text:
SUHETO ITI AKKUB | INTERESADO KADI TI DIOS KENKA?
Maliwliwanaka ti Dios
“Ti Dios, a mangliwliwa kadagidiay naipababa, liniwliwanakami.”—2 CORINTO 7:6.
NO APAY NGA AGDUADUA TI DADDUMA: Uray kasapulanda unay ti liwliwa, ipapan ti dadduma nga agimbubukodanda no dawatenda a bumallaet ti Dios ken tulonganna ida kadagiti problemada. Kuna ni Raquel: “No panunotek ti kaadu ti tao ditoy lubong ken dagiti nadagsen a problemada, kasla saan a napateg dagiti pakaseknak isu nga agduaduaak nga agpatulong iti Dios.”
NO ANIA TI ISURSURO TI SAO TI DIOS: Nangaramiden ti Dios iti naisangsangayan a pamay-an tapno tulongan ken liwliwaenna dagiti tattao. Natawidtayo amin ti basol, isu nga awan ti makaragpat kadagiti kalikaguman ti Dios. Ngem ti Dios “inayatnatayo ket imbaonna ti Anakna [ni Jesu-Kristo] a kas pangikappia a sakripisio maipaay kadagiti basoltayo.” (1 Juan 4:10) Babaen ti sakripisio nga ipapatay ni Jesus, pakawanen ti Dios dagiti basoltayo, maaddaantayo iti nadalus a konsiensia, ken ti namnama a biag nga agnanayon iti natalna a baro a lubong. * Ngem para laeng kadi iti intero a sangatauan dayta a sakripisio, wenno personal a maseknan ti Dios kenka?
Alaentay a pagarigan ni apostol Pablo. Natignay unay iti sakripisio ni Jesus, isu nga insuratna: ‘Agbibiagak babaen ti pammati a maiturong iti Anak ti Dios, a nangayat kaniak ken nangyawat iti bagina maipaay kaniak.’ (Galacia 2:20) Wen, natay ni Jesus sakbay pay a nagbalin a Kristiano ni Pablo. Ngem imbilang ni Pablo dayta a sakripisio kas personal a regalo ti Dios kenkuana.
Ti sakripisio nga ipapatay ni Jesus ket regalo met ti Dios kenka. Pammaneknek dayta nga ipatpategnaka ti Dios. Ipaayannaka dayta iti “agnanayon a liwliwa ken naimbag a namnama” ken ‘patibkerennaka iti tunggal naimbag nga aramid ken sao.’—2 Tesalonica 2:16, 17.
Ngem agarup 2,000 a tawenen ti napalabas sipud indaton ni Jesus ti biagna kas sakripisio. Ania ngarud ti ebidensia a kayat ti Dios ti makigayyem kenka ita?
^ par. 5 Tapno maammuam ti ad-adu pay maipapan iti sakripisio ni Jesus, kitaem ti kapitulo 5 ti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.


c: text/html

text:
Propaganda
Ti propaganda ket maysa a porma ti pannakisarita a maigandat iti panag-impluensia ti wagas ti maysa a komunidad para iti kaso wenno puesto babaen ti panagpresenta laeng ti maysa a bangir ti argumento. Ti propaganda ket kadawyan a naululit ken naiwarwaras kadagiti nadumaduma a kita ti midia tapno makapartuat ti napili a resulta kadagiti wagas ti agbybuya.
A maigiddiat ti saan a agpilpili ti bangir a panagited ti pakaammo, ti propaganda, iti pannakaiyunaanna a kapanunotan, ket agirepresenta ti pakaammo a kangrunaan a mangimpluensia ti maysa nga agbuybuya. Ti propaganda ket kadawyan a mangitited kadagiti kinapudno a napilpili (isu a mabalin a agululbod babaen ti panangikkat) tapno paregtaenna ti naisangsangayan a sintesis, wenno agususar kadagiti nakargaan a mensahe tapno agpataud ti nariknaan ngem ti naikeddengan a panagsungbat iti pakaaammo a nairepresenta . Ti kinaykayat a resulta ket ti panagbalbaliw ti wagas iti suheto kadagiti puntaan nga agbuybuya tapno mapaadu ti politiko nga ahenda. Ti propaganda ket mabalin a mausar a kas maysa a porma ti politiko a pannakigubat.
Bayat a ti termino a propaganda ket napaneknekan a nakaala ti napigsa a pannkaibaga babaen ti pannakaigimongna kadagiti kaaduan a bukodna a manipulatibo ken patriotera a kas pagarigan ti (a kas ti Nazi a Propaganda a nausar a mangpaneknek ti Holokausto), ti propaganda iti kasisigud a kapanunutan id ket agmangngamangnga, ken mabalin a mangitudo kadagiti panag-usar idi a sapasap nga awan ti kababalinna wenno saan a makapadakes, a kas ti publiko a rekomendasion ti salun-at, dagiti senial a nga agpagparegta kadagiti umili a makibinglay iti maysa a senso wenno panagbutos, wenno dagiti mensahe nga agpagparegta kadagiti tao nga agireprta kadagiti krima kadagiti mangipatpatungpal ti linteg, ken dagiti daddum apay.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Propaganda iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Propaganda iti Wikiquote (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Konserbatismo
Ti konserbatismo (Latin: conservare, "ti mangtaginayon") ket maysa a politikal ken sosial a pilosopia a mangiragpat ti panagtaginayon kadagiti tradisional a sosial a a patakder. Ti tao a sumursurot kadagiti pilosopia ti konserbatismo ket naibagbaga a kas maysa a traditionalista wenno konserbatibo.
Adda dagiti konserbatibo nga agsuksukisok a mangpreserba ti banbanay ti kina-agdama, a mangiyunay-unay ti katalinaay ken panagtultuloy, bayat a dagiti dadduma ket suppiatenda ti modernismo ken agsuksukisok ti panagsubli "ti pamay-an ti banbanag idi".[1][2] Ti immuna anaipatakder a panag-usar ti daytoy a termino iti politikal a kontesto ket babaen ni François-René de Chateaubriand idi 1819, kalpasan ti Pranses a Rebolusion.[3] Ti termino, a naipakasaritaan a mainanig iti kanawan a payak ti politika, ket naus-usar idia a mangipalpalawag kadagiti nalawa a sakup ti panirigan.
Ni Edmund Burke, ti maysa nga Anglo-Irlandes a politiko a nagserbi idiay Britaniko a Kamara ti Commons ken simmuppiat ti Pranses a Rebolusion, ket isu ti naipammadayawan a kas maysa kadagiti nangbangon ti konserbatismo idiay Gran Britania.[4] Segun kenni Hailsham, ti dati a mangipangulo ti Partido Konserbatibo ti Britaniko, "Ti konserbatibo ket saan a ti pilosopia ngem daytoy ket kas maysa a wagas, tiagkankanayon a puersa, nga agtigtignay ti awan panawenna a pamay-an iti panagrang-ay ti nawaya kagimongan, ken mangipadpada ti nauneg ken permanente a kammasapulan ti kasasaad ti tao."[5]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iain McLean ken Alistair McMillan, "Konserbatismo", Ababa a Diksionario ti Politika ti Oxford, Maikatlo ngaEdision, "Sagpaminsan a daytoy (konserbatismo) ket insuppiatan idin, a naibatay ti adda a modelo ti kagimongan a naikedkeddeng a nasayaat iti amin a panawen. Daytoy ket makaala ti 'makatignay' a porma, nga agsubsubli a dumngeg ti, ken mangpadpadas a mangaramid manen, dagiti porma ti kagimongan nga add idi ti nasapsapa a paset ti panawen.", Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2009, ISBN 978-0-19-920516-5.
- ^ "Konsebatismo (politikal a pilosopia)". Britannica.com. Naala idi 1 Nobiembre2009.
- ^ Ti Nakabutbuteng nga Allingag iti di-panagibtur ti Pranses a Rebolusion idiay Amerika Tatta nga Aldaw
- ^ BBC: Edmund Burke (1729 - 1797)
- ^ Viscount Hailsham. Ti Konserbatibo a Kaso. Middlesex: Penguin Books, 1959.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Eccleshall, Robert. Inggles a Konserbatismo manipud idi Panagpabaro: Ti Pangyuna ken Antolohia. London: Unwin Hyman, 1990 ISBN 978-0-04-445346-8
- Hainsworth, Paul. Ti Npatinggaan a Kanawan idiay Lumaud a Europa, Abingdon, OXON: Routledge, 2008 ISBN 0-415-39682-4
- Osterling, Jorge P. Demokrasia idiay Colombia: Klientelista a Politika ken Gerila aPannakigubat. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers, 1989 ISBN 0887382290, ISBN 9780887382291
- Winthrop, Norman ken Lovell, David W. "Dagiti Nadumaduma aKiat ti Konserbatibo a Teoria". Iti Winthrop, Norman. Liberal a Demokratiko a Teoria ken dagiti Kritikona. Beckenham, Kent: Croom Helm Ltd., 1983 ISBN 0-7099-2766-5, ISBN 9780709927662
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Konserbatismo iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Konserbatismo iti Wikiquote (Ingles)


text:
Casiguran, Sorsogon
Ti Casiguran ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Sorsogon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Casiguran ket politikal a nabingbingay iti 25 a barbaranggay.[2]
- Adovis (Poblacion)
- Boton
- Burgos
- Casay
- Cawit
- Central (Poblacion)
- Colambis
- Escuala
- Cogon
- Inlagadian
- Lungib
- Mabini
- Ponong
- Rizal
- San Antonio (Boho)
- San Isidro
- San Juan
- San Pascual
- Santa Cruz
- Somal-ot (Poblacion)
- Tigbao
- Timbayog (Poblacion)
- Tiris
- Trece Martirez
- Tulay
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sorsogon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Sorsogon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Hinundayan, Abagatan a Leyte
Ti Hinundayan ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hinundayan ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- Amaga
- Ambao
- An-an
- Baculod
- Biasong
- Bugho
- Cabulisan
- District I (Pob.)
- District II (Pob.)
- District III (Pob.)
- Hubasan
- Cat-iwing
- Lungsodaan
- Navalita
- Plaridel
- Sabang
- Sagbok
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abagatan a Leyte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 15 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Abagatan a Leyte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 15 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Paskua
Ti Paskua (Chabacano: Pascua Deutsch: Weihnachten; Ingles: Christmas; Espaniol: Navidad), ket maysa a tinawen a piesta a pammalagip iti pannakaipasngay ken pammadayaw kenni Hesukristo,[1][2] kadawyan a naselebraran daytoy iti Disiembre 25[3]a kas relihion ken kultural a piesta kadagiti sangabilion a tattao iti sangalubongan. Adu payen dagiti saan a Kristiano nga agselselebbrar iti daytoy a piesta.[4][5]
Saan nga ammo ti husto nga aldaw a pannakayanak ni Jesus ket naikabil met dagiti agsarsarita a ti baeten ti 7 ken 2 BC. Idi ka-ununa ken tennga a maika-4 a siglo, ti Aglaud a Simbaan a Katoliko ket isuda ti immuna a nagikabil ti Paskua iti Disiembre 25, daytoy a petsa ket inawat met idi ti Daya.[6]
Ti kasisigud a petsa a panag-piesta dagiti Akindaya a Kristiano ket Enero 6, ken daytoy pay laeng ti aldaw a panag-selebrar iti pagilian nga Armenia, a daytoy ket publiko a piesta. Ti tawen a 2011, addan ti aggiddiat a 13 nga al-aldaw ti baetan ti kalendario a Huliano ken ti kadawyan nga inus-usar a kalendario a Gregoriano. Dagiti agus-usar ti kalendario a Huliano ket selebraranda iti Disiembre 25 ken Enero 6 nga iti kaaduan a tattao ket Enero 7 ken Enero 19. Iti daytoy a rason, ti pagilian nga Etiopia ket selebraranda ti Paskua a kas Kriastiano a kapistaan ken piesta a publiko nga iti kalendario a Gregoriano ket ti petsa nga Enero 7.
Ti nagtaudan ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagtaudan ti nagan a Paskua iti Ingles a Christmas ket naggapu iti dua a balikas a masao a "Christ's Mass" (literal a patarus ti Ilokano ket Misa ni Kristo), daytoy a sarita ket immuna a naisurat idi 1038. Naala daytoy iti pagsasao a Tennga nga Ingles Christemasse ken pagsasao a Daan nga Ingles Cristes mæsse, nga immuna a naisurat idi 1038. Ti "Cristes" ket naggapu iti pagsasao a Griego Xpισtός Christos ken "mæsse" ket naggapu iti pagsasao a Latin missa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Christmas. Naala idi 2008-10-06.Archived 2009-10-31.
- ^ "Christmas",1913.
- ^ Ramzy, John. "The Glorious Feast of Natibidad: 7 Enero? 29 Kiahk? 25 Disiembre?". Coptic Orthodox Church Network. Naala idi Enero 17, 2011.
- ^ Why I celebrate Christmas, by the world's most famous atheist – DailyMail. Disiembre 23, 2008. Naala idi 2010-12-20.
- ^ Non-Christians focus on secular side of Christmas — Sioux City Journal. Naala idi 2009-11-18.
- ^ Ti Kronograpia ti 354 AD. Paset 12: Panangilaglagip kadagiti Martir – The Tertullian Project. 2006. Naala idi Nobiembre 24, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Paskua iti Wikimedia Commons


text:
Panangabut iti 60-Aldaw a Deadline
Idi Biernes, Hulio 5, 2013, naragsakan ti pamilia ti Bethel iti United States a nakangngeg iti daytoy nga impakaammo ni Anthony Morris a kameng ti Bagi a Manarawidwid: “Naaramiden ti katulagan iti pannakailako ti innem a pasdek a masarakan iti 117 Adams Street ken iti 90 Sands Street iti Brooklyn. * Gapuna, masapul a bakanteantayo dagiti mailako a Building 1 agingga iti 5 iti katengngaan ti Agosto iti daytoy a tawen.”
Nalawag a nagdakkel a trabaho ti kasapulan. Ti kalawa ti suelo dagita a lima a pasdek ket katupag ti 11 a soccer fields a maus-usar kadagiti internasional a paay-ayam! Ket masapul a mabakantean dagita a pasdek iti las-ud ti 60 nga aldaw!
Iti pinullo a tawen, dagiti Buildings 1 agingga iti 5 ti ayan dagiti makina a pagimprentaan ken ti alikamen a pagaramidan kadagiti libro, ngem idi 2004 daytoy nga alikamen ket nayakar iti baro a lugar idiay Wallkill, New York.
Sipud idin, dagita a pasdek ket nausaren kas bodega ken pasilidad para iti panagmantener, a nakaikabilan dagiti materiales a mausar iti konstruksion, muebles a pang-opisina, ken alikamen a mausar a pangsuporta kadagiti proyekto a panagibangon iti United States ken iti ballasiw taaw.
Tapno mabakantean dagiti pasdek iti las-ud ti naikeddeng a tiempo, kasapulan ti naannayas a panagplano. Umuna, masapul a maimbentario ti amin a linaon dagiti pasdek tapno maammuan no ania dagiti mailako, maibasura, wenno maidulin. Kalpasanna, maaramid dagiti urnos tapno natalged ken organisado ti panangileppas kadagita.
Dayta a proyekto ket sigagaget a sinuportaran ti pamilia ti Bethel. Naawis met ti 41 a temporario a boluntario nga umay tumulong iti Bethel. Naggapuda iti adu a paset ti United States. Kaaduan ket napigsa, agkabannuag, ken babbaro. Pinatganda ti awis nga agtrabaho iti innem agingga iti sangapulo a lawas. Pinanawanda dagiti pamilia, gagayyem, ken trabahoda tapno agboluntarioda iti Bethel. Ania ti makunada iti naituding a trabahoda?
Ni Jordan a 21 anyos ket naggapu iti Washington State. Kinunana: “Idi pay la koma nga intedko ti aplikasionko nga agboluntario ditoy.”
Kinuna met ti 20 anyos a ni Steven a taga-Texas: “Mariknak a pasetak ti dakkel, nagaget, ken naragsak a pamilia a naggapu iti nadumaduma a paset ti lubong.”
Insurat ti 23 anyos a ni Justin: “Ditoy Bethel, kasla addaak iti mismo a balaymi. Naisangsangayan ti magun-odam ditoy nga aglaplapusanan a naespirituan a sirib, masagrapmo nga ayat, ken ti mariknam a nasinged a panagkakabsat.”
Kastoy met ti imbaga ti 20 anyos a ni Adler a naggapu idiay Puerto Rico: “Marigatanak idi a bumangon a nasapa iti bigat. Nupay kasta, naaddaanak iti adu a pannakigayyem nga agpaut iti agnanayon.”
Kinuna ti 21 anyos a ni William: “Idi pay ubingak nga inar-arapaapko ti umay ditoy Bethel. Impagarupko no maikawaak idi wenno marigatanak a makibagay, ngem saan gayam. Ti panagnaedko ditoy Bethel ti kasayaatan pay laeng a kapadasak iti biagko! Awanen ti mapanunotko a nasaysayaat pay ngem iti kaaddak ditoy.”
Naabut kadi dagita a boluntario ti deadline? Wen
^ par. 2 Ti residence building iti 90 Sands Street ket mabakantean inton 2017.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Bethel?
Ti Bethel ket naisangsangayan a lugar nga addaan iti nakapatpateg a panggep. Ammuem ti ad-adu pay maipapan kadagiti agserserbi sadiay.


text:
BANNAWAG Internet Edition: Ur-urayenmi
Manipud idi nangrugiac nga agbasbasa iti Bannawag idi 1950s agingga ita, dackel ti nagbaliwan ti lubong, nangruna iti panangimaldit iti sinurat. Ayanna a pagdacsan no naimaldit laeng iti papel, cas iti agdama a Bannawag, dagitoy ti mabalin a mapasamac: (a) maibelleng wenno usaren a pagbungon ti ania man (agraman daing a monamon) dagiti daan a Bannawag, (b) idulin ti daan a Bannawag ngem gapu ta caadduanna ti awan temperature-controlled a pagidulinan, ag-deteriorate ti calidad ti newsprint a nacaimalditan ti Bannawag agingga iti tumayengteng ti maris dagiti pinanid a dimon mabalin a basaen ti naimaldit, wenno (c) ibelleng wenno usaren a pagbungon dagiti immuna nga indulin tapno adda pangidulinan cadagiti barbaro nga issues.
Uray no cayat ti agbasa cadagiti nacadulin a daan nga issues ti Bannawag, no dadduma umapay ni kinasadut a mapan agucag, nangruna no awan pamalpalatpatan no ania nga issue ti nacaipablaacan ti cayat a basaen.
Cadagiti agduyos nga agadal nga agsurat iti Ilocano wenno siasino man nga agtarigagay nga agusisa iti sasaaden ti Literatura Ilocana, bigbigec a dackel a problema ti kinakisang wenno kinaawan dagiti public/private libraries a sidadaan a mangidiaya iti Bannawag, nangruna dagiti daan nga issues na. Gapu iti caawan ti gundaway a mangidilig iti calidad dagiti nagcacauna wenno nabiit laeng a napalabas a sinurat ken ti calidad dagiti agdama a sinurat, casano a maicalicagum ti panagdur-as ti literatura tayo? Ania a panacderan ti mangisingasing a napimpintas dagiti putar dagiti agdama a mannurat tayo mayarig cadagiti putar iti naglabas?
Maliclican dagitoy paricut a nadacamat iti ngato no maipablaac ti Bannawag iti Internet. Mabalin nga adda kinamuyot ti maysa a mannurat a mangipagarup a ti putarna ti capintasan no awan met pangidasiganna iti daytoy. Ket no maysacan a cuto-cuto iti Internet, ammomon no apay. Agsipud ta adu ti masaracan iti Internet a pangyarigan, saan laeng nga iti bucod a pagsasao. Ken adu ti masursuro iti Internet a macatulong iti panagputar ken mangitudo cadagiti saluadan nga estilo ti panagputar.
No yasping ti Literatura Ilocana cadagiti nadumaduma a literatura ti lubong, cas iti Japon, Ingles wenno Castila, adda cadi maipadis a nagrang-ayan ti bucod tay a literatura? Adda ngatan mannurat iti Ilocano nga addaan iti naurnong a sinurat a napintas ti calidad na a mabalin nga ibilang iti sangalubongan a salisal para iti Nobel Prize for Literature? Awaten ngata dagiti mannurat ken agcalicagum nga agbalin a mannurat iti Ilocano daytoy a carit tapno ipennecda ti panangadal cadagiti nadumaduma a ramit ken estilo ti panagsurat tapno umasenso ti calidad ti isuratda?
1 Comment »
-
Apo madaydayao nga Editor ti Bannawag,
Dawatek no mabalin nga ipablaakyo daytoy nanumo nga estorya a sinuratko maipapan ti youmayko ditoy Alaska manipud La Union, Pilipinas. Agyamanak unay no si-aannugot kayo ket ipatulodyo ti sungbatyo ditoy email addressko. Kasta met dagiti kasapulanyo nga aramidek tapno maipatulodko daytoy sangkabassit nga insuratko.
Toy sidadayao unay kadakayo,
jaime baguyos
6911 hunt avenue
anchorage, alaska 99504
Comment by Jaime B. Baguyos | June 13, 2010


text:
Kongreso ti Filipinas
Ti Kongreso ti Filipinas ket isu ti nailian a lehislatura iti Republika ti Filipinas. Maysa daytoy a binagi a kamara nga addaan ti Senado ti Filipinas (nangatngato a kamara) ken ti Kamara dagiti Pannakabagi (nababbaba a kamara).
Addaan 24 a senador ti Senado, a ti kaguduana (12) ket maibutos iti kada tallo a tawen. Gapu itoy agpaay ti tunggal senador iti uneg ti innem a tawen. Dagiti senador ket sapasap a butosan ti amin a botante iti pagilian iti maysa a nailian nga eleksion ket saanda a mangibagbagi iti partikular a probinsia wenno distrito.
Buklen met ti 250 a deputado wenno kongregista ti Kamara dagiti Pannakabagi nga addan dua a klase: ti pannakabagi a distrito ken ti pannakabagi a sektorial.
Ibagian ti maysa a pannakabagi a distrito ti maysa a partikular a heograpikal a distrito iti pagilian. Buklen ti maysa wenno ad-adu pay a kongresional a distrito ti amin a probinsia iti pagilian. Ti dadduma a siudad ket addaan kabukbukodan a kongresional a distrito.
Dagiti met pannakabagi a sektoral ket ibagianda ti minoria a sektor ti populasion, kas koma dagiti union ti obrero, grupo dagiti mangitantandudo iti karkarbangen, sektor dagiti babbai, gunglo dagiti propesional, asosasion dagiti beterano, ken dadduma pay a grupo ken organisasion.


text:
Sebada
T sebada (Hordeum vulgare L.), ket kameng ti pamilia ti ruot, ken nagruna a bukel ti sereal. Dagiti nangruna nga usarna ket mairaman a kas pakan ti ayup, ka taudan ti mabubodan a materiales para iti serbesa ken dagiti dadduma pay nga araken a mainum,ken kas komponente dagiti nadumaduma a nasalun-at a makan. Daytoy ket maus-usar kadagiti digo ken dagiti inanger, ken iti sebada a tinapay kadagiti nadumaduma akultura. Ti bukbukel ti sebada ket kadawyan a naararamid iti malta ti tradisional ken taga-ugma a pamay-an iti panangisagana.
Iti maysa a panangiranggo idi 2007 kadagiti sereal nga apit iti lubong, ti sebada ket maikapat iti termino iti kaadu a napataud (136 a riwriw tonelada) ken iti kalawa ti panagtalon (566,000 km²).[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Hordeum vulgare". Integrated Taxonomic Information System.
- ^ "FAOSTAT". Gunglo ti Makan ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 8 Mayo 2009. Naala idi 2009-05-18.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- McGee, Harold (1986). Iti Makan ken Panagluto: Ti Siensia ken Tawidan ti Kusina. Unwin. ISBN 0-04-440277-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Sebada iti Wikimedia Commons
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Barley". Encyclopædia Britannica. 3 (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Sungbat Dagiti Saludsod Maipapan iti Biblia
Agbiagto kadi manen dagiti natay?
Ni Jehova a Dios ti Ubbog ti biag. (Salmo 36:9) Saan ngata ngarud a rasonable a panunoten a kabaelanna nga isubli ti biag dagiti natay? Ipasigurado ti Biblia a kasta a mismo ti aramidenna iti masanguanan. (Basaem ti Aramid 24:15) Ngem apay nga aramidenna dayta?
Ti talaga a panggep ti Namarsua para kadagiti tattao ket agbiagda nga agnanayon ditoy daga. (Genesis 1:31; 2:15-17) Saan a nagbalbaliw ti pagayatanna para kadagiti tattao. Masaksaktan a makakitkita iti kasasaadtayo ita—nakaab-ababa ti biagtayo ken napno pay kadagiti problema.—Basaem ti Job 14:1, 14, 15.
Pagyananto dagiti mapagungar?
Pinarsua kadi ti Dios dagiti tattao tapno agbiag idiay langit? Saan. Pinarsuana dagiti anghel nga agbiag idiay langit. Inaramidna dagiti tattao nga agbiag ditoy daga. (Genesis 1:28; Job 38:4, 7) Maitunos iti dayta, panunotem dagiti panangpagungar ni Jesus kadagiti natay. Ditoy daga a mismo ti nangpagungaranna kadakuada. Isu a ditoy met laeng daga ti pagungaranto ti kaaduan kadagiti natay.—Basaem ti Juan 5:28, 29; 11:44.
Ngem adda bassit a bilang dagiti tattao a pinili ti Dios a mapagungar idiay langit kas espiritu. (Lucas 12:32; 1 Corinto 15:49, 50) Agserbidanto idiay langit kas ar-ari a kadua ni Kristo a mangituray iti daga.—Basaem ti Apocalipsis 5:9, 10.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Panagungar?
Mabalin a masdaawka no asino dagiti mapagungar.


text:
Maitum, Sarangani
Ti Maitum ket maysa a maika-2 a klase nga ili ti probinsia ti Sarangani iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maitum ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Bati-an
- Kalaneg
- Kalaong
- Kiambing
- Kiayap
- Mabay
- Maguling
- Malalag
- Mindupok
- New La Union
- Old Poblacion
- Pangi
- Pinol
- Sison
- Ticulab
- Tuanadatu
- Upo
- Wali
- Zion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sarangani". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Sarangani". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kasano a Maiwaksik iti Panunotko ti Seks?
Ania ti mabalinmo nga aramiden
Piliem a naimbag ti pakitimpuyogam. No pagsasaritaan dagiti gagayyem ken kaklasem ti maipapan iti seksual nga imoralidad, ad-adda a marigatanka a mangkontrol iti panunotmo no makiramanka iti saritaan. Masansan nga adda pamay-an tapno makapagpakadaka a di agparang nga aginlilintegka ken tapno saandaka a pagkakatawaan.
Liklikam dagiti imoral a paglinglingayan. Adu a paglinglingayan ita ti nairanta a mangriing iti dinederrep a tarigagay. Ania ti balakad ti Biblia? “
Dalusantayo koma ti bagbagitayo iti tunggal pakatulawan iti lasag ken iti espiritu, nga an-anayentayo ti kinasanto iti panagbuteng iti Dios.” (2 Corinto 7:1) Liklikam ti aniaman a paglinglingayan a mabalin a mangparasuk iti riknam.
Ti pudno: Saan a dakes ti seksual a rikna. Ngamin, pinarsua ti Dios ti lalaki ken babai nga agduyos iti maysa ken maysa, ken saan a dakes a penken ti seksual a tarigagay iti nagbaetan dagiti agassawa. Isu a no makariknaka iti napigsa a seksual a tarigagay, dimo ipapan a nagdakeska wenno saanka a nadalus iti moral.
Laglagipem: Mabalinmo a pilien no ania ti iserrekmo iti panunotmo. No talaga a kayatmo, kabaelam ti agbalin a nadalus iti panunot ken kababalin!
Ammuem ti Ad-adu Pay
Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo, Tomo 1
Ti dadduma kadagiti topiko a nailawlawag ket maipapan iti arak ken droga, seksual a moralidad, pannakideyt ken panaginnarem.


text:
1Idi makita ni Jesus dagiti adu a tattao, simmang-at iti bantay. Nagtugaw, ket immasideg kenkuana dagiti adalanna. 2Insurona ida. Kinunana: 3“Nagasat dagiti mangbigbig a napanglawda iti imatang ti Dios, ta kukuada ti Pagarian ti Langit. 4“Nagasat dagiti agladingit, ta liwliwaento ida ti Dios. 5“Nagasat dagiti napakumbaba, ta maitedto kadakuada ti daga. 6“Nagasat dagiti nasged ti tarigagayda a mangtungpal iti pagayatan ti Dios, ta mapnekdanto. 7“Nagasat dagiti manangngaasi, ta kaasianto ida ti Dios. 8“Nagasat dagiti nadalus ti panagpuspusoda, ta makitadanto ti Dios. 9“Nagasat dagiti mamagkakappia, ta managandanto nga annak ti Dios. 10“Nagasat dagiti maidadanes gapu iti panangtungpalda iti pagayatan ti Dios, ta kukuada ti Pagarian ti Langit. 11“Nagasatkayo no mapabpabainan, maidaddadanes ken mapadpadakeskayo gapu kaniak. 12Agrag-o ken agragsakkayo, agsipud ta dakkel ti gunggonayo sadi langit. Ta kastoy ti panangidadanes dagiti tattao kadagiti profeta nga immun-una ngem dakayo.” 13“Dakayo ti pannakaasin dagiti amin a tattao. Ngem no timmamnayen ti asin, saanen a mapaapgad. Awan serserbinan, no di ket maibelleng ken mapaypayatan. 14“Dakayo ti pannakasilaw ti lubong. Saan a mailinged ti ili a nabangon iti rabaw ti maysa a bantay. 15Awan ti tao a manggangat iti pagsilawan sana kaluban. Iparabawna ketdi iti nairanta a pagsaadanna tapno aglawag kadagiti amin a tattao nga adda iti balay. 16Masapul a kasta met ti panaglawag ti silawyo iti imatang dagiti tattao, tapno makitada dagiti naimbag nga aramidyo ket idaydayawda ni Amayo sadi langit.” 17“Diyo ipagarup nga umayko waswasen ti Linteg ni Moises ken dagiti pannursuro dagiti profeta. Diak immay tapno waswasek dagitoy no di ket tapno ibanagko ida. 18Laglagipenyo a bayat ti panagpaut ti langit ken daga, dinto mapukaw ti uray maysa a tulnek wenno kabassitan a paset ti Linteg, agingga a matungpalda amin. 19Isut’ gapuna a ti mangsalungasing iti kabassitan kadagiti bilbilin ken mangisungsong kadagiti dadduma nga agsalungasing met, isunto ti kanumoan iti Pagarian ti Langit. Ngem ti siasinoman nga agtungpal iti Linteg ken mangisuro pay kadagiti sabali tapno agtungpalda met, isunto ti natan-ok iti Pagarian ti Langit. 20Ngarud, ibagak kadakayo: makastrekkayto iti Pagarian ti Langit no napaspasnek ti panagtulnogyo iti pagayatan ti Dios ngem ti panagtungpal dagiti Fariseo ken dagiti mamaestro iti Linteg.” 21“Nangngegyo a naisao kadagiti tattao idi un-unana: ‘Dika mamapatay. Siasinoman a pumatay, maidarum.’ 22Ngem ita, ibagak kadakayo a siasinoman a makapungtot iti kabsatna, maisaklangto iti ukom. Siasinoman nga agkuna iti kabsatna: ‘Awan serserbim,’ maisaklang iti Sanhedrin; ket ti agkuna iti kabsatna, ‘Maagka,’ sungbatannanto idiay infierno. 23Ngarud, no mangidatagka iti datonmo iti altar, ket malagipmo nga adda gura kenka ni kabsatmo, 24ibatim ti datonmo iti sango ti altar; umuna pay nga inka makikappia ken ni kabsatmo sakanto agsubli a mangidatag iti datonmo. 25“No adda mangidarum kenka, makiaregloka nga umuna kenkuana sakbay a mayuli ti darum. Ta no saan, isaklangnaka iti ukom, ket ti ukom yawatnaka iti guardia a mangipupok kenka iti pagbaludan. 26Ibagak kenka nga idiaymonto agingga a mabayadam ti amin a multam.” 27“Nangngegyo a naisao: ‘Dika makikamalala.’ 28Ngem ita, ibagak kadakayo a ti siasinoman a mangmatmat iti maysa a babai, ket gartemanna, iti pusona nakabasolen iti pannakikamalala. 29Ngarud, no ti makannawan a matam ti pakaigapuan ti panagbasolmo, suatem samo ibelleng. Nasaysayaat a mapukaw ti maysa a paset ti bagim ngem ti amin a bagim a maitappuak iti infierno. 30Ket no ti makannawan nga imam ti pakaigapuan ti panagbasolmo, putdem samo ibelleng. Nasaysayaat nga awan ti maysa a takkiagmo ngem ti sibubukel a bagim a maitappuak iti infierno.” 31“Naisao pay: ‘Siasinoman a lalaki a mangisina iti asawana, masapul nga ikkanna iti kasuratan ti panagsina.’ 32Ngem ita, ibagak kadakayo a no ti lalaki isinana ti asawana, idinto a sipupudno kenkuana ti babai, mapabasol dayta a lalaki iti pannakikamalala ti asawana no makiasawa manen. Kasta met a makabasol iti pannakikamalala ti mangasawa iti naisina a babai.” 33“Nangngegyo met a naisao kadagiti tattao idi un-unana, ‘Dimo paglikudan ti karim, ngem tungpalem dagiti sinapataam iti Apo nga aramiden.’ 34Ngem ita, ibagak kadakayo a dikay agsapata a pulos no agkarikayo. Diyo pagsaksi ti langit ta isu ti trono ti Dios, 35wenno ti daga ta isu ti pagbatayan dagiti sakana wenno ti Jerusalem ta isu ti siudad ti naindaklan nga Ari. 36Dimo met pagsapata ti ulom, agsipud ta dika makaaramid iti uray maysa la a buok, puraw man wenno nangisit. 37Kastoy laeng ti kunayo: no wen, ‘Wen;’ no saan, ‘Saan,’ ta agtaud iti Managdakdakes ti aniaman nga inayonyo.” 38“Nangngegyo a naisao, ‘Mata iti mata; ngipen iti ngipen.’ 39Ngem ita, ibagak kadakayo a diyo balsen ti siasinoman a mangdangran kadakayo. No adda mangtungpa iti makannawan a pingpingmo, itayam pay ti makannigid. 40Kasta met a no adda mangidarum kenka tapno alaenna ti badom, bay-am nga alaenna pay ti kagaymo. 41Siasinoman a mangipapilit a kumuyogka kenkuana iti maysa a kilometro, kuyogem pay iti maikadua. 42No adda dawatenda kenka, itedmo; no adda bulodenda kenka, ipabulodmo.” 43“Nangngegyo a naisao, ‘Ayatem dagiti gagayyemmo ngem guraem dagiti kabusormo.’ 44Ngem ita, ibagak kadakayo: Ayatenyo dagiti kabusoryo ket ikararaganyo dagiti mangidadanes kadakayo, 45tapno agbalinkayo nga annak ni Amayo sadi langit. Ta padapada a pagraniagenna ti initna kadagiti naimbag ken kadagiti dakes a tattao. Mangted iti tudo kadagiti agaramid iti naimbag, kasta met kadagiti agaramid iti dakes. 46Apay a gunggonaannakayo koma ti Dios no dagiti laeng agayat kadakayo ti ayatenyo? Kasta met ti aramiden dagiti agsingsingir iti buis! 47Ket no dagiti laeng gagayyemyo ti kasaoyo, adda kadi pakaidumaanyo kadagiti sabali a tattao? Kasta met ti aramid dagiti Hentil! 48Masapul ngarud nga awan pagkuranganyo a kas ken ni Amayo sadi langit nga awan pagkuranganna.”
Copyright
Learn More


text:
Banbantay ti Pocdol
Ti Banbantay ti Pocdol ket dagiti bulkaniko a grupo dagiti estratobulkan idiay Filipinas. Daytoy a kabambantayan ket naam-ammuan pay a kas ti Bulkaniko a Grupo ti Bacon-Manito.
Dagiti linaon
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Banbantay ti Pocdol ket mangporma ti paset a pagbeddengan a nagbaetan ti probinsia ti Albay ken Sorsogon, iti Rehion V, idiay isla ti Luzon, Filipinas.
Ti grupo ket mabirukan idiay abagatan a daya ti bulkan Mayon, idiay nagbaetan ti Golpo Albay ken ti Luek Saragon, iti latitud 13.05°N (13°3'0"N), longitude 123.958°E (123°57'30"E).
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Banbantay Pocdol ket addaan ti trianggulo a batayan iti agarup a 225 kuadrado kilometro (87 sq mi). Ti kangatuan a tuktukna ket naireporta a kas 1102 metro (3,615 kadapan) itingato ti lessaad ti baybay.
Ti pumarola a lugar nga aglaon kadagiti sulpataras ken dagiti ubbog a kloruro, ket naireporta a mabirukan idiay asideg ti pantok ti bulkaniko a grupo. Ti grupo ket inpalpalawag babaen ti Programa ti Global a Bulkanismo ti Instituto ti Smithsoniano a kas pumaroliko.
dagiti panabettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan dagiti reporta a panagbettak ti bulkan.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nadumaduma a Pleistocseno K-Ar a panangipetsa ket naala manipud ti bulkaniko a kompleks. Kaaduan ken igneo a bato idiay Banbantay ti Pocdol a buklen dagiti pirokseno nga andesita nga adda met dagit bassit a bilang ti dasita ken dagiti basalto. Ti lugar ket lasaten babaen ti Tikor ti San Vicente-Linao.
Dagiti bulkaniko a kono idiay lumaud a paset ti kompleks ket naguduagudua, ngem dagiti adda idiay daya apaset ket morpolohiko nga ubbing.
Ti bulkaniko a lugar ket pagyanan pay dagiti nadumaduma a sistema ti heotermal a tinawtawagan ti heotermal a lugar ti Bacon-Manito.
Pannakailista[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Programa ti Global a Bulkanismo ket ilistana ti Banbantay Pocdol Ma kas Pumaroliko. Bayat a ti [Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas]] (PHIVOLCS) ket ilistana ti Banbantay ti Pocdol a kas di aktibo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
- Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas
- Bulkan
- Singsing ti Apuy ti Pasipiko


text:
AGRIINGKAYO! ENERO 2015
Kasano a Nangrugi ti Biag?
Ti kadi sungbatmo ket naibatay iti kinarelihiosom wenno saan?
Kasano a Nangrugi ti Biag?
Apay a marigatan ti adu a nalaing iti siensia a mangakseptar a timmaud ti biag babaen iti ebolusion?
Dua a Nagpateg a Saludsod
Sika a mismo ti agdesision no makapnek dagiti sungbat ti teoria ti ebolusion maipapan iti no kasano a nangrugi ti biag.
Sungbat a Nagpateg nga Usigen
Ania ti nakakombinsiran ti dati a mangisursuro nga awan Dios nga adda gayam nakalalaing a nangpataud iti biag?
Ti Rara ti Uyokan
Ania ti ammo dagiti uyokan maipapan iti episiente a panagusar iti espasio a sa la napaneknekan dagiti matematiko idi 1999?
No Kasanom a Kontrolen ti Pungtotmo
Lima a pamay-an a naibasar iti Biblia a makatulong kenka a mangkontrol iti pungtotmo.
Panagpasiar Idiay Costa Rica
Ammuem no apay a dagiti umili iti daytoy a pagilian ket pagaammo kas Ticos.
“Saanko a Sangkapanunot ti Sakitko”
Ania ti mangpabpabileg ken Elisa nga agibtur iti nakaro a sakitna ken pasaray manglipat nga isu ket masakit?
Panagrigrigat
Maseknan kadi ti Dios kadagiti pakasuotan ken nasaem a marikriknatayo?
Maipapan iti Relihion
Ipakita dagiti kabaruan a damag a napaay ti relihion nga agbalin a puersa ti panagkaykaysa.
Dagiti Features a Makita Online
Apay a Liklikam ti Pornograpia?
Ania ti pagpadaan ti pornograpia ken panagsigarilio?
Agsingsingpetka ken Dika Agim-imut
Buyaem no kasano a naragragsak da Caleb ken Sophia no dida aginnimut kadagiti ay-ayamda.


text:
Gapan
Ti Siudad ti Gapan ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Gapan ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Sta Cruz
- Mangino
- Pambuan
- San Lorenzo
- San Vicente
- San Nicholas
- Sto Cristo
- San Roque (Baluarte)
- San Lorenzo
- San Vicente
- Balante
- Bayanihan
- Bulak
- Bungo
- Kapalangan
- Mabuga
- Maburak
- Macabaklay
- Mahipon
- Malimba
- Marelo
- Parcutela
- Puting Tubig
- Sto Cristo Norte
- Sto. Nino.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
SUHETO ITI AKKUB
Panagpatingga ti Kinaranggas iti Pagtaengan
Eksena 1: Simmarungkar dagiti nagannak ni Isabel. * Iti dayta a rabii, naragsak ti pannakiinnestoriada iti anakda ken ni lakayna. Maipagpannakkel ti asinoman a nagannak ti kasta a manugang. Nakasingsingpet ngamin iti anakda.
Eksena 2: Makapungtot unay ni Frank. Ipeksana manen dayta iti nakairuamanna a pamay-an—tungpaen, kugtaran, pungoten, wenno itugtogna ti ulo ni baketna iti diding.
NALABIT maklaatka no maammuam a maymaysa a pagassawaan ti tuktukoyen ti dua nga eksena.
Kas iti adu nga agar-aramid iti kinaranggas iti pagtaengan, ammo ni Frank ti agpammarang a “nasingpet” no adda sabali a makakitkita wenno no adda dagiti katuganganna. Ngem no duduadan ken baketna, nakarangranggas ni Frank.
Adu a lallaki a kas ken Frank ti dimmakkel iti naranggas a pamilia. Inton adultodan, ipagarupda nga umiso wenno normal pay ketdi ti kababalinda. Ngem saan a pulos a normal ti kinaranggas iti pagtaengan isu a masuron ti kaaduan no maammuanda a kabkabilen ti maysa a lalaki ni baketna.
Nupay kasta, makapadanag ta gagangayen ti kinaranggas iti pagtaengan. Kas pagarigan, ipakita ti maysa a surbey iti United States nga iti maysa nga aldaw, adda average a nasurok a 16 nga awag iti kada minuto ti maikonekta kadagiti hotlines iti intero a pagilian para kadagiti biktima ti kinaranggas iti pagtaengan. Ti kinaranggas iti pagtaengan ket problema iti intero a lubong aniaman ti kultura, kabibiag, ken kasasaad iti kagimongan. Gapu ta adu ti di agpulong, sigurado a nakarkaro pay ti kasasaad ngem ti ipakita dagiti estadistika. *
Gapu kadagiti damag maipapan iti kinaranggas iti pagtaengan, maisaludsod ti adu: Kasano a mairusok ti maysa a lalaki a maltratuen ti asinoman—nangruna ti asawana? Matulongan pay kadi nga agbalbaliw dagiti lallaki a mangkabkabil iti assawada?
Mamati dagiti Saksi ni Jehova, ti mangipabpablaak iti daytoy a magasin, a makatulong ti praktikal a balakad ti Biblia tapno mabalbaliwan dagiti naranggas nga assawa ti kababalinda. Nalaka kadi dayta a panagbalbaliw? Saan. Posible kadi dayta? Wen! Adu a dati a naranggas ti natulonganen ti pannursuro ti Biblia a nagbalin a naasi ken managraem. (Colosas 3:8-10) Usigem ti kapadasan da Troy ken Valerie.
Komusta ti relasionyo idi damo?
Valerie: Idi rabii a nagtulagkamin nga agkasar, tinungpanak ni Troy iti kasta unay nga uray la a limmitem ti rupak iti makalawas. Napalaus ti panagpadispensarna ket nagkari a dinanton ul-uliten. Iti simmaganad a tawtawen, namin-adu a nangngegko dagita a sasao.
Troy: Uray ania ti mamagpungtot kaniak—kas pagarigan, no naladaw ti taraon. Naminsan, pinang-orko ni Valerie iti paltog. Iti sabali a gundaway, kasta unay ti panangkabkabilko kenkuana agingga nga impagarupko a napataykon. Kalpasanna, binutbutengko a patayek ti anakmi a lalaki bayat a nakatutok ti kutsilio iti tengngedna.
Valerie: Kanayon a mabutbutengak. No dadduma, masapul a pumanawak iti balaymi agingga nga agkalma ni Troy. Nupay kasta, narigrigat nga ibturan ti natadem a dilana ngem ti panangkabkabilna kaniak.
Sigud kadin a naranggaska, Troy?
Troy: Wen, manipud pay idi ubingak. Dimmakkelak iti naranggas a pamilia. Kanayon a kabkabilen ni Tatang ni Nanang iti sangomi nga agkakabsat. Kalpasan a pimmanaw ni Tatang, nakikabbalay ni Nanang iti sabali a lalaki a nangkabkabil met kenkuana. Rinamesna pay ni manangko—ken uray siak. Dayta ti nakaibaludanna. Siempre, ammok a diak mabalin a pagpambar dagita iti kinaranggasko.
Valerie, apay a dika nakisina ken Troy?
Valerie: Mabutengak ngamin. Napanunotko: ‘Kasanon no birokennak sa patayennak wenno dagiti nagannakko? Kasanon no ipulongko ket kumaro ti situasion?’
Kaano a nagbalbaliw ti kasasaadyo?
Troy: Nakipagadal iti Biblia ni baketko kadagiti Saksi ni Jehova. Idi damo, agimonak kadagiti kabbaro a gagayyemna ket napanunotko a masapul a salaknibak manipud iti daytoy karkarna a “sekta.” Isu nga ad-adda nga immuyongak, saan la a ken Valerie, uray pay kadagiti Saksi. Ngem maysa nga aldaw, ti 4 ti tawenna nga anakmi a ni Daniel nga adda kissiwna ket naospital iti dandani 3 a lawas. Bayat dayta a tiempo, nagdakkel ti naitulong kadakami dagiti Saksi ni Jehova—inaywananda pay ketdi ti 6 ti tawenna nga anakmi a ni Desiree. Kalpasan a nagtrabaho iti agpatnag, maysa a Saksi ti nagmalmalem a nangbantay ken Daniel tapno makaturog bassit ni Valerie. Natukayak unay iti kinaimbag dagiti Saksi—dagidiay trinatok iti di umiso. Naamirisko nga isuda ti makapudno a Kristiano isu a nagpayadalak met iti Biblia kadakuada. Naammuak no kasano ti rumbeng ken di rumbeng a panangtrato ti maysa a lalaki iti asawana. Namimpinsan nga inwaksikon ti naranggas ken abusado a kababalinko. Idi agangay, nagbalinak a maysa kadagiti Saksi ni Jehova.
Ania dagiti prinsipio iti Biblia a nakatulong kenka nga agbalbaliw?
Troy: Nagadu. Iti 1 Pedro 3:7, kuna ti Biblia a masapul nga ipakitaak ni baketko iti “dayaw.” Iparegta ti Galacia 5:23 ti “kinaalumamay” ken “panagteppel.” Kondenaren ti Efeso 4:31 ti “nabassawang a panagsasao.” Kuna ti Hebreo 4:13 nga ‘amin a bambanag ket sipapanayag’ iti Dios. No kasta, makitkita ti Dios ti ar-aramidek uray no saan a makitkita ti dadduma. Naammuak met a masapul a sukatak dagiti pakikadkaduaak gapu ta “dagiti dakes a pannakitimpuyog dadaelenda dagiti makagunggona nga ugali.” (1 Corinto 15:33) Iparparegta ngamin dagiti dati a gagayyemko ti panagbalin a naranggas. Para kadakuada, rumbeng laeng a makabil ti maysa a babai tapno agpasakup.
Komusta itan ti relasionyo nga agassawa?
Valerie: Duapulo ket lima a tawenen sipud idi nagbalin ni Troy a Saksi ni Jehova. Manipud idin, talaga a nadungngo, naasi, ken nakonsideraren kaniak.
Troy: Diak maibabawin dagiti dakes nga impalak-amko iti pamiliak, ken saan a pulos maikari ni baketko kadagiti panangmaltratok idi. Ngem segseggaak ti kaitungpalan ti Isaias 65:17 inton daytoy nasaem a pakasaritaan ket dinton sumken iti lagipmi.
Ania ti maibalakadyo kadagiti pamilia a biktima iti kinaranggas iti pagtaengan?
Troy: No naulpitka iti pamiliam, iti pisikal wenno iti panagsasaom, admitirem a kasapulam ti tulong isu nga agpatulongka. Nagadu ti makatulong. Para kaniak, ti panagpayadalko iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova ken pannakitimpuyogko kadakuada ti nakatulong kaniak tapno maisardengko ti nayugalik a naranggas a pagannayasak.
Valerie: Dimo dagus idilig ti situasionmo iti sabali wenno suroten ti balakad dagidiay mangipagarup nga ammoda ti kasayaatan para kenka. Saan man nga agpapada ti pagbanagan ti amin, maragsakanak ta diak pinanawan ni lakayko yantangay nasayaaten ti relasionmi ita.
PANAGPATINGGA TI KINARANGGAS ITI PAGTAENGAN
Kuna ti Biblia: “Amin a Kasuratan impaltiing ti Dios ken makagunggona iti panangisuro, iti panangtubngar, iti panangpalinteg iti bambanag.” (2 Timoteo 3:16) Kas ken Troy a makinkapadasan iti nadakamat iti ngato, adu nga abusado nga assawa ti nangyaplikar iti balakad ti Biblia isu a nabalbaliwanda ti panagpampanunot ken konduktada.
Kayatmo kadi a maammuan ti ad-adu pay no kasano a makatulong ti Biblia iti panagasawa? Para iti ad-adu pay nga impormasion, kontakem dagiti Saksi ni Jehova iti lugaryo, wenno mapanka iti www.jw.org/ilo.
^ par. 3 Nabaliwan ti dadduma a nagan iti daytoy nga artikulo.
^ par. 8 Agpayso met ketdi nga adu a lallaki ti kabkabilen ti babbai. Ngem kaaduan kadagiti naipulong a kinaranggas iti pagtaengan ket inaramid dagiti lallaki.


text:
Ti Biblia Balbaliwanna ti Biag
KASANO a ti maysa a babai nga awan interesna iti Dios ken nagsayaat ti propesionna, nasarakanna ti pudno a panggep ti biag? Ania ti naammuan ti maysa a Katoliko nga agtutubo a lalaki maipapan iti ipapatay a nangbalbaliw iti biagna? Ken ania ti naammuan ti maysa nga agkabannuag a lalaki a dismayado ti biagna maipapan iti Dios a nakatignayanna nga agbalin a Kristiano a ministro? Basaem ti salaysayda.
“Adu a Tawen a Pinampanunotko No, ‘Apay nga Agbibiagtayo?’”—ROSALIND JOHN
- PANNAKAYANAKNA: 1963
- NAKAYANAKANNA: BRITAIN
- PAKASARITAANNA: NADAYAW TI PROPESIONNA
TI NAPALABASKO:
Naipasngayak idiay Croydon, South London. Siak ti maikanem iti siam nga annak. Dagiti nagannakko ket dati nga agnanaed iti isla ti St. Vincent iti Caribe. Metodista ni nanangko. Nupay pagay-ayatko ti agadal, diak interesado maipapan iti Dios. No bakasion ti eskuela, masansan nga addaak iti igid ti dan-aw iti lugarmi nga agbasbasa iti adu a libro a binulodko iti libraria.
Sumagmamano a tawen kalpasan a nagraduarak, kayatko a tulongan dagiti nakurapay a tattao. Timmulongak nga umuna kadagiti awanan pagtaengan, addaan pisikal a depekto, ken dagiti marigatan nga agsursuro. Idi agangay, simrekak manen iti unibersidad ket nangalaak iti kurso a mainaig iti salun-at. Idi nagturposak, naaddaanak iti agsasaruno a nadayaw a posision ken nagbalin a naluho ti panagbiagko. Kas freelance management consultant ken social researcher, ti laeng laptop-ko ken ti koneksion iti Internet ti kasapulak tapno makapagtrabahoak. Adda dagiti gundaway a mapanak iti sabali a pagilian iti sumagmamano a lawas, agnaedak iti paboritok a hotel, tagiragsakek ti nagpintas nga aglawlaw, ken mapanak iti spa ken gym tapno kanayon a nasalun-atak. Pagarupko a daytoyen ti pudpudno a biag. Nupay kasta, maseknanak latta kadagiti nakakaasi ken mairurrurumen.
NO KASANO A BINALBALIWAN TI BIBLIA TI BIAGKO:
Adu a tawen a pinampanunotko, ‘Apay nga agbibiagtayo ken ania ti panggep ti biag?’ Ngem diak man la sinukimat ti Biblia. Naminsan idi 1999, binisitanak ni adingko a Margaret a maysa idin a Saksi ni Jehova. Kaduana ti gayyemna a Saksi a nangipakita iti personal a pannakaseknan kaniak. Immanamongak nga agpayadal iti Biblia iti gayyem ni adingko, ngem saanak unay a rimmang-ay gapu iti estilo ti panagbiagko ken adu ti tiempo a busbusbosek iti trabahok.
Idi kalgaw ti 2002, immakarak iti makin-abagatan a laud a paset ti England. Sadiay nga intuloyko ti postgraduate study para iti kurso a social research, tapno magun-odko ti doctorate degree. Rinugiak ti regular a makigimong iti Kingdom Hall a kaduak ti barok. Nupay pagay-ayatko ti nangato nga adal, ti panagadalko iti Biblia ti nakatulong kaniak a mangtarus kadagiti problema iti biag ken nangipaay kadagiti solusion. Nabigbigko a pudno ti kunaen ti Mateo 6:24 a di mabalin ti agserbi iti dua nga appo, ti Dios wenno kinabaknang. Ammok a masapul nga ikeddengko no ania ti iyun-unak.
Iti napalabas a tawen, kanayon idi a tumabunoak iti grupo dagiti Saksi nga agad-adal iti Biblia. Inadalmi ti libro nga Is There a Creator Who Cares About You? * Nakombinsirak a ti laeng Namarsua kadatayo a ni Jehova ti makasolbar kadagiti parikut ti sangatauan. Ngem marurodak ta maisursuro iti unibersidad a saan a masapul a mamatika iti Namarsua tapno adda panggep ti biagmo. Kalpasan ti dua a bulan, diakon intuloy ti kursok iti unibersidad. Inkeddengkon ti mangbusbos iti ad-adu a tiempo para iti naespirituan nga aktibidad.
Natignayak a mangbalbaliw iti panagbiagko gapu iti kunaen ti Biblia iti Proverbio 3:5, 6: “Agtalekka ken Jehova buyogen ti isuamin a pusom ket dika agkammatalek iti bukodmo a pannakaawat. Isu imutektekam iti amin a daldalanmo, ket isu palintegennanto dagiti danam.” Ad-adda a makagunggona a sursuruen ti maipapan iti naayat a Diostayo ngem iti aniaman a kinabaknang ken kinatan-ok nga ipaay ti nangato nga adal. Bayat nga umad-adu ti pannakaammok maipapan iti panggep ni Jehova ditoy daga ken ti panangisakripisio ni Jesus iti biagna kadatayo, ad-adda met a kayatko nga idedikar ti biagko iti Namarsua kadatayo. Nabautisaranak idi Abril 2003. Kalpasanna, in-inut a pinasimplek ti biagko.
NO KASANO A NAGUNGGONAANAK:
Nakapatpateg ti pannakigayyemko ken Jehova. Natalna ti panunotko ken naragsakak gapu iti pannakaam-ammok kenkuana. Maragragsakanak met a makitimpuyog kadagiti agdaydayaw iti pudno a Dios.
Kanayon met a mapnek ti tarigagayko a gumun-od iti pannakaammo babaen kadagiti Nakristianuan a gimong ken ti panagadalko iti Biblia. Maragragsakanak a mangiranud iti pammatik iti sabsabali. Daytoy ti nagbalinen a karerak tapno matulongak dagiti tattao a maaddaan iti nasayaat ken naragsak a biag iti baro a lubong. Sipud idi Hunio 2008, agserserbiakon kas amin-tiempo a ministro ket naragragsak ken kontentoak itan. Agyamanak unay ken Jehova ta addan pudno a panggep ti biagko.
“Naldaanganak Unay iti Ipapatay ti Gayyemko.”—ROMAN IRNESBERGER
- PANNAKAYANAKNA: 1973
- NAKAYANAKANNA: AUSTRIA
- PAKASARITAANNA: DATI A SUGADOR
TI NAPALABASKO:
Dimmakkelak iti bassit nga ili ti Braunau, Austria. Narang-ay ti kasasaad ti biag iti lugarmi ken manmano ti krimen. Katoliko ti nabangonak a relihion ti pamiliami.
Adda napasamak idi ubingak pay a nakaro ti epektona kaniak. Idi 1984, idi agtawenak iti 11, maysa kadagiti nasinged a gayyemko ti kaduak a nagay-ayam iti soccer. Ngem iti dayta met la a malem, isu ket natay iti aksidente iti lugan. Naldaanganak unay iti ipapatay ti gayyemko. Uray adun a tawen ti napalabas, pampanunotek pay laeng no ania ti mapasamak no mataytayo.
Idi nagsardengak a nageskuela, nagtrabahoak kas elektrisian. Nupay napeklanak a sugador ken dakkel ti itaytayak, awan problemak iti kuarta. Adu met ti tiempo a busbusbosek iti isports ken pagay-ayatko dagiti musika a heavy metal ken punk rock. Ayuyangko dagiti disco ken party. Imoral ken naisentro iti ragragsak ti biagko ngem mariknak nga adda kurang.
NO KASANO A BINALBALIWAN TI BIBLIA TI BIAGKO:
Idi 1995, adda maysa a lakay a Saksi a simmarungkar kaniak ket inikkannak iti libro a naglaon iti sungbat ti Biblia iti saludsod nga, Ania ti mapasamak no mataytayo? Mapampanunotko pay laeng ti nakalkaldaang nga ipapatay ti gayyemko, isu nga innalak ti libro. Saan laeng a ti kapitulo maipapan iti ipapatay ti binasak no di ket inungpotko a binasa ti libro!
Idi binasak dayta, naammuak ti sungbat dagiti saludsodko maipapan iti ipapatay. Ngem ad-adu pay ti naammuak. Gapu ta dimmakkelak a Katoliko, naisentro ken Jesus dagiti patpatiek. Nupay kasta, ti napasnek a panagadalko iti Biblia ti nakatulong kaniak a maaddaanak iti nasinged a relasion iti Ama ni Jesus a ni Jehova a Dios. Maragsakanak a makaammo a saan nga ilemmeng ni Jehova ti kinasiasinona kadagidiay agsapsapul kenkuana. (Mateo 7:7-11) Naammuak a mannakipagrikna ken kanayon a tungpalen ni Jehova ti saona. Dayta ti nangtignay kaniak a mangsukimat kadagiti padto ti Biblia ken no kasano a natungpal dagita. Bimmileg ti pammatik iti Dios kadagiti natakuatak.
Idi agangay, nabigbigko a dagiti laeng Saksi ni Jehova ti napasnek a tumultulong kadagiti tattao a mangtarus iti Biblia. Binasak iti Bibliami a Katoliko dagiti teksto a nadakamat iti publikasion dagiti Saksi. Bayat ti panagsukimatko, ad-adda met a nabigbigko a nasarakakon ti kinapudno.
Naammuak iti panagadalko iti Biblia a namnamaen ni Jehova nga agbiagak a maitunos iti pagalagadanna. Sigun iti nabasak iti Efeso 4:22-24, naammuak a masapul nga uksobek ti ‘daan a personalidadko’ a timmanor gapu iti ‘sigud a kababalinko’ ken ‘ikawesko ti baro a personalidad a naparsua maitunos iti pagayatan ti Dios.’ Gapuna, insardengkon ti imoral a panagbiag ken ti panagsugalko, ta dayta a bisio iparparegtana ti materialismo ken kinaagum. (1 Corinto 6:9, 10) Ammok a tapno makapagbalbaliwak, masapul nga isardengkon ti makikadua kadagiti dati a gagayyemko ket makikaduaakon kadagidiay padak a mangan-annurot iti pagalagadan ti Dios.
Saan a kaskarina ti agbalbaliw. Ngem rinugiakon ti makigimong iti Kingdom Hall dagiti Saksi ken maaddaan iti baro a gagayyem iti kongregasion. Intultuloyko met ti napasnek a personal a panagadalko iti Biblia. Dagita ti nangtignay kaniak a mangbalbaliw iti musika a pagay-ayatko idi, ti panggepko iti biag, ken ti langak. Idi 1995, nabautisaranak kas maysa kadagiti Saksi ni Jehova.
NO KASANO A NAGUNGGONAANAK:
Umiso itan ti panangmatmatko iti kuarta ken sanikua. Dati a managpungpungtotak, ngem ita saanen. Saanak met unayen a madanagan iti masakbayak.
Agyamanak unay ta kamengak iti internasional a grupo dagiti agserserbi ken Jehova. Makitak a dadduma kadakuada ti mangan-andur kadagiti problema ngem matalekda latta nga agserserbi ken Jehova. Maragsakanak unay ta saankon a saysayangen ti tiempo ken pigsak a mangpennek iti bukodko a tarigagay, no di ket us-usarek daytan nga agdayaw ken Jehova ken tumulong kadagiti tattao.
“Adda met Laengen Panggep ti Biagko.”—IAN KING
- PANNAKAYANAKNA: 1963
- NAKAYANAKANNA: ENGLAND
- PAKASARITAANNA: DISMAYADO TI BIAGNA
TI NAPALABASKO:
Naipasngayak idiay England, ngem immakar ti pamiliami idiay Australia idi agtawenak iti pito. Nagnaedkami iti Gold Coast, maysa a lugar a pagpasiaran dagiti turista idiay Queensland, Australia. Nupay saankami a nabaknang, adda a kanayon dagiti kasapulanmi.
Nupay dimmakkelak a nanam-ay ti biagko, saanak a pudpudno a naragsak. Nagbalin a dismayado ti biagko. Mammartek ni tatangko. Adayo ti riknak kenkuana gapu iti panagin-inumna ken iti panangtratona ken Nanang. Idi agangay, naawatak no apay a kasta ti kababalinna idi naammuak dagiti napasaranna kas soldado idiay Malaya.
Nangrugi ti nalabes a panaginumko idi haiskulak. Nagsardengak nga ageskuela idi agtawenak iti 16, ket simrekak iti navy. Nangrugiak nga agdroga ken nagbalinak nga adikto iti sigarilio ken alkohol. Idi damo, iti laeng ngudo ti lawas ti panagin-inumko ngem idi agangay, inaldawen.
Idi agtutuboak, pagduaduaakon ti kaadda ti Dios. Kinunak, ‘No talaga nga adda Dios, apay ngarud nga ipalpalubosna nga agsagaba ken matay dagiti tattao?’ Nangputarak pay iti daniw a mangpabpabasol iti Dios gapu iti amin a kinadakes ditoy lubong.
Immikkatak iti navy idi agtawenak iti 23. Simrekak iti nagduduma a trabaho ken nagbiaheak pay iti sabali a pagilian iti makatawen, ngem nalidayak latta. Awan ti aniaman a paginteresak ken panggepko iti biag. Awan serserbina kaniak ti maaddaan iti bukod a balay, natalged a trabaho ken nasaysayaat a biag. Ti laeng panaginum ken panagdengngeg iti musika ti “pakaliwliwaak.”
Malagipko ti gundaway a tinarigagayak a maaddaan iti panggep ti biagko. Addaak idi idiay Poland, a bumisbisita iti nalatak a kampo a pagbaludan idiay Auschwitz. Nabasbasak idin ti maipapan iti nakaro a kinaranggas iti dayta a lugar. Ngem idi addaakon sadiay a nakatakder ken nakitak ti naglawa a kampo, maladingitanakon. Mariribukanak a mangpanunot no apay a maitured ti tao a parigaten ti padana a tao. Malaglagipko pay nga agsangsangitak bayat a magmagnaak iti kampo a salsaludsodek, ‘Apay?’
NO KASANO A BINALBALIWAN TI BIBLIA TI BIAGKO:
Idi nakaawidakon idi 1993, rinugiak a binasa ti Biblia gapu ta kayatko a maammuan ti sungbat ti saludsodko. Di nagbayag, dua a Saksi ni Jehova ti bimmisita iti pagtaengak ken inawisdak a tumabuno iti kombension a naangay iti asideg nga istadium. Inkeddengko ngarud ti tumabuno.
Addaak iti dayta met laeng nga istadium sumagmamano a bulan ti napalabas tapno agbuya iti ay-ayam, ngem dakkel ti nakaidumaan daytoy a kombension. Nasayaat ti kababalin ken panagkawkawes dagiti Saksi ken nasingpet dagiti annakda. Nasdaawak pay iti nakitak idi mangaldawdan. Ginasut a Saksi ti mangmangan iti pagay-ayaman, ngem idi nagsublidan iti pagtugawanda, awan man la uray maysa a basura a nabati iti nangananda a lugar. Kangrunaanna, makitak a kontento ken natalna dagitoy a tattao—banag a tartarigagayak unay. Awan ti malagipko iti aniaman a palawag iti dayta nga aldaw, ngem nagtalinaed iti panunotko ti nasayaat a kababalin dagiti Saksi.
Karabiyanna, nalagipko ti kasinsinko nga agbasbasa iti Biblia ken nangadal iti nagduduma a relihion. Sumagmamano a tawen sakbayna, imbagana kaniak a kinuna ni Jesus a mailasin ti pudpudno a relihion babaen iti bungada. (Mateo 7:15-20) Napanunotko a masapul nga ammuek no apay a naiduma dagiti Saksi. Idi laeng a nagbalinak a positibo ken addaan namnama.
Iti sumaruno a lawas, nagsubli ti dua a Saksi a nangawis kaniak iti kombension. Imbagada nga iyadalandak iti Biblia nga inawatko met. Idi agangay, rinugiak metten ti tumabuno kadagiti Nakristianuan a gimong.
Bayat ti panagadalko iti Biblia, naan-anay a nagbaliw ti panangmatmatko iti Dios. Naammuak a saan nga isu ti makinggapuanan iti kinadakes ken panagsagaba ken masaktan ti riknana no agaramid ti dakes dagiti tattao. (Genesis 6:6; Salmo 78:40, 41) Determinadoakon a mangliklik iti aniaman a banag a pagsakitan ti rikna ni Jehova. Kayatko a paragsaken ti pusona. (Proverbio 27:11) Insardengkon ti nalabes a panaginum ken panagsigariliok. Insardengko metten ti imoral a panagbiagko. Idi 1994, nagpabautisarakon kas maysa a Saksi ni Jehova.
NO KASANO A NAGUNGGONAANAK:
Naragsak ken kontentoak itan. No adda problemak idi, uminumak iti arak, ngem ita, nasursurokon nga iyallatiw ken Jehova dagiti problemak.—Salmo 55:22.
Iti naglabas a sangapulo a tawen, adda asawakon a maysa a napintas a Saksi nga agnagan Karen, ken nasingpet a siuman a ni Nella. Maragragsakankami a tallo a mangbusbusbos iti adu a tiempomi iti Nakristianuan a ministerio a tumultulong iti sabsabali tapno maammuanda ti kinapudno maipapan iti Dios. Adda met laengen panggep ti biagko.
^ par. 11 Impablaak dagiti Saksi ni Jehova.


text:
Pagsasao a Polako
Ti Polako (język polski, polszczyzna) ket maysa a pagsasao ti Lechitic a sugrupo dagiti Laud nga Eslabo a pagsasao,[4] ket maus-usar kadagiti amin a Polonia (a daytoy ket opisial a pagsasao ti pagilian) ken babaen dagiti Polako minoridad kadagiti sabsabali a pagilian. Ti pagalagadan a sinuratan daytoy ket ti Polako nga abesedário, nga adda dagiti sabsabali a nainayon kadagiti letra ti kangrunaan nga Latin nga abesedário.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pagsasao a Polako - Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Naala idi 2009-05-06.
- ^ Polako reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Europeano a Dokumento ti Linteg para kadagiti Rehional wenno Minoridad a Pagsasao
- ^ Britannica Encyclopaedia "Dagiti Lekhitic a pagsasao, mabalin pay a mailetra a kas ti Lechitic, a grupo dagiti Laud nga Eslabo a pagsasao a biuklen iti Polako, Kashubian ken ti daan a kitana a Slovincian, ken ti awanen a Polabiano a pagsasao. Amin kadagitoy a pagsasao malaksid ti Polako ket sagpaminsanda a naidasdasig a kas ti Pomeraniano a subgrupo. Ti Laud nga Eslabo a pagsasao ket subpamilia dagiti Eslabo a pagsasao, ken maysa a kabagian dagiti Indo-Europeano a pagsasao, ken kabagian pay dagiti Proto-Indo Europeano a pagsasao. Idi nasap a Tengnga a Panawen, sakbay a dagiti nagisasao ket nagsasaoda ti Aleman, dagiti Pomeraniano a pagsasao ken dagiti dialekto ket maisasao iti igid ti Baltiko a lugar a gumayat ,manipud ti baba ti Karayan Vistula aginggana ti baba ti Karayan Oder."


text:
Agtultuloyka Kadi nga Agbantay?
“Agtultuloykayo nga agbantay, ngarud, agsipud ta saanyo nga ammo ti aldaw wenno uray ti oras.”—MAT. 25:13.
1, 2. (a) Ania ti impalgak ni Jesus maipapan iti maudi nga al-aldaw? (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo?
SIGURADO a nasdaawka no maysaka idi kadagiti nakatugaw iti Bantay dagiti Olibo, a mangtantannawag iti templo ti Jerusalem, idi insawang ni Jesus ti maysa kadagiti makapainteres unay a padtona. Immimdeng a naimbag da Pedro, Andres, Santiago, ken Juan iti impalgak ni Jesus maipapan iti masanguanan. Adu ti imbagana maipapan iti maudi nga al-aldaw daytoy dakes a lubong, inton agturay iti Pagarian ti Dios. Kinunana kadakuada nga iti dayta a makapagagar a tiempo, agbalinto a pannakabagina ditoy daga ti ‘matalek ken masirib nga adipenna’ a mangipaayto iti naespirituan a taraon kadagiti pasurotna iti umiso a tiempo.—Mat. 24:45-47.
2 Kalpasanna, iti dayta met la a padto, insalaysay ni Jesus ti pangngarig maipapan iti sangapulo a birhen. (Basaen ti Mateo 25:1-13.) Usigentayo dagitoy a saludsod: (1) Ania ti kangrunaan a punto ti pangngarig? (2) Kasano nga inyaplikar dagiti matalek a napulotan ti balakad iti pangngarig, ken ania dagiti resultana? (3) Kasanotayo a magunggonaan ita iti pangngarig ni Jesus?
ANIA TI PUNTO TI PANGNGARIG?
3. Iti napalpalabas, kasano ti panangilawlawag dagiti publikasiontayo iti pangngarig maipapan iti sangapulo a birhen, ken ania ti posible a resulta dayta?
3 Iti umuna nga artikulo, naammuantayo nga iti nabiit pay a tawtawen, in-inut a nagbalbaliw ti pamay-an ti matalek nga adipen a mangilawlawag iti Kasuratan. Ad-adda itan a maipagpaganetget dagiti praktikal a leksion imbes a dagiti simboliko a kaipapanan dagita. Ibagbaga idi dagiti publikasiontayo nga adda simboliko a kaipapanan uray dagiti babassit a detalye iti pangngarig ni Jesus maipapan iti sangapulo a birhen, kas koma kadagiti pagsilawan, lana, pagkargaan, ken dadduma pay. Ngem posible ngata a dayta ti mangyadayo iti atensiontayo iti simple ken napateg a punto ti pangngarig? Nagpateg ti sungbat daytoy a saludsod.
4. Iti pangngarig, kasanotayo nga ammo no siasino (a) ti nobio? (b) dagiti birhen?
4 Kitaentay ita ti kangrunaan a punto iti pangngarig ni Jesus. Usigentayo nga umuna dagiti kangrunaan a karakter. Siasino ti nobio iti pangngarig? Nalawag a ni Jesus. Ammotayo a kasta gapu ta adda idi gundaway a tinukoyna ti bagina kas ti nobio. (Luc. 5:34, 35) Dagiti ngay birhen? Iti pangngarig, imbaga ni Jesus a masapul a nakasagana dagiti birhen ken nagangtan dagiti pagsilawanda inton dumteng ti nobio. Paliiwentayo daytoy nga umasping a bilin ni Jesus iti “bassit nga ipastoran” a buklen dagiti napulotan a pasurotna: “Mabariksan koma dagiti lomoyo ken sigagangat dagiti pagsilawanyo, ket dakayo agbalinkayo a kas kadagiti tattao nga agur-uray iti apoda inton agsubli manipud iti kasar.” (Luc. 12:32, 35, 36) Kanayonanna, napaltiingan da apostol Pablo ken apostol Juan a mangyasping kadagiti napulotan a pasurot ni Kristo kadagiti nadalus a birhen. (2 Cor. 11:2; Apoc. 14:4) Nalawag nga iti pangngarig a nairekord iti Mateo 25:1-13, kayat ni Jesus a balakadan ken pakdaaran dagiti napulotan a pasurotna.
5. Kasano nga impalgak ni Jesus ti tiempo a pagaplikaran ti pangngarigna?
5 Usigentayo met ita ti tiempo a pagaplikaran ti balakad iti pangngarig ni Jesus. Nangipaay ni Jesus iti nalawag a pamalatpatan iti ngudo ti pangngarigna idi kinunana: “Dimteng ti nobio.” (Mat. 25:10) Kas naibinsabinsa iti Pagwanawanan a Hulio 15, 2013, naminwalo a nadakamat ti maipapan iti ‘iyaay’ wenno ‘idadateng’ ni Jesus iti padtona a nairekord iti Mateo kapitulo 24 ken 25, ket maymaysa a porma ti Griego a sao ti nausar kadagita. Tunggal dakamaten ni Jesus dayta, tuktukoyenna ti tiempo kabayatan ti dakkel a rigat inton umay tapno ukomen ken dadaelenna daytoy dakes a lubong. Nalawag ngarud a daytoy a pangngarig ni Jesus ket agaplikar bayat ti maudi nga al-aldaw, ngem ti iyaayna ket bayat ti dakkel a rigat.
6. Ania ti kangrunaan a punto ti pangngarig?
6 Ania ti kangrunaan a punto ti pangngarig? Lagipentayo ti konteksto. Kaisalsalaysay laeng ni Jesus ti maipapan iti ‘matalek ken masirib nga adipenna.’ Dayta nga adipen ket buklen ti bassit a grupo dagiti napulotan a lallaki a mangidaulonto kadagiti pasurot ni Kristo bayat ti maudi nga al-aldaw. Impakdaar ni Jesus a masapul nga agtalinaedda a matalek. Kalpasanna, binalakadanna ti amin a napulotan a pasurotna iti maudi nga al-aldaw nga ‘agtultuloyda nga agbantay’ tapno dida mapukaw ti nagpateg a gunggonada. (Mat. 25:13) Usigentay ita ti pangngarig ken kitaentayo no kasano nga inyaplikar dagiti napulotan dayta a balakad.
KASANO NGA INYAPLIKAR DAGITI NAPULOTAN TI BALAKAD TI PANGNGARIG?
7, 8. (a) Ania a dua a kualidad ti nakatulong kadagiti masirib a birhen? (b) Kasano nga ipakpakita dagiti napulotan a sisasaganada?
7 Impaganetget ni Jesus iti pangngarig a saan a kas kadagiti maag a birhen, sisasagana dagiti masirib a birhen iti idadateng ti nobio. Apay? Gapu iti dua a kualidad: kinamanagsagana ken kinaridam. Naibilin kadagiti birhen nga urayenda ti idadateng ti nobio. Gapuna, masapul nga iti intero nga agpatnag, alertoda ken nagangtan dagiti pagsilawanda agingga iti makapagagar nga okasion. Saan a kas kadagiti maag, nakasagana dagiti lima a masirib a birhen ta nangitugotda iti kanayonan a lana para iti pagsilawanda. Ipakpakita met kadi dagiti matalek a napulotan a nakasaganada?
8 Wen! Kabayatan ti maudi nga al-aldaw, agtigtignay dagiti napulotan a Kristiano a kas kadagiti masirib a birhen, ta sisasaganada a mangitungpal a simamatalek iti annongenda agingga iti panungpalan. Bigbigenda a tapno maaramidda dayta, rumbeng nga idianda dagiti material a pagnam-ayan nga ituktukon ti lubong ni Satanas. Determinadoda a mangipamaysa iti panagserbida ken Jehova, saan a gapu ta pampanunotenda nga asidegen ti panungpalan, no di ket gapu iti ayat ken kinasungdoda kenkuana ken iti Anakna. Salsalimetmetanda ti kinatarnawda, a saanda nga agpaimpluensia iti materialistiko, immoral, ken managimbubukodan a kababalin daytoy nadangkes a lubong. Kanayonda ngarud a sisasagana, nga agsilsilnagda kas silsilaw babaen ti siaanus a panagur-urayda iti idadateng ti Nobio nupay no kasla agtaktak.—Fil. 2:15.
9. (a) Kasano a namakdaar ni Jesus maipapan iti tendensia nga agdungsa? (b) Kasano nga impangag dagiti napulotan ti pukkaw nga: “Adtoyen ti nobio”? (Kitaen met ti footnote.)
9 Ti maikadua a kualidad a nakatulong kadagiti masirib a birhen ket ti kinaridamda. Posible kadi nga agdungsa ti maysa a napulotan a Kristiano bayat ti agpatnag a panagbantayna? Wen. Paliiwentayo ta kinuna ni Jesus a ti sangapulo a birhen “nagdungsada amin ket nakaturogda” bayat ti kasla panagtaktak ti nobio. Ammo ni Jesus nga uray no sidadaan ken sigagagar ti maysa a tao, mabalin nga agdungsa gapu iti kinakapuy ti lasag. Inyaplikar dagiti matalek a napulotan dayta a pakdaar ken ikagkagumaanda ti agtalinaed a naridam wenno managbantay. Iti pangngarig, impangag ti amin a birhen ti pukkaw nga: “Adtoyen ti nobio!” Ngem dagiti laeng masirib a birhen ti nagtultuloy a nagbantay. (Mat. 25:5, 6; 26:41) Dagiti ngay matalek a napulotan ita? Bayat ti maudi nga al-aldaw, impangagda dagiti nabatad a pagilasinan nga arigna a mangipukpukkaw: “Adtoyen ti nobio”—um-umayen. Agtultuloyda met nga agbambantay, a kanayon a sisasaganada iti idadateng ti Nobio. * Nupay kasta, ti tampok ti pangngarig ket adda mas espesipiko a tiempo a pagaplikaranna. Ania dayta?
GUNGGONA AGPAAY KADAGITI MASIRIB KEN DUSA AGPAAY KADAGITI MAAG
10. Ania a mamagpanunot a saludsod ti patauden ti panagsinnarita dagiti masirib ken dagiti maag a birhen?
10 Adda maysa a punto iti ngudo ti pangngarig a nalabit narigat a maawatan. Nagkiddaw dagiti maag a birhen iti lana kadagiti masirib a birhen, ngem nagkedkedda a mangted. (Basaen ti Mateo 25:8, 9.) Mangpataud dayta iti saludsod: “Kaano a nagkedked a timmulong dagiti matalek a napulotan kadagidiay nagkiddaw iti tulong?” Masungbatan dayta no usigentayo manen ti tiempo a pagaplikaran ti pangngarig. Lagipentayo ti limmawag a pannakaawattayo a ti iyaay ni Jesus, ti Nobio, tapno mangukom ket mapasamak sakbay ti ngudo ti dakkel a rigat. Ngarud, posible ngata a daytoy a paset ti pangngarig ket mapasamak sakbay la unay dayta a panangukom? Agparang a kasta, ta iti dayta a tiempo naawatton dagiti napulotan ti maudi a pannakaselioda.
11. (a) Anianto ti mapasamak sakbay la unay a mangrugi ti dakkel a rigat? (b) Ania ti kayat a sawen dagiti masirib a birhen idi imbagada kadagiti maag a mapanda kadagiti aglaklako iti lana?
11 No kasta, sakbay ngarud a mangrugi ti dakkel a rigat, naawatton ti amin a matalek a napulotan ditoy daga ti maudi a pannakaselioda. (Apoc. 7:1-4) Manipud iti dayta a gundaway, siguradon ti nailangitan a namnamada. Ngem panunotem ti tawtawen sakbay a mangrugi ti dakkel a rigat. Ania ti mapasamak kadagiti napulotan a saan a nagtalinaed a managbantay ken matalek? Mapukawda ti nailangitan a gunggonada. Nalawag a didanto maawat ti maudi a pannakaselio sakbay a mangrugi ti dakkel a rigat. Iti dayta a tiempo, dadduma a matalek a Kristiano ti agbalinto a napulotan. Inton mangrugi ti dakkel a rigat, mabalin a maklaatto dagidiay maag iti pannakadadael ti Babilonia a Dakkel. Mabalin nga iti dayta la a tiempo a maamirisda a saanda a nakasagana iti idadateng ti Nobio. No iti dayta a naladawen a kanito ket agdawatda iti tulong, anianto ti mapasamak? Nakalkaldaang ti sungbat iti pangngarig. Dagiti masirib a birhen didanto ited ti lanada kadagiti maag no di ket ibagada kadakuada a mapanda kadagiti aglaklako iti lana. Ngem laglagipentayo a “tengnga ti rabii” dayta. Adda pay ngata aglako iti lana iti kasta nga oras? Awanen. Naladawen ti amin.
12. (a) Bayat ti dakkel a rigat, anianto ti nakalkaldaang a kasasaad dagiti napulotan a saan nga agtalinaed a matalek sakbay ti maudi a pannakaselio? (b) Anianto ti pagtungpalan dagidiay agtignay a kas kadagiti maag a birhen?
12 Kasta met laeng ti mapasamak bayat ti dakkel a rigat. Dagiti matalek a napulotan saandanto a matulongan ti asinoman a nagbalin a di matalek. Awanto ti maawatda a tulong ta naladawen ti amin. Anianto ngarud ti pagtungpalanda? Kastoy ti imbaga ni Jesus a napasamak bayat a mapmapan gumatang dagiti maag a birhen: “Dimteng ti nobio, ket dagiti birhen a sisasagana simrekda a kimmuyog kenkuana iti padaya ti kasar; ket ti ridaw nairikep.” Inton dumteng ni Jesus iti dayagna sakbay ti ngudo ti dakkel a rigat, urnongennanto dagiti matalek a napulotan idiay langit. (Mat. 24:31; 25:10; Juan 14:1-3; 1 Tes. 4:17) Mairikepton ti ruangan kadagidiay saan a nagmatalek, a kas kadagiti maag a birhen. Arigna nga ipukkawdanto: “Apo, apo, ilukatannakami!” Ngem sungbatannanto ida kas iti sungbatna kadagiti arig-kalding a tattao iti dayta nga oras ti panangukom: “Ibagak kadakayo ti pudno, Saankayo nga am-ammo.” Anian a nagkas-ang!—Mat. 7:21-23; 25:11, 12.
13. (a) Apay a ditay koma ipapan nga adu kadagiti napulotan nga adipen ni Kristo ti saanto nga agtultuloy a matalek? (b) Kasanotayo a maibaga a ti pakdaar ni Jesus ket ebkas met ti panagtalekna? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
13 Ania ngarud ti konklusiontayo? Ibagbaga kadi ni Jesus nga adunto kadagiti napulotan nga adipenna ti saan nga agtalinaed a matalek ken kasapulan a masuktan? Saan. Laglagipentayo a pakpakdaaran laeng ni Jesus dagiti ‘matalek ken masirib nga adipenna’ a dida agbalin a dakes nga adipen. Dina kayat a sawen a namnamaen ni Jesus a mapasamak ti kasta. Umasping iti dayta, ti pangngarig maipapan iti sangapulo a birhen ket maysa a nabileg a pakdaar. No kasano a ti lima a birhen ket maag ken ti sabali a lima ket masirib, nakadepende met iti tunggal napulotan no ikeddengna ti agbalin a sisasagana ken naridam wenno agbalin a maag ken saan a matalek. Napaltiingan ni apostol Pablo a mangipaay iti kasta met laeng a pakdaar iti suratna kadagiti napulotan a kakabsatna. (Basaen ti Hebreo 6:4-9; idilig ti Deuteronomio 30:19.) Direkta dayta a pakdaar ni Pablo ngem pinasarunuanna iti naimpusuan nga ebkas iti panagtalek nga adda “nasaysayaat a bambanag” nga agur-uray kadagiti kakabsatna. Umasping iti dayta, ipakita ti pakdaar iti pangngarig a naimpusuan met ti panagtalek ni Jesus kadagiti napulotan. Ammona a kabaelan ti tunggal maysa kadakuada ti agtalinaed a matalek ken masagrapdanto ti nagsayaat a gunggona!
KASANO A MAGUNGGONAAN TI “SABSABALI A KARNERO” NI KRISTO?
14. Apay a magunggonaan met ti “sabsabali a karnero” iti pangngarig maipapan iti sangapulo a birhen?
14 Nupay inturong ni Jesus kadagiti napulotan a pasurotna ti pangngarigna maipapan iti sangapulo a birhen, magunggonaan met kadi iti dayta ti “sabsabali a karnero” ni Kristo? (Juan 10:16) Wen! Laglagipentayo a simple laeng ti punto ti pangngarig: “Agtultuloykayo nga agbantay.” Agaplikar laeng kadi daytoy kadagiti napulotan? Kinuna ni Jesus: “Ti kunaek kadakayo kunaek iti isuamin, Agtultuloykayo nga agbantay.” (Mar. 13:37) Idagdagadag ni Jesus iti amin a pasurotna nga agbalinda a nakasagana ken managbantay. Masapul ngarud a tuladen ti amin a Kristiano ti nasayaat nga ulidan dagiti napulotan ken ti panangyun-unada iti ministerio iti biagda. Laglagipentay met a dagiti maag a birhen dimmawatda iti lana kadagiti masirib a birhen. Ti panagdawatda ipalagipna kadatayo nga awan ti asinoman a makapagmatalek ken makapagtultuloy nga agbantay ken agsagana para kadatayo. Tunggal maysa kadatayo ket manungsungbat iti sanguanan ti nalinteg nga Ukom a dinutokan ni Jehova. Masapul a nakasaganatayo ta um-umayen!
Ti panagdawat iti lana ipalagipna nga awan ti asinoman a makapagmatalek wenno makapagtultuloy nga agbantay para kadatayo
15. Apay a magagaran ti amin a Kristiano iti kasar ni Kristo ken ti nobiana?
15 Magunggonaan met ti amin a Kristiano iti kasar a nadakamat iti pangngarig ni Jesus. Siasino kadatayo ti saan a magagaran iti dayta? Addanton idiay langit dagiti napulotan, ket kalpasan ti gubat ti Armagedon, agbalindanto a nobia ni Kristo. (Apoc. 19:7-9) Magunggonaanto ti amin nga adda ditoy daga iti dayta a kasar ta ipasiguradona a maaddanto ti perpekto a gobierno a mangituray iti amin. Nailangitan man wenno naindagaan ti namnamatayo, determinadotayo koma a mangyaplikar iti napateg a leksion iti pangngarig maipapan iti sangapulo a birhen. Agtalinaedtayo koma a nakasagana ken managbantay tapno masagraptayo ti nagsayaat a masanguanan nga isagsagana ni Jehova para kadatayo!
^ par. 9 Iti pangngarig, adda tiempo a nagbaetan ti pukkaw nga: “Adtoyen ti nobio!” (bersikulo 6) ken ti aktual nga iyaay, wenno idadateng, ti nobio (bersikulo 10). Bayat ti maudi nga al-aldaw, nailasin dagiti naridam a napulotan ti pagilasinan ti kaadda ni Jesus. Ammoda ngarud nga “adtoyen” ti nobio—agturturayen iti Pagarian. Nupay kasta, masapul nga agtultuloyda nga agbantay agingga iti iyaayna inton dakkel a rigat.


text:
SUHETO ITI AKKUB
Panagabrod—Dagiti Arapaap ken Realidad
Panagbirok iti Nanamnam-ay a Biag
DESPERADON ni George. Dinan a mataraonan ti pamiliana. Agsasakiten dagiti kaarrubana ken kasla mabisbisinen ti dadduma. Ngem ammona a nasaysayaat ti biag iti asideg a pagilian. Napanunotna ti agabrod tapno agbirok iti trabaho ken alaenna ti pamiliana sadiay.
Arapaap met ni Patricia ti agabrod tapno makalung-aw iti rigat. Awan trabahona ken bassit ti oportunidad a sumayaat pay ti biagna. Inkeddengda iti nobiona ti agbiahe manipud Nigeria agingga iti Algeria, sada agdiretso idiay Espania, a dida man la inkabilangan ti rigat ti panagdaliasat iti desierto ti Sahara. “Masikogak idi,” kinunana, “ngem porsegidoak nga ipaayan ti anakko iti nasalsaliwanwan a biag.”
Kayat ni Rachel ti mapan idiay Europa tapno rumang-ay ti biagna. Naawanan iti trabaho iti Pilipinas, ken impasigurado dagiti kakabagianna a no agabrod, nalaklaka a makastrek iti trabaho kas katulong iti balay. Isu nga immutang iti pagpletena iti eroplano. Idi agpakadan ken lakayna ken iti anakna, inkarina kadakuada: “Apagbiittay laeng nga agsisina.”
Mapattapatta a nasurok a 200 a milion ti kas kada George, Patricia, ken Rachel a nagabrod iti nabiit pay a dekada. Nupay immakar ti dadduma tapno mapanawanda dagiti gubat, natural a didigra, wenno pannakaidadanes, kaaduan ti nagabrod tapno sumayaat ti biagda. Ania dagiti problema a pakaipaspasanguanda iti baro a pagnaedanda? Amin kadi ket makasarak iti ar-arapaapenda a nanamnam-ay a biag? Komusta ti annak no agabrod ti ama wenno ina tapno agbirok iti dakdakkel a sueldo? Usigem dagiti sumaganad a sungbat dagita a saludsod.
Yaapan ken Iraramut Sadiay
Ti umuna a problema iti panagabrod ket masansan a ti biahe a mismo. Ni George a nadakamat iti umuna nga artikulo ket nagdaliasat iti ginasut a kilometro a bassit la ti balonna a taraon. “Nakarigrigat ti biahe,” kinunana. Adu nga imigrante ti di man la nakadanon iti destinasionda.
Kayat ni Patricia ti makadanon idiay Espania. Naglugan iti awan linongna a trak a lumasat iti Sahara Desert. Kinunana: “Immabot iti makalawas ti biahemi manipud Nigeria agingga iti Algeria ken 25-kami a naglilinnetlet iti trak. Adu a bangkay ti nalabsanmi iti dalan, agraman dagiti agalla-alla iti desierto nga agur-uray lattan a matay. Agparang nga imbati ida ti dadduma nga awanan asi a drayber ti trak.”
Saan a kas kada George ken Patricia, nageroplano ni Rachel a napan Europa a pagtrabahuanna kas katulong iti balay. Ngem dina pulos impagarup a mailiwto unay iti dua ti tawenna nga anakna a babai. Malagipna: “Kada adda makitak nga ina a mangay-awan iti anakna, sumken ti iliwko.”
Narigatan ni George a mangiruam iti bagina iti napananna a pagilian. Bulbulan ti limmabas sakbay a nakaipatulod iti kuarta iti pamiliana. “Adu a rabii nga agsangsangitak gapu iti iliw ken pannakaupay,” kinunana.
Kalpasan ti sumagmamano a bulan iti Algeria, nakadanon ni Patricia iti beddeng ti Morocco. “Impasngayko sadiay ti anakko a babai,” kinunana. “Kasapulan nga ilemmengak dagiti agkidnap kadagiti migrante a babbai a mangisagmak kadakuada iti prostitusion. Idi agangay, nakaurnongak met laeng iti pagpletek iti barko a lumasat iti napeggad a baybay nga agpa-Espania. Daanen ti barangay ken saan a nairanta para iti adu a pasahero. Kapilitan nga inusarmi dagiti sapatosmi a pagkaras iti danum a sumrek iti barangay! Idi nakasangladkamin iti Espania, awanen ti pigsak a tumakdang.”
Siempre, saan la a ti biahe ti nasken nga ikabilangan dagiti agplamplano nga agabrod. Rumbeng met a panunotenda dagiti posible a problema mainaig iti lengguahe ken kultura, agraman ti gastos ken reketitos ti panangipagna kadagiti papeles ti panagbalin a citizen wenno permanente a residente. No saan a legal ti panagnaedda sadiay, masansan a marigatanda a makastrek iti nasayaat a trabaho wenno eskuelaan, maaddaan iti de kalidad a balay wenno medikal a serbisio. Mabalin a marigatanda met a mangala iti lisensia iti panagmaneho wenno panaglukat iti bank account. Ti pay adatna, magundawayan dagiti illegal nga imigrante, nalabit nababbaba ti sueldoda.
Nasken met a maikabilangan ti kuarta. Talaga kadi a mapangnamnamaantayo dayta? Kastoy ti nainsiriban a balakad ti Biblia: “Agpanunotka a nalaing ket dimo bannogen ta bagim iti tarigagaymo a bumaknang. Mabalin a mapukaw ti kuartam iti apagdarikmat a kasla ketdin naaddaan iti payak ket tumayab a kasla agila.” (Proverbio 23:4, 5, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Laglagipem met a dagiti kapatgan a kasapulantayo nga isu ti ayat, natalged a rikna, ken panagkaykaysa ti pamilia ket saan a magatang ti kuarta. Anian a nakalkaldaang no ti kuarta ti napatpateg kadagiti nagannak ngem iti panagayatda iti maysa ken maysa wenno iti ‘nainkasigudan a panagayatda’ kadagiti annakda!—2 Timoteo 3:1-3.
Kas tattao, addaantayo met iti naespirituan a kasapulan. (Mateo 5:3) Gapuna, ar-aramiden dagiti responsable a nagannak ti amin a kabaelanda tapno matungpalda ti inted Dios a responsabilidadda a mangisuro kadagiti annakda maipapan iti Dios, iti panggepna, ken kadagiti pagalagadanna.—Efeso 6:4.
Nagkaykaysa a Pamilia—Napatpateg Ngem Kuarta
Mabalin nga agduduma ti kapadasan dagiti nagabrod ngem adu kadagita ti agpapada ti resultana kas ipakita ti napasaran da George, Rachel, ken Patricia, a nadakamat iti daytoy nga artikulo. Marigatan ti pamilia no agabrod ti nagannak wenno asawa ken mabalin nga adu pay a tawen ti lumabas sakbay nga agkakaduada manen. Iti kaso ti pamilia ni George, immabut dayta iti nasurok nga 4 a tawen.
Ni met Rachel ket nagsubli iti Pilipinas tapno alaenna ti anakna kalpasan a naisina kenkuana iti agarup 5 a tawen. Nakadanon ni Patricia idiay Espania a kaduana ti maladagana. “Isu laeng ti nabatbatin a kapamiliak isu nga ay-aywanak a naimbag,” kuna ni Patricia.
Adu a nagabrod ti agnaeden iti baro a pagilianda iti laksid ti iliw, panagsuek ti ekonomia, ken napaut a pannakaisina iti pamiliada. Nagadun ti insakripisioda isu a no dida agballigi, manmano ti makaitured nga agawid ken mangadmitir a napaayda gapu iti bainda.
Ngem naiduma ni Allan nga agnanaed idi iti Pilipinas. Nakasarak iti nasayaat a trabaho idiay Espania ngem nagawid kalpasan ti 18 a bulan. “Mailiwak unay ken ni baketko ken iti anakmi,” kunana. “Inkeddengko a diak pulosen agab-abrod malaksid no kaduak ti pamiliak. Ket kasta ti inaramidmi idi agangay. Napatpateg nga amang ti pamilia ngem kuarta.”
Adda pay napatpateg ngem kuarta kas iti naammuan ni Patricia. Idi simmangpet idiay Espania, tugottugotna ti maysa a kopia ti “Baro a Tulag” wenno Kristiano a Griego a Kasuratan. “Imbilangko dayta a mangpasuerte kaniak,” kinunana. “Kalpasanna, adda nakasaritak a babai a maysa kadagiti Saksi ni Jehova. Sakbayna, diak interesado a makisarita kadakuada. Isu a nagadu ti insaludsodko kenkuana tapno maiparupak a di umiso dagiti patpatienna. Ngem maisupadi iti pagarupko, nailawlawagna dagiti patpatienna ken nasungbatanna dagiti saludsodko babaen iti mismo a Biblia.”
Naammuan ni Patricia a saan a nakadepende iti lugar wenno kuarta ti manayon a kinaragsak ken ti sigurado a namnama iti masanguanan. Imbes ketdi, agpannuray dayta iti pannakaammo iti Dios ken iti panggepna para kadatayo. (Juan 17:3) Naammuanna pay nga adda nagan ti pudno a Dios—Jehova. (Salmo 83:18) Nabasana met iti Biblia a ti kinapanglaw ket asidegen a pagpatinggaen ti Dios babaen ti gobierno ti Pagarian nga iturayan ni Jesu-Kristo. (Daniel 7:13, 14) Ni Jesus “ispalennanto daydiay napanglaw nga agpatpatulong, kasta met daydiay naparigatan ken siasinoman nga awanan katulongan. Iti pannakairurumen ken iti kinaranggas subbotennanto ti kararuada,” kuna ti Salmo 72:12, 14.
Iwayaam koma ngarud nga usigen ti Biblia. Daytoy a libro a naglaon iti sirib ti Dios ket makatulong kenka a mangaramid kadagiti umiso a prioridad, nainsiriban a desision, ken mangibtur iti aniaman nga agdama a pakasuotan buyogen iti rag-o ken namnama.—Proverbio 2:6-9, 20, 21.


text:
Sima Qian
Ni Sima Qian (ca. 145 wenno 135 BC – 86 BC) (pinyin: Sīmǎ Qiān; Wade–Giles: Ssu-ma Ch'ien) ket maysa idi a Prepekto dagiti Nadayag a Agsursurat (太史公 taishigong) ti Han a Dinastia. Isu ket naipanpanunotan a kas ti ama ti Insik a historiograpia para kadagiti nangato a naipammadayawan nga obrana, Dagiti Rehistro ti Nadayag a Historiador, ti maysa a "Jizhuanti"-nga estilo a sapasap a pakasaritaan ti Tsina, a sumaksakop ti ad-adu ngem dua ribu a tawtawen manipud ti Duyaw nga Emperador aginggana ti Emperador Wu ti Han. Ti depinitibo nga obrana a nakaibatayan ti pundasion para kadagiti sumaganad nga Insik a historiograpia.
Dagiti linaon
Nasapa biag ken edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Sima Qian ket naipasngay ken dimmakkel idi idiay Longmen, idiay asideg ti tatta nga aldaw ti Hancheng kadagiti astrologo a pamiliana. Ti amana, ni Sima Tan, ket nagserbi a kas ti Prepekto ti Nadayag nga Agsursurat ti Emperador Wu ti Han (Emperador "Han Wudi"). Dagiti nangruna a rebbengna ket dagiti panagtartaripato ti imperial a biblioteka ken panagtartaripato wenno panagrepreporma ti kalendario. Gapu ti adu a panagsansanayna babaen ti amana, idi isu ket agtawen ti sangapulo, ni Sima Qian ket nalaingen idi kadagiti duog a panagsursurat. Isu ket maysa nga estudiante dagiti nadayeg a Konpusiano a ni Kong Anguo (孔安國) ken ni Dong Zhongshu. Idi agtawen ti duapulo, ni Sima Qian ket nangrugi ti panagbanniaga iti kadagupan ti pagilian, a nagbisbisita kadagiti taga-ugma a monumento, ken nagbirbiruk kadagiti nakaipunponan dagiti taga-ugma a nasirib nga ari Yu idiay Bantay Kuaiji ken Shun idiay Hunan.[1] Dagiti lugar a binisitana ket mairaman ti Shandong, Yunnan, Hebei, Zhejiang, Jiangsu, Jiangxi, ken Hunan.
Kas opisial ti korte ti Han[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan dagiti panagbanbanniagana, ni Sima ket napili a tumultulong iti Palasio iti gobierno, a dagiti rebbengna ket ti mangusisa dagiti nadumaduma a parte ti pagilian a kakuyogna ni Emperador Wu. Idi 110 BC, iti tawen a tallopulo ket lima, ni Sima Qian ket naipatulod nga agpalaud iti ekspedision ti militar a mangsuppita kadagiti tribu "barbaro". Itidayta a tawen, nagsakit ti amana ken saan a nakadar-ay iti Sakripisio ti Imperial Feng. Nagsussuspetsa a nga agpatpatinggan ti panawenna, inayabanna nga agawid ti anakna a lalaki tapno mangkompleto ti inrugina a historikal nga obra. Ni Sima Tan ket kinayatna a suroten ti Anales ti Primabera ken Otonio - ti immuna akroniko ti pakasaritaan ti literatura nag Insik. Nareggetan iti inspirasion ti amana, ni Sima Qian ket nangrugrugi a nagsurat iti Shiji. Ti tallo a tawen kalpasan ti ipupusay ti amana, ni Sima Qian ket nangituloy kadagiti dati a puesto ti amana a kas Astrologo ti Korte. Idi 105 BC, ni Sima ket maysa idi kadagiti napili nga eskolar a mangreporma ti kalendario. Kas nangato nga imperial nga opisial, ni Sima ket adda pay iti ti puesto a mangit-ited ti balakad iti emperador kadagiti sapasap a pannakibiang ti estado.
Historiador[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno ti estilo ken porma dagiti historikal a asursurat ti Insik ket agdumaduma kadagiti napalabas a panawen, ti Shiji ket nangipalawag ti kalidad ken estilo manipud ti dayta a panawen ken ti masakbayan. Sakbay ni Sima, dagiti pakasaritaan ket naisurat kas dagiti naisangayan a pasamak wenno naisangayan a paspaset ti panawen ti pakasaritaan dagiti estado; ti kapanunotanna iti sapasap a pakasaritaan ket nakaimpluensia kadagiti naudi a historiograpo a kas ni Zheng Qiao (郑樵) iti panagsurat ti Tongshi (通史) ken ni Sima Guang iti panagsuratna iti Zizhi Tongjian. Ti historikal a porma ti Insik iti pakasaritaan ti dinastia, wenno jizhuanti a pakasaritaan dagiti dinastia ket naikodigo idi iti pakasaritaan ti maikadua a dinastia babaen ti Libro ti Han ni Ban Gu , ngem dagiti historiador ket pinateganda ti obra ni Sima a kas ti bukodda a modelo, nga agtaltalinaay a kas ti "opisial a pormat" ti pakasaritaan ti Tsina.
Iti panagsurat ti Shiji, ni Sima ket nangirugi ti baro nga estilo iti panagsurat babaen ti panangirepresenta ti pakasaritaan kadagiti serie dagiti biograpia. Dagiti obrana ket maigay-at kadagiti sumurok a 130 a kapitulo — a saan nga iti historikal apanagsasaruno, ngem nabingbingay kadagiti naisangayan a suhetos, a mairaman dagiti anales, dagiti kroniko,ken dagiti treatado — iti musika, dagiti seremonia, kalkalendario, relihion, ekonomia, ken dagiti naipaatiddog a biograpia . Ti impluensia ni Sima iti estilo ti panagsurat iti ruar dagiti sabali a a pakasaritaan, kas ti Goryeo (Koreano) a pakasaritaan ti Samguk sagi (三国史记).
Ni Sima ket nangampon iti baro a pamay-an iti panagurnos kadagiti datos ti pakasaritaan ken ti baro nga arngian iti panagsurat kadagiti rehistro pakasaritaan. Isu ket nagusig kadagiti rehistro ken nagpili kadagiti makaserbi iti panggep ti Shiji. Isu ket nangikeddeng a mangduktal kadagiti tabas ken dagiti pamunganayan iti panagpadur-as ti pakasaritaan ti tao. Ni Sima ket nangiyunay-unay pay, iti un-una iti pakasaritaan ti Insik, ti papel ti agmaymaysa a tao iti panangapekto iti historikal a panagdur-as ti Tsina. Iti pay maipatinayon, isu pay ket nangisingasing iti bukodna a historikal a persepsion a ti pagilian ket saan a makatalaw manipud ti gasat ti siklo ti rang-ay ken apday.
Kas saan a maipada iti Libro ti Han, a naisuratidi babaen ti panangimaton ti imperial a dinastia,ti Shiji ket pribado idi a naisurat a pakasaritaan gapu ta isu ket nagmadi a nangsurat ti Shiji a kas maysa nga opisial a pakasaritaan a mangsakop laeng kadagiti nangato iti ranggo . Thi obra ket sakupenna ay dagiti tattao iti ab-ababa a klase ken isu a naikeddeng nga "agpayso unay a rehistro" iti nasipsipnget a bangir ti dinastia.
Literario a pigura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Shiji ni Sima ket naresrepeto kas modelo ti biograpiko a literatura iti nagato a pateg ti literario ket agtaltalinaay pay laeng a kas libro para iti panagadal ti kalsikal nga Insik. Dagiti obra ni Sima ket impluensial iti panagsurat ti Insik, ken nagserserbi a kas nasayaat a modelo para kadagiti nadumaduma a kita iti prosa iti uneg ti neo-klasikal a paset ti panawen ti ("renasimiento" 复古) a tignay ti Tang-Song. Ti nalatak a panagusar ti panangidasi ken gandat ket nangimpluensia pay ti panagsurat ti piksion, a mairaman ti klasikal nga ababa a sarsarita kadagiti paset ti panawen ti tengnga ken naudi a mediebal a (Tang-Ming) ken ti pay bernakulo a nobela iti naladaw nga imperial a paset ti panpanawen.
Ti impluensiana ket nangruna a naala manipud kadagiti simmaruno nga elemento iti panagsuratna: ti kalaingna iti panangidepikto kadagiti karakter nga agus-usar kadagiti salaysay ti insasaoda, dagiti pannakitungtung, ken dagiti aksion; ti nasayaat a panagusarna ti inpormal, makaay-ayo, ken naindumadumaan a pagsasao (uray ni Lu Xun ket mangipateg iti Shiji a kas ti kasayaatan a kanta "dagiti historiador", ti "Li Sao" nga awan rima" (史家之绝唱,无韵之离骚) iti bukodna a "Hanwenxueshi Gangyao" (《汉文学史纲要》); ken ti kinalaka ken ti kinasayaat ti estilona.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Burton Watson (1958). "Ti Biograpia ni Ssu Ma Ch'ien". Ssu Ma Ch'ien Nadayag a Historiador ti Tsina. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. p. 47.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Burton Watson(1958) Ssu-ma Ch'ien: Grand Historian of China. New York: Columbia University Press.
- Martin, Thomas R.(2009). Herodotus and Sima Qian: The First Great Historians of Greece and China. Boston: Bedford/St. Martin's.
- Robert Bonnaud (2007) Essays of comparative history. Polybus and Sima Qian (in French). Condeixa : La Ligne d'ombre [1].
- W.G. Beasley and E.G. Pulleyblank (1961) Historians of China and Japan. New York: Oxford University Press.
- Stephen W. Durrant (1995), The Cloudy Mirror: Tension and Conflict in the Writings of Sima Qian. Albany : State University of New York Press.
- Grant Ricardo Hardy (1988) Objectivity and Interpretation in the "Shi Chi". Yale University.
- Burton Watson (1958) Ssu-ma Ch'ien: Grand Historian of China. New York: Columbia University Press.
- Joseph Roe Allen III. Chinese Texts: Narrative Records of the Historian
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Sima Qian iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Sima Qian iti Wikiquote (Ingles)
- 145 SK a pannakaipasngay
- Dagiti mannurat manipud idiay Shaanxi
- Dagiti historiador ti Han a Dinastia
- Dagiti historiador ti maika-2 a siglo SK
- Dagiti historiador ti umuna a siglo SK
- Dagiti eunuko ti Han a Dinastia
- Dagiti mannaniw ti Han a Dinastia
- 86 SK nga ipupusay
- Dagiti Insik a balud a nasentesiaan iti patay
- Dagiti balud a nasentensiaan iti patay babaen ti Tsina
- Tattao a nakastrado
- Dagiti mannaniw ti umuna a siglo SK


text:
Bishkek
Ti Bishkek (iti Kirgistan ken ti Ruso: Бишkek), nga isu idi ti Pishpek ken Frunze, isu daytoy ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad iti Kirgistan. Ti Bishkek ket isu pay to administribo a sentro iti Chuy a nakapalikmut iti daytoy a siudad, nupay daytoy a siudad ket saan a paset iti probinsia ngem agpang a probinsia iti Kirgistan.
Ti nagan na ket naala manipud ti Kirgistan a balikas para iti batir a panagaramid ti permentada a gatas ti kabalio a babai (kumis), ti nailian a maininum ti Kirgistan. Naibangon daytoy idi 1825 a kas ti Kirgistán-Khokand a pagsammakedan iti "Bishkek", ngem, idi 1862, napanaganan a kas ti Ruso a pagsammakedan iti Pishpek (kpeпocTb Пишпek),[4] idi 1926 daytoy a siudad ket napanaganan a kas Frunze (ФpyHзe), manipud iti Bolshevik a daulo ti militar a ni Mikhail Frunze. Idi 1991, ti parlamento ti Kirgistan ket inpasublida ti naipakasaritaan a nagan iti daytoy a siudad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Linteg kadagiti Kasasaad iti Bishkek, 16 Abril 1994, artikulo 2 (Ruso). Naala idi 3 Agosto 2009
- ^ Districts of Bishkek (Ruso). Naala idi 3 Agosto 2009
- ^ a b Statoids
- ^ 282 ГBapдeйckий KpacHoзHaMeHHый MoTocTpeлkoBый пoлk иMeHи M. B. ФpyHзe B/ч 73809 п/o ПoдropHoe Koй-Taш [1]


text:
Karayan Niger
Ti Karayan Niger ( /ˈnaɪdʒər/ NY-jər) ket isu ti kangrunaan a karayan ti akinlaud nga Aprika, a gumay-at iti agarup a 4,180 km (2,600 mi). Ti pagayusan a labnengna ket 2,117,700 km2 (817,600 sq mi) iti kalawa.[3] Ti taudanna ket idiay Kabanbantayan ti Guinea idiay abagatan a daya ti Guinea. Daytoy ket agayus nga immindayon babaen ti Mali, Niger, idiay pagbeddengan ti Benin ken babaen ti Nigeria, nga agayus babaen ti maysa a dakkel a delta, nga ammo pay kas ti Delta Niger wenno ti Lana a Karkarayan, a mapan idiay Golpo ti Guinea idiay Taaw Atlantiko. Ti Niger ket isu ti maikatlo a kaatiddogan a karayan idiay Aprika, a malabsan laeng babaen ti Nilo ken ti Karayan Kongo (nga ammo pay a kas ti Karayan Zaïre). Ti kangrunaan a tributariona ket ti Karayan Benue.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Niger ket tinawtawagan iti Jeliba wenno Joliba "nalatak a karayan" iti Manding; Orimiri wenno Orimili "nalatak a danum" iti Igbo; Egerew n-Igerewen "karayan dagiti karayan" iti Tuareg; Isa Ber "dakkel a karayan" iti Songhay; Kwara iti Hausa; ken Oya iti Yoruba. Ti nagtaudan ti nagan a Niger, a kasisigud laeng a naipakat kadagiti katengngaan a gay-at ti karayan, ket di naam-ammuan. Ti mabalin a taudanna ket ti maysa a pannkabalbaliw, babaen ti impluensia iti Latin a niger "nangisit", iti Tuareg a nagat ti egerew n-igerewen, nga inus-usar kadagiti igiad ti katengngaan a gay-at ti karayan iti law-law ti Timbuktu.[4][5] Gaputa ti Timbuktu ket adda iti akin-abagatan a gibus iti nangruna a dalan ti Trans-Sahara a pagtagilakuan a mapan idiay akinlaud a Mediteraneo, daytoy ti taudan ti kaaduan a pannakaaamo ti Europa iti daytoy a rehion.
Dagiti mediebal a mapa ti Europa ket nagipakpakat ti nagan a Niger kadagiti katengngaan a gay-at ti karayan, iti moderno a Mali, ngem ti Quorra (Kworra) kadagiti akin-baba a gay-at iti moderno a Nigeria, a kas dagitoy idi ket saan a nabigbigan nga isu met laeng nga agpadpada a karayan. Idi dagiti kolonia abileg ti Europa ket nangrugrugida a nagipatpatulod kadagiti barko iti igid ti Laud nga aplaya ti Aprika idi maika-16 ken maika-17 a sigsiglo, ti Karayan Senegal idi ket kanlnayon a naibagbaga nga isu ti mapan iti baybay a gibus iti Niger. Ti Delta Niger, a maibuybuyat iti Atlantiko babaen dagiti mangle a kalugnakan ken dagiti rinibu a distributario kadagiti igid ti ginasut a milia, ket naipanpanunotan idi a dagitoy ket aplaya a kalugnakan laeng. Idi laeng maika-18 a siglo a panagbisita ni Mungo Park, a nagpababa a nagbanbaniaga iti Karayan Niger ken nangbisita dagiti nalatak nga imperio ti Sahel iti panawenna, ti husto a pananginagan ti dalan ti Niger dagiti Europeano, ken nangipadakkel ti nagan iti intero a dalanna.
Dagiti moderno a pagilian ti Nigeria ken Niger ket nakaala ti naganda manipud ti karayan, a nagmarmarka dagiti sinuppiatan a nailian a panagtunton babaen kadagiti bileg ti kolonia iti "Akinngato", "Akinbaba" ken "Tengnga" a labneng ti karayan Niger idi las-ud ti Innagaw para iti Aprika idi gibus ti maika-19 a siglo.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Niger ket maysa a "nalitnaw" a karayan, nga agaw-awit laeng ti maysa a maikasangapulo a sedimento a kas ti Nilo gapu ta dagiti taudan ti danum ti Niger ket naisanglad kadagiti taga-ugma a bato a mangited laeng ti bassit a lan-ak.[6] Kasla ti Nilo, ti Niger ket tinawen a malayusan; daytoy ket mangrugi ti Septiembre, ken kumaro iti Nobiembre, ken malpas iti Mayo.[6]
Ti maysa a naisangsangayan a langa ti karayan ket ti Akin-uneg a Delta Niger, nga agporma ti kellaat a panagpabassit ti bukodna a gradiente.[6] Ti pagbanaganna ket ti maysa a rehion dagiti naisallapid nga alog stream, dagiti kalugnakan, ken dagiti danaw a kasla ti kadakkel iti Belhika; dagiti tiempo a layus ket mangaramid ti Delta a nasayaat nga agpataud para iti panagkalap len agrikultura.[7]
Ti karayan ket 'makapukaw' ti ganganai a dua a pagkatlo ti mabalin a panagayusna idiay Akin-uneg an Delta a baetan ti Ségou ken Timbuktu babaen panagagsep ken panagbawbaw. Amin a danum manipud ti Karayan Bani , nga agayus iti Delta idiay Mopti, ket saan a makasukat para kadagitoy a 'pannakapukaw'. Ti katimbengan a 'pukaw' ket nakarkulo iti 31 km3/tungngal maysa a tawen, ngem adu ti adu a pagdumadumaanna iti tinawen.[8] Ti karayan ket tiponanto babaen dagiti nadumaduma a tributario, ngem mapukawan pay ti adu a danum babaen ti panagbawbaw. Ti kaadu ti danum a sumsumrek iti Nigeria ket narukrukod idiay Yola ket nakarkulo idi iti 25 km3/ti tunggal maysa a tawen sakbay ti tawtatwen ti 1980 ken iti 13.5 km3/ti tunggal maysa a tawen idi las-ud ti tawtawen ti 1980. Ti kangrunaan a tributario ti Niger idiay Nigeria ket ti Karayan Benue a tumipon iti karayan idiay Lokoja, Nigeria. Ti dagup a tomo dagiti tributario idiay Nigeria ket innem nga ad-adu ngem ti uneg a panagayus idiay Nigeria, nga adda ti panagayus idiay asideg ti sabangan ti karayan iti 177.0 km3/ti tunggal maysa tawen sakbay ti tawtawen ti 1980 ken 147.3 km3/ti tunggal maysa a tawen idi las-ud ti tawtatwen ti 1980.[8]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.geol.lsu.edu/WDD/AFRICAN/Niger/niger.htm Naala idi 2010-10-22.
- ^ http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:gF9Pb96gxA0J:www.risorseidriche.dica.unict.it/Sito_STAHY2010_web/pdf_papers/AbrateT_HubertP_SighomnouD.pdf+niger+river+peak+discharge&cd=2&hl=en&ct=clnk&gl=us Naala idi 2010-10-22.
- ^ Gleick, Peter H. (2000), Ti Danum ti Lubong, 2000-2001: Ti Mamindua a tawen a ti Nasadiwa a Danum, Island Press, p. 33, ISBN 1-55963-792-7; online idiay Lilibro ti Gppgle
- ^ Ti Arabiko a nagan iti nahr al-anhur ket maysa a dagus a pannakaipatarus iti Tuareg.
- ^ nga Etimplohiko a Diksionario ti Niger
- ^ a b c Reader 2001, p. 191
- ^ Reader 2001, pp. 191–192
- ^ a b FAO:Pannakabalin a Panagsibbo idiay Aprika: Ti labneng, arngian, Ti Labneng Niger, 1997
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Reader, John (2001), Aprika, Washington, D.C.: National Geographic Society, ISBN 0-620-25506-4
- Thomson, J. Oliver (1948), Pakasaritaan ti Taga-ugma a Heograpia, Biblo & Tannen Publishers, ISBN 0-8196-0143-8
- Welcomme, R.L. (1986), "Ti Sistema ti Karayan Niger", iti Davies, Bryan Robert; Walker, Keith F., Ti Ekolohia dagiti Karayan a Sistema, Springer, pp. 9–60, ISBN 90-6193-540-7
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Niger iti Wikimedia Commons