text:
Marco Polo
Ni Marco Polo (i/ˈmɑrkoʊ ˈpoʊloʊ/; Panangibalikas nga Italiano: [ˈmarko ˈpɔːlo]; Septiembre 15, 1254 – Enero 9, 1324) ket maysa idi a Benesiano nga agbanbaniaga nga agtagtagilako[1][2] a dagiti panagbanbaniagana ket nairehistro idiay Il Milione, ti maysa a libro a kaaduan a nagipangyuna kadagiti Europeano ti Tengnga nga Asia ken Tsina.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Marco Polo iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Marco Polo iti Wikisource (iti Ingles)


c: text/html

text:
Monday, February 26, 2018
CABUGAO INTER-BARANGAY BASKETBALL TOURNAMENT 2018, NAIRUBUAT
Cabugao, Ilocos Sur – Naluktan ti 2018 Cabugao Inter-Barangay Basketball Tournament idi Pebrero 25, 2018 iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur ket umuna a naaramid ti Parada a naaramid iti aglikmut ti Poblasion a nagpartisiparan dagiti Basketball Players iti nadumaduma a Barangay, Coaches, Game Officials ken Marching Band. Nangrugi ti Parada iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur a disso ti pagsasalipan ken ditoy met laeng a disso ti pakaaramidan iti Opening Program.
Naisaruno a naaramid ti Opening Program. Kalpasan ti Opening Prayer ket nakanta ti Pambansang Awit ken ti Cabugao Hymn.
Simmaruno ti Welcome Remarks ni SBM Atty. Bryan Jett S. Pano, Committee Chairman on Sports. Inawisna ti imatang dagiti umili a mangbuya kadaytoy a kangrunaan a parang/pagteng ti sports nga aramiden dagiti umaayam iti barangay.
Innayon ni SBM Pano a daytoy a paay-ayam ti LGU-Cabugao ket panggepna nga ital-o ti kasasaad ti sports, napintas a panaglalangen, kooperasion, panangyadayo kadagiti agtutubo iti madi a bisio.
Kalpasan a naaramid ti Yell Per Team, nangited ti Mensahe ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Kimmablaaw ken nagyaman ti Ama ti Ili kadagiti agsasalip ken kasta metten kadagiti amin a naitaripnong iti Sports Complex.
Imbinsana ti pateg iti pannakipaset dagiti agtutubo iti programa ti Munisipio iti Sports. Kinunana a mataginayon koma ti panagkakadua; panaggagayyem ken “I wish all the best!” insupusop ti Alkalde Munisipal.
Ingunamgunamna pay iti pannakamantener koma iti sportsmanship dagiti amin nga agay-ayam.
Naisaruno a naibasa ti Oath of Sportsmanship babaen iti Basketball Player ti Brgy. Bonifacio.
Naisaganad ti panagtitipon dagiti Captain Ball ti kada Team ket nakibinnunotda (draw lots) iti pakaipananda a Bracket (6 a Bracket) kadagiti agpartisipar iti Tournament.
Naaramid ti miting dagiti Coaches para iti Game Rules babaen kadagiti Opisiales a mangimaton iti paay-ayam sakbay a naaramid ti Ceremonial Toss ti bola iti tengnga iti nagbaetan ti Basketball Player ti Brgy. Salapasap ken ti Brgy. Namruangan nga umuna nga agay-ayam babaen ken ni Mayor Josh Edward.
Nakikaysa met da Vice Mayor DJ Savellano; dagiti Kapitanes ti Barangay a naitallaong nga idauluan ni ABC President Thaddeus U. Soller kasta metten dagiti Municipal Officials nga isuda SBM Danny Q. Gazmen ken ni SBM Vicky S. Serna. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:20 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kolum: Sinursuran
Ni Jobert M. Pacnis
(Maudi a paset)
Iti agtultuloy latta a panaglobo ti populasion, saan nga adayo a nakankana pay a parikut ti agur-uray. Saan laeng nga isyo daytoy ti numero— isyo iti seguridad ti tumunggal maysa.
Nasuroken a 90 a riwriwtayo, segun iti report ti National Statistics office idi 2010. Agasem dayta idinto a nagbassitan ti pagiliantayo?
Wen, pudno unay a nabaknang ti pagilian kadagiti rekursos. Umanay wenno aglablabonan koma daytoy a pamataudan kadagiti kasapulan no saan a nagpapasan a rinames dagiti manmano laeng nga addaan iti bileg manipud pay idi sinallukoban ti sipnget ti panagpampanunotda.
Daytoy panagngato ti populasion, dakkel ti itdenna a parikut iti nutrision ken edukasion aglalo kadagiti marigrigat a pagilian a kas iti Pilipinas.
Ad-adda pay a parikut ti ibungana ta adda dayta di panagpapada ti pannakaibunong dagiti kinabaknang ti nakaparsuaan ta kontrolado ngarud dagiti nabibileg ken babaknang.
Ammotayo a dagiti umili ti napaypayso a kinabaknang ti maysa a pagilian. Ngarud, masapul a maikkanda iti pammateg wenno panangisakit tapno di maisakripisio ti salun-at ken edukasionda.
Nupay kasta, maitudo a ti sobra a kinaadu ti umili ti maysa a pagilian ti ramut ti nasaknap a kinarigat, malnutrision, kinaawan panggedan ken nakana a pannakaabuso ti nakaparsuaan. Saan koma ngarud a barengbarengen ti gobierno daytoy a parikut. Ita pay laeng, kitaennan dagiti addang a mangtiped iti ibebettak ti riribuk dagiti mismo a kinabaknangna.
Wen, pudno a narigat ti mangtarawidwid iti panaglobo ti populasion. Iti libro ni Michael Todaro, ekonomista, nga Economic Development, imbinsabinsana dagiti innem a mabalin nga aramiden tapno saan a madagsenan ti gobierno iti panangpatarayna iti pagilian a namnamseken kadagiti umilina.
Umuna, allukoyen kano dagiti umili a napipia nga amang ti bassit a bilang ti kameng ti pamilia ngem iti dakkel babaen dagiti edukasion ken naynay a pannakayadal kadagitoy. Sabagay, nabayagen nga ar-aramiden daytoy ti pagiliantayo.
Maikadua, pannakaparnuay ti programa nga adda pannakainaigna iti panangplano iti pamilia, kangrunaan ti panagusar kadagiti kontraseptibo. Adayo pay ti pagturongantayo kadaytoy. Nabara latta ti simbaan iti panangipawilda iti pannakausar dagiti kontraseptibo.
Maikatlo, panangted kano iti insentibo ken disinsentibo iti bilang dagiti annak. No suroten ti bilang ti anak nga ituyang ti gobierno, ti gobiernon ti makaammo a mangpaadal kadagitoy; no met agsobraan, saanto a pulos a maikkan iti diskuento dagiti annak iti panagbasada.
Maikapat, kitaen koma ti gobierno ti saan a panagdadarison dagiti umili iti maymaysa a disso kas iti Kamaynilaan tapno agsapulda iti panggedan.Adda ngamin dagiti argumento a di ti panagdakkel ti populasion ti yan ti parikut no maminsan— ketdi, iti saan a panagpapada a pannakaiwaras dagiti umili. Masapul ngarud a mayeg met kadagiti sulsulinek ti nam-ay, dagiti panggedan tapno adda dayta panagpapada.
Maikalima, pannakapanday ti linteg iti nainget a pannakaipatungpal no mano ti bilang dagiti mabalin nga anak ti tunggal pamilia. No kadagitoy, kasla man narigat a maipatungpal dayta iti pagiliantayo. Adu la ketdi dagiti umarikiak.
Ken maudi, pannakaital-o ti panagkitatayo kadagiti babbai. Nga isuda, dakkel met ti akemda iti pannakapatan-ay ti maysa a pagilian—a saan laeng nga agpatinggada iti pagtaengan. Ngem sabagay met ketdi, kaaduanen kadagiti babbai ti mangmangged kadatayo. Yanna laeng nga adat, addada a patagtagabo iti sabali a pagilian a no maminsan, biktimada pay dagiti nadangkok a ganggannaet.
No apay a masapul dayta a pannakaital-o dagiti babbai? Wen, a, ta no agbalindan a produktibo iti komunidad, basbassit metten ti tiansada nga agsikog ta kanayonda no kuan a makumikom kadagiti trabahoda.
Ala, saan met ketdi nga amin ket masapul a tungpalen ti pagiliantayo dagitoy a suhestion. Ti masapul laeng, adda dagiti napintek nga addang a maar-aramid. Dayta la unay pannakatagiben dagiti kas kadatayo nga umili.
Ta addada dagiti naranga a pagilian a nababa ti fertility rate-da nga agkasapulanto kadagiti kailiantayo. Ditoy, mabalin a suplayanto ti pagilian dayta panagkurkurangda kadagiti trabahador. Kasta met iti China a nainget a maipatpatungpal ti One-child policy sadiay. Gapu itoy, kaaduan kadagiti Tsino, lalaki ti kayatda nga anak. No makitada iti ultrasound a babainto ti agbalin a putotda, paregregdan daytoy.
Saan ngarud a bumurong nga iti masakbayan, agkasapulan met ti China kadagiti babbai a mangmanggedto sadiay.
Sapay la koma ngarud ta kitaen a nasayaat ti gobierno daytoy a banag ita ta adda pay panawen. Ta, ney, umad-adutayo latta iti tunggal panaglabas ti
kanito. Ket ngumato latta ngarud a ngumato dagiti magatgatang—ta kasta ngarud ti law of supply and demand.
Iti biangtayo nga umili, kitaentayo met ti maaramidantayo. Saantayo nga ipannuray iti gobierno ti amin.#


text:
November 14, 2016
Dap-ayan 2017, mapagsasaritaan iti GUMIL board meeting
Ti Dap-ayan 2017, komperensia iti lengguahe ken literatura nga Ilokano ken maika-48 a nailian a kombension dagiti mannurat nga Ilokano, ti kangrunaan a mapagsasaritaan iti maika-6 a board meeting ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti sangalubongan, inton Disiembre 4, 2016 iti Badipa Elementary School, Bayaoas, Urdaneta City iti panangsangaili ni Dr. Edmundo A. Bisquera, presidente ti GUMIL DepEd Urdaneta (sanga ti GUMIL Pangasinan) ken superbisor ti DepEd Urdaneta, kas impakaammo ni Arthur P. Urata, Sr., presidente ti GF.
Addaan iti tema a “Ni Mannurat nga Ilokano ken ti Nakaparsuaan,” manamnama a maangay ti Dap-ayan 2017 inton Abril 21-23 iti PhilPorts Authority Guest House, Poro, City of San Fernando, La Union iti panangsangaili ti GUMIL La Union nga idauluan ni Eddy Almodovar.
Mapagsasaritaan pay iti nasao a miting ti proyekto a panagilibro ti GUMIL nga am-ammo a kas Tagnawa Series, ti pannakabuangay ti GUMIL Canada ken GUMIL Benguet, ken dadduma pay a pakaseknan ti gunglo.
Iti sabali a bangir, maiwayat inton Dis. 2-4 ti Pasnaan 7 a maysa pay a proyekto ti GF, iti panangsangaili met laeng ti GUMIL DepEd Urdaneta (chapter ti GUMIL Pangasinan), iti pannakitinnulong ti Urdaneta City Schools Division ken ti Office of City Vice Mayor Hon. Julio F. Parayno, ken iti pannarabay ti National Commission for Culture and the Arts ken ti Bannawag.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre
Addaan iti tema a “Ni Mannurat nga Ilokano ken ti Nakaparsuaan,” manamnama a maangay ti Dap-ayan 2017 inton Abril 21-23 iti PhilPorts Authority Guest House, Poro, City of San Fernando, La Union iti panangsangaili ti GUMIL La Union nga idauluan ni Eddy Almodovar.
Mapagsasaritaan pay iti nasao a miting ti proyekto a panagilibro ti GUMIL nga am-ammo a kas Tagnawa Series, ti pannakabuangay ti GUMIL Canada ken GUMIL Benguet, ken dadduma pay a pakaseknan ti gunglo.
Iti sabali a bangir, maiwayat inton Dis. 2-4 ti Pasnaan 7 a maysa pay a proyekto ti GF, iti panangsangaili met laeng ti GUMIL DepEd Urdaneta (chapter ti GUMIL Pangasinan), iti pannakitinnulong ti Urdaneta City Schools Division ken ti Office of City Vice Mayor Hon. Julio F. Parayno, ken iti pannarabay ti National Commission for Culture and the Arts ken ti Bannawag.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
CANDON CITY – Malas daytoy a baro ta lugan ti polis ti nakursonadaanna a binato agsipud ta kinamat ti polis agingga a naipiskot daytoy.
Agbabawi itan ni Jason Brian Pablico, 19, agnaed iti Barangay San Jose ditoy siudad, agsipud ta naipan iti presinto tapno sungbatanna ti inaramidna.
Naammuan iti report nga agpaabagatan a direksion ti Ford Escape a minaneho ni Police Chief Inspector Louise Benjie Tremor, 43, residente iti Barangay Dongalo, San Ildefonso, Ilocos Sur ket idi agdaldaliasat iti national highway a sakup ti Barangay Paras, mapapati a binato ti suspek a nakabuongan ti windshield ti lugan.
Kinamat ni Tremor ti suspek agingga iti naipiskotna daytoy. Adda dua a bato iti bulsa ti suspek idi nakemmeg ti polis.
Mapapati a nakainom ti suspek idi binatona ti lugan ti polis.#


text:
Makapamisuot ti damag itay kallabes nga agkurkurang manen ti bagas. Kesyo awanen ti paggatangan dagiti aglaklako iti ilakoda. Naibus kadi ti suplay ti bagas wenno inlemmengda? Naipangato latta iti piso ti commercial rice, ngem ti panagngato ti gasolina gapu iti mapaspasamak a riribuk iti Middle East ti nadakamat a rason. Nasayaat ta piso laeng, ngem piso man wenno salapi, irutanna met ti nairuten a barikes dagiti umili.
No awan laeng ti insigida a sungbat ti agrikultura maipapan itoy, naiyaw-awan koma manen dagiti umili, napusipos koma manen ti alipusposda a simumulagat. Lalo a nailansa koma manen dagiti nakurapay iti krus gapu iti kinabirkog dagiti bukatot a saan a mabmabsog.
No saan a nagalibtak ti gobierno a simmungbat, napasamak koma manen ti artificial rice shortage, kas daydi napasamak idi napalabas nga administrasion. Ta saan kadi nga adda napasamak a moro-moro iti panagpangato ti bagas iti napalabas? Ginabsuon la ngaruden dagiti nadaddadael a bagas kadagiti bodega ti NFA, kayatda pay laeng a nayonan ti kinadagsen a bakbaklayen dagiti umili. Arigda dagiti sepsep nga agsepsep iti dara dagiti umili.
Imparuar kano ti National Intelligence Coordinating Agency ti damag. Ngem pinaglibakan met ti ahensia ti nasao nga akusasion. Nagtaudan ngarud ti makadadael a damag?
“Speculation is one of the problems we’ve identified and this needs to be addressed. In this particular case, if we find out that it is manufactured and that unscrupulous traders are behind this, then they should be punished,” kinuna ni Senador Francis Escudero. Mamatikami iti daytoy a nasaona. Dagiti la ketdi bukatot a di mabmabsog ti adda iti likudan ti amin.
Uray ti Malacañang ket kumbinsido a dagiti la ketdi manen adda iti likudan ti rice cartel ti akinplano daytoy. Ta kas kuna ni Agriculture Secretary Proseso Alcala, kayat a paruaren dagitoy nga agkurkurang ti bagas tapno di madlaw ti bukodda a gagem.
Adtoy pay ti makunami iti daytoy nga isyo.
Tinesting wenno tiningiting dagiti bukatot a di mabmabsog no adda rumkuas a timek dagiti umili iti palagidda nga agkurkurang ti bagas. Inulitda ti inaramidda iti napalabas nga admistrasion a linilibegda ti panunot ti masa babaen ti panagibulosda ti damag a mangited iti dakkel a danag. Impadamagda nga agkurkurang ti bagas uray aglaplapusanan. Kinagat dagiti saan a makapampanunot iti umno, santo pay laeng linuganan dagiti naayat a sumawsaw kadagiti isyo, lalon a nalilibeg ti damag. Anian, ta barengbarengenda metten ti dignidad dagiti umili!
Nakoriente. Dayta man ti naynay a rason no pumalpak ti reggetda nga agakup manen iti pirak. Nakoriente – termino a nainaw manipud media lingo. Nakoriente ti padamagda wenno pannestingda babaen dagiti mabayadan a kumplotda ken pannagna ti kurimed a pasuksok iti sirok ti lamisaan wenno ti haytek a transaksion babaen ti panagaramat iti automated teller machine. Ta adu metten dagiti mangibaga a ‘kabadbado’ isuna uray no nangiprinta laeng iti ibitbitinna iti tengngedna a kas pakakitaan iti kinaasinona. No apay ketdi met a rummuar dagiti nangisit a kikit iti iruruar dagiti nangisit a gagem.
Manipulasion. Kayat a manipularen dagiti birkog ti panaggunay ti panaggiginnatang iti bagas. Itoy a banag, kumitada babaen ti porsiento kadagiti aglaklako iti bagas iti sabali a pagilian ken pannakaingato ti presio ti commercial rice.
No kastoy a kanayon ti pannagna ti gimong a lilibegen dagiti bukatot a saan a mabmabsog, narigat a lumung-aw iti rigat dagiti umili ta isuda ti aglak-am iti dagensen ken pannakaulaw.
Nasken ti naun-uneg a panagsiput, ta dinto ket kawaw ti buksit iti panagkukot.#


text:
Salaysay da Salvador A. Espejo ken Mario Purugganan
(Maudi iti tallo a paset)
Sabali pay a proyekto ni Mayor Cobangbang ti kiniddawna iti sabali a gunglo dagiti kalugaranna iti California, ti pannakapaadda dagiti pasilidad para iti outdoor ken pool playground iti Central Park sadiay Barangay Bonifacio.
Natungpal daytoy proyektona a pannakaipasdek ti napintas a paggaayaman dagiti ubbing idi Agosto 16 daytoy a tawen babaen ti donasion ti Cabugao Organization of Southern California (COSCA) iti panangidaulo ni Atty. Romeo Sajor. Karaman dagiti naipasdek ditoy a pasilidad ti slide, rocker, swing ken seesaw.
Ita, addan napintas a lugar a paggaayaman dagiti ubbing ditoy nga ili. Kadawyanen a buya iti malem ti kaburnok dagiti ubbing nga aggaayam iti playground, wenno dagiti nagannak nga agpallailang iti parke bayat ti panaggaayam dagiti annakda.
Natalged dagiti ubbing nga agay-ayam ditoy ta malaksid a nalagda dagiti pasilidad, adda pay naiyaplag a rubber mat iti semento tapno saan a masaktan dagiti ubbing no maisaltekda wenno agkabsiwda bayat ti panagay-ayamda.
Mainaig iti maikatlo a proyekto ni Mayor Cobangbang, naammuan a mismo a ti dadaulo ti CANCA ti mangisangpet iti bayad ti innem nga streetlights nga idonarda iti Cabugao.
Sabali laeng dagiti personal a donasion dagiti indibidual a pamilia a para tunggal poste, kinuna ti mayor sana innayon nga indonar dagitoy dagiti kailianna “out of love” iti ilida.
Segun iti mayor, agtinnag a P60,000.00 ti mabusbos iti tunggal streetlight ta malaksid a naimuntar iti cement pedestal, nalukmeg dagiti postena, ken LED (Light Emitting Diodes) ti silawna tapno nain-inut ken basbassit ti makunsomo a koriente a bayadan ti munisipio.
“Dakkel a makatulong (dagiti silaw) iti pannakamentener ti linak ken talna iti Cabugao,” kinuna ni Mayor Cobangbang sana innayon a napintas daytoy a proyekto a mangipakita kadagiti indibidual a proyekto a mabalin nga esponsoran ti kada pamilia.
Masurot met laeng ditoy ti baro a proseso a pannakaimplementar ti proyekto; iyawat ti gunglo ti kuarta iti kontraktor a pilienda a mangipatakder kadagiti streetlights.
Kinuna ti mayor nga apresiaren ti gunglo daytoy a proseso agsipud ta makitada a tumakder ti proyekto a pakabusbosan ti nagrigatanda a kuarta ken ammoda ti time frame a pannakalpasna.
“Makitami a napintas daytoy a mangipakita iti indibidual a proyekto a mabalin nga esponsoran ti tunggal pamilia,” kinuna ni Mayor Cobangbang idinto nga innayonna nga uray kasano nga ayat dagiti dadduma a kailianna a mamagtitipon kadagiti kontribusionda, saan nga umanay nga isemento kadagiti kalsada ngem babaen dagiti streetlights, indibidual a makitada ti pakaipanan ti donasionda a mangpapintas pay iti buya ti ilida a Cabugao.
“Saan a ti silaw ti eksakto a pagsasaritaan ditoy no di ti oportunidadda a makatulong iti ilida a Cabugao, ken ti oportunidad a mangipakita kadakuada a naayat nga agidondonar iti Cabugao nga adda gayam maysa a proseso nga ob-obserbarentayo a saan a pakasayangan, ken pakabastosan ti ayatda nga agidonar,” kinuna ni Mayor Cobangbang.
Panggep ti mayor a maipasdek dagiti streetlights manipud iti uneg ti ili agingga iti pagbeddengan ti San Juan ken iti pagbeddengan iti Sinait.
Kinuna ni Mayor Cobangbang a nakalaglag-an ti riknana a naggawid manipud iti global reunion agsipud ta nupay nalpasen dagiti immuna a tallo a prioridad a proyektona, nakaad-adu pay dagiti proyekto a kayat dagiti kailianda a maipaay iti Cabugao.
Kinuna ti mayor nga inyawisna kadagiti kalugaranna ti panaggawidda iti Cabugao sadanto pagsasaritaan iti pannakaiyimplementar dagitoy a proyekto a kayatda a maipaay para iti ilida.
Ti ili a Cabugao ti mangsangaili iti global reunion inton 2015. Dakkel la ketdi a pasken ken gundaway metten dagiti balikbayan a mangkita kadagiti timmakder a proyektoda a nakaipanan dagiti nagrigrigatanda a kuarta para iti ilida.#


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Maysa a lugan a nagkarga kadagiti baboy ti saan a pinalusposan dagiti agbambantay a sumrek iti probinsia iti quarantine checkpoint sadiay Barangay Bio ditoy nga ili idi agsapa ti Pebrero 2.
Iti report manipud iti polis ditoy, nakaawatda iti tawag iti selpon manipud ken ni Efren Cabida Ciubal, quarantine aide, a nakabase iti Tagudin Animal Quarantine Checkpoint, Barangay Bio a maysa a lugan ti nagpanggep a mangipuslit iti kargana a baboy iti probinsia.
Segun ken ni Ciubal, kaduana da Ruben Gandalera ken Goie Ledda a nangpasardeng iti checkpoint idi agarup 7:30 ti agsapa ti Pebrero 2 ti maysa a Mitsubishi FB L300 agsipud ta nakitada a nagkarga kadagiti baboy.
Ngem imbes nga agtungpal ti drayber nga idi agangay ket nabigbig a maysa nga Emeliano Malapanguie Apilan, 57, naasawaan, ken residente iti Lioac Sur, Naguilian, La Union, pinakaskasna ketdi ti lugan a nagpaamianan.
Kinamat da Ciubal ken kakaduana ti lugan agingga iti naipiskotda daytoy iti asideg ti Centrum Gasoline Station iti Barangay Lacong.
Naduktalanda a nagkarga ti L300 iti innem a baboy.
Malaksid ken ni Apilan, nakalugan iti L300 dagiti katulong a nainaganan Eugene Quinones Rillorta ken Rommel Fuselero Munar.
Idi biroken da Ciubal ti shipping permit kasta met ti veterinary health certificate ken accredited farm documents, awan ti naipakita ni Apilan.
Saan a napalubosan ni Malapanguie nga agbiahe agsipud awan ti naidatagna a shipping permit kasta met ti veterinary health certificate ken accredited breeder farm documents.#


text:
Impasingked ni Gobernador Imee Marcos a masapul pay laeng ti naan-anay a pannakaitandudu iti benneg ti trade ken panagpuunan ditoy probinsia.
Kuna ti gobernador nga adu met latta dagiti umay agnegosio ken rumrumuar ti Ilocos Norte kadagiti advertisements babaen kadagiti nasinged a papagayam.
Inadmitir-na a nupay kurang iti pundo ti probinsia para ti advertisements itay napan a tawen, saan pay laeng a paudi iti Ilocos Norte gapu ti agtultuloy a panagadu dagiti agsangpet a local ken gangannaet a turista ken investors nga umay mangipundar kadagiti bukodda a puunan.
Mainag iti daytoy, inlawlawag ni Gob. Imee nga ad-adda nga itanduduna iti biang ti trade and investments ngem iti turismo.
Mamati iti ina ti probinsia a ti turismo ket maysa laeng a dana dagiti umay bumisita iti probinsia ngem ti nasken ket maimatangan ken mapaneknekanda a ti Ilocos Norte ket napintas a lugar a pangipundaran iti negosio.—PGIN-CMO


text:
Kangrunaan a motibo ti panangipasdek dagitoy a pagilian iti OPEC ti panangkontrolda iti presio ti petroleum. Ngem saan nga inayonan dagiti dadduma pay nga exporting countries a kas iti Egypt, Mexico, Oman, China, Malaysia ken Colombia daytoy panggep ti OPEC. Dagitoy a saan a kameng iti OPEC dagiti kangrunaan a players iti panaglakuan idinto ta kontrolado laeng dagiti OPEC members ti produksion ken lako.
Dimteng ti peak production dagiti kangrunaan a players a non-OPEC members. Kiddawenda itan ti ingangato ti produksion ti OPEC members. Mayat ti OPEC nga ingato ti produksionda ngem iti nanginngina a presio. Agsipud ta bassiten ti reserves dagiti non-OPEC members, kapilitan nga immannugotda ket inkapilitan a gumatang ti sangalubongan iti nangina a presio nga agtaud kadagiti OPEC members.
Iti panagpaso ti peak reserves ti lana dagiti non-OPEC members, inkabassitda ti produksionda tapno matimbeng ti panaglakoda. Agpaay laengen iti kasapulanda ti dakkel nga ilgat ti nabatbati kadagiti reserbada a lana.
Bassit laeng nga ilgat ti produksionda ti agpaay iti merkado. Daytoy ti rason a kadagiti naglabas a dekada nalaka pay laeng dagiti produkto ti petroleum. Ngem itan, awanen dagidi a panawen a nalaka ti gagatangen a petroleum ta agtaud a mismon kadagiti OPEC members ti dakkel a reserves a para lako iti merkado. Ngem ti makapadakes, ilakoda dagitoy a reserves iti presio a kayatda iti merkado. Isu a nanginan dagiti produkto ti petroleum a kas iti gasolina, krudo ken dadduma pay.
Protektaran dagitoy oil producing countries ti reserbada iti lana para iti bukodda nga usar. Isu a kalpasan daytoy a tawen, mariknan ti yiirut ti produksion ti petroleum. Saan a masasaan a nasken nga alimonen dagiti pagilian nga agdepdepende unay iti lana ti nangato a presio no kayatda a saan a napaspas nga agsuek ti ekonomiada. Dakkel la ketdi ti ited ti nangato unay a presio ti lana a komplikasion iti ekonomia dagitoy a nasion nga agdepende laeng iti lako a petroleum iti merkado a pakaibilangan dagiti third world countries a kas toy pagiliantayo.
Nariknatayon iti napalabas ti rigat a pinataud ti nangina unay ti presiona a produkto ti petroleo. Adu a pagilian ti nagsuek ti ekonomiada gapu iti nangina unay a gatangenda a petroleo nga aramatenda iti pannakaipataray dagiti planta, negosio ken iti inaldaw a panagbiag dagiti umili. No nangato unay ti presio ti petroleo, nasipnget ti masakbayan dagiti pagilian nga agdepdepende unay kadagiti produkto ti petroleo. Ngem ad-adda pay a nalidem ti senario no dumteng ti panawen nga aggiinnagawen dagiti pagilian iti nakiddit a lako a produkto ti petroleo. Dakkel pay ti posibilidadna a rauten dagiti dadakkel a pagilian dagiti oil producing countries tapno laeng agtuloy ti panagtaray dagiti pamastrekanna. Iti moderno a panawen, posible a daytoy ti puon ti pakaungawan ti lubong!
Bimmassiten dagiti para lako iti merkado a produksion. Ket dumtengto ti aldaw a naibuston amin a reserves iti sangalubongan. No adda nabatbati, bukod nga usar laengen dagiti addaan oil reserves.
Daytoy ita ti dakkel a ballaag a nasken a masolusion sakbay a dumteng dayta a panawen nga awanen ti tagilako.
(Adda tuloyna)


text:
CANDON CITY – Maysa manen a drug pusher ti inaresto dagiti polis ditoy babaen ti buy-bust operation nga insayangkatda sadiay Barangay San Jose, Candon idi malem ti Pebrero 26.
Tiniliw dagiti nagtipon nga elemento ti Candon City Police Station ken ti PAIDSOTG ni Alfredo Fernando y Pahinag, 26, baro, ken residente iti Barangay San Nicolas, Candon City kalpasan a nakakumpiskada iti ikut ti suspek iti maysa a heat sealed plastic sachet a naglaon iti mapapati a shabu, maysa Nokia cellular phone, dua a sag-P500.00 a naaramat a buy-bust money.
Naipan ti suspek agraman iti nakumpiska kenkua iti police station ti Candon para iti umisu a disposision.#


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Tallopulo ket lima nga estudiante ti nakualipika nga agtrabaho ita a kalgaw iti sidong ti lokal a gobierno ken ti social welfare and development office ditoy , daytoy ti impakaammo ni MSWD officer Criselda Navarro itay nabiit.
Kinuna ni Navarro a nangrugi dagitoy nga estudiante nga agtrabaho itay Mayo 2 ket naiwarasda kadagiti amin a barangay ditoy nga ili a tumulong para iti pannakamonitor ti pannakaipatungpal ti Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) daytoy nga ili.
Sakbay ti iseserrekda iti summer job, naglasat nga immuna dagiti estudiante iti orientasion para iti naannayas a panangakemda iti trabahoda.
Nairanta ti summer job para kadagiti nasao nga estudiante tapno adda katulongan ti opisina ti MSWD iti pannakamonitor iti implementasion ti 4Ps kadagiti amin a barangay ditoy nga ili.
Agpaut nga agtrabaho dagiti estudiante iti 52 nga aldaw ket agsueldoda iti P246 kada aldaw.#


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Natay iti ospital a nakaitarayanna ti maysa a mannalon a binagsol ti kalugaranna a mannalon bayat ti panaggiinomda sadiay Barangay Duyay-yat, ditoy nga ili idi alas tres ti parbangon ti Enero 14.
Pimmusay ni Juddie Igayac y Juson, 32, baro, mannalon, bayat ti pannakatamingna iti Mariano Marcos Memorial Hospital, Batac City. Immuna a naipan ti biktima iti Corpuz Clinic and Hospital sakbay a naitaray iti MMMH.
Mapapati a naaddaan iti nabara nga argumento da Igayac ken ni Mariano Pio y Igayac, 63 a kalugaranna met laeng, bayat ti panaggiinomda kada Fernando Icalla y Ilustre, 61, ken Edison Ilaban, residente iti Barangay Macabiag iti kalapaw ni Icalla.
Mapapati a bimmunot ti suspek iti imuko sana binagsol ti tian ti biktima.
Nangiwayat dagiti polis nga indauluan ni OIC Police Chief Inspector Greg Guerrero, iti hot pursuit operation a nagtungpal iti pannakaaresto ni Pio.#


text:
CANDON CITY – Awan ti magasto dagiti agpabakuna iti kontra rabies ditoy siudad, daytoy ti impakaammo ti Candon City Farmers’ Health Center itay nabiit.
Kinuna ni Dr. Narciso Ramos nga awan ti bayadan dagiti makagat iti aso nga agpabakuna iti center no la ketdi adda available a vaccines.
Kinuna ni Ramos a nadaras a maibbus ti bakuna kontra rabies agsipud iti kaadu dagiti agpaindieksion iti center a naggapu pay iti kabangibang nga ili kas iti Sta. Cruz, Tagudin, Sta. Lucia, Burgos, Gregorio del Pilar ken dadduma pay agsipud ta awan ti bayadanda.
Naammuan ken ni Ramos a quarterly ti panaggatang iti daytoy a bakuna nga aggapu iti pondo nga inlatang ti gobierno ti siudad.
Mamitlo a mabakunaan iti active vaccines dagiti pasiente a nakagat ti aso, ngem no grabe ti nakagat, mabakunaan daytoy iti passive vaccines tapno saan nga agwaras ti rabies iti bagi ti tao. (Danny Antalan


text:
BURGOS, Ilocos Sur – Tallo a tattao a pakairamanan ti maysa a barangay kagawad ti nagudas iti pammaltog iti Cabugao, Sta. Lucia ken ditoy nga ili idi Disiembre 9 ken 10.
Nainaganan dagiti biktima iti pammaltog a da Ma. Christina Vitales y Mina, 48, barangay kagawad, residente iti Barangay Manaboc, Burgos, Ilocos Sur; Ceasario Rimarim, y Rafanan, 50, mannalon, residente iti Barangay Cuancabal, Cabugao, Ilocos Sur; ken ni Monroy Miguel y Aquino, 56, residente iti Barangay Bucao East, Tagudin, Ilocos Sur.
Nabigbig ti pimmatay ken ni Vitales a ti met laeng kaanakanna a ni Jonathan Dato y Mina, 32, naasawaan.
Segun iti polis, nakaidda ti biktima iti hammock bayat ti pannakitungtongna kada Kagawad Grace Barba, Gloria Dolormente ken Wilmer Dato idi kellaat nga immasideg ni Dato ken pinaltoganna ti ikitna a nakatiruan ti kilikili daytoy.
Naitaray ni Vitales iti Reyes Clinic and Hospital iti Sta. Maria ngem indeklara ni Dr. Junardin Soliven nga awanen ti biagna.
Inaresto dagiti polis ti suspek ket narekobre iti ikutna ti maysa a homemade Cal. 45 (one pong) a mapapati a pinangpaltogna iti ikitna.
Iti kaudian a report, nakasuanen ni Dato iti murder iti prosecutor’s office, Vigan City.
Iti sabali a bangir, mapapati a land dispute ti nakapapatayan ni Rimarim bayat ti panangrabiida ken ni Rosario a baketna iti uneg ti kalapawda iti tengnga ti kataltalonan idi sardam ti Disiembre 10.
Mapapati nga immasideg lattan ti di nabigbig a suspek sana pinaltogan ni Rimarim a nagsagrapan daytoy kadagiti sugat iti nadumaduma a paset ti bagina.
Naglibas ti suspek kalpasan ti pammaltog.
Naitaray ti biktima iti Suero General Hospital ngem indeklara ti doktor a nangtaming kenkuana a dead on arrival.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti crime scene iti uppat a kapsula ken 2 a naiputok a bala manipud iti Cal. 45.
Nailanad iti blotter a land dispute ti mapapati a motibo ti pammapatay ngem saan a nadakamat no asino ti kariri ti biktima iti daga.
Kabayatanna, saan pay nga ammo ti motibo ti pannakapaltog ni Miguel, manadier/owner iti maysa a periaan bayat ti panagay-ayamna iti pool iti carnival ground a masarakan ti sango ti simbaan katoliko iti Barangay Ayusan, Sta. Lucia idi sardam ti Disiembre 10.
Mapapati nga immasideg lattan ti di nabigbig a suspek, pinaltoganna ti likud ti biktima iti sumagmamano a daras, sa naglibas iti saan nga ammo a direksion.
Naitaray ni Miguel iti Sta. Lucia District Hospital ngem pimmusay bayat ti pannakaagasna sadiay.
Nangisayangkat dagiti polis-Sta. Lucia iti hot pursuit operation maikontra iti suspek ngem negatibo ti resultana.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti crime scene iti dua a kapsula ken maysa nga slug idinto a sabali pay nga slug ti naala ti doktor iti bagi ti biktima a mapapati a naiputok manipud iti cal. 45.#


text:
Sistema a Solar
Ti Sistema a Solar[a] ket buklen iti Init ken dagiti astronomiko a banbanag a gumuyguyod a naibedbed iti pagliklikmutan ti lawlawna, amin dagitoy ket naporma manipud ti panagrebba ti maysa a higante a molekular nga ulep idi agarup a 4.6 a bilion a tawtawen. Ti kawatiwatan a kaaduan a masa ti sistema ket adda idiay Init. Kadagiti adu a banbanag a pagliklikmutan ti Init, kaaduan kadagiti masa ket nailaon kadagiti walo a minaig a solitario a planeta[e] a dagiti pagliklikmutanda ket gangani a nagtitimbukel ken naisanglad iti gangani a dalumpinas a disko a tinawtawagan ti ekliptiko a plano. Dagiti uppat nga akinuneg a babassit a planeta, Merkurio, Benus, Daga ken Márte, ken makunkuna pay dagitoy a naindagaan a planeta, ket naipangrunaan a binuklan iti bato ken metal. Dagiti uppat nga akin ruar a planeta, dagiti alingasaw a higante, dagitoy ket ad-adu a dakdakkel ngem dagiti naindagaan. Dagiti dua a kadakkelan, ti Hupiter ken Saturno, ket naipangrunaan a binuklan iti hidrohenio ken helio; dagiti dua a karuaran unay, ti Urano ken Neptuno, ket kaaduan a buklan dagiti yelo, a kas ti danum, amoniako ken metano, ken dagitoy ket nailasin a tinawtawagan a kas dagiti "higante a yelo".
Ti Sistema a Solar ket pagtaengan kadgiti adu a bilang ti rehion nga adda ti populasion babaen dagiti babbabassit a banbanag. Ti asteroid a barikes, a naisanglad ti nagbaetan ti Marte ken Hupiter, ket kapadpada dagiti naindgaan a planeta a kaaduana binuklan iti bato ken metal. Iti labes ti pagliklikmutan ti Neptuno ket naisanglad ti Kuiper a barikes ket naiwarakiwak a disko; dagiti naisilpo a populasion dagiti trans-Neptuniko a banbanag a kaaduana buklan iti yelo a kas iti danum, amoniuako ken metano. Iti kaunegan kadagitoy a populasion, dagiti lima nga agmaymaysa a banbanag, ti Ceres, Pluto, Haumea, Makemake ken Eris, ket mabigbigan dagitoy a dakkelen ken binukel babaen ti bukodda a grabidad, ken isu ngarod a dagitoy ket natermino a kas dagiti ansisit a planeta.[e] Iti patinayon kadagiti ribribo a babassit a bagbagi[e] iti dagitoy dua a rehion, adda dagiti sangadosena a dagitoy ket naipanunutan a kandidato dagiti ansisit a planeta, dagiti nadumaduma a populasion ti babassit a bagbagi a mairaman dagiti bandust, centaurs ken interplanetario a tapok ket nawaya dagitoy nga agdaliasat ti baetan dagiti rehion. Innem kadagiti planeta ken tallo kadagiti ansisit a planeta ket pagliklikmutan babaen dagiti masna a satelite,[b] a kadawyan a natermino a kas dagiti "bulan" manipud ti Bulan ti daga. Tunggal maysa kadagitoy nga akin ruar a planeta ket palpalikmutan babaen dagiti planetario a sinsing iti tapok ken dagiti nadumaduma a partikula.
Ti solar nga angin, ti maysa a panagayos iti plasma manipud ti Init, ket agpartuat ti maysa a labutab idiay interstelar a medio a naamammoan a ti heliospera, a gumay-at iti ruar nga igid iti naiwarakiwak a disko. Ti Oort nga ulep, a napammatian a nagtaudan para dagiti atiddog a paset ti panawen a bandus, baka adda pay dagitoy iti kaadayo nga agarup ti mamin ribo a kaadayo ngen ti heliospera. Ti heliopause ket isu ti puntos a ti presion manipud ti solar nga angin ket kapadpada ti sumupiat a presion iti interstelar nga angin. Ti Sistema a Solar ket mabirukan iti uneg ti maysa kadagiti akin ruar nga ima iti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas, a naglaon iti agarup a 200 bilion a bitbituen.
Dagiti linaon
Panagduktal ken panagsukisok[urnosen | urnosen ti taudan]
Para kadagiti napalabas a ribribo a tawen, ti nagtagitaon, nga adda dagiti bassit a malaksid a naisangayan, ket saan a nakabigbig ti kaadda ti Sistema a Solar. Dagiti tattao ket namatmatida a ti Daga ket saan nga agguygunay iti tengnga ti law-ang ken naikategoria a sabali manipud kadagiti nadiosan wenno nailangitan a banbanag nga agguygunay iti langit. Urayno a ti Griego a pilosopo a ni Aristarko iti Samos ket naisipanna iti maysa a heliosentriko a panakaurno sti kosmos,[3] Ni Nikolas Koperniko ket isu idi ti immuna a nagparang-ay ti matematiko a panagpadto ti heliosentriko a sistema.[4] Dagiti simmaruno kaniana iti maika-17 a siglo, a ni Galileo Galilei, Johannes Kepler ken Isaac Newton, ket nagparany-ayda ti panakaawat iti pisika a nangiturong ti nagininut a panakaawat iti kapanunutan a ti Daga ketpalpalikmutenna ti Init ken dagiti planeta ket naturayanda babaen dagiti isu met laeng a maipapan ti bagi a linteg a mangituray ti Daga. Ti patinayon, ti panakainbento ti teleskopio ket nangiturong ti panakaduktal kadagiti adadayo pay a planeta ket dagiti bulan. Kasdagiti kaasitgan a napalabas a panawen, ti panakaparang-ay ti teleskopio ken ti panagusar iti saan a namaneho a pagluganan ti limbang ket nagpakabael ti panagusig iti heolohiko penomena a kas dagiti banbantay ken dagiti abut, ken meteorolohiko a penomena ti tiempo a kas dagiti ulep, dagiti tapok a bagio ken dagiti yelo a gora kadagiti sabsabali a planeta.
Patakder[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kangrunaan a mangbukel ti Sistema a Solar ket ti Init, ti maysa a nangruna a panagsarsaruno a G2 a bituen a mangbukel ti 99.86 a porsiento iti naamammoan a a masa ti sistema ken iturayanna ti bukodna a grabidad.[5] Dagiti uppat a kadakkelan a bagbagi nga agpalpalikmut ti Init, dagiti higante nga alingasaw, ket mangbuket ti 99 a porsiento iti nabati a masa, a ti Hupiter ken Saturno ket mangbukel iti 90 a porsiento.[c]
Kaaduan kadagiti dadakkel a banbanag nga agpalpalikmut iti Init ti sumangladdda ti asideg a dalumpinas ti pagliklikmutan ti Daga, a makunkuna a ti ekliptiko. Dagiti planeta ket asidegda iti ekliptiko, bayat a dagiti bandus ken dagiti banbanag a Kuiper a barikes ket kanayonda iti ad-adu nga anggulo.[6][7] Amin dagiti planeta ken kaaduan kadagiti banbanag ket palikmutenda ti Init iti agpapada a turong iti panagpalpalikmut iti Init (agpakanigid, a kas makita manipud ti ngato ti amianan nga ungto ti Init).[8] Adda dagiti malaksid, a kas ti Bandus ni Halley.
Kaaduan ti patakder dagiti nadokumento a rehion iti Sistema a Solar ket buklen ti Init, dagiti uppat a bassit a planeta a napalawlawan dagiti barikes iti kabatbatuan nga asteroid, ken dagiti uppat a higante nga alingasaw a nalawlawan babaen ti Kuiper a barikes dagiti yelo a banbanag. Dagiti astronomo ket sagpaminsanda a biningbingay daytoy a patakder kadagiti sabsabali a rehion. Ti akin-uneg a Sistema a Solar a mairaman dagiti uppat a nailangitan a planeta ken ti asteroid a barikes. Ti akin-ruar a Sistema a Solar ket adda iti labes dagiti asteroid, a mairaman dagiti uppat a higante nga alingasaw.[9] Manipud idi naduktalan ti Kuiper a barikes, dagiti akin-ruar unay a paset iti Sistema a Solar ket naipanunutan a maysa a naisangsangayan a rehion a mangbukel kadagiti banbanag iti labes ti Neptuno.[10]
Kaaduan kadagiti planet aiti Sistema a Solar ket agtagikuada kadagiti maikadua a bukodda a sistema, a pinalpalikmutan dagiti planetario a banbanag a makunkuna a dagiti masna a satelite, wenno bulbulan (dua kadagitoy ket dakdakkel ngem ti planeta a Merkurio), wenno, iti kaso dagiti uppat a higante nga alingasaw, babaen dagiti planetario a sinsing; dagiti naingpis a bedbed dagiti babassit a partikula nga agpapaparis nga agpalpalikmut kaniada. Kaaduan kadagiti kadakkelan a masna asatelite ket addadda iti agpapada a panagtayyek, nga adda iti maysa a rupa anga agnanayon a naiturong iti inada.
Ti linteg ti planetario a panaggunay ni Kepler ket mangipalpalawag kadagiti panagpalpalikmut dagiti banbanag iti Init. Ti panagsurot ti linteg ni Kepler, ti tunggal maysa a banag ket agbanbaniaga iti igid ti maysa a basikaw nga immitlog a ti Init ket adda iti maysa a pakapatengngaan. Dagiti banbanag nga asasideg iti Init (nga adda ti basbassit a semi-mayor a pagtayyekan) ket naparpardas nga agbaniaga, ngaminket kadawyanda a maapektaran ti grabidad ti Init. Iti basikaw nga immitlog a panagpalikmut, ti kaadayo ti maysa a bagi manipud ti Init ket agdumaduma kadagiti mapalpalabas a paset iti tawen. Ti kaasitgan nga iyaasideg ti maysa a bagi iti Init ket makunkuna a ti bukodna a perihelion, a ti kaadywana puntos manipud ti Inity ket makunkuna a ti bukodna nga aphelion. Dagiti panagliklikmut kadagiti planeta ket gangani nga agtitimbukel, ngem adu kadagiti bandus, dagiti asteroid ken banbanag a Kuiper a barikes ket surotenda ti nangato a basikaw nga immitlog a panagpalpalikmut. Dagiti pueto dagiti bagbagi iti Sistema a Solar ket mabalin a maipadto babaen ti panagusar dagiti numeriko a modelo.
Gapu kadagiti panakairaman dagiti nawatiwat a kaadayo, adu kadagiti panakairepresenti iti Sistema a Solar ket agipakita kadagiti agpapada a kaadayo a panagpalpalikmut. Iti kinaagpayso, nga adda bassit a malaksid , no adadayo ti maysa a planeta wenno barikes manipud ti Init, ti kaadayo ket dakdakkel ti paggiddiatanda ken ti napalabas a panagpalikmut. Kas pagarigan, ti Benus ket agarup a 0.33 astronomiko a paset (AU)[d] nga adadayo manipud iti Init ngen ti Merkurio, bayat a ti Saturno ket 4.3 AU nga adadayo ngen ti Hupiter, ken ti Neptuno ket naisanglad iti 10.5 AU manipud iti Urano. Adda dagiti panagpadas a panagikeddeng ti maysa relasion ti nagbaetan kadagitoy a kaadayo ti panakpalikmut (kas pagarigan, ti Titius–Bode a linteg),[11] ngem awan pay kadagitoy a teoria ti naawat.
Adda dagiti bilang dagiti Modelo ti Sistema a Solar ditoy Daga a a mangpadas a mangipan kadagiti minaig a gantingan a pakairamanan ti Sistema a Solar iti nagtagitaoan a termino. Adda dagiti modelo a mekaniko — a makunkuna a dagiti planetario — bayat a dagiti dadduma ket ket gumayatda kadagiti ballasiw ti siudad ken rehional a luglugar.[12] Daytoy ti kadakkelan a gantingan a modelo, ti Suesia a Sistema a Solar, ket agus-usar ti 110-metro a Ericsson a Globo idiay Stockholm a kas ti sabali nga Initna, ken, sursurotenna ti gantingan, ti Hupiter ket maysa a 7.5 metro a nagtimbukel idiay Sangalubongan nga Eropuerto ti Arlanda, iti 40 km a kaadayo, bayat a ti agdama kaadaywan a nbanag, ti Sedna, ket maysa a 10-sentimetro a nagtimbuket idiay Luleå, iti 912 km a kaadayo.[13][14]
Sakup dagiti napili a bagi iti Sistema a Solar manipud ti tengnga ti Init. Dagiti igid ti kanawan ken kanigid iti tunggal maysa a baras ketsurotenna ti perihelion ken aphelion dagita a bagbagi. Dagiti atiddog a baras ket mangitudo ti naisangsangayan a panagpalpalikmut.
Pakabuklan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Init, a gangani a mangbukel kadagiti amain a banag iti Sistema a Solar, ket buklen ti gangani a 98% hidrohenio ken helio.[15] Ti Hupiter ken Saturno, a mangbukel kadagiti amin a nabati a banag, ket agtagikua ti tangatang a mangbukel ti gangani a 99% kadagita nga isu met laeng nga elemento.[16][17] Ti pannakabuklan a gradiente ket adda iti Sistema Solar, a pinartuat babaent pudot ken presion ti lawag manipud ti Init; dagita a banbanag nga asasideg iti Init, a maapektaran babaen ti pudot ken presion ti lawag, ket buklen dagiti elemento nga adda kadagiti nagato a punto s ti panakalunag. Dagiti banag nga adadayo manipud ti Init ket kaaduan abuklen dagiti materiales nga adda ti nababba a puntos ti panakalunag.[18] Ti pagbeddengan ti Sistema a Solar ti labes dagiti nalaka nga agbalbaliw a sustansia a mabalin a maipababaan ket makunkuna a ti linia ti linaaw a nagbalay, ken naisanglad ti agarup a 4 AU manipud ti Init.[19]
Dagiti banag ti akin-uneg a Sistema a Solar ket kaaduan a buklen kadagiti bato,[20] ti naurnong a nagan para kadagiti kompuesto nga adda ti nagato a puntos ti pannakalunag, a kas dagiti silikato, landok wenno nikel, a nagbatbati a natangken babaen kadagiti gangani nga amin a kasasaad idiay protoplanetario a nebulosa.[21] Ti Hupiter ken Saturno ket kaaduan a buklen dagiti alingasaw, ti astronomiko a termino para kadagiti materiales nga adda kadagiti patingga a nababa a puntos ti pannakalunag ken nangato a presion ti sengngaw a kas ti molekular a hidrohenio, helio, ken neon, a dagitoy ket kankanayon idi nga adda ti alingasaw a paset idiay nebulosa.[21] Dagiti Yelo, a kas ti danuym, metano, amoniako, hidrohenio sulpuro ken karbon dioksido,[20] ket adda kadagiti panaglunag a puntos ti mabalin a kangato ti ginasut a kelvins, bayat a dagiti pasetda ket agtaltalek iti ambiente a presion ken temperatura.[21] Dagitoy ket mabalin a mabirukan kadagiti yelo, dagiti likido, wenno alingasaw a luglugar isiay Sistema a Solar, bayat nga idiay nebulosa ti paset sagitoy ket mabalin a likido wenno alingasaw.[21] Dagiti yelo a sustansia ti kaaduan a mangbukel kadagiti satelite dagiti higante a planeta, ken kaaduan pay ti Urano ken Neptuno (dagiti makunkuna a "higante nga alingasaw") ken dagiti adu a babassit a banag a naisanglad ti labes a pagtayyekan ti Neptuno.[20][22] No maitipon, dagiti alingasaw ken dagiti yelo ket makunkuna a nalak nga agbalbaliw.[23]
Init[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Init ket isu ti bituen ti Sistema a Solar, ken isu ti kangrunaan a pakabuklanna. Ti dakkel a masana ket (332,900 ket a masa ti Daga)[24] ket agpataud kadagiti temperatura ken dagiti densidad idiay bugasna a nalataken nga agtalinaay ti nuklear a panaglunag,[25] a daytoy ket agibet ti nawatiwat a kaadu nga enerhia, a kaaduan kadagitoy ket agraniag idiay limbang a kas ti elektromagnetiko a radiasion, a ngumatngato iti 400–700 nm a banda iti makitkita a lawag.[26]
Ti Init ket naidasig a kas maysa a G2 a tipo ti duyaw nga ansisit, ngem daytoy a nagan ket makaallilaw no, maipada kadagti kaaduan a bituen idiay bukodtayo nga ariwanas, ti Init ket dakkel unay ken naraniag.[27] Dagiti bituen ket naidasig babaen ti Hertzsprung–Russell a diagrama, ti maysa a grapiko a mangipakita ti karaniag dagiti bituen kadagiti temperatura ti rabawda. Iti sapasap, dagiti napudpudot a bituen ket naranraniag. Dagiti bituen a sumursurot iti daytoy a tabas ket makunkunada nga adda ti nangruna a panagsarsaruno, ken ti Init ket naisanglad iti tengngana daytoy. Nupay kasta, dagiti bituen a naranraniag ken napudpudot ngem ti Init ket manmano, bayat a dagiti nakuskusnaw ken nalamlamiis a bituen, a makunkuna akas dagiti nalabbaga nga ansisit, ket adadu, a mangaramid kadagiti 85 a porsiento kadagiti bituen idiay ariwanas.[27][28]
Dagiti ebidensia ket agipaltiing a ti puesto ti Init iti nagruna apanagsarsaruno ket mangikabil daytoy idiay "kangrunaa iti biag" para iti maysa a bituen, a daytoy ket saan pay a nakaibus kadagiti naipenpen a hidrohenio ti nuklear a panaglunag. Ti Init ket agranraniag pay laeng; iti nasap a pakasaritaanna adda daytoy ti 70 a porsiento a karaniagna a kas tatta nga aldaw.[29]
Ti Init ket maysa a populasion I a bituen; daytoy ket naipasngay iti naladladaw a paset ti ebolusion ti law-ang, ken isu a daytoy ket aglaon kadagiti adadu nga elemento a nadagdagsen ngem hidrohenio ken helio ("dagiti metal" iti panakasaonga astronomiko) ngem dagiti laklakay a polpulasion II a bitbituen.[30] Dagiti elemento a nadagdagsen ngem hidrohenio ken helio ket naporma kadagidiay bugas titaga-ugma ken bimbimtak a bitbituen, nga isu a dagiti immuna akaputtotan ti bitbituen ket naskenda a natay sakbay a ti law-ang ket napabaknang kadagitoy nga atomo. Dagiti kalaklakayan a bituen ket aglaon laeng kadagiti bassit a metal, bayat a dagiti bituen a naududi a naipasngay ket ket aglaonda ti adadu. Daytoy a kinagato ti metalisidad ket naipagarup a nagruna ti panagrang-ay ti Init iti maysa a planetario a sistema, gaputa dagiti planeta ket maporma manipud ti panakapartuat dagiti "metal".[31]
Interplanetario a medio[urnosen | urnosen ti taudan]
No mairaman ti lawag, ti Init ket agisilnag ti agtultuloy nga ayos dagiti nakarga a patikula (a plasma) a naamammoan a kas ti solar nga angin. Daytoyy a panagyos ti partikula ket agparuar a maiwarwaras ti agarup a 1.5 a riwriw a kilometro ti tungngal maysa nga oras,[32] nga agparpartuat ti nakaro a tangatang (ti helioesperioe) a mangipasagepsep ti Sistema a Solar iti 100 AU (kitaen ti heliopause).[33]Daytoy ket makunkuna akas ti interplanetario a medio. Ti panagtigtignay ti rabaw ti Init, a kas dagiti solar a gilayab ken dagiti koronal a masa a panagipalsut, ket riruenna ti helioesperio, nga agparpartuat ti limbanga tiempo ken gapuanan dagitiheomagnetiko a bagio.[34] Ti kadakkelan a patakder iti uneg ti helioesperio ket ti helioespriko nga agdama a sabanas, ti maysa nga agkuskusikos a porma a pinartuat babaen ti aksion ti panagtaytayyek ti magnetiko a lugara ti Init idiay interplanetario a medio.[35][36]
Ti magnetiko a lugar ti Daga ket pasardenganna ti bukodna atangatang manipud ti panakaikkatan babaen ti slar nga angin. Ti Benus ken Marte ket awan dagitoy ti magnetiko a lugar, ken kas ti pagbanagana, ti solar nga angin ket mangipataud kadagiti bukodda a tangatang ti agininut a maikkat idiay limbang.[37] Dagiti koronal a masa a panakapalsut ken dagiti kapadpadana pasamak ket mangpuyot ti maysa amagnetiko a lugar ken adu a bilang dagiti materiales manipud ti rabaw ti Init. Ti panagitignay iti daytoy a magnetiko a lugar ken ti materiales ket dagiti magnetiko a lugar ket mangimbudo kadagiti nakarga apartikula iti ngato a tangatang ti Daga, a dagitoy a panagitignay ket agpartuat ti aurorae a makita idiay asideg kadagiti magnetiko nga ungto.
Dagiti kosmiko a rayus ket tumaud idiay ruar ti Sistema a Solar. Ti helioesperio ket ladpedanna bassit ti Sistema a Solar, ken dagiti magnetiko a lugar (para kadagiti nga adda kadagitoy) ket mangited pay kadagitoy ti panagsalaknib. Ti densidad dagitikosmiko a rayus idiay interestelar a medio ken ti kapigsa ti magnetiko a lugar ti Init ket agbalbaliw ti atiddog unay a gantingan ti panawen, tapno ti lessaad tikosmiko a radiasion idiay Sistema a Solar ket agdumaduma, ngemno kasano ti kaaduna ket saan a naamammoan.[38]
Ti interplanetario a medio ket pagtaengan ti dua a kasla disko a rehion ti kosmiko a tapok. Ti umuna, ti zodiacal a tapok nga ulep, ket naisanglad idiay uneg ti Sistema a Solar ken gapuanan ti zodiacal a lawag. Daytoy ket kasla ti panakaporma babaen ti panagdungpar idiay uneg ti asteroid a barikes nga indagas babaen ti panagtignay kadagiti planeta.[39] Ti maikadua ket maiagayat manipud ti agarup a 10 AU aginggan ti agarup a 40 AU, ken mabalin a napartuat babaen ti nmaipadpada a panagdungpar ti uneg ti Kuiper a barikes.[40][41]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Mano ngata dagiti Babagi ti Sistema a Solar?". NASA/JPL Solar System Dynamics. Naala idi 2012-07-22.
- ^ Wm. Robert Johnston (2012-07-21). "Dagiti asteroid nga adda kadagiti Satelite". Arkibo ni Johnston. Naala idi 2012-07-22.
- ^ WC Rufus (1923). "Ti astronomiko a sistema ni Koperniko". Nadayeg nga Astronomia. 31: 510. Bibcode:1923PA.....31..510R.
- ^ Weinert, Friedel (2009). Koperniko, Darwin, ken Freud: dagiti rebolusion iti pakasaritaan ken pilosopia iti siensia. Wiley-Blackwell. p. 21. ISBN 978-1-4051-8183-9.
- ^ M Woolfson (2000). "Ti taudad ken ebolusion ti Sistema a Solar". Astronomia ken Heopisika. 41 (1): 1.12. doi:10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x.
- ^ Levison, H. F.; Morbidelli, A. (2003-11-27). "Ti panakaporma ti Kuiper a barikes babaen ti agparuar a panagbaniaga dagiti bagbagi idi panawen ti panag-akar iti Neptuno". Katutubo. 426: 419–421. PMID 14647375. doi:10.1038/nature02120. Naala idi 2012-05-26.
- ^ Harold F. Levison, Martin J Duncan (1997). "Manipud ti Kuiper a Barikes aginggana dagiti Bandus a Pamilia ti Hupiter Ti Nailimbang a Panakaiwarwaras dagiit Ekliptiko a Bandus". Ikarus. 127 (1): 13–32. Bibcode:1997Icar..127...13L. doi:10.1006/icar.1996.5637.
- ^ Grossman, Lisa (13 Agosto 2009). "Immuna a nakita ti maysa a paneta nga agsansanud nga agpalpalikmut iti bituenna". NewScientist. Naala idi 10 Oktubre 2009.
- ^ nineplanets.org. "Ti Bassit a Panakakita ti Sistema a Solar". Naala idi 2007-02-15.
- ^ Amir Alexander (2006). "Ti New Horizons ket Maipatuodto iti 9-a tawen a Panagbaniaga ti Pluto ken ti Kuiper a Barikes". TiPlanetario a Kagimongan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-02-22. Naala idi 2006-11-08.
- ^ "Parbangon: Ti Panagbaniaga ti Irurugi iti Sistema a Solar". Sentro ti Pisika ti Law-ang: UCLA. 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-05-24. Naala idi 2007-11-03.
- ^ Guy Ottewell (1989). "Ti Sangaribo nga Anet a Modelo". NOAO Educational Outreach Office. Naala idi Mayo 10, 2012.
- ^ "Panagbanniaga kadagiti Modelo ti Sistema a Solar". Unibersidad iti Illinois. Naala idi Mayo 10, 2012.
- ^ "Luleå är Sedna. I alla fall om vår sol motsvaras av Globen i Stockholm.". Norrbotten Kuriren (iti Pagsasao a Suéko). Naala idi Mayo 5, 2010.
- ^ "Dagiti Nagruna nga Estadistika ti Init". Solara Sentro ti Stanford. Naala idi 2008-07-29., citing Eddy, J. (1979). Ti Baro nga Init: Dagiti Solar a Nagbanagan manipud ti Skylab. NASA. p. 37. NASA SP-402.
- ^ Williams, Dr. David R. (Septiembre 7, 2006). "Dagiti Kinpudno a Sabanas ti Saturno". NASA. Naala idi 2007-07-31.
- ^ Williams, Dr. David R. (Nobiembre 16, 2004). "Jupiter Fact Sheet". NASA. Naala idi 2007-08-08.
- ^ Paul Robert Weissman, Torrence V. Johnson (2007). Ensiklopedia ti sistema a solar. Academic Press. p. 615. ISBN 0-12-088589-1.
- ^ "Pormasion ti Planeta (idiay Sistema a Solar)" (PDF). Unibersidad ti Toronto. Naala idi 2011-07-11.
- ^ a b c Podolak, M.; Weizman, A.; Marley, M. (Disiembre 1995). "Comparative models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 43 (12): 1517–1522. Bibcode:1995P&SS...43.1517P. doi:10.1016/0032-0633(95)00061-5.
- ^ a b c d Podolak, M.; Podolak, J. I.; Marley, M. S. (Pebrero 2000). "Further investigations of random models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 48 (2–3): 143–151. Bibcode:2000P&SS...48..143P. doi:10.1016/S0032-0633(99)00088-4.
- ^ Michael Zellik (2002). Astronomia: Ti Agbalbaliw a Law-ang (maika-9 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 240. ISBN 0-521-80090-0. OCLC 223304585 46685453 Kitaen ti pateg ti
|oclc=(tulong).
- ^ Placxo, Kevin W.; Gross, Michael (2006). Astrobiolohia: ti ababa a pangyuna. JHU Press. p. 66. ISBN 978-0-8018-8367-5.
- ^ "Init: Dagiti Kinapudno ken dagiti Bilang". NASA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-01-02. Naala idi 2009-05-14.
- ^ Zirker, Jack B. (2002). Ti Panagbaniaga ti Sentro ti Init. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. pp. 120–127. ISBN 978-0-691-05781-1.
- ^ "Apay a ti makitkita a lawag ket makiata, ngem saan a dagiti sabali a paset ti espektro?". The Straight Dome. 2003. Naala idi 2009-05-14.
- ^ a b Ngem, Ker (Enero 30, 2006). "Dagiti astronomo ket saanda a Napudnoan: Kaaduan kadagiti Bituen ket Agmaymaysa". SPACE.com. Naala idi 2007-08-01.
- ^ Smart, R. L.; Carollo, D.; Lattanzi, M. G.; McLean, B.; Spagna, A. (2001). "Ti Maikadua a Pagsurotan a katologo ti Bituen ken dagiti Nalimiis a Bituen". Iti Hugh R. A. Jones ken Iain A. Steele. Dagit Nalamiis Unay nga Ansisist: Dagiti Baro nga Espektro a tipo ti L ken T. Springer. p. 119. Bibcode:2001udns.conf..119S.
- ^ Nir J. Shaviv (2003). "Ti Panakapapan ti Pagbanagan ti Nasapa a Paradokso ti Nakusnaw nga Init: Ti Nababbaba a Kosmiko a Rayus manipud ti maysa a Napigpigsa a Solar nga Angin". Warnakan iti Heopisikal a Panagsukisok. 108 (A12): 1437. Bibcode:2003JGRA..108.1437S. arXiv:astroph/0306477. doi:10.1029/2003JA009997.
- ^ T. S. van Albada, Norman Baker (1973). "Kadagidiay dua nga Oosterhoff a Grupo ti Nagtitimbukel a Rimpuok". Astropisikal a Warnakanl. 185: 477–498. Bibcode:1973ApJ...185..477V. doi:10.1086/152434.
- ^ Charles H. Lineweaver (2001-03-09). "Ti maysa a Karkulo ti Tawen a Panakaiwarwaras dagiti Naindagaan a Planeta iti Law-ang: Ti Panakaibilang ti Metalisidad a kas ti Panagpili a Pataud". Icarus. 151 (2): 307–313. Bibcode:2001Icar..151..307L. arXiv:astro-ph/0012399. doi:10.1006/icar.2001.6607.
- ^ "Solar a Pisika: Ti Solar nga Angin". Marshall Space Flight Center. 2006-07-16. Naala idi 2006-10-03.
- ^ "Voyager Enters Solar System's Final Frontier". NASA. Naala idi 2007-04-02.
- ^ Phillips, Tony (2001-02-15). "TI Init ket Bimmaliktad". Science@NASA. Naala idi 2007-02-04.
- ^ Ti Bituen nga adda dagiti dua nga Aminana nga Ungto, Abril 22, 2003, Siensia idiay NASA
- ^ Riley, Pete (2002). "Panagmodelo ti helioesperiko nga agdama a sabanas: Dagiti Panagdumaduma a Siklo ti Solar" (PDF). Warnakan ti Heopisikal a Panagsukisok. 107. Bibcode:2002JGRA.107g.SSH8R. doi:10.1029/2001JA000299.
- ^ Lundin, Rickard (2001-03-09). "Manurunor babaen ti Solar nga Angin". Siensia. 291 (5510): 1909. PMID 11245195. doi:10.1126/science.1059763.
- ^ Langner, U. W.; M. S. Potgieter (2005). "Dagiti Pagbanagan ti puesto ti solar nga angin a panakasiddaw a pagpatinggaan ken ti heliopause idiay helioesperio a modulasion ti kosmiko a rayus". Dagiti Panagrang-ay ti Limbang a Panagsukisok. 35 (12): 2084–2090. Bibcode:2005AdSpR..35.2084L. doi:10.1016/j.asr.2004.12.005.
- ^ "Atiddog a termino nga Ebolusion iti odiacal nga Ulep". 1998. Naala idi 2007-02-03.
- ^ "Dagiti ESA a sientista ket nakaduktalda ti pamay-an ti ababa a panakailista dagiti bituen a mabilin nga adda kadagiti planeta". ESA a Siensia ken Teknolohia. 2003. Naala idi 2007-02-03.
- ^ Landgraf, M.; Liou, J.-C.; Zook, H. A.; Grün, E. (May 2002). "Ti Taudan ti Sistema a Solar a Tapok ti labes ti Hupiter" (PDF). Ti Astronomiko a Warnakan. 123 (5): 2857–2861. Bibcode:2002AJ....123.2857L. doi:10.1086/339704. Naala idi 2007-02-09.


text:
CANDON CITY – Agdagup iti maysa a milion ti napastrek ti San Juan de Sahagun Parish Church manipud iti konsierto a naangay iti uneg daytoy simbaan-katoliko itoy siudad idi Desiembre 5, 2009 a dagiti nalatak a personalidad dagiti kangrunaan a nagakem ken nagkanta.
Ni House Deputy Speaker Eric Singson ti maysa kadagiti kangrunaan a performer iti nasao a konsierto a pakairamanan da Msgr. Vicente Avila, Fr. Carlito Feria ken Fr. Leobardo Inofinada nga agpapada a padi iti nasao a simbaan. Nagkanta pay da Dr. Ericson Singson, Chef Peter Nic Rodriguez ken dadduma pay nga annak daytoy a siudad.
Napauluan iti “This Is The Moment”, ti konsierto ket maysa a rabii a panangpadayaw kadagiti talentado nga umili daytoy a siudad a pakaibilangan ni Madam Minervina Singson wenno Nana Ambin a dakkel ti kontribusionna iti musika.
Kaaduan kadagiti nakanta iti konsierto ti pinutar daytoy dakkel a babai ni Congressman Singson ken dagiti kolaborasionna kada Abbot Santos Rabang, Fr. Perlito dela Cruz, Jose P. Acance, Elna Balbin, Gene Lopez ken dadduma pay.
Kaddua ni Nana Ambin a nangkompaniar kadagiti klasiko a kankanta da Atty. Richard Carino ken Melissa Taqueban. Ngem kangrunaan a nangpangayed iti programa ti accompaniment ti Philippine Philharmonic Orchestra a kas kada Jorge Joy Sababan iti violin, Crisancti Macazo ti viola, Ernesto delos Reyes iti bass, Patrick Sanchez iti cello ken ni Melvin Lazaro iti violin.
Nakipaset met a performers iti konsierto ti Centennial Choir, St. Joseph Institute Choir, City Officials and Employees Choir, Barkadahan para kay Kristo Choir, ken Candon City Childrens Choir babaen ken ni Cherry Lou Robledo kas conductor.
Nag-perform pay da Kristell Singson, Dino Chua, Joana Marie Cawigan, Regine Garabiles, Jedessa Calacday, Marlon Fernandez, Frances Vitug, Nuriel Sanchez, ken Jameson Andrada ken nagpabuya ti Candon City Percussionists and Dancers, St. Joseph Institute Ballet ken Candon City String Ensemble.
Kinuna ni Congressman Singson a maaramat ti nasao a proceeds para iti pannakapasayaat ti Simbaan-Katoliko idinto nga adda mailasin kadagiti biktima ti bagyo.#


text:
Paete, Laguna
Ti Paete ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Paete ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.[2]
- Bagumbayan (Poblacion)
- Bangkusay (Poblacion)
- Ermita (Poblacion)
- Ibaba del Norte (Poblacion)
- Ibaba del Sur (Poblacion)
- Ilaya del Norte (Poblacion)
- Ilaya del Sur (Poblacion)
- Maytoong (Poblacion)
- Quinale (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)
- Pagtaengan dagiti taga-Paete iti Net


text:
VIGAN CITY – Pimmusay iti ospital a pakaag-agasanna ti maysa nga aglaklako iti tinapay a pinaltogan dagiti armado a tattao a nagkalubbon iti motorsiklo sadiay Barangay Tamag ditoy siudad idi agsapa ti Marso 30.
Indeklara ti doktor a nangtaming kenkuana a natayen ni Geronimo Javier Quintinita, 41, balo, aglaklako iti tinapay, natibo ti Cagayan, residente iti Barangay Naglaoaan, Sto. Domingo, Ilocos Sur ngem agdama nga agindeg iti Barangay Sinabaan, Sta. Catalina, Ilocos Sur gapu iti grabe a sugatna iti makannigid a pispisna.
Segun iti polis ditoy, iyur-urayda ti resulta ti autopsia ken ni Javier.
Saan pay a nabigbig dagiti nangpaltog iti biktima ken no ania ti motibo ti pannakapaltogna.
Kas nailanad iti journal, idi agarup 6:25 ti agsapa idi Marso 30, agdaldaliasat nga agpa-abagatan iti Quirino Boulevard ti motorsiklo ni Javier a Kawasaki Rouser, awanan plate number, idi pinaltogan iti sumagmamano a beses ti dua a lalaki a nagkasakay iti single motorcycle a nakatiruan ti makannigid a pispisna.
Naglibas dagiti di suspek a nagpaabagatan.
Nangiwayat dagiti nagresponde a polis iti hot pursuit operation kadagiti naglibas a suspek ngem saandan a nasapulan dagitoy.
Nakarekobre dagiti inbestigador manipud iti Crime Laboratory Office ti Ilocos Sur Provincial Police Office iti tallo a naiputok a cartridge cases, 2 a naiputok nga slug, ken maysa a deformed slug a naggapu iti cal. 45.
Agtultuloy ti panagimbestiga ti polis mainaig iti nasao a pammaltog. (Tawid News)


text:
Abril 30
Ti Abril 30 ti maika-120 nga aldaw ti tawen (maika-121 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 245 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1777 – Carl Friedrich Gauss, Aleman a matematiko, astronomo, ken pisiko (pimmusay 1855)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1956 – Alben W. Barkley, maika-35 a Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1877)
- 1983 – Muddy Waters, Amerikano a musikero (naipasngay 1913)


text:
Magarao, Camarines Sur
Ti Magarao ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Magarao ket politikal a nabingbingay iti 15 a barbaranggay.[2]
- Barobaybay
- Bell (Poblacion)
- Carangcang
- Carigsa
- Casuray
- Montserrat (Poblacion)
- Ponong
- San Francisco (Poblacion)
- San Isidro (Poblacion)
- San Juan (Poblacion)
- San Miguel
- San Pantaleon (Poblacion)
- Santa Lucia (Poblacion)
- Santa Rosa
- Santo Tomas (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Innemda amin a mangngalap a taga-Infanta, Pangasinan a timmapog iti baybay idi malem ti Septiembre 14 ngem nasalaw ida ti dua a bagyo a puon ti mapapati a nakapursingan ti biag ti lima kadakuada.
Daytoy ti insalaysay ni Florante Roque y Curom, 35, naasawaan, mangngalap, ken residente iti Barangay Banug, Infanta, Pangasinan, kalpasan a naalaw dagiti mangngalap a taga-Puro, Magsingal idi agarup 10:00 ti bigat ti Septiembre 24.
Ni Roque ti nabatbati iti grupo a timmapog iti baybay sadiay Infanta, Pangasinan idi malem ti Septiembre 14.
Nasalaw dagiti mangngalap a taga-Puro ni Roque nga agpatpataw iti kabaybayan a nagpaay laeng a salbabidana dagiti nadadael a paset ti Fate Nathaniel a bangkada ket intarayda iti Magsingal District Hospital para iti pannakaamiris ti kasasaadna sada impakaammo iti kapolisan ti insidente.
Nupay nagsagrap iti pannakabisin ken waw iti sumagmamano nga aldaw a pannakaiyanudna iti kabaybayan, naammuan a natalged ti kasasaad ni Roque.
Segun ken ni Roque, dida ninamnama a kasta ti sagrapenda nga agkakadua idi timmapogda nga agkalap iti kabaybayan idi agarup 3:00 ti malem ti Septiembre 14.
Ngem kinuna ni Roque a kalpasan ti tallo nga aldaw a panagkalapda, insangbay ni Bagyo Luis ti napigsa nga angin idinto a dimmawel ti baybay a puon ti nakadadaelan ti bangkada.
Kinuna ni Roque a nabaelanda pay ti nagpataw ngem iti iduduprak ni Bagyo Mario a nangikuyog iti napigsa nga angin ken bayakabak, narakrak ti bangkada ket nasinasinadan nga agkakadua.
Saanen a nakita pay ni Roque dagiti kakaduana a mapapati a naarinebneb gapu iti kinadawel ti baybay ken rungsot ti panawen.
Kimpet ti biktima iti nadadael a paset ti bangkada ket daytoy ti nagpatawanna agingga a naiyanud iti kabaybayan a sakup ti Barangay Puro a nakasalawan kenkuana dagiti mangngalap a residente iti nadakamat a barangay.#


text:
Arhelia
Nagsasabtan: 28°N 2°E / 28°N 2°E
Ti Arhelia (Arabiko: الجزائر, al-Jazā'ir; Bereberes: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ ken Arheliano nga Arabiko: Dzayer wenno Ldzayer, opisial a ti Demokratiko a Republika ti Tattao ti Arhelia, ken pormal a makunkuna pay a kas ti Demokrata ken Popular a Republika ti Arhelia,[12] ket maysa a dakkel a pagilian idiay Maghreb a rehion iti Amianan a laud iti Aprika. Ti Arhel ket isu ti kapitolio ken kaaduan ti populasion a siudad.
Ti teritorio iti tatta nga aldawen nga Arhelia ket pagtaengan idi kadagiti adu a taga-ugma a kultura, a mairaman dagiti Ateriano ken Kapsiano a kultura. Ti lugarna ket tinurayan idi babaen dagiti adu nga imperio ken dinastia, a mairaman ti taga-ugma a Numida, Kartahineses, dagiti Romano, dagiti Bandalo, dagiti Bisansio, dagiti Arabo nga Umayyad, Berber Fatimids ken Almohads ken kalpasan dagitoy ti Turko nga Otomano.
Ti Arhelia ket maysa a semi presidensial a republika a buklen dagiti 48 a probinsia ken dagiti 1541 a komuna. Nga adda ti populasion ti sumurok a 37 a riwriw, isu daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion iti lubong. Daytoy ket maysa aliguistiko nga Arabo a pagilian nga adda pay dagiti dadduma a dialekto. Ti ekonomiana ket naibatay ti lana, a nagsagsagaba kadagiti Olandes a sakit. Ti Sonatrach, ti nailian a kompania ti lana, ket isu ti kadakkelan a kompania idiay Aprika. Ti Arhelia ket adda ti maikadua a kadakkelan a buyot idiay Aprika ken idiay Arabo a lubong, kalpasan ti Ehipto, ken estratihiko a kumaduaanna ti Rusia ken Tsina ken dagiti nagtaudan ti armas.
Nga adda ti dagup a kalawa iti 2,381,741 kuadrado kilometro (919,595 sq mi), ti Arhelia ket isu ti maikasangapulo a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti kadakkelan idiay Aprika.[13] Ti pagilian ket nabeddengan iti amianan a daya babaen ti Tunisia, iti daya babaen ti Libya, iti laud babaen ti Morocco, iti abagatan a laud babaen ti Akinlaud a Sahara, Mauritania, ken Mali, iti abagatan a daya babaen ti Niger, ken iti amianan bababen ti Baybay Mediteraneo. Manipud idi 2012, ti Arhelia ket adda ti nakarkulo a populasion iti 37.1 a riwriw.[14] Ti Arhelia ket kameng ti Kappon ti Aprika, ti Liga ti Arabo, OPEC ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken maysa a nagbangon a kameng ti Kappon ti Arabo a Maghreb.
Dagiti linaon
EtimolohiaUrnosen
Ti nagan ti pagilian ket naala manipud iti siudad ti Arhel. Ti sapasap a kaaduan nga etomolohia ket mangisilpo ti nagan ti siudad iti al-Jazā'ir (الجزائر, "Dagiti Isla"), ti napabassit a porma manipud iti daan a nagan ti siudad a Jazā'ir Banī Mazghanna (جزائر بني مزغنة, "Isoisla dagiti Mazghanna a Tribu"),[15][16] nga inpakat babaen dagiti mediebal a heograpo a kas ni al-Idrisi. Dagiti dadduma pay ket isurotda iti Ldzayer, ti Maghrebi nga Arabiko ken Bereberes para iti "Arhelia" a mabalin a maikabagian ti Zirid a Dinastia nga Ari a ni Ziri ibn-Manad ken ti nangbangon ti siudad iti Arhel.[17]
PakasaritaanUrnosen
Ti Arhelia ket nataenganen manipud idi 10,000 BC, a kas ti naibaga idiay Nailian a Parke ti Tassili. Dagiti patneng a tatato iti akin-amianan nga Aprika ket naisalsalumina a patneng a populasion, a tinawtawagan a kas dagiti Bereberes[18] babaen dagiti Griego ken dagiti Romano, ken kalpasan daytoy dagiti Arabo.
PaammoUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Constitution of Algeria, Art. 11" (iti Arabiko). El-mouradia.dz. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Hulio 2012. Naala idi 17 Enero 2013.
- ^ "Constitution of Algeria; Art. 11". Apn-dz.org. 28 Nobiembre 1996. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Hulio 2013. Naala idi 17 Enero 2013.
- ^ "Constitution of Algeria; Art. 3". Apn-dz.org. 28 Nobiembre 1996. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Hulio 2013. Naala idi 17 Enero 2013.
- ^ "APS" (PDF). Algeria Press Service. 6 Enero 2016. Naala idi 6 Enero 2016.
- ^ Algeria in Others' Languages, Anne-Emmanuelle Berger, p115
- ^ a b c "The World Factbook – Algeria". Central Intelligence Agency. 4 December 2013. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 13 Oktubre 2012. Naala idi 24 Disiembre 2013.
- ^ a b "Démographie (ONS)". ONS. 19 Enero 2016. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 6 Marso 2012. Naala idi 19 Enero 2014.
- ^ a b c d Argelia. Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan
- ^ Staff. "Distribution of Family Income – Gini Index". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 23 Hulio 2010. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 14 Disiembre 2015. pp. 21–25. Naala idi 14 Disiembre 2015.
- ^ Geoghegan, Tom (7 Septiembre 2009). "Could the UK drive on the right?". BBC News. Naala idi 14 Enero 2013.
- ^ Radicati di Brozolo, Luca G. (1990). "Benemar v. Embahada iti Demokrata ken Popular Republika iti Arhelia". Amerikano a Warnakan iti Internasional a Linteg. 84 (2): 573–577. doi:10.2307/2203476.
- ^ CIA World Factbook. Naala idi 10 Hulio 2012.
- ^ Staff. "Population et Démographie" [Populasion ken dagiti Demograpiko] (iti Pranses). Opisina dagiti Nailian nga Estadistika ti Arhelia. Naala idi Septiembre 15, 2011.
- ^ al-Idrisi, Muhammad. Nuzhat al-Mushtaq.
- ^ Abderahman, Abderrahman (1377). Pakasaritaan ti Ibn Khaldun – Tomo 6.
- ^ Etymologie du toponyme "Aldjazair". Scribd.com. Naala idi 14 Mayo 2012.
- ^ Brett, Michael; Fentress, Elizabeth (1997). "Dagiti Berbers iti Kina-ugma". Dagiti Berber. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-20767-2. Naala idi 2 Pebrero 2010.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Midia a mainaig iti Arhelia iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Rinugian ti Bureau of Fire Protection a selebraran ti Fire Prevention Month babaen ti maysa a motorcade iti Metro Vigan itay Marso 1.
Nakipartisipar iti motorcade dagiti personnel ti BFP manipud iti nadumaduma a fire stations iti umuna a distrito a nakalugan iti bukodda a fire truck.
Kanaig daytoy, imballakad dagiti fire marshal ti panagannad dagiti umili tapno malapdan ti panagbalinda a biktima iti uram.
Ditoy Vigan City, nagisayangkaten ti BFP iti inspeksion kadagiti pasdek-negosio, boarding houses ken dormitories nangruna dagiti daan a waya ken koneksion iti koriente a kangrunaan a pagtaudan iti uram.#


text:
Vaud
Ti Vaud (Panangibalikas a Pranses: [vo]) ket maysa kadagiti 26 a kanton idiay Suisa, ken daytoy ket mabirukan idiay Romandy, ti agsasao iti Pranses nga abagatan a laud a paset ti pagilian. Ti kapitoliona ket ti Lausanne. Ti nagan ti Kanton kadagiti sabsabali a pagsasao ket Waadt iti Aleman (panangibalikas [ˈvaːt]), ken Vad iti Romansh, bayat a ti Italiano ket maus-usar ti Pranses a bersion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB, online database – Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit (iti Aleman) naala idi 30 Agosto 2016
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kanton ti Vaud iti Wikimedia Commons


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Ti panagaramid iti asin ti maysa kadagiti industria ti pagtaengan a kayat ni Vice Governor Deogracias Victor Savellano a mapadur-as.
Kinuna ken ni Savellano nga adda sumagmamano nga agar-aramid iti asin iti Barangay Pug-os ket iyad-aduda koma pay ti produktoda tapno dumakkel daytoy nga industria.
Naammuan ken ni Savellano nga adda maysa a restaurant iti Manila nga aggatgatang kadagiti asin nga aramid iti nasao a barangay ket mailakoda iti Sison, Pangasinan.
Kinunana a maibilang a bassit daytoy nga industria ngem no maikkan iti napintas a presentasion, agbalin ti Barangay Pug-os a maysa kadagiti destinasion iti probinsia.#


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur – Pimmusay iti ospital a nakaitarayanda ti maysa a construction worker ken ti kaduana a balo kalpasan a napaltoganda iti sanguanan ti kamposanto iti bisinidad ti Barangay Puerta Real, ditoy nga ili idi agsapa ti Septiembre 19.
Nabigbig dagiti biktima ti pammaltog a da Norman Tadios y Tabil, 34, naasawaan, ken residente iti Barangay Poblacion ditoy ken Susan Tano y Baldo, 48, balo, ken residente iti Barangay Nalasin, ditoy met laeng nga ili.
Saan pay a nabigbig dagiti pimmaltog kadakuada.
Iti inisial a panagimbestiga dagiti polis, agdaldaliasat nga agpaamianan iti national highway dagiti biktima a nakalugan iti Euro Sport motorcycle a minaneho ni Tadios idi pinaltogan ida dagiti suspek a naglugan iti di pay ammo a motorsiklo.
Naglibas dagiti suspek iti saan nga ammo a direksion.
Naitaray dagiti biktima iti Northside Doctor’s Hospital, Guimod, Bantay, Ilocos Sur ngem pimmusayda bayat ti pannakatamingda iti ospital gapu kadagiti sinagrapda a multiple gunshot wounds.
Iti panangproseso ti SOCO team a nakabase iti Ilocos Sur Provincial Police Office iti crime scene, nakarekobreda iti uppat a kapsula a mapapati a naiputok manipud iti cal. 45.
Saan pay nga ammo ti motibo ti pammapatay.
Kabayatanna, maob-obserbar iti nakaitarayanna nga ospital ti kasasaad ti maysa a tricycle driver a napaltogan Sitio Manganup, Barangay San Sebastian, San Vicente idi parbangon ti Septiembre 17.
Maipalagip nga agdaldaliasat ni Frederico Bisco y Ribuyaco, 53, naasawaan iti nasao a sitio idi agarup 1:00 ti bigat ti nadakamat a petsa idi inasitgan dagiti suspek a nakamotorsiklo ket maysa kadakuada ti nangpaltog iti biktims iti sumagmamano a beses a nagsagrapanna iti sugat iti makannigid a paset ti bagina.
Awan ti nasarakan ti SOCO team a kapsula wenno buli iti nakapasamakan ti krimen kasta met a di pay ammo ti klase ti paltog a naaramat.
Agtultuloy ti panagpalutpot ti kapolisan no ania ti motibo ti nasao a pammaltog. (Tawid News)


text:
BANGUED, Abra – Kinuna ni Gobernador Eustaquio Bersamin nga agbalinton a tinawen ti pannakarambak ti Kawayan Festival iti probinsia kalpasan ti naballigi a pannakarambakna idi Marso 6-9 ditoy.
Naangay ti streetdancing competition, pasalip iti sports , magic ken circus malaksid laeng kadagiti parada bayat ti nasao a parambak a nakaitanduduan ti kawayan, maysa kadagiti naipangruna a produkto ti probinsia.
Iti trade fair, naiparang dagiti produkto a naaramid manipud iti kawayan kas iti furniture, abaniko, katre, cellphone holder ken dadduma pay nga alikamen.
Impalgak ti gobernador a panggepda ti mangipatakder iti paktoria nga agpartuat kadagiti alikamen manipud iti kawayan.#


text:
VIGAN CITY – Kas maysa pay a wagas ti adbokasiana para iti nadalus a mainum a danum, inrusat ni Cong. Ryan Luis Singson ti The Philippine Water Runs, maysa a pataray nga addaan gagem a makaurnong iti pondo a maitulong kadagiti lugar nga awan umdas a danum nga inumenda.
Iti naangay a press conference idi Setiembre 1, kinuna ni Singson a maangay ti umuna a leg ti Philippine Water Runs ditoy siudad iti agsapa ti Setiembre 18.
Tallo ti kategoria ti umuna a leg: 10K, 5K, ken 3K.
Innayon ti diputado a kalpasan ti pannakaisayangkat ti first leg ditoy, binulan a maaramid ti pataray a maisayangkat iti Naga City (Oktubre), Quezon City (Nobiembre), Marikina City (Enero), Davao City (Pebrero) ken Cebu City (Marso).
Segun ken ni Erwin Po, kalpasan ti serye ti panagtaray, maigatangto ti maur-or a pondo kadagiti ramit a mangdalus iti danum nga inumen para kadagiti 36 a munisipalidad iti pagilian nga intudo ti United Nations Millennium Development Fund – Philippines nga awanan iti pangalaan iti nadalus a danum a mainum.
Nupay kasta, impadamag ti grupo nga awan uray maysa kadagitoy ti masarakan iti Ilocos Region ta adda dagiti nadakamat nga ili iti Region IV, Region V ken ARMM.
Kinuna ni Po nga adda dua a klase ti gamigam nga inawaganda iti Life Straw a kayatda a maipaay kadagiti nadakamat a lugar. Maysa ti Life Straw Individual a makasagat iti 700 a litro ti danum iti uneg ti makatawen wenno 2 a litro tunggal aldaw ken ti sabali, ti Life Straw Family a makadalus iti 20,000 a litro ti danum iti uneg ti 2-3 a tawen.
Kinuna ni Singson a sinuportaranna ken dagiti private partnersda ti nasao a gannuat ta maysa kadagiti ipangpangrunana uray idi bise mayor pay laeng ti pannakaited ti nadalus a danum kadagiti barangay.
“No malagipyo, inrugitayo idin ti programatayo a panangidanon iti nadalus a danum kadagiti barangay ti siudad ti Vigan babaen ti Mobile Water Purifier. Ita ta addatayon iti nangatngato a puesto, kayattayo met nga aramiden daytoy iti national level,” kinuna ti kongresista.
Maipalagip a dimmanon pay dagiti Mobile Water Purifier da Gov. Chavit Singson ken Cong. Singson sadiay Albay tapno tumulong nga agrasion iti danum a mainum kalpasan a dinuprak ti bagyo ti lugar.
Innayon ni Singson nga agpaay payen ti pataray kas panangitandudo iti sports tourism ta adunto la ketdi ti sumali manipud iti sabali a probinsia.
Kadagiti interesado a sumali, mapan agpalista iti Planet Sports a masarakan iti Plaza Maestro Annex iti Siudad ti Vigan. Lima gasut ti registration fee iti 10k ken 5k idinto a P350 para iti 3k.#


text:
BURGOS, Ilocos Sur – Manipud idi simmayaat ti kalsadada, uray iti upland municipalities, gagangay metten a maireport dagiti aksidente a pakainbolbaran dagiti lugan.
Idi Septiembre 27, dua manen nga aksidente ti naireport a napasamak iti national road a sakup ti Burgos ken Suyo, Ilocos Sur.
Iti aksidente sadiay Barangay Lucaban, Burgos idi agarup 3:00 iti bigat ti Septiembre 27, nainbolbar ditoy ti Honda TMX a minaneho ni Ricky Alviar y Bobias, 27, baro, mannalon, awanan lisensia, ken nakasugatanda a tallo a naglulubbon iti motorsiklo a pakairamanan da Ariel Pandico y Biano ken Eric Rosario y Lestino, 24, baro, mannalon, agpapadada amin a residente iti Barangay Luna, Burgos.
Naitaray dagiti biktima iti District Hospital, Narvacan ngem naideklara ni Pandico a dead on arrival.
Iti panagimbestiga dagiti polis, agpaabagatan a direksion ti motorsiklo ket idi makadanonda iti nadakamat a barangay, napukaw ni Alviar ti kontrolna iti manibela a puon ti nakadungparan ti lugan iti alad sana natnag iti kongkreto a drainage canal a nagsagrapan dagiti biktima kadagiti grabe a sugat.
Kabayatanna, tallo a pasahero ti nadunor idi nagdinnungpar ti dua a motorsiklo iti national highway a sakup ti Barangay Poblacion Suyo, idi agarup 5:00 ti malem iti daytoy met la a petsa.
Naitaray iti Tagudin Hospital da Ricardo Paccod y Ambunon, 20, baro, college student ken residente iti Sitio Lub-ong, Poblacion, Suyo, Ilocos Sur; Christopher Giovanni Orpilla y Alambra, 12, Grade 7 pupil iti Saint Augustine’s School, Tagudin, Ilocos Sur, ken residente Barangay Urzadan, Suyo, Ilocos Sur; ken Marites Rosario y Ngangac, 32, naasawaan, public school teacher, ken residente iti Sitio Baudan Brgy Man-atong, Suyo, Ilocos Sur.
Naiyalis ni Orpilla iti Lorma Medical Center sadiay San Fernando City, La Union para iti ad-adda pay a pannakataming dagiti sugatna.
Segun iti report, agsinnabat ti Honda TMX tricycle a minaneho ni Romando Bugtong y Baguitan, 40, baro, residente iti Barangay Urzadan, Suyo, Ilocos Sur, ken ti Euro motorcycle a minaneho ni Vener Saydoen y Gulongan, 25, ALS student, awanan lisensia, ken residente iti Sitio Ida, Barangay Patoc-ao, Suyo, Ilocos Sur ket iti awan a gapu, mapapati a kimmaut ti motorsiklo iti linia ti traysikel a puon ti nakadungparanna iti makannigid a paset ti traysikel ken nakadunoran dagiti pasahero.#NUTRITION:


text:
Pagsasao a Masedonio
Ti Masedonio (MakeдoHckи jaзиk, makedonski jazik) ket pagsasao nga Abagatan nga Eslabo, a naisasao a kas umuna a pagsasao babaen ti agarup a dua riwriw a tattao, a naipangpangruna idiay Republika ti Macedonia ken ti Masedonio a diaspora, nga addaan dagiti basbasit a bilang nga agsasao kadagiti transnasional a reghion ti Macedonia. Daytoy ket isu ti opisial a pagsasao ti Republika ti Macedonia ken maysa nga opisial a minoridad a pagsasao kadagiti paset ti Albania, Romania ken Serbia.
Ti alagaden a Masedonio ken naiyaramat idi a kas opisial a pagsasao iti Sosialista a Republika ti Macedonia idi 1945[7] ken manipud idin daytoy ket napardur-asen a kas ti agrangrang-ay a literario a tradison. Kaaduan ti kodipikasion ket naipormalisado idi las-ud ti isu met laeng a paset ti panawen.[8][9][9]
Dagiti dialekto ti Masedonio ket mangporma ti lugar kadagiti Bulgaro a dialekto; ken isuda met ti mangporma ti dakdakkel a lugar iti Serbo-Kroata babaen kadagiti transisional a dialekto ti Torlak.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Pagsasao a Masedonio iti Britannica
- ^ Reporta ti Ethnologue para iti Masedonio
- ^ Urayno di ammo ti husto a bilang dagiti agsasao, dagiti bilang a nagbaetan dagiti 2.1 a riwriw (manipud ti Ethnologue) ken 2.5 a riwriw (Topolinjska (1998)) ket saan pay a nadakamat. Ti sapasap nga akademiko a konsenso ket addaan ti agarup a 2 a riwriw nga agsasao iti pagsasao a Masedonio, a mawmawat a "saan a nalaka a maikeddeng dagiti bilang ti agsasao ti Masedonio gapu kadagiti opisial nga annuroten kaarrubana nga estado ti balkan ken ti agtultuloy a kasasaad ti emigrasion." Friedman (1985:?).
- ^ Europeano a Dokumento ti Linteg para kadagiti Minoridad a Pagsasao
- ^ Pagsasao a Masedonio, opisial idiay Dužine kenJabuka
- ^ http://www.isria.com/pages/22_June_2011_99.php
- ^ "MИA - MakeдoHcka ИHфopMaTиBHa AreHӧиja - HA ДEHEШEH ДEH". Mia.com.mk. Naala idi 2010-08-15.
- ^ Studies in contact linguistics, G. Gilbert, Glenn G. Gilbert, Janet M. Fuller, Linda L. Thornburg, Peter Lang, 2006, ISBN 0-8204-7934-9, ISBN 978-0-8204-7934-7,p. 213.
- ^ a b Friedman, V. (1998) "The implementation of standard Macedonian: problems and results" in International Journal of the Sociology of Language, Vol. 131, pp. 31-57
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kramer, Christina (2003), Macedonian: A Course for Beginning and Intermediate Students. (Maika-2 nga nga ed.), Pagmalditan ti Unibersidad ti Wisconsin, ISBN 978-0-299-18804-7
- Documents, Contes et Chansons Slaves de l'Albanie du Sud, Andre Mazon – 1936.
- L'Evangeliaire de Kulakia Un parler Slave du Bas-Vardar, Andre Mazon et Andre Vaillant – 1938.
- Dwie gwary macedońskie (Suhe i Wysoka w Soluńskiem) – Teksty, Mieczysław Małecki - (iti Polako), 1936.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pagsasao a Masedonio iti Wikimedia Commons