text:
MAKALAWASEN nga awan ditoy balay ni Angelo, kumarkaro met ti iliwko iti apok. Ngamin, no maturogkami, isu ti mangrayray-aw kaniak: agkaba-kabalio ti barukongko wenno aglagtolagto iti tianko. Sa la agsardeng no mabannog. No nabannogen, agbirokton iti dedena. Itemplaak iti gatasna. Agidda nga agsuso agingga a mairidep. Papaidakto metten ta naglaing nga agling-et.
No kastoy a rabii, kasla mangmangegko ti natinggaw a garakgakna nangruna no ikiraidna iti karabukobna ti panagkatawana. Kasla makitkitak dagiti matana a nakain-inosente ngem napnuan iti ragsak.
“Kumusta ngatan ni Angelo, baket? Mayat met la ngata ti turogna?” intimekko ken ni Sally nga adda iti abayko. Nakaidda ngem manarimaan nga agbasbasa iti Bannawag a pangalaanna iti turogna. “Amangan no agsangsangit ita. Kaasi met ti apokok a mangbirbirok kaniak.”
“Agsangit, a, ta sangkalagipmo met.”
Nagballikidak ket simmangoak ken ni baket. “Talagan san a di ipasiar ni Dennis ti Angelo ditoy,” nakunak.
Kinudkod ni Sally ti ulona, ngem awan ti nangegko a sungbatna. Mauma ngatan iti ulit-ulitek a saludsoden kenkuana. Ngem ania ngarud ket diak maliklikan a lagipen ni Angelo. Di mailibak nga isu ti paboritok nga apo. Adda pay ketdin nabukel a karik a diakon uminom pay iti nasanger no agsublida ditoy Paras.
“Baket?”
“Ummm?”
“Ania ngata no pasiarek ni Angelo inton bigat.”
“Nagpintas daytan a kinunam, lakay!” kinunana. “Nasayaat met tapno mapnekka iti kaaldawam.”
“Dinak ngata katawaan ni Dennis?”
Ginuyodnak a pinasango ni Jelly. “Saan met a kasdiay ti anakmo. Naituredna laeng ti simmungbat iti dayta a rabii ta napunnuanen kadagiti sermonmo kenkuana. Nasingpet ni Dennis. Kas makitam, di met agsarday ti panagsapulna iti trabaho.”
Nakaangesak iti nalukay iti imbaga ni Jelly. Kasla adda kulapot a naikkat iti barukongko a namaglukay iti panagangesko.
“Mapanak ngarud ‘ton bigat?”
“Wen,” kinuna ni baket. “Mangitugotka payen iti ikan a pagsanguanyo ken ni abalayan. Maturogta ngaruden.” Iniddepna ti flourescent lamp sa immabay a nakikaidda kaniak.
Kabigatanna, nakasaganaakon nga agpa-San Esteban. Inkeddengko a dumagasak pay idiay ili tapno gumatangak iti regalok para kadagiti apok. Ngem idi kitaek ti relo iti pungupunguak, nasapa pay. Inyiladko iti papag iti sirok iti mangga iti paraanganmi ket nagpayubyobak.
Diak napuotan ti panakailibayko. Ngem nagmulagatak idi kasla adda mangegko a garakgak ti ubing… ni Angelo. Nagmulagatak ket tinaliawko ti aglawlaw. Awan met. Tagtagainep lang siguro, nakunak.
Nagkidemak manen, ngem adda manen nangegko a garikgik ti ubing. Iti panangipagarupko a tagtagainep lang, diakon inkaskaso. Ngem idi kuan, nariknak nga adda nagdisso iti bagik. Naglag-oy-lag-oy pay, kagiddan ti natinggaw a katawama.
Nagmulagatak manen. Apagisu la ketdin ti pannakaipasabat iti matak ti nagsam-it nga isem ni Angelo. Dagiti natinggaw a matana a mangmatmatmat kaniak. Saannak nga agtagtagainep ta mariknak ti dagsenna iti tianko.
“Ti apok…” naiyarasaasko. Bimmangonak ket insigida nga inarakupko, kagiddan ti panagarimasa ti matak. Kasla adda panunot ni Angelo ta inyirutna met ti arakupna kaniak.
“Tay… tay…” kinunana ket tinudokna ti agongko.
“He-he-he, ti apok!” ginelgelko ti buokna. “Apay nga itaka laeng?”
“Kayatdaka ngamin a sorpresaen, ’Tang,” kinuna ni Dennis. Adda gayam a nakatakder iti sanguananmi.
“Addaka gayam dita, nakkong,” kinuna. “Ni Sally?”
“Addan dita uneg ti balay.”
“’Mayka man ditoy abayko, nakkong,” inyawisko.
Natulnog nga immasideg kaniak. Nagtugaw iti abayko.
“Dispensarennak koma no nasairko ta riknam. Kayatko laeng ngamin nga igaedmo ti agsapul iti trabahom ket addan ilangoymo a pamiliam,” nakunak.
“Awanen kaniak daydiay, ‘Tang,” kinuna ni Dennis. “Adda ket nagsayaatanna ta idi naammuan ni Tatang nga awan pay ti pagsapulak, inyasidegnak ken ni mayorda. Nairana met nga adda bakante para clerk ket siakon ti inselselna. Inawatko ti damok a sueldo idi kalman.”
Inlua ti tawa ni baket.
“Umaykayon,” impukkawna.
“Ne addan sa ketdi sagana ni baket,” nakunak. “Baka insaganaanna daytoy nga aldaw, ‘Tang,” immisem ni Dennis.
Naklaatak laengen idi makatadogkami iti salas. Adda naprito a manok, barbecue, pansit ken sangabotelia a Fundador!
“Happy birthday, lakay!” inkablaaw ni baket sanak inungnguan.
Diak nagawidan ti timmangad. Ay wen, gayam, kasangayko ita!
“Happy birthday, ‘Tang!” nakuna ni Dennis.
Diak ninamnama iti aramidenna: immarakup a kasla ubing, nga itana laeng nga aramiden.
Diak ammo ngem nagkiremkiremak ta maluyaannak metten!#


c: text/html

text:
Vallehermoso, Negros Oriental
Ti Vallehermoso ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Vallehermoso ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Bagawines
- Bairan
- Don Espiridion Villegas
- Guba
- Cabulihan
- Macapso
- Malangsa
- Molobolo
- Maglahos
- Pinocawan
- Poblacion
- Puan
- Tabon
- Tagbino
- Ulay
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Thursday, February 12, 2015
Taldiap Kadagiti Immortal a Daniw
Maysa kadagiti karirigatan a suraten ket research work wenno sinukisok. Saan laeng a kaskala nagsurat iti term paper, thesis wenno dissertation, no dipay ket intapogmo ti adu a panawenmo, anus, sidap ti panunot, panirigan, paliiw para itoy laeng a banag, a ti laeng maala a kasukatna ket pannakapnek iti pagesman wenno nagpalnedan iti oras gapu ta awan ta awan maaramidan. Isu a no maminsan, lumteng met iti muging no ania iti maala wenno ganaben ti nakanumnumo a mannurat kadagiti kakastoy a sinurat. Agdadata nga agdaddadaelak laeng iti panawen?
Ngem kas mannurat, adda latta man a sumalsallabay ti essem no di man ti durog a suraten dayta wenno kasdiay a banag. No ania ti makagapu, saanko a maipalawag. Ngem maymaysa ngata ti sungbatna dayta, isu ti panangakem ti akem a kas mannurat.
Panangakem ti akem a kas mannurat uray no awan iti ganaben. Di met ngata a maibilang a panagdadael iti panawen? A, diak ammo…!
Diak koma a suraten daytoy, ngem adda latta met kulding ken lailo ni Essem iti kaunggan; kasla man daydiay kulding ti barukong ken lailo-unnoy ni manong baro ken ni adding balasang nga uray asinno ti agdepdeppa ket di malapdan tarigagayna uray no isullat iti bunganga ti kanion. Isu a pagustuak man laengen dayta a kulding ken lailo ni Essem. Marikna met ti talinaay no kakinnulding ken kalinnailo ni Essem, saan kadi?
Hmp, saanak la koman a nagbalin a mannurat, aya? Tapno saan a makulding ken malailo ti kaunggan?
Hello…! Ala ngarud…! Rugiantayo man laengen!
Immortal a linlia ken linlinia ti/dagiti daniw. Dagiti dinto maumag a binatog ti daniw. Dagiti binatog ti daniw a nangnangngegtayon idi ken ita ngem saantayo met nga ammo no ania ti paulo dayta a daniw. Ket no bilang ammotayo, ditay met ammo no asino ti autorna. Uray ammotayo a mannaniw dayta, ngem ditay met ammo wenno malagip a putarna (autor) gayam dayta. No dadduma, mas importante daydiay sinurat (la ketdi!) ngem ti nagsurat.
Dagiti linia ti daniw a dakkel ti impluensiana saan laeng nga iti gimong no dipay ket iti tao. Linia wenno linlinia a nagbalinen a linabag ti conversation, panagadal, panagsukisok; saan laeng nga arkos iti bibig no dipay ket panirigan ti biag no diman ket maysa a silaw iti dana ti biag. Linia ti daniw a nagbalinen a linia ti panagabel ti panagbiag.
Nalabit nga idi pay la ngata angged agingga iti agdama ket nangnangngegmo dagitoy a linia. Nalabit pay nga us-usarem ngata pay a kas ramen iti tungtongan wenno binatog dagiti inka insawang a balikas. Ket agsipud ta nangngegmo idin daytoy, isu nga agrehistro met iti utekmo ket inton agibbetka iti balikas, daytoy met iti inka sakduen a yaon. Pagangayanna, nagbalinen nga arkos wenno linabag iti bibig. Nagbalin a gagangay a ramen ti isawang.
Kas koma daytoy: Home, sweet, home…!
Maysa a kanta. Daniw met ti liriko ti sonata. Ania a daniw-kanta ti nagtaudanna daytoy a linia? Asino ti nangsurat idi daytoy? Idi nalabit a ditay pay naiyanak wenno dipay naiyanak dagiti dadakkeltayo? Saan kadi a sangkasaotayo no kua ti home sweet home no panagaawiden. Kadagiti makaammo a linia ti daniw daytoy, nasayaat. Ngem ad-adu la ketdi ti saan a makaammo. Lalo manen nga ad-adu iti saan a makaammo no ania ti paulo ti daniw wenno asino ti mannaniw. Sakbayna a suratek daytoy, ammok aya a linia ti daniw daytoy? Suraten dagitoy a linia wenno linlinia ti daniw a nalatak ket iparang metten ti author ket maimutektekan iti kinalaingna a kas mannaniw lalo no agbingi ta isem ken agsala ta ulo. Sumagmamano laeng a linia/linlinnia ti immortal a daniw iti intay taldiapan.
Isu daytoy ti punto wenno panggep daytoy a sinukisok.Mangiparangak man iti sumagmamano.
1. O Romeo, Romeo! wherefore art thou Romeo?
Deny thy father and refuse thy name;
Or, if thou wilt not, be but sworn my love,
And I'll no longer be a Capulet.
Manipud iti play a Romeo and Juliet. Sinurat ni William Shakespeare.
Nawaya ni ayat. Uray iti nagbaetan dagiti agsususik a pamilia (Capulet ken Montague). Panawen man ti gubat, peste, sakit wenno aniaman a didigra saanto a maibalat ni ayat, agrusingto latta kadagiti puso nga ammona iti agayat ken paayat.
Aniaman a tuok ken rigat, rumimbawto latta ni ayat. Aniaman a kinadangkok ken aramid ti Sipnget, dumteng ket dumteng nga agsaknap met ni Lawag, ta kankanayon a makinrabaw wenno agballigi ti Lawag kontra Sipnget.
Ti ayat, balbaliwannat’ lubong, ngem saanen nga agbalbaliw ti lubong no awanen ti ayat; ngem no addanto pay la puso a pagubbogan ni Ayat, adda latta namnama; kadagiti awanan puso, awanen iti namnamaen a talinaay ken kappia kadakuada ta awan metten ni ayat.
Ahuu…! No agay-ayatka, di adda talinaay ken kappia; iti kabaliktadna, riribuk a!
2. How do I love thee? Let me count the ways.
I love thee to the depth and breadth and height
My soul can reach, when feeling out of sight
For the ends of Being and ideal Grace.
I love thee to the levels of everyday’s
Most quite need, by sun and candle light.
I love thee freely, as men strive for Right;
I love thee purely, as they turn Praise.
I love thee with the passion put to use
In my old grief’s, and with my childhood faith.
I love thee with love, I seemed to lose
With my lost saints,-- I love thee with the breath,
Smiles, tears, of all my life!-- and, if God choose,
I shall but love thee better after death.
Nagganas a daniwen, diuli!
Kasta a ti panangiyebkas ti panagayat iti ay-ayaten!
Isu a makuna a saanto a maumag daytoy a daniw. Isu a no maminsan ket mausar met ken pay dagitoy a binatog a kas whispering sweet nothing kadagiti agayan-ayat. Makapakiki a balikas-ayat nga awan met ti agaon a balikas.
Ania la ketdin, adda bukod a lenguahe ti mata, saan a maisurat, saan a maibalikas ngem nalawlawag pay ngem agmatuon nga init, isu dayta whispering sweet nothing. Adda bukod a lenguahe ti rikna, nalawag a maawatan ti dua a puso a napagmaymaysa.
Binatog ken binnatog ti daniw a manipud idi naputar agingga ita ken iti masakbayan ket agtultultuloy iti inna pannakaiyebkas.
Wen, saan a rukoden ti ayat. Dinto marukod ti ayat. Di matukod.
Ket dayta a panagayat, iti panangiyebkas iti panagayat no kasano ken nakasamsam-it iti lapayag. Makapabaknang iti puso. Isu ti puon ti ganaygay ken inspirasion. Isu a no insungbat ni ay-ayatem a kalpasan a dinamagmo kenkuana no kasano iti panagayatna kenka, ket insungbatna:
How do I love thee? Let me count the ways.
I love thee to the depth and breadth and height
My soul can reach, when feeling out of sight
For the ends of Being and ideal Grace.
I love thee to the levels of everyday’s….
Ngem ania itayen ti paulo ti daniw? Malagipmo? Ammom? Dayta ket…!
Asino itayen ti author ti daniw? Malagipmo? Wenno talaga a dimo am-ammo?
Manipud daytoy iti maika-43 a soneto iti SONNETS FROM THE PORTUGUESE ni Elizabeth Barret Browning.
Naglaing, ania?
3. To him who in love of Nature holds
Communion of visible forms, she speaks
A various language…
Linia manipud iti atiddog (ngem di isu ti kaatiddogan) a daniw maipapan iti kinasirib a panagbiag iti rabaw ti daga manipud iti daniw a THANATOPSIS ni William Cullen Bryant.
Maysa a palagip, ti agaramid iti kinaimbag ket agapit met laeng iti kinaimbag. No ania ti immulam, isu met laeng a ti apitem, ta di met agbunga iti papaya ti mangga, saan?
Maysa a palagip wenno panangiladawan ti kinapudno, a, ti wenno dagiti isawang ti maysa a tao ket kaiyariganna iti nakaparsuaan. Iladawanna met no ania a klase ti “nakaparsuaan” dayta a tao. Iladawanna ti “kinatae” wenno kinatao. Saan kadi? Kinatae, kunami a Cordilleran Ilokano no saan a makatao ti ugali, aramid, panagsasao, panagpampanunot ken tabas ti maysa a tao.
Mayat man, saan?
4. She walks in beauty like the night
Of cloudless climes and starry skies;
And all that’s best of dark and bright
Meets in her aspect and her eyes;
Thus mellowed to that tender light
Which heaven to gaudy day denies.
Ania ket a panangiladawanen iti kinalibnos. Maysa a panangiladawan iti nakain-inosente wenno saan pay a naparsiakan iti basol! Maysa a dayag a rumbeng la unay a pagrukbaban, ayaten ken “kapipintasan” amin a banag a sumangbay iti biag ni manong.
Maysa a gameng!
Nagganas ket a daniwen, diuli!
Manipud iti daniw a She Walks in Beauty ni Lord Byron wenno George Gordon Noel Byron ti buniagna.
5. Water, water, everywhere,
And all the boards did shrink;
Water, water, everywhere,
Nor any drop to drink.
Maipalagip la ket ngarud ti Barko ni Noe (Noah’s Ark). Ken ti binatog ti Nasantoan a Surat, a “nasken iti intay panagridam” a kankanayon. Ta amangan no dumteng ti “panagtutudo” ket pasigto laengen a danum ti makitam ngem awan pay iti mainummo.
Iti ababa a pannao, naladawton ti amin.
Ta adda aya ngarud met umuna a babawi no di kanayon a maudi? Ngarud a…!
Isu a nasken met ti panagridam iti biag. Isu a nasken met ti kankanayon a pannakimaymaysa iti sidong ti Namarsua.
Maipalagip pay daydiay pangngarig maipapan iti “Sangapulo a Babbalasang a Nakaiggem iti Pagsilawan” iti Nasantoan nga Ebanghelio. Lima kadagitoy iti nasirib. Lima met iti kuneng wenno munnel. Dagiti masirib, nangitugotda reserbada a lana. Dagiti kuneng, awan ti intugotda. Inurayda iti idadateng ti Nobio. Idi dimteng ti Nobio, naibusen ti lana pagsilawan dagiti kuneng. Simmurot dagiti lima a babbalasang a mamasirib iti nobio iti uneg ti Balay. Dagiti lima a kuneng a babbalasang, tuktokda a tuktok iti ridaw ti Balay, ngem saandan a makastrek. Ngamin, kuneng dagitoy a babbalasang.
Nasken met iti kinasirib iti panagbiag. Saan laeng a ti pisikal a bagi ti taraonan no dipay ket kangrunaanna ti kararua ken panunot. Kastoy ti kaipapanan daytoy a daniw, ti panagridam ti “idadateng” no ania ken asino dayta a dumteng.
Kadagiti mamasirib, ammoda no “ANIA” ken “ASINO” ti dumteng itoy a daniw.
Pangatiddogen daytoy a daniw. Napauloan iti THE RIME OF THE ANCIENT MARINER a sinurat ni Samuel Taylor Collidge.
Inyarig ni Collidge ti biag a kas maysa nga agdaldaliasat iti baybay. Isu a mabasa met laeng ditoy a daniw daytoy a linia:
The ice was here, the ice was there,
The ice was all around:
It cracked and growled, and roared and howled,
Like noises in a swound!
Korek! No dumteng ti panungpalan ti lablabiden ni Collidge itoy a daniwna, no danum, danum, no yelo, yelo. Isu a nasken a sagaanaan dayta a pagteng.
Ta no dumteng dayta a panawen, awan ti makan, awan ti mainum, ngem agnanayon a sibubussog ken dinto pulos mawaw dagiti masirib; ket dagiti kuneng addada met sadiay pasig nga apuy.
Nagpintas ket a daniwen, saan?
Adda pay ti kastoy a liniana:
Farewell, farewell! but this I tell
To thee, thou Wedding-Guest!
He prayeth well, who loveth well
Both man and bird and beast.
Di isu met laeng daydiay pangngarig iti Nasantoan nga Ebanghelio, saan? Ti maipapan iti sangapulo a babbalasang a nakaiggem iti pagsilawan a mangur-uray iti nobio. Ta imbitado iti kasar dagitoy a babbalasang.
Iti daniw Collidge, amin met a tao ket imbitado iti kallaysa. Ket nagdaliasat pay iti taaw, let-ang ken adayo a lugar dagiti naimbitaran.
Ti naimbitaran ditoy ket ti tao, ti ayup, dagiti bilbillit, nakaparsuaan ken amin a pinarsua.
No dumteng ti panagkallaysa ti Nobio, dagitinto laeng “mamasirib” iti sumurot iti uneg ti Balay.
6. The Worldly Hope men set their Hearts upon
Turn Ashes--or it prospers; and anon
Like Snow upon the Desert’s dusty Face,
Lighting a little hour or two--was gone
Whoa! Salbag met. Naguunegen a binatog! Puonay metten dipay mabatok met dagiti agdardaras nga agngatingat iti mani a kas kaniak. Passed…!
Ala, adtoy ti nalaglag-an a binatog. Iti isu met laeng a daniw. Kunana man:
Ah, make most of what we yet may spend,
Before we too into Dust descend;
Dust into Dust, and under Dust, to lie,
Sans Wine, sans Song, sans Singer, and -- sans End!
Tapok iti tapok. Sika a nagtaud manipud iti tapok, agsublika met laeng iti tapok ta nagtaudka la ngarud iti tapok.
Pinatapoknan dagiti balikas, napalalo no dimo pay la natapokan, este, naawatan! He-he…!
Napalalo no dimo pay la malagip dagitoy a binatog. Lalo no sika ket maysa a Romano Katoliko, a tinawen a maki-Mierkoles de Kurkuros. Daytoy ket ti yebkas ni apo padi wenno ti lay minister sakbay wenno kabayatan nga ugesanna iti krus babaen iti dapo ti muging.
Korek! Manipud daytoy ken ni Omar Khayyam iti quatrain (saggapat a linia) a napauloan iti Rubaiyat. Maysa a poet, mathematician ken philosopher. Ti kilokilometro y miliamilia a naganna ket Ghiyath al-Din Abu'l-Fath Umar ibn Ibrahim Al-Nishapuri al-Khayyami Omar Khayyam. Whoaa! Maangsan pay datao a mangibalikas met, puonayen….!
Ngem ammom ngarud no asino iti nangipatarus iti English daytoy, alaman, tapno makagteng iti amin a suli ti lubong?
Ammom ngarud no maikamano a quatrain dayta? Ala man?
Ni nalatak a mannaniw Edward FitzGerald ti nangipatarus iti English.
Maika-14 met a quatrain dayta immuna a nadakamat. Ket maika-24 a quatrain dayta maipapanen iti “dapo”.
Kunana pay iti maika-64 a quatrain.
Strange, is not? that the myriads who
Before us pass’d the door of Darkness through
Not one returns to tell us the Road,
Which to discover we must travel too.
Ket adda pay aya ngarud met ti natay nga agungar tapno ipaduyakyakna iti kinapintas iti napananna? Ket adda pay aya natay nga agsubli tapno ibagana kenka ti “Hi…!” wenno “Hello…!”
Awanen a. Ngamin, addan idi nagungar ken natay a nangpasimudaag a ti matay ket agungarto met ket agturongto met sadiay napanan ti nagungar wenno saan iti lugar a kabaliktadna.
No dimo maawatan, ay, ket, adda la ketdi a, ti dakkel a parikutmo a nasken nga ibirokam iti sungbatna iti kabiitan a panawen.
7. Truth from lips prevailed with double sway,
And fools, who came to scoff, remained to pray…
Doble kara! Saan amin a mangiyik-ikkis ken Jesucristo, maka-Cristo, dina pay la kunaen met! Nagadu ket a palpalikawen! Makapasardeng iti panagngatingat iti kinirog a mani.
Kasla daydiay nay, naakusaran a reypist iti estudiante. No apay ketdi dagiti sinalbag a kasalbagan a disipulosna ket “regaluanda” ni bossing iti karissabong. Pinatayda piman ni karissabong kalpasan a pinagumaan, ket karaman pay ti nobiona. Idi maakusaran, kunam la santo a kasantoan kadagiti amin a santo. Kunam la no relihioso kadagiti amin a relihioso. Ngem ti agdadata a kinapudo, adda itan sadiay New Bilibid Prison nga ikarkarona ti inna nagbasolanna.
No apay ketdi a, a ti tao ket kalpasan a nagbasol, ket kunam la no urbon ti karnero. Kararag a kararag iti pannakaisalakan. Ipakitana a maysa a relihioso. ipakpakitana a nakasingsingpet. Ngem am-ammo met isuna a singpet-kiteb!
Adda pay dagiti ipabuyana kampay idi iti inna panagkararag. Tapno kunaen dagiti makakita a maysa a nataknengen a tao ken relihioso a tao.
Mayat met a daniw, saan? Makapasinal-it a daniw ken makapakudkod iti teltel, he-he…!.
Daniw daytoy ni Oliver Goldsmith manipud iti Paulo a THE DESERTED VILLAGE.
Nagpanawan. Wenno pinanawan a kinatao. Kinatao a nagbalin a ‘kinatae’. No asino ti nangpanaw wenno pimmanaw, ay, ket, agridamka a, tapno maammuam!
8. Let not Ambition mock their useful toil
Their homely joys, and destiny obscure;
Nor Grandeur hear with a disdainful smile
The short and simple annals of the poor.
The boast of heraldry, the pomp of power,
And all that beauty, all that wealth, e’er gave,
Await alike the inevitable hour
The paths of glory lead but to the grave
Daytoy man a! Daytoy koma iti maibasa nga inaldaw kadagiti agaapa a politiko iti gobierno bareng no maawatanda. Agaapada gapu iti tongpats iti proyekto, porsiento wenno kickback. Ngem diak la ammon no maawatanda…
Saanmo a maitugot ti kinabaknangmo ken kinabilegmo no tangtangademon dagiti barsanga! Ania la ketdin…
Daytoy ti kunana, la ketdi a!
Lalo kadagiti “mamasirib” a mangar-aramat ti nagan dagiti umili, dagiti nakurapay nga umili, para laeng iti bukodda a pagimbagan ken ti pannakapabileg pay ti bilegda. Daydiay man kaykayatda no adda kalamidad ta inseghida nga umay iyarayat ti dua kilo a bagas, dua noodlers ken dua lata a sardinas. Ibaga a dayta ti personal a tulong. Ngem sadino naggapuan dayta nga inpaayna? Iti calamity fund! Ti calamity fund nagtaud a mismo kadagiti umili nga agbubuis! Siempre pay, maikkat ketdin dayta tongpats.
Manipud daytoy iti daniw a napauloan iti ELEGY WRITTEN IN A COUNTRY CHURCHYARD ni Thomas Gray.
Nakabakbaked nga ehemplo iti elehia a daniw.
9. Stone walls do not a prison make,
Nor iron bars a cage;
Minds innocent and quiet take
That for an hermitage;
If I have freedom in my love
And in my soul am free,
Angels alone, that soar above,
Enjoy such liberty.
Daniw maipapan iti wayawaya. Ti pudno a wayawaya. Kas kawaya dagiti Anghel sadi langit.
Manipud ken ni Richard Lovelace iti daniwna a napuluan iti: TO ALTHEA, FROM PRISON.
Adu dagiti dandaniw idi dekada 70’s ken early 80’s a kastoy, dagiti protest art. Uray ni Ilokano, tinapoganna met daytoy.
Apay a nasken met a di baybay-an ni mannaniw ti kastoy a dandaniw? Ngamin, ni mannaniw ket para aywan iti kultura, ti gimong wenno sosiedad amangan no ramesen dagiti mananggundaway. Kas mannaniw, responsibilidadna met nga aywanan ti kultura tapno di maidayday a tagilako sadiay merkado.
10. To say why gals act so and so,
Or don’t, ‘ould be persumin’;
Mebby to mean yes an’ say no
Comes nateral to women.
Wen, ngarud a! Kasta a talaga dagiti babbai, lalo dagiti in love. It’s changeable as the weather. Agbaliwbaliwda a kas iti panawen. Ahu…! No dimo maawatan, dimo matiliw ti “wen” ni ading wenno makantiawanka iti: kuneng, sana ipanalpaak ti di-barot a sinelasna iti rupam! Sobra met, saan, saan a daydiay pimmanalpaak iti tsinelas no di ket sika ti kunak, sobra met a kinakapuymon a pumik-ap ti maiparparipirip wenno paludip.
No wen, kunana, saan gayam.
No saan, kunana, wen gayam.
No addaka iti sangona, kaguranaka.
No dinaka makita, agsangsangit la unay ti unegna, no di pay ket agdardaran ti pusona.
Haynaku, dimo maawatan? Maysa laeng ti agdadata a kinapudo: She’s in love with you, kuog!
Met la gayam! Aysus, narigat-a-saan a maespeling…! Paggunayem met ngamin dagita imam ken ramaymo a; amangan no adda makakita kunana, di inkay dagus aglemmeng tapno awan makakita, ket bukbukodyo ti lubong! (Tse! Laklakayan a durgi, mangisuroka metten iti minomono ken dinadagmel, losngi…!)!
Daytoy a karirikna dagiti babbai ket natiliw la unay ni mannaniw a ni James Russel Lowell itoy a daniwna a napauloan iti THE COURTIN’
Korek! Maysa nga Slang, isu a madlaw ti ispilingna. Ngem kasta a talaga ti pannakaisurat ti Slang. Damagem kaniak no apay?
I dunno why! Mebby, such is such! Niber mayn da ispeling, as long as you gat da idea!
Adun ti nabasbasatayo a libro a nasurat iti Slang lalo kadagiti pakasaritaan wenno sinurat dagiti Native Americans (i.e. Seminoles, Indian Americans, etc.)
Ngem napintas a daniw, saan?
11. Come live with me and be my Love,
And we will all the pleasures prove
That hills and valleys, dale and field,
And all the craggy mountain yields
Korek! Manipud iti The Passionate Shepherd To His Love ni Christopher Marlowe. Ni paboritok a Marlowe.
Daniw no kasano nga iparikna ken ni dungngo iti kinadungngo.
Daniw-ayat a dinto agkupas. Padasenta man ti agdaniw iti nalag-an a balikas…
Intan, Dunngngo, maturog iti saklot Bulan
Agpungankat’ takkiag, agulestat’ puraw nga ulep
Aggiddanta nga umagep iti pannakaituglep
Ken mangnanam iti biag a sipepennek…
Anian…!
12. Woodman, Spare that tree!
Touch not a single bough!
In youth, it sheltered me,
And I’ll protect it now.
‘Twas my forefather’s hand
That placed it near his cot;
There, woodman let it stand,
Thy axe shall harm it not.
Hoy, total log ban! Diaske, dagitoy a Salibadiok! Amangan no selective, kunkunayo manen, ngem kalboenda met aminen a bambantay. Agpipinnabasolkayonto manen no mapasamak manen iti didigra gapu iti panagpukan iti kayo.
No saankayo a napnek iti daniw a THE TREE ni Alfred Joyce Kilmer, adtoy ti daniw a yebkas dagiti annak! (Natakneng a lalaki ni Joyce Kilmer…)
Para iti masakbayan dagiti annak ken sumarsaruno a kaputotan, isu a denggen koma ti timekda, itoy a daniw ni George Pope Morris a napauloan iti WOODMAN, SPARE THAT TREE!
Pukankayo a pukan iti kayo, inton bumales da Flashflood, Landslides, Rockslides, Mudslides ken iraman payen ni Trashslides, agtitinnudokayto manen wenno iyarayatyonto ti dua kilo a bagas NFA, dua a nodles ken dua lata a sardinas a pangpabanglo ti nagan wenno pangappan iti banniit tapno makaliwliw iti ad-adu a botante. Hmp…!
13. ‘Mid pleasures and palaces though we may roam
Be it eve so humble, there’s no place like home!
A charm from the sky seems to hollow us there,
Which, seek through the world, is ne’er met with elsewhere.
Home, home, sweet, sweet home!
There’s no place like home!
Sadino man a suli ti lubong iti pakadanonam, dimonto malipatan ti pagiliam. Home, sweet home.
Uray no sika iti kalayogan iti amin a nalayog, saanmon a maliklikan iti kinaadda ti ramotmo iti uneg ti daga. Ha-ha-ha! Home, sweet home!
Napateg ti maysa a kaamaan, ta ditoy ti pundasion ti pamilia. Home, sweet home.
Sika a tao, maysaka laeng nga agbanbaniaga ditoy lubong. Agawidkan. Ngem ammom kadi no sadino ti pagawidam? Sadino a taeng iti sumangbayam?
Daytoy man ti daniw ni John Howard Payne manipud iti daniwna a napauloan iti HOME, SWEET HOME.
Daniw met gayam daytoy! Maipapan iti panagawid—iti literal man a panagawid ken saan a literal.
14. The world recedes-- it disappears;
Heaven opens on my eyes, my ears
With sounds seraphic ring;
Lend, lend your wings! I mount, I fly!
O Grave where is thy victory?
O Death! where is thy sting?
Nagganas a daniwen, diuli!
Wen, agkupas ti lubong ket agpukaw. Ngem no nalukaten dagita matam ken lapayagmo iti kankanta sadiay Langit, dinakanto met abaken ni Patay.
Manipud daytoy iti daniw a The Dying Christian To His Soul ni Alexander Pope.
15. O lift me from the grass!
I die, I faint, I fail!
Let thy love in kisses rain
On my lips and eyelids pale.
No naitiklebka, bumangonka. Saanka agpatay dita nakaitiklebam. Ta no dika bimmangon, ditamon a matay, ket saanka met nga agballigi.
Napateg man ditoy ti panagballigi itoy a daniw.
Try and try until you succeed.
Daytoy ket daniw ni Percy Bysshe Shelley, a napauloan iti LINES TO AN INDIAN AIR.
Dagiti pannakaitikleb iti biag ket dagiti pagrukodan ti balligi.
Isu a kuna ni Michael Jordan: “Adun iti nakapaayak, isu a nagballigiak.”
Awan ti nagballigi a saan nga immuna a napaay.
17. For of all sad words of tongue or pen,
The saddest are these: “It might have been!”
Ha-ha-ha! Hu, ha-ha-ha! Daytoy man a linia ti daniw ti nangdurog kaniak a suratek daytoy a reserts! Pagpalnedan ti oras…
No koma!
No koma!
No komaaaaaaaaaaa!!!!!!!! Sinalbag…
Nagadu ket a no koma, ngem pasig met amin a sao, awan iti aksion.
Isu nga inaksionakon a, hehehe!
Dagiti nalalaing a mannurat, a makitsiksikan ken ni Abraham, ngem dida pay naaramid ti obra maestrada, intugotda iti tanemda ti obra maestrada. Dida imbati ditoy daga. Sayang…
Iti maysa nga editorial iti TNM, nadakamatko met a dumtengto ti panawen ken ni mannurat nga adda ti suratenna a pangibukbokanna iti panawenna. Isunto dayta ti obra maestrana.
Diak pay nasurat ti obra maestrak, ta diak maibukbok ti panawenko iti kayatko a suraten. No koma ta masuratkon…
No koma…!
No koma.
“It might have been!”
Ngem ammom kadi no ania ti paulo daytoy a daniw?
Ammom no asino ti author daytoy a daniw?
Ni Emma Hart Willard ti authorna.
MAUD MULLER ti paulo ti daniwna. Maika 105-106 a linia.
Dagitoy ngarud, dagiti sumagmamano laeng nga immortal a linia ti dandaniw.
Dagiti gapuanan dagiti mannaniw nga achmeist, symbolist, constructivist, imagist ken dadduma pay.
Achmeism -- a poem that against symbolism, it objected to the mysticism and vagueness of symbolist poetry and called for CLARITY, PRECISION and CONCRETENESS. He also emphasized the virile and heroic aspects of life. Ni nalatak Ezra Pound, a taga Idaho, USA ti nangadawak dayta termino achmeism iti librona “I Remember”.
Daytoy man ni mannaniw a, a no agdaniw ket nalawag (clarity), ababa (precision) ken namsek (concreteness). Saan nga agaramat iti symbolismo wenno ania. Saanda laeng a naramenan iti nakabilbileg a balikas no di pay ket nakabilbileg a binatog nga agtinnag iti nakabilbileg a daniw. Adu nga Ilokano iti agdandaniw iti kakastoy, lalo kadagiti agdadamo.
Symbolist -- daytoy daydiay man agdandaniw iti maysa a banag a dina met ibaga no ania dayta ngem iti mugingmo ammom nga isu ngata dayta ti dandaniwenna wenno isu a talaga awanen iti sabali pay. Kasano ket piningilpingilna laeng ti panangiladawanna. Pininingpiningna. Saanna nga inderekta a kas iti achmeist. Dagiti balikasna ket nakaun-uneg a masapul nga agagdanka iti nakangatngato tapno masibbol ti kayatna a sawen, wenno nasken a batokem iti katukottukotan a laem ti panangawatmo tapno maammoam ti ibagbagana.
Iti ababa a pannao, dagiti daniw a narigatmo a maawatan iti maminsan wenno mamindua laeng a panangbasam. Nasken nga imurriam no kayatmo a mammuan ti ibagbagana. No masadutka a mangimuri, saan a para kenka dayta a daniw. Adda ti nairanta a para dayta, adda nakaisangratanna dayta a daniw, saanka a nairaman ta dimo ngarud maawatan.
Imagist --- importante met kenkuana ditoy ti imagery ti daniwna. Adda ti image ti ibagbagana wenno dandaniwenna.
Constructivist --- isuda met laeng dagiti makunkuna a Futurist Poet. Ti masakbayan, ti panawen, lugar, tao ken ti kararua ti ad-adda a lablabidenda nga idandaniw. No nasulitka a mangimuri kadagiti daniwda, saanmo a maawatan. Dimo met maiyaplay iti biagmo ti mensahe a kayatda nga iyallatiw.
Ken dadduma pay a klase ti mannaniw, kailian.
Ala ngarud, kailian, dinardarasko a sinurat daytoy ta innak pay aganger iti balatong, imbag la a pangaldawan, sagpawan iti tultulang-paragpag ti baboy ken kulat (puraw nga uong) ken bulong ti marunggay, imbag la sangpetan dagiti nagiskuela nga appo. No idi naglabas a dekada, sininga dagiti annak ti panagsurat, ngem itan, dagiti met appo! Kasano a maibukbok iti panawen iti obra maestra? ##
Posted by Ka Iddo at 3:52 PM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Makan a la Pinoy: Spicy tofu
Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net
Ad’toy man ti maysa a luto ti tofu a modipikasion iti gagangay a pinirito a tofu nga insawsaw iti soy sauce. Maiprito met laeng ti tofu sakbay a mailambong iti nagasang a sarsa.
Ramen:
3-4 bloke a tofu, naiwa iti ½ pulgada
2 tasa mantika
1 kutsarita sesame oil
2 kutsara sesame seed, nakirog
Ramen ti sarsa:
1 kutsara soy sauce
1 kutsarita asin
1 kutsarita asukar
1 kutsara sili flakes
½ tasa danum
Panggisa:
2 ngipen a bawang, tinadtad
1 sibuyas, tinadtad
2 bulong ti sibuyas
Panangisagana:
1. Iprito ti tofu agingga ag-brown bassit, adawen ken paik-ikan.
2. Iti parehas a pariok, ikkaten ti mantika a nagprituan ti tofu ngem mangibati iti bassit a panggisa.
3. Igisa ti bawang, sibuyas ken bulong ti sibuyas (mangibati ti iparabaw kas dekorasion). Ilaok ditoy ti sarsa.
4. Ikabil ti naprito a tofu. Pagbureken iti nakapsut nga apuy ngem saan a liwayan a kiwaren. Patedtedad ti sesame oil. Adawen ken parabawan ti sesame seeds ken bulong ti sibuyas. # nordis.net


text:
Awan latta ti tagtagarida. Ngem nasiputak ti apagapaman a panagtungtung-edda.
“Apay a diyo impulong dagiti mannursuro a kasta ti pampamay-anda iti eksam?” intukodko.
Nagtitinnaliawda laeng.
“Kaykayatmi met ngamin, sir,” pagammuan ta kinuna ni Rocky.
“Baka met binutbutengdakayo?”
“Tulongmi dayta kadakayo, ubbing,” binagi ni Lyra Mae, “sangkakunada met, sir. Tapno di kano nababa ti gradomi wenno tapno saankami a mabagsak!”
Napangilangilak. “Ita, saludsodek, class… agpayso kadi a nakatulong dayta?”
Awan ti mayat a sumungbat. Iti reaksionda, kasla agpipinnatudonda nga agsao. Wenno nasarait dagiti ngiwatda?
“Saan!” siak met laeng ti simmungbat iti saludsodko. “Ngem nagbalinkay’ ketdi a sadut. ‘Tay mangnamnama lattan iti manabtuog! Dakes ti epektona dayta iti panagdakkelyo. Sursuruenyo koma, class, ti tumakder iti bukodyo a saka.”
Agkikinnitada lattan agingga a naguni ti buzzer. Ngem imbagada ketdi no asino ti “pinakagarapal” nga agited iti sungbat dagiti paeksamna.
KALKALPASMI nga impasa dagiti grado dagiti ubbingmi. Nakaragragsak dagiti kabaddungalak. Imsiag man ngaminen ti increase ti GSA-da. Siak, saan pay nga immabot iti maysa a puntos. Ken adda latta maysa a negative nga increase-ko. Nasayaat ketdi ta pimmasada latta.
Minitingnakami ni Sir Omar iti dayta a malem. Nagtakder lattan iti sanguanan dagiti lamisaanmi. “Maragsakanak la unay ta awan kadagiti ubbingtayo ti natnag,” inrugina.
“Adda nagnaan ti panagisursuro kadakwada, sir,” imparagipig ni Sir George idinto a pagrinrinidiridenna dagiti dakulapna.
“Mabalin a kasta,” natamnay ketdi a sungbat ti prinsipal. Immanges iti nauneg. “Segun iti impasayo a GSA, nagdadakkelan ti increase dagiti dadduma. Maymaysa laeng ti adda negative nga increase-na!”
“Ney, asinwo, sir?” ni manen Sir George. Ngimmato pay dagiti kidayna. Inwarasna ti panagkitana kadakami. Nagsaltek ti imatangna kaniak. “Awan ngarud ti nasursuro dagiti ubbwing kenkuana, a. Grabweee!!!”
Ngem diak inkaskaso.
“Naan-anay koman ti ragsakko,” intuloy ni Sir Omar, “no saan nga iti natakuatak.”
Naklaat dagiti kakaduak. Nagkikinnitada.
“Ano ‘yun, sir?” sinaludsod ni Ma’am Vicky, ti kataengan kadakami ken arig kaedadna ti prinsipalmi a sumagpaten a singkuentana.
“We are all professionals, dayta ti ammok,” sinaggaysanakami a miningmingan ti prinsipalmi. “Ngem agparparang ita… we are not deserving!”
Immatap ti rupa dagiti kakaduak.
“I received a complaint regarding the way you conduct the exam. That’s why, I immediately investigated. Sad to say, I was able to prove it! I trusted you but…” inngilangil ni sir.
“Ania kadi dayta, sir?” sinaludsod met ni Sir Rolan. AP ti major-na ken uppat a tawennan ditoy CWNHS.
“Naammuak ti kaadda ti mangiparparebiu iti sibubukel a paeksamna. Itedna payen dagiti sungbat!”
Nasiputak la unay ti panagnganga ni Sir George. Limmidem pay ti rupana.
“Limed a nagsaludsodak kadagiti ubbing. Impudnoda ti ammoda. Impakitada pay dagiti nagisuratanda kadagiti sungbat ti kalkalpas nga eksam a naiparebiu kadakuada. Naalaanda pay iti ladawan dagiti sungbat a naisurat iti blackboard. Inkomparak iti impasayo a test papers dagiti ubbing. Ket napaneknekak a pudno ti naidanon kaniak!”
Awan ti nakauni kadakami.
“Diak la impagarup a kasta!” Permi a ngilangil ni Sir Omar. “Ket sika, wen, sika George ti intudoda a nangirugrugi iti kastoy nga aramid! Apay? Gapu ta kayatmo a nangato ti IPCRF-mo?” nagtalimudok ti imatang ni Sir Omar ken ni Sir George.
Ngem indumog laeng ni Sir George.
“I want to talk to all the teachers involved,” intuloy ni sir. “Closed door tayo bukas. You will receive a text from me…” Ulimek. “The meeting is adjourned.”
Kasla naawanan iti beauty kit ni Sir George a nakakittab lattan kadagiti nakapudpudaw a ramayna. Nalagipko idi kasla kadurmennak a nakitana a dagadaga ti imak.
Yakkksss!!! kunak la koma. Ngem nagulimekak lattan. Amangan pay no atapendak a nagikissiim iti prinsipalmi.
Nga isu ti agpayso! A panagkunak, saan a panagsipsip. Ketdi, panangitukit iti dekalidad a bin-i a pagrang-ayan ti tunggal maysa kadakami… kangrunaan dagiti ubbingmi. Kas met laeng iti bin-i nga intukit da nanang ken tatang iti isipko. Nga isu met ti ituktukitko kadagiti naikumit nga ubbing kadakami.


text:
Wednesday, November 22, 2017
UPDATE TI AGRIKULTURA ITI PANAGMULAAN TI PAGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Kalpasan ti Wet Season 2017 (Hunio-Nobiembre), nagmula manen dagiti mannalon para iti Dry Season 2017 (Nobiembre-Mayo 2018).
Imbatad ni Mr. Nathaniel B. Galamgam, AT, Municipal Rice Program Coordinator nga iti 300 ektaria a naitarget a matalon ket addan 207 ektaria a namulaan ti umabot ti 419 a bilang ti mannalon iti ili a Cabugao, Ilocos Sur iti Dry Season iti agdama.
Kabayatanna, iti naapitan manipud iti 2,246.5 Ektaria a namulaan ti pagay iti Wet Season 2017 ket 2,242 ektaria met ti naapitan iti agdama.
Innayon ni Mr. Galamgam a nangrugi metten ti Dry Season 2017-2018 ket namulaan dagiti dati a mataltalon nangruna kadagiti adda iti irigasionna ken submerged area (lungog a paset) idinto a naisibar a pagmulaanda iti tabako, mais, nateng, legumes ken dadduma pay a cash crops iti dadduma a dinisso ti talon iti masakupan ti ili.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay iti napintek a programa ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno makomplementaran iti regtada nga agpataud iti umanay a suplay a pagtaraon ken mangnayon iti masapulanda agsipud ta mayoridad dagiti umili ket agdepende iti agrikultura iti pagbiaganda. # (Web In-Action)
Imbatad ni Mr. Nathaniel B. Galamgam, AT, Municipal Rice Program Coordinator nga iti 300 ektaria a naitarget a matalon ket addan 207 ektaria a namulaan ti umabot ti 419 a bilang ti mannalon iti ili a Cabugao, Ilocos Sur iti Dry Season iti agdama.
Kabayatanna, iti naapitan manipud iti 2,246.5 Ektaria a namulaan ti pagay iti Wet Season 2017 ket 2,242 ektaria met ti naapitan iti agdama.
Innayon ni Mr. Galamgam a nangrugi metten ti Dry Season 2017-2018 ket namulaan dagiti dati a mataltalon nangruna kadagiti adda iti irigasionna ken submerged area (lungog a paset) idinto a naisibar a pagmulaanda iti tabako, mais, nateng, legumes ken dadduma pay a cash crops iti dadduma a dinisso ti talon iti masakupan ti ili.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay iti napintek a programa ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno makomplementaran iti regtada nga agpataud iti umanay a suplay a pagtaraon ken mangnayon iti masapulanda agsipud ta mayoridad dagiti umili ket agdepende iti agrikultura iti pagbiaganda. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:48 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
CANDON CITY – Nagpulong ti maysa a misis iti polis a pinaturongan ni lakayna iti paltog bayat ti panagapada.
Iti pulong ni Emma Gandol, 54, residente iti Sitio Lipit, Barangay Calaoa-an ditoy siudad, pinaturongan ti asawana a ni Aurelio, 49, a nagramut iti panagsubangda nga agassawa.
Segun ken ni Gandol, kinastigona ni lakayna gapu ta nabartek daytoy ket di pay nangaldaw dagiti annakda idi sumangpet manipud iti trabaho.
Mapapati a pinaturongan ni Aurelio ti baketna iti cal. .38 a paltog nga addaan iti lima a bala.
Kinapkapan dagiti nagresponde a polis ni Aurelio ngem awan nakitada a paltog daytoy.
Nagsukain ni Emma ket idi nasarakanna ti paltog ni lakayna, insukona daytoy kadagiti polis.#


text:
Kategoria:Pagpagilian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 14 a subkategoria, manipud iti 14 a dagup.
- ► Dagiti dati a pagilian (2 K)
- ► Pagpagilian babaen ti kasasaad (2 K)
:
- ► Katkategoria babaen ti pagilian (64 K)
*
- ► Dagiti listaan ti pagpagilian (2 K, 7 P)
D
- ► Dagiti estado a kameng babaen ti organisasion (19 K, 1 P)
- ► Dagiti pannakaidasig ti pagilian (4 K, 4 P)
- ► Dagiti pederal a pagilian (3 K, 21 P)
K
- ► Kodkodigo ti pagilian (3 P)
- ► Dagiti pagilian babaen ti kontinente (11 K)
P
- ► Dagiti pagilian babaen ti pagsasao (21 K)
T
- ► Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya (16 K, 17 P)
Pampanid iti kategoria "Pagpagilian"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
Baybay Wandel
Ti Baybay Wandel (ammo pay a kas ti Baybay McKinley[1]) ket ti bagi ti danum idiay Taaw Artiko, ken gumay-at manipud ti amianan a laud ti Greenland aginggana idiay Svalbard. Daytoy a baybay ti artiko ket mabirukan iti 82° longitud amianan ken ti 21° latitud laud. Dagiti baybay nga ad-adayo iti amianan ken amianan a laud ti Baybay Wandel ket nayelo iti amin a paset ti tawen. Ti Baybay Wandel ket gumay-at iti ad-adayo a laud a kas idiay Rawis Morris Jesup. Iti ad-adayo a laud ket ti Baybay Lincoln. Iti abagatan, daytoy ket gumay-at iti Nordostrundingen. Ti Baybay Wandel ket ikapetna ti Baybay Greenland iti abagatan babaen ti Lingsat Fram.


text:
Agua de Pataranta
kumalawikiw nga awis ti agpaypayapay a sarming
dagiti naipupok nga espiritot’ linammat’ nagsaraan
manglilipot manggargari a burayok ni pannakalipat
a pagsakduan kupkupikopan a kinatured
dagiti takrot a nailikmot iti temtem
iti lidok agayos a bagi ti nalinnaawan a danum
iti natikagan a bibig ken karabukob a nakaraman
sumukmon iti birtud ti naidasar nga atang
kadagiti paggaak nga agpalla-ilang iti tangatang
ta dumurog ti maur-uram a lasag…
naisangsangayan a rinnupak dagiti aggiinnala a dila
ti agilunlunod nga ikikita ti agtutoglep a mata
a maibasingbasing iti tay-ak agkiamkiam a panunot
ti agnguy-nguy-a a riknat’ kawaw a darikmat
pumosing ti simbeng ti naintaw-an nga estraktura
ta ngumernger ti alintatao ti animal a dara
ket guyudenna iti abot pannakaidagel…
may 31, 2006
signal village, taguig city


text:
SAN EMILIO, Ilocos Sur – Innem a wheelchairs ken 72 a sarukod ti inyawat ni Cong. Ryan Luis Singson kadagiti senior citizens bayat ti Aldaw Dagiti Nataengan a naangay ditoy nga ili idi Nobiembre 27.
Pinagyamanan ni Ramon Omaoeng ti madagdagus a pannakaited dagitoy a kasapulan dagiti miembroda nga agbalin nga inspirasion kadakuada tapno ituloyda nga ibinglay dagiti pagsiribanda para kadagiti naub-ubing a henerasion.
Impalagip ni Jose Pepito Zapata, provincial president ti Senior Citizen iti Ilocos Sur, dagiti karbengan ken benepisio a maipaay kadagiti nataengan kas intuyang ti R.A. 9994 wenno ti Senor Citizens Act of 2010.
Ti tema ti taripnong: “Nakatatanda, Sa Bisa ng R.A 9994, May Dangal, Nagkakaisa, Buhay ay gumiginhawa”. (Mancielito S. Tacadena)


text:
Toboso, Negros Occidental
Ti Toboso ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Toboso ket politikal a nabingbingay iti 9 a barbaranggay.[2]
- Bandila
- Bug-ang
- General Luna
- Magticol
- Poblacion
- Salamanca
- San Isidro
- San Jose
- Tabun-ac
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Negros Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
CANDON CITY – Maysa a baket ti natay idinto a 24 a pasahero ti nadundunor idi nabaliktad ti bus a naglugananda iti sungaban ti maysa a rangtay iti Barangay Langlangca 1st ditoy nga ili iti parbangon ti Mayo 10.
Iti report a naggapu iti polis ditoy, natay ni Josefina Pacanuayan y Agcaoile, 87, balo ken natibo ti Barangay Centro 7, Claveria, Cagayan idinto a naitaray dagiti padana a pasahero agraman ti drayber ti bus iti Candon General Hospital tapno mataming dagiti dunorda.
Nainaganan dagiti nasugatan a pasahero a da Roel Dominguez y Daniel; Ralf Dominguez y Daniel; Ryan Revita y Rebellion, 26; Pablo Abaoag Jr., 24; Jaime Priala, 45; Jose Tabloro, 46; Journey Callejo, 36; Jonathan Abran, 37; Robert Salvador, 26; Remedios Pacanuayan, 59; Mart Villana, 16; Joseph Abaoag, 12; Charity Liamero, 34; Jennifer Briones, 23, Martinez Pascua, 37; Grace Briones; Karen Callagae, 21; Grace Ramos, 29; Elizabeth Dumlao, 25; Maybelyn Pedro, 28; Inocencio Queja; Obito Queja; Jasper Arcayna, 21; ken Minda Aguinaldo.
Segun iti inisial nga inbestigasion dagiti polis ditoy, ti kinagalis ti kalsada maigapu iti panagtudona ti nakagapu iti pannakabalintuag ti lugan.
Mapapati a napukaw ni Rogelio Vicente, 56, drayber ti RCJ Bus, ken residente iti Bugasin, Banna, Ilocos Norte ti kontrolna iti manibela bayat ti panagkurba ti lugan ket dinungparna ti kongkreto a railings ti Lucong bridge a sakup ti Barangay Langlangca 1st, sa ti iron railings a nakaigapuan ti panagbaliktad ti lugan iti makannigid a pasetna.
Pinaglibakan ni Vicente a nakatuglep ket inkalinteganna a maysa a kilometro pay laeng ti nataray ti lugan kalpasan a rinelibuanna ti kaduana a drayber.
Nakaro ti dadael ti sungo ti lugan ken naikustodia ti drayber iti police station ti Candon City.#


text:
VIGAN CITY – Maysa a barito ti nasukalan a nagtakaw iti maysa a Law office iti Terminal Annex ditoy siudad idi malem ti Hunio 7.
Nabigbig ti suspek a ni Jonel Arellano y Raz, 15, baro, out of school youth, ken residente iti Barangay VIII, Vigan City. Nasukalan iti ikutna ti maysa a wallet a naglaon iti P2,710, $3, ken maysa a Singaporean dollar a kuarta ni Alleli Gaye Hernaez y Panem, 38, naasawaan, sekretaria lti Panem Law Office.
Iti inisial a panagimbestiga dagiti polis, napan nangaldaw da Hernaez iti panganan nga asideg iti opisinada ngem impakaammo ni Cecilio Pacis, addaan iti opisina iti asidegda, nga adda nakitana a lalaki a simrek iti opisinada.
Dinagdagus da Hernaez ti napan iti opisinada ket nakitada ti suspek a rummuaren iti main door.
Sinukimat da Hernaez ti suspek ket narekobreda iti ikut daytoy ti wallet ni Hernaez a naglaon kadagiti nadakamat a kuarta.
Naipaima ti suspek iti Vigan City police station para iti umisu a disposision.#


text:
BURGOS, Ilocos Sur – Natay ti maysa a mannalon gapu iti pannakakorientena bayat ti ipapanna iti talonna sadiay Barangay Manaboc ditoy nga ili itay nabiit.
Naideklara nga awanen ti biag ni Rommel Reyes, 37, taga-Barangay Bangbangar ditoy nga ili idi maidanon iti rural health unit.
Segun iti report, agturong iti talon ti biktima a nakalugan iti traktorana ngem dimsaag tapno iwalinna ti barut ti elektrisidad a masagid ti lugan iti dalan ket ditoy metten a nakoriente.
Nagpatulong ti kaanakanna tapno maikkat ti barut a kimpet iti ima ti biktima sada intaray daytoy iti ospital ngem didan naiyabot a sibibiag.
Naikonektar ti barut nga iniggaman ni Reyes iti maysa a balay a mapan met laeng iti talon ti biktima.#


text:
Paralisado a Makina
Makapasuggareng ti tanabutob ti anniniwan. Ti pugagaw ket pugagaw. Ti lubong gangani amin a napinas ti tapawna. Paralisado ti nagkawikawan ti agdan ket imposible ti agpangato.
Di mangpaay ti suli a sadut. Dagiti linaonna, agpapada a kalawakaw. Kasla krisalis a nageppesan ti kulibangbang.
Maltutan ti panawen. Agbanang-es ti oras. Agrebolusion ti makina.
Kasla panid ti kudil. Ti anges ket kasla tinta. Ti balikas kobraenna amin a di pay napasamak.
Kasasam-itan amin ti panaglangan iti nagbeddengan ti agik-ikkis nga uni. Ta ti rissik nga agayebgeb, agagawa iti kabukbukodanna ngem ti dapo kukua tayo.
Saan nga umanay ti agkaradap. Kasapulan ti inana. Ti makina mangnamnama.


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
Ti
iti Karayan Amasona Abagatan nga Amerika ket isu ti maikadua a kaatiddogan a karayan iti lubong ken ti kadakkelan babaen ti panagayus ti danum iti natimbeng a panagayus a dakdakel urayno itipon dagiti pito a sumaruno a kadakkelan a karayan iti lubong. Ti Amasona ket addaan iti kadakkelan a pagayusan a labneng iti lubong, ti agarup a 7,050,000 kuadrado kilometro (2,720,000 kuadrado milia), a daytoy ket mangidagup para iti agarup a maysa a panglima ti dagup a panagayus ti karayan iti lubong.
Kadagiti kangatuan a pakagay-atanna, ti ngato ti nagsasabtan ti Karayan Negro, ti Amasona ket tinawtawagan a Solimões idiay
Brasil; nupay kasta, idiay Peru, Colombia ken Ecuador, ken dagiti pay dadduma a paset ti lubong nga agsasao iti Espaniol, daytoy a karayan ket sapasap a tinawtawagan iti Amasona kadagiti agpababa a pagayusanna manipud ti nagsasabtan ti karayan Marañón ken Ucayali idiay Peru. Ti sistema ti karayan Ucayali-Apurímac ket naipanpanunotan a kas ti kangrunaan a taudan ti Amasona.
Ti kalawa ti Amasona ket naindumadumaan iti nagbaetan ti 1.6 ken 10 kilometro (1.0 ken 6.2 mi) iti ababaw nga agpang, ngem daytoy ket dumakdakkel iti las-ud ti nabasa a tiempo iti 48 kilometro (30 mi) wenno ad-adu pay. Ti karayan ket sumrek iti
Taaw Atlantiko iti nalawa nga estuario iti agarup a 240 kilometro (150 mi) iti kalawa. Ti sabangan ti kangrunaan a sanga ket 80 kilometro (50 mi). Gapu kadagiti nawatiwat a rukrukodna, daytoy ket sagpaminsan a makunkuna a kas Ti Karayan Baybay.
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
Pakaimatangan ti
Paris
iti sumipnget a naala idiay torre ti Maine-Montparnasse.
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat! Ipatpategmo kadi ti kina-
Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
Agdadamoka kadi? Surotem ti
pakabuklan ti Ilokano Wikipedia. Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti
pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo. Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre,
iwanwandaka ngarud. Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid?
Ipadigom ti kinalaingmo ditoy Ay, nagalas met!
Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin. For non-Ilokano speakers please visit the local embassy or request help here.
Ti Wikipedia ket ibalbalayan ti
Pundasion ti Wikimedia, ti maysa a di aggan-ganansia nga organisasion a mangibalbalay kadagiti nadumaduma a proyekto:


text:
Pachuca
Ti Pachuca , ( [paˈtʃuka] (tulong·paammo)) pormal nga ammo a kas Pachuca de Soto, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Mehiko ti Hidalgo. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan-tengnga a parte ti estado. Ti Pachuca de Soto ket isu pay ti nagan ti ili a pagserbian ti siudad a kas tugaw ti ili. Ti Pachuca ket mabirukan iti agarup a 90 kilometro (56 mi) manipud iti Siudad ti Mehiko babaen ti Mexican Federal Highway 85.[1] Awan ti konsenso no ania ti nagtaudan ti nagan a Pachuca. Daytoy ket naitugotan manipud iti balikas a pachoa (lingsat; wayaan), ti Pachoacan (lugar ti gobierno; lugar ti pirak ken balitok), ken patlachuican (lugar dagiti paktoria; lugar dagiti lua).[2] Ti opisial a nagan ti Pachuca ket Pachuca de Soto a kas pammadayaw kenni kongregista Manuel Fernando Soto, nga isu ti naikkan iti pammadayaw iti pannakapartuta ti estado ti Hidalgo.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Aldama, Antonio. "Tips viajero Pachuca (Hidalgo)" [Travelers tips Pachuca (Hidalgo)] (iti Espaniol). Mexico City: Mexico Desconocido. Naala idi 2009-10-08.
- ^ "Estado de Hidalgo Pachuca de Soto" (iti Espaniol). Enciclopedia de los Municipios de México. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-05-17. Naala idi 2009-10-08.
- ^ "Donde ir en Pachuca, Hidalgo" [Where to go in Pachuca, Hidalgo] (iti Espaniol). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-12-03. Naala idi 2009-10-08.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pachuca iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Pachuca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Naipilaan iti nagsina a kaso ti drug pusher a naaresto iti buy bust operation ken nakakumpiskaan iti paltog, balbala ken drug paraphernalia iti follow-up operation nga insayangkat dagiti polis iti pagtaenganna.
Nakasuan ni Marlo Lim y dela Cruz, 36, naasawaan, residente iti Barangay IX, Vigan City iti City Prosecutor’s Office ditoy siudad iti panaglabsing iti probiso ti PD 1866 ken RA 9165 mainaig iti pannakakumpiska ti maysa a paltog, balbala ken drug paraphernalia iti balay daytoy idi rabii ti Marso 16 iti search operation nga insayangkat ti nagtitipon nga elemento ti PAIDSOTG, Criminal Investigation and Detection Group ti Ilocos Sur Provincial Police Office nga indauluan ni PCI Arbel Mercullo babaen ti superbision ni Vigan City Chief of Police Police Supt. Elpidio Nartatez ken babaen ti koordinasion ti PDEA.
Nakakumpiska dagiti nagsukisok iti balay ni Lim iti maysa a homemade caliber magnum 22 (paltik) nga addaan iti 7 a bala para iti cal. 22 ken maysa a bala para iti 5.56 MM, 1 tooter, 6 a lighter, 3 improvised lighters, 1 rolio ti aluminum foil, assorted plastic sachets, Motorola cellphone, 2 Nokia cellphones, ken assorted used plastic sachets a naglaon iti mapapati a shabu residue.
Sinaksian ti live-in partner ti suspek a maysa a Cory Pasaraba dela Cruz, 49, balo, dagiti barangay officials, ken maysa a reporter manipud iti Bombo Radyo ti naisayangkat a panagsukisok babaen ti bileg ti search warrant nga inyisio ni Judge Francisco Ante, Jr. ti MTCC, Vigan City.
Naipatulod metten iti provincial prosecutor ti rekord ti kaso a panaglabsing iti Section 5 ken Section 11 ti Article II ti RA 9165 wenno Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 a nai-docket iti babaen ti NPS #1-03-INQ-IIC-00027 ken napetsaan iti Marso 17 para iti inquest proceedings.
Kadua ni Lim a natiliw ni Eric Filart y Follosco, naasawaan, ken residente iti Barangay Cabalangegan, Vigan City iti buy bust operation nga insayangkat ti nagtipon nga elemento ti ISCIDT, ISPAIDSOTF ken Bantay police iti Zone 4, Bantay, Ilocos Sur a nakakumpiskaan dagiti polis iti sumagmamano a heat-sealed transparent sachet nga agdagsen iti 14.69 grams (saan a 8 grams kas immuna a naipadamag) a mapattapatta nga agbalor iti P173,000 ken iti uppat a P500 a marked money.#


text:
Monday, June 5, 2017
PANAGLUKAT TI KLASE TI HUNIO 5, NASAPADA A NAPAN NAGBASA
Cabugao, Ilocos Sur – Nadanon manen ti panagseserrek ti klase (Elementaria ken High School) iti Hunio 5 (Lunes) ita a Tawen 2017 kalpasan iti napaut a bakasion.
Maigapu itoy, aktibo dagiti ubbing ken estudiante a napan iti pagadalanda tapno itultuloyda a ragpaten ti adal a maited kadakuada agingga a maileppasda dagiti asignaturada agingga iti panagbabakasion ti klase iti Tawen 2018.
Kabayatanna, makumikom met dagiti nagannak ken mangisursuro nga aramiden dagiti pagrebbenganda ken obligasionda iti pagadalan/komunidad tapno maitedda dagiti kasapulan dagiti annakda wenno ay-aywananda nga agad-adal.
Dagitoy a buya/gay-at iti panagrubuat ti Tawen 2017 ket paset iti pannaka-tubay ti naganus nga isipda tapno mapagbalinda a “Nationbuilder” ken naresponsable a makipagili. # (Web Situational Report)
Maigapu itoy, aktibo dagiti ubbing ken estudiante a napan iti pagadalanda tapno itultuloyda a ragpaten ti adal a maited kadakuada agingga a maileppasda dagiti asignaturada agingga iti panagbabakasion ti klase iti Tawen 2018.
Kabayatanna, makumikom met dagiti nagannak ken mangisursuro nga aramiden dagiti pagrebbenganda ken obligasionda iti pagadalan/komunidad tapno maitedda dagiti kasapulan dagiti annakda wenno ay-aywananda nga agad-adal.
Dagitoy a buya/gay-at iti panagrubuat ti Tawen 2017 ket paset iti pannaka-tubay ti naganus nga isipda tapno mapagbalinda a “Nationbuilder” ken naresponsable a makipagili. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:02 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ni Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (Panangibalikas nga Espaniol: [ˈdjeɣo roˈðriɣeθ de ˈsilba i Beˈlaθkeθ]; nabuniaganidi Hunio 6, 1599 – Agosto 6, 1660) ket maysa idi nga Espaniol a pintor nga isu idi ti nangidaulo nga artista idiay korte ni Ari Felipe IV. Isu ket maysa idi nga indibidualistiko nga artista iti kontemporario a paset ti panawen a Baroko, nangruna a kas maysa a retrato nga artista. Iti maipatinayon kadagiti nadumaduma a panagaramidna kadagiti ladawan ti naipakasaritaan ken kultural a kaisangayan, isu ket nagpinpinta kadagiti adu a retrato dagiti naarian a pamilia ti Espania, ken dagiti dadduma paya natakneng nga Europeano a pigura, ken dagiti kadawyan, ken nagpatpatingga iti panagpataud ti obra maestrana a Las Meninas (1656).
Manipud ti immuna a pagkapat ti maika-19 a siglo, dagiti obra nga arte ni Velázquez ket modelo idi para kadagiti realista ken impresionista a pintor, a naisangsangayan kenni iÉdouard Manet. Manipud idi ti dayta a panawen, adu kadagiti moderno nga artista, a mairaman ni
Midia a mainaig kenni Diego Velázquez iti Wikimedia Commons


text:
Dr. Amefil Agbayani, Amerikana a Filipina—
PAGTANGTANGSIT DAGITI ILOKANO ITI UNIVERSIDAD TI HAWAII
ni Aurelio Solver Agcaoili
Maysa kadagiti maipagpanpannakkel ti komunidad nga Ilokano iti Hawaii partikular dagiti adda iti makunkuna a higher education a kas kaniak, ket daytoy Amerikana a Filipina—wenno Filipina nga Amerikana a nangirusuat sipud pay idi dekada seisenta kadagiti aramid a mangitandudo ti kina-Filipino ken ti panagrespeto ken pangakseptar iti dibersidad dagiti tattao iti daytoy nga estado.
Amerikna a Filipina: kasta ti naganna. Inted kenkuana dagiti dadakkelna, da Adeudato ken Remedios, daytoy naisangsangayan a nagan, ti Amefil, manipud iti pinagtipon nga ‘America’ ken ‘Filipinas.’ Idi 1964, immay ditoy Hawaii tapno agadal iti graduado a program iti siensia pulitikal babaen ti scholarship nga inted ti East West Center, institusion a federal a nakabase ditoy Universidad ti Hawaii.
Ngem immay met ni Dr. Amefil Agbayani ditoy Hawaii—ken iti sibubukel nga Estados Unidos—tapno tungpalenna ti sirmata nga adda iti panagkambor dayta a nagan: ti panagbalinna a saksi ken paraiwaragawag kadagiti bambanag a makaitunda iti pagimbagan, pagsayaatan, ken pagdur-asan ni Filipino. Daytoy a Filipino, a gapu iti idea nga adda nasaysayaat a darepdep a maabel ken matun-oyan ditoy Hawaii, ket agpilpilit nga umay makigasanggasat ditoy tapno kadagiti kangitingan ti oras ken karit ken aginaldaw a pannakigubal, ket maaddaan iti nabiag a namnama. Ngem iti isasangladna, makitana a saan a nalimpio ti dana—nga adda dagiti rumbeng unay nga aramiden tapno madalusan daytoy tapno iti pannakadalusna ket naannayas ti panangsunsonna iti dana nga agtunda iti panagbanag ti dardarepdepna.
Iti panaglima a tawenkon ditoy Hawaii manipud iti idiay Los Angeles nga immuna a nagsangladak iti unos ti tallo a tawen, awan dagiti dadakkel a pasken ti komunidad a diak nakalangen ni Amy, ti ad-adda nga awagmi kenkuana, dakami nga adda iti akademia a tinenneben ti aktitud ti nadur-as a lubong a mangawag iti maysa a pagayam babaen ti panangaramat iti umuna a nagan, kas simbolo ti panagpapada.
Kaniak a nasanay iti sabali a kultura nga akademik iti Filipinas, adda idi panagkitakit ti riknak idi ibagana nga ‘Amy’ lattan ti awagko kenkuana. Ni Dr. Josie Paz Clausen, ti kaduak iti programa ti Ilokano, Drama ti Filipinas, ken Pelikula ti nangiyam-ammo kaniak kenkuana ket iti dayta nga umuna a panagkitami, kasla adda nasinged a riknak a nagpuonak a mangimbitar kenkuana tapno rekpanna ti umuna unay nga internasional a komperensia ti Nakem. Tawen 2006 idi, iti okasion ti panagserra met laeng ti makatawen a selebrasion ti sentenario ti iyuumay dagiti umuna a sangapulo ket lima nga Ilokano ditoy Hawaii tapno iruanganda ti agtultuloy nga isasanglad dagiti Ilokano—ken Filipino—ditoy nga estado.
Ket immay nagbitla ni Amy iti Nakem Conference. Iti bitlana ket ti nabaknang a padasna iti komunidad, ti namaris a biagna kas administrador iti akademia, ti agsangasanga a dangadangna iti panangipinget iti kalintegan a pundamental a nasken a pagballigian dagiti Filipino, ken ti agtultuloy a karit a sangsangnguen dagiti kadaraan, iti man Hawaii wenno iti dakdakkel a partes ti Kaamerikaan, partikular iti Estados Unidos ken Canada.
Iti met laeng bitlana ket ti panangsurotna iti tugotna nga Ilokano babaen iti amana, ni Adeudato, a taga-Vintar, Ilocos Norte, ti isu met laeng nga ili a naggapuan ti kaamaan a pakaibilangak sakbay a nagtawatawda iti siudad ti Laoag.
Iti baet dagiti tawen a pannakaipaima kaniak ti panangtarawidwid ti programa nga Ilokano iti Universidad ti Hawaii, ti kakaisuna a programa iti entero a lubong a mangiyup-opresir iti Batsilier ti Arte medior iti Ilokano, adda a kankanayon a tumultulong ti opisina ni Amy. Ket iti panangilablabanmi iti karbengan dagiti in-inabo a Filipino tapno masursuroda dagiti lengguahe dadagiti dadakkelna, nagkurus dagiti dalanmi iti panagtestimoniami iti maysa a public hearing iti Kamara dagiti Representante iti Kongreso ti estado.
Rugi laeng dagiti adu a panagkurus daytoy—rugi ti awan ressat a pannakasulsul-oy kaniak dagiti nakabilbileg a salamangka nga adda iti nadarisay ken napinget nga aramid ni Amy iti nagan ti komunidad a Filipino. Iti dayta a dangadangmi iti pannakaipinget ti karbengan iti lengguahe dagiti ubbing a Filipino, iti prinsipio, maisuronton, kas pangrugian, ti tallo a lengguahe ti Filipinas kadagiti eskuela a publiko: Ilokano, Sebuano wenno Binisaya, ken Tagalog. Iti agdama, gapu kadagitoy nga inisiatiba ni Amy ken dagiti aminen nga akademiko ken mangmangged kultural, maisursuro ti Ilokano iti dua a dadakkel nga eskuala a publiko: iti Farrington High School ken iti Waipahu High School.
Iti sistema ti Universidad a pagkamenganmi a dua, isuna kas direktor ti Student Equity, Excellence and Diversity, ken siak kas manursuro ken manarawidwid iti programa nga Ilokano, agkurkurus latta ti dalanmi iti agtultuloy a panangipinget ti pannakaisuro ti Ilokano ken Tagalog a kas lehitimo a kurso iti sangalubongan a pagsasao. Malaksid iti kampus ti Manoa, maisursuron ti Ilokano iti Maui College ti Universidad.
Immunan nga insuratko ti naisangsangayan a kabaelan ni Amy iti Fil-Am Observer, ti diario a pagkamengak a kas hepe ti editorial. Ti okasion: ti pannakapilina a 2008 Living Treasure—sibibiag a gameng!
Rinakisak dagiti dokumento tapno maisuratko dayta nga artikulo; nagsaludsodak kadagiti gagayyemna, ken ininterbiuk isuna iti telepono tapno laeng mailugarko dayta a pammigbig kenkuana ti komunidad, maysa a pammigbig a naisangrat laeng dagiti kas kenkuana a naisangsangayanen ti naaramidanna iti naglabas nga uppat a pulo a tawen.
Iti panagsuksukimatko, nakitak ditoy ti bubon daytoy nga enerhia nga agingga ita, iti laksid ti edadna a 67, ket nasiglat, naparagsit, ken naregta a mangidurduron kadakami amin iti akademia ken paset ti komunidad a Filipino, a rumbeng laeng a di agmawmaw ti panangipingettayo dagiti karbengantayo uray sadinno ti ayantayo.
Naruay dagiti pammigbig kenkuana—inubon-ubon a pammaneknek iti kabaelan, iti naisangsangayan a talento, iti nabaknang a sagut kenkuana ti biag. Ngem iti laksid dagitoy ket ti napakumbababa nga Amy, ti natanang a boses, ti naisem a rupa, ti makipinnerreng a mata. Iti alintatao, dita a makitam ti espiritu ti wayawaya, isu met laeng nga espiritu a ti panagkunak, ket isu met laeng nga espiritu nga immapay ken nanglugan ken Gabriela Silang tapno itultuloyna ti laban nga inrugi ni Diego nga asawana. Paggaammotayo a ni Gabriela ket isu ti babai a taga-Ilocos a nangipasdek ti altar ti nasantuan a pannakibalubal iti nagan ti dignidad, ti kinatao, ken ti respeto iti bukod a bagi ken iti sabali idi panawen dagiti Kastila.
Awanen dagiti Kastila ket addan ni Amy iti ballasiw-taaw, iti Hawaii dagiti immay a sakada tapno ditoy ket rugianda ti agarapaap. Ngem ditoy Hawaii met a nakitana ti importansia ti panangipinget kadagiti karbengan iti bukod a lengguahe, ti pannakaited ti akses iti dayta a lengguahe nga ammo tapno maipakatan ti maiyannatup a serbisio publiko, ti pannakarespetar dagiti kalintegan dagiti imigrante, ti pannakailaban ti kalintegan iti pagsapulan, ken ti panangpabileg kadagiti kadaraan a gapu iti kinakurang iti ammo ken adal ken kasanayan, ket nagpasarda iti pannakaikuskuspil ken pannakamatmata. Amin dagitoy ket saan a nakalisi iti imatang ni Amy ket iti managsirmata a disposisionna, inkomitna ti bagina kadagitoy nga isyu nga agingga ita ket sentro dagiti aramidna. Daytoy sustenido nga aramid ni Amy ti gapuna no apay a teddek isuna ti komunidad ken no apay nga importante ti panangawat iti sirmatana para iti masakbayan.
Ta kasta ni Amy.
Iti natanang a boses ket ti pihado nga idea maipapan iti gimong, iti panagdur-as, iti pannakidangadang.
Iti natanang a boses ket ti klaro nga isip—ken ti kinaawan lugar ti balikas a ‘saan’, la ket ta addaka iti umisu a dalan.
Iti naisem a rupa ket ti kinatakneng nga adda iti prinsipio a di mabalin a mulitan wenno isalda—ti prinsipio a pagibasaran dagiti amin a dangadang a nakikappengan wenno insayangkatnan iti napalabas nga uppat a dekada iti nagan dagiti amin nga umili ti Hawaii.
Ken iti makipinnerreng a mata ket ti sierto nga aramid, ti pirme a disposision, ken ti kinawada ti isip—abilidad a pudno unay a sagut manipud kadagiti didiosen ti biag, manipud kadagiti espiritu ti puli, ken manipud kadagiti anito a mangay-ayuda kadatayo kadagitoy a gannuat nga agtunda iti addaan anag a panagbalbaliw.
Itay napalabas a dua a lawas, inted ni Amy ti suportana iti Local 5, ti union dagiti mangmangged kadagiti hotel ti Waikiki a mangipingpinget iti kalinteganda a kas mangmangged ken kasta met dagiti kalinteganda nga ekonomiko. Kaduana dagiti nasurok a walopulo pay, nagprotestada, ken sinerraanda ti maysa a paset ti kalsada a nagbalin a gapu ti trapiko. Inaresto dagiti autoridad ni Amy a kaduana dagiti mangmangged iti hotel ken dagiti sumupsuporta kadagitoy a kameng ti komunidad.
Ipasimudaag daytoy ti sabali a kabaelan a tinenneb ti tured, padas, ken sirmata. Idi estudiante pay laeng iti programa a graduado iti Universidad, inukoparanda iti unos ti sangapulo nga aldaw ti maysa a pasdek ti Universidad tapno iprotestada dagiti madi nga aramid a mapaspaspasamak. Inaramidna dayta idi estudiante pay laeng—ken umili pay laeng iti Filipinas. “Itan ta maysaak nga umili ti Estados Unidos, ad-addan nga adda karbengak a mangilaban kadagiti karbengan dagiti amin nga umili. Awan ti makatubeng kaniak,” kinunana iti maysa a panagsaomi idi immaynak binisita iti opisinak.
Idi kangitingitan ti diskriminasion kontra kadagiti minoridad ken ti kaadu dagiti lapped tapno dagiti imigrante ket maikkanda iti isu met laeng a gundaway a mait-ited iti sabali, inrugi ni Amy ti ad-adda itan nga am-ammo nga Operation Manong. Nabaknang nga idea daytoy—ti panangipinget kadagiti karbengan ken pannakaikkat kadagiti pagel ti panagpapada—a naaddaan iti realidad ken namunganayan ti ibabaringkuas dagiti Filipino ken dadduma pay a puli tapno dawatenda iti estado dagiti kalinteganda. Agingga ita ket daytoy nga Operation Manong, nga adda ita iti opisina ti serbisio a multikultural iti Universidad, ket agtultuloy pay laeng nga agpapaay kadagiti nadumaduma a kultural a komunidad ditoy Hawaii.
Kadagitoy nga aramid ket ti maysa nga Amy—Manang Amy, kunak no kua—a mamati nga iti laksid ti nasurok a maysa a siglo a presensia dagiti Filipino iti Hawaii ket masapul pay laeng ti kolektibo a panangirupir kadagiti kalintegan tapno ti publiko nga espasio a para kadagiti Filipino, a para kadagiti imigrante, ken para kadagiti nagduduma a tattao iti Hawaii agraman dagiti indihenoso ti Hawaii mismo, ket maited kadakuada.
Gapu kadagitoy nga aramid, binigbig ti Church of the Crossroads ni Amy ket intedda kenkuana ti 2010 Hawaii Peacemaker Award, pammadayaw a mait-ited laeng kadagiti addaan iti naidumduma a komitment iti komunidad. Iti sentenario ti Universidad ti Filipinas, binigbig daytoy a numero uno nga institusion ti kabaelan ni Amy iti panagserbi iti publiko ken nasayaat a panaggobernar, iti pannakapabileg dagiti babbai ken panagpapada, ken iti edukasion ken salun-at.
Kadakami a Filipino—ken Ilokano—a kameng ti komunidad nga akademiko iti Universidad, makitami dagitoy adu a nagapuanan ni Amy. Ti karit ita ket daytoy: sinno ti makabael a sumukat kenkuana ken makaited iti isu met laeng a dekalidad a panagserbi iti nagan dagiti nadumaduma a komunidad ti estado?
Dakkel a karit daytoy kadakami, dakami a mangisursuro ditoy a mabilbilang laeng iti ramay ti kaadumi no idilig iti sabali a puli. Ngem daytoy ket saludsod a masapul a saludsodenmi no kayatmi nga iti sumuno nga aldaw ket masierto ti pannakasustenir dagitoy nga aramid dagiti immun-una kadakami.


text:
Ti Abril Dagiti Daniw
gapu iti pannakalipat iti apagdarikmat)
1.
Apokalipsis ti suratmo, kabsat
Paripirip nga adal
Manipud kadagiti rekkang
Dagiti nalagalaga nga ayat,
Pangiyiladan iti duri a pilkuen ni rigat
Manipud kadagiti sagawisiw
Iti buddak a sipnget
Dagiti antigo a tagainep,
Timek a panglamlamiong
Iti mabibbibi a rikna no
Dumuko dagiti dudungso
Kalpasan ti nalabon a padaya
Dagiti linabag ti napalabas, padaya
Dagiti tineggedan a paggaak
Dagiti makilumlumba iti oras
Ditoy a disso dagiti de-rosas
Nga araraw para iti kalkalainganna
A pannakatupektupek dagiti isem,
Pannakabsog, inana, ridep.
Anian ta iti agpang ti Malasiqui
Ken tay ili ti Cagayan a nagabrasaan,
Adu ta adu dagiti sao a nagkurang,
Panunot a nagkibaltang,
Isip a nangiyaw-awan,
Nakem a pinanawan,
Lagip a kinamalala dagiti sabali pay a sao,
Balikas nga aramid a rangtay metten
Ti ginasunggasut nga ipapanaw,
Ti ginasunggasut met a panagkawili
Tapno itagbat manen kadagit ladrilio
Dagiti siniglo a saritatan ita
Dagiti isawang a nasken ken rumbeng
Dagiti isawang a nasken gapu ta rumbeng
Dagiti isawang a rumbeng gapu ta nasken
Kas ti panangitukit dagiti lagip
Iti bengkag dagiti umanangsab a tagainep
Dagiti mannaniw a nakamurmurayen a kas kenka
Dagiti mannarita a nakariingen a kas kenka
Dagiti kabsat a sindadaan a makigamulo
Iti awanan gibus a panagitukit a kas kenka!
2.
Awatem ngarud, adi a mannaniw,
Daytoy anting-anting manipud iti padeppa
Dagiti sarindaniw a nailansa.
Addaan bileg daytoy anting-anting,
Kas ti bileg dagiti orasion a nagapon
Kadagiti trianggulo a bendision
Dagiti dios a nakabakasion,
Agilad-iladda man ditoy kapanagan
Dagiti mannanakaw iti aldaw,
Mannanakaw kadagiti raya ti agsapa,
Daytay mangisagot iti bara iti ulila
A barukong, derrep met a kasingin
Dagiti makatalimudaw a pannakaisungsong
Dagiti saoyo, dakayo a mannaniw iti sardam,
Dakayo a sandi dagidi mannaniw iti paraangan,
Dakayo a bugawbugaw ti kananakem
Dakayo a mangikarkari iti makaagas a saem.
3.
Agkitatanto man ngarud, adi a mannaniw,
Kadagiti paulo dagiti putarem a pasablog,
Panggutigotmo iti rugso a matmaturog.
Ngem yagawam kadi, adi a mannaniw,
Yagawan nga igamer iti putar a daniw
Daytay apokalipsis ti sisusugat a paliiw.
Aurelio S. Agcaoili
Torrance, CA
Nob. 19, 2004
2 comments:
- abril said...
-
manong...manongko, aya, di mabubos a panagyaman 'toy daniw a sagutmo itoy numo, wen, manong, talaga a nabayagen daydi naudi a panagkikitatayo, ngem nagtalinaed nga umang-anges iti lagip dagiti diskurso ti rebolusionario a daniw a lekturam idiay malasiqui...iti sabali pay a lekturam idiay ballesteros a nangtrataram iti gidiat ti prosa ken daniw, a nangkatawaak met iti bagik iti kabassit pay iti ammok maipapan iti daniw...manong, Dios ti agngina iti pammakaritmo...ti Apo ti kankanayon koma a mangbendision kadakayo.
- November 22, 2004 at 7:23 AM
- ariel said...
-
patgek nga abril:
ala, ditay kadi tallikudan daytoy misiontayo iti arte, literatura ken kannawid. sapay ta makapudnoak met iti ar-aramidek. addanto panawen a panagkikita manen. agyamanak iti kararagmo, adingko.
saludannaka ti apo a mannakabalin.
manong A
- November 22, 2004 at 1:13 PM


text:
Isla Romblon
Ti Romblon ket maysa kadagiti nangruna a tallo nga isla ti Probinsia ti Romblon idiay Filipinas; dagiti dua a sabali ket ti Isla Sibuyan ken Isla Tablas. Mabirukan ti isla iti kaunegan ti Baybay Sibuyan, ken adda iti turay ti ili ti Romblon, ti tugaw ti gobierno para iti probinsia ti Romblon.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti immuna a nangtagtagitao iti Romblon ket dagiti tribu ti Negrito ti Panay ken dagiti tribu ti Mangyan ti Mindoro. Ti pannakaduktal dagiti agbitbitin a lungin ken artistiko a material kadagiti kueba iti isla ti Banton ket mangipakita ti kaadda iti nabaknang ken ugma a sibiisasion ken Aborihinal a kultura.[1]
Idi 1582, inrehistro ni Miguel de Loarca ti nagan ti isla a kas "Lomlon" wenno "Doblon".[2] Iti lokal a dialekto ti Visaya, ti kayat a sawen ti balikas ket ti agup-upa a billit iti umuokna. Daytoy ket ammo pay idi a kas Domblon sakbay idi naampon ti agdama a naganna.[1]
Idi 1635, naibanghelisado ti isla ti Romblon babaen dagiti padi ti Rekolekto nga Espaniol ken nagbalin a dependensia ti Kaptani Heneral ti Filipinas. Ti naportipikado a simbaanda ket isu itan ti agdama a katedral ti Romblon. Dua a pagsammekedan ti binagonda, ti San Andrés ken Santiago, ken dagitoy itan ket narebbadan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Romblon". Philippine Information Agency. Republic of the Philippines. Naala idi Hunio 23, 2017.
- ^ "Romblon: Population Expected to Double in 41 Years". Philippine Statistics Authority. Republic of the Philippines. Septiembre 3, 2002. Naala idi Hunio 23, 2017.


text:
August 23, 2015
100-K a gunggona, naukkon para iti pannakatiliw ti nangpapatay iti estudiante ti MMSU
Ni LEILANIE G. ADRIANO
Aganayen a P100,000.00 ti naukkon a gunggona para iti asino man a makaitudo iti paglemlemmengan ti maatap a pimmatay iti estudiante ti Mariano Marcos State University a ni Jemima Kezia M. Andres, 19, ken kakaisuna nga anak da Reynaldo E. Andres (mannurat ti Bannawag) ken Nonalyn Andres ti Poblacion, Currimao, Ilocos Norte.
Maitudtudo ti maysa a Victorino Mangabat, Jr., tubo iti Cauayan, Isabela, a pimmatay ken ni Maimai (birngas ni Jemima). Ni Mangabat ti naitudo a kaudian a kadua ti biktima sakbay a nasarakan ti bangkay ni daytoy a naiwalang iti national highway iti Barangay San Cristobal, Sarrat, Ilocos Norte idi parbangon ti Agosto 4.
Kagiddan ti pannakaitulod ti bangkay ni Maimai iti Municipal Cemetery ti Currimao idi Agosto 12, naipila met ti kaso a murder kontra ken ni Mangabat ken iti inana a ni Dalia a maipagarup a kaduana a naglibas manipud iti balay nga up-upaanda iti Barangay Aglipay, Batac, Ilocos Norte.
Maibatay iti kaudian a resulta ti imbestigasion ti polisia, naammuanen ti kinaasino ti orihinal nga akinkukua iti plaka ti Montero Mitsubishi nga us-usaren ti suspek. Awan met ti masnop nga adres ni Mangabat nga agus-usar iti nadumaduma nga alias a kas iti Francis “Jay-R” Ortega Jr. ken Faustino Madrid Dy IV ta agakar-akar iti pagyanan, kaduana ti inana ken ti maipagarup a putotna nga agtawen iti dua.
Malaksid ti kaudian a kasona, maatap pay ni Mangabat a kas responsable iti panagpukaw ti live-in partner daytoy a ni Angel Fhemie Rodriguez. Sabali pay ti kasona a carnapping ken ti dina panagbayad iti full-tank a krudo iti nagpakargaanna a gasoline station iti Ilocos Norte a maipagarup a napasamak kalpasan ti ipapanawda iti kaserada iti Batac.
Gapu iti naaramid ken ni Maimai, kuna ni Acting Provincial Director Albert Ocon a maibilangen ni Mangabat a kas “Most Wanted iti Ilocos Norte” a naiget a sipsiputan dagiti autoridad.
(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 31, 2015 a bilang.)
Aganayen a P100,000.00 ti naukkon a gunggona para iti asino man a makaitudo iti paglemlemmengan ti maatap a pimmatay iti estudiante ti Mariano Marcos State University a ni Jemima Kezia M. Andres, 19, ken kakaisuna nga anak da Reynaldo E. Andres (mannurat ti Bannawag) ken Nonalyn Andres ti Poblacion, Currimao, Ilocos Norte.
Maitudtudo ti maysa a Victorino Mangabat, Jr., tubo iti Cauayan, Isabela, a pimmatay ken ni Maimai (birngas ni Jemima). Ni Mangabat ti naitudo a kaudian a kadua ti biktima sakbay a nasarakan ti bangkay ni daytoy a naiwalang iti national highway iti Barangay San Cristobal, Sarrat, Ilocos Norte idi parbangon ti Agosto 4.
Kagiddan ti pannakaitulod ti bangkay ni Maimai iti Municipal Cemetery ti Currimao idi Agosto 12, naipila met ti kaso a murder kontra ken ni Mangabat ken iti inana a ni Dalia a maipagarup a kaduana a naglibas manipud iti balay nga up-upaanda iti Barangay Aglipay, Batac, Ilocos Norte.
Maibatay iti kaudian a resulta ti imbestigasion ti polisia, naammuanen ti kinaasino ti orihinal nga akinkukua iti plaka ti Montero Mitsubishi nga us-usaren ti suspek. Awan met ti masnop nga adres ni Mangabat nga agus-usar iti nadumaduma nga alias a kas iti Francis “Jay-R” Ortega Jr. ken Faustino Madrid Dy IV ta agakar-akar iti pagyanan, kaduana ti inana ken ti maipagarup a putotna nga agtawen iti dua.
Malaksid ti kaudian a kasona, maatap pay ni Mangabat a kas responsable iti panagpukaw ti live-in partner daytoy a ni Angel Fhemie Rodriguez. Sabali pay ti kasona a carnapping ken ti dina panagbayad iti full-tank a krudo iti nagpakargaanna a gasoline station iti Ilocos Norte a maipagarup a napasamak kalpasan ti ipapanawda iti kaserada iti Batac.
Gapu iti naaramid ken ni Maimai, kuna ni Acting Provincial Director Albert Ocon a maibilangen ni Mangabat a kas “Most Wanted iti Ilocos Norte” a naiget a sipsiputan dagiti autoridad.
(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 31, 2015 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Wednesday, August 3, 2011
NAIMULA A KAYO, NAREGGET TI LGU A MANGMONMONITOR TI PANNAKATARIPATODA
Cabugao, Ilocos Sur – Maparegta dagiti maseknan nga umili ken pannakabagi ti nadumaduma nga Ahensia ken opisina a nakigamulo iti panagmula ti kayo nga indauluan ni Mayor Ediboy S. Cobangbang, Jr. iti aglawlaw ti Magarang Springs ti Barangay Cacadiran, Cabugao, Ilocos Sur idi Hulio 2, 2011.
Segun ken ni Mr. Edgar S. Balangatan, MENRO-Designate, addan sangapulo ket siam (19) a dadaulo ti grupo ti nagmula ken nakiraman ti grupo ti 4-H Club ken Barangay Nutrition Scholars a nangawat kadagiti seedlings nga naggapu iti Gobierno Munisipal malaksid iti inted ti Tanim Kalikasan, Inc.
Innayonna pay nga addan 7,307 aminen ti seedlings a naiwaras ken naimula babaen ti LGU ket dagitoy ti Narra, Mahogany, Papaya ken Tecoma ken kaaduan a nakaibunonganna iti sangapulo ket dua (12) a barangays a no sadino a dagitoy ket disso ti potensial a pagmulaan ken nagmula kadagiti naited a seedlings.
Mangnamnama ni MENRO a babaen iti agtultuloy a pannakamonitor ken pannakaiwardas ti panangbiag ken panangpatan-ay kadagitoy a seedlings, addanto met dakkel a maikontribusionna iti pannakapalangto iti kabakiran ken aglawlaw iti masakbayan nga aldaw.
Iti sabali a bangir, aktibo met dagiti pannakabagi ti Ahensia ti DENR, DAR, ken DA. Irepresentaran dagitoy da Forester Sonido ti DENR, Engr. Constante Raras ti DAR ken MENRO Edgar S. Balangatan ti DA. Panagiwaras ti seedlings kadagiti Nakikammayet nga agmula iti masakupan dagiti watersdheds ken pribado nga agkalkalaegan a lote ti kangrunaan nga aktibidadesda.
Iti bulan ti Hulio ken Agosto 2011, nakaitedda ti 3,000 a Mahogany Seedlings ken 2,850 a mango seedlings iti Barangay Carusipan, 722 a mango seedlings iti Barangay Cacadiran, 6,000 a Mahogany Seedlings ken 4,142 a mango seedlings iti Barangay Maradodon ken 5,337 a mango seedlings iti Barangay Catucdaan.
“Maiduma a talaga no mismo a ti Gobierno Munisipal ken Ahensia a maseknan ti agdadanggay a mangilungalong ti panagmula ti kayo: agballigi!” innayon pay ni MENRO Edgar S. Balangatan ti LGU-Cabugao. # (Insurat, Joed Sajonia)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:08 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
KAPITULO 67
“Awan Pay ti Tao a Kastoy ti Panagsaona”
NAIBAON DAGITI GUARDIA A MANGARESTO KEN JESUS
INKALINTEGAN NI NICODEMO NI JESUS
Adda pay laeng ni Jesus idiay Jerusalem para iti Piesta ti Tabernakulo (wenno, Abong-abong). Maragsakan ta adu a “tattao ti namati kenkuana.” Ngem saan a maragsakan dagiti lider ti relihion. Nangibaonda kadagiti guardia a mangsiput kenkuana tapno arestuenda. (Juan 7:31, 32) Ngem saan a naglemmeng ni Jesus.
Imbes ketdi, intultuloyna ti nangisuro kadagiti tattao idiay Jerusalem, a kunkunana: “Adda pay bassit a tiempo a makikaduaak kadakayo sakbay a mapanak iti Daydiay nangibaon kaniak. Sapulendakto ngem saandak a masarakan, ket saankayto a makaumay iti ayanko.” (Juan 7:33, 34) Saan a maawatan dagiti Judio dayta, isu a kinunada: “Papanan koma daytoy a tao tapno saantayo a masarakan? Mapan ngata kadagiti Judio a makipagnanaed kadagiti Griego tapno maisurona met dagiti Griego? Ania ti kayat a sawen ti imbagana, ‘Sapulendakto ngem saandak a masarakan, ket saankayto a makaumay iti ayanko’?” (Juan 7:35, 36) Ngem tuktukoyen ni Jesus ti ipapatayna ken ti panagungarna sa mapan idiay langit, ket saan a mabalin a suroten dagiti kabusorna sadiay.
Maikapito nga aldaw ti piesta idin. Iti panawen ti piesta, maysa a padi ti binigat nga agibukbok iti danum a naggapu iti Pagdigusan ti Siloam, ket agayus dayta iti sakaanan ti altar ti templo. Tapno ipalagip ni Jesus kadagiti tattao daytoy a kaugalian, impukkawna: “Umay kaniak ti asinoman a mawaw ket uminum. Ti mangipakita iti pammati kaniak ket agbalin a kas iti kinuna ti kasuratan: ‘Agayus manipud iti pusona ti danum a mangted iti biag.’”—Juan 7:37, 38.
Tuktukoyen ni Jesus ti mapasamak inton mapulotan iti nasantuan nga espiritu dagiti adalanna ken maayabanda nga agbiag idiay langit. Daytoy a pannakapulot ket mapasamak kalpasan ti ipapatay ni Jesus. Iti aldaw ti Pentecostes iti sumaruno a tawen, nangrugi nga agayus ti mangted-biag a danum bayat nga inkasaba dagiti adalan a napulotan iti espiritu ti kinapudno kadagiti tattao.
Gapu iti panangisuro ni Jesus, kuna ti dadduma: “Sigurado a daytoy ti Propeta,” a tuktukoyenda ti naipadto a propeta a natantan-ok ngem ni Moises. Dadduma ti agkuna: “Daytoy ti Kristo.” Ngem kuna ti dadduma: “Saan nga idiay Galilea ti paggapuan ti Kristo. Saan aya a kuna ti kasuratan nga agtaud ti Kristo iti kaputotan ni David ken aggapu iti Betlehem, iti ili ni David?”—Juan 7:40-42.
Nagduduma ti ibagbaga dagiti tattao. Nupay kayat ti dadduma a maaresto ni Jesus, awan ti nangtiliw kenkuana. Idi nagsubli dagiti guardia kadagiti panguluen ti relihion a saanda a kadua ni Jesus, insaludsod dagiti panguluen a papadi ken Fariseo: “Apay a saanyo nga inaresto?” Insungbat dagiti guardia: “Awan pay ti tao a kastoy ti panagsaona.” Nakapungtot dagiti lider ti relihion isu nga imbabain ken inuyawda ida: “Naallilawkayo kadi met? Adda aya panguluen wenno Fariseo a mamati kenkuana? Ngem dagitoy a saan a makaammo iti Linteg ket nailunod a tattao.”—Juan 7:45-49.
Idi kuan, ni Nicodemo, a Fariseo ken miembro ti Sanhedrin, nagsao a nangisakit ken Jesus. Agarup dua ket kagudua a tawen sakbayna, napan ni Nicodemo ken Jesus iti rabii ket impakitana a mamati kenkuana. Kinuna ni Nicodemo: “Saan nga ukomen ti Lintegtayo ti maysa a tao no di pay nangngegan ti dasigna ken naammuan ti ar-aramidenna, saan kadi?” Ania ti insungbatda kenkuana? “Apay, naggapuka met kadi idiay Galilea? Sukimatem ti kasuratan ket maammuam nga awan ti propeta nga agtaud idiay Galilea.”—Juan 7:51, 52.
Saan nga ibaga ti Kasuratan nga adda propeta nga agtaud idiay Galilea. Ngem ibaga ti Sao ti Dios nga aggapu sadiay ti Kristo; naipadto nga addanto makita a “naraniag a lawag” iti “Galilea, a pagnanaedan dagiti ganggannaet.” (Isaias 9:1, 2; Mateo 4:13-17) Kasta met, kas naipadto, naipasngay ni Jesus idiay Betlehem, ken kaputotan ni David. Nupay ammo daytoy dagiti Fariseo, mabalin a dagitoy ti nangisaknap iti adu a di umiso a kapanunotan nga ibagbaga dagiti tattao maipapan ken Jesus.


text:
BENNEG 2
Panangikasaba ti Pagarian—Panangisaknap iti Naimbag a Damag iti Intero a Lubong
MAYSA nga agsapa, agsagsaganaka a mapan mangasaba ta awan ti serrekmo iti trabaho. Ngem kasla aglaladutka ta nabambannogka. Kasla nagmayat ti aginana! Ngem nagkararagka ket inkeddengmo ti rummuar. Nakikaduaka iti nataengan ken matalek a kabsat a babai ket natukay ti pusom iti panagibtur ken kinaimbagna. Ken bayat nga iranranudmo ti mensahe ti kinapudno iti binalaybalay, naamirismo a dagiti kakabsatmo iti intero a lubong ikaskasabada ti isu met laeng a mensahe, us-usarenda ti isu met laeng a literatura, ken agpapada ti maaw-awatyo a pannakasanay. Idi nakaawidka, gimmanaygayka. Imbag laengen ta rimmuarka!
Ita, ti Nakristianuan a ministerio ti kangrunaan a trabaho ti Pagarian ti Dios. Impadto ni Jesus a ti trabaho a panangasaba ket agsaknap iti intero a daga iti maudi nga al-aldaw. (Mat. 24:14) Kasano a natungpal dayta? Iti daytoy a benneg, adalentayo ti maipapan iti ili ti Dios, dagiti pamay-an ken alikamen nga inusarda a nakapatpateg iti Nakristianuan a ministerio, a makatulong iti minilion a tattao iti intero a lubong a mangkita nga agpaypayso ti Pagarian ti Dios.


text:
Polbora
Ti polbora ket isu ti immuna a kimiko nga eksplosibo ket ti is-isu laeng a naam-ammuan aginggana idi maika-19 a siglo. Daytoy ket ti panaglalaok ti asupre, uging, ken nitrato ti potasio (a ti asupre ken ti uging ket isu dagitoy ti agtigtignay a kas dagiti sungrod, bayat a ti nitro ket agob-obra a kas ti oksidante.[1][2] gapu kadagiti panaguram a tagikuana ken ti gatad ti pudot ken ti tomo ti alingasaw a mapataudna, ti polbora ket kaaduan a naus-usar a kas ti allin kadagiti paltog kenlaok dagiti palpalibang.
Ti polbora idi segun ti kaaduna a konsesnso dagiti akademiko, ket naimbento idi maika-19 a siglo idiay Tsina,[3] ken ti kasapaan a nairehistro a naisurat a pormula para iti polbora ket naiparang iti testo ti Song a Dinastia idi maika-11 a siglo, ni Wujing Zongyao.[4] Daytoy a pannakaduktal ket nakaiturongan ti pannakaparnuay ti palpalibang ken dagiti nasapa nga armas ti polbora idia Tsina. Kadagiti simmaruno a siglo kalpasan ti Insik a pannakaduktal, dagiti armas ti polbora ket nangrugrugin a nagparang iti Muslim a lubong, Europa, ken India. Ti teknolohia ket naiwarwaras manipud idiay Tsina babaen ti Tengnga a Daya wenno Sentral nga Asia, ken kalpasanna idiay Europa. Ti kaasapaan nga Akinlaud a pannakaibaga ti polbora ket nagparang kadagiti testo a naisurat babaen ti Inggles a pilosopo a ni Roger Bacon idi maika-13 a siglo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jai Prakash Agrawal (2010). High Energy Materials: Propellants, Explosives and Pyrotechnics. Wiley-VCH. p. 69. ISBN 978-3-527-32610-5.
- ^ David Cressy, Saltpeter: The Mother of Gunpowder (Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxfords, 2013)
- ^ Jack Kelly Gunpowder: Alchemy, Bombards, and Pyrotechnics: The History of the Explosive that Changed the World, Perseus Books Group: 2005, ISBN 0465037224, ISBN 9780465037223: pp. 2–5
- ^ Chase 2003:31 : "ti kasapaan a kadagiti nabati a pormula para iti polbora ket mabirukan idiay Wujing zongyao, ti obra ti militar manipud idi agarup a 1040"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chase, Kenneth (2003), Firearms: A Global History to 1700, Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge, ISBN 0-521-82274-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Polbora iti Wikimedia Commons


text:
1845
Ti tawen idi 1845 ket ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Lunes ti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 3 – Naawat ti Florida a kas ti maika-27 nga estado ti Estados Unidos.
- Marso 4 – Sinaruno ni James K. Polk ni John Tyler a kas Presidente iti Estados Unidos.
Abril–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 8 — Pimmusay ni Andrew Jackson.
Hulio–Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 4 – Nagtutumpong dagiti delegado ti Austin, Texas tapno agpartuat iti batay-linteg ti estado.
Oktubre–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 29 – Naawat ti Texas a kas ti maika-28 nga estado ti Estados Unidos.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 27 – Wilhelm Conrad Röntgen, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (pimmusay 1923)
- Abril 24 – Carl Spitteler, Suiso a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1924)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 16 – Gabriel Lippmann, Pranko-Luksemburgo a pisiko ken imbentor (pimmusay 1921)
- Disiembre 8 – Herbert Giles, Briton a sinologo ken diplomata (pimmusay 1935)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 8 – Andrew Jackson, maika-7 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1767)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1845 iti Wikimedia Commons


text:
Inpalawag ni Gobernador Francisco Emmanuel “Pacoy” R. Ortega III nga babaen iti konsultasionna kadagiti Mayor ken agduduma a lider iti probinsia agraman kadagiti opisial iti PGLU, napagnunumoanda nga agrikultura ken turismo iti kadakkelan iti potensialda maipapan iti panagdur-as iti La Union. Inpakaammona pay a datoy ti puon ken gapu nga iti Agri-tourism iti sentro ti Transformative Governance iti administrasiona. Ket manamnama pay a saan laeng datoy a mangparag-o iti turismo ken agrikultura nu di ketdi pay mangparang-ay iti biag dagiti taga La Union aglalo kadagiti mannalon ken mangngalap.
Inyunay-unay na a kas frontliners ti serbisio publiko, dakkel iti maitulong dagiti opisial iti barangay tapnu magun-od iti probinsia dagiti agduduma a proyeko, programa ken aktibidad iti gobierno. Inpalawagna nga anyaman a gannuat iti gobierno ket saan nga agbaligi nu awanan iti suporta iti barangay.


text:
Papa Bonifacio II
Ni Papa Bonifacio II ket isu ti papa manipud idi 530 aginggana idi 532.
Isu ket naipasngay a kas maysa nga Ostrogodo, ti immuna a Hermaniko a papa, ken nakautang ti pannakaidutokna manipud ti impluensia ti Gotiko nga ari a niAtalariko. Ni Bonifacio ket pilili idi ti sinarunona, a ni Papa Felix IV, nga isu idi ket napigsa a simmursurot iti Ariano nga ari, ken saan a nabutbutosan. Para iti maysa apanawen, ni Bonifacio ket nagserbi a kas maysa a papa iti maysa apanagsalisal kenni Kontrapapa Dioscuro, nga isu ket nabutosan kadagiti kaaduan a padi iti Roma. Ni Bonifacio kenni Dioscuro ket nakonsegradoda idiay Roma iti Septiembre 530, ngem ni Dioscuro ket pimmusay kalpasan ti duapulo ket dua nga aldaw.
Romano a kalendario[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Bonifacio isu ti nagsuksukat ti panagibilbilang dagiti tawen iti Huliano a Kalendario manipud iti Ab Urbe Condita iti Anno Domini.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Bonifacio II iti Wikimedia Commons