text:
Dagiti lehislatibo a distrito a nairepresenta a kas dagiti heksagon iti agpapada a kadakkel.
Dagiti lehislatibo a distrio ti Filipinas ket dagiti pannakabingbingay dagiti pannakabagi dagiti probinsia ken dagiti siudad ti Filipinas iti Kamara dagiti Pannakabagi. Ti immuna a pakabuklan dagiti lehislatibo a distrito ket ada iti Bilin a naikabila iti Batay-linteg. Dagiti panahbalbaliw iti pakabuklan dagiti lehislatibo a distrito ket nainayon idi a napartuat dagiti baro a probinsia ken dagiti siudad, ken ti pakabuklan ket nabaliwan babaen dagiti linteg nga inaramid babaen ti Kongreso.
Ti pannakabagi iti lehislatura ket matugotan ti taudanna idi las-ud ti panawen ti Kastila, iti ti Filipinas ket naidatonan ti limitado unay a pannakabagi dagiti Korte ti Espaniol. Idi las-ud ti panawen dagiti Amerikano, idi napartuat ti Bilin ti 1092 ti Filipinas, ti immuna nga Asemblia ti Filipinas ket nabangon idi a kas ti akin-babab a kamara ken ti adda idin a Komision ti Filipinas a kas ti akin-ngato a kamara. Ti pannakabagi iti asemblia ket nabingbibgay kadagiti probinsia iti panggep ti populasionda, no laeng awan ti probinsia nga addaan ti basbassit ngem maysa a kameng.
Idi 1916, ti Lehislatura ti Filipinas ket binukel manen idi iti Senado a kas ti akin-ngato a kamara ken ti Asemblia ket nagtultuloy nga isu ti akin-baba a kamara. Ti Senado ket nagbutos kadagiti kameng babaen kadagiti sSenatorial a Distrito, ti pannakaigrupo dagiti probinsia ken luglugar ti pagilian, bayat a ti Asemblia ket nagtultuloyu iti waya a pannakabagina. Idi las-ud ti panawen ti Mankomunidad, naikkat ti Lehislatura ti Filipinas, ken nabangon ti dua a kamara ti Nailian nga Asemblia, a ti pannakabagi ket kapadpada ti Asemblia ti Filipinas - ti tunggal maysa a probinsia ket nasken nga adaan ti saan a basbassit ngem maysa a kameng depende iti populasionna.
Iti panankaipasa ti Enimienda ti 1940 iti Batay-linteg ti 1935, ti dua a kamara a Kongreso ket nabangon idi iti Kamara dagiti Pannakabagi ken ti Senado. Ti waya ti representasion ti Kamara dagiti Pannakabagi ket kasla ti Asemblia ti Filipinas, bayat a dagiti kameng ti Senado ket iti sapasap.
Iti iyuumay ti Interim Batasang Pambansa ken ti kadawyan a Batasan idi las-ud ti turay ni Marcos, ti pannakabagi ket naar-aramid kadagiti adu a waya: kaaduan kadagiti kameng ket nabutosan babaen dagiti rehion, dagiti dadduma ket babaen ti panangikeddeng manipud kadagiti adu a paset ti kagimongan a kasla ti agtutubo ken agob-obra, ken dagiti dadduma ket kameng ti Gabinete nga inkeddeng babaen ti Presidente. Nupay kasta, iti pannakaipayammo ti Batay-linteg ti 1987, saan a naituloy idi ti Batasan ken naisubli ti Kongreso. Ti agdama a waya ti panagbutos kadagiti delegado iti Kamara dagiti Pannakabagi ket babaen kadagiti lehislatibo a distrito a nagbibingayan dagiti probinsia, dagiti siudad ken ti Metropolitano a Manila a Lugar ken babaen ti sistema ti listaan ti partido iti nairehistro ti nailian, rehional ken dagiti sektoral a partido wenno dagiti gunglo .
Manipud idi 1916 aginggana idi 1935, ti Filipinas ket nabingbinagy kadagiti 12 a senatorial a distrito. Ti tunggal maysa a distrito, malaksid ti maika duapulo a senatorial a distrito ket agbutosda ti dua a senador iti Senado. Dagiti senador manipud ti maika-12 a senatorial a distrito ket inkeddeng babaen ti Gobernador-Heneral ti Estados Unidos. Manipud idi 1941, idi ti Senado ket naisubli, amin dagiti duapulo ket uppat a senador ket nagsisinnublat a nabutosan iti sapasap.


c: text/html

text:
Lingua franca
Ti lingua franca, ammo pay a kas rangtay a pagsasao, sapasap a pagsasao, pagsasao ti panagtagilako wenno behikular a pagsasao, ket ti pagsasao wenno dialekto a sistematiko nga inus-usar tapno mabalin nga agsao dagiti dua a tao a saan a makibinningay iti nakayanakan a pagsasao wenno dialekto, naisangayan daytoy no daytoy ket maikatlo a pagsasao, ken naisangayan manipud kadagiti dua a nakayanakan a pagsasao.[1]
Naparang-ay ti Lingua francas iti lawlaw ti lubong iti amin a paset ti pakasaritaan ti tao, ken sagpaminsan para kadagiti rason ti komersio (dagiti makunkuna a "pagsasao ti panagtagilako") ngem para iti pay kultura, relihion, panagpalaka ti diplomasia ken administrasion, ken kas pamay-an iti panagsinnukat ti pakaammo dagiti sientista ken dagiti dadduma nga eskolar kadagiti nadumaduma a pakipagilian. Ti termino ket nagtaud manipud iti maysa a kasta a pagsasao, Lingua Franca ti Mediteraneo.
Dagiti pakaidumaanUrnosen
Ti Lingua franca ket ti termino a naipalawag a maipapaan iti annong, ken nawaya iti pakasaritaan ti lingguistika wenno estruktura ti pagsasao:[2] ngem dagiti met pidgin ken dagiti kreol ket masansanda nga agannong a kas dagiti lingua franca, ken adu met kadagiti kasta a pagsasao ket saanda a pidgin wenno kreol.
Iti met bernakular a pagsasao, daytoy ket naus-usar a kas nakayanakan a pagsasao iti komunidad, ti lingua franca ket naus-usar iti labes dagiti pagbeddengan iti kasisigud a komunidadna, ken naus-usar a kas maikadua a pagsasao para iti pannakisinnarita dagiti grupo. Kas pagarigan, ti Ingles ket bernakular idiay Nagkaykaysa a Pagarian, ngem naus-usar a behikular a pagsasao (kas lingua franca) idiay Filipinas ken India.
Dagiti Internasional a katakunaynay a pagsasao a kas ti Esperanto ket saan unay nga adu a naampon iti sangalubongan, isu a dagitoy ket saan a maibaga a kas dagiti global a lingua franca.
EtmolohiaUrnosen
Ti termino a lingua franca ket nagtaud a kas nagan ti naisangayan a pagsasao a nausar idiay asideg ti akindaya a baybay Mediteraneo a kas ti nangruna a pagsasao ti komersio ken diplomasia—manipud kadagiti panawen ti naladaw a mediebal ken naipangpangruna iti las-ud ti panawen ti Renasimiento, aginggana idi maika-18 a siglo. Iti dayta a panawen, dagiti agsasao ti Italiano ket kaaduan kadagiti agkomkomersio itibaybay kadagiti siudad ti puerto ti Imperio ti Otomano ken ti napalaka a bersion ti Italiano, ken mairaman dagiti adu a binulod a balikas manipud iti Griego, Daan a Pranses, Portuges, Oksitano, Espaniol, ken ti pay Arabiko ken Turko ket nagbalin pay nga adu a naisasao a kas ti "lingua franca" iti rehion.
Iti bukod met a pannakaibaga ti Lingua Franca, ti kayat a sawen ti lingua ket pagsasao (kas iti Portuges ken Italiano) – ti Franca ket mainaig iti Phrankoi iti Griego ken Faranji iti Arabiko, ken kas kapada pay iti Italiano: kadagiti amin a tallo a kaso tiliteral a kapanunotan ket "Franko", ngem daytoy a nagan ket pudno a naipakat kadagiti amin nga Akinlaud a Europeano iti las-ud ti naladaw a Paset ti Panawen ti Bisantino.[3][4][5]
Ibagbaga ti Douglas Harper Etymology Dictionary a ti termino ti Lingua Franca (kas nagan ti naisangayan a pagsasao) ket immuna idi a nairehistro iti Ingles idi las-ud dagiti tawen ti 1670,[6] ngem adda met nasapsapa a pagarigan iti panagusar ti Lingua Franca iti Ingles a napasingkedan manipud idi 1632, a nagibagbaga pay met a kas ti "Bastardo nga Espaniol".[7]
Iti kakaudian a kas idi naladaw a maika-20 a siglo, ti panagusar ti kadawyan a termino ket inngawid babaen ti dadduma a ti kayatna laeng a sawen ket ti sasao a hibrido a naus-usar a kas dagiti behikular a pagsasao (a nagtaud iti kasisigud a kaibuksilannag), ngem ita nga aldawen, daytoy ket mangibagbaga iti ania man a a behikular a pagsasao.[8]
Dagiti pagariganUrnosen
Ti panagusar dagiti lingua franca ketmabalin a naduduog a kas met iti pagsasao. Mabalinmet a dagitoy ket addada metten manipud idi taga-ugma. Ti Latin ken Griego a Koine ket isu dagitoy idi dagiti lingua franca dagiti imperio ti Helenestiko ken Romano; Akadio, ken kalpasanna ti Arameo, ken nagtultuloy daitoy a dagiti sapasap a pagsasao iti adu a parte ti ti Akinlaud nga Asia babaen dagiti nadumaduma a nasapa nga imperio.[9] Dagiti pagarigan dagiti lingua franca ket agtultuloy nga adu, ken adda iti tunggal kontinente. Ti kalawagan a pagarigan manipud idi nasapa a maika-21 a siglo ket ti Ingles. Adda met dagiti sabali a nadumaduma a lingua franca a sentralisado kadagiti naisangayan a rehion, kas ti Pranses, Hindi, Portuges, Espaniol, Ruso, Arabiko, Insik, ken Swahili.
Kadagiti dadduma a pagilian, ti lingua franca ket naus-usar pay a kas nailian a pagsasao; kas ti Urdu, isu daytoy ti lingua franca ti Pakistan, ken nailian pay a pagsasao. Ti Indones ket addaan met iti kapada nga annong idiay Indonesia; urayno ti Habanes ket ad-adu kadagiti patneng nga agsasao, ti Indones ket ti kaikaisuna nga opisial a pagsasao ken naisasao (masansan a kas maikadua a pagsasao) iti amin a paset ti pagilian.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Viacheslav A. Chirikba, "The problem of the Caucasian Sprachbund" in Pieter Muysken, ed., From Linguistic Areas to Areal Linguistics, 2008, p. 31. ISBN 90-272-3100-1
- ^ Intro Sociolinguistics – Pidgin and Creole Languages: Origins and Relationships – Notes for LG102, - University of Essex, Prof. Peter L. Patrick – Week 11, Autumn term.
- ^ Lexico Triantaphyllide online dictionary , Greek Language Center (Kentro Hellenikes Glossas), lemma Franc ( ΦpάYkoς Phrankos) , Lexico tes Neas Hellenikes Glossas, G.Babiniotes, Kentro Lexikologias(Legicology Center) LTD Publications. Komvos.edu.gr. ISBN 960-86190-1-7. Naala idi 2015-06-18.
Franc and (prefix) franco- (ΦpάYkoς Phrankos and φpάYko- phranko-
- ^ "An etymological dictionary of modern English : Weekley, Ernest, 1865–1954 : Free Download & Streaming : Internet Archive". Archive.org. Naala idi 2015-06-18.
- ^ [1] Dictionary English Etymology – Origins – A Short Etymological Dictionary of Modern English Rouledge 1958, Parridge iti Wayback Machine (naiyarkibo 2014-10-12)
- ^ "Online Etymology Dictionary". Etymonline.com. Naala idi 2015-06-18.
- ^ Morgan, J. (1632). A Compleat History of the Present Seat of War in Africa, Between the Spaniards and Algerines. p. 98. Naala idi Hunio 8, 2013.
- ^ Webster's New World Dictionary of the American Language, Simon and Schuster, 1980
- ^ Ostler, 2005 pp. 38-40
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Hall, R.A. Jr. (1966). Pidgin and Creole Languages, Cornell University Press. ISBN 0-8014-0173-9.
- Heine, Bernd (1970). Status and Use of African Lingua Francas. ISBN 3-8039-0033-6
- Kahane, Henry Romanos (1958). The Lingua Franca in the Levant.
- Melatti, Julio Cezar (1983). Índios do Brasil. São Paulo: Hucitec Press, 48th edition
- Ostler, Nicholas (2005). Empires of the Word. London: Harper ISBN 978-0-00-711871-7
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- English – ti unibersal a pagsasao iti Internet? Naiyarkibo 2006-09-25 iti Wayback Machine
- Lingua franca del Mediterraneo o Sabir ni propesor Francesco Bruni (iti Italiano).
- Sample texts Naiyarkibo 2009-04-09 iti Wayback Machine manipud ken ni Juan del Encina, Le Bourgeois Gentilhomme, ti L'Impresario da Smyrna ni Carlo Goldoni, Diego de Haedo ken dagiti dadduma pay a taudan.
- Ti maysa apangyuna ti kasisigud a Lingua Franca ti Mediteraneo Naiyarkibo 2010-04-08 iti Wayback Machine.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Charles G. Dawes
Ni Charles Gates Dawes (Agosto 27, 1865 – Abril 23, 1951) ket maysa idi nga agibanbanko ken politiko nga isu idi ti maika-30 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1925 – 29). Para iti obrana iti Dawes a Plano para kadagiti supapakan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat isu ti kimmaddua a nanagabak ti Premio Nobel iti Kappia idi 1925. Ni Dawes ket nagserbi iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isuna idi ti Mangusisa iti Kuarta, ti immuna adirektor iti Opisina iti Busbost, ken, idi kaladawan ti biagna, ti Embahador idiay Nagkaykaysa a Pagarian.
Ni Dawes ket inasawana idi ni Caro Blymyer idi Enero 24, 1889, ken adda uppat nga annakda: Ni Rufus Fearing Dawes, Carolyn Dawes, Dana McCutcheon, ken Virginia Dawes (Waller 1998: 273).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Charles G. Dawes iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao nga Agta ti Bantay Iriga
Ti Agta ti Bantay Iriga (Inagta Rinconada) ket ti pagsasao a Bikol nga insasao dagiti semi-nomadiko nga agan-anup-agburbura a tattao nga Agta (Negrito) iti Filipinas. Daytoy ket naisasao iti Siudad ti Iriga aginggana kadagiti aplaya ti Danaw Buhi. Daytoy ket narigat unay nga agsinnaranay a maawatan iti Agta ti Bantay Iraya iti sabali a bangir ti danaw.
Ti tattao nga Agta ti Bantay Iriga ket agtataengda kadagiti kabakiran iti asideg dagiti away a baranggay ti Buhi, Iriga (mairaman dagiti pagtaengan iti lugar ti Ilian), ken Baao iti Camarines Sur (Lobel 2013:68).
Dagiti lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Inreporta pay ni Reid (1994)[2] ti karuay nga asideg a kabagian a tinawtawagan iti Rugnot a naisasao iti lugar ti Danaw Buhi, Camarines Sur. Dagiti lokasion ti Inagta nga inlista babaen ni Reid (1994) ket dagiti sumaganad.
- Santa Niño, Hayagan, ken Santa Cruz, Ipil, Buhi, Camarines Sur
- San Augustine, Buhi, Camarines Sur; SIL
- San Ramon, Lake Buhi, Camarines Sur; SIL
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Agta ti Bantay Iriga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Reid, Lawrence A. 1994. "Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages." In Oceanic Linguistics, Vol. 33, No. 1 (Jun. 1994), pp. 37-72.


text:
2007
Ti 2007 ket maysa a kadawyan a tawen a mangrugi iti aldaw iti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 26 – Mikhail Ulyanov, Sobiet-Ruso nga aktor (naipasngay 1927)
- Hulio 30 – Ingmar Bergman, Sueko a direktor ti pelikula (naipasngay 1918)
- Septiembre 6 – Luciano Pavarotti, Italiano a tenor (naipasngay 1935)
- Septiembre 10 – Jane Wyman, Amerikana nga aktres, immuna nga asawa ni Ronald Reagan (naipasngay 1917)
- Nobiembre 22 – Maurice Béjart, naiyanak idiay Pransia a Suiso a sumasala ken koreograpo (naipasngay 1927)


text:
Kategoria:Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 11 a subkategoria, manipud iti 11 a dagup.
A
- Arhelia (1 K, 1 P)
D
- Demokratiko a Republika ti Kongo (1 K, 1 P)
G
- Gabon (2 K, 2 P)
- Guinea Ekuatorial (1 K, 1 P)
K
- Kamerun (1 P)
- Republika ti Kongo (1 P)
M
- Mauritania (1 K, 1 P)
R
- Rwanda (1 P)
S
- Santo Tomas ken Prinsipe (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika"
Dagiti sumaganad a 51 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 51 a dagup.


text:
Literasia
Ti literasia ket tradisional a naaw-awat a kas ti abilidad iti panagbasa ken panagsurat.[1] Ti kaibuksilan ti termino ket mabalin a mapadakkel tapno mairaman ti abilidad iti panagusar ti pagsasao, bbilbilang, ladladawan ken dadduma pay a pamay-an tapno maawatan ken mausar dagiti sistema ti naturay a simbolo iti kultura.[2] Ti konsepto ti literasia ket dumakdakkel kadagiti pagilian ti OECD tapno mairaman dagiti kalaing a panagserrek ti pannakaammo babaen ti teknolohia ken ti abilidad a mangipateg kadagiti narikut a konteksto.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Literate." Merriam-Webster.com. Merriam-Webster, n.d. Web. 19 Ago. 2014.  .
- ^ a b UNESCO. "Education for All: A Global Monitoring Report" (PDF). UNESCO. UNESCO. p. 150.


text:
Claveria Covid-19 Update as of September 24 & 25, 2021
Iti agdama ket addaan tayo ti 101 nga aktibo nga kaso iti Covid-19 kalpasan a manayonan ti 9 nga baro nga kaso, 1 nga death ken 4 nga recoveries idi kalman ti agdama nga bilang.
Ita nga aldaw adda met 8 nga baro nga kaso ken 4 nga indibidwal nga nakarekober iti sakit.
Itultuloy tayo ti nainget a panagtungpal kadagiti public health standards ken liklikan tayo ti rumrumwar uneg binalayan para iti saan nasisita nga rason.
Dios ti agngina ken agan annad tayo kanayon, Kalugaran!


text:
Pinintaan
Ti pinintaan ket maysa a panagnasay iti panangipakat iti pinta, pigmento, maris wenno dadduma pay a banbanag[1] iti maysa a rabaw. Daytoy a banag ket kadawyan a maidangep ti maysa nga arisadsad ti brútsa ngen mabalin pay ti agusar kadagiti sabsabali a banbanag. Iti arte, ti balikas a pintaan ket agipalpalawag ti aramid ken resulta ti panagaramid. Nupay kasta, ti pinintaan ket mabalin pay a mausar ti ruar iti arte a kas maysa a kadawyan a komersio babaen dagiti artesano ken dagiti agipakpatakder. Dagiti pinintaan ket mabalin a mausar a suporta kadagiti rabaw ti diding, papel, mantalóna, kayo, sarming, malapáko, sekka, bulong, gambáng wenno konkréto, ken mabalin pay a mairaman a pagtitiponen dagiti sabsabali a banbanag a mairaman ti darat, sekka, papel, nabalitokan a bulong ket dagiti dadduma pay a banbanag.


text:
Końskowola
Ti Końskowola [kɔɲskɔˈvɔla] ket maysa a purok idiay abagatan a daya iti Polonia, a mabirukan iti nagbaetan ti Puławy ken Lublin, iti asideg ti Kurów, idiay Karayan Kurówka . Isu daytoy ti tugaw iti naisina a komuna (gmina) iti kaunegan ti Kondado ti Puławy idiay Probinsia ti Lublin, a matawtawagan a kas ti Gmina Końskowola. Populasion: 2,188 nga agtaeng (manipud idi 2004).
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Końskowola ket literal a maipatarus a kas ti Nakem ti Kabalio. Daytoy a nagan ket nagtaud manipud iti apelyido ti immuna a nagtagikua a ni Jan z Konina (Jan Koniński, Juan itif Konin), ken ti nagan ti lugar a Wola – maysa a kita ti purok. Adda bassit a paggiddiatan ti panangiletra iti nagan a kapadpadana a, "Konińskawola" ket naipaammo idi 1442.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a purok ket baka naibangon idi maika-14 a siglo, babaen ti nagan a Witowska Wola. Daytoy a nagan ket nabaliwan idi ti Konińskawola, ken idi maika-19 a siglo ket nabaliwan iti agdama a porma. A kas maysa a pribado nga ili, ti Końskowola ket nagserbi a kas maysa a tiendaan para iti komersio kadagiti pinataud ti taltalon a manipud kadagiti nakapalikmut a luglugar.
Idi Hunio 8, 1532, daytoy nga ili ket nainkorporado. Adda dagiti nadumaduma naipatakder a panagpataud ti tela a pabrika. Adu a tattao ti immay nga agtrabaho manipud kadagiti sabsabali a paset ti Polonia ken kadagiti sabsabali pay a luglugar; kadagitoy ket dagiti imigrante manipud iti Saxony. Daytoy nga ili ket nakibinningay ti pakasaritaanna iti intero a rehion. Kalpasan ti maikatlo a pannakabingbingay ti Polonia, idi 1795, naala daytoy babaen ti Austria. Idi 1809 nabalin a paset iti Dukado iti Warsaw, ngem nagbalin met laeng a paset iti Pagarian ti Polonia idi 1815. Kalpasan ti Enero a Yaalsa, idi 1870 ti ili ket napukawna ti ti dokumento ti linteg a pannakasiudad, ken saanna a naala manen. Iid panawen ti Rebulosion ti Rusia idi 1905, adu kadagiti demonstrador ken nagwelga iti solidaridad a naurnos idiay. Manipud idi 1918, ti ili ket nabati iti naturay a Polonia.


text:
Soroastrianismo
Ti Soroastrianismo ken makunkuna pay iti Masdaismo ken Magianismo, ket maysa a taga-ugma a Irani a relihion ken maysa a relihioso a pilosopia. Daytoy idi ket estado a relihion iti Akuemenida nga Imperio ken Sassanid nga Imperio. Ti bilang dagiti Soroastriano iti sangalubongan ket agdumaduma manipud ti baetan ti 145,000 aginggana iti 2.6 a riwriw.[1]
Idiay akin-daya paset ti taga-ugma a Persia kadagiti napalabas a tawtawen ti BCE ti maysa a relihioso a pilosopo a tinawtawagan ti Soroastro ket inpalakana ti panteon dagiti nasapa a dios ti Iran[2] kadagiti dua nga agsinnuppiat a puersa: Ahura Mazda (Mangilawlawag Saririt) ken dagiti pay Angra Mainyu (Makadadael nga Espiritu) a nakisinnuppiat.
Dagiti kapanunotan ni Soroastro ket nangiturongan ti maysa a pormal a relihion a naipanagan kaniana babaen idi agarup a maika-6 a siglo BCE ken nakaimpluensia kadagiti dadduma a simmarsaruno a relihion a mairaman ti Hudaismo, Gnosticismo, Kristianidad ken Islam.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti Nangruna aRelihion iti Lubong a Nairanggo babaen kadagiti Sumursurot Naiyarkibo 2010-01-29 iti Wayback Machine naal aidi 14 Abril 2013
- ^ Boyce 1979, pp. 6–12.
- ^ John Hinnel (1997). Ti Pinguino a Diksionario iti Relihion. Penguin Books UK.
- Dagiti nadakamat nga obra
- Khan, Roni K (1996), "Dagiti Patpatien iti Soroastrianismo", Traditional Zoroastrianism: Tenets of the Religion
- Black, Matthew; Rowley, H. H., dagiti ed. (1982), Komentario iti Biblia ni Peake, New York: Nelson, ISBN 0-415-05147-9
- Boyce, Mary (1984), Dagiti testo a taudan para iti panagadal iti Soroastrianismo, Manchester: Manchester UP, ISBN 0-226-06930-3
- Boyce, Mary (1987), Soroastrianism: Ti Nalimeb ngem Nabileg a Kaadda iti Hudio-Kristiano a Lubong, Londres: William's Trust
- Boyce, Mary (1979), Dagiti Soroastriano: Dagiti Relihioso a Pammatida ken dagiti Panagsanay, Londres: Routledge, ISBN 0-415-23903-6
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Soroastrianismo iti Wikimedia Commons
- Ti Soroastrianismo iti Curlie (iti Ingles)


text:
Marso 9
Ti Marso 9 ti maika-68 nga aldaw ti tawen (maika-69 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 297 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1851 – Paciano Rizal, Filipino a heneral ken rebolusionario (pimmusay 1930)
- 1891 – Jose P. Laurel, maika-3 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1959)
PimmusayUrnosen
- 1948 – Edgar de Wahl, Baltiko Aleman a manursuro, matematiko, lingguista ken imbentor ti Interlingue (naipasngay 1867)


text:
Grover Cleveland
Ni Stephen Grover Cleveland (Marso 18, 1837 – Hunio 24, 1908) ket isu idi ti Maika-22 ken maika-24 Presidente iti Estados Unidos. Ni Cleveland ket isu laeng ti presidente a nagserbi ti dua a saan a nagsaruno a termino (1885–1889 ken 1893–1897) ken isu ti agmaymaysa a namindua a naibilang ti panagibilang kadagiti presidente. Isu ti nangabak iti nadayeg a butos para iti presidente ti tallo a beses iti 1884, 1888, ken 1892—ken isu laeng ti Demokrata a nabutosan ti pannakapresidente iti panawen ti politiko a pannakaturay ti Republikano a nagpaut manipud idi 1861 aginggana idi 1913.
Ni Cleveland ket isu idi ti daulo ti nagay-ayat ti negosio a dagiti Bourbon a Demokrata a nagsuppiat kadagiti nagina a taripa, Nawaya a Pirak, panagpabussog, imperialismo ken naited a kuarta a tulong kadagiti negosio, dagiti agtaltalon wenno dagti beterano. Dagiti pannakigubatna para iti politiko a panagreporma ken piskal a konserbatismo ket nagaramid kaniana iti maysa nga ikono para kadagiti Amerikano a konserbatibo ti dayta a panawen.[1] Ni Cleveland ket nakagun-od kadagiti pammadayaw para iti pannakaregtana, pannakawayawaya, integridad, ken panangitalek kadagiti pamunganayan iti klasiko a liberalismo.[2] Ni Cleveland ket saan nabanbannog a nakilaban ti binalintungeg a politiko, pannakisuki, ken manangituray. Ti kinapudno, a kas maysa nga agrepreporma ti pannakaidaydayawna ket napigsa unay idi a ti reporma a payak ti Partido Republikano, a makunkuna a dagiti "Mugwump", ket kaaduan kadagitoy ti pimmanaw ti GOP nga etiketa ken napanda a nagsuporta kaniana idi 1884.[3]
Adda nakapunta a didigra ti pagilian idi isu ket nangrugi ti maidua a terminona idi ti Derraaw iti 1893 ket nakapataud ti nailian a panagsagsagaba a saan a naipasanud ni Cleveland. Daytoy ket nagdadael ti partidona Demokratiko, a daytoy ket naglukat ti dalan para iti maysa a Republikano aguedday idi 1894, ken para iti agrario ken naipirakan a panagagaw ti bikodna a partido Demokratiko idi 1896. Ti nagbanagan daytoy ket ti maysa a panagilinia manen ti politiko a naglippas ti Tallo a Partido a Sistema ken nangirugi ti Uppat a Partido a Sistema ken ti Narang-ay a Panawen.[4]
Ni Cleveland ket nangala kadagiti napigsa a puesto ken napigsa a nadildillaw idi. Ti panakibiangna iti Welga ti Pullman idi 1894 tapno agnanayon nga aggunay dagiti perrokarrilto ket nanggura dagiti nailian a kappon dagiti agob-obra ken nanggura ti partido idiay Illinois; ti panagsuportana iti balitok a pagalagadan ken ti panagsuppiatna ti Nawaya a Pirak ket nangisina kadagiti agrario a payak ti Partido Demokratiko.[5] Ti maysa pay, dagiti kritiko ket umas-asugda nga isu ket adda laeng ti bassit a kapanunotan ken kasla naturturan kadagiti ekonomiko a didigra ti pagilian a panagsagsagaba ken dagiti welga iti maikadua a terminona.[5] Nupay kasta, ti dayawna ti pannakaregta ken nasayaat a karakter ket nalaben kadagiti riribok iti maikadua a terminona. Ti biograpo a ni Allan Nevins ket sinuratna ti kastoy: "ti kalatakan ni Grover Cleveland ket naisanglad ti tipiko ngem saan a dagiti saan a kadaywan a kababalin. Isu ket awan kadagiti sagut nga awan kadagiti rinibo a tattao. Isu ket nagtagikua ti pannakaregta, kinatured, pannakatibker, pannakawayawaya, ken naisangsangayan a kapanunotan. Ngem isu ket nagtagikua kadagitoy ti grado nga awan kadagiti sinoman."[6]
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Grover Cleveland iti Wikimedia Commons


text:
Hunio 4
Ti Hunio 4 ti maika-155 nga aldaw ti tawen (maika-156 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 210 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1975 – Angelina Jolie, Amerikana nga aktres
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1918 – Charles W. Fairbanks, maika-26 a Bise Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1852)
- 1966 – Chang Myon, politiko manipud iti Abagatan a Korea (naipasngay 1899)


text:
Sasao nga Atlantiko–Kongo
Iti pannakaidasig dagiti pagsasao ti Aprika, ti sasao nga Atlantiko–Kongo ket buklen ti bugas ti pamilia ti Niger–Kongo, nga adda kadagiti sistema ti klase ti pangnagan a maitunos iti dayta a pamilia. Dagitoy ket buklen amin iti Niger–Kongo malaksid ti Mande, Dogon, Ijoid, ken paset ti Kordofana. Ti Laud-Nigritko ni Mukarovsky ket agarup a maipada iti moderno nga Atlantiko–Kongo.
Ti sasao nga Atlantiko–Kongo iti ruar ti Kordofana ket tradisional a nabingbingay kadagiti sanga ti Atlantiko ken Volta–Kongo, ngem madudua no dagitoy dua ket umisu a heneolohiko a nodo.[1]
Iti infobox iti kanawan, dagiti pagsasao nga agparang a kaaduan nga agdumaduma (Senufo, Kru) ket naikabil dagita iti ngato, bayat a dagiti as-asideg iti bugas (ti kapada a sangsanga ti Benue–Kwa ti Kwa, Volta–Niger, ken Benue–Kongo) ket asidegda iti baba.[2] Ti dati a sanga ti Atlantiko ket naisinsinadan kadagiti Senegambiana, Bak, Mel, Gola, ken Limba, ken nabati dagitoy nga aga-assideg gapu ta awan ti naipablaak nga ebidensia a mangipangato kaniada; ti Volta–Longo (dagiti Savanna aginggana it Benue–Kongo) ket sibubukel malaksid iti Kru ken Senufo. No ti Kwa wenno dagiti Savanna ket mapasingkedan nga imbalido, ti puon ket umad-adunto payen.
Adda met dagiti bassit a saan a nasayaat a naibagbaga a pagsasao, kas ti Bayot ken Bung, a mabalin a maipatinayon pay kas sangsanga.
Ti Glottolog (2013) ket saanna nga awaten a dagiti sanga ti Kordofana (Lafofa, Talodi, ken Heiban), wenno ti narigat a maidasig a pagsasao a Laal, ket nakaipakitan a sasao nga Atlantiko–Kongo. Awatenna met daytoy ti pamilia, ngem saan a ti panakairamanna ti dakdakkel a Niger–Kongo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Guillaume Segerer & Florian Lionnet 2010. "'Isolates' in 'Atlantic'". Language Isolates in Africa workshop, Lyon, Dis. 4
- ^ Roger Blench, Niger-Kongo: ti maysa nga alternatibo a panagkita


text:
SUHETO ITI AKKUB
No Kasano ti Agbalin a Nasayaat nga Ama
“Ania ti nagkurangak?” Dayta a saludsod ti mangburburibor ken Michael * a taga-South Africa. Inkagumaanna ti agbalin a nasayaat nga ama ngem kada malagipna ti nagrebelde nga anakna nga agtawen iti 19, mapanunotna no adda ngata nagkuranganna.
Iti sabali a bangir, kasla naballigi nga ama ni Terry a taga-Spain. Kuna ti anakna a ni Andrew: “Adu kadagiti malagipko maipapan ken Tatang idi ubingak ket ti pannakiay-ayam ken panangipasiarna kaniak ken idi ibasbasaannak. Pinagbalinna a makaparagsak ti panagsursuro.”
Kinapudnona, saan a nalaka ti agbalin a nasayaat nga ama. Ngem adda dagiti kangrunaan a prinsipio a makatulong. Napaneknekan ti adu nga amma a nabenepisiaranda ken ti pamiliada idi sinurotda ti sirib a masarakan iti Biblia. Usigentayo ti dadduma kadagiti praktikal a balakad ti Biblia a makatulong iti amma.
1. Iwayaam ti Pamiliam
Kas ama, kasano nga ipakpakitam iti annakmo a napategda kenka? Sigurado nga adu ti ar-aramidem agpaay kadakuada agraman ti panagsakripisiom a mangtaraon ken mangipaay kadakuada iti nasayaat a pagtaengan. Dimo la ketdi aramiden dagita no saanda a napateg kenka. Ngem no awan ti umdas a panawenmo kadakuada, nalabit panunotenda a napatpateg kenka ti dadduma a banag a kas iti trabahom, gagayyemmo, wenno pagpalpaliwaam.
Kaano a rumbeng a rugian ti ama ti mangbusbos iti panawen kadagiti annakna? Mangrugi ti kinasinged ti ina iti anakna bayat nga isiksikogna pay laeng. Mabalin a makangngegen ti sikog uray no agarup 16 a lawas pay laeng dayta. Iti dayta a tiempo, mabalin metten a makisinninged ti ama iti di pay naipasngay nga anakna. Mabalinna a denggen ti pitik ti puso ti anakna, riknaen ti kugtarna, makisarita kenkuana, ken kantaan.
Prinsipio ti Biblia: Idi panawen ti Biblia, dagiti amma a mismo ti aktual a mangisuro kadagiti annakda. Naiparegta kadakuada a mangbusbosda iti panawen kadagiti annakda kas ibatad ti Deuteronomio 6:6, 7: “Dagitoy a sasao nga ibilbilinko kenka ita nga aldaw addadanto ita pusom; ket masapul nga iyukuokmo ida iti anakmo ken sawem ti maipapan kadagita no agtugawka iti balaymo ken no magnaka iti dalan ken no agiddaka ken no bumangonka.”
2. Dumngegka a Naimbag
Tapno epektibo ti pannakikomunikarmo iti annakmo, nasken a dumngegka a naimbag. Masapul a sursuruem ti dumngeg a di agung-unget.
No ammo ti annakmo nga alistoka a makaunget ken mangkritikar, dida maitured nga ibaga kenka ti riknada. Ngem no kalmadoka a dumngeg, ipakpakitam a talaga a maseknanka kadakuada. Iti kasta, ad-adda nga ibagada kenka dagiti pampanunoten ken rikriknada.
Prinsipio ti Biblia: Ti praktikal a sirib a masarakan iti Biblia ket napaneknekan a makagunggona iti adu nga aspeto ti inaldaw a panagbiag. Kas pagarigan, kuna ti Biblia: “Tunggal tao masapul a nasiglat no iti panagdengngeg, nainayad no iti panagsao, nabannayat no iti panagpungtot.” (Santiago 1:19) No suroten dagiti amma daytoy a prinsipio ti Biblia, nasaysayaat ti pannakikomunikarda kadagiti annakda.
3. Siaayat a Mangdisiplina ken Mangkomendarka
Uray no madismaya wenno makaungetka, ipakita koma ti panangdisiplinam nga ay-ayatem ti anakmo ken maseknanka iti agpaut a pagimbaganna. Karaman iti dayta ti panangbalakad, panangkorehir, panangisuro, ken panangdusa no kasapulan.
Mas epektibo met nga amang ti disiplina no kanayon a komendaran ti ama dagiti annakna. Kuna ti nagkauna a proverbio: “Kas kadagiti mansanas a balitok kadagiti kitikit a pirak kasta ti sao a naisao iti umiso a tiempona.” (Proverbio 25:11) Makatulong ti komendasion tapno mapatanorda ti nasayaat a personalidad. Masursuroda ti agtalek iti bagida no komendaran ken ipatpateg ida dagiti nagannakda. No mangbirok ti ama kadagiti gundaway a mangkomendar kadagiti annakna, matulonganna ida a maaddaan iti kompiansa iti bagida ken maparegtana ida a kanayon a mangikagumaan a mangaramid iti umiso.
Prinsipio ti Biblia: “Dakayo nga amma, dikay rurruroden ti annakyo, tapno saan a maupay ti riknada.”—Colosas 3:21.
4. Ayatem ken Raemem ni Baketmo
Ti panangtrato ti asawa a lalaki iti asawana ket sigurado nga adda epektona kadagiti annak. Kuna ti maysa a grupo dagiti eksperto iti panangpadakkel iti annak: “Maysa kadagiti kasayaatan a maaramidan ti ama kadagiti annakna ket ti panangrespetona iti inada. . . . No agrinrinnaem ti ama ken ina ket makitkita dayta ti annakda, maparagsakda ida ken maipariknada ti ayatda.”—The Importance of Fathers in the Healthy Development of Children. *
Prinsipio ti Biblia: “Assawa a lallaki, itultuloyyo nga ayaten dagiti assawayo . . . Ayaten koma ti tinunggal maysa kadakayo ti asawana a babai a kas ti panagayatna iti bagina.”—Efeso 5:25, 33.
5. Iyaplikarmo ti Praktikal a Balakad ti Dios
Dagiti amma nga adda naimpusuan a panagayatda iti Dios ket makaipaay kadagiti annakda iti kapatgan a tawid—ti nasinged a relasion iti nailangitan nga Amada.
Kalpasan ti pinullo a tawen a panagregget a mangpadakkel iti innem nga annakna, kastoy ti naawat a surat ni Antonio a maysa kadagiti Saksi ni Jehova manipud iti maysa kadagiti annakna a babbai: “Dear Papa, Kayatko ti agyaman iti panangpadakkelyo kaniak a mangayat ken Jehova a Dios, iti padak a tao, ken iti bagik—kayatko a sawen, ti panangpadakkelyo kaniak nga agbalin a nasayaat a tao. Impakitayo nga ay-ayatenyo ni Jehova ken maseknankayo kaniak. Pagyamanan iti panangipangpangrunayo ken Jehova ken iti panangtratoyo kadagiti annakyo kas sagut ti Dios!”
Prinsipio ti Biblia: “Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo buyogen ti isuamin a pusom ken isuamin a kararuam ken isuamin a bikasmo. Ket dagitoy a sasao nga ibilbilinko kenka ita nga aldaw addadanto ita pusom.”—Deuteronomio 6:5, 6.
Nalawag a malaksid iti lima a punto a nadakamaten, adda pay dagiti makatulong iti panagbalin nga ama. Kinapudnona, uray no ikagkagumaam ti agbalin a nasayaat nga ama, dikanto pulos makapagbalin a perpekto nga ama. Ngem no nadungngo ken balanse ti panangyaplikarmo kadagita a prinsipio, talaga a posible nga agbalinka a nasayaat nga ama. *
^ par. 3 Nabaliwan ti dadduma a nagan iti daytoy nga artikulo.
^ par. 19 Uray no nagsina wenno nagdiborsion ti agassawa, sumayaat ti relasion dagiti annak iti inada no nadayaw latta ti panangtrato ti ama iti inada.
^ par. 25 Para iti kanayonan a tulong iti biag ti pamilia, kitaem ti libro a Ti Sekreto ti Kinaragsak iti Pamilia a magun-odan iti Web site a www.jw.org/ilo.


text:
Prosa
Ti prosa ket maysa a porma iti pagsasao a kadawyan a naipakat ti gramatiko nga estruktura ken masna a panagayus ti bitla imbes nga iti ritmiko nga estruktura (a kas iti tradisional a daniw). Bayat a dagitoy ket kritiko a naisuppiatan iti pannakaaramid iti prosa, ti kinalakana ken nalukay a pannakaiplawagna ket nakaiturongan ti pannakaamponna para kadagiti kaaduan a naisasao a dialogo, kinapudno a diskurso kenti pay topikal ken binalabala a panagsurat. Daytoy ket kadawyan a naus-usar, kas pagarigan, iti literatura, dagiti warnakan, magasin, ensiklopedia, panangiwaragawag, pelikula, pakasaritaan, pilosopia, linteg ken dagiti dadduma pay a porma ti pannakisinnarita.


text:
Kiblawan
Ti Kiblawan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Davao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kiblawan ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Abnate
- Bagong Negros
- Bagong Silang
- Bagumbayan
- Balasiao
- Bonifacio
- Bunot
- Cogon-Bacaca
- Dapok
- Ihan
- Kibongbong
- Kimlawis
- Kisulan
- Lati-an
- Manual
- Maraga-a
- Molopolo
- New Sibonga
- Panaglib
- Pasig
- Poblacion
- Pocaleel
- San Isidro
- San Jose
- San Pedro
- Santo Niño
- Tacub
- Tacul
- Waterfall
- Bulol-Salo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Kiblawan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Davao Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Davao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Lapayag
Ti lapayag ket isu ti organo a mangduktal ti uni. Daytoy ket saan laeng a mangawat ti uni, ngem tumulong pay iti panagtimbeng ken puesto ti bagi. Ti lapayag ket paset iti sistema ti panagdengngeg.
Kankanyon a ti intero nga organo ket naipanpanunotan nga iti lapayag, ngem mabalin pay a maipanunotan a ti laeng a makitkita a parte. Kaaduan kadagiti mamalia, ti makitkita a lapayag ket ti paraypay iti kulapot a tinawtawagan ti pinna (wenno aurikular iti tattao) ken isu daytoy kadagiti adu nga addang iti panagdengngeg. Dagiti bertebrata ket addaada ti agparis a lapayag a simetrikal nga agsumbangir a naipuesto iti ulo. Daytoy a pannaka-urnos ket mangtulong ti abilidad iti husto a pangbiruk kadagiti taudan ti uni.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Dagiti lapayag iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Navbar-collapsible
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ikabil daytoy ti sumaganad a kodigo iti paulo a lugar dagiti marebba a tabla tapno mainayon ti makita iti kanigid a silpo ti annong ti kitaen/tungtungan/urnosen:
{{Navbar-collapsible| Wikitext ti paulo|{{subst:FULLPAGENAME}}}}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Nasken[urnosen ti taudan]
- 1
- (ti umuna a saan a nainaganan a parametro) Teksto nga agparang a naipatengnga iti baras ti titulo (ti ngato a baras).
- 2
- (ti maikadua a saan a nainaganan a parametro) Ti nagan ti plantilia, a nasken para kadagiti silpo ti "
{{subst:FULLPAGENAME}}a kas apat para iti daytoy a pateg. " tapno agbalin kadagiti amin a panid a pakausaran ti plantilia. Mabalin nga usaren ti
Pagpilian[urnosen ti taudan]
- plain
- No maiyasentar iti
plain=1ti ket maipadakkelto iti at-atiddog a porma ti .
- fontcolor
- Manginagan ti maris ti teksto ti titulo ken maris ti silpo iti .
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{navbar}}
- Daytoy a plantilia ket mangilak-am ti navbar, ti taudan ket nasaysayaat a maipadumaan.
- {{Navbar-header}}
- Ipuestona ti iti kanawan nga igid ti linia, masansan a maus-usar iti saan a marebba a paulo ti navbox.
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Marso 10
Ti Marso 10 ti maika-69 nga aldaw ti tawen (maika-70 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 296 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1951 – Gloria Diaz, Filipina nga aktres ken nangabak ti Miss Universe
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1900 – Delfina Herbosa de Natividad, maysa kadagiti tallo a Filipina a nagdait iti wagayway ti Filipinas (naipasngay 1879)
- 1986 – Ray Milland, Gales nga aktor (naipasngay 1907)


text:
James Prescott Joule
Ni James Prescott Joule FRS (/dʒuːl/;[1] 24 Disiembre 1818 – 11 Oktubre 1889) ket maysa idi nga Ingles a pisiko ken agar-aramid iti serbesa, a naipasngay idiay Salford, Lancashire. Ni Joule ket inadalna ti kasasaad ti pudot, ken nakaduktal ti pannakaikabagianna ti mekaniko nga obra (kitaen ti enerhia). Daytoy ti nakaiturongan ti teoria ti panagin-inut ti enerhia, a nakaiturongan ti panagrang-ay ti umuna a linteg ti termodinamiko. Ti naibatay ti SI a paset ti enerhia, ti joule, ket nainaganan kaniana. Isu ket kimmadua a nag-obra kenni Lord Kelvin tapno mangirang-ay ti naipatingnga a gatad ti temperatura, nagar-aramid kadagiti panagpalpaliiw ti magnetostriksion, ken nabirukanna ti pannakaikabagian a nagbaetan ti ayus babaen ti resistansia ken ti pudot ket agwara, nga itan ket maysa kadagiti dua a linteg a tinawtawagan ti Linteg ni Joule.
PaammoUrnosen
- ^ OED: "Urayno adda dagiti tao a nagtawtawag ti bagbagida (dʒaʊl), ken dadduma pay (dʒəʊl) [ti OED a porma para iti /dʒoʊl/], a daytoy ket gangani sigurado a ni J. P. Joule (ken adda dagiti maikabagianna) ket nagus-usar ti (dʒuːl). To Joule a serbeseria ket nagus-usar ti pannakaallilaw ti pannakabalikas kadagiti panagipaksil: Childs, Stephen. "Kimika a Nadumaduma". Ti Kimiko nga Agtigtignay!. Unibersidad ti Limerick (50). Naala idi 24 Marso 2010.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Bottomley, J. T. (1882). "James Prescott Joule". Nature. 26 (678): 617–620. Bibcode:1882Natur..26..617B. doi:10.1038/026617a0.
- Cardwell, D. S. L. (1991). James Joule: Ti Biograpia. Kolehio ti Manchester a pagmalditan. ISBN 0-7190-3479-5.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni James Prescott Joule iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig ken ni James Prescott Joule iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Robert Johnson
Ni Robert Leroy Johnson (Mayo 8, 1911 – Agosto 16, 1938) ket maysa idi nga Amerikano a kumakanta-mannurat iti kanta ken musikero iti blues. Dagiti nangruna a rekordna idi 1936 ken 1937 ket mangiparang iti talento a kombinasion iti panagkanta, kalaing iti panaggitara, ken panagsurat iti kanta a nakaimpluensia kadagiti simmaruno a kaputotan dagiti musikero. Ti saan unay a nadokumentuan a biag ni Johnson ken ti ipupusay idi agtawen iti 27 ket nakaited iti iyaadu iti leyendana, ken ti mairaman ti mitiko ni Fausto nga isuket nangilako iti kararuana iti demonio iti pagsasabtan tapno makagun-od iti balligi.
Idi laeng naipablaak manen iti maysa kadagiti nairekordna idi 1961, iti LP ti King of the Delta Blues Singers, idi nakaabot ti obrana kadagiti ad-adu nga agbuybuya. Mabigbig tattan ni Johnson a kas master ti blues, a naisangayan iti estilo ti Mississippi Delta blues. Isu ket naipammadayawan babaen dagiti adu a musikero ti rock a kas maysa a nangruna nga impluensia; inbagbaga ni Eric Clapton a ni Johnson "ti kangrunaan a naiyanak a kumakanta iti blues iti amin a panawen."[1][2] Naipammadayawan ni Johnson iti Rock and Roll Hall of Fame a kas maysa a nasapa nga impluensia iti immuna a seremoniada iti pammadayaw idi 1986.[3] Idi 2010, inranggo ni David Fricke ni Johnson a maikalima iti listaan dagiti 100 Kalatakan a Gitarista iti Amin a Panawen ti Rolling Stone′.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The 50 albums that changed music". The Observer. UK. Hulio 16, 2006. Naala idi Nobiembre 1, 2008.
- ^ Booklet accompanying the Complete Recordings box set, Stephen LaVere, Sony Music Entertainment, 1990, Clapton quote on p. 26
- ^ "Robert Johnson Inducted at: The 1986 Induction Ceremony". Rock and Roll Hall of Fame and Museum Inc.
- ^ "100 Greatest Guitarists". Rolling Stone. Disiembre 10, 2010. Naala idi Agosto 4, 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Robert Johnson iti Wikimedia Commons
- Sertipikado ti Ipupusay ni Robert Johnson Naiyarkibo 2016-03-04 iti Wayback Machine. Estado ti Mississippi.


text:
Nailian a Parke ti Turod Bangan
Ti Nailian a Parke ti Turod Bangan ket nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan idiay ili ti Bayombong, Nueva Vizcaya iti Tanap ti Cagayan. Ti parke ket sakupenna ti kalawa iti 13.90 hektaria.[1] Daytoy ket nairangarang a nailian a parke idi 1995 babaen ti Republika Tignay Blng. 7954.[2]
Ti parke ket naipakasaritaan ken kultural a dulon ti Nueva Vizcaya, gapu ta lugar daytoy ti immuna a misa iti probinsia idi 1739 a minisaan babaen ti Padi a ni Pedro Freire. Ti pasamak ket mangmarka pay ti pannakapundar ti ili ti Bayombong. Ti parke ket lugar pay ti tinawen nga "Es-estasion ti Krus" nga inar-aramid babaen ti lokal a simbaan ti Katoliko iti las-ud ti panawen ti Kuaresma ken nagus-usarda kadagiti sibibiag nga aktor a mangipakpakita kadagiti kinaudi a kanito ti pannakailansa iti krus ni Hesukristo. Daytoy ket nasayaat pay a tinawen a pagpasiaran para kadagiti mannagayat a magmagna nga adda pay pagtan-awan a lugar iti napintas a buya dagiti kaarrubayan a ginget a binukel babaen dagiti banbantay ti Caraballo ken Kordiliera Sentral.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rehion 2 – Nasalakniban a Luglugar". Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso – Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 14 Hunio 2012.
- ^ "Republika Tignay Blng. 7954". Chan Robles. Naala idi 14 Hunio 2012.


text:
Bisikleta
Ti bisikleta (Ingles:"bicycle" wenno "bike"[2]ken sagpaminsan pay a makunkuna a kas ti "pushbike",[3] "pedal bike",[4] "pedal cycle",[5] wenno "cycle"[6]), ket isu ti pinaandar ti tao, mapidpidal, maymaysa a tugot a lugan, nga adda kadagiti dua a pilid a naikapet iti maysa a kuadro, nga adda ti maysa iti likudan ti immuna.[7] Ti aglugligan ti biskleta ket tinawtawagan ti siklista.
Dagiti bisikleta ket immuna idi a naipayammo idi maika-19 a siglo idi Europa ken itan ket adda dagiti ad-adu ngem maysa a bilion a bilang iti sangalubongan, mamindua ngen ad-adu ngem dagiti kotse.[8] Dagitoy ti kangrunaan a pamay-an a pagluganan kadagiti adu a rehion. Dagitoy ket mangitedda pay ti nadayeg a pangliwliwaan, ken naamponen para iti panagusar a kas abalbalay ti ubbing, sapasap nga inus-usar para iti panagpapigsa, panagipakat iti militar ken polis, dagiti serbisio ti mensahe, ken panaglumba ti biskleta.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Koeppel, Dan (Enero 2007), "Panagtayab ti Pagaw", Magasina ti Panagbisikleta, Rodale, Inc., vol. 48, no. 1, pp. 60–66, ISSN 0006-2073, naala idi 2012-01-28
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
bike n. 1. a. Colloq. pangyababaan ti bicycle n.
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
pushbike n.2 1. a. Colloq. pangyababaan ti bicycle n.
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
pedal bike n. 2003 Yorks. Post (Nexis) 11 Nob., Ti immuna a motorisado a Honda idi ket ti mapidal a bisikleta a naikkan tiati a militar a radio generator.
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
pedal cycle n. 1905 Times 18 Nob. 13/2 Ti sirok a kadsaaran ket napunno kadagiti nadumaduma a pagikabilan ti mapidal a siklo, motorsiklo, ken dagiti nadumaduma a karro.
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
cycle n. II. 11. Ti maysa a pangyababaan, a naamamuan ken mairamraman, iti biskleta ken trisikleta.
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
bicycle, n. Ti maysa a lugan a buklen ti dua a pilid a tinengtengngel ti kuadro a buklen dagiti dua a pilid nga adda ti maysa iti likudan ti immuna, a maisikko babaen ti manibela iti sanguanan a pilid ken pinaandar babaen dagiti pidal.
- ^ "Dagiti bisikleta a mapataud iti lubong - Worldometers". Naala idi 2 Enero 2012.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amina Maipanggep ti Panagbisikleta, Rand McNally.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bisikleta iti Wikimedia Commons


text:
Shmuel Yosef Agnon
Ni Shmuel Yosef Agnon (Hebreo: שמואל יוסף עגנון), (Hulio 17, 1888 – Pebrero 17, 1970) ket maysa idi a Premio Nobel a laureado a mannurat ken maysa kadagiti sentro a pigura iti moderno a Hebreo a piksion. Iti Hebreo, isu ket naamammoan babaen ti akronimo a Shai Agnon (ש"י עגנון). Iti Inggles, dagiti obrana ket naipablaak babaen ti nagan a S. Y. Agnon.
Ni Agnon ket naipasngay idi idiay Galicia, Austro-Hungaro nga Imperio (tattan ket ti Ukrania). Isu ket immalis idiay Britaniko a Bilin iti Palestina, ken pimmusay idiay in Herusalem, Israel.


text:
Luek Bandon
Ti Luek Bandon (Tailandes: อ่าวบ้านดอน, RTGS: Ao Ban Don, Panangibalikas a Tailandes: [ʔàːw bâːn dɔːn]) ket ti luek iti Golpo ti Tailandia idiay Probinsia ti Surat Thani, gumay-at daytoy manipud iti rawis ti Sui idiay Distrito ti Chaiya iti amianan a laud aginggana iti Distrito ti Kanchanadit iti daya. Ti dagup nga aplayana ket agarup a100 km. Ti luek ket kaaduan kadagiti estuario dagiti karayan ti Tapi ken Phum Duang. Dagiti isla ti Ko Samui, Ko Pha Ngan ken Ko Tao ket rikpanda ti luek manipud iti akindaya a bangirna.
Ti luek ket relatibo nga ababaw, ken dagiti kaadalem ket mabalin a manipud iti 1 aginggana iti 5 a metmetro. iti igid ti aplaya ket dagiti kalugnakan a gapuanan ti nakaro a gatad ti sedimentasion, ken natural a tinubtubuan dagiti mangrove (Sonneratia spp., Rhizophora spp.), ngem itan ket kaaduan a nasukatanen babaen dagiti talon ti pasayan.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Panangisubli ti Pannakadadael ti Enbironmento babaen ti Naipatengnga iti Isip a Matalinaay a Matgedan iti Komunidad idia Ban Don, Suporta ti Probinsia ti Surat Thani babaen ti Mangrove para iti Masakbayan Naiyarkibo 2010-07-23 iti Wayback Machine
- Dagiti busbos ti Luek Bandon
- ASEAN Rehional a Sentrpo para iti Konserbasion ti Biodibersidad
Nagsasabtan: 9°17′31″N 99°21′27″E / 9.291886°N 99.357605°E


text:
Es-estado ti Andes
Ti Es-estado ti Andes ket grupo dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika a naipalawag babaen ti pannakibinningay ti sapasap a heograpia (ti kabambantayan ti Andes wenno kultura a kas ti Pagsasao a Quechua ken Luto ti Andes a kangrunaan a naiwaras idi las-ud ti panawen ti Imperio ti Inca, ngem idi pay sakbay ken kalpasanna.
Iti politikal a panangisao, ti Arhentina ken Chile ket kkadawyan a saan a naikeddeng a paset ti Es-estado ti Andes gapu ta awananda iti napigsa a patneng a tawid ti Andes, gapu ta dagitoy ket kultural a maipaturong iti Europa, ken gapu ta dagitoy ket saan a kamemng ti Pagpagilian ti Komunidad ti Andes (a ti Venezuela ket agdama a pumanpanaw).
Ti Andes ket sakupenna ti akinlaud a paset ti Abagatan nga Amerika, ken gumay-at kadagiti sumaganad a pagilian:
- Colombia
- Venezuela
- Ecuador
- Peru
- Bolivia
- Arhentina (saan a naikeddenga -heopolitiko- a maysa nga Estado ti Andes)
- Chile (saan a naikeddenga -heopolitiko- a maysa nga Estado ti Andes)
No maigrupo kas "ti es-estado ti Andes", ti panangiyunay-unay ket ti kabambantayan a rehion dagitoy a pagilian. Kas pagarigane, ti pampas ti Arhentina ket saan a paset ti rehion ti Andes, ngem ti akinlaud nga Arhentina ket paset ti rehion ti Andes, ken addaan iti kultural a pangtultuloy kadagiti kaarrubana iti Andes. Ti Venezuela, Colombia, Peru, Ecuador, ken Bolivia ket paset dagitoy ti Komunidad ti Andes (ti grupo ti panagtagilako), krnti tunggal maysa ket aglaon iti Katuduan a bakir ti Amasona ken dagiti taga-Amasona nga indihenio a tattao ken dagiti banbantay ti Andes.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Es-estado ti Andes iti Wikimedia Commons


text:
Luek Baffin
Ti Luek Baffin (Inuktitut: Saknirutiak Imanga,[3] Pranses: Baie de Baffin) ket mabirukan idiay pagbaetan ti Isla Baffin ken ti abagatan a laud nga aplaya ti Greenland. Daytoy ket pingir a baybay iti Amianan a Taaw Atlantiko.[1][2][4] Daytoy ket naikapet iti Atlantiko babaen ti Lingsat Davis ken ti Baybay Labrador. Ti ak-akikid a Lingsat Nares ket ikapetna ti Luek Baffin iti Taaw Artiko.
Ti lugar ti luek ket natagtagitao manipud idi 500 BC babaen dagiti Dorset ken kalpasanna dagiti tattao a Thule ken Inuit. Daytoy ket naabot babaen dagiti Europeano idi 1585 ken naisalaysayan a naipalawag idi 1616 babaen ni William Baffin, nga isu ti nakainaganan ti luek ken ti isla. Ti luek ket saan a malayag iti kaaduan a paset ti tawen gapu ta naabongan iti ken ti napuskol a densidad ti tumtumpaw a yelo ken dagiti iceberg kadagiti nawaya a luglugar. Nupay kasta,ti polinia iti agarup a 80,000 km2 (31,000 sq mi), nga ammo a kas ti Amianan a Danum, ket malukatan iti kalgaw iti amianan iti asideg ti Smith Sound.[5] Kaaduan kadagiti biag ti danum iti luek ket konsentrado idiay asideg iti dayta a rehion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Luek Baffin, Nalatak nga Ensiklopedia ti Sobiet (iti Ruso)
- ^ a b Luek Baffin, Encyclopædia Britannica on-line
- ^ Luek Baffin. Wissenladen.de. Naala idi 2013-03-22.
- ^ Reddy, M. P. M. (2001). Descriptive Physical Oceanography. Taylor & Francis. p. 8. ISBN 978-90-5410-706-4. Naala idi 26 Nobiembre 2010.
- ^ Circulation and generation of the North Water Polynya, Northern Baffin Bay. (PDF) . Naala idi 2013-03-22.


text:
Disiembre 28
Ti Disiembre 28 ti maika-362 nga aldaw ti tawen (maika-363 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay tallo nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1856 – Woodrow Wilson, maika-28 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1924)
- 1934 – Maggie Smith, Briton nga aktres
- 1954 – Denzel Washington, Aprikano-Amerikano nga aktor
PimmusayUrnosen
- 1976 – Freddie King, Amerikano a gitarista ken kumakanta iti blues (naipasngay 1934)


text:
Tengnga nga Asia
Ti Tengnga nga Asia wenno Sentral nga Asia ket isu ti bugas a rehion ti kontinente ti Asia ken gumay-at manipud iti Baybay Kaspio iti laud aginggana ti Tsina iti daya ken manipud iti Apganistan iti abagatan aginggana ti Rusia inti amianan. Lokal pay a matawtawagan daytoy "dagiti 'stan" (gapu ta dagiti innem a pagilian a kadawyan a naikeddeng nga adda iti rehion ket addaan iti nagnagan nga agpatingga iti Persiano a pangsuldong iti "-stan", a ti kaibuksilanna ket "daga iti")[1] ken daytoy ket masakupan iti nalawlawa a kontinente ti Eurasia.
Kadagiti moderno a kontesto, amin a panangilawlawag ti Tengnga nga Asia ket mangiraman kadagitoy lima a republika iti dati a Kappon ti Sobiet:ti Kazakhstan (pop. 17.9 milion), Kyrgyzstan (5.8 milion), Tajikistan (8.0 milion), Turkmenistan (5.2 milion), ken Uzbekistan (30.2 milion), para iti dagup ti populasion iti 67.1 millon manipud idi 2013–2014. Ti Apganistan (pop. 31.1 milion) ket sagpaminsan pay a mairamraman.
Adda met dagiti nadumaduma a panangilawlawag iti husto a komposisionna, ken awan ti maymaysa a panangilawlawag iti unibersal a maawat. Urayno no daytoy a saan a panagikeddeng iti panangilawlawag kadagiti pagbeddenganna, addaan met daytoy iti nangruna a kadagupan a pannakaidumaan. Para iti maysa, ti Tengnga nga Asia ket historikal nga asideg kadagiti nomadiko a tattaona ken ti Kalsada Seda.[2] Kas resulta, daytoy ket nagtignay a kas pagsasabtan para iti panaglasat ti tattao, tagilako, ken dagiti kapanunotan a nagbaetan ti Europa, Laud nga Asia, Abagatan nga Asia, ken Daya nga Asia.[3]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti bilang ti kalawa ket naibatay iti naipagtitipon a luglugar kadagiti lima a pagilian idiay Tengnga nga Asia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Paul McFedries (2001-10-25). "stans". Word Spy. Naala idi 2011-02-16.
- ^ Steppe Nomads and Central Asia
- ^ Dagiti Agbanbanniaga iti Kalsada Seda
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Bibioteka: Sentral kadagiti politika, unibersidad, kultura, pagsasao, ekdpy.
- Ruangan ti tengnga nga Asia Proyekto ti UNDP ken CER, tinaripato babaen ni N. Talibdjanov (manipud idi 2003).
- Modernidad, Estado ken Kagimongan idiay Tengnga nga Asia: Ti Tarabay iti Panagsukisok
- Sapasap a Mapa ti Tengnga nga Asia: I iket historiko a mapa manipud idi 1874


text:
Prepektura ti Tottori
Ti Prepektura ti Tottori (鳥取県, Tottori-ken) ket maysa a prepektura iti Hapon a mabirukan idiay rehion ti Chūgoku.[1] Thi kapitoliona ket ti siudad iti Tottori.[2] Isu daytoy ti kabassitan ti populasion a prepektura iti Hapon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Prepektura ti Tottori" iti Ensiklopedia ti Hapon, p. 990, p. 990, iti Liblibro ti Google; "Chūgoku" iti p. 127, p. 127, iti Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Tottori" iti p. 990, p. 990, iti Liblibro ti Google.


text:
Ellen Burstyn
Ni Ellen Burstyn (nakayanakan a nagan Edna Rae Gillooly; nayanak idi Disiembre 7, 1932) ket maysa nga Amerikana nga aktres. Ti pagsapulanna ket nangrugi iti teatro idi las-ud dagiti naladaw a tawen ti 1950, ken dagiti nadumaduma a pelikula ken dagiti serye ti telebision kadagiti simmaruno a dekada.
Ti panangiladawan ni Burstyn iti drama idi 1971 iti The Last Picture Show ket isu ti nakaalaanna iti nonimasion ti Kalaingan nga Aktres, kalpasanna napan isu manipud iti pangsuporta kadagiti bida a papel iti pelikula ken entablado. Nakaawat ni Burstyn ti makadua a nominasionna iti Gunguna ti Akademia para iti bida a panangiladawanna iti The Exorcist (1973), ken nangabak iti Kalaingan nga Aktres iti simmaruno a tawen para iti obrana iti Alice Doesn't Live Here Anymore ni Martin Scorsese.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ellen Burstyn"; Integrated Authority File; naala idi: Hulio 21, 2015; panangilasin ti GND: 132413671.
- ^ SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Burstyn, Ellen (2006). Lessons in Becoming Myself. Riverhead Books (New York City, New York). ISBN 978-1-59448-929-7.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Ellen Burstyn iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Ellen Burstyn iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Ellen Burstyn iti Internet Off-Broadway Database
- Ellen Burstyn iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Ellen Burstyn iti AllMovie


text:
Kategoria:Dagiti plantilia nga agus-usar iti TemplateData
Daytoy a kategoria ket ilistana dagiti dokumentasion ti plantilia nga agus-usar kadagiti eskritu ti Wikipedia:VisualEditor/TemplateData. Dagitoy a plantilia ket mabalin a nasayaatda a mausar iti VisualEditor. Ti {{Paulo ti TemplateData}} ket mabalin a mausar a panangikabil iti daytoy a kategoria.
Pampanid iti kategoria "Dagiti plantilia nga agus-usar iti TemplateData"
Dagiti sumaganad a 200 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 1,022 a dagup.(napalabas a panid) (sumaruno a panid)
A
B
C
- Plantilia:Citation
- Plantilia:Citation/dok
- Plantilia:Cite arXiv
- Plantilia:Cite arXiv/dok
- Plantilia:Cite AV media
- Plantilia:Cite AV media/dok
- Plantilia:Cite bioRxiv
- Plantilia:Cite bioRxiv/dok
- Plantilia:Cite book
- Plantilia:Cite book/dok
- Plantilia:Cite conference
- Plantilia:Cite conference/dok
- Plantilia:Cite encyclopedia
- Plantilia:Cite encyclopedia/dok
- Plantilia:Cite episode
- Plantilia:Cite episode/dok
- Plantilia:Cite interview
- Plantilia:Cite interview/dok
- Plantilia:Cite journal
- Plantilia:Cite journal/dok
- Plantilia:Cite magazine
- Plantilia:Cite magazine/dok
- Plantilia:Cite mailing list
- Plantilia:Cite mailing list/dok
- Plantilia:Cite news
- Plantilia:Cite news/dok
- Plantilia:Cite newsgroup
- Plantilia:Cite newsgroup/dok
- Plantilia:Cite podcast
- Plantilia:Cite podcast/dok
- Plantilia:Cite press release
- Plantilia:Cite press release/dok
- Plantilia:Cite report
- Plantilia:Cite report/dok
- Plantilia:Cite sign
- Plantilia:Cite sign/dok
- Plantilia:Cite speech
- Plantilia:Cite speech/dok
- Plantilia:Cite ssrn
- Plantilia:Cite ssrn/dok
- Plantilia:Cite thesis
- Plantilia:Cite thesis/dok
- Plantilia:Cite web
- Plantilia:Cite web/dok
- Plantilia:Clear
- Plantilia:Clear/dok
- Plantilia:Collapse top
- Plantilia:Collapse top/dok
- Plantilia:Commons
- Plantilia:Commons/dok
- Plantilia:Coord
- Plantilia:Coord/dok
- Plantilia:Cvt
- Plantilia:Cvt/dok
D
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Georgia ken ti Is-isla ti Abagatan a Sandwich
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Sudan
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Tyrol
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Yemen
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Amerika
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Aprika
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Arabia
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Osetia
- Plantilia:Datos ti pagilian Abkhazia
- Plantilia:Datos ti pagilian Adda ti ruar a Bassit nga Is-isla ti Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Aden
- Plantilia:Datos ti pagilian Adigueya
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-abagatan a Rodesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-abagatan ken Antartiko a Dagdaga ti Pransia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-abagatan nga Irlanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-amianan a Cyprus
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-amianan a Rodesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-amianan nga Irlanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-ngato a Volta
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-uneg a Mongolia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akinlaud a Sahara
- Plantilia:Datos ti pagilian Akrotiri ken Dhekelia
- Plantilia:Datos ti pagilian Alabama
- Plantilia:Datos ti pagilian Alaska
- Plantilia:Datos ti pagilian Albania
- Plantilia:Datos ti pagilian Alberta
- Plantilia:Datos ti pagilian Alderney
- Plantilia:Datos ti pagilian Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Amerikano a Samoa
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a laud a Terteritorio
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Macedonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Yemen
- Plantilia:Datos ti pagilian Amin a Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Andino a Komunidad
- Plantilia:Datos ti pagilian Andorra
- Plantilia:Datos ti pagilian Angola
- Plantilia:Datos ti pagilian Anguilla
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartika
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartika ti Arhentina
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartiko a Teritorio ti Australia
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartiko a Teritorio ti Britaniko
- Plantilia:Datos ti pagilian Antigua ken Barbuda
- Plantilia:Datos ti pagilian Antillas ti Olanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Apganistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Arabo Jamahiriya ti Libya
- Plantilia:Datos ti pagilian Aragón
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhelia
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhentina
- Plantilia:Datos ti pagilian Arizona
- Plantilia:Datos ti pagilian Arkansas
- Plantilia:Datos ti pagilian Armenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Aruba
- Plantilia:Datos ti pagilian Asturias
- Plantilia:Datos ti pagilian Australasia
- Plantilia:Datos ti pagilian Australia
- Plantilia:Datos ti pagilian Austria
- Plantilia:Datos ti pagilian Austria-Hungaria
- Plantilia:Datos ti pagilian Azad Kashmir
- Plantilia:Datos ti pagilian Azawad
- Plantilia:Datos ti pagilian Azerbaijan
- Plantilia:Datos ti pagilian Azerbaijan SSR
- Plantilia:Datos ti pagilian Azores
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahamas
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahrain
- Plantilia:Datos ti pagilian Balensiano a Komunidad
- Plantilia:Datos ti pagilian Banglades
- Plantilia:Datos ti pagilian Bantay Athos
- Plantilia:Datos ti pagilian Barbados
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Caledonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Hebridas
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Pransia
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Selanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Basko a Pagilian
- Plantilia:Datos ti pagilian Belga a Kongo
- Plantilia:Datos ti pagilian Belhika
- Plantilia:Datos ti pagilian Belis
- Plantilia:Datos ti pagilian Benelux
- Plantilia:Datos ti pagilian Benin
- Plantilia:Datos ti pagilian Bermuda
- Plantilia:Datos ti pagilian Bielorusia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bielorusia SSR
- Plantilia:Datos ti pagilian Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Bohemia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bolivia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bonaire
- Plantilia:Datos ti pagilian Bosnia ken Herzegovina
- Plantilia:Datos ti pagilian Botswana
- Plantilia:Datos ti pagilian Brasil
- Plantilia:Datos ti pagilian Bretania
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Bilin para iti Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Guiana
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Honduras
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Raj
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko nga Is-isla ti Birhen
- Plantilia:Datos ti pagilian Brunei
- Plantilia:Datos ti pagilian Bulgaria
- Plantilia:Datos ti pagilian Burkina Faso
- Plantilia:Datos ti pagilian Burma
- Plantilia:Datos ti pagilian Burundi
- Plantilia:Datos ti pagilian Butan
- Plantilia:Datos ti pagilian Buyot ti Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Cabo Verde
- Plantilia:Datos ti pagilian California
- Plantilia:Datos ti pagilian Cambodia
- Plantilia:Datos ti pagilian Ceuta
- Plantilia:Datos ti pagilian Ceylon
- Plantilia:Datos ti pagilian Chad
- Plantilia:Datos ti pagilian Chile
- Plantilia:Datos ti pagilian Colombia
- Plantilia:Datos ti pagilian Colorado
- Plantilia:Datos ti pagilian Connecticut
- Plantilia:Datos ti pagilian Cornwall
- Plantilia:Datos ti pagilian Costa Rica
- Plantilia:Datos ti pagilian Côte d'Ivoire


text:
Municipal Peace and Order Council (MPOC) ken ti Municipal Anti-Drug Abuse Council (MADAC)
Naaramid ti panagmiting dagiti kameng ti Municipal Peace and Order Council (MPOC) ken ti Municipal Anti-Drug Abuse Council (MADAC) tattay malem idiay ABC Hall. Nagpaay a presiding officer ti naayat nga ina iti ilitayo Hon. Wendy Joy D. Buquing. Kalpasan a naibasa iti Minutes of Previous Meeting, napagsasaritaan dagitoy iti sitwasion ti Peace and Order and Public Safety iti umuna a semestre iti tawen 2022 babaen iti PNP kasta met dagiti nagapuananda. Ditoy a natratar dagiti nadumaduma nga issues ken concerns iti konseho. Naballigi a nataming dagitoy nga agenda sakbay a nagleppas iti nasao a miting.


text:
Alben W. Barkley
Ni Alben William Barkley (Nobiembre 24, 1877 – Abril 30, 1956) ket nagserbi a kas ti maika-35 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1949–1953), baben ni Presidente Harry S. Truman. Isu ket kameng ti Partido Demokratiko, isu ket dati a nagserbi a kas ti Pannakabagi ti E.U. (1913–1927) ken maysa a Senador (1927–1949) manipud idiay Kentucky. Isu ket nagserbi a kas ti Daulo ti Kaaduan ti Senado manipud idi 1937 aginggana idi 1947.
Kanlpasan ti napaay a panagkandidato iti 1952 a panagbutos ti presidente, ni Barkley ket nabutosan manen idi idiay Senado ti E.U. kalpasan ti panangabakna kenni John Sherman Cooper idi 1954. Isu pimmusan kalpasan ti daytoy idi 1956 ti tawen a 78.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Alben W. Barkley iti Wikimedia Commons


text:
Basel-Stadt
Ti Basel-Stadt (Basel-Stadt (tulong·pakaammo); Siudad ti Basel; wenno Basle-Ville) ket maysa kadagiti 26 a kanton ti Suisa. Ti siudad ti Basel ken dagiti munisipalidad ti Bettingen ken Riehen ket isu ti mangbuket ti daytoy a teritorio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Land Cover - Kantone und Grossregionen nach 6 Hauptbereichen naala idi 27 Oktubre 2017
- ^ Canton of Basel-Stadt Statistics, MS Excel document – T01.0.01 - Bevölkerungsstand dagiti bilang idi 31 Agosto 2020 (iti Aleman) naala idi 6 Oktubre 2020
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Basel-Stadt iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Maranao
Ti Maranao[2] (Maranao [ˈmәranaw] Mëranaw)[3] ket pagsasao nga Austronesio nga insasao ti tattao a Maranao kadagiti probinsia ti Lanao del Norte ken Lanao del Sur idiay Filipinas, ken idiay Sabah, Malaysia.
Ponolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dita baba ket ti sistema nga uni ti Maranao a mairaman dagiti taudan a ponetiko a langlangai.[4]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maranao iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Maranao". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 360. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ http://www.kwf.gov.ph/wp-content/uploads/Ortograpiyang-Pambansa1.pdf
- ^ Lobel, Jason William. 2013. Sasao ti Filipinas ken Amianan a Borneo: dagiti parikut ti deskripsion, subgrupo, ken rekonstruksion. Ph.D. dissertation. Manoa: Unibersidad ti Hawai'i at Manoa.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bansa.org, Diksionario ti Maranao


text:
Chanakya
Ni Chanakya (c. 370–283 BCE)[1] ket maysa idi nga Indiano a manursuro, pilosopo ken naarian nga agbalbalakad.
Isu ket kasisigud a manursuro ti taga-ugma a Unibersidad ti Takshashila, ni Chanakya ket nangimaton idi ubing ti immuna a pannakaipangato ti bileg ti Maurya nga emperador ti Chandragupta. Isu ti kaaduan a naipammadayawan para iti nangruna a papelna iti pannakabangon ti Maurya nga Imperio, isu daytoy ti immuna nga imperio iti pakasaritaan ti arkeolohiko a kaaduan a nagturay ti Indiano a subkontinente. Ni Chanakya ket nagserbi a kas ti nangruna nga agbalbalakad kenni Chandragupta ken ti anakna a lalaki a ni Bindusara.
Ni Chanakya ket tinawtawid a nailaslasin a kas Kautilya wenno Vishnu Gupta, a nangisurat ti taga-ugma a treatado ti politika ti India a nakunkuna a ti Arthaśāstra.[2] Iti kastoy, isu ket naipanpanunotan a kas pionero iti paset ti ekonomiko ken siensia politika idiay India, ken ti obrana ket naipagpagarup a kas maysa a nangruna a simmarunnuan ti Klasiko nga Ekonomiko.[3][4][5][6] Ni Chanakya ket sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti "Indiano a Machiavelli",[7] nupay dagiti obrana ket immununa babaen ti 1,800 a tawtawen ngem ni Machiavelli.[8] Dagiti onrana ket napukpukaw idi asideg ti gibus ti Gupta a dinastia ken saan a naduktalan manen aginggana idi 1915.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ S. K. Agarwal (1 Septiembre 2008). Para iti Panagpasayaat ti Panagturay. Akademiko a Pundasion. p. 17. ISBN 978-81-7188-666-1. Naala idi 2012-06-06.
- ^ Mabbett, I. W. (1964). "Ti Petsa ti Arthaśāstra". Warnakan ti Oriental a Kagimongan ti Amerikano. Oriental a Kagimongan ti Amerikano. 84 (2): 162–169. doi:10.2307/597102. JSTOR 597102. ISSN 0003-0279.
- ^ L. K. Jha, K. N. Jha (1998). "Chanakya: ti pionero nga ekonomista ti lubong", Internasional a Warnakan ti Sosial nga Ekonomiko 25 (2-4), p. 267–282.
- ^ a b Waldauer, C., Zahka, W.J. ken Pal, S. 1996. Kauṭilya's Arthashastra: Ti binabaybay-an a simmarunnuan ti klasiko nga ekonomiko. Indiano a Panagrepaso ti Ekonomiko, Tom. XXXI, No. 1, pp. 101-108.
- ^ Tisdell, C. 2003. Ti Lumaud a perspektibo ti Arthasastra ni Kauṭilya : daytoy kadi ket mangited ti batayan para iti ekonomiko a siensia? Ekonomiko a Teoria, dagiti Panakaipakat ken Banbanag ti Obra a Papel Blg. 18. Brisbane: Eskuela ti Ekonomiko, Ti Unibersidad ti Queensland.
- ^ Sihag, B.S. 2007. Kauṭilya kadagiti patakder, panagturay, pannakaammo, etiko ken prosperidad. Humanomics 23 (1): 5-28.
- ^ "Ti Indiano a Machiavelli" wenno Politikal a Teoria idiay India idi Dua a Ribu a Tawtawen babaen ni Herbert H. Gowen. Political Science Quarterly Tom. 44, No. 2 (Hun., 1929), pp. 173-192. Nangipablaak: Ti Akademia ti Politikal a Siensia.
- ^ Herbert H. Gowen (1929). ken iti adadu a naitaripnong a lubong wenno Politikal a Teoria idiay India idi Dua a Ribu a Tawtawen, Political Science Quarterly 44 (2), p. 173–192.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Chanakya iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Carlos P. Garcia
Ni Carlos Polistico García (Nobiembre 4, 1896 – Hunio 14, 1971) ket maysa idi a Filipino a manursuro, mannaniw, bumibitla, abogado, opisial ti publiko, politiko ti ekonomia ken daulo ti gerilia. Nagbalin isuna ti maikawalo a Presidente ti Filipinas ken ammo isuna a kas iti annuroten ti "Umuna ti Gilipino", a nangited kadagiti nangatngato a pammateg dagiti tattao a Filipino ngem kadagiti ganganaet ken agturturay a partido.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Carlos P. Garcia". Nailian a Pagadalan ti pakasaritaan. Naala idi 2010-06-16.


text:
Lanao del Sur
Ti Lanao del Sur ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro iti Muslim a Mindanao (BARMM) iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Marawi. Kabeddengna dagiti probinsia ti Lanao del Norte iti amianan, Bukidnon iti daya, ken Maguindanao ken Cotabato iti abagatan.
Masarakan iti kaunggan ti Lanao del Sur ti Danaw Lanao, ti kadakkelan a danaw iti Mindanao, a pakasarakan pay iti nalatak a Dissuor Maria Cristina, ti kadakkelan a pinsal iti Filipinas.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Lanao del Sur iti 39 nga ili ken 1 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amai Manabilang
- Bacolod-Kalawi (Bacolod Grande)
- Balabagan
- Balindong (Watu)
- Bayang
- Binidayan
- Buadiposo-Buntong
- Bubong
- Butig
- Calanogas
- Ditsaan-Ramain
- Ganassi
- Kapai
- Kapatagan
- Lumba-Bayabao (Maguing)
- Lumbatan
- Lumbayanague
- Madalum
- Madamba
- Maguing
- Malabang
- Marantao
- Marogong
- Masiu
- Mulondo
- Pagayawan (Tatarikan)
- Piagapo
- Poona Bayabao (Gata)
- Pualas
- Saguiaran
- Sultan Dumalondong
- Picong (Sultan Gumander)[3]
- Tagoloan II
- Tamparan
- Taraka
- Tubaran
- Tugaya
- Wao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ National Statistical Coordination Board (2006-04-27). "2006 Factsheet". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-30. Naala idi 2006-06-24.
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Pagsasao a Tongano
Ti pagsasao a Tongano (lea fakatonga) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti sanga a Polinesio a naisasao idiay Tonga. Daytoy ket addaan iti agarup a 187,000 nga agsasao[3] ken ti nailian a pagsasao ti Tonga.
Pakasaritaan ti transkripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasapaan a panangipadas mangisurat ti pagsasao a Tongano ket inramid idi babaen da Schouten ken Le Maire iti Kompania ti Olandes ti Daya nga India idi immunada a simmangpet idi 1616. Insuratda dagiti limitado a bilang dagiti pangsandi ken dagiti berbo a nagus-usar iti panangiletra a ponetiko nga Olandes ken innayonna isuda iti maysa a dumakdakkel a listaan ti bokabulario ti Polinesio. Ni Abel Tasman, iti pay Kompania ti Olandes ti Daya nga India, ket pinadas ti nakisao kadagiti indihenio a Tongano a nagus-usar iti bokabulario manipud iti listaan idi simmangpet idiay Tongatapu idi 20 Enero 1643, uray no narigat isuna a naawatan, mabalin a gapu ti panagusar kadagiti balikas manipud kadagiti nadumaduma a sasao a Polinesio.[4]
Dagiti kabagian a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tongan ket maysa kadagiti nadumaduma a pagsasao iti sanga a Polinesio iti sasao nga Austronesio, a kakuyogna ti Hawayano, Māori, Samoano ken Tahitiano, kaspagarigan. No maikuyog iti Niuano, mangbukel daytoy iti subgrupo a Tongiko ti Polinesio.
Gagangay ti Tongano kadagiti sasao a Polinesio gapu ta addaan daytoy iti makunkuna a depinitibo nga aweng. Kas met kadagiti amin a a sasao a Polinesio, ti Tongano ket nakaampon iti ponolohiko a sistema ti proto-Polinesion.
- Nakatalinaay ti Tongano ti kasisigud a proto-Polinesio ti *h, ngem timmipon daytoy iti kasisigud a *s ka siti /h/. (Ti /s/ a mabirukan iti moderno a Tongano ket naala manipud iti *t sakbay iti nangato a sanguana a bokal). Kaaduan dagiti sasao a Polinesio ket napukawda ti kasisigud a proto-Polinesio a glottal stop ti /q/; nupay kasta, natalinaay daytoy iti Tongano ken dagiti bassit-usit a sasao a mairaman ti Rapa Nui.[5]
- Iti proto-Polinesio, ti *r ken *l ket dagidi naisangayan a ponema, ngem nagtitipon dagitoyen iti kaaduan kadagiti sasao a Polinesio, nga ortograpiko a nairepresenta a kas r iti kaaduan a sasao a Daya a Polinesio, ken kas ti l iti kaaduan a sasao a Laud a Polinesio. Nupay kasta, ti pannakaigiddiat ket mabalin a makonstrukto manen gapu ta ti Tongano ket nnagitalinaay ti *l ngem napukawna ti *r.[6]
Nakaro nga inimpluensiaan ti Tongano ti pagsasao a Wallisiano kalpasan idi kinolonisado dagiti Tongano ti isla ti ʻUvea idi maika-15 ken maika-16 a siglo.[7]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tongano iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Pagsasao a Tongano iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ "Tongan". Ethnologue (iti Ingles). Naala idi 2017-12-13.
- ^ Thompson, Christina (5 March 2020). Sea People: In Search of the Ancient Navigators of the Pacific (iti Ingles). Glasgow, Scotland: William Collins. p. 57-58. ISBN 978-0-00-833905-0.
- ^ The glottal stop in most other Polynesian languages are the reflexes of other consonants of proto-Polynesian; for example, the glottal stop of Samoan and Hawaiian is a reflex of the original *k; the glottal stop of Cook Islands Māori represents a merger of the original *f and *s. Tongan does not show changes such as the *t to /k/ and *ŋ to /n/ of Hawaiian; nor has Tongan shifted *f to /h/. Although Tongan, Samoan and other Western Polynesian languages are not affected by a change in Central Eastern Polynesian languages (such as New Zealand Māori) involving the dissimilation of /faf/ to /wah/, Tongan has vowel changes (as seen in monumanu from original manumanu) which are not a feature of other languages.
- ^ This loss may be quite recent. The word "lua", meaning "two", is still found in some placenames and archaic texts. "Marama" (light) thus became "maama", and the two successive "a"s are still pronounced separately, not yet contracted to "māma". On the other hand "toro" (sugarcane) already has become "tō" (still "tolo" in Sāmoan).
- ^ Akihisa Tsukamoto (1994). LIT Verlag Münster (ed.). Forschungen über die Sprachen der Inseln zwischen Tonga und Saamoa (iti Aleman). p. 109. ISBN 3-8258-2015-7.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- C.M. Churchward, Tongan Grammar. ISBN 982-213-007-4 (Dati ISBN 0-908717-05-9)
- C.M. Churchward, Tongan Dictionary.


text:
Trabaho, kunatayo man no ti panangikalikagum a panangidaulo, pannakipaset tapno agtalinaed a nabiag ti nakaisigudan a pakaseknan iti panangisakit ti nakaparsuaan, isu la nga isu. Vocation?Wen, no vocation man ti pangbilangantayo dagiti ar-aramidentayo nga addang a panangisakit ti nakaparsuaan, nasayaat la unay, kakabsat.
Tunggal maysa kadatayo, addaan iti bukod a vocation a nasken nga aramiden, ipatungpal a situtudio ken sitatan-ok, kakabsat. Wen, kas maysa nga ina wenno ama a mangsappuyot ken mangtarawidwid iti bukod, inawat a vocation. Maysaka man a negosiante, politico, wenno kadawyan a makipagili. Addaantayo amin iti nakaawagan. Ngem, maymaysa koma ti pagtalimudokan ti amin dagitoy: ti pannakipagpasettayo iti pannakaipasdek ti Pagarian ni Apo Dios. Maymaysa met ti turong ken pagulidanan a mangipakat kadagiti vocation wenno pagannongan ti tunggal maysa kadatayo. Iti Naimbag a Pastor, ni Apo Jesus, nagserbi a kupikopna ti kinapakumbaba ken saan a managimbubukod.
Daytoy ti makita ‘toy numo ti biang a kaaduanna a pagkamtudan.Nakurang ti kinapakumbaba.Nangato a pride ti agtalinaed a kababalin.Agar-ari ti kinaadda ti bukod nga interest (self-interest). Agtultuloy a nasaknap ti graft and corruption! Bambanti dagiti paglintegan.Ti kayatko a sawen ditoy, saan a maiyaleng-aleng dagiti paglintegan. Kas pammaneknek, agtultuloy latta ti panagraira ti illegal a sugal, isu daytoy ti nalatak a jueteng! Nakapuy ti pannakaipatungpal ti paglintegan a mangprotehar ti masasao a Solid Waste Management Act, Clean Air Act, kdpy.
No maikkat ti kinamanagimbubukod, maitandudo ti pagimbagan ti sapasap ti ad-adda a maipangpangruna, maikkat amin a mangtengtengngel/manglaplapped ti panagdur-as ti pagiliantayo. Kangrunaanna, maikkat dagiti mangigawgawid ti pannakaisaknap ti Pagarian ti Dios.
Ipapusotayo koma, kakabsat, ti makipagpaset iti tinawen a World Day of Prayer for Vocations.Kas ti kadawyan, iyaw-awis dagiti Appo nga Obispotayo iti Filipinas, ti agtultuloy a panangikarkararag iti vocation iti daytoy nga aldaw.
Malagip nga idi Abril 11, 1963 ti kaunaan a naiyalnag/nairusat ti World Day of Prayer for Vocations, babaen kadaydi Papa Pablo VI.
PAGPAMPANUNOTAN: Let prayer be the key of the morning and the bolt of the evening. – MATTHEW HENRY.


text:
Distrito ti Uryū, Hokkaido
Ti Uryū (雨竜郡, Uryū-gun) ket ti maysa a distrito a nabingbingay iti pagbaetan ti Subprepektura ti Sorachi ken Kamikawa, Hokkaido, Japan.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 18,996 ken ti maysa a densidad ti populasion iti 12.70a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,495.78 km².
Dagiti ili ken dagiti purokUrnosen
Subprepektura ti KamikawaUrnosen
Subprepektura ti SorachiUrnosen
PanagbalbaliwUrnosen
Idi Abril 1, 2010, naiyakar ti Horokanai manipud iti Subprepektura ti Sorachi iti Subprepektura ti Kamikawa. Iti kasta ti Distrito ti Uryū ket paset idin ti Subprepektura ti Kamikawa.


text:
Toni Morrison
Ni Toni Morrison (naiyanak a kas ni Chloe Ardelia Wofford;[2] Pebrero 18, 1931 – Agosto 5, 2019) ket maysa nga Amerikana a nobelista, editor, ken propesor. Dagiti nobelana ket ammo kadagiti epiko a tema, narugso a dialogo, ken nabaknang kadagiti naisalaysayan a karakter. Dagiti kalatakan a nobelana ket mairaman ti Ti Kaasulan a Mata, Sula, Kanta ni Solomon ken Nadunggo. Nakomisionado pay isuna a nagsurat iti librito para iti maysa a baro nga opera, ti Margaret Garner, nga immuna a naipabuya idi 2005. Isu ket nangabak iti Premio Nobel idi 1993 ken idi 1987 ti Premio Pulitzer para iti Nadunggo. Idi 29 Mayo 2012, isu ket nagunggunaan ti Presidensial a Medalia ti Waya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Toni Morrison Fast Facts". CNN. Agosto 8, 2019. Naala idi August 8, 2019.
- ^ Duvall, John N. (2000). Ti Pannakailasin kadagiti Piksion ni Toni Morrison: Modernista a Kinapudno ken Kalpasan ti moderno a Kinangisit. Palgrave Macmillan. p. 38. ISBN 978-0-312-23402-7.
Kalpasan amin a naipablaak a pakaammo kenni Morrison ket naitunos a ti napno a naganna ket Chloe Anthony Wofford, isu a ti pannakaampon ti 'Toni' a kas pangisukat ti 'Chloe' ket maipammadayawan pay laeng ti naited a nagan. Ti tengnga a nagan ni Morrison, nupay kasta, ket saan idi nga Anthony; ti rehistro ti pannakaipasngayna ket mangipakpakita a ti napno a naganna idi ket Chloe Ardelia Wofford, a nangipakita a ni Ramah ken George Wofford ket ninagananda ti anakda ababai manipud iti apongna a baket manipud iti ina, a ni Ardelia Willis.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Toni Morrison iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Toni Morrison iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
JSTOR
Ti JSTOR (pannakabalikas JAY-stor;[1] pangyababaan para iti Journal Storage) ket ti dihital a biblioteka a napundar idi 1995. Dati daytoy idi a naglaon ti dihitado a pablaak dagiti akademiko a warnakan, itan ket magiramanen kadagiti libro lken dagiti kangrunaan a taudan, ken dagiti agdam a apblaak dagiti warnakan. Daytoy ket mangited kadagiti napno a testo dagiti panagbiruk dagiti gangani 2,000 a warnakan.[2] Dagiti ad-adu ngem 8,000 nga instituto manipud kadagiti ad-adu ngem 160 a pagpagilian ket addaanda iti panagserrek iti JSTOR;[2] ken kaaduan ti panagserrek ket babaen ti suskrision, ngem adda met dagiti nadadaan a linaon iti dominio a publiko cket nawaya a magun-od ti sinoman. Idi 2012 JSTOR ket nangirugi iti programa a mangited ti awan bayad a panagserrek iti 3 a banag, dagiti nadadaan nga artikulo, para iti paset ti panawen iti 14 nga al-aldaw para kadagiti agrehistro nga agmaymaysa nga eskolar ken dagiti agsuksukisok.[3]
Dagti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "JSTOR Videos". YouTube. Naala idi 16 Disiembre 2012.
- ^ a b "Annual Summary" (PDF). JSTOR. 19 Marso 2013. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2013-11-11. Naala idi 13 Abril 2013.
- ^ "Register and read beta". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-10-01. Naala idi 2014-10-14.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Website ti JSTOR.org". JSTOR.


text:
Nateng
Iti panagluto a termino, ti nateng ket isu ti masida a mula wenno ti pasetna, a naikeddeng para iti panagluto wenno makilaw.[1] Iti biolohiko a termino, ti "nateng" ket manginagan kadagiti kameng ti pagarian ti mula.
Ti saan a biolohiko a panangilawlawag iti nateng ket kaaduan a naibatay iti kulinario ken kultural a tradision. Malaksid kadagiti nateng, dagiti dadduma pay a kita makan a mula ket dagiti prutas, bukbukel ken dagiti nues. Dagiti nateng ket kankanayon a makmakan kadagiti salad wenno naluto kadagiti nananam wenno naapgad a luto, bayat a dagiti kulinario a prutas ket kadawyan dagitoy a nasam-it ken inus-usar para kadagiti sam-it, ngem daytoy ket saan nga unibersal nga alagaden.[1] Isunga, ti panagbingbingay ket kasla arbitrario, a naibatay kadagiti kultural a panirigan. Kas pagarigan, adda dagiti tao a mangikeddeng a dagiti uong a kas nateng urayno dagitoy ket saan a biolohiko a mulmula,[2][3] bayat a dagiti dadduma ket ikeddengda iti sabali a kategori ti makan;[4] adda met dagiti dadduma a kultura a mangigrupo kadagiti patatas kadagiti sereal a produkto a kas dagiti miki wenno bagas,[5] bayat a kaaduan kadagiti agsasao ti Ingles ket ikeddengda dagitoy a kas natnateng.
Adda met dagiti nateng a mabalin a kilawen, adda met dagiti mabalin a kaenen a maluto, ken adda met dagiti dadduma a nasken a maluto tapno mapatay dagiti masna sabidong wenno dagiti mikrobio tapnp dagitoy ket mabalin a sidaen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Harri Vainio, Franca Bianchini (2003), Dagiti Prutas ken Nateng, IARC, p. 2
- ^ Ania kadi dagiti makmakan nga adda iti grupo ti nateng?, Departamento ti Agrikultura ti Estados Unidos., 2011-05-31, naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-06-06, naala idi 2011-06-02,
Dagiti uong" naidasig babaen ti "Dadduma pay a nateng
- ^ Dagitisingasing – Natnateng, Cooks.com, naala idi 2009-06-24
- ^ Dagiti Alternatibo a Maapit ken Mulmula: Natnateng ken dagiti Uong, Departamento ti Agrikultura ti Estados Unidos, 2009-06-08, naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-02-17, naala idi 2009-06-24
- ^ Peter von Polenz (1991), Deutsche Sprachgeschichte vom Spätmittelalter bis zur Gegenwart, p. 430
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munro, Derek B., Small, E. 1997 Natnateng ti Kanada. NRC Research Press, Ottawa ISBN 978-0-660-19503-2
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Nateng iti Wikimedia Commons


text:
UTC−09:00
Ti UTC−09:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 9 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Daytoy nga oras ket naus-usar idiay:
Pagalagadan nga Oras ti Alaska (panaglalam-ek ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Estados Unidos (Sona ti Oras ti Alaska)
- Alaska (malaksid ti Isla ti Annette ken ti Is-isla ti Aleutiana a naisanglad ti laud ti −169.5° (169°30' L) longitud)
- Isla ti Samalga, iti longitud 169°12′L, ti akinlaud unay a lugar ti Alaska nga agpalpaliiw ti UTC−9, ngem adayo a laud ti teoretikal a patingga ti sona (−142.5° aginggana ti -127.5° longitud). Ti puestona ket kapada ti natimbeng nga oras ti solar iti UTC−11:17. Daytoy ket maysa kadagiti kadakkelan a paggiddiatan it ilubong a nagbaetan ti pagalagadan ngaoras ken ti natimbeng a oras ti solar.
Aldaw nga Oras ti Hawaii–Aleutiana (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Estados Unidos
- Alaska - Is-isla ti Aleutiana laeng (kitaen ti Sona ti Oras ti Hawaii–Aleutiana)


text:
Quezon, Quezon
Ti Quezon ket maysa a maika-5 klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti opisial ti munisipalidad
- Mayor: Crispin Clacio
- Bise Mayor: Alberto Caparros
- Dagiti konsilor:
- Alberto Luna Binocaz Jr.
- Arnel C. Imperial
- Juan F. Escolano
- Butch Rodriguez
- Wilma B. Isla
- Carlito Cawas
- Apollo Bayan
- Celso Fullante
- ABC Presidente: Crispo Sisperez
- SKMF Presidente Deon T. Calvelo
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Quezon iti 24 a barbaranggay.[2]
- Apad
- Argosino
- Cagbalogo
- Caridad
- Cometa
- Del Pilar
- Guinhawa
- Gumubat
- Magsino
- Mascariña
- Montaña
- Baranggay I (Pob.)
- Baranggay II (Pob.)
- Baranggay III (Pob.)
- Baranggay IV (Pob.)
- Baranggay V (Pob.)
- Baranggay VI (Pob.)
- Sabang
- Silangan
- Tagkawa
- Villa Belen
- Villa Francia
- Villa Gomez
- Villa Mercedes
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Quezon | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Septiembre 9
Ti Septiembre 9 ti maika-252 nga aldaw ti tawen (maika-253 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 113 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1828 – Leo Tolstoy, Ruso a mannurat (pimmusay 1910)
- 1878 – Sergio Osmena, maika-4 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1961)
- 1923 – Cliff Robertson, Amerikano nga aktor (pimmusay 2011)
- 1972 – Goran Višnjić, Kroata-Amerikano nga aktor
- 1983 – Kristine Hermosa, aktres iti ABS-CBN, Siudad ti Quezon
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1976 – Mao Zedong, Rebolusionario nga Insik a komunista, estratihiko ti pannakigubat iti gerila, mannurat, politikal a teorista, ken dauo ti Insik a Rebolusion (naipasngay 1893)


text:
Taga-ugma a Griego
Ti Taga-ugma a Griego ket isu ti porma ti pagsasao a Griego nga inus-usar kadagidi las-ud ti paset ti panawen iti sangapda ti c. maika-9 – maika-6 a siglo BC, (naamammuan nga Arkaiko), ti c. maika-5 – maika-4 a siglo BC (Klasiko), ken ti c. maika-3 a siglo BC – maika-6 a siglo AD (Helenistiko) iti taga-ugma a Gresia ken ti taga-ugma a lubong. Daytoy ket inunaan idi maika-2 a milenio BC babaen ti Misenio a Griego. Ti pagsasao ti Helenistiko a paset ket naamammuan a kas ti Koine (sapasap) wenno Biblikal a Griego, bayat a ti pagsasao manipud iti naladaw a paset ti panawen ken dagiti simmaruno ket awan unay dagiti paggiddiatanna manipud iti Mediebal a Griego. Ti Koine ket naikedkeddeng a kas maysa a naisina a naipakasaritaan nga agpang, urayno ti immununa a pormana ket asideg a kapadpadana ti Klasiko. Sakbay ti Koine a paset ti panawen, ti Griego iti klasiko ken dagiti nasapsapa pay a paset ti panawen ket mangiramraman kadagiti dialekto.
Ti Taga-ugma a Griego ket isu idi ti pagsasao ni Homero ken dagiti historiador, dramaturgo, ken pilosopo ti klasiko nga Atena. Daytoy ket nakaited kadagiti adu a balikas iti Ingles a bokabulario ken alagaden a gandat iti panagadal kadagiti adu a patakder ti edukasion iti Laud manipud idi Renasimiento. Daytoy nga artikulo ket nangruna laeng nga aglaon ti pakaammo a maipangge ti Epiko ken Klasiko a paset to daytoy a pagsasao.


text:
Podgorica
Ti Podgorica (/ˈpɒdɡəriːtsə/ POD-gorr-ee-tsə;[2] Montenegrino/Serbio: Podgorica / Пoдropицa [pǒdgoritsa], lit. "sirok ti bassit a turod") ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Montenegro.
Ti nasayaat a puesto ti Podgorica idiay pagsasabtan ti karayan Ribnica ken Morača ken ti punto a pagsasabtan iti nalames a Tanap ti Zeta ken Ginget ti Bjelopavlići ket nakaawawis iti panagtaeng. Ti siudad ket asideg kadagiti sentro ti ski iti amianan ken dagiti pagliwliwaan iti igid ti baybay idiay Baybay Adriatiko.
Ti maysa a senso idi 2011 ket nangikabil ti populasion ti siudad iti 150,977. Ti Podgorica a munisipalidad ket aglaon ti 10.4% iti teritorio ti Montenegro ken 29.9% ti populasionna. Isu daytoy ti administratibo a sentro iti Montenegro ken isu pay ti ekonomiko, kultura ken edukasion a sentro ti daytoy a pagilian.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kayatna a sawen ti nagan a Podgorica ket "sirok ti Gorica" iti Pagsasao a Montenegrino. Ti Gorica (maipatarus ti "bassit a turod" wenno pantok) isu daytoy ti nagan ti naabbongan ti sipres a turod a pakatan-awan ti sentro ti siudad.
Iti tallo a kilometro (1.9 milia) iti amianan a laud ti Podgorica ket naisanglad dagiti nadadael a tidda ti Doclea, ti maysa nga ili nga ammo dagiti Griego, sakbayan ti Romano ken Roman a paset ti panawen. Ti Romano nga Emperador a ni Diocletian ket naggapu iti daytoy a rehion. Kadagiti sumagad a siglo, Dagiti Romano ket "nagpasayaatda" iti nagan a Dioclea, a nagkamalida a nangipagarup a ti "i" ket napukawen iti panangisao. Ti "Duklja" ket isu ti kaudian (Eslabo) a bersion ti balikas.
Idi nabangon daytoy (sakbay ti maika-11 a siglo), ti ili ket tinawtawagan a kas ti Birziminium. Idi Tengnga a Panawen, daytoy ket ammo a kas ti Ribnica (panangibalikas [rîbnitsa]). Ti nagan a Podgorica ket naus-usaren manipud idi 1326. Manipud idi 1946 aginggana idi 1992, ti siudad ket nanaganan idi iti Titograd ([tîtoɡraːd]) a naipammadayaw kenni Josip Broz Tito, ti dati a Presidente ti Yugoslavia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Montenegrinoa senso ti 2011". Monstat. 2011.
- ^ Wells, John C. Longman Pronunciation Dictionary. Pearson Longman. ISBN 978-1-4058-8118-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Podgorica iti Wikimedia Commons


text:
Algoritmo
Iti matematika ken siensia ti kompiuter, ti maysa nga algoritmo (/ˈælɡərɪðəm/ (dengngen) AL-gə-ri-dhəm) ket isu ti nagsasaruno a pamay-anipara iti panagpattapatta. Dagiti algoritmo ket inus-usar para kadagiti panagpattapatta, panagproseso ti datos, ken automado a panagrason.
Ti maysa nga algoritmo ket maysa nga makabanag a pamay-an a maiyebkas a kas listaan a mapatinggaan[1] kadagiti nasayaat a naipalawag a pangibagbagaan[2] para iti panagpattapatta iti annong.[3] Mangrugi manipud iti panangirugian a kasasaad ken ti umuna a maikabil (mabalin nga awan linaon),[4] dagitoy a pangibagbagaan ket mangipalawag ti panagpattapatta, a no matungpal, ket dumagos babaen ti mapatinggaan [5] a bilang kadagiti nasayaat a naipalawag nga agsasaruno a kasasaad, a kanungpalan nga agpataud ti "maiparuar"[6] ken agpatingga iti kanungpalan a kasasaad ti pagpatinggaan. Ti panagdaliasat manipud iti maysa a kasasaad iti sumaruno ket saan a nasken a deterministiko; adda met dagiti algoritmo, a naamammuan a kas dagiti pugto nga algoritmo, a manginayon ti pugto a maikabil.[7]
Urayno ti algorismo ni al-Khwārizmī ket maibagbaga kadagiti alagaden iti panagaramid ti aritmetiko nga agus-usar kadagiti Hindu-Arabiko a numeral ken ti sistematiko a pakailawlawagan ti linear ken dagiti kuadratiko nga ekuasion, ti pirgis a pormalisasion ti agbalinto a timoderno nga algoritmo ket nangrugi kadagiti panangipadas a mangsolbar ti Entscheidungsproblem (ti "problema ti panangikeddeng") nga insingasing babaen ni David Hilbert idi 1928. Dagiti simmaruno a pormalisasion ket naikuadro idi a kas dagiti panangipadas a mangipalawag ti "mapataudan a pannakaipattapatta"[8] wenno "mapataudan apamay-an";[9] dagita a pormalisasion ket nangiraman kadagiti Gödel–Herbrand–Kleene a panagsumro manen nga annong idi 1930, 1934 ken 1935, lambda kalkulo ni Alonzo Church idi 1936, "Pormulasion 1" ni Emil Post idi 1936, ken dagiti Turing a makina ni Alan Turing idi 1936–7 ken 1939. Ti panangited ti pormal a panangipalawag kadagiti algoritmo, a maipada iti intuitibo a pagarup, ket agtultuloy a kumarit a problema.[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti ania man a klasikal a matematikal nga algoritmo, kas pagarigan, ket mabalin a maipalawag iti mapatinggaan a bilang dagiti Ingles a balikas" (Rogers 1987:2).
- ^ Ti nasayaat a naipalawag a maipanggep iti ahente a mangitungpal ti algoritmo: "Adda met ti panagpattapatta nga ahente, kadawyan daytoy a maysa a tao, a mabalin a sumamay kadagiti pagbagbgaan ken mangtungpal kadagiti panagpattapatta" (Rogers 1987:2).
- ^ "ti maysa nga algoritmo ket maysa a pamay-an para iti panagpattapatta ti annong (a maipanggep ti napili a notasion para kadagiti sibubukel a numero) … daytoy a pannakaipatingga (kadagiti numerikal nga annong) ket pakairesultaan iti kaawan ti pannakapukaw iti kinasapasap", (Rogers 1987:1).
- ^ "Ti maysa nga algoritmo ket addaan ti sero wenno ad-adu a naikabkabil, kasla kadagiti kaadu nga immuna a naited iti daytoy sakbay a mangrugi ti algoritmo" (Knuth 1973:5).
- ^ "Ti pamay-an nga adda amin kadagiti panangilasin ti maysa nga algoritmo malaksid a mabalin nga awan ti kinapatingga ket mabalin a matawagan ti 'panagpattapatta a pamay-an'" (Knuth 1973:5).
- ^ "Ti maysa nga algoritmo ket addaan ti maysa wenno ad-adu a maiparuar, kasla dagiti kaadu a nainaganan a maikabagian kadagiti maikabil" (Knuth 1973:5).
- ^ No man wenno saan a ti proseso nga addan ti pugto nga akin-uneg a proseso (saan a mairaman ti maikabil) ket maysa nga algoritmo ket maisuppiatan. Ni Rogers ket nangibagbaga ti kapanunotanna a: "ti panagpattapatta ket matungpat iti diskreto a nasayat a ti addangna a moda, nga awan ti panagusar kadagiti agtultuloy a pamay-an wenno dagiti analogo nga aruaten. . . matungpalto a maikeddengan, nga awan ti panagusar kadagiti pugto a pamay-an wenno dagiti aruaten, a kas ti, dado" Rogers 1987:2.
- ^ Ni Kleene 1943 iti Davis 1965:274
- ^ Ni Rosser 1939 iti Davis 1965:225
- ^ Moschovakis, Yiannis N. (2001). "Ania kadi ti algoritmo?". Iti Engquist, B.; Schmid, W. (dagiti ed.). Mathematics Unlimited — 2001 ken ti labes. Springer. pp. 919–936 (Paset II). ISBN 978-3-540-66913-5.