text:
Burkina Faso
Nagsasabtan: 13°N 2°W / 13°N 2°W
Ti Burkina Faso (Pranses: [buʁkina faso]) – ken ammo pay iti ababa a porma ti naganna ti Burkina – ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Laud nga Aprika. Daytoy ket napalikmutan babaen dagiti innem a pagilian: ti Mali iti amianan, ti Niger iti daya, ti Benin iti abagatan a daya, ti Togo ken ti Ghana iti abagatan, ken ti Côte d'Ivoire iti abagatan a laud. Ti kapitolio ti pagilian ket ti Ouagadougou.
Ti kadakkel daytoy ket 274,200 kuadrado kilometro (105,900 sq mi) nga addaan iti nakarkulo a populasion iti sumurok a 21,510,181. Daytoy ket dati a tinawtawgan iti Republika ti Akin-ngato a Volta, daytoy ket nanaganan manen idi 4 Agosto 1984, babaen ni Presidente Thomas Sankara, a kayatna a sawen ket "ti daga dagiti agtaktakder a tattao" kadagiti nangruna a patneng a pagsasao ti pagilian iti Mòoré ken Dioula. Iti pannakaisimbolo, ti "Burkina" ket mabalin a maipatarus iti, "tattao iti integridad", manipud iti pagsasao a Mòoré ken "Faso", ken "ama a daga" iti Dioula. Dagiti agtataeng ti Burkina Faso ket tinawtawagan a kas dagiti Burkinabè.
Ti Burkina Faso ket natagtagitao manipud idi 14,000 ken 5000 BC babaen dagiti agan-anup-agburburas ti pagilian idiay rehion ti amianan a laud ti pagilian. Dagiti taltalon a pagtataengan ket nagparparangda idi baetan ti 3600 ken 2600 BC. A tattan ket ti tengnga a Burkina Faso a nangruna a binukel idi dagiti Mossi a pagarian. Dagitoy a pagarian ti Mossi ket nagbalin a Pranses a protektorado idi 1896. Kalpasan ti pannakagun-od ti waywaya manipud iti Pransia idi 1960, ti pagilian ket napan kadagiti adu a panagbalbaliw ti gobierno aginggana idi dimteng ti agdama a pormana, ti semi-presidensial a republika. Ti presidente ket ni Blaise Compaoré.
Daytoy ket kameng ti Kappon ti Aprika, Komunidad dagiti Estado ti Sahel-Sahara, La Francophonie, Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan ken Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Aprika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2016-12-21. Retrieved 2016-02-18.CS1 maint: archived copy as title". 16 Nobiembre 2021.
- ^ a b "Report for Selected Countries and Subjects".
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-06-25. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ CFA a Pranko BCEAO.Kodkodigo: XOF / 952 ISO 4217 a kuarta ken nagnagan ken kodigo dagiti elemento. ISO. Naala idi 8 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- de Turégano, Teresa Hoefert, Aprikano a Sinema ken Europa: Asideg a panakakita ti Burkina Faso, (European Press Academic Publishing, 2004)
- Engberg-Perderson, Lars, Panakadangran ti Panagrang-ay: Dagiti Politika, Gangandat, ken Enbironmento idiay Burkina Faso, (Praeger Publishers, 2003)
- Englebert, Pierre, Burkina Faso: Saan a Natalinaay a Panakaestado ti Laud nga Aprika, (Perseus, 1999)
- Howorth, Chris, Panagipatakder manen ti Lokal a Langa ti Daga: Panangimaton ti Enbironmento idiay Burkina Faso, (Ashgate, 1999)
- McFarland, Daniel Miles ken Rupley, Lawrence A, Naipakasaritaan a Diksionario ti Burkina Faso, (Scarecrow Press, 1998)
- Manson, Katrina ken Knight, James, Burkina Faso (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga), (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga, 2011)
- Roy, Christopher D ken Wheelock, Thomas G B, Daga dagiti Agtaytayab a Maskara: Arte ken Kutura idiay Burkina Faso: Ti Thomas G.B. Wheelock nga Urnong, (Prestel Publishing, 2007)
- Sankara, Thomas, Agsasao ni Thomas Sankara: Ti Burkina Faso a Rebolusion 1983–1987, (Pathfinder Press, 2007)
- Sankara, Thomas, Dakami ti Agtawtawid ti Rebolusion ti Lubong: Dagiti Bitla ti Rebolusion ti Burkina Faso 1983–1987, (Pathfinder Press, 2007)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Burkina Faso iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Burkina Faso manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Burkina Faso a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Burkina Faso iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Burkina Faso
- Premier Ministère opisial a portal ti gobierno (iti Pranses)
- Burkina Faso
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960


c: text/html

text:
Kategoria:Panagbangbangon idi tawtawen ti 1980
Dagiti gunglo, luglugar wenno dadduma pay a banag a napundar wenno nabangon idi tawtawen ti 1980.
Kitaen pay ti: Nawaswas a pangbangbangon idi 1980.
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 7 a subkategoria, manipud iti 7 a dagup.
*
- Panagbangbangon idi 1980 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1981 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1982 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1983 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1984 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1986 (1 K)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Billit
Dagiti billit (klase Aves) ket nadutdotan, napayakan, dua ti sakana, endotermika (nabara ti dara), agititlog, a bertebrado nga ay-ayup. Nga adda dagiti agarup a 10,000 sibibiag a sebbangan, isu dagitoy ti kaaduan a bertebrado a klase dagiti bertebrado a tetrapodo. Amin dagiti agdama a sebbangan ket tagikua ti subklase ti Neornithes, ken agnaed kadagiti ekosistema iti ballasiw ti lubong, manipud iti Artiko aginggana idiay Antartiko. Dagiti sibibiag a bilbillit ket sumakopda kadagiti kadakkel manipud iti 5 cm (2 in) Bee Hummingbird aginggana iti 2.75 m (9 ft) Abestrus. Ti posil a rehistro ket mangituding a dagiti billit ket rimsua iti kaunegan kadagiti terepodo a dinosaurio idi panawen ti Hurasiko a paset ti panawen, idi agarup a 160 riwriw a tawtawen. Dagiti Paleontologo ket maikapanunutanda dagiti billit nga is-isu laeng dagiti klado dagiti dinosaurio a nagbiag manipud iti Kretaseo–Paleoheno a pasamak ti panagawan idi 65.5 (Ma).
Dagiti moderno a billit ket naidasig babaen kadagiti dutdot, ti maysa a sippit nga awan ti ngipen, ti panagitlog dagiti natangken ti kontsana nga itlog, ti maysa a nagato a metaboliko a grado, adda ti uppat a kamara a puso, ken ti maysa a nalagan ngem natibker a tultulang. Dagiti amin a sibibiag a sebbangan iti billít ket adda kadagiti payak malaksid laeng ti awan tattan a saan a tumaytayab a moa iti Baro a Selanda. Dagiti payak ket dagiti naparangay a takiag, ken kaaduan kadagiti sebbangan ti billit ket makatayab. Dagiti saan a makatayab a billít ket mairaman dagiti ratida, dagiti pinguino, ken dagiti adu pay a naipagduduma a endemiko a sebbangan ti isla. Dagiti billít ket addaanda kadagiti naisangsangayan a panagpalpa ken panaganges a sistema a dagitoy ket nasayaat a naampon para iti panagtayab. Adda dagiti dadduma a billít, a naipangpangruna dagiti korbidos ken dagiti loro, ket maysa dagitoy a nasaririt a sebbangan ti ayup; adu dagiti bilbilang iti sebbangan ti billit a napalpalliwan nga agar-aramid ken agus-usar ti ramramit, ken adu kaditi sosial a sebbangan ket mangipakpakita ti kultural a panagiyallawat iti panakaammo kadagiti ballasiw a kaputotan.
Adu kadagiti sebbangan ket gumon-od iti tinawen nga adayo a panagakar, ken adu pay dagiti agar-aramid iti basbassit ken saan nga agnanayon a panagakar. Dagiti billit ket sosialda; dagitoy ket makisinnaritada nga ugusar kadagiti makita a senial ken babaen kadagiti panagtawag ken kankanta, ken makibinglayda kadagiti sosial nga ug-ugali, a mairaman ti panagtitinnulongan a panagtaraken ken panaganup, panagpangen, ken panag-ummong dagiti balang. Ti nawatiwat a kaaduan dagiti sebbangan ti billít ket sosial a monagamo, kadawyan para iti maysa a panawen a panagtaraken, ken sagpaminsan pay nga adu a tawen, ngem manmano iti amain a kabibiagda. Adda dagiti dadduma pay a sebbangan a poligamo ("adu kadagiti babbai") wenno, manmano, a poliandriko ("adu kadagiti lallaki") a panagtaraken a sistema. Dagiti itlog ket kadawyan a mayitlog iti maysa nga umok ken mapessaan babaen dagiti nagannak. Kaaduan kadagiti billit ket adda iti napaatiddog a panagaywan kalpasan ti panagpessa.
Adu kadagiti sebbangan ket importante para iti ekonomia, a kaaduan a taudan iti makmakan babaen ti panaganup wenno panagtaraken. Adda dagiti sebbangan, a naisangsangayan dagiti agkankanta a billit ken dagiti loro, ket nadayeg dagitoy nga abalbalayan nga ayup. Dagiti dadduma pay a panagusar ket maiaraman ti panag-apit iti guano para ti panag-usar nga abuno. Dagiti billit naisangsangayan a piguro iti amin nga aspeto iti kultura ti nagtagitaoan manipud iti relihion aginggana ti daniw ken dagiti nadayeg a musika. Agarup a 120–130 a sebbangan ket nagbalin nga awanen a kas ti nagbanagan iti aramid ti tao manipud idi maika-17 a siglo, ken dagiti gasgasut a naskbayan pay. Iti agdama, agarup a 1,200 a sebbangan dagiti billit ket maipangta ti pannakaawan babaen dagiti inar-aramid ti tao, ngem adda met dagiti ganetget a maar-aramid para iti panagsalaknib kaniada.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Brands, Sheila (14 Agosto 2008). "Systema Naturae 2000 / Pannakaidasig, Klases Aves". Gandat: Ti Taxonomicon. Naala idi 11 Hunio 2012.


text:
BANGUED,ABRA–Maysa nga EXECUTIVE ORDER iti pinirmaan ni Mayor Dominic B Valera para ti pannaka singir ti maikanatad a bayad ti tungal baboy (hog) a maiserrek iti uneg ti ili ti Bangued nga agapu iti sabali a lugar wenno probincia.
Ti nasao nga EO ket sagudayen na ti pannakaipasdek ti maysa a chock point monitoring a maipasdek ti amin a sumbrekan iti uli tapno mamonitor ti pannakaiserrek dagiti hog wenno baboy a mailako iti ili ti Bangued.
Daytoy nga EO ket gandat na protektaran dagiti amin ang agtartaraken ti baboy wenno addaan ti livelihood nga agindeg ti Bangued tapno saan a sumbrek dagiti nalaka ken posible nga addaan ti sakit a baboy manipud kadagiti sabali a lugar.
Daytoy pay a monitoring station a maipasdek iti sinalang check point ket agbalin payen a quarantine area kadagiti amin a livestock product a nga agapu iti ruar ti Bangued tapno maexsamen pay nga umuna sakbay maiserrekda iti ili ti Bangued para ti pannakaliklik ti pannaka akar ti sakit dagiti amin a dinguen dagiti amin nga agtartaraken ti baboy.
Source: https://www.facebook.com/groups/424991577613645/


text:
Manila
Ti Siudad ti Manila (Tagalog: Maynila) ket ti ngulo nga ili ti Filipinas. Masarakan ti ili wenno siudad iti akindaya a playa ti Luek Manila iti akinlaud a paset ti Luzon, iti sungaban ti Karayan a Pasig. Kabeddeng ti Manila dagiti siudad ken il-ili iti Metro Manila, ti Navotas ken Siudad ti Caloocan iti amianan, Siudad ti Quezon iti amianan-a-daya, San Juan ken Siudad ti Mandaluyong iti daya, Siudad ti Makati iti abagatan-a-daya, ken Siudad ti Pasay iti abagatan.
Nagtaud iti "may nilad", Tagalog ti "addaan nilad" ti nagan ti Manila, a mangdakdakamat iti maysa a kita ti natayag a ruot nga agtubtubo idi iti ig-igid ti baybay. Idi maika-16 a siglo, nabukel ti "Maynilad" manipud iti komunidad dagiti Muslim iti ig-igid ti Karayan Pasig a kas sentro ti kolonial a gobierno ti Espania idi inturayanna ti Filipinas iti nasurok a tallo a siglo.
Idi katengngaan ti maika-16 a siglo, ti lugar ti agdama a Manila ket iturturayan ti tallo a rajah wenno daulo ti Muslim a komunidad. Isuda da Rajah Sulayman ken Rajah Matanda a mangiturturay kadagiti komunidad iti abagatan ti Karayan Pasig, ken ni Rajah Lakandula a mangidadaulo kadagiti komunidad iti amianan ti karayan. Ti Manila idi ti kaamiananan a sultanado iti kapuruan. Kaduana dagiti sultanado ti Brunei, Sulu, ken Ternate iti Cavite.
Idi 1570, maysa nga ekspedision dagiti Espaniol nga imbaon ni Miguel López de Legazpi ti nangballaag a parukmaenna ti Manila. Ti talkenna a buyot a ni Martín de Goiti ti dimteng iti Manila manipud iti Cebu a yan idi ti kuartel dagiti Espaniol. Pinadanon dagiti Muslim a Tagalog dagiti ganggannaet; ngem adda sabali a panggep ni Goiti, kaduana ti 300 a soldadosna, rinautda ti Manila ket darasda a pinarmek dagiti katutubo a purok. Dimteng ni Legazpi ket dagiti pasurotna iti sumaruno a tawen ket nakikappiada kadagiti tallo a rajah ket nangbukelda iti maysa a konseho ti siudad nga addaan iti dua a mayor, 12 a konsehal, ken maysa a sekretario. Kangrunaanna, nangaramidda iti napaderan a siudad iti akin-abagatan nga igid ti Karayan Pasig tapno masaluadan ti pagtaengan ken kuartel dagiti Espaniol. Naawagan daytoy a napaderan a siudad iti Intramuros.
Idi Hunio 10, 1574, inikkan ni Ari Felipe II ti Espania ti Manila iti titulo nga Insigne y Siempre Leal Ciudad ("Mabigbigbig ken Naynay a Napudno a Siudad"). Idi 1595, naideklara ti Manila a kas kapitolio ti Filipinas ket nagbalin kas tengnga ti trans-Pasipiko a komersio ti pirak.
Idi 1898, sinakup ti Estados Unidos ti kapuruan, agingga iti 1935. Kabayatan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nadadael ti kaaduan a paset ti siudad. Idi 1975, nabukel ti rehion a Metro Manila ket nairaman ti siudad ti Manila.
Dagiti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabennebenneg ti Manila iti 16 a heograpikal a distrito. Maysa laeng a distrito ti saan a sigud nga ili, ti Puerto aLugar.
Dagiti 8 a distrito iti amianan ti Pasig ket ti Binondo, Quiapo, Sampaloc, San Miguel, San Nicolas, Santa Cruz, Santa Mesa, ken Tondo.
Ti sabali pay a walo a distrito ket ti Ermita, Intramuros, Malate, Paco, Pandacan, Puerto a Lugar, San Andres Bukid, ken Santa Ana. Ti San Andres ket damo a paset ti Santa Ana, ken ti Santa Mesa ket sigud a paset ti Sampaloc.
Amin dagitoy a distrito, malaksid iti Puerto a Lugar, ket addaanda kadagiti kabukbukodanda a simsimbaan. Ti distrito ti Binondo ket isu ti Kainsikan a lugar ti siudad. Ti Tondo ti yan dagiti marigrigat nga umili, idinto a dagiti met distrito ti Ermita ken Malate ti ad-adda a nalatak kadagiti turista ta addadtoy ti adu a panganan, paginuman, pagraragsakan, lima a bituen nga otel, ken dagiri paggatangan.
Addaan ti siudad iti 897 a baranggay kadagiti 16 a distritona.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cronin, Ray (Disiembre 7, 1944). "America Has Come a Long Way Since December 7, 1941" [Ti Amerika ket Nakapanen ti Adu a Panagrangrang-ay Manipud idi Disiembre 7, 1941]. Sarasota Herald-Tribune (iti Ingles). p. 8.
- ^ "'Pearl of Orient' Stripped of Food; Manila, Before Pearl Harbor, Had Been Prosperous—Its Harbor One, of Best Focus for Two Attacks Osmeña Succeeded Quezon" ['Perlas iti Daya' Naikkatan kadagiti Makmakan; ti Manila, Sakbay ti Pearl Harbor, Ket Narang-ay idi—Dagiti Pagsangladanna ket maysa Kadagiti Kasayaatan Pakipatengngaan ti Isip para kadagiti Dua a Panagraut ni Osmeña Sinarununa ni Quezon]. New York Times (iti Ingles). Pebrero 5, 1945. Naala idi 2016-08-17.
Manila, modernized and elevated to the status of a metropolis by American engineering skill, was before Pearl Harbor a city of 623,000 population, contained in an area of fourteen square miles.[Ti Manila, napa-moderno ken naipangato ti kasasaadna iti metropolis babaen ti kalaing ti panaka-inhenniero ti Amerikano, sakbay ti Pearl Harbor ket maysa a siudad kadagiti 623,000 a nagtaeng, iti uneg ti sangapulo ket uppat a kuadrado milia.]
- ^ NCR Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)


text:
William Holden
Ni William Holden (Abril 17, 1918 – Nobiembre 12, 1981) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor a maysa kadagiti kalaingan a mangawis iti takilia kadagiti tawen ti 1950 aginggana kadagiti tawen ti 1970. Isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktor idi 1953 para iti papelna iti Stalag 17.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Heymann 2009, p. 25.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni William Holden iti Wikimedia Commons
- William Holden iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- William Holden iti TCM Movie Database


text:
Luek ti Fundy
Ti Luek ti Fundy (Pranses: Baie de Fundy) ket ti luek idiay aplaya ti Atlantiko ti Amianan nga Amerika, idiay amianan a daya a patingga ti Golpo ti Maine iti pagbaetan dagiti probinsia ti Kanada ti New Brunswick ken Nova Scotia, nga adda met ti bassit a paset a mangsagid ti estado ti Estados Unidos ti Maine. Adda met dagiti taudan a namatmati a ti nagan a "Fundy" ket ti pannakadadael ti Pranses a balikas ti "Fendu", a ti kayatna a sawen ket "nagudua",[1] bayat a dagiti dadduma ket namatmati a nagtaud manipud iti Portuges ti funda, a kayatna a sawen ket "adalem".[2] Ti luek ket nanaganan pay idi ti Baie Française (Luek Pranses) babaen ni eksplorador/kartograpo Samuel de Champlain idi las-ud ti ekspedision ti 1604 nga indauluan babaen ni Pierre Dugua, Sieur de Monts a nagresultaan ti napaay a panagpadas iti pagtaengan idiay Isla Saint Croix.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Canadian Encyclopedia". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-01-13. Naala idi 2015-08-07.
- ^ Slocum, Victor (1950). Capt. Joshua Slocum. New York: Sheridan House. pp. 27–28. ISBN 0-924486-52-X.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Luek ti Fundy iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti Panagbanniaga ken Siensia iti rehion ti Luek ti Fundy (iti Ingles)
- Luek ti Fundy (iti Ingles)


text:
ITRM-NATIONAL VOLUNTARY BLOOD SERVICES PROGRAM
July 15, 2021: Naaramid ti Blood Letting ditoy ili tayo nga inganuat ti ITRM-NATIONAL VOLUNTARY BLOOD SERVICES PROGRAM. Bunga ti nashaat a panakipagtrabaho adu dagiti nagdonar ti dara a nagapo kadagiti Municipal Employees, Manursuro, Brgay Officials, Philippine Army, Philippine National Police, Coop Staff, Gunglo ti Kabalikat CVCom, Philippine Guardians Brotherhood Inc., staff ti Saint Andrew Parish, Agtutubo, ken Bumarangay. ket addaan nagupgup a 126 Bags a Dara, dakkel a tulong a mangsilpo iti biag dagiti agkasapulan.
#Napintas_suyo
#Dugtong_Buhay
#bloodletting


text:
Pass Slip for Tagudin-Suyo Border Checkpoint
Maipakaammo a manipod ita nga aldaw AUGUST 01, 2020: inmingeten iti tagudin-suyo border checkpoint sadiay bitalag.
dagiti kasapulan da nga kitaen:
1. Pass slip a nagapo iti barangay
2 valid I.D.
-maibati ti ID sadiay checkpoint ket mangited da ti pass slip/rhu pass nga isu ti agbalin nga pass slip tapno makauneg ti tagudin.
-maalan to ti ID nga inbati sadiay checkpoint no agawid ti suyo
Ps. Mapalubusan dagiti senior nolaketdi access medicines ken remittances ti rason. Kasta met ti minors no remittances ken school related ti rason.
Photo and experienced credit to @Clarissa Via


text:
Pagsasao nga I-wak
Ti I-wak[2] (nailetra pay a kas Iwaak wenno I'wak) ket ti pagsasao nga Abagatan–Tengnga a Kordiliera nga insasao babaen dagiti gangani a 3,300 a tattao iti likmut ti kabambantayan ti Tengnga a Kordiliera ti Luzon, Filipinas. Daytoy ket pagsasao a Pangasiniko a mangaramid daytoy nga asideg a kabagian ti Pangasinan, ti maysa kadagiti rehional apagsasao iti pagilian, nga addaan kadagiti agarup a 1.2 a riwriw nga agsasao.
Segun ti Ethnologue, idiay akindaya nga ili ti Itogon, Benguet, ti I-wak ket naisasao kadagiti purok ti Tojongan, Bakes, Lebeng, Domolpos, Bujasjas, ken Kayo-ko. Daytoy ket naisasao pay idiay purok ti Salaksak, ili ti Kayapa, Nueva Vizcaya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ I-wak iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "I-wak". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 229. ISBN 978-0-8248-2088-6.


text:
Kategoria:Suisa
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 3 a subkategoria, manipud iti 3 a dagup.
H
- Heograpia ti Suisa (4 K)
T
- Tattao a Suiso (1 K)
E
- Dagiti pungol nga artikulo ti Suisa (1 K, 2 P)
Pampanid iti kategoria "Suisa"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Italiano


text:
Cebu
Ti Cebu ket maysa nga isla a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Tengnga a Visayas. Ti Siudad ti Cebu ti kapitoliona. Maysa nga atiddog ken akikid nga isla ti Cebu a nayaplag 225 a kilometro manipud amianan agingga iti abagatan ken napalikmutan ti 167 a babassit na purpuro a pakairamanan ti Isla ti Mactan, Bantayan, Daanbantayan, Malapascua, Olango, Purpuro ti Camotes, ken dadduma pay. Adda ti Cebu iti daya ti Isla ti Negros ken iti met laeng dayaenna ket ti Isla ti Leyte sa iti umabagatan-a-daya ket ti probinsia ti Bohol.
Maysa kadagiti karang-ayan a probinsia iti Filipinas ti Cebu. Ti metropolitano a paset ti Siudad ti Cebu (a pakairamanan ti Siudad ti Mandaue ken Siudad ti Lapu-Lapu) ket maikadua iti Metro Manila iti kaadu ti populasion iti intero a pagilian.
HeograpiaUrnosen
Addaan ti Cebu iti 44 nga ili ken 9 a siudad.
Dagiti siudadUrnosen
- Siudad ti Bogo
- Siudad ti Carcar
- Siudad ti Cebu
- Siudad ti Danao
- Siudad ti Lapu-Lapu
- Siudad ti Mandaue
- Siudad ti Naga
- Siudad ti Talisay
- Siudad ti Toledo
Dagiti iliUrnosen
- Alcantara
- Alcoy
- Alegría
- Aloguinsan
- Argao
- Asturias
- Badian
- Balamban
- Bantayan
- Barili
- Boljoon
- Borbon
- Carmen
- Catmon
- Compostela
- Consolación
- Cordova
- Daanbantayan
- Dalaguete
- Dumanjug
- Ginatilan
- Liloan
- Madridejos
- Malabuyoc
- Medellin
- Minglanilla
- Moalboal
- Oslob
- Pilar
- Pinamungahan
- Poro
- Ronda
- Samboan
- San Fernando
- San Francisco
- San Remigio
- Santa Fe
- Santander
- Sibonga
- Sogod
- Tabogon
- Tabuelan
- Tuburan
- Tudela
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Panaglalam-ek
Ti panaglalam-ek ket isu ti kalamiisan a tiempo iti tawen kadagiti polar a klima ken ti dagiti temperado a klima, ken nagbaetan daytoy ti otonio ken primabera. Ti panaglalam-ek ket patauden gapu ti adayo a pannakaiturong ti pagtayyekan ti Daga iti hemisperio manipud ti Init. Dagiti nadumaduma a kultura ket mangipalawagda kadagiti nadumaduma a petsa a kas ti rugi ti panaglalam-ek, ken adda met dagiti dadduma nga agusar iti panangipalawag a naibatay iti klima. No panaglalam-eken iti Akin-amianan a hemisperio kalgaw met iti Akin-abagatan a hemisperio, ken no baliktaden. Kadagiti adu a rehion, ti panaglalam-ek ket mainaig iti niebe ken dagiti agyelo a temperatura. Ti momento ti solstisio ti panaglalam-ek ket no ti kangato ti init a mainaig iti Amianan (wenno Abagatan) nga Ungto ket kaaduanna iti negatibo a pateg daytoy ket no ti init ket addaan iti kaadaywan iti baba ti horisonte a kas marukod manipud ti ungto). Dagiti petsa ti kasapaan nga ilelennek ken kabayagan nga ileleggak ti init iti ruar dagiti rehion ti polar ket agigiddiatda manipud ti petsa ti solstisio ti panaglalam-ek, nupay kasta, ken dagitoy ket agdepdepende iti latitud, gapu ti pagiddiatan iti solar nga aldaw kadagiti amin a paset ti tawen a patauden babaen ti immitlog a panagtayyek ti Daga.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rosenthal, Norman E. (1998). Winter Blues. New York: The Guilford Press. ISBN 1-57230-395-6
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Panaglalam-ek iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Panaglalam-ek iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
International Standard Name Identifier
Ti International Standard Name Identifier (ISNI) wenno iti Ilokano Sangalubongan a Panagilasin ti Pagalagadan ti Nagan ket maysa a pamay-an para itinaisangayan a panagilasin kadagiti publiko nga entidad dagiti agparparawad kadagiti linaon ti midia a kas dagiti libro, programa ti telebision, ken dagiti artikulo ti warnakan. Dagiti kastoy a panagilasin ket buklen dagiti 16 a numerikala numero a nabingbingay kadagiti uppat a paset.
Daytoy ket naparang-ay babaen dagiti pakaikeddengan iti International Organization for Standardization (ISO) a kas ti Draft International Standard 27729, ti umiso nga alagaden ket naipablaak idi 2012-03-15. Ti teknikal a komite iti 46 ti ISO, ti subkomite 9 (TC 46/SC 9) ket akinrebbeng para iti panagrang-ay iti alagaden.
Ti ISNI ket mangitedto iti ramit para iti panangipalawag kadagiti nagan a mabalin a makaallilaw, ket mangisilpo kadagitoy a datos a maipanggep kadagitoy a nagan a naurnong ken usarenna dagitoy kadagiti amin a sektor kadagiti industria ti midia.


text:
Sasao a Tengnga–Akindaya nga Oceaniko
Dagiti sumurok a 200 a sasao a Tengnga–kindaya nga Oceaniko ket mangporma ti sanga ti pamilia ti pagsasao ti Oceaniko iti kaunegan ti sasao nga Austronesio.
Dagiti komponenteUrnosen
Dagiti tradisional a pannakaidasig ket naipagarup a kas pudno ti sanga ti Adayo nga Oceaniko iti kaunegan iti daytoy a pamilia, ngem daytoy ket pinanawan iti Lynch et al. (2002), gapu ta awan ti mabirukan a panangipalawag a langa para iti kasta a grupo dagiti pagsasao.
- Abagatan a daya a Solomoniko
- Pannakaisilpo nga Akin-abagatan nga Oceanikoe (dagiti pagsasao ti Baro a Caledonia ken Vanuatu, a kas ti Paicî)
- Tengnga a Pasipiko (Polinesio ken ti indehenio a sasao nga Austronesio ti Fiji)
- Mikronesio
Inyalis da 2007 Ross ken Næss ti sasao nga Utupua-Vanikoro manipud iti Tengnga-Akindaya iti kabarbaro a napundar a sanga ti Oceaniko ti Temotu.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Lynch, John, Malcolm Ross & Terry Crowley. (2002). The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon Press.


text:
Guinea
Nagsasabtan: 11°N 10°W / 11°N 10°W
Ti Guinea, opisial a ti Republika ti Guinea (Pranses: République de Guinée), ket ti pagilian iti laud nga aplaya ti Laud nga Aprika. Dati nga ammo a kas Guinea a Pranses (Pranses: Guinée française), sumagmamano a maibagbaga ti moderno a pagilian a kas Guinea-Conakry tapno mailasin daytoy manipud kadagiti sabali a pagilian nga agraman iti nagan a "Guinea" ken iti kanagnaganna a rehion, a kas ti Guinea-Bissau ken Guinea Ekuatorial.[7][8][9][10] Ti Guinea ket addaan iti populasion iti 12.4 a riwriw ken ti kalawa iti 245,857 kuadrado kilometro (94,926 sq mi).[11]
Ti naturay nga estado ti Guinea ket maysa a republika nga addaan iti maysa a presidente a dagus a binutosan babaen ti tattao; daytoy a puesto ket daulo ti estado ken daulo ti gobierno. Ti maysa kamara a Nailian nga Asemblia ti Guinea ket ti lehislatibo a bagi ti pagilian, ken dagiti kamengna ket dagus pay a binutosan ti tattao. Ti sanga ti ukom ket idauluan babaen ti Korte Suprema ti Guinea, ti kangatuan ken ti ultimo a korte ti apelado iti pagilian.[12]
Nanaganan ti pagilian manipud iti rehion ti Guinea. Ti Guinea ket tradisional a nagan para iti rehion ti Aprika a mabirukan iti igid ti Golpo ti Guinea. Daytoy ket umay-at iti amianan babaen dagiti rehion ti tropikal a kabakiran ken agpatingga iti Sahel. Ti Ingles a termino a Guinea ket dagus a nagtaud manipud iti Portuges a balikas ti Guiné, a rimmuar idi tengnga ti maika-15 a siglo a mangibaga kadagiti daga a tinagtagitao babaen dagiti Guineus, ti maysa kadawyan a termino para kadagiti tattao a nangisit nga Aprikano iti abagatan ti Karayan Senegal, a maigiddiat kadagiti "tawny" a Bereberes a Zenaga iti ngatona, a tinawtawaganda iti Azenegues wenno Moro.
Ti Guinea kat kaaduan nga Islamiko a pagilian, a mangipresenta dagiti Muslim iti 85 porsiento iti populasion.[7][13][14] Maitagikua dagiti tattao ti Guinea kadagiti duapulo ket uppat a grupo ti etniko. Ti Pranses, ti opisial a pagsasao ti Guinea, ket ti nangruna a pagsasao iti pannakisarita kadagiti pagadalan, iti administrasion ti gobierno, ken ti midia, ngem naisasao pay dagiti ad-adu ngem duapulo ket uppat nga indihenio a pagsasao.
Kaaduan nga agdepdepende ti ekonomia ti Guinea iti ahrikultura ken iti panagtapataud ti mineral.[15] Daytoy ti maikadua a kadakkelan nga agpatpataud iti bauxite iti lubong, ken addaan kadagiti adu a deposito iti diamante ken balitok.[16]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The World Factbook – Central Intelligence Agency – CIA"
- ^ ""World Population prospects – Population division"". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Naala idi Nobiembre 9, 2019.
- ^ ""Overall total population" – World Population Prospects: The 2019 Revision" (xslx). population.un.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Naala idi Nobiembre 9, 2019.
- ^ a b c d "Guinea". International Monetary Fund. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "GINI index (World Bank estimate)". World Bank. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Enero 2019. Naala idi 10 Enero 2019.
- ^ "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 22 Marso 2017. Naala idi 21 Septiembre 2018.
- ^ a b "Guinea-Conakry Information". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 5 Pebrero 2009. Naala idi 11 Pebrero 2009.
- ^ "Music Videos of Guinea Conakry". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 21 Pebrero 2007. Naala idi 12 Abril 2018.
- ^ "The Anglican Diocese of Ghana". Netministries.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 7 Enero 2009. Naala idi 23 Hulio 2017.
- ^ "Guinea Conakry". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 11 Mayo 2011. Naala idi 11 Pebrero 2009.
- ^ "Nations Online: Guinea – Republic of Guinea – West Africa". Nations Online. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 3 Mayo 2003. Naala idi 25 Agosto 2014.
- ^ "Guinea's Supreme Court rejects election challenges". Reuters. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 24 Septiembre 2015. Naala idi 23 Hulio 2017.
- ^ "Religion in Guinea". Visual Geography. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 14 Septiembre 2013. Naala idi 23 Hulio 2017.
- ^ "The Pan African Bank". Ecobank. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Marso 2012. Naala idi 23 Hulio 2017.
- ^ "Guinea Conakry: Major Imports, Exports, Industries & Business Opportunities in Guinea Conakry, Africa". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 5 Nobiembre 2010. Naala idi 15 Oktubre 2014.
- ^ "Guinea Conakry Support – Guinee Conakry Trade and Support. (GCTS)". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 5 Enero 2015. Naala idi 15 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Guinea iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Guinea manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website (iti Pranses)
- Guinea a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Guinea from UCB Libraries GovPubs
- Guinea iti Curlie (iti Ingles)
- Bariweswes ti Guinea manipud iti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Guinea
- Guinea
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1958
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Myrtaceae
Ti Myrtaceae wenno ti pamilia ti mirtus ket ti pamilia dagiti dicotyledon a mulmula a naikabil iti kaunegan ti urnos ti Myrtales. Ti Myrtus, pohutukawa, Pimenta racemosa, clove, bayabas, acca (feijoa), allspice, ken eucalyptus ket dagiti nadayeg a kameng ti daytoy a grupo. Amin dagiti sebbangan ket natarikayo, aglaon kadagiti kammasapulan a lana, ken addaan kadagiti parte ti sabong kadagiti bilang iti uppat wenno lima. Dagiti bulong ket kankanayon a berde, agsinnublat aginggana iti kaaduan nga agsumbangir, simple, ken kadawyan nga intero (kas ti awanan iti nangipenan a paraigid). Dagiti sabong ket addaan iti batayan a bilang dagiti lima a petalo, ngem adda met dagiti sabali a henero nga addaan iti bassit wenno awan. Dagiti estambre ket kadawyan a nalaka a makita, naraniag a namarisan ken adu.
Dibersidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kaudian a karkulo ket mangisingasing ti Myrtaceae a mangiraman kadagiti agarup a 5,950 a sebbangan kadagiti agarup a 132 a henero.[2][3] Ti pamilia ket addaan iti adu a pannakaiwarwaras iti tropikal ken nabara- temperado a rehion iti lubong, ken sapasap kadagiti adu a lugar ti biodibersidad iti lubong. Dagiti henero nga addaan iti kapsular a bungbunga a kas ti Eucalyptus, Corymbia, Angophora, Leptospermum, ken Melaleuca ket awanda manipud iti Kaamerikaan, malaksid iti Metrosideros iti Chile ken Arhentina. Dagiti henero nga addaan iti nalasag a bungbunga ket kaaduan dagitoy iti akindaya nga Australia ken Malesia (ti ekosona ti Australasia) ken kadagiti Neotropiko. Ti Eucalyptus ket ti maysa kaaduan, ganggani a mabirukan iti amin a lugar a henero kadagiti ad-adu a mesiko a parte ti Australia ken sumakup iti amianan a manmano iti Filipinas. Ti Eucalyptus regnans ket ti katayagan nga agsabsabong a mula iti lubong. Dagiti sabali pay a nangruna a henero ti Australia ket ti Callistemon (bottlebrushes), Syzygium, ken ti Melaleuca. Dagiti sebbangan ti henero ti Osbornia, patneng iti Australasia, ket dagiti parakad. Ti Eugenia, Myrcia, ken Calyptranthes ket dagiti kadakkelan a henero kadagiti neotropiko.
Iti pakasaritaan, nabingbingay ti Myrtaceae kadagiti dua a subpamilia. Ti subpamilia ti Myrtoideae (dagiti agarup a 75 a henero) ket nabigbiganda idi nga addan kadagiti nalasag a bunga ken agsumbangir , intero a bulbulong. Kaaduan dagiti henero iti daytoy a subpamilia ket addaan iti maysa kadagiti tallo a nalaka a mabigbigan a kita dagiti aanakan. Dagiti henero ti Myrtoideae ket mabalin a narigat a mailasin iti kaawan dagiti nataengan a bunga. Mabirukan ti Myrtoideae iti sangalubongan kadagiti subtropikal ken tropikal a rehion, a dagiti pagtengngaan ti dibersidad kadagiti Neotropiko, amianan-akindaya nga Australia, ken Malesia. Iti pakaigiddiatan, ti subpamilia ti Leptospermoideae (dagiti agarup a 80 a henero) ket nabigbigan idi a kas addaan iti namaga, dagiti mapisi a bunga (dagiti kapsula) ken dagiti bulong nga agkawikaw a naurnos wenno agsublat. Kaaduan a mabirukan ti Leptospermoideae iti Australasia, a ti tengnga ti dibersidad idiay Australia. Adu kadagiti henero iti Akinlaud nga Australia ket addaan kadagiti napabassit a bulong ken dagiti sabong ket kadawyan nga ad-adu iti habitat a xeric.
Ti pannakabingbingay Myrtaceae iti Leptospermoideae ken Myrtoideae ket kinarit idi babaen dagiti nadumaduma a mannurat, a mairaman da Johnson ken Briggs (1984), a nangilasin kadagiti 14 a tribu wenno dagiti klado iti kaunegan ti Myrtaceae, ken nabirukanda ti Myrtoideae a polipiletiko. Dagiti molekular a panagadal babaen dagiti nadumaduma a grupo dagiti mannurat, kas idi 2008, ket nangpasingked iti baccate (nalasag) a bungbunga a namindua a nagbaliw manipud kadagiti kapsular a bunga ken, a ks, ti dua a subpamilia a pannakaidasig ket saan a nasayaat a mangipakita ti pilohenetiko (= ebolusionario) a pakasaritaan ti pamilia. Isu nga adu kadagiti agtrabtrabaho ket agus-usarda itan ti kaudian a panagusig babaen ni Wilson et al. (2001) a kas ti maysa a pangiyunaan a punto para iti ad-adu pay a panagusig iti pamilia.
Dagiti henero ti Heteropyxis ken Psiloxylon ket naisinadan a kas sabali a pamilia babaen dagiti adu a mannurat kadagiti napalabas a panawen a kas Heteropyxidaceae ken Psiloxylaceae.[4][5] Nupay kasta, ni Wilson et al.[6] ket innayonda isuda iti Myrtaceae. Dagitoy dua a henero ket agdama a naipampamattian a dagiti kasapaan a rimsua ken sibibiag a tinaudan ti Myrtaceae.
Ti kaudian a panangidasig ket mangbigbig kadagiti 17 a tribu ken dagiti dua a subpamilia, ti Myrtoideae ken Psiloxyloideae, a naibatay iti maysa a pilohenetiko a panagusig iti plastid a DNA.[7]
Adu kadagiti baro a sebbangan a tinawen a maipalpalawag manipud iti amin a sakup ti Myrtaceae. Kasta met dagiti baro a henero a ganggani a tinawen a maipalpalawag.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Kas sursuroten ni Wilson (2011)[8]
Subpamilia ti Psiloxyloideae
- tribu ti Psiloxyleae
- tribu ti Heteropyxideae
Subpamilia ti Myrtoideae
- tribu ti Xanthostemoneae
- tribu ti Lophostemoneae
- tribu ti Osbornieae
- tribu ti Melaleuceae
- tribu ti Kanieae
- tribu ti Backhousieae
- tribu ti Metrosidereae
- tribu ti Tristanieae
- tribu ti Syzygieae
- tribu ti Myrteae
- tribu ti Eucalypteae
- tribu ti Syncarpieae
- tribu ti Lindsayomyrteae
- tribu ti Leptospermeae
- tribu ti Chamelaucieae
Dagiti henero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abbevillea
- Acca
- Accara
- Acmena
- Acmenosperma
- Actinodium
- Agonis
- Algrizea
- Allosyncarpia
- Amomyrtella
- Amomyrtus
- Angasomyrtus
- Angophora
- Archirhodomyrtus
- Arillastrum
- Astartea
- Asteromyrtus
- Austromyrtus
- Babingtonia
- Backhousia
- Baeckea
- Balaustion
- Barongia
- Basisperma
- Beaufortia
- Blepharocalyx
- Callistemon
- Calothamnus
- Calycolpus
- Calycorectes
- Calyptranthes
- Calyptrogenia
- Calythropsis
- Calytrix
- Campomanesia
- Chamelaucium
- Chamguava
- Cheyniana
- Choricarpia
- Cleistocalyx
- Cloezia
- Conothamnus
- Corymbia
- Corynanthera
- Cupheanthus
- Curitiba
- Cyathostemon
- Darwinia
- Decaspermum
- Enekbatus
- Eremaea
- Ericomyrtus
- Eucalyptopsis
- Eucalyptus
- Eugenia
- Gomidesia
- Gossia
- Harmogia
- Hexachlamys
- Homalocalyx
- Homalospermum
- Homoranthus
- Hottea
- Hypocalymma
- Kanakomyrtus
- Kania
- Kardomia
- Kjellbergiodendron
- Kunzea
- Lamarchea
- Legrandia
- Lenwebbia
- Leptospermum
- Lindsayomyrtus
- Lithomyrtus
- Lophomyrtus
- Lophostemon
- Luma
- Lysicarpus
- Malleostemon
- Marlierea
- Melaleuca
- Meteoromyrtus
- Metrosideros
- Micromyrtus
- Mitranthes
- Mitrantia
- Monimiastrum
- Mosiera
- Myrceugenia
- Myrcia
- Myrcianthes
- Myrciaria
- Myrrhinium
- Myrtastrum
- Myrtella
- Myrteola
- Myrtus
- Neofabricia
- Neomitranthes
- Neomyrtus
- Ochrosperma
- Octamyrtus
- Osbornia
- Paragonis
- Paramyrciaria
- Pericalymma
- Phymatocarpus
- Pileanthus
- Pilidiostigma
- Piliocalyx
- Pimenta
- Pleurocalyptus
- Plinia
- Pseudanamomis
- Psidium
- Purpureostemon
- Regelia
- Rhodamnia
- Rhodomyrtus
- Rinzia
- Ristantia
- Sannantha
- Scholtzia
- Seorsus
- Siphoneugena
- Sphaerantia
- Stereocaryum
- Stockwellia
- Syncarpia
- Syzygium
- Taxandria
- Thaleropia
- Thryptomene
- Tristania
- Tristaniopsis
- Ugni
- Uromyrtus
- Verticordia
- Waterhousea
- Welchiodendron
- Whiteodendron
- Xanthomyrtus
- Xanthostemon
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angiosperm Phylogeny Group (2009). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III". Botanical Journal of the Linnean Society. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2017-05-25. Naala idi 2013-06-26.
- ^ Christenhusz, M. J. M.; Byng, J. W. (2016). "The number of known plants species in the world and its annual increase". Phytotaxa. Magnolia Press. 261 (3): 201–217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1.
- ^ Govaerts, R. et al. (12 additional authors). 2008. World Checklist of Myrtaceae. Royal Botanic Gardens, Kew. xv + 455 pp.
- ^ Sytsma, Kenneth J. and Amy Litt. 2002. Tropical disjunctions in and among the Myrtaceae clade (Myrtaceae, Heteropyxidaceae, Psiloxylaceae, Vochysiaceae): Gondwanan vicariance or dispersal? (Abstract). Botany 2002 Conference, University of Wisconsin, Madison, Wisconsin, August 4–7, 2002.
- ^ Johnson, L.A.S. and Briggs, B.G. 1984. Myrtales and Myrtaceae – a phylogenetic analysis. Annals of the Missouri Botanic Garden 71: 700-756.
- ^ Wilson, Peter G., O'Brien, Marcelle M., Gadek, Paul A., ken ni Quinn, Christopher J. 2001. "Myrtaceae Revisited: A Reassessment of Infrafamilial Groups". American Journal of Botany 88 (11): 2013–2025. Available online (pdf file).
- ^ Wilson, P.G., O’Brien, M.M., Heslewood, M.M., Quinn, C.J. 2005. Relationships within Myrtaceae sensu lato based on a matK phylogeny. Plant Systematics and Evolution 251: 3–19.
- ^ Wilson, P. G. (2011) Myrtaceae. In The Families and Genera of Vascular Plants. Volume X. Sapindales, Cucurbitales, Myrtaceae, edited by K. Kubitzki, X:212–71. Heidelberg: Springer-Verlag, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Myrtaceae iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Myrtaceae iti Wikispecies


text:
Ni Nelson Aldrich Rockefeller (Hulio 8, 1908 – Enero 26, 1979) ket mays aidi nga Amerikano a negosiante, pilantropo, agseserbi ti publiko, ken politiko. Isu ket nagserbi a kas ti maika-41 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1974–1977), a nagserbi babaen ni Presidente Gerald Ford, ken ti maika-49 a Gobernador ti New York (1959–1973). Isu pay ket nagserbi kadagiti administrasion ni Franklin Roosevelt, Harry Truman ken Dwight Eisenhower kadagiti nadumaduma a puesto. isu ket kameng ti Pamilia a Rockefeller, isu ket nalatak nga agur-urnong kadagiti arte.
Dagiti midia a mainaig ken ni Nelson Rockefeller iti Wikimedia Commons


text:
Sinonimo (taksonomia)
Iti sientipiko a nomenklatura, ti sinonimo ket isu ti sientipiko a nagan a maipakat iti maysa a takson a pakaibagaan babaen ti sabali a a sientipiko a nagan,[1] urayno dagiti soologo ket sabali ti panagusarda ti termino.[2] Kas pagarigan, ni Linnaeus ket isu idi ti immuna a nangited iti sientipiko a nagan iti Norway spruce, a tinawaganna iti Pinus abies. Daytoy a nagan ket saanen a maus-usar: daytoy itan ket kapada a nagan ti agdama a sientipiko a nagan iti Picea abies.
Saan a kasla dagiti sinonimo kadagiti sabali a konteksto, iti taksonomia ti sinonimo ket saan a mabalin a maipasinnukat iti nagan a sinonimo daytoy. Ititaksonomia, dagiti sinonimo ket saanda nga agpapada, ngem addaanda kadagiti sabali a kasasaad. Iti sapasap, para iti ania man a takson nga adda iti naisangayan a patingga ti panangipalpalawag dagiti taksonomiko a grupo dagiti organismo, ti puesto ken ranggo ti sientipiko a nagan ti maikeddeng a husto iti ania man a mait-ited. Ti sinonimo ket kankanayon a sinonimo ti sabali a sientipiko a nagan ken nasken a saan nga adda iti pannakapaadayo.


text:
Tungawan
Ti Tungawan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga Sibugay iti Filipinas.
Dagiti baranggayUrnosen
Ti Tungawan ket nabennebenneg iti 25 a barbaranggay.[2]
- Baluran
- Batungan
- Cayamcam
- Datu Tumanggong
- Gaycon
- Langon
- Libertad (Pob.)
- Linguisan
- Little Margos
- Loboc
- Looc-labuan
- Lower Tungawan
- Malungon
- Masao
- San Isidro
- San Pedro
- San Vicente
- Santo Niño
- Sisay
- Taglibas
- Tigbanuang
- Tigbucay
- Tigpalay
- Timbabauan
- Upper Tungawan
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Municipality of Tungawan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
ISO 3166-2:PH
Ti ISO 3166-2:PH ket isu ti kodigo ti pagilian para iti Filipinas iti ISO 3166-2, ti pagalagadan a paset ti ISO 3166 nga inpablaak babaen ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO), a mangipalawag kadagiti kodigo para iti nagnagan kadagiti nangruna a pannakabingbingay (a kas dagiti probinsia wenno estado) iti amin a pagpagilian a naikodigo iti ISO 3166-1.
Iti agdama, naipalawag dagiti kodigo ti ISO 3166-2 ti Filipinas para kadagiti dua nga agpang iti pannakabingbingay
Ti tunggal maysa a kodigo ket buklen ti dua a paset, nga insina ti pangrangtray (hyphen). Ti umuna a paset ket ti
PH, ti ISO 3166-1 alpha-2 a kodigo iti Filipinas. Ti maikadua a paset ket mabalin a maysa kadagiti sumaganad:
- dua a numero: dagiti rehion
- tallo a letra: dagiti probinsia
Dagiti kodigo para kadagiti probinsia ket maitunos kadagiti numero ti Romano nga inus-usar a mangirepresenta kadagiti rehion, malaksid ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao, ti Rehion Administratibo ti Kordiliera, ken ti Nailian a Kapitolio a Rehion, a dagitoy ket saan nga agus-usar kadagiti numero ti Romano para kadagti representasion a panggep.
Ti kodigo para iti Cotabato (
PH-NCO) ket nainaganan a naibatay iti dati a naganna iti Amianan a Cotabato.
Agdama a kodkodigoUrnosen
Ti subdibision a nagnagan ket mailista a kas iti pagalagadan ti ISO 3166-2 nga inpablaak babaen ti Mangtaripato nga Ahensia ti ISO 3166 (ISO 3166/MA).
Pinduten ti buton iti paulo tapno maurnos ti tunggal maysa a batong.
Dagiti rehionUrnosen
Dagiti probinsiaUrnosen
- Dagiti nota
- ^ Ti Basilan ket naiyalisen manipud ti Peninsula ti Zamboanga idiay Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao(
PH-14).
- ^ Ti Lanao del Norte ket naiyalisen maniud ti Soccsksargen idiay Amianan a Mindanao (
PH-10).
- ^ TI Sarangani ket naiyalisen manipud ti Davao idiay Soccsksargen (
PH-12).
- ^ Ti Abagatan a Cotabato ket naiyalisen manipud ti Davao idiay Soccsksargen (
PH-12).
Dagiti panagbalbaliwUrnosen
Dagiti sunaganad a panagbalbaliw iti naikabkabil ket nairangarang babaen ti pablaak ti ISO 3166/MA manipud idi immuna a pannakaipablaak ti ISO 3166-2 idi 1998:
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti probinsia iti Filipinas, Statoids.com


text:
Kapas
Ti kapas ket nalamuyot, nasariwagwag a napateg a sagut nga agtubo iti marakapas, wenno ti nasalakniban a kapsula, iti likmut dagiti bukel ti mula a kapas ti henero ti Gossypium. Ti sagut ket gangani puro a selulosa. Babaen dagiti masna a kasasaad, dagiti marakapas ket maisarigagay a mapaadu ti pannakaiwarwaras dagiti bukel.
Ti mula ket bassit a kayo a patneng kadagiti tropikal ken subtropikal a rehion iti lawlaw ti lubong, a mairaman ti Kaamerikaan, Aprika, ken India. Ti kaaduan a dibersidad ti naatap a sebbangan ti kapas ket mabirukan idiay Mehiko, ken sarunuen met babaen ti Australia ken Aprika.[1] Ti kapas ket nawaya idi a naimuyongan iti Daan ken Baro a Lublubong. Ti Ingles a nagan ket naala manipud iti Arabiko a (al) qutn قُطْن, a nairugi a naus-usar idi 1400 AD.[2] Ti kastila a balikas iti "algodón", ket naala met iti Arabiko.
Ti sagut ket kaduan a masansan a tibbien kadagiti linabag wenno panait ket inus-usar ti panagaramid iti nalamuyot, maangsan a tela. Ti panagusar ti kapas para iti lupot ket ammo a napetsado kadagiti prehistoriko a paset ti panawen; dagiti pirgis ti lupot a kapas ket napetsado manipud idi 5000 SK ket nakali dagitoy idiay Mehiko ken idiay Sibilisasion ti Ginget ti Indus (moderno nga aldaw a Pakistan ken dagiti paset ti India). Urayno daytoy ket nataltalonen manipud idi ugma, ti pannakaparnuay idi ti laddit ti kapas a nangipapaba ti ngina ti panagpataud a nakaiturongan ti adu a pannakausarna, ken isu ti kaaduan a naus-usar a masna a sagut ti lupot iti panagkawes ita nga aldaw.
Dagiti agdama a karkulo para iti panagpataud ket agarup a 25 riwriw tonelada iti tinawen, a mangiraman ti 2.5% kadagiti matalon a daga iti lubong . Ti Tsina ket isu ti kadakkelan nga agpatpataud iti kapas iti lubong, ngem kaaduan kadagitoy ket domestiko nga inus-usar. Ti Estados Unidos ket isun ti kadakkelan nga agiluluwas kadagiti adu a napalabas a tawtawen.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Biolohia ti Gossypium hirsutum L. and Gossypium barbadense L. (kapas). ogtr.gov.au
- ^ Metcalf, Allan A. (1999). Ti Lubong kadagiti Adu a Balikas. Houghton Mifflin. p. 123. ISBN 0-395-95920-9.
- ^ "Dagiti masna a sagut: Kapas", Internasional a Tawen ti Masna a Sagsagut
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Kapas iti Wikimedia Commons
- Dagiti Kinapudno ken dagiti pigura ti Panagtagilako iti Kapas idi 2007 iti PBS.org


text:
Abraham
Ni Abraham (Hebreo: אַבְרָהָם (tulong·pakaammo), Moderno: Avraham, Griego: ABpaάu (Avraam), Tiberian: ʼAḇrāhām, Ashkenazi: Avrohom wenno Avruhom, Arabiko: إبراهيم Ibrāhīm) ket maysa kadagiti bibliko a pariarka ken maysa a kangrunaan a karakter iti epiko dagiti Israelita.[1] Ti saritana ket naibagbaga kadagiti kapitulo 11-25 ti Libro ti Henesis, ket addan ti prominente a papel iti Hudaismo, Kristianidad ken Islam.[2]
Segun ti naibagbaga iti Henesis, iti edad a 75, ni Abram, a nagsursurot ti naipagarupna a bilin ti Dios, innalana ti asawana a ni Sarai, ken ti sangkabalayanna ken nagbanniaga manipud idiay Haran a npan idiay Shechem idiay Canaan. Ni Abram ket simrek ti maysa a tulagan ken ni Apo Dios, a nakaituduan babaen ti rito ti panagkugit. Ni Abram ket amo tattan a kas ni Abraham (“ama dagiti adu a pagilian”), ken ni Sarai ket nagbalin a Sarah. Ni Abraham ken ni Sarah ket awan , ni Sarah ket nangisingasing a ni Abraham agputot ti anakna babaen ti katulongna, a ni Hagar. Ni Hagar ket naganak ti inn=mmuna nga anak ni Abraham, ni Ishmael. Ni Abraham ken Sarah kalpasan daytoy ket naganakda kenni Isaac.
Ii Hudio ken Kristiano a tradision, ni Abraham ken isu ti ama dagiti Israelita babaen ti anakna a lalaki a ni Isaac. Iti Islamiko a tradision, ni Abraham ket naipanpanunotan a kas ti propeta ti Islam, ti maysa a kaputotan ni Mahoma, babaen kenni Ishmael. Dagiti Muslim naipanpanunotanda kaniana a kas pagarigan ti perpekto a Muslim, ken ti nararaeman a nagpabaro ti Kaaba idiay Meka. Ni Bahá'u'lláh, toi propeta ti Baha'i a Pammati, ket mangpasingked ti kangatuan a relihioso nga estasion para kenni Abraham. Iti Baro a Testamento ni Abraham ket naipalpalawag a kas maysa a tao ti pammati. Isu ket naipampanunotan a kas maysa a patron a santo kadagiti industria ti kinamanagsangaili.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wolf, Johann Christoph, ed. (1727). "Abraham – Naikabil 43 (XLIII)". Bibliotheca Hebraea (iti Latin ken Hebreo). Vol. 3. Hamburg: Impensis Christiani Liebezeit. p. 17.
- ^ Andrews 1990, p. 5.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Abraham iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Abraham iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Chru
Ti pagsasao a Chru (Bietnamis: Chu Ru) ket ti pagsasao a Chamiko ti Bietnam nga insasao babaen ti tattao a Chru iti akin-abagatan a Probinsia ti Lâm Đồng (a naipangpangruna idiay Distrito ti Đơn Dương) ken idiay Probinsia ti Bình Thuận.
Kasl amet dagiti sabali a sasao a Chamiko a naisasao idiay Bietnam (Cham, Jarai, Rade ken Roglai), bumasbassiten ti panagusar ti Chru gapu ta dagiti patneng nga agsasao ket bilingualda iti Bietnamis, nga inus-usar para iti kaaduan a lugar nga opisial wenno publiko,kas dagiti eskula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chru iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Sonora
Ti Sonora (Panangibalikas nga Espaniol: [soˈnoɾa] (dengngen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Sonora (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Sonora), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 72 nga ili ken ti kapitoliona ket ti siudad ti Hermosillo.
Ti Sonora ket beddengan dagiti estado ti Chihuahua iti daya, ti Baja California iti amianan a laud ken ti Sinaloa iti abagatan. Iti amianan, daytoy ket makibinningay iti pagbeddengan ti Estados Unidos–Mehiko kadagiti estado ti Arizona ken New Mexico, ken iti laud daytoy ket addaan iti signipikante a bingay iti aplaya iti Golpo ti California.
Ti masna a heograpia ti Sonora ket nabingbingay kadagiti tallo a parte: ti Sierra Madre Occidental iti daya ti estado; dagiti tanap ken dagiti agtultulatid a turod iti tengnga; ken ti aplaya iti Golpo ti California. Daytoy ket nangruna a dagiti a namaga wenno namaga bassit a desierto ken karuotan, a ti laeng addaan iti bassit a panagtudtudo ket dagiti nangato a lugar a mangsuporta kadagiti sabali a mula.
Ti Sonora ket pagtaengan dagiti walo nga indihenio a tattao, a mairaman ti Mayo, ti Yaqui, ken Seri.Daytoy ket nangruna iti ekonomia para iti agrikulturana, dinguen (naipangpangruna iti karne ti baka), ken ti panagmina manipud idi panawen ti kolonia, ken para iti kasasaadna akas pagbeddengan nga estado manipud idi Gubat ti Mehikano–Amerikano. Iti Panaggatang iti Gadsden, napukaw ti Sonora iti ad-adu ngem pagkapat a teritoriona.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic_2015_presentacion.pdf.
- ^ "Sonora, Navojoa" (PDF). Modulo de Planeacion Estrategica. Naala idi Abril 7, 2010.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Sonora iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Sonora manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti Sonora iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Sonora


text:
Chetumal
Ti Chetumal (Panangibalikas nga Espaniol: [tʃetuˈmal] (dengngen) Moderno a Maya: Chactemàal panangibalikas [tɕʰaktʰe̞mɐː˨˩l], "Lugar ti Nalabbasit a Kayo") ket ti siudad iti daya ti aplaya ti Peninsula Yucatán iti Mehiko. Daytoy ti kapitolio ti estado ti Mehiko ti Quintana Roo ken ti tugaw ti ili Ili ti Othón P. Blanco. Daytoy ket addaan iti populasion iti 151,243 idi 2010[2]
Ti siudad ket mabirukan idiay akinlaud a bangir ti Luek Chetumal, iti asideg ti sabangan ti Río Hondo. Ti Chetumal ket maysa a nangruna a puerto para iti rehion ken agtiganay a kas ti nangruna a ruangan ti pagtagilakuan ti Mehiko iti kaarubana a pagilian iti Belis. Dagiti tagilako ket mailuganda iti kalsada a mangikapet ti Chetumal ti Siudad ti Belis iti abagatan, ken babaen pay dagiti pagtagilakuan a barko iti aplaya. Adda komersial a pagtayaban, ti Sangalubongan a Pagtayaban ti Chetumal, nga addaan iti serbisio iti eroplano.


text:
Claveria Covid-19 Update as of November 04, 2021
Naimbag a rabii, Claverianos!
Idi kalman ket bimaba ti 37 ti aktibo nga kaso ti Covid kalpasan nga nainayon ti tallo nga recoveries ken dua nga baro nga kaso (1-Centro 3, 1- Centro 6).
Ita nga aldaw adda laengen ti 31 nga aktibo nga kaso ditoy ili tayo kalpasan nga naglaing ti pito (7) nga indibidwal ken maysa laeng ti nainayon nga baro a kaso.
Ituloy tayo ti agtulnog ti amin nga health protocols ken ikararag tayo ti panaglaing ti dadduma pay a kalugaran tayo tapnon bumaba pay ken saanen manayonan ti bilang. Agyaman ken agan annad tay amin!


text:
Asingan
Ti Asingan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Asingan ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.[2]
- Ariston Este
- Ariston Weste
- Bantog
- Baro
- Bobonan
- Cabalitian
- Calepaan
- Carosucan Norte
- Carosucan Sur
- Coldit
- Domanpot
- Dupac
- Macalong
- Palaris
- Poblacion East
- Poblacion West
- San Vicente Este
- San Vicente Weste
- Sanchez
- Sobol
- Toboy
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Asingan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Amin a listaan a publiko
Naikaykaysa a panagiparang kadagiti amin a magun-od a listaan iti Wikipedia. Mapabassitmo ti panagkita babaen ti panagpili ti kita ti listaan, ti nagan ti agar-aramat (sensitibo ti kadakkel ti letra), wenno ti naapektaran a panid (sensitibo pay ti kadakkel ti letra).
- 19:06, 6 Mayo 2011 Inikkat ni Jon Harald Søby tungtungan aramid ti panid ti Maroko (ti linaon ket: '{{delete|test}} == File:Texto ti headline == ana tanjawi ana rrib o barani   Mangisuldong iti saan a naformat a texto ditoy '''''Napuskol a texto''Titulo ti panilpo''' ')
- 12:58, 3 Abril 2011 Inikkat ni Jon Harald Søby tungtungan aramid ti panid ti Justin Bieber (ti linaon ket: '{{delete}}')
- 18:47, 23 Mayo 2007 Jon Harald Søby tungtungan aramid (Renamed the user "Cool Cat" (which had 1 edits) to "White Cat")
- 12:08, 31 Marso 2006 Ti pakabilangan idi ni Jon Harald Søby tungtungan aramid ket napartuat


text:
Pagsasao nga Estonio
Ti Estonio (eesti keel panangibalikas [ˈeːsti ˈkeːl] (dengngen)) ket opisial a pagsasao ti Estonia, a patneng nga insasao babaen ti agarup a 1.1 a riwriw a tattao ken sangapulo a ginasut kadagiti nadumaduma a emigrante a komunidad. Daytoy ket tagikua ti Pino a sanag ti pamilia ti pagsasao nga Uraliko.
Ti maysa a naisangayan a langa ket nagtaudan ti adu nga interesado kadagiti lingguista ket ti tradisional a makitkita a kas tallo a grado iti ponemiko a kaatiddog: ababa, atiddog, ken "atiddog unay", a kas dagiti naisangayan a /toto/, /toˑto/ ken /toːto/. Iti kinapudno, ti pannakaisangayan ket saan a puro iti ponemiko a kaatiddog, ken ti adda a ponolohiko a mekanismo ket naisuppiatan pay laeng.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Estonio iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Alagaden nga Estonio iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Võro iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Asu, Eva Liina; Teras, Pire (2009), "Estonian", Journal of the International Phonetic Association, 39 (3): 367–372
- Ross, Jaan; Lehiste, Ilse (2001), The temporal structure of Estonian runic songs, The Hague: Walter de Gruyter
- Zuckermann, Ghil'ad (2003), Jones, Charles (ed.), Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew, Palgrave Studies in Language History and Language Change, Houndmills: Palgrave Macmillan, ISBN 1-4039-1723-X, naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-02-01, naala idi 2014-03-10
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao nga Estonio iti Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Baw-ing
Ti baw-ing (Ingles: redirect) ket panid nga awan linaon, ngem daytoy ket mangipatulod iti agbasbasa iti sabali a panid, ken kadawyan a ti maysa nga artikulo wenno seksion ti maysa nga artikulo. Kas pagarigan, no imakiniliam ti "USA" iti kahon ti pagbirukan, wenno surotem ti silpo ti wiki iti USA, maipankanto idiay artikulo ti Estados Unidos iti Amerika, ken addanto iti maysa a nota iti ngato ti panid: "(Naibaw-ing manipud iti USA)". Gapu ta ti panid ti USA ket aglaon ti teksto ti wiki iti #REDIRECT [[Estados Unidos iti Amerika]], a mangipalawag daytoy daytoy a kas baw-ing a panid ken mangikabil ti puntaanna panid. Mabalin pay nga ibaw-ing iti maysa a paset ti puntaan a panid, babaen ti panagusar ti eskritu ti #REDIRECT [[Nagan ti panid#Titulo ti seksion]] .


text:
UTC+11:00
Ti UTC+11:00 ket panagilasin para iti timbengan ti oras manipud iti UTC iti +11. Daytoy nga oras ket inus-usar idiay:
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)Urnosen
Amianan nga AsiaUrnosen
- Rusia – Oras ti Vladivostok
- Primorsky Krai (mairaman ti Vladivostok)
- Isla ti Sakhalin
- Khabarovsk Krai
- Republika ti Sakha (sentral a paset)
OceaniaUrnosen
- Pederado nga Es-estado ti Mikronesia
- Is-isla ti Solomon
- Vanuatu
- Baro a Caledonia
Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio)Urnosen
OceaniaUrnosen
- Australia – Akindaya nga Oras ti Aldaw (AEDT)
- Kapitolio a Teritorio ti Australia
- New South Wales (malaksid ti Broken Hill; ngem mairaman ti Isla ti Apo Howe, a daytoy ket UTC+10:30 iti panaglalam-ek)
- Tasmania
- Victoria


text:
Ideolohia
Ti ideolohia ket maysa nga agsmang dagiti kapanunotan a mangbukel ti gandat ti maysa a tao, dagiti manamnama, ken dagiti tignay. Ti diolohia ket komprehensibo a sirmata, ti waya a panagkita kadagiti banag a (panagipada panirigan ti lubong) a kas dagiti nadumaduma a pilosopiko a pagduyusan (kitaen dagiti politikal nga ideolohia), wenno maysa nga agsmang a naisingasing babaen ti agturturay a klase ti maysa akagimongan kadagiti amin a kameng iti daytoy a kagimongan (ti "naawat a nakem" wenno produkto ti sosialisasion).
Dagiti ideolohia ket dagiti sistema ti abstrakto a panunot a naipakat kadagiti publiko a banag ken isu a daytoy ket mangaramid ti daytoy a konsepto ti pakatengngaan dagiti politika. A naikeddeng ti tungngal maysa a politikal wenno ekonomiko a pagduyusan a pagbanagan ti maysa nga ideolohia no isu wenno saan a daytoy ket propuesto a kas maysa a nalawag a sistema ti panunot.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Christian Duncker (Hg.): Ideologiekritik Aktuell – Dagiti Ideolohia Tatta nga Aldaw. Bd. 1. Londres 2008,[1]. ISBN 978-1-84790-015-9
- Christian Duncker: Kritische Reflexionen Des Ideologiebegriffes, 2006, ISBN 1-903343-88-7
- Minar, David M. (1961) "Ideolohia ken Politikal a Panagkukua", Tengnga a Laud a Warnakan ti Politikal a Siensia. Gunglo ti Tengnga a Laud a Warnakan ti Politikal a Siensia.
- Mullins, Willard A. (1972) "Iti Konsepto ti Ideolohia iti Politikal a Siensia." Ti Panagrepaso ti Amerikano a Politikal a Siensia . Gunglo ti Amerikano a Politikal a Siensia.
- Pinker, Steven. (2002) "Ti Blanko a Pangrugian: Ti Moderno a Panaglikud ti Kasasaad ti Nagtagitaoan." New York: Penguin Group, Inc. ISBN 0-670-03151-8
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Ideolohia iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
George W. Bush
Ni George Walker Bush (nayanak idi Hulio 6, 1946) ket maysa a politiko nga a nagserbi a kas ti maika-43 a Presidente iti Estados Unidos manipud idi 2001 aginggana idi 2009 ken ti maika-46 a Gobernador iti Texas manipud idi 1995 aginggana idi 2000.
Ni Bush ket naipasngay idiay New Haven, Connecticut. Isu ti kalakayan nga anak a lalaki ni Barbara Bush ken ti maika-41 a Presidente a ni George H. W. Bush, nga isu ket ti maikadua nga Amerikano a Presidente a putot ti dati a presidente.[1] Isuna pay ket kabsat ni Jeb Bush, Gobernador iti Florida idi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panakailadawan ti Biag". Dagiti Amerikano a Presidente. Naala idi Marso 16, 2010.


text:
1Kadagidiay nga al-aldaw awan ti ari ti Israel. Ti tribu dagiti kaputotan ti Dan ket agbirbirok iti pagnaedanda, gapu ta agingga iti dayta nga aldaw ket awan pay ti naawatda nga aniaman a tawid manipud iti tribu ti Israel.
2Nangibaon dagiti tattao ti Dan iti lima a lallaki manipud iti amin a pakabuklan ti tribuda, lallaki a nalalaing a makigubat manipud Zora ken Eztaol, tapno magnada a mangwanawan iti daga ken tapno sukimatenda daytoy. Kinunada kadakuada, “Mapankayo ken sukimatenyo ti daga.” Nakadanunda iti katurturudan a pagilian iti Efraim, iti balay ni Mica, ket nagtalinaedda iti nagpatnag sadiay.
3Idi asidegdan iti balay ni Mica, nalasinda ti panagsao ti agtutubo a Levita. Isu a nagsardengda ken sinaludsodda isuna, “Siasino iti nangiyeg kenka ditoy? Ania iti ar-aramidem iti daytoy a lugar? Apay nga addaka ditoy?”
4Kinuna kadakuada, “Kastoy iti inaramid ni Mica kaniak: Tinangdanannak nga agbalin a padina.”
5Kinunada kenkuana, “Pangaasim ta dumawatka iti pammagbaga ti Dios, tapno maammoanmi no ti ipapanmi a panagdalliasat ket naballigi.
6Kinuna ti padi kadakuada, “Mapan kayo a natalna. Iturongnakayonto ni Yahweh iti dalan a rumbeng a papananyo.”
7Ket pimmanaw dagiti lima a lallaki ket napanda iti Laish, ket nakitada dagiti tattao nga adda sadiay a natalged nga agbibiag—iti isu met laeng a wagas, agbibiag dagiti Sidonio iti natalna ken natalged. Awan ti siasinoman a nangsakop kadakuada iti daga, wenno nangrirriribuk kadakuada iti aniaman a wagas. Agnanaedda iti adayu manipud kadagiti Sidonio, ken awan iti pakainaiganda iti uray siasinoman.
8Nagsublida iti tribuda idiay Zora ken Estaol. Nagsaludsod kadakuada dagiti kakabagianda, “Ania ti ipadamagyo?”
9Kinunada, “Umaykayo! Rautentayo ida! Nakitami ti daga ket nasayaat daytoy. Awan kadi ti aramidenyo? Saankayo nga agbuntobuntog a mangraut ken mangparmek iti daga.
10Inton mapankayo, mapankayonto kadagiti tattao a ti pagarupda ket natalgedda, ken nalawa ti daga! Inted ti Dios daytoy kadakayo— ti lugar nga awan pagkuranganna iti aniaman a banag iti daga.”
11Rimmuar manipud Zora ken Estaol ti Innem a gasut a lallaki iti tribu ni Dan, siiigam kadagiti armas a pakigubat.
12Simmang-atda ket nagkampoda idiay Kiriat Jearim, idiay Juda. Daytoy iti makagapu a pinannaganan dagiti tattao dayta a lugar iti Mahane Dan agingga iti daytoy nga aldaw; laud daytoy ti Kiriat Jearim.
13Immadayuda manipud sadiay a nagturong idiay katurturodan ti Efraim ket napanda iti balay ni Mica.
14Ket kinuna dagiti lima a lallaki a napan nangwanawan iti pagilian ti Lais kadagiti kakabagianda, “Ammoyo kadi nga iti daytoy a babbalay ket adda iti efod, didiosen iti bumalay, ladawan a kinitikitan, ken maysa a ladawan a nasukog a landok? Ikeddengyo itan no ania iti aramidenyo.”
15Napanda ngarud idiay ket dimtengda iti balay ti agtutubo a Levita, iti balay ni Mica, ket kinablaawanda isuna.
16Ita dagiti innem a gasut a Danita, nga addaan kadagit armas a pakigubat, nagtakderda iti pagserkan iti ruangan.
17Napan idiay dagiti lima a lallaki a napan nangwanawan iti daga ket innalada ti kinitikitan a ladawan, ti efod, ken dagiti didiosen ti bumalay, ken ti ladawan a landok, bayat a nakatakder ti padi iti paglukatan ti ruangan a kaduana dagiti innem a gasut a lallaki nga addaan kadagiti armas a pakigubat.
18Idi napan dagitoy iti balay ni Mica ket innalada ti kinitikitan a ladawan, ti efod, dagiti didiosen ti bumalay, ken ti ladawan a nasukog a landok, kinuna ti padi kadakuada, “Ania ti ar-aramidenyo?”
19Kinunada kenkuana, “Agulimekka! Apputem ti ngiwatmo ket sumurotka kadakami, ket agbalinka nga ama ken padi kadakami. Nasaysayaat kadi kenka nga agbalin a padi iti balay ti maysa a tao, wenno agbalin a padi ti maysa a tribu ken maysa a puli ti Israel?”
20Nagrag-o ti puso ti padi. Innalana ti efod, dagiti didoisen ti bumalay, ken ti kinitikitan a ladawan, ket nakikuyog kadagiti tattao.
21Napanda ngarud ken immadayuda. Inkabilda dagiti babassit nga ub-ubbing iti sangoananda, kasta met dagiti baka ken dagiti sanikuada.
22Idi nakaadayudan bassit manipud iti balay ni Mica, dagiti lallaki nga adda iti babbalay iti asideg iti balay ni Mica ket naayaban a sangsangkamaysa, ket nakamatanda dagiti Danitas.
23Pinukkawanda dagiti Danita, ket timmaliawda ket kinunada kenni Mica, “Apay a naayabankayo a sangsangkamaysa?”
24Kinunana, “Tinakawyo dagiti didiosen nga inaramidko, innalayo ti padik, ken pumanpanawkayon. Ania pay ti nabati kaniak? Apay a saludsudendak, “Ania iti mangrirriribuk kenka?”
25Kinuna dagiti tattao ti Dan kenkuana, “Saanmo koma impalubos a mangngegmi iti aniaman a banag nga isaom, ta no saan rautendaka dagiti makaung-unget unay a lallaki, sika ken ti pamiliam ket mapapatayto.
26Ket napanen dagiti tattao ti Dan iti dalanda. Idi nakita ni Mica a napipigsada unay para kenkuana, nagsubli isuna ket napan iti balayna.
27Innala dagiti tattao ti Dan dagiti inaramid ni Mica, kasta met ti padina, ket
28napanda idiay Lais, kadagiti tattao a natalged ken awan pakariribukanna ket pinapatayda ida babaen iti kampilan ket pinuoranda ti siudad.
29Awan ti mangispal kadakuada gapu ta adayu daytoy manipud iti Sidon, ket saanda a makikadkadua iti siasinoman. Adda daytoy iti tanap iti asideg ti Bet-Rehob. Binangon manen dagiti Danitas ti siudad ket nagnaedda sadiay. Pinanagananda iti Dan ti siudad, ti nagan ni Dan a kapuonanda, a maysa kadagiti putot a lalaki ni Israel. Ngem ti sigud a nagan ti siudad ket Lais.
30Insaad dagiti tattao ti Dan ti kinitikitan a ladawan para kadakuada, ket ni Jonatan a putot a lalaki ni Gerson a putot a lalaki ni Moises, isuna ken dagiti putotna a lallaki, ket papadi para iti tribu dagiti Danita agingga iti aldaw ti pannakasakup ti daga.
31Isu a dinaydayawda ti ladawan a kinitikitan a kukua ni Mica nga inaramidna, agingga nga adda ti balay ti Dios idiay Shilo.


text:
Malvales
Ti Malvales ket ti maysa nga urnos dagiti agsabsabong a mula. Kas igawidan babaen ti sistema ti APG II, ti urnos ket mangiraman kadagiti agarup a 6000 a sebbangan iti kaunegan dagiti 9 a pamilia. Ti urnos ket naikabil iti eurosids II, a paset iti eudicotidae.
Kaaduan dagiti mula ket bassit a mula ken dagiti kayo; kaaduan kadagiti pamiliana ket addaan iti kosmopolitano a pannakaiwarwaras kadagiti tropiko ken subtropiko, nga addaan iti lomitado a panagpadakkel kadagiti temperado a rehion. Ti maysa a nakakaskasdaaw a pannakaiwaras ket mapasamak idiay Madagascar, a mapasamak dagiti tallo nga endemiko a pamilia ti Malvales (Sphaerosepalaceae, Sarcolaenaceae and Diegodendraceae).
Adu dagiti sebbangan ti Malvaceae sensu lato ket nasayaat para kadagiti kayoda, iti Ochroma (balsa) nga ammo iti kinalag-anna, ken iti Tilia (dalayap, linden, wenno basswood) kas popular a kayo iti panagkitikit. Ti bunga ti kayo ti kakaw (Theobroma cacao) ket inus-usar a laok para iti tsokolate. Ti nues ti kola (henero ti Cola) ket ammo dagitoy para iti adu a laon ti kapeina ken, kadagiti naplabas, ket kadawyan nga inus-usar iti panangisagana kadagiti nadumaduma a mainun a cola. Dagiti sabali pay nga ammo a kameng ti Malvales iti sistema ti APG II ket ti daphnes, gumamela, dagiti hollyhock, okra, kaykayo a baobab, kapas, ken ti kapok.
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Agdumaduma ti morolohia ti Malvales, nga agraman kadagiti bassit a kadawyan a pakailasinan. Kadagitoy a kaaduan a kadawyan a masarsarakan ket dagiti palmato, dagiti konado a sepalo, ken ti maysa a naiduma nga estruktura ken komposion iti kemikal dagiti bukel. Ti cortex ket masansan a naammurat, a naaramid iti naalumaymay a tuon ti ploema.
Taksonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nasapa a pannakaidasig a kas ti bagi ni Dahlgren ket mangikabil ti Malvales iti super-urnos ti Malviflorae (tinawtawagan pay iti Malvanae). Napauten a problematiko dagiti pagbeddengan ken pakaigawidan dagiti "bugas" a pamilia ti Malvales, Malvaceae, Bombacaceae, Tiliaceae, ken Sterculiaceae. Ti asideg a pannakaikabagian kadagitoy apamilia , ken naipangpangruna iti Malvaceae ken Bombacaceae, ken kadawyanen a nabigbigan, ngem iti laeng nabiit, kaaduan dagiti sistema ti pannakaidasig ket nangitalinaay kaniada a kas dagiti asabali a pamilia. Agraman kadagiti nadumaduma a molekular a pilohenio a mangipakpakita iti Sterculiaceae, Bombacaceae, ken Tiliaceae a kas tradisional a naipalawag a parapiletiko wenno polipiletiko, adda metten rumrummuar a konsenso para iti daytoy a pagduyosan a mangpadakkel iti Malvaceae tapno mairaman dagitoy a pamilia. Daytoy naipadakkel a panangigawid ti Malvaceae ket nabigbiganen kadagiti kaudian a bersion ti sistema ti Thorne, babaen ti Angiosperm Phylogeny Group, ken ti kaudian a komprehensibo a pannakatrato dagiti pamilia ti baskular a mula ken dagiti henero, ti sistema ti Kubitzki.[3]
Ti dominante a pamilia iti sistema ti APG II ket ti naipadakkel a Malvaceae (Malvaceae sensu lato) nga agraman kadagiti sumurok a 4000 a sebbangan, a sarunen ti Thymelaeaceae nga agraman kadagiti 750 a sebbangan. Daytoy a naipadakkel a panangigawid ti Malvaceae ket naala a mangiraman dagiti pamilia ti Bombacaceae, Sterculiaceae ken Tiliaceae. Babaen ti daan a sistema ti Cronquist ti urnos ket naglaon kadagitoy nga uppat a pamilia ti "bugas a Malvales" ken mainayon ti Elaeocarpaceae ken naikabil idi kadagiti Dilleniidae. Adda dagiti sumagmamano nga agdama a nairaman a pamilia ket naikabil babaen ti Cronquist iti Violales.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angiosperm Phylogeny Group (2009). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III". Botanical Journal of the Linnean Society. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2017-05-25. Naala idi 2013-07-06.
- ^ Nickrent, Daniel L. "Cytinaceae are sister to Muntingiaceae (Malvales)", Taxon 56 (4): 1129–1135 (2007) (abstract)
- ^ Bayer, C. and K. Kubitzki. 2003. Malvaceae, pp. 225–311. In K. Kubitzki (ed.), The Families and Genera of Vascular Plants, vol. 5, Malvales, Capparales and non-betalain Caryophyllales.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alverson, W. S., K. G. Karol, D. A. Baum, M. W. Chase, S. M. Swensen, R. McCourt, and K. J. Sytsma (1998). Circumscription of the Malvales and relationships to other Rosidae: Evidence from rbcL sequence data. American Journal of Botany 85, 876-887. (Available online: Abstract Naiyarkibo 2010-06-26 iti Wayback Machine)
- Edlin, H. L. 1935. A critical revision of certain taxonomic groups of the Malvales. New Phytologist 34: 1-20, 122-143.
- Judd, W.S., C. S. Campbell, E. A. Kellogg, P. F. Stevens, M. J. Donoghue (2002). Plant Systematics: A Phylogenetic Approach, 2nd edition. pp. 405–410 (Malvales). Sinauer Associates, Sunderland, Massachusetts. ISBN 0-87893-403-0.
- Kubitzki, K. and M. W. Chase. 2003. Introduction to Malvales, pp. 12– 16. In K. Kubitzki (ed.), The Families and Genera of Vascular Plants, vol. 5, Malvales, Capparales and non-betalain Caryophyllales.
- du Mortier, B. C. J. (1829). Analyse des Familles de Plantes, avec l'indication des principaux genres qui s'y rattachent, p. 43. Imprimerie de J. Casterman, Tournay.
- Watson, L., and Dallwitz, M. J. (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrievalThe families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrievalThe families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. http://delta-intkey.com
- Whitlock, B. A. (October 2001). Malvales (Mallow). In: Nature Encyclopedia of Life Sciences. Nature Publishing Group, London. (Magun-od iti online: DOI | ELS site Naiyarkibo 2011-05-13 iti Wayback Machine)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Malvales iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Malvales iti Wikispecies
- Tree of Life Malvales
- Johansson, J.T. 2013 (and onwards). The Phylogeny of Angiosperms. Naipablaak iti online. http://angio.bergianska.se Malvales


text:
Kuarta
Ti kuarta ket isu ti ania abanag wenno rehistro nga isu ti sapasp a maaw-awat a kas bayad para kadagiti laklako ken serbisio ken panagibayad kadagoto utang iti maysa a naited a sosio-ekonomiko a kontesto wenno pagilian.[1][2][3] Dagiti kangrunaan apamay-ay ti kuarta ket naisalsalumina a kas: a banag ti panakisinnukat; ti unit ti pakabilangan; ti naipenpen a pateg; ken, sagpaminsan kadagiti napalabas, ti alagaden ti naitungkua a bayad.[4][5] Ti amiaman a kita ti banag wenno natalged a mapasingkedan a rehistro a mangtungpal kadagitoy a pamay-an ket mabalin a maikeddeng a kuarta.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mishkin, Frederic S. (2007). Ti Ekonomia ti Kuarta, Panagibanko, ken dagiti Pinansia a Pagtagilakuan (Pagpilian nga Edision). Boston: Addison Wesley. p. 8. ISBN 0-321-42177-9.
- ^ Ania kadi ti Kuarta? Babaen ni John N. Smithin [1]. Naala idi Hulio-17-09.
- ^ "kuarta : Ti Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia". Ti Baro a Palgrave Diksionario ti Ekonomia. Naala idi 18 Disiembre 2010.
- ^ Mankiw, N. Gregory (2007). "2". Makroekonomiia (Maika-6 nga ed.). New York: Worth Publishers. pp. 22–32. ISBN 0-7167-6213-7.
- ^ T.H. Greco. Kuarta: Panangawat ken Panagpartuat kadagiti Pagpilian a Legado a pangawatan, Karayan Puraw a Pagsasabtan, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). ISBN 1-890132-37-3


text:
Madagascar
Ti Madagascar, opisial a ti Republika ti Madagascar (Malagasi: Repoblikan'i Madagasikara [republiˈkʲan madaɡasˈkʲarə̥];; Pranses: République de Madagascar) ken dati nga ammo a kas ti Republika Malagasi, ket ti isla a pagilian idiay Taaw Indiano, idiay aplaya ti Abagatan a daya nga Aprika. Ti pagilian ket buklen ti isla ti Madagascar (ti maikapat a kadakkelan nga isla iti lubong), ken dagiti dadduma pay a babbabassit a kaarrubayan nga isla. Kalpasan ti prehistoriko a pannakaisinsina ti superkontinente ti Gondwana, ti Madagascar ket naisina maipud iti peninsula Indiano idi agarup a 88 a riwriw a tawtawen iti napalabas, ken nangpalubos daytoy nga agbaliw iti relatibo a pannakaisina dagiti patneng a mula ken dagiti ayup. Iti nagbanagan, ti Madagascar ket punto ti nasayaat a biodibersidad; sumurok a 90% iti naatap a biagna ket saan a mabirukan iti sadinoman a lugar iti Daga. Ti agdumaduma nga ekosistema ti isla ken ti naisangayan a naatap a biag ket naipangta babaen ti nakaro nga iya-adu ti populasion ti tao ken dagiti pay dadduma a pangta ti enbironmento.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Le Comité Consultatif Constitutionnel (1 Oktubre 2010). "Projet de Constitution de la Quatrième République de Madagascar" (PDF). Madagascar Tribune. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2015-11-05. Naala idi 24 Agosto 2011.
- ^ "MADAGASCAR: general data". Populstat.info. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-02-09. Naala idi 2013-07-15.
- ^ "Demonyms – Names of Nationalities". Geography.about.com. Naala idi 2013-07-15.
- ^ a b c d "Madagascar". International Monetary Fund.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ a b Bradt (2011), p. 2.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Madagascar iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Madagascar manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Bariweswes ti pagilina manipud iti BBC News
- Madagascar a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Madagascar iti Curlie (iti Ingles)
- Madagascar manipud iti UCB Libraries GovPubs
- Wikimedia Atlas iti Madagascar
- Madagascar
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Daya nga Aprika
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian nga isla
- Is-isla ti Aprika
- Is-isla ti Madagascar
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti republika
- Dagiti pisiograpiko a probinsia
- Akin-abagatan nga Aprika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Ludwig Wittgenstein
Ni Ludwig Josef Johann Wittgenstein (26 Abril 1889 – 29 Abril 1951) ket maysa idi nga Austriano-Britaniko a pilosopo a kangrunaan a nagobobra iti lohika, ti pilosopia ti matematika, ti pilosopia ti isip, ken ti pilosopia ti pagsasao.[1] Isu idi ket propesor ti pilosopia idiay Unibersidad ti Cambridge manipud idi 1939 aginggana idi 1947.[2] Iti kabibiagna, isu ket nangipablaak ti maymaysa a panarepaso ti libro, maysa nga artikulo, maysa adiksionario ti ubbing, ken ti 75-a pampanid ti Tractatus Logico-Philosophicus (1921).[3] Idi 1999, ti naipablaak kalpasan ti ipupusayna a Pilosopiko a Panagsuksukimat (1953) ket naranggo idi a kas maysa kadagiti kangrunaa alibro ti maika-20 a siglo a pilosopia babaen ti Baruch a Panagbutbutos , a naidayegan a kas "...ti maysa a bimmallasiw obra maestra iti maikaduapulo-a siglo a pilosopia, a kinaykayat dagiti nadumaduma nga espesialisasion ken pilsopiko nga orientasion".[4] Ti pilosopo a ni Bertrand Russell ket nangipalpalawag kaniana a kas "ti kaperpektuan a kas pagarigan a Naamammoak ti henio a kas tawidan a napartuat, nagartem, natukok, napeksa, ken agturturay".[5]
Isu ket naipasngay idiay Vienna kadagiti kabaknangan a pmiliana iti Europea, inpadawatna amin nga intero a tinawtawidanna.[6] Tallo kadagiti kakabsat a lalaki ket nagpakamatay, a nagpanpanunot met tikastoy ni Wittgenstein.[7] Isu ket pimmanaw ti kademia kadagiti adu a beses: a nagserserbi a kas maysa nga opisial iti sanguanan a linia idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat I, nga isuna idi ket nadekorasionan kadagiti adu a bilang para it kinaturedna; nangisursuro kadagiti eskuela kadagiti adayo a purok ti Australia, nga idiay ket nakasarak kadagiti kontrobersia kadagiti panagbaut kadagiti ubbing no nakaaramidda kadagiti biddut iti matematika; ken nagtrabtrabaho idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II a kas maysa a portero ti ospital idiay Londres, nga idiay ket nangibagbaga kadagiti pasiente a saanda nga uminon kadagiti agas a naireseta kaniada, ken idiay ket awan ti nakaammo nga isuna ket maysa kadagiti kadayegan a pilosopo iti lubong.[8] Isuna ket nangipalpalawag iti pilosopia, nupay kasta, a kas "ti laeng obra a nangited kaniana iti pudno a pannakapnek."[9]
Ti pilosopiana ket kankanayon a nabingbingay ti baetan ti nasapa a panawenna, a naiyarigan babaen ti Tractatus, ken ti naud-udi a paset ti panawen, a naibagbaga iti Pilosopikal a Panagsuksukimat. Ti kinasapa, ni Wittgenstein ket nadandanagan idi ti lohiko a panakaikabagian a baetan dagiti singasing ken ti lubong, ken namatmati a babaen ti panangited ti maysa a pakabilangan iti lohiko a nagtaudan daytoy a pannakaikabagian ket nasolbarna amin dagiti maipapaan ti pilosopia a problema. Ti kinaud-udi, ni Wittgenstein ket liniklikudaana dagiti adu panangipatingga iti Tractatus, a nakisinsinuppaiat a ti kaibuksilan ti balikas ket binuklan babaen ti pamay-an nga ar-aramiden iti kaunegan ti maysa a pagsasao nga ay-ayam.
Ti impluensia ni Wittgenstein ket narikrikan kadagiti amin a pagobraan ti nagtagitaoan ken dagiti sosial a siensia, ngem adda dagiti nawatiwat a panagdumadumaan kadagiti pannagipatarus iti panunotna. Kadagiti balikas ti gayyemna ket katrabahuanna a ni Georg Henrik von Wright: "Isuna ket maysa kadagiti pamanunotan ... a dagiti panpanunotna idi ket sapasap a di maaw-awatan ken nangruna uray kadagiti nangibagbaga a disipulona. Isu ket nagdudua a nasaysayaat a maawatan iti masakbayan. Naminsan a kinunana idi a nakarikrikna a kasla isuna ket agsursurat para ti tattao nga agpanpanunotto iti maysa a nadumaduma a waya, agang-anges ti sabali nga angin ti biag, manipud iti agdama nga aldaw a tao."[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dennett, Daniel (29 Marso 1999). "LUDWIG WITTGENSTEIN: Pilosopo (subscription required) — Time 100: pablaak dagiti Sientista ken Agpanpanunot". Time Magazine Online. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-08-26. Naala idi 29 Nobiembre 2011.
- ^ Dennett, Daniel. "Ludwig Wittgenstein: Pilosopo" Naiyarkibo 2013-08-26 iti Wayback Machine, Time magasina, 29 Marso 1999.
- ^ Para kadagiti naipablaak ti kabibiagna, kitaen ti Monk, Ray. Kasano ti agbasa ti Wittgenstein. W.W. Norton & Company. 2005, p. 5.
- Para kadagiti bilang ti balikas a naipablaak ti kabibiagna, kitaen ti Stern, David. "Ti Bergen nga Elektroniko nga Edision ti Nachlass ni Wittgenstein", Ti Europeano a Warnakan ti Pilosopia . Tomo 18, pablaak 3, Septiembre 2010.
- ^ Lackey, Douglas. "Ania Kadi dagiti Moderno a klasiko? Ti Baruch a Panagbutbutos ti Nalatak a Pilosopia ti Maikaduapulo a Siglo", Pilosopiko a Timpuyog. 30 (4), Disiembre 1999, pp. 329–346. *Para iti Pakabuklan ti panagbutbutos, kitaen ditoy [1] Naiyarkibo 2011-08-20 iti Wayback Machine. Naala idi 3 Septiebre 2010.
- ^ Para iti Russell nga insasao, kitaen ti McGuinness, Brian. Wittgenstein: Ti Biag: Uning a Ludwig 1889–1921. Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1988, p. 118.
- ^ Duffy, Bruce. "Ti bukod nga aramidem iti Ludwig Wittgenstein", The New York Times, 13 Nobiembre 1988, p. 4/10.
- Para iti panagilaklako kadagiti alikamenna , kitaen ti "Ludwig Wittgenstein: Tractatus and Teaching" Naiyarkibo 2010-02-13 iti Wayback Machine, arkibo ti Cambridge Wittgenstein. Naala idi 4 Septiembre 2010.
- ^ Para kadagiti panagpakamatay dagiti kabsatna a lalaki, kitaen ni Waugh, Alexander. "Dagiit Wittgenstein: Viennese whirl", The Daily Telegraph, 30 Agosto 2008.
- Kitaen pay ti Gottlieb, Anthony. "Ti Nerbioso a Kinangayed", The New Yorker, 9 Abril 2009.
- ^ Monk, Ray. Ludwig Wittgenstein: Ti Rebbeng ti Henio. Free Press, 1990, pp. 232–233, 431.
- Para iti komendasionna, kitaen ni Waugh, Alexander. Ti balay ni Wittgenstein: ti Pamialia a Mannakigubat. Random House iti Kanada, 2008, p. 114.
- ^ Malcolm, (Mainaynayon a nota) p. 84.
- ^ Malcolm, p. 6.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Ludwig Wittgenstein iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti midia a mainaig ken ni Ludwig Wittgenstein iti Wikimedia Commons


text:
Taga-ugma nga Ehipto
Ti taga-ugma nga Ehipto ket maysa idi a taga-ugma a sibilisasion ti Akin-amianan a daya iti Aprika, a kaaduan ti igid ti baba a gay-atan ti Karayan Nile nga iti tatta nga aldaw ket ti pagilian iti Ehípto. Ti Ehipsio a sibilisasion ket nabukel idi panawen ti 3150 BC (babaen ti binnagbagaan nga Ehipsio a kronolohia)[1] a ti politikal a panagtitipon iti Ngato ken Baba nga Ehipto babaen ti immuna a paraón.[2] Ti pakasaritaan iti taga-ugma nga Ehipto ket rimsua kadagiti serye dagiti natalna a Pagarian, a naisina babaen dagiti panawen dagiti mainaig a yaalsa a makunkuna a dagiti Agtengnga a Panawen: ti Daan a Pagilian iti Nasapa a Gambang a Panawen, ti Tengnga a Pagarian iti Tengnga a Gambang a Panawen ken ti Baro a Pagarian iti Naladaw a Gambang a Panawen. Ti Ehipto ket nakagaw-at ti patingga ti kabileganna iti panawen ti Baro a Pagarian, idiay Ramesside paset ti panawen, kalpasan daytoy simrek iti maysa a paset ti panawen iti nabuntog a panagapday. Ti Ehipto ket naparukma babaen kadagiti agsasaruno a gangganaet a kabilegan (a mairaman ti Persiano a panagturay) iti daytoy a Naladaw a Paset ti Panawen. Iti nagbanagan ti ipupusay ni Alehandro ti Natan-ók, maysa kadagiti heneralna, ni Ptolemy Soter, ket inbangonna ti kenkuana a kas ti agturay iti Ehipto. Daytoy a Ptolemaiko a Dinastia ket nagturay iti Ehipto aginggana idi 30 BC, idi daytoy ket nabatuag iti Romano nga Imperio ken nagbalin a Romano a probinsia.[3]
Ti panaballigi ti taga-ugma a sibilisasion ti Ehipto ket nagun-od babaen ti abilidadna nga umampon kadagiti kasasaad iti Tanap ti Karayan Nilo. Dagiti maipadto a panaglayus ken dagiti natengngel a panagsibog iti nalames a tanap ket nagpataud kadagiti apit, a daytoy ket nangsungrod ti sosial a panagrang-ay ken kultura. Gapu ti kaadu ti nabatbati a rekurso, ti administrasion ket nagitalged ti panagala kadagiti mineral iti tanap ken dagiti nakapalikmut a rehion a desierto, ti nasapa a panagrangrang-ay iti maysa a nawaya a sistema ti panagsurat, ti organisasion dagiti naurnong a panagbangon ken dagiti agrikultura a gandat, komersio kadagiti nakapalikmut a rehion, ken ti maysa a milisia a naipanggep a mangatiw dagiti gangganaet a kabusor ken pagipatalgedan panagturay ti Ehipto. Ti panagpasayaat ken panagurnos kadagitoy nga ar-aramid ket burokrata dagiti napili a tattao nga eskriba, dagiti relihioso a daulo, ken dagiti administrador a tinengtengngel babaen ti Paraon a nagpatalged ti panagtitinnulong ken panagkaykaysa dagiti Ehipsio a tattao iti konteksto iti napasayaat a sistema dagiti relihioso a pammati.[4][5]
Dagiti adu a naitungpal dagiti taga-ugma nga Ehipsio ket mairaman ti panagipagbatuan, panagtukod ken dagiti pamay-an ti panagbangon a dagitoy ket nangipakabael ti panagaramid dagiti nagdakkel a piramida, dagiti templo, ken dagiti obelisko; ti maysa a sistema dagiti matematika, ti maysa a naipakat ken naisumamay a sistema iti medisina, panagsibog a sistema ken dagiti pamay-an ti panagpataud ti agrikultura, dagiti immuna nga ammo a barko, dagiti Ehipsio a porselana ken dagiti pamay-an ti sarming, dagiti baro a porma iti literatura, ken ti kasapaan a naamammoan a tulag ti kappia.[6] ti nabati ken kabayagan a legado ti Ehipto. Dagiti bukodna nga arte ken arkitektura ket kaaduan dagitoy a kinopkopia, ken dagiti tagikuana nga antigo ket inaw-awit kadagiti adayo a suli iti lubong. Dagiti nagdadakkelan a dadael ket nagparegget kadagiti kapanunutan dagiti agbanbaniaga ken mannurat kadagiti napalabas a siglo. Ti baro a panagrespeto para kadagiti antigo ken naitukiten iti nasapa a moderno a paset ti panawen ket nangiturong iti sientipiko a panag-usig iti Ehipsio a sibilisasion ken nalatlatak a panagyaman kadagiti bukodna a legado ti kultura.[7]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Nilo ket isu ti patataudan ti pagbiagan iti daytoy a rehion para iti kaaduana a pakasaritaan ti nagtagitaoan.[8] Ti nalames a paglayusan a tanap iti Nilo ket nagited kadagiti nagtagitaoan ti oportunidad nga agparang-ay ti nataengan nga agrikultura nga ekonomia kenti maysa a nsaysayaat, naisentro a kagimongan a nagpakabael a pasuli iti pakasaritaan ti sibilisasion ti nagtagitaoan.[9] Dagiti nomadiko a moderno a tao nga agananup-agburburas ket nagrugida a nagnaed idiay tanap ti Nilo ti agtarus ti gibus iti Tengnga a Pleistoseno idi agarup a 120 a tawtawen. Idi naladaw a Paleolitiko a paset ti panawen, ti namaga a klima iti Akin-amianan nga Aprika ket pimmudmudot ken nagmagmaga, a nangpilit ti populasion iti daytoy a lugar ti agkonsentrado iti igid iti daytoy a rehion.
Predinastiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Predinastiko ken Nasapa a Dinastiko a panawen, ti Ehipsio a klima ket saan a namagmaga ngem iti tatta nga aldaw. Dagiti dadakkel a rehion iti Ehipto naabbongan kadagiti kakaykayoan a sabana ken laslasaten babaen dagiti pangen iti agararab nga ungulata. Dagiti rukbos ken ayup ket ad-aduda kadagiti amin a kapalikmutan ken ti rehion ti Nile ket nagsuporta kadgiti dakkel a populasion kadagiti agtaytayab nga ayup nga agnanaed iti danum. Ti panagananup ket kadawyan nga aramid para kadagiti Ehipsio, ken daytoy pay ti paset ti panawen a dagiti adu nga ayup ket immuna a napaamo.[10]
Idi agarup a 5500 BC, dagiti bassit a tribu nga agnanaed idiay tanap tyi Nilo ket nagrang-ay kadagiti serye iti kultura nga agiparparang ti natalinaed a panagtengngel iti agrikultura ken ayup a panagtaltalon, ken mailasinda kadagiti seramika ken dagiti banag a tagikuada, a kas ti sagaysay, pulseras, ken dagiti abolario. Ti kadakkelan kadagitoy a kultura iti ngato nga (Akin-amianan) Ehipto, ti Badari a daytoy ngata ket nagtaud idiay Akinlaud a Disierto, ket ammo daytoy kadagiti nasayaat a seramiko, dagiti bato a ramit, ken ti panagusarna iti gambang.[11]
Idiay Akin-amianan nga Ehipto, ti Badari ket sinaruno babaen dagiti Amratian ken Gerzean,[12] a nagisangpet kadagiti napasayaat a teknolohia. Iti Gerzian a panawen, adda dagiti nasapa nga ebidensia a panakaammoan ti Asideg a Daya, a naisangsangayan ti Kanaan ken ti Biblos pantar.[13]
Idiay Akin-amianan nga Ehipto, ti Naqada a kultura, a kapadpada ti Badari, ket nagrugi a nagpadakkel iti igid ti Nilo idi 4000 BC. A kas kasapsapa ti Naqada I a Paset ti Panawen, dagiti predinastiko nga Ehipsio ket gimmatang kadagiti obsidiano manipud idiay Ethiopia, nga inususar a panagsukok kadagiti dapig ken sabsabali a banag manipud iti alipaga.[14] Iti agarup a paset ti panawen iti 1,000 a tawtawen, ti Naqada a kultura ket nakaparang-ay manipud kadagiti bassit a komunidad ti agtaltalon iti maysa a nabileg a sibilisasion a dagiti daulona ket kompleto nga agtengtengngel kadagiti tattao ken rekursos iti tanap ti Nilo.[15] Nagbangbangon ti maysa a sentro ti bileg idiay Hierakonpolis, ken kalpasan daytoy idiay Abidos,dagiti daulo ti Naqada III ket nagpadakkel ti panagtengngelda iti agpa-amianan nga Ehipto iti igid ti Nil.[16] Nakiginnatangda pay kadagiti Nubia iti abagatan, ti oasis iti lumaud a desierto iti laud, ken dagiti kultura iti dumaya a Mediteraneo ken Asideg a Daya iti daya.[16] Ti naaria a Nubian a pannakaitabon idiay Qustul ket nagpataud kadagiti artipakto a nagawit kadagiti kas pagarigan a dinastiko a simbolo ti Ehipsio, a kas ti balangat iti Ehipto ken palkon.[17][18]
Ti Naqada a kultura ket nagaramid kadagiti nadumaduma a pagpilian kadagiti materiales a tagilako, a mangipakpakita ti panagdakdakkel ti bileg ken kabaknang dagiti napili a tattao, ken dagiti pay inususar ti kangimongan a banbanag, amairaman dagiti sagaysay, bassit nga estatua, napintaan a bangbanga, dagiti napintas a naarkosan a bato a putik, dagiti kosmetiko a paleta, ken dagiti alahas a balitok, lapis, ken marpil. Nagparang-ayda pay kadagiti seramiko a pagpasileng a naamammoan a kas ti porselana, a dagitoy ket inusar iti Romano a Paset ti Panawen a panagarkos kadagiti tasa, anting-anting, ken dagiti pigurina.[19] Idi panawen ti kinaudi a predinastiko a paset, ti Naqada a kultura ket nangrugrugi nga agus-usar kadagiti naisuusrat a simbolo a dagitoy ket nagbanagan ti napno a sistema dagiti heroglipiko para iti panagsurat ti taga-ugma nga Ehipsio a pagsasao.[20]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kronolohia". Dihital nga Ehipto para kadagiti Unibersidad, Unibersidad a Kolehio ti Londres. Naala idi 25 Marso 2008.
- ^ Dodson (2004) p. 46
- ^ Clayton (1994) p. 217
- ^ James (2005) p. 8
- ^ Manuelian (1998) pp. 6–7
- ^ Clayton (1994) p. 153
- ^ James (2005) p. 84
- ^ Shaw (2002) pp. 17, 67–69
- ^ Shaw (2002) p. 17
- ^ Ikram, Salima (1992). Dagiti napili a puted: Panagpataud ti karne iti taga-ugma nga Ehipto. Unibersidad iti Cambridge. p. 5. ISBN 978-90-6831-745-9. OCLC 60255819. Naala idi 22 Hulio 2009. LCCN 1997-140867
- ^ Hayes (1964) p. 220
- ^ Childe, V. Gordon (1953), "Baro a lawag iti kadaanan unay nga Asideg a Daya" (Praeger a Pabpablaak)
- ^ Patai, Raphael (1998), "Annak ni Noe: Hudio nga Agbanbabiaga iti Baybay iti Taga-ugma a panawen" (Princeton Uni a Pagmalditan)
- ^ Dagiti mannurat a ni Barbara G. Aston, James A. Harrell, Ian Shaw (2000). Paul T. Nicholson ken Ian Shaw. "Bato," iti Taga-ugma nga Ehipsio a Materiales ken Teknolohia, Cambridge, 5–77, pp. 46–47. Also note: Barbara G. Aston (1994). "Dagiti Taga-ugma nga Ehipsio a Bato a Basina," Studien zur Archäologie und Geschichte Altägyptens 5, Heidelberg, pp. 23–26. (Kitaen ti on-line a naipablaak: [1] ken [2].)
- ^ "Kronologo iti Naqada a Paset ti Panawen". Dihital nga Ehipto para kadagiti Unibersidad, Unibersidad a Kolehio Londres. Naala idi 9 Marso 2008.
- ^ a b Shaw (2002) p. 61
- ^ Emberling, Geoff (2011). Nubia: Taga-ugma a Pagpagarian iti Aprika. New York: Instituto iti Pagadalan iti Taga-ugma a Lubong. p. 8. ISBN 978-0-615-48102-9.
- ^ "Ti Qustul a Pagsegged ti Insenso".
- ^ "Porsela kadagiti sabsabali a paset ti panawen". Dihital nga Ehipto para kadagti Unibersidad, Unibersidad a Kolehio Londres. Naala idi 9 Marso 2008.
- ^ Allen (2000) p. 1