text:
Turkia
Ti Turkia (Turko: Türkiye), opisial a ti Republika iti Turkia ( Türkiye Cumhuriyeti (tulong·paammo)), ket maysa a pagilian idiay Europa a mabirukan idiay Lumaud nga Asia (kaaduanna idiay Anatolia a peninsula)ken idiay Daya a Trasia idiay Abagatan a daya a Europa. Ti Turkia ket nabeddengan babaen dagiti walo a pagilian: Bulgaria iti amianan a laud; Gresia iti laud; Georgia iti amianan a daya; Armenia, Azerbaijan (ti exclave iti Nakhchivan) ken Iran iti daya; ken Irak ken Siria iti abagatan a daya. Ti Baybay Mediterraneano ken Cyprus ket addada iti abagatan; ti Baybay Egeo ket adda iti laud; ken ti Baybay Nangisit ket adda iti amianan. Ti Baybay iti Marmara, ti Bosporo ken ti Dardanelos (a dagitoy ket buklenda dagiti Nailet a baybay ti Turko) ket ilasinna ti nagbeddengan a nagbaetan ti Daya a Trasia ken Anatolia; ilasinna pay ti Europa ken Asia.[5]
Ti Turkia ket maysa kadagiti innem a nawaya a Turko nga estado. Ti kaaduan iti populasion kadagitoy ket Muslim.[6] Ti opisial a pagsasao iti daytoy a pagilian ket ti Turko, a ti Kurdo ken Zazaki ket maisasao dagitoy babaen dagiti Kurdo ken Zaza, a mangbukel ti 18% iti populasion.[7]
Dagiti Oghuz a Turko ket nangrugrugida a mapmapan iti lugar a makunkuna tattan a ti Turkia (naala manipud ti Mediebal a Latin Turchia, i.e. "Daga dagiti Turko") idi maika-11 a siglo. Daytoy ket pimmardas babaen ti panagabak dagiti Seljuk kadagiti Bisantino idiay Gubat iti Manzikert.[8] Adda dagiti bassit a beyliks ken ti Seljuk a Sultanato iti Rûm a nagturay ti Anatolia aginggana ti Mongol a panagraut. Idi rugi ti maika-13 a siglo, ti Otomano a beylik ket pinagtitiponda ti Anatolia ket nagaramidda ti imperio a gumay-at ti kaaduan iti Abagatn a daya iti Europa, Lumaud nga Asia ken Amianan nga Aprika. Kalpasan ti panagrebba ti sumaganad a panakaabak ti Imperio nga Otomano idi Umuna a Sangalubongan a Gubat, adda dagiti pasetna a sinakupan babaen ti nagabak a Kumaduaan. Adda maysa a grupo dagiti ubbing a milisia nga opisial, nga indauloan babaen ni Mustafa Kemal Atatürk ken dagiti kaduana, nagaramidda ti nagballigi a sumupiat kadagiti Kumaduaan; idi 1923, nagipatakder dagitoy ti moderno a Republika iti Turkia a ni Atatürk a kas ti immuna apresidente.
Ti Turkia ket maysa a demokrata, sekular, unitario, batay-linteg a republika nga addaan ti taga-ugma a tinawtawid a kultura. Ti Turkia ket umadadu a naipatipon iti Laud babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Konsilo iti Europa, NATO, OECD, OSCE ken ti G-20 a dagiti kangrunaan nga ekonomia. Ti Turkia ket nangrugi a nakitulag ti napno a panagkameng iti Kappon ti Europa idi 2005, nga isu ket maysa idin a kumaduaan a kameng iti Europeano a Komunidad ti Ekonomia manipud idi 1963 ken nakadanon ti maysa a tulagan ti kappon ti aduana idi 1995. Ti Turkia ket nagtaraken iti asideg a kultural, politikal, ekonomiko ken industria a panakibiang iti Tengnga a Daya, dagiti Turko nga estdao iti Tengnga nga Asia ken dagiti pagilian ti Aprika babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Turko a Konsilo, Nagsaupan nga Administrasion iti Turko nga Arte ken Kultura, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong ken ti Organisasion ti Ekonomiko a Panagtitinnulong.
Ti lokasion ti Turkia iti nagsasabtan ti Europa ken Asia ket mangaramid daytoy a maysa a nagruna a heostratehiko a pagilian.[9][10][11] Gapu ti naipangruna a lokasionna, dakkel nga ekonomia ken kabilegan ti milisia, ti Turkia ket maysa a nangruna a rehional a bileg.[11][12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "IMF World Economic Outlook Database, Abril 2012". Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2012. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Gini a Pagsurotan". Banko ti Lubong. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011" (PDF). Naala idi 2011-11-02.
- ^ Ti Turko a lira (Türk Lirası, TL) ket sinukatanna ti Baro a Turko a lira idi Enero 1, 2009.
- ^ Atlas ti Nailian aHeograpiko iti Lubong (Maika-7 nga ed.). Washington, D.C.: Nailian a Heograpiko. 1999. ISBN 0-7922-7528-4. "Europa" (pp. 68–69); "Asia" (pp. 90–91): "Ti kadawyan a maawawat a panakabingbingay a baetan ti Asia ken Europa ... ket pinorma babaen ti Banbantay Ural, Karayan Ural,Baybay Kaspiano, Banbantay Kaukaso,ken ti Nangisit a Baybay nga addaan dagiti pagayusanna, ti Bosporo and Dardanelo."
- ^ KONDA a Panagsukisok ken Konsultasion (2011-06-25). "Relihion, Sekularismo ken ti Dalungdong iti inaldaw a biag" (PDF). Milliyet. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2009-03-25.
- ^ "Ti CIA World Factbook ket agited kadagiti 18% a Kurdo". Cia.gov. Naala idi 2011-05-16.
- ^ "Turkia – Dagiti Turko a Nagtaudan". Countrystudies.us. Naala idi 2011-05-16.
- ^ Mango, Andrew (2000). Atatürk. Overlook. ISBN 1-5856-7011-1.
- ^ Shaw, Stanford Jay; Shaw, Ezel Kural (1977). Pakasaritaan iti Imperio nga Otomano ken Moderno a Turkia; Tomo.1, Imperio iti Gazis. ti pannakabangon ken panakaawan ti Imperio nga Otomano, 1280–1808. Cambridge University Press. ISBN 0-5212-9163-1.
- ^ a b "Panagpangato tyi Turkia ken Rusia". Stratfor. 2009-03-17. Naala idi 2011-08-21.
- ^ "Ti Turkia ngata ket Taudan itif Stabilidad ti Tengnga a Daya?". heptagonpost.com. 2010-12-18. Naala idi 2011-05-16.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Turkia idiay Wikimedia Commons
- Apganistán
- Armenia
- Azerbaijan
- Bahrain
- Banglades
- Butan
- Brunei
- Burma (Myanmar)
- Cambodia
- Tsína
- Cyprus
- Ehipto
- Georgia
- India
- Indonesia
- Iran
- Irak
- Israel
- Hapón
- Hordania
- Kazakstan
- Amianan a Korea
- Abagatan a Korea
- Kuwait
- Kirgistán
- Laos
- Lebanon
- Malaysia
- Maldibas
- Mongolia
- Nepal
- Oman
- Pakistan
- Pilipinas
- Katar
- Rusia
- Saudi Arabia
- Singapur
- Sri Lanka
- Siria
- Tayikistan
- Tailandia
- Daya a Timor (Timor-Leste)
- Turkia
- Turkmenistan
- Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Uzbekistan
- Bietnam
- Yemen
- Turkia
- Baybay Eheo
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Akindaya nga Europa
- Dagiti pagilian ti Daya a Mediteraneo
- Eurasia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- G20 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ti Moderno a Turko
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1923
- Lumaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Lumaud nga Asia


c: text/html

text:
Wagayway iti Suisa
Ti wagayway iti Suisa ket naibuklan iti nalabbaga a wagayway nga addan ti puraw a krus (maysa a napuskol, ekuilatero a krus) idiay tengnga. Maysa daytoy kadagiti dua laeng a kuadrado wagayway dagiti naturay nga estado, ti maysa pay a sabali ket ti wagayway iti Ciudad ti Vaticano. (Ti paisano ken estado a wagayway, ket inususar babaen dagiti barko ken bangbangka ti Suiso, ket adadu pay ngem ti kadawyan a kadakkel iti 2:3.)[1]
Ti rukod ti krus laeng ti pormal a naipatalgedan manipud idi 1889: "Ti eskudo ti pederasion ket, addaan ti nalabbaga a lugar, ken maysa a napakatakder a puraw a krus, nga addan dagiti agpapada nga ima a dakdakel ngem maiknem ti kaakaba da."[2] Ti kadakkel ti krus a panakainaig iti ligar ket saan a pormal a naikeddeng mailaksid iti wagayway a maipapan iti taaw, nga iti panakaibagi iti kadakkel iti krus iti katayag ket 5:8, ken ti kinaatiddog ket 5:12.[3] A ratio of 2:3 or 7:10 to the span of the flag is usual.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Swiss yacht flag". flagsforum. 13 Septiembre 2010.
- ^ Pederal a naikeddeng iti 12 Disiembre iti rodamiento iti eskudo
- ^ "Anhang I. Die Schweizer Flagge zur See", Bundesgesetz über die Seeschifffahrt unter der Schweizer Flagge (SR 747.30) (iti Aleman), Ti Pederal a Katurayan iti Suiso a Konpederasion, p. 65.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Giosuè Carducci
Ni Giosue Carducci (Hulio 27, 1835 – Pebrero 16, 1907) ket maysa mannaniw, naindaklan a poeta iti Italia. Idi 1906 napadayawan iti Premio Nobel iti Literatura. Isuna iti immuna nga Italiano a nangunggunaan iti daytoypremio.
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay ni Carducci idiay Val di Castello, bassit nga ili idiay amianan ti Tuscana. Ni amana ket doktor a nangsuportar iti pinagtitipon iti buo nga Italia. Isu garud nga napuersada nga umalis-alis ti pagianan idi ubing pay ni Carducci agingga it Florencia ti napilida a pagnaedan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobel Prize Biography page
- Giosuè Carducci: 19th century poet, statesman and satanist
- Giosuè Carducci poems Original Italian text


text:
Kategoria:Imperio a Bisantino
Pampanid iti kategoria "Imperio a Bisantino"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.
- Dagiti dati nga imperio
- Naladaw a kina-ugma
- Tengnga a Panawen babaen ti pagilian
- Dagiti dati nga imperio ti Europa
- Dagiti dati nga imperio ti Asia
- Mediebal a Turkia
- Dagiti estado iti mediebal nga Anatolia
- Dagiti dati a pagilian idiay Balkan
- Kristianidad iti Tengnga a Panawen
- Pakasaritaan iti Gresia
- Katkategoria ti Wikipedia a nainaganan kadagiti dati a pagilian
- Katkategoria ti Wikipedia a nainaganan kadagiti imperio


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Maited ti pammalubos ti agkopia, agiwaras ken/wenno mangbaliw iti daytoy a dokumento babaen ti termino iti
, Bersion 1.2 wenno ti aniaman a kinaudi a bersion babaen ti GNU Free Documentation License Free Software Foundation; nga awan dagiti Sabsabali a Paset, awan dagiti Sanguan nga Aklub a Testo, ken dagiti Likudan nga Aklub a Testo. Ti kopia ti lisensia ket nairaman iti paset a natituluan ti .
GNU Free Documentation License
http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Petsa/Oras Bassit a ladawan Dagiti rukod Agar-aramat Komentario
agdama 15:03, 24 Abril 2007 1.5 s (18 KB) AtilimGunesBaydin {{Information |Description=Audio recording of "Turkish" (''Türkçe'', IPA: [tyɾktʃe]) in Turkish. Recorded and uploaded by Atilim Gunes Baydin (native speaker). |Source=self-made |Date=April 24, 2007 | Panag-usar ti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
Panag-usar idiay ar.wikipedia.org
Panag-usar idiay bn.wikipedia.org
Panag-usar idiay ca.wikipedia.org
Panag-usar idiay ce.wikipedia.org
Panag-usar idiay de.wikipedia.org
Panag-usar idiay en.wikipedia.org
Panag-usar idiay en.wiktionary.org
Panag-usar idiay fa.wikipedia.org
Panag-usar idiay ko.wiktionary.org
Panag-usar idiay ml.wikipedia.org
Panag-usar idiay mn.wikipedia.org
Panag-usar idiay pl.wikipedia.org
Panag-usar idiay pt.wikipedia.org
Panag-usar idiay ru.wikipedia.org
Panag-usar idiay ru.wiktionary.org
Panag-usar idiay tl.wikipedia.org
Panag-usar idiay tr.wikipedia.org
Panag-usar idiay vi.wikipedia.org
Panag-usar idiay yo.wikipedia.org
Panag-usar idiay zh.wikipedia.org
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti dihital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
TI PAGWANAWANAN (PAGADALAN NGA EDISION) PEBRERO 2014
Iti daytoy a ruar, mailadawan ti makapagagar a paspasamak iti Salmo 45 ken matulongantayo a mangipateg ken Jehova kas Manangipaay, Mannalaknib, ken kasingedan a Gayyem.
Itan-ok ni Kristo, ti Nadayag nga Ari!
Ania ti kaipapanan ita dagiti makapagagar a paspasamak a nailadawan iti Salmo 45?
Agrag-o iti Kasar ti Kordero!
Siasino ti nobia, ken kasano a nabayagen nga isagsagana isuna ni Kristo para iti kasarda? Siasino dagiti makipagrag-o iti dayta a kasar?
Balo iti Sarepta—Nagunggonaan Gapu iti Pammatina
Ti panagungar ti anak ti balo a babai ti maysa kadagiti nakapabilgan unay ti pammatina. Ania dagiti maadaltayo kenkuana?
Ni Jehova—Manangipaay iti Kasapulantayo ken Manangsalaknib Kadatayo
Ipategtayo koma ni Jehova kas Amatayo. Ammuem no kasano a mapabilegmo ti relasionmo iti Dios kas Naindaklan a Manangipaay ken Manangsalaknib.
Ni Jehova—Kasingedan a Gayyemtayo
Usigem ti ulidan dagiti nasinged a gagayyem ni Jehova a da Abraham ken Gideon. Ania ti rumbeng nga aramidentayo tapno agbalintayo a gayyem ni Jehova?
Salsaludsod Dagiti Agbasbasa
Ania ti nangibatayan dagiti Judio no apay a ‘ninamnamada’ nga agparang ti Mesias idi umuna a siglo?
‘Kitaem ti Kinamakaay-ayo ni Jehova’
Ni Ari David iti nagkauna nga Israel tinagipategna ti urnos ti Dios iti pudno a panagdayaw. Kasano met a pagragsakantayo ita ti pudno a panagdayaw?
Maika-100 a Tawen ti Makapabileg-Pammati a Pabuya
Ita a tawen ti maika-100 nga anibersario ti umuna a pannakaipabuya ti “Photo-Drama of Creation,” a nadisenio a mangpabileg iti pammati iti Biblia kas Sao ti Dios.


text:
Gabon
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Gabon
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio


text:
Pitopulo a Tawenen ti Gilead School
Idi Pebrero 1, 1943, nangrugi iti amianan a paset ti New York ti kaunaan a klase ti maysa nga espesial nga eskuelaan. Dayta nga eskuelaan a pagaammo itan kas ti Watchtower Bible School of Gilead ket nakaipaayen iti espesial a pannakasanay ti nasurok a 8,000 a lallaki ken babbai manipud iti amin a paset ti lubong.
Kinuna ni Jonathan a nagraduar iti nabiit pay a klase ti Gilead: “Ti naawatmi nga edukasion a naibasar iti Sao ti Dios ket tumulong kadakami nga agbalin a mas epektibo iti aniaman a teritoria wenno kultura.” Kinuna pay ti asawana a ni Marnie: “Ad-adda itan a kayatko nga ipaawat kadagiti tattao nga awanen ti nasaysayaat a wagas ti panagbiag no di laeng ti wagas a maitunos iti panggep ti Dios para kadatayo. Kombinsidoak a sumayaat ti biag dagiti tattao no matulongan ida a mangam-ammo ken Jehova.”
Awan matrikula iti lima a bulan a panageskuela iti Gilead. Kangrunaan a nakapokus dayta iti Biblia ken iti kinapateg ti trabaho a panangasaba. Panggep ti kurso a dagiti aggraduar iti dayta ket paregtaen ken pabilgenda ti ili ti Dios ken tulonganda ti amin a mangpasayaat kadagiti naespirituan a galad a kasapulanda tapno masolbarda dagiti maipasango kadakuada a problema. Bayat ti panageskuela dagiti estudiante, adalenda dagiti prinsipio ti Biblia a makatulong kadakuada a mangpabileg iti relasionda iti Diosda a ni Jehova.
Dagiti agassawa nga ageskuela iti Gilead ket datin a full-time a ministro. Kalpasan ti panagturposda, mabalin nga agsublida iti teritoriada wenno maidestinoda iti sabali a pagilian. Dadduma ti maapointaran nga agtrabaho iti maysa kadagiti nasurok a 90 a sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova. Kaaduan ket maibaon nga agserbi kadagiti lugar nga aduan iti populasion a sadiay makatulongda unay iti trabaho a panangasaba.
Idi damo, ti Gilead School ket adda idiay Kingdom Farm, iti South Lansing, New York. Idi 1961, nayakar dayta iti sangalubongan a hedkuarter dagiti Saksi ni Jehova iti Brooklyn, New York. Manipud 1988 agingga iti 1995, dayta ket naangay idiay Watchtower Farms, iti Wallkill, New York. Ngem idi 1995, nayakaren dayta iti pakaang-angayannan a Watchtower Educational Center, iti Patterson, New York. Idi Marso 2013, nagraduar ti maika-134 a klase.
Iti 70 a tawenen, dagiti nagturpos iti Watchtower Bible School of Gilead ket nakaipasdeken iti nagsayaat nga ulidan iti matalek a panangsaksida maipapan ken Jehova.


text:
San Narciso, Zambales
Ti San Narciso ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zambales iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Narciso ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- Alusiis
- Beddeng
- Candelaria (Poblacion)
- Dallipawen
- Grullo
- La Paz
- Libertad (Poblacion)
- Namatacan
- Natividad (Poblacion)
- Omaya
- Paite
- Patrocinio (Poblacion)
- San Jose (Poblacion)
- San Juan (Poblacion)
- San Pascual (Poblacion)
- San Rafael (Poblacion)
- Siminublan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zambales". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Zambales". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Karne
Ti karne ket lasag ti ayup a makmakan a kas taraon.[1]:1 Ti tattao ket omniboro, ken nagananupen ket pimmatmatay kadagiti ayup manipud kadagidi prehistoriko a panawen. Ti kaada ti sibilisasion ket nangpalubos ti panagpaamo kadagiti ayup a kas dagiti manok, karnero, dagiti baboy ken bakae, ken nagtungpalan ti panag-usar kadagitoy iti panagpataud ti karne iti industrila a gatad.
Ti karne ket kangrunaan a buklen iti danum ken protina, ken kadawyan a sinidsida a mairaman dagiti sabali a makan. Daytoy ket mabalin a kilawen ngem kadawyan daytoy a malutluto ken narekaduan kadagiti nadumaduma a waya. No saan a maproseso, daytoy ket mabangles iti kaunegan dagiti oras wenno al-aldaw.
Ti panagsida tikarne ket agdumaduma iti sangalubongan, depende iti kultural ken relihioso a pagkayatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lawrie, R. A.; Ledward, D. A. (2006). Siensia ti karne ni Lawrie (Maika-7 nga ed.). Cambridge: Woodhead Publishing Limited. ISBN 978-1-84569-159-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Karne idiay Wikimedia Commons


text:
Mario Vargas Llosa
Ni Jorge Mario Pedro Vargas Llosa, Umuna a Markes iti Vargas Llosa (Españiol: [ˈmaɾjo ˈBaɾɣas ˈʎosa]; naipasngay idi Marso 28, 1936) ket maysa a Peruano a mannurat, politiko, agiwarwarnak, manalaysay, propesor ti kolehio, ken nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 2010.[3] Isu ket naipasngay idi idiay Peru, ni Vargas Llosa ket maysa kadagiti kalaingan a nobelista ken manalaysay iti Latin nga Amerika, ken maysa kadagiti mangyuna a mannurat iti kaputotanna. Adda met dagiti kritiko a nangikeddeng kaniana nga isu ket addaan ti dakkel nga impakto iti sangalubongan ken ngem ti aniaman a mannurat iti Latin American Boom.[4] Kalpasan ti pannakairangarang ti Premio Nobel iti Literatura idi 2010, ti Sueko nga Akademia ket kinunana a nangited kenni Vargas Llosa "para iti kartograpiana kadagiti estrukrura iti bileg ken dagiti naintrinsera a ladawan dagiti resistansia ti tattao, rebolto, ken pannakaabak".[5] Ni Vargas Llosa ket agdama nga agbisbisita a Propesor idiay Sentro ti Lewis para kadagiti Arte idiay Unibersidad ti Princeton.[6]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nangabak ti Premio Nobeliti Literatura ni Mario Vargas Llosa". The Seattle Times. "Idi 1990, isu ket timmaray para iti presidente iti Peru, ngem inabak babaen ni Alberto Fujimori. Napakapsut babaen ti adu a publiko a panagkayat iti naranggas a panagturay ni Fujimor, ni Vargas Llosa ket nangala iti Kastila a pannakaumili, ken agnanaed idiay Madrid ken Londres."
- ^ "Lo más visto". CNN INTERNACIONAL. Marso 4, 2011.
- ^ "Ni Mario Vargas Llosa iti Peru ket nangabak iti Premio Nobel iti Literatura". Londres: The Independent. Oktubre 7, 2010.
- ^ Boland & Harvey 1988, p. 7 ken Cevallos 1991, p. 272
- ^ "Ti Premio Nobel iti Literatura ti 2010". Nobelprize. Oktubre 7, 2010. Naala idi Oktubre 7, 2010.
- ^ "Mario Vargas Llosa: Agbisbisita a Lekturado". Princeton. Naala idi Oktubre 6, 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Mario Vargas Llosa idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Mario Vargas Llosa idiay Wikimedia Commons


text:
Karayan Cagayan
Ti Karayan Cagayan, makunkuna pay a ti Rio Grande de Cagayan, ket isu ti kaatiddogan ken kadakkelan a karayan iti Purpuro ti Pilipinas.[1] Daytoy ket mabirukan idiay rehion ti Tanap ti Cagayan idiay amianan a daya a paset ti Isla ti Luzon ken lasatenna dagiti probinsia ti Nueva Vizcaya, Quirino, Isabela ken Cagayan.
Dagiti linaon
Topograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taudan ti danum ti karayan ket idiay Banbantay ti Caraballo iti Tengnga a Luzon iti kangato ti agarup a 1,524 metro. Ti karayan ket agpa-amianan nga agyus kadagiti 505 a kilometro[2] iti sabanganna idiay Kanal Babuyan idiay asideg ti ili ti Aparri, Cagayan. Ti karayan ket napardas nga agpababa kadagiti 91 metro ti lessaad ti baybay kadagiti 227 a kilometro manipud ti sabangan ti karayan. Dagiti nangruna a tributariona ket dagiti Karayan Chico, Siffu, Mallig, Magat ken Ilagan.
Ti Karayan Magat ket isu ti kadakkelan a tributariona nga addaan ti nakarkulo a tinawen a panagayus iti 9,808 a riwriw kubiko metro. Daytoy ket naisanglad idiay abagatan a laud a paset ti labneng, ken gumay-at ti agarup a 150 a kilometro manipud idiay Nueva Vizcaya aginggana idi pagsasabtanna iti Karayan Cagayan iti agarup a 55 kilometro manipud ti sabangan ti karayan.
Isuda a dua ti Karayan Magat ken Chico ket addaan kadagiti nawatiwata a pagayusan a luglugar a mangbukel ti agarup a 1/3 iti sibubukel a labneng.
Ti Karayan Ilagan ket agtaud manipud ti lumaud a bakras ti Sierra Madre ken atiananna ti akin-daya a tengnga a paset ti labneng ti Karayan Cagayan iti nakarkulo a tinawen a panagayus iti 9,455 riwriw kubiko metro. Daytoy ket agayus nga agpa-laud ken tumipon iti Karayan Cagayan idiay Ilagan, Isabela, 200 kilometro manipud ti sabangan.
Ti sistema ti Siffu-Mallig ket naisanglad iti bakras ti Tengnga a Banbantay ti Kordiliera a ganganai nga agayus a paralelo iti Karayan Magat. Dagiti lutulot ken kalugnakan ket mabirukan kadagiti paset kadagiti akin-baba a gay-atna.
Ti Karayan Cagayan ken dagiti tributariona ket nangideposito kadagiti sedimento kadagiti panagatlo ken pangapat a taudan, kaaduan kadagitoy ket apug a kadaratan ken sekka, kadagiti kaaduan a dalumpinas a Tanap ti Cagayan a napalikmutan babaen ti Banbantay ti Kordiliera iti laud, Sierra Madre iti daya ken ti Banbantay ti Caraballo iti abagatan.
Ti karayan ket addaan ti pagattianan a lugar iti agarup a 27,300 km². kadagiti probinsia ti Apayao, Aurora, Cagayan, Ifugao, Isabela, Kalinga, Mountain Province, Nueva Vizcaya, ken Quirino.
Ti nakarkulo a tinawen a panagayus ket 53,943 riwriw kubiko metro nga addaan ti reserba ti danum ti sirok iti 47,895 riwriw kubiko metro.
Panaglayus[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Cagayan ken dagiti tributariona ket panggepen dagiti nakaro a panaglayus iti las-ud ti tiempo ti nepnep iti Abagatan a daya nga Asia manipud ti Mayo anginggana ti Oktubre.
Ti natimbeng a tinawen a panagtudtudo ket 1,000 mm idiay akin-amianan a paset ken 3,000 mm idiay akin-abagatan a banbantay a pakakitaan ti taudan dagiti danum ti karayan. Ti danum manipud kadagiti bantay nabuntogda unay nga agayus gapu ti panagtaginayon ti rabaw kadagiti nakaro a nalayus a tanap, dagiti baw-ang iti nallinaay a bakras ti banbantay ken ti agrikosrikos a dalan ti karayan.
Ti pannakaslep ti Karayan Cagayan ken dagiti tributariona ket gapuanan dagiti adu a pannakapukaw ti biag ken tagikua kadagiti lokal ken nailian nga ekonomia. Ti gobierno ti Pilipinas ket nangipatakder kadagiti estasion ti panagballag ti layus kiti igid ti karayan. Dagiti eksperto ket naisangsangayanda a sisiimen dagiti akin-baba a gay-at manipud idiay Tuguegarao aginggana idiay Aparri ken ti nalukay a tanap manipud idiay Ilagan aginggana idiay Tumauini, Isabela.
Dagiti mula ken ayup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Cagayan ket lumabas ti maysa kadagiti bassiten a nabatbati a nangruna a kabakiran ti Pilipinas.
Daytoy ket mangsuporta iti biag dagiti nadumaduma nga endemiko ken dagiti maisagmak a sebbangan, kasla ti agdardara ti puso a pagaw ti Luzon (Gallicolumba luzonica), agila ti Pilipinas (Pithecophaga jefferyi) ken ti manmano nga ikan ti karayan, a lokal a tinawtawagan iti ludong (Cestreaus plicatilis).
Ti ludong ket agbugi kadagiti kangatuan a gay-at ti Karayan Cagayan idiay Jones, Isabela. Iti naladaw nga Oktubre aginggana ti tengnga ti Nobiembrer, ti ikan ket agpababa iti karayan tapno agitlogda idiay sabangan ti karayan idiay asideg ti Appari.
Iti Pebrero, dagiti riniwriw a babassit a lames a ludong ket matiltiliw kadagiti napino nga iket no agpangatoda nga aglangoy.
Gapu ti bumasbassiten a bilang ti tinawen a matiltiliw, ti lokal a gobierno ket nagiparparitda ti panagtiliw iti ikan ken dagiti babassit a lamesda, ngem napaay met ti panangiparit.
Tattao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti karayan ket lasatenna dagiti uppat a probinsia: ti Nueva Vizcaya, Quirino, Isabela ken Cagayan. Dagitoy a probinsia ket adda ti agarup a a populasion ti dua a riwriw a tattao, kaaduan kadagitoy ket mannalon ken patneng a tattao.
Ti tattao nga Ibanag ket nangala ti nagan ti tribuda iti taga-ugma a nagan ti Karayan Cagayan iti Bannag. Ti tribu ti Gaddang ket agtataengda kadagiti kanagtuan a gay-at ti Karayan Cagayan ken dagiti tributariona.
Kinapangruna ti ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kayaran ket agayus iti nalames a ginget nga agpataud kadagiti nadumaduma nga apit, a mairaman ti bagas, mais, saba, niyog, sitrus ken tabako.
Adda met dagiti penned kadagiti dua a tributario ti karayan, ti Karayan Magat ken Chico, ken adda met dagiti nadumaduma a konsesion ti panagmina iti nabaknnag ti minerales a Banbantay ti Kordiliera idiay asideg ti taudan ti danum kadagitoy dua a tributario ti karayan.
Dagiti gobierno ti probinsia iti igid ti karayan ket nagparang-ayda pay kadagiti programa ti turismo a mangidaton kadagiti aktibidad ti karayan, a naisangsangayan ti panagrakit ti parokpok a dandanum.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kundel, Jim (Hunio 7, 2007). "Bariweswes ti Danum iti Pilipinas". Ensiklopedia ti Daga. Naala idi 2008-09-30.
- ^ "Dagiti Kangrunaan a Labneng ti Karayan ti Pilipinas", Inpablaak babaen ti Opisina ti Nailian a Rekurso ti Danum, Oktubre 1976 (p. 12)
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wernstedt, F. L., and J. E. Spencer (1967). The Philippine Island World. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Karayan Cagayan idiay Wikimedia Commons


text:
Panagdaydayaw ti Pamilia—Mapagbalinmo Kadi nga Ad-adda a Makaparagsak?
“Maimasanmi unay ti agsasarita bayat ti Panagdaydayaw ti Pamiliami isu a no saanko a pasardengen ti pamiliak, rabiinto unayen no malpaskami,” kuna ti maysa nga ama a taga-Brazil. Maysa met nga ulo ti pamilia ti nagkuna a ti 10-tawenna nga anakna dina mapupuotan ti panaglabas ti oras ket kayatna pay nga ituloy ti panagadal. Apay? “Magagaran unay ti anakko isu a maay-ayatan iti panagadalmi,” kuna ti ama.
Siempre, saan nga amin nga ubbing ket magagaran ken maragsakan iti panagdaydayaw ti pamiliada. Apay? Kastoy ti kuna ti maysa nga ama a taga-Togo: “Ti panagdaydayaw ken Jehova ket saan koma a makauma.” No makauma dayta, mabalin nga ipakitana a kasapulan a mabaliwan ti pamay-an a pannakaikonduktana. Natakuatan ti adu a ti panagdaydayaw ti pamiliada ket mabalin a gubuayan ti “napalalo a ragsak,” kas iti kinuna ni Isaias maipapan iti Sabbath.—Isa. 58:13, 14.
Naamiris dagiti Kristiano nga amma a no relaks ti rikrikna ti tunggal maysa, naragragsak ti panagdaydayaw ti pamilia. Ni Ralf, nga adda annakna a tallo a babbai ken maysa a lalaki, kinunana a ti panagdaydayaw ti pamiliana ket kasla gagangay laeng a panagsasarita imbes a pormal a panagadal; ket adda amin pasetda. Ngem no dadduma, mabalin a narigat a pagtalinaeden ti atension dagiti miembro ti pamilia. Inamin ti maysa nga ina: “Napalalo nga ayatko a pagbalinen a makaparagsak ti panagdaydayaw ti pamiliami ngem awan ti gaganaygayak no dadduma.” Ania ti mabalinmo nga aramiden?
MAIBAGAY KEN AGDUDUMA KOMA TI TOPIKO
“Masapul nga ibagaybagaymi ti pamay-an a panagadalmi,” kuna ti ama a taga-Germany a dua ti annakna. Sigun met ken ni Natalia a dua ti annakna: “Ti kapatgan para iti pamiliami ket mabaliwbaliwan ti aramidenmi.” Bingaybingayen ti adu a pamilia ti panagdaydayawda iti nagduduma a paset. “Dayta ti mamagbalin a naganaygay ti panagadalmi ta adda partisipasion ti tunggal maysa,” inlawlawag ni Cleiton, ama ti dua nga agtutubo idiay Brazil. No dakkel ti baet ti edad dagiti ubbing, mabingaybingay koma iti nagduduma nga aktibidad ti oras ti panagadal tapno maasikaso ti kasapulan ti tunggal anak. Mabalin nga ikabilangan dagiti nagannak ti espesipiko a kasapulan dagiti ubbing ken mabalin nga ibagayda ti material a pilienda ken ti pamay-an ti panagadalda.
Ania ti ar-aramiden dagiti pamilia tapno agduduma ti pamay-anda nga agadal? Rugian ti dadduma ti panagdaydayaw ti pamiliada babaen ti panagkakantada iti kanta a mangidayaw ken Jehova. “Makaparelaks dayta ken isaganana ti panunotmi para iti material a pagsasaritaanmi,” kuna ni Juan a taga-Mexico. Agpili dagiti annakna kadagiti kanta a nainaig iti kayatda a topiko iti dayta a rabii.
Adu a pamilia ti agkakadua a mangbasa iti maysa a paset ti Biblia. Tapno saan a makauma, nagduduma a miembro ti pamilia ti mangbasa iti sasao ti tunggal karakter ti Biblia. Imbaga ti maysa nga ama a taga-Japan: “Idi damo, kasla saan a natural ti kasta a panagbasa.” Ngem maragragsakan ti dua nga annakna a lallaki no makitkitada a naragsak dagiti nagannakda a mangaramid iti maysa a banag a kaduada. Dadduma met a pamilia ti mangyakto kadagiti estoria ti Biblia. “Masansan nga adda makita dagiti ubbing a detalye iti basbasaenmi a salaysay ti Biblia a dimi nasiputan,” kuna ni Roger nga addaan dua nga annak ken agnanaed iti South Africa.
Ti sabali pay a pamay-an a mapagduduma ti topiko ket ti panagaramid iti proyekto, kas iti bassit a daong ni Noe wenno bassit a templo ni Solomon. Makapagagar a sukimaten dagiti detalye kadagiti kasta a proyekto. Kas pagarigan, pinadas daytoy ti maysa a pamilia a taga-Asia a kaduada ti anakda a lima ti tawenna agraman ti lolana. Agkakaduada iti salas a nagay-ayam iti board game maipapan iti nadumaduma a panagdaliasat ni Pablo kas misionero. Dadduma met a pamilia ti nagaramid kadagiti board game maipapan kadagiti salaysay iti libro ti Exodo. Kuna ti 19-tawenna a ni Donald a taga-Togo: “Naragragsak itan ti panagdaydayaw ti pamiliami gapu ta baliwbaliwanmi ti pamay-an ti panagadalmi ket simminged pay ti relasionmi kas pamilia.” Adda kadi mapanunotmo a proyekto tapno naragragsak ti panagdaydayaw ti pamiliayo?
NAKAPATPATEG TI PANAGSAGANA
Ti agduduma ken maibagay a topiko pagbalinenna a makapainteres ti panagdaydayaw ti pamilia. Ngem ad-adda a makagunggona dayta no nakasagana ti amin. No dadduma, mabiit a mauma dagiti ubbing isu a masapul a planuen a naimbag ti ama no ania ti pilienna a topiko ken agsagana a naimbag. Kuna ti maysa nga ama: “Magunggonaan ti amin iti panagadalmi no nakasaganaak.” Kuna met ti maysa nga ama a taga-Germany nga ibagana a nasaksakbay iti pamiliana no ania ti topiko a pagsasaritaanda iti sumaruno a lawas. Idiay met Benin, kuna ti maysa nga ama nga addaan iti innem nga annak a no iyiskediulna nga agbuyada iti DVD a naibasar iti Biblia kas paset ti panagdaydayaw ti pamiliada, nasaksakbay a mangted kadagiti saludsod. Dakkel la ketdi ti maitulong ti panagsagana tapno agbalin a makagunggona ti panagdaydayaw ti pamilia.
No ammo a nasaksakbay ti pamilia ti topiko nga usigenda, mapagsasaritaanda dayta kabayatan ti lawas, ket dayta ti mangpagagar kadakuada. Ken no adda asaynment ti tunggal maysa, mariknada a karamanda iti panagdaydayaw ti pamiliada.
IKAGUMAAN A PAGBALINEN A REGULAR
Adu a pamilia ti marigatan a maaddaan iti regular a panagdaydayaw ti pamilia.
Gapu iti rigat ti panagbiag, adu nga amma ti masapul nga ag-overtime iti trabaho. Kas pagarigan, maysa nga ama a taga-Mexico ti pumanaw iti 6:00 iti agsapa tapno mapan agtrabaho ket makaawidton iti 8:00 iti rabii. Maysa pay, nalabit kasapulan a baliwan no dadduma ti eskediul ti Panagdaydayaw ti Pamilia gapu iti sabali a naespirituan nga aktibidad.
Ngem masapul nga ikagumaantayo ti maaddaan iti regular nga eskediul ti panagdaydayaw ti pamilia. Kuna ti 11-tawenna a ni Loïs a taga-Togo maipapan iti determinasion ti pamiliana: “Nupay naladaw no dadduma a mangrugi ti panagdaydayaw ti pamiliami gapu iti maysa a pasamak iti dayta nga aldaw, kanayon latta nga adda panagdaydayaw ti pamiliami.” Dayta ti makagapu nga adda dagiti pamilia a mangyiskediul iti panagdaydayaw ti pamiliada iti rugrugi ti lawas tapno no bilang adda di ninamnama a mapasamak, mabalinda latta ti agadal iti sabali nga aldaw.
Ti termino a “panagdaydayaw ti pamilia,” ipakpakitana a paset dayta ti panagdaydayawyo ken Jehova. Linawas koma a tunggal miembro ti pamiliayo ket mangipaay ken Jehova ‘kadagiti urbon a toro dagiti bibigna.’ (Os. 14:2) Sapay koma ta agbalin a makaparagsak dayta para iti amin a kameng ti pamiliayo, “ta ti rag-o ni Jehova isu ti salindegyo.”—Neh. 8:9, 10.


text:
Aliaga, Nueva Ecija
Ti Aliaga ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aliaga ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Betes
- Bibiclat
- Bucot
- La Purisima
- Magsaysay
- Macabucod
- Pantoc
- Poblacion Centro
- Poblacion East I
- Poblacion East II
- Poblacion West III
- Poblacion West IV
- San Carlos
- San Emiliano
- San Eustacio
- San Felipe Bata
- San Felipe Matanda
- San Juan
- San Pablo Bata
- San Pablo Matanda
- Santa Monica
- Santiago
- Santo Rosario
- Santo Tomas
- Sunson
- Umangan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Antonio Vivaldi
Ni Antonio Lucio Vivaldi (4 Marso 1678 – 28 Hulio 1741), a nabiengasan ti il Prete Rosso ("Ti Nalabbasit a Padi") gapu ti nalabbasit a buokna, ket maysa idi a Benesiano Barok a komposer, padi, ken birtuoso a biolinista, a naipasngay idiay Benesia. Isu ket mabigbigan a kas maysa kadagiti kalatakan a Barok a kompositor, ti inpluensiana ti las-ud ti kabibiagna ket nawatiwat iti kadagupan ti Europa. Ni Vivaldi ket nagruna anamammoan para iti panagpartuat kadagiti instrumento a tokar, a naipangpangruna para iti biolin, ken dagiti pay sagrado a koro nga obobra ken dagiti sumorok a 40 nga opera. Ti kadayegan anaamammoan nga obrana ket ti serie dagiti biolin a tokar a naamammoan a kas ti Ti Uppat a Tiempo.
Adu kadagiti pinarpartuatna ket naisurat para kadagiti musika ti babbai a kadkadua iti Ospedale della Pietà, ti kamara dagiti napanawan nga ububbing a nagtarabahoan ni Vivaldi manipud idi 1703 aginggana idi 1715 ken manipud idi 1723 aginggana idi 1740. Ni Vivaldi ket nagballigi pay ti panakaentablada kadagiti operana idiay Benesia, Mantua ken Vienna. Kalpasan ti pakayamammona kenni Emperador Karlos VI, ni Vivaldi napan idiay Vienna a nagnamnama nga isu ket maipangruna. Ti Emperador ket pimmusay kalpasan idi simmangpet ni Vivaldi, ken ti komposer ket natay nga agpalpalama, nga awan ti natalinaay a pagtaudan ti matgedan.
Ngem ti musika ni Vivaldi ket nasayaat a naawawat idi la-ud ti kabibiagna, ngem daytoy ket naapday ti kinadayegna aginggana idi adda ti nasiglat a panagpabaro idi umuna a gudua ti maika-20 a siglo. Tatta nga aldaw, ni Vivaldi ket mairanggo kadagiti kadayegan ken nawatiwat a nairehistro a Barok a komposer.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
Taudan / Adu pay a mabasbasa
- Brizi, Bruno, "Maria Grazia Pensa" iti Musika ken Sursurat, Tomo. 65, Tomo. 1 (Ene., 1984), pp. 62–64
- Bukofzer, Manfred (1947). Musika iti Barok a Panawen. New York, W. W. Norton & Co. ISBN 0-393-09745-5.
- Cross, Eric (1984). Panagrepaso iti I libretti vivaldiani: recensione e collazione dei testimoni a stampa by Anna Laura Bellina;
- Formichetti, Gianfranco Venezia e il prete col violino. Vita di Antonio Vivaldi, Bompiani (2006), ISBN 88-452-5640-5.
- Heller, Karl Antonio Vivaldi: Ti Nalabbasit a Padi ti Benesia, Amadeus Press (1997), ISBN 1-57467-015-8
- Kelly, Sarah Bruce, Ti Annina ti Nalabbasit a Padi, 2009 Bel Canto Press, ISBN 978-0-578-02566-7
- Kelley, Sarah Bruce, Vivaldi's Muse, 2011 Bel Canto Press, ISBN 978-0-9836304-0-1
- Kolneder, Walter Antonio Vivaldi: Dagiti Dokumento ti Biagna ken Obobra, C F Peters Corp (1983), ISBN 3-7959-0338-6
- Quick, Barbara, Dagiti Birhen ni Vivaldi (nobela), HarperCollins (2007), ISBN 978-0-06-089052-0.
- Robbins, H.C., Vivaldi: Boses iti Barok, Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan, 1996 ISBN 0-226-46842-9
- Romijn, André. Dagiti Nailemlemmeng a Dangngay: Ti Nalimed a Biag ni Antonio Vivaldi, 2007 ISBN 978-0-9554100-1-7
- Selfridge-Field, Eleanor (1994). Benetiano nga Instrumento a Musika, manipud kenni Gabrieli aginggana kenni Vivaldi. New York, Dover Publications. ISBN 0-486-28151-5.
- Talbot, Michael, Antonio Vivaldi, Insel Verlag (1998), ISBN 3-458-33917-5
- Talbot, Talbot: "Antonio Vivaldi", Grove Music Online, ed. L. Macy (Naala idi 26 Agosto 2006), (umannamon a panagserrek)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Antonio Vivaldi idiay Wikimedia Commons
- 1678 a pannakaipasngay
- 1741 nga ipupusay
- Tattao nga Italiano ti maika-17 a siglo
- Tattao nga Italiano ti maika-18 a siglo
- Dagiti kompositor ti maika-17 a siglo
- Dagiti kompositor ti maika-18 a siglo
- Dagiti Barok a kompositor
- Dagiti Italiano a kompositor
- Dagiti kompositor para iti biolin
- Dagiti kompositor para iti tselo
- Dagiti kompositor ti opera
- Dagiti Italiano a biolinista ti klasiko
- Dagiti Italiano a padi ti Romano Katoliko
- Tattao a manipud idiay Benesia (siudad)
- Tattao manipud idiay Innere Stadt
- Dagiti Austriano a kompositor


text:
Timur
Ni Timur, Tarmashirin Khan, Emir Timur (Persiano: تیمور Timūr, Chagatai: Temür "landok"; 8 Abril 1336 – 18 Pebrero 1405), naipakasaritaan a naamammoan a kas ni Tamerlane[1] (manipud ti Persiano: تيمور لنگ, Timūr-i Lang, Aksak Timur "Timur ti Pilay" iti Turko), ket maysa idi a Turko ruler[2][3][4] nga isu ti nagparukma ti Laud, Abagatan ken Tengnga nga Asia ken nangbangon ti [[Timurid a dinastia]. Isu ket apong ni Ulugh Beg, nga isu ti nangturay ti Tengnga nga Asia manipud idi 1411 aginggana idi 1449,[5][6][7] ken ti tallo a kaadayo nga apong ni Babur, ti nangbangon ti Mughal nga Imperio, a nangituray ti Abagatan nga Asia kadagiti napalabas a sigsiglo.[8][9][10][11][12]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakabalikas nga Ingglés: /ˈtæmərleɪn/
- ^ "Timur (agparparukma a Turko)." Encyclopædia Britannica. Kasayaatan aPagibasaran. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011, Online nga Edision.
- ^ Josef W. Meri, Sibilisasion ti Mediebal nga Islamiko, Routledge, 2005, p.812 Online nga Edision
- ^ Massoume Price, Dagiti Nadumaduma a kita ti Tattao ti Iran: Ti Pagibasaran aTaudan ti libro, ABC-CLIO, 2005, p. 56, a nagisasao ti Tagikua ti menor a pamilia ti milisia, ken Turko a taudan, ni Timur ket naipasngay idi idiay Transoxiana (itan ket ti Uzbekistan) idi maika-14 a asiglo. Isu ket naipangato ti kinaprominente iti panagserbisio ti lokal a turay ti Mongol, nangitunton nga isu ket kaputotan a naipud ti Chingiz-Khan, ken inabakna amin a nakibinglay kaniana. Online nga Edision
- ^ Pakasaritaan ti Matematika. Babaen ni David Eugene Smith[1]
- ^ Siensia ti Islamiko a sibilisasion: dagiti nagbanagan ti internasional a timpuyogan: "Dagiti Siensia a patakder ti Islamiko a sibilisasion", & "Siensia ken teknolohia iti Turko ken Islamiko a lubong"[2]
- ^ Ti sangalubongan a naipatakder nga enbiromento a kas ti representasion kadagiti kina-agpayso: Babaen ti mannurat a ni:A.J.J. Mekking[3]
- ^ "Timur", Encyclopædia Britannica, Online nga Akademiko nga Edision, 2007.
- ^ "Tengnga nga Asia, pakasaritaan ti Timur", iti Encyclopædia Britannica, Online nga Edision, 2007., Ti insasao: "... ti Timur ket immuna naipagkaykaysa babaen ti panagturayna dagit itribu ti Turko-Mongol a mabirukan idiay labneng ti dua a karayan...."
- ^ Pakasaritaan ti Tengnga nga Asia, Encyclopædia Britannica Online. 13 Disiembre 2008.
- ^ B.F. Manz, "Tīmūr Lang", iti Ensiklopedia ti Islam.
- ^ "Timur" Ti Columbia nga Ensiklopedia, Maikanem nga Edision, 2001–05. Ti insasao: Tamerlane, c.1336–1405, b. Kesh, idiay asideg ti Samarkand. Isu ket tinawtawagan pay ti Timur Leng (Timur ti pilay). Isu ket anak a lalaki idi ti daulo ti tribu, ken maysa a kaputotan manipud ti ina ni Genghis Khan. Isu ket manipud ti tribu ti Mongol, Barlos. Adda idi dagiti tribu ti Mongol nga agtataeng idiay lugar nga indauloan ti amana. Ni Timur iti nasapa a milisia a karrerna ket nagparparukma kadagiti kasuppiatna nga itan ket ti Turkistan; babaen idi 1369 ket natalinaed a nagtengtengngel ti intero a lugar manipud idiay kapitolio ti Samarkand.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Timur idiay Wikimedia Commons


text:
Damdamag iti Lubong
Spain
Patien ti maysa a grupo dagiti sientista a dagiti aramid ti tattao ket mabalin nga adda nakainaiganna iti ginggined idi 2011 idiay Lorca, iti makin-abagatan nga Spain a nakatayan ti 9 ken nakadangranan ti adu. Natakuatan dagiti geologist nga adda koneksion ti makapapatay a ginggined ken dagiti lugar a nakaalaan iti nagadu a danum a naggapu iti uneg ti daga para iti irigasion.
China
Nakagasto iti $102 a bilion (U.S.) dagiti turista manipud China a nagpasiar iti nagduduma a pagilian idi 2012. Sigun iti UN World Tourism Organization, ipakita dayta nga iti umuna a gundaway, ti China ti kadakkelan iti nagasto para iti panagpasiar iti nagduduma a pagilian—a nanglab-aw iti Germany ken United States. Agarup $84 a bilion (U.S.) ti nagasto dagiti turista a naggapu iti tunggal maysa kadagita a pagilian.
Japan
Impadamag ti BMJ a medikal a magasin iti Britain a pinaliiw ti maysa a panagadal ti dandani 68,000 a tattao iti Japan iti average a 23 a tawen. Natakuatan dagiti managsirarak a dagiti babbai a nayanak manipud 1920-1945 a nangrugi a nagsigarilio sakbay a nag-20 anyosda ket 10 a tawen nga ab-ababa ti biagda ngem kadagiti babbai a saan a pulos nagsigarilio; 8 a tawen nga ab-ababa met kadagiti lallaki.
Mauritania
Naiparit ti panagangkat, panagaramid, ken panagusar kadagiti plastik a supot tapno masalakniban ti biag dagiti ikan ken animal a matay no makakaanda kadagita. Iparparegta ti gobierno ti panagusar kadagiti pagkargaan a marunaw.
Lubong
Iti kada tawen, nalugi iti agarup $50 a bilion (U.S.) dagiti kompania ti insurance kas resulta dagiti didigra gapu iti paniempo. Dagiti kasta a pannakalugi, a lalo a dimmakkel gapu iti ingingina dagiti presio ti gagatangen ken serbisio, ket mas nagdoble pay iti kada dekada sipud idi 1980’s.


text:
Topograpiko a kalatak
Iti topograpia, ti kalatak wenno prominensia ket mangidasig ti katayag ti pantok ti bantay wenno turod babaen ti bertikal a kaadayo a nagbaetanna ken ti kababaan a linia ti sukog a mangilikmut daytoy ken awan ti nangatngato a pantok. Daytoy ti rukod ti kawaya ti pantok .Ti nangruna a kababaan a puntos ket ti naisangayan a puntos iti daytoy a linia ti sukog ken ti nagannak a tuktok ket ti nagatngato a bantay ken napili segun kadagiti nadumaduma a obyektibo a kriteria.
Dagiti linaon
Dagiti panangipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]
Babaen ti taripnong, ti kalatak ti Bantay Everest, ti katayagan a bantay iti lubong, ket maala a mangipada ti kangato iti pantokna iti ngato ti lessaad ti baybay. Malaksid iti daytoy nga espesial a kaso, adda met dagiti nadumaduma nga agpapada a panangipalawag:
- Ti kalatak ti tuktok ket ti katayag ti pantok ti tuktok iti ngato ti kababaan a linia ti sukog a manglikmut daytoy ken awan ti nagatngato a patingga.
- No ti kalatak ti tuktok ket P metmetro, ti pannakapan iti pantok iti aniaman a nagatngato a langa ti daga, bumaba ti maysa a tao iti saan a basbassit ngem P metmetro. No ikuyog ti taripnong para iti Bantay Everest, daytoy ket mangibaga a ti kalatak iti aniaman nga isla wenno kontinental a nangato a puntos ket kapada ti kangatona iti ngato ti lessaad ti baybay.
- Para iti tunggal maysa a pantok (wenno aniaman a dalan) a maikapet iti tuktok ti nagatngato a langa ti daga, biruken ti kababaan a puntos iti dayta pantok. Daytoy ket isunto ti kababaan a puntos (a makunkuna pay a puntos ti silia wenno bessang). Ti nangruna a kababaan a puntos ket naipalawag a kas ti kangatuan kadagitoy a kababaan a puntos, iti igid dagiti amin a pagsilpuan a pantok. (No ti tuktok ket ti kangatuan a puntos iti masa ti daga, ti kangrunaan a kababaan a puntos ket ti taaw, ken ti kalatak ti tuktok ket kapada ti kangatona.) Ti kalatak ket ti paggiddiatan a nagbaetan ti kangato iti tuktok ken ti kangato ti nangruna a kababaan a puntos.
- No koma ti lessaad ti baybay ket agpanagto iti kababaan a lessaad a ti tuktok ket agbalinto a ti kanagtuan a puntos iti maysa nga isla. Ti kalatak dayta a tuktok ket ti katayag iti dayta nga isla. Ti nangruna a kababaan a puntos ket mangirepresenta ti maudi nga ismo a mangikapet ti isla iti nagatngato nga isla, sakbay nga agsina dagitoy.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagit isilpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kalatak ti K2
- Nagannak a tuktok ti website a maipanggep ti kalatak ti bantay, nga addaan kadagit listaan ken/wenno mapmapa a mangsakop ti intero a lubong aginggana iti 1500m a kalatak (dagiti "ultra").


text:
Ti Diablo Kadi ti Makagapu iti Amin a Panagsagaba?
Sungbat ti Biblia
Kuna ti Biblia a ni Satanas a Diablo ket pudpudno a persona. Kas iti nabileg a lider dagiti sindikato, determinado a mangibanag iti pagayatanna babaen ti “
ulbod a pagilasinan” ken “
panangallilaw.” Iti kinapudnona, kuna ti Biblia a “
pagbalbalinenna ti bagina a kasla anghel ti lawag.” (2 Tesalonica 2:9, 10; 2 Corinto 11:14) Mailasintayo nga adda Diablo gapu kadagiti dakes a gapuananna.
Nupay kasta, saan a ti Diablo ti makimbasol iti amin a panagsagaba. Apay a saan? Pinarsua ti Dios dagiti tattao nga addaan iti wayawaya nga agpili no agaramidda iti naimbag wenno dakes. (Josue 24:15) No saan nga umiso ti desisiontayo, apitentayo dagiti dakes a resultana.—Galacia 6:7, 8.


text:
William McKinley
Ni William McKinley Jr. (Enero 29, 1843 – Septiembre 14, 1901) ket isu idi ti maika-25 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi Marso 4, 1897, aginggana idi pimmusay. Ni McKinley ket nangidaulo tipagilian ti panagballigi iti Espaniol–Amerikano a Gubat, nangipangato kadagiti panagsalaknib a taripa ti mangiragpat ti Amerikano nga industria, ken nagitalinaed ti pagilian iti balitok a pagalagadan iti panagilikud ti panagbussog a singasing. Ti administrasion ni McKinley\ ket naigibus kalpasan ti pannakapapatayna idi Septiembre 1901, ngem ti panagpresidentena ket nangrugi ti panawen iti sumurok a pagkatlo ti siglo a tinurayan babaen ti Partido Republikano.
Ni McKinley ket nagserbi idiay Sibil a Gubat ken ngimmato manipud ti pribado aginggana ti honorario a komandante. Kalpasan ti gubat, isu ket nagtaeng idiay Canton, Ohio, nga isu idiay ket nagsanay ti linteg ken inasawana ni Ida Saxton. Idi 1876, isu ket nabutosan idiay Kongreso, nga isu ket nagbalin a eksperto ti Partido Republikano iti panagsalaknib a taripa, nga isu ket nangikari a daytoy ket mangiyeg ti rang-ay. Ti bukodna a McKinley a taripa idi 1890 ket kaaduan a naisuppiatan idi; ti pannakasuppiat daytoy, a kimmaduaan ti Demokrato a panagidistrto manen a naigandat ti panakagerrymanderingna a maikkat ti opisina, ket nangiturong ti panakaabakna iti Demokratiko a guedday idi 1890. Isu ket nabutosan a gobernador ti Ohio idi 1891 ken 1893, a nagiturong ti naipatengngaan adalan a nagbaetan ti panagayta ti kapitolio ken obra. Ti panagtulong ti asindeg nga agbalbalakd kaniana a ni Mark Hanna, isu ket nakagun-od ti Republikano a nominasion para iti presidente idi 1896, iti katengngaan ti ekonomiko a panagsagsagabaamid. Inabakna ti Demokratiko a kasupiatna, a ni William Jennings Bryan, kalpasan ti maysa a sanguana ti bangsal a kampania nga isu ket nagipatakder ti "nasalun-at a kuarta" (ti balitok a pagalagadan malaksid no mabaliwan babaen ti intersiona nga annurotan) ken nagikari a ti nagato a taripa ket mangiyeg ti rang-ay.
Ti napardas a pangrang-ay ti ekonomia ket isu ti nagmarka ti panakapresidente ni McKinley. Isu tinagiragpat ti Dingley a Taripa idi 1897 tapno masalakniban dagiti agpatpataud ken agob-obra ti pabrika manipud kadgiti ganganaet a kabinglay, ken idi 1900, isu ket nakagu-od ti panakaruar ti Tignay ti Balitok a Pagalagadan. Ni McKinley ket nagnamnama a mangawis ti Espania a nmangited ti panakawayawaya ti agrebrebelde a Kuba nga awan ti panagsuppiat, ngem idi napaay ti negosasion, isu ket nangidaulo tipagillian iti Espaniol–Amerikano a Gubat idi 1898; ti panagballigi ti E.U. ket napardas ken nakeddeng. A kas paset ti ti nagbanagan ti kappia ti Espania ket naisapulan a mangisubli dagiti kangrunaan a ballasiw taaw a kolonia ti Estados Unidos iti Puerto Rico, Guam, ken ti Pilipinas; ti Kuba ket naikarian idi ti panakawayawaya ngem iti dayta a panwen ket nabati babaen ti panagtengngel ti Buyot ti Estados Unidos. Ti panakaikapet ti Estados Unidos ti nawaya nga estado ti Republika iti Hawaii idi 1898 ken nagbalin a teritorio ti Estado sUnidos.
Ni McKinley inabakna manen ni Bryan iti 1900 panagbutos ti presidente, iti maysa a kampania naipatengngaan ti isip iti imperialismo, panagrang-ya, ken nawaya apirak. Ni Presidente McKinley ket naasasinado babaen ti maysa nga anarkista idi Septiembre 1901, ken sinaruno idi babaen ni Bise Presidente Theodore Roosevelt. Dagiti historiador ket nagipaamateg ti 1896 a panagballigi ni McKinley a kas maysa a panagilini amanen a panagbutos, a ti awan ti maararamid a politiko ti kalpasan ti Sibil a Gubat a panawen ket nangited ti dalan ti Uppat a Partido a Sistema a tinurayan dagiti Republikano, a daytoy ket nangrugian ti Narang-ay a Panawen. Isu ket naikabil ti asideg ti tengnga a panakairanggo dagiti Amerikano a presidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:William McKinley idiay Wikimedia Commons


text:
UTC−00:25:21
Ti UTC−00:25 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti −00:25. UTC−00:25 ken naus-usar idi idiay Irlanda kas ti Natimbeng nga Oras ti Dublin.
Ti Natimbeng nga Oras ti Dublin ket naipayammo babaen kadagiti LInteg ti (Panangipalawag ti Oras) Tignay, 1880,[1] a naipalawag pay iti Greenwich Mean Time (GMT)a kas nainkalintegan nga ora ti Gran Britania. Daytoy a tignay ket sinukatanna ti natimbeng a lokal nga oras a tinengtengnel manipud idin a kas nainkalintegan nga oras manipud ti Curtis v. Marso idi 1858, iti amin a paset ti Nagkaykaysa a Pagarian.
Manipud ti bigat ti 2:00 Natimbeng nga Oras ti Dublin iti Dominggo 1 Okutbre 1916, ti Tignay ti (Irlanda) Oras, 1916[2] ket nangbaliw ti oras a naus-usar idiat irlanda nga isu met laeng ti naus-usar idiay Gran Britania iti las-ud ti Oras ti Kalgaw ken dagiti dadduma pay nga oras.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Statutes (Definition of Time) Act, 1880 (43 & 44 Vict. c. 9)
- ^ Time (Ireland) Act, 1916 (6 & 7 Geo. 5. c. 45)


text:
Papa Gregorio IV
Ni Papa Gregorio IV ket isu ti Papa manipud idi Oktubre 827 aginggana idi 25 Enero 844. Ti kinapapana ket naindayegan kadagiti panagpadas a makibiang kadagiti panagriringgor a baetan ti emperador Luis ti Nasingpet ken ti annakna a lallaki. Ken nakakita pay ti pannakarebba ti Carolingia nga Imperio idi 843.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Levillain, Philippe, Ti Kinapapa: Gaius-Proxies, Routledge (2002)
- Mann, Horace K., Dagiti Biag dagiti papa idi Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo II: Dagiti Papa idi Las-ud ti Carolingia nga Imperio, 795-858 (1906)
- DeCormenin, Louis Marie; Gihon, James L., Ti Kompleto a Pakasaritaan dagiti Papa ti Roma, manipud kenni San Pedro, ti Umuna nga Obispo aginggana kenni Pio ti Maikasiam (1857)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Gregorio IV idiay Wikimedia Commons


text:
Sistema ti panaganges
Ti sistema ti panaganges wenno sistema ti respiratorio ket isu ti biolohiko a sistema a mangipan kadagiti angsen nga alingasaw iti kaunegan ken aramidenna ti panangisinnukat ti alingasaw. Kadagiti tao ken dagiti dadduma a mamalia, dagiti anatomiko a langa ti sistema ti panagangesket mangiraman ti dalan ti angin, dagiti bara, ken dagiti piskel ti panaganges. Dagiti molekula iti oksiheno ken karbon dioksido ket awan gunay a maipasinnukat, babaen ti panangisaknap, iti baetan ti akin-ruar a naalingasawan nga enbironmento ken ti dara. Daytoy a panagsinnukat ket mapasamak idiay albeolar a rehion dagiti bara.[1] Dagiti dadduma nga ayup, a kas dagiti insekto, ket addaanda iti sistema ti panaganges nga adda ti nasimple laeng nga anatomiko a langa, ken dagiti ampibia ti kudilda ket addapay ti nangruna a papel iti panangisinnukat ti alingasaw. Dagiti mula ket addaanda pay ti sistema ti panaganges ngem ti turongan ti panangisinnukat ti alingasaw ket mabalin a kasumbangir iti mabirukan kadagiti ayup. Ti sistema ti panaganges kadagiti mula ket mangiraman pay kadagiti anatomiko a langa a kas dagiti lussok itilikudan dagiti bulong a naamammuan iti stomata.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maton, Anthea; Jean, Hopkins Susan, Johnson Charles William, McLaughlin Maryanna Quon Warner David, LaHart Wright, Jill (2010). Biolohia ti Tao ken Salun-at. Englewood Cliffs: Prentice Hall. pp. 108–118. ISBN 0134234359.
- ^ West, John B. Pisiolohia ti pananganges-- dagiti kammasapulan. Baltimore: Williams & Wilkins. pp. 1–10. ISBN 0-683-08937-4.


text:
Lawag
Ti makitkita a lawag (simple laeng a makunkuna iti lawag) ket isu ti elektomagnetiko a radiasion a makita iti mata ti tao, ken isu ti akin-rebbeng para iti panagrikna iti panagkita.[1] Ti makitkita a lawag ket addaan ti maysa a kaatiddog ti allon iti sakop ti agarup a 380 nanometro (nm), wenno 380&a beses;10−9 m, aginggana ti agarup a 740 nanometro – iti baetan ti san a makita nga inpraroho, nga addan kadagiti atatiddog a kaatiddog ti allon ken ti saan a makita nga ultrabioleta, nga addaan kadagiti basbassit a kaatiddog ti allon.
Dagiti kangrunaan a tagikua ti makitkita a lawag ket dagiti intensidad, turong ti propagasion, prekuensia wenno kaatiddog ti allon ti espektro, ken ti polarisasion, bayat a ti pardasna iti maysa a kawaw, ket 299,792,458 a metro iti tungngal maysa a segundo, ket maysa daytoy kadagiti kammasapulan nga agnanayon iti katutubo. Ti makitkita a lawag, a kas met laeng dagiti amin a kita ti elektromagnetiko a radiasion (EMR), ket eksperimental a mabirbirukan a kankanayon nga aggungunay iti daytoy a kapardas iti kawaw.
Iti pannkaipadana kadagiti amina a kita iti elektromagnetiko a radiasion, ti makitkita a lawag ket maiparuar ken masagepsep kadagiti bassit unay a "bungon" a tinawtawagan kadagiti poton, ken mangipakpakita kadagiti tagikua kadagiti allon ken dagiti partikula. Daytoy a tagikua ket makunkuna a kas ti pannakadua ti allon-partikula. Ti panagadal ti lawag, a naamammuan iti optika, ket maysa a nangruna a pagsukimatan a lugar iti moderno a pisika.
Iti pisika, ti termino a lawag ket sagpaminsan paya a mangitudtudo itielektromagnetiko a radiasion iti aniaman a kaatiddog ti allon, urayno makita wenno saan.[2][3] Daytoy nga artikulo ket mangipatengnga tiisip iti makitkita a lawag. Kitaen ti artikulo ti elektromagnetika a radiasion para iti sapasap a termino.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ International Commission on Illumination (1987). Internasional a Bokabulario iti Panagsilaw. Bilang 17.4. CIE, maika-4 nga edision. ISBN 978-3-900734-07-7.
Babaen ti Internasional a Bokabulario iti Panagsilaw, ti panangilawlawag ti lawag ket: “Ti aniaman a radiasion a makabael a mangpataud ti dagus a rikna a panagkita.”
- ^ Gregory Hallock Smith (2006). Dagiti lente tikamera: manipud tikahon ti kamera aginggana iti dihital. SPIE Press. p. 4. ISBN 978-0-8194-6093-6.
- ^ Narinder Kumar (2008). Komprehensibo a Pisika XII. Laxmi Publications. p. 1416. ISBN 978-81-7008-592-8.


text:
Kanal Panama
Ti Kanal Panama (Espaniol: Canal de Panamá) ket maysa a 77.1-kilometro (48 mi) kanal ti barko idiay Panama a mangikapet ti Taaw Atlantiko (babaen ti Baybay Karibe) idiay Taaw Pasipiko. Ti kanal ket lasatenna ti ballasiw ti Istmo Panama ken daytoy ket nangruna a pamay-an para iti sangalubongan a maritimo a panagtagilako. Adda dagiti kandado ti tunngal maysa a gibus a panagawitan kadagiti barko a mangipan idiay Danaw Gatun (26m ti ngato ti lessaad ti baybay) nga inus-usar idi tapno mapabassit ti nasken a bilang ti trabaho para iti lessaad ti baybay a panagikapet. Dagiti agdama akandado ket 33.5 metro ti kalawana ngem adda dagiti baro ken dakdakkel a naisingasing.
Ti panagobra iti kanal, ket nangrugi di 1881, ket nalpas idi 1914, a nangaramid kadagiti barko a mangliklik ti panaglayag ti adayo a dalan ti Sara ti Rawis ti lawlaw ti akin-abagatan unay nga ungto ti Abagatan nga Amerika (babaen ti Dalan Drake) wenno ti panagdaliasat ti napeggad a dandanum ti Kipet ti Magallanes. Maysa kadagiti kadakkelan ken karigatan nga inhennieria a gandat a naaramid, ti Kanal Panama nga apat ket nagpakabael para kadagiti barko nga agbaniaga ti nagbaetan ti Atlantiko ken Taaw Pasipiko iti kagudua ti oras a nasken idi. Ti as-asideg, naparpardas, nataltalged a dalan idiay Laud nga Aplaya ti Estados Unidos ken dagiti pagilian idiay igid ti Taaw Pasipiko ket mangpalubos kadagita a lugar ti agbalin a nasaysayaat a maitipon ti ekonomia ti lubong.
Iti las-ud ti daytoy a panawen, ti panagtagikua ti teritorio nga itan ket ti Kanal Panama ket tagikua idi ti Colombia, dagiti Pranses ken idi kuan ket dagiti Amerikano sakbay a tinengtengngel babaen ti gobierno ti Panama idi 1999. Ti Kanal Panama ket makakitkita ti ngimmmato a tinawen a trapiko ti agarup a 1,000 barbarko idi naglukat idi 1914, aginggana kadagiti 14,702 a barbarko idi 2008, ti kinaududi ket nagrukrukod ti dagup a 309.6 a riwriw Kanal Panama/Unibersal a Sistema ti Panagrukod (PC/UMS) tonelada. Babaen ti 2008, adda ti adadu negm 815,000 a barbarko ti limmasat ti kaunegan ti kanal, nga adu kadagitoy ket dakdakkel ngem dagiti kasisigud a nasirmata dagiti nagplano; dagiti kadakkelan a barko a mabalin a makalasat ti kanal itan ket makunkuna a Panamax.[1] Ti Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero ket ninagananda ti Kanal Panama a kas maysa kadagiti pito a siddaaw ti moderno a lubong.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Trapiko ti Kanal Panama—Tawtawen ti 1914–2010". Turay ti Kanal Panama. Naala idi 2011-01-25.
- ^ "Dagiti Pito a Siddaaw". Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero. Naala idi 2011-02-21.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brodhead, Michael J. 2012. "Ti Kanal Panama: Dagiti Sinursuart dagiti Opisial ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos a Nagplano ket Nangipatakder." Opisina ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos, Alexandria, VA.
- Cullen, Ben. (2010). Siak ken ti Kanal Panama: Ti Espesial a Panamax. ISBN 978-0-8212-7754-6
- Greene, Julie, Dagiti Nangpatakder ti Kanal: Panagaramid ti Imperio ti Amerika idiay Kanal Panama (New York: Penguin Press, 2009)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kanal Panama idiay Wikimedia Commons
Dagiti midia a mainaig ti Kanal Panama idiay Wikimedia Commons


text:
Reporma ti Protestante
Ti Reporma ti Protestante ket isu idi ti panagsisina iti kaunegan ti Lumaud a Kristianidad nga inrugi babaen ni John Wycliffe, Jan Hus, Martin Luther, John Calvin, ken dagiti nasapa pay a Protestante. Daytoy ket nairugi babaen ti ti panangipablaak idi 1517 ti Siam a pulo ket Lima a Tesis ni Luther. Dagiti ganetget ti kinabukbukodan a nanginagngana dagiti "agrepreporma", a saan a nangayat kadagiti ("nagprotesta") doktrina, dagiti rito, panangidaulo, ken eklesiastiko nga estruktura iti Romano Katoliko a Simbaan, ket nakaiturongan ti pannakapartuat dagiti baro a nailian a simbaan ti Protestante. Ti Repormasion ket rinugian idi dagit inasapsapa a pasamak iti kaunegan ti Europa, a kas ti Nangisit a Patay ken ti Lumaud a Panagsisina, a nkadadael kadagiti pammati ti tao iti Katoliko a Simbaan ken ti Kinapapa a nangituray daytoy. Daytoy ken dagiti pay dadduma a banag a kas ti pannakaiwarwaras dagiti kapanunotan ti Renasimiento ken dagiti inbension, a kas ti inbension ti pagmalditan,ken ti pannakarebba ti Dumaya nga Imperio ti Romano, ket nangited ti pannakapartuat ti Protestantismo.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brakke, Mary Jo; Weaver, David (2009). Pangyuna ti Kristianidad (4th nga ed.). Belmont, Calif.: Wadsworth. pp. 92–93. ISBN 978-0-495-09726-6.
- Cameron, Euan (2012). Ti Europeano a Repormasion. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- Estep, William R (1986). Renasimiento ken Repormasion. Grand Rapids: Eerdmans. ISBN 0-8028-0050-5.
- Kelly, Joseph F (2009). Ti Ekumeniko a Konseho ti Katoliko a Simbaan: Ti Pakasaritaan. Collegeville, MN: Michael Glazier/Liturgical Press. p. 226. ISBN 978-0-8146-5376-0.
- Simon, Edith (1966). Nalatak a Panpnawen ti Tao: Ti Repormasion. Time-Life Books. pp. 120–121. ISBN 0-662-27820-8.
- Spalding, Martin (2010). Ti Pakasaritaan ti Protestante a Repormasion; Iidiay Alemani a ken Suisa, ken idiay Inglatera, Irlánda, Eskósia, ti Olanda, Pransia, ken Akin-amianan nga Europa. General Books LLC.
- Thomsett, Michael C. (2011). Herehia iti Romano Katoliko a Simbaan : ti pakasaritaan. Jefferson, N.C.: McFarland. p. 156. ISBN 978-0-7864-4448-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Repormasion idiay Wikimedia Commons
- Arkibo ti Internet kadagiti Mainaig a Testo ken Dokumento
- Pagbasaan ti Repormasion ti maika-16 a Siglo
- Ti Urnong ti Repormasion


text:
Kanser
Ti kanser i/ˈkænsər/, naamammoan iti mediko a kas ti arimpatayen a neoplasma, ket maysa a nawatiwat a grupo dagiti nadumaduma a sakit, nga amin ket mangiraman ti panagpadakkel ti sellula. Iti kanser, dagiti sellula ket agbingbingayda ken saan a matengngel ti idadakkelda, nga agporma dagitoy kadagiti arimpatayen a bung-or, ken rautenda dagiti asideg a paset ti bagai. Ti kanser ket mabalin pay a agwaras kadagiti adadayo pay a paset ti bagi babaen ti limpatiko a sistema wenno waig ti dara. Saan amin na bung-or ket adda kanserna. Dagiti di maarimpatayen a bung-or ket saanda nga agtulltuloy a dumakdakkel, saanda a rauten dagiti kaarrubada a tisu, ken saan nga agwarwaras iti bagi. Adda dagiti sumurok a 200 a sabsabali a naamammoan a kanser a mangisagaba ti tattao.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nagibasaran
- Holland, James F. (2009). Holland-Frei medisina ti kanser. (Maika-8 ed. nga ed.). New York: McGraw-Hill Medical. ISBN 978-1-60795-014-1.


text:
Mimar Sinan
Ni Koca Mi'mâr Sinân Âğâ (Otomano Turko: خواجه معمار سنان آغا; Moderno a Turko: Mimar Sinan, pannakabalikas [miːˈmaːɾ siˈnan]) (c. 1489/1490 – Hulio 17, 1588 ket isu idi ti nangruna nga Otomano nga arkitekto (Turko: "Mimar") ken sibil nga inhenniero para kadagiti sultan Suleiman ti Nadaeg, Selim II, ken Murad III. Isu ti nangirebbeng para iti panakabangon kadagiti adadu ngem tallo gasut a nangruna a patakder ken dagiti dadduma pay a natakneng a gandat, a kas dagiti Islamiko a pangiyunaan a pagadalan (sibyan mektebs). Dagiti nagadal kaniana ket isuda ti nangipatakder ti Meskita Sultan Ahmed idiay Istanbul, Stari Most idiay Mostar ken timmulongda a nagdaremdem ti [Taj Mahal]] idiay Mughal nga Imperio. Isu ket anak ti maysa a msaonero , isu ket nakaala ti teknikal nga edukasion ken nagbalin nga inhenniero ti milisia. Isu ket napardas a naipangato ken nagbalin nga opisial ken agbilbilin a Henisaro, nga ti adda ti pammadayaw a titulo ti ağa.[1] Isu ket nangipasayaat kadagiti kalaingna ti arkitekto ken inhennira bayat nga isu ket adda idi kadagiti kampania ti Henisaro, ken nagbalin nga eksperto ti panagibangbangon kadagiti aniaman a kita ti sammakedan, ket dagiti gandat a patakder ti milisia, a kas dagiti kalsada, rangrangtay ken dagiti akuedukto.[2] Idi agtawen ti agarup a limapulo, isu ket nadutokan a kas ti nangruna a naarian nga arkitekto, a nangipakpakat kadagiti nagun-od a kalaingna iti buyot iti "panagpartuatna kadagiti napintas a relihioso a pasdek" ken dagiti nadumaduma a sibiko a patakder.[2] Isu ket nagtalinaay ti daytoy a puesto ti gangani a limapuo a tawtawen.
Ti obra maestrana ket ti Meskita Selimiye idiay Edirne, ngem ti kadayegan nga obrana ket ti Meskita Suleiman idiay Istanbul. Isu ket nangidaulo ti dakkel a departamento ti gobierno ken nagisursuro kadagiti adu a timmulong kaniana, ken iti panangipaisubli, naipasalsaluminada, a mairaman ni Sedefkar Mehmed Agha, ti arkitekto ti Meskita Sultan Ahmed. Naipanunotan nga isu ti kalatakan nga arkitekto ti klasiko a paset ti panawen ti Otomano nga arkitektura, ket naipada isuna kenni Michelangelo, ti kontemporariona idiay Laud.[3][4] Ni Michelangelo ken dagiti planona para iti Basilika ni San Pedro idiay Roma ket nadayeg idi a naamammoan idiay Istanbul, manipud idi ni Leonardo da Vinci ken isu ket nainbetaran pay, idi 1502 ken 1505, babaen ti Otomano a Porte tapno mangited kadagiti plano para iti maysa a rangtay a a mangballasiw ti Nabalitokan a Sara.[5]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mimar Sinan idiay Wikimedia Commons


text:
Rosidae
Dagiti rosidae ket dagiti kameng ti dakkel a monopiletio a klade dagiti mula nga agsabsabong, nga aglaon kadagiti agarup a 70,000 a sebbangan,[1] dagitoy ket ad-adu ngen maysa a pagkatlo kadagiti amin nga angiospermae.[2] Ti klade ket nabingbingay kadagiti 16 aginggana kadagiti 20 nga urnos, depende ti sirkunskripsion ken ti pannakaidasig. Dagitoy nga urnos, ken isuda met laeng nga agkukuyog a mangbukel dagiti agarup a 140 pamilia.[3] Dagiti rosidae ken dagiti asterida ket isu dagiti ti kadakkelan kadagiti klade dagiti eudikota.
Dagiti posil a rosidae ket naam-ammuan manpud ti paset ti panawen ti Cretaceo. Ti karkulo ti molekular a pagorasan ket mangipakpakita a dagiti rosidae ket nagtaud iti Aptian wenno Albian nga agpang dagiti Cretaceo, idi baetan ti 125 ken 99.6 riwriw a tawtawen.[4][5]
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan iti Inggles a "rosids" ket naibatay iti "Rosidae", daytoy idi ti kadawyan a naipagpagarup a subklase. Idi 1967, inpakita ni Armen Takhtajan a ti husto a pagibatayan para iti nagan a "Rosidae" ket ti deskripsion iti maysa a grupo ti mulmula a naipablaak idi 1830 babaen ni Friedrich Gottlieb Bartling.[6] Daytoy a klade ket kanungpalan a napanaganan manen ti "Rosidae" ken nadumadumaanen a pinatinggaan babaen dagiti nadumaduma a mannurat. Ti nagan a "rosids" iti Inggles ket saan a pormal, ken saan nga ipagarup nga adda ti aniaman a naisangayan a taksonomiko a ranggo kasla ti nagnagan nga inkeddeng babaen ti ICBN. Dagiti rosidae ket monopiletiko a naibatay ti ebidensia a nabirukan babaen ti molekular a pilohenetiko a panagusig.
Adda dagiti tallo a nadumaduma a panangipalplawag dagiti rosidae nga agdama nga inus-usar. Adda met dagiti mannurat a mangiraman dagiti urnos ti Saxifragales ken dagiti Vitales iti rosidae.[7] Dagiti dadduma met ket ilaksidda dagitoy dua nga urnos.[8] Ti sirkunskripsion iti daytoy nga artikulo ket isu ti APG II a panangidasig, a mangiraman kadagiti Vitales, ngem mangilaksid kadagiti Saxifragales.
Dagiti pannakaikabagian[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosidae ken dagiti Saxifragales ket mangpormada iti klade clade.[1][8] Daytoy ket maysa kadagiti innem a grupo a mangbukel ti Pentapetalae (bugas nga eudikota a saan a mairaman dagiti Gunnerales),[9] dagiti dadduma ket dagiti Berberidopsidales, Caryophyllales, Dilleniales, Santalales, ken dagiti asterids. Ganganai awan ti pannakaamo a maipanggep kadagiti pannakaikabagian a baetan dagitoy a grupo
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosidae ket buklen dagiti dua a grupo: ti urnos dagiti Vitales ken dagiti eurosidae (agpayso a rosidae). Dagitieurosidae, ket mabibgbingayda met kadagiti pito a grupo: Fabidae, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, Picramniales,[8] Malvidae,[9] ken ti saan a naipuesto a pamilia ti Apodanthaceae.[10] Dagiti Fabidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti fabids, wenno dagiti eurosids I. Ken ti met Malvidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti malvids, wenno dagiti eurosids II.
Dagiti urnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosidae ket buklen dagiti 17 nga urnos ken dagiti 2 a pamilia a naikabil iti incertae sedis (saan a naurnos). Iti maipatinayon kadagiti Vitales, Rosales, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales, adda met dagiti 8 nga urnos iti Fabidae ken dagiti 4 nga urnos iti Malvidae. Idi 2009, ni Hengchang Wang ken dagiti kaduna a mannurat ket nangisingasing a ti Malvidae ket maipadakkel tapno mairaman dagiti Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales. Daytoy a dakdakkel a sirkunskripsion ti Malvidae ket nakaawat ti napigsa nga estatistikal a suporta (100% bootstrap a porsiento) kadagiti panagusigda. Adda met dagiti urnos a baro pay laeng a nabigbigan.[8] Dagitoy ti Vitales,[11] Zygophyllales,[12] Crossosomatales,[13] Picramniales,[14] ken Huerteales.[15]
Dagiti saan a naipuesto apamilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pamilia ti Apodanthaceae ken Huaceae ket nairaman dagitoy iti rosidae, ngem saan dagitoy a naipuesto kadagiti aniaman nga urnosna.
Ti Apodanthaceae ket maysa nga enigmatiko a pamilia dagiti parasitoko a achlorophyllous. Dagitoy ket temporario a naipuesto kadagiti Cucurbitales babaen dagiti dadduma,[8] ngem dagiti apinidaddda ket agtultuloy a saan a nalawag.[10] Dagiti gene a kloroplasta ket naus-usaren a mangibaga ti pilohenia ti mula ket saan met unay a makaited ti adu a pilohenetiko a pakaammo dagiti mula nga awan kadagiti chlorophyll, gapu ti daytoy a kaso, dagitoy a gene ket dagiti saan a makaannong a pseudogene.
Ti pamilia a Huaceae ket kameng ti COM (Celastrales, Oxalidales, Malpighiales) a klade ti Fabidae. Ti saludsod a maipanggep ti Huaceae ket no daytoy ket nasken a bukbukodna a mairaman kadagiti maysa nga urnos ti COM a kas ti maika-4 a kameng ti klade ti COM. Ti dua a panagadal ket nangitudo a nasken daytoy a maipuesto kadagiti Oxalidales,[16][17] bayat a ti maysa met ket nangibagbaga a nasken a saan a mairaman.[1]
Pilohenia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pilohenia a maipakpakita dita babab ket naampon manipud kenni Wang ken dagiti kaduna a mannurat (2009),[1] nga adda dagiti nagan ti urnos manipud ti Website ti Pilohenia ti Angiospermae.[8] Dagiti sanga nga addaan ti basbassit ngem 50% a bootstrap a suporta ket narebba. Dagiti sabali a sanga ket addaan ti 100% bootstrap a suporta malaksid kadagiti maipakita a saan.
Ti agtalinaay ti nitrohenoa klade ket aglaon ti nangato a bilang dagiti aktinorisika a mula (nga awan kadagiti nodulo a ramut ng agalaon ti agtalinaay ti nitroheno a bakteria, a mangtulon ti mula a dumakkel kadagiti saan a nalames a daga). Nupay kasta, saan amin a mulmula iti daytoy a klade ket dagiti aktinorisika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Rosidae idiay Wikimedia Commons
- ^ a b c d Hengchang Wang, Michael J. Moore, Pamela S. Soltis, Charles D. Bell, Samuel F. Brockington, Roolse Alexandre, Charles C. Davis, Maribeth Latvis, Steven R. Manchester, and Douglas E. Soltis (Marso 10, 2009), "Ti radiasion ti rosidae ken ti napardas a pannakaipangato ti tinurayan dagiti angiosperma a kabakiran", Dagiti Nagbanagan ti Nailian nga Akademia dagiti Siensia 106 (10): 3853–3858, Bibcode:2009PNAS..106.3853W, doi:10.1073/pnas.0813376106, PMC 2644257, PMID 19223592
- ^ Robert W. Scotland ken ni Alexandra H. Wortley (2003), "Mano kadi ti kaadu dagiti sebbanagan ti agbukel a mulmula?", Taxon 52 (1): 101–104, doi:10.2307/3647306, JSTOR 3647306
- ^ Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis, Peter K. Endress, ken ni Mark W. Chase (2005), Pilohenia ken Ebolusion dagiti Angiosperma, Sunderland, MA, Estados Unidos: Sinauer, ISBN 978-0-87893-817-9
- ^ Davies, T.J., Barraclough, T.G., Chase, M.W., Soltis, P.S., Soltis, D.E., ken ni Savolainen, V. (2004), "Ti di nasayaat a misterio ni Darwin: Dagiti panagtaldiap manipud ti maysa a nalatak a kayo dagiti angiosperma", DagitiNagbanagan ti Nailian nga Akademaia dagiti Siensia 101 (7): 1904–1909, Bibcode:2004PNAS..101.1904D, doi:10.1073/pnas.0308127100, PMC 357025, PMID 14766971
- ^ Susana Magallón ken ni Amanda Castillo (2009), "Dibersipikasion ti angiosperma babaen ti panawen", Amerikano a Warnakan ti Botanika 96 (1): 349–365, doi:10.3732/ajb.0800060, PMID 21628193
- ^ James L. Reveal (2008), "A Checklist of Family and Suprafamilial Names for Extant Vascular Plants", Balay a panid ni James L. Reveal and C. Rose Broome
- ^ J. Gordon Burleigh, Khidir W. Hilu, ken ni Douglas E. Soltis (2009), File 7, "Inferring phylogenies with incomplete data sets: a 5-gene, 567-taxon analysis of angiosperms", BMC Evolutionary Biology 9: 61, doi:10.1186/1471-2148-9-61, PMC 2674047, PMID 19292928
- ^ a b c d e f Peter F. Stevens (2001), Website ti Angiosperma a Pilohenia
- ^ a b Philip D. Cantino, James A. Doyle, Sean W. Graham, Walter S. Judd, Richard G. Olmstead, Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis, ken ni Michael J. Donoghue (2007), "Para iti pilohenetiko a nomenklatura ti Tracheophyta", Taxon 56 (3): 822–846, doi:10.2307/25065865
- ^ a b Daniel L. Nickrent, "Apodanthaceae", Ti Koneksion ti Parasitiko a Mula
- ^ James L. Reveal. (1995). panid 72 iti Kabarbaro a naala a supraheneriko a nagnagan iti bascular a mulmula. Phytologia 79(2):68-76
- ^ Chalk, L. 1983. Estruktura ti kayo. Pp. 1-51 [1-2 by C. R. Melcalfe], in Metcalfe, C. R., & Chalk, L., Anatomi adagiti Dicotyledons, Maikadua nga Edision. Tomo II. Estruktura ti Kayo ken Panangipatingga ti Sapasap a Pangyuna. Clarendon Press, Oxford. ISBN 978-0-19-854559-0.
- ^ Klaus Kubitzki (2007), "Pangyuna iti Crossosomatales", iti Klaus Kubitzki, Dagiti Pamilia ken Henera dagiti Bascular a Mulmula, tomIX, Berlin,Heidelberg: Springer-Verlag
- ^ John Hutchinson Dagiti Pamilia dagiti Mula nga Agsabsabong Maika-3 nga edision. 1973. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- ^ Andreas Worberg, Mac H. Alford, Dietmar Quandt, ken ni Thomas Borsch (2009), "Agkasat nga Huerteales aginggana kadagiti Brassicales ken mainayon dagiti Malvales, ken dagiti baro a nasirkunskripsion tapno mairaman dagiti Dipentodon, Gerrardina, Huertea, Perrottetia, ken Tapiscia", Taxon 58 (2): 468–478
- ^ Douglas E. Soltis, Matthew A. Gitzendanner, ken ni Pamela S. Soltis (2007), "Ti 567-nga agasmang ti datos ti takson para kadagiti angiosperma: Dagiti karit a pakabanagan babaen kadagiti panagusig ti Bayesio kadagiti dakkel ng aagsmang ti datos", Internasional a Warnakan dagiti Siensia ti Mula 168 (2): 137–157, doi:10.1086/509788
- ^ Li-Bing Zhang ken ni Mark P. Simmons (2006), "Pilohenia ken delimitasion dagiti Celastrales a naala manipud kadagiti gene ti nuklear ken plastid", Sistematika a Botanika 31 (1): 122–137, doi:10.1600/036364406775971778


text:
Mineral
Ti mineral ket isu ti masna a rumrumsua a sustansia a natangken ken natalinaay iti temperatura ti kuarto, a mairepresenta babaen ti kimiko a pagannurotan, a kadawyan nga abioheniko, ken addaan ti naurnos nga atomiko nga estruktura. Daytoy ket maigiddiat manipud ti bato, a mabalin a naglalaokan dagiti mineral wenno dagiti saan a mineral, ken awan ti naisangayan a pannakabuklan ti kimiko. Ti husto a pannakaipalpalawag ti mineral ket sinupsuppiatan, a naipangpangruna no ania ti umiso a kammasapulan dagiti sebbangan no isuda ket abioheniko, ken iti basbassit no addan daytoy ti naurnos nga atomiko nga estruktura. Ti panagadak kadagiti mineral ket tinawtawagan iti mineralohia.
Adda dagiti sumurok a 4,900 a naamammuan a sebbangan dagiti mineral; sumurok a 4,660 kadagitoy ket napasingkedan babaen ti International Mineralogical Association (IMA). Dagiti silikato a mineralket buklen dagiti sumurok a 90% iti ukis ti Daga. Ti kaadu ti kita ken kinaadu dagiti sebbangan ti mineral ken tinengtengngel babaen ti kimika ti Daga. Ti silikon ken oksiheno ket mangbukel ti agarup a 75% iti ukis ti Daga, a pakaidagusan ti kaadu dagiti silikato a mineral. Dagiti mineral a nailaslasinda babaen kadagiti nadumaduma a kimiko ken pisikal a tagtagikua. Dagiti paggigiddiatan iti kimiko a pakabuklan ken estruktura ti kristal ket mangilasin kadagiti nadumaduma a sebbangan, ken dagitoy a tagikua ket maimpluensian met babaen ti heolohiko nga enbironmento ken pannakaporma ti mineral. Dagiti panagbalbaliw ti temperatura, presion, ken ti adu a pakabuklan iti maysa a masa ti bato ket gapuanan ti panagbalbaliw bukodna a mineralohia; nupay kasta, ti maysa a bato ket mabalin a makatalinaay ti kaaduan a pakabuklanna, ngem no agbalbaliw ti temperatura ken presionna, ti bukodna a mineralohia ket agbalbaliw met.
Dagiti mineral ket mabalin a maipalwag baben kadagiti nadumaduma a pisikal a tagikua a manginaig kadagiti kimiko nga estrukturada ken pakabuklan. Dagiti sapasap a pakailasinan ket mairaman ti estruktura ti kristal ken ugali, katangken, rangrang, pannakasarang, maris, garit, tenasidad, barukong, pannakabuong, panagsina, ken naisangayan a grabidad. Dagiti pay ad-adu a naisangayan a panagsubok para kadagitimineral ket mairaman ti reaksion iti asido, magnetismo, nanam wenno angot, ken radioaktibidad.
Dagitimineral ketnaidasigda babaen ti nagruna a pakabuklan ti kimiko; ti sistema a kankanayon a maus-usar ket ti Dana a panagidasig ken ti Strunz a panangidasig. Ti silikato aklase dagiti mineral ket nabingbingayda kadagiti innem a subklase babaen ti degrado iti polimerisasion iti kimiko nga estruktura. Amin dagiti silikato a mineral ket addaanda ti batayan a paset iti maysa a [SiO4]4- silika tetrahedra—a daytoy ket, ti kationo ti silikon nga inur-urnos babaen ti uppat nga aniono iti oksiheno, a mangited ti sukog iti maysa a which gives the shape of a tetraedro. Dagitoy a tetraedra ket mabalin a mapolimerasado tapno makaited kadagiti subklase: dagiti ortosilikato (awan ti polimerisasion, isunga agmaymaysa a tetraedra), dagiti disilikato (dua a nabedbedan a tetraedra), siklosilikato (dagiti singsing ti tetraedra), inosilikato (dagiti kawar ti tetraedra), dagiti pilosilikato (dagiti sabanas ti tetraedra), ken dagiti tektosilikato (tallo a dimension a network ti tetraedra). Dagiti daduma pay a nangruna agrupo dagiti mineral ket mairaman dagiti patneng nga elemento, dagiti asupre, dagiti oksido, dagiti haluro, dagiti karbonato, dagiti sulpato, ken dagiti pospato.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Busbey, A.B.; Coenraads, R.E.; Roots, D.; Willis, P. (2007). Dagiti Bato ken dagiti Posil. San Francisco: Fog City Press. ISBN 978-1-74089-632-0.
- Chesterman, C.W.; Lowe, K.E. (2008). Pagobraan a Pagaladan dagiti bato ken mineral ti Amianan nga Amerika. Toronto: Random House of Canada. ISBN 0-394-50269-8.
- Dyar, M.D.; Gunter, M.E. (2008). Mineralohia ken Optikal a Mineralohia. Chantilly, Virginia: Mineralohiko a kagimongan ti Amerika. ISBN 978-0-939950-81-2.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mineral idiay Wikimedia Commons
- Mineralohiko a batayan ti datos ti Mindat, kadakkelan a batayan ti datos ti mineral iti internet
- "Datos a batayan ti Mineralohia" babaen ni David Barthelmy (2009)
- "Tulbek ti Panagilasan dagiti Mineral II" Mineralolohiko a Kangimongan ti Amerika
- "Datos a batayan ti Estruktura ti Kristal ti Amerikano a Mineralogo"


text:
Karbohidrato
Ti karbohidrato ket maysa nga organiko a kompuesto a buklen laeng ti karbon, hidroheno, ken oksiheno, ken kadawyan iti hidroheno:oksiheno nga atomo a pannakaibagi ti 2:1 (a kas iti danum); iti sabali a pannakaibaga, with the emperika a pormula Cm(H2O)n (a ti m ket mabalin a sabali manipud ti n).[1] Adda dagiti adda a mailaksid; kas pagarigan, desokirribosa, ati asukar a komponente ti DNA,[2] ket addan ti emperika a pormula ti C5H10O4.[3] Dagiti karbohidrato ket teknikal dagitoy a dagiti hidrato ti karbon;[4] iti pannaka-estruktura daytoy ket napudpudno ti pannakakita kaniada a kas dagiti polihidrosia aldehideo ken dagiti ketona.[5]
Ti panangibaga ket kadawyan iti biokimika, nga idiay ket sinonimo ti sakarido. Dagiti karbohidrato (dagiti sakarido) ket nabingbingay kadagit iuppat a pannakaigrupo ti kimiko: dagiti monosakarido, dagiti disakarido, dagiti oligosakarido, ken dagiti polisakarido. Iti sapasap, dagiti monosakarido ken dagiti disakarido, a dagiti ket basbassit (dagiti nababbaba ti molekular a kadagsen) a karbohidrato, ket kadawyan dagitoy a makunkuna a kas dagiti asukar.[6] Ti balikas a sakarido ket nagtaud manipud ti Griego a balikas ti σάkxapov (sákkharon), a ti kaibuksilanna ket "asukar." Bayat a ti sientipiko a nomenklatura dagiti karbohidrato ket narikut, ti nagnagan dagiti monosakarido ken dagiti disakarido ket masansan nga agpatingga ti suldong ti -osa. Kas pagarigan, ti asukar ti ubas ket isu ti monosakarido ti glukosa, asukar ti unas ket isu ti disakarido ti sukrosa, ken ti asukar ti gatas ket isu ti disakarido ti laktosa.
Dagit karbohidrato ket akin-rebbeng dagiti nadumaduma a papel kadagiti sibibiag ngaorganismo. Dagiti polisakarido para iti panagipenpen ti enerhia (a kas ti almidon ken glukoheno), ken kas dagiti estruktural a komponente (a kas ti selulosa kadagiti mula ken kuitina kadagiti artropoda). Ti 5 tikarbonna a monosakarido ribosa ket maysa a nangruna a komponente dagiti koensima (a kas ti ATP, FAD, ken NAD) ken ti batayan ti henetiko a molekula a naamammuan a kas ti RNA. Ti maikabagian a deoksirribosa ket komponente ti DNA. Dagiti sakarido ket dagiti derabotiboda ket mairaman kadagiti adu ken sabali a nangruna a biomolekula nga addaan kadagiti nangruna a papel iti sistema ti immuno, pertilisasion, panagpawil ti patohenesis, pellapella, ken panagdakkel.[7]
Iti siensia ti makan ken dagiti pay adu nga inpormal a kontesto, ti karbohidrato a panangibaga ket masansan a mangibaga ti aniaman a makan a naisangyan a nabaknang iti narikut nga almidon ti karbohidrato (kasla dagiti sereal, tinapay, ken pasta) wenno simple laeng a dagiti karbohidrato, a kas ti asukar (a mabirukan iti sinam-it, dagiti palatipot, ken dagiti dulse).
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Unibersidad ti Lumaud a Kentucky (Mayo 29, 2013). "Dagiti karbohidrato WKU BIO 113". wku.edu.
- ^ Eldra Pearl Solomon, Linda R. Berg, Diana W. Martin; Cengage Learning (2004). Biolohia. google.books.com. p. 52. ISBN 978-0534278281.
- ^ National Institute of Standards and Technology (2011). "Material Measurement Library D-erythro-Pentose, 2-deoxy-". nist.gov.
- ^ Unibersidad ti Long Island (Mayo 29, 2013). "Ti KImika dagiti Karbohidrato". brooklyn.liu.edu.
- ^ Unibersidad ti Purdue (Mayo 29, 2013). "Dagiti karbohidrato: Dagiti Monosakarido". purdue.edu.
- ^ Flitsch, Sabine L.; Ulijn, Rein V (2003). "Dagiti asukar ket ket naikabit iti puesto". Nature 421 (6920): 219–20. doi:10.1038/421219a. PMID 12529622.
- ^ Maton, Anthea; Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright (1993). Biolohia ti Tao ken Salun-at. Englewood Cliffs, New Jersey, Estados Unidos: Prentice Hall. pp. 52–59. ISBN 0-13-981176-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Karbohidrato idiay Wikimedia Commons


text:
Rabanos
Ti rabanos (Raphanus sativus) ket maysa a masida a ramut a nateng iti pamilia ti Brassicaceae a naimuyongan idi idiay Europa,[1] kadagiti kasakbayan dagiti panawen ti Romano. Dagitoy ket naimulmula ket masidisda kadagiti nadumaduma a paset ti lubong. Dagiti rabanos ket addaan kadagiti nadumaduma a panagduduma, kadagiti nadumaduma akadakkel, maris ket kapaut ti nasken a panawen a panagmula. Adda met dagiti rabanos a naimulmula manipud kadagiti bukel; dagit lana ti bukel ti rabanos ket naimulmula para kadagiti panagpataud ti lana. Ti rabanos ket mabalin nga agtubo manipud ti bukel aginggan aiti bassit a mula iti basbassit ngem tallo nga aldaw.
Ti kaibuksilan ti Griego a nagan ti henero ti Raphanus (ῥάφavoς) ket "napardas nga agparang" a mangitudo ti napardas a pangtubo dagitoy a mula. Ti Raphanistrum, manipud ti isu met laeng a ramut ti Griego, ket isu ti duog a nagan nga inus-usar idi iti daytoy a henero.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lewis-Jones, L.J.; Thorpe, J.P.; Wallis, G.P. (1982). "Henetiko a pannakaisalsalumina kadagiti uppat a sebbangan ti henero ti Raphanus: Dagiti pagbanagan para iti tinaudan ti domestiko a rabanos R. sativus". Biological Journal of the Linnean Society 18 (1): 35–48. doi:10.1111/j.1095-8312.1982.tb02032.x.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Rabanos idiay Wikimedia Commons


text:
LAOAG CITY – Napalag-anan met laeng ti ladingit ken panagdanag ti pamilya ti OFW a natay idiay Saudi Arabia nga saan dan a makita a gundawat kalpasan a nagdisso ti eroplano a nakailuganan ti bangkay iti Laoag International Airport (LIA) itay ala una tay malem.
Segun kenni Rosalina Ilarde, ipag ti natay nga OFW a ni Charles Ilarde a ti bangkay ket nabungon laeng ti ules ken naipan iti box.
Dagus a naipan ti bangkay iti maysa a punerarya tapno mailungon.
Kuna ni Rosalina nga sumagmamano a kabarangayan da iti Brgy Pasngal, Bacarra, Ilocos Norte ti mabuteng nga umasideg iti bangkay ti ipag na gapu ta agdudua da no ania a pudno ti nakatayan ti OFW idiay Saudi Arabia.
Immuna ngamin a naipadamag kadakuada a ni Charles ket natay iti MERS virus ngem idi rimuar ti resulta ti utopsiya ket naammuan nga atake ti puso ti nakatayan na.
Ngem kuna ni Rosalina, adda dagiti dokumento a naipakuyug iti bangkay a mangipaneknek a natay ti biktima iti MERS virus.
Iti pannakatay ni Charles ket agbalinen a naan-anay nga ulila ti kakaisuna nga anak na gapu ta natay ti asawa na sumagmamanon a tawen ti napalabas gapu ti pannakalmes.
Ti bangkay ti OFW ket nadesisyunan ti pamilya a maidulin intono Lunes.


text:
QUOTE(my_universe2 @ Sep 24 2007, 08:33 PM)
wen ah napintas tayo amamin. naragsakanak ta rumar kayo ditoy ilocano section biagen tayo. fe,verjon,filipina mga napipintas mabuhay !!! Nasayaat ni fe adda GC nan.CPA pay.....Ni verjon adda ti trabaho nan.Adda GC mon verjon? sika filipina kabarbarom pay ditoy US? Wen ah correct ka nalaeng agurnong ti kwarta iti ilocano.
Nag apply kan ti AOS mo? kasar kayon?
Siyak nasapa pay until now agkutil-kutilak pay ah naglinisak ti balay. Aytoy inang diay asawak ki siyak ti caregiver. Siyak amamin aggawa ti work. Ag aadal lak pay online. agkara tarayak gamen nao agwhistle ni mom she needs me. agbabasa ak pay ditoy ......diay edukasyon course online.Nag rigat apo Dios. But Challenging! Infainess mom now is active again and kicking.Naragsakan nak no adda masave ko kwartak ah. ...Kunak ti sarilik basta adda itid ko iddiay kakabsat diay pinas ok lang ah. Maawan ti homesick no adda work at busy aytoy biag tayo.
Sikayo dita mga napipintas na ilocana......agpost kayon ahh.....
wow, touched nak kenka my_universe2.. you're such a good person. very lucky met ni mother-in-law mon. siempre pati asawam.. agadadal ka gayam online, ania ti adadalem ngay? mabalin nga maammuan?, thank you ah...
QUOTE(Filipina @ Sep 24 2007, 08:39 PM)
Simmangpetak idi July 9, agkasar kami pay laeng no Sept. 28 kabsat. Graduate tak met ti accountancy pero madi ak nagtake ti exam ta adda ngamen ti negosyok diay pilipinas nga insurance agency. Ket isu metten ti nangiyapanak ti oras ko. Sapay la coma ta makabirokak met ti napintas a trabahok ditoy.
Filipina
Advance congratulations and best wishes kenka ket fiancem, filipina... may God bless your married life, ken datayo aminen ah, siempre...
QUOTE(virjon @ Sep 25 2007, 03:42 PM)
Hahaha! Nagpipintas tayo amin, nalipatak nga imbaga idiay naudi nga post ko ni Filipina ke rumwar(ket mayat nga muse tayo ditoy, napintas nga talaga,uray ima na laing ti makita diay avatar na ke napintasin, hahaha). CONGRATULATIONS! on your wedding, kabsat. Adduan yo ti putot (babies, hahaha,ta umado ti Ilocano)
Wen, kabsat, my_univ, adda GC kon(naalam diay GC mon?), sumangpetak dito'y November 2006 pay. Duwa met ti trabahok ditoy, diay 1st job ket duwa nga oras laeng, diay 2nd job ket uppat nga oras. YMCA, ken School District. Agbirbirok ak pay ti 3rd job, hehehe. ket, no sabado ken domingo awan eskwela, awan met trabahok. Ket, nagretire ni lakay kon(Army,), itoy October 1, adda kuma civillian job na, ngem adda problema me tatta, nakaschedule ti back surgery na, Oct. 5. kanayon ngamen nga nasakit ti bukot na. kuna iddiay duktor me, masapol ti surgery nga talaga. Hey, kabsat, kaduam gayyam diay biyenan mo, nasingpet met? Anya ti course mo online, last summer kayat ko met ti agonline classes ngem adda ti nagadvise kanyak nga haan mayat ti online classes.(diyak ammo no pudno,depende gayyam ti kurso), sayang kano ti kwarta,so, haan ak nagregisterin.
Naimbag nga challenge kanyam dagita trabahom diay balay yo, caregiver pay, agad-addal pay ti online, dayta ti Ilocano Values, perseverance and hardworking. Agbiag iti amin nga Ilocano!
agree ak ditoy, muse tayo ni filipina, hahahaaaaaaaaa, naglaing kan kabsat dua-dua ti work mo, siak diak pay nagapply.. ururayek ngamin ti resulta ti application ko iti board of accountancy ditoy florida.
Edited by fe, 26 September 2007 - 01:36 AM.


text:
Jacques Cartier
Ni Jacques Cartier (Disiembre 31, 1491 – Septiembre 1, 1557) ket maysa idi a Pranses nga eksplorador ti kaputotan a Breton a nagtunton ti Kanada para iti Pransia.[1][2][3][4] Isu idi ti immuna nga Europeano a nagipalpalawag ti mapa[5] ti Golpo ti San Lorenzo ken dagiti igid ti Karayan San Lorenzo, nga inpanagananna "Ti Pagilian dagiti Kanada", manipud ti nagnagan nga Iroquois para kadagiti dua a dakkel a pagtaengan a nakitana idiay Stadacona (Siudad ti Quebec) ken idiay Hochelaga (Isla ti Montreal).
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Jacques Cartier ket naipasngay idi 1491[6] idiay Saint-Malo, ti puerto idiay anianan a laud nga aplaya ti Bretania. Ni Cartier, nga isu idi ket maysa a nadaydayawan a marinero, ket nagpasayaat ti sosial a kasasaadna idi 1520 babaen ti pannakiasawana kenni Mary Catherine des Granches, a kamen ti maysa a nalatak a pamilia. Ti nasayaat a naganna iti Saint-Malo ket nabigbigan babaen ti kanayon a panagparangna kadagiti pagbunbigan a rehistro a kas manganak wenno saksi.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Trudel, Marcel. "Cartier, Jacques". Ti Kanadiano nga Ensiklopedia. Naala idi 2009-11-09.
- ^ "Jacques Cartier". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2009-11-09.
- ^ "Exploration — Jacques Cartier". The Historica Dominion Institute. Naala idi 2009-11-09.
- ^ "Jacques Cartier". Ti Katoliko nga Ensiklopedia. Naala idi 2009-11-09.
- ^ Dagiti mapana ket napukawen ngem naibasaran iti maysa a surat babaen ti kaanakanna a lalaki a ni Jacques Noël, a napetsaan idi 1587 ken inmaldit babaen ni Richard Hakluyt nga adda ti Panakaikabagian ti maikatlo a panagbaniaga ni Cartier, iti The Principall Navigations [...], Londres, G. Bishop, 1600.
- ^ AWan kadagiti rehistro ti panakabuniagan a nabirbirukan, ngem ni Cartier ket nangibagbaga ti tawenna kadagiti tallo a sursurat. Kitaen ti Marcel Trudel, Histoire de la Nouvelle-France, Fides, tom. 1, p. 68.
- ^ Biggar, H.P. Ti Umnong kadagiti Dokumento a mainaig kenni Jacques Cartier ken ni Sieur de Roberval, Ottawa, Dagiti Publiko ng aArkibo ti Kanada, 1930. Adda dagiti sumurok a 20 a panagbuniag ti nadakamat.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Blashfield, Jean F (2002), Cartier: Ni Jacques Cartier iti panagbirbiruk ti Amianan alaud a Pagdalanan, Compass Point Books, ISBN 0-7565-0122-9
- Cartier, Jacques (1993). Ramsay Cook, ed. Dagiti Panagbanbaniaga ni Jacques Cartier. Toronto: Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 0-8020-5015-8.
- Greene, Meg (2004), Jacques Cartier: Ti Panagdaliasat ti Karan San Lorenzo, Rosen Central, ISBN 0-8239-3624-4
- Jacob, Yves (2000), Jacques Cartier (Pranses a bersion), Éditions l'Ancre de marine, ISBN 2-84141-145-1
- Trudel, Marcel (1966). "Cartier, Jacques". Diksionario ti Kanadiano a Biograpia. Tom. 1. Toronto: Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. pp. 154–172.
- Trudel, Marcel (1973). Dagiti Rugi ti Baro a Pransia, 1524–1663. Toronto: McClelland ken Stewart. ASIN B000RQPTDK
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Jacques Cartier idiay Wikimedia Commons


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Aramidek no Adda Mang-bully Kaniak?
Basaem met dagiti singasing dagiti padam nga agtutubo ken komento ti maysa a maestra maipapan iti panang-bully. Kalpasanna, sungbatam ti quiz maipapan iti panang-bully.
Serioso a banag ti panang-bully. Sigun iti maysa a panagadal idiay Britain, nasurok nga 40% kadagiti nagpakamatay nga agtutubo a naipadamag iti nasional a media ket agparang a nainaig iti panang-bully.
Ania ti panang-bully?
Ti panang-bully wenno panangasing saanna la a ramanen ti pisikal a panangdangran. Ramanenna pay dagitoy:
Makapasakit a sasao. “
Mabalin a natadem ti dila dagiti babbai,” kuna ti 20 anyos a ni Celine. “
Diak malipatan dagiti imbagbagada wenno nagan a pangsursuronda kaniak. Impariknada nga awan serserbik ken awan mangayat kaniak. Dinanogdak la koman.”
Panangipuera. “
Likliklikandak dagiti kaeskuelaak,” kuna ti 18 anyos a ni Haley. “
Pagparangenda nga awan lugarko iti panganan tapno diak makikatugaw kadakuada. Iti intero a makatawen, agsangsangit ken agmaymaysaak a mangmangan.”
Cyberbullying. “
Babaen ti sumagmamano la a talmeg iti kompiuter,” kuna ti 14 anyos a ni Daniel, “
mabalinmon a dadaelen ti reputasion ti maysa a tao” Ti cyberbullying ramanenna met ti panangipatulod kadagiti mangibabain a retrato wenno text babaen ti selpon.
—wenno uray ti biagna. Kasla imposible ngem mabalin a mapasamak dayta!
Apay nga adda dagiti mang-bully iti dadduma?
Dagitoy ti sumagmamano a gagangay a rason.
Napadasanda met a mismo. “
Naumaak unayen iti panangirurumen dagiti padak nga agtutubo isu a rinugiak metten ti mang-bully tapno akseptarendak,” inadmitir ti agtutubo nga agnagan iti Antonio. “
No mapanunotko ti napalabas, maamirisko a saan gayam nga umiso dayta!”
Awan ti nasayaat a pagtuladanda. “
Dagiti agtutubo a manang-bully masansan a tratuenda ti dadduma . . . babaen iti nakitada kadagiti nagannak, manong ken manangda, wenno dadduma pay a kapamiliada,” insurat ni Jay McGraw iti librona a Life Strategies for Dealing With Bullies.
Agtignayda a kasla naturay
—ngem nababa met ti panangmatmatda iti bagida. “
Naturay ti rikna dagiti ubbing a mang-bully a masansan a mangilemmeng iti nasaktan unay a rikna ken kinaawan panagtalek iti bagi,” insurat ni Barbara Coloroso iti librona a The Bully, the Bullied, and the Bystander.
Siasino dagiti kangrunaan a puntiria?
Dagiti mahilig nga agmaymaysa. Dadduma nga agtutubo a di unay mannakilangen isinada ti bagida isu a nalakada a mabiktima iti panang-bully.
Dagiti agtutubo a maipagarup a naiduma. Dadduma nga agtutubo ti puntiria dagiti mang-bully gapu iti langa, kolor ti kudil, wenno relihion wenno gapu ta adda pisikal a depektoda
—aniaman a mabalin a pangsuronan dagiti bully.
Dagiti agtutubo nga awan kompiansada iti bagida. Madlaw dagiti bully dagidiay negatibo ti panangmatmatda iti bagida. Dagita ti masansan a kalakaan a puntiria, yantangay posible a dida lumaban.
Ania ti mabalinmo nga aramiden no adda mang-bully kenka?
Dimo pampansinen. “
Kayat a makita dagiti bully a masuronka iti ar-aramidenda kenka,” kuna ti agtutubo a ni Kylie. “
No dimo ida pampansinen, maumadanto met laeng.” Kuna ti Biblia: “
Daydiay masirib patalnaenna dayta agingga iti kamaudianan.”—Proverbio 29:11.
Dika bumalbales. Lallalo a kumaro imbes a masolbar ti problema no agibaleska. Kuna ti Biblia: “
Dikay subadan ti dakes iti dakes iti asinoman.”—Roma 12:17; Proverbio 24:19.
Lumiklikka. Agingga a posible, liklikam dagiti tattao ken situasion a mabalinka a ma-bully.
—Proverbio 22:3.
Padasem ti sumungbat iti dida namnamaen. Kuna ti Biblia: “
Ti maysa a sungbat, no naalumamay, pagbaw-ingenna ti pungtot.”—Proverbio 15:1.
Agpakatawaka. Kas pagarigan, no adda mangibaga kenka a nakaluklukmegka, sungbatam lattan iti, “
Siguro kasapulak laeng ti agpakuttong!”
Panawam ida. “
No dika agun-uni, ipakpakitam a manakemka, ken nabilbilegka ngem iti mangsursuron kenka,” kuna ti 19 anyos a ni Nora. “
Pakakitaan dayta ti panagteppel”
—banag nga awan iti maysa a bully.
Padakkelem ti kompiansam iti bagim. “
Madlaw dagiti naasing no agnernerbioska,” kuna ti agtutubo a ni Rita, “
ken mabalin nga usarenda dayta a mangdadael iti nabatbati a kompiansam iti bagim.”
Agipulongka. Sigun iti maysa a surbey, nasurok a 50% kadagiti amin a biktima ti cyberbullying ti saan nga agpulong, nalabit gapu iti bain (nangruna kadagiti lallaki) wenno buteng a balsenda ida. Ngem laglagipem a mas ikarkaro dagiti naasing ti ag-bully no awan ti agpulong. Ti panagpulong ti damo nga addang tapno agpatingga dayta.


text:
Rwanda
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Rwanda
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Papa Cornelio
Ni Santo Papa Cornelio ket isu ti papa manipud idi 6 wenno 13 Marso 251 aginggana idi namartir idi Hunio 253.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Cornelio idiay Wikimedia Commons
- "Pope Cornelius". Katoliko nga Ensiklopedia. New York: Robert Appleton a Kompania. 1913.
- Sursurat ni Papa Cornelio I
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Cornelius". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.