text:
SAN FERNANDO CITY – Tallo a bulan ti naipakat a preventive suspension ti dati a hepe ti polis ti Dagupan City ken lima pay a tattao gapu iti mapapati a pannakainaigda iti natakuatan a laboratorio ti droga iti Naguilian, La Union.
Segun ken ni Deputy Regional Director for Administration Ramon Gatan, pangulo ti Task Force Bimmotobot a natudingan nga agpalutpot iti nadiskubre a shabu lab iti Bimmotobot, Naguilian, La Union, nagepekto ti suspension maikontra ken ni dati a hepe ti polis ti Dagupan City Dionicio Borromeo ken lima pay a polis itay Oktubre 27 agingga iti Enero 24, 2009.
Kadua ni Borromeo a nasuspende iti 90 nga aldaw da Chief Inspector Gil Gempes, SPO4 Ambrosio Sayson, PO3 Joey Abang, PO2 Walter Banan ken PO1 Rodolfo Damian.
Malaksid nga addada iti floating status, awan ti sueldo dagiti nasuspende iti tallo a bulan ken awan ti 13th month pay ken bonusda iti Paskua.
Kinuna ni Gatan a naipakat ti suspension kadagiti innem a polis tapno malapdan ti panangimpluensiada kadagiti saksi bayat ti pannakapalutpot ken pannakadengngeg ti nasao a kaso.
Agdagup iti 54 dagiti polis a naka-assigned iti Police Regional Office 1 ti narelibo iti puestoda wenno iti nakaikappenganda a unit gapu iti mapapati a pannakainaigda iti shabu lab.
Nupay inrekomenda ti task force ti panagsublin ti 44 a polis iti mother unitda, awan pay ti aksion manipud iti Camp Crame.
Maipalagip nga idi Hulio 9, rinaut dagiti nagtitipon a puersa ti polis ti maysa a laboratorio iti Bimmotobot, Naguilian, La Union ket kinumpiskada dagiti nadumaduma a ramit ken kemikal a maar-aramat iti panagpartuat iti shabu.
Naikalam-it ti nagan ni Borromeo kalpasan nga innaganan ni Dante Palaganas, ti natiliw a caretaker, nga adda mapapati a pannakainaigna iti nasao a shabu lab.
Ni Borromeo ti pangulo ti Regional Mobile Group 1 (RMG1) dii maraut ti nasao a laboratorio.
Adda iti babaenna dagiti polis a kaduana a nasuspende.
Kinuna ti polis a makapartuat dagiti nasamsamda iti laboratorio a ramramit ken kemikal iti agpateg iti maysa a trillion a shabu.#


c: text/html

text:
Papa Gregorio V
Ni Papa Gregorio V, né Bruno ti Carinthia (c. 972 – 18 Pebrero 999) ket isu ti Papa manipud idi 3 Mayo 996 aginggana idi 18 Pebrero 999, isu ket anak a lalaki ni Salian Otto I, Duke ti Carinthia, nga isu ket apo a lalaki ni Emperador Otto I ti Natan-ok. Ni Gregorio V ket sinarunona ni Papa Juan XV idi isu ket agtawen ti duapulo ket dua.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig ken ni Papa Gregorio V iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plantilia:Ethnologue16/dok
Ti Plantilia:Ethnologue16 ket naidisenio para iti panagusar iti paset ti reperensia ti artikulo ti pagsasao. Daytoy ket mangisilpo iti maitutop nga artikulo iti Ethnologue, iti maika-16 nga edision.
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Maysa a parametro
- Sukatan ti
xyziti kodigo ti ISO 639-3 para iti pagsasao. Mausarto ti nagan ti panid a kas ti silpo ti teksto
{{Ethnologue16|xyz}}
{{E16|xyz}}
- Dua a parametro
- Sukatan ti
ABCiti maiparangto a teksto ti silpo. Daytoy ket naserbi no ti nagan ti Ethnologue ket maigiddiat manipud iti nagan ti panid iti artikulo ti Wikipedia.
{{Ethnologue16|xyz|ABC}}
{{E16|xyz|ABC}}
- Awan dagiti parametro
- Maisubli ti plantilia iti kadawyan a dakamat ken maisilpo iti Ethnologue
{{Ethnologue16}}
{{E16}}
Dagiti wadan[urnosen ti taudan]
- Maysa a parametro
{{Ethnologue16|eng}}
- Ethnologue16/dok iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- Dua a parametro
{{Ethnologue16|eng|Ingles}}
- Ingles iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- Awan dagiti parametro
{{Ethnologue16}}
- Lewis, M. Paul, ed. (2009). Ethnologue: Languages of the World (Maika-16 nga ed.). Dallas, Texas: SIL International.
Nota[urnosen ti taudan]
Para iti reperensia kadagiti bilang ti populasion ti Ethnologue , ikabil ti "e16" iti parametro ti
ref iti {{Infobox pagsasao}}. Daytoy ket automatikonto a mangpataud ti reperensia a naibatay iti daytoy a plantilia, ken nalaklakanto a mapabaro dagiti editor.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{Ethnolink}}, ti nalaklaka para iti nailinia a pananginagan no ti datos ket saan nga agdepende iti petsa
- {{Ethnologue15}}, {{Ethnologue14}}, kdpy., para kadagiti reperensia iti dati nga edision
- Dagiti barbaro ken nadadaan nga edision iti daytoy a plantilia ket mabalin a mabirukan iti Kategoria:Dagiti plantilia ti akinruar a silpo ti pagsasao
- Mabalin pay a mausar ti pormat ti silpo iti
[[Ethnologue:xxx]], kas iti Ethnologue:eng


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Pampanga
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Pampanga, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo ken maikapat a distrito, ken isu dagiti agdama a pannakabagi ti Probinsia ti Pampanga ken ti nawaya siudad ti Angeles iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Ti probinsia ket nabingbingay idi kadagiti dua a lehislatibo a distrito aginggana idi 1972. Ti probinsia ken ti nainkalintegan a dokumento ti siudad ti Angeles ket nairepresentada idi ti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagkuyogda a nagbutos kadagiti uppat a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986. Ti Pampanga (a kakkuyogna ti urbano aunay a siudad ti Angeles) ket naidistrito manen idi kadagiti uppat a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg a nangrugi idi Pebrero 7, 1987, ken nagbutos kadagiti kameng ti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi isu met laeng a tawen.
Umuna a distritoUrnosen
- ^1Urbano unay a siudad manipud idi 1979. Nawaya manipud ti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia babaen ti Batas Pambansa Blg. 51. KUmuyog laeng nga agbutos iti Pampanga para iti pannakabagi kadagiti nadumaduma a nailian a lehislatura.
1907–1972Urnosen
- Dagiti ili: Angeles (nagbalin a siudad idi 1963), Bacolor, Floridablanca, Guagua, Lubao, Macabebe, Masantol (San Miguel), Porac, Santa Rita, Sasmuan (nabangon manen idi 1909)
Maika-2 a distritoUrnosen
- Dagiti ili: Floridablanca, Guagua, Lubao, Porac, Santa Rita, Sasmuan
- Populasion (2010): 550,345
1907–1972Urnosen
- Dagiti ili: Apalit, Arayat, Candaba, Mabalacat, Magalang, Mexico, Minminalinlin, San Fernando, San Luis, San Simon, Santa Ana (nabangon manen idi 1913), Santo Tomas (nabangon manen idi 1952)
Maika-3 a distritoUrnosen
- Siudad: Siudad ti San Fernando
- Dagiti ili: Arayat, Bacolor, Mexico, Santa Ana
- Populasion (2010): 637,620
Maika-4 a distritoUrnosen
- Dagiti ili: Apalit, Candaba, Macabebe, Masantol, Minalin, San Luis, San Simon, Santo Tomas
- Populasion (2010): 506, 847
Sapasap (awanen)Urnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Panitan
Ti Panitan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Capiz iti Filipinas.
Dagiti baranggayUrnosen
Ti Panitan ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.[2]
- Agbabadiang
- Agkilo
- Agloway
- Ambilay
- Bahit
- Balatucan
- Banga-an
- Cabugao
- Cabangahan
- Cadio
- Cala-an
- Capagao
- Cogon
- Conciencia
- Ensenagan
- Intampilan
- Pasugue
- Poblacion Ilawod
- Poblacion Ilaya
- Quios
- Salocon
- Tabuc Norte
- Tabuc Sur
- Timpas
- Tincupon
- Tinigban
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Capiz". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Capiz". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Monoteismo
Ti monoteismo ket inpalplawag babaen ti Encyclopædia Britannica a kas ti pammati iti kaada iti maysa a dios wenno iti kina-agmaymaysa iti Dios.[1] Ti Oxford Diksionario iti Kristiano a Simbaan ket mangitited ti nainginget a panangipalplawag: "pammati iti maysa a personal ken trasendensia a Dios", a saan a kas iti politeismo ken panteismo.[2] Ti panangilasin ket mabalin a maaramid iti baetan ti ekklusibo a monoteismo, a naibagbaga babaen ti Hudaismo, Kristianidad ken Islam, ken dagiti mangiramraman a monoteismo ken pluriporma a monoteismo, a bayat a mangbigbig kadagiti adu a naisangayn a dios, ket mangikabil a husto iti pakaitunosan ti panagkaykaysa.[3]Ti Atenismo, Bahá'í a Pammati, Cao Dai, Kristianidad, deismo, Eckankar, Hinduismo, Islam, Hudaismo, Ravidassia, Sikismo, Tenrikyo ken Soroastrianismo ket monoteistiko amin dagitoy a relihion.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Monoteismo", Britannica, Maika-15 ed. (1986), 8:266.
- ^ Cross & Livingstone, Ti Oxford a Diksionario iti Kristiano a Simbaan 1974, arte. "Monoteismo"
- ^ Encyclopædia Britannica Online, arte. "Monoteismo" Naala idi 23 Enero 2013, http://www.britannica.com/EBchecked/topic/390101/monotheism
- ^ monotheism 2012. Encyclopædia Britannica Online. Naala idi 12 Enero 2012, manipud tihttp://www.britannica.com/EBchecked/topic/390101/monotheism
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dever, William G.; (2003). Sino Kadi dagidi Nasapa nga Israelita?, William B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids, MI.
- Köchler, Hans. Ti Konsepto ti Monoteismo iti Islam ken Kristianidad. Vienna: Braumüller, 1982. ISBN 3-7003-0339-4 (Google Print)
- Leibowitz, Ilya. Monoteismo iti Hudaismo a kas Mangipadpadamag iti Siensia, Eretz Acheret Magasin
- Silberman, Neil A.; ken dagiti katrabahuan, Simon ken Schuster; (2001) Ti Nakali a Biblia New York.
- Whitelam, Keith; (1997). Ti inbension iti Taga-ugma nga Israel, Routledge, New York.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Monoteismo iti Wikiquote (iti Ingles)
- About.com "Ania kadi ti Monolatrio?"
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford
- Kristiano a Monoteismo
- Deism


text:
Agar-aramat tungtungan:Eurohunter
Kablaaw, Eurohunter!
Naragsak nga isasangbay ditoy Ilokano Wikipedia, ken agyamankami kadagiti inar-aramidmo. Adda dita baba dagiti panid a mabalin a makatulong kenka:
- Pangyuna iti Wikipedia
- Kasano ti agurnos ken kasano ti mangirugi iti baro a panid
- Annuroten iti gramatika ken panangiletra
- Dagiti kangrunaan a pakaammo
- Pagdadanonan
- Tulong
- For non-Ilokano speakers, Welcome, if you need help you may seek assistance at Wikipedia:Help for non-Ilokano speakers or leave a message at my talk page.
No adda dagiti ania man a saludsodmo, pangngaasi a damagem kaniak idiay tungtungan ti panidko. Sige, kablaaw manen, ken adda namnamak nga agnam-ayka ken agbalinka a nagaget nga agobra ditoy.--Lam-ang(Makipatang) 21:09, 29 Agosto 2018 (UTC)


text:
LAOAG CITY – Agdagup iti 70 a Bantay-Gubat ti kasapulan ti Department of Environment and Natural Resources ditoy probinsia ita a kalgaw.
Segun ken ni Juan de los Reyes, provincial environment and natural resources officer ditoy probinsia, agserbi dagiti maala ngem empleado nga agbantay ken mangsaluad iti kabambantayan ti probinsia ita a summer.
Kangrunaan a siputan dagitoy ti panagkaingin kadagiti kabambantayan a masansan a pagtaudan iti forest fires.
Maibaon dagiti Bantay-Gubat nga agbantay iti Kabambantayan a paset ti Solsona, Carasi, Adams, Dumalneg ken Nueva Era ditoy probinsia.#


text:
Alamada
Ti Alamada ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Alamada ket nabingbingay a politikal iti 18 a barbaranggay.[2]
- Bao
- Barangiran
- Camansi
- Dado
- Saraco
- Guiling
- Kitacubong (Pob.)
- Macabasa
- Malitubog
- Mapurok
- Pacao
- Paruayan
- Pigcawaran
- Polayagan
- Rangayen
- Lower Dado
- Mirasol
- Raradangan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cotabato". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cotabato". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Integrated Authority File
Ti Integrated Authority File (Aleman: Gemeinsame Normdatei, naamammuan pay akas ti: Universal Authority File) wenno GND (iti Ilokano ket Naipagtitipon a Turay ti Papales) ket maysa nga internasional a turay ti papeles para iti panagurnos kadagiti personal a nagan, dagiti suheto ti paulo ken dagiti bagi ti korporatibo manipud kadagiti katologo. Daytoy ket nagruna nga inus-usar para iti dokumentasion kadagiti biblioteka ken dagiti arkibo. Ti GND kettinartaripato babaen ti Nailian a Biblioteka ti Alemania a nakitinnulongan dagiti nadumaduma a network ti biblioteka. Ti GND ket maiyetnag babaen ti lisensia ti Creative Commons Zero (CC0).[1]
Ti nakatudingan ti GND ket mangited ti maysa a pagsasarunuan kadagiti nangato nga agpang nga entidad ken dagiti sub klase, a naserbi iti pannakaidasig ti biblioteka, ken ti maysa nga arngian iti nalawag a panagilasin kadagiti agmaymaysa nga elemento. Daytoy ket buklen pay ti maysa nga ontolohia kadagiti tagikua a nagan ken kiat ti datos, a naipanggep para iti panangirepresenta ti pannakaammo iti semantiko a web, magun-od daytoy iti naibatay ti XML a pormat ti RDF.[2]
Ti Integrated Authority File ket nangrugi idi Abril 2012 ken mangitiptipon kadagiti linaon dagiti sumaganad a turay ti papeles a saanen a naitultuloy:
- Name Authority File (German: Personennamendatei; PND)
- Corporate Bodies Authority File (Aleman: Gemeinsame Körperschaftsdatei; GKD)
- Subject Headings Authority File (Aleman: Schlagwortnormdatei; SWD)
- Uniform Title File of the Deutsches Musikarchiv (Aleman: Einheitssachtitel-Datei des Deutschen Musikarchivs; DMA-EST)
Iti panawen ti pannakairugina (“GND-Grundbestand” manipu idi 5 bril 2012), ti GND ket agtengtengngel kadagiti 9,493,860 a papeles, a mairaman dagiti 2,650,000 a personal a nagnagan.
Dagiti dadduma pay a turay ti papaeles ket dagiti Virtual International Authority File (VIAF), dagiti Turay ti Biblioteka ti Kongreo (LCNAF), Web NDL Authorities babaen ti National Diet Library (Hapon), ken ti LIBRIS babaen ti National Library of Suesia.
Dagiti kita ti nangato nga agpang nga entidad ti GND[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti innem a kita ti GND entidad:[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Naisilpo a Datos ti Serbisio ti Nailian a Bilioteka ti Alemania
- ^ GND Ontolohia - Nagan a lugar ti Dokumento, bersion 2012-06-30.
- ^ Entitätencodierung: Vergaberichtlinien (ababa a listaan: daan ken baro a abersion)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pakaammo a pampanid para iti GND manipud ti Nailian a BIblioteka ti Alemania
- Agbiruk babaen ti OGND (Bibliotheksservice-Zentrum Baden-Württemberg)
- Bereitstellung des ersten GND-Grundbestandes DNB, 19 Abril 2012
- Manipud ti Turay a Panagtengngel iti Nisilpo a Turay ti Datos Presentasion nga inted babaen ni Reinhold Heuvelmann (Nailain a Biblioteka ti Alemania) kadagiti ALA MARC Formats Interest Group, Hunio 2012


text:
Kategoria:Pilosopia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 8 a subkategoria, manipud iti 8 a dagup.
D
- ► Dagiti konsepto (10 K, 2 P)
- ► Dagiti pilosopo (4 K, 3 P)
- ► Dagiti sanga ti pilosopia (9 K, 3 P)
K
- ► Dagiti pilosopiko a konsepto (6 K, 1 P)
P
- ► Pilosopia babaen ti pagobraan (3 K)
- ► Pilosopiko a literatura (1 K)
R
- ► Relihioso a pilosopia (1 K)
T
- ► Dagiti pilosopiko a teoria (2 K)
Pampanid iti kategoria "Pilosopia"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
CANDON CITY – Inannugot ti departamento ti agrikultura nga agkurkurang ti produksion ti bagas iti sanguanan ti dumakdakkel a populasion ti pagilian.
Kinuna ni DA National GMA Rice Program Director Frisco Malabanan nga umab-aboten ti populasion iti nasurok 80 million ket daytoy ti makaigapu no apay nga adda 10% a pagkurangan ti rice production iti pagilian.
Kinunana nga idi 2007, aganay a 16.24 metriko tonelada ti naapit kadagiti irrigated a kataltalonan idinto a 12.27 a metriko tonelada laeng iti rain fed isu a nakatutok ita ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo iti pannakarehabilitar dagiti irrigation system iti pagilian.
Kinuna ni Malabanan a no mapapintas ti irrigation systems, umadu ti produksion ket maikaadu pay ti agdama a 4.21 metric tons/ hectare yield iti irrigated lands ken 2.9 metric tons yield iti rain fed.
Aganay P140 million ti pategna a proyekto ken ramit iti talon ti impaay ti DA kadagiti agduduma nga ili ti probinsia bayat ti Fertilizer, Irrigation Extention, Education and Training, Loans, Dryers and other Post Harvest Facilities and Seeds (FIELDS) program information caravan a naangay ditoy a siudad itay Oktubre 29.
Karaman kadagiti naiyawat ti leaf color charts, irrigation certificates para iti rehabilitasion dagiti national ken communal irrigations iti agduduma nga ili, water pumps, farm to market road certificates nga umabot iti P81 million, light traps, flat bed dryers, hybrid seeds ti mais ken pagay, soil inoculants, biologics ken ag-agas para iti dinguen, tseke para iti panagpautang dagiti kooperatiba kadagiti mannalon ken certificates para iti training ken e-learning.
Kinuna ni Gob. Deogracias Victor “DV” Savellano a dakkel a banag ti FIELDS program a makatulong iti problema ti nangina a ganagan, pannakasimpa dagiti nabagyo a padanum ken pautang a nababa ti interesna para kadagiti mannalon.
Kabayatanna, dinawat ni Cong. Eric Singson iti DA nga imdenganda koma dagiti problema ken arungaing dagiti mannalon kangrunaan ti pannakailaka ti presio ti ganagan kalpasan a nagsueken ti presio ti produkto petrolio.
Kinaritna pay ti ahensia a no mangtedda iti P240 million iti Ilocos Sur, mangted met ti opisinana ken ti opisina ni Gob. Dv Savellano iti P250 million a counterpartda nga aggapu iti bingayda iti R.A. 7171.
Kinuna ni Malabanan nga aganay a P13 billion ti pategna a proyekto iti irrigasion ti naisubmitaren iti presidente ket indagadagna kadagiti taga- Ilocos Sur a mangipasada kadagiti resolusion iti provincial ken regional offices ti National Irrigation Administration tapno mairaman a mapunduan dagiti proyektoda.
Innayonna nga adda P3.24 billion a mabalin a maipautang kadagiti farmer’s cooperatives ken farmer’s association nga awan ti kasapulan a collateral ken babaen ti 8.5% nga interes tunggal tawen.
Manamnama a 45,765 a mannalon ti mabenepisiaran iti daytoy a pautang.#


text:
Plantilia:Lua
Daytoy a plantilia ket inus-usar a mangipakita a ti plantilia ket naibatayen iti Lua. Daytoy ket ikabil iti dokumentasion a panid ti plantilia. Daytoy ket automatikona nga ikabil ti plantilia iti Kategoria:Dagiti plantilia a naibatay iti Lua weeno iti maysa a subkategoriana.
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Kalakaan a pangusar
{{Lua|nagan ti modulo}}
- Amin a parametro
{{Lua|modulo 1|modulo 2|modulo 3|...|category=naiduma a kategoria|nocat=true}}
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
{{lua|Modulo:Kumusta}}
{{lua|Modulo:Kumusta|Modulo:Listaan}}
{{lua|Modulo:Kumusta|Modulo:Listaan|Modulo:Pugto}}
{{lua}}
Panangikategoria[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket automatiko a manginayon kadagiti plantilia a nakaikabilanna iti Kategoria:Dagiti plantilia a naibatay iti Lua no daytoy a panid ket adda iti plantilia a nagan ti espasio, ken saan nga adda iti ania man a subpanid ti /dok, /pagipadasan, /pagipadasan2 wenno /pangsubok. Mabalin ti agikabil iti sabali a kategoria babaen ti panagusar ti parametro ti
|category=, a kas iti
|category=Dagiti plantilia a naibatay iti modulo ti Lua ti String. Tapno saan a maikategoria ti plantilia, usaren ti
|nocat=true.
Adda met dagiti modulo nga addaan iti kasisigud a kategoria imbes a ti Kategoria:Dagiti plantilia a naibatay iti Lua:
- Modulo:String ket addaan iti kasisigud a kategoria iti Kategoria:Dagiti plantilia a naibatay iti modulo ti Lua ti String.
- Modulo:Math ket addaan iti kasisigud a kategoria iti Kategoria:Dagiti plantilia a naibatay iti modulo ti Lua ti Math.
- Modulo:BaseConvert ket addaan iti kasisigud a kategoria iti Kategoria:Dagiti plantilia a naibatay iti modulo ti Lua ti BaseConvert.
- Modulo:Citation/CS1 ket addaan iti kasisigud a kategoria iti Kategoria:Dagiti plantilia ti dakamat a naibatay iti Lua.
Kategoria ti biddut[urnosen ti taudan]
No awan dagiti nainaganan a modulo, ti mailak-am a panid ket mainayonto iti Kategoria:Dagiti plantilia ti Lua nga addaan kadagiti biddut.
Panangipasardeng ti kategoria[urnosen ti taudan]
Ti panangisardeng amin a kategorisasion, usaren ti
|nocat=true. (Ken dagiti pay "true", dagiti pateg ti "yes", "y", "wen", "w", ken "1".)
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- Wikipedia:Lua


text:
VIGAN CITY – Saan a rekomendado ti beterinario ti probinsia a mataraken dagiti manok a Sasso a mailaklako iti nalaka a presio.
Daytoy ti impakaammo ni Joey Bragado, provincial veterinarian, bayat ti interbio kenkuana iti Ilocos Sur Hotline itay Abril 18 iti DWRS babaen kada Station Manager Chato Alda ken ni Eugene Paet.
Kinuna ni Bragado nga adda dimmanon a damag iti opisinada nga aglaklako iti piek a Sasso iti nababa a presio ngem imballaagna kadagiti mannalon a sigurado a nababa ti kalidad dagitoy a taraknenda a pang-karne wenno pang-itlog.
Segun iti beterinario, naammuanna nga adda mailaklako a piek a Sasso iti P10.00 idinto a P35-40 ti agtartaray a presio dagiti nasayaat ti kalidadda a Sasso a piek.
Kinuna ni Bragado a saan a rekomendado ti opisinada a matarakenda gapu ta second generation dagitoy ket nababa ti kalidadda ken nalakada a kapten iti sakit.
Naammuan iti beterinario a mailasin dagiti nasayaat ti kalidadda a piek a Sasso agsipud ta uniform ti kolorda, saan a kas dagiti mailaklako iti nalaka a presio nga aglalaok ti kolorda, adda nangisit, adda puraw.
Inyunay-unay ni Bragado nga agpatingga laeng iti S-1 ti panag-breed iti Sasso.
“No ag-breedka out of S-1, saan a napintas ti pagbanaganna,” kinuna ni Bragado idinto nga innayonna a second generation daytoy ket saan a pangkarne wenno pang-itlog.
Kanaig daytoy, impakaammo ni Bragado a maangay ti Ilocos Sur Superchicken Congress inton Abril 30 babaen ti initiatibo ni Gov. Deogracias Victor Savellano.
“Maangay daytoy a Congress tapno maibaga dagiti mannalon no ania dagiti problemada mainaig iti pannakapatanor ti Sasso,” kinuna lni Bragado.
Segun iti provincial veterinarian, addanto pay dagiti mannalon a mangisalaysay iti panagballigida iti panagtaraknan iti Sasso a manok.
Inrusat ti provincial government ti panagtaraknan iti manok a Sasso kas sungbat iti problema ti kinakurapay ken malnutrision.#


text:
Orani
Ti Orani ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bataan iti Filipinas.
Dagiti baranggayUrnosen
TI ili ti Orani ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Bagong Paraiso (Poblacion)
- Balut (Poblacion)
- Bayan (Poblacion)
- Calero (Poblacion)
- Paking-Carbonero (Poblacion
- Centro II (Poblacion)
- Dona
- Kaparangan
- Masantol
- Mulawin
- Pag-asa
- Palihan (Poblacion)
- Pantalan Bago (Poblacion)
- Pantalan Luma (Poblacion)
- Parang Parang (Poblacion)
- Centro I (Poblacion)
- Sibul
- Silahis
- Tala
- Talimundoc
- Tapulao
- Tenejero (Poblacion)
- Tugatog
- Wawa (Poblacion)
- Apollo
- Kabalutan
- Maria Fe
- Puksuan
- Tagumpay
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bataan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bataan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)
- Orani.Org
- Sapasap a Paammo ti Orani, Bataan


text:
Opisial a pagsasao
Ti maysa nga opisial a pagsasao ket ti pagsasao a naikkan iti naipangpangruna a nainkalintegan a kasasaad iti naisangayan a pagilian, estado, wenno dadduma a pagturayan. Kadawyan a ti opisial a pagsasao ti pagilian ket mangibagbaga iti pagsasao nga inus-usar iti kaunegan ti gobierno (kas dagiti korte, parlamento, administrasion).[1] Gapu ta "ti pamay-an ti panangiyebkas iti tattao ket saan a mabaliwan babaen ti linteg",[2] ti termino nga "opisial a pagsasao" ket saan a kadawyan a mangibaga iti pagsasao nga inus-usar babaen dagiti tattao wenno pagilian, ngem babaen ti gobiernona.[3]
Iti sangalubongan, adda dagiti 178 a pagilian nga addaan iti saan a basbassit ngem maysa nga opisial a pagsasao, ken 101 kadagitoy a pagilian ket mangbigbig iti ad-adu ngem maysa a pagsasao. Adu kadagiti batay-linteg iti lubong ket mangibaga iti maysa wenno ad-adu nga opisial a pagsasao ken/wenno dagiti nailian a pagsasao.[4][5]Adda met dagiti pagilian nga agus-usar iti designasion iti opisial a pagsasao a mangpabileg kadagiti grupo ti indihenio babaen ti panangited kaniada iti panagserrek iti gobierno iti patneng a pagsasaoda. Kadagiti pagilian a saan a pormal a mangidesignado iti maysa nga opisial a pagsasao, kadawyan a maparang-ay ti de facto a nailian a pagsasao. Ti Ingles ket ti kaaduan nga opisial a pagsasao, nga addaan iti kasasaad a mabigbigan kadagiti 51 a pagilians. Adu pay a mabigbigan ti Arabiko, Pranses, ken Espaniol.
Ti maysa nga opisial a pagsasao a maysa pay nga indihenio a pagsasao ket tinawtawagan nga endoglosiko, ti maysa a saan nga indihenio ket eksoglosiko.[6] Iti maysa a pagarigan ket ti Nigeria nga addaan kadagiti tallo nga endoglosiko nga opsial a pagsasao. Ti kayat a sawen daytoy, ti pagilian ket mangigandat a mangprotekta dagiti indihenio a pagsasao ngem urayno kasta mangbigbig pay iti Ingles kas iti bukodna a lingua franca.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Official Language", Concise Oxford Companion to the English Language, Ed. Tom McArthur, Oxford University Press, 1998.
- ^ The Status of Languages in Puerto Rico. Luis Muñiz-Arguelles. Unibersidad ti Puerto Rico. 1986. Panid 466. Naala idi 23 Nobiembre 2012.
- ^ Pueblo v. Tribunal Superior, 92 D.P.R. 596 (1965). Translation taken from the English text, 92 P.R.R. 580 (1965), p. 588-589. See also LOPEZ-BARALT NEGRON, "Pueblo v. Tribunal Superior: Español: Idioma del proceso judicial", 36 Revista Juridica de la Universidad de Puerto Rico. 396 (1967), and VIENTOS-GASTON, "Informe del Procurador General sobre el idioma", 36 Rev. Col. Ab. (P.R.) 843 (1975).
- ^ "Read about "Official or national languages" on Constitute". Naala idi 2016-03-28.
- ^ "L'aménagement linguistique dans le monde: page d'accueil". www.axl.cefan.ulaval.ca. Naala idi 2016-03-28.
- ^ endoglossic ken exoglossic iti OxfordDictionaries.com.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Writing Systems of the World: Alphabets, Syllabaries, Pictograms (1990), ISBN 0-8048-1654-9 — ilistan dagiti opisial a pagsasao iti lubong, ken dagiti dadduma pay a pakaammo.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pagsasao babaen ti pagilian iti The World Factbook


text:
Unibersidad ti Pilipinas, Diliman
Ti Unibersidad ti Filipinas, Diliman, (University of the Philippines, Diliman wenno U.P. Diliman) ket ti kangrunaan a campus ken ti kadakkelan nga agwaywayas nga unibersidad iti Sistema ti Unibersidad ti Filipinas. Masarakan iti Diliman, Siudad ti Quezon iti Metro Manila, ididiayana dagiti kurso iti nawaya nga ar-arte, siensia sosial, linteg, panagnegosio ken ekonomia, siensia a nakaparsuaan, inhenieria, musisa, napino nga arte, ken dadduma pay. Ti unibersidad ti mangididiaya iti kaaaduan a kurkurso a graduado ken saan pay a graduado kadagiti amin nga unibersidad iti Filipinas.
Iti agdama, adda aganay a 25,000 nga estudiante iti kolegio iti unibersidad, 5,000 kadagitoy ti graduado nga estudiante ket saan pay a graduado dagiti nabati.
Buklen ti unbersidad dagiti daddakkel a kolegio a kas kadagiti sumaganad:
- Programa dagiti Panagadal ti Arkeolohia
- Kolegio ti Arkitektura
- Kolegio dagiti Arte ken Letra
- Instituto ti Kreatibo a Panagsurat
- Sentro a maipapan ti Asia
- Instituto ti Turismo ti Asia
- Kolegio ti Panagtarawidwid iti Negosio
- Eskuela ti Ekonomiko
- Kolegio ti Edukasion
- Kolegio ti Inhenieria
- Departmento ti Siensia ti Kompiuter
- Departmento ti Inheniera ti Elektrikal ken Elektroniko
- Nailian a Sentro para kadagiti Panagdal ti Transportasion
- Nailian a Sentro ti Hidrauliko
- Kolegio ti Napino nga Arte
- Kolegio ti Ekonomiko ti Balay
- Kolegio ti Kinetiko Nagtagitaoan
- Instituto dagiti Panagadal Islamiko a Panagadal
- Ekuela ti Panagobra ken dagiti Industrial a Pannakibiang
- Kolegio ti Linteg
- Instituti ti Biblioteka ken Siensia ti Pakaammo
- Kolegio ti Komunikasion ti Masa
- Instituto ti Pelikula
- Kolegio ti Musika
- Nailian a Kolegio ti Panagtarawidwid a Publiko ken Panagturay
- Kolegio ti Siensia
- Nailian nga Instituto dagiti Siensia ti Heolohiko
- Nailian nga Instituto ti Pisika
- Kolegio dagiti Siensia Sosial ken Pilosopia
- Kolegio ti Sosial nga Obra ken Panagdur-as ti Komunidad
- Eskuela ti Estadistika
- Sentro ti Panangimaton ti Teknolohia
- Eskuela ti Urbano ken Rehional a Panagplano


text:
Lingsat Sumba
Ti Lingsat Sumba (Indones: Selat Sumba) ket ti maysa a lingsat iti Indonesia.
Daytoy ket mangisina iti isla ti Sumba manipud kadagiti nangruna nga isla ti Flores ken Sumbawa, ken dagiti pay bassit nga isla a mairaman ti Komodo ken Rinca. Daytoy ket isilpona ti Taaw Indiano iti Baybay Savu.
Sakbay ti wayaway ti Indonesia daytoyket ammo idi a kas Lingsat Sandalwood. Daytoy ket ammo pay a kas ti Baybay Savu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Goodall, George (Editor)(1943) Philips' International Atlas London, George Philip and Son map 'East Indies' pp.91-92


text:
Hangul
Ti Hangul (Koreano: 한글 [haːn.ɡɯl] (dengngen); naisurat a kas ti Han-geul idiay Abagatan a Korea), ket naamammoan pay a kas ti Chosŏn'gŭl (조선글) idiay Amianan a Korea, ket isu ti patneng nga abesedario ti pagsasao a Koreano. Daytoy ket napartuat idi las-ud ti Joseon a Dinastia idi 1443, ken isu pay laeng ti opisial nga abesedario ti Korea.
Ti Hangul ket maysa nga agpayso nga abesedario nga addaan kadagiti 24 a konsonante ken bokal a letletra. Nupay kasta, imbes a maisursurat nga agsasaruno a kas ti Latin nga abesedario, dagiti letra ti Hangul ket naigrupoda kadagiti kuadro, a kas ti 한 han, a ti tunggal maysa ket maisurat ti maysa a silaba. Urayno ti silaba a 한 han ket kasla agmaymaysa a karakter, daytoy ket buklen ti tallo a letra: ㅎ h, ㅏ a, ken ㄴ n. Ti tunggal maysa a silabiko a kuadro ket buklen ti dua aginggana ti lima a letra, a mairaman ti saan a basbassit ngem maysa konsonante ken maysa a bokal . Dagitoy a kuadro ket maurnosda iti horisontal manipud ti kanigid nga agpakanawan wenno agtakder manipud ti baba. Dagiti bilang ti mabalin a kudaro ket 11,172, ngem adda dagiti basbassit a mabalin a silaba iti Koreano, ken saan nga amin a mabalin a silaba ket rumsua. Para iti maysa a ponolohiko a panagipalpalawag, kitaen ti Koreano ponolohia.
NagnaganUrnosen
Opisial a nagnaganUrnosen
Abagatan a KoreaUrnosen
- Ti moderno a nagan a Hangul (한글) ket inaramid idi babaen ni Ju Sigyeong idi 1912. Han (한) a kayatna sawen ket "nalatak" iti duog a Koreano, bayat a ti geul (글) ket isu ti patneng a Koreano a balikas para iti "sinuratan". Ti Han ket mabalin pay a maawatan a kas ti Sino-Koreano a balikas ti 韓 "Koreano", tapno ti nagan ket mabalin a mabasa a kas "Koreano a sinuratan" ken kas pay ti "nalatak a sinuratan".[1]Ti 한글 ket binalbalikas iti [hanɡɯl] ken daytoyen ket naromanisado kadagiti sumaganad a pamay-an:
- Hangeul wenno han-geul iti Nabaliwan a Romanisasion iti Koreano, nga isu ti inus-usar ti gobierno ti Abagatan a Korea kadagiti amin a pablaak ti Ingles ken agpagparegget para kadagiti amin a pamay-an.
- Han'gŭl iti McCune–Reischauer a sistema. No mausar a kasla Inggles a balikas, daytoy ket maipapaay nga awan kadagiti diakritiko: Ti hangul, ket kaykanayon a naipaddel a letra a kas Hangul. Kastoy ti agparparang kadagiti kaaduan a diksionario ti Ingles.
- Hankul iti Yale a Romanisasion, ti sistema a maisingasing para kadagiti teknikal a lingnguistiko a panagadal.
Amianan a KoreaUrnosen
- Ti Amianan a Korea ket kinaykayatna a tawtawgan daytoy ti Chosŏn'gŭl (조선글; [tɕosʌnɡɯl]) para kadagiti rason a mainaig kadagiti nadumaduma a nagnagan iti Korea wenno uri kŭlcha (우리 글자; "dagiti karaktertayo")[2] a kas ti maysa a panangiyebkas ti [[nasionalismo ti Koreano nga etniko].
Kasisigud a nagan ti HunminjeongeumUrnosen
- Ti kasisigud a nagan idi ket ti Hunminjeongeum (훈민정음; 訓民正音; kitaen ti pakasaritaan). Gapu kadagiti saan a panagkayat kadagiti nagan a Hangeul, Chosŏn'gŭl, ken urigeul (우리글) (kitaen dita baba) babaen [[dagiti Koreano idiay Tsina], ti saan a nadayeg nga ababa a porma ti jeongeum ket mabalin a mausar a kas maysa nga awan panirigan a nagan kadagiti sumagmamano nga internasional a kontesto.
Dadduma pay a nagnaganUrnosen
Manipud idi nasapa a maikaduapulo a siglo, ti Hangul idi ket naindakdaksan a kas nagubsang babaen dagiti literato a napilpili a nagkaykayat ti tradisional a hanja a sistema ti panagsurat.[3] Inik-ikkanda ti nagnagan a kas:
- Achimgeul (아침글 "ti panagsurat a mabalin nga adalen ti maysa a bigat")[4]
- Gugmun (Hangul: 국문, hanja: 國文 "nailian a sinuratan")
- Eonmun (Hangul: 언문, hanja: 諺文 "bernakular a sinuratan")[3]
- Amgeul (암글 "women's script"; naisurat pay iti Amkeul 암클).[3] Am (암) ket ti maysa a pasaruno a mangipakpakita ti maysa a pangnagan ket para iti babai
- Ahaetgeul wenno Ahaegeul (아햇글 wenno 아해글 "sinuratan ti ubbing")
Nupay kasta, dagitoy a nagnagan ket duogen tattan, gaputa ti panag-usar ti hanja iti panagsurat ket nagbalinen a manmano idiay Abagatan a Korea ken kompleto a naikkaten idiay Amianan a Korea.
PakasaritaanUrnosen
Ti Hangul ket inwarragawag idi babaen ni Sejong ti Natan-ok, ti maikapat nga ari ti Joseon a Dinastia. Ti Salas dagiti Mainugot (Jiphyeonjeon, 집현전) ket kankanayon a naipammadayawan para iti obra.[5]
Ti gandat ket nalpas idi kaladawan ti Disiembre 1443 wenno Enero 1444, ken naipalplawagan idi 1446 iti maysa a dokumento a natituluan iti Hunmin Jeongeum ("Dagiti Husto nga Uni para iti Edukasion ken ti Tattao"), nga isu pay daytoy ti nakanaganan ti abesedario.[3] Ti petsa a pannkaipablaak ti Hunmin Jeong-eum, ket Oktubre 9, ket nagbalin a ti Aldaw ti Hangul idiay Abagatan a Korea. Ti kapadana daytoy idiay Amianan a Korea, ket ti Aldaw ti Chosongul, iti Enero 15.
Dagiti nadumaduma panagipagpagarup a maipanggep ti pamay-an a pannakapartuat ket naipaiddan babaen ti pannakaduktal idi 1940 iti 1446 Hunmin Jeong-eum Haerye ("Hunmin Jeong-eum Panangipalpalawag ken dagiti Kas Pagarigan"). Daytoy a dokumento ket nangipalpalawag ti daremdem dagiti konsonante a letra segun dagiti artikulatorio a ponetiko ken dagiti bokal a letra segun dagiti pamunganayan iti yin ken yang ken tunos ti bokal.
Iti panangipalplawag ti kammasapulan para iti baro a sinuratan, ni Ari Sejong ket nangipalpalawag a ti pagsasao a Koreano ket naibatay idi ti sabali manipud ti Insik; ti panagusar kadagiti Insik a karakter (a naam-ammuan iti hanja) iti panagsurat ket narigat para kadagiti kadawyan a tao a dagiti laeng pribilihio nga aristokrato (yangban, 양반), a kadawyan a lallaki, ti mabalin a nalaing nga agbasa ken agsurat. Ti kaaduan kadagiti Koreano idi ket saan a makabasa wenno makasurat sakbay ti pannakaaramid ti Hangul.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Lee & Ramsey 2000, p. 13
- ^ Young-Key 1997, p. 2
- ^ a b c d "5. Nadumaduma aNagnagan para iti Hangeul". Ti Nailian nga Akademia ti Pagsasao a Koreano. Enero 2004. Naala idi 2008-05-19.
- ^ Choi Seung-un; Structures et particularités de la langue coréenne
- ^ "2. Ti Paammo iti Pannakaaramid iti Hangeul". Ti Nailian nga Akademia ti Pagsasao a Koreano. Enero 2004. Naala idi 2008-05-19.
- Chang, Suk-jin (1996). "Scripts and Sounds". Korean. Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. ISBN 1-55619-728-4. (Volume 4 of the London Oriental and African Language Library).
- Hannas, William C (1997). Asia's Orthographic Dilemma. University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1892-X.
- Young-Key, Kim-Renaud, ed. (1997). The Korean Alphabet: Its History and Structure. University of Hawai`i Press. ISBN 978-0-8248-1723-7.
- Lee, Iksop; Ramsey, Samuel Robert (2000). The Korean Language. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-9130-0.
- "Hangeul Matchumbeop". The Ministry of Education of South Korea. 1988.
- Sampson, Geoffrey (1990). Writing Systems. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1756-4.
- Silva, David J. (2002). "Western attitudes toward the Korean language: An Overview of Late Nineteenth and Early Twentieth-Century Mission Literature" (PDF). Korean Studies. 26 (2): 270–286. doi:10.1353/ks.2004.0013.
- Sohn, Ho-Min (2001). The Korean Language. Cambridge Language Surveys. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36943-5.
- Song, Jae Jung (2005). The Korean Language: Structure, Use and Context. Routledge. ISBN 978-0-203-39082-5.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Hangul iti Wikimedia Commons


text:
Kapitania Heneral ti Filipinas
Ti Kapitania Heneral ti Filipinas (Espaniol: Capitanía General de Filipinas Panangibalikas nga Espaniol: [kapitaˈni.a xeneˈɾal ðe filiˈpinas] (dengngen); Filipino: Kapitaniya Heneral ng Pilipinas), ammo pay a kas ti Pagarian ti Filipinas (Espaniol: Reino de Filipinas; Filipino: Kaharian ng Pilipinas), ket maysa idi nga administratibo a distrito ti Imperio nga Espaniol iti Abagatan a daya nga Asia a tinurayan babaen ti maysa a Gobernador-Heneral. Ti Kapitania Heneral ket buklen iti Daya nga Indias ti Espaniol, a mangiraman pay kadagiti sabali a kas ti Is-isla ti Filipinas kenti Is-isla ti Carolina. Daytoy ket napundar idi 1565 kadagiti immuna a permanente a pagataengan ti Espaniol.
Kadagitinapalabas a siglo, amin dagiti aspekto a maipapan iti politika ken ekonomia ti Kapitani Heneral ket inadministro idiay Siudad ti Mehiko babaen ti Birreinato ti Baro nga Espania, bayat a dagiti administratibo a banag ket nasken a maikonsultado iti Balangat ti Espaniol wenno ti Konseho ti Indias babaen ti Real Audiencia ti Manila. Nupay kasta, indi 1821, kalpasan ti wayawaya ti Mexhiko, naiyakar a amin a panagtengngel iti Madrid. Sinarunuan idi daytoy ti nabiit iti biagna nga Umuna a Republika ti Filipinas kalpasan ti wayawayana babaen ti Yaalsa ti Filipino.


text:
Klima
Ti klima ket isu ti wadan ti pagigiddiatan iti temperatura, dam-eg, atmosperiko a presion, angin, presipitasion, bilang dagiti atmosperiko a partikula ken dadduma pay a meteorolohiko a paggigiddiatan iti naited a maysa a rehion kadagiti atiddog a paset ti panawen. Ti klima ket mabalin a maigiddiat iti tiempo, nga isu daytoy ti agdama a kasasaad kadagitoy a paggigiddiatan kadagiti ab-ababa a paset ti panawen.
Ti klima ti maysa a rehion ket mapataud babaen ti sistema ti klima, nga addaan daytoy ti lima a komponente: ti atmospera, hidrospera, kriospera, rabaw ti daga, ken biospera.[1]
Ti klima ti maysa a lokasion ket mabanagan babaen ti bukodna a latitud, langa ti daga, ken kangato, ken dagiti pay asideg a bagi ti danum ken dagiti ayusda. Dagiti klima ket mabalinda a maidasig segun ti natimbeng ken dagiti kadawyan a sakop ken ti kadawyan dagiti nadumaduma a paggigiddiatan, a kadawyan ti temperatura ken tudo. Ti kankanayon a naus-usar a pannakaidasig ket orihinal a pinarang-ay babaen ni Wladimir Köppen. Ti sistema Thornthwaite,[2] nga inus-usaren manipud idi 1948, ket mangiraman ti ebapotranspirasion a kakuyogna ti pakaammo ti temparatura ken tudo ken inus-usar iti panagadal kadagiti dibersidad ti sebbangan ti ayup ken dagiti mabalin a pagbanagan ti panabalbaliw ti klima. Ti Bergeron ken dagiti Sistema a Pannakaidasig ti Espasial a Sipnotiko ket mangipatengnga ti isip ti taudan dagiti masa ti angin ken mangipalawag ti klima iti maysa a rehion.
Ti paleoklimatolohia ket isu ti panagadal kadagiti taga-ugma a klima. Gapu ta dagiti panagpalplaliiw ti klima ket saan a mabalin a magun-od sakbay ti maika-19 a siglo, dagiti paleoklima ket maipato kadagiti pannakbagi a paggigiddiatan a mangiraman ti saan a biotiko nga ebidensia a kas dagiti sedimento a mabirukan kadagiti datar ti danaw ken dagiti bugas ti yelo, ken dagiti biotiko nga ebidensia a kas dagiti singsing ti kayo ken korales. Dagiti modelo ti klima ket dagiti matematiko a modelo dagiti napalabas, agdama ken masakbayan a klima. Ti panagbalbaliw ti klima ket mabalin a mapasamak kadagiti atiddog ken ababa a gantingan ti panawen manipud kadagiti nadumaduma a banag; ti kinaudi a panagpudot ket makita idiay artikulo ti panagpúdot ti lubong.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ AR4 SYR Synthesis Report Annexes. Ipcc.ch. Naala idi 2011-06-28.
- ^ C. W. Thornthwaite (1948). "Ti Maysa nga Arngian para itiManakem a Pannakaidasig ti Klima" (PDF). Heograpiko a Panagrepaso. 38 (1): 55–94. doi:10.2307/210739. JSTOR 210739.


text:
Portugal
Nagsasabtan: 38°42′N 9°11′W / 38.700°N 9.183°W
Ti Portugal (Portuges: Portugal, IPA: [puɾtuˈɣaɫ]), opisial a ti Portuges a Republika (Portuges: República Portuguesa) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay abagatan a laud nga Europa idiay Iberiano a Peninsula. Ti Portugal ket isu ti akinlaud unay a pagilian idiay Europa, ken nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Atlantiko iti laud ken iti abagatan babaen ti Espania iti amianan ken daya. Dagiti Atlantiko a purpuro iti Asores ken Madeira ket paset dagitoy ti Portugal. Daytoy a pagilian ket nainaganan iti maikadua a kadakkelan a siudad ti Porto, a ti Latin a naganna idi ket ti Portus Cale.[7]
Ti uneg ti daga a nagbeddengan ti Portuges a Republika tatta nga aldaw ket agnanayon a natataengan manipud idi prehistoriko a panawen: sinakup babaen dagiti Seltas a kas dagiti Gallaeci ken dagiti Lusitanos, a naitipon iti Romano a Republika ken kalpasan daytoy ket nataengan dagiti Hermaniko a tattao a kas dagiti Suebi, Suebos, Bandalos ken dagiti Bisigodos. Idi maika-8 a siglo kaaduan iti Iberiano a Peninsula ket naiparukma babaen dagiti Moro nga umasak a nagipaduyakyak ti Islam, a kalpasan daytoy ket pinapanaw babaen dagiti Kaballeros Templarios babaen ti Urnos ni Kristo. Idi panawen dagiti Kristiano a Reconquista, ti Portugal nagbangon ti bukodna a nawaya a pagarian manipud iti León idi 1139, a nagtunton daytoy a kas ti kadaanan a pagilian-estado iti Europa.[8]
Idi maika-15 ken maika-16 a sigsiglo, a nagbanagan ti pionero ti Tawen ti Panakaduktal, ti Portugal lumaud pinadakkelna ti impluensiana ken nangbangon ti sangalubongan nga imperio tapno mairam kadgiti tagikuana idiay Aprika, Asia, Oceania, ken ti Abagatan nga Amerika, nga isu ti nagbalin a kangrunaani ti lubong ti ekonomia, politika ken sangalubongan a bileg ti militar. Ti Portuges nga Imperio ket isu idi ti immuna a sangalubongan nga imperio ti pakasaritaan,[9] ken isu pay ti kapautan kadagiti kolonia ti Eurpeano nga imperio, a gangani a nagpaut iti 600 a tawtawen, manipud iti pannakatiliw iti Ceuta idi 1415, aginggana ti pannakaited ti kinaturay ti Daya a Timor idi 2002. Nupay kasta, ti internasional a kasaadan ti pagilian ket kaaduan a naipabassit idi las-ud ti maika-19 a siglo, a naipangpangruna idi kaplasan ti Panagwaywayas iti Brasil, ti kadakkelan a kolonia ti pakasaritaanna.
Kalpasan ti rebolusion ti 5 Oktubre 1910 a nangikkat ti monarkia, ti demokratiko ngem saan a natalna nga Umuna a Republika ti Portugal ket nabangon idi ngem sinarunuan idi babaen ti "Estado Novo" autoritariano a turay. Ti demokrasia ket naipasubli kalpasan ti Kolonia a Gubat ti Portugal ken ti Rosal a Rebolusion idi 1974, a kalpasan daytoy dagiti ballasiw taaw a probinsia ti Portugal ket nawayaanda (a naipangpangruna ti Angola ken Mosambike); ti naudi a ballasiw taaw a teritorio ti, Macau, ket naisubli ti Tsina idi 1999.
Ti Portugal ket maysa a naparang-ay a pagilian nga addaan iti nangato a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon, ti maika-19 a kangatuan ti kasayaat ti biag iti lubong manipud idi 2005, ken ti napigsa a sistema ti panagaywan ti salun-at. Ti Portugal ket maysa kadagiti kaaduan a naiglobalisado iti lubong ken kakappian a pagpagilian:[10] kemeng ti Kappon ti Europaken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken nagbangon a kameng ti Latin a Kappon, ti Organisasion dagiti Ibero-Amerikano nga Estado, OECD, NATO, Dagiti Komunidad ti Pagsasao a Portuges a Pagilian, ti Eurosonea ken ti Schengen a Tulagan.
PakasaritaanUrnosen
Nasapa a pakasaritaanUrnosen
Ti nasapa a pakasaritaan ti Portugal ket maibingay kadagiti amin a paset ti Iberio a Peninsula a mabirukan idiay Abagatan a laud nga Europa. Ti nagan ti Portugal ket naala manipud iti Roamno a nagan ti Portus Cale. Ti rehion idi ket tinaengan babaen dagiti Kasakbayan a Keltiko ken dagiti Keltiko, ken nagtaudan dagiti tattao a kas dagiti Galaiko, Lusitano, Keltiko ken Konio, a binisita babaen dagiti Penisia ken Kartahinio, a nainkorporado kadagit dominion ti Romano a Republika idi ti Lusitania ken paset ti Gallaecia, kalpasan ti 45 BC aginggana idi 298 AD, ken tinaengan manen babaen dagiti Suebo, Burio, ken Bisogodo, ken pinarukma babaen dagiti Moro. Dagiti sabali pay nga impluensia ket mairaman pay dagiti dadduma a tugot ti maika-5 a siglo ti pagtaengan dagiti Alano, a nabirukan idiay Alenquer (daan a Hermaniko "Alankerk" ), Coimbra ken Lisbon.[11]
Ti rehion iti agdama nga aldaw a Portugal ket tinaengan idi babaen dagiti Neandertal ken kalpasanna babaen dagiti Homo sapiens, a nagtawtawataw iti awan pagbeddenganna a rehion ti akin-amianan nga Iberio a peninsula.[12] Dagitoy ket dagidi agan-anup ken agburburas a kagimongan nga, uray a saan a nangbangon kadagiti nadur-as a pangtaengan, nangibangonda met kadagiti naurnos a kangimongan. Ti neolitiko a Portugal ket nag-eksperimento iti panagpaamo kadagiti agar-arab nga ayup, ti panangimuyong kadagiti apit ti sereal ken panagkalap.[12]
Naipampamattian babaen dagiti eskolar nga iti sapa ti immuna a milenio BC, dagiti nadumaduma nga ayus dagiti Keltiko ket rinautda ti Portugal manipud iti Sentral nga Europa ken nakiinnasawa kadagiti lokal a populasion,ken nangporma kadagiti nadumaduma a grupo ti etniko, kadagiti adu a tribu.
Ti kangrunaan kadagitoy a tribu ket dagiti Calaicia ti Akin-amianan a Portugal, dagiti Lusitanio ti sentral a Portugal, dagiti Keltiko ti Alentejo, ken dagiti Konio ti Algarve. Kadagiti basbassit a tribu wenno dagiti sub-dibision ket dagiti Brakaro, Koelerno, Ekueso, Grobio, Interamisi, Leuno, Luankoi, Limiko, Narbaso, Nemetano, Pesure, Kuakuerno, Seurbo, Tamagani, Taporo, Turdulo, Taga-ugma a Turdulo, Turdulo Oppidano, Turodo, ken Soela.
Adda met idiay akin-abagatan a paset ti pagilian ti bassit, semi-permanente a komersial a pagtaengan ti aplaya a binangon babaen dagiti Penisia-Kartahinio (a kas ti Tavira, idiay the Algarve).
HeograpiaUrnosen
Ti teritorio ti Portugal ket mangiraman ti maysa a lugar idiay Iberio a Peninsula (makunkuna a kas ti kontinente babaen ti kaaduan a Portuges) ken dagiti dua a purpuro idiay Taaw Atlantiko: dagiti purpuro ti Madeira ken ti Azores. Daytoy ket mabirukan iti nagbaetan dagiti latitud ti 32° ken 43° N, ken dagiti longitud ti 32° ken 6° L.
Ti nangruna a daga a Portugal ket nagudua babaen ti nangruna a karayanna, ti Tagus nga agayus manipud idiay Espania ken agayus idiay Estuario ti Tagus, idiay Lisbon, sakbay a nga agayus idiay Atlantiko. Ti akin-amianan a ladawan ti daga ket kabanbantayan nga agturong iti interior nga adda met dagiti nadumadum a banak a linennekan babaen dagiti ginget ti karayan, bayat nga idiay abagatan, a mangiraman ti Algarve ken dagiti rehion ti Alentejo, ket naidasdasig babaen dagiti agluklulot a tanap.
Ti kangatuan a pantok ti Portugal ket ti BantayPico idiay isla ti Pico idiay Azores. Ti antigo a bulkan, nga agrukod iti 2,351 m (7,713 ft) ket maysa nga ikoniko a simbolo ti Azores, bayat a ti Serra da Estrelaken ti nangruna a daga (ti pantok ket 1,991 m (6,532 ft) iti ngato ti pantar ti baybay) ket maysa a nangruna nga atraksion ti panawen para kadagiti agis-ski ken dagiti managay-ayat ti isport ti panaglalam-ek.
Dagiti purpuro ti Madeira ken ti Azores ket naiwarwarisda iti uneg ti Taaw Atlantiko: ti Azores ket mangsaksakaw ti Pantok ti Tengnga nga Atlantiko idiay tallo a pagsasabtan ti tektoniko, ken ti Madeira iti igid ti kabambantayan a naporma babaen ti heolohia ti adda iti plata a hotspot. iti heolohiko, dagitoy nga isla ket naporma idi babaen dagiti bulkaniko ken seismiko a paspasamak, urayno ti naudi a naindagaan a panagbettak ti bulkan ket napasamak idi 1957–58 (Capelinhos) ken esporadiko met a mapasamak dagiti nakapsut a gingined.
Ti Eksklusibo a Sona ti Ekonomia ti Portugal, ti sona ti baybay a ti Portugal ket addaan kadagiti espesial a karbengan kadagiti eksplorasion ken panagusar kadagiti rekurso ti baybay, ket addaan kadagiti 1,727,408 km2. Daytoy ti maikatlo a kadakkelan a Eksklusibo a Sona ti Ekonomia ti Kappon ti Europa ken ti maika-11 a kadakkelan iti lubong.
KlimaUrnosen
Ti Portugal ket naipalawag a kas klima ti Mediteraneo (Csa iti abagatan, uneg, ken rehion ti Douro; Csb iti amianan, Sentral Portugal ken ti aplaya ti Alentejo; ken ti pay namaga bassit a klima wenno klima ti estepa (BSk kadagiti dadduma apaset ti distrito ti Beja) segun ti Pannakaidasig ti Klima ti Köppen-Geiger), ken maysa kadagiti kabaraan a pagilian idiay Europa: ti tinawen a natimbeng a temperatura idiay nangrun a adaga ti Portugal ket agdumaduma manipud iti 8–12 °C (46.4–53.6 °F) iti kabambantayan nga interior ti amianan aginggana ti 16–19 °C (60.8–66.2 °F) iti abagatan ken idiay labneng ti karayan ti Guadiana. Ti Algarve, a naisina manipud iti rehion ti Alentejo babaen ti banbantay ket makaabot aginggana ti 900 metro (3,000 ft) idiay Alto de Fóia, ken addaan iti klima a kapada dagiti lugar ti akin-abagatan nga aplaya ti Espania wenno Abagatan a laud nga Australia.
Ti tinawen a natimbeng apanagtutudo idiay nangruna a daga ket agdumaduma iti sumurok bassit iti 3,200 mm (126.0 in) kadagiti akin-amianan a banbantay aginggana ti 300 mm (11.8 in) idiay lugar ti Karayan Massueime , idiay asideg ti Côa, iti igid ti karayan Douro. Ti Bantay Pico ket mabigbig a daytoy ti kaaduan a makaawat ti tinawen a panagtudtudo (sumurok a 6,250 mm (246.1 in) ti tunggal maysa a tawen) idiay Portugal, segun tiInstituto Português do Mar e da Atmosfera (Ilokano: Instituto ti Portuges iti Baybay ken Atmosperio).[13]
Kadagiti dadduma a lugar, kas iti labneng Guadiana, ti tinawen a natimnbeng atemperatura ket mabalin a nangatngato ngem 20 °C (68 °F), ken dagiti kangatuan a temperatura ti kalgaw ket mabalin a sumurok iti 46 °C (115 °F). Ti rekord a nangato ket 47.4 °C (117.3 °F) ken nairehistro idiay Amareleja, urayno daytoy ket saa a ti kapudotan a lugar iti kalgaw, segun kadagiti basa ti satelite.[14][15]
Ti panagniebe ket kanayon a mapasamak iti uneg ti Amianan ken Sentro ti pagilian ken naisangayan kadagiti distrito ti Vila Real, Bragança, Viseu ken Guarda. Dagiti temperatura ti panaglalam-ek ket mabalin a bumaba iti −10.0 °C (14.0 °F) ken naisangayan idiay Serra da Estrela, Serra do Gerês, Serra do Marão ken Serra de Montesinho. Kadagitoy a lugar, mabalin nga agniebe iti ania man a paset ti panawen manipud iti Oktubre aginggana ti Mayo. Iti abagatan ti pagilian manmano nga agniebe ngem mapasamak met kadagiti nangato a lugar.
Ti pagilian ket addaan kadagiti 2500 aginggana ti 3200 nga oras ti lawag ti init iti tinawen, ti maysa nga agtengnga iti 4–6 oras iti panaglalam-ek ken 10–12 oras iti kalgaw, ken ad-adu a pateg idiay abagatan-daya ken basbassit idiay amianan-laud.
Ti temperatura ti rabaw ti baybay idiay laud nga aplaya ti nangruna a daga ti Portugal ket agdumaduma manipud iti 13–15 °C (55.4–59.0 °F) iti panaglalam-ek aginggana ti 18–22 °C (64.4–71.6 °F) iti kalgaw, bayat ngaidiay abagatan nga aplaya ketsumakop manipud iti 15 °C (59.0 °F) iti panaglalam-ek ken pumudot iti kalgaw iti agarup a 23 °C (73.4 °F) ken sagpaminsan a makaabot iti 27 °C (80.6 °F).
Kadagiti purpuro ti Azores ken Madeira, dagitoy ket addaan iti subtropikal a klima, ngem adda met pagdumadumaan a nagbaetan dagiti isla, ti panagipadato ti tiempo ket narigat unay gapu kadagiti narusanger a topograpia. Dagiti purpuro ti Madeira ken Azorean ket addaanda iti ak-akikid a sakup ti temperatua, nga addaan kadagiti tinawen a natimbeng a temperatura nga aglabes iti 20 °C (68 °F) iti igid ti aplaya (segun ti Meteorolohiko nga Instituto ti Portugal). Adda met dagiti isla idiay Azores nga addaan kaadgiti namagmaga a bulan iti kalgaw. Iti resulta, ti isla ti Azores ket nailasinen a kas addaan iti Mediteraneo a klima (kadagiti kita ti Csa ken Csb), bayat nga adda met dagiti isla (kas ti Flores wenno Corvo) a naidasig a kas Temperado a Maritimo (Cfb) wenno Subtropikal a nadam-eg (Cfa), segun ti panangidasig ti Köppen-Geiger.
Ti isla ti Porto Santo idiay Madeira ket addaan iti namaga bassit a klima ti estepa (BSh). Ti Is-isla Savage, a paset it rehional a teritorio ti Madeira ket addaan iti naisangayan gapu ta naidasig a kadagiti klima ti Desierto (BWh) nga addaan iti tinawen a natimbeng a panagtudtudo iti agarup a 150 mm (5.9 in). Ti temperatura ti rabaw ti baybay kadagiti purpuro ket agdumaduma manipud iti 17–18 °C (62.6–64.4 °F) iti panaglalam-ek aginggana ti 24–25 °C (75.2–77.0 °F) iti kalgaw ken sagpaminsan a makaabot iti 26 °C (78.8 °F).
Dagiti derraas ken aplaya ti puraw a darat idiay Algarve.
Dagiti bulkaniko a danaw ti Sete Cidades idiay isla ti São Miguel.
Ti nawatiwat ken atiddog nga agluklukot a tantanap ken ti rimpuook ti Quercus suber ti Alentejo.
Dagiti nauneg a ginget ti Curral das Freiras, idiay isla Madeira.
Tinatalon a turturod ken dagiti ginget ti karayan ti Akin-amianan a Portugal.
Ti kadawyan a bakir ti Nailian a Parke ti Montesinho, Bragança.
Ti Bantay Pico, ti kangatuan a pantok idiay Portugal, idiay bulkaniko nga Isla Pico.
Ti Natural a Parke ti Arrábida a makitkita ti bantay ken baybay.
Ti desierto ti Isla Pessegueiro idiay rehion ti aplaya ti Alentejo.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Paammo
- ^ Pordata, "Base de Dados Portugal Contemporâneo". Naala idi Disiembre 16, 2011.
- ^ Portugal. Senso ti 2011. ine.pt
- ^ a b c d "Portugal". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 6 Mayo 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti panagadal ti Euromosaiko, Mirandes idiay Portugal, europa.eu – sapot a pagsaadan ti Europeano a Komision. Naala idi Enero 2007. Napabaro ti panilpo idi Disiembre 2011
- ^ "Leite de Vasconcelos, José. Cale e Portucale. Opúsculos Vol. V – Etnologia (Parte I) Lisboa, Imprensa Nacional, 1938" (PDF) (iti Portuges).
- ^ Brian Jenkins, Spyros A. Sofos, "Pagilian ken Kinasiasino iti kontemporario nga Europa", p.145 Routledge, 1996, ISBN 0-415-12313-5
- ^ Melvin Eugene Page, Penny M. Sonnenburg, p. 481
- ^ Pagsurotan ti Kappia ti Lubong. Instituto para kadagiti Ekonomiko ken Kappia. visionofhumanity.org (Hunio 2012)
- ^ Milhazes, José. Os antepassados caucasianos dos portugueses – [Rádio e Televisão de Portugal iti Portuges.
- ^ a b David Birmingham (2003), p.11
- ^ "Instituto Português do Mar e da Atmosfera, IP Portugal". ipma.pt. 15 Enero 2010. Naala idi 27 Enero 2010.
- ^ Instituto Português do Mar e da Atmosfera (2012). "Extremos climáticos de temperatura, Capitais Distrito" (iti Portuges). Instituto Português do Mar e da Atmosfera. Naala idi 23 Enero 2013.
- ^ "Instituto Português do Mar e da Atmosfera, IP Portugal". ipma.pt. Naala idi 22 Agosto 2010.
- Taudan
- Bliss, Christopher; Macedo, Jorge Braga de (1990). Unity with Diversity in the European Economy: the Community's Southern Frontier. Londres, Inglatera: Centre for Economic Policy Research. ISBN 978-0-521-39520-5.
- Juang, Richard M.; Morrissette, Noelle Anne (2008). Africa and the Americas: Culture, Politics, and History: A Multidisciplinary Encyclopedia. 2. ISBN 978-1-85109-441-7.
- Page, Melvin Eugene; Sonnenburg, Penny M. (2003). Colonialism: An International, Social, Cultural, and Political Encyclopedia. 2. ISBN 978-1-57607-335-3.
- Brockey, Liam Matthew (2008). Portuguese Colonial Cities in the Early Modern World. ISBN 978-0-7546-6313-3.
- Ribeiro, Ângelo; José Hermano (2004). História de Portugal I — A Formação do Território [History of Portugal: The Formation of the Territory] (iti Portuges). QuidNovi. ISBN 989-554-106-6.
- Ribeiro, Ângelo; Saraiva, José Hermano (2004). História de Portugal II — A Afirmação do País [History of Portugal II: A Affirmation of Nation] (iti Portuges). QuidNovi. ISBN 989-554-107-4.
- de Macedo, Newton; Saraiva, José Hermano (2004). História de Portugal III — A Epopeia dos Descobrimentos [History of Portugal III: The Epoch of Discoveries] (iti Portuges). QuidNovi. ISBN 989-554-108-2.
- de Macedo, Newton; Saraiva, José Hermano (2004). História de Portugal IV — Glória e Declínio do Império [History of Portugal IV: Glory and Decline of Empire] (iti Portuges). QuidNovi. ISBN 989-554-109-0.
- de Macedo, Newton; Saraiva, José Hermano (2004). História de Portugal V — A Restauração da Indepêndencia [History of Portugal IV: The Restoration of Independence] (iti Portuges). QuidNovi. ISBN 989-554-110-4.
- Saraiva, José Hermano (2004). História de Portugal X — A Terceira República [History of Portugal X: The Third Republic] (iti Portuges). QuidNovi. ISBN 989-554-115-5.
- Loução, Paulo Alexandre (2000). Portugal, Terra de Mistérios [Portugal: Land of Mysteries] (iti Portuges) (maika-3 nga ed.). Ésquilo. ISBN 972-8605-04-8.
- Muñoz, Mauricio Pasto (2003). Viriato, A Luta pela Liberdade [Viriato: The Struggle for Liberty] (iti Portuges) (maika-3 nga ed.). Ésquilo. ISBN 972-8605-23-4.
- Grande Enciclopédia Universal. Durclub. 2004.
- Constituição da República Portuguesa [Constitution of the Portuguese Republic] (iti Portuges) (VI Revisão Constitucional nga ed.). 2004.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Portugal iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Portugal manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Portugal a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Portugal iti UCB Libraries GovPubs
- Portugal iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Portugal
- Heograpiko a datos a mainaig iti Portugal iti OpenStreetMap


text:
Oktubre 9
Ti Oktubre 9 ti maika-282 nga aldaw ti tawen (maika-283 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 83 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1879 – Max von Laue, Aleman a pisiko ken akademiko, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 1960)
- 1892 – Ivo Andrić, Yugoslavo a nobelista, mannaniw, ken mannurat iti ababa a sarita, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 1975)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1943 – Pieter Zeeman, Olandes a pisiko ken akademiko, laureado ti Premio Nobel (naipasngay 1865)
- 1958 – Papa Pio XII (naipasngay 1876)
- 1967 – Che Guevara, Arhentino-Kubano a pisiko, politiko ken daulo ti gerilia (naipasngay 1928)


text:
VIGAN CITY – Gapu iti kinasiput ti maysa a guardia, naapput ti dua a babai nga agdudukot kalpasan a nakabiktimada iti maysa a sangaili iti maysa a pagtagilakuan ditoy.
Nakabalud iti agdama iti BJMP ditoy siudad da Twinkle Sinco Talania, 29, naasawaan ken Ema Talania, 47, balo, agpada a taga-Pug-os, Sinait, Ilocos Sur idinto a maisagsagana ti kaso maikontra kadakuada.
Sakbayna, nagpulong ni Estrelita Hernaez, 33, balasang, residente iti Sta. Lucia, Ilocos Sur a nadukot ti bagna a naglaon iti kuarta, ID ken driver’s licensena bayat ti panagpasiarda a sangapamilia iti Plaza Maestro ditoy siudad.
Segun ken ni Hernaez, naiwa ti bagna ket nadukot ti P7,500, nadumaduma nga ATM cards ken ti lisensiana nga agmaneho.
Addan iti dalan da Hernaez nga aggawid idi makaawatda iti text manipud iti guardia ti nasao a pagtagilakuan nga adda natiliwda a dua a babai nga agdudukot.
Nagsubli ti biktima ket positibo a binigbigna dagiti dua a babbai nga immasideg kenkuana bayat ti kaaddada a sangapamilia iti Plaza Maestro.
Segun iti guardia, nasiputanna ni Sinco a nangikkat iti maysa a retrato a naipigket iti pagtagilakuan a puon ti nangtiliwanna kadakuada.
Adun dagiti insidente ti panagdukot kadagiti pagtagilakuan ditoy siudad ket masansan a taga-Pug-os dagiti matiltiliw a nagisayangkat.
Kas pangballaag kadagiti kustomerna, adda a nakapaskil iti Plaza Maestro dagiti ladawan dagiti suspetsa nga agdudukot. (Nemia Icari)


text:
Salaysay ni Eden A. Alviar
RINAMBAKAN dagiti umili ken gobierno ti nagduduma a pagilian iti sangalubongan ti Mayo 1 kas Aldaw dagiti Mangmangged wenno Labor Day. Uray iti Simbaan Katolika iti intero a lubong ket rinambakanna daytoy nga aldaw kas Piesta ni San Jose Mangmangged, asawa ni Santa Maria ken pannakaama ni Apo Jesus.
Ditoy Pilipinas, naideklarar daytoy nga aldaw a piesta-opisial wenno regular holiday kas panangbigbig ti gobierno ti akem ken kontribusion dagiti mangmangged iti pannakapadur-as ti ekonomia ken kagimongan. Iti tinawen a pannakarambak ti Labor Day, nagadu dagiti maisaysayangkat nga aktibidad iti benneg ti gobierno, Simbaan ken iti mismo a sektor dagiti mangmangged nangruna dagiti nabukel a workers’ union iti nadumaduma a paset ti pagilian.
Maibilang dagiti mangmangged wenno trabahador a maysa kadagiti pundasion ti ekonomia ti maysa a pagilian. No awan dagiti trabahador, uray no adda dagiti kapitalista wenno agpuonan ket awan dagiti agtaray a negosio. Dagiti kapitalista ken trabahador ket kayariganda ti agasmang a riles ti tren a no awan ti tunggal maysa ket saan nga agtaray ti ekonomia.
Ti gobierno ket adda iti tengnga ken mamagkamang kadagiti dua a riles ti ekonomia tapno agtunosda para ti sapasap a panagdur-as ti pagilian. Nasken a ti gobierno ket pasingkedanna ti patas wenno balanse a pannakaaramid ken pannakaipatungpal dagiti linteg tapno agpada a masaluadan ti interes dagiti mangmangged ken kapitalista. Masapul a ti gobierno ket garantisaranna nga awan ti maabakan kadagiti kapitalista ken mangmangged tapno maibilang a nasalun-at ti ekonomia.
Ipampanakkel ti administrasion ni Presidente Benigno Aquino III a dumurdur-as ti ekonomia ti Pilipinas kas ipaneknek dagiti umad-adu a maipatakder a pasdek ti negosio ken establisimiento iti nagduduma a paset ti pagilian. Saan laengen a sadiay Metro Manila ken kadagiti dadakkel a siudad a mabangon dagiti commercial establishments kas kadagiti pabrika, department stores ken shopping malls. Adun dagitoy nga estabisimiento iti probinsia uray ditoy Kailokoan.
Napateg dagitoy nga establisimiento ta agpataudda ti pagsapulan a serkan dagiti rinibu a mangmangged. Ngem nagbalinen a nakapimpiman ti kasasaad dagiti kaaduan a mangmangged iti Pilipinas. Napukawen ti security of tenure dagiti kaaduan a mangmangged gapu ti nagsaknap a sistema ti “contractualization” wenno “endo” (end of contract).
Iti daytoy a sistema, dagiti kapitalista wenno employer ket agalada kadagiti trabahadorda babaen iti kontrata a kaaduanna ket agpatingga iti lima a bulan laeng tapno malisianda ti panagbalin a regular dagiti empleadoda ket saanda nga agbayad kadagiti adu a benepisio kas ti Philhealth Insurance, Social Security System, Pag-ibig contribution, 13th month pay ken dadduma pay a benepisio nga intuyang ti linteg.
Daytoy ti gapu a kaaduan kadagiti mangmangged ti awanen ti permanente a trabaho. Apaman a malpas ti kontratada ket maikkatda iti trabahoda ken agbirokdanto manen iti sabali a pagtra-bahoan. Awan ti insurance dagiti kaaduan a mangmangged a no agsakitda wenno dagiti kameng dagiti pamiliada ket maospitalda ket saanda unay a madagsenan iti gastos. Awan met ti magun-odda a benepisio a pension nga addanto met koma pagsanggiranda no lallakay wenno babbaketda ket saandanton a kabaelan ti agtrabaho.
Adda linteg a mangsaluad ti interes dagiti mangmangged iti Pilipinas, ti Labor Code a naaramid pay idi panawen ni Presidente Ferdinand Marcos kabayatan ti panagpaay a Labor Minister daydi Blas Ople. Addan dagiti probision ti linteg a naamendaran tapno mayataday ti kasasaad iti panawen. Ngem adda dagiti nalidem a linaon ti linteg a pangiyabutan dagiti kapitalista iti panangitultuloyda ti sistema ti “contractualization.”
Nabayagen nga ammo dagiti nangato nga opisial ti gobierno ken dagiti nasisirib a senador ken kongresista dagiti abut ti Labor Code, ngem awan ti tignayda tapno maamendaran ket maisardengen ti “contractualization” ta adu dagiti ag-lobby a kapitalista wenno employer a mayat iti dayta a sistema tapno ad-adu dagiti maganansiada. Saan a napagkedkedan dagitoy nga opisial dagiti negosiante ta kaaduanna ket isuda dagiti nangited ti adu a donasion kabayatan ti kampania kadagiti naglabas nga eleksion.
Adu pay dagiti politiko ken opisial ti gobierno ti babaknang met a negosiante nga agtagikua kadagiti establisimiento nga addaan kadagiti ginasut wenno rinibu a mangmangged ti saan a pabor ti pannakasullat ti linteg tapno agtultuloy ti “contractualization” tapno maintandudo ti interesda.
Iti naudi a presidential debate sadiay Dagupan City, dagiti amin a kandidato a para presidente ket impasingkedda ti panangkontrada iti “contractualization.” Nasam-it dagiti balikasda ta aggungun-odda ti botos ken suporta dagiti botante a mangmangged. Ngem no amirisen a nasayaat, dagiti dadakkel a negosiante a mangmangted ti donasion ti pagkampaniada ket dagiti agtagikua kadagiti establisimiento a nabayagen a mangad-adaptar iti daytoy a sistema. No mangabakda, kabaelandanto ngata a paayen ti kiddaw dagitoy a negosiante a saan a maamendaran ti Labor Code tapno naan-anay a masaluadan ti interes dagiti kakaasi a mangmangged?#


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Inannugot ti Department of Education regional director ti Region I nga agkurkurang iti mangisursuro dagiti pagadalan ditoy idinto nga innayonna nga┬á adda pay laeng 6 a mangisursuro iti elementaria ken 5 iti sekundaria a supsuportaran ti local school board ti ili.
Nupay kasta, inkari ni Dr. Ligaya R. Miguel nga apaman nga adda teachers’ item para iti Ilocos Sur, prioridad a maikkan daytoy nga ili tapno masulnitan dagiti pagkuranganna a mangisursuro.
Da Miguel ken ni Gov. Deogracias Victor Savellano dagiti kangrunaan a sangaili bayat ti Education Day a paset ti panagpiesta daytoy nga ili itay Abril 1.
Indagadag pay ni Miguel kadagiti mangisursuro ditoy nga ili a bisitaenda dagiti amin a balbalay ita a summer vacation tapno allukoyenda nga agbasa dagiti ubbing nga agtawen manipud iti 6 agingga iti 16 tapno ngumato ti enrolment ken maksayan ti dropouts kadagiti pagadalan.
“Inanamaek met ti tulong dagiti kameng ti Parent Teachers and Community Association, barangay officials ken dagiti nagannak itoy a programa. Rumbeng unay nga amin dagiti annaktayo ket adda iti pagadalan,” kinuna ni Miguel.
Dinawat pay  ni Miguel nga ipakaammo dagiti mangisursuro ditoy dagiti masapulda a repairs, libro ken computer sets babaen ken ni OIC Schools Division Superintendent Marino Baytec tapno maaksionan dagitoy a madagdagus apaman a rummuar ti pondo.
Kabayatanna, inallukoy  ni Gov. Deogracias Victor Savellano dagiti mangisursuro a suportaranda dagiti back to basic programs ti probinsia  babaen ti panangisuroda dagitoy iti amin a pagadalan.
“Napateg dagitoy a programa itoy a panawen a rumigrigat ti panagbiag, isu a papigsaentayo koma ti backyard gardening iti pagadalan,” kinuna ni Savellano.
Innayon pay ti gobernador a kasapulan unay a taginayonen dagiti taga-Cervantes dagiti kannawidanda a sala kas iti tadek.
“Saan a rumbeng nga ibain dagitoy a kannawidan ken saan a rumbeng a pukawen. No aniaman ti maitulong ti gobierno probinsial iti pannakatagiben ti kultura madadaan nga ipaay dayta ti administrasionko” impatalged ti gobernador.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Imbilin ni Provincial Police Director Senior Superintendent George Regis iti polis ti Sta. Catalina iti panangiwayatda iti naan-anay nga inbestigasion mainaig iti pannakabomba ti maysa a pagtaengan iti barangay Suvec iti nadakamat nga ili.
Maysa a granada ti napabettak iti uneg ti pagtaengan ni Ferdinand Ricolcolin, 28, naasawaan, physical therapist, residente iti Suvec, Sta. Catalina, Ilocos Sur a nakadadaelan dagiti sumagmamano nga alikamenda.
Nagresponde dagiti polis iti nasao a lugar kalpasan a pinakaammuan ida ni Barangay Captain Claro Ragunjan mainaig iti nasao a panagbomba iti pagtaengan ti biktima.
Nupay kasta, saan a naan-ano da Ricolcolin ken ti anakna, ni John David, ta matmaturogda iti kuartoda idi bimtak ti bomba.
Iti pannakaisurat daytoy, saan pay nga ammo ti kinasiasino dagiti nagibato iti granada iti uneg ti pagtaengan ni Ricolcolin ken no ania ti motibo ti pammomba.
Linaon pay ti pammilin ni Regis ti panangidatag dagiti inbestigador iti reportda iti opisinana iti las-ud ti 24 nga oras.
Kabayatanna, maysa a barangay kagawad ti inaresto dagiti polis ti Santa, Ilocos Sur gapu iti panagpaputokna iti paltogna.
Nainaganan ti kagawad a ni Samuel Batalla, naasawaan, residente iti Namalangan, Santa, Ilocos Sur.
Segun iti report, madama ti panagpatrolia dagiti polis nga indauluan ni Police Inspector Honesto Lazo, Sr. iti Namalangan, Santa idi makangegda iti putok ti paltog.
Iti panagrekorida dagiti polis, nasalamaanda ti kagawad a mapapati a nakainom nga adda ikutna a paltog.
Maisagsaganan ti kaso a panaglabsing iti illegal a panagikut iti armas ken election ban maikontra iti nasao a barangay kagawad.


text:
Dandaniw
Ti dandaniw (manipud iti Griego poiesis — πoίnσις — nga adda ti nawatiwat a kaibuksilan iti "panagaramid", nakitkita pay kadagiti termino a kas ti "hemopoiesis"; iti naak-akikid, ti panagaramid ti dandaniw) ket maysa a porma iti literario nga arte nga agus-usar kadagiti estetiko ken ritmiko[1][2][3] a kababalin iti pagsasao—a kas ti ponaestetika, simbolismo ti uni, ken metrika—tapno makaiyebkas kadagiti kaibuksilan a maipatinayon ti, wenno pakaisukatan, ti prosaiko a nalawag a kaibuksilan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dandaniw". Dagiti Diksionario ti Oxford. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 2013.
- ^ "Dandaniw". Merriam-Webster. Merriam-Webster, Inc. 2013.
- ^ "Dandaniw". Dictionary.com. Dictionary.com, LLC. 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Dandaniw iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Dandaniw iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Dagiti kabsat a proyekto ti Wikipedia
Ibalbalayan ti Pundasion ti Wikimedia ti Wikipedia, ti maysa a di aggangganansia a gunglo a mangibalbalay pay kadagiti nadumaduma a proyekto:
Nawaya a pagidulinan ti midia
Pagparang-ayan ti sopwer
Koordinasion dagiti proyekto
Libre a liblibro ken manual
Nawaya a batayan ti pannakaammo
Naurnong a damdamag
Naurnong nga inadaw a pasasao
Biblioteka ti nawaya a linaon
Katalogo dagiti sebbangan
Nawaya a pagadalan
Nawaya a tarabay ti panagbanniaga
Nawaya a diksionario
Daytoy a plantilia ket naus-usar iti Umuna a Panid para iti nalaka a pagsurotan kadagiti nangruna a proyekto ti Wkikimedia.
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Tambulig
Ti Tambulig ket maysa a maka-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tambulig ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.[2]
- Alang-alang
- Angeles
- Bag-ong Kauswagan
- Bag-ong Tabogon
- Balugo
- Cabgan
- Calolot
- Dimalinao
- Fabian (Balucot)
- Gabunon
- Happy Valley (Pob.)
- Kapalaran
- Libato
- Limamawan
- Lower Liasan
- Lower Lodiong (Pob.)
- Lower Tiparak
- Lower Usogan
- Maya-maya
- New Village (Pob.)
- Pelocoban
- Riverside (Pob.)
- Sagrada Familia
- San Jose
- San Vicente
- Sumalig
- Tuluan
- Tungawan
- Upper Liaison
- Upper Lodiong
- Upper Tiparak
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Tambulig | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Papa Esteban IV
Ni Santo Papa Esteban IV ket isu ti Papa manipud idi Hunio 816 aginggana idi Enero 817.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Duffy, Eamon, Dagiti Santo ken dagiti Managbasol: Ti Pakasaritaan dagiti Papa, Unibersidad ti Yale a Pagmalditan (1997)
- Mann, Horace K., Dagti Biag dagiti Papa idi Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo II: Dagiti Papa ti Las-ud ti Carolingia nga Imperio, 795–858 (1906)
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Stephen (Popes)". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Esteban IV iti Wikimedia Commons
- "Pope Stephen (IV) V". Catholic Encyclopedia (iti Ingles). 1913.


text:
BANGUED,ABRA–Maysa nga EXECUTIVE ORDER iti pinirmaan ni Mayor Dominic B Valera para ti pannaka singir ti maikanatad a bayad ti tungal baboy (hog) a maiserrek iti uneg ti ili ti Bangued nga agapu iti sabali a lugar wenno probincia.
Ti nasao nga EO ket sagudayen na ti pannakaipasdek ti maysa a chock point monitoring a maipasdek ti amin a sumbrekan iti uli tapno mamonitor ti pannakaiserrek dagiti hog wenno baboy a mailako iti ili ti Bangued.
Daytoy nga EO ket gandat na protektaran dagiti amin ang agtartaraken ti baboy wenno addaan ti livelihood nga agindeg ti Bangued tapno saan a sumbrek dagiti nalaka ken posible nga addaan ti sakit a baboy manipud kadagiti sabali a lugar.
Daytoy pay a monitoring station a maipasdek iti sinalang check point ket agbalin payen a quarantine area kadagiti amin a livestock product a nga agapu iti ruar ti Bangued tapno maexsamen pay nga umuna sakbay maiserrekda iti ili ti Bangued para ti pannakaliklik ti pannaka akar ti sakit dagiti amin a dinguen dagiti amin nga agtartaraken ti baboy.
Source: https://www.facebook.com/groups/424991577613645/


text:
Kikonai, Hokkaido
Ti Kikonai (木古内町, Kikonai-chō) ket ti maysa nga ili a mabirukan iti Subprepektura ti Oshima, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 4,243, ken ti densidad ti populasion iti 19 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 221.88 km².
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Mabirukan ti Kikonai iti abagatan a laud ti Peninsula ti Oshima ken sanguenna ti Lingsat Tsugaru.
Dagiti kaarruba nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1902: Napundar ti purok ti Kikonai.[3]
- 1942: Ti purok ti Kikonai ket nagbalin nga ili ti Kikonai.
- 2012: Narikepan ti Hokkaido Kikonai High School.
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti estasion ti Kikonai iti Estasion ti Kikonai, ket mabirukan iti amianan a patingga ti Seikan Tunnel, a mangisilpo kadagiti isla ti Hokkaido ken Honshū. Atibo ti gobierno ti ili ket a mangital-o iti panagrang-ay ti Hokkaidō Shinkansen ken mangisingasing a mangidaton iti intermodal a serbisio iti linia.
Agtartaray idi ti Linia ti Matsumae manipud iti Kikonai ngem nawaswas idi 1988. Ti seksion ti Linia ti Esashi manipud iti Kikonai aginggana iti Esashi ket nawaswaspay idi Mayo 2014.
- Linia ti Esashi: Kamaya – Izumisawa – Satsukari – Kikonai ( - Oshima-Tsuruoka – Yoshibori)
- Linia ti Kaikyō: Kikonai
Kabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tsuruoka, Yamagata (manipud idi 1989)[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 7.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
- ^ Pakasaritaan ti Kikonai
- ^ Kabsat a siudad ti Kikonai
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kikonai, Hokkaidō iti Wikimedia Commons
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Dagiti pagsasao ti Is-isla Solomon
Adda dagiti pagbaetan ti innem a pulo ken pito pulo a pagsasao a naisasao kadagiti purpuro ti Is-isla Solomon a maigiddiat iti estado a pagilian ti is-isla Solomon, a mangsakop iti basbassit a lugar.[1] Ti lingua franca ket ti Pijin, ken ti opisial a pagsasao ket ti Pagsasao nga Ingles.
Dagiti pamilia ti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan dagiti pagsasao iti Is-isla Solomon ket sasao nga Austronesio. Ti sasao a Tengnga a Solomon a kas ti Lavukaleve ket mangbukel iti maysa a nawaya a pamilia.
Dagiti dua pay a sabali a pamilia ti pagsasao ket irepresenta ti Bougainville, a heograpiko a paset ti Is-isla Solomon, no saan nga adda kadagiti nailian a pagbeddengan.
Ti kasaad ti sasao a Reefs – Santa Cruz ket naipagarupda idi a saan nga Austronesio, ngem ti ad-adu a panagsukisok ket naamuanda a dagitoy ket agbalbaliw a sasao nga Austronesio.[2] Dagiti kaarruba a pagsasao ti Vanikoro ket nakaroda pay a nareleksipikado a sasao nga Austronesio.[3]
Ti maysa nga indihenio a pagsasao a senias, ti Pagsasao a Senias a Rennelles ket awanen.
Listaan dagiti pagsasao ti Is-isla Solomon[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ples Blong Iumi: Solomon Islands the Past Four Thousand Years, Hugh Laracy (ed.), University of the South Pacific, 1989, ISBN 982-02-0027-X
- ^ Ross & Næss (2007)
- ^ François (2009)


text:
Balayan
Ti Balayan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Balayan ket nabingbingay a politikal iti 48 a barbaranggay.[2]
- Baclaran
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 10 (Poblacion)
- Baranggay 11 (Poblacion)
- Baranggay 12 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Baranggay 5 (Poblacion)
- Baranggay 6 (Poblacion)
- Baranggay 7 (Poblacion)
- Baranggay 8 (Poblacion)
- Baranggay 9 (Poblacion)
- Calan
- Caloocan
- Calzada
- Canda
- Carenahan
- Caybunga
- Cayponce
- Dalig
- Dao
- Dilao
- Duhatan
- Durungao
- Gimalas
- Gumamela
- Lagnas
- Lanatan
- Langgangan
- Lucban Putol
- Lucban Pook
- Magabe
- Malalay
- Munting Tubig
- Navotas
- Patugo
- Palikpikan
- Pooc
- Sambat
- Sampaga
- San Juan
- San Piro
- Santol
- Sukol
- Tactac
- Taludtud
- Tanggoy
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Balayan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Moni
Ti pagsasao a Moni, ammo pay a kas Djonggunu, Jonggunu, Migani, wenno Megani, ket ti pagsasao a Papuano nga insasao babaen dagiti agarup a 20,000 a tattao idiay rehion ti Dandanaw Paniai ti probinsia ti Indonesia ti Papua. Dialektona ti Awembak (Awembiak).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Moni iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Moni". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Plantilia:Datos ti pagilian Oklahoma
Ti
Plantilia:Datos ti pagilian Oklahoma ket isu ti akin-uneg a paglaonan ti datos a saan a naikeddeng a dagus a mailak-am. Saan a dagus nga us-usaren daytoy babaen dagiti plantilia a kas ti
wagayway,
wagaywayikono, ken dadduma pay.
Dagiti kadawyan a parametro
Dagiti pagarigan a panagusar
{{wagayway|Oklahoma}}→ Oklahoma
{{wagaywayikono|Oklahoma}}→
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Datos ti pagilian Oklahoma
Nasken a saan a dagus a mausar daytoy a plantilia. Saan a dagus nga inus-usar daytoy babaen dagiti plantilia ti wagayway a kas ti Plantilia:Wagayway ken Plantilia:Wagaywayikono.
Kitaen pay
- en:Wikipedia:WikiProject Flag Template
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
BAGUIO CITY – Inlawlawag ni City Administrator Bonifacio dela Peña ti saan a panakairaman ti Baguio City iti probinsia ti Benguet a naipasidong iti Modified Enhanced Community Qurantine idi kalman agingga inton Mayo 23 ti agdama a tawen.
Kinunana a pinatgan ti IATF ti kiddaw ti lokal a gobyerno nga agtalinaed ti siudad iti General Community Quarantine agingga inton Mayo 31.
Inaklon ni dela Peña nga agtaltalinaed a kritikal ti sasaaden dagiti ospital gaputta dumanon iti 900 ti aktibo a kaso ti COVID-19 ngem impettengna nga agarup 30% kadagiti pasyente ket saan a residente iti siudad.
Nupay kasta, impagetgetna nga umdas paylaeng dagiti health facility ti siudad a mang-akomodar kadagitoy a pasyente.
Inayon pay ni dela Peña nga in-inot a mabakbakantean dagiti kwarto dagiti ospital gaputa maiturturong kadagiti nabigbig nga step-down facility partikular sadiay Santo Nino ken Teacher’s Camp dagiti pasyente nga agsagsagaba iti saan unay a nakaro a sintomas ti COVID-19.


text:
Plantilia:Indonesia-pungol
- Indonesia-pungol
- Pungol
Maipanggep iti daytoy a plantilia
Daytoy a plantilia ket inus-usar a panangilasin ti pungol nga artikulo a mainaig iti Indonesia. Daytoy ket agus-usar iti meta-plantilia ti {{asbox}} a naidesinio tapno mangpalaka ti proseso iti panagpartuat ken panagtaripato kadagiti plantilia ti pungol.
Panagusar
Ti panangikabil ti
{{Indonesia-pungol}} ket agpataud ti mensahe a maipakita dita ngato, ken manginayon iti sumaganad a kategoria:
Sapasap a pakaammo
Daytoy ket isu ti plantilia ti pungol (Ingles: stub). Daytoy ket ababa laeng a panangipalawag, para iti napno a panangipalawag pangngaasi a kitaen ti Wikipedia:Pungol.
Ania kadi ti pungol?Urnosen
Ti pungol ket artikulo nga aglaon laeng kadagiti bassit a sentensia ken ababa laeng a mangited ti ensiklopidiko a sakop iti suheto.
Kasano a mailasin ti pungol?Urnosen
- No mabalin, padasen ti maitutop a plantilia ti pungol para iti artikulo. Ti napno a listaan ket mabalin a mabirukan idiay Wikipedia:Pungol.
- Mabalin ti agusar ti dua wenno ad-adu a plantilia ti pungol, no nasken, mabalin ti agusar ti uppat ngem nasken a saan nga agusar ti ad-adu ngem uppat iti ania man nga artikulo.
- Ikabil ti plantilia ti pungol iti gibus iti artikulo, kalpasan ti paset "Dagiti akinruar a silpo" , kadagiti ania man a plantilia ti panagdaliasat, ken dagiti etiketa ti kategoria. Dagitoy a plantilia ket mabalin a mainayon babaen ti pananginayon ti naganda iti uneg dagiti dua a pangrikep , a kas ti {{pungol}}.
Adu pay a pakaammoUrnosen
Dagiti adu pay a pakaammo ket mabirukan idiay:
Kitaen payUrnosen
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
La banderole qui fait polémique à Science Po
"Les étudiant.e.s de Sciences Po contre la dictature macronienne" : C’est la banderole qui fait polémique. Y compris au sein des élèves de Science Po….
- 496.7K
- 3.5K
- 1.2K
Et plus encore
- 2:39
Le massacre 17 octobre 1961 à Paris
- 3:00
Quand les politiques font du sport
- 3:21
À la mairie de Grenoble, on peut venir travailler avec son chien
- 3:06
La réalité du travail à l'usine
- 5:41
DUEL : La France doit-elle sortir du nucléaire ?
- 4:11
Le coup de gueule d'une entrepreneuse burkinabè face à Emmanuel Macron
688 commentaires
#bigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbig#bigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbig#bigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbigbi
Réaliste. ...
Prête au Formatage. Si n'est pour la phase suivante...
le peuple vs manu
Arrête de faire style je ne comprends pas,dans dix ans quand tu occuperas un poste de ministre ou de député tu sauras pourquoi tu étais contre les manifestations anti macronienne Quand tu auras la panse bien remplie et que l'argent t'auras rendu aveugle de la réalité du quotidien des français dans sa majorité.
ça m’agace tellement
Gwendal quand je repense au goulag je me dis : dommage !
Il y en a qui devraient voyager un peu avant de parler de dictature. A force les mots ne voudront plus rien dire.
C'est l'endroit ou l'on fabrique des politiciens aussi incompétent que nombriliste, des sangsues.
Sciences po...Sciences po...ils doivent TOUS se mordre les doigts d'avoir voté Macron, (A moins que ce ne soit d'avoir perdu contre Macron au 2ème tour)😂🤣😅😂🤣😅
tu pourrais au moins témoigner à visage découvert...
il mettent la haine
j'suis par terre
nous si on part sur sciences po😂
Ça vient gueuler sur le terme de dictature mais y a 2 semaines vous étiez pris en otages par ... la SNCF. Autruches.
Si au moins ils savaient pourquoi ils se mobilisent (encore un verbe à la con qui fait partie du langage automatique et qui ne veut strictement rien dire; ex. "le gouvernement tout entier est mobilisé...".
Ma main a couper que ceux qui font ça sont soit pas des étudiants, soit des étudiants influencés par quelqu'un qui a un agenda en decredibilisant le mouvement initial des étudiants. Venant d'étudiants de sciences po, ça paraît trop gros.
En tout cas,depuis le référendum de 2005,ce n’est plus tout à fait ne démocratie
Macron a été élu par 18% de l’électorat(avec une grosse abstention)...disons démocrature
une dictature comme vous y allez ! une dictature c'est quand les gens sont communistes, déjà !


text:
Wikipedia:Renunsia dagiti peggad
Pangngaasi a sisasagana ka a ti pakaammo a mabirukan ditoy Wikipedia ket mabalin a saan a napudno, makayaw-awan, napeggad, makairuam, saan nga etika wenno maisuppiat iti linteg.
Addan dagiti pakaammo iti Wikipedia a makaaramid ti saan a mapamkuatan a peggad para kadagiti agbasbasa nga agpili nga agidangep wenno agusar ti pakaammo kadagiti ar-aramid da wenno idegdegan da ti panagusar ti pakaammo kadagiti sabsabali a tattao.
Awan kadagiti mannurat, agar-aramid, padrina, administrador, nagbandelismo, wenno sinoman a naikapet iti Wikipedia, iti aniaman a banag, ket ag-responsibilidad ti panagusar iti pakaammo a linaon wenno naisilpo kadagitoy a pampanid ti sapot.
Pangngaasi a mangala ka kadagiti addang a masapul tapno ti pakaammo a maalam manipud iti Wikipedia ket agpayso ken napasingkedan. Kitaem dagiti reperensia iti gibus ti pampanid. Basaem dagiti tungtungan a panid ken pakasaritaan ti panagbalbaliw tapno makitam no adda dagiti naisuppiat kadagiti linaon iti artikulo. Kitaem to manen dagiti amin a pakaammo nga addaan ti nawayaan a nagtaudan.
No ti artikulo ket naglaon kadagiti singasing a maipanggep ti napeggad, maisuppiat iti linteg, wenno saan nga etika nga araramid, laglagipen nga iti sinoman ket makaipablaak iti daytoy a pakaammo iti Wikipedia. Dagiti mannurat ket mabalin a saan da a maikari nga agited kenka ti sibubukel a pakaammo wenno ibaga da kaniam dagiti maipanggep iti makaanay a katalgedan ken dagiti pakaammuan tapno saan ka a masugatan, wenno dagiti sabali a makadadael kenka, dagiti tagikuam wenno ti pakaidayawam. No masapul mo ti balakad (kas pagarigan, pangngagas, kalintegan, panagbusbos, paannakiasawa, wenno panagtaripatu ti peggad) pangngaasi nga agbiruk ka ti na-lisensian a propesional wenno ti agamammo iti daytoy a banag.
Ti Wikipidia ket saan nga agpapada a nairepaso; bayat nga dagiti agbasbasa ket mabalin da nga agpalaing kadagiti biddut wenno agikkat kadagiti addaan ti biddut a singasing, awanen da ti kalintegan nga agaramid iti kastoy. Amin a pakaammo a mabirukan iti daytoy a pagsaadan ket awan ti naipaltiing a warantia a maitutop para iti ania man a panggep wenno panagusar.
Awan dagiti nagbanagan a ranggas ti maisuppiat a maala iti Wikipedia, a daytoy ket boluntario a gunglo iti tattao a naporma tapno makaaramid ti nalisensian ti nawaya nga online a pagadalan, kultural ken pagalaan ti pakaammo. Nait-ited a libre daytoy a pakaammo kenka ken awan ti tulagan wenno pannakaawat a baetan kenka ken ti Wikipedia a maipanggep ti panagusar wenno panagbalbaliw iti daytoy a pakaammo iti labes ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License (CC-BY-SA) ken ti GNU Free Documentation License (GFDL)
SAAN KA NGA AKTALEK TI ANIAMAN A PAKAAMMO A MABIRUKAN ITI WIKIPEDIA NGA AWAN TI NAWAYAAN A PAMMASINGKED.


text:
Pagsasao a Santa Cruz
Ti pagsasao a Santa Cruz (lokal nga ammo a kas Natügu) ket ti nangruna a pagsasao iti isla ti Nendö wenno 'Santa Cruz', iti Is-isla Solomon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Santa Cruz iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Natügu iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Nalögo iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Natugu–Nalogo". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Buk Ngr Nzangiongr Anglikano a Libro ti Kararag iti pagsasao a Natqgu


text:
Vladimir Lenin
Ni Vladimir Ilyich Lenin (Ruso: BлaдиMиp Илbич ЛeHиH (tulong·pakaammo); 22 Abril [D.E. 10 Abril] 1870 – 21 Enero 1924) ket maysa idi a Ruso a Marxista a rebolutionario ken omunista a politiko nga isu ti nangidaulo ti Oktubre a Rebolusion iti 1917. A kas maysa adaulo iti Bolsheviks, indauloanna ti estado ti Sobiet idi pakauna a tawen iti (1917–1924), idi nakilaban tapno makaipatakder ti panagtengngel iti Rusia iti Sibil a Gubat ti Rusia ken nagobra a nagpartuat ti maysa a sosialista a sistema ti ekonomia.
A kas maysa a politiko, ni Lenin ket maysa idi a naikamo nga orador, a kas maysa a sientista ti politika dagiti adu a teoriana ken dagiti pilosopiko a panagrangrang-ay iti Marxismo ket nagpataud ti Marxismo–Leninismo, ti pragmatiko a Ruso a pannakaiyatanup iti Marxismo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ TpиyMф и Tpareдия - И. B. CTaлиH: пoлиTичeckий пopTpeT. (Panagballigi ken Trahedia - I. V. Stalin : Politikal a Pannakailadawan) ДMиTpий BoлkoroHoB (Dmitriy Volkogonov). Libro 1, Paset 1, PP. 95 - 114. HoBocTи Publications. Moscow. 1989.


text:
Timor
Ti Timor ket timaysa nga isla iti akin-abagatan a patingga ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, iti amianan ti Baybay Timor. Ti isla ket nabingbingay iti baetan dagiti naturay nga estado ti Daya a Timor iti akindaya parte ken ti Indonesia, iti akinlaud a parte. Ti parte ti Indonesia, ammo pay a kas Laud a Timor, ket buklen ti parte ti probinsia ti Daya a Nusa Tenggara. Iti kaunegan ti Laud a Timor ket mabirukan iti maysa nga exclave iti Daya a Timor a tinawtawagan iti Distrito ti Oecusse. Sakupen ti isla iti maysa a kalawa iti 30,777 a kuadrado kilometro (11,883 a kuadrado milia). Ti nagan ket karuay ti timur, Malayo para iti "daya"; kastoy a tinawtawagan gapu ta mabirukan daytoy iti akindaya a patingga ti Is-isla Basbassit a Sunda.
Pagsasao, grupgrupo ti etniko ken relihion[urnosen | urnosen ti taudan]
Nakailasin dagiti antropologo kadagiti sangapulo ket maysa a naisangayan a grupo ti etno-lingguistiko iti Timor. Ti kadakkelan ket ti Atoni iti akinlaud a Timor, ken ti Tetum iti tengnga ken akindaya a Timor.[1] Ti indihenio unay kadagiti pagsasao ti Timor ket ti sanga ti Timor–Babar ti sasao nga Austronesio a naisasao iti amin a paset ti purpuro ti Indonesia. Thi sasao a saan nga Austronesio ket naipagpagarupda a kabagian dagiti pagsasao a naisasao idiay Halmahera ken idiay Akinlaud a Baro a Guinea.[1] Adu kadagitoy ket nakaro nga aglalaog ken narigat a maibaga no ania pamilia ti nagtaudanda.
Dagiti opisial a pagsasao ti Daya a Timor ket ti Tetum ken Portuges, bayat a ti Laud a Timor ket ti Indones. Ti Indones ket adu pay a naisasao ken maawatan idiay Daya a Timor.
Ti Kristianidad ket isu ti kaaduan a relihion iti amin a paset ti isla ti Timor, iti agarup a 90% ti populasion ngem agpapada a naiwarwaras a kas ti Laud a Timor ket 58% a Protestante 37% a Katoliko ken ti Daya a Timor ket 98% a Katoliko 1% a Protestante. Ti Islam ken Animismo ket mangbukel ti kaaduan dagiti nabati iti agarup a 5% iti tunggal maysa iti ballasiw ti isla.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Mabirukan ti Timor iti amianan ti Australia, ken maysa kadagiti akindaya unay nga Is-isla Sunda. No maikuyog iti Sumba, Babar ken dagiti mainaig a babassit nga isla, ti Timor ket mangporma ti akin-abagatan a ruar ti purpuro ti Is-isla Basbassit a Sunda nga agraman kadagiti akin-uneg nga isla ti Flores, Alor ken Wetar iti amianan, ken iti las-udda ket ti Sulawesi.
Ti Timor ket ti kangrunaan nga isla iti Akinruar nga Arko ti Banda, a naipasalto babaen ti panagdinnungpar iti kontinente ti Australia. Ti Timor ket addaan iti naduduog a heolohia ken awanan iti kasasaad a bulkaniko iti akin-amianan nga Is-isla Basbassit a Sunda. Ti pakaipuestuan ti aksis ti isla ket mabalin a maigiddiat kadagiti kaarubana. Dagitoy a langa ket naipalawagdan a kas resulta iti kaaddana iti akin-amianan nga igid ti Plato ti Indo-Australia a kas sumabat daytoy iti Plato to Eurasiano ken mangiduron daytoy iti Abagatan a daya nga Asia.[2] Ti klima ket mairaman ti napaut a namaga a panawen nga agraman iti napudo nga angin nga agpulpul-oy manipud iti Australia. Dagiti karayan iti isla ket mairaman ti Akin-abagatan ken Akin-amianan a Karayan Laclo iti Daya a Timor.
Dagiti kadakkelan nga ili ket ti kapitolio ti probinsia ti Kupang iti Laud a Timor, ti Indonesia ken ti kolonial nga ili ti Portuges iti Dili, ti kapitoliona, ken ti Baucau iti Daya a Timor. Dagiti lasonglasong a kalsada ket makaparigat ti agipalugan kadagiti akin-uneg a lugar, a naipangpangruna idiay Daya a Timor.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia: Peoples and Histories. New Haven and London: Yale University Press. p. 378. ISBN 0-300-10518-5.
- ^ Audley-Charles, M.G. (1987) "Dispersal of Gondwanaland: relevance to evolution of the Angiosperms" In: Whitmore, T.C. (ed.) (1987) Biogeographical Evolution of the Malay Archipelago Oxford Monographs on Biogeography 4, Clarendon Press, Oxford, pp. 5–25, ISBN 0-19-854185-6
- ^ "Post-Conflict Pro-Poor Private-Sector Development: The Case of Timor-Leste". Development in Practice. 15: 502–513. doi:10.2307/4029980. JSTOR 4029980.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo ti panagbiahe idiay Timor manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Timor iti Wikimedia Commons