text:
Saan laeng nga agmurareg no dipay ket agmisuotak no adda beggang iti lulonak kadagiti daniw a mamalbalakad, ngem itoy a gundaway ti panagimaldit ti arungaing ket maysa met addang lalo no nasirayan ti nagisit nga ulep iti tuktok dagiti saringit
BALAKAD
impalangitnak idin ti kamotit
ngem nalpay abagak a nangipalakay
iti bangkag butbot a bulsa.
ket na-el nino sangaputik a balitok
nga ingpek a kalien
iti mukod bullalayaw.
ngamin lubongkot’ umipus iti anges
tunggal matnag a ling-et iti pinuon
dagiti berde ken puraw a balitok kailokoan
kinurobko nalam-ek a lapog kaigorotan
ket kinammet ti mata ken lapayag
ti agur-urok a rabii
iti ilalawat’ anges sinusok sabali nga urat-sirib
iti bigaot’ bulod ken labbat’ dawat
ket nabagas ti apit iti ganggannaet a daga.
tinekkenak bukodko a rakit
ken binallasiw nadawel a baybay
da diplomado ken agtiltilmon
iti takdang sinennaayak naibukbok
a gettat’ balay-sirib iti tiklis-materialismo
ken kuribot lasag-lubong
ti getta a rangtay ti exodus ulila a dulang
ngem di alaw ti nalmes a suelas ti sapatos
no di ket bato nga impallangatok iti tuktok nanaltuok
kas iti kamotit, kalgaw man ken katutudo
agdalapdapak iti bangkag ti biag, anakko
tapno dikay agules tigerger ulila a dulang
tapno dikay agbakkog iti pinuon
ti berde ken puraw a balitok iti kailokoan
di agkurob tarubong iti butbot a bulsa
agbussogkayo a sumuso iti getta
ti balay-sirib nga isibog iti mana
a nagtubo iti nalinteg ngem nakipet a dana…
Sunday, September 25, 2005
DANIW MAN MET
Wednesday, September 07, 2005
BARO A RUPA TI LITERATURA ILOKANA
Salip ti Sarita iti TESDA, Baro a Rupa ti Literatura Ilokana
TI salip ti sarita iti TESDA ket ininawna iti pannakaipasngay ti kabarbaro a rupa ti Literatura Ilokana. Baro a rupa a simiasi iti “sumalasu” a sarita: dagiti sarita a nalemmes iti sennaay, inrareb iti leddaang, binartek iti sentimiento, blha, blah, blah, blah!; dagiti sarita a no saan a mangbagbaga wenno mangaskasaba ket nadaripespes iti lua ken luluasit; dagiti sarita a naipadron kadagiti sinurat; dagiti sarita nga angot-simbaan ken sarita a naglubnak ken naguper iti ayat ken relihion.
Ti salip iti TESDA ket ipasngayna ti kabarbaro a rupa ti Literatura Ilokana: dagiti sarita a maawagan iti literature of hope and growth. Literatura ti panagbalbaliw ken dur-as. Ipasngayna dagiti sarita a makainspirar iti biag, dagiti sarita a mangpidut kadagiti linabag ti naburaken nga ekonomia; dagiti sarita a mangungaw ti kinakurapay; dagiti sarita a mangtulong ti gobierno a saan ket a mangirurumen; sagiti sarita a mangparnuay kadagiti ad-adu pay a trabaho; ken ii ababa pannao, dagiti sarita ti napudpudno nga Ilokano.
Yiddekmo ngarud, mannurat, tapno maipasngayen ti kabarbaro a rupa…
KALPASAN iti namitlo a panagbaliwbaliw iti petsa ti awarding, natuloy met laeng. Ala a, ket ganado met datao a, a mangawat iti premiotayo nga Umuna a Gungguna. Lalo ket tallo kadagiti nangabak ket saanko pay ida a nakita iti personal da Errol Abrew (maika-2 a gungguna), Vicente Palcong (maika-3 a gungguna) ken Casimiro Is. de Guzman (maika-4). Da apo Vicente ken apo Casimiro a ket nabasbasakon dagiti sinursuratda idinto ta awan a pulos iti mapalpalatpatak iti kinaasinona ni apo Errol.
Awan pay la ti alassais ti agsapa, kassangpeko pay la a napan nagmarket kadagiti nateng ken prutas nga ilako ni baket iti talipapa, sumanengsengen ti text messages ni Julio Belmes (maikalima). Ganado met a. Isu a pinaspasakon a iti nagdigos, nagsukat. Ket alas nuebe en punto, addaakon iti Regional Training Center ti TESDA. Madama pay laeng ti misa ta maika-11 nga anibersario ti TESDA. Ukkor ni Julio ti kamera a nakadalikepkep isu a pinayapayakon ket nagistambay ngamin iti sango ti opisina. Nakuttong, panglakayen ken mayat ti isemna iti dimteng ken nagdamag no dinno ti yan ti awarding. Inyam-ammona ti bagina nga isu ni apo Vicente. Nagkakatawakami laengen a ta agpadakami a mannurat a taga Ilocos sur ket saankami nga agam-ammo? Asus! Agnanaed ngamin iti Manila ni apo Vicente. Bassit a lakay, narapis ken nakakipis ti dimteng ket agginnargarakgakda met ken ni Julio. Diak ammo no asino daytoy. Inyawatak met iti Tawid News Magasin. “Sika ni Jimmy?” kunana. “Wen, apo,” kunak met. Ket inyam-ammona ti bagina nga isu ni Casimiro Is. de Guzman. “Nagdakkel ti bosesmo iti radio, agallangogan!” kunak ta komentarista ngamin ni apo Casimiro. Ket nagkakatawakami.
Nalpas ti misa. Idi makita ni Jun Valdez, secretariat ti pasalip, nga adukamin nga awardee, inkeddengnan nga irugi ti awarding. Ne, ket awan pay laeng dagiti hurado, ken ni laeng apo Abe Occasion ti adda kameng ti GLU! Nupay kasta, addan dagiti sumagmamano a kameng ti radio ken pagiwarnak iti La Union. Kunak no agkober ta inyam-ammona ti bagina a kas editor-in-chief ti Regional Dyaryo, ngem saan gayam ta isu ni Errol Abrew! Nagsursuratak met idi iti Regional Dyaryo idi ni Ka Roger Salibad ti nangiggem ti Baguio Edition idi taraudi ti 1980’s.
Ni Direktor Alanes ti Regional Training Center ti nangilukat ti programa. Sinaritana ti maipapan ti TESDA. Sa sinaruno ni OIC Director ti TESDA, Francisco B. Jucar, Jr. Awardingen! Pinagsaritada met datao ket inalunoskon nga imbasa ti insaganak, ta namnamaek a pagsaritaendak. Nagsarita manen ni apo Director Jucar maipapan iti globalization, trabaho, dagiti ingpen ti TESDA. Nalpas ti simple laeng a seremonia, ngem awan pay dagiti taga-GLU! Sinarunon ti tree planting.
“Apay a dikam mairaman iti tree planting,” dinamagko ken ni Jun Valdez, ngem saan kano ta adun dagiti kameng (pagiwarnak ken radio) nga agur-uray isu a nagdiretsokami laengen iti conference room.
Merienda. Panangiyam-ammo ti bagi. Balitaktakan kadagiti issues a nagduduma. Dimteng dagiti agkakaguapu ken agkakapintas a taga GLU. Nagsarita manen dagiti dua a director. Impanamnama ni Director Jucar nga agtultuloy iti kontes. Mapagadalan pay dagiti alagaden. Posible a saanen a makipartisipar ti nangabak ti umuna a gungguna. Kunak met: “Sanayakon ti kastoy, isu nga exemptedak kadagiti pakontes ti COVLLA a sarita ken daniw ta maparitan met a makisalip ti nangabak iti first prize, isu nga agkulkulomak lengen ken aghurhuradoak. No paghuradoendakto met ditoy TESDA, mabalin latta!” Imbalesko met a.
“Manon a first prize ti inabakyo, sir, malaksid ti Palanca ken ti TESDA,” inallawat ti napintas a komentarista ti MBC radio, a kasla agur-uray iti batangna a sumarita wenno kayatna ngata nga unaan a, ti naisem a bumabanat iti Bombo Radio La Union?
“Iti kadi Iloko wenno iti Tagalog? Iti daniw wenno iti sarita? Sumagmamano metten dagiti natsambaan. Suma total, iti sangapulo ket dua a tawen nga innak panagsursurat iti fiction, adda metten iti duapulo ket dua nga award a naawatko. One third kadagitoy ti first prize.” Impinalko.
“Kasano ti agsurat iti napintas a fiction, sir?” dinamag manen dagiti dua a media practicum ti MBC. Estudiante dagitoy iti mass communication.
Insingasingko a saan laeng a siak iti mangsungbat kadayta no di ket amin a nangabak no kasano a sinuratda ti sariada ken dagiti hurado no kasano iti inda panagpili. Isu a napagnunumuan a saritaen amin a nangabak no kasano a sinuratda dagiti saritada.
Amin a nangabak ket nagsarita. Malaksid ken ni Vic Palcong nga eksperto kadagiti trade business, nga isu ti liniana, kaadduanna iti nagresearch ken naginterbiu kadagiti isuratda.
“Maysa a detached autobiography a sinuratko idi 1992, pinangabakko a sarita,” kunak ket nagmalangada aminen. “Ngem binaliwak laeng ti kagudua a pasetna, agsipud iti kinaadda ti nagan da apo Peter La. Julian ken apo Prescy Bermudez. Saanak a naginterbiu ken nagreserts no di ket bukodko nga eksperiensa ti insuratko.”
“Isu met laeng a nakapappapati!” Inyagaw ni apo Ed Angco a maysa nga hurado.
“Apay ti sangapuon a niog?” dinamag ni Balasang Djuna Alcantara.
“Agduma ti balikas ti sarita ken ti salaysay. Iti sarita, adda dagiti ramen a kas ti symbolism wenno imaging wenno shadow. Ti sangapuon a niog ket simbolo wenno shadow ti bida. Iti rugi ti sarita, immula ti bida a lalaki ti niog, ket iti gibusna, pagap-apitannan daydi immulana a niog. Nakurapay ti bida idi damo, ket rimmang-ayen iti gibusna. Ti kinarang-ay ket maibilang a langit. Ket sakbay a nakagteng ti bida iti langit, nagtrening nga immuna ditoy Regional Training Center, nakastrek iti trabaho, napan sadiay Saudi ket bimmaknang. Isu a ti Regional Taining Center ti makunkuna a ruangan ti langit ti bida. Isu a napauluan daytoy iti “Ti Sangapuon A Niog Ken ti Ruangan Ti Langit.” Impinalko.
“Succes story,” inyagaw ni apo Ed Angco. “Kadagiti kakastoy a klase ti sarita a pagsalipan, nasken a success story,” impalawag ti hurado.
“We call this didactic literature, apo Ed!” intakderko pay nga innngato ti kanawan nga imak. Ket nagulimek ti amin. Nagpaliiwak iti panagsurat ti kaadduan ken panagurayda ti sumaruno nga ibagak. “Didactic literature means a literature designed more to teach lesson or instruct the reader than to present an experience objectively. Instruct, kunana, isu a generally, ti theme ditoy ti most important element of the story. Daytoy nga instruction, ket ti maipapan kadagiti programa ti TESDA, ken no kasano a makapanunottayo a mannurat iti solusion a mapataudan iti ad-adu pay a trabaho babaen kadagiti resources ti pagilian, dagiti sarita a mangibalat ti kinakurapay, dagiti sarita a mamngtulong ti gobierno a mangidur-as iti ekonomia, tapno saanen a nasken nga agpanaw dagiti skilled workers ken professional ti pagilian, ” Insentimientok ket pinatakder pay ti komentarista ti Bombo Radio La Union ti tanganna idi nagsabat dagiti matami.
Inallawat ti director ti saritaan. Ket nagistoria maipapan ti ethanol, enerhia a mapataud iti unas. Ti coco-diesel manipud iti niog. Ti solar energy. Ti bio-gas. Ken dagiti dadduma pay a resources ti pagilian a kas sungbat ti krisis ti enerhia. Inestoriana pay a ti TESDA National Awardee ita a tawen ket nagtrening iti Welding iti TESDA. Maysa a college drop out. Itan, kontraktoren. Agkonkontrata kadagiti ospital iti centralized oxygene. Saanen nga agaramat ti tangke ti oxygen ti ospital no di ket tubo ken hose laengen ken addaan met daytoy iti electronic gadget a mangibaga ken ag-flash iti screen no bassit ken awanen ti oxygen ti hose. Gapu ta adu ti kontrata ti national awardee, adu met a trabaho ti impaayna. Kunana pay, a posible a saanen a bumaba ti presio ti gasolina, no di ket ngumatnagto, isu a napanunot dagiti kaarruba a nasion iti agpartuat kadagiti sukat ken mangpabassit iti konsumo ti gasolina. Nalimed kano ti tignay dagiti kaarruba a pagilian. Ngem no ditay agridam, amangan no iti masanguanan nga aldaw ket agangkatayo met iti ethanol, idinto ta maysa kadagiti kaadduan a prudokto-agrikulura ti pagilian ket unas.
Ket napagsasaritaan a maipokus koma dagiti sinurat kadagiti pamataudan kadagiti enerhia, trabaho ken baro a takuat a makatulong iti ekonomia ken umili. Dagiti takuat pay laeng idi un-unana a panawen nga us-usaren dagiti immuna a kaputotan a nabaybay-an a no madebelop ket dakkel ti maitulongna iti ekonomia ken makapataud iti adu a trabaho wenno mangidaririag kadagiti nasken a takuaten para iti dur-as. (Futuristic fiction ti tinnagna kadaytoyen naudi. kinapudnona ket ti desalination ti panggepko nga isalip koma, gapu iti kinakurangen ti nadalus a danum a mainum ken pagluto, kasapulanen ti desalination ti danum baybay. Inresertsko payen iti internet no kasano ti proseso ti desalination. Inresertko met ti posible marketna. Nasken ti naun-uneg pay a reserts ken panagadal, nangruna ti marketing strategies nga iparang tapno nakapappapati ti sarita. Ta no saan, amangan no ibaga pay dagiti hurado a “balbalatongka met a mannurat!”)
Next. Dagiti komento dagiti hurado kadagiti naisalip.
Awan ni apo Prescillano Bermudez, isu a da laeng apo Peter La. Julian ken apo Ed Angco ti nagited kadagiti komentoda kadagiti naisalip a sarita.
Daytoy man ti panirigan ni apo Julian iti panangurnosna kadagiti rumbeng a mangabak. Dagitoy dagiti sinapulna iti sarita.
1. in control of language --- iti ababa a pannao, ammo ni mannurat dagiti balikasna nga isursuratna, a saan nga agkarkarawa wenno agpugpugto. Dagiti balikasna ket balikas kano iti panawen a kas iti panawen ti sarita a saan ket a balikas ti sabali a panawen. Nangibaga pay ni apo Julian kadagiti sarita a nabasana a nangab-abak kadagiti pasalip nga awanan iti umno a panawen dagiti balikas: a kas koma iti panawen ti Kastila a nakabasaanna iti balikas a KALABAN. Iti panawen ti Kastila ngamin ken awan daytoy a balikas ni Saluyot. Binabalawna ti nangabak a mannurat, ta insurat ngamin ti author a ti alaen ti bida a kurso iti kolehio ket pre-law! Ket awanen a ti pre-law kadagitoya panawen, ta a no nakagreduarka iti four year course ket mabalinmon iti mangala iti abogasia. Kinudkod pay ti ma0nnurat ti tuktokna iti panangaminna ti biddutna. Binabalaw pay ni apo Julian ti panagaramat dagiti dadduma kadagiti adu nga English ken Tagalog iti saritada, a kasla kano saan nga ammo ni mannurat iti agsao iti bukodna a dila. (Wen met ketdi a, saan? Ngem no iti dayologo, a ket kasano a sumungbat iti Iloko ti saan nga Ilokano? Kasano a kasao ni Ilokano ni Tagalog no di ag-Tagalog?)
2. panagpili iti tema a suraten --- wen met ketdi a, salip daytoy isu a nasken met a pilien a ti isalip a tema wenno topiko. Adda ti mensahe ken ibagbagana.
3. logic -- lohika ti sarita, a saan a ngalawngaw ti maisurat. Adda ti kinapudnona, a kas iti imparang. Ket sinaggaysana dagiti sarita a naisalip nga awanan iti lohika. Kunana a masapul nga in control of the facts ti author. Kadagiti nagreserts ken naginterbiu, nasken nga ammuenda ti kaipapanan ti facts iti salaysay wenno damag ken ti facts of the reword ti fiction. (Isu met ti kunkunak daytoy kadagiti komentok, adu dagiti sarita a naipasalaysay, agsipud ta imbasarda ti sarita iti actual facts, wenno akto a mapaspasamak ket nalipatanda nga agsursuratda iti fiction wenno bunga ti panunot. Ket no bunga ti panunot ti suraten, nasken ngarud ti facts of the reword wenno i-reword, balbaliwan nga ibalikas dagiti nasagap a kinapudno).
4. the story must be bearer and interpreter of cultural heritage -- wen met ketdi, a, nasken a nakail-Ilokano ti sarita, ta Iloco fiction ngarud, saan? Nasken ti panagiray iti kultura ni saluyot.
5. manner of execution --- no kasano kano a trinatar ti topikom ken wagas ti pannakaisuratna.
6. characterization -- nakapappapati a karakter, a saan laeng nga iti sao, no dipay ket iti aramid ken kinaasino
Kastoy met ti panirigan ni apo Ed Angco:
1. Nagsennaay ta kas iti umuna nga agpang iti panagpili kadagiti nagsasalip, ta umuna kitaen ti technicalities. Ket natakuatanna a kagudua ti naisalip iti nagsalungasing. Ngem insarwagda ti leniency wenno pannakapakawan gapu iti kinabassit ti nakisalip, santo pay la madiskualipay ti kagudua, amangan no saan a magustuan ti TESDA.
2. mastery of language -- grammar, kunana man. Kas ken ni apo Peter, a nasken nga ammo ni author ti isursuratna.
3. Facts -- nasken a nakapappapati dagiti maisurat.
4. symbolism ken imagery -- (wen a, kaniak a biang, iti ngamin fiction wenno iti short story ket nasken ti VERSIMILITUDE -- the quality of being lifelike or true to actuality. Daydiay symbol wenno imagery ti sarita ket maysa a lifelike wenno kapada ti isimsimbolo.
5. mechanism -- ti panankaisuratna
6. TVET (techvoc) impact --- ta ngamin ket mausar kano para iti information drive dagiti sinurat, isu a nasken a success story ti suraten.
NAPINTAS ti pakabuklan ti komento dagiti hurados. Nakapidut ti kaadduan kadagiti tips ti panagsuratan. Ken ti sumaruno a panirigan iti indanto manen panagpili. Ket kadagitoy nga imbagada, manamnama a mas napimpintas manen dagiti sumaruno a maputar a sarita. Ta naibagadan dagiti paniriganda nga agpili. Ken wen, nalabit nga isudanto manen dagiti aghurado.
Isagaanyo ngaruden ti pakisalipyo! Dagiti success stories iti trade business, wenno ti kapintasan iti amin, dagiti sarita a mangited iti impormasion iti pamataudan iti trabaho ken solbar ti krisis ti enerhia.
Kas iti sinarita ni apo Director Jucar, adda ti nakadakdakkel a potential ti tawwatawwa a kas lubricant. Ngamin kunana, nga idi ubing pay laeng ket mapalpaliiwna kadagiti agdapdapil a ti tutot ti tawwatawwa ti mausar a kas lubricant a saan ket a grasa. No madebelop kano daytoy, ket adu ti maprodius, di makasayan ti panagangkat kadagiti lubricant? Makapataud pay ti adu a trabaho ken makatulong iti ekonomia.
Nalaka a narigat daytoy a pakontes ta nasken ti panagsukisok ken panageksperimento. Daytoyen ti pakabennatan ti inalat ti maysa a mannurat.
Kasla datayo a mannurat iti nadutokan, dinutokan ti TESDA nga agdiskubre, saan? Mabalin latta met a, apay ket a saanen? Akem met ni mannurat iti agisurat kadagiti pamataudan ti dur-as, a kas napusgan a co-creator ti Namarsua.
Kunkunak ngarud iti bagik: idi un-unana ket imbaot wenno inirik ti pamay-an kadagiti nagapas. Ngem adda ti nakapanunot iti rice thresher a de-pidal, sa nagbalin a de-gasolina, ket agsipud ta nanginan iti agdama ti gasolina, nagbalinen a de-kuriente! Mabalin met a suraten daytoy. Wenno no asino ti nakaimbento ti kuliglig wenno Kubota a hand traktor ken naikkan iti trailerna ken mabalin payen a pagluganan nga agudong! Mabalin met suraten daytoy ket, saan? Ken adu dagiti imbento ken takuat a nakaited iti nam-ay ken tulong iti kaadduan, saan laeng nga iti itdenna a trabaho no dipay ket nakatulong iti ekonomia. Enterprise based kuna ti TESDA kadagitoy. No makapartuatka iti pagimbagan, i-TESDAM tapno matulongandaka no kasano nga idur-as, ilako ken no sadino ti pangalaam ti pagpuonam ken matarabaydaka a rumanga-ay. Ta kastoy ngarud ti akem ti TESDA iti enterprise based education a makunkuna. Agang-angkatayo iti ballasiw taaw kadagiti raw materials kadagiti aramiden a papel idinto ta ppupuorantayo dagiti garami a posible a pagtaudan ti maaramid a papel, asus!
Agbalin a scientist ni mannurat? Apay ket a saanen?
TI salip ti sarita iti TESDA ket ininawna iti pannakaipasngay ti kabarbaro a rupa ti Literatura Ilokana. Baro a rupa a simiasi iti “sumalasu” a sarita: dagiti sarita a nalemmes iti sennaay, inrareb iti leddaang, binartek iti sentimiento, blha, blah, blah, blah!; dagiti sarita a no saan a mangbagbaga wenno mangaskasaba ket nadaripespes iti lua ken luluasit; dagiti sarita a naipadron kadagiti sinurat; dagiti sarita nga angot-simbaan ken sarita a naglubnak ken naguper iti ayat ken relihion.
Ti salip iti TESDA ket ipasngayna ti kabarbaro a rupa ti Literatura Ilokana: dagiti sarita a maawagan iti literature of hope and growth. Literatura ti panagbalbaliw ken dur-as. Ipasngayna dagiti sarita a makainspirar iti biag, dagiti sarita a mangpidut kadagiti linabag ti naburaken nga ekonomia; dagiti sarita a mangungaw ti kinakurapay; dagiti sarita a mangtulong ti gobierno a saan ket a mangirurumen; sagiti sarita a mangparnuay kadagiti ad-adu pay a trabaho; ken ii ababa pannao, dagiti sarita ti napudpudno nga Ilokano.
Yiddekmo ngarud, mannurat, tapno maipasngayen ti kabarbaro a rupa. Suportaran ti Salip ti Sarita iti TESDA!
Ala ngarud! ##
Monday, September 05, 2005
SPEECH KANO MET A!
TESDA ITI MAIKA-11 NGA ANIBERSARIO
Imbasa ni JAIME M. AGPALO, JR. idi inawatna ti Umuna a Gungguna iti Salip ti Sarita iti TechVoc. iti maika-11 nga anibersario ti TESDA.
Umuna ti amin, kablaawak iti narang-ay a maika-11 nga anibersario ti TESDA! Agbiag ti TESDA! Kablaawak met ni apo Regional Director Washington Agustin ken dagiti amin a kakaduana iti anepda a mangidur-as kadagiti panggep ken programa ti TESDA. Nabara met a kablaaw kadagiti opisiales ken kameng ti GUMIL La Union a kasinnaranay ti TESDA iti naballigian a pasalip ti sarita. Kablaawak met dagiti agkakaguapo ken agkakapintas a trainees. Agbiagkayo, apo!
Ti pannakairaman dagiti mannurat iti pannakaiwaras ken pannakaidateng kadagiti impormasion maipapan kadagiti panggep, programa, annuroten, alagaden ken ingpen ti TESDA ket dakkel nga addang. Maysa a nabileg nga addang. Wen, nasken nga agtinnulong dagiti mannurat ken ti TESDA para iti pagsayaatan ken pagrang-ayan ti sapapasap. No sapasap no kuna, amin amin nga umili! Saan a ti pagsayaatan dagiti mannurat wenno ti pagsayaatan ti TESDA no di ket pagsayaatan ti amin nga umili. Nasken nga agtinnulong dagiti mannurat ken ti TESDA para iti panagdur-as.
Wen, akem ni mannurat iti kanayon a bumalballaet, makitinnulong iti amin a mangipagpagna iti panagdur-as. Adda met ti pulitika ni mannurat. Isu daytoy ti panangikampaniana kadagiti dur-asan babaen iti plumana. Akem ni mannurat ti makitinnulong iti gobierno para iti ad-adda pay a panangpabileg ti kabaelan ni Pinoy a kas mapangnamnamaan ken progresibo nga umili.
Kas maysa a piksionista, saan a kabarbaro kaniak iti panangigamer kadagiti programa ti gobierno kadagiti sursuratek a piksion. Maysa a rason ngata ket impluensia daytoy a kas maysa met nga agiwarwarnak. Ti maysa pay a rason ket ti balakad ni Phil. Information Agency Infocen Manager ti Abra, Mr. Prescillano Bermudez: “Jim, napintas nga ilaga dagiti programa ti gobierno kadagiti sursuratem, makatulongka la ngaruden iti gobierno, makatulongka pay kadagiti umili, dika pay maibusan iti suraten ken kangrunaanna, makasuratka pay iti napintas…” daytoy man ti patigmaan ni Mr. Bermudez idi 1995 kaniak. Ket pinatik ni Mr. Bermudez, isu nga idi scriptwriternak iti radio, saanak a pulos a maibusan iti suraten. Nagpaayak a kas scripwriter, copywriter ken translator ti Mt. Province Broadcasting Corporation manipud 1992 agingga 1997.
Informative, developmental short stories, literature of hope and growth ti pangawag kadagiti literatura a maipapan iti panagdur-as. Isu a kadagiti padak a mannurat, makunak a napintas a suraten dagitoy. Iti maysa pay a sarita a sinuratko nga agur-uray iti pakisalipanna ket maipapan iti Village Technology ti TESDA, maipapan iti ONE TOWN ONE PRODUCT a programa ti gobierno.
Itultuloytayo ngarud iti agtitinnulong!
Palubosandak man a mangibinglay met iti ababa a balikas kadagiti trainees: kakabsatko a trainees: Ipapatiyo, igaed ti agsursuro. Adda kadagiti ad-adalenyo ti kinaasinoyo iti masakbayan. Ti inkay panagsursuro ditoy Regional Training Center, saan laeng a dayta pannakasursuroyo iti skills a pagbirokyo iti trabaho no dipay ket kangrunaanna iti amin iti pannakamuliyo a kas progresibo nga umili. Mausaryo man wenno saan dayta skills nga inadalyo ditoy training center, agnanayon, ken inaldaw a mausaryo ti pannakamuli ti kinataoyo ditoy a kas progresibo nga umili. Napateg unay-unay daytoy pannakamuli ti kinatao. No namuli a kinatao no kuna, addaan iti nabukel a kinatao: buo ang loob, addaan iti naraniag nga arapaap iti biag ken addaan iti determinasion a manggun-od kadayta nga arapaapna iti biag. Iti ababa a pannao, iti kaaddayo ditoy RegionalTraining Center, addakayo iti umno a direksion iti biag. Daytoy umno a direksion iti biag iti kangrunaan ti amin.
Sadiay Baguio, naynay a maimbitaranak kadagiti unibersidad ken kadagiti pasken saan laeng nga agsarita maipapan iti literatura no dipay ket aglektiur wenno iti Poetry Reading. Wenno saan ket mainterbiu con lektiur dagiti estudiante. 2004 idi napagsasaritaanmi kada UP Baguio Chancelor Dr. Priscilla Macansantos ken ti GUMIL Founder ti Northern Christian College (dita downtown) ken professor itan ti UP Baguio Elizabeth Calioanagan maipapan iti Poetry Reading nga esponsoran ti National Commission for the Culture and the Arts. Kuna man idi dagiti dua nga educators: napintas a tema ti PANAGSUBLI. Isu dayta ti tema ti poetry reading a nakipartisiparak: PANAGSUBLI. Panagsubli iti nakamulian iti kinatao. Panagsubli iti nangrugian iti panagbalbaliw iti nadur-as ken progresibo a biag.
Adu dagiti banag a napipintas iti panagsubli. Ngem ti kapipintasan iti amin a panagsubli ket ti panagsubli wenno panagawid pay ketdi iti nangmuli wenno nakamulian iti kinatao. No sadino iti nakamulian ti kinatao a kas progresibo nga umili, napintas iti agsubli. No sadino ti kaunaan a nakasarakan iti umno a direksion iti biag, napintas iti agsubli. Napintas ti agsubli ditoy Regional Traning Center, kakabsatko a trainees.
Ti TESDA ket nabuangay iti 1994. Isu nga eksakto a maika-11 nga anibersariona itan. No diak nga agriro, ti TESDA ket manipud iti defunct National Manpower and Youth Council (NMYC) under the Office of the President. Ket iti panagbalinna a TESDA, nagbalinen a maysa nga ahensia ti gobierno. Ti sistema ti edukasion sakbay a nabuangay ti TESDA ket dua laeng ti mangimaton: Commission on Higher Education a mangimaton iti higher education ken ti Department of Education Culture and Sports a mangimaton iti basic education. Ngem itan, nagkatlon, nairamanen ti TESDA a mangimaton ti Post-Secondary Non-degree (middle-level manpower). Ti NMYC a nagbalin a TESDA, a kas ti National Media Production Center a nagbalin a Philippine Information Agency nga ahensia da Mr. Peter La. Julian a sigud nga OIC ti Cordillera, Mr. Prescillano Bermudez nga agdama Infocen Manager ti Abra ken Mr. Ben Pacris nga agdama Infocen Manager ti Ilocos Norte, and yes, ni pay Manong Hermie Calica.
Kayatko nga ibaga, sipapannakkelak a mangibaga, ngatreningak met ditoy Regional Training Center idi 1984. Trainee iti Ref and Aircon Technician.
Nupay saanak a nagballigi a kas maysa a ref and aircon technician, dakkel ken nakadakdakkel la unay ti pannakamuli ti kitaok iti daytoy nga institution. Sakbay a nagtreningak ditoy Regional Training Center, awananak iti direksion iti biag. Napidutko ti kinataok, namuli ti kinataok, nabukel ti kinataok ket naaddaanak iti determinasion a manggun-od kadagiti arapaapko iti biag. Iti ababa a pannao, naaddaanak iti umno a direksion iti biag. Utangko daytoy iti Regional Training Center!
Isu a maysa kadagiti kapipintasan a napasamak iti biagko daytoy nga innak manen panagsubli kalpasan iti 21 a tawen. Saan laeng nga iti panangawatko iti kangrunaan a premio ti pasalip, wenno ti pangawatko ti maika-22 a premiok iti panagsuratan, no di ket panagsubli tapno pabaroen manen, renewal iti pannakabukel manen ti kinataok iti daytoy nga institution. Agyamanak unay TESDA iti panangpasangbayyo manen kaniak.
No awan dayta namuli ken nabukel a kinatao ken awan iti umno a direksion iti biag, iti literatura, narigat iti makaapit iti 22 a premio; narigat iti mangabak iti most prestigious literary award giving body ti pagilian nga isu dayta ti Carlos Palanca Awards, 1st apo, ‘toy numo ti biag idi tawen 2000. No awan dayta namuli ken nabukel a kinatao ken umno a direksion iti biag, narigat ti mangabak iti 1st Prize iti daniw a Tagalog iti Home Life Magazine lalo ti kasalisal ket dagiti nalalatak ken agkakalalaing a literary figures ken dagiti literary mentor ti pagilian. Narigat a gun-oden dagiti arapaap iti biag no awan dayta nabukel a kinatao ken umno a direksion ti biag.
Isu a kadakayo a trainees, saan laeng a ti masursuryo ditoy nga skills ti importante no dipay ket dayta pannakamuli ti kinataoyo a kas progresibo nga umili. Addakayo iti umno a direksion iti biag. Dayta ti kadadakkelan a masursuroyo iti daytoy nga institution a kas met iti nasursurok.
Isu nga ipapatiyo koma iti agsursuro tapno agbalinkayo a progresibo ken mapangnamnamaan nga umili.
Agbiagkayo a Trainees! Agbiag ti Regional Training Center! Agbiag ti TESDA! Agbiag dagiti mannurat!!
Agyamanak unay, apo! ###
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Iti sumaruno, kailian, ipostek ti panirigan dagiti hurado, no kasano iti inda panagpili. Ken ti bukodko met a panirigan kadagiti panirigan dagiti hurado.


c: text/html

text:
Ti Pugot iti Kayo a Bangar
UBING pay laeng ti kidem a rabii. Karugrugi pay laeng dagiti kuriat, riari ken andidit iti agkonsierto. Tumanaguob met ni Labang. Namintallon a binugtak ni Tinay nga asawa ni Siso ngem saan nga agsardeng nga agtaguob.
“Papanam kadi Siso, lakay? Isagsaganam met dayta lampam?”
“Innak man agsilaw idta igid ti baybay, baket. Napia la a sidaen no bigat ti madilamotan. No adda ti kawadwadanna, di adda ti inka isursor nga ilako.”
“Igid ti baybay, kunam?”
“Wen. Apay ngarud a dimmakkel dayta mulagatmo?”
“Dika mapmapaniti batog ti dakkel a bangar, lakay. Delikado sadiay. Isarsarakmo dayta karadkadmon!”
“Apay ket a delikadon nay? Ket no sadiay ti yan dagiti adu a pusit! lalona no kastoy a panagsasabong ti bangar, kaaduna pay ti kurita ken laki!”
“Adda kano pugot nga aggigian idiay!”
“ Pugot?Mamatika met! Napugot amin a mangngalap a! Adda ketdin napudaw a bumabatok met?”
“Dika mamati?”
“Natural! Minamauyong laeng dayta, ania?”
“’Su a no dimo kayat ti pabagbagaan.”
“Ammom, baket, adda ti suspetsak a parnuay laeng dayta.”
“Ania koma ti rason a parnuay, aber?”
“Ket tapno masolo ti nangparnuay dayta a saosao ti agsilaw ken agkalap sadiay batog ti bangar. Ta sadiay ngamin ti yan ti apon dagiti ikan, kurita, pusit ken laki!”
“Ket no nakita kano da Pari Andong ken Pari Mario idi rabii! Nagbato kano pay!”
“Ket daydiay agipadpadamag a ti naginpupugot, ania la ketdin. Binatona ida, ket kustonay met ti tarayen dagiay dua a kikiok, he-he!”
Saanen a naigawid ni Tinay ti asawana.
Awan pay ti maysa nga orasna ket dandanin napno ti alat ni Siso. Kunkunana iti bagina a nakatiamba. Dadakkel dagiti rugso ken malaga a nasilawanna. Panaenna dagitoy no saan a mabalin nga usaren ti takkabanna.
Nakaangot iti kasla nakadangdangro. Ngem dina inkaskaso. Ad-adda ketdi ti ragsakna nga agsilaw.
“Agawaam lalaki ta ibingayannakto.” Nabangag ti timek.
Tinaliaw ni Siso ti naggapuan ti timek. Limmabba ti ulona. Dimmakkel dagiti mulagatna. Timmakder dagiti dutdutna. Maysa a dakkel a parsua. Dutdutan. Adda ammalna tabako. Nagaatiddog ti kuko dagiti ramay dagiti saka ken imana. Kasla kadakkel ti putan ti kumpay dagiti matana a nakalablabbaga a kunam la no kuneho. Nakadangdangro.
“M-maysa a pugot?”
Naggarakgak ti datdatlag a parsua.
Ket simiagen ni Siso.
“No kunakto met ngamin kenka! Dikanto met ngamin mamatpati ita, ania nay?” Masemsem ni Tinay ta nalukag ti pannaturogna. Simmangpet ni Siso nga agpaypayegpeg ti butengna. Naiyawidna ketdi ti lampa ken ti nakalapanna ngem dina malagipen no dinno ti nakabatian ti takkaban ken ti panama.
“Apay met itan nga adda ti agparparang a di katatawan iti igid ti baybay?”
“Kuna ni Apong Ullang a no kastoy a panagsasabong ti bangar, ket agparang dagiti pugot. Kaay-ayoda ngamin dagiti pugot a pagapunan ti agsabsabong a bangar.”
“Kasta?”
“Wen. Ket kuna pay ni Apong Ullang a mangngagas ket kaay-ayo kano dagiti pugot ti angot ti sabong ti bangar.”
“Ket no nagbangsit!”
“Nabangsit met dagiti pugot, saan kadi? No nabangsit ti parsua, di kaay-ayona met ti bangsit!”
Iti sumaruno a rabii, maysa pay a kapurokan ni Siso ti saan met a mamati. Igawgawid met ni Lita ni Milio a lakayna. Ngem nagpilit latta ti ama dagiti tallo nga ubbing.
“Imbag la a balonen dayta anakmo a mapan agiskuela.”
“Ngem saan nga idiay yan ti bangar a! Nagdinamag la ngaruden ti kinaada ti agparparang sadiay!”
“Ket saanak met a mapan sadiay!”
Ngem nagulbod laeng daytoy iti asawana. Nagderetso ketdi a napan iti batog ti bangar. Ket sadiay, nagpiesta iti inna panagpana ken panagtakkab iti ikan, pusit ken kurita ken laki.
Ngem kabayatan iti ganasna nga agkalap, nagparang kenkuana ti pugot. Uray la agtigerger ti butengna a simmangpet iti balayda.
“Pagdaksanna ket ti bangad ken ulbod, ta maisarsarak ti karadkadna!” Indillaw ni Lita ken ni Milio.
Nagdinamag iti pannakasarak da Siso ken Milio ti pugot. Aminen ket mabuteng nga umasideg pay iti yan ti bangar. Uray iti tengnga ti aldaw ket likliklikanen dagiti pumurok ken dagiti amin a makaammo iti umasideg iti bangar.
“Nakatugaw iti tangrib iti igid, pari Siso! Adda pay ti ammalna a tabako.”
“Kasta met ti pannakakitak kenkuana, Pari Milio.”
“Mabutengakon nga agsilaw iti rabii. Amangan no ilemmesnak pay.”
“Uray siak. Iti laengen aldaw nga agkalapak.”
“Ania ngata iti nasayaat nga aramiden tapno mapapanaw daydiay a pugot, pari? Sayang, nakalamlames pay ngarud sadiay a lugar!”
“Ngarud a.”
“Ania ngata pari no kasaota ni Apong Ullang?”
“Nga?”
“Agdamagta a no kasano a patakiasen daydiay a pugot!”
Sinarak da Siso ken Milio ti baket a mangngagas.
“Pugot, kunayo?”
“Wen, apong.”
“Iti yan ti bangar?”
“Wen, apong. Nakalamlames pay ngarud sadiay.”
“Ania a bulan ita aya?”
“Lenned, apong.”
“Ti nagan ti bulan ti kayatko a sawen.”
“Nobiembre, apong. Agtapos pay ketdin a”
“Panawen ngarud ti panagsasabong ti bangar. Isu nga adda manen dagita a pugot.”
“Kasano a papanawen, apong?”
“No kayatyo la ketdi ken kabaelanyo, isurok kadakayo ti aramidenyo.”
Nagtinnaliaw dagiti agkumpari.
“No siak laeng a bukbukod, mabutengak!”
“Lalo kaniak a.”
“Di dakayo a dua a!”
Nagpinnerreng manen dagiti agkumpari.
“Rabii wenno aldaw, apong?”
“Agsapa. Iti eksakto a sumingising ni apo Init iti panangiwayatyo ti kontra pugot!”
Nariwet pay ngem nagsaraken dagiti agkumpari. Inturturedda ti napan iti igid ti baybay. Sumingising ti init idi immasidegda iti puon ti bangar. Eksakto a masilnagan ti raya ti init ti puon ti bangar idi inwayatda ti medios iti panangpapanaw iti pugot.
“Naimbag la ketdin, Pari Siso ta adda pay la ti iduldulinko a kuadrado a lansa.”
“Wen ngarud pari. Naimbag la unay a.”
“Tallo kano, pari. Ket patrayanggulo iti panangipalokta.”
“Ipalokmo ngaruden dagita, pari, ta irugik metten a pintaan iti iti krus ti puon. Puraw ti ipintak. Napalalo no agparangto pay laeng ti pugot!”
Nagtulagan dagiti dua nga agkumpari iti agkalap iti karabianna. Nangitugotda iti sagduduada nga alat a pagikabilan iti masilawanda. Adda pay ti supotda.
Naragsakan unay dagiti agkumpari ta adu ti nakalapanda. Napnapno dagiti pagikabilanda.
Saan metten a nagparang ti pugot.
Idi kinasao ni Siso ni apong Ullang no apay a saan nga nagparang kadakuada ti pugot, kuna ti baket a mangngagas: “Kabuteng ti pugot ti kuadrado a lansa. Ken ti puraw a krus. Saanyo kadi a mapaliw a dagiti duduogan a kayo ket makakitakayo iti naipalok a kuadrado a lansa?”
Nangtungtung-ed ni Siso.
“Daytoy ti rason no apay a makakitatayo iti kuadrado a lansa a naipalok kadagiti dadakkel a pinuon ti kayo. Nalabit nga adda ti naggigidian dita a pugot ket pinapanaw dagiti umili.”
Nakakitakayo kadi metten iti kayo a napalokan iti kuadrado a lansa? Saankayo itan a masdaaw kadayta . #
Saturday, March 27, 2010
Ti Pugot iti Kayo a Bangar
Thursday, March 18, 2010
Dagiti Sarsarita-parparaangan
Saan a nakaskasdaaw iti pannakangngeg kadagiti sarsarita-parparaangan. No sadino ti nagtaudan dagitoy, awan ti masinuo a direkta a nagramotanna. Awan ngarud ti establisado a sungbat. Daytay nalaka a matarusan dagiti palawag no apay nga adda ken timmaud. Ngem nalawlawag pay ngem iti nakamulagat nga agmatuon ti kinaadda dagitoy. Saan a masungbatan no sadino ti nagtaudanna ngem agsipud ta Ilokano dagitoy a sarsarita, pasetda ngarud kadagiti Ilokano piksion wenno paset dagiti nagtitinnawidan iti dila a sarsarita idi ugma wenno ti oral literature.
Nabaknang ni Ilokano kadagiti Oral Literature. Pagarigan laengen ti Bago Oral Literature nga inadakan dagiti agsuksukisok ken kaaduanna iti nagsaad kadagiti research papers ken journals kadagiti nadumaduma nga eskuelaan. Sumagmamano metten iti intay sinurat maipapan kadagitoy.
Ngem itoy a sinurat, isu man iti panagtaldiap kadagiti sarsarita-parparaangan. Saan siguro a naimaldit, ta ngamin nagtitinnawidan dagitoy a sarsarita babaen iti dila. Saanko nga ammo no apay nga adda dagitoy a sarsarita-parparaangan. Ngem maisarita dagitoy kadagiti ummong (okasion man wenno saan) a kas paset iti tungtongan. Kas paset ti topiko wenno isu a mismo ti topiko a pagsasaritaan. Kadagiti inuman, pasaray maawagan dagitoy iti sarsarita iti ubet ti baso, masansan a mangngeg kadayta a termino. Sarsarita laeng iti tungtongan ngem tunggal madakamat agserbida met a lasag ken dara ni Ilokano.
Ta ania ngamin aya ti rason a timmaud dagitoy a sarsarita-parparaangan? Saanko latta a masinuo, ngem adda dagiti sumagmamano a nadakamat a tuodan dagitoy wenno sumagmamano nga ispekulasion no apay nga adda dagitoy iti dila ni Ilokano. No apay a mailaok dagitoy a kas paset iti tungtungan. Wenno kas tungtongan wenno kas sungbat kadagiti limtuad a situasion. Nupay dagitoy ket paset ti tungtongan saan met a maawan iti kinapreseteda a kas paset iti panagsasarita.
Ti kapintasan iti amin isu iti panangadaw iti sumagmano kadagitoy ket padasen a taldiapan ti kinapategda a kas paset ti lasag ken dara ni Ilokano. Mangiparang iti sumagmamano a pagadawan iti intay panagadal tapno iti kasta ket maamiris dagiti tagipatgen (values) dagitoy ken kasanoda a mangipaay iti dur-asan ken imahinasion tapno nasidsidap pay ti panmagimutektek.
Rugiantayo man a tingitingingen daytoy maysa. Kas koma iti panawen a timmangken ti initna a napattopattoakan iti nangisit nga ulep ti tangatang. Kabarana la unay ket uraymo la iruar nga ipunas iti rupa ken tengngedmo ta paniom. Pug-awam ti barukongmo. Ipaid ti panio. Ngem biglaka a napasardeng iti ar-aramidem, napangangaka pay idi madlawmo nga agarbis metten. Atinnag dagiti dadakkel nga arbis. Agin-init-agar-arbis! No paliiwen ti aglawlaw, dagiti tao siempre, agpalpaliiw. Agidasdasig. Manglagip. Dumteng ti saritaan no apay nga agar-arbis-agin-init. No ania ti balido a rason? Adu nga ispekulasion. Agingga sumngat iti tungtongan ti sarsarita-parparaangan. A no kastoy nga agar-arbis ken agin-init ket adda ti agkallaysa nga ansisit. Simmapit iti saritaan dayta fairy tales. Ti kapaut a sakopen dayta nga arbis ken init isu met ti panawen ti kallaysa dagiti ansisit. Happy ending, siempre! Tumpuar dagiti isem. Pagweretenna dagiti panunot. Kadagiti ubbing rebulosionanna ti andar ken taray ti creative mind. Dumteng ti panaggutugot ken panangidasig ti kinapudno.
Apay a naikonektar dayta a fairy tales iti saritaan? Kas paset ti sarsarita-parparaangan. Kas mangbiag ti saritaan wenno tungtongan. Saanko a masinuo ti nangrugian kadayta sarsarita-parparaangan. Ngem masirok a no la ketdi agarbis ken agin-init, mairapit a rason wenno sungbat no apay a mapaspasamak dayta a phenomenon ket gapu iti kinaadda iti kallaysa ti ansisit.
(Gagangay a dagiti puraw nga ansisit ti pakaipaayan daytoy nga aplikasion. Dagiti ngamin puraw nga ansisit ket isuda dagiti saan nga agdangran kadagiti tao wenno banag a napateg iti tao. Dagiti ngamin nangisit nga ansisit ket isuda dagiti mangirurumen iti tao.)
Ngem sa met la mapasamak dayta a sarsarita-parparaangan no agin-init ken agar-arbis. Adda ti ispesiko a detalie ti panawenna. Saan a mapasamak no agin-init laeng. Saan a mapasamak no agar-arbis laeng. Masapul nga agar-arbis-agin-init.
Ta ania kadi ti signipikante a kaipapanan daytoy a sarsarita-parparaangan? Adda ti naisangsangayan a relasion ti nakaparsuaan iti tao. Ti nakaparsuaan ket paset iti inaldaw-aldaw a panagbiag ti tao. Ti nakaparsuaan a pagadawan ti tao kadagiti signipikante nga istoria. Saan laeng a makaited iti linglingay ken ray-aw, mangbiag ti tungtongan no dipay ket ad-adda pay nga ipateg ti nakaparsuaan. Iti daytoy a punto, ti panangipateg ti nakaparsuaan ket maimula iti panunot ti asinoman lalona dagiti ubbing. Wen met a, nasken nga ipateg ti tao ti nakaparsuaan tapno ti nakaparsuaan ipategna met ti tao ken ti aglawlawna.
Ti relasion ti tao ken Ina Naparsuaan ket umamnut ken addaan iti kaimudingan. Daytoy a kinapateg ti relasion ti tao ken Ina Nakaparsuaan ket nasken a masaluadan. Isu a no tunggal dumteng ti panawen nga agar-arbis ken agin-init, lumtuad dagitoy a sarsarita-parparaangan a kas pangpaamnut ti nasao a relasion. Lumtuadda a kas lasag ken dara ni Ilokano.
Ti maysa pay ket dagiti sarsarita-parparaangan dagiti aso. Kas mapaliiw, tunggal agsasarak wenno adda ti aguummong a dua wenno ad-adu nga aso iti kalsada wenno sadino ditan, no paliiwen a nalaing ida, adda latta daydiay panagiinnangotda ti ubet ti tunggal maysa. Kasla napateg unay dayta a kababalin kadakuada a pangidasiganda no ti damo a pannagkita wenno iti panagsarak manen ket kabusor wenno gayyem dayta a kinasinnarak, nairanrana a kinasinnarak wenno aksidental a panagsinnarak wenno bunga laeng iti nangubuay a tiansa ti panagsinnarak. Ngem apay nga ubet ti umuna nga angoten ti aso iti padana nga aso? Apay a mapasamak iti kastoy a pagug-ugali dagiti aso? Ti rason ket maibuksilan iti maysa a sarsarita-parparaangan.
Nga idi un-unana nga aldaw, naguummong dagiti aso. Aduda a nairana a nagsasarak. Pinnadamag iti panagbiag. Linnaingan ken pinnalastog iti kinaasino iti agdama. Pagammuan, adda ti naangotda a nabangsit. Makasael a bangsit. Maysamaysa ket dimlaw. Asino ti immuttot? Awan iti mayat a mangipudno. Agtultuloy ti pinnabasol. Agsipud ta awan iti mayat a mangipudno, nginnernger. Napasamak iti panagipangta. Maysamaysa nangipangta a masapul a mammoan no asino ti ulbod. No asino dayta nga ulbod, nasken a madusa.
Sipud idin, agingga ita, no adda ti dua wenno ad-adu nga aso nga agsasarak, paliiwen a nalaing ket agiinnangotda iti ubet, a kas panangtakuat no asino daydi naulbod. Ket agsipud ta dipay natakuatan no asino daydi naulbod, agtultuloy latta met dayta nga aramid dagiti aso nga angoten ti ubet ti padada nga aso.
Ta ania kadi ti signipikante a kaipapanna ti sarsarita-parparaangan? Iparangarangna a ti kinaulbod ket agnanayon nga aglak-am a pagatapan. Ti kinaulbod ket katukadna ti nalabusan a panagtalek. Apaman a nalabusan dayta a panagtalek, nalangto latta ti panagduadua.
Isu a napateg la unay ti kinapudno iti pada a parsua tapno saan a mauksob dayta a panagtalek. Dagitoy dagiti sumagmamano laeng a nakitatayo a signipikante dagitoy a sarsarita-parparaangan.
Sarsarita-parparaangan laeng dagitoy, ngem makapaisemda met! @
Tuesday, March 09, 2010
Panawen a naariangga
Napartak la unay ti taray ti panagbalbaliw ta iti apagbiit laeng a panagtulidtulid ti tawen, binaliwanna met a naminpitla ti agus ti panagbiag. Ti sigud a lumlumoten ken agrakrakaya a panawen simmurot iti napegges nga agus. Ti rupa ti panawen ket kunaen a dimmur-as a kas ipamatmat kadagiti naglupos a panagbiag. Iti panagpayagpag ti dur-as ken pannakaibbet ti nariingan nga ulimek, nairaman met a niruros ti napegges nga agus ti panagbalbaliw. Timpuar dagiti naarriangga ken saan a nakairuaman a pannakasinga. Simmurot a namalbaliw ken nagpayagpag. Awanen daydi inkaubingan ken nariingan nga ulimek. Daytoy ti panawen iti agdama, ti panawen a naariangga, ti panawen a sinallukoban ti speed of change.
Ti nakadidillaw ita a panawen, ket ti panagraira dagiti naariangga a tokar wenno panagpatokar a manglapped ti imas ti inana ken posible pay a ganas ti pumanerper nga urok wenno irut ti bekkel ti kawiwit iti awan ririna a salladay iti nalam-ek a parbangon wenno ti namoskiterioan a bagi a tumtumbogan ti ling-et iti nadagaang nga agpatnag. Nagrairan dagiti videoke kadagiti pagtaengan ken pinnapigsaan ket saanen a maikaskaso ti alimbasagen a rabii. Videoke nga idi damo ket masarakan laeng kadagiti balay-pagliwliwaan. Ita, addan kadagiti residensia. Iti ababa a pannao, simmurot iti panagbalbaliw ti panagbiag iti pannakasinga ti pannaturog iti rabii. Gapu kadagiti naarriangga a panagpatokar, nabanugbog a panagpatugtog, masansan a saanen a maragpat ti nairut a turog iti agpatnag. Masansan ti pannakasinga. Pagangayanna, ti sigud a nakaranting a panagririing iti parbangon wenno nasapa nga agsapa ket nairaman a namalbaliw. Masansan nga iseserek ti panaglaladut a bumangon gapu ta saan a nananam a pannakapnek a turog. Dita metten a sumrek ti nangudel nga aldaw. Masansan a makissayan ti kinaproduktibo gapu iti kinaadda ti awit a di maawatan a dagensen. Masansan ketdi nga agresulta iti panangsubbot ti napukaw babaen iti ridep a saan a naipakadaywan nga aramid. Pagangayanna, bimmassit ti naaramidan iti agmalem. Pasaray kamkamaten ti oras.
Apektaranna ti amin a nagbiag daytoy. Saan laeng nga iti aglawlaw wenno environment no di ket kangrunaanna ti salun-at ti tao. Isu daytoy ti aw-awaganda iti noise pollution. Saan laeng a ti salun-at ti maapektaran no dipay mairaman a madidigra ti tabas ti ugali wenno behavioural in nature. Dayta naarriangga a tokar iti agingga iti dis-oras ti rabii, wenno agingga iti parbangon wenno agpatpatnag ket madadael physiological ken psychological a salun-at. Ti masansan a pannakasinga ti turog iti rabii ket kangrunaan a taudan iti pannakadadael physiological ken psychological a salun-at. Pagangayanna, mariknan iti epektona iti pisikal a bagi. Tumpuaren dagiti saan a kinalikaguman a nasakit a kas ti stress ken hypertension. Sabali laeng ti tinnitus wenno panaglilipat ken ti depression. Taudan met ti adu a komplikasion dagiti nadakamat a sakit.
Dagitoy a saan a nasalun-at a marikrikna ket bunga ti napartak a panagbalbaliw. Bunga ti naariangga a panagbalbaliw. Bunga ti nalabes nga essem, ket saanen a maikaskaso ti ulimek ti sangakaarrubaan wenno sangkapurokan. Rimmimbawen ti para iti bukod laeng nga interes isu a nalipatan ti ikut a saguday ti sabali. Napintas ti dumngeg iti musika a saan a naariangga. Napintas ti musika no kumutukot iti kaunggan. Napintas ti musika no ipaayna ti linak ken talna. Napintas ti musika a saan a makasinga. Ngem nalaad a denggen ti makasinga a musika.
Isu a kadagiti addaan iti naariangga a videoke, saan kadi a maiparbeng la unay a lagipen ken ipangpangruna met ti saguday nga ulimek dagiti kaarruba?. Ti panangpanunot kadagiti sabali a saan laeng a ti bukod a bagi ket maikanatad. Ti panangpanunot ti pagimbagan ti amin imbes a ti kabukbukodan laeng. Utoben koma a saan laeng dakdakayo ti agindeg dayta a lugar. Adukayo. Ket ti panagparbeng ket aramid a maikanatad iti addaan naan-anay a nakemna.
Iti Section 5 ti Philippine Environment Code (wenno Presidental Decree 1152) mabasa a kastoy: “appropriate standards for community noise levels shall be established considering, among others, location, zoning and land use classification.” Ti Executive Order 192 idi 1987 ti nangited daytoy a bileg. Ti Section 8 of the Philippine Environment Code ti nangited iti mandato ti National Pollution Control Commission (nga itan EMB-DENR). Kadagiti saanen a makaibtur iti arriangga, kamangen laeng ti National Pollution Control Commssion, ket posible nga idatag ti kaso kriminal a panaglabsing ti Article 153 ti Revised Penal Code (public disorders). Kalaksidan itoy, posible pay iti panaglabsing ti ordinansa ti barangay wenno ti ili no addan naaramid a kastoy a linteg a mangisakit ti kinatalinaay ken kappia ti kaadduan nga umili. @
.
Monday, March 01, 2010
Ti Kontra Tsiks ni Ipag
MARIPARKO, a dagiti laengen tuktok dagiti nalalayog a kayo nga arosip iti lulonan ti Bantay Catayagan ti nakaipintaan ti mulagat ni apo Init. Madamdama pay agtabonen. Addaakon iti kabalbalayan a baklayko ti sangabag-oy a nagango a kinayok iti dayta a bantay a pakatannawagan ti kinangayed ti aglawlaw ken ti sangagasut a puro ti Alaminos.
“Lasi ka! Simmangpetka pay laeng! Dika pay la nagnaed iti balay ti kulasisim!” Ni ipag Reming a kasinsin ni Ada a baketko.
Immaddangak pay iti lima, nakaampirakon iti abulog ti kalapawda.
“Laklakayankan, ita pay ti pannakapanunotmo nga agaramid iti linoloko! Balasangen dagiti dua a putotmo!”
“Tagari!” imbikag ti lalaki.
“Alaemon dagiti badom ket pumanawkan!”
“Ania la ket ti kastoyen, aya? No sumangpetka, agungetda. No dika sumangpet agungetda latta! Ania la ti pangiluglugaranen iti bagi!”
“Pumanawkan! Uray dikan sumangsangpet!”
“Wen, panawankan, bungangera!”
Kanalbaag a kasla nakugtaran a palangka. Kanalbaag ti bulong ti ridaw.
Nagtignayak metten, amangan no adda pay makasiput kaniak nga agbuybuya ti live show dagiti agassawa. Ngem kaskasdi latta a nagsabatkami ken ni bilas Colas nga umul-ulog iti lima a pangal ti agdan a putek ti kalapawda a nagatep ti pan-aw, nagdiding iti pinaud ken nagdatar iti ginisla a kawayan. Naynay a mangngegko ti panagsubangda a dua ta agabay laeng ti kalapawmi.
Kimmidday ken kasla nakatumbok-sahod iti hueteng ni bilas idi agsabat dagiti matami.
Naa, maragsakan ti inda panagsina? Isemanna ti panangpapanaw ni ipag kenkuana? Sabagay, seksi ni Millete a Bisayana a kabbalayna. Serbidora daytoy iti Seaside Beer Garden idiay ili.
Uppat a pulon ni bilas. Nataer, naguapo, napustura iti lima kadapan ken walo a pulgada. Nalaing a sumao ken manglamiong. Armendo a talaga. Iti lima a tawenen a panagnaedko ditoy Bangayao, isu ti kaalibtakan amin, atiwenna dagiti babbaro iti purok no panagarman. Diak la maispeling, ta babbalasangen dagiti annakna, nga agtawen iti sangapulo ket siam ken sangapulo ket pito ngem agtsiks pay laeng.
NAKAULOGAKON iti lima a pangal ti agdan a putek ti kalapawmi iti igid ti baybay idi masaripatpatak ni ipag Reming. Siguro, agudong met, nakunak. Huebes ita. Lunes ken Huebes laeng ti panaguudong dagiti bumarangay iti Pangascasan, Baybay Norte ken Baybay Sur ta isu laeng ti kaadda ti lugan nga umaway ta aldaw ti tienda ti kastoy nga aldaw. Kastoy met la nga aldaw iti panagudongko ta innak ag-LBC kadagiti sinuratko a drama ti radio a mapan idiay MPBC Baguio a pagtartarabahoak a kas iskriprayter.
Kellaat a napasarimadengak. Apay a nakabado iti nangisit ni ipag Reming? Ngem awan ti sungbat ti insanapsapko a saludsod iti asul a langit.
“Aggiddantan, bayaw,” kinuna ni ipag a nakabitbit iti bay-on.
“Wen a, ipag. Ngem, ne, apay a nakamangisitka met? Ket no nagpudot?”
“Agpanesak, bayaw.”
“Agpanes? Asino ti panesam?” dandani natnag ti sangaenbelop a sinuratko.
“Ni Colas…”
Napaumelak a nangdengngeg ti ganikgik dagiti pipiit ken panal iti bakras ti bantay, ken dagiti arasaas dagiti babatting nga agburak a dalluyon kadagiti kabatuan iti babaen ti desdes a naibarikes iti agpamaruten a bantay.
“Innak ngarud yawatan iti misa para inton Domingo.”
“Ngem di pay met natay ni bilas Colas, ipag?” insintirko.
“Natayen. Imbilangkon a natay, isu nga ipanesak.”
Nalpas! Ipanesandan ti sibibiag, he-he, inkurimedko ti marabettak nga isemko iti kalapnokan a desdesdesenmi.
“Agingga a saan nga agbaliw daydiay a babaero, diak ikkaten toy panesko!”
“Dikay la mabainen dayta nga ar-aramidenyo, ipag? Panesanyo ti tao a sibibiag?”
“Pagbainak nay?” intingngaagna iti rupak. “Dinto pay nagbain ni Lady Godiva a silalabus a nagsakay iti kabalio iti panagprotestana! Anianto la ket kaniakon nga agpanes laeng iti panagprotestak iti babaero nga asawak?”
Wen met ketdi a, intalukatik ti mugingko. Isu a no tok, saylens.
“Agkatawa dagiti agkatawa. Saan a siak iti makatawaan no di ket daydiay a Colas Balasubas!”
Malabasanmin ti kalapaw da Nang Iling nga eksakto a rummuar iti inaladanda a nakabitbit iti bay-on. Siguro, agudong met ngata.
“Ne, mari Reming, nakapaneska met? Asino ti natay?” inamad ni Nang Iling kalpasan ti panangibagana nga agkukuyogkamin a tallo a mapan idta sentro a pagluganan.
“Saan a kabagian, mari.”
“Tarakenyo a pusa?” inyellek ti kuttongit a baket nga agtawen iti innem a pulo ngem naparagsit uray agtayag laeng iti lima kadapan ngata wenno nakurang pay. Agkumarida a dua ta inanak toy kuttongit ti inaudi da ipag.
Impalawagko.
“Pay naungkelen ‘ya?”
Din sa naawatan ti baket isu nga inulitko a gapu iti kinababaero ni bilas ti puon ti panagpanes ni ipag.
“O, saan kadi a nasayaat daytoy nga ar- aramidek, mari?”
“Madi a!” inggarikgik ni Nang Iling.
“Ahu! Uray sibibiag no maibilangen a natay, ipanesan no kayat!”
Nagrinnikkiar dagiti agkumari. Isu’t laikna, yu tits? kunak koma nga isagpaw iti saritaanda ngem nagteppelak.
Nagdinamag iti sibubukel a barangay ken kadagiti kabangibang a barangay ti panagpampanes ni ipag. Adu ti mangkatkatawa ken ipag, idinto ta adu met ti mangayon nga ad-adda a ni bilas ti makatkatawaan. Masemsem metten dagiti dua nga annakda.
Dua a lawas kalpasanna, nasarakak ni bilas a mangpakpapak iti hamburger ken spaghetti iti sango ti munisipio ti Alaminos. Imbagak ti ar-aramiden ni ipag, ngem di mamati. Siguro di pay nakadanon kenkuana ti damag.
“Imbilangnakan a natay iti ipapanawmo iti balayyo isu nga ipanesannakan.”
“Ti sinalbag a babain!” kinusilapanna ti kitkittabenna a hamburger. “Makaramanto la ket ngata keniak daydiay nga agat-alhambra ti sang-awna…!”
Mannigarilio ngamin ni ipag. Daytoy ti di kayat ni bilas? Ta nagkupasen ti pusaksakna isu nga agsapul iti mas seksi?
“Katkatawaandakayon dagiti tao iti daytoy a counter chicks nga ar-aramidenna. Amangan no tungpal biagen nga aramidenna daytoy. Isu nga agpanunotka koma, bilas,” patigmaanko.
DA MANUEL, Ago, Junior Kelit, Andong Tukadog, Iloy Batok ken Arsing Singkol dagiti kaduak nga agtugtugaw iti papag a kawayan iti sirok ti madre kakaw iti abagatan ti kalapawmi ita a bigat. Mangngalap amin dagitoy ngem dida dimmulong ta umatiberret ti sueste – ti napigsa nga angin nga agturong iti abagatan-a-laud, a katukad ti kasaur iti Ilocos Sur.
“Uliem man dagidiay nagango a niogmi, Andong uray ta nababa met,” ni ipag a dimi napuotan ti yaasidegna gapu iti imasmi nga agsaramsam iti darangidangan a papaya nga inkam isawsaw iti suka’t sili.
“Dagidiay adda iti batog ti kusinayo, baing?”
Baing wenno bae kunami a taga Pangasinan iti lola. Laking wenno laki met ni lolo.
“Wen, ta agpalualoak man.”
Nagkikinnitakami. Awan ti arimekmek.
“Inton malem no bigat. Umaykayto amin. Adu ti aramidek a kankanen.”
Simmuroten ni Andong ken ipag.
“Asino ngata ti ilualoanna?” kinuna ni Iloy.
“Pebrero aya idi natay daydi laking Iliong?” sinaludsod ni Ago, a ti tatang ni ipag ti kayatna a sawen.
Nasungbatan dayta a ngata-ngata iti kabigatanna. Daydi tatay Iliong nga agpayso ti malualoan ngem nairaman ni bilas Colas!
Siempre, mapilpilit ni baing Sianang a mangibaga iti nagan ni bilas iti kada kararag.
Ket idi aggibus ti kantada, bigla a nagkanta ni ipag: Ti kararua ni Colas/indengam, Apo/ Ti as-asugna a napalalo…
Awan ti nakatimek kadagiti babbaket ken lallakay. Ageellekkami metten iti nalimed iti likud.
AGPUPULOTANKAMI a lallaki iti tinadtad a bidawbidaw a naupran iti suka’t sili ito’y a malem a kassangpet ni Iloy a nagsigay.
“Yaay! Al-alia! Adda zombie, kakuada!” ni Manuel a kunam la no mabuteng ta pang-FAMAS ti artena. Idi taliawek ti likudak, nagmayat ti widawidan ni bilas Colas iti puraw a kadaratan a bibig ti matmaturog a Sual Bay.
“Kaarruba! Mangrikepkayo! Iliktadyo dagiti agdanyo! Adda sumungad a zombie!” pinagimbudo pay ni Manuel dagiti dakulapna iti inna panaglaaw.
“Hu, salbagka met, Manuel, ania ti sasawem aya?” inkusilap ni bilas Colas a nagtugaw iti napagabay a dua a wasnay a kawayan a tugawan ti papag.
Kunwari, simmalipengpeng kaniak ni Manuel iti butengna ket nagkakatawa dagiti kakaduami. Ad-addan ti paggaak ti ummong.
“Bayaw Edu, adda zombie. Nagungar a bangkay. Ayyapo, nakabutbuteng! Awwooo! Awwooo!” tinuladna pay ti taguob.
Ad-addan ti garakgak. Di nakateppel ni bilas Colas ket kellaat a dinarupna ni Manuel nga induron ket naiparusisi ni sutil.
“Agiduron ti zombie, kaarruba!” uray no sipaparusisi iti puraw a kadaratan, pinagimbudo pay laeng ni sutil dagiti dakulapna a nagpukkaw.
“Anak na lasi ka!” inlayat ni bilas ti kugtarna, ngem dina intuloy ket madamdama, nakipagkatkatawa metten.
Timmakder ni Manuel. Immasideg ken ni bilas a singlot a singlot.
“Nabanglo met. Agat-Jovan. Saan met nga agatpormalin?”
“Ne, ta pasubsubankan…” immusiig ni bilas.
Kinuddot ni sutil iti bakrang ni bilas. “Sibibiagka, insan?” inkiremkiremna.
“Natural!”
“Ow!”
“Lasika!”
“Ket no ipampanesannaka ni ipag Reming!”
“Agpadakayo a dagmel!” induronna ti apagapaman ti sutil. “Ti kuttongit met nga agat-alhambra ti sang-awna, di la ketdin agbain iti ar-aramidenna,” inngayemngem ni bilas.
“Ket sika, loko, dika agbain ti inka panagbabai? Babbalasangen dagiti dua a putotmo, agaramidka pay la iti linoloko!” imbales ni katugangak a lakay.
Di nakatimek ni bilas.
“SIGEN a, angkel. Bagbagaamon da tatang ken nanang,” impakaasi ni Marilyn, ti inaunaan kadagiti dua a babbalasang da bilas.
Uray pay ket ni baket, sangkaibagana a bagbagaak ni bilas bareng patiennak. Ngem kinunak nga agingga a saan a sitatallugod nga agbabawi ni bilas iti inna ar-aramiden, dinto dumteng ti pammagbaga kenkuana.
“Diay kano Paitan ti pagnanaedanna, angkel,” kinuna manen ti balasang ket tinangadna ti mangalastres nga init iti nganga ti tawa.
“Naglawa ti Paitan…” kinunak.
“Agpakuyogkan a ken Jerson, angkel.”
Kasla krismas tri ti pampasahero a Sarao. Agsisinnakloten dagiti babbai ken babbaket iti uneg, napnon dagiti lallaki iti kargadera iti tuktok, piton sa ti nagkalumbitin iti kutit, uppat iti hood ket iti tapalodo iti asideg ti drayber ti ayanko.
Mabalin met ketdi ti aglugan iti motor boat, ngem no kastoy a kadawel ti baybay, naslepkanton a sumagpet idiay ili, isu nga inanusakon ti aglugan iti dyip. Pito a kilometro ti kaadayo ti ili ditoy lugar a nakaikamangak. Nasken a makasaritak ni bilas. Ngem diak masigurado no ipangagnak.
Nabirokak ni bilas iti igid ti baybay, kaduana ti barkadana. Madama ti panagiinumda iti nasanger. Inkissiimko ti panagsaritami.
“Agpanunotka koma, bilas. Saan laeng a ti Pangascasan ti pagdinamagan ti panagpampanes ni ipag no di pay iti sibubukel nga ili. Impalualloannaka payen.
Dinomingo pay a yawatannaka iti misa idta simbaan.”
Mababain iti panangipudosko kenkuana idi perngek ta nagdumog.
“Bilas, no natayka man iti pangibilanganna kenka, nasken a, nga agungarka met babaen ti panangabaruanam.”
“Mabainak ngarud, bilas. Kayatko metten ti agawid ket namimpaten a napanak diay balay ngem pinakayabannak iti pagpampana iti ikan. Saan laeng a pana ti isagsaganana kaniak no di pay tarapang.”
Tarapang kunami tay kasla gayang ni Satanas.
Imbagak a kuyogek a dumatag. Immannugot met ta tinarayan kanon ni Bisayana kalpasan a naugotanen ti singkuenta mil a bangkoda.
Kabigatanna, nagturongkami iti balayda. Panaen koma ni ipag ni bilas ngem nagpatngaak.
“Reming, baket, nautobkon ti amin. Pangaasim ta pakawanennak koma. Saanakon nga agtsiks pay, pramis. Kros may hart,” pinagkinnawwet ni bilas dagiti tammudona.
“Diak mamati iti sasawen ti nagungar a bangkay!” bales ni ipag a nangpetpet iti tarapang.
“Ipag, pakawanemon. Napudno ti panagbabawi ni bilas.”
“Pudno dayta, baket. Nangabakka. Katkatawaandakon dagiti tao. Isu a pakawanennak koma metten a.”
Naglibbi sa nagmisuot ni ipag.
“No natay man ni bilas, ipag, ita, naipasngay met manipud iti basol. No pakawanem, maipasngay manen ti sabali pay a ragsak ken linnangen ti pamiliayo.” Kiniddayak ni bilas a lamiongenna ni ipag.
Napatit ti dakulap idi gandatenna ti umapros. Timmalikudakon. Adda nangegko a kalimbatog. Nagriaw ni ipag. Ngem in-inut a kimmapsut ti iriagna ket madamdama, naulimeken iti uneg ti balay.
Napaisemak. Inton bigat, sigurado, agwaksi ni ipag!#
(naipablaak a kas sinurat ni Eduardo B. Martinez, ti maysa kadagiti pen name-ko)
(Manipud iti Tawidnews)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Cagayan de Oro
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Cagayan de Oro ket isu dagiti pannakabagi ti Siudad ti Cagayan de Oro iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Sakbay a naikkan ti immuna a pannakabagina idi 1984, tisiudad ket paset idi ti pannakabagi ti Misamis Oriental aginggana idi 1972 ken ti Rehion X manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Idi Pebrero 22, 2007, ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ket pinirmaanna ti Republika Tignay 9371 a nangpartuat ti maikadua a kongresional a distrito iti siudad babaen ti panangguddua ti dati a maymaysa a distrito iti laud ken daya ti Karayan Cagayan de Oro a kas ti masna a pagbeddengna.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Baikingon, Balulang, Bayabas, Bayanga, Besigan, Bonbon, Bulua, Canitoan, Carmen, Dansolihon, Iponan, Kauswagan, Lumbia, Mambuaya, Pagalungan, Pagatpat, Patag, Pigsag-an, San Simon, Taglimao, Tagpangi, Tignapoloan, Tuburan, Tumpagon
- Populasion (2010): 290,913
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Barabaranggay 1-40 (Maitutop a Siudad), Agusan, Balubal, Bugo, Camaman-an, Consolacion, Cugman, F.S. Catanico, Gusa, Indahag, Lapasan (Agora), Macabalan, Macasandig, Nazareth, Puerto, Puntod, Tablon
- Population (2010): 311,176
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kiaten pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Republika Tignay Blng. 9357. Naala idi Marso 21, 2007.
- COMELEC Resolusion 7801. Naala idi Marso 21, 2007.
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
1863
Ti tawen ti 1863 ket kadawyan idi a a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 30 – Andrés Bonifacio, Ama ti rebolusion iti Filipinas (pimmusay 1897)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 14 – Arsenio Cruz-Herrera, Filipino nga abogado ken politiko (pimmusay 1917)


text:
Papa Silvestre III
Ni Papa Sylvestre III, né Giovanni dei Crescenzi–Ottaviani (pimmusay idi 1062 wenno 1063), naipangay idiay Roma, ket isu ti Papa iti nabiit a panawen idi 1045. Idi napatalaw ni Papa Benedicto IX idiay Roma idi Septiembre 1044, ni Juan, obispo ti Sabina, ket napili idi kalpasan dagiti naranggas ken napaut a panagriringgor. Isu ket nangala ti nagan a Sylvestre III idi Enero 1045. Kalpasan daytoy isu ken napabasol anagpasuksok iti pannakapilina, ti pammabasol a saan a nakeddengan. Ni Benedicto IX ket nangited ti pannka-ekskomunikado ti baro a Papa iti kaunegan ti tallo a bulan ken nagsubli diay Roma ken pinatalawna ti kasuppiatna, nga isu met laeng ket nagsunli idiay Sabina tapno mangituloy ti opisina ti obispo iti dayta a mitra. Kalpasan ti dua a tawen (idi Disiembre 1046), ti Konsilo ti Sutri ket nangikkat kaniana ti kinaobispona ken kinapadi ken nagbilin kaniana iti maysa a monasterio. Daytoy a sentesia ket naatipa gaputa isu ket nagtultuloy a nagpamay-an ken nabigbigan a kas ti Obispo ti Sabina aginggana idi 1062, nga isu ket nakapuesto iti dayta a sede para kadagiti sumurok a duapulo a tawen (manipud idi 1041). T isimmaruno nga obispo iti dayta a sede ti Sabina ket nairehistro idi Oktubre 1063, a nagipakpakita a ni Juan ket pimmusay sakbay ti dayta a petsa.
Urayno adda dagiti nangikedkedeng kaniana a kas maysa a kontrapapa, ni Sylvestre III ket agtultuloy a nailista a kas maysa nga opisial a Papa (1045) kadagiti listaan ti batikano. Ti kapadpadana a banag ket naipakat kenni Papa Gregorio VI (1045–1046). Ti papa a naganna ket inusar manen idi babaen ni Kontrapapa Theodorico gaputa, iti dayta apanawen, isu ket saan a naikeddengan a lehitimado a papa.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Émile Amann, Dictionnaire de théologie catholique, ed. A. Bakante (Paris 1941) 14.2:2083–2084.
- Geoffrey Barraclough, Ti Mediebal a Kinapapa (New York 1968) 71.
- Liber Pontificalis, ed. Louis Duchesne (Paris 1892) 270.
- Rudolf Hüls; Kardinäle, Klerus und Kirchen Roms: 1049–1130, Bibliothek des Deutschen Historischen Instituts in Rom, Max Miemeyer Verlag Tübingen, 1977, p. 125 no. 1.
- J. N. D. Kelly, Oxford a Diksionario dagiti Papa (Oxford 1986) 144.
- Horace Kinder Mann, Dagiti Kabibiag dagiti Papa iti Nasapa a Mediebal a Panpanawen manipud idi 590 aginggana idi 1304 (Londres 1910) 5:249,250,252–253,254,256,259–260,276. http://www.archive.org/details/livesofpopesinea05mannuoft
- Franz Xaver Seppelt, Geschichte der Päpste (Munich 1955) 2:414–417.
- James A. Sheppard, "Sylvestre III, Papa," Baro nga Ensiklopedia ti Katoliko (Detroit 2003) 13:659.
- Johannes Matthias Watterich, Pontificum Romanorum qui fuerunt inde ab exeunte saeculo IX usque ad finem saeculi XIII vitae (Leipzig 1862) 1:70,72–76,713–715. http://books.google.com/books?id=89gDAAAAcAAJ
- Harald Zimmermann, Papstabsetzungen des Mittelalters (Graz, Vienna, Cologne, 1968).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Silvestre III iti Wikimedia Commons
- pamilia ti Crescenzi (Italiano)


text:
Segun ken ni Mr. Obas Billy Y. Baclig, Municipal Technologist ken Seed Inspector, DA-LGU Cabugao a naresistansia dagitoy a kabaruanan a bin-i a mayataday unay kadagiti rainfed area, saline area (matapliakan ti apgad), submerge area (lungog/kalubuan) ken irrigated area. Iti panagballigi daytoy umuna a pannakaipadas daytoy a teknolohia ditoy Cabugao, innayon ni Mr. Baclig a mamulaanton ti amin a mayat a pagmulaan ti pagay a kaaduanna nga agbakante agsipud ta awan ti maitutop a klase ti pagay a maimula.
Imbatad met dagiti Agrikultor ti DA ken ti ILIARC a mapaboran dagiti mannalon no agmulada met laeng iti pagay no kastoy a paniempo tapno mabalanse ti suplay ti produkto nangruna ta no puro nateng ket bigla nga agsuek ti presio iti merkado no adu unay ti maapit a nateng.
Mangnamnama ni Mr. Nereo S. Daproza, Municipal Rice Program Coordinator, DA-LGU Cabugao, a mabalanse ti kaadu ti apit ita a panagmumula agsipud ta namantener a namulaan dagiti disso a mayat ti pagay ket saan a makatakatan ti suplay a bagas nupay kaaduan ita ti nagmula ti tabako.
Nupay kasta, naynay a panagmonitor ti ar-aramidenda iti opisinada iti DA-LGU tapno maantisiparan dagiti tumaud a pakaseknan dagiti mannalon a dida kabaelan a solbaren iti naimulada.
Paset ti programa ti agdama nga administrasion nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ti pannakatingiting/pannakaiwayat dagiti epektibo nga addang tapno mamantener ti umdas a produksion ti bagas a kangrunaan a kasapulan dagiti umili.
Ti ILIARC 5 Hectares Cluster Techno-Demo iti Sitio Callaguip, Barangay Baclig ket as-asistiran ti sibubukel a kameng ti DA-LGU Cabugao nga idauluan ni MA Zenaida S. Andrada ken Field Agricultural Technologist Dionicia R. Seatriz. # (Web Situational Report)


text:
Monday, July 4, 2016
1ST FLAG RETREAT TI BULAN TI HULIO 2016, NAARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti seremonia ti umuna a Flag Retreat iti bulan idi Hulio 1, 2016, Biyernes, nga isu met ti umuna nga aldaw a panagopisina ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang ket sangsangkamaysa ti Pamilia-LGU a nangipaay ti respeto iti pannakaibaba ti Bandera iti malem a kankanayon nga ar-aramiden dagiti empleado sakbayna tunggal malem ti Biyernes.
Nakikaysa ni Mayor Josh agraman dagiti baro nga empleado ken Opisiales Lokal a makipagtrabaho iti Pamilia-LGU iti naaramid a seremonia. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:28 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
TI PAGWANAWANAN
—PAGADALAN NGA EDISION
Disiembre 2016
Masarakan iti daytoy a ruar dagiti maadal nga artikulo para iti Enero 30 agingga iti Pebrero 26, 2017.
PAKASARITAAN TI BIAG
Panagbalin nga “Amin a Bambanag iti Amin a Kita ti Tattao”
Nakatulong ken Denton Hopkinson dagiti naited kenkuana nga annongen idi agtutubo pay tapno makitana nga ipatpateg ni Jehova ti amin a kita ti tattao.
Nawayawayaankayo Babaen ti Di Kaikarian a Kinamanangngaasi
Adu ti magunggonam no utobem no kasano a winayawayaannaka ni Jehova manipud iti basol.
‘Ti Panangpampanunotmo iti Espiritu Kaipapananna ti Biag ken Talna’
Balakadannatayo ti Roma kapitulo 8 tapno maawattayo ti gunggona nga insagana ni Jehova para iti amin a tao.
Malagipyo Kadi?
Nabasayo kadi dagiti nabiit pay a ruar ti magasin a Pagwanawanan? Kitaenyo no mano ti masungbatanyo kadagitoy naibatay-Biblia a salsaludsod.
Ipalladawmo ken Jehova ti Amin a Pakadanagam
Madanagan met no dadduma dagiti adipen ti Dios. Makatulong kenka ti uppat a praktikal a pamay-an tapno magunggonaanka iti “talna ti Dios.”
Gunggonaan ni Jehova Dagiti Napasnek a Mangsapsapul Kenkuana
Apay a pagsayaatantayo no adda namnamaentayo a gunggona ken Jehova? Kasano a ginunggonaan ni Jehova dagiti adipenna idi un-unana ken uray ita?
Kinaalumamay—Pakakitaan iti Kinasirib
Narigat ti agbalin a kalmado no saan a nasayaat ti panangtrato kenka ti maysa, ngem iparparegta ti Biblia nga agbalintayo a naalumamay. Ania ti makatulong tapno maipakitam dayta a kababalin?
Indise Dagiti Topiko Ti Pagwanawanan 2016
Listaan dagiti artikulo a naipablaak iti publiko ken pagadalan nga edision.


text:
Baghdad
Ti Baghdad (Arabiko: بغداد, Baġdād, IPA: [bæɣˈdæːd]) ket isu ti kapitolio ti Republika ti Irak, ken isu pay ti kabeddengganna a Probinsia ti Baghdad . Ti populasioan ti Baghdad manipud idi 2011 ket agarup a 7,216,040, a mangaramid daytoy ti kadakkelan a siudad idiay Irak,[1][2] ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Arabo a Lubong (kalpasan ti Cairo, Ehipto), ken ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Akinlaud nga Asia (kalpasan ti Tehran, Iran).
Daytoy ket mabirukan idiay igid ti Karayan Tigris, ti siudad ket nabangon idi maika-8 a siglo ken nagbalin a kapitolio ti Abasida a Kalipato. Iti uneg ti nabiit a pannakapartuatna, ti Baghdad ket nagbalin iti maysa nga adda ti naisangsangayan a kultura, komersio, ken kinasirib a sentro para iti Islamiko a Lubong. Daytoy ket maipatinayon ti panagibalbalayan kadagiti nadumaduma a nangruna nga akademiko nga institusion (a kas ti Kamara ti Saririt) ket nakaited ti siudad ti maysa a sangalubongan a pammadayaw a kas ti "Sentro ti Panagadal". Iti amin a panawen ti Nangato a Tengnga a Panpanawen, ti Baghdad ket naipanunotan idi nga isu ti kadakkelan a siudad iti lubong nga adda ti nakarkulo a populasion ti 1,200,000 a tattao.[3] Ti siudad ket kaaduan a nadadael babaen ti Mongol nga Imperio idi 1258, a nagbanagan ti pannakaapday a nagtultuloy kadagiti amin a panawen ti sigsiglo gapu kadagiti kanayon a pangok ken dagiti adu a nagsasaruno nga imperio. Iti panakaibigbigan ti Irak a kas maysa a nawaya nga estado (dati a Britaniko a Bilin ti Mesopotamia) idi 1938, ti Baghdad ket nagin-inut a nakagun-od kadagiti dati a kadayegna a kas maysa a naisangsangayan a sentro ti Arabiko a Kultura.
Kadagiti kontemporario a panawen daytoy a siudad ket sagpaminsan a nakasango kadagiti nakaro a panakadadael dagiti patakder, a ti kinaudi ket gapu ti ganganaet a panasakup nga indauluan ti Amerika idi Marso 2003 a nagpaut aginggana idi 2011 ken ti simmaruno a sektario a ranggasan. Kadagiti naududi a tawtawen ti siudad ket kankanayon a nairamraman kadagiti insureksion nga aktibidad ken terorista a panagraraut.
Dagiti linaon
Nagan ti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Baghdad ket kasakbayan ti Islamiko ken ti punganayanna ket saan a nalawag, ngem daytoy ket mainaig kadagit dati a pagtaengan, nga awan dagitoy idi ti politka ken komersio a kabilegan. Ti nagan ket nabirukan idi a kas Baghdadu kadagiti rehistro ti Asirio kuneiporme ti maika-9 a siglo BC, ken iti Babiloniko a ladrilio a mngipakpakita ti Naarian a Selio ni Ari Nebuchadnezzar (maika-6 a siglo BC).[4]
Idi ti Abasida a kalipato nga al-Mansur ket nangbangon ti kompleto a baro a siudad para iti kapitoliona, isu ket nagpili ti nagan a Madinat al-Salaam wenno "Siudad ti Kappia". Daytoy ket isu idi ti opisial a nagan nga adda kadagiti sensilio, pagipadagsenan, ken dagiti sabsabali pay a nga opisial a panagus-usar, urayno dagiti kadawyan a tao ket nagtultuloyda a nagus-usar ti daan a nagan.[5][6] Babaen ti maika-11 asiglo, ti "Baghdad" ket nagbalin a gangani nga isu ti eksklusibo a nagan para iti naindayegan ti lubong a metropolis.
Adda dagiti dadduma a maisuppiatan a teoria ti etimolohia ti naisangsangayan a nagan a Baghdad. Ti kaaduan a nawatiwat a naawawat kadagitoy ke ti nagan ti maysa a Tengnga a Persiano[7][8][9][10][11][12][13] a kompuesto tiBag "god" + dād "naited", a maipatarus ti "inted ti Dios" wenno "sagut ti Dios", a nagtaudan ti Moderno a Persiano a Baɣdād. Daytoy pay ket masurotan iti Daan a Persiano.[14] Ti basbassit a mabalin a panagipagarup ket ti Persiano a kompuesto ti Bāğ "garden" + dād "nasayaat", a maipatarus ti "Ti nasayaat a hardin".[5][6]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pundasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti pannakatnag dagiti Umayyad, ti immuna a dinastia ti Muslim, dagiti nangabak a nagturturay nga Abasida ket kinayatda ti bukodda a kapitolio a pagturayan. Nagpilida iti sito iti amianan ti Sasanida ti kapitolio ti Ctesiphon (ken laud bassit ti amianan ti taga-ugma a timmakderan ti Babilonia ken Seleusia), idi 30 Hulio 762,[15] ti kalipa Al-Mansur ket nangikomisionado ti pannakaipatakder ti siudad ken nabangon daytoy babaen ti panangimaton dagiti Barmakid.[16] Ni Mansur ket namatmati a ti Baghdad ket ti perpekto idi kapitolio ti siudad iti Islamiko nga imperio babaen dagiti Abasida. Ni Mansur ket nagay-ayat unay iti sitio ken nagisasao iti, "Daytoyen ti siudad a pakabirukan kaniak, ditoyto ti pagtaengak, ken pagturayanto dagiti kaputotak".[17]
Ti idudur-as ti siudad ket tinulongan ti lokasionna, a nakaited daytoy iti panagtengngel kadagiti estratehiko ken dagiti dalan ti panagtagilako, iti igid ti Tigris. Ti rason no apay a ti Baghdad ket nakaited ti nasayaat a lokasion idi ket ti kaadu ti danum ken ti namaga a klima. Ti danum ket adda kadagiti patingga ti amianan ken abagatan kadagiti ruangan ti siudad, a mangipalubos kadagiti sangkabalayan iti adu a taraon, ken kadawyan idi iti daytoy a paset ti panawen.
Ti Baghdad linabsanna ti Ctesiphon, thi kapitolio ti Persiano nga IMperio, a mabirukan idi iti 30 km (19 mi) iti abagatan a daya. Ita nga aldaw, ti laeng nabatin iti Ctesiphon ket ti altar ti ili ti Salman Pak, iti abagatan bassit ti Kalatakan a Baghdad. Ti Ctesiphon ket sinukatanna idi ken innalana ti Seleusia, ti immuna a kapitolio tie Seleusida nga Imperio. Ti Seleusia ket nasapsapa a sinukatanna idi ti siudad ti Babilonia.
Kadagiti nasapa a tawenna, ti siudad ket ammo idi a kas naikarkaro a palagid iti maysa a panangiyebkas iti Koran, idi nangibaga iti Paraiso.[18] Nagpaut iti uppat a tawen iti pannakaipatakder (764-768). Ni Mansur ket nagumnong kadagiti inhenniero, dagiti agrimensura, ken dagiti kostruksionista ti arte manipud iti sangalubongan tapno agtitignayda a mangiladawan kadagiti plano para iti siudad. Dagiti sumurok a 100,000 nga agtabtrabaho ket napanda a nagsukisok kadagiti plano; adu kadagitoy ket naikkan iti sueldo tapno mangrugi iti panangipatakder ti siudad.[19] Ti Hulio ket isu ti napaili a kas panagrugi a panawen gapu kadagiti dua nga astrologo, ni Naubakht Ahvazi ken ni Mashallah, ket namatmatida a ti siudad ket nasken a maipatakder babaen ti senial ti leon, ti Leon.[20] Ti leon ket nainaig iti apuy ken mangisimbolo iti produktibidad, pasindayag, ken panagpadakkel.
Dagiti ladrilio a nausar iti panangibangon ti siudad ket 18 pulgada (460 mm) kadagiti amin nga uppat a bangir. Ni Abū Ḥanīfa ket isu idi ti nagbilbilang kadagiti ladrilio ken nangiparang-ay iti kanal, nga isu met daytoy ti nangiyeg ti danum iti sitio a pagobraan para iti panagusar a mainum ti tao ken ti panagpataud kadagiti ladrilio. Nausar pay ti marmol iti panangipatakder kadagiti pasdek iti amin a paset ti siudad, ken dagiti marmol a tukad ket mapan iti igid ti karayan.
Ti batayan a plano ti siudad ket buklen dagiti dua a dakkel a semi-sirkulo iti agarup a 19 km (12 mi) iti diametro. Ti siudad ket naidaremdem a kas sirkulo iti agarup a 2 km (1.2 mi) iti diametro, ken nakaiturongan daytoy a naammuan a kas ti "Natimbukel a Siudad". Ti orihinal a desinio ket naipakita a kas bugbugtong a singsing dagiti estruktura ti pagtaengan ken komersio iti igid ti uneg dagiti diding ti siudad, ngem ti kanungpalan a panangipatakder ket nanginayon iti sabali a singsing iti uneg ti immuna.[21] Iti uneg ti siudad adda metdagiti adu a parke, dagiti hardin, dagiti purok, ken dagiti promenada.[22] Itisentro ti siudad ketmabirukan ti meskita, ken dagiti pay kuartel para kadagiti guardia. Ti panggep wenno usar ti nabati nga espasio iti sentro ket di ammo. Ti sirkular a desinio ti siudad ket dagus a paltiing ti tradisional nga urbano a desinio ti Persiano Sasaniano . Ti Sasaniano a siudad ti Gur idiay Fars, a nabangon kadagiti 500 a tawtawen sakbay iti Baghdad, ket gangani kapada iti sapasapna a sirkular a desinio, dagiti agraya nga abenida, ken dagiti pasdek ti gobierno ken dagiti templo iti sentro ti siudad. Daytoy nga estilo ti urbano apanagplano ket maigiddiat iti Taga-ugma a Griego ken Romano nga urbano a panagplano, a dagiti siudad ket naidesinio a kas kuadrado wenno rektanggulo nga addaan kadagiti kalsada nga agsisinnabat iti tunggal maysa kadagiti kanawan nga anggulo.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti siudad ket mabirukan iti nawatiwat a tanap a ginudua babaen ti Karayan Tigris. Ti Tigris ket pisienna iti gudua ti Baghdad, a ti akindaya a gudua ket tinawtawagan iti 'Risafa' ken ti akinlaud a gudua ket naam-ammuan a kas ti 'Karkh'. Ti daga a nakabangonan ti siudad ket intero a gangani a nadalumpinas ket ababa ti ayanna, gapu ta ti taudanna ket dagiti nayanud a sedimento manipud kadagiti periodiko a dadakkel a layus a napasamak iti karayan.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baghdad ket addaan iti subtropikal a namaga a klima (pannakaidasig ti klima ti Köppen BWh) ken daytoy ket, kadagiti termino kadagiti kanagtuan a temperatura, ket maysa kadagiti kapudotan a siudad iti lubong. Iti kalgaw manipud ti Hunio aginggana iti Agosto, ti natimbeng a kangatuan a temperatura ket mabalin a nagatngato a kas 44 °C (111 °F) a kuyogan babaen ti nadarang nga init: nairehistro metten it panagtudo iti basbassit ngem sangadosena a beses iti daytoy a paset ti tawen ken saan pay a nakalabes iti 1 milimetro (0.04 in).[23] Dagiti temperatura a manglabes iti 50 °C (122 °F) iti linong ket saan a karkarna a mangmangeg, ken uray iti rabii dagiti temperatura iti kalgaw ket manmanoda iti baba ti 24 °C (75 °F). Gapu ti dam-eg ket saan unay a nakaro (kadawyan nga ab-ababa ngem 10%) gapu ti kaadayo ti Baghdad manipud ti kalugnakan ti Golpo Persiano, dagiti bagio ti tapok manipud kadagti desierto iti laud ket kadawyan a mapaspasamak iti las-ud ti kalgaw.
Ti panaglalam-ek ket addaan met kadagiti kalalainganna nga aldaw ken agdumaduma a rabii. Manipud ti Disiembre aginggana iti Pebrero, ti Baghdad ket addaan kadagiti kangatuan a temperatura iti natimbeng a 15.5 iti 18.5 °C (59.9 iti 65.3 °F), urayymet a dagiti ngato iti 70 °F (21 °C) ket mabalin met nga adda. Dagiti temperatura iti bigat ket mabalin met a nalamiis: ti natimbeng a kalamiis iti Enero ket 3.8 °C (38.8 °F) ngem dagiti nababa a temperatura a nababbaba ngem agyelo ket mabalin a mapasamak iti mamindua tunggal maysa a tawen.
Ti tinawen a panagtudtudo, ket gangani a mapasamak iti paset ti panawen manipud ti Nobiembre aginggana iti Marso, daytoy ket natimbeng iti 150 mm (5.91 in), ngem mabalin pay a nangatngato ngem 338 mm (13.31 in) ken nababbaba ngem 37 mm (1.46 in).[24] Idi Enero 11, 2008, adda bassit a niebe nga immuna a nagtinnag iti balasiw ti Baghdad.[25]
Dagiti administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti siudad ti Baghdad ket addaan kadagiti 89 nga opisial a kaarubaan iti uneg dagiti 9 a distrito. Dagitoy nga opisial a panakabingbinagy ti siudad ket nagserbi a kas dagiti adminstratibo a sentro para iti panangideliber kadagiti munisipal a serbisio nga aginggana idi 2003 ket awanan iti politikal nga annong. Idi rugi ti bril 2003, ti tinengngel ti Estados Unidos nga Probisionala Turay ti Koalision (CPA) ket nangirugi iti proseso iti panagpartuat kadagitoy a baro nga annong. Ti proseso ket immuna a nagipatengnga iti isip iti eleksion dagiti konseho iti kaarubaan kadagiti opisial a kaarubaan, ken binutosan dagiti kaukaso ti kaarubaan.
Ti CPA ket nagtataripnonggda kadagiti serie ti miting iti tunggal maysa a kaarubaan tapno mangipalawag ti lokal a gobierno, tapno mangipalawag ti proseso ti eleksion dagiti kaukaso ket ti mangawis dagiti partisipante a mangiwaras ti damag ken mangikuyog kadagiti gagayyem, kakabagian ken dagiti kaarruba kadagiti sumaruno a miting. Ti tunggal maysa a proseso ti kaarubaan ket kanungpalan a nagpatingga iti pangileppas a miting a dagiti kandidato dagiti konseho para iti baro a kaarubaan ket ipayammoda ti bagbagida ken damagenda dagiti kaarrubada nga agbutos para kaniada.
Kalpasan amin dagiti 88 (kanungpalan a naipadu iti 89) konseho ti kaarubaan ket naisaaden, ti tunggal maysa a konseho ti kaarubaan ket bimmutos kadagiti representatibo manipud kadagiti kameng tapno agserbi iti maysa kadagiti siam a konseho ti distrito ti siudad. Ti bilang dagiti representatibo iti iti konseho ti distrito ket naibatay iti populasion ti kaarubaan. Ti sumaruno nga addang ket ti panagbutos ti tunggal maysa kadagiti siam a distrito kadagiti representatibo manipud kadagiti kameng tapno agserbi iti 37 a kameng ti Konseho ti Siudad ti Baghdad. Daytoy a tallo a lessad a sistema ti lokal a gobierno ket nangikonekta ti tattao ti Baghdad iti sentral a gobierno babaen kadagiti representatiboda manipud ti kaarubaan, babaen ti distrito, ken aginggana iti konseho ti siudad.
Ti isu met laeng a proseso ket nausar idi tapno mangited kadagiti konseho ti representatibo para kadagti sabali a komunidad iti Probinsia ti Baghdad iti ruar ti siudad. Idiay, dagitilokal a konseho ket nanbutosan manipud kadagiti 20 a kaarubaan (Nahia) ken dagitoy a konseho ket nagbutosda kadagiti representatibo manipud kadagiti kamengda tapno agaserbi kadagiti innem a konseho ti distrito (Qada). Kas met iti kaunegan iti siudad, dagiti konseho ti distrito ket bimmutosda met manipud kadagiti kamengda tapno agserbi kadagiti 35 a kameng ti Rehional a Konseho ti Baghdad.
Ti umuna nga addang iti pannakabangon ti sistema ti lokal a gobierno para iti Probinsia ti Baghdad ket ti panagbubutos ti Probinsial a Konseho ti Baghdad. Kasta met idi, dagiti representatibo iti Probinsial a Konseho ket nabutosan manipud kadagiti kamengda manipud kadagiti ab-ababa a konseho kadagiti bilang a maitunos iti populasion dagiti distrio nga inrepresentada. Dagiti 41 a kameng ti Probinsial a Konseho ket nagtakem iti opsina idi Pebrero, 2004 ket nagserbi anginggana kadagit ipanagbubutos a napasamak idi Enero2005, idi nabutosan ti baro a Probinsial a Konseho.
Daytoy a sistema dagiti 127 a nagsisina a konseho ket mabalin a kasla narikut unay; nupay kasta, ti Probinsia ti Baghdad ket pagtaengan dagiti pito a riwriw a tattao. Iti kababaan nga agpang, dagiti konseho ti kaarrubaan, ti tunggal maysa a konseho ket mangirepresenta iti maysa a pagtengngaan ti 75,000 a tattao.
Dagiti Siam nga Agbalbalakad kadagiti Konseho ti Distrito (DAC) ket dagiti sumaganad:[28]
- Adhamiyah
- Karkh[29]
- Karrada[30][31]
- Kadhimiya[32]
- Distrito ti MansourMansour
- Siudad ti Sadr (Thawra)[33]
- Al Rashid[34]
- Rusafa
- Baro a Baghdad (Tisaa Nissan) (9 Abril)
Dagiti siam a distrito ket nabingbingay manen kadagiti 89 a babbabassit a kaarubaan a mangbukel kadagiti sektor kadagiti ania man a distrito dita ngato. Thi sumaganad ket ti panagpili (imbes a ti kompleto a listaan) kadagitoy a kaarubaan:
- Al-Ghazaliya
- Al-A'amiriya
- Dora
- Karrada
- Al-Jadriya
- Al-Hebnaa
- Zayouna
- Al-Saydiya
- Al-Sa'adoon
- Al-Shu'ala
- Al-Mahmudiyah
- Bab Al-Moatham
- Al-Za'franiya
- Hayy Ur
- Sha'ab
- Hayy Al-Jami'a
- Al-Adel
- Al Khadhraa
- Hayy Al-Jihad
- Hayy Al-A'amel
- Hayy Aoor
- Al-Hurriya
- Hayy Al-Shurtta
- Yarmouk
- Jesr Diyala
- Abu Disher
- Raghiba Khatoun
- Arab Jibor
- Al-Fathel
- Al-Ubedy
- Al-Washash
- Al-Wazireya
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ti karkulo ti populason ket nadumadumaam. Ti Encyclopædia Britannica ket agit-ited ti 2001 a populasion iti 4,950,000, ti 2006 Lancet a Reporta idi 2006 ket agit-ited ti 7,216,050 idi 2011.
- "Baghdad" Encyclopædia Britannica. 2006. Encyclopædia Britannica Online. 13 Nobiembre 2006.
- "Mortalidad kalpasan ti 2003 a panagparmek ti Irak: ti maysa a naikurosan a paset ti rimpuok a panagsukimat"PDF (242 KB). Babaen ni Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, ken Les Roberts. Ti Lancet, Oktubre 11, 2006
- Baghdad manipud ti GlobalSecurity.org
- ^ a b "Dagiti siudad ken urbano a lugar idiay Irak nga adda ti sumoruk a populasion ti 100,000", Mongabay.com
- ^ "Listaan dagiti kadakkelan a siudad ti amin a panawen ti pakasaritaan". Wikipedia.
- ^ http://www.atlastours.net/iraq/baghdad.html
- ^ a b "ما معنى اسم مدينة بغداد ومن سماه ؟". Seenjeem.maktoob.com. Naala idi 2010-04-27.
- ^ a b "ما معنى (بغداد)؟ - تمت الإجابة عنه - Google إجابات". Egabat.google.com. Naala idi 2010-04-27.
- ^ http://admin.iraqupdates.net/p_articles.php/article/35631
- ^ http://www.blackanthem.com/News/Fact_Sheets/Baghdad_Iraq10693.shtml
- ^ http://persiangulfstudies.com/en/index.asp?P=NEWS2&Nu=45
- ^ http://islam.about.com/cs/history/a/aa040703a.htm
- ^ http://www.iranicaonline.org/articles/baghdad-iranian-connection-1-pr-Mongol
- ^ http://books.google.com/books?id=rezD7rvuf9YC&pg=PA563&dq=%22Baghdad+name+middle+persian%22&hl=en&ei=eJ22Td_1OZSL4gaA_LTQDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CFQQ6AEwAw#v=onepage&q&f=false
- ^ http://books.google.com/books?id=i-4WhilzYkQC&pg=PA33&dq=%22Baghdad+godgiven%22&hl=en&ei=Ep62TfPrM4i74QaMwsncDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDoQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false
- ^ Guy Le Strange, "Ti Baghdad idi Las-ud ti Abasida a kalipato manipud ti Kontemporario nga Arabiko ken Persiano", pg 10
- ^ Corzine, Phyllis (2005). The Islamic Empire. Thomson Gale. pp. 68–69.
- ^ Times History of the World. Londres: Times Books. 2000.
- ^ Wiet, Gastron (1971). Baghdad: Metropolis of the Abbasid Caliphate. Univ. of Oklahoma Press.
- ^ Wiet, pg. 13
- ^ Corzine, Phyllis (2005). The Islamic Empire. Thomson Gale. p. 69.
- ^ Wiet, pg. 12
- ^ "Abbasid Ceramics: Plan of Baghdad". web.archive.org. Naala idi 2014-10-05.
- ^ "Yakut: Baghdad under the Abbasids, c. 1000CE"
- ^ Monthly rainfall for Baghdad (WMO #40650)
- ^ Annual Rainfall Statistics for Baghdad (WMO #40650)
- ^ (AFP) – Enero 11, 2008 (2008-01-11). "Afp.google.com, First snow for 100 years falls on Baghdad". Afp.google.com. Naala idi 2010-04-27.
- ^ "World Weather Information Service - Baghdad". World Meteorological Organization. Naala idi 2013-06-20.
- ^ "Baghdad Climate Guide to the Average Weather & Temperatures, with Graphs Elucidating Sunshine and Rainfall Data & Information about Wind Speeds & Humidity:". Climate & Temperature. Naala idi 2011-12-25.
- ^ "New troops to move into Iraq". USA Today.
- ^ "DefenseLink News Article: Soldier Helps to Form Democracy in Baghdad". Defenselink.mil. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 29 Mayo 2010. Naala idi 2010-04-27.
- ^ "Zafaraniya Residents Get Water Project Update - DefendAmerica News Article". Defendamerica.mil. Naala idi 2010-04-27.
- ^ Frank, Thomas (2006-03-26). "Basics of democracy in Iraq include frustration". USA Today. Naala idi 2010-04-26.
- ^ "DefendAmerica News - Article". Defendamerica.mil. Naala idi 2010-04-27.
- ^ "Democracy from scratch". csmonitor.com. 2003-12-05. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 3 Abril 2010. Naala idi 2010-04-27.
- ^ "Leaders Highlight Successes of Baghdad Operation - DefendAmerica News Article". Defendamerica.mil. Naala idi 2010-04-27.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Babaen kadagiti Desierto a Dalan a Papanan idiay Baghdad, babaen ni Louisa Jebb (Mrs. Roland Wilkins), 1908 (1909 ed) (ti mabirukan a paksimilia kadagidiay Biblioteka ti Unibersidad ti Georgia ; DjVu ken natuonan a PDFPDF (11.3 MB) a pormat)
- Ti Agtaltalinaed idiay Mesopotamia, a daytoy ti panagbanbaniaga ti opisial nga artista iti Hardin ti Eden, babaen ni Donald Maxwell, 1921 (ti mabirukan a paksimilia kadagidiay Biblioteka ti Unibersidad ti Georgia; DjVu & natuonan a PDFPDF (7.53 MB) a pormat)
Liblibro:
- Pieri, Caecilia (2011). Baghdad Arts Deco: Architectural Brickwork, 1920-1950 (1st nga ed.). Ti Amerikano nga Unibersidad idiay Cairo a Pagmalditan. p. 160. ISBN 978-9774163562.
"Dagiti Panagbanbaniaga idiay Asia ken Aprika 1325-135" babaen ni Ibn Battuta. "Gertrude Bell: dagiti Arabiano a diario,1913-1914." babaen ni Bell Gertrude Lowthian, ken O'Brien, Rosemary. "Dagiti Historikal a Siudad ti Islamiko a lubong."babaen ni Bosworth, Clifford Edmund. "Otomano nga administrasion ti Irak, 1890-1908." babaen ni Cetinsaya, Gokhan. "Labus idiay Baghdad." babaen ni Garrels, Anne, lken Lawrence, Vint. "Ti laglagip ni Mayor-Heneral Apo Henry Creswicke Rawlinson." babaen ni Rawlinson, George.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baghdad iti Wikimedia Commons


text:
Charles Édouard Guillaume
Ni Charles Édouard Guillaume (15 Pebrero 1861, Fleurier, Suisa – 13 Mayo 1938, Sèvres, Pransia) ket maysa idi a Suiso a pisiko a nagungunaan iti Premio Nobel iti Pisika idi 1920 para iti pannakabigbigna iti serbisio a naitedna kadagiti panagrukod iti pisika babaen iti panagduktalna kadagiti anomalia dagiti aloy ti nikel ken landok.
Ni Guillaume ket naam-ammuan pay para iti panagduktalna kadagiti aloy ti nikel ken landok a ninagananna iti invar ken elinvar. Ti invar ket addaan iti asideg iti sero a koepisiente iti termal a panagpadakkel, a nangaramid a naserbi daytoy iti panagaramid kadagiti presision nga instrumento a dagiti dimensionda ket nasken a natalinaay urayno agdumaduma dagiti temperatura. Ti elinvar ket addaan iti asideg it isero a koepisiente iti modulus iti elektrisidad, a nangaramid a naserbi daytoy iti panagaramid kadagiti instrumento nga addaan kadagiti spring a nasken a saan a maapektaran kadagiti agdumaduma a temperatura, a kas ti kronometro ti marina. Ti elinvar ket saan pay a magnetiko, nga isu daytoy ket sekondario a naserbi a tagikua para kadagiti antimagnetiko a relo.
Kas anak ti Suiso a horologo, ni Guillaume ket nagay-ayat kadagiti kronometro ti marina. Para iti panag-usar a kas ti kompensasion iti balanse, isu ket nagparang-ay iti sabali a kita ti aloy ti invar nga addaan iti negatibo a kuadratiko a koepisiente iti panagpadakkel. Ti panggep iti panagaramid iti daytoy ket ti panagikkat iti biddut ti "tengnga a temperatura" iti balanse ti pilid.[1]
Ni Guillaume ket daulo idi ti International Bureau of Weights and Measures.[1] Isu ket kimmaddua a nagobra kenni Kristian Birkeland, ken nagserbi idiay Observatoire de Paris—Section de Meudon. Isu ket nagaramid kadagiti nadumaduma nga eksperimento kadagiti termostatiko a panagrukod idiay obserbatorio. Isu ti immuna a husto a nangikeddeng ti temperatura ti limbang.
Ni Guillaume ket inasawana ni A.M. Taufflieb idi 1888, ken nagannakda iti tallo.
Dagiti pablaak[urnosen | urnosen ti taudan]
- Guillaume, Charles-Edouard (1896). "La Température de L'Espace (Ti Temperatura ti Limbang)". La Nature. 24.
- Guillaume, Charles-Edouard (1886). "Études thermométriques (Dagiti Panagadal iti Termometria)".
- Guillaume, Charles-Edouard (1889). "Traité de thermométrie (Treatado iti Termometria)".
- Guillaume, Charles-Edouard (1894). "Unités et Étalons (Dagiti Yunit ken dagiti Alagaden)".
- Guillaume, Charles Édouard (1896). "Les rayons X (Rayo-ekis)".
- Guillaume, Charles Édouard (1898). "Recherches sur le nickel et ses alliages (Dagiti Panagsukisok iti Nikel ken dagiti Aloyna)".
- Guillaume, Charles Édouard (1899). "La vie de la matière (Ti Biag ti Banag)".
- Guillaume, Charles Édouard (1902). "La Convention du Mètre et le Bureau international des Poids et Mesures (Metrikal a Konbension ken ti Internasional nga Opisina dagiti Dagsen ken dagiti Panagrukod)".
- Guillaume, Charles Édouard (1904). "Les applications des aciers au nickel (Dagiti Panangipakat ti Nikel-Lanlandok".
- Guillaume, Charles Édouard (1907). "Des états de la matière (Dagiti Kasasaad iti Banag)".
- Guillaume, Charles Édouard (1907). "Les récents progrès du système métrique (Kinaudi a Progreso iti Sistema ti Metriko".
- Guillaume, Charles Édouard. "Initiation à la Mécanique (Pangyuna iti Mekanika)".
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobel Lectures, Physics 1901-1921, " Charles-Edouard Guillaume – Biograpia". Elsevier Publishing Company, Amsterdam.
- lanl.gov, "Pakasaritaan". Dagiti pionero iti panagdur-as iti Uniberso ti Plasma.
- Rupert Thomas Gould, The Marine Chronometer: its history and development, Holland Press, 1960.


text:
Lubuagan, Kalinga
Ti Lubuagan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Kalinga iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Lubuagan ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.[2]
- Dangoy
- Mabilong
- Mabongtot
- Poblacion
- Tanglag
- Lower Uma
- Upper Uma
- Antonio Canao
- Uma del Norte (Western Luna Uma)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Kalinga". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Kalinga". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
“Masapul a dagiti mannursuro ti umuna iti daytoy nga addang ta isuda ti adda iti sektor ti edukasion a pakamulian dagiti ubbing,” kinuna ni Dr. Briones.
Impaganetgetna pay a di koma agkitakit dagitoy a mannursuro; ketdi, ipakitada nga isuda ti pagwadan dagiti adalanda.
Mainaig iti daytoy, iwayat ti DepEd ti programa a maawagan iti “Brigada Kontra Droga,” kas mayannatup iti agdama a programa ti departamento a “Brigada Eskwela.”
Segun ken ni Briones, maipaayan dagiti maduktalan a positibo iti panagaramat iti maiparit nga agas iti maikadua a gundaway tapno maberipikar a nasayaat ti resulta ti drug test. No maduktalan a positibo latta dagitoy, maipatulod dagitoy iti rehabilitation center ken mapatawanda iti maikanatad a pannusa.
(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 29, 2017 a bilang.)


text:
Friday, March 7, 2014
BARO NGA ESKUELA TI SALOMAGUE ES, NAISIBRO
Cabugao, Ilocos Sur – Nagun-od ti Salomague Elementary School ti proyekto a pannakaited ti baro a pasdek-pageskuelaan (2-Room School Building with 3 Comfort Rooms) babaen iti Public-Private Partnership School Infrastructure Project ti Department of Education (DEpED) ket maus-usaren daytoy a pageskuelaan iti agdama, segun ken ni Mrs. Rona Hadoc, maysa kadagiti mangisursuro iti Salomague Elementary School.
Segun ken ni Mr. Ronel M. Ubaldo, Head Teacher III iti nasao a pagadalan ket mairaman a pagyamananda unay ti LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ta impaay ti Munisipio iti pannaka-back-fill/pannakasimpa ti nakaisaadan ti baro a pageskuelaan.
Innayon pay ni Mr. Ubaldo a babaen iti agtultuloy a pannakapasayaat ti pageskuelaanda ket kangrunaan a maisagut dagiti ubbing nga agbasbasa, dagiti nagannak ken ti komunidad ti Brgy. Salomague ken uray metten isuda a mangisursuro. # (Web In-Action)
Segun ken ni Mr. Ronel M. Ubaldo, Head Teacher III iti nasao a pagadalan ket mairaman a pagyamananda unay ti LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ta impaay ti Munisipio iti pannaka-back-fill/pannakasimpa ti nakaisaadan ti baro a pageskuelaan.
Innayon pay ni Mr. Ubaldo a babaen iti agtultuloy a pannakapasayaat ti pageskuelaanda ket kangrunaan a maisagut dagiti ubbing nga agbasbasa, dagiti nagannak ken ti komunidad ti Brgy. Salomague ken uray metten isuda a mangisursuro. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:34 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SIUDAD ITI SAN FERNANDO, La Union, Mayo 30 (PIA) — Iti maikatlo a daras manipud idi naigannuat ti ‘People’s’ Day idi bulan ti Abril, iginannuat manen ti lokal a gobierno ti San Fernando City iti ‘People’s Day’ diay Distrito XII idi Mayo 23 a masakupan ti innem a barangay.
Datoy ket masakupan ti barangay Apaleng, Bangbangolan, Bacsil, Baraoas, Calabugao, ken Puspos.
Nadumaduma a serbisyo iti naipaay ti datoy a programa nangnangruna ti pakasapulanda para iti salun-atda kas iti libre a panagpakapon dagiti ububbing, panagpabunot ti ngipin, panagpaeksamen ti isbu ken ag-agas kas iti anti-biotics ken bitamina.
Adda met ti panagkolektada iti plastik ken nabuong a botbote tapno maisukat ti “Palit Basura diay Store ni Pablo”.
Nangted met dagiti empleyado iti nasao a gobierno ti inpormasyon para kadagiti babbaket ken lallakay maipanggep ti agrikultura, salun-at, aglawlaw, ken ti ordinansa maipanggep ti negosyo ken individual permits, sanitary permits, fire clearance ken dadduma pay tapno maammuanda a ti datoy a serbisyo ket dakkel a tulong ti maited na nangnangruna ti panagbiagda.
“Maragsakan kami la unay ta makaited daytoy a serbisyo ti tulong kadakami nangnangruna iti naduma-duma nga ag-agas nga maipaay para dagiti masaksakit ditoy ayan mi,” kinuna ni Marites Casugay, maysa nga agtagibalay ken residente iti barangay Bangbangolan.
Nagited dagiti opisyales ti lokal a gobierno iti computers, gamit ti eskuela, kopya ti citizen’s charter ken sangagasut a ribo a piso ti kada barangay tapno maaramatda a panagpatarimaan ken panagkumpuni ti entabladoda.
Kas paset ti programa, adda naaramid a maysa a ‘Talakayan’ dagiti bumarangay ken dagiti opisyales, a pakairamanan ti Philippine Information Agency ken DZNL Aksyon Radyo, kas maysa a gundaway a nangiyebkasan dagiti dawatda ti dadduma a bumarangay.
Adda ti sumagmamano a problema iti naidatag ti barangay Baraoas ken Calabugao maipanggep iti pannaka-addaanda ti scholarship program para kadagiti marigrigat diay lugarda, farm-to-market-road ken footbridge kasta met iti bubong ti basketball court ti barangay.
Impasigurado ni Mayor Pablo C. Ortega nga aramidenda ti kabaelanda a maresolbar dagiti dawat iti nadumaduma a barangay ti datoy a tawen.
Nagyaman pay kadagiti bunggoy a nakisuporta agraman kadagiti nadumaduma nga agensya, opisyales ti barangay ken dagiti komunidad iti People’s Day a naigannuat ken inwaragawag na nga inton Hunio 22 iti samaruno a pannakaigannuat ti datoy a programa. (JCR/EMR/PIA1 La Union)
(GISTS – For the third time since the launching of the People’s Day’ in April this year by the local government unit of San Fernando City, another round of ‘People’s Day’ was conducted on May 23 at District XII covering seven barangays to include barangays Apaleng, Bangbangolan, Bacsil, Baraoas, Calabuyao, and Puspos. Basic services of the city, including partner agencies were provided aiming to bring government services closer to the people, in addition to the ‘Talakayan’ which was conducted as venue for the barangay folks to voice out their needs/problems/sentiments for the local government unit to address.


text:
Monday, July 30, 2012
PANAGDALDALUS, AGTULTULOY A MAIPAKAT
Cabugao, Ilocos Sur – Mayataday ti panangigunamgunam ti maseknan a grupo ti LGU Personnel ti panagdaldalus iti aglawlaw tapno tumulong pay a manglapped ti panagraira ti sakit.
Kas nakuna ni Dr. Lotgarda “Loty” Tayao, Municipal Rural Health Physician a “Cleanliness is Health” idi kauman ti Web In-Action. Panagdaldalus ti kangrunaan a maisupusopna nga aramiden ti tao kabayatan ti pannakataming ti sagubanit ken sakit nangruna dagiti ubbing.
Iti agsumbangir ti masakupan ti National Highway iti Poblasion, maikagkagumaanan met a ma-grass cutter dagiti dumakkel a ruot ken maipakni dagiti makasipar a ruting a gubuay ti napalabas a bagyo.
Imbatad ni Mr. Edgar S. Balangatan, AT-DA ken MENRO-Designate ken Coordinator ti Clean and Green Activities ti Munisipio a nakaalerto ita dagiti imatonanna nga agdalus kadagiti pang-publiko nga espasio ken mairaman metten idiay Ecology Center.
Innayonna a daytoy ket saan laeng a para iti bisita wenno balikbayan a maisar-ong iti Munisipalidad no di pay ket iti pagsayaatan ti sapasap a sanitasion. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:52 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Aktibidad Para iti Panagadal
Kapuonan ni Lot
I-download-yo daytoy nga aktibidad para iti panagadal ket ammuenyo ti maipapan iti kapuonan ni Lot a kaanakan ni Abraham.
Kanayonan Manipud iti Daytoy a Koleksion
Agkanta iti Kanta Maipapan iti Kinatured
Sursuruem ti kanta maipapan iti kinatured sa kantaem a kadua ti pamiliam.
Asino ti Kayatmo a Paregtaen?
Makatulong daytoy nga aktibidad kadagiti ubbing nga agtawen iti 8 agingga iti 12 tapno makapanunotda iti pamay-an a mangparegta iti sabsabali.
Ti Nasantuan nga Espiritu Mangpataud iti Bunga
Makatulong daytoy nga aktibidad kadagiti ubbing nga agtawen iti 8 agingga iti 12 tapno maammuanda dagiti aspeto ti bunga ti espiritu.
AKTIBIDAD PARA ITI PANAGADAL A PARA KADAGITI UBBING