text:
Thursday, February 12, 2015
Taldiap Kadagiti Immortal a Daniw
Maysa kadagiti karirigatan a suraten ket research work wenno sinukisok. Saan laeng a kaskala nagsurat iti term paper, thesis wenno dissertation, no dipay ket intapogmo ti adu a panawenmo, anus, sidap ti panunot, panirigan, paliiw para itoy laeng a banag, a ti laeng maala a kasukatna ket pannakapnek iti pagesman wenno nagpalnedan iti oras gapu ta awan ta awan maaramidan. Isu a no maminsan, lumteng met iti muging no ania iti maala wenno ganaben ti nakanumnumo a mannurat kadagiti kakastoy a sinurat. Agdadata nga agdaddadaelak laeng iti panawen?
Ngem kas mannurat, adda latta man a sumalsallabay ti essem no di man ti durog a suraten dayta wenno kasdiay a banag. No ania ti makagapu, saanko a maipalawag. Ngem maymaysa ngata ti sungbatna dayta, isu ti panangakem ti akem a kas mannurat.
Panangakem ti akem a kas mannurat uray no awan iti ganaben. Di met ngata a maibilang a panagdadael iti panawen? A, diak ammo…!
Diak koma a suraten daytoy, ngem adda latta met kulding ken lailo ni Essem iti kaunggan; kasla man daydiay kulding ti barukong ken lailo-unnoy ni manong baro ken ni adding balasang nga uray asinno ti agdepdeppa ket di malapdan tarigagayna uray no isullat iti bunganga ti kanion. Isu a pagustuak man laengen dayta a kulding ken lailo ni Essem. Marikna met ti talinaay no kakinnulding ken kalinnailo ni Essem, saan kadi?
Hmp, saanak la koman a nagbalin a mannurat, aya? Tapno saan a makulding ken malailo ti kaunggan?
Hello…! Ala ngarud…! Rugiantayo man laengen!
Immortal a linlia ken linlinia ti/dagiti daniw. Dagiti dinto maumag a binatog ti daniw. Dagiti binatog ti daniw a nangnangngegtayon idi ken ita ngem saantayo met nga ammo no ania ti paulo dayta a daniw. Ket no bilang ammotayo, ditay met ammo no asino ti autorna. Uray ammotayo a mannaniw dayta, ngem ditay met ammo wenno malagip a putarna (autor) gayam dayta. No dadduma, mas importante daydiay sinurat (la ketdi!) ngem ti nagsurat.
Dagiti linia ti daniw a dakkel ti impluensiana saan laeng nga iti gimong no dipay ket iti tao. Linia wenno linlinia a nagbalinen a linabag ti conversation, panagadal, panagsukisok; saan laeng nga arkos iti bibig no dipay ket panirigan ti biag no diman ket maysa a silaw iti dana ti biag. Linia ti daniw a nagbalinen a linia ti panagabel ti panagbiag.
Nalabit nga idi pay la ngata angged agingga iti agdama ket nangnangngegmo dagitoy a linia. Nalabit pay nga us-usarem ngata pay a kas ramen iti tungtongan wenno binatog dagiti inka insawang a balikas. Ket agsipud ta nangngegmo idin daytoy, isu nga agrehistro met iti utekmo ket inton agibbetka iti balikas, daytoy met iti inka sakduen a yaon. Pagangayanna, nagbalinen nga arkos wenno linabag iti bibig. Nagbalin a gagangay a ramen ti isawang.
Kas koma daytoy: Home, sweet, home…!
Maysa a kanta. Daniw met ti liriko ti sonata. Ania a daniw-kanta ti nagtaudanna daytoy a linia? Asino ti nangsurat idi daytoy? Idi nalabit a ditay pay naiyanak wenno dipay naiyanak dagiti dadakkeltayo? Saan kadi a sangkasaotayo no kua ti home sweet home no panagaawiden. Kadagiti makaammo a linia ti daniw daytoy, nasayaat. Ngem ad-adu la ketdi ti saan a makaammo. Lalo manen nga ad-adu iti saan a makaammo no ania ti paulo ti daniw wenno asino ti mannaniw. Sakbayna a suratek daytoy, ammok aya a linia ti daniw daytoy? Suraten dagitoy a linia wenno linlinia ti daniw a nalatak ket iparang metten ti author ket maimutektekan iti kinalaingna a kas mannaniw lalo no agbingi ta isem ken agsala ta ulo. Sumagmamano laeng a linia/linlinnia ti immortal a daniw iti intay taldiapan.
Isu daytoy ti punto wenno panggep daytoy a sinukisok.Mangiparangak man iti sumagmamano.
1. O Romeo, Romeo! wherefore art thou Romeo?
Deny thy father and refuse thy name;
Or, if thou wilt not, be but sworn my love,
And I'll no longer be a Capulet.
Manipud iti play a Romeo and Juliet. Sinurat ni William Shakespeare.
Nawaya ni ayat. Uray iti nagbaetan dagiti agsususik a pamilia (Capulet ken Montague). Panawen man ti gubat, peste, sakit wenno aniaman a didigra saanto a maibalat ni ayat, agrusingto latta kadagiti puso nga ammona iti agayat ken paayat.
Aniaman a tuok ken rigat, rumimbawto latta ni ayat. Aniaman a kinadangkok ken aramid ti Sipnget, dumteng ket dumteng nga agsaknap met ni Lawag, ta kankanayon a makinrabaw wenno agballigi ti Lawag kontra Sipnget.
Ti ayat, balbaliwannat’ lubong, ngem saanen nga agbalbaliw ti lubong no awanen ti ayat; ngem no addanto pay la puso a pagubbogan ni Ayat, adda latta namnama; kadagiti awanan puso, awanen iti namnamaen a talinaay ken kappia kadakuada ta awan metten ni ayat.
Ahuu…! No agay-ayatka, di adda talinaay ken kappia; iti kabaliktadna, riribuk a!
2. How do I love thee? Let me count the ways.
I love thee to the depth and breadth and height
My soul can reach, when feeling out of sight
For the ends of Being and ideal Grace.
I love thee to the levels of everyday’s
Most quite need, by sun and candle light.
I love thee freely, as men strive for Right;
I love thee purely, as they turn Praise.
I love thee with the passion put to use
In my old grief’s, and with my childhood faith.
I love thee with love, I seemed to lose
With my lost saints,-- I love thee with the breath,
Smiles, tears, of all my life!-- and, if God choose,
I shall but love thee better after death.
Nagganas a daniwen, diuli!
Kasta a ti panangiyebkas ti panagayat iti ay-ayaten!
Isu a makuna a saanto a maumag daytoy a daniw. Isu a no maminsan ket mausar met ken pay dagitoy a binatog a kas whispering sweet nothing kadagiti agayan-ayat. Makapakiki a balikas-ayat nga awan met ti agaon a balikas.
Ania la ketdin, adda bukod a lenguahe ti mata, saan a maisurat, saan a maibalikas ngem nalawlawag pay ngem agmatuon nga init, isu dayta whispering sweet nothing. Adda bukod a lenguahe ti rikna, nalawag a maawatan ti dua a puso a napagmaymaysa.
Binatog ken binnatog ti daniw a manipud idi naputar agingga ita ken iti masakbayan ket agtultultuloy iti inna pannakaiyebkas.
Wen, saan a rukoden ti ayat. Dinto marukod ti ayat. Di matukod.
Ket dayta a panagayat, iti panangiyebkas iti panagayat no kasano ken nakasamsam-it iti lapayag. Makapabaknang iti puso. Isu ti puon ti ganaygay ken inspirasion. Isu a no insungbat ni ay-ayatem a kalpasan a dinamagmo kenkuana no kasano iti panagayatna kenka, ket insungbatna:
How do I love thee? Let me count the ways.
I love thee to the depth and breadth and height
My soul can reach, when feeling out of sight
For the ends of Being and ideal Grace.
I love thee to the levels of everyday’s….
Ngem ania itayen ti paulo ti daniw? Malagipmo? Ammom? Dayta ket…!
Asino itayen ti author ti daniw? Malagipmo? Wenno talaga a dimo am-ammo?
Manipud daytoy iti maika-43 a soneto iti SONNETS FROM THE PORTUGUESE ni Elizabeth Barret Browning.
Naglaing, ania?
3. To him who in love of Nature holds
Communion of visible forms, she speaks
A various language…
Linia manipud iti atiddog (ngem di isu ti kaatiddogan) a daniw maipapan iti kinasirib a panagbiag iti rabaw ti daga manipud iti daniw a THANATOPSIS ni William Cullen Bryant.
Maysa a palagip, ti agaramid iti kinaimbag ket agapit met laeng iti kinaimbag. No ania ti immulam, isu met laeng a ti apitem, ta di met agbunga iti papaya ti mangga, saan?
Maysa a palagip wenno panangiladawan ti kinapudno, a, ti wenno dagiti isawang ti maysa a tao ket kaiyariganna iti nakaparsuaan. Iladawanna met no ania a klase ti “nakaparsuaan” dayta a tao. Iladawanna ti “kinatae” wenno kinatao. Saan kadi? Kinatae, kunami a Cordilleran Ilokano no saan a makatao ti ugali, aramid, panagsasao, panagpampanunot ken tabas ti maysa a tao.
Mayat man, saan?
4. She walks in beauty like the night
Of cloudless climes and starry skies;
And all that’s best of dark and bright
Meets in her aspect and her eyes;
Thus mellowed to that tender light
Which heaven to gaudy day denies.
Ania ket a panangiladawanen iti kinalibnos. Maysa a panangiladawan iti nakain-inosente wenno saan pay a naparsiakan iti basol! Maysa a dayag a rumbeng la unay a pagrukbaban, ayaten ken “kapipintasan” amin a banag a sumangbay iti biag ni manong.
Maysa a gameng!
Nagganas ket a daniwen, diuli!
Manipud iti daniw a She Walks in Beauty ni Lord Byron wenno George Gordon Noel Byron ti buniagna.
5. Water, water, everywhere,
And all the boards did shrink;
Water, water, everywhere,
Nor any drop to drink.
Maipalagip la ket ngarud ti Barko ni Noe (Noah’s Ark). Ken ti binatog ti Nasantoan a Surat, a “nasken iti intay panagridam” a kankanayon. Ta amangan no dumteng ti “panagtutudo” ket pasigto laengen a danum ti makitam ngem awan pay iti mainummo.
Iti ababa a pannao, naladawton ti amin.
Ta adda aya ngarud met umuna a babawi no di kanayon a maudi? Ngarud a…!
Isu a nasken met ti panagridam iti biag. Isu a nasken met ti kankanayon a pannakimaymaysa iti sidong ti Namarsua.
Maipalagip pay daydiay pangngarig maipapan iti “Sangapulo a Babbalasang a Nakaiggem iti Pagsilawan” iti Nasantoan nga Ebanghelio. Lima kadagitoy iti nasirib. Lima met iti kuneng wenno munnel. Dagiti masirib, nangitugotda reserbada a lana. Dagiti kuneng, awan ti intugotda. Inurayda iti idadateng ti Nobio. Idi dimteng ti Nobio, naibusen ti lana pagsilawan dagiti kuneng. Simmurot dagiti lima a babbalasang a mamasirib iti nobio iti uneg ti Balay. Dagiti lima a kuneng a babbalasang, tuktokda a tuktok iti ridaw ti Balay, ngem saandan a makastrek. Ngamin, kuneng dagitoy a babbalasang.
Nasken met iti kinasirib iti panagbiag. Saan laeng a ti pisikal a bagi ti taraonan no dipay ket kangrunaanna ti kararua ken panunot. Kastoy ti kaipapanan daytoy a daniw, ti panagridam ti “idadateng” no ania ken asino dayta a dumteng.
Kadagiti mamasirib, ammoda no “ANIA” ken “ASINO” ti dumteng itoy a daniw.
Pangatiddogen daytoy a daniw. Napauloan iti THE RIME OF THE ANCIENT MARINER a sinurat ni Samuel Taylor Collidge.
Inyarig ni Collidge ti biag a kas maysa nga agdaldaliasat iti baybay. Isu a mabasa met laeng ditoy a daniw daytoy a linia:
The ice was here, the ice was there,
The ice was all around:
It cracked and growled, and roared and howled,
Like noises in a swound!
Korek! No dumteng ti panungpalan ti lablabiden ni Collidge itoy a daniwna, no danum, danum, no yelo, yelo. Isu a nasken a sagaanaan dayta a pagteng.
Ta no dumteng dayta a panawen, awan ti makan, awan ti mainum, ngem agnanayon a sibubussog ken dinto pulos mawaw dagiti masirib; ket dagiti kuneng addada met sadiay pasig nga apuy.
Nagpintas ket a daniwen, saan?
Adda pay ti kastoy a liniana:
Farewell, farewell! but this I tell
To thee, thou Wedding-Guest!
He prayeth well, who loveth well
Both man and bird and beast.
Di isu met laeng daydiay pangngarig iti Nasantoan nga Ebanghelio, saan? Ti maipapan iti sangapulo a babbalasang a nakaiggem iti pagsilawan a mangur-uray iti nobio. Ta imbitado iti kasar dagitoy a babbalasang.
Iti daniw Collidge, amin met a tao ket imbitado iti kallaysa. Ket nagdaliasat pay iti taaw, let-ang ken adayo a lugar dagiti naimbitaran.
Ti naimbitaran ditoy ket ti tao, ti ayup, dagiti bilbillit, nakaparsuaan ken amin a pinarsua.
No dumteng ti panagkallaysa ti Nobio, dagitinto laeng “mamasirib” iti sumurot iti uneg ti Balay.
6. The Worldly Hope men set their Hearts upon
Turn Ashes--or it prospers; and anon
Like Snow upon the Desert’s dusty Face,
Lighting a little hour or two--was gone
Whoa! Salbag met. Naguunegen a binatog! Puonay metten dipay mabatok met dagiti agdardaras nga agngatingat iti mani a kas kaniak. Passed…!
Ala, adtoy ti nalaglag-an a binatog. Iti isu met laeng a daniw. Kunana man:
Ah, make most of what we yet may spend,
Before we too into Dust descend;
Dust into Dust, and under Dust, to lie,
Sans Wine, sans Song, sans Singer, and -- sans End!
Tapok iti tapok. Sika a nagtaud manipud iti tapok, agsublika met laeng iti tapok ta nagtaudka la ngarud iti tapok.
Pinatapoknan dagiti balikas, napalalo no dimo pay la natapokan, este, naawatan! He-he…!
Napalalo no dimo pay la malagip dagitoy a binatog. Lalo no sika ket maysa a Romano Katoliko, a tinawen a maki-Mierkoles de Kurkuros. Daytoy ket ti yebkas ni apo padi wenno ti lay minister sakbay wenno kabayatan nga ugesanna iti krus babaen iti dapo ti muging.
Korek! Manipud daytoy ken ni Omar Khayyam iti quatrain (saggapat a linia) a napauloan iti Rubaiyat. Maysa a poet, mathematician ken philosopher. Ti kilokilometro y miliamilia a naganna ket Ghiyath al-Din Abu'l-Fath Umar ibn Ibrahim Al-Nishapuri al-Khayyami Omar Khayyam. Whoaa! Maangsan pay datao a mangibalikas met, puonayen….!
Ngem ammom ngarud no asino iti nangipatarus iti English daytoy, alaman, tapno makagteng iti amin a suli ti lubong?
Ammom ngarud no maikamano a quatrain dayta? Ala man?
Ni nalatak a mannaniw Edward FitzGerald ti nangipatarus iti English.
Maika-14 met a quatrain dayta immuna a nadakamat. Ket maika-24 a quatrain dayta maipapanen iti “dapo”.
Kunana pay iti maika-64 a quatrain.
Strange, is not? that the myriads who
Before us pass’d the door of Darkness through
Not one returns to tell us the Road,
Which to discover we must travel too.
Ket adda pay aya ngarud met ti natay nga agungar tapno ipaduyakyakna iti kinapintas iti napananna? Ket adda pay aya natay nga agsubli tapno ibagana kenka ti “Hi…!” wenno “Hello…!”
Awanen a. Ngamin, addan idi nagungar ken natay a nangpasimudaag a ti matay ket agungarto met ket agturongto met sadiay napanan ti nagungar wenno saan iti lugar a kabaliktadna.
No dimo maawatan, ay, ket, adda la ketdi a, ti dakkel a parikutmo a nasken nga ibirokam iti sungbatna iti kabiitan a panawen.
7. Truth from lips prevailed with double sway,
And fools, who came to scoff, remained to pray…
Doble kara! Saan amin a mangiyik-ikkis ken Jesucristo, maka-Cristo, dina pay la kunaen met! Nagadu ket a palpalikawen! Makapasardeng iti panagngatingat iti kinirog a mani.
Kasla daydiay nay, naakusaran a reypist iti estudiante. No apay ketdi dagiti sinalbag a kasalbagan a disipulosna ket “regaluanda” ni bossing iti karissabong. Pinatayda piman ni karissabong kalpasan a pinagumaan, ket karaman pay ti nobiona. Idi maakusaran, kunam la santo a kasantoan kadagiti amin a santo. Kunam la no relihioso kadagiti amin a relihioso. Ngem ti agdadata a kinapudo, adda itan sadiay New Bilibid Prison nga ikarkarona ti inna nagbasolanna.
No apay ketdi a, a ti tao ket kalpasan a nagbasol, ket kunam la no urbon ti karnero. Kararag a kararag iti pannakaisalakan. Ipakitana a maysa a relihioso. ipakpakitana a nakasingsingpet. Ngem am-ammo met isuna a singpet-kiteb!
Adda pay dagiti ipabuyana kampay idi iti inna panagkararag. Tapno kunaen dagiti makakita a maysa a nataknengen a tao ken relihioso a tao.
Mayat met a daniw, saan? Makapasinal-it a daniw ken makapakudkod iti teltel, he-he…!.
Daniw daytoy ni Oliver Goldsmith manipud iti Paulo a THE DESERTED VILLAGE.
Nagpanawan. Wenno pinanawan a kinatao. Kinatao a nagbalin a ‘kinatae’. No asino ti nangpanaw wenno pimmanaw, ay, ket, agridamka a, tapno maammuam!
8. Let not Ambition mock their useful toil
Their homely joys, and destiny obscure;
Nor Grandeur hear with a disdainful smile
The short and simple annals of the poor.
The boast of heraldry, the pomp of power,
And all that beauty, all that wealth, e’er gave,
Await alike the inevitable hour
The paths of glory lead but to the grave
Daytoy man a! Daytoy koma iti maibasa nga inaldaw kadagiti agaapa a politiko iti gobierno bareng no maawatanda. Agaapada gapu iti tongpats iti proyekto, porsiento wenno kickback. Ngem diak la ammon no maawatanda…
Saanmo a maitugot ti kinabaknangmo ken kinabilegmo no tangtangademon dagiti barsanga! Ania la ketdin…
Daytoy ti kunana, la ketdi a!
Lalo kadagiti “mamasirib” a mangar-aramat ti nagan dagiti umili, dagiti nakurapay nga umili, para laeng iti bukodda a pagimbagan ken ti pannakapabileg pay ti bilegda. Daydiay man kaykayatda no adda kalamidad ta inseghida nga umay iyarayat ti dua kilo a bagas, dua noodlers ken dua lata a sardinas. Ibaga a dayta ti personal a tulong. Ngem sadino naggapuan dayta nga inpaayna? Iti calamity fund! Ti calamity fund nagtaud a mismo kadagiti umili nga agbubuis! Siempre pay, maikkat ketdin dayta tongpats.
Manipud daytoy iti daniw a napauloan iti ELEGY WRITTEN IN A COUNTRY CHURCHYARD ni Thomas Gray.
Nakabakbaked nga ehemplo iti elehia a daniw.
9. Stone walls do not a prison make,
Nor iron bars a cage;
Minds innocent and quiet take
That for an hermitage;
If I have freedom in my love
And in my soul am free,
Angels alone, that soar above,
Enjoy such liberty.
Daniw maipapan iti wayawaya. Ti pudno a wayawaya. Kas kawaya dagiti Anghel sadi langit.
Manipud ken ni Richard Lovelace iti daniwna a napuluan iti: TO ALTHEA, FROM PRISON.
Adu dagiti dandaniw idi dekada 70’s ken early 80’s a kastoy, dagiti protest art. Uray ni Ilokano, tinapoganna met daytoy.
Apay a nasken met a di baybay-an ni mannaniw ti kastoy a dandaniw? Ngamin, ni mannaniw ket para aywan iti kultura, ti gimong wenno sosiedad amangan no ramesen dagiti mananggundaway. Kas mannaniw, responsibilidadna met nga aywanan ti kultura tapno di maidayday a tagilako sadiay merkado.
10. To say why gals act so and so,
Or don’t, ‘ould be persumin’;
Mebby to mean yes an’ say no
Comes nateral to women.
Wen, ngarud a! Kasta a talaga dagiti babbai, lalo dagiti in love. It’s changeable as the weather. Agbaliwbaliwda a kas iti panawen. Ahu…! No dimo maawatan, dimo matiliw ti “wen” ni ading wenno makantiawanka iti: kuneng, sana ipanalpaak ti di-barot a sinelasna iti rupam! Sobra met, saan, saan a daydiay pimmanalpaak iti tsinelas no di ket sika ti kunak, sobra met a kinakapuymon a pumik-ap ti maiparparipirip wenno paludip.
No wen, kunana, saan gayam.
No saan, kunana, wen gayam.
No addaka iti sangona, kaguranaka.
No dinaka makita, agsangsangit la unay ti unegna, no di pay ket agdardaran ti pusona.
Haynaku, dimo maawatan? Maysa laeng ti agdadata a kinapudo: She’s in love with you, kuog!
Met la gayam! Aysus, narigat-a-saan a maespeling…! Paggunayem met ngamin dagita imam ken ramaymo a; amangan no adda makakita kunana, di inkay dagus aglemmeng tapno awan makakita, ket bukbukodyo ti lubong! (Tse! Laklakayan a durgi, mangisuroka metten iti minomono ken dinadagmel, losngi…!)!
Daytoy a karirikna dagiti babbai ket natiliw la unay ni mannaniw a ni James Russel Lowell itoy a daniwna a napauloan iti THE COURTIN’
Korek! Maysa nga Slang, isu a madlaw ti ispilingna. Ngem kasta a talaga ti pannakaisurat ti Slang. Damagem kaniak no apay?
I dunno why! Mebby, such is such! Niber mayn da ispeling, as long as you gat da idea!
Adun ti nabasbasatayo a libro a nasurat iti Slang lalo kadagiti pakasaritaan wenno sinurat dagiti Native Americans (i.e. Seminoles, Indian Americans, etc.)
Ngem napintas a daniw, saan?
11. Come live with me and be my Love,
And we will all the pleasures prove
That hills and valleys, dale and field,
And all the craggy mountain yields
Korek! Manipud iti The Passionate Shepherd To His Love ni Christopher Marlowe. Ni paboritok a Marlowe.
Daniw no kasano nga iparikna ken ni dungngo iti kinadungngo.
Daniw-ayat a dinto agkupas. Padasenta man ti agdaniw iti nalag-an a balikas…
Intan, Dunngngo, maturog iti saklot Bulan
Agpungankat’ takkiag, agulestat’ puraw nga ulep
Aggiddanta nga umagep iti pannakaituglep
Ken mangnanam iti biag a sipepennek…
Anian…!
12. Woodman, Spare that tree!
Touch not a single bough!
In youth, it sheltered me,
And I’ll protect it now.
‘Twas my forefather’s hand
That placed it near his cot;
There, woodman let it stand,
Thy axe shall harm it not.
Hoy, total log ban! Diaske, dagitoy a Salibadiok! Amangan no selective, kunkunayo manen, ngem kalboenda met aminen a bambantay. Agpipinnabasolkayonto manen no mapasamak manen iti didigra gapu iti panagpukan iti kayo.
No saankayo a napnek iti daniw a THE TREE ni Alfred Joyce Kilmer, adtoy ti daniw a yebkas dagiti annak! (Natakneng a lalaki ni Joyce Kilmer…)
Para iti masakbayan dagiti annak ken sumarsaruno a kaputotan, isu a denggen koma ti timekda, itoy a daniw ni George Pope Morris a napauloan iti WOODMAN, SPARE THAT TREE!
Pukankayo a pukan iti kayo, inton bumales da Flashflood, Landslides, Rockslides, Mudslides ken iraman payen ni Trashslides, agtitinnudokayto manen wenno iyarayatyonto ti dua kilo a bagas NFA, dua a nodles ken dua lata a sardinas a pangpabanglo ti nagan wenno pangappan iti banniit tapno makaliwliw iti ad-adu a botante. Hmp…!
13. ‘Mid pleasures and palaces though we may roam
Be it eve so humble, there’s no place like home!
A charm from the sky seems to hollow us there,
Which, seek through the world, is ne’er met with elsewhere.
Home, home, sweet, sweet home!
There’s no place like home!
Sadino man a suli ti lubong iti pakadanonam, dimonto malipatan ti pagiliam. Home, sweet home.
Uray no sika iti kalayogan iti amin a nalayog, saanmon a maliklikan iti kinaadda ti ramotmo iti uneg ti daga. Ha-ha-ha! Home, sweet home!
Napateg ti maysa a kaamaan, ta ditoy ti pundasion ti pamilia. Home, sweet home.
Sika a tao, maysaka laeng nga agbanbaniaga ditoy lubong. Agawidkan. Ngem ammom kadi no sadino ti pagawidam? Sadino a taeng iti sumangbayam?
Daytoy man ti daniw ni John Howard Payne manipud iti daniwna a napauloan iti HOME, SWEET HOME.
Daniw met gayam daytoy! Maipapan iti panagawid—iti literal man a panagawid ken saan a literal.
14. The world recedes-- it disappears;
Heaven opens on my eyes, my ears
With sounds seraphic ring;
Lend, lend your wings! I mount, I fly!
O Grave where is thy victory?
O Death! where is thy sting?
Nagganas a daniwen, diuli!
Wen, agkupas ti lubong ket agpukaw. Ngem no nalukaten dagita matam ken lapayagmo iti kankanta sadiay Langit, dinakanto met abaken ni Patay.
Manipud daytoy iti daniw a The Dying Christian To His Soul ni Alexander Pope.
15. O lift me from the grass!
I die, I faint, I fail!
Let thy love in kisses rain
On my lips and eyelids pale.
No naitiklebka, bumangonka. Saanka agpatay dita nakaitiklebam. Ta no dika bimmangon, ditamon a matay, ket saanka met nga agballigi.
Napateg man ditoy ti panagballigi itoy a daniw.
Try and try until you succeed.
Daytoy ket daniw ni Percy Bysshe Shelley, a napauloan iti LINES TO AN INDIAN AIR.
Dagiti pannakaitikleb iti biag ket dagiti pagrukodan ti balligi.
Isu a kuna ni Michael Jordan: “Adun iti nakapaayak, isu a nagballigiak.”
Awan ti nagballigi a saan nga immuna a napaay.
17. For of all sad words of tongue or pen,
The saddest are these: “It might have been!”
Ha-ha-ha! Hu, ha-ha-ha! Daytoy man a linia ti daniw ti nangdurog kaniak a suratek daytoy a reserts! Pagpalnedan ti oras…
No koma!
No koma!
No komaaaaaaaaaaa!!!!!!!! Sinalbag…
Nagadu ket a no koma, ngem pasig met amin a sao, awan iti aksion.
Isu nga inaksionakon a, hehehe!
Dagiti nalalaing a mannurat, a makitsiksikan ken ni Abraham, ngem dida pay naaramid ti obra maestrada, intugotda iti tanemda ti obra maestrada. Dida imbati ditoy daga. Sayang…
Iti maysa nga editorial iti TNM, nadakamatko met a dumtengto ti panawen ken ni mannurat nga adda ti suratenna a pangibukbokanna iti panawenna. Isunto dayta ti obra maestrana.
Diak pay nasurat ti obra maestrak, ta diak maibukbok ti panawenko iti kayatko a suraten. No koma ta masuratkon…
No koma…!
No koma.
“It might have been!”
Ngem ammom kadi no ania ti paulo daytoy a daniw?
Ammom no asino ti author daytoy a daniw?
Ni Emma Hart Willard ti authorna.
MAUD MULLER ti paulo ti daniwna. Maika 105-106 a linia.
Dagitoy ngarud, dagiti sumagmamano laeng nga immortal a linia ti dandaniw.
Dagiti gapuanan dagiti mannaniw nga achmeist, symbolist, constructivist, imagist ken dadduma pay.
Achmeism -- a poem that against symbolism, it objected to the mysticism and vagueness of symbolist poetry and called for CLARITY, PRECISION and CONCRETENESS. He also emphasized the virile and heroic aspects of life. Ni nalatak Ezra Pound, a taga Idaho, USA ti nangadawak dayta termino achmeism iti librona “I Remember”.
Daytoy man ni mannaniw a, a no agdaniw ket nalawag (clarity), ababa (precision) ken namsek (concreteness). Saan nga agaramat iti symbolismo wenno ania. Saanda laeng a naramenan iti nakabilbileg a balikas no di pay ket nakabilbileg a binatog nga agtinnag iti nakabilbileg a daniw. Adu nga Ilokano iti agdandaniw iti kakastoy, lalo kadagiti agdadamo.
Symbolist -- daytoy daydiay man agdandaniw iti maysa a banag a dina met ibaga no ania dayta ngem iti mugingmo ammom nga isu ngata dayta ti dandaniwenna wenno isu a talaga awanen iti sabali pay. Kasano ket piningilpingilna laeng ti panangiladawanna. Pininingpiningna. Saanna nga inderekta a kas iti achmeist. Dagiti balikasna ket nakaun-uneg a masapul nga agagdanka iti nakangatngato tapno masibbol ti kayatna a sawen, wenno nasken a batokem iti katukottukotan a laem ti panangawatmo tapno maammoam ti ibagbagana.
Iti ababa a pannao, dagiti daniw a narigatmo a maawatan iti maminsan wenno mamindua laeng a panangbasam. Nasken nga imurriam no kayatmo a mammuan ti ibagbagana. No masadutka a mangimuri, saan a para kenka dayta a daniw. Adda ti nairanta a para dayta, adda nakaisangratanna dayta a daniw, saanka a nairaman ta dimo ngarud maawatan.
Imagist --- importante met kenkuana ditoy ti imagery ti daniwna. Adda ti image ti ibagbagana wenno dandaniwenna.
Constructivist --- isuda met laeng dagiti makunkuna a Futurist Poet. Ti masakbayan, ti panawen, lugar, tao ken ti kararua ti ad-adda a lablabidenda nga idandaniw. No nasulitka a mangimuri kadagiti daniwda, saanmo a maawatan. Dimo met maiyaplay iti biagmo ti mensahe a kayatda nga iyallatiw.
Ken dadduma pay a klase ti mannaniw, kailian.
Ala ngarud, kailian, dinardarasko a sinurat daytoy ta innak pay aganger iti balatong, imbag la a pangaldawan, sagpawan iti tultulang-paragpag ti baboy ken kulat (puraw nga uong) ken bulong ti marunggay, imbag la sangpetan dagiti nagiskuela nga appo. No idi naglabas a dekada, sininga dagiti annak ti panagsurat, ngem itan, dagiti met appo! Kasano a maibukbok iti panawen iti obra maestra? ##
Posted by Ka Iddo at 3:52 PM 0 comments
Monday, February 17, 2014
Ti namsek a karakter ken ti pungan a kas behikulo ti nangrugian ken naggibusan ti sarita ken nagsakayan ti palimed, ti panangliklik a mangiladawan iti nalaad a pagteng, ti tema ti sarita, dagiti nagpintasan ti “Ti Palimed ni Katugangak” a sarita ni Aileen D. Serrano, ken nangabak iti Maika-3 a Gunggona, Salip iti Sarita iti Ilokano, 2013 Carlos Palanca Memorial Awards for Literature, Ilocano Category. Adu pay iti nakitami a nagpintasanna ngem dagiti nainaganan laeng ti inkam trataren ken bukitkitan.
Simple laeng ti sarita. Gagangay. Namin-adun a nakabasatayo iti kastoy a sarita. Naulit-ulit, nupay kasta, adda met pangabigna nga isu iti mangipaay iti pannakapnek kalpasan a nabasa.
Lalo ti kaimudingan ni Celia Rodriguez ken ti pungan ti Nanang Ipang, nga isu pay ti nangibun-ay ti isem ken panagtung-ed, naisalsalumina dagitoy a nangpapintas.
No agbasaka iti sarita, lalo no sika ket maibilang nga agpalpaliiw iti panagtulid kadagiti babasaen, sapulen wenno urayen nga adda ti pakaisagudan wenno adda ti banag a mangipaay iti pannakaisab-it iti immatang.
Ania ti signipikante ni Celia Rodriguez iti sarita?
Nadakamat laeng iti apagapaan. Dayta ti rumbeng a mapasamak iti panangiyarig. Isu nga ababa laeng met. Ababa ngem dakkel ti kaipapananna wenno akemna iti sarita.
“Minatmatak ti rupana. Uray agkurkuretreten dagiti pingping ken mugingna, saan a mailibak a napintas ni Nanang Ipang idi kabambanuaganna. Naingpis dagiti bibigna, pangmaratiddogen dagiti kurimatmatna, ken kimmampuso ti rupana. Saan a paatiw ken ni Celia Rodriguez nga artista...”
Inyarig ti autor ti kangrunaan a karakter ti saritana ken ni Celia Rodriguez. Iti pelikula, maysa a signature a kontrabida ni Celia Rodriguez. Saanen a nasken nga iladawan ti kinaasinona ta dayta ti iladladawan ti kangrunaan a karakter, ni Nanang Ipang. Ala-Celia Rodriguez ni Nanang Ipang.
Kangrunaan a karakter, kunatayo manen ta ni la ngarud Nanang Ipang ti masarsarita. Isu ngarud a napauloan iti “Ti Palimed ni Katugangak” ken ti secondary character ket ni Odette, nga isu iti manarsarita.
Ni Odette ket addaan iti karakterisassion a di pulos agbaliw, no ania daydiay inkawes ti autor kenkuana, isun dayta, a saanen a pulos nga agbaliw, natural laeng dayta ta secondary character wenno supporting role. Kastoy ti panangilawlawag ti About.com maipapan kadagiti minor a karakter iti sarita.
A flat character is a minor character in a work of fiction who does not undergo substantial change or growth in the course of a story. Also referred to as “two-dimensional characters” or “static characters,” flat characters play a supporting role to the main character, who as a rule should be round.
Ni ala-Celia Rodriguez a Nanang Ipang, ti addaan iti round character.
A round character is a major character in a work of fiction who encounters conflict and is changed by it, kuna met laeng ti reperensiatayo.
Ni Nanang Ipang, nga addaan iti kababalin a managuyaw, managtagibassit iti manugangna nga ni Odette. Ngem iti udina, agbalbaliw daytoy. Ta timmaud met laeng dagita a negatibo nga aramidna gapu iti frustrations iti arapaapna iti biag. Dayta ngamin pannakapaay ken pannakakeltay iti arapaap ti biag ti gagangay a mamagbaliw iti maysa a tao; ket no saan a maalwadan isu daytoy iti mangikarangukong wenno mangitinnag iti tao iti abut nga awan patinggana.
Kastoy man iti panagbabawi ni Nanang Ipang ken ti pannakaidatag ti frustrations-na iti biag ken isu iti rason no apay a nag-ala-Celia Rodriguez iti tratona ken Odette.
“Dakkel ti nagkurangak kenka, nakkong. Inrantaka a pinaspasakitan idi ta no mabalbalin ket saan koma a sika ti kayatko a maasawa ni Ronnie.” Nakigtotak a nakangngeg iti kinapudno manipud iti katugangak. “Inrantak a pinagsaksakit ti nakemmo ta kayatko koma idi nga agtalawka sakbay a nagkasarkayo iti anakko. Adda Hawayana a yasawami koma ken ni Ronnie ta kayatko koma met a maalanakto idiay Hawaii tapno idiaykamin nga agnaed. Ngem iti panagpaut ti panagdendennayo, nakitak no kasano nga inaywanam ti pamiliayo. Dimmakkel a nasisingpet ken masisirib dagiti annakyo a babbai. Awanen ti mabalinko pay a dawaten.”
Nasayaat laeng ta balitok ti panagpuspuso ni Odette. Balitok a manugang ken ammona a tarabayen ken aywanan ti pamiliana, dayawen ken asikasoen ti nataengan a nakaikamanganna.
Karakter a naibugas iti kababalin dagiti Ilokano. Maysa a tagipatgen (values) a rumbeng laeng a taginayunen ken saluadan. Naisalsalumina ken nanakem a talugading.
Nupay mangrugin iti pannakaisawsawna iti nagduduma a tibnok iti nagduduma a puli ken bunga iti aglawlawna, natayengteng pay laeng daytoy a galad ken ugali ni Ilokano, nga inladawan ti sarita. The gem of the story. Ti tagipatgen nga ibati ti sarita iti muging dagiti riders. Ta no awan daytoy iti sarita, ti literatura ket awan met iti kaimudinganna malaksid iti entertainment. Ti bunga ti arte ket adda latta nga adda ibatina a pagsayaatan, pagdur-asan, mangitag-ay iti kabibiag, mangirugi iti panagbalbaliw no di man isu ti ingpen a ladawan ti humanidad. Ken kanayon nga ipalagip dagiti agpakontes iti panangiladawan iti napipintas nga ugali ken kababalin ni Ilokano. Ket maysa daytoy a sarita a nangiladawan iti manakem a kababalin.
Ket ti met nadungrit a pungan? Ania met ti kaimudinganna iti sarita?
Sizzling hot. Ti pangpaimas iti panagkaldo, nangpananam iti sarita. Nangiruangan iti sarita ken dayta metten a punto iti ayan ti rugi ti nangigibusanna. Isu ti nangipasakayanna ti redeeming quality ti sarita—ti panangallangon, panangsubbot iti nagbiddutan, ti panagbabawi—a rumbeng laeng a mapasamak. Adda subad ti kinaimbag nga aramid. Affirmation ti flat character ni Odette. Affirmation ti round character ni Nanang Ipang—ta no maminsan, saan laeng nga ibaga, ipakita, ken dadduma pay dagiti pammaneknek iti kinasiken ti karakter no di ket maipasango met iti pannakatingiting wenno pannubok ti ikutna a saguday.
Iti panangiparang ti pungan ket lukat, bagi, ken paggibusan ti sarita wenno iti direkta a pannao, ti palimed ni Nanang Ipang. Kastoy man ti pannakaiparang ti eksena.
“Kinepkepanna ti paggugustona a pungan a dina pulos kayat a palabaan uray no kasano iti panangal-allukoymi. Nakarugrugit ken nakaang-angsegen ngem kasla isu ti duayyana no makepkepanna daytoy. Ibagana a saan a makaturog no saanna a rakeprakepen. Apaenna amin a mangig-iggem.”
Iti utek ni managpaliiw a rider, damagenna met iti bagina no ania ti kaipapanan dayta nakarugrugit ken nakaang-angseg a pungan. Dagiti addaan iti mata a panagpaliiw, sublianna ti paulo. Ti ngamin paulo, usually a pakakitaan no ania ti masarsarita. Ania ngamin ti masarsarita?
Ta ania ngamin ti masarsarita? Ti palimed ni katugangak. Ania dayta a palimed? Nasken nga ituloy a basaen tapno maammuan. Isu daytoy iti agserbi a kas sima ti immatang tapno ituloy a basaen ti sarita ta naimulan iti panunot iti kinaadda ti palimed, ken no ania ti relasion dayta a palimed iti pungan. Addan ti sisiimen wenno palpaliiwen ti rider.
Iti panagtultuloy a pannakaibukirad ti palimed, mabasa daytoy nga ad-adda pay a mangpikapik kadagiti agbasbasa.
“Agurayka, anakko,” kinunana. Inyawatna ti nadungrit a salladayna kaniak. “Alaem daytoy ta isu laeng ti mabalinko nga isubad iti adu nga an-anusmo kaniak.
Saanko nga impadlaw ti pannakaalumiimko. Timmakderak a nangawat iti pungan. Immisemak a nagyaman.
Ti balikas a laba ti kangrunaan nga aramiden ti Odette ta dayta la ngarud ti rumbeng koma a maaramid, a kas nadakamat iti pannakailukat, ti kinaadda ti palimed; nga isu iti pannakawarwar ti palimed no ania dayta. Aramiden ngarud ni Odette iti pananglaba iti pungan—iti panangsukatna iti paneksekan wenno seksek.
Ti pannakalukat ti palimed.
“Ngem napaumelak iti naimuttalat kadagiti matak. Maysa a pareha ti balitok nga aritos nga addaan iti bato a diamante a kas kadadakkel dagiti kuko ti kikitko. Adda pay dua a balitok a pulseras, maysa a balitok a kuentas, ken maysa a singsing a diak ammo no ania a klase ti batbato dagiti naimula iti aglawlaw daytoy ta agsasabali met ti maris no maipasir iti lawag ti bombilia. Naglaok a silver ken balitok ti mismo a singsing. Nalabit nga awan ti makaammo maipanggep kadagitoy. Idi mangrugin nga agkapsut ni Nanang Ipang, maysaak a nakaimatang iti panagpengnget dagiti dua nga annakna a babbai. Pinaginnagawan dagitoy ti jewelry box-na a naglaon kadagiti antigo nga alahas a tinawidna pay laeng kano kadagiti dadakkelna.
“Alaem daytoy ta isu laeng ti mabalinko nga isubad iti adu nga an-anusmo kaniak.”
Iti lennekan, naulimek. Ngem no adda maulinigan a babassit nga asug ken unnoy, isu dayta ti araraw ti parsua a sitatakder iti nagbaetan ti aldaw ken rabii, a sakbay a dumteng ti transition mapanawanna koma ti lubong a natalinaay, nga awanan laok a nangisit a babak—ta segun dagiti addaan nawada a muging, dagiti nangisit a babak ti mangpadagsen iti panaglayag nga agturong iti nakaimudingan. Ket ti panagbabawi kadagiti inar-aramid a di maiparbeng lalo iti pada a tao, kadagiti kameng ti pamilia ket adda pay laeng kaimudinganna, a kas ibasar iti pannursuro iti nariingan a pammati; iti sarita, adda daytoy nga araraw-panagbabawi...
“Apo, dimo kadin paatiddogen ti panagtutuokko. Mabainakon ken ni Odette a manugangko a nakaan-anus kaniak uray no saan a nasayaat ti panangtratarko idi kenkuana. Naimbag pay ket isuna ta maserbiannak, ngem dagiti annakko a babbai a di pay makaitured nga umay mangsirip kaniak, ken mangkita no sibibiagak laeng wenno saanen. Idawdawatko laengen, Apo, a saanmo koma a pukpukawen daytoy a kakaisuna a nakemko, ta diak kayat a marigatan dagiti mangtaraken kaniak. Alaennak kadin, Apo, iti kabiitan a panawen...”
Nasaksian ni Odette iti panagkararag-pannakisao ni Nanang Ipang iti Namarsua ket nanggegna ti araraw daytoy. Maysa nga eksena a mangsubok manen ti kabaelan ti Odette nga agdesision iti maiparbeng...
Matukay ket maaringan ti addaan nalukneng a panagpuspuso ta ngamin ti kararag ket personal nga unnoy ken pannakisao iti Namarsua.
No personal a komunikasion, ti kayatna a sawen ket kabukbukodan a preperensia, nga awanan iti inpluensia nga agtaud iti sabali a tao wenno iti banag a nakaited iti motibo a nangigutugot a mangaramid kadayta a banag.
Maitutop laeng iti pannakisarita ti asinoman iti Mannakabalin a Namarsua, aglalo no kaaddan iti ngangitingitan iti panagtabon ti init wenno twilight zone. Aramid daytoy dagiti dadduma pay a relihion a saan a sakupen ti Kristianismo.
Daytoy a paset ti istoria degdeganna ti pammati iti asinoman a napasnek a makabasa. Makaimpluensia ken makapatignay rikna a situasion.
Ta saan kadi a daytoy ti tarigagayan ti amin, ti kinaadda iti kinatalinaay inton dumteng ti panungpalan?
Nabaknang a kapanunotan.
No taldiapan met ti ugali ken tabas ti naretor, ni Odette, adda makita a rason no apay a saan nga agbaliw ti riknana iti nakaikamanganna ta ammona a tingitingen ti mapaspasamak nga isu iti gamuloenna iti inaldaw-aldaw.
“...Impariknana idin kaniak a saannak a kayat a manugang ngem saanko met sinubadan iti gura. Dinayawko ketdi babaen ti panagayat ken panangasikasok ken lakayko.”
Saan a sinubadan ni Odette ti negatibo a nariknana ken ni Nanang Ipang no di ket impariknana, impakitana a natakneng a naikamang. Awan kenkuana ti balikas a ngipen iti ngipen ken kaarngina.
Ammona a basaen ti situasion ken pagsasaadanna isu a kabaelanna a timbengen dagiti pasamak. Nabasana no apay a nadagsen ti rikna ni Nanang Ipang kenkuana ta gapu daytoy iti frustrations wenno arapaapna a makaturpos koma met iti kursona ni Ronnie nga anak daytoy. Gagangay a marikna ti maysa a nagannak dayta ket pabasolenna ti naikamang wenno agdas-al iti naikamang ti gura. Ngem agbaaw met laeng dayta inton maipakita ti panagayat ken panangipateg iti pamilia.
Saan a nagimula iti sakit ti nakem ken saan a nagibalbales.
“Nagpangngaduaak no sumrekak iti kuarto wenno saan. Inkeddengko a baybay-ak ni Nanang Ipang tapno makapagwayas a mangipeksa kadagiti im-impenna. Maawatak a kasapulanna ti sumagmamano a kanito a panagwaywayas tapno makapagpanunot ken mangutob iti nagbanagan dagiti nasayaat ken dagiti madi nga inar-aramidna iti padana a tao. Adu pay dagiti simmaruno a sinasaona ngem saankon a dinengngeg. Kasla inalasko ti bagik a mangsiim ken manguray kadagiti dadduma pay nga isawangna. Umanayen a naamuak nga agbabbabawin kadagiti panangin-insultona kaniak idi nabiitak pay a naikamang kadakuada.”
Ti maysa pay a nakitami a naisangsangayan iti sarita ket ti point of view. Maysa a first person participant. Partisipante wenno supporting role laeng ti akem ti narrator (ni Odette).
Ti maysa pay a first person point of view ket ti “I” wenno “siak” ti kangrunaan a bida. Ni “siak” ti kangrunaan nga agakem, ni “siak” pay ti narrator.
Iti pammaliiwtayo, ti point of view a first person participant ket manmano a mausar iti Ilocano literature. Saan nga ammo no apay. Nalabit a saan a papolar wenno makatikaw. Dagiti laeng makaidasig ti kaipapanan ken pagdumaan ti flat character ken round character dagiti nagballigi itoy a nangusar itoy point of view.
Well written a sarita. Maikari ti naipaay a pammadayaw.
Nabara a kablaaw iti autor! #
Posted by Ka Iddo at 11:43 AM 0 comments
Monday, December 09, 2013
Dagiti Dandaniw Iti Radio
Maipapan iti daniw iti radio. Adu ngamin dagiti tratratarentayo nga isyo iti daniw. Isu nga adu dagiti agsalsaludsod babaen iti email ken iti text.
Iti daytoy nga isyo, sungbatantayo ti text message a naggapu ken ni Leonardo Agunoy iti Dingras, Ilocos Norte, ken dati a kolumnista ti Tawid News Magasin. Agpapada met ketdi iti pakaitarusan dagiti saludsodna iti saludsod dagiti dadduma a nagdamag maipapan kadagiti dandaniw iti radio.
Adda pay laeng aya dandaniw iti radio?
Adda pay laeng met a. Adu pay laeng met a dagiti dumdumngeg iti radio. Nupay addatayon iti computer age, saan pay a nagpukaw dayta iti air waves. Adda pay laeng dagiti sumagmamano a grupo dagiti mannurat iti radio a kas iti Pintek da Agunoy iti Ilocos Norte ken iti Tanap ti Cagayan.
Ti idatagtayo a sungbat ket manipud iti bukodtayo a panirigan ken eksperiensa. Sumagmamano a tawen (1991-1997) a mannurattayo iti radio a mangngegan kadagiti nadumaduma a radio station iti Northern Luzon, saan laeng a dagiti drama ken anunsio, agsursurattayo pay kadagiti dandaniw. Nagdandaniwtayo pay iti radio nga nga inlungalong ti UP Baguio ken NCCA.
Dagiti saludsod...
“Adda kadi makapakatawa a daniw?”
Adda met a. Adu dagiti makapakatawa a daniw. Talaga nga ipasngay dagitoy ti isem no diman garakgak a di magalem. Napipintas dagiti makapakatawa a dandaniw wenno dagiti humorous poem. Mabasa dagitoy kadagiti nagduduma a libro ken agkairawa dagitoy iti net, nadumaduma site ken weblog. I-search laeng ti humorous poem (poetry, poesy). No adda makapakatawa a sarita, nobela, novella, drama ken dadduma pay a sinurat, adda met a iti daniw. Maysa met a genre ti sinurat daytoy.
“Adda ngamin dagiti mangmangegmi a daniw iti radio a makapakatawa ngem ampaw met mensahena…”
Ti intension dagiti daniw iti radio a makapakatawa ket mangray-aw wenno mangpagragsak kadagiti dumdumngeg. Dagitoy a sinurat ket agdepende laeng iti pannakaiyebkas ken panangdengngeg, saan a kas kadagiti naimprenta wenno iti net nga adda pay iti panawenmo a mangsublisubli ken manganalisar a nalaing ti mensahena. Iti radio, maminsan laeng a mangngegan, ket no nalibtawan a naimdengan gapu iti pannakasinga, saanen a magaw-at pay ti umno ken maitutop a pangngeddeng ti kaipapanan daytoy.
Daytoy pannakaiyebkas ken panangdengngeg a behikulo iti pannakaidanon ti daniw ket kunaek nga epektibo unay kadagiti humorous poetry. Ta nalaklaka a matarusan ta nagsakayda kadagiti nalalag-an a balikas.
Ngamin narigat met iti mangparay-aw kadagiti balikas a naadalem unay wenno nasken a batoken pay nga umuna sakbay a magun-od ti perlas a linaonna. Ti agpakatawa, nasaysayaat met laeng no insigida a sumagepsep ti kayat nga ibaga nga awanen ti sabali pay a rikititos, nangruna la unay iti radio.
“Dillawenmi. Maseknankami…”
Nupay adda ti kalintegan iti asinoman a mangiyebkas ti pammaliiwna iti nangngegna, nainsiriban met iti panangamiris no apay a dayta a banag ti mapaspasamak. Wen, agdillawkayo ta maseknankayo, ngem iti itoy a banag, ti behikulo ti pannakaidanon kadagiti dandaniw ket babaen laeng iti panangdengngeg wenno pannakadengngeg—ken segun iti panangibinsabinsam, ti format ti programa ket dagiti makapakatawa a dandaniw ti maipatangatang.
Ipapanko lattan nga adda ti format a sursuroten ken iyaplikar ti programa nga isu dayta ti mangparay-aw. (Ta isu dayta ti kapadasak.) Ket asinoman a mangipatulod iti limmaksid iti format ket agbalin laengen a maikadua a preperensia wenno saan nga isu iti kangrunaan a maibasa ta adda kangrunaan a mangakem kadayta a banag.
No ti format ti radio program ket agpakatawa wenno mangparay-aw, isu dayta ti iyawis ken isingasing met ti management kadagiti sponsors ken advertisers. Dagitoy nga sponsors ken advertisers ket paliiwenda met ken sukisoken no adu met laeng dagiti dumdumngeg kadayta a programa. Ket no maammoan dagitoy advertisers nga adu ti dumdumngeg dayta a programa dita iti pangipananda kadagiti ads. Ta no adu ti dumdumngeg, ad-adu met ti pangiyawisan dagitoy nga advertisers ti produktoda. Ket no manmano iti dumngeg, manmano met ti advertisers a sumrek dita, natural laeng met a. No awan ti advertisers, ti programa ket saan nga agbayag ta matay iti natural death—saan a kimmita wenno kumitkita—awanan iti income, awanan kitaen, useless a negosio no saan a kumita.
Saan a kayat ti management iti programa a saan a kumitkita ta isuda met iti aglugi—bayad iti produksion, ti sueldo ti makinprograma, ti bayad ti kuriente, buis ken dadduma pay. Ket no saan a kumita ti programa kadayta nga oras, ti option ti management ket ti panangbaliwda ti programa wenno panangidiayada dayta nga oras kadagiti block timers. Iti block time, sigurado a kumita ti management, maksayan pay ti production cost. Ta bayadan dagiti block timers ti oras, isu a nalawag ti kitaen ti management. Kadagiti dadduma, karamanen iti kontrata ti bayad ti kuriente, panagdalus wenno maintenance ken dadduma pay.
Ngem no kumita ti programa ket adu dagiti advertisers, siguradoek met a ti oras dayta a programa ket maiyatiddog pay—no maysa laeng nga oras dayta, agbalin a maysa ket kagudua wenno dua nga oras wenno nasursurok pay. Ditada a kumita, adda income dita ket lalo pay a papintasenda dayta a programa babaen iti panangawisda kadagiti listeners—ad-adu a listeners tapno adu pay iti sumrek nga advertisers ken sponsors.
“Ti imasna ikalintegan ti agbasbasa a napintas kano met…”
Dillawenyo ti format ti programa? Natural nga idipensa ni announcer ken ti management dayta ta dita la ngarud a kumitkita. Dita nga agtaud ti income. Ket asinoman a di umayon iti format iti programa saan a maikkan iti importansia ta dayta met ti beddeng ti ipapatay ken balligi.
Ngem no saan a kumita ti programa, agkiddawda ti suhestion kadagiti listeners no kasano pay a mapapintas dayta wenno a mangpanunotda iti pamuspusan no kasano a mailako dayta kadagiti advertisers ken sponsors. No awan latta, agpukaw ti programa ket masukatan iti sabali manen a programa.
Iti daytoy a naibinsabinsa, makita a dakkel ti pagdumaan ti literatura a nagkawes iti entertainment, ta adda iti sabali nga awis a gutad ti panagsina iti ar-arapaapen a ngayed ti kinapintas.
Innayon pay ni Agunoy: “Damagek man no nasken nga agsurat ni mannaniw iti makapakatawa?”
No dayta ti forte ni mannaniw, isu a ti mapasamak. Iti panagsurat iti makapakatawa, ket preperensia ti mannaniw daytan. Iti Tagalog, magustoak dagiti dandaniw-kulom (idi) ni Senador Francisco “Soc” Rodrigo iti Philippine Star, Malaya ken We Forum. Idaniwna iti makaparay-aw dagiti dillawna iti gimong nangruna iti gobierno.
Agsurat ni mannaniw iti marikriknana, paliiw, sirmata, arapaap a di nasken nga agtulad. Nasaysayaat iti magna iti bukod a saka wenno agkarayam no awan saka ta makita dagiti bukod a tugot ngem ti agpasallabay.
Iti nasurok a dua a dekada nga eksperiensa (1986-2008) nga intay itatabuno kadagiti nadumaduma a poetry reading ken yaatendar nga agpaliiw maipapan iti dandaniw kadagiti poetry session, nangaramidtayo iti panagpaliiw, panangidasig ken panageksperimento tapno maamoan ti kinaepektibo ti behikulo nga inaramat. Nangaramidtayo kadagiti panangidasig itoy. Inalisar. Saan laeng a dagita, nagsalsaludsodtayo ti maipapan kadagiti dandaniw kadagiti respetado a mannaniw ken mangisursuro iti akademia.@
Posted by Ka Iddo at 6:01 AM 0 comments
Tuesday, October 22, 2013
Ti Sci-Fi
Nupay nagessemantayo iti nagbasabasa ti kastoy a klase ti sarita ken nobela iti English, ken nanginaw a nasken met a padasen a tapogan daytoy a kinelleng ti panagsuratan; a kabarbaro nga eksperiensa ken panangpalawa iti ammo.
Uray idi saan pay la datao nga establisado a piksionista, inam-amiristayon no kasano iti agsangal iti sarita wenno nobela a science fiction. Isu nga inggaed ti nagsukisok.
Iti intay panagsuksukisok a nabayag, naamiristayo a nakalawlawa met gayam daytoy, saan a maymaysa wenno tallo a klase no di ket nagadu. No awan nakaisigudan a talento a mangimutektek iti masakbayan, ti abilidad a mangipresentar ti naidumduma nga idea nga addaan ibati a pagpanunotan dagiti riders, ken panagkawes iti makaawis immatang, nasken a panunoten pay sakbay a rugian a suraten.
Iti bukodko a panirigan, no awan ibati a pakalaglagipan, malipatan ti sinurat kalpasan a nabasa, nagserbi laeng a kas pagpalnedan iti oras, awan iti nakaisalatan ti imahinasion.
Dayta a rason no apay a naipadpad-eng ti panangtapog daytoy a genre. Nasken a palawaen pay ti ammo maipapan itoy. Nasken a mangiyestablisar iti kongreto nga ammo itoy tapno saan a palpalawpaw ti output. Ket no awan iti pagibasaran ti suraten maipapan itoy, dumteng ket dumteng ti panagkamulaw a mangsurat, pagangayanna, malasado ti maidasar.
Ta ania ngamin aya ti sci-fi?
Futuristic fiction ti dadduma pay a pangawag itoy a sinurat. Panangimutektek ti limapulo a tawen wenno ad-adayo pay a panangsirmata, kastoy ti nakuna ti Carlos Palanca Memorial Awards, ta adda kastoy a kategoria a pagsasalipan. Future setting, maipapan iti siensa ken teknolohia, space travel, ti maipapan iti uniberso, ken maipapan kadagiti sabsabali pay a nagbiag iti sabali a planeta wenno heavenly bodies, mairamanen dagiti sumagmamano nga abilidad iti paranormal—por ehemplo, ti teleportation ket addan a pumaypayagpag iti lubong ti teknolohia—nga itay laeng nabiit, nangsurattayo iti paranormal nga idea, maysa a paranoid fiction manipulated by ghost and underworld story; a kas iti asul a bulan nga intay makabasa.
Ditoy a lumtuad dagiti banag a mangipaay kadagiti pilosopikal nga ideas, nga agkasapulan iti panagsukisok, kasapulan iti atiddog a panawen iti pananginaw itoy. Ta nakalawlawa ti linapogan itoy nga agur-uray pay laeng iti henio a mangsukisok.
Nakalawlawa ti kabangkagan ti literatura. Iti panagsapul kadagiti kabaruanan, ken saanen nga isu ti baro no di laeng pinabaro nga idea ket addada laeng iti suli ti muging ti asinoman a piksionista no la ket nailukatnan ti mata ti kinamannuratna.
Ngem nasken iti panangpili kadagiti linapogan a tapogan no ania kadagitoy iti ipamaysa nga aramiden. Dayta kadi ket gagangay nga idea? Makilaok iti desdes ti kaaduan.
No pagesman iti naisabali nga idea, sumiasi ngarud iti dana ti kaaduan ket mangtakuat kadagiti nagkalaegan a bangkag dagiti idea, pumidut iti maysa wenno sumagmanao laeng, daytay pakapnekam laeng nga awiten nga isu ti ipamaysa a suraten. Ta uray dagiti immuna a nangdesdes iti dana ti piksion ket dagiti laeng kabaelanda ibaklay , daytay no sadino ket kombinienteda, a saan ket nga agkarkaradap ken agkarkarawa iti dana—ta no ania iti ar-aramidem iti dana, isu met dayta ti output a suraten.
Maaninaw iti output iti kinalawa ti ammo ni piksionista iti inlatagna nga idea. Nalawa a kabangkagan ti science fiction, ngem kasapulan ti isip iti nalawlawa met a talento ken pannakaammo iti siensa ken teknolohia, paranormal, kdp. ##
Posted by Ka Iddo at 8:49 AM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Apay a Sugsugatek ti Bagik?
Ania ti panangsugat iti bagi?
Ti panangsugat iti bagi ket ti di magawidan a panangdangran iti bagi babaen iti natadem a banag. Maysa la a kita dayta ti panangdangran iti bagi. Ti dadduma pay ket ti panangsinit, panangdunor, wenno panangkabil iti bagi. Daytoy nga artikulo ket maipapan iti panangsugat, ngem dagiti prinsipio ket agaplikar iti amin a kita ti panangdangran iti bagi.
Subokem ti pannakaammom: Sungbatam iti Wen wenno Saan.
Babbai laeng ti mangsugat iti bagida.
Ti panangsugat ket maikontra iti bilin ti Biblia iti Levitico 19:28 a kunana: “Dikay sugatsugaten ti lasagyo.”
Umiso a sungbat:
Saan. Nupay ad-adu ti babbai ngem lallaki, adda met lallaki a mangsugat iti bagida ken mangaramid iti dadduma pay a kita ti panangdangran iti bagi.
Saan. Tukoyen ti Levitico 19:28 ti nagkauna a ritual dagiti pagano, saan a ti di magawidan a panangdangran iti bagi nga ilawlawag daytoy nga artikulo. Ngem nainkalintegan a kunaen a saan a kayat ti naayat a Namarsua kadatayo a dangrantayo ti bagitayo.
—1 Corinto 6: 12; 2 Corinto 7:1; 1 Juan 4:8.
Apay nga adda mangar-aramid iti dayta?
Subokem ti pannakaammom: Ania kadagitoy ti umiso unay?
Adda dagiti mangsugat iti bagida . . .
gapu ta kayatda nga iliwliwag ti nasaem a riknada.
gapu ta kayatda ti agpakamatay.
Umiso a sungbat: A. Kaaduan a mangsugat iti bagida ket dida kayat ti matay. Kayatda laeng a pagpatinggaen ti nasaem a riknada.
Usigem ti kinuna ti dadduma nga agtutubo maipapan iti panangsugsugatda iti bagida.
Celia: “Mangbang-ar dayta iti riknak.”
Tamara: “Gapu iti dayta, kasla maliklikak ti problemak. Mas maandurak a masaktan ti bagik ngem ti riknak.”
Carrie: “Diak kayat ti agladingit. No sugatek ti bagik, dayta ti pakaiturongan ti atensionko saan a ti naladingit a riknak.”
Jerrine: “Kada sugatek ti bagik, kasla diak ammon ti mapaspasamak iti aglawlawko, ken kasla malipatak dagiti problemak. Kasta ti kayatko a mapasamak.”
No kasta ti problemam, kasano a maisardengmo dayta?
Napateg ti panagkararag ken Jehova a Dios tapno maisardengmo dayta. Kuna ti Biblia: “Iyallatiwyo kenkuana ti isuamin a pakaringgoranyo, agsipud ta isu maseknan kadakayo.”
Singasing: Mangrugika babaen kadagiti ababa a kararag. Kas pagarigan, ibagam ken Jehova, “Tulongannak.” Inton agangay, ti amin a riknam ket maibagamon iti “Dios ti amin a liwliwa.”
Ti kararag ket saan a temporario a pangbang-ar iti rikna. Aktual dayta a pannakikomunikar iti nailangitan nga Amam a nangikari: “Pudno a tulongankanto. Pudno nga itultuloykanto nga iggaman a siiirut babaen ti bukodko a makannawan nga ima ti kinalinteg.”
Naliwliwa met ti adu a mangsugsugat iti bagida iti pannakisaritada iti nagannakda wenno dadduma a mapagtalkan nga adulto. Usigem ti kinuna ti tallo nga agtutubo a nangaramid iti kasta.
Salsaludsod a pagpanunotam
No nakasaganakan nga agpatulong, siasino ti mabalin a pangipeksaam iti riknam?
Ania ti mabalinmo nga ikararag ken Jehova a Dios maipapan iti dayta?
Adda kadi maibagam a dua a pamay-an (malaksid iti panangdangran iti bagi) a mabalinmo nga aramiden tapno maawan ti stress ken danagmo?
Ammuem ti Ad-adu Pay
Siasinoak?
Uppat a pamay-an tapno maammuam ti kinasiasinom ken dagiti maitakderam a prinsipio.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TOPIKO ITI AKKUB
Dakkel ti Maaramidan ti Kinapositibo!
Panagkunam, ania kadagitoy ti kadakkelan ti epektona iti kinaragsakmo?
ti situasionmo
ti genes-mo
ti panagpampanunotmo
ADDA dagiti mangpili iti “ti situasionmo.” Mabalin nga ibagada, “Naragsakak koma . . .
“no ad-adu ti kuartak”
“no mayat ti nakiasawaak”
“no nasalsalun-atak”
Ngem iti pudpudno a biag, dakdakkel ti epektona iti kinaragsakmo ti panagpampanunotmo, wenno ti panagkitam kadagiti bambanag, no ikompara iti situasionmo ken genes-mo. Nagsayaat a maammuam dayta. Apay? Makontrolmo ngamin ti panagpampanunotmo, saan a kas iti situasionmo wenno iti genes-mo a bassit la ti maaramidam wenno awan ti kontrolmo.
“NASAYAAT A PANGAGAS”
Kuna ti maysa a pagsasao iti Biblia: “Ti puso a narag-o [wenno, naragsak] nasayaat a pangagas, ngem ti espiritu a nadanar magmaganna dagiti tulang.” (Proverbio 17:22) Iti sabali a pannao, dakkel ti epekto ti panagkitam kadagiti bambanag! Nakadepende iti dayta no magaw-atmo dagiti planom wenno sumukoka, wenno, no agbalin a nasayaat wenno dakes ti ugalim gapu kadagiti trahedia.
Mabalin nga adda dagiti saan a kombinsido iti dayta. Baka irasonda:
‘Apay koma nga agpammarangak a naragsak no marigrigatanak met?’
‘Uray kasano ti kinapositibok, dinto latta mabalbaliwan ti situasionko.’
‘Kaykayatko laengen, a, ti agbalin a realistiko ngem ‘tay agar-arapaap.’
Kasla adda met puntoda. Ngem adda a talaga pagimbaganna ti positibo a panagpampanunot. Kas panangiladawan, panunotem dagiti sumaganad a senario.
Iti pagtrabahuan da Alex ken Brian, adda agduma a proyektoda. Agpadada a dedikado iti trabahoda. Kalpasan a nakita ti superbisorda ti trabahoda, adda dagiti imbagana a dakkel a kamali iti tunggal proyekto.
Alex: “Adun a panawen ken bannog ti impuonak iti daytoy a proyekto ngem adda latta kamalik! Diak talaga a linia daytoy a trabaho. Uray kasano ti panangikarigatak, dinto latta umanay. Awanto met la serserbina ti panagporsegik.”
Brian: “Impakita ni boss-ko dagiti nagustuanna iti trabahok, ngem adda latta dagiti serioso a kamalik. Adda dagiti napateg a nasursurok a makatulong tapno nasaysayaatton ti trabahok inton maminsan.”
ANIA TI MAKUNAM?
Kalpasan ti innem a bulan manipud ita, asinonto ngata ti agbalin a mas naabilidad ken mapangnamnamaan nga empleado—ni Alex wenno ni Brian?
No sika ti boss, asino kadakuada ti kayatmo nga alaen nga empleadom?
No maipasangoka iti pannakapaay, asino kadakuada ti kapadam iti reaksion?
Agsublisubli ti liday a marikrikna da Andrea ken Brittney. Ngem agduma ti pamay-anda a mangsango iti situasionda.
Ti la bagi ni Andrea ti kanayon a pampanunotenna. Dina kayat ti mangaramid iti naimbag para iti dadduma no saan nga isuda ti umuna a mangaramid iti dayta. Irasonna, ‘Apay koma a sayangek ti orasko kadagiti tattao nga awan met maalak?’
Ikagkagumaan ni Brittney ti agbalin a naimbag ken tumulong iti dadduma, apresiarenda man dayta wenno saan. Sursurotenna ti Nabalitokan a Bilin—tratuenna ti sabsabali a kas iti kayatna a panangtratoda kenkuana. (Lucas 6:31) Para kenkuana, makaparagsak ti panagaramid iti naimbag uray awan kasukatna.
ANIA TI MAKUNAM?
Asino kada Andrea ken Brittney ti kaykayatmo nga agbalin a gayyem?
Asino kadakuada ti mas makarikna iti pannakapnek iti relasionda iti sabsabali?
No makariknaka iti agsublisubli a liday, kasano ti panangsangom iti dayta, kas kadi ken Andrea wenno kas ken Brittney?
Mabalin nga adda dagiti am-ammom a kas kada Brian ken Brittney. Baka panagriknam pay ketdi, kapadam ida. No kasta, sigurado a maawatam a dakkel ti epektona iti biagmo ti panagkitam kadagiti bambanag. Ngem kasanon no kasla ad-adda a kapadam ni Alex wenno ni Andrea? Ammuem ti tallo a pamay-an nga ibagbaga ti Biblia a makatulong tapno maaddaanka iti mas positibo a panagkita kadagiti pakarigatan iti biag.
1 DIKA AGBALIN A NEGATIBO
KUNA TI BIBLIA: “Impakitam kadi a naupayka iti aldaw ti rigat? Kurangto ti bilegmo.”—Proverbio 24:10.
KAYATNA A SAWEN: No negatiboka, maibus ti pigsam a mausarmo koma a mangpasayaat wenno mangsango iti situasionmo.
PAGARIGAN: Saan a pulos naragsak ti panagubing ni Juliza. Mammartek ni tatangna ken marigrigat ti pamiliada. Kanayon nga umakarda iti pagyanan. Idi damo, negatibo ti panangkita ni Juliza iti situasionna iti biag. Ngem nagbaliw dayta. Ania ti nakatulong? “Uray sakbay pay a napagballigian dagiti dadakkelko dagiti pakarigatanda,” kuna ni Juliza, “natulongannakon ti Biblia nga agbalin a positibo. Ken agingga ita, tultulongannak dagiti prinsipio ti Biblia a mangprotektar iti pampanunotko tapno saan nga agbalin a negatibo. Ita, no adda dagiti ugali ti dadduma a diak magustuan, ikagkagumaak a tarusan no apay a kasdiayda.”
Kas nasursuro ni Juliza, ti Biblia ket maysa a libro a naglaon kadagiti makatulong a prinsipio. Makatulong kenka dagiti pammagbagana a mangsango kadagiti saan a nasayaat a kasasaad. Kas pagarigan, kuna ti Efeso 4:23: “Mapabarokayo koma iti puersa a mangtigtignay iti panunotyo.”
Kas ipakita dayta a teksto, posible a mabalbaliwam ti panagkitam kadagiti bambanag. Mabalin a ‘mapabarom’ ti panagpampanunotmo. Ngem dayta a ‘panangpabaro,’ wenno panagbalbaliw, ket agtultuloy a proseso.
2 AGPOKUSKA ITI POSITIBO
KUNA TI BIBLIA: “Amin dagiti aldaw daydiay naparigatan dakesda; ngem daydiay maay-ayatan ti pusona addaan padaya a patinayon.”—Proverbio 15:15.
KAYATNA A SAWEN: No puro negatibo ti pampanunotem, mariknam a ‘naparigatanka’ ken kasla ‘dakes,’ wenno naliday ti tunggal aldaw. Ngem no agpokuska kadagiti positibo a bambanag, maaddaanka iti ‘maay-ayatan a puso’ ken agbalinka pay ketdi a nakaragragsak. Ania ti kayatmo? Sika ti agpili.
PAGARIGAN: Naoperaan ni Yanko iti sumagmamano a daras tapno maikkat ti tumor iti utekna. Gapu iti dayta, naapektaran ti panaggaraw ken panagsaona. Panagriknana idi, saannan a magaw-at dagiti arapaapna isu nga adu a tawen a kasta unay ti pannakaupayna. Idi kuan, nagbalbaliw ti kapanunotanna. Kasano? Kunana: “Imbes nga agpokusak kadagiti limitasionko, nasursurok a kanayon a panunoten dagiti positibo a bambanag.”
Ti maysa a nakatulong ken ni Yanko a nangaramid iti dayta ket ti panagbasana iti Biblia. “Nakatulong dayta tapno kanayon a positibo ti panunotek,” kunana. “Diak met pay ketdi linipat dagiti arapaapko ngem nakapokusak kadagiti babassit a banag a kayatko nga aramiden nga ipalubos ti situasionko ita. No sumrek iti panunotko dagiti makapaupay a bambanag, lagipek ti adu a rason no apay a masapul nga agbalinak a naragsak.”
Kas ken Yanko, malabanam ti panagpanunot iti negatibo a bambanag ken masuktam dagita iti positibo a bambanag. No addaka iti narigat a situasion—nalabit adda sakitmo a kas ken ni Yanko—isaludsodmo iti bagim: ‘Talaga kadi nga awanen ti maaramidak iti situasionko? Wenno adda pay met mabalinko a paglusotan?’ Sursuruem ti saan nga agpanunot kadagiti negatibo a bambanag babaen ti panangpunnom iti panunotmo kadagiti makatulong kenka.
3 AGARAMIDKA ITI NAIMBAG PARA ITI DADDUMA
KUNA TI BIBLIA: “Ad-adu ti kinaragsak iti panangted ngem iti panangawat.” —Aramid 20:35.
KAYATNA A SAWEN: No mangtedka a naimpusuan, makariknaka iti napalalo a pannakapnek. Apay? Ngamin, paset iti pannakaparsuatayo ti panangasikaso iti kasapulan ti sabsabali. (Filipos 2:3, 4; 1 Juan 4:11) Dakkel ti maitulong ti ragsak a resulta ti panangtedmo tapno mapagballigiam dagiti narigat a situasion.
PAGARIGAN: Adda spina bifida ni Josué, maysa a nakaro a depekto iti spinal column wenno duri. Kanayon a makarikna iti ut-ot. Ngem naragsak ken adu ti maar-aramidanna gapu iti panangtulongna iti sabsabali. Kunana: “Imbes nga ibagak, ‘Diak kaya dayta,’ agpanunotak kadagiti pamay-an nga ipalubos ti situasionko a mangtulong kadagiti tattao iti inaldaw a kasapulanda. Ikarkarigatak ti agaramid iti naimbag para iti dadduma ket dayta ti mangparparagsak unay kaniak.”
TI MABALINMO NGA ARAMIDEN
Mangsapulka kadagiti gundaway a maipakitam ti kinamanagsakripisio. Kas pagarigan, mabalin kadi nga ilutuam iti makan ti masakit a kaarrubam? Adda kadi am-ammom a lakay wenno baket nga agkasapulan iti tulong iti trabaho iti balay?
Aywanam ti panagpampanunotmo a kas iti panangaywanmo iti maysa a hardin. Parutem dagiti makadadael a ruot a kinanegatibo. Agmulaka kadagiti bukel ti kinapositibo a naibatay iti realidad, ken abunuam ti biagmo kadagiti aramid a mangparagsak ken mangparegta kenka. Ket sigurado a mas makapnek a biag ti apitem. Dayta ti pammaneknek a talaga a dakkel ti maaramidan ti kinapositibo!
Adda dagiti nakasursuro a mangliklik iti dadduma a makan tapno agbalinda a nasalun-at; mabalinmo met a liklikan ti agpanunot iti negatibo
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasanotayo a Magunggonaan Kadagiti Prinsipio ti Biblia?
Inlawlawag ni Jesus no apay a kasapulantayo ti panangiwanwan ken no ania ti dua a prinsipio ti Biblia a kapatgan.


text:
Pontevedra, Negros Occidental
Ti Pontevedra ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pontevedra ket politikal a nabingbingay iti 20 a barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Baranggay I (Pob.)
- Baranggay II (Pob.)
- Baranggay III (Pob.)
- Buenavista Gibong
- Buenavista Rizal
- Burgos
- Cambarus
- Canroma -
- Don Salvador Benedicto
- General Malvar
- Gomez
- M. H. Del Pilar
- Mabini
- Miranda
- Pandan
- Recreo
- San Isidro
- San Juan
- Zamora
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Negros Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
LUGLUGAR KEN TATTAO
Panagpasiar Idiay Italy
TI Italy ket pagilian dagiti agsusupadi. Addaan kadagiti atiddog nga igid ti baybay ken narangkis a kabambantayan; nakabarbara no tiempo ti kalgaw iti abagatan ken nakalamlamiis no tiempo ti lam-ek iti amianan. Adu ti bulkan ditoy ngem manmano laeng ti aktibo a kas iti Stromboli ken Mount Etna.
Maysa ti Italy iti kaaduan ti populasionna a pagilian iti Europa. Adun ti nagdaliasat ditoy a pakairamanan dagiti Arabo, Bizantino, Feniciano, Griego, ken Norman.
Daytoy a pagilian ket nabaknang iti historikal ken artistiko a gameng. Iti kaaduan nga ili ken siudad, adda pay laeng dagiti narba a patakder dagiti nagkauna a Griego ken Romano wenno dagiti arkitektura nga estilo Baroque ken Renaissance. Dagiti painting, marmol nga estatua, ken fountain ket inaramid dagiti artist a kas kada Bernini, Michelangelo, ken Raphael.
Ti taraon ket napateg a paset iti inaldaw a biag, ken adu a kostumbre ti masurot kadagiti lokal a putahe. Masansan a maidasar nga umuna ti pasta, sa sumaruno ti karne wenno ikan nga addaan iti natnateng. Nagadu ti olive oil isu a masansan a maus-usar dayta. Nalatak ditoy ti pizza ken risotto a taraon dagiti Italiano.
Pagaammo a mannakigayyem, managpadagus, ken mannakipulapol dagiti Italiano. Paggugustoda ti makiinnestoria isu a gagangay a makitam nga agtutungtongda kadagiti plasa wenno naragsak nga agsasaritada bayat a magmagnada.
Romano Katoliko ti kaaduan nga umili ti Italy, ngem manmano ti makimismisa. Kadagiti kallabes a dekada, saan kanon a sursuroten dagiti tattao ti ibagbaga ti simbaan ken dagiti nabayagen a pagannurotan maipapan iti aborsion ken diborsio.
Umad-adu dagiti Saksi ni Jehova iti Italy. Nakalatlatakda gapu iti trabahoda a panangisuro iti Biblia kas paset ti ministerioda ken ti panagbiagda maitunos kadagiti pagalagadan ti Biblia. Nasurok a 3,000 ti kongregasion dagiti Saksi ni Jehova ditoy. Adu kadagita a kongregasion ti mangbirbirok kadagiti tattao a saan la nga Italiano ti lengguaheda. Kasapulan la unay ti panangisuro iti Biblia kadagiti dadduma pay a lengguahe ta iti napalabas a 10 a tawen, nagtriple ti bilang dagiti ganggannaet iti daytoy a pagilian.
AMMOM KADI?
Nupay iti Rome ti ayan ti Vatican City, maysa daytoy nga independiente a pagilian manipud pay idi 1929 isu a para kadagiti umili ti Italy, sabali dayta a pagilian.


text:
Aganannad iti “Let Your Money Work For You!”
Agannad iti “Let your money work for you!” Daytoy ti catch line para kadagiti prospective investors, sa maisaruno daydiay “4.5%” daily interest a tubo ti investment. Agasem, sky high ti interest rate. Unbelievable! Di nakapappapati. Ngem pudno ti offer. Isuna laeng ta uray dagiti banko ket dida kabaelan iti mangited iti 4.5% iti binulan. Anianto la ketdin no dayta ket inaldaw? Iti makatawen, wen, kabaelan dagiti banko nga ited ti 4.5% lalo dagiti industrial ken commercial bank. Ulitek, tinawen dayta, saan ket nga inaldaw a kuenta wenno daily rate. Kadagiti financial analyst, paggaakanda, no di ket dida pay a taliawen a, daytoy nga offer ta kasla buntuon iti agal-alingasaw iti buyokna a basuraan.
(No masurot daytoy nga interest rate, agserra la ketdi amin a banko. Mapasamak la ketdi ti sapasap a bank-run ken bank hoiliday gapu ta mairuar amin a savings ken maibaut itoy nga investment. Ngem ti agdadata a kinapudno, saan nga ayunan ti Central Bank of the Philippines ti aniaman a tumaud a money market a manglilibeg no di man mangrippuog ti banking system. Ta no nadadael ti banking system, kaipapanna metten dayta ti pannakarippuog ti ekonomia.)
No aggagarka itoy, adtoy pay ti pasarunona, maysa nga invitation nga umatendarka, iti symposium dinner no kasano a makaalaka iti investment contract. Ket wen met a, no dagiti investors ti nagmimiting, saan nga asi-asi a lugar. Daytay class. Daytay dekalidad a lugar wenno kapipintasan iti amin a napintas. Ta kasano koma a makaawiska iti investors no iti pagmimitingan (venue) ket iti sirok laeng iti bayog wenno kawayan a pagibabaudam ken ni sikkubeng? Wenno iti nangilaw a karinderia a di naimas iti lutona? Siempre, kas paset iti marketing ploy (nga awaganda pay iti marketing strategy), nasken nga iti class a lugar. Daytay addaan iti reputation. Riding on the reputation. Total, agbayad met ti kompania. Ken siempre, the other way to attract an investor is through his stomach. Ta no nagpakan ti agilaklako iti adaan iti reputation a restaurant, clubhouse wenno resort, ti first impression dita ket ti sinseridad. Daytoy man ket sinseridad nga aglako wenno sinseridad a mangloko.
Kinapudnona, maysa a marketing strategy iti agpaseminar ken agpasymposium kadagiti reputable venue. Kadagiti dadduma, you should be in business attire. Wen met a, business meeting daytoy isu a nasken nga amin nga umatendar ket highly regarded in behavior. Saan laeng a maipapan iti business no di pay ket kadagiti consultancy firm a mangguyguyugoy kadagiti possible a kliente. Ngem nasken iti panagannad kadagitoy nga istratehia ti consultrancy, ta agpatingga laeng koma iti consultancy a saan ket nga aglinglinged a kas recruiting agency.
TI SISTEMA TI INVESTMENT SCAM
Saan a piso iti pagsasaritaan ditoy, no di ket doliar. Wen, doliar. Minimum of US$ 1000.00, maaddaankan iti investment contract ken kumitan ti kuartam iti 4.5% daily interest rate. Amazing, saan?
Ket 500 ngarud a katao iti naallilaw itay nabiit. Immatendarda iti dinner symposium iti Baguio. Ta talaga a makaay-ayo dayta a interest rate. Ken makaay-ayo a denggen ti testemonia dagiti dua “country’s” top earner wenno investors.
Ket kuna dagitoy a sipapannekkel a top earner a kabayatan iti panangisubo iti naimas a taraon: “Maysa a narisgo a banag daytoy, awan iti pinnilitan. Amin simrek ditoy (nga investment) ket ammona a narisgo (ti kastoy nga investment). Iti minimum a $1000.00, kumita ti kuartayo iti 4.5% per day. Iti uneg laeng iti 24 nga aldaw, nabawikon ti kuartak!”
Kadagiti dadduma nga addaan iti ammo iti pyramiding scheme, adtoy ti clue wenno pagilasinan: maikkan iti bonus a $100.00 ti asinoman a makaited iti referral, (wenno makaawis iti maysa nga investor), ken sabali pay a $100.00 para iti sumaruno a paris a referral (next paired referral). Kastoy lattan ti money flow iti pyramiding scheme.
Ti investment ket addaan iti holding period a dua a bulan. Ti interest ket maala laeng babaen iti Visa wenno Mastercard.
Ti rigatna, awan ti opisina daytoy nga aglaklako iti investment contract. Base in Manhattan New York, kunada ngem dida ibaga ti eksakto nga adres. Maysa laeng a virtual office ti adda. No virtual no kuna, iti laeng internet, wenno iti website ti pakasarakan a kontak kadakuada.
Ngem kalpasan a nangibaut iti hard earn money, dagitoy nga investors, saanda metten a maka- access iti accountda iti website. Ken dipay ketdin a, maakses ti website ti naglako iti investment contract.
Timmayab ti nagrigrigatan a doliar. Namak payen no dayta a doliar ket sapulna iti ballasiw taaw wenno sapul dagiti annak wenno anak nga OFW?
Adda ti maysa nga investor a di makaakses iti website. Sinapulna ngarud ti nakakabil a based address, nga isu ti Manhattan, New York. Sinapulna identity ti komapnia kadagiti nalalatak nga stock exchange iti USA a kas iti NYSE, NASDAQ, S&P, American Stock Exchange, Investopedia, DOW Jones, Mapquest, Snopes.com ngem awan ti nagan ti kompania nga aglaklako iti investment certificate ditoy Filipinas. Kinamote iti inna panagbirok.
Ketdi, adda kakaisuna nga impormasion a naala ti managsukisok nga investor. Ti nakakabil a Manhattan, New York a based ti kompania ket saan gayam a pudno, no di ket Manhattan Gardens iti Cubao, Quezon City!
Ngem ania pay nay? Timmayaben ti investment. Awanen ti hard earn money. Awanen ti urnong a doliar.
Kadagiti kakastoy, adunto latta iti rumuar kadagiti internet, wenno kadagiti publiko nga agawis wenno aglako iti investment contract. Isu a nasken iti panagannad sakbay nga itapog ti nagling-etan a kuarta.
Kasla met laeng iti pyramiding scheme, a wen, maited ti kuarta dagiti immuna a gimmatang iti investment. Natural dayta. Pangbanniit kadagiti sumaruno a biktima. Isu ngarud a nasken iti ad-adu a recruit tapno adda ti kuarta a pangalaan iti maibayad. Ti kakasi ket dagiti adda iti babaen ti listaan wenno naud-udi nga investors ta didan a pulos a maala ti kuartada.
Iti investment, wenno panaggatang iti investment contrract ket saan a bastabasta a serken no awan iti makita a pammaneknek. Wenno mapagduaduaan dagiti offer wenno benepisio a maawat. Daydiay laengen 4.5% daily rate ket saanen a nakapappapati. Uray dagiti dagiti usorero ket per monthly basis wenno 100 days ti kuenta ti interest rate.
Kas sagudayen ti Republic Act 8799 wenno Securities Regulations Code of the Phlippines, “…securities as shares, participation, or interest in a corporation or in a commercial enterprise or profit-making venture and evidence by certificate, contract, instrument, whether written or electronic in character” ket nasken a mairehistro iti Securities Exchange Commission (SEC). Ngarud, sakbay a tumapog ti investment, nasken a saludsoden daytoy no rehistrado met laeng iti SEC. No kunana a wen, nasken a beripikaen a personal iti opisina ti SEC no pudno wenno saan a rehistrado tapno maliklikan iti pannakaallilaw.
Iti Section 8 ti RA 8799, kunana: “Securities shall not be sold or offered for sale or distribution within the Philippines, without a registration statement duly filed with and approved by the Commission.”
Mabasa pay iti alagaden ti SEC tri dusa dagiti aglabsing itoy, a kunana: …the penalty or selling securities or investment contracts without the SEC registration according to Section 73 of RA 8799 is a fine of not less than P50, 000.00 but not more than P5,000,000.00 or imprisonment from seven to twenty one years, or both at the discretion of court…
Isu a dagidiay dua a top earner iti daytoy nga scheme ket kinemmeg ti NBI. Isu a sangoenda ti kaso ken saganaanda ti dusada nga iyetnag ti kprte a kas sagudayen iti linteg ti RA 8799.
No saan a rehistrado dayta a kompania nga aglaklako iti investment contract, shares, interest in a corporation or in a commercial enterprise or profit-making venture, nasaysayaat no dimon a panunoten daytoy. Saanmo nga igasanggasat ti kuartam a nagbanbannogam wenno nagbannogan ti anak wenno asawa wenno dagiti annak.
Awan iti kas iti agannad. #


text:
Abraham
Ni Abraham (Hebreo: Plantilia:Lang-he-a, Moderno: Avraham, Griego: ABpaάu (Avraam), Tiberian: ʼAḇrāhām, Ashkenazi: Avrohom wenno Avruhom, Arabiko: إبراهيم Ibrāhīm) ket maysa kadagiti bibliko a pariarka ken maysa a kangrunaan akarakter iti epiko dagiti Israelita.[1] Ti saritana ket naibagbaga kadagiti kapitulo 11-25 ti Libro ti Henesis, ket addan ti prominente a papel iti Hudaismo, Kristianidad ken Islam.[2]
Segun ti naibagbaga iti Henesis, iti edad a 75,ni Abram, a nagsursurot ti naipagarupna a bilin ti Dios, innalana ti asawana ani Sarai, ken ti sangkabalayanna ken nagbaniaga manipud idiay Haran a npan idiay Shechem idiay Canaan. Ni Abram ket simrek ti maysa atulagan kenni Apo Dios, a nakaituduan babaen ti rito ti panagkugit. Ni Abram ket naamammoan tattan a kas ni Abraham (“ama dagiti adu a pagilian”), ken ni Sarai ket nagbalin a Sarah. Ni Abraham ken ni Sarah ket awan , ni Sarah ketnangisingasinga ani Abraham agputot ti anakna babaen ti katulongna, a ni Hagar. Ni Hagar ket naganak ti inn=mmuna nga anak ni Abraham, ni Ishmael. Ni Abraham ken Sarah kalpasan daytoy ket naganakda kenni Isaac.
Ii Hudi ken Kristiano a tradision, ni Abraham ken isu ti ama dagiti Israelita babaen ti anakna a lalaki a ni Isaac. Iti Islamiko a tradision, ni Abraham ket naipanpanunotan a kas ti propeta ti Islam, ti maysa akaputotan ni Mahoma, babaen kenni Ishmael. Dagiti Muslim naipanpanunotanda kaniana a kas pagarigan ti perpekto a Muslim, ken ti nararaeman a nagpabaro ti Kaaba idiay Meka. Ni Bahá'u'lláh, toi propeta ti Baha'i a Pammati, ket mangpasingked ti kangatuan a relihioso nga estasion para kenni Abraham. Iti Baro a Testamento ni Abraham ket naipalpalawagan a kas maysa a tao ti pammati. Isu ket naipanpanunotan a kas maysa a patron a santo kadagitiindustria ti kinamanagsangaili.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wolf, Johann Christoph, ed. (1727). "Abraham - Naikabil 43 (XLIII)". Bibliotheca Hebraea (iti Latin ken Hebreo). 3. Hamburg: Impensis Christiani Liebezeit. p. 17.
- ^ Andrews 1990, p. 5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Abraham iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Abraham iti Wikiquote (Ingles)
- Abraham
- Taga-ugma a pakasaritaan ti Irak
- Tattao a Babiloniko
- Dagiti apo ti Biblia
- Libro ti Henesis
- Dagiti naipunpon idiay Hebron
- Nalames nga Immindayon
- Dagiti nagpundar kadagiti relihion
- Dagiti Hudio a daulo ti relihion
- Dagiti santo ti Daan a Testamento
- Tattao a rinambakan iti Luterano a liturhiko a kalendario
- Dagiti propeta ti Islam


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Valenzuela
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Valenzuela, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito, ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Siudad ti Valenzuela iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy ket nairepresenta idi a kas paset ti maiakdua a distrito iti Bulacan manipud idi 1907 aginggana idi 1972, ken ti Rehion IV manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Ti Valenzuela ket naigrupo idi a kakuyogna ti Navotas ken Malabon a kas ti parlamentario a distrito iti Malabon-Navotas-Valenzuela para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986. Daytoy ket naikkan ti bukodna a pannakabagi iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas idi 1987, ken nabingbingay idi kadagiti dua a distrito kalpasan ti nainkalintegan a dokumento ti siudad (Republika Tignay Blng. 8526)) ket naaprobaran idi Pebrero 14, 1998 ken napasingkedan idi Disiembre 30, 1998.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Arkong Bato, Balangkas, Bignay, Bisig, Canumay East,[1] Canumay West,[1] Coloong, alandanan, Isla, Lawang Bato, Lingunan, Mabolo, Malanday, Malinta, Palasan, Pariancillo Villa, Pasolo, Poblacion, Pulo, Punturin, Rincon, Tagalag, Veinte Reales, Wawang Pulo
- Kalawa: 25.82 km²
- Populasion (2007): 258,475
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Bagbaguin, Karuhatan, Gen. T. De Leon, Mapulang Lupa, Marulas, Maysan, Parada, Paso de Blas, Ugong
- Kalawa: 18.69 km²
- Populasion (2007): 310,453
- ^1 Pimmusay idi las-ud ti panagturay idi Pebrero 19, 2007.
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
5. Ti Subbot—Kapatgan a Regalo ti Dios
1 KASAPULANTAYO AMIN TI SUBBOT
“Ti Anak ti tao immay . . . tapno itedna ti kararuana kas subbot a kasukat dagiti adu.”—Mateo 20:28
Apay a kasapulantayo ti subbot?
Idi nagsukir ni Adan iti Dios, napukawna ti espesial a pannakigayyemna ken Jehova, ti perpekto a biagna, ken ti Paraiso a paggigiananna.
Gapu iti inaramid ni Adan, natawidtayo ti basol ken ipapatay.
Ti subbot ti pamay-an ni Jehova a mangwayawaya kadagiti tattao iti basol ken ipapatay.
2 INTED NI JEHOVA TI SUBBOT
“Ti Dios imbaonna ti bugbugtong nga Anakna ditoy lubong tapno magun-odantayo ti biag babaen kenkuana.”—1 Juan 4:9
Kasano nga inted ni Jehova ti subbot?
Awan kadatayo ti makasubbot iti perpekto a biag a napukaw ni Adan.
Imbaon ni Jehova ditoy daga ti ipatpategna nga Anak tapno mayanak kas perpekto a tao.
Idi napagungar ni Jesus, nagsubli idiay langit. Intedna ken Jehova ti balor ti perpekto a biagna kas tao nga agserbi a subbot.
3 PUDNO A NAMNAMA GAPU ITI SUBBOT
“Punasennanto ti amin a lua kadagiti matada, ket awanton ni patay.”—Apocalipsis 21:4
Ania dagiti pagsayaatan nga ited ti subbot kadatayo?
Mapakawan dagiti basoltayo.
Maaddaantayo iti nadalus a konsiensia iti sanguanan ti Dios.
Adda namnamatayo nga agbiag nga agnanayon.
Ti regalo a subbot ket ebidensia a talaga nga ay-ayatennatayo ni Jehova ken ni Jesus.
4 MASAPUL NGA AWATENTAYO TI SUBBOT
“Ti Dios . . . intedna ti bugbugtong nga Anakna, tapno tunggal maysa a mangwatwat [wenno, mangipakita] iti pammati kenkuana . . . ket maaddaan iti agnanayon a biag.”—Juan 3:16
Kasano a maipakitatayo nga agyamyamantayo iti subbot a regalo ti Dios?
Am-ammuem ni Jehova ken ni Jesus, ken tuladem ida.
Atenderam ti tinawen a Pananglaglagip iti ipapatay ni Kristo.
Saanmo la koma a basta ibaga a mamatika ken Jesus. Aramidem ti insuro ni Jesus nga aramidentayo.


text:
1Intuloy ni Saulo ti panamutbutengna a mangpapatay kadagiti adalan ti Apo. Napan iti Kangatoan a Padi 2ket dimmawat iti surat a mangyam-ammo kenkuana kadagiti sinagoga dagiti Judio idiay Damasco tapno mapalubosan a mangtiliw iti siasinoman a masarakanna a sumursurot iti Baro a Dalan, lalaki man wenno babai, ket ipanna ida idiay Jerusalem. 3Iti dalanna nga agpa-Damasco, idi makaasidegen iti siudad, pagammoan la ta nagraniag ti lawlawna iti makasisirap a lawag a naggapu iti tangatang. 4Napasag iti daga ket nangngegna ti timek a nagkuna, “Saulo, Saulo, apay nga idadanesnak?” 5“Siasinoka, Apo?” sinaludsod ni Saulo. “Siak ni Jesus nga idaddadanesmo,” kinuna ti timek. 6“Ngem tumakderka, ket inka iti siudad ket maibaganto kenka ti aramidem.” 7Nagsardeng dagiti lallaki a kinakuyog ni Saulo ket napaumelda. Nangngegda ti timek ngem awan ti nakitada a tao. 8Timmakder ni Saulo, immulagatna dagiti matana ngem saanen a makakita. Iti kasta, kinibinda nga impan idiay Damasco. 9Tallo nga aldaw a di makakita. Saan met a nangan wenno imminum. 10Idiay Damasco, adda maysa nga adalan nga agnagan Ananias. Iti maysa a parmata, kinuna ti Apo kenkuana, “Ananias!” “Adtoyak, Apo,” insungbat ni Ananias. 11“Tumakderka,” kinuna ti Apo, “ket inka iti kalsada a managan Nalinteg. Inka iti balay ni Judas. Damagem sadiay ti maysa a lalaki nga agnagan Saulo a taga-Tarso. Madama nga agkarkararag ita. 12Nakitana iti maysa a parmata ti maysa a lalaki nga agnagan Ananias a simrek iti yanna ket impatayna dagiti imana kenkuana tapno makakita manen.” 13Ngem insungbat ni Ananias, “Apo, adun ti nadamdamagko maipapan iti daytoy a lalaki ken kadagiti nakabutbuteng nga inaramidna kadagiti tattaom idiay Jerusalem. 14Immay ditoy Damasco nga addaan pammalubos dagiti panguloen a papadi tapno tiliwenna dagiti amin nga agdaydayaw kenka.” 15Kinuna ti Apo kenkuana, “Mapanka, ta isu ti pinilik nga agserbi kaniak, tapno ipakaammona ti naganko kadagiti Hentil, kadagiti ari ken kadagiti Israelita. 16Ipakitakto kenkuana dagiti amin a masapul a sagabaenna gapu kaniak.” 17Iti kasta, napan ni Ananias. Simrek iti balay ket impatayna dagiti imana ken ni Saulo. “Kabsat a Saulo,” kinunana, “imbaonnak ni Apo Jesus a nagparang kenka iti dalan idi umayka ditoy tapno makakitaka manen ken mapnoka iti Espiritu Santo.” 18Dagus a naregreg dagiti kasla siksik ti ikan manipud kadagiti mata ni Saulo ket nakakita manen. Timmakder ket nabuniagan. 19Kalpasan ti pannanganna, simmubli ti pigsana. Sumagmamano nga aldaw a nakipagyan ni Saulo kadagiti adalan idiay Damasco. 20Napan a dagus kadagiti sinagoga ket inkaskasabana ti maipapan ken ni Jesus. “Isu ti Anak ti Dios,” kinunana. 21Nasdaaw dagiti amin a nakangngeg kenkuana ket kinunada, “Saan aya nga isu daytoy ti nangparparigat kadagiti tattao nga umaw-awag iti nagan ni Jesus idiay Jerusalem? Saan aya nga immay ditoy tapno tiliwenna dagiti mamati ket ipanna ida a sirereppet kadagiti panguloen a papadi?” 22Ngem immad-adda ti bileg ni Saulo a mangasaba ket sipipinget a nangpaneknek a ni Jesus isu ti Cristo. Saan a nakasungbat dagiti Judio nga agnaed idiay Damasco. 23Kalpasan ti adu nga aldaw, nagmimiting dagiti Judio ket nagtutulaganda a patayen ni Saulo. 24Ngem naipakaammo kenkuana ti panggepda. Aldaw-rabii a pinadpadaananda iti ruangan ti siudad tapno patayenda. 25Ngem iti maysa a rabii, innala dagiti pasurotna ket inkabilda iti kuribot sada imbaba iti abut ti bakud ti siudad. 26Napan ni Saulo idiay Jerusalem ket pinanggepna ti makitipon kadagiti adalan. Ngem saanda a namati a maysa nga adalan ket nagbutengda amin kenkuana. 27Iti kasta, napan tinulongan ni Bernabe ket intulodna kadagiti apostoles. Impalawag ni Bernabe kadakuada no kasano ti pannakakita ni Saulo iti Apo iti dalan ken ti pannakisao ti Apo kenkuana. Impadamagna pay kadakuada ti tured ni Saulo a nangaskasaba idiay Damasco iti nagan ni Jesus. 28Iti kasta, nakipagyan ni Saulo kadakuada. Sinursorna ti entero a Jerusalem ket awan butengna a nangasaba iti nagan ti Apo. 29Nagsao ken nakisuppiat pay kadagiti Judio a Griego ti pagsasaona, ngem kayatda a papatayen. 30Idi maammoan daytoy dagiti kakabsat iti pammati, impanda ni Saulo idiay Cesarea ket pinagawidda idiay Tarso. 31Iti kasta, awanen ti panagsagaba ti iglesia iti entero a Judea, Galilea ken Samaria. Babaen iti tulong ti Espiritu Santo, pimmigsa ken immadu dagiti mamati ket nagbiag dagiti kamkameng a managbuteng iti Dios. 32Sinursor ni Pedro ti amin a lugar. Iti naminsan, sinarungkaranna dagiti tattao ti Dios nga agnaed idiay Lidda. 33Nasarakanna sadiay ti maysa a lalaki nga agnagan iti Eneas. Paralitiko daytoy ket walo a tawenen a sidadalit. 34Kinuna ni Pedro kenkuana, “Eneas, paimbagennaka ni Jesu-Cristo. Bumangonka ket idulinmo ta iddam.” Dinagdagus ni Eneas ti bimmangon. 35Nakita dagiti amin a taga-Lidda ken taga-Sarona ni Eneas ket namatida iti Apo. 36Idiay met Joppe, adda adalan a babai nga agnagan Tabita. Imbukbokna ti amin a panawenna nga agaramid kadagiti naimbag ken tumulong kadagiti napanglaw. 37Iti dayta a tiempo nagsakit ni Dorcas ket natay. Binuggoanda ti bangkayna sada immassayag iti akingngato a kuarto. 38Asideg ti Joppe idiay Lidda. Idi nadamag dagiti adalan a taga-Joppe nga adda ni Pedro idiay Lidda, nangibaonda iti dua a lallaki a mangkiddaw kenkuana a dagdagusenna koma ti mapan idiay Joppe. 39Nagrubbuat ngarud ni Pedro ket nakikuyog kadakuada. Idi sumangpetda, impanda ni Pedro iti kuarto nga akingngato. Agsangsangit nga immaribungbong dagiti amin a balo a babbai iti abay ni Pedro ket impakitada kenkuana dagiti kagay ken dadduma pay a pagan-anay a dinait ni Dorcas idi sibibiag pay. 40Pinaruarna amin ida sa nagparintumeng a nagkararag. Kalpasanna, sinangona ti bangkay ket kinunana, “Tabita, bumangonka.” Nagmulagat ni Dorcas, kinitana ni Pedro ket nagtugaw. 41Iniggaman ni Pedro ti imana sana pinatakder. Inayabanna dagiti tattao ti Dios ken dagiti balo ket imparangna kadakuada ni Dorcas a sibibiag. 42Nagdinamag daytoy a pasamak iti entero a Joppe ket adu dagiti namati iti Apo. 43Nagyan ni Pedro idiay Joppe iti adu nga aldaw, iti balay ni Simon nga agkurkurte iti lalat.
Copyright
Learn More


text:
Minglanilla, Cebu
Ti Minglanilla ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Minglanilla ket nabingbingay a politikal kadagiti 19 a barbaranggay.[2]
- Cadulawan
- Calajo-an
- Camp 7
- Camp 8
- Cuanos
- Guindaruhan
- Linao
- Manduang
- Pakigne
- Poblacion Ward I
- Poblacion Ward II
- Poblacion Ward III
- Poblacion Ward IV
- Tubod
- Tulay
- Tunghaan
- Tungkop
- Vito
- Tungkil
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
San Juan, Siquijor
Ti San Juan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Siquijor iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Juan ket nabennebenneg iti 15 a barbaranggay.[2]
- Canasagan
- Candura
- Cangmunag
- Cansayang
- Catulayan
- Lala-o
- Maite
- Napo
- Paliton
- Poblacion
- Solangon
- Tag-ibo
- Tambisan
- Timbaon
- Tubod
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Siquijor". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Siquijor". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
SIERRA LEONE KEN GUINEA
“Awan Pay Makatawen, Mataykanton”
Zachaeus Martyn
NAYANAK 1880
NABAUTISARAN 1942
ABABA A PAKASARITAANNA Nangrugi a nagpayunir idi agtawen iti 72.
AWAN pay ti nangyad-adal iti Biblia ken Zachaeus ngem idi nabasana dagiti libro a Salvation ken The Harp of God, ammona a nasarakannan ti kinapudno.
Maysa nga agsapa ti Domingo idi 1941, nagrubuat ni Zachaeus tapno mapan makigimong kadagiti Saksi iti umuna a gundaway. Walo a kilometro ti kaadayona ken adda iti sakaanan ti narangkis a bantay. Gapu ta dina ammo ti rugi ti gimong, nasapa a nakadanon iti sumagmamano nga oras. Nagtugaw ni Zachaeus a nangur-uray iti isasangpet dagiti kakabsat. Kalpasan ti maikatlo a pannakigimongna iti Domingo iti Kingdom Hall, imbagana iti Anglican Church iti lugarda nga ikkatendan ti naganna iti listaan dagiti miembro.
Maysa a nasinged a gayyemna a miembro dayta a relihion ti nangibugkaw ken Zachaeus, “Sika a laklakayan, no kanayonka a sumang-at ken sumalog iti walo a kilometro iti dayta a bantay a mapan iti paggigimongan dagita a tattao, awan pay makatawen, mataykanton.” Nakitana ti isasang-at ken isasalog ni Zachaeus iti bantay mamindua iti makalawas iti las-ud ti lima a tawen. Idi kuan, natay daytoy a gayyem! Kalpasan ti 25 a tawen, napigsa pay laeng ni Zachaeus.
Simamatalek ni Zachaeus a nagserbi ken Jehova agingga a natay iti edad a 97.


text:
SUHETO ITI AKKUB | ADDA PAY KADI MAARAMIDAM ITI SITUASIONMO?
Ti Problema: Sangabunton a Trabaho
KASAPULANDAKA dagiti annakmo itan. Ken uray ti boss-mo. Sa adda pay ipapaaramid ti asawam. Ay-aywanam pay ti masakit a nanangmo. Saan a kasta ti biag nga inarapaapmo, ngem kada aldaw a kastoy lattan ti mapaspasamak. “Awan met ti maaramidak ta kasapulandak,” naibagam. Ngem saanmo a pagsayaatan, wenno uray isuda, no aramidem ti amin nga ipapaaramidda. Ania ti maaramidam iti situasionmo?
PAGTULADAN ITI BIBLIA: MOISES
Ni Moises laeng ti ukom iti Israel idi panawen ti Biblia. Mabalin a pampanunotenna nga ar-aramidenna laeng no ania ti kasapulan. Ngem kuna ti katuganganna a lalaki: ‘Saan a husto ti ar-aramidem. Parparigatem laeng ta bagim.’ Inrekomendana nga ited ni Moises kadagiti kualipikado a lallaki ti kaaduan a trabaho ti maysa nga ukom, ket dagiti laeng nadadagsen a kaso ti iyulida ken Moises. Impasiguradona: ‘No aramidem daytoy dikanto marigatan ket agawidto dagiti tattao a naibanag dagiti parikutda.’—Exodo 18:17-23, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
TI INARAMID NI DELINA
Kas naibaga iti umuna nga artikulo, adda sakit ni Delina a dystonia. Ay-aywananna pay ti tallo a manongna nga adda depektona. “Nakitak a maksayan ti stress no dagiti laeng trabaho iti agmalem ti sanguek ken saanak nga agitantan,” kunana. “Ibagbagak iti dadduma ti situasionko, isu nga adda dagiti naawatko a tulong kadakuada, pati ken lakayko. Mangiwayaak met iti bassit a tiempo kada bigat tapno ag-garden, a talaga a mangparparagsak kaniak.”
“Ta iti tunggal banag adda naituding a tiempo.”—Eclesiastes 3:1
TI MAARAMIDAM
No nakaad-adu ti trabahom a kasla saanmon a kontrolado ti biagmo, padasem dagitoy:
Agpatulongka iti sabsabali. Kas pagarigan, adda kadi annakmo nga adda pay la iti podermo a makatulong? Adda kadi kaarrubam a kapamilia wenno gayyemmo a mabalin a tumulong?
Ibagam iti dadduma no ania ti kasapulam. Kas pagarigan, makitungtongka iti boss-mo no adu unayen ti ipatpatrabahona. Ngem dina met kayat a sawen a kasla butbutngem nga agikkatkan iti trabahom. Basta ibagam laeng dagiti problemam. Baka met kayatna a kissayan ti trabahom.
Ilistam dagiti aramidem iti makadomingo. Mabalinmo kadi nga ipaaramid ti dadduma kadagita iti sabsabali?
Saanmo nga awaten ti amin nga awis. No dikan makapan gapu ta awan tiempom wenno nabannogka, ibagam dayta iti nasayaat a pamay-an.
Konklusion: No padasem nga aramiden ti amin, baka awan maileppasmo.
Ammuem ti Ad-adu Pay
No Kasano ti Kasayaatan a Panangusarmo iti Tiempom?
Ti maysa a pamay-an a mausarmo a naimbag ti tiempom ket ti panangtingitingmo iti biagmo babaen iti dua a panirigan. Ania dagita?


text:
Panggep a panag-numero ti telepono
Ti panggep a panag-numero ti telepono ket maysa a kita iti panag-numero a pamuspusan nga inus-usar iti telekomunikasion tapno maikkan dagiti numero ti telepono kadagiti agsuskribir ken ti panagidalan dagiti panagtawag ti maysa a reddek ti telepono. Ti maysa a nametmet a panggep a panag-numero, a kasla ti mabirukan idiay Amianan nga Amerika, ket pasirukan na ti maysa a agtatalinaed a dagup ti kaatiddog dagiti numero. Ti maysa a naluktan a panggep a panggep ti panag-numero ket addaan ti langa a sabsabali iti kaatiddog dagiti numero ti telepono.
Ti maysa a panggep a pang-dial ket bangonen na ti manamnama a numero ken ti pagtuladan kadagiti dihitos para kadagiti numero ti telepono. Daytoy ket agiraman kadagiti kodigo ti pagilian, kodkodigo a panagserrek, kodkodigo ti lugar ken dagiti kombinasion dagiti dihitos a nai-dial.


text:
Politika
Ti Politika (manipud ti Griego πoλιtιkός, politikos "iti, para iti, wenno maipanggep kadagiti umili") ket maysa a proseso babaen dagiti grupo ti tattao ti panagaramid ti pangngeddeng para kadagiti grupo. Uray no sapasap a maidakdakamat wenno mainanaig kadagiti gobierno ti politika ken mapalpaliiw met iti amin a panagnanaig dagiti gunglo ti tattao a pakairamanan ti korporasion, akademia, ken dagiti relihioso a paset ti kagimongan. Daytoy ket nabuklan iti "sosial a pannakibiang a mairaman ti turay wenno bileg"[1] ken agiturturong para iti regulasion iti publiko a pannakibiang iti kaunegan ti politikal a paset,[2] ken dagiti pamay-an ken pamuspusan a maus-usar a pagannurotan ken panangidangep ti annuroten.[3]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a politika ket nagtaud iti Griego a balikas a Πoλιtιkά (politika), a naimodelo ti "dagiti pannakibiang iti siudad" ni Aristotle, ti nagan ti librona iti panagturay ken dagiti gobierno, a naipatarus iti Ingles idi maika-15 a siglo a kas naisurat ti Latin a "Polettiques".[4] Daytoy ket nagbalin a "politika" iti Tengnga nga Ingles s. 1520. Ti sao a politik ket immuna a napasingkedan iti Ingles idi 1430 ken naggapu daytoy manipud ti Tengnga a Pranses a politique, a nagtaud iti Latin a politicus,[5] nga isu daytoy a pannakaisurat ti Latin iti Griego a πoλιtιkός (politikos), a kayatna a sawen ket "iti, para iti, wenno maipanggep kadagiti umili", "sibil", "sibiko", "tagikua ti estado",[6] a manipud iti πoλίtnς (polites), "umili"[7] ken dayta ket manipud ti that πόλις (polis), "siudad".[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panagipalpalawag dagiti Politika". dict.die.net.
- ^ "Politika (panangipalpalawag)". everything2.co.
- ^ "Panagipalpalawag dagiti Politika". thefreedictionary.com.
- ^ "Politika". Online Etymology Dictionary.
- ^ Charlton T. Lewis, Charles Short. "A Latin Dictionary". Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πoλιtιkός "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πoλίtnς "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πόλις "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.


text:
Plantilia:Dagiti Papa
Inus-usar daytoy a kas dagiti pagdaliasatan a kahon dagiti artikulo ti Papa.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ikabil ti plantilia {{Dagiti Papa}} iti baba ti artikulo.
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Dagiti Papa |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Dagiti Papa |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Dagiti Papa |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.