text:
Oceania
Ti Oceania ( /ˌəʊʃɪˈɑːnɪə/ wenno /ˌəʊsɪˈɑːnɪə/)[1] ket maysa a rehion a naipatengnga kadagiti isla ti tropikal a Taaw Pasipiko.[2] Dagiti pamanunotan no ania ti pakabuklan ti sakup ti Oceania manipud kadagiti korales nga atol ken dagiti bulkaniko nga isla ti Abagatan a Pasipiko (etnolohiko a nabingbingay kadagiti subrehion ti Melanesia, Mikronesia, ken Polinesia)[3] aginggana ti intero nga insular a rehion a nagbaetan ti Asia ken ti Kaamerikaan, a mairaman ti Australasia ken ti Malay a Purpuro. Ti termino ket sagpaminsan a naisangsangayan a naus-usar a mangibaga ti kontinente a mangbukel ti Australia ken dagiti asideg nga is-isla,[4][5][6][7] wenno bioheograpiko a kas maysa a kapadpada a nagan para iti Australasiano nga ekosona (Wallacea ken Australasia) wenno ti Pasipiko nga ekosona (Melanesia, Polinesia, ken Mikronesia a naisinsina wenno manipud ti Baro a Selanda[8] wenno manipud idiay nangruna adaga ti Baro a Guinea).[9]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakabalikas: Ti Baro nga Oxford a Diksionario ti Inggles (1998) ISBN 0-19-861263-X - p.1282 "Oceania /ˌəʊsɪˈɑːnɪə, -ʃɪ-/".
- ^ Para iti pakasaritaan ti termino, kitaen ti Douglas & Ballard (2008) Ganganaet a bagbagi: Oceania ken ti siensia ti puli 1750–1940
- ^ "Oceania". 2005. Ti Columbia nga Ensiklopedia, maika-6 nga ed. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan.
- ^ Pakabuklan dagiti rehion a makroheograpiko (kontinental), dagiti heograpiko a sub-rehion, ken dagiti napili nga ekonomiko ken sabsabali a panakaigrupo, Dibision dagiti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Nabaliwan idi Agosto 28, 2007. Naala ti online idi Oktubre 11, 2007.
- ^ Ti Atlas ti Kanada. Panakabaliw a petsa: Agosto 17, 2004. Naala ti online idi Enero 31, 2011.
- ^ "Encarta Mexico "Oceanía"". Mx.encarta.msn.com. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2009-11-01. Naala idi 2009-04-17.
- ^ Lewis, Martin W.; Kären E. Wigen (1997). Ti Mito dagiti Kontinente ti Panagdillaw ti Metaheograpia. Berkeley: Unibersidad ti California a Pagmalditan. p. 32. ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2. "Nakakaskasdaaw a, ti sungbat [manipud ti maysa nga eskolar a nagsuksukimat ti pannakarkulo ti bilang dagiti kontinente] ket husto a maipada ti naitaripnong a listaan: Amianan nga Amerika, Abagatan nga Amerika, Europa, Asia, Oceania (Australia ken ti Baro a Selanda), Aprika, ken Antartika."
- ^ Udvardy. 1975. Ti panakaidasig dagiti bioheograpiko a probinsia ti lubong
- ^ Steadman. 2006. Panag-awan ken & biheograpia dagiti tropikal a billit ti Pasipiko
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Oceania idiay Wikimedia Commons
- "Australia ken Oceania" manipud ti Nailian a Heograpiko


c: text/html

text:
Kuba
Ti Kuba, opisial a ti Republika ti Kuba, (i/ˈkjuːbə/; Espaniol: República de Cuba, pannakabalikas: [reˈpuBlika ðe ˈkuBa] ( denggen)) ket maysa nga isla a pagilian idiay Karibe. Ti pagilian iti Kuba ket buklenna ti kangrunaan nga isla iti Kuba, ti Isla de la Juventud, ken dagiti nadumaduma a purpuro. Ti Havana ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Kubá ken ti kapitolio iti daytoy a pagilian. Ti Santiago de Cuba ket isu ti maikadua a kadakkelan a siudad.[8][9] Iti amianan ti Kuba ket naisanglad ti Estado Unidos (90 a milia ti kaadayona) ken ti Bahamas, Mehiko ket addaan iti laud, ti Is-isla ti Cayman ken Hamaika ket adda iti abagatan, ken Haiti ken ti Dominikano a Republika ket adda iti abagatan a daya.
Idi 1492, Christopher Columbus ket simmanglad ken tinuntonna ti isla a tattan ket tagikuaen ti Kubá, para iti Pagarian iti España. Ti Kuba ket nagtalinaed a teritorio iti España aginggana idi nagpatingga ti España–Amerikano a Gubat idi 1898, ekn nakaala ti pormal a panakawayawaya manipud ti Estados Unidos idi 1902. Ti maysa a narukop a demokrasia, a kaaduan nga iturayan dagiti radikal a politika ket rimsua, a pinatangken babaen ti Kubano a batay-linteg iti 1940, ngem daytoy ket napernekan idi 1952 babaen ti dati a presidente a ni Fulgencio Batista, ken naipatakder ti maysa nga autoritario turay, a daytoy ket nagpaadu kadagiti kadaksan, panagpasardeng kadagit politika ken panagpalad kadagiti pagalagadan ti ekomonia.[10][11] ni Batista ket kanungpalan a naikkat idi Enero 1959 babaen ti Hulio 26 a tignay, ken ti maysa a baro nga administrasion ket naipatakder babaen ni Fidel Castro, a babaen idi 1965 ket nagbalin a ti maysa a partido nga estado babaen ti napaungar a ti Partido Komunista ti Kuba, nga agturturay pay laeng iti tatta nga aldaw.
Ti Kuba ket pagtaengan ti sumurok a 11 a riwriw a tattao ken isu daytoy ti kaaduan ti populasion nga isla a pagilian idiay Karibe, ken isu pay ti kadakkelan babaen ti kalawa ti lugar. Dagiti tattao, kultura, ken dagiti tinawtawid ket nakaala manipud kadagiti nadumaduma a nagtaudan, a kas kadagiti aborihinal a Taíno ken Ciboney a tattao, ti panawen iti Espaniol a kolonialismo, ti pinakayammo iti Aprikano a tagtagabu ken ti kinaasidegna iti Estados unidos.
Ti Kuba ket addaan ti 99.8% a bilang dagiti makabasa ken makasurat,[3][12] ti nababa a bilang dagiti panakatay ti maladaga ngem dagiti dadduma a naparang-ay a pagilian,[13] ken ti natimbengan a panagnamnama ti biag iti 77.64.[3] Idi 2006, ti Kubá ket isu laeng ti agmaymaysa a pagilian a nakasabat ti WWF a panagilawlawag iti nasaranay a panagrangrang-ay; nga addaan ti maysa a ekolohikal a tugot iti basbassit ngem 1.8 hektarea tunggal maysa a tao ken maysa a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon iti sumurok a 0.8 para iti 2007.[14]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Kuba ket nagtaud manipud ti pagsasao a Taíno. Ti husto a kaibuksilan ti nagan ket saan a nalawag ngem mabalin maipatarus a kas idiay kaaduan ti nalames a dagaw (cubao),[15] wenno nalatak a lugar (coabana).[16]Dagiti mannurat a namatmati a ni Christopher Columbus ket Portuges et nangibagbaga a ti Cuba ket ninaganan babaen ni Columbus para iti taga-ugma nga ili ti Kuba idiay distrito ti Beja idiay Portugal.[17][18]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti Columbia a panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kuba ket tinataengan idi ti tattao aPatneng nga Amerikano a naamammuan akas dagiti Taíno, a tinawtawagan pay ti Arawak babaen dagiti Espaniol, ken Guanajatabey kenn tattao a Ciboney sakbay ti isasangpet dagiti Espaniol. Ti tinaudan dagitoy a Patneng nga Amerikano ket nagtaudda manipud ti nangruna adaga iti Amianan, Tengnga ken Abagatan nga Amerika kadagiti adu a nasapsapa a siglo .[19] Dagiti patneng a Taíno ket tinawtawaganda ti isla iti Caobana.[20] TDagidi Taíno ket mannalon ken dagidi Ciboney ken mannalon, mangngalap ken agananup-agburburas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Cuban Peso Bills". Tengnga a Banko iti Kuba. Naala idi 2009-09-07.
- ^ "Dagiti Nailian a Simbolo". Gobierno iti Kubá. Naala idi 2009-09-07.
- ^ a b c d e "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Naala idi 2011-09-30.
- ^ a b c d Anuario Estadístico de Cuba 2010, Oficina Nacional de Estadísticas, República de Cuba. Naala idi Septiembre 30, 2011.
- ^ Ti kuenta ket binukel ti kaasitgan a gasut.
- ^ http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Tables.pdf
- ^ Manipud idi 1993 aginggana idi 2004 ti Doliar ti Estados Unidos ket inususar a kumaduaan ti pisos aginggana ti doliar ket nasukatan babaen ti mabaliwan a pisos
- ^ Thomas, Hugh (Marso 1971). Kubá; ti Panangkamat ti Kawayaan. New York: Harper & Row. ISBN 0060142596.
- ^ Thomas, Hugh (1997). Ti Tagabu a Komersio: Ti Sarita iti Atlantiko a Komersio ti Tagabu, 1440–1870. New York, NY: Simon & Schuster. ISBN 0684835657.
- ^ "Dagiti insao no Senador John F. Kennedy idiay Demokratiko a Pangrabii, Cincinnati, Ohio". John F. Kennedy Presidential a Biblioteka ken Museo – Jfklibrary.org. 1960-10-06. Naala idi 2010-11-07.
- ^ Thomas, Hugh (Marso 1971). Kuba; ti Panagkamat ti Kawayaan. New York: Harper & Row. p. 1173. ISBN 0060142596.
- ^ "unstats | Millennio a Panagituding". Mdgs.un.org. 2010-06-23. Naala idi 2010-11-07.
- ^ "CIA World Factbook". Cia.gov. Naala idi 2011-09-30.
- ^ Reporta ti sibibiag a planeta
- ^ Alfred Carrada, Ti Diksionario ti Pagsasao a Taino(plato 8)
- ^ Diksionario – Taino dagiti patneng a tao ti Karibe --
- ^ Augusto Mascarenhas Barreto: O Português. Cristóvão Colombo Agente Secreto do Rei Dom João II. Ed. Referendo, Lissabon 1988. Inggles: Ti Portuges a Columbus: sekreto nga ahente ni Ari Juan II, Palgrave Macmillan, ISBN 0-333-56315-8
- ^ da Silva, Manuel L. ken Silvia Jorge da Silva. (2008). Ni Christopher Columbus idi ket Portuges, Express Printing, Fall River, MA. 396pp. ISBN 978-1-60702-824-6.
- ^ Ramón Dacal Moure, Manuel Rivero de la Calle (1996). Arte ken arkeolohia ti sakbay ti Columbia a Kuba. Unibersidad ti Pittsburgh a Pagmalditan. p. 22. ISBN 0-8229-3955-X.
- ^ "Taino a nagan para kadagiti isla". Indio.net. Naala idi 2010-11-07.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chomsky, Aviva; Carr, Barry; Smorkaloff, Pamela Maria, eds. (2004). The Cuba Reader: History, Culture, Politics. Durham, NC & London: Unibersidad ti Duke a Pagmalditan. ISBN 978-0-822-33197-1.
- Domínguez, Jorge I. (2003). Ti Batay-linteg ti Politikal a Transision ti Kuba: Ti Rami ti Panagtalinaay (ken Panagbalbaliw) ti 1992 a Batay-linteg. Coral Gables, FL: Instituto para dagiti Kubano ken Amerikano aPanagadal, Unibersidad ti Miami. ISBN 978-1-932-38504-5. Naala idi 19 Agosto 2012.
- Feinsilver, Julie M. (1989). "Ti Kuba a kas maysa a 'Medikal a Bileg ti Lubong': Dagiti Politika ti Simbolismo". Panagrepaso a Panagsukisok ti Latin nga Amerika 24 (2): 1–34. JSTOR 2503679.
- Gleijeses, Piero (1994). "'Pumanawkan! Umayen dagiti Puraw a Higante!': Ti Estados UNidos, dagiti Mercenario, ken ti Kongo, 1964–1965". Diplomatiko a Pakasaritaan 18 (2): 207–237.
- Gleijeses, Piero (1996). "Ti Immuna nga Ipapan ti Kuba idiay Aprika: Arhelia, 1961–1965". Warnakan dagiti Panagadal ti Latin nga Amerika 28 (1): 159–195. JSTOR 157991.
- Gleijeses, Piero (1997). "Dagiti Immuna nga Embahador: Ti Naiparawad ti Kuba iti Pannakawaya ti Guinea-Bissau". Warnakan dagiti Panagadal ti Latin nga Amerika 29 (1): 45–88. JSTOR 158071.
- Gleijeses, Piero (2002). Dagiti Asisinnupiat a Mision: Havana, Washington, ken Aprika, 1959–1976. Chapel Hill, NC: Unibersidad ti North Carolina a Pagmalditan. ISBN 978-0-807-82647-8.
- Ramazani, Rouhollah K. (1975). Ti Persiano a Golpo ken Kipet ti Hormuz. Alphen aan den Rijn: Sijthoff & Noordhoff. ISBN 9-0286-0069-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kuba idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Kuba manipud idiay Wikivoyage
Wikimedia Atlas iti Cuba
- Gobierno ti Kuba
- Kitaen ti Kuba iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Kuba
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti komunista nga estado
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Golpo ti Mehiko
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti sosialista nga estado
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1902

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Palau
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Palau
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Pilipinas
- Dagiti estado a nawaya a naigimong ti Estados Unidos
- Mikronesia
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Dagiti dati a kolonia ti Hapon
- Dagiti dati a kolonia ti Alemania
- Daya nga India ti Espana
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti republika
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1994
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Gunglo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian para iti Edukasion, Siensia ken Kultura
Ti Gunglo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian para iti Edukasion, Siensia ken Kultura wenno nalatlatak a naamammuan iti pangyababaan iti Inggles iti UNESCO (Ingles: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, Pranses: L'Organisation des Nations unies pour l’éducation, la science et la culture; /juːˈnɛskoʊ/) ket maysa a naipangpangruna nga ahensia iti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN). Ti rebbengna ket ti agkontribusion iti kappia ken katalinaay babaen ti panangiyaddang ti sangalubongan a pagtitinnulongan babaen ti edukasion, siensia, ken kultura tapno mapasayaat ti unibersal a panarespeto ti para iti hustisia, ti alagaden ti linteg, ken dagiti karbengan ti nagtagitaoan a maikuyog dagiti kammasapulan a waya a nairangarang idiay Dokumento ti Linteg ti Nagkaykaya a Pagpagilian.[1] Daytoy ket isu ti timmawid iti Sangalubongan a Komision iti Intelektual a Pagtitinnulongan ti Liga ti Pagpagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pakasaritaan ti UNESCO". www.unesco.org. Naala idi 23 Abril 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti UNESCO idiay Wikimedia Commons
- UNESCO.org Opisial a website ti UNESCO


text:
Latitud
Iti heograpia, ti latitud (φ) ket ti heograpiko a koordinato a manginagan ti puesto ti amianan-abagatan iti puntos ti rabaw ti Daga. Ti latitud ket maysa nga agnggulo (naipalawag dita baba) a sumakop manipud ti 0° iti Ekuador aginggana ti 90° (Amianan wenno Abagatan) kadagiti ungto. Dagiti natalinaay a linia ti latitud, wenno dagiti paralelo, ket mapan iti daya-laud a kas dagiti sirkulo a paralelo iti ekuador. Ti latitud ket inus-usar a kakuyog ti longitud tapno mainaganan ti husto a lokasion dagiti langa iti rabaw ti Daga. Dagiti dua nga agpang ti abstraksion ket inus-usar iti pananngipalawag kadagitoy a koordinato. Iti umuna nga addang ti pisikal a rabaw ket naimodelo iti geoid, ti rabaw nga aproksimado ti natimbeng a pantar ti baybay kadagiti taaw ken dagiti pannakaitultuloyna babaen dagiti masa ti daga. Thi maikadua nga addang ti aproksimado ti geoid babaen ti matematiko a nalaklaka a reperensia ti rabaw. Ti kalakaan apagpilian para it ireperensia ket ti espera, ngem ti geoid ket hushusto a naimodelo iti maysa nga elipsoide. Dagiti panangipalawag ti latitud ken longitud kadagiti kasta a reperensia ti rabaw ket naisalaysay kadagiti sumaganad paset. Dagit ilinia ti natalinaay a latitud ken longitud ket agkuyogda a mangbukel ti [[Heograpikal a nagsasabtan|gratikula] iti reperensia ti rabaw. Ti latitud ti puntos iti pudno a rabaw ket isu ti maitunos a puntos iti reperensia ti rabaw, ti pakaitunosan ket ti paraigid ti normal iti reperensia ti rabaw a lumabas babaen ti puntos iti pisikal a rabaw. Ti latitud ken longitud no agkuyogda nga adda met dagit iespesipikasion iti katayag ket buklen ti sistema ti heograpiko a koordinato a kas naipalawag iti espesipikasion ti pagalagadan ti ISO 19111.[1]
Gapu ta adu met dagiti nadumaduma nga elipsoide a reperensia ti latitud iti langa iti rabaw ket saan a naisangayan: daytoy ket inyunay-unay ti pagalagadan ti ISO a nangibagbaga a "no awan ti napno nga espisipikasion iti sistema ti reperensia ti koordinato, dagiti koordinato (isu ti latitud ken ti longitud) ket saan dagitoy a nalawag no nasayaat ken awan kaibuksilanna no madi". Daytoy ket nasayaat unay nga importante kadagiti umiso a panangipakat, kas iti GPS, ngem iti kadawyan a panag-usar, a ti nasayaat a pannaka-umiso ket saan a nasken, ti elipsoide ket kadawyan a saan a naibagbaga.
Kadagiti Ingles a testo ti anggulo ti latitud , a naipalawag dita baba, daytoy ket kadawyan a n aibagbaga babaen ti bassit a letra iti Griego ti phi (φ wenno ɸ). Daytoy ket narukrukod kadagiti grado, minminuto ken segsegundo wenno desimal a gradgrado, amianan wenno abagatan ti ekuado.
Ti panagrukod iti latitud ket makasapul ti maysa a pannakaawat ti grabitasional a lugar iti Daga, para iti panangisaad kadagiti teodolito wenno para it ipanangikeddeng kadagiti pagtayyekan ti satelite ti GPS. Ti panagadal iti porma ti Daga a kakuyog ti grabitasional a lugar ket ti siensia ti heodesia. Dagitoy a topiko ket saan a naitugtunga iti daytoy nga artikulo. (Kitaen ti kas pagarigan dagiti libro babaen ni Torge[2] ken ni Hofmann-Wellenhof and Moritz.)[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti agdama a napno a dokumentasion ti 19111 ket mabalin a magatang manipud ti http://www.iso.org ngem dagiti burador ti kanungpalang a pagalagadan ket nawaya a magun-od kadagit iadu a sitio ti web, a ti maysa ket magun-od iti sumaganad a CSIRO
- ^ Torge, W (2001) Geodesy (maika-3 nga edision), inpablaak babaen ni de Gruyter, isbn=3-11-017072-8
- ^ Hofmann-Wellenhof, B and Moritz, H (2006). 'Physical Geodesy (maikadua nga edision), ISBN3211-33544-7.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Latitud idiay Wikimedia Commons


text:
TULONG PARA ITI PAMILIA | PANAGASAWA
No Kasano ti Dumngeg a Naimbag
TI PROBLEMA
“Dinak pay dengdenggen!” kuna ti asawam. ‘Ngem hamman met,’ nalabit mapanunotmo. No kasta, naiduma ti nangngegmo iti imbaga ti asawam isu nga agapakayo manen.
Kabaelam a liklikan dagitoy a panagsupiat. Ngem masapul a maawatam nga umuna no apay nga adda dimo nangngeg a napateg a detalye iti imbaga ti asawam—nupay ipagarupmo nga agim-imdengka.
DAGITI MAKAGAPU
Adda pakasingaam, nabannogka, wenno agpada a kasta. Makaringgor dagiti ubbing, nakapigpigsa ti telebision, ken pampanunotem ti problemam iti pagtrabahuan. Ita, makitungtungtong kenka ti asawam—nalabit maipapan kadagiti bisitayo inton rabii. “Okey,” intung-edmo ngem talaga kadi a nangngegmo ti imbagana? Nalabit saan.
Agipappapanka. Dayta ket makuna a makadangran a kita ti “panangbasa iti isip.” Ipapanmo nga adda sabali a motibo ti asawam iti imbagana, idinto ta kinaagpaysuanna, baka nalabes laeng ti panangipapanmo iti situasion. Kas pagarigan ta kinuna ti asawam: “Namin-adun sa a nagobertaymka ita a lawas.” Gapu ta ipagarupmo a babbabalawennaka, kunaem: “Basolko pay! Kapilitan nga aramidek dayta ta gastadorka.” “Pabpabasolenka aya?” imbugkaw ti asawam—a ti talaga a kayatna nga ibaga ket agpalpaliwakayo koma met a dua iti ngudo ti lawas.
Kayatmo ti insigida a solusion. “No dadduma, kayatko laeng nga ibaga ti marikriknak,” kuna ni Marcie, * “ngem kayat met ni Mike nga ibaga no kasano a solusionan dayta. Saan a dayta ti kasapulak. Kayatko laeng a maammuanna ti marikriknak.” Ti problema? Agpanunot a dagus ni Mike iti solusion isu a nalabit adda dina maawatan wenno naan-anay pay ketdin a dina matarusan ti ibagbaga ni Marcie.
Aniaman ti makagapu iti problema, ania ti aramidem tapno makapagimdengka a naimbag?
TI MABALINMO NGA ARAMIDEN
Naan-anay nga agatensionka. Adda napateg nga ibaga ti asawam, ngem nakasaganaka kadi a dumngeg? Baka met saan. Nalabit adda sabali a pampanunotem. No kasta, saanka nga agindedengngeg. No posible, bay-am pay laeng ti ar-aramidem ket naan-anay nga agatensionka iti asawam. Wenno saan, nalabit mabalin nga ibagam nga aguray agingga a nakasaganakan a dumngeg a naimbag.—Prinsipio ti Biblia: Santiago 1:19.
Dika makigidgiddan nga agsao. No batangmo ti umimdeng, liklikam ti sumampitaw wenno kumontra. Addanto met batangmo nga agsao. Ngem ita, dumngegka pay laeng.—Prinsipio ti Biblia: Proverbio 18:13.
Agsaludsodka. Tulongannaka daytoy tapno ad-adda a maawatam ti ibagbaga ti asawam. Kuna ti nadakamaten a ni Marcie: “Maay-ayatanak no agsaludsod ni Mike ta mariknak nga interesado iti ibagbagak.”
Imdengam ti kayatna a sawen, saan laeng a dagiti sasao. Tarusam ti ipasimudaag ti tigtignay, garaw ti mata, ken tonada ti boses. Ti talaga a kaipapanan ti “Mayat met” ket mabalin a “Madi”—depende ti pannakaibagana. Ti mabalin a kaipapanan ti “Dinak pay pulos tultulongan,” ket “Panagriknak, saanak a napateg kenka.” Ikagumaam a tarusan ti pudpudno a kayatna a sawen uray dina ibaga dayta. Ta no saan, mabalin a pagsupiatanyo ti sao a naibaga imbes a tarusanyo ti kayat a sawen dayta.
Dumngegka latta. Uray dimo magustuan ti mangmangngegmo, liklikam ti di panangikankano wenno dika pumampanaw. Kas pagarigan, kasanon no babalawennaka ti asawam? “Dumngegka latta,” imbalakad ni Gregory a kasadon iti nasurok nga 60 a tawen. “Sipapasnek nga ikabilangam ti ibagbaga ti asawam. Kasapulan ditoy ti kinamanakem ngem pakagunggonaanyo dayta.”—Prinsipio ti Biblia: Proverbio 18:15.
Ipakitam a talaga a maseknanka iti asawam. Saan la a basta teknik ti napasnek a panagimdeng no di ket ebkas dayta ti ayat. No talaga nga interesadoka iti ibagbaga ti asawam, di mapilpilit ken nalaklaka ti panagimdengmo. Iti kasta, matungpalmo ti balakad ti Biblia: “Saan la a ti pagimbaganyo ti kitaenyo. Kitaenyo met ti pagimbagan ti tunggal maysa.”—Filipos 2:4, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
^ par. 9 Nabaliwan dagiti nagan iti daytoy nga artikulo.


text:
TULONG PARA ITI PAMILIA | PANANGPADAKKEL ITI ANNAK
No Kasano nga Isuro Kadagiti Tin-edyer ti Natalged a Panaginternet
TI PROBLEMA
Dagiti report iti damdamag ti mangted kenka iti impresion a ti Internet ket umok dagiti cyberbullies (mangrurrurod, mangilaksid, mangriribuk, wenno kanayon a mamutbuteng babaen iti Internet), seksual a mananggundaway, ken mannanakaw iti personal nga impormasion. Adda nasayaat a rason a maseknanka: Masansan ngamin nga aginternet ti anakmo ken kasla dina ammo dagiti peggad.
Kabaelam nga isuro ti anakmo no kasano ti natalged a panaginternet. Ngem usigem nga umuna ti dadduma a masapul a maammuam maipapan iti Internet.
TI MASAPUL A MAAMMUAM
Makapaginternet dagiti tin-edyer kadagiti selpon ken tablet. Adda latta pagimbagan ti panangikabil iti kompiuter iti paset ti balay a makita ti amin a miembro ti pamilia. Ngem no ti tablet wenno selpon ti anakmo ket konektado iti Internet, mabalin a nalaklakan a makapaginternet uray no dimo makitkita.
Agup-uper iti Internet ti dadduma a tin-edyer. “Luktak ti kompiuter ta kayatko a kitaen ti e-mail-ko iti 5 a minuto laeng. Ngem intono kuan, adu nga oras gayamen nga agbuybuyaak iti video,” inamin ti 19 anyos a balasang. “Masapul a kontrolek a naimbag ti bagik.”
Mabalin a makaikabil online dagiti tin-edyer iti ad-adu nga impormasion ngem iti maitutop. Dagiti tattao nga adda dakes nga intensionda mapagkokonektarda dagiti comments ken retrato ti maysa a tin-edyer nga inkabilna online tapno maammuanda ti impormasion a kas iti no sadino ti pagnanaedanna, pages-eskuelaanna, ken no kaano nga awan tao iti balayda.
Saan a maawatan ti dadduma a tin-edyer dagiti dakes a resulta ti ipo-post-da. Permanenten ti aniaman a nai-post iti Internet. Dagiti nakababain a comments ken retrato ket madiskobre inton agangay—kas pagarigan, ti posible nga agbalin nga employer a mangim-imbestigar wenno mang-background check iti kinatao ti aplikante iti trabaho.
Iti laksid dagita a pakaseknan, laglagipem: Saan a ti Internet ti kabusormo. Ti ketdi mangyeg iti problema ket ti saan a nainsiriban a panagusar iti Internet.
TI MABALINMO NGA ARAMIDEN
Isurom iti anakmo no ania dagiti maipangpangruna ken ti nainsiriban a panangusar iti tiempo. Paset iti panagbalin a responsable nga adulto ti panagsursuro a mangyun-una kadagiti kapatgan. Ti komunikasion ti pamilia, homework, ken trabaho iti balay ket napatpateg ngem iti panaginternet nga awan masnup a panggepna. No probleman ti kapaut ti panaginternet ti anakmo, mangikeddengka iti limitasion—ken agusarka pay ketdi iti relo nga agalarma (timer) no kasapulan.—Prinsipio ti Biblia: Filipos 1:10.
Isurom iti anakmo nga agpanunot sakbay nga agi-post. Tulongam ti anakmo a mangisaludsod iti bagina iti kas kadagitoy: Addanto ngata ti masaktan iti comment nga i-post-ko? Anianto ti epekto daytoy a retrato iti reputasionko? Mabainakto ngata no daytoy a retrato wenno comment ket makita dagiti nagannakko wenno dadduma a nataengan? Anianto ti makunada maipapan kaniak no makitada dayta? Anianto ti makunak iti maysa a mangi-post iti kasta a comment wenno retrato?—Prinsipio ti Biblia: Proverbio 22:3.
Isurom ti anakmo nga agpaiwanwan kadagiti nasayaat a prinsipio—saan laeng a kadagiti paglintegan. Dimo mabantayan ti anakmo iti tunggal kanito. Malaksid iti dayta, saan a ti panangkontrol kadagiti annakmo ti kalatmo kas nagannak no di ket ti panangtulong kadakuada a ‘mangsanay iti pannakaawatda a mangilasin agpadpada iti umiso ken di umiso.’ (Hebreo 5:14) Isu nga imbes nga ipaganetgetmo dagiti paglintegan ken ti pannusa kas ti kangrunaan a banag, pagpanunotem isuna no ania ti pagimbagan wenno pagdaksanna. Ania ti kayatna nga agbalin a reputasionna? Aniada a kababalin ti kayatna a pakabigbiganna? Ti kalatmo ket tulongam ti anakmo a mangaramid kadagiti nainsiriban a desision, addaka man iti dennana wenno awan.—Prinsipio ti Biblia: Proverbio 3:21.
“Ad-adu ti ammo ti ubbing iti teknolohia, ngem ad-adu ti ammo dagiti nagannak maipapan iti biag”
Kas iti panagmaneho, ti panaginternet ket agkasapulan iti nasayaat a panagdesision—saan laeng a ti kinalaing iti teknolohia. Napateg ngarud ti panangiwanwanmo kas nagannak. Ngamin, kinuna ni Parry Aftab nga eksperto iti kinatalged iti Internet: “Ad-adu ti ammo ti ubbing iti teknolohia, ngem ad-adu ti ammo dagiti nagannak maipapan iti biag.”


text:
Avena sativa
Ti Avena sativa ket maysa a sebbangan ti bukel ti sereal a naimulmula para kadagiti bukelna. Bayat a ti Avena sativa ket mabalin a makan ti tao a kas oatmeal wenno rolled oats, maysa kadagiti sapasap a panag-usar ket pakan ti dingoen.
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naatap a tinaudan ti Avena sativa ken ti asideg a pannakaikabagianna nga apit, ti A. byzantina, ket ti heksaploida a naatap a A. sterilis. Ti henetiko nga ebidensia ket mangipakpakita a dagiti tinaudan a porma ti A. sterilis ket dimmakkel diay Nalames nga Immindayon iti Asideg a Daya. Dagit inaimuyongan nga Avena sativa ket naladawda a nagparang, ken adayo manipud idiay Asideg a Daya, iti Europa ti Panawen ti Bronse. Dgaiti Avena sativa a kasla ti senteno, ket kadawyan dagitoy a naikedkeddeng a maikadua nga apit, a kas dagiti naala manipud ti ti ruot iti nangruna a minuyongan ti sereal iti trigo ken sebada. Idi dagitoy a sereal ket agpalaudda a naiwarwaras kadagiti nalamlamiis, nabasbasa a lugar, daytoy ket mabalin a nangparabor ti ruot a komponente ti Avena sativa, a nakaiturongan ti kanungpalanna a pannkaimuyongan.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Zhou, X.; Jellen, E.N.; Murphy, J.P. (1999). "Progenitor germplasm of domesticated hexaploid oat". Crop science 39: 1208–1214.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Avena sativa idiay Wikimedia Commons


text:
Abagatan
Ti abagatan ( Espaniol: sur ) ket ti pangnagan, pangilasin, wenno pangkadua a mangituding ti direksion wenno heograpia. Daytoy ket maysa kadagiti uppat a kardinal a direksion wenno dagiti puntos ti kompas. Ti abagatan ket ti polar a kasumbangir ti amianan ken daytoy ket perpendikular iti daya ken laud.
Dagiti linaon
Nabigasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti kadawyan, ti akinbaba a bangir ti mapa ket ti abagatan, ngem mabalin met nga adda dagiti nabaliktad a mapa a mangisungani iti daytoy a konbension.[1] Ti mapan iti abagatan babaen ti panagusar ti kompas para iti nabigasion, isaad ti turong wenno asimut iti 180°. Iti pay mabalin, idiay Akin-amianan a Hemisperio ti Init ket agarupto nga adda iti abagatan iti tengnga ti aldaw.[2]
Abagatan nga Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pudno nga abagatan ket ti direksion a maiturong iti akin-abagatan a patingga ti pagtayyekan nga agarup nga isu ti paglikmutan ti Daga , a tinawtawagan daytoy iti Abagatan nga Ungto. Ti Abagatan nga Ungto ket mabirukan idiay Antartika. Ti magnetiko nga abagatan ket ti direksion a maiturong iti abagatan ti magnetiko nga ungto, nga adayo met bassit manipud ti abagatan a heograpiko nga ungto.[3]
Ni Roald Amundsen ket isu idi ti immuna a nakaabot iti abagatan nga ungto, idi 14 Disiembre 1911, kalpasan idi napuersaran a nagsubli ni Ernest Shackleton iti asideg met bassit.[4]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti global nga Abagatan ket mangibagbaga iti saan unay a sosial ken ekonomiko a napadur-as nga akin-abagatan a gudua ti globo. 95% iti Global nga Amianan ket addaan iti makanayen a makan ken linong, ken agob-obra a sistema ti edukasion.[5] Iti Abagatan , met, 5% laeng ti populasion ti addaan iti makan ken linong. Daytoy ket "awan iti maitunos a teknolohia, daytoy ket awan ti politikal a pannakatalinaay, dagiti ekonomia ket saan unay a nadur-as, ken dagiti ganganaet a pannakisukat a matgedanda ket agdepdepende kadagiti nangruna nga eksport ti produkto."[5]
Ti panagusar ti termino ti 'Abagatan' ket mabalin pay a mainaig iti pagilian, ken naisangayan kadagiti kaso iti malaslasin a pannakabingay ti ekonomia wenno kultura - kas pagarigan ti Akin-abagatan nga Estados Unidos, a naisina manipud ti Akin-amianan a daya nga Estados Unidos babaen ti linia Mason–Dixon, wenno ti Abagatan nga INglatera, a politikal ken ekonomia a saan a maipada iti Amianan nga Inglatera.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The Upsidedown Map Page". flourish.org. Naala idi 2 Disiembre 2013.
- ^ "How to use a compass". Learn Orienteering. Naala idi 2 Disiembre 2013.
- ^ "Geomagnetism Frequently Asked Questions". National Geophysical Data Center. Naala idi 2 Disiembre 2013.
- ^ "Roald Amundsen". Public Broadcasting Service. Naala idi 2 Disiembre 2013.
- ^ a b Mimiko, Oluwafemi (2012). Globalization: The Politics of Global Economic Relations and International Business. Carolina Academic. p. 47.


text:
Kategoria:Teknolohia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 10 a subkatkategoria, manipud ti 10 a dagup.
- Teknolohia babaen ti kita (10 K)
- Dagiti sistema ti teknolohia (4 K)
A
- Aruaten (2 K)
D
- Digital a teknolohia (3 K, 2 P)
I
- Industria (2 K, 1 P)
- Inhenieria (2 K, 1 P)
K
- Komunikasion (1 K, 2 P)
P
- Pakasaritaan ti teknolohia (1 K, 1 P)
T
- Teknolohia ti pakaammo (1 K)
Pampanid iti kategoria "Teknolohia"
Ti sumaganad a 2 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 2 a dagup.


text:
Kategoria:Dagiti pungol nga artikulo ti pagsasao
Dagiti pungol wenno saan pay a nalpas wenno nakompleto nga artikulo. Makatulongka iti Wikipedia babaen ti panangnayon wenno panangtarimaan iti kadagitoy nga artikulo. Ti agikabil iti artikulo iti daytoy a kategoria usaren ti {{Pagsasao-pungol}} a plantilia.
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan laeng ti sumaganad a subkategoria.
Pampanid iti kategoria "Dagiti pungol nga artikulo ti pagsasao"
Ti sumaganad a 63 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 63 a dagup.
A
H
P
- Pagalagadan nga Insik
- Pagsasao a Basko
- Pagsasao a Chabacano
- Pagsasao a Danes
- Pagsasao a Georgiano
- Pagsasao a Hungaro
- Pagsasao a Kasubio
- Pagsasao a Katalan
- Pagsasao a Kirgistan
- Pagsasao a Kirundi
- Pagsasao a Koreano
- Pagsasao a Korniko
- Pagsasao a Kroata
- Pagsasao a Mirandes
- Pagsasao a Montenegrino
- Pagsasao a Nuosu
- Pagsasao a Pinlandes
- Pagsasao a Silesiano
- Pagsasao a Sueko
- Pagsasao a Tseko
- Pagsasao nga Irlandes
- Pagsasao nga Italiano
- Pagsasao nga Ukraniano


text:
Carly Rae Jepsen
Ni Carly Rae Jepsen (naipasngay Nobiembre 21, 1985) ket maysa a Kanadiano ng agiplakplaka nga artista ken kumakanta-mannurat ti kanta manipud idiay Mission, Britanika Kolumbia. Idi 2007, isu ket maikatlo iti maikalima a tiempo ti Kanadiano nga Idolo,ket isu ket kameng ti konsierto a panagbanbaniaga dagiti Kalaingan a 3 a Kanadiano nga Idolo.[1] Kalpasan ti panakibinglayan iti Kanadiano nga Idolo, isu ket nagpirma iti Fontana ken MapleMusic, ken nangipablaak ti immuna nga album, Ay-ayam a Ginnuyodan iti Tali, iti Septiembre 30, 2008. Kalpasan ti Tallo a Tawen, isu ket nangipablaak ti baro nga agmaymaysa, a naitituluan ti "Tawagannak Ngata", a daytoy ket inpablaak babaen ti 604 Records, ken sinarunuan daytoy babaen ti panakaipablaak ti imumuna a naipaatiddog a panagtokar, Kuriosidad, idi Pebrero 14, 2012.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Carly Rae Jepsen. CTV.ca (2008-01-22). Naala idi Abril 16, 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Carly Rae Jepsen idiay Wikimedia Commons
- Opisial a website


text:
Mozilla Firefox
Ti Mozilla Firefox (sigud nga am-ammo kas "Phoenix" sa iti nabiit ket "Mozilla Firebird") ket maysa a nawaya, ballasiw a plataporma, grapikal a pagbasabasa ti web a pinartuat ti Mozilla Foundation ken ginasut a boluntario. Sakbay ti pannakairuar ti bersionna a 1.0 idi Nobiembre 9, 2004, ti Firefox ket nalataken ken idaydayaw ti adu a taga-media, a pakairamanan ti Forbes ken ti Wall Street Journal. Iti mapan a 25 a riwriw a download iti 99 nga aldaw laeng kalpasan ti pannakairuarna, nagbalin ti Firefox a maysa kadagiti kaaduan a maar-aramat a libre ken nawaya ken nawaya a taudan a software, nangruna kadagiti agus-usar kadagiti pagtaengan. Idi Oktubre 19, 2005, ti Firefox ket addaanen iti 100 a riwriw a download, 344 nga aldaw laeng kalpasan ti pannakairuar ti version 1.0.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Rinugian da Dave Hyatt ken Blake Ross a trinabaho ti gandat a Firefox kas maysa nga sinubsubokan a sanga ti gandat a Mozilla. Namatida a dagiti komersial a pakasapulan ti Netscape ket makaapekto iti browser a Mozilla. Tapno malapdanda ti nakitada nga ibubussog unay ti software ti Mozilla Suite, nangpartuatda iti nalaklaka a pagbasabasa (a naawagan idi damo iti Phoenix, nga itan ket Firefox), a pinanggepda a mangsukat iti Mozilla Suite. Ni Ben Goodger ita ti agpapaay a kangrunaan a mangbukbukel iti Firefox.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti mainayon para iti Firefox ket naisurat iti JavaScript". Rietta. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ "Ti Firefox ket agus-usar ti "html.css" stylesheet para iti kasisigud a panagiparang kadagiti estilo". David Walsh. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ "Firefox addons, Stylish takes advantage of Firefox's CSS rendering to change the appearance of Firefox". userstyles.org. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ a b c d "Kinaudi a a natalna a pablaak ti Firefox". Mozilla. Disiembre 21, 2011. Naala idi Enero 5, 2012.


text:
UTC−07:00
Ti UTC−07:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 7 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Idiay Amianan nga Amerika, daytoy ket mapalpaliiw iti Sona ti Oras ti Bantay iti las-ud ti alagaden nga oras, ken iti Sona ti Oras ti Pasipiko ti las-ud dagiti sabali a 8 a bulan (kitaen ti Oras a panagin-inut ti lawag). Adda met dagiti bassit a luglugar nga agus-usar iti daytoy iti amin a paset ti tawen.
Alagaden nga Oras ti Bantay (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Alberta
- Britaniko a Columbia (abagatn a daya a rehion)
- Terteritorio ti Amianan a laud (kaaduan ti teritorio)
- Nunavut (akinlaud)
- Saskatchewan - laeng Lloydminster ken dagiti nakapalikmut a lugar
- Estados Unidos
- Amin ti Colorado, Montana, New Mexico, Utah, ken Wyoming
- Amin ti Pagilian ti Navajo, ken gumay-at idiay Arizona
- Kaaduan ti Idaho (akin-abagatan a paset)
- Akinlaud a paspaset ti Kansas, Nebraska, South Dakota, ken Texas
- Abagatan a laud apaspaset ti North Dakota
- Bassit a paspaset ti daya ti Oregon ken Nevada
- Mehiko
- Baja California Sur
- Chihuahua (inamponna ti UTC−07 idi 1998)
- Nayarit (kaaduan ti estado)
- Sinaloa
Oras ti Aldaw ti Pasipiko (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Britaniko a Columbia (kaaduan ti probinsia)
- Yukon
- Mehiko
- Estados Unidos
- Amin ti California ken Washington
- Kaaduan ti Nevada ken Oregon
- Akin-amianan a paset ti Idaho
Kas oras ti amin a paset ti tawen[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Ti paset ti Ginget ti Karayan Kappia idiay Britaniko a Columbia
- Estados Unidos
- Arizona, malaksid ti Arizona Pagilian ti Navajo, a saan nga agpalpaliiw ti DST
- Mehiko
- Sonora
- Is-isla ti Revillagigedo malaksid ti Is-isla ti Clarion


text:
Pagsasao a Leton
Ti Leton (latviešu valoda) ket isu ti opisial nga estado a pagsasao ti Letonia. Daytoy ket sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti Lettish. Adda dagiti agarup a 1.4 a riwriw a patneng a Leton a mangisasao idiay Latvia ken agarup a 150,000 iti ballasiw taaw. Ti pagsasao a Leton aket adda dagiti adu a bilang dagiti saan a patneng a mangisasao, a kadawyan daytoy ti bassit a pagsasao. Agarup a 1.9 a riwriw wenno 79% ti Leton a populasion ketmakasao ti Leton.[2] Kadagitoy adda ti agarup a 1,165,000 ti agus-usar a kas ti kangrunaan a pagsasaoda idiay balayda.[3] Ti panag-usar ti pagsasao a Leton kadagiti nadumaduma a luglugar ti sosial a biag idiay Latvia ket umadadon.[4]
Ti Leton ket maysa a pagsasao a Baltiko ken asideg a maikabagian ti Lituano, nupay dagitoy dua ket saanda nga agsinnaranay a maawatan.
Ti Leton ket immuna a nagparang iti Lumaud a panakaimaldit idi tengnga ti maika-16 a siglo nga adda ti panakakopia ti Kararag ti Dios iti Leton idiay Cosmographia Universalis ni Sebastian Münster , iti Latin a sinuratan.


text:
Pagsasao a Napolitano
Ti Napolitano (autonimo: nnapulitano; Italiano: napoletano) ket isu ti pagsasao ti akin-abagatn a kontinental nga Italia, a mairaman ti siudad ti Napoles. Daytoy ket saan a nainaganan iti siudad, ngem nainaganan manipud ti Pagarian ti Napoles, nga idi ket isu ti kaaduan a nangsakup ti daytoy a lugar ken ti Napoles ket isu idi ti kapitoliona. Idi Oktubre 14, 2008 ti linteg babaen ti Rehion ti Campania ket nangibagbaga a ti pagsasao a Napolitano ket nasken a masalakniban.[2] Daytoy ket nabigbigan babaen ti UNESCO a kas pagsasao ket tawid. Ti Napolitano ket addaan ti adu nga impluensia iti intonasion ti Rioplatense nga Espaniol, ti rehion ti Buenos Aires ti Arhentina.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Napolitano iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Artikulo iti pagsasao nga Italiano iti Il Denaro
- ^ journals.cambridge.org
- ’A lengua ’e Pulecenella babaen ni Carlo Iandolo
- Il napoletano parlato e scritto byabaen ni Nicola De Blasi ken ni Luigi Imperatore


text:
Kategoria:Dagiti pagilian babaen ti kontinente
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 11 a subkatkategoria, manipud ti 11 a dagup.
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian (11 K, 14 P)
A
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika (12 K, 12 P)
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika (22 K, 1 P)
- Dagiti pagilian idiay Aprika (49 K, 55 P)
D
- Dagiti pagilian idiay Asia (48 K)
- Dagiti pagilian ti Amerika (2 K)
E
- Dagiti pagilian idiay Europa (48 K, 48 P)
O
- Dagiti pagilian idiay Oceania (14 K, 15 P)


text:
Kategoria:Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 22 a subkatkategoria, manipud ti 22 a dagup.
- Dagiti pagilian ti Karibe (21 K, 24 P)
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Amerika (7 K, 7 P)
A
- ► Antigua ken Barbuda (1 P)
C
- ► Costa Rica (1 P)
E
- ► El Salvador (1 P)
- Estados Unidos (2 K, 92 P)
M
- Méhiko (1 K, 6 P)
N
- ► Nicaragua (1 P)
P
- Panama (2 K, 1 P)
S
- ► San Kristobal ken Niebes (1 P)
T
- ► Trinidad ken Tobago (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.


text:
Papa Liberio
Ni Papa Liberio, ket isu ti papa manipud idi 17 Mayo 352 aginggana idi 24 Septiembre 366, ket nakonsegrado idi segun ti Catalogus Liberianus idi 22 Mayo a kas ti simmaruno kenni Papa Julio I.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Liberius". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Liberio idiay Wikimedia Commons
Plantilia:1913CE


text:
Internet
Ti Internet ket ti sapasap nga awag kadagiti agsisilpo wenno agkikinnonektar a network ti kompiuter a mabalin nga usaren ti publiko iti sangalubongan. Maipatulod dagiti datos babaen ti packet switching iti panangaramat iti napagkaykaysaan ti amin a pagrukodan a maawagan iti protokol ti internet (IP).
Buklen ti Internet ti rinibu nga agduduma a dadakkel ken babassit a network a komersial wenno pang-akademia ken pang-gobierno. Awit daytoy ti nadumaduma nga inpormasion ken serbisio a kas iti surat nga elektronika wenno esurat, online a panagsasarita ken panaggigimong wenno panagpipinnadamag (chat, forum, newsgroup), ken dagiti agsisinnilpo a pampanid ti web ti World Wide Web.


text:
Is-isla ti Solomon
Ti Is-isla ti Solomon (/ˈsɒləmən ˈaɪləndz/ ( denggen)[3]) ket maysa a naturay nga estado idiay Osiania, daya iti Papua Baro a Guinea, a nabuklan kadagiti agarup a sangaribo nga is-isla. Sakupanna daytoy ti kadakkel ti daga iti 28,400 kuadrado kilometro (11,000 sq mi). Ti kapitoliona ket ti, Honiara, ken mabirukan daytoy idiay isla iti Guadalcanal. Ti pagilian iti Is-isla ti Solomon ket kameng iti Mankomunidad dagiti Pagilian.
Ti Is-isla ti Solomon ket addaan dagiti pammati a nagnaedan babaen dagiti Melanesiano a tattao para kadagiti rib-ribu a tawtawen. Ti Kastila a managdaliasat a ni Álvaro de Mendaña ket isu ti immuna a simmamglad idiay Is-isla ti Solomon idi 1568 ken ninagananna dagitoy ti Islas Salomón. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nangibangon ti maysa protektorado iti kadagitoy nga is-isla idi 1893. Idi Maikadua a Sangalubongan aGubat addan dagiti narungsot a panagsusuppiat a nagbaetan dagiti Amerikano ken dagiti Hapon iti Is-isla ti Solomon a kampania iti 1942–45, a mairaman ti Gubat iti Guadalcanal.
Ti bukod a panagturay ket naala idi 1976 ken ti panakawayawayas ket naala met kalpasan ti dua a tawen. Ti Is-isla ti Solomon ket maysa a batay-linteg a monarkia nga addaan ti Reina iti Is-isla ti Solomon , a ti agdama ket ni Isabel II, a kas ti daulo iti estado. Ni Gordon Lilo Darcy ket isu ti maika-11 ken agdama a Kangrunaan a Ministro iti Is-isla ti the Solomon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departamento iti Ekonomia ken Sosial a Panakibiang Dibison ti Populasion (2009). Prospekto ti Sangalubongan a Populasion, Tabla A.1 (PDF). 2008 revision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-03-12.
- ^ a b c d "Is-isla ti Solomon". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "Batay-linteg iti Is-isla ti Solomon (1978)". Paclii.org. Naala idi 2011-07-07.
- Is-isla ti Solomon
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti bulkaniko nga arko nga isla
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Melanesia
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1978
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Trangkaso
Ti trangkaso ket maysa a makaalis a sakit dagiti billit ken dagiti mamalia a patauden babaen dagiti RNA a birus iti pamilia ti Orthomyxoviridae, dagiti birus ti trangkaso. Dagiti kaaduan a sintoma ket dagiti lammin, gurigor, buteg, nasakit a karabukob, naut-ot a piskel, sakit ti ulo (kankanayon a nakaro), panag-uyek, kapsot/bannog ken ti saan a nasayaat a rikna.[1] Urayno daytoy ket kanknayon a maiyallilaw kadagiti sabali a kasla trangkaso a sakit, a naipangpangruna ti panateng, ti trangkaso ket nakarkaro a sakit a patauden babaen dagiti nadumaduma a kita ti birus.[2] Ti trangkaso ket mabalin a mangpataud ti alidukdok ken panagsarua, a nangnangruna iti ubbing,[1] ngem dagitoy a sintoma ket sapasap iti saan a mainaig a gastroenteritis, a sagpaminsan a san nga husto a nakunkuna a kas ti "trangkaso ti tian" wenno "24-nga oras a trangkaso".[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Influenza: Viral Infections: Merck Manual Home Edition". Merck. Naala idi 15 Marso 2008.
- ^ Eccles, R (2005). "Pannaka-awat kadagiti sintoma ti panateng ken trangkaso". Lancet Infect Dis 5 (11): 718–25. doi:10.1016/S1473-3099(05)70270-X. PMID 16253889.
- ^ Tiempo ti panawen a trangkaso a maigiddiat ti Trangkaso ti tian babaen ni Kristina Duda, R.N.; Naal idi Marso 12 2007 (Website: "About, Inc., Pset ti The New York Times Company")
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Trangkaso idiay Wikimedia Commons


text:
Italia
Ti Italia i/ˈɪtəli/ (Italiano: Italia [iˈtaːlja]), opisial a ti Italiano a Republika[7] wenno ti Republika iti Italia[8] (Italiano: Repubblica italiana[paammo 1]), ket maysa a unitario a parlamentario a republika idiay Abagatan a Tengga ti Europa. Iti amianan, pagbeddenganna ti Pransia, Suisa, Austria ken Eslobenia iti igid ti Alpes. Iti abagatan, buklenna ti sibubukel nga Italiano a Peninsula, Sicilia, Sardinia–dagiti dua a kadakkelan nga is-isla idiay Baybay Mediteraneo ken dagiti adu pay a babbabassit nga is-isla. Dagiti naturay nga estado ti San Marino ken ti Siudad ti Batikano ket dagiti enclave iti uneg ti Italia, ngem ti Campione d'Italia ket maysa nga Italiano nga exclave idiay Suisa. Ti teritorio ti Italia ket sakupenna ti 301,338 km2 (116,347 sq mi) ken naimpluensiaan babaen ti kalalainganna a klima. Nga addaan ti 60.6 a riwriw nga agtaeng, isu daytoy ti maikalima a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Europa, ken ti maika-23 a kaaduan ti populasion iti lubong.
Ti Roma, ket isu ti kapitolio iti Italia, kadagiti napalabas a sigsiglo isu daytoy idi ti sentro ti politika ken relihion iti Lumaud a sibilisasion a kas kapitolio ti Romano nga Imperio ken ti lugar ti Santa Sede. Kalpasan ti panagapday iti Romano nga Imperio, ti Italia ket nakaibtur kadagiti panagraut dagiti ganganaet a tattao, manipud dagiti Hermaniko a tribu a kas dagiti Lombardo ken Ostrogodo, aginggana dagiti Bisantino ken ti kaudian, dagiti Normando, ken dadduma pay. Kalpasan dagiti napalbas a siglo, ti Italia ket nagbalin a nakaipasngayan dagiti Maritimo a republika ken ti Renasimiento[9]. Urayno ti kaaduan kadagiti kalpasan ti Romano a pakasaritaanna, ti Italia ket nanbingbingay idi kadagiti nadumaduma a siudad ken rehional nga estado (a kas ti Republika ti Benesia ken ti Simbaan nga Estado), ngem daytoy ket naiapgkaykaysa idi 1861.[10] Idi naladaw a maika-19 a siglo, babaen ti Sangalubongan a Gubat I, ken aginggana ti Sangalubongan a Gubat II, ti Italia ket nagtagikua ti maysa akolonial nga imperio.[11]
Ti moderno nga Italia ket maysa a demokratiko a republika. Daytoy ket nairanggo a kas ti maika-24 a karang-ayan a pagilian iti lubong[5] ken ti Pagsurotan ti Kasayaat ti panagbiag ket nairanggo idin a kas ti sangapulo a kasayaatan iti lubong idi 2005.[12] Ti Italia ket agragrag-o ti maysa a nangato a pagalagadan ti panagbiag, ken adda ti nangato a GDP ti tunggal maysa atao .[13][14] Daytoy ket nangibangon a kameng ti inawtawagan tattan a ti Kappon ti Europa ken paset ti Eurosona. Ti Italia ket kameng pay ti G8, G20 ken NATO. Daytoy ket adda ti maikatlo a kadakkelan a reserba ti balitok, maikawalo a kadakkelan a nominal GDP, maikasangapulo a kangatuan ti GDP (PPP)[15] ken ti maikanem a kangatuan ti busbos ti gobierno iti lubong.[16] Daytoy ket kameng pay nga estado ti Organisasion para iti Ekonomiko a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Konsilo ti Europa, ti Kappon ti Lumaud a Europa ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti Italia ket adda ti maikasiam a kadakkelan ti busbos ti salaknib ken makibinningay ti nulklear nga armas ti NATO.
Ti Italia ket adda ti nangruna a papel iti Europeano ken milisia ti lubong, kultural ken diplomatiko a pannakibiang. Ti Europeano a politiko ti pagilian, sosial ken ekonomiko nga inpluensia ket mangaramid daytoy ti maysa a nangruna a rehional a bileg.[17][18] Ti pagilian ket adda ti maysa a nangato nga agpang ti publiko nga edukasion ken maysa a nangato a globalisado a pagilian.[19]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pannagipagarup iti etimolohia iti nagan nga "Italia" ket adu unay ken dagiti sumaganad a pannakaipalawag nga insingsingasing babaen dagiti historiador ken dagiti linguista ket nawatiwat.[20] Segun ti maysa kadagiti kadawyan a pannakaipalplawag, ti termino nga Italia, manipud ti Latin: Italia,[21] ket binulod idi babaen ti Griego manipud ti Oscan Víteliú, a ti kaibuksilanna ket "dagiti ubbing a baka (urbon)" (cf. Lat vitulus "calf", Umb vitlo "urbon").[22] Ti toro ket simbolo dagiti akin-abagatan a tribu ti Italia ken kankanyon a nangipakpakita a sumangsangdo ti Romano a lobo a kas kumarkarit a simbolo iti nawaya nga Italia idi las-ud ti Sosial a Gubat. Ti Griego a historiador a ni Dionisio ti Halikarnasio ket isu tinangibagbaga iti daytoy a pannakalaglagip a kakuyogna ti sarsarita a ti Italia ket nainaganan idi kalpasan kenni Italus,[23] nga inbagbaga pay babaen ni Aristoteles[24] ken ni Tusidides.[25]
Ti nagan nga Italia ket kasisigud idi a naipakat laeng ti paset nga itan ket ti Akin abagatn nga Italia – segun kenni Antioko ti Sirakusa, ti akin abagatan a paset ti peninsula ti Bruttium (moderno a Calabria: probinsia iti Reggio, ken paset dagitiprobinsia ti Catanzaro ken Vibo Valentia). Ngem babaen ti daytoyen a panawen ti Oenotria ken Itali aken nagbalinen nga agpadpada, ken ti nagan ket naipakat pay ti kaaduan iti Lucania. Dagiti Griego ket nagin-inutda a nangipakat ti nagan nga "Italia" iti dakdakkel a rehion, ngem idi panagturay ti [[Romano nga Emperador|Emperador] Augustus (gibus ti umuna a siglo BC) a daytoy a termino ket naipadakkel a mangsakop ti intero a peninsula aginggana kadagiti Alpes.[26]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasakbayan a pakasaritaan ken kina-ugma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nakalkali manipud kadagiti amin a paset ti Italia ket nangipakpakita ti kadda ti Neanderthal a napetsaan manipud idi Paleolitiko a paset ti panawen, iti agarup a 200,000 tawtawen,[27] Dagiti moderno a tao ket simmangpetda idi agarup a 40,000 tawtawen. Dagiti Taga-ugma atao iti kasakbayan ti Romano nga Italia – a kas dagiti Umbriano, ken dagiti Latin (a nagtaudan dagiti Romano), Volsci, Samnita, dagiti Kelta ken dagiti Ligures a nagtagtagitao iti akin amianan nga Italia, ken dagiti dadduma pay – ket dagidi Indo-Europeano a tattao; ti kangrunaan a naipakasaritaan a tattao iti saan nga Indo-Europeanoa tawidan ket mangiraman kadagiti Etruscans, dagiti Elymians ken Sicani idiay Sicilia ken dagiti prehistoriko a Sardinia.
Idi baetan ti maika-17 ken maika-11 a siglo BC dagidi Misenio a Griego ket nangibangonda kadagiti pannakaiyasideg iti Italia[28][29][30][31][32][33][34] ken idi maika-8 ken maika-7 a sigsiglo BC dagiti kolonia ti Gresia ket nabangonda amin iti igid ti aplaya ti Sicilia ken ti akin abagatan a paset ti Italiano a Peninsula ket nagbalin a naamammuan a kas ti Magna Graecia. Ken dagidi pay Penisia ket nangbangonda kadagiti kolonia kadagiti aplaya ti Sardinia ken Sicilia.
Ti taga-ugma a Roma ket isu idi ti immuna a bassit a komunidad ti agrikultura a nabangon idi maika-8 a siglo BC, a dimmakkel kadagiti napalabas a siglo iti kadakkelan nga imperio a nangbukel ti sibubukel a Baybay Mediteraneo, a nakairuaran dagiti Taga-ugma a Griego ken Romano a kultura iti maysa a sibilisasion. Daytoy a sibilisasion ket impluensial unay a ti legado ket nangruna iti sangalubongan. Ti Taga-ugma a Roma ket nakaro a naimpluensiaan ket nangibati ti markana iti moderno a gobiernoA, linteg, politika, administrasion, urbano a panagplano, inhennieria, pilosopia, arkitektura, dagiti arte ken dagiti dadduma pay nga aspeto iti lumaud a lubong, a nangporma ti nakaibatayan ti Lumaud a sibilisasion.
Iti nabontog a pannaka-apday manipud idi naladaw a maikadua a siglo AD, thi imperio ket nagtungpalan ti pannakapisi iti dua a paset idi 395 AD: ti Lumaud a Romano nga Imperio ken ti Akin-daya a Romano nga Imperio. Ti lumaud a paset – babaen ti presion dagidi Pranko, dagidi Bandalo,dagidi Huno, dagiti Godo ken dagiti dadduma pay a populasion manipud ti Akin-day a Europa – ket nakaitungpalan a natunaw idi 476 AD, idi ti kinaudi a lumaud nga Emperador ket inikkat babaen ti Barbaro a hepe a n Odoakro.
Tengnga a Panpanawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti pannakatnag ti Roma, ti Italia ket pinarukma babaen dagiti Hermaniko a Tribu dagiti Ostrogodo, ngem idi maika-6 a siglo ti Taga-daya Romano nga Emperador a ni Justiniano ket pinarukmana manen. Ti panagraut ti sabali pay a Hermaniko a Tribu (dagiti Lombardo) iti naladaw nga isu met laeng a siglo ket nangpabasiit ti kaadda ti Bisantino iti bassit a pirgis iti daga a nagbaetan ti Rabena ken Roma ken dagiti dadduma pay a daga idiay akin-abagatan nga Italia, a nangburak ti panagkaykaysa ti peninsula aginggana idi 1870.
Ti panagturay ti Lombardo iti akin-amianan a ken tengnga nga Italia ket sinagepsep idi ti Pranko nga Imperio babaen ni Karlomagno idi naladaw a maika-8 a siglo. Dgaiti pRanko nga ari ket timmulongda oay iti pannakaporma kadagiti Estado ti Papa idiay tengnga ti Italia, a gimmay-at manipud idiay Roma aginggana idiay Rabena, urayno ti kaaduan ti Tengnga a Panpanawen ti Kina-Papa ket tinengtengngel laeng ti Latium. Ti kaadda daytoy a teokratiko nga estado ket nangtiped kadagiti napalabas a siglo ti panagkaykaysa ti peninsula. Aginggana idi maika-13 a siglo, dagiti politika ti Italiano ket tinurturayan babaen ti pannakaikabagian ti baetan dagiti Aleman a Emperador ti Nasantuan a Romano ken dagiti papa, a kaaduan kadagiti Italiano a siudad ket nakitiptiponda iti dati a (Gibelini) wenno para iti naud-udi a (Guelfi) manipud ti temporario a pakainugotan.
Iti daytoy idi a kawaw iti turay nga ti Italia ket nakakita ti pannakaipangato iti naisangayan nga patakder, ti mediebal a komuna. Kadagiti anarkaiko a kasasaad a kankanayon a nagballigi kadagiti mediebal nga Italiano a siudad-estado, dagiti tao ket binukbokudanda a nagurnos tapno maipasubli ken maikatda ti armas dagiti nagsisinnupiat a napilpili a tattao. Idi maika-12 a siglo, ti liga dagiti komuna, ti Liga ti Lombardo, ket inabakda ti Aleman nga emperador a ni Frederick Barbarossa, a nangiturongan ti proseso a pannakaited ti epektino a pannakawaya kadagiti kaaduan ti akin-amianan ken tengnga a siudad ti Italia. Uray pay ti pannakadadaelna kadagiti nadumaduma a gubat, ti Italia ket nagtalinaay, a naipangpangruna idiay amianan ken tengnga, ti relatibo a narang-ay nga urbano a sibilisasion.
Iti las-ud ti isu met laeng a paset ti panawen, ti Italia ket kanakita ti pannakaipangato kadagiti nadumaduma a Maritimo a Republika, a ti kadayegan ket ti Benesia, Genoa, Pisa ken Amalfi. Nakaroda a nairaman kadagiti Krusada, nagatiwda kadagiti opurtunidad iti politikal ken panagtagilako. Ti Benesia ken ti Genoa ket dimtengan a nagbalinan a kas ti aruangan ti Europa iti panagtagilako iti Daya, a nangbangbangon kadagiti kolonia iti kaadayo iti Baybay Nangisit ken kankanayon a kaaduan a nagtengtengngel ti panagtagilako iti Bisantino nga Imperio ken ti lubong ti Islamiko a Mediteraneo. Ti kondado ti Saboya ket nangpadakkel ti teritoriona idiay peninsula idi kaladawan ti naladaw a Tengnga a Panpanawen, bayat a ti Florencia ket nagrangrang-ay iti nasayaat a naurnos a komersio ken pinansia a siudad-estado, a nagbalin kadagiti kaaduan a siglo ti Europeano a kapitolio iti seda, dutdot, panangibanko ken alahas.
Idiay abagatan, ti Bisantino a Sicilia ket nagbalinen a maysa nga Islamiko nga emirato idi maika-9 a siglo, a nagrangrang-ay aginggana idi pinarukma dagidi Italo-Normano idi naladaw a maika-11 a siglo a kinuyog kadagiti kaaduan nga estado ti Lombardo ken Bisantino iti akin-abagatan nga Italia. Babaen dagit inarikut a serie dagiti pasamak, ti akin-abagatan nga Italia ket rimmang-ay a kas maysa a naipagkaykaysa a pagarian, nga immuna babaen ti Kamara ti Hohenstaufen, kalpasan daytoy babaen ti Kapetiano a Kamara ti Anjou ken, manipud idi maika-15 a siglo, ti kamara ti Aragon (urayno ti Sicili aket naisina nga Aragones a pagarian manipud idi naladaw a maika-13 a siglo aginggana idi maika-15 a siglo). Idia Sardinia, dagiti dati a probinsia ti Bisantino ket nagbalinda a nawaya nga estado a tinawtawagan a aks tigiudicati, urayno kaaduan ti isla ket tinurturayan babaen ti Genoa wenno Pisa aginggana idi pinarukma dagiti Aragones idi maika-15 a siglo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idiay Italia, dagiti sabsabali a pagsasao ket opisial a mabigbigan a mayanaup ti linteg a patneng a (rehional) a pagsasao babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehionala Pagsasao. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti Italia ket dagiti sumaganad:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ethnologo a reporta". Ethnologue.com. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ "Binulan a demograpiko a katimbengan: Enero 2011" (iti Italiano). Istat. 10 Septiembre 2011. Naala idi 10 Septiembre 2011.
- ^ a b c d "Italia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "Pannakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". CIA – The World Factbook. Naala idi 9 Hulio 2010.
- ^ a b "Reporta tiPanagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "Comune di Campione d'Italia". Comune.campione-d-italia.co.it. 14 Hulio 2010. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ Ti Inggles a nagan ti estado ti Italia a nausar iti Inggles a testo iti Tulag iti Lisbon,
- ^ A kas maus-usar kadigiti sumaganad a sinurat a mangipalip ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: "UNTERM database iti Nagkaykaysa a Pagpagilian". Sekretario ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 28 Marso 2012.
- ^ "Italia: Nakaipasngayan iti Renasimiento". Europeano a Renasimiento ken Pannakaipatakder manen. Ili iti Washington, NJ: Akademia ti Immakulada a Puso. [n.d.] Naala idi 20 Disiembre 2009..
- ^ "Panagkaykaysa ti Italia". Library.thinkquest.org. 4 Abril 2003. Naala idi 19 Nobiembre 2009.
- ^ "Ti Imperio ti Italiano a Kolonia". Amin nga Imperio. Naala idi 17 Hunio 2012. "Iti kapantokanna, idi sabayan ti WWII, ti Italiano nga Imperio ket binuklan na dagiti teritorio ti agdama nga aldaw nga Italia, Albania, Rodas, Dodecaneses, Libya, Etiopia, Eritrea, 2/3 ti Somalia ken ti bassit a konsesio ti Tientsin idiay Tsina"
- ^ The Economist Intelligence Unit’s quality-of-life index, Economist, 2005
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "DDP Quick Query". Ddp-ext.worldbank.org. 20 Hulio 2004. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "CIA World Factbook, Budget". Cia.gov. Naala idi 26 Enero 2011.
- ^ M. De Leonardis, Il Mediterraneo nella politica estera italiana del secondo dopoguerra, Bologna, Il Mulino, 2003, p. 17
- ^ Ti Tengnga a Daya ken ti Europa. Liblibro ti Google. 24 Nobiembre 1998. Naala idi 30 Mayo 2011.
- ^ "KOF – Pressemitteilung" (PDF). Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-04-27. Naala idi 27 Oktubre 2009.
- ^ Alberto Manco, Italia. Disegno storico-linguistico, 2009, Napoli, L'Orientale, ISBN 978-88-95044-62-0
- ^ Latin a Diksionario ti Oxford, p. 974: "umuna a silaba. kadawyan nga ababa (cf. Quint.Inst.1.5.18), ken naiskan pay iti Lucil.825, ngem iti daktiliko a berso a naipaatiddog metri gratia."
- ^ J.P. Mallory ken ni D.Q. Adams, Ensiklopedia ti Indo-Europeano a Kultura (Londres: Fitzroy ken ni Dearborn, 1997), 24.
- ^ Dionisio ti Halikarnasio, Dagiti Romano a Kina-ugma, 1.35, iti LacusCurtius
- ^ Aristoteles, Politika, 7.1329b, iti Perseus
- ^ Tucidides, Ti Peloponesio a Gubat, 6.2.4, iti Perseus
- ^ Pallottino, M., Pakasaritaan ti Kasapaan nga Italia, patarus. Ryle, M & Soper, K. kadagiti Lektura ni Jerome, Maikasangapulo ket pito kadagiti Serie, p. 50
- ^ Kluwer Academic/Plenum Publishers 2001, ch. 2. ISBN 0-306-46463-2.
- ^ Ti Miseneo ken Italia: ti arkeolohiko ken arkeometriko nga ebidensia ti seramiko, Unibersidad ti Glasgow, Departamento ti Akeolohia
- ^ Emilio Peruzzi, Dagiti Miseneo ti Nasapa a Latium, (Incunabula Graeca 75), Edizioni dell'Ateneo & Bizzarri, Roma, 1980
- ^ Lord William Taylour, Miseneo a Bangbanga idiay Italia ken dagiti Kaaripingna a Lugar (Cambridge 1958)
- ^ Gert Jan van Wijngaarden, Panagusar ket Panagayat ti Miseneo a Bangbanga idiay Lebante, Cyprus ken Italia (1600–1200 B.C.): Ti KInapangruna iti Kontesto, Arkeolohiko a Panagad-adal ti Amsterdam, Unibersidad ti Amsterdam a Pagmalditan, 2001
- ^ Andrea Vianello, Miseneo a Naladaw a Panawen ti Gambang ken dagiti Italiko a Produkto iti Laud a Mediteraneo: Ti Sosial ken Ekonomiko a Panagusig, (Dagiti Reporta dagiti Serie ti Britaniko nga Arkeolohiko), Dagiti Reporta ti Britaniko nga Arkeolohiko
- ^ Miriam S. Balmuth, Robert J. Rowland, Dagiti Panagad-adal iti Sardinio nga Arkeolohia, Unibersidad ti Michigan a Pagmalditan, 1984
- ^ Bryan Feuer, Miseneo a sibilisasionn: ti maysa a naipababa a bibliograpia aginggana iti 2002, McFarland & Company; Nabalbaliwan a Sub-edision (2 Marso 2004)
- Bibliograpia
- Italia. DK. 2005. ISBN 1-4053-0781-1.
- Miller, Judith (2005). Alikamen: dagiti estilo ti lubong a klasiko aginggana ti kontemporario. DK Publishing. ISBN 0-7566-1340-X.
- Akin-amianan nga Italia. APA Publications. 2004. ISBN 981-234-903-0.
- Hacken, Richard. "Pakasaritaan ti Italia: Dagiti Kangrunaan a Dokumento". EuroDocs: Biblioteka ti Harold B. Lee: Unibersidad ti Brigham Young. Naala idi 6 Marso 2010.
- "FastiOnline: Ti datos a pagibatayan ti arkeolohiko a panagkalkali manipud idi tawen ti 2000". Internasional nga Asosasion ti Klasiko nga Arleohiko (AIAC). 2004–2007. Naala idi 6 Marso 2010.
- "Pakasaritaan ti Italia – Pagsurotan ti Italiano a Pakasaritaan" (iti Italiano, Ingles). Intituto ti Europeano nga Unibersidad, The World Wide Web Virtual Library. 1995–2010. Naala idi 6 Marso 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Italia idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Italia manipud idiay Wikivoyage
- Dagiti Online a rekurso a maipanggep ti Italia
- Kitaen ti Italia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Nangatngato nga Edukasion para kadagiti Internasional nga Estudiante
- Dagiti Nailian ken Rehional a Parke ti Italia
- Opisial a Website ti Turismo ti Italia
- Italia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Italiano
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1861
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian


text:
Kontinente
Ti maysa a kontinente ket maysa kadagiti kadakkelan a bagbagi ti kadagaan iti Lubong. Dagitoy ket kadawyan da a nainaganan babaen ti taripnong nga adadda ngem ti nainget a pagalagadan, nga addaan dagiti pito a rehion a naipammateg a kas dagiti kontinente—dagitoy ket ti (manipud ti kadakkelan aginggana ti kabassitan): Asia, Áprika, Amianan nga Amerika, Abagatan nga Amerika, Antártika, Europa, ken Australia.[1]
Ti Plata a tektoniko ket isu ti heoliko a panagaramid ken panagadal iti panaggunay, panagdungpar ken panakabingbingay dagiti kontinente, a makunkuna idi a kontinental a panaganod.
Dagiti agnaed idiay Britaniko ken Irlanda ket sagpaminsan da a makunkuna ti Kontinental a Europa, nga daytoy ket, ti kangrunaan a daga ti Europa, a mailaksid ti Is-isla ti Britaniko,[2] Islandia ken dagiti sabsabali pay nga is-isla, a kas "ti Kontinente".
Panakaipalpalawag ken panagaramat[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipagbibinnagbagaan, a dagiti "kontinente ket maawawatan a dagitoy ket dadakkel, agnanayon, mapagtalken a bagbagi iti daga, nga umno a naisina babaen ti kaatiddag ti danum."[3] Adu kadagiti pito a kadawyan a mabigbigana kontinente ket mnainaganan babaen ti timpuyog ket saan a mapagtalken a bagbagai ti dagdaga a nailasin babaen ti danum. Ti pagalagadan a "dakkel" ket mapan iti arbitrario a panakaidasig: Ti Greenland, nga addan ti rabaw a kalawa a 2,166,086 kuadrado kilometro (836,330 sq mi) ket naipammategan a kas iti kadakkelan nga isla iti lubong, ngem ti Australia, iti 7,617,930 kuadrado kilometro (2,941,300 sq mi) ket makunkuna a maysa a kontinente. Kasta met, ti umno a pagalagadan nga ti tunggal maysa ket nasken nga agnaynayon a bagbagi ti dagdaga ket kadawyan a saan a maipanunutan babaen ti panakairaman iti kontinental a samang ken dagiti Is-isla a Kataawan, ken sinupiat babaen ti panakaidasi ti Amianan ken Abagatan nga Amerika a kas dagitoy ket dua a kontinente; ken/wenno ti Eurasia ken Aprika a kas dagitoy ket dua a kontinente, nga awan ti masna a panakaisina da babaen ti danum. Daytoy nga anomalia ket madanon na ti patingga no ti agnaynayon a bagbagi ti dagdaga iti Europa ken ti Asia ket maipammategan a dagitoy ket dua a kontinente. Dagiti kangrunaan a bagbagi ti dagdag iti lubong ket nasakupan babaen t imaymaysa, agnanayon a taaw ti lubong,a daytoy ket nabingbingay kadagiti kangrunaan a komponente iti taaw babaen dagiti kontinente ken sabsabali a pagalagadan ti heograpiko.[4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti kontinente: Ania ti maysa a kontinente?". Nailian a Heograpiko. Naala idi 2009-08-22. "Kaaduan kadagiti tattao ket mabigbigan da dagiti pito a kontinente—Asia, Áprika, Amianan nga Amerika, Abagatan nga Amerika, Antártika, Europa, ken Australia, manipud ti kadakkelan aginggana ti kabassitan—nupay kasta sagpaminsan a ti Europa ken Asia ket naipanunutan a maymaysa a kontinente, ti Eurasia."
- ^ Encarta Diktionario nga Inggles ti Lubong. Bloomsbury Publishing Plc. 2007. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2009-10-31. Naala idi 2008-08-05.
- ^ Lewis, Martin W.; Kären E. Wigen (1997). Ti Mitolohia dagiti Kontinente: mayasa a Kritiko iti Metaheograpia. Berkeley: Unibersidad iti California a Pagmalditan. p. 21. ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2.
- ^ "Ocean". Ti Ensiklopedia ti Columbia (2006). New York: Pagimalditan ti Unibersidad ti Columbia. Naala idi 20 Pebrero 2007.
- ^ "Panakaiwarwaras iti daga ken danum ditoy a planeta." UN Atlas dagiti Taaw (2004). Naala idi 20 Pebrero 2007.


text:
Nanoteknolohia
Ti nanoteknolohia ket ti panangipaturong iti banag iti maysa nga atomiko ken molekular a gantingan. Ti kasapaan a naiwarwaras a pannakaipalawag ti nanoteknolohia[1][2] ket nangibagbaga iti naisangayan a teknolohiko a gandat ti apag-isu a panangiturong dagiti atomo ken dagiti molekula para iti pabrikasion kadagiti bassit usit a gantingan a produkto, mangibagbaga pay itan a kas ti molekular a nanoteknolohia. Ti nasapsapasap a panangilawag ti nanoteknolohia ket sinarunuan idi nga inpatakder babaen ti Initiatibo ti Nailaina a Naoteknolohia, a nangipalplawag a ti nanoteknolohia a kas ti panangiturong ti banag iti saan a basbasit ngem maysa a dimension a kadakkel manipud ti 1 aginggana ti 100 nanometro. Daytoy a pannakaipalawag ket makaanninaw ti kinapudno a dagiti kuantum mekanikal a pagbanagan ket nangruna iti daytoy a gantingan ti kuantum a pagturayan , ken isunga ti panagipalplawag ket immalis manipud tinaisangayan a teknolohiko a gandat iti maysa a kategoria ti panagsukisok a mangiraman amina a kita ti panagsukisok ken dagiti teknolohia a mangirebbeng kadagiti naisangayan atagikua ti banag a rumsua iti babab ti naited a batayan ti kadakkeld. Isunga kadawyan daytoy a makitkita ti ad-adu ngem maysa a porma "dagiti nanoteknolohia" ken ti "nanogantingan a teknolohia" a amngitudo ti adu a sakup ti panagsukisok ken dagiti pakat a ti kadawyan nga ugali ket ti kadakkel. Gapu kadagiti nadumaduma a mabalin a pakaipakatan (mairaman ti industrial ken militar), dagiti gobierno ket napuonanda kadagiti riniwriw a doliar iti panagsukisok ti nanoteknolohia. Babaen ti bukodna nga Initiatibo ti Nailian a Nanoteknolohia, ti Estados Unidos ket nagpuonan kadagiti 3.7 bilion a doliar. Ti Kappon ti Europa ket nagpuonan kadagiti 1.2 bilion ken ti Hapon kadagiti 750 riwriw a doliar.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Drexler, K. Eric (1986). Dagiti Makina ti Pannakapartuat: Ti Iyuumay ti Panawen ti Nanoteknolohia. Doubleday. ISBN 0-385-19973-2.
- ^ Drexler, K. Eric (1992). Dagiti Nanosistema: Molekular a Makina, Panagpataud, ken Komputasion. New York: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-57547-X.
- ^ Ipakat ti nanotek aginggana iti industrial, agri a maiparuar, The Daily Star (Banglades), 17 Abril 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Nanoteknolohia idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Nanoteknolohia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Bahrain
Ti Bahrain (Arabiko: البحرين, al-Baḥrayn) (Persiano: بحرين, Baḥrain), opisial a ti Pagarian iti Bahrain (Arabiko: مملكة البحرين, Mamlakat al-Baḥrayn), ket maysa a bassit nga isla nga estado iti asideg ti lumaud a pantar iti Persiano a Golpo. Tinurayan daytoy babaen ti naarian a pamilia ti Al Khalifa. Manipud idi 2010 addan daytoy ti populasion iti 1,234,571, a mairaman dagiti 666,172 a saan nga umili.Dati daytoy nga emirato, ti Bahrain ket nairangarang a kas maysa a pagarian idi 2002.
Ti Bahrain ket maysa a purpuro kadagiti 33 nga is-isla, a ti kadakkelan ket ti Isla ti Bahrain, iti kaatiddog a 55 km (34 mi) ken 18 km (11 mi) a kalawa. Ti Saudi Arabia naisanglad iti laud ken naisilpo iti Bahrain babaen ti Ari Fahd a Nangato a kalsada. Ti Qatar ket addaan iti abagatan a daya ti ballasiw ti Golpo iti Bahrain. Ti naplano a Qatar Bahrain a nagato a kalsada ket isilpona ti Bahrain ken Qatar ken agbalinto a ti kaatiddogan a nagato a kalsada ti baybay iti lubong.[3]
Naamammoan daytoy kadgiti lana ken perlas, ti Bahrain ket balay pay dagiti dadakkel a patakder, a mairaman ti Sentro ti Komersio ti Lubong ti Bahrain ken ti Bahrain a Puerto ti Busbos, nga addaan ti naipaltiing a panagipatakder ti 1,022 m (3,353 ft) a kangato ti Murjan a Torre. Ti Qal’at al-Bahrain (ti puerto ken kapitolio iti taga-ugma a daga iti Dilmun) ket nairangarang idi a kas maysa a UNESCO a Tinawtawid a Pagsaadan iti Lubong idi 2005.[4] Ti Umuna a Pagannurotan ti Grand Prix ti Bahrain a maipabuya idiay Bahrain nga Internasional a Law-law.[5]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti Arabiko, ti bahrayn ket isu ti dua a porma iti bahr ("baybay"), a ti al-Bahrayn ket kayatna a saoen a ti "dagiti Dua a Baybay". Nupay kasta, no ania dagiti naitudo a kasisigud a dua a baybay ket naisuppitan.[6] Daytoy a balikas ket agparang iti maminlima idiay Korán, ngem saan a mangitudo iti moderno nga isla — a naamammoan dagiti Arabo a kas ti "Awal" — ngem ti oasis iti al-Katif ken Hadjar (moderno nga al-Hasa).[6] Saan a nalawag no kaano idi a nangrugi ti balikas a mangitudo ti is-isla ti Awal, ngem daytoy ket baka idi maika-15 a siglo.
Tatta nga aldaw, ti al-Hasa ket tagikua ti Saudi Arabia ken ti "dua a baybay" ti Bahrain ket sapasap a naala dagitoy iti luek a daya a laud iti isla,[7] ti baybay anga amianan ken abagatan iti isla,[masapul a dakamaten] wenno ti naapgad a danum ken di-naapgad a danum nga adda iti ngato ken sirok ti daga.[8] Iti panakainayon pay dagiti bubon, adda dagiti luglugar iti amianan a baybay iti Bahrain a dagiti labutab ket agpangato idiay tengnga iti naapgad a danum, a napalpaliiw dagiti agbisbisita manipud idi taga-ugma a panawen.[9]
Ti sabali pay a teoria ket naidaton babaen a ni al-Ahsa a dagidi dua a baybay ket tie Nalatak a Berde a Taaw ken ti maysa a nakappia a danaw idiay kangrunaan a daga; ken ti pay pay maysa babaen ni al-Jawahari a daytoy ket adadu a pormal a nagan a ti Bahri (lit. "tagikua ti baybay") a daytoy ket nakaallilaw ken ket saan a naala.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Bahrain". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 19 Enero 2012.
- ^ "Sapasap a pakabuklan ti gandat: Qatar-Bahrain a Nagato a kalsada". 13 Hunio 2009. Naala idi 21 Marso 2010.
- ^ "Qal’at al-Bahrain – Taga-ugma a Puerto ken Kapitolio iti Dilmun – UNESCO a Tinawtawid a Sentro iti Lubong". Whc.unesco.org. 15 Hulio 2005. Naala idi 25 Enero 2011.
- ^ "Bahrain – Balay iti Motorsport iti Tenga a Daya". Naala idi 21 Marso 2011.
- ^ a b Esiklopedia iti Islam, Tomo. I. "Bahrayn", p. 941. E.J. Brill (Leiden), 1960.
- ^ Room, Adrian. Nagtaudan ken Kayat a saoen dagiti Nagnagan para dagiti 6,600 a Pagilian, Siudad, Teritorio, Katutubo a langlanga ken Naipakasaritaan a pagsaadan. 2006. ISBN 978-0-7864-2248-7.
- ^ a b Faroughy, Abbas. Dagiti Is-isla ti Bahrein (750–1951): Maysa a parawad iti Pgadalan iti Kabilegan ti Politika idiay Persiano a Golpo. Verry, Fisher & Co. (New York), 1951.
- ^ Rice, Michael. The Archaeology of the Arabian Gulf, c. 5000-323 BC. Routledge, 1994. ISBN 0-415-03268-7.
- Bahrain
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Arabiano a Peninsula
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Persiano
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Persiano a Golpo
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1971
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo a Pagtitinnulongan para kadagiti Arabo nga Estado ti Golpo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Albania
Ti Albania (i/ælˈbeɪniə/ al-bay-nee-ə, Albanes: Shqipëri/Shqipëria; Gheg nga Albanés: Shqipnia), opisial a naamamuan a ti Republika iti Albania (Albanes: Republika e Shqipërisë mabalikasan a Pannakabalikas nga Albanes: [ɾɛpuˈblika ɛ ʃcipəˈɾiːs]), ket maysa a naturay nga estado idiay Abagatna daya nga Europa. Nabeddengan daytoy babaen ti Montenegro iti amianan a laud, ti Kosovo iti amianan a daya, ti Republika iti Macedonia iti daya ken Gresia iti abagatan ken abagatan a daya. Addan daytoy ti pantar idiay Baybay Adriatiko iti laud, ken idiay Baybay Ionian iti abagatn a laud. Daytoy ket basbassit ngem 72 km (45 mi) manipud idiay Italia, iti ballasiw ti Ilet iti Otranto nga agisilpo ti Baybay Adriatiko idiay Baybay Ionian.
Ti Albania ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, NATO, ti Organisasion para iti Talinaay ken Panagtitinnulong iti Europa, Konsilo iti Europa, Organisasion ti Sangalubongan a Komersio, Organisasion iti Islamiko a Pagtitinnulongan ken maysa kadagiti kameng a nangbangon iti Kappon para iti Mediterraneano. Ti Albania ket maysa a mabalina kandidato para iti pnakaipan ti Kappon ti Europa manipud idi Enero 2003, ken pormal a nangidangep para iti panag-kameng ti Kappon ti Europa idi 28 Abril 2009.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti Griego: ti daga ken dagiti tattao manipud idi gubat. James Pettifer. Penguin, 2000. ISBN 978-0-14-028899-5
- ^ 2011 a Senso
- ^ a b c d "Albania". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 1 Nobiembre 2011.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naidulin manipud ti kasisigud idi 23 Hulio 2010. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ "Ti Albania nangidangep para iti panag-kameng iti Kappon ti Europa". BBC News. 28 Abril 2009. Naala idi 29 Abril 2009.
- Albania
- Balkan
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti republika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1912
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Buis
Ti buis (manipud ti Latin taxo; "Karkuluek") ket maysa a pinansia a panagsingir wenno dadduma pay a panagsingir a naipang-al kadagiti agbaybayad ti buis (ti agmaymaysa a tao wenno legado nga entidad) babaen ti maysa a estado wenno ti kapadpada a pamay-an ti maysa nga estado a kas ti pannakapaay ti ti panagbayad ket madusa babaen ti linteg. Dagiti buis ket maipang-al pay babaen kadagiti adu aadministratibo a pannakabingbingay. Tii buis ket buklen dagiti dagus wenno dagiti saan a dagus a buis ken mabalin a bayadan babaen ti kuarta wenno ti kapadpadana a panag-obra.
Segun ti Diksionario ti Linteg ni Black, ti buis ket maysa a "maipanggep ti kuarta nga awit a naited kadagiti tao wenno dagiti agtagtagikua tapno masuportaran ti gobierno[...] ti panangbayad nga inpatunos ti kehislatibo a turay." Daytoy ket "ket saan a boluntario a panagbayad wenno donasion, ngem daytoy ket naipatpatungpalam a kontibusion, a naipatunos babaen ti lehislatibo a turay" ken daytoy ket "ti aniaman a kontribusion ket maipang-al babaen ti gobierno [...] a daytoy ket babaen ti bayad ti panaglabas, pangpadayaw a buis, annawid, gabel, subsidio, tulong, ipaay, wenno dadduma pay a nagnagan."[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Diksionario ti Linteg ni Black, p. 1307 (maika-5 nga ed. 1979).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Buis idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Buis idiay Wikiquote


text:
Biblia
Ti Biblia, manipud iti Griego (ta) a BιBλιa, (ta) biblia, "(dagiti) libro", plural ti BιBλιov, biblion, "libro", nga original a naggapu iti balikas a BιBλoς, biblos, a naadaw met manipud iti BuBλoς—byblos, a kayatna a sawen ket "papyrus", manipud iti kadaanan a Phoenician a ciudad ti Byblos a naggapgapuan daytoy a material a pagsurat), ket ti klasikal a nagan ti Hebreo a Biblia ti Judaismo wenno ti napagtipon a Daan a Tulag ken Baro a Tulag ti Cristianidad (ti "Ti Biblia" ngarud ket dumakmadakat iti dua nga agduma a Biblia).
Iti adu a tattao, ti Biblia kadakuada ket isu met laeng ti mismo a naiparangarang wenno naipalgak a sao wenno balikas ti Dios wenno maysa a mapagtalkan a rekord ti naig iti baeten ti Dios, ti lubong, ken ti sangkataoan.
Dagiti linaon
Ti Hebreo a Biblia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hebreo a Biblia (am-ammo pay kas ti Judio a Biblia, wenno תנ"ך, Tanakh iti Hebreo) ket addaan iti 24 a liblibro. Ti "Tanakh" ket maysa nga acronym para iti tallo a paset ti Hebreo a Biblia: ti Torah, Nevi'im, ken Ketuvim.
Torah (תורה)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Torah, wenno "pannursuro" ket am-ammo pay kas dagiti 5 a libro ni Moises (Hebreo: Chumash wenno Griego: Pentateuch a kayatna a sawen ket "lima").
Dagiti lima a libro ket:
- I. Genesis (Bereishit בראשית)
- II. Exodo (Shemot שמות)
- III. Levitico (Vayikra ויקרא)
- IV. Bilbilang (Bemidbar במדבר)
- V. Deuteronomio (Devarim דברים)
Dagiti Profeta (נביאים, Nevi’im)[urnosen | urnosen ti taudan]
- I. Josue (יהושע, Yhoshu‘a)
- II. Dagiti Ukom (שופטים, Shofetim)
- III. Samuel (1 ken 2; שמואל, Shmu’el)
- IV. Dagiti Ar-ari (1 ken 2; מלכים, Melakhim)
- V. Isaias (ישעיה, Ysha‘yahu)
- VI. Jeremias (ירמיה, Yirmyahu)
- VII. Ezekiel (יחזקאל, Yẖezqel)
- Ti Sangapulo-ket-dua (תרי עשר)
- 1. Oseas (הושע, Hoshe‘a)
- 2. Yoel (יואל, Yo’el)
- 3. Amos (עמוס, ‘Amos)
- 4. Abdias (עובדיה, ‘Ovadia)
- 5. Jonas (יונה, Yona)
- 6. Mikias (מיכה, Mikha)
- 7. Nahum (נחום, Naẖum)
- 8. Habacuc (חבקוק, Ḥavaqquq)
- 9. Sofonias (צפניה, Ẕfanya)
- 10. Hageo (חגי, Ḥaggay)
- 11. Zacarias (זכריה, Zkharya)
- 12. Malakias (מלאכי, Mal’akhi)
Dagiti Sinurat (כתובים, Ktuvim)[urnosen | urnosen ti taudan]
- I. Dagiti Danggay (תהלים, Tehilim)
- II. Dagiti Pammagbaga (משלי, Mishley)
- III. Job (איוב, Iyyov)
- IV. Danggay dagiti Danggay (שיר השירים, Shir haShirim)
- V. Rut (רות)
- VI. Dagiti Unnoy (איכה, Eykha)
- VII. Eclesiastes (קהלת, Qohelet)
- VIII. Ester (אסתר, Ester)
- IX. Daniel (דניאל, Daniyyel)
- X. Ezra-Nehemías (עזרא ונחמיה, ‘Ezra’ wNẖemya)
- XI. Dagiti Cronica (1 ken 2; דברי הימים, Dvrey haYamim)
Ti Cristiano a Biblia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Daan a Tulag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti koleksion dagiti libro a maawagan kas Daan a Tulag dagiti kaaduan a Cristiano (a pakairaman dagiti kameng ti Simbaan a Catolico Romano, Dumaya nga Orthodoxia a Simbaan, ken Oriental nga Orthodoxia a Simbaan) ket saanna laeng nga iraman dagiti 24 a libro ti Hebreo a Tanakh, ngem pati pay sumagmamano a Deuterocanonical (awagan kas Apokripa ti dadduma, nangruna dagiti Protestante) a liblibro a nailebben iti Griego ti Septuagint.
Bigbigen ti Simbaan Catolico Romano ti 7 a libro kadagiti naagapad a deuterocanonical liblibro: Tobias, Judith, 1 Maccabeos, 2 Maccabeos, Sirib ni Solomon, Sirach (Ecclesiasticus), ken Baruch), kasta met ti sumagmamano a paset ti Ester ken ti Daniel nga awan iti Tanakh.
Dagiti nadumaduma nga Orthodoxia a Simsimbaan ket iramanda ti sumagmamano pay, kas koma iti 3 Maccabeos, Salmo 151, 1 Esdras, Odes, Dagiti Salmo ni Solomon, ken uray pay ti 4 Maccabeos.
Dagiti Protestante ket kaaduanna a dida bigbigen dagitoy a libro kas napaypayso a paset ti Biblia.
Ti Baro a Tulag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baro a Tulag ket nakatiponan ti 27 a liblibro a ni Jesus ti kangrunaan a madakdakamat, a naisurat iti Griego idi nasapa a Cristiano a panawen.
Mabennebenneg dagitoy a libro kas:
- Dagiti Sinoptiko a Naimbag a Damag
- Dagiti Aramid dagiti Apostol
- Dagiti Sursurat ni Pablo ti Tarsus
- Surat kadagiti Romano
- Umuna a Surat kadagiti Corintiano
- Maikadua a Surat kadagiti Corintiano
- Surat kadagiti Galaciano
- Surat kadagiti Filiponiano
- Surat ken ni Filemon
- Umuna a Surat kadagiti Tesalonicano
- Maikadua a Surat kadagiti Tesalonicano
- Surat kadagiti Efesiano
- Surat kadagiti Colosiano
- Dagiti Pastoral a Sursurat
- Surat kadagiti Hebreo
- Dagiti Sapasap a Sursurat
- Paltiing


text:
Iluko Version:
Suspected drug pusher, nakalibas iti naiwayat a search warrant operation
LAOAG CITY – Kinumpirmaran ni P/Sr Insp Arnel Tabaog, chief of police ti PNP iti Badoc, Ilocos Norte nga nakalibas ti suspek nga subject ti inwayat da a search warrant operation mainaig ti iligal a druga iti Brgy. Napu iti nasao nga ili.
Binigbig ni Tabaog ti suspek a ni Jayson Pajinag, residente iti nasao a barangay.
Iti naiwayat nga operasyun, nakarekobre dagiti otoridad ti uppat nga sachet ti maatap a shabu iti uneg a mismo ti balay ti suspek.
Bayat a maiwaywayat ti operasyun ket naibaga dagiti karruba ti suspek a masanan nga agturong iti balay na dagiti saan nga am-ammo a tattao nangruna iti rabii.
Mamati ti opisyal a mabalin a nasiiman ti suspek ti iwayatda nga operasyun gapuna a nakalibas.
Isagsaganan ti PNP Badoc ti kaso a maipila kontra kenni Pajinag.


text:
LAOAG CITY – Dinayaw dagiti Overseas Filipino Workers ti Manila Economic and Cultural Office (MECO) idiay Taiwan gapu iti tulong nga inpaay da iti maysa nga OFW a dumaldalan iti chemotherapy kalpasan a nadiagnosed nga addaan ti lung tumor.
Ni Maribeth Vera Rana, taga Magarao, Camarines Sur, maysa a caregiver idiay Taiwan ket nadiagnosed nga addaan ti lymphoma ti bara na rason a kinasapulan a maipadalan iti chemotherapy tapno makontrol ti panagadu ken idedegdeg ti cancer cells iti bara na.
Segun ti posting iti facebook ti maysa kadagiti gayyem ni Rana idiay Taiwan ken mapan mangsarsarungkar kenkuana iti NTU Hospital, idiay Taipei a ni Claire Anne Marquez, taga San Francisco, Agusan del Sur, maysa nga OFW nga agtrabtrabaho idiay Visera Technologies Company ti biktima ket adda iti Phase 1 ti chemotherapy na.
Nupay kasta, kuna ni Marquez a masapul nga ileppas ni Rana ti Phase 2 ti chemotherapy na.
Iti agdama, ti asawa ni Rana ti mangbanbantay kenkuana iti ospital.
Naammoan nga agpaut ti biktima iti ospital iti walo a buwan gapu ta saan pay a palubusan dagiti doctor a rummuar gapu ta alisto pay laeng a makaala ti mikrobyo a mabalin a mangdegdeg iti kundisyon na.
Agur-ur-ur dagiti OFW idiay Taiwan tapno matulongan da ti pada da nga OFW nga adda iti ospital para kadagiti dadduma pay a pagkasapulan na.


text:
Camiguin de Babuyanes
Ti Camiguin de Babuyanes ket maysa nga aktibo nga estratobulkan idiay Isla ti Camiguin, a paset ti grupo ti Is-isla ti Babuyan a mabirukan idiay Lingsat Luzon, amianan ti isla ti Luzon, iti Pilipinas. Ti bulkan ken ti isla ket adda iti uneg ti turay ti ili ti Calayan, iti probinsia ti Cagayan.
Dagiti linaon
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kabakiran ti Bantay Camiguin wenno Camiguin de Babuyanes, tapno maigiddiat daytoy iti Camiguin ti Mindanao, ket adda ti kangato iti 712 metro (2,336 ft) asl, ken ti diametro ti baba iti 3,200 metro (10,500 ft). Daytoy ket sakupenna ti abagatan a laud nga ungto ti 22 km (14 mi) a kaatiddog nga Isla ti Camiguin.
Dagiti pumaroles ket mabirukan idiay abagatan a laud, laud, ken daya a bakras ti bulkan ken ti agburburek nga ubbog ket mabirukan idiay asideg ti lessaad ti baybay iti akinlaud a bakras ti bulkan (magas-asok).[1]
Ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHILVOCS) ket ilistana ti Camiguin de Babuyanes a kas maysa kadagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas.
Amin dagitoy a bulakan ti Pilipinas ket paset ti Singsing ti apuy ti Pasipiko.
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa a panagbettak ket nairehistro idi agarup a 1857. Daytoy ket naireporta a kas preatiko ken mabalin a sangkapaset a submarino.
Idi 1991, adda met dagiti reporta ti bulkaniko nga aktibidad ngem ti instrumental a panagsukisok ket saan a nangipakpakita ti karkarna nga aktibidad, a kas ti nakaro a pumaroliko nga aktibidad, marikrikna a gingined, panagpussuak kadagiti bakras ti bulkan, wenno angot ti asupre.
Ti sabali pay a reporta ti bulkaniko nga aktibidad ket naireporta idi 1993 mgen ti panagsukisok ket saan a nangipakita ti aktibidad.[2]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pannakaporma ti isla ket nangrugi iti las-ud ti panawen ti Plioseno nga addaan ti maysa nga andesitiko a bulkan, a sinaruno babaen dagiti subsidiario a kono ti Minabel iti amianan ken ti Caanoan idiay akindaya a paset ti isla.
Ti akin-abagatan a paset ti isla ket buklen ti tallo a sentro ti bulkaniko a mabirukan ti panaglasat ti linia ti abagatan-abagatan a daya ken amianan-amianan a laud, ti estratobulkan a Bantay Camiguin ken dagiti ubing pay nga andesitiko simborio ti lava ti Bantay Malabsing ken Pamoctan.[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Dagiti di aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas
- Bulkan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Camiguin de Babuyanes". Programa ti Global a Bulkanismo, Instituto ti Smithsoniano. http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0704-01=.
- ^ "Camiguin de Babuyanes". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHILVOCS). Naala idi 2010-10-13.


text:
Lupao, Nueva Ecija
Ti Lupao ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Pilipinas.Naadaw ti nagan ti ili manipud iti "lupa," maysa a mula a makabudo wenno makagatel, nga agtubtubo iti lugar iti pannakabangonna kas ili idi 1913. Sigud a bario ti Rosales, Pangasinan ken sigud a paset ti ili ti San Jose, Nueva Ecija. Naisina ken napagbalin kas ili ti Lupao babaen ti panangilungalong da Heneral Manual Tinio ken sigud nga Assemblyman Issauro Gabaldon ken babaen kada Victoriano Joanino, Calixto Laureta, Felix Carpio, Juan Briones, Anacleto Ganareal, Luis Mamaligaa, Gregorio Babagay, Sicto Baclig, Remigio Blas Caoile ken Candido Mata.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lupao ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Agupalo Este
- Agupalo Weste
- Alalay Chica
- Alalay Grande
- Arimal
- Bagong Flores
- Balbalungao
- Burgos
- Cordero
- Mapangpang
- Namulandayan
- Parista
- Poblacion East
- Poblacion North
- Poblacion South
- Poblacion West
- Salvacion I
- Salvacion II
- San Antonio Este
- San Antonio Weste
- San Isidro
- San Pedro
- San Roque
- Santo Domingo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao[urnosen | urnosen ti taudan]
- VICTORIANO JOANINO (Kaunaan a Mayor)
- FELIX CARPIO
- SIXTO BACLIG
- TRANQUILINO SAROCA
- PABLO DEL ROSARIO
- JUAN BRIONES
- NEMESIO CABILES
- PIO DACANAY
- JOSE TECSON
- EMILIO BUENCAMINO
- MARCELO NERI
- LUIS ANCHETA
- JOVINO TIENZO
- GUILLERMO MABALOT
- PASTOR DOMINGO
- ALFREDO BRIONES
- CARLOS CASTANEDA
- TIBURCIO SANTILLIANA
- GEORGE CASTANEDA
- ALFREDO VENDIVIL
- ALEXANDER JOANINO
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Ti kodigo ti pagsasao ket isu ti kodigo a mangipabagi kadagiti letra ken/wenno dagiti numero a kas dagiti pangilasin weeno dagiti panangidasig para kadagiti pagsasao. Dagitoy a kodigo ket mabalin a mausar tapno maurnos dagiti urnong ti biblioteka weeno dagiti presesntasion iti datos, tapno makapili kadagiti husto a lokalisasion ken dagiti patarus iti komputasion, ken kas ti panangikeddeng nga ababa a panangisurat para kadagiti at-atiddog a porma ti nagan ti pagsasao.
Dagiti panggep ti kodigo ti pagsasao ketmangpadas a mangidasig iti kaunegan ti narikut a lubong dagiti pagsasao iti tao, dagiti dialekto, ken dagiti sabali a kita. Kaaduan kadagiti panggep ket agaramidda met ti kompromiso a pagiidiatan ti sapasap ken ti makanayen a kompleto a suporta dagiti naisangayan a dialekto.
Kas pagarigan, kaaduan ti tattao iti Tengnga nga Amerika ken Abagatn nga Amerika ket agsaoda iti Espaniol. Ti Espaniol a maisasao idiay Mehiko ket bassit met a maigiddiat manipud ti naisasao idiay Peru. Dagiti sabali a rehion iti Mehiko ket addanto met dagiti bassit a sabali a dialekto ken ayug iti Espaniol. Ti panggep ti kodigo ti pagsasao ket mabalin a mangigrupo amin kadagitoy a kas "Espaniol" para iti panagpili iti tabas ti teklado, kaaduan a aks "Espaniol" para iti kadawyan a panag-usar, wenno ilasin ti tunggal maysa a dialekto tapno mangpalubos kadagiti idioma iti naisangayan a rehion.


text:
Kategoria:Botswana
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan laeng ti sumaganad a subkategoria.
H
- Heograpia ti Botswana (1 K)
Pampanid iti kategoria "Botswana"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Akin-abagatan nga Aprika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1966
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio


text:
Liberia
Ti Liberia i/laɪˈbɪəriə/, opisial a ti Republika iti Liberia, ket maysa pagilian idiay Laud nga Aprika. Nabeddengan daytoy babaen ti Sierra Leone iti laud, ti Guinea iti amianan ken ti Côte d'Ivoire iti daya. Ti aplaya ti Liberia ket kaaduan a buklen dagiti kabakiran ti mangle bayat dagiti bassit ti populasionna iti uneg ket buklen dagiti kabakiran a mapan kadagiti banak iti namaga a karuotan. Daytoy a pagilian ket agtagikua ti 40% iti nabati a Ngato a Guinea a kabakiran. Ti Liberia ket adda iti napudot nga ekuatorial a klima, nga adda ti katudtuduan iti bulan ti Mayo aginggana ti Oktubre a panawen ti tudo ken narusanger nga angin ti harmattan kadagiti nabati a paset iti tawen. Ti Liberia ket sakupenna ti kalawa a 111,369 km2 (43,000 sq mi) ken pagtaengan dagiti 3.7 a riwriw a tattao. Ti Ingglés ket isu ti opisial a pagsasao, bayat dagiti sumurok a 30 a patneng a pagsasao ket maisasao iti uneg ti pagilian.
A mairaman ti Etiopia,ti Liberia ket maysa kadagiti dua a moderno a pagilian iti Sub-Sahara nga Aprika nga awan ti ramut iti Europeano a kolonisasion iti Aprika. Mangrugi idi 1820, daytoy a rehion ket tinaengan babaen dagiti nawayaan nga Amerikano a tagabu a tinulungan iti Gimong ti Amerikano a Kolonisasion, ti maysa a pribado nga organisasion a namatmati a dagiti tagabu idi ket adda iti kasayaatan a panawayawayas ken ekualidad idiay Aprika. Dagiti nawayaan a tagabu manipud kadagiti barko ket naipatulodda pay idiay ken saanda a naipasubli idiay nagappuanda a pagilian. Idi 1847, dagiti a nagkolonia ket nagbangon iti Republika iti Liberia, a nagbangon ti maysa a gobierno a naibatay iti Estados Unidos ken ninaganan ti kapitolio a siudad iti Monrovia para kenni James Monroe, ti maikalima a presidente iti Estado Unidos ken maysa a kangrunaan a nagsuporta ti kolonisasion. Dagitoy a nagkolonia, naamamoan a dagiti Ameriko-Liberiano, ket nangidaulo dagiti politiko ken ekonomia a paset iti daytoy a pagilian.
Daytoy a pagilian ket nangirugi ti panagmoderno idi panawen ti 1940 iti sumaganad a panagpuonan iti Estados Unidos idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ken ti ekonomia a panagwaywayas babaen ni Presidente William Tubman. Ti Liberia ket nagipatakder a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken ti Organisasion iti Aprikano a Panagkaykaysa. Ti maysa a milisia a kudeta ket nagibatuag ti Amerko-Liberiano a nangipangulo idi 1980, nga isu daytoy ti panagrugi ti politiko ken ekonomiko a panagalla-alla ken dagiti simmaruno a dua a sibil a gubat a nagibati kadagiti agarup a 250,000 a natnatay a tattao ken nagdadael ti ekonomia iti daytoy a pagilian. Ti kappia a tulag idi 2003 ket nagiturong daytoy ti demokratiko a panagbutos idi 2005. Tatta nga aldaw, ti Liberia ket agungungar manipud kadagiti agtaltalinaed a nagbanagan iti sibil a gubat ken dagiti minaig a panag-ablo ti ekonomia, nga adda ti agarup a 85% iti populasion ket agbibiag iti baba ti internasional a linia ti kapanglaw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Liberia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1847
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
UTC+13:00
Ti UTC+13:00 ket panagilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +13.
Dagiti linaon
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kiribati
- Is-isla ti Phoenix (ti laeng Isla ti Kanton ti matagtagitao) (Oras ti Is-isla ti Phoenix)
- Tokelau - Oras idiay Tokelau[1]
- Tonga
Kas alagaden nga oras (kalamiisan ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Antartika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti dadduma a kuartel idiay Antartika, a naisangayan idiay Abagatan nga UNgto ken Estasion ti McMurdo. Dagitoy a lugar ket isuda ti umuna iti lubong a makakita ti Init iti Baro a Tawen, gapu ta ti Init ket addan iti tengnga ti rabii iti dayat a panawen ti tawen.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sentral a Pasipiko a Republika ti Kiribati ket nagipaammo ti panagbaliw ti petsa para iti akindaya a guduana idi Enero 1995, manipud kadagiti sona ti oras iti −11 ken −10 aginggana ti +13 ken +14, tapno maliklikan a mabingbingay ti pagilian babaen ti linia ti petsa.
Ti Tonga ket addan iti UTC+13 kadagiti adu a napalabas a tawen. Ti oras a panagin-inut ti lawag ket naus-usar idi kadagiti kalgaw a panawen ti akin-abagatan manipud idi 1999 aginggana idi 2002.[4]
Ti UTC+13 ket inus-usar idi a kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw iti Akin-amianan a Hemisperio) kadagiti paset ti akindaya unay a Rusia (Chukotka ken Kamchatka) a nagus-usar ti dati nga Oras ti Kamchatka. Manipud idi Marso 2010 dagitoy a rehion ket napnapanda nga agusar iti Oras ti Magadan.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tokelau: Saan a husto a lokal nga oras kadagiti napalabas a 100 a tawen". timeanddate.com.
- ^ "Ti Samoa ket agbaliwto kadagiti sona ti oras ken agpakauna babaen ti maysa nga aldaw". Metro.
- ^ "Ti Samoa napan iti Internasional a Linia ti Petsa". Herald Sun.
- ^ http://www.timeanddate.com/worldclock/clockchange.html?n=277&year=1999


text:
Wikipedia:Dagiti napili nga artikulo
Dagiti napili nga artikulo ket paset ti Ilokano Wikipedia a maipakpakita iti Umuna a Panid manipud kadagiti nasayaaten iti pannakaparang-ayna nga artikulo. No adda maisingasing wenno kayat ti tumulong nga agpabaro wenno agpartuat kadagiti baro a napili nga artikulo pangngaasi nga usaren ti tungtungan a panid.
Ti Istanbul (historikal a Bisansio ken Konstantinopla), ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Turkia, ken addaan iti populasion iti 13,483,052 idi 2011. Maysa daytoy a megasiudad, isu daytoy ti sentro ti kultura, ekonomia, ken pinasia ti pagilian.
Mabirukan daytoy idiay amianan a laud ti Turkia, ken naisanglad daytoy idiay kipet ti Bosporo ken buklennan ti masna a puerto ti ammo a kas ti Nabalitokan a Sara. Dagitoy dua ket naigay-atda idiay Europeano ken Asiano a bakbakrang ti kipet, ti Istanbul ket isu ti agmaymaysa a siudad iti lubong a naisanglad kadagiti dua a kontinente. Sakupenna daytoy dagiti 39 a distrito dagiti probinsia ti Istanbul. Ti metropolitano a lugar ti kalatakan nga Istanbul a ket agtengngel iti 18% iti populasion ti Turkia idi 2010. Ti populasion ti metro a lugar ket nakarkulo iti agarup a 19 a riwriw a tattao ken nairanggo a kas ti maika-7 a kapardasan a dumakdakkel a metro idi 2011. Iti agdama nga atiddog a pakasaritaanna, ti Istanbul ket nagserbi a kas ti kapitolio iti Romano nga Imperio (330–395), ti Akindaya a Romano (Bisantino) nga Imperio (395–1204 ken 1261–1453), ti Latin nga Imperio (1204–1261), ken ti Otomano nga Imperio (1453–1922). Idi ti baro a Republika iti Turkia ket nairangarang idi 1923, ti Ankara ket napili a kas ti kapitoliona.
No awan ti naipablaak a napili nga artikulo iti pormat ti Wikipedia:Napili nga artikulo/Marso 20, 2015, ti Wikipedia:Napili nga artikulo/Marso 20 dita baba ti maipakita iti Umuna a Panid.