text:
Saturday, February 23, 2013
CABUGAO CATTLE TRADERS, AKTIBO A MANGIWARDAS TI DAYO
Cabugao, Ilocos Sur - Aktibo dagiti Opisiales ti Cabugao Cattle Traders Association nga idauluan ni Mr. Mariano Raciles, Jr. a mangiwarwardas kadagiti programa ken aktibidades ti Cabugao Dayo.
Kabayatanna, nagmiting dagiti Opisiales ti Cabugao Cattle Traders tapno mangisayangkatda iti Raffle Draw para iti pannakipagselebrarda inton Farmer’s Day, Abril 22, 2013 a ditoy ket agduduma nga appliances dagiti premio dagiti mangabak kasta met kadagiti consolation prizes a maited.
Imbatad ni Mr. Raciles a kayatda a maparagsak ti aldaw a naisangrat para kadakuada iti umay a panagpiesta ti ili.
Iti kaaldawan ti Dayo iti Pebrero 23, 2013, nakitaripnong ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti pagda-dayo-an a kaduana ni ABC President, Brgy. Captain Teddy U. Soller. Nakisarsarita pay ti Ama ti Ili kadagiti Opisiales ti Cabugao Cattle Traders agraman dagiti pannakabagi ti LGU a mangimatmaton ti Livestock Office nga idauluan ni Municipal Meat Inspector Dante Naval maipapan kadagiti mainayon pay a pagsayaatan ti Cabugao Dayo. # (Web In-Action)
Kabayatanna, nagmiting dagiti Opisiales ti Cabugao Cattle Traders tapno mangisayangkatda iti Raffle Draw para iti pannakipagselebrarda inton Farmer’s Day, Abril 22, 2013 a ditoy ket agduduma nga appliances dagiti premio dagiti mangabak kasta met kadagiti consolation prizes a maited.
Imbatad ni Mr. Raciles a kayatda a maparagsak ti aldaw a naisangrat para kadakuada iti umay a panagpiesta ti ili.
Iti kaaldawan ti Dayo iti Pebrero 23, 2013, nakitaripnong ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti pagda-dayo-an a kaduana ni ABC President, Brgy. Captain Teddy U. Soller. Nakisarsarita pay ti Ama ti Ili kadagiti Opisiales ti Cabugao Cattle Traders agraman dagiti pannakabagi ti LGU a mangimatmaton ti Livestock Office nga idauluan ni Municipal Meat Inspector Dante Naval maipapan kadagiti mainayon pay a pagsayaatan ti Cabugao Dayo. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:52 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Carmen, Bohol
Ti Carmen ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Carmen ket nabingbingay a politikal kadagiti 29 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Bicao
- Buenavista
- Buenos Aires
- Calatrava
- El Progreso
- El Salvador
- Guadalupe
- Katipunan
- La Libertad
- La Paz
- La Salvacion
- La Victoria
- Matin-ao
- Montehermoso
- Montesuerte
- Montesunting
- Montevideo
- Nueva Fuerza
- Nueva Vida Este
- Nueva Vida Sur
- Nueva Vida Norte
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Tambo-an
- Vallehermoso
- Villaflor
- Villafuerte
- Villarcayo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
UTC+09:45
Ti UTC+09:45 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +09:45.
Ti UTC+09:45 ket naus-usaren a aks oras idiay Australia (Kalgaw nga Oras ti Sentral nga Akinlaud, wenno CWST). Nausar idi daytoy kadagiti balay ti igid ti kalsada iti igid ti Kalsada Eyre idiay Akinlaud nga Australia ken Abagatan nga Australia iti las-ud ti kalgaw bayat ti Akinlaud nga Australia iket adda iti oras a panagin-inut ti lawag. Urayno saan nga opisial, ti bilin ti gobierno a sona ti oras, dagiti pagbeddengan a pagrugianna ken pagpatinggaanna ket nalawag ken kadawyan dagitoy a naipakpakita kadagiti mapa ti kalsada iti lugar.
Ti UTC+09:45 ket naus-usaren kadagiti 5 a lugar idiay Australia, a mairaman ti Border Village, Caiguna, Eucla, Madura ken Mundrabilla. Iti agdama, dagitoy a lugar ket agus-usarda ti UTC+08:45 gapu ta ti Akinlaud nga Australia ket saan nga agus-usar iti oras a panagin-inut ti lawag.


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Gapu laeng iti bulos nga aso, naaksidente ti tallo a tao bayat ti panagdaliasatda iti maysa a barangay ditoy.
Nabigbig ti nagmaneho iti Toyota Revo, addaan iti plaka UCR-682 a ni Florentino Arreola, 37, ken residente iti barangay Suso, Santa Maria, Ilocos Sur, ken dagiti inluganna a da Enrie Mendoza II ken Enrie Angelo Mendoza.
Iti imbestigasion iti pulisia, agtartaray ti lugan iti kalsada a sakup ti Barangay Apatot idi kellaat a bimmallasiw ti maysa nga aso iti nagkurbaan. Liniklikan ni Arreola, ngem natulid ti luganda.
Nupay saan a nasugatan dagiti naglugan, nakaro ti dadael ti Revo.


text:
Friday, September 23, 2011
NEW DENTAL UNIT AND CHAIR, INTED TI GOBIERNO PROBINSIAL
Cabugao, Ilocos Sur (Setiembre 22, 2011) – SANGSANGKAMAYSA ti panagyaman dagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur babaen ti panangidaulo ni Mayor Ediboy S. Cobangbang, Jr. iti panangiyeg ti Gobierno Probinsial ti Ilocos Sur babaen kada Gov. Luis “Chavit” Singson ken Vice Gov. DV Savellano ti baro a dental unit and chair iti Municipal Health Office ti ili.
Segun ken ni Dr. Magno R. Sol, DMD ken destino a Dentista iti MHO-RHU Cabugao, naited ti nasao a ramit idi Setiembre 22, 2011 babaen ti panagkaykaysada a Dentista ti Gobierno pakairamanan ti naregget a panang-follow-up ni Dr. Val Savella a nagkiddaw itoy a ramit iti Gobierno Probinsial.
Innayon ni Dr. Sol a mas epektibo ita ti mausar iti panaggabutda ti ngipen agsipud ta manam-ayan dagiti pasiente ken uray met isuda a Dentista maigapu iti kabaruanan a ramit. Kadua ni Dr. Sol ni Dra. Ma. Anastacia I. De los Reyes, DMD a nakadestino iti tallo nga ili: San Juan, Sinait ken Cabugao ket adda dagiti naituding nga eskediulda iti nadakamat nga ili. Dagitoy a Dentista ket naka-baseda iti Provincial Health Office, Probinsia ti Ilocos Sur.
Iti MHO-RHU Cabugao, dagiti sumaganad nga aldaw ti eskediulda: Tooth Extraction wenno panagpagabut ti ngipen – kada aldaw ti Lunes, maikadua ken maikapat a Huebes ti tunggal bulan.
Iti sabali a bangir, ti Oral and Dental Education ti masikog a babbai ket kada Martes ken umuna ken maikatlo a Huebes ti bulan.# (Interbiu/Insurat ni JOED SAJONIA/ab photography)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:05 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Friday, February 22, 2013
SISTERHOOD SIGNING CEREMONY, NAANGAY ITI MAKATI CITY
Cabugao, Ilocos Sur – Naestablisar ti Sisterhood Relationship iti nagbaetan ti City of Makati ken iti Municipality of Cabugao, Ilocos Sur ket pormal a naaramid ti pannakapirma ti Sisterhood Agreement iti nagbaetan dagiti Opisiales ti dua a nadakamat nga ili idi Pebrero 19, 2013 iti Session Hall, 22nd Floor, New Makati City Hall Building, Makati City, Philippines.
Immuna a naaramid ti Video Presentation iti Local Governance babaen ti panangimaton ni Ms. Marjorie A. De Veyra, nakanta ti Philippine National Anthem babaen iti Makati City Chorale. Introduction of Makati City Officials babaen ken ni Atty. Eleno M. Mendoza, Jr., Administrator, City of Makati ken Introduction of Visiting Officials ni Atty. Francisco S. Roman, Head, International Relations Department.
Nangipaay ti Mensahe ni Vice President Jejomar Binay ti Republika ti Pilipinas kadagiti naitallaong kadayta a pasamak.
Naangay ti Sisterhood Signing Ceremony iti Session Hall, 22nd Floor, New Makati City Hall Building a kinagiddan ti Munisipalidad ti Cabugao dagiti dadduma nga LGU’s.
Iti biang ti Munisipalidad ti Cabugao, ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. ti nakipinnirma iti Sisterhood Agreement idinto ta ni Hon. Mayor Jejomar Erwin S. Binay iti City of Makati.
Kalpasan ti Sisterhood Signing, naaramid ti Luncheon iti Office of the Mayor, Social Hall.
Naaramid pay ti VIP Tour iti Rescue 168 System iti tuktok ti Makati City Hall kadagiti delegasion ti LGU Cabugao babaen iti panangtarabay kadakuada ni Senior Adviser to the Vice President, Atty. Violy Somera-Seva.
Kadua ni Mayor Ediboy dagiti delegasion ti LGU Cabugao nga isuda SB Member Dr. Carlito S. Pano, SB Member Josefina S. Vallejo, SB Member Benedicto M. Savellano, SB Member Jemaima S. Tan-Yee ken SB Member Carlos V. Sison a nagatendar iti nasao a Sisterhood Signing. # (ab/photography)
Immuna a naaramid ti Video Presentation iti Local Governance babaen ti panangimaton ni Ms. Marjorie A. De Veyra, nakanta ti Philippine National Anthem babaen iti Makati City Chorale. Introduction of Makati City Officials babaen ken ni Atty. Eleno M. Mendoza, Jr., Administrator, City of Makati ken Introduction of Visiting Officials ni Atty. Francisco S. Roman, Head, International Relations Department.
Nangipaay ti Mensahe ni Vice President Jejomar Binay ti Republika ti Pilipinas kadagiti naitallaong kadayta a pasamak.
Naangay ti Sisterhood Signing Ceremony iti Session Hall, 22nd Floor, New Makati City Hall Building a kinagiddan ti Munisipalidad ti Cabugao dagiti dadduma nga LGU’s.
Iti biang ti Munisipalidad ti Cabugao, ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. ti nakipinnirma iti Sisterhood Agreement idinto ta ni Hon. Mayor Jejomar Erwin S. Binay iti City of Makati.
Kalpasan ti Sisterhood Signing, naaramid ti Luncheon iti Office of the Mayor, Social Hall.
Naaramid pay ti VIP Tour iti Rescue 168 System iti tuktok ti Makati City Hall kadagiti delegasion ti LGU Cabugao babaen iti panangtarabay kadakuada ni Senior Adviser to the Vice President, Atty. Violy Somera-Seva.
Kadua ni Mayor Ediboy dagiti delegasion ti LGU Cabugao nga isuda SB Member Dr. Carlito S. Pano, SB Member Josefina S. Vallejo, SB Member Benedicto M. Savellano, SB Member Jemaima S. Tan-Yee ken SB Member Carlos V. Sison a nagatendar iti nasao a Sisterhood Signing. # (ab/photography)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:00 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
VIGAN CITY – Impakaammo ti hepe ti Department of Labor and Employment ditoy probinsia nga aggawatdan iti aplikasion para iti Special Program for Employment of Students (SPES) para iti masungad a summer.
Kinumpirmaran ni DOLE provincial officer Fresnaida Gundan nga aggawatdan kadagiti aplikasion para iti SPES tapno maikkan iti pagtrabahuan dagiti estudiante iti daytoy masungad a summer tapno adda matgedanda para iti panagbasada.
Kangrunaan a partners ti DOLE iti pannakaiyimplementar ti SPES dagiti pasdek-negosio ken ahensia ti gobierno a pakairamanan dagiti local government units.
Para iti naan-anay nga impormasion, naidagadag kadagiti aplikante ti ipapanda iti nasao nga ahensia tapno maammuanda dagiti kasapulan tapno maawatda para iti daytoy summer job nga ipaay ti DOLE.#


text:
Friday, November 21, 2014
EDUCATIONAL TOUR TI MFARMC, NABALLIGI
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti Educational Tour kadagiti naballigi a disso ti Fishery Projects ken Center kas iti Batangas Marine Protected Area, BFAR – Tanay Rizal ken ti BFAR –rMATdec, Lucap Alaminos City idi Nobiember 17-19, 2014.
Daytoy a Labay-Aral ket nagpartisiparan dagiti opisiales ti Integrated Fisheries and Aquatic Resource Management Council ti Probinsia ti Ilocos Sur ken inesponsoran ti Gobierno Probinsial, LGU’s ken ti BFAR a nakaawisan met dagiti MFARMC Chairmen ti 30 a Coastal Municipalities a pakaibilangan ti ili a Cabugao, Ilocos Sur.
Segun ken ni Mrs. Milagros R. Paz, Municipal Fisheries Coordinator a nakipaset iti Lakbay Aral ket naballigi ti resulta daytoy nga aktibidadda ta nakitada dagiti kabaruanan a wagas iti panangpasayaat iti industria ti pagikanan nga iyallatiwda met nga ipadamag kadagiti asosasion ti mangngalap iti masakupanda nga ili.
Indauluan ni nag-Brgy. Captain Danny S. Garcia ti Barangay Dardarat, agdama a Chairman ti Integrated Fisheries and Aquatic Resource Management Council ti Probinsia ti Ilocos Sur dagiti nag-lakbay aral nga MFARMC’s ken Fishery Coordinators iti nadakamat a dua nga aldaw nga Educational Tour.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay iti napintas a koordinasion ti BFAR, Gobierno Probinsial ken ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno manayonan ti maited a pagsayaatan ti sektor ti mangngalap babaen iti pannakaadaptar dagiti mayataday a Teknolohia iti pagikanan. # (Web In-Action)
Daytoy a Labay-Aral ket nagpartisiparan dagiti opisiales ti Integrated Fisheries and Aquatic Resource Management Council ti Probinsia ti Ilocos Sur ken inesponsoran ti Gobierno Probinsial, LGU’s ken ti BFAR a nakaawisan met dagiti MFARMC Chairmen ti 30 a Coastal Municipalities a pakaibilangan ti ili a Cabugao, Ilocos Sur.
Segun ken ni Mrs. Milagros R. Paz, Municipal Fisheries Coordinator a nakipaset iti Lakbay Aral ket naballigi ti resulta daytoy nga aktibidadda ta nakitada dagiti kabaruanan a wagas iti panangpasayaat iti industria ti pagikanan nga iyallatiwda met nga ipadamag kadagiti asosasion ti mangngalap iti masakupanda nga ili.
Indauluan ni nag-Brgy. Captain Danny S. Garcia ti Barangay Dardarat, agdama a Chairman ti Integrated Fisheries and Aquatic Resource Management Council ti Probinsia ti Ilocos Sur dagiti nag-lakbay aral nga MFARMC’s ken Fishery Coordinators iti nadakamat a dua nga aldaw nga Educational Tour.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay iti napintas a koordinasion ti BFAR, Gobierno Probinsial ken ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno manayonan ti maited a pagsayaatan ti sektor ti mangngalap babaen iti pannakaadaptar dagiti mayataday a Teknolohia iti pagikanan. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:30 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Plantilia:Key press/core
{{{1}}}
Datoy ket ti {{key press/core}} a subplantilia.
Saan a dagus nga usaren daytoy a plantilia, imbes ket nga usaren ti {{key press}}.
Daytoy a plantilia ket matawtawagan manipud ti {{key press}}. Daytoy ket agtengngel ti kodigo a maul-ulit iti adu a beses iti {{key press}}, isu a mangpalaka iti kodigo.
Para iti ad-adu pay a dokumentasion kitaen ti {{key press}}.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
DAYTA a rabii, naangay ti naisangsangayan a ragragsak. Nakali dagiti nasanger a basi a kinalupkopanen ti ramut ti kawayan iti kaundayna iti uneg iti daga. Naisagana dagiti lames kas koma ti sungayan, talakitok ken buslogan. Adda baboy ken manok a makaay-ayo ti panakaidilpatna iti apuy. Immarimbangaw iti dayta a rabii ti nararagsak a kankanta, dallot ken dallang, ken ti salsala a nagpatnag.
(Maikadua a Gunggona, Palanca Awards 2006)
DAYTA a rabii, naangay ti naisangsangayan a ragragsak. Nakali dagiti nasanger a basi a a kinalupkopanen ti ramut ti kawayan iti kaundayna iti uneg iti daga. Naisagana dagiti lames kas koma ti sungayan, talakitok ken buslogan. Adda baboy ken manok a makaay-ayo ti panakaidilpatna iti apuy. Immarimbangaw iti dayta a rabii ti nararagsak a kankanta, dallot ken dallang, ken ti salsala a nagpatnag.
(iii)
PANAKISINNUROTAN iti kapuonan ti dara nga agtartaray iti uratko. Daytoy ti kangrunaan a gagemko iti isasarungkarko iti daga dagiti ap-apongko. Adda rigrigatna iti damo, ta diak ammo no sadino ti pangrugian. Ngem idi natimudko ti umuna nga addang, nalakan ti panangtuntonko iti sumarsaruno.
Umuna a pagtaengan a naitudo kaniak ti balay ni Menardo, a kunada nga apo ni lakay Isabelo, kapidua daydi Apong Andong. Kas kaniak, addan iti maikatlo a henerasion ti pamilia Galutan. Intudona kaniak ti sigud a nagsaadan ti balay daydi Apong Andong. Intudona pay ti dakkel a dalumpinas a bato a nakaangayan ti naindaklan a rambak sakbay ti panagdappat. Iti asidegna, ket adda pay laeng ti tangkiranen a dalipawen.
Ti panagkinnasurotanmi ket nangidalan tapno masurotak ni Jesus, nga asideg iti dara daydi Apong Silis, ni Mayyang, ni Carlos, ken dadduma pay. Kunayo pay, dandani gayam amin a taga-Tamurong ket kabagiak.
Isuda amin, adda maymaysa a saludsod kaniak: “Apay a naglinteg ti panagsaom iti iluko?” Sinungbatak met ida: “Ilokanoak ngamin.” Ta dida ammo, iti ilimi a Kiamba a paset ti Mindanao, iluko ti pagsasaomi.
(iv) Ti daliasat, iti daga
KINALUDON ti sangapulo ket lima a pamilia iti Tamurong dagiti pamilia iti amianan nga agdappat iti adayo nga abagatan. Sumagmamano a trak a naaramat iti kalkalpas a maikaddua a gubat sangalubongan ti naglugananda
Lasonglasong ti kamino real a pagdaliasatanda, aglinggolinggo ti lugan. Ngem di inkankano dagiti naanus a dumadappat a pamilia.
Adda ni Andong ken ti pamiliana iti maikasangapulo a trak, naulimek a mangbuybuya iti aglawlaw nga ammona a dinanton pulos makita ken masublian. Nadagsen ti barukongna. Ket no di la ngata nakaimatang ni baketna ken dagiti annakna, pinalubosannan dagiti lua a kayatna nga agubbog iti matana.
Nasirnaat ti aglawlaw, natalna ti angin a mangkuykuyog iti panagbiaheda. Ngem nadlaw ni Andong a nababa ti tayab dagiti tuwwato. Dina magustuan ti kayatda nga ipatigmaan.
Iti maikadua nga aldaw ket saanen a nakipagmaymaysa ti kararagda. Naurnong ti nangisit nga ulep iti tangatang. Adda panagkimat iti deppaar ti abagatan a mangipasimudaag iti dakes a panawen. Nalabes nga ‘yindayon ti pul-oy ti angin dagiti bulong ti kayo. Pumigpigsa-ket-pumigpigsa.
Di makatuttutor ti dawel ta di nagbayag, inbuyatnan ti tudo. Ti tarakitik iti damona ket pimmigsa agingga a dinanggayan ti napigsa nga angin. Bumanesbesen ti bagyo a kasla kayatna a lappedan ti panagdaliasat dagiti dumadappat.
Saan a nadaeran dagiti tolda ken lupot a naibengbeng iti lugan ti bayakabak. Adu dagiti umaruyot, ken uray ti bengbeng nga adda iti iking ket pirsayen ti tudo ken angin.
Agkarkararag ni Andong a di koma agbayag ti dawel. Kaassianna dagiti ubbing nga agkutkutimermeren iti lamminda. Uray ngamin dagiti kawesda ket nadaripespesen. Di kinabaelan a sinalakniban ti kostal ken plastik a naibalkot uray dagiti pagsukatanda.
Saanen a nagpangaddua ni Andong a nangpasardeng iti bunggoy idi maibatogda iti maysa a simbaan-Katoliko iti Rosales. Saan laeng iti danagna a panakakalambre dagiti ubbing, no di kasapulanda ti pagpalabasan ti oras.
Di met nangpaay ti kura paroko ti simbaan a nangiyabrasa iti tulongna. Pinastrekna dagiti dumadappat. Nagsindi iti kandila ti padi tapno aglawag ti uneg iti simbaan. Gapu ta awan ti pagsukatanda, inanusanda dagiti nadaripespes a kawesda. Adda inruar ti padi ngem di immanay, sumagmamano kadagiti ubbing laeng ti naipaayan. Impalubos pay ti padi ti panaglutoda manipud kadagiti nabasa a bagasda.
“Tata Andong, madaraskayo koma. Ti anakko, agmulamulagat metten,” impukkaw ni Isagani nga anak ni Valeriano. Di ammo no ling-et wenno tudo ti tutukel a dimket iti bagina. No mabalin koma, guyodennan ti lakay.
Daras a simmurot ni Andong. Idi makitana ti agwalo tawen nga anak ni Isagani, maasian pay iti panagpigergerna gapu iti lammin. Idi kinarawana ti muging ken kilikilina, nakigtot ni Andong.
“Awan la’t namaga a kawesna?” tinaliawna ni Immang nga ina a nakaubba iti ubing.
“Nabasa amin, Tata!”
“Agtrangkaso ti ubingyo. Isagani, inka mangibaga ken ni Apo Padi, uray dakkelen. ‘Yabamto payen ni baket Ansang a mangngagas tapno masalbar ti biagna,” inmandarna. Insigida met a nagtaray ni Isagani.
Nasungadan ni Andong ni Arcadio a nakadalikepkep nga umas-asideg iti ‘yanda. Nakatingig a kumitkita kenkuana.
“Daytoy ti rigatna, dika met gayam maipaayan ti salaknib iti karadkadmi, no apay nga umawis-awiska nga agpa-abagatan. Awan koma ti rigat a sagsagabaenmi. Kasano nga alawem ti biag dagiti ubing? Uray ti ubing ni Ikong ken Amboy, agkalambreda met. No adda mapasamak kadakami, sika ti mangsungbat!”
Nakigtot ni Andong iti dina namnamaen a panangbabalaw kenkuana ni Arcadio. Ammona a naikay ti darana gapu ken ni Mayyang a nagkaribalanda idi, ngem dina impagarup nga uray iti tiempo a kasapulan ti panagtitinnulongda ket gundawayan ti kapitlona.
Sungbatanna koma ni Arcadio — ngem giddato met nga umayen ni Isagani a kadduana ni baket Ansang. Insigida a dinapadap ti baket ti muging ti ubing. Inikkatna ti pagan-anayna. Pinekpekkelanna ti susuop ken laslasagna. Innalana iti sakupitna ti lana a nasinglag a niog a nailaon iti bassit a botelia. Sinapsapuanna ti likod, barukong, muging ken uray ti dapan ti ubing.
“Adda kawesna a namaga?” tinaliawna ni Isagani. Idi inyawat ti ama ti ubing ti pannakkelen a bado, insigida nga insuotna. Innalana manen ti sakupitna ket nangiruar iti bulong ti gawwed. Intapkalna daytoy iti barukong ken likod ti ubing.
“Imbag la ketdin ta mangitugtugotak latta iti bulbulong,” kinunana. “Bantayanyo a naimbag ta kitaek dagiti dadduma nga ubbing. Matmatay san ‘tay apoko ni Apolinario.”
(Maituloyto)


text:
CANDON CITY – Kinuna ni Elizabeth Macabiog, agdama a Municipal Agrarian Reform Officer, nga agtultuloy ti Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) ditoy siudad.
“Kadagitoy a tiempo, madama ti imbentariomi kadagiti nalalawa a daga a saan pay nasakupan iti babaen ti programa. Kayatmi nga ileppas daytoy iti 2008 kas naiprograma,” kinunana ni Macabiog.
Kinuna ni Macabiog a prioridad a tulongan ti opisinana dagiti agrarian reform communities ti Salvador ARC a saklawen idi ti dua laeng a barangay ngem nainayon itan ti barangay Bugnay, Tablac, Langlangka 1st, ken Langlangka 2nd ken ti Pamarisan ARC a buklen ti Cubcubbuot, Palacapac ken San Andres.
Kinuna ni Macabiog a prioridad a maited ti support services kadagiti kooperatiba dagitoy nga ARC.
Adda tallo a kooperatiba iti Salvador ARC a tultulongan ti opisina, ti Cauplasan MPC, Sampaguita MPC ken Metro-Bugnay MPC, idinto a dua ti kooperatiba ti Pamarisan ARC kas ti Cauplasan MPC ken ti nabiit pay a Palacapac MPC.
“Dagitoy lima nga asosasion ti tuttutokan ti opisina babaen dagiti dua nga empleado ti MARO,” kinuna pay ni Macabiog.
Inyunay-unayna a kangrunaan a gagem ti opisina ti panakaipaay iti serbisio para iti panagdur-as ti panagbiag dagiti benepisario nga agindeg kadagiti nasao nga ARC.


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Malaksid iti mapapati a panggepna nga agtakaw, napatay pay ti maysa a menor de edad ti baket nga akinkukua iti sarisari store iti uneg ti tiendaan ditoy ket agdama a birbiroken dagiti polis.
Nabigbigen ti suspetsa ngem saan nga inlatak dagiti polis ti naganna.
Segun iti report, nakapuot ni Johnny Ines gapu iti kanabtuog ken ariwawa ket nakitana ti asawana, ni Milagros Roldan, 68, a makirangranget iti suspetsa.
Nakigubal ni Ines iti suspetsa ngem nakaalut-ot daytoy sa naglibas.
Idi arayaten ni Ines ti asawana, nakitana laengen a nadigos iti dara.
Intarayda ti baket iti Pira Clinic and Hospital ngem naideklara nga awanen ti biagna.
Iti panagimbestiga dagiti polis, natakuatanda nga immuli ti suspetsa iti bubong sa nagna iti bobeda iti iseserrekna iti tienda dagiti agassawa.
Nakarekober dagiti polis iti imuko iti nakapasamakan ti krimen.
Panagtakaw ti mapapati a motibo ti suspetsa iti iseserrekna iti tienda.


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Dinungpar ti kotse ti maysa a motorsiklo iti national highway a sakup ti barangay Cabalanggan a nakadunoran ti nagsakay iti motorsiklo.
Mismo nga intaray ti nakadungpar, ni Zander Alexis Bonavie, 22, baro, agnaed iti Iriga City, Camarines Sur, ni Melchor Pe Benito, 36, naasawaan, residente ti Ora Este iti Metro Vigan Cooperative Hospital sa simmuko iti estasion ti polis.
Naammuan iti inisial nga inbestigasion nga agpalaud a direksion ti kotse a minaneho ni Bonavie idinto nga agpadaya ti motorsiklo ket agsikko nga agpaamianan ti motorsiklo a nagluganan ni Pe Benito tapno sumrek iti kalsada nga agpa-Ora Este idi dinungpar ti kotse.
Napasamak ti aksidente iti alas 8 iti rabii ti Peb. 20.


text:
San Luis, Pampanga
Ti San Luis ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pampanga iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti San Luis ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- San Agustin
- San Carlos
- San Isidro
- San Jose
- San Juan
- San Nicolas
- San Roque
- San Sebastian
- Santa Catalina
- Santa Cruz Pambilog
- Santa Cruz Poblacion
- Santa Lucia
- Santa Monica
- Santa Rita
- Santo Niño
- Santo Rosario
- Santo Tomas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pampanga". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Pampanga". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Klima
Ti klima ket isu ti wadan ti pagigiddiatan iti temperatura, dam-eg, atmosperiko a presion, angin, presipitasion, bilang dagiti atmosperiko a partikula ken dadduma pay a meteorolohiko a paggigiddiatan iti naited a maysa a rehion kadagiti atiddog a paset ti panawen. Ti klima ket mabalin a maigiddiat iti tiempo, nga isu daytoy ti agdama a kasasaad kadagitoy a paggigiddiatan kadagiti ab-ababa a paset ti panawen.
Ti klima ti maysa a rehion ket mapataud babaen ti sistema ti klima, nga addaan daytoy ti lima a komponente: ti atmospera, hidrospera, kriospera, rabaw ti daga, ken biospera.[1]
Ti klima ti maysa a lokasion ket mabanagan babaen ti bukodna a latitud, langa ti daga, ken kangato, ken dagiti pay asideg a bagi ti danum ken dagiti ayusda. Dagiti klima ket mabalinda a maidasig segun ti natimbeng ken dagiti kadawyan a sakop ken ti kadawyan dagiti nadumaduma a paggigiddiatan, a kadawyan ti temperatura ken tudo. Ti kankanayon a naus-usar a pannakaidasig ket orihinal a pinarang-ay babaen ni Wladimir Köppen. Ti sistema Thornthwaite,[2] nga inus-usaren manipud idi 1948, ket mangiraman ti ebapotranspirasion a kakuyogna ti pakaammo ti temparatura ken tudo ken inus-usar iti panagadal kadagiti dibersidad ti sebbangan ti ayup ken dagiti mabalin a pagbanagan ti panabalbaliw ti klima. Ti Bergeron ken dagiti Sistema a Pannakaidasig ti Espasial a Sipnotiko ket mangipatengnga ti isip ti taudan dagiti masa ti angin ken mangipalawag ti klima iti maysa a rehion.
Ti paleoklimatolohia ket isu ti panagadal kadagiti taga-ugma a klima. Gapu ta dagiti panagpalplaliiw ti klima ket saan a mabalin a magun-od sakbay ti maika-19 a siglo, dagiti paleoklima ket maipato kadagiti pannakbagi a paggigiddiatan a mangiraman ti saan a biotiko nga ebidensia a kas dagiti sedimento a mabirukan kadagiti datar ti danaw ken dagiti bugas ti yelo, ken dagiti biotiko nga ebidensia a kas dagiti singsing ti kayo ken korales. Dagiti modelo ti klima ket dagiti matematiko a modelo dagiti napalabas, agdama ken masakbayan a klima. Ti panagbalbaliw ti klima ket mabalin a mapasamak kadagiti atiddog ken ababa a gantingan ti panawen manipud kadagiti nadumaduma a banag; ti kinaudi a panagpudot ket makita idiay artikulo ti panagpúdot ti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ AR4 SYR Synthesis Report Annexes. Ipcc.ch. Naala idi 2011-06-28.
- ^ C. W. Thornthwaite (1948). "Ti Maysa nga Arngian para itiManakem a Pannakaidasig ti Klima" (PDF). Heograpiko a Panagrepaso. 38 (1): 55–94. JSTOR 210739. doi:10.2307/210739.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Panagadal ti Klima kadagiti Ganganaet a Lubong; Panangilasin kadagiti atmospera iti labes ti bukodtayo a Sistema Solar Kevin Heng Hulio–Agosto 2012


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Absuelto dagiti uppat a pannakabagi ti linteg a pakaibilangan ti sigud a hepe ti polis iti kaso nga impila dagiti mangngalap a tiniliwda gapu iti illegal a panagkalap iti kabaybayan ditoy.
Daytoy ti naammuan ken ni PSI Antonio Reyes, agdama a deputy chief of police ti Narvacan, ken sigud a COP iti San Esteban PNP.
“Wen, addan resulta ti kaso nga impila dagiti mangngalap maikontra kadakami ket napaneknekan a service connected, isu a nairekomenda a mawaswas ken maserraanen. Kayatna a sawen, nangabakkami iti kasomi,” kinuna ni Reyes bayat ti interbio kenkuana.
Kinunana nga itay napalabas a lawas a rimmuar ti desision manipud iti Camp Crame .
“Naggapu ti desision iti Directorate for Investigation and Detective Management idiay Camp Crame,” kinuna ni Reyes, idinto nga innayonna a dita a napaneknekan nga umno laeng ti panangtiliwda kadagiti nasao a mangngalap, isu a drop and closed ti nagbalin a rekomendasion iti nasao a kaso.
Nakasuan da Reyes ken tallo pay a polis a pakairamanan da SPO2 Ricardo Ayunon, PO3 Celso Pang-ag ken ni PO1 Arnod Calzado gapu iti panangtiliwda kadagiti mangngalap a taga-Lingsat, Sta. Maria a naduktalan nga agkalkalap babaen ti compressor, maysa nga illegal a wagas ti panagkalap, iti kabaybayan a sakup ditoy.
Naiyalis ni Ayunon iti Burgos PNP, ni Pang-ag iti San Emilio ken ni Reyes iti Narvacan.
Kabayatanna, mapapati a mangipila manen dagiti complainant iti sabali a kaso iti region one, grave threat kontra kadakuada.
Ngem kinuna ni Reyes a kumpiansada nga awan ti pagbanagan ti inpila dagitoy a kaso agsipud ta trabaho met ti inobrada, ken mapapati a naglabsing dagiti complainant iti forum shopping.


text:
SIUDAD TI BAGUIO – Iti agtultuloy a panagpursigi tapno masalimetmetan ti kannawidan ken mapatibker ti pannakausar ti tawid a pagsasao nga Iloko, dinar-ayan ti probinsial a gobierno ti La Union ti 13th Nakem International Conference idi Mayo 24 inggana 26, 2018 iti Center for Culture and Arts ti Saint Louis University (SLU), ditoy siudad.
Ti tallo nga aldaw a komperensia ket nakipasetan dagiti nasurok 100 a propesional ken academic researchers a pakaibilangan dagiti naggapu pay iti sabali a pagilian.
Iti mensahe ni Rev. Fr. Gilbert B. Sales, presidente ti SLU, kabayatan ti panglukat a programa, kinunana a babaen ti Nakem Conference, maabbukay ti “nakem” wenno puot tapno utoben dagiti moral a pagibasaran ti kalidad ti aramid (ethical conduct).
Inlawlawag met ni Dr. Aurelio S. Agcaoili, presidente ti Nakem USA, a kasapulan a sosteneren ti tallo a kangrunaan nga issue a mangmangted iti nabagas a panagbiag iti nagduduma a komunidad ken pagilian iti lubong: linguistic diversity, cultural democracy, ken liberation education.
Ti libro ni Agcaoili a “Zona Zero/Zone Zero” ken libro ni Dr. Sonja A. Chan a “Dear Heart” ket nairusat kagiddan ti libro a “Pakasaritaan: Story in History, History as Story and Liberation Education” kas pammadayaw kenni Dr. Julius Bajet Soria ti Nakem USA a pimmusay idi 2016.
Kinuna ti officer in charge ti Commission on Higher Education (CHED) Dr. J. Prospero E. De Vera III a nagserbi kas guest speaker, ti “Nakem” ket maysa a tignay, panangiparang ti bagi ken kinatao ti maysa a tao.
Naisayangkat kadagiti simmaruno nga aldaw ti komperensia ti Plenary ken Parallel Sessions. Iti plenary sessions, imbinglay dagiti propesional ti adal ken kapadasanda maipapan iti kultura ti Ilokano a mangsuksukog iti kinasiasino ken nakem ti maysa a tao. Nagserbi kas speakers da Dr. Jimmy Fong, Dr. Jeofrey M. Almazan ken Dr. Raymundo D. Rovillos. Bayat nga iti parallel sessions ket naiparang ti Educational and Linguistic Foundations, Research, Experiences and Best Practices; Language and Literature Education, Arts, Sports, Sciences and Related Topics; ken Local History, Culture and Society in Luzon, Visayas and Mindanao.
Kas paset ti komperensia, naluktan ti Amianan Studies Corner iti SLU Library babaen ti maysa a ribbon cutting ceremony.
Maisayangkat ti sumaruno a Nakem Conference iti Polytechnic University of the Philippines (PUP), Manila. PITO-PGLU / ABN


text:
VIGAN CITY – Mapapati a problema a pinataud ti maiparparit nga ayat ti nakagapu iti panagbekkel ti maysa a mannalon idi rabii ti Hunio 17.
Segun iti report, idi 7:55 ti agsapa ti Hunio 18, nasukalan ni Claire Aguilar y Garabilez, 35, a nakabitin ti amana a ni Rodolfo Garabilez y Ruaquin, 56, a napulipolan iti tali nga abaka ti tengngedna iti uneg ti nagpanawan a balay iti abagatan a paset ti balayda.
Intaray dagiti nagresponde a polis ti biktima iti Candon City Hospital ngem indeklara ti doktor a nangtaming kenkuana nga awanen ti biagna a dimmanon iti ospital.
Iti panagimbestiga ti SOCO, awan ti nakitada a foul play iti crime scene.
Segun ken ni Claire, idi Hunio 2, 2016, maysa a babai ti nagturong iti balayda ket impalgakna nga adda relasionda iti amana a puon ti nagsubanganda.
Saan a nailanad iti journal no ammon ti asawa ti biktima nga agtrabtrabaho iti ballasiw-taaw nga adda sabali a babai iti biag ni lakayna.#


text:
Timek Ti Barangay
BGY. MABITBITNONG, STO. NIÑO, CAGAYAN
Ti barangay Mabitbitnong, Sto. Niño, Cagayan ket maysa kadaguiti kababassitan iti ili a Sto. Niño. Masarakan iti dayaen ti mismo nga ili iti Sto. Niño nga iti dayaen na ket maysa nga Barangay iti ili nga Alcala, Cagayan. Daytoy nga barangay ket maawagan ti Cabuluan, Alcala, Cagayan. Kangrunaan nga pagsapulan daguiti lumugar ket panagmula ti pagay, mais, nateng ken dadduma pay. Ti Mabitbitnong ti pakasarakan ti nalawa nga pagmulaan ti mais ken pagay.
Gapu ti ayat ni Kapitan Regino Palanggoy nga agserbi kadaguiti kalugaran na. Napanunot na ti dimmawat ti maysa a proyekto ti ahensia ti Department of Agriculture (DA) babaen ti tulong ni Mayor Andrew Vincent Pagurayan nangnangruna ti tulong ni Governor Alvaro “Bong” Antonio Napatgan daytoy nga proyekto, napatakder ti bassit nga DAM ken Small Water Impounding Projects (SWIP). Ti umuna nga termino na nagserbi a kas Kapitan ti barangay, adun daguiti pagnam-ayan ti lugar inaramid na. Malaksid ti DAM wenno SWIP, nabang-aran daguiti mannalon ti barangay na ken ti kaabay na a barangay Centro Sur, Sto. Nino, Cagayan ta mamindua da metten nga agapit ti pagay iti las-ud ti makatawen. Naikkan da pay iti fish cage iti dam nga naggapu met lang iti DA tapno mapupukan ti tilapia banag a pakairanudan daguiti lumugar ken ti kabangibang na pay a barangay.
Maysa pay nga inaramid ni Kapitan Regino Palanggoy ket pinapintas na ti Mabitbitnong Primary School. Nagaramid pay ti baro nga Barangay Hall babaen ti tulong ni Governor Alvaro “Bong” Antonio. Napasemento ti dadduma nga paset ti kalsada iti uneg ti barangay. Napatakder ti dua kadisso nga pavement ti nasao nga Barangay banag nga pagnam-ayan daguiti mannalon.
Kas programa ti umuna nga nagtakem ket intultuloy na ti Feeding Program kadaguiti malnourished nga ubbing iti uneg ti barangay. Naaramid na daytoy baben ti tulong ti nadumaduma nga NGOs nga naayat tumulong ti nasao nga lugar.
Maysa pay nga programa na ket isu ti para kadaguiti agtutubo iti lugar kas ti Drug Addiction ken ti panangsuportada ti Sport a paggaayat daguiti agtutubo. Iti kalkalpas a fiesta iti barangay idi April 27-28, 2014, adda met naur-ur babaen ti tulong daguiti dimmar-ay nga isu met ti nagasto para ti pannakapapintas ti Barangay Chapel. Nabunongan ti bubon a Dug Well ken Jetmatic daguiti lumugar nga agkasapulan.
Kada tawen adda Tree Planting iti uneg ti barangay. Dakkel met ti pagyaman daguiti adu nga nangiburay ti tultulong ti Barangay kas kuma ti tulong pinansyal a naggapu ti Provincial Government ti Cagayan nga idaulwan ti nagaget nga ama ti Prubinsya, Governor Alvaro “Bong” Antonio ken Bise-Gobernador Leonides “Odi” Fausto.
Mangnamnama da ngarud nga agtultuloy koma ti ayat ken tulong pinansyal daguiti nadumaduma a sekta ti gobyerno ken NGOs tapno maipatungpalda daguitoy nga arapaap a makatulong ti lugar.


text:
CANDON CITY – Tallo a bangkay a pakairamanan ti maysa a bakla ti nagsasaruno a nasarakan itay nabiit iti tallo a lugar ditoy siudad.
Nasarakan ti bangkay ni Domingo Calvo alias Lovely, 38, maysa a bakla, mangimatmaton iti DJV Videoke Bar, iti barangay Paras, Candon City, ken natibo iti Bayugan, Agusan del Sur iti igid iti kabaybayan iti barangay Darapidap.
Segun iti report, pimmanaw ni Calvo iti videoke bar a nakalugan iti motorsiklona a Honda Wave ngem kabigatanna, nasarakan ti bangkayna a nagsagrap kadagiti pammagsol.
Panagtakaw ti motibo a palpalutpoten dagiti polis agsipud ta napukaw dagiti sumagmamano a gameng ti biktima.
Maysa met a bangkay ti menor de edad a mapapati a biktima met laeng iti pammagkong ti nasarakan iti bakante a lote iti Barangay San Antonio..
Nabigbig ti biktima a ni Jonathan Alonzo, 14, cigarette ken calamay vendor, out-of-school youth ken residente iti barangay San Isidro itoy a lugar.
Iti panagimbestiga dagiti polis, rimmuar ti biktima a di nagpakada iti inana ket nasarakan laengen ti bangkayna iti kabigatanna nga addaan iti bagsol iti barukong ken kannigid a paset ti bagina.
Kabayatanna, nasarakan ti bangkay ni Gregorio ‘Oloy’ Garrino, 70, balo, retired government employee, iti asideg ti pagtaenganda iti Barangay Tamurong 2nd.
Naammuan iti report a mapan koma mangruot ni Tito Gaoat, 61, residente iti nadakamat a barangay idi makitana ni Garrino a nakailad. Idi riingenna, natakuatanna a nalamiisen a bangkay daytoy.
Mapapati a naatake ti biktima ken awan ti foul play a napasamak.#


text:
Plantilia:Ammom kadi/Hulio 19< Plantilia:Ammom kadi
- ... a ti Siudad ti Batikano (nailadawan) ket isu ti kabassitan a naturay nga estado iti lubong babaen ti kalawa ken populasion?
- ... a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket isu ti ariwanas nga aglaon ti Daga?
- ... a ni William R. King ket isu ti kabiitan ti pautna a nagserbi a kas Bise Presidente iti Estados Unidos?
- ... a ti Hanunó'o nga abesedário ket maysa a patneng a sinuratan iti Filipinas nga agpatakder ken agpangato a maisurat?
- ... a ti Mahabharata ket adda dagiti 1.8 a riwriw a dagup dagiti balikas ken agarup a mamin sangapulo nga at-atiddog urayno pagtiponen ti Iliad ken Odyssey ?


text:
GREGORIO DEL PILAR – “Dumurdur-as ti turismo ditoy gapu iti Tirad Pass National Park ti kangrunaan a pakabigbigan ti ili.”
Daytoy ti impalgak ni Mayor Gilbert Ciriaco kabayatan iti interbio kenkuana ti Tawid News Magasin itay nabiit mainaig iti gannuat ti gobierno munisipal a mangawis iti ad-adu a turista a sumarungkar iti ilida..
Kinuna ni Ciriaco nga adun dagiti turista a naisarsar-ong iti Tirad Pass iti summer ken uray pay iti tudtudo ket adda pay dagiti puraw a magna a mismo iti Tirad Pass National Park sada agturong iti Quirino sada lumasat iti Cervantes nga agturong iti Mountain Province.
Kinunana nga aggapu iti Sagada dagiti dadduma a turista sada lumasat iti nasao a parke.
Iti Tirad Pass ti nakapasamakan ti nadara a bakal iti nagbaetan dagiti puersa dagiti Amerikano ken ti revolutionary forces nga indauluan ni Gen. Gregorio del Pilar. Ni del Pilar ti tinudingan ni Emilio Aguinaldo a manglapped kadagiti Amerikano iti panagpaknina iti Isabela kabayatan ti panangsunson dagiti puersa nga Amerikano.
Kanaig daytoy, inrusat ti municipal government ditoy ti panakapigsa ti turismo babaen iti panakarehabilitar ken pannakapapintas kadagiti kangrunaan a tourist spots iti ilida. Malaksid iti agdindinnamag a Tirad Pass a nakatayan ni Heneral Gregorio del Pilar, ti Sibol Hot Spring ti maysa pay kadagiti kangrunaan a destinasion dagiti turista ditoy.
“Madama ti pannakasemento ti kalsada nga agturong iti Sibol tapno nadardaras ken nasimsimpa ti panagdaliasat dagiti turista,” kinuna ni Ciriaco.
Innayon ni Ciriaco a kalpasan ti pannakapapintas ti marker ken monumento ni del Pilar, panggep pay ti ili ti panakabangon kadagiti resthouse ken pannakakonkreto ti paggianan ti danum.
“Madama pay ti beautification ken panagmulmulami iti aglawlaw ti Tirad Pass Park, ket no mabakasanton ti daan a municipal buildingmi, daytoyton ti kangrunaan a pangipananmi nga umianan dagiti umad-adu a turista,” kinuna ti mayor.


text:
No nasamay a kuna, daytay saan a mapilpilitan laeng a pannakisao wenno saan a daytay makisasao nga awan met umno a turongen ti sasawenna wenno kaipapanan ti ibagbagana. Nasamay no adda dagiti wagas, no di man agpang a saaden iti pannakisao.
Nawaya no kuna, daytay pannakisao nga awanan iti lapped ket amin dagiti agtaud iti ngiwat a balikas ket mismo dagiti kapanunotan ken linaon ti puso a nawaya nga ibalikas kas pagayatan ken kiddawen iti dayta a gundaway.
Adtoy ngarud dagiti sumagmamano a dayag ti nasamay ken nawaya a pannakisao.
1) Addaan iti panggep ti makisao
2) Para iti dua a biang wenno ad-adu pay ti panagsao
3) Pannakailinteg ken pannakaatur ti pannakisao wenno panagsisinnao
4) Nasamay ti pannakisao no addaan pokus ken interes dagiti agtutungtong
5) Husto ken umno ti panagsasao ken pannakisao
6) Kasapulan ti kinaadda ti panagraem iti tunggal maysa ti pannakisao
7) Agtaud a mismo iti puso ti pannakisao
8) Addaan iti talugading nga agparnuay iti pagsayaatan ti pananakisao
9) Maaddaan ti pannakisao iti bukodna a bagi iti maysa a tao
10) Makapalag-an iti barukong ti pannakisao
Sumagmamano laeng kadagitoy nga ehemplo ti intay sunsonen a taldiapan.
1) Addaan iti panggep ti makisao. Addaan iti rason. Addaan iti intension. Ania ti rason, panggep ken intensionmo no makisaoka? Adda latta dagitoy, saan a mabalin nga awan. Ngamin no awananka iti panggep, intension wenno rason iti inka pannakisao, daytoy ti panawen a dika metten matimtimek uray no paguniandaka; ngamin dika agtignay a makisao ta awan met ti panggepmo a makisao. No mapilitanka a makisao, awanankanto met laeng iti topiko wenno saan a nabiag ti saritaan ta mapilpilitkanto a sumungbat ken sumao.
Adda latta panggep ti pannakisao. Adda rason ken intension. Panggepmo ti mangiburay iti impormasion ken dadduma pay nga agtaud a mismo kenka? Ti pannakisinnukatmo iti kapanunotan ti rasonmo iti pannakisaom tapno masolbar ti duaduam? Ti intensionmo ket agkalap iti impormasion a makatulong iti bukodmo a rason wenno pakarikutam?
2) Para iti dua a biang wenno ad-adu pay ti pannakisao ken panagsasao. Saan a para iti maymaysa laeng ti pannakisao. Para iti dua a tao wenno ummong wenno grupo. Para iti dua a biang wenno ad-adu pay. Agpaay kadakuada dayta tungtongan a saan ket a para iti maysa laeng. Kas iti nakunatayo iti immuna nga isyo, no adda mangited iti mensahe, adda met ngarud mangawat iti daytoy, saan?
Nupay adda dagiti makunkuna nga agsasao a diretso kas iti bitla, daniw, saribitniw ken dadduma pay, saan a maymaysa a biang daytoy ta addaanda iti udiens wenno dumdumngeg nga umawat iti it-itedna a mensahe, kapanunotan wenno impormasion.
Adda met daytay agsasao nga agmaymaysa, nalabit a kunam, lalo no agikabesa. Saan a maymaysa laeng no di ket dua dayta, ta isagsagana laeng ti maysa ti biangna a sumango iti sabali pay a biang. No kuna nga isagsaganana, saan pay laeng a nalpas ti proseso ken lalo a di pay nangrugi ti proseso.
Awan ti pannakisao a saan nga agtinnag a para iti dua a biang wenno ad-adu pay. Ta no awan ti pangipaayan ti panagsao, kaskala metten bagtit a sao-a-sao nga awan ti dumngeg wenno pangitedam iti mensahe.
3) Pannakailinteg ken pannakaatur ti pannakisao wenno panagsisinnao. No madama ti tungtongan ket makakita iti biddut, insegida a maatur dayta a biddut. Kasta met iti biang ti mangited iti balaw kadayta a biddut wenno vice versa. Panangilinteg ken panangatur, saan laeng nga iti agdama a tungtongan no di pay iti napalabas wenno iti posible a mapasamak iti masanguanan. Ta maatur met ti biddut iti napalabas. Saan laeng a ti nalpas ken nalpasen ti aturen no di pay ti saanen wenno saanton a panagbiddut. Maatur met ti agpaay iti masakbayan, apay ket a saanen? No nakita ti maysa a biang ti biddut kadayta a gundaway, aturenna ta posible a kalpasan laeng ti sumagmamano nga oras, aldaw, bulan wenno tawen, mapasamaken ti pagam-amkanna.
Kas pagarigan koma: “Marbanto dayta a dike ta substandard ti naaramid a materials.” Nakitana ti posible a mapasamak iti masakbayan a rumbeng nga inna ilinteg.
Ngarud, agserbi met a nasamay ken nawaya ti panangilinteg ken panangatur iti tungtongan. Nawaya ta maibaga dagiti kayat nga ibaga uray pay para iti masakbayan. Nawaya ta saan a nabusalan ti ngiwatna.
No dadduma, daytoy saan a panangatur iti biddut uray agdadata a makitkita ti rangtay a talaytayan ti kurapsion ken saan a nasayaat a taray ti biag.
Kasanon no saanka a nalaing a sumao? Kasanon no nasaksiam ti maysa a krimen ket dika met nalaing a sumao? Ngarud, awan ti agpaay a witness iti krimen iti masakbayan agsipud iti kinaawan ti ammom a sumao iti sanguanan dagiti polis wenno iti korte. Saan a napasamak ditoy ti pannakaatur ken panangilinteg iti killo.
(Adda tuloyna)


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Nadundunor ti maysa lalaki gapu iti pannakatulid ti motorsiklona kalpasan ti pannakadungparna ti maysa nga aso.
Naammuan iti report manipud iti polis ditoy a bayat ti panagdaliasat ni Mario Paz, 33, residente iti Barangay Balaleng, ditoy nga ili, iti kalsada a sakup ti nadakamat a barangay, iti agarup alas dies ti rabii ti Septiembre 16, maysa nga aso ti kellaat a bimmallasiw ket naladawen tapno makapagpreno ti biktima a puon ti nakadungparanna iti daytoy.
Natulid ti lugan ti biktima a nagsagrapanna iti dunor ket naitaray iti Metro Vigan Cooperative Hospital.
Nupay kasta, rimmuar met laeng ti biktima agsipud ta awan ti ania a nakaro a dunorna.#


text:
BURGOS, Ilocos Norte – Nabettakan iti bongbong ti maysa a mangngalap sadiay kabaybayan daytoy nga ili a puon ti ipapatayna.
Segun iti report manipud iti polis, nagbettak ti iggem a bongbong ni Roberto Bucao, 51, residente iti Barangay Bubon ditoy nga ili, a puon ti pannakaputed ti kanawan nga imana ken panagsagabana kadagiti sugat iti nadumaduma a paset ti bagina a nagresulta iti ipapatayna.
Segun dagiti kalugaran ti biktima, timmapogda iti baybay idi agarup alas siete ti bigat ti Marso 20 ket bayat ti panagkalapda, nakangegda laengen iti kanalbuong iti paset ti baybay a yan ti biktima.
Idi immarayatda nakitada laengen daytoy a daradara ken nakaro dagiti sugatna.#


text:
Sasao a Polinesio
Ti sasao a Polinesio ket dagiti pamilia ti pagsasao a naisaao iti heograpikal a Polinesia ken dagiti nadumaduma nga "Akinruar" manipud iti abagatan tengnga a Mikronesia, aginggana kadagiti bassit nga isla iti amianan a daya ti dakdakkel nga is-isla ti Abagatan a daya nga Is-isla ti Solomon ken naiwarwarsi babaen ti Vanuatu. Dagitoy ket naidasigda a kas parte ti pamilia ti Austronesio, a maitagikua iti sanga ti Oceaniko iti dayta a pamilia. Dagiti Polinesio ket makibinningayda kadagiti naidumduma a kutural nga ugali a nagresultaan manipud kadagiti agarup a 1000 a tawtawen ti sapasap a panagdur-as, a mairaman ti sapasap a lingguistiko a panagdur-as, iti lugar ti Tonga ken Sāmoa babaen ti kaaduan nga umuna a milenio SK.
Adda dagiti agarup a uppat a pulo a sasao a Polinesio. Ti kalatakan kadagitoy ket ti Tahitiano, Sāmoano, Tongano, Māori ken Hawayano. Gapu ta dagiti isla ti Polinesia ket nasapada pay laeng a natagtagitao ken gapu ti internal a lingguistiko a dibersipikasion ket nangrugi laeng idi agarup a 2,000 tawtawen ti napalabas, dagiti pagsaaoda ket nakatalinaay kadagiti napigsa a panagpapada. Adda pay laeng dagiti adu a kognado a balikas iti ballasiw dagiti nadumaduma nga isla a kas ti tapu, ariki, motu, kava (kultura a Kava), ken tapa ken ti pay Hawaiki, ti mitiko a pagtaengan para kadagiti dadduma a kultura.
Amin a sasao a Polinesio ket mangipakita ti napigsa a pangpapada, a naipangpangruna iti bokabulario. Dagiti paaweng ket masansanda a natalinaay kadagiti kaputotan a pagsasao, ken gangani a kankanayon nga a, e, i, o ken u. Ti nasalaysayan a pagtaengan ti Māori ti Baro a Selanda, a ti w ket inus-usar imbes a ti v, ket tinawtawagan iti Hawaiki; iti Is-isla Cook, a ti h ket masukatan iti glottal a panagsardeng, daytoy ket makunkuna nga ‘Avaiki; iti Is-isla ti Hawaii, a ti w ket inus-usar ken ti k ket masukatan iti glottal a panagsardeng, ti kadakkelan nga isla iti grupo ket agnagan iti Hawai‘i; iti Sāmoa, a ti s ket saan pay a sinukatan babaen ti h, ti v ket inus-usar imbes a ti w, ken ti k ket masukatan iti glottal a panagsardeng, ti kadakkelan nga isla ket tinawtawagan iti Savai'i. Iti Is-isla ti Society, ti k ken ng ket masukatan babaen ti glottal a panagsardeng, isu a ti nagan ti nagtaudan a pagtaengan ket maibalikas a kas Havai‘i.[2]
Dagiti linaon
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sasao a Polinesio ket maipan kadagiti dua a sanga, ti Tongiko ken Nuklear a Polinesio. Ti Tongaon ken Niueano ket mangbukel ti sanga ti Tongiko; amin dagiti nabati ket parte ti sanga ti Nuklear a Polinesio.[3]
- Pannakaisilpo a Nuklear a Polinesio
- Futuniko: Wallisiano wenno Daya nga Uveano (fakaʻuvea) (Isla Wallis, Wallis ken Futuna), Fakafutuna wenno (Daya) Futunano (Isla Futuna, Wallis ken Futuna), Pukapukano, Rennell-Bellona, Tikopia, Laud nga Uveano wenno Faga Uvea (idiay Ouvéa iti Baro a Caledonia), Futuna-Aniwan wenno Laud a Futunano (idiay Futuna ken Aniwa iti Vanuatu), Mele-Fila (idiay Mele, iti akin-abagatan nga isla ti Éfaté iti Vanuatu), Emae (iti Emae iti Vanuatu), Anuta
- Elliceano
- Samoiko: Sāmoano, Tokelauano
- Elliceano–Akinruar: Tuvaluano, Nukuoro (Nukuoro iti FSM), Kapingamarangi (idiay Kapingamarangi iti FSM), Nukuria (Nuguria iti daya ti Papua Baro a Guinea),[4] Takuu (Atol ti Takuu iti daya ti Papua Baro a Guinea), Nukumanu (Nukumanu iti daya ti Papua Baro a Guinea), Ontong Java (wenno Luangiua; Ontong Java iti Is-isla ti Solomon), Sikaiana (Sikaiana kadagiti Solomon), Pileni (ken Taumako; Is-isla Raw-ang kadagiti Solomon)
- Akindaya a Polinesio
- Rapa Nui (Isla Pakua ti Panagungar-Chile)
- Tengnga nga Akindaya a Polinesio
- Marquesiko
- Marquesano (Is-isla Marquesas iti Pranses a Polinesia)–Mangareva (Is-isla Gambier iti Pranses a Polinesia)
- Hawayano
- Tahitiko
- Tahitiano (Is-isla Kagimongan)
- Austral (Tubuaiano)
- Rapano (Rapa Iti)
- Tuamotuaon (Purpuro Tuamotu, Pranses a Polinesia)
- Rarotongano (Is-isla Cook Māori)
- Rakahanga-Manihiki (Rakahanga ken Manihiki, akin-amianan nga Is-isla Cook)
- Penrhyn (wenno Tongarevano; Tongareva iti akin-amianan nga Is-isla Cook)
- Maori ti Baro a Selanda–Moriori (Is-isla Chatham)
- Marquesiko
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Polynesian". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Hiroa, Te Rangi (1964). Vikings of the Sunrise. New Zealand: Whitecombe and Tombs Ltd. p. 69. ISBN 0-313-24522-3. Naala idi 21 Agosto 2010.
- ^ Lynch, John; Ross, Malcolm; Crowley, Terry (2002). The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon. ISBN 978-0-7007-1128-4. OCLC 48929366.
- ^ Marck, Jeff (2000), Topics in Polynesian languages and culture history. Canberra: Pacific Linguistics
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Edward Tregear (1891). The Maori-Polynesian comparative dictionary. Lyon and Blair. p. 675. Naala idi 2011-07-21.
- Edward Tregear (1895). A Paumotuan dictionary with Polynesian comparatives. Whitcombe & Tombs Limited. p. 76. Naala idi 2011-07-21.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Charpentier, Jean-Michel; François, Alexandre (2015). Atlas Linguistique de Polynésie Française — Linguistic Atlas of French Polynesia (iti Pranses ken Ingles). Mouton de Gruyter & Université de la Polynésie Française. ISBN 978-3-11-026035-9.
- Irwin, Geoffrey (1992). The Prehistoric Exploration and Colonisation of the Pacific. Cambridge: Cambridge University Press.
- Krupa V. (1975–1982). Polynesian Languages, Routledge and Kegan Paul
- Lynch, J. (1998). Pacific Languages : an Introduction. University of Hawai'i Press.
- Lynch, John, Malcolm Ross & Terry Crowley (2002). The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon Press.
- Marck, Jeff (2000), Topics in Polynesian languages and culture history. Canberra: Pacific Linguistics.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sasao a Polinesio iti Wikimedia Commons


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Napan nakiminatay ngem isu metten ti simmaruno a maimassayag kalpasan a pinaltogan ti dua a lallaki idi pumarbangon ti Pebrero 4.
Dagus a natay ni Perlito Vilog y Imatong, 40, naasawaan, ken residente iti Barangay Nagrebcan, ditoy nga ili gapu kadagiti innem a sugatna iti nadumaduma a paset ti bagina maigapu iti pannakapaltogna.
Segun iti inisial a panagimbestiga dagiti polis, napan nakiminatay ni Vilog, kaduana ti anakna ni Levi Irish, 13, idi kellaat a nagparang dagiti di nabigbig a lallaki ket pinaltoganda ti biktima sumagmamano a daras a nakadaleban daytoy.
Maysa kadagiti suspek ti nangiyebkas iti: “Alaem diay paltogna ken selponna” kabayatanna ti panangpaltog latta ti maysa iti biktima.
Naglibas dagiti suspek, kuyogda ti paltog ti biktima a cal. 45 pistol ken ti selponna.
Nakasarak ti SOCO team a nakabase iti Candon City ken ti Sta. Lucia police iti nakapasamakan ti crime scene iti dua a kita ti naiputok a cartridges a mapapati nga 4 a kapsula ti cal. 45, 2 kapsula ti cal. 9mm, ken 2 a buli ket addan dagitoy iti kustodia ti SOCO para iti ballistics examination.
Nakasarak pay dagiti inbestigador iti maysa a magasin ti cal. 45 a nagkarga niti 7 a bala iti diaket ti biktima.
Iti autopsia a naisayangkat iti biktima, tallo a deformed slugs ti naala iti bagi ti biktima.
Naipatulod dagiti kapsula a nasarakan iti crime scene ken iti tallo a deformed a buli a naala iti bagi ti biktima iti crime laboratory iti Candon City para iti ballistics examination.
Saan pay nga ammo ti motibo iti pammapatay.#


text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Tinagbat ti maysa a barito ti kalugaranna kalpasan a kinabil daytoy ti kabsatna ken pananggandatna a dangran ida idi aganawada.
Nainaganan ti biktima a ni Nestor Cabradilla, 33, naasaawan, mannalon ken residente iti Barangay Lungog, iti daytoy nga ili idinto a nabigbig ti suspek a ni Reggie Cabaya, 16, ken agnaed met laeng iti nadakamat a barangay.
Iti inisial nga inbestigasion ti polis, naammuan a tinungpa ti biktima ni Rex Cabaya, ngem simmangpet ti suspek agraman ti sabali pay a kabsatda, ni Jomar Cabaya, ket inanawada ti biktima iti panangkabilna iti adingda.
Nakaunget ti biktima ket mapapati a pinaturonganna ti suspetsa ken ni Jomar iti pikpok a paltog a cal. M-14. ngem naagaw ni Jomar.
Nangiruar ti biktima iti buneng ket ginandatna a tagbaten ti suspek, ngem inagaw daytoy sana intagbat ken inbagsol iti biktima.
Naitaray ti biktima iti ospital para iti panakaagasna idinto a boluntario a simmuko ti suspetsa iti polis.


text:
BANAYOYO, Ilocos Sur – Nagramut daytoy a pammaltog iti panagbiddut ti biktima iti intalmegna a kumbinasion ti numero ti kanta iti videoke bayat ti maysa a drinking spree sadiay Barangay Poblacion ditoy nga ili idi rabii ti Nobiembre 18.
Segun iti report, bayat ti panaggiinumda, imbaga ni Carlos Garnace y Baliwag, 23, baro, ti number combination nga italmeg ni Miguel Garcian III y Malag, 25, baro, iti videoke machine ngem sabali a numero ti naitalmeg ti biktima.
Gapu iti daytoy, mapapati a nakarurod ni Garnace ket inasutna ti sabbikelna a paltog sana pinaputokan ni Salingbay a nakapuntaan iti makannigid a pingping daytoy.
Naitaray ti biktima iti Candon General Hospital sa naiyalis iti St. Martin de Porres Hospital para iti pannakaagasna idinto a boluntario a simmuko iti polis ti suspek a kinuyog ti ulitegna.
Narekobre dagiti polis ti maysa a homemade pistol G12 shotgun nga awanan iti serial number ken maysa a kapsula iti chamber daytoy.
Naikustodia ti suspek iti police station para iti umisu a disposision.#


text:
SIUDAD TI VIGAN–Sangapulo ket walo nga estudiante iti elementaria ken pito manipud iti sekundaria ti naukkoran iti medalia bayat ti naangay nga State of the City Address da Mayor Eva Marie S. Medina ken counterpart daytoy a Child Mayor a ni Jaycelle Rafanan a naangay iti Vigan Culture and Trade Center itoy a siudad idi Oktubre 20.
Karaman kadagiti adda iti elementaria dagitoy sumaganad: Lovely Bedonia, Jewell Rae Nemedez, Marielle Ann Verzosa, John Carlo Dasala, Amanda Ferido, Kniethel Rabara, Chariza Joy del Rosario, Claire Quilana, Duke Brian Purugganan, Vernan Jerald Pomares, Lara Mae Abinoja, Owen Mark Cagalingan, Angelica Joy Apuya, My Arrobio, Rocha Colleen Ellana, Ronnette Alcain, Maureen Lou Aragoza ken Princess Abella. Iti met sekundaria da Felice Baterina, Carmela Claire Salvatera, Alyssa Marie Aludino, Jezreel Robino, Edward Presto, Marco Bañez ken Elynor Irish Quilendino.
Malaksid iti medalia, immawat pay dagiti Bright Child Achievers iti P2,000 kas cash incentive.
Iti bitlana, kinuna ni Mayor Medina nga iti siudad ti Vigan, numero uno dagiti ubbing. Impalgakna pay nga iti uneg ti tallon a tawen manipud idi 2006, nagsasaganad nga inyalat ti Vigan ti pammadayaw a Most Child Friendly City iti Rehion I, pammaneknek a maipapaay ti LGU dagiti kasapulan dagiti ubbing a Bigueño.
“Dagiti ubbing ti sumaruno a lider isu a masapul laeng a maipangruna dagiti kasapulanda,” innayon ti mayor.
Kinuna met ti Little Mayor a ni Rafanan a nagasat dagiti ubbing iti Vigan ta adda ti LGU a mangay-aywan ken mangipapaay iti kasapulanda.
Itoy met laeng nga okasion a nayalnag ti Katulagan: The Vigan City Service Guide Book a proyekto ti gobierno ti siudad.
Ilawlawag ti libro dagiti serbisio nga ipapaay ti city hall, addang iti pannakaala kadagitoy, dagiti personalidad a rumbeng a turongen iti partikular a serbisio, ken dadduma pay. (Mancielito S. Tacadena/NBN Vigan)
(Bannawag, Nobiembre 10, 2008)


text:
Ni Jaime M. Agpalo, Jr
(Maikatlo a paset)
Idi un-unana a panawen, addaan dagiti mabasa a report wenno damdamag iti objective point of view—panagiparang laeng kadagiti agdadata a facts a saan a nalaokan iti sabali a panirigan.
Pagangayanna, awanen ti journalismo iti uneg ti laong ta addan iti ruar ti inaladan, immaliwaksay iti sabali a panirigan.
Saan laeng a pannakaidisso ti passion ti journalismo no di pay pannakapukaw iti interes itoy ti pagirayan dagitoy a panagbalbaliw; daydiay pannakabisin iti kinapudno ket ad-adda a sapulen ti pannakapnek babaen kadagiti sabali pay a taudan ti impormasion—dagiti nadardaras a pagadawan—dagiti praktikal a pagadawan iti kapkapnekan nga impormasion.
No praktikal a pagtaudan ti impormasion, saan ngarud a dagiti hard copy wenno naiprinta ta maibilangen daytoy a kas impraktikal iti agdama a panawen ti digital era; ti rason, apay a gumatangka pay laeng iti maymaysa a pagtaudan ti kayatmo nga impormasion idinto a babaen laeng ti pangipalabasmo dagiti ramramaymo iti keyboard ket addan ti kasapulam. Mas kombinienten ti internet.
Praktikal ken kombiniente, wen, apay a nasken a gumatangka idinto ta libre met kadagiti addaan iti aksesna iti internet—kadagiti personal computers (desktop, laptop, palmtop, ken dadduma pay a wagas a mangipaay iti panagtik-ab).
No apay a narangpaya dagiti pagiwarnak kadagiti kommunidad idi un-unana a panawen, dagitoy dagiti sumagmamano a rason:
Populasion. No adu ti populasion ti maysa a lugar, kasapulan ngarud ti ad-adu a pakaalaan ti impormasion kadagiti mapaspasamak. No matagtagitao ti lugar, saan amin a mapaspasamak iti komunidad ket dumanon amin kadagiti maseknan, isu a kasapulan ti medium a mangidanon kadagiti umili kadagitoy nga impormasion, ti warnakan.
Economic Development. No nadur-as ti lugar, namnamaem met ti pannakaipasngay dagiti pagiwarnak. Ngamin, ad-adda pay a kasapulan dagiti pagiwarnak tapno nadardaras nga agsaknap ti panagdur-as babaen kadagiti impormasion a daras a maidanon kadagiti maseknan. Katinnulong ti panagdur-as dagiti pagiwarnak. Kasta met a kasapulan ti pagiwarnak dagiti negosio, komersio ken industria ta agtaud kadakuada ti kangrunaan a biag ti maysa a pagiwarnak babaen kadagiti advertisement ken sponsors.
Literacy Rate. Siempre, maysa met a factor daytoy ti pannakaipasngay ti maysa a pagiwarnak. No adu ti agbasa, agbiag ti naipasngay a pagiwarnak. Ngem no awan ti agbasa, kasano ngarud ti naipasngay a pagiwarnak? Isu a napateg met iti maysa a pagiwarnak ti kinaadu ti agbasa. Kadagiti dadduma, nangruna iti ballasiw taaw, ipadawatda ti kopia. Kastoy met laeng ti marketing technique dagiti kaipaspasngay, ipadawatda ti kopia. Ngamin no ad-adu ti agbasa iti maysa a pagiwarnak, ad-adu met ti agpaanunsio. Lalo dagiti negosio, komersio, industria ken dadduma pay nga agpaanunsio ta ti gamgamenda ket ti ad-adu a tao a makaammo ti produktoda ken mensahe a kayatda nga idanon kadagiti maseknan. Ngem no bassit ti agbasa iti maysa pagiwarnak, uray binagonbagon ti kopia a naiprinta, manmano ti mayat nga agpaanunsio.
Geographic location. No maysa a melting pot ti lugar wenno pagdidinnanonan wenno pagdadagupanan wenno pagdadapunan ti tallo wenno ad-adu pay nga ili. Maysa a sentro. Ditoy a maipasngay ti maysa a pagiwarnak. Ta no sentro, adu ngarud dagiti agbasa agsipud ta nadur-as a lugar.
(Adda tuloyna)


text:
Rumbeng kadi a makipaset dagiti
papadi iti politika ditoy pagilian?
Masaludsod daytoy gapu iti
imbalikas ni House Speaker Prospero Nograles a saan nga italtalek
dagiti papadi mainaig kadagiti bambanag a pakaseknan ti politika.
Nabatad ti sungbat ni Arsobispo ti
Dagupan City Oscar Cruz: “… saan a mailaksid ti politika ken
dagiti politiko iti Sangapulo a Bilin ti Dios”.
Nabagas dagiti balikas ni Cruz no
sumeksek iti kaunggan dagiti politiko.
Ta saan a malibak, agas-asimbuyok
dagiti alegasion ti panagsuitik, panagpasuksok, panagkunniber,
anomalia a nakaisawsawan dagiti politiko ken dagiti opisial ti turay
nga asideg iti agdama a liderato ket saan ngarud a nakakaskasdaaw nga
agtimek dagiti obispo tapno palagipanda dagiti agtuturay mainaig iti
moral ken etikal nga obligasionda nga agserbi kadagiti tattao.
No taliawen dagiti politiko ti
napalabas, dakkel ti akem ti Simbaan iti pannakapadisi ti liderato ti
turay.
Uray iti daytoy a panawen, saan
pay a mapunas iti panunot dagiti umili a napadisi daydi malalaki a
nag-Presidente Ferdinand Marcos iti puestona gapu iti awag daydi
Jaime Cardinal Sin kadagiti tattao a rummuarda iti pagtaenganda ket
agbarikadada iti Camp Crame a nangipasdekan da Enrile ken Ramos iti
sarikedkedda kalpasan ti napaay a kudeta.
Kasta met a dakkel ti akem ti
Simbaan iti pannakapadisi ni dati a Presidente Joseph Estrada iti
puestona a nagtunged iti panagtakem ni Gloria Macapagal-Arroyo a kas
presidente.
Simrek ti Simbaan kadagitoy dua a
pasamak gapu iti alegasion ti korapsion, anomalia ken panagkunniber
iti administrasion dagitoy.
Pammaneknek dagitoy nga aktibo
dagiti papadi a makipaggamulo iti politika iti pagilian, saan a tapno
agbaliw dagiti mangituray no di mangkalbit iti konsensia dagiti
agtuturay.
Agpayso ti kinuna ni Cruz a
limlimitaran dagiti papadi ti bagbagida kadagiti patangan mainaig iti
etikal a dimension ti politika ken dagiti moral a tagimpen dagiti
politiko, a saan ketdi a ti politika a mismo.
Ngem saanna a kayat a sawen a
saandan nga agtimek iti sanguanan dagiti makitkitada a madi iti
panagituray. Saanna a kayat a sawen nga agulimekda lattan iti bulok a
pannakaipagna ti sistema ti gobierno.
Malaksid iti media, dagiti papadi
ti kangrunaan a patien dagiti umili. Ti timek dagiti papadi ti dakkel
a padagsen iti konsensia ti politiko, nainget nga anniniwan nga adda
iti likudanna uray sadino ti papananna, kaarigna iti pul-oy a
mangkalbit kenkuana iti tiempo ti dagaang ken mangkibin kenkuana
tapno saan a maisiasi iti nalinteg a dalan.
Ti rigatna, awan san ti konsensia
dagiti politiko, agsipud ta pinagbalindan ti politika a pagnaaran,
pamastrekan ken para iti bukodda a pagsayaatan.
“Daytoy ti
mangidagdagel kadagiti politiko ditoy pagilian,” kinuna ni Cruz.#


text:
VIGAN CITY – Panggep ti gobierno ti siudad ditoy a pagbalinen ti agdama a gymnasium a maysa a convention center.
Segun ken ni Konsehal Loreto Quibalan, addan pundo ti nasao a convention center a P9 milion.
Dua kadsaaran ti nasao a sentro ti konbension a manamnama a maysa pay a pamastrekan daytoy a siudad.
Adda dagiti negosiante ken dadakkel a gunglo ken organisasion a kayatda ti agtaripnong ditoy siudad ngem ti kaawan ti nalawa a pagkonbensionan ken dadakkel a pagdagusan nga otel ti saanda a pagtuloyan.#


text:
News Categories
Latest Bloggers
Facebook Like
SugponewsBlog
This is some blog description about this site
2014 Agri-Trade Fair ti Sugpon niluktan ni Dip. Singson
Iti kada tawen a panag fiesta ti ili nga Sugpon, maysa kadagiti kanawidan nga maar-aramid ket ti panaglako kadagiti nadumaduma a produkto ti agrikultura. Ti Agri-Trade fair exhibit ket napasamak ti dua nga aldaw a nagsasalisalan ti innem a barangay ti ili; Poblacion, Banga, Caoayan, Danac, Licungan ken Pangotan.
Naluktan wenno nangrugi ti Agri-Trade Fair Exhibit babaen iti ribbon cutting ceremony nga indauluan ni Apo Congressman Eric D. Singson a binayabayan ti mayor ti ili, Honorable Fernando C. Quiton, Sr. ken dagiti Sangguniang Bayan Members. Babaen ngarud kadagiti board of judges nga isuda Mr. Christopher Rey Raquepo, Mr. Noli Pang-es, Engineer Ronald Calpo, Mr. Daniel Burgonio, ken Mrs. Odessa Javier, ket inda napili ti nangabak iti daytoy nga pasalip.
Inyalat ti Brgy. Banga ti umuna nga pwesto ti kaaduan ti linaun nga produkto nga naggapu iti uneg ti barangayda, kasta met nga maikadwa nga gungguna ti Brgy. Caoayan, ken maikatlo ti Brgy. Poblacion.
Iti met nangiyalat ti umuna nga pwesto ti kapintasan ti paglakuan ket isu met laeng ti Brgy. Banga, nga sinaruno ti Brgy. Caoayan ken Brgy. Poblacion. Dagitoy nga intay pinasamak ti napalabas nga panagpiesta ti ili ket mangipakita ti intay panagkaykaysa, panagtitinnulong iti panagrang-ay ti ili a Sugpon.
SIGE SUGPON...undefined
Comments
Beautiful Design
Sugpon website is inspired by one of the most beautiful templates in the planet. As you can see every detail is astonishing.
Mobile-Friendly
Prepare your iPhone and Android Gadgets. This website can be enjoyed in both devices. Amazingly responsive.
Be One of Us
Be part of our community of people who are very passionate about news-writing and blogging. Register now. It's free.


text:
vigan city – impatalged ti slaughterhouse master ditoy siudad nga awan ti sakit dagiti karne a maiserrek a mailako iti tiendaan publiko ditoy.
Iti pannakiuman ni Peter Rebunal ken ni Dr. Arnulfo Quitoriano, kinunana nga istrikto ti panangmonitorna kadagiti maparti a dingnguen kas iti baboy ken baka iti slaughterhouse tapno masigurado nga awan ti sakit dagiti karne a maiserrek a mailako iti tiendaan publiko.
Kinuna ni Quitoriana nga awan ti palusotenda nga adda sakitna a dingnguen, nangruna dagiti kontaminado iti foot and mouth disease.
Kinuna ti doktor nga iti baet a naideklaran a foot and mouth disease free ti probinsia ti Ilocos Sur, nainget latta ti panagmonitorda kadagiti maiserrek a baboy ken baka a maparti iti slaughterhouse.#


text:
TI LAWALAWA, TI ANAY KEN REBBA ITI BIAGKO
November 20, 2007 3 Comments
Idi kolehioak, nasaludsod kaniak no kasano met ti idadakkelko. Iti ingles, “how were your childhood days?” Ala ket inkarigatak met a nga insurat ti Ingles numan pay Ilokano met laeng di propesormi a ni Dr. Robert Picart. Gasem aya ket pinilaanda idi diay Ateneo daytoy a propesor, porener kunada.
Manon a kabus aya ti napalabas? Wenno manon aya a piesta dagiti natay ti naitanem? Nasurok a tallopulo ket uppaten.
Idi masaludsod ti kinaubingko, lawalawa, rebba ti talon, balay ti anay a naisaluksok ti balunet ti koral dagiti bakami (dagiti baka ket taraken daydi Apongko a Sixto), ken ti putputong a kalapaw ti tengnga ti kasabaan dagiti malagipko. Pinauloak ngarud di salaysayko ti “the lawalawa, anay and rebba of my life.”
He, he. Nakasuratak ketdin ti innem a papel nga essay. Idi maisubli kaniak, adda met nakasurat a “don’t give me a biography! ken nagdakkelan a FAILED. Awan gayam ti korek uray maysa la a sentens diay sinuratko. Numan pay kasta, nairuarko met laeng diay subjectko a Comprehensive English babaen ti maysa a korek a sentens: “My mother went to the market.” Saan ketdi a: “My mother was born again.” a kas sinurat idi diay maysa a kaeskuelaak idiay seminario. Malagipko pay laeng diay naganna ngem saankon nga ibaga. Kastoy ngamin ti pannakaisuratna: “Sir, excuse me for being absent today because my mother was born again.” Kastoy met ti kayatna a saw-en: Ala met ni sir. Naganak ngamin manen ni Nanang.
Nagrigat nga agpayso ti agsurat ken agsao iti lengguahe a saan a nakairuaman. Ngem naipilit latta a naipasagepsep dagitoy a kasla man maysa a “rames ti tiempo ti kinnamuttaleng wenno rape during unconsciousness.” Adda met ketdi latta dagiti “rames nga adaaan pammalubos wenno adda pay ketdi dagiti nakaimutektek, rape with consent, kunada man.”
Iti kinaubingko, nasursurok ti agkalay-at kadagiti turod a kapan-awan, kasili-silian ken kabatoan.
Idi ti bulan ti Mayo ket addan arbis a makaibati ti lipnok. Nasapa man ti arbis idi. Ket no kastoy addan mairugi daydi Apong Lakay a gurit iti aldaw a nasayaat a kas makita idi iti Bristol, ti libro dagiti mannalon nga Ilokano.Adda pay ketdi iboteliana: ti umuna a tudo ti Mayo, kunana. Ipasirna no kua diay ling-et diay bote ket ibagana no sadino ti pagtudoanna. Adda pay ket ugalina idi a nga apanna bisitaen diay puon ti dakkel a mangga a tinagbatagbatna idi new year. No adda tutotna iti maikalima a tagbat, addan napigsa a tudo ti Mayo.
Iti bigat ket addan dagiti linnaaw a kumpet kadagiti sapot a maipasir iti lumlumgak nga init. Panawen iti pananglib-at ti waya ti matmaturog a lawalawa. Masiimko metten dagiti desdes ti tukleng, tangraban ken sibed. Isukibotko ti posporo a jar wenno guitar ken tay naputed a buok ti ipus ti kabalio no kasta nga apanak metten agiwayway ti nuang. In-inutek a bukraen no kua ti parnged ti nuang ket aputek ti butillogko saakto magna a kasla apan pabitay. Aglawag. 5:30 ngata.
Sadiay bakrang ti turod, igalutko ti tali ti nuangko iti maysa a puon ti samon. Alaek ti puspuro, lukipek, sakonto puyotan ti lawalawa a matmaturog ti sinankuarto a naaramid manipud ti bulong ti niog. Iwarasko ti panagkitak ket sirpatek dagiti sumileng a sapot.
Kalpasanna a mapunnok dagiti kuarto ti puspuro, itugawko saakto ledleden diay buok ti kabalio ditoy gurongko. Matali daytoy ket maaramid a silo. Apanko no kuan ipakat kadagiti desdes a nabistok. Itugkelak ti penned wenno remmengak ti desdes a maiturong iti silo. Pasiarek metten dagiti naipakat idi malem. Kasta unay a rag-ok no kasta nga adda maala dagiti naipakat a silo, tay pakatko wenno saan. He, he. Ad-adu dagiti masangatko a saanko a pakat. Silo dagiti kapiduak. Saanda met a daga ti nagpakatanda, kunak no kua.
Umaldawen. Kasta unayen ti pukkaw ti Mama a naggapu a nagpuros ti sabong ti karabasa. Nareppetnan dagitoy ti alupasi. Itedko metten dagiti tukleng kenni adingko. Nalalaing nga agidutdot ken agparti ngem siak. Alaekon dagiti karabasa a naatado ken nabungon ti selopin ket idaanko ken ni Anti Bating diay ungto ti Landing. Adda ngamin daan a landingan ti eroplano a babassit ditoy dayaen ti nagbalayanmi. Tay met dumna kaniak a kabsatko ket agaw-awir met kadagiti dua pay a babbai a buridekmi. Lima kami amin. Siak, ni Lanie, ni Jojo, ni Ve kenni Le.
Siak laengen ti apan agitulod ti nateng. Agungeten ni Mama. Maysa ngamin nga aldaw nga inbaonna kami ken Adingko a Lanie, nagarnis kami iti tabungaw ken nagbinnarsak kami ti bunga ti karabasa. Siempre, nakasukibot latta a tay pusporo ti lawalawa.
Iti aldaw, no kastan a nabayagen nga agtudtudo, agayus metten ti bassit a sengngat ditoy laud ti balaymi. Agruar metten dagiti nakalasat a bisukol ken leddeg kadagiti panagkur-itmi idi kalkalpas ani idiay ayan ti tamtambak. Pidutek dagitoy saak ikarga iti tabo. Inayonko iti karabasa, sabunganay, parya ken dadduma pay a natnateng nga apan ilako kenni Anti Bating.
Agrusing metten dagiti bunubon ni Apong Lakay. Umay metten daydi Angkelko a Ninoy tapno apanmi rebbaen dagidiay tay-ak a mabalin nga aramiden a kinelleng. Aglugannak ti ulnas, pasagad kunada idiay Ilocos. Sumurotak nga agbunag ti batbato a mausar a pagkabite. Adu ti paringit a batbato ditoy lugarmi. Paringit kunami dagiti batbato nga adda abut-abotna.
Sirpaten ni Angkel Ninoy idi ti tingig a tay-ak, ikkanna ti tugkel iti agsumbangir nga ungto. Ipakona diay nuang, sananto igulis daydiay arado iti im-imaginenna a linya. Arrabisenna. Kasta a kasta inggana a maminlima ngata. Maalsaan ti nuang. Mapidut dagiti naarado a daga ket maaramid a tambak. Maikabil dagiti batbato iti naun-uneg bassit a parte ti matambakan. Daydi Angkel Ninoy ti maikadua a kabsat ni Mama. Ni Angkel Boming, abogado, ni Angkel Ninoy, mannalon, ni Angkel Berting, agrikultor, ni Mama, agtagibalay ken mannalon, ni Angkel Mario, agrikultor, ni Neng Pling, agrikultor ken ni Neng Cion, komersio.
Nakaadal met daydi Angkel Ninoy. Nagtrabaho iti minasan dita daya ti bariomi. Dita Barlo. Driver ti dakkel a trak, euclid. Ngem madiakon a malagip no apay a nagikkat.
Ay wen gayam. Malagipko. Maysa a Sabado a panagbunubon daydi Apong Lakay. Naayaban kami nga agkakasinsin nga agalikumkom ti ruot ken agpettak ti bingkol. Iti ungto ti bengkag, adda dakkel a lomboy a narnuoyan ti bunga. Imbes nga agobrakami, napan kami naguli ti lomboy. Naglulubbon kami iti maysa a sanga, siak, ni Manong Tong, ken Nong Ruben. Naspak ti sanga. Natnag ni Nong Tong ken Nong Ruben. Nabatiak a nakakapet ti sango ti butillogko. Isu metten ti ungto ti nabati idiay sanga. Ginuyodda ti butillog ni Nong Ruben ta saanen a makaanges a kasla panangguyod met idi ni Papa ti butillogko idi matnagak iti daydi nuangmi a lakay.
Iti malem, no kastan a makaiaponnakon ti nuangko. Apanko metten lukatan dadiay ludong, tay ruangan ti koral dagiti bakami, dagiti taraken daydi Apong Lakay. Agsasarunonto dagiti baka a sumrek ti koral a sarunuen met dagiti dua a pastor ti bakami. Nakakabalioda. Iti puotko, adda met idi nasurok nga otsenta a bakami sakbay ngata ti sakit a black leg. Ti black leg ket isunsa met laeng aya daydiay foot and mouth disease. Aglitem ti saka ti baka, agsakit, saan metten a makatakder ket matay. Sakbay a matay, maparti ngem nadangro met daydiay karnena. Adda pay tallo a baka ti matay ti maysa nga aldaw. Ipadawat di Apong Lakay amin a karnena. Adda met ketdi a mabati a maibitin didiay kasuoran ta awan met kurientemi idi.
Dagitoy a bakbaka ti nangabbukay ti regget dagiti A-angkelko ken Antik a mangala didiay CLSU ti Animal Husbandry.
Nasaludsodko kadaydi Apongko no apay nga nagadu iti bakami. Nakatakderak idi iti ludong a mangtantan-aw kadagiti baka. Ugalienmi idi a bilangen dagiti baka sakbay nga agawid kami.Kunana: Adda apok inselselko idi a babato iti anay dita ludong. Binurakko di bunton a kabsat ita daydiay bunton a mangtuktukno diay agdanyo. Ket, iti tengngana, adda dakkel a kasla perlas. Isu iti inselselko idi dita. He, he, he. Bilibak idi.
Ti koral dagiti bakami ket maiyalis-alis kadagiti parte ti bengkag ket isu met daytoy dagiti mamulaan ti karabasa ken saba. Dagitoy ket naipalawlaw idi iti bassit a balaymi. Ditoyak a naiyanak, dimmakkel inggana idi 14 ti tawenko. Putputong ken uray no agpukkawka ti kapkapnekam, narigat pay laeng nga adda makangeg kadagiti kaasetgan a kaarruba. Adda idi dram a mapatit no kasdiay idi nga agpaarayat kami. Malagipko la ket ngarud daydi Shake, Rattle & Roll 1 a nagbidaan ni Herbert Bautista, “Ang Manananggal.” Kasdiay ti settingna.
Ngem uray no kasta, dakami met ti maysa kadagiti immuna nga adda TVna. Itay Hitachi a di kahon. Black & white, di bateria ti 12 volts a bagkaten ni Papa a pai-charge no apan agtrabaho idiay minas. Ditoyko a nabuya ti Flordeluna iti RPN 9 wenno Annaliza iti GMA 7. Di patayyek. Awan pay ti remote.
Ania ngarud, gapu ta nasulinek ti dimmakelak, nasursurok ti nagbasa babaen ti Bannawag a buloden ni Mama kenni Anti Perling. Dagitoy man dagiti matandaanak, Rangtay ti Bullalayaw, Dimas ken MVP.
Rabiin. Ituloykonto manen nga istoriaen ti palsi-it, umuna a witiwit ken umuna a saplit ti burrarawit ditoy gurongko idi a kullapit.
10:35 pm 19 Nobiembre 2007
Florentino Lorenzana
Agoo, La Union


text:
Ti Padas: Maysa a Rabii ti Panagapon
February 1, 2008 3 Comments
i. panagsubli
Adda ranget ti baba ti alipuspos.
Wen, adda latta saan a makaidna a rikna a rumkuas. Kasla dumuyok pay ditoy bakrang, agkuy-os ditoy rusok a sumarot kadagiti ur-urat nga agpatingga ditoy ramay, ti ima ken ti dapan, sa met laeng agsubli iti ur-urat, iti rusok, iti bakrang ket sumuknor ditoy pispis. Manalteek. Nakagatko pay daytoy bibigko. Pinatangkenko ti sangik. Masapul ti iruruk-at iti kaltaang.
Ngem, pilitek pay laeng a tipden. Ti bagik.
Kanayon nga adda kaniak dagiti paltiing ti palipal, iti saan maawatan a panagalimbasag, napudot a saan. Agkaling-etanak ngem agtatakder met dagitoy dutdotko. Kasla adda dagiti siba a mangpadpadaan iti panagsaguyepyepko. Sisasagana a dumarup, kumagat ken umalimon. In-inut nga iguyodnak ti tagainep a maanninaw kadagiti dagensen ti sinnaayko. Pilitek a mulagatan no kua ti kisame. Sadiay adda latta ti alutiit nga agsisiim ti lamok a saan pay a makaturog. Agrikos-rikos ti lamok a kasla manglamlammiong iti aluttiit. Kumebkeb met ti aluttiit a sisasagana a sumikbab. Madin sa pay agkiremen ti alutiit. Nagkuti ti ipusna. Sinirigna ti lamok. Nagkayab met ti lamok a nangapras ti pudot ti flourescent. Lumitemen ti flourescent. Nabayagen a saan a nasukatan. Nabalkot ti tapok. Saan unayen a makalawag. Iti suli kasla kurtinan ti cobwebs. Agngisit metten gapu iti tapok a kimpet.
Inunnatko ti imak. Agpipikel. Kasla adda sagbabassit a kinnit ti laslasagko. Dinanog danogko ti angin. Inwalinko ti nakalukot pay laeng nga ules. Napayuong ken naagob. Naangdod pay ketdin. Uray met daytoy punganko, sabalin ti angotna. Nalitemen. Ti kobre de kama numanpay mayat pay laeng ti unnatna, kasla agngisit metten. Inaprosak. Pinampagko. Nagkayab ti tapok.
Wew! Diak pay gayam nailukip daytay jalousie. Malagipko.
Timmaderak ket inin-innayadko ti napan idiay ayan ti tawa. Kasla nagdagsen ti sakak iti panagriknak. Dua laeng nga askawko iti kaadayok iti tawa ngem kasla adun a kanito ti naglabas. Maymaysa laeng ti tawa daytoy a silidko. Sumarang iti daya. Inwalinko ti kurtina nga umasul ti marisna. Pununggosko nga inreppet. Napagpag ti tapok Tinapok metten. Nakusnaw pay ketdin ti asul a marisna. Linukipko ti jalousie. Nabang-aranak.
Adda salemsem ti kayab ti angin. Immangesak. Pinunnok ti angin ti barak. Nagpangato pay ti abagak. Kasla rimmakab pay ti barukongko. Pinilitko a tiniped ti angesko. Kayatko a taginayonen koma ti bang-i a naipalais. Siniripko iti ruar. Adda silnag ti darudar a sumirsirip kadagiti baet ti bulbulong ti duoganen a salamagi. Mula pay laeng daydi Apongko Lakay daytoy a salamagi idi baro pay. Agtawen ngata ti duapulo a kas kunana. Nabiit pay laeng kano a naipaima iti turay kadagiti Filipino idi imulana ti salamagi.
Adda ngatan lima a tawenen a pimmusay ni Apongko. Nasangatan a naburak ti bangabangana iti maysa nga agsapa iti kalapaw a pagturturoganna nga agbanbantay kadagiti binettek a pagay. Madama pay laeng ti gapas idi. Kinayatna iti napan naturog idiay kalapaw nga asideg iti pagipenpenanmi iti nagapas a pagay. Pagliwliwaanna kano. Ngem, ti ammok kayatna laeng a lagipen dagidi kanito nga addada ken daydi Mamang Baket iti dayta a kalapaw. Kaykayatda idi iti agindeg iti daydiay a kalapaw ta as-asideg ti pagobraanda. Pirmi met no kua ti ngayemngem ni Angkel Berting no kasta a madamagna nga agnanaed didiay dagidi baket ken lakay.
Awan iti naitudo nga akinbasol ti pammapatay. Adu ketdi ti rimsua a pattapatta.
Amangan ta adda koma apan agtakaw ti binettek a pagay ngem naallingaganna. Adda agkuna.
Adda dagiti unipormado a nagtagiarmas a nagdakiwas iti daydi a rabii. Iti istoria met dagiti dadduma.
Dagiti soldado wenno dagiti kadua, dayta iti saan nga ammo ta awan met iti sumarang kadagiti agis-istoria. Adda kampo ti soldado iti asideg ti ilimi. Aglima kilometro ngata ti kaadayona ti laud iti ayan ti taltalonenmi. Ngem, adu met dagiti agkuna nga adu met dagiti kakadua nga agdagasdagas kadagiti balbalay iti asideg iti bantay a lima met laeng a kilometro iti dayaen ti barangaymi a Tanubong. Kakadua kuna dagiti kaadduan a bumarangay kadagiti rebelde. Kasla met laeng ngata a iti panangpanaganda kadagiti bao wenno marabutit iti doña wenno señorita. Tapno saanda kano nga agdangran.
Dagitoy dagiti nadagdagullit nga istoria a maipagarup nga akingapuanan iti ipupusay daydi Apong. Naulit-ulit ket nagbalin pay ketdin a kasla pudno idi agbayag.
Binurak dagiti agtatakaw ti pagay ti ulo ni Apong Bungaw. Kastoy iti maisungbat idi no madamag no ania ti inpatay di Apong Lakay.
Pinaltogan dagiti Army. Ipapilit met no kua dagiti dadduma a mapagdamagan.
Narnekanen ti rabii. Awanen ti arimpadek. Adda laeng bassit a sagawisew ti angin, ti maniswes ti bulong ti kawayan iti asideg ti salamagi. No arigen, mangegko pay ti uni ti angeskon ken ti pitik ti pusok. Minatmatak pay naminsan ti salamagi a nagbalin a mutektek kadagiti paspasamak iti daytoy a balay ken paraangan daytoy. Kasla payen nagbalin ti salamagi a didiosen dagiti naudi a naitukit a mijoras ditoy nalawa bassit a solar. Inikayanda ket awan man laeng ti makaitured nga umapiring. Inwarasko iti panagkitak iti aglawlaw agpatinggana iti masiripko. Adda agkirem-kirem a raniag iti adayo bassit a daya.
Street light ngata wenno silaw iti balay a nabati a nakagangat iti agpatnag. Awan met dayta idi. Kuna ti nakemko. Ket minatmatak bassit iti napaut.
Ngem, nabayagen a panawen. Kuna met laeng ti nakemko.
Tinallikudak ti tawa ken ti salamagi ken ti raniag iti adayo.
In-innayad manen, nagsubliak iti ayan ti katrek. Intugawko a kasla nakamaskaad iti ikingna. Innapputko ti rupak ket intukolko dagiti sikok iti agsumbangir a tumengko. Kasla agbibineg ti pingpingko a maaprosan ti adda kalionan nga imak. Nalanit ti rupak. Intanguak ti rupak idi kaslan agapges ti matak. Linidlidko saak nagkirem-kirem. Kasla adda agragot a tubbog.
Adda manen daytay saan a makaidna a riknak. Kasla manen dumuyok ditoy bakrangko, ken agkuy-os manen daytoy rusokko. Mariknak a kasla agkarayam kadagiti ur-uratko, agpatinggana kadagiti ramramayko sa met laeng agsubli a dumuyok ditoy bakrangko ken sumalpot a manalteek ditoy pispisko. Agkalimduosanak. Napigket ti ling-etko ngem kasla agtatakder met dagiti dutdotko.
Tinaliawko ti tawa. Kasla simmepnget.
Maykan, maykan Tino. Kunak iti bagik. Kastoy iti panangayab ken kastoy met laeng iti panagsubli.
Sinangok ti lamiseta ken ti tugaw nga ayanko itattay idi kasla agsanikar manen ti riknak. Ditoyak a nakaballulong a nakatangad iti alutiit nga agsisiim iti lamok sakbay nga inlukipko ti jalousie.Tinarapnos ti matak dagiti nakapenpen a papapel, liblibro ken uray ania ditan.
Aglalaok. Adda pay laeng dagiti librok.
Adda pay laeng ti folder nga ayan dagiti sinuratko a saanko pay a nalpas, wenno, nalpasko ngatan ngem saan met a naurnos ken naipatulod a maimaldit. Saanko pay ketdin malagip no ania kadagitan dagiti immuna a nagatang wenno immuna a nasuratsurat.
Ayanna ngata dagiti ladawanen. Nalagipko.
Wen gayam. Ti alutiit.
Awanen.
Awan metten daytay lamok. Kasla pay ketdin agkudrep ti flourescent.
Manon? Mano kadin a kalgaw a saanak a nakaumay ditoy?
ii. panagpakawan
Pinidotko dagiti libro a nabulodko itattay idiay biblioteka ti seminario. Inigpilak ti maysa a libro iti Philosophy of Language. Linukipko dagiti pinanid ti maysa pay ket pinanurkon ti pasilio. Tinallikudak ti dakkel a penting ti maysa nga agtutubo a lalaki, nakasotana, nakadeppa a kasla mangar-karit nga agpasurot. Adda nalabaga a sinankurus iti batog ti barukongna. No addaak iti sabali nga ungto ti pasilio, kasla daytoy ti mangpasungad ken umabrasa nga umawat kaniak.
Tinaldiapak naminsan ket immisemak ngem inpatarengtengkon ti nagna nga agturong ti sabali nga ungto. Iti maudi a ruangan iti asideg ti ungto ti pasilio, isu ti sumrekak.
Iti ungto ti pasilio, adda agsangapulo ket lima nga tukad nga agdan. Agtunged daytoy iti nagsinan kurus manen a pasilio. Matupar ditoy ti Faculty Room, iti agpakannawan a pasilio ket ti opisina ti College President, ti lauden ti opisina ti presidente ket ti opisina ti Dean ken, ti ampir daytoy ket ti opisina ti Rector. Iti agpakannigid, matupar met ti Information Office. Agtultuloy pay bassit ket isun ti lobby ti seminario. Adda ditoy dagiti uppat a kuarto a pagawatan kadagiti agbisita a kafamilia. Seminario ngem adda bukodna pagadalan dagiti agngayangay iti kinapadi.
Wenno kafamilianto a, ta isu met ti pudno. Kasla naibaskag kaniak daytoy a kinapudno.
Saan met amin nga adda ditoy seminario ket agpadi. Addanto pay padi a maumaanna ti kinapadina. Wenno, nailaw-an a nagpadi. No di ketdi pinagustuanna laeng ni Nanangna. No saan, adda intarayanna. Nagkamang iti seminario ken iti sotana. Saan met ketdi amin a ngem adda dagiti kasta.
Agbalin dagitoy a kafamilia ta iti kinapadi ngarud ket agpang met ti itatapog iti dakdakkel a familia.
Manipud iti lobby, matannawagan ti naurnos a minuyongan. Agpatingga daytoy iti ruangan ti seminario. Iti labes ti ruangan, makita met ditoy ti Marikina Heights ken ti SSS village. Makita met ti paset a dayaen ti Marikina ken dagiti paspasdek iti Quezon City iti laud ken dagiti paspasdek iti Pasig iti met abagatan.
Daanen ngem mayat daytoy. Kinunak iti libro. Animal Farm ni George Orwell.
Mapnekak iti daytoy a libro. Mabalinko nga usaren a kas reperensia iti panagisuro iti pilosopia ti lengguahe, ti politika, litiratura ken mabalin pay iti siensia.
Simrekak iti ruangan nga asideg iti ungto ti pasilio. Tinurongko ti akintengnga a lamisaan. Pinalabsak a sinaggaysa dagiti sangapulo ket tallo a seminarista. Addada amin iti maikatlo a tukad ti kurso a pilosopia. Ti kurso a pagpangalanda iti sumarunonto pay a tukad iti panagpadida. Naulimekda.
Dinumogak metten dagiti libro ket inrugik metten nga inkur-it dagiti balabala ti isurok no bigat.
Riiiinngg! Alas singko y median. Orasen ti kanta-panagdayaw. Maysa maysa a rimmuar dagiti kakaduak ditoy kuarto. Inipitak met ti papel a pagilisinak ket kinupinko metten ti libro a basbasaek itay. Kinayumkomko dagiti papelko ket tinurongko metten ti pribado a kuartok.
Ituloykonto madamdama. Siak. Iti bagik.
Siak ita ti napusgan a manconfesar madamdama. Siak manen iti bagik.
Adda pay maysa oras. Insaganak iti bagik ken kararruak. Sinuotko ti panunotko ken nakemko no maikariak met laeng nga agbalin nga instrumento ti pannakapakawan dagiti basbasol.
Sapay la koma Apo ta ikkannak iti umiso a pampamati. Ti nakemko.
iii. panagpakada
Natuktok ti apagapaman ti ridaw ti kuartok. Nakigtotak pay. Saanko a namnamaen nga adda umay ditoy opisinak ita. Makumikomak a mansuksukain kadagiti papapel a naisalansan kadagiti folder ti steel cabinet ti amiananen ti lamisaanko. Adda nasukainak a ladawan iti maysa kadagitoy. Darasko nga insapit ti ladawan ket saanko payen tinaliaw no sadino a folder ti nakaipitanna manen. Inpasirko ti ruar ti tawa, ti labes ti sarming. Addan a nakagangat dagiti silaw iti aglawlaw. Ne, ta nasipnget gayamen.
Asin’ da’ta? Intimekko iti nagtoktok.
Siak Pads. Naisungbat kaniak.
An’a ketdi ‘ta guessing game pay met. Insanamtekko. Ngem, masinunuokon no asino ti adda iti ruar.
Sumrekka. Kinunak ket pinusiposko ti swivel chair nga ayanko. Sinangok ti ruangan ket pinasungadko ti umuneg. Pinidutko ti bolpen ket kinagatko. Apay ketdi a no kastoy nga agpanpanunotak ket makagatko pay? Insimpak dagiti folder a nakawara pay laeng iti lamisaanko. Kalpasanna, inaprosak ti mugingko. Napigket.
‘ta man pay? Inpasungadkon iti rupa nga immuna a mairipar iti lukip ti ruangan.
‘pakadaakon, Pads. Diretso a naisungbat. Sintimek tinuparna ti tugaw ket ginuyodna nga inpasango iti lamisaanko. Nagtugaw sa nagdumog. Pinekkelna ti tumengna a kasla ketdin agut-ot iti reuma.
Nagliteng ti ulimek iti nagbaetanmi. Kasla adda limmabas nga anghel, kunada man. Minulenglengak ti parsua a kaduak metten iti nasurok a sangapulo a tawen:
Ha! Ha! Ha! Ania ti kunam idi addaka pay laeng iti Pre-college? Intudok ni Eman.
Ket, apay a ‘di pinakasaran ti Espiritu ni Maria? Insungbatna met. Nagellek.
Ket, ania ti kuna ni Rector nga insungbat? Insutilko latta.
Ania pay? Kinusilapannak a. Sananto kinudkod ti teltelna. Isuna manen.
Apay ket ngamin a sinalusodmo idi? Siak met.
Na a. Class, ti sakramento ti kallaysa ket nasagraduan. Isu ti tulbek ti kinasagrado met ti mabukel a familia. Dagiti annak ti agabalin a liwliwa ken paraburto ti maysa a familia. Kuna ketdin ni Rector. Adda kami idi ti Cathecism 101. Ti pito a sagrado a sakramento ti topikomi. Diak man ammo no apay a nasaludsodko ketdin. Ni Eman.
Kunak no makugtaranak a dagus idi. Agasem. Umuna pay laeng a semestrek, maparuarakon. Nagbain, kunak. Kunana nga intuloy.
Agpadi daytoy! Agpadi daytoy! Kasta unay ti tang-isko idi kadagiti barkadak. Kunana manen.
Nakaskasdaaw ngarud ta saanka a naikkat idi. Kitaem. Addakan iti umuna a tukad ti teolohia. Siak addaak metten ti maudi a tukad. Ti kanikadua a tawen, padiakton. Siak met.
Pakada nga? Siakon ti nangburak ti ulimek iti nagbaetanmi. Nagkallautang pay ketdin ti panunotko. Nasuroken a tallo a tawen iti napalabas.
Diak maibturanen ti panagyanko ditoy Pads. Dakkel a panaginkukuna no ditoyak pay laeng. Saan a makaumanay ti sotanak a paglemmengak ken adda lubong ken adu pay a kararua met ti mangnamnama iti iruruarko. Diresto a naisungbat.
Awan iti panagduadua. Pinerrengnak ket naipasirko iti lawag ti flourescent ti aglabanagen a matana.
‘da dita ruar dagiti gamigamkon. Ti nabatad manen a deklaracion.
Awanto pulos panagbabawik. Kunana manen.
Timmakder. Rinikusna ti lamisaanko ket saanko a nasigudan ti panangarupna kaniak. Pinekkelna ti abagak sana innala ti dakulapko.
Innakon. Pinerrengnak ket timmalikuden.
Ginay-atko ti tumakder tapno surotek ngem timmaliaw. Intudonak sana insungo ti tugaw.
Ditakan. Wen, ditakan! Diak kayat a sumurotka! Kasla kasta ti ibagana.
iv. panagpasungad
Nagbayag metten a lumawag. Insanamtekko. Ti pannakatektekon.
Nalamok ken adda pay lamiisnan ti pul-oy. Agkutegteg payen ti laslasagko iti pannakapakil. Kinitak manen ti dalan. Maipasir ti desdes iti apagsalapasap a lawag ti kasla laengen uged a bulan. Ania ngata ti orasen? Alas dos. Anian a kinatuok iti agpasungad?
Awanda metten.
Duan a tawen manipud inbatik ti sotanak idiay kaeskuateran. Abay laeng ti semenario a nagtaengak. Nagtaengak kunak. Kalaksidan ngamin nga idiay ti nagnaedak iti nasurok a sangapulo ket dua a tawen. Akuek nga idiayak nga nagtaeng, nagnakem, kunak koma. Nakitak ti umisu a danak ken nasursurok ti agbarusngi. Iti ingles discourse, sumabali ti dana.
Iti ruar ti pader a nanglapped ti panagkitak iti mapaspasamak iti ruar, saan laeng iti ipagarup a mapaspasamak, adda kinarigat ngem kasta met nga adda kinangayed.
Innem laeng idi nga bulan kalpasan ti kainnadalan nga nagpangrem kaniak gapu iti panangsurotna iti bukodna a dana. Iti panangngibanagna iti rebbengenna iti maysa a dayag ken kasta metten iti gimong a gumawgawawa iti pannakaidalan, pannakairupir manipud iti dadanes, a saan a matillay ti adu a sersermon. Iti adalan a nangirupir iti rumbeng. Ti kainnadalan a nangibaskag: ti ranget ket adda iti baba ti alipuspos! Masapul iti panagbaringkuas!
Adda dita ruar ti rupak ken pannakirupak, Pads. Agallangongan pay laeng.
Wen. Ditoy puso nga agburayok ti ingel ti mannakigubat ngem ditoy dakulap a maappupo ti ballaigi. Ti wayawaya. Adda ditoy sirok ti alipuspos ti rugi ti ranget ngem saan nga umanay ti balikas a kas pasngaw. Masapul iti tignay. Saan a mabalin a paratignayka laeng. Makitinnignayka met. Agpilika. Dita wenno ditoy.
Sa maysa, Pads. Addan nasairko ti riknana. Kinayatko ken innayatko. Irupirko ti riknak ken ti agbalinto a makipagrikna kaniak.
Agbalinak nga ama. Ngem, sakbayna dayta, wayaak pay ti dana, ti desdes nga asakento ti sumurot kaniak. Ti putotko. Ti kaputotak.
Pakawanennak, Pads, ken idawatanak ti pammakawan. Nalawa ti ayatko. Nalawlawa ngem iti daytoy nga ayanko ita. Adda latta sutil ti diskurso ti angin.
Agallangongan dagitoy a balikas kaniak. Agsubli-subli.
Adda koma met kiredko a kas kaniam. Inpakamakamko idi panawannak ken intudonak a kasla mangbilin nga saanko a suroten. Sinukainak idi a dagus ti ladawan nga insapitko iti folder. Innappupok iti dakulapko ket: adda met kired ditoy dakulapko. Kunak idi.
Pads, saanen nga agsubli. Awandan nga agsubli. Daytoy ti pudno a parupa kaniak.
Saan. Adda. Addada nga agsubli. Insungbatko.
Pads….
Ala, biroken tayo amin ida. Adun ti utang dagita. Masapul a masingir ket agbayadda. Inbilinko.
Linabasak ti naisalapay nga ima ti driver ti army trak. ‘sensiakan brod. Addaka iti bangir ket addaak met iti bangir. Inapirko ti nagsalupaypay a dakulap.
Nagasat dagiti familiam ta makitada pay ti bangkaymo. Kinunak manen ti maysa a naudatal iti abay ti pilid ti trak. Pinidutko ti rosariona a nailigsay iti murdong ti paltogna. Insuksokko iti bulsana. San Pedro, M. ti plakana. Binukrak ti bandoler ket insakbatko. Pinidutko metten ti paltogna.
Awan ti agbukitkit kadagita alikamenda. Dagita petaka, saanyo nga alaen. Dakkel a riribuk ti panunot no adda nagan a maammuanyo dita. Inbilinko manen.
Wen. Maiparit kaniak ti agbukitkit iti personal a banag kadagiti mapasag a kalabanmi. Saan a makaibtur ti nakem no kasdiay nga adda masukainan a ladawan ti ubing ken asawa manipud iti petaka wenno bulsa ti mapasag. Kasla kinanayon nga adda sidir kadagiti matada.
Didanto pay marikna dayta, Pads. Kuna idi ti maysa a kaduak.
Isuda. Wen. Isuda. Sika? Ania ti mariknam? Insaludsodko idi ti kaduak. Nangeg dagiti dadduma pay a kakaduami. Awan ti naisungbat. Wen. Awan ti simmungbat.
Manipud idin, nagbalin daytoy nga annuroten iti pannakirupakmi. Awan ti masagid kalaksidan kadagiti armas ken documento.
Intayon! Kunak idi maammuak a natay amin a naglugan. Nadagem ti ambush. Kasla udang a makirog ti ma-ambush. Adda man makatapuak ngem maipisok met laeng iti apuy.
Pads, inka pay laeng iturog. Addadanto ngatan no aglawag. Siak pay laeng ditoy.
Ala man ngarud. Ket ingay-atkon a tinurong ti kalapawko.
v. pannakirupak
Swissssss! Kalsa lamok nga umagibas dagiti bala. Mapirsapirsay dagiti bulbulong. Masitaksitak dagiti rutruting. Masipangan dagiti sangsanga ken pupuon ti kaykayo a mapuntaan. Agkubuar pay ti daga a pagdissuoran ti no ania la ditan nga agdisso.
Bra tat ta ta tat! Ping! Tsing!
Pakawanenna kami, Apo. Apo, tarabayenna kami. Pinagkakamakamkon ti nagdawat.
Nagtalangkiawak. Kasla agsapulak iti an-anito koma a mangsallukob kadakami. Nakakubukob met dagiti kakaduak iti ayanda. Awan a pulos ti agkutin. Agduduma itan ti pannakaawatko ti riknada nga iladawan ti rupa dagiti adda iti asidegko.
Pads, ania itan?! Tinalliawko ti agar-arudok a kaduak. Aglawagen.
Awan pay laeng ti nagpaputok kadagiti kakaduak. Ur-urayenda ti bilinko. Ammoda a maarus kami. Kurang ti armas ken balami.
Umuna kayon dita likod! Agbati ti lima a kaduak. Mangibati kayo ti saggagaysa kayo a magasin. Tingelenmi laeng ti idadarupda. Kununak.
Alaenyo amin a maawityo a documento. Sumarunokamto. Dar’senyo! Inpakamakamko.
Ania?! Agsanudtayo?
Saan a kinatakrot ti panagsanud. Adu pay a kanito ti pakausaran ti ingelmo. Adu pay dagiti maidalan. Dar’senyo! Inkayon!
Pads…
Kinaemko ti bibigko. Asidegdan. Kinunak.
Kinarawak ti gatilio ti M-14. Nabara.
Nakaadayo kayo koman. Indawatko manen a dagiti kakaduak nga immunan a nagsanud ti adda iti panunotko.
Pirsayentayo iti sangapulo nga umuna a pumarang! Inriawko kadagiti nabati a lima a kakaduak.
In-inuten tayo ti agsanud! Inpakamakamko a kasla siak met laengen ti nakangngeg.
Nginarietan ti tammudok ti gatilio:
Apay a rimmuarka pay laeng? Apay nga inbatim pay laeng ti sotanam no isukatna kami met laeng iti bandoler? Ni Imnas. Ap-aprosanna ti ulo ti agdua tawenen a baritok
Ni Iskuat. Iskuat ti nagan ti barok ta naiyanak iti kaeskuateran. Emmanuel ti pudno a naganna. Inpasurotko ken Eman. Ti ama ti baringkuas a kinnainnadalak.
Saanak a simmungbat. Kinusok ketdi ti buok ni Iskuat.
Dumakkel kadi ti anakmo nga awanka iti dennana? A tunggal rabii ket saanmi nga ammo no makitadaka pay iti no anianto manen nga aldaw iti isasarungkarmo. Ni Imnas manen.
Addanto patinggana, Imnas…
Tang, tang. Ikkannakto met ti paltogko a. Kasla inbilin ti barok. Natarabbit ni Iskuat.
Saanmonto a kasapulanen, barok…
Pads! Pads… Natungpaak. Awanen dagiti putok.
Adda tamam, Pads. Ibilin ni Eman nga isanudka. Addata iti batog ti purokyo. Agkamangka pay laeng ‘diay balayyo.
Ni Eman? No pinagsanudkon da Eman!
Sinublina tayo, Pads. Awanen ti putok. Nasuroken a dua oras a nagsarimadeng ti rupak.
Tinalliawko laeng.
Subliek ni Eman ken ti kampo. Bareng no adda pay.
Eman….
vi. panagapon
Tino! Tinoo!! Anian aya Tino!!
Siaarakup ni Imnas iti ulok. Pinidutna itattay ti ulok a nakatukol iti lamesita. Natinan ti darak dagiti papapel iti rabaw ti lamisaanko. Nakalaylay dagiti tagkiagko. Nakagemgem ti makanawan nga imak. Nakaapupo met ti kanigid a dakulapko ti ladawan ni Imnas. Ti ladawan a nakasapit a nabayag iti folder.
Ken ti ladawanmi a tallo: Siak, ni Imnas ken ni Iskuat.
Nadarupespes metten iti dara ti pantalonko. Nagayus ti dara a nangtina ti sapatosko ket nagbalay iti datar a tablon.
Ginutta ni Iskuat dagiti ladawan iti dakulapko.
Aldawen.
Tang! Tatang….


text:
CANDON CITY – Natay gapu iti pannakalmes ti maysa a lalaki kabayatan ti panagdigosna iti kabaybayan ti Barangay Darapidap.
CANDON CITY – Natay gapu iti pannakalmes ti maysa a lalaki kabayatan ti panagdigosna iti kabaybayan ti Barangay Darapidap..
Nabigbig ti biktima babaen laeng ti naganna a Carlito, addaan iti naan-anay nga edad, maysa nga steelman ken taga-Sangandaan, Quezon City.
Naammuan iti imbestigasion dagiti panakabagi ti linteg a napan nagpipiknik ti biktima agraman dagiti katrabahuanna iti igid ti baybay ti Darapidap. Kabayatan ti panagiinomda, nagpakada ti biktima nga agdigos iti igid iti baybay, ngem dita metten a ginuyod ti napigsa a dalluyon. Pinadas nga isalakan dagiti kadduana ngem didan naalaw.