple a ramramit let naka-adalda a mangipasa ti pakaammoda kadagiti dadduma a kaputotan .
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Teknolohia iti Wikimedia Commons
- Kremer, Michael (1993). "Ti Iyaadu ti Populasion ken Maipapan ti Teknolohia a Panagbalbaliw: Maysa Bilion B.C. aginggan ti 1990". Dagiti Maminpat a Warnakan ti Ekonomia. The MIT Press. 108 (3): 681–716. doi:10.2307/2118405. JSTOR 2118405..
- Frank Popper (2007) Manipud ti Teknolohiko aginggana ti Virtual nga Arte, Liblibro ti Leonardo, MIT a Pagmalditan
- Charlie Gere (2005) Arte, Oras ken Teknolohia: Dagiti Pakasaritaan ti Mapukpukaw a Bagi, Berg
- Ambrose, Stanley H. (2001-03-02). "Paleolitioko a Teknolohia ken ti Ebolusion ti Tao" (PDF). Siensia. Science. 291 (5509): 1748–53. Bibcode:2001Sci...291.1748A. doi:10.1126/science.1059487. PMID 11249821. Naala idi 2007-03-10.
- Kevin Kelly. Ania ti Kayat ti Teknolohia. New York, Viking Press, Oktubre 14, 2010, natangken nga aklub, 416 a pampanid. ISBN 978-0-670-02215-1


text:
1976
Ti 1976 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra DC).
PaspasamakUrnosen
PebreroUrnosen
- Pebrero 4 – Ti gingined idiay Guatemala ken Honduras ket pimmatay kadagiti ad-adu ngem 22,000.
- Pebrero 24 – Naitignay ti agdama a batay-linteg ti Kuba.
MarsoUrnosen
- Marso 24 – Inikkat dagiti puersa ti militar ti Arhentina ni presidente Isabel Perón.
MayoUrnosen
- Mayo 25 – Inabak ni Presidente ti Estados Unidos ni Gerald Ford ni Ronald Reagan kadagiti 3 a Republikano a presidensial a primario: Kentucky, Tennessee ken Oregon.
HunioUrnosen
- Hunio 1 – Nangipatingga ti Nalamiis a Gubat ti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Islandia.
- Hunio 29 – Nakagun-od ti wayawaya ti Seychelles manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian.
HulioUrnosen
- Hulio 17 – Nairangarang ti Daya a Timor a kas ti maika-27 a probinsia ti Indonesia.
AgostoUrnosen
- Agosto 14 – Sangapulo a ribu a Protestante ken Katoliko a babbai ket nagdemonstrado iti kappia idiay Akin-amianan nga Irlanda.
SeptiembreUrnosen
- Septiembre 1
- Ti patalastas ti sigarilio ken tabako ket naiparit iti telebision ken radion idiay Australia.
- Naikkat ti emerhensia ti estado idiay Republika ti Irlanda a nangrugrugi manipud idi 1939.
- Septiembre 9 – Pimmusay iti atake ti puso ni Mao Zedong, ti Republika ti Tattao ti Tsina.
- Septiembre 21 – Timmipon ti Seychelles iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 26 – Opisial a nairehistro ti Microsoft iti Opisina ti Sekretario ti Estado ti New Mexico.
DisiembreUrnosen
- Disiembre 1 – Timmipon ti Angola iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
- Disiembre 15 – Timmipon ti Samoa iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
NaipasngayUrnosen
MarsoUrnosen
- Marso 22 – Reese Witherspoon, Amerikana nga aktres
AbrilUrnosen
- Abril 21 – Rommel Adducul, Filipino a basketbolista ken coach
HunioUrnosen
- Hunio 18 – Blake Shelton, Amerikano a kumakanta
PimmusayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 10 – Howlin' Wolf, Aprikano-Amerikano a musikero iti blues (naipasngay 1910)
PebreroUrnosen
- Pebrero 1 – Werner Heisenberg, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1901)
AgostoUrnosen
- Agosto 25 – Eyvind Johnson, Sueko a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1900)
SeptiembreUrnosen
- Septiembre 9 – Mao Zedong, Rebolusionario nga Insik a komunista, estratihiko ti pannakigubat iti gerila, mannurat, politikal a teorista, ken dauo ti Insik a Rebolusion (naipasngay 1893)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 15 – Jean Gabin, Pranses nga aktor (naipasngay 1904)
DisiembreUrnosen
- Disiembre 28 – Freddie King, Amerikano a gitarista ken kumakanta iti blues (naipasngay 1934)


text:
Pagsasao nga Agta ti Bantay Iraya
Ti Agta ti Bantay Iraya ket ti pagsasao a Bikol nga insasao dagiti semi-nomadiko nga agan-anup-agburburas a tattao nga Agta (Negrito) iti Filipinas, iti daya ti Danaw Buhi iti Luzon. Daytoy ket agsinnaranay a maawatan iti Agta ti Bantay Iriga iti sabali a bangir ti danaw.
Namatmati ni Lobel (2013:72) a mabalin nga awanen ti Agta ti Bantay Iraya. Dagiti tattao nga Agta ti Bantay Iraya ket agtataengda idiay akindaya bangir ti Danaw Buhi iti Camarines Sur, idiay asideg a pagbeddengan iti ili ti Tiwi, Albay. Nakaro a nagbulbulod ti Agta ti Bantay Iraya manipud iti Bikol ken daytoy idi ket narigat a mailasin manipud kadagiti kaarrubana a saan nga Agta a pagsaao malaksid iti bassit a bilang ti leksikon, ken naibatay daytoy manipud iti ebidensia manipud iti listaan ti balikas ti SIL idi 1984. Ti tattao nga Agta ti Bantay Iraya ket agsasaoda ita iti Buhinon ken Bikol Naga/Partido.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lobel 2013
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Mt. Iraya Agta". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
LAOAG CITY – Nauram ti maysa a pagtaengan iti Brgy. 23 ditoy siudad ti Laoag.
Segun kenni Mrs. Lanie Duculan, caretaker, nariing daytoy gapu ti awag dagiti karruba na a maur-uramen ti balay a pagnanaedan ti maysa a baket.
Kuna na a pinilit dan a linukatan ti gate ti nauram a pagtaengan ken nairwar da ti inawagan na ti “Mang Shielo”.
Iti pannakisarita ni Duculan kenni Mang Shielo ket maipagarup a nabaybay-an na ti sinidian na a kandila.
Patyen pay ni Duculan a natumba wenno asideg ti kandila iti tangke ti LPG a possible a namunganayan ti uram.
Immuna a nauram ti dirty kitchen iti ruwar ti pagtaengan ken simmaruno a nauram ti kusina iti uneg ti pagtaengan.
Inbunannag na a malaksid kenni Mang Shielo nga agnanaed ket adda pay ti maysa a baket a saanen a makapagna.
Kinumpirmaran ni Duculan a naisalakan dagiti kameng ti Bureau of Fire Protetion ti nasao a baket a nabati bayat a maur-uram ti pagtaengan.
Iti agdama, nasebsebanen ti uram babaen kadagiti nagresponde a kameng ti BFP.
Kabayatanna, inpasingked ni Fire Marshall Ronald Castillo iti pannakaimbestigar a naimbag ti napasamak anga uram.
Naamuan nga inyuna sinebseban dagiti bombero ti uram nga umasidegen iti waya ti kuryente rason a saan a nagpukaw ti kuryente.


text:
Sasao a Kalatakan nga Awyu
Ti sasao a Kalatakan nga Awyu, ammo iti nasapsapa ken kadagiti ad-adu a limitado a pannakaidasig a kas Awyu–Dumut wenno Awyu–Ndumut, ket mabalin a pamilia ti sangadosena a sasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao idiay akindaya a Laud a Papua. Innem kadagiti pagsasao ket naanayana a panasingkedan para iti batayan a panangipalawag; daytoy ket saan analawag no mano kadagiti maipatinayon a nagan (iti parentesis dita baba) ket mabalin a dagiti sabali a pagsasao.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pannakaidasig dita baba ket naibatay kenni de Vries et al. (2012), nga isu ket nagusar kadagiti morpolohiko nga inobasion tapno maikeddeng dagiti pannakikabagian, ken mabalin a dagitoy ket saan a malawagan babaen dagiti panagbulod.[2] Ti pannakaurnos ti sasao Awyu ket naipangpangruna a tentatibo.
- Awyu–Dumut
- Becking–Dawi
Naidasig ti Sawi iti datos a pronominal, gapu ta saan a magun-od ti marpolohiko a datos a nausar kadagiti nabati a pamilia. Dagityi pangsandi ti sanga nga Awyu–Dumut ket dagiti sumaganad:
Ti suldong a *-p ken ti panagbaliw ti kamaudian a Trans–Baro a Guinea a paaweng ti *a iti *u ket saan nga agparang kadagiti pangtagikua a pangsandi: *na, *ga, *ya/wa, *na-ga, *ga-ga, *ya-ga.
Dagiti nadumaduma a sabali a pagsasao ket mabalin a mabirukan iti literatura. Ti Ario (Sumagaxe)[3] ket nailista iti Wurm, Foley, kdpy., ngem saan nga adda iti panagsukisok ti Unibersidad ti Amsterdam ken inikkat babaen ti Ethnologue. Ilista ti Ethnologue iti maysa a 'Tengnga nga Awyu', ngem daytoy ket saan anapasingkedan a kas naisangayan a pagsasao (U. Amsterdam). Iti sapasap, dagiti nagan iti Ethnologue ket makaallilawda, ken dagiti nadadaan nga edison ket mangibagbaga kadagiti nagan manipud iti Wurm (1982), a kas ti Mapi, Kia, Akinngato a Digul, Akinngato a Kaeme, ken dagitoy ket dagiti nagan dagiti panagsukisok ti pagsasao kadagiti igid ti karayan dagiti a naganagan, ken mabalinda a mangibagan iti sasao nga Ok imbes nga iti Awyu.
Ti Bayono-Awbono ket mabalin nga isu pay ket Kalatakan nga Awyu, wenno mabalin nga Ok.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pamilia ti Awyu ken Awyu–Dumut ket inpalawag babaen ni Peter Drabbe kadagidi tawen ti 1950.
Inraman idi ni Voorhoeve iti insingasingna a grupo a Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea.[4] Kas parte tiTengnga ken Abagatan a Baro a Guinea, mangpormada it iparte ti kassigud a singasing para iti Trans–Baro a Guinea.[5]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Greater Awyu". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Lourens de Vries, Ruth Wester, & Wilco van den Heuvel. 2012. "The Greater Awyu language family of West Papua", pp. 269–312 of Hammarström & van den Heuvel (eds.), History, Contact and Classification of Papuan Languages. (Language and Linguistics in Melanesia Special Issue). Port Moresby: Linguistic Society of Papua New Guinea.
- ^ Multitree qgz
- ^ Voorhoeve, C.L. 1968. “The Central and South New Guinea Phylum: a report on the language situation in south New Guinea. Pacific Linguistics, Series A, No. 16: 1-17. Canberra: Australian National University.
- ^ McElhanon, Kenneth A.and C.L. Voorhoeve. 1970. The Trans-New Guinea phylum: explorations in deep-level genetic relationships. Pacific Linguistics, Series B, No. 16. Canberra: Australian National University.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti sasao nga Awyu–Ndumut iti kontekstoda iti lingguistika ken kultura (Unibersidad ti Amsterdam) ket addaan iti kabarbaro a pakaammo iti sasao nga Awyu–Dumut
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782.


text:
George Carlin
Ni George Denis Patrick Carlin[1] (Mayo 12, 1937 – Hunio 22, 2008) ket maysa idi nga Amerikano a komediante, kritiko sosial, aktor, ken mannurat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sullivan, James (2010). Seven Dirty Words: The Life and Crimes of George Carlin. Da Capo Press. Naala idi Hunio 10, 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni George Carlin iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig ken ni George Carlin iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- George Carlin iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Dagiti obra wenno maipanggep ti George Carlin kadagiti biblioteka (katologo ti WorldCat)


text:
Pagsasao nga Ambai
Ti pagsasao nga Ambai ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Baro a Guinea (Probinsia ti Papua) ti Indonesia, ken kaaduan idiay Is-isla Ambai ken iti pay akin-abagatan a parte ti Isla Yapen.[3] Ti bilang dagiti agsasao ket nakarkulo iti 10,000.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ambai iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ambai". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ "AMBAI" (PDF). PapuaWeb. Naala idi Mayo 30, 2016.


text:
Pagsasao a Somray
Ti pagsasao a Somray, wenno Akin-amianan a Chong, ket ti pagsasao a Peariko ti Cambodia. Naisasapo pay laeng ti dialekto ti Battambang, bayat a ti Siem Reap (mailetra a kas Somre iti literatura) ket awanen.
Heograpikal a pannakaiwarwaras[urnosen | urnosen ti taudan]
Naisasao ti Somray kadagiti sumaganad a lugar idiay Cambodia (Ethnologue).
- Probinsia ti Battambang: iti lugar ti Phumi Chhak Rokar
- Probinsia ti Koh Kong: iti adayo nga amianan
- Probinsia ti Pursat: dagiti dua a luagr 2, iti amiaman ken daya ken iti laud ti Phum Tasanh, ken karayan Tanyong iti likmut ti Phum Pra Moi
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Somray iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Somray". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Pagsasao a Biak
Ti pagsasao a Biak (wós Vyak wenno pagsasao a Biak; wós kovedi wenno "ti pagsasaomi"; Indones: Bahasa Biak), ammo pay a kas Biak-Numfor, Noefoor, Mafoor, Mefoor, Nufoor, Mafoorsch, Myfoorsch ken Noefoorsch, ket ti maysa a pagsasao nag Austronesio a naidasigen a kas maysa kadagiti 41 a pagsasao ti subgrupo ti Abagatan a Halmahera-Laud a Baro a Guinea ti sasao nga Akindaya a Malayo-Polinesio. Daytoy ket naisasao idiay Biak ken Numfor ken dagiti nadumaduma a bassit nga is-isla iti daytoy a purpuro iti probinsia it Papua, Indonesia babaen ti agarup a 30,000 a tattao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Biak iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Biak". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Wikipedia:Dagiti Wikipedista
Ti Wikipedista ket dagiti agar-aramat nga agparpartuat wenno agibalbaliw kadagiti panid ti Wikipedia. Saan a kasla dagiti agar-aramat nga agbasbasa laeng kadagiti pampanid. Ti amin ket amin nga agbalin a Wikipedista, ipindutmo laeng ti pagbaliw a silpo dita kannawan a ngato tapno makairugi nga agpartuat kadagiti panid. Kitaen ti tulong ti adu pay a tulong ti mangirugi ti panagpartuat ti artikulo.
Agpartuatkayo ti baro nga artikulo wenno tumulong nga agnayon wenno agtarimaan kadagiti pungol a panid. Ti pungol a panid ket dagiti panid a narugianen wenno artikulo a saan pay a nalpas wenno nakompleto. Pangngaasi nga usaren ti pagipadasan no kayat ti agipadas.


text:
Daya a Nusa Tenggara
Ti Daya a Nusa Tenggara (Indones: Nusa Tenggara Timur – NTT) ket ti akin-abagatan unay a probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akindaya a parte ti Is-isla Basbassit a Sunda ken mangiraman iti Laud a Timor. Daytoy ket addaan iti dagup a kalawa iti 47,245.82 km2, ken ti populasion ket 4,683,827 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian nga opisial a karkulo idi Enero 2014 ket 5,070,746. Ti kapitolio ti probinsia ket ti Kupang iti Laud a Timor.
Ti probinsia ket buklen dagiti ad-adu ngem 500 nga isla, dagiti tallo a kadakeklan ket ti Flores, Sumba, ken ti akinlaud a kagudua ti Timor (Laud a Timor). Ti akindaya a parte ti Timor ket ti nawaya a pagilian ti Daya a Timor.
Ti Daya a Nusa Tenggara ket ti kaikaisuna a probinsia idiay Indonesia a ti kaaduan a relihion ket Romano Katolisismo. Ti kayat a sawen ti Nusa Tenggara Timur, iti Indones ket "akindaya akin-abagatan a daya nga is-isla"; a no maiyasping iti Nusa Tenggara Barat, a ti kayatna a sawen ket "akinlaud akin-abagatan a daya nga is-isla" a pakabirukan ti Lombok ken Sumbawa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Daya a Nusa Tenggara iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Daya a Nusa Tenggara manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Papa Gregorio X
Ti Nasantuan a Papa Gregorio X (ca. 1210 – 10 Enero 1276),ket naipasngay idi a kas ni Tedaldo Visconti, ket isu idi ti Papa manipud idi 1271 aginggana idi 1276. Isu ket nabutosan idi panagpatingga ti maysa a panagbutos ti papa a nagpaut manipud idi 1268 aginggana idi 1271, ti kapautan a panagbutos ti papa iti pakasaritaan ti Romano Katoliko a Simbaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Gregorio X iti Wikimedia Commons