text:
Panagkukua
Ti panagkukua ket isu ti sakup kadagititignay ken dagiti kadkadawyan nga ugali babaen dagiti organismo, dagiti sistema, wenno dagiti parbo nga entidad a makuyog kadagiti bukodda nga enbironmento, a mairaman dagiti dadduma a sistema wenno dagiti organismo nga adda ken ti pay pisikal nga enbiromento. Daytoy ket isu ti panagsungbat iti sistema wenno organismo kadagiti nadumaduma a panangitignay wenno maar-aramid, urayno daytoy ket akin-uneg wenno akin-ruar, siaammo wenno saan a siaaammo, nalawag wenno saan a nalawag, ken boluntario wenno saan a boluntario.


c: text/html

text:
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Baguio
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Baguio ket isu ti agdama a pannakabagi ti urbano unay a siudad tif Baguio iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Nangrugi ti 1916 ti saan a nabingbingay a Mountain Province ken ti Siudad ti Baguio ket naikkan ti pannakabagi iti Lehislatura ti Filipinas. Nupay kasta, ti bukodda a tallo a delegado ket naikeddeng babaen ti Gobernador-Heneral ngem ti nabutosan babaen ti nadayeg a butos. Ti Mountain Province ken ti Siudad ti Baguio ket nangrugida laeng a nagbutbutos ti pannakabagida idi 1935 babaen ti Tignay Blng. 4203, nga isu pay ti nangited ti teritorial a pannakasakop para iti tungngal maysa a pannakabagi ti distrito. Sakbay ti 1969 ti siudad ti Baguio ket nairepresenta idi a kas paset ti maikadua a distrito ti Mountain Province, malaksid iti panawen ti gubat esponsor ti Hapon a Nailian nga Asemblia manipud idi 1943 aginggana idi 1944, idi ti siudad ti Baguio ket nairepresenta babaen ti dua a delagado.
Ti nadokumentuan tilinteg a siudad ti Baguio ken ti sub probinsia ti Benguet ket nairepresntada idi a kas paset ti maikadua a distrito ti Mountain Province aginggana idi 1969, kalpasan ti pannakabingbingay ti daan a probinsia idi Hunio 18, 1966 babaen ti Republika a Tignay Blng. 4695. Manipud idi 1969 aginggana idi 1972 ti Benguet ken Siudad ti Baguio ket nagkaduada anagbutos ti maysa a representatibo.
Ti Baguio ket naireresenta idi babaen ti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion I manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Ti siudad idi ket naikkan ti sabali a pannakabagi iti Kadawyan a Batasan kalpasan a naidasig nga urbano unay a siudad idi Disiembre 22, 1979 babaen ti Batas Pambansa Blg. 51. Ti Baguio ket naigrupo manen idi iti Benguet para iti representasion iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi ken naikeddeng a kas ti umuna akongresional a distrito ti probinsia babaen ti baro a Batay-linteg a napaneknekan idi Pebrero 7, 1987. Kalpasan ti pannakanagan manen dagiti distrito ti Benguet, ti siudad manen ket nagbutos ti pannkabagi babaen ti bukodna a nagan a nangrugi idi 1995.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 318,676
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sasao a Baro a Caledonio
Dagiti tallopulo a sasao a Baro a Caledonio ket mangporma ti sanga ti sasao nga Akin-abagatan nga Oceaniko. Dagiti agsasao ket ammo a kas dagiti Kanak.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pamilia nga Is-isla Lealtad: Drehu (Isla Lifou), Iaai (Isla Ouvéa), Nengone (Isla Maré)
- Nangruna a daga a Baro a Caledonio
- Akin-abagatan a Baro a Caledonio
- Haeke*
- Akin-amianan a Baro a Caledonio
Dagiti pagsasao ti akin-amianan a lugar ti Voh–Koné (*) ket masansanda a matungtungan a kas maysa a yunit.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "New Caledonian". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
BAGUIO CITY – Ururayen paylaeng ita ti lokal a gobierno ti Sablan, Benguet ti sungbat iti kiddaw dagitoy iti Bureau of Fire Protection-Cordillera seknan iti panakapaawid paylaeng dagiti trainees nga adda ita iti masakupan dagitoy a munisipyo.
Sigun kenni Mayor Manuel Munar, immunan nga kiniddaw dagitoy iti pannakapaawid paylaeng dagiti trainees sadiay kasaruno ti pammilin ni Mayor Benjamin Magalong a masuspindir ti panagsanay dagitoy gapu iti outbreak ti COVID-19 kadagiti sumagmamano nga trainees.
Kinunana a kiniddaw metlaeng dagiti umili ti pannagawid pay dagiti 98 nga trainees a naka-inhouse sadiay Suyoc,Banangan gapu iti ammak dagitoy nga adda manen ti mapasamak a panagngato ti kaso ti COVID-19 iti lugar a pagsan-sanayan dagitoy.
Nakikoordinar wenno inyumanda metten iti regional Director ti BFP-Cordillera ti nasao nga kiddaw ken pakaseknan dagiti umili sadiay.
Nupay kasta, kinunana nga aniaman ti agbalin a desisyon wenno pangngeddeng ti Regional Director ti BFP-Cordillera ket irespetoda daytoy.
Maipalagip a sinuspindir ni Mayor Magalong ti amin a panagsanay ti PNP ken BFP trainees ditoy siudad kasaruno ti namin dua nga outbreak ti COVID-19 iti nagsina a training center ti PNP, no sadino nasurok iti 120 a police officers a maipaspasidong iti panagsanay ti nagpositibo iti COVID-19 nu sadinno naduktalana a resulta daytoy ti panaglabsingda kadagiti panaglabsing iti health and safety protocols.


text:
Plantilia:Dagiti interwiki ti Umuna a Panid
Daytoy a listaan dagiti napili nga interwiki ket inus-usar ti Umuna a Panid ken kapada pay dagiti interwiki a makitkita iti Kaudian a balbaliw, no baliwan daytoy a listaan, pangngaasi a pabaruen met ti Plantilia:Dagiti interwiki ti kaudian a balbaliw.
Ti listaan dagiti interwiki ditoy ket ilistana amin dagiti pagsasao ti Filipinas nga addaan iti Wikipedia ken dagiti 28 a ganganaet a pagsasao a kaaduan ti linaon a saan a basbassit ti kaunegna iti 10 ken maipatingga iti dagup ti 35.
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Umuna a Panid
Napili nga artikulo
Ti Bangkok ket isu ti kapitolio a siudad ken kadakkelan nga urbano a lugar idiay Tailandia. Daytoy ket ammo iti pagsasao a Tailandes a kas ti Krung Thep Maha Nakhon wenno Krung Thep, a ti kayatna a sawen ket "siudad dagiti anghel". Ti Bangkok ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad idiay Tailandia ken addaan daytoy iti agarup a 12 riwriw nga agtataeng a tattao. Ti Bangkok ket maysa idi a bassit pagtagilakuan idiay asideg ti sabangan ti Karayan Chao Phraya idi las-ud ti Pagarian ti Ayutthaya idi maika-15 a siglo. Daytoy ket dimmakkel ken nagbalin a lugar ti dua a kapitolio a siudad: ti Thonburi idi 1768 ken ti Rattanakosin idi 1782.
Gapu ti estratihiko a lokasionna idiay Abagatan nga Asia, ti Siam (dati a nagan ken nagbalin a Tailandia) ket nagbalin a paglapppedan nga estado a nagbaetan dagiti puersa ti kolonia ti Pransia ken Britania. Ti Bangkok ket nakagun-od ti pakaidiayawan a kas maysa a nawaya, dinamiko, ken makaimpluesia a siudad. Tatta nga aldaw, ti Bangkok ket saan laeng a sentro ti ekonomia ti Tailandia, ngem adda pay daytoy iti panangidaulo a papel iti panagggatang, komersio, kultura, dagiti arte, edukasion, panagaywan ti salun-at ken sentro ti pagluganan ti rehion ti Indotsina.
Pagiwanwanan
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina-Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
- Agdadamoka kadi? Surotem ti pakabuklan ti Ilokano Wikipedia.
- Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo.
- Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre, iwanwandaka ngarud.
- Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid? Ipadigom ti kinalaingmo ditoy
- Ay, nagalas met! Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin.
- For non-Ilokano speakers please visit the local embassy or request help here.
Ammom kadi...
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
- ... a ti Bantay Kilimanjaro (nailadawan) ket maysa a malmalmeng a bulkan ken isu ti katayagan a bantay idiay Aprika?
- ... a ti Manila ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad iti lubong?
- ... a ti Dhaka idi tinurayan ti Mughal idi maika-17 a siglo ket ammo a kas ti Jahangir Nagar?
- ... a ti Baybay Mediteraneo ket nanaganan manipud ti Latin a balikas ti mediterraneus a kayatna a sawen ket "akin-uneg a daga" wenno "iti tengnga ti daga" (manipud ti medius, "tengnga" ken terra, "daga")?
- ... a ni Fyodor Dostoyevsky ket nagsagsagaba kadagiti banag a maipapan ti kuarta ken naglimlimos idi gapu ti pannakairuamna iti panagsugal?
Napili a ladawan
Kakabsat a proyekto
Ibalbalayan ti Pundasion ti Wikimedia ti Wikipedia, ti maysa a di aggangganansia a gunglo a mangibalbalay pay kadagiti nadumaduma a proyekto:
Nawaya a pagidulinan ti midia
Pagparang-ayan ti sopwer
Koordinasion dagiti proyekto
Libre a liblibro ken manual
Nawaya a batayan ti pannakaammo
Naurnong a damdamag
Naurnong nga inadaw a pasasao
Biblioteka ti nawaya a linaon
Katalogo dagiti sebbangan
Nawaya a pagadalan
Nawaya a tarabay ti panagbanniaga
Nawaya a diksionario
Dadduma a pagsasao ti Wikipedia
Naisurat daytoy a Wikipedia iti Ilokano, ken napartuat idi Oktubre 7, 2005. Adu pay dagiti sabali a magun-od a Wikipedia, makita dita baba dagiti Wikipedia ti Filipinas ken dagiti sumagmamano a kadakkelan.
-
Dagiti Wikipedia ti Filipinas
-
1,000,000+ nga artikulo
-
250,000+ nga artikulo
-
50,000+ nga artikulo


text:
Kasasaad ti panagay-aywan
Ti kasasaad ti panagay-aywan kadagiti grupo ti organismo (kas pagarigan, ti maysa a sebbangan) ket mangipakita no adda pay laeng ti grupo ken no kasanonto nga agbalin nga awanen iti asideg a masakbayan. Adu dagiti masapul a banag iti panangipateg ti kasasaad ti panagay-aywan: saan laeng a dagiti bilang ti natidda a parsua, ngem ti amin nga iyaadu ken ibabassit ti populasion iti panawen, dagiti gatad ti panagballigi iti panagputot, ken dagiti ammo a pangta. Adda dagiti nadumaduma a sistema ti kasasaad ti panagay-aywan ken sangalubonganda a naus-usar, adu a pagpagilian, dagiti nalian ken lokal nga agpang ken ti pay panagusar ti agibus.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agbiruk iti Nalabbasit a Listaan ti IUCN Red
- IUCN Red List Categories and Criteria Version 3.1
- "Wildlife Conservation – Initiatives – WWF". World Wildlife Fund. Naala idi 12 Nobiembre 2017.


text:
Uyokan
Dagiti uyokan ket dagiti agtaytayab nga insekto nga asideg a kabagian dagiti alumpipinig ken dagiti kuton, ken dagitoy ket ammo para iti papelda iti polinasion ken para iti panagpataud ti diro ken allid. Dagiti uyokan ket monopiletiko a tinaudan iti kaunegan ti nalatak a pamilia ti Apoidea, nga agdama a naidasig babaen ti di nairanggo a nagan nga Anthophila. Adda dagiti agarup a 20,000 nga ammo a sebbangan dagiti uyokan kadagiti pito aginggana ti siam kadagiti mabigbigan a pamilia,[1] urayno adu kadagitoy ket saan a naipalpalawagan ken ti husto a bilang ket mabalin nga ad-adu. Dagitoy ket mabirukan kadagiti amin a kontinente malaksid iti Antartika, iti amin a pagtaengan iti planeta nga aglaon kadagiti napolinasion ti insekto nga agsabsabong a mulmula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Danforth BN; Sipes S; Fang J; Brady SG (Oktubre 2006). "Ti pakasaritaan dagiti nasapa a dibersipikasion ti uyokan a naibatay kadagiti lima a henero ken mainayon iti morpolohia". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 103 (41): 15118–23. doi:10.1073/pnas.0604033103. PMC 1586180. PMID 17015826.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- O'Toole, Christopher, ken ni Raw, Anthony. (1991). Dagiti Uyokan iti Lubong. New York: Facts on File.
- Michener, Charles D. (2007). Dagiti Uyokan iti Lubong, maikadua nga edision. Baltimore: Johns Hopkins.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Uyokan iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Uyokan iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Apoidea iti Wikispecies


text:
Charles Curtis
Ni Charles Curtis (Enero 25, 1860 – Pebrero 8, 1936) ket maysa idi a Pannakabagi ti Estados Unidos, maysa a nabayag a Senador ti Estados Unidos manipud idiay Kansas ken kalpasan daytoy ket napili a kas ti Daulo ti Kaaduan ti Senado bbaaeb dagiti kumaduaanna a Republikano, ken ti maika-31 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1929–1933). Isu ti immuna a tao nga adda ti naisangsangayna a naam-ammuan a Patneng nga Amerikano a kaputotan ken ti immuna nga adda ti naisangsangayan a naam-ammuan nga Europeano a kapututan a nakaabot kadagiti dua a kangatuan nga opisina ti ehekutibo a sanga ti gobierno ti Estados Unidos. Ti kaputotan a bangir ti inana ket tallo a pagkapat a Pantneng nga Amerikano, iti etniko a Kaw, Osage ken Pottawatomie a kapututan.[1] Ni Curtis ket naggigian idi ubing idiay pagtaengan dagiti apongna iti inana a bangir idiay resebasion ti Kaw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pearson, Ellen Holmes. "Nabingbinagay a Pammakatalekan?". Teachinghistory.org. Naala idi Agosto 15, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Charles Curtis iti Wikimedia Commons


text:
Baybay Tirreno
Ti Baybay Tirreno (Korso : Mari Tirrenu, Pranses: Mer Tyrrhénienne [mɛʁ tiʁenjɛn], Italiano: Mar Tirreno [mar tirˈrɛːno], Napolitano: Mar Tirreno, Sardo: Mare Tirrenu, Siciliano: Mari Tirrenu) ket parte ti Baybay Mediteraneo idiay akinlaud nga aplaya ti Italia. Daytoy ket nainagan manipud kadagiti Tattao a Tirrenio, ken nainagananen daytoy manipud idi maika-6 a siglo BCE babaen dagiti Etrusko ti Italia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti baybay ket nabeddengan babaen ti Corsica ken Sardinia iti laud, ti peninsula Italiano kadagiti rehion ti Toscana, Lazio, Campania, Basilicata, ken Calabria) iti daya, ken ti Sicilia iti abagatan.
Ti kaadalem ti baybay ket 3,785 metro (12,418 ft).
Ti Baybay Tirreno ket mabirukan idiay asideg a pagsasabtan ti Plata ti Aprika ken Plata ti Eurasia; isu a dagiti kabambantayan ken dagiti aktibo a bulkan a kas ti Bantay Marsili ket mabirukan kadagiti sirokna. Dagiti walo nga Is-isla Aeolia ken Ustica ket mabirukan dagitoy idiay akin-abagatan a parte ti baybay iti amianan ti Sicilia.
Gay-at[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti patingga ti Baybay Tirreno a kas dagiti sumaganad:[1]
- Iti Lingsat Messina: Ti linia a mangisilpo iti akin-amianan unay a patingga ti Rawis Paci (15°42′E) aginggana iti daya a patingga ti Isla ti Sicilia, Rawis Peloro (38°16′N).
- Iti Abagatan a laud: Ti linia nga agtartaray manipud iti Rawis Lilibeo (Laud a patingga ti Sicilia) aginggana iti abagatan a patingga ti Rawis Teulada (8°38′E) idiay Sardinia.
- Iti Lingsat ti Bonifacio: Ti linia a mangisilpo iti laud a patingga ti Rawis Testa (41°14′N) idiay Sardinia nga agraman iti abagatan a laud ti Rawis Feno (41°23′N) idiay Corsica.
- Iti amianan: Ti linia a mangisilpo iti Rawis Corse (Rawis Grosso, 9°23′E) idiay Corsica, nga agraman iti Isla Tinetto (44°01′N 9°51′E / 44.017°N 9.850°E) ken kalpasanna babaen dagiti isla ti Tino ken Palmaria aginggana iti Punto San Pietro (44°03′N 9°50′E / 44.050°N 9.833°E) iti aplaya ti Italia.
Dagiti rummuaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti uppat a rummuaran manipud iti Baybay Tirreno (amianan aginggana iti abagatan):
Dagiti labneng[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Tirreno ket nabingbingay kadagiti dua a labneng (wenno tantanap), ti tanap Vavilov ken ti tanap Marsili. Dagitoy ket naisina babaen ti pantok ti rangtay ti sirok ti baybay nga ammo a kas ti Rangtay Issel, a nainaganan kenni Arturo Issel.[2]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naganna ket naala manipud iti Griego a nagan para kadagiti Etrusko, a naibagbaga kano a dagiti emigrante manipud iti Lydia ken indauluan babaen ni prinsipe Tirreno.[3] Dagiti Etruskano ket tinagtagitaoda ti aplaya ti moderno a Tosvana ken inbagbagada ti danum a kas ti "Baybay dagiti Etrusko".
Dagiti puerto[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nangruna a puerto ti Baybay Tirreno idiay Italia ket ti Napoles, Palermo, Civitavecchia (Roma), Salerno, Trapani ken Gioia Tauro. Idiay Pransia ti kangrunaan a puerto ket ti Bastia.
Laglagipen nga urayno ti maisasao a "puerto ti Roma" ket kankanayon a maus-usar, awan ti pudno a puerto idiay Roma. Imbes ket a ti "puerto ti Roma" ket mangibagbaga kadagiti pasilidad ti baybay idiay Civitavecchia, iti kaadayo a 68 km (42 milia) iti amianan a laud ti Roma ken saan unay nga adayo manipud iti eropuertona.
Ti Giglio Porto ket ti bassit a puerto ti isla iti daytoy a lugar. Daytoy ket nagbalin a prominente idi linmed ti Costa Concordia itidiay aplaya ti Giglio.
Dagiti angin[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti Griego a mitolohia, naipampamattian a dagiti derrraas iti ngato ti Baybay Tirreno ket nagibalbalay kadagiti uppat nga angin nga induldulin babaen ni Eolo. Dagiti angin ket ti Mistral manipud iti ginget ti Rodano, ti Libeccio manipud iti abagatan a laud, ken ti Sirocco ken Ostro manipud iti abagatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-10-08. Naala idi 6 Pebrero 2010.
- ^ Sartori, Renzo (2003). "The Tyrrhenian back-arc basin and subduction of the Ionian lithosphere" (PDF). Episodes. 26 (3): 217–221. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2008-12-19. Naala idi 2016-01-14.
- ^ "The Origins of the Etruscans". San José State University. Naala idi 1 Disiembre 2010.


text:
Plantilia:Ammom kadi/Pebrero 19
- ... a ti Karayan Nilo (nailadawan) ket isu ti kaatiddogan a karayan iti lubong nga adda ti 4,130 milia a kaatiddog?
- ... a ti Imperio a Britaniko ket simmakup idi ti kalawa a 13,012,000 kuadrado milia ken gangani daytoy a maysa a pagkapat iti dagup a kalawa ti Daga?
- ... a ti aldaw ket umat-atiddog ti agarup a 1.7 milisegundo ti tunggal maysa a siglo?
- ... a ti relihion ket awan ti pudno a kapadpadana a balikas iti Hebreo?
- ... a ni Spiro Agnew ket is-isu laeng ti nagikkat a Bise Presidente ti pakasaritaan ti Estados Unidos gapu kadagiti krima a panagpabasol?


text: Ti Amsterdam (; Olandés [ˌɑmstərˈdɑm] (dengngen)) ket isu ti kadakkelan a siudad ken ti kapitolio iti Olánda. Ti agdama a puesto ti a kas ti kapitolio a siudad iti Pagarian iti Olánda ket naturayan babaen ti batay-linteg iti Agosto 24, 1815 ken dagiti sumaruno.[3] Ti Amsterdam ket addaan ti populasion ti 783,364 iti uneg a patingga ti siudad, ti urbano a populasion a 1,209,419 ken metropolitano a populasion a 2,158,592.[4] Ti siudad ket addan idiay probinsia iti Amianan nga Olánda idiay laud iti daytoy a pagilian. Naibuklan daytoy ti akin-amianan a paset iti Randstad, maysa kadagiti kadakkelan a konurbasion idiay Europa, nga addan ti populasion ti agarup a 7 a riwriw.[5]


text:
Plantilia:Adu pay2
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dokumentasion ti plantilia
[kitaen] [urnosen] [pakasaritaan] [purgaen]
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Agusar kadagiti panangisilpo a balikas a kas ti "ken" wenno "wenno" a kas dagiti panagilasin.
- Laglagipen nga isilpo dagiti puntaan a pampanid; daytoy a plantilia ket saanna nga automatiko nga aramiden.
- Para iti bersion nga automatiko nga agisilpo, usaren ti{{Adu pay}}.
- Kas pagarigan
{{Adu pay2|[[SABALI A TOPIKO]]|[[SABALI A TOPIKO2]]|[[SABALI A TOPIKO3]] ken sabali a teksto}}→
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Plantilia:Str index
Panagusar
{{str index|teksto|numero}} = Mangisubli ti nabilangan a karakter ti teksto.
Umuna a batayan: ti umuna a karakter ket nabilangan ti 1, ken dadduma pay. Ti ania man a mangiyuna ken maudi a whitespace ket maikkat manipud ti kuerdas sakbay ti panagbiruk.
No ti makiddaw a puesto ket negatibo, daytoy nga pamay-an ket agbirukto ti kuerdas nga agbilbilang manipud ti kinaudi a karakter. Iti sabali pay a panagkuna, numero = -1 ket kapadpada ti panagdamag para iti kinaudi a karakter iti kuerdas.
Ti makiddaw a puesto a kapadpada ti sero wenno ti adda ti maysa a pateg nga at-atiddog ngem ti kuerdas ket mangaramid iti maysa a biddut.
Daytoy a pamay-an ket nasayaat a mangisubli ti maysa a baetan ti karakter (' ') no ti napili a puesto ket aglaon ti baetan.
Kas pagarigan
{{str index|0123456789ABCDEF|15}}→ E
{{str index|0123456789ABCDEF|18 |nocategory=true}}→ Biddut ti Modulo String: Saan a masakupan ti pagsurotan a kuerdas
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao nga Agta ti Dicamay
Ti Agta ti Dicamay ket ti maysa nga awanen a pagsasao nga Aeta ti akin-amianan a Filipinas. Dagiti Agta ti Dicamay ket nagtatengda idiay Karayan Dicamay, idiay akinlaud a bangir ti Sierra Madre idiay asideg ti Jones, Isabela. Dagiti tattao a Agta ti Dicamay ket pinatay idi dagiti Ilokano nga immak-akar idiay idi baetan ti 1957 ken 1974 (Lobel 2013:98).
Nagurnong ni Richard Roe iti listaan dagiti 291 a balikas ti Dicamay idi 1957.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Agta ti Dicamay iti Ethnologue (Maika-10 nga ed., 1984). Nota: Ti datos ket mabain a nagtaud manipud iti maika-9 nga edision (1978).
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Dicamay Agta". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
LAOAG CITY – Inbatad ni Mrs. Marilyn Vergara, chief specialist iti Philippine Statistics Authority (PSA) ditoy Ilocos Norte a saan a rumbeng nga ipopost iti social media ti National ID.
Inlawlawag na a no maala wenno ma-scan ti ID ket possible a makita aminen dagiti napapateg nga impormasyon ti agtagikua.
Daytoy ket gapu ta ti ID ket adda ti fingerprint ti agtagikua ken dadduma pay a mabalin nga usaren ti sabali iti illegal a transaction.
Inbalakad na a no bilang maamoan nga adda ti naka-scan iti ID ket masapol nga ireport a dagus iti opisina da tapno macancel wenno masukatan ti numero a maited iti baet a daytoy ket tungpal biag koma nga usaren.
Kabayatanna, nagpadispensar ni Vergara gapu ta saanda a nagun-od ti traget da a maparehistro koma para iti National ID ditoy probinsya.
Inpakaammo na a 140 a registrants ti target da koma a maparehistro agingga idi bolan ti Agosto ita a tawen ngem nasurok pay laeng a 80 ribo dagiti nakarehistro gapu iti pannakaipatungpal ti ECQ ken MECQ ditoy probinsya.


text:
Tuguegarao
Ti Siudad ti Tuguegarao ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas. Ti Tuguegarao, ket agpapaay a kas kapitolio ti Cagayan ken rehional a sentro ti Tanap ti Cagayan, ket masarakan iti bakrang ti Karayan Cagayan, nga asideg iti akin-abagatan a beddeng ti probinsia.
Sigud a primera klase nga ili idi ti Cagayan, napagbalin kas maysa a siudad ti Tuguegarao idi Disiembre 18, 1999 babaen ti pananganamong dagiti umili iti maysa a plebisito.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan a maitudo no ania ti umno a naggapuan ti nagan a "Tuguegarao". Tallo dagiti balbalikas a maibilbilang a namunganayan ti nagan ti ili, manipud iti "tuggui gari yao" (pagsasao nga Ibanag a kayatna a sawen ket "dinalusan ti apuy daytoy"), wenno iti "garao" (naapres nga agus ti karayan), wenno "taraw" (maysa a kita ti palmera).
Ti kaunaan a pannakarehistro a purok ket maysa a mission pueblo a naipasdek idi Mayo 9, 1604. In-inut a dimmakkel ti purok ket nagbalin a dakkel nga ili kalpasan ti pannakayakar ditoy ti kapitolio ti probinsia idi 1839 manipud iti sigud a Lallo.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad Tuguegarao ket nabingbingay a politikal iti 49 a barbaranggay.[2]
- Annafunan East
- Atulayan Norte
- Bagay
- Centro 1 (Poblacion)
- Centro 4 (Poblacion)
- Centro 5 (Poblacion)
- Centro 6 (Poblacion)
- Centro 7 (Poblacion)
- Centro 8 (Poblacion)
- Centro 9 (Poblacion)
- Centro 10 (Poblacion)
- Centro 11 (Poblacion)
- Buntun
- Caggay
- Capatan
- Carig
- Caritan Norte
- Caritan Sur
- Cataggaman Nuevo
- Cataggaman Viejo
- Gosi Norte
- Larion Alto
- Larion Bajo
- Libag Norte
- Linao East
- Namabbalan Norte
- Pallua Norte
- Pengue (Pengue-Ruyu)
- Tagga
- Tanza
- Ugac Norte
- Centro 2 (Poblacion)
- Centro 3 (Poblacion)
- Centro 12 (Poblacion)
- Annafunan West
- Atulayan Sur
- Caritan Centro
- Cataggaman Pardo
- Dadda
- Gosi Sur
- Leonarda
- Libag Sur
- Linao Norte
- Linao West
- Namabbalan Sur
- Pallua Sur
- Ugac Norte
- San Gabriel
- Ugac Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Tuguegarao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Plantilia:Curlie
Curlie iti Curlie (iti Ingles)
Daytoy a plantilia ket mangisilpo kadagiti kategoria ken bariweswes iti Curlie.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket addaan iti dua a naisangayan a porma para iti panangisilpo kadagiti kategoria ken bariweswes iti Curlie.
Dagiti kategoria[urnosen ti taudan]
Ti mangisilpo iti maysa a kategoria, ikkan ti dalan iti kategoria a kas ti umuna a parametro, ken ti maysa a pagpilian a nagan a kas ti maikadua a parametro. No awan ti maited a nagan, ti plantilia ket agusar iti nagan ti titulo ti panid
{{Curlie|Dalan/Iti/Kategoria|Nagan ti kategoria}}
Siguraduen nga ikkaten ti curlie.org a nagan ti dominio ken kadaiti ania man a mangiyun-una wenno maiyud-udi nga slash manipud iti dalan; dagitoy ket itedto ti plantilia. Kas pagarigan, ti URI para kenni Abraham Lincoln iti kategoria ti Curlie ket:
- https://curlie.org/Society/History/By_Region/North_America/United_States/Presidents/Lincoln,_Abraham/
isu a ti dalan ket nasken a maited a kas:
- Society/History/By_Region/North_America/United_States/Presidents/Lincoln,_Abraham
Kas pagarigan:
{{Curlie|Society/History/By_Region/North_America/United_States/Presidents/Lincoln,_Abraham|Abraham Lincoln}}
Agparang a kas:
Abraham Lincoln iti Curlie (iti Ingles)
Ti ania man a linaon iti nagan ti espasio ti artikulo a mangilak-am iti daytoy a plantilia ket mainayonto iti pagsurotan a kategoria dagiti Artikulo nga agraman kadagiti silpo ti Curlie.
Dagiti bariweswes[urnosen ti taudan]
Ti mangisilpo ti bariweswes , iraman ti balikas nga 'user' a kas ti maikatlo a parametro.
{{Curlie|Naganmo nga agar-aramat|Naganmo|user}}
Kas pagarigan:
{{Curlie|skrenta|Rich Skrenta|user}}
Agparang a kas:
Rich Skrenta iti Curlie (iti Ingles)
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
General Mamerto Natividad
Ti General Mamerto Natividad ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti General Mamerto Natividad ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.[2]
- Balangkare Norte
- Balangkare Sur
- Balaring
- Belen
- Bravo
- Burol
- Kabulihan
- Mag-asawang Sampaloc
- Manarog
- Mataas na Kahoy
- Panacsac
- Picaleon
- Pinahan
- Platero
- Poblacion
- Pula
- Pulong Singkamas
- Sapang Bato
- Talabutab Norte
- Talabutab Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of General Mamerto Natividad | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Aeneid
Ti Aeneid ket maysa a Latin nga epico a daniw, sinurat daytoy ni Virgil ti baetan ti 29 ken 19 BC. Maipanggep daytoy ti sarita ni Aeneas maysa a Trojan a napan idiay Italia, nga isuna ti nagbalin nga inneng dagiti Romano. Dagiti immuna nga innem a dandaniw kadagiti sangapulo ket dua a liblibro ket makunkunana ti sarsarita na a pinagpaspasiar ni Aeneas manipud idiay Troy aginggana iti Italia, ken ti kagudua a paset ti daniw ket sarsaritaen na ti pinangabak dagiti Trojan iti gubat kadagiti tattao a Latin.


text:
Peninsula ti Bomberai
Ti Peninsula ti Bomberai (Indones: Semenanjung Bomberai) ket mabirukan iti rehion ti Akinlaud a Baro a Guinea, iti Abagatan a daya nga Asia, a kasumbangir ken iti abagatan ti Peninsula ti Ulo ti Billit. Mabirukan iti laud ti Luek Sebakor ken iti abagatan ti Luek Kamrau. Mabirukan ti isla ti Sabuda iti akinlaud nga ungto ti peninsula, ken naisina manipud iti nangruna a daga babaen dagiti lingsat ti Berau ken Bintuni.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti intero a peninsula ket naabungotan iti nasamek a tropikal a katuduan a bakir, ken kaaduan ti peninsula ket buklen ti nalugnak a tanap. No maikuyog iti Peninsula ti Ulo ti Billit ken dagiti adda iti baybay nga isla, ti Peninsula ti Bomberai ket mangbukel iti probinsia ti Indonesia iti Laud a Papua (Indones: Papua Barat). Ti akinlaud a parte ti peninsula ket sakupen babaen ti Fakfak, ti amianan ket tagikua ti Rehensia ti Teluk Bintuni ken ti abagatan a daya ket ti Kaimana. Daytoy ket maysa a nalawa a peninsula a malukatan iti baybay Ceram, a mangbukel iti nalawa a luek, ti luek ti Sebakor, nga ipalawag babaen dagiti dua a bassit a peninsula:
- iti amianan a laud, ti peninsula ti Onin wenno Fakfak, a kapada iti nagan ti siudad ti Fakfak, ti nangruna nga ili ken puerto iti rehion. Daytoy ket naabongotan iti kabambantayan a makaabot iti 1619 m iti kangato. Gapu kadagiti pasilidad nga idaton babaen ti siudad ti Fakfak, daytoy ti kaaduan a mabisbisita a parte ti Peninsula ti Bomberai
- iti abagatan a daya, ti peninsula ket buklen babaen dagiti bantay ti Kumafa, nga iti aplayana iti abagatan ket paraigidan babaen ti babay ti Arafura. Daytoy ket rehion a saan unay a nasuksukimat ken gangani di ammo.
Mabirukan iti amianan ti Luek Berau ken Luek Bintuni, a mangisina ti Peninsula ti Bomberai manipud iti Peninsuala ti Ulo ti Billit. Mabirukan iti amianan nga aplaya dagiti isla ti Amutu Besar, Asap, Arguni ken Ogar. Iti kasumbangir ket ti isla ti Panjang idiay Luek Tamaruni.[2][3]
Iti ad-adayo nga abagatan ket ti isla ti Samai ken Luek Sebakor, a nasalakniban manipud iti isla ti baybay ti Karas aginggana iti Luek Tamaruni. Iti abagatan a daya a labes ti Lingsat Nautilus (Indones: Selat Nautilus) ket tisila ti Adi.[4] Iti daya, isina ti Luek Kamrau ti peninsula manipud iti amin a paset i Baro a Guinea. Mabirukan iti akin-amianan unay a puntona ti isla ti Freterenusu iti luek. Ti laeng akikid a rangtay iti daga ti mangikapet ti Peninsula ti Bomberai kadagiti kaarruba a masa ti daga.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a pannakakita dagiti Europeano iti daytoy a sona ket idi 1606, iti ekspedision ti Espaniol nga indauluan babaen ni Luís Vaz de Torres.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Tradisional a dagiti sabali a pagsasao iti naisasao iti peninsula. Ti Tengnga a sasao a Malayo-Polinesio ket addaan kadagiti uppat a pagsasao iti amianan ken maysa iti abagatan iti dagup a 2600 nga agsasao.
Ti Mor (iti amianan laud) ken dagiti tallo pay a sabali a pagsasao ti peninsula ket naigupitda iti pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti sasao a Papuano. Daytoy ket insasao babaen dagiti ad-adu ngem 7000 a tattao. Adda dagiti teoria a ti pagsasao a Papuano a Fataluku ti Daya a Timor ken dagiti dadduma a sasao a Timor–Alor–Pantar ket kasisigudda a nagtaud manipud iti Peninsula ti Bomberai.[5]
Fauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti duapulo ket uppat nga endemiko a sebbangan ti bullayaw nga ikan (Melanotaenia) nga agataeng iti Peninsula ti Ulo ti Billit, Peninsula ti Bomberai ken dagiti isla nga adda iti baybay. Adu dagiti agtataeng kadagiti lugar ti karst, a mairaman ti Bullalayaw nga Ikan a Harlequin (Melanotaenia boesemani).[6]
Ti fauna ti Banbantay Fakfak ket mairaman ti nangisit ti lapayag a pusa-billit ken Oninia senglaubi, ti maysa kameng ti pamilia dagiti akikid-ngiwat a tukak (Microhylidae).[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Onin Peninsula (Fakfak), The Papua Insects Foundation.
- ^ Der große Weltatlas, Millenium House, 2009, ISBN 978-1-921209-31-4.
- ^ Stephen Backshall: The Rough Guide to Indonesia, S.1022, 2003, ISBN 978-1-858289-91-5.
- ^ A directory for the navigation of the Indian Archipelago, China, and Japan, from the straits of Malacca and Sunda, and the passages east of Java. To Canton, Shanghai, the Yellow Sea, and Japan, with descriptions of the winds, monsoons, and currents, and general instructions for the various channels, harbours, etc. By Alexander George Findlay. Published: London, R. H. Laurie, 1878.
- ^ Andrew McWilliam: Austronesians in linguistic disguise: Fataluku cultural fusion in East Timor
- ^ Nugraha, M.F.I., Kadarusman, Hubert, N., Avarre, J.C., Hadiaty, R.K., Slembrouck, J., Carman, O., Sudarto, Ogistira, R. & Pouyaud L. (2015): Eight new species of Rainbowfishes (Melanotaeniidae) from the Birds Head Region, West Papua, Indonesia. Cybium, 39 (2): 99-130.
- ^ Darrel R. Frost: Oninia senglaubi. Amphibian Species of the World, an Online Reference, Version 6.0. American Museum of Natural History, New York 1998–2015, abgerufen am 21. Dezember 2015


text:
Nasugbu
Ti Nasugbu ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Nasugbu ket nabingbingay a politikal iti 42 a barbaranggay.[2]
- Aga
- Balaytigui
- Banilad
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Baranggay 5 (Poblacion)
- Baranggay 6 (Poblacion)
- Baranggay 7 (Poblacion)
- Baranggay 8 (Poblacion)
- Baranggay 9 (Poblacion)
- Baranggay 10 (Poblacion)
- Baranggay 11 (Poblacion)
- Baranggay 12 (Poblacion)
- Bilaran
- Bucana
- Bulihan
- Bunducan
- Butucan
- Calayo
- Catandaan
- Kaylaway
- Kayrilaw
- Cogunan
- Dayap
- Latag
- Looc
- Lumbangan
- Malapad Na Bato
- Mataas Na Pulo
- Maugat
- Munting Indan
- Natipuan
- Pantalan
- Papaya
- Putat
- Reparo
- Talangan
- Tumalim
- Utod
- Wawa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Nasugbu | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Jambi
Ti Jambi ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay daya nga aplaya ti tengnga a Sumatra ken ti kapitoliona ket ti Jambi. Ti probinsia ket addaan iti kalawa iti daga iti 50,058.16 km2, ken addaan iti populasion iti 3,092,265 segun ti senso idi 2010;[1] babaen idi 2014 daytoy ket immadu iti 3,412,459.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ (2010 Badan Pusat Statistik)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Jambi iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Jambi manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Isaac Asimov
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopediaDarsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Naala manipud iti "https://ilo.wikipedia.org/w/index.php?title=Isaac_Asimov&oldid=363150"
Nailemmeng a katkategoria:
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti GND
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti ISNI
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti VIAF
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BIBSYS
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BNE
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BNF
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti CANTIC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti LCCN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti LNB
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NDL
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NKC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLG
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLK
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NSK
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NTA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti PLWABN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti RSL
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SELIBR
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti CINII
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti FAST
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti MusicBrainz
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NARA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti RERO
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SNAC-ID
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SUDOC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti Trove
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti WORLDCATID
- Kontrol ti autoridad nga agraman kadagiti 28 nga elemento
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti agduduma
- Amin a pungol nga artikulo
- Dagiti pungol nga artikulo ti tattao


text:
Uzbekistan
Nagsasabtan: 41°N 69°E / 41°N 69°E
Ti Uzbekistan, ket opisial a kas ti Republika ti Uzbekistan (Uzbek: O ‘zbekiston Respublikasi, ЎзбekиcToH Pecпyблиkacи) ket is-isu laeng ti namindua a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Asia ken maysa laeng kadagiti dua kastoy a pagilian iti dagup a sangalubongan. Daytoy ket makibinningay ti pagbeddengan iti Kazakhstan iti laud ken iti amianan, ti Kyrgyzstan ken Tajikistan iti daya, ken ti Apganistan ken Turkmenistan iti abagatan. Sakbay iti 1991, daytoy ket paset idi ti Kappon ti Sobiet.
Ti Uzbekistan ket maysa kadagiti Turko nga estdao idiay Tengnga nga Asia.
Idi ket paset ti Persiano Samanid ken kalpasan daytoy ket dagiti Timurid nga imperio, ti rehion ket naparukma idi nasapa a maika-16 a siglo babaen dagiti nomadiko nga Uzbek, a nagsasao ti Dumaya a Turko a pagsasao. Kaaduan ti Uzbekistan a populasion tatta nga aldaw ket tagikua ti etniko a grupo ti Uzbek ken mangisasao ti Pagsasao nga Uzbek, maysa kadagiti pamilia dagiti pagsasao a Turko.
Ti Uzbekistan ket naitipon ti Ruso nga Imperio idi maika-19 a siglo, ken idi 1924 nagbalin a kontitueto arepublika iti Kappon ti Sobiet, a naamammoan a kas ti Sosialista a Republika ti Sobiet nga Uzbek (Uzbek SSR). Daytoy ket nawayaan idi 31 Agosto 1991 (opisial, kalpasan ti simmaruno nga aldaw).
Ti ekonomia ti Uzbekistan ket kangrunaan nga agtaltalek ti panagpataud kadagiti merkansia, a mairaman ti kapas, balitok, uranio, ken masna nga alingasaw. Nupay ti nairangarang a gagara iti panaglasat iti maysa a paglakuan nga ekonomia, ti Uzbekistan ket agtultuloy nga agtagtaginayon tinainget a panagtengtengngel ti ekonomia, a kadawyan daytoy a manipaadayo kadagiti gangganaet nga agpupuon. Ti annuroten iti agin-inut, nainget a panagtengngel ti panaglasat iti paglakuan nga ekonomia nupay kasta ket napakataud kadagiti kaimbagan anagbanagan iti porma a pannakapasayaat ti ekonomia kalpasan ti 1995. Dagiti domestiko nga annuroten ti Uzbekistan kadagiti karbengan ti tao ken dagiti panagwaywaya ti tungngal maysa atao ket dinildillaw bababen dagiti daaduma a sangalubongan nga organisasion.[5]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Naala idi Enero 28, 2011.
- ^ Opisial a karkulo ti populasion 2012-01-01. Stat.uz (2012-01-23). Naala idi 2012-03-13.
- ^ a b c d "Uzbekistan". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Abril 22, 2012.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Dagiti karbengan ti tao idiay Uzbekistan: reporta ti Amnestia Internasional, 2008.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Uzbekistan iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Hebreo
Ti Hebreo wenno Ebreo (/ˈhiːbruː/) (עִבְרִית, Ivrit, Pannakabalikas a Hebreo (tulong·pakaammo)) ket maysa a Laud a Semitiko a pagsasao iti pamilia ti pagsasao nga Aproasiatika. Iti kultura, daytoy ket naipammategan dagiti Hudio ken sabsabali a a grupo ti relihion a kas iti pagsasao dagiti tattao a Hudio, uray no dagiti sabsabali a Hudio a pagsasao ket nagtaud da kadagiti diaspora a Hudio, ken ti pagsasao a Hebreo ket naus-usar pay babaen dagiti saan a grupgrupo a Hudio, a kas dagiti mainaig nga etniko a dagiti Samaritanos.
Ti Moderno a Hebreo ket maisasao babaen dagiti kaaduan a walo a riwriw a tattao idiay Israel, nga iti Klasiko a Hebreo ket inus-usar para ti panagkararag wenno panagadal dagiti Hudio a komunidad iti sanglubongan. Daytoy a pagsasao ket nasaksian manipud iti maika-10 a siglo BCE [2] iti kinaudi a Maikadua a Templo a panawen, kalpasan idi naparang-ay ti pagsasao iti Misna a Hebreo. Ti Moderno a Hebreo ket maysa kadagiti opisial a pagsasao iti Israel, a kaduana ti Arabiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Akademia ti Pagsasao a Hebreo (iti Ingles ken Hebreo)


text:
BAGUIO CITY – Nakasaganan a mailukat kadagiti benipisaryo dagiti siyam a halfway houses a naibangon iti nagduduma a probinsia iti Northen Luzon a para kadagiti sigud a rebelde a simmuko iti gobyerno.
Naamuan nga 11 a halfway houses ti nakaprograma a maibangon iti Northern Luzon, no sadino, nakompleton ti siyam ken manarimaan ti konstruksion dagiti nabatbati a dua.
Karaman kadagiti nakompleto a halfway houses ti masarakan iti Cordillera Region, partikular sadiay Lagangilang, Abra; Bontoc, Mountain Province; Tabuk City, Kalinga ken Kiangan, Ifugao.
Sigun kenni Lt.Gen. Arnulfo Marcelo Burgos Jr., commander ti AFP Northern Luzon Command (NOLCOM), kompleto ti amenities ken kagawaan dagiti nasao a balay ken kasapulan laeng a makabitan ti kuryente ken danum para iti naan-anay nga operasyon dagitoy.
Pinagyamananna met dagiti lokal a gobyerno ken ahensia a responsable iti panakapapartak ti panakakompleto dagiti nasao a pasilidad gaputa daytoy ti mangipakpakita iti natibker a tarigagay ken commitment dagitoy para iti panakagibus ti armado a panagrebelde.
Paset ti Enhanced Comprehensive Local Integration Program (E-CLIP) ti konstruksion dagiti halfway houses nga agserserbi a temporaryo a pagnaedan ken lugar para iti livelihood training ken psycho-socio debriefing dagiti sigud a rebelde ken pamilya dagitoy bayat a maipoproseso ti panakairamanda iti E-CLIP.
Maibasar iti rekord ti AFP NOLCOM manipud Enero 1 agingga Setyembre 5 ti agdama a tawen ket pakabuklanen a 602 dagiti sigud a rebelde a simmuko iti gobyerno iti masakupan ti Northern ken Central Luzon.


text:
Kanal Panama
Ti Kanal Panama (Espaniol: Canal de Panamá) ket maysa a 77.1-kilometro (48 mi) a kanal ti barko idiay Panama a mangikapet ti Taaw Atlantiko (babaen ti Baybay Karibe) idiay Taaw Pasipiko. Ti kanal ket lasatenna ti ballasiw ti Ismo Panama ken daytoy ket nangruna a pamay-an para iti sangalubongan a maritimo a panagtagilako. Adda dagiti kandado ti tunngal maysa a gibus a panagawitan kadagiti barko a mangipan idiay Danaw Gatun (26 m ti ngato ti lessaad ti baybay) nga inus-usar idi tapno mapabassit ti nasken a bilang ti trabaho para iti lessaad ti baybay a panangikapet. Dagiti agdama akandado ket 33.5 metro ti kalawana ngem adda dagiti baro ken dakdakkel a naisingasing.
Ti panagobra iti kanal, ket nangrugi di 1881, ket nalpas idi 1914, a nangaramid kadagiti barko a mangliklik ti panaglayag ti adayo a dalan ti Sara ti Rawis ti lawlaw ti akin-abagatan unay nga ungto ti Abagatan nga Amerika (babaen ti Dalan Drake) wenno ti panagdaliasat ti napeggad a dandanum ti Lingsat Magallanes. Maysa kadagiti kadakkelan ken karigatan nga inhennieria a gandat a naaramid, ti Kanal Panama nga apat ket nagpakabael para kadagiti barko nga agbanniaga ti nagbaetan ti Atlantiko ken Taaw Pasipiko iti kagudua ti oras a nasken idi. Ti as-asideg, naparpardas, nataltalged a dalan idiay Laud nga Aplaya ti Estados Unidos ken dagiti pagilian idiay igid ti Taaw Pasipiko ket mangpalubos kadagita a lugar ti agbalin a nasaysayaat a maitipon ti ekonomia ti lubong.
Iti las-ud ti daytoy a panawen, ti panagtagikua ti teritorio nga itan ket ti Kanal Panama ket tagikua idi ti Colombia, dagiti Pranses ken idi kuan ket dagiti Amerikano sakbay a tinengtengngel babaen ti gobierno ti Panama idi 1999. Ti Kanal Panama ket makakitkita ti ngimmmato a tinawen a trapiko ti agarup a 1,000 barbarko idi naglukat idi 1914, aginggana kadagiti 14,702 a barbarko idi 2008, ti kinaududi ket nagrukrukod ti dagup a 309.6 a riwriw Kanal Panama/Unibersal a Sistema ti Panagrukod (PC/UMS) tonelada. Babaen ti 2008, adda ti ad-adu negm 815,000 a barbarko ti limmasat ti kaunegan ti kanal, nga adu kadagitoy ket dakdakkel ngem dagiti kasisigud a nasirmata dagiti nagplano; dagiti kadakkelan a barko a mabalin a makalasat ti kanal itan ket makunkuna a Panamax.[1] Ti Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero ket ninagananda ti Kanal Panama a kas maysa kadagiti pito a siddaaw ti moderno a lubong.[2]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a singsingasing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasapaan a pannakaibaga ti kanal iti ballasiw ti Ismo ti Panama ket napetsaan manipud idi 1534, idi ni CarlosV, ti Nasatuan a Romano nga Emperador ken ari ti Espania, ket nagbalin iti panagsukimat para iti dalan babaen ti Kaamerikaan a mangpalaka iti panagbanniaga para kadagiti agbanbanniaga a barko iti nagabetan ti Espania ken Peru. Ti kasta a dalan ket mangited iti miltar ti Espania ti pangatiwan kadagiti Portuges.[3] Idi 1788, ni Thomas Jefferson ket nangisingasing a dagiti Kastila koma ti mangpartuat gapu ta saanto unay a nagulib a dalan ngem ti manglikmut ti akin-abagatan nga ungto ti Abagatan nga Amerika, nga idiay dagiti kadawyan nga ayus ti tropikal a taaw ket naturalto a mangpalawa.[4] Iti las-ud ti ekspedision manipud idi 1788 aginggana idi 1793, ni Alessandro Malaspina ket nangitabas kadagiti plano para iti pannakaipatakderna.[5]
Gapu ti estratehiko a lokasion ti Kanal Panama ken ti mabalin a maited babaen ti akikid nga ismona a mangisina kadagiti dua a nalatak a taaw, dagiti dadduma a silpo ti pagtagilakuan iti lugar ket napadas kadagiti napalabas a tawen. Ti awan nagbanagan nga isbangan Darien ket inrugi idi babaen ti Pagarian ti Eskosia idi 1698 tapno mangipatakder ti lumasat iti daga a dalan ti panagtagilako. Dagiti kadawyan a saan a nasayaat a kasasaad ket nangpasardeng dayta a ganetget, ken napanawen daytoy idi Abril 1700.[6]
Idi 1849, ti pannakaduktal ti balitok idiay California ket nagpartuat ti adu nga interesado iti panagballasiw iti baetan dagiti taaw ti Atlantiko ken Pasipiko. Ti Perokaril Panama ket nabangon idi tapno mangballasiw ti ismo, ken nalikatan idi 1855. Daytoy a lumasat ti daga a silpo ket nagbalin a nangruna a pirgis ti inpraestruktura ti Akinlaud a Hemisperio, ken daytoy ket kaaduan a nagpasayaat ti panagtagilako ken kaaduan a nangikeddeng ti masakbayan a dalan ti kanal.
Ti maysa a danum-amin a dalin a nagbaetan dagiti taaw ket nakitkita pay laeng nga umno a sulosion, ken idi 1855 ni William Kennish, ti inhenniero a naipasngay idiay Manx a nagtrabtrabaho para iti gobierno ti Estados Unidos, ket sinukimatna ti ismo ket nangited ti reporta iti dalan para iti naisingasing a Kanal Panama.[7] Naipablaak idi ti reportana iti libro a natituluan iti The Practicality and Importance of a Ship Canal to Connect the Atlantic and Pacific Oceans.[8]
Idi 1877 ni Armand Reclus, ti maysa nga opisial iti Marina ti Pransia, ken ni Lucien Napoléon Bonaparte Wyse, dagiti dua nga inhenniero, ket sinukimatda ti dalan ken nangipablaak a Pranses a singasing para iti kanal.[9] Ti panagballigi ti Pransia iti panangibangon ti Kanal Suez, bayat a daytoy ket napaut a proyekto, ket nangawis iti panagplano para iti maysa a mangballasiw iti ismo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Trapiko ti Kanal Panama—Tawtawen ti 1914–2010". Turay ti Kanal Panama. Naala idi 2011-01-25.
- ^ "Dagiti Pito a Siddaaw". Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero. Naala idi 2011-02-21.
- ^ "A History of the Panama Canal: French and American Construction Efforts". Panama Canal Authority. Naala idi 2007-09-03.; Chapter 3, Some Early Canal Plans
- ^ James Rodger Fleming (1990). Meteorology in America, 1800–1870. Johns Hopkins University Press. p. 4. ISBN 0-8018-3958-0.
- ^ Caso, Adolph; Marion E. Welsh (1978). They Too Made America Great. Branden Books. p. 72. ISBN 0-8283-1714-3.; online at Google Books
- ^ "Darien Expedition". Naala idi 2007-09-03.
- ^ "Manx Worthies".
- ^ Ti Praktikalidad ken Kinapangruna ti Kanal ti Barko tapno Maikonekta kadagiti Taaw Atlantiko ken Pasipiko.
- ^ Gérard Fauconnier, Panama: Armand Reclus et le canal des deux océans, e-text by University of Virginia, reprint in French, Panama: Atlantica, 2004
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brodhead, Michael J. 2012. "The Panama Canal: Writings of the U. S. Army Corps of Engineers Officers Who Conceived and Built It." US Army Corps of Engineers History Office, Alexandria, VA.
- Bruns, Sebastian (2010). Panama Canal Security: Expansion and Maritime Risk, in: Strategic Insights by Risk Intelligence. Global Maritime Security Analysis No. 29, December 2010, pp. 4–7 (with Guy Wilson-Roberts).
- Cullen, Ben. (2010). The Panama Canal and Me: A Panamax Special. ISBN 978-0-8212-7754-6
- Greene, Julie, The Canal Builders: Making America's Empire at the Panama Canal (New York: Penguin Press, 2009)
- Hoffman, Jon T.; Brodhead, Michael J; Byerly, Carol R.; Williams, Glenn F. (2009). The Panama Canal: An Army's Enterprise. Washington, D.C.: United States Army Center of Military History. 70–115–1.
- Jaen, Omar. (2005). Las Negociaciones de los Tratados Torrijos-Carter, 1970–1979 (Tomos 1 y 2). Panama: Autoridad del Canal de Panama. ISBN 9962-607-32-9 (Obra completa)
- Jorden, William J. (1984). Panama Odyssey. 746 pages, illustrated. Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-76469-3
- Maurer, Noel, and Carlos Yu. The Big Ditch: How America Took, Ran, and Ultimately Gave Away the Panama Canal (Princeton University Press, 2010); 420 pp. ISBN 978-0-691-14738-3. Econometric analysis of costs ($9 billion in 2009 dollars) and benefits to US and Panama
- McCullough, David. (1977). The Path Between the Seas: The Creation of the Panama Canal, 1870–1914. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-22563-4
- Mellander, Gustavo A.(1971) The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years. Daville,Ill.:Interstate Publishers. OCLC 138568.
- Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.
- Mills, J. Saxon. (1913). The Panama Canal—A history and description of the enterprise A Project Gutenberg free ebook.
- Parker, Matthew. (2007). Panama Fever: The Epic Story of One of the Greatest Human Achievements of All Time—The Building of the Panama Canal. New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51534-4
- Sherman, Gary. "Conquering the Landscape (Gary Sherman explores the life of the great American trailblazer, John Frank Stevens)", History Magazine, July 2008.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kanal Panama iti Wikimedia Commons
Dagiti midia a mainaig iti Kanal Panama iti Wikimedia Commons


text:
Blues
Ti blues ket isu ti nagan a naited kadagiti musikal a porma ken ti henero ti musika[1] a nagtaud kadagiti komunidad ti Aprikano-Amerikano a naipangpangruna iti "Nauneg nga Abagatan" ti Estados Unidos idi agarup a gibus ti maika-19 a siglo manipud kadagiti esperitual, dagiti kanta ti trabaho, dagiti mammukkaw ti taltalon, dagiti pukkaw ken dagiti kansion, ken dagiti naratibo simple ken ritmiko a balada.[2] Ti blues a porma, ket kankanayon a kakuyog ti jazz, rhythm and blues, ken rock and roll ket nailaslasin babaen dagiti naisangayan a progresion ti kuerdas, a ti progresion ti kuerdas ti blues ti sangadosena a baras ket isu ti kaaduan. Dagiti nota ti blues a para kadagiti panggep a panangiyebkas ket kinankanta wenno nadalumpinas a tinoktokar wenno in-inut a nakillo a (maika-e a menor agonggana ti maika-3 a medior) mainaig iti resina ti medior a gantingan, ken dagitoy pay ket nangruna paset iti uni.
Ti henero ti blues ket naibatay iti blues a porma ngem agtagikua kadagiti dadduma a pannakailasin a kas dagiti naisangayan a lirika, dagiti linia ti kababaan nga uni, ken dagiti instrumento. Ti blues ket mabalin pay a mabingbingay kadagiti nadumaduma a subhenero a sumakop manipud iti country aginggana ti urban blues nga ad-adu wenno basbassit a nadayeg idi las-ud ti nadumaduma apaset ti panawen ti maika-20 a siglo. Dagiti kaaduan nga ammo ket dagiti estilo ti Delta, Piedmont, Jump, ken Chicago blues styles. Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangmarka ti transision manipud iti akostiko iti elektriko blues ken ti progresibo a panaglukat ti musika ti blues kadagiti ad-adu a tattao, a naipangpangruna kadagiti puraw nga agdengdengngeg. Idi tawtawen ti 1960 ken 1970, naparang-ay ti hibrido a porma a tinawtawagan ti blues-rock.
"Ti blues ket makaala kadagiti adu a porma... Daytoy ket madumadumaan a kas panagrikna, ti panagwa, ti awan nagan a pangta, ti tao, ti kaayan-ayat, ti pangulo iti trabaho, ti umnong, ken ti Sairo. Daytoy ket masansan a masanay a kas gapuanan ken pagbanagan, tignay ken reaksion, ken mabalin pay a mausar a gamud ken pangkontra ti gamud, sabidong ken sumang, ut-ot ken bang-ar. Ken ti kangrunaan, ti blues ket gapuanan iti kanta, ken ti kanta met laeng..." [3]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Diksionario ti Jazz ni Kunzler ket mangited iti dua a sabali a pannakaikabil: blues, ti maysa a kasisigud a henero ti Aprikano-Amerikano (p.128), ken ti porma ti blues, ti adu ti pannakaiwarwarasna a musikal a porma(p.131).
- ^ "Ti Ebolusion dagiti Aggigiddiat nga Estilo ti Blues". Kasano ti Agay-ayam ti Blues a Gitara. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-01-18. Naala idi 2008-08-11.
- ^ Edward Comentale, p. 49. Nasam-it nga angin: Nadayeg a Kanta ti Amerikano, 2013,Unibersidad ti Illinois a Pagmalditan, ISBN 978-0-252-07892-7
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barlow, William (1993). "Cashing In". Split File: African Americans in the Mass Media: 31.
- Bransford, Steve. "Blues in the Lower Chattahoochee Valley" Southern Spaces 2004
- Clarke, Donald (1995). The Rise and Fall of Popular Music. St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-11573-9.


text:
Pagsasao nga Erromanga
Ti pagsasao nga Erromangan, wenno Sie (Sye), ket ti kangrunaan a pagsasao a naisasao idiay isla ti Erromango iti rehion ti Tafea iti Vanuatu. Dagiti sabali a sasao nga Erromanga ket matmataydan wenno awanen. Urayno dakkel ti isla (887 km²), ti dagup dagiti agsasao iti Erromango ket nakarkulo iti agarup a 1900.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Erromanga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Sie". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Pagsasao a Dela-Oenale
Ti pagsasao a Dela–Oenale (Akinlaud a Rote, Delha, Oe Nale, Rote, Rote Barat, Roti) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Indonesia. Ti Akinlaud a Rote ket kameng ti sanga ti Timor-Babar ti sasao a Malayo-Polinesio a naisasao idiay laud nga aplaya ti Isla Rote idiay asideg ti Timor babaen dagiti agarup a 7,000 a tattao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dela-Oenale iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Dela-Oenale". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Suesia
Nagsasabtan: 63°N 16°E / 63°N 16°E
Ti Suesia (/ˈswiːdən/ (dengngen) SWEE-dən; Sueko: Sverige [ˈsværjɛ] (dengngen)), opisial a kas ti Pagarian ti Suesia (Sueko: Konungariket Sverige (tulong·pakaammo)), ket maysa a Nordiko a pagilian idiay Peninsula ti Eskandinabia idiay Akin-amianan nga Europa. Ti Suesia ket nakibeddeng ti Norwega ken Pinlandia, ken naisilpo ti Dinamarka babaen ti rangtay-tunel a ballasiwan ti Öresund.
Iti 450,295 kuadrado kilometro (173,860 sq mi), ti Suesia ket isu ti maikatlo a kadakkelan a pagilian iti Kappon ti Europa babaen ti kalawa, nga addaan iti dagup a populasion iti agarup 9.4 a riwriw.[9] Ti Suesia ket addaan iti nababa a densidad ti populasion iti 21 nga umili kada kuadrado kilometro (54/sq mi) a dagiti populasion ket kaaduan idiay akin-abagatan a kagudua iti daytoy a pagilian. Agarup a 85% iti populasion ket agtaeng iti urbano a luglugar.[10] Ti kapitolio ti Suesia ket ti Estokolmo, nga isu pay daytoy ti kadakkelan a siudad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Befolkningsstatistik". www.scb.se. Naala idi 2009-06-16.
- ^ "Pakabuklan iti Estadistika a Populasion 1960–2008". www.scb.se. Naala idi 2010-06-03.
- ^ Paammo nga ti Dagiti agsasao ti Sueko a Pinlandeses wenno dadduma pay nga agsasao ti Sueko a naipasngay iti ruar ti Suesia a mainaganan kaniada a kas Sueko uray no naipasngayda iti ballasiw taaw. Adu pay dagiti tattao a naipangay idiay Suesia a saanda ngata a dagiti Sueko.
- ^ a b c d "Suesia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 4 Enero 2014.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 Marso 2013. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Är svenskan också officiellt språk i Sverige?" (iti Sueko). Språkrådet (Konsilo ti Pagsasao iti Suesia). 2008-02-01. Naala idi 2008-06-22.
- ^ Pakabuklan iti Estadistika ti Populasion 1960–2008 – Estadistika a Suesia (bingbingay iti gangganaet lugar iti likud, a mairaman ti naipasngay a gangganaet ken naipasngay a Suesia nga addaan iti dua a gangganaet a naipasngay a nagannak)
- ^ "Befolkningsstatistik". Statistiska centralbyrån. Naala idi 2010-05-18.
- ^ Estadistika ti Suesia. Yearbook of Housing and Building Statistics 2007. Estadistika ti Suesia, Enerhia, Dagiti renta ken Panagtagilako ti balbalay a Paset ti Estadistika, 2007. ISBN 978-91-618-1361-2. Magun-od iti online idiay PDF format
- Suesia
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Akin-amianan nga Europa
- Eskandinabia


text:
Binomio a nomenklatura
Ti binomio a nomenklatura (wenno dua-nagan a nomenklatura) ket isu ti pormal a sistema a panagnagan kadagiti sebbangan kadagitiamin a sibibiag a banag babaen ti panangited iti tunggal maysa iti nagan a binuklan ti dua a paset, dagitoy dua a nagan ket agus-usar kadagiti porma ti Latin a gramatika, urayno bamalin a maibatay dagitoy manipud kadagiti sabali a pagsasao. Dagiti kastoy a nagan ket tinawtawagan ti dua a nagan , ti sientipiko a nagan; wenno tinawtawagan pay daytoy ti saan a pormal a nagan a Latin. Ti umuna apaset ket mangilasin ti henero a pakaitagikuaan ti sebbangan; ti maikadua a paset ket pakailasinan ti sebbangan iti kaunegan ti henero. Kas pagarigan, ti tattao ket tagikua ti henero ti Homo ken iti kaunegan ti henero ti sebbangan ti Homo sapiens. Ti pormal a pangyuna daytoy a sistema itipananginagan kadagiti sebbanagn ket naipammadayaw iti Sueko a sientista ani Carl Linnaeus, a nagtaudan kadagiti obrana iti Species Plantarum idi 1753.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti Panagamiris ti Bilohiko a Nomenklatura
- Thi Pagsasao ti Hortilultura
- Crinan, Alexander, ed. (2007), Plant Names : Ti Alagaden para iti Hortikulturo, Agimungmungoy, Hardinero ken dagiti Estudiante (PDF), Horticultural Taxonomy Group, Royal Botanic Garden Edinburgh, naala idi 4 Hunio 2011


text:
Siudad ti Querétaro
Ti Santiago de Querétaro (Panangibalikas nga Espaniol: [sanˈtjaɣo ðe keˈɾetaɾo]), simple nga ammo a kas Querétaro, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ken ti estado ti Querétaro, a mabirukan iti tengnga a Mehiko. Daytoy ket parte ti makrorehion ti Bajío.[2] Daytoy ket mabirukan iti 213 a kilometro (132 mi) iti amianan a laud ti Siudad ti Mehiko, 63 a kilometro (39 mi) iti abagatan a daya ti San Miguel de Allende ken 200 a kilometro (120 mi) iti abagatan ti San Luis Potosí.[3] Ti siudad ti Querétaro ket nabingbingay kadagiti pito a burgos: ti Josefa Vergara y Hernández, Felipe Carrillo Puerto, Centro Histórico, Cayetano Rubio, Santa Rosa Jáuregui, Félix Osores Sotomayor ken Epigmenio González. Idi 1996, ti historiko a sentro ti Querétaro ket nairangaran idi a kas maysa a Lugar a Tawid ti Lubong babaen ti UNESCO.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.microrregiones.gob.mx/zap/datGenerales.aspx?entra=nacion&ent=22&mun=014.
- ^ "Bajío, el nuevo milagro mexicano". T21.
- ^ "Santiago, Querétaro" (iti Espaniol). Mehiko: El Clima. Naala idi 2009-11-12.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Siudad ti Querétaro iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Siudad ti Querétaro manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Dagiti Tumitiktik Ti Bato III
No lumabaska iti national highway a sakupen ti barangay San Pablo, San Esteban, maay-ayoka laketdi a gumatang kadagiti nakaplastar a lakoda. Kinapudnona, agsumbangir ditoy ket manmano ti awan plastarna iti batogna a balay.
Adu ti aggatgatang, nupay makuna a nanginnginan agsipud ta puesto metten ti pakailakuanna. Ngem no kadagiti agsarsarapsap ket mabalin a nalaklaka. Nalaklaka manen no kadagiti agkalkali iti bantay ti paggatangan.
Stone Man: Dagiti Agbibiag Iti Bato II
Iti agdama, ditoy ti pakasarapsapan, pakalinisan, pakapintasan ken pakasalapsapan kadagiti bato a naala manipud iti bantay. No masarapsapanen, mai-displayton iti paglakuan iti igid iti kalsada tapno magatang. Dagiti kaadduan, kas koma dagiti baldosa, ket mai-deliveren iti nanggatang manipud iti dealer.
Stone Man Iti Baro A Panawen-I
“Apo, agtubo koma pay ti bato”: Tang Benjamin
No iti English, isuda ti literal a maaw-awagan iti Stoneman.


text:
1971
Ti 1971 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 22 – Lea Salonga, Filipina-Amerikana a kumakanta ken aktres
- Septiembre 7 – Melissa de la Cruz, Filipina-Amerikana a mannurat
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 8 – Harold Lloyd, Amerikano nga aktor (naipasngay 1893)
- Pebrero 26 – Fernandel, Pranses nga aktor (naipasngay 1903)
- Hunio 14 – Carlos P. Garcia, maika-8 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1896)
- Hulio 6 – Louis Armstrong, Merikano a musikero ti jazz (naipasngay 1901)
- Agosto 15 – Paul Lukas, Hungaro-Amerikano nga aktor (naipasngay 1891)
- Septiembre 20 – Giorgos Seferis, Griego a mannaniw, nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1900)


text:
Bantay Arayat
Ti Bantay Arayat ket maysa a natayen nga estratobulkan iti Isla ti Luzon, Filipinas, nga agtayag iti 1,026 metro (3,366 ft). Awan ti nairehistro a panagbettak iti bulkan, ken ti kinaudi a nga aktibidadna ket napetsaan iti panawen ti Holoseno.[1]
Ti bulkan ket mabirukan idi nadalumpinas nga agrikultural a rehion iti 15°12′N 120°45′E / 15.200°N 120.750°E. Ti akin-abagatan a gudua ti bantay ket naisanglad iti kaunegan ti ili ti Arayat, Pampanga, bayat a ti amianan a gudua ken ti pantok ti bantay ket naisanglad iti kaunegan ti Magalang. Sangapulo ket siam a milia iti laud ti Bantay Arayat ket ti Siudad ti Angeles ken ti dati a Clark Air Base. Ti Bantay Pinatubo ket mabirukan iti ad-adayo a 26 km (16 mi) iti laud. Ti bulkan ket nadayeg a papanan dagiti turista para iti tattao nga agbisbisita dagiti tengnga tanap. Iti agarup a 10 km (6 mi) iti amianan a laud ket ti "timpuyog ti pagpatayaban ti Siudad ti Angeles" a mangited ti pagadalan dagiti piloto ken agpatayab a panagbuya iti Bantay Arayat kadagiti nalag-an unay nga eroplano. Ti teritorio ket tinawtawagan iti "Woodland Air Park" ken daytoy ket tagikua ti siudad ti Magalang.
Ti bantay ket naikedkeddeng a mistiko, ti naisalaysayan a pagtaengan ni Aung/Aring Sinukuan/Sinkuan/Suku wenno ti Duende a naam-ammuan a kas diwata Mariang Sinukuan depende ti kaykayat a bersion ti sarita dagiti agbasbasa wenno agdengdengngeg, ngem iti duog a sarsarita ti Kapampangan ken ti pay panagsukisok nga innala babaen dagiti Kapampangan nga estudiante ni Henry Otley Beyer, daytoy idi ket ken pagtaengan ni Apung/Aring Sinukuan, kasuppiat ni Namalyari iti Bantay Pinatubo, nga isu kadagiti agdumaduma a bersion, ti anak a lalaki ni Cargon-Cargon nga isu ket nakaro idi a nasugatan iti pannakilabanna iti higante manipud iti Banbantay ti Zambales a naibagbaga a balay ni Apu Namalyari.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Arayat ket nakatakder iti tengnga ti nadalumpinas a Tanap ti Tengnga ti Luzon, a buklen ti talon ti pagay ken ti kadawyan a kangato iti agarup a 15 aginggana iti 35 a metro MSL. Ti bantay ket napungtuan babaen ti nagtimbukel nga abut ti bulkan iti agarup a 1.2 km iti diametro, a kaaduan daytoy ket narebba iti lumaud a paset ti akin-amianan a ngarab gapu ti nurunor. Daytoy ket nagresultaan ti nasawangen nga abut a malukatan iti turong iti laud-amianan a laud. Daytoy a lugar ket taudan nangruna a deposito ti adu ti rugitna a guedday a mangporma iti immindayon a langa ti daga kadagiti labes ti laud ken amianan a laud a bangir ti bulkan. Ti 1026-metro a pantok ket nakatakder iti amianan a daya a bangir ti nasangawen nga abut, a naam-ammuan iti Amianna a Pantok, bayat a ti 984-metro a Pantok Pinnacle ket mabirukan it iabagatan a daya a ngarab ti abut.[2] Ti aktibidad ti kasakbayan a pannakarebba ket nangporma ti andesitiko a simborio a naam-ammuan iti Puraw a Bato iti narebba nga ampiteatro.[1]
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan dagiti kultural a rehistro kadagiti naipakasaritaan a panagbettak. Nupay kasta, adda met ti nakapsot a waig kadagiti makaro a nuronor iti sumngawan idiay Amianan a Lumaud a bangir ti pantok. Dagiti duog a panagbettak ket naibagbaga a gapuanan ti pormasion ti Simborio ti Lava kadagiti Akinlaud a Bakras ti bantay a naam-ammuan iti Puraw a Bato a nasayaat a papanan dagiti turista ken kadawyan a papanan dagiti estudiante ti Agrikultural a Koleho ti Pampanga. Ti ampiteatro ti Arayat ket naibagbaga a gapuanan babaen ti pannakarebba ti pantok iti lumaud a bangir ngem adda pay naun-uneg nga abut iti akin-daya a bangir, naibagbaga a ti bantay idi ket maysa a bulkaniko nga isla, aginggana idi dagiti panagbettak ket inabbonganna ti daga ti kaarrubayan a lugar, dagiti panagbettak ket naibagbaga a mabalin a gapuanan ti nai-teoria a pannaka-itikor manen ti Karayan Pampanga a naibagbaga a limmabas idi iti akinlaud a bangir imbes nga iti agdama a dalanna iti akindaya a bangir.[1]
Ladladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaimatangan ti Karayan Pampanga ken Bantay Arayat manipud iti rangtay ti Arayat, Pampanga
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
- Dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
- Dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
- Listaan dagiti nailian a parke ti Filipinas
- Singsing ti apuy ti Pasipiko
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e "Arayat". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2010-12-19.
- ^ Topograpiko a Mapa, Sabanas 7173 III, Serie S701, Defense Mapping Agency, Department of Defense, 1977
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bantay Arayat iti Wikimedia Commons


text:
Umuna a Sangalubongan a Gubat
Ti Umuna a Sangalubongan a Gubat (WWI) ket maysa idi a sangalubongan a gubat a naipatengnga idiay Europa a nangrugi idi 28 HUlio 1914 ken nagpaut aginggana idi 11 Nobiembre 1918. Daytoy ket kaaduan a naamammon a kas ti Sangalubongan a Gubat wenno ti Nalatak a Gubat manipud idi nangrugi aginggana ti rugi ti Maikadua a Sanglubongan a Gubat idi 1939, ken ti Umuna a Sangalubungan a Gubat wenno Sangalubongan a Gubat I manipud idin. Daytoy ket nangiraman kadagiti amin a nalatak a bileg,[5] a naaramid kadagiti dua nga nagsuppiat a kumaduaan : dagiti Kumaduaan (a naibatay ti Tinallo a Naimbag a nakem ti Nagkaykaysa a Pagarian, Pransia ken Rusia) ken dagiti tengnga a bileg (kasisigud a naipatengnga ti lawlaw ti Tinallo a Kumaduaan ti Alemania, Austria-Hungaria ken Italia; ngem, idi ti Austria–Hungaria ket nangala ti panakagura a sumuppiat ti daytoy a tulag, ti Italia ket saan a simrek ti daytoy a gubat).[6] Dagitoy a kimmaduaan ket naurnosda manen (ti Italia ket nakilaban para kadagiti Aliado), ken daytoy ket dimmakkel idi adu pay a pagilian ti simrek ti daytoy a gubat. Iti kumaudianan adda ti sumurok a 70 riwriw a milisia, a mairaman dagiti 60 riwriw nga Europeano, ti naipagaraw iti maysa kadagiti kadakkelan a gubat iti pakasaritaan.[7][8] Adda ti sumurok a 9 riwriw a nakigubgubat idi ti natnatay a kaaduan daytoy ket gapu ti panakasayaat dagiti armas, gapu kadagiti baro a teknolohia, nga awan ti naipada a panagrang-ay ti panagsalaknib wenno mobilidad. Daytoy ket isu ti maikanem a kaaduan dagiti natay a suppiat iti pakasaritaan ti lubong, a naikasiddongan ti dalan para kadagiti nadumaduma a panagbalbaliw ti politika a kasla dagiti rebolusion kadagiti adu a nairaman a pagilian.[9]
Dagiti nabayagan a gapuanan ti gubat ket mairaman dagiti imperialistiko a ganganaet nga annuroten dagiti nalatak a bileg idiay Europa, a mairaman ti Aleman nga Imperio, ti Austro-Hungaro nga Imperio, ti Imperio nga Otomano, ti Ruso nga Imperio, ti Britaniko nga Imperio, ti Pranses a Republika, ken Italia. Ti pannaka-asasinado idi 28 Hunio 1914 ni Arkiduke Franz Ferdinand iti Austria, ti agtawid ti balangat ti Austria-Hungaria, babaen ti maysa a Yugoslabo nationalista idiay Sarajevo, Bosnia ken Herzegovina ket isu idi ti asideg a nangkalbit ti daytoy a gubat. Daytoy ket nagbanagan ti Habsburg nga ultimatum a simmuppiat ti Pagarian iti Serbia.[10][11] Adda dagiti nadumaduma a kimmadduaan a naporma kadagiti napalabas a dekada ket dagidi Ultimatum, isu ngarud a ti uneg dagiti lawas dagiti kangrunaan a bileg ket nakigubgubatdan; babaen kadagiti bukodda a kolonia, iti nabiit dayto a suppiat ket naisaknapen iti lawlaw ti lubong.
Idi 28 Hulio, ti suppiat ket naglukat babaen ti Austro-Hungaro a panag-raut iti Serbia,[12][13] a sinaruno babaen ti Aleman a panag-raut iti Belhika, Luxembourg ken Pransia; ken ti panag-raut ti Ruso iti Alemania. Kalpasan ti panakaipasardeng ti panag-martsa dagiti Aleman idiay Paris, ti Lumaud a Sanguanan ket nagtalinaay ti estatiko a gubat ti panagdadael ti maysa a trinsera a linia a saan a nagbalbaliw aginggan a idi 1917. Idiay Daya, ti Ruso a buyot ket nagballigi a nakilaban kadagiti Austro-Hungaro a puersa ngem naiasanudda manipud idiay Daya a Prusia ken Polonia babaen dagiti buyot ti Alemania. Adda dagiti nainayon a sanguanan ti nalukatan kalpasan ti iseserrek ti Imperio nga Otomano idi 1914, ti Italia ken Bulgaria idi 1915 ken Romania idi 1916. Ti panakarebba idi Marso 1917 ti Ruso nga Imperio , ken ti Rusia ket pinanawanna ti gubat kalpasan ti Oktubre a Rebolusion ti kaladawan dayta a tawen. Kalpasan ti 1918 nga Aleman a panag- iti igid ti lumaud a sanguananraut, dagiti Aliado ket pinasanudda dagiti buyot ti Alemania kadagiti serie ti nagballigi a panag-raut ken dagiti puersa ti Estados Unidos ket nangrugrugida a simrek kadagiti trisera. Ti Alemania, nga adda idi ti bukodna a riribok kadagiti rebolusionario iti daytoy a puntos, ket immannurot a mangisardeng ti pannakilaban idi 11 Nobiembre 1918, a naamammuan kalpasan daytoy ti Panangisardeng ti gubat nga Aldaw. T gubat ket nagpatingnga iti panagballigi para kadagiti Aliado.
Dagiti napasmak idiay balay a sangsanguanan ket nakaariwawada pay a kas dagiti sanguanan ti gubat, gaputa dagiti nakibingbinglay ket pimmadasda a nangipagunay kadagiti katataoanda ket ekonomia a rekurso tapno makilaban ti naindagupan a gubat. Bababen ti gibus ti gubat, uppat kadagti kangrunaan nga imperial a bileg — dagiti Aleman, Ruso, Austro-Hungaro ken Otomano nga imperio — napaawanen. Dagiti simmaruno nga estado dagiti dua nga immuna a naibaga ket napukawanda kadagiti adu a teritorio, bayat a dagiti dua a naududi a naibaga ket sibubukelda a naiwarwar. Ti mapa ti tengnga a Europa ket nailadawan idi kadagiti nadumaduma a babbabassit nga estado.[14] Ti Liga dagitiPagilian ket naporma idi nga adda ti namnama a daytoy ket mangpawil ti sabali a kastoy a suppiat. Ti Europeano a nationalismo a pinarsua babaen ti gubat ken dagiti pannakabingbingay dagiti imperio, dagiti nagbanagan ti pannakaabak ti Alemania ken dagiti parikut ti Tulag iti Versailles ket naipannurotan a gapuanan a kontribusion ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[15]
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idiay Kanada, ti Magasina ti Maclean idi Oktubre 1914 ket kinunana, "Adda dagiti gubat a bukodda a managanan. Daytoy ket ti Nalatak a Gubat."[16] Idi las-ud ti entergubat a paset ti panawen, ti gubat ket kaaduan a tinawtawagan a kas ti Sangalubongan a Gubat ken ti Nalatak a Gubat, kadagiti agsasao ti Inggles a pagilian.
Kalpasan ti isasangbay ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat idi 1939, dagiti termino a Sangalubongan a Gubat I wenno ti Umuna a Sangalubongan a Gubat ket nagbalin a pagalagadan dagitoy, a dagiti Britaniko ken Kanadiano a historiador ket kinaykayatda ti Umuna aSangalubongan a Gubat, ken dagiti Amerikano ti Sangalubongan a Gubat I. Dagitoy dua a termino ket naus-usar pay idi las-ud ti Entregubat a paset ti panawen. Ti termino a "Umuna a Sangalubongan Gubat" ket immuna nga inusar idi Septiembre 1914 babaen ti Aleman a pilosopo a ni Ernst Haeckel, a nangitunton a "awan dudua a ti dalan ken karakter ti nabutbutngan a 'Europeano a Gubat' ... ket agbalinto a ti umuna a sangalubongan agubat iti napno a kapanunotan ti balikas."[17] Ti Umuna a Sangalubongan a Gubat ket isu pay ti titulo ti maysa a 1920 a pakasaritaan babaen ti opisial ken agiwarwarnak a ni Charles à Court Repington.
Sapasap a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-19 a siglo, dagiti kangrunaan a bileg ti Europa ket nangiyunayunayda kadagiti pamay-an tapno matalinaay ti balanse tibileg iti amin a Europa, ken isu ti nagbanagan ti kaada ti narikut a network kadagiti panagkakadua ti politikal ken militar iti amin a paset ti kontinente babaen idi 1900.[6] Dagitoy ket nangrugi idi 1815, babaen ti Nasantuan a a Kumadduaan a nagbaetan ti Prusia, Rusia, ken Austria. Kalpasan daytoy, idi Oktubre 1873, ti Kanselor ti Alemania a ni Otto von Bismarck nakitulag iti Liga dagiti Tallo nga Emperador (Alemania: Dreikaiserbund) a nagbaetan dagiti monarkia ti Austria-Hungaria, Rusia ken Alemania. Napaay daytoy a tulagan gaputa ti Austria-Hungaria ken Rusia ket saanda a nagtutulag ti annuroten a maipanggep ti Balkan , daytoy ti nangtunpalan ti pannakaporma ti kumadduaan ti Alemania ken Austria-Hungaria idi 1879 a tinawtawagan ti Dua a Kumadduan. Daytoy ket nakitkita idi a kas pamay-an iti panagsuppiat ti impluensia ti Rusia kadagiti Balkan iti agtultuloy a pannakakapsot ti Otomano nga Imperio.[6] Idi 1882, daytoy a kumadduaan ket naipadakkel tapno mairaman ti Italia a nagtungpalan ti Tinallo a Kumaduaan.[18] Ni Bismarck ket nangiyunay-unay a nagob-obra tapno maipan a kadua ti Rusia ti Alemania tapno maliklikan ti dua ti sanguannna a gubat iti Pransia ken Rusia. Idi naipangato ni Wilhelm II iti trono a kas Emperador ti Alemania (Kaiser), Ni Bismarck ket napilit nga agretiro ken dagiti kumaduaan a sistemana ket nagin-inut napaay ti panakayunay-unayna. Kas pagarigan, ti Kaiser ket nagmadi a mangpabaro ti Panangiseguro manen a Tulag iti Rusia idi 1890. Kalpasan ti dua a tawen, ti Kumadduaan ti Pranko-Ruso ket napirmaan idi tappno mangkontra ti puersa ti Tinallo a Kumadduaan. Idi 1904, Ti Britani aketnangpirma kadagiti serie ti tulagan iti Pransia, ti Entente Cordiale, ken idi 1907, ti Britania ken Rusia ket nagpirmada ti Konbension ti Anglo-Ruso. Bayat a dagitoy a tulagan ken saan a pormal a nakikadua ti Britania iti pransia wenno Rusia, nangaramid daytoy ti pannakabael ti Britaniko iti iseserrek iti masakbayan a suppiat a pakairamanan iti Pransia wenno Rusia, ken ti sistema ti dagiti tulagan ti nagsisilpo a ket naamammuanton a kas ti Triple Entente.[6]
Ti bileg ti ekonomia ken industria ti Alemania ket dimmakkel unayen kaplasan ti panagkaykaysa ket pundasion ti Imperio idi 1871. Manipud idi tawtawen ti 1890, ti gobierno ni Wilhelm II ket nagus-usar iti daytoy a batayan tapno mangiraem kadagiti adu a rekurso ti ekonomia para iti panangipatakder ti Kaiserliche Marine (Imperial a Marina ti Alemania), naipatakder daytoy babaen ni Admiral Alfred von Tirpitz para iti panagsasilsal iti Naarian a marina ti Britaniko para iti supremasia ti marina iti lubong.[19] A kas nagbanagan daytoy, ti tunggal maysa a pagilian ket nagregget a nangipatakder ti nasaysayaat iti termino dagiti puonan a bapor. Ti pannakairugi ti HMS Dreadnought idi 1906, ti Imperio ti Britaniko ket nangipadakkel ti adu a panangatiwna iti Aleman a kasalisalna.[19] Dagiti armas a lumbaan a nagbaetan ti Britania ken Alemania ket nagtungpalan ti pannakaipadakkelna iti amin a Europa, dagiti amin a nangruna a bileg ket nangiraraem kadagiti batayan ti indudtriada a mangipataud kadagiti ramit ken dagiti arama a nasken para iti pan-Europeano a suppiat.[20] Idi baetan ti 1908 ken 1913, ti militar a panaggastos dagiti bileg ti Europa ket dimmakkel babaen ti 50%.[21]
Ti Austria-Hungaria ket nakibinglayda iti didigra ti Bosnia iti 1908–1909 babaen ti opisial a panangikapet ti dati a teritorio ti Otomano iti Bosnia ken Herzegovina, ken sinakopna manipud idi 1878. Daytoy ket nakaungetan ti Pagarian ti Serbia ken ti patronatona, ti Pan-Eslabiko ken Ortodokso a Ruso nga Imperio.[22] Ti politiko a maniobra ti Rusoiti rehion ket nangpaay kadagiti tulagan ti kappia, nangrugrugi idin dagitoy a madaddadael ken naamammuan idi dagitoy a kas "ti polbera ti Europa".[22] Idi 1912 ken idi 1913, ti Umuna a Gubat ti Balkan ket nagbaetan a linabanan idi ti Liga ti Balkan ken ti nagsisina nga Imperio ti Otomano. Ti resultaan ti Tulag ti Londres ket nagpaadu a nangpabassit ti Imperio ti Otomano, ken nangpartuat daytoy ti nawaya nga Estado ti Albania bayat a nangpadakkel daytoy kadagiti tinengtengngel a teritorio ti Bulgaria, Serbia, Montenegro, ken Gresia. Idi rinaut ti Bulgaria ti Serbia ken Gresia idi Hunio 16 1913, nakapukawanna daytoy ti kaaduan ti Macedonia iti Serbia ken Gresia ken ti Akin-abagatn a Dobruja iti Romania iti 33 nga aldaw a Maikadua a Gubat ti Balkan, ken nangpaadu daytoy ti pannkariribok ti rehion.[23]
Didigra ti Hulio 1914[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Hunio 28 1914, ni Gavrilo Princip, ti maysa nga estudiante a Bosnio a Serbo ken kameng ti Katutubo ti Bosnia, ket pinatayna ti agtawid ti trono ti Austro-Hungaro, a ni Arkhduke Franz Ferdinand ti Austria, idiay Sarajevo, Bosnia.[24] Daytoy ket nangrugian ti maysa a bulan ti diplomatiko a maniobra a nagbaetan ti Austria-Hungaria, Alemania, Rusia, Pransia, ken Britania a tinawtawagan ti Didigra ti Hulio. Ti panagayat ti pnangipatingga ti pannakibiang ti Serbia idiay Bosnia – ti Nangisit nga Ima ket nangited kenni Princip ken dagiti grupona kadagiti bomba ken dagiti pistola, inadalnda, ken tinulonganda a bimmallasiw iti pagbeddengan, ken dagiti Austriano ket hustoda anamatmati a dagiti opisial ti Serbia ken dagiti opisial ket nairamramanda[25] – Ti Austria-Hungaria ket nangipatulod ti Hulio nga Ultimatum iti Serbia, dagitoy idi dagiti sangapulo a serie dagiti demanda a naigaggagara a saan a mabalin nga awaten , ken naikeddeng a mangkasir ti gubat iti Serbia.[26] Idi nakitulag laeng ti Serbia kadagiti walo a demanda, ti Austria-Hungaria ket nangirangaran ti gubat idi Hulio 1914. Ni Strachan ket nangisuppia, a "No man daytoy ket ekuiboko ken nasapa a sungbat babaen ti Serbia ken makaaramid ti giddiatan ti panagkukua ti Austria-Hungaria ket madudua. Ni Franz Ferdinand ket saan idi a kita ti personalidad a nagay-ayat ti kinadayeg, ken ti pannkapaayna ket saan a nangipakita ti nakaro a panagladingit ti imperio".[27]
Ti Imperio ti Ruso, ket saan a nagay-ayat a mangpalubos ti Austria-Hungari a mangikkat ti impluensia kadagiti Balkan, ken ti panagsuporta ti napauten a Serbo a prodihia , ti Rusia ket nagbilbilin ti mobilisasion kalpasan ti maysa ng aladaw.[18] Ti Imperio ti Alemania ket naggunay met idi Hulio 30 1914, a nnagisagsagana mangipakat ti "Plano Schlieffen", a nangiplano ti napardas, ken dakkel a panagraut iti Pransia tapno mangikkat ti buyot ti Pransia, ken agsikko a mapan iti daya ken mangsuppiat iti Rusia. Ti Gabineta ti Pransia ket nanglikud ti presion ti miltar ti dagus a panaggunayna, ken nagbilin ti panagsubli kadagiti tropana iti 10 km manipud ti pagbeddengan tapno maliklikan ti insidente. Ti Pransia ket naggunay laeng idi rabii ti Agosto 2, idirinaut ti Alemania tiBelhika ken rinautna dagiti tropa ti Pransia. Ti Alemania ket nangirangarang ti gubat iti Rusia iti isu met laeng nga aldaw.[28] Ti Britania ket nangirangarang ti gubat iti Alemania idi Agosto 4 1914, kalpasan ti maysa a "saan a nasayaat a sungbat" iti Britaniko nga ultimatum a nasken a matalinaay neutral ti Belhika[29].
Progreso ti gubat[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lukat dagiti panaggugura[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannaka-allilaw ti Tengnga a Bilbileg[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti estratehia ti Tengnga a Bilileg ket nakasagaba kadagiti di nasayaat a komunikasion. Ti Alemania ket nangikari a mangsuporta ti panagraut ti Austria-Hungaria iti Serbia, ngem ti panangipatarus ti kaibuksilanna daytoy ket adu ti naggigiddiatanna. Dagiti dati a nasubokan a plano a ti panangipan kadagiti tropa ket nabaliwan idi kasapaan ti 1914, ngen dagiti sukat ket saan pay a nasubokan kadagiti panagsanay. Dagiti daulo ti Austro-Hungaro ket namatmatida a ti Alemania ket kallubanna ti akin-amianan a pagbeddenganna iti Rusia.[30]Nupay kasta, ti Alemania ket nakitkitana ti Austria-Hungaria ket kaaduan a mangidagus kadagiti tropana a mangsuppiat iti Rusia, bayat a mangidatar iti Pransia. Daytoy a pannaka-allilaw ket nangpilit ti Buyot ti Austro-Hungaro a mangbingay kadagiti puersana kadagiti sanguanan a baetan ti Russia ken Serbia.
Idi Septiembre 9 1914, ti Septemberprogramm, ti mabalin a plano a nangisalaysay ti naisangyan a gandat ti gubat ti Alemania ken dagiti kondison a susukimaten ti Alemania a mangpapilit kadagiti Bileg ti Kumadduaan, ket inwaragawag idi babaen ti Kanselor ti Alemania, a ni Theobald von Bethmann-Hollweg ngem daytoy ket saan nga opisial a naampon
Dagiti kampania ti Aprika[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti immununa a panaglalaban iti gubat ket nakairamanna ti Britaniko, Pransia, ken dagiti kolonial a puersa ti Aleman idiay Aprika. Idi Agosto 7, dagiti tropa ti Pransia ken Britania ket rinautda ti Alemani a protektorado ti Togoland. Idi Agosto 10, dagiti puersa ti Alemania idiay Abagatan a laud nga Aprika ket rinautda ti Abagatan nga Aprika; dagiti naiwarwara ken narungsot a pannakilablaban ket nagtultuloy kadagiti nabati a paset a panawen ti gubat. Dagiti kolonial a puersa ti Alemania idiay Daya nga Aprika ti Alemania, nga indauluan babaen ni Koronel Paul von Lettow-Vorbeck, ket nakilabanda iti maysa a kampania ti gerila a pannakigubatan idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat ken simmukoda laeng kalasan ti dua a lawak idi naipakat ti panagsardeng ti gubat idiay Europa.[31]
Kampania ti Serbia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Austria ket nagraut ken kinalabanna ti buyot ti Serbia idiay Gubat ti Cer ken ti Gubat ti Kolubara idi rugi ti Agosto 12. Kalpasan dagiti dua a lawas, dagiti panagraut ti Austria ket naipasanod nga adu dagiti napukpukaw, daytoy ti nangmarka kadagiti adu nga immuna a panagballigi iti gubat dagiti Kumadduaan ken nangpukaw ti namnama ti napardas a panagballigi ti Austro-Hungaro. A kas nagbanagan daytoy, ti Austria ket napilitan a nangibati ti dakkel a puersa iti sanguanan ti Serbia, isu daytoy ti nangpakapsot kadagiti ganetgetna a sumuppiat iti Rusia.[32] Ti panangabak ti Serbia iti Austro-Hungaro a panagraut idi 1914 ket mangiraman kadagiti nangruna a panangatiw a panagballigi iti naudi a siglo.[33]
Dagiti puersa ti Alemania idiay Belhika ken Pransia[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi rugi ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ti buyot ti Alemania ket nangitungpal ti nabaliwan a bersion ti Plano Schlieffen. Daytoy ket nangimartsa kadagiti buyot ti Alemania idiay neutral a Belhika ken idiay Pransia, sakbay a nagsikko nga agpa-abagatan tapno palikmutanna ti buyot ti Pransia idiay pagbeddenagn ti Alemania.[10] Gaputa ti Pransia ket nangirangarang nga isu ket "adaan ti waya nga agtignay iti kaso a makiginnubat ti Alemania ken Rusia", ti Alemania ket nagur-uray ti posibildad ti maysa a panagraut iti Pransia iti maysa asangaunan ken babaen iti Rusia iti sabali pay a sanguanan. Tapno masabat iti kastoy a senario, ti Plano Schlieffen ket nangibagbaga a ti Alemania ket nasken a napardas nga abakenna ti Pransia (a kasla iti napasamak iti Gubat ti Pranko-Prusia iti 1870–71). Daytoy ket nangisingsingasing pay a tapno maulit ti napardas a panagballigi idiay laud, ti Alemania ket nasken a saan nga agraut babaen ti narigat a langa ti daga iti Alsace-Lorraine (nga addaan ti dagus a pagbeddenagan itilaud ti karayan Rin), embes ket ti kapanunotan ket ti mangpadas a pardasan a lappedan ti Paris manipud ti Kanal Inggles ken ti panagtulong ti Britaniko, ken alaenna ti Paris, ken isunto daytoy ti kanungpalan ti panangabak ti gubat. Dagiti buyot ket maiyakarto idiay daya tapno sabtenna ti Rusia. Namatmatida a ti Rusia ket makasapul ti nabayag a paset ti panawen ti mobilisasion sakbay nga agbalin nga agpayso a mangpangta kadagiti Tengnga a Bileg.
Ti laeng adda a plano ti Alemania para iti animan a gubat ket dagiti panagmartsa dagiti buyot ti Alemania idia Belhika. Ti Alemania ket kinaykayatna nga a nawaya makuyogan a mapan idiay Bekhika (ken kasisigud pay nga idiay Olanda, ken plano a linikudan ni babaen ni Kaiser Wilhelm II) tapno rautenna ti Pransia. Ti neutral a Belhika ket linikudanna daytoy a kapanunotan, isunga dagiti Aleman ket nangikeddeng nga embes a mangraut babaen idiay Belhika. Ti Pransia ket kinayatna met nga iyakar dagiti puersana idiay Belhika, ngem dati a saan a kinayat Belhika daytoy a "singasing", iti namnama a maliklikan ti aniaman a gubat iti daga ti Belhika. Iti kanungpalanna, kalpasan ti panagraut ti Alemania, ti Belhika ket pimmadas a nangitipon ti buyotna iti buyot ti Pransia (ngem ti dakkel a paset ti buyot ti Belhika ket nagsanod idiay Antwerp nga idiay ti nakapilitanda a simmuko idi napukawen ti amin a namnama iti tulong).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Tucker & Roberts 2005, p. 273
- ^ "Dagiti Estadistika ti Nalatak a Gubat ti Buyot ti Britaniko". 1914-1918.net. Naala idi 2011-12-13.
- ^ Dagiti bilang ket para iti Imperio iti Britania
- ^ Dagiti bilang ket para iti Metropolitan a Francia ken kol-kolonia.
- ^ Willmott 2003, pp. 10–11
- ^ a b c d Willmott 2003, p. 15
- ^ Keegan 1988, p. 8
- ^ Bade & Brown 2003, pp. 167–168
- ^ Willmott 2003, p. 307
- ^ a b Taylor 1998, pp. 80–93
- ^ Djokić 2003, p. 24
- ^ Evans 2004, p. 12
- ^ Martel 2003, p. xii ff
- ^ Keegan 1988, p. 7
- ^ Keegan 1988, p. 11
- ^ See "great, adj., adv., and n." iti Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga edision, 1989; online a bersion Marso 2012)
- ^ Shapiro 2006, p. 329 a naidakamat ti iti reporta idiay The Indianapolis Star, 20 Septiembrer 1914
- ^ a b Keegan 1998, p. 52
- ^ a b Willmott 2003, p. 21
- ^ Prior 1999, p. 18
- ^ Fromkin 2004, p. 94
- ^ a b Keegan 1998, pp. 48–49
- ^ Willmott 2003, pp. 2–23
- ^ Willmott 2003, p. 26
- ^ Stevenson 1996, p. 12
- ^ Willmott 2003, p. 27
- ^ Strachan 2003, p. 68
- ^ Willmott 2003, p. 29
- ^ "Daily Mirror Headlines: Ti Panangirangarang ti Gubat, Naipablaak idi Agosto 4 1914". BBC. Naala idi 9 Pebrero 2010.
- ^ Strachan 2003, pp. 292–296, 343–354
- ^ Farwell 1989, p. 353
- ^ Tucker & Roberts 2005, p. 172
- ^ John R. Schindler (1 Abril 2002). "Didigra idiay Drina: Ti Buyot ti Austro-Hungaro idiay Serbia, 1914". Wih.sagepub.com. Naala idi 2013-03-13.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Umuna a Sangalubongan a Gubat iti Wikimedia Commons


text:
Distrito ti Yūfutsu, Hokkaido
Ti Yūfutsu (勇払郡, Yūfutsu-gun) ket ti maysa a distrito a nabingbingay iti pagbaetan dagiti Subprepektura ti Iburi ken Kamikawa, Hokkaido, Hapon.
Dagiti ili ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Subprepektura ti Iburi[urnosen | urnosen ti taudan]
Subprektura ti Kamikawa[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1869 – Iti pannakapundar dagiti probinsia ken dagiti distrito ti Hokkaido, Distrito ti Yūfutsu, napartuat ti Probinsia ti Iburi
- 1897 – Naikabil babaen ti Subprepektura ti Muroran (kanungpalan a nanaganan iti Iburi)
- 1906 – Naiyakar ti Purok ti Shimukappu iti Subprepektura ti Kamikawa
- 1948 – Napundar ti Siudad ti Tomakomai, ken pimmanaw iti Distrito ti Yūfutsu
- Idi Marso 27, 2006 – Naitipon dagiti ili ti Hayakita ken Oiwake tapno mangporma iti baro nga ili ti Abira.
- Idi Marso27, 2006 – Naitipo dagiti ili ti Hobetsu ken Mukawa tapno mangporma iti baro nga ili ti Mukawa, nga itan ket addaan iti sabali a pannakaisurat.


text:
Papa Calixto II
Ni Nasantuan aPapa Calixto II (wennoCalistus II) (pimmusay 13 Disiembre 1124), naipasngay a kas ni Guy de Burgundy, ti maikapat nga anak a lalaki ni William I, Konde ti Burgundy, ket napili a Papa idi 1 Pebrero 1119 kalpasan ti ipupusay ni Papa Gelasio II.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ John W. O'Malley, Ti pakasaritaan dagiti Papa: Manipud kenni Pedro aginggana iti Agdama , (Rowman & Littlefield Publishers, 2010), 116.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Calixto II iti Wikimedia Commons


text:
Papa Pio V
Ni Papa Pio V (17 Enero1504 – 1 Mayo 1572), naipasngay a kas ni Antonio Ghislieri (manipud idi 1518 tinawtawagan a kas ni Michele Ghislieri, O.P.), ket isu ti Papa manipud idi 1566 aginggana idi 1572 ken isu ket maysa a santo ti Katoliko a Simbaan.[1] Isu ket nalatak a naam-ammuan para iti papelna iti Konsilo ti Trent, ti Maisuppiat a Repormasion, ken ti panagalagad ti Romano a ritos iti kaunegan ti Latin a Simbaan. Ni Pio V ket nangirangrang kenni Thomas Aquino a Doktor ti Simbaan ken nagpatronisado ti prominente a kompositor ti sagrado a musika a ni Giovanni Pierluigi da Palestrina.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Durant, Will ken Ariel Durant, Mangrugi ti Panawen ti Panagrason, Tom.7, (Simon & Schuster, 1961), 238–239.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Pio V iti Wikimedia Commons


text:
Lehislatibo a distrito iti Daya a Samar
Ti Lehislatibo a Distrito iti Daya a Samar ket isu ti pannakabagi ti Probinsia ti Daya a Samar iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Daya a Samar ket nairepresenta idi a kas ti maikatlo a distrito ti Samar aginggana RepublikaTignay Blng. 4221 idi napasingkedan idi Nobiembre 1965, ken kalpasanna ti pannakabagi ti maikatlo a distrito ti Samar ket automatiko a nagserbi a kas ti pannakabagi ti Daya a Samar. Daytoy ket paset idi ti Rehion VIII manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Borongan
- Dagiti ili: Arteche, Balangiga, Balangkayan, Can-avid, Dolores, General MacArthur, Giporlos, Guiuan, Hernani, Jipapad, Lawaan, Llorente, Maslog, Maydolong, Mercedes, Oras, Quinapondan, Salcedo, San Julian, San Policarpo, Sulat, Taft
- Populasion (2010): 428,877
-  ^1 Nabutosan idi 1965 a kas pannakabagi ti maikatlo a distrito ti Samar. Automatiko a nagbalin a pannakabagi ti maymaysa a distrito ti Daya a Samar kalpasan ti pannakapasingked ti RA 4221 idi Nobiembre 1965.
-  ^2 Naidutok a Komisioner ti Opisina ti Imigrasion idi Abril 18, 2007.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Kalaw ti Samar
Ti kalaw ti Samar (Penelopides samarensis) ket ti sebbangan ti kalaw iti pamilia ti Bucerotidae. Daytoy ket mabirukan kadagiti bakir iti is-isla ti Samar, Calicoan, Leyte ken Bohol iti daya-sentral a Filipinas. Kas iti kaso kadagiti amin a tariktiko a kalaw, daytoy ket naikeddengen a kas subsebbangan ti P. panini. Iti pay alternatibo, daytoy ket naikeddeng a subsebbangan ti P. affinis.
Ti Parke ti Billit ti Walsrode ket ti kaikaisuna a lugar a pakakitaan daytroy a natiliw iti ruar ti Filipinas ken addaanda laeng iti maysa a lalaki. Tinartaraken idi ti San Diego dagitoy a billit, ngem saandan nga inkulkulong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kemp, A. C. (2001). Family Bucerotidae (Hornbills). pp. 436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). Handbook of the Birds of the World. Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-30-X