text:
Nakababain nga akuen ngem masapul a sanguen ti kinapudno a nakaro ti korapsion ditoy pagilian. Ti pay nakaladladingit, mapaliiw a nagramaramen daytoy kadagiti dandani amin nga ahensia ti turay.
Saan ngarud a nakakaskasdaaw ti panangannugot ti maysa nga opisial ti gobierno nga adda korapsion ditoy pagilian agsipud ta kas panangikalinteganna, maysa daytoyen a paset ti kultura ti Pilipinas.
Iti interbiona iti media itay nabiit, inaklon ni Deputy Presidential Spokesman Gary Olivar a nabayagen a problema ditoy pagilian ti korapsion sana innayon a daytoy a problema ket paseten ti kultura ni Pilipino.
BAng problema po ay nasa kultura natin yan hindi lang sa ating mga institusyon sa ating mga proseso. Ito ay kultura sa pulitika at saka sa pamumuhay,B kinuna ni Olivar.
Iti rimmuar a surbey ti Political and Economic Risk Consultancy (PERC) a nakabase iti Hongkong, maikapat ti Pilipinas kadagiti pagilian iti Asia Pacific a kangrunaan a pagrarairaan ti korapsion.
Maibatay iti nasao a surbey, kakaruan ti kasaknap ti korapsion iti Indonesia, simmaruno ti Cambodia, Vietnam, Pilipinas, Thailan, Malaysia, Taiwan, South Korea.
Ti Singapore ti kabassitan ti korapsion, simmaruno ti Australia sa ti Hongkong.
Ti saludsod: apay a saan a maikkan iti naing-inget nga imatang daytoy a problema ditoy pagilian iti baet a dakkel ti mapukpukawna gapu iti korapsion? Iti maysa a panagadal, limtuad a makapukpukaw ti pagilian iti P40 bilion iti tinawen gapu iti nasaknap a korapsion.
No patien ni Olivar, dakkel ti nagapuanan ti administrasion ni Arroyo iti pannakasolbar ti korapsion iti pagilian ngem adu pay ti rumbeng a maipakat tapno mapugipog daytoy a problema.
Ngem ti makadakes, narigat a sippawen lattan daytoy nga imbalikas ni Olivar. Ta maisungani ti ibatbatadna kadagiti mapaliiw a mapaspasamak kadagiti nadumaduma nga ahensia ti gobierno.
Ti ketdi mapaliiw, ad-adda a kimmaro ti korapsion gapu ta naturtureden dagiti dadakkel nga ikan a mangpabussog iti bulsada kadagiti nakadidillaw a transaksion a nakainaiganda.
Adda dakkel a gapuna no apay a nagbalinen a kasta garapal ti panagpabaknangda: iti agdama nga administrasion, awan pay ti nangato nga agtuturay a naibalud gapu kadagiti illegal ken maikurkurimed a panangpabaknangda iti bagida bayat ti kaaddada iti poder ti gobierno. No adda man, dagiti laeng babassit nga ikan a makuna a sacrificial lamb tapno maalay-ayan ti pungtot dagiti umili.
Kasano koma a mamati dagiti umili nga adda ar-aramiden ti gobierno nga addang tapno malapdan, uray mapabassit laeng, ti korapsion no mismo a dagiti adda iti nangato a koridor ti turay ket nabalkot kadagiti alingasaw dagiti nabuyok a transaksion a naguyasan dagiti kuarta a rumbeng koma a sumrek iti kaban ti turay ngem nagsaltek kadagiti nalimed a bangkoda?
Tatta kuna ni Olivar nga agbalin koma ti surbey ti PERC a karit iti gobierno, nangruna iti sumublat nga administrasion a mangituloy kadagiti inwayat ti administrasion Arroyo a pangkontra iti korapsion.
Ngem makunami met a saan a mapugipog ti korapsion agingga a saan a maipakita ti gobierno – uray asino man ti adda iti rienda ti turay – nga adda tangkenna a mangdusa kadagiti buklis nga agtuturay, uray dagiti adda iti asideg ti koridor, a nangabuso iti posisionda tapno maitandudo ti bukodda a pagimbagan iti baet a mairurumen ti pagilian.
Political will ti kasapulan. Ti saludsod: kabaelan kadi dayta dagiti mangrienda iti turay?#


c: text/html

text:
Naturay nga estado
Ti naturay nga estado ket isu ti politikal a gunglo nga addaan iti naitengngaan a gobierno nga adda ti kangatuan a nawaya a katurayan iti maysa a heograpiko a lugar.[1] Daytoy ket addaan iti agnanayon a populasion, maysa a gobierno, ken ti pannakabael a sumrek kadagiti pannakibiang kadagiti dadduma a naturay nga estado.[2] Daytoy ket kadawyan pay a maaw-awatan a daytoy ket maysa nga estado a saan nga agkamkammatalek iti wenno suheto ti ania man a bileg wenno estado.[3] Ti kaada wenno pannapapukaw ti maysa nga estado ket maysa a saludsod iti kinapudno.[4] Bayat a segun ti nairangarang a teoria ti pannakabigbig ti estado ket mabalin a rumsua nga awan ti pannakabigbigan babaen dagiti dadduma nga estado, dagiti saan a nabigbigan nga estado ket kadawyanda a marigatan a mangsapul a mangisanay ti napno a panagaramid ti tulagan kadagiti bileg ken makibinglay kadagiti diplomatko a pannakibiang kadagiti sabali a naturay nga estado.
Ti balikas a "pagilian" ket kankanayon a naipangsarsarita nga inus-usar a mangibagbaga kadagiti naturay nga estado, urayno daytoy ket kaibusilanna, a kasisigud, iti maysa laeng a heograpiko a rehion, ken dimteng a ti kaibuksilanna ket nagbalin a naipalawa iti naturay a gobierno a mangtengtengngel ti heograpiko a rehion.
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chen, Ti-chiang. Ti Internasional a Linteg a Pammigbigan , nga adda ti Naipangpangruna a Nangibasaran ti Panagsanay idiay Gran Brtania ken Estados Unidos. Londres, 1951.
- Crawford, James. Ti Panagpartuat kadagiti Estado iti Internasional a Linteg. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005. ISBN 0-19-825402-4, pp. 15–24.
- Lauterpacht, Sir Hersch. Pammigbigan iti Internasional a Linteg. Cambridge, U.K., 1947.
- Raič, D. Pannaka-estado ken ti Linteg ti Kabukbukodan a panagikeddeng. Martinus Nijhoff Publishers, 2002. ISBN 978-90-411-1890-5. p 29 (nga addaan iti nagibasaran ti Oppenheim iti Internasional a Linteg Tom. 1 1905 p110)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti bileg ti akin ruar a kinaturay iti paset ti Estado ket saan nga agkamkammatalek iti pammaneknek a panagited iti daytoy iti Batay-linteg. … Ti Estado ket met a kompleto a naturay no awan ti pakaitunosanna kadagiti sabali a kameng kadagiti pamilia ti pagilian ti karbengan ken bileg iti pagobraan kadagiti sangalubongan a pannakibiag a maipadpada iti karbengan ken bileg kadagiti sabali nga estado. Dagitoy a bileg ti Estado ket mangiraman ti bileg ti panangirangarang ti gubat wenno makibinglay iti maysa a gubat, ti mangileppas ti kappia, ti mangaramid kadagiti tulagan, ken mangtaripatu kadagiti diplomatiko a pannakibiang kadagiti sabsabali nga estados." — Crotty v An Taoiseach [1987] IESC 4 (9 Abril 1987)
- ^ Kitaen dagiti sumaganad:
- Shaw, Malcolm Nathan (2003). International law. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 178.
Artikulo 1 iti Montevideo a Taripnong kadagiti Karbengan ken dagiti Rebbeng dagiti Estado, idi 1933 ket nagikabil kadagiti kaaduan a naaw-awat a pagannurotan iti pagsurotan iti pannaka-estado iti sangalubongan a linteg. Nangibagbaga a ti estado a kas maysa a sangalubongan a tao ket nasken nga agtagtagikua kadagiti sumaganad nga an-anay: '(a) ti agnanayon a populasion; (b) ti naipalawagan a teritorio; (c) gobierno; ken (d) pannakabael a sumrek kadagiti pannakibiang kadagiti sabali nga estado'
- Jasentuliyana, Nandasiri, ed. (1995). Perspectives on international law. Kluwer Law International. p. 20.
Kadagiti pakaikeddengan ti Estado, dagiti tradisonal a panagipalpalawag a naited para iti Montevideo a Taripnong ket agtaltalinaay a sapasap a naaw-awat.
- Shaw, Malcolm Nathan (2003). International law. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 178.
- ^ Kitaen dagiti sumaganad:
- Wheaton, Henry (1836). Dagiti elemento ti sangalubongan a linteg: nga adda ti panangiladawan ti pakasaritaan ti siensia. Carey, Lea & Blanchard. p. 51.
Ti naturay nga estado ket sapsap a naipalpalawagan iti ania man a pagilian wenno tattao, urayno ania man a porma ti kabukbukodanna a kaunegan a batay-linteg, a mangibukbukodan a naturay a mangituray kaniana kadagiti gangganaet a turay.
- "sovereign", Ti Amerikano a Tinawtawid a Diksionario iti pagsasao nga Ingles (Maika-4 nga ed.), Houghton Mifflin Company, 2004, naala idi 21 Pebrero 2010,
adj. 1. Kabukbukodan nga agturturay; nawaya: ti naturay nga estado.
- "naturay", Ti Baro nga Oxford a Diksionario ti Amerikano (Maika-2 nga ed.), Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005, ISBN 0-19-517077-6,
panangilasin … [ pammadayaw. ] (iti maysa nga estado wenno pagilian) napno a nawaya ken mangikedkeddeng kadagiti bukodna a pannakibiang.
- Wheaton, Henry (1836). Dagiti elemento ti sangalubongan a linteg: nga adda ti panangiladawan ti pakasaritaan ti siensia. Carey, Lea & Blanchard. p. 51.
- ^ Lalonde, Suzanne (2002). "Dagiti pangipalpalagip ti pampanid". Panagikeddeng kadagiti pagbeddengan iti maysa a naisuppiatan a lubong: ti papel ti uti possidetis. McGill-Queen's Press – MQUP. p. 181. ISBN 978-0-7735-2424-8.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pamanunotan ti Badinter a Komite ti Pangkapiaen iti Europeano a Warnakan ti Internasional a Linteg
- Ti Ababa a Pangyuna iti Internasional a Linteg Nga adda dagiti kaso ken komentario. Nathaniel Burney, 2007.
- Ania ti pakaibuklan ti naturay nga estado? babaen ni Michael Ross Fowler ken Julie Marie Bunck
- Dagiti silpo kadagiti kasayaatan sapot ti pagsaadan ti nariego a politiko, ipoliticalrisk.com pakaammo ti panagsurot, panagrepaso ken panangimaton ti naturay a riesgo para iti panaglako ken agnanayon a puonan

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VIGAN CITY – Adu ti nas-daaw iti pannakabagsol ti maysa a drayber gapu ta nasinged pay met a gayyemna ti mapapati a nangbagsol kenkuana.
Nasinged nga aggayyem da Virgilio Tabboga, Jr., 53, naasa-waan, driver, ken ni Remigio Anicoche, 49, naasawaan, negosiante, agkalugaran ket agiinomda iti ti rabii ti Peb. 7 iti pagtaengan ti biktima idi mapasamak ti pammagkong.
Naitaray ti biktima iti Metro Vigan Cooperative Hospital ngem natay bayat ti pannakaagasna.
Inaresto dagiti polis ti suspetsa ket nakapupok iti agdama.
Di pay ammo ti gapuna no apay a binagkong ni Anicoche ni Tabboga.


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Ti Ilocos Sur Community College ti kababaan iti singir iti tuition fee iti probinsia.
Gumasgastos ti gobierno probinsial iti P7 milion iti tinawen para iti operasion ti ISCC tapno maipaayna ti nababa a tuition fee a P20/unit, segun iti maysa nga opisial ti nasao a pagadalan.
Itay nabiit, 679 nga estudiante ti nagturpos iti nasao a pagadalan a pakairamanan ti 8 iti B.S. in Information Technology, 8 iti B.S. in Hotel and Restaurant Management ken 2 iti B.S. in Tourism. (Mancielito S. Tacadena)


text:
VIGAN CITY – Riri iti basura ti puon ti nangpaltogan iti maysa a lalaki iti kaarrubana idiay Barangay VI, ditoy siudad idi bigat ti Pebrero 25.
Pinaltogan ni Fedelito Joven y Benzon, 45, baro, ken residente iti Barangay VI ti kaarrubana a ni Oliver Tuazon y Ciervo, 42, baro, karpintero, ken residente met laeng iti nadakamat a lugar gapu laeng iti panagririda mainaig iti basura a naibuntog iti abaga ti kalsada iti nagbaetan dagiti balayda.
Naggawid ni Joven ket idi nagsubli, addan iggemna a gauge 12 buckshot (paltik) ket pinaltoganna ti biktima a nakapuntaan ti likud daytoy.
Naglibas ti suspek, kuyogna ti paltog, iti saan nga ammo a direksion a nakalugan iti chop-chop Dio scooter.
Nupay kasta, boluntario a simmuko ti suspek idi agarup alas 8:10 iti sardam ti Pebrero 25 iti Vigan City police station babaen ti panangkuyog kenkuana ni Barangay Captain John Patrick Singson ket naipan iti City Health Office para iti medico-legal examination.
Iti pannakaisurat daytoy, nakabalud ti suspek, pagur-urayanna ti pannakaipila ti kaso maikontra kenkuana.#


text:
Maysa a nakaawis iti imatangmi itay nabiit ti maysa a damag maipanggep dagiti nagsina a pammilin manipud ken ni Department of Justice Raul Gonzalez kadagiti acting city prosecutors iti Bogo, Carcar ken Naga iti panagtuloyda a mangakem iti pagrebbenganda iti “interes ti serbisio”.
Naipalaon iti pammilin ni Gonzalez kada Ivy Tejano, nadesignaran a City Prosecutor iti Bogo, ken Richard Abangan ken Aida Sanchez, na-assigned a mangipangulo iti Opisina ti City Prosecutor iti Carcar ken Naga, ti kaadda iti autoridadda nga agaprobar ken agpirma iti nagan ti Opisina ti Provincial Prosecutor ti Cebu, amin a resolusion ken disposision kadagiti preliminary investigations, reinvestigation ken inquests dagiti prosecutor a natudingan a mangasistir kadakuada.
Imbilin pay ni Gonzalez ti pannakaipan ni Assistant Provincial Prosecutor Lolita G. L. Lomanta iti Carcar tapno “tumulong iti inbestigasion ken prosekusion dagiti kaskaso”.
Daytoy itan ti makitami nga epekto ti panagsubli nga ili dagiti 16 a nagbalin a siudad gapu iti pangngeddeng ti Korte Suprema a saan a konstitusional ti panagbalinda a siudad.
Kas iti Carcar, Naga ken Bogo, dakkel ti problema a sangsanguen dagiti dadduma pay a siudad a napagsubli nga ili kas iti pannakapondo dagiti narugian a programa ken proyekto a nailatangan iti pondo kas maibatay iti ninamnama dagiti agtuturayda nga awatenda nga internal revenue allotment, ti manamnama a pannakakissay wenno panagsubli iti dati a sueldo dagiti empleado gapu ta agsublidan nga ili ken ti pannakapukaw dagiti puesto ken posision a naparnuay kas iti nadakamat iti ngato a city prosecutors para iti naannayas nga operasion ti gobiernoda.
Kas iti Carcar, Naga ken Bogo, dakkel a taktak ken agbalin a nakiro ti pannagna dagiti complaints ken kaskaso a naidatag iti city prosecutor’s office agsipud ta agbalin manen dagitoy a hurisdiksion iti opisina ti provincial prosecutor. Ngem ti yan ti problema, kas pammilin ni Gonzalez, adda latta autoridad dagitoy iti baet a mapukawen dagitoy a puesto iti panagbalin dagiti tallo a nadakamat a siudad a maysa nga ili.
Awan koma dagitoy a problema no saan a gapu iti panagmaniobra dagiti agilinlinteg nga akinsakup kadagitoy nga ili tapno laeng makonbertda a siudad. Impasa dagitoy nga agilinlinteg ti cityhood laws tapno laeng mailisi dagiti 16 nga il-ili kadagiti requirements para cityhood kas iti land area, populasion ken pamastrekan. Inaramidda daytoy gapu ta saan a maabut ti ilida dagiti kasapulan iti cityhood. Nakatuon ngamin ti puntiriada iti dakdakkel nga internal revenue allotment nga awaten dagitoy iti panagbalinda a siudad. Adda pay dagiti 4th ken 5th class laeng a munisipalidad a nakonbert a siudad. Iti dayta a klaseda a munisipalidad, masigurado a saan pay dagitoy a sisasagana nga agbalin a siudad ngem induron laeng dagiti agilinlinteg nga akinsakup kadakuada gapu iti manamnama a dakdakkel nga internal revenue allotment nga awatenda no agbalinda a siudad.
Panangipagarup siguro dagiti agilinlinteg ket agulimek lattan dagiti agtuturay dagiti siudad a maapektaran iti yaadu dagiti agbalin a siudad. Daytoy ti dakkel a nagbiddutanda. Ti kuton, kuminnit no mabaddekan. Kapilitan a nagriri dagiti city mayors agsipud ta nagdakkelan metten ti maikkat iti IRAda gapu iti panagtubo a kasla uong dagiti kabarbaro a siudad a makibingay kadakuada.
Maysa ketdi daytoy a pammaneknek a mapagduaduaan dagiti agilinlintegtayo no bukodda nga interes ti pagsasaritaan. Iti daytoy a panangiduronda iti ilida nga agbalin a siudad uray ammoda a saanna a maabut dagiti requirements para cityhood, impakitada a saanda nga agpangadua a mangiwalin iti interes ti kaadduan no bukod a pagimbagan ti ilida ti maseknan.
Kastoy ti klase dagiti agtuturaytayo, kaka! #


text:
‚ÄúSOBRA met ti pannusa ti estudiante a maladaw a sumrek iti Cabaybay West National High School! Tallo aldaw laeng‚Ķ 60 a darekdek! Pangalaanmi?‚ÄĚ imbasa kadakami ni Ma‚Äôam Lhen ti limmabas iti wall-na a nakatiaganmi. Agnadnadnaden ti katkatawami ta kaibasbasak kadakuada ti maysa a joke a post iti facebook ni Angkel Jose Urata, ti autor ti libro a Ti Karamba ni Insiang.
Pitokami amin iti uneg ti van ti Brgy. Abitog. Sinapami ti nagrubuat ta mapankami maki-District Congress idiay Allacapan. Nagmotor ken nagtraysikel dagiti dadduma aglalo kadagiti kaduami nga asideg iti pakaangayan ti taripnong.
‚ÄúAsinwo ti nag-post, bezzzz?‚ÄĚ kasla nakangngeg a tuleng ni Sir Terry (Dexter ti pudno a naganna ngem Terry ti imbirngasna iti bagbagina ta aydolna kano ni Teri Onor) a nakatugaw iti likud. Apaglabes nga uppat a dekadana. Naawan pay ‚Äėtay paragipigna a kunam la no makikkiki a pato.¬† ‚ÄúDioskwooo, matnag ti matriskwooo! Sobra met dayta ‚Ķ‚ÄĚ Beauty Care ti isursurona iti TLE.
‚ÄúNi Ateng Weng,‚ÄĚ insungbat ni Ma‚Äôam Lhen a nakatugaw iti abay ti draybermi a tanod ti barangay.
‚ÄúNi kwonsehallll?‚ÄĚ impalagapag ni Sir Terry.¬† ‚ÄúAnyare?‚ÄĚ
‚ÄúAlla, sobra met!‚ÄĚ insanamtek ni Ma‚Äôam Tessa a nagtengngaanmi ken ni Ma‚Äôam Zianne iti likud laeng ti drayber. ‚ÄúSaanna man laeng a pinanunot ti impostena.‚ÄĚ
‚Äú‚ÄôSu pay, a!‚ÄĚ immisugsog ni Ma‚Äôam Zianne a no mingmingam iti nabayag, kasla agkakaarngida ken ni Julia San Jose ‚ÄĒ isuna laeng ta napudpudaw bassit ti nasao nga artista. Awan pay ti nangigalut kenkuana nupay duapulo ket lima a tawennan. Saan met nga isu ‚Äėtay suplada. Nagsingpet ngarud. Ken nagaget. Naglailo pay ti timekna‚ÄĒ ‚Äėtay kanayon a kasla agpakpakaasi. No diak koma pay naigalut iti edadko a tallopulo, sigurado a matnag ti riknak kenkuana.
Kasla ‚Äėtay kapudpudotanna a royal bibingka ti ili ti Ballesteros, maysanmaysa ti nangsapul iti post ni Konsehal Weng. Kayatmi a mabasa a mismo dagiti komentona.
Nakaroda met la unay. Dna lng gnawang sampu…
Pagan-anoda la unayen ti drekdek?
Money-maker dayta nga iskul…
Money-maker? Ania koma ti namkuatanda a nagkuna kadayta iti CWNHS? Gapu laeng iti darekdek a pannusa dagiti ubbing a di sumursurot kadagiti pagalagadan ti SSG wenno Supreme Student Government? Wenno kadagiti fines a kuarta kadagiti dadduma a paglabsingan?
Nagsakit metten ti panag-
dildilada.
Saan a kuarta ti patangan kadagiti napagpapatangan a pannusa. Pangdisiplina. Sa maysa, aprubado ti PTA dagiti pagalagadan. Ken tinawen, tunggal Hunio, a maipalagip dagita kadagiti nagannak no maangay ti assembly meeting a kaduada pay dagiti annakda. Maamendaran pay no adda dida kayat.
Natugkik ti riknak ta siak ti adbayser ti SSG. Naggapu ken ni Manong Samuel ti komento. Ngem awanen dagiti annakna iti pagadalanmi. Dua a tawen itan nga inyakarna ida idiay Manila.
Malagipko la unay ni Manong Samuel. Kanayon idi a mapaayaban gapu iti kinasulpeng dagiti dua nga annakna. Babbaida pay met ngarud. Dimmakkel dagitoy idiay siudad isu a sabali ti aw-awidda. Nagsublida laeng iti barioda a sakup ti pagadalanmi idi maawanan ti trabaho ni Manong Samuel ket nagsinada iti asawana gapu ta nakasaraken daytoy iti Bombay.
Gapu iti bainna, ta managpayubyob dagiti balasitangna ken aginomda pay iti nasanger, inakkalna dagitoy iti pagadalan. Insublina ida idiay siudad ta nakastrek a security guard iti maysa a mall.
Malagipko pay a namin-ano a nag-promissory note dagiti annakna a maikkanda koma pay iti sabali a gundaway ta kayatda ti makalpas. Gapu iti ayat ti pagadalan kadakuada a makatun-oydanto met, naited kadakuada ti kidkiddawenda. Iti udina, nalpasda met laeng ti makatawen.
Permi a yamyaman ni Manong Samuel. Makaluasit pay idi ta ti ammona, di maileppas dagiti annakna ti makatawen iti eskuelami.
Sa ita, adda kasta a komentona?
Kasano a naibagayo a money-maker ti eskuelami, angkel? Saan a nateppelan ni Ma’am Lhen ti bagina ket naikomentona.
Ngem awan ti nauraymi a sungbat ni Manong Samuel idinto nga active now ti FB-na.
Di latta nagressat dagiti komento:
Koma no di maiparit ti agpukan ti kayo j ‚Äėyantayo‚Ķ
‚ÄėSu pay, a‚Ķ
Napangilangilak. Nagkuna ngamin a pukanenda ti kayo a pagalaanda iti darekdek? Sanga laeng met ti kasapulan. Namaymayat pay a mapalungpongan dagiti kawkawwati, bago, wenno ania ditan a kayo tapno agsaringit ket umadu ti mabalin nga alaen nga imula pay.
Maawatanmi a narigat ti kayo kadagiti dadduma a barangay a serserbian ti pagadalanmi. Tallo kadagiti lima a barangay a nasaok itay ti linakub ti karayan a bin-ig a tata (maaramid a nipa) ti makitkitada. Ken dagiti managsaggaysa a
mangroves aglalo kadagiti adda iti asideg ti sabangan kas ti Brgy. Abitog.
Ngem saan laeng a darekdek ti mabalin nga ipasa dagiti ubbing. Mabalin ti kawayan, taep, tree guard, wenno takki ti ayup a mausar iti garden ti pagadalan. Makisaritada laeng kadagiti opisial ti SSG wenno siak nga adbayser. Nabayagen a kasta ti mapaspasamak‚ÄĒ nadanonakon dagita nga alagaden idi kaipalpalladawko iti CWNHS. Ngem apay nga ita laeng nga adda agreklamo?
Malagipko pay ‚Äėdiay maysa nga ubingmi (a kabarioan ti nag-post) itay kallabes a grading period (ta tunggal grading a masingir dagiti pannusa). Nakisarita kaniak ta awan pagalaanna iti darekdek.
‚ÄúMabalin a bamban lattan ti alaek, sir? Uray ta adda rimmuok ti bayog iti likudan ti balaymi.‚ÄĚ
‚ÄúKet, wen, a. Napipia pay,‚ÄĚ kinunak numona ta aglalaok ti paggalgalutmi no kasta nga agaladkami iti garden nga agarup walopulo metro laengen ti kaadayona iti baybay. Daan a barut ken nylon a nausar kadagti programa, istro a galut dagiti karton a nagyanan dagiti maideldeliber a suplay ti pagadalan, dagiti galut dagiti sako a naglaon kadagiti taep ken takki ti ayup, ken dagiti rigis ti lupot a nausar a props.
‚ÄúAgyamanak, sir.‚ÄĚ
Mas grabe ung anak q. 120 lhat!!! Hmmmmppp… 3 beses lng na-L8! P600 dytan no gatangen iti kabangibang nga ili.
Wow, grabeda met, mars… Ibusem itan ti kayo dita Nagseguroan. Ngem agannadka… tiliwennaka ni Kapitan Sabas!
Ni Manang Andang nga ina ni Lyka Mae, opisial ti SSG, ti naggapuan ti komento. Ipagna ti nag-post.
Pudno nga adu ti alaen ni Lyka Mae a darekdek ta times two ti pannusa ti opisial nga aglabsing. Pagaammoda dayta kas maysa a lider-estudiante.
You must be a model, sangkakunak kadagiti adbayserak. Diyo ipalubos a dakayo pay ti umuna nga aglabsing kadagiti pagalagadan.
Jusku aglalaokda lng… pangiluganan ti kasta kaaduna?
Nimbag kma no tagisi ta uray ginasut ti maipasa.
Tagisi? Ita la a mangngegko dayta. ‚ÄúMa‚Äôam Lhen, ania ti tagisi?‚ÄĚ sinaludsodko.
Tinaliawnak. ‚ÄúDayta ‚Äėtay kasla ruot nga agtubtubo iti katataan, sir,‚ÄĚ kinunana. ‚ÄúMatabtabas laeng ta awan serserbida.‚ÄĚ
Mama, mag-donate ka na lang ng hollowblocks…
Napipia pay koma.
Maysa met dayta a Ma’am Ronabel nga anak ni Konsehal Weng. Iti dengngegko, ta awanak pay idi iti CWNHS, dati a pangulo ti SSG ni Ma’am Ronabel. Inana ti nag-post ken maestra itan idiay Cavite. Kasla di nagbalin a lider dagiti estudiante. Panawenna pay laeng idi, adda dagitan a pagalagadan.
‚ÄúNagsao ni ma‚Äôam,‚ÄĚ immisugsog ni Ma‚Äôam Zianne. ‚ÄúIdi panawenna, pulos nga awan konsiderasionna. Saan a kas ita a mabalin ti promisory notes tapno makapapirma dagiti ubbing.‚ÄĚ
In-inauna iti makatawen ni Ma’am Ronabel ngem ni Ma’am Zianne. Agpadada a produkto ti CWNHS.
OMG, drekdek! J baybay, an-anuenda? Kaasi mt dgiti ubbing… sa pay la nagannak ti mapan mangyalad… Ha-ha-ha! Doble psakit!
Nakabarbaran ti riknak. Ni Manang Rolita ti nagkomento.  Kaano pay a pinagaladmi dagiti nagannak idiay baybay? Iti dua a tawen a panagadbayserko iti SSG, saanak pay a nagpaayab kadagiti nagannak tapno agalad. Dagiti ubbingko iti TLE ti kadkaduak nga agalad no kasta nga adda mapasangpetmi a darekdek. Ngem gapu ta kaaduan a babbai dagiti ubbingko iti Horticulture ken Agri-Crop, siak payen ti aggisla ti kawayan ken agwalawal iti pagipalokan ti darekdek. Agiyawat laeng ti obrada; ken aggalut.
Idi damdamok ditoy CWNHS, wen, adda napuotak a panagalad dagiti nagannak ngem Brigada Eskuwela daydi. Bulan ti Mayo ti tinawen a Brigada. Ket dagidi naipasa a darekdek iti bulan ti Abril, saanen a naidarekdek ta apagleppas ti eksam, saanen a nagpakpakita ti kaaduan kadagiti ubbing. Naidalimanek dagiti darekdek ket isu ti imbrigada dagiti dadduma a nagannak.
Ngem saan nga iti baybay! Asidegkami laeng iti baybay.
Kunam met laengen no asino nga agsasao ni Manang Rolita. Naimbag koma no ammona ti obligasionna kas maysa a guardian dagiti pagad-adalenna a kaanakanna. Pulos a di makimitmiting. Dina ngata ammo nga adda alagaden ti ania man a pagadalan a kas mayannurot iti agdama a paglintegan? Isuna, iti Ballesteros Farmers Cooperative nga imatonanna, no di makimiting dagiti kamengna, agmueltada a dagus iti dua gasut a pisos! No di pay mai-update ti kameng ti account-na, maawan ti kinita ti kuartana iti makatawen. Agbalin a pondo ti kooperatiba. Ken maiwaras ti dadduma kadagiti 4Ps!
4Ps? Apay, obligasion kadi ti kooperatiba ti maited kadagiti kakabsat a kameng ti 4Ps?
No rasonna a naanamongan dayta dagiti board of directors, di kasta met ngarud ti pagadalan? Inamongan ti PTA dagiti alagaden a pinartuat ti SSG idi. Di ngata nga ad-adda nga agparparang nga adda kenkuana ti ‚Äúdoble a sakit‚ÄĚ a laklak-amen dagiti kamengna?
Binalabalak ti sungbatko iti komentona. Ngem natiagak ta isu met nga agsardeng ti naglugananmi. Addan ti prinsipalmi iti paraangan ti Allacapan Vocational High School a nadanonmi. As-asideg ngamin ti paggapuanna ngem kadakami amin. Naglugan iti van-na.


text:
Tribu (biolohia)
Iti biolohia, ti tribu ket isu ti taksonomiko a ranngo a nagbaetan ti pamilia ken ti henero. Daytoy ket maburikan iti baba dagiti ranngo iti pamilia nga addaan kadagiti nagan a naala manipud iti pamilia, a kas ti subpamilia.[1][2] Daytoy ket masansan a nabingbingay kadagiti subtribu.
Iti soolohia, adda met dagiti kas pagarigan a mangiraman kadagiti tribu ti Caprini (dagiti kalding-antilope), Hominini (hominins), Bombini (dagiti alimbubuyog), ken Thunnini (dagiti tuna). Ti pagalagadan a panangipatingga ti nagan para iti soolohiko a tribu ket "-ini". Ti tribu Hominini ket nabingbingay kadagiti subtribu babaen dagiti dadduma a sientista; ti subtribu Hominina ket isun ti mangbukel iti "tattao". Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti soolohiko a subtribu ket "-ina".
Iti botanika, dagiti kas pagarigan ket mangiraman kadagiti tribu ti Acalypheae ken Hyacintheae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti botaniko a tribu ket "-eae". Ti tribu Hyacintheae ket nabingbingay kadagiti subtribu, a mairaman iti subtribu Massoniinae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti subtribu ket "-inae".
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "International Code of Botanical Nomenclature Online, Vienna Code, articles 2 and 3". 2008.
- ^ International Commission on Zoological Nomenclature (1999). International Code of Zoological Nomenclature (4 nga ed.). International Trust for Zoological Nomenclature, XXIX. p. 306.


text:
Pagsasao a Mur Pano
Ti pagsasao a Mur Pano, wenno simple laeng a Pano, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a tallo a pagkapat dagiti rinibo a mangtagtagitao ti purok ti Mur iti amianan nga aplaya ti Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea. Ti nabati a pagkapat ti populasion ket agsasaoda iti Molet a kas ti nangruna a pagsasaoda.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ [1]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Mur Pano". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Tallo a mangngalap ti natiliwan iti akto nga agkalkalap babaen ti kompresor iti kabaybayan a sakup ti Barangay Ambucao ditoy nga ili itay lawasna.
Natiliw da Jefie Daproza, Shery Boy Daproza ken Gideon Daproza, agpapada a residente iti Lingsat, Santa Maria, Ilocos Sur babaen ti tawag ni Barangay Captain Ruben Agosto iti polis a nangipakaammuanna iti kaadda dagitoy nga agkalkalap babaen ti compressor iti sakup ti Barangay Ambucao.
Nakumpiska manipud kadakuada ti tallo a waterproof flashlight, 1 a signal light, 1 a bilog, 2 a googles, 1 compressor tanks ken 2 a pana.
Napalubosan met laeng dagiti mangngalap kalpasan a nagbayadda iti multada.
Iti kallabes, adda dagiti matiltiliw nga agkalkalap iti illegal a wagas iti kabaybayan daytoy nga ili ket kaadduanna ti taga-Lingsat, Sta. Maria.#


text:
San Fernando CITY, La Union – Kas kadagiti napalpalabas a tawen, adda manen naangay nga Special Job Fair iti Saint Louis College gymnasium para kadagiti umili iti La Union ken dagiti kabangibang a probinsia kas paset iti pannakarambak ti maika-68 a panagkasangay ni Gobernador Manuel C. Ortega idi Agosto 2.
Daytoy a gannuat ket nagtitinnulongan nga insayangkat ti gobierno probinsial iti La Union, employers, Philippine Overseas Employment Administration ken Department of Labor and Employment (DOLE) a nagkakayammet tapno maangay ti Special Job Fair.
Impakaammmo ni DOLE 1 Regional Director Grace Ursua nga adda agarup 30 a local employers ken 30 a lisensiado a recruitment agencies a nakigamulo iti nasao a job fair a nangipaay kadagiti aplikante iti gundaway a makapagtrabaho iti lokal ken ballasiw-taaw .
Nakuna ni Ursua a babaen ti special job fair, naikkan dagiti aplikante iti gundaway a makapagtrabaho a makissayan ti bannog ken rigatda nga agbirok iti trabaho ta mismo a one-stop-shop dagitoyen.
“Nagutigot dagiti agbirbirok iti trabaho nga alaenda daytoy a gundaway tapno maaddaanda iti trabaho,” nakuna ni Ursua sana innayon nga adda dagiiti nagasat a naala iti mismo nga aldaw iti job fair.
Kabayatanna, binallakadan ni Labor Chief Rosalinda Dimapilis-Baldoz dagiti aplikante a “dida koma a biroken dagiti trabaho a nangato iti sueldona, aguantaanda koma dagiti bakante a makaited kadakuada iti pannakasanay tapno mapasayaat pay dagiti ammoda.”
Inyunay-unay ti regional director a ti DOLE ken LGUs (local government units) babaen iti Public Employment Service Offices (PESOs) ket agtultuloy a mangpapigsa iti koordinasionda tapno maakem ti agdama nga administrasion daytoy pannakapaadda iti disente nga adienda iti panagtrabaho babaen iti pannakabuangay dagiti job fairs.
Sakbayna, naballakadan dagiti aplikante nga agkawesda a nasayaat, datay makuna a corporate attire ken mangi-tugotda iti adu nga application letters nga adda resumena, official transcript of records, employment and training certificates, diploma, 2″ x 2″ pictures ken dadduma a pammaneknek iti adda a kabaelanda. (Errol L. Abrew)


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Naalarma ti hepe ti polis ditoy iti umad-adu nga insidente ti panagbansag kadagiti bus a lumabas ditoy nga ili iti rabii.
Kinuna ni Police Inspector Lawrence Calub, hepe ti polis, nga iti umuna a dua a bulan daytoy a tawen, addan pito a naireport a panakabansag ti bus a pakairamanan ti Santa Lucia Bus, Partas Trans ken Florida.
Naammuan nga awan pay ti naaresto nga akingapuanan kadagitoy a panagbansag.
Ti kaudian a pannakabansag ti maysa a bus bayat ti panagdaliasatna iti Barangay Vical idi 12:47 ti rabii ti Pebrero 13 ti kakaruan ta natay ti drayber gapu iti linak-amna a sugat gapuanan ti panagdisso ti dakkel a bato iti barukongna.
Segun iti konduktor ti bus a ni Benny Ramos, agdaldaliasat ti RCJ bus a minaneho ni June Cirilo Tacang, 27, baro, residente iti Vintar, Ilocos Norte iti nadakamat a barangay idi kellaat a nagparang ti traysikel a nagluganan dagiti suspek manipud iti laud nga agturong iti Candon City. Nagbusina ti drayber kas pammallaagna kadagiti dadduma a motorista ngem mapapati a nakapungtot ti back rider ti traysikel ket binansagna ti bus a nabuongan ti windshield ti lugan.
Mapapati a nagderetso ti bato iti barukong ti biktima.
Naitaray ni Tacang iti Sta. Lucia District Hospital ngem naideklara a dead on arrival.
Nupay kasta, awan ti naireport a nadunor a pasahero.
Sakbay ti insidente ditoy nga ili, maysa met a babai ti naireport a nadunor idi nabansag ti Partas Bus a naglugananna.
Nainaganan ti biktima a ni Rosemarie Callejo, 30, residente iti Barangay San Pedro, Narvacan, Ilocos Sur.
Iti panagimbestiga dagiti polis, agturturong iti abagatan a direksion ti Partas Bus a minaneho ni Salvador Querubin, 43, residente iti Pantay Tamurong, Caoayan, Ilocos Sur, ket idi agdaldaliasat iti sentro ti Siudad ti Candon, binansag ti di nabigbig a tao ti lugan a nakabuongan ti maikatlo a tawa manipud iti sango.
Limsut ti bato a nakapuntaan ti biktima a nakatugaw iti dumpir ti tawa.
Naitaray ni Callejo iti ospital tapno maagasan.
Iti kallabes, adda met dagiti naireport a panagubor iti bus iti ili ti Santiago ken Sta. Maria.
Iti umuna a distrito, adda met naireport a panagubor iti bus iti Bantay, Ilocos Sur.#


text:
CANDON CITY – Naipaiman iti Bureau of Jail Management and Penology ditoy siudad ti polis a nanggudas iti dua a padana a polis iti mismo a presintoda sadiay Sigay idi kanikatlo a bulan daytoy a tawen.
Naipaima iti BJMP ditoy siudad ni PO1 Rowel Munar Paragas, akusado a nanggudas iti dua a kaduana a polis iti Sigay Police Station idi Abril 10, 2016Â babaen ti commitment order nga inyisio ni Judge Policarpio P. Martinez ti Regional Trial Court, Branch 71, Candon City a naipaturong ken ni Jail Senior Inspector Bruno B. Mariano, OIC BJMP.
Sakbayna, idi agarup 12:10 ti parbangon ti Hunio 15, inaresto dagiti nagtitipon nga elemento ti Sigay Municipal Police Station, kaduada ni Inspector Roger W. Baling-oay, Jr., dati nga OIC ti Sigay MPS ken agdama a deputy COP ti Cabugao Police Station ken ti RIU-1 nga indauluan ni PSI Romeo C. Gachallan ni Paragas sadiay Baguio General Hospital and Medical Center, Baguio City babaen ti warrant of arrest a pinirmaan ni Judge Gabino B. Balbin, Jr. gapu kadagiti kasona a murder ken frustrated murder a nai-docket iti babaen ti Criminal Case No. 3751-C ken 3752-C ken CC No. 3753-C iti RTC Branch 23, Candon City, Ilocos Sur.
Awan ti nairekomenda a piansa ni Paragas para iti umuna a dua a kasona idinto a P200,000.00 ti piansana iti naudi a kaso.
Maipalagip a pinaltogan ni Paragas da NUP Mark Jay Barrientos y Cerna, SPO2 Leborio Dangalen, ken SPO2 Gilbert Rabang bayat ti panangrabii dagitoy iti police station idi Abril 10, 2016.
Naitaray dagiti biktima iti Candon City Hospital ngem pimmusay da Barrientos ken Dangalen bayat ti pannakataming dagiti sugatda. Nakalasat ni Rabang.
Kas maibatay iti blotter, idi agarup 8:15 ti rabii ti nadakamat a petsa, napan inayaban ni Rabang ni Paragas a mangrabiidan.
Simmurot ti suspek ken ni Rabang a nakaiggem iti isyona a paltog ket idi makaasideg iti lamisaan, kellaat a pinaputokanna dagiti padana a polis a nakasugatan dagitoy malaksid ken ni PO1 Leo Aoay y Prado a nangisuyo iti bagina iti sirok ti lamisaan idi nagpaputok ni Paragas.
Mapapati nga agpaputok koma pay ti suspek ngem nagbara ti paltogna.
Ginundawayan dayta ni Rabang ket kinagubalna ni Paragas agingga a naagawna ti paltog.
Nagtaray ni Paragas ngem kinamat dagiti padana a polis sada tinengngel ken impisok iti pagbaludan.
Malaksid iti paltog a nabati ti suspek, nakarekobre dagiti inbestigador manipud Crime Laboratory Group ti Ilocos Sur PPO nga indauluan ni PCI Leonardo Q. Arce iti sangapulo ket maysa a naiputok a cartridge cases manipud iti 9MM a pakairamanan ti tallo a buli, 2 a deformed slugs ken 3 a metallic jackets. (Tawid News Team)
Â


text:
BAKUN, Benguet – Iti baet ti isusupiat dagiti residente ti Nueva Vizcaya, inaprobaran dagiti opisial ditoy ti panagminas ti maysa a kompania iti daytoy nga ili.
Segun ken ni Engineer Ruben Quitoriano, Jr., inhiniero ti RPI, inaprobaranen ti Mines and Geo-Sciences Bureau ken dagiti agtuturay iti daytoy nga ili ti panagbukibok ti kompaniada para iti posible a deposito ti balitok iti 1,000 ektaria a paset ti Barangay Gambang ditoy nga ili ken adda payen naalada a sertipiko ti pammalubos daytoy nga ili manipud iti National Commission on Indigenous Peoples.
Kalpasan ti dialogo iti nagbaetan ti RPI ken dagiti opisial ditoy nga ili, ken dagiti dadaulo dagiti nadumaduma a barangay a pakaibilangan ti Gambang Proper, Yago, Tood ken Tuwa-ok, napirmaan ti maysa a memorandum of agreement mainaig iti eksplorasion ti kompania iti dua a tawen nga agpatingga iti Mayo 21, 2010.
Sagudayen ti katulagan ti panangtarimaan ti RPI iti kalsada nga agturong iti Gambang ken ti pannakaipasdek iti potable water system iti nasao a lugar.
Nailanad pay iti MOA ti pannakayempleo dagiti residente ditoy iti panagminas ti RPI ken panangsueldona iti dua a mangisursuro iti Gambang Elementary School ken tallo a day care center workers.
Konkontraen dagiti residente ti Nueva Vizcaya ti aplikasion ti panagminas ti RPI agsipud iti amakda a maapektaranda iti nasao a proyekto kas iti posible a panagreggaay ti bantay ken pannakalayusda.#


text:
CANDON CITY – Dua a menor de edad ti tiniliw dagiti polis gapu ta addada pay la nga agwalangwalang iti Barangay San Juan ditoy siudad idinto a parbangonen ti Mayo 1.
Nasalamaan dagiti polis ditoy nga indauluan ni Police Inspector Feliciano Galdonez babaen ti superbision n Police Supt. Marlo Aquino Castillo bayat ti panagpatroliada da Jonel Lozano y Gayadan, 16, ken residente iti Barangay Calumsing, San Emilio, Ilocos Sur; ken ni Renzo Reclusado y Bertud, 17, ken residente iti Barangay Poblacion Sur, Lidlidda, Ilocos Sur nga addada pay la nga agwalangwalang iti sanguanan ti San Juan de Sahagun Church idinto nga agarupen alas 2:00 ti parbangon.
Naipan dagiti dua iti police station ngem iti agarup alas 8:00 ti bigat iti nadakamat a petsa, naiyawat met laeng dagitoy kadagiti nagannak kadakuada kalpasan ti pammagbaga kadakuada ti duty WCPD PNCO.#


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur – Ibaklay ti gobierno munisipal ti kagudua ti presio ti sangakaban a certified seeds a gatangen dagiti mannalon ditoy tapno baliwanda ti agmula iti pagay.
Segun ken ni Municipal Agriculturist Mamerto Tacbas, daytoy a subsidy ket tulong ti municipal government kadagiti mannalon a dinidigra ti Bagyo Pepeng.
Agpateg ti maysa kaban nga irik iti P1,200 isu a P600 laeng ti bayadan dagiti mannalon nga ag-second cropping
Namnamaen ti MAO nga umadu dagiti mannalon nga agraep manen kalpasan ti panangguyugoyda kadakuada nga ag-second cropping.#


text:
SAN FERNANDO CITY- Natay met laeng iti nakaitarayanda nga ospital ditoy siudad dagiti dua a naglugan iti Elf a mapapati a nangdungpar iti maysa a truck iti parbangon ti Hulio 26 iti national highway ti Barangay Olo-olo Sur ditoy nga ili.
Naammuan iti report a natay ni Jefferzon Dolerte iti Lorma Hospital a nakaiyalisanna ken ni Oscar Nambay iti nakaitarayanna a Regional Hospital iti San Fernando City.
Immuna a naideklara a natay idi maidanon iti Candon General Hospital kalpasan ti pannungpar ni Christopher John Biggian y Penuliar, 24, naasawaan, residente iti Barangay Pias, Mapandan, Pangasinan, nagmaneho iti Isuzu Canter a nagluganan met dagiti dua.
Iti inbestigasion dagiti polis, nagsardeng ti 22-wheeler truck a minaneho ni RogelioTobia y Ilar, residente iti Barangay Bajet, San Ildefonso, Ilocos Sur gapu iti panagsilaw ti nalabaga ti traffic light ket mapapati a di napakadaan ni Biggian, nagmaneho iti Izusu Canter,a puon iti pannakadungparna iti kutit ti lugan.#


text:
Kinapudnona, adu ti nasdaaw iti mapaliiw a naidardaras a pannakaideportar dagiti 14 a Taiwanese nationals ken 10 a Chinese manipud iti mainland China.
Kasungani iti imbaga ti Bureau of Immigration, idi simrek dagiti ganggannaet ditoy pagilian, adda impakita dagiti naaresto a Taiwanese nationals a balido a dokumento a mangpaneknek nga umilida iti Taiwan. Mapapati pay nga inikkan ti Immigration dagitoy iti clearance.
Kinuna met ti National Bureau of Investigation a kalpasan nga inarestoda dagiti suspek, impaimada dagitoy iti Bureau of Immigration para ti pannakaberipika ti estadoda ken no addaan dagitoy iti rekord a kriminal ngem saan a tapno maipababaenda iti deportation proceeding.
Anian a pannakasdaaw ti NBI ta imbilin metten ti BI a madeportar dagitoy a saanda man laeng a napakaammuan kas otoridad a nangaresto kadakuada.
Kasta met a naideportar dagitoy nga awan man laeng ti naisayangkat a hearing ken saan man laeng a napakaammuan dagiti abogadoda tapno maipaayanda koma iti umisu a proseso kas kiddawen ti kalinteganda a kas tao.
Madakamat ditoy nga iti baet ti kaadda ti impaulog ti Court of Appeals a writ of habeas corpuz idi Enero 31, 2011, karaman dagiti 14 a Taiwanese nationals kadagiti 10 a Chinese a pinaideportar latta ti BI iti pay met ngarud mainland China, iti baet ti panangipetteng dagiti official ti Taiwan ken dagiti abogado dagitoy a kailianda dagiti sangapulo ket rumbeng nga iti Taiwan ti pakaideportaranda.
Impaulog ti CA ti pammilin kalpasan a kinumpirmaran ni Ambassador Amadeo Perez, dadaulo ti board ti Manila Economic and Cultural Office (MECO) iti Taiwan nga iti mismo nga opisinada ti nangiyisio kadagiti travel visa kadagiti 14 a Taiwanese nationals.
Iti biang ni Sen. Chiz Escudero, maysa a panaglabsing iti bukod a linteg ti pagilian ti inaramid ti BI. Kinunana a saan a maikanatad a ti BI ti mangeddeng no legal wenno saan ti pannakadetene dagiti naaresto a ganggannaet, agsipud ta agtaud ti otoridad iti korte. Madakamat pay ditoy a kas sagudayen ti Philippine Immigration Act mainaig iti paglintegan ken annuroten iti deportasion, sakbay a maipakat ti deportasion, kasapulan ti clearances manipud iti korte, iti NBI ken iti Philippine National Police.
Ngem iti baet dagitoy a pannakababalawna, inkalintegan ti Ledesma nga insayangkatda ti umisu a proseso sakbay a naideportar dagiti ganggannaet a Taiwanese ken Chinese nationals.
Yan ti rigatna, sinarurongan met ti Department of Justice ti inaramid ti BI. Kasta met nga inyunay-unay ni Palace spokesperson Edwin Lacierda a saan a kasapulan nga agpadispensar ti Pilipinas iti gobierno ti Taiwan.
Kinuna pay ni Lacierda a takderan ti Pilipinas ti panangideportarna kadagiti ganggannaet a Taiwanese ken Chinese nationals agsipud ta di kayat ti pagilian nga agbalin ditoy a pagpaknian dagiti kameng ti internasional a sindikato ti krimen ken tapno masalakniban ti nasional nga interes ti pagilian.
Ngem ti isyo ditoy no apay a nairaman a naideportar dagiti 14 a Taiwanese nationals iti mainland China imbes nga iti naggapuanda a pagilian. Dayta ti kayat dagiti agtuturay ti Taiwan a mapasamak. Dayta ti dakkel a nagsakitan ti nakemda.
Gapu kadi ta ti China ti nagkiddaw iti pannakaaresto dagitoy a kameng ti internasional a crime syndicate?
Masirip ti sungbat iti saludsod iti imbalikas ni DOJ Secretary Leila de Lima: “Inkeddeng ti gobierno ti Pilipinas ti deportasion iti China tapno masigurado a naan-anay a madusa dagiti masuspetsa a kriminal nga elemento. Kasta met a maiyannurot iti nasional nga interestayo a mangsalaknib iti pagilian ken dagiti umilitayo kadagiti dakes a ganggannaet.”
Innayon ni de Lima: Ti pannakausig dagiti suspek iti China para iti krimen nga estapa wenno kapadpadna a basol ti kasayaatan nga opsion agsipud ta residenteda amin iti dayta a pagilian….”
Iti biang ti DOJ, sumagmamano nga agilinlinteg a pakairamanan ni Sen. Miriam Defensor-Santiago ken ti liderato ti pagilian, rebbengna laeng ken maikanatad nga iti China ti pakaideportaran dagiti naaresto ditoy pagilian agsipud ta sursurotentayo ti One China Policy. Kas nadakamaten, maymaysa laeng ti China ket maysa laeng ti Taiwan a probinsia ti China.
Yan ti rigatna, nasukit ti karirikna dagiti opisial ti Taiwan. Pinabasolda dagiti agtuturaytayo a nagkurno iti pressure manipud iti China ket imballaagda nga agballatek daytoy “serioso a biddut” kadagiti 80,000 a kailiantayo nga agtrabtrabaho iti dayta a pagilian. Pinaayaban ti gobierno ti Taiwan ti special a representativeda ditoy pagiliantayo. Idi damo nga ipapanna iti Taiwan, saan met a nagballigi ni dati a Sen. Mar Roxas nga imbaon ni Pres. Benigno Aquino III a mangpalamiis iti uloda.
Narikna dagiti kailiantayo ti resulta ti pannakasugat ti rikna ti Taiwan: naing-inget ken at-atiddog itan ti pannakaproseso ti aplikasionda para iti bisa. Adda pay tignay ti gobierno ti Taiwan a saanen nga aggawat pay kadagiti Pilipino a trabahador no di ket kadagiti sabalin a pagilian.
Kas posible a panangatur ti gobierno (nupay saanna nga annugoten iti publiko) ti mapapati a biddut ti BI, saanen a nakumpirma ti pannakadutok ni Ledesma a mangipangulo iti nasao nga ahensia. Posible met a pinakalma daytoy nga addang ti gobierno dagiti opisial ti Taiwan ket saandan nga intuloy ti panangiparitda ti panagtrabaho dagiti kailiantayo iti pagilianda.
All’s that well ends well a kunada.
Ngem akuen man wenno saan ti gobierno, dakkel a biddut ti napasamak. Agpaay koma daytoy a leksion kadagiti dadaulo dagiti nadumaduma nga ahensia ti turay tapno saanda nga agdardarasudos a mangipakat iti pangngeddeng a mabalin a pakadadaelan ti relasiontayo iti sabali a pagilian.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Maysa a lalaki ti natay kalpasan a napaltogan iti maysa a biliaran iti Zone I ditoy nga ili iti agarup alas 8:30 ti rabii ti Hulio 28.
Natay iti Metro Vigan Cooperative Hospital ni Bryan Pacpaco Maregmen, 29, naasawaan, residente iti Zone I Bantay, gapu iti sugatna iti nadumaduma a paset ti bagina.
Napuntaan iti naiwawa a bala ni Delfin Pagud Inong, 17, baro, kalugaran ni Maregmen, ket naitaray iti nasao met laeng nga ospital tapno maagasan ti sugatna.
Segun iti inisial nga inbestigasion, madama nga agay-ay-ayam da Maregmen ken ni Jake Rialubin y Pacis, 17, baro, residente iti Poblacion, San Vicente, Ilocos Sur, iti biliar iti compound ti Pilar’s Lodging House iti nadakamat a barangay idi immasideg ti maysa a lalaki sana pinaltogan ti biktima iti namin-adu a daras.
Kalpasan ti pammaltog, naglugan ti suspek iti asul a motorsiklo nga XRM a naiparada iti ruar ti compound sada naglibas iti di met nabigbig a kaduana a nagmaneho iti getaway a lugan.
Segun iti maysa a saksi, stripe ti aruat ti pimmaltog ken nakakallugong idinto nga atiddog ti buok ti nakakallugong met a kaduana.
Nakasarak dagiti inbestigador kadagiti kapsula a nagtaud iti cal. 45 iti nakapasamakan ti krimen.
Di pay ammo ti motibo ti pammapatay ken ti kinaasino ti kriminal.
Kabayatanna, inaresto dagiti polis ditoy ti maysa a lalaki a sumangsango iti kaso a frustrated murder iti regional trial court ti Vigan City.
Inaresto dagiti polis ni Mario Paa y Domenden alias Mayong, 34, baro, welder ken residente iti Bulag East, Bantay babaen ti bileg ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Cecilia Corazon Dulay Archog ti RTC Branch 21, Vigan City maikontra ken ni Paa gapu iti kasona a frustrated murder a naka-docket iti babaen ti CC No. 6748.
Naituding ti P200,000 a piansa ni Paa para iti temporario a pannakawayawayana.
Iti pannakaisurat daytoy, adda ni Paa iti kustodia ti polis ti Bantay.#


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Saanen a naidanon iti ospital ti biag ti maysa a motorista kalpasan a dinungparna ti maysa a heavy equipment iti makalkalsada a paset ti highway ti Barangay Cuancabal ditoy nga ili idi rabii ti Mayo 31.
Nupay dagus a naitaray iti Pira Clinic and Hospital ni Allen Pascua y Saldua, residente iti Batac City, Ilocos Norte, indeklara ti a nangtaming kenkuana nga awanen ti biagna idi maidanon iti ospital.
Segun iti panagimbestiga ti polis, agpaabagatan ti Honda TMX 155 a minaneho ni Pascua, idi dinungparna ti road roller a nakaparking iti construction site a puon ti nagsagrapanna iti dunor iti ulona. Mapapati nga awan ti helmet, lisensia wenno dokumento nga iggem ti biktima idi maaksidente.
Nakaro ti pannakadadael ti motorsiklo, nangruna iti sungona.
Nakarekobre dagiti polis iti bulsa ti biktima iti maysa a selpon ket pinakaammuandan ti maysa nga Elmer Espanol a kabagianna.


text:
VIGAN CITY- Impatalged ti gobernador ditoy probinsia nga idauluanna ti grupo ti mannalon ditoy Ilocos Sur a mangirupir iti pannakaited ti nangangato a floor price ti produkto a tabako iti masungad a tripartite conference.
“Masapul nga umatendertayo tapno nasaysayaat met laeng ti panangirupirtayo iti nangatngato a floor price ti tabako,” kinuna ni Gov. Deogracias Victor Savellano idinto nga impakaammona a maangay ti tripartite conference iti nagbaetan dagiti agmulmula iti tabako ken dagiti agparpartuat iti sigarilio ken traders iti Manila inton Nobiembre 12.
Iti naisayangkat a tobacco tripartite consultative meeting iti nagbaetan dagiti tobacco farmers ken dagiti manufacturers idi Septiembre 30 iti provincial capitol babaen ti initiatibo ti gobierno probinsial, P2 laeng ti nagpatinggaan dagiti agparpartuat iti sigarilio a maituon iti floor price ti tabako a Birhinia iti masungad a panagtatabako, adayo nga amang a nababbaba ngem iti P19.84 a kiniddaw dagiti agmulmula iti tabako a pakaingatuan ti floor price daytoy a produktoda.
Gapu iti nababa a maituon iti floor price ti tabako, dismayado ni Bernard Vicente, dadaulo dagiti agmulmula ti tabako iti Sinait, Ilocos Sur ken napusgan a mangibagi kadagiti mannalon.
Kinuna ni Vicente a no saan a mapatgan ti naudi a kiddawda, amangan no adu a mannalon ti saanen nga agmula pay itoy kangrunaan a produkto ti probinsia.
Maysa nga aldaw sakbay ti tripartite conference, nagtataripnong dagiti mannalon manipud iti Ilocos Norte, Ilocos Sur, Abra ken La Union ket iti komputasionda, umabot iti P114,040.40 ti gastosda iti tunggal ektaria ket indatagda ti P19.84 a pakaingatuan ti floor price ti tabako manipud iti P61 a napatgan idi 2007.
Ngem kinuna dagiti agparpartuat ti sigarilio a P2 laeng ti maituon iti floor price ti tabako uray imbaba payen dagiti mannalon ti kiddawda iti P10 kada kilo.
Iti interbiona iti media kalpasan ti napaay a tripartite conference, kinuna ni Savellano a ti dakkel a paggiddiatan iti komputasion iti magastos iti panagmula iti tabako kas iti ganagan, pestisidio ken panangdan ti saan a pagsabatan dagiti mannalon ken agparpartuat ti sigarilio.#


text:
SANTA, Ilocos Sur – Tallo a babbai ti nagpulong iti police station ditoy nga ili a biniktima ida ti dua a kailianda a nangikari kadakuada iti trabaho iti maysa a pagilian iti Middle East ngem awan met gayam.
Idi agarup 10:15 ti bigat ti Oktubre 27, nagpulong iti polis ditoy da Rosanna Burgos y Davalos, 25, awanan asawa, residente iti Brgy. Magsaysay District, Santa, Ilocos Sur; Maria Angela Verceles y Baldo, 25, naasawaan; ken Benie Rose Alconis y Gose, 23, naasawaan, agpada a residente iti Brgy. Sacuyya Norte, Santa, Ilocos Sur, a kinarian ida da Angelene Fernandez y Galinato ti Barangay. Sacuyya Norte ken Analyn Aquino y Saraos ti Brgy. Basug, Santa, Ilocos Sur, nga agtrabaho iti Dubai, United Arab Emirates ngem awan met gayam agur-uray a pagtrabahuanda sadiay.
Kinuna dagiti biktima nga impatalged dagiti suspek nga adda agur-uray nga employerda iti nasao a pagilian ken maawatda a sigida nga agtrabaho.
Iti pulong dagiti biktima, idi nakasangpetda iti Dubai, sinabat ida ti maysa a Rose Balaong y Deza, mapapati nga ahente ti maysa a travel agency sadiay, sada naipan iti Al Najem Services (Travel Agency) a naggiananda ngem awan ti naited a pagtrabahuanda.
Kinuna pay dagiti biktima nga innala ni Balaong ti pasaporteda ken agbayadda iti P150,000.00 tapno maalada dagiti pasaporte ken kas bayadda iti kinnan ken akomodasion.
Sa la nakaawid dagiti biktima iti pagilian idi Oktubre 23, 2017 kalpasan ti panagbayadda ken ni Balaong.
Segun iti polis, isagsaganadan ti kaso a panaglabsing iti Sec. 6 ti RA 8042 wenno illegal recruitment maikontra kadagiti tallo a suspek nga agtrabtrabaho amin iti Dubai. (Tawid News)


text:
CANDON CITY – Nakaeskor ti kapolisan iti kampaniada maikontra iti loose firearms ta sumagmamano a paltog ken nagduduma a balbala ti nakumpiskada iti panagsukisokda iti balay ti maysa nga agnaed iti Puroc Kampo, Sitio Quemarayan, Barangay Caterman ditoy siudad itay nabiit.
Idi agarup 7:00 ti bigat ti Oktubre 3 ken babaen ti bileg ti search warrant No. 22 nga inyisio ni Judge Francisco A. Ante, Jr. ti MTCC, Vigan City, sinukisok dagiti nagtitipon nga elemento ti Criminal Investigation and Detection Group, ISPPO Provincial Intelligence Branch, PNP Maritime Group nga indauluan ni Chief Inspector Richard D. Palay ken kameng ti Candon City Police Station ti balay ni Bayani Ramos Gacilan, 58, naasawaan, ken residente iti nadakamat a barangay.
Nagresulta ti panagsukisok ti panangkumpiska dagiti operatiba ti maysa a calibre .22 rifle nga awanan serial number ken addaan suppressor, sabali pay a calibre .22 nga awanan serial number, maysa a calibre .22 rifle a nagmarka iti Armscor ngem awanan iti serial number, maysa nga stainless calibre .22 rifle a nagmarka iti Agape, maysa a puraw a plastic container a nagkarga iti 6 a rounds ti balbala ti cal. 22 magnum ken 12 rounds ti balbala para iti ordinario a cal. 22.
Addan ni Ramos ken dagiti nakumpiska kenkuana iti kustodia ti CIDG para iti umisu a disposision.
Iti pannakaisurat daytoy, maisagsagana met ti kaso a panaglabsing iti RA 10591 maikontra ken ni Ramos. (Tawid News)


text:
Ngem iti literatura, napaliiw a napinpino dagiti addang dagiti babbai a mannuratĀ ngem dagiti lallaki.
Natural dayta a banag, lalaki la ti lalaki, ket babai la ti babai. Dumiken latta ti kinaemma dagiti babbai idinto ta mairayo iti kinadursok dagiti lallaki.
Agsaoak itoy a banag iti Philippine lit. Kas ehemplo iti intay dakdakamaten, immuna a rimmuar ti libro dagiti babbai a mannurat, ti āForbidden Fruitā ā ti erotika a libro dagiti nalalatak a mannurat aĀ babbai a buklen da Lualhati Bautista, Cecilia Manguerra Branard, Joi Barrios, Ophelia Dimalanta, Marjorie Evasco, Ma. Fatima Lim, Jessica Hagedorn, Marra Lanot, Ruth Elynia Mabanglo, ken Benilda Santos.
Bin-ig a nalalatak a nagan iti literature ken iti akademia. Ngem naglak-am ni Ophelia Alcantara Dimalanta iti naruay a misuot dagiti papadi iti University of Sto. Tomas a pangisursuruanna ta kababai a tao, nagsurat ketdin iti erotica.
Ngem adda dagiti makaaprad a balikas a nasuktan iti naimas ken suabe a tilmonen, ket dayta ti inaramid dagitoy a babbai a mannaniw.
Napintas ken makapaisem ti agbasa ta nasutil ken nagantil dagiti balikasda. Saan a balikas a mangipaay iti salemsem ti rikna lalo iti kaltaang ti panagmaymaysa no di ket mangibun-ay iti panagdayaw ken panagraem gapu iti kinapino ken kinapudaw ti darat a pagiladan ti nakem. Nangato a yuyeng ti pagindayonan ti muging kabayatan ti panagbasa kadagiti nasutil ken nagantil a balbalikas.
Kasta ti kinapintas dagiti balikas a linaon ti libro dagitoy a mannaniw a babbai.
Uray ti libro ni Joi Barrios a āSongs of Ourselvesā nga inpablaak ti Anvil Publishing ken inedit ni Edna Zapanta Manlapaz ket maysa pay nga erotica a libro a naglaon kadagiti nagduduma a rikna, marikrikna, arapaap, balligi ken pannakapaay ken dadduma pay. Nabasak daytoy sadiay library ti St. Louis University. Napintas dagiti balikas ni Joi Barrios ket nabatombalaniak.
Makunak ita, wen, naimpluensiaannak itoy libro ni Joi Barrios, lalo la unay iti daniwna a napauluan iti āWomen Talk.ā
Gapu itoy a daniwna, nakasuratak iti maysa a sarita maipanggep kadagiti babbai, ti āNadara ti Aldaw ni Ebaā nga impablaak ti Bannawag idi Enero 1999. Nadara a talaga ti aldaw ni Eba. Kastoy ti kuna ni Joi Barrios iti daniwna: āā¦women are bound/by rituals of womanhood/first blood of puberty/blood of hymens breaking/blood at child birth.ā
Nadara a talaga ti biag dagiti babbai. Isu a nakunak met iti sarita a ānadara ti aldaw ni Ebaā ket nailawlawag iti sarita no apay a nadara ti biag dagiti babbai.
Uray ti libro nga āErosā a libro dagiti dandaniw ken ladladawan nga inedit da Virgilio Aviado, Benedicto Cabrera ken Alfred Yuson. Ngem itoy a lubong, nadurdursok latta ni lalaki. Kuna ngarud dagiti agpalpaliiw a ātinta ng libogā ti libro, ta makaaprad dagiti dadduma a balikas ken kadagiti ladawan, ta silulukat ti ruangan ti langit ket agaw-awis ti ayug ti agay-ayus a karayan, anian!
Kinondena la ket ngarud ni Prof. Ophelia Alcantara Dimalanta ti libro babaen ti salaysayna nga impablaak ti Philippine Daily Inquirer, a nagkunaanna: āEros Pinoy” appears smack at a time when the world is becoming increasingly undisciplined and loose, morally indifferent if not altogether devious. It has become widely accepted that the sex drive lies at the base of every reality (the Freudian influence has not entirely dissipated), never found alone and in isolation in human beings but nearly always associated even with aesthetic, imaginative considerations. Sex is virtually out in the open, and chastity has become a virtue we have forgotten exists.ā
Sabali pay a libro ti nairuar a napauluan iti āPorn Againā ken ti play a āVagina Dialogue.ā
Ti kangrunaan nga isyo no apay a sinuratko daytoy: Mangiruar dagiti lallaki a mannurat (Ilokano) iti libro nga erotica. Iti pakasaritaan, history repeats itself. Mapasamak met ngata daytoy iti Iluko lit, kasĀ ti napasamak iti Philippine lit? Paliiwentayo ngarud.
Ibuyangyang man wenno saan ti mutia ti kinabaknang, agpada latta a simrek ti asinoman iti siled ti erotica. Ngem, ala, uray pay no adda nalamuyot ken nakersang a darat a pagampayagan ti panunot, siwawaya ti nakem ti asinoman nga umarakup. Dagiti laengen ngata dina ammo a riendaan ti bagina ti maikursong iti nauneg a gayunggayong. Art appreciation ti iseksek koma iti muging tapno magna a siaannayas iti dana ti erotica.#


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano a saan laeng a pannakaidur-as dagiti bukod a produkto dagiti nadumaduma nga ili iti Ilocos Sur no di pay ti pannakaitandudo ti tawid a kultura ken pilgrimage tourism ti naipangruna a panggep ti Kannawidan Ylocos Festival.
Kas panangitandudo iti pilgrimage tourism, naluktan ti festival a pangrambak iti maika-190 nga anibersario ti panagwayas ti Ilocos Sur a probinsia itay Enero 27 babaen ti maysa a misa a naangay iti Katedral ni San Pablo ken kalpasanna, nailibot dagiti nadumaduma a rebulto dagiti nalatak a patron dagiti ili iti probinsia a nakiprosisionan dagiti provincial officials, relihioso a grupo ken deboto a katoliko.
Iti interbiona iti media, kinuna ni Savellano nga adu dagiti daan ken napnuan pakasaritaan a simbaan iti Ilocos Sur ket panggep ti festival nga ad-adu pay ti maawis a turista a bumisita iti probinsia babaen ti pilgrimage tourism.
Karaman dagiti nadakamat ni Savellano a napnuan historia ti St. Paul Metropolitan Cathedral ken Simbaan a Bassit ti Vigan City, ti Nuestra Seniora de la Caridad ti Bantay, ti Simbaan iti Sta. Lucia, San Vicente, ni St. William the Hermit iti Magsingal ken ti Shrine ni Santo Cristo iti Sinait.
Kas kannawidan, naluktan met ti trade and agri fair, itay Enero 28 babaen ti panaglualo ti maysa a panglakayen a kameng ti tribu ti Bago iti Quirino, Ilocos Sur a sinaruno ti pannakapuyot ti tangguyob a mangipakdaar iti panaglukat ti nasao a pagteng.
Kinuna ni Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano a babaen met ti pannakalukat ti trade fair a pakaidispleyan dagiti partuat ken patanor dagiti nadumaduma nga ili iti probinsia, ad-adda pay a maipromot dagitoy nga agbalin a pamastrekan dagiti lokal a gobierno.
Iti malem, intampok dagiti nadumaduma nga ili, nangruna dagiti upland municipalities dagiti kannawidan nga ugali ken tradision iti lugarda babaen ti sala.
Kinuna ni Savellano a panggep ti gobierno probinsial a maikalkalawa pay ti festival iti sumaruno a tawen a pakaawisan a makipartisipar dagiti kabangibang ti Ilocos Sur a probinsia.
Maipalagip nga idi Peb. 2, 1818, naisina ti Ilocos Sur iti Ilocos Norte ken La Union tapno agbalin nga agwayas a probinsia.#


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Nagtataripnong dagiti Boy Scout executives iti Ilocos Region ken North Eastern Luzon idi Hulio 20-21 kas paset ti panagsaganada iti regional jamboree a maangay ditoy nga ili inton Disiembre 1-5, 2010.
Karaman kadagiti dimmar-ay da BSP Regional Director Flor Atinyo, BSP-Ilocos Sur Executive Gil Savellano, BSP Ilocos Sur Chairman Deogracias Victor âDVâ Savellano ken nasurok tallopulo nga scout executives.
Inkari ni Cabugao Mayor Edgardo Cobangbang Jr. ti suportana kadagiti amin nga aktibidad ti BSP kas mangsangaili iti regional jamboree a maangay iti Barangay Daclapan ken Barangay Namruangan ditoy nga ili.#


text:
Almaty
Ti Almaty (Kasaho: AлMaTы, Almaty [ɑlmɑˈtə]; Ruso: AлMaTы [ɐlmɐˈtɨ]), dati a kas Alma-Ata (Ruso: AлMa-ATa) ken Verny (Ruso: BepHый Vernyy), ket ti kadakkelan a siudad idiay Kazakhstan, iti populasion iti 1,797,431 a tattao, agarup a 8% iti dagup a populasion ti pagilian. Daytoy ket nagserbi idi akas kapitolio ti estado ti Kazakh kadagiti nadumaduma a pormana manipud idi 1929 agingga idi 1997, babaen ti impluensia ti dati a Kappon ti Sobiet ken dagiti indutokna.[1] Ti Alma-Ata ket isu idi ti mangsangaili a siudad iti sangalubongan a komperensia ti 1978 iti Primary Health Care a nakaamponan ti Deklarasion ti Alma Ata, a nagmarka iti paradigma a panagbaliw iti global a salun-at ti publiko. Idi 1997, inyakar ti gobierno ti kapitolio idiay Astana iti amianan ti pagilian ken agarup daytoy nga agadayo iti 12 nga oras babaen ti tren.
Ti Almaty ket agtultuloy a kas nangruna a sentro ti komersio ken kultura ti Kazakhstan, ken ti pay kadakkelan a sentrona iti populasion. Ti siudad ket mabirukan iti lugar a kabanbantayan iti akin-abagatan a Kazakhstan iti sakaanan dagiti turod ti Trans-Ili Alatau iti kangato iti 700–900 m (2,300–3,000 feet), nga ayan a pagayusan iti tanap dagiti karayan ti Dakkel ken Bassit nga Almatinka.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "HaceлeHиe". Stat.kz. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 4 Enero 2013. Naala idi 2013-01-11.
- ^ "Almaty, Kazakhstan", Encyclopædia Britannica
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Almaty iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Almaty manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Siudad ti Almaty Opisial a website


text:
Norwega
Nagsasabtan: 61°N 8°E / 61°N 8°E
Ti Norwega /ˈnɔːrweɪ/ (dengngen) (Norwego: Norge (Bokmål) wenno Noreg (Nynorsk)), opisial a ti Pagarian ti Norwega, ket maysa a Nordiko a unitario a batay-linteg a monarkia a dagiti teritoriana ket nabuklan dagiti lumaud a paset iti Eskandinabo a Peninsula, Jan Mayen, ken ti Artiko a purpuro iti Svalbard ken ti Isla ti Bouvet.[paammo 1] Ti Norwega ket addaan ti kalawa a 385,207 kuadrado kilometro (148,729 sq mi) ken ti populasion ti agarup a 5 a riwriw.[13] Isu daytoy ti maikadua a kabassitan ti kapusekan ti populasion a pagilian idiay Europa. Kaaduan iti daytoy a pagilian ket nakibinbinningay ti pagbeddengan iti daya babaen ti Suesia; iti akin-aminan unay a rehionna ket nabeddengan babaen ti Pinlandia iti abagatan ken Rusia iti daya; iti abagatan ti Norwega ket nagbeddengan ti Ilet ti Skagerrak a maballasiwan manipud ti Dinamarka. Ti kapitolio a siudad ti Norwega ket ti Oslo. Ti atiddog nga aplaya ti Norwega, a maisangguan ti Amianan a Taaw Atlantiko ken ti Baybay Barents, ket ditoy ti pakakitaan dagiti nalatak a piordo.
Dagiti notaUrnosen
- ^ Ti Tulag ti Spitsbergen (makunkuna pay a ti Tulag ti Svalbard) idi Pebrero 9, 1920, ket mabigbigan ti napno ken absuloto a katurayan iti Norwéga ti artiko a purpuro iti Spitsbergen (a makunkuna tattan a Svalbard). Ti Isla ni Pedro I ket agkamkammatalek a teritorio (Norwego: biland) iti Norwega ngem saan a maipanunutan a kas paset iti Pagarian. Ti Norwega ket mangal-ala pay ti paset iti Antartika a makunkuna a Reina Maud a Daga.[12]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "Dagiti Estadistika ti Norwega – Populasion 1 Enero 2010 ken 2011 ken dagiti nagbalbaliw idi 2010, babaen ti imigrasion a kategoria ken pagilian a lugar iti likud. Dagiti napudno a bilbilang" (iti Norwego). Ssb.no. 2010-01-01. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Naala idi 2011-07-23.
- ^ New government 24.01.2020
- ^ "Arealstatistics for Norway 2020" (iti Norwego). Kartverket, mapping directory for Norway. 2019-12-20. Naala idi 2020-03-07.
- ^ "Population, 2020-01-01" (iti Norwego). Statistics Norway. 2020-02-27. Naala idi 2020-03-07.
- ^ "Ti populasion idi 1 Enero 2014 ken dagiti panagbalbaliw ti populasion idi 2013. Dagiti probinsia". Statistisk Sentralbyrå. 23 Pebrero 2014.
- ^ a b c d "Norway". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-05-06.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Kalawa. CIA World Factbook
- ^ "Statistisk sentralbyrå: – temaside" (iti Norwego). Ssb.no. Naala idi 2011-11-25.
- ^ Nailian a Panagsukisok a Konsilo (U.S.). Gimong a Pangsukisok ti Polar (1986). Antartiko a tulag a sistema: maysa a pammategan : dagiti nagbanagan iti gimongan a naaramid idiay Beardmore, South Field Camp, Antartika, Enero 7–13, 1985. National Academies Press. ISBN 9780309036405. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Population". Dagiti Estadistika ti Norwega. Mayo 19, 2012.


text:
Psidium cattleyanum
Ti Psidium cattleyanum,[2][3] kadawyan nga ammo iti Ingles a kas Cattley guava, strawberry guava wenno cherry guava, ket ti bassit a kayo (2–6 m iti katayag) iti pamilia ti Myrtaceae (mirtus). Ti sebbangan ket nanaganan a kas pammadayaw ken ni William Cattley ti Ingles a hortikulturista. Ti henero a naganna iti Psidium ket agtaud manipud iti Latin iti psidion, wenno "armlet."[4] Ti agbunga iti nalabbasit a karuay a P. cattleyanum var. cattleyanum, ket kadawyan nga ammo iti Ingles a kas ti purple guava, red cattley guava, red strawberry guava ken red cherry guava.[2] Ti agbunga iti duyaw a karuay a P. cattleyanum var. littorale ket ammo iti Ingles a kas ti yellow cattley guava, yellow strawberry guava, yellow cherry guava,[2] lemon guava ken kas ti waiawī iti Hawaii. Uray no ti P. cattleyanum ket addaan kadagiti napili nga ekonomiko nga usar,[2][5][6] daytoy ket naikeddeng a makaraut a mula iti Hawaii.[7][8]
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Psidium cattleyanum ket ti maysa a bassit ken adu ti sangana a kayo a makaabot iti katayag iti 13 a metro, uray no kaaduan kadagiti kayo ket adda iti pagbaetan ti 2 ken 4 m.[9] Ti P. cattleyanum ket addaan iti nalamuyot, maris-dapo aginggana iti maralabbasit-kayumanggi nga ukis ti kayo, nga addaan iti arinduyog aginggana iti eleptiko a bulbulong a dumakkel iti 4.5 cm iti kaatiddog. Daytoy ket agbunga no ti mula ket agtawen iti pagbaetan ti 3 ken 6 a tawtawen. Daytoy a bunga ket addaaan iti naingpis a kudil a sumakop manipud iti duyaw aginggana iti nangisit a nalabbasit wenno purpura, immitlog iti sukog, ken dumakkel iti agarup a 4 cm iti kaatiddog. Mabalin nga agsabong iti bugbugtong wenno dagiti rimpuok iti tallo, ken ti tunggal maysa a sabong ket addaan iti lima a petalo.[9]
Agpaadu ti P. cattleyanum babaen ti bukel ken cloning. Dagiti mapataud iti cloning a saringit ket addaan iti ad-adu a lugar iti bulong.[10] Uray no patneng iti Brasil, daytoy itan ket naiwarwaras kadagiti adu a paset ti tropikal a rehion.[6][8] Daytoy ket naipayammo iti Hawaii idi nasapsapa ngem 1825 tapno mapartuat iti maysa nga agrikultural a paglakuan kadagiti bungana, negm saan pay met a nagablin a nasayaat a produkto ti komersio. Daytoy ket adu unayen kadagiti ekosistema ti tropikal a katuduan a bakir gapu ti aksidental a pannakailugan ken dagiti tagikuana a kas makaraut a mula.[6][11]
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakailadawan, John Lindley
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The Plant List: A Working List of All Plant Species, naala idi 6 Mayo 2016
- ^ a b c d USDA-ARS. "GRIN Taxonomy for Plants". Naala idi 6 Mayo 2016.
- ^ Missouri Botanical Gardens. "Tropicos.org". Naala idi 9 Hunio 2011.
- ^ "Definition of PSIDIUM". www.merriam-webster.com (iti Ingles). Naala idi 2017-05-04.
- ^ State of Hawaii. (2010). Biocontrol of Strawberry Guava by its Natural Control Agent for Preservation of Native Forests in the Hawaiian Islands. Department of Land and Natural Resources, 54.
- ^ a b c US Forest Service. (2016). Strawberry Guava: Not All Green Is Good. Pacific Southwest Research Station.
- ^ "Strawberry Guava – Psidium cattleianum – Overview – Encyclopedia of Life". Encyclopedia of Life (iti Ingles). Naala idi 2017-05-04.
- ^ a b Lowe S., Browne M., Boudjelas S., De Poorter M. (2000) 100 of the World’s Worst Invasive Alien Species: A selection from the Global Invasive Species Database. Published by The Invasive Species Specialist Group (ISSG) a specialist group of the Species Survival Commission (SSC) of the World Conservation Union (IUCN), 12pp. First published as special lift-out in Aliens 12, December 2000. Updated and reprinted version: November 2004.
- ^ a b "Strawberry Guava – Psidium cattleianum – Overview – Encyclopedia of Life". Encyclopedia of Life (iti Ingles). Naala idi 2017-05-06.
- ^ Huenneke, L. (1990). Seedling and clonal recruitment of the invasive tree Psidium cattleianum: Implications for management of native Hawaiian forests. Biological Conservation 53(3): 199-211.
- ^ C. Wikler, J. Pedrosa-Macedo, M. Vitorino, M. Caxambú, C. Smith. (1999). Strawberry Guava (Psidium cattleianum) – Prospects for Biological Control. Proceedings of the X International Symposium on Biological Control of Weeds 4–14 July 1999. Montana State University, Bozeman, Montana. Edited by Neal R. Spencer pp. 659-665 (2000).
The Complete Book of Fruit Growing in Australia, Louis Glowinski, ISBN 0 85091 870 7
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Psidium cattleyanum iti Wikimedia Commons
- Psidium cattleianum (cattley guava) pakaammo manipud iti HEAR project
- Photo of ripening yellow cattley guavas. Naala idi 2007 Nobiembre 25.


text:
Plantilia:Kahon ti agar-aramat-r
Daytoy a plantilia ket mabalin a mausar ti napardas a panagpartuat ti kahon ti agar-aramat para iti panagiparang iti panid ti agar-aramat urayno awan ti pannakaammo iti HTML wenno eskritu ti tabla ti wiki.
Palagip para iti pagipadasan:[urnosen ti taudan]
- Kankanayon nga agsanay wenno agipadas idiay Plantilia:kahon ti agar-aramat-r/pagipadasan wenno Plantilia:kahon ti agar-aramat-r/pangsubok
- No napagustuankan: Kopiaem ti kodigom!
- Idiay baras ti adres ti pagbasabasam, baliwam ti "pagipadasan" wenno "pangsubok" iti nagan ti bukodmo a baro a kahon ti agar-aramat.
- Kas pagarigan:
- BALIWAN TI http://ilo.wikipedia.org/wiki/Plantilia:Kahon_ti_agar-aramat-r/pagipadasan
- ITI http://ilo.wikipedia.org/wiki/Plantilia:Kahon_ti_agar-aramat-r/Ti_nagan_ti_baro_a_kahon
- No naalan ti nagan ti baro a kahon ti agara-aramat, agpartuat ti sabali a nagan.
- Maibaganto kaniam ti Mangrugi ken Mangpartuat ti baro a Plantiliam iti Kahon ti agar-aramat!
- Ipegket ti kodigom iti naited nga espasio.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{kahon ti agar-aramat-r | border-c = maris ti pagbeddengan | border-s = kaakaba ti pagbeddengan nga addaan kadagiti piksel | id = teksto ti id wenno ladawan | id-c = maris ti likudan ti id | id-fc = maris ti kita ti letra ti id | id-s = kadakkel ti teksto ti id | id-p = tapar ti espasio ti selula ti id | id-lh = lini a katayag ti id | id-op = sabali a parametro ti id (CSS) | id-w = kaakaba ti kahon ti id | id-h = katayag ti kahon ti id | info = teksto ti pakaammo | info-c = maris ti likudadn ti pakaammo | info-fc = maris ti kita ti letra ti pakaamo | info-s = kadakkel ti teksto ti pakaaammo | info-p = tapar ti pakaammo (distansia a baetan dagiti linaon ti selula ken pagbeddengan ti selula) | info-lh = linia a katayag ti pakaammo (wenno distansia iti baetan dagiti linia ti teksto) | info-op = sabali a pakaammo, dagiti parametro ti (CSS) | usercategory = kategoria ti agar-aramat (pagpilian) | usercategory2 = kategoria ti agar-aramat (pagpilian) }}
- Ti kadakkel ti teksto ket naipagarup nga adda kadagiti puntos
- No ti pagbeddengan-c ket saan a nainaganan, ti mausarto ket ti id-c
- Amin a parametro ket pagpilian laeng
Nabaiwanen a daan nga eskritu, para iti kompatibilidad.
{{kahon ti agar-aramat-r | color 1 | color 2 | id | info | id size }}
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Dagiti batayan a salaysay[urnosen ti taudan]
Kaaduan kadagiti naibatay ti HTML a tabla ket agusar laeng kadagiti manmano kadagitoy a gupit. Ti sumaganad a sangkapaset ti agasmang ket mabalin nga usaren tapno napardas a pagbaliwen ti maysa a HTML a kahon ti agar-aramat iti pormat nga inus-usar ditoy.
{{kahon ti agar-aramat-r | border-c = | info-c = | id-c = | id-fc = | id-s = | id = | info-fc = | info-s = | info-lh = | info = }}
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- Plantilia:Kahon ti agar-aramat
- Plantilia:Kahon ti agar-aramat-2


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Namunganay daytoy pammaltog iti panagriri dagiti annak a nakaigapuan ti komprontasion iti nagbaetan ti dua nga amma a nagtungpal iti pannakapaltog ti maysa.
Kas resultana, napilaan iti kaso a double frustrated homicide with attempted homicide iti provincial prosecutor, Vigan City ni Jonathan Guevara y Rigor, 37, naasawaan, residente iti Barangay Balaleng Laudenia, ditoy nga ili, gapu iti panangpaltogna kada Mocsana Adoma, 45, naasawaan; Akmad Mangorse, 38, naasawaan; ken Akisar Abdul Majeed, 13, Grade Vi pupil, agpapada a residente iti Barangay III, Bantay, Ilocos Sur idi malem ti Pebrero 3 iti sanguanan ti Balaleng Elementary School, ditoy met laeng nga ili.
Sakbay ti pammaltog, mapapati a nagringgor ti anak ni Guevara ken ti anak ni Adoma ket kinompronta ti suspek ti anak ti Muslim.
Mapapati a sinipat ni Guevara ti ubing a puon ti nagsangitan daytoy ket nagpulong iti amana.
Agpada da Guevara ken Adoma a nangitulod iti anakda iti eskuela ket ditoyda a nagengkuentro.
Mapapati a kinumpronta ni Adoma ti suspek sana dinisnog iti naminsan a puon ti nangasutan ni Guevara iti paltogna sana pinaltogan ni Adoma a nakairamanan da Akmad Mangorse ken Akisar Abdul Majeed.
Naglibas ti suspek kalpasan ti pammaltog idinto a naitaray dagiti biktima iti Metro Vigan Cooperative Hospital tapno maagasan dagiti sugatda.
Nakarekobre dagiti nagresponde a polis iti uppat a kapsula a nagtaud iti cal. 45 iti nakapasamakan ti pammaltog.#


text:
Carl David Anderson
Ni Carl David Anderson (Septiembre 3, 1905 – Enero 11, 1991) ket Amerikano idi a pisiko. Isu ket kaaduan nga ammo para iti panagduktalna iti positron idi 1932, ti maysa a nagun-od a nakagungunaanna iti Premio Nobel iti Pisika idi 1936, ken iti muon idi 1936.
BiograpiaUrnosen
Naipasngay idi ni Anderson idiay Siudad ti New York, ti anak a lalaki dagiti Sueko nga imigrante. Isu ket nagadal iti pisika ken inhenieria idiay Caltech (B.S., 1927; Ph.D., 1930). Babaen ti superbision ni Robert A. Millikan, isuket nangrugi iti panagsukisok kadagiti raya ti kosmiko nga iti las-ud ti kurso ket nakaduktal kadagiti saan a nanamnama a tugot ti partikula kadagiti (dagiti moderno a bersion ket makunkuna ita a kas ti maysa nga Anderson) ladawan ti kamara ti ulep nga isu ket husto a nangiyulog a pinartuat daytoy babaen ti partikula nga addaan iti kapada a masa a kas ti elektron, ngem agkasungani nga elektrikal a karga. Daytoy a panagduktal, a nairangarang idi 1932 ken kalpasanna ket pinasingkedan met dagiti dadduma, ket nagpasingked ti teoretikal a padto ni Paul Dirac ti kaadda ti positron. Immuna a naduktalan ni Anderson dagiti partikula kadagiti raya ti kosmiko. Kalpasanna isu ket nagpataud iti ad-adu pay a napasingkedan a paneknek babaen ti panangipunta kadagiti raya ti gamma a pinataud babaen ti masna a radiaktibo a nuklido ti ThC'' (208Tl)[1] kadagiti sabali a material, a nagresultaan ti pannakapartuat kadagiti paris ti positron-elektron. Para iti daytoy nga obra, nakibinningay ni Anderson ti Premio Nobel iti Pisika idi 1936 kenni Victor Hess.[2]
Idi pay 1936, ni Anderson ken ni Seth Neddermeyer, ti immuna a graduado nga estudiantena, ket naduktalanda ti muon (wenno 'mu-meson', a kas ammo idi kadagiti adu a tawen), ti subatomiko a partikula a 207 a beses a dakdakkel ngem ti elektron, ngem addaan met iti kapada a negatibo a karga ti elektriko ken agtayyek iti 1/2 a kas ti elektron, kadagiti manen raya ti kosmiko. Ni Anderson ken Neddermeyer ket immunada a namatmati a ti nakitada ket ti pion, ti partikula a naisingasing nga adda babaen ni Hideki Yukawa iti teoriana iti napigsa nga inter-aksion. Idi nalawagan a ti nakita ni Anderson ket saan idi a ti pion, ti pisiko a ni I. I. Rabi, ket nariro no kasano a maiyanay ti saan a namamnama a naduktalan iti ania man a lohikal nga isbangan iti pisika ti partikula, ken nagsalsaludsod no "Sino ti nagbilin dayta?". Ti muon ket mays idi kadagiti immuna iti atiddog a listaan dagiti subatomiko a partikula a ti pannakaduktalna ket nangkasdaaw kadagiti teoretiko a saan a nakaawat no kasano a mangiyanay ti nariro iti nadalus ken konseptual nga isbangan. Ni Willis Lamb, iti lekturana iti Premio Nobel ti 1955, ket nangang-angay a nangegna a naibagbaga a "ti makabiruk iti baro nga elementari a partikulo ket magungunaan idi iti Premio Nobel, ngem iti kasta a panagduktal ket nasken koma a madusa babaen iti multa iti 10,000 a doliar." [3]
Dagiti pablaakUrnosen
- C.D. Anderson (1933). "The Positive Electron". Physical Review. 43 (6): 491. Bibcode:1933PhRv...43..491A. doi:10.1103/PhysRev.43.491.
- C.D. Anderson (1932). "The Apparent Existence of Easily Deflectable Positives". Science. 76 (1967): 238–9. Bibcode:1932Sci....76..238A. doi:10.1126/science.76.1967.238. PMID 17731542.
- C.D. Anderson (1957), Technical adviser to The Strange Case of the Cosmic Rays, Bell System Science Film, Directed by Frank Capra, Frank Capra Productions.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Ti ThC" ket historikal a designasion ti 208Tl, kitaen dagiti Panagsasaruno ti panaglungsot
- ^ Physics 1936
- ^ http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1955/lamb-lecture.pdf
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig ken ni Carl David Anderson iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Carl David Anderson iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Gapu iti naitulongda iti pannakaisayangkat iti naurnos ken natalna nga eleksion iti Ilocos Sur idi Mayo 10, 2010, pinadayawan ti Police Regional Office-1 ti sumagmamano a dadaulo ditoy probinsia a pakairamanan ti Simbaan, polis ken militar iti Camp Elpidio Quirino, Bulag, ditoy nga ili itay Hunio 18.
Karaman kadagiti pinadayawan ti PPO1 babaen ken ni Regional Director Police Chief Supt. Constante D. Azares, Jr. da Archbishop ti Nueva Segovia Ernesto Salgado, Ilocos Sur Comelec Supervisor Atty. Marino Salas, Sister Lilian Carranza ti Parish Pastoral Council for Responsible Voting (PPCRV)-Ilocos Sur ken Col. Rogelio Migote ti 50th Infantry Brigade-Philippine Army iti simple a seremonia a naangay iti provincial police headquarters ditoy nga ili.
Napadayawan pay dagiti lima a commissioned police officers a pakaibilangan da Supt. Cornelio Comila ti ISPPO investigation section, Panfilo Racho ti intelligence unit, Emannuel Reyes ti Ilocos Sur Police Support Management Company, Supt. Marlou Castillo, hepe ti polis ti Candon PNP, ken PCI Christopher Rebujio ken dagiti non-commissioned officers a pakairamanan da SPO2 Conrado Azures, PO3 Rene Wakisan, SPO3 Venancio Berdadero, PO3 Roderick Sumabat ken SPO1 Elmer Cabanglan.
Naigiddan ti pannakaiyawat dagiti pammadayaw iti ibibisita ni Azares iti police provincial office ditoy. Sakbayna, binisita ni Azares ti Ilocos Norte provincial police office.#


text:
Idi damo, kastoy met ti kaririknak ken kapanunotak. Ania la ketdin, kasano ti agsurat iti sarita wenno aniaman a sinurat nga irugim iti tengnga wenno ti gibusna? Dimo pay nairugi, kasano nga ammomon ti tengnga wenno gibusna?
Ilawlawagkonto, dika kadi matektekan. Dumtengto dayta a gundaway. Ti bukodko nga eksperiensa wenno kapadasan ti innak ilawlawag barbareng nalaklaka nga ipaawat ken ilawlawag. Ilawlawagko no kasano ti panangkudkodko iti di met nagatel a tuktokko kabayatan a kasla sumikbab a buwaya ti ngangak kalpasan a naammuak no kasano a suraten.
Basta kanayon a laglagipen daytoy: nasken a panunoten a napintas, makaay-ayo, nakallalagip ken makatiliw iti imatang ti rugi ti sinurat. Ta no saan, amangan no agsuyaab pay ti agbasa ket pagangayanna, dina la ket ngarud basaen ti aramidmo, iturognan wenno mapanen agdigos wenno ania la ditan. Ngem no iti damo pay laeng ket dumanogen, ikkatenna ti tutuglepan ken guyugoyenna ti interes a mangbasa manipud rugina agingga iti pungetna. Kastoy ti nalawag a panangilawlawag itoy nga In Medias Res wenno Medias In Res.
Nangrugi pay la idi un-unana a tiempo daytoy a tekniko. Namunganay ken ni nalatak unay a mannurat, Roman lyric poet ken satirist Horace idi tawen 65–8 BC (sakbay ni Jesucristo). Inusar dagiti nalalatak a mannurat. Mabasa kadagiti nalalatak a sinurat. Nagduduma a sinurat, sarita, nobela, epic-poem, iti pelikula ken dadduma pay. Manipud rinugiakon ti agbuya iti sine (Tagalog) kastoyen ti rugina; daydiay ngay rugina pay laeng ket bakbakanen, rambolanen, pinnaltoganen, dinnanoganen, kinnamatanen, sinnungbatanen, umatipukpok nga aksion wenno makapis-it iti lua a drama ken dadduma pay a makapikapik a partena kabayatan a maibagbaga ti nagan dagiti agakem. Ket no naibaga aminen a nagan dagiti agakem, mapasamak ti transition wenno panagbalbaliw ket mangrugin ti husto a pakasaritaan iti pelikula. Medias In Res wenno In Medias Res, kunada dayta a paset.
Tallo kadagiti sangapulo a nababaked a sinurat a nangimpluensia iti lubong ti nangrugi met iti In Medias Res: ti “The Iliad” ken ti “Odyssey” ni Homer, ti “Mahabharata” ti India, ken ti “Divine Comedy” (Book Inferno) ni Dante de Alighieri. Uray ti “Paradise Lost” ni John Milton. Uray ti science fiction nga “Star Wars” nangrugi met iti In Medias Res. Uray dagiti nalalatak a sinurat a kas iti “The Luisiad” dagiti Portuguese, “Cantar de Mio Cid” dagiti Spanish, “Kalevala” dagiti Finnish. Uray dagiti sarita a “Sinbad the Sailor” ken ti “Three Apples” manipud iti “One Thousand and One Nights.” Dagiti dadduma a sinurat ni William Shakespeare a kas iti “Hamlet” ken ti “A Midsummer Night’s Dream.” Uray dagiti sinurat a para ubbing wenno fairytales a kas ti “Cinderella” ken “Hansel and Gretel.” Ti nalatak a pelikula a “The Godfather.” Ken adu pay dagiti nalalatak a sinurat ken gapuanan dagiti nalatak a mannurat ti nangirugi iti In Medias Res.
Di kadi naisangsangayan a panangirugi ti In Medias Res ta inaramat dagiti nalalatak a mannurat ken mabasa kadagiti nalalatak a sinurat. Di kad’ makuna a napintas?
Ngem ti punto (point) daytoy a sinurat ket saan unay a makita ti In Medias Res kadagiti sinurat wenno Ilocano Literature wenno Literatura Ilokana. Straight story ti kaaduan a mabasa, awanan kadagiti techniques ken literary devices. Saan met a nagkurang ti panagkunak, dagiti lecturers nga addaanen nagan iti Literatura Ilokana a nangibingay iti kapanunotanda, ammo ken naadal maipapan itoy a wagas ti panangiparang ken panangigibus iti sarita. Narigat kadi a suraten daytoy?
Kadagiti lectures ni apo Reynaldo A. Duque, malagipko a kanayonna nga ibaga nga adda pagkanaigan wenno relasion ti rugi ken gibus ti sarita, ti rugi ket isu met laeng ti gibusna wenno ti rugi ti paggibusan met laeng ti sarita. Tunggal aglektiur, daytoy ti sangkabagana.
Makapalibbi met! Daydiay paggibusanna ti pangrugianna?
No maipapan iti pagkanaigan wenno kinaadda iti relasion ti rugi ken ti gibus, ala, wen, adda sumagmamano kadagiti sinurat wenno iti Literatura Ilokana. Adda metten dagiti sinurattayo a kakastoy, ta isu la ngarud dayta ti naad-adaltayo kadagiti GUMIL workshops ken conventions ken kadagiti bukodtayo a panagsukisok.
(Adda tuloyna)


text:
CANDON CITY –Â Agdagup iti 200 nga ubbing a lalaki ti libre a nakugit babaen ti programa ti DZTP Radio Tirad Pass a Radio Mediko iti San Nicolas Candon City.
Ni Konsehal Dr. Osias Diason, akinprograma ti Radio Mediko, ti nangkugit kadagiti pasiente babaen ti panangkadua kenkuana dagiti kameng ti city health office ditoy siudad.
Naisayangkat ti kaadduan a panagkugit idi aldaw ti Mayo 25 ken 26, idinto kadagiti napalabas a lawas ket naisayangkat iti tunggal Biernes.
Malaksid iti Candon City, nagbalin pay a benepisario daytoy a programa dagiti ubbing nga agindeg iti maikadua a distrito ti Ilocos Sur.


text:
Komentario ni Melvin Bandonil
Nagsasaruno dagiti indigenous cultural summit a naangay iti bulan ti Setiembre kas panagsakbay iti selebrasion ti Indigenous People’s Month idi Oktubre 13 ken 14 sadiay Manila. Iti Luzon, naisayangkat ti summit idi Setiembre 9-10 iti Baguio City, Setiembre 16-17 iti Mindanao ken Setiembre 23-24 para iti Visayas. Naangay dagiti indigenous cultural summit tapno masolbar dagiti parikut iti economic and cultural dislocation dagiti tribal ken indigenous people (IP) gapu iti panagminas.
Maymaysa ti arungaing dagiti IPs: rinabngis ti Republic Act 7942 wenno ti Philippine Mining Act of 1995 ti kalinteganda iti lugar a nakaiyanakanda ken tinawidda pay kadagiti appoda. Naagawanda iti kalintegan kadagiti dagdagada.
Nasurok a dua a dosena dagiti naikkan iti kabarbaro nga exploration permit iti sibubukel a pagilian. Saan laeng a dagiti kabambantayan ti inaplayan dagitoy nga agminminas no di pay uray dagiti igid ti kabaybayan – manipud iti Ilocos Sur agingga iti Cagayan, iti Zambales ken dadduma pay a paset ti makinlaud a Luzon, iti Visayas ken Mindanao.
Kadagiti ngamin komunidad dagiti tribal ken IPs ti kayat a minasen dagitoy a kompania nga agminminas. Dayta RA 7942 ti pagbatbatayanda a kalintegan nga agminas kadagiti balitok ken dadduma pay a mineral deposits kadagiti kabambantayan. Ti magnetite met ti kalikaguman ti mining exploration kadagiti igid ti kabaybayan.
Ta ania ngamin aya dagiti rason a pagkedkedan ti panagminas? Dagitoyda: mapapanaw dagiti tribal ken IPs iti lugarda; agpeggad a maungaw ti kinabaknang ti indigenous culture; masabidongan ti lugar a pagminasan ken dagiti karayan; madadael dagiti mangroves ken corral reefs; bumassit ti apit gapu iti pannakadadael ti agrikultura; ken madadael ti biodiversity ti pagilian.
Kadagiti igid ti baybay, ti panagminas iti magnetite ti puntiria, kas iti mapaspasamak iti Botolan, Zambales; iti San Vicente, Ilocos Sur ken Buguey, Cagayan ken iti Visayas. Saan a rumbeng a maminas ti magnetite ta agserserbi a kas pagpadagsen ken sarapa ti darat tapno saan a maiyanud; daytoy ti agserbi pay a kas sagatan ti daga tapno saan nga agsalado wenno agapgad ti danum iti takdang. No maawan daytoy kadagiti kadaratan, mapunas metten ti lugar iti mapa.
Napaliiw kadagiti agminminas a ganggannaet a nainget a sursurotenda dagiti pagannurotan ti panagminas iti pagilianda a best practices and standards of international mining. Ngem ditoy pagiliantayo, saanda a sursuroten dayta ta agpatinggada laeng iti publisidad. Iti maysa pay a pagdaksanna, saan nga iti lugar a mismo a pagminasanda ti pagbayadanda iti buis. Maipan met iti ballasiw taaw dagiti maminas. Mapaspasamak ti pannakarabngis ti kalintegan dagiti umili kadagiti kukuada.
(Adda tuloyna)


text:
Komentario ni Jobert M. Pacnis
Ngem duapulon a tawen manipud idi. Ket no nagkuti koma ti amin idi, di kad’ dadakkel itan dagiti nasao a kayo. Dakkel koma itan dagitoy a katulongan a mangtiped kadagiti didigra nga isangbay ti pannakaabuso ti nakaparsuan. Ngem ania ngarud, naigalad metten kadatayo ti tungtungkua. Sa ita, tinnudo ketdi no asino dagiti rumbeng a mapabasol. Nagalas a galad!
Pagpiaanna ketdi, naigalad met kadatayo a Pinoy ti kinamanagtulong. Itoy a napasamak idiay Mindanao, layus manen dagiti simmangpet ken agsangsangpet pay laeng a tulong (kas iti napasamak idiay Japon idi nagingginedda a nagaluyoanna). Iti kallabes a Paskua, adu dagiti saanen a nagsagana iti kasta la unay tapno itulongda laengen kadagiti nadidigra. Makakulding iti rikna ti inaramid ti maysa nga ubing nga intulongna kadagiti biktima ti layus dagiti sensilio a nabayag nga inurnongna iti alkansia a para koma kadagiti gatangenna a para kenkuana iti Paskua.
Daytoy koma a kinamanagtulongtayo ti aramatentayo tapno maalawtayo ti agsungsung-aben a nakaparsuaan. Ayna, di kad’ nagsayaat!
Pasamak daytoy a pagsarmingantayo amin. Saan ket koma a dayta agpipinnabasol ti ubraentayo.
Daytoy koma a pagteng, riingenna koma met ti amin tapno gesdanen ti panangabuso iti nakaparsuaan. Maisardeng koman dagiti panag-logging, panagminas (aglalo kadagiti ili iti Tanap). Saanen nga urayen a mapasamak manen ti sabali pay a didigra sakbay nga agkutitayo.
Seknan koma metten iti konsensia dagiti mangidadaulo kadatayo. Isuda dagiti kangrunaan a makagapu dagitoy a pasamak.
Ditoy Tanap, saan a mailimed ti kanayon a pannakalayus dagiti ili a madalanan ti Karayan Cagayan. Ta apay? Awanen ti kayo kadagiti kabambantayan. Bassit laeng a tudo, addaytan ti sangataaw a danum. Itoy laeng pannakapasamak ti trahedia idiay Mindanao, nalayus manen dagiti nasao nga ili iti Tanap gapu iti masagsaginnit laeng a tudo.
Ngem ti nakakalkaldaang ita ditoy a paset, kannigid-kannawan dagiti panagminas.
Makapasuron daytoy ta iti maysa a session (a naitelebays) dagiti opisial, inaklonda a dida pay gayam ammo no kaano a makuna nga small scale wenno large scale ti panagminas. Small scale kano dagiti inaprobaranda. Ngem barko met ti agbumbunag kadagiti naminas a magnetite iti igid ti baybay ken karayan.
Kasapulan ti naiget a panagbantaytayo, kuna ketdin dagitoy nga opisial.
Inaprobaranda pay la ngarud dagita nga small scale (a large scale met gayam ti operasionda) a panagminas no mismo a nagtaud kadakuadan a dida pay ammo ti makuna a large wenno small scale.
Itay nabiit, bassit laeng a damag ti pinarnuay ti pannakarneb ti barko a pagiluglugananda kadagiti naminasda. Kasla dagiti biktima idiay Mindanao a nagaburan. Ta apay ngata? Narigat ti agsasao.
Ketdi, naragsakan dagiti maseknan nga umili itoy a pannakarneb ti nasao a barko a mangitaltalaw kadagiti daratda a mangkurkurikor iti pundasionda iti layus.
Saan nga ipalubos ti Apo daytoy a pannakaitalaw dagitoy daratmi, kinunada.
Ala, sapay la koma ta agsardengen dagitoy nga aramid. Saan koman nga urayen pay ti sabali manen a trahedia sakbay nga agkutitayo.
Maseknan ti amin itoy a pasamak. Rugiantay’ koma iti uray bassit laeng nga inisiatibotayo ti pannakasalbar ti nakaparsuaan. Mulaantayo itan dagiti agkakalaegan a bambantay wenno dagdaga iti aglawlawtayo. Maaddaan koma iti ngipen dagiti opisial tapno aramidenda dagiti obligasionda.
Ngem no awan latta, ta lumabas laeng kadagiti matatayo dagitoy a pasamak, padaanantayo latta ngaruden ti sabali pay a didigra. Padaanantayo lattan ti sabali pay a leksion nga ipaay ti sabali pay a Sendong.#


text:
Naraniag latta ti kaipapanan ti babato iti literatura ken di pulos kumudrep, narangrang. Agkiddiakiddiap, kumutikutitap latta ti silnag—raniag a dinto agkupas a kas mangiturturong wenno giya ti tao iti pagturonganna a masakbayan; ta ti tao nga addaaan iti babato ti lawag adayo a sumallukob kenkuana ti sipnget. Ti babato ket di magatadan a gameng.
Agnanayonto latta ti kaipapanan ti konteksto ti babato, saan laeng nga iti nariingan a pammati no di ket maitugotan kadagiti amin a relihion ken kadagiti naindaklan a bunga ti literatura ti lubong.
Babato—iti nagdumaduma a termino: gingginammol, anting-anting, kabal ken dadduma pay a pangiparangan iti agtultuloy a dangadang ti sipnget ken ti lawag. Ti konteksto ti babato ket saan a nagpaudi ken nagpaatiw ni Ilokano. Saan laeng a kadagiti babasaen a rimmukbos no di ket uray kadagiti oral literature wenno dagiti nagiinnallawatan babaen iti dila a sarsarita—a gagangay idi un-unana a panawen a maisarita iti taripnong dagiti ubbing ken agtutubo sakbay a mapug-awan ti apuy ti lampara wenno maikuridemdem ti pabelo iti umadalemen a sardam wenno uray aniaman a tungtongan a naisentro kadagiti ubbing ken agtutubo.
Adu dagiti bunga ti Literatura Ilokana ken iti oral literature a nangibudi ti babato, a nagserbi a direkta wenno indirekta a nakaiyebkasan iti kadagiti tagipatgen (values), pammagbaga, palagip ken dinto maumag a pannursuro. Dinto agkupas ti ideals a rumbeng nga ikutan ti asinoman, dagiti galad ken talugading ket isuda ti maitugotan a konteksto ti babato.
Saan laeng nga iti literatura ni saluyot no di pay kadagiti nadumaduma a literatura a kas iti Tagalog; kadagiti drama iti radio ken kadagiti pelikula lalo dagiti nagbidaan ni Ramon Revilla ken dadduma pay.
Maibilang a maysa kadagiti kapipintasan a nobela ni Ilokano maipapan iti babato ti pakasaritaan ni Valentin ken ti trianggulo a libro idi early 1970s; ti babato ti aba, ti babato ti sabunganay, ti babato ti pusa, ken adu pay a nagduduma a klase ti babato—a kaay-ayo nga esseman ti tao.
Iti literatura Kristianismo, saan koman a naidalimanek dagiti gameng ti lubong no saan a linagidaw ni Apostol Pedro ti panggep ni Apo Jesus nga ited kadagiti tao dagiti balitok a bambantay, karayan, kapanagan ken amin amin ditoy rabaw ti daga. Kunana: “Apo, saanmo nga ited dagita, ta amangan no saanda a kabaelan a salakniban no agawen ti nabileg…” Nasungbatan met iti: “Wen, saanko nga ibati dagita no di laeng dagiti kankanta, dandaniw ken pannursuro tapno dagiti makaawat ti uminum iti ubbog ti sibibiag a danum…”
Isu a ti pudpudno a kinabaknang ken ni Kristiano ket naibudi kadagiti kankanta, dandaniw ken pannursuro—in short, iti bunga ti literatura. Saan laeng nga iti Kristianismo no di ket amin a relihion ken dagiti mystical order wenno dagiti nalimed a pagsisipan iti sirib ta naibudak dagitoy a principles ken morals a pannursuro.
Dakkel ti immilgatan ti kultura-babato ta maibilangen a paset ti panagbiag. Uray no saanen a mailawlawag ta mapillasanen ti kaimudingannna a kas nabaludbod a bunga ti literatura. Tukoden ti literatura ti intelektualidad.
Ti babato met laeng ti konteksto ti “Midas Touch” nga amin a maiggamanna ket agbalin a balitok. Ngem kas iti pammagbaga, ania ti serbina ti kinabaknang no mapukawmo met ti kararuam? Maitugotmo aya ti kinabaknangmo iti pagturongam iti masakbayan? Imbalakad ni Apo Jesus iti naminsan: “Ibatim dagita kinabaknangmo ket surotennak.”…
Iti napalabas a 62nd Palanca Awards, naitukit manen ti kaipapanan dagiti babato a kas agserbi a palagip ti dangadang, lalo ti gimong a dandanin makalipat. This time, dagiti babato ket naibudi met kadagiti pakasaritaan dagiti mamaingel iti Pangasinan. Ti “Babato” a sarita ni Fernando B. Sanchez iti San Nicolas, Pangasinan, ken nangabak iti maikadua a gunggona. Maipapan iti bileg, kinabaknang, pannakalipat ken palagip ti tema ti sarita ni Sanchez—ti konteksto ti babato.#


text:
The Beatles
Ti The Beatles ket Ingles a grupo ti agkankanta ti rock manipud idiay Liverpool, Inglaterra. Maibilbilang ti The Beatles a kas kapapatgan ken kababalligian a grupo ti musika iti amin a panawen, gapu iti nagun-odda a nainsapasapan a balligi iti kinalatak, pammadayaw ken impluensia a cultural. Pinattogda ti adu a rehistro iti panaglakuan ken nakaimuntarda iti nasurok a 50 a Top 40 a hit single a pakairamanan ti 20 a #1 iti Estados Unidos laeng. Mapattapatta a nakalako ti Beatles iti mapan a maysa a bilion a kopia dagiti kantada iti sangalubongan [1]. Malaksid iti dakkel ken napateg nga impluensia iti musika, ti The Beatles ket uppat kadagiti kadadakkelan a persona iti maika-20 a siglo, ken sumagmamano kadagiti kangrunaan a simbolo iti pakasaritaan ti tao.
Maaw-awagan pay kas "The Fab Four" iti Ingles, ti The Beatles ket isu da John Lennon (1940 - 1980), Paul McCartney (nayanak idi 1942), George Harrison(1943 - 2001), ken Ringo Starr (nayanak kas Richard Starkey idi 1940).


text:
Pagsasao a Masedonio
Ti Masedonio (MakeдoHckи jaзиk, makedonski jazik) ket pagsasao nga Abagatan nga Eslabo, a naisasao a kas umuna a pagsasao babaen ti agarup a dua riwriw a tattao, a naipangpangruna idiay Republika ti Amianan a Macedonia ken ti Masedonio a diaspora, nga addaan dagiti basbasit a bilang nga agsasao kadagiti transnasional a reghion ti Macedonia. Daytoy ket isu ti opisial a pagsasao ti Republika ti Amianan a Macedonia ken maysa nga opisial a minoridad a pagsasao kadagiti paset ti Albania, Romania ken Serbia.
Ti alagaden a Masedonio ken naiyaramat idi a kas opisial a pagsasao iti Sosialista a Republika ti Macedonia idi 1945[7] ken manipud idin daytoy ket napardur-asen a kas ti agrangrang-ay a literario a tradison. Kaaduan ti kodipikasion ket naipormalisado idi las-ud ti isu met laeng a paset ti panawen.[8][9][9]
Dagiti dialekto ti Masedonio ket mangporma ti lugar kadagiti Bulgaro a dialekto; ken isuda met ti mangporma ti dakdakkel a lugar iti Serbo-Kroata babaen kadagiti transisional a dialekto ti Torlak.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Ti Pagsasao a Masedonio iti Britannica
- ^ Reporta ti Ethnologue para iti Masedonio
- ^ Urayno di ammo ti husto a bilang dagiti agsasao, dagiti bilang a nagbaetan dagiti 2.1 a riwriw (manipud ti Ethnologue) ken 2.5 a riwriw (Topolinjska (1998)) ket saan pay a nadakamat. Ti sapasap nga akademiko a konsenso ket addaan ti agarup a 2 a riwriw nga agsasao iti pagsasao a Masedonio, a mawmawat a "saan a nalaka a maikeddeng dagiti bilang ti agsasao ti Masedonio gapu kadagiti opisial nga annuroten kaarrubana nga estado ti balkan ken ti agtultuloy a kasasaad ti emigrasion." Friedman (1985:?) .
- ^ Europeano a Dokumento ti Linteg para kadagiti Minoridad a Pagsasao
- ^ Pagsasao a Masedonio, opisial idiay Dužine kenJabuka
- ^ http://www.isria.com/pages/22_June_2011_99.php
- ^ "MИA - MakeдoHcka ИHфopMaTиBHa AreHӧиja - HA ДEHEШEH ДEH". Mia.com.mk. Naala idi 2010-08-15.
- ^ Studies in contact linguistics, G. Gilbert, Glenn G. Gilbert, Janet M. Fuller, Linda L. Thornburg, Peter Lang, 2006, ISBN 0-8204-7934-9, ISBN 978-0-8204-7934-7,p. 213.
- ^ a b Friedman, V. (1998) "The implementation of standard Macedonian: problems and results" in International Journal of the Sociology of Language, Vol. 131, pp. 31-57
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Kramer, Christina (2003), Macedonian: A Course for Beginning and Intermediate Students. (Maika-2 nga nga ed.), Pagmalditan ti Unibersidad ti Wisconsin, ISBN 978-0-299-18804-7
- Documents, Contes et Chansons Slaves de l'Albanie du Sud, Andre Mazon – 1936.
- L'Evangeliaire de Kulakia Un parler Slave du Bas-Vardar, Andre Mazon et Andre Vaillant – 1938.
- Dwie gwary macedońskie (Suhe i Wysoka w Soluńskiem) – Teksty, Mieczysław Małecki - (iti Polako), 1936.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Pagsasao a Masedonio iti Wikimedia Commons