text:
Pagsasao a Nedebang
Ti pagsasao a Nedebang ket ti pagsasao a Papuano a naisasao kadagiti purok ti Balungada ken Baulang iti akidaya a distrito ti Isla Pantar idiay Purpuro Alor tiIndonesia.[3][4] Adda pay dagiti agsasao iti Nedebangidiay Air Panas, ti administratibo aparte ti Balungada ngem mabirukan iti 1 km manipud iti nangruna a purok.
Nakaro a naisagmak a pagsasao ti Nedebang. Daytoy ket saanen a maus-usar a kas pagsasao iti inalldaw a pannakisinnarita, uraya iti uneg ti balay. Ti Indones wenno Alor Malay ket isu dagitoy ti kaaduan a maus-usar. Adda dagiti agtataeng iti Bolungada ket nalaingda pay nga agsao iti Tewa; ken adda pay dagiti agtataeng iti Air Panas ket makasao iti dialekto ti Baranusa iti pagsasao nga Alor (saan nga iyallilaw iti Alor Malay). Adda dagiti basbassit ngem 200 nga agsasao iti Nedebang ken dagiti kaubingan nga agsasao ket agtawenda iti 50.[5]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Nedebang ket adu a mabigbigan babaen dagiti agsasao, urayno adda met dagiti agkaykayat iti nagan a Klamu. Ti immuna anaibaga ket mangibaga ti maysa a tinaudan a purok a mabirukan iti kabanbantayan iti ngato ti lugar a pagtaengan itan dagiti agsasao. Daytoy a lugar ket naireporta kano a maus-usar pay laeng para iti panangmuyong ken para kadagiti tradisional a seremonia. Ti termino a Klamu rket mangibaga ti maysa a tribu (Indonesio ti suku). Ti tattao a Klamu ket immalisda manipud idiay Nedebang ken napanda idiay igid ti baybay sakbay idi wayawaya ti Indonesia, mabalin daytoy a dagiti tawen idi 1930. Adu a mangipapel ti relihion iti sosial ken dinamika ti lingguista iti rehion. Malaksid iti Air Panas, ti tattao ti Balungada ket Kristianoda, ken kaaduan dagiti agtataeng ket nagtaudda iti kaputotan a Klamu. Iti pannakaigiddiat, dagiti purok ti Baulang ken Air Panas ket Islamikoda ken aglaon kadagiti adu a populasion dagiti agsasao iti Austronesio nga immakar manipud idiay Baranusa. Isu a ti pagsasao ket agparang nga ad-adu nga agrangrang-ay idiay Balungada. Idiay ket agparang nga awan ti nakaro a pannakabingbingay ti dialekto iti kaunegan ti Nedebang.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nedebang iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Nedebang". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Grimes, Charles E., Tom Therik, Barbara Dix Grimes & Max Jacob. 1997. A guide to the people and languages of Nusa Tenggara. (Paradigma series B 1). Kupang, Indonesia: Universitas Kristen Artha Wacana and Alfa Omega Foundation.
- ^ Stokhof, W. A. L. 1975. Preliminary notes on the Alor and Pantar languages (East Indonesia). (Pacific Linguistics B-43). Canberra: Australian National University.
- ^ Holton, Gary. 2006. Preliminary notes on the Nedebang language. http://hdl.handle.net/11122/6839


c: text/html

text:
San Luis Potosí
Ti San Luis Potosí (Panangibalikas nga Espaniol: [san ˈlwis potoˈsi] (dengngen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti San Luis Potosí (Espaniol: Estado Libre y Soberano de San Luis Potosí), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 58 nga ili ken ti kapitoliona ket ti siudad ti San Luis Potosí.
Daytoy ket mabirukan idiay Amianan-Tengnga a Mehiko. Daytoy ket beddengan babaen dagiti 8 nga estado ti Mehiko, ken mangaramid daytoy iti estado a kaaduan iti pagbeddengan kadagiti kaarrubana nga estado. Dagiti akin-amianan a pagbeddenganna ket ti Nuevo León ken Coahuila; ti akin-amianan a daya ket ti Tamaulipas; ti akindaya ket ti Veracruz; dagiti akin-amianan ket ti Hidalgo, Querétaro, ken Guanajuato; ken ti akin-amianan a laud ket ti Zacatecas.
Iti pay maipatinayon iti kapitolio a siudad, dagiti kadakkelan a siudad ti estado ket mairaman ti Ciudad Valles, Matehuala, Rioverde, ken Tamazunchale.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti San Luis Potosí iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay San Luis Potosí manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti San Luis Potosí iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti San Luis Potosí

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Olanda
Nagsasabtan: 52°19′N 5°33′E / 52.317°N 5.550°E
Ti Olanda[7] (/ˈnɛðərləndz/ (dengngen); Olandes: Nederland [ˈneːdərˌlɑnt] (dengngen)) ket maysa a konstituente a pagilian ti Pagarian ti Olanda, a nangruna a mabirukan idiay Amianan-Laud nga Europa nga adda dagiti isla idiay Karibe. Ti Nangruna a daga ti Olanda ket pagbeddenganna ti Baybay Amianan iti amianan ken laud, ti Belhika iti abagatan, ken ti Alemania iti daya, ken makibinningay dagiti maritimo a pagbeddengan[8] iti Belhika, Alemania ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Daytoy ket maysa a parlamentario a demokrasia a naurnos a kas maysa a unitario nga estado. Ti pagilian a kapitoliona ket ti Amsterdam ken ti tugaw ti gobierno ket Ti Hague.[9] Ti Olanda iti pakabuklanna ket kadawyan a naibagbaga a kas Holanda, urayno ti Amianan ken ti Abagatan a Holanda ket agpayso laeng a dagitoy ket dua kadagiti sangapulo ket dua a probinsiana.
Ti Olanda maysa a heograpiko a naisanglad ti nababa a pagilian, nga adda iti agarup a 20% ti kalawana ken 21% kadagiti populasionna ket mabirukan ti babba ti pantar ti baybay,[10] ken 50% kadagiti dagana ket naisanglad ti basbassit ngem maysa a metro ti ngato ti pantar ti baybay.[11] Daytoy a naisalsalumina a langana ket agiparawad ti nagan ti pagilian: iti Olandes (Nederland), Ingles, ken kadagiti dadduma pay nga Europeano a pagsasao (a kas ti Aleman: Niederlande, Portuges: Países Baixos, Kroata: Nizozemska, Gales: Yr Iseldiroedd, Irlandes: An Ísiltír, Espaniol: Países Bajos, Pranses: Les Pays-Bas, Sueko: Nederländerna, Norwego: Nederland, Italiano: Paesi Bassi, Griego: Kάtw Xώpeς ken Pinlandes: Alankomaat), ti naganna ket literal a kayatna a sawen ket "(Ti) Ababa a Pagpagilian" wenno "Ababa a Pagilian". Kaaduan kadagiti lugar ti baba ti lessaad ti baybay ket inaramid ti tao, a gapuanan babaen dagiti siglo ti nawatiwat ken di nasayaat a panagtengngel ti panagala ti turba, a nagipababa ti rabaw babaen kadagiti adu a metro. Uray dagiti nalayusan a lugar ti panagal kadagiti turba ket agtultuloy babaen ti panagkalkali ti karuotan. Manipud ti naladaw a maika-16 a siglo, nangrugi ti panagala manen ti daga ken ti dakkel a luglugar ti polder ket naipreserba tattan babaen kadagiti nasayaat a pagayusan a sistema nga adda dagiti tambak, dagiti kanal ket pagbombaan nga estasion. Kaaduan ti Olánda ket naporma babaen ti estuario ti tallo a nangruna a karayan ti Europa, a ti panagtitipon dagitoy kadagiti distributario ket mangporma ti delta Rin-Mosa-Eskalda. Kaaduan ti pagilian ket nadalumpinas, malaksid kadagiti bakras ti turturod idiay adayo nga abagatan a daya ken dagiti nadumaduma nga ababa turturod idiay tengnga a paspaset.
Ti Olanda ket maysa idi kadagiti immuna a pagilian a bimmutos ti parlamento. Kadagiti adu a pakaikaduaan, ti pagilian ket maysa a nangibangon a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, OECD ken WTO. Ti Olánda ket adda ti maikasiam a kangatuan a matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. No kaduanna ti Belga ken Luxembourg dagitoy ket mangporma ti ekonomiko a kappon ti Benelux. Ti pagilian ket mangsangsangaili ti Organisasion para iti Panagiparit kadagiti Kimika nga Armas ken dagiti lima a sangalubongan a korte: ti Agtultuloy a Korte ti Panagikeddeng, ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia, ti Sangalubongan a Tribunal ti Kriminal para iti Dati a Yugoslavia, ti Sangalubongan a Korte ti Kriminal ken ti Naipangpangruna a Tribunal para iti Lebanon. Dagiti uppat nga immuna ket mabirukan idiay Ti Hague, ken ti pay ahensia ti kriminal nga intelihensia ti EU a Europol ken ti maipapan ti hustisia a panagtitinnulongan nga ahensia ti Eurojust. Daytoy ket nangiturong a panakaiparboan ti siudad a kas ti "ti legado a kapitolio ti lubong".[12] Ti Olánda ket adda ti naibatay ti paggatangan nga aglalaok nga ekonomia, a nairanngo ti maika-13 kadagiti 157 a pagilian segun ti Pagsurotan ti Nawaya nga Ekonomiko.[13] Idi Mayo 2011, nairanggo idi ti Olanda a kas ti "karagsakan" a pagilian segun kadagiti resulta babaen ti OECD.[14]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti intero nga Olanda ket masansan a naibagbaga iti daan a pannakainaganna iti "Holanda", ngem daytoy ket nainget laeng a mangibagbaga ti Amianan ken Anagatan Holanda, dua kadagiti sangapulo ket dua a probinsia ti pagiliant, a napartuat manipud ti dati a Kondado ti Holanda. Dayta a kondado ket kangrunaan idi akondado iti ekonomia ken politika iti rehion. Iti pakasaritaan, ti Holanda ket masansan nga agserbi a kas metonimia para iti intero a pagilian. Ti panangibaga ti Olanda a kas Holanda ket pagarigan iti pars pro toto ken naikeddenga a teknikal a saan a husto[15][16] wenno inpormal,[17] depende iti kontesto, ngem nsaysayaat a maawat no mangibagbaga iti timpuyogan ti nailain a putbol.[18]
Ti De Lage landen (Dagiti Ababa a Pagilian) ket heograpiko a panangibaga iti sapasap a lugar ti Belhika, ti Olanda, ken Luxembourg, ken ammo pay a kas para iti ad-adu a heopolitiko a termino ti Benelux. Depende iti kontesto, ti panangibaga ti "Ababa a Pagpagilian" ket sagpaminsan a mainayon ti dati a tagikua ti Borgonones ken Habsburgo nga itan ket paset ti akin-amianan a Pransia (Pranses a Flanders, Pranses a Hainaut, Artois, Picardy aginggana iti Somme) ken ti dati a rehion ti Luxembourg iti likmut ti Diedenhoven ken Alemania (daya Frisia, Julich, Cleves, Bentheim, Lingen, ti rehion ti likmut ti Geldern, ti likmut ti Bitburg, dagiti dadduma amunisipalidad iti daya dagiti akindaya a probinsia nga insilpo babaen ti Prusia idi 1815, kdpy.). Thi Olanda ket addaan iti agarup a kaibuksilan akas ti Ababa a Pagpagilian, ngem iti ad-adu a historiograpiko a saad.
Idi maika limapulo a siglo ti nagan "ti Olanda" ("de Nederlanden") ket naus-usaren. Saan met daytoy a kapada ti Pransia ken Inglatera gapu ta daytoy ket awan ti etniko a taudan, ngem daytoy ket kasisigud a heograpiko a termino a mangibaga ti paggidiatan iti nangato a daga. Daytoy ket naisansanayen manipud dagitipanawen ti Romanos, wa nangisalumina iti nagbaetan dagiti probinsia ti Romano iti Germania Inferior ken Germania Superior, a mangibagbaga ti sumalog ken sumang-at a lokasion dagitoy a dua a probinsia. Dagiti nagan ti lugar iti Neder ken Nieder ket naus-usar pay laeng kadagiti nadumaduma alugar kadagiti lugar ti pagsasao ti Olandes ken Aleman. Dagiti pay termino kasla ti akinbaba a Rin ken akinbaba a Mosa ket kadawyan idi dagitoy a naus-usar (maisuppiat iti tengnga a Rin wenno akinngato a Rin).
Ti Niderlant idi Tengnga a Panpanawen ket ti rehion iti nagabetan ti Mosa ken ti Rin, ti Lugar ti Akinbaba a Rin ket nairaman itan. Ti lugar nga ammo a kas ti Oberland (Nangato a pagilian) ket naikeddeng idi nga agarup a mangrugi idiay asideg iti nangatngato a pakabirukan ti Cologne. Babaen ti panagpaatiddog, ti termino ket mabalin pay a maipakat iti delta ti Eskelda, Mosa ken Rin, ken kalpasanna maibaganto iti porma ti ad-adu ngem maysa. Gapu ti kinapangruna ti Ababa a Pagpagilian, ti nagan ket immad-adu idin a naus-usar para iti daytoy a lugar. Manipud idi agarup a 1490, dagiti probinsia ti Borgonones-Habsburgo ket naibagbaga pay dagitoy. Malaksid ti Flanders, "ti Olanda" idi ket, manipud ti tengnga ti maika-sangapulo ket innem a siglo ken ti masakbayan, ket mabalin a ti kaaduan a naus-usar.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasakbayan a pakasaritaan (sakbay ti 500 SK)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasakbayan a pakasaritaan ti lugar nga itan ket ti Olanda ket kaaduan a sinukog babaen ti kankanayon a panagbaliw ti ababa ti ayan a heograpia. Ti kaduogan a tugot i tao (Neanderthal) idiay Olanda ket banirukan idiay pagbatuan ti Belvédère idiay asideg ti Maastricht: dagititidda ti kampo dagiti agan-anup ken agburburas manipud kadagiti 250,000 a tawe a naplabas. Kalpasan ti patingga ti panawen ti yeloe, dagitinadumaduma a Paleolitiko a grupo ket tinagtagitaoda ti lugar, ken idi agarup a 8000 SK, dagiti Mesolitiko a tribu ket nagnaedda idiay Friesland ken Drenthe, nga idia ti kakadutalan ti kaduogan a canoe iti lubong, a napetsaan iti isu met laeng a paset ti panawen.[19] Dagiti autoktono nga agan-anup ken agburburas manipud ti kultura ti Swifterbant ket naibagbaga manipud idi agarup a 5600 SK ken masakbayan.[20] Dagitoy ket napigsa a naisilpo kadagiti karayan ken nawaya a danum ken maikabagianda iti akin-abagatan nga Eskandibia a kultura ti Ertebølle (5300 SK–4000 SK). Iti laus, dagiti isu met laeng a tribu ket nangipatakderda kadagiti kampo ti panaganupan tapno aganup kadagiti ayup iti panaglalam-ek. Dagiti tattao ket napanda iti panagtaraken kadagiti dinguen idi agarup a baetan ti 4800 SK ken 4500 SK. Ti transpormasion ti agrikultura ket nagin-inut a napasamak, idi baetan ti 4300SK–4000 SK.[21] Ti kultura ti Funnelbeaker ket maysa idi nga agtaltalon a kultura a gimmay-at manipud idiay Dinamarka babaen ti akin-amianan nga Alemania aginggana idiay akin-amianan nga OLanda. Iti daytoy a panawen iti kasakbayan a panawen ti Olanda, ti immuna a nangruna atidda ket naipatakder: dagiti dolmen, dagiti monumento ti dakkel a tanem iti bato idiay Drente, ken mabalin a nabangon idi nagbaetan ti agarup a 4100 SK ken 3200 SK. Iti abagatn a laud, ti kultura ti Vlaardingen (agarup a 2600 BC), ti mays nga ad-adu a primitibo a kultura dagiti agan-anup ken agburburas ket nasayaatda met a nagbiag kadagiti paset ti panawen ti Neolitiko. .
Ti pannakabiruk ti gambang ket mangipakpakita nga adda met idi ti panagtagilako kadagii sabali a lugar idiay Europa, gapu ta ti natural a gambang ket saan amabirukan iti daga ti Olanda. Ti Panawen ti Bronse ket mabalin a nagrugi idi agarup a 2000 SK ken nagpaut aginggana idiagarup a 800 SK. Dagiti kadawyan a bronse a banag manipud ti daytoy a paset ti panawen ket mairaman dagiti kutsilio, espada, wasay, tulang ti lulod ken dagiti pulsera. Dagiti network ti pagtagilakuan iti las-ud ti daytoy a panawen ket gimmay-at kadagiti adayo a distansia. Dagiti adu a nabirukan idiay Drente dagiti karkarna ken napateg a banag, a kas dagiti lata-abolario a kuenta, ket mangisingasing a ti Drente idi ket setro ti pagtagilakuan idiay Olanda idi Panawen ti Bronse.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Europeano nga Olanda[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Europeano a lugar ti Olanda ket mabirukan iti nagbaetan dagiti latitud ti 50° ken 54° N, ken dagiti longtud ti 3° ken 8° E.
Ti OLanda ket heograpiko nga ababa unay ken nadalumpinas a pagilian, nga addaan iti agarup a 26% iti kalawana[22] and 21% of its population[10] ket mabirukan iti baba ti pantar ti baybay, ken agarup laeng a 50% iti daga ket sumurok iti maysa metro iti ngato ti pantar ti baybay. Ti pagilian iti kaaduan ket nadalumpinas, malaksid kadagiti turod iti adayo nga abagatan a daya, ken agtayag dagitoy ti saan a nangatngato ngem 321 a metmetro, ken dagiti pay dadduma nga ababa a turod iti sentral a paspase. Kaaduan kadagiti lugar iti baba ti pantar ti baybay ket inaramid ti tao, pinataud babaen ti panangiyaud ti turba wenno nagun-od babaen ti panangala manen ti daga. Manipud idi maika-16 a siglo, dagiti dakkel a lugar ti polder ket naipreserba babaen dagiti napasayaat a sistema ti pagayusan ti danum a mangiraman kadagiti tambak, kanal ken dagiti estasion ti pagbombaan. Gangani 17% iti kalawa ti daga ti pagilian ket naala manen manipud ti baybay ken manipud kadagiti danaw.
Kaaduan ti pagilian ket naporma idi babaen dagiti estuario dagiti tallo a dakkel a karayan ti Europa: ti Rin (Rijn), thi Mosa (Maas) ken ti Eskalda (Schelde), ken dagiti pay distributarioda. Ti abagatan-laud a paset ti Olanda ket aginggana ita nga aldaw ket delta ti karayan dagitoy a karayan, ti delta Rin-Mosa-Eskalda.
Ti Olanda ket nabingbingay kadagiti paset ti amianan ken abagatan babaen ti Rin, ti Waal, ti kangrunaan a distributario a sanga, ken ti Mosa. Iti napalabas dagitoy a karayan ket nagrebbeng a kas natural a bangen a nagbaetan dagiti peudo ken isu a dagitoy ket historikal a napartuat a kultural a pannakabingay, kas nakitkita kadagiti ponetiko a panagkukua a mabalin a malasin iti ania man a bangir iti tinawtawagan dagiti Olandes iti "Nalatak a Karkarayan" (de Grote Rivieren). Ti sabali pay a nangruna a sanga ti Rin, ti karayan IJssel, ket agayus idiay Danaw IJssel, ti dati a Zuiderzee ('akin-abagatan a baybay'). Kasla met ti dati, daytoy a karayan ket mangporma ti lingnguistiko a pannakabingay: dagiti tattao iti amianan a daya iti daytoy a karayan ket agsaoda kadagiti dialekto ti Ababa a Sahon nga Olandes (malaksid ti probinsia ti Friesland, nga addaan met daytoy iti bukod a pagsasao).[23]
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti predominante a direksion ti angin idiay Olanda ket abagatan-laud, nga agpataud ti moderado a klima ti baybay, nga addaan kadagiti nalamiis a kalgaw ken kalalainganna a panaglalam-ek, ken kadawyan a nadam-eg. Daytoy ket nangruna nga agpayso iti asideg ti Aplaya ti Olanda, a dagiti temperatura ket mabalin a ad-adu ngem 10 °C (18 °F) iti kangato (iti panaglalam-ek) wenno ab-ababa (iti kalgaw) ngem idiay (abagatan) daya ti pagilian.
Dagiti sumaganad a tabla ket naibatay kadagiti natimbeng a panagrukod babaen ti estasion ti tiempo ti KNMI idiay De Bilt idi baetan ti 1981 ken 2010:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Wat is het Koninklijk wapen iti Rijkswapen? (Google translate)". Opisial a sapot ti pagsasadan ti Olandes. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ a b c d "Olánda". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 6 Mayo 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Wet gebruik Friese taal in het rechtsverkeer" (iti Olandes). wetten.nl. Naala idi 25 Oktubre 2010.
- ^ a b "Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba" (iti Olandes). wetten.nl. Naala idi 1 Enero 2011.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Olanda". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 394. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ "Baybay Amianan". Ministro ti Salaknib. Naala idi 6 Marso 2012.
- ^ Olandes a Ministro ti Ganganaet a pannakibiang. "Maipapan ti Olanda". Naala idi 3 Marso 2011.
- ^ a b "Milieurekeningen 2008" (PDF). Centraal Bureau voor de Statistiek. Naala idi 4 Pebrero 2010.
- ^ "Olanda a Pagsurotan – Dagiti Nakakaskasdaaw a kinapudno a maipanggep ti Olandas". Eupedia. 19 Abril 1994. Naala idi 29 Abril 2010.
- ^ van Krieken, Peter J.; David McKay (2005). Ti Hague: Legado a Kapitolio ti Lubong. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 90-6704-185-8., a naisangsangayan, "Idi ti 1990 a tawtawen, idi las-ud ti termino a kas Sekretario Heneral ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ni Boutros Boutros-Ghali ket nangirugrugi a timmawtawag Ti Hague a ti legado a kapitolio ti lubong."
- ^ Olanda, Index of Economic Freedom. heritage.org
- ^ "Ayan kadi ti karagsakan a lugar iti Daga? | The Search Office Space Blog | Searchofficespace". News.searchofficespace.com. 25 Mayo 2011. Naala idi 28 Oktubre 2011.
- ^ "The Reuters Style Guide". Naala idi 31 Marso 2014.
- ^ "The BBC News Styleguide" (PDF). Naala idi 31 Marso 2014.
- ^ "Telegraph style book: places and peoples". The Daily Telegraph. London. 12 Abril 2008. Naala idi 31 Marso 2014.
- ^ "The Guardian style guide" (PDF). London. Naala idi 31 Marso 2014.
- ^ Van Zeist, W. (1957), "De steentijd van Nederland", Nieuwe Drentse Volksalmanak, 75: 4–11
- ^ Louwe Kooijmans, L.P., "Trijntje van de Betuweroute, Jachtkampen uit de Steentijd te Hardinxveld-Giessendam", 1998, Spiegel Historiael 33, pp. 423–428
- ^ Volkskrant 24 Agosto 2007 "Prehistoric agricultural field found in Swifterbant, 4300–4000 BC"
- ^ Schiermeier, Quirin (5 Hulio 2010). "Few fishy facts found in climate report". Nature. 466 (170). doi:10.1038/466170a.
- ^ Welschen, Ad: Course Dutch Society and Culture, International School for Humanities and Social Studies ISHSS, Universiteit van Amsterdam, 2000–2005.
- ^ "Knmi.nl" (iti Olandes). Naala idi 25 Disiembre 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Heograpia ken enbironmento
- Burke, Gerald L. The making of Dutch towns: A study in urban development from the 10th–17th centuries (1960)
- Lambert, Audrey M. The Making of the Dutch Landscape: An Historical Geography of the Netherlands (1985); focus on the history of land reclamation
- Meijer, Henk. Compact geography of the Netherlands (1985)
- Riley, R. C., and G. J. Ashworth. Benelux: An Economic Geography of Belgium, the Netherlands, and Luxembourg (1975) online
- Pakasaritaan
- Paul Arblaster. A History of the Low Countries. Palgrave Essential Histories Series New York: Palgrave Macmillan, 2006. 298 pp. ISBN 1-4039-4828-3.
- J. C. H. Blom and E. Lamberts, eds. History of the Low Countries (1998)
- Jonathan Israel. The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall 1477–1806 (1995)
- J. A. Kossmann-Putto and E. H. Kossmann. The Low Countries: History of the Northern and Southern Netherlands (1987)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Olanda iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Olanda manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Sapasap a pakaammo
- Olanda a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Olanda iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Olanda
- Gobierno
- Overheid.nl – Opisial a portal ti Olandes a gobierno
- Government.nl – Opisial a sapot ti pagsaadan ti Olandes a gobierno
- Estadiska ti Olanda
- Panagbanniaga
- Holland.com – Ingles a website ti opisina ti turismo ti Olanda
- netherlands-tourism.com – Tarabay ti turismo ti Olanda
- nbtc.nl – Gunglo nga akinrebbeng iti panangiragpat ti Olanda iti pagilian ken sangalubongan
- Olanda
- Benelux
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Olandes
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Akin-abagatan nga Europa
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagsasao nga Olandes


text:
Monoteismo
Ti monoteismo ket inpalplawag babaen ti Encyclopædia Britannica a kas ti pammati iti kaada iti maysa a dios wenno iti kina-agmaymaysa iti Dios.[1] Ti Oxford Diksionario iti Kristiano a Simbaan ket mangitited ti nainginget a panangipalplawag: "pammati iti maysa a personal ken trasendensia a Dios", a saan a kas iti politeismo ken panteismo.[2] Ti panangilasin ket mabalin a maaramid iti baetan ti ekklusibo a monoteismo, a naibagbaga babaen ti Hudaismo, Kristianidad ken Islam, ken dagiti mangiramraman a monoteismo ken pluriporma a monoteismo, a bayat a mangbigbig kadagiti adu a naisangayn a dios, ket mangikabil a husto iti pakaitunosan ti panagkaykaysa.[3]Ti Atenismo, Bahá'í a Pammati, Cao Dai, Kristianidad, deismo, Eckankar, Hinduismo, Islam, Hudaismo, Ravidassia, Sikismo, Tenrikyo ken Soroastrianismo ket monoteistiko amin dagitoy a relihion.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Monoteismo", Britannica, Maika-15 ed. (1986), 8:266.
- ^ Cross & Livingstone, Ti Oxford a Diksionario iti Kristiano a Simbaan 1974, arte. "Monoteismo"
- ^ Encyclopædia Britannica Online, arte. "Monoteismo" Naala idi 23 Enero 2013, http://www.britannica.com/EBchecked/topic/390101/monotheism
- ^ monotheism 2012. Encyclopædia Britannica Online. Naala idi 12 Enero 2012, manipud tihttp://www.britannica.com/EBchecked/topic/390101/monotheism
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dever, William G.; (2003). Sino Kadi dagidi Nasapa nga Israelita?, William B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids, MI.
- Köchler, Hans. Ti Konsepto ti Monoteismo iti Islam ken Kristianidad. Vienna: Braumüller, 1982. ISBN 3-7003-0339-4 (Google Print)
- Leibowitz, Ilya. Monoteismo iti Hudaismo a kas Mangipadpadamag iti Siensia, Eretz Acheret Magasin
- Silberman, Neil A.; ken dagiti katrabahuan, Simon ken Schuster; (2001) Ti Nakali a Biblia New York.
- Whitelam, Keith; (1997). Ti inbension iti Taga-ugma nga Israel, Routledge, New York.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Monoteismo iti Wikiquote (iti Ingles)
- About.com "Ania kadi ti Monolatrio?"
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford
- Kristiano a Monoteismo
- Deism


text:
Golpo Davao
Ti Golpo Davao ket ti golpo a mabirukan iti akin-abagatan a daya a paset ti Mindanao iti Filipinas. Daytoy ket addaan iti kalawa iti 308,000 a hektaria.[1] Ti Golpo Davao ket guduaenna ti isla ti Mindanao manipud iti Baybay Filipinas. Daytoy ket palikmutan amin babaen dagiti lima a probinsia ti Rehion ti Davao]. Ti kadakkelan nga isla iti golpo ket ti Isla Samal. Ti Siudad ti Davao, iti laud nga aplaya ti golpo, ket ti kadakkelan ken masingangar a puerto iti golpo. Ti Bagobo, ti ammo a tribu idiay Davao, ket agtataengda idiay Golpo Davao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lacorte, Germelina. "Davao chamber hosts concert to save sea turtles". Philippine Daily Inquirer. Naala idi Agosto 20, 2010.


text:
Plantilia:Permanente a nasalakniban
Usaren daytoy a palntilia iti tungtungan a panid dagiti permanente a nasalakniban a panid. Usaren ti {{temprot}} iti tungtungan a panid dagiti temporario a nasalakniban a panid.
No ti maibagbaga a plantilia ket awanan iti /dok a panid, ken ti {{permprot}} ket awanan iti parametro iti
|nodoc=, ti tungtungan a panid ket maikategorianto iti Kategoria:Dagiti plantilia a makasapul kadagiti panid ti dokumentasion.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Wikipedia:Annuroten ti salaknib
- {{pp-plantilia}} – Para iti panagusar kadagiti panid ti nasalakniban a plantilia
- {{urnosen ti nasalakniban}} – Panagkiddaw iti panagurnos kadagiti nasalakniban a plantilia (usaren kadagiti tungtungan a panids)
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Plantilia:Ammom kadi/Pebrero 21
- ... a ni Papa Urbano VII (nailadawan) ket nagturay ti tallo pulo ket tallo nga al-aldaw ken isu ti kabiitan a nagturay iti pakasaritaan ti papa?
- ... a ti ateismo ket nagtaud manipud ti Griego nga ἄθeoς (atheos), a ti kaibuksilanna ket "awan ti dios wenno awan dagiti dios"?
- ... a ni Theodore Roosevelt ket isu ti kaubingan a Presidente ti Estados Unidos?
- ... a ti Herusalem ket isu pay ti nasantuan a siudad para kadagiti tallo a kangrunaan a relihion ti Hudaismo, Kristianidad ken Islam?
- ... a ti ariwanas ket buklen dagiti bituen ken dagiti estelar a tidda, interestelar a pamay-an ti alingasaw ken tapok, ken ti nangisit a banag ?


text:
Pagsasao a Nalik
Ti pagsasao a Nalik ket insasao babaen dagiti agarup a 5,000 a tattao kadagiti purok 17 a purok idiay Distrito ti Kavieng, Baro nga Irlanda, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket maysa a pagsasao nga Austronesio nga addaan iti maysa nga estruktura ti insasao iti SVO.
Ti Laxudumau a naisasao idiay purok ti Lakudumau ket mabalin a transisional a dialekto ti Kara wenno ti sabali a pagsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nalik iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Nalik". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Volker, Dr. Craig. The Nalik Language of New Ireland, Papua New Guinea. ISBN 0-8204-3673-9.


text:
BAGUIO CITY -Imbutaktak ni Baguio City Administrator Engr. Bonifacio Dela Pena nga agsagsagaba ita ti ekonomiya ti siudad gapu iti agdama a pandemya.
Sigun kenni Dela Pena, dakkel ti nagbalin nga epekto iti ekonomiya ti pannakaipatungpal ti naing-inget a pagalagadan kadagiti travellers a nangitunda iti panakakissay ti bilang dagiti turista a sumangsangbay ditoy siudad.
Dinakamatna nga amin a negosyo ditoy siudad ket pappapigsaen dagiti turista a sumangsangbay kadagiti nagduduma a lugar ngem napawilanen dagitoy kalpasan iti panagraira ti COVID19 ditoy lokalidad.
Malaksid iti daytoy, kinuna a maysa pay a rason ket ti pannakakessay ti kapasidad ken oras ti operasyon kadagiti establishimento.
Impettengna a dagiti baro a pagalagadan ket dakkel a nakaapektar iti ekonomiya ti Baguio.
Nupay kasta, inyunay-unay ti opisyal nga ipangpangruna latta ti lokal a gobierno ti pakaseknan ti salun -at ti publiko tapno saan a naan-anay a bumagsak ti health system ti siudad. (with Bombo Janice Denis)


text:
Tattao a Bikolano
Dagiti Bikolano ti maika-5 a kadakkelan nga etniko a grupo iti Filipinas, adda ti agarup 5,907,000 a bilang nga agsasao iti Bikol. Agnaedda iti umabagatan-a-daya a peninsula ti isla ti Luzon, kadagiti probinsia ti Camarines Sur, Albay, Sorsogon, ken Catanduanes. Adu pay a Bikolano ti agnanaed kadagiti probinsia ti Masbate, Camarines Norte, ken Quezon.
Adu met dagiti Bikolano a nagturong idiay Mindanao. Ti dati a kameng ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas ken Ehekutibo a Sekretario a ni Edelmiro E. Amante ket anak ti taga-Bikol.


text:
ISO 3166-2:JP
Ti ISO 3166-2:JP ket ti naikabil para iti Hapon iti ISO 3166-2 a parte ti pagalagadan ti ISO 3166 nga inpablaak babaen ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO), a mangipalawag kadagiti kodigo para kadagiti nagan dagiti kangrunaan a subdibision (kas dagiti probinsia wenno dagiti estado) kadagiti amin a pagilian a naikodigo iti ISO 3166-1.
Iti agdama para iti Hapon, dagiti kodigo ti ISO 3166-2 ket naipalawag para kadagiti 47 a prepektura.
Ti tunggal maysa a kodigo ket buklen dagiti dua a parte nga isin ababaen ti pangrangtay. Ti umuna a parte ket ti JP, ti ISO 3166-1 alpha-2 a kodigo ti Hapon. Ti maikadua a parte ket dagiti dua a numero (01–47), nga isu daytoy ti kodigo ti Japanese Industrial Standard JIS X 0401 ti prepektura. Dagiti kodigo ket agarup a naipatudo manipud iti amianan agingga iti abagatan.
Dagiti agdama a kodigoUrnosen
Dagiti nagan dagiti subdibision ket nalista a kas iti ISO 3166-2 a pagalagadan nga inpablaak babaen ti ISO 3166 Maintenance Agency (ISO 3166/MA).
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- ISO Online Browsing Platform: JP
- Dagiti distrito tiHapon, Statoids.com


text:
Karayan Niger
Ti Karayan Niger ket isu ti kangrunaan a karayan iti akinlaud nga Aprika nga umabot iti agarup a 4,180 km (2,600 mi). Ti pagayusan a labnengna ket 2,117,700 km2 (817,600 sq mi) iti kalawa.[4] Ti taudanna ket idiay Kabanbantayan ti Guinea idiay abagatan a daya ti Guinea. Daytoy ket agayus nga immindayon babaen ti Mali, Niger, idiay pagbeddengan ti Benin ken babaen ti Nigeria, nga agayus babaen ti maysa a dakkel a delta, nga ammo pay kas ti Delta Niger wenno ti Lana a Karkarayan, a mapan idiay Golpo ti Guinea idiay Taaw Atlantiko. Ti Niger ket isu ti maikatlo a kaatiddogan a karayan idiay Aprika, a malabsan laeng babaen ti Nilo ken ti Karayan Kongo (nga ammo pay a kas ti Karayan Zaïre). Ti kangrunaan a tributariona ket ti Karayan Benue.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Niger ket tinawtawagan iti Jeliba wenno Joliba "nalatak a karayan" iti Manding; Orimiri wenno Orimili "nalatak a danum" iti Igbo; Egerew n-Igerewen "karayan dagiti karayan" iti Tuareg; Isa Ber "dakkel a karayan" iti Songhay; Kwara iti Hausa; ken Oya iti Yoruba. Ti nagtaudan ti nagan a Niger, a kasisigud laeng a naipakat kadagiti katengngaan a sakup ti karayan, ket di ammo. Ti mabalin a taudanna ket ti maysa a pannakabalbaliw, babaen ti impluensia iti Latin a niger "nangisit", iti Tuareg a nagat ti egerew n-igerewen, nga inus-usar kadagiti igid ti katengngaan a sakup ti karayan iti law-law ti Timbuktu.[5][6] Gaputa ti Timbuktu ket adda iti akin-abagatan a gibus iti nangruna a dalan ti Trans-Sahara a pagtagilakuan a mapan idiay akinlaud a Mediteraneo, daytoy ti taudan ti kaaduan a pannakaaamo ti Europa iti daytoy a rehion.
Dagiti mediebal a mapa ti Europa ket nagipakpakat ti nagan a Niger kadagiti katengngaan a gay-at ti karayan, iti moderno a Mali, ngem ti Quorra (Kworra) kadagiti akin-baba a gay-at iti moderno a Nigeria, a kas dagitoy idi ket saan a nabigbigan nga isu met laeng nga agpadpada a karayan. Idi dagiti kolonia abileg ti Europa ket nangrugrugida a nagipatpatulod kadagiti barko iti igid ti Laud nga aplaya ti Aprika idi maika-16 ken maika-17 a sigsiglo, ti Karayan Senegal idi ket kanlnayon a naibagbaga nga isu ti mapan iti baybay a gibus iti Niger. Ti Delta Niger, a maibuybuyat iti Atlantiko babaen dagiti mangle a kalugnakan ken dagiti rinibu a distributario kadagiti igid ti ginasut a milia, ket naipanpanunotan idi a dagitoy ket aplaya a kalugnakan laeng. Idi laeng maika-18 a siglo a panagbisita ni Parke Mungo, a nagpababa a nagbanbaniaga iti Karayan Niger ken nangbisita dagiti nalatak nga imperio ti Sahel iti panawenna, ti husto a pananginagan ti dalan ti Niger dagiti Europeano, ken nangipadakkel ti nagan iti intero a dalanna.
Dagiti moderno a pagilian ti Nigeria ken Niger ket nakaala ti naganda manipud iti karayan, a nagmarmarka dagiti sinuppiatan a nailian a panagtunton babaen kadagiti bileg ti kolonia iti "Akinngato", "Akinbaba" ken "Tengnga" a labneng ti karayan Niger idi las-ud ti Innagaw para iti Aprika idi gibus ti maika-19 a siglo.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Niger ket maysa a "nalitnaw" a karayan, nga agaw-awit laeng ti maysa a maikasangapulo a sedimento a kas ti Nilo gapu ta dagiti taudan ti danum ti Niger ket naisanglad kadagiti taga-ugma a bato a mangited laeng ti bassit a lan-ak.[7] Kasla ti Nilo, ti Niger ket tinawen a malayusan; daytoy ket mangrugi ti Septiembre, ken kumaro iti Nobiembre, ken malpas iti Mayo.[7]
Ti maysa a naisangsangayan a langa ti karayan ket ti Akin-uneg a Delta Niger, nga agporma ti kellaat a panagpabassit ti bukodna a gradiente.[7] Ti pagbanaganna ket ti maysa a rehion dagiti naisallapid nga alog stream, dagiti kalugnakan, ken dagiti danaw a kasla ti kadakkel iti Belhika; dagiti tiempo a layus ket mangaramid ti Delta a nasayaat nga agpataud para iti panagkalap len agrikultura.[8]
Ti karayan ket 'makapukaw' ti ganggani a dua a pagkatlo ti mabalin a panagayusna idiay Akin-uneg an Delta a baetan ti Ségou ken Timbuktu babaen panagagsep ken panagbawbaw. Amin a danum manipud iti Karayan Bani , nga agayus iti Delta idiay Mopti, ket saan a makasukat para kadagitoy a 'pannakapukaw'. Ti katimbengan a 'pukaw' ket nakarkulo iti 31 km3/tungngal maysa a tawen, ngem adu ti adu a pagdumadumaanna iti tinawen.[9] Ti karayan ket tiponanto babaen dagiti nadumaduma a tributario, ngem mapukawan pay ti adu a danum babaen ti panagbawbaw. Ti kaadu ti danum a sumsumrek iti Nigeria ket narukrukod idiay Yola ket nakarkulo idi iti 25 km3/ti tunggal maysa a tawen sakbay ti tawtatwen ti 1980 ken iti 13.5 km3/ti tunggal maysa a tawen idi las-ud ti tawtawen ti 1980. Ti kangrunaan a tributario ti Niger idiay Nigeria ket ti Karayan Benue a tumipon iti karayan idiay Lokoja, Nigeria. Ti dagup a tomo dagiti tributario idiay Nigeria ket innem nga ad-adu ngem ti uneg a panagayus idiay Nigeria, nga adda ti panagayus idiay asideg ti sabangan ti karayan iti 177.0 km3/ti tunggal maysa tawen sakbay ti tawtawen ti 1980 ken 147.3 km3/ti tunggal maysa a tawen idi las-ud ti tawtatwen ti 1980.[9]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "WWD Continents". www.geol.lsu.edu. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 8 Oktubre 2017. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ "WWD Continents". www.geol.lsu.edu. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 8 Oktubre 2017. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ Castano, Ing. Antonio. "A STUDY ON THE HYDROLOGICAL SERIES OF THE NIGER RIVER AT KOULIKORO, NIAMEY AND LOKOJA STATIONS". webcache.googleusercontent.com. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ Gleick, Peter H. (2000), Ti Danum ti Lubong, 2000–2001: Ti Mamindua a tawen a ti Nasadiwa a Danum, Island Press, p. 33, ISBN 1-55963-792-7; online idiay Lilibro ti Gppgle
- ^ Ti Arabiko a nagan iti nahr al-anhur ket maysa a dagus a pannakaipatarus iti Tuareg.
- ^ nga Etimplohiko a Diksionario ti Niger
- ^ a b c Reader 2001, p. 191
- ^ Reader 2001, pp. 191–192
- ^ a b FAO:Pannakabalin a Panagsibbo idiay Aprika: Ti labneng, arngian, Ti Labneng Niger, 1997
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Reader, John (2001), Aprika, Washington, D.C.: National Geographic Society, ISBN 0-620-25506-4
- Thomson, J. Oliver (1948), Pakasaritaan ti Taga-ugma a Heograpia, Biblo & Tannen Publishers, ISBN 0-8196-0143-8
- Welcomme, R.L. (1986), "Ti Sistema ti Karayan Niger", iti Davies, Bryan Robert; Walker, Keith F. (dagiti ed.), Ti Ekolohia dagiti Karayan a Sistema, Springer, pp. 9–60, ISBN 90-6193-540-7
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Karayan Niger iti Wikimedia Commons


text:
Bantay Apo
Ti Bantay Apo ket dakkel a solpatariko, a mabalin nga aktibo nga estratobulkan idiay isla ti Mindanao, Filipinas. Daytoy ket addaan iti kangato iti 2,954 metro (9,692 ft) iti ngato ti lessaad ti baybay, daytoy ti kangatuan a bantay iti pagilian a mabirukan idiay nagbaetan ti Siudad ti Davao ken probinsia ti Davao del Sur ti Rehion XI ken probinsia ti Cotabato ti Rehion XII. Ti pantok ket tanawenna ti Siudad ti Davao iti 40 kilometro (25 mi) ti amianan a daya, ti Siudad ti Digos iti 25 kilometro (16 mi) ti abagatan a daya, ken Siudad ti Kidapawan iti 20 kilometro (12 mi) ti laud.
Ti Bantay Apo ket nadalumpinas ti tuktokna a bantay nga addaan kadagiti tallo a pantok a natuktokan ti 500-metro a kalawa (1,600 ft) nga abut ti bulkan nga aglaon ti bassit nga abut ti bulkan a danaw. Ti petsa ti kinaudi a panagbettakna ket di ammo, ken awan ti nakeddengan iti naipakasaritaan a panpanawen.
Ti bulkan ket maysa kadagiti kadayegan papanan dagiti agkalkalay-at ti bantay idiay Filipinas a ti pantokna, iti natimbeng, ket masapul ti dua nga aldaw tapno maabaot. Ti immuna a nairehistro a panagkalay-at ket idi Oktubre 10, 1880, babaen ti partido nga indaoluan babaen ni Joaquin Rajal, ti Kastila a gobernador ti Davao.
Konserbasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Masna a Parke ti Bantay Apo[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Mayo 9, 1936, ti Bantay Apo ket nairangarang a kas nailian a parke babaen ti Proklamasion Blng. 59 babaen ni Presidente Manuel L. Quezon, ken sinaruno met daytoy ti Proklamasion Blng. 35 ti Mayo 8, 1966 kalpasanna ti Proklamasion Blng. 882 ti Septiembre 24, 1996.[7] Idi Pebrero 3, 2004, thi pannakaaprobar ti Republika Tignay Blng. 9237 ket nangibangon ti Bantay Apo a kas nasalakniban a lugar babaen ti kategoria ti masna a parke nga addaan iti kalawa iti 54,974.87 ektaria (135,845.9 acre); nga adda met dagiti dua a kaaripingna a lugar iti 2,571.73 ektaria (6,354.9 acre) ken 6,506.40 ektaria (16,077.7 acre) a kas dagiti paglappedan a sona, a pakaitedan ti pannakataripatona ken dagiti dadduma pay a panggep.[8]
Urayno daytoy ket nairangaran a Masna a Parke, dagiti agdam a a pagkalay-atan a dalan ket nakaro a nawaraan kadagiti basura babaen dagiti awan responsible nga agkalkalay-at, dayto ket manglukat ti waya para iti panagnurunor ti daga iti ballasiw ti kalbon a bakrasna. Adda met dagiti bantay ken sosial a grupo dagiti agkalkalay-at ket sumangsang-atda kalapasan ti Nasantuan a Lawas/Paskua ti Panagungar, ti kaaduan a paset ti panawen a panagkalay-at, a mapmapan tapno agdalus kadagiti naapektaran a luglugar.
Listaan ti Tawid ti Lubong ti UNESCO[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso (DENR) ket insingasingda ti Bantay Apo idi Disembre 12, 2009 para iti pannakairamanna iti listaan ti Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO. Ti bantay ket inkeddeng babaen ti DENR a kas ti sentro ti endemismo idiay Mindanao. Daytoy ket addaan iti kaaduan a dibersidad ti naibatay ti daga a biolohia iti termino ti flora ken fauna ti lugar ti tunggal maysa. Daytoy ket addaan iti tallo a naisangayan a pormasion ti bakir, manipud iti ababa a tropikal a katuduan a bakir, aginggana ti tengnga ti banbantay a kabakiran, ken iti kanungpalan aginggana ti nangato a banbantay a kabakiran.[3]
Flora ken Fauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bantay ket pagtaengan dagiti sumurok a 272 a sebbangan dagiti billit, a 111 kadagitoy ket endemiko iti daytoy a lugar. Daytoy ket ammo pay a pagtaengan ti maysa kadagiti kadakkelan nga agila iti lubong, ti nakaro a naisagmak nga Agila ti Filipinas, ken isu daytoy ti nailian a billit ti pagilian.[9]
Heotermal nga enerhia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Apo ket maysa a nasayaat a taudan ti heotermal nga enerhiay. Mabirukan daytoy idiay Baranggay Ilomavis, Siudad ti Kidapawan, Amianan a Cotabato, ti Mindanao Geothermal Production Field nga addaan iti maiparuar a bileg iti 106 MW, ket isu laeng ti agdama a kastoy nga estasion ti elektrisidad idiay Mindanao.[10]
Indihenio a tattao[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti innem a grupo ti indehenio a tattao nga agtataeng idiay lugar ti Bantay Apo, dagiti Manobo, Bagobo, Ubos, Atas, K’Iagans ken Tagacaolo. Isuda ket nangikeddeng a ti bantay ket sagrado a lugar ken lugar a pagraraeman. Adda met dagiti bilang dagiti henelohia dagiti daulo ti Lumad idiay Abagatan a Tengnga ti Mindanao a mangtugot kadagiti ramutda idiay Bantay Apo. Para kadagiti Lumad, ti termino nga Apo ket naala manipud iti nagan ti apongda a ni Apo Sandawa.[9]
Aktibidad ti pannagna[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti kangato iti 2,954 metro (9,692 ft), ti Bantay Apo ket isu ti kangatuan a bantay iti Filipinas. Daytoy napintas a pantok ket isu ti kadayegan a pagkalay-atan a destinasion iti pagilian.
Adda met dagiti nadumaduma a dalan a tumurong iti pantokna, mangrugi kadagiti probinsia ti Amianan a Cotabato ken Davao. Ti kalakaan a dalan a mapan iti Nailian a Parke ket babaen idiay Siudad ti Kidapawan nga addaan iti natimbeng a pannagna iti 3–4 nga aldaw ti ipapan ken panagsubli. Iti sistema a panangidasig baben ti website PinoyMountaineer.com, ti karigat ti panagkalay-at ket 7 manipud iti 9. Adda met dagiti nadumaduma a mabuya iti dalan a mapan a mairaman ti Danaw Venado, maysa kadagiti kangatuan a danaw iti Filipinas, dagiti solpatara ken dagiti duog nga abut ti bulkan iti asideg ti pantok. Ti bantay ket mabalin a makalay-at iti amin a paset ti tawen wenno mabalin ti agrehistro ken tumipon iti Kalgaw a Panagkalay-at ti siudad wenno ti Tinawen a Pannagna/Panagkalay-at ti Oktubre.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Philippines Mountain Ultra-Prominence". peaklist.org. Naala idi 2009-06-19.
- ^ (2011-04-06). "The World Factbook – Philippines". Central Intelligence Agency. Naala idi 2011-03-14.
- ^ a b "UNESCO – Masna a Parke ti Bantay Apo ". Konbension ti Tawid ti Lubong ti UNESCO. Naala idi 2011-04-29.
- ^ Montano, Dr. Joseph. "Voyage Aux Philippines et en Malaisie", p. 246. Labrairie Hechette, Paris, 1886.
- ^ Maso, Miguel Saderra. "Dagiti Bulkan ken dagiti Seismiko a Sentro ti Filipinas", p.27. Department of Commerce and Labor, 1904.
- ^ (2007-10-08). "Dalan ti Bantay Apo/Kidapawan-Magpet (2,956+)". Pinoy Mountaineer. Naala idi 2011-04-23.
- ^ "Nasalakniban a Luglugar ti Rehion 11". Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan ti Filipinas. Naala idi 2011-03-23.
- ^ "Dagiti Salaysay ti Republia Tignay Blng. 9237, Bantay ApoNasalakniban a Tignay ti 2003". Philippine Clearing House Mechanism for Diversity. Naala idi 2011-04-29.
- ^ a b "Bariweswes ti Masna a Parke ti Bantay Apo". Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan ti Filipinas. Naala idi 2011-04-29.
- ^ "Geothermal Operating Sites – Mindanao Geothermal Production Field". Energy Development Corporation. Naala idi 2011-04-29.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bantay Apo iti Wikimedia Commons
- Programa ti Global a BUlkanismo: Apo
- Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) Panid ti Bantay Apo
- PinoyMountaineer: Dalan ti Bantay Apo Kidapawan-Magpet
- PinoyMountaineer: Pagkalayatan a dalan ti Bantay Apo Kapatagan-Kidapawan
- Ti Bantay Apo iti Summitpost
- Tentatibo a Listaan ti Tawid ti Lubong ti UNESCO


text:
Sasao a Cenderawasih
Ti sasao a Cenderawasih, aproksimado a kapada ti sasao a Laud a Baro a Guinea, ket dagiti sanga ti sasao nga Austronesio ti Indonesia, a mabirukan kadagiti isla ken aplaya ti Luek Cenderawasih kadagiti probinsia ti Laud a Papua ken Papua.
Kaaduan kadagiti pagsasao ket ammo laeng manipud kadagiti ababa a listaan ti balikas, ngem a naibagbaga ti Biak.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Cenderawasih". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Romania
Nagsasabtan: 46°N 25°E / 46°N 25°E
Ti Romania (Rumano: România) ket ti pagilian a mabirukan iti pagtutompongan ti Tengnga, Akindaya, ken Akin-abagatan a daya nga Europa. Daytoy ket beddenganna ti Baybay Nangisit iti abagatan a daya, ti Bulgaria iti abagatan, ti Ukrania iti amianan, ti Hungaria iti laud, ti Serbia iti abagatan a laud, ken ti Moldova iti daya. Daytoy ket kaaduan a temperado-kontinental a klima. Iti dagup a kalawa iti 238,397 kuadrado kilometro (92,046 sq mi), ti Romania ket ti maika-12 a kadakkelan a pagilian ken ti pay maika-7 a kaaduan iti populasion nga estado a kameng ti Kappon ti Europa nga addaan kadagiti gangani a 20 a riwriw nga agtataeng. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Bucharest ken dagiti sabali pay a nangruna nga urbano alugar ket mairaman ti Iași, Timișoara, Cluj-Napoca, ken Constanța.
Ti Karayan Danubio, ti maikadua a kaatidogan a karayan iti Europa, ket rummuar iti Nangisit a Bakir ti Alemania ken agayus iti sapasap a turong iti abagatan a daya iti 2,857 km (1,775 mi), ken agayus kadagiti sangapulo a pagilian sabay nga agatian iti Delta ti Danubio iti Romania. Ti Banbantay Karpatos, a bumallasiw iti Romania manipud iti amianan aginggana iti abagatan a laud, ket mairaman ti Pantok Moldoveanu , iti maysa nga altitud iti 2,544 m (8,346 ft).[9]
Nabukel ti moderno a Romania idi 1859 babaen ti maysa a personal a kappon dagiti Prinsipalidad ti Danubio iti Moldavia ken Wallachia. Ti baro nga estado, opisial a nanaganan iti Romania manipud idi 1866, ket nakagun-od iti wayawaya manipud iti Imperio nga Otomano idi 1877. Iti patingga ti Sangalubongan a Gubat I, nagkaykaysa ti Transylvania, Banat, Bukovina, ken Bessarabia iti naturay a Pagarian ti Romania. Idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II, ti Romania ket maysa idi a bileg ti Aksis ken, iti nagbanagan, maysa kadua ti Nazi nga Alemania a simmuppiat iti Kappon ti Sobiet, ken kimmuyog a nakilablaban iti Wehrmacht aginggana idi 1944, idi timmipon kadagiti Aliado ken nakasango iti panagsakop babaen dagiti puersa ti Nalabbasit a Buyot. Iti amin a paset iti gubat, ti Romania ket nakapukaw kadagiti nadumaduma a teritorio, a ti laeng Akin-amianan a Transylvania ti naalana manen kalpasan iti gubat. Kalpasan iti gubat, ti Romania ket nagbalin a sosialista a republika ken kameng ti Warsaw Pact. Kalpasan ti Rebolusion idi 1989, nangrugrugi iti transision ti Romania iti demokrasia ken maysa a kapitalista iti ekonomia iti panagtagilako.
Ti naturay nga estado ti Romania ket maysa nga agrangrang-ay a pagilian[10][11] ken mairanggo akas maika-52 iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan.[12] Daytoy ket addaan iti maika-47 a kadakkelan nga ekonomia babaen ti nominal a GDP ken ti maysa a tinawen a gatad ti panagrang-ay iti ekonomia iti 7% (2017), ti kangatuan iti Kappon ti Europa iti dayta a panawen.[13] Kalpasan ti napardas nga irarang-ay iti ekonomia kadagiti nasapa a tawen ti 2000, ti Romania ket addaan iti maysa nga ekonomia a kaaduan a naibatay kadagiti serbisio, ken maysa nga agpatpataud ket eksporter kadagiti makina ken enerhia iti elektrisidad, a mangilanga kadagiti kompania kas ti Automobile Dacia ken OMV Petrom. Daytoy ket kamengen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian manipud idi 1955, parte ti NATO manipud idi 2004, ken parte ti Kappon ti Europa manipud idi 2007. Kaaduan kadagiti populasion ket Kristiano ti Akindaya nga Ortodokso ken patnengda nga agsasao iti Rumano, ti maysa a pagsasao a Romanse.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Constitution of Romania". Cdep.ro. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 7 Septiembre 2017. Naala idi 2 Oktubre 2013.
- ^ "Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages". Council of Europe. Council of Europe. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 8 Disiembre 2015. Naala idi 3 Disiembre 2015.
- ^ a b "Romanian 2011 census (final results)" (PDF) (iti Rumano). INSSE. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 17 Hulio 2013. Naala idi 28 Agosto 2012.
- ^ "Annual official estimate" Naiyarkibo 2017-08-30 iti Wayback Machine (PDF) Rebision idi 2017
- ^ a b "Romania". International Monetary Fund. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 3 Enero 2018. Naala idi 30 Hulio 2018.
- ^ a b "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 4 Marso 2016. Naala idi 8 Pebrero 2015.
- ^ "2016 Human Development Report". United Nations Development Programme. 2018. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 22 Marso 2017. Naala idi 20 Septiembre 2018.
- ^ "Romania Geography". aboutromania.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 28 Marso 2015. Naala idi 4 Abril 2015.
- ^ "Developing Countries". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Abril 2017. Naala idi 24 Abril 2017.
- ^ "One of the poorest countries in the EU could be its next tech-startup hub". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Oktubre 2017. Naala idi 24 Septiembre 2017.
- ^ "- Human Development Reports". hdr.undp.org.
- ^ ""Country Comparison : GDP – Real Growth Rate", CIA World Factbook, naala idi 26 Hulio 2017". Cia.gov. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 1 Hulio 2017. Naala idi 26 Hulio 2017.


text:
Plantilia:Hidden
Daytoy a plantilia ket agpartuat ti kahon ti dinamiko a pagdaliasatan nga agus-usar kadagiti deklarasion ti sabanas ti estilo iti MediaWiki:Common.css ken kodigo ti Javascript iti MediaWiki:Common.js. Daytoy ket iparangna ti umuna a parametro (ti paulo) nga addaan iti silpo ti [ipakita] iti kanawan. No pinduten ti agar-aramat ti [ipakita], ti maikadua a parametro (ti bagi) ket maiparang iti baba ti paulo ken ti silpo ti [ipakita] ken agbalin nga [ilemmeng]. Ti panagpindut ti [ilemmeng] ilemmengnanto manen ti bagi ken ti silpo ti [ilemmeng] ket agbalin manen nga [ipakita].
Ti plantilia ket saan a mangited ti maysa nga argumento a mangikeddeng ti kasasaad ti panagtengngel ti ipakita/ilemmeng. Iti kaso ti naiyumok, dagiti pagtengngelan ti ipakita/ilemmeng iti nailemmeng a linaon ket mangitalinaayda iti bukodda a kasasaad. Awan ti pamay-an iti rebbaen amin wenno ipakita amin.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Napno nga eskritu[urnosen ti taudan]
{{Hidden | expanded=true   | style = | headerstyle = | header = | contentstyle = | content = |fw1= |fw2= |bg1= |bg2= |ta1= |ta2= }}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Dua laeng dagiti parametro a nasken para iti daytoy a plantilia:
- header
- teksto para iti paulo (title); alternatibo iti panagusar iti saan a nainaganan a parametro ti {{{1}}}
- content
- teksto para iti bagi (content); alternatibo iti panagusar iti saan a nainaganan a parametro ti {{{2}}}
Pagpilian[urnosen ti taudan]
- style
- panag-estilo a CSS para iti amin a plantilia.
- headerstyle
- panag-estilo a CSS para iti titulo (paulo).
- contentstyle
- panag-estilo a CSS para iti nailemmeng a linaon.
- expanded
- ti ania man a saan a blanko a pateg (kasla ti
|expanded=on) ket mangpataud iti plantilia nga umuna a naipalawa babaen ti kasisigud.
- multiline
- ti ania man a saan a blanko a pateg (kas iti
|multline=y) ket mangpabassitto iti line-height iti titulo ket manginayon iti padding tapno maliklikan iti panagtution iti buton ti ipakita/ilemmeng.
Nota: Daytoy a plantilia ket saanna a respetuen ti preperensia ti agar-aramat iti "justify paragraphs".
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Batayan[urnosen ti taudan]
Iti daytoy a kas pagarigan dua laeng dagiti nasken a parametro ti nainaganan.
Likudan ti paulo[urnosen ti taudan]
CSS[urnosen ti taudan]
Dagiti parikut[urnosen ti taudan]
Panagtutuon ti buton ti ipakita/ilemmeng[urnosen ti taudan]
"{{Plantilia:Hidden|Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.|def}}" mangited iti "
- Ti mabalin a panagsolbar ket tipanagusar iti
|multiline=y:
- Pagarigan dita ngato nga addaan iti panagsolbar:
Dagiti seksion[urnosen ti taudan]
Dagiti seksion a mairaman iti uneg ti nailemmeng a lugar ket pagresultaan kadagiti nadadael nga angkla iti tabla dagiti linaon iti ngato ti panid.
Saanka a makapan ditoy manipud ti tabla dagiti linaon[urnosen ti taudan]
Dagiti pagsurotan a kategoria[urnosen ti taudan]
- Kategoria:Dagiti plantilia ti nailemmeng nga agus-usar kadagiti estilo (0) – agsurot kadagiti panagusar ti parametro iti bg1, bg2, ta1, ta2, fw1, fw2
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{Hidden begin}}
- {{Hidden end}}
- {{Hidden}}
- {{Marebba a listaan}}


text:
Serbia
Nagsasabtan: 44°N 21°E / 44°N 21°E
Ti Serbia, opisial a ti Republika ti Serbia (Serbio: Republika Srbija, Peпyблиka Cpбиja, panangibalikas [repǔblika sř̩bija]), ket ti naturay nga estado a mabirukan kadagiti pagsasabtan a nagbaetan ti Sentral[7][8][9] ken Abagatan a daya nga Europa, a mangsakop ti akin-abagatan a parte ti Tanap Panonika ken ti sentral a Balkan. Ti Serbia ket naserraan ti daga ken pagbeddenganna ti Hungaria iti amianan; ti Romania ken Bulgaria iti daya; ti Amianan a Macedonia iti abagatan; ken ti Kroasia, Bosnia, ken Montenegro iti laud; daytoy ket mangtunton pay ti pagbeddenganna iti Albania babaen ti naisuppiatan a teritorio ti Kosovo. Ti kapitolio ti Serbia ti Belgrade ket maysa kadagiti kadakkelan a siudad idiay Abagatan a daya nga Europa. Manipud kadagiti senso idi 2011, ti Serbia (malaksid ti Kosovo) ket addaan iti dagup ti populasion iti a 7.2 a riwriw.
Dagiti notaUrnosen
- ^ a b c d e f Ti Kosovo ket suheto iti maysa a suppiat ti teritorio a nagbaetan ti Republika ti Kosovo ken ti Republika ti Serbia. Ti Republika ti Kosovo ket unilateral a nangirangarang iti wayawaya idi 17 Pebrero 2008. Agtultuloy a tuntonen daytoy ti Serbia a kas parte ti bukodna a naturay a teritorio. Dagiti dua a gobierno ket nangrugida a nagnormalisado kadagiti relasion idi 2013, kas parte ti Tulag ti Bruselas idi 2013. Ti Kosovo ket agdama a mabigbig a kas maysa a nawaya nga estado babaen dagiti 97 manipud kadagiti 193 a kameng nga estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Iti dagup, 113 dagitikameng nga estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ti mangibagbaga a mangbigbig it Kosovo kadagiti sumagmamano apunto ti panawen, a kadagitoy ket 15 ti kanungpalan a nagikkat ti panagbigbigda.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Nacionalna%20pripadnost-Ethnicity.pdf
- ^ "The World Factbook: Serbia" (iti Ingles). Central Intelligence Agency. 20 Hunio 2014. Naala idi 18 Disiembre 2014.
- ^ "PBC stats". stat.gov.rs. 2020.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database, October 2020". IMF.org (iti Ingles). International Monetary Fund. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ "2019 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2019. Naala idi 9 Disiembre 2019.
- ^ "Serbia: Introduction". Michigan State University. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ "Serbia". Southeastern Europe Travel Guide. Balkans 360. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ "Serbia: On the Way to EU Accession". World Bank Group. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- Albala, Ken (2011). Food Cultures of the World Encyclopedia. Santa Barbara, California, US: ABC-CLIO. ISBN 0-313-37627-1.
- Ćorović, Vladimir (1941). "IcTopиja cpпckor Hapoдa (Istorija srpskog naroda)". Internet, 2001) (iti Serbio). ПpojekaT PacTko: БиблиoTeka cpпcke kyлType; Projekat Rastko: Biblioteka srpske kulture.
- Ćirković, Sima M. (2004). The Serbs. Wiley-Blackwell. ISBN 0-631-20471-7.
- Fine, John Van Antwerp (1991). The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. Michigan: The University of Michigan Press. ISBN 0-472-08149-7.
- Fine, John Van Antwerp (1991). The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-08149-3.
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am iti material ti publiko a dominio manipud kadagiti website wenno dagiti dokumento ti Library of Congress Country Studies.
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am iti material ti publiko a dominio manipud kadagiti website wenno dagiti dokumento ti CIA World Factbook.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Serbia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Serbia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website
- Serbia manipud iti UCB Libraries GovPubs.
- Serbia iti Curlie (iti Ingles)
- Bariweswes ti Serbia manipud iti BBC News.
- Wikimedia Atlas iti Serbia
- Serbia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)


text:
Carlos P. Garcia
Ni Carlos Polistico García (Nobiembre 4, 1896 – Hunio 14, 1971) ket maysa idi a Filipino a manursuro, mannaniw, bumibitla, abogado, opisial ti publiko, politiko ti ekonomia ken daulo ti gerilia. Nagbalin isuna ti maikawalo a Presidente ti Filipinas ken ammo isuna a kas iti annuroten ti "Umuna ti Gilipino", a nangited kadagiti nangatngato a pammateg dagiti tattao a Filipino ngem kadagiti ganganaet ken agturturay a partido.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Carlos P. Garcia". Nailian a Pagadalan ti pakasaritaan. Naala idi 2010-06-16.


text:
Papa Eusebio
Ni Santo Papa Eusebio (manipud ti Griego EὐσέBιoς "pious", manipud ti eu (eὖ) "naimbag" ken sebein (σέBeιv) "raeman") ket isu ti papa manipud idi 309 wenno 310.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tola, Pasquale (1838). Dizionario Biografico Degli Uomini Illustri Di Sardegna (iti Italiano). 2. Torino. p. 70.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Eusebio iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig ken ni Eusebio iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Baguio
Ti Siudad ti Baguio ket maysa a primera a klase a siudad iti probinsia ti Benguet iti isla ti Luzon iti Filipinas. Impasdek kas siudad dagiti Amerikano idi 1900 ken pinusgan ti Asemblia ti Filipinas kas Kalgaw a Kapitolio iti Filipinas idi Hunio 1, 1903. Iti kada kalgaw, mapan ti Gobierno iti Filipinas iti Baguio ket idiay a matarawidwidan ti pagilian. Adda Mansion ti Presidente, dagiti opisina ti Korte Suprema ken Lehislatibo iti Baguio. Ti met laeng Siudad ti Baguio ti nagyanan ti opisina ti Rehion Administratibo ti Kordiliera (Kordiliera Administratibo a Rehion wenno KAR).
Sakupen ti Siudad ti Baguio ti 49 a kuadrado kilometro ti naturod a dagdaga iti maysa a banak nga aganay a 1,500 metro ti kangatona iti akin-abagatan a laud a deppaar ti kabambatayan ti Kordiliera a Tengnga iti amianan a Luzon. Pinalawlawan ti probinsia ti Benguet a sigud a nakaipasetanna kas maysa nga ili sakbay a napagbalin kas agwaywayas a siudad. Kabeddeng ti Baguio ti ili ti Tuba iti abagatan ken laud, ti Itogon, Benguet iti daya, ken ti La Trinidad a kapitolio ti Benguet iti amianan.
Tallo ti kangrunaan a dalanan a sumang-at iti Baguio, ti Kalsada Kennon a mangrugi iti Rosario, La Union, ti Kalsada Marcos manipud iti Agoo, La Union, ken ti Kalsada Naguilian manipud Bauang, La Union.
Dagiti maar-aramat a pagsasao iti Baguio ket Ilokano, Ingles, Kankana-ey, Ibaloi, Itogon, Tagalog, Pagsasao nga Intsik, Aleman, Olandés, ken Koreano.
Dagiti baranggayUrnosen
Addaan ti Siudad ti Baguio iti 129 a barbaranggay.[2]
- Apugan-Loakan
- Asin Road
- Atok Trail
- Bakakeng Central
- Bakakeng North
- Happy Hollow
- Balsigan
- Bayan Park West (Bayan Park)
- Bayan Park East
- Brookspoint
- Brookside
- Cabinet Hill-Teacher's Camp
- Camp Allen
- Camp 7
- Camp 8
- Campo Filipino
- City Camp Central
- City Camp Proper
- Country Club Village
- Cresencia Village
- Dagsian, Upper
- DPS Area
- Dizon Subdivision
- Quirino Hill, East
- Engineers' Hill
- Fairview Village
- Fort del Pilar
- General Luna, Upper
- General Luna, Lower
- Gibraltar
- Greenwater Village
- Guisad Central
- Guisad Sorong
- Hillside
- Holy Ghost Extension
- Holy Ghost Proper
- Imelda Village
- Irisan
- Kayang Extension
- Kias
- Kagitingan
- Loakan Proper
- Lopez Jaena
- Lourdes Subdivision Extension
- Dagsian, Lower
- Lourdes Subdivision, Lower
- Quirino Hill, Lower
- General Emilio F. Aguinaldo
- Lualhati
- Lucnab
- Magsaysay, Lower
- Magsaysay Private Road
- Aurora Hill Proper
- Bal-Marcoville (Marcoville)
- Quirino Hill, Middle
- Military Cut-off
- Mines View Park
- Modern Site, East
- Modern Site, West
- New Lucban
- Aurora Hill, North Central
- Sanitary Camp, North
- Outlook Drive
- Pacdal
- Pinget
- Pinsao Pilot Project
- Pinsao Proper
- Puliwes
- Pucsusan
- MRR-Queen Of Peace
- Rock Quarry, Lower
- Salud Mitra
- San Antonio Village
- San Luis Village
- San Roque Village
- San Vicente
- Santa Escolastica
- Santo Rosario
- Santo Tomas School Area
- Santo Tomas Proper
- Scout Barrio
- Session Road Area
- Slaughter House Area
- Sanitary Camp South
- Saint Joseph Village
- Teodora Alonzo
- Trancoville
- Rock Quarry, Upper
- Victoria Village
- Quirino Hill, West
- Andres Bonifacio (Lower Bokaw
- Legarda-Burnham-Kisad
- Imelda R. Marcos (La Salle)
- Lourdes Subdivision, Proper
- Quirino-Magsaysay, Upper (Upp
- A. Bonifacio-Caguioa-Rimando
- Ambiong
- Aurora Hill, South Central
- Abanao-Zandueta-Kayong-Chugum
- Bagong Lipunan (Market Area)
- BGH Compound
- Bayan Park Village
- Camdas Subdivision
- Palma-Urbano (Cari?o-Palma)
- Dominican Hill Mirador
- Alfonso Tabora
- Dontogan
- Ferdinand (Happy Homes-Campo)
- Happy Homes (Happy Homes-Lucban)
- Harrison-Claudio Carantes
- Honeymoon (Honeymoon-Holy Ghost)
- Kabayanihan
- Kayang-Hilltop
- Gabriela Silang
- Liwanag-Loakan
- Malcolm Square-Perfecto
- Manuel A. Roxas
- Padre Burgos
- Quezon Hill, Upper
- Rock Quarry, Middle
- Phil-Am
- Quezon Hill Proper
- Middle Quezon Hill Subdivision
- Rizal Monument Area
- SLU-SVP Housing Village
- South Drive
- Magsaysay, Upper
- Market Subdivision, Upper
- Padre Zamora
HeograpiaUrnosen
Ti Siudad ti Baguio ket mabirukan iti 5,200 pie ti ngato ti lessaad ti baybay, ken naiyumok iti kaunegan ti kabambantayan ti Tengnga a Kordiliera iti akin-amianan a Luzon. Ti siudad ket napalikmutan babaen ti probinsia ti Benguet. Daytoy ket sakupenna ti bassit a lugar iti 57.5 kuadrado kilometro (22.2 kd mi). Kaaduan iti naparang-ay a paset ti siudad ket naipatakder iti di nadalumpinas, turod a rabaw ti daga ti akin-amianan a paset. Idi nagaramid ti plano ni Daniel Burnham para iti siudad, inaramidna ti munisipio a kas puntos a reperensia ti pagpatinggaan a gay-at ti siudad iti 8.2 kilometro (5.1 mi) manipud iti daya aginggana iti laud ken iti 7.2 kilometro (4.5 mi) manipud iti amianan aginggana iti 2 kilometro (1.2 mi) iti abagatan. Daytoy ti kangatuan a nangruna a siudad iti Filipinas iti termino ti kangato. Ni Andy Chen ket nagsurat iti maipanggep ti Heograpia ti Baguio idi 1910.
KlimaUrnosen
Ti Siudad ti Baguio ket mangipakita ti klima ti subtropikal a kabambantayan babaen ti pannakaidasig ti klima ti Köppen. Ti siudad ket ammo para iti kalalaingan a klimana. Gapu ti daytoy ti Baguio ket nabirngasan a kas ti "Kalgaw a Kapitolio ti Filipinas". Gapu ti kangatona, ti temperatura ti siudad ket 8 a grado Celsius a nababbaba no maipada ti napipia a temperatura iti amin a paset ti pagilian.[4] Ti napipia a temperatura ket sumakop manipud iti 15 aginggana ti 23 grado Celsius. Kadawyan daytoy a nababbaba iti las-ud ti naladaw ken nasapa a bulbulan ti tawen. Ti kababaan idi a nairehistro a temperatura ket 6.3 grado Celsius idi Enero 18, 1961. Daytoy ket maigiddiat ti amin a panawen a kangato iti 30.4 grado Celsius a nairehistro idi Marso 15, 1988 idi las-ud ti El Niño a tiempo idi 1988.[5] Ti Baguio ket manmano laeng a malabsanna ti 26 grado Celsius uray iti las-ud ti kapudotan a paset ti tawen.
Kasla met laeng dagiti siudad nga addaan iti klima ti subtropikal a kabambantayan, ti Baguio ket madmadlaw a makakitkita ti bassit a panagtudtudo iti las-ud ti namaga tiempo. Nupay kasta, ti siudad ket addaan iti adu unay a panagtudtudo iti las-ud ti ti tiempo ti tudo, kadagiti bulan ti Hulio ken Agosto ti addaan iti napipia ti ad-adu ngem 1,000 mm (39 in) a tudo. Ti Baguio ket agpipia ti sumurok a 4,500 mm (177 in) iti tinawen a tudo.
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ City of Baguio | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ CAR Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ "Panagbanniaga a Pakaammo ti Siudad ti Baguio, Filipinas". Asia Travel. Naala idi 26 Pebrero 2013.
- ^ Basilan, Jacquelyn; Khristine Love Vicente (17 Disiembre 2008). "Baguio wakes up to coldest morn in 2008". Breaking News / Regions. Philippine Daily Inquirer. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Disiembre 2008. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ "Weatherbase: Baguio, Dagiti Rekord ken dagiti Napipia ti Filipinas". Weatherbase. Naala idi 22 Nobiembre 2011.
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Benguet". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pakasaritaan ti panid
20 Septiembre 2021
+{{pp|expiry=indef|small=yes}}m
+30
Binaliwan ti agpang ti salaknib para iti "Wikipedia:Renunsia dagiti pangngagas" ([Urnosen=Palubosan laeng dagiti administrador] (inggana't inggana) [Iyalis=Palubosan laeng dagiti administrador] (inggana't inggana))m
14 Hulio 2015
13 Hulio 2012
25 Mayo 2012
Nasukatan ti lessaad ti salaknib para iti "Wikipedia:Renunsia dagiti pangngagas": tapnp masimpa dagiti nakastrek ([edit=autoconfirmed] (inggana't inggana) [move=autoconfirmed] (inggana't inggana))m
1 Pebrero 2012
11 Enero 2012
Nasalakniban ti "Wikipedia:Renunsia dagiti pangngagas" ([edit=sysop] (inggana't inggana) [move=sysop] (inggana't inggana))m
Inaramid ti panid iti "{{Disclaimer-header}}  TI WIKIPEDIA KET SAAN NGA AGIT-ITED TI PANGNGAGAS A BALAKAD  Ti Wikipedia ket ..."
+1,585


text:
Tulong:Dagiti panangilasin ti takson
Dagiti panangilasin ti takson ket dagiti panangilasin a naikeddeng iti biolohiko a takson babaen dagiti biolohiko ken taksonomiko a database para iti panggep iti panangitakder iti maysa a punto ti reperensia para iti tunggal maysa a naikatologo a takson. Ti panangikeddeng iti maysa a takson nga agraman iti permanente a panangilasin kas ti maysa a kuerdas ti bilang a mangipalubos a mapabaro ti pakaammo a kas ti taksonomiko a panangidasig a saan a mangapekto ti abailidad a mangala wenno mangireperensia iti datos iti respektibo a takson. Agobra ti maysa a panagilasin ti takson a kas ti isu met laeng a waya a kas ti maysa a barcode nga inus-usar iti panagala iti datos a manipanggep iti maysa a kinayat a a banag. No mausar iti Wikipedia, dagiti panangilasin ti takson ket mabalin a mabirukan iti sideg ti baba dagiti panid ti Wikipedia, a mangisilpo kadagiti rehistro kadagiti taksonomiko a database. Kadagiti adu a kaso, ti tunggal maysa a nagan iti taksonomiko a database ket addaan iti maysa a naisangayan a panangilasin, ngem daytoy ket saan nga kankanayon a kastoy a kaso. (Kas pagarigan, ti International Plant Names Index ket kankanayon nga addaan kadagiti nadumaduma a panangilasin para iti nagan ti takson, masansan ngem saan a kankanayon iti porma iti N-1, N-2, kdpy.)
Mangpakabael dagiti panangilasin ti takson kadagiti agsuksukisok a nalaklaka nga agbiruk pra iti pertinente a pakaammo iti suheto iti maysa nga artikulo, a saanen a nasken ti manual a panangipalawag iti suheto. Kas pagarigan, dagiti panangilasin ti takson ket maus-usar kadagiti artikulo ti sebbangan tapno ti pakaammo iti artikulo ket mabalin a nalaklaka a maikrus-reperensia iti popular a database ti Katologo ti Biag.
Iti ad-adu a sapsap, dagiti panangilasin ti takson ket dagiti pamay-an iti panagpartuat ken panagtaripato kadagiti pagsurotan a termino para iti biograpiko a material. Dagiti silpo a patauden babaen ti plantilia ti {{Taxonbar}} iti Wikipedia ket mapan kadagiti panid ti pakaammo ti takson kadagiti online a biolohiko wenno taksonomiko a database. Kas maysa a pagarigan, ti pakaammo ti baras ti takson ti Wikipedia para iti Sequoiadendron giganteum ket kasla daytoy:
Dagiti panangilasin a nailista para iti Sequoiadendron giganteum ket maisilponto kadagiti naikabil a mabirukan kadagiti maitunos nga online a database:
- Wikidata: Wikidata, ti maysa a kolaboratibo a naurnos a pannakaammo nga ibalbalayan babaen ti Pundasion ti Wikimedia. Ti tunggal maysa a banag iti Wikidata a mainaig iti maysa a takson ket agtengngel iti datos a kas dagiti panangilasin ti takson.
- ARKive: ARKive, ti maysa a naiyarkibo a database dagiti pelikula, dagiti retrato ken dagiti rekording ti audio kadagiti sebbangan iti lubong.
- FNA: Flora of North America Amianan ti Mehiko, ti maysa nga adu iti tomo nga obra a mangipalawag iti patneng ken dagiti naipayammo a mula iti Amianan nga Amerika.
- FOC: Flora of China, ti maysa a sientipiko a pablaak nga aggandat iti panangipalawag kadagiti mula a patneng wenno naipayammo iti Tsina.
- Eol: Encyclopedia of Life, ti maysa nawaya, koloboratibo iti online nga ensiklopedia a mangdokumento iti amina a 1.9 a riwriw a sibibiag a sebbangan nga ammo iti siensia
- GBIF: Global Biodiversity Information Facility, ti maysa nga internasional a gunglo a mangipatengnga iti isip iti panagaramid iti sientipiko a datos iti magun-od a biodibersidad babaen ti Internet nga agusar kadagiti serbisio ti web
- GRIN: Germplasm Resources Information Network, ti maysa nga online a database ti USDA National Genetic Resources Program para kadagiti panagtengngel iti amin a germplasm ti mula a naurnong babaen ti National Plant Germplasm System
- iNaturalist: iNaturalist, ti maysa a proyekto ti siensia ti umili a mangimapa ken mangibingay kadagiti panagpalpaliiw iti biodibersidad iti amin a paset ti globo
- IPNI: International Plant Names Index, ti maysa a database dagiti nagan ken dagiti mainaig a batayan a bibliograpiko a salasay dagiti mula a bukbukel, dagiti pako ken dagiti lycophytha
- ITIS: Integrated Taxonomic Information System, ti maysa pannakikadua dagiti pederal nga ahensia ti Amerikano a naidesinio a mangited iti natalinaay ken mapagtalkan a pakaammo iti taksonomia dagiti biolohiko a sebbangan
- IUCN: International Union for Conservation of Nature Red List, ti kakomprehensibuan nga imbentorio kadagiti kasasaad ti global a konserbasion kadagiti biolohiko a sebbangan iti lubong
- NCBI: Taxon Browser manipud iti National Center for Biotechnology Information
- Plant List: The Plant List, ti maysa alistaan dagiti botaniko a nagnagan dagiti sebbangan ti mulmula a pinartuat babaen ti Royal Botanic Gardens, Kew and the Missouri Botanical Garden
- PLANTS: Natural Resources Conservation Service, ti maysa a database manipud iti United States Department of Agriculture (USDA) a mangited iti teknikal a tulong kadagiti mannalon ken dagiti sabali a pribado nga agtagikua iti daga ken dagiti mangimatmaton
- Tropicos: Tropicos, ti maysa nga online a botaniko a database nga aglaon kadagiti taksonomiko a pakaammo kadagiti mula, a naipangpangruna manipud iti Neotropikal nga ekosona (Sentral, ken Abagatan nga Amerika)
- WCSP: World Checklist of Selected Plant Families , ti maysa nga internasional a kolaborasion a mangited iti kaudian a rinepaso iti kakadua ken dagiti naipablaak a kapanunotan iti naawat a sientipiko a nagnagan ken dagiti sinonimo dagiti napili a pamilia ti mula.
Daytoy ket maysa a bassita sub-agasmang dagiti mabalin a magun-od a database, ken agdumadumanto dagitoy a silpo manipud kadagiti sabali a takson depende iti kitana ken ti kaadda dagiti naikabil iti database.
Dagiti nasuportaran a database[urnosen | urnosen ti taudan]
Mabirukan ti maysa a kompleto a listaan dagiti mnasuportaran a database iti Plantilia:Taxonbar/dok#Dagiti panangilasin ti takson


text:
Oksiheno
Ti oksiheno ket isu ti elemento nga addaan iti atomiko a numero iti 8 ken nairepresenta babaen ti simbolo nga O. Ti naganna ket naala manipud iti Griego a ramut a ὀEύς (oxys) ("asido", literal a "natadem", a mangitudo ti naalsem a nanam iti asido) ken ti -Yevής (-genēs) ("agpadpataud"), gapu ta idi daytoy a nanaganan, addan ti biddut a kapanunutan nga amin nga asido ket makasapul ti oksiheno ti panakabukelda. Iti pagalagadan a temperatura ken presion, ti dua nga atomo iti daytoy nga elemento ket agpiansa tapno agporma ti dioksiheno, maysa daytoy a pusasaw nga asul, awan ti ayamuom, awan ti nanam a diatomiko nga alingasaw nga ti pormulana ket ti O2.
Ti oksiheno ket kameng iti chalcogen a grupo idiay periodiko a lamisaan ken daytoy ket nakaro a reaktibo a saan a metal nga elemento nga aggaggagana nga agporma kadagiti kumadua (a kas dagiti oksido) a gangani kadagiti amin a dadduma nga elemento. Ti oksiheno ket maysa a napigsa nga oksido nga ahente ken daytoy ket addaan iti maikadua a kangatuan ti elektronegatibidad kadagiti amin nga elemento (ti laeng pluor ti addaan iti nagatngato nga elektronegatibidad).[1] Bababen ti masa, ti oksiheno ket isu ti maikatlo a kaaduan nga elemento iti law-ang, kalpasan ti hidróheno ken helio[2] ken ti kaaduan nga elemento babaen ti masa iti rabaw a natangken ti daga, a makaaramid daytoy ti gangani a kagudua iti masa ti rabaw a natangken. Ti nawaya nga Panakaaduan dagiti kimiko nga elemento is too kimikalio unay a reaktibo iti Daga no awan ti photosintetiko nga aksion dagiti agbibiag nga organismo, nga agusar ti enerhia ti lawag ti init tapno agpataud ti elemental nga oksiheno nga agtaud ti danum. Ti elemental nga O2 ket mangrugi laeng nga agpaadu idiay atmospera kalpasan ti ebolusionario a panagparang kadagitoy nga organismo, iti agarup idi a 2.5 a bilion a tawtawen.[3] Ti diatomiko nga oksiheno nga alingasaw ket buklenna ti 20.8% iti tomo iti angin.
Gapu ta buklenna ti kaaduan a masa iti danum, ti oksiheno ket buklenna ti kaaduan a masa kadagiti agbibiag nga aorganismo (kas pagarigan, agarup a dua pagkatlo ti masa ti bagi ti tao). Amin kadagiti kangrunaan a klase iti patakder ti molekula iti sibibiag nga organismo, a kas dagiti protina, dagiti karbohidrato, ken dagiti taba,ket aglaonda ti oksiheno, a kas dagiti pay kangrunaan a kumadua nga inorganiko a mangbukel kadagiti kontsa ti ay-ayup, ngipen, ken tulang. Ti elemental nga oksiheno ket mapataud babaen ti sianobakteria, algas ken mulmula, ken mausar dagitoy iti selular a panaglinget para iti amin a narikut a biag. Ti oksiheno ket makasabidong kadagiti anaerobio nga obligado nga organismo, a dagitoy ket ti kaaduan a porma dagiti nasap a biag iti Daga aginggana ti O2 ket nangrugi nga immadu iti atmospera. Ti maysa pay a porma ti (alotropo) iti oksiheno, osono (O3), ket tumulong dagitoy a mangsalaknib ti biospera manipud iti ultrabioleta a radiasion nga addaan iti nagato a kangato ti daga nga osono a rutap, ngem daytoy ket rugitan iti asideg ti rabaw a daytoy ket produkto iti narugit nga asuk. Iti nagatngato pay a nababa nga orbita ti daga nga altitud nga atomiko nga oksiheno ket adu dagitoy idiay ken daytoy ket punganay pay iti panagrunot parakadagit pagluganan ti limbang.[4]
Ti oksiheno ket nawaya a duktalan babaen ni Carl Wilhelm Scheele, idiay Uppsala, idi 1773 wenno nasapsapa pay, ken ni Joseph Priestley idiay Wiltshire, idi 1774, ngem ni Priestley ket isu ti naikkan ti prioridad gapu ta ti obrana ket immuna a naipablaak. Ti nagan nga oksiheno ket naaramid idi 1777 bababen ni Antoine Lavoisier,a dagiti panag-eksperimentona iti Oksiheno ket nakatulong a nagikkat ti panagtalek ti nalatak idi a plogiston a teoria iti panag-uram ken panag-runot. Ti oksiheno ket pinataud ti industria babaen ti praksional nga alambike iti nalikido nga angin, ti panagusar dagiti seolita nga addaan iti presion a panagsiklo tapno mapaadu ti oksiheno manipud iti agin, elektrolisis iti danum ken dadduma pay a pamuspusan. Dagiti us-usar ti oksiheno ket mairaman kadagiti panagtaud iti asero, dagiti plastik ken dagiti tela; propulsor ti kuitis; oksiheno aterapia; ken suporta ti biag kadgiti eroplano, dagiti submarino, panagbaniaga ti limbang ken dagiti panagbatok ti adalem a danum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "WebElements Periodiko a Lamisaan dagiti Elemento | Oksíheno | Elektronegatibidad". Webelements.com. Naala idi 2011-11-07.
- ^ Emsley 2001, p.297
- ^ "NASA Research Indicates Oxygen on Earth 2.5 Billion Years ago" (Press release). NASA. 2007-09-27. Naala idi 2008-03-13.
- ^ "Panagrunot ti atomiko a oksihena". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hunio 13, 2007. Naala idi 2009-08-08.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Albay
Dagiti Lehislatibo a Distrio iti Albay, ket dagiti distrito ti umuna, maikadua ken maikatlo, dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia ti Albay iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Ti Albay ket nabingbingay idi kadagiti tallo a kongresional a distrito manipud idi 1907 aginggana idi 1931. Ti maikapat a distrito, a binukel ti sub probinsia ti Catanduanes, ket naparatuat idi babaen ti Tignay Blng. 3617 a napasingkedan idi 1929, ken nagbutos kadagiti bukodna a pannakabagi manipud idi 1931. Manipud idi panangibalin ti Catanduanes iti kadawyan a probinsia babaen ti Mankomunidada a Tignay Blng. 687 a napasingkedan idi Septiembre 26, 1945 ken ti pannakabutos ti immuna a pannakabagi a nangrugi idi 1946, dagiti kongresional a distrito ket napabassiten iti tallo.
Ti probinsia ket nairepresenta iti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion V manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagbutos kadagiti tallo a pannakabagi a sapasap iti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1984. Ti Albay ket nangitalinaay kadagiti tallo a bukodna a kongresional a distrito babaen ti Batay-linteg a nangrugi idi Pebrero 7, 1987, ken nagbutos kadagiti kameng iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi iti isu met laeng a tawen.
Ti umuna a distrito ti Albay ket maysa kadagiti kasisigud a distrito ti pannakabagi manipud idi 1907 a saan pay a nagbalbaliw ti teritorio a panagsakopda, kakuyogna ti umuna ken maikadua a distrito ti Ilocos Norte, umuna a distrito ti Ilocos Sur, ken ti umuna a distrio ti Iloilo.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Tabaco
- Dagiti ili: Bacacay, Malilipot, Malinao, Santo Domingo (Libog), Tiwi
- Populasion (2015): 373,947
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Legazpi
- Dagiti ili: Camalig, Daraga (Locsin) (naitipo iti Siudad ti Legazpi idi 1948–1954), Manito, Rapu-Rapu
- Populasion (2015): 451,765
1907–1931[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Bato, Calolbon, Legazpi (Albay) (naitipon iti Daraga iti ili ti Albay idi 1907; Ti Albay ket nabaliwan ti naganna iti Legazpi idi 1925), Manito, Pandan, Rapu-Rapu, Viga, Virac, Baras (nabangon manen idi 1910), Panganiban (nabangon idi 1921), Daraga (nabangon manen idi 1922)
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Ligao
- Dagiti ili: Guinobatan, Jovellar, Libon, Oas, Polangui, Pio Duran (nabangon idi 1968)
- Populasion (2015): 489,114
-  ^1 Naidutok a kas Pangulo ti Empleado ti Presidente idi Pebrero 10, 2007.
1907–1931[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Camalig, Guinobatan, Jovellar, Libon, Ligao, Oas, Polangui
Maika-4 a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Baras, Bato, Calolbon, Pandan, Panganiban, Viga, Virac
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Dagiti numero ti telepono idiay Filipinas
Dagiti numero ti telepono idiay Filipinas ket sumursurot da kadagiti naluktan a panggep a panag-numero ti telepono ken ti maysa a naluktan a panggep ti panag-dial. Dagitoy dua a panggep ket alalagaden babaen ti Nailian a Komision ti Telekomunikasion, maysa a bagi a nasakup ti Departamento iti Pagluganan ken Komunikasion a kasla maysa a naikapet nga ahensia.
Ti Filipinas ket nainaganan ti maysa a sangalubongan a panag-dial a kodigo iti 63 babaen ti ITU-T. Dagiti numero ti telepono ket naitalinaed iti pito a dihito (ti innem a dihito ket inus-usar idi tennga a 1990; ti uppat ken lima ket inus-usar kadagiti aw-away), dagiti kodkodigo ti luglugar ket naitalinaed iti maysa, dua wenno tallo a dihito. No agtawag ti adayu idiay Filipinas, sukatan ti 0 para iti domestiko a panagtawag ken 00 para iti internasional a panagtawag.
Naitalinaed a linia a kodkodigo ti lugarUrnosen
Dagiti kodkodigo ti lugar idiay Filipinas para iti naitalinaed a linia dagiti telepono ket naitalinaed ti dua a dihito, mailaksisid ti Metropolitano a Manila, ti probinsia ti Rizal, ken ti ili ti Obando idiay Bulacan, nga agus-usar ti kodigo ti lugar a 2. Adda dagiti bassit nga agawawit a naummong iti maysa a naisangyan a heograpiko a lugar ket mabalin nga agited ti uppat wenno lima a kodkodigo ti lugar. Nupay kasta, dagitoy a kodkodigo ti lugar ket masuksukatan dan iti naparabor a pagalagadan a dua a dihito a kodkodigo ti lugar.
Adda dagiti daduma a kodkodigo ti lugar a nagbibingayan a baetan dagiti adu a probinsia. Iti kastoy a kaso ket dagiti sub-probinsia, a kasla ti Guimaras ken Iloilo, dagiti kabarbaro a probinsia, kasla ti Zamboanga Sibugay ken Zamboanga del Sur, wenno dagiti probinsia nga addaan dagiti bassit a populasion, nga kasla ti Marinduque ken Quezon. Iti naipatingga a kaso, dagiti kodigo ti lugar ket naibingningay kadagiti sibubukel nga isla, kasla iti Leyte ken Samar, wenno ti maysa a sibubukel a rehion, kasla ti Rehion Administrativo ti Cordillera. Iti dagitoy amia kaso, dagiti kodigo ti lugar ket nagbibingayan tapno makaaduan kadagiti panagusar da. Tapno malasin ti naggapuan ti timmawag, ti tallo a dihito a panagsukat ti telepono a pasaruno ket kinitkita.
Gapu ta ti Filipinas ket agus-usar ti maysa a naluktan a panggep ti panag-dial, dagiti numero ti telepono a nai-dial iti maysa a naited a kodigo ti lugar ket saan a nasken ti kodigo ti lugar, mailaksid dagiti panagtawag nga inaramid manipud kadagiti mobile a telepono wenno dagiti bayadan a telepono. No ag-dial kadagit sabali a kodkodigo ti lugar, ti domestiko nga adayu panagserrek a pasaruno ket 0, No ag-dial idiay ballasiw taaw, ti domestiko a pasaruno saan a masapul. A kas dagitoy, ti kadawyan a numero ti telepono idiay metropolitano a Manila ken Rizal ket agparang a kasla dagitoy:
- Iti uneg ti Metropolitano a Manila, Rizal ken Obando, Bulacan:1234567
- Iti ruar ti Metropolitano a manila, Rizal ken Obando, Bulacan: 02-1234567
- Iti ruar ti Filipinas: +63-2-1234567
Dagiti luglugar ket naibunggoy da kadagiti nalawa a luglugar nga agibanag ti umuna a dihito iti maysa a nainaga a kodigo. Dagitoy a luglugar ken dagiti nairaman a kodkodigo ket nailista dita baba:
- 2: Metro Manila, Rizal, Obando, Bulacan
- 3: Cebu (32), Guimaras ken Iloilo (33), Negros Occidental (34), Negros Oriental ken Siquijor (35), Aklan, Antique ken Capiz (36), Bohol (38)
- 4: Aurora, Marinduque, Quezon ken Romblon (42), Batangas, Occidental Mindoro ken Oriental Mindoro (43), Bulacan (mailaksid ti Obando) ken Nueva Ecija (44), Pampanga ken Tarlac (45), Cavite (46), Bataan ken Zambales (47), Palawan (48), Laguna (49)
- 5: Albay ken Catanduanes (52), Biliran, Leyte ken Abagatan a Leyte (53), Camarines Norte ken Camarines Sur (54), Daya a Samar, Amianan a Samar ken Lumaud a Samar (55), Masbate ken Sorsogon (56)
- 6: Basilan, Zamboanga del Sur ken Zamboanga Sibugay (62), Lanao del Norte ken Lanao del Sur (63), Cotabato, Maguindanao ken Sultan Kudarat (64), Zamboanga del Norte (65), Sulu ken Tawi-Tawi (68)
- 7: La Union (72), ti Cordillera Administrative Region (74), Pangasinan (75), Ilocos Norte ken Ilocos Sur (77), ti Cagayan Valley (78)
- 8: Davao del Sur (82), Sarangani ken Abagatan a Cotabato (83), Davao del Norte (84), Agusan del Norte ken Agusan del Sur (85), Surigao del Norte ken Surigao del Sur (86), Compostela Valley ken Davao Oriental (87), Bukidnon, Camiguin, Misamis Occidental ken Misamis Oriental (88)
Kodkodigo ti lugar dagiti mobile a teleponoUrnosen
Dagiti kodkodigo ti lugar para iti mobile a telepono ket tallo a dihito ken agnanayon a mangrugi ti numero a 9. Saan a kasla dagiti natalinaed a linia ti telepono, ti porma a panag-dial ti adayu a panagtawag ket agnanayon a napalpaliiw no agus-usar iti kinuti a telepono.
Kasisigud idi, nga adda laeng tallo a kodigo ti lugar para kadagiti kinuti a telepono:917 para iti Globe Telecom, 918 para iti Smart Communications ken 973 para iti Express Telecom, dagitoy nga addaan a kinuti a kompania idi a panawen. Idi dimmaras a dimmakkel ti serbisio idi 1990 ken tatta pay nga aldaw, dagiti barbaro a kodkodigo ket nainayon tapno matungpal dagiti masapsapul ngamin ket dagiti addaan a kodkodigo ket naibusan dan. Dagiditi mainaynayon a kodkodigo ket kadawyan a maala no naibusanen dagiti kinaudi a kodigo.
Dagiti kodkodigo ti lugar ket naigrupo babaen dagiti nagipaay nga awan ti maysa a nakapet a sakup dagiti kodigo para iti maysa a nagipaay. Dagitoy a kompania ken dagiti bukodda a kodkodigo ti lugar ket nailista dita baba:
- Express Telecom: 973, 974 (saan a maus-usar)
- Globe Telecom: 905, 906, 915, 916, 917, 926, 927, 935, 936, 937, 994
- Next Mobile: 979
- Red Mobile: 938 (Smart)
- Smart Communications: 907, 908, 909, 910, 912, 918, 919, 920, 921, 928, 929, 930, 938, 939, 946, 947, 948, 949, 989, 999
- Sun Cellular: 922, 923, 932, 933, 934, 942, 943
paammo:
- manipud idi Sep 2010 ti Globe a pasuruno a numero ket aggibus iti 5,6,7 mailaksid para iti 907 nga daytoy ket maysa a pasaruno ti Smart
- manipud idi Sep 2010 ti Smart a pasuruno a numero ket aggibus iti 0,1,8,9 mailaksid para iti 979 nga daytoy ket maysa a pasaruno ti Next Mobile


text:
Marso
Ti Marso ket isu ti maika-3 a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano . Daytoy ket maysa kadagiti pito a bulan nga addaan iti kaatidog iti 31 nga al-aldaw. Idiay Akin-amianan a Hemisperio, ti meteorolohikal a panangrugi iti primabera ket mapasamak iti umuna nga aldaw iti Marso. Ti ekuinokso ti Marso iti maika-20 wenno maika-21 ket mangmarka ti astronomikal a panangrugi iti primabera idiay Akin-amianan a Hemisperio ken ti panangrugi ti otonio idiay Akin-abagatan a Hemisperio, a ti Septiembre ket ti tiempo a kapada ti Marso iti Akin-amianan a Hemisperio.
TaudanUrnosen
Ti nagan a Marso ket nagtaud manipud iti Latin iti Martius, ti umuna a bulan iti kasapaan a kalendario a Romano. Daytoy ket nainaganan kenni Marte, ti dios ti Romano iti gubat a naikeddeng pay a kas ti guardia ti agrikultura ken maysa a puon ti tattao a Romano babaen dagiti annakna a lalaki a ni Romulus ken Remus. Ti bulanna iti Martius ket isu idi ti pangrugian iti tiempo para iti panagtalon ken pannakigubat,[1] ken dagiti piesta a natengngel a pammadayaw kaniana ket naipada babaen dagiti dadduma iti Oktubre, ken naipatingga ti tiempo para kadagitoy nga aktibidad.[2] Ti Martius ket mabalin a nagtultuloy nga isu ti umuna a bulan ti tawen ti kalendario a Romano aginggana idi 153 SK,[3] ken dagiti nadumaduma a relihioso a rambakan iti umuna a kagudua iti bulan ket kasisigud idi a dagiti rambakan ti baro a tawen.[4] Uray idi naladaw a kinaugma, dagiti Romano a mosaiko a nangiladawan kadagiti bulan ket sagpaminsanda nga umuna a nangikabkabil ti Marso.[5]
Ti Marso 1 ket nangrugian ti nabilangan a tawen idiay Rusia aginggana iti patingga ti maika-15 a siglo. Ti Gran Britania ken dagiti koloniana ket nagtultuloy nga agusar iti Marso 25 aginggana idi 1752, idi kanungpalan nga inamponda ti kalendario a Gregoriano. Adu pay kadagiti kultura ken dagiti relihion a mangramrambak pay laeng iti rugi ti Baro a Tawen iti Marso.
Dadduma a nagnaganUrnosen
Iti Pinlandes, ti bulan ket tinawtawagan iti maaliskuu, a naipammatina a nagtaud manipud iti maallinen kuu, iti las-ud ti Marso, ti Daga ket kanungpalanna a mabalin a makita iti sirok ti niebe (nupay kasta, naisingasing payen dagiti nadumaduma a teoria iti etomolohia). Iti Ukraniano, ti bulan ket tinawtawagan iti бepeзeHb, a ti kayatna a sawen ket kayo ti betula, ken březen iti Tseko. Dagiti naipakasaritaan a nagan ti Marso ket mairaman ti Sahon iti Lentmonat, a nainaganan manipud iti ekuinokso ti Marso ken ti panagin-inut nga iyaatiddog dagiti aldaw, ken ti kanungpalan a birngas ti Kuaresma. Dagiti Sahon ket tinawtawaganda pay ti Marso a kas Rhed-monat wenno Hreth-monath (naala manipud iti diosenda a ni Rhedam/Hreth), ken dagiti Anglo ket tinawtawaganda iti Hyld-monath. Iti Eslobeno, ti tradisional a nagan ket sušec, a ti kayatna a sawen ket ti bulan a ti daga ket namagan tapno mabalinen a talonen. Ti nagan ket immuna a naisurat idi 1466 iti manuskrito ti Škofja Loka. Naus-usar pay dagiti dadduma a nagan, kas pagarigan ti brezen ken breznik, "ti bulan dagiti betula".[6] Ti Turko a balikas ti Mart ket naited kalpasan ti nagan ti Marte ti dios.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Mary Beard, John North, ken Simon Price, Religions of Rome (Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge, 1998), pp. 47–48 ken 53.
- ^ Michael Lipka, Roman Gods: A Conceptual Approach (Brill, 2009), p. 37. Dagiti panirigan ni Georg Wissowa kadagiti piesta ni Marte a nangikuadro ti tiempo ti kampania ti militar ket naipukpok babaen ni C. Bennett Pascal, "October Horse," Harvard Studies in Classical Philology 85 (1981), p. 264, nga agraman iti bibliograpia.
- ^ H.H. Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic (Pagmalditan ti UNibersidad ti Cornell, 1981), p. 84; Gary Forsythe, Time in Roman Religion: One Thousand Years of Religious History (Routledge, 2012), p. 14 (iti di pannakaikeddeng idi napasamak ti panagbaliw).
- ^ Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic, p. 85ff.
- ^ Aïcha Ben Abed, Tunisian Mosaics: Treasures from Roman Africa (Getty Publications, 2006), p. 113.
- ^ "Koledar prireditev v letu 2007 in druge informacije občine Dobrova–Polhov Gradec" (PDF) (iti Eslobeno). Municipality of Dobrova-Polhov Gradec. 2006. Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Marso iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Marso iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Panagluas iti limbang
Ti panagluas iti limbang (Ingles: spaceflight) ket balistika a panagluas idiay wenno iti kaunegan ti akin-ruar a limbang. Ti panagluas iti limbang ket no usaren ti pagluganan ti limbang nga adda wenno awan iti agalugan a tao. Kas pagarigan panagluas iti limbang ti tao ket mairaman ti Ruso a programa ti Soyuz , ti Sapace shuttle a progra ti Estados Unidos , ken ti pay agdama nga Internasional nga Estasion ti Limbang. Dagiti kas pagarigan ti awan taona a panagluas iti limbang ket mairaman ti space probe a nangpanaw ti pagliklikmutan iti Daga, ken dagiti pay satelite a agliklikmut iti lawlaw ti Daga, a kas dagiti satelite ti komunikasion. Dagitoy ket agtiynayda babaen ti telerobotiko a panagtengngel wenno napno nga autonomo.
Ti panagluas iti limbang ket inus-usar iti panagsukisok iti limbang, ken dagiti pay komersial nga aramid kasla iti turismo tiiti limbang ken dagiti satelite ti telekomunikasion. Adda pay adagiti saan a komersio a panag-usar iti panagluas iti limbang a mairaman dagiti obserbatorio ti limbang, dagiti satelite ti panagsiim ken dagiti panagpalpaliiw a satelite ti daga.
Ti panagluas iti limbang ket kadawyan a mangrugi iti maysa a panangipatayab ti kuitis , a mangited ti umuna a tapno abakenna ti puersa iti grabidad ken iduronna ti lugan ti limbang manipud ti rabaw ti Daga. No addanton iti limbang, ti panagkutkuti ti lugan ti limbang iti saan a naidurduron ken naidurduron ket sakupan babaen ti ti panagadal a tinawtawagan iti astrodinamika. Adda dagiti lugan ti limbang nga inganat inggana nga aggigian iti limbang, adda met dagiti maburburak it ilas-ud ti atmosperiko a panagsubli, ken dagiti dadduma ket makaabot iti planetario wenno lunar a rabaw para iti panagsanglad wenno impakto.


text:
Filipino Time/Double Time
ADDA daytay pagsasao nga agkamkamat ti angin no maladawkan a kumamakam iti papanam, kas koma ti meeting place/venue no daytay dumar-ayka koma ti seminar, PRESS conference, hearings, kdpy. Nagrigaten a kamkamakamem a kankanayon ti oras. Adda daytay pagsasao a kunana: ti oras, magmagna, ti tao, maimbierna. Ania daytoy? Ania ti di nasayaat nga ibunga daytoy? Adu ti madadael nga oras. Adu ti rumbeng a maaramid koma. Idi aktibo pay ‘toy numo ti biang kadagiti aramid/pasken (kas koma ti tarripnong) ti writer’s organization a nakaikappengak, masagsagennet ti panagsangpet dagiti pada a kameng a sumangbay iti venue ti taripnong. Maiyalud-od no dadduma ti panangrugi ti pasken/programa/taripnong. No saan, on time a mangrugi. Ngem, ti adatna, no adda sumangpet a kameng (kumamakam), mai-re-echo manen ti immunan a napagsasaritaan. Dakami met a naggapu pay iti adayo, sangkakitamin ti pagorasan. Kasla time bomb a tagtagiurayenmin ti ibebettakna! Wen, agbagkabagkaten ti patongmi. Gawgawidanmin ti bagimi nga agsao ken agpakada ta katengngaan pay laeng ti topiko kas paset ti agenda! Ta kababain met kadagiti pada a kameng! Pagangayanna, mapanawankamin ti pampasahero a jeepney a pagluganak a sumangpet idiay lugarmi. Agarkilakaminton ti tricycle a mangitulnog kadakami. Nawatiwat met ngarud ti kasla sungkaan a dalanmi a rough road!
Sadino kadi ti namunganayan ti Filipino Time? Datayo kadi met laeng a Filipino ti namunganayanna? Limmasag kadin daytoy a kas paset ti kulturatayo a Filipino? Ditayo kadi mabalin nga aturen no kasken ken adda pay pamuspusan? Wenno naaringantayo iti sabali a puli a kinaludludon dagiti appotayo (ancestors)? Ket, nagbalinen a buriktayo a Filipino a mangitaktakder dayta a buriktayo?
Namunganay ti Filipino Time idi Spanish period. Ta dagiti Filipino Indio, no ibilin dagiti Spanish colonizers, saanda nga insegida nga aggunay. Masansan a maladladawda nga aggunay iti kadawyan nga oras a naitadek. Ne, kinasubeg? Kinaadu ngata ti nasnasken a tamingen? Wenno di kayat ti agtallugod kadagiti map-apo? Apay ngata a kasta, kakabsat?
Gapu ngata daytan ti kunkunada a ni Filipino, mabungsot ti tokak a mabaddekanna? Wenno gapu iti kinasubegna?
Ket, adda met ti nadumaduma a lugar a maigidiat iti kababalintayo a Filipino. Adda daytay mangmangngegtayo a Caribbean time, Portuguese time, Italian time ken Brazilian time, a kadawyan a pammalagip iti panangrugi nga agluas iti viaje. Masurot dayta, segun ti naitadek nga oras (scheduled time) nga ipasimudaag ti/dagiti pagorasan, kakabsat.
Malagipko nga idi dakami ti agad-adal, kasemsem unay ‘toy numo ti biang ti sagpaminsan a pannakaladawko. Lagidawek unay ti bagik no diak makamakam ti Flag Raising Ceremony-mi iti tunggal bigat. Siempre, kas patneng a makipagili, napateg nga ipapuso nga aramiden ti akem-nasionalismo, a. Adda ngamin pampanunotek idin a bunga ti biddutko idi agad-adalkami pay iti elementaria. Inyun-unami ti nagparut ti ruot iti aglawlaw ti school building-mi. Iti ababa a pannao, dimin dinar-ayan ti Flag Raising Ceremony. Nupay kasta, inannongmi ti nagtakder idi maipatangatang ti National Anthem!
Ti dimi naliklikan, naammuan ti kassangsangpetna idi nga School Principal-mi a dikami dimmar-ay ti Flag Raising Ceremony. Kapilitan a nag-perform-kami iti playground!
Subliantayo daydiay Filipino Time; Double Time itan! Ket, pudno a narigat, a, ti agdardaras! Ngem, saan ngata a narigrigat ti agur-uray no idasig ti paur-uray, kakabsat? Kastoy ti kunada no kua: matay ti agur-uray; agbiag ti paur-uray!


text:
Kategoria:Kamerun
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Katkategoria:
- Dagiti mankomunidad a republika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika