text:
CANDON CITY – Sumagmamano a nga aglaklako iti merkado publiko ditoy ti saan a nagbayad iti inaldaw nga entradada kas panangipakitada iti protestada iti agtultuloy a panaglako dagiti illegal wet market vendors iti likudan iti Candon Supermarket.
Kinuna dagiti aglaklako nga agtultuloy ti saanda a panagbayad iti tiketda agingga iti saan nga aksionan dagiti opisial ti tiendaan publiko nga idadauluan ni Alberto Abaya ti reklamoda.
Indagadagda ti panakatiliw dagiti aglaklako iti likudan iti supermarket a maiparit a paglakuan kadagiti natnateng, karne ti manok ken baboy.
Nupay kasta, inyunay-unay dagiti tindera nga awan ti nagtutulaganda iti panagprotestada.
“Daytoy ket kapanunotanmi, awan ti nagtutulaganmi, dagiti kayatna agbayad, agbayadda latta; dagiti dida kayat agbayad ket dimi met tinulagan,” kinuna ni Lydia, maysa a wet market vendor ti Candon.
Namungangay daytoy a problema gapu iti agtultuloy a panaglaklako dagiti dadduma a tindera iti Gaerlan street ken Madarang street iti San Isidro.
Ngem inkalintegan dagitoy a narigatda ngamin a makalako iti wet market gapuna a napilitanda nga aglako kadagiti nasao a kalsada ta ditoy ti umay ti gumatangan dagiti aggatgatang agsipud ta as-asideg ditoy ken dida kasapulanen ti agtraysikel agingga iti wet market.
Kabayatanna, nangiwayat ti market administration babaen ti panangidaulo ni Abaya iti panagtiliw kadagiti illegal vendors ken kinumpiskada dagiti depektibo a pagkilosan. Nangtuding pay ni Abaya kadagiti agbantay iti nasao a disso.
“Ita nga agbanbantaykami, awan ti makita nga aglaklako ditoy, ngem inton pumanawkami, addadanto manen nga aglako,” linagidaw ni Abaya.
Nabayag metten daytoy a problema iti merkado publiko iti daytoy nga lugar ngem agpapan kadagitoy a gundaway ket saan a masolbar gapu iti agtultuloy a saan a panagtungpal dagiti illegal vendor.
Sumagmamano metten nga option ti inwayat dagiti opisial ti tiendaan publiko, pakairamanan ti panagbalin a talipapa daytoy a disso ngem awan ti nagmamaayanna. Saan met a nagballigi ti naiyussuat nga aglako dagiti tindera iti bigat iti wet market ket aglakoda iti malem ditoy agsipud ta bigat pay laeng, addan dagiti aglaklako.
Indarirag ni Abaya kadagiti aggatgatang iti dida pannakitienda iti likudan iti supermarket tapno masursuruan dagiti tindera nga aglako iti wet market.


c: text/html

text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Nasuerte daytoy piloto nga Indonesian National ta naliklikanna ti kumpay ni Patay kalpasan a naikras ti linugananna nga eroplano iti kabanbantayan a sakup ti Sitio Maslo, Brgy. Dinwede West, ditoy nga ili idi malem ti Setiembre 3, 2012.
Nainaganan ti piloto a ni Michael Djaja, 19, baro, estudiante iti Leading Edge International Aviation Academy, Puro Point, San Fernando City, La Union.
Iti report manipud iti police station ditoy, pinatayab ni Djaja ti single engine Cessna 152 Plane RPC 6971 idi agarup alas onse ti bigat ti Septiembre 3 ket agam-ampayag iti 3,000 feet above sea level iti panagsublina iti pagadalan idi nadlawanna nga adda ubo ti makina daytoy sa kellaat a nagsardeng a nakaigapu iti emerhensia nga isasangladna iti nasao a lugar.
Naimatangan ni Eric Silano y Owayet ti panagsuek ti eroplano ket inreportna daytoy kadagiti kalugaranna sada nagturong iti nakatinnagan ti lugan tapno tulonganda ti piloto.
Nasarakanda ni Djaja a naipit ket inakkalda sada impan iti Sitio Batawang, nangruna iti pagtaengan ni Barangay Kagawad Rolando Adiwang.
Nabtak ti bibig ni Djaja ken nadundunor ti nadumaduma a paset ti bagina. Nupay kasta, awan ti grabe unay a sugatna.
Immarayat met dagiti polis nga indauluan ni Police Senior Inspector Joel Lagto, OIC, ken maysa a bunggoy ti Philippine Army nga indauluan ni Second Lt. Alvin dela Cruz ket iti inwayatda nga inbestigasion, nakumpirmada a maymaysa ni Djaja a nakalugan iti eroplano.
Dimteng met ti Philippine Air Force, Department of Transportation and Communication, ken ti LEIA ket intarayda ti piloto iti Lorma Medical Center iti San Fernando City tapno mataming dagiti sugatna.
Agtultuloy ti panagimbestiga ti Civil Aviation Authority of the Philippines mainaig iti insidente.
Pinatayab ti Indonesian national ti eroplano tapno makumpleto ti orasna a nagsanay.
Iti pannakaisurat daytoy, saan pay a naibaba ti eroplano iti nakaisalatanna.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LINUKTAN ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) itay lawasna ti Gawad Komisyon 2007, maysa a salip iti panagsurat kas paset ti panangrambak ti KWF iti Buwan ng Wikang Pambansa (Agosto 1-31, 2007).
Mairaman iti salip ti panagsurat iti sarita ken daniw iti Iluko.
Dagiti pagalagadan:
1. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat malaksid kadagiti empleado ti KWF ken kameng ti pamiliada.
2. Nasken nga orihinal, di naipatarus manipud iti sabali a lengguahe, di pay nangabak iti major prize iti sabali a pasalip, ken di pay naipablaak.
3. Awan ti ilanad a nagan ti autor (pudno wenno parbo man) iti pakisalip. Adda sabali a pormulario (form) a maala iti KWF wenno iti http://wika.pbwiki.com a pangilanadan iti nagan, adres, ken dadduma pay nga impormasion maipanggep iti autor. Nasken met a manotarioan ti pormulario.
4. Siwawayawaya ti autor nga agpili iti topiko ti suratenna a sarita ken daniw.
5. Para iti daniw, maysa a koleksion a buklen ti 7 agingga iti 10 a daniw ti isalip. Para iti sarita, agatiddog iti 10 agingga iti 20 ti isalip. Nasken a makiniliado wenno kompiuterisado (12 pts., Arial), doble espasio, iti 8-1/2 x 11 a bond paper nga addaan iti mardyin a maysa a pulgada iti ngato, baba, ken iti agpada nga igid daytoy.
6. Uppat (4) a hard copy (nai-print a kopia) ken maysa nga electronic file (nakadisket a kopia) ti isalip a sarita ti daniw ken/wenno sarita ti idatag. Iraman met ditoy ti nasungbatan ken nanotarioan a pormulario.
7. Maysa laeng a sarita ken/wenno koleksion ti daniw ti mabalin nga isalip ti kada autor.
8. Dagiti premio iti sarita man wenno iti daniw: Umuna a Gunggona, P15,000.00 ken plake; Maikadua a Gunggona, P10,000 ken plake; Maikatlo a Gunggona, P8,000.00 ken plake; ken tallo a Consolation Prizes a sag-P2,000 ken sertipiko.
9. Amin a makisalip, maipaayan iti Pammaneknek iti Pannakisalip (Katunayan ng Paglahok) iti mismo nga aldaw a panangidatagna iti pakisalipna iti opisina ti KWF.
10. Pinal ken di mabalusingsing ti pangngeddeng dagiti kameng ti hurado. Amin a mangabak nga entry, agbalin a kukua ti KWF ken addaan ti KWF iti karbengan a mangipablaak itoy nga awan ti royalty nga awaten ti autor.
11. Maipatulod man wenno personal a maidatag ti pakisalip, nasken a maawat ti KWF daytoy sakbay ti 5:00 P.M. ti Hulio 27, 2007. No ipatulod babaen ti email, iraman kas attachment (iti format nga MS Word document) ti pakisalip ken ti sinungbatan ken pinirmaan a pormulario ti KWF.
12. Ipatulod ti pakisalip iti: Gawad Komisyon 2007, c/o Komisyon sa Wikang Filipino, G/F Watson Bldg., 1610 JP Laurel St., Malacañang Palace Complex, San Miguel, Maynila. Wenno iti [email protected] nga email address.
13. No adda pay kayatyo a malawlawagan, umawag iti tel. blng. (02) 736-3832.#


text:
Pangngaldawen iti sumaruno a bigat ti iruruarmi iti hotel tapno mapankami iti megamall. Intawag itay ti sekretaria ti gobernador nga agkikitakami iti alas tres ngem sinapamin ti nagrubuat ta iti ruar laengen ti pangaldawanmi ta nalaklaka ngem iti mangan iti restaurant ti hotel. Nagdiretsokami iti McDo.
“Agorderkayon ta innak man diay CR,” immandar ni Mar. Ammok a taktikana manen daydiay tapno saan nga umasut.
“KKB tayo pay laeng a,” impasaksakkon ta masemsemakon iti kinalaingna a manggundaway.
“Ikkatemton iti ited ni Gob madamdama. Sikanto met la ti pangiyawatan ti sekretariana,” insungbatna ket medio agpaspasikkil a naglayon iti CR. Ania ngarud pay kapilitan a siak manen ti napatudon nga aggasto.
“Igatangam lattan iti french fries. Agruam metten,” kinuna ni Boggie.
“Igatangam ketdi ti lungat iti dina makmakan ta bareng maimpatso,” kinunak ket inyawatko ti nabukel a sangaribu. “Bayadamton ta innak man la umisbo.”
Addaakon iti batog ti ruangan ti CR idi lukatan ni Mar. Agkalkaling-etan ti diaske.
“Dika la agtultuloyen a sumrek, Yoyong,” medio namigerger pay ti timekna idi gandatek ti sumrek.
“Apay aya. Itayak pay la a makaisbo,” inkusilapko ta iparitna metten a sumrekak iti CR.
“Adda latta kenka a ading,” kinunana ket intarusnan ti nagtugaw iti maysa kadagiti lamisaan. Kasla agkakapsut pay laeng. Pumpunasanna iti panio ti agludingasen a mugingna.
Urayak la napasanud idi makitak ti napasamak iti uneg ti CR. Agub-ubo ti deposito idinto a nabisak ti tengnga ti bowl. Nalabit minasngaadan itay ni Mar ket saanna a nakabaelan ti dagsenna itay ipuersana ti agiddek isu a nagkaduan. Anian ti lawlaw-ankon a simrek. Isu met la gayam a saannak a kayat a pastreken itay. Nayaw-awan payen tay iyiisbok.
Dandani diak nalapdan ti agpaggaak idi sisasangokamin iti lamisaan. Mayaten ti panagngusabna iti spicy chicken a kasla nalipatannan ti dinadaelna iti uneg ti CR. Ay sigurado a di mateppelan ni Boggie ti agkatawa inton iyarasaasko kenkuana ti nakitak.
Imbes a naragsak koma ni Mar ta inteden ti sekretaria ti alawansmi nga idi pay la kalman nga iyur-uraymi, nasidunget ketdi ti rupana idi inyawatko ti apagna.
“Apay ngay a basbassit kaniak?” inkusilapna ket lalo pay nga immuneg dagiti kasla sibeg a matana.
“Ne! ket ania ngaruden, boss, dimin ikkaten tay inyabunarmi iti hotel ken tay pinangaldawtayo? Sa ‘toy nabati isu ti ibayadtayo manen iti hotel ta mano pay nga aldaw satayo agawid,” diak impadlaw ti rurodko.
“Kinissayam koman a tay intedmo ken ni Boggie. Imbag kaniana ta adda sugar mommyna.”
“Ne madi daytan a, boss. Lamangam met ta kaduatan. Apay, kasta ti ub-ubraem no sika ti pakaiyawatan ti alawans?” sarkastiko itan ti sungbatko.
“Ay, saan laeng,” natamnay ti sungbatna ket inlayonnan ti rimmuar a nagturong iti parking lot.
Ti la bagbagina ti ammona a talaga daytoy a Mar. Saan a daytoy ti immuna a gundaway a kissiimannak no kasta a siak ti pakaiyawatan ti alawans manipud iti gobernador. Adda daydi gundaway a nakaawiden dagiti reporter manipud iti nadumaduma nga estasion ti radio ken telebision idi maited ti pannaka-talent fee kalpasan ti presscon iti kapitolio. Siak ti nangitalkan ti sekretaria a mangiwaras iti kuarta. Idi inyawatko ti sangailgat ni Mar, imbaganan a lima gasut la ti itedmi iti tunggal maysa ta pagguduaanmin ti dadduma ngem diak immannugot. Nupay kasta, intedko ti apag da Marlon ken Demy ti DZPT Manso Radyo ta isunton ti mangted ngem anian a babawik idi ibagana a saannan nga ited daytoy kadagiti maseknan.
“Ta apay a saanmo koma nga idanon?” dinamagko.
“Huh! No di payen ited ni Marlon tay inkarina a bayad ti panagreportko iti kada aldaw diay estasionda. Isu daytoyen a ti sukatna,” insungbatna ketdin.
Iti naminsan a nagawis iti music bar ti gobenador idi insurotnakami manen iti Manila, kastoy manen ti inubrana ngem diak latta immannugot. Nangibati idi ti gobernador iti uppat a ribu ta immun-una a rimmuar. Sinurotnak a dagus iti CR idi napanak immisbo ket imbaganan a pagbingayanminto ti surokna ket dimin ibagbaga iti drayber ken cameraman a kaduami.
(Adda tuloyna)


text:
Michoacán
Ti Michoacán, pormal a Michoacán de Ocampo (Panangibalikas nga Espaniol: [mitʃoaˈkan de oˈkampo]), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Michoacán de Ocampo (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Michoacán de Ocampo), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Ti estado ket nabingbingay kadagiti 113 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Morelia (dati a tinawtawagan iti Valladolid). Ti siudad ket naipanagan kenni José María Morelos, maysa kadagiti kangrunaan a bannuar ti Gubat ti Wayawaya ti Mehikano.
Ti Michoacán ket mabirukan idiay Akinlaud a Mehiko, ken addaan iti gay-at iti aplayana iti Taaw Pasipiko iti abagatan a laud. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Colima ken Jalisco iti laud ken amianan a laud, ti Guanajuato iti amianan, ti Querétaro iti amianan a daya, ti Estado ti Mehiko iti daya, ken ti Guerrero iti abagatan a daya.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Michoacán iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Michoacán manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Datos ti heograpia a mainaig iti Michoacán iti OpenStreetMap
- "Michoacán". Encyclopædia Britannica. 18 (Maika-11 nga ed.). 1911.
- (iti Espaniol)—Website ti Estado ti Michoacán


text:
Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maudi iti dua a paset)
Ngem ti saanna a malipatan, ti panagisurona iti Values Education. Kasla man maalumiim idi. Apay, maitutop ngata kenkuana nga iggaman, isurona dayta a suheto? Maikari ngata?
Adda ditan. Isu nga iti aramid, panagsao, ken panaggungunay, nagbalin a mapagpiaran. Agingga’t mabalin, awan ti masao dagiti adalanna.
Idi kuan, Physics ken Math dagiti nagbalin a suhetona. Sa naisaruno a naikkan iti Arts ken TLE. Ngem kas mannursuro, saan a nagrekreklamo uray idi maymaysan ti Math-na, ken naikkaten ti Physics kenkuana (ta isu daydin panawen a nasuktan ti curriculum gapu iti K-to-12). TLE ti nagbalin a kadkadua ti Math 7 a suhetona ken maysa iti Senior High School (nupay saan a nagaplay iti SHS).
Nupay kasta, ragsak ti ipapaay dagitoy kenkuana ta maipakatna ti ammona iti Agrikultura aglalo ket addan major dagiti ubbing iti suhetoda a TLE. Agpilida ti kayatda: Beauty Care, Foods, Computer Hardware Servicing wenno Agriculture.
Ket bayat ti panagiggemna iti TLE, napagbalinna a pagnumaran ti bassit a bakante a lote iti amianan ti pagadalanda a dumna iti baybay. Idi damona, naal-alimadamadna a saan a makapagbalin iti mula dagiti ubbing gapu iti apgad nga iparrais ti angin.
Ngem kunana a saan a tubeng dayta ta malagipna nga idi ubing pay, asideg met laeng iti baybay ti nagmulmulaan ni tatangna iti karabasa, utong, tabungaw ken dadduma pay a natnateng. Ti inaramidna, inasikasona ti alad. Impamaysana ti nagalad kadagiti sanga ti kawkawwati ta daytoy ti nalaka nga agbiag. Sa patubo a nadumaduma a klasena a niog.
Gapu ta awan pay TLE-na idi kadagita a panawen, awan ngarud ti ubbingna a pagmulaenna. Ti dati a pagbasuraan a nagkasamekan, saan a ginaraw dagiti adda TLE-na. Ti inaramidna, binukbukodanna nga inan-anusan a dinalusan uray sangkailgat laeng sa pay laeng nagsulian.
Inggiddanna ti nagdalus idi rugian dagiti ubbing ti agdalus kadagiti area-da tapno adda kadkaduana iti asideg. Ketdi, awan timmulong kenkuuana ta makumikom dagitoy a mangisagsagana iti plot a pagmulaanda.
Pinadasna ti nagmula iti lima kadisso a kabatiti, sangapulo kadisso nga utong ken tallo kadisso a karabasa (ta talaga man met a nailet ti yanna). Ken bassit a paguggotan a kammotit. Ken tarong kadagiti bettak a baldi a dati pagsaksakdo dagiti ubbingda iti pagadalan nga inanusanna a kinargaan iti daga
Tunggal bakantena, saan nga agtalinaed iti office. Mapan iti bukodna a garden. Agdalus, agsibug no kasapulan, ken mangkita no adda agdadael nga insekto kadagitoy. Dungngo a napalalo ti impaayna kadagiti mulana.
Dagiti kaabayna a garden dagiti ubbing, kalpasan a nakamulada, binaybay-andan. Adda dita a natikagda, nagpiestaan dagiti insekto ken nagkaruotan.
Saan a napupuotan, nangrugin nga agapit. Inaldaw nga agiyawid iti sabong-karabasa. No saan, utong ken kabatiti. Permi nga apalda kenkuana. Nasurok a makabulan a nalibre ti sidada a nateng.
Iti sumuno a tawen, naiteden kenkuana ti TLE. Insurona dagiti ubbing no kasano nga asikasuen dagiti mula. Saan met a napaay. Napadasan dagiti ubbingna ti nagiyawid iti bunga ken sabong dagiti mulada. Ken bagas ken uggot ti kammotit. Pati nagannak, daydi inyaladda a balanghoy, inapit dagitoy idi nag-Brigada Eskuwela-da.
Ita, ragsak ti marikriknana. At least, napaneknekanna nga adda met inalatna iti uray saanna a major.
Ngem adda latta pait iti barukongna. No kaano pay a naitulodna, iti umuna a gundaway iti pagadalanda, iti Finals dagiti nakikontes iti MTAP (a dati nga agpatinggada laeng iti District level) nga ubbingda nagpaayanna a coach dagiti adda iti Grado 7, isu pay ti pannakaikkat kenkuana ti Math a suheto. Naibaon pay a nag-training iti Aralin Panlipunan 10, ta saan a kinayat ti agisursuro kadayta a suheto ti napan, a kellaat sakbay a naglukat ti klase. Ngem AP-9 met ti naited a suhetona idi sumangpet a naggapu iti training. Sa pay naikkan iti suheto iti SHS a dina pulos inaplayan ken ninamnama.
Ngem kas iti dati, asino koma nga agreklamo. Comply before you complain, kunada ngarud. Kunkunaenna laengen iti panunotna, nalabit naikeddeng a kasta tapno adu pay dagiti banag a maammuanna, saan laeng nga iti lubong ti Matematika a major-na.
Sabali manen a pannakidangadang. Ngem siaarakup kadayta a dangadang. Itedna latta ti amin a kabaelanna para kadagiti ubbing.
Paneknekanna man ketdi a saan a pudno iti amin a panawen ti kinuna ni Aristotle nupay para kenkuana, napipia met laeng nga amang no adda major nga isurona koma.#.


text:
Happy Rizal Day, Sagunto, and a Happy New Year to all! As the celebrations this year conclude, let’s start planning for the next one! Everyone is invited for another homecoming in 2012!
December 30, 2011
Ipatpateg nga Kabaryoan ti Sagunto,
Iti nagan ti Dios Ama nga Nailangitan, iyebkas ko ti nabara nga kablaaw kadakayo amin nga Kabaryoan ti Barangay Sagunto. Naragsak ken Nagasat nga Baro a Tawen yo amin.
Iti biang dagiti amin nga tagaSagunto nga adda ditoy U.S.A., kayatmi nga ipaka-ammo ken iyawis kadagiti amin nga kabaryoan ti Sagunto ti maikadua nga ‘Sagunto Balikbayan Grand Homecoming and Reunion’ nga maaramid into no Dec 27-29, 2012 idiay Barangay tayo ti Sagunto. Kas napagnumoan ken napagtulagan idi kalpasan ti Grand Homecoming idi 2008, ken babaen ti palubos ken panangannumong ti Sagunto Barangay Council, ti grupo dagiti tagaSagunto ti USA (Sagunto Association, USA) ti mangplano iti daytoy nga okasyon nga maaramid into no Dec 27 – 29, 2012.
Kas iti napalabas, ti panggep ken gagara daytoy nga Balikbayan Homecoming and Reunion ket isu ti panagu-ummong, panagi-innniliw tayo nga agkakabaryoan ken nangruna unay ti panagparnuay iti fundo nga mapan iti proyecto para iti pagsayaatan ti barangay tayo nga
Sagunto.
Dawatek ngarud ti panagtitinnulong ken panagtitimpuyog ti maysa ken maysa. Babaen ti panagtitinnulong ken pangtitimpuyog tayo amin, ammok patgek nga kabaryoan nga daytoy nga sumaruno nga grand homecoming and reunion, kas iti napalabas, ket naballigi, ken naragsak.
Dios ti Agyaman, Dios ti Agaluad,
Eleno ‘Boying’ Annaguey
In behalf of the Sagunto Association, USA
P.S
Dawatek ngarud kadagiti dumadaniw ti Sagunto, uray sadinno ti ayanyo, nga mangputar kayo iti daniw nga mangipakaammo, mangitangguyob, mangikedag, mangikalbit, mangiyarasa-as, mangiyawis kadagiti kabaryoan, gagayyem ken kapamilya-an ti Sagunto, daytoy nga ‘2nd Sagunto Balikbayan Grand Homecoming and Reunion’ nga maaramid into no Dec. 27-29 2012.
Daytoy nga daniw ket ipabla-ak yo idiay SaguntoStar.com
Reunion Announcement


text:
Komentario Ni Eden A. Alviar
MARAMBAKAN ti Hulio kas World Celebration Month, panawen a panagamiris ti epekto ti umad-adu wenno bumasbassit a bilang ti papulasion iti maysa a pagilian.
Iti Pilipinas, maibasar iti report ti Population Commission, dumanonton iti 105.75 million ti bilang dagiti Pilipino inton aggibus ti 2017. Segun iti report, uray naginad ti panagadu ti papulasion ti Pilipinas iti agdama no maibasar kadagiti naglabas a tawen, kadawyan nga agarup 2 million ti umaduanna iti tinawen. Kaaduanna a dagiti inna kadagiti napanglaw a sektor ket aganakda iti lima nga ubbing, ad-adu nga amang dagiti anakenda ngem dagiti inna a nasaysayaat ti masapulanda.
Impakaammo met ni Klaus Beck, Country Representative ti United Nations Population Fund iti Pilipinas nga umad-adu met ti teenage pregnancy wenno panagsikog dagiti babbalasitang. Maibasar iti survey ti Philippine Statistics Authority idi 2016, maysa kadagiti 10 a Pilipina nga agsikog ket balasitang wenno agtawen iti 15 agingga iti 19. Ti adu a bilang ti teenage pregnancy ket epekto dayta ti kinakurang ti panangbayabay kadakuada dagiti nagannak ken ginubuay ti panagdur-as ti teknolohia a gapu ti nasapa a pannakirelasionda.
Uray bassit ti Pilipinas no maidasig iti kinalawa dagiti dadduma a pagilian nga adu ti papulasionna, maika-13 pay laeng iti kadagupan dagiti nasion iti intero a lubong a kaaduan iti papulasion. Maikadua met a kaaduan ti papulasion kadagiti pagilian iti South East Asia. Nagtalinaed met a kaaduan ti papulasion ti China ken India.
Umad-adu latta ti papulasion ti Pilipinas iti laksid ti gannuat ti gobierno a mangkontrol ti birth rate babaen ti pannakaipasa ti Reproductive Health Act a naipasa pay laeng idi panawen ni Presidente Benigno Aquino III, ngem sinuspender ti Supreme Court ti implementasionna gapu ti petision dagiti pro-life advocates.
Iti panirigan dagiti opisial ti gobierno a nangilungalong ken nangipasa iti Reproductive Health Act, ti kinaadu ti bilang ti papulasion ti maysa a gapu a panagrigat ti ekonomia ti pagilian. Adu unay dagiti Pilipino nga awanan iti trabaho, ket no adda man pagsapulanda, saan nga umanay a pangbiag ken pangpadakkelda kadagiti annakda. Mamatida a no basbassit ti bilang dagiti annak ket basbassit ti suportaran dagiti nagannak.
Supiaten met dayta dagiti adda iti Simbaan nangruna dagiti lider ti Iglesia Katolika a mamati a saan a gapu iti kinaadu ti papulasion iti narigat a panagbiag dagiti Pilipino, ngem gapu iti agtultuloy a kurapsion ken dagiti saan a maikanatad a programa ti gobierno, imbes a mausar dagiti pondo kadagiti napateg a programa ken proyekto a mangpadur-as ti biag dagiti tattao.
Itaktakder dagiti padi, Obispo ken lider ti religious sectors ti kinasagrado ti biag manipud iti pannakainaw agingga iti natural nga ipupusay. Supiatenda met ti artipisial a pananglapped ti panagsikog wenno panagusar kadagiti kontraseptibo, nangrunan iti aborsion. Irekomendada ketdi ti responsible a panagplano ti pamilia, ken panagusar kadagiti natural a wagas a pananglapped ti panagsikog.
Saan a mailibak a kaaduan a dagiti marigrigat a pamilia dagiti ad-adu ti anakenda ta kinabaknang kadakuada ti ad-adu nga annakda. Saan a maamiris dagiti nagannak a saan laeng nga agpatingga iti panangpakan wenno panangpadakkel ti responsibilidadda kadagiti annakda, ngem nasken a pataudenda dagiti kangrunaan a kasapulanda. Kawesanda dagiti annakda, paagasanda no agsakitda ken pagadalenda agingga iti makaturposda.
Naindaklan a gannuat ti Nasional a Gobierno ti Pantawid Pamilyang Pilipino Pilipino a pangtulongda kadagiti pamilia nga addaan iti annak a pagbasbasaen manipud elementaria agingga iti kolehio. Billion a pondo ti gasgastosen ti gobierno nga utang iti World Bank tapno masuportaran daytoy a gannuat tapno inton makaturpos dagiti annak dagiti napanglaw a pamilia ket maaddaanda iti nasayaat a pagsapulan ket mapadur-asda ti panagbiagda. Ngem adu latta ti kontrobersia iti daytoy a programa kas ti kaadda dagiti benepisario a saan a kualipikado, ken panagbalinen a sadut dagiti dadduma a nagannak a saandan a kayat ti agtrabaho tapno manayonan koma ti masapulanda a pangbiagda ti pamiliada.
Adu dagiti pasamak a mangipaneknek a dagiti annak ti gameng ti pamilia no nasayaat ti pannakapadakkelda ta isuda ti mangted ti pagnam-ayan dagiti nagannak ken kakabsatda iti panagdakkelda nangruna dagiti nagasat a nakaadal ken naaddaan iti nasayaat a pagsapulan. Adu dagiti pakasaritaan dagiti nagballigi nga annak dagiti dadakkel ngem napanglaw a kaamaan a babaen ti panaggaget, panagan-anus ken panagsalimetda ket napadur-asda ti panagbiagda.
Adu met dagiti pagteng a dagiti nagannak a marigrigat la ngaruden ket nagsobsobra pay ti bilang dagiti annakda ket nagtinnag a nakakaasi ti panagbiagda ta saanda a napagbasa wenno napadakkel a nasayaat dagiti annakda. Adda dagiti annak a nagtinnag a drug pusher wenno holdaper, wenno commercial sex workers.
Saan a naan-anay a pudno a ti kinaadu ti papulasion ti gapu ti kinarigat ti ekonomia ti Pilipinas ta no nasayaat koma ti pannakaaramat dagiti nagadu a pondo ti gobierno, ken napintas ti pannakaiwaras dagiti kinabaknang ti pagilian kadagiti pamilia a Pilipino ket agdur-as ti biag dagiti kaaduan a Pilipino. Kalaksidan kadagiti mineral resources ti Pilipinas, mabigbig ti pagilian iti kinabaknang iti human resources. Dagiti Pilipino nga agtatratrabaho kadagiti ganggannaet a pagilian gapu ti limitado nga opurtunidad iti Pilipinas ket maibilangda a gameng kadagiti pagpapaayanda a nasion ta tumultulongda iti pannakapatibker dagiti ekonomiada.
No parikut iti Pilipinas ti kapartak ti panagadu ti papulasion, kabaliktadna met dagiti pasamak kadagiti nadur-as a pagilian iti Laud a paset iti lubong nangruna sadiay Europa nga agkurkurangen dagiti mayanak nga ubbing wenno zero birth rate. Mabalin a dumtengto ti tiempo nga awanen ti sumukat kadagiti nataengan nga iti panaglakay ken panagbaketda ket pumusayda ket awanton ti sumukat kadakuada.
Nasayaat ketdi ta adu met latta dagiti nagdappat a Pilipino kadagitoy a pagilian a ti panagtatrabahoda kadagitoy a nasion ket isu metten ti nangbuklanda iti bukodda a pamilia a ti kaadda dagiti annnakda ket punuanda ti pagkurkurangan dagiti ganggannaet a nanglapped ti panagsikogda.#


text:
Pambujan, Amianan a Samar
Ti Pambujan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pambujan ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.[2]
- Cababto-an
- Cabarian
- Cagbigajo
- Canjumadal
- Doña Anecita
- Camparanga
- Geadgawan
- Ginulgan
- Giparayan
- Igot
- Ynaguingayan
- Inanahawan
- Manahao
- Paninirongan
- Poblacion 1
- Poblacion 2
- Poblacion 3
- Poblacion 4
- Poblacion 5
- Poblacion 6
- Poblacion 7
- Poblacion 8
- San Ramon
- Senonogan
- Don Sixto
- Tula
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Amianan a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Amianan a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
CANDON CITY – Imbes nga arayatenna ti nasapgidna, tinarayan ti maysa a motorista ti biktimana
Napasamak ti aksidente iti Barangay Bagani Campo ditoy siudad.
Naammuan iti inbestigasion ti polis nga idi mapasamak ti aksidente, agturturong iti amianan a direksion ni Cesar Biala, 28, residente iti Barangay Paras, a nakalugan iti motorsiklona nga addaan plaka AK-4248 ket sumarsaruno kenkuana ti Honda TMX a maris nalabassit a nagluganan ti suspek.
Mapapati a nag-obertek ti suspek ket nasapgidna ti lugan ti biktima a nakatuangan ti lugan daytoy ken nakadundunoranna.
Ngem imbes nga umarayat, nagpakaskas ketdi ti suspetsa nga immadayo.#


text:
PRODIE GAR. PADIOS
Tedted ti Dara iti Sagumaymay ti Kannag
pisangento latta ti rissik ti bala-ti-lunod
ti makabulsek a sipnget; ket maiburandis
dagiti matmaturog a namnama ken kappia
iti let-ang ti kimmigpal a nadagaang a sardam.
agkaribuso dagiti bunar a makiwar iti aponda
a buntuon dagiti dagensen ken awan naganna
nga aliaw: dungparenda dagiti dalingding
ti agkamkammaulaw a lubong tapno isalakanda
ti bukodda a karadkad—tarayan, maidugmam
ken matulidda man iti katapokan—ayatda laeng
a maadaywanda dagiti gulib ti tadem a mangilap
kadagiti dapanda—isuda nga awanan nalawag
a nagkamtudan ken nagbasolanda—ta unayen
a saem ken ut-ot a kasingin dagiti ikkis ti aligagaw
iti dalukdok ti rumiet ken kapan-awan ken kadapuan
a pagdaliasatanda: mabati dagiti agsagsagaba
a daradara a tugotda—agubbog ti luada a manglayus
iti tanem nga isuda a mismo ti nangkurob: siiimatang
ti law-ang a mangin-inaw iti alibuyong ti kimat...
iti tengnga ti rabii, agulimek ti aglawlaw
ngem idiay salogan ken bakrang ti bantay
mayarikiak ti uni ti tukling a ganggandiong
ket maakas ti nagmanto a langit ket mawaknitan
ti kagabgabur a tanem nga awanan nagan...
iti parbangon, akupen ti nagtagipayak nga angin
ti angtem, aglua metten ti main-inaw a bigat:
nalabaga ti maipusing ken mapursing a linnaaw
iti sagumaymay ti Dios-ti-aluadna a kannag...
(Naipablaak iti BANNAWAG, Enero 15, 2007.)
Eksodus
Dinto agsarday ti ipapanaw dagiti pagaw
Iti bangir a bantay: agukkonda kadagiti dawa
Iti nawadwada, nabakbaknang a hardin ti balitok
Namimpinsanen a pinanawanda ti umokda
Iti sanga ti nalabusan a pinuon iti timmaudanda
A daga: ta uray ti duogan a baliti a nangnutnot
Iti grasia ken bileg ken dara ti kimpetanna
A kayo ti biag, awanen— laylayenen ti panawen
Iti panagpauyo ti dakulap a nangtaya iti arbis—
Ta dagiti anay, agpiestada latta a mangrukrok
Iti ramut ti kaputotan: rippuogen ken tulidenda
Ti adigi nga idi maipatakder, napatedtedan
Iti basi ken natinnagan kadagiti sensilio ti anges…
Abus man pay ta di met agsarday dagiti bagyo
A mangsapsaplit iti agkubkubbo, paragpaganen
A sanga: ti kakaisuna nga uggot iti lulonanna,
Pirpirsay ken adda pay igges ken aplat ken dangaw
A mamagkuribateg— a, ta nakaat-atiddog ti kuko
Ti batibat kadagiti agpatnag: ket makurimesto
Latta met dagiti itlog ti namnama iti umok ti kannaway
Nga iti laeng nalabaga a danum ti waig a maarinsawad.
Iti aringgawis ti allawig, dung-aw ti kanta ni bannatiran
Ta agpamaruten ti dutdotna a kalilibnosan: adda
Sabidong ti angin nga angsenna; nakaro ti ladam
Ti init a tuparenna; narpekanen dagiti eppes a dawa
A pakibulibolanna iti ayat ken grasia: ay, nakaat-atap
Payen kenkuana ti linnaaw— ta ‘yanna kadin daydi
Sanga nga immarakupan dagiti berde a bulong
A nagbitinan bendision ti langit a pedped-wawna?
Maipaddak dagiti rungbeb ken kawweng a dapan
A bumallasiw iti naparkagan ken agrengrengngat
A karayan ti biag: maasut dagiti nasaem nga asug
Iti panangalun-on ti narungsot a gayunggayong
Iti anniniwan ti kinakurapay— agkaem dagiti dakulap
A nagarinsawad iti salakan, ngem in-inuten a naitanem
Iti lansad ti nagtig-ab pay a daga: no dida koma ngamin
Inarapaap ti immallatiw iti narabraber a pagaraban…
A, ngem kamatenda kadi lattan ti angesda a simumulagat?
Bumraang ti law-ang iti pannakaigayang ti kimat iti tuktok
Ti kalbo a turod: kimmali dagiti riwis a rapangrapangan
Ket uray la nagkuripaspas ti naulaw nga angin a nangakup
Iti kimmarandikang a tapok: kellaat ti panagsangit ti langit
A nangsellep iti naparkagan a karabukob ti sangakailap
A daga— pagam-ammuan, nagtulid dagiti bato ken bingkol
A naglugan iti uloulo ti danum: uray la umasuk ti daan
A dalan, ket iti agpatnag, agrikep dagiti rengngat,
Agsarraisi ti waig, manerreg ti karayan: awan-sawir
Ti aggargarakgak nga agus nga umallatiw-agsapul
Iti dakdakkel a kaikarianna nga urat ti danum: sadiay,
Nanamen ken lak-amenna ti makaramutanna a grasia…
Anansata, dinto agsarday ti ipapanaw dagiti pagaw
Iti bangir a bantay: agukkondanto latta kadagiti dawa
Iti nawadwada, nabakbaknang a hardin ti balitok…
(Paset ti koleksion dagiti dandaniw a pinangabak ti autor iti Maikadua a Gunggona, Salip iti Daniw, Komisyon sa Wikang Filipino 2006)


text:
Lagip ti maysa a supot idi 1972
Agkallong latta dagiti kugit a bunggaria
Iti kilabban a darepdep. Iti namuriski
A lagip 'di ubing idi 1972, agikay kadagiti Pebrero
Dagiti apagapaman a karayo ni pagdayas
iti rinabrabak a kari 'di sinsinan-ari.
Sumken latta ti daradara nga araraw iti sellang.
Yatang dagiti soldado ni kinatur-og.
Ti waig, subukan, ken kigaw a rugso 'di ubing
Iti di-katatawan, ahente ti militarisado nga ammangaw.
Saludsoden dagiti parbangon iti maila a kanito
Dagiti adu unay nga apagapaman: Ania,
Aya, a nakem ti manglipat iti panagkurno
Dagiti mapuruto nga ullaw dagiti supot,
Isuda a nabayadan nga agkumbawa met
Iti pinartuat ti palasio a pimmalasio nga ulbod?
Ngem wen, ta manangrabrabak met ti lagip.
Uray ti panaguttog ken pannakiinnala
Di kadi ta dekreto idi daydi sinsinanreyna
Nga aribai, isuna nga autor 'di daniw
Iti panagpagusto iti agpaspasugnod a bukod-a-bagi?
(Aglabbasitka no kua kalpasanna, di kadi?
Ngem uray: legal idi ti panangpunas iti panio a puraw.)
Iti kinalinteg ti arte dagiti saning-i,
Mano a Malacaniang ditoy talon
Ti agruting kadagiti natangig a rinaep,
Makipagrikna ita iti ipupusay
Dagiti binatibat a sangsangit ni nabalo nga Ikit?
Ket dagiti nasalbeyds a kamada ni ragsak,
Apay nga itan natuontuonda metten
Nga inapit dagiti nakapatig a mangmangkik?
Ayna, malagipko pay laeng ita ti marunrunaw
A sarsuela iti ngudo ti nakakasa a paltog,
Sarsuela iti arinunos dagiti panagsipdut
Iti kinuribot a kakaw, kape, ken turog:
Mapuyat ti rabii iti panagur-uray iti kaasi
Ti nakasukbit a supot a dios.
AURELIO S. AGCAOILI
Honolulu, Hawai'i
(Naipablaak iti BURNAY E-zine, Mayo 1998.)


text:
Tuesday, November 7, 2017
COUNTY OF HAWAI’I, STATE OF HAWAII: BARO A SISTER CITY ITI LGU-CABUGAO!
Cabugao, Ilocos Sur – Napasingkedan ti Sisterhood iti nagbaetan ti County of Hawai’i, Estado ti Hawaii, USA ken iti LGU-Cabugao babaen iti ipapan ti Delegasion nga indauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang idiay ballasiw-taaw itay nabiit.
Pormal a nakipinnirma iti Katulagan ni Mayor Josh Edward ken ni County Mayor Harry Kim iti panagbalin a Sisterhood City ti ili a Cabugao kadaytoy nadakamat a siudad a masakupan iti Estado ti Hawaii iti imatang dagiti kameng ti Konseho ti Siudad nga indauluan ni Council Chairwoman Valerie Poindexter kasta metten dagiti Konsehales ti ili a Cabugao a nangbayabay ken ni Mayor Josh Edward.
Pinagyamanan unay ni Mayor Josh Edward dagiti Opisiales ti County of Hawai’i nga idauluan ni Mayor Harry Kim ken iti Estado ti Hawaii iti daytoy a nagun-od a balligi iti agsumbangir.
Impeksa ti Mayor iti pateg ti batonlagip nga imbati dagiti Sakadas a nagtrabaho iti Hawaii a nakaipuonan iti panagtipon iti puli ken kultura; pannakapabaknang ti kalidad iti biag; pannakaaramid dagiti goodwill mission ken panagsinnukat iti programa dagiti Ilokano ken Filipino.
Nabara met iti panangsarabo dagiti Opisiales ken Kameng ti nadumaduma nga Asosasion iti Ilokano ken Filipino iti Delegasion ni Mayor Josh Edward kabayatan iti panagbisitada kadagiti kakailian iti Cabugao nga agindegen iti Estado ti Hawaii.
Maibilang met iti Delegasion ni Pasado a Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ti ili a Cabugao ken kameng ti Pamiliana.
Sakbayna, naaprobaran ti Resolution No. 57, Series of 2017 babaen iti Sangguniang Bayan ti ili a Cabugao, Ilocos Sur ken inaprobaran ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti pormal a panagkalikagum ti Munisipalidad ti Cabugao iti pannakaestablisar ti Sisterhood ti LGU-Cabugao ken ti County of Hawai’i. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:49 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Komentario ni Rilo A. Bedo
(Tuloyna)
Ayna, napno la ngaruden iti biddut dayta a libro (saan laeng a dagiti kinopiada a daniw), nalaokan pay iti linoloko. Kasano ngarud ita nga agbalin a pagsarmingan kadagiti ubbing dagiti mannursuro no kasta met ti aramidda?
Maipalagip la ket ngarud ti sangkasao dagiti mannursuro no kasta nga agpaeksamda:
“Saankayo nga agkopkopia, class. Ibbongenkayo ditoy class record-ko!” yungetda.
Kasano ngata met ita ti isungbatto dagiti ubbing dagitoy a mamaestra a naireklamo iti plagiarismo no kasta ti sawen dagiti titserda?
“Ma’am, apay nga iparitmo ket nagkopiaka pay iti aramid ti padam a mistra?” kastoy ngata?
Nakababain pay.
Iti kaudian a damag, nagsasango ti pudpudno nga autor (maysa a maestra a kaduana ti abogadona) ken dagiti nagkopia (a mamaestra met laeng kas nasao itayen). Kasta unay ti pakaasi dagiti peke nga autor a saanda koman a maidardarum pay.
Nagangayanna, nadanios dagitoy, agraman ti editor, iti sagduaduapulo ribuda a pisos (Agosto 28 ti deadline ti panagbayadda—ta no saan maituloy ti kaso kontra kadakuada). Kuna dagiti maseknan nga ituloyda nga iruar ti libro ngem maipanen ti nagan ti pudpudno nga autor dagiti nakopia a daniw. Pagpiaanna, saan nga immannugot ti biktima. Kayatna, i-pull out-da dagiti nasao a libro (ta adda metten dagiti nagdalan kadagiti pudpudno a mannurat nga Ilokano nupay saan amin).
Mabalin a kunaen a nalag-an ti nayetnag a pannusa ngem mayaten a pangrugian tapno saan lattan a basta mapanuynuyon dagiti adda kasta nga aramidna. Ti nasken ditoy, naibutaktak ti madi nga aramidda ket saandanton a kasta a nangato latta ti timidda gapu ta madaydayawda. Namulitanen ti naganda.
Ti saludsod ita, saandanto ngatan nga uliten nga aramiden ti panagkopia? Iti Dibison a nakaidestinuan dagiti nagkopia iti daniw, ania met ti aramiden ti agdama nga OIC ti DepEd aglalo ket isu daydi nagbalin a kontrobersial iti kayatna a pannakabaliw ti ortograpia ti Ilokano? Ania met ngata ti aramiden ti DepEd central kadaytoy a kaso a dagiti tattaona ti nairaman?
Amken ita dagiti mannurat nga Ilokano a katkatawaan ida ti nasao nga opisial ta baka panunotenna a mabayadan met gayam dagiti kas kadakuada. Ngem kuna met ti biktima, nasaysayaaten a kasta a dinaniosda laeng dagiti nagkopia tapno adda pagpampanunotan, pakapaggangan dagiti aggandat pay a mangtagikua kadagiti saanda a bukod a putar.
Ti nasakit pay a kinapudno, kas kuna met laeng ti biktima, adu kano pay gayam dagiti nagkauna a panagkopia kadagiti dandaniw iti Bannawag a nairaman kadagiti dadduma pay a nairuar a libro. Paneknekan kano daytoy ti nagpaay nga editor ti maysa a libro a nakasarsaritana, ken kaduana a mannurat, ken nabayag metten nga agleklektiur kadagiti kombension dagiti mannurat nga Ilokano. Pagdaksanna, saan kano a naipakada kadagiti autor dagiti daniwda.
Ania daytoyen a mapaspasamak iti Literatura Ilokana? Apay a pinanuynoyan dayta nga editor ti pannakakopia dagiti daniw dagiti padana a mannurat? Saan met a mabalin a kunaen a dina ammo a dakes dayta ta bangolan ken duduoganen a mannurat.
Isu a natured latta nga agkopia dagiti awanan konsensia?
Tsk! Tsk! Tsk!
Mabalin ngarud a kunaen a di ditoy nga aggibus ti kaso ti plagiarismo iti Literatura Ilokana. Maduktalanto dagiti dadduma a libro a nakaimalditan dagiti nakopia a dandaniw. Saan a dinto agreklamo dagiti maseknan. Nagkakuartaan dagiti sumagmamano ti nagrigrigatanda a sinurat? Dayta ket ngatan ti kasakitan a paset iti biang ti maysa a mannurat.
Idi katibokko ti agsurat ti dandaniw iti radio (saan pay iti magasin idi), nareggetak nga agbasa kadagiti libro ti literatura ken magasin. Dandaniw ti kayatak. Ket saan a nakalibas iti obserbasionko dagiti kapatadak nga agdandaniw iti radio. Aduda dagiti mangmangngegak a daniw a naipablaak iti magasin dagiti ipatpatulodda a dandaniw.
“Agyamanak, Manong, iti panangibasam iti putarko a daniw,” sipapannakkel pay a kunaenda.
Agbalin koma ngarud a pagadalan ti napasamak kadagiti mamaestra. Bumdeng koma itan dagiti agpangpanggep a mangtagikua iti dida kabukbukodan. Ta no talaga a maiduron ti kaso, kababaan ti panagmulta ti limapulo ribu (agingga iti P150, 000) iti umuna nga opensa. Sa pay laeng maibalud iti maysa agingga iti tallo a tawen.
No piduaen ti agkopia, P150,000 – P500,000 ti pannusa sa maibalud iti tallo a tawen ken maysa nga aldaw agingga iti innem a tawen. Iti kapamitlo a panagkopia, P500,000 – P1,000,000 sa pannakaibalud iti innem a tawen ken maysa nga aldaw agingga iti siam a tawen.
Plus, pannakaibabain, siempre! Daytoy la unay ti kasaeman a pasetna.
Ngarud, no kayattayo ti makibadang kadagiti proyekto ti Departamento, kitaentay’ a nasayaat nga awan ti mabalusingsing a linteg.
No kayattayo met ti maam-ammo a mannurat, agsurat iti kabukbukodan. Pumutar iti agubbog iti isip ken puso. Saan nga agkokopia. Aglalo no mannursurotayo pay met ngarud.
“Agkokopia met gayam ni mam!” ta narigat no kunaen dagiti adalantayo.#


text:
Sinaggaysa a minatmatan ni Pakol dagiti reporter sana kinuna: “No kayatyo a paneknekan, mabalinkayo a kuyogen iti puesto a nagpaaramidanna. Isu ti kasikatan nga agaramid iti peke a dokumento sadiay. No kayatmo, Apo reporter, payaramidanka pay iti diploma a nagturposka iti cosmetology sadiay Harvard University he! he!”
“Makitayo? Naggapun a mismo iti sigud a katalekda dagiti impormasion. Idawdawatko ngarud kadagiti kailianmi a dikay paallilaw. Awatenyo latta ti itedda a kuarta ta isu pay. Ngem ketdi pilienyo ti pudpudno a makaited iti panagbalbaliw. No ipaayyo ti talekyo itoy nanumo a kabsatyo, aramidekto dagiti inkarik kadakayo a panagbalbaliw ti ay-ayatentayo a Calungonan,” ginibusanen ni Antokoy ti interbio.
Saan metten a nagbayag dagiti tusong twosome a mediamen. Nagpakadada a dagus apaman a nayawat tay “pagsayaatan” tapno mapandan iyedit ti interbio. Impaibalon metten ni Antokoy kadakuada tay teddada a maritangtang ta imbagto la nga ebidensiada kadagiti assawada nga immayda talaga naginterbio.
Naginnapir da Batongol ken Pakol apaman a naitangepda ti ridaw. Naisem met ni Antokoy a nanglabas kadagitoy dua a disipulosna ta ammona nga apaman a sumingising ti init iti sumuno nga agsapa, pagsasaritaandanton ti imbutaktak ni Pakol.
Aldaw ti panagpipili. Nagtarus ni Antokoy iti Sleep Forever Funeral Homes kalpasan ti panaggapuna iti pagbubutosan. Kayatna ti aginana. Napaksuyanen iti makabulan a panagkampaniana. Maysa pay, nataltalged no ditoy ti pangurayanna iti resulta ti eleksion. Amangan no agbabara dagiti agama a kabalubalna ket makapanunotda iti dakes kenkuana. Bay-annan da Batongol ken Pakol nga agrikurida kadagiti barangay uray ta automated metten ti eleksion. Saan itan a masuitik ti resulta malaksid no napasuksokan ti manggamulo iti PCOS machine.
Itan a mapanunotna ti maysa nga importante a banag. Asinon ti mangmanehar iti punerariana no mangabak a mayor? Kayatto ngata ni Baket Jovita nga inana no isunton ti tumao ditoy? Napateg kenkuana ti puneraria ta daytoy ti pagbibiaganna. Ala, ti nasken ita ket ti panangabakna. Kasaritananto ti inana tapno isunton ti makaammo iti puneraria nupay masansanto latta a sarungkaranna daytoy no nawaya.
Insadagna ti ulona iti swivel chairna. No mano nga oras a nailibay saanna nga ammo. Nalukag laeng iti tokar nga aggapu iti maysa kadagiti trumpa ti karro iti ruar. Simmirip. Nasipnget gayamen. Nakagangaten dagiti silaw. Nagdardaras a rimmuar ni Antokoy tapno kitaenna no asino ti agpatpatokar. Nakitana a nakangangan a matmaturog ni Batongol idinto a nagpigsan ti urok ni Pakol iti uneg ti karro a paggapgapuan ti tokar.
“Ania ti ubrayo ditoy a dua?” pinampag ni Antokoy ti ridaw ti karro a dagus a nagbaringkuasan dagiti dua.”Apay nga addakayo ditoy? Di met kunak nga agrikuskayo kadagiti barangay?” imbanniekesna. “Sorry, boss, didaka metten natawagan itay. Mayat met ti turogmo a nadanonmi isu nga inyiladmi metten a!” insungbat ni Batongol.
“Denggem ti musicmi, boss,” kinuna met ni Pakol a nangipapigsa iti volume iti car stereo ket naipatayab ti:
“We are the champions, my friend
And we’ll keep on fighting till the end
We are the champions
We are the champions
No time for losers
Co’z we are the champions
Of the world!
Napalagto ni Antokoy. Kayatna ti agriaw. Ta ania koma ti ipasimudaag ti ipatpatokar dagiti kakaduana no di ti panangabakna? No naabak koma, amangan no tay puniebre ti maipatpatayab ita iti ere.
Iti di unay adayo, adda dagiti anabaab a mangngegna. Idi tumaliaw ni Antokoy, nakitana dagiti agar-aramid iti lungon nga agturong iti puneraria, idirdir-ida ti “Agbiag ni Mayor Balsamador! Agbiag ni Mayor Balsamador!”.
Nangigis ti isem ni Antokoy a nangsimpa iti kuelio ti badona. Kinermanna da Pakol ken Batongol ket nakalaglag-an ti riknana a rimmuar iti puneraria tapno sabatenna dagiti kalugaranna.#


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Maysa a sangsangaili ti naiwalang iti igid ti kalsada nasional a saklaw ti Barangay Barbarit ditoy itay lawasna.
Nasarakan ti bangkay ni Rogelio Miguel, Jr., 37, baro, mannalon, residente ti Columbia, Vintar, Ilocos Norte a nagsagrap kadagiti bagsol iti nadumaduma a paset ti bagina.
Nabigbig ti biktima babaen ti ID iti petakana.
Segun iti inbestigasion dagiti polis ditoy, napan nakipabuniag ti biktima a kaduana ti ulitegna idi Sabado, Nob. 4, iti pagtaengan ni Dominica Sabado iti Barbarit ket iti alas 5 iti malem, naggawiddan nga aguliteg.
Ngem iti di ammo a rason, nagsubli ti biktima iti pabuniagan tapno ituloyna ti aginom. Mapapati a nagpaamianan kalpasanna ti biktima.
Kabigatanna, naduktalan laengen ti bangkayna a naiwalang iti igid ti kalsada nasional.
Di pay ammo no ania ti motibo wenno kinasiasino dagiti pimmatay kenkuana.


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Innem ti insigida a natay ken 17 ti nakaro ti kasasaadna gapu iti aksidente itay nabiit iti nagbaetan ti maysa a bus, trak ken dyip iti barangay Libtong iti daytoy nga ili.
Nainaganan ti tallo kadagiti natay a pasahero ti owner type jeep da Ronald Lorica, 17, ken Jolo Labador, agpada a baro ken agnaed iti Baringcucurong, Suyo, Ilocos Sur; ken Begie Gonzalez, 20, residente iti barangay Bio, Tagudin.
Iti pannakaisurat daytoy, di pay naammuan ti nagan dagiti sabali pay a natay.
Nasugatan met iti aksidente da Aida Cruz, residente ti Santo Domingo; Raniel Quevedo, ti Dasmarinas, Cavite; Asher Gao-ay, 18; Dylan Bucalan, 22; Erick Palaganas, 17; ken Mac Donald Domino, 17; agpapada a residente iti barangay Baringcucurong, Suyo, Ilocos Sur; Alfredo Silapan, residente ti Mantanas, Santa Cruz; Florante Antonio, 36; Maria Ana Alicia Tayao, 23, residente ti Narvacan; Afroilan Prayedes, 48; Gretchen Agdamag, 26, Vigan City; Christine Gallebo, 25, Allangigan, Candon City; Liezel Quinones, 23, Caoayan; Adona Marie Halunajar, 20, Caoayan; Jeffrey Ofiasa, 21, Dante Abungan, 24, Rosario, La Union ken John Paul Gutierrez, 22, barangay Bio, Tagudin.
Naammuan a minaneho ni Nicomedes Edgar Pascual, 36, residente iti Tondo Manila ti Dominion Bus Line, addaan plaka a AVS-245; ni Asher Gao-ay ti nagmaneho iti owner type jeep, addaan plaka a PRC-409, ken ni Jose Velasco, 32, ken residente iti Binmeckeg, Sison, Pangasinan ti drayber ti Isuzu forward wing container van, addaan iti plaka nga AWA-131.
Iti inisial nga inbestigasion ti polis ditoy, mapapati a ti driver ti owner type jeep ti nangilugan ti pasahero iti igid ti kalsada sa bigla a nagsikko ngem dita metten a sumungad ti Dominion Bus Line ket nadungparna ti jeep a nakaigapuan ti pannakatultulid daytoy.
Gapu iti pigsa ti impact, naidungpar ti Dominion iti puon ti akasia ken ti nakaparking a forward truck.
Insigida a naitaray iti Southern Ilocos Sur District Hospital dagiti biktima para iti panakaagasda ngem pimmusay dagiti dadduma gapu iti nakaro a sugatda.


text:
Liblibro ti Google
Ti Liblibro ti Google (Ingles: Google Books) (dati a naam-ammuan a kas ti Google a Pangbiruk ti Libro ken Maimaldit a Goggle) ket maysa a serbisio manipud ti Google Inc. nga agbiruk kadagiti napno a testo dagiti libro ken magasina a sinukisok ti Google, anapabalin a testo nga inusar ti optikal a panagilasin ti karakter, ken naipenpen kadagiti bukodna a dihital a database.[1] Ti serbisio ket dati a naam-ammuan a kas ti Maimaldit a Goggle (Ingles: Google Print) idi naipangyuna idiay Frankfurt a Piesta ti Libro idi Oktubre 2004. Ti Boblioteka a Gandat ti Google, a naam-ammuan pay a kas ti Google a Panagbiruk ti Libro (Ingles: Google Book Search), ket nairangarang idi Disiembre 2004.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti kangrunaa a apanilpo ti libro ti Google ket mabirukan idiay "Google books". Google. Naala idi 2012-05-18. Ti "napasayaat" a mensahe ti sistema a mangpalubos ti naisangsangayan apanagbiruk ket mabirukan idiay "Google books:Advanced book search". Google. Naala idi 2012-05-18.


text:
AGKARADAPEN ni Setong idi isangpet ni Ina Baket Gimma ti maysa nga uken iti maysa a bigat. Indissona daytoy iti sango ni Setong a nakatugaw iti indayon a nakagalut ti maysa a singdanna iti nakin-abagatan a teddek ti paraangan ti daan a balay. Nakapundo met ti maysa a bangir a tali ti indayon iti agkabannuag a kaimito a yungayong ti paraangan.
(Maikatlo a Gunggona, Palanca Awards 2006)
AGKARADAPEN ni Setong idi isangpet ni Ina Baket Gimma ti maysa nga uken iti maysa a bigat. Indissona daytoy iti sango ni Setong a nakatugaw iti indayon a nakagalut ti maysa a singdanna iti nakin-abagatan a teddek ti paraangan ti daan a balay. Nakapundo met ti maysa a bangir a tali ti indayon iti agkabannuag a kaimito a yungayong ti paraangan.
“Apok, regalok daytoy kenka,” kinasarita nga inaprosan ni Ina Baket Gimma ti apokona iti tumeng. “Daytoyto ti kasingedan a pagayammo inton dumakkelka.”
Dinilpatan ti uken ti nalamuyot a dapan ni Setong. Nagkiet a nagkatawa ti ubing.
“Nangalaam, Inang?” dinamag ni Manoling, nakatugaw daytoy iti nakinbaba a pangal ti agdan a kawayan ti daan a balay. Isu ti mangay-aywan iti kaanakanna iti dayta a bigat.
“Anak ti aso da ulitegmo a Santos,” kabsat ti ama da Manoling ti kayat a sawen ni Ina Baket Gimma.
Timmakder ni Manoling. Pinidutna ti uken iti indayon.
“Lalaki. Guapokanto, yos!” Natayengteng a kayumanggi ti dutdotna a napattopattokan iti puraw ti ulo ken bakrangna. Luping daytoy.
“Brownie ti naganna,” binuniagan ti baket ti uken.
“Naimasto a pulotan no dumakkel, Manoling,” inkatawa ni Inggo a lumabas. Nakasakay iti nuang. Kaanakan a baro ni Ina Baket Gimma.
“Ay, Inggo, ti la ibagbagam ita kaanakam,” inyallawat ti baket. “Kasisingedan a pagayam ti tao ti aso.”
“Ang-angawko lang daydiay, ikit,” nagkatawa manen ni Inggo. Inabognan ti nuangna.
Adda nalagip ni Manoling. Minulenglenganna ti uken nga appupona. Agkanagnagan ken agkalkalangakayo. Ad-adu laeng ti labangmo, kinasaritana ni Brownie iti isipna…
IDI damo nga agbakasion ti maysa nga uliteg ni Manoling manipud Hawaii, nairana a Semana Santa. Itoy a tiempo ti karegget dagiti tao nga agpipiknik iti karayan ken baybay ta mangrugin ti kangitingitan ti kalgaw. Addan iti umuna a tukad ti sekundaria ni Manoling iti dayta a semana. Biernes Santo idi agpapiknik ti uliteg ni Manoling. Iti dayta a bigat, manipud iti tawa ti maikadua a kadsaaran ti balayda, buybuyaen ni Manoling ti amana a mangpakpakan ken Brownie, ti dakkel nga asoda iti likud ti balayda. Iti paraanganda, natimudna nga agsasarita ti dadduma a babbaro a kaarrubada. Iti apagkanito, kellaat a linapigos ti amana ti lapayag ti bula nga asoda sana pinalek iti ulo! Inulitna! Nagangek a nagkuripaspas ti ayup. Nagkintayeg ni Manoling iti kigtotna. Timmaray iti sagumbi nga aglulua.
“Umaykayon!” Nadengngegna ti pukkaw ti amana.
Kasla aleng-aleng ni Manoling ti simmurot iti karayan sakbay ti pangaldaw. Dina pulos rinamanan ti naluton nga aso! Nadlaw ti Hawayano nga ulitegna nga agpapauyo daytoy.
“Bay-amon, barok, sukatakto iti adu a kuarta,” inyay-ayona.
Saan a simmungbat ni Manoling. Nagdumog ketdi ta agarimayang dagiti matana a nakalagip iti asoda. No mano a bulan nga inliwliwagna daytoy.
IMMANGES iti nauneg ni Manoling. Pasetnakanto ti pamiliami, impatalgedna iti uken iti isipna. Inagkanna daytoy…
(iii)
RELIHIOSA ni Ina Baket Gimma. Maysa kadagiti dadaulo ti simbaan ditoy barioda. Idi addan nakem ni Manoling, minalem ti Domingo nga itugot idi ni Ina Baket Gimma a mapan makimisa. Kangayedan a pasken ti simbaan ti Paskua ken Baro a Tawen. No mangrugin ti Misa de Gallo, kanayonen nga iti daan a balay a maturog ni Manoling. Nauneg pay laeng a parbangon no riingen ti apona a baket a mapan makimisa. Ditoy ngamin balay da Ina Baket Gimma nga agiinnuray dagiti kapurokanda nga aggigiddan a mapan makimisa. Mamurmurayan a dagus ni Manoling no madengngegnan ti ariwawa dagiti kapatadana. Pamrayanda ti manggumpo iti nagango nga usang iti igid ti kalsada a sindianda. Aginudoda ta sumarut kadagiti pagimeng a suotda ti lamiis. No met Semana Santa, gusto da Manoling ti sumurot iti libut a magna kadagiti lap-ok a baetan a nangbeltak kadagiti kakawkawayanan ken kakaykaywan ti barioda. Awan ti sawsawirda a magna iti kannag a nakaiggem iti bulo a nasindian ti murdongna a silawda.
Uray iti Flores de Mayo, adda latta libut a pakaiparadaan dagiti musa a mabalangatan. Ngem ad-adda nga ar-araken dagiti ubbing ti pansit ken ‘roskaldo a paluto ni Ina Baket Gimma iti minalem, agingga a malpas ti piesta. Managngilin ken mamatpati pay ni Ina Baket Gimma kadagiti inuugma a pammati.
Idi makapan dagiti annak ni Ina Baket Gimma idiay Hawaii, ni Tata Roming a manugangda ti nangitalkanda iti pannakataripato ti nalawa a dagada. Naparagsit a lalaki ‘toy ama da Manoling. Ipiduana a balukagen ti bangkag a baluanda no adda makitana a tumubo a pan-aw. Natandaanan ni Manoling nga adu pay laeng ti pungel ti kayo ken kawayan kadagiti akaba a tambak ti nalawa a kataltalonanda iti daya. Linaglagdaan ti amana ti abong nga impatakder ti apona a lakay.
Tinawen nga agbunga ti mangga. Kinarison ti iyawidda a bungana no agburasda. Iti tinidtid ken linaga a bulo a bobeda ti daan a balay ti pagipaluomanda. Idi bassit pay ni Manoling, isu ti para urnos ni Ina Baket Gimma iti bunga ti mangga iti bobeda. Ilaga ti baket dagiti bunga nga iyawatna iti apokona. Padiguan met ti baket dagiti kakabagian ken kaarrubada. No kasta met a nalpasen ti panagapit iti nalawa a kataltalonanda iti daya, di malipatan ti baket ti agniniogan sadiay. Pumarti iti panakkelen a baboy sa mapan agatang ken agpakan iti kataltalonan, bassit a padaya nga ar-araken dagiti ubbing. Daytoy ti pagyamanna iti inapitda. Idi agkameng ni Manoling iti maysa a Baptist Church idi malpas iti kolehio, naawatanna ti kaipapanan daytoy nga ar-aramiden ti apona a baket.
“Iti koma simbaan ti rumbeng a pagpaayan daytoy a sagut, Inang,” inlawlawagna ken Ina Baket Gimma iti naminsan a panagngilinda manen iti kataltalonan.
“Mannakaawat ti Dios, apok. Rebbeng laeng nga itden ti respeto kadagiti puonan ken nagtawidan itoy a daga uray nataydan,” dayta ti insungbat ti baket. Saanen a nagtimek ni Manoling. Ammona a saanna a mabalin a tinggaren ti apona a baket.
Nakastrek nga agtrabaho ni Manoling idiay Manila . Ti kayongna nga asawa ti adienna a babai ken ama ni Setong ti nangasikaso iti nalawa a dagada. Nakapan idin dagiti dadakkelda ken ti inaudi a kabsatda idiay Hawaii. Iti naminsan, inyawagda ken Manoling iti trabahona a naglusdoy ni Ina Baket Gimma iti maysa a bigat. Saan a makabangon. Segun ken Lakay Oracio, ti elbolario a nangipakitaanda, nakadalapus kano iti di makitkita ni Ina Baket Gimma. Paset ti ritual ti elbolario ti panag-umras ken panagpaniang kalpasan a magulgulan ti masakit, kabigatan ti umras. Panakkelen a nangisit ken kubkuban a baboy ti naparti nga inyatang ken sindada idi magulgulan ni Ina Baket Gimma. Kasla laeng nagpambar ti baket. Naglaing. Ngem kalpasan ti lima a bulan, naglusdoy manen ni Ina Baket Gimma.
Kinita manen ni Lakay Oracio. Ap-apalan kano unay ti di makitkita a nadalapusna isu a kastoy manen ti baket. Inumrasan ken pinannianganda manen ni Ina Baket Gimma. Naglaing manen. Ngem di pay limmabas ti tallo a bulan, naulit manen. Kapilitan a nagbakasion ni Manoling.
“Kuna da Nanang nga ipakitadaka iti doktor, Inang,” kinuna ti baro a nakatugaw iti iking ti katre ti apona a baket. Pekpekkelenna ti kanigid nga ima daytoy.
“Adu la amin. Saankam’ lang nga agkaimaan ken Oracio,” natangken ti sungbat ni Ina Baket Gimma. “Kumitakay’ iti sabali a mangagas kaniak.” Naturay ti pangngeddeng ni Ina Baket Gimma. Awan naaramidan da Manoling.
(Maituloyto)


text:
Rehion ti Coquimbo
Ti Rehion ti Coquimbo (Espaniol: IV Región de Coquimbo panangibalikas: [koˈkimbo]) ket maysa kadagiti 15 nga umuna nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile. Daytoy ket agadayo iti 400 km iti amianan ti kapitolio, ti Santiago.
Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti La Serena, dagiti sabali pay a nangruna a siudad ket mairaman ti puerto ti baybay ti Coquimbo ken ti sentro ti agrikultura ti Ovalle.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.censo2017.cl/wp-content/uploads/2017/12/Cantidad-de-Personas-por-Sexo-y-Edad.xlsx; naala idi: Enero 4, 2018.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website ti Gobierno Regional de Coquimbo (iti Espaniol)
Midia a mainaig iti Rehion ti Coquimbo iti Wikimedia Commons


text:
Algoritmo
Iti matematika ken siensia ti kompiuter, ti maysa nga algoritmo (i/ˈælɡərɪðəm/ AL-gə-ri-dhəm) ket isu ti nagsasaruno a pamay-anipara iti panagpattapatta. Dagiti algoritmo ket inus-usar para kadagiti panagpattapatta, panagproseso ti datos, ken automado a panagrason.
Ti maysa nga algoritmo ket maysa nga makabanag a pamay-an a maiyebkas a kas listaan a mapatinggaan[1] kadagiti nasayaat a naipalawag a pangibagbagaan[2] para iti panagpattapatta iti annong.[3] Mangrugi manipud iti panangirugian a kasasaad ken ti umuna a maikabil (mabalin nga awan linaon),[4] dagitoy a pangibagbagaan ket mangipalawag ti panagpattapatta, a no matungpal, ket dumagos babaen ti mapatinggaan [5] a bilang kadagiti nasayaat a naipalawag nga agsasaruno a kasasaad, a kanungpalan nga agpataud ti "maiparuar"[6] ken agpatingga iti kanungpalan a kasasaad ti pagpatinggaan. Ti panagdaliasat manipud iti maysa a kasasaad iti sumaruno ket saan a nasken a deterministiko; adda met dagiti algoritmo, a naamammuan a kas dagiti pugto nga algoritmo, a manginayon ti pugto a maikabil.[7]
Urayno ti algorismo ni al-Khwārizmī ket maibagbaga kadagiti alagaden iti panagaramid ti aritmetiko nga agus-usar kadagiti Hindu-Arabiko a numeral ken ti sistematiko a pakailawlawagan ti linear ken dagiti kuadratiko nga ekuasion, ti pirgis a pormalisasion ti agbalinto a timoderno nga algoritmo ket nangrugi kadagiti panangipadas a mangsolbar ti Entscheidungsproblem (ti "problema ti panangikeddeng") nga insingasing babaen ni David Hilbert idi 1928. Dagiti simmaruno a pormalisasion ket naikuadro idi a kas dagiti panangipadas a mangipalawag ti "mapataudan a pannakaipattapatta"[8] wenno "mapataudan apamay-an";[9] dagita a pormalisasion ket nangiraman kadagiti Gödel–Herbrand–Kleene a panagsumro manen nga annong idi 1930, 1934 ken 1935, lambda kalkulo ni Alonzo Church idi 1936, "Pormulasion 1" ni Emil Post idi 1936, ken dagiti Turing a makina ni Alan Turing idi 1936–7 ken 1939. Ti panangited ti pormal a panangipalawag kadagiti algoritmo, a maipada iti intuitibo a pagarup, ket agtultuloy a kumarit a problema.[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti ania man a klasikal a matematikal nga algoritmo, kas pagarigan, ket mabalin a maipalawag iti mapatinggaan a bilang dagiti Ingles a balikas" (Rogers 1987:2).
- ^ Ti nasayaat a naipalawag a maipanggep iti ahente a mangitungpal ti algoritmo: "Adda met ti panagpattapatta nga ahente, kadawyan daytoy a maysa a tao, a mabalin a sumamay kadagiti pagbagbgaan ken mangtungpal kadagiti panagpattapatta" (Rogers 1987:2).
- ^ "ti maysa nga algoritmo ket maysa a pamay-an para iti panagpattapatta ti annong (a maipanggep ti napili a notasion para kadagiti sibubukel a numero) … daytoy a pannakaipatingga (kadagiti numerikal nga annong) ket pakairesultaan iti kaawan ti pannakapukaw iti kinasapasap", (Rogers 1987:1).
- ^ "Ti maysa nga algoritmo ket addaan ti sero wenno ad-adu a naikabkabil, kasla kadagiti kaadu nga immuna a naited iti daytoy sakbay a mangrugi ti algoritmo" (Knuth 1973:5).
- ^ "Ti pamay-an nga adda amin kadagiti panangilasin ti maysa nga algoritmo malaksid a mabalin nga awan ti kinapatingga ket mabalin a matawagan ti 'panagpattapatta a pamay-an'" (Knuth 1973:5).
- ^ "Ti maysa nga algoritmo ket addaan ti maysa wenno ad-adu a maiparuar, kasla dagiti kaadu a nainaganan a maikabagian kadagiti maikabil" (Knuth 1973:5).
- ^ No man wenno saan a ti proseso nga addan ti pugto nga akin-uneg a proseso (saan a mairaman ti maikabil) ket maysa nga algoritmo ket maisuppiatan. Ni Rogers ket nangibagbaga ti kapanunotanna a: "ti panagpattapatta ket matungpat iti diskreto a nasayat a ti addangna a moda, nga awan ti panagusar kadagiti agtultuloy a pamay-an wenno dagiti analogo nga aruaten. . . matungpalto a maikeddengan, nga awan ti panagusar kadagiti pugto a pamay-an wenno dagiti aruaten, a kas ti, dado" Rogers 1987:2.
- ^ Ni Kleene 1943 iti Davis 1965:274
- ^ Ni Rosser 1939 iti Davis 1965:225
- ^ Moschovakis, Yiannis N. (2001). "Ania kadi ti algoritmo?". Iti Engquist, B.; Schmid, W. Mathematics Unlimited — 2001 ken ti labes. Springer. pp. 919–936 (Paset II). ISBN 978-3-540-66913-5.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kitaen ti Algoritmo iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
Tuyo
Ti tuyo (makunkuna pay a miller's bran iti Ingles)[1] ket isu ti natangken nga akin-ruar nga ukis ti bukel ti sereal. Daytoy ket buklen ti naitiptipon nga aleurona ken perikarpio.
No mairaman ti bungag, daytoy ket nangruna a paset dagiti sibubukel a bukel, ken kankanayon a mapataud a kas maysa a produkto ti panaggiling iti panagpataud kadagiti napapino a bukel. No ti tuyo ket maikkat manipud ti bukbukel, dagiti bukel ket mapukawda dagiti pateg ti taraonda. Ti tuyo ket adda iti ken mabalin a magiling manipud kadagiti ania man a bukel ti sereal, a mairaman ti pagay, mais, trigo, dagiti obena, sebada ken miho.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Wheat Bran". Spiritfoods. 2012. Naala idi 24 Agosto 2012.


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni Governor ti Ilocos Sur ken senatorial candidate Luis “Chavit” Singson a nagasat ta nalasatanna ti sabali pay a peggad ti biagna gapu iti pannakaikras ti helicopter a naglugananna ken dagiti kakaduana.
“No makitam diay helicopter, kasla awan ti agbiag ta nalukotlukot… nakakaskasdaaw no kasano ti iruruarmi a sibibiag,” nakuna ti gobernador.
Naikras ti nagluganan a helicopter ni Singson, kaduana ti maysa a retratista, security aide ken ti piloto, ni Diosdado Lumanlan, iti Mt. Polis, Bontoc, Mt. Province iti malem ti Abril 9. Kagapgapuda iti maysa a festival iti Lagawe, Ifugao.
Naglak-am ni Singson iti dunor iti muging ken sakana kasta met a nasugatan dagiti kaduana.
Segun iti gobernador, idi aggawiddan, nayaw-awan ti piloto ket idi mapanda iti bangir ti bantay, napuskol unay ti angep, awan pulos ti makitada isu nga inyatras ti piloto ti luganda.
“Idi agatras nga agdisso koma, saanna a nakontrolen, natnagkami iti rangkis ket natulidtulid diay helicopter,” kinuna ni Singson idinto nga innayonna a nasayaat laeng ta naisab-itda iti kayo ket saanda a nagtuloy a natnag iti baba.
Kinuna ti gobernador nga addada amin iti uneg idi natulid ti lugan a puon ti nakadundunoranda nga agkakadua.
Naammuan manipud iti gobernador a kalpasan ti kras, immarayat dagiti agindeg a nangtulong kadakuada. Impan dagiti agnaed da Singson iti maysa a klinika iti Banaue tapno maagasan ti sugatda.
Kabayatanna, kinuna ni Air Transportation Office Chief Nilo Jatico a kitaen ti opisinana no apay a naikras ti helicopter a nagluganan ni Singson.
“Pakaammuanminto dagiti operators. Agsipud ta daytoy ti kaadduan a maar-aramat a transportasion ita, mabalin nga adda panagsalungasing kadagiti safety standards,” nakuna ni Jatico.
Sakbayna, idi Abril 7, naikras ti helicopter a mapapati a nagluganan ti campaign staff ni partylist candidate ken dati nga Army General Jovito Palparan iti maysa a balay iti San Pablo City.
Mapapati a nadadaelan iti makina ti nasao a lugan ket nagkras iti balay da Nicanor ken Aleli Chayla.
Awan ti nadunor iti nasao nga insidente.
Kinuna ni Singson a kinunkuna dagiti panglakayen a ti agimatna ti nangisalakan kenkuana ngem inyunay-unayna a “nakem amin ni Apo Dios” idinto a nagyaman ta inikkan manen ti Dios iti baro a biag.
Itay napan a bulan, linaon dagiti pagiwarnak ni Singson gapu iti pannakinegosiarna para iti pannakawayawaya dagiti 26 a day care pupils ken 4 a mangisursuro iti pananghostage kadakuada ni Armando Ducat ken maysa a kaduana.


text:
SAN FERNANDO CITY – Kas panagtungpal iti pammilin manipud iti National Police Commission (Napolcom), naiwayat ti random drug testing kadagiti aganay 750 a uniformed personnel ti police regional office ditoy idi Hulio 4 .
Indauluan ni PRO1 Regional Director Police Chief Superintendent Franklin Jesus B. Bucayu dagiti miembro ti command group, hepe dagiti dibision ken dadduma a personnel, kasta met dagiti random a napili a non-commissioned officers, a nagisubmite iti isboda para iti drug testing a naiwayat iti PRO1 grandstand kalpasan ti flag raising ceremony itay Hulio 4.
Naggigiddan a naiwayat ti drug test kadagiti personnel ti Regional Crime Laboratory 1 (RCL1) ken ti Philippine Drug Enforcement Agency Regional Office 1(PDEA-RO1) kadagiti uppat a police provincial offices ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ken Pangasinan; ken ti 1st Regional Public Safety Battalion (1st RPSB); ken iti PRO1 regional headquarters.
Inamiris ken ineksamen ti RCL1 ti isbo a nakolekta manipud kadagiti 748 a polis manipud iti Pangasinan (200), La Union (104), Ilocos Sur (121), Ilocos Norte (99), ken PRO1 RHQ ken 1st RPSB (224).
Segun iti RCLI, maammuan ti resulta ti drug test kalpasan ti saan a nakurkurang ngem lima nga aldaw.
Kinuna ni Bucayu a ti naiwayat a naggigiddan a random drug test ket kas panagtungpal iti National Police Commission (NAPOLCOM) Memorandum Circular No. 99-008 a mangibilbilin iti pannakaiwayat ti drug test kadagiti amin a PNP uniformed personnel ken pannakaipakat iti multa kadagiti saan nga agtungpal.
“Kadagupan a panggep daytoy a gannuat tapno masiguro a saan nga agar-aramat dagiti law enforces iti illegal a droga,” kinuna ni Bucayu idinto nga innayonna a maysa kadagiti kualipikasion iti pannakaapointar iti PNP ti pannakapasa ti drug test.
Innayon ni Bucayu a maibilang nga agtultuloy a kualipikasion ti saan a panagaramat iti napeggad a droga ket ti kaaddana iti aniaman a tiempo ti maysa a gapu iti pakaikkatan wenno panagretiro iti serbisio.
“Dagiti masukalan a positibo nga agar-aramat iti drogsa ket maisina wenno madismis iti serbisio kalpasan iti umisu a proseso. No napigsa ti ebidensia, maipila ti maikanatad a kaso kriminal maikontra kadakuada,” kinuna ni Bucayu.#


text:
NAIPAKITA met ti agduduma a talento dagiti umili idi Pebrero 1 a pannakaisayangkat ti Talugading ni Ilokano (Talent Competition) Adda nagsala iti modern ken tribal, nagdueto, nag-exhibition iti drums, lyre, nag-comedy show, nag-juggling iti bote, nagdaniw ken nagtokar iti piano ken trumpeta.
Inyalat dagiti sumasala a Satisfaction Guaranteed ti umuna a puesto. Kas premioda, immawatda iti tropeo ken P20,000. Maikadua ni juggling expert FJ “Roma” Baclig a nangyawid iti P15,000 ken maikatlo ti San Emilio Cultural Dancers a naikkan iti premio a P10,000.
Iti kaaldawan ti selebrasion, Pebrero 2, awan manen ti itiitan iti sango ti kapitolio gapu ta iti daytoy nga aldaw ti panagrampa ken panagsungbat iti saludsod dagiti agkakapintas ken agkakalaing a Saniata ti Ilocos Sur. Napigsa a sipsipat ken riaw dagiti lallaki idi rummuar dagiti Saniata a nakaswimsuit. Nagbalin a host ti pageant ni Paolo Bediones. Kamkameng ti hurado da Roberto de Venecia, National Designer Rene Salud ken former beauty Queens Carlene Aguilar, Rica Taylor ken Abby Cruz.
Inyalat ni Patricia Francisco ti korona a Saniata ti Ilocos Sur 2008 ken P50,000 kas gunggonana. Tagudin ti puon ni Patricia ngem agnaeden iti Malasiqui, Pangasinan. Ibagiannanto ti Ilocos Sur iti sumaruno a Binibining Pilipinas Pageant. Saniata ti Ilocos Sur Tourism ni Robyn Michelle Tuttle ti Tagudin met laeng ket ibaginanto ti probinsia iti Mutya ng Pilipinas Pageant. Naibalangat met ken ni Diana Viray ti Cabugao ti Saniata ti Ilocos Sur Environment ket ibagiananto ti Ilocos Sur iti sumaruno a Miss Philippines Earth. First runner-up ni Roselle Anne Torres ken second runner-up ni Donatella de Vera, agpada a taga Vigan City.
Napili a kas Miss Congeniality ni Angela Luz Abualatta, taga-Capangpangan, Vigan ; Miss Photogenic ni Maricel Manzano, taga-Candon; Media’s Choice ni Patricia Francisco; Best in Swimsuit ni Cherry Ann Kubota ti Sta. Maria; Miss Talent ni Robyn Michelle Tuttle; Ilocano’s Choice ni Roselle Anne Torres; ken Best in Formal Attire ni Diana Viray.
Iti maudi a rabii, Pebrero 3, pinadayawan ti probinsia dagiti Ilocos Surians a nagballigi iti agduduma a national ken international competitions idi napalabas a tawen babaen ti Pammadayaw ken Panangbigbig. Naiyawat ti Father Jose Burgos Achievement Award kada Madeleen Tacadena (Cabugao) ken Freddie Lazaro (Burgos) iti benneg ti journalism; Joseph Velasco (Bantay), Jonel Gallego (Candon City), Sarah Jane Pascua (Candon City), Rose Jean Lodivico (Santiago), Jojit Castillo (Vigan City), Rio de la Cruz (Santiago), Randy Pacunan (Vigan City), Janus Mangibat (Candon City), Generose Razo (Candon City) ken Regie Mcarl John Talavera (Sto. Domingo) iti Sports; Jacov Ivan Dumbrique (Vigan City) iti International Math Conpetition; Gilson Matute (San Juan) iti Science Fair ken Joselle Singson (Sinait) iti Campus Journalism.
Inawat met ni Romeo Lanuza ti Tagudin ti Fr. Jose Burgos Special Award idinto a Fr. Jose Burgos Service Award ti naiyawat kadagiti tallo a naggobernador iti Ilocos Sur a da Gov. Godofredo Reyes (Sta. Maria), Gov. Carmeling Crisologo (Vigan City) ken Gov. Luis “Chavit” Singson (Vigan City).
Ti Fr. Jose Burgos Award ti kangatuan a pammadayaw a mabalin nga ipaay ti probinsia maysa nga Ilocos Surian.
Naiyawat pay iti pilantropo a CEO ti MFLM Madrigal Foundation Ma. Ferl Lalaine Madrigal ti kopia ti resolusion a nangideklara kenkuana kas “Adopted Daughter” ti Ilocos Sur. Pammigbig ken pagyaman daytoy ti lokal a gobierno ti probinsia iti awan sarday a pannakitintinnulongna kadagiti medical missions ken iti outreach program a Kakailian nga Agnaed iti Barbarangay Sangsangkamaysa nga Agrang-ayTayo (Project KABSAT) babaen ti panangitedna kadagiti agduduma nga agas ken bitamina. Timmulong pay ni Madrigal iti pannakaipatungpal ti 120 days a supplemental feeding program ti probinsia para iti 500 a malnourish children idi Disiembre itay napan a tawen.
Ditoy pay a naipakaammo a Best Dressed Booth iti trade Fair ti Caoayan, ken Top Seller ti Tagudin.
Nupay damo pay laeng a naangay ti Kannawidan Ylocos Festival, dakkelen ti nagbalin nga impact daytoy kinuna ni Gob. DV Savellano. Gapu iti positibo a panangawat ken napintas a feedback dagiti nagbuya ken nakipaset, impanamnamana iti sangkaprobinsiaan ti dakdakkel a parambak iti sumaruno a tawen ta saanto laengen a provincewide daytoy no di makipartisipar pay dagiti probinsia iti Rehion Uno ken uray pay ti Abra.#


text:
VIGAN CITY – Kiniddaw ni ABC Presidente Constante Benzon bayat ti session ti konseho ditoy itay Enero 23 a maitantan pay laeng ti pannakatratar ti Omnibus Allowance tapno maammuan ti karirikna dagiti barangay officials ken tanod mainaig iti insentibo a maited kadakuada kas sagudayen ti ordinansa.
Sagudayen ti ordinansa a maikkan dagiti barangay kapitan iti P1,500 a performance allowance idinto a P4,000 ti pagbibingayan dagiti konsehal ti barangay ken pakairamanan ti SK president, sekretario ken tesorero.
Ngem singasing a maikkat ti P1,000 iti performance allowance dagiti barangay kagawad ket maited a pagbibingayan dagiti barangay tanod.
Sakbayna, linagidaw ni Benzon ti saan a pannakaimplementar dagiti ordinansa ken iti saanna a pannakapakaammo iti pannakaangay ti konsultasion.
Impalagip pay ni Benzon nga addan precedent a naaramid bayat ti umuna a city council a nangipasada iti ordinansa a mangted iti insentibo kadagiti opisial ti siudad a nagserbi iti tallo a nagsasaganad a termino ket “dayta ti gapuna a nangipasatayo iti gakat a mangted met iti insentibo kadagiti barangay kapitan ken konseho ti barangay….”
“Naaprobaran… ekspektarenda… ngem agingga ita, awan pay lawagna…” linagidaw ni Benzon.
“We belong to one family, we live in the same house, we are eating in the same table, but we are eating different foods,” kinuna pay ti ABC president.
Ngem nasukdal ti rikna ni Konsehal Germy Goulart ket kinunana a ti imbalikas ni Benzon ti “most unfair statement” a nangegna iti uneg ti pagsesionan.
Kinuna ni Goulart a “maymaysatayo a bagi a naikomitar nga agtrabaho para iti pagsayaatan dagiti kailiantayo, saan a para laeng iti sumagmamano a sektor” ngem kasapulan a “mangiruartayo iti ordinansa a saan nga asi-asi, saan a daydiay adu ti abutna”.
Kinuna ni Goulart a naaprobaranen ti gakat, ket sigurado a maipasa ngem “ti met parparuaren ni Apo Benzon, is-isu met laeng(en) a maymaysan a mangitantandudo iti daytoy a measure.”
Kinuna pay ni Goulart a maiwayat dagiti deliberasion tapno “kitaentayo no pagsayaatan ti amin, no naurnos met laeng ti ordinansa antes a maipasa.”
Inlawlawag met ni Vice Mayor Franz Ranches nga awan kuestion iti kiddaw ni Bernzon a pannakakonsulta dagiti barangay officials mainaig iti insentiboda ngem “analisaren a nalaing no kasano nga ited ti legal sharing iti daytoy performance allowance.”
Kinunana a respeteranda aniaman a mapagnunummuan dagiti barangay officials ken ti barangay captain ngem subject daytoy iti deliberasion iti konseho.
“Dependento no mangited iti insentibo kadagiti barangay officials ken tanod ania ti aprobaran ti majority members ti konseho,” kinuna ni Ranches sana innayon nga “adda latta met ti discretionary powers ti konseho.”


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Dakkel a sakit ti ulo ti sanguen daytoy a polis agsipud ta kayat nga idarum dagiti uppat a kalugaranna a dinangran ken pinangtaanna.
Saan nga immannugot da Junel Basconcillo y Ayson, 18, baro; Chester John Della y Corrales, 17; Heaven Alcantara y Aglibut, 15; ken Levie Dano y Datul, 20, agpapada a residente iti Barangay Nalvo, ditoy nga ili, ti makiareglo ken ni PO1 Noel Cariaga bayat ti naisayangkat a panagpapatangda iti police station idi Pebrero 6.
Segun iti report manipud iti polis, agtugtugaw da Basconcillo, Della, ken Alcantara iti sanguanan ti balay ti naudi iti pasado alas 8:00 ti sardam idi Pebrero 4, idi simmangpet ni Cariaga ket dinamagna ti ayan ni Jessie James Domingo.
Mapapati a sinipat ni Cariaga ti muging da Alcantara ken Della sana tinumeng ken tinungpa ni Basconcillo idi insungbatda a dida ammo ti yan ti birbiroken ti polis.
Idi simmangpet ni Dano, inasitgan ti polis sana imbalikas ti “Sika ti aginpapasaw ditoy?” a sinungbatan ni Dano iti “Saan, Manong”.
Pinaguray ti polis dagiti uppat sa pimmanaw ngem dinagdagus dagitoy ti naglemmeng iti inaladan ti maysa a Jerick Dumot.
Nagsubli ti polis nga addan iggemna a long firearm idinto nga agririaw iti “Rummuar ti malalaki ditoy abagatan”.
Mapapati nga adda iti inpluensia ti arak ti polis idi nagkariar.#


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Dati a susik ti gapu ti nakabagsolan ti maysa a lakay iti Barangay Concepcion ditoy nga ili itay nabiit.
Iti report ti polis, binagsol ni Nicanor Jines, y Garcia, 52, naasawaan, residente iti nadakamat a barangay, ni Americo Leiza y Pascua, 66, naasawaan, kalugaranna a puon ti nakaiyospitalan daytoy iti Bessang Pass Memorial Hospital ditoy nga ili.
Naammuan iti inbestigasion nga adda ni Leiza iti balayda idi simmangpet ti suspek ket binagsolna ti biktima iti sumagmamano a daras.
Kinamat dagiti polis ti suspek sada inaresto.#


text:
Papa Gregorio IV
Ni Papa Gregorio IV ket isu ti Papa manipud idi Oktubre 827 aginggana idi 25 Enero 844. Ti kinapapana ket naindayegan kadagiti panagpadas a makibiang kadagiti panagriringgor a baetan ti emperador Luis ti Nasingpet ken ti annakna a lallaki. Ken nakakita pay ti pannakarebba ti Carolingia nga Imperio idi 843.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Levillain, Philippe, Ti Kinapapa: Gaius-Proxies, Routledge (2002)
- Mann, Horace K., Dagiti Biag dagiti papa idi Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo II: Dagiti Papa idi Las-ud ti Carolingia nga Imperio, 795-858 (1906)
- DeCormenin, Louis Marie; Gihon, James L., Ti Kompleto a Pakasaritaan dagiti Papa ti Roma, manipud kenni San Pedro, ti Umuna nga Obispo aginggana kenni Pio ti Maikasiam (1857)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Gregorio IV iti Wikimedia Commons


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Natay ti maysa a lalaki ken nakaro
a nadunor ti dua a kakaduana kalpasan a dinungpar ti traysikelda ti
maysa a poste iti igid ti national highway a sakup ti Barangay
Balaleng ditoy.
Saanen a naidanon iti ospital ti biag ni Marcelino Ipac
Tangonan, 36, taga-Cabulalaan,Sinait Ilocos Sur idinto a nasugatan
dagiti kaduana a da Aristotle Cagujas, 26, ken ti drayber ti
traysikel a ni Allan Paul, 36, agpada a residente iti Barangay 9,
Vigan City.
Segun iti report, agturong dagiti tallo iti Sinait,
Ilocos Sur ngem idi makadanonda iti Barangay Balaleng, mapapati a
saan a nakontrol ni Allan Paul ti manibela a puon ti nangdungparan ti
luganda iti poste.
Mapapati
a nakainom dagiti biktima idi mapasamak ti aksidente.#


text:
VIGAN CITY -Pitopulo ket uppat a pamilia manipud iti siam nga ili iti Ilocos Sur a dinidigra ni Bagyo Pepeng idi Oktubre 2009 ti naikkan iti tulong pinansial babaen ti Department of Social Welfare and Development Regional Office I idi Abril 21.
Karaman kadagiti benepisiario ti 20 a pamilia iti Narvacan, 16 a pamilia iti Cabugao, 11 a pamilia iti Candon City, 8 a pamilia iti Sinait, 6 a pamilia iti Sta. Lucia, 6 a pamilia iti Sto. Domingo, 3 a pamilia iti Nagbukel, 3 a pamilia iti Burgos ken 1 a pamilia iti San Vicente.
Naikkan dagiti tunggal pamilia a benepisario iti P6,000 para iti pannakasimpa dagiti pagtaenganda ken P900 a panangdanda wenno iti pakadagupan amin a P510,600.
Inwaras ti DSWD babaen ti panangirepresentar ni Mylene Lucero ti pinansial a tulong kadagiti biktima ti bagyo.
Naikkan met iti pinansial a tulong ti 741 a pamilia manipud iti lima nga ili iti la Union a dinidigra ti Bagyo Emong ken 370 a pamilia manipud iti Pangasinan a naapektaran ti Bagyo Pepeng.
Kas iti Ilocos Sur, immawat met dagiti biktima iti P6,000 a para iti pannakasimpa ti balayda ken P900 a panangdanda.#


text:
Babaen ti text, naammuan da Ana Marie nga agparikut dagiti tallo a barangay. Kurang ti luganda. Kotse laeng met ti sakay dagiti dua a polis a nagbantay kadakuada. Sa iti Ganavan, naibayagda ta addada simngay a parikut. Nagkalassawan dagiti nagserbi a mannursuro ta agdadamo dagiti dadduma.
Inkeddeng dagiti polis a dida agbiahe agingga a saanda a makairemedio iti lugan. Agtengnga ti rabii idin.
Yanna nga adat, awan, awan, ti mairemediomi ditoy, kuna dagiti adda iti tallo a barangay. Nagdisnudo ni Ana Marie a nagsapul iti lugan. Inturturedna ti nangriing kadagiti pagtaengan nga ammona nga adda pribado a luganda. Mabain la koma a mangsinga iti turog ngem pinapuskolna lattan ti rupana. Ngem kadayta mabigatanda pay sakbay nga agbiaheda. Numona ket mariknadan ti bannogda.
Nakasapul ni Ana Marie iti dua a lugan– pribado ken pampasahero a van.
Naragsakan ta immannugot dagiti siningana nga itulod dagitoy dagiti kaduada.
Agtartarayen ti convoy-da idi malagip ni Ana Marie ti pagbayadda kadagiti dua a lugan. Nakisinnukat iti text ken tawag kadagiti adda iti sabsabali a lugan. Suhestion nga equal sharing lattan uray ta kasda la maymays a pamilia.
Immanamong ti grupo da Ana Marie nupay saan nga isuda ti agparikut iti lugan. Iti kasta, makabiahedan. Ken iti nagan ti panagkakadua!
Gapu ta am-ammo ni Ana Marie dagiti drayber, nayat payen dagitoy iti P2, 500 ti roundtrip. Bale lima ribu pisos ngarud ti pagbibingayanda. Bassit a banag maikompara iti awatenda nga honorarium iti panagserbida iti eleksion— ta adda pay maysa ribu a travel allowance-da.
Saan ida a dagus a naasikaso ti COMELEC chairman apaman a nakagtengda iti munisipio. Nairidep daytoy iti bannogna ken panagur-urayna kadagiti agsangpet a ballot box.
Nalawagen idi narebisar dagiti dokumento ti grupo da Ana Marie. Kasta met dagiti tallo pay a barangay a kaduada.
Pangur-urayanda iti pannakaileppasda amin, rinugian ni Ana Marie ti nagsingir iti mabatayan a plete ti tunggal maysa. Inunana ti grupoda iti Labula Norte.
Idi makadanon iti grupo dagiti taga-Ganavan, ditan a rimsua ti saosao. Saan kano a makibingay ni Sir Aries ta iti kano met lugan dagiti polis ti simmakayanna. Ken apay kano a roundtrip ti mabayadan kadagiti lugan? One way la koma kano ta naaldawanda metten ket makaammo koma lattan ti tunggal maysa nga agala ti luganna nga agawid (ta nalaklakan nga amang no agbangkada nga agsubli).
Iti bannog ken puyat ni Ana Marie, sa kasta pay laeng ti nangngegna, saannan a naterred ti riknana. Impanalpaakna a ti la ngaruden grupo da Sir Aries ti naisapulan iti lugan ta nagparikutda, ken isuda payen ti nayur-uray isu a naladawdan a nakapagrubuat, isuda pay laeng ti adda ganasna nga agsaosao.
Ken maysa pay, nakibingay payen da Ana Marie iti arkila dagiti dua a lugan uray saan koman a rumbeng ta adda la ngaruden luganda. Iti isyu ti pannakalawagda, asino ngarud ti mangipagarup a mabigatanda ta iti panagur-uray kadakuada ti chairman, nairidepnan. Alangan a riingenda?
Dita a napaneknekan ni Ana Marie nga uray iti departamento nga ayanda, adu latta met ti di makaaw-awat. Dagitay managimbubukod, saanna nga ammo ti rebbengenna. A kasla awan ti naimbag a nakem a naaramidan kenkuana. Nga isuda la ngaruden ti natulongan iti nagan ti panagkakadua, isuda pay ti adu ti makunana.
DAYTA a kapadasan ni Ana Marie, nalawag ti yan ti parikut.
Ta adda latta ngamin, uray mannursuro, dagiti natangig, saan a mangipirpirit, managimbubukod ken dina ammo a taliawen dagiti kaduana.
Kasano koma ita a pagsarmingan ida dagiti ubbing iti babaenda?
Makikadua, saan koma nga agbalin a managimbubukod. Ta iti masanguanan, baka awanton ti mayat a tumulong kenka iti pakaipitam a situasion.
Nasamsam-it nga adayo ti agbiag no ammotayo ti makikadua! #


text:
GALIMUYOD, Ilocos Sur- Duapulo ket lima a pamilia a residente iti barangay ti Candon City ken ditoy nga ili ti immawat iti titulo ti daga manipud ken ni outgoing Cong. Eric Singson itay nabiit.
Naiyawat dagiti nasao a titulo ti daga kadagiti 25 a pamilia nga agindeg iti Barangay Mckinley, Galimuyod, Ilocos Sur ken Bugnay, Candon City, Ilocos Sur idi Hunio 28 a naigiddan iti oathtaking ken induction ceremonies dagiti nabutosan nga opisial ti ili iti panangidaulo ni Mayor Jessie Balingsat.
Timmabuno iti nasao a programa dagiti opisial ti provincial agrarian reform office nga indauluan ni Engr. Vic Gines, agdama a chief agrarian reform officer, ken dagiti municipal agrarian reform officers ti Candon City ken Galimuyod.
Impeksa ni Lorenzo Nanag, maysa kadagiti kalakayan a residente nga immawat iti titulo ti daga, iti dakkel a panagyamanna iti tulong ni dati a Congressman Eric Singson iti pannakatitulo dagiti dagada nupay agraduaren a diputado iti maikadua a distrito ti Ilocos Sur.
Segun ken ni Nanag, naammuanda nga ilaklako ti akinkukua iti daga a nagsaadan ti balay ken taltalonenda ket nagpatulongda ken ni Singson.
Ginatang ni Singson ti daga sana pinatituluan daytoy iti nagan dagiti mannalon.#


text:
CANDON CITY- Organic farming ti maysa kadagiti kangrunaan nga ikamkampania ti Department of Agriculture tapno umadu ti apit ken ganansia dagiti mannalon ditoy probinsia.
Kinuna ni Provincial Agriculture Officer Teofilo Quintal a babaen ti programa nga Integrated Pest Management Kasa-Kalikasan, mabalin a saanen nga agaramat pay iti pestisidio ken komersial nga abono ti mannalon tapno mapaaduna ti apitna.
Kinunana nga irekrekomenda ti DA ti panagaramat iti organiko a ganagan kas koma dagiti bulbulong, trichoderma, panagusar iti alinta ken dagiti biological organisms tapno agbalin latta a nataba ti daga ken umadu ti ganansia dagiti mannalon.#


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Tallo a lallaki ti naireport iti polis a nangagaw iti motorsiklo ti maysa a lalaki iti poblasion ditoy nga ili itay nabiit.
Maibatay iti pulong ni Pedro Raganit, 64, kagawad iti Barangay Suagayan iti polis, inagaw ti tallo a lallaki nga agedad manipud iti 20 agingga iti 30, nakakallugong ken naka-back pack ti motorsiklona iti agarup alas sais ti agsapa idi mapan gumatang iti pandesal iti sentro ti ili.
Kinuna ni Raganit a pinara dagiti tallo a suspetsa, pinaturonganda iti paltog, pinadissaagda sada naglugan ken naglibas a nagpaamianan.#


text: SIMPLE A PANAGBIAG. Simple laeng ti panagannayas ti panagbiag dagiti agnaed iti igid ti baybay a kas kadagitoy nga ubbing (ngato) nga agnaed iti Camiguin Island. Kadagitoy ubbing, makapneken kadakuada ti aglinglingay nga agay-ayam iti igid ti baybay, pambaranda metten nga agdigos tapno mapukaw ti napudot a sang-aw ti kadaratan aglalo iti agmatuon. Ngem iti panaglikig ti init iti laud, lumamiis ti pul-oy nga aggapu iti taaw a mangidateng iti bang-ar ken namnama kadagiti mangngalap nga iti agpatnag, nalabon ti makalapanda a lames nga iyawidda a pagbiagan ti pamiliada. (Rinetrato ni Jasper A. Espejo)


text:
Danum
, Koneho, ken Ugsa: tallo kadagiti 20 a simbolo ti aldaw iti Asteka kalendario
, manipud ti Asteka a kalendario a bato.
Ti aldaw ket maysa a paset ti panawen, a sappasap a naipalpalawag a kas ti pagbayatan a dumagup ti 24 nga oras.[1] Mabalin pay a kayatna a saoen a ti paset ti sibubukel nga aldaw a ti agdama a lokasion ket nasilnagan babaen ti lawag ti Init, a naamammoan pay a kas ti aglawag. Ti paset ti panawen a manrukrukod manipud ti lokal a tengnga ti aldaw aginggana ti lokal a tengnga ti aldaw ket makunkuna a ti solar nga aldaw.[2][3]
Ti nadumaduma a panangipalpalawag iti daytoy a sangalubongan a konsepto ti tao ket maus-usar segun ti linaon, kammasapulan ken pakainugotan. Idi 1967, ti segundo ket nabaliwan idi ti panakaipalpalawagna iti termino ti kaatiddog ti allon ti lawag, ken daytoy ket nagbalinn a ti SI a batayan ti paset ti panawen. Ti paset ti panagrukod para iti panawen a makunkuna nga "aldaw", ket nabaliwan idi 1967 a kas ti 86,400 SI a segsegundo ken naikkan ti simbolo a d, ket saan a paset nga SI, ngem daytoy ket naaw-awat para iti panag-usar ti SI.[1]Ti maysa a sibil nga aldaw ket kadawyan a daytoy pay ket 86,400 a segundo, a mabalin a manayonan wenno makissayan ti bisiesto a segundo iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras UTC, ken, kadagidiay dadduma pay a lokasion, sagpaminsan a manayonan wenno makissayan ti maysa nga oras no agibalbaliw manipud wenno mapan t Oras a panagin-inut ti lawag. Ti balikas nga aldaw ket mabalin pay a mangitudo ti aldaw iti lawas wenno ti maysa a petsa ti kalendario, a kas ti sungbat ti saludsod nga "Ania nga Aldaw?" Ti aldaw ket mangipatudo pay ti paset ti aldaw a saan a rabii — a makunkuna pay a kas ti 'agaldaw'. Dagiti tabas ti biag ti tattao ken dagiti dadduma pay a sebbangan ket maikabagian ti solar nga aldaw ti Daga ken ti siklo ti aldaw ken rabii (kitaen dagiti sirkadiano a kumpas).
Ti pagtengngaan a kaatiddog ti solay nga aldaw ditoy Daga ket agarup a 86,400 segundo (24 oras) ken adda dagiti agarup a 365.2422 solar nga alaldaw iti maysa a tropikal atawen. Gaputa ti nailangitan a panagtayyek ket saan a pudno a nagtitimbukel, isu nga dagiti banbanag ket agbanbaniagada kadagiti nadumaduma a kapardas kadagiti nadumaduma a puesto kadagiti bukodda a panagtayyek, ti maysa a solar nga aldaw ket saan a tinawen nga agpapada ti kaatiddog ti panawen iti amin a panagtayyek a tawen. Ti aldaw, ket naaw-awatan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagaramid ti maysa a dagup a panagtayyek ti Daga.[4]no maipanggep ti nailangitan a lugar iti likud wenno adayo a bituen (naipagarup nga agtaltalinaay), ket makunkuna a nailangitan nga aldaw. Daytoy a paset ti panawen a panagtayyek ket agarup a mamin 4 a basbassit ngem 24 nga oras ken adda tiagarup a 366.2422 iti maysa a tropikal a tawen (adadu ngem maysa a nailangitan nga aldaw ngem ti bilang ti solar nga al-aldaw). Daytoy ket gapu ti pagangayan ti ugot, ti paset ti panawen a panagtayyek ti Daga ket saan nga agtaltalinaay, a pagbanagan daytoy kadagiti bassit a panagdumaduma para iti solar nga al-aldaw ken nailangitan nga 'al-aldaw'. Dagiti dadduma a planeta ken bu-bulan ken addaanda ti nailangitan ken solar nga al-aldaw.


text:
Thursday, February 14, 2013
PLANNING DIVISION TI DA-RFU 1, IMMAYDA NAG-INSPEKSION
Cabugao, Ilocos Sur – Nakikoordinar dagiti pannakabagi ti Planning Division ti DA-RFU 1, San Fernando City, La Union iti LGU-Cabugao pakaseknan ti panagbisitada iti dua a Multi-purpose Drying Pavement (MPDP) a naipasdek idiay Barangay Baclig, Cabugao, Ilocos Sur babaen ti BACALL MPA nga idauluan ni Mr. D. Reynold Sabio iti Pebrero 14, 2013 ken idiay Barangay Daclapan, Cabugao, Ilocos Sur a bagi iti Daclapan FA.
Immuna a nagturong ti grupo iti Sitio Lusong Suyo, Brgy. Baclig a nakaidissuan ti MPDP. Kinuyog ni Mr. Edgar S. Balangatan, AT/DA-LGU dagiti nagbisita. Kalpasan ti naaramid nga interbiu ken ni FA President Sabio, dimmagas dagiti pannakabagi ti DA-RFU 1 iti disso ti Palay Shed ken Flatbed Dryer ti Asosasion iti isu met la a lugar.
Idi agangay, nagturong ti Inspection Team iti disso ti MPDP ti Daclapan Farmer’s Association nga idauluan ni Mr. Ireneo Frando, Brgy. Daclapan, Cabugao, Ilocos Sur ken kinuyog ida ni Mr. Edgar S. Balangatan. # (Web In-Action)
Immuna a nagturong ti grupo iti Sitio Lusong Suyo, Brgy. Baclig a nakaidissuan ti MPDP. Kinuyog ni Mr. Edgar S. Balangatan, AT/DA-LGU dagiti nagbisita. Kalpasan ti naaramid nga interbiu ken ni FA President Sabio, dimmagas dagiti pannakabagi ti DA-RFU 1 iti disso ti Palay Shed ken Flatbed Dryer ti Asosasion iti isu met la a lugar.
Idi agangay, nagturong ti Inspection Team iti disso ti MPDP ti Daclapan Farmer’s Association nga idauluan ni Mr. Ireneo Frando, Brgy. Daclapan, Cabugao, Ilocos Sur ken kinuyog ida ni Mr. Edgar S. Balangatan. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:08 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SIGAY, Ilocos Sur – Batang met idi Marso 11 daytoy upland municipality nga iturayan da Mayor Aries Gaerlan ken Vice Mayor Simeon Wandas a nakaisayangkatan ti Kapitol Outreach Program ti gobierno probinsial.
Simmang-at ditoy ti grupo manipud iti gobierno probinsial nga indauluan ni Vice Governor Deogracias Victor Savellano, ni 1st District Congressman Ryan Luis Singson, ken dagiti hepe dagiti nadumaduma nga ahensia ti turay tapno idanonda ti serbisioda kadagiti agindeg.
Naiwaras iti daytoy nga aldaw dagiti ramit-talon a pakaibilangan ti GI pipes, kuliglig, first aid kit, water pumps, faucets, threader, semento, wheelchair, tolda, laptop, LCD projector, ken shredder, kas kiniddaw dagiti opisial dagiti nadumaduma a barangay daytoy upland municipality.
Ti Sigay ti maikatlo nga upland municipality a nakaisayangkatan ti Kapitol Outreach Program, sumaruno iti Alilem ken Sugpon.#


text:
VIGAN CITY – Makalawas sakbay ti Semana Santa, kimmisang ti karne ti baboy a mailaklako iti tiendaan publiko ditoy siudad iti sanguanan ti alegasion dagiti meat vendors nga agkurang ti suplay ti liveweight ditoy probinsia.
Naammuan ti Tawid News nga idi Marso 22, lima laengen nga stalls iti tiendaan publiko ditoy siudad ti pakailaklakuan ti karne ti baboy agsipud ta bassit ti naparti iti slaughterhouse.
Kasta met a tapno saan nga aglugi dagiti meat vendors, saanen a kas iti napalabas a mailasin dagiti tulang, maisurot itan ti tulang iti lasag a mailako iti tiendaan.
Segun ken ni Ramon Chan nga adda puestona iti karnean iti tiendaan, bimmassit dagiti naglako agsipud ta nakisang dagiti maparti a baboy iti slaughterhouse ken gapu ta nangina dagiti magatang a baboy maigapu iti panagkurang ti suplay ti liveweight iti probinsia.
“Nakisang ti magatang a baboy, nupay kuna dagiti hog raisers a supisiente ti suplay,” kinuna ni Chan iti pannakiuman kenkuana ni Jun Ramos a naipatangatang iti DWRS Barangay Commando idi Marso 22.
Kinuna ni Chan a bimmassit dagiti meat vendors nga aglako iti tiendaan agsipud ta narigatda a maganansiaan iti presio daytoy a P160 kada kilo.
Kinuna ni Chan a ti Vigan ti kalakaan iti presio ti baboy iti tiendaan sana dinakamat a P180 kada kilo ti presio ti karne ti baboy iti Narvacan, Cabugao ken dadduma nga ili iti probinsia.
Kanaig daytoy, nangidatag ti gunglo dagiti meat vendors iti petision iti sangguniang panlungsod a nangkiddawanda iti pannakaipangato ti presio ti karne ti baboy.
“No mabalin, uray maipangato la koma ti presio ti karne ti baboy iti P175 kada kilo,” kinuna ni Chan.
Innayon ni Chan a sabali pay a petision ti aramiden ti gungloda a maipatulod iti gobierno probinsial a pangkiddawanda ti pannakaipalubos ti pannakaiserrek dagiti baboy iti quarantine checkpoint sadiay Tagudin nga awan ti bayadan dagiti hog traders.
“Kiddawenmi koma nga awan pay ti bayadan dagiti traders iti quarantine checkpoint sadiay Tagudin agsipud ta ipasada met daytoy kadagiti aggatang iti baboy,” kinuna ni Chan idinto nga inyunay-unayna a maisublinto met laeng daytoy a mabayadan inton agbalin a normal ti suplay ti baboy iti probinsia.
Kapaliiwan a dimmakkel ti demand iti baboy agsipud iti panaggragraduar dagiti agbasa, isusungad ti Semana Santa, ken iti panangrugi ti panagkampania dagiti kandidato para iti masungad nga eleksion inton Mayo.
Idi napan a tawen, nagreklamo dagiti hog raisers nga agpukpukawda gapu ta nalaklaka nga amang dagiti baboy nga ilako dagiti traders nga aggapu manipud kadagiti sabsabali a probinsia.
Nagriri met dagiti aggatgatang iti baboy gapu ta nakisang ti magatangda ket saan a kabaelan dagiti hog raisers nga ited ti bilang dagiti baboy a kasapulan a maparti iti slaughterhouse.
Gapu iti daytoy, imbilin ni Gov. Luis “Chavit” Singson ti pannakaiparit ti iseserrek dagiti oversized a baboy iti probinsia ken inikkanna dagiti hog raisers ken meat vendors iti sag-P1.5 million a pondoda tapno saan a matay ti industria ti baboy iti probinsia.
Maibilang nga oversized ti baboy nga agdagsen iti nasursurok ngem 100 kilos.#


text:
Timek Ti Barangay
PUNONG BGY. ROGELIO VILORIA IBUOS
BGY. DIBALIO, CLAVERIA, CAGAYAN
Iti deppaar na a sumingsingisingan ti lumlumgak nga init iti daya ditoy mo a masarakan ti Bgy.Dibalio ti ili nga Claveria iti daytoy a probinsiya.Maysa kadagiti barangay nga addaan ti kompleto nga pagadalan ti elementarya ken ditoy met ti nakaipasdekan ti mabigbigbig nga pagadalan ti sekondarya “Claveria Rural and Vocational School”. Nanumo a barangay ngen napintas ti panakatarawidwid na maigapu ta naaddaan ti natakneng nga ama ken lider awan sabali nu saan a ni Hon. Rogelio Viloria Ibuos.
Daytoy mararaem nga kapitan ket naggapu ti simple a pamilya, managtulong ken nalaka nga asitgan, addaan napintas nga panangibagi iti sibubukel a konseho na ken kadaguiti kabaranggayan na.
Nangrugi ti serbisyo publiko kas maysa a brgy.tanod, sana pinadas ti nakibalubal kas konsehal a nagtakemanna iti naminduwa a termino. Kas awis ti kalugaranna nakibalubal ti kinakapitan ket napagasatan, adda isunan ti maikadwa nga termino ita nga agdama.
Nalawa ti tanap a pagtaltalonan daguiti taga Dibalio masarakan daguitoy nga pagtatalonan ti nadumaduma nga benneg kas kadagiti sumaganad:Zanjera Villa Baja, Zanjera Dibalio, Zanjera Cadaanan ken Zanjera Zalpad. Daguitoy a Zanjeras ket aglasat iti nagbebeddengan daguiti banbantay narigat ti dalan aglalo nu panagtutudo, marigatan daguiti lumugar nga agibaba kadaguiti apitda. Iti naunday nga tiyempo daytoy ti iyununnoy daguiti agindeg ken mannalon, nakita ngarud daytoy ti ama ti prubinsiya ni Gobernador Alvaro T. Antonio maigapu met laeng iti panangidalan ni kapitan Rogelio Ibuos, naikkan daguitoy nga pakaseknan iti atensiyon. Napasayaat daguiti kalsada wenno dalan nga agturong kadaguiti pagtatalunan, makaserreken daguiti nadumaduma a klase daguiti lugan, naaliston ti panagibaba kadaguiti produkto ken apit nu tiyempo ti panagaani. Mainayon pay kadaguita a pagnam-ayan ket ti panaka konkreto ti sumagmamano a paset ti barangay road a sumrek kadaguiti purok. Gapu kadaguiti pondo nga naggapu iti barangay, munisipyo, congress ken ti prubinsya. Naaramid amin daguitoy a pagnamayan daguiti lumugar. Iti agdama babaen manen ti tulong ti gobyerno prubinsiyal ket malpas iti kabiitan a panawen ti panaka recrap ken panakaaramid daguiti drainage canal tapno addaan iti umiso ken nasayaat nga pagdalanan ti danum nu tiyempo iti panagtutudo tapnon saanen a malayos daguiti balbalay kasta met nga madama a maipatakder ti Health Center ken Session Hall ti nasao nga barangay.
Para kadaguiti agindeg ti Barangay Dibalio, mangnamnama da ti adu pay nga tulong nga ited ti administrasyon Ni Gobernador Alvaro T. Antonio tapno agtultuloy ti progreso ti Bgy. Dibalio, agtultuloy ti progreso ti ili a Claveria ken intero a tanap ti Prubinsiya ti Cagayan.