text:
APAGTAPOG pay la ti 2008, impasayagen da Sen. Mar Roxas III, Sen. Manny Villar, Sen. Panfilo Lacson ti panggepda a tumaray para iti kangatuan a puesto iti pagilian iti panagpipili inton 2010.
Napigsa met ti nagan ni Sen. Loren Legarda, Vice Pres. Noli de Castro idinto a maipalpalapayag nga interesado iti daytoy a posision da Sen. Richard Gordon ken Makati Mayor Jejomar Binay, MMDA Chairman Fernando Agbayani ken Quezon City Mayor Feliciano Belmonte.
Impalagid met ni dati a Pres. Joseph Estrada ti panagkandidatona a para presidente no saan nga agsusurot ti oposision iti ipatakderda a kandidato.
Imyunay-unay pay ni Estrada a dina kayat a maulit ti napasamak idi 2004 a pannakaabak ni Fernando Poe, Jr. a gayyemna ken ni Pres. Gloria Arroyo gapu iti pannakabingay ti oposision.
Iti dayta nga eleksion, nagkandidato latta ni Sen. Lacson iti baet ti panangpadas dagiti lider ti oposision ti panagtipon ti puersada ken ni Poe.
Maibatay iti resulta ti eleksion, nangabak koma ti nalatak nga aktor no saan a nagtuloy ni Lacson agsipud ta nakagun-od daytoy iti nasurok a tallo million a butos. Nasurok laeng a maysa a million ti nangarusan ni Arroyo ken ni Poe iti baet dagiti alegasion nga adda naisayangkat a panagsuitik iti eleksion.
Ngem kuna dagiti managpaliiw iti politika a saan a mapagkaykaysa ni Estrada ti oposision agsipud ta adda bukod nga interes dagiti dadaulo dagiti partido a kritikal iti administrasion ni Pres. Arroyo.
Iti panirigan dagiti political analysts, ipaspasayag laeng ni Estrada dayta tapno maideldelna ni Sen. Jinggoy nga anakna para iti kinabise presidente.
Kuna met dagiti autoridad iti linteg a saan a mabalin ni Estrada ti agkandidato para presidente agsipud ta pawilan ti Konstitusion.
Makunami met: saan koma a nakaturong lattan ti mata dagiti politiko iti 2010. Adayo pay ti eleksion. Adu pay dagiti mapasamak sakbay a dumteng dayta a tiempo.
Kasayaatan ketdi ti panagtrabaho dagiti politiko para iti pagimbagan dagiti umili tapno mapalag-anan ti panagbiagda iti sanguanan ti manamnama nga ingangato latta dagiti tagilako iti panagpangato manen ti presio ti produkto ti petroleo iti world market.
Ta mapaliiw nga iti baet dagiti ibanbando ti administrasion a dakkel ti simmayaatan ti ekonomia iti pagilian, saan met nga agballatek kadagiti marigrigat nga umili. Mapaliiw ketdi a dagiti laeng babaknang ti ad-adda a mairanud iti isasayaat ti ekonomia, kas pinatalgedan ti maysa a surbey.
Saan koma a ti 2010 laengen ti turong ti mata dagiti politiko, kas iti naabbongan a mata dagiti kabalio nga agguyguyod iti kalesa a saandan a makita ti adda iti sikiganda.#


c: text/html

text:
Sarita ni Errol L. Abrew
(Maikatlo a paset)
IMPARABAW ni Luz dagiti insaganana a taraon a pangrabii. Deep fried a manok a naggapu iti Al-Baik Restaurant ken ti kaasmangna a tinapay, prito a nailgat a patatas a naipapudot a balbaliwas iti oven ken maysa litro a Pepsi. Ala sais gayamen, nakunak idi masaripatpatak ti dakkel a relo a nailansa iti diding.
Ket ni ….kaano nga agsubli? Saludsodko kas paniguradok. Nalipatak met ti naganen datay kaduana.
Ni Marsiam, manong? Malem no bigatton nga agsubli, timmung-ed ni Luz.
Asawam?
Kasla kasdiayen, manong, ngem actually isu ti bugawko, nagpormal ni Luz.
Mano a tawenmon iti kastoy a trabaho?
Dandani dua tawenen, manong.
Kasano a nangrugi? Pinirsayko ti luppo ti manok sako insawsaw iti ketsap.
Kastonay, manong: Nursing ti inggraduarko idiay Urdaneta Community College. Dua tawenkon nga agtrabtrabaho kas nars iti maysa nga ospital ti gobierno idi mapanunotko ti ag-abroad. Bassit-usit ngamin ti sueldok santo siak ti inauna iti uppat nga agkakabsat a panay a babbai ket dua ti agkolehion. Maestra ni nanangko ket empleado met idiay munisipio ni tatangko. Nagaplayak iti maysa kadagiti recruitment agencies idiay Manila. Napekekami idi damo. Nagpatinggaak la iti airport ket impalnaawnak a nagur-uray ti ahentek a nagpukaw a kasla asuk. Dakkel a kuarta ti napukawmi. Nagaplayak manen ngem diakon nga impakaammo kadagiti dadakkelko ta dida kayaten. Isu nga iti maysa kadagiti kakabsat a babai ni tatang nga adda idiay Amerika ti bimmulodak iti pinagbayadko iti placement fees.
Ditoy Jeddah ti simmangladam?
Saan, manong. Idiay Makkah. Maysa a klinika a limakami a nars, maysa a dentist ken dua a doktor ti empleadona, kasla lying-in hospital.
Idi kuan…
Maysa nga aldaw, nasapaak a simbrek, siguro apan la nga alas siete pay la ti agsapa. Binilinnak ti doktor a Pakistani a paburkak ti danum tapno ma-sterilize dagiti gamigam ta adda nakaeskediul nga aganak.
Madamaakon a mangad-adaw kadagiti gamigam idi nakigtotak ta kellaat met lattan nga adda naidugol a naigusod ditoy baba ti ubetko. Ket bigla nga adda nangrakep kaniak. Naggulagolak ket idin ta nakaruk-atak, ti met gayam doktor a Pakistani a nakakarsonsilio laengen ti agpanggep. Dinardarasko ti rimmuar manipud iti klinika. Ngem sakbay a makemmegnak ti Pakistani, pinalekko ti ulona iti nakaparabaw iti lamesa a plorera. Natumba, numan pay agdardara ti ulona, kinamatnak ti doktor idi makabangon ngem napardas ti panagkurbak iti maysa a kalsada. Usto met nga adda sumungad a limousine.
Awan ti nakakita iti daydiay nga insidente?
Awan, manong, daydiay la drayber ti nakakita kaniak nga agtartaray. Ti ammok saanen a kimmamakam ti doktor ta sigurado la ket a napakapsutan Ammok idin a diakon makasubli iti trabahok ken amangan no ipablaakdak pay iti pagiwarnak. Agsangsangitak a matayak iti rurod iti uneg ti kotse gapu iti nakuentak a malas a dimteng kaniak iti daydi nga aldaw. Nawatiwat ti biahe ket ingkeddengko nga impudno amin iti drayber. Datay kunadan, ti siasinoman a malipit uray tadem ket kaptanna nga ingkapilitan.
Kayatmo a sawen manipud Makkah, nagdiretsokayon ditoy Jeddah?
Wen ‘nong. Idiay ayan ti flat ni Marsiam idiay Al-Bawadi.
No kasta ni ngarud Marsiam ti nagbalin a salbabida iti biagmo?
Wenen an ‘nong, kapilitan ania pay ngay ngarud? Rinabiiak idi nga agsangsangit iti nagbanagan ti naulpit a gasatko. Nagadu met dagiti nagtudo a saludsod idi. Anianto laengen ti kunaen dagiti dadakkelko? Dagiti kakabsatko? Addanto pay ngata rupak nga isarangko? Kasanon ni Artemio?
Sino nga Artemio, adi?
Ti agur-uray a mangikasar kaniak a boyprenko, ‘nong. Naisaldakon ti dayawko kenkuana. Iti nakapay-ak, idin ta maal-alak ti riknak, ingkeddengko ti makisugal ket agpraktikalen a. Ta adda met asawa ni Marsiam a nabatina santo lima met kano dagiti pinutotna. No agsadagak laeng iti birokna a drayber iti limousine, nga isu met ti ipaw-itko, awanen a.
Sino met ti nangirugi ken akin-idea iti dayta a lotto?
Dayta ti diak ammo, manong. Ta segun kadagiti immun-una nga overseas contract workers ditoy, idi sumangpetda iti nasapa a dekada sitenta addan dayta a lotto, daytoy a house and lot a premio.
Kayatmo a sawen addan Filipina a kas kenka idi pay?
Saan ‘nong. Dagiti nadumaduma a puli nga umay ag-haj, ag-pilgrimage. Adda Ruso, Indonesian, Indian, Lebanese ken dadduma pay a puli. Didan nga agsubli idiay pagilianda. Aglemmengdan, ket gapu ta saan met a legal ti kaaddada ditoy, kapilitan a sumapulda iti panggedan a kas iti nakaipanak wenno maki-live-indan tapno la agbiagda. Adda met dagitay nasuerte a makaasawa iti patneng ket agbalin a legal ti kasasaadda.
Kayatmo a sawen, pasensiakan adi a, dika masaksaktan, iti kasom, uray sinno kadin ti makikaidda kenka?
Saan, ‘nong. Padak la a Filipino. Diak kayat ti sabali a puli. Diak kayat ti maakaran iti sakit, kasla awan aniaman a kinuna ni Luz.
Mamin-anokayo met a rumampa ken ni Marsiam?
Mamindua laeng, ‘nong, kada kinsenas ken agtapos.
Ta apay met?
Apoka met, ‘nong, aya. Isut’ tiempo ti panagsusueldo. Diak kayat nga ipautang ta narigat met ti agsingir, inyellekna nga ingkidday.
Ket kasano met ti bingayyo ken ni Marsiam?
Pimmirsay met ni Luz iti pitso ti manok, insawsawna iti sarsa sana insubo.
Idi damo, ‘nong, a ket pipti-pipti. Ngem idi ammok met ti wawengkon a ket nagbalin a 70-30.
Imbag man ta nagmayat ni Marsiam?
Rumbeng laeng nga agmayat, ta ammok met ti agnegosio a maymaysaakon.
Negosio?
Porke aglaklakoak iti petaka, negosio ti nangibilangakon iti daytoy, ‘nong. Datay kunadan, trabaho laeng, awan pinnersonalan.
Kasanodan dagitay nabati?
‘Niat’ kayatmo a sawen ‘nong?
Dagitay napanawam idiay pagiliantayo?
Ti la pampanunotekon, ‘nong, a ket dagitay kakaek nga ages-eskuela. Sanabale dagiti dadakkelko ta adda trabahoda a pakakumikomanda. Linipatko pay la dayta moramoralidad kas kada konsensia ken bain bain ta dinak mabiag dagidiay. Isuda ketdi ti kunkonsensiaek.
(Adda tuloyna)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CANDON CITY – Tapno agbalin a naannayas ti panagbutos babaen ti Picos machine iti masungad a panagpipili, mangisayangkat ti Commission on Elections iti voters education campaign iti dua nga aldaw kadagiti walo a lugar ditoy siudad.
Kinuna ni Assistant Election Officer Maximo Jabar nga agturongdanto kadagiti clustered barangays ditoy siudad inton Abril 22 ken 26 tapno isuroda kadagiti botante dagiti nasken nga aramidenda iti panagbubutos inton Mayo 13.
Kinuna ni Jabar a partikular nga isuroda no kasano ti panagbutos babaen ti Picos machine, kasano ti umno a panag-shade iti timbukel, panangliklik iti panagmarka iti papel, iti panagannad tapno saan a lumbes ti bilang dagiti maibutos, no kasano ti panangisubo iti makina ti balota ken dadduma pay a nasken a maammuan dagiti botante.#


text:
Pagsasao a Banjar
Ti pagsasao a Banjar (Banjar: Bahasa/Basa Banjar, Indones: Bahasa Banjar, Jawi: بهاس بنجر) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga inus-usar babaen dagiti tattao a Banjares ti Abagatan a Kalimantan, Indonesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Banjar iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Bukit Malay iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Banjar–Bukit Malay". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur – Nagtungpal iti trahedia ti panangselebrar ti maysa a residente iti Barangay Laoingen ditoy nga ili iti panagkasangayna kalpasan ti panagtinnagbatda nga agkabsat idi malem ti Abril 27 gapu iti riri a pinarnuay ti arak.
Naitaray iti Magsingal District Hospital ni Abraham Molina y Molina, 44, naasawaan, ngem indeklara ti doktor a nangtaming kenkuana nga awanen ti biagna.
Naipan met ti suspek agraman dagiti bolo a naaramat iti pannagbat iti police station.
Segun iti report, naggiinom ti agkasangay ken ti kabsatna ken dadduma pay a kakaduada idi simmangpet ti amada a ni Prismo Molina y Balallo ket naginana.
Mapapati nga inasitgan ni Jimmy Molina y Molina, 33, naasawaan, agnaed met laeng iti nadakamat a lugar, ti amana sana kinulata babaen ti gauge 12 shotgun.
Nangala ti biktima iti bolo ket tinagbatna ti suspek a nagsagrapan daytoy iti dunor iti makannigid nga abagana.
Nangala met ti suspek iti bolo ket tinagbatna ti kabsatna a nakapuruan ti makannigid a barukongna.#


text:
VIGAN CITY – Mapapati a dati a susik ti ramut ti pammaltog a napasamak iti Barangay III ditoy siudad iti rabii ti Nobiembre 17.
Naideklara nga awanen ti biag idi maidanon iti Polyclinic Hospital ni Erres Barril Cierbo, 32, baro, security guard iti VQR building a masarakan iti Barangay III, ken residente iti Barangay Ubbog Kinabite, Pilar, Abra gapu kadagiti sugatna iti nadumaduma a paset ti bagina maigapu iti panangpaltog kenkuana ni Rodel Perilla y Olivas, 32, naasawaan, security guard, ken residente iti Barangay Capangpangan, ditoy siudad.
Naammuan iti inbestigasion nga idi agarup 8:50 ti rabii iti nadakamat a petsa, bayat ti kaadda ti Barril iti maikapat a kadsaaran, mapapati a pinaltoganna ni Perilla ket daytoy ti namkuatan ti suspek ng immasideg iti puesto ti biktima.
Mapapati nga idi rimmuar ti Barril iti pasdek, dinarupna ni Perilla ket inasut ti suspek ti isyo kenkuana a paltog sana pinaltogan ti biktima iti sumagmamano a daras.
Naglibas ti suspek ngem nangiwayat dagiti nagresponde a polis iti hot pursuit operation a nagtungpal iti pannakatiliw ti suspek.
Insuko ti asawa ti suspek ti paltog daytoy a nagkarga iti uppat a kapsula iti chamberna. Nakakumpiska pay dagiti polis iti 9.2 pulgada a kitchen knife iti siket ti suspek.#


text:
Hulio 2
Ti Hulio 2 ti maika-183 nga aldaw ti tawen (maika-184 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 182 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1923 – Wisława Szymborska, Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2012)
- 1929 – Imelda Marcos, politiko iti Filipinas
- 1986 – Lindsay Lohan, Amerikana nga aktres ken kumakanta
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1997 – James Stewart, Amerikano nga aktor (naipasngay 1908)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Hulio 2 iti Wikimedia Commons


text:
nangayed ti tunggal isasangbaymo
ta ikanta ken isala dagiti turit ti main-iniin nga isasang-atmo,
pagdidinnamagan met dagiti bulong dayta a kinapintas
saan ngarud a magawidan ni Angin ti agpaswit a sigaganas.
Ti Daniw ti Ina a Daga
nangayed ti tunggal isasangbaymo
ta ikanta ken isala dagiti turit ti main-iniin nga isasang-atmo,
pagdidinnamagan met dagiti bulong dayta a kinapintas
saan ngarud a magawidan ni Angin ti agpaswit a sigaganas.
naruay nga isem matimud kadagiti rupa
sennaayanda man ni Dagaang, saan a mapukaw ni Regta.
ti lawagmo, silawda iti mangliwengliweng a dalan
mangitunda, narungbo ken nakainanama a masakbayan.
bara dagiti agekmo, ganasek a simsiman
in-inutek a bingayen sakonto iganagan
tapno ti amin ket mairanud, mapasayaat
ken mariknada, ayatmo a di agressat.
ngem dinamagmo kadin no apay a kumleb ti tao no awanka?
no apay nga agsawar dagiti kurarapnit no didaka makita?
no apay a diak maanawa dagiti andidit nga agaariangga?
ken apay a lumung-aw dagiti amor tunggal agsapa?
pis-itek man ti agarimasa a lua
tunggal dumteng ti kanito nga inka panagpakada
diak gamden nga igawidka, situtulok ‘toy riknak a maulila,
ta daytanto met laeng agekmo ti mangriing kaniak inton agsapa!


text:
San Vicente,
Ilocos
Sur -Rinugian ti Kakailian nga Agnaed iti Barangay Sangsangkamaysa
nga Agrang-ay Tayo (KABSAT) ti panangipaayna iti outreach program
iti patad idi Disiembre 22.
Daytoy ti kaunaan nga ili ditoy
patad a nakaangayan daytoy a proyekto ni Gob. DV Savellano.
Mismo a ti grupo ti gobernador ti
nangidanon kadagiti nadumaduma a kiddaw dagiti pito a barbarangay ti
nadakamat nga ili kangrunaanna dagiti farm equipment kas iti
kuliglig, water pumps, knapsack sprayers, pressure tank with electris
pump, jetmatic pumps ken hose; maipaay pay dagiti indigent aid cards,
Philhealth cards, BP apparatus, relief goods, seedbags, grasscutters,
ike,t kasta pay dagiti piek ti sasso ken Boer a kalding.
Sumagmamano a pagadalan ti
nakaawat iti BILEG tents.
Kinuna ti gobernador a pinadasda a
pasiaren ti kaaduan a barangay tapno makitana ti agdama a situasion
dagitoy.
“No adda dagiti saan a naited a
kiddaw dagiti barangay, mabalin nga idanonto dayta ti sabali pay a
programatayo a SARANAY,” impalgak ti gobernador.
Nagyaman met dagiti recipients
itoy naipaay kadakuada idinto nga inkarida a tagipatgenda dagitoy
para iti pagsayaatan dagiti barangayda.
Malaksid dagiti naiwaras a
ramramit ken livelihood projects, naangay pay iti munisipio ken gym
ditoy dagiti agduduma a panagsanay para kadagiti barangay officials
ken workers. Iti met municipal health unit ti nakaangayan ti
medical/dental mission a nakaiwarasan dagiti agduduma nga agas ken
bitamina.
Iti
ili a San Esteban


text:
Luxembourg
Nagsasabtan: 49°45′N 6°10′E / 49.750°N 6.167°E
Ti Luxembourg opisial a ti Nalatak a Dukado ti Luxembourg (Luksemburges: Groussherzogtum Lëtzebuerg,[4] Pranses: Grand-Duché de Luxembourg,[5] Aleman: Großherzogtum Luxemburg[6]), ket ti napalikmutan ti daga a pagilian idiay Akinlaud nga Europa. Daytoy ket bineddengan babaen ti Belhika iti laud ken amianan, ti Alemania iti daya, ken ti Pransia iti abagatan. Daytoy ket buklen dagiti dua a nangruna a rehion: ti Oesling iti amianan a kas paset ti massif ti Ardennes, ken ti Gutland ("nasayaat a pagilian") iti abagatan.[7]Ti Luxembourg ket addaan iti populasion iti 524,853 manipud idi Oktubre 2012[8] ken addaan iti kalawa iti 2,586 kuadrado kilometro (998 sq mi), ken mangaramid daytoy kadagiti maysa a kabassitan a naturay nga estado idiay Europa.[9]
Kas maysa a representatibo a demokrasia nga addaan iti naibatay iti linteg a monarkia, daytoy ket indauluan babaen ti nalatak a duke, ni Henri, Nalatak a Duke ti Luxembourg, ken isu laengen daytoy ti nabati a nalatak a dukado iti lubong. Ti Luxembourg ket maysa a naparang-ay a pagilian, ken addaan daytoy iti napasayaat nga ekonomia ti kangatuan a GDP (PPP) tunggal maysa a tao iti lubong, segun ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 2014. Ti sentral a lokasionna ket nangaramid daytoy nga estratehiko a nangruna kadagiti nadumaduma a bileg, manipud idi pannakapundarna a kas pagsammakedan ti Roma, ti panagsangailina iti nangruna a kastilio ti Pranko idi las-ud ti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, ken ti papelna a kas bastion para iti Kalsada Espania idi baetan ti maika-16 ken maika-17 a sigsiglo.
Ti Luxembourg ket nagpundar a kamemng ti Kappon ti Europa, NATO, OECD, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken ti Benelux, ken mangipaltiing ti politikal a konsensona a mangparabor iti integrasion iti ekonomia, politika, ken militar. Ti siudad ti Luxembourg, nga isu daytoy ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ket isu ti tugaw dagiti nadumaduma a patakder ken ahensia ti Kappon ti Europa. Idi Oktubre 18 2012, ti Luxembourg ket immuna a napili iti pakasaritaanna iti temporario a tugaw iti Konseho ti Seguridad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti pagilian ket nagserbi iti Konseho ti Seguridad manipud idi Enero 1 2013 aginggana idi Disembre 31 2014.[10] Iti panangipaltiingna iti puestona iti heograpia, ti kultura ti Luxembourg ket nagtitiponan ti Romaniko ken Hermaniko nga Europa, ken nangitiptipon kadagiti ugali iti tunggal maysa. Ti Luxembourg ket maysa a tallo ti pagsasaona a pagilian: ti Luksemburges, Pranses ken Aleman ken dagiti opisial a pagsasao. Urayno daytoy ket sekular nga estado, ti Luxembourg ket kaaduan a Romano Katoliko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Luxembourg". International Monetary Fund. Naala idi 1 Abril 2015.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (taudan: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ panangibalikas [ˈgʀəʊsˌhɛxtsoːktuːm ˈlətsəbuxɕ]
- ^ panangibalikas: [ɡʁɑ̃ dyʃe də lyksɑ̃buʁ]
- ^ panangibalikas [ˈgʁoːsˌhɛʁtsoːktuːm ˈlʊksəmˌbʊʁk]
- ^ "Everything you need to know about the Grand Duchy of Luxembourg" (PDF).
- ^ "The first results of the population census", Statistics Portal, Luxembourg. Naala idi 12 Hulio 2012.
- ^ "Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table". Epp.eurostat.ec.europa.eu. Naala idi 21 Pebrero 2010.
- ^ "Luxemburger Wort – Asselborn's final Security Council meeting". Wort.lu. 2014-12-19. Naala idi 2015-04-02.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kreins, Jean-Marie (2003). Histoire du Luxembourg (iti Pranses) (3rd nga ed.). Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 978-2-13-053852-3.
- Thewes, Guy (Hulio 2003). Les gouvernements du Grand-Duché de Luxembourg depuis 1848 (PDF) (iti Pranses) (Édition limitée nga ed.). Siudad ti Luxembourg: Service Information et Presse. ISBN 2-87999-118-8. Naala idi 10 Hulio 2007.
- Plan d'action national luxembourgeois en matière de TIC et de haut-débit
- CEE- Europe’s Digital Competitiveness Report –Volume 2: i2010 –ICT Country Profiles- page 40-41
- Inauguration of LU-CIX
- Art and Culture in Luxembourg
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Luxembourg iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Luxembourg manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website (iti Pranses)
- Luxembourg manipud iti UCB Libraries GovPubs
- Luxembourg a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Luxembourg iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Luxembourg
- Luxembourg
- Benelux
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- NUTS 1 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- NUTS 2 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1815
- Akinlaud nga Europa


text:
Netizone
+639165383857 Yarigko ni Apo Norberto Bumanglag ken ni American writer John Grisham. Agpadada iti estilo. Suspense thriller. Ngem nice ending. Ni Madam Rose ket isu met laeng ni Mayora Sarandi. Urayentayo ti panagkita da Presidente Acosta ken John Villa. More power, Apo Bumanglag. Agbiag ti Bannawag!
+639331298553 Maragsakanak man a mangbasbasa iti “AremLakay” a nobela ni Estela A. Bisquera-Guerrero. Kaslaak la kano ubing a marayray-aw a garikgik a garikgik no basbasaek daytoy a nobela, kuna ni baketko. Numona ta kaarrubami nga ili la gayam ti yan dagiti bida. Siak ni Charlie Manuel ti Urdaneta, Pangasinan.
+639752927165 Naimbag nga aldawyo, apo. Maysaak a bayog (nalakayan a baro). Kayatko koma met ti maaddaan iti texmate a babai, daytay koma agtawen iti 35 agingga iti 45.
+639463809110 Naimbag nga aldawyo amin, apo. Kablaawak man laeng ni papangko a Teddy a kanayon nga agbasbasa iti
Bannawag. Agbiag dagiti mangbukbukel iti Bannawag!
+639676071220 Naimbag a bigatyo. Agbirbirokak iti textmate a babai, agtawen iti 30 agpangato. ‘Tay koma napudno ken managayat. Agyamanak, apo!—Abra Boy
+639469771420 Naimbag nga aldawmo, Patgen a Bannawag.


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Nakagangat a kandela ti mapapati a nakagapu ti pannakauram ti maysa a balay sadiay Barangay Barangobong, ditoy nga ili idi agsapa ti Septiembre 22.
Iti pakpakauna a panagimbestiga ti Bureau of Fire Protection ditoy nga ili, napanawan a nakagangat a kandela ti puon ti nakauraman ti balay ni Marita Rapisora, addaan iti legal nga edad.
Kinuna ni Rapisora nga agassawa nga Indian national, maysa a Som Sinsh, 45, ken Harjinder Kaur, 43, dagiti agkaskasera iti balayna.
Segun iti polis, idi agarup 7:45 ti bigat ti nadakamat a petsa, madama a mammigat dagiti bumbay idi nakita ni Sinsh ti asuk nga aggapu iti maikadua a kadsaaran ket nagtaray a rimmuar a nangala iti danum a pagsebsebna ngem ad-adda ketdi daytoy a nagwaras.
Inreport dagiti kaarruba ti uram iti BFP ket nagresponde dagitoy a mangsebseb iti uram.
Nakontrolda ti uram idi agarup 8:30 ti bigat.
Awan ti naireport a nadangran iti uram ngem mapattapatta a sumurok kumurang P200,000.00 ti pateg ti nadadael.#


text:
Tayikistan
Nagsasabtan: 39°N 71°E / 39°N 71°E
Ti Tayikistan (/təˈdʒiːkɨstæn/, wenno /tæˈdʒiːkiːstæn/; ToҷиkиcToH [tɔd͡ʒikɪsˈtɔn]), opisial a ti Republika ti Tayikistan (Tayiko: ҶyMҳypии ToҷиkиcToH, Çumhuriji Toçikiston/Jumhuriyi Tojikiston; Ruso: Pecпýблиka TaджиkиcTaH, Respublika Tadzhikistan), ket ti kabanbantayan a napalikmutan ti daga a naturay a pagilian idiay Tengnga nga Asia. Nakarkulo nga addaan iti 8 a riwriw a tattao idi 2013, daytoy ti maika-98 a kaaduan ti kaaduan ti populasion a pagilian ken addaan iti kalawa iti 143,100 km2 (55,300 sq mi), daytoy ti maika-96 a kadakkelan a pagilian iti lubong. Daytoy ket bineddengan babaen ti Apganistan babaen iti abagatan, Uzbekistan iti laud, Kirgistan iti amianan, ken Tsina iti daya. Mabirukan ti Pakistan iti abagatan ken insina babaen ti akikid a Koridor ti Wakhan. Ti tradisional a pagtaengan dagiti tattao a Tayiko ket mairaman iti agdama nga aldaw a Tayikistan, Apganistan ken Uzbekistan.
Ti teritorio a mangbukel itan ti Tayikistan ket dati a pagtaengan dagiti nadumaduma a taga-ugma a kultura, mairaman ti siudad ti Sarazm[6] iti Neolitiko ken Panawen ti Bronse, ken kanungpalan idi a pagtaengan dagiti pagarian a tinurturayan dagiti tattao iti nadumaduma a pammati ken kultura, mairaman ti sibilisasion ti Oxus, kultura ti Andronovo, Budismo, Nestoriano a Kristianidad, Soroastrianismo, ken Manikueismo. Ti lugar ket tinurturayan idin babaen dagiti nadumaduma nga imperio ken dagiti dinastia, mairaman ti Imperio ti Akuemenida, Imperio ti Sasanida, Imperio ti Hephtalita, Imperio ti Samanida, Imperio ti Mongol, Imperio ti Timurida, ken ti Imperio ti Rusia. Kas resulta ti pannakawaswas ti Kappon ti Sobiet, nagbalin a nawaya a pagilian ti Tayikistan idi 1991. Ti sibil a gubat ket gangani idi a dagus a nailaban kalpasan ti wayawaya, nagpaut manipud idi 1992 aginggana idi 1997. Manipud idi nagpatingga ti gubat, ti baro a napundar a katalinaay ti polika ken ganganaet a tulong ket nangpalubos ti pagilian a mangpadakkel ti ekonomiana.
Ti Tayikistan ket presidensial a republika a buklen dagiti uppat a probinsia. Kaaduan dagiti 8 a riwriw a tattao ti Tayikistan ket tagikua ti etniko a grupo ti Tayiko ken agsasaoda met iti Tayiko, urayno adu met ti tattao nga agsasao iti Ruso. Dagiti bantay ket mangsakop iti ad-adu ngem 90% iti pagilian. Daytoy ket addaan iti transision nga ekonomia a kaaduan nga agdepdepende kadagiti panangisukat iti kuarta, aluminio ken panagpataud iti kapas.
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kayat a sawen ti Tayikistan ket "Daga dagiti Tayik". Ti pangsandi iti "-stan" (Persiano: ـستان -stān) ket Persiano para iti "lugar ti"[7] wenno "pagilian"[8] ken ti Tayik ket mabalin a ti nagan ti sakbay ti Islamiko a (sakbay ti maikapito a siglo A.D.) tribu.[9] Segun ti Panagadal ti Pagilian ti Tayikistan idi 1997 ti Biblioteka ti Kongreso, narigat a maibaga ti taudan iti balikas a "Tayik" gapu ta ti termino ket "nairiro kadagiti politikal a suppiat ti maikaduapulo a siglo a maipanggep no ti Turkiko wenno Irani a tattao ket dagiti orihinal a nagtataeng iti Tengnga nga Asia."[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am ti banag ti publiko a pagturayan manipud kadagiti sapot a pagsaadan weno dagiti dokumento ti CIA World Factbook.
- ^ "B TaджиkиcTaHe pycckoMy языky BepHyли пpeжHий cTaTyc". Lenta.ru. Naala idi 13 Septiembre 2013.
- ^ [1]
- ^ De Wulf, Martin. "Population Pyramids of the World: Tajikistan 2015". populationpyramid.net. Naala idi 28 Pebrero 2016.
- ^ a b c d "Tajikistan profile at". International Monetary Fund website. Naala idi 22 Abril 2012.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Naala idi 15 Disiembre 2015.
- ^ "Proto-urban Site of Sarazm". UNESCO.org. UNESCO. Naala idi 9 Agosto 2014.
- ^ "What's the Story Behind All the 'Stans?". About.com. Naala idi 10 Agosto 2014.
- ^ "-Stan". Online Etymology Dictionary. Naala idi 10 Agosto 2014.
- ^ a b A Country Study: Tajikistan, Ethnic Background, Library of Congress Call Number DK851 .K34 1997, http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+tj0013%29
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Historical Dictionary of Tajikistan babaen ni Kamoludin Abdullaev and Shahram Akbarzadeh
- Land Beyond the River: The Untold Story of Central Asia babaen ni Monica Whitlock
- Tajikistan: Disintegration or Reconciliation babaen ni Shirin Akiner
- Tajikistan: The Trials of Independence babaen ni Shirin Akiner, Mohammad-Reza Djalili and Frederic Grare
- Tajikistan and the High Pamirs babaen ni Robert Middleton, Huw Thomas and Markus Hauser, Odyssey Books, Hong Kong 2008 (ISBN 978-9-622177-73-4)
- Majority Minoritized by Government: Muslims in Tajikistan (analysis) babaen ni Dr. Ruslan Kurbanov, OnIslam.net. Mayo 19, 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tayikistan iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tayikistan manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Tayikistan iti UCB Libraries GovPubs
- Tayikistan a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Tayikistan iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Bariweswes ti Tayikistan manipud iti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Tayikistan
- Tayikistan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Persiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Naospital ti maysa a senior citizen idi aksidente a dungparen ti maysa a motorsiklo idiay barangay Sabangan, ditoy.
Nabigbig ti biktima a ni Pablo Elizaga, 75, ken residente ti barangay Sabangan ditoy idinto a nainaganan ti nakadungpar kenkuana a ni Samuel Ponce, 50, ken residente ti Villa Quirino, San Esteban, Ilocos Sur.
Naammuan iti imbestigasion ti pulis a ti traysikel a minaneho ni Rolando Elefante a nagluganan ti biktima ket saan a nakasang-at iti nangato a parte ti kalsada ket dimsaag ti biktima ngem bayat a magmagna daytoy, simmungad met ti motorsiklo a minaneho ni Ponce ket nasapgid ti biktima.
Naipuruak ti biktima iti sumagmamano a metro a nagsagabaanna iti sugat iti nadumaduma a paset ti bagina.
Naitaray iti Reyes Clinic and Hospital ti biktima.


text:
Pagsasao nga Iranun
Ti pagsasao nga Iranun ammo pay a kas Iranon, Illanun ket ti maysa nga pagsasao nga Austronesio a tagikua ti sasao a Danao a naisasao kadagiti probinsia ti Maguindanao ken dadduma aparte ti Lanao del Sur kenLanao del Norte ken Cotabato idiay akin-abagatan a Filipinas ken ti estado ti Malaysia iti Sabah. Daytoy ti maikadua a kaaduan a naisasao a pagsasao idiay Maguindanao kalpasan ti pagsasao a Maguindanao.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iranun a Filipino iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Iranun a Malaysiano iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Iranun". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ "Maguindanao: Population to Reach One Million in 2006 (Results from the 2000 Census of Population and Housing, NSO)." National Statistics Office. N.p., 1 Okt. 2002. Web. 16 Hulio 2013.


text:
Santa, Ilocos Sur
Ti Santa ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Santa ket nabennebenneg iti 26 a barbaranggay.[2]
- Ampandula
- Banaoang
- Basug
- Bucalag
- Cabangaran
- Calungboyan
- Casiber
- Dammay
- Labut Norte
- Labut Sur
- Mabilbila Sur
- Mabilbila Norte
- Magsaysay District (Poblacion)
- Manueva
- Marcos (Poblacion)
- Nagpanaoan
- Namalangan
- Oribi
- Pasungol
- Quezon (Poblacion)
- Quirino (Poblacion)
- Rancho
- Rizal
- Sacuyya Norte
- Sacuyya Sur
- Tabucolan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
“ITI daytoy a kinarigat ti panagbiag a kanayon a problematayo ti kuarta, no ditayo agabroad,… nagrigat!”
Daytoy ti kinuna ni Blessie Velasco, 30, addaan iti asawa ken dua nga anak, da Dayanara, 11, ken Rica May, 8, agnaed iti Calongbuyan, siudad ti Candon.
Naammuan ken ni Blessie a damona ti agtrabaho kas domestic helper iti sabali a pagilian ket dina ninamnama nga agbalin a kasla batibat dagiti napagtengna manipud kadagiti amona iti panagtrabahona a domestic helper iti Lebanon.
Abril 28, 2006 idi napan ni Blessie idiay Lebanon. Addaan iti dua nga anak ken agnaed idiay Beirut ti nagbalin nga amona. Dina ninamnama nga adda an-anayen ti ubing nga aywananna. No pakanen ken painumenna ti ubing ket babaen iti hose a nakakonekta iti agongna nga agdiretso iti tianna.
“Saanko a kaya daydiay, kasanon no adda mapasamak iti ubing?” kinuna ni Blessie bayat ti interbio kenkuana ti DZTP ken Tawid News Magasin. Malaksid iti panangaw-awirna iti daytoy nga ubing, agtrabaho pay iti balay.
Gapu iti kastoy a situasion, nagpaut laeng iti dua nga aldaw iti umuna nga amona. Kabsat met laeng ti amona ti immalisanna. Nakarkaro manen ti panagtrabahona: agriing iti alas sais iti bigat, ket agtrabaho agingga iti alas dies wenno alas onse ti rabii. Awan ti innapuy, dagiti sobra dagiti amona a taraon ti ipakanda kenkuana iti mamindua iti makalawas.
“Adda la bassit kamalik iti trabahok, tungpaen wenno pungotennak ti amok a babai,” kinuna ni Blessie.
Ginesdan pay dagiti amona a tumawag iti telepono iti pamiliana iti maminsan laeng iti kada bulan.
Kinuna ni Blessie a nagpatulong kadagiti padana nga OFW sadiay. Nakisarita kadakuada babaen ti senias. Nangaramid iti suratna sana imbato iti ground floor iti alas sais ti bigat. Pinidut ti padana a Pinay ti surat ket isun ti nangi-text iti pamiliana iti Filipinas.
“Maanusak koma uray nadagsen a trabaho ngem diak kabaelan ti panangkabilda ken saanda a panangpakan kaniak,” kinuna ni Blessie.
Naglibas ni Blessie iti amona idi Hunio 4 daytoy a tawen babaen ti tulong dagiti padana a Pinay. Nagpaing iti embahada ti pagilian iti Beirut.
Kunana no nalusotannan ti problemana. Ngem gapu kano iti dina panangsurot iti kontratana, kasapulan nga agbayad iti $1,500 ken plane ticket no dina kayat ti mabalud iti imigrasion ken makaawid ditoy Pilipinas.
Nagtext pay ti rekruiterna iti adingna nga agipaw-it iti $485 a para plane ticketna a maiturong iti Lebanese nga asawa ti recruiter ngem saanna nga inanamongan. Pinilit pay ti ahensia nga agsukat iti amona. Dina intuloy ta imballakad ti maysa a padana a Pinay a saanen nga agsubli pay iti ahensia amangan no adda dakes a mapasamak kenkuana.
“No saan koma a bimtak ti gubat, amangan no nakabaludak ita,” kinunana ni Blessie.
Kinunana a narigat ti kasasaadda idi bimtak ti gubat. Masansan ti panagalarma ti sirena ti police station ket kumkumpesda iti buteng. Idi kimmaro ti situasion, pimmanawda iti embassy ket nagpaknida iti maysa a simbaan. Idi damo, nasurokda laeng a sangagasut ngem di mabayag, nagdadarison dagiti nagpaing a kadaraanna iti simbaan.
Nairaman ni Blessie iti first batch a naggawid ta nagbalin a prioridad a mapaggawid dagiti naggapu iti embassy.
Kinuna ni Blessie nga aganay a 18 oras ti panagbiaheda manipud Beirut agingga iti Damascus. Nailawlaw pay ti bus a naglugananda ta malaksid nga awan ti kinarelibo ti agmaneho, nairana nga adda bimtak a bomba iti asideg ti Syria. Dida nangnangan ket no adda man ipaunegda, saan nga innapuy.
Kinunana a nagbayagda iti asideg ti border ta sumagmamano a kaduana a Pinay ti napukawan iti travel document ket kapilitan a nagsublida tapno mangalada iti Beirut. Aglima orasda a nagur-uray iti border ti Syria.
“Uray badok laeng koma a naiyawidko,” kinuna ni Blessie.
Kinunana a dina kayaten ti agsubli iti Lebanon. Nupay kasta, kayatna pay ti agtrabaho iti sabali a pagilian.


text:
VIGAN CITY – Tallo a coastal barangays ditoy siudad ti naipasidong iti state of calamity gapu iti pannakadidigrada iti Bagyo Dindo a dimmalapus iti probinsia itay nabiit.
Impasa ti Sangguniang Panlungsod ditoy ti Resolution No. 24 a nangideklara iti Barangay Mindoro, San Pedro, ken Pantay Laud iti babaen ti state of calamity gapu iti panagsagabada iti coastal erosion ken panaglayus gapuanan ti aluyo nga impaay ti Bagyo Dindo.
Nasurok a P400,000.00 ti pateg dagiti nakabulos a lames ken nadadael a pamupokan kadagiti nadakamat a barangay iti pannakalayusda maigapu iti panagaluyo ti baybay a pinataud ti ilalasat ni Bagyo Dindo.
Iti babaen ti state of calamity mausar ti city ken barangay governments dagiti tallo a barangay ti pondoda iti kalamidad para iti rehabilitasion dagiti coastal areas.
Karaman kadagiti manamnama nga iyussuat a proyekto ti city government ti pannakasimpa ti seawall ken pannakabangon ti dadduma nga imprastruktura a mangted proteksion iti biag ken sanikua kadagiti maseknan a barangay.#


text:
Departamento ti Magdalena
Ti Magdalena (Panangibalikas nga Espaniol: [maɣðaˈlena]) ket departamento ti Colombia, a mabirukan idiay amianan ti pagilian babaen ti Baybay Karibe. Ti kapitolio ti Departamento ti Magdalena ket ti Santa Marta ken nainaganan manipud iti Karayan Magdalena. Tinawidna ti nagan ti maysa kadagiti kasisigud a siam nga estado ti Estados Unidos iti Colombia ken ti agdama a naitiptipon a teritoriona.
Dagiti linaon
Politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Departamento ti Magdalena ket nabingbingay kadagiti 30 a munisipalidad ken maysa a distrito. Dagiti munisipalidad ket demokratiko a nabutosan a munisipal a mayor ken ti munisipal a konsehal. Ti Touristiko, Kultural ken Historiko a Distrito ti Santa Marta ket imatonan babaen ti Munisipalidad ti Santa Marta ken addan ti naipangruna a pannakaigiddiat iti kaunegan ti pagilian.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Algarrobo
- Aracataca
- Ariguaní
- Cerro San Antonio
- Chibolo
- Ciénaga
- Concordia
- El Banco
- El Piñón
- El Retén
- Fundación
- Guamal
- Nueva Granada
- Pedraza
- Pinto
- Pijiño
- Pivijay
- Plato
- Pueblo Viejo
- Remolino
- Sabanas de San Angel
- Salamina
- San Sebastián de Buenavista
- Santa Ana
- Santa Marta
- San Zenón
- Sitionuevo
- Tenerife
- Zapayán
- Zona Bananera
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nuestro departamento: Información general: Geografía". Gobernación del Magdalena.
- ^ Kline, Harvey F. (2012). "Magdalena, Departamento ti". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 304. ISBN 978-0-8108-7813-6.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Departamento ti Magdalena iti Wikimedia Commons


text:
Marikina
Ti Siudad ti Marikina ket maysa kadagiti siudad ken ili a mangbukel iti Metro Manila iti Filipinas. Maaw-awagan ti Marikina kas "Kapitolio ti Sapatos iti Filipinas" gapu iti mabigbig nga industria ti sapatos. Nalatak ti siudad kadagiti aramidna a sapatos a mailaklako pay iti sabsabali a pagilian. Itay nabiit, inaramid dagiti sapatero ditoy iti maibilang a kadakkelan a paris ti sapatos iti sangalubongan. Ti met Museo ti Sapatos iti Marikina ti ayan ti nalatak a 3,000 a paris ti sapatos ni sigud nga Umuna a Babai Imelda Marcos.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Marikina iti 16 a barbaranggay.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Philippine Standard Geographic Code
- 2000 Philippine Census Information
- Opisial a website ti Gobierno ti Siudad ti Marikina


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Sabali
manen a balikbayan ti tinakawan itay nabiit dagiti mannanakaw iti
Barangay Butol ditoy nga ili.
Nagpulong ni Victorino Pezcoro,
maysa a balikbayan a residente iti nadakamat a barangay, iti polis
a sinerrek dagiti mannanakaw ti balayda ket kinasakasda ti 3 a
selpon, $540, maysa a digicam camera, bracelet nga agpateg $600,
P500, Mabado watch, ken maysa a lisensiado a kalibre 45 nga addaan
serial number HD-2759.
Segun
iti biktima, nakastrek dagiti di nabigbig a suspek babaen ti
panangikkatda iti lock ti sliding window ti balayna.#


text:
Kategoria:Dagiti plantilia ti Wikipedia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 15 a subkategoria, manipud iti 15 a dagup.
- ► Dagiti plantilia ti siensia ken katutubo (12 K)
D
- ► Dagiti kahon ti wiki (1 K)
- ► Dagiti plantilia a maisengngat (1 K, 8 P)
- ► Dagiti plantilia a pangsuporta ti nadumaduma a pagsasao (3 K, 3 P)
- ► Dagiti plantilia ti arte ken kultura (8 K)
- ► Dagiti plantilia ti datos (7 K, 19 P)
- ► Dagiti plantilia ti panagala ti datos (16 P)
- ► Dagiti plantilia ti tattao ken tao (6 K)
P
- ► Dagiti pakaaramatan a plantilia ti Wikipedia (15 K, 8 P)
- ► Panangiturong ti plantilia ti Wikipedia (5 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti plantilia ti Wikipedia"
Dagiti sumaganad a 5 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 5 a dagup.


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Nagkaysa dagiti agmulmula iti mani ken negosiante nga aggatgatang iti daytoy a produkto a P33.00 kada kilo ti masurot a presio daytoy a produkto bayat ti naisayangkat a dialogo a naangay iti Barangay Conconig East ditoy nga ili idi Marso 6.
Timmabuno iti nasao a dialogo ti nasurok a 60 a lider dagiti agmulmula ti mani iti panangidaulo ti Sta. Lucia Peanut Growers Association, 10 a komersiante ken 3 a kameng ti sangguniang bayan ditoy nga ili a naisayangkat babaen ti pannakitinnulong ti Solidarity of Peasants against Exploitation (STOP Exploitation).
Immun-una ngem daytoy, indatag ti SLPGA babaen ti panangidaulo ni Barangay Captain Romeo Rabang ti P48.00 a presio ti mani kada kilo para iti saan a naukisan ken naata a mani.
Segun iti grupo, nainkalintegan ti P48.00 kada kilo a presio a kasukat iti gastos, rigat ken sakripisio dagiti agmulmula iti mani kas maibatay iti P783.00 a kasapulan ti maysa a pamilia ti mannalon nga addaan innem a miembro.
Ngem imbaskag dagiti komersiante a saanda a kabaelan ti nasao a presio gapu ta agdepende ti presio a paggatang dagiti pagibagbagsakanda iti daytoy a produkto sadiay Urdaneta City, Bulacan ken National Capital Region.
Kinuna pay dagiti komersiante a P29.00-P33.00 kada kilo ti paggatgatangda iti naata a mani.
Imbaba dagiti lider ti asosasion iti P35.00 kada kilo ti presio ngem saan a simmabat dagiti komersiante.
Idi agangay, nagsinnabat ti dua a partido iti P33.00 kada kilo ti presio ti saan a naukisan ken naata a mani.
Kas maibatay iti katulagan, susteneren dagiti negosiante ti napagkaykaysaan a presio ti mani kada kilo aniaman ti sasaaden ti produkto ken presio a danonen dagiti komersiante iti pagibagsakanda iti daytoy a produkto.
Kinuna ti maysa a kameng ti asosasion nga iti napalabas, imbaba dagiti negosiante ti presio ti mani agsipud iti rason a limmag-an ti mani wenno bigla a bimmaba ti presio iti pagibagsakanda iti Manila.
“Ti rigatna, isuda met laeng ti nagutanganmi iti inusarmi iti panagtalon isu a maipapatida diay kayatda,” innayon ti dina kayat agpabigbig a mannalon.
Kalaksidan iti presio, nagkaykaysa ti agsumbangir a partido a ti pagkiluan ti mannalon wenno iti barangay a naipa-calibrate iti lokal a gobierno ti maaramat a pagkilo kadagiti mailako a mani ken pannakaikkat ti resiko.
Segun iti maysa a mannalon, manipud iti gudua kilo agingga iti maysa a kilo ti maikkat a resiko tunggal 30 kilos a sako ti produkto.
Kanaig daytoy, impasigurado dagiti dimmar-ay a kameng ti Sangguniang Bayan a maiwayat ti calibration kadagiti nasao a pagkiluan ken pannakaipatungpal dagiti dadduma pay a nagtutulagan.
Insingasing pay dagiti konsehal ti pannakaisayangkat ti nayon a panagtutungtong tapno ad-adda a mapadur-as ti produkto a mani.
Idi Nobiembre 2015, dimmanon iti P40.00 kada kilo ti farmgate price ti naata ken saan a naukisan a mani ngem dagus a bimmaba. Idi timmapog ti Pebrero 2016, bimmaban ti presio ti mani kada kilo iti P20.00.
Kas maibasar iti rekord ti Philippine Statistics Authority manipud 2011 inggana 2015, agabereyds laeng iti P30.00/kilo ti farmgate price a panaggatang dagiti komersiante iti produkto ti mani manipud kadagiti mannalon iti Ilocos Sur. (Manipud iti report ti Stop-Ex)


text:
Nanoteknolohia
Ti nanoteknolohia ket ti panangipaturong iti banag iti maysa nga atomiko ken molekular a gantingan. Ti kasapaan a naiwarwaras a pannakaipalawag ti nanoteknolohia[1][2] ket nangibagbaga iti naisangayan a teknolohiko a gandat ti apag-isu a panangiturong dagiti atomo ken dagiti molekula para iti pabrikasion kadagiti bassit usit a gantingan a produkto, mangibagbaga pay itan a kas ti molekular a nanoteknolohia. Ti nasapsapasap a panangilawag ti nanoteknolohia ket sinarunuan idi nga inpatakder babaen ti Initiatibo ti Nailaina a Naoteknolohia, a nangipalplawag a ti nanoteknolohia a kas ti panangiturong ti banag iti saan a basbasit ngem maysa a dimension a kadakkel manipud ti 1 aginggana ti 100 nanometro. Daytoy a pannakaipalawag ket makaanninaw ti kinapudno a dagiti kuantum mekanikal a pagbanagan ket nangruna iti daytoy a gantingan ti kuantum a pagturayan , ken isunga ti panagipalplawag ket immalis manipud tinaisangayan a teknolohiko a gandat iti maysa a kategoria ti panagsukisok a mangiraman amina a kita ti panagsukisok ken dagiti teknolohia a mangirebbeng kadagiti naisangayan atagikua ti banag a rumsua iti babab ti naited a batayan ti kadakkeld. Isunga kadawyan daytoy a makitkita ti ad-adu ngem maysa a porma "dagiti nanoteknolohia" ken ti "nanogantingan a teknolohia" a amngitudo ti adu a sakup ti panagsukisok ken dagiti pakat a ti kadawyan nga ugali ket ti kadakkel. Gapu kadagiti nadumaduma a mabalin a pakaipakatan (mairaman ti industrial ken militar), dagiti gobierno ket napuonanda kadagiti riniwriw a doliar iti panagsukisok ti nanoteknolohia. Babaen ti bukodna nga Initiatibo ti Nailian a Nanoteknolohia, ti Estados Unidos ket nagpuonan kadagiti 3.7 bilion a doliar. Ti Kappon ti Europa ket nagpuonan kadagiti 1.2 bilion ken ti Hapon kadagiti 750 riwriw a doliar.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Drexler, K. Eric (1986). Dagiti Makina ti Pannakapartuat: Ti Iyuumay ti Panawen ti Nanoteknolohia. Doubleday. ISBN 0-385-19973-2.
- ^ Drexler, K. Eric (1992). Dagiti Nanosistema: Molekular a Makina, Panagpataud, ken Komputasion. New York: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-57547-X.
- ^ Ipakat ti nanotek aginggana iti industrial, agri a maiparuar, The Daily Star (Banglades), 17 Abril 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Nanoteknolohia iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Nanoteknolohia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
QUEZON CITY – Pormal a nagsapata ni dati a bokal ti
Ilocos Sur Jose Ping-ay kas kabarbaro a party list representative a
mangibagi iti COOP-NATCCO iti Kamara itay Enero 19, 2009.
Ni House Speaker Prospero Nograles ti namagsapata ken ni
Ping-ay nga inimatangan dagiti uppat a deputy speakers a pakairamanan
ni Cong. Eric Singson.
Iti interbio kenkuana, kinuna ni Ping-ay a kasla dina
pay la patien a maysan a kameng ti House of Representatives.
Sinuktan ni Ping-ay daydi party-list representative
Guillermo Cua a pimmusay gapu iti sakit. Ni Ping-ay ti nakagun-od iti
maikadua a kadakkelan a butos ti COOP-NATCCO.
Immuna
a nagtakem ni Ping-ay a kas kameng ti sangguniang panlalawigan, sa
bise mayor ti Sta. Cruz, Ilocos Sur.#


text:
Imperio nga Otomano
Ti Imperio nga Otomano[dn 4] wenno Narimbaw nga Estado ti Otomano (Otomano Turko: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه Devlet-i ʿAliyye-yi ʿOsmâniyye[9] (ti pay عثمانلى دولتى Osmanlı Devleti),[dn 5] Moderno a Turko: Osmanlı Devleti wenno Osmanlı İmparatorluğu) ket maysa idi a Turko nga imperio a nagpaut manipud idi 27 Hulio 1299[10] aginggana idi 29 Oktubre 1923.[11]
Ti Imperio nga Otomano ket isu kadagiti kadakkelan ken kapautan nga imperio iti pakasaritaan; a daytoy nga Estado ti Otomano, ti politikana, supsupiat, ken kultura a tinawtawid ken ti maysa a nawatiwat a heograpia ket nagited daytoy ti maysa kadagiti kabayagan nga agnanayon a pannakasarita. Idi las-ud ti maika-16 ken maika-17 a siglo, iti kabilegan a panagsakupna babaen ti panagturay ni Suleiman ti Nadaeg , daytoy nga imperio ket isu kadagiti kabilegan nga estado iti lubong – maysa nga adu ti panaka-umili, adu ti pagsasao nga imperio a naibistrad manipud ti akin-abagatan a nagbedbeddengan iti Nasantuan a Romano nga Imperio aginggana kadagiti wayawaya iti Vienna, Naarian a Hungaria (moderno Eslobakia) ken ti Polako–Lituano a Mankomunidad iti amianan aginggana idiay Yemen ken Eritrea iti abagatan; manipud ti Arhelia iti laud aginggana ti Azerbaijan iti daya;[12] nga agtengtengngel ti kaaduan iti Abagatan a daya nga Europa, Akinlaud nga Asia ken Amianan nga Aprika.[13] Daytoy nga imperio ket naglaon kadagiti 32 probinsia ken dagiti dadduma pay a basalo nga estado, nga adda kadagitoy ket nasagepsepan iti dayta nga imperio, a dagiti dadduma ket naikkanda ti sabsabali a kita nga autonomia kadagiti sumaganan a sigsiglo.[dn 6]
A ti Konstantinopla a kas ti kapitoliona ken ti nawatiwat a panagtengngel kadagiti daga ti lawlaw ti Mediteraneo a labneng, ti imperio ket adda idi ti sentro kadagiti panagtigtignay a nagbaetan ti Akindaya ken Akinlaud a lublubong para kadagiti sumurok nga innem a siglo.
Kalpasan ti pannakabigbigan iti baro a Turko a parlamento (Nalatak a Nailian nga Asenblia iti Turkia) a naikuartel idiay Ankara, babaen ti Tulag iti Lausanne a napirmaan idi 24 Hulio 1923, ti Turko a parlamento ket nagirangarang idi 29 Oktubre 1923 ti panakabangon ti Republika ti Turkia a kas ti baro a Turko nga Estado a simmukat ken pormal a napatinggaan ti awanen nga Otomano nga Imperio, a nailinia iti tulag.[14][15][16][17][18][19][20][21] Ti Otomano a Kalipato ket naikkat idi 3 Marso 1924; dagiti turay ken tagikua ti Kalipato ket naiyalis idiay Nalatak a Nailian nga Asemblia iti Turkia.
Dagiti linaon
Ibabangon ti Otomano nga Imperio (1299–1453)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panakapaay ti Seljuk a Sultanato iti Rum (c. 1300), ti Anatolia ket nabingbingay idi kadagiti nadumaduma a nawaya nga estado, dagiti nakunkuna a Ghazi nga emirato. Babaen idi 1300, ti napakapsot nga Imperio a Bisantino ket kaaduan a napukawna dagiti Anatolia a probinsiana kadagiti sangapulo a Ghazi a prinsipalidad. Maysa kadagiti Ghazi nga emirato ket ndauloan babaen ni Osman I (nga isu ti nakaalaan ti nagan nga Otomano), anak ni Ertuğrul, ti asideg ti Eskişehir idiay lumaud nga Anatolia. Iti pundasion a mito a naiyebkas iti mediebal a Turko a sarita a naam-ammuan a kas ti "Tagtagainep ni Osman", ti ubing nga Osman ket naparegget idi nga agparukma babaen ti panagsirmata iti imperio (segun ti tagtagainepna, ti imperio ket maysa a dakkel a kayo a dagiti ramutna ket nagsaknap kadagiti tallo a kontinente ken dagiti sangana ket kinalubanna ti langit).[22] Segun ti tagtagainepna ti kayo, nga isu idi ti Imperio ti Osman, ket nagited ti uppat a karayan manipud kadagiti ramutna, ti Tigris, ti Euprates, ti Nilo ken ti Danubio.[22] Ti maipatinayon, ti kayo ket lininonganna ti uppat a kabanbantayan, ti Kaukaso, ti Tauro, ti Atlas ken ti Balkan .[22] Iti las-ud ti panagturayna a kas ti Sultan, ni Osman I ket inpaatiddogna ti prontera ti Turko a pagtaengan idiay igid ti Imperio a Bisantino.
Iti daytoy a paset ti panawen, ti pormal a Otomano a gobierno ket napartuat idi a ken nadaras a nagbalbaliw dagiti patakderna kadagiti sumaganad a kabibiag ti imperio. Ti gobierno ket nagus-usar ti legado nga entidad a nakunkuna a kas ti miho sa sistema, babaen dagiti relihioso ken etniko a minoridad ket napakabaelanda a mangimaton dagiti bukodda a pannakibiang nga adda dagiti adu a pannakawaya manipud ti sentro a panagtengngel.
Iti siglo kalpasan ti ipupusay ni Osman I, ti Otomano a turay ket nangrugi nga immatiddog idiay Mediteraneo ken Balkanes. Ti anak a lalaki ni Osman, a ni Orhan, ket natiliwna ti siudad ti Bursa idi 1324 ken inaramidna daytoy ti baro a kapitolio ti estado nga Otomano. Ti panakatnag ti Bursa ket nagbanagan daytoy ti panakapukaw ti Bisantino a panagtengngel ti Amianan a laud nga Anatolia. Ti nangruna a siudad ti Thessaloniki ketnatiliw idi manipud kadagiti Benisiano idi 1387. Ti panagballigi ti Otomano idiay Kosovo idi 1389 ket epektibo a nagmarka ti gibus ti Serbio a bileg iti daytoy a rehion, a nagidalan daytoy para iti Otomano a panagpadakkel idiay Europa. Ti Gubat iti Nicopolis idi 1396, a kaaduan a naipanunotan a kas ti naudi a dakkel a krusada iti Tengnga a Panawen, ket napaay a nagpasardeng ti panag-abanse dagiti nagballigi nga Otomano a Turko. Ti pannakaatiddog ti Turko a pagturayan idiay Balkanes, ti estratihiko a panagrukma iti Konstantinopla ket nagbalin a nagruna a gandat. Ti Imperio ket nagtengngel ti gangani kadagiti amin a dati a dagdaga ti Bisantino a nagpalikmut ti siudad, ngem dagiti Bisantino ket temporarioda a nabang-aranda idi rinaut ti Timur ti Anatolia idiay Gubat iti Ankara idi 1402. Isu ket nangala kenni Sultan Bayezid I a kas maysa a binaludan. Ti pannakatiliw ni Bayezid I ket nagkirokiro kadagiti Turko. Ti estado ket natnag iti maysa a sibil a gubat a nagpaut manipud idi 1402 aginggana idi 1413, a ti anak a lalaki ni Bayezid ket nakilablaban ti panakisinnarunona. Daytoy ket nagpatingga idi ni Mehmed I ket nagbali a kas ti sultan ken nagipasubli ti Otomano a bileg, a nagiyeg daytoy ti gibus ti Interregno.
Dagiti paset ti Otomano a teritorio idiay Balkan (a kas ti Thessaloniki, Masedonia ken Kosovo) ket temporario a napukaw kalpasan ti 1402, ngem dagitoy ket naipasubli met laeng babaen ni Murad II idi baetan ti 1430 ken 1450. Idi 10 Nobiembre 1444, ni Murad II ket inabakna dagiti buyot ti Hungaro, ti Polako ken Wallachia babaen ni Władysław III iti Polonia (ken ari pay ti Hungaria) ken János Hunyadi idiay Gubat iti Varna, nga isu daytoy ti naudi a Krusada iti Varna.[23][24] Kalpasan ti uppat a tawen, ni János Hunyadi ket nangisagana ti sabali pay a buyot (dagiti puersa ti Hungaro ken Wallachian ) tapno rautenna dagiti Turko, ngem isu ket inabak manen babaen ni Murad II idiay Maikadua a Gubat iti Kosovo idi 1448.
Ti anak a lalaki ni Murad II, ni Mehmed ti Agrukrukma, inurnosna manen ti estado ken ti milisia, ken nagipakita ti milisia a kalaingna babaen ti panagtiliwna ti Kontantinopla idi 29 Mayo 1453, iti edad a 21.
Militar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a militar a yunit ti estado nga Otomano ket maysa idi a buyot nga inurnos babaen ni Osman I manipud kadagiti tribu ti lallaki nga agtataeng kadagiti turod ti akinlaud nga Anatolia idi naladaw a maika-13 a siglo. Ti militar a sistema ket nagbalin a maysa a narikut nga organisasion idi rimmang-ay ti imperio. Ti Otomano a militar ket maysa a narikut a sistema ti panagkintos ken panagtengngel kadagiti suppiat. Ti kangrunaan a kuerpo ti Buyot mga Otomano ket mairaman ti Hanisaro, Sipahi, Akıncı ken Mehterân. Ti Otomano a buyot ket maysa idi kadagiti kalaingan a makilablaban a puersa ti lubong, nga isuda ti immuna a nagus-usar kadagiti muskete ken kanion. Dagiti Otomano a Turko ket nangrugrugida a nagus-usar kadagiti palkonete, a dagitoy ket ababa ngem nalawa a kanion, iti las-ud ti Sillong iti Konstantinopla (1422). Ti Otomano a kabaliero ket nagtaltalek iti kinapardas ken ti panaggungunay embes a ti nadagsen a kalasag, a nagususar kadagiti pana ket ababa nga espada nga agsaksakay kadagiti napardas a Turkoman ken Arabiano a kabalio (nagtaudan dagiti Puro a pakilumba a kabalio),[25][26] ken kankanayon nga agipakpakat kadagiti taktika a kapadpada kadagiti Mongol nga Imperio, a kas ti aginkukuna nga agsanod bayat nga agpalpalikmut ti puersa ti kabusor iti uneg ti immindayon a sukog a pormasion ken idi kuan ket pudnoda nga agraut. Ti panakapaay ti kalaing ti buyot ket nagbalin a nalawag manipud idi maika-17 a siglo ken kalpasan ti Nalatak a Turko a Gubat. Ti maika-18 a siglo ket nakakita ti bassit a panagballigi idiay Benisia, ngem idiay amianan ti Europeano a naestiluan buyot ti Rusia ket nagpilit kadagiti Otomano nga agibbet kadagiti daga.
Ti pannakamoderno ti Otomano nga Imperio idi maika-19 a siglo ket nangrugi iti milisia. Idi 1826 ni Sultan Mahmud II ket inikkatna dagiti kuerpo ti Hanisaro ken nangbangon ti moderno a buyot ti Otomano. NInagananna dagitoy a kas ti Nizam-ı Cedid (Baro nga Urnos). Ti Otomano a buyot ket isu pay ti immuna nga instituto a nangabang kadagiti ganganaet nga esperto ken nagipatulod kadgiti opisialna para iti panagsanay kadagiti Europeano a pagilian. Ti nagbanagan daytoy, ti tignay ti Katutubo a Turko ket nangrugi idi dagitoy a ubbing pay laeng ken baro a nasanay a lalaki ket nagsublida manipud kadagiti panagad-adalda.
Ti Otomano a Marina ket nawatiwat a nagparparawad ti panagpadakkel kadagiti teritorio ti Imperio idiay kontinente ti Europa. Isu ti nangirugi ti panagrukma ti Amianan nga Aprika, a nainayon ti Alheria ken Ehipto iti Otomano nga Imperio idi 1517. Iti rugi ti panakapukaw ti Alheria(1830) ken Gresia (1821), ti bileg ti Otomano a marina ken ti panagtengngel kadagiti adayo a ballasiw taaw a teritorio ket nagrugi a naapday. Sultan Abdülaziz (nagturay idi 1861–1876) ket nangpadas a nangibangon manen ti napigsa nga Otomano a marina, a nangipatakder ti kadakkelan a plota a dagiti dakdakkel laeng ket dagiti plota ti Britania ken Pransia. Ti pagaramidan ti barko idiay Barrow, Inglatera, ket isu ti immuna a nagaramid ti bukodna a submarina idi 1886 para iti Otomano nga Imperio.
Nupay kasta, ti agrebreba nga ekonomia ti Otomano ket saan a napaut a nakasaranay ti pigsa ti plota. Ni Sultan Abdülhamid II ket saan a nagtaltalek kadagiti almirante a kimmappon iti repormista a ni Midhat Pasha, ken nangitunton a ti dakkel ken nangina a plota ket awan banagna a mausar ti panagsuppiat kadagiti Ruso iti las-ud ti Ruso-Turko a Gubat (1877–1878). Kaaduan a indulinna ti plota idiay uneg ti Nabalitokan a Sara, nga idiay dagitoy a barko ket nalungsotda para kadagiti sumaganad a 30 a tawen. Kalpasan ti Katutubo a Turko Rebolusion idi 1908, ti Komite iti Kappon ken Rang-ay ket nagsukisok nga agparang-ay ti maysa a napigsa a puersa ti marina ti Otomano. Ti Pundasion ti Otomano a Marina ket nabangon idi 1910 tapno makagatang kadagiti baro a barko babaen kadagiti donasion ti publiko.
Ti pakasaritaan ti Otomano milisia a panagpatayab ket napetsaan manipud idi 1909 ti nagbaetan ti Hunio 1909 ken Hulio 1911.[27][28] Ti Otomano nga Imperio ket nangrugrugi a nangisagana dagiti immuna a pilotona ken eroplano, ken ti panakabangon ti Pagadalan ti Panagpatayab (Tayyare Mektebi) idiay Yeşilköy idi 3 Hulio 1912, ti Imperio ket nagrugrugi a nagisursuro kadagiti bukodna nga agpatpatayab nga opisial. Ti panakabangon ti Pagadalan ti Panagpatayab ket nangipardas ti panagra-ay ti programa ti milisia a panagpatayab, ken nagpaadu kadagiti bilang dagiti alistado, ken nagited kadagiti baro a piloto ti aktibo a papel iti Otomano a Buyot ken ti Marina. Idi Mayo 1913 ti immuna a naipangpangruna a Panagsanay ti Rekonosimiento a Programa ti lubong ket inrugi ti Pagadalan ti Panagpatayab ken ti immuna a sabalia rekonosimiento a dibision ket naipatakder. Idi Hunio 1914 ti maysa a baro nga akademia, ti Marina a Pagadalan ti Panagpatayab (Bahriye Tayyare Mektebi) ket nabangon idi. Ti irurugi ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ti modernisasion a pamay-ay ket kellaat a napasardeng. Dagiti eskuadron ti Otomano a panagpatayab ket nakilabanda kadagiti adu a sanguanan idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, manipud idiay Galicia idiay laud aginggana idiay Kaukaso idiay daya ken Yemen idiay abagatan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Artikulo 18 iti Batay-linteg iti 1876 nainaganan nga ti Turko ket isu ti ti opisial a pagsasao, saan nga Otomano; Artikulo 18: Ti maysa a masapul para iti panagtrabaho iti panagserbi ti Estado ti maysa nga Otomano ket nasken nga ammoda ti Turko, a daytoy ket isu ti opisial a pagsasao iti Estado. Tebâ'a-i Osmâniyenin hidemât-ı devlette istihdam olunmak için devletin lisân-ı resmîsi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır, Geoffrey L. Lewis, Ti panagreporman ti Tuko a pagsasao: Maysa a Didigra a Balligi, Oxford University Press, 1999, ISBN 978-0-19-823856-0, p. 16.
- ^ In Republika iti Ragusa a nasakupan babaen ti Otomano a panagsalaknib.
- ^ Ti Tulag iti Sèvres (10 Agosto 1920) ket napakabaelan bassit ti kaaddana iti Imperio nga Otomano. Ti Nalatak a Nailian a Gimong ket nairangarang a ti sultanato ti Otomano a naikkat manipud idi Marso 16 1920 (panagsakup ti militar iti Konstantinopla) aginggana idi Nobiembre 1 1922. Ti sangalubongan a panakabigbigan iti Nalatak a Nailian a Gimong iti Turkia ket nairangarang idi babaen ti Tulag iti Lausanne (24 Hulio 1923). Idi kuan, ti Nalatak a Nailian a Gimong iti Turkia ket nagirangarang ti sumaruno nga estado a tattan a moderno nga aldaw ket ti "Republika iti Turkia" (29 Oktubre 1923), nga isu daytoy ti panaka-gibus iti pakasaritaan ti Imperio nga Otomano.
- ^ Kadawyan a nainaganan idi a ti "Imperio nga Otomano", ti "Turko nga Imperio", ti "Otomano a Kalipato" wenno kadawyan a "Turkia" babaen dagiti kontemporariona (manipud idi 1923, ti nagan a "Imperio nga Otomano" ket isu ti naisaguday tapno maliklikan ti panaka-allilaw ti Republika iti Turkia, kitaen ti Nagnagan iti Imperio nga Otomano).
- ^ A nagrugi manipud idi maika-19 a siglo, ti nagan a Osmanlı Devleti (Otomano nga Estado) ket nagbalin a nalatak kadagiti Otomano nga umili ken dagiti opisial. Sakbay ti panawen nga 1800, ti nagan a Osmanlı Devleti ket saan nga opisial a maus-usar, ngem dagiti rehistro ket agiparparang a daytoy a nagan ket inus-usar a saan a pormal babaen dagiti umili ti Otomano.
- ^ Ti imperio ket nakaala ti temporario a panagturay kadagiti ballasiw taaw a dagdaga babaen ti panagirangarang iti panamakatalek iti Otomano a Sultan ken Kalipa, a kas iti panagirangarang babaen ti Sultan iti Aceh idi 1565, wenno babaen ti tenmporario a panagala iti is-isla a kas iti Lanzarote idiay Taaw Atlantiko idi 1585, Turkish Navy Official Website: "Atlantik'te Türk Denizciliği"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Ensiklopedia Britanika, Vol.7, Inurnos babaen ni Hugh Chisholm, (1911), 3; Konstantinopla, ti kapitolio iti Turko nga Imperio...
- ^ Britannica, Istanbul:Nga idi napabangon ti Republika ti Turkia idi 1923, ti kapitolio ket naiyakar idiay Ankara, ken ti Konstantinopla ket opisial nanaganan manen nga Istanbul idi 1930.
- ^ Yücel Karadaş, Ziya Gökalp'te Şarkiyatçılık: Doğu'nun batıcı üretimi, Anahtar Kitaplar, 2008, p. 133. (iti Turko), Osmanlı devrinde resmi dil olarak kullanılan Osmanlıca ile halk arasında konuşulan Türkçe, söz konusu dönemde kullanılan dillerdir.
- ^ Şerafettin Turan, Türk Kültür Tarihi: Türk Kültüründen Türkiye Kültürüne ve Evrenselliğe, Bilgi Yayınevi, 1990, p. 59.(iti Turko), ...devlet kuruluşlarında kullanılan Arapça – Farsça – Türkçe karışımı Osmanlıca ile halkın konuştuğu Türkçe arasındaki uçurum giderek artarken, ...
- ^ Peter Turchin, Thomas D. Hall ken Jonathan M. Adams, "East-West Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio", Warnakan iti Sangalubongan a Sistema ti Panagsukisok Vol. 12 (no. 2), pp. 219-229 (2006).
- ^ Dündar, Orhan; Dündar, Erhan, 1.Dünya Savaşı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1999, ISBN 975-11-1643-0
- ^ Salaysay ti pannakaabak: ti milisia ti Otomano idiay Balkanes, 1912-1913, Edward J. Erickson, panid 59
- ^ "Yeni Turkiye Araştırma ve Yayın Merkezi; Geleceğin Türkiye'si bambaşka olacak". Yeniturkiye.com. Naala idi 2011-11-06.
- ^ "Otomano a kuarta nga adda ti Arabiko a naisuratan". Naala idi 2010-08-26.
- ^ "Maysa a grammatiko ti pagsasao a Turko". Archive.org. Naala idi 2011-11-06.
- ^ Temel Britannica, Ana Yayıncılık-Encyclopaedia Britannica, 1992, Cilt 18, Sh. 41-96; Türkiye. ISBN 975-7760-02-1
- ^ Stephen Turnbull, Ti Imperio nga Otomano 1326-1699, Dagiti Naken a Pakasaritaan, tom. 62, Dagiti Nasken a Pakasaritaan, 2003. [manipud kadagiti artikulo ti likud nga abbong]
- ^ "Manipud ti artikulo ti Imperio nga Otomano idiay Oxford nga Online nag Islamiko a Panagadal". Oxfordislamicstudies.com. 2008-05-06. Naala idi 2010-08-26.
- ^ Ti Sultanato ket naikkat idi 1 Nobiembre 1922. Mehmed VI, ti naudi nga Otomano a Sultan, ket pimmanaw manipud idiay Istanbul idi 17 Nobiembre 1922, a daytoy ket saanna a kayat a saoen a ti Otomano nga Imperio kompleto a nagpatingga ken nagipasardeng kadagiti amin a pamay-anna.
- ^ "Napno a testo ti Tulag itif Lausanne (1923)". Wwi.lib.byu.edu. Naala idi 26 Agosto 2010.
- ^ Böyle olunca, Türkiye, bu Devletin mirasçısı değildir; ona ardıl olan Devletlerden biridir., Seha Meray, Lozan Barış Konferansı, Tutanaklar-Belgeler (Ti Kappia a Konperensia ti Lausanne , Dagiti Minuto-Dagiti okumento), Cilt 1, Kitap 3, Ankara Üniversitesi, Siysal Bilgiler Fakültesi, 1973, p. 181. (iti Turko)
- ^ Douglas Arthur Howard, Ti pakasaritaan iti Turkia, Greenwood Publishing Group, 2001, ISBN 978-0-313-30708-9, p. 1
- ^ Ahmad Razavi, Kontinental a samang a deliminasion ken dagiti minaig a banbanag a maipapan ti taaw idiay Persiano a Golpo, Martinus Nijhoff Publishers, 1997, ISBN 978-90-411-0333-8, p. 149.
- ^ Alan Rush, Al-Sabah: Pakasaritaan ken Henealohia ti Agturturay a Pamilia ti Kuwait, 1752–1987, Ithaca Press, 1987, ISBN 978-0-86372-081-9, p. 44.
- ^ Elie Kedourie, Nationalismo idiay Asia ken Aprika, Routledge, 1974, ISBN 978-0-7146-3046-5, p. 49.
- ^ Michael Berenbaum, Abraham J. Peck, Paglaglagipan ti Holokausto a Museo ti Estados Unidos, Ti Holokausto ken Pakasaritaan: Ti Naammoan, Ti Di-naammuan, Ti Nasuppiatan, ken Ti Nausig manen, Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, 1998, ISBN 978-0-253-33374-2, p. 537.
- ^ a b c Lord Kinross, Dagiti Siglo ti Otomano (Morrow Quill Publishers: New York, 1977) p. 24.
- ^ Bodnar, Edward W. Ciriaco d'Ancona e la crociata di Varna, nuove prospettive. Il Veltro 27, nos. 1–2 (1983): 235–51
- ^ Halecki, Oscar, Ti Krusada iti Varna. New York, 1943
- ^ Milner Ti Godolphin nga Arabiano pp. 3–6
- ^ Wall Dagiti Nalatak nga AAgtaytaray a Kabalio p. 8
- ^ "Sarita ti Turko a Panagpatayab idiay 'Ti Turkia iti Umuna a Sangalubongan a Gubat' a website". Turkeyswar.com. Naala idi 6 Nobiembre 2011.
- ^ Hv. K. K. Mebs. ""Panakabangon" iti Turko nga Aero Puersa opisial a sapot a pagsaadan". Hvkk.tsk.tr. Naala idi 6 Nobiembre 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barkey, Karen. Empire of Difference: The Ottomans in Comparative Perspective. (2008) 357pp Amazon.com, excerpt and text search
- Davison, Roderic H. Reform in the Ottoman Empire, 1856–1876 (New York: Gordian Press, 1973)
- Deringil, Selim. The well-protected domains: ideology and the legitimation of power in the Ottoman Empire, 1876–1909 (London: IB Tauris, 1998)
- Findley, Carter V. Bureaucratic Reform in the Ottoman Empire: The Sublime Porte, 1789–1922 (Princeton University Press, 1980)
- Faroqhi, Suraiya N. The Cambridge History of Turkey (Volume 3, 2006) excerpt and text search, essays by scholars
- Faroqhi, Suraiya N. and Kate Fleet, eds. The Cambridge History of Turkey (Volume 2 2012) essays by scholars
- Finkel, Caroline. Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. John Murray, 2005. ISBN 0-7195-5513-2. [1], excerpt and text search
- Fleet, Kate, ed. The Cambridge History of Turkey (Volume 1, 2009) excerpt and text search, essays by scholars
- Goodwin, Jason. Lords of the Horizons: A History of the Ottoman Empire (2003) excerpt and text search
- Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power. Palgrave Macmillan, 2002. ISBN 0-333-61386-4.
- Inalcik, Halil and Quataert, Donald, ed. An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. 1995. 1026 pp.
- Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power (Palgrave Macmillan, 2002) ISBN 0-333-61386-4.
- Inalcik, Halil. The Ottoman Empire: 1300–1600 (Hachette UK, 2013)
- Inalcik, Halil, and Quataert, Donald, ed. An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. 1995. 1026 pp.
- Itzkowitz, Norman. Ottoman Empire and Islamic Tradition, University of Chicago Press, 1980) ISBN 0-226-38806-9
- Kasaba, Reşat, ed. The Cambridge History of Turkey (vol 4 2008) excerpt and text search vol 4 comprehensive coverage by scholars of 20th century
- Kinross, Patrick Balfour Baron, and John Patrick Douglas Balfour Kinross. The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire (Morrow, 1977)
- McCarthy, Justin. The Ottoman Turks: An Introductory History to 1923 1997 Questia.com, online edition
- McMeekin, Sean. The Berlin-Baghdad Express: The Ottoman Empire and Germany's Bid for World Power (2010)
- Nicolle, David. Armies of the Ottoman Turks 1300–1774 (Osprey Publishing, 1983)
- Palmer, Alan.. The Decline and Fall of the Ottoman Empire. (New York: Barnes and Noble, 1992) 306 p., maps. ISBN 0-87131-754-0
- Pamuk, Sevket. A Monetary History of the Ottoman Empire. 1999. 276 pp.
- Quataert, Donald. The Ottoman Empire, 1700–1922 (2005), standard scholarly survey excerpt and text search ISBN 0-521-54782-2.
- Shaw, Stanford J., and Ezel Kural Shaw. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Vol. 1, 1977.
- Sicker, Martin. The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna (Praeger Publishers, 2000) online
- Sicker, Martin. The Islamic World in Decline: From the Treaty of Karlowitz to the Disintegration of the Ottoman Empire (Praeger, 2001) online
- Somel, Selcuk Aksin. Historical Dictionary of the Ottoman Empire. (2003). 399 pp.
- Stone, Norman "Turkey in the Russian Mirror" pages 86–100 from Russia War, Peace and Diplomacy edited by Mark & Ljubica Erickson, Weidenfeld & Nicolson: London, 2004 ISBN 0-297-84913-1.
- Uyar, Mesut; Erickson, Edward (2009). A Military History of the Ottomans: From Osman to Atatürk. ISBN 978-0-275-98876-0.
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "nasken ti nagan ti artikulo". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Imperio nga Otomano iti Wikimedia Commons


text:
Maika-45 a paralelo abagatan
Ti maika-45 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 45 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ti linia a mangmarka ti teoretikala a tengnga a punto a nagbaetan ti ekuador ken ti Abagatan nga Ungto. (Ti pudno a tengnga a punto ket 16.2 kilkilometro (10.1 mi) iti abagatan iti daytoy a paralelo gapu ta ti Daga ken saan a perpekto nga espero ngem agbaskag idiay ekuador ken nadalumpinas kadagiti ungto.[1])
Daytoy ket saan a maipada a kas ti akin-amianan a kapadana, daytoy ket kaaduan alumabas kadagitinawaya a taaw. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 15 nga oras, 37 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Disiembre ken 8 nga or-orass, 46 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti Hunio.
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 45° a paralelo abagatan ket lumabas iti:


text:
VIGAN CITY – Tallo a damo a pinagraduar ti College of Law ti University of Northern Philippines ti nakaruar iti 2006 bar examinations.
Nainaganan dagiti tallo a kabarbaro nga abogado a da Edwin Concepcion, Jr. ti Santa Maria, Ilocos Sur; Jonathan Florentino ti Tamag, Vigan City; ken ni Gerwin Rabang ti Pantay Fatima, Vigan City.
Kinuna ni Dean ti UNP College of Law Atty. Ma. Elena Cardinez a maragsakan iti nasayaat a passing rate iti umuna a batch a pinagraduar ti law school nga idauluanna.
Kinuna ni Cardinez a very rare nga adda programa ti medisina ken law iti maysa nga state university ket kadagiti adda kastoy a programada, nababa ti showingda iti eksaminasion ket iti adu a tawen, awan ti pimmaspasa.
Agdagup iti 19 ti first batch a nagturpos iti abogasia iti UNP. Iti daytoy nga eksaminasion, nakagun-od ti nasao a kolehio iti aganay 20% a passing rate.
Kinuna ni Cardinez a napintas daytoy a pangrugian ti pagadalan ta 30% ti national passing rate.
Ita a tawen, agdagup iti 6,187 dagiti nageksamen ket 1,893 dagiti nakaruar.
Taga-Baguio City, ni Noel Neil Malimban ti topnotcher iti bar exams babaen ti rating a 87.6%. Nagturpos ni Malimban iti University of the Cordilleras (Baguio Colleges Foundation idi) iti nasao a siudad.
Idi masaludsod no ania ti riknana, kinuna ni Malimban a dina ninamnama nga isu ti topnotcher agsipud ta narigat ti eksaminasion.
Idi 2000, maika-14 iti licensing examination para kadagiti accountants ni Malimban.
Sabali pay a nagturpos iti abogasia iti UC, ni Janet Abuel, ti topnotcher iti bar exams idi 1998.


text:
VIGAN CITY – Nasolbar met laengen ti boundary dispute iti nagbaetan ti
Barangay Libang ken Remedios nga agpada a sakup ti Cervantes, Ilocos
Sur, daytoy ti impakaammo ni Bokal Robert Tudayan.
Kinuna ni Tudayan a ginundawayanna bayat ti KABSAT Caravan iti Cervantes ti pannakaisayangkat iti dialogo iti nagbaetan dagiti opisial ti dua a barangay tapno marisut ti problemada iti pagbeddengan.
Kinunana nga addan nagtutulagan ken nagpipinnirmaan dagiti barangay officials dagiti dua a lugar kas tanda ti pannakasolbaren ti boundary dispute iti nagbaetanda.
Kas nagtutulagan, naituding ti boundary manipud iti tallo a dadakkel a bato iti Batingor area, iti asideg ti Abra river nga agturong iti Batingor Mountain santo iti daya a paset ti site ti proposed Chavit Mountain Resort nga agturong iti Del Rosario road iti ngatuen a paset ti Namalingan crossing ken ti creek manipud waiting shed nga agturong iti Sinakdo.
Kinuna ni Bokal Tudayan a pinirmaan dagiti barangay officials ti Libang ken Remedios ti katulagan ti boundary.
Kabayatanna, kinuna ni Vice Governor Jerry Singson a maiyalis ti aldaw ti session ti sangguniang panlalawigan mangrugi inton umay a bulan.
Kinuna ni Singson a kayat ti majority kadagiti bokal a maiyalis ti aldaw ti session iti Martes tapno maaddaanda iti naan-anay nga aldaw a mangtaming iti aniaman a gagarada iti siudad.
Kinuna ni Singson a mangrugi ti panagsessionda iti Martes inton bulan ti Marso tapno leppasen pay dagiti bokal a kaaduanna ti abogado dagiti iskediulda iti korte.
Insingasing pay dagiti bokal a mangrugi ti session iti alas tres iti bulan ti Marso ken Abril gapu iti kawatiwat ti panaggudaodda iti dalan manipud iti ilida nga umay makisession iti Vigan gapuen dagiti matartarimaan a kalsada, nangruna iti maikadua a distrito.
Nupay inanamongan ni Singson ti panagsessionda iti Martes a mangrugi iti alas tres, indagadagna ti panangobserba dagiti bokal iti naituding nga oras a panangrugi ti session tapno ad-adu met laeng ti mairingpasda.
Indagadag ni Singson nga obserbarenda ti motto a “My Filipino time is on time”.
“Responsibilidadtayo a dumanon (iti session) iti naituding nga oras,” nakuna ti bise gobernador.#


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Impulong ti incumbent mayor ditoy iti polis nga adda naawatna a text message a mangipangpangta kenkuana ken ti pamiliana.
Iti pulongna iti polis, kinuna ni Mayor Josefino Miranda, Jr. a nakaawat iti text message manipud iti cellphone number 0917-5683268 a nangpangta kenkuana ken iti pamiliana.
Kastoy ti mapapati a sinaguday ti text message: “Mayor, naimbag a bigatmo. Adda nasagapmi nga damag nga maysa nga grupo dagiti kapitanes ti kimontak kadagiti NPA tapno umayda iraid ta balaymo. Nakabusorda kenka ta ikamkampanyam kano nga saan nga ibotos ti tao ida. Pati kano ti pamilyam iramanda ken pati kano panaggatangmo ti botos ket riribukenda. Dayta kano anakmo a kandidato ipadukotda. Isu nga agannadka.”
Iti interbiona iti DZTP Radio Tirad Pass, kinuna ni Miranda a saanna a patien a maaramid daytoy dagiti kakapitan agsipud ta kakadduana ida.
Kinunana pay nga adda panagkikinnaawatanda kadagiti kakapitan gapuna a saanna a patien nga adda dakes a panggep dagitoy kenkuana.
Sumagmamano a kakapitan ti nangbuangay iti grupoda nga inawaganda iti Magdalo ket limada a nagkandidato para konsehal iti sangguniang bayan ditoy.
Kabayatanna, kinuna dagiti kakapitan nga awan ti kinapudnona ti nasao a text message idinto a nainget a pinaglibakanda nga isuda ti akin-aramid iti mensahe.
Kinuna ni Kapitan ti Olo-Olo Ador Ellorin, maysa kadagiti kandidato para konsehal, nga awan ti kinapudnona ti nasao a text message agsipud ta nagkandidatoda tapno agserbi kadagiti umili saan ket a mangaramid iti riribuk.
Kasango ni Miranda, kandidato ti Lakas-CMD, ni Jovito Ellorin, kandidato ti Kampi, para mayor iti daytoy nga ili.


text:
STA. CATALINA, Ilocos Sur – Tallo gasut a piek ti naiwaras itay nabiit kadagiti gunglo dagiti mannalon ditoy nga ili, kinuna ti municipal agriculturist ditoy.
Kinuna ni municipal agriculture officer Nerio Recaido a 12 modules a 25 piek a Sasso tunggal module ti naited kadagiti mannalon ditoy a taraknenda.
Kinuna ni Recaido nagaramid nga immuna dagiti nabenepisiaran a mannalon iti kulongan sakbay a naiwaras dagiti piek tapno masigurado a natalgedda iti pannakatarakenda.
Proyekto ni Gov. Deogracias Victor Savellano ti pannakapaadu dagiti Sasso a manok iti probinsia kas pakirupak iti malnutrision ken kinapanglaw.#


text:
VIGAN CITY – Pannakakontrol ti presio dagiti prime commodities wenno kangrunaan a produkto kabayatan ti pannakaideklarar ti Ilocos Sur nga “under the state of calamity;” pannakapasingked ti kinatalged dagiti mailaklako a nateng a mapaspasuyotan kadagiti kemikal a pestisidio; ken dadduma a pakaseknan dagiti consumers ti kangrunaan a natratar kabayatan ti naangay a Dap-ayan Ilocos Sur media forum sadiay Provincial Capitol, Vigan City idi Oktobre 4, 2018.
Dimmar-ay iti media forum da Sanguniang Panlalawigan Members Mika Mendoza ken Christopher Baterina, Amy Galvez ti Department of Trade and Industry (DTI) – Ilocos Sur, ken dagiti mangidaulo ken pannakabagi dagiti nadumaduma nga ahensia ti gobierno iti Ilocos Sur kas ti Provincial Agricultural Office (PAO), Fertilizers and Pesticides Authority (FPA), National Food Authority (NFA), Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), Bureau of Internal Revenue (BIR), Department of Education (DepEd), Department of Environment and Natural Resources (DENR) ken gunglo dagiti Barangay Health Workers (BHW), ken Federated Senior Citizens.
Impasingked ni Ms. Galvez ti DTI a kabayatan ti pannakaideklarar ti Ilocos Sur nga “under the state of calamity” gapu iti napaut a nepnep itay Agosto ken iduduprak ni Bagyo Ompong itay Setiembre, ket palpaliiwen ti DTI dagiti nagduduma a pagtagilakuan iti Ilocos Sur a saan nga agsobsobra ti presio dagiti tagilakoda a kangrunaan a magatgatang. Nagballaag a dagiti matiliwan nga aglabsing ket maipaayan iti umno a dusa. Kiniddawna iti publiko ti panangipulongda iti DTI dagiti aglaklako iti sobra a presio a maibasar iti suggested retail prize.
Naipaganetget a dagiti mabalin a kontrolen ti DTI a presio dagiti tagilako kabayatan a ti maysa a probinsia ket adda iti “state of calamities” ket dagiti kangrunaan a kasapulan a magatgatang kas kadagiti nagduduma a taraon ken construction materials. Mairaman a prime commodities dagiti kape, asukar, gatas, noodles, sardinas ken dadduma pay a delata a maipauneg.
Naidatag met iti forum ti pakaseknan ti kinatalged iti salun-at dagiti mailaklako a nateng kadagiti pagtagilakuan gapu ta adda dagiti mannalon a sakbay nga apiten wenno purosenda dagiti mulada a nateng ket pasuyotanda pay iti kemikal a pestisidio. Nailawlawag nga adda dagiti kaso a dagiti mannalon ket ag-spray-da iti pestisidio kadagiti apitenda a nateng sakbay nga apitenda ket napeggad dagitoy a maipauneg uray no mabuguanda gapu ti sabidong a naipasuyot.
Impalgak ni SPM Mendoza nga adda ordinansa mainaig iti pannakapatalged dagiti maap-apit ken mailaklako a nateng, ngem saan nga epektibo ti pannakaipakatna. Impatalgedna a kasapulan ti kooperasion dagiti opisial iti barangay tapno maadalan dagiti tattao, ken maipakat ti ordinansa. Insingasing ti pannakabagi ti FPA a nasken ti epektibo a pannaka-regulate ti panaglako ken panagusar kadagiti kemikal a pestisidio ta napeggad daytoy iti salun-at dagiti tattao, babaen ti pannakaipasa ken pannakaipakat ti tumutop nga ordinansa. Impakaammo met ti PAO nga iyad-adal ti opisinada ti organiko a panagtalon ken umno a panagaramat kadagiti abono ken pestisidio tapno natalged dagiti maapit a nateng.
Impakaammo met ti NFA ti maysa a rason ti panagkurang ti supply iti bagas kadagiti sabali a lugar iti Pilipinas ket ti pannakailemmeng dagiti irik ken bagas. Impakaammona ti agtultuloy a panagangkat ti NFA iti nalaka a bagas kadagiti dadduma a pagilian tapno saan nga agkurang iti supply. Linawlawaganna met ti isyu ti panagburiki iti sako dagiti bagas kadagiti bodega ti NFA a mapaspasamak dayta no mangalada iti “sample” ti bagas nga agingga iti maysa a kilo, ngem maisublida met laeng iti sako.
Impakaamo met ti DepEd a nainget ti bilin kadagiti amin nga eskuela a sakupenda ti pannakaipawil ti panaglako kadagiti amin a klase ti soft drinks ken junk foods kadagiti kantina ken uneg ti pagadalan. Impakaammona pay ti programa a “Gulayan sa Paaralan” a panagmula dagiti nateng a maluto a mailako kadagiti kantina dagiti eskuela.
Impakaammo met ti BSP ti kaaddan dagiti baro a sensilio a mangsukat kadagiti daan a “coins.” Inyawisna kadagiti adda tubong ken adu ti urnongna a sensilio nga in-inutendan nga isukat dagiti adda kadakuada tapno saandanton a problema no maisayangkat ti plano a saanton a pannakagasto dagiti daan a coins. Nagpalagip pay kadagiti magdaddadael kadagiti sensilio ken papel a kuarta a panaglabsing dayta iti linteg nga addaan iti dusa. Nagballaag met kadagiti agtagtagilako a saan nga agawat iti pagbayad a sensilio, ken saanda a panagsupli iti umno kadagiti aggatang a mailabsing ken madusa dayta iti linteg.
Impakaammo met ti DENR nga agtultuloy dagiti gannuat ti opisinada iti pannakasaluad ti aglawlaw. Impalgakna nga awanen dagiti natiltiliwda nga agug-uging ken illegal nga agpukpukan iti kayo kalpasan ti pannakatiliw ken pannakompiskar dagiti illegal logs iti ili a Bantay. Inaklon met ti BIR a dimmakkel ti koleksionda iti implementasion ti Tax Reform for Acceleration and Inclusion Law a nangnayon iti buis dagiti adu a produkto ken nangpangato ti presio.
Iti met mensahe ni SPM Baterina, impasingkedna ti agtultuloy a suportana iti pannakaiduron dagiti pagimbagan ken pannakasaluad ti kalintegan dagiti consumers babaen ti panagtitinnulong ti gobierno ken pribado a sektor. Imbasa met ni Mr. Marlon Tagorda, executive assistant ni Vice Gov. Jeremias Singson, ti mensahe ti Bise Gobernador a nakasagana ti Provincial Board a tumulong ken mangirupir ti pagsayaatan dagiti amin a consumers.
Naisayangkat ti media forum babaen ti Philippine Information Agency ken DTI iti Ilocos Sur kas paset ti Consumers Welfare Month ita nga Oktobre a pakaiwayatan pay dagiti nagduduma a programa ken aktibidad para ti pannakaitandudo ti pagimbagan dagiti aggatgatang kadagiti nagduduma a produkto. (Eden Alviar)


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Naiyulin ti kaso maikontra iti maysa a mannalon a nangpaltog iti kinainomna bayat ti selebrasion ti maysa a kasangay daytoy.
Naiyuli ti kaso a murder iti provincial prosecutor’s office maikontra ken ni Vincent Salvani Ingan, 37, naasawaan, mannalon, residente iti Barangay Namnama gapu iti panangpatayna ken ni Rosendo Cortez, 42, naasa-waan, laborer, residente iti Barangay Bariquir ditoy met laeng nga ili.
Segun iti inbestigasion dagiti polis, nagiinum ti biktima, suspetsa ken dadduma pay a kakaduada iti balay ti maysa nga inhiniero a nagkasangay idi mapapati a pinaltogan lattan ti suspetsa ti biktima nga awan ti gapuna.
Naitaray ti biktima iti hospital ngem naideklara nga awan biagna idi maisangpet iti balay pagagasan gapu iti sugatna iti barukong.
Birbiroken dagiti polis ti suspetsa a naglibas kalpasan ti pammaltog.


text:
VIGAN CITY – Inkalintegan ni P/Supt. Maximo Torricer, hepe ti polis ditoy, a “saan nga agraira dagiti mapaspasamak a panagtakaw itoy a siudad.”
Daytoy ti reaksion ni Torricer iti alegasion ken pananglagidaw nga imbaskag ni Konsehal Alfredo Figuerres, Jr. maipanggep iti aramid a panagtakaw ditoy siudad.
Linagidaw ti konsehal ti panagraira ken adun dagiti saan a masolsolbar nga insidente ti panagtakaw iti siudad a kas maibasar iti police blotter.
Inimbitaran ti Konseho ni Torricer tapno lawlawaganna ti agdama a situasion mainaig iti peace and order iti siudad.
Sakbayna, kinuna ni Vice Mayor Franz Ranches a saan nga agraira ti panagtakawan iti Vigan City.
“No agraira, kunatayo, kasla general rule a kasta ti mapaspasamaken… iti panagkitatayo, isolated cases a nairana laeng a nagsasaruno,” kinuna ni Ranches iti pannakipatpatang ti Tawid News Magasin kenkuana iti opisinana itay nabiit.
Iti met biang ni Konsehal Germie Goulart, no agraira a kuna, kayariganna iti situasion idi tiempo dagiti sakasaka.
Kinuna pay ni Ranches nga idi dinamagna iti city prosecutor’s office no agraira wenno ngimmato ti insidente ti panagtakawan iti siudad, insungbatda a “saan met a kasdiay a makaalarma ket no adda man, saan a daydiay kunatayo a panagraira.”
“Adda dagiti mabilbilang a kaso ngem saan met a makaalarma ta isolated cases pay laeng,” inlawlawag ti bise mayor kas reaksionna iti imbaskag ni Figuerres.
“Saan a pudno nga agraira ti aramid a panagtakaw iti siudad ti Vigan. Isolated cases laeng ti kaaduan nga insidente ken adda dagiti nasolbar ta adda metten dagiti sumagmamano a natiliw a suspetsa iti panagtakaw,” kinuna ti pangulo ti kapolisan iti Vigan.
Impakammo pay ni Torricer a ti pagaduan no dadduma dagiti nakalanad nga insidente ti panagtakaw iti police blotter gapu ta ipa-blotter dagiti biktima ti napukawda a selpon tapno maipaneknekda iti pamiliada a natakaw nga agpayso dagiti alikamenda.
Inlawlawag pay ti hepe a maysa met a factor ti kinabassit ti bilangda a polis idinto nga inannugotna a daytoy ti maysa a rason a pagkapsutan ti puersada.
Iti laksid nga adda nakainstolar a tele-eye kadagiti maibilang a crime-prone areas iti siudad, saan a makuna nga epektibo dagitoy ta saan met nga ammo dagiti polis ti mang-operate iti nasao a device, segun pay laeng iti hepe.
Impanamnama met ni Torricer ti panang-maximize ken panangprubetiar ti kapolisan kadagiti barangay tanod ti Vigan a kas naisingasing ken ti panangpasublida iti footpatroling.
“Kasapulan ti nayon a personnel ti Vigan PNP,” inkiddaw ti Hepe kadagiti kameng ti Konseho.


text:
Tulong:Panagurnos
Ti Wikipedia ket maysa a wiki, a ti kayatna a sawen ket ti sinoman ket mabalin a makaurnos iti aniaman a saan a nasalakniban a panid ken dagus a mangpasayaat kadagiti artikulo para kadagiti amin nga agbasbasa. Saanmo a masapul ti agrehistro tapno maaramidmo iti kastoy. Ti sinoman a nakaurnosen ket naam-ammuan a kas dagiti "Wikipedista" ken, uray bassit unay dagiti inurnos, mabalin a makaipasindayag a nakatulongda no ania ita ti Wikipedia. Maidagupto amin dagitoy a panagurnos! Ti Wikipedia ket agus-usar kadagiti dua a pamay-an iti panagurnos: ti baro a VisualEditor (VE), ken ti klasiko a panagurnos babaen ti wiki a panagsurat (wikitext). Dagiti panangipalawag iti daytoy a panid ket ket mangipanggep iti wikitext a panagurnos (ti kaaduan nga inus-usar a pamay-an). Para kadagiti panangipaammo iti panagusar iti VisualEditor kitaen ti tarabay ti ti agar-aramat iti VisualEditor.
Adda met dagiti panid a nasalakniban babaen ti panagurnos. Dagitoy a panid ket addaan iti etiketa ti
Kitaen ti taudan imbes a ti maysa nga etiketa ti
Urnosen no agusar iti VisualEditor ken
Urnosen ti Taudan no agus-usar ti wiki a panagsurat. Mabalinmo pay met a saan a dagus nga urnosen dagitoy a panid, babaen ti panangited ti maysa a "kiddaw ti panagurnos" – ti maysa nga editor nga addaan iti abilidad nga agurnos iti nasalakniban a panid ket sumungbatto iti kiddawmo. Mabalinmo ti mangited iti kiddaw babaen ti panagpindut ti etiketa ti
Kitaen ti taudan iti dayta a panid ken ti panagusar ti silpo ti "Agkiddaw iti panagurnos" iti kanawan a baba.
Dagiti linaon
- 1 Panagurnos
- 2 Wiki a panagsurat
- 3 Adu pay a pakammo iti panagurnos ti pampanid iti wiki
Panagurnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagurnos kadagiti kaaduan a panid ti Wikipedia ket nalaka met. Pindutem laeng ti etiketa ti "urnosen" iti ngato ti panid ti Wikipedia (wenno iti silpo ti panagurnos iti paset). Daytoy ket mangipan kenka iti baro a panid nga addaan ti kahon ti teksto nga aglaon iti maurnos a teksto iti agdama a panid.
Iti daytoy a kahon, mabalinmo ti mangimakinila iti teksto a kayatmo nga inayon, nga agusar iti wiki a panagsurat tapno mapormat ti teksto ken manginayon kadagiti sabali nga elemento kasla dagiti ladawan ken dagiti tabla. Ti baras ti ramit iti ngato ti kahon ti teksto ket makatulong iti panagpormat. Ti nadaras a reperensia iti panagsurat iti wiki ket malukatan babaen ti panagpindut iti 'Tulong' iti daytoy a baras ti ramit.
Saan a mangirugi iti linia a mangrugi ti espasio malaksid no kayatmo ti naipangruna a panagpormat a pataudenna. Dagiti parapo ket mabalin a maisina babaen ti blanko a linia. Ti komunidad ti Wikipedia ket nakapadur-as iti tarabay iti estilo tapno makaaramid a maiparang dagiti artikulo ken kinapudno iti naiyalagad a porma, ken mangipalaka ti panagusar iti Wikipedia.
No manginayonka ti pakaaammo iti maysa a panid, pangngaasi a mangited kadagiti reperensia, gapu ta dagiti awan reperensiana nga insasao ket suheto iti pannakaikkat.
Pakabuklan ti inurnos (Ipalawagmo bassit dagiti binaliwam)
☐ Daytoy ket bassit a panagurnos ☑ Bantayan daytoy a panid
Babaen ti panangipablaak kadagiti binaliwan, umannurotka kadagiti Termino ti Panagusar, ken umannurotka a saanmo a waswasen nga ibbatan dagiti kontribusionmo babaen ti Lisensia ti CC BY-SA 3.0 ken ti GFDL. Umannurotka a ti maysa a silpo wenno URL ket umanayen a pammadayaw babaen ti lisensia ti Creative Commons.
Ukasen
No nalpaskan nga agurnos, mangisuratka koma iti ababa a pakabuklan ti inurnos iti bassit a pagikabilan iti baba ti pagurnosan a kahon. Mabalinmo ti agusar iti takigrapia a mangipalawag kadagiti binaliwam. Tapno makitam nokasano ti langa dagiti inurnosmo, talmegam ti buton ti "Ipakita ti ipadas". Tapno makitam dagiti paggiddiatana nagbaetan ti panid kadagiti inurnosmo ken ti dati a bersion ti panid, talmegam ti buton ti "Ipakita dagiti sinukatan" . No napagustuanka metten iti makitkitam, talmegam ti buton ti "Idulin ti panid". Dagiti binaliwam ket dagusto a makita kadagiti amin nga agar-aramat iti Wikipedia.
Nota: Saan a pirmaan ti linia ti pakabuklan ti inurnos iti ~~~~ pirmam, saan a mabalin dayta idiay.
Tungtungan (pagtungtungan) a pampanid[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagit ipanid ti tungtungan ket addaan iti etiketa ti "baro a paset" tapno makairugi iti baro a paset, ken maipatinayon daytoy iti etiketa ti napno a panagurnos iti panid. Pirmaam dagiti kontribusionmo iti Tungtungan a panid babaen ti panagusar kadagiti uppat a tilde (~~~~), a mangpataud iti naganmo nga agar-aramat ken ti oras/petsa.
Dagiti bassit nga inusnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panangikur-it iti kahon ti "Daytoy ket bassit a panagurnos" mangibaga daytoy a bassit laeng dagiti paggiddiatan nga adda a nagbaetan ti bersion nga inurnosmo ken ti dati a bersion: panagsimpa ti panangiletra, panagpormat ken panagbalbaliw iti panangipakita, panagurnos kadagiti teksto nga awan ti panangibaliw iti linaon, kdpy. Ti bassit nga inurnos ket ti bersion a naipamattian iti editor a saan a makasapul iti panagrepaso ken saanto a suheto iti panagsuppiat. Ti pagpilian ti "bassit nga inurnos" ket maysa kadagiti nadumaduma a pagpilian a mabalin a magun-od laeng dagiti nakarehistro nga agar-aramat. Dagiti editor ket nasken a saanda a makarikna a ti panagmarka iti binaliwan a kas bassit a panagurnos ket makaited iti panagpabassit ti serbi iti ganetgetda.
Dagiti adu a panagurnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Amin dagiti editor ket maawisda nga agtured, ngem adda met dagiti nadumaduma a banag a maaramid iti agar-aramat tapno masigurado a dagiti adu a panagurnos ket nasayaat a maaramid. Sakbay a mapan nga agaramid ti adu a panagurnos, ti agar-aramat ket nasken a mangikeddeng a makitungtung kadagiti maisingasing a masukatan idiay tungtungan ti artikulo/tungtungan ti panid. Iti las-ud ti panagurnos, no agaramid ti kastoy iti napaut a panawen, ti etiketa ti
{{Maus-usar}} ket makaipabassit ti gapuanan iti suppiat ti panagurnos. No nalpasen ti panagurnos, ti panagikabil iti pakabuklan ti inurnos ket makatulongto a mangdokumento kadagiti binaliwan. Dagitoy nga addang ket makatulong iti amin a mangisigurado a dagiti adu a panagurnos ket nasayaat nga awaten ti komunidad ti Wikipedia.
Ti adu a panagurnos ket nasken a mairepaso tapno mapasingkedan iti konsenso kadagiti amin a mabanagan nga editor. Isu a ti aniaman a panagbaliw a mangbaliw ti kaibuksilan ti artikulo ket nakaro (saan a bassit), urayno ti inurnos ket maymaysa a balikas .
Awan met dagiti nasken a termino a pakaitunosam no agaramid kadagiti adu a panagurnos, ngem dagiti maisingasing dita ngato ket nagablinen a dagiti nasayaat a panagsanay. No kayatmo nga aramiden iti bukodmo a waya, ti pagbanagan dagiti inurnosmo a maurnosto manen ket nangatngato.
"Kitaen ti taudan" – nasalakniban a pampanid[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti panid a nasalakniban manipud iti panagurnos. Dagitoy a panid ket addaan iti etiketa ti
Kitaen ti taudan imbes nga iti maysa nga etiketa ti
Urnosen . Mabalinmo pay met a saan a dagus nga urnosen dagitoy a panid, babaen ti panangited iti "kiddaw ti panagurnos" – ti maysa nga editor nga addaan iti abilidad nga agurnos iti nasalakniban a panid ket mangsungbatto iti kiddawmo. Mabalinmo ti mangited iti kiddaw babaen ti panagpindut iti etiketa ti
Kitaen ti taudan iti dayta a panid ken ti panagusar iti silpo ti "Agkiddaw iti panagurnos" iti kanawan a baba.
Pananginayon kadagiti reperensia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met ti ramit ti Wikipedia:refToolbar 2.0 a nairaman iti ngato ti pagurnosan a kahon a mangpalaka ti agianayon ken umno a panagpormat kadagiti reperensia. Ti ramit ket mabalin nga agusar ti maymaysa a pirgis iti datos, a kas ti PMID wenno ISBN, tapno mapunno dagiti dadduma a salaysay. Nupay kasta, daytoy a ramit ket sagpaminsan laeng a mabalin. Ti nasaysayaat a ramit ket mabirukan ditoy: [1], ngem agdama met a nadadael.
Wiki a panagsurat[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti wiki a panagsurat ket ti pakaammo a saan a maiparang iti nalpasen nga artikulo. Ti wiki a panagsurat ket makita laeng iti paset ti pagurnosan ken mangibaga iti sopwer iti pannakaiparang iti artikulo. Ti batayan a listaan ti wiki a panagsurat ket mabirukan iti nadaras a reperensia.
Adu pay a pakammo iti panagurnos ti pampanid iti wiki[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagrugi[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti annuroten ken dagiti taripnong[urnosen | urnosen ti taudan]
Siguraduem a mangitedka ti pakaammo a maitunos iti naisangayan a panggep iti Wikipedia, wenno ti linaonmo ket mabalin a maikkat. Mabalinmo met a kanayon nga usaren dagiti tungtungan a panid tapno makasaludsodka wenno mangpadas no maawat iti kapanunotam. Pangngasi a dagiti kontribusionmo ket masakopan babaen ti.
Makatulong a pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- MAS/Panagurnos
- Nadaras a reperensia
- No marigatanka nga agurnos iti atiddog a panid
- No ti artikulo ket nasalakniban iti panagurnos
- Maipanggep iti pakasaritaan ti panid