text:
Agusan del Sur
Ti Agusan del Sur ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti Rehion ti Caraga. Ti kapitoliona ket ili ti Prosperidad. Kabeddengna dagiti probinsia ti Agusan del Norte, Surigao del Sur, Davao Oriental, Tanap ti Compostela, Davao del Norte, Bukidnon, ken Misamis Oriental.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Agusan del Sur ket nabingbingay iti maysa a komponente a siudad ken dagiti 13 nga ili.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012


c: text/html

text:
Deskripsion
Freistaat Bayern.ogg
Diese Audiodatei beinhaltet die Bezeichnung „Freistaat Bayern“. Deutsch:
This audiofile contains the designation “Freistaat Bayern” (Free State of Bavaria). English:
Cet audiofichier comporte la désignation “Freistaat Bayern” (République de Bavière). Français :
Petsa
10 Abril 2007
Taudan
Bukod nga obra
Mannurat
Manecke
Panaglisensia [ urnosen ]
Maited ti pammalubos ti agkopia, agiwaras ken/wenno mangbaliw iti daytoy a dokumento babaen ti termino iti
, Bersion 1.2 wenno ti aniaman a kinaudi a bersion babaen ti GNU Free Documentation License Free Software Foundation; nga awan dagiti Sabsabali a Paset, awan dagiti Sanguan nga Aklub a Testo, ken dagiti Likudan nga Aklub a Testo. Ti kopia ti lisensia ket nairaman iti paset a natituluan ti .
GNU Free Documentation License
http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Petsa/Oras Bassit a ladawan Dagiti rukod Agar-aramat Komentario
agdama 14:52, 10 Abril 2007 1.9 s (27 KB) Manecke {{Information |Description= |Source=self-made |Date= |Author= Manecke |other_versions= }} Panagusar iti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
Panagusar idiay af.wikipedia.org
Panagusar idiay an.wikipedia.org
Panagusar idiay ar.wikipedia.org
Panagusar idiay ast.wikipedia.org
Panagusar idiay bg.wikipedia.org
Panagusar idiay bn.wikipedia.org
Panagusar idiay bs.wikipedia.org
Panagusar idiay ca.wikipedia.org
Panagusar idiay en.wikipedia.org
Panagusar idiay he.wikipedia.org
Panagusar idiay ko.wikipedia.org
Panagusar idiay mn.wikipedia.org
Panagusar idiay new.wikipedia.org
Panagusar idiay pa.wikipedia.org
Panagusar idiay sl.wikipedia.org
Panagusar idiay te.wikipedia.org
Panagusar idiay th.wikipedia.org
Panagusar idiay tl.wikipedia.org
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti dihital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kategoria:Heograpia ti Aprika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 17 a subkatkategoria, manipud ti 17 a dagup.
A
- Apro-Eurasia (3 K, 2 P)
D
- Dagiti desierto ti Aprika (1 K, 1 P)
H
- Heograpia ti Benin (1 K)
- Heograpia ti Burundi (2 K)
- Heograpia ti Ehipto (3 K, 1 P)
- Heograpia ti Eritrea (1 K)
- Heograpia ti Kenya (2 K)
- Heograpia ti Niger (1 K)
- Heograpia ti Sudan (2 K)
- Heograpia ti Tanzania (3 K)
- Heograpia ti Uganda (2 K)
- Heograpia ti Zambia (2 K)
P
- Dagiti pagilian idiay Aprika (49 K, 55 P)
Pampanid iti kategoria "Heograpia ti Aprika"
Ti sumaganad a 4 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 4 a dagup.


text:
Abagatan nga Ungto
Nagsasabtan: 90°S 0°W / 90°S -0°E
Ti Abagatan nga Ungto, makunkuna pay a kas ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto wenno Naindagaan nga Abagatan nga Ungto, ket maysa kadagiti dua a puntos a ti pakbu a pagtayyekan ti Daga ket pagsabtan ti rabawna. Daytoy ti akin-abagatan unay a puntos ti rabaw ti Daga ken naisanglad idiay kasumbangir a paset ti Daga manipud ti Amianan nga Ungto. Daytoy ket mabirukan idiay kontinente ti Antartika, daytoy ket isu ti pakakitaan ti Estasion ti Abagatan nga Ungto ti Amundsen-Scott ti Estados Unidos , a naipatakder idi 1956 ken isun ti permanente nga adda empleadona nga estasion manipud ti dayta a tawen. Ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket nasken a saan nga allilawen iti Abagatan a Magnetiko nga Ungto, nga urayno daytoy ket heograpiko nga asideg, ket naipalpalawag a naibatay iti magnetiko a lugar ti Daga.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Para iti kaaduan a panggep, ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket naipalawag a kas ti akin-abagatan a puntos dagiti dua a puntos a ti patayyekan a paglikmutan ti Daga ket agsabat iti rabaw (ti sabali ket ti Heograpiko nga Amianan nga Ungto). Nupay kasta, ti pagtayyekan a paglimutan ti Daga ket pudno a suheto ti bassit unay a 'kalog', isu a daytoy a panangipalawag ket saan a makaanay para iti umiso unay nga obra; kitaen ti Ganay a Polar para iti adu pay a pakaammo.
Dagiti heograpikal a nagsasabtan iti Abagatan nga Ungto ket kadawyan a simple a naited a kas 90°S, gapu ta ti longitudna ket heometrikal a saan a naipalawag ken di maitunos. No kayaten ti longitus, mabalin a maited daytoy a kas 0°. Idiay Abagatan nga Ungto amin a direksion ket sumango iti amianan. Gapu ti daytoy a rason, amin a direksion idiay Ungto ket naited a mainaig iti "grid nga amianan", a mangiturong nga agpaamianan iti igid ti kangrunaan a meridiano.[1]
Ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket mabirukan idiay kontinente ti Antartika (urayno daytoy ket saan a kastoy a kaso para iti amin a Pakasaritaan ti Daga gapu ti panaganud ti kontinente). Daytoy ket nakatugaw iti ngato ti awan langa, lupes, naangin, nayelo a banak iti altitud iti 2,835 metmetro (9,301 ft) iti ngato ti pantar ti baybay, ken mabirukan iti agarup a 1,300 km (800 mi) manipud ti kaasitgan a nawaya a baybay iti Luek dagiti Balyena. Ti yelo ket nakarkulo nga agarup a 2,700 metmetro (9,000 ft) a kapuskol idiay Ungto, isu a ti rabaw ti daga iti sirok ti sabanas ti yelo ket pudno nga asideg ti pantar ti baybay.[2]
Ti polar a sabanas ti yelo ket aggungunay iti gatad ti agarup a 10 metmetro iti tunggal maysa a tawen iti direksion ti nagabetan ti 37° ken 40° laud ti grid nga amianan,[3] nga agpababa a mapan idiay Baybay Weddell. Isu a ti puesto ti estasion ken dagiti daduma nga artipisial a langa a mainaig iti heograpiko nga ungto ket agin-inut a maiyanud kadagioti napalabas a panawen.
Ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket namarkaan babaen iti Aldaw ti Baro a Tawen a ti bassit a senial ken ti wagayway ti Amerika ket maiyalis, ken maikabil ti baro pasok iti yelo, ken dagitoy ket maipuesto iti tinawen tapno matangdanan ti pananggunay iti yelo.[4] Ti senial ket mangirehistro kadagiti respektibo a petsa idi naabot ni Roald Amundsen ken ni Robert F. Scott ti Ungto, fa sinaruno ti baassit nga insasao iti tunggal maysa a tao, ken mangited ti kangato a kas ti 2,835 metro (9,301 ft).[5][6] Ti agdama a pasok ket addaan kadagiti puesto dagiti planeta, Init, ken ti Bulan idi Enero 1, ken ti pay gambang a bituen a mangmarka iti ungto.[7][8]
Seremonial nga Abagatan nga Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Seremonial nga Abagatan nga Ungto ket ti maysa a lugar a nailasin para kadagiti opurtunidad ti panagretrato idiay Estasion Abagatan nga Ungto. Daytoy ket mabirukan iti likmut ti 180 metro (590 ft) manipud ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto,[9] ken buklen dagiti metaliko nga espera iti plinto, a napalikmutan babaen dagiti wagayway dagiti signatoria dagiti estado ti Tulag ti Antartiko.
Dagiti historiko a monumento[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tolda Amundsen: Ti tolda a naipatakder babaen ti Norwego nga ekspedision nga indauluan babaen ni Roald Amundsen idi simmangpet idi 14 Disiembre 1911. Daytoy ket agdama a naitabon iti niebe ken yelo idiay asideg ti Ungto. Daytoy ket naidesignado a Historiko a Sitio wenno Monumento (HSM 80), kalapsan ti singasing babaen ti Norwega iti miting ti Sistema ti Tulag ti Antartiko.[10]
Ti Flagpole ti Arhentina: Ti flagpole a naipatakder idiay Heograpiko nga Abagatan nga Ungto idi Disiembre 1965 babaen ti Immuna a Polar nga Ekspedision ti Arhentina ket naidesignadon a kas Historiko a Sitio wenno Monumento (HSM 1) kalpasan ti singasing ti Arhentina iti miting ti Sistema ti Tulag ti Antartiko.[11]
Klima ken aldaw ken rabii[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kitaen pay ti Klima ti Antartika, tengnga ti rabii nga init ken Polar a rabii
Iti las-ud ti akin-abagatan a (austral) panaglam-ek (Marso–Septiembre), ti Abagatan nag Ungto ket saan a makaawat iti lawag ti init, ken manipud ti Mayo aginggana ti Hulio, kadagiti nagbaetan ti paset ti panawen ti sumipnget, daytoy ket kompleto a nasipnget (malaksid ti lawag ti bulan). Iti kalgaw (Septiembre–Marso), ti init ket agnanayon nga adda iti ngato ti horisonte ket agparparang nga aggunay iti sirkulo nga agpakanigid. Nupay kasta, daytoy ket kankanyon nga ababa iti langit, a makabot iti kangato iti 23.5° iti Disiembre. Kaaduan tilawag ti init a saan a makaabot iti rabaw ket maiballatek babaen ti puraw a niebe. Daytoy a kaawan ti pudot manipud ti init, a mairaman iti nangato nga altitud (agarup a 2,800 metro (9,200 ft)), ket kaibuksilanna a ti Abagatan nga Ungto ket addaan kadagiti maysa a kalamiisan a klima iti Daga (ngem saan met nga isu ti kalamiisan; ti rekord ket mapan iti rehion iti asideg ti Estasion Vostok, ken adda pay daytoy idiay Antartika, a naisanglad iti nangatngaton).[12] Dagiti temperatura idiay Abagatan nga Ungto ket ab-ababa ngem ti Amianan nga Ungto, gapu ta ti Abagatan nga Ungto ket mabirukan iti altitud iti tengnga ti masa ti daga ti kontinente, bayat a ti Amianan nga Ungto ket adda iti pantar ti baybay iti tengnga ti taaw (nga agtignay a pagidulinan iti pudot).
Iti tengnga ti kalgaw, no ti init ket makaabot iti kangato iti agarup a 23.5 gradgrado, dagiti nangato a temperatura idiay Abagatan nga Ungto iti Enero ket agpakatengnga iti −25.9 °C (−15 °F). Kalpasan ti innem a bulan nga "aldaw" ket malpasen ken bumabbaba ti init, dagiti temperatura ket lumaiisda met: makaabot dagitoy ti −45 °C (−49 °F) itiilelennek ti init (naladaw a Marso) ken ti ileleggak iti init (naladaw a Septiembre). Iti panaglam-ek, ti natimbeng a temperetura ket agtalinaay iti agarup a −58 °C (−72 °F). Ti kangatuan a temperatura a nairehistro idiay Estasion ti Abagatan nga Ungto ti Amundsen-Scott ket −12.3 °C (9.9 °F) idi Disiembre 25, 2011,[13] ken ti kababaan ket −82.8 °C (−117.0 °F) idi Hunio 23, 1982[14][15][16] (ti kababaan a nairehistro iti ania man a lugar iti Daga ket −89.2 °C (−128.6 °F) idiay Estasin Vostok idi Hulio 21, 1983).
Ti Abagatan nga Ungto ket addaan iti kasla desierto a klima, ken gangani a saan a makaawat iti panagtudtudo. Ti dam-eg ti angin ket gangani a sero. Nupay kasta, dagiti napigsa nga angin ket agpataud kadagiti agpulpul-oy a niebe, ken ti panagpaadu ti niebe ket agdagup iti agarup a 20 cm (7.9 in) iti tunggal maysa a tawen.[17] Ti dati a simboro kadagiti retrato ti estasion ti Amundsen-Scott ket gangani a naitabon gapu kadagiti bagio ti niebe, ken ti pagserrekan iti simborio ket kankanayon a maboldoser tapno makali. Dagiti kinaudi a pasdek ket naipatakder kadagiti salingkadang tapno saan a maitabon dagitoy iti niebe.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Moving the South Pole", NASA Quest
- ^ Amundsen-Scott South Pole Station, National Science Foundation, Office of Polar Programs
- ^ "Where is the real Pole really?". Naala idi 2008-03-25.
- ^ "Marker makes annual move", Antarctic Dom. Enero 8, 2006; McMurdo Station, Antarctica.
- ^ "Sign at the (ever moving) actual geographical South Pole (a few feet away from the Ceremonial Pole)". Pierre R. Schwob Physics/Astronomy. Naala idi 2013-05-25.
- ^ Kiefer, Alex (Enero 1994). "South Pole Marker". Naala idi 2008-03-24.
- ^ Rejcek, Peter. "A good point". Antarctic Sun. Naala idi 19 Pebrero 2013.
- ^ Donenfeld, Jeffrey. "Return to tradition". Naala idi 19 Pebrero 2013.
- ^ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pole-from-air.jpg
- ^ "List of Historic Sites and Monuments approved by the ATCM (2012)". Antarctic Treaty Secretariat. 2012. Naala idi 2014-01-07.
- ^ "List of Historic Sites and Monuments approved by the ATCM (2012)". Antarctic Treaty Secretariat. 2012. Naala idi 2013-10-04.
- ^ Science question of the week, Goddard Space Flight Center.
- ^ Matthew A. Lazzara (2011-12-28). "Preliminary Report: Record Temperatures at South Pole (and nearby AWS sites…)". Naala idi 2011-12-28.
- ^ Your stay at Amundsen-Scott South Pole Station, National Science Foundation Office of Polar Programs
- ^ "How cold is the Antarctic?". NIWA. Naala idi 2012-08-13.
- ^ "Antarctic Weather". Naala idi 2013-05-25.
- ^ Initial environmental evaluation – development of blue-ice and compacted-snow runways, National Science Foundation Office of Polar Programs, Abril 9, 1993
- ^ "South Pole, Antarctica". WeatherBase. Naala idi 2009-10-07.
- ^ "Antarctica Climate data and graphs". Naala idi 2010-04-10.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Abagatan nga Ungto idiay Wikimedia Commons


text:
Desierto
Ti desierto ket maysa a ladawan ti daga wenno rehion a makaawat ti napatinggaan nga ababa a dagup ti tudo, a basbassit laeng ngem ti mangsuportar ti panagtubo ti kaaduan a mulmula. Kaaduan kadagiti desierto ket adda ti tinawen a panatudo ti basbassit ngem 400 milimetro (16 in).[1] Ti sapasap a panagipalpalawag ket mangilasin ti nagbaetan dagiti pudno a desierto, a makaawat ti basbassit ngem 250 milimetro (10 in) ti natimbeng a tinawen a tudo, ken dagiti semidesierto wenno dagiti estepa, a makaawat ti nagbaetan ti 250 milimetro (10 in) ken 400 iti 500 milimetro (16 iti 20 in).[1][2]
Dagiti desierto ket maipalpalawagda pay a kas dagiti lugar nga adadu ti mapukpukaw a danum babaen ti ebapotranspirasion ngem ti matnag a tudo.[1] Iti Köppen a pannakaidasig ti klima a sistema, dagiti desierto ket naiklase a kas BWh (napudot a desierto) wenno BWk (temperado a desierto). Iti Thornthwaite a pannakaidasig ti klima a sistema, dagiti desierto ket naidasig a kas dagiti namaga a megatermal a klima.[3][4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "desierto". Encyclopædia Britannica online. Naala idi 28 Agosto 2011.
- ^ "Ania kadi ti disierto?". Pubs.usgs.gov. Naala idi 2010-10-16.
- ^ Fredlund, D.G.; Rahardjo, H. (1993). Dagiti Mekaniko ti Daga para kadagiti Saan a Mabasbasaan a Daga (PDF). Wiley-Interscience. ISBN 978-0-471-85008-3. Naala idi 2008-05-21.
- ^ Glosario ti Meteorolohia. Megatermal a Klima. Naala idi 2008-05-21.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Desierto idiay Wikimedia Commons


text:
Militar
Ti militar wenno milisia ket maysa a gunglo a pinalubosan babaen ti nalatlatak a kagimongan tapno agusar ti makadangran a puersa, a kadawyan a mangiraman ti panag-usar kadagiti armas, iti panagsalaknib ti pagilianna babaen ti panang-gubat ti pudno wenno dagiti naipagpagarup a pangta. Ti militar ket mabalin nga adda dagiti maipatinayon a rebbeng iti panag-usar iti bukodna a nalatlatak a kagimongan, a kas ti panangiyaddang ti politikal nga ahenda a kas ti militar a hunta, nga agsupsuporta weno mangiyad-addang ti ekonomiko a panagpadakkel babaen ti imperialismo, ken kas maysa a porma ti akin-uneg a sosial a panagtengngel. A kas maysa a panangilasin ti termino a "militar" ket naus-usar pay a mangitudo ti aniaman a tagikua wenno aspeto iti maysa a militar. Dagiti militar ket kankanayonda nga agtignay a kas dagiti kagimongan iti kaunegan dagiti kagimongan, babaen ti ka-adda dagiti bukodda a komunidad ti militar.
Ti propesion iti panagsoldado a kas paset ti maysa a militar ket naduduog ngem ti nairehistro apakasaritaan. Adda dagiti kapautan a ladawan iti klasiko a kinaugma ket mangipakpkaita ti bileg ken dagiti panangabak dagiti bukodna a daulo ti militar. Ti Gubat ti Kadesh idi 1274 BC ket maysa idi kadagiti nangipalplawag a puntos ti panagturay ni Paraon Ramesses II ken rinamrambakan =kadagiti nauneg a pannakaikitikit kadagiti monumentona. Kalpasan ti sangaribu a tawtawen ti immuna nga emperador ti naipagkaykaysa a Tsina, a ni Qin Shi Huang, ket nangikeddeng idi a mangipasnek kadagiti dios iti kinapigsa ti millitarna isu nga isu ket nangikali iti maysa a buyot dagiti terakota a soldado.[1] Dagiti Romano ket nagirukruknoydad kadagiti banag iti militar, a nangibatbatida para kadagiti masakbayan dagiti adu a treatado ken dagiti sinursurat ken dagiti pay adu a bilang dagiti nasayaat a naikitikit a panagballigi nga arko ken dagiti panagballigi nga adigi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dupuy, T.N. (Col. ret.), Panangawat ti gubat: Pakasaritaan ken Teoria iti pannakigubat, Leo Cooper, Londres, 1990
- Tucker, T.G., Etimolohiko a diksionario iti Latin, Ares publishers Inc., Chicago, 1985,www.youmilitary.com,
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Militar a Panag-gastos iti % ti GDP insangsangaili babaen titimpuyogan ti ekonomia ti Lebanon, naala manipud ti publiko a datos ti Banko ti Lubong
Dagiti midia a mainaig ti Militar idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Kagimongan/Militar iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Siriliko a sinuratan
TiSiriliko a sinuratan ( /sɨˈrɪlɪk/) wenno azbuka ket maysa nga alpabetiko a sistema ti panagsurat. Daytoy ket naibatay iti Nasap a Siriliko, a naparang-ay idi Umuna nga Imperio ti Bulgaria idi las-ud ti maika-10 a siglo AD idiay Literario nga Eskuela ti Preslav.[1][2] Daytoy ket batayan dagiti abesedario nga inus-usar kadagiti nadumaduma a pagsasaos, iti napalabas ken agdama, kadagiti paset ti Balkano ken Akin-amianan a Eurasia, a naipangpangruna kadagiti Eslabo a taudan, ken dagiti saan nga Eslabo a pagsasao a naimpluensiaan babaen ti Ruso. Manipud idi 2011 adda dagiti agarup a 252 a riwriw a tattao idiay Eurasia nga agus-usar iti daytoy a kas ti opisial ngaabesedario para kadagiti nailian a pagsasao. Agarup a kagudua dagitoy ket adda idiay Rusia.[3] Ti Siriliko ket maysa kadagiti kaaduan a naus-usar a sistema ti panagsurat iti lubong.
Ti Siriliko ket naibatay manipud ti Griego nga uncial a sinuratan, a nmatiponan babaen kadagiti ligatura ken dagiti konsonante manipud ti naduduog a Glagolitiko nga abesedario ken Daan a Simbaan nga Eslabo para kadagiti uni a saan a mabirukan iti Griego. Daytoy ket nanaganan a kas pamamdayaw kadagiti dua a Bisantino a Griego nga agkabsat a lalaki, ni Santo Cirilo ken Metodio, nga isuda ti kasapaan a nagpartuat ti Glagolitiko nga abesedario. Dagiti moderno nga eskolar ket namatmatida a ti Siriliko ket naparang-ay idi ken naikeddeng babaen dagiti nasapa adisipulo ni Cirilo ken ni Metodio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bringhurst, Robert (2002). Dagiti Elemento ti Topograpiko nga Estilo (version 2.5), pp. 262–264. Vancouver, Hartley & Marks. ISBN 0-88179-133-4.
- Nezirović, M. (1992). Jevrejsko-španjolska književnost. Sarajevo: Svjetlost. [nadakat idiay Šmid, 2002]
- Šmid, Katja (2002). "Los problemas del estudio de la lengua sefardíPDF (603 KiB)", in Verba Hispanica, vol X. Liubliana: Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Liubliana. ISSN 0353-9660.
- ^ Ti Abagatan a daya nga Europa kadagiti Tengnga a Panawen, 500-1250, Cambridge Medieval Textbooks, Florin Curta, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2006, ISBN 0521815398, pp. 221-222.
- ^ Ti Ortodokso a Simbaan iti Bisantino nga Imperio, Oxford a Pakasaritaan ti Kristiano a Simbaanh, J. M. Hussey, Andrew Louth, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2010, ISBN 0191614882, p. 100.
- ^ Česky. "Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion - Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia". En.wikipedia.org. Naala idi 2012-06-13.


text:
Plantilia:Panangilawlawag
Daytoy ket sapasap a panagusar a plantilia, a maikabil iti baba ti ania man nga artikulo tapno makatulong kadagiti agbasbasa a makabiruk kadagiti sabali nga artikulo nga addaan iti agpapada a nagan wenno titulo nga agduduma iti kaipapanan wenno kaibuksilanna.
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Usaren daytoy kadagiti panangilawlawag a pampanid. Ikabil ti plantilia ti {{panangilawlawag}} iti baba ti panid.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Panangilawlawag
Daytoy ket sapasap a panagusar a plantilia, a maikabil iti baba ti ania man nga artikulo tapno makatulong kadagiti agbasbasa a makabiruk kadagiti sabali nga artikulo nga addaan iti agpapada a nagan wenno titulo nga agduduma iti kaipapanan wenno kaibuksilanna.


text:
1859
Ti 1859 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ener–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 14 – ti Oregon ket napastrek a kas ti maika-33 nga estado ti Estados Unidos.
Abril–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 25 – nairugi ti panangipatakder ti Kanal Suez.
Hulio–Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Oktubre–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 6 – Verner von Heidenstam, Sueko a mannurat, laureado iti Premio Nobel (pimmusay 1940)
- Agosto 4 – Knut Hamsun, Norwego a mannurat, laureado iti Premio Nobel (pimmusay 1952)
- Oktubre 18 – Henri Bergson, Pranses a pilosopo, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1941)


text:
JSTOR
Ti JSTOR (pannakabalikas jay-stor;[1] pangyababaan para iti Journal Storage) ket ti dihital a biblioteka a napundar idi 1995. Dati daytoy idi a naglaon ti dihitado a pablaak dagiti akademiko a warnakan, itan ket magiramanen kadagiti libro lken dagiti kangrunaan a taudan, ken dagiti agdam a apblaak dagiti warnakan. Daytoy ket mangited kadagiti napno a testo dagiti panagbiruk dagiti gangani 2,000 a warnakan.[2] Dagiti ad-adu ngem 8,000 nga instituto manipud kadagiti ad-adu ngem 160 a pagpagilian ket addaanda iti panagserrek iti JSTOR;[2] ken kaaduan ti panagserrek ket babaen ti suskrision, ngem adda met dagiti nadadaan a linaon iti dominio a publiko cket nawaya a magun-od ti sinoman. Idi 2012 JSTOR ket nangirugi iti programa a mangited ti awan bayad a panagserrek iti 3 a banag, dagiti nadadaan nga artikulo, para iti paset ti panawen iti 14 nga al-aldaw para kadagiti agrehistro nga agmaymaysa nga eskolar ken dagiti agsuksukisok.[3]
Dagti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "JSTOR Videos". YouTube. Naala idi 16 Disiembre 2012.
- ^ a b "Annual Summary". JSTOR. 19 Marso 2013. Naala idi 13 Abril 2013.
- ^ "Register and read beta".
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Website ti JSTOR.org". JSTOR.


text:
Plantilia:Val/unitswithlink
Panggep[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket sub plantilia para iti panagikabil ti nalaka a maimakinilia a nagan para iti paset iti maysa a maitunos a notasion para iti paset, a mairaman ti maysa a silpo iti maysa panid a maipanggep iti daytoy a paset. Kitaen ti {{val/units}} para iti bersion a mangited ti maysa a silpo. No ti plantilia ket awan ti naikabil para tii paset, daytoy ket maisubli nga awan pannkabaliwna.
Daytoy a plantilia ket us-usaren babaen ti {{val}} tapno maipatarus dagiti argumento ti ul ken upl. No aginaynayon iti paset iti kita ti X/Y (eg. m/s), pangngaasi nga agnayon ti X·Y-1 a bersion ken ti (ken naganan iti X*Y-1).
Dagiti argumento[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1 = Ti nalaka a maimakinilia a nagan iti paset.


text:
Giuseppe Verdi
Ni Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (Pannakabalikas nga Italiano: [d͡ʒuˈzɛppe ˈverdi]; 10 Oktubre 1813 – 27 Enero 1901) ket maysa idi nga Italiano a Romantiko a kompositor, a nagnangruna ti opera. Adda dagiti temana ket napauten a nakaramut ti nadayeg a kultura – sa kas ti "La donna è mobile" manipud ti Rigoletto, "Va, pensiero" (Ti Koro dagiti Hebreo a Tagabu) manipud ti Nabucco, "Libiamo ne' lieti calici" (Ti Panaginum a Kanta) manipud ti La traviata ken ti "Nadayag a Martsa" manipud ti Aida.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Giuseppe Verdi idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Giuseppe Verdi idiay Wikimedia Commons
- Giuseppe Verdi
- 1813 a pannakaipasngay
- 1901 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay Busseto
- Dagiti kompositor ti opera
- Dagiti Italiano nga ateista
- Dagiti Italiano a kompositor
- Dagiti romantiko a kompositor
- Dagiti nagunggunaan ti Pour le Mérite (sibil a klase)
- Dagiti senador ti Pagarian ti Italia
- Honorario a Kamkameng ti Naarian a Kagimongan ti Pilharmoniko


text:
UTC−05:00
Ti UTC−05:00 ket ti timbengan ti oras a amngkissay kadagiti 5 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Idiay Amianan nga Amerika, daytoy ket napalpaliiw iti Akindaya a Sona ti Oras diti las-ud ti alagaden nga oras, ken iti Sentral a Sona ti Oras kadagiti las-ud ti 8 a bulan (kitaen ti Oras a panagin-inut ti lawag). Ti Akinlaud a Karibe ket us-usarenna daytoy iti amin a paset ti tawen.
Dagiti linaon
Akindaya nga Alagaden nga Oras (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Estados Unidos
- Amin ti Connecticut, Delaware, Distrito ti Columbia, Georgia, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, North Carolina, Ohio, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, Vermont, Virginia, ken West Virginia
- Kaaduan ti Florida, Indiana, ken Michigan
- Akindaya a paspaset ti Kentucky ken Tennessee
- Saan nga opisial nga inus-usar kadagiti nadumaduma a komunidad ti Kondado ti Russell, Alabama, a mairaman ti Siudad ti Phenix. Urayno ti nainkalintegan nga oras para iti amin nga Alabama iti las-ud ti paset ti panawen ti alagaden nga oras ket Sentral nga Oras (UTC–6), ti Siudad ti Phenix ket dagiti nakapalikmut a komunidad ket ipadada dagiti pagorasanda iti dakdakkel a siudad ti Columbus, Georgia, a dagus a ballasiw ti Karayan Chattahoochee manipud ti Siudad ti Phenix.
Sentral nga Oras ti Aldaw (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Estados Unidos
- Akinlaud a paspaset ti Florida, Indiana, Kentucky, ken Michigan
- Mehiko
- Dagiti lugar ti Sentral ken Akindaya (kaaduan ti pagilian). Kaaduan iti Mehiko, ti Oras ti Aldaw ket mangrugi kadagiti lawas kalpasan ti Estados Unidos. Dagiti komunidad iti pagbeddengan ti Estados Unidos nga agpaliiw ket surotenda ti alagaden ti panangin-inut ti lawag nga oras ti ti Sentral nga Oras ti Estados Unidos.
Alagaden nga oras iti amin a paset ti tawen[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada - ti laeng Isla ti Southampton
- Karibe
- Is-isla ti Cayman (UK)
- Hamaika
- Sentral ken Abagatan nga Amerika
Kalgaw nga Oras ti Isla ti Paskua ti Panagungar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chile - Isla ti Paskua ti Panagungar. Kitaen pay ti Oras idiay Chile.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oras idiay Kanada
- Oras idiay Colombia
- Oras idiay Ecuador
- Oras idiay Mehiko
- Oras idiay Peru
- Oras idiay Estados Unidos
- Akindaya nga Alagaden nga oRas
- Sentral nga Oras ti Aldaw
- Listaan dagiti lugar nga agus-usar ti UTC-05:00


text:
Mata
Dagiti mata ket dagiti organo a makaduktal ti lawag ken pagbalinenna dagiti elektro-kimiko a duron dagiti neurona. Ti kalakaan kadagiti potoreseptor a selula iti manangrikna a panagkita ket mangikapet ti lawag ti panaggunay. Kadagiti nangatngato nga organismo ti mata ket maysa a narikut a sistema ti optika nga agurnong tilawag manipud kadagiti paraigid nga enbironmento, mangtimbeng ti kapigsana babaen ti maysa nga diaprama, mangipatengnga daytoy babaen ti mabaliwan nga asemblia dagiti lente tapno mangporma iti maysa a ladawan, pagbaliwenna daytoy a ladawan iti maysa nga agasmang dagiti elektrikal a senia, ken iwaragawagna dagitoy a senial iti utek babaen dagiti narikut a dalanan a mangikapet ti mata babaen ti optiko nga urat iti sistema ti panagkita ken dagiti dadduma pay a lugar iti utek. Dagiti mata nga adda dagiti agresresolba a bileg ket adda kadagiti sangapulo a a kammasapulan a porma, ken 96% kadagiti sebbangan ti ayup ket addaanda ti narikut nga optikal a sistema.[1] Dagiti agresresolba ti ladawan a mata ket addaan kadagiti molluska, kordata ken dagiti artropoda.[2]
Dagiti kalakaan a "mata", a kas dagiti mikroorganismo, ket awan aramidenda ngem ti mangduktal ti lawag urayno dagiti paraigid ket lawag wenno sipnget, a daytoy ket makaanayen para iti panagsagat kadagiti ritmiko ti sirkadiano. Manipud kadagiti pay narikrikut a mata, ti maipapan ti retina a potosensitibo ganglion a selula ket agipatulod kadagiti senial kadagiti retinohipotalamiko a dalan kadagiti suprakiasmatiko a nukleo tapno mabanaganna ti panagbaliw ti sikadiano.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Land, M. F.; Fernald, R. D. (1992). "Ti ebolusion ti mata". Annual Review of Neuroscience 15: 1–29. doi:10.1146/annurev.ne.15.030192.000245. PMID 1575438.
- ^ Frentiu, Francesca D.; Adriana D. Briscoe (2008). "Ti mata a pannakaimatangan ti kulibangbang kadagiti billit". BioEssays 30 (11–12): 1151–62. doi:10.1002/bies.20828. PMID 18937365.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ali, Mohamed Ather; Klyne, M. A. (1985). Panagkita kadagiti Bertebrata. New York: Plenum Press. ISBN 0-306-42065-1.
Dagiti silpo ti rua[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti mata idiay Wikimedia Commons


text:
Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara
Ti Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara (napalaka nga Insik: 红楼梦; tinawtawid nga Insík: 紅樓夢; pinyin: Hóng Lóu Mèng; Wade–Giles: Hung Lou Meng), a sinurat babaen ni Cao Xueqin, ket maysa kadagiti Uppat a Nalatak a Klasiko a Nobela iti Tsina. Daytoy ket naisurat idi tengnga ti maika-18 a siglo idi lasud ti Qing a Dinastia. Daytoy ket naipanpanunotan a maysa a maestra obra iti Insik a literatura ken sapasap a naikedkeddeng a kasayaatan iti Insik a binalabala. Ti "Redolohia" ket isu ti pagobraan iti panagadal a nairaem para iti dayto nga obra.[1]
Ti titulo ket naipatarus a kas Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara ken Ti Tagtagainep dagiti Nalabbasit a Mansion. Ti nobela ket naiwaras kadagiti kopia ti manuskrito kadagiti nadumaduma atitulo aginggan iti naiprenta a pannkaipablaakna, idi 1791. Ti nobela ket kankanayon pay a naamammuan a kas Ti Sarita iti Bato (napalaka nga Insik: 石头记; tinawtawid nga Insík: 石頭記; pinyin: Shítóu jì). Bayat a dagiti umuna nga 80 a kapitulo ket insurat babaen ni Cao Xueqin, Gao E, nga isu ti nangisagana ti immuna ken maikadua dagit iedision a naiprenta a kaduana ni Cheng Weiyuan idi 1791-2, ket nagnayonda kadagiti 40 a kapitulo tapno makompleto ti nobela.[2]
Ti Nalabbasit a Kamara ket naipammatian a daytoy ket semi-autobiograpiko, a kapadpada ti iyu-ungar ken pannkarunot ti bukod a pamilia ti mannurat a ni Cao Xueqin ken, babaen ti panagpaatiddog, iti Qing a Dinastia.[3] Kas ti pannangisalaysay ti mannurat ti umuna a kapitulo, daytoy ket naikeddeng a pammalagipan kadagiti babai a nakaamammo iti kinaubingna: dagiti gayyemna, kabkabagian ken dagiti katulong. Ti nobela ket naisangayan gaputa saan laeng iti dakkel a grupo dagiti karakterna ken sikolohiko a sakop, ngem ti pay apag-isu ken naisalaysay a panagpalpaliiw iti biag keb dagiti sosial nga estruktura a kadawyan iti maika-18 a siglo nga aristokrasia ti Insik.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jonathan Spence, Ti Pangbiruk ti Moderno a Tsina (New York: Norton, 1990), 106–110.
- ^ David Hawkes, "Pangyuna," Ti Sarita iti Bato Tomo I (Penguin Books, 1973), pp. 15–19.
- ^ Jonathan D. Spence, Ts'ao Yin [Cao Yin] ken ni Emperador K'ang-Hsir: Aadipen ken Apo (New Haven,: Unibersidad ti Yale a Pagmalditan, 1966) ket maysa apangadalan ti apong ni Cao.
- ^ "CliffsNotes, Maipanggep ti Nobela: Pangyuna". Cliffsnotes.com. Naala idi 2011-07-16.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara idiay Wikimedia Commons


text:
Kawaw
Ti kawaw wenno kalawakaw ket espasio nga awanan iti banag. Thi balikas ket nagtaud manipud ti Latin a pangilasin iti vacuus para iti "bakante" wenno "kodapis". Ti maysa nga aproksimasion iti kasta a kawaw ket ti rehion nga addaan ti presion ti alingasaw a basbassit ngem ti presion ti tangatang.[1] Dagiti pisiko ket kanknayonda a pakitungtungan dagiti nasayaat a resulta ti panagsubok a rumsua iti perpekto a kawaw, a sagpaminsan laeng a makunkuna iti "kawaw" wenno nawaya nga espasio, ken inus-usar ti termino a sangkapaset laeng a kawaw tapno mangitudo iti pudno a saan a perpekto a kawaw a kasla ti naar-aramid iti laboratorio wenno idiay espasio. Ti Latin a termino ti in vacuo ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a banag nga adda iti makunkuna a kawaw.
Ti kasayaat iti sangkapaset laeng a kawaw ket asideg nga arngian ti perpekto a kawaw. Dagiti sabali a kapadana, ket ti ab-ababa a presion ti alingasaw ket kaibuksilanna ti nangat-ngato a kasayaat ti kawaw. Kas pagarigan, iti kadawyan a panagdalus a kawaw ket makapataud ti makaanay a panagsultup tapno mapabassit ti presion ti angin babaen ti agarup a 20%.[2] Mabalinmet dagiti nasaysayaat ti kalidadna a kawaw. Dagit ikamara ti nangato unay a kawaw, a kadawyan iti kimika, pisika, ken inhennieria, ket maipaandar iti babab ti maysa a trilion (10−12) iti presion ti tangatang (100 nPa), ken makaabot iti agarup a 100 partikula/cm3. Iti akin-ruar a limbang ket nangatngato pay ti kalidadna a kawaw, nga addaan ti kapada iti bassit unay a bilang dagiti atomo ti hidroheno iti tungngal maysa a natimbeng a kubiko metro.[3] SEgun ti moderno apannakaawat, urayno amin a banag ket maikkatto manipud iti tomo, daytoy ket kankanayonto nga "awan linaon" gapu ti panagbaliw-baliw ti kawaw, nangisit nga enerhia, dagiti raya nga agdaldaliasat a gamma- ken kosmiko, dagiti neutrino, ken kakuyogna dagiti sabali a penomena iti kuantum pisika. Iti moderno a pisika ti partikula, ti kasasaad ti kawaw ket naikedkeddeng a kasti baba a kasasaad ti banag.
T kawaw ket kanknayonen a topiko iti pilosopikal a debato manipud idi antigo apanawen ti Gresia, ngem saan met nga imperikal nga inad-adal aginggana idi maika-7 a siglo. Ni Evangelista Torricelli ket isu ti nagpataud ti immuna a laboratorio ti kawaw idi 1643, ken dagiti dadduma pay nga eksperimental a pamay-an ket napadur-as idi a kas resulta kadagiti teoriana iti atmosperiko apresion. Ti torricelliano a kawaw ket mapartuat babaen ti panagpunno iti merkurio ti natayag a baso a narikpan iti maysa a gibusna kenkalpasanna baliktaden daytoy iti maysa a malukong a manglaon ti merkurio.[4]
Ti kawaw ket nagbalin a naserbi a ramit ti industri idi maika-20 a siglo babaen ti pannakaipayammo dagiti inkandesente a bumbilia ken dagityi tubo ti kawaw, ken dagiti adu a kita ti teknolohia ti kawaw manipud idin ket mabalinen a magun-od. Ti kabarbaro a panagdur-as ti panagbanniaga iti limbang ti tao ket nangipaadu ti panagkayat iti impakto ti kawaw iti salun-at ti tao, ken iti sapasap kadagiti porma ti biag.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chambers, Austin (2004). Modern Vacuum Physics. Boca Raton: CRC Press. ISBN 0-8493-2438-6. OCLC 55000526.
- ^ Campbell, Jeff (2005). Speed cleaning. p. 97. ISBN 1-59486-274-5. Laglagipen a ti 1 a pulgada ti danum ket ≈0.0025 atm.
- ^ Tadokoro, M. (1968). "A Study of the Local Group by Use of the Virial Theorem". Dagiti Pablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Hapon 20: 230. Bibcode:1968PASJ...20..230T. Daytoy a taudan ket mangkarkulo iti densidad ti 7×10−29 g/cm3 para iti Lokal a Grupo> Ti maysa anga unit ti atomiko a masa ket 1.66×10−24 g, para kadagiti agarup a 40 atomo iti tungngal maysa a kubiko metro.
- ^ Kasano ti Agaramid ti Eksperimenta a Geissler a Tubo, binulan a Popular Science Pebrero 1919, Di nabilangan a panid, babaen ti Liblibro ti Google: http://books.google.com/books?id=7igDAAAAMBAJ&pg=PT3
- Henning Genz (2001). Nothingness: The Science Of Empty Space. Da Capo Press. ISBN 0-7382-0610-5.
- Luciano Boi (2011). The Quantum Vacuum: A Scientific and Philosophical Concept, from Electrodynamics to String Theory and the Geometry of the Microscopic World. Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. ISBN 1-4214-0247-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kawaw idiay Wikimedia Commons


text:
Balay
Ti balay ket maysa a pagnaedan, pasdek, wenno estruktura a maus-usar a kas maysa a pagnaedan para iti tattao wenno dagiti dadduma anabiag a parsua.[1][2] Ti termino a balay ket mangiraman kadagiti pagnaedan a sumakup manipud kadagiti rudimentario a kubo dagiti nomadiko a tribu aginggana kadagiti narikut nga estruktura a binukel dagiti adu a sistema.[3][4] Ti agsasao ti Inggles a tattao ket sapsapda a tinawtawagan ti aniaman a pasdek a kankanayonda a naggigianan iti "pagnaedan".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Paglinongan babaen ni Lloyd Kahn. Shelter Publications, Inc., Mayo 1, 2000.
- ^ Amerikano a Paglinongna: Ti Nailustrado nga Ensiklopedia iti Amerikano a Balay babaen ni Les Walker. Overlook Press, Hulio 1, 1998
- ^ Schoenauer, Norbert (2000). 6,000 a Tawtawen iti Pagbalayan (reb. ed.) (New York: W.W. Norton ken Company).
- ^ "dagiti papel ti pagbalayan". clerk.house.gov. Naala idi 18 Disiembre 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Balbalay idiay Wikimedia Commons


text:
Baguio City-Dumanon iti tallo gasut a Cordilleran Overseas Filipino Workers (OFWS) iti pagilian a Libya ti saanda pay a kayat nga agawid ditoy pagilian iti laksid iti impaulog ti Department of Foreign Affairs a mandatory repatriation.
Sigun iti OWWA-CAR regional director Manuela Peña , adu nga OFW's sadiay Libya ti mangibagbaga nga agbalin a doble wenno triple ti sweldo dagitoy isut gapunna a pilpilyenda nga agtalinaed sadiay uray pay adda ti mapaspasamak a riribok.
Nupay kasta, impaganetget ni Penya nga agtultuloy ti pananguyugoyda kadagiti OFWs nga agawid ditoy pagilian gaputa mangipaay ti OWWA ti P10, 000.00 a financial relief assistance .
Kabayatanna, kinuna met ni alyas Rebecca nga agtratrabaho kas nurse sadiay Libya a pinilida nga agsubli ditoy pagilian tapnu saan dagitoy mairamn ti riribok sadiay.


text:
Maika-45 a paralelo abagatan
Ti maika-45 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 45 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ti linia a mangmarka ti teoretikala a tengnga a puntos a nagbaetan ti ekuador ken ti Abagatan nga Ungto. (Ti pudno a tengnga a puntos ket 16.2 kilkilometro (10.1 mi) iti abagatan iti daytoy a paralelo gapu ta ti Daga ken saan a perpekto nga espero ngem agbaskag idiay ekuador ken nadalumpinas kadagiti ungto.[1])
Daytoy ket saan a maipada a kas ti akin-amianan a kapadana, daytoy ket kaaduan alumabas kadagitinawaya a taaw. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 15 nga oras, 37 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Disiembre ken 8 nga or-orass, 46 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Hunio.
Likmut ti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 45° a paralelo abagatan ket lumabas iti:


text:
Podgorica
Ti Podgorica (/ˈpɒdɡəriːtsə/ pod-gorr-ee-tsə;[2] Montenegrino/Serbio: Podgorica / Пoдropицa [pǒdgoritsa], lit. "sirok ti bassit a turod") ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Montenegro.
Ti nasayaat a puesto ti Podgorica idiay pagsasabtan ti karayan Ribnica ken Morača ken ti puntos a pagsasabtan iti nalames a Tanap ti Zeta ken Ginget ti Bjelopavlići ket nakaawawis iti panagtaeng. Ti siudad ket asideg kadagiti sentro ti ski idiay amianan ken dagiti pagliwliwaan ti igid ti baybay idiay Baybay Adriatiko.
Ti maysa a senso idi 2011 ket nangikabil ti populasion ti siudad iti 150,977. Ti Podgorica a munisipalidad ket aglaon ti 10.4% iti teritorio ti Montenegro ken 29.9% ti populasionna. Isu daytoy ti administratibo a sentro iti Montenegro ken isu pay ti ekonomiko, kultura ken edukasion a sentro ti daytoy a pagilian.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kayatna a saoen ti nagan a Podgorica ket "sirok ti Gorica" iti Pagsasao a Montenegrino. Ti Gorica (kmaipatarus ti "bassit a turod" wenno pantok) isu daytoy ti nagan ti naabbongan ti sipres a turod a pakatanawan ti sentro ti siudad.
Iti tallo a kilometro (1.9 milia) iti amianan a laud ti Podgorica ket naisanglad dagiti nadadael a tidda iti Doclea, ti maysa nga ili a naam-ammuan dagiti Grieo, sakbayan ti Romano ken Roman a paset ti panawen. Ti Romano nga Emperador a ni Diocletian ket naggapu iti daytoy a rehion. Kadagiti sumagad a siglo, Dagiti Romano ket "nagpasayaatda" ti nagan iti Dioclea, a nagkamalida a nangipagarup a ti "i" ket napukawen iti panangisao. Ti "Duklja" ket isu ti kinaudii (Eslabo) a bersion ti balikas.
Idi nabangon daytoy (sakbay ti maika-11 a siglo), ti ili ket tinawtawagan a kas ti Birziminium. Idi Tengnga a Panawen, daytoy ket naam-ammuan a kas ti Ribnica (pannakabalikas [rîbnitsa]). Ti nagan a Podgorica ket naususaren manipud idi 1326. Manipud idi 1946 aginggana idi 1992, ti siudad idi ket nanaganan ti Titograd ([tîtoɡraːd]) a naipammadayaw kenni Josip Broz Tito, ti dati a Presidente iti Yugoslavia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Montenegrinoa senso ti 2011". Monstat. 2011.
- ^ Wells, John C.. Longman a Diksionario ti panagibalikas. Pearson Longman. ISBN 978-1-4058-8118-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Podgorica idiay Wikimedia Commons


text:
Maika-10 a paralelo abagatan
Ti maika-10 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 10 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Ti paset a pagbeddengan ti Brasil ken Peru ket naipalawag babaen iti daytoy a paralelo.
Likmut ti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 10° a paralelo abagatan ket lumabas iti:


text:
Plantilia:Sidebar with collapsible lists
Ti {{sidebar with collapsible lists}} ket bersion ti plantilia ti
{{sidebar}} a makaited iti pannakarebba dagiti listaan a kas alternatibo dagiti parametro ti content ti sidebar.
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti parametro a saan unay a maus-usar ket naikkat.
{{Sidebar with collapsible lists | name = {{subst:PAGENAME}} | outertitle = | topimage = | pretitle = | title = | image = | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}}   | headingstyle = | listtitlestyle = | contentstyle = | heading1 = | list1name = | list1title = | list1 = | heading2 = | list2name = | list2title = | list2 =   }}
Dagiti parametro[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akin ngao unay a parametro (mairaman ti name, outertitle, topimage, pretitle, title, image, headingstyle, contentstyle) ket naipalaway idiay plantilia ti {{sidebar}}.
Dagiti parametro ti listtitlestyle ken liststyle ket kapadpada dagiti parametro ti titlestyle ken liststyle ti {{marebba a listaan}}, bayat a dagiti parametro ti listNtitle ken listN ket kapadpada dagiti parametro ti title ken ti saan a nainaganan a listaan ti {{marebba a listaan}}.
Dagiti parametro ti listNname ket inus-usar a panangilasin, no adda, ti listaan a maiparang a maipadakkel; kitaen ti {{collapsible lists option}}.
Dagiti dadduma pay a parametro[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pay maipatinayon kadagiti adda iti ngato, dagiti parametro a parametro a mainaig ti marebba a listaan ket mabalin pay a magun-od.
- listframestyle
- Iyasentarna ti framestyle (kitaen ti {{marebba a listaan}}) para kadagiti listaan.
- listNframestyle
- Iyasentarna ti framestyle para iti listN, a mangtuon ti listframestyle.
- listNtitlestyle
- Iyasentarna ti titlestyle para iti listN, a mangtuon ti listtitlestyle dita ngato.
- listNstyle
- Iyasentarna ti liststyle para iti listN, a mangtuon ti liststyle dita ngato.
Panagtengngel kadagiti atiddog a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasla met ti plantilia ti sidebar, ti {{normalwraplink}} ket mabalin a mausar a mangtengngel kadagiti silpo a nasken nga agbalkot iti uneg ti sidebar, tapno pawilanna nga agbalin nga akaba unay ti sidebar. Usaren ti
{{normalwraplink|longlinkname}}, a ti
|longlinkname ket isu ti atiddog a silpo nga awan dagiti kuadrado a pangrikep.
Usaren ti parametro ti
|wraplinks=true tapno maiddep ti parametro ti panagbalkot para iti napno a plantilia.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kas pagarigan ti daytoy a plantilia ket mabalin a mabirukan babaen ti panagkita kadagiti "panid a nakasilpo ditoy".


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Panaglisensia[urnosen]
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panagusar iti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panagusar idiay en.wikipedia.org
- Panagusar idiay fa.wikipedia.org
- Panagusar idiay id.wikipedia.org
- Panagusar idiay it.wikipedia.org
- Panagusar idiay pl.wikipedia.org
- Panagusar idiay sco.wikipedia.org
- Panagusar idiay ur.wikipedia.org


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo/Pebrero 24
Ti ariwanas ket maysa a nawatiwat a sistema ti pannakaibedbed a grabitasion a buklen dagiti bituen ken dagiti estelar a tidda, maysa nga interestelar a pamay-an iti alingasaw ken tapok, ken nangruna ngem saan met unay a maawawatan a komponente a panangipadas a pananginagan ti nangisit a banag. Ti Ingles a balikas ti ariwanas iti galaxy ket naala manipud ti Griego iti galaxias (YaλaEίaς), ken literal a ti kaibuksilanna ket "nagatasan", ti maysa a panangireperensia ti ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen. Dagiti kas pagarigan dagiti ariwanas ket sumakop manipud kadagiti ansisit nga ariwanas nga addaan kadagiti basbassit ngem sangapulo a riwriw (107) a bitbituen aginggana kadagiti higante nga addaan kadagiti ginasut a trilion (1014) a bitbituen, ken ti tunggal maysa ket palpalikmutanna ti bukodna nga ariwanas a tengnga iti masa.
Ti ariwanas ket agloan kadagiti nadumaduma a bilang dagiti sistema ti bituen, dagiti rimpuok ti bituen ken dagiti kita ti interestelar nga ulep. Iti nagbaetan dagitoy a banbanag ket ti maysa a naingpis nga interestelar a pamay-an iti alingasaw, tapok, ken dagiti kosmiko nga anaraar. Ti nangisit a banag ket agparang iti pannakaibilang para iti agarup a 90% iti masa kadagiti kaaduan nga ariwanas. Dagiti napalpaliiw a datos ket agipaltiing a dagiti nawatiwat unay a nangisit nga abot ket mabalin a rumsuada iti tengnga kadagiti adu, wenno mabalin nga amin nga arianas. Naipanunutan dagitoy a nagnangruna a mangiturturong iti aktibo a galaktiko a tengnga a mabirukan iti bugas kadagiti ariwanas. Ti ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agparang a mangisanglad iti maysa a kastoy a banag.


text:
LA UNION - Maag-agasan pay laeng iti La Union Medical Center idiay ili ti Agoo La Union ti maysa a 16-anyos a high school student kalpasan a binagsol ti mismo a bestfriend-na gapu iti apa dagitoy.
Ti biktima ket maysa a fourth year high school student a taga-Brgy. Gonzales bayat a ti suspek ket maysa a 15-anyos a tubo iti Brgy. Poblacion, ken agpada nga estudiante ti Tubao National High School idiay Tubao, La Union.
Naamuan a nagapa dagiti dua iti saan pay a nalawag a rason a nagbanag iti panagpengnget dagitoy, agingga a nangala laengen iti utility knife ti suspek ken imbagsolna iti tian ti biktima.
Dagus met a naitaray iti ospital ti biktima nga ita ket matamtaming.
Kabayatanna, saan metten a pursigido a mangidatag iti kaso ti pamilya ti biktima ngem kiniddawda iti pamilya ti suspek a mabayadan laengen ti gastusen iti ospital.


text:
Departamento ti Guainía
Ti Guainía (Pannakabalikas nga Espaniol: [ɡwaiˈni.a]; Pagsasao a Yira : Daga ti adu a dandanum) ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay daya ti pagilian, a pagbeddenganna ti Venezuela ken Brasil. Ti kapitolion aket ti Inirida. Idi 1963 ti Guainía ket isina manipud ti Vaupés. Ti akin-amianan a paset ken ti Karayan Inírida ket mairamnda idiay labneng ti karayan Orinoco; ti natidda ket paset ti Amasonia. Ti Karayan Guaviare ket isu ti kangrunaan ti kolonisasion, adu kadagiti kolono ket nanipudda idiay sona ti Colombiano nga Andina, a kaaduan kaniada ket nanipud idiay Boyacá. Dagitpoy ket sinarsaruno babaen dagiti llaneros, a tattao manipud kadagiti Dumaya a tanap. Ti kangrunaan a populasion ket buklen babaen dagiti Patneng nga Indiano, thi dakkel nga etniko a grupo ket dagiti Puinave (manipud ti makú-puinave a pamilia) ken dagiti curripaco (manipud ti Arawak a pamilia). Adda ti dagup a 24 nga etniko a grupo iiti daytoy a departamento, adu kadagitoy ti agsasao kadagiti uppat nga Indiano a pagsasao malaksid ti Espaniol ken Portuges.
Ti departamento ket naamammuan kadagiti maapapit a koka ken ti kaada dagiti gerila, ngem adu adda idiay Colombia ket saanda nga ikaskaso ti kapintas ti ladawan ti daga, dagiti nadumaduma akita ti makmakan ken ti kinamanagsangaili dagitiIndiano. Ti kolonisasion, narlotrapiko ken gubat ket mangiyal-alis kadagiti kasisigud a populasion ken mangidurduron kadagitoy ti napilpilit a panakaiyal-alis. Sakbay ti nadawel a panangpapatay ti Mapiripán, idiay asideg ti departamento ti Meta, daytoy a lugar idi ket isla ti kappia iti uneg ti naranggas a Colombia. Kalpasan ti 1996, ti panakapadakkel kadagiti paramilisia a puersa ("bukod-a panagsalsalaknib") ket nangiturong kaniada idiay Karayan Guaviare ket ti nagliklikmutan ti Inírida. Ti kaadda tattan ti milisia ti estado ket nangpapigsa ti panakatiliw ni Fernandinho Beira-Mar, ti maysa a Brasiliano a narkotrapiko, ket naikadayegan ti departamento kadagiti padpadamag.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda laeng ti maymaysa a munisipalidad ti Guainía: ti Inírida nga isu pay daytoy ti kapitoliona. Ti tidda ti teritorio ket nabingbingay kadagti corregimientos departamentales, ti saan pay a napasingkedan a bilang gapu kadagiti suppiatan.[2] Daytoy a kaso ket mapaspasamak laeng idiay Amazonas, Vaupés ken Vichada. Ti Barrancominas ket adda ti maikadu a kaaduan ti populasion ket ti kangrunaan a korregimiento; daytoy ket mabirukan idiay Karayan Guaviare.
Dagiti korregimientos ti Guainía ket:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ "Sentencia C-141/01" (iti Espaniol). Naala idi 2008-07-27.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Guainía idiay Wikimedia Commons
- (Espaniol) Sekretario ti Edukasion ti Guainía


text:
Dagiti kanton iti Suisa
Dagiti 26 a kanton iti Suisa ket isu dagiti naikameng nga estado iti pederal nga estdo iti Suisa. Ti tungngal maysa a kanton ket napno idi a naturay nga estado[1] nga adda dagiti kabukbukodanda apagbeddengan, buyot ken kuarta manipud ti Tulag iti Westphalia (1648) aginggan ti panakabangon ti Suiso a pederal nga estado idi 1848. Ti kinaudi a napartuat a kanton ket ti Kanton iti Jura, a datoy ket simmina manipud ti Kanton iti Berna idi 1979.[2]
Ti nagan ket naala manipud ti Pranses a balikas a canton a kayatna asaoen ket suli wenno distrito (a nakaalaan pay ti termino nga akantonamiento).
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maiak-16 a siglo, ti Daan a Suiso a Konpederasia ket binuklan idi dagiti 13 a naturay a kanton,ken adda dagiti dua a sabali a kita: dagitii innem a daga (wenno kabakiran) a kanton ken dagiti pito a siudad (wenno urbano) a kanton. Ngem dagitoy ket teknikal idi a parte iti Nasantuan nga Imperio a Romano, dagitoy ket nagbalinda a de facto a nawaya idi dagiti Suiso ket inabakda ni Emperador Maximillian idi 1499.[3] Dagiti innem a kabakiran a kanton ket demokratiko a republika, a dagiti pito nga urbano a kanton ket oligarkiko a republika a tinengtengngel babaen dagiti natakneng a pamilia.
Batay linteg[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tunggal maysa akanto ket adda ti bukodna a batay-linteg, lhislatura, gobierno ken dagiti korte.[4] Kaaduan kadagiti lehislatura dagiti kanton ket adda dagiti agmaymaysa a kamara a parlamento, adagiti kadakkelda ket nadumadumaan a nagbaetan dagiti 58 ken 200 a tugaw. Adda dagiti bassit a lehislatura ket sapasap ng aasemblia a makunkuna a kas ti Landsgemeinden. Dagiti kanton a gobierno ket buklen dagiti lima wenno pito a kameng, depende iti kanton.[5] Para kadagiti nagan ti intituto, kitaen ti Listaan dagiti lehislatibo ken ehekutibo a konsilo dagit kanton iti Suisa.
Ti Suiso a Pederal a Batay-linteg ket mangirangarang adagiti kanton ket naturayda iti panakagayat a dagiti kinaturayda ket saan a patinggaan babaen ti pederal a linteg.[4] Dagiti kanton ket makataginayonda pay kadagiti amin a bileg ken dagiti kaannongan a saan anaidelegado iti Konpedeasion babaen ti Batay-linteg. Ti kaaduan a kaimudinagn, dagiti kanton ket akinrebbengda para iti panagaywan ti salun-at, nam-ay, panagipatuungpal ti linteg ken publiko nga edukasion; mangitaginayonda pay ti bileg iti panagbuis. Dagiti kanton a batay-lnteg ket mangikeddeng ti gatad iti autonomia a maited kadagiti munisipalidad, a dagitoy ket agdumaduam ngem kankanayon a mangiraman ti bileg ti panagbuis ken mangparur kadagiti munisipal a linteg. Ti kadakkel dagiti kanton ket nadumaduma manipud ti 37 km² aginggan ti 7,105 km²; ti populasion ket agdumaduma manipud ti 15,471 aginggana ti 1,244,400.
Dagus a demokrasia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pederal a lessaad, amin a kanton ket mangited para iti (gudua-) a dagus a demokrasia. Dagiti umili ket mabalinda a kumiddaw ti maysa anadayeg a butos tapno mapasayaat ti kantonal a batay-linteg wenno linlinteg, wenno mangi-beto dagiti linteg wenno panag-gasto a a linteg a naiparuar babaen ti parlamento. Dagiti sapasap a nadayeg nga asemblia (Landsgemeinde) ket napatinggaanda tattan kadagiti kanton ti Appenzell Innerrhoden ken Glarus. Dagiti demokratiko a karbengan dagiti amin a sabsabali a kanton ket maipasanay babaen ti sekreto a balota.
Listaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kanton ket nailista iti urnos a naited iti pederal a batay-linteg.[1]
Ti dua a letra a pangyababaan para kadagiti Suiso a kanton ket kanayon a maus-usar, a kas dagiti plata a lisensia ti karro. Maus-usar pay dagitoy idiay ISO 3166-2 a kodkodigo iti Suisa nga dda ti pangsaruno a "CH-" (Confœderatio Helvetica, Suisa), a kas ti CH-SZ para iti kanton iti Schwyz.
Dagiti gudua a kanton[urnosen | urnosen ti taudan]
Innem kadagiti 26 a kanton ket tinawtawid, ngem saanen nga opisial, a nakunkuna a "gudua a kankanton" (Aleman: Halbkanton, Pranses: demi-canton, Italiano: semicantone), a mangipakita ti maysa a pakasaritaan ti agsinnaranay a panakikaduaan wenno panakasina.
Dagiti gudua a kanton ket nailaslasinda iti umuna nga artikulo iti Suiso Pederal a Batay-linteg iti 1999 babaen ti panakaisilpo kadagiti sabali a "kaguduada" nga adda tipangsilpo a "ken":
DagitiTattao ken dagiti Kanton iti Zurich, Berna, Lucerna, Uri, Schwyz, Obwalden ken Nidwalden, Glarus, Zug, Friburgo, Solothurn, Basel-Stadt ken Basel-Landschaft, Schaffhausen, Appenzell Ausserrhoden ken Appenzell Innerrhoden, San Galo, Graubünden, Aargau, Thurgau, Ticino, Vaud, Valais, Neuchâtel, Hinebra, ken Jura ket mangporma dagitoy ti Suiso a Konpederasion.—Artikulo 1 iti Pederal a Batay-linteg iti Suiso a Konpederasion (maipalpalagip a daytoy ket saan a kas ti kasisigud)[17]
Ti 1999 a panagbalbaliw ti batay-linteg ket nagtagtaginayon iti daytoy a panakailasin, iti panagkiddaw dagiti innem a kantonal a gobierno, a kas ti waya a panagmarka ti naipakasaritaan a panakikadua kadagiti gudua a kanton iti tunggal maysa kaniada.[18] Iti panakaigiddiat, ti umuna nga artikulo dagiti 1848 ken 1874 a batay-linteg ket nangibukbukel ti Konpederasion a kas ti panagkaykaysa dagiti "duapulo ket dua a naturay a kanton",[19] a mangibagbaga kadagiti kagudua a kanton a kas "Unterwalden (ngato ken sirok kadagiti kakaykayoan)", "Basel (siudad ken pagilian)" ken "Appenzell (dagiti dua a Rhoden)".[20] Bayat ti nadadaan a batay-linteg ket mangibagbaga kadagitoy nga etado a kas "gudua akanton", ti maysa a termino a natagtagunayon iti nadayeg a panag-usar, ti 1999 a rebision ken opisial a terminolohia manipud idin ket agus-usar ti panaginagan a "dagiti kanton nga adda ti gudua a kantonal a butos".[21]
Nga adda dagiti pannakisaranayda a panakikadua ket puro a naipakasaritaan laeng a banag, dagiti gudua a kanton manipud idi 1848 ket kapadpada dagiti sabsabali a kanton malaksid ti dua:[22]
- Agpilida laeng ti maysa a kameng iti Konsilo dagiti Estado embes a dua (Cst. art. 150 par. 2).
- Iti nadayeg a referendums a maipanggep kadagiti panagpasayaat ti batay-linteg, a kasapulan para iti panag-ampon ti nailian a nadayeg a kaaduan ken ti pay panakaingato ti kaaduam kadagiti kanton (Ständemehr / majorité des cantons), ti nagbanagan dagiti nadayeg a butos dagiti gudua a kanton ket maibilang laeng a kas gudua a butos no maipada kadagiti sabali a kanton (Cst. arts. 140, 142). Ti kayatna a saoen daytoy ket para iti pamay-an iti maysa a batay-linteg a reperendum, nasken a 12 iti dagup dagiti 23 a kantonal a nadayeg a butos ket nasken a mangsuporta ti panagpasayaat.[23]
Dagiti rason para iti panakikadua a nagbaetan dagiti tallo a paris dagiti gudua akanton ket agdumaduma:
- Ti Unterwalden ket saan uray kaanoman a nangbukel iti maysa a nagkaykaysa a masakupan. Iti kasisigud, ti Obwalden, Nidwalden, ken Abadia iti Engelberg ket nangporma kadagiti nisalsalumina a komunidad. Ti naurnong a termino a Unterwalden ket agtagtaginayon a maus-usar, nupay kasta, para iti lugar a nakiraman ti panagpartuat kadagiti kasisigud a Suiso a konpederasion idi 1291 iti Uri ken Schwyz. Ti Pederal a Dokumento ti Linteg iti 1291 ket tumawtawag para kadagiti representatibo manipud ti tungngal maysa kadagitoy tallo a "lugar".[24][25]
- Ti kanton iti Appenzell ket biningayna ti bagina kadagiti "akin-uneg" ken "akin-ruar" a gudua ("Rhoden") a kas nagbanagan ti Panakaporma manen idiay Suisa idi 1597:[26] Appenzell Innerrhoden (Katoliko) ken Appenzell Ausserrhoden (Protestanta).
- Ti kanton iti Basel ket biningayna ti bagina a kas nagbanagan iti gulo idiay away ti Basel idi 1833, tapno maikapatakder ti panagpapada dagiti umilina, a nanggubgubat kadagiti panagituton a nagbaetan dagiti nagtataeng ti rural ken siudad kadagiti maipanggep ti panagipangpangruna a kasasaad:[27] Basel-Landschaft ken Basel-Stadt.
Nagnagan dagiti nailian a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
(Dagiti nagan ket agparang a napuskol no maiparis iti kantonal nga opisial a pagsasao)
Panangawat dagiti baro a kanton[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagpadakkel iti Suisa babaen ti pamay-an a panangawat kadagiti baro a kanto ket nagpatingga idi 1815. Kalpasan ti napaay a panagpadas iti Vorarlberg a tumipon iti Suisa idi 1919, ti kapanunotan ti Suiso a panagpadakkel ket naipabiag manen idi 2010 babaen ti parlamentario a tignay a mangpalubos ti panakaipangato dagiti rehion a mangibedbeddeng ti Suisa.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^Daytoy ti bilin a sapasap a maususar kadagiti Suiso a dokumento. Iti immuna iti listaan ket dagiti tallo a siudad kanton a nainakman a preeminente iti Daan a Suiso a Konpederasia; dagiti sabali a kanton ket nailistada iti urnos ti panakaipangato iti Konpederasion. Daytoy nga tinawtawid nga urnos ti panagsasruno kadagiti kanton ket awan ti kasayaaatan a banagna iti moderno a pederal nga estado, a dagiti tunggal maysa a kanton ket agpapadada, nupay daytoy ket mangkedkeddeng pay laeng ti pormal a panagsasaruno dagiti opisial ti kanton (kitaen ti Suiso nga urnos ti panagsasaruno).
- ^ manipud idi 5 Abril 2009[pabaroen]
- ^ km²
- ^ Tungngal maysa a km², a naibatay ti 2000 a populasion
- ^ Manipud idi 31 Disiembre 2007, Bundesamt für Statistik (Pederal a Departamento dagiti Estadistika) (2008). "Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz" (Microsoft Excel). Naidulin manipud ti kasisigud idi 11 Hunio 2008. Naala idi 11 Nobiembre 2008.
- ^ Ti tugaw iti gobierno ken parlamento ket Herisau, ti tugaw dagiti turay ti hustisia ket Trogen
- ^ Ti tugaw iti parlamento ket tinawen nga agsinnublat ti innem a bulan idiay Frauenfeld ken Weinfelden
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti kanton, Iti Daan aKonpederasion aginggan idi 1798 iti Aleman, Pranses ken Italiano iti online a Naipakasaritaan a Diksionario iti Suisa.
- ^ Jura (Canton) iti Aleman, Pranses ken Italiano iti online a Naipakasaritaan a Diksionario iti Suisa.
- ^ "Suisa". Encyclopædia Britannica 26. 1911. p. 251. Naala idi 2008-11-11.
- ^ a b Dagiti kanton, Iti Pederal nga Estado manipud idi 1848 iti Aleman, Pranses ken Italiano iti online a Naipakasaritaan a Diksionario iti Suisa.
- ^ Sapot a pagsaadan ti Suiso a Gobierno nga adda dagiti panilpo ti tunggal maysa a gobierno ti kanton, naala idi 11 Nobiembre 2008
- ^ a b c d nagbangon ti kabakiran a kanton, ti panakabangon apetsa ket tinawtawid a naited a kas dagiti 1307, 1304 or 1291 (kitaen ti Panakabangon iti Daan a Suiso a Konpederasion).
- ^ paset iti Basel aginggana idi 1833/1999
- ^ a b paset iti Appenzell aginggana idi 1597/1999
- ^ Tignay iti Mamagkappia, naporma manipud iti Kanton iti Säntis ken ti akin-amianan a gudua iti Kanton iti Linth.
- ^ Tignay iti Mamagkappia; dati a ti Kanton iti Raetia, a binuklan dagiti nasapsap a Tallo a LIga.
- ^ kaabay ti kanton iti Thurgau iti Helbetiko a Republika (1798), dati a kondominio.
- ^ naitiptipon dagiti dati a kanton iti Bellinzona ken Lugano; kitaen ti Ennetbirgische Vogteien.
- ^ Tignay iti Mamagkappia, dati a Kanton iti Léman.
- ^ Restorasion, dati a ti Simplon département
- ^ tinunton babaen ni Frederick William III iti Prusia aginggan ti Neuchâtel a Didigra iti 1857–1857.
- ^ nakisinnina manipud ti Berna
- ^ Plantilia:Cite swiss law
- ^ Felix Hafner / Rainer J. Schweizer in Ehrenzeller, Art. 1 N 2; Häfelin, N 966.
- ^ Duapulo ket tallo kalpasan ti panakapartuat ti Kanton iti Jura idi 1978.
- ^ Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft vom 29. Mai 1874, Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft vom 12. Septiembre 1848 (Aleman); patarus ti mannurat.
- ^ Felix Hafner / Rainer J. Schweizer iti Ehrenzeller, Art. 1 N 10; Häfelin, N 963
- ^ Häfelin, N 963, 967
- ^ Häfelin, N 950
- ^ Pacte fédéral du 1er août 1291] sur Admin.ch "vallée inférieure d'Unterwald" signifie Nidwald.
- ^ Pacte fédéral du 1er août 1291 sur Cliotexte
- ^ Réforme catholique, Contre-Réforme et scission Article du dictionnaire historique de la Suisse
- ^ De la République helvétique à la division du canton (1798-1833) Article du dictionnaire historique de la Suisse
- Bernhard Ehrenzeller, Philipp Mastronardi, Rainer J. Schweizer, Klaus A. Vallender (eds.) (2002). Die schweizerische Bundesverfassung, Kommentar. ISBN 3-905455-70-6. (Aleman). Nadakamat a kas ti Ehrenzeller.
- Häfelin, Ulrich; Haller, Walter; Keller, Helen (2008). Schweizerisches Bundesstaatsrecht (iti Aleman) (Maika-7 nga ed.). Zürich: Schulthess. ISBN 978-3-7255-5472-0. Nadakamat a kas ti Häfelin.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti kanton iti Suisa idiay Wikimedia Commons
- Swissworld.org – Dagiti kanton iti Suisa
- GeoPuzzle – Agaramid kadagiti Suiso a mapa
- Badac – Datos a batayankadagiti Suiso a kanton ken siudad (Pranses/Aleman)


text:
Naipakasaritaan a Diksionario ti Suisa
Ti Naipakasaritaan a Diksionario ti Suisa ket maysa nga ensiklopedia iti pakasaritaan ti Suisa a mangigandat ti panggep dagiti resulta iti moderno a naipakasaritaan a panagsukisok iti kita a maserrekan kadagiti ad-adu a tao.
Ti ensiklopedia ket inpablaak babaen ti pundasion babaen ti pannakisuki iti Suiso nga Akademia ti Nagtagitaoan ken dagiti Siensia Sosial (SAGW/ASSH) ken ti Naipakasaritaan a Kagimongan ti Suisa (SGG-SHH) ken binayadan babaen ti nailian a daton ti panagsukisok. Malaksid kadagiti 35 nga empleado kadagiti sentral nga opisina, dagiti kontributor ket mairaman dagiti 100 nga akademiko nga agbalbalakad, dagiti 2500 a historiador ken dagiti 100 nga agipatpatarus.
Dagiti linaon
Naimaldit nga edision[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ensiklopedia ket aggigiddan a maur-urnos kadagiti tallo a nailian a pagsasao ti Suisa: ti Aleman (Historisches Lexikon der Schweiz, HLS), Pranses (Dictionnaire Historique de la Suisse, DHS) ken Italiano (Dizionario Storico della Svizzera, DSS). Dagiti immuna a 13 a tomo ketnaipablaak idi 2002. Adda met naplano a maysa a tomo iti tunggal maysa a tawen.
Dagiti 40,000 a paulo ket naigrupo kadagiti:
- Biograpia
- Artiulo kadagiti pamilia
- Artikulo kadagiti lugar (munisipalidad, kanton, dagiti estado ti sabali a pagilian, dagiti pagsammakedan, dagiti signoria, adagiti abeda, dagiti arkeologo a sitio)
- Suheto nga artikulo (naipakasaritaan a penomena ken dagiti termino, dagiti instituto, dagiti pasamak)
Online nga edision[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti online nga edision ket mabalinen a mangn-od manipud idi 1998. Daytoy ket mabalin a libre a maserrekan para iti nawaya ken amin dagiti artikulo ket naisaganan para iti panangipablaak iti prenta, ngem awan dagiti ilustrasion. Ilistana pay amin dagiti 40,000 a masakupanto a topiko.
Lexicon Istoric Retic[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lexicon Istoric Retic (LIR) ket dagiti dua a tomo a bersion nga addaan kadagiti napili nga artikulo anaipablaak iti Romansh. Daytoy ket mangiraman kadagiti artikulo a saan a mabalin a magun-od kadagit sabali a pagsasao.
Mabalin pay a magun-od ti online a bersion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Historisches Lexikon der Schweiz (HLS), Schwabe AG, Basel, ISBN 3-7965-1900-8 (2002–)
- Dictionnaire historique de la Suisse (DHS), Editions Gilles Attinger, Hauterive, ISBN 2-88256-133-4 (2002–)
- Dizionario storico della Svizzera (DSS), Armando Dadò editore, Locarno, ISBN 88-8281-100-X (2002–)
- Lexicon Istoric Retic (LIR), Kommissionsverlag Desertina, Chur, ISBN 978-3-85637-390-0 (vol.1: A-L), ISBN 978-3-85637-391-7 (tomo 2: M-Z)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- DHS/HLS/DSS online nga edision iti Aleman, Pranses, Italiano
- Lexicon Istoric Retic (LIR) online nga edision iti Romansh


text:
Wikipedia:ISBN
Ti MediaWiki software ket maatomatiko na a malasin iti nakalinia a Sangalubongan a Pagalagadan a Numero ti Libro (International Standard Book Number) (ISBNs); kaspagarigan: ti wikia testo a
ISBN 978-1-4133-0454-1 ket agbalin a ISBN 978-1-4133-0454-1 nga kapadpada iti Special:BookSources/9781413304541.
Dagiti kita ti ISBN[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dua a kita ti ISBN, iti adda nagyan na a 10 a numero wenno 13 a numero (kapadpada iti adda iti ngato "ISBN-10:" wenno "ISBN-13:" a dagiti numero). Pangngaasi nga usaren iti 13 a numero no adda itan.
Maatomatiko nga ipabalin ti ania man nga ISBN-10 iti ISBN-13 no usaren dagiti ramramit dita baba:


text:
Johannes Diderik van der Waals
Ni Johannes Diderik van der Waals (23 Nobiembre 1837 – 8 Marso 1923) ket maysa idi nga Olandes a teoretiko a pisiko ken termodinamisista a naindayegan para iti obrana iti maysa a ekuasion ti kasasaad para kadagiti alingasaw ken dagiti likido.
Ti naganna a ket kangrunaan a mainaig iti ekuasion ni van der Waals iti kasaad a mangipalawag ti panagkukua dagiti alingasaw ken ti panagbawbawda iti paset ti likido. Ti naganna pay ket mainaig iti puerpuersa ni van der Waals (dagiti puersa a nagabetan dagiti natalinaay a molekula), dagiti molekula ni van der Waals (bassit a molekular a rimpuok a binedbedan babaen kadagiti puersa ni van der Waals), ken dagiti rayos ni van der Waals (dagiti kadakkel dagiti molekula).
Isu ti immuna a nagbalin a propesor iti pisika ti Unibersidad ti Amsterdam idi napabaro ti daan nga Athenaeum idi 1877 iti Munisipal nga Unibersidad. Ni Van der Waals ket nagungunaan iti Premio Nobeliti Pisika idi 1910.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kipnis, Aleksandr Yakovlevich; Boris Efimovich Yavelov; John Shipley Rowlinson (1996). Van der Waals and Molecular Science. Oxford University Press. ISBN 0-19-855210-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Johannes Diderik van der Waals idiay Wikimedia Commons


text:
Estoria 28: Naispal ti Ubing a Moises
KITAEM ti ubing nga agsangsangit, a petpetpetanna ti ramay ti babai. Isu daytoy ni Moises. Ammom kadi no asino dayta napintas a babai? Isu ti prinsesa, anak a babai ni Paraon.
Inlemlemmeng ti ina ni Moises ti anakna agingga nga isut’ tallo a bulanen, ta saanna a kayat nga isut’ papatayen dagiti Egipcio. Ngem ammona a mabalin a masarakandanto, gapuna inkabilna ni Moises iti basket, ket inkabilna ti basket kadagiti nangato a ruruot idiay Karayan Nilo. Ni Miriam a manang ni Moises ti nabilin nga agtakder iti asideg ket kitaenna no aniat’ mapasamak.
Idi kuan ti balasang ni Paraon immay idiay Karayan Nilo nga agdigos. Apaman latta ta nakitana ti basket. Imbilinna iti maysa kadagiti babbai nga adipenna nga alaenna ti basket. Linuktanna dayta ket nakitana ti kinapintas unay ni ubing a Moises. Maasian unay ti prinsesa ken Moises, ket saanna kayat nga isut’ mapapatay.
Idin immasideg ni Miriam. Isu ti makitayo iti retrato. Kuna ni Miriam: ‘Kayatyo nga innak mangawag ti maysa a babai nga Israelita a mangtagibi iti ubing para kenka?’
‘Pangngaasim,’ kuna ti prinsesa.
Dardaras a nagtaray ni Miriam ken ni nanangna ket isu ti inyegna iti prinsesa. Kuna ti prinsesa: ‘Alaem daytoy nga ubing ket isu ti tagibiem para kaniak, ket bayadankanto.’
Gapuna ti ina ni Moises ti nangaywan iti mismo nga anakna. Iti kamaudiananna isut’ impanna iti anak a babai ni Paraon, nga isut’ nangpadakkel kenkuana kas anakna met laeng. Kasta ti makagapu no kasano a dimmakkel ni Moises iti balay ni Paraon.
Exodo 2:1-10.
Dagiti Saludsod
- Siasino ti ubing iti ladawan, ken makin-ramay ti petpetpetanna?
- Ania ti inaramid ti ina ni Moises tapno saan a matay ni Moises?
- Iti ladawan, siasino ti balasitang, ken ania ti inaramidna?
- Ania ti imbaga ni Miriam idi a ti balasang ni Paraon nakitana ti ubing?
- Ania ti imbaga ti prinsesa iti ina ni Moises?
Kanayonan a saludsod
- Basaenyo ti Exodo 2:1-10.
Ania nga oportunidad ti naited iti ina ni Moises a mangsanay ken mangisuro ken ni Moises bayat ti kinamaladagana, ket ania nga ulidan ti ipaay daytoy kadagiti nagannak ita? (Ex. 2:9, 10; Deut. 6:6-9; Prov. 22:6; Efe. 6:4; 2 Tim. 3:15)


text:
Estoria 62: Riribok iti Balay ni David
IDI mangrugin nga agturay ni David idiay Jerusalem, adut’ impaay ni Jehova a panagballigi ti buyotna. Kamaudiananna, babaen ti tulong ni Jehova, amin ti daga a naikari kadakuada nagbalin a kukuadan.
Nasayaat nga agturay ni David. Inayatna ni Jehova. Isu a ti damdamo nga inaramidna kalpasan panangparmekna iti Jerusalem isut’ panangyegna ti lakasa ti tulag ni Jehova sadiay.
Idi lumakay ni David nakaaramid ti dakkel a biddut. Ammona a dakes ti mangala ti kukua ti sabali a tao. Ngem maysa a rabii, isut’ nakakita ti nagpintas a babai. Batseba ti naganna, ket ni Urias a lakayna ti maysa kadagiti soldadona.
Kaay-ayo unay ni David ni Batseba a gapu itoy impaiyegna idiay palasiona. Ni lakayna ti makigubgubat idi. Ket, ni David nakidenna kenkuana, ket natakuatan ni Batseba nga isut’ nagsikog. Madanagan unay ni David, ket nagbilin iti pangulo ti buyotna a ni Joab nga ikabilna ni Urias idiay sanguanan ti paggugubatan tapno isut’ mapapatay. Idi natayen ni Urias, inasawan ni David ni Batseba.
Nakapungtot ni Jehova ken David. Imbaonna ti adipenna a Natan tapno ibaga kenkuana dagiti basbasolna. Makitam ni Natan sadiay a kasarsaritana ni David. Maladingitan unay ni David iti naaramidanna, gapuna nga isut’ di pinapatay ni Jehova. Ngem kuna ni Jehova: ‘Gapu ta inaramidmo daytoy a kinadakes, adunto ti riribok iti balaymo.’ Ket anian a riribok ti immapay ken David!
Umuna, natay ti anak ni Batseba. Sa ti anak ni David a ni Absalom pinatayna ni kabsatna nga Amnon, ta pinilit ni Amnon a dinennaan ti kabsatda a babai a ni Tamar. Sa pinagbalin ni Absalom ti bagina nga ari. Ket nakigubat ni David a maibusor ken Absalom, nga isut’ nakatayanna.
Kabayatan amin daytoy, impasngay ni Batseba ti anak a lalaki nga agnagan Salomon. Idi lakayen ken masaksakit ni David, pinadpadas ni Adonia a pagbalinen ti bagina nga ari. Ngem, pinapulotan ni David kas ari ni Salomon. Kalpasan dayta, natayen ni David idi agtawen ti 70. Isut’ nagturay iti 40 a tawtawen. Itan ni Salomon ti arin ti Israel.
2 Samuel 11:1-27; 12:1-18; 1 Ar-ari 1:1-48.
Dagiti Saludsod
- Iti tulong ni Jehova, ania ti nagbanagan met laeng ti daga ti Canaan?
- Apay a nakapungtot unay ni Jehova ken ni David?
- Iti ladawan, siasino ti imbaon ni Jehova a mangibaga kadagiti basol ni David, ket ania ti imbaga ti lalaki a mapasamak ken ni David?
- Ania a riribuk ti dimteng ken David?
- Kalpasan ni David, siasino ti nagbalin nga ari ti Israel?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti 2 Samuel 11:1-27.
Kasano a maysa a salaknib kadatayo ti panagtalinaed nga okupado iti panagserbi ken ni Jehova?
Apay a nagbasol ni David, ket ania a pakdaar ti ipaay daytoy kadagiti adipen ni Jehova ita? (2 Sam. 11:2; Mat. 5:27-29; 1 Cor. 10:12; Sant. 1:14, 15)
- Basaenyo ti 2 Samuel 12:1-18.
Ania ti masursuro dagiti panglakayen ken nagannak iti wagas ti panangbalakad ni Natan ken ni David? (2 Sam. 12:1-4; Prov. 12:18; Mat. 13:34)
Apay a naasian ni Jehova ken ni David? (2 Sam. 12:13; Sal. 32:5; 2 Cor. 7:9, 10)


text:
Thich Quang Duc
Ni Thích Quảng Ðức, (naipasngay idi 1897) ket maysa a Bietnamis a Budista a monghe a nangpuor iti bagbagina iti maysa a makumikom a nagkurusan iti Saigon idi Hunio 11, 1963, kas panangipakita ken panangipariknana iti protestana kontra iti panangtrato ti administrasion ti Kangrunaan a Ministro a ni Ngo Dinh Diem a panangidadanes iti relihion a Budismo.
Ti aramidna a bukod a pananguram iti bagina, nga inulit met ti dadduma kalpasanna, ket nasaksian ni David Halberstam, maysa a reporter ti New York Times, a nangisurat:
Maimatangakto manen daydiay a buya, ngem ti naminsan ket kuston. Sumsumged a tao; in-inut a kumbet ken kumriit ti bagina, ngumisngisit ti ulona a makmakset. Agad-adiwara iti angin ti bang-i ti mapupuoran a lasag ti tao; nakakaskasdaaw man a nagbiit a mauram ti bagi ti tao. Iti likudak mangngegak ti saning-i dagiti agar-aribungbong a Bietnamis. Naklaatak la unay ket diak makasangit, mariribukanak unay ket diak makaikur-it wenno makapagsaludsod, napakigtotanak uray la koma agpanunot... Ket idinto a mapupuoran saanna man laeng a pulos a kinuti ti uray ania a piskelna, di man laeng nangyesngaw iti uray ania nga uni, ti natalna a pakinakemna ket maiduma unay kadagiti agsasangit a tattao iti lawlawna.
Inrurumen ni Madam Nhu, Umuna a Balasang iti Vietnam idi ken maysa nga Katoliko, iti ipapatay ni Quang Duc. Imbagana nga palakpakanna manen no mabuyana iti ipupuor ti maysa nga monghe.
Kalpasan iti pinakatay ni Quang Duc, iti gimong nga Budista idiay Saigon ket pinadasda nga palpasen nga puoran iti nabati nga pusona ngem ad-adda nga timmangken. Kinunada garud nga nasantoan iti pusona ket indulinda iti Banko Reserve ti Bietnam. Iti monasteria ni Duc ket nakadisso iti ruar ti Huế idiay tengnga ti Bietnam.
Daytoy a ladawan ni Quang Duc ket inaramat iti banda nga Amerikano a Rage Against the Machine iti umuna a plakada idi 1992.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Thich Quang Duc idiay Wikimedia Commons
- Opisial a monestario ti Budista a naipammadayaw kenni Thích Quảng Đức


text:
Venezuela
Ti Venezuela (i/ˌvɛnəzˈweɪlə/ ven-uh-zwale-uh, lokal: [Beneˈswela]), opisial a tinawtawagan ti Bolivariana a Republika ti Venezuela[1] (Espaniol: República Bolivariana de Venezuela [reˈpuBlika BoliBaˈɾjana ðe Beneˈswela]), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga aplaya ti Abagatan nga Amerika. Ti teritorio ti Venezuela ket sakupenna ti agarup a 916,445 kuadrado kilometro (353,841 sq mi) nga adda dagiti nakarkulo a populasion iti 29,105,632. Ti Venezuela ket naikedkeddeng nga estado nga adda iti nangato unay a biodibersidad, nga adda dagiti taengan a sumakup manipud ti Andes a kabambantayan iti laud aginggana ti katuduan a bakir ti Labneng Amasona iti abagatan, babaen dagiti nawatiwat a llanos a tanap ken Karibe nga aplaya iti tengnga ken ti Karayan Delta ti Orinoco iti daya.
Ti Venezuela a kolonia ti España idi 1522 urayno adda dagiti resistansia manipud kadagiti patneng a tattao. Daytoy ket nagbalin a maysa kadagiti immuna nga Espaniol Amerikano a kolonia a nangirangarang ti pannakawayawaya (idi 1811), ngem saan a nakatalged a nangbangon ti pannakawayawaya aginggana idi 1821 (a kas maysa a departmento ti pederal a republika ti Gran Colombia, a nakagun-od ti napno a pannakawayawaya idi 1830).Idi las-ud ti maika-19 a siglo ti Venezuela ket nagsagsagaba ti politikal a diktadura, ken daytoy idi ket tinurturayan babaen dagiti rehional a caudillo (nabileg a tattao ti milisia) iti kaaduan ti maika-20 a siglo. Ti pagilian ket adda idin kadagiti napugsa-pugsay a demokratiko a gobierno idi baetan ti 1945 ken ti agdama nga aldaw; kasla kadagiti kaaduan a pagilian ti Latin nga Amerika, daytoy ket nakasagsagaba kadagiti kudeta ken dagiti milisia a diktadura. Dagiti ekonomiko a siddaaw iti tawtawen ti 1980 ken tawtawen 1990 ket nangiturong ti maysa a politikal a didigra a gapuanan kadagiti sumurok a 3,000 a natnatay kadagiti riribok ti Caracazo iti 1989, ti dua kudeta idi 1992, ken ti panagpabasol kenni Presidente Carlos Andrés Pérez para iti panagtakaw kadagiti publiko a pundo idi 1993. Ti pannakarebba ti talek dagiti adda a partido ket nakakita ti 1998 nga eleksion iti dati nga opisial ti buyot a ni Hugo Chávez, ken ti panangirugi ti Bolivariana a Rebolusion, iti panangrugi ti maysa a 1999 a Konstituente nga Asemblia tapno makasurat ti baro a Batay-linteg ti Venezuela.
Ti Venezuela ket maysa a pederal a presidensial a republika a buklen dagiti 23 nga estado, ti Kapitolio a Distrito (a mangsakup ti Caracas), ken dagiti Pederal nga Agkamkammatalek (a mangsaksakup kadagiti adda ti pantar nga isla ti Venezuela). Ti Venezuela ket agtunton kadagiti amin a Guyanes a teritorio ti laud iti Karayan Essequibo; daytoy a 159,500 kuadrado kilometro (61,583 sq mi) a paset ti daga ket tinawtawagan ti Guayana Esequiba wenno ti Zona en Reclamación (ti "sona nga agdama a tinunton").[2]
Ti Venezuela ket maysa kadagiti urbano unay a pagilian iti Latin nga Amerika;[3][4] kaaduan kadagiti Taga- Venezuela ket agtataengda kadagiti siudad iti amianan, a naipangpangruna idiay kapitoliona, a Caracas, nga isu pay daytoy ti kadakkelan a siudadna. Manipud idi nadukatalan ti lana idi nasapa a maika-20 a siglo, ti Venezuela ket maysan kadagiti mangidaulo nga agilaklako ti lana iti lubong ken adda kadagiti kadakkelan a reserba ti lana. Dati idi a di naparang-ay unay nga aglaklako kadgiti tagilako ti agrikultura a kas ti kape ken kakaw, ti lana ket napardas a nagbalin a kaaduan a nailaklako ken rentas ti gobierno. Ti tawtawen ti 1980 a kaadu unay ti lana ket nangiturongan ti maysa a didigra ti ruar nga utang ken ti maysa a napaut nga ekonmiko a didigra , a nakakita ti panagpangato ti inflacion iti 100% idi 1996 ken ti panakaipangato ti gatad ti kinapanglaw iti 66% idi 1995[5] idi ti (babaen ti 1998) tunggal maysa a tao ti GDP ket natnag iti isu met laeng nga agpang a kas idi 1963, a bimmassit iti pagkatlo manipud iti kangatona idi 1978.[6] Ti pannakaungar dagiti presio ti lana kalpasan ti 2001 ket nagparang-ay ti ekonomia ti Venezuela ken nakaaramidan dagiti sosial a panaggastos, urayno ti nagbanagan ti 2008 a sangalubongan a didigra ti pinansia ket nakakita ti baro a panagpababa ti ekonomia.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1499, ti maysa nga ekspedision nga indauloan babaen ni Alonso de Ojeda ket nagbisita ti aplaya ti Venezuela. Dagiti salingkadang a balay iti lugar ti Danaw Maracaibo ket nangipalplagip ti nabigador a ni Amerigo Vespucci iti siudad ti Benesia, isunga ninagananna ti rehion iti "Veneziola", nga iti kontemporario a Toskano (patneng a pagsasao ni Vespucci) ket kaibuksilanna ti "bassit a benesia".[8] Ti nagan ket nakaala ti agdama a pannakailetrana a kas resulta ti Espaniol nga impluensia,[8] nga iti suldong nga -uela ket maus-usar a kas pangpabassit a termino ti (a kas ti plaza / plazuela, cazo / cazuela); isunga, ti kasisigud kapanunotan ti termino ket mabalin nga iti maysa a "bassit a Benesia".[9] Ti Aleman a termino para iti lugar, a "Klein-Venedig", ket kaibuksilanna pay ti bassit a Benesia.
Urayno kasta, ti Vespucci a sarita ket agtutloy nga isu ti kadayegan ken naaw-awat a bersion ti taudan ti nagan ti pagilian, ti sabali a rason para iti nagan ket naibagbaga ti pangilaglagip ni Martín Fernández de Enciso, ti maysa a kameng ti timpuyogan ni Vespucci ken Ojeda. Iti obrana aSumma de Geografía, inbagbagana a nabirukanda ti maysa a patneng a populasion a nagtawtawag ti bagbagida iti "Veneciuela," a nangisingasing a ti nagan a "Venezuela" ket mabalin a nagtaud manipud ti patneng a lubong.[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Venezuela". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 24 Abril 2012.
- ^ website ti Testo ti Tulag iti Nagkaykaysa a Pagpagilian "Tulagan ti Hinebra, Pebrero 17, 1966". Nagkaykayasa a Pagpagilian. Naidulin manipud ti kasisigud idi Mayo 5, 1966. Naala idi Enero 15, 2013.
- ^ Abagatan nga Amerika. Encarta. Naidulin manipud ti kasisigud idi 21 Abril 2007. Naala idi 13 Marso 2007.
- ^ "Dagiti naikapet a Tabla" (PDF). Dagiti Prospekto ti Urbanisasion ti Lubong: Ti 1999 a Rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 13 Marso 2007.
- ^ Michael McCaughan (4 Enero 2011). Ti Gubat ti Venezuela. Seven Stories Press. p. 32. ISBN 978-1-60980-116-8. Naala idi 16 Abril 2012.
- ^ Kelly, Janet, ken Palma, Pedro (2006), "Ti Sindrome ti Ekonomiko a Pannakapaay ken ti Panagbiruk para iti Panagbalbaliw", iti McCoy, Jennifer ken Myers, David (eds, 2006), Ti Pannakawarwar ti Representatibo a Demokrasia idiar Venezuela, Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. 207 ISBN 0-8018-8428-4
- ^ Venezuela. Lonely Planet. 2004. ISBN 978-1-74104-197-2. ISBN 1-74104-197-X. Naala idi 10 Marso 2007.. p. 177.
- ^ a b Venezuela: Ti Petro-Estado nga Agus-usar kadagiti Maipabaro nga Enerhia: Ti Parawad iti... idiay Liblibro ti Google Babaen ni Germán Massabié
- ^ Thomas, Hugh (2005). Dagiti Karayan ti Balitok: Ti Iyuungar ti Espaniol nga mperio, manipud kenni Columbus aginggana kenni Magellan. Random House. p. 189. ISBN 0-375-50204-1.
- ^ Cuadernos Hispanoamericanos (iti Espaniol). Instituto de Cultura Hispánica (Agencia Española de Cooperación Internacional). 1958. p. 386.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Venezuela idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Venezuela manipud idiay Wikivoyage
- E-Gobierno (Espaniol)
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete
- Venezuela a naikabil iti The World Factbook
- Venezuela idiay Dagiti Biblioteka ti UCB ti GovPubs
- Kitaen ti Venezuela iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Venezuela
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1811
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Kasano No Kayatkon ti Agsardeng nga Ageskuela?
Kastoy ti aramidem
Masapul nga interesadoka nga agsursuro. Panunotem a naimbag no apay nga ages-eskuelaka. Pudno nga adda dagiti asignatura nga awan ti makitam a pategna ita. Ngem ti panangadal iti nadumaduma nga asignatura pabaknangenna ti pannakaawatmo iti lubong nga adda iti aglawlawmo. Tulongannaka nga ‘
agbalin nga amin a bambanag iti amin a kita ti tattao,’ ken ipaayannaka iti abilidad a makisarita kadagiti tattao a nadumaduma ti kasasaadna. (1 Corinto 9:22) Uray kaskasano, maparang-ayna ti abilidadmo nga agpanunot, banag a makagunggona unay kenka inton agangay.
Masapul a tarusam ti mannursuro. No makaboring ti mannursuro, ti ad-adalenyo ti pangipamaysaam iti atensionmo, saan nga isuna. Laglagipem a namin-adun wenno ginasut pay ketdin a daras nga insursuro ti maestro wenno maestram ti isu met laeng a leksion iti nadumaduma a klase. Isu a nalabit saanen a kas iti damo ti gagarna a mangisuro.
Balakad: Aginotarka, siraraem nga agsaludsodka, ken ipakitam nga interesadoka iti leksionyo. No aramidem dayta, tuladendakanto dagiti kaeskuelaam.
Masapul nga umiso ti panangmatmatmo kadagiti abilidadmo. Ti eskuelaan mabalin nga iruarna dagiti nalmeng nga abilidadmo. Insurat ni Pablo ken ni Timoteo: “
Parangrangem a kas apuy ti sagut ti Dios nga adda kenka.” (2 Timoteo 1:6) Nabatad nga addaanen ni Timoteo iti sumagmamano a sagut ti nasantuan nga espiritu. Ngem ti “sagut” a naited kenkuana ket masapul a maasa tapno saan nga aglati. Siempre, ti laingmo ket saan a direkta nga inted ti Dios kenka. Nupay kasta, addaanka kadagiti saguday nga awan kadagiti sabsabali. Makatulong ti panageskuela tapno matakuatam dagiti abilidad nga adda gayam kenka.


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo/Marso 6
Ni Galileo Galilei (15 Pebrero 1564 – 8 Enero 1642), ket maysa idi nga Italiano a pisisista, matematiko, astronomo, ken pilosopo. Isu ket addaan iti nangruna a papel iti Sientipiko a Rebolusion. Dagiti kontribusionna ket mairaman ti pannakapasayaat ti teleskopio ken dagiti nagbanagan ti astronomiko a panagpalpaliiw ken ti panagsuporta para iti Kopernikanismo. Ni Galileo ket tinawtawagan idi a kas ti "ama ti moderno a mapalpaliiw nga astronomia", ken "ti Ama ti Moderno a Siensia".
Dagiti inpalawagna iti mapalpaliiw nga astronomia ket mairaman ti pannakapasingked dagiti parte ti Benus babaen ti teleskopio, ti pannakaduktal kadagiti uppat a kadakkelan a satelite ti Hupiter, ken nanaganan pay iti bulbulan ni Galileo a kas pammadayaw kaniana, ken ti pannakapalpaliiw ken panagusig kadagiti turik ti init. Ni Galileo ket nagobra pay iti naipakat a siensia ken teknolohia, isu ket nagparnuay ken nangpasayaat ti kompas ti militar ken dagiti nadumaduma pay nga instrumento.


text:
Noves
Nagsasabtan: 43°52′12″N 4°54′07″E / 43.87°N 4.902°E
Ti Noves ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Dagiti linaon
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti mabisbisita[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti simbaan ti Sainte Baudille, mabirukan idiay lugar ti maika-3 a siglo a Palaeo-Kristiano apagraeman alugar ken ti maysa a templo ti Romano. Ti agdama a pasdek ket binangon babaen dagiti obispo ti Avignon idi maika-10 a siglo.
- Ti kapilia dagiti Puraw a Penitensia, nabangon idi maika-12 a siglo a naituon manipud ti maysa a sinagoga.
- Ti simbaan ti Notre-Dame de Piété, a nabangon a kas maysa a Fransiskano nga ermita idi maika-13 a siglo. Ti agdama a sanguanan ket napetsaan manipud idi 1630 ken ti tawtawen 1720 panagsimsimpa.
Singin nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Calcinaia, Italia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Noves idiay Wikimedia Commons


text:
Jesus Kadi ti Nagan ti Dios?
Sungbat ti Biblia
Kinuna ni Jesus nga isu ti “
Anak ti Dios.” (Juan 10:36; 11:4) Pulos a saan nga imbaga ni Jesus nga isu ti Mannakabalin-amin a Dios.
Maysa pay, nagkararag ni Jesus iti Dios. (Mateo 26:39) Ken idi insurona dagiti pasurotna no kasano ti agkararag, kinuna ni Jesus: “
Amami nga adda iti langlangit, masantipikar koma ti naganmo.”—Mateo 6:9.
Imbaga ni Jesus no ania ti nagan ti Dios idi kinotarna daytoy a paset ti Kasuratan: “
Denggem, O Israel, ni Jehova a Diostayo ket maymaysa a Jehova.”—Marcos 12:29; Deuteronomio 6:4.


text:
Baguio City-Nangipasa iti maysa a resolusyon ti lokal a konseho ti siudad ti Baguio kas panakiladingit ken panangbigbig iti pimmusay nga ama ti Panagbenga wenno ti Baguio Flower Festival.
Maipalagip nga idi kanikadua, pimmusay ni Atty. Damaso Bangaoet Jr., iti edadna a pitopulo ket uppat iti maysa a pagagasan sadiay USA.
Naamuan a tawen 2010 idi na-diagnose daytoy iti colon cancer.
Idi laeng September 4, nagturong daytoy sadiay Amerika kadwana ti asawana ken ti kaanakanna tapnu agbakasyon ken sarungkaran ti kabsatna sadiay Los Angeles.
Naituding ti panagsublida ditoy pagilian inton September 28 ngem idi agsapa ti Lunes, pimmusay daytoy.
Naamuan a mai-cremate ti bangkay daytoy sadiay US sakbay daytoy a maiyawid ditoy Pilipinas.
Inton Oktubre 4, mangisayangkat met ti lokal a gobyerno ti Baguio iti tribute iti pimmusay nga ama ti Panagbenga.
Maipalagip a nalatak ti Panagbenga saan laeng nga iti Pilipinas ngem ketdi, iti ballasiw taaw ken mabigbigbig pay daytoy kas ina ti amin a festividad iti norte.