text:
Danaw Leonard
Ti Danaw Leonard ket bassit a nasadiwa a danum nga abut ti bulkan a danaw idiay Bantay Leonard (ammo pay a kas ti Leonard Kniaseff), ket maysa nga kompleks ti andesitiko-aginggana ti-dasitiko nga estratobulkan iti Kabambantayan ti Leonard a mabirukan iti 60 km nga amianan a daya ti Siudad ti Davao, Probinsia ti Davao del Norte, Filipinas.
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bulkaniko nga aktibidad ket nangrugi idi 1.1 a tawtawen ti napalabas iti lugar ken dagiti serye dagiti simborio ti lava iti rehion a nangpalikmut ti danaw ket napartuat idi agarup a 290,000 a tawtawen ti napalabas. Maysa kadagiti kadakkelan kadagitoy a simborio ket narebba ken nangibati iti kaldera a napunno ti danum kalpasan kadagiti napalabas a panawen ken nangbaliw iti nasadiwa a danum a makapabael a mangsuporta iti biag. Dagiti solpatara a rimmuar iti abagatan a laud a ngarab ket nangipakpakita a ti uneg ti daytoy a danaw ket ti matmaturog nga aktibo a bulkan. Dagiti aktibo a solpatara, pumarola, ken dagiti napudot nga ubbog ket mabirukan pay iti termal a lugar ti Amacan-Gopod iti abagatan ti danaw. Ti termal a lugar ti Manat ket mabirukan iti amianan ti Danaw Leonard.
Dagiti singsingaen ken dagiti pangta[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti igid ti danaw ket nakaro a nalan-akan a kas resulta dagiti aktibidad ti tao kadagiti akin-ngato a bakras iti taudan ti danum, a naisangsangayan kadagiti panagaramid ti kalsada, panagbalbaliw ti agrikultura ken panagtarikayo. Dagiti panangibelleng kadagiti rugit ti mina ket addaan iti dagus a nakaro nga impakto kadagiti rekurso ti danaw. Ti populasion ti buaya ti Filipinas (Crocodylus mindorensis) iti daytoy a danaw ket naisagmak gapu kadagiti agdama a nakaro a nga aktibidad ti tao; dagiti nangruna a pangta kadagiti sebbangan ket mapardasan gapu ti pannakalan-ak ti danaw, dagiti maiparparit a panaganup, dagiti rugit ti pestisidio ken dagiti pannakadadael ti natural a mulmula iti igid ti danaw.


c: text/html

text:
Salsalamagi
Ti salsalamagi wenno glandula ken maysa nga organo iti maysa a bagi ti ayup a mangsintesado ti sustansia para iti panagibbet kadagiti sustansia a kas dagiti hormona wenno gatas ti suso, a kadawyan a mapan iti dara (salsalamagi ti endokrina) wenno dagiti lugar iti kaunegan ti bagi wenno iti akin-ruar a rabawna (salsalamagi ti eksokrina).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Epithelial, Endothelial and Glandular Tissues". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan
Daytoy ket listaan dagiti amin a pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan a nairaman iti maysa a Programa a Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan.
ListaanUrnosen
- = immadu.
- = sitatalinaed.
- = nakissayan.
- Dagiti kapadpada a pateg ti HDI iti agdama a listaan ket saan a agbalin nga gapadpada iti ranggo, ngamin ket ti ranggo ti HDI ket agpayso a naala babaen ti panangiruar ti pateg ti HDI iti maikanem a desimal a punto.
- Ti numero iti braket ket ibagana ti bilang ti panangiranggo ti pagilian ket ngimmato (ngimmato wenno bimmaba) a mainaig iti baro a datos ti 2011 para iti 2010 ( a kas nainaganan iti reporta idi 2011 , panid 131).
Nangato unay a panagrangrang-ay ti nagtagitaoanUrnosen
Nangato a panagrangrang-ay ti nagtagitaoanUrnosen
Katengngaan a panagrangrang-ay ti nagtagitaoanUrnosen
Nababa a panagrangrangay ti nagtagitaoanUrnosen
Listaan dagiti pagilian babaen ti kontinenteUrnosen
AprikaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
KaamerikaanUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Asia ken OceaniaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Europa ken Tengnga nga AsiaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Listaan dagiti pagilian babaen ti a kontinental a rehionUrnosen
Kameng dagiti estado ti Timpuyog dagiti ArabeUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Kappon ti EuropaUrnosen
Promedio ti amin a kamkameng: 0.853
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Daya nga Asia ken ti PasipikoUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Latin nga AmerikaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Tengnga a Daya ken Amianan nga AprikaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
HDI babaen dagiti rehion ken grupoUrnosen
Dagiti pagilian a saan a nairaman iti kinaudi a reportaUrnosen
Dagiti estado a kameng ti UN (kinaudi a datos ti UNDP)Urnosen
Saan a kameng ti UN (saan a nakarkulo babaen ti UNDP)Urnosen
- nakarkulo babaen ti UNDP
PaammoUrnosen
- ^ Ti kinaudi a pannakairaman ti Somalia iti HDI a panagiranggo ket ti reporta idi 1996 (1993 a datos).
- ^ Ti UN ket saan na a maibigbigan tiRepublika iti China (Taiwan) a kas maysa a naturay nga estado. Ti HDI a reporta ket saan na nga iraman ti Taiwan a kas paset ti Republika dagiti Tatao iti Tsina no agkarkulo ti bilang ti Tsina (kitaen ti [1]). The ROC's government calculated its HDI to be 0.868, based on 2010 new methodology of UNDP for calculating 2010 HDIs.[8]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011 - Estadistika nga annex ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan" (PDF). Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan Programa ti Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. pp. 127–130. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ a b "2011 Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". United Nations Development Programme. p. 151. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ "Ti Kasasaad iti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon" (PDF). United Nations Development Programme. 1998. Naala idi 26 Marso 2009.
- ^ "Puerto Rico (Estados Unidos)". United Nations Environment Programme. 2 Marso 1998. Naala idi 26 Marso 2009..
- ^ a b c d e f "Les défis de la croissance calédonienne, iti panid a 13" (PDF) (iti Pranses). CEROM - INSEE. Naala idi 2008-12-10.
- ^ "Greenland (Denmark)". United Nations Environment Programme. 2 Marso 1998. Naala idi 26 Marso 2009..
- ^ Ti UN et saan a nagkarkulo ti HDI iti Macau. Ti gobierno iti Macau ket karkulona ti bulodna a HDI. No nairaman iti HDI ti UN a bilang iti 2007, ti Macau ket agranggo a maika-23 wenno maika-24 (kapadpadana ti Singapur wenno Hong Kong). "Dagiti bilang ti Macao idi 2010". Dagiti Estadistika ken Senso a Serbisio, Macau SAR. 2010. Naala idi 2010-07-01.
- ^ "2010中華民國人類發展指數 (HDI)" (pdf) (iti Insik). Directorate General of Budget, Accounting and Statistics, Executive Yuan, R.O.C. 2010. Naala idi 2010-07-02.
- ^ "Reporta ti Pangrangrang-ay ti Nagtagitaoan - Kosovo 2010" (PDF). UNDP. 2010. p. 100. Naala idi 2011-11-26.


text:
Guyana
Nagsasabtan: 5°00′N 58°45′W / 5°N 58.75°W
Ti Guyana ket opisial a ti Ko-operatibo a Republika iti Guyana[1] ken dati a kolonia iti Britaniko a Guiana, ket maysa a naturay nga estado idiay akin-amianan nga aplaya iti Abagatan nga Amerika a maipapan ti kultura a paset iti Anglopona a Karibe. Ti Guyana ket dati idi a kolonia dagiti Olandes ken, kadagiti sumakbay a 200 tawtawen, ti Britaniko. Is-isu laeng ti estado iti Mankomunidad dagiti Pagilian nga adda iti kangrunaan a daga ti Abagatan nga Amerika, ken is-isu pay ti adda iti subkontinente a ti Ingles ket isu ti opisial a pagsasao. Maysa daytoy kadagiti pagilian ti Karibe a saan nga isla. Daytoy ket kameng pay ti Karibe a Komunidad (CARICOM), a naikuartel ti sekretariona idiay kapitolio ti Guyana, ti Georgetown. Ti Guyana ket nakagun-od ti panagwaywayas manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 26 Mayo 1966, ken nagbalin a republika idi 23 Pebrero 1970. Idi 2008, ti pagilian ket timmipon iti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika a kas maysa a kameng a nangibangon.
Iti naipakasaritaan, ti rehion a naamammoan a kas ti "Guiana" wenno "Guyana" ket buklen ti dakkel a kalasag a masa ti daga idiay amianan iti Karayan Amasonan ken daya iti Karayan Orinoco nga ammo a kas ti "Daga iti adu a Dandanum". Iti naipakasaritaan ti Guyana ket buklen dagiti tallo nga Olandes a kolonia: ti Essequibo, Demerara, ken Berbice. Ti moderno a Guyana ket nabeddengan iti daya babaen ti Surinam, iti abagatan ken abagatan a laud babaen ti Brasil, iti laud babaen ti Venezuela, ken iti amianan babaen ti Taaw Atlantiko.
Iti 215,000 km2, ti Guyana ket isu ti maikatlo a kabassitan a nawaya nga estado iti kangrunaaan a daga ti Abagatan nga Amerika (kalpasan ti Uruguay ken Surinam). Ti populasionna ket agarup a 770,000.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a "Guyana" ket naala manipud iti Guiana, ti kasisigud a nagan para iti rehion a tattan ket mangiraman ti Guyana, Surinam, Pranses a Guiana, ken dagiti paset ti Venezuela ken Brasil. Segun ti Ingles a Diksionario ti Oxford, ti nagan ket nagtaud manipud iti Ameriko Indiano a balikas a kayatna sawen ket "daga iti adu a dandanum".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Parlamento iti Ko-operatibo a Republika iti Guyana". Parliament.gov.gy. 2012-02-16. Naala idi 2012-03-04.
- ^ a b "The World Factbook: Guyana". CIA. Naala idi 2009-10-18.
- ^ a b 2002 a Senso Ti Guyana Opisina dagiti Estadistiko – Guyana. Naala idi 25 Hunio 2009.
- ^ a b c d "Guyana". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Guyana
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti republika
- Dagiti dati a kolonia ti Ingles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1966
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Fernandel
Ni Fernand Joseph Désiré Contandin (8 Mayo 1903 – 26 Pebrero 1971), kaaduan nga ammo a kas ni Fernandel, ket maysa idi a Pranses nga aktor ken kumakanta. Naiyanak idiay Marseille, Pransia, Kada Désirée Bedouin ken Denis Contandin, nagtaud idiay Perosa Arhentina, ti maysa nga Oksitano nga ili a mabirukan idiay probinsia ti Turin.[5] Isu ket artista iti komedia nga immuna a nakagun-od iti popularidad kadagiti Pranses a bodabil, opereta, ken music-hall. Ti naganna iti entablado ket nagtaud iti pannakiasawana kenni Henriette Manse, ti kabsat a babai ni Jean Manse, ti gayyemna ken kankanayon a kaduana iti sine. Isu ket atentibo idi iti asawa ken inang-angay idi kinunkuna ti katunganganna a babai nga isuna ket Fernand d'elle ("ti Fernand ti asawana").[6][7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Fernandel"; Integrated Authority File; naala idi: 14 Agosto 2015; panangilasin ti GND: 118683330.
- ^ a b SNAC; naala idi: 9 Oktubre 2017.
- ^ a b Find a Grave; naala idi: 9 Oktubre 2017; ID ti nangitaneman ti: 7144.
- ^ Base Léonore; panangilasin ti Léonore: 19800035/1096/25811.
- ^ "Le borgate" (iti Italiano). Comune di Perosa Argentina. 28 Disiembre 2009. Naala idi 11 Hunio 2015.
- ^ Fernandel 1903–1971 (biography). French Film Guide.
- ^ Dayna Oscherwitz; MaryEllen Higgins (2009). The A to Z of French Cinema. Scarecrow Press. pp. 162–. ISBN 978-0-8108-7038-3.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Fernandel iti Wikimedia Commons


text:
Batay-linteg a monarkia
Ti batay-linteg a monarkia, limitado a monarkia wenno parlamentario a monarkia (tinawtawagan pay iti nabalangatan a republika) [1][2][a] ket ti porma ti gobierno a dagiti agturturay a bileg ti monarko ket ginawidan babaen ti batay-linteg.[3]
Ti batay-linteg a monarkia ket mabalin a angibaga iti sistema a ti manarko ket agtignay a kas politikal nga awan partido a daulo ti estado babaen ti batay-linteg, no naisurat wenno di naisurat.[4] Bayat a kaaduan kadagiti monarko ket mabalinda ti agtengngel kadagiti pormal a reserba a bileg ken ti gobierno ket mabalin nga opisial nga adda iti nagan iti monarko, saanda mangisaad iti publiko nga annuroten wenno agpili kadagiti daulo ti politika. Ti politikal a sientista a ni Vernon Bogdanor, a nnagadaw iti inbagbagababaen ni Thomas Macaulay, ket nangipalawagen ti batay-linteg a monarkia a kas "ti naturay nga agturay ngem saan nga agturay".[5] Iti maipatinayon iti panagtignay a kas makitkita a simbolo iti panagkaykaysa ti pagilian, ti batay-linteg a monarko ket mabalin nga agtengngel dagiti pormal a bileg a kas ti panagwaswas ti parlamento wenno mangited iti Panangipangato iti Kaarian iti legislasion. Nupay kasta, ti panagsanay kadagit ikasta a bileg ket kadawyan laeng a pormalidad imbes a ti opurtunidad para it naturay a mangtignay iti personal a preperensia iti politika.
Listaan dagiti agdama nga agturturay a monarkia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti termino ti nabalangatan a republika ken parlamentario a republika ket inus-usar babaen dagiti sabali a taudan tapno maisalumina iti maysa a kita ti batay-linteg a monarkia manipud iti sabali, ngem gapu ta dagiti termino ket awanan kadagit adua a naapom a kaibuksilan, dagiti nadumaduma a turay ket ipalawagda dagiti termino iti waya a dagiti panangipalawag ket maybalin nga agtuonn kadagiti nadumaduma a publikasion. Bayat a ti Austrialiano nga Republic Advisory Committee ket nagus-usar iti nabalangatan a republika tapno mangipalawag ti batay-linteg a monarkia a ti papele ti monarkia ket seremonial ken amin dagiti naarian a prerogatibo ket inplawag babaen ti ugali ken linteg iti waya a ti monarkia ket addaan iti bassit wenno awan iti diskresion kadagiti banag a maipapan iti banag iti gobierno ken batay-linteg (ken iti daytoy ket nangikuadro iti panagusar iti termino idiay Australia) (Patmore 2009, p. 105) , ti parlamentario a monarkia ket nausaren tapno mangipalawag kadagiti sistema a dagiti bileg ti monarkia ket nagawidan (kas iti nabalangatana republika) (Schmitt 2008, pp. 313–314) ken dagiti pay bileg ti monarkia ket saan unay a ginawidan babaen ti ugali ngem iti kapudnuan kadagiti kaaduan a moderno a batay-linteg ti Europa (Orr 2002, p. 3). Laglagipen pay a dagiti absoluto a monarkia ket mabalinda nga agusar kadagiti parlamento, kas iti kaso ti Oman.
- ^ a b Ti Belhika ket isu laeng ti adda a popular a monarkia — ti sistema a ti titulo ti monarkia ket naisilpo iti tattao imbes nga iti estado. Ti titulo dagiti ari ti Belga ket saan a ti Ari ti Belhika, ngem imbes a ti Ari dagiti Belga. Ti sabali a naisangayan a langa ti sistema ti Belhika ket ti baro a manarkia ket saan nga automatiko nga agtengngel iti trono iti ipupusay wenno abdikasion iti sarunuenna; isu ket agbalin laeng a monarko intono agsapata.
Dagiti nota ti baba[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Boyce 2008, p. 1.
- ^ McCannon 2006, pp. 177–178.
- ^ Jerome Blum et al., The European World (1970) 1:267–68
- ^ "Constitutional Monarchy". The Encyclopedia of Political Science. CQ Press. 2011.
- ^ Vernon Bogdanor (1996). "The Monarchy and the Constitution". Parliamentary Affairs. 49 (3): 407–422. doi:10.1093/pa/49.3.407., naiyaon manipud iti Vernon Bogdanor (1995). The Monarchy and the Constitution. Oxford University Press].
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Boyce, Peter (2008). The Queen's Other Realms. Annandale: Federation Press. p. 1. ISBN 978-1-86287-700-9.
- Hegel, G. W. F., Elements of the Philosophy of Right (Allen W. Wood, ed., H.B. Nisbet, trans.) Cambridge University Press, 1991. ISBN 0-521-34438-7 (kasisigud a naipablaak a kas Georg Friedrich Wilhelm Hegel, Philosophie des Rechts, 1820).
- Locke, John, Two Treatises of Government and A Letter Concerning Toleration. (Ian Shapiro, ed., with essays by John Dunn, Ruth W. Grant and Ian Shapiro.) New Haven: Yale University Press, 2003 (Two Treatises first pub. 1690). ISBN 0-300-10017-5.
- Orr, Campbell, ed. (2002), Queenship in Britain, 1660-1837: Royal Patronage, Court Culture, and Dynastic Politics (illustrated nga ed.), Manchester University Press, p. 3, ISBN 9780719057694
- Patmeere, Glenn (2009), Choosing the Republic, University of New South Wales (UNSW) Press, p. 105, ISBN 1-74223-015-6
- Schmitt, Carl (2008) [1928], Seitzer, Jeffrey (translator) (ed.), Constitutional Theory (ilustrado nga ed.), Duke University Press, pp. 313–314, ISBN 9780822340119


text:
Sasao a Borneano
Ti sasao a Borneano ket dagiti heograpiko a grupo dagiti pamilia ti pagsasao nga Austronesio nga indihenio kadagiti isla ti Borneo ken Madagascar malaksid ti Ibaniko (Malayiko Dayak) ken dagiti dadduma a sasao a Malayiko. Awan ti bassit a rason iti panagpanunot a mangpormada iti heneolohiko a klado.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sasao a Borneano ket mangporma iti bilang dagiti naisangayan a sanga ti pamilia ti Austronesio.
Amianan a Borneano[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Amianan a Borneano ket ti singasing 1991/2010 babaen ni Robert Blust a dagiti pamilia ti Amianan a daya a Sabahano, Abagatan a laud a Sabahano, Amianan a Sarawakano, ken Melanau–Kajang ket mangporma ti maysa nga eksklusibo a yunit.
- Amianan a daya a Sabahano (Banggi, Ida’an)
- Amianan a Sarawakano
- Melanau–Kajang (mairaman ti Rejang–Sajau)
- Abagatan a laud a Sabahano
Kayan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sasao a Kayan ket naisangayan a nailaksid manipud iti pamilia ti Amianan a Borneo babaen ni Robert Blust (1991).
Dayak Daga[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dayak Daga ket ti kaaduan ti sasao a Dayak malaksid ti Ibaniko.
Barito[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sasao a Barito ket addaan kadagiti sapasap a langa gapu ti napaut a pannakaiyasideg. Isuda amin a maipanda kadagiti uppat a pamilia:
- Daya a Barito (mairaman ti Malagasi)
- Laud a Barito
- Mahakam
- Sama–Bajaw (segun kenni Blust 2006)
Nalatlatak nga Amianan a Borneo[urnosen | urnosen ti taudan]
Insingasing ni Smith (2017)[5] ti maysa a grupo ti Nalatlatak nga Amianan a Borneo nga aglaon kadagiti lima a sanga, ti Amianan a Borneo, Tengnga a Sarawak, Kayaniko, Dayak Daga, ken Malayiko. Inkeddeng ni Smith ti pannakaisilpo a Nalatlatak a Barito a kas kabasat iti, ngem saan a parte, ti grupo ti Nalatlatak nga Amianan a Borneo.
- Amianan a Borneo
- Tengnga a Sarawak
- Kayaniko
- Dayak Daga
- Malayiko
Naisingasing a subestrato[urnosen | urnosen ti taudan]
Segun kenni Roger Blench (2010),[6] ti sasao nga Austroasiatiko ket naisasaoda idi idiay Borneo. Dinakamat ni Blench a ti taudan dagiti balikas ti bokabulario ti Austroasiatiko iti moderno nga aldaw a sangsanga ti Borneano a kas ti Dayak Daga (Bidayuh, Dayak Bakatiq, kdpy.), Dusuniko (Tengnga a Dusun, Bisaya, kdpy.), Kayan, ken Kenyah, nga inota ti pannakaipada iti sasao nga Asliano ti peninsular a Malaysia. Kas adu pay nga ebidensia para iti singasingna, dinakamat pay ni Blench ti etnograpiko nga ebidensia a kas dagiti instrumento ti musika idiay Borneo a sapasap a nagbibingay dagiti grupo nga agsasao iti Austroasiatiko idiay nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia.
Tinunton ni Blench (2010) a dagiti porma ti leksiko a nagbibingayan dagiti sasao a Borneano ken Austroasiatiko ket mairaman ti 'tudo', 'tapno matay', 'likudan (ti bagi)', 'agtaytayab a lemur', 'tsonggo', 'agtataol nga ugsa', 'alutiit', ken 'aba'.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "North Bornean". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Barito". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kayanic". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Land Dayak". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Smith, Alexander. 2017. The Languages of Borneo: A Comprehensive Classification. PhD Dissertation: University of Hawai‘i at Mānoa.
- ^ Blench, Roger. 2010. "Was there an Austroasiatic Presence in Island Southeast Asia prior to the Austronesian Expansion?" In Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association , Vol. 30.
- Blust, Robert. "The Greater North Borneo Hypothesis." Oceanic Linguistics 49.1 (2010): 44-118.
- Fay Wouk and Malcolm Ross (ed.), The history and typology of western Austronesian voice systems. Australian National University, 2002.
- K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, The Austronesian languages of Asia and Madagascar. Routledge, 2005.


text:
Guagua
Ti Guagua ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pampanga iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Guagua ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.[2]
- Ascomo
- Bancal
- Jose Abad Santos (Siran)
- Lambac
- Magsaysay
- Maquiapo
- Natividad
- Plaza Burgos (Poblacion)
- Pulungmasle
- Rizal
- San Agustin
- San Antonio
- San Isidro
- San Jose
- San Juan Bautista
- San Juan Nepomuceno
- San Matias
- San Miguel (Betis)^^
- San Nicolas 1st
- San Nicolas 2nd
- San Pablo
- San Pedro
- San Rafael (Duck Island)
- San Roque
- San Vicente (Ebus)
- San Juan
- Santa Filomena (Poblacion)
- Santa Ines
- Santa Ursula (Paglalabuan)
- Santo Cristo
- Santo Niño (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Guagua | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pampanga". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Sasao a Selaru
Ti sasao a Selaru ket dagiti paris ti sasao nga Austronesio (heograpiko a sasao a Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio) a naisasao idiay Is-isla Tanimbar ti Indonesia. Dagitoy ket saanda nga asideg nga agkabagian, agpadada laeng iti leksiko iti 56% (Ethnologue).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Akin-abagatan nga Abagatan a daya a Maluku". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Papa Esteban V
Ni Papa Esteban V ket isu ti papa manipud idi 885 aginggana idi 891. Isu ti simmaruno kenni Papa Adriano III, ken isu ket sinaruno babaen ni Papa Formoso. Kadagiti pannakibiangna iti Konstantinopla iti banag kenni Focio, ken dagiti pay pannakibiangna iti kabarbaro a simbaan ti Eslabo nga Ortodokso, isu ket nagsursurot kadagiti annuroten ni Papa Nicolas I.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Esteban V iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Kombio
Ti pagsasao a Kombio ket ti pagsasao a Torricellinga insasao dagiti bumasbassit ti bilang a tattao idiay Papua Baro a Guinea. Dagiti agsasao ket mapmapanda nga agsasao iti Tok Pisin. Daytoy ket tinawtawagan pay iti Endangen. Ti dialekto a Mwi dialect ket managbaliw, nge, ngem adda grado a pannakarigat ti pannakaawat a pagbaetan dagiti nangruna a dialekto (Wampukuamp, Yanimoi, Wampurun).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kombio iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kombio". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Henry, Joan. 1992. Dagiti kammasapula a gramatika ti Kombio. Summer Institute of Linguistics.


text:
Papa Esteban VI
Ni Papa Esteban VI (pimmusay idi Agosto 897) ket isu ti Papa manipud idi 22 Mayo 896 aginggana idi Agosto 897.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Daytoy nga artikulo ket mangiramramn kadagiti testo manipud ti naipablaak nga adda itan ti publiko a pagturayan: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Papa Esteban VI". Katoliko nga Ensiklopedia. Robert Appleton a Kompania.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Esteban VI iti Wikimedia Commons


text:
Naval
Ti Naval ket maysa a maika-2 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Biliran iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Naval ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.[2]
- Agpangi
- Anislagan
- Atipolo
- Calumpang
- Capiñahan
- Caraycaray
- Catmon
- Haguikhikan
- Padre Inocentes Garcia (Pob.)
- Libertad
- Lico
- Lucsoon
- Mabini
- San Pablo
- Santo Niño
- Santissimo Rosario (Smo. Rosario) (Pob.)
- Talustusan
- Villa Caneja
- Villa Consuelo
- Borac
- Cabungaan
- Imelda
- Larrazabal
- Libtong
- Padre Sergio Eamiguel
- Sabang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Naval | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akindaya a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Biliran". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Guglielmo Marconi
Ni Guglielmo Marconi, Umuna a Markes ti Marconi (Italiano: [ɡuʎˈʎɛlmo maɾˈkoːni]; 25 Abril 1874 – 20 Hulio 1937) ket maysa idi nga Italiano nga inbentor ken inhenniero a maipapan ti elektrisidad, ken naam-ammuan para iti pionero nga obrana iti adayo a distansia a transmision ti radio[1] ken para iti panangidur-asna iti linteg ni Marconi ken ti sistema ti telegrapo ti radio. Ni Marconi ket kankanayon a naipammadayawan nga isu ti inbentor ti radio, ken isu ket nakibinningay iti Premio Nobel iti Pisika idi 1909 kenni Karl Ferdinand Braun "iti pannakabigbig kadagiti kontribusionda iti panagpadur-as iti awan barot a telegrapia".[2][3][4] Maysa nga empresario, negosiante, ken pundador idiay Britania idi 1897 iti Kompania Ti Awan Barot a Telegrapia ken Senial (a nagbalin nga iti Marconi Company), Ni Marconi ket nagballigi iti panagaramid ti komersial a panagballigi iti radio babaen ti panagpabaro ken panagpuonan iti obra dagiti dati a nagparnuay ken dagiti pisiko.[5][6] Idi 1924 ti Ari ti Italia ket pinatan-okna ni Marconi a kas Markes.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bondyopadhyay, Prebir K. (1995). "25th European Microwave Conference, 1995": 879. doi:10.1109/EUMA.1995.337090. Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ "Guglielmo Marconi: Ti Premio Nobel iti Pisika 1909"
- ^ Bondyopadhyay, P.K. (1998). "Sir J.C. Bose diode detector received Marconi's first transatlantic wireless signal of December 1901 (the 'Italian Navy Coherer' Scandal Revisited)". Proceedings of the IEEE. 86: 259. doi:10.1109/5.658778.
- ^ Roy, Amit (8 Disiembre 2008). "Cambridge 'pioneer' honour for Bose". The Telegraph. Kolkata. Naala idi 10 Hunio 2010.
- ^ Icons of invention: the makers of the modern world from Gutenberg to Gates. ABC-CLIO. Naala idi 7 Agosto 2011.
- ^ Ingenious Ireland: A County-by-County Exploration of the Mysteries and Marvels of the Ingenious Irish. Simon and Schuster. Naala idi 7 Agosto 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Guglielmo Marconi iti Wikimedia Commons
- Unibersidad ti Oxford Tumawtawag ni Marconi
- Papeles ti Kaso ni Marconi
- Ti Kaso Guglielmo Marconi Sino kadi ti pudno nga inbentor ti Radio
- Sino ti nangirugi ti panawen ti elektroniko?
- Premio Nobel: Biograpia ni Guglielmo


text:
Nigeria
Nagsasabtan: 8°N 10°E / 8°N 10°E
Ti Nigeria /naɪˈdʒɪəriə/ (dengngen), ket opisial a ti Pederal a Republika ti Nigeria, ket maysa a pederal a batay-linteg a republika a buklen dagiti 36 nga estado ken dagiti Pederal Kapitolio a Teritorio, Abuja. Ti pagilian ket mabirukan idiay Laud nga Aprika ken makibinningay kadagiti daga a pagbeddengan iti Republika iti Benin iti laud, ti Chad ken Kamerun iti daya, ken Niger iti amianan. Ti aplayana iti abagatan ket naisanglad iti Golpo iti Guinea idiay Taaw Atlantiko. Dagiti tallo a kadakkelan ken kaaduan ti impluensia a grupo ti etniko idiay Nigeria ket dagiti Hausa, Igbo ken Yoruba.
Ti Nigeria ket gangani nga agpadpada a nagudua a nagbaetan dagiti Muslim idiay Amianan ken dagiti Kristiano idiay Abagatan; adda bassit kadagiti minoridad nga agsansanay iti tradisonal a relihion. Manipud idi 2002 adda dagiti adu a sinnuppiatan, a naisangsangayan idiay Amianan a paset ti pagilian, a nagbaetan dagiti puersa ti gobierno ken dagiti Islamista a Boko Haram, dagiti militante a jihadista a nagsuksukisok a mangipatakder ti sharia a linteg.
Dagiti tattao ti Nigeria ket addaanda iti nawatiwat a pakasaritaan. Dagiti arkeolohiko nga ebidensia ket mangipakpakita a dagiti panagtaeng ti tao iti dayta a lugar ket mabalin a mapetsaan manipud idi 9000 BCE.[6] Ti lugar iti lawlaw ti Benue ken Karayan Krus ket naipanpanunotan nga isu ti kasisigud a nagtaengan dagiti Bantu migrante a nagwarwaras iti kaaduan a ballasiw ti tengngal ken akin-abagatan nga Aprika kadagiti allon a nagbaetan ti Umuna a milenio BC ken ti maikadua a milenio. Ti nagan a Nigeria ket naala idi manipud iti Karayan Niger a nagay-ayus iti daytoy a pagilian. Dagiti Britaniko ket sinakupda ti Nigeria idi naladaw a maika-19 a siglo ken idi nasapa a maika-20 a siglo, ken nangipatakderda kadagiti administratibo nga estruktura ken linteg bayat a binigbigbiganda dagiti tinawtawid a daulo. Nawayaan ti Nigeria idi 1960. Kadagiti napalabas a tawen kalpasan daytoy, nakasanay daytoy iti maysa a sibil a gubat idi pinadas ti Biafra a nangipatakder ti panagwaywayas. Dagiti militar a gobierno iti panawen dagiti didigra ket nagisinnublat kadagiti kadagiti demokratiko a nabutosan a gobierno.
Ti Nigeria ket isu ti kaaduan ti populasion a pagilian idiay Aprika, ti maikapito a kaaduan ti populasion iti lubong, ken ti kaaduan ti populasion iti lubong a dagiti kaaduan ti populasionna ket nangisit.[7] Dagiti reserbana ti lana ket nakaiyeg iti adu a napastrek a kuarta iti daytoy a pagilian. Daytoy ket nailista kadagiti "Sumaruno a Sangapulo ket Maysa" nga ekonomia, ken daytoy ket kameng ti Mankomunidad dagiti Pagilian.
PakasaritaanUrnosen
Nasapa a pakasaritaanUrnosen
Ti tattao a Nok iti tengnga a Nigeria ket nakapataudda kadagiti kasapaan a terakota nga eskultura a nabirbirukan ti daytoy a pagilians.[8] Idiay akin-amianan a paset ti pagilian , dagiti Kano ken Katsina ket addaanda iti nairehistro a pakasaritaan a napetsaan ti agarup idi 999 AD. Dagiti Hausa a pagarian ken ti Kanem-Bornu nga Imperio ket rimmang-ayda a kas dagiti komersio a lugar a nagbaetan ti Amianan ken Laud nga Aprika.
Ken idiay pay Amianan, idi rugi ti maika-19 a siglo babaen ti Usman dan Fodio, dagiti Fulani ket nangiyunada ti naisentro a Fulani nga Imperio, a nagtultuloy aginggana idi 1903 nga idi dagiti Fulani a populasion ken dagdaga ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a kolonia ti Europa. Idi baetan ti 1750 ken 1900, maysa agingana ti dua a pagkatlo iti populasion dagiti Fulani a jihad nga estado ket binulan dagiti tagabu.[9]
Dagiti Yoruba a pagarian iti Ife ken Oyo idiay abagatan a laud ti Nigeria ket nagabalinda a nadayeg idi maika-12[10][11] ken maika-14[12] a sigsiglo. Ti Yorubaa mitolohia ket mangibagbaga a ti Ile-Ife ket isu ti nagtaudan ti kaputotan ti tao ken daytoy ket inunaanna amin a sabali a sibilisasion. Ti kadaanan a pakakitaan ti panagtaeng ti tao ket mapetsaan idi maika-9 a siglo.[10] Ti Ifẹ ket nakapataud kadagiti terakota ken gambang a pigura, ken ti Ọyọ ket naisakup idi manipud idiay akinlaud a Nigeria aginggana idiay Togo. Ti Pagarian iti Benin ket mabirukan idiay abagatan a laud a Nigeria. Ti kabilegan ti Benin ket nagpaut ti nagbaetan ti maika-15 ken maika-19 a siglo. Dagiti panagturturayda ket nakaabot ti kaadayo idiay siudad ti Eko (maysa a Edo a nagan a nabaliwan idi iti Lagos babaen dagiti Portuges) ken dagiti simmakbay.[13]
Ti Pagarian iti Nri dagiti tatto a Igbo ket nangrugi idi maika-10 a siglo ken nagtultuloy aginggana idi nakapukaw ti panagwayana kadagiti Britaniko idi 1911. Isu daytoy ti naammuan a kadaanan a pagarian idiay Nigeria.[14][15] Dagiti Nri ket tinurayan idi babaen dagiti Eze Nri, ken ti siudad ti Nri ket naipanunotan nga isu ti pundasion ti kultura nga Igbo. Ti Nri ken Aguleri, nga isu idiay ti Igbo a nagtaudan ti mito ti pannakapartuat, ket adda idiay teritorio iti Umeuri a sangkaputotan; makatugotda kadagiti lianiada kadagiti patriarka nga ari a pigura ti Eri.[16] Dagiti kadaanan a pirgis ti gambang a naaramid iti napukaw nga allid a pamay-an idiay Laud nga Aprika ket naggapu idiay Igbo Ukwu, ti maysa a siudad ti Nri nga inpluensia.[14]
Dagiti tattao ket nagkomersioda kadagiti dagdaga kadagiti komersiante manipud idiay Amianan nga Aprika kadagiti napalabas a sigsiglo. Idi maika-16 a siglo, dagiti Espaniol ken Portuges nga eksplorador ket isuda ti immuna a nangrugi a nagkomersio idiay Nigeria, idiay puerto a ninagananda ti Lagos ken idiay Calabar. Dgaiti Europeano ket nagkomersioda kadagiti kasapulan dgaiti tattao iti aplaya. Nakitinnulagda pay idi para iti paset iti adda idin nga Aprikano a komersio ti tagabu.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Languages of Nigeria" [Dagiti Pagsasao iti Nigeria]. Ethnologue (iti Ingles). Naala idi 12 Septiembre 2010.
- ^ "Nigeria Population Growth Rate 1950–2021". Macrotrends (iti Ingles). Naala idi 21 Hunio 2021.
- ^ a b "World Economic Outlook Database, October 2020 – Nigeria". International Monetary Fund (iti Ingles). Naala idi 15 Oktubre 2020.
- ^ "Poverty and Inequality Index". National Bureau of Statistics (iti Ingles). Naala idi 2020-06-08.
- ^ United Nations Development Programme (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF) (iti Ingles). pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ McIntosh, Susan Keech (1981). Current Directions in West African Prehistory [Dagiti Agdama a Panakaiturong ti Sakbay a Pakasaritaan iti Laud nga Aprika] (iti Ingles). Palo Alto, California: Annual Reviews. pp. 215–258.
- ^ Library of Congress – Federal Research Division (Hulio 2008). "Country Profile: Nigeria" [Bariweswes ti Pagilian: Nigeria] (PDF) (iti Ingles). p. 9. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2012-01-09. Naala idi 28 Disiembre 2011.
- ^ Kleiner, Fred S.; Christin J. Mamiya (2009). Gardner's Art through the Ages: Non-Western Perspectives [Dagiti Arte ti Napalabas a Panawen ni Gardner: Dagiti Saan nga Akinlaud a Pannakasirmata] (iti Ingles) (13, revised nga ed.). Cengage Learning. p. 194. ISBN 0-495-57367-1.
- ^ "Slavery – Historical Survey – Slave Societies" [Panagtagabu – Naipakasaritaan a Panagsukisok – Dagiti Tagabu a Kagimongan]. Encyclopædia Britannica's Guide to Black History (iti Ingles). Encyclopædia Britannica. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-06-29. Naala idi 28 Mayo 2011.
- ^ a b Falola, Toyin; Heaton, Matthew M. (2008). A History of Nigeria [Ti Pakasaritaan iti Nigeria] (iti Ingles). Cambridge University Press. p. 23. ISBN 0-521-68157-X.
- ^ Laitin, David D. (1986). Hegemony and Culture: Politics and Change Among the Yoruba [Panagsakop ken Kultura: Dagiti Politika ken Relihioso a Panagbalbaliw dagiti Yoruba] (iti Ingles). University of Chicago Press. p. 111. ISBN 0-226-46790-2.
- ^ MacDonald, Fiona; Paren, Elizabeth; Shillington, Kevin; Stacey, Gillian; Steele, Philip (2000). Peoples of Africa, Volume 1 [Tattao iti Aprika, Tomo 1] (iti Ingles). Marshall Cavendish. p. 385. ISBN 0-7614-7158-8.
- ^ Metz, Helen Chapin, ed. (1991). "The Slave Trade" [Ti Tagabu a Komersio]. Nigeria: A Country Study [Nigeria: Ti Inad-adal a Pagilian] (iti Ingles). Washington: GPO for the Library of Congress. Naala idi 28 Mayo 2011.
- ^ a b Juang, Richard M. (2008). Africa and the Americas: Culture, Politics, and History: A Multidisciplinary Encyclopedia, Volume 2 [Ti Aprika ken ti Kaamerikaan: Dagiti Kultura, dagiti Politika, ken Pakasaritaan: Ti Adu a Disiplina nga Ensiklopedia, Tomo 2] (iti Ingles). ABC-CLIO. p. 597. ISBN 1-85109-441-5.
- ^ Hrbek, Ivan (1992). Africa from the Seventh to the Eleventh Century [Ti Aprika Manipud ti Maikapito Aginggan ti Maikasangapulo ket Maysa a Siglo] (iti Ingles). James Currey Publishers. p. 254. ISBN 0-85255-093-6.
- ^ Uzukwu, E. Elochukwu (1997). Worship as Body Language [Panagraem a kas Pagsasao ti Bagi] (iti Ingles). Liturgical Press. p. 93. ISBN 0-8146-6151-3.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Nigeria iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao nga Abom
Ti pagsasao nga Abom ket ti gangani nga awanen a pagsasao a naisasao idiay Akinlaud a Probinsia ti Papua Baro a Guinea. Segun ti senso idi 2002, 15 laeng a tattao ti makasao iti daytoy a pagsasao, amin ket lallakay.
Daytoy ket agparang a ti kakaruan a managbaliw ket iti pagsasao a Tirio. Ti leksiko apannakaipadana kadagiti sabali a sasao a Tirio ket 14% iti Bitur, 12% iti Baramu, 11% iti Makayam, ken 9% iti Were.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Abom iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Abom". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Sociolinguistic survey of the Tirio language family", Tim Jore and Laura Aleman. Unpublished Manuscript.
- "Endangered languages listing: ABOM [aob]" (PDF). Naala idi 2014-05-06.


text:
Oras a panagin-inut ti lawag
T oras a panagin-inut ti lawag (iti Ingles ket Daylight saving time wenno naipangyababaan iti DST) ket isu ti panagsanay iti panangiyuna kadagiti pagorasan iti las-ud dagiti nalawag a bulan tapno ti rabii ket addaan ti ad-adu a lawag ken addaan ti basbassit kadagiti bigat. Kadawyan a dagiti pagurasan ket mabaliwan a maipayuna iti maysa nga oras iti asideg ti primabera ken maisublinto met laeng iti otonio.
Ti moderno a kapanunotan ti oras a panagin-inut ti lawag ket immuna a naisingasing idi 1895 babaen ni George Vernon Hudson ken immuna daytoy a naikeddeng babaen idiay Alemania ken ti Austria-Hungaria ken nairugi daytoy idi 30 Abril 1916. Manipud idin adu kadagiti pagilian a nagus-usar kadagiti nadumaduma a panawen. Kaaduan iti Estados Unidos ket agus-usarda ti DST idi tawtawen ti 1950 ken iti tawtawen ti 1960, ket ti panag-usar ti DST ket naipaadu kalpasan ti didigra ti enerhia idi tawtawen ti 1970 ken manipud idin ket adun a naus-usar idiay Amianan nga Amerika ken Europa.
Ti panagsanay daytoy ket adu kadagiti dumaydayaw ken nagdildillaw. Ti panaginayon ti lawag kadagiti rabii ket mangited ti pagimbagan kadagiti aglaklako, ay-ayam, ken dagiti dadduma pay a tignay a makatulong iti lawag ti init kalpasan kadagiti oras ti panagtrabtrabaho, ngem daytoy ket mabalin met a gapuanan kadagiti parikut para kadagiti panagpalpaliwa iti rabii ken dagiti dadduma a trabaho a mainaig iti init. Urayno ti nasapa a gandat ti DST ket ti mangpabassit ti rabii a panagusar ti silaw a bumbilia (dati a kangrunaan nga agus-usar ti elektrisidad), ti panagusar ti moderno a panagpapudot ken panagpalamis ket adu ti paggiddiatanna, ken ti panagsukimat a maipanggep no kasano a ti DST ket maka-apektar ti panagusar ti enerhia ket limitado ken maisuppiatan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Oras a panagin-inut ti lawag iti Wikimedia Commons


text:
Nobiembre 8
Ti Nobiembre 8 ti maika-312 nga aldaw ti tawen (maika-313 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 53 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1918 – Godofredo S. Reyes, Filipino a politiko ken mannurat (pimmusay 2009)
- 1935 – Alain Delon, Pranses-Suiso nga aktor
- 1949 – Bonnie Raitt, Amerikana a kumakanta ken gitarista
- 1954 – Kazuo Ishiguro, naiyanak a Hapon a Briton a mannurat, nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1988 – Jean Marais, Pranses nga aktor (naipasngay 1913)


text:
LAOAG CITY – Kinumpirmaran ni Mayor Albert Chua iti siudad ti Batac nga addan ti nagpositibo ti African Swine Fever (ASF) iti nasao a siudad.
Daytoy ket partikular iti Sitio Surgui ken Nagbaksan iti Brgy. Tabug.
Kuna ni Chua nga iti inisyal nga impormasyon a dimmanon kenkuana, adda ti 15 a baboy ti naalaan ti blood sample itay kallabes.
Inbatad na a manipod iti nasao a bilang ket 12 ti nagpositibo iti ASF.
Segun ti mayor, manarimaanen ti panagsagana ti siudad para iti culling pakairamanan ti pannakadeterminar ti pakaikalyan dagiti baboy.
Karaman pay ditoy ti pannakaisagana ti PPEs ken dadduma pay a ramit a mausar iti culling.
Mainaig iti daytoy, manarimaan ti panagimbestigar ti city veterinarian seknan ti naggapuan ti nasao a virus.
Kabayatanna, gapu iti kaso ti ASF iti siudad ti Batac ket maibilangen daytoy a red zone.


text:
Taaw Indiano
Ti Taaw Indiano ket isu ti maikatlo a kadakkelan a taaw a pannakabingbingay ti lubong, a sumaksakup ti agarup a 20% ti danum iti rabaw ti Daga.[1] Daytoy ket nabeddengan babaen ti Asia a mairaman ti India, nga isu daytoy ti nakainaganan ti taaw[2][3][4][5]—iti amianan, iti laud babaen ti Aprika, iti daya babaen ti Australia, ken iti abagatan babaen ti Akin-abagatan a Taaw (wenno, depende ti panagilawag, babaen ti Antartika.)[6]
Kas maysa a komponente ti Taaw ti Lubong, ti Taaw Indiano ket namarkaan manipud iti Taaw Atlantiko babaen ti 20° daya meridiano nga agpa-abagatan manipud iti Rawis Agulhas, ken manipud iti Taaw Pasipiko babaen ti meridiano ti 146°55' a daya.[7] Ti akin-amianan unay a gayatan ti Taaw Indiano ket agarup a 30° ti amianan idiay Golpo Persiano. Daytoy a Taaw ket gangani 10000 km (6200 mi) ti kalawana kadagiti akinabagatan nga ungto ti Aprika ken Australia, ken ti kalawana ket 73556000 km² (28350000 mi²)[8], a mairaman ti Baybay Nalabbasit ken ti Golpo Persiano.
Ti tomo ti taaw ket nakarkulo iti 292131000 km³ (70086000 mi³).[9] dda dagiti babassit nga Is-isl a a naiwarwaras kadagiti barakus ti kontinente. Dagiti isla a pagilian iti kaunegan ti taaw ket ti Madagascar (ti maikapat a kadakkelan nga isla ti lubong), Komoros, Seychelles, Maldibas, Maurisio, ken Sri Lanka. Ti purpuro ti Indonesia ket pagbeddengan ti taaw iti daya.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Rasul Bux Rais (1986). Ti Taaw Indiano ken dagiti Nalatak a Bileg. Routledge. ISBN 978-0-389-20695-8.
- ^ Harper, Douglas. "Online Etymology Dictionary". Online Etymology Dictionary. Naala idi 18 Enero 2011.
- ^ Indo-Amerikano a pannakibiang : dagiti orientasion ken perspektibo ti gangganaet a pannakibiang ni P.V. Narasimha Rao ken Bill Clinton Babaen ni Anand Mathur; Panid 138 “Ti India ket sakupenna ti tengnga apuesto idiay rehion ti Taaw Indiano isu a ti Taaw ket nanaganan idi kalpasan ti India.”
- ^ Dagiti Politika ti Taaw Indiano arehion: dagiti katimbengan ti bileg Babaen ni Ferenc Albert Váli; Panid 25
- ^ Heograpia ti India Para iti Serbisio Sibil nga Eksamen Babaen ni Hussain; Panid 12-251; "INDIA KEN TI HEO-POLITIKA TI TAAW INDIANO "(16-33)
- ^ "'Taaw Indiano' — Merriam-Webster Dictionary Online". Naala idi 2012-07-07.
taaw ti D ti Aprika, A ti Asia, L ti Australia, ken Amianan ti of Antartika ti kalawa agaup a 28,350,500 kuadrado milia (73,427,795 kuadrado kilometro)
- ^ Dagiti patinggaan ti Taaw ken Baybay. Organisasion ti Sangalubongan a Hidrograpiko Naipangpangruna a Pablaak Bilang. 23, 1953.
- ^ http://www.enchantedlearning.com/subjects/ocean/
- ^ Donald W. Gotthold, Julia J. Gotthold (1988). Taaw Indiano: Bibliograpia. Clio Press. ISBN 1-85109-034-7.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Taaw Indiano iti Wikimedia Commons


text:
[裂田×秋乃かかし×森倉円] 俺んちに来た女騎士と田舎暮らしすることになった件
DOWNLOAD
Rapidgator
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v01-03s.rar
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v02.rar
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v03.rar
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v04-05s.rar
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v05.rar
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v06.rar
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v06s.rar
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v07.rar
Orenchi_ni_Kita_Onnakishi_to_Inakagurashi_Suru_Koto_ni_Natta_Ken_v07w.rar
Uploaded
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v01-03s.rar
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v02.rar
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v03.rar
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v04-05s.rar
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v05.rar
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v06.rar
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v06s.rar
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v07.rar
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v07w.rar
Katfile
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v05.rar – 54.4 MB
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v06.rar – 59.2 MB
Orenchi ni Kita Onnakishi to Inakagurashi Suru Koto ni Natta Ken v07w.rar – 46.9 MB


text:
Prepektura ti Iwate
Ti Prepektura ti Iwate (岩手県, Iwate-ken) ket isu ti maikadua akadakkelan a prepektura iti Hapón kalpasan ti Hokkaido.[2] Mabirukan daytoy idiay Rehion ti Tōhoku idiay isla ti Honshū ken naglaon daytoy ti akindaya unay a murdong ti isla.[3] Ti kapitoliona ket ti Morioka.[4] TiIwate ket addan ti kabaan ti densidad ti populasion iti ania man a prepektura malaksid ti Hokkaido. Dagiti nalatak a mapasiaran ditoy ket ti Budista a templo iti Hiraizumi, a mairaman ti Chūson-ji ken Mōtsū-ji ken dagiti gameng da a, Fujiwara no Sato, ti maysa a pagbuyaan a lugar ken ti tema a parke idiay Esashi Ward, Siudad ti Oshu, Tenshochi, maysa a parke idiay Siudad ti Kitakami a naamammuan daytoy kadagiti dadakkel, a laklakay a seresa a kaykayo ken ti Morioka a Kastilio idiay Siudad ti Morioka.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nailian a Senso 2010 Dagiti Immuna a Resulta
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Iwate-ken" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 410, p. 410, iti Liblibro ti Google
- ^ Nussbaum, "Tōhoku" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 970, p. 970, iti Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Morioka" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 661, p. 661, iti Liblibro ti Google.


text:
LAOAG CITY – Inbatad ni Mr. Pedro Rex Aguinaldo, executive secretary iti lokal a gobierno iti ili ti Pasuquin nga adda dagiti personnel iti Paramedic unit iti nasao nga ili a nagpositibo ti covid-19.
Gapu iti daytoy, dumalan amin intono bigat ti swabt test dagiti primary contacts dagiti nagpositibo ti covid-19 a personnel ti paramedic iti ili ti Pasuquin.
Inlawlawag na a dua laeng ti nagpositibo ngem maipadalan latta aminen a personnel ti paramedic iti swab test karaman dagiti primary contact dagiti maseknan a personnel iti Rural Health Unit (RHU) iti nasao nga ili.
Innayon na a gapu iti napasamak ket temporaryo pay laeng a paserraan ken maisardeng ti operasyon ti RHU iti nasao nga ili mangrugi intono rabii.
Kabayatanna, inpakaammo ni Aguinaldo a makikokoordinar da iti Bureau of Fire Protection (BFP), Philippine National Police (PNP) ken MDRRMO tapno isuda ti tumulong no bilang adda ti mapasamak nga emergency a pakasapulan ti serbisyo iti RHU.


text:
Roquefort-la-Bédoule
Ti Roquefort-la-Bédoule ket maysa a komuna idiay departamento ti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Dagiti agtataeng ti daytoy a komuna ket tinawtawagan a kas dagiti Bédoulens.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket mabirukan idiay amianan ti Cassis, Ceyreste ken La Cadière-d'Azur, ken abagatan ti Aubagne, Gémenos ken Cuges-les-Pins ken daya ti Carnoux-en-Provence ken laud ti Castellet.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket nabangon idi maika-7 a siglo.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Roquefort-la-Bédoule iti Wikimedia Commons


text:
BAGUIO CITY – Dakkel ti tulong a maipaay ti Smart City Command Center ti Baguio iti panakakissay, panakalapped ken panakarisut dagiti krimen a mapaspasamak ditoy lokalidad.
Sigun kenni PCol. Glenn Lonogan, dadaulo ti Baguio City Police Office, in-inot a madalusan ti siudad kadagiti nagduduma a krimen babaen iti nasao a proyekto.
Kinunana a babaen iti daytoy ket dagos a marespondean dagiti nagduduma a krimen ken dagiti pakaseknan dagiti umili ti siudad.
Innayonna a mapapartak metlaeng ti panagresponde ken panangkemmegda kadagiti responsable kadagiti nasao nga insidente.
Sigun pay kenkuana, babaen metlaeng ti nasao a command center ket maipakita ti transparency iti operasyon dagiti pulis ti siudad gaputa makita kadagiti mairekord a video no adda ti panagabuso a maaramid dagiti pulis.
Dinakamatna a mabalin a maaramat nga ebidensia kontra kadakuada dagiti nasao a video footage ken babaen iti daytoy ket maliklikan ti panang-abuso dagiti pulis kadagiti umili.


text:
Luek ti Fundy
Ti Luek ti Fundy (Pranses: Baie de Fundy) ket ti luek idiay aplaya ti Atlantiko ti Amianan nga Amerika, idiay amianan a daya a patingga ti Golpo ti Maine iti pagbaetan dagiti probinsia ti Kanada ti New Brunswick ken Nova Scotia, nga adda met ti bassit a paset a mangsagid ti estado ti Estados Unidos ti Maine. Adda met dagiti taudan a namatmati a ti nagan a "Fundy" ket ti pannakadadael ti Pranses a balikas ti "Fendu", a ti kayatna a sawen ket "nagudua",[1] bayat a dagiti dadduma ket namatmati a nagtaud manipud iti Portuges ti funda, a kayatna a sawen ket "adalem".[2] Ti luek ket nanaganan pay idi ti Baie Française (Luek Pranses) babaen ni eksplorador/kartograpo Samuel de Champlain idi las-ud ti ekspedision ti 1604 nga indauluan babaen ni Pierre Dugua, Sieur de Monts a nagresultaan ti napaay a panagpadas iti pagtaengan idiay Isla Saint Croix.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Canadian Encyclopedia".
- ^ Slocum, Victor (1950). Capt. Joshua Slocum. New York: Sheridan House. pp. 27–28. ISBN 0-924486-52-X.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Luek ti Fundy iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti Panagbanniaga ken Siensia iti rehion ti Luek ti Fundy (iti Ingles)
- Luek ti Fundy (iti Ingles)


text:
Atomo
Ti atomo ket isu ti kangrunaan a paset iti banag a mangbuke ti napuskol a tengnga nga katengngaan a napalikmutan babaen ti maysa nga ulep dagiti negatibo a kargo nga elektron. Ti atomiko a katengngaan naglaon ti aglalaok a positibo a kargo dagiti proton ken nakuriente nga agmangngamangnga a dagiti neutron (malaksid ti kaso iti hidróheno-1, a daytoy laeng ti natana a which is the only stable nukleido nga awanan dagiti neutron). Dagiti elektro ti maysa nga atomo ket naipiansada iti katengngaan babaen ti elektromagnetiko a bileg. Kasta met ti, maysa a grupo dagiti atomo ket mabalinda nga agbati a naipiansa iti tunggal maysa kaniada, a mangbukel ti maysa a molekula. Ti maysa nga atomo a naglaon ti agpadpada a bilang dagiti proton ken elektron ket agmangngamangnga a nakuriente, wenno saan ket addan ti positibo a kargo no addaan ti basbassit a bilang ti elektron (agkurang ti elektron) wenno negatibo a kargo no addaan dagiti adadu nga elektron (sumurok nga elektron). Ti maysa a positibo wenno negatibo a nakargo nga atomo ket naamammoan a kas ti maysa nga ion. Ti maysa nga atomo ket naidasig babaen ti bilang dagiti proton ken neutron iti katengngaanna: ti bilang dagiti proton ket ikeddengna ti kimiko nga elemento, ken ti bilang dagiti neutron ket ikeddengna ti isotopo iti elemento.


text:
Pagsasao a Kamigin
Ti pagsasao a Kamigin, Kinamigin (Cinamiguin, Quinamiguin) ket ti pagsasao a Manobo a naisasao idiay isla ti Camiguin idiay Filipinas. Daytoy ket bumasbassiten iti agsasao gapu ti ipapan a panagsasao dagiti agtataeng iti Cebuano.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kamigin iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Cinamiguin Manobo". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Hokusai
Ni Katsushika Hokusai (葛飾 北斎, ?Oktubre 31, 1760 – Mayo 10, 1849)[1] ket maysa idi a Hapon nga artista, ukiyo-e a pintor ken agprenprenta iti Edo a paset ti panawen. Isu ket naimpluensian babaen kadagiti pintor a kas ni Sesshu, ken dagiti dadduma nga estilo ti Insik a pinintaan.[2] Isu ket naipasngay idiay Edo (tattan ket ti Tokyo), ni Hokusai ket nasayaat nga ammo a kas ti mannurat ti imprenta ti muton ti kayo a serye ti Tallopulo a Pakaimatangan ti Bantay Fuji (富嶽三十六景, Fugaku Sanjūroku-kei, c. 1831) a nangiraman iti sangalubongan a mabigbigan nga imprenta ti, Ti Nalatak nga Allon idiay Kanagawa, a napartuat idi las-ud ti tawtawen ti 1820.
Ni Hokusai ket nagpartuat ti "Taalopulo a Panakaimatangan" a kas panangisungbat kadagiti panag-adu ti domestiko a panagbanbaniaga ken kas paset ti kinabukboikodan a panagragragut ti Bantay Fuji.[3] Iti daytoy a serye, a naisangsangayan ti Ti Nalatak nga Allon a prenta ken Fuji iti Napintas a Tiempo, ti nangipatalged ti pammadayaw kenni Hokusai idiay Hapon ken ti ballasiw taaw. A kas ti inbaga ti historiador a ni Richard Lane, "Isu ngarud, no adda ti maysa nga obra a nakaaramid ti nagan ni Hokusai, idiay Hapon ket ti ballasiw taaw, isu ngata ti monumental a serye ti prenta...".[4] Bayat a dagiti obra ni Hokusai sakbay kadagitoy a serye ket nangruna, saan a nakaala ti nawatiwat a pannakabigbigan aginggana ti daytoy a serye ken nangibati ti napaut a nagbanagan iti lubong ti arte . Iti pay Ti Nalatak nga Allon a prenta ti ti immuna a nakaala, ken agtultuloy a makaala, ti pammadayaw ken kinadayeg iti lumaud a lubong.
Nasapa a biag ken artistiko a panagsanay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti petsa a pannkaipasngay ni Hokusai ket saan a makengan a maammuan, ngem kankanayon a naibagbaga nga iti kano maika 23 nga aldaw iti maika-9 a bulan iti maika-10 a tawen ti Hōreki a panawen (iti duog a kalendario, wenno Oktubre 31, 1760) iti maysa nga artisano a pamilia, idiay Katsushika a distrito iti Edo, Hapon.[5] Ti kinaubing a naganna ket Tokitarō.[1] Namatmatian a ti amana ket ti agar-aramid ti sarming a ni Nakajima Ise, nga isu idi ket nagpatpataud kadagiti sarmiung para iti shogun.[1] Ti amana ket saan a nangramid kenni Hokusai a kas maysa tumawid, isu a mabalin a ti inana ket maysa idi a kamalala.[5] Ni Hokusai ket nangrugrugi a nagpinta idi isu ket agarup nga agtawen iti innem, mabalin a nakaadal ti arte manipud iti amana, a ti panag-obobrana kadagiti sarming ket mairaman pay ti panagpinta kadagti disenio iti likmut dagiti sarming.[5]
Ni Hokusai ket naamammuan idi babaen kadagti saan a basbassit ngem tallopulo a nagnagan iti las-ud ti kabibiagna. Urayno ti panagusar ti adu a nagnagan idi ket kadawyan a panagsanay dagiti Hapon nga artista iti dayta a panawen, ti bilang dagiti naganna ket labsanna ti ania man a nangruna a Hapon a pintor. Ti panagsuksukat kadagiti nagan ni Hokusai ket kankanayu unay, ken kankanayon a maikabagian kadagiti panagsuksukatna iti artistiko a panagpataud ken estilo, ket dagitoy ket naserbi apara iti panangilaslasin dagitipaset ti panawen ti biagna.[5]
Idi agtawen idi 12, isuna ket inpatulod ti amana nga agtrabaho iti maysa apaglakuan ti libro ken pagibulodan a biblioteka, timaysa a nadayeg a kita ti patakder kadagiti siudad ti Hapon, a ti panagbasbasa ti liblibro a naaramid kadagiti napisi a muton ti kayo ket nadayeg idi a pangliwliwaan dagiti adda iti tengnga ken nangatngato a klase.[6] Idi agtawen ti 14, isu ket nagbalin a sinursuruan ti agkitkitikit ti kayo, nga idiay ti nagtrabahuanna aginggana idi agtawen iti 18, ken kalpasann ket naawat idiay estudio ni Katsukawa Shunshō. Ni Shunshō ket maysa idi nga artista iti ukiyo-e, ti maysa nga estilo dagiti prenta ti muton ti kayo ken dagiti pinintaan a paglainganto ni Hokusai, ken daulo ti nakunkuna nga eskuela ti Katsukawa.[1] Ti Ukiyo-e, a kas naisansanay babaen ti artista a kasla kenni Shunshō, ket agipatengnga tiisip kadagiti ladawan dagiti kortesano ken dagiti Kabuki nga aktor a nadayeg idi kadagiti siudad ti Hapon iti dayta a pnawen.[7]
Kalpasan ti maysa atawen, ti nagan ni Hokusai ket immuna nasukatan, idiisuna ket tinawtawagan iti Shunrō babaen ti apona. Iti daytoy a nagan idi isu ket immuna nagipablaak dagiti prentana, ti serye dagiti ladawan dagiti Kabuki nga aktor a naipablaak idi 1779. Iti las-ud ti dekada isu ket nagtrabaho idiay estudio ni Shunshō, ni Hokusai ket nangikalleysa ti immuna nga asawana, a bassit laeng ti pannakaammuan kaniana malaksid nga isu ket pimmusay idi kasapaan atawtawen tio 1790. Isuna ket nangasawa manen idi 1797, ngem ti maikadua nga asawana ket pimmusay met ti nabiit a panawen. Isu ket nagputot ti dua a lalaki ken tallo a babbai kadagitoy a dua nga assawa, ken ti kaubingan nga anakna a babai a ni Sakae, a naamammuan pay a kas ni Ōi, ket dimteng a nagbalin a maysa nga artista.[7]
Kalpasan ti ipupusay ni Shunshō idi 1793, ni Hokusai ket nangrugrugi a nagsuksukisok kadagit isabali nga estilo ti arte, a mairaman dagiti pannkaanala ti Europeano nga estilo a naipakita kaniana babaen ti Pranses ken Olandes a kinitkitikit iti gambang.[7] Isuna idi ket pinatalaw manipud idiay eskuela ti Katsukawa babaen ni Shunkō, ti pangulo a disipulo ni Shunshō, mabalin a gapu dagiti panagadadalna idiay kasuppiat nga Kanō nga eskuela. Daytoy a pasamak idi ket, iti bukodna sao, ket nagparegget: "Ti pudno a nagparegget ti panagrang-ay ti artistikonga estilok ket ti nasagsagabak a pannkaibabainko kadagiti ma ni Shunkō."[4]
Ni Hokusai ket nagbalbaliw pay kadagiti suheto dagiti obrana, a pimmampanaw manipud kadagiti ladawan dagiti kortesano ken dagiti aktor a tradisional a suheto iti ukiyo-e. Embes ket, ti obrana ket naipatengnga iti isip kadagitiladawan ti daga ken dagiti ladawan ti inaldaw a biag ti tattao a Hapon manipud kadagiti nadumaduma a sosial nga agpang. Ti panagbalbaliw ti suheto ket maysa a baro a panagrang-ay iti ukiyo-e ken iti pagsapulan ni Hokusai.[7] Dagiti palplalibang idiay Rangtay Ryōgoku (1790) dagiti petsa manipud iti daytoy a panawen iti biag ni Hokusai.[8]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Nagata[masapul ti panid]
- ^ Daniel Atkison and Leslie Stewart. "Biag ken Arte ni Katsushika Hokusai" iti Manipud ti Tumtumpaw a Lubong: Paset II: Dagiti Reliebo a Prenta ti Hapon, ti katologo a pabuya a pinataud babaen ti California State University, Chico. Naala idi Hulio 9, 2007; arkibo a panilpo
- ^ Smith[masapul ti panid]
- ^ a b Nagata, Seiji. Hokusai: Genius of the Japanese Ukiyo-e. Kodansha, Tokyo, 1999.[masapul ti panid]
- ^ a b c d Weston, p. 116
- ^ Weston, pp. 116–117
- ^ a b c d Weston, p. 117
- ^ Hokusai Heaven naala Marso 27, 2009
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lane, Richard. (1978). Dagiti Ladawan ti Tumtumpaw a Lubong, Ti Hapon a Prenta. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 9780192114471; OCLC 5246796
- Nagata, Seiji (1995). Hokusai: Henio ti Hapon a Ukiyo-e. Kodansha International, Tokyo.
- Smith, Henry D. II (1988). Hokusai: Sangagasut a Panakaimatangan ti Bantay Fuji. George Braziller, Inc., Publishers, New York. ISBN 0-8076-1195-6.
- Weston, Mark (1999). Dagiti Higante ti Hapon: Dagiti Biag dagiti Kainpluensian a Lallaki ken Babbai ti Hapon. New York: Kodansha International. ISBN 1-56836-286-2.
- Ray, Deborah Kogan (2001). "Hokusai : ti lalaki a nangpinta ti maysa a bantay" Frances Foster Books, New York. ISBN 0-374-33263-0
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap a biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bowie, Theodore (1964). Dagiti Inladladawan ni Hokusai. Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, Bloomington.
- Forrer, Matthi (1988). Hokusai Rizzoli, New York. ISBN 0-8478-0989-7.
- Forrer, Matthi; van Gulik, Willem R., ken Kaempfer, Heinz M. (1982). Ni Hokusai ken ti Eskuelana: Dagiti Pinintaan, Dagiti Inladladawan ken Dagiti Nilustrado a Libro. Frans Halsmuseum, Haarlem. ISBN 90-70216-02-7
- Hillier, Jack (1955). Hokusai: Dagiti Pinintaan, Dagiti Inladladawan ken Dagiti Napispisi a kayao. Phaidon, Londres.
- Hillier, Jack (1980). Arte ni Hokusai iti Nailustrado a Libro. Sotheby Publications, Londres. ISBN 0-520-04137-2.
- Lane, Richard (1989). Hokusai: Life and Work. E.P. Dutton. ISBN 0-525-24455-7.
- van Rappard-Boon, Charlotte (1982). Ni Hokusai ken ti Eskuelana: Dagiti Hapon a Prenta c. 1800–1840 (Katologo ti Urnong dagiti Hapon a Prenta, Rijksmuseum, Paset III). Rijksmuseum, Amsterdam.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Hokusai iti Wikimedia Commons
- Dagiti obra ni Hokusai idiay Didital a Museo ti Tokyo
- "Ti Nalatak nga Allon idiay Kanagawa. Ti Metropolitano a Museo ti Arte (New York) "
- Hokusai a Museo idiay Obuse, Hapon
- Ni Katsushika Hokusai idiay Museo ti Hill-Stead, Farmington Connecticut
- Dagiti sumurok a 1500 ladawan dagiti prenta ni idiay Museo ti Napino nga Arte, Boston
- Dagiti prenta ni Hokusai idiay Museo ti Arte ti Minneapolis


text:
Pagsasao nga Ata (Aeta)
Ti Ata ket ti mabalin nga awanen a pagsasao nga Aeta ti Mabinay idiay Filipinas.
Ti Ata ket insasao babaen dagiti saan nga ad-adu ngem 3 wenno 4 a laklakay a tattao iti likmut ti Mabinay ken Siudad ti Bais, Isla ti Negros, Filipinas (Lobel 2013:85).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ata iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ata". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
2019 Seal of Good Local Governance for Barangay (SGLGB) Pilot Testing
Pinadayawan ti Department of Interior and Local Government (DILG) Region I iti Barangay Ipet, Sudipen, La Union iti 2019 Seal of Good Local Governance for Barangay (SGLGB) Pilot Testing nga indauloan ni MLGOO Moises Sibayan. Maysa daytoy a pammadayaw para iti agtultuloy a panangitandudo ken panangpasayaat iti napintas a panangimanehar iti nasao nga barangay ken nasayaat a panangituray.
Daytoy a pammadayaw ket naragsak nga inawat iti nagaget ken aktibo ni Kapitan Clarence Makil kadwana dagiti opisyales ti Barangay.


text:
Kalkalpas ti maikadua a gubat sangalubungan. Ti aglawlaw ket kasla dinaliasat ti bagyo. Narigat ti agsapol no ania ti pagbiagan dagiti agindeg iti Candon.
Iti Barangay Bagar, Candon, Ilocos Sur. Adda innem a babai a naguumong. Agsasaritada no ania ti mapatanur a kankanen manipud iti niog. Maysa kadakuada ni Rosa del Rosario. Isu ken ti lima a kaduana ket nagtutulag a mangluto. Adda naarina a diket a bagas; niog a natangkenan ken naganus, nalabaga nga asukar. Ti dakkel a siliasi ket nainnawandan.
Inlutoda ti naganus a niog sada inkabil ti gita ti niog. Inlaokda ti naikinaw a nagiling a diket. Inkiwar-kiwarda agingga a mabalinen nga ilaok ti nalabaga nga asukar. Kabayatan a nadarang ti apoy, intuloyda ti agikiwar agingga a pimmalet. Idi inadawda, anian a kiletna. Idi ramananda, nasam-it ket anian nga imasna. Ket dayta ti nanipudan ti baro a produkto ti Candon…
Kalamay!
Ni Lisa Abaya, agdama a presidente dagiti aglaklako ti kalamay ditoy siudad ti Candon. Napuotanna ti panagararamid ti kalamay daydi apongna a ni Rosa del Rosario. Uray pay ti panangipatawid daytoy kenni inangna a ni Caridad Dario. Inpatawid met daytoy ni inangna kenkuana. Ni Nana Idad ti supervision laengen iti pagaramidanda ti trabahona. Kas kunana: “isu ti nag retire nga awan ti pensionna.”
“Addakamin iti maikatlo a henerasion… manipud kenni apongmi agingga kadakami. Iti barangay Bagar, nasuroken walopulo a tawen ti panagaramidanen ti kalamay.” Panangilawlawagna bayat iti panakiuman kenkuana.
Kinunana a no idi kalkalpas ti maikaddua a gubat-sangalubongan ket innemda laeng, itan ket sumurok-kumurangdan a singkuenta nga agar-aramid ken aglaklako ti kalamay ti Candon. Daytoyen ti kangrunaan a pagsapulan dagiti sumagmamano a kabarangayanda sipud pay idi. Kinapudnona, inaklonna a kalamay ti gapuna ti panaggraduarna kas maysa a maestra. Nupay manipud idi naturposna ket dina pay napadasan nangisuro iti eskuela.
Ket apay koma nga agisuro pay, no ti masapulanna kas mangisursuro ket amang a dakdakkel ti ganansiaenna iti kalamay. Kalaksidanna, ti panagisuro ket kas met laeng panangipateg iti kultura ken tradision iti panagaramid iti daytoy agdindinamag a produkto iti sangalubungan.
No mabigbigbig ti kalamay gapu iti Candon maigapu iti naisangsangayan a kinasam-itna ken kinaimasna iti kinakilnetna. Mabalin met a kunaen a nabigbig ti Candon gapu iti kalamay. Mabalin met kunaen a gapu iti kalamay ket naikabil iti mapa iti sangalubungan ti Candon. Apay ketdin a saan? Daytoy a sangkapirit a produkto ket dakkelen ti nagbanaganna. Nakadanonen idiay Estados Unidos, Saudi Arabia, Canada, Italy, Greece, ken dadduma pay a paset ti pagilian.
“Dandani iti amin a paset ti lubong ket nadanonen ti kalamay. Dagiti balikbayan no agsublida ket ag-orderda kadakami nga itugotda iti naikamanganda a pagilian.” Kinuna ni Manang Lisa.
Ket siempre, no maramanan dagiti sabali a dila ti sam-it ti kalamay. Damagenda no sadino ti naggapuanna. Ket ania ngarud ti maisungbat? Candon City, Philippines! Lumawag ti mapa ti Candon iti sangalubongan. Ket kunaendanto—nagsam-it gayam dagiti Candonians.
Dayta ket iti ballasiw-taaw. Nakarkaro ngarud no ditoy pagiliantayo. Kas kunada, ti maysa a tao a lumabas iti Candon ket masapul a sumardeng iti Pasalubong Center tapno gumatang iti naisupot a brown, nabalkot pay ti pisang a pagiwarnak a kalamay. Kasla nagnumo ti langana, ngem ti ramanna ti pagsasaritaan. Adda met ketdi dagiti pang-regalo a kas koma dagiti naikabil iti sabot a nabalkot ti ukis ti saba. Napintas ti langana daytoy, kastoy ti tipikal a kalamay.
ASINO DAGITI GUMATGATANG
Pulitiko kas koma dagiti senador, artista, announcer ti telebision ken radio iti nasional ken dadduma pay nga agkakangato a personalidad iti gimong—wen, ditoyda a gumatgatang ti kalamay. Ket nee, mabalinmo ti agpa-autograph kadakuada—gimmatangda pay.
“Wen, adudan a gimatgatang. Ngem dagiti dadduma ket saanda a bumaba ta amangan no aribungbongan dagiti fansda.” Inyisem ni Manang Lisa.
Kalamay—nagsimple ti langana; naipilot iti cellophane, nabungon iti bassit a pagiwarnak ken naikarga iti brown a supot (ti pagikabkabilan ti puto). Ngem no ti durian ket anian a bangsitna ngem pirmi met ti imasna. Kasta met ti kalamay, di man makaay-ayo ti langana ngem mamigergerka met iti ramanna.
Ngem daytoy ita ti kayat nga ikkan importansia ti siudad ti Candon. A pagbalinen a makaay-ayao ti langana babaen iti makunkuna a packaging. Adda dagiti naiparang nga inobasion iti label a kayat nga ipakat ti siudad babaen iti tulong ti Department of Science and Technology. Kastoy ti programa tapno di met kababain kadagiti a gumatgatang tapno ipasaraboda kadagiti adda dita Amerika ken dadduma pay a paset ti lubong.
Ti rigatna laeng, saan a pang-export ti kalamay ta ag-molds daytoy kalpasan ti makalawas. Adun dagiti nag-canvass tapno i-exportda koma, ngem ti problema ket ti kabiit ti aldaw tapno daytoy ket di mabangles. Awan ngamin ti preserbatibona daytoy a produkto. No ma-ref ket abotenna met ti sumagmamano nga aldaw ngem kaskasdi a biit laeng ti aldawna.
Adun a seminar ti nagatendaran ni Manang Lisa; adun ti naginterview kenkuana—nagdamdamag no kasano ti panagaramid ti naimas a kalamay. Na-telebisionen, pagiwarnak, project study. Amin dagitoy ket sinungbatanna.
Ngem nupay kasta, no awisenda a mangi-representar koma iti kalamay iti okasion iti ruar ti Candon ngem dina mabalin a patgan ta awan ti pamanawanna.
KASANO TI AGARAMID TI NAIMAS A KALAMAY
Nalaka laeng, kas kalaka ti mangisaang iti inapoy tapno idasarna iti pamiliana.
1 salop a nagiling a diket
6 a kilo ti brown sugar
10 a naganas a niog
Natangkenan a niog
Maluto ti naganus a niog (maikkan iti danum) iti sinublan. Mailaok ti naikinaw a nagiling a diket. Mailaok ti brown sugar (ngem no puraw ti kalamay ket puraw nga asukar ti aramaten). Mailuto iti agingga dua nga oras agingga a pumalet. Ikiwar-kiwar aginga a marikna ti panagpaletna. Naluton.
Maipilot iti cellophane, mabungon iti papel. Maisupot.
Agarup walo gasut a pidaso ti maaramid iti medium size.
Kasta la kasimple ti agaramid ti kalamay. Ngem apay ketdin a nagimas.
Ay wen, gayam, adda pay rekadona. Dayta ti kinasam-it ken kinadungngo dagiti Candonians a di mailibak iti kalamay nga agdindinnamag iti sangalubongan.###


text:
Baybay Amianan
Ti Baybay Amianan ket maysa a pingir a baybay iti Taaw Atlantiko a mabirukan idiay nagbaetan ti Gran Britania, Eskandinabia, Alemania, ti Olanda, Belhika, ken Pransia. Daytoy ket maysa nga uneg ti daga a baybay (wenno "samang") a baybay idiay kontinental a samang ti Europa, daytoy ket maikapet ti taaw babaen ti Kanal Ingles iti abagatan ken ti Baybay Norwego iti amianan. Daytoy ket ad-adu ngem 970 kilometro (600 mi) ti kaatiddogna ken 580 kilometro (360 mi) ti kalawana, nga adda ti kalawa ti agarup a 750,000 kuadrado kilometro (290,000 sq mi).
Ti Baybay Amianan ket napauten a lugar dagiti Europeano a pagdaliasatan ken tipay nangruna a pagkalapan. Ti baybay ket nadayeg a papanan para kadagiti panagliwliwa ken turismo kadagiti naibeddeng a pagilian ken ti kinaudi datoy ket nakarang-ay iti maysa a nabaknang a rekurso ti enerhia a mairaman dagiti posil a sungrod, angin, ken dagiti nasapa a panagikeddeng ti allon abileg.
Iti naipakasaritaan, ti Baybay Amianan ket nakaipakita ti kinaprominente iti heopolitiko ken dagiti milisia a panakibiang, a naisangsangayan idiay Akin-amianan nga Europa ngem ti pay sangalubongan babaen dagiti agtigtignay a bileg ti akin-amianan nga Europa a naipan iti sangalubongan idi kaaduan a las-ud ti Tengnga a Panpanawen ken moderno a panawen. Ti Baybay Amianan ket sentro idi ti pannakabangon ti Vikings ken dimtengan , ti Hanseatika a Liga, ti Olanda, ken ti Britaniko a ti tunggal maysa ket nagsuksukisok a mangituray ti Baybay Amianan ken babaen ti panagtengngel ti sumrekan dagiti pagtagilakuan ken dagiti rekurso iti lubong. A kas ti is-isu a rummuaran idiay taaw ti Alemania, ti Baybay Amianan ket nagtultuloy nga estratehiko a nangruna kadagiti dua a Gubat ti Sangalubongan.
Ti aplaya ti Baybay Amianan ket mangited ti dibersidad ti heolohiko ken heograpiko a langlanga. Idiay amianan, dagiti adalem a piordo ken nasalagasag a derraas ket mangmarka kadagiti aplaya ti Norwega ken Eskoses, bayat nga idiay abagatan ket nangruna a buklen dagiti kadaratan nga playa ken dagiti nalawa a naakaba a kapitakan. Gapu ti kapusek ti populasion, ti adu unay nga industrialisasion, ken ti nakaro a panagusar ti baybay ken ti naipalawlaw a luglugar, adda dagiti adu nga enbiromental a parikut a nakabanagan dagiti ekosistema ti baybay. Dagiti enbironmento a pakadanagan—a sapasap a mairaman ti nakaro unay a panagkalkalap, industria ken agrikultura a panagay-ayus, dragado, panagibelleng ken dagiti dadduma pay—a nakaiturongan kadagiti panagikeddeng a panagpawil ti pannakaapday ti baybay bayat a mausay pay laeng kadgiti ekonomiko a pannakabalinna.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Amianan ket bineddengan babaen ti Is-isla Orkney ken ti daya nga aplaya ti Gran Britania iti laud[1] ken ti akin-amianan ken ti nangruna a daga ti Sentral nga Europa iti daya ken abagatan, mairaman daytoy ti Norwega, Dinamarka, Alemania, ti Olandas, Belhika, ken Pransia.[2] Idiay abagatan a laud, iti labes ti Linglingsat Dover, ti Baybay Amianan ket agbalin a ti Kanal Ingles a maisilpo iti Taaw Atlantiko.[1][2] Iti daya, daytoy ket maisilpo iti Baybay Baltiko babaen ti Skagerrak ken ti Kattegat,[2] dagiti lingsat a mangisina ti Dinamarka manipud iti Norwega ken Suesia.[1] Iti amianan, daytoy ket bineddengan babaen ti Is-isla Shetland, ken maisilpo iti Baybay Norwego, a naisanglad iti akin-amian a daya unay a paset ti Atlantiko.[1][3]
Ti Baybay Amianan ket nasursurok ngem 970 kilometro (600 mi) iti kaatiddog ken 580 kilometro (360 mi) iti kalawa, ken addaan daytoy iti kalawa iti 750,000 kuadrado kilometro (290,000 sq mi) ken tomo iti 94,000 kubiko kilometro (23,000 cu mi).[4] Iti likmut dagitiigid ti Baybay Amianan ket dagiti dakkel nga isla ken dagiti purpuro, a mairaman ti Shetland, Orkney, ken ti [[Is-isla Frisia].[2] Ti Baybay Amianan ket makaawat ti nasadiwa a danum manipud kadagiti nadumaduma a a kontinental a pagayusan iti danum ti Europa, ken ti pay Is-isal Britanika. Ti dakkel a paset ti pagayusan a labneng ti Europa ket maibusan idiay Baybay Amianan ken mairaman ti danum manipud iti Baybay Baltiko. Ti kadakkelan ken dagiti kangrunaan a karayan nga agay-ayus iti Baybay Amianan ket ti Elbe ken ti Rin – pagayusan ti danum ti Meuse.[5] Agarup a 185 a riwriw a tattao ti agtataeng iti pagayusan a labneng dagiti karayan nga agay-ayus iti Baybay Amianan ken sakupenna ti industrialisado unay a luglugar.[6]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ababaw nga epikontinental a baybay a kas ti agdama a Baybay Amianan ket adda dagitoy idin iti kontinental a samang ti Europa. Ti panagrengngat a nangporma ti akin-amianan apaset ti Taaw Atlantiko idi las-ud dagiti paset ti panawen ti Hurasiko ken Kretasiko, manipud idi agarup a 150 a riwriw a tawtawen iti napalabas, ket nagpataud iti tektoniko nga isasalto idiay Is-isla Britanika.[7] Manipud idin, ti ababaw a baybay ket ganganin nga nagtultuloy nga adda iti nagbaetan dagiti nangato a Fennoscandia a kalasag aken ti Is-isla Britanika.[8] Daytoy taudan ti agdama a Baybay Amianan ket dimmakkelen ken bimmassit iti panagpadur-as iti eustatiko a lessaad ti baybay iti las-ud ti heolohiko a panawen. Sagpaminsan daytoy a naikonekta kadagiti sabali nga ababaw a baybay, kas ti baybay ti ngato ti Labneng ti Paris iti abagatan-laud, ti Baybay Paratetis iti abagatan-daya, wenno ti Taaw Tetis iti abagatan.[9] Idi las-ud ti Naladaw a Kretasiko, idi agarup a 85 a riwriw a tawtawen iti napalabas, amin iti moderno a nangruna a daga ti Europa malaksid ti Eskandinabia ket dagidi naiwarwaras nga isla. Babaen ti Nasapa nga Oligoseno, idi 34 aginggana ti 28 a riwriw a tawtawen iti napalabas, ti irurumsua ti Akinlaud ken Sentral nga Europa ket gangani nangisina ti Baybay Amianan manipud iti Taaaw Tetis, ken nagin-inut dagitoy a bimmassit ken nagbalin daytoy iti Mediteraneo idi ti Akin-abagatan nga Europa ken ti Abagatan a laud nga Asia ket nagablin a nagmaga a daga.[10] Thi Baybay Amianan ket nalappedan manipud iti Kanal Ingles babaen ti akikid a rangtay a daga aginggana idi daytoy ket nawasang babaen ti saan a basbassit ngem dua a katastropiko a layus idi baetan ti 450,000 ken 180,000 a tawtawen ti napalabas.[11][12] manipud idi rugi ti paset ti panawen ti Kuaternario idi agarup a 2.6 a riwriw a tawtawen iti napalabas, ti eustatiko nga agpang ti lessaad ti baybay ket simmuek idi las-ud ti tunggal maysa a ppaset ti panaswen ti glasier ken kalpasanna ngimmato manen. Iti tunggal maysa a panawen a makaabot ti kalatakan a gay-at ti sabanas ti yelo, ti Baybay Amianan ket nagbalin a gangani a kompleto a nagmaga. Ti agdama nga aldaw nga aplaya a naporma kalpasan ti Kinaudi a Kangatuan a Glasier idi ti bayaby ket nangrugi a manglayus ti samang ti kontinente ti Europa.[13]
Idi 2006 adda nabirukan idi a tipping ti tulang bayat a nagkulukol iti lana idiay Baybay Amianan. Ti panangusig ket nangibaga a dayta ket Plateosaurus manipud idi 199 aginggana idi 216 a riwiriw a tawtawen iti napalabas. Daytoy idi ti kaunegan a posil ti dinausoro a nabirukan ken ti immuna para iti Norwega.[14]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d L.M.A. (1985). "Europe". Iti University of Chicago (ed.). Encyclopædia Britannica Macropædia. 18 (Maiak-15 nga ed.). Estados Unidos: Encyclopadia Britannica Inc. pp. 832–835. ISBN 0-85229-423-9.
- ^ a b c d Ripley, George; Charles Anderson Dana (1883). The American Cyclopaedia: A Popular Dictionary of General Knowledge (Digitized 11 October 2007 by Google Books online). D. Appleton and company. p. 499. Naala idi 26 Disiembre 2008.
- ^ Helland-Hansen, Bjørn; Fridtjof Nansen (1909). "IV. The Basin of the Norwegian Sea". Report on Norwegian Fishery and Marine-Investigations Vol. 11 No. 2. Geofysisk Institutt. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-01-14. Naala idi 9 Enero 2009.
- ^ "About the North Sea: Key facts". Safety at Sea project: Norwegian Coastal Administration. 2008. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-12-09. Naala idi 2 Nobiembre 2008.
- ^ Ray, Alan; G. Carleton; Jerry McCormick-Ray (2004). Coastal-marine Conservation: Science and Policy (Digitized by Google Books online) (ilustrado nga ed.). Blackwell Publishing. p. 262. ISBN 0-632-05537-5. Naala idi 21 Enero 2009.
- ^ "Chapter 5: North Sea" (PDF). Environmental Guidebook on the Enclosed Coastal Seas of the World. International Center for the Environmental Management of Enclosed Coastal Seas. 2003. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2008-12-17. Naala idi 24 Nobiembre 2008.
- ^ Ziegler, P. A. (1975). "Geologic Evolution of North Sea and Its Tectonic Framework". AAPG Bulletin. 59. doi:10.1306/83D91F2E-16C7-11D7-8645000102C1865D.
- ^ See Ziegler (1990) or Glennie (1998) for the development of the paleogeography around the North Sea area from the Jurassic onwards
- ^ Torsvik, Trond H.; Daniel Carlos; Jon L. Mosar; Robin M. Cocks; Tarjei N. Malme (Nobiembre 2004). "Global reconstructions and North Atlantic paleogeography 440 Ma to Recen" (PDF). Naala idi 19 Nobiembre 2008.
- ^ Smith, A. G. (2004). Atlas of Mesozoic and Cenozoic Coastlines (Digitized by Google Books online). Cambridge University Press. pp. 27–38. ISBN 0-521-60287-4. Naala idi 24 Nobiembre 2008.
- ^ Gibbard, P. (19 Hulio 2007). "Palaeogeography: Europe cut adrift". Nature. 448 (7151): 259–60. Bibcode:2007Natur.448..259G. doi:10.1038/448259a. PMID 17637645. (Nasken ti Agrehistro)
- ^ Gupta, Sanjeev; Collier, Jenny S.; Palmer-Felgate, Andy; Potter, Graeme (2007). "Catastrophic flooding origin of shelf valley systems in the English Channel". Nature. 448 (7151): 342–5. Bibcode:2007Natur.448..342G. doi:10.1038/nature06018. PMID 17637667.
- ^ Sola, M. A.; D. Worsley, Muʼassasah al-Waṭanīyah lil-Nafṭ (2000). Geological Exploration in Murzuq Basin (Digitized by Google Books online). A contribution to IUGS/IAGC Global Geochemical Baselines. Elsevier Science B.V. ISBN 978-0-08-053246-2. Naala idi 19 Nobiembre 2008.
- ^ Lindsey, Kyle (25 Abril 2006). "Dinosaur of the Deep". Paleontology Blog. Naala idi 23 Hunio 2013.
- "Baybay Amianan". Dagiti Ababa a Pangusig ti Pagilian. Administrasion ti Pakaammo ti Enerhia(EIA). Enero 2007. Naala idi 2008-01-23.
- "NORTH SEA FACTS". Nailian nga Instituto ti Belhika dagiti Masna a Siensia. Panangimaton a Paset dagiti Matematiko a Modelo ti Baybay Amianan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-06-02. Naala idi 2009-02-15.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Starkey, David J.; Morten Hahn-Pedersen (2005). Bridging troubled waters: Conflict and co-operation in the North Sea Region since 1550. Esbjerg [Denmark]: Fiskeri-og Søfartsmuseets. ISBN 87-90982-30-4.
- Ilyina, Tatjana P (2007). The fate of persistent organic pollutants in the North Sea multiple year model simulations of [gamma]-HCH, [alpha]-HCH and PCB 153Tatjana P Ilyina;. Berlin ; New York: Springer. ISBN 978-3-540-68163-2.
- Karlsdóttir, Hrefna M. (2005). Fishing on common grounds: the consequences of unregulated fisheries of North Sea Herring in the postwar period. Göteborg: Ekonomisk-Historiska Inst., Göteborg Univ. ISBN 91-85196-62-2.
- Tiedeke, Thorsten; Werner Weiler (2007). North Sea coast: landscape panoramas. Nelson: NZ Visitor; Lancaster: Gazelle Drake Academic. ISBN 978-1-877339-65-3.
- Erik Thoen (2007). Rural history in the North Sea area: a state of the art (Middle Ages – beginning 20th century). Turnhout: Brepols. ISBN 978-2-503-51005-7.
- Waddington, Clive; Kristian Pedersen (2007). Mesolithic studies in the North Sea Basin and beyond: proceedings of a conference held at Newcastle in 2003. Oxford: Oxbow Books. ISBN 1-84217-224-7.
- Zeelenberg, Sjoerd (2005). Offshore wind energy in the North Sea Region: the state of affairs of offshore wind energy projects, national policies and economic, environmental and technological conditions in Denmark, Germany, The Netherlands, Belgium and the United Kingdom. Groningen: University of Groningen. OCLC 71640714.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Baybay Amianan iti Wikimedia Commons


text:
Art Carney
Ni Arthur William Matthew "Art" Carney (Nobiembre 4, 1918 – Nobiembre 9, 2003) ket maysa idi nga [Estados Unidos|Amerikano]] nga aktor ti pelikula,entablado, telebision ken radio. Isu ket kaaduan nga ammo iti panangipapelna a kas ni Ed Norton, a kaduana ni Jackie Gleason a kas ni Ralph Kramden iti sitcom ti The Honeymooners, ken iti pannagabak ti Kalaingan nga Aktor para iti papelna iti Harry and Tonto.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Art Carney iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Art Carney iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Art Carney iti TCM Movie Database


text:
Pagsasao a Halang
Ti pagsasao a Halang, ammo pay a kas Salang, ket ti pagsasao a Bahnariko ti sanga ti Mon–Khmer ti pamilia ti pagsasao nga Austroasiatiko. Daytoy ket insasao idiay akin-abagatan a probinsia ti Laos iti Attapu babaen dagiti agarup a4,000 a tattao ken iti kaarruba a Probinsia ti Kon Tum ti Bietnam babaen dagiti agarup a 20,000 a tattao.[1] Idiay Bietnam, naisasao ti Halang idiay Komuna ti Đắk Na, Distrito ti Đắk Tô, Probinsia ti Kon Tum (Lê et. al 2014:175)[4]
Iti naisangayan a panagusar, ti Halang ket mangibagabga iti dialekto a naisasao idiay Bietnam, bayat a ti Salang ket mangibagbaga ti dialekto a naisasao idiay Laos. Ti Halang wenno Salang ket mabalin pay nga agserbi a kas etnonimo para kadagiti kameng ti grupo ti etniko nga agsasao iti pagsasao. Nupa kasta, idiay Bietnam, dagiti agsasao ti Halang ket opisial a naidasig a kas subgrupo ti dakdakkel nga etnisidad ti Sedang.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Halang iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Pagsasao a Halang iti Ethnologue (Maika-15 nga ed., 2005)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Halang". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Lê Bá Thảo, Hoàng Ma, et. al; Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam – Viện dân tộc học. 2014. Các dân tộc ít người ở Việt Nam: các tỉnh phía nam. Ha Noi: Nhà xuất bản khoa học xã hội. ISBN 978-604-90-2436-8


text:
Sasao a Sino-Tibetano
Ti sasao a Sino-Tibetano, kadagiti bassit a taudan ket ammo pay a kas ti Tibeto-Burmano wenno Trans-Himalaya, ket dagiti pamilia dagiti ad-adu ngem 400 a pagsasao a naisasao idiay Daya nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken Abagatan nga Asia. Ti pamilia ke maikadua laeng iti sasao nga Indo-Europeano kadagiti termino ti bilang dagiti patneng nga agsasao. Ti sasao a Sino-Tibetano nga addaan iti kaaduan a patneng nga agsasao ket dagiti karuay ti Insik (1.2 a bilion nga agsasao), ti Birmano (33 a riwriw) ken ti sasao a Tibetiko (8 a riwriw). Adu kadagiti sasao a Sino-Tibetano ket insasao babaen dagiti bassit a komunidad kadagit iadayo a lugar ti bantay ken dagitoy ket saanda unay a nadikumentuan.
Adda dagiti nadumaduma nga ababa nga agpang a pannakaigrupo ket nasayaatda a nabangon, ngemdagiti nagatngato nga agpang nga estruktura ti pamilia ket agtultuloy a saan a nalawag. Uray no ti pamilia ket masansan a mairepresenta a kas nabingbingay kadagiti sanga ti Sinitiko ken Tibeto-Burmano, ti sapasap a taudan ti sasao a saana Sinitiko ket saan pay a naipakita, ken paayen babaen ti maysa nga umad-adu a bilang dagiti agsuksukisok.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- James Matisoff, Sasao a Tibeto-Birmano ken dagiti subgrupoda


text:
Pagsasao nga Acehnes
Ti pagsasao nga Acehnes (Achines) ket ti pagsasao a Malayo-Polinesio a patneng nga insasao babaen dagiti tattao nga Acehnes idiay Aceh, Sumatra, Indonesia. Naisasao pay daytoy a pagsasao kadagiti sangkabassit a parte ti Malaysia babaen dagiti kaputotan ti Acehnes, a kas iti Yan, Kedah.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Acehnes iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Achinese". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Panagadal ti Acehnes iti Indones
- Arkibo ti Paradisec iti pagsasao nga Acehnes a mangiraman kadagiti tallo nga urnong; MD4, MD5, and
- Dumngeg iti wadan ti Acehnes manipud iti Global Recordings Network


text:
Sasao a Kalamian
Ti sasao a Kalamian (nailetra pay a kas Calamian) ket dagiti bassit a rimpuok dagiti pagsasao idiay Filipinas:
Dagitoy ketdagiti bassit a pagsasao ti Filipinas nga agtultuloy a naisurat kadagiti indihenio a sinuratan, ngem kaaduan laeng para iti daniw.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Da Adelaar ken Himmelmann (2005) ket iramidda a ti Kalamiana maysa a nangruna a sanga ti pamilia ti Sasao a Filipino.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kalamian". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Another language called Tagbanwa, Aborlan Tagbanwa, ket maysa kadagiti sasao a Palawan.
- Himes, Ronald S. 2007. "The Kalamian microgroup of Philippine languages". Studies in Philippine languages and cultures 15:54-72.


text:
Pagsasao nga Iranun
Ti pagsasao nga Iranun ammo pay a kas Iranon, Illanun ket ti maysa nga pagsasao nga Austronesio a tagikua ti sasao a Danao a naisasao kadagiti probinsia ti Maguindanao ken dadduma a parte ti Lanao del Sur ken Lanao del Norte ken Cotabato iti akin-abagatan a Filipinas ken ti estado ti Malaysia iti Sabah. Daytoy ti maikadua a kaaduan a naisasao a pagsasao iti Maguindanao kalpasan ti pagsasao a Maguindanao.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iranun a Filipino iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Iranun a Malaysiano iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Iranun". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ "Maguindanao: Population to Reach One Million in 2006 (Results from the 2000 Census of Population and Housing, NSO)." National Statistics Office. N.p., 1 Okt. 2002. Web. 16 Hulio 2013.


text:
Dagiti prepektura ti Hapon
Dagiti prepektura ti Hapon ket isu dagiti 47 nga umuna nga urnos ti sub-nasional a turay iti estado wenno probinsial anga agpang: maysa a "metropolis" (都 to), ti Tokyo; maysa a "lawlaw" (道 dō), ti Hokkaidō; dagiti dua nga urbano a prepektura (府 fu), Osaka ken Kyoto; ken dagiti 43 a dadduma pay a prepektura (県 ken). Iti Hapon, maitudtudo dagitoy a kas ti todōfuken (都道府県). Dagiti prepektura gobierno a bagbagi a daddadakkel ngem dagiti siudad, ili, ken purok.
Ti daulo nga ehekutibo iti tunggal maysa a prepektura ket maysa a dagus a nabutosan a gobernador (知事, chiji). Dagiti bilin ken panagbusbos ket inaramid babaen ti maymaysa a kamara ti gimong (議会, gikai) a dagiti naelektado a kamkameng ket agserbida ti uppat a tawen a panagtakem.
Babaen ti agdama a Lokal nga Autonomia a Linteg, ti tunggal maysa a prepektura ket nabingbingayda pay kadagiti siudad (市 shi) ken dagiti distrito (郡 gun). i tunggal maysa a distrito ket nabingbingayda manen kadagiti ili (町 chō wenno machi) ken dagiti purok (村 son wenno mura). Kas pagarigan, ti Hokkaidō ket addaan iti 14 a suprepektura a daytoy ket tignay a sanga dagiti opisina (支庁 shichō) dagiti prepektura. Adda pay dagiti dadduma a prepektura nga addaan dagiti sanga ti opisina, a mangawit kadagiti prepektura nga administratibo a rebbeng iti ruar ti kapitolio.
PakasaritaanUrnosen
Daytoy nga agdama a sistema ket naibangon babaen ti Meiji a gobierno idi Hulio 1871 nga addaan iti pannakawaswas ti han a sistema ken ti pannakabangon iti prepektura a sistema (廃藩置県 haihan-chiken). Urayno adda idi dagiti sumurok a 300 a prepektura, adu kadagitoy ket sigud a han a teritorio, dagitoy a bilang ket napabassit ti 72 idi gibus ti 1871, ken 47 idi 1888. Ti Lokal nga Autonomia a Linteg iti 1947 ket nangited ti politikal a kabilegan kadagiti prepektura, ken nangikabil daytoy kadagiti prepektura a gobernador ken parlamento.
Idi 2003, ti Kangrunaan a Ministro a ni Junichiro Koizumi ket nangigay-at a ti gobierno ket pagtitiponenda dagiti agdama a prepektura kadagiti 10 a rehional estado. Daytoy a plano ket nangitawag a ti tunggal maysa a rehion ket ad-adu ti autonomiana ngem dagiti agdama a prepektura. Daytoy a panagaramid ket pabassitenna dagiti bilang dagiti subprepektura nga admistratibo a rehion ket gudduaenna dagiti ngina ti administrasion.[1] Ti gobierno ti Hapon ket panpanunutenda pay ti maysa a plano a babaen ti panagtitipon dagiti dadduma a grupo iti prepektura, a dagitoy ket agaramid kadagiti subnasional nga administratibo a pannakabingbingay a sistema a mangbukel kadagiti nagbaetan ti siam ken sangapulo ket tallo nga estado, ken mangted kadagitoy nga estado ti ad-adu pay a lokal nga autonomia ngem ti agdama a rag-o dagiti prepektura.[2] Manipud idi Pebrero 2011, awan pay ti naaramid a panakabingbingay kadagitoy.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Mabuchi, Masaru, "Munisipal a Panagtitipon idiay Hapon", Sangalubongan a Banko, 2001.
- ^ "Doshusei Rehional a Sistema" Nailian nga Asosasion para iti Panagsukisok a Panagrang-ay.


text:
Pagsasao a Ngadha
Ti pagsasao a Ngadha (ammo pay a kas Ngada wenno Ngad'a) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio, maysa kadagiti innem a pagsasao a naisasao iti tengnga a sakup ti isla ti Flores ti Indonesia.[4] Manipud iti laud aginggana iti daya dagitoy a pagsasao ket: ti Ngadha, Nage, Keo, Ende, Lio, ken Palu'e. Dagitoy a pagsasao ket mangporma ti naisingasing a grupo ti Tengng a Flores ti sasao a Sumba–Flores, segun ken ni Blust (2009).[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ngad'a iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akindaya a Ngad'a iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ngad'a". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Eastern Ngad'a". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Rongga Documentation Project, Australian National University.
- ^ Robert Blust, 2009. "Is there a Bima-Sumba subgroup?" In Oceanic Linguistics
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Database ti Batayan a Bokabulario ti Ngadhae, Uniberisdad ti Auckland


text:
Ti Panagganas ni Santa Teresa
Ti Panagganas ni Santa Teresa ket maysa a marmol nga obramaestra a kitikit ni Gian Lorenzo Bernini, a paset ti kompleto a disenio ken arkitetura ti Kapilia ti Cornaro ti Santa Maria della Vittoria iti Roma a nalpas idi 1652.
Ni Teresa ti Avila (1515-1582) ket maysa a mistikal a madre a Carmelite ken kaunaan a Carmelite a santa. Naibasar ti kitikit ni Bernini iti maysa a pagteng iti bukod a kabibiag ni Teresa ti Avila maipapan iti nasantuan a sirmatana a nakakitaanna iti maysa a naubing pay, nataer nga anghel nga agtaktakder iti abayna:
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ (Capitulo XXIX; Paset 17, Autobiografia ni Teresa


text:
LAOAG CITY – Kinumpirmaran ni Dr. Arthur Cabello, ti City Veterinarian nga adda ti innem a barangay ditoy ciudad a kumpirmado nga apektado ti African Swine Fever (ASF).
Segun kenni Cabello, dagiti nadakamat a barangay ket iti Barangay 28, Barangay 29, Barangay Cabungaan A ken Barangay Cabungaan B, Barangay Navotas-A ken Barangay Navotas-B.
Inlawlawag na a nangala da ti blood sample ti baboy iti Barangay Cabungaan A gapo ta adda dagiti natay ngem naikali met laeng a dagus ken iti Caungaan B ket adda ti nagsakit a taraken.
Ummunan nga adda ti nagpositibo iti ASF iti dadduma pay a nadakamat met laeng a barangay.
Mainaig iti daytoy, inlawlawag ni Cabello nga iti Barangay Zamboanga ket adda ti indibidual a nanglukat iti ubong ti baboy rason a nakarwar dagiti taraken ken kinamat ti akin-taraken agingga a pimmusay dagitoy.
Inbatad na nga adda pay ti ur-urayen da a resulta ti blood samples dagiti baboy iti Barangay Lagui-Sail, Rioeng, Darayday ken Raraburan.
Innayon ni Cabello nga agsursursur da met tapno imonitor dagiti baboy kangrunaan na kadagiti addaan ti report nga agsaksakit a taraken.


text:
Distrito ti Abuta, Hokkaido
Ti Abuta (虻田郡, Abuta-gun) ket ti maysa a distrito a mabirukan kadagiti Subprepektura ti Iburi ken Shiribeshi iti Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 31,526 ken ti maysa a densidad ti populasion iti 28.30 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,113.84 km².
Dagiti ili ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Subprepektura ti Iburi[urnosen | urnosen ti taudan]
Subprepektura ti Shiribeshi[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1869: Kalpasan ti pannakapartuat dagiti 11 a probinsia sinimpa ti silpo ken dagiti 86 a Distrito iti Hokkaido, ti Distrito ti Abuta ket naikeddeng iti Probinsia ti Iburi.
- 1897: Naikabil babaen ti Subprepektura ti Muroran (nanaganan manen iti Iburi idi 1922).
- 1899: Naiyakar ti Kutchan iti Subprepektura ti Iwanai (nagbalin a parte ti Shiribeshi idi 1910).
- 1910: Ti Subprepektura ti Shiribeshi ket naporma babaen ti panagtitipon dagiti Subprepektura ti Iwanai, Suttsu ken Otaru. Nainkorporado ti parte ti Distrito ti Abuta.
- Marso 27, 2006: dagiti ili ti Abuta ken Tōya, isuda a dua ket tagikua ti Subprepektura ti Iburi, ket naikaykaysa tapno mangorma iti baro nga ili ti Tōyako.


text:
Hulio 29
Ti Hulio 29 ti maika-210 nga aldaw ti tawen (maika-211 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 155 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1900 – Eyvind Johnson, Sueko a mannurat, nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1976)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1890 – Vincent van Gogh, pintor nga Olandes iti Olanda (naipasngay 1853)
- 1983 – David Niven, Ingles nga aktor (naipasngay 1910)


text:
Plantilia:Purgaen
Ti plantilia ti
{{purgaen}} ket agipataud ti silpo a mangdalus ti cache ken tarimaanenna ti panid manipud ti teksto ti wiki.
Panggep[urnosen ti taudan]
Tapno mapasayaat ti serbisio, ti MediaWiki ket ipenpennna (cache) dagiti panid. Depende iti husto a panagsisinnaruno kadagiti tignay a suroten dagiti editor, ti maysa ket mabalin a mamakita ti daan a bersion ti naited a panid. Daytoy ket kanayon a mapasamak kadagiti kanayon a maur-urnos a panid ken kadagiti panid nga aglaon ti kayarigan ti pannakailak-am.
Ti
{{purgaen}} ket manginayon ti silpo iti ania man a panid, a no pinduten, ket saan laeng a mangikarga mannen ti panid, ngem dalusanna ti cache ti server, a mangpilit ti panid a kompleto a maiparang "manipud iti rugi". Daytoy ket saan laeng a maminsan a pakailawlawagan; iti sapasap, ti panagurnos ti panid ket makaanayen ti panagpurga ti pannakaipenpen. Ngem daytoy ket nasakbayan a naaramid iti masansan a pannakasapul ti panagpurga.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
No agisilsilpo iti seksion, ti panagpurga iti dayta a panid ket gapuanan ti pannakapukaw ti silpo ti seksion.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Purgaen
Ti plantilia nga agptaud ti silpo a mangdalus ti cache ken simpaenna ti panid manipud iti teksto ti wiki
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar