text:
Rangtay
Agturong iti Makapnek a Biag
Nasarakanda
ti skeletonna iti abay iti temporario a balay iti adayo a naliday nga
isla idiay tengnga ti Atlantico. Ti saan nga am-ammo a seaman ket indulinna
ti insuratna a nangdetalye iti uppat a bulan a kapadasanna. Isu ket
imbabada idiay Ascencion Island babaen ti barko ti Dutch idi 1725 gapu
iti saan a naibaga a krimen. Iti mabiit isu ket in-inumennan ti dara
dagiti pag-ong tapno laeng patayenna ti napalalo nga uwawna. Ti pisikal
a panagrigat ti tao ket napalalo, ngem ti nakarkaro pay a nasakit nga
ibagbagana iti listaanna ket ti napalalo a basolna.
Insuratna
ti nadadagsen a sasao kas: "Ania a rigrigat dagiti nakakaasi a
tattao ti mariknada iti panangpanawda kadagiti dalan ti kinalinteg,
naliwliwa tapno nayonanda ti bilang dagiti nadusa. Daytoy nakakaasi
a pannakaiyadayo daytoy a seaman iti dayta nakalidliday nga isla ket
naggapu iti kapanunotan a naiyadayo manipud iti Dios. Dayta ti napaneknekan
a saan a maibturan iti udina.
Dagiti
tao ket makigubgubatda iti pannakaiyadayo iti puso bayat pay idi da
Adan ken Eva "naglemmengda manipud iti APO a Dios kadagiti kaykayo
ti minuyungan" kalpasan a kinnanda ti naiparit a bunga (Genesis
3:8). Ti nakaskasdaaw a baro nga emosion ti panagbain, basol, ken buteng
ti nangpilit kadakuada a ti umuna nga agasawa a tumaray idi inawaganida
ti Dios. Dagitoy a rikrikna ket daksanggasat ket maam-ammotayo itattan.
Ania
dagiti gapu iti pannakaisinatayo iti Dios?
"Ngem
dagiti kinadangkesyo namagsinada kadakayo ken ti Diosyo, ket dagiti
basbasolyo inlemmengda ti rupana kadakayo, iti kasta dinto mangipangag."--Isaias
59:2.
Daytoy
dakkel a gulfo a mangsina kadagiti nagbasol manipud iti Dios ket saanna
nga aramid. Ti Dios saanna a tinarayan da Adan ken Eva--isuda ti timmaray
manipud Kenkuana.
1.
PENNEKENNA TI NAILEMMENG A BISIN
Sakbay
ti basol pinerdina ti ladawan, da Adan ken Eva ket ragragsakenda ti
makilanglangen iti Mammarsuada idiay napintas a Minuyungan a pagtaengan
idiay Eden. Nakabutbuteng, ginatangda ti allilaw ni Satanas maipanggep
iti panagbalin a masirib kas ti Dios ket rinakrakda ti tali ti panagtalek
iti Mammarsuada (Genesis 3).
Kalpasan
ti pannakaiparitda manipud iti Minuyungan ti Eden, da Adan ken Eva nasarakanda
ti biagda a nakaro ti rigatna iti ruar. Ti panaganak ken panagkali iti
daga itan, rummuar iti dara, leng-et, ken lulua. Ti nadikket a pannakasiglutda
iti Dios ket narakraken, nasarakanda dagiti bagida iti narigat a saan
a mapennek a pagayatan ken nasasaem a pagayatan--ti kinaliday ti basol.
Manipud
iti umuna nga aramid a panagsukir da Adan ken Eva, "amin"
(ti entiro amin a tao) ket natinnag iti agpadpada a pamayan ket masapul
a matay, ti maudi a dusa ti basol.
"Gapuna,
no kasano ti iseserrek ti basol ditoy lubong gapu iti maymaysa a tao,
ken ti ipapatay gapu iti basol, ket iti kasta TI IPAPATAY IMMAY KADAGITI
ISU-AMIN A TATTAO, agsipud ta ISUDA NAGBASOLDA AMIN."--Roma 5:12.
Amintayo
napadasantayon iti napalalo a panagbisin ti puso gapu ti pannakaiyaw-awantayo,
mangar-arapaap iti sekuridad a ti Dios laeng ti makaited. Masansan padpadasentayo
a penneken ti panagbisentayo babaen iti panaggatang, wenno makisalsalisal
iti panagngato iti puesto ti trabaho, wenno itulok a malmes iti panagbisen
a kaddua ti alkoho, druga, wenno sex.
Ngem
amin dagiti pagayatantayo ket sintomas laeng iti panagiliwtayo iti Dios.
Ket awan iti agas malaksid a mapadasantayo ti ayatna iti biagtayo.
"Ita
sangoanam adda ti naan-anay a rag-o; ita makanawanmo adda dagiti pakaay-aywan
nga agnanayon."--Salmo 16:11.
Ti
pudno a pannakapnek ket umay laeng no ti nagsina kadatayo ken ti Dios
ket marangtayan ket mabalintayo iti magna iti Sangoananna.
2.
PANAGRANGTAY TI NAADALEM A BASOL KEN PATAY
Saan
laeng a dagiti tao ti naaramid a naladingit gapu ti basol. Ti puso ti
Dios ket nasaktan met iti aldaw a ni Adan ken Eva ket timmallikod Kenkuana.
Ken ladladingetanna pay laeng dagiti ladladingit dagiti tao ken dagiti
naliday a paspasamakda. Ti Dios ket mailiw a mangpennek kadagiti naidulin
a pagayatantayo ken agasan ti naemosional a sugsugattayo. Saan Isu a
kontento a kitaennatayo laeng a siaasi iti naadalem a nangsina kadatayo
manipud Kenkuana. Nagdesision ti Dios nga agbalin a rangtay iti naadalem
a basol ken patay.
"Ta
kasta la unay ti panagayat ti Dios iti lubong; nga intedna ti Anakna
a Bugbugtong, tapno amin a mamati kenkuana, saan a mapukaw, no di ket
adda biagna nga agnanayon. Ta saan nga imbaon ti Dios ti Anakna iti
lubong, a mangokom iti lubong; no di ket tapno ti lubong maisalakan
gapu kenkuana."--Juan 3:16, 17.
Inted
ti Dios ti Anakna, inted ni Jesus ti Biagna kas sakrifisio agpaay iti
basol, bayadanna ti sukat ti patay babaen Isuna. Ti biagna, pannakatay,
ken panagungarna ti nangaramid a posible a mapakawan ken maisalakan
dagiti nagbasol, ken ipakitana iti universo ti pudno a kababalin ni
Cristo kenni Satanas. Ti rangtay nga impaay ni Cristo babaen iti agdardara
a bagina ti nangawis kadagiti tao manipud iti silo ti basol. Ti ayat
patayenna ti adalem, a mabalin nga amin a mangikabil iti pammatida ken
Cristo kas Apo ken Mannubbot ket magnada agturong iti biag nga agnanayon.
3.
PITO A NANGRUNA A KINAPUDNO A MASAPUL A MAAMMOAM
MAIPAPAN KEN JESUS
Dagitoy
pito a kinapudno maipapan ken Jesus ket saan a pudno iti uray ania a
sabali a tao a nagbiag:
(1)
Ni Jesus Naggapu Manipud Langit nga Immay Ditoy Daga
Kasano kabayag nga ibagbaga ni Jesus nga addan Isu?
"Iti
kasangoanan ti pannakayanak ni Abraham, adaakon."--Juan 8:58.
Binagaan
ni Jesus ti lubong: "Siak!" Kanayon nga addaak, ken kanayon
pay. Uray pay ni Jesus ket naiyanak babaen iti tao nga ina (Mateo 1:22,
23). Isu ket Dios--Dios a tao.
Ni
Dwight L. Moody, ti Billy Graham idi siglo 19, imbagana naminsan ti
panagbalin a tao ni Jesus. Mabalinkoma a nagbalin a dakkel a sakrifisio
ni Jesus nga immay a tagtagibien iti pagiddaan iti ubing nga aramid
iti pirak, ay-aywanan ti anghel, ken subsuboan iti balitok a kutsara.
Ngem ti Mammarsua ti langit ken daga ket immay ken innalana ti lasag
ti tao, ken naiyanak iti kollong iti nakurapay a nagannak iti nadakes
a lugar."
Nagsao
ti anghel ken Jose idi naiyanak ni Jesus:
"Ket
aganakto [Maria] iti maysa a lalaki; ket panaganamto iti Jesus; TA ISU
ISALAKANNANTO TI ILINA KADAGITI BASBASOLNA."--Mateo 1:21.
Ni
Jesus, ti Namarsua ti universo (Juan 1:1-3, 14) ket desidido nga umay
ditoy lubong tapno isalakannatayo manipud basol ken patay.
(2)
Ni Jesus Nagbiag nga Awanan Basol
"Ni Jesus, nga Anak ti Dios,
maysa
a nasulisog iti isuamin, a kas kadatayo ngem saan a nagbasol."--Hebreo
4:14, 15.
Inaramid
amin ti pamuspusan a kinasaonatayo ti Dios nga agbiag nga awanan-basol.
Babaen iti panagbiag ditoy a kas Tao, ni Jesus nagbiag a saan a nagbasol
a nakarkaro a nasaysayaat ngem iti sermon a naisarita.
Ni Satanas, ti kabusor ni Cristo, napantaan iti entiro a biagna ditoy
daga tapno awisenna Isu nga agbasol. Idiay let-ang ti Diablo pinaruarna
ti kapigsaan a panagrautna mailaban iti integridadna (Mateo 4:1-11).
Idiay Getsemane sakbay ti pannakailansana ti dagsen ti sulisog dimmanon
iti kapigsaanna. Ni Jesus nagleng-et iti dara (Lucas 22:44).
Ngem
ni Cristo ket nagtakder a sititibker mailaban kadagiti amin nga ibato
ti Diablo Kenkuana--"ket awanan basol." Gapu ta napadasan
ni Jesus ti amin a napadasan a parikut ken sulisog dagiti tao, maawatanna
amin dagiti rigrigattayo. Mabalinna ti "makirikna kadagiti kinalap-ittayo"
(Hebreo 4:15).
Apay
a masapul ken Jesus ti agbiag iti biag nga awanan-basol?
"Daydi
saan a nakaammo ti basol, inaramidna a basol gapu kadatayo, tapno makapagbalintayo
a kinalinteg ti Dios gapu kenkuana."--2 Corinto 5:21.
Napagballigian
ni Jesus ti sulisog ken nagbiag a saan a nagbasol tapno maipasana kadatayo
a kasukat iti daan a biag ti basol.
(3)
Natay ni Jesus Tapno Ikkatenna ti Basol
Kasano kaadu dagiti tao a nagbasol?
"Ta
ISUDA AMIN nagbasolda ket agkurangda iti dayag ti Dios."--Roma
3:23.
Ania
ti bayad ti basol?
"Ta
dagiti supapak ti basol isu ni PATAY; ngem ti naparabur a sagut ti Dios
isu ti biag nga agnanayon, ken Jesu-Cristo nga Apotayo."--Roma
6:23.
Apay
a natay ni Jesus?
"Adtoy,
ti Cordero ti Dios, a mangikkat ti basol ti lubong!" (Juan 1:29).
Amintayo
ket nagbasol ket masapul a matay, ngem ni Jesus ket natay iti lugartayo.
Nagbalin Isu a "basol agpaay kadatayo." Binayadanna ti dusa
a patay kadatayo. Ti pannakatayna ket maysa a sagut, ken "ti SAGUT
ti Dios ket BIAG NGA AGNANAYON ken Cristo Jesus nga Apotayo" (Roma
6:23).
Imparang
ni Jesus ti naan-anay, nalinteg a biag kas sagut ti ayat kadatayo. Ti
ayat a kasta ket kasla saan a maawatan ti tao. Ket gapu iti pannakatayna,
"addaantayo iti TALNA iti Dios" (Roma 5:1).
(4)
Ni Jesus Bimmangon Manipud Patay
Ti pannakatay ni Jesus idiay krus ket saan daytoy ti panagturpos ti
maam-ammo nga estoria. Saan nga agnanayon Isu a natay ken Mangisalakantayo.
"Ket
no ni Cristo saan a nagungar, awan kapapay-an ti pammatitayo, addakayo
pay laeng kadagiti basbasolyo. Kasta met, dagiti naturog ken Cristo
napukawda."--1 Corinto 15:17-18.
Ni
Mohammed kenni Buddha nangiparangda iti lubong iti sumagmamano a maam-ammo
a pilosopia a kinapudno. Rinagsakanda dagiti biag dagiti million a tattao,
ngem masapul a maaddaanda ti supernatural a kababalin tapno mangted
ti biag gapu ta addada pay laeng kadagiti tanemda.
Gapu
ta ni Jesus nagungar manipud iti tanem iti maikatlo nga aldawna a pannakatay,
ania a kari ti iyar-aramidna kadatayo?
"Gapu
ta agbiagak, agbiagkayo met."--Juan 14:19.
Ni
Jesus ket nabiag! Gapu ta adda Kenkuana ti pannakabalin manipud patay.
Mabalinnatayo nga isalakan manipud patay ken ikkannatayo iti biag a
nawadwad ken awan inggana. Agnaed iti puspusotayo no awisentayo Isuna.
Ti nagungar a Cristo ket adda ita tapno ipaayna dagiti kasapulantayo.
"Ket
adtoy, addaak kadakayo nga agnanayon agingga iti panungpalan ti lubong."--Mateo
28:20.
Dagiti
lallaki ken babbai iti amin a lubong ket mangibagbagada kadagiti estoria
no kasano ni Cristo ket insalakannaida manipud ti nakaro a kinaadik
ken ti kaunegan nga emosional a trauma.
Maysa
kadagiti napalabas nga estudiantemi ket insuratna dagitoy a panagyaman
a sasao iti maysa a panid a pangisuratanna ti sungbatna: "Maysaak
idi a managinom iti arak. Maysa nga aldaw bayat a nabartekak, nakakitaak
iti card iti kasalugan nga ipakpakaammona ti kursuyo ti Biblia. Pinidutko
dayta. Sinuratak, ket naawatko ti umuna a pudno a pannakaammo ken Cristo.
Iti saan a mabayag kalpasan ti panagadalko ti Biblia, intedko ti pusok
iti Dios ken naawanen ti pagayatak nga aginom."
Idin
innala ni Jesus ti biag ti tao, maysa a baro a bileg ti mangted kenkuana
ti pigsa a malabananna ti pannakaadikna. Gapu ta ni Cristo ti nagungar
a Mangisalakan, mabalinna nga isalakan amin nga umasideg a dumawat Kenkuana.
(5)
Ni Jesus Immuli idiay Langit
Sakbay
a nagsubli ni Jesus iti Ama kalpasan ti panagungarna (Aramid 1:9), inaramidna
daytoy a kari kadagiti pasurotna:
"Saan
koma nga agpulkok ti pusoyo, mamatikayo iti Dios, mamatikayo met kaniak.
Idiay balay ni Amak adda adu a pagianan;
Ket no innak koma ket
ISAGANAANKAYTO TI PAGIANAN, umayakto manen, ket ikuyogkayto kaniak met
laeng: tapno no adino ti yanko, addakay met koma."--Juan 14:1-3.
(6)
Agminministro ni Jesus kas Kangatoan a Padi
Ni Jesus kanayon nga agbirbirok tapno isaganaannatayo iti lugar a pagianan
idiay langit.
"Gapuna
maipaay idi nga iti isu-amin mayasping koma kadagiti kakabsatna, tapno
isu makapagbalinkoma a maysa a KANGATOAN A PADI, manangngaasi ken matalek,
iti maipapan iti Dios, tapno ikarona dagiti basbasol dagiti umili. Ta
gapu iti panagsagabana met laeng iti pannakasulisog, mabalinna a badangan
dagiti masulisog."--Hebreo 2:17-18.
Immay
ni Jesus ditoy lubong tapno "tapno agbalin a bayad dagiti basol
dagiti tao," ken isalakannatayo manipud iti kinapait ti pannakaadipen
ti basol. Natay Isu tapno maisalakannatayo ket iti kasta maikkatna a
naan-anay ti gapu ti basol, rigrigat, ken patay babaen ti panangdadaelna
ti Diablo.
Ni
Jesus kas Nangato a Paditayo ket "inaramidnatayo kas kakabsatnatayo."
Ket itan agparang a kankanayon iti sangoanan ti Ama nga itaktakderannatayo
kas Mangibabaettayo. Ti agpadpada a Jesus a nangbendision kadagiti ubbing,
pinakawanna ti babai a natiliw a nakiabig, ken pinakawanna ti matmatay
nga agtatakaw idiay krus, ket agtrabtrabaho itan idiay langit agpaay
kadatayo, "tapno tulunganna dagiti masulsulisog."
(7)
Ni Jesus ket Agsubli
Sakbay a nagsubli idiay langit, ania ti kari nga imbaga ni Jesus?
"Ket
no innak koma ket isaganaankayto iti pagianan, umayakto manen, ket ikuyogkayto
kaniak met laeng: tapno no adino ti yanko, addakay met koma."--Juan
14:3.
Inton
agsubli ni Jesus, isalakannatayo manipud iti basol, saksakit, trahedia,
ken patay a nangsaloto ditoy a planeta. Ket awisennatayo iti baro a
lubong nga addaan awan patinggana a kinaragsak ken agnanayon a biag.
4.
SAAN NGA AGKUPAS NGA AYAT
Ti
estoria ket naibaga maipapan iti naareglo a panagasawa idiay Taiwan--da
U Long ken ti balasang a managan "Golden Flower." Idin ni
U Long ingngatona ti belo ti inkasarna kalpasan ti seremonia, nakigtot
isu ken nadismaya. Ti rupana ket adu iti abut-abotna gapu iti burtong.
Kalpasan
dayta, ni U Long ket kasla awanen ti maaramidna iti baketna. Ni asawana
ket inaramidna amin a kabaelanna tapno paragsakenna ni U Long; nagaget
a nagtrabaho iti balayda, ti panagtulongna iti asawana mabalin nga awatenna
isu. Ngem nagtalinaed a nalammiis iti amin nga impakitana a panagayat.
Kalpasan
iti 12 a tawen iti daytoy a nakusit a panagasawa, ni U Long ket nangrugin
a mapukpukawna ti panagkitana. Ti doktor imbagana kenkuana a mabulsek
isu malaksid no maaramid ti pannakaibil ti baro a cornea iti matana.
Ngem ti operasion ket nangina ken atiddog ti listaan iti panagurayna.
Ni
Golden Flower ken nangrugi a nagtrabaho iti napaut nga oras iti rabii
a nagar-aramid iti straw a kallugong tapno makategged iti mainayon a
kuarta. Maysa nga aldaw, ni U Long ket nabagaan nga adda maikabil a
cornea iti matana gapu ta adda kano naaksidente. Nagapura a napan iti
ospital tapno maoperahan.
Kalpasan
ti panaglaingna, napan nagawid tapno kitaenna ni baketna tapno agyaman
gapu iti panagteggedna iti nagastosna iti operasion. Idin ingngatona
ti nakadumog nga ulona tapno mapirringna isu, saan a nakauni ni U Long.
Pinerrengna isu nga awan panagkita, blanko ti matana, awanen ti cornea
ti matana. Nagtugaw a nagsangsangit kadagiti saksaka ni baketna. Ken
iti umuna a panangibagana inyarasaasna ti naganna: Golden Flower.
Ni
Jesus il-iliwenna ti maaddan ti relasion kadagidiay a saan a mangikankano
Kenkuana iti adun a panawen. Il-iliwenna datayo tapno maiyarasaastayo
ti Naganna kas Manangisalakantayo. Isu ket sisasagana nga agsakrifisio
a saan laeng dagiti matana ngem pay ti entiro a bagina tapno maipakitana
laeng kadatayo ti saan nga agkupas nga ayatna. Ti ayatna ket napigsa
a ni Cristo "immay ditoy lubong gapu kadagiti nagbasol" (1
Timoteo 1:15).
Ti
dakkel a sakrifisio ni Cristo ti nangtakder iti rangtay a mangdanon
kadagiti saantayo a panangikankano a kayatna nga umasidegtayo a mapan
iti barukongna ken kadagiti takkiagna? Sumungbatka kadi ken agkararag,
"Jesus, Ay-ayatenka. Agyamanak gapu iti napalalo a panagsakrifisiom.
Umayka ditoy pusok ken isalakannak ita--isalakannak a naan-anay, isalakannak
nga agnanayon"?
JESUS
IMMAY kas Dios iti lasag ti tao.
NAGBIAG iti lugartayo nga awanan-basol.
NATAY gapu kadagiti basbasoltayo.
BIMMANGON tapno isalakannatayo manipud patay.
NGIMMATO tapno isaganaannatayo iti pagtaengan idiay langit.
AGSERSERBI iti inaldaw kas ti nangato a paditayo.
UMAY MANEN tapno alaennatayo a Kadduana iti awan patinggana.


c: text/html

text:
San Juan, Siquijor
Ti San Juan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Siquijor iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Juan ket nabennebenneg iti 15 a barbaranggay.[2]
- Canasagan
- Candura
- Cangmunag
- Cansayang
- Catulayan
- Lala-o
- Maite
- Napo
- Paliton
- Poblacion
- Solangon
- Tag-ibo
- Tambisan
- Timbaon
- Tubod
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Siquijor". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Siquijor". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Moldovia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Katkategoria:
- Moldovia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Rumano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ukraniano
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Pagsasao a Kangean
Ti pagsasao a Kangean ket ti pagsasao a naisasao idiay Indonesia, idiay Is-isla Kangean a mabirukan idiay daya ti Isla Madura. Daytoy ket saan unay nga agsinnaranay a maawatan iti maitutop a Madura.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kangean iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kangean". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Ti radio ket isu ti awan barot a panagiwaragawag kadagiti senial babaen ti nawaya a limbang babaen ti elektromagnetiko a radiasion iti maysa a prekuensia a kaaduan a nababbabba ngem iti
Ti pakaammo, a kas ti uni, ket naaw-awit babaen ti sistematiko a panagbalbaliw ti (modulasion) dadduma a tagikua kadagiti nairangarang nga allon, a kas dagiti bukodda nga amplitud, prekuensia, paset, wenno kaakaba ti pulso. No ti maysa nga allon ti radio ket mapuntaanna ti maysa nga elektrikal a konduktor, ti agpalpallayog a luglugar ket mangpataud ti agsinsinnublat a koriente iti konduktor. Ti pakaammo kadagiti allon ket mabalin a maala ken maipasubli iti sigud a pormana.


text:
Nagdinamag daytoy a nakaskasdaaw a napasamak. Immadu dagiti tattao a simmarungkar ken Apo Lakay, saan laengen a dagiti taga-Vigan no di pay ket dagiti deboto kadagiti kabangibang nga ili ken probinsia. Gapu itoy panagkaykaysa ken… Read more »
Category: Travel
Ti Tres de Mayo ti Vigan ti maysa kadagiti tinawen a tagiuray a parambak, saan laeng dagiti agindeg iti siudad no di pay kadagiti kabangibang nga ili ken probinsia. Adda daydiay naisangsangayan a bileg a… Read more »
NAIPAKITA met ti agduduma a talento dagiti umili idi Pebrero 1 a pannakaisayangkat ti Talugading ni Ilokano (Talent Competition) Adda nagsala iti modern ken tribal, nagdueto, nag-exhibition iti drums, lyre, nag-comedy show, nag-juggling iti bote,… Read more »
Iti met laeng Enero 28 a naisayangkat ti ‘Pinaka’ contest a nakapremiaran ti kadakkelan nga apit a karabasa, tarong, kamatis, tabungaw, paria, ube, langka, utong, repolio, cauliflower, singkamas; taraken a tilapia ken maritangtang; kalapsatan nga… Read more »
SAAN nga agsardeng ti panangpampanunot ti lokal a gobierno ti Ilocos Sur no kasano a pasantakenna ti turismo iti probinsia. Adun a wagas ti inrusuatna tapno makaawis kadagiti turista nga umay agpasiar kadagiti historikal ken… Read more »


text:
Nasurok a sangapulo a kilometro ti kaadayo ti barangayda a San Leonardo iti ili ti San Manuel, dayta ti rason a mabilbilang iti ramay no agudong. Agudong laeng no adda gatangenna a kasapulanna kas estudiante ti Lumintang National High School, maysa a pampubliko nga eskuelaan nga agserbi kadagiti akindaya a barbarangay tapno saandan a makisinneksek iti San Manuel National High School iti puseg ti ili. Isu nga ita nga aldaw, mariknana met ti regget a mangpadas ti ragragsak iti karnabalan.
Nupay naruay met dagiti pampasahero a dyip nga agudaod kadagiti makindaya a barbarangay, ti parikutna, saan a komportable no ti combat shoes wenno ti leader shoes ti isuotna, napudot unay. Di met mabalin nga agtsinelas, ta napagsilpo ti iipitan dagitoy babaen iti barut, ket sumangbay ti aripapa nga amangan no mapayatan ket mapugsat la ket ngarud. Dina kayat a mapasamak dayta, ta no bilang, dipay ket nakababainen?
Napudpod ken nalukkab ngaminen dagiti suelas ti imitasion a rubber shoesna, saanen a kinabaelan a ritubaren-tapalan ken ipigket babaen iti rugby, isu nga idi nagpuor kadagiti nagango a ruruot ken bulbulong iti arubayanda, inramanna metten nga impuor. Iti kabayagna metten nga us-usarenna a mapan agiskuela, no saan nga agtsinelas, nagpatinggan ti serbisiona; ti combat shoes ken leader shoes ket usarenna laeng kadagiti pagteng a kasapulan a mausar. Igatangan met ketdi ni nanangna, kas inkari ken impanamnama daytoy, ngem into pay la kano dandani panagseserrek ta agsueldo pay, addanton isuna iti maika-grade 9 iti Lumintang National High School.
APAGSANGPET iti paradaan ti naglugananna a pampasahero a dyip, tinaldiapanna pay naminsan ti suotna a sapatos, mariknana manen ti nadagsen a kulding iti barukongna, a kas iti kulding ni ay-ay ken asi para iti billit iti uneg ti tangkal a gumawgawawa iti wayawaya. Binulosanna ti nauneg a sennaay, nasken a patibkerenna pay ti pakinakemna, kalpasanna, nagturongen iti karnabalan. Narway ti agbuya, iti makipinnusta wenno agtaya, ta iti karnabalan adu no diman kaadduan ket pinnustaan.
Itay agsapa, a sakbay mapan agtrabaho ni nanangna, pinatigmaanan daytoy a dina itaytaya ti kuartana, ti urnongna a naglakuanna iti natnateng, dagiti tarakenna a manok ken pato. Maitutop ken rumbeng a makipagragragsak iti karnabalan ngem saan a makibiang kadagiti banag a pakailuodan. Dina koma ibarayuboy ti nagbanbannoganna, ti naurnongna a kuarta iti awan kaes-eskanna. Rumbeng nga isaganaanna ketdi ti gastusenna nga agiskuela. Nasken a sursuruenna iti agbalin a responsable ken manakem tapno saan a bakubako ken lasonglasong ti taluntunenna a dana ti biag. Nasken a nainsiriban iti pananggastosna ti urnongna a kuarta tapno saanto nga agbabawi iti kamaudianna.
Nagkari met ni Poldo a tungpalenna amin a balakad ni nanang. Imbagana pay, igatangannanto laeng dagiti dua nga adingna a babbai iti saramsamenda.
Immuna a natuparna ti game cards – adda innem nga innipis iti baba: dos nga spade, kuatro a diamond, sais a heart, alas nga spade, king a diamond ken queen a heart, dagitoy iti tayaan a naiwaras iti paradipad; adda met ti dakkel nga imbudo a pangitinnagan ti bola ti pingpong a no sadino iti papanan ti bola kadagiti innem nga innipis isu ti mangabak. Dagiti lima a tinedier, a nalabit a kataeban ni Poldo, naragsakda nga agtaya ta tunggal panagtinnag ti bola, adda latta maysa, dua wenno tallo a mangabak, agkikinnantiawda – makantiawan ti awan a pulos ti abakenna. Ipalubos met ti agpatpataya nga uray isudan a mismo iti mangitinnag ti bola iti imbudo.
Umis-isem ni Poldo, a kasla kayatna met iti tumaya aglalo ket maarikapna iti bulsana dagiti sensiliona, ngem kasla mangngegna ti timek ni nanangna: Dika makisugsugal, ta dikanto ket mailuod; awan bimmaknang iti sugal, ta mangabakka iti maminsan, maabakka met iti maminsiam. Isu a nalapdanna ti bagina a tumaya.
Madamdama pay, nagbalawen dagiti padana a tinedier, naibusen ti kuartada ket didan matimtimek nga inmalud-od a pimmanaw. Naggayad met ti isem ti agkabanuag nga agpatpataya.
Immadayo metten ni Poldo. Napan iti ayan ti naariwawa nga announcer. Adu dagiti tumaytaya, babbai, ubbing ken agtutubo ken sumagmamano a nataengan. Immaratiddog ti plataporma, addaan iti adu a bombilia, nga iti batog dagitoy ket addaan numero nga isu iti pangikabilan ti lima pisos a taya; iti laksid ti silaw, iti met laeng batog dagiti numero, adda sadiay ti sangasupot a tsitseria wenno eight ounce a soft drink. Iti naminsan nga adu iti natayaan a numero ken siraragsak dagiti timmaya, nagsardeng ti silaw iti numero nga awan iti timmaya, ngarud, amin a nagtaya ket naabak.
Pimmanawen ni Poldo. Binay-annan dagiti agpatpataya. Napan laengen iti naariwawa nga agaw-awis, uray no adu la ngaruden iti sanguananna, lalo dagiti nararagsak nga ubbing. Maysa a kiddie rides, ubbing dagiti agsakay iti sinankabalio ket aglikuslikos daytoy. Ngem saan a nagbayag, naawis ti immatangna iti kanawanna, agkatkatawa-agiikkis dagiti ubbing a nakalugan iti tren-tren a roller coaster, nagbuya apagbiit, sa naglikus. Linabasanna ti ferris wheel, iti agpabpabuya iti horror, ken dadduma pay; awan sabali nga inubrana no di iti naglikuslikus a nanglawlaw ti karnabalan.
Sangkataliawna met ti suotna a sapatos, ti nakamulagat nga init a kunam la no mangipakpakdaar iti kinaadda iti sungsungbatanna wenno maysa a responsibilidad? Nariknana manen iti pannakakulding ti barukongna ngem inyaw-awanna.
Sinaludsodna iti mugingna: awanen dagiti pabuya kadagiti naisangsangayan nga adda rangkapna, ti mangan ti sibibiag a manok, ti penguin child a nalaing nga aglangoy, agsala ken agkanta ken dadduma pay; simmeksek dagiti rason a panagpukaw dagiti pabuya nga adda rangkapna agsipud iti nalawlawan ken ad-adun iti pagkalapan iti impormasion a masagap ti tao wenno epekto iti kampania ti gobierno ken dagiti mangisakit kontra panagaramat iti depektibo a paset ti bagi a kas ipabuya ken panguartaan. Mailaksid daytoy iti kalintegan ti tao.
Nagturong iti paset nga adu iti agririmmuok ken nakatakder. Immasideg, agsipud ta di makaseksek, simmiripsirip laengen ket naammuanna ti agpatpataya iti chess, iti mamintallo-mamindua laeng a gunay, mamaten ti ari. Ngem agsipud ta malingdan kadagiti adu nga agbuya, napan laeng nagtugaw iti sementado a bangko a yan dagiti agdadama a lallakay.
Madamdama pay, napalabasna dagiti uppat nga agtutubo a babbai a mangmangan iti saggaysada nga empanada a naisupot iti plastik; iti pattapata ni Poldo, dakdakkel nga adayo ngem sangadakulapan ken nabubussog a mangipasmudaag iti kinalabon ti kargana nga ingridientes. Maysa kadakuada iti nagbitbitbit iti naisupot nga empanaditos wenno babassit nga empanada, a kas iti panangidasig ni Poldo. Tinangadna ti init, madamdama pay, panangaldawton.
Nariknana ti panaggaradugod ti buksitna. Gumatang man met iti empanada. Umanay daytoyen a pangaldawanna, nasapa a panangaldaw. Iti dakdakkel pay ngem iti dakulapna ken nabussog, mabsog la ketdin no makakaan iti maysa. Ngem sadino iti nagpuestuan ti aglaklako? No naggapu dagiti limmabas iti amianan, nalabit nga iti taratar dagiti karinderia ken aglaklako iti naluto a masaramsam. Nasken a sadiay met iti papananna.
No agudong ni nanangna, pasaray mangisangpet iti saggaysada nga agkakabsat iti empanada wenno saan met, empanaditos wenno ‘tay basbassit nga empanada. Iti muging ni Poldo, uray no daytoy laengen iti iyawidna a para kadagiti addina.
Iti taratar dagiti karinderia ken aglutluto iti nadumaduma a masaramsam, iti maikatlo a puesto iti nakakitaan ni Poldo iti aglutluto iti empanada. Nagtugaw iti bangko ken nagorder met iti maysa: dakdakkel ngem ti dakulapna, nagudua ken naiparabaw iti plato a plastik, adda plastik a kutsarita ken adda iti bassit a plastik a tasa a nakaikabilan iti suka. Dinamag itay ti agserserbi no ania ti kayatna, ‘tay sukat’ sili wenno saan; ngem mas kaykayat ni Poldo ti immuna, ta managsili met daytoy ken adda tallo kapuon a silit’ sairo a mulana iti arubayanda a pagal-alaanna iti inna artemen.
“Ania ti usaryo, manang, ta naidumduma ti raman ken sarangsang ti lakoyo?” Ti kayat a sawen ni Poldo ket ti arina a nangbalkot kadagiti ingridientes.
“Rice dough. Dakami met laeng iti mangaramid.” Insungbat ti serbidora.
Inimasna ti empanada, nagduduma ti ingridientesna a kas iti giniling a karnet’ baboy, tinadtad a repolio, sumagmamano a napatubo a balatong, patatas a naiwa iti babassit ken liningta nga itlog. Iti muging ni Poldo, mamutiktiktik la ketdi iti bussog. Mapneken iti inna panagudong itoy a piesta. Kalpasan a nakanna ti orderna, nagorder pay iti tallo nga impaisupotna ta iyawidna a para kaadagiti addina ken ni nanangna.
Sakbay a pimmanaw iti pag-empanadaan, minirana pay maminsan ti suotna a sapatos, sa nagsaltek dagiti matana iti nakamulagat nga init. Iti panagrikna ni Poldo, kasla isu ti palpaliiwen ti init? Saan a maliklikan ti panagwerret ti panunot no nakaaramid iti maikanniwas; ti tao a sisasango itoy, saan a daydiay biddut nga inaramid iti makitkita no di ket ti bukod a bagi a nakaaramid iti basol. Makulding latta ti rikna a simmiasi wenno impalais ti sutil nga angin. Nakarikna iti dina mailadawan a kulding iti barukongna. Saanna nga ammo, saanna met a mailadawan, ngem mariknana, iti kaungganna a masagsagid iti kulding. Agsipud ta saanna a matiliw ti sungbat dagiti aglalabbet a saludsod iti mugingna, binulosanna ti nauneg a sennaay, sakbay a timmakder. Insimpana ti backpackna, a nangikabilanna kadagiti pasarabuna.
Iti muging ni Poldo, mapanen aggatang kadagiti usarenna iti eskuelaan, sa kalpasanna, agawidton. Umanay met daytan sangkabassit a panawen a panagaliwaksayna iti karnabalan, naragsak met daytoy nga aldaw ti panagudongna. Mapneken iti padasna.
Iti pannagnana, dinumuganna dagiti suotna a sapatos. Mariknana latta ti naidumduma a kulding ti barukongna, a dina ammo no ania dayta, awan iti sabali a pagpilianna no di mangibulos manen iti nauneg a sennaay ket pinartakannan iti nagna tapno nadardaras a makadanon iti yan ti San Manuel School Supply.
Notebook, ballpen, pad paper, eraser, ken dadduma pay iti sinakruyna nga inpila iti ayan ti cash register wenno kahera.
Segun ken ni nanangna, isudanto kanon iti aggatang dagiti kasapulan dagiti adingna tapno makapasiarda met sadiay ili. Isu a dagiti kukuana laeng iti gatangenna.
Tartarentengennan ti kalsada nga agturong iti paradaan ti dyip a paglugananna nga agawid idi mataldiapanna dagiti aglaklako iti bagain sale. Immasideg. Mapanna man kitaen no ania dagiti tagilako. Iti pattapattana, adda pay nakurang a sangaribu pisos iti bulsana.
Kunam pay, kasla nasulek dagiti pamulagatenna idi matuparna dagiti aglaklako iti bargain sale a sapatos. Ti suotna a kupas ken pudpod a sapatos ket adda kapadpadana la unay!
“Sagmamano, manong?” Nagdamag ni Poldo iti aglalako.
“Nalaka laeng, five hundred fifty. Bagaymo unay dayta pinidutmo ta kaparparis la unay dayta suotmo a sapatos. Gatangemon, maymaysanan dayta a klase. Seven hundred fifty iti lakomi, ngem agsipud ta maudin nga stock, bargain a talaga!” Inkatawa ti aglaklako.
Pudno la unay a kapadpada ti suotna, kasta met ti maris daytoy a puraw. Maysa met laeng a synthetic. Inamirisna a nalaing dagiti suelas, idi masiguradonan iti kinapulido daytoy, nangbilangen iti pagbayadna kabayatan a gimmaw-at met ti aglaklako iti karton a pagikabilanna. Gimmatang pay iti sangaparis tsinelas ta nasken nga agpabaro metten, lalo ket agtsinelas a mapan agiskuela no panagtutudo.
BITBITNA ti kanawanna ti supot a plastik a naglaon iti naikarton a sapatos ken naisupot a tsinelas, adda iti backpackna dagiti dadduma pay a ginatangna. Bitbit ti kanigidna ti naisupot nga empanada. Maganatanen a makadanon iti kabangkagan a nangpidutanna itay bigat ti suotna a sapatos.
Idi makadanon iti bangkag ni Tang Ignas, impalawlawna ti panagkitana. Awan iti tao a makitana. Pinidutna ti indissona a yellow pad paper itay bigat ken pinadaganna iti babassit a bingkol. Binasana manen ti nakasurat, napaisem, kinupinna iti apagkawalo, sana imbulsa iti likud ti pantalonna a maong; iti sabali pay a bulsana iti likud, inruarna ti sabali pay a yellow pad paper, linukipna iti pannakakupin daytoy, binasana. Napaisem.
Iti mugingna, nasayaat la unay ta nangsurat pay iti sabali a mensahe, nga isu daytoy, a kas kasukat iti imbatina itay bigat. Pinandaganna met laeng iti babassit a bingkol, sa kalpasanna, nagtugaw iti tambak, inikkatna ti suotna a sapatos, sana insuot ti kagatgatangna. Nakarikna iti nalamuyot ken makapnek a kulding iti barukongna, saanen a kas iti kinaadda kitebkiteb. Minirana pay naminsan ti yellow pad paper, ket immisem ta masaripatpatanna dagiti dadduma nga insuratna. Insublatna a minatmatan ti insuotna itay a sapatos: “Agyamanak unay iti adu…” naitanamitimna. Ket siisemen a nagna iti tambak nga agturong iti balayda. Tinangadna ti init, kasla isu ti is-iseman daytoy. Inamirisna ti bagina, immisem ta dinan marikna ti sidir ti konsensiana, kasla nawayawayaanen a billit a nakapupok iti tangkal.
Kalpasan iti maysa nga aldaw, nagpuor manen ni Poldo kadagiti nagango a bulong ti saba ken dagiti kinuraidna a bulbulong ti kawayan. Ti imbulsana a yellow pad paper idi kalman, inramannan nga impuor, ta nalpas metten ti kaitutupanna. Nupay kasta, dina magawidan ti isemna ken agngilngilangil, ta kasla makitkita ti bagina, nga idi kalman ket magmagna iti bakubako ken lasonglasong a kalsada.
Kalpasan iti dua nga aldaw, dimteng ti dugudog, insuyat a pirpirmi ti bayakabak. Saanna laeng pinabellad ti kabangkagan no di ket ket nanglayus pay. Ti imbati ni Poldo a yellow pad paper iti kabangkagan, natenneb pirpirmi ket nagaburan pay iti luyak. Ti sangaparis a sapatos, nga iti naminsan ket inusarna, a binulod a di-met-binulod, naiyanud, nagsina ti paris a sapatos: ti kanigid ket naisalat iti karemmengan ti bagbagutot ket nagaburan iti adu a lamen, bulbulong, rutruting ken dadduma pay; ti kanawan ket nagtultuloy nga inanud ti danum… #


text:
Pagsasao nga Uneapa
Ti pagsasao nga Uneapa (masansan a tinawtawagan iti "Bali") ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko nga insasao babaen dagiti agarup a 10,000 a tattao iti bassit nga isla ti Bali (Uneapa) iti amianan ti Laud a Baro a Britania iti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket mabalin a dialekto ti kaarrubana a Vitu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Uneapa iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Uneapa". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Santa Maria, Laguna
Ti Santa Maria ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Adia
- Bagong Pook
- Bagumbayan
- Bubukal
- Cabooan
- Calangay
- Cambuja
- Coralan
- Cueva
- Inayapan
- Jose Laurel, Sr.
- Kayhakat
- Macasipac
- Masinao
- Mataling-Ting
- Pao-o
- Parang Ng Buho
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
- Jose Rizal
- Santiago
- Talangka
- Tungkod
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
1863
Ti tawen ti 1863 ket kadawyan idi a a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 30 – Andrés Bonifacio, Ama ti rebolusion iti Filipinas (pimmusay 1897)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 14 – Arsenio Cruz-Herrera, Filipino nga abogado ken politiko (pimmusay 1917)


text:
VIGAN CITY – Nagbalinen a paborito a pagpasiaran ti Balay ti Paskua ni Santa iti sanguanan ti provincial capitol sipud pay nasilawan ken naluktan daytoy itay nabiit.
Mismo a ni Gov. Ryan Singson ken dagiti opisial iti probinsia ti nangigannuat iti ceremonial lighting iti Balay ti Paskua ni Santa nga inimatangan dagiti empleado ti kapitolio ken dagiti bisita.
Saanen a krismas tri ti naipatakder iti sango ti kapitolio no di disenio ti maysa a pagtaengan a nadekorasionan kadagiti nabursi a silaw, simbolo ti kinapateg ti maysa a pamilia iti daytoy a pannakaselebrar ti Paskua.
Kinuna ti gobernador a naragsak ti pannakarambak ti Paskua no agtitipon dagiti amin a kameng ti pamilia. (Manipud iti report ni Edison Raboy)


text:
Monarkia
Ti monarkia ket maysa a porma ti gobierno nga iti kinaturay ket pudno wenno bassit a naipatagikua iti agmaymaysa a tao (ti monarko).[1]
Dagiti porma ti monarkia ket adu kadagiti paggiddiatanda babaen ti nakaibatayn ti agpang ti legado nga autonomia a panakatengngel ti panagturay ti monarko, ti pamay-an a panagpili ti monarko, ken kadagiti amin a naisakbayan a naikeddeng a patingga ti kapaut ti panagturayda. No ti maysa a monarko ket awan wenno bassit a pannakaatipa iti estado ken dagiti politikal a banag, daytoy ket makunkuna a kas ti awan patinggana monarkia ken daytoy ket maysa aporma ti autokrasia. Kadagiti kaso a ti diskresion ti monarko ket pormal a napatinggaan (kadawyan tatta nga aldaw) dagitoy ket makunkuna a kas dagiti batay-linteg a monarkia. Kadagiti tawidan a monarkia, ti opisina ket naipaspasa babaen ti pannakatawid iti kaunegan ti grupo ti pamilia, ngem dagiti napilpili a monarkia ket napilpili babaen ti sistema panagbutos. Iti naipakasaritaan dagitoy a sistema ket kadawyanda a naitiptipon ti, pormal wenno saan apormal. (Kas pagarigan, kadagiti nabutbutosan a monarkia dagiti laeng adda ti naisangsangayan a puli ti naikedkeddeng a mabalin a mapili, ngem dagiti tinawtawid a monarkia ket addaanda iti legado a kammasapulan a maipanggep ti relihion, edad, henero, kapasidad ti isip, ken dagiti dadduma pay a banag a mangtignay a kas ti de facto a panagbutbutos ken ti panagpartuat kadagiti kasasaad dagiti makibinninglay a mangtunton a ti pannakaiyanaup ti linteg ket suheto ti epektibo a pannakapili.) Iti kanungpalan, adda dagiti banag a ti panagpaso ti turay ti monarkia ket agasmang a naibatay iti kalendario wenno dagiti naisangsangayan a nagun-odan a gangandat (kas pagarigan ti panagpawil ti panagraut.) Ti pagbanagan ti pannkaisaritaan ken heograpiko a paggiddiatan iti paraigid dagitoy tallo a wasay ket ti panagpartuat ti adu ti pagdumadumaanna nga estruktura ken dagiti tawidan a mangipalpalawag ti “monarkia.”
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Stuart Berg Flexner ken Leonore Crary Hauck, mamannurat, Random House Unabridged Dictionary, Maika-2 Ed., Random House, New York (1993)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Monarkia iti Wikiquote (iti Ingles)
Midia a mainaig iti Monarkia iti Wikimedia Commons


text:
Kasta met kadakayo, masapul a sisasaganakayo, ta umayto ti Anak ti Tao iti oras a diyo ipagpagarup — Lucas 12:40
1. Ti Nabirokan A Karnero
NAGRUPANGET ni John Asuncion iti nakaro nga ut-ot ken apges gapu kadagiti sugat ken bukol ken kammuol iti pangrapisen a rupana ken dagiti nagsinitan iti sigarilio iti panguttongen a bagi iti tayagna a lima a kadapan ken uppat a pulgada. Nariknana ti sippit ti init iti agalauna a malem. Kamkamatenna ti angesna. Labus iti makinngato ti pangrapisen a bagina ken nakapakleb. Deppa dagiti takiagna ken nagdippit dagiti sakana ta inyurnos dagiti nangdangran kenkuana a kasta, kalpasan nga imbaltogda ti bagina nga awanan puot, sada kinatkatawaan ken tinuptupraan.
Nasay-opna ti langsi ti nagsayasay a dara manipud kadagiti nabtak a naingpis a kiday ken sugat manipud iti babaen dagiti nalitem a paningkiten a mata. Aragaag ti panagkitana.
Nananamna ti dara manipud kadagiti bimtak a bibig. Ti langsi ti darana ket naigamer iti nakabarbara a sang-aw ti kasla makirkirog a talon iti abaga ti kalsada.
Immangad ken nagmulagat ngem agkurang ti pigsa ket nagdisso iti rengngat ti kabbarbasna itay bigat. Nupay kasta, impilitna latta ti nagmulagat ken tinangad ti asul a langit, ngem dina mailasin dagiti nakangatngato ti tayabda a sallapingaw. Sallapingaw a nakangatngato iti tayabda ngem iti kaanoman didanto magteng ti lugar a kalawagan ta nasken nga ited iti Emperador iti para iti Emperador.
Apagapaman a naungap ti ngiwat ni John Asuncion ket nagparang dagiti daradara a ngipenna.
Diosko, Diosko, tulongannak…kunana, ngem awan ti simngaw a timek: inulitna nga inyebkas, ngem itoy a gundaway ti magaw-at ti muging ket di kabaelan ti dila.
Nagkutikuti dagiti ramay ket narumek dagiti narasay ken nagangon a ruot. Immabut dagiti ramay iti kasla iket a rengngat, kimpet ket imbulosna aminen a pigsa, naitukol dagiti tumeng ngem naugotanen ti pigsa. Marie Joy…! inyikkis ti utekna idi naipinta iti mugingna ti nadungngo ken naanus ken naemma ken napintas nga asawana. John Carlo…! Maria Rita…! Mary Grace…! dagiti annakna nga agtawen iti sangapulo ket dua, sangapulo ken walo a kas iti panagsasagannadda, ngem nagtigerger laeng dagiti nabtak a bibig ket kaskasdi nga awan iti simngaw a timek no di laeng ti ikkis iti mugingna iti nagallangogang.
Diosko, Diosko, tulongannak…! Naibuang ti nauneg nga anges a sinaruno ti panagtayyek ti panagkitana ket inarakup manen ti sipnget…
Nakaragragsak itay ni John Asuncion. Menos dies para alas dose ti naipasirna iti kanigid a punguapu-nguanna.
Nainayad ti dapuen a Toyota Innova iti aspaltado a kalsada a panglinteganna nga agawid iti San Mariano—lima nga ili ti kaadayona iti siudad. Sarado dagiti tawa. Nakalukat ti aircon.
Nakimiting iti Farm and Poultry Supply Association iti probinsia nga inesponsoran dagiti manufacturer ti agrichemicals. Naragsak ta adda baro a suplayerna a nangikari iti dakkel a diskuento.
Tenkio, Lord, tenkio! kunkunana itay.
Inseksekna pay ti diskette iti personal CD/VCD/DVD/CD-R compatible player ket kinumpasannan ti naipatayab a kansion: Amazing grace! (how sweet the sound!)/ That sav’d a wretch like me!/ I once was lost, but now am found;/ Was blind, but now I see./ ’Twas grace that taught my heart to fear,/ And grace my fears reliev’d;/ How precious did that grace appear,/ The hour I first believ’d!
Umis-isem pay itay lalo idi nalagipna daydi panawen a nasipnget ti lubongna: “Sika ti krusko! Propesional ken mararaem amin a lima a kabsatmo, sika laengen ti dugyodugyot!” inyanug-og idi ni mamana idi agtutubo pay. Buridek ngamin ket bisiona amin a bisio. Innem a tawennan iti kolehio iti uppat laeng a tawen a kurso.
Ngem idi naam-ammona ni Marie Joy a maysa kadagiti laygo ti Singles for Christ, maysa a charismatic group, simmangpet ti nagawel a nakemna. Nagbaliw ti biagna.
Thro’ many dangers, toils, and snares, I have already come;/ ’Tis grace has brought me safe thus far,/ And grace will lead me home.
Mannakabalin ti Dios, kunkunana itay iti bagina, datdatlag dagiti wagas a panangidanonna iti grasiana kadagiti pinarsuana. Saan a mabatok ti panagayatna. Simmurot pay a nangilallay iti kansion: The Lord has promis’d good to me,/ His word my hope secures;/ He will my shield and portion be,/ As long as life endures.
Wen, awanen iti sapulen ni John Asuncion iti biag, ta taptapayaen ti Dios: napintas ken naanus ken naemma ken dakkel ti panagpuspusona nga asawa, nasisingpet ken masisirib nga annak a kanayon nga isab-itanna iti medalia ken ribbon kada turpos ti klase ken dida met ngatan agbisin iti negosioda a Farm and Poultry Supply iti tallo nga ili. Yes, when this flesh and heart shall fail,/ And mortal life shall cease;/ I shall possess, within the veil,/ A life of joy and peace./ This earth shall soon dissolve like snow,/ The sun forbear to shine;/ But God, who call’d me here below,/ Will be for ever mine.
Inawidna itay ti manibela tapno agpaigid idi dumikket sa nagbalangan ti asul a Besta van.
Nagikkis ti Innova iti kellaat a panagprenona. Sakbay a nakapagtignay, kalibre kuarentay singko ti ipatpaturong kenkuana ti nabaneg ken natayag a lalaki ken mangisensenias a luktanna ti ridaw. Nagamak ni John amangan no paltogan ti lalaki isu a nanglukat. Nakammet ti kueliona sa naguyod ken napuersaan a nairuar. Napaidda. Timmakder ngem pinarusokan ti lalaki. Nagkurinikon idi kasla mapugsat ti angesna. Apputna ti buksitna. Linawlaw ti sumagmamano a lallaki nga aggagarakgak. Pinilitna iti tumakder ngem kugtar ti simmabat iti rupana. Nagsasaruno dagiti danog ken kugtar a nagdisso iti bagina, kadagiti takiag ken luppo ken iti ulona. Sinamsamda ti kuartana a naikabil iti clutch bag ken iti petakana, innalada ti relona, ti kuentas, porselas ken singsingna. Mangngegna ti gargarakgak dagiti lallaki a kasda adda iti sabali a lubong?
“Mayat man a pagtripan daytoy nga alutiit, litsi!” nangngegna ti nabangag a timek a sinaruno ti gargarakgak.
[ Adda tuloyna ]


text:
1899
Ti 1899 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 27 – Gloria Swanson, Amerikana nga aktres (pimmusay 1983)
- Mayo 10 – Fred Astaire, Amerikano a kumakanta, sumasala, ken aktor (pimmusay 1987)
- Hulio 1 – Charles Laughton, Ingles-Amerikano nga aktor (pimmusay 1962)
- Hulio 17 – James Cagney, Amerikano nga aktor (pimmusay 1986)
- Agosto 28 – Chang Myon, politiko manipud iti Abagatan a Korea (pimmusay 1966)
- Nobiembre 13 – Huang Xianfan, Insik a mannurat (pimmusay 1982)
- Disiembre 25 – Humphrey Bogart, Amerikano nga aktor (pimmusay 1957)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 5 – Antonio Luna, Filipino a parmasiotiko ken heneral (naipasngay 1866)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 7 – Juan Luna, Filipino a pintor, eskultor ken aktibista iti politika (naipasngay 1857)


text:
Kategoria:Dagiti naipakasaritaan a paset ti panawen
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 10 a subkategoria, manipud iti 10 a dagup.
D
- ► Dagiti paset ti panawen ken dagiti agpang ti arkeolohia (5 K, 2 P)
I
- ► Industrial a Rebolusion (1 K, 1 P)
K
- ► Kasadar a pakasaritaan (2 K, 1 P)
M
- ► Moderno a pakasaritaan (9 K, 2 P)
P
- ► Panawen ti Pannakapalpalawag (1 K, 1 P)
R
- ► Reporma ti Protestante (1 P)
S
- ► Sakbay ti pakasaritaan (4 K, 1 P)
T
- ► Taga-ugma a pakasaritaan (5 K)
Pampanid iti kategoria "Dagiti naipakasaritaan a paset ti panawen"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
Herman Johannes Lam
Ni Herman Johannes Lam (3 Enero 1892 iti Veendam – 15 Prbrero 1977 iti Leiden) ket maysa idi a botaniko nga Olandes.[1]
Nagadal ni Lam idiay Unibersidad ti Utrecht, ng aidiay ket nagungunaan iti Doktor iti Biolohia idi 1919. Naidutok ni Lam a kas direktor ti Rijksherbarium idi 1933. Nagretiro isuna iti obra nga akademiko idi 1962.[2] Isu ket kameng idi ti Akademia ti Naarian nga Olanda dagiti Arte ken Siensia manipud idi 1960.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "H.J. Lam (1892–1977)". Digitaal Wetenschapshistorisch Centrum. Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. Naala idi 27 Enero 2014.
- ^ "Lam, Herman Johannes". National Herbarium of the Netherlands. 24 Hulio 2007. Naala idi 27 Enero 2014.
- ^ IPNI. H.J.Lam.


text:
Pagsasao a Seit-Kaitetu
Ti pagsasao a Seit-Kaitetu, wenno Hila-Kaitetu, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Isla Ambon idiay Muluku. Dagiti dialekto dagiti dua a purok ket ti Seith ken Kaitetu, ken agbalbaliw dagitoy.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Seit-Kaitetu iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Seit-Kaitetu". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Valencia, Negros Oriental
Ti Valencia ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Valencia ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Apolong
- Balabag East
- Balabag West
- Balayagmanok
- Balili
- Balugo
- Bongbong
- Bong-ao
- Calayugan
- Cambucad
- Dobdob
- Jawa
- Caidiocan
- Liptong
- Lunga
- Malabo
- Malaunay
- Mampas
- Palinpinon
- North Poblacion
- South Poblacion
- Puhagan
- Pulangbato
- Sagbang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Les Ableuvenettes
Ti Les Ableuvenettes ket maysa a komuna ti Vosges a departamento ti Grand Est idiay amianan a daya a Pransia. Ti pannakaduktal kadagiti sensilio ket mangikeddeng daytoy a nataengan dagiti Romano daytoy a lugar.
Ti immuna a pannakaibaga ti Les Ableuvenettes ket nangrugi idi 1148, iti porma ti maysa nga Albuvisnei.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Les Ableuvenettes iti Wikimedia Commons


text:
Dagiti plano a Medicare Advantage nga idiayami para kadagiti tattao a kwalipikado para iti agpada a Medicaid ken Medicare Parts A ken B. Ikkannaka dagiti plano mi iti ad-adu a benepisyo ken paset ti plano ngem iti Original Medicare. Ken maawatmo latta amin a benepisyom iti Medicaid.
H3113-005
* Ti bayadam ket nalabit a kas kababa ti $0, depende iti lebel ti pannakaikarim iti Medicaid.
Daytoy a Plano para kadagiti Espesyal a Kasapulan ket para kadagiti tattao nga addaan iti Medicare Part A ken B ken Medicaid. Idiayana ti ad-adu a benepisyo ken banbanag ngem iti orihinal a Medicare. Ken agtalinaed latta dagiti benepisyom iti Medicaid. Mainayon pay kadagiti ekstra a benepisyo, sakupen ti plano dagiti ospital, doktor ken ag-agas.
Atlantic, Bergen, Burlington, Camden, Cumberland, Essex, Gloucester, Hudson, Hunterdon, Mercer, Middlesex, Monmouth, Morris, Ocean, Passaic, Salem, Somerset, Sussex, and Union.
Agpatingga iti $900 a kredito tapno agorder manipud kadagiti katalogo para kadagiti produkto para iti salun-at a mabalin a kasapulanyo.
Up to $1000 in credits to buy health-related items you may need.
Get connected to a trained operator quickly in any emergency situation 24 hours a day at no extra cost.
Addaanka kadagiti saludsod? 8 a.m. – 8 p.m. local time, 7 days a week 1-844-812-5967 TTY 711
Our NJ FamilyCare plan is for children, parent or caretaker relatives, and adults without dependent children. It's also for people who need extra support and care to live safely at home. You can choose your own doctor. Choose "View Plan" to see what our plan offers.
Daytoy a plano ket sidadaan a mausar iti amin a county.
Use "Doctor Lookup" to see if your doctor is in our network or to find a new one.
Eye exams and help paying for eyeglasses and contact lenses.
We pay for cleanings, check-ups and dental work.
Addaanka kadagiti saludsod? 24 hours a day, 7 days a week 1-800-941-4647 TTY 711
Daytoy a plano ket awan iti agdama iti naikabil a ZIP code.Kitaen dagiti plano iti daytoy a ZIP Code.
Daytoy a kamang ket maar-aramid a sidadaan tapno makaala ka iti impormasyon manipud iti maikatlo a partido a website. Daytoy a kamang ket naipaay laeng kas sayudan ken saan a panangidursan ti linaon ti maikatlo a partido a website wenno aniaman kadagiti produkto wenno serbisyo a naidiaya iti dayta a website. Saan kami a responsible para kadagiti produkto wenno serbisyo a naidiaya wenno ti linaon dagiti aniaman a naikamang a website wenno aniaman a kamang a nailaon iti naikamang a website. Saankami nga agaramid ti aniaman a pakdaar maipapan ti kalidad dagiti produkto wenno serbisio a naidiaya, wenno ti linaon wenno kinaumisu dagiti materiales kadagitoy a website.


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Nakipagpaset dagiti kandidato ditoy nga ili iti maysa a misa a naangay iti St. Mark the Evangelist Church idi Marso 31.
Kinuna ni Fr. Felix Costales, kura paroko ditoy nga inyawisna ti mass and prayer for peace para iti kampania ti nadalus ken natalna a pannakaisayangkat ti eleksion inton Mayo daytoy a tawen.
Naangay ti misa ken karkararag para iti kappia iti nasao a simbaan iti alas otso y media.
Innayon ti kura paroko a saanen a maisayangkat pay ti peace covenant a pagpipirmaan dagiti kandidato idinto a linagidawna  adda latta met dagiti insidente a mapasamak a kaadduanna a pakainbolbaran dagiti paspasurot kalpasan ti panagpipinnirma dagiti kandidato iti katulagan ti kappia.
Agpailayon iti puestona ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr., katiketna ni dati nga SK Federated President Victor Jose Savellano a para bise mayor.
Itay nabiit, kinansela ti Commission on Elections ti sertipiko ti kandidatura ni Amelia Amparo Sunio-Abarquez gapu ta mapapati nga American citizen.
Nagapela ni Abarquez ngem awan pay ti desision ti poll body no matuloy a kandidato para mayor.  #


text:
Casuarinaceae
Ti Casuarinaceae ket pamilia dagiti dicotyledon dagiti mula nga agsabsabong a nipauesto iti urnos ti Fagales, a mangbukel kadagiti uppat a henero ken agaraup a 70 a sebbangan dagiti kayo ken bassit a kaykayo a patneng iti tropiko ti Daan a Lubong (Indo-Malaysia), Australia, ken Is-isla ti PasipikoP. Iti maysa apanawen, amin a sebbangan ket naikabil iti henero ti Casuarina, ngem dagitoy ket naipagsisina idi 1980, 1982 ken 1988 kadagiti henero ti Allocasuarina, Casuarina, Ceuthostoma, ken Gymnostoma[2][3][4]. Daytoy ket kontrobersial met idi iti dayta a panawen, ti monophyly dagitoy a henero ket kanungpalan idi a nasuportaran iti maysa a molekular a panagadal iti pamilia idi 2003.[5] Iti sisitema Wettstein, daytoy a pamilia ket is-isu laeng ti naikabil iti urnos ti Verticillatae. Ken dagiti met sistema ti Engler, Cronquist ken Kubitzki, ti Casuarinaceae ket is-isu ti pamilia anaikabil iti urnos ti Casuarinales.
Dagiti kameng ti daytoy a pamilia ket nailaslasin babaen ti panaglay-ot ti equisetoid (a ti kaibuksilanna ket "kapada ti sangsanga iti ipus ti kabalio") , dagitoy ket kankanayon a berde, kenmonoecious wenno dioecious. Dagiti ramutda ket adda dagiti nodulo nga agaramid ti nitroheno ng agalaon ti daga nga actinomycete Frankia.
Ti kaaduan a naus-usar a sapasap a nagan iti Ingles para iti sebbangan ti Casuarinaceae ket ti sheoak wenno she-oak (ti panangipada ti kalidada ti tarikayo iti Ingles a diraan). Dagiti dadduma pay a nagan iti Ingles ket mairaman ti ironwood, bull-oak wenno buloke, beefwood,[6] wenno cassowary tree.[7]
The Kondado ti Buloke idiay Victoria, Australia ket nanaganan manipud iti sebbanagan ti Allocasuarina luehmannii.
Sistematika[urnosen | urnosen ti taudan]
Isingasing ti moderno a molekular a pilohenetiko dagiti sumaganad a pannakikabagain:[8]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Grupo ti Angiosperma Pilohenia (2009). "Ti maysa a panangipabaro ti Grupo ti Angiosperma Pilohenia a pannakaidasig para kadagiti urnos ken dagiti pamilia dagiti mula nga agsabsabong: APG III" (PDF). Botaniko a Warnakan ti Linneo a Kagimongan. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naala idi 26 Hunio 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (1980). "Dagiti nota iti Casuarinaceae" (PDF). Telopea. (Online a panid ti arkibo a bersion, silpo babaen ti APNI Gymnostoma). 2 (1): 83–84. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (23 Disiembre 1982). "Dagiti nota iti Casuarinaceae II" (PDF). Warnakan dagitiBotaniko a Hardin ti Adelaide. 6 (1): 73–87. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (1988). "Dagiti nota iti Casuarinaceae III: Thi baro a heneroCeuthostoma" (PDF). Telopea. (Online a panid ti arkibo a bersion, silpo babaen ti APNI Ceuthostoma). 3 (2): 133–137. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Steane, Dorothy A.; Wilson, Karen L.; Hill, Robert S. (2003). "Panagusar ti matK a datos tipanagsasaruno tapno matakuatan ti pilohenia ti Casuarinaceae" (PDF). Molekular a Pilohenetika ken Ebolusion. 28: 47–59. doi:10.1016/S1055-7903(03)00028-9. PMID 12801471. Naala idi 12 Nobiembre 2010.
- ^ Cox, P., & Freeland, J. 1969. Nagubsan a tarikayo dagiti pnangipatakder idiay Australia. Thames kenni Hudson. ISBN 0-500-34035-8 page 18. Ni Cox ket nangibagbaga a ti nagan a 'she-oak' ket naala manipud it Patneng nga Amerikano ti sheac – beefwood.
- ^ Partridge, Eric (2013). Dagiti taudan: Ti Ababa nga Etimolohiko a Diksionario ti Moderno nga Ingles. Routledge. p. 82. ISBN 978-1-134-94217-6.
- ^ Xiang X-G, Wang W, Li R-Q, Lin L, Liu Y, Zhou Z-K, Li Z-Y, Chen Z-D (2014). "Large-scale phylogenetic analyses reveal fagalean diversification promoted by the interplay of diaspores and environments in the Paleogene". Perspectives in Plant Ecology, Evolution and Systematics. 16 (3): 101–110. doi:10.1016/j.ppees.2014.03.001.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Datos a mainaig iti Casuarinaceae iti Wikispecies
Midia a mainaig iti Casuarinaceae iti Wikimedia Commons
- Timpuyogan ti panagsukisok manipud iti IRD a nagob-obra iti Frankia-Casuarinaceae mycorrhizal ken ti panagaramid ti nitroheno a simbiosis


text:
Listaan dagiti kontinente babaen ti populasion
Daytoy ket ti listaan ti amin a nangruna populasion dagiti kontinente.
Dagiti linaon
Rehional ken kontinental a (sub)dagup idi 2013[urnosen | urnosen ti taudan]
Rehional ken kontinental a (sub)dagup manipud idi 1950 aginggana idi 2013[urnosen | urnosen ti taudan]
Aprika[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaamerikaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Amianan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Abagatan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Europe[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti pagilian ken territorio babaen ti dagup a kadakkel
- Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion
- Listaan dagiti naturay nga estado
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amin dagiti pigura ket nagtaud manipud iti Dagiti Prospekto ti Populasion iti Lubong, Rebision idi 2012 ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.


text:
Maika-115 a meridiano daya
Ti 115° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-115 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-65 a meridiano laud.
Iti nagbaetan ti Australia ken ti maika-60 a paralelo abagatan ket mangporma ti akinlaud a pagbeddengan ti Sona ti Nawaya iti Nuklear nga Armas ti Abagatan a Pasipiko.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-115 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:


text:
Camaligan, Camarines Sur
Ti Camaligan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Camaligan ket politikal a nabingbingay iti 13 a barbaranggay.[2]
- Dugcal
- Marupit
- San Francisco
- San Juan-San Ramon (Poblacion)
- San Lucas (Poblacion)
- San Marcos (Poblacion)
- San Mateo (Poblacion)
- San Jose-San Pablo (Poblacion)
- San Roque
- Santo Domingo (Poblacion)
- Santo Tomas (Poblacion)
- Sua
- Tarosanan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Cantilan, Surigao del Sur
Ti Cantilan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cantilan ket nabingbingay a politikal kadagiti 17 a barbaranggay.[2]
- Bugsukan
- Buntalid
- Cabangahan
- Cabas-an
- Calagdaan
- Consuelo
- General Island
- Lininti-an (Pob.)
- Lobo
- Magasang
- Magosilom (Pob.)
- Pag-Antayan
- Palasao
- Parang
- San Pedro
- Tapi
- Tigabong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Surigao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Panangarakup Iti Ipus Ti Layap Umuna a koleksion dagiti dandaniw ni Ariel Sotelo Tabag a mangibagi iti umuna a dekada ti kinamannurat daytoy Maysa a panagdaliasat a mangrugi iti away a dimmakkelanna agingga iti pannakigas
Umuna a koleksion dagiti dandaniw ni Ariel Sotelo Tabag a mangibagi iti umuna a dekada 2001 2011 ti kinamannurat daytoy Maysa a panagdaliasat a mangrugi iti away a dimmakkelanna agingga iti pannakigasanggasatna iti siudad ken iti darepdep ti panagsubli, panagawid ken panagtaeng.
Free Read [Mystery Book] ☆ Panangarakup Iti Ipus Ti Layap - by Ariel Sotelo Tabag ✓
Ariel Sotelo Tabag151Ariel Sotelo Tabag
Title: Free Read [Mystery Book] ☆ Panangarakup Iti Ipus Ti Layap - by Ariel Sotelo Tabag ✓
Posted by:Ariel Sotelo Tabag
Published :2019-02-19T19:01:31+00:00


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Hunio 6
Ti Herusalem ket isu ti kapitolio ti Israel, ngem daytoy ket saan a sangalubongan a mabigbigan, ken maysa pay kadagiti kadaanan a siudad iti lubong. Mabirukan daytoy idiay Banbantay Hudea, idiay nagbaetan ti Baybay Mediteraneo ken ti akin-amianan nga igid ti Baybay Natay. No mairaman ti populasion ti lugar iti Daya a Herusalem, daytoy ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Israel babaen ti populasion ken kalawa, ken addan iti populasion iti 763,800 nga agtataeng a tattao iti kalawa ti lugar iti 125.1 km2 (48.3 kuadrado kilometro). Ti Herusalem ket nasantuan pay a siudad kadagiti tallo a kangrunaan a nga Abrahamiko a relihion ti Hudaismo, Kristianidad ken Islam.
Iti panawen ti atiddog a pakasaritaanna, ti Herusalem ket naminduan a nadadael, nalakuben iti namin 23, naraut iti namin 52, ken natiliw manen iti namin 44. Ti kadaanan a paset ti siudad ket natagitao idi maika-4 a milenio BCE. Idi 1538, dagiti diding ket naipatakder iti likmut ti Herusalem babaen ni Suleiman ti Nadaeg. Tatta nga aldaw dagiti diding ket mangipalpalawag ti Daan a Siudad, daytoy ket tradision a nabingbingay iti uppat a pagkapat manipud idi nasapa a maika-19 a siglo a kas dagiti Pagkapat ti Armenio, Kristiano, Hudio, and Muslim.


text:
Golpo ti Venezuela
Ti Golpo ti Venezuela wenno Golpo ti Coquibacoa (ammo pay a kas Golpo ti Coquivacoa) ket ti golpo ti Baybay Karibe a bineddengan babaen ti dagiti estado ti Venezuela iti Zulia ken Falcón ken babaen ti DEpartamento ti Guajira, Colombia. Ti 54 km (34 mi) a lingsat ket mangikapet daytoy iti Danaw Maracaibo iti abagatan.
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Golpo ket mabirukan iti amianan ti Abagatan nga Amerika, iti pagbaetan ti Peninsula Paraguaná iti Estado ti Falcón idiay Venezuela ken ti Peninsula Guajira idiay Colombia ken naikapet daytoy iti Danaw Maracaibo tbabaen ti maysa a pagdaliasatan a kanal. Adda agdama a suppiat asaan pay a nasolbar a pagbaetan ti Colombia ken Venezuela a maipanggep iti golpo, urayno adda metten dagiti agpaut kadagiti dekada a negosasion nga inar-ramid babaen ti bilateral a komision.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket naduktalan babaen dagiti taga-laud idi 1499 idi ti maysa nga ekspedision nga indauluan babaen ni Alonso de Ojeda nga isu ket kinuyog babaen ni Amerigo Vespucci, ket sinukisokda dagiti aplaya ti Venezuela ken nagur-urnong kadagiti pakaammo ken nanginagan kadagiti baro a daga, dayta a naibagbaga nga ekspedision ketsimmangpet iti golpo kaplasan ti ilalabas babaen ti Antila ti Olanda ken ti Peninsula ti Paraguaná.
Dagiti teritorial a danum ket naisuppiatan pay a maipanggep iti golpo. Ti suppiat ti pagbeddengan kalpasan ti wayawaya ti Colombia ken Venezuela manipud iti Espania idi maika-19 a siglo. Ti imperio ti Espania ket saan a nangmarka ti lugar gapu ta dagiti ndehenio a grupo ti Wayuu ket nagresistansiada iti lugar. Nasolbaren ti suppiat iti daga idi 1941, ngen ti maritimo ket saan pay a nasolbar.
Kinapangruna iti ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nangruna a banag a mangited iti kinapangruna dagitoy a danum ket gapu iti pannakaikapetna iti Baybay Karibe ken Danaw Maracaibo, ti maysa a nangruna a taudan ti petrolo para iti Venezuela. Isu a ti golpo ket makatulong a mangisilpo kadagiti bubon ken dagiti repineria idiay Danaw Maracaibo kadagiti pagtagilakuan iti lubong.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Golpo ti Venezuela iti Wikimedia Commons


text:
Palauig, Zambales
Ti Palauig ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Zambales iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Palauig ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Alwa
- Bato
- Bulawen
- Cauyan
- East Poblacion
- Garreta
- Libaba
- Liozon
- Lipay
- Locloc
- Macarang
- Magalawa
- Pangolingan
- Salaza
- San Juan
- Santo Niño
- Santo Tomas
- Tition (San Vicente)
- West Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zambales". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Zambales". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Carranglan, Nueva Ecija
Ti Carranglan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Carranglan ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- R.A.Padilla (Baluarte)
- Bantug
- Bunga
- Burgos
- Capintalan
- Joson (Digidig)
- General Luna
- Minuli
- Piut
- Puncan
- Putlan
- Salazar
- San Agustin
- T. L. Padilla Poblacion (Brgy. I)
- F. C. Otic Poblacion (Brgy. II)
- D. L. Maglanoc Poblacion (Brgy.III)
- G. S. Rosario Poblacion (Brgy. IV)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Taoismo
Iti Taoismo ket maysa nga filosofia ken sursuro nga aggapu idiay China ken iti Tao.
Dagiti linaon
PakasaritaanUrnosen
Po-onUrnosen
Nairamut iti Taoismo ti kinaugmaan nga pampammati dagiti Intsik, naseknan iti ritual dagiti shaman ken iti pinagpaliiw ken pinagpanunot ti kinabukel iti katutubo ken iti biag. Ni Laozi iti mabigbig nga nangibangon ti Taoismo.
Iti TaoUrnosen
Iti simbolo nga Yin-Yang wenno ugis-ugis iti Taiji, simbolo iti Taoismo ket iladawanna iti dua nga agsinnumbangir nga katutubo iti biag: iti nangisit a turik ti puraw nga likudna ket isu iti bukel nga mangbangon iti kangisitan ken iti puraw nga bukel a mangbangon met iti kapurawan. Kayatna saoen ket iti kalaw-angan, ti pinagsabali ket saan mapukaw ken agnanayon.


text:
Plantilia:InterWiki/pagipadasan
Daytoy a plantilia ket mangipalubos ti panaginayon ti silpo manipud iti artikulo ti pagsasao ditoy Ilokano Wikipedia iti proyekto ti Wikipedia iti dayta a pagsasao. Inayon laeng ti sumaganad a kodigo iti seksion dagiti silpo ti ruar, sakbay ti umuna a silpo:
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti kalakaan a panagusar ket ti panangikabil ti {{InterWiki}} iti mismo a panid ti artikulo ti pagsasao nga addaan iti proyekto ti Wikipedia manipud Listaan dagiti Wikipedia.
wenno
{{InterWiki|code=kodigo ti pagsasao}} A ti kodigo ti pagsasao ket ti kodigo ti pagsasao a magun-od iti Listaan dagiti Wikipedia.
Pagarigan[urnosen ti taudan]
===Dagiti silpo ti ruar===
{{InterWiki|code=fr}}
Dagiti silpo ti ruar[urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Heograpiko a langa
Dagiti heograpiko a langa ket dagiti komponente iti Daga. Adda dagiti dua a kita dagiti heograpiko a langa, dagiti masna a heograpiko a langa ken dagiti artipisial a heograpiko a langa. Dagiti masna a heograpiko a langa ket mairaman ngem saan a limitado kadagiti porma ti daga ken dagiti ekosistema. Kas pagarigan, dagiti rabaw ti daga, bagbagai ti danum, dagiti masna a paset (mangbukel kadagiti amin a mula, ayup ken mikro-organismo iti maysa a lugar a kumaduaanda nga agtigtignay kadagiti amin a a saan a sibibiag a pisikal a banag iti enbironmento) ket dagiti masna a heograpiko a langa. Bayat, a dagiti pagtaengan ti tattao, dagiti nainhenieria a pinabangon ken dadduma pay a ket dagiti kita ti artipisial a heograpiko a langa.
Dagiti linaon
Dagiti masna a heograpiko a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ekosistema[urnosen | urnosen ti taudan]
"Ti aniaman a paset a mangiraman kadagiti amin nga organismo (kasla iti: "komunidad") iti maysa a naited a lugar ti pisikal nga enbironmento tapno agayus iti enerhia a mangiturong ti nalawag a naipalawag a thropiko nga estruktura, biotiko a dibersidad, ken dagiti siklo ti materiales (kasla iti: panagisinnukat dagiti materiales a baetan dagiti sibibiag ken saan a sibibiag a paset) iti kaunegan ti sistema iti maysa nga ekosistema."[1] Dagiti sibibiag organismo ket agturltuloyda a makitinnignay iti maysa nga agasmang iti pannakaikabagian kadagiti amin a sabali nga elemento a mangbukel ti enbironmento a rumsuaanda, ken ti "ekosistema" ket mangipalpalawag ti aniaman a kasasaad nga adaa ti pannakaikabagian a baetan dagiti organismo ken enbironmento.
ti biome ket maysa a heograpiko a naipalawag a lugar iti ekolohiko a kapadpada dagiti komunidad dagiti mula, dagiti ayup, ken dagiti organismo iti daga, a kadawyan a tinawtawagan a kas dagiti ekosistema. Dagiti biome ket naipalpalawag a naibatay kadagiti banag a kas dagiti estruktura ti mula (a kas dagiti kayo, babassit a mula, ken dagiti ruot), dagiti kita ti bulong (a kas dagiti akaba a bulong ken dagiti dagum a bulong), dagiti pagbaetan ti mula (bakir, kakaykaywan, sabana), ken klima. Saan a maipada iti ekosona, dagiti biome ket saan a naipalawag babaen ti henetiko, taksonomiko, wenno dagiti naipakasaritaan a pagpapadaan. Dagiti biome ket kadawyan a nailaslasin nga adda dagiti naisangayan a tabas iti ekolohiko a panagsisinnaruno ken klimax a mulmula. Ti maysa nga ekosistema ket ti pay lugar a pagtaengan dagiti ayup kadagiti biome (Taaw, Desierto, Karuotan ken dadduma pay)
Dagiti porma ti daga[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti porma ti daga ket buklen ti heomorpoliko a paset, ken naindaklan a naipalpalawag babaen ti rabawna manipud ti lokasion iti ladawan ti daga, a kas paset ti rabaw ti daga, ken daytoy, ket kadawyan a maysa nga elemento iti topograpia. Dagiti porma ti daga ket naikategoria babaen kadagiti banag a kas ti kangato, bangkirig, orientasion, stratipikasion, pannakaiparang ti bato, ken kita ti daga. Dagitoy ket mairaman ti bunton, turod, dagiti derraas, dagiti ginget, dagiti karayan ken dagiti nadumaduma pay nga elemento. Dagiti taaw ken dagiti kontinente ket isu dagitoy ti kangatuan nga urnos dagiti porma ti daga.
Ti bagi ti danum ket ti aniaman nga adu a pannakaurnong iti danum, a kadawyan a mangsaksakup iti Daga. Ti termino a bagi iti danum ket kadawyan a mangitudtudo iti dakkel a pannakaurnong iti danum,a kas dagiti taaw, dagiti baybay, ken dagiti danaw, ngem daytoy ket mabalin pay a mangitudo kadagti basbassit a urnong iti danum a kas dagiti alog, dagiti lubnak wenno dagiti kalugnakan. Dagiti karayan, dagiti waig, dagiti kanal, ken dagiti dadduma pay a heograpiko a langa a dagiti danum ket agayus manipud ti maysa a lugar iti sabali ket kankanayon a saan a naibagbaga a "bagbagi" iti danum, ngem dagitoy ket nairaman ditoy a kas dagiti heograpiko a pannakaporma a mangipakpakita ti danum.
Dagiti artipisial a heograpiko a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagtaengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagtaengan ket maysa a permanente wenno temporario a komunidad a pagnaedan ti tattao. Ti pagtaengan ket mabalin a sumakup iti kadakkel manipud ti bassit a bilang dagiti naigrupo a pagtaengan a aginggana kadagiti siudad nga adda dagiti naipalikmut nga urbano a luglugar. Ti mediebal a pagtaengan a grupo ti agsusukisok (Britaniko a gunglo)[2] ketmangiramraman a kas paset ti pagtaengan, dagiti naikuyog a langlanga a kas dagiti kalsada, dagiti naaladan, dagiti sistema ti talon, dagiti pagbeddengan a bangkag ken dagiti kanal, dagiti alog, dagiti parke ken dagiti kakaykaywan, dagiti molino, dagiti manor a balbalay, dagiti poso ken dagiti simbaan.
Dagiti nainhenieria a pinabangon[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nainhenieria a heograpiko a langa a kas dagiti kalsada, dagiti rangtay, dagiti eropuerto, dagiti perokaril, dagiti pasdek, dagiti penned, ken dagiti pagurnongan ti danum, a paset dagiti antroposperio gaputa dagitoy ket inaramid ti tao, ket artipisial a heograpiko a langa dagitoy.
Dagiti kartograpiko a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kartograpiko a langa ket dagiti kita iti abstrakto a heograpiko a langa - dagitoy ket agparang kadagiti mapa ngem saan a mabirukan iti planeta, urayno dagitoy ket mabirukan iti planeta. Kas pagarigan, mabalinmo a makita ti Ekuador kadagiti mapa, ngem no agtaktakderka idiay Ekuador saanmo a mabalin a makita, gaputa daytoy ket teoretika a linia laeng a maus-usar para iti reperensia, nabigasion, ken panagrukod.


text:
Pagsasao a Blagar
Ti pagsasao a Blagar ket ti pagsasao a Papuan ti Isla Pantar iti Purpuro Alor ti Indonesia. Ti dialekto a Tereweng idiay Isla Teweweng iti aplaya ti Pantar ket sagpaminsan amatrattrato a kas naisangayan a pagsasao.
Alpabeto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagsasao a Blagar ket addaan kadagiti 26 a letra (Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ww, Xx, Yy, Zz) ken dagiti dua a diptongo (ng ken sy).
Ti c, q, sy, x ken z ket naus-usar laeng a kas dagiti binulod a balikas ken dagiti ganganaet a nagan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Blagar iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
Tereweng iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Blagar". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Tereweng". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: coauthors nga awan iti author
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti
|coauthor= wenno
|coauthors= ngem awan iti maysa kadagiti parametro ti mannurat.
Makasapul ti
|coauthors= iti
|author=
Ti
|coauthor= ken
|coauthors= ket nasukatan dagitoyen a parametro. No adda dagitoy a saan a maikuyog ti
|author=,
|authors=, wenno
|last=, saan a maiparang ti linaon ti
|coauthor= wenno
|coauthors=.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, usaren ti
|author1=,
|author2=, kdpy., wenno usaren ti
|last1=,
|first1=,
|last2=,
|first2=, kdpy. tapno indibidual a mailista amin a mannurat.
Dagiti panid nga addaan iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: coauthors nga awan iti author.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid dagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Taungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia taungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Hadji Panglima Tahil, Sulu
Ti Hadji Panglima Tahil ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hadji Panglima Tahil ket nabingbingay a politikal kadagiti 5 a barbaranggay.[2]
- Bangas (Pob.)
- Bubuan
- Kabuukan
- Pag-asinan
- Teomabal
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sulu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Sulu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Manny Pacquiao
Ni Emmanuel "Manny" D. Pacquiao (naipasngay idi Deciembre 17, 1978 iti Bukidnon, Filipinas), ket maysa a boksingero nga am-ammo iti palayawna a "Pac Man", nga iti agdama ket isu ti kampeon iti WBC International Super Featherweight, ken ti sigud a RING Peoplekampeon iti Featherweight ti a RING People (2003-2005), sigud kampeon iti IBF Super Bantamweight (2001-2004), ken sigud a kampeon iti WBC Flyweight Champion (1998-1999). Addaan isuna iti record a 41 a panangabak, 3 a pannakaarus, ken 2 a tabla, nga addaan 31 a panangabak babaen ti knockout.
Kaudian nga inabakna ti boksingero a Mehikano a ni Erik Morales iti maysa nga awan-titulona a 12 a rikus a maikadua a panaglaban a napasamak iti Las Vegas, Nevada idi Enero 22, 2006.
Dagiti linaon
Politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Manny Pacquiao ket maysa a congreso iti 1st District iti Sarangani ken Lone District iti Ciudad ti General Santos iti Filipinas.
Aldaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Pacquiao vs. Mosley, Mayo 8, 2011 se United States
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Manny Pacquiao iti Wikimedia Commons


text:
Oktubre 25
Ti Oktubre 25 ti maika-298 nga aldaw ti tawen (maika-299 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 67 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1781 – Friedrich von Berchtold, botaniko manipud iti kaputotan nga Austriano (pimmusay 1876)
- 1984 – Kathy Perry, kumakanta manipud idiay Santa Barbara, California
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2011 – Bernard Verdcourt, Briton a botaniko (naipasngay 1925)


text:
Nailian a parke
Ti nailian a parke ket parke nga inus-usar para kadagiti panggep ti konserbasion. Masansan daytoy a reserba ti natural, semi-natural, wenno napadur-as a daga nga inrangarang wenno tagikua ti naturay nga estado. Urayno dagiti agmaymaysa a pagilian ket aggigiddiatda a mangikeddengda dagiti bukodda a nailian a parke, adda met ti sapasap a kapanunotan: ti panagay-aywan ti naatap a katutubo para iti posteridad ken kas simbolo ti nailian a pasindayag.[1] Iti pay maipatinayon, ti maysa a sangalubongan a gunglo, ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN), ken ti bukodn a Komision ti Lubong iti Nasalakniban a Luglugar, ket nangipalawag ti "Nailian a Parke" a kas ti bukodna a Kategoria II a kita dagiti nasalakniban a lugar. Bayat a dagiti kapanunotan para iti daytoy a kita ti nailian aparke ket datin a naisingasing, ti Estados Unidos ti immuna a nagbangon ti kastoy, ti Nailian a Parke ti Yellowstone, idi 1872. Ti kadakkelan a nailian a parke iti lubong a makasabat ti panangipalawag ti IUCN ket ti Nailian a Parke ti Akin-amianan a daya ti Greenland, a nabangon idi 1974. Segun ti IUCN, adda metten dagiti 6,555 a nalian a parke iti sangalubongan manipud idi 2006 a makaabot iti daytoy a kriteria. Ti IUCN ket agdama pay laeng a matungtung kadagiti parametro ti panangipalawag ti nailian a parke.[2]
Dagiti nailian a parke ket gangani dagitoy a nakalukat kadagiti agbisbisita.Kaaduan dagiti nailian a parke ket mangited ti pagliwliwaan iti ruar ken dagiti oportunidad ti panagkampo ken dagiti pay panagadal a naikari a mangpaadal ti publiko iti kinapangruna ti konserbasion ken dagiti natural a siddaaw iti daga a pakabirukan ti nailian a parke.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Europarc Federation (eds.) 2009, Living Parks, 100 Years of National Parks in Europe, Oekom Verlag, Munchen
- ^ "Pakasaritaan dagiti Nailian a Parke". Gunglo dagiti Turay ti Nailian a Parke. Naala idi 12 Nobiembre 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Nailian a parke iti Wikimedia Commons


text:
Leonhard Euler
Ni Leonhard Euler (Panangibalikas nga Aleman: [ˈɔʏlɐ], Suiso Aleman a pannakabalikas (tulong·paammo), Alagaden nga Aleman a pannakabalikas (tulong·paammo), Ingles a kapadpada, "Oiler";[1] 15 Abril 1707 – 18 Septiembre 1783) ket maysa idi a pionero a Suiso a matematiko ken pisiko. Isu ket nakaaramid kadagiti nangruna a pannakaduktal kadagiti paset a naindumadumaan a kas ti inpinitesimal a kalkulo ken grapiko a teoria. Isu pay ti nangipaammo ti kaaduan ti moderno a matematiko a terminolohia ken notasion, a naisangsangay a para iti matematiko a panagusig, a kas ti panagipagarupan ti maysa a matematiko a pamay-an.[2] Isu ket ammo pay para iti obrana iti mekanika, agayus a dinamiko, optika, ken astronomia. Ni Euler kaaduan a naggigian iti manaman a kabibiagna idiay San. Petersburgo, Rusia, kenidiay Berlin, Prusia. Isu ket naipanpanunotan a nangrugian ti preeminente a matematiko ti maika-18 a siglo, ken maysa kadagiti kalatakan a matematiko a nagbiag. Isu pay ti maysa kadagiti polipiko a matematiko iti amin a panawen; dagiti naurnong nga obrana ket punnuenna dagiti 60–80 a kuarto a tomo.[3] Ti maysa sinao a naigapu kenni Pierre-Simon Laplace ket nagiyebebkas ti impluensia ti matematika kenni Euler: "Basaen ni Euler, basaen ni Euler, isu ti apo kadatayo amin."[4]
Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti pannakabalikas a /ˈjuːlər/ ket saan nga husto. "Euler", Ingles a Diksionario ti Oxford, maikadua nga edision, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1989 "Euler", Merriam–Online a Diksionario ti Webster, 2009. "Euler, Leonhard", Ti Amerikano a Tawidan a Diksionario ti pagsasao nga Ingles, maikapat nga edision, Houghton Mifflin Company, Boston, 2000. Peter M. Higgins (2007). Nets, Puzzles, and Postmen: An Exploration of Mathematical Connections. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 43.
- ^ Dunham, William (1999). Euler: Ti Apo kadatayo Amin. Ti Matematiko a Gunglo ti Amerika. p. 17.
- ^ Finkel, B.F. (1897). "Biograpia- Leonard Euler". Ti Binulan nga Amerikano a Matematiko. 4 (12): 297–302. doi:10.2307/2968971. JSTOR 2968971.
- ^ Dunham, William (1999). Euler: Ti Apo Kadatayo Amin. Ti Matematiko a Gunglo ti Amerika. xiii.
Lisez Euler, lisez Euler, c'est notre maître à tous.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Leonhard Euler iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Leonhard Euler iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig kenni Leonhard Euler iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Oslob
Ti Oslob ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Oslob ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.[2]
- Alo
- Bangcogon
- Bonbon
- Calumpang
- Canangca-an
- Cañang
- Can-ukban
- Cansalo-ay
- Daanlungsod
- Gawi
- Hagdan
- Lagunde
- Looc
- Luka
- Mainit
- Manlum
- Nueva Caceres
- Poblacion
- Pungtod
- Tan-awan
- Tumalog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Oryza
Ti Oryza wenno kadawyan a makunkuna a pagay iti Ilokano ket dumakdakamat iti dua a sebbangan (Oryza sativa ken Oryza glaberrima) ti ruot, a nativo iti tropikal ken subtropikal nga abagatan-a-dumaya nga Asia ken iti Aprika, a mangmangted iti nasurok a kalima (1/5) ti calorie a sagsagrapen ti tao. Maysa a tinawen a mula, ti pagay ket addaan atitiddog ken nararapis a bulong ken babassit a sabsabong. Ti babassit a bukelna ket bagas ken isu ti kangrunaan a taraon ti nasurok a kagudua ti populasion ti lubong (kaaduanna iti Asia ken Latin nga Amerika). Ti pagay ti maikatlo a kadakkelan a maimulmula ken maap-apit a kas taraon iti sangalubongan (kalpasan ti mais ken trigo).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ lectotype designated by Duistermaat, Blumea 32: 174 (1987)


text:
Leon B. Postigo, Zamboanga del Norte
Ti Leon B. Postigo (Bacungan) ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bacungan ket nabennebenneg iti 18 a barbaranggay.[2]
- Bacungan (Poblacion)
- Bogabongan
- Delusom
- Mangop
- Manil
- Mawal
- Midatag
- Morob
- Nasibac
- Rizon
- Santa Maria
- Sipacong
- Talinga
- Tinaplan
- Tiniguiban
- Tinuyop
- Tiogan
- Titik
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Botolan
Ti Botolan ket ti pagsasao a Sambaliko nga insasao babaen dagiti 32,867 (SIL 2000) a Sambal, a naipangpangruna kadagiti ili ti Zambales ti Botolan ken Cabangan idiay Filipinas.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Botolan iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Botolan Sambal". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ugisan ti gramatika ti Botolan
- Dagiti wadan a rekording manipud iti GRN Network, iti Botolan
- Hay Halita nin Diyos, dagiti berso ti Biblia iti Botolan


text:
Isla Panaon
Ti Isla Panaon ket ti bassit nga isla idiay Filipinas, iti probinsia ti Abagatan a Leyte. Daytoy ket mabirukan iti abagatan ti Leyte, a naisina manipud iti Dinagat iti daya, ken ti Mindanao iti abagatan a daya babaen ti Lingsat Surigao. Ti Baybay Mindanao ket mabirukan iti abagatan a laud.
Ti Panaon ket agarup a 30 kilometro (19 mi) iti kaatiddog manipud iti amianan aginggana iti abagatan. Ti kadakkelan nga ili ket ti Liloan, a naisilpo babaen ti rangtay a tinawtawagan iti Rangtay Wawa iti nangruna nga Isla ti Leyte.
Ti Isla Panaon ket buklen dagiti ili ti Liloan, San Francisco, Pintuyan ken San Ricardo. Dagiti pagbiagan dagiti tattao ket ti panagapit iti niog, bagas, natnateng ken panagkalap.


text:
Pagsasao a Baibai
Ti pagsasao a Baibai ket maysa kadagiti dua a sasao a Fas ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket kanagan ti naipagpagarup a pamilia a Baibai, a naipagpagarup idi a pudno idi ti pagsasao a Fas ket kamali a naisukat para iti pagsasao ti Kwomtari a Biaka iti naipablaak a datos. Daytoyket pudno nga wanan iti pannakaipada iti Kwomtari, ngem 40% a kognado iti Fas. (Kitaen ti sasao a Fas para kadagiti salaysay.)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Baibai iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Baibai". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- Baron, Wietze (1983). "Kwomtari survey" (PDF).


text:
San Isidro, Amianan a Samar
Ti San Isidro ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Isidro ket politikal a nabingbingay iti 14 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Balite
- Buenavista
- Caglanipao
- Happy Valley
- Mabuhay
- Palanit
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Salvacion
- San Juan
- San Roque
- Seven Hills
- Veriato
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Amianan a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Amianan a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Hunio 2
Ti Hunio 2 ti maika-153 nga aldaw ti tawen (maika-154 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 212 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1835 – Papa Pio X, Papa ti Simbaan ti Romano Katoliko (pimmusay 1914)
- 1857 – Karl Adolph Gjellerup, Danes a mannurat (pimmusay 1919)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1990 – Rex Harrison, Ingles nga aktor (naipasngay 1908)


text:
1989
Ti 1989 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw a Domingo iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- Enero 25 – Yasmien Kurdi, artista manipud idiay Filipinas
- Pebrero 21 – Corbin Bleu, maysa a kumakanta manipud idiay Estados Unidos
- Marso 7 – Gerald Anderson, maysa nga artista manipud idiay Filipinas
- Hulio 7 – Kim Bum, aktor, kumakanta, ken modelo manipud idiay Abagatan a Korea
- Oktubre 1 – Brie Larson, Amerikana nga aktres
- Nobiembre 15 – Jonalyn Viray, maysa a kumakanta manipud idiay probinsia ti Rizal, Filipinas
- Disiembre 26 – Jennica Garcia, ket maysa nga artista ti GMA Network
PimmusayUrnosen
- Enero 23 – Salvador Dali, maysa a kapategan a pintor iti maika-20 a siglo (naipasngay 1904)
- Hulio 11 – Laurence Olivier, Ingles nga aktor iti pelikula ken entablado ken direktor (naipasngay 1907)
- Septiembre 28 – Ferdinand Marcos, maika-10 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1917)
- Oktubre 6 – Bette Davis, Amerikana nga aktres (naipasngay 1908)
- Disiembre 1 – Alvin Ailey, Amerikano a koreograpo (naipasngay 1931)
- Disiembre 22 – Samuel Beckett, Irlandes a mannurat (naipasngay 1906)


text:
Uppat a Nasudi a Kinapudno
Kangrunaan ken sentro iti sursuro (wenno sutta) ni Apo Buddha ket iti nanaganan nga Uppat nga Nasudi a Kinapudno.
- Dukkha: Amin nga nailubongan a biag ket napno iti panagsagaba, mapelpeltang, ken saan mapmapnek. Nasken nga maawatan ti dukkha. Naawatanen ti dukkha. (Daytoy nga sao aggapu iti Pāli (Sanskrit: duḥkha), ket isu iti naggapuanan ti sao nga Tagalog a "dukha," a kayatna saoen ket "agtuok.")
- Samudaya: Ti puon ti panagtuok nga aggapu iti panagpideg iti panagtarigagay (tanha), panagapal, panagagum, nairamut iti kinakuneng. Nasken nga ibbatan dagitoy. Naibbatanen iti tarigagay.
- Nirodha: Adda gibus ti panagsagaba. Nasken nga mapasardeng ti dukkha. Napasardengen ti dukkha.
- Magga: Adda dalan, Ti Walo nga Nasudi a Dalan (Ariya magga), nga pagnaan a pagpanawan iti dukkha. Nasken nga patubuen ken pagrangayen daytoy nga dalan. Daytoy nga dalan ket nabangonen.


text:
Somalia
Nagsasabtan: 10°N 49°E / 10°N 49°E
Ti Somalia (Somali: Soomaaliya; Arabiko: الصومال aṣ-Ṣūmāl), opisial a ti Pederal a Republika ti Somalia[1] (Somali: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Arabiko: جمهورية الصومال الفدرالية Jumhūrīyat aṣ-Ṣūmāl al-Fidirālīyah), ket ti pagilian a mabirukan idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Etiopia iti laud, ti Djibouti iti amianan a laud, ti Golpo ti Aden iti amianan, ti Taaw Indiano iti daya, ken ti Kenya iti abagatan a laud. Ti Somalia ket addaan iti kaatiddogan nga aplaya iti nangruna a daga ti kontinente,[5] ken ti langa ti dagan ket nangruna a buklen dagiti banak, tantannap ken tangtangkik.[2] No ti panggep ti klima, kanayon a napudot iti amin a paset ti tawen, ken masansan nga addaan kadagiti angin ti nepnep ken sagpaminsan a panagtudtudo.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ti Pederal a Republika ti Somalia ket isu ti nagan ti pagilian segun ti Artikulo 1 iti Probisional a Batay-linteg.
- ^ a b c d e f g h "Somalia". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency.
- ^ Paul Dickson (15 Agosto 2006). Labels for Locals : What to Call People from Abilene to Zimbabwe (1st Collins nga ed.). New York: HarperCollins. p. 208. ISBN 978-0-06-088164-1.
- ^ CIA World Factbook 2011 – Densidad ti populasion. Photius.com (25 Mayo 2011). Naala idi 15 Disiembre 2011.
- ^ "Coastline". World Factbook. Central Intelligence Agency. Naala idi 3 Agosto 2013.
- ^ "Somalia – Climate". countrystudies.us. 14 Mayo 2009.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Somalia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Somalia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Somalia
- Pederal a Gobierno ti Somalia
- Somalia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Somalia iti Curlie (iti Ingles)
- Bariweswes ti Somalia manipud iti BBC News
- Somalia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Sara ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Probinsia ti Morobe
Ti Probinsia ti Morobe ket ti probinsia iti akin-amianan nga aplaya ti Papua Baro a Guinea. Ti probinsial a kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ket ti Lae. Sakupen ti probinsia ti 33,705 km², nga addaan iti populasion itif 674,810 (senso idi 2011), ken manipud iti pannakabingbingay ti Probinsia ti Akin-abagatan a Kabanbantayan idi Mayo 2012 daytoyen ti kaaduan ti populasion a probinsia. Daytoy ket mangiraman ti Peninsula Huon, ti Karayan Markham, ken delta, ken dgaiti teritorio ti igid ti baybay iti igid ti Golpo Huon. Ti probinsia ket addaan kadagiti siam nga administratibo a distrito, ken naisasao dagiti 101 a pagsasao, a mairaman ti Kâte ken Yabim. Kadawyan a pagsasao ti Ingles kenTok Pisin kadagiti urbano alugar, ken dagiti dadduma a lugar ket dagiti porma ti Aleman a Pidgin a nailalaok iti patnenng a pagsasao.