text:
Naikeddengko, Manong Danny, a nasaysayaat laengen nga aggawidak iti Ilocos. Iti lugarmi ti pangipasngayak iti anakko. Ammok nga iti daytoy a yaawidko, adu la ketdi nga ublag ken lais ti lak-amek. Ngem ania ngarud, anusak. Saanko met a nagayatan ti napasamak. Nagayatak iti maysa a lalaki a saan gayam a pangnamnamaan a mangitakder iti inaramidna. Ti basolko ta intalekko kenkuana ti amin, agraman ti kinababaik.
Disiembre 25, 2006 idi nagpasngayak. Lalaki ti anakko. Idi maaprosak, napalalo a sangitko. Naipasngay ti anakko nga awan ti amana.
Agyamanak ta mannakaawat dagiti kakabsatko. Isuda ti nangiremedio iti nagastosko iti ospital.
Idi rimmuarak iti ospital, nagsublasublat dagiti kakabsatko a naggianak. Ngem simngay kaniak iti panagbain nupay awan ti masasaoda. Ammok a padagsenak kadakuada. Dua a ngiwat ti nainayon a pakanenda.
Iti rabii, no kasdiay nga awanen ti malmaltiing iti aglawlaw, pamrayak ti agsangit gapu iti kasasaadko. Ngem saanko ketdi a nalipatan ti agkararag iti Namarsua nga ikkannak iti ad-adu pay a pigsa a mangibaklay iti problemak.
No dadduma, mapanunotko pay ketdin a kettelen ti biagko. Ngem no makitak ni bebi nga umis-isem, arakupek ti anakko ket ibuloskon ti luak. Ni bebi ti nabatbati laengen a sanikuak ket sinonto pay ti mangkita kenkuana no gudasek ti biagko?
Adda met dagiti rabii a kayatko nga ilunod ti lalaki nga inayatko a nagbalin a takrot iti responsibilidadna kaniak. Ngem saanko a maaramid dayta. Akuek nga iti baet ti panangtallikudna kaniak, adda pay la pasetna ditoy pusok.
Maysa nga aldaw, adda inkissiim ni ading kaniak. Nakitana kano ni Francis iti uneg ti ili. Inasitgan kano ni Francis. Kayatnakami kano a makita.
“Diak imbaga nga agnanaedka kadakami,” kinuna ni ading. “Kayatko pay nga ammuen no sisasaganaka a mangawat kenkuana no umay ditoy balay.”
“No desidido a makitanak, masarakan ti sakana ti dalan nga agturong ditoy,” nakunak.
“No umay, mapakawanmo kadi?” sinaludsod ni ading.
Ngem saanko a sinungbatan.
Maysa nga aldaw, nakaawatak iti tawag. Nagtibbayoak idi mailasinko ti timek. Ni Francis. Kasano nga ammona ti numerok? Ni la ketdi ading ti nangited kenkuana!
“Kumustakayo nga agina?” arig-arasaas ti timekna. Ngem timek a nangisangbay iti nagduduma a rikna kaniak.
“N-nasayaat met,” naisungbatko.
“Adu ti nagsapsapulak kenka,” kinuna ni Francis. “Nabayag a binirbirokka.”
“Ania a gapu?” nagtigerger ti timekko. “Kalpasan ti panangtallikudmo kaniak, apay pay laeng a birokennak?”
“Ammok, dakkel a babak ti naaramidko. Ngem naamiriskon ti biddutko…”
“Addan sabali a babai iti biagmo,” nakunak ketdi.
“Nagsinakamin. Naamirisko a sika… ken ti anakta… ti ipatpategko.”
Nabayag a diak nakasungbat, Manong Danny.
“Umaykami tatta malem,” kinunana sana iniddep ti selponna.
Kimpetak iti paladpad ti tawa ta kasla agkakapsutak. Ngem diak nalapdan ti panagarubos ti luak. Nasiputak ni ading nga umis-isem a mangkitkita kaniak.
“Apay nga umis-isemka?” medio makaluksawak a nangtaliaw kenkuana.
“Ammok, ay-ayatem pay ni Manong Francis, Manang. Maragsakannak ta dakayo met la ti agkatuloyan.”
“Sika ti nangted ken ni Francis iti numero ti selponko, ania?” nakunak.
Manutsutil ti isem ni ading a nagtung-ed. Binagkatna ni bebi sana inkanta a sumangpet ita a malem ti amana.
Immay nga agpayso ni Francis iti dayta a malem, Manong Danny. Saan nga agmaymaysa, kaduana dagiti nagannak kenkuana. Saan a pimmanaw agingga iti saannak a napagtung-ed nga agkasarkami iti simbaan, kagiddan ti panagpabuniagmi. Kinunana pay a simple laeng ti kasar ken ti buniag ngem ti importante, maikkan iti ama ni bebi.
Iti dayta a darikmat, siakon ti karagsakan a babai iti lubong. Nagyamanak iti Dios ta nawaknitanen dagiti nangisit nga ulep iti biagko ket simngayen ti init a mangsilnag iti baro a biagko iti denna ni Francis.
Ditoyen ti pagpatinggaan ti suratko, Manong Danny. Sapay koma ta adda napidut dagiti agdengdengngeg kenka uray sangkabassit nga adal iti daytoy a pakasaritaan ti biagko.
Toy pagayammo,
Michelle B
Gregorio del Pilar


c: text/html

text:
Inawat Ni Mr. Sesuca ti tanda ti pammadayaw ken ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a binayabay dagiti Konsehales ti ili nga isuda SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; SBM Danny Q. Gazmen; SBM Vicky S. Serna; SBM Benedicto M. Savellano; SBM Jayhan Alcid-Tan; SBM Josefina S. Vallejo ken ni SBM Atty. Bryan Jett S. Pano.
Dagiti winners ket mairamanda a contestant para iti National Level iti maaramid a 63rd Farm Youth (4-H) National Convention inton Mayo 18-21, 2015 idiay Bohol Tropics, Tagbilaran City, Bohol. # (Web In-Action)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LAOAG CITY, Setiembre 25 (PIA) – – Inyadal dagiti doktor a kameng ti Ilocos Norte Medical Society (INMS) ti wagas a panangliklik iti sakit nga atake ti puso kadagiti empleado iti kapitolio babaen iti seminar itay napalabas a lawas ditoy.
Naisayangkat ti seminar maipanggep iti salun-at kas paset ti panangselebrar ti gobierno iti Ilocos Norte ti National Medicine Week iti bulan ti Setiembre nga addaan ti tema: “Nagkakaisang manggagamot tungo sa malusog na kalusugan, ang puso ay pangalagahan para sa magandang kinabukasan.
Kangrunaan a gagem iti seminar ti pannakaiyadal dagiti rumbeng nga aramiden tapno maliklikan dagiti kangrunaan a sakit a pagpeggadan dagiti umili kas iti hypertension, sakit ti puso ken dylipidemia.
Nagsarita iti seminar da Dr. Ellen Palomares, Dr. Maureen Valentin Guieb ken Dr. Benjamin Flor. Tapno maliklikan ti sakit ti puso ken hypertension, impaganetget dagiti nagsarita a doktor ti pannakaipaay iti “5 serving of fruits and vegetables” ti tunggal aldaw,” dua nga oras a panagay-ayam ti video/computer games tunggal aldaw; maysa nga oras a panagwatwat tunggal aldaw; 0 sugar drinks ken 0 smoking wenno “5-2-1-0-0.”
Kabayatanna, nagyaman dagiti kameng ti INMS kenni Gobernador Imee Marcos gapu iti naan-anay a panangsuportana ti programada tunggal maselebraran ti National Medicine Week iti kada bulan ti Setiembre. (Freddie G. Lazaro/PIA- 1)


text:
VIGAN CITY – Naitabon ti tallo-bulan nga ubing a biktima ti stray bullet itay Sabado a di pay maawat dagiti nagannak kenkuana a nagudas daytoy manipud iti ima ti maysa nga iresponsible a gun owner.
Segun ken ni Vanessa, ina ni Von Alexander Llagas y Quemi, iti daytoy a panangpasangbayda iti baro a tawen, saanen a gimmatang ti lakayna iti paputok agsipud ta saanda kayat a maisarsarak dagiti annakda iti baet nga iti kallabes ket gimmatangda iti rebentador a pinabettak dagiti annakda kas panangsaraboda iti isasangbay ti Baro a Tawen.
“Saankami a gimmatang iti paputok iti daytoy a baro a tawen tapno maiyadayo iti peggad dagiti annakmi ngem dimi impagarup a makettel ti biag ti inaudian nga anakmi babaen ti naiwawa a bala manipud iti maysa nga iresponsible a gun owner, kinuna ni Mrs. Llagas.
Segun ken ni Mrs. Llagas, adda ni Von Alexander, tallo-bulan-ti-tawenna nga anakda a matmaturog iti kuartoda iti abay ti asawana a ni Valeriano idinto nga addada iti salas iti dayta a panangpasangbayda iti baro a tawen idi nakangeg iti kanalteek iti sim ti balayda.
Idi damo, impagarup ni Mrs. Llagas nga adda nagubor iti balayda ngem nangegna ti panagsangit ti anakda isu a napanna kinita.
Naklaat laengen ni Mrs. Llagas idi nakitana a daradara ti ulo ti anakda.
Intarayda ti ubing iti Gabriela Silang General Hospital ngem mapapati a saan a kabaelan dagiti doktor ditoy gapu iti kakurang ti instrumentoda ket inyalisda iti Metro Vigan Cooperative Hospital.
Segun iti ina, adda pay la anges ti anakna idi itarayda iti ospital nupay nabannayaten.
Ngem indeklara ti doktor a nangtaming iti ubing nga awanen ti biag daytoy.
Nagyaman ni Mrs. Llagas ken ni Gov. Ryan Singson iti panangipaay ti gobierno probinsial iti pinansial a tulong iti pannakaidulin ti anakna idinto nga indagadagna a makonsensia koma ti nagpaputok iti paltog a nanggudas iti anakna ket sumukon iti autoridad.
“Ammok a dimo met kayat a kasta ti mapasamak iti anakmo,” kinuna pay ni Mrs. Llagas a naiturong iti di pay nabigbig a nagpaputok iti paltog.#


text:
CONGRATS, atanud!!! Agpaalakan, sir!
Agsasaganad a pangablaaw ti naawatko apaman a naiposte iti Facebook ti draft ti akkub ti mabukbukel a librok.
Ragsak ti immapay kaniak. Iti udina, addanton bukodko a libro.
Malagipko nga idi damok ti agessem nga agsuratsurat (hayskulak idi), malaksid iti arapaapko a makaipablaak koma (ta nangrugiak a nagdandaniw kadagiti estasion ti radio ditoy Tanap) kadagiti magasin, kangrunaan a dinarepdepko ti makaipablaak iti libro nga agbalinto met a pakalaglagipan kadagiti sumaruno a henerasion.
Ken kunadan sa pay itay a mabalindakan nga ibala iti kanion no addaankan iti anak, naimula a kayo ken nairuar a libro!
Isu a no kasta nga adda rummuar a libro dagiti pagtamdak a mannurat, ad-adda a bumangon ti reggetko a makaipablaak met.
Ngem naatap ti gundaway. Saan a kas karina ti makaipablaak iti uray bassit laeng a sinurat.
Ania ngarud ti urnongek nga ilibro no sumagsaggaysa met ti maipablaak iti makatawen?
Diak met kayat ti agsurat lattan iti kaykayatko ket paipablaakko a kas libro. Anianto laengen ti makuna dagiti makabasa?
Intuloyko latta ngarud ti timmabuno kadagiti kombension dagiti mannurat nga Ilokano iti tunggal bulan ti Abril. Ditoy, naasa ti talugading nga insagut ti Namarsua. Nupay adu latta ti pannakarediek iti publikasion, umad-adu ketdin ti rummuar a sinuratko iti tunggal tawen.
Gapu ta ibilangko a napateg a gameng dagitoy, inur-urnongko tapno addanto mausar iti masakbayan. Inan-anusak nga impenpen uray pay dagiti sinurat idi panawen nga uso pay laeng ti makinilia.
Idi nakaurnongakon iti naan-anay a sinurat a mangbukel iti maysa a libro, saan pay laeng a nagmata dayta nga arapaap. Saan ngamin a kasta ti kalakana ti agipablaak iti libro. Dakkel a kantidad ti masapul.
Banag nga awan ti pangalaan. Awan pay ngamin idi ti regular a panggedan. Sa maysa, dumakdakkel ti binangonko a bukod a pamilia.
Ngem saan a daytoy ti nangupay iti arapaapko a makailibro a bukbukod.
Agingga a nariing ti makunkuna a tagnawa kadagiti kabaddungalan a mannurat. Mangiruarkami iti libro ngem panidnan bayadannan.
Dagus nga innalak daytoy a gundaway. Basbassit la nga amang ti bayadan. Daydiay laeng ta adukami nga autor ti libro.
Nupay kasta, nagpaiduma a ragsak ti ginubuayna iti kaunggan. Adda met laengen nailibro a gapuanak iti Ilokano.
Ngamin, immuna a naipablaak iti libro dagiti daniwko a Filipino. Daytoy ti nakaurnongan dagiti gapuanan dagiti 100 a mannaniw ti HomeLife magazine. In Time Passing, There Are Things ti paulo ti libro. Kaduak nga autor ditoy ni Manong Jimmy M. Agpalo, Jr. a dati a kolumnista ditoy Tawid.
Iti pannakairaman dagiti sinuratko kadagiti nadumaduma a libro nga Ilokano, ad-adda laeng a nariing ti essemko a makaipablaak iti bukodko a libro.
Gapu ta saan nga umanay ti matgedan iti binulan para iti pamilia, saanak latta a dagus a nakaurnong para iti arapaapko a libro. Umad-adu latta ti kasapulan iti uneg ti pagtaengan.
Kaanonto ngata, aya, a mayurnongak? nasaludsodko payen iti bagik.
Agingga nga adda kellaat a naggilap nga ideya. Dagiti maaw-awatko iti Tawid, mabalin nga urnongen!
Kasta ngarud ti inaramidko. Saanko a kinuti ti honororiumko ditoy TNM itay napan a tawen. Sa innayonko ti naawatko iti umuna a quarter kadaytoy a tawen.
Ne, ket addan umanay!
Kinumpirmak a dagus ken ni Apo Ariel S. Tabag, editor ti daniw iti Bannawag, a matuloy ti panagilibrok. Isu ti makaammo, kas tulongna kadakami, a mangipagna ti ISBN-na, mangdisenio iti akkub, mangi-layout ken aminen. Ti laeng ubraen, ipatulod kenkuana ti manuskrito.
Dakkel a pagyamyamanak ken ni Atanud Ariel daytoy a banag.
Isu nga iti udina, agmatan ti arapaapko a makailibro. Rummuaren itoy a bulan ti Isliping Teody ken Dadduma Pay a Sarita.
Linaon ti libro ti sangapulo ket lima a sarita nga immunan a naipablaak iti Bannawag ken ditoy TNM.
Iladawan dagiti sarita dagiti makapaisem, makapakatawa, makapaellek a paspasamak iti biag. Napilik a tema daytoy ti libro ta mamatiak a makapalag-an iti rikna kadagiti mangbasa.
Aglalo ket panawen ita ti panagdardaras! Dagiti makapa-stress a bambanag! Maitutop laeng nga adda bassit pangiliwliwagan kadagiti babantot iti biag.
Maitampok iti libro ti sarita nga Isliping Teody. Nagun-od idi daytoy ti Maikatlo a Gunggona iti salip ti sarita a makapakatawa.
Maipalagip a namunganay ti istoria ti Isliping Teody iti imbinsabinsa ni Manong Jimmy iti librona nga Iti Duyog Ti Singasing. Trinatarna dagiti panglakagan tapno makasurat ni mannurat iti makapakatawa a sarita. Saan kano a basta makapakatawa iti panagkuna ket makapakatawan. Pagarigan, naikaglis wenno naidaramudom ‘diay tao, kinatawaam pay. Saan kano a makapakatawa dagita nga eksena. Ken no pinagbalinmo a nakakatkatawa ti depekto ti maysa a tao, saan kano a nakakatkatawa dayta—ta addada masaktan. Ti panagisem, panagkatawa, nasken a natural nga agubbog iti agbasbasa. Saan a mapilpilit.
Iti libro, nangted iti ideya ni Manong Jimmy iti mabalin a suraten a nakakatkatawa. Isu daytoy ti Isliping Teody a naipadron iti nalatak nga istoria nga Sleeping Beauty.
Palubosanka, dear reader, a mangsurat itoy a balabala, kasta ti kinuna ni Manong Jimmy iti librona.
Apagisu kadagidi a panawen nga adda pasalip iti humorous story. Ania pay, pinadaskon a sinurot ti balabala nga inted ni Manong Jimmy. Insalipko a dagus. Saan nga ammo ni Manong Jimmy dayta.
Ket anian a ragsakko idi mapili a maysa kadagiti nangabak a sarita. Isu pay laeng ti panangipakaammok ken ni Manong Jimmy.
Ad-adda ti ragsakko, ading, kinunana, no makatulongak kadagiti padak nga agsursurat wenno kadagiti agbasbasa. Congratulations!
Anian a kinapakumbaba ni Manong Jimmy!
ITA, kas pangsubadko ken ni Manong Jimmy kadagiti naitultulongna iti panagsuratko, maminsan pay nga itampokko ti intedna a balabala. Isu a daytoy ti napilik a paulo ti libro a mayalnag kadaytoy masungad a kombension dagiti mannurat nga Ilokano—ti GUMIL (Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano) @ 50. Maangay daytoy iti Moonlite Resort iti ili ti Sta. Ana, Cagayan itoy nga Abril 20-22.
Awisenka ngarud nga umayto koma dumar-ay, kailian.
Kadagiti met interesado a maaddaan iti kopia ti nasao a libro, mabalindak a kontaken iti FB. Wenno i-email iti [email protected].
Ta sangsangkamaysatayo a mangnanam kadagiti padpadas iti Isliping Teody ken Dadduma Pay a Sarita!


text:
Plantilia:Kaspagarigan
Panagusar[urnosen ti taudan]
No agpaysao koma daytoy a plantilia, ti dokumentasionna ket mapan ditoy, ken kakuyog dagiti kas pagarigan ti panag-usar. Adda met dagiti plantilia a mangikabil kadagiti dokumentasion iti sabali a panid - kitaen ti Wikipedia:Dokumentasion ti plantilia para kadagiti adu pay a salaysay.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Kaspagarigan
Pagarigan a plantilia nga agpartuat iti bassit kahon a mangibagabaga a daytoy ket maysa a pagarigan.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Wednesday, September 6, 2017
IMMUNIZATION, NAISAYANGKAT KADAGITI PAGESKUELAAN
Cabugao, Ilocos Sur – Naisayangkat ti libre nga immunization program iti panagkammayet ti DOH, DepED ken iti LGU-Cabugao a maited kadagiti Grade 1 ken Grade IV iti Elementaria ken iti Grade 7 iti amin a Public High School iti intero a Munisipalidad.
Ditoy ili a Cabugao, nayeskediul iti panagbakuna a naaramid kadagiti pagadalan babaen kadagiti
RHU Nurses.
Segun iti DOH, daytoy nga School-Based Immunization Program ket maibakuna ti Tetanus-Diphtheria (TD); (MR) ken (HPV 1st Dose). Dagitoy a medisina ket mangipaay iti tungpal-biag a proteksion kontra iti tetanus ken diphtheria ken mangibaba ti insidente ti nakaro a sakit ken mairaman metten iti pannakaparmek ti kamuras (rubella). # (Web In-Action)
Ditoy ili a Cabugao, nayeskediul iti panagbakuna a naaramid kadagiti pagadalan babaen kadagiti
RHU Nurses.
Segun iti DOH, daytoy nga School-Based Immunization Program ket maibakuna ti Tetanus-Diphtheria (TD); (MR) ken (HPV 1st Dose). Dagitoy a medisina ket mangipaay iti tungpal-biag a proteksion kontra iti tetanus ken diphtheria ken mangibaba ti insidente ti nakaro a sakit ken mairaman metten iti pannakaparmek ti kamuras (rubella). # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:46 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ALILEM, Ilocos Sur – Naangay ditoy itay nabiit ti ceremonial burning dagiti puon ti marihuana nga insalog dagiti nagtitipon nga operatiba ti PNP kalpasan ti insayangkatda nga Oplan Saripda Berde – Marijuana Eradication iti nagbeddengan ti La Union, Benguet ken Ilocos Sur.
Mapattapatta a nasurok a 115,000 a fully grown a marihuana, 60 a bunubon ti pinag-ot ken pinuoran iti insayangkat dagiti nagtitipon nga operatiba ti PRO1, PDEA, RMG ken dagiti polis ditoy nga ili iti nagbeddengan ti Barangay Tubaday, Santol, La Union; Barangay Licungan, Sugpon, Ilocos Sur ken Barangay Kibungan, Benguet.
Nasurok met a 115,000 a fully grown a marihuana ti napag-ot iti nagbeddengan ti Bakun, Benguet ken Amilongan, ditoy nga ili.
Nupay kasta, awan ti naaresto nga agay-aywan kadagiti napag-ot a maiparparit a mula.#


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur – Natukkol ti saka ti maysa a lalaki kalpasan a dinungpar ti luganna ti traysikel a kasabatna iti kalsada nasional ditoy.
Natukkol ti kannigid a saka ken nadumaduma a paset ti bagi ni Bernard Guzman, 34, naasawaan, residente ti Barangay 9, Vigan City idinto a nadunor met ti saka ti nakadinnungparna a ni Rodel Bantolina, 25, baro.
Iti report manipud iti polis ditoy, naggapu iti amianan a direksion ti XRM motorcycle a minaneho ni Guzman idinto a naggapu met iti abagatan ti traysikel a minaneho ni Bantolina ket iti asideg ti rangtay iti Barangay Pandan, mapapati a kimmaut ti XRM iti linia ti traysikel a puon ti nagdinnungparanda.


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Arak ti gapu ti riri a nakabagsolan ti maysa a lalaki idiay barangay Sabangan, Santiago, Ilocos Sur.
Nainaganan ti biktima a ni Sherwin dela Cruz, 22, residente iti nasao a barangay idinto a nabigbig ti suspetsa a ni Jaime Baldivicio, 28, residente iti Lang-ayan, iti daytoy met laeng nga ili.
Iti inisial nga imbistigasion ti polis, naammuan nga agiinom ti grupo ti biktima iti Siping’s Videoke iti barangay Sabangan idi rimsua ti nabara a saritaan ti nagkaddua a grupo.
Aggawid koman ti suspetsa ngem maysa iti grupo ti biktima ti nangbekkel kenkuana. Inasut ti suspetsa ti imukona ket binagsolna ti biktima iti naminsan a daras.
Naitaray ti biktima iti Candon General Hospital idinto a naglibas ti suspek.
Ngem iti kabigatanna, kinuyog ni acting kapitan Rosario Etrata ti suspek a simmuko iti polis.


text:
Salaysay ni Christine Marie R. Versoza
(Maikatlo a paset)
Ta kas iti nakuna ni Roberto T. Añonuevo, Direktor Heneral ti KWF: “Ito na ang katuparan ng Saligang Batas sa ating wikang pambansa; na pagyayamanin ito hindi lamang gamit ang mga salitang hiram sa banyagang wika kundi una sa lahat ay sa katutubo at sariling atin.”
“Katutubo ang nakikita kong kinabukasan ng wikang Filipino, ang ating wikang pambansa,” kuna met ni KWF Komisioner Jimmy Fong.
Nupay kasta, agtultuloy latta ti panagsisinnukat dagiti kapanunotan. Saan pay laeng a naikkat ti dakkel a barikawwet iti lulonan ta sumulpot latta ti saludsod kadagiti dadduma a managimutektek a muging nga agdamdamag: Filipino ti nailian a lengguahe dagiti Pilipino? Pilipinas ti pagilian dagiti Pilipino nga agsasao iti Filipino? Makaulaw, saan kadi?
Adda dakkel a barikawwet iti managimutektek a lulonan, kas iti sumaganad a saludsod: Saan aya, a Filipinas ti panangbuniag dagiti Kastila iti pagilian? Saan aya a Las Islas de Filipinas ti panangawag ni Ruy Lopez de Villalobos idi 1529? Saan aya a Filipinas ti panangawag ni El Viejo Miguel López de Legazpi idi 1565? Saan aya a Filipinas ti inusar dagiti bannuar ti pagilian a kas kada Jose Rizal, Andres Bonifacio, Marcelo Hilario del Pilar, Emilio Jacinto, ken Apolinario Mabini? Saan aya, nga opisial a binuniagan ti pagilian nga España ti “Republika ti Filipinas” a kas kaunaan a republika iti Asia? Amin dagita a nadakamat ket naibudak iti historia ti pagilian. Saan nga aglibak ken paglibakan pay ti historia ta isuda ti lasag ken dara ti napalabas.
Saan kadi a maiparbeng nga isubli ti buniag a nagan ti pagilian ken inusar dagiti bannuar ken dagiti mannurat—ti nagan a Filipinas tapno naannayas ti panangawag ti pagilian a Filipinas a pagilian dagiti Filipino nga agsasao iti Filipino?
Ngem kas iti sigud, agkedked dagiti purista a Tagalog iti proponer. Ket itay nabiit, rimsua ti debate, diskusion mairamanen dagiti angaw-patiray-ok dagiti nakalipat ken dina ammo ti historia ti pagilianna idi insingasing ni National Artist Virgilio S. Almario nga isubli koma ti buniag ti pagilian—a kas imbuniag dagiti Kastila iti pagilian ken inaramat dagiti bannuar ken mannurat idi un-unana a panawen.
Kadagiti mannurat nga Ilokano, saanda a sinurot ti pannakabalbaliw ti nagan ti pagilian uray no manon a konstitusion ti nangpatalged iti pannakabalbaliwna. Sinurot latta ni Ilokano ti orihinal a nagan ti pagilianna. Ti nagan ti gunglo dagiti mannurat ket GUMIL Filipinas, ti kadakkelan nga organisasion dagiti mannurat nga Ilokano iti pagilian ken iti ballasiw taaw. Sakbay ti 1973 Constitution a pannakabalbaliw ti ortograpia, addan, nabayagen a nabuangay ti GUMIL Filipinas, ta nagsapata dagiti kaunaan nga opisialna sadiay Baguio Technological School (ti University of Baguio itan) idi 1969.
No Filipinas ti buniag dagiti Kastila, no Filipinas ti inaramat dagiti bannuar a kas kada Dr. Jose Rizal, Andres Bonifacio, Marcelo Hilario del Pilar, Emilio Jacinto, ken Apolinario Mabini, no Filipinas ti inaramat dagiti mannurat, apay a saan nga isubli dayta orihinal a nagan ti pagilian?
Saan kadi a mabalin nga isubli ti Filipinas a nagan ti pagilian dagiti Filipino nga agsasao iti Filipino?
Ta kas iti panirigan ni National Artist ken agdama a pangulo ti KWF Virgilio S. Almario: “Tulad ng pahayag ng Komisyon sa Wikang Filipino kamakailan, naniniwala ako na may progresibong diwa ang abakada at ang “Pilipino” nang ipaglaban nina Lope K. Santos ang isang wikang pambansa batay sa isa sa mga katutubong wika ng Filipinas. Ngunit pinatunayan ng mga protesta noong dekada 60 na hindi sapat ang “Pilipino” upang itapat sa nagbabagong pambansang kamalayan. Filipino ang naging sagot upang payapain ang mga protesta. Ang panukala ngayong “Filipinas” ay isang nararapat na hakbang tungo sa kaganapan ng espiritung rebolusyonaryo ng Filipino. Upang maisigaw natin, wika nga ng isang blogger, na: “Filipino ako, Filipino ang wika ko, Filipinas ang bayan ko!”
Ngem saan ngata a mabalin nga isubli ta napigsa pay laeng ti kunnot-pusipos ti alinuno ti gimong iti napegges nga agos ti dominante a nakem?
Daytay nakalipat iti historia ti pagilianna, agkatkatawa wenno isu ti nakakatkatawa ta dina ammo ti sasawenna?
Pudno la unay ‘tay pagsasao ni Ilokano: ti dina ammo ti naggapuanna, dina met ammo ti papananna?
Wenno pudno a makaulaw ti alinuno ti kinaasino?
Kas panangipinal iti tungtongan, ti pannakaibayog ti mission ti KWF: “Itaguyod ang patuloy na pag-unlad at paggamit ng Filipino bilang wikang pambansa habang pinapangalagaan ang mga wikang katutubo ng Filipinas tungo sa pagkakaunawaan, pagkakaisa, at kaunlaran ng sambayanang Filipino.”#


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Agosto 11
Ti Amianan nga Amerika ket ti kontinente a sibubukel iti uneg ti Akin-amianan a Hemisperio ken gangani a sibubukel iti uneg ti Akinlaud a Hemisperio. Daytoy ket mabalin pay a maikeddeng nga akin-amianan a subkontinente ti Kaamerikaan. Daytoy ket nabeddengan iti amianan babaen ti Taaw Artiko, iti daya babaen ti Taaw Atlantiko, iti laud ken abagatan babaen ti Taaw Pasipiko, ken iti abagatan a daya babaen ti Abagatan nga Amerika ken ti Baybay Karibe.
Ti Amianan nga Amerika ket sakupenna ti kalawa iti agarup a 24,709,000 kuadrado kilkilometro (9,540,000 kuadrado milmilia), ti garup a 4.8% iti rabaw ti planeta wenno agarup a 16.5% iti kalawa ti dagana. Manipud idi 2013, ti populasionna ket nakarkulo iti gangani a 565 riwriw a tattao iti ballasiw dagiti 23 a nawaya nga estado, a mangirepresenta iti agarup a 7.5% iti populasion ti tao. Kaaduan ti kalawa ti daga ti kontinente ket iturayan babaen ti Kanada, ti Estados Unidos, Greenland, ken ti Mehiko, bayat nga adda met dagiti basssit nga estado kadagiti rehion ti Sentral nga Amerika ken Karibe. Ti Amianan nga Amerika ket isu ti maikatlo a kadakkelan a kontinente babaen ti kalawa, kalpasan ti Asia ken Aprika, ken ti maikapat babaen ti populasion kalpasan ti Asia, Aprika, ken Europa.


text:
SAN FERNANDO CITY – Lumag-an ti rikna dagiti estudiante ken nagannak ta saan a maipangato ti tuision fee kadagiti unibersidad ken kolehia ti gobierno iti daytoy panaglukat ti semestre.
Kinuna ni Nona Ricaforte a naggapu ti pammilin a panagtalinaed ti singiren iti tuision dagiti amin nga state universities ken colleges iti pagilian manipud iti Commission on Higher Education (CHED).
Ni Ricarfore ti nangibagi ken ni CHED Commissioner Romulo Neri iti cabinet meeting a nakairamanan ti National Economic Development Authority ken National Anti-Poverty Council (NEDA-NAPC) a naangay iti daytoy a siudad itay nabiit.
“Kadagiti estudiante a nakabayaden iti naipangato a tuition fee, mai-refund wenno maikredit para iti sumaruno a semestre,” kinuna ni Ricaforte idinto a nagapela kadagiti pribado a unibersidad ken kolehio a sumurotda iti pammilin ti CHED.
Inlawlawag ni Ricaforte a nakurang laeng a 10 porsiento iti 111 nga SUCs idinto nga aganay a 10% laeng kadagiti 1,800 a pribado a pagadalan ti nagipangato iti tuision, adayo a nababbaba ngem iti panaglulukat idi 2007-2008.
Idi napan a panaglulukat, 20% kadagiti kadagupan a bilang dagiti unibersidad ken kolehio ti nagipangato iti tuision.
Indagadag ni Ricaforte kadagiti estudiante a no saanda a kabaelan ti agbasa iti pribado a pagadalan, sumrekda kadagiti state universities wenno colleges wenno umasidegda iti CHED.
Kabayatanna, impakaammo ni Department of Education Secretary Jesli Lapuz nga adda nabuangay a 1,818 a puesto para kadagiti head teachers a maipromot kas prinsipal.
Kinuna ni Lapuz a maysa daytoy a record breaker iti maysa a sibubukel a tawen.
“Aganay a 60% kadagiti pagadalan iti pagilian ti awanan iti prinsipal ket napapanawen a maital-on dagiti head teachers,” kinuna ni Lapuz.#


text:
ARIEL S. TABAG
Pitopulo a biag ti balor ti piso
(Iti lagip dagiti pimmusay iti trahedia iti Ultra, Pebrero 4, 2006)
Lamina daytoy ti panangurkuranges, isaning-i ti host
a kas man imbaddebaddek ti saraaw nga inyeg ti kape
ken noodles ken makalawas a panagpuyat kas nobena
iti gasat a naimaldit iti raffle ticket a testamento
ti pannakaisalda ti nagan iti bullalayaw a nagmaris
iti pirak, balay ken diep. Wen, daytoy ti barometro
ti kinakurapay ti pagilian, isaibbek ti politiko a kailian
a nakipagili kadagiti didiosen, nangbulod iti kudil
dagiti mangurkuranges tapno maitalek kenkuana
dagiti sagbabassit ken nabatbati pay a lua ken ling-et.
Kalpasan ti pannakaisalda dagiti kinelleng ken darepdep
dagiti ubbing tapno saan nga agtunglab ti pirak a napirmaan
iti pangulo, naglilinnetlet, nagdidinnuron, nagbibinnaddek
dagiti naadasan iti namnama a mangalaw iti angesda
nga inkarsel ti tambiolo a nangnutnot met laeng iti maudi
nga ared-ed ti darada. Ket inyalinuno ti garampang nga iniin
ti wawawi-hihihi dagiti asug ken dung-aw a nangdayyeg
iti barukong dagiti away, aplaya ken eskuater: ti umuna,
umuna a makadanon iti panungpalanna. Ibinsabinsa
ti agiwarwarnak ti arte ti ipupusay a simumulagat iti rigat.
Iti pannakapempen dagiti thermos, ulila a sinelas, payong,
ikamen, ules, kamiseta ken bestida, maipasdek ti bullalalayaw
a nakayuritan ti saraaw a kumamang iti kinasin-aw ti law-ang.
Agkaykaysatayo, agparintumeng ti babai a dadaulo;
pagbabadangantayo ti pannakaidalimanek dagiti naidasay
nga arapaap. Kalpasanna, agsisinnublat ti gabinete iti tugaw
a mangraman iti grasia ti piso a pinirmaan ti presidente.
[Immuna a naipablaak iti Bannawag, Pebrero 20, 2006, iti paulo a Pisos ken Pitopulo a Biag; ken iti http://asseng.blogspot.com (ATANG)]
Panagungar Ti Presidente A Nangkusit (Uray) Kadagiti Tagainep
Nasaysayaat laengen ti maidasay ngem iti mapawilan a kumagat
– Maysa a Kuton
Simgar dagiti muldot ket nagsardeng ti pul-oy a mangilallallay iti petalo
Idi pagam-ammuan ta impakdaar ti salaksak ti panagungar ti presidente;
Panagungar iti lagip ta saan met a nagudas ti bagina a pinagimortal ti napalalo
A derrepna iti bileg. Pagungaren dagiti kongresista a nakarian iti kinaimortal met laeng
Manipud iti maisagut kadakuada a binagbagon, kinabkaban, minalmaleta nga anges
Nga inyulog, inyawerda manipud iti kabakiran, kinelleng ken lakasa dagtiti umili.
Urnongen dagitoy a diputado dagiti rurog a naitanem iti agong, mata, lapayag,
Kuko ken ubet ket iragupda kadagiti letra iti utekda a binulodda kadagiti unibersidad,
Sa igamerda iti parsiak ti kimat: sakabanda iti rigis ti bambanti ken pirsay ti ullaw
Ket bulodenda ti siding iti rugit ti nuang. Iturturedda ti apges ti talunasan a mangipas
Kadagiti takiagda; ipirmada ti darada iti mulinaw a puso tapno agbitek a kasla
Sagut met ni Apo Lung-aw, agmaris nalabaga nupay ganggannaet kenkuana ti rikna.
Manipud iti pitak a nakairaramenna, bumangon a kasla nailibay laeng iti siled
Ti Malakaniang; agdiskurso iti pantok ti lubong: kukuak ti palayupoy ken unnoy
Ti dalluyon ken sang-aw dagiti muyong. Lemmesenna iti isbo dagiti bunar; deppesenna
Dagiti ledda ken pan-aw; rumekenna dagiti leddeg ken bennek; samalenna dagiti lames;
Pindangenna dagiti ayup sa idayana iti pannakasangal ti konstitusion dagiti kongresista:
Gunggona ti bilegda a nangigamer iti tallugading ti adobe iti pitak a kas kenkuana.
Kabayatanna, agdung-aw dagiti inna ken maladaga, agunnoyda iti kimat:
Isublim kadin, ala, ti impabulodmo nga alipaga iti kasipngetan a pakaikarianna…
[http://asseng.blogspot.com (ATANG)]
No Agkurno Ti Dara
Agsung-ab ti kararua a maisaklang iti kannag
Kas nguy-at’ saltek nga immagep sabidong a daga
No agkurno ti dara ken lua iti gilap ti pirak.
Kas salungayngay ti lasag a sinigsigpat ti gubat
No ilamina ti malem ti panagsayasay dara,
Agsung-ab ti kararua a maisaklang iti kannag.
Agdung-aw ti sardam a rinames ti rapas a lawag
Kas ibit ti kinelleng nga inkapitolio ti pluma
No agkurno ti dara ken lua iti gilap ti pirak.
Kas bugsot dagiti itta nga intanem ti pitak
No agkaradap kalapati nangilako’t payyakna,
Agsung-ab ti kararua a maisaklang iti kannag.
Agpanes kadit’ bannawag no pumusay gagan-ayan
Kas sangit ti kallupit iti pumpon ti kulintaba
No agkurno ti dara ken lua iti gilap ti pirak?
Ay, agrupsa ti anges nga agkamang iti gukayab,
Kas iti biag a gungtoban gumilgil-ayab a tinta:
Agsung-ab ti kararua a maisaklang iti kannag
No agkurno ti dara ken lua iti gilap ti pirak.
[http://asseng.blogspot.com (ATANG)]
agsulbod ti paltog
agsulbod ti murdong ti paltog iti sabong
kas iti sagibo ti mayo nga anien dagiti ubbing
ti kannag a nangisagawisiw iti talinaay ti kannaway
iti bukot ti nuang. agadiwara ti ayamuom
a mangep-ep ti langsi ken alumiim iti kaunggan
ti siudad ket agtugmokda iti asuk ti kandela
a manginsenso iti nangisit a sikog ti ulep
tapno maipasngay ti danum a mangugas iti sabidong
ti daga.
agsulbod ti sabong iti murdong ti paltog
no iduayyami ti panagibi dagiti riari, kulintaba
ken sardam kadagiti ubbing a putot ti konstitusion
nga uttog. iladawanmi ti dungngo ti gagan-ayan
ket makitada no kasano a pinasgedan dagiti butirog
dagiti matada ken ti panaggil-ayabda a nangsilmut
iti sagumbi a nakaipempenan dagiti arep-ep ti away:
agluada iti dara no mapaneknekanda a berdugoda
iti innada.
agkan ti linnaaw ti sabong a nagsulbod iti murdong
ti paltog ket suknorenna ti kaunggan dagiti ubbing a berdugo
tapno agtalinaay ti dara, kablaawanna ti litania dagiti birhen
a rosario a mayukkor iti padeppa ti abaga ket abrasaenda
ti panangibabaet dagiti imakulada nga eskapular a mayaspili
iti puso, an-anib a mangitunda iti desdes nga agturong
iti sagumbi dagiti sardam a lallayan ti riari ken kulintaba
a panagapon dagiti nuang ken kannaway ken ubbing
ti kannag.
[http://asseng.blogspot.com (ATANG)]
Inplasion Ti Anges
Agapon no kua ti duadua iti alipusposna:
agtalinaed a kas iti panagtaeng dagiti kalio
iti dakulapna.
Tunggal matmatanna ti panangkarit
ti pasdek iti nangisit a langit – agsaniit
ti murdong ti ramay a dinusa ti martilio;
agpalteg ti gurong a ginundawayan ti maso;
agbuangger dagiti takiag ken abaga
a nakigabbo iti semento ken graba.
Iti panagruar-serrek dagiti sumilsilap
a sapatos, kinidemanna idi a tinilmon
ti innapuy a pinananam ti asin
(uray ngamin ti kamatis ken daing
ket impapelen ti kontrata.)
Iti panagtangadna, rugmaan ti alinggaget
ti barukong – ti pannakatnag ti bagi
ket isu ti inplasion dagiti angesda,
naderderen sakbay nga agdisso iti tapok.
Uray no agdung-aw ti tangatang,
saanen a magunggon ti pasdek.
Awitenna dagiti abaga nga agawid,
lam-eken piman ti boksit,
agsasaibbek ti bolsa a pigis.
Amirisenna ti tunggal addang,
makasikkarud ket binting, amangan.
[Immuna a naipablaak iti rimat ken iti http://asseng.blogspot.com (ATANG)]
Libut
Ilibut manen dagiti tumengmi dagiti saem iti abaga
nga impabaklay dagiti rapas ken buli nga ima.
Manon a siglo nga inaradomi dagiti kinelleng
a nagapitanmi iti sangol iti balsaenmi manen
a kaban nga insikog ti bullalayaw dagiti malem
a rinakemmi dagiti ramaymi tapno masagneban
iti nalabaga ti aglulusiaw a dawa? Ay, itugkelmi
latta dagiti kandela a batonlagip dagiti ginamulomi
a ling-et ken lua, agibit iti litania ti saraaw ken
alipaga ti agmatuon a nanguram kadagiti rimat
iti matami. Madepdep ti gil-ayab tunggal perngenmi
dagiti nagsayasay a lua ken dara iti krus. Ngem ania,
aya, ti kinatan-ok iti kiraos? No koma agorasion
ti kampana, yawengna dagiti ikkis iti kaunggan
tapno agpingkida ket ti kimat, gurruodenna
ti matmaturog a langit. Nabayagen a mawaw ti daga
iti panagibi dagiti ulep: inumenda payen dagiti diro
iti barukongmi a nalimogan iti tubbog dagiti dawa,
nateng, prutas a pinespes dagiti bagyo ken igaaw.
Anansata, lua ken dara ti idatonmi iti altar ti katedral.
[http://asseng.blogspot.com (ATANG)]


text:
Kapatagan, Lanao del Norte
Ti Kapatagan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kapatagan ket nabingbingay a politikal iti 34 a barbaranggay.[2]
- Bagong Badian
- Bagong Silang
- Balili
- Bansarvil
- Belis
- Buenavista
- Butadon
- Cathedral Falls
- Concepcion
- Curvada
- De Asis
- Donggoan
- Durano
- Kahayagan
- Kidalos
- La Libertad
- Lapinig
- Mahayahay
- Malinas
- Maranding
- Margos
- Poblacion
- Pulang Yuta
- Quarry
- San Isidro
- San Vicente
- Santa Cruz
- Santo Tomas
- Suso
- Taguitic
- Tiacongan
- Tipolo
- Tulatulahan
- Waterfalls
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Buldon, Maguindanao
Ti Buldon ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Buldon ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Ampuan
- Aratuc
- Cabayuan
- Calaan (Pob.)
- Karim
- Dinganen
- Edcor (Gallego Edcor)
- Kulimpang
- Mataya
- Minabay
- Nuyo
- Oring
- Pantawan
- Piers
- Rumidas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Maguindanao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Plantilia:Ambox
Daytoy ket isu ti {{Ambox}} wenno meta plantilia ti kahon ti mensahe ti artikulo.
Daytoy ket maus-usar ti panagaramid kadagiti plantilia ti kahon ti mensahe ti artikulo. Daytoy ket makaited dagiti nadumaduma a maris, agus-usar kadagiti kasisigud a ladawan no awan ti maited a parametro ti ladawan, ken adda pay dagiti dadduma a langa.
Dagiti kadawyan a parametro[urnosen ti taudan]
Ti kahon dita baba ket mangipakita dagiti kaaduan a kadawyan a parametro a mabalin nga awaten ti {{ambox}}.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
Adda dagiti nadumaduma a meta-plantilia iti pamilia ti mbox :
- {{ambox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti artikulo.
- {{cmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti kategoria.
- {{imbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti papeles (ladawan).
- {{mbox}} – Adda iti panagduktal ti nagan ti espasio, para kadagiti kahon ti mensahe nga inus-usar kadagiti nadumaduma a kita ti panid ken isunga makasapul nga agbaliw ti estilo depende iti panid a nakausaranna.
- {{ombox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti dadduma a pampanid.
- {{tmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti tungtungan a panid.
Asideg a mainaig kadagiti meta-plantilia:
- {{asbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti pungol nga artikulo.
- {{dmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti panangilawlawag ken naiyasentar a pagsurotan.
- {{fmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti paulo ken baba.
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Naginumda a
dua sada nagkuyog a napan nakiminatay ngem adda dida nagkinnaawatan
ket binagsol ti maysa ti gayyemna.
Binagsol ni Roger Habad ni Romel
Etrata, 33, agkalugaran iti Barangay San Roque, ditoy nga ili
kalpasan a nagringgorda iti maysa a natayan.
Naammuan iti inbestigasion a
sakbay ti insidente, nagginom dagiti dua iti arak sada napan
nakilamay iti natay a kalugaranda ngem adda saanda a nagkinnaawatan
nga aggayyem.
Idi makapanawda iti lamayan,
binagsol metten ti suspetsa ti barukong ti biktima.
Simmuko
ti suspetsa iti barangay captain idinto a naitaray ti biktima iti
ospital.#


text:
STA. CRUZ, Ilocos Sur – Naitabon ti kapitan ti barangay Lantag ditoy dua a lawas kalpasan ti pannakatambangna idinto nga awan pay ti inaresto dagiti polis a nangisayangkat iti krimen.
Naitabon ni Kapitan Robert Abaya ti Camangaan kalpasan ti pannakaimisana ken neocrological services iti San Jose Church a tinabunuan dagiti padana a dadaulo ti barangay ditoy.
Pinaltogan dagiti di pay nabigbig a tattao a naglugan iti motorsiklo ni Abaya bayat ti panagdaliasat ti naglugananna iti barangay road ti Lantag ditoy iti alas dos ti malem ti Nob. 13.
Nagsagrap ti kapitan kadagiti sugat iti nadumaduma a paset ti bagina a nakatayanna a sigida. Nasugatan met iti stray bullet ni Antonio Fabro, Jr.
Saan a naan-ano ti drayber ti dyipni, ni Remigio Pascua, ken dua pay a sabali a nakalugan.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti 28 a kapsula manipud iti M-16 ken cal. 45 iti nakapasamakan ti krimen.
Di pay ammo no ania ti motibo ti pammapatay.
Makabulan sakbayna, nagpukaw ni Barangay Captain ti Tablac, Candon City Laureano Galicia ket agingga iti agdama di pay simmangpet iti pagtaenganda.
Ngem iti interbiona iti radio, nadakamat ti kapitan nga adda naawatna a death threat.
Tallo pay a barangay captain ken maysa a bokal ti mapapati a nakaawat met iti nangisit a ribbon.


text:
Thursday, November 13, 2014
ALS STUDENTS, AGEKSAMENDA INTON DISIEMBRE 7, 2014
Cabugao, Ilocos Sur – Segun ken ni Mr. Warren Sumibcay, ALS Mobile Teacher, Cabugao South Central School, Brgy. Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur, nga adda 70 nga estudiante a nagenrol iti Alternative Learning System (ALS) ken manamnama nga ageksamen-pinal inton Disiembre 7, 2014 iti Sto. Domingo North Central School, Sto. Domingo, Ilocos Sur.
Daytoy a bilang ket pakabuklan dagiti re-enrolees a saan a nakapasa iti eksamen a naaramid iti napalabas a tawen ken kabarbaro nga agbasa iti ALS a naggapu iti nadumaduma a barangay iti ili ti Cabugao, Ilocos Sur.
Innayon ni Mr. Sumibcay a naregget dagitoy nga estudiante a makaleppas ken determinadoda nga ageksamen iti nadakamat a petsa. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:39 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dakkel ti maitulong ti pannakabuangay dagiti kabarbaro a sanga ti korte iti nadardaras a pannakarisut dagiti nakapempen a kaskaso. Daytoy no lumsot ti proposal a pannakaipasdek dagiti kanayonan a sanga iti umuna ken maikadua a level dagiti nadumaduma a hudisial a korte iti sapasap a pagilian tapno makissayan dagiti kaso a saan a maresresolbar gapu iti pannakaimpempenda.
No mapatuloy daytoy a proposal, maparnuay ti dua a regional trial court branches iti Vigan City ken Sto. Domingo, Ilocos Sur; 4 RTC branches iti Alaminos City, Dagupan City, San Carlos City, ken Lingayen iti Pangasinan; 2 RTC ken 2 MTC branches iti Baguio City; 19 nga RTC branches iti Quezon City; 5 RTC ken 5 MTC branches iti Pasay City; 2 RTC branches iti Parañaque City; ken RTC ken MTC branches kadagiti nadumaduma a judicial courts iti intero a pagilian.
Agkurkurang dagiti korte iti pagilian nga ad-adda pay a pakaruen iti panagretiro dagiti hues. Ditoy laengen Ilocos Sur, sumagmamano a trial courts ti arig matmaturog dagiti nakapempen a kaso a kasapulanen a maresolbar gapu iti panagretiro ken pannakaiyalis dagiti hues iti sabali a rehion.
Iti sabali a paset iti pagilian, masansan a makabasatayo iti damag a kaadda dagiti malunglungsot iti pagbaludan gapu ta no ar-arigen, nakapempen ti kasoda iti korte ket agbubuoten iti kabayagda a maresolbar.
Mamatikami iti imbalikas ni Senator Aquilino Pimentel III a maysa daytoy a pangpabileg iti sistema ti hustisia iti pagilian.
Agpayso, rumbeng a maited kadagiti adda kasoda a kailiantayo ti kalinteganda a maipaayan iti madagdagus a hustisia ket panaglabsing daytoy iti kalinteganda no maitantan a maited kadakuada ti hustisia gapu iti pannakaitantan iti disposision ti kasoda.
Kas kapaliiwan, iti adu a paset ti pagilian, ingget puskol dagiti nakapempen a kaso nangruna kadagiti municipal trial courts ken regional trial courts gapu ta saan a magebgeban dagiti hues a resolbaren a sigida dagitoy. Resulta: mataktak ti pannakaited ti hustisia kadagiti akusado, nangruna dagiti awan ti basolda a nagbalin laeng a biktima iti panagibales ken panangikuspil gapu laeng iti risiris iti politika ken ideolohia. Adu dagiti makunkuna a political prisoners ken kakailiantayo a nakabalud gapu iti pammatida, ngem mabungbungsot iti pagbaludan gapu ta nakapempen ti kasoda.
Adda ngarud ita iti dakulap dagiti agilinlintegtayo ti nadaras a pannakaaprobar daytoy a gakat para iti pannakatunton ken pannagkagun-od iti hustisia, nangruna dagiti maikuskuspil a kailiantayo.
Kas kuna ti maysa a court official: “Iti sosiedad a mangtangtangad iti hudisaria a kas maudi a sanggir iti konstitusional a kalintegan ken wayawaya, imperatibo nga itedtayo ti inprastruktura a manggarantia a magun-od dagiti umili ti hustisia babaen iti napardas ken nasayud a wagas.#


text:
Parke Rizal
Ti Parke Rizal (wenno Parke Luneta wenno Luneta; Filipino: Liwasang Rizal), ket maysa a naipakasaritaan nga urbano a parke a mabirukan ti igid ti Roxas Boulevard, Siudad ti Manila, Filipinas, kaariping daytoy ti nadidingan a siudad ti Intramuros. Manipud idi Kolonial a Panawen ti Kastila, ti Parke ket paboriton a lugar a pagliwliwaan, ken kankanayon a bisbisitaen kadagiti Dominggo ken dagiti nailian a piesta. Daytoy ket maysa kadagiti kangrunaan a bisbistaen dagiti turista iti Siudad ti Manila.
Daytoy ket mabirukan idiay Luek Manila, ti Luneta ket nangruna pay a lugar iti pakasaritaan ti Filipinas. Ti panagpatay ti nailian a bannuar a ni Dr. José Rizal idi Disiembre 30, 1896, ket isu ti nagrugian ti 1898 Rebolusion ti Filipinas a panagsuppiat iti Pagarian ti Espania. Ti lugar ket opisial manen a nanaganan iti Parke Rizal tapno maipamadayaw kaniana, ken ti monumento a nakaitabonanna ket agserserbi a simbolo a pakaipatengngaan a puntos iti Parke. Ti Deklarasion ti Wayawaya ti Filipinas manipud iti Panagsakop ti Amerika ket natengngel iti Parke idi Hulio 4, 1946 ken dagidi pay simmarsaruno a dakkel a gimongan ti politika a mairaman dagiti kukua ni Ferdinand Marcos ken ni Corazon Aquino idi 1986 a kanungpalan ti Rebolusion ti EDSA.
Ti Kilometro sero ti Filipinas ket mabirukan iti kaunegan ti Parke idiay Roxas Boulevard, idiay sanguanan ti Monumento Rizal. Daytoy ket agserbi a kas ti puntos a pakarukodan amin a distansia dagiti kalsada nga agtaud manipud iti Manilad.[1]
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Tio Luneta ket mabirukan iti akin-amianan a patingga ti Roxas Boulevard. Iti daya ti boulevard, ti parke ket bineddengan babaen ti Taft Avenue, Padre Burgos Avenue ken Kalaw Avenue. Iti laud ket ti lugar ti naala manen a daga iti parke a bineddengan babaen ti Katigbak Drive, South Drive, ken ti pantar ti Luek Manila.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maranga, Mark Anthony (2010). "Kilometro Sero: REperensia a Distansia ti Manila". Philippines Travel Guide. Naala idi 2011-02-28.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Parke Rizal iti Wikimedia Commons


text:
Nailian a Parke ti Sagrado a Bantay
Ti Nailian a Parke ti Sagrado a Bantay ket nailian a parke idiay Siudad ti Marawi, Lanao del Sur iti Akin-abagatan a Filipinas. Ti 94 nga ektaria (230-acre) a nailian a parke ken nasalakniban a lugar, a mabirukan kadagiti baranggay ti Guimba ken Papandayan, ket nabangon idi Agosto 5, 1965 babaen ti Republika Tignay Blng. 4190.[1] Ti parke ket turayan babaen ti Bantay Mupo, ti agtayag iti 900-kadapan (270 m) a natayen a bulkan nga addaan iti narimbaw a kono.[2] Dagiti aktibidad iti dayta a parke ket mairaman ti panagbuybuya kadagiti billit ken pannagna iti tuktok ti bantay nga idiay ket adda mabirukan a waig.[3]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nasalakniban a Luglugar iti Rehion 12". Nasalakniban a Luglugar ket Opisina ti Kaatapan. Naala idi 2012-06-1.
- ^ "Nailian a Parke ti Sagrado a Bantay". Mapmapa ti Google. Naala idi 2012-06-11.
- ^ "Marawi, Islamiko a Siudad ti". Biyahero, Philippine Travel Portal. Naala idi 2012-01-27.


text:
RALI KONTRA BLACK SAND MINING ITI ILOCOS SUR. Nagrali dagiti nagduduma a sekta ti relihion a kameng ti Ilocos Sur Ecumenical Movement, agindeg kadagiti barangay iti coastal areas, dagiti estudiante manipud agduduma a pagadalan ken maseknan a gunglo dagiti umili iti Plaza Burgos, Vigan City idi Pebrero 9 kas panangkontrada iti panagminas iti black sand iti kabaybayan
ti Ilocos Sur. (Ilocano Social Action and Vanguards of the Environment or iSAVE)
RALI KONTRA BLACK SAND MINING ITI ILOCOS SUR
RALI KONTRA BLACK SAND MINING ITI ILOCOS SUR. Nagrali dagiti nagduduma a sekta ti relihion a kameng ti Ilocos Sur Ecumenical Movement, agindeg kadagiti barangay iti coastal areas, dagiti estudiante manipud agduduma a pagadalan ken maseknan a gunglo dagiti umili iti Plaza Burgos, Vigan City idi Pebrero 9 kas panangkontrada iti panagminas iti black sand iti kabaybayan


text:
Kinabkabilda manen. “Pangaasiyo koma, didak patayen. Ur-urayendak dagiti annako ken ti asawak…”
“Ti laeng luganmo ti kasapulanmi! Pang-iskor…” Tinaliawna ti lalaki a sumanusop iti nabilot. Ti nasiputanna nga immuneg iti Innova ken nagtugaw iti sango iti manibela iti nagmandar nga aggunaydan.
Inluganda. Idi agtartarayen ti van, kinabkabil latta dagiti nadangkok ken sininsinitda dagiti dakulap ken dagiti takiagna idi dina kayat iti sumusop iti nabilot wenno suminglot iti mapupuoran a pulbos iti silengsileng ti sigarilio…
2. Ti Doble Kara – 1
BUMANESBES ti panagpataray ni Julian iti Ford Expedition ni Kongresman Dionisio Sandoval. Agpalaud iti sementado a diversion road nga agturong iti siudad.
Pultak ti lakay a kongresman ken saan a kinabaelan ti atiddog ti manggasna a Barong Tagalog nga inlemmeng ti butiogna.
Nataytayag ni Julian iti tallo a pulgada iti tayagna ngata a lima a kadapan ken walo a pulgada ken maskulado. Agpadada a pamugoten, dadakkel dagiti matada a naibudak iti pangaan a rupa iti edadda a simmagpaten iti limapulo.
Adu iti agraem ken ni kongresman: adun ti pinabangonna nga eskuelaan ken waiting shed ken kalkalsada ken rangrangtay ken basketbolan ken barangay hall. Tinawen a sangapulo ti eskolarna iti kolehio. Tinulonganna amin dagiti immasideg kenkuana. Dipay naabak iti botos sipud pay idi damona a nagtaray a gobernador, kontraenna man wenno saan ti administrasion.
Ngem kadagiti nakabatoken ti linaon ti bitukana, alimatek iti takdang, kunada met: lord dagiti jueteng lord ken amo dagiti esmagler iti Puro Pingod.
Iti laksid kadagitoy, nabanglo latta ti naganna kadagiti relihioso, ta adun a simbaan ken kapilia iti probinsia iti binangonna wenno pinasimpana.
Ti kongresman ti maysa kadagiti dadaulo dagiti pulitiko iti makin-Amianan a Luzon.
“Boss, ti kad’ proyekto a multi-million viaduct dita ili ti San Manuel ti pagsaritaanyo ken ni gob?”
“Wen, isu a partakam ta suruak man nga agbiag. Nengneng ti lukdit!”
“Apay kadi, boss?”
“Rumbeng laeng a, a ti kababaan iti bid ti pakaitedan ti proyekto, saan?”
“Wen a, boss. Rumbeng la unay dayta, ta bidding ngarud! Ngem ti kangatuan ti bid ti gatad ti proyekto! Isu a kasapulan ti al-allia nga agbid iti nakangatngato…!” Ket nagdanggayen ti garakgak dagiti agamo. Kellaat a nagpreno ni Julian. Dandani naipasubsob ni kongresman.
“Ninam! Paltogak ta pispismon, ne! Tarimaanem met a ti agmaneho!”
“Boss, tao daydiay nakapakleb iti talon. Daradara.”
“Ay, lukdit! Bay-amon, inta ketdin!”
“Boss…?”
“No daradara a ket natayen, kangel! Inta ketdin amangan no data pay iti pabasolenda a pimmatay! Amangan no bumangsit pay ti naganko no makitadata dagiti AC ken DC a media. Inta ketdin, alistuam!” Ket insiweten ti nangisit a Ford Expedition…
3. Ti Doble Kara – 2
NAKABAMBANNAYAD ti taray ti nalabaga a Honda CRV ni Reverend Pastor Darwin Zapatero, ti nalatak a preacher iti probinsia ken kabangibang a probinsia ken iti siudad. Agpasiudad tapno mangasaba iti alastres iti programana iti lokal telebision. Nataer iti tayagna a lima a kadapan ken walo a pulgada. Awan iti kunes ti atiddog ti manggasna a puraw a Barong Tagalog nga asmang ti nakasilsileng a nangisit a pantalon.
Pamudawen ti pangrapisen a pammagina.
Kasla agtangkayag nga init dagiti matana — naraniag ken nabara — ket adu a babbalasang iti mangiparparipirip ti riknana itoy baro pay laeng a pastor nga agtawen iti tallopulo ket innem. Makaengganio ti nalamuyot a timekna no agsarita iti tallaong, iti radio, iti telebision ken kadagiti prayer rally.
Pasaray taldiapanna dagiti kimmarandikang a talon iti abaga ti kalsada. Solona ta gagangay a no kastoy a Domingo ket manmano ti lugan a dumalan ditoy diversion road.
Iti laeng tiempo ti klase ken opisina iti adduan ti lugan ditoy a kalsada a pangliklikan iti pagna-pag-ong a trapiko kadagiti dua nga ili iti sakbay ti siudad.
Nagmenor. Nagpreno. Nagpanunot. Immanges ti nauneg. Nagatras iti sangapulo ngata nga agpa. Impis-itna ti buton ket in-inut a nagpababa ti rikep ti tawa. Binang-esanna ti nabara a sang-aw ti kalgaw. Naipigket dagiti matana iti nakapakleb a lalaki iti talon. Nagmusiig. Nagpanunot.
Linuktanna ti ridaw.
Naibaddek dagiti nakasilsileng ken nangisit a sapatos a lalat kadagiti nagangon a ruot sakbay a nagsardeng iti rabaw ti nagrengngat a tambak. Dua a metro ngata ti kaadayona iti nakapakleb a tao.
Nakasango kenkuana ti lalaki. Daradara ken nakadippa. Awan pagan-anayna a makinngato.
Immanges ti nauneg ti pastor. Nataysa metten? dinamagna iti bagina. Tinaldiapanna ti relo iti punguapunguanna. Alasdos kinse iti malem. Simrek iti mugingna ti panangaskasabana iti telebision ken dagiti agur-uray nga arbanna.
Napartak dagiti nasileng a sapatos a nagsubli iti nakasilsilap a Honda CRV…
4. Ni Gayyem
PASARAY aguttot ti tambutio ti tumarakatak nga ungor ti gakgak a motorsiklo ti natayag, nasabang ti pammagina a lalaki.
Ikaykayab ti angin ti pagat-abaga a buokna. Nakasuot iti puraw a tisiert. Nalennek dagiti matana ken pamuskolen dagiti kurimatmatna. Iti tayagna a lima kadapan ken siam a pulgada iti kayumanggi a kudil, nainayad ti panagpatarayna iti sementado a diversion road iti panagturongna iti siudad.
Ti lalaki ket underwriter ti life ken non-life insurance. Parolado. Nabalud iti sangapulo ket lima a tawen sadiay New Bilibid Prison iti kaso a multiple-murder. Inkarona ti basol dagiti sabali. Nadusa ken nagtuok iti nakana iti krimen a dina met inaramid.
Tatangna ti manedier ti ahensia ti seguro isu a nakastrek iti trabahona.
Sangapulo ngata a metro iti kaadayona idi nataldiapanna ti lalaki a nakapakleb iti talon.
Nagmenor. Nagsardeng. Nabannayad dagiti askaw dagiti puraw a goma a sapatos a nangbaddek kadagiti nagangon a ruot. Nalayaw ti tambak.
Naiparintumeng ti kaki a pantalon iti nagrengngat a talon.
Dua a ramay ti kanawan ti naideppel iti tengnged ni John Asuncion.
Naduyok dagiti mata ti lalaki iti bag iti kargadera ti motorsiklona. Kalpasan dagiti dadakkel nga askaw, warwarwarennan ti bag. Napartak met laeng a nagsubli.
Ginuyodna ti siper ti bag. Inyaonna ti danum a naikabil iti kasla punguapunguanna a plastic sa nainayad a nangidisso. Naanat iti panangipadatana ken ni John Asuncion, sana sinakruy ti awanan puot sana imparabaw kadagiti naiparintumeng ken nabileg a luppona. Linukatanna ti danum, sana pinattogan ti rupa ni John. Indissona ti danum.
[ Adda tuloyna ]


text:
Grado (anggulo)
Ti grado (iti napno, ti grado ti arko, arko grado, wenno arkogrado), kadawyan a naipakpakita iti ° (ti simbolo ti grado), ket ti panagrukod ti anggulo ti plano, a mangirepresenta ti 1⁄360 iti napno a panaglimutn. Daytoy ket saan a yunit ti SI, gapu ta ti yunit ti SI unit para kadagiti anggulo ket radian, ngem daytoy ket naibagbaga iti polieto ti SI a kas maysa a maawat a yunit.[1] Gapu ta ti napno a panaglimut ket kapada dagiti 2π a radian, ti maysa a grado ket kapada dagiti π/180 a radian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bureau International des Poid et Mesures (2006). "The International System of Units (SI)" (maika-8 nga ed.).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Grado (anggulo) iti Wikimedia Commons
- Dagiti grado a kas maysa a panagrukod ti anggulo
- Grado iti MathWorld
- Gray, Meghan; Merrifield,Michael; Moriarty, Philip (2009). "° Grado ti Anggulo". Sixty Symbols. Brady Haran para iti Unibersidad ti Nottingham.


text:
Bulacan
Ti Bulacan (Filipino/Latin:: Bulakan) ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion a Tengnga a Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Malolos. Adda a mismo ti Bulacan iti amianan ti Metro Manila, kabeddengna met dagiti probinsia ti Pampanga iti laud, ti Nueva Ecija iti amianan, ti Aurora ken Quezon iti daya ken ti Rizal iti abagatan.
Dagiti linaon
Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
- Joselito Mendoza (2004-2010)
- Wilhelmino Sy-Alvarado (2010-agdama)
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bulacan ket nagennegenned iti 22 nga ili ken 2 a siudad.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
CANDON CITY – Napasubli ti maysa a lalaki ti motorsiklona kalpasan a nasalamaan dagiti polis ti mannanakaw iti checkpoint bayat ti panangitarayna iti tinakawna a motorsiklo.
Narekobre ni Alejandro Sevilla, residente iti Barangay Oaig Daya, Candon City, ti motorsiklona nga XRM 125, nga inabandona ti di nabigbig a mannanakaw kalpasan a kinamat dagiti polis a nangsitar kenkuana iti impasdekda a checkpoint iti sango ti tiendaan publiko ditoy siudad.
Ilabas koma ti suspek ti motorsiklo iti checkpoint ngem agsipud ta awan ti helmetna, pinasardeng dagiti polis.
Pinakaskas ketdi ti suspek ti motorsiklo ngem kinamat dagiti polis ket kapilitan a tinarayanna ti motorsiklo sa timmaray a naglibas.
Naitunton dagiti polis ti motorsiklo ken ni Sevilla a nagkuna a natakaw ti luganna a naiparking iti paraangan ti balayda idi Marso 3.#


text:
VIGAN CITY – Kasapulan ti panagtignay ti kapolisan ken kasoldaduan tapno maprotektaran dagiti agindeg kadagiti sumagmamano nga upland municipalities ditoy probinsia, daytoy ti bugas ti privilege speech ni Bokal Jerry Singson iti sessionda idi Septiembre 21. Kinuna ni Singson a masapul a “maalarma ti kapolisan ken kasoldaduantayo” mainaig kadagiti mapaspasamak kadagiti dumaya nga il-ili iti […]
Tag Archives | New People’s Army
Nagpammarang a kumander ti NPA, nakasuan iti robbery-extortion
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Nakasuan ti maysa a mannalon a nagpammarang a kumander ti New People’s Army kalpasan ti akto a pannakatiliwna iti entrapment operation nga insayangkat dagiti polis ditoy nga ili. Naisaklang ni Maximo Usana y Guiang, 41, naasawaan, mannalon, residente iti Sitio Baet, Barangay Labut, ditoy nga ili iti robbery-extortion a nai-docket iti […]
Share:
BANNER NEWS: Panagabuso armado a grupo: diversionary tactics a pangdadael imahe ti kasoldaduan: Phil. Army
VIGAN CITY – Ti pammabasol a panagtakaw iti kalding ken panagkammel iti lapat ti masa ken panagkidnap ket maysa a pammadpadakes iti kasoldaduan, daytoy ti imbatad ti maysa nga opisial ti Philippine Army kas reaksionna iti waragawag ti New People’s Army a dagiti soldado ti nagisayangkat kadagitoy a panagabuso. Iti interbiona iti DWRS a naipatangatang […]


text:
Ti umalut-ot ken pannakawayawaya iti pinansial a pagbaludan ket maibilang a maysa kadagiti karirigatan a solbaren. Ta ngamin, sa la mariknan ti kammet ti gamat no daytoyen ket addakan nga agtungtunglab iti gayunggayong. No saanka nga eksperto, nakurang wenno awan a pulos ti pamalpalatpatam iti panangaywan iti mateggedan wenno awananka iti ammo maipapan iti financial literacy a makunkuna, sumiag a di mapupuotan ti nagbanbannogan. Inton agbalawka, nakangangaka ken agkamkammaulawkan a mangam-amiris no ania ken kasano a napasamak. No sirmataem ti masakbayan, nangruna kadagiti annak, nakuyem ti makitam a tangatang.
Iti dayta a sasaadem, umasideg met dagiti loan shark tapno sikbabenda ti posible a pagtaudan ti bread and butter. Pasaray agiinnuna pay ketdi dagitoy. Dimo pay la nga imbaga dayta riknam a padasem man met iti umutang, bilbilangandakan iti utangem, a dobliem ketdi iti utangem ta inka agsiaping ta one week a sale, nagpipintas ti tagilako sadiay ken idiay, lalo ditoy ken dita nay, agpaudika ngarud? Titser kunam man a nagdakkel ti sueldona, paabakka ngarud? Kasta man a birada, kas iti panangistoria ti maysa nga ahente ti agpapautang ti istratehiada a pannakipulapol kadagiti klienteda wenno posible nga agbalin a kliente.
Iti kanito a kimminnitka, nabanniitanka metten; ditan nga in-inutka a maikarangukong iti abut ket marigatankanton nga umalut-ot wenno mawayawayaan, inton agbalawkan nga agkamkammaulawkan. Dayta ti narikut unay a solbaren.
Dagiti dadduma, kadagiti met money lending a nakautang. Iti rigatna, nagbalin a collateral ti ATM card ti empleado, ATM card kadagiti agpenpension ti SSS ken GSIS, a sa la maiyawat kadagiti agtagikua no mapandan agwithdraw. Iti rigatna ditoy, ad-adda pay a gaburandaka iti kuarta-nga-utang, ta ammoda nga adda pagtaudan ti pagbayad ken iggemda ti pakaiturongan dayta a kuarta.
Kas iti kaarrubami nga agpenpension iti SSS iti tallo a ribu pisos kada bulan, ngem naiyutangnan iti innem a bulan a pensionna, iggem ti money lending ti ATM cardna. Dipay la nakabayad, ik-ikkanda manen, wenno dandanin makabayad, sumarungkarda manen nga adda awitda a kuarta nga ipautang. Mabain nga agkedked, siempre, ta nakautang ngarud. Wenno kas iti rason dagiti dadduma, kuarta daytan nay, kittatam pay laeng? Dumanon payen iti balaymo. Dayta ket a rason. Ngem saanda a mautob, a ti kuarta nga inutangda ket agan-anak met.
Kadagiti pensioners a debit card holders, a kas iti Master card ken dadduma pay, kadagiti met groseria ken dadduma pay a pagtagilakuan iti inda nakaisalatan. Dagiti debit card holders ket gagangay a dagiti PWD a saan a makapagpirma ket maidalan laeng ti pensionda iti maysa nga account iti debit card wenno dagiti nataenganen a nakapsuten lalo ti panagkitada. Total, annual wenno tinawen met iti panagparang iti opisina SSS wenno GSIS tapno maberipika no sibibiag pay wenno kualipikado a benipisario. Daytoy a sistema ket addan uray idi saan pay la nga uso iti card transaction, agbayad iti utang iti groseria babaen iti naawat a tseke. Dayta a paliiw ket agdadata a mapaspasaran iti sosiedad sipud pay idi punganay wenno since time immemorial.
Ti pannakibiang iti bukod a pangngeddeng ket arintukiadennak a mangsurat wenno liklikak ta ibilangko a pannakibiang iti mangipaduyakyak ti personal a banag ken pangngeddeng. Nupay kasta, adda met dagiti mabasbasa a naiyurit maipapan itoy a banag, paliiw, kas para-tignay ken pagpampanunotan. Ngem kangrunaanna ti paliiw a panangaywan iti pinansial a banag iti nangiduron iti essem a suraten met daytoy kapaliiwan, nangngeg ken nadamag.
Ti financial literacy wenno panangaywan ti nateggedan ket napateg la unay. Iti ababa a pannao, sueldo, honorarium, per diem, ken dadduma pay a pamastrekan wenno resources ket napateg la unay a saluadan. Ti pannakaammo no sadino ken ania ti pangigasgastusan ti natgedan ket suruannaka a mangaywan ken agsalimetmet, ken ti posible nga urnong ken idadakkel daytoy a savings wenno panangitapog daytoy a savings iti negosio.
Alaentayo man nga ehemplo dagiti dua nga am-ammomi. Dua a professional, titser ken nars. Ti titser, agsueldo iti P19,000.00 iti binulan. Ni nars, agsueldo met iti gobierno ospital a pagtrabahuan iti P8,550.00 iti binulan, wenno minimum a sueldo. Ngem saan a dagiti sueldo iti pakaintregaan wenno pakaituonan ti immatang, no di ket ad-adda a ngumayemngem-aburido ni titser. Idinto a ni nars, uray no dipay nakagudua iti sueldona, paisem-isem laeng no pinansial ti pagsasaritaan. Ne, apayen?
Addansa ket human interest a topiko dita a suraten, saan? Dayta ti nangiduron ti kursiosidad a mangtakuat no apay ken no ania ti adda iti likud ti nangisit nga ulep a nangabbong ti tangatang. Saan laeng a takuat, no dipay kangrunaanna dagiti paliiw, nangnangngeg ken naobserba.
(ADDA TULOYNA)


text:
VIGAN CITY – Nabuangay itay nabiit ti Provincial Avian Influenza Task Force ti Ilocos Sur babaen ti Executive Order No. 3, series of 2006 nga impaulog ni Gobernador Luis “Chavit” Singson.
Saklawen ti nasao a pammilin ti panangaramid ti grupo iti Avian Influenza Preparedness and Response Plan; mangisayangkat iti advocacy/information dissemination kadagiti barangay maipanggep iti pannakalapped ti avian influenza ken ti pannakapasardeng ken kontrolna; makitinnulong pay kadagiti Barangay Health Emergency Response Teams (BHERTs) a mangted tulong tapno maisayangkat dagiti plano; mangkita ti pannakaiwayas ken pannakaipatungpal dagiti pagallagadan ken aktibidad maipanggep iti programa; mangirekomendar kadagiti wagas a mangidur-as ken mangsigurado ti viability ken epektibo a pannakaipatungpal ti programa; ken mangted iti report maipanggep iti pannakaipatungpal ken pannakamonitor daytoy a programa.
Naipasdek ti task force kas sungbat ti gobierno probinsial iti panangidagadag ti Department of Interior and Local Government kadagiti amin a lokal a gobierno a suportaranda ti pannakalapped ken pannakakontrol ti avian influenza wenno bird flu.
Kameng ti task force da Gov. Luis “Chavit” Singson (Chairman), Vice Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano (Co-Chairman), ken da Bokal Jeremias “Jerry” Singson, Bokal Alexander Bistoyong, ABC Pres. Ponciano Bagbaguen, PNP Provincial Director, Sr. Supt. George T. Regis, Provincial Health Officer Carmeliza Singson, Provincial Veterinarian Ernesto F. Mendoza, Division Schools Superintendent Rogelio Galat, Provincial Labor Officer Antonio Gutierres, Provincial Agricultural Statistics Officer Dionisio Anaban, Jr., Provincial Statistics Officer Urbana Romano, Provincial Environment OIC Agerico Bueno, Philippine Information Agency Manager Maria Nila Ortega-Argel, DA APCO for Ilocos Sur Cesar Escobar, PAFC Chair ti Ilocos Sur Teresito Batin ken Ilocos Sur Poultry Raisers’ Association President Claudio Tajon.


text:
Gubat
Ti gubat ket maysa a naurnos ken kankanayon a napaut a suppiat nga inar-aramid babaen ti estado ken/wenno dagiti awan estado nga agtigtignay. Daytoy ket nailaslasin babaen ti nakaro a ranggas, sosial a panagsinga, panagsagsagaba ti tao, ken panagdadel ti ekonomia.[1][2] Ti gubat ket nasken a maawatan a kas maysa a pudno, naikaskaso ken nawatiwat a naarmasan a suppiat a baetan dagiti pilitikal a komunidad, ken isunga naipalpalawag a kas maysa aporma iti politikal a ranggas wenno panangibaetan.[1][3] Dagiti agasmang a pamay-an nga inus-usar babaen dagiti grupo tapno makapanda a makigubat ket nakunkuna a pannakigubatan. Ti kaawan ti gubat ket kadawyan a nakunknuna iti kappia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Tinawtawid a Diksionario ti Amrikano: Gubat". Thefreedictionary.com. Naala idi 2011-01-24.
- ^ "Diksionario ti Merriam Webster: Gubat". Merriam-Webster. 13 Agosto 2010. Naala idi 2011-01-24.
- ^ "Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford".
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Gubat iti Wikimedia Commons
- Midia a mainaig iti Pannakigubatan iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Gubat iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti banag iti Gandat ti Gubat
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford


text:
Purok
Ti maysa a purok ket ti maysa a rimpouk iti pagtaengan ti tao wenno komunidad, dakdakkel ngem iti maysa a hamlet (purok pay iti awag daytoy iti Ilokano) ngem basbassit ngem iti maysa nga ili, nga addaan iti populasion a sumakop manipud iti bassit a gasut aginggana iti bassit a ribu. Uray no masansan a mabirukan kadagiti away a lugar, ti termino nga urbano a purok ket maipakat pay kadagiti naiduma nga urbano a kaarrubaan. Kadawyan a permanente dagiti purok, nga addaan kadagiti naitalinaay a pagnaedan; nupay kasta, adda pay dagiti temporario a pagtaengan. Iti pay maipatinayon, dagiti pagnaedan iti purok ket agaassidegda, ken saanda a naiwarwaris iti nalawa a langa ti daga, a kas ti maysa a nawarwaris a pagtaengan. Iti napalabas, dagiti purok ket kadawyan a porma ti komunidad para kadagiti kagimongan nga agsansanay iti subsistensia nga agrikultura, ken kadagiti pay dadduma a saan nga agrikultura a kagimongan. Idiay Gran Britania, ti maysa a hamlet ket makagun-od iti pannakaawag a kas maysa a purok no nakabangon iti simbaan.[1] Kadagiti adu a kultura, bassit dagiti ili ken dagiti siudad, ken adda laeng dagiti bassit a paset ti populasion iti agnanaed kaniada. Ti Industrial a Rebolusion ket nakaawis iti adu a bilang ti tattao nga agtrabaho kadagiti molino ken paktoria; ti konsentrasion ti tattao ket gapuanan ti idadakkel dagiti adu a purok kadagiti ili ken siudad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dr Greg Stevenson, "What is a Village?" Naiyarkibo 2006-08-23 iti Wayback Machine., Exploring British Villages, BBC, 2006, naala idi 20 Oktubre 2009
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Purok iti Wikimedia Commons
- [http://www.ecotope.org/anthromes/v1/guide/villages/ Dagiti kita ti purok
- "Village Communities". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911.


text:
Tuesday, February 19, 2013
AGTULTULOY A NARUAY TI AGPAAGAS ITI RHU
Cabugao, Ilocos Sur – Agtultuloy a naruay ti agpaagas iti Rural Health Unit ti ili a Cabugao, Ilocos Sur nangruna ta nanayonan dagiti ramit a mausar iti pannakarikna kadagiti an-annayen dagiti agpaagas.
Segun iti Registration Section, kaaduanna ti maladaga ken ubbing ti maipapaagas gapu iti kawa ti tiempo. Nupay kasta, dakkel a pakalag-anan dagiti inna ta masigud a maagasan ti sakit dagiti annakda. Kasta met nga adda agtutubo, agkabannuag ken nataengan nga agpaagas.
Nagaget met dagiti Medical Personnel a mangatendar ti pagrebbenganda iti RHU a mangkomplementar iti napintas a serbisio a maipaay a tarigagay ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno agtultuloy a nasamay ti programa iti pannakatagiben ti salun-at dagiti umili ket mananamda ti kaipapanan ti natalingenngen a panagbiag. # (Web Situational Report)
Segun iti Registration Section, kaaduanna ti maladaga ken ubbing ti maipapaagas gapu iti kawa ti tiempo. Nupay kasta, dakkel a pakalag-anan dagiti inna ta masigud a maagasan ti sakit dagiti annakda. Kasta met nga adda agtutubo, agkabannuag ken nataengan nga agpaagas.
Nagaget met dagiti Medical Personnel a mangatendar ti pagrebbenganda iti RHU a mangkomplementar iti napintas a serbisio a maipaay a tarigagay ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno agtultuloy a nasamay ti programa iti pannakatagiben ti salun-at dagiti umili ket mananamda ti kaipapanan ti natalingenngen a panagbiag. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:27 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dakkel ti potensial ti Sta. Cruz iti aquaculture ken deep sea fishing gapu iti atiddog a kabaybayanna. Babaen ngarud ti panangasistir ti BFAR, maponduan ti sumagmamano a proyekto ti LAMBAKLAD, payao, panagtaraken iti maritangtang, sea cucumber ken ruot baybay a maipan ditoy ken iti kabaybayan ti dadduma pay nga ili. Mabalin met dagiti investors ti mangipatakder iti uray bassit laeng a planta a mangproseso iti makalapan nga ikan ken laki tapno agbalin a flavored tuna. Agbalin ngarud daytoy a madadaan a merkado para kadagiti mangngalap.
Babaen ti panagadal ti Philippine Port Authority, napintas met a pakaipasdekan ti maysa a drydocking/wrecking port ti Barangay Pudoc West, Tagudin tapno agbalin nga alternatibo a pakaidalanan dagiti nadakamat a produkto ken dagiti aggapu iti maikapat a quadrant.
Iti benneg turismo, adda iti quadrant ti Dark Virgin of Sta. Lucia iti ili ti Sta. Lucia nga agmilmilagro ken makaagas kadagiti nadumaduma a sakit iti mata. Agingga ita ket saan pay laeng a nagpaliar ti sundial iti ili a Tagudin nupay idi pay laeng 1848 a naaramid ken maysan kadagiti kadaanan iti pagilian. Adda pay ti igid ti baybay ti Darapidap, Candon a tinawen a pakaangayan ti bikini open.
Isaysayangkat ti siudad ti Candon ken ti gobierno probinsial tunggal pannakaselebrar iti piesta ti kabambantayan tunggal Aldaw ti Wayawaya ti panagmula iti kayo kadagiti kabambantayan itoy a quadrant. Babaen itoy a wagas, mapreserba dagiti ubbog (watersheds) ken dagiti kabakiran a masansan a pagalaan iti kayo a mausar iti pannakapugon ti tabako a birhinia.
Kamaudiananna, plano metten a mailukat ti kalsada a mamagkamang iti ili a Sta. Cruz ken Suyo tapno mapadaras ti pannakaidalan dagiti produkto agrikultura ken nadardaras a maidanon ti gobierno dagiti kasapulan a serbisio kadagiti residente iti nasulinek a luglugar. Mapukawto metten ti parikut ti pannakaisina dagiti barbarangay no adda didigra kangrunaanna no iti tiempo ti tudtudo.
Quadrant IV “Upland Biodiversity Ecological Resort”
Maibilang iti quadrant IV dagiti 14 nga upland municipalities a masarakan iti makindaya a paset ti probinsia a pakairamanan ti Sugpon, Alilem, Suyo, Cervantes, Quirino, Sigay, Gregorio del Pilar, Salcedo, Banayoyo, Galimuyod, San Emilio, Lidlidda, Banayoyo, Burgos ken Nagbukel, kasta metten ti coastal town ngem nangato nga ili ti Santiago. Nupay daytoy a quadrant ti kalawaan ti masakupan, isu ti kabassitan iti populasion nga umabot laeng iti 121,749 a kaaduanna ti maibilang nga indigenous people wenno IPs.
Kangrunaan a parikut dagiti agindeg iti daytoy a quadrant ti saanda a pannakarikna kadagiti serbisio ti gobierno ken ti dida pannakaibiahe kadagiti produktoda tapno mailako koma iti nanginngina a presio iti merkado. Nupay naikalawa ken deretson ti pannakakongreto ti dalan manipud iti Bitalag, Tagudin a dumalan iti Suyo nga agpatingga iti ili ti Cervantes, nagtalinaed nga awan ti access roads kadagiti adu a paset ti upland area a kasapulan unay iti panagdur-as. Tutokan ngarud ti gobierno probinsial babaen ti pannakikoordinarna iti North Quad ken DPWH ti pannakailukat kadagiti baro a dalan, pannakarehabilitar ken pannakapapintas dagiti agdama a dalan ken ti pannakabangon dagiti kasapulan a rangtay. Karaman kadagiti maadal dagiti sumaganad: 1. Pannakailukat ti San Emilio-Luba (Abra) road; 2. Pannakailukat ti North Luzon-Cordillera (Transworld Heritage) Highway Development (Ilocos Sur portion); 3.Rehabilitasion/rekonstruksion ti Cervantes-Quirino Road ken Katkateng bridge; 4. Rehabilitasion/rekonstruksion ti San Emilio-Quirino road; 5. Pannakaileppas ti Aluling bridge iti Cervantes; 6. Pannakasimpa ti Sugpon-Alilem road; 7. Pannakailukat ti Alilem-Tagudin road; 8. Rehabilitasion ti Cervantes-Tadian-Bauko-Sabangan road-Besao-Sagada road; 9. Rehabilitasion ti Besao-Sagada road; 10. Rehabilitasion ti Ilocos Sur-Abra-Kalinga road 11. Pannakapasayaat ti Sta-Maria, I. Sur-Pilar, Abra (via Cabaroan-Silag) pakairamanan ti secondary inter-regional a kalsada; 12. Panakapasayaat ti Narvacan-Nagbukel-Pilar (Abra) road ken 13. Pannakailukat ti Sta. Maria-Burgos-Pilar (Abra) road.
Dagitoy a road projects ti mangitandudo iti potensial ti turismo iti daytoy a paset ti probinsia a pakasarakan iti nadumaduma a buya kas iti historical landmarks a Bessang Pass ken Yamashita Cave iti Cervantes, Gregorio del Pilar Shrine sadiay Gregorio del Pilar; rekursos naturales kas iti Gambang Falls iti Cervantes, Peyegpeg Falls iti San Emilio, Aw-asen Falls iti Sigay, Seven Bowls ken Sibol Hotspring iti G. del Pilar, ken Santiago Cove iti Santiago; sports acivities kas iti mountain trekking wenno apresiaren ti nakaparsuaan babaen ti panangimatang kadagiti natukadtukad a pinagayan (rice terraces) a makita iti nadumaduma a paset ti upland area.
(Adda tuloyna)


text:
Papa Marcelino
Ni Santo Papa Marcelino, segun ti Liberiano a Katologo, ket nagbalin nga Obispo ti Roma idi 30 Hunio 296, isu ti simmaruno idi kenni Santo Papa Cayo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Santo Papa Marcelino". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Marcelino iti Wikimedia Commons


text:
Nailian a Parke ti Minalungao
Ti Nailian a Parke ti Minalungao ket nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan idiay ili ti General Tinio, Nueva Ecija iti Tengnga a Luzon. Ti parke ket sakupenna ti kalawa iti 2,018 nga ektaria[1] a naipatengnga iti igid ti napintas buya a Karayan Peñaranda a nangibeddeng iti dua a bangir babaen ti aginggana iti 16-metro a kangato dagiti diding ti limestone iti bakras ti kabambantayan ti Sierra Madre. Daytoy ket nabangon idi 1967 babaen ti Republika Tignay Blng. 5100.[2]
Ti parke ket naikedkeddeng a kas maysa kadagiti bassiten a nabatbati a masna nga enbironmento iti daytoy a rehion ti amianan ti Manila. Daytoy ket inragragpat babaen ti lokal a gobierno a kas maysa nga ekoturismo a pagpasiaran a mankait-ited iti napintas a buya iti berde a pristina a karayan ken dagiti naisangsangayan a pormasion ti bato. Ti sistema ti di pay nasuksikimat a subteraneo nga ab-abot ket nainagnaganan payen a kas potensial a pagpasiaran. Dagiti pakultad ti pagpiknikan, paglanguyan, pagkalapan, pagluganan ti rakit ken panagbatok manipud iti derraas ket naaramiden tapno makaawis kadagiti agbisbisita.[3][4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rehion 3 – Nasalakniban a Luglugar". Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso – Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 15 Hunio 2012.
- ^ "R.A. No. 5100". PhilippineLaw.info. Naala idi 15 Hunio 2012.
- ^ "Ti Nailian a Parke ti Minalungao". Munisipal a Gobierno ti General Tinio. Naala idi 15 Hunio 2012.
- ^ "Dagiti Ili ken dagiti Siudad – Gen. Tinio". Biyahero.net. Naala idi 15 Hunio 2012.


text:
Cervantes tuloy ti laban kontra minas
By SHERWIN DE VERA
www.nordis.net
CANDON CITY — Inpeksa dagiti kameng ti Cervantes Ipateg, Salakniban Movement! (CISM) karaman dagiti mano nga opisyal ti ili ken abogado ti pangngeddengda a lumaban kontra ti eksplorasyon ti Cordillera Exploration Corporation, Inc. (CEXCI). Kasta met ti pannakadismayada iti National Commission on Indigenous People (NCIP). Ilanadda dagitoy a sentimyento iti naangay a konsultasyon idiay Saint Agnes School idi Pebrero 25.
Iti nasao a panagtutungtong nga indauloan dagiti layko ken CISM, nagkaykaysa dagiti maseknan a papibiligen pay ti intarda ken ituloy ti laban tapno supiiaten ti aplikasyon para ti eksplorasyon ti CEXCI. Nagnunumonganda pay dagiti sumaruno a maaramat nga addang kontra ti patienda a panangpabor ti ahensya iti kumpanya iti naiyaramid nga on-site validation idi Nobyembre 2017.
Balligi a kampanya
Sakbay ti on-site validation, naiyaramid ti proseso ti Free Prior and Informed Consent iti Dinwende East, Dinwende West, Commillas North, Comillas South, Malaya, San Juan, Remedios, San Luis ken Rosario idi umuna a kwarto ti 2017. Malaksid ti Commillas North, Comillas South ken Rosario, ti innem a barangay a masakupan ti aplikasyon ti CEXCI ti immanamong iti eksplorasyon. Gapu daytoy, immabante iti panangbukel ti Memorandum of Agreement (MOA). Nakurang a 6,000 nga ektarya ti kalawa ti inaplikaran ti kompanya iti nasao nga ili para ti panangisayangkat ti eksplorasyon a malakunan dagiti siyam a barangay.
Gaputa adu dagiti patienda nga iregularidad iti naiyaramid a proseso ken madi nga epekto ti minas, insayangkat ti CISM ken Simbaan a Katoliko ti nasaknap a kampanya kontra ti eksplorasyon. Inyaramidda ti edukasyon ken konsultasyon kadagiti maseknan a barangay ken pinakaammoanda dagiti kakailianda iti ruar ti ili. Naallukoyda pay dagiti kabangibang nga ili, opisyal ti LGU ken nadumaduma nga institusyon a sumuporta kontra ti panagkumplot ti NCIP ken CEXCI. Nangiruar ti resolusyon ti Sangguniang Panlalawigan ti Ilocos Sur a mangsupsuporta iti takder ti umili laban ti aplikasyon ti CEXCI.
Nairussuat ti Cervantes People’s Summit idi Mayo 2017 baben ti panangidaulo ti CISM. Panggep ti nasao a taripnong ti panangipadanun ti takder ti umili laban ti eksplorasyon ken panagminas. Naimbitaran a makipaset ti Mines and Geosciences Bureau, Department of Environment and Natural Resources, ken NCIP. Dinarayan daytoy ti nasurok 500 nga umili manipud ti nadumaduma a barangay.
Babaen dagitoy a gannuat, nagballigida a kumbinsiren dagiti agindeg ti Dinewende East ken West, San Juan Remedios ken San Luis nga ibabawi ti botosda a “Yes” iti “No”. Naisubmitar ti Sworn Statement dagiti “Tribal Chieftain” dagiti nadakamat a barangay iti NCIP.
Panangpabor ti CEXCI
Inmandar ti panrehiyon nga opisina ti NCIP pannakabukel ti validation team idi Agosto 29, 2017. Naiyaramid ti nasao a proseso idi Nobyembre 20-23, 2017. Indauloan ni Engineer Luis Andres ti grupo, kadawana da Atty. Laarni Banez, Erlinda Fernandez, Eduardo Palasiw, Jr., ken Marsan Buquing.
Paset daytoy ti pangkabuklan a proseso ti panangala ti Free Prior and Informed Consent (FPIC) iti kasasaad nga adda dagiti naisubmitar a petisyon kontra iti pannakaituloy ti FPIC ken ti eksplorasyon. Nasken pay daytoy gaputa imbabawi ti lima a komunidad ti immununan a panangannamongda ti aplikasyon.
Mamati ti CISM ken dagiti sumupsuporta kanyada a pakairamanan dagiti abogado ken opisyal ti lokal a gobierno a pinaboran ti CEXCI iti insayangkatda a on-site validation. Nagtaud daytoy iti linaon ti report nga insubmitar ti validation team.
Kinuna ti report nga adu kadagiti pirma iti petisyon ket saan nga agpayso. Kasta pay a kinuwestiyonaran ti ahensya ti panagkaikabil ti nagan ken pirma dagiti saan na ammo ti agbasa-ken-agsurat, ken ubbing. Innayon da pay a naallilaw dagiti nainsigudan nga umili iti pudno a galad ti aplikasyon ti CEXCI.
Basar iti mismo report, ti NCIP ti nangipalawag ken nangikalintegan nga agduma ti aplikasyon para iti eksplorasyon ken panagminas.
Kuna ti Ilocos Network for the Environment, “numanpay pudno a nagduma ti nasao nga aplikasyon, paset ti kabuklan a proseso ti panagminas ti eksplorasyon.” Inpawalawag ti grupo nga ti eksplorasyon ti umuna a paset ti panagminas ket waknitan daytoy ti dalan para iti full-blown nga operasyon.
Para iti grupo, ti panangipaaidam ti wayawaya ti kumpanya nga isayangkat ti eksplorasyon ket maysa a depensa kontra ti makadadael nga operasyon ti pangminas.
Daldalanen iti teknikalidad
Para iti CISM, idaldalan laeng ti NCIP ti teknikalidad ti isyu tapno kasta ket mapalubusan ti panagserrek ti CEXCI ken kaluban ti panakikumplotda iti kompanya.
Iti Facebook post ni Joel Pe, lider ti CISM ken maysa a propesor ti Ilocos Sur Polytechnic State College-Cervantes Campus, kinuna na a saan a nainkalintegan ti saan a panangikonsidera ti NCIP ti takder ti LGU, dagiti dadduma a luglugar a maapektaran ken kakailianda nga adda iti sabali a lugar ken ubbing.
Innayonna pay nga immatendar ti NCIP iti naiyaramid a Cervantes People’s Summit kontra iti eksplorasyon ken panagminas nga indauloan ti CISM. Isunga awan ti kinapudno ti ibagbaga ti ahensya nga inallilawda ti umili.
Kinuwaestiyunaran met ni Conrado Asejo, maysa kadagiti lider ti CISM ti NCIP.
“NCIP anya ti takderyo? Para iti siasinno ti ilablabanyo? Para siasinno kayo a naitakder?,” kunana iti Facebook status na nga addan hashtag a “#BeResponsible” ken “#InayanKaPayNCIP”. # nordis.net


text:
Papa Esteban III
Ni Papa Esteban III (c. 720 – 1 Pebrero 772) ket isu ti papa manipud idi 1 Agosto 768 aginggana idi 1 pebrero 772.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Partner, Peter, Dagiti Daga ni Santo Pedro: Dagiti Estado ti Papa idi Tengnga a Panpanawen ken ti Nasapa renasimiento (1972)
- Mann, Horace K., Dagiti Biag dagiti Papa iti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo I: Dagiti papa babaen ti Panaturay dagiti Lombardo, Paset 2, 657-795 (1903)
- DeCormenin, Louis Marie; Gihon, James L., Ti Kompleto a Pakasaritaan dagiti Papa, manipud kenni Santo Pedro, ti Immuna nga Obispo aginggana kenni Pio ti Maikasiam (1857)
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Stephen (Popes)". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Esteban III iti Wikimedia Commons
- "Pope Stephen (III) IV". Ensiklopedia Katolika. 1913.


text:
Bula, Camarines Sur
Ti Bula ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bula ket politikal a nabingbingay iti 33 a barbaranggay.[2]
- Bagoladio
- Bagumbayan
- Balaogan
- Caorasan
- Casugad
- Causip
- Fabrica
- Inoyonan
- Itangon
- Kinalabasahan
- La Purisima
- La Victoria
- Lanipga
- Lubgan
- Ombao Heights
- Ombao Polpog
- Palsong
- Panoypoyan
- Pawili
- Sagrada (Sagrada Familia)
- Salvacion (Poblacion)
- San Agustin
- San Francisco
- San Isidro
- San Jose
- San Miguel
- San Ramon
- San Roque (Poblacion)
- San Roque Heights
- Santa Elena
- Santo Domingo
- Santo Niño
- Taisan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY- Agpigsa iti intensity 4 ti ginggined a narikna iti sumagmamano nga ili ti Ilocos Sur iti agsapa ti Pebrero 4.
Segun ken ni Jun de Peralta, hepe ti Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs) in Ilocos Sur, agpigsa iti intensity 4 ti ginggined a narikna idi 9:31 a.m. a nagpaut iti 3 segundo iti Sinait, Ilocos Sur idinto nga intensity 3 iti Sto. Domingo ken Vigan City.
Kinuna ni de Peralta a nagsentro ti ginggined iti 32 kilometro iti amianan a daya ti Bangued ken tectonic ti nanipudan daytoy.
Awan ti naireport a nadadael gapu iti ginggined.#


text:
Kablaawanka man iti naimbag nga aldawmo, Manong Danny. Maysaak kadagiti naruay nga agbasbasa iti kolummo nga “Iti Indayon ni Lagip”.
Awagannak laengen iti Rosa, agtawen iti 36. Addaanak iti tallo nga annak: ni Angelo, agtawen iti 11; ni Gerlyn, agtawen iti 9 ken ni Jona, agtawen iti 8.
Baloakon, Manong Danny. Liman a tawen a natay daydi Peter a lakayko. Dakkel a kawak iti pannakatay ni Peter. Napukawmi nga agiina ti kangrunaan nga adigi ti pagtaenganmi.
Negosiante daydi Peter. Agangkat kadagiti natnateng sana ipan ibuntog iti tiendaan a gatangen met dagiti aglaklako iti tiendaan.
Nasingpet nga asawa. Nananamko iti dennana ti kinadungngo ti maysa nga asawa. Saankami a makurkurangan a sangapamilia. Ngem anian, ta iti naminsan a panagibiahena iti natnateng, dinungpar ti bus ti dyip a manmanehuenna. Bangkayen ni lakay idi madatnganmi iti ospital.
Dakkel a kawak ti ipapatay ni Peter. Kellaat, naipabaklay iti abagak ti pannakailangoy dagiti tallo nga annakmi. Adda met ketdi naiduldulinmi a sangkabassit nga agpaay koma iti panagbasa dagiti annakmi ngem iti panaglabas ti tiempo, nain-inut a naibbus.
Nagturposak iti computer science ngem dinak pinalubosan idi ni Peter a sumrek iti trabaho.
“Aggiankan ditoy balay. Dagita ubbing ti asikasuem,” nakunana idi.
Dayta ti gapuna a nagbalinak nga agtagtagibalay lattan. Ngem iti ipapatay ni Peter ken iti in-inut a pannakaibbus ti iduldulinko a kuarta, napanunotko ti sumrek iti trabaho. Masapul nga agkutiak itan tapno mabiagko dagiti annakko. Awan metten dagiti dadakkelmi ken ni Peter a mabalin koma a pagtarayak.
Nakastrekak iti ilimi a kas clerk. Gapu ta pangadaywen ti barangaymi, nagkaserakami nga agiina iti kabesera. Ditoy metten nga inserrekko iti pagadalan publiko dagiti annakko nga agbasa.
Manong Danny, naawatkon ti ipupusing ni Peter iti dennami nga agiina. Ngem adda dagiti rabii a malukagak gapu iti tagainepko a lalailuennak ni Peter. Makariingak no kasdiay a kasla marikriknak pay ti pudot dagiti agek ni Peter. Pamrayak laengen ti agsangit a siulimek tapno saan a mangeg dagiti annakko ti marikriknak.
Saan a panangibuat iti bukodko a bangko, adda met pamuyaak, Manong Danny. Uray tallon ti annakko, tinartaripatok ti bagik. Adu ti mangibagbaga a kasla balasangak pay laeng. Uray dagiti kaopisinaak a lallaki, adda dagiti mangipaspasayag iti panagraemda kaniak. Ngem saanko nga intaltalek dagiti paripiripda. Iti ipupusay ni Peter, narikpan metten ti pusok.
Ngem kellaat a nagbaliw ti annayas ti panagbiagko idi maam-ammok ni Arthur. Kunak no inkuyogen ni Peter ti tanemna ti ayatko, nariknak ti pannakapekka dayta a pammatik.
Wen, Manong Danny, akuek nga iti panagam-ammomi ken ni Peter, nariing ti ayat iti barukongko a diak ninamnama nga agbukar pay maminsan kas iti sabong a naarbisan kalpasan ti nabayag a kalgaw!
(Maituloyto)


text:
Ni Danny Antalan
(Umuna iti dua a paset)
KULTURA kadagiti naipatugaw a Santo Papa idiay Vatican City ti relihion a Romano Katoliko ti agtalinaed iti opisinana agingga a matay. Agtalinaedda iti tugaw ken akem agingga nga umang-angesda, uray payen nakaiddada lattan. Agtugawda agingga iti kinalakayda ken agkabawdan.
Agingga a dimteng ti maysa nga aldaw, maysa a managan iti Joseph Ratzinger iti Germany, a kalpasan ti sumagmamano a tawen a panagtalinaedna iti puesto ken nangidaulo iti 1.2 a bilion a tattao iti sangalubongan iti Katolisismo, ti natured a nangibaga nga aglusulosen.
Agtawenen iti 85 anios.Pitupulo ket walo ti tawenna idi nabutosan iti kangatuan a posision ti simbaan Katoliko. Awan ti pressure manipud iti ruar ti panaglusulosna no di ket gapu laeng iti bumabbaba a kasasaad ti salun-atna ta dina kanon maakem a nasayaaten ti responsibilidadna. Agpatingga intono Pebrero 28, 2013 ti akemna.Kalpasanna dayta, marugian ti pannakapili ti baro a liderato ti Katoliko agingga a makita ti puraw nga asuk iti chimney ti Roma.
Isuna ti maikatlo a naglusulos kadagiti nagakem a Santo Papa manipud pay 2,000 a tawenen ti napalabas manipud idi umuna a tinugawan ni San Pedro. Ni Celestine V ti kaunaan a naglusulos idi 1294 . Sinaruno ni Pope Gregory XII idi 1415. Manipud iti dayta a panawen, mano a sentenario ti limmabas, ti Santo Papa ti agtalinaed iti Roma agingga a matay—gapu iti sakit wenno gapu iti aramid ti tao.
Mabigbig ti Santo Papa gapu iti natangken a takderna kadagiti tradisional a doktrina a pakairamanan ditan ti dina yaannamong iti panagaramat ti kontrasepsion, panagaassawa kadagiti bakla iti lalaki ken tomboy iti babai, ken panagbalin a kas padi dagiti babai, panangkedked iti panagsukisok iti embryonic stem cell—dinayaw dagiti dadduma gapu iti inaramidna a kinatao wenno iti panaglusulosna gapu ta dinan kabaelan ti akemna.
Naindaklan a sakripisio, kuna dagiti dadduma, agsipud ta ammona no kaano nga agsardeng iti tiempo nga in-inuten a dinan maakem ti responsibilidad a naipaabaga kaniana. Nirespeto dagiti mabigbig a mangidadaulo ti desisionna a kas kada Presidente Barrack Obama ti Amerika ken ni Germna Chancellor Angela Merkel.
Dinayawda agsipud ta saan a managimbubukod iti posision, nga ammona nga irespeto ti tugawna. Saan a kas kadagiti politiko ditoy Filipinas a no mabalin ket ilansada ti dapan ken ikkanda ti pigket ti ubetda tapno saanda a maakkal iti posision ti gobierno a pagmamauyonganda a pagtugawan. No kasla koma iti Santo Papa dagiti politiko, ania ket ngatan a kinatan-ok ti nagandan.
Ta uray ngata aggudgudagodton ti panagnana dagiti nababaknang ken natuturay a pabutosan ditoy pagiliantayo, uray ngata agkarkaradapdanton, wenno agkabawda pay ketdi ngatan, wenno nakabaludda payen, ngem agingga nga adda napuskol a rupada, ken ikarkaritda a nagan, kumpet ket kumpetda iti dayta puestoda agingga adda gundawayda.
Pinalakpakan ti dadduma ti pangngeddengna, agsipud ta ammona ngs amirisen no kaano a ti maysa pastor kabaelanna nga iwanwan dagiti tupa. Ket agsipud ta dimteng ti gundaway a kasapulanen ti naub-ubing ken napigpigsa a mangsimpa iti arbanna, ipasublatnan tapno aginana ti pisikal a baginan iti nabatbati nga aldawna ditoy rabaw ti daga.
Ngem ti panaglusulos ni Papa Benedict a nagal-allangogan ti naganna gapu iti namin-adu nga idadawatna iti pammakawan gapu kadagiti isyo ti seksual ken panagabuso dagiti dadduma a padi iti ubbing, ken panagrasay ti bilang dagiti makimisa iti simbaan partikular iti lauden a paset ti lubong nangruna iti naggapuanna a region ti Europa, ti nakakigtotan dagiti dadduma, nangruna dagiti deboto ken patneng a Katoliko.
Binababalawda ti panagbabana iti trono nga ar-arapaapen ti kaadduan no di man amin nga Arsobispo ken Cardinal a tugawan.Binababalawda agsipud ta dida magustuan ti panangtallikudna iti posision a rumbeng koma ket kakuyogna agingga iti maudi nga angesna.
(Adda tuloyna)


text:
VIGAN CITY – Kinondena dagiti grupo ti media a maysa a panaglabsing iti wayawaya ti prensa ti resolusion ti Konseho ti Caoayan a mangiparit iti maysa nga estasion ti radio a mang-cover iti session ken mangideklara iti maysa a broadcaster a persona non grata.
Iti imparuar a waragawag dagiti grupo ti media iti probinsia a pakairamanan ti Ilocos Sur PNP Press Corp, Ilocos Sur Capitol Press Corp, 503rd Brigade Defense Press Corp, ken ti Vigan City Press Corp, kinunada a saan a nainkalintegan ti resolusion ti konseho ti Caoayan a temporario a mapawilan ti DWRS radio a mapan ag-coverage iti regular a session ti nasao a konseho ken ti panangideklarana ken ni Jun Ramos, komentarista iti DWRS a kas persona non grata iti nadakamat nga ili.
Mapapati a naidatag ti nasao a resolusion iti konseho ti Caoayan kas reaksion daytoy kadagiti kritisismo a naipatangatang iti programa ni Ramos a Barangay Brigada-Commando mainaig iti mapapati a naidardaras a panangaprobar ti konseho iti panagiyaon kadagiti landok manipud iti limned a barko iti kabaybayan a sakup ti Caoayan.
“Kas kameng ti media iti probinsia, alaenmi daytoy a gundaway a mangiyebkas iti saan a nainkalintegan a tignay dagiti kameng ti Konseho iti Caoayan para kadakami nga agserserbi iti kastoy a klase iti propesion,” kinuna ti pablaak idinto nga innayonna a “maysa daytoy a pannakalabsing iti wayawayami a kas (maysa nga) agiwarwarnak kas sagudayen ti linteg.”
“… Karbengan ti maysa nga agiwarwarnak, uray pay dagiti ordinario nga umili nga ammuen dagiti mapaspasamak iti maysa a Konseho tapno maipakaammo kadagiti masa,” inyunay-unay ti pablaak.
Kinuna ti grupo a “saan koma nga agbalin nga arsagid dagiti opisial ti gobierno no adda man isyo a maiturong kadakuada” ket numan pay ti DWRS laeng ti nadakamat iti resolusion, ti nasao a tignay ket pakaseknan amin a kameng ti media, saan laeng nga iti Ilocos Sur ngem iti sibubukel a pagilian ken sangalubongan.”


text:
SANTA LUCIA, Ilocos Sur – Tapno masigurado a saan a maipanaw ti produksionna iti tabako, ingetan ti gobierno munisipal ti pannakasiput dagiti negosiante nga aggatang iti naluto a bulong ti tabako kadagiti nadumaduma a barangay ditoy.
Daytoy ti kiniddaw ni ABC President Sotelo Avila bayat ti naudi a regular a sessionda iti Sangguniang Bayan ditoy.
Kinuna ni Avila a masapul a mamonitor dagiti traders a sumrek iti Sta. Lucia nga aggatang iti tabako nangruna dagiti naggapu iti sabali nga ili ken probinsia tapno malapdan ti pannakaipanaw ti produksion ti tabako ditoy.
Kinuna ni Avila a masapul a mangala dagiti traders iti permit iti munisipio nga aggatang iti tabako ket mairekord dagiti bulto a gatangenda iti papananda a barangay tapno mairekord a produksion ti ili, iti kasta, di makissayan ti agbalin a bingay ti munisipio manipud iti excise tax kas sagudayen ti R.A. 71717.
Ti produksion ti maysa nga ili ti pagibasaran iti maited a bingayna manipud iti R.A. 7171.
Dinakamat ni Avila nga adda dagiti negosiante a mapan aggatgatang iti ilida nga aggapu iti Bangar ken Balaoan, ket no awan permit dagitoy, saan a mairekord ti kaadu ti nagatangda iti Santa Lucia ket maipanawda ken agparangton a produksion ti La Union.
Kas resulta, makissayan ti produksion ti Sta. Lucia idinto a mainayonan ti naipanaw a tabako a produksion ti nasao a probinsia a pakaigapuan iti idadakkel ti bingayna iti excise tax manipud iti R.A. 7171, segun iti ABC President.
Kinuna ni Vice Mayor Estrella Hernaez a kiddawenda ti tulong iti National Tobacco Administration para iti daytoy a banag.


text:
“Granada daydiay a!” naiyebkas ni Manolo. Nagkikinnitada nga agkakadua.
“Iti penned ti naggapuan ti kanalbuong!” nakuna ti sabali.
Dua pay a nagsaruno a kanalbuong ti nangpisang iti kaltaang ti parbangon. Nayurit ti apuy iti arsadanan ti bantay, iti pattapattaenda a yan ti penned.
“Dagiti kabusor ti turay! Amangan no rinautda ti nagpunduan dagiti trabahador!” nakuna ti sabali pay a kadua da Manolo.
“Pedro, tumarayka iti police station ta mapantayo umarayat!” imbilin ni Manolo.
“Umayak!” nakuna ni Padre Cristobal. Agparparikna kenkuana a da Palwew ti rimmaut iti yan dagiti trabahador. Ti la ketdi maipatpatakder a penned ti gagarada a pabettaken!
“Saanen, Padre, napeggad!” nakuna ni Manolo. “Cardo, kuyogem ni Padre Cristobal nga agsubli iti Legleg. Kalpasanna, mapanka agpatulong iti kuerpo ti polis sadiay tapno mangibaonda iti reinforcement kadagiti kakaduatayo a polis nga agpa-Ambatan.”
Saanen nga impapilit ni Padre Cristobal ti isusurotna iti bunggoy da Manolo. Napeggad nga agpayso. Iti pattapattana, adda napasamak a nadara a ranget.
Inkararagna a saan koma a da Palwew ti rimmaut iti penned, nupay ibagbaga ti utekna a dagitoy ti akingapuanan dagiti nagsasaruno a napabettak a granada.
“Padre, siguraduek a dagiti kabusor ti turay ti rimmaut iti punduan dagiti trabahador,” nakuna ni Cardo.
“Pagkunaam?” sinaludsod ni Padre Cristobal.
“Sumupsuportada iti panangsupiat da Ama Dalmeg a mapenned ti Karayan Ambatan. Dakkel a perhuisio ti itden daytoy a proyekto ni Mayor Agdamag kadagiti tribu iti Begnas ken Bugnay. Saan laeng a malayus ti pagtaenganda, madalanan pay ti kalsada ti kamposantoda. Sagrado a lugar kadagiti tribu ti nakaitalimengan ti minatayda, Padre.”
Saan a nagtimek ni Padre Cristobal.
“Daytoy ti pagbutbutnganmi a mapasamak, Padre,” immanges iti nauneg ni Cardo, “ti pannakaaron ti riribuk iti kabambantayan. Ah, madaraan dagiti linnaaw iti kaltaang ti rabii!”
“Sapay koma ta saan a pumudno dayta,” naiyebkas ni Padre Cristobal.
“Sapay koma, Padre!” kinuna ni Cardo.
Asidegdan iti sungaban ti ili. Uray pangadaywenda pay, nasaripatpatanda ti nagtagisilaw a dakkel a bunggoy nga agturong iti yanda.
“Depdepem ti silawmo, Padre,” nakuna ni Cardo.
Masmasdaawan ni Padre Cristobal a nagtungpal.
“Padre, ditoy ti pagnaam. Nasaysayaat a manglikawka tapno didaka makita dagiti sumungad. No madanonmo ti igid ti karayan, panurnoremto nga agpaabagatan. Asidegton ti panglintegam a desdes a kumamang iti kapilia,” kinuna ni Cardo.
“Apay?”
“Masinunuok a bunggoy ni Mayor Aguimbag ti sumungad. Mapanda la ketdi iti penned umarayat! Sabali la ketdi ti pagipapananna no makitanaka iti langalang iti kastoy nga oras. Ammomi nga ilunglungalongmo ti pannakaisardeng ti pannakapenned ti Karayan Ambatan.”
“Agyamanak iti panangisakitmo kaniak, kabsat,” nakuna ni Padre Cristobal.
“Addakami iti likudam, Padre. Ngem naulimek laeng ta arig nakapungo ti imami a mangipalnaad iti pudpudno a kaririknami.”
Narikna ni Padre Cristobal ti pisel ni Cardo iti dakulapna sakbay a nagpusipos daytoy ket inalun-onen ti kasipngetan.
Ngem di pay nakaadayo ni Padre Cristobal idi nagbuelta. Nagkul-ob iti puon ti maysa a kayo iti asideg ti dalanen ti bunggoy. Kayatna a penken no asino ti mangidaulo iti bunggoy.
Manipud iti yanna, nalawag a makitana dagiti sumungsungad. Nakaar-ariwawada.
Madamdama, limmabas ti bunggoy iti nagkul-obanna. Nailasinna dagiti nagtagipaltog a badigard ni Mayor Aguimbag iti sango. Ngem awan ti mayor a makitana.
Idi namnamaenna nga adayon ti bunggoy, rimmuar ni Padre Cristobal iti naglemmenganna. Sinurotna ti sumiasi a dalan.
Nasipnget ket uray kasano a panangipilina iti baddekenna, nadalapusna dagiti nagrungarong dagiti bato ket namindua a naidaramudom.
Nagsardeng biit iti igid ti karayan. Nadalus ti pul-oy nga ibelbel-a dagiti kayo a nagtubo iti teppang.
Kellaat, maysa a billit ti umarikiak a timmayab gapu iti pannakabuakna.
Simmalipengpeng ni Padre Cristobal iti puon ti maysa a kayo. Adda sabali a tao!
Nariknana laengen ti natangken a banag a nagdisso iti ulona. Nakusbo iti kabatuan.
(Maigibusto)