text:
Olimpiáda
Ti Olimpiáda wenno dagiti Olimpiáda nga Ay-ayam (Pranses: les Jeux olympiques) (JO)[1], daytoy ket maysa a kangrunaan nga internasional a mapagteng a mangilanga dagiti kalgaw ken panaglalam-ek nga ay-ayam, nga adda dagiti rib-ribu nga atleta a makibinglay kadagiti nadumaduma a salisal. Dagiti Olimpiáda nga Ay-ayam ket naipammategan a kas ti kangrunaan a salisal dagiti ay-ayam iti lubong nga adda dagiti sumurok a 200 a pagilian a makibinglay.[2] Dagiti Ay-ayam ket agdama a maitenggel iti tunggal dua a tawen, a ti Kalgaw ken Panaglalam-ek nga Olimpiáda agsinnublatda, nupay ngarud dagitoy ket mapasamak iti tunggal uppat a taw-tawen iti uneg ti bukodda a naisangayan panawen dagiti ay-ayam. Kasisigud a, ti Taga-ugma nga Olimpiáda ket natenggel dagitoy idiay Olimpia, Gresia, manipud idi maika-8 a siglo BC aginggana idi maika-4 a siglo AD. Ni Baron Pierre de Coubertin ket isu ti nagipatakder ti Komite ti Internasional nga Olimpiáda (IOC) idi 1894. Manipud idin ti IOC ket nagbalin nga isu ti nangituray a bagi iti Olimpiáda a Tignay, a ti patakderna ken dagiti inararamid ket naipalpalawagan babaen ti Olimpiáda a Dokumento ti linteg.
Ti ebolusion iti Olimpiáda a Tignay idi panawen ti maika-20 ken maika-21 a siglo ket nagbanagan kadagiti nadumaduma a panagbalnaliw kadagiti Olimpiáda nga Ay-ayam. Adda kadagitoy a naipagisu ket mairaman ti panagpartuat kadagiti yelo ken panaglalam-ek nga ay-ayam, dagiti Paralimpiko nga Ay-ayam para kadagiti atleta a pilay, ken ti Kinaagtutubo nga Olimpiáda para kadagiti kinaagtutubo nga atleta. Ti IOC ket nagampon kadagiti nadumaduma nga ekonomia, politikal, ken teknolohikal a kinapudno iti maika-20 a siglo. A kas ti nagbanagan daytoy, ti Olimpiáda ket nagbaliw manipud puro nga agdadamo, a kas naipanunutan ni Coubertin, tapno makapabael ti panagbinglay dagiti propesional nga atleta. Ti panagerang-rang-ay ti kinapangruna iti masa a midia ket nakapartuat kadagiti banag a panagtged ti korporatibo ken panaka-komersio dagiti Ay-ayam. Dagiti Sangalubongan a Gubat ket nagbanagan ti panaka-ukasen dagiti 1916, 1940, ken 1944 nga Ay-ayam. Dagiti dakkel a panagiwelga idi panawen ti Nalamiis a Gubat ket nagipatingga ti panagibinglay kadagiti 1980 ken 1984 nga Ay-ayam.
Buklen ti Olimpiáda a Tignay dagiti internasional a pederasio ti ay-ayam (IFs), Komite ti Nailian nga Olimpiáda (NOCs), ken dagiti agur-urnos a komite para kadagiti tunggal maysa a naisangayan nga Olimpiáda nga Ay-ayam. A kas ti mangikeddeng a bagi, ti IOC ket akinrebbeng para iti panagpili ti siudad a mangsangaili para kadagiti tunggal maysa nga Olimpiáda nga Ay-ayam. Ti mangsangaili a siudad ket akinrebbeng para iti panag-urnos ken mangibayad ti rambakan dagiti Ay-ayam a maitunos iti kaunegan ti Olimpiáda a Dokumento ti linteg. Ti Olimpiáda a programa, a binuklan dagiti ay-ayam a maisalisal kadagiti Ay-ayam, ket panggepen pay babaen ti IOC. Ti rambakan dagiti Ay-ayam ket sakupenna dagiti adu a ritos ken dagiti simbolo, a kas ti Olimpiáda a wagayway ken panagsilaw, ken dagiti pay pananglukat ken panangriket a seremonia. Sumurok a 13,000 nga atleta ti makisalisal iti Kalgaw ken Panaglalam-ek nga Olimpiáda kadagiti 33 a nadumaduma nga ay-ayam ken dagiti gangani a 400 a mapaspasamak. Dagiti umuna, maikadua, ken maikatlo a a malpas kadgiti tunggal maysa a pasamakmakaawat kadagiti Olimpiáda a medalia; balitok, pirak, ken gambang.
Dagiti Ay-ayam ket dimakkelda unayen a gangani a naiprepresenta ti tunggal maysa a pagilian. Iti kastoy a panagrang-ay ket nagpartuat kadagiti nadumaduma a panagkarit, a mairaman dagiti panagiwelga, panaggamut, panagpasusukan dagiti opisial, ken ti terorismo. Iti tunggal dua a tawen, ti Olimpiáda ken ti panakailatakanna ti midia ket mangpakabael kadagiti di-amammo nga atleta iti gundaway a makaala iti nailian, ken iti naisangayan a kaso, internasional a pammadayaw. Dagiti Ay-ayam ket mangbukel iti maysa a kangrunaaan nga opurtunidad para iti mangsangili a siudad ken pagilian iti mangipakita kaniana iti lubong.
[urnosen] Taga-ugma nga Olimpiáda
Dagiti taga-ugma nga Olimpiáda nga ay-yam ket dagiti serie dagiti salisal a natengngel ti nagbaetan dagiti representatibo dagiti nadumaduma a siudad-estado ken pagarian manipud ti Taga-ugma a Gresia, a nagnagruna a nangilanga dagiti atletiko ngem dagiti pay bakal ken dagiti panaglumba ti kalesa a paspasamak. Iti panawen dagiti Olimpiáda nga ay-ayam dagiti amain a panagsagsagaba dagiti sumuppiat a makibingbinglay a siudad-estado ket naitongtongkua aginggana ti panakalippas dagiti ay-ayam.[3] Ti nagtaudan dagitoy nga Olimpiáda ket namortahan ti misterio ken dagiti sarsarita.[4] Maysa kadagiti kalatakan a mitolohia inagananna ni Herakles ken ti amana ani Zeus a kas dagiti nagtaudan dagiti Ay-ayam.[5][6][7] Segun dagiti sarsarita, ni Herakles ket isu ti immuna a timmawag kadagiti Ay-ayam iti "Olimpiáda" ket nagipatakder kadagiti annawid ti panagtengngel kadagitoy iti tunggal uppat a tawen.[8] Dagiti sarsarita ket agtultuloy a kalpasan ti panakakompleto ni Herakles kadagiti sangapulo ket dua nga obobra, inpatakderna ti Olimpiko nga estadio a kas pammadayaw kenni Zeus. Ti sumaganad a panakalpas daytoy, isu ket nagna iti nalinteg a linia dagiti 200 nga agpang ken tinawagna daytoy a kaadayo iti maysa a "stadion" (Griego: σtάδιov, Latin: estadio, "entablado"), a iti kalpasan daytoy ket nagbalin a ti paset ti kaadayo. Ti mays apay a mitolohia ketmaikadua kadagiti immuna nga Ay-ayam iti taga-ugma a Griego a konsepto iti Olimpiko a panagsardeng ti panagdangadang (ἐkexeιpίa, ekecheiria).[9] Ti kaaduan a nawawat a petsa para iti panakapartuat iti Taga-ugma nga Olimpiáda ket idi 776 BC; naibatay daytoy kadagiti naisuratan, a nabirukan idiay Olimpia, kadagiti nangabak iti lumba ti panagtaray a natengngel iti tunggal uppat a tawen a nangrugi idi 776 BC.[10] Dagiti Taga-ugma nga Ay-ayam ket mangipabuya kadagiti panagtartaray a paspasamak, a pentatlon (a buklen dagiti panaglagto a paspasamak, panagibakal ti disko ken habalina, taray a lumba ken gabbo), boksing, gabbo, pankration, ken dagiti maipappan ti kabalio a paspasamak.[11][12] Ti tinawtawid ket agibagbaga a ni Coroebus,ti maysa a kusinero manipud ti siudad iti Elis, ket isu ti immuna a kampion iti Olimpiáda.[13]
Ti Olimpiáda ket kamasapulan a pangrunaan ti relihion, a mangipabbabuya kadagiti ay-yam a paspasamak a maikumaduaan dagiti ritos a sakripisio a mangpammadayaw kenni Zeus (a ti nadayag nga estatua babaen ni Pidias ketnakatakder idiay templona idiay Olimpia) ken ni Pelops, ti nasantoan a bannuar ken mitiko nga ari iti Olimpia. Ni Pelops ket maysa idi a nadayag par aiti panakilumbana iti kalesa kenni Ari Oenomaus iti Pisatis.[14] Dagiti nangabak kadagit paspasamak ket nasiddaawan ken nainmortalisado kadagiti daniw ken dagiti estatua.[15] Dagiti Ay-ayam ket natengngel iti tunggal uppat a tawen, ken daytoy a paset tipanawen, ket makunkuna a dagiti Istmo nga Ay-ayam.[16]
Ti Olimpiáda ket nakaabo ti pantok idi maika-6 ken maika-5 a siglo BC, ngem daytoy ket nagin-inut a naapday ti kinapangruna a kas dagiti Romano ket nakaalada kadagiti bileg ken inpluensia idiay Gresia. Awan dagiti konsenso ti opisial a panakagibus dagiti Ay-ayam, ti kadawyan a kaaduan a petsa let idi 393 AD, idi tiemperador a ni Teodosio I a nagirangarang a maikkat amin dagiti pagano a kulto ken panagsansanay.[17] Ti maysa pay a petsa ket nadakamat ket idi 426 AD, a ti simmaruno kaniana a ni Teodosio II ket nagbilin ti panagdadael kadagiti amin a Griego a templo.[18] Kalpasan ti panakaapday ti Olimpiáda, dagitoy ket saanen a natengngel aginggana idi kaladawan ti maika-19 a siglo.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "Ti Pranses ken Inggles ket isu dagitoy ti opisial a pagsasao para iti Olimpiáda.", [1]."(..)
- ^ "Sapasap a pangkita dagiti Olimpiáda nga Ay-ayam". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games. Naala idi 2008-06-04.
- ^ Swaddling, Judith (2000). Dagiti Taga-ugma nga Olimpiáda nga Ay-ayam (2 ed.). Austin: Unibersidad iti Texas a Pagmalditan. p. 54. ISBN 0-292-70373-2. OCLC 10759486. http://books.google.com/?id=2-HQMnDiLqIC&printsec=frontcover#PPA54,M1. Naala idi Hunio 6, 2009.
- ^ Young (2004), p. 12
- ^ Pausanias, "Elis 1", VII, p. 7, 9, 10; Pindar, "Olimpiko 10", pp. 24–77
- ^ Richardson (1997), p. 227
- ^ Young (2004), pp. 12–13
- ^ Pausanias, "Elis 1", VII, p. 9; Pindar, "Olimpiko 10", pp. 24–77
- ^ Spivey (2004), pp. 229–230
- ^ "Olimpiáda nga Ay-ayam" (nasken ti agrehistro). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/59589/The-ancient-Olympic-Games. Naala idi 2009-04-29.
- ^ Crowther (2007) pp. 59–61
- ^ "Dagiti Paspasamak ti Taga-ugma nga Olimpiáda". Ti Perseus a Gandat iti Unibersidad ti Tufts. http://www.perseus.tufts.edu/Olympics/sports.html. Naala idi 2009-04-29.
- ^ Golden (2009), p. 24
- ^ Burkert (1983), p. 95
- ^ Swadling (1999), pp. 90–93
- ^ Olimpiáda a Museo, "Ti Olimpiáda" iti Taga-ugma, p. 2
- ^ Nupay kasta, ti linteg ni Teodosio ket saan a naglaon ti naisangyan a reperensia iti Olimpia (Crowther (2007), p. 54).
- ^ Crowther (2007), p. 54


c: text/html

text:
Eugene O'Neill
Ni Eugene Gladstone O'Neill (Oktubrer 16, 1888 – Nobiembre 27, 1953) ket maysa nga Amerikano a dramaturgo ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1936. Dagiti natituloan ti daniw a pabuyana ket maysa kadagiti immuna a nangiyaammo ti Amerikano a drama a pamay-an iti realismo nga immuna a naitaripnong ti Ruso a dramaturgo a ni Anton Chekhov, ti Norwego a dramaturgo a ni Henrik Ibsen, ken Sueko a dramaturgo a ni August Strindberg. Dagiti pabuyana ket maysa kadagiti immuna a nagiraman kadagiti bitla iti bukod a pagsasao ti Amerikano ken nagiraman kadagiti karakter iti barayubay ti kagimongan, a dagitoy ket agsagsagaba a mangtaripato kadagiti namnama ken aspirasion, ngem naapdayda met laeng iti panakapaay ken panagladladingit.Ni O'Neill ket nagsurat ti maysa laeng a nadayag a komedia (Ah, ti Kaatapan!).[1][2] Gangani amin dagiti pabuyana ket adda dagiti nairaman a trahedia ken kinabukodan a pesimismo.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ The New York Times, Agosto 25, 2003: 'Ti Dramaturgo a Teatro ti sumaruno a tawen ket agipabuya ti komedia ni O'Neill, Saludsodek kenka Tattan, maysa a komedia a naibatay ti Hedda Gabler ni Ibsen."
- ^ The Eugene O'Neill Foundation newsletter: "Saludsodek kenka Tattanu, a mairaman ti Ti Agpelpelikula aTao, ... ket isu laeng ti nabati a komedia kadagiti kinasapa a panwen manipud kenni O’Neill."

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1865
Ti 1865 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Dominggo iti kalendario a Gregoriano.
[urnosen] Paspasamak
[urnosen] Enero–Marso
- Marso 4 – Ni Abraham Lincoln Presidente ti Estados Unidos ket na-inagurado para iti maikadua a termino; Ni Andrew Johnson ket nagbalin a Bise Presidente.
[urnosen] Abril–Hunio
- Abril 14 – Ni Abraham Lincoln ket napaltogan idiay Teatro ni Ford idiay Washington, D.C. babaen ni John Wilkes Booth.
[urnosen] Hulio–Septiembre
- Agosto 16 – Ti Republica Dominicana ket nakaala men ti panakawayawaya manipud ti Espana.
[urnosen] Naipasngay
[urnosen] Hulio–Disembre
- Agosto 27 – Charles G. Dawes, Bise Presidente iti Estados Unidos, nagungunaan ti Prenio Nobel iti Kappia (pimmusay 1951)
- Nobiembre 2 – Warren G. Harding, maika-29 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1923)
- Disiembre 30 – Rudyard Kipling, Britaniko a mannurat, Nobel a laureado (pimmusay 1936)
[urnosen] Pimmusay
[urnosen] Enero–Hunio
- Abril 15 – Abraham Lincoln, maika-16 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1809)
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti 1865 idiay Wikimedia Commons


text:
Ulysses S. Grant
Ni Ulysses S. Grant (naipasngay a kas ni Hiram Ulysses Grant; Abril 27, 1822 – Hulio 23, 1885) ket isu idi ti Maika-18 a Presidente iti Estados Unidos (1869–1877) kalpasan ti naturay a papelna iti gudua a paset iti Sibil a Gubat. Babaen ni Grant, ti Buyot ti Kappon ket inabakda ti Konpederado a Milisia ken nangiturong daytoy ti panakalpas ti gubat ken ti panagsuko ti buyot ni Robert E. Lee idiay Appomattox. A kas presidente isu ket nangidaulo dagiti Radikal a Republikano kadagiti ganetgetda a mangikkat amin a tugot iti Konpederado a nationalismo ken panagtagabu; isu ket nagballigi a nangdadael ti Ku Klux Klan idi 1871.[1] Ti dayawna ket napaalas babaen kadagiti panakaulit a panagsalaknibna kadagiti naidutok, ken babaen ti nauneg a pangrigrigat ti ekonomia (a tinawtawagan ti "Derraaw iti 1873") a nangturay daytoy ti maikadua a terminona. Nupay ti bukodna a Partido Republikano ket nakisina idi 1872 ken dagiti nagreporma ket nangipabasol kaniana, ni Grant ket nalaka a nabutosan manen. Babaen idi 1874 dagiti kasuppiatna ket nakaalada ti kapigsa ken idi mangrugrugi a pimanaw ti White House idi Marso 1877, dagiti konserbatibo a puraw a Taga-abagatan, a kas dagiti pederal a tropa ket sumansanod, ket nagun-odda nga agtengngel kadagiti amin nga estado iti Abagatan ken ti Panagpatakder manen ket napaay a kas dagiti sibil a karbengan dagiti nangisit ket saan a natalgedan.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Martinez, James Michael (2007). Dagiti Karpetbagger, Kabaliera, ken ti Ku Klux Klan: Panangidiaya ti Saan a makita nga Imperio idi Pnawen ti Panagpatakder Manen. Rowman & Littlefield. ISBN 978-0742550780.


text:
Ni John Quincy Adams i/ˈkwɪnzi/ (Hulio 11, 1767 – Pebrero 23, 1848) ket isu idi ti maikanem a Presidente iti Estados Unidos (1825–1829). Idu ket nagserbi idi a kas maysa nga Amerikano a diplomatiko, Senador, ken pannakabagi ti Kongreso. Isu ket kameng idi iti Pederalista, Demokratiko-Republikano, Nailian a Republikano, ken ti kalpasan daytoy ti Kontra-Masoniko ken ti Whig a partido. Ni Adams ket anak ti dati a Presidente ani John Adams ken Abigail Adams. A kas maysa a diplomatiko, ni Adams ket adda ti importante a papel iti panakitinnulag kadagiti adu nga internasional a tulagan, a naisangsangayan ti Tulag iti Ghent, a daytoy ti nagileppas ti Gubat iti 1812. A kas ti Sekretario iti Estado, isu ket nakitinnulag iti Nagkaykaysa a Pagarian para iti amianan a pagbeddengan ti Amerika ken ti Kanada, nakitinnulag iti Espania ti panakaikapet ti Florida, ken sinuratna ti Monroe a Doctrina. Dagiti historiador ket umannurotda nga isu ket maysa kadagiti kalatakan a diplomata ken sekretario iti estado iti Amerikano a pakasaritaan.[3][4]
[urnosen] Pinagibasaran


text:
Internet
Ti Internet ket ti sapasap nga awag kadagiti agsisilpo wenno agkikinnonektar a computer networks a mabalin nga usaren ti publico iti sangalubongan. Maipatulod dagiti datos babaen ti packet switching iti panangaramat iti napagkaykaysaan ti amin a pagrukodan a maawagan iti internet protocol (IP).
Buklen ti Internet ti rinibu nga agduduma a dadakkel man ken babassit a networks a komersial man wenno pang-akademia ken pang-govierno. Awit daytoy ti nadumaduma nga informasion ken serbisio a kas iti surat nga electronica wenno email, online a panagsasarita ken panaggigimong wenno panagpipinnadamag (chat, forum, newsgroup), ken dagiti agsisinnilpo a pampanid ti web ti World Wide Web.


text:
Siensia
Ti siensia (manipud ti Latin scientia, a kayatna a saoen ket "pannakaammo") ket maysa a sistematiko a gandat nga agpabangon ken agurnong ti pannakaammo iti porma iti masubokan a panangipalpalawag ken dagiti maipadto a maipanggep ti law-ang.[1] Iti nadaan ken asideg a makaikabagian a kayatna a saoen (nabirukan, kas pagarigan, iti Aristotle), ti "siensia" ket mangitudo ti bagi iti napatalgedan a pannakaammo, iti kita a mabalin ti lohiko ken marasonan a panakaipalpalawag (kitaen dita Pakasaritaan ken Pilosopia baba).[2] Manipud idi klasiko a taga-ugma ti siensia a kas kita itipannakaammo ket asideg idi a maisilsilpo iti pilosopia. Idi nasapa a moderno a panawen dagiti balikas a "siensia" ken "pilosopia" ket sagpaminsan nga agsinnublat a maus-usar iti Pagsasao nga Ingglés. Babaen ti maika-17 a siglo, ti masna a pilosopia (a tatta nga aldwen ket makunkuna a "masna asiensia") ket naikapanunutan idid a nailasin a sanga iti pilosopia.[3] Nupay kasta, ti "siensia" ket nagtultuloy a naus-usar iti nalawlawa a kapanunutan a mangibaga ti napatalgedan a pannakaammo a maipangngep ti maysa a topiko, a kasla iti panagus-usar ti moderno a termino a kas ti biblioteka a siensia wenno politiko a siensia.
Iti moserno a panagusar, ti "siensia" ket kaaduan a mangitudo ti pamay-an a panagkamat ti pannakaammo, a saan laeng a ti pannakaammo a kabukbukodan. Daytoy ket "kadawyan a natrato a kasla kapadpada ti ‘masna ken maipapan ti bagi a siensia’, ken isu nga naigawidan kadagiti sanga iti panagadal a mangibaga ti penomena iti materiales aa law-ang ken dagiti bukodda a linteg, a sagpaminsan nga adda dagiti naibagbaga a panakalaksid iti puro a matematiko. Daytoy tattan ti agturay a kapanunutan iti ordinario a panagusar."[4] Ti akakikid a kapanunutan iti "siensia" a naparang-ay dagiti sientista a kas ni Johannes Kepler, Galileo Galilei ken Isaac Newton ket nagrugida a nagannurot ti linlinteg iti katutubo a kas ti linteg iti panaggunay ni Newton. Iti daytoy a paset ti panawen kadawyan daytoy a nagbalin a nangitudtiudo ti masna apilosopia a kas ti "masna asiensiae". Kadagiti napalabas iti maika-19 a siglo, ti balikas a "siensia" ket immadu a nagbalin a maikumaduaan ti sientipiko a pamay-an, ti nadisplina a pamay-an ti panagadal ti masna a lubong, a mairaman ti pisika, kimika, heolohia ken biolohia. Idi maika-19 a siglo daytoy a ti termino a sientista ket napartuat idi babaen ti naturalista a teologo a ni William Whewell tapno mailasin kadagiti agbirbiruk ti pannakaammo iti katutubo ken dagiti agbirbiruk ti pannakaammo kadagiti sabsabali a disiplina. TiOxford nga Inggles a Diksionario ket petsaanna ti nagtaudan iti balikas a "sientista" idi 1834. Daytoy ket sagpaminsan a nangibati ti panagadal iti kapanunutan ti nagtagitaoan ken kagimongan iti maysa a nailimbo a linguistiko, a daytoy ket nasolbar babaen ti panakaidasig dagitoy a luglugar iti akademiko a panagadal a kas ti siensia sosial. Ken dagiti pay maipada, adda dagiti sasabali pay a nangruna a lugar iti naidisiplina a panagadal ken pannakaammo nga adda tatta nga aldaw a babaen ti sapasap a pangyuna iti "siensia", a kas ti pormal a siensia ken naipakat a siensia.
[urnosen] Pakasaritaan ken pilosopia
[urnosen] Pakasaritaan
Ti siensia iti nawatiwat a panakaipanunutan ket rimsua sakbay ti moderno a panawen, ken kadagiti adua naipakasaritaan a sibilisasion, ngem ti moderno a siensia ket naisangsangayan unay kadagiti bukodna a arngian ken naballigi kadagiti bukodna a nagbanagan a tattan ket agipalpalawag no kasano ti siensia iti kaingetan a kapanunutan iti daytoy a termino. Iti kaaduan anasapsapa ngem ti moderno a panawen, ti maysa pay a kangrunaan a panagbuelta a puntos ket ti panagkarang-ay idi ti kalsiko a masna apilosopia iti taga-ugma nga agsasao ti Griego a lubong.
[urnosen] Sakbayan ti pilosopiko
Ti siensia iti sigud a kapanunutanna ket maysa a balikas para iti kita iti pannakaamo (Latin scientia, ti Taga-ugma a Griego a epistemē), ngem saan a ti naipangruna a nainget a kapanunutanbalikas para iti panagbiruk iti kasta a pannakaammo. Iti panakaisangsangayn daytoy ket maysa kadagiti kita iti pannakaammo a dagiti tattao ket mabalinda ti makipakaaamo ken makibinningay. as pagarigan, ti pannakaammo a maipanggep ti panagobra iti masna a banbanag ket nabayagen a naurnong sakbay kadagiti nairehistro a pakasaritaan ken nangiturong ti panagrangrang-ay iti narikut ken konsepto a panagpanpanunnot, a kas naiparang babaen ti panakaaramid kadagiti narikut a kalendario, dagiti pamay-an para iti panagaramid kadagiti makasabidong a mula tapno mabalin a makan, ken dagiti patakder a kas dagiti piramido. Nupay kasta awan dagiti naaramid a maitunos a panagilasin a nagbaetan ti pannakaammo kadagiti banbanag nga agpayso iti amin a komunidad, ken dagiti sabsabali a kita iti komunidda a pannakaammo a kas dagiti mitolohia ken legado a sistema.
[urnosen] Pilosopiko a panagadal ti katutubo
Sakbay ti panakaparnuay wenno panakaduktal iti konsepto iti "katutubo" (Taga-ugma a Griego phusis), babaen dagiti Sakbay ti Sokratiko a pilosopo, daytoy met laeng a balikas ket naususar a nangipalpalawag ti masna a "pamay-an" iti panagtubo ti mula,[6] ken ti "pamay-an" a ti, kas pagarigan, ti panagkararag ti maysa a tribu iti maysa a naisangsangayan a dios. Para iti daytoy a rason naitunton a dagitoy a lallaki ket isuda kadagiti immuna a pilosopo iti nainget a kapanunotan, ken isuda pay dagiti immuna atattao a nalawag a nangilasin ti "katutubo" ken "taripnong".[7] Ti siensia ngarud ket nailaslasin a kas ti pannakaammo iti katutubo, ken dagiti banbanag nga agpayso para iti amin a komunidad, ken ti nagan ti naipangpangruna a panagbiruk iti kasta apannakaammo idi ket ti pilosopia — ti nagturayan ti immuna a pilosopo-pisiko. Isuda ket kangrunaan laeng a dagiti agpatta-patta wenno teoretiko, a naisangsangayan nga interesado iti astronomia. Iti panakailasi, ti panagpadas ti panagusar ti pannakaammo ti katutubo tapno tuladen ti katutubo (parbo wenno teknolohia, Griegotechnē) ket nakitkita dagiti klasiko a sientista a kasla maitutop nga interesado para kadagiti nababbaba a klase nga artisano.[8]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "... ti moderno a siensia ket maysa a panaduktal ken maysa pay a panagparnuay. Daytoy idi ket maysa a naduktalan a ti katutubo ket sapasap nga agnanayon nga agtignay tapno maipalpalawag dagiti linteg ken ti pay matematiko; ken nasken dagiti panagparnuay dagiti ramramit ken pamay-an, konsepto, aparato, ken organisasion para iti panangipakita dagiti panakakadawyan ken panagitalged kadagiti kasla linteg a panakapalplawagan." —p.vii, J. L. Heilbron, (2003, editor-in-chief) Ti Oxford a Kumaduaan ti Pakasaritaan ti Moderno a Siensia New York: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan ISBN 0-19-511229-6
- "science". Merriam-Webster Online Dictionary. Merriam-Webster, Inc. http://www.merriam-webster.com/dictionary/science. Naala idi 2011-10-16. "3 a: pannakaammo wenno sistema iti pannakaammo a sumaksakop kadagiti sapasap a kinapudno wenno panagpataray kadagitisapasap a linteg a naipangpangruna no naala ken nasubokan babaen ti sientipiko a pamay-an b: iti kastoy a pannakaammo ween iti kastoy a sistema iti pannakaammo a nmaipanggep ti maipapan ti bagi a lubong ken ti bukodna a penomena"
- ^ Aristotle, ca. maika-4 a siglo BCE "Nicomachean Ethics Libro VI, len Metapisika Libro I:". http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0054%3Abekker%20page%3D1139b. "Iti sapasap ti senial iti pannakaammo wenno saan a panakaikaskaso ket isu ti abilidad ti mangisuro, ken para iti daytoy a rason datayo ket agtenggel ti arte ngem ti panagpadas ti sientipiko a pannakaammo (epistemē); para iti artista ket makaisuro, ngem dagiti dadduma ket saan." — Aristot. Met. 1.981b
- ^ Kas pagarigan ti Philosophiae Naturalis Principia Mathematica ni Isaac Newton (1687), ket naipatarus a "Matematiko a Pamunganayan iti Masna a Pilosopia", ken mangipanunot ti agdama idi a panagusar dagiti balikas a "masna apilosopia", a minaig ti "sistematiko a panagadal iti katutubo"
- ^ Oxford English Dictionary
- ^ Needham 1954, p. 150
- ^ Kitaen ti inadaw a sao idiay Homer (maika-8 a c. BCE) Odyssey 10.302-3
- ^ "TRang-ay wenno Agsubli" iti Maysa a Pangyuna ti Politiko a Pilosopia: Sangapulo a Salaysay babaen ni Leo Strauss. (Naipalawa a bersion ti Politiko a Pilosopia: Innem a Salaysay ni Leo Strauss, 1975.) Ed. Hilail Gilden. Detroit: Wayne State UP, 1989.
- ^ Strauss ken Cropsey eds. Pakasaritaan iti Politiko a Pilosopia, Maikatlo nga edision, p.209.


text:
Wikipedia:Renunsia dagiti pangngagas
Ti Wikipedia ket naglaon kadagiti adu nga artikulo a maipanggep ti pangngagas a topiko; yantangay, awan ti warantia nga aniaman a naaramid a dagitoy nga artikulo ket napudno. Awan ti aniaman a talged a ti sarita a nailaon wenno nadakamat iti artikulo a naibagbaga iti pangngagas a banag ket agpayso, apag-isu, naitumpongan, wenno napabaro. Ti kaaduan kadagitoy nga artikulo ket naisurat, iti paset wenno sibubukel, babaen kadagiti propesional. Nupay ti sarita a naaramid a maipanggep ti pangngagas ket agpayso, mabalin a saan maidangep kenka wenno ti sintomam.
Ti pangngagas a pakaammo a naited ditoy Wikipedia, ket sapasap a kita ken saan a mabalin a pagsukat kadagiti balakad iti mangngagas a propesional (kas pagarigan, ti maikari a mangngagas/doktor, nars, parmasia, kimiko ken dadduma pay). Ti Wikipedia ket saan a doktor.
Awan kadagiti agmaymaysa nga agararamid, agpatpataray ti sistema, agparparang-ay, wenno dagiti padrina iti Wikipedia wenno sinoman a naikapet iti Wikipedia ket makaala ti responsibilidad para kadagiti aniaman a nagbanagan iti panagpadas a panag-usar wenno panag-ampon ti aniaman a pakaammo wenno dakes a pakaammo a naitanggaya iti daytoy a sapot ti pagsaadan.
Awan iti Wikipedia.org wenno aniaman a gandat ti Wikimedia Foundation Inc., ti rumbeng a mapanunot a panagpadas ti agited wenno agipaay ti pangngagas a pakimakem wenno agub-obra iti pannakasanayan ti pangngagas.


text:
Wikipedia:Renunsia dagiti peggad
Pangngaasi a sisasagana ka a ti pakaammo a mabirukan ditoy Wikipedia ket mabalin a saan a napudno, makayaw-awan, napeggad, makairuam, saan nga etika wenno maisuppiat iti linteg.
Addan dagiti pakaammo iti Wikipedia a makaaramid ti saan a mapamkuatan a peggad para kadagiti agbasbasa nga agpili nga agidangep wenno agusar ti pakaammo kadagiti ar-aramid da wenno idegdegan da ti panag-usar ti pakaammo kadagiti sabsabali a tattao.
Awan kadagiti mannurat, agar-aramid, padrina, administrador, nagbandelismo, wenno sinoman a naikapet iti Wikipedia, iti aniaman a banag, ket ag-responsibilidad ti panagusar iti pakaammo a linaon wenno naisilpo kadagitoy a pampanid ti sapot.
Pangngaasi a mangala ka kadagiti addang a masapul tapno ti pakaammo a maalam manipud iti Wikipedia ket agpayso ken napasingkedan. Kitaem dagiti reperensia iti gibus ti pampanid. Basaem dagiti tungtungan a panid ken pakasaritaan ti panagbalbaliw tapno makitam no adda dagiti naisuppiat kadagiti linaon iti artikulo. Kitaem to manen dagiti amin a pakaammo nga addaan ti nawayaan a nagtaudan.
No ti artikulo ket naglaon kadagiti singasing a maipanggep ti napeggad, maisuppiat iti linteg, wenno saan nga etika nga araramid, laglagipen nga iti sinoman ket makaipablaak iti daytoy a pakaammo iti Wikipedia. Dagiti mannurat ket mabalin a saan da a maikari nga agited kenka ti sibubukel a pakaammo wenno ibaga da kaniam dagiti maipanggep iti makaanay a katalgedan ken dagiti pakaammuan tapno saan ka a masugatan, wenno dagiti sabali a makadadael kenka, dagiti tagikuam wenno ti pakaidayawam. No masapul mo ti balakad (kas pagarigan, pangngagas, kalintegan, panagbusbos, paannakiasawa, wenno panagtaripatu ti peggad) pangngaasi nga agbiruk ka ti na-lisensian a propesional wenno ti agamammo iti daytoy a banag.
Ti Wikipidia ket saan nga agpapada a nairepaso; bayat nga dagiti agbasbasa ket mabalin da nga agpalaing kadagiti biddut wenno agikkat kadagiti addaan ti biddut a singasing, awanen da ti kalintegan nga agaramid iti kastoy. Amin a pakaammo a mabirukan iti daytoy a pagsaadan ket awan ti naipaltiing a warantia a maitutop para iti ania man a panggep wenno panag-usar.
Awan dagiti nagbanagan a ranggas ti maisuppiat a maala iti Wikipedia, a daytoy ket boluntario a gunglo iti tattao a naporma tapno makaaramid ti nalisensian ti nawaya nga online a pagadalan, kultural ken pagalaan ti pakaammo. Nait-ited a libre daytoy a pakaammo kenka ken awan ti tulagan wenno pannakaawat a baetan kenka ken ti Wikipedia a maipanggep ti panag-usar wenno panagbalbaliw iti daytoy a pakaammo iti labes ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License (CC-BY-SA) ken ti GNU Free Documentation License (GFDL)
SAAN KA NGA AKTALEK TI ANIAMAN A PAKAAMMO A MABIRUKAN ITI WIKIPEDIA NGA AWAN TI NAWAYAAN A PAMMASINGKED.


text:
Wikipedia:Renunsia dagiti linteg
Ti Wikipedia ket naglaon kadagiti artikulo a maipanggep ti kalintegan a topiko; yantangay, awan ti warantia nga aniaman nga ti ania man kadagitoy nga artikulo ket napudno. Awan ti aniaman a talged a ti sarita a nailaon iti artikulo a naibagbaga iti kalintegan a banag ket agpayso, apag-isu, wenno naitumpongan. Ti kalintegan ket sabsabali iti aniaman a luglugar ket kanayon nga agbalbaliw-sagpaminsan pay ket napardas unay nga agbalbaliw. Nupay ti sarita a naaramid a maipanggep ti linteg ket agpayso, mabalin nga agpayso laeng idiay nakaisakupan ti tao a nagipablaak iti dayta a pakaammo; ken mabalin a dayta a linteg ket nasukatanen, nabaliwan wenno naipasubli babaen ti sumarsaruno a naiparang-ay manipud idi naikabil ditoy Wikipedia.
Ti kalintegan a naited ditoy Wikipedia ket, sapasap a kita ken saan a mabalin a pagsukat kadagiti balakad iti na-lisensian a propesional, a kas pagarigan babaen ti mainugot a turay nga addaan ti naipangrunaan a pannakaammo a makaidangep iti naisangayan a paspasamak iti kasta a kasom.
Pangngaasi nga agkita ken makisao kayo kadagiti propesional ti kalintegan, abogado wenno iti kapadpadana a kastoy.
Awan kadagiti agmaymaysa nga agararamid, agpatpataray ti sistema, agparparang-ay, wenno dagiti padrina iti Wikipedia wenno sinoman a naikapet iti Wikipedia ket makaala ti responsibilidad para kadagiti aniaman a nagbanagan iti panagpadas a panag-usar wenno panag-ampon ti aniaman a pakaammo wenno dakes a pakaammo a naitanggaya iti daytoy a sapot ti pagsaadan.
Awan iti Wikipedia.org wenno aniaman a gandat ti Wikimedia Foundation Inc., ti rumbeng a mapanunot a panagpadas ti agited wenno agipaay ti kalintegan a pakimakem wenno agub-obra iti pannakasanayan ti kalintegan.


text:
Pagsasao a Polako
Ti Polako (język polski, polszczyzna) ket maysa a pagsasao ti Lechitic a sugrupo dagiti Laud nga Eslabo a pagsasao,[4] ket maus-usar kadagiti amin a Polonia (a daytoy ket opisial a pagsasao ti pagilian) ken babaen dagiti Polako minoridad kadagiti sabsabali a pagilian. Ti pagalagadan a sinuratan daytoy ket ti Polako nga abesedário, nga adda dagiti sabsabali a nainayon kadagiti letra ti kangrunaan nga Latin nga abesedário.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "Pagsasao a Polako - Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/467443/Polish-language. Naala idi 2009-05-06.
- ^ Polako at Etnólogo (maika-16 ed., 2009)
- ^ Europeano a Dokumento ti Linteg para kadagiti Rehional wenno Minoridad a Pagsasao
- ^ Britannica Encyclopaedia "Dagiti Lekhitic a pagsasao, mabalin pay a mailetra a kas ti Lechitic, a grupo dagiti Laud nga Eslabo a pagsasao a biuklen iti Polako, Kashubian ken ti daan a kitana a Slovincian, ken ti awanen a Polabiano a pagsasao. Amin kadagitoy a pagsasao malaksid ti Polako ket sagpaminsanda a naidasdasig a kas ti Pomeraniano a subgrupo. Ti Laud nga Eslabo a pagsasao ket subpamilia dagiti Eslabo a pagsasao, ken maysa a kabagian dagiti Indo-Europeano a pagsasao, ken kabagian pay dagiti Proto-Indo Europeano a pagsasao. Idi nasap a Tengnga a Panawen, sakbay a dagiti nagisasao ket nagsasaoda ti Aleman, dagiti Pomeraniano a pagsasao ken dagiti dialekto ket maisasao iti igid ti Baltiko a lugar a gumayat ,manipud ti baba ti Karayan Vistula aginggana ti baba ti Karayan Oder."


text:
Surinam
Ti Surinam, opisial a ti Republika iti Surinam (Olandés: Republiek Suriname, Pannakabalikas nga Olandés: [ˌrepyˈblik ˌsyriˈnaːmə]), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Abagatan nga Amerika. Nabeddenganna ti Pranses a Guiana iti daya, ti Guyana iti laud, ti Brasil iti abagatan, ken ti Taaw Atlantiko iti amaianan. Ti Surinam ket sigud idi a kolonia iti Britaniko ken iti Olándes, ken naamammoan idi a kas ti Olándes a Guiana. Ti Surinam achieved ket nakaal ati panagwayawayas manipud ti Olánda idi 25 Nobiembre 1975.
Iti basbassit laeng ngem 165,000 km2 (64,000 kd mi) ti Surinam ket isu ti kabassitan a naturay nga estado idiay Abagatan nga Amerika (Pranses a Guiana ket mangbukel ti basbassit a teritorio, ngem daytoy ket Pranses a teritorio). Adda ti nakarkulo a populasion iti agarup a 490,000, a kaaduan ket agtaeng idiay amianan apantar iti daytoy a pagilian, a pakabirukan ti kapitoliona a Paramaribo.
[urnosen] Naggappuan ti nagan
Ti naga a Surinam mabalin a naggapu manipud dagiti Taino (dagiti agsasao iti Arawak) a grupo a natawtawgan a "Surinen" a dagitoy ket isu ti immuna a nagtaeng iti daytoy a rehion sakbay ti isasangpet dagiti Europeano.[4]
Kasisigud a ti pagilian ket naipaletra a kas ti Surinam babaen dagiti Inggles a nagtaeng nga immuna a nagipatakder ti kolonia idiay Waig ni Marshall,[5] a mairaman ti Karayan Surinam, ket paset idi daytoy ti grupo dagiti kolonia a makunkuna a Olándes a Guiana.Ti Surinam mabirukan pay laeng kadagiti Inggles. Ti maysa a nagruna a kas pagarigan iti daytoy ket ti bukod nga nailian nga eroplano ti Surinam, ti Surinam Airways.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Algemeen Bureau voor de Statistiek in Suriname – Senso a langa iti agpang a distrito
- ^ 2.0 2.1 2.2 2.3 "Surinam". Internasional a Pundo ti Panguartaan. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=5&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=366&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. Naala idi 22 Abril 2012.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ Ti Baro nga Ensiklopedia Britanika, Ensiklopedia Britanika, Tomo 5. Edision 15. Nangipablaak Ensiklopedia Britanika, 2002, p. 547.
- ^ Ensiklopedia Britanika: Diksionario dagiti Arte, Siensia, ken Sapasap a Literatura, Tomo XI (Maikasiam nga Edision—Popular a Naimaldit ed.). http://books.google.com/books?id=paQMAAAAYAAJ&pg=PA253&lpg=PA253&dq=marshall's+creek+suriname+river&source=web&ots=0K5mXYlN2U&sig=W4HB3ar7m5DBXsjsHlECqvnXQnE&hl=en. Naala idi 4 Mayo 2008. "Idi 1614 dagiti estado iti Olanda ket nagited kadagit sinoman nga umili ti Olandes iti uppat a monopolio iti aniaman a sangladan wenno lugar ti komersio a maduktalanna iti dayta a rehion (Guiana). Ti immuna a pagtaengan, nupay kasta, idiay Surinam (idi 1630) ket naaramid babaen ti maysa nga Inggles, a ti naganna ket napreserba babaen ti Waig ni Marshall."
- Surinam
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Olandes
- Dagiti dati a kolonia ti Olanda
- Dagiti dati a kolonia ti Inggles
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti pagsasao nga Olandes
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Demokrásia
Ti demokrásia ket maysa a porma ti gobierno a dagiti amin a naikeddeng nga umili ket adda ti agpapada apanagikeddeng kadagiti amin a panangipato a mabalin a mangbaliw kadagiti biagda. Ti demokrásia ket mangpalubos kadagiti tattao a makapada amakibinglay—no ti dagus wenno babaen kadagiti nabutosan a representatibo—iti panagisingasing, panagrang-ay, ken panagpartuat kadagiti linteg. Daytoy ket sakupanna dagiti kasasaad ti sosial, ekomnomiko ken kultura a mangipalubos ti nawaya ken agpadpada a panakasanay ti politiko a kinabukbukodan a panagikeddengl . Daytoy ket nagtaud manipud ti Griego: δnuokpatίa (dēmokratía) "turay ti tattao",[1] a naaramid manipud ti δῆuoς (dêmos) "tattao" ken kpάtoς (kratos) "bileg", circa 400 BC, tapno mangibaga kadagiti politiko a sistema nga idi ket adda kadagiti Griego siudad-estado, a naisangsangayan ti Atenas. ODagiti dadduma a kultura kalpasan ti Gresia ket nakaiparawadda kadagiti adu para iti ebolusion ti demokrásia a kas ti Taga-ugma a Roma, Europa, ken ti Amianan ken Abagatan nga Amerika.[2]
Ti demokratiko a gobierno ket maigiddiat kadagiti porma ti gobierno a ti bileg ket tinengtengngel babaen ti maysa, a kas ti monarkia, owenno ti bileg ket tinegtengngel babaen ti bassit a bilang dagiti tattao, a kas ti maysa nga oligarkia wenno aristokrasia. Nupay kasta, dagitoy a suppiatan, a tinawtawid manipud ti Griego a pilosopia, ket saanen a malaslasin gapu dagiti kontemporario a gobierno ket addaanda kadagiti naglalaok a demokratiko, oligarkiko, ken monarkiko nga elemnto. Ni Karl Popper ket inlawlawaganna ti demokrásia a maigiddiat ti diktadura wenno tirania, a daytoy ket mangipatpatengnga ti isip para kadagiti kalakaman dagiti tao a mangtengngel kadagiti dauloda ken ti mangikkat kaniada nga awan ti kammassapulan para iti maysa a rebolutsion.
Adda dagiti nadumaduma a kita ti demokrásia, ngem adda dagiti dua a porma, dagitoy dua ket ket maipanggepda no kasano ti sibubukel a bagi dagiti umili—ti naturay a bileg iti aniaman a kita ti demokrásia—ti mangtungpal ti nakemna. Ti maysa a porma ti demokrásia ket ti dagus a demokrasia, a dagiti umili ket addaanda ti dagus ken aktibo a panakibinglay kadgiti panagikeddeng ti gobierno. Kaaduan kadagiti moderno a demokrásia, ti sibubukel a bagi dagiti umili ket agtultuloy nga isu ti naturay a bileg ngem ti politiko a bileg ket saan a dagus a naisansanay babaen dagiti nabutosan a representatibo; daytoy ket tinawtawagan akas ti representatibo a demokrasia. Ti konsepto ti representatibo a demokrásia ket kaaduan arimsua manipud kadagiti kapanunotan ken dagiti patakder a naparang-ay iti las-ud ti Europeano a Tengnga a Panawen ken ti Panawen ti Panagpalpalawag ken dagiti Amerikano ken Pranses a Rebolusion.[3]
[urnosen] Pinagibasaran
Paammo
- ^ Demokratia, Henry George Liddell, Robert Scott, "Ti Griego-Inggles a Leksikon", idiay Perseus
- ^ Weatherford, J. McIver (1988). Dagiti Indiano nga agitited: kasano a binaliwan dagiti Indiano ti Amerika ti lubong. New York: Fawcett Columbine. pp. 117–150. ISBN 0-449-90496-2.
- ^ "Demokrasia". Encyclopædia Britannica.
[urnosen] Dagiti silpo ti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Demokrasia idiay Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Hebréo
Ti Hebréo wenno Ebréo (/ˈhiːbruː/) (עִבְרִית, Ivrit, Pannakabalikas a Hebréo (tulong·paammo)) ket maysa a Laud a Semitiko a pagsasao iti pamilia ti pagsasao nga Aproasiatika. Iti kultura, daytoy ket naipammategan dagiti Hudio ken sabsabali a a grupo ti relihion a kas iti pagsasao dagiti tattao a Hudio, uray no dagiti sabsabali a Hudio a pagsasao ket nagtaud da kadagiti diaspora a Hudio, ken ti pagsasao a Hebréo ket naususar pay babaen dagiti saan a Hudio a grup-grupo, a kas dagiti minaig nga etniko a dagiti Samaritanos.
Ti Moderno a Hebréo ket maisasao babaen dagiti kaaduan a walo a riwriw a tattao idiay Israel, nga ti Klasiko a Hebréo ket inususar para ti panag-kararag wenno panagadal dagiti Hudio a komunidad iti sanglubongan. Daytoy a pagsasao ket nasaksian manipud ti maika-10 a siglo BCE [2] iti kinaudi a Maikadua a Templo a panawen, kalpasan idi naparang-ay ti pagsasao iti Misna a Hebréo. Ti Moderno a Hebréo ket maysa kadagiti opisial a pagsasao iti Israel, a maikaduaan na ti Arabiko.
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Dagiti silpo ti ruar
- Akademia ti Pagsasao a Hebréo (Hebréo) (Ingglés)


text:
Pransia
Ti Republika ti Pransia (Pransés: République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), kadawyan a makunkuna a Pransia (Ingglési/ˈfræns/ franss wenno /ˈfrɑːns/ frahnss; Pransés: [fʁɑ̃s] ( denggen)), ket maysa a unitario a semi-presidensial a republika idiay Lumaud a Europa nga addan dagiti ballasiw taaw a teritorio ken is-isla a mabirukan kadagiti sabali a kontinente ken idiay taaw Indiano, Pasipiko, ken Atlantiko. Ti Metropolitano a Pransia ket igay-at na manipud idiay Baybay Mediteraneo aginggana idiay Kanal Inggles ken ti Baybay Amianan, ken manipud ti Rhine aginggana ti Taaw Atlantiko. Makunkuna daytoy a kas iti l’Hexagone ("Ti heksagono") gapu ti heometriko a tabas dagiti teritorio na. Isu daytoy ti kadakkelan a pagilian iti lumaud nga Europa ken kukua na ti maikadua a kadakkelan a eksklusibo a sona ti ekonomia iti lubong, nga agsaksakup ti 11,035,000 km2 (4,260,000 kd mi), maikadua laeng daytoy iti Estados Unidos a (11,351,000 km2 / 4,383,000 kd mi).
Kadagiti napalabas a 500 tawtawen,[14] Ti Pransia ket maysa a nangruna a kabikegan nga addan ti napigsa a kultura, ekonomia, milisia ken politikal a impluensia idiay Europa ken iti sangalubongan. Idi maika-17 ken maika-18 a siglo, ti Pransia ket nag-kolonia kadagiti nalatak a paset iti Amianan nga Amerika ken Abagatan a daya nga Asia; idi maika-19 ken nasapa a maika 20 a siglo, ti Pransia ket nagaramid ti maikadua a kadakkelan nga imperio iti dayta a panawen, a mairaman ti dakkel a paset iti Amianan, Laud ken Tengnga nga Áprika, Abagatan a daya nga Asia, ken adu pay a Karibe ken Is-isla ti Pasipiko.
[urnosen] Paammo
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Ti nagan daytoy a pagilian kadagiti rehional a pagsasao ket mairaman ti:
- Alemaniko nga Aleman: Französisch Republik;
- Basko: Frantziako Errepublika;
- Breton: Republik C'hall;
- Katalán: República Francesa;
- Korseka: Republica Francese;
- Olandés: Franse Republiek;
- Arpita: Rèpublica francêsa;
- Aleman: Französische Republik;
- Norman: Républyique fraunceise;
- Ositana: Republica Francesa;
- Picard: République franchoèse
- ^ (Pransés) Ministère de la culture et de la communication – Délégation générale à la langue française et aux langues de France. "DGLF – Langues régionales et " trans-régionales " de France". Culture.gouv.fr. http://www.culture.gouv.fr/culture/dglf/lang-reg/methodes-apprentissage/1langreg.htm. Naala idi 27 Enero2010.
- ^ 3.0 3.1 Sibubukel a teritorio iti Republika iti Pransia, a mairaman amin ti ballasiw taaw a departamento ken dagiti teritorio, ngem saan a mairaman tiPranses a teritorio iti Terre Adélie idiay Antártika nga ti panakaturay ket nasuspende manipud ti panagpirma ti Antártiko a Tulag idi 1959.
- ^ (Pransés) Datos nga Nailian a Pagadalan ti Heograpiko ti Pranses.
- ^ Datos a Rehistro ti Daga ti Pranses, a mairaman dagiti nanaw, dagiti alog ken dagiti glasier a dakdakkel ngem 1 km² (0.386 sq mi wenno 247 acre) as well as the estuaries of rivers.
- ^ (Pransés) INSEE, Gobierno iti Pransia. "Population totale par sexe et âge au 1er janvier 2011, France métropolitaine". http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=0&ref_id=bilan-demo&page=donnees-detaillees/bilan-demo/pop_age2.htm. Naala idi 20 Enero 2011.
- ^ 7.0 7.1 7.2 Metropolitano a Pransia laeng.
- ^ 8.0 8.1 8.2 8.3 "Pransia". Internasional a Pundo ti Panguartaan.
- ^ Insee – Revenus-Salaires – Les niveaux de vie en 2008. Insee.fr. Naala idi 2011-12-26.
- ^ "REporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ Sibubukel iti Republika ti Pransia mailaksid dagiti ballasiw taaw a teritorio idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Ballasiw taaw a teritorio ti Pranses Pransia laeng idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Mainayon ti .fr, dudduma pay nga Internet TLD ti inususar kadagiti ballasiw taaw a Pransia départements ken dagiti teritorio: .re, .mq, .gp, .tf, .nc, .pf, .wf, .pm, .gf and .yt. Ti Pransia ket agususar pay ti .eu, a nakibingbingay kadagiti kamkameng ti Kappon ti Europa. Ti .cat domain ket inususar idiay dagiti agsasao ti Katalan a teritorio.
- ^ Encarta. MSN. 2008. Dagiti Nalatak a Kabilegan. Naala idi21 Disiembre 2010.
[urnosen] Dagiti silpo ti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Pransia idiay Wikimedia Commons
- Gobierno
- (Pransés) Élysée.fr – Opisial a sitio ti presidensia ti Pransia
- (Pransés) Opisial a sitio ti gobierno
- Opisial a sitio ti publiko a serbisio ti Pransia – Silsilpo kadagiti nadumaduma nga administrasion ken patakder
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete iti The World Factbook
- Opisiala sitio ti Nailian nga Asemblia
- Arhelia
- Angola
- Benin
- Botswana
- Burkina Faso
- Burundi
- Kamerun
- Cape Verde
- Republika ti Tengnga nga Aprika
- Chad
- Komoros
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Republika iti Kongo
- Costa Ivoria
- Djibouti
- Ehípto
- Guinea Ekuatorial
- Eritrea
- Etiopia
- Pransia
- Gabon
- Gambia
- Ghana
- Guinea
- Guinea-Bissau
- Italia
- Kenia
- Lesoto
- Liberia
- Libya
- Madagascar
- Malawi
- Mali
- Mauritania
- Maurisius
- Morocco
- Mosambike
- Namibia
- Niger
- Nigeria
- Portugal
- Rwanda
- Santo Tomas ken Prinsipe
- Senegal
- Seysheles
- Sierra Leon
- Somalia
- Abagatan nga Áprika
- Abagatan a Sudan
- Espana
- Sudan
- Swaziland
- Tanzania
- Togo
- Tunisia
- Uganda
- Yemen
- Zambia
- Zimbabwe
- Pransia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Lumaud nga Europa


text:
Nawaya a linaon
Ti nawaya wenno libre a linaon, wenno nawaya ken libre nga informasion, ket ti ania man a kita ti obra, obra iti arte, wenno sabali pay a kinamanagpartuat a laon, nga awanan iti legal a tubeng wenno sungsungbatan a nayetnag wenno nainaig a mangilapped iti wayawaya ti tattao a mangaramat, mangiwaras manen, mangpasayaat, ken mangibingay itoy a linaon. Kapatganna, no ti nawaya a linaon ket mabalbaliwan, manayonan, wenno maibinggas iti sabsabali pay nga obra, ti agresulta nga obra ket nasken a legal a mabalin a maiwaraswaras, a kas kawaya met laeng ti sigud wenno basbassit ti termino ti panangiget ngem ti sigud. Ti nawaya a linaon, addaan man presio wenno iti bassit laeng a bayad, ket nasken a silulukat a mabalin a mabalbaliwan no maipaaramat met laeng ti gagemna.
No ar-arigen, ti nawaya a linaon ket sakupenna amin nga obra a masao a tagikukua ti publiko (public domain) kasta met dagiti addaan karbengan iti panagtagikua wenno copyright nga obra a dagiti lisensiada ket padayawan ken patalgedanda dagiti wayawaya a nadakamat iti ngato. Agsipud ta ti linteg ket ik-ikkanna dagiti agig-iggem iti copyright iti kabukbukodan a panangkontrol kadagiti putar wenno partuatda, ti addaan copyright a linaon ket masapul a nalawag a maideklara kas nawaya ken/wenno libre, a gagangay a babaen iti panangdakamat wenno panangiraman kadagiti documento wenno deklarasion ti pananglisensia iti obra.
Ti maysa nga obra iti public domain ket saan a mabalin a lisensiaan agsipud ta ti copyright daytoy ket nagpason wenno naikkaten. Nupay kasta, ti nasao nga obra ket maibilang pay laeng a nawaya a linaon, ta ngarud mabalin nga aramaten iti ania man a panggep wenno pangaramatan.


text:
Helio
Ti Helio ( /ˈhiːliəm/ hee-lee-əm) ket isu ti kimiko nga elemento nga addaan ti atomiko a numero iti 2 ken atomiko a kadagsen iti 4.002602, a nairepresentea babaen ti simbolo a He. Daytoy ket saan a namarisan, awan ti ayamuom, awan nti naman, saan a makasabidong, nalpay, monatomiko nga alingasaw a mangidaulo kadagiti natakneng nga alingasaw a grupo iti periodiko a lamisaan. Ti puntos a panagburekna ken panakatunaw ket dagitoy ti kababaan kadagiti elemento ken rumsua laeng a kas maysa nga alingasaw malaksid kadagiti patingga a kasassaad.
Ti helio ket isu ti maikadua a kalaganan nga elemento ken ti maikadua a kaaduan unay nga elemento iti mapalpaliiw a law-ang, nga adda daytoy ti agarup a 24% iti dagup ti elemental a masa, a daytoy ket adadu ngem mamin 12 ti masa no mairaman amin dagiti kadagsenan nga elemento. Ti kaaduna ket kapadpada kadagiti bilang ti bukod tayo nga Init ken idiay Hupiter. Daytoy ket gaou ti nangato unay a panagbedbed ti enerhia (tumgngal maysa a nucleon) iti helio-4 a maipada kadagiti sumaruno a taloo nga elemento kalpasan ti helio. Daytoy helio-4 panagbedbed ti enerhia ketisu pay ti pakakakadawyanna akas maysa a produkto iti nuklear panaglunag ken radioaktino a panaglungsot. Kaaduan ti helio iti law-ang ket helio-4, ken namatmatian a naporma idi agdama ti Big Bang. Adda dagiti baro a helio nga agdama a maparpatuat a kas resulta iti nuklear a panaglunag iti hidroheno dagiti bituen.
Ti helio ket naipanaganan ti Griego a Dios iti Init, a ni Helios. Immuna a naduktalan a kas di-amammo a duyaw nga espektral a linia a pirma iti lawag ti Init iti agdama ti maysa a solar nga eklipse idi 1868 babaen ti Pranses nga astronomo a ni Jules Janssen. Ni Janssen ket kumaduaan a naipadayawan a nakaduktal ti elemento a mairaman ni Norman Lockyer idi agdama ti solar nga eklipse iti 1868, kenni Lockyer ket isu idi ti immuna a nangituding a ti linia ket gapu ti baro nga elemento, a daytoy ket ninagananna. Ti pormal a panakaduktal iti daytoy nga elemento ket naaramid idi 1895 babaen dagiti dua a Sueko a kimiko, ni Per Teodor Cleve kenni Nils Abraham Langlet, a nakabiruk ti helio a sumsumngaw manipud ti mineral ti uranio a klabeita. Idi 1903, adda dagiti adu a reserba iti helio a nabirukan iti masna a lugar ti alingasaw kadagiti paset iti Estados Unidos, nga isu ti kadakkelan nga agipapaay iti alingasaw iti tatta nga aldaw.
Ti Helio ket inu-usar iti kriohenia (isu daytoy ti kaaduan a panagusar, a magususar iti agarup a pagkapat kadagiti napataud), a naisangsangayan ti panagpalamiis kadagiti nalatak a konduktor a batombalani, a ti kangrunaan a komersial a panagararamat ket dagiti MRI a panagmingmingan. Dagiti sabali a panag-usar ti industria ti helio ket ti maysa a panag-presion ken panag-purga nga alingasaw, a kas maysa a panagsalaknib ti atmosperio ti arko a panaglanag ken ti panagaramid a kas ti panagpatubo kadagiti kristal a panagaramid kadagiti siliko a barkilios ket gapuan para iti kagudua kadagiti napataud nga alingasaw. Ti maysa pay a naamammoan a pana-usar ngem bassit laeng daytoy ket ti panag-awit nga alingasaw kadagiti palobo ken dirihible.[2] Akas iti aniaman nga alingasaw nga aggiddiat ti densidad manipud ti angin, ti panagsay-up ti bassit a tomo iti helio ket temporario a baliwanna ti ti timek ti tao. Iti sientipiko a panagsukisok, ti panagkukua dagiti dua a likido a paset iti helio-4 (helio I ken helio II), ket naisangsangayan kadagiti agsuksukisok nga agadadal kadagiti kabuklan ti mekaniko (a naisangsangayan ti tagikua iti nalatak a panagayos) ken dagiti agbirbiruk ti penomena, a kas dagiti nalatak a konduktibidad, dayta temperatura ti kaasitgan iti patingga a sero a maipataud ti banag.
Ditoy Daga kadawyan daytoy a manmano—0.00052% babaen ti tomo iti tangatang. Kaaduan ti naindagaan a helio nga adda iti tatta nga aldaw ket napartuat babaen ti masna a radioaktibo a panaglungsot decay kadagiti nadagsen a radioaktibo nga elemento (torio ken uranio), a kas dagiti alpa a partikula nga isengngaw babaen kadagitoyo a panaglungsot a naglaon kadagiti helio-4 a katengngaan. Daytoy a radioheniko a helio ket napalab-og iti masna nga alingasaw iti kaadu iti 7% babaen ti tomo, a dagitoy ket komersial a naala babaen ti nababa a temperatura a panagilasin a makunkuna a kapirgis a panagdaldalus.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Magnetiko a suseptibilidad dagiti elemento inorganiko a kompuesto, iti Libro ti Kimiko ken Pisika maika-81 nga edision, CRC a pagmalditan.
- ^ Helio: Iti ngato, Iti ngato ken Iti adayo? Melinda Rose, Photonics Spectra, Okt. 2008. Naala idi Peb. 27, 2010. Para iti adadu pay autorisadongen daan a 1996 a pie chart nga agipakpakita ti panag-usar ti helio ti U.S. babaen ti sektor,nga agipakpakita ti kapadpadan met laeng a resulta, kitaen ti chart a naaramid idiay "Panagaramat" a paset iti daytoy nga artikulo.


text:
Ti Mindanao ( /mɪndəˈnaʊ/ min-də-now) ket isu ti maikadua a kadakkelan ken kadayaan nga isla iti Pilipinas. Isu pay daytoy ti nagan ti maysa kadagiti tallo a grupo nga is-isla iti daytoy a pagilian, a nakabuklan ti isla iti Mindanao ken dagiti babbabassit a nakapalikmut nga is-isla. Dagiti sabali a dua ket ti Luzon ken ti Visayas. Ti isla iti Mindanao ket makunkuna a Ti Daga iti Kari. Ti Mindanao ket isu laeng ti lugar idiay Pilipinas nga addan ti kaaduan Moro. Ti Siudad ti Davao ket isu ti de facto a kapitolio ti Mindanao.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
Vaud
Ti Vaud (Pransés a panakabalikas: [vo]) ket maysa kadagiti 26 a kanton idiay Suisa, ken daytoy ket mabirukan idiay Romandy, ti agsasao iti Pranses nga abagatan a laud a paset ti pagilian. Ti kapitoliona ket ti Lausanne. Ti nagan ti Kanton kadagiti sabsabali a pagsasao ket Waadt iti Aleman (pannakabalikas [ˈvaːt]), ken Vad iti Romansh, bayat a ti Italiano ket maus-usar ti Pranses a bersion.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Alemán) Naala idi 10 Disiembre 2011
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Vaud idiay Wikimedia Commons


text:
Bagió
Ti bagió (Proto-Hermaniko *sturmaz "daranudor, riruk") ket ti aniaman a nadisturbo a kasasaad ti astronomiko a bagi ti tangatang, a naipangpangruna a mangbaliw ti rabawna, ken napigsa amangibagbaga ti nakaro a tiempo. Daytoy ket mabalin a mamarkaan ti napigsa nga angin, uraro, gurruod ken/wenno kimat (ti maysa a bagio ti gurruod), ti napigsa a tudo (bagio ti niebe, bagio ti tudo), ti napigsa a agyelo a tudo (bagio ti yelo), dagiti napigsa nga angin (tropikal nga alipugpog, bagio ti angin) wenno angin nga agaw-awit kadagiti sustansia babaen ti tangatang (a kas ti maysa a bagio ti tapok|, napigsa a bagio ti niebe, bagio ti darat, kdpy.). Dagiti bagió ket kadawyan a pangiturongan dagiti negatibo nga impakto kadagiti biag ken tagikua, a kas ti panagato a bagio, napigsa a tudo wenno niebe (a punganayan ti panaglayus wenno di mapasaan a kalsada), kimat, dagiti naatap nga uram, ken ti agpakatakder a puted nga angin; nupay kasta, dagiti sisitema nga adda dagiti napigsa a tudo ket makatulong kadagiti igaaw kadagiti paglabsanda a luglugar.
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Bagio idiay Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Tulong para iti midia
Adda dagiti dadduma nga artikulo ti Wikipedia a naglaon ti uni wenno mabuya a pap-papeles. Ti kaipanggepan iti daytoy a panid ket ipalpalawagan na ti panagpaay-ayam ti uni ken mabuya a pappapeles a mabirukan iti Wikipedia.
Dagiti papeles a midia ket mabalin a may-ayam iti ania man a komputer. Nupay kasta, ti komputer mo ket nasken nga addaan ti husto a software. No ti komputer mo ket saan nga automatiko nga agpaay-ayam kadagitoy a papeles no itaklam ida, makapabaelam babaen ti panagikarga ken panagikabil ti nawaya a software manipud ti internet.
Dagiti uni a papeles iti Wikipedia ket kadawyan nga agus-usar kadagiti gandat ti Ogg nga Vorbis a porma tii uni, ken dagiti mabuya a papeles ket agus-usar da ti Ogg Theora a porma. Saan dagitoy a kadawyan a maus-usar a porma ti midia, ngem dagitoy ti inusar tapno maliklikan dagiti mabalin a problema kadagiti napatente a porma, a kasla iti MP3 wenno MPEG.


text:
Valais
Ti Valais (Pransés a panakabalikas: [valɛ]; Aleman: Wallis, Aleman a pannakabalikas: [ˈvalɪs] ( denggen)) ket maysa kadagiti 26 a kanton idiay Suisa. Naisanglad daytoy idiay abagatn a laud a paset ti pagilian, iti lawlaw ti tanap ti Rhône manipud kadagiti kadanuman idiay Danaw Hinebra, a nagisinsina it Pennine nga Alpes manipud idiay Bernese nga Alpes. Ti kanton ket maysa kadagiti kamagaan a paset ti Suisa idiay tengnga a tanap ti Rhône. Ngem daytoy pay ket maysa kadagiti kaaduan a masibsibugan a paset, nga adda ti adu a kadagupan ti niebe ken tudo kadagiti kangatuan a turod a mabirukan idiay Suisa. Ti kanton iti Valais ket nalatak a maamammoan gapu itii Matterhorn ken ski a paliwliwaan a kas ti Zermatt ken Verbier.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Alemán) Naala idi 10 Disiembre 2011
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Valais idiay Wikimedia Commons


text:
Zamboanga Sibugay
Ti Zamboanga Sibugay ket maysa a provincia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Peninsula ti Zamboanga iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti ili ti Ipil. Kabeddengna dagiti provincia ti Zamboanga del Norte iti amianan, Zamboanga del Sur iti daya, ken ti Ciudad ti Zamboanga iti abagatan-a-laud. Iti abagatan ket ti Sibuguey Bay iti Gulpo Moro.
Ti Zamboanga Sibugay ti kabaruan a provincia iti Filipinas, nabangon idi laeng 2000 iti pannakaisina ti maikatlo a distrito ti Zamboanga del Sur.
Addaan ti Zamboanga Sibugay iti 16 nga ili.


text:
Bulgaria
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Bulgaria
- Dagiti Europeano a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti dati nga imperio
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 681
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1878
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1908
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Saint-Dié-des-Vosges
Nagsasabtan: 48°17′02″N 6°56′56″E / 48.284°N 6.949°E
Ti Saint-Dié-des-Vosges, kadawyan a tinawtawagan akas ti Saint-Dié, ket maysa a komuna idiay Vosges a departamento ti Lorraine idiay abagatan a daya ti Pransia.
Daytoy ket maysa a sub-prepektura ti daytoy a departamento.
[urnosen] Heograpia
Ti Saint-Dié ket mabirukan idiay Kabanbantayan ti Vosges ti 80 km (50 mi) nga abagatan a daya ti Nancy ken 45 km (28 mi) ti Lunéville. Daytoy a dalan idiay ginget ti Meurthe ket isu ti kanayon a nadaldalanan, ken isu ti immuna a nakaala ti perokaril idi 1864, a tattan ket pagururayan ti nangruna a kalsada.
[urnosen] Pakasaritaan
1507 : Universalis Cosmographia (Martin Waldseemüller)
[urnosen] Edukasion
Institut universitaire de technologie (Kolegio) :
[urnosen] Kultura
- Katedral
- Iglesia San Martin
- Museo Pierre-Noël
- Fabrica Claude et Duval (arkitekto Le Corbusier)
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Saint-Dié-des-Vosges idiay Wikimedia Commons


text:
Ti Kalinga ket maysa a probinsia ti Pilipinas iti Rehion Administratibo ti Kordiliera iti Luzon. Kapitoliona ti ili ti Tabuk ken kabeddengna ti Mountain Province iti abagatan, ti Abra iti laud, ti Isabela iti daya, ti Cagayan iti umamianan a daya, ken ti Apayao iti amianan. Kasakbayan ti tawen 1995, ti Kalinga ken ti Apayao ket maymaysa a probinsia a managan iti Kalinga-Apayao, agingga a nagudua daytoy ket nagbalin a dua nga agwaywayas a probinsia.
Ti Kalinga ket addaan iti 7 nga ili ken maysa a komponente a siudad.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
Paul von Heyse
Ni Paul Johann Ludwig von Heyse (15 Marso 1830 – 2 Abril 1914) nailidding nga Aleman a mannurat ken agipatpatarus. Isu ket kameng dagiti dua a naipangpangruna a kagimongan a literario, tiTunnel über der Spree idiay Berlin ken ti Die Krokodile idiay Munich, isu ket nagsursurat kadagiti nobela, daniw, ken dagiti 177 nga ababa a sarita, ken dagiti agarup a sangapulo ket innem a drama. Ti dagup dagiti adu ken nadumaduma a pinataud ni Heyse ket nakaaramid kaniana ti maysa a kangrunaan a panakailadawan kadagiti Aleman a lallaki dagiti letra. Nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura idi 1910 "a kas paamadayaw ti naitungpal a kinaartista, a nasagepsepan iti kinapudno, nga agnanayon a nagiparang iti atiddog ket narang-ay a karrer a kas maysa a liliko a mannaniw, dramatista, nobelista ken mannurat kadagiti nalatak nga ababa a sarita iti lubong." Ni Wirsen, maysa kadagiti hues iti Nobel, ket kinunana a ti "Alemania ket awan pay ti nalatlatak a henio ti leterario iti sakbay ni Goethe." Ni Heyse ket isu ti maikapat a kalakayan a laureado iti literatura, kalpasan ni Doris Lessing, Theodor Mommsen ken Jaroslav Seifert.


text:
William Howard Taft
Ni William Howard Taft (Septiembre15, 1857 – Marso 8, 1930) ket isu iditi Maika-27 a Presidente iti Estados Unidos (1909–1913) ken kalpasan daytoy ti maikasangpulo a Pangulo ti Hustisia ti Estados Unidos (1921–1930). Isu laen tiagmaymaysa a nagserbi kadagitoy dua nga opisina.
Sakbay a nagbalin a Presidente, ni Taft ket napili idi nga agserbi idiay Kangatuan a Korte ti Ohio idi 1887. In 1890, ni Taft ket naidutok a kas maysa a Paradawat Heneral ti Estads Unidos ken idi 1891 a kas maysa a hues ti Korte ti Estados Unidos a Pagkiddawan para iti Maikanem a Lawlaw. Idi 1900, ni Presidente William McKinley indutokna ni Taft a kasGobernador-Keneral iti Pilipinas. Idi 1904, ni Presidente Theodore Roosevelt ket indutokna ni Taft a kas ti Sekretario iti Gubat iti maysa a ganetget a panagpalaing kenni Taft, nga idi ket asidegna a kumaduaan ti politika, a pinilina a sumarono kaniana ti kinapresidente. Ni Taft nagipagarup ti nangruna a papel tipanasoldar kadagiti parikut, ken nagipagarup kadagiti dadduma nga okasion ti papel nga agtigtignay a Sekretario iti Estado, bayat a nagapday kadagiti daton manipud kenni Roosevelt nga agserbi ti Kangatuan a Korte.
Isu ket nagsaksakay ti allon iti nadayeg a panakasuporta ti kaduana a Republikano a ni Roosevelt, ni Taft nalaka a nagabak iti 1908 a panagtarayna para iti presidente.[2]
Iti maymaysa aterminona, ti domestiko a programa ni Taft ket nagiyunay-unay ti panagdadael ti talek, reporma ti sibil a serbisio, ti panagpapigsa ti Komision ti Pangestado a Komersio, panagpasayaat dagiti panag-obra ti koreo a serbisio, ken ti panakaipasa ti Maikasagapulo ket innem a Panagpasayaat. Iti ballasiw taaw, ni Taft snagsukisok ti panagpasayaat ti panagrang-ay ti ekonomiko dagiti pagilian idian Latino nga Amerika ken Asia babaen ti "Doliar a Diplomasia", ken nangipakita ti naturay a panagikeddeng ken panagtengngel iti panagsungbat ti rebolusion idiay Mehiko. Ti managturong ti obra ani Taft ket naamammoanna idi dagiti pagbanagan kadagiti politiko a panagikeddengna, nga agnanayon a naisinsinanan dagiti nangruna a kontituensiana, ken nakaro a naabak ti panagtarayna ti maikadua a termino iti panagbutos ti presidnte idi 1912. Iti panagsukisok dagiti eskolar ti kinapresidente, ni Taft ket kadawyan a mairanggo iti makadua wenno maikatlo a pagkapat kadagiti amin a presidente.
Kalpasan ti ipapanawna ti opisina, ni Taft ket kaaduan nga inususarna dagiti orasna ti akademia, arbitrasion, ken ti panagbiruk para iti kappia ti lubong babaen ti bukodna nga inpatakder a Liga ti Panagipatungpal ti Kappia. Idi 1921, kalpasan ti Umuna aSangalubongan a Gubat, ni Presidente Warren G. Harding indutokna ni Taft a kas ti Pangulo ti Hustisia iti Estados nidos. Ni Taft ket nagserbi iti daytoy a kapasidad sakbay ti nabiit nga ipupusayna idi 1930.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Finkelman, Paul (2006). Encyclopedia of American civil liberties. CRC Press. p. 1601. ISBN 978-0-415-94342-0. http://books.google.com/books?id=YoI14vYA8r0C&pg=PA1601. Naala idi Hulio 11, 2011.
- ^ Arnold, Peri. "William Howard Taft: Dagiti Kampania ken Panagbutos". Amerikano a Presidente: Ti Online a Pagibasaran a Rekurso. Unibersidad iti Virginia. http://millercenter.org/president/taft/essays/biography/3. Naala idi Disiembre 8, 2010. "Ti Panagballigina idi ket naparmekan. Isu ket nagawit kadagiti amin malaksid kadagiti tallo nga estado nga adda ti ruar ti Demokratiko a Nataked nga Abagatan ken nangabak kadagiti won 321 nga elektoral a butos a maigiddiat ti 62 ni Bryan."
[urnosen] kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:William Howard Taft idiay Wikimedia Commons


text:
Ni Johann Wolfgang von Goethe (Aleman a pannakabalikas: [ˈjoːhan ˈvɔlfɡaŋ fɔn ˈɡøːtə] ( denggen), 28 Agosto 1749 – 22 Marso 1832) ket maysa idi nga Aleman a mannurat, artista, ken politiko. Dagiti bagi ti obrana ket mairaman ti epiko ken lirika daniw a naisursurat kadagiti nadunmaduma a metro ken estilo; prosa ken berso dagiti drama; panagilaplagip; ti maysa nga autobiograpia; literario ken estetika akritisismo; dagiti treatado iti botanika, anatomia, ken maris; ken dagiti uppat a nobela. Iti pay maipatinayon, dagiti nadumaduma a literario ken sientipiko a pirgis, ken sumurok a 10,000 sursurat nga insusuratna ken dagiti gangani a 3,000 inladladawan.
- ^ Karl Robert Mandelkow, Bodo Morawe: Goethes Briefe. 2. editsion.T om. 1: Briefe der Jahre 1764-1786. Christian Wegner, Hamburg 1968, p. 709
[urnosen] Dagiti silpo ti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Johann Wolfgang von Goethe idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Johann Wolfgang von Goethe idiay Wikiquote


text:
Julius Caesar
Ni Gaius Julius Caesar[2] (Klasiko a Latin: [ˈɡaː.i.ʊs ˈjuː.lɪ.ʊs ˈkaj.sar],[3] Hulio 100 BC[4] – 15 Marso 44 BC)[5] ket maysa idi a Romano a heneral ken estadista ken mailidding a mannurat ti Latin a prosa. Isu ket nagtignay ti kritiko a papel iti nagininut a panakabalbaliw ti panakaipan ti Republika a Romano iti Romano nga Imperio.
Idi 60 BC, ni Caesar, ni Crassus ken Pompey ket dagitoy iti maysa nga politiko a kumaduaan a mangiturayto kadagiti Romano a politika kadagiti sumaganad a tawen. Dagiti panagpadasda nga agala kadagiti bileg babaen ti populista a taktiko ket sinuppiatan babaen dagiti napili a konserbatibo ti uneg ti Romano a Senado, a nairana ni Kato ti Ub-ubing nga adda ti patinayon a suporta ni Cicero. Ti panagrukma iti Gaul ni Caesar, a nalpas daytoy babaen idi 51 BC, ket nagpadakkel dagiti teritorio ti Roma aginggana idiay Kanal nga Inggles ken ti Rhine. Ni Caesar ket isu ti immuna a heneral a bimmallasiw kadagitoy idi isu ket nangipatakder ti rangtay a bimmallasiw ti Rhine ken nagaramid ti immuna a panagrautna iti Britania.
Dagitoy a nagunodanna ket nakaited kaniada kadagiti di-mapada a bileg ti milisia ken nagpangta a mangsalip ti katakderan ti Pompey. Ti katimbengan ti bileg ket nabalinsuek pay babaen ti ipupusay ni Crassus idi 53 BC. Dagiti politiko a panakailinia iti Roma ket naipanungpalan ti panakaiturong ti panagsuppiat a nagbaetan ni Caesar ken Pompey, a ni Pompey ket nangala ti gapuanan iti Senado. Binilin babaen ti Senado a maidarum idiay Roma kadagiti nadumaduma a panagpabasol, ni Caesar ket nagmartsa idiay Roma a kasurotna ti maysa a sangaarbanan—legio XIII—manipud idiay Gaul aginggan idiay Italia, a binallasiwna ti Rubicon idi 49 BC.[6] Daytoy ket nagrissik ti maysa a sibil a gubat nga isu ket rimsua nga awan ti makapada a daulo iti Romano a lubong.
Kalpasan ti panagtengngelna ti gobierno, isu ket nagrugi kadagiti nawatiwat a panagreporma iti Romano a kagimongan ken gobierno. Isu ket nagipatengnga ti burokrasia iti Republika ken naiproklamanto a kas ti agnanayon a "diktador". Adda dagiti grupo dagiti senador, nga indauloan babaen ni Marcus Junius Brutus, a pimmatay ti diktador idiay Ides iti Marso (15 Marso) 44 BC, a nagnamnama ti panakaisubli ti gobierno a batay-linteg iti Republika. Nupay kasta, ti nagbanagan daytoy ket dagiti seri iti sibil a gubgubat, a daytoy ti nagiturong ti panakaipatakder iti agnanayon a Tomano nga mperio babaen ti inampon ni Caesar timmawid a ni Octavius (kalpasan daytoy ket naamammoan a ni Augustus). Kaaduan ti panagbiag ni Caesar ket naamammoan kadagiti bukodna sarita kadagiti kampaniana iti milisia, ken dagiti nadumaduma a kontemporario a nagtaudan, a kangrunaan dagiti sursurat ken dagiti bitla ni Cicero ken dagiti naipakasaritaan a sursurat ni Sallust. Ti kinaudi a biograpia ni Caesar babaen ni Suetonius ken Plutarch ket dagitoy pay ti kangrunaan a tinaudan.
[urnosen] Nasapa a biag ken karrer
Ni Caesar ket naipasngay idi iti maysa a aristokrato a pamilia, ti gens Hulia, a timmunton ti nagtaudan a manipud ti Iulus, nga anak a lalaki ti naisaritaan a Trohano a prinsipe a ni Aeneas, a baka kano nga ti anak a lalaki iti diosa a ni Benus.[7] Ti maikatlo a nagan a nataudan ti "Caesar" , segun kenni Pliny ti Laklakay, nga adda ti kaputotan a naipangay babaen ti sesarea (manipud ti Latin berbo a mangputed, caedere, caes-).[8] Ti Historia Augusta ket agipaltiing ti tallo a sabsabali a panagipalpalawagan: a ti immuna a Caesar ket adda ti napuskol a buok (Latin ti caesaries); nga isu ket adda ti naraniag a kolordapo a mata (Latin ti oculis caesiis); wenno isu ket pimmatay ti maysa nga elepante (caesai iti Moorish) iti gubat.[9]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "Julius Caesar". Roman-colosseum.info. http://www.roman-colosseum.info/roman-empire/julius-caesar.htm. Naala idi 8 Enero 2012.
- ^ Fully, Caius Iulius Caii filius Caii nepos Caesar Imperator ("Gaius Julius Caesar, anak a lalaki ni Gaius, apo a lalaki ni Gaius, Imperator"). Opisial a nagan kalpasan ti panakadiosna idi 42 BC: Divus Iulius ("Ti Nasantuan a Julius").
- ^ Covington, Michael A. (31 Marso 2010). "Latin a Panagilawag ti Panagbalikas". Unibersidad iti Georgia. http://www.ai.uga.edu/mc/latinpro.pdf. Naala idi 6 Enero 2012.
- ^ Adda dagiti naisuppiatan babaen ti petsa a panakaipasngay ni Caesar. Daytoy nga aldaw ket naibagbaga nga idi 12 Hulio idi narambakan ti aldaw kalpasan ti panakadiosna, ngem daytoy ket gapu ti husto a kasangayna ket matnag iti Ludi Apollinares. Adu kadagiti eskolar, a naibatay ti petsa nga isu ket nagtengngel kadagiti mahistrado, ket nakaited ti kaso par iti 101 wenno 102 BC a daytoy ket isu ti tawen a panakaipasngayna, ngem dagiti eskolar a konsenso ket kaykayatda ti 100 BC. Goldsworthy, 30
- ^ Kalpasan ti ipupusay ni Caesar dagiti bisiesto a tawen ket saan a naisenngat babaen iti daytoy a kinayatanna ken adda madudua a maipanggep no ania ti panagpalpaliiw kadagiti bisiesto a tawen ti nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman; dagiti petsa iti daytoy nga artikulo a nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman ket dagitoy ti napalpaliiw idiay Roma ken adda madudua a maipangngep ti aldaw no anianto ayanda dagitoy a petsa iti proleptika a Huliano a kalendario. Kitaen ti Blackburn, B ken Holford-Strevens, L. (1999 nasimpa 2003). Ti Oxford a Kumaduaan ti Tawen. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 671. ISBN 978-0-19-214231-3
- ^ Keppie, Lawrence (1998). "Ti argian iti sibil a gubat". Ti panagaramid ti Romano a Buyoy: manipud ti Republika aginggana ati Imperio. Norman, OK: Unibersidad iti Oklahoma a Pagmalditan. p. 102. ISBN 978-0-8061-3014-9.
- ^ Froude, James Anthony (1879). Biag ni Caesar. Project Gutenberg e-text. p. 67. http://www.mirrorservice.org/sites/ftp.ibiblio.org/pub/docs/books/gutenberg/etext05/8cesr10.txt. Kitaen pay ti: Suetonius, Dagiti biag ti Sangapulo ket dua a Caesar: Julius 6; Velleius Paterculus, Romana Pakasaritaan 2.41; Virgil, Aeneid
- ^ Pliny ti Laklakay, Masna a Pakasaritaan 7.7. Ti pannakaallilawa a ni Julius Caesar ket naipangay babaen ti himself sesarea ket naipetsa manipud idi maika-10 a siglo (Suda kappa 1199). Ni Julius ket saan nga isu ti immuna a nagnagan ti kastoy, ken ti panawenna daytoy a pamay-ay ket inaramid laeng kadagit natayen a babbai, bayat a ti ina ni Caesar, Aurelia, ket atiddog a nagbiag kalpasan ti panakaipasngayna.
- ^ Historia Augusta: Aelius 2.


text:
Maika-78 nga Anibersario ti Bannawag
Writing and Publishing
Contests/Pasalip, News and Events
Language
Literary
FEATURED
Tagisam-itek Pay Laeng ti Tagapulot ken Dadduma Pay a Daniw ni Cles Rambaud:| 289 views
Reaksion Manipud iti Maysa nga Agtutubo nga Ilocano Naibasa iti 2011 GUMIL Filipinas Convention Inyalat ni Mr. Cles Rambaud ti Gunggona a “Writer’s Prize” ti National Commission on Culture and the Arts idi napan a tawen. Sangapulo a daniw ti damo nga insubmitar ni Apo Rambaud iti NCCA ngem tapno malpasna ti sibubukel a proyekto, mangsurat [...] No Comments
Dagiti Pasugnod ni Angelo| 2,711 views
Addada pay laeng iti kalsada iti sanguanan ti balay ngem mangmangngegkon ti nasinggit a boses ni adingko a Ryan. Apagtallona pay laeng ngem kasta unayen ti kinatarabitna. Nakutikuti pay. Lumanagto iti panangkibin ni Mommy iti panagballasiwda. Naladawen a malem ket kagapgapuda a nangarruba iti balay da Anti Mariel iti bangir ti kalsada. Immibbet idi addadan [...] Comments (1)
3rd Premio Duque| 4,297 views
Nabugi Dagiti Nakalap Iti 3rd Premio Duque No lames koma ket bugbugian ken nababanal dagiti nakalap iti 3rd Premio Duque 2010. Ket ti panagareb-eb-panagkaldo iti digo uray la makapatik-ab iti kumarabukob. Pudno la unay a makabsog. Lumawlawa koma pay ti disso ti rama a pagburakan tapno ad-adu dagiti makigamulo a makipagkalap, naragragsak…! Dagiti naghurado ken nangimutektek ti pasalip [...] Comments (3)
Literatura Panagbaniaga| 4,996 views
Literatura Panagbaniaga Maysa kadagiti ingpek a mabasa no di man masurat iti Iluko ket maipapan iti “literatura panagbaniaga” wenno travel literature. Napintas dagiti travel literature iti English a nabasbasakon kadagiti nadumaduma a magasin ken uray iti internet. Naidumduma ti ngayedda ket makaabbukay rikna. Naisalsalumina a panangiladawan iti paliiw ken eksperiensa. Tenglienda ti anges kabayatan iti panagbasa [...] Comments (6)
WRITERS' LOUNGE
7th Lamiraw Workshop Call for Submission| 4,200 views
The 7th Lamiraw Regional Creative Writing Workshop (LRCWW) to be held on November 9-12, 2010 in Calbayog City, Samar is now accepting submissions. Now in its seventh year, Lamiraw introduces a new addition—the Chito Roño Literary Awards for poetry, fiction and drama—which will be launched during the opening ceremony of the workshop. In order to boost [...] No Comments
49th Silliman University Writers Workshop| 3,290 views
The Silliman University National Writers Workshop is now accepting applications for the 49th National Writers Workshop to be held 3-21 May 2010 in Dumaguete City. This Writers Workshop is offering fifteen fellowships to promising young writers who would like a chance to hone their craft and refine their style. Fellows will be provided housing, a [...] No Comments
Seminar iti panagsurat iti Iluko: Hulio 3| 3,198 views
Maisayangkat ti maysa a seminar iti panagsurat iti Iluko idiay Bacarra National Comprehensive National High School (BCNHS) inton Hulio 3, 2009 manipud alas otso iti bigat agingga iti alas singko iti malem babaen ti panagbinnulig ti GUMIL Ilocos Norte ken GUMIL Filipinas ken iti pangawis ni Mr. Joel Lopez, OIC Principal iti nasao a pagadalan [...] Comments (2)
Nobelita in the Making| 10,574 views
A Collaborative Practice Piece By SEB and cP Sherma Benosa (10/11/2007 3:17:33 AM ) “Hmp! Kunak ket a lakayen.” Nakuna ni Sherma iti unegna idi mangngegna ti timek ni VF idi kalman. “Ngem apay nga agtigtigerger a nakisao kaniak? Nyahahahaha! Ania met.” Insubli ti balasang ti lipstick iti vanity kitna sana pinidot ti selponna. Inkabilna dagitoy iti [...] Comments (39)


text:
Papeles:Uranus.ogg
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Daytoy a papeles ket naggapu idiay Wikimedia Commons ken mabalin a mausar kadagiti sabsabali a gandat.
Ti pagipalpalawag na idiay pagipalpalawag a panid ti papeles ket naipakita dita baba.
[urnosen] Kasisigud a listaan pang-ipan
The original description page is/was here. All following user names refer to en.wikipedia.
- 2008-05-27 22:35 Geremia 0×0×0 (11408 bytes) Pronunciation of [[Uranus]]
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Awan ti pampanid a nakasilpo iti daytoy a papeles.
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay fa.wikipedia.org
- Panag-usar idiay flaggedrevs.labs.wikimedia.org
- Panag-usar idiay gl.wiktionary.org
- Panag-usar idiay km.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ne.wikipedia.org
- Panag-usar idiay readerfeedback.labs.wikimedia.org
- Panag-usar idiay yo.wikipedia.org
- Panag-usar idiay zh.wikipedia.org


text:
Taga-ugma a Gresia
Plantilia:Pakasaritaan iti Gresia
Ti taga-ugma a Gresia ket maysa idi a sibilisasion a tagikua ti paset ti panawen ti Griego a pakasaritaan a nagpaut manipud ti Arkaiko a paset ti panawen ti maika-8 ken maika-6 a siglo BC aginggana ti gibus ti kina-ugma (ca. 600 AD). Ti dagus nga isasakbay ti daytoy a paset ti panawen ket isu idi ti panagrugi iti Nasapa a Tengnga a Panawen ken ti Bisantino a panawen.[1] Ti nairaman iti Taga-ugma a Gresia ket ti paset ti panawen ti Klasiko a Gresia, a rimamng-ay idi las-ud ti maika-5 aginggana ti maika-4 a siglo BC. Ti Klasiko a Gresia ket nangrugi kalpasan ti panakaabug iti maysa a Persiano a panagraut babaen ti Atenio a kinapangulo. Gapu ti panagrukma babaen ni Alehandro ti Natan-ok, ti Helenistiko a sibilisasion manipud idiay Tengnga nga Asia aginggana idiay lumaud a patingga ti Baybay Mediteraneo.
Ti klasiko a Griego a kultura, a naipangpangruna ti pilosopia, ket adda idi ti napigsa a panakainpluensia ti Imperio a Romano, a nagawit ti bersionna daytoy kadagiti adu a paset ti Mediteraneo a rehion ken Europa, nga iti daytoy a rason a ti Klasiko a Gresia ket sapsap a naipanunotan nga isu ti naparang-ay a kultura a nagited ti pundasion ti moderno a Lumaud a kultura.[2][3][4][5]
[urnosen] Kronolohia
Awan dagiti natalinaay wenno sangalubongan nga umannurotan a petsa para iti panagrugi wenno gibus ti Klasiko a Kina-ugma. Sapasap daytoy a nalala ti kinaudi manipud ti maika-8 a siglo BC aginggana ti maika-6 a siglo AD, wenno para iti agarup a 1,300 a tawtawen.
Ti Klasiko a Kina-ugma idiay Gresia ket ket sinakbayan babaen ti Griego a Nasipnget a Panawen (c. 1100 - c. 750 BC), ti arkaeolohiko a panakaidasig babaen ti protoheometriko ken heometriko nga estilo dagiti disenio ti bangbangao, a sinarunuan babaen ti orientalisante a Paset ti Panawen, ti maysa a napigsa nga inpluensia ti Sirio-hitita, Asirio, dagiti Penisio ken Ehipsio a kultura.
Iti tinawtawid, ti Arkaiko a paset ti panawen ti taga-ugma a Gresia ket naala iti rugi ti daytoy a napigsa nga orientalisante nga inpluensia idi las-ud ti maika-8 a siglo BC, a maipatinayon kadagiti dadduma a banag a nangiyeg ti abesedario nga eskritu idiay Gresia, a daytoy ti nangmarka ti rugi ti Griego a literatura (Homer, Hesiod). Ti Arkaiko a paset ti panawen ket sinukatan ti Klasiko a paset ti panawen idi agarup a 500 BC, a daytoy ket sinarunuan met babaen ti Helenistiko a paset ti panawen idi ipupusay ni Alehandro ti Natan-ok idi 323 BC.
Ti pakasaritaan iti Gresia idi las-ud ti Klasiko a kina-ugma ket mabalin a mabingbingay manen kadagiti sumaganad a paset ti panawen:[6]
- Ti Arkaiko a paset ti panawen (c. 750 - c. 500 BC) ket surutenna, a dagiti artista ket nagararamidda ti dakdakkel a nawaya nga agtaktakder nga eskultura iti nasikkil, hieratiko a postura nga adda ti kasla naitagtagainepan nga 'arkaiko a isem'. Ti arkaiko a paset ti panawen ket kadawyan a naalala aginggana ti panagpatingga ti panakapaitalaw ti naudi a tirano iti Atenas idi 510 BC.
- Ti Klasiko a paset ti panawen (c. 500 - 323 BC) ket naidasig babaen ti estilo a naipanunotan babaen dagiti naudi a nagpalplaiiw a daytoy ket naikari (a kas ti 'klasiko')—a kas ti Partenon. Iti politiko, ti Klasiko a paset ti panawen ket tinurayan idi babaen ti Atenas ken ti Delos a Liga idi las-ud ti maika-5 a siglo, a sinukatan babaen ti Espartano a panagrukma idi las-ud ti nasapa a maiak-4 a siglo BC, sakbay a ti bileg ket naiyallatiw iti Tebas and the Beosio a Liga ken ti kanungpalanna ti Liga iti Korinto nga indauloan babaen ti Macedonia (taga-ugma a pagarian).
- Ti Helenistiko a paset ti panawen (323-146 BC) ket isu ti Griego a kultura ken bileg a naipadakkel idiay asideg ken tengnga a daya. Daytoy a paset ti panawen ket nangrugi iti ipupusay ni Alehandro ken nagpatingga iti Romano a panarukma.
- Ti Romano a Gresia, ti paset ti panawen a nagbaetan ti panagballigi ti Romano kadagiti Korinto idiay Gubat iti Korinto idi 146 BC ken ti panakabangon ti Bisansio babaen ti Konstantino a kas ti kapitolio ti Imperio a Romano idi 330 AD.
- ti kanungpalan a paset ti Kina-ugma ket isu tipaset ti panawen ti Kristianisasion idi las-ud ti kinaudi ti maika-4 aginggana ti nasapa a maka-6 a sigsiglo, nalala daytoy ti panakakompleto ti panakaipatingga ti Neoplatoniko nga Akademia babaen ni Hustiniano I idi 529 AD.
[urnosen] Historiograpia
Ti naipakasaritaan a paset ti panawen ti taga-ugma a Gresia ket naisangsangayn iti pakasaritaan ti lubong a aks ti immuna a paset ti panawen a dagus a sinaksian iti husto a historiograpia, bayat a dagiti nasapsapa a taga-ugma a pakasaritaan ti proto-historia ket naamammoan babaen kadagiti ad-adu a naisalaysayan nga ebidensia, a kas dagiti napaspasamak a naisalaysay wenno listaan dagiti ari, ken pragmatiko nga epigrapia
Ni Herodotus ket isu ti nawatiwat a naamammoan a kas ti "ama iti pakasaritaan", ti sinuratna a pakasaritaan a daytoy ket eponimo ti amin a paset. Daytoy ket naisurat idi nagbaetan ti 450 a dekada ken 420 a dekada BC, ti sakup ti obra ni Herodotus ket umabot ti agarup a maysa a siglo kadagiti napalabas, a nagisalsalaysay kadagiti maika-6 a siglo a naipakasaritaan a pigura a kas ni Darius I iti Persia, Cambyses II ken Psamtik III, ken dagiti sapilka kadagiti maika-8 a siglo a kas ni Candaules.
Ni Herodotus ket sinaruno dagiti mannurat a kas ni Thucydides, Xenophon, Demosthenes, Plato ken Aristotle. Kaaduan kadagitoy a mannurat ket Atenio wenno pro-Atenio, nga isu nga adadu ti naamammoan a maipanggep ti pakasaritaan ken dagiti politika ti Atenas ngen ti aniaman a siudad Dagiti panakasakupda ket napatingaan babaen ti panakaipatengnga ti isip iti politiko, milisia ken diplomatiko a pakasaritaan, a saanda nga inkaskaso ti ekonomiko ken sosial a pakasaritaan.[7]
[urnosen] Pakasaritaan
[urnosen] Arkaiko apaset ti panawen
Idi maika-8 a siglo BC, ti Gresia ket nangrugi a rimsua manipud kadagiti Nasipnget a Paset ti Panaw a nangsaruno ti panakarebba tienGreece began to emerge from the Dark Ages which followed the fall of the Misenika a sibilisasion. Ti Panakaamo ti panagsurat ken panagbasa ket napukawen ken Misenika asinuratan ket naipatanen,ngem dagiti Griego ket nangamponda ti Penisio nga abesedario, a binalbaliwanda tapno mapartuat ti Griego a abesedario. Manipud idi agarup a maika-9 a siglo BC dagiti naisurat a rehistro ket nangrugrugida nga nagparparang.[8] Ti Gresia ket nabingbingay kadagiti adu a babassit a bukod a nagturturay a komunidad, ti maysa a tabas a kaaduan a naidiktaran babaen ti Griego a heograpia , a dagiti amin nga isla, tanap ket naisina kadagiti kaarrubana babaen ti baybay wenno dagiti kabanbantayan.[9]
Ti Lelantine a Gubat (c.710–c.650 BC) ket agdama idi a suppiat nga adda ti panakaisalsaluminanan nga isu ti immuna a nadokumentuan a gubat iti taga-ugma a Gresia a paset ti pamnawen. Daytoy ket naglabanan ti nagruna a nagbaten dagiti polis (siudad) (dagiti siudad-estado) iti Chalcis ken Eretria gapu kadagiti nalames a tanap ti Lelantine iti Euboea. Dagitoy dua asiudad ket nagsagabada ti panakaapday a kas nagbanagan iti atiddog a gubat, ngem dagiti Chalcis isuda idi ti nagballigi bassit.
Ti komersiante a klase ket rimsua idi umuna a gudua ti maika-7 a siglo, a naipakita babaen ti panagiyamammo iti panguartaan idi agarup a 680 BC.[10] Daytoy ket kasla nangiyeg kadagiti adu a irteng kadagiti adu a siudad-estado. Dagiti aristokratiko turay a naisapasap a nagituray dagiti polis ket naipangtada babaen dagiti baro a nabirukan akabaknang dagiti komersiante, a dagitoy ket nagesessem ti politiko a kabilegan. Manipud idi 650 BC ken ti sumakbayan, dagiti aristokrasia ket nakilabanda tapno saanda a mapatalaw ken masukatan babaen dagiti populista a tirano. Ti balikas ket naala manipud ti saan a makadadael a Griego tύpavvoς tyrannos, a kayatna saoen ket 'saan a pudno nga agtuturay', urayno daytpy pay ket naipakat pay kadagiti nasayaat ken dakes a daulo.[11][12]
[urnosen] Pinagibasaran
- Paammo
- ^ Carol G. Thomas (1988). Dagiti dalan manipud ti taga-ugma a Gresia. BRILL. pp. 27–50. ISBN 978-90-04-08846-7. http://books.google.com/books?id=NAwVAAAAIAAJ&pg=PA27. Naala idi 12 Hunio 2011.
- ^ Bruce Thornton, Dagiti Griego a pamay-an: Kasano a Pinartuat dagiti Griego ti Lumaud a Sibilisasion, Encounter Books, 2002
- ^ Richard Tarnas, Ti Regget iti Lumaud nga Isip (New York: Ballantine Books, 1991).
- ^ Colin Hynson, Taga-ugma a Gresia (Milwaukee: World Almanac Library, 2006), 4.
- ^ Carol G. Thomas, Dagiti Dalan ti Taga-ugma a Gresia (Leiden, Olanda: E. J. Brill, 1988).
- ^ Pomeroy, Sarah B. (1999). Taga-ugma aGResia: maysa a politikal, sosial, ken kultural a pakasaritaan. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan]. ISBN 978-0-19-509742-9. http://books.google.com/?id=INUT5sZku1UC.
- ^ Grant, Michael (1995). Dagiti Griego ken Romano a historiador: dagiti pakaamo ken saan a pudno a pakaammo. Routledge, 1995. p. 74. ISBN 978-0-415-11770-8. http://books.google.com/?id=IUNxvi0kbd8C&dq=.
- ^ Hall Jonathan M. (2007). Ti Pakasaritaan iti Arkaiko Griego a Lubong, ca. 1200-479 BCE. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-22667-3. http://books.google.com/?id=WGNH-oxXiAUC&dq=.
- ^ Sealey, Raphael (1976). Ti pakasaritaan dagiti Griego siudad nga estado, ca. 700–338 B.C.. University of California Press. pp. 10–11. ISBN 978-0-631-22667-3. http://books.google.com/?id=kAvbhZrv4gUC&dq=.
- ^ Slavoj Žižek (18 Abril 2011). Panagbiag idi Gibus ti Panawen. Verso. p. 218. ISBN 978-1-84467-702-3. http://books.google.com/books?id=MIz6BPT23Q4C&pg=PA218. Naala idi 12 Hunio 2011.
- ^ "Online a Diksionario ti Etimolohia". Etymonline.com. http://www.etymonline.com/index.php?term=tirano. Naala idi 2009-01-06.
- ^ "tirano—Dagiti panangilawlawag manipud iti Dictionary.com". Dictionary.reference.com. Naidulin manipud ti kasisigud idi 25 Enero 2009. http://dictionary.reference.com/browse/tyrant. Naala idi 2009-01-06.
- Bibliograpia
- Charles Freeman (1996). Ehipto, Gresia ken Roma. Unibersidad ti Oxford University a Pagmalditan.
- Paul MacKendrick (1962). Agsao dagiti Bato ti Gresia: Ti Sarita ti Arkeolohia idiayy Dagdaga ti Gresia. St. Martin's Press.
[urnosen] Dadduma pay a mabasa
- Goodrich, S. G. (1849). Ti nailadawan a pakasaritaan ti Gresia: Taga-ugma ken moderno. New York: Huntington & Savage


text:
Papeles:Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Daytoy a papeles ket naggapu idiay Wikimedia Commons ken mabalin a mausar kadagiti sabsabali a gandat.
Ti pagipalpalawag na idiay pagipalpalawag a panid ti papeles ket naipakita dita baba.
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Ti sumaganad a silpo ti panid ditoy a papeles:
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay af.wikipedia.org
- Panag-usar idiay am.wikipedia.org
- Panag-usar idiay arz.wikipedia.org
- Panag-usar idiay az.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bar.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ba.wikipedia.org
- Panag-usar idiay be-x-old.wikipedia.org
- Panag-usar idiay be.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bs.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ckb.wikipedia.org
- Panag-usar idiay cs.wikipedia.org
- Panag-usar idiay cs.wikiquote.org
- Panag-usar idiay cu.wikipedia.org
- Panag-usar idiay de.wikipedia.org
- Panag-usar idiay de.wikibooks.org
- Panag-usar idiay en.wikipedia.org
- Panag-usar idiay en.wikibooks.org
- Panag-usar idiay es.wikipedia.org
- Panag-usar idiay fa.wikipedia.org
- Panag-usar idiay fiu-vro.wikipedia.org
- Panag-usar idiay fi.wikipedia.org
- Panag-usar idiay fr.wikipedia.org
- Panag-usar idiay fr.wiktionary.org
- Panag-usar idiay fy.wikipedia.org
- Panag-usar idiay gl.wikipedia.org
- Panag-usar idiay gn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay got.wikipedia.org
- Panag-usar idiay he.wikipedia.org
- Panag-usar idiay hi.wikipedia.org
- Panag-usar idiay hr.wikipedia.org
- Panag-usar idiay hsb.wikipedia.org
- Panag-usar idiay hu.wikipedia.org
- Panag-usar idiay hy.wikipedia.org
- Panag-usar idiay id.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a sangalubongan a panag-usar iti daytoy a papeles.
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti digital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
Guinea-Bissau
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud idiay Guiné-Bissau)
Katkategoria:
- Guinea-Bissau
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Portuges
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1974


text:
Ti Maudi a Pangrabii (Leonardo da Vinci)
Ti Ti Maudi a Pangrabii (Ingglés: The Last Supper), (Italiáno: Il Cenacolo wenno L'Ultima Cena) ket maysa a mural a pinintaan nga obra ni Leonardo da Vinci para iti patronna a ni Duke Lodovico Sforza. Ipakitana ti buya ti Maudi a Pangrabii iti maudi nga al-aldaw ni Jesus kas nadakamat iti Biblia. Ti pintura ket naibasar iti Juan 13:21, a no sadino ket impakdaar ni Jesus a maysa kadagiti 12 a disipulona ti mangliputto Kenkuana. Ti pintura ket maysa kadagiti kalalatakan ken kanginginaan iti lubong; ngem maigidiat iti dadduma a pinintaan, saan a natagikua daytoy ta saan a mayakar manipud iti nakaimuntaranna a pader.


text:
Chanakya
Ni Chanakya (c. 370–283 BCE)[2] ket maysa idi nga Indiano a manursuro, pilosopo ken naarian nga agbalbalakad.
Isu ket kasisigud a manursuro ti taga-ugma a Unibersidad ti Takshashila, ni Chanakya ket nangimaton idi ubing ti immuna a panakaipangato ti bileg ti Maurya nga emperador ti Chandragupta. Isu ti kaaduan a naipammadayawan para iti nangruna a papelna iti panakabangon ti Maurya nga Imperio, nga isu daytoy ti immuna nga imperio iti pakasaritaan a pakasaritaan ti arkeolohiko a kaaduan a nagturay ti Indiano a subkontinente. Ni Chanakya ket nagserbi a kas ti nangruna nga agbalbalakad kenni Chandragupta ken ti anakna alalaki a ni Bindusara.
Ni Chanakya ket tinawtawid a nailaslasin a kas Kautilya wenno Vishnu Gupta, a nagisurat ti taga-ugma a treatado ti politika ti India a nakunkuna a ti Arthaśāstra.[3] Iti kastoy, isu ket naipanpanunotan a kas pionero iti paset ti ekonomiko ken siensia pilitika idiay India, ketn ti obrana ket naipagpagarup a kas maysa a nangruna a simmarunnuan ti Klasiko nga Ekonomiko.[4][5][6][7] Ni Chanakya ket sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti "Indiano a Machiavelli",[8] nupay dagiti obrana ket immununa babaen ti 1,800 a tawtawen ngem ni Machiavelli.[9] Dagiti onrana ket napukpukaw idi asideg ti gibus ti Gupta a dinastia ken saan a naduktalan manen aginggana idi 1915.[5]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Biddut ti dakamat: Imbalido a
nga etiketa; awan ti testo a naited para dagiti ref a nanaganan
VKSubramanian1980
- ^ S. K. Agarwal (1 Septiembre 2008). Para iti Panagpasayaat ti Panagturay. Akademiko a Pundasion. p. 17. ISBN 978-81-7188-666-1. http://books.google.com/books?id=1nIkFqh_TmEC&pg=PA17. Naala idi 2012-06-06.
- ^ Mabbett, I. W. (1964). "Ti Petsa ti Arthaśāstra". Warnakan ti Oriental a Kagimongan ti Amerikano (Oriental a Kagimongan ti Amerikano) 84 (2): 162–169. doi:10.2307/597102. JSTOR 597102. ISSN 0003-0279.
- ^ L. K. Jha, K. N. Jha (1998). "Chanakya: ti pionero nga ekonomista ti lubong", Internasional a Warnakan ti Sosial nga Ekonomiko 25 (2-4), p. 267–282.
- ^ 5.0 5.1 Waldauer, C., Zahka, W.J. ken Pal, S. 1996. Kauṭilya's Arthashastra: Ti binabaybay-an a simmarunnuan ti klasiko nga ekonomiko. Indiano a Panagrepaso ti Ekonomiko, Tom. XXXI, No. 1, pp. 101-108.
- ^ Tisdell, C. 2003. Ti Lumaud a perspektibo ti Arthasastra ni Kauṭilya : daytoy kadi ket mangited ti batayan para iti ekonomiko a siensia? Ekonomiko a Teoria, dagiti Panakaipakat ken Banbanag ti Obra a Papel Blg. 18. Brisbane: Eskuela ti Ekonomiko, Ti Unibersidad ti Queensland.
- ^ Sihag, B.S. 2007. Kauṭilya kadagiti patakder, panagturay, pannakaammo, etiko ken prosperidad. Humanomics 23 (1): 5-28.
- ^ "Ti Indiano a Machiavelli" wenno Politikal a Teoria idiay India idi Dua a Ribu a Tawtawen babaen ni Herbert H. Gowen. Political Science Quarterly Tom. 44, No. 2 (Hun., 1929), pp. 173-192. Nangipablaak: Ti Akademia ti Politikal a Siensia.
- ^ Herbert H. Gowen (1929). ken iti adadu a naitaripnong a lubong wenno Politikal a Teoria idiay India idi Dua a Ribu a Tawtawen, Political Science Quarterly 44 (2), p. 173–192.


text:
Bugguong
Ti bugguong (nước mắm) ket maysa a nalatak a pangparaman ken pangpananam iti luto a naaramid manipud iti fermentado nga ikan (nangruna dagiti babassit nga ikan kas iti munamon, padas, ipon) ken asin. Mabugbugguong met ti aramang ket maawagan iti "bugguong-aramang" ken kadawyan a makoloran; nupay kasta, saan unay a maar-aramat ti bugguong nga aramang kas pangparaman iti luto a kas iti bugguong nga ikan.
Ti bugguong (nga ikan) ti kangrunaan a ramen ti pinakbet ken dinengdeng dagiti Ilokano. Bugguong met ti kangrunaan a sawsawan ken pagparaman iti nadumaduma a masida ken, nangruna iti kinilnat (ensalada) a natnateng, tinuno nga ikan ken karne ken kasta met iti naganus a mangga ken salamagi.


text:
Papeles:Hu-magyar nyelv.ogg
- Papeles
- Pakasaritaan ti papeles
- Panagusar iti daytoy a papeles
- Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Ti sumaganad a silpo ti panid ditoy a papeles:
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay el.wikipedia.org
- Panag-usar idiay en.wikipedia.org
- Panag-usar idiay he.wikipedia.org
- Panag-usar idiay mk.wikipedia.org
- Panag-usar idiay mn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ms.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ta.wikipedia.org
- Panag-usar idiay uk.wikipedia.org
- Panag-usar idiay vi.wikipedia.org
- Panag-usar idiay yo.wikipedia.org


text:
Kabo Berde
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Kabo Berde
- Dagiti Aprikano a pagilian
- Dagiti purpuro ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti isla ti Amianan a Taaw Atlantiko
- Dagiti isla ti Aprika
- Dagiti isla ti Macaronesia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Portuges
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Appenzell Ausserrhoden
Ti Appenzell Ausserrhoden (Aleman: Appenzell Ausserrhoden (tulong·paammo);) ket maysa a kanton idiay Suisa. Ti tugaw ti gobierno ken parlamento ket adda idiay Herisau, ti ukom a turayan ket adda idiay Trogen. Ti Appenzell Ausserrhoden ket mabirukan idiay amianan a daya ti Suisa, a mangibeddeng dagiti kanton ti San Galo ken Appenzell Innerrhoden.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Alemán) Naala idi 10 Disiembre 2011
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Appenzell Ausserrhoden idiay Wikimedia Commons


text:
Albert Einstein
Ni Albert Einstein (Marso 14, 1879 – Abril 18, 1955) ket maysa a nayanak nga Aleman a theoretical a fisico a naipangruna ti kinasiribna (maysa a henio), ken mabigbig kas kaindaklanan a sientista iti maika-20 a siglo. Isuna ti nangisingasing iti teoria ti relatividad ken dadakkel dagiti naiburayna a kontribusion iti pannakabukel ti quantum mechanics, statistical mechanics, ken cosmolohia. Napadayawan idi 1921 iti Premio Nobel iti Fisica gapu iti panangilawlawagna iti photoelectric effect idi 1905 ken "kadagiti serviciona iti Teoretikal a Fisica." Kalpasan a mainawna ti bukodna a sapasap a teoria iti relatividad idi Noviembre 1915, nagbalin a nalatak iti sangalubongan.


text:
Sinukatan a mainaig iti "Bremen"
Listaan daytoy dagiti kaudian a sinukatan kadagiti pampanid a nakasilpo manipud iti maysa a napili a panid (wenno kadagiti kameng ti maysa a nainagan a kategoria). Dagiti panid iti listaan ti bambantayam ket napuskol.
21 Nobiembre 2012
- (sabali | saritaan) . . m Hamburg; 22:14 . . (+1) . . Lam-ang (Tungtungan | aramid) (inikkat ti Kategoria:Dagiti estado ti Nasantuan aRomano nga Imperio; nainayonan ti Kategoria:Dagiti estado ti Nasantuan a Romano nga Imperio nga inusar ti HotCat)


text:
1849
Ti 1849 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
[urnosen] Paspasamak
[urnosen] Enero–Marso
- Marso 4 – Ni Zachary Taylor ket nagmadi nga agsapata ti opisina iti aldaw a panaginana (Dominggo). Ti Urbano a sarita ket nagtengtengel a ni David Rice Atchison, Presidente pro tempore ti Senado ti Estados Unidos ket isu idi Presidente de jure para iti maysa nga aldaw.
- Marso 5 – Ni Zachary Taylor, ti maika-12 a Presidente iti Estados Unidos, ket naisapata a kas presidente.
[urnosen] Naipasngay
[urnosen] Pimmusay
[urnosen] Enero–Hunio
- Hunio 15 – James K. Polk, maika-11 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1795)
[urnosen] Hulio–Disiembre
- Oktubre 7 – Edgar Allan Poe, Amerikano a mannurat (naipasngay 1809)
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti 1849 idiay Wikimedia Commons


text:
Quezon
Ti Quezon ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti CALABARZON iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Lucena. Kabeddengna dagiti probinsia ti Aurora iti amianan, Bulacan, Rizal, Laguna ken Batangas iti laud, ken dagiti probinsia ti Camarines Sur ken Camarines Norte iti daya. Sakupen pay ti Quezon dagiti Is-isla ti Polillo iti Baybay Pilipinas.
Sigud a maaw-awagan iti Kaliraya wenno Kalilayan idi un-unana, sa idi kuan ket Tayabas, napanaganan ti provincia iti Quezon kas pammadayaw ken ni Manuel L. Quezon, ti presidente ti Pilipinas idi panawen ti Mankomunidad, a naggapu iti ili ti Baler a sigud a maysa kadagiti ili ti Quezon (ili itan ti probincsia ti Aurora).
Adda iti probinsia ti nalatak a Bantay Banahaw, maysa a natay a bulkan, a pappapanan dagiti turista. Napno ti bantay iti ispiritual a mistisismo ket adu a kulto ken gunglo a relihioso ti agnanaed iti bantay. Naruay a deboto ti mangsarsarungkar iti Banahaw iti kada Cuaresma. Ti met laeng Banahaw ti mangmangted iti enerhia a geothermal iti Makban Geothermal Power Plant.
Addaan ti Quezon iti 40 nga ili ken 1 a siudad.