text:
Fernando Lopez
Ni Fernando López, Sr. (Abril 13, 1904 – Mayo 26, 1993) ket maysa idi a Pilipino nga estadista. Kameng idi ti impluensiala Pamilia López iti Iloilo, ni Fernando López ket nagserbi a kas Bise Presidente kadagiti tallo a termino, babaen ni Presidente Elpidio Quirino (1949—1953) para kadagiti Liberal ken ni Ferdinand Marcos (1965—1969 ken 1969—1972) para kadagiti Nacionalista.
Dagiti linaon
Nasapa biag ken karrer[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni López ket naipasngay idi Abril 13, 1904 idiay Siudad ti Iloilo, Iloilo kada Benito López ken Presentación Hofileña. Ti pamilia López ket isuda ti kabaknangan ken impluensial a pamilia iti probinsia.
Ni López ket nagadal ti nangato nga eskuela idiay Colegio de San Juan de Letran, ken nagturpos idi 1921. Kalpasanna isu ket nagadal ti linteg idiay Unibersidad ti Santo Tomas, isu ket nakagun-od ti Titulo ti grado ti Linlinteg idi 1925. Kalpasan ti pannakaipasana ti eksaminasion ti kinaabogado, isu ket saan a nagsanay iti pribado ngem tinulonganna ti laklakay a kabsatna alalaki a mangtaripato ti negosio ti pamiliana.
Idi 1945, idi away pay iti pannakasanay iti politika, ni López ket pinili idi ni Presidente Sergio Osmeña a kas kandidato ti mayor ti Siudad ti Iloilo. Idi 1947, isu ket timmaray para iti Senador ken nangabak iti eleksion.
Ni López ket maysa idi kadagti nagpundar ti Kolehio ti Iloilo ken ti Unibersidad t FEATI idiay Manila.
Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Umuna a termino[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1949, isu ket nagbalin a bise presidente babaen ni Presidente Elpidio Quirino ken isu pay ti sekretario ti agrikultura, ken nagserbi aginggana idi 1953. Isu ket nabutosan manen a kas senador, ken nabutosan manen idi 1959.
Maikadua ken maikatlo a termino[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1965, kakuyogna a timmaray ni Ferdinand Marcos ken nangabak a kas ti bise presidente. Isu ket nabutosan manen idi 1969. Babaen idi nairangarang ti linteg militar idi 1972, ti pamilia López ket saanen a kinayat ni Marcos ken pinunterian ti diktatoria gaputa ti dununsiasionda ti korupsion ni Marcos. Napunteriannada pay gapu ti politikal nga impluensia ti pamilia, gaputa kameng dagitoy ti napauten nga oligarkia. Ti puesto tibise presidente ket nawaswas idi, ken ti pamilia López ket kaaduan a naikkat kadagiti tagukuada ti politika ken ekonomia.
Kinaudi a biag ken ipupusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi 1986 aginggana idi 1993, isu ket nagbalin a Mangidaulo ti Philippine Holdings ken ABS-CBN ken Honorario a Mangidaulo ti FHL Holdings.
Isu ket pimmusay idi Mayo 26, 1993, ti nabalo nga asawana ni Mariquit Javellana ket addaanda kadagiti innem nga annak, ni Yolanda, Fernando, Jr.(Junjie), Alberto (Albertito), Emmanuele, Benito ken ni Mita. Isu ket addaan kadagiti 21 nga appo, isuda ket ni Dondie, Andy, Alan ken ni Butch (MONTELIBANO), Fernando III (Henry Lopez), Bettina, Cecilia, Alberto Jr., Melissa, Regina, Roxanne, Rolenda, Rowena, Raphaela, Rebecca, Benjamin (LÓPEZ), Miguel ken ni Alfonso, Tito ken ni Celine (LÓPEZ), ken ni Panchito (PUCKETT).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Petsa a pannakapasingked ti Batay-linteg ti 1973, babaen ti Proklamasion ti Presidente Blng. 1102 babaen ni Presidente Ferdinand E. Marcos
- ^ (Binakante ni Marcos ti opisina ti bise presidente idi naiparuar ti batay-linteg ti 1973.)
- ^ Awan idi ti bise presidente a naidutok kalpasan idi nagtakem a Presidente ni Quirino manipud kenni Roxas, gaputa daytoy ket saan a nasken babaen ti Batay-linteg ti 1935


c: text/html

text:
Ni Elbridge Thomas Gerry (/ˈɛlbrɪdʒ ˈɡɛri/; Hulio 17, 1744 – Nobiembre 23, 1814) ket maysa idi nga Amerikano a estadista kendiplomatiko. A kas Demokratiko-Republikano isu ket napili a kas ti maikalima a Bise Presidente iti Estados Unidos (1813–1814), a nagserbi babaen ni James Madison, aginggana idi pimmusay kalpasan ti maysa ket kagudua atawen iti terminona.[1]
- ^ Isu ti maikadu a Bise Presidente a pimmusay bayat nga adda ti opisina; ti immuna ket ti sinarunona, a ni George Clinton.
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Elbridge Gerry idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Binidayan, Lanao del Sur
Ti Binidayan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Binidayan ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Badak
- Baguiangun
- Balut Maito
- Basak
- Bubong
- Bubonga-Ranao
- Dansalan Dacsula
- Ingud
- Kialilidan
- Lumbac
- Macaguiling
- Madaya
- Magonaya
- Maindig
- Masolun
- Olama
- Pagalamatan (Pob.)
- Pantar
- Picalilangan
- Picotaan
- Pindolonan
- Poblacion
- Soldaroro
- Tambac
- Timbangan
- Tuca
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pantar, Lanao del Norte
Ti Pantar ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pantar ket nabingbingay a politikal iti 21 a barbaranggay.[2]
- Bangcal
- Bubong Madaya
- Bowi
- Cabasaran
- Cadayonan
- Campong
- Dibarosan
- Kalanganan East
- Kalanganan Lower
- Kalilangan
- Pantao-Marug
- Pantao-Ranao
- Pantar East
- Poblacion
- Pitubo
- Poona-Punod
- Punod
- Sundiga-Punod
- Tawanan
- West Pantar
- Lumba-Punod
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Appenzell Ausserrhoden
Ti Appenzell Ausserrhoden (Aleman: Appenzell Ausserrhoden (tulong·paammo);) ket maysa a kanton idiay Suisa. Ti tugaw ti gobierno ken parlamento ket adda idiay Herisau, ti ukom a turayan ket adda idiay Trogen. Ti Appenzell Ausserrhoden ket mabirukan idiay amianan a daya ti Suisa, a mangibeddeng dagiti kanton ti San Galo ken Appenzell Innerrhoden.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Aleman) Naala idi 10 Disiembre 2011
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Appenzell Ausserrhoden idiay Wikimedia Commons


text:
Latin a sinuratan
Ti Latin a sinuratan, wenno Romano a sinuratan, ket isu ti panagsurat a sistema a naibatay kadagiti letra iti abesedaro ti klasika a Latin ken dagiti naipaatiddog a pormana. Daytoy ket inus-usar a kas ti alagaden a pamay-an iti panagsurat kadagiti kaaduan a pagsasao ti Lumaud ken Tengnga nga Europa, ken dagiti pay pagsasao manipud kadagiti sabali a paset iti lubong. Ti Latin a sinuratan ket isu ti batayan para iti kaaduan a bilang dagiti abesedario iti aniaman a sistema ti panagsurat[1] ken isu daytoy ti kaaduan a kaaduan a naampon a sistema ti panagsurat iti lubong. Daytoy pay ti batayan iti Internasional a Ponetiko nga Abesedario. Dagiti 26 a kaaduan a letra a nailaon iti ISO a batayan ti abesedario a Latin.
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sinuratan ket mabalin a tawagan iti Romano a sinuratan wenno Latin a sinuratan, manipud iti taudanna iti Romano nga Imperio. Iti kontesto iti transliterasion ti termino a "romanisasion" ket kankanayon a mabirbirukan.[2][3] Ti Unicode ket agus-usar ti termino a "Latin"[4] ken ti pay Internasional a Gunglo para iti Panagalagad (ISO).[5] Dagiti numerasion ket makunkuna a dagiti numerasion ti Romano.


text:
Panangarit ti Lawag
simmirip iti regkang ti natidtid a bulo.
inlubbotna ti bagina abut
a tedtedda dagiti bukbok
agpalpallayog ti nagangtan a kingki
a naibitin iti tengnga ti kadaklan.
ti anaraarnat’ mangtubngar iti sipnget.
naturay ti rangrangna a mangigup
iti kas kenkuana, awanan gaway
a mangparmek iti ididiaya ti lawag
a mangdadang kenkuana iti agpatnag.
iti kas kenkuana nga agsapsapul iti dengep,
maysa a kinamaag ti sumupiat iti awis dagiti mata
ta dina maitured ti agkukot iti sidong
ti lamiis a kadua dagiti narisangan.
linikmutna ti lawag. inin-inutna ti naglung-ay.
dinanggayanna ti sala ti angin para iti dayaw
ti agrangrang a pagsaingan.
naggaraw ti bagina a kas maysa a tumatayab ti rabii.
ti kas kenkuana nga inyula ti sipnget,
tinaraken ti sipnget
ken immarakup iti kasipngetan.
ita ti gundawayna a makaakal iti pannakaimayeng.
kimmay-ab naminsan, apagdippit
apagdekket ti bagi a kas kabaaw ti lenned.
pinasangbayna ti apagbiit a pigsa
kinaritna ti pudot a yegna iti bagi
pinaiturayanna ti kararua ti lawag
ket nakalipat a ti payak saan a kapada
ti kararua a mangitayab kenkuana
iti disso ti awan patinggana a lawag.
-Bannawag, Abril 8, 2013
Naimas latta ti idasarmo
Naimas latta ti idasarmo
a kas daydi umuna nga aldaw
a pinuypuyotam ti dalikan.
Isu daydi ti umuna
Sinungrudam iti nakusep a kayo
tapno parubrubam
ket kunam nadardaras
ti panagburek ti insaangmo.
Ngem iti tunggal pangisuksukmo
iti naata a napisi a pasakwati
lallalo met daytoy a di makaanges
ket subadannaka ti napuskol nga asuk.
Nagangayan saan a natutor
ti bagas ti panagbaliwna
ket naikurway iti paraangan
a pinagaagawan dagiti dumalaga ken kawitan.
Kasta siguro ti kasasaadta
a nasapa a pinadarang ti pudot.
Iti kinaganusta, uray no an-anuen
ket di makaparnuay iti umanay nga apoy
ken iti umno a pudot a mangpasukat
iti langa ti maysa a banag.
Wen, namrayam laengen iti naglulua,
saan a gapu iti asuk a nangdalapus kadagiti matam
ngem ketdi iti kinaawan ti kababalinmo
a mangpartuat iti makaay-ayo a makan.
Ti taraon a pangagas kadagiti kettang
iti bangkag ken kataltalunan iti agmalmalem.
Iti tunggal panaglidlidmo iti kallub ti matam,
diam mapupuotan ti pannakatnag ti luam
iti tayab ti napettakan ti kamatis nga ikan.
Uray ta diak mapagdasig ti alsem ti dua.
Wenno ti agassuob a di met naibitin iti kasuoran.
Nananamdanto latta aglalo no agririnton ti akintengnga.
Ket iti tunggal makadkadan a dapo iti tunggal sardam,
maungpot ti bara.
Aginana ti dalikan a nangtaraken kadagiti tian.
Ti tunggal pannakadarang mangibati iti linamma,
iti girri ken panagbirri agingga mabtak ti damili.
Ngem ti sayamusom ti malutluto agbati.
Wen, naimasto latta ti idasarmo, baket,
nupay ti alingasawna laengen
ti itulod ti angin kaniak ditoy ngato.
- Jake F. Ilac
Ti Tasa
Anthology of Ilokano erotic poetry to be launched in Baguio this August 3
Alimpatok, anthology of Ilokano erotic poetry, will be formally launched in a double-launching on August 3, 2012, Friday. The first launch of the book will be held at a poetry reading session at the Library of the University of the Philippines Baguio, 2-4 PM, as part of the Buwan ng Wika celebration of the University. Another launch will also happen on the same day, in a poetry jamming, at 6-8 PM, at Mt. Cloud Bookshop, Casa Vallejo, Upper Session Road, Baguio City.
The book, edited by Ariel S. Tabag, Roy V. Aragon and Mighty C. Rasing, is the first Ilokano erotic book, features erotic poems by 33 Ilokano poets in the Philippines and abroad.
The 140-page book which measures 6x9 inches will be sold at a discounted price on the double-launch.
Kadagiti Rabii A Naatap Ti Ridep
Kadagiti rabii a naatap ti ridep
pamrayak nga iyilad iti dagidagi
a kabadang ti natiliw ken naipupok nga espiritu,
aprosak ti nakettangan a sibet
a binibineg ti agmalmalem a pannakidangadang
iti garaw ti bumallasiw nga init iti lulonak.
Manipud kadagiti abut ti nalaga a way
limlimmuek ti nautoyan a lasag
bareng adda kaibatoganna nga agas
ti lasag a paimbagen ti bukodko met laeng a lasag.
No laeng koma kasla dagidagi dagiti pasamak
diak koma kasapulan pay a salaysayen ti pagteng
ti nawatiwat nga agpatnag
ta agsubli latta koma iti naggapuannana
ti pigsa a katukad met laeng ti maysa a pigsa
nga ay-ayamen ti tali
a no maminsan awan kasiguraduanna
a makaadayu ket agtalinaed latta a sibibitin.
Mauma kadi ti lagip?
wenno agpatingga kadi ti birtud ti agawaaw a basi
a mangsapsapu iti natikagan a karabukob?
saan ket ngata.
ta kas iti dagidagi a mangitultulod kaniak ita
iti awan patinggana a panagpallayog
imasekto latta ti tunggal rud-ak
a naisalugsog kadagiti ramayko
iti tuggal iyagawak a rakemen ti pinuon
ti bukod a takap
agsardengto latta ti dagidagi no pinasagnakon ni ridep.
Feb 27, 2012
Para Kenka Luna
Para Kenka Luna,
Kailiwko iti tunggal isem nga iburaymo manipud iti daya a kas katukad ti ikukul-obko. Ta ur-urayek ti kanito a kas iti pagtugmok ti danata iti naminsan. Sadiayko laeng idi a naiparikna kenka ti bara dagiti agepko.
Nawatiwat ti agpatnag imnas. Dagiti rabii a nasalemsem lallalo laeng a degdeganda ti iliw nga in-inot a magkelkeltay iti bagik. Dagiti linnaaw, kaslada la dagum a mangrud-ak iti pusok. Nasaem ti agmaymaysa a mantaltalantan ti nalawa a disierto ket diak matukod ti kinaadalem ti law-ang nga awanka ditoy sibayko. Amin nga aglawlawko ket immasulen.
Tandaanam daytoy imnas. Uray no dita kankanayon a makadenna ti tunggal maysa. Silalagipakto latta kenka. Ibatikto ti imeng daytoy ayatko iti kada rabii tapno iburaymo kadagiti annakta. Diam koma met liplipatan a ti pigsak ket isu met ti pigsam. Ti angesmo isu ti mabiag iti ayatko.
Ket ita a sumipnget, a kas kadagiti napalpalabas pay a rabii. Agurayak a siaaanus ditoy laud a kadduak ti urok ti lubong. Ket sakbay a lukagennak, tagainepek manen ti punganay.
Toy mangipatpateg unay,
Helios
Dagiti Banag a Di Maiggaman
Mabalin a ti kinalibnos ket awan
kadagiti maiggaman a banag.
Kas itay bigat a riniingnaka ni baketmo babaen iti agepna;
nagdayamudomka ta katibnok pay laeng ti panagkukotmo,
ta ti kinasalemsem ti aglawlaw
kumaradap a mangapros kadagiti kudilmo
ngem degdegannaka ti darang dagiti arakupna.
Iti panangitayam iti dakulapmo manipud iti gripo
- tapno ugasam ti tugot ti agpatnag
uray no kasano kainget ti panagdekket dagiti ramaymo,
sumari latta ti danum,
mariknam ti kinaaddana, ti panangdalusna ti rupam,
ngem kigaw, agalus-os a tumipon iti daga.
Ket iti panagtamdagmo iti tawa,
salputen ti sinamar ti ubing pay nga init,
ti rupam, nasaniit iti panagdissona
ngem biagenna ti daram ket pabukarenna ti kaunggam,
ngem uray no petpetam diamto maiggaman.
Iti iruruarmo tapno sarangtem ti isasangbay ti bigat
kas iti napalpalabas nga aldaw
gagangay a dagiti bulong ti kayo iti arubayan
dida agriri, awanan rikna,
awanan ngiwat nga agtukkiad ngem paiturayanda ti angin,
aginiinda tunggal isala ida ti di masirayan a pigsa.
Ket iti sardam, ipulang ti daya ti binulodna a
lawag iti laud ket kagiddan a tumpuar ti ariwanas
iyegda ti pigsa, ti namnama
kadagiti nakaisem a mata, kunaem bagimto ti maysa
a taklin kadagiti agkeppet pay a kirem, wen petpetam,
ngem kas iti masakbayan, saanmo a maiggaman.
Dec 11, 2011
(Source: tuggot.blogspot.com)
Pasintawi
iti tengga, naipasdek ti pagarianna
sipapanakkel a mangwanwanawan dagiti matana
”daytoy ti pagariak,
daytoy a daga ti nakaimulian dagiti pasamak,
ti nakaiparukpokan ti dara ken anges ti pagiliak
iti amin a gundaway, iti rabii ken aldaw sibabantayak.”
manipud iti abagatan nagdisso ti maysa a kalapati iti abagana,
ket inyegna ti nabara a wayawaya ti nakaparsuaan.
-November 30, 2011
(Source: tuggot.blogspot.com)
Kastoy nga ipabulosko ti dagensen
Kastoy nga ipabulosko ti dagensen;
ipakuyogko iti mauyos nga angin
a nauksot manipud iti barukong
ket manipud iti apros ti aglawlaw
bilinek daytoy nga itawatawna iti langalang
ket sadiay bittakenna a kas karkarna,
pirsapirsayenna a kasla kapas,
tapno ti aningaasna dumanon iti ngato,
maidaton a kas simamansa nga espiritu
a kadagsen ti anabaab ti lubong,
sumrek iti kaunggan ken panunot ti ukom.
iti pannakaipuyotna manen iti daga
mapasin-aw a kas maysa nga anges.
11/11/11
(Source: tuggot.blogspot.com)
Panagpatubo iti Payyak
Gagangay laeng kadagiti babassit nga agang-anges nga ipugtitda dagiti aningaasda iti pakaisab-itanda. A kalpasan a nagdayyeng ket iwalang da laeng ti bunga ti alimpatok ken darepdep ti sanengseng dagiti kumarkaramot ti daga. Bay-anda a taraknen ti gundaway ket ulilaenda dagitoy. Makaammo a pessaan ti kaasi ti nakaparsuaan a mangappupo kadakuada manipud iti alsem ken apgad, iti pudot ken lamiis ti aglawlaw.
Iti panagkuyamda a kas awanan nagan, aggiinnunada a mangisam-ol kadagiti mabalin a mangited iti naan-anay a pigsa iti inda idadaliasat. Masdo dagiti nakakapsut. Kukua ti dakdakkel ti ad-adu a grasia. Lamuten dagiti napipigsa dagiti babassit. Ingusangosda dagitoy tapno agtultuloy latta ti puli dagiti awanan payyak. Ta daytoy ti linteg ti nakaparsuaan.
Ket iti inda panagkukot kalpasan ti naunday a panagkarab-as, ti nabsog, napigpigsa ti inna panagurok. Akasen ni pannakaaliaw dagiti tian nga agkirkiraos. Ta ania ti isarangetda iti makauram a mata. Agnguy-a ti tengnged ket maunnat dagiti saka. Nawatiwat ti usok. Adda dita ti ngipen ti panagsidir. Nasipnget ti pakaikarukonan nga abot. Ket makaalino ti nakirsang a maibalkot. Girgiranna ti bagi ket magarummiadan ti aragaag a kararua.
Iti udina mangeddeng ti gundaway, agtangguyob ti nakaparsuaan. Ti nagdalan a nangtutor iti panaglupos isunto ti tubbuan ti naan-anay a payyak a pumallangatok.
October 19, 2011
(Source: tuggot.blogspot.com)
ta saan kadi a ti daniw ket pudpudno nga anak ti maysa a mannaniw. ti anakna ket isu ti sarming ti kinataona. ti daniw isu met partuat ti panunot ken riknana. - JFI
Ti Pannakasinit
Iti pannakasinnit iti gumaygayebgeb nga apuy
tumaray iti panunot ti rikna ket agrehistro
ditoy ti saem a gapuanan ti ut-ot.
A tunggal pannakaisarabasab adda katukadna
a rikna.
Ta saan tayo a kas iti ruot
a paitulok a makayemkeman
iti ngirsi ti agpagpaggaak nga apuy.
Ta saan tayo a kas iti kayo
nga awanan rikna,
awanan panunot,
awanan gaway a paisungrod ti bagina.
Ngem kasano ngata no ti panunot
ket agulbod ket nanamenna ti tunggal
pannakset ti kudil.
A ti pudot ket maysa gayam a nalamiis
a pannakaidaton ti kararua.
Ah, kapadpadtayonto ti ruot ken kayo.
Addaan biag ngem awanan pigsa
iti panagsingir ti nakaparsuaan.
Ti natda laeng ket ti dapo
nga ipallailang ti lumabas nga angin.
Oct 13, 2011
(Source: tuggot.blogspot.com)
Ipabulodmo Kaniak ti Gundaway
mabalin kadi nga iti iriridepmo
iti panangiyinanam iti nakettangan a bagim,
ipasublatmo met kaniak dagita puraw a payyakmo?
ipabulodmo ti gundaway, ket takawek ti kanito,
tapno makitak met ti pagam-ampayagam
ken mariknak ti apiras ti angin
a maidennep iti lasagko.
kayatko a subaen ti waneswes ti angin
kabayatan iti panangwanawanko iti likkaong ti tanap,
ti sukog ti bantay a mangmangted biag.
makilinnumbaak kadagiti agkakarintar a tumatayab
a mangsapsapul iti pagkul-obanda nga abot.
iti rabii, kayatko nga ipusing ti bagik
manipud iti ariwawa ken anabaab ti siudad,
tumayokak iti tangatang, iti law-ang
tapno ammuek no kasano a masinasina
dagiti linaaw ti agpatnag
ti nabannayad nga ibabatayda iti pingping dagiti rosas.
ket iti iririingmo, sakbay nga iyukradmo dagita payyak
manglib-atak iti maysa a dutdot
ken muldot a sublianam iti inta manen panagtugmok.
October 4, 2011
(Source: tuggot.blogspot.com)
Iti Nagbaetanta
Kabayatan a nakabalkot kadata ti sipnget sinaludsodmo kaniak, no ania ti marikriknak no apay nga agsalsala dagiti bulong no apay nga agsangit dagiti bato no apay a nasam-it ti agep no apay a nabara dagiti arakupko no apay a napuotam a nakaraked dagiti takiagmo iti takiagko no apay a napagteng dagiti pasamak ken agtungpal iti panungpalanna ti bambanag segun iti kasaganaanda, ken saan a kadata no apay a narugso ti parbangon ken apay a nagarbis idi pimmanawak. Nagdakiwas dagiti ramaymo kadagiti nginabras ti buokko, ti kiday ken kurimatmatko, ti aglawlaw ti bibigko padpadasem kadi a tukuden amin a sungbat amin dagitoy, maimutektekam iti rupak no kasano a pagarutak ti butengko kadagiti agpatnag a katukad ti rinibu a rabii ta sika ti kasangok, ta saan nga isuda ti kasangom, uray man maysa koma kadakuada. Mapasamak amin a pasamak dagiti bambanag segun iti nakaisangratanna kas kadaytoy, agay-ayam ti sangarakem a tapok ti pannakariribok iti rabaw ti abagak ken agpakpakaasi dayta panunotmo kadayta pusom tapno dina luktan amin a nakarikep tapno dina rebbaen amin a naipatakder nga alad iti laksid a makitkitata ti tunggal maysa sumarsarut, iti pinagtipon a kararuata. Ibagak kenka ita a maammuamto amin a sungbat, apagapaman nga agayatka.
September 25, 2011
Sa Pagitan Natin
by Mark Angeles
Habang nakalambong sa atin ang dilim
tinanong mo ako, ang ako sa loob ko
kung bakit kumakampay ang mga dahon
kung bakit umiiyak ang mga bato
kung bakit matamis ang halik
kung bakit mainit ang aking mga yakap
kung bakit nasumpungan mong nakatali
ang iyong mga kamay sa aking mga kamay
kung bakit nangyayari ang mga pangyayari
at nagaganap ang kaganapan ng mga bagay
batay sa kanilang kahandaan, at hindi sa atin
kung bakit mapangahas ang madaling-araw
at kung bakit umulan nang ako ay umalis.
Tinutop ng iyong mga daliri
ang mga hibla ng aking buhok,
ang aking mga kilay at pilikmata,
ang paligid ng aking mga labi
nagbabakasakaling makita mo ang sagot
sa lahat ng ito, mabasa sa hugis ng aking mukha
kung paano ko bitiwan ang aking takot
sa gabing katumbas ng isang libong gabi
na ikaw ang kaharap ko, at hindi sila
at ako ang kaharap mo, hindi isa man sa kanila.
Nagaganap ang kaganapan ng mga bagay
batay sa kanilang kahandaan
katulad nito, nagsasayaw man ang laksang
abo ng pagkalito sa ibabaw ng ating balikat
at nakikiusap ang iyong isip sa iyong puso
upang hindi mabuksan ang mga nakapinid
upang hindi mabaklas ang mga itinayong pader
gayong nakikita natin ang isa’t isa
lagus-lagusan, sa pinag-isang kaluluwa.
Sinasabi ko sa iyo ngayon
na malalaman mo ang sagot kapag ikaw ay umibig.
Kabayatan a nakabalkot kadata ti sipnget
sinaludsodmo kaniak, no ania ti marikriknak
no apay nga agsalsala dagiti bulong
no apay nga agsangit dagiti bato
no apay a nasam-it ti agep
no apay a nabara dagiti arakupko
no apay a napuotam a nakaraked
dagiti takiagmo iti takiagko
no apay a napagteng dagiti pasamak
ken agtungpal iti panungpalanna ti bambanag
segun iti kasaganaanda, ken saan a kadata
no apay a narugso ti parbangon
ken apay a nagarbis idi pimmanawak.
Nagdakiwas dagiti ramaymo
kadagiti nginabras ti buokko,
ti kiday ken kurimatmatko,
ti aglawlaw ti bibigko
padpadasem kadi a tukuden amin a sungbat
amin dagitoy, maimutektekam iti rupak
no kasano a pagarutak ti butengko
kadagiti agpatnag a katukad ti rinibu a rabii
ta sika ti kasangok, ta saan nga isuda
ti kasangom, uray man maysa koma kadakuada.
Mapasamak amin a pasamak dagiti bambanag
segun iti nakaisangratanna
kas kadaytoy, agay-ayam ti sangarakem a tapok
ti pannakariribok iti rabaw ti abagak
ken agpakpakaasi dayta panunotmo kadayta pusom
tapno dina luktan amin a nakarikep
tapno dina rebbaen amin a naipatakder nga alad
iti laksid a makitkitata ti tunggal maysa
sumarsarut, iti pinagtipon a kararuata.
Ibagak kenka ita
a maammuamto amin a sungbat, apagapaman nga agayatka.
(Source: tuggot.blogspot.com)
Ti Nadumaanmi
gapu iti bannogko a nangsipat iti tambak
ti kinelleng a mangrugin a mangballangan
kadagiti gipi ti pinagayan,
intugawko biit iti sirok ti kayo ti lugo.
mangrugin a kesseten ti agbanatabat nga init ti aglawlaw
ket dagiti bulong ti ruot malpaydan.
kumraangen dagitoy ta di pay nangbisibis ti tangatang
iti daytoy a depaar.
situtulok ti daga nga awaten ti pungtot ti batogna.
iyuldagko koma idi agummak ti baka
a naibulos iti naaladan a turod iti dumna ti suksukayek.
ipilpilit ti ulona nga ilusot
kadagiti darekdek nga inwalawal ti akinkukua.
gawgaw-atenna dagiti amgid iti bangir a daga
ngem uray ania a pilitna, nakidkidser dagiti kawkawwati
a mangrugin nga agsulbod dagiti sabongda.
iti panangipapasna a panangsando ken panaggulagol,
gistayan dina naikkat ti sarana iti nagbaetan dagiti kayo.
pamrayan laengen ti taraken ti aguni
a panangibagana a nakarikna ti saem.
idi dina maipapilit ti kayatna, timmalikuden ti baka
a sinaplisaplitan ti ipusna ti agsumbangir a durina.
timmakderak ket immangesak iti nauneg
a panagibulosko ti dakes nga angin iti barukongko
kinitak manen ti kinelleng, kasla
idi laeng kalman a tininep ti bayakabak.
isu met daytoy ti nangleppay
iti abagak iti mano nga agpatnag.
ita nakabalesen, agdumogen dagiti lumabanag a dawa
ket inton bigat sakbay
nga agmulagat ti init sadiay daya,
akasekon ida.
September 24, 2011
(Source: tuggot.blogspot.com)


text:
Istres
Nagsasabtan: 43°30′54″N 4°59′22″E / 43.51510°N 04.98950°E
Ti Istres (Pransés a pannakabalikas: [istʁ]) (Oksitano: Istre) ket maysa a komuna idiay akin-abagatan a Pransia, adda daytoy iti 60 km (38 mi) iti amianan a laud ti Marseille. Daytoy ket adda ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion, ti Bouches-du-Rhône a departamento, a daytoy ket maysa a subprepektura. Dagiti agtataeng ket tinawtawagan a kas dagiti Istréens.
Dagiti linaon
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Istres idiay Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Pakdaar ti panagsubok ti plantilia
Daytoy ket isu ti plantilia ti {{pakdaar ti panagsubok ti plantilia}}.
Daytoy ket mabalin nga ikabil iti ngato ti /subokan a pampanid ti plantilia.
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti kalakaan a kaso, daytoy a plantilia ket saan a makasapul kadagiti parametro.
{{pakdaar ti panagsubok ti plantilia}}
Mabali ti manginagan ti silpo iti mainaig a panid ti pagipadasan babaen ti panag-usar ti parametro ti sandbox link:
{{pakdaar ti panagsubok ti plantilia|sandbox link=../AlternateSandboxName}}
Mabalin pay ti manginagan a ti sabali a testo ket nasukatan para iti balikas a 'pagipadasan' a maipakpakita iti plantilia nga agus-usar ti parametro ti sandbox name:
{{pakdaar ti panagsubok ti plantilia|sandbox link=../pagipadasan2|sandbox name=maikadua apagipadasan}}
Dagiti amin a parametro[urnosen | urnosen ti taudan]
{{pakdaar ti panagsubok ti plantilia|nagan ti plantilia|category = | sandbox link = | sandbox name = | subpage-name = }}
- 1 (saan a nanaganan nga umuna a parametro): Napno a nagan ti plantilia nga agdama a subokan iti panid, a mairaman ti pasaruno ti Plantilia:. No maikkat, ti kasisigud ket ti batayan a panid dagiti subokan a panid. Agaluad a saan nga usaren kadagiti aniaman nga umun-una wenno sumursurot a baetan iti daytoy a parametro, gaputa maapektaran ti pannakaiparang ti silpo ti plantilia.
- category: Kategoria ket panag-urnos a tekla para kadagiti subokan a panid imbes a ti kasisigud iti
[[Kategoria:Dagiti pagsubokan ti plantilia|{{PAGENAME}}]]. No agus-usar ti daytoy a parametro, dagiti doble a kuadrado a pangrikep ken ti pasaruno ti Kategoria: ket nasken. Ti mangpasardeng ti kategoria, usaren ti
category=nga awan ti aniaman a pateg a sumaruno.
- sandbox link: Ti panid a pakaisilpuan ti pagipadasan kadagiti puntaan ti mensahe. Mabalin a ti patingga a nagan ti panid, wenno relatibo kadagiti subokan a panid. Ti kasisigud ket ../pagipadasan.
- sandbox name: Ti testo a maipakita para iti silpo ti pagipadasan. Ti kasisigud ket pagipadasan.
- subpage-name: Awanen. Agkuyog nga iyasentarna dagiti parametro ti sandbox link ken sandbox name. Ti pateg ket nasuldongan iti ../ para iti silpo ti pagipadasan, isu a nasken a nagan ti panid a relatibo ti batayan a panid. Kas pagarigan,
subpage-name=pagipadasan3ket kapada ti
sandbox link=../pagipadasan3 | sandbox name=pagipadasan3.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- {{dokumentasion}} - Maikabil iti baba dagiti plantilia ken dagiti /pagipadasan a pampanid.
- {{pakdaar ti plantilia a pagipadasan}} – Maikabil iti baba dagiti /pagipadasan a pampanid no ti {{dokumentasion}} ket saan a mausar.


text:
Barira, Maguindanao
Ti Barira ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Barira ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.[2]
- Barira (Pob.)
- Bualan
- Gadung
- Korosoyan
- Lamin
- Liong
- Lipa
- Lipawan
- Marang
- Nabalawag
- Panggao
- Rominimbang
- Togaig
- Minabay
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Maguindanao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sultan Dumalondong, Lanao del Sur
Ti Sultan Dumalondong ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sultan Dumalondong ket nabingbingay a politikal kadagiti 7 a barbaranggay.
- Bacayawan
- Buta (Sumalindao)
- Dinganun
- Lumbac
- Malalis
- Pagalongan
- Tagoranao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013


text:
Balanga, Bataan
Ti Siudad ti Balanga ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Bataan iti Pilipinas. Ti siudad ti agpapaay a kapitolio ti Bataan.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Balanga iti 25 a barbaranggay.[2]
- Bagong Silang
- Bagumbayan
- Cabog-Cabog
- Camacho (Cadre)
- Cataning
- Central
- Cupang North
- Cupang Proper
- Cupang West
- Dangcol (Bernabe)
- Doña Francisca Subdivision
- Ibayo
- Malabia
- Munting Batangas
- Poblacion Barcenas
- Pto. Rivas Ibaba
- Pto. Rivas Itaas
- Pto. Rivas Lote
- San Jose
- Sibacan
- Talisay
- Tanato
- Tenejero
- Tortugas
- Tuyo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bataan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bataan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- Sapasap a Paammo ti Siudad iti Balanga
- Siudad ti Balanga


text:
Leonhard Euler
Ni Leonhard Euler (Aleman a pannakabalikas: [ˈɔʏlɐ], Suiso Aleman a pannakabalikas (tulong·paammo), Alagaden nga Aleman a pannakabalikas (tulong·paammo), Inggles a kapadpada, "Oiler";[1] 15 Abril 1707 – 18 Septiembrer 1783) ket maysa idi a pionero a Suiso a matematiko ken pisiko. Isu ket nakaaramid kadagiti nangruna a panakaduktal kadagiti paset a naindumadumaan akas ti inpinitesimal a kalkulo ken grapiko a teoria. Isu pay ti nangipaammo ti kaaduan ti moderno a matematiko a terminolohia ken notasion, a naisangsangay apara iti matematiko a panagusig, a kas ti panagipagarupan ti maysa a matematiko a pamay-an.[2] Isu ket naamammoan pay para iti obrana iti mekanika, agayus a dinamiko, optika, ken astronomia. Ni Euler kaaduan a naggigian itimanaman akabibiagna idiay San. Petersburgo, Rusia, kenidiay Berlin, Prusia. Isu ket naipanpanunotan a nangrugian ti preeminente amatematiko ti maika-18 a siglo, ken maysa kadagit ikalatakan a matematiko a nagbiag. Isu paya ti maysa kadagiti polipiko a matematiko iti amin a panawen; dagiti naurnong nga obrana ket punnuenna dagiti 60–80 a kuarto a tomo.[3] Ti maysa sinao a naigapu kenni Pierre-Simon Laplace ket nagiyebebkas ti impluensia ti matematika kenni Euler: "Basaen ni Euler, basaen ni Euler, isu ti apo kadatayo amin."[4]
Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti pannakabalikas a /ˈjuːlər/ ket saan nga husto. "Euler", Inggles a Diksionario ti Oxford English, maikadua nga edision, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1989 "Euler", Merriam–Online a Diksionario ti Webster, 2009. "Euler, Leonhard", Ti Amerikano a Tawidan a Diksionario ti pagsasao nga Inggles, maikapat nga edision, Houghton Mifflin Company, Boston, 2000. Peter M. Higgins (2007). Nets, Puzzles, and Postmen: An Exploration of Mathematical Connections. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 43.
- ^ Dunham, William (1999). Euler: Ti Apo kadatayo Amin. Ti Matematiko a Gunglo ti Amerika. p. 17.
- ^ Finkel, B.F. (1897). "Biograpia- Leonard Euler". Ti Binulan nga Amerikano a Matematiko 4 (12): 300 Agsurok ti
|pages=wenno
|at=(tulong). doi:10.2307/2968971. JSTOR 2968971.
- ^ Dunham, William (1999). Euler: Ti Apo Kadatayo Amin. Ti Matematiko a Gunglo ti Amerika. xiii. "Lisez Euler, lisez Euler, c'est notre maître à tous."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Leonhard Euler idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Leonhard Euler idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Leonhard Euler idiay Wikisource


text:
Siudad ti Mehiko
Ti Siudad ti Mehiko ( /ˈmɛksɨkoʊ ˈsɪti/; Espaniol: Ciudad de México [sjuˈðað ðe ˈmexiko], naamammoan pay a kas ti México D.F., wennoD.F.) ket isu ti Pederal a Distrito (Distrito Federal), a kapitolio ti Mehiko ket ti tugar dagiti pederal a bileg ti Kappon ti Mehiko.[10] Daytoy ket maysa a pederal nga entidad ti kaunegan ti Mehiko a saan a paset ti maysa kadagiti aniaman a 31 nga estado ti Mehiko ngem tagikua a sibubukel ti pederasion. Ti Siudad ti Mehiko ket isu ti kadakkelan a siudad ti pagilian ken ti pay kangrunaan ti politikal, kultural, edukasional ken sentro ti pinansia.
A kas maysa nga "alpha" a sangalubongan a siudad[11] Ti Siudad ti Mehiko ket maysa kadagiti kangrunaan ti pinansia ken kultura a sentro idiay Amianan nga Amerika.[12] Daytoy ket mabirukan idiay Ginget ti Mehiko (Valle de México), ti maysa a dakkel a ginget kadagidiay nangato a banak idiay tengnga ti Mehiko, iti kangato a 2,240 metro (7,350 ft). Ti siudad ket buklen dagiti sangapulo ket innem a burgos.
Ti 2009 a nakarkulo a populasion para iti maitutop a siudad ket agarup idi a 8.84 a riwriw a tattao,[13] ken adda ti kalawa ti daga ti 1,485 kuadrado kilometro (573 sq mi).[14] Segun ti kinaudi a panagipalpalawag a naitunos babaen ti pederal ken dagiti estado a gobierno, ti populasion ti Siudad ti mehiko a metropolitano a lugar ket 21.2 a riwriw a tattao,[13] a makaaramid daytoy ti kadakkelan at metropolitano a lugar idiay lumaud a hemisperio, ti maikalima a kadakkelan nga aglomerasion ken ti kadakkelan nga agsasao ti Espaniol asiudad iti lubong.[15]
Ti Kalatakan a Siudad ti Mehiko ket adda ti dagup a produkto ti domestiko (GDP) ti US$390 bilion idi 2008, a makaaramid ti urbano nga aglomerasion ti Siudad ti Mehiko ti maikawalo a kabaknangan a metropolitano a lugar iti lubong.[16] Ti siudad ket akinrebbeng para iti panagpataud ti 21% ti Dagup ti Domestiko a Produkto ti Mehiko ken ti metropolitano a lugar a naibilangan para iti 34% iti dagup ti nailian a GDP.[17]
Ti siudad ket kasisigud a nabangon idiay isla ti Danaw Texcoco babaen dagiti Asteka idi 1325 a kas Tenochtitlan, a daytoy ket gangani a kompleto a nadadael idi 1521 a sillong ti Tenochtitlan, ken dimtengan ti pannakdaremdem manen ken pannakabangon segun ti urbano nga alagaden ti Espaniol. Idi 1524, ti munisipalidad ti Siudad ti Mehiko ket nabangon, a naamammoan a kas ti México Tenochtitlán,[18] ken manipud idi 1585 daytoy ket opisial a naamammoan a kas ti Ciudad de México (Siudad ti Mehiko).[18] Ti Siudad ti mehiko ketnagserbi a kas ti politikal, administratibo ken pinansia a sentro ti maysa a nangruna a paset ti kolonial nga imperio ti España.[19] Kalpasan ti panakagun-od ti panakawayawaya manipud ti España, ti Pederal a Distrito ket napartuat idi 1824.
Kalpasan ti panagdemanda ti adadu nga autonomia ti politika, dagiti nagtaeng ket naikkanda ti karbengan ti dagus a panagbutos ti Daulo ti Gobierno ken dagiti pannakabagi ti dua a kamara a Lehislatibo nga Asemblia babaen ti nadayeg a butos idi 1997. Manipud idin, ti kanigid a payak ti Partido ti Demokratiko a Rebolusion (PRD) ket nagtengtengngelen kadagitoy dua.[20] Kadagiti kinaudi a tawtawen, ti lokal a gobierno ket nangipasa kadagiti adu a liberal nga annuroten, a kas ti aborsion a makiddaw, ti naipatingga a porma ti eutanasia, diborsio ken agpada a sekso a panagasawa.
Dagiti linaon
Pakasasaritaan ti Siudad ti Mehiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Asteka a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti agdama a siudad a naamammuan a kas ti Siudad ti Mehiko ket binangon idi babaen ti tattao a Mehika, a kalpasan daytoy ket naamammuan a kas dagiti Asteka, idi 1325. Ti duog a siudad ti Mehika ket tinawtawagan itan ti Tenochtitlan. Dagiti Mehika ket isu dagidi naud-udi a tattao a nagsasao ti iti Nahuatl nga immay iti daytoy a paset ti [[Ginget ti Mehiko] kalpasan ti pannakatnag ti Toltec nga Imperio. Ti iyu-umayda ket di kinaykayat babaen dagiti tao a nagnanaeden iti ginget, ngem dagiti Mehika ket nakabaelda a nangbangon ti maysa a siudad idiay bassit nga isla iti lumaud a babngir ti Danaw Texcoco. Dagiti Mehika ket addaanda ti bukod a sarita a maipanggep no kasanoda a binangon ti siudad, kalpasan ti panangiturong kaniada babaen ti kangrunaanda a dios, a ni Huitzilopochtli. Segun ti sarita, ti dios ket isu nangibagbaga ti maysa a seneial iti ti ayan ti sitio a pangibangonandanto ti pagnaedanda- ti maysa nga agila nga agtaktakder iti maysa a nopal a kaktus nga addaan ti maysa nga uleg iti sippitna. Idi baetan ti 1325 ken 1521, Ti Tenochtitlan ket dimmakkel ken pimmigsa, a dimtengan ti panagturayna kadagiti dadduma a siudad-estado iti lawlaw ti Danaw Texcoco, ken idiay Ginget ti Mehiko.Idi simmangpet dagiti Kastila, ti Asteka nga Imperio ket kaaduannan a naabot ti Mesoamerika, naabutanna ti Golpo ti mehiko ken ti Taaw Pasipiko. Dagiti eskolar ket nagkarkuloda nga ti baetan dagiti 200,000 ken 250,000 a tao ket nagtataeng idiay Tenochtitlan idi 1500, ad-adu ngem uppat a beses ti populasion ti Londres. Daytoy napalakaan a maysa kadagiti kadakkelan a siudad iti panawenna ken ti kadakkelan iti Kaamerikaan sakbay ti panagrukma ti Kastila.
Kastila a panagrukma ti Tenochtitlán[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti isasanglad idiay Veracruz, ni Hernán Cortés ket nakangeg ti maipanggep ti nalatak a siudad ket ti napauten a suppiatan ken dagiti reklamo a maipanggep ti daytoy. Urayno ni Cortés ket napan idiay Mehiko nga adda laeng iti bassit a buyot, isu ket nakaawis ti kaaduan kadagiti patneng a tattao a timmulong kaniada a nangdadael ti Tenochtitlan.[21] Ni Cortés ket immuna idi a nakitana ti Tenochtitlán iti Nobiembre 8, 1519.[22] Kalpasan ti immuna panakakitana, ni Cortés ken dagiti kakuyogna ket nagsiddaawda ti kinapintasna ken ti kadakkelna. Dagiti Kastila ket nagmartsada iti igid ti dalan a pakaiturongan ti siudad manipud idiay Iztapalapa. Urayno ni Montezuma ket napan idiay sentro ti Tenochtitlán tapno sabtenna ida ken makisinnukat kadagiti sarabo, daytoy a pannakigayyem ket saan a nagpaut.[23] Ni Cortés inpanna ni Montezuma babaen iti aresto iti balay, a nagnamnama a mangituray babaen kaniana[24]Immadu dagiti pannakairten agiggana idi, rabii ti Hunio 30, 1520 – idi lasud ti salisal a naamammuan a kas ti "La Noche Triste" – dagiti Asteka ket nagreboltoda iti iyuumay dagiti Kastila ken nakabaelda a nangtiliw wenno nangpapanaw kadagiti Europeano ken dagiti kaduada a Tlaxcala.[25] Ni Cortés nagurnos manen idiay Tlaxcala. Naipanunotan dagiti Asteka a dagiti Kastila ket permanentadan a pimmanaw. Nagpilida ti baro nga ari, ni Cuitláhuac, ngem isu ket pimmusay kalpasan laeng iti manmano a bulan gapu ti burtong; ti simmaruno nga ari idi ket ni Cuauhtémoc.[26] Ni Cortés ket nangikeddeng a mangsillong iti Tenochtitlán idi mayo 1521. Iti tallo a bullulan, ti siudad ket nagsagsagaba manipud ti kaawan ti makan ken danum ken ti paya pannakaiwaras ti burtong nga inyeg babaen dagiti Europeano.[21] Ni Cortés ken dagiti kaduana ket nangisanglada kadagiti puersada idiay abagatan ti isla ket nakilablabanda iti ipapanda iti uneg ti siudad, kadagiti kalkalsada, ken balbalay.[27] Iti kanungpalan, ni Cuauhtémoc ket simmuko idi Agosto 1521.[21]
Ti pannakabangon manen ti siudad a kas Siudad ti Mehiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Kastila ket rinakrakda ti Tenochtitlán. Immuna a nagtaeng ni Cortés idiay Coyoacán, ngem nangikeddeng a mangibangon manen ti sitio ti Asteka tapno maikkat amin a tugot iti duog nga urnos.[22] Ni Cortés ket saan a nangbangon ti maysa a nawaya, a naparukma a teritorio babaen ti bukodna a personal a panagturay, ngem nagtultuloy a natulnog iti balangat ti Espaniol. Ti immuna a birey iti baro a dominio ket simmangpet idiay Siudad ti Mehiko kalpasan ti sangapulo ket uppat a tawtawen. Iti daytan a panawen, ti siudad ket nagbalin manen a siudad-estado, nga addaan ti bileg a gunay-at kadagiti adayo a nabangona pagbeddengan ti siudad.[28] Urayno dagidi Kastila ket priniserbada ti batayan a lanag ti Tenochtitlán, nangbangonda kadagiti Katoliko a simbaan a naituoon kadagiti duog a templo ti Asteka ket tinuntonda dagiti imperial a palasio para kaniada.[28] Ti Tenochtitlánket nanaganan manen idi ti "Mehiko", ti pagpilian a porma ti naganna, gapu laeng ta nalaklaka a balikasen dagiti Kastila.[22]
Idadakkel ti kolonial a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti siudad ket dimakkel idi dimmakkelti populasionna, a napnapan kadagiti danum ti danaw. Ti maika-16 a siglo ket nakakita kadagiti panagpaadu kadagiti simbaan, adu kadagitoy ket ket mabalin pay laeng a makita idiay naipakasaritaan a sentro.[28] Iti ekonomiko, ti siudad ti Mehiko ket rimmang-ay a kas ti nagbanagan ti panagtagilako. A kas saan a kapada ti Brasil wenno Peru, ti Mehiko ket adda iti nalaka a pannkaiyasideg kadagiti lubong ti Atlatiko ken Pasipiko. Urayno ti balangt ti Espaniol ket pinadasna ti kompleto a panagtimbeng amin a komersio idiay siudad, daytoy ket adda laeng ti bassit a panagballigi.[29]
Ti konsepto ti nobilidad ket rimmang-ay idiay Baro nga España a saan payen a nakitkita kadagiti paset ti Kaamerikaan. Dagiti Kastila ket nakasabatda iti maysa a kagimongan a ti konsepto iti nobilidad ket kapadpada ti bukodda. Dagiti Kastila ket dinaydayawda ti patneng nga urnos iti nobilidad ket nagnayonda iti daytoy. Kadagiti simmarsaruno a siglo, ti maysa a natakneng a titulo idiay Mehiko ket saan a kaibuksilan a ti maysa ket nagsansanay ti nalatak a bileg ti politika gaputa ti bileg ti ket adda ti patinggana urayno ti iti panagala iti baknang ket saan.[30] Ti konsepto ti nobilidad idiay Mehiko ket saan a polikal ngem daytoy ket konserbatibo unay a sosial ti Espaniol, a naibatay iti panagited ti pannakaikanada iti pamilia. Kaaduan kadagitoy a pamilia nagpaneknek ti pannakaikanadada babaen ti managaramid kadagiti kabaknang idiay Baro nga España iti ruar ti siudad, ket ti kalpasanna ti panaggasstos kadagitia rentas kadagiti puonan, itipanagbangon kadagioti simbaan, panagsuporta kadagiti karidad ken panagbangon kadagiti barayuboy a balbalay. Ti kaaduana panagbangon kadagiti barayuboy a balbalay ket nakabot ti kaadu idi kinaudi a gudua ti maika-18 a siglo. Adu kadagitoy a balay ket mabalin pay laeng a makita ita nga aldaw, a nangiturog ti parbo a nagan ti Siudad ti mehiko iti "Ti siudad dagiti palasio" nga inted daytoy babaen n i Alexander Von Humboldt.[22][28][30]
Ti Grito de Dolores ("Karayo ni Dolores") a tinawtawagan pay a kas ti El Grito de la Independencia ("Karayo ti Pannakawaya"), a naibagbaga iti bassit nga ili ti Dolores idiay asideg ti Guanajuato idi Septiembre 16, 1810, ket isu daytoy ti pasamak a nangmarka ti rugi ti Pannakawaya a Gubat ti Mehikano ken isu daytoy ti kangrunaan a nailian a piesta a napalpaliiw idiay Mehiko. Ti "Grito" ket isu idi tiinsasao iti pannakigubat iti Pannakawaya a Gubat ti Mehikano babaen ni Miguel Hidalgo y Costilla,ti maysa aRoamno Katoliko a padi. Ni Hidalgo ken dagiti daddumna pay a criollo ket nairamannda ti naplano a rebolto a mangsuppiat kadagiti kolonial a gobierno ti Kastila, ken dagiti nakikuplot ketnaliputan. Nabutbuten iti pannakaarestonat,[1] ni Hidalgo binilinna ti kabsatna alalaki a ni Mauricio ken ni pay Ignacio Allende ken ni Mariano Abasolo a kumuyog kadagiti dadduma pay a naarmasan a lallaki a nangibilin iti alguasil tapno iparuarna dagiti nagkaykayat ti pannakawaya a naibalod idiay idi rabii ti Septiembre 15. Nakabaelda a nagparuar kadagiti walopulo.[2] Idi agsapa ti 6:00 Septiembre 16, 1810, inbilin ni Hidalgo a paawengen dagiti kampana ti simbaan ken inurnongna ti kongregasionna. Sinumbangiran babaen ni Allende ken ni Juan Aldama, isu ket kinasaona dagiti tao iti sangana ti simbaan, a nangawawis kaniada nga agrebolto. Ti Gubat ti Guanajuato, ti immuna a pannakilaban ti insurhensia, ket napasamak kalpasan ti uppat nga aldaw. Ti pannakawaya ti Mehiko manipud ti España ket nairangarang idiat Deklarasion iti Pannakawaya ti Imperio ti Mehiko idi Septiembre 27, 1821, kalpasan ti pannakigubat ti maysa a dekada.[31] Dagiti yaalsa ket simmaruno para kadagiti simmarsaruno a dekada, gapu kadagiti nadumaduma a sangkatipunan a nakilablaban para iti panagtengngel iti Mehiko.[32]
Ti Pederala Distrito ti Mehiko ket nabangon idi babaen ti baro a gobierno ken babaen ti panagpirma ti baroa batay-lintegda, a dagiti konsepto iti maysa a pederal a distrito ket naampon idi manipud ti Batay-linteg ti Estados Unidos.[33] Sakbay ti daytoy a pananginagan,ti Siudad ti Mehiko ket nagserbi idi a kas ti tugaw ti gobierno para iti Estado ti Mehiko ken ti sibubukel a pagilian. Ti Texcoco ken idi ti Toluca ket nagbalin a kapitolio ti estado ti Mehiko.[34]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Secretaría de Relaciones Exteriores – México". Sre.gob.mx. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2005-09-08. Naala idi Abril 17, 2011.
- ^ "De la Colonia / 13 agosto de 1521: rendición de México-Tenochtitlan". Redescolar.ilce.edu.mx. Naala idi Abril 17, 2011.
- ^ "Conmemora la SecretarĂa de Cultura el 185 Aniversario del Decreto de CreaciĂłn del Distrito Federal". Cultura.df.gob.mx. Naala idi Abril 17, 2011.
- ^ "Senadores por el Distrito Federal LXI Legislatura". Senado de la Republica. Naala idi Oktubre 21, 2010.
- ^ "Listado de Diputados por Grupo Parlamentario del Distrito Federal". Camara de Diputados. Naala idi Oktubre 20, 2010.
- ^ "Resumen". Cuentame INEGI. Naala idi Oktubre 20, 2010.
- ^ "Relieve". Cuentame INEGI. Naala idi Oktubre 20, 2010.
- ^ "ENOE". Naala idi Agosto 24, 2012.
- ^ "Distrito Federal.". 2010. Naala idi Oktubre 20, 2010.
- ^ "Artículo 44". Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos. Naala idi Mayo 14, 2010.
- ^ Ganganaet nga Annuroten (2008). "Ti 2008 a Pagsurotan dagiti Sangalubongan a Siudad". Naala idi Disiembre 27, 2009.
- ^ "WFE – Member Exchanges". World-exchanges.org. Abril 1, 2003. Naala idi Marso 25, 2010.
- ^ a b Konsilo ti Nailian a Populasion. "Siudad ti Mehiko a Metropolitano a Lugar". Gobierno ti Estado ti Mehiko. Naala idi Disiembre 27, 2009.
- ^ Brian W. Blouet, Olwyn M. Blouet. OECD a Panagrepaso ti Rehional a Panagpabaro OECD a Panagrepaso ti Rehional a Panagpabaro: Dagiti 15 nga Estado ti Mehiko 2009. OECD Publishing, 2009. p. 418 (p. 299). ISBN 978-92-64-06012-8.
- ^ Nagkaykaysa aPagpagilian (2007). "Dagiti Prospekto ti Urbanisasion ti Lubong". Naidulin manipud ti kasisigud idi Hulio 31, 2007. Naala idi Disiembre 27, 2009.
- ^ PricewaterhouseCoopers (Pebrero 11, 2009). "Dagiti rumrummuar a paglakuan a siudad nga ekonomia a napardasto a dumakkel iti sangalubongan a GDP a pakairanggo a kas kinuna ti PricewaterhouseCoopers LLP". UK Media Centre. Naala idi Disiembre27, 2009.
- ^ "GDP ti Siudad ti Mehiko a kas maipada ti nailian a GDP". Naala idi Agosto 19, 2010.
- ^ a b (Espaniol) Gobierno ti Pederal a Distrito. "Pakasaritaan ti Siudad ti Mehiko". Naala idi Dsiembre 27, 2009.
- ^ (Espaniol) Nagkaykaysa a Pagpagilian. "Siudad ti Mehiko, Mehiko". Naala idi Disiembre 27, 2009.
- ^ Daniel C. Schechter, Josephine Quintero. Lonely Planet Mexico City, City Guide [With Pullout Map]. Maikatlo nga Edision. Lonely Planet, 2008. p. 288 (p. 20-21). ISBN 978-1-74059-182-9.
- ^ a b c "Historia de la Ciudad de México" (iti Spanish). Naala idi Oktubre 14, 2008.
- ^ a b c d Marroqui, Jose Maria (1969). La Ciudad de Mexico. Siudad ti Mehiko: Ayuntamiento del Distrito Federal. pp. 21–25.
- ^ "Conquistadors – Cortés. Nobiembre 1519, Ti Kapintasan a Banag iti Lubong". PBS. Naala idi Abril 17, 2011.
- ^ "Conquistadors – Cortés. Nobiembre , 1519 – Naaresto ni Montezuma". PBS. Naala idi Abril 17, 2011.
- ^ "Dagiti konkistador – Cortés. Hunio 1520 – Nadawel a panagpapatay idiay Tenochtitlán". PBS. Naala idi Abril 17, 2011.
- ^ "Dagiti konkistador – Cortés. Disiembre 1520 – Sillong, Panagbisin ken Burtong". PBS. Naala idi Abril 17, 2011.
- ^ "Dagiti konkistador – Cortés. Ti Kinaudi a Takder: Ti Maysa nga Asteka nga Iliada". PBS. Naala idi Abril 17, 2011.
- ^ a b c d Alvarez, Jose Rogelio (2000). "Mexico, Ciudad de". Enciclopedia de Mexico (iti Spanish) 9. Encyclopædia Britannica. pp. 5242–5260.
- ^ Hamnett, Brian R. (1998). Ababa a Pakasaritaan ti Mehiko. Port Chester, New York, USA: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-0-521-58120-2.
- ^ a b Ladd, Doris M (1998). Artes de Mexico Palacios de la Nueva España Ti Mehikano a Nobilidad. Siudad ti Mehiko: Artes de Mexico y del Mundo. pp. 84–86. ISBN 978-968-6533-61-3.
- ^ "Don Agustín de Iturbide". Naala idi Oktubre 20, 2008.
- ^ "Pakasaritaan ti Siudad ti Mehiko". Naala idi Oktubre 17, 2008.
- ^ Weil, Thomas E. (Enero 1, 1991). "Mehiko: Kapitulo 3B. Ebolusion ti Maysa a Pagilian". Pagpagilian iti Lubong (Opisina ti Panagrang-ay, Inc.).
- ^ Mody, Ashoka (Oktubre 31, 1996). "Panagiyawat ti Inprastriktura". Pagpagilian iti Lubong (World Bank Publications). p. 187. ISBN 978-0-8213-3520-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Siudad ti Mehiko idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Siudad ti Mehiko manipud idiay Wikivoyage
- Kitaen ti Siudad ti Mehiko idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Gobierno ti Pederal a Distrito (Espaniol)
- Ministro ti Turismo ti Siudad ti Mehiko (Espaniol)
- Siudad ti Mehiko
- Metropolitano a lugar ti Siudad ti Mehiko
- Dagiti matagtagitao a lugar idiay Mehiko
- Dagiti kapitolio idiay Amianan nga Amerika
- Tawidan a Lugar ti Lubong idiay Mehiko
- Dagiti kapitolio a distrito ken teritorio
- Dagiti siudad a nangsangaili dagiti Ay-ayam ti Kalgaw nga Olimpiada
- Dagiti estado ti Mehiko
- Dagiti matagtagitao a lugar a nabangon idi 1521


text:
UTC−06:00
Ti UTC−06:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 6 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Idiay Amianan nga Amerika, daytoy ket napalpalaiiw iti Sona ti Oras ti Sentral iti las-ud ti alagaden nga oras, ken iti Sona ti Oras ti Bantay kadagiti las-ud ti sabali a 8 a bulan (kitaen ti Oras a panagin-inut ti lawag). Adda met dagiti nadumaduma a pagilian ti Latin nga Amerika ken dagiti bassit pay a lugar nga agus-usar iti daytoy iti amin a paset ti tawen.
Dagiti linaon
- 1 Alagaden nga Oras ti Sentral (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 2 Oras ti Aldaw ti Bantay (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 3 Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)
- 4 Alagaden nga Oras ti (kalamiisan ti Akin-abagatan a Hemisperio)
- 5 Kitaen pay
Alagaden nga Oras ti Sentral (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti CST ket alagaden nga oras iti maika-6 a sona ti oras ti laud ti Greenwich, a naikeddeng iti maika-90 a meridiano; naus-usar daytoy idiay Amianan nga Amerika kadagiti dadduma a paset ti Kanada, Mehiko ken Estados Unidos.[1]
Oras ti Aldaw ti Bantay (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Tengnga nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Day a Pasipiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Amianan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Saskatchewan (malaksid tiLloydminster ken ti nakapalikmut a lugar)
Alagaden nga Oras ti (kalamiisan ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oras a panagin-inut ti lawag
- Oras idiay Kanada
- Oras idiay Mehiko
- Oras idiay Estados Unidos
- Oras idiay Chile


text:
Barbentane
Nagsasabtan: 43°54′01″N 4°44′55″E / 43.9003°N 4.7486°E
Ti Barbentane ket maysa a komuna iti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Barbentane ket mabirukan idiay akin-amianan unay a puntos ti Bouches du Rhône a departamento, idiay pagbeddenganna kadagiti departamento ti Vaucluse ken Gard, idiay pagsasabtan iti karayan Durance ken Rhône.
Ti Durance ket agpaamianan nga agayayos idiay purok ken agporma ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti departamento ti Bouches-du-Rhône ken Vaucluse. Ti ili ti Avignon ketmabirukan idiay ballasiw ti Durance.
Ti Rhône ket agpalaud nga agyos idiay purok ken agporma ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti departamento ti Bouches-du-Rhône ken Gard.
Ti purok ket naipatakder kadagiti salog ti turturod a Montagnette.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasingin nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Barbentane idiay Wikimedia Commons


text:
Nawaya a nakem
Ti nawaya a nakem ket isu ti abilidad dagiti ahente a mangaramid kadagiti pagpilian a nawaya manipud kadagiti naisangsangyan a kita dagiti pagilappedan. Iti naipakasaritaan, ti lappedan ti kangrunaan a pagdanagan iti pilosopia ket isu idi ti determinismo.[1] Nupay kasta, adu pay dagiti dadduma a mangipalpalawag a ti nawaya a nakem nga awn ti nakaibasaranna iti determinismo, ken agikabkabil a ti wayawaya manipud kadagiti lappedan ket maitutop, a kas dagiti maipapan ti bagi a lapped (a kas dagiti kuerdas ken pannkaibalud), dagiti sosial a lapped (a kas dagiti pangta ti panagdusa wenno sensura), wenno dagiti maipapan ti isip a lapped (a kas dagiti kompulsion wenno dagiti pobia, neurolohiko a saksakit, wenno dagiti henetiko a predisposision).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daytoy ket nangiramraman ti nomolohiko a determinismo, ti kapagarupan a ti napalabas ken ti agdama ket mangibaga ti amin a kasakbayan ken maikasammapulan baben dagiti nainget a masna a linlinteg, a ti amin a pasamak ket pagbanaganto manipud kadagiti napalabas a paspasamak; ken ti teolohiko a determinismo, ti kapagarupan a ti nainlangitan a kasakbayan a pannakaaammo wenno ti gasat ket naikeddengen kadagiti amin a kasakbayan a paspasamak; ken awan ti pammakapategan wenno saan a ti kaadda ti praktikal a kapasidad tapno maipadto ti naikeddengan a kasakbayan.
Hawking, Stephen, ken Mlodinow, Leonard, Ti Nalatak a Darendem, New York, Bantam Books, 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
-
- "Nawaya aNakem" babaen ni Timothy O'Connor
- "Inkompatibilismo" babaen ni Randolph Clarke


text:
Pagsasao a Pinlandes
Ti Pinlandes wenno Pinés ( suomi (tulong·paammo), wenno suomen kieli) ket isu ti pagsasao a maisasao babaen dagiti kaaduan a populasion idiay Pinlandia (92% Manipud idi 2006[3]) ken babaen dagiti patneng a Pines iti ruar ti Pinlandia. Maysa daytoy kadagiti dua nga opisial a pagsasao iti Pinlandia ken opisial a mioridad a pagsasao idiay Suésia. Idiay Suesia, ti pagalagadan a Pinlandes ken Meänkieli, maysa a Pinlandés a dialekto, ket isuda ti maisasao. Ti Pagsasao a Kven, ket maisasao idiay Akin-amianan a Norwega.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Pinlandés ket maysa kadagiti Opisial a Minoridad a pagsasao iti Suésia
- ^ "O rocyдapcTBeHHoй пoддepжke kapeлbckoro, Beпcckoro и фиHckoro языkoB B Pecпyблиke Kapeлия" (iti (Ruso)). Gov.karelia.ru. Naala idi 2011-12-06.
- ^ Suomi lukuina. "Tilastokeskus – Väestö". Stat.fi. Naala idi 2011-12-06.


text:
Agrikultura
Ti agrikultura, makunkuna pay iti panagtalon wenno talonen, ket isu ti panagtalon kadagiti ayup, mulmula, fungi, ken dagiti dadduma pay a porma ti biag para iti taraon, sagut, bio-sungrod ken dagiti dadduma pay a produkto nga inus-usar tapno matalinaay ti biag.[1] Ti agrikultura ket isu ti kangrunaan anairang-ay iti pannakaipangato ti sedentario a sibilisasion ti tao, nga ti panagtalon iti panagpaamo kadagiti sebbangan ket nagpartuat kadagiti taraon a nangitagibi ti sibilisasion. Ti panagadal ti agrikultura ket makunkuna a kas maipapan ti agrikultura a siensia. Ti agrikultura iti sapsap a panagibagbaga ket mangitudtudo kadagiti tignay ti tao, urayno daytoy ket napalplaiiw pay kadagiti naisangayan a sebbangan iti kuton ken anay.[2][3] Ti balikas nga agrikultura ket isu ti pannaka-ampon iti Latin nga agricultūra, manipud ti ager, "maysa atalon",[4] ken cultūra, "kultibasion" iti nainget a kapanunota iti "panagkali iti daga".[5] Isunga, ti lieteral a panagbasa ket mangited ti "panagkali iti taltalon".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Panagtalged ken Salun-at iti Agrikultura. International Labour Organization. 1999. pp. 77–. ISBN 978-92-2-111517-5. Naala idi 13 Septiembre 2010.
- ^ "Para iti matalinaai nga arkitektura, panunutem ti kiteb". NewScientist. Naidulin manipud ti kasisigud idi 28 Pebrero 2010. Naala idi 26 Pebrero 2010.
- ^ B. Hölldobler & E.O. Wilson (1990). The Ants. Cambridge MA: Belknap. ISBN 978-0-674-48525-9.
- ^ Panagbiruk ti Latin a Balikas
- ^ Panagbiruk ti Latin a Balikas
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alvarez, Robert A. (2007). "Ti Panagmartsa ti Imperio: Dagiti mangga, Abokado, ken ti POlitika ti Panagisubli". Gastronomica, Tom. 7, Blng. 3, 28–33. Naal idi 12 Nobiembre 2008.
- Bolens, L. (1997). "Agrikultura" iti Selin, Helaine (ed.), Ensiklopedia iti pakasaritaan ti siensia , teknolohia, ken Medisina kadagiti Daan a Lumaud a Kultura. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/Londres, pp. 20–22.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Agrikultura idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Agrikultura idiay Wikiquote


text:
Ti Eskosia (Eskoses a Gaeliko: Alba ([ˈalˠ̪apə] listen (tulong·paammo))) ket maysa a pagilian a paset iti Nagkaykaysa a Pagarian[11] Ssakupenna ti akin-amianan a pakatlo iti isla iti Gran Britania, makibingbingay ti pagbeddengan iti Inglatera iti abagatan ken nabeddengan babaen ti Baybay Amianan iti Daya, ti Taaw Atlantiko iti amianan ken laud, ken ti Amianan a Kanal ken ti Baybay Irlanda iti abagatan a laud. Ti pay kangrunaan a daga, ti Eskosia ket buklenna pay dagiti 790 nga is-isla a mairaman ti Akin-amianan nga is-isla ken ti Hebrides.
- ^ "Rehistrar-Heneral Tengnga-2005 Karkulo ti Populasioon para iti Eskosia". UK: Gro-Scotland. 16 Pebrero 2010. Naidulin manipud ti kasisigud idi 15 Pebrero 2008. Naala idi 30 Abril 2010.
- ^ "Ti Populasion iti Eskosia ket addaan ti kangatuan manipud idi 1977". STV. 27 Abril 2011. Naala idi 27 Abril 2011.
- ^ Dagiti Nailian a Pakabilangan a Gandat ti Eskoses. Dagup ti Domestiko a Produkto dagiti Agdama a Presio iti Eskosia, 2010 Q4. Edinburgh: Gobierno ti Eskoses. 11 Agosto 2010. Naala idi 02 Hulio 2011.
- ^ "Dagiti Napardas a Kinapudo ni Santo Andrew". Scotland.org—The Official Online Gateway. Naala idi 2 Disiembre 2007.
- ^ "St Andrew", Katoliko nga Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
- ^ "St Margaret iti Eskósia", Katoliko nga Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
"Patron a santo", Katoliko nga Online, naala idi November 15, 2011
- ^ "St Columba", Catholic Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
- ^ "Directgov: Pagsasao nga Inggles – Gobierno, dagiti umili ken karbengan". Directgov. Naala idi 23 Agosto 2011.
- ^ "Europeano a Kalintegan a Dokumento para iti Rehional wenno dagiti Minoridad a Pagsasao". Gobierno ti Eskosia. Naala idi 23 Oktubre 2011.
- ^ Macleod, Angus "Ti Gaeliko ket naikkan ti opisial a kasasaad" (22 Abril 2005) The Times. Londres. Naala idi 2 Agosto 2007.
- ^ "ISO 3166-2 Newsletter Date: 2007-11-28 No I-9. "Ti nasukatan a listaan dagiti subdibision a nagnagan ken kodigo dagiti elemento" (Panid 11)" (PDF). Internasional nga Organisasion para iti Pagalagadan dagiti kodigo para iti pannakabagian ti nagnagan dagiti pagilian ken dagiti subdibision – Paset 2: Kodigo dagiti subdibidion ti pagilian. Naala idi 31 Mayo 2008. "SCT Eskoses Pagilian"


text:
Lamok
Dagiti lamok ket pamilia ti bassit, kasla dagiti midge a ngilaw: ti Culicidae. Urayno bassit laeng kadagiti sebbangan ti di makadangran wenno naserbi ti nagtagitaon, kaaduan kadagitoy ket makariri gaputa manganda ti dara manipud kadagiti sibibiag nga bertebrata,a mairaman ti tattao. Ti babbai kadagiti kaaduan a sebbangan dagiti lamok ket dagiti mangmangan ti dara a peste. Iti panangan ti dara, adu kadagitoy ti mangiyeg kadagiti nakaro a makadangran a sakit ti tao ken napaamo nga ayup, a kas ti malaria, duyaw a gurigor ken filariasis. Adda dagiti turay a naitunosan a nakisupsuppiat a dagiti lamok ket isu dagitoy ti kakaruan a makadangran nga ayup iti Daga.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Harbach, Ralph (Nobiembre 2, 2008). "Family Culicidae Meigen, 1818". Taksonomiko nga Imbentario ti Lamok.
- ^ "Dagiti lamok ti Michigan -Ti bukodda a Biolohia ken Panagtengngel". Gunglo ti Pangtengngel ti Lamoki ti Michigan. 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Culicidae idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Lamok idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Pakaamo a Website ti lamok


text:
Julius Caesar
Ni Gaius Julius Caesar[2] (Klasiko a Latin: [ˈɡaː.i.ʊs ˈjuː.lɪ.ʊs ˈkaj.sar],[3] Hulio 100 BC[4] – 15 Marso 44 BC)[5] ket maysa idi a Romano a heneral ken estadista ken mailidding a mannurat ti Latin a prosa. Isu ket nagtignay ti kritiko a papel iti nagininut a panakabalbaliw ti panakaipan ti Republika a Romano iti Romano nga Imperio.
Idi 60 BC, ni Caesar, ni Crassus ken Pompey ket dagitoy iti maysa nga politiko a kumaduaan a mangiturayto kadagiti Romano a politika kadagiti sumaganad a tawen. Dagiti panagpadasda nga agala kadagiti bileg babaen ti populista a taktiko ket sinuppiatan babaen dagiti napili a konserbatibo ti uneg ti Romano a Senado, a nairana ni Kato ti Ub-ubing nga adda ti patinayon a suporta ni Cicero. Ti panagrukma iti Gaul ni Caesar, a nalpas daytoy babaen idi 51 BC, ket nagpadakkel dagiti teritorio ti Roma aginggana idiay Kanal nga Inggles ken ti Rhine. Ni Caesar ket isu ti immuna a heneral a bimmallasiw kadagitoy idi isu ket nangipatakder ti rangtay a bimmallasiw ti Rhine ken nagaramid ti immuna a panagrautna iti Britania.
Dagitoy a nagunodanna ket nakaited kaniada kadagiti di-mapada a bileg ti milisia ken nagpangta a mangsalip ti katakderan ti Pompey. Ti katimbengan ti bileg ket nabalinsuek pay babaen ti ipupusay ni Crassus idi 53 BC. Dagiti politiko a panakailinia iti Roma ket naipanungpalan ti panakaiturong ti panagsuppiat a nagbaetan ni Caesar ken Pompey, a ni Pompey ket nangala ti gapuanan iti Senado. Binilin babaen ti Senado a maidarum idiay Roma kadagiti nadumaduma a panagpabasol, ni Caesar ket nagmartsa idiay Roma a kasurotna ti maysa a sangaarbanan—legio XIII—manipud idiay Gaul aginggan idiay Italia, a binallasiwna ti Rubicon idi 49 BC.[6] Daytoy ket nagrissik ti maysa a sibil a gubat nga isu ket rimsua nga awan ti makapada a daulo iti Romano a lubong.
Kalpasan ti panagtengngelna ti gobierno, isu ket nagrugi kadagiti nawatiwat a panagreporma iti Romano a kagimongan ken gobierno. Isu ket nagipatengnga ti burokrasia iti Republika ken naiproklamanto a kas ti agnanayon a "diktador". Adda dagiti grupo dagiti senador, nga indauloan babaen ni Marcus Junius Brutus, a pimmatay ti diktador idiay Ides iti Marso (15 Marso) 44 BC, a nagnamnama ti panakaisubli ti gobierno a batay-linteg iti Republika. Nupay kasta, ti nagbanagan daytoy ket dagiti seri iti sibil a gubgubat, a daytoy ti nagiturong ti panakaipatakder iti agnanayon a Tomano nga mperio babaen ti inampon ni Caesar timmawid a ni Octavius (kalpasan daytoy ket naamammoan a ni Augustus). Kaaduan ti panagbiag ni Caesar ket naamammoan kadagiti bukodna sarita kadagiti kampaniana iti milisia, ken dagiti nadumaduma a kontemporario a nagtaudan, a kangrunaan dagiti sursurat ken dagiti bitla ni Cicero ken dagiti naipakasaritaan a sursurat ni Sallust. Ti kinaudi a biograpia ni Caesar babaen ni Suetonius ken Plutarch ket dagitoy pay ti kangrunaan a tinaudan.
Nasapa a biag ken karrer[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Caesar ket naipasngay idi iti maysa a aristokrato a pamilia, ti gens Hulia, a timmunton ti nagtaudan a manipud ti Iulus, nga anak a lalaki ti naisaritaan a Trohano a prinsipe a ni Aeneas, a baka kano nga ti anak a lalaki iti diosa a ni Benus.[7] Ti maikatlo a nagan a nataudan ti "Caesar" , segun kenni Pliny ti Laklakay, nga adda ti kaputotan a naipangay babaen ti sesarea (manipud ti Latin berbo a mangputed, caedere, caes-).[8] Ti Historia Augusta ket agipaltiing ti tallo a sabsabali a panagipalpalawagan: a ti immuna a Caesar ket adda ti napuskol a buok (Latin ti caesaries); nga isu ket adda ti naraniag a kolordapo a mata (Latin ti oculis caesiis); wenno isu ket pimmatay ti maysa nga elepante (caesai iti Moorish) iti gubat.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Julius Caesar". Roman-colosseum.info. Naala idi 8 Enero 2012.
- ^ Fully, Caius Iulius Caii filius Caii nepos Caesar Imperator ("Gaius Julius Caesar, anak a lalaki ni Gaius, apo a lalaki ni Gaius, Imperator"). Opisial a nagan kalpasan ti panakadiosna idi 42 BC: Divus Iulius ("Ti Nasantuan a Julius").
- ^ Covington, Michael A. (31 Marso 2010). "Latin a Panagilawag ti Panagbalikas". Unibersidad iti Georgia. Naala idi 6 Enero 2012.
- ^ Adda dagiti naisuppiatan babaen ti petsa a panakaipasngay ni Caesar. Daytoy nga aldaw ket naibagbaga nga idi 12 Hulio idi narambakan ti aldaw kalpasan ti panakadiosna, ngem daytoy ket gapu ti husto a kasangayna ket matnag iti Ludi Apollinares. Adu kadagiti eskolar, a naibatay ti petsa nga isu ket nagtengngel kadagiti mahistrado, ket nakaited ti kaso par iti 101 wenno 102 BC a daytoy ket isu ti tawen a panakaipasngayna, ngem dagiti eskolar a konsenso ket kaykayatda ti 100 BC. Goldsworthy, 30
- ^ Kalpasan ti ipupusay ni Caesar dagiti bisiesto a tawen ket saan a naisenngat babaen iti daytoy a kinayatanna ken adda madudua a maipanggep no ania ti panagpalpaliiw kadagiti bisiesto a tawen ti nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman; dagiti petsa iti daytoy nga artikulo a nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman ket dagitoy ti napalpaliiw idiay Roma ken adda madudua a maipangngep ti aldaw no anianto ayanda dagitoy a petsa iti proleptika a Huliano a kalendario. Kitaen ti Blackburn, B ken Holford-Strevens, L. (1999 nasimpa 2003). Ti Oxford a Kumaduaan ti Tawen. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 671. ISBN 978-0-19-214231-3
- ^ Keppie, Lawrence (1998). "Ti argian iti sibil a gubat". Ti panagaramid ti Romano a Buyoy: manipud ti Republika aginggana ati Imperio. Norman, OK: Unibersidad iti Oklahoma a Pagmalditan. p. 102. ISBN 978-0-8061-3014-9.
- ^ Froude, James Anthony (1879). Biag ni Caesar. Project Gutenberg e-text. p. 67. Kitaen pay ti: Suetonius, Dagiti biag ti Sangapulo ket dua a Caesar: Julius 6; Velleius Paterculus, Romana Pakasaritaan 2.41; Virgil, Aeneid
- ^ Pliny ti Laklakay, Masna a Pakasaritaan 7.7. Ti pannakaallilawa a ni Julius Caesar ket naipangay babaen ti himself sesarea ket naipetsa manipud idi maika-10 a siglo (Suda kappa 1199). Ni Julius ket saan nga isu ti immuna a nagnagan ti kastoy, ken ti panawenna daytoy a pamay-ay ket inaramid laeng kadagit natayen a babbai, bayat a ti ina ni Caesar, Aurelia, ket atiddog a nagbiag kalpasan ti panakaipasngayna.
- ^ Historia Augusta: Aelius 2.


text:
Juban, Sorsogon
Ti Juban ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Sorsogon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Juban ket politikal a nabingbingay iti 25 a barbaranggay.[2]
- Anog
- Aroroy
- Bacolod
- Binanuahan
- Biriran
- Buraburan
- Calateo
- Calmayon
- Carohayon
- Catanagan
- Catanusan
- Cogon
- Embarcadero
- Guruyan
- Lajong
- Maalo
- North Poblacion
- South Poblacion
- Puting Sapa
- Rangas
- Sablayan
- Sipaya
- Taboc
- Tinago
- Tughan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sorsogon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Sorsogon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Departamento ti Guainía
Ti Guainía (Españiol a pannakabalikas: [ɡwaiˈni.a]; Pagsasao a Yira : Daga ti adu a dandanum) ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay daya ti pagilian, a pagbeddenganna ti Venezuela ken Brasil. Ti kapitolion aket ti Inirida. Idi 1963 ti Guainía ket isina manipud ti Vaupés. Ti akin-amianan a paset ken ti Karayan Inírida ket mairamnda idiay labneng ti karayan Orinoco; ti natidda ket paset ti Amasonia. Ti Karayan Guaviare ket isu ti kangrunaan ti kolonisasion, adu kadagiti kolono ket nanipudda idiay sona ti Colombiano nga Andina, a kaaduan kaniada ket nanipud idiay Boyacá. Dagitpoy ket sinarsaruno babaen dagiti llaneros, a tattao manipud kadagiti Dumaya a tanap. Ti kangrunaan a populasion ket buklen babaen dagiti Patneng nga Indiano, thi dakkel nga etniko a grupo ket dagiti Puinave (manipud ti makú-puinave a pamilia) ken dagiti curripaco (manipud ti Arawak a pamilia). Adda ti dagup a 24 nga etniko a grupo iiti daytoy a departamento, adu kadagitoy ti agsasao kadagiti uppat nga Indiano a pagsasao malaksid ti Espaniol ken Portuges.
Ti departamento ket naamammuan kadagiti maapapit a koka ken ti kaada dagiti gerila, ngem adu adda idiay Colombia ket saanda nga ikaskaso ti kapintas ti ladawan ti daga, dagiti nadumaduma akita ti makmakan ken ti kinamanagsangaili dagitiIndiano. Ti kolonisasion, narlotrapiko ken gubat ket mangiyal-alis kadagiti kasisigud a populasion ken mangidurduron kadagitoy ti napilpilit a panakaiyal-alis. Sakbay ti nadawel a panangpapatay ti Mapiripán, idiay asideg ti departamento ti Meta, daytoy a lugar idi ket isla ti kappia iti uneg ti naranggas a Colombia. Kalpasan ti 1996, ti panakapadakkel kadagiti paramilisia a puersa ("bukod-a panagsalsalaknib") ket nangiturong kaniada idiay Karayan Guaviare ket ti nagliklikmutan ti Inírida. Ti kaadda tattan ti milisia ti estado ket nangpapigsa ti panakatiliw ni Fernandinho Beira-Mar, ti maysa a Brasiliano a narkotrapiko, ket naikadayegan ti departamento kadagiti padpadamag.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda laeng ti maymaysa a munisipalidad ti Guainía: ti Inírida nga isu pay daytoy ti kapitoliona. Ti tidda ti teritorio ket nabingbingay kadagti corregimientos departamentales, ti saan pay a napasingkedan a bilang gapu kadagiti suppiatan.[2] Daytoy a kaso ket mapaspasamak laeng idiay Amazonas, Vaupés ken Vichada. Ti Barrancominas ket adda ti maikadu a kaaduan ti populasion ket ti kangrunaan a korregimiento; daytoy ket mabirukan idiay Karayan Guaviare.
Dagiti korregimientos ti Guainía ket:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ "Sentencia C-141/01" (iti Espaniol). Naala idi 2008-07-27.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Guainía idiay Wikimedia Commons
- (Espaniol) Sekretario ti Edukasion ti Guainía


text:
Odysseas Elytis
Ni Odysseas Elytis (Griego: Oδuσσέaς Eλύtnς, naipasnga a kas ni Oδuσσέaς Aλeπouδέλnς; Nobiembre 2, 1911 – Marso 18, 1996) ket naipanunotan a kas maysa a nangruna a simbolo iti romantiko a modernismo idiay Gresia ken iti Lubong. Idi 1979 isu ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura.
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Isu ket kaputotan dagiti Alepoudelis, ti maysa a daan a maipapan ti industria a pamilia manipud idiay Lesbos, ni Elytis ket naipasngay idiay Heraklion idiay isla ti Crete, idi Nobiembre 2, 1911. Idi kalpasanna ti pamilian ket immalisda idiay Atenas, a daytoy a mannaniw ket nagturpos ti nangato a pagadalan ken kalpasan daytoy ket nangala kadagiti kurso a kas maysa a mangsalaknib-gupit idiay Pagadalan ti Linteg iti Unibersidad ti Atenas.
Idi 1935 ni Elytis ket nangipablaak ti immuna a daniwna idiay warnakan ti Baro a Sursurat (Nέa Γpάuuata) iti panangiawawis kadagiti gayyemna a kas ni George Seferis. Ti inserrekna ket adda ti naisangsangyan a naindagaan ken kasisigud a porma a nakaitulong ti panangirugi ti baro a panawen kadagiti Griego a daniw ken dagiti simmaruno a panagreporma kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.
Manipud idi 1969–1972, babaen ti Griego hunta ti milisia iti 1967–1974, ni Elytis ket bukod timmalaw idiay Paris. Isu ket nairomantiko a naikapet iti lisrisista ken musikologo a ni Mariannina Kriezi, nga isu ket nangpataud ken nangisangaili ti naisalaysayan a radio a waragawag ti ubbing ti "Ditoy Lilliput a Daga". Ni Elytis ket nakaro idi a pribado ken kinaykayatna ti agmaymaysa iti panagsukisokna kadagiti kinaumnona iti naindaniwan akinapudno ken panakasanay.
Ti gubat[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1937 isu ket naserbi kadagiti milisia a kammasapulan. A kas maysa a buyot a kadete, isu ket simre ti Nailian a Pagadalan ti Milisia idiay Corfu. Idi las-ud ti gubat isu ket naidutoka kas Maikadua a Teniente, immuna anaikameng idiay Kuartel ti Umuna Kuerpo ti Buyot, ken kalpasan daytoy isu ket naiyalis iti Maika-24 a Rehimento, kadagiti umuna a linia ti gubatanon. Ni Elytis ket sagpaminsan idi a nangipabpablaak kadagiti daniw ken salaysay kalpasan ti panagipadasna iti literario a lubong.
Isu ket kameng idi ti Gunglo ti Griego a Kritiko ti Arte, AICA-Hellas, Sangalubongan a Gunglo dagiti Kritiko ti Arte.[1]
Direktor ti programa para iti ERT[urnosen | urnosen ti taudan]
Isu ket namidua a Programa Direktor iti Griego a Nailian a Pundasion ti Radio (1945–46 ken 1953–54), Kameng ti Administratibo a Konsilo ti Griego a Nailian a Teatro, Presidente iti Administratibo a Konsilo iti Griego a Radio ken Telebision ken kameng pay iti Panakiuman a Komite iti Griego a Nailian nga Organisasion ti Turista iti Atenas a Piestal. Idi 1960 isu ket nagunggunaan ti Premio ti Umuna nga Estado a Daniw, idi 1965 ti Urnos iti Piniks ken idi 1975 isu ket nangunggunaan ti Doctor Honoris Causa iti Pakultad iti Pilosopia idi Unibersidad ti Thessaloniki ket nakaawat ti Pammadayaw a Panakaumili idiay Ili iti Mytilene.
- ^ Asosiation iti Griego a Kritiko ti Arte, Internasional a Gunglo dagiti Kritiko ti Arte. "AICA-HELLAS History".
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Odysseas Elytis idiay Wikimedia Commons


text:
Ulysses S. Grant
Ni Ulysses S. Grant (naipasngay a kas ni Hiram Ulysses Grant; Abril 27, 1822 – Hulio 23, 1885) ket isu idi ti Maika-18 a Presidente iti Estados Unidos (1869–1877) kalpasan ti naturay a papelna iti gudua a paset iti Sibil a Gubat. Babaen ni Grant, ti Buyot ti Kappon ket inabakda ti Konpederado a Milisia ken nangiturong daytoy ti panakalpas ti gubat ken ti panagsuko ti buyot ni Robert E. Lee idiay Appomattox. A kas presidente isu ket nangidaulo dagiti Radikal a Republikano kadagiti ganetgetda a mangikkat amin a tugot iti Konpederado a nationalismo ken panagtagabu; isu ket nagballigi a nangdadael ti Ku Klux Klan idi 1871.[1] Ti dayawna ket napaalas babaen kadagiti panakaulit a panagsalaknibna kadagiti naidutok, ken babaen ti nauneg a pangrigrigat ti ekonomia (a tinawtawagan ti "Derraaw iti 1873") a nangturay daytoy ti maikadua a terminona. Nupay ti bukodna a Partido Republikano ket nakisina idi 1872 ken dagiti nagreporma ket nangipabasol kaniana, ni Grant ket nalaka a nabutosan manen. Babaen idi 1874 dagiti kasuppiatna ket nakaalada ti kapigsa ken idi mangrugrugi a pimanaw ti White House idi Marso 1877, dagiti konserbatibo a puraw a Taga-abagatan, a kas dagiti pederal a tropa ket sumansanod, ket nagun-odda nga agtengngel kadagiti amin nga estado iti Abagatan ken ti Panagpatakder manen ket napaay a kas dagiti sibil a karbengan dagiti nangisit ket saan a natalgedan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Martinez, James Michael (2007). Dagiti Karpetbagger, Kabaliera, ken ti Ku Klux Klan: Panangidiaya ti Saan a makita nga Imperio idi Pnawen ti Panagpatakder Manen. Rowman & Littlefield. ISBN 978-0742550780.


text:
Bacnotan, La Union
Ti Bacnotan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti La Union iti Pilipinas. Ti amiananna nga ili ket Balaon, abagatanna met ket ili iti San Juan ti dumaya nga ili ket San Gabriel, ken ti laudna met ket ti Baybay Abagatan Tsína. Segun ti Senso tawen 2010, adaan iti 40,307 nga umili.[3] Ilokano iti nangruna a sao iti umili. Ti Inggles ken Filipino met iti us-usraren a sao kadagiti sangay iti Gobierno ken kadagiti Pagbasaan.
Panagtalon, panagkalap ti ikan ken madumaduma a lames, panagala iti diro, panaggala iti bisil, turismo, ken panagaramid iti semento. Ditoy iti sentro iti panagala iti diro ken panagalaga iti uyokan iti Probinsia ti La Union.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Opisial a nabangon idi 1599 a kas parte ti Ilocos Sur. Idi 1785, idi ni timmugaw ni Gobernador-Heneral Jose Basco, nagbalin a maysa nga ili ti Pangasinan. Nabangon iti La Union a kas maysa a probinsia, idi 1850, iti ili ti Bacnotan ket maysa kadagiti umuna a dose nga ili a bimmagi ti probinsia.
Maysa a nawatiwat a bakir laeng iti Bacnotan idi umuna a panawen. Ken pagnanaedan umili nga addaan ti nasimple a gobierno. Adaan iti panawen nga indaulwan ti maysa a nabang-es nga ulo ti ili. Ti saan a panangtungpal kanyana ket madusa iti napalalu a panangbasnut. Ngem iti napalabas iti sumagmamanu a tawen, isu met ti dinusa iti naseknan na nga isu ti impugsat ti angasna. Iti sao a "Basnutan" ket nagbalin a pakalaglagipan iti umili kadagiti napaspasamak idi, ken isu met iti nagbalin a nagan iti ili dan.
Idi panawen iti Kastila, iti nagan nga "Basnutan" ket nabaliwan ti "Bacnotan", amin a paksaritaan iti panagbaliw ti nagan ket makita kadagidiay Nailian nga Arkibo idiay Manila.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay ti ili a Bacnotan iti 47 a barbaranggay.[2]
- Agtipal
- Arosip
- Bacqui
- Bacsil
- Bagutot
- Ballogo
- Baroro
- Bitalag
- Bulala
- Burayoc
- Bussaoit
- Cabaroan
- Cabarsican
- Cabugao
- Calautit
- Carcarmay
- Casiaman
- Galongen
- Guinabang
- Legleg
- Lisqueb
- Mabanengbeng 1st
- Mabanengbeng 2nd
- Maragayap
- Nangalisan
- Nagatiran
- Nagsaraboan
- Nagsimbaanan
- Narra
- Ortega
- Paagan
- Pandan
- Pang-pang
- Poblacion
- Quirino
- Raois
- Salincob
- San Martin
- Santa Cruz
- Santa Rita
- Sapilang
- Sayoan
- Sipulo
- Tammocalao
- Ubbog
- Oya-oy
- Zaragosa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti La Union". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b c 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti La Union". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Naguilian, Isabela
Ti Naguilian ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Naguilian ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Aguinaldo
- Bagong Sikat
- Burgos
- Cabaruan
- Flores
- La Union
- Magsaysay (Poblacion)
- Manaring
- Mansibang
- Minallo
- Minanga
- Palattao
- Quezon (Poblacion)
- Quinalabasa
- Quirino (Poblacion)
- Rangayan
- Rizal
- Roxas (Poblacion)
- San Manuel
- Santo Tomas
- Sunlife
- Surcoc
- Tomines
- Villa Paz
- Santa Victoria
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Isabela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kategoria:Tsina
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 2 a subkatkategoria, manipud ti 2 a dagup.
H
- Heograpia ti Tsina (4 K)
K
- Insik a kultura (5 K)
Pampanid iti kategoria "Tsina"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.
T
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti komunista nga estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian idiay Asia


text:
Kategoria:Nagkaykaysa a Pagarian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 2 a subkatkategoria, manipud ti 2 a dagup.
G
- Gran Britania (1 K, 3 P)
I
- Inglatera (1 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Nagkaykaysa a Pagarian"
Ti sumaganad a 3 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 3 a dagup.
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Akin-amianan nga Europa
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti NATO


text:
Dominikal a letra
Dagiti dominlal a letra a ket dagiti letra ti A, B, C, D, E, F ken G a naikkan kadagiti aldaw iti siklo iti pito a ti letra A ket kankanayon a maisaad iti 1 Enero a kas maysa a katulong para iti panagbiruk ti aldaw ti lawas iti naited a petsa ti kalendario iti panagkarkulo ti Paskua ti Panangungar.
Ti kadawyan a tawen ket naikkan iti agmaymaysa a dominikal a letra, a mangibagbaga no ania a letra ti Dominggo (isu a ti nagan ket, manipud ti Latin dominica para iti Dominggo). Isu a, ti 2011 iket B, a mangibagbaga a dagiti aldaw ti B ket Dominggo. Dagiti bisisesto a tawen ket naikkan kadagiti dua a letra, ti umuna ket mangibagbaga ti dominikal a letra para iti Enero 1 - Pebrero 28 (wenno Pebrero 24, kitaen dita baba), ti maikadua ket mangibagbaga ti dominikal a letra para kadagiti nabati a paset ti tawen.
Kadagiti bisiesto a tawen, ti bisiesto nga aldaw ket mabalin wenno mabalin nga awan iti dominikal a letra. Iti kasisigud a Katoliko a bersion ti 1582, ket addaan daytoy, ngem iti Anglikano a bersion ti 1752 ket awan. Ti Katoliko a bersion ket gapuanan ti Pebrero nga addaan kadagiti 29 nga aldaw babaen ti panagdoble ti maikanem nga aldaw sakbay ti 1 Marso, inklusibo, gapu ta ti 24 Pebrero iti kadawyan a tawen ket namarkaan iti "duplex", isu a ti dua a gudua iti nadoble nga aldaw ket addaan iti dominkal a letra iti F.[1][2][3] Ti bersion nga Anglikano ket nagnayon ti maysa nga aldaw iti Pebrero nga awan kadagiti kadawyan a tawen, isu a ti 29 Pebrero ket awan itibukodna a dominikal a letra.[4][5]
Iti aniaman a kaso, dagiti amin a sabali a petsa ket adda met laeng iti agpapada a dominikal a letra iti tinawen, ngem dagiti aldaw dagiti lawas kadagiti dominikal a letra ket agbaliw iti uneg ti bisiesto a tawen sakbay ken kalpasan ti interkalario nga aldaw ti 24 Pebrero wenno 29 Pebrero.
Dagiti kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2000 BA
- 2001 G
- 2002 F
- 2003 E
- 2004 DC
- 2005 B
- 2006 A
- 2007 G
- 2008 FE
- 2009 D
- 2010 C
- 2011 B
- 2012 AG
- 2013 F
- 2014 E
- 2015 D
- 2016 CB
- 2017 A
- 2018 G
- 2019 F
- 2020 ED
- 2021 C
- 2022 B
- 2023 A
- 2024 GF
- 2025 E
- 2026 D
- 2027 C
- 2028 BA
- 2029 G
- 2030 F
- 2031 E
- 2032 DC
Ti dominikal a letra ti tawen ket mangikeddang kadagiti aldaw ti lawas iti kalendariona:
- A kadawyan a tawen a mangrugi iti Dominggo
- B kadawyan a tawen a mangrugi iti Sabado
- C kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes
- D kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes
- E kadawyan a tawen a mangrugi iti Mierkoles
- F kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes
- G kadawyan a tawen a mangrugi iti Lunes
- AG bisiesto a tawen a mangrugi iti Dominggo
- BA bisiesto a tawen a mangrugi iti Sabado
- CB bisiesto a tawen a mangrugi iti Biernes
- DC bisiesto a tawen a mangrugi iti Huebes
- ED bisiesto a tawen a mangrugi iti Mierkoles
- FE bisiesto a tawen a mangrugi iti Martes
- GF bisiesto a tawen a mangrugi iti Lunes
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Peter Archer, The Christian Calendar and the Gregorian Reform (New York: Fordham University Press, 1941) p.5
- ^ Bonnie Blackburn, Leofranc Holford-Strevens, The Oxford Companion to the Year (Oxford: Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford, 1999), p.829
- ^ Calendarium (Calendar attached to the papal bull "Inter gravissimas")
- ^ "Anno vicesimo quarto Georgii II. c.23" (1751), The Statutes at Large, from Magna Charta to the end of the Eleventh Parliament of Great Britain, Anno 1761, ed. Danby Pickering, p.194.
- ^ J. K. Fotheringham, "Explanation: The Calendar", The Nautical Almanac and Astronomical Ephemeris for the year 1931, pp.735-747, p.745, ... 1938, pp.790-806, p.803.
- Daytoy nga artikulo ket mangiraman ti testo manipud ti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). Katoliko nga Ensiklopedia. Robert Appleton Company.
- dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti


text:
GUMIL Filipinas
Ti GUMIL Filipinas (Gunglo dagiti Mannurat nga Ilokano iti Filipinas) ket ti maysa a kaaktibuan a grupo wenno asosasion dagiti rehional a mannurat iti Filipinas. Addaan iti ginasut a kameng a mamannurat manipud kadagiti sanga wenno chapter ti GUMIL kadagiti provincia ken ili iti pagilian, kasta met kadagiti chapter iti ballasiw-taaw iti Estados Unidos ken Grecia.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agdama nga ofisial[urnosen | urnosen ti taudan]
2005-2007
Presidente: Dionisio S. Bulong
Vice Presidente: Vilmer Viloria
Secretario-Heneral: Djuna R. Alcantara
Manarawidwid iti Negosio: Ben Pacris
Tesorero: Daniel L. Nesperos
Auditor: Herminio Calica
Public Relations Officer: Eliseo B. Contillo
Junta dagiti Mangiturturong:
- Elizabeth M. Raquel
- Gladys Menor
- Arsenio Cortez
- Baldovino Ab. Valdez
- Ariel S. Tabag
- Clarito G. Francia
- Manuel S. Diaz
- Teddy Molina
Dagiti sanga[urnosen | urnosen ti taudan]
Provinsial
- GUMIL Ilocos Norte
- GUMIL Ilocos Sur
- GUMIL La Union
- GUMIL Abra
- GUMIL Pangasinan
- GUMIL Cagayan
- GUMIL Isabela
- GUMIL Nueva Vizcaya
- GUMIL Quirino
- GUMIL Benguet
- GUMIL Metro Manila
Iti ballasiw-taaw
- GUMIL Hawaii
- GUMIL Oahu
- GUMIL Maui
- GUMIL California
- GUMIL Guam
- GUMIL Greece
Balikas[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Balikas ti ofisial a pagiwarnak ti GUMIL Filipinas, a maipabpablaak mamimpat iti makatawen. Sumagmamano a ruar ti Balikas ti masarakan iti online edition daytoy.


text:
Rurog
Ti rurog wenno makunkuna pay a kas ti tultulang (ti Inggles a balikas ti slekeleton ket manipud ti Griego a balikas ti σkeλetός, skeletos "namagaan a bagi", "mummy"[1]) ket isu ti parte ti bagi a mangporma ti mangsupsuporta nga estruktura iti maysa nga organismo. Adda dagiti dua a kita ti rurog: ti akin-ruar a rurog, daytoy ti natalinaay nga akin-ruar a kontsa iti maysa nga organismo, ken ti akin-uneg a rurog, daytoy ti mangporma ti suporta nga estruktura iti uneg ti bagi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "skeleton". Online a Diksionario ti Etimolohia.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Rurog idiay Wikimedia Commons
- Nasayaat a pannakakita ti rurog, tultulang ken kalkalanniog ti Rurog ti Bagi ti Tao.


text:
Diro
Ti diro ket ti nasam-it a makan babaen dagiti uyokan a nagus-usar ti nektar manipud ti sabsabong. Tikaruay a mapataud babaen dagiti uyokan ti diro (ti henero nga Apis) ket maysa kadagiti kanayon a naibagbaga, gapu ta isu daytoy ti kita ti diro nga inur-urnong babaen dagiti agtartaraken ti uyokan ken kankannen babaen ti tattao. Ti diro a pinataud babaen dagiti sabali nga uyokan ken dagiti insecto ket adda kadagitinaisangayan a tagkikua.
Dagiti uyokan ti diro ket agibaliwda kadagitinektar iti dirobabaen ti prosesso iti regurgitasion ken panagbawbaw. Ipenpenda dagitoy a kas nangruna a taudan ti taraon iti allid dagiti kalaba iti uneg ti balay ti uyokan.
Ti diro ket makaala ti kasam-itna manipud ti monosakarido pruktosa ken glukosa, ken addaan ti agarup a kapada ti kinasam-it iti granulado nga asukar.[1][2] Daytoy ket addaan ti nasayaat a kimiko a tagtagikua para itipanagiyurno ket ti naisalsalumin a nanam a pakaituronga ti tattao a mangayat iti daytoy ngem ti asukar ken dadduma pay a pagpasam-it.[1] Kaaduan kadagiti mikroorganismo ket saanda nga agaramid ti diro gapu ti ababa a aktibidad ti danumna iti 0.6.[3] Nupay kasta, ti diro ket sagpaminsan nga aglaon kadagiti malmalmeng nga endospora ti bakteria a Clostridium botulinum, ken mabalin daytoy a makadangran kadagiti maladaga, gapu ta dagiti endospora ket mabalinda nga agbaliw kadagiti bakteria a makapataud ti sabidong kadagiti ubing pay a bagis ti maladaga, ken pakaiturongan ti sakit ken mabalin pay a makapatay.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b National Honey Board. "Karbohidrato ken Kasam-it ti Diro". Naala idi 1 Hunio 2012.
- ^ Estado nga Unibersidad ti Oregon. "Ania kadi ti relatibo a kinasam-it dagiti nadumaduma nga asukar ken dagiti sukat ti asukar?". Naala idi 1 Hunio 2012.
- ^ Prescott, Lansing; Harley, John P. kenni Klein, Donald A. (1999). Mikrobiolohia. Boston: WCB/McGraw-Hill. ISBN 0-697-35439-3.
- ^ Shapiro, Roger L.; Hatheway,, Charles; Swerdflow,, David L. (1998). "Botulismo idiay Estados Unidos : Ti Klinikal ken Epidemiolohiko a Panagrepaso". Annals of Internal Medicine 129 (3): 221–8. doi:10.1059/0003-4819-129-3-199808010-00011. PMID 9696731.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krell, R. (1996). Dagiti produkto a makanayon ti pateg manipud ti panagtaraken ti uyokan. Gunglo ti Makan ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. ISBN 978-92-5-103819-2.
- Root, A. I. and Root, E. R. (2005). The ABC and Xyz of Bee Culture. Kessinger Publishing. ISBN 978-1-4179-2427-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Panawen ti Pannakapalpalawag
Ti Panawen ti Pannakapalpalawag (wenno simple laeng a ti Pannakapalpalawag wenno Panawen ti Rason) ket maysa idi a kultural a tignay dagiti nasaririt a taos idi maika-17 ken maika-18 a sigsiglo, nga immuna a nangrugi idiay Europa ken kalpasanna kadagidiay Amerikano akolonia. Ti panggepna daytoy idi ket ti mangreporma ti kagimongan iti panang-usar ti rason, panagkarit kadagiti kapanunotan a naisadsad iti tradision ken pammati, ken agpasayaat ti pannakaammo babaen ti sientipiko a pamay-an. Daytoy ket nangiyaddang ti sientipiko a kapanunotan, panagduda ken nasaririt a pannakisinnukat ken nangsungat ti kaniaw,[1] awan anus ken adda dagiti panag-abuso ti bileg babaen ti simbaan ken ti estado. Dagiti kapanunotan ti Pannakapalpalawag ket addaan ti nangruna a nagbanagan iti kultura, politika, ken dagiti gobierno iti Lumaud a lubong.
Nangrugrugi daytoy idi agarup a 1650 aginggana ti 1700, daytoy ket rinugian babaen dagiti pilosopo a kas ni Baruch Spinoza (1632–1677), John Locke (1632–1704), Pierre Bayle (1647–1706), Voltaire (1694–1778) ken pisiko a ni Isaac Newton (1643–1727).[2] Dagiti nangturturay a prinsipe ket kanknayonda a nangilagda ken nagpatan-ay kadagiti pigura ken nangpadasda pay a nangipakat kadagiti kapanunotanda iti gobierno a tinawtawagan idi a kas ti naipalawagan nga absolutismo. Ti Sientipiko a Rebolusion ket asideg a naikapet iti Pannakapalpalawag, gapu ta dagiti naduktalanna ket nangbaliw kadagiti adu a tradisional a konsepto ken nangipayammo kadagiti baro a perspektibo iti katutubo ken ti lugar ti tao iti kauneganna. Ti Pannakapalpalawag ket rimmang-ay aginggana idi agarup a 1790–1800, kalpasanna daytoy ti panangiyunay-unay tu rason ket sinukatan ti panangiyunay-unay iti rikna ti Romantisismo, ken ti maysa a Kontra-Pannakapalpalawag ket nakagun-od ti kadayeg.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kors, Alan Charles. Ensiklopedia ti Pannakapalpalawag. Oxford: Oxford UP, 2003. Prenta.
- ^ Sootin, Harry. "Isaac Newton." New York, Messner(1955).
- ^ Casey, Christopher (Oktubre 30, 2008). ""Grecian Grandeurs and the Rude Wasting of Old Time": Britain, the Elgin Marbles, and Post-Revolutionary Hellenism". Foundations. Volume III, Number 1. Naala idi 2009-06-25.


text:
Wikipedia:Annuroten ti nagan ti agar-aramat
Mabalinmo ti agaramid ti pakabilangan tapno ti naganmo nga agar-aramat ket maipakita a kaariping kadagiti inur-urnosmo. Ti nagan ti agar-aramat ket maysa a waya ti panangipakita no sino ti nagurnos ti maysa a panid. Daytoy ket makatulong kadagiti agar-armat a makitungtung ken makatulong pay ti panangidulin kadagiti rehistro. Mabalinmonton ti agpartuat ti bukodno a panid a naitituluan ti naganmo nga agar-aramat, ken tungtungam a panid, a mabalin a pangibatian dagiti dadduma nga agar-aramat kadagiti mensahe kaniam.
Ti naganmo nga agar-aramat ket mabalin a saan a ti pudno a naganmo, ngem aluadam ken saayatem met ti agpili ti naganmo.
Dagiti linaon
Annuroten dagiti mapakagura a nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a piliem ket nasken a saan a mapakagura wenno makasungani ti sinoman . Pangngaasi a laglagipem a ti tattao nga agur-urnos ditoy ket naggapuda kadagiti nadumaduma a lugar ken sabsabali a kultura. Kitaen dita baba dagiti alagaden tapno maliklikan ti manggura ti tattao:
- Liklikan nga usaren dagiti nagan ti tattao iti politika, militar wenno relihion wenno dagiti pasamak.
- Liklikan ti agpili kadagiti nagan nga amangan a makapagura. Nasken a ti naganmo ket saan a mangisingasing a sika ket agtengtengel kadagiti puesto iti politika, relihion wenno dagiti pammati a mabalin a makasungani ti dadduma a tao.
- Saanka nga agtulad kadagiti kapadpada a nagan ti sabsabali nga agar-aramat.
- Dagiti makapagura wenno makasungani a nagan ket mabalin a mangpawil wenno mariribokan dagiti dadduma a agar-aramat a tumulong ditoy Wikipedia.
- Adda met dagiti dadduma a nagan a saan a makapagura ngem dagitoy ket makaipakita ti napigsa a panirigan wenno relihioso unay. Dagitoy a nagan ket upayen ngem saan a maiparit ngem mabalin dagitoy a gapuanan kadagiti pannakisinnungat.
- Pangngaasi a saan nga usaren dagiti nagan nga addaan iti "bot" gaputa dagitoy ket mabalin a makaiyallilaw kadagiti agar-aramat a bot nga us-usaren a panagtaripato iti Wikipedia. Dagitoy ket saan a makapagura ngem saan a maipalubos.
- No adda dagiti agreklamo a maipanggep ti naganmo, pangngaasi a panunotem a baliwam. No adu unay ti agar-aramat nga agreklamo, makiddawto a baliwam ken no saanmo nga ikkaten, dagiti administrador ket mabalindanto nga ikkaten nga awan pakdaarna.
- Liklikan ti agpartuat kadagiti panangipaksil a nagan ti agar-aramat.
- Dagiti maigaggagara a makapagura, makasungani wenno bastos unay a nagan ti agar-aramat ken mabalinto nga ikkaten dagiti administrador nga awan pakdaarna.
Kasano ti mangbaliw ti naganmo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ilokano Wikipedia ket agdama nga awan dagiti burokrata a maka-aramid ti tignay a panagsukat ti nagan ti agar-aramat ngem mabalin ti agkiddaw ditoy.
Panagikkat ken panagitipon kadagiti nagan ti agar-aramat[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ilokano Wikipedia ket agdama nga awan dagiti burokrata a maka-aramid ti tignay a panagikkat ken panagitipon kadagiti nagan ti agar-aramat ngem mabalin ti agkiddaw ditoy.
Annuroten ti panag-usar kadagiti nadumaduma a nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti alagaden a mangiparit ti panag-usar ti ad-adu ngem maysa a nagan ti nagar-aramat, ngem nasken a saanmo nga usaren dagitoy kadagiti dakes nga aramid. Nasken a saanmo nga usaren ti mamin-adu a panagbutos manipud kadagiti dadduma a naganmo.