text:
Ni Kadi Jesus ti Dios?
ADU ti mamati a ti Trinidad “ti kangrunaan a doktrina ti Kristiano a relihion.” Sigun iti daytoy a sursuro, ti Ama, Anak, ken ti nasantuan nga espiritu ket tallo a persona iti maymaysa a Dios. Kinuna ni Kardinal John O’Connor maipapan iti Trinidad: “Ammotayo a narikut dayta a misterio, a ditay pulos maawatan.” Apay a nagrigat a maawatan ti Trinidad?
Ti The Illustrated Bible Dictionary ibagana ti maysa a rason. Maipapan iti Trinidad, kuna daytoy a publikasion: “Saan a nainkasuratan dayta a doktrina gapu ta awan ti teksto iti Biblia a mangsuporta iti dayta.” Gapu ta ti Trinidad ket ‘saan a nainkasuratan a doktrina,’ ikagkagumaan dagiti Trinitariano ti agbirok kadagiti teksto iti Biblia—a ballikugenda pay dayta—tapno laeng adda mangsuporta iti pannursuroda.
Teksto a Mangsuporta iti Trinidad?
Ti maysa a teksto ti Biblia a masansan a di umiso ti pannakausarna ket ti Juan 1:1. Kastoy ti panangipatarus Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia iti dayta a bersikulo: “Idi punganay, addan ti Sao, ket ti Sao kadua ti Dios [Griego, ton the·on′], ket ti Sao, Dios [the·os′].” Naglaon daytoy a bersikulo iti dua a porma ti Griego a sao a the·os′ (dios). Ti umuna a porma ket adda ton (ti) iti rugina, maysa a Griego a sao nga agserbi kas piho a pangtukoy. Iti dayta a kaso, ti sao a the·on′ tuktukoyenna ti Mannakabalin-amin a Dios. Ngem ti maikadua a porma a the·os′ ket awanan iti piho a pangtukoy. Di inggagara kadi a naikkat dayta a piho a pangtukoy?
Apay a nagrigat a matarusan ti doktrina a Trinidad?
Ti Ebanghelio ni Juan ket naisurat iti Koine, wenno gagangay a Griego, maysa a lenguahe nga addaan kadagiti espesipiko a pagannurotan no maipapan iti panagusar iti piho a pangtukoy. Sigun iti eskolar ti Biblia a ni A. T. Robertson, no ti subject ken ti predicate ket agpada nga addaan iti pangtukoy a sao, iti kasta, “agpadada a piho ken mabalin a pagsinnukaten.” Ti Mateo 13:38 ti maysa a pagarigan a tinukoy ni Robertson: “Ti talon [Griego, ho a·gros′] isu ti lubong [Griego, ho ko′smos].” Ti gramaria tulongannatayo a mangtarus a ti lubong isu met laeng ti talon.
Ngem kasanon no ti subject ket addaan iti piho a pangtukoy idinto ta awan dayta iti predicate, kas iti Juan 1:1? Dayta a teksto ti inusar ti eskolar a ni James Allen Hewett kas maysa a pagarigan, idi a kinunana: “Iti kasta a teksto, ti subject ken predicate ket saan nga agpada ken di mabalin a pagsinnukaten.”
Kas panangyilustrar, inusar ni Hewett ti 1 Juan 1:5, a kunana: “Ti Dios ket silaw.” Iti Griego, ti “Dios” ket ho the·os′ isu nga addaan dayta iti piho a pangtukoy. Ngem ti phos para iti “silaw” awan ti sarsarunuenna nga aniaman a pangtukoy. Ipatuldo ni Hewett: “Mabalin latta nga ibaga ti maysa . . . a ti Dios ket mailadawan a kas silaw; ngem saanna a mabalin a kanayon nga ibaga a ti silaw ket Dios.” Masarakan ti umasping a pagarigan iti Juan 4:24, “ti Dios maysa nga Espiritu,” ken iti 1 Juan 4:16, “ti Dios ket ayat.” Kadagitoy dua a bersikulo, agpada nga addaan iti piho a pangtukoy dagiti subject ngem awanan kadagita ti predicate nga “Espiritu” ken “ayat.” Gapuna, saan a mabalin a pagsinnukaten dagiti subject ken predicate. Saan a mabalin nga ibaga a ti “Espiritu ket Dios” wenno ti “ayat ket Dios.”
Asino “ti Sao”?
Adu a Griego nga eskolar ken agipatpatarus iti Biblia ti mangbigbig a ti Juan 1:1 itampokna, saan a ti kinasiasino, no di ket ti kasasaad “ti Sao.” Kuna ti agipatpatarus iti Biblia a ni William Barclay: “Gapu ta [saan a nangikabil ni apostol Juan] iti piho a pangtukoy iti rugi ti theos, maysa dayta a panangiladawan . . . saan nga ibagbaga ni Juan a ti Sao isu met laeng ti Dios. Iti simple a pannao, saanna nga ibagbaga a ni Jesus ti Dios.” Kasta met ti kuna ti eskolar a ni Jason David BeDuhn: “Iti Griego, no awan ti piho a pangtukoy sakbay ti theos iti sentensia kas iti Juan 1:1c, panunoten dagiti agbasbasa a ti kayatmo a sawen ket ‘maysa a dios.’ . . . Gapu ta awan ti pangtukoy ti theos, naiduma dayta iti addaan iti pangtukoy a ho theos, kas iti panagduma ti ‘maysa a dios’ iti ‘Dios.’” Kinuna pay ni BeDuhn: “Iti Juan 1:1, ti Sao ket saan nga isu ti maymaysa a Dios no di ket maysa a dios, wenno maysa a nadiosan.” Wenno kas iti kinuna ni Joseph Henry Thayer, maysa nga eskolar a nakipagtrabaho iti American Standard Version: “Ti Verbo [wenno, Sao] ket nadiosan, imbes nga isu ti Dios.”
Pinagminar ni Jesus ti nagdumaanda ken Amana
‘Nakarikrikut kadi a misterio’ ti kinasiasino ti Dios? Saan a kasta ti panangmatmat ni Jesus. Idi nagkararag ken Amana, pinagminar ni Jesus ti nagdumaanda: “Daytoy kaipapananna ti agnanayon a biag, ti pananggun-odda iti pannakaammo maipapan kenka, ti maymaysa a pudno a Dios, ken iti daydiay imbaonmo, ni Jesu-Kristo.” (Juan 17:3) No mamatitayo ken Jesus ken maawatantayo ti nalawag a pannursuro ti Biblia, isu ket matmatantayo kas nadibinuan nga Anak ti Dios. Idaydayawtayo met ni Jehova kas “ti maymaysa a pudno a Dios.”


c: text/html

text:
Alpes
Ti Alpes, maysa kadagiti kalatakan a sistema ti kabambantayan ti Europa, ket gumay-at ti agarup a 1,200 kilometro (750 mi) ti ballasiw dagiti walo nga Alpino a pagpagilian manipud idiay Austria ken Eslobenia iti daya, ti Suisa, Listenstain, Alemania, Pransia iti laud ken ti Italia ken Monaco iti abagatan.[1] Ti Alpes ket naporma kadagiti napalabas a ginasut a riwriw a tawtawen idi nagdidinnungpar dagiti Aprikano ken Eurasiano a tektoniko a plato; ti nakaro a panakaipandangan a gapuanan babaen ti pasamak a resulta ti marina a sedimentasion a nagpangpangato ken nakupkupin kadagiti nangato a pantok ti bantay a kas ti Mont Blanc ken ti Matterhorn. Ti Mont Blanc ket sakupenna ti Pranses–Italiano a pagbeddengan, ken iti 4,810.45 m (15,782 ft) ket ti kangatuan a bantay iti Alpes. Ti rehion ti Alpino a lugar ket aglaon kadagiti adu a pantok a nangatngato ngem 4,000 m (13,123 ft), a nakunkuna a kas ti "uppat a ginasut".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Alpino a Taripnong". Dagiti Alpino a Konperensia. Naala idi Agosto 3, 2012
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Alpes iti Wikimedia Commons
- Satelite a ladawan ti Alpes, naala idi 31 Agosto 2005 babaen ti MODIS a naikarga idiay Terra
- Opisial a sapot ti pagsaadan ti Alpino a Programa ti Limbang Daytoy a pinundoan ti Kappon ti Europa a programa ket kumaduaanna a nagbayad dagiti panagdaliasat a gangandat idiay Alpino a rehion

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Matalom, Leyte
Ti Matalom ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Matalom ket politikal a nabingbingay iti 30 a barbaranggay.[2]
- Agbanga
- Altavista
- Cahagnaan
- Calumpang
- Caningag
- Caridad Norte
- Caridad Sur
- Elevado
- Esperanza
- Hitoog
- Itum
- Lowan
- Monte Alegre
- Punong
- San Isidro (Pob.)
- San Pedro (Pob.)
- San Roque (Pob.)
- Santo Niño (Pob.)
- Sta. Fe (Tab-Ang)
- San Juan
- San Salvador
- San Vicente
- Santa Paz
- Tag-os
- Templanza
- Tigbao
- Waterloo
- Zaragoza
- Bagong Lipunan
- Taglibas Imelda
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Leyte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi Septiembre 15, 2016.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Leyte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi Septiembre 15, 2016.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
PANANGTALDIAP ITI NAPALABAS
Robert Boyle
Kadagiti mahilig iti historia, mabalin a malagipda ni Robert Boyle kas sientista a nagtaudan ti Boyle’s law—linteg iti nakaparsuaan a mangilawlawag iti pagnaigan ti pressure ken volume dagiti gas. Ti nakapatpateg a takuatna ket nagbalin a kangrunaan a nakaibatayan ti adu a dimmur-asan ti siensia kalpasanna. Ngem saan la a nalaing a sientista ni Robert Boyle. Nabileg met ti pammatina iti Dios ken iti naipaltiing a Saona, ti Biblia.
NAYANAK ni Boyle idi 1627, idiay Lismore Castle iti Ireland. Nabaknang dagiti dadakkelna. Dandani idin mangrugi ti aw-awagan dagiti historiador iti “age of reason”—ti panawen nga inkagumaan dagiti intelihente a tattao a wayawayaan ti sangatauan iti kinapanatiko a nabayag a nangadipen iti tattao. Kasta met ti kayatna a mapasamak. Iti insuratna a libro maipapan iti biagna idi agtutubo pay, pinanagananna ti bagina iti Philaretus a “Managayat iti Kinasingpet” ti kaipapananna.
No kasano a nasged ti tarigagay ni Boyle a mangammo iti kinapudno, kasta met ti tarigagayna a mangiranud iti naammuanna. Nagbalin a nalaing a mannurat. Dagiti insuratna ket dakkel ti epektona iti adu a kapanawenanna a pakairamanan ti nalatak a sientista a ni Sir Isaac Newton. Idi 1660, maysa ni Boyle kadagiti nangipasdek iti Royal Society. Maysa dayta nga institusion a nainaig iti siensia nga adda pay la ita idiay London, England.
NALAING A SIENTISTA
Nadeskribir ni Boyle kas ti ama ti chemistry. Naan-anay a naiduma ti pamay-anna no idilig kadagiti alchemist idi kaaldawanna. Inlemmengda dagiti nadiskobreda wenno insuratda dagita kadagiti di maawatan a termino isu a manmano laeng nga ordinario a tao ti nakatarus kadagita. Ngem impablaak ni Boyle ti amin a detalye dagiti gapuananna. Malaksid iti dayta, imbes nga akseptarenna lattan dagiti nabayagen a pagarup, imparegtana ti panagusar kadagiti kontrolado nga eksperimento tapno mapaneknekan dagiti bambanag.
Sinuportaran dagiti eksperimento ni Boyle ti kapanunotan a ti materia (matter) ket buklen ti inawaganna a corpuscles, naiduma a kita ti partikulo, a nagtitipon iti nadumaduma a pamay-an tapno mabukel ti nadumaduma a substansia.
Dagiti pamay-an ni Boyle iti panagsirarakna maipapan iti siensia ket nagsayaat ti pannakagupgopna iti nalatak a librona a The Sceptical Chymist. Iti dayta a libro, insingasingna a liklikan dagiti sientista ti agbalin nga arogante wenno dogmatiko ken masapul a sidadaanda a mangadmitir iti kamalida. Imbaga ni Boyle kadagidiay manangipapilit iti opinion a masapul nga adalenda a naimbag ti nagdumaan dagiti dati nga ammoda nga umiso ken dagiti pagarupda nga umiso.
Imbaga ni Boyle kadagidiay manangipapilit iti opinion a masapul nga adalenda a naimbag ti nagdumaan dagiti dati nga ammoda nga umiso ken dagiti pagarupda nga umiso
NABILEG TI PAMMATINA
No maipapan iti panamatina iti Dios, imbasar ni Boyle dayta kadagiti ammona nga umiso. Nakombinsir nga adda la ketdi Diseniador ken Namarsua gapu kadagiti nadiskobrena maipapan iti uniberso ken iti nakaskasdaaw a pannakabukel dagiti sibibiag a parsua. Isu a kinontrana ti kumarkaro nga impluensia ti ateismo nga agraraira kadagiti intelihente idi kaaldawanna. Kinuna ni Boyle a di mabalin ti maysa nga ilibak ti kaadda ti Dios no sipupudno nga us-usarenna ti abilidadna nga agrason.
Ngem para ken ni Boyle, saan nga umdas ti abilidad ti maysa nga agrason tapno maaddaan iti pudno a pannakalawlawag. Nariknana a kasapulan nga adda panangipalgak nga agtaud iti Dios. Sigun kenkuana, dayta a panangipalgak ket ti Sao ti Dios, ti Biblia.
Nariribukan ni Boyle iti pannakakitana nga adu ti di makaammo iti pannursuro ti Biblia ken kasla awan ti natibker a nakaibatayan dagiti narelihiosuan a patpatienda. Napanunotna a di nainkalintegan a ti narelihiosuan a patpatien ti maysa ket maibasar laeng iti patpatien dagiti nagannakna wenno iti lugar a nakayanakanna. Nasged ti tarigagayna a tumulong iti tattao a mangpauneg iti pannakaammoda iti Biblia.
Gapuna, nangted iti kuarta a pangsuporta iti pannakaipablaak ti Biblia iti adu a lengguahe a pakairamanan ti sumagmamano a pagsasao dagiti katutubo iti North America, kasta met iti Arabic, Irish, Malay, ken Turkish. Nalawag ngarud nga intelihente ni Robert Boyle ngem napakumbaba nga addaan iti nasged a tarigagay a mangammo iti kinapudno iti amin a banag ken tumulong iti sabsabali a mangaramid iti kasta.


text:
SUHETO ITI AKKUB | ANIA TI PUDPUDNO A BALLIGI?
No Kasano ti Agbalin a Pudpudno a Naballigi
Iparparegta ti Biblia ti umiso a panangmatmat maipapan iti balligi. Saanna nga isursuro a manmano laeng ti agbalin a naballigi. Ngem dina met supsuportaran ti pantasia a no basta ‘surotem ti arapaapmo,’ pumayso ti amin a kayatmo. Dayta a kapanunotan—a masansan a maisursuro kadagiti ubbing—ket masansan nga agtungpal iti pannakapaay.
Kinapudnona, posible nga agbalin a pudpudno a naballigi ti asinoman—ngem kasapulan ti panagregget. Usigem dagiti sumaganad a prinsipio.
TI KUNA TI BIBLIA:
“Ti managayat laeng iti pirak saanto a mapnek iti pirak, uray ti asinoman a managayat iti kinabaknang saanto a mapnek iti sapul.”—Eclesiastes 5:10.
TI KAIPAPANANNA. Ti materialistiko nga estilo ti panagbiag ket saan a garantia iti pannakapnek. Kinaagpaysuanna, ti kasumbangirna ti mapasamak. “Dagidiay sangkapanunotda ti kuarta ket masansan a mas madanagan ken madepres ngem kadagidiay mangipatpateg iti natibker a relasionda iti sabsabali,” insurat ni Dr. Jean M. Twenge iti librona a Generation Me. Kunana pay: “Kanayon a maammuan ti panagsirarak a ti kinaragsak ket saan a magatang ti kuarta—no addan umdas a pagbiagmo, ti kuarta a mabirokan ket awan unayen ti pakainaiganna iti pannakapnek iti biag.”
TI MABALIN NGA ARAMIDEM. Pagbalinem a kalat ti banag a napatpateg ngem iti kinabaknang ken sanikua. “Agannadkay iti amin a kita ti kinaagum,” kinuna ni Jesus, “ta ti pudno a biag ti tao saan a maibatay iti sanikua, uray no kasano ti kinabaknangna.”—Lucas 12:15, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
TI KUNA TI BIBLIA:
“Agturong ti kinatangsit iti pannakadadael ket ti kinapalangguad iti pannakatnag.”—Proverbio 16:18, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
TI KAIPAPANANNA. Saannaka a matulongan ti ambision ken kinapannakkel tapno agbalinka a pudpudno a naballigi. Kinapudnona, kuna ti libro a Good to Great a dagiti boss iti kompania a nabayagen a naballigi ket “napakumbaba, dida kayat a maiturong ti atension iti bagida, ken simpleda laeng. Iti kasumbangirna, 2/3 kadagiti napagdidilig a kompania ket addaan kadagiti boss a nangato unay ti panagkitada iti bagida isu a nalugi wenno nagtultuloy a saan unay nga immasenso ti kompaniada.” Ti leksion? No nangato unay ti panangmatmatmo iti bagim, dakdakkel ti posibilidadna a mapaayka imbes nga agballigika.
TI MABALIN NGA ARAMIDEM. Imbes nga arapaapem ti agbalin a nalatak, agbalinka a naemma. Kuna ti Biblia: “No pagarupen ti maysa a tao nga adda kabaelanna, idinto nga awan met, al-allilawenna laeng ti bagina”—dayta ket saan a pulos a pakakitaan iti balligi!—Galacia 6:3, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
TI KUNA TI BIBLIA:
“Awanen ti nasaysayaat nga aramiden ti maysa a tao no di . . . nanamenna ti nagbambannoganna.”—Eclesiastes 2:24, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
TI KAIPAPANANNA. No patanorem ti kinapinget iti trabahom, ad-adda a matagiragsakmo dayta. Insurat ni Dr. Madeline Levine iti librona a Teach Your Children Well: “Ti maysa a rason a mariknam a naballigika iti maysa a banag ket ti panagbalinmo a nalaing iti dayta ken kaaduanna a tapno nalaingka iti maysa a banag, kasapulam ti panagregget ken determinasion.” Karaman iti dayta ti kinatibker ti pakinakem uray no maipasango iti sagpaminsan a pannakapaay.
TI MABALIN NGA ARAMIDEM. Agreggetka tapno mapasayaatmo ti abilidadmo ken dika sumuksuko kadagiti pakarigatan. No adda annakmo, ikkam ida (sigun iti edad ken abilidadda) iti gundaway a mangsolbar kadagiti problemada. Dika makibiang a dagus ken dimo solbaren ti amin a problemada. Makarikna dagiti agtutubo iti pudpudno a pannakapnek—ken masanayda a naimbag para iti masanguanan—no patibkerenda ti pakinakemda.
TI KUNA TI BIBLIA:
“Ti sibibiag nga aso nasaysayaat ngem iti natay a leon.”—Eclesiastes 9:4.
TI KAIPAPANANNA. No adda trabahom, rumbeng nga agbalin dayta a paset ti biagmo—ngem saan koma a dayta ti intero a biagmo. Ngamin, mariknam kadi a naballigika no immasensoka nga agpayso iti propesionmo ngem agsakitka wenno mapukawmo met ti respeto ti pamiliam? Dagidiay pudpudno a naballigi ikagkagumaanda a kanayon nga umiso ti panangbalanseda iti trabaho, salun-at, ken biag ti pamiliada.
TI MABALIN NGA ARAMIDEM. Aywanam ta bagim. Aginanaka a naimbag. Awan unay ti maganabmo no trabahoka la a trabaho ngem maisakripisiom met ti amin—ti salun-atmo, pamiliam, ken gagayyemmo—para iti sinsinan balligi.
TI KUNA TI BIBLIA:
“Naragsak dagidiay sipapanunot iti naespirituan a kasapulanda.”—Mateo 5:3.
TI KAIPAPANANNA. Ti panagadal iti Biblia ken panangyaplikar kadagiti prinsipiona ket nagpateg iti pudpudno a balligi. Kinapudnona, napaneknekanen ti minilion a Saksi ni Jehova a naksayan dagiti pakaringgoranda idi inyun-unada dagiti naespirituan a bambanag imbes a dagiti material a bambanag.—Mateo 6:31-33.
TI MABALIN NGA ARAMIDEM. Ammuem no kasano a makatulong kenka ti Biblia tapno agbalinka a pudpudno a naballigi. Para iti ad-adu pay nga impormasion, kontakem dagiti Saksi ni Jehova iti lugaryo wenno kitaem ti Web site-mi a www.jw.org/ilo.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Agannad Kadagiti Panagem ti Puso
No dadduma, padasen ti pusotayo nga ikalintegan ti maysa a di umiso a tignay. Ania ti makatulong kadatayo a mangammo iti pudpudno a linaon ti pusotayo?


text:
1Huyya impeamtan Apu Dios ni mekapkapyad Moab: Mebahbah ida bebley di Moab, e Ar niya Kir, ni hakey ni hileng. 2Yadda iDibon di Moab ey umlaw idallid daka pan-appisin duduntug et ida mannannangngih diman. Umlelemyung idalli et kep-uhan dalli iming da niya bewek da ey nannangngihan dadda iNebo niyadda iMedeba tep ya neipahding ni hi-gada. 3Mambalwasiddan langgusih niya mannannangngih ida, anin ni attu kad-an da, yaddad keltad niyaddad baballey da. 4Medngel alid neidawwi ingganah di Jahas hu nangih idan iHesbon niyadda iElealeh. Anin idallin sindalud Moab et nemahhig ali takut da et manggegeygey ida. 5Nak ida kahehhemekan peteg hu iMoab. Ida kamemsik di Soar niyad Eglat Selishiya. Daka pedalladallan nangih da ey menyed idad keltad ni mampellaw di Luhit. Yadda edum ey ida kamemsik di Horonaim. Daka nangnangihi nebahbahan ni bebley da. 6Natduk ida kulukul di Nimrim. Nakling ida helek et endi law kameang-ang ni neitnem. 7Namsik ida tutu-un nan-ale da emin hu limmu da et man-agwat idad Kulukul e Willows. 8Ya nangih idan iMoab ey kamedngel di bebley da meippalpud Eglaim ingganah di Beer Elim. 9Ya wangwang di Dibon ey nambalin ni madlang tep napnun kuheyaw ni nangketey ni tutu-u. Nem wada nehalhalman ni pehding Apu Dios idan iMoab tep anin ni wada metdaan ni hi-gada et peunnud tuddalli layon ni memdug ni hi-gada et pampateyen tudda.
Copyright
Learn More


text:
Fabales
Ti Fabales ket dagiti urnos dagiti mula nga agsabsabong a nairaman iti rosid a grupo dagiti eudicot iti Grupo II ti Angiosperma Pilohenia a sistema ti pannakaidasig. Kadagiti patingga ti taksonomia a grupo dagiti organismo ti APG II, daytoy nga urnos ket mangiraman kadagiti pamilia ti Fabaceae wenno dagiti legume (mairaman dagiti subpamilia ti Caesalpinioideae, Mimosoideae, ken Faboideae), Quillajaceae, Polygalaceae wenno milkworts (mairaman dagiti pamilia ti Diclidantheraceae, Moutabeaceae, ken Xanthophyllaceae), ken Surianaceae. Babaen ti sistema Cronquist ken dagiti dadduma pay s sistema apanagidasig ti mula, ti urnos ti Fabales ket aglaon laeng ti pamilia ti Fabaceae. Dagiti dadduma a pamilia a matrato iti Fabales babaen ti APG II a panangidasig ket inkabil kadagiti sabali nga urbos babaen ti Cronquist, ti Polygalaceae iti isumet laeng nga urnosna, ti Polygalales, ken ti Quillajaceae ken Surianaceae iti kaunegan ti Rosales.
Ti Fabaceae, nga isu ti maikatlo a kadakkelan a pamilia ti mula iti lubong, ket aglaon ti kaaduan iti dibersidad dagiti Fabales, dagiti sabali a pamilia a mangbukel ti maigiddiat a basbassit a paset ti urnos ti dibersidad. Ti panagsukisok iti urnos ket kaaduan a naipatengngaan iti isip iti Fabaceae, gapu ti kaadu ti biolohiko a dibersidadna, ken ti kinapangrunana a kas dagiti masida a mula. Ti Polygalaceae ket masansanda met a nasuksukisok kadagiti pamilia ti mula, gapu ti kadakkel ti dibersidad ti henero ti Polygala, ken gapu ti kamkameng ti pamilia, kasla ti Fabaceae, a dagitoy ket sidsida a mula para kadagiti nadumaduma a sebbanagan ti Lepidoptera (kulibangbang ken burbur).[2][3] Bayat a dagiti taksonomo nga agus-usar kadagiti molekular pilohenetiko a pamay-an ket makabiruk ti napigsa a suporta para iti urnos, agtultuloy dagiti saludsod a maipanggep ti morpolohiko a pannakaikabagian ti Quillajaceae ken Surianaceae kadagiti dadduma nga urnos, gapu ti limitado a panagsukisok kadagitoy a pamilia.[4]
Pannakaiwarwaras[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Fabales ket dagiti kosmopolitano nga urnos ti mulmula, malaksid ti subpamilia ti Papilionoideae (Faboideae) ken ti Fabaceae ket adu dagitoy a naiwarwaras iti amin a parte ti Sona ti Temperado nga Amianan.[5]
Galeria[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Grupo ti Angiosperma Pilohenia (2009). "Ti maysa a panangipabaro ti Grupo ti Angiosperma Pilohenia a pannakaidasig para kadagiti urnos ken dagiti pamilia dagiti mula nga agsabsabong: APG III" (PDF). Botaniko a Warnakan ti Linneo a Kagimongan. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naala idi 2013-07-06.
- ^ Janz, N; Nylin, S. (1998). "Dagiti kulibangbang ken mulmula: Ti pilohenetiko a panagadal". Ebolusion. Kagimongan para iti Panagadal ti Ebolusion. 52 (2): 486–502. doi:10.2307/2411084. JSTOR 2411084.
- ^ DeVries, PJ; Chacon, AI (1992). "Para iti nasaysayaat a pannakaawat ti mangsangaili a panagusar kenbiodibersidad iti kulibangbanga a riodinid". Warnakan ti Panagsukisok iti Lepidoptera. 31 (1–2): 103–126.
- ^ Morgan, DR; Soltis, DE; Robertson, KR (Hulio 1994). "Sistematiko ken ebolusionario a pagbanagan ti rbcL a panagduduma ti panagsasaruno ti Rosaceae". Amerikano a Warnakan ti Botanika. Botaniko a Kagimongan ti Amerika. 81 (7): 890–903. doi:10.2307/2445770. JSTOR 2445770.
- ^ Stevens, PF (Mayo 7, 2006). "Website ti Angiosperma Pilohenia". Botaniko a Hardin ti Missouri. Naala idi 2006-11-20.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Fabales iti Wikimedia Commons


text:
Opisina ken Impormasion iti Panagpasiar
Naimpusuan nga awisendaka nga agpasiar kadagiti opisina ken pagimprentaanmi. Ammuem ti adres ken oras ti panagpasiar.
Venezuela
Av. Intercomunal La Victoria-El Consejo
Frente a La Mora II
LA VICTORIA 2121 ESTADO ARAGUA
VENEZUELA
+58 244-400-5000
Panagpasiar
Lunes agingga iti Biernes
8:00 a.m. agingga iti 11:00 a.m. ken 1:00 p.m. agingga iti 4:00 p.m.
Kapautna 1 oras
Trabaho iti Opisina
Agipatpatarus kadagiti literatura a naibatay iti Biblia iti Venezuelan Sign Language ken lima a katutubo a lengguahe: Guahibo, Pemon, Piaroa, Warao, ken Yukpa. Mangimatmaton iti aktibidad ti nasurok a 140,000 a Saksi ni Jehova iti Venezuela.


text:
Karayan Mississippi
Ti Karayan Mississippi ket isu ti kangrunaan a karayan ken ti kadakkelan a sistema ti karayan idiay Amianan nga Amerika.[3][4] Nga agay-ayus laeng idiay kaunegan ti Estados Unidos (babaen ti bukodna a pagayusan a labneng a makaabot idiay Kanada), daytoy ket agtaud idiay akin-amianan a Minnesota ken agin-inayad nga agatimurong nga agpa-abagatan para iti 2,530 milmilia (4,070 km)[5] aginggana idiay Delta ti Karayan Mississippi idiay Golpo iti Mehiko. Daytoy ket adda dagiti adu a tributariona, ti pagayusan a labneng ti Mississippi ket agayus kadagiti amin wenno paset dagiti 31 nga estado ti Estados Unidos, dagiti 2 probinsia ti Kanada a nagbaetan ti Nabato ken Apalaches a Banbantay. Ti Mississippi ket mairanggo a kas ti maikapat a kaatiddogan ken maikasangapulo a kadakkelan a karayan iti lubong. Ti karayan ket pagbeddenganna wenno mapan idiay uneg dagiti estado ti Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, ken Louisiana.
Dagiti Patneng nga Amerikano ket napautdan nga agnanaed ti igid ti Mississippi ken dagiti tibutariona. Kaaduan kadagitoy ket dagidi agananup-agburburas wenno agpaspastor, ngem adda met dagidi, a kas dagidi Agararamid ti bunton, ket nagporma kadagiti narang-ay a kagimongan naibatay ti agrikultura. Ti isasangpet dagiti Europeano idi tawtawen ti 1500 ket nangbalbaliw ti patneng a waya ti idi dagiti immuna nga eksplorador, kalpasan daytoy dagiti immuna nga nagtataeng, ket aduda a napnapan idiay labneng. Ti karayan ket immuna nagserbi a kas maysa a bangen – a nagporporma kadagit pagbeddengan para iti Baro nga Espña, Baro a Pransia, ken ti nasapa nga Estados Unidos– ken idi payen a kas maysa a nangruna a sanga ti pagdalanan ken silpo ti komunikasion. Idi maika-19 a siglo, idi las-ud ti katurayan ti Ipakaammo a Pagtulngpalan, ti Mississippi ken dagitinadumaduma a lumaud a tributario, a naipangpangruna ti Missouri, ket nangporma kadagiti dalanan para iti lumaud a panagpadakkel ti Estados Unidos.
Naorma daytoy manipud kadagiti napuskol a tuon kadagiti deposito ti lan-ak ti karayan, ti Ginget ti Karayan Mississippi ket maysa kadagiti kalamesan a rehion ti agrikultura ti pagilian, a nagbanagan daytoy ti naisalaysayan a panawen ti pison a bangka ti karayan. Idi las-ud ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ti pannakatiliw ti Mississippi babaen dagiti buyot ti Kappon ket nangmarka ti puntos a panagsikko ti panagballigi gapu ti kinapangruna ti karayan a kas dalan ti panaglaklako ken panagbanbanniaga, a saan anipangpangruna kadagiti Konpederasia. Gapu kadagiti adu nga idadakkel dagiti siudad ken dagiti dakdakkel a barko ken dagiti kasko a nagnaynayon kadagiti banbangka ti karayan, dagiti dekada a sinarunuan ti tawtawen ti 1900 ket nakakita ti pannakabangon dagiti dakkel a obra ti inhenniera a kas dagiti tambak, dagiti kandado ken dagiti penned, ket kaykayon a kimmadkaddua a nabangbangon .
Manipud idi nairugi ti moderno a panagrang-ay ti labneng, ti Mississippi ket nakakita payen ti bingayna iti rugit ken dagiti parikut ti enbiromento – a ti kadayegan ket dagiti adu a tomo dagiti rugit ti agrikultura, a nnagiturongan ti patay a sona ti Golpo iti Mehiko iti igid ti Delta. Kadagiti napalabas a tawen, ti karayan ket nakakitkita ti agtaltalinaay a panagsikko nga ipapan idiay kanal ti Karayan Atchafalaya idiay Delta; ti maysa a panagbalbaliw ti dalan ket mabalinto a didgdra kadagiti pagsangladan a kas ti New Orleans. Adda dagiti sistema ti penned ken dagiti ruangan ket agdama nga agtengtengngel ti Mississippi, ngem gapu ti fluvial a pamay-an, daytoy a panagbalbaliw ket kumarkaro iti tunggal maysa a tawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- ^ Ti heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos ket bigbiganna ti dua a maigiddiat a panagipalpalawag ti taudan ti karayan.USGS.gov Babaen ti nainginget a panagipalpalawag, ti Mississippi ket makibinningay ti ttaudanna iti kaatiddogan a tributariona, ti Missouri, idiay Ubbog ti Brower idiay Montana. Ti sabali pay a panagipalpalawag ken umawat ti "kasla arbitrario a panagikeddeng" ken ikabilna ti taudan ti Mississippi idiay Danaw Itasca, a daytoy ket publiko a inawawat a kas ti taudan,USGS.gov ken daytoy ket kinbukbukodan a nailasin a kastoy babaen ni Brower.MT.gov
- ^ Kammerer, J.C. (May 1990). "Dagiti kadakkelan akarayan idiay Estados Unidos". Heolihiko a Panagsukimat ti Estados Unidos. Naala idi Pebrero 22, 2011.
- ^ Heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos Kodigo a Paset ti Hidrolohiko: 08-09-01-00- Akin-baba a Mississippi-New Orleans a Labnng a pagayusan
- ^ "Dagiti kaatiddog dagiti kangrunaan a karayan". Heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos. Naala idi Marso 14, 2009.
- ^ Pagdaliasatan a mapa ti Kuerpo dagiti Inheniero ti Buyot ti Estados Unidos}. 2,530 milmilia (4,070 km) manipud idiay Danaw Itasca aginggana diay Ulo dagiti Bessang – Abagatan a Laud a Bessang ket 20 milmilia (32 km).
- Bibliograpia
- Anfinson, John O.; Madigan, Thomas; Forsberg, Drew M.; Nunnally, Patrick (2003). Ti Karayan ti Pakasaritaan: Ti Naipakasaritaan a Rekurso ti Panagadal ti Nailain a Karayan Mississippi ken Pagliwliwaan aLugar. St. Paul, MN: Kuerpo dagiti Inheniero ti Buyot ti Estados Unidos}, Dstrito ti St. Paul. OCLC 53911450.
- Bartlett, Richard A. (1984). Dagiti agtultulatid a karayan: ti ensiklopedia dagiti karayan ti Amerika. New York: McGraw-Hill. ISBN 0-07-003910-0. OCLC 10807295.
- Penn, James R. (2001). Dagiti karayan ti lubong: ti sosial, heograpiko,ken enbironmental a libro ti taudan. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. ISBN 1-57607-042-5. OCLC 260075679.
- Smith, Thomas Ruys (2007). Karayan dagiti Tagtagainep: panagpanpanunot ti Mississippi sakbay ni Mark Twain. Baton Rouge: Estado nga Unibersidad ti Louisiana a Pagmalditan. ISBN 978-0-8071-3233-3. OCLC 182615621.
- Scott, Quinta (2010). Ti Mississippi: Ti Makitkita a Biograpia. Columbia, Missouri: Unibersidad ti Missouri a Pagmalditan. ISBN 978-0-8262-1840-7. OCLC 277196207.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Mississippi iti Wikimedia Commons
- Karayan Mississippi
- Dagiti pagbeddengan ti Arkansas
- Dagiti pagbeddengan ti Illinois
- Dagiti pagbeddengan ti Iowa
- Dagiti pagbeddengan ti Kentucky
- Dagiti pagbeddengan ti Louisiana
- Dagiti pagbeddengan ti Minnesota
- Dagiti pagbeddengan ti Mississippi
- Dagiti pagbeddengan ti Missouri
- Dagiti pagbeddengan ti Tennessee
- Dagiti pagbeddengan ti Wisconsin
- Labneng ti Mississippi
- Dagiti ginget ti Minnesota


text:
KAPITULO 5
Ti Subbot—Kapatgan a Sagut ti Dios
Ania ti subbot?
Kasano a naipaay dayta?
Kasano a magunggonaanka iti dayta?
Kasano a maipakitam ti panagyamanmo iti dayta?
1, 2. (a) Kaano a napateg unay kenka ti maysa a sagut? (b) Apay a makuna a ti subbot ti kapatgan a sagut a mabalinmo a tarigagayan?
ANIA ti kapatgan a sagut a naawatmo? Saan a kasapulan a nangina ti maysa a sagut tapno makuna a napateg. Ngamin, saan a ti kangina ti sagut ti pakarukodan ti pudno a pategna. Imbes ketdi, napateg unay kenka dayta a sagut no paragsakennaka wenno no kasapulam unay.
2 Kadagiti adu a sagut a mabalinmo a tarigagayan, adda maysa a naidumduma. Sagut ti Dios dayta iti sangatauan. Adu dagiti banag nga inted ni Jehova kadatayo, ngem ti daton a pangsubbot ni Jesu-Kristo nga Anakna ti kapatgan a sagutna kadatayo. (Mateo 20:28) Kas makitatayto iti daytoy a kapitulo, ti subbot ti kapatgan a sagut a mabalinmo a tarigagayan, ta dakkel a ragsak ti itdenna kenka ken kasapulam unay daytoy. Kinapudnona, ti subbot ti kangrunaan nga ebkas ti ayat ni Jehova kenka.
ANIA TI SUBBOT?
3. Ania ti subbot, ken ania ti nasken a maawatantayo tapno matarusantayo ti kinapateg daytoy a sagut?
3 Iti ababa a pannao, ti subbot ti pamay-an ni Jehova a mangispal, wenno mangisalakan, iti sangatauan manipud iti basol ken ipapatay. (Efeso 1:7) Tapno maawatantayo ti kaipapanan daytoy a sursuro ti Biblia, nasken a panunotentayo ti napasamak idiay minuyongan ti Eden. Satayo laeng matarusan no apay a nagpateg a sagut ti subbot no maawatantayo ti napukaw ni Adan idi nagbasol.
4. Ania ti kaipapananna ken ni Adan ti perpekto a natauan a biag?
4 Idi pinarsuana ni Adan, adda nagpateg nga inted ni Jehova kenkuana—ti perpekto a natauan a biag. Panunotem ti kaipapanan dayta ken ni Adan. Gapu ta naaramid a perpekto ti bagi ken panunotna, saan a pulos nga agsakit, lumakay, wenno matay. Kas perpekto a tao, naisangsangayan ti relasionna ken ni Jehova. Kuna ti Biblia a ni Adan ket “anak ti Dios.” (Lucas 3:38) No kasta, tinagiragsak ni Adan ti nasinged a relasion ken ni Jehova a Dios, kas iti relasion ti maysa nga anak iti naayat nga amana. Nakikomunikar ni Jehova iti anakna ditoy daga, nga inikkanna ni Adan iti makapnek a trabaho ken impakaammona no ania ti namnamaenna kenkuana.—Genesis 1:28-30; 2:16, 17.
5. Ania ti kayatna a sawen no kuna ti Biblia a naaramid ni Adan “iti ladawan ti Dios”?
5 Naaramid ni Adan “iti ladawan ti Dios.” (Genesis 1:27) Saanna a kayat a sawen a kalanglanga ni Adan ti Dios. Kas naadaltayo iti Kapitulo 1 daytoy a libro, ni Jehova ket maysa a di makita nga espiritu. (Juan 4:24) Awanan ngarud ni Jehova iti bagi a buklen ti lasag ken dara. Ti pannakaaramidna a kaladladawan ti Dios kaipapananna a naparsua ni Adan nga addaan kadagiti galad a kas kadagiti ik-ikutan ti Dios, a pakairamanan ti ayat, sirib, kinahustisia, ken pannakabalin. Adda pay sabali a napateg nga umarngian ni Adan iti Amana. Adda wayawayana nga agikeddeng. Gapuna, ni Adan ket saan a kas iti maysa a robot. Imbes ketdi, mabalinna ti agdesision a bukbukodna, agaramid iti umiso wenno di umiso. No nagtulnog koma iti Dios, nakapagtultuloy koma nga agbiag nga agnanayon iti Paraiso ditoy daga.
6. Idi nagsukir ni Adan iti Dios, ania ti napukawna, ken kasano a naapektaran dagiti kaputotanna?
6 Nalawag ngarud nga idi nagsukir ni Adan iti Dios ken nakedngan a matay, dakkel ti napukawna. Gapu iti basolna, napukawna ti perpekto a natauan a biagna agraman dagiti amin a dadduma pay nga agkakaimbag a banag. (Genesis 3:17-19) Nakalkaldaang ta saan laeng a ni Adan no di pay ket dagiti kaputotanna ti naawanan iti daytoy a napateg a biag. Kuna ti Sao ti Dios: “Babaen iti maysa a tao [ni Adan] simrek ti basol iti lubong ken ti ipapatay babaen iti basol, ket iti kasta ti ipapatay nagsaknap iti amin a tattao agsipud ta nagbasolda amin.” (Roma 5:12) Wen, natawidtayo amin ti basol ken ni Adan. Isu a kuna ti Biblia a ni Adan ‘inlakona’ ti bagina ken dagiti kaputotanna a kas adipen ti basol ken ipapatay. (Roma 7:14) Awan ti namnama ni Adan wenno ni Eva gapu ta sipapakinakem a nagsukirda iti Dios. Ngem kasanon dagiti kaputotanda, a pakairamanantayo?
7, 8. Ania ti dua a kangrunaan a kaipapanan ti subbot?
7 Inalaw ni Jehova ti sangatauan babaen ti subbot. Ania ti subbot? Dua ti kangrunaan a kaipapanan ti subbot. Umuna, ti subbot ket isu ti maibayad a gatad a pangruk-at iti maysa a tao wenno pangsaka iti maysa a banag. Mayarig dayta iti gatad a maibayad tapno mawayawayaan ti maysa a tao a nakidnap. Maikadua, ti subbot ket isu ti gatad a pangsulnit, wenno pagbayad, iti balor ti maysa a banag. Umasping dayta iti danios. Kas pagarigan, no adda nadadael ti maysa a tao, masapul nga agbayad iti gatad nga eksakto a katupag ti pateg ti banag a nadadaelna.
8 Kasano a masulnitan ti nagdakkel a pukaw a gapuanan ni Adan ken kasano a mawayawayaantayo iti basol ken ipapatay a nakaadipenantayo? Usigentayo ti subbot nga impaay ni Jehova ken no kasano a magunggonaanka iti dayta.
NO KASANO NGA IMPAAY NI JEHOVA TI SUBBOT
9. Ania a kita ti subbot ti kasapulan?
9 Tangay perpekto a natauan a biag ti napukaw, awan ti imperpekto a tao a makasubbot iti dayta. (Salmo 49:7, 8) Nasken ti maysa a subbot a katupag ti pateg daydiay napukaw. Maitunos daytoy iti prinsipio ti awan pagkuranganna a kinahustisia a masarakan iti Sao ti Dios, a kunana: “Kararua ti agpaayto iti kararua.” (Deuteronomio 19:21) No kasta, ania ti mangsulnit iti pateg ti perpekto a natauan a kararua, wenno biag, a napukaw ni Adan? Kasapulan ti sabali a perpekto a natauan a biag kas “katupag a subbot.”—1 Timoteo 2:6.
10. Kasano nga impaay ni Jehova ti subbot?
10 Kasano nga impaay ni Jehova ti subbot? Imbaonna ditoy daga ti maysa kadagiti perpekto nga espiritu nga annakna. Ngem saan nga uray siasino lattan nga espiritu a parsua ti imbaon ni Jehova. Imbaonna daydiay kapatgan kenkuana, ti bugbugtong nga Anakna. (1 Juan 4:9, 10) Situtulok a pinanawan daytoy nga Anak ti nailangitan a taengna. (Filipos 2:7) Kas naadaltayo iti napalabas a kapitulo daytoy a libro, nangaramid ni Jehova iti milagro idi inyalisna iti aanakan ni Maria ti biag daytoy nga Anak. Babaen ti nasantuan nga espiritu ti Dios, nayanak ni Jesus kas perpekto a tao ken awan iti sidong ti pannusa ti basol.—Lucas 1:35.
11. Kasano a ti maysa a tao masubbotna dagiti riniwriw a tattao?
11 Kasano a ti maysa a tao masubbotna ti adu, kinapudnona, riniwriw a tattao? Bueno, kasano aya ngamin a nagbalin a managbasol dagiti riniwriw a tattao? Laglagipem nga idi nagbasol ni Adan, napukawna ti napateg a perpekto a natauan a biag. No kasta, saanna a nayallatiw dayta kadagiti kaputotanna. Imbes ketdi, ti laeng basol ken ipapatay ti nayallatiwna. Ni Jesus, nga awagan ti Biblia kas “ti maudi nga Adan,” ket naaddaan iti perpekto a natauan a biag, ken pulos a saan a nagbasol. (1 Corinto 15:45) Maikuna a ni Jesus ti simmukat ken ni Adan tapno maisalakantayo. Babaen ti panangidaton, wenno panangisukona, iti perpekto a biagna ken ti naan-anay a panagtulnogna iti Dios, binayadan ni Jesus ti basol ni Adan. Nangyeg ngarud ni Jesus iti namnama kadagiti kaputotan ni Adan.—Roma 5:19; 1 Corinto 15:21, 22.
12. Ania ti pinaneknekan ti panagsagaba ni Jesus?
12 Detalyado ti panangisalaysay ti Biblia iti rigat nga inibturan ni Jesus sakbay ti ipapatayna. Siuulpit a nasapsaplit, nailansa, ken naparparigat agingga a natay iti kayo a pagtutuokan. (Juan 19:1, 16-18, 30; Apendise, iti artikulo a “No Apay a Saan nga Agusar iti Krus Dagiti Pudno a Kristiano iti Panagdayawda”) Apay a nasken nga agsagaba ni Jesus iti kasta unay? Iti maysa a kapitulo daytoy a libro, maadaltayto a pinagduaduaan ni Satanas no adda asinoman a tao nga adipen ni Jehova nga agtalinaed a matalek iti sidong ti pannubok. Babaen ti panagibtur ken panagtalinaed ni Jesus a matalek iti baet ti nakaro a panagsagaba, impaayna ti kasayaatan a sungbat iti karit ni Satanas. Pinaneknekan ni Jesus a ti perpekto a tao nga addaan iti wayawaya nga agikeddeng kabaelanna ti agtalinaed a matalek iti Dios uray pay ania ti aramiden ti Diablo. Awan duadua a naragsakan unay ni Jehova iti kinamatalek ti patpatgenna nga Anak!—Proverbio 27:11.
13. Kasano a nabayadan ti subbot?
13 Kasano a nabayadan ti subbot? Iti maika-14 nga aldaw ti bulan ti Nisan iti kalendario dagiti Judio idi 33 K.P., impalubos ti Dios a mapapatay ti perpekto ken awanan basol nga Anakna. No kasta, ‘namimpinsan’ nga indaton ni Jesus ti perpekto a natauan a biagna. (Hebreo 10:10) Iti maikatlo nga aldaw kalpasan ti ipapatay ni Jesus, pinagungar ni Jehova iti espiritu a biag. Idiay langit, indatag ni Jesus iti Dios ti pateg ti perpekto a natauan a biagna a naidaton a pangsubbot kadagiti kaputotan ni Adan. (Hebreo 9:24) Inawat ni Jehova ti pateg ti daton ni Jesus kas subbot a kasapulan tapno maispal ti sangatauan iti basol ken ipapatay a nakaadipenanda.—Roma 3:23, 24.
NO KASANO A MAGUNGGONAANKA ITI SUBBOT
14, 15. Ania ti masapul nga aramidentayo tapno ‘mapakawan dagiti basoltayo’?
14 Nupay managbasoltayo, mabalin a masagraptayo dagiti di magatadan a bendision gapu iti subbot. Usigentayo ti sumagmamano kadagiti agdama ken masanguanan a gunggona nga itden daytoy kapatgan a sagut ti Dios.
15 Pannakapakawan dagiti basol. Gapu iti natawid a kinaimperpekto, masapul nga ikarigatantayo nga aramiden ti umiso. Agbasoltayo amin iti sao wenno iti aramid. Ngem babaen ti daton a pangsubbot ni Jesus, ‘mapakawan dagiti basoltayo.’ (Colosas 1:13, 14) Ngem tapno mapakawantayo, masapul a sipapasnek nga agbabawitayo. Masapul met a sipapakumbaba nga agpakpakaasitayo ken ni Jehova, a dumawattayo iti pammakawanna maibatay iti pammatitayo iti daton a pangsubbot ti Anakna.—1 Juan 1:8, 9.
16. Ania ti tumulong kadatayo nga agdayaw iti Dios buyogen ti nadalus a konsiensia, ket ania ti pateg ti kasta a konsiensia?
16 Nadalus a konsiensia iti imatang ti Dios. No nariribuk ti konsiensiatayo, nalaka a makariknatayo iti kinaawan namnama ken mabalin nga ipagaruptayo nga awan ti serserbitayo. Ngem babaen ti subbot, pakawanennatayo ni Jehova ken siaasi a tulongannatayo nga agdayaw kenkuana buyogen ti nadalus a konsiensia nupay imperpektotayo. (Hebreo 9:13, 14) Iti kasta, maaddaantayo iti wayawaya a makisao ken ni Jehova. Mabalintayo ngarud ti sitatalged nga umadani nga agkararag kenkuana. (Hebreo 4:14-16) Talna ti panunot, panagraem iti bagi, ken ragsak ti itden ti panangtaginayon iti nadalus a konsiensia.
17. Aniada a bendision ti nagbalin a posible gapu ta natay ni Jesus maipuon kadatayo?
17 Ti namnama a panagbiag nga agnanayon iti paraiso a daga. “Dagiti isupapak ti basol isu ti ipapatay,” kuna ti Roma 6:23. Innayon ti isu met laeng a bersikulo: “Ngem ti sagut nga ipaay ti Dios isu ti agnanayon a biag babaen ken Kristo Jesus nga Apotayo.” Iti Kapitulo 3 daytoy a libro, inusigtayo dagiti bendision iti dumteng a Paraiso a daga. (Apocalipsis 21:3, 4) Gapu ta natay ni Jesus maipuon kadatayo, nagbalin a posible amin dagita a bendision iti masanguanan, agraman ti biag nga agnanayon ken naan-anay a salun-at. Tapno masagraptayo dagita a bendision, nasken nga ipakitatayo ti panagyamantayo iti subbot a sagut ni Jehova.
KASANO A MAIPAKITAM TI PANAGYAMANMO?
18. Apay a rebbeng nga agyamantayo ken ni Jehova iti panangtedna iti subbot?
18 Apay a rebbeng nga agyamantayo unay ken ni Jehova iti panangtedna iti subbot? Bueno, nakapatpateg ti maysa a sagut aglalo no ti nangted ket insakripisiona ti panawenna, pinagrigatan, wenno ginastuanna dayta. Matignay ti pusotayo no mabigbigtayo a ti sagut ket ebkas ti napudno a panagayat kadatayo daydiay nangted. Ti subbot ti kapatgan kadagiti amin a sagut, ta inaramid ti Dios ti kadakkelan a sakripisio tapno maitedna dayta. “Ti Dios inayatna ti lubong iti kasta unay isu nga intedna ti bugbugtong nga Anakna,” kuna ti Juan 3:16. Ti subbot ti kangrunaan a pammaneknek ti ayat ni Jehova kadatayo. Pammaneknek met daytoy ti ayat ni Jesus, ta situtulok nga intedna ti biagna gapu kadatayo. (Juan 15:13) No kasta, ti sagut a subbot ipatalgedna kadatayo ti ayat ni Jehova ken ti Anakna iti tunggal maysa kadatayo.—Galacia 2:20.
19, 20. Kadagiti ania a pamay-an a maipakitam ti panagyamanmo iti subbot a sagut ti Dios?
19 Kasano ngarud a maipakitam ti panagyamanmo iti subbot a sagut ti Dios? Umuna iti amin, ikagumaam nga ammuen ti ad-adu pay maipapan iti Naindaklan a Manangted, ni Jehova. (Juan 17:3) Ti panagadal iti Biblia iti tulong daytoy a publikasion ti tumulong kenka a mangaramid iti dayta. Bayat nga umad-adu ti ammom maipapan ken ni Jehova, umuneg ti panagayatmo kenkuana. Ket dayta nga ayat ti mangtignay kenka nga agaramid iti makaay-ayo kenkuana.—1 Juan 5:3.
20 Ipakitam ti pammatim iti daton a pangsubbot ni Jesus. Naikuna maipapan ken Jesus: “Ti mangwatwat iti pammati iti Anak adda agnanayon a biagna.” (Juan 3:36) Kasano a maipakitatayo ti pammati ken ni Jesus? Saan a maipakita ti kasta a pammati babaen laeng iti sao. “Ti pammati nga awanan ar-aramid natay,” kuna ti Santiago 2:26. Wen, ‘aramid’ ti pakakitaan iti pudno a pammati. Ti maysa a pamay-an tapno maipakitatayo nga adda pammatitayo ken ni Jesus ket ti panangaramidtayo iti amin a kabaelantayo a mangtulad kenkuana iti sao ken iti aramidtayo.—Juan 13:15.
21, 22. (a) Apay a rebbeng a tabunuantayo ti tinawen a pannakarambak ti Pangrabii ti Apo? (b) Ania ti mailawlawag iti Kapitulo 6 ken 7?
21 Tabunuam ti tinawen a pannakarambak ti Pangrabii ti Apo. Iti rabii ti Nisan 14, 33 K.P., inyussuat ni Jesus ti naisangsangayan nga okasion nga awagan ti Biblia iti “ti pangrabii ti Apo.” (1 Corinto 11:20; Mateo 26:26-28) Maawagan met daytoy nga okasion iti Pananglaglagip iti ipapatay ni Kristo. Inyussuat daytoy ni Jesus tapno mapalagipan dagiti apostolna, ken amin a pudno a Kristiano kalpasanda, a babaen ti ipapatayna kas perpekto a tao, intedna ti kararua, wenno biagna, kas subbot. Maipapan iti daytoy nga okasion, imbilin ni Jesus: “Itultuloyyo nga aramiden daytoy kas panglaglagip kaniak.” (Lucas 22:19) Ti panangrambak iti Pangrabii ti Apo ipalagipna kadatayo ti naindaklan nga ayat nga impakita da Jehova ken Jesus mainaig iti subbot. Maipakitatayo ti panagyamantayo iti subbot babaen ti itatabuno iti tinawen a Pananglaglagip iti ipapatay ni Jesus. *
22 Pudno a nakapatpateg ti subbot nga impaay ni Jehova. (2 Corinto 9:14, 15) Uray dagiti natayen, magunggonaanda iti daytoy di magatadan a sagut. Ilawlawag ti Kapitulo 6 ken 7 no kasano.
^ par. 21 Para iti kanayonan nga impormasion no ania ti kaipapanan ti Pangrabii ti Apo, kitaem ti Apendise, iti artikulo a “Ti Pangrabii ti Apo—Panglaglagip a Pakaidayawan ti Dios.”


text:
1911
Ti 1911 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero 3 - Naampon ti wagayway iti California
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 6 – Ronald Reagan, maika-40 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 2004)
Mayo–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 8 – Robert Johnson, Amerikano a gitarista ken kumakanta (pimmusay 1938)
- Mayo 27 – Hubert Humphrey, Amerikano a politiko, maika-38 a Bise Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1978)
- Hunio 17 – Manuel Arguilla, mannurat nga Ilokano (pimmusay 1944)
- Hunio 30 – Czesław Miłosz, Naipasngay a Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2004)
Hulio–Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 5 – Georges Pompidou, Presidente ti Pransia (pimmusay 1974)
- Hulio 16 – Ginger Rogers, Amerikana nga aktres ken sumasala (pimmusay 1995)
Septiembre–Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 19 – William Golding, Ingles a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1993)
Nobiembre–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 2 – Odysseas Elytis, Griego a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1996)
- Disiembre 9 – Broderick Crawford, Amerikano nga aktor (pimmusay 1986)
- Disiembre 11 – Naguib Mahfouz, Ehipsio a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2006)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 18 – Gustav Mahler, Austriano a kompositor (naipasngay 1860)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1911 iti Wikimedia Commons


text:
Makatulong Kenka ti Panamagduma
Sigurado nga umanamongka a ni Jesus ti katan-okan a Mannursuro a nagbiag ditoy daga. Mabalin a pinadasmon ti dadduma a wagas ti panangisurona, kas iti panagaramat iti saludsod ken ilustrasion. Ngem napaliiwmo kadin a masansan met a nagusar iti panamagduma?
Adu a tattao ti agusar iti panamagduma no agsasaoda. Nalabit dimo madmadlaw a masansan met nga agus-usarka iti kasta. Mabalin a naikunam, “Kunada a naluom amin dagitoy a prutas, ngem naata pay met ti dadduma.” Wenno, “Managbabain isuna idi ubing, ngem mannakigayyem itan.”
No agaramatka iti panamagduma, umuna a mangidatagka iti maysa nga idea; kalpasanna, dakamatem ti kasunganina babaen ti panagusarmo iti sao a ngem, nupay kasta, imbes ketdi, no di ket, wenno iti sabali a bangir. Wenno mabalin a manginayonka iti sasao tapno maipaganetget dayta nga idea. No kasta ti aramidem, mas natural a denggen ken nalaklaka a matarusan ti puntom.
Iti dadduma a lengguahe wenno kultura, saan a maus-usar ti panamagduma. Ngem nasayaat no ammotayo ti pateg dagita. Apay? Gapu ta adu kadagita ti mabasatayo iti naipaltiing a Sao ti Dios. Masansan nga inaramat dagita ni Jesus. Kas pagarigan kinunana: “Gangtan ti tattao ti maysa a pagsilawan ket ikabilda dayta, saan nga iti sirok ti pagsukat a labba, no di ket iti pagsaadan ti silaw.” “Immayak, saan a tapno mangdadael [iti Linteg], no di ket tapno mangtungpal.” “Nangngegyo a naikuna, ‘Dika makikamalala.’ Ngem kunak kadakayo a ti tunggal maysa nga agtultuloy a mangmatmat iti maysa a babai . . . ” “Naikuna, ‘Mata iti mata ken ngipen iti ngipen.’ Nupay kasta, kunak kadakayo: Dikay busoren daydiay nadangkes; no di ket siasinoman a mangtungpa kenka iti makannawan a pingpingmo, iparangmo pay kenkuana ti bangir.”—Mat. 5:15, 17, 27, 28, 38, 39.
Addada pay umasping a panamagduma a nadakamat iti dadduma a libro ti Biblia. Makatulong dagita tapno matarusam ti maysa a punto wenno maipaganetgetmo ti nasaysayaat a panangaramid iti maysa a banag. No maysaka a nagannak, utobem daytoy a panamagduma: “Dakayo, nga amma, dikay ruroden ti annakyo, no di ket itultuloyyo a padakkelen ida iti disiplina ken panangiturong-panunot ni Jehova.” (Efe. 6:4) No ti laeng insurat ni apostol Pablo ket rumbeng a padakkelen ti maysa nga ama (wenno ina) ti anakna iti disiplina ti Dios, umiso ken nainkalintegan koma met latta dayta. Ngem nalawlawag a nayallatiw ti idea gapu ta naaramat ti panamagduma a ‘dikay ruroden ida no di ket padakkelenyo ida iti panangiturong-panunot ni Jehova.’
Iti bersikulo 12 iti dayta met la a kapitulo, insurat ni Pablo: “Addaantayo iti pannakigubal, saan a maibusor iti dara ken lasag, no di ket maibusor . . . kadagiti nadangkes nga espiritu a puersa kadagiti nailangitan a disso.” (Efe. 6:12) Nalabit matulongannaka dayta a panamagduma a mangbigbig iti kinaserioso ti pannakidangadangmo. Saan a tattao ti pakidangadangam, no di ket dagiti nadangkes nga espiritu.
DAGITI PAGIMBAGAN TI PANAGARAMAT ITI PANAMAGDUMA
Iti met laeng libro ti Efeso, adu pay a bersikulo ti nangusaran ni Pablo iti panamagduma. No utobentayo dagitoy, matarusantayo ti punto ni Pablo ken nalawlawag kadatayo no ania ti rumbeng nga aramidentayo.
Mabalin a maragsakan ken magunggonaanka a mangusig iti naipakuyog a tsart. Makita iti dayta ti sumagmamano a panamagduma a masarakan iti Efeso kapitulo 4 ken 5. Bayat a basbasaem ti tunggal panamagduma, isaludsodmo iti bagim, ‘Ania a talaga ti kababalinko? Ania ti reaksionko iti daytoy wenno iti sabali pay a situasion? Ania ti pampanunoten ti dadduma maipapan kaniak, ti kadi negatibo wenno ti positibo a dasig ti panamagduma?’ No makitam nga adda masapul a parang-ayem, ikagumaam nga aramiden dayta. Bay-am a magunggonaanka iti kasta a panamagduma.
Wenno mabalin nga usarem ti tsart para iti Panagdaydayaw ti Pamiliayo. Umuna, mabalin nga agsisinnublatkayo a mangbasa kadagiti nailista a panamagduma. Kalpasanna, maysa kadakayo ti mangdakamat iti umuna a paset ti panamagduma sa ibaga met ti sabali ti malagipna a punto iti maikadua a paset. Iti kasta a pamay-an, agbalin a narayray ti panagsasaritayo no kasano a naan-anay a mayaplikaryo ti maikadua a paset. Wen, ti panangusig kadagiti kasta a panamagduma ket makatulong kadagiti ubbing ken natataengan a mangipakita iti Nakristianuan a kababalin iti uneg ti pamilia ken iti sadinoman.
Bayat a mabigbigmo ti pateg dagiti panamagduma, nalaklakamton a mailasin dagita iti Biblia, ket makitamto a dakkel ti maitulong dagita iti ministeriom. Kas pagarigan, mabalin nga ibagam iti bumalay: “Adu a tattao ti agkuna nga addaantayo amin iti immortal a kararua, ngem kastoy man ti kunaen ti Sao ti Dios.” Wenno isaludsodmo iti yad-adalam iti Biblia: “Patien ti kaaduan ditoy lugartayo a ti Dios ken ni Jesus ket maymaysa a persona; ngem ania ti naammuanta a kunaen ti Biblia? Ania met ti makunam?”
Wen, naglaon ti Kasuratan iti adu a makaisuro a panamagduma a makatulong kadatayo a magna iti dalan ti Dios. Ken mabalintayo nga usaren dagita a pangtulong iti sabsabali a mangammo iti kinapudno iti Biblia.


text:
Bagamanoc, Catanduanes
Ti Bagamanoc ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Catanduanes iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bagamanoc ket politikal a nabingbingay iti 18 a barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Bacak
- Bagatabao
- Bugao
- Cahan
- Hinipaan
- Magsaysay
- Poblacion
- Quigaray
- Quezon (Pancayanan)
- Sagrada
- Salvacion (Panuto)
- San Isidro
- San Rafael (Mahantod)
- San Vicente
- Santa Mesa
- Santa Teresa
- Suchan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Catanduanes". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Catanduanes". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Parbo a saririt
Ti parbo a saririt (wenno artipisial nga intelihensia AI) ket teknolohia ken sanga ti siensia ti kompiuter nga agadal ken agparang-ay kadagiti nasaririt a makina ken sopwer. Dagiti kangrunaan nga agsuksukisok ti AI ken dagiti libro ti pagobraan a kas ti "panagadal ken daremdem dagiti nasaririt nga ahente",[1] nga iti maysa a nasaririt nga ahente ket ti sistema a mangipagarup ti enbironmentona ken agtignay a mangpaadu iti gasatna nga agballigi.[2] Ni John McCarthy, nga isu ti nagaramid iti daytoy a panangibaga idi 1955,[3] ket mangipalpalawag iti daytoy a kas "ti siensia ken inhennieria iti panagaramid kadagiti nasaririt a makina".[4]
Ti panagsukisok ti AI ket teknikal unay ken espesialisado, ken nauneg a nabingbingay kadagiti pagobraan a paset a masansan a napaay a makisinnarita iti tunggal maysa kaniada.[5] Dagitoy a panagsisina ket gapu ti sosial ken kultural a banbanag: dagiti paset ti pagobraan ket dimmakkel iti lawlaw dagiti naisangayan a patakder ken dagiti obra dagiti agmaymaysa nga agsuksukisok. Ti AI a panagsukisok ket nabingbingay pay babaen dagiti nadumaduma a teknikal a banag. Adda met dagiti paset a pagobraan a naipatengaan ti isip kadagiti pakailawlawagan iti naisangayan a problema, iti maysa kadagiti mabalin nga arngian, iti panagusar ti aggigiddiat a ramramit ken para iti pannakatungpal kadagiti naisangayan a panangipakat.
Dagiti sentral aproblema (wenno gangandat) ti AI a pangsukisok ket mairaman ti panagrason, pannakaammo, panagplano, panagadal, komunikasion, panangipagarup ken ti abilidad nga aggunay ken panangiturong kadagiti banag.[6] Ti sapasap a sairit (wenno "napigsa nga AI") ket isu pay laeng dagiti napaut a gangandat iti pagobraan.[7] Dagiti agdama a nadayeg nga arngian ket mairaman dagiti estatistiko a pamay-an, pagbilanagn a saririt ken tradisional a simboliko nga AI. Adda dagiti adu unay a bilang dagit iramit nga inus-usar iti AI, mairaman dagiti bersion ti panagbiruk ket matematiko nga optimisasion, lohika, dagiti pamay-an a naibatay iti probabilidad ken ekonomika, ken dagiti adu pay a dadduma.
Ti pagobraan ket napundar idi iti panagtunton a ti sentral nga abilidad ti tattao, ti saririt—ti kalaing dagiti Homo sapiens—ket mabalin a nalawag a maipalawag a mabalin a maparugso babaen ti maysa a makina.[8] Daytoy ket mangiyaon ti banag a maipanggep ti kasasaad ti isip ken ti etika iti panagpartuat kadagiti parbo a parsua, dagiti banag a naibagaan idi babaen ti mito, piksion ken pilosopia maipud idi kina-ugma.[9] Ti parbo a saririt ket suheto idin ti nakaro a nakanamnama a kapanunotan[10] ngem nakasagsagaba kadagiti nakakaskasdaaw a pannakapaay.[11] Tatta nga aldaw daytoy ket nabalinen a kammasapulan a parte ti industria teknolohia ken kaaduan kadagiti karigatan aproblema iti siensia ti kompiuter.[12]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agpanpanunot a makina ken dagiti artipisial a parsua ket nagparparang kadagiti Griego a mitolohia, a kas iti Talos ti Kreta, ti bronse a robot ni Hapesto, ken ti Galatea ni Pigmalion .[13] Dagiti kayarigan ti tao a naipamatmatian nga addan ti kasirib ket napartuat kadagiti amin a nangruna a sibilisasion: dagiti animado a ladawan ti kulto ket rinaraeman idiay Ehipto ken Gresia[14] ken dagiti kasla tao nga automaton ket pinartuat idi babaen ni Yan Shi, Bannuar ti Alehandria ken Al-Jazari.[15] Daytoy ket kaaduan pay a naipammatian a dagiti artipisial a parsua ket pinartuat idi babaen ni Jābir ibn Hayyān, Judah Loew ken ni Paracelsus.[16] Babaen dagiti siglo ti maika-19 a siglo ken maika-20, dagiti artipisial a parsua ket nagbalbalindan a kadawyan a langa iti piksion, a kas iti Frankenstein ni Mary Shelley wenno ti R.U.R. (Rossum's Universal Robots) ni Karel Čapek.[17] Ni Pamela McCorduck ket nangisupsuppiat a dagitoy amin ket kas pagarigan ti taga-ugma a gatuguten, a kas ti impalplawagna, "tapno pandayen dagiti dios".[9] Dagiti sarita kadagitoy a parsua ken dagiti nagbanaganda ket mamngitungtung kadagiti isu met laeng a namnama, butbuteng ken etikal a pagdanagan nga irepresenta babaen ti parbo a saririt.
Ti mekanikal wenno "pormal" a panagrason ket naparang-ayen babaen dagiti pilosopo ken dagiti matematiko manipud idi kinaugma. Ti panagadal ti lohika ket nakaiturongan ti pannakaparnuay ti maprograma a dihital nga elektroniko a kompiuter, a naibatay ti obra ti matematiko a ni Alan Turing ken dagiti dadduma pay. Ti teria ti komputasion ni Turing ket nangisingasing a ti maysa a makina, babaen ti panangiyakar-akar kadagiti simbolo a kas ti "0" ken ti "1", ket mabalin a mangtulad ti aniaman a mapanunot a tignay iti matematiko a panagkissay.[18][19] Daytoy, a kakuyog dagiti agdama a naduktalan iti neurolohia, teoria ti pakaammo ken dagiti sibernatika, ket nangaw-awis kadagit bassit a grupo dagiti agsuksukisok tapno mangrugida ti serioso a panangikeddeng ti posibilidad iti panagpartuat ti maysa nga elektroniko nga utek.[20]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakaipalplawag ti AI a kas ti panagadal kadagiti nasaririt nga ahente:
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, p. 1, mangited ti bersion nga inus-usar iti daytoy nga artikulo. Laglagipen nga inus-usarda ti pannangibaga a "panagbilanga a saririt" a kas sinonimo para iti parbo a saririt.
- Russell & Norvig (2003) (a nagayayat ti panangibaga iti "rasional ng aahente") ken nagsurat ti "Ti sibubukel nga ahente apanirigan ket kaaduanen a naawawat iti pagobraan " (Russell & Norvig 2003, p. 55).
- Nilsson 1998
- ^ Ti paradigma ti nasaririt nga ahente:
- Russell & Norvig 2003, pp. 27, 32–58, 968–972
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, pp. 7–21
- Luger & Stubblefield 2004, pp. 235–240
- ^ Urayno adda met dagiti kontrobersia iti daytoy a panirigan (kitaen ti Crevier (1993, p. 50)), McCarthy ket awan dudua a nangibagbaga a "Siak ti nagparnuay daytoy a termino" iti maysa apannakisinnarita iti c|net. (Skillings 2006) Ni McCarthy ket immuna a nagusar ti termino iti singasing para iti Dartmouth a konperensia, a nagparang idi 1955. (McCarthy et al. 1955)
- ^ Panangipalplawag ti Ai babaen ni McCarthy:
- ^ Ni Pamela McCorduck (2004, pp. 424) ket insuratna "ti nakaro a pannakawarwara ti AI kadagiti paset apagobraan ti panagkita, masna apagsasao, teoria ti panangikeddeng, dagiti henetiko nga algoritmo, robotika ... ken dagitoy iti bukod a sanga sanga ti pangobraan amarigatan unay a mangibaga iti animan unay iti tunggal maysa kaniada."
- ^ Daytoy a listaan dagiti nasaririt ngaugali ket naibatay kadagiti topiko a sinakupan babaen dagiti nangruna alibro ti AI, a mairaman ti:
- ^ Ti sapasap a saririt (napigsa nga AI) ket naitungtungan kadagiti nadayeg a pangyuna iti AI:
- ^ Kitaen ti Dartmoutha singasing, babaen ti Pilosopia, dita baba.
- ^ a b Daytoy ket sentral a kapanuotan ti Dagiti Makina Makapanunot ni Pamela McCorduck, Insuratna ti: "Kayatko a mapanunot nga iti parbo a saririt a kas ti sientipiko nga apeotesis ti naranga a kultural a tradision." (McCorduck 2004, p. 34) "Ti parbo a saririt iti maysa a porma wenno iti sabali ket maysa a kapanunotan a naipasagepsep ti Lumaud a pakasaritaan ti kinasirib, ti tagtagainep itimaganganat a kammasapulan iti pannakatungpal." (McCorduck 2004, p. xviii) "Ti pakasatitaantayo ket napnmo kadagiti panagpadas—mauyong, misterioso, nakakatkatawa, nagagar, naisaritaan ken pudno—tapno makaaramid ti parbo a saririt, tano makapataud iti makunkuna a kmmasapulan kadatayo—nga aglablabas kadagiti ordiario a pamay-an. Agsisinnubli iti baetan ti mito ken kinapudno, dagiti mapattapattatayo ket agitited kadagiti saan amaited ti pagobraantayo, nakibinglaytayon iti napaut apanaweniti daytoy a datdatlag a porma iti bukod reproduksion." (McCorduck 2004, p. 3) Sinurotna ti essem manipud kadagiti Helenistiko ramut ken tinawtawagann daytoy ti essem iti "pandayen dagiti Dios." (McCorduck 2004, pp. 340–400)
- ^ Ti nakanamnama a kapanunotan a naibagbaga ket mairaman dagiti padto dagiti nasap a nagsuksukisok ti AI (kitaen ti nakanamnama a kapanunotan iti pakasaritaan ti AI) ken dagiti pay kapanunotan dagiti moderno a transhumanista a kas ni Ray Kurzweil.
- ^ Dagiti "pannakapaay" a naibagbaga ket mairaman ti reporta ti ALPAC idi 1966, ti panagpanaw kadagiti perseptron idi 1970, Lighthill a Reporta idi 1973 ken ti pannakarebba ti pagtagilakuan ti Lisp a makina idi 1987.
- ^ Dagiti pannagipakat ti AI a kaaduan a naus-usar itilikudan dagiri senario:
- Russell & Norvig 2003, p. 28
- Kurzweil 2005, p. 265
- NRC 1999, pp. 216–222
- ^ AI iti mito:
- McCorduck 2004, pp. 4–5
- Russell & Norvig 2003, p. 939
- ^ Dagiti ladawan ti kulto a kas artipisial a saririt:
- Crevier (1993, p. 1) (estatua ni Amun)
- McCorduck (2004, pp. 6–9)
- ^ Kasl atao nga automata:
Yan Shi:
- Needham 1986, p. 53
- McCorduck 2004, p. 6
- "T Maika Sangaulo ket Tallo a Siglo a Maprograma a Robot". Shef.ac.uk. Naala idi 25 Abril 2009.
- McCorduck 2004, p. 17
- ^ Dgaiti artipisial a parsua:
Jābir ibn Hayyān's Takwin:
- O'Connor, Kathleen Malone (1994). "Ti alkemikal a pannakapartuat ti biag (takwin) ken dagiti dadduma pay a konsepto iti Henesis iti mediebal nga Islam". Unibersidad ti Pennsylvania. Naala idi 10 Enero 2007.
- McCorduck 2004, pp. 15–16
- Buchanan 2005, p. 50
- McCorduck 2004, pp. 13–14
- ^ AI iti nasapa a piksion ti siensia.
- McCorduck 2004, pp. 17–25
- ^ Daytoy a panirigan, a dagiti dihital a kompiuter ket mabalinda a mangtulad ti aniaman a proseso iti pormal a panagrason, ket naamammuan a kas ti tesis ni Church–Turing.
- ^ Pormal a panagrason:
- Berlinski, David (2000). Ti isasangpet ti Algoritmo. Harcourt Books. ISBN 0-15-601391-6. OCLC 46890682.
- ^ Dagiti dagus a sinaruno ti AI:
- McCorduck 2004, pp. 51–107
- Crevier 1993, pp. 27–32
- Russell & Norvig 2003, pp. 15, 940
- Moravec 1988, p. 3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Parbo a saririt iti Wikimedia Commons
- Ania kadi ti parbo a saririt?


text:
Ti Mensahe ti Biblia—Sumario
Pinarsua ni Jehova da Adan ken Eva nga addaan namnama nga agbiag nga agnanayon iti Paraiso. Ni Satanas pinardayana ti nagan ti Dios ken kinaritna ti kalintegan ti Dios a mangituray. Nakiraman da Adan ken Eva iti panagrebelde ni Satanas, ket nagresulta dayta iti panagbasol ken ipapatayda agraman dagiti kaputotanda
Sinentensiaan ni Jehova dagiti rebelde ken inkarina a dumtengto ti Manangisalakan, wenno Bin-i, a mangdadael ken Satanas, ket mapukawto dagiti resulta ti panagrebelde ken panagbasol
Inkari ni Jehova kada Abraham ken David nga agbalindanto a kapuonan ti Bin-i, wenno Mesias, nga agturay kas Ari iti agnanayon
Pinaltiingan ni Jehova dagiti mammadto a mangipakpakauna a ti Mesias pukawennanto ti basol ken ipapatay. Kas Ari iti Pagarian ti Dios, agturay ni Jesus agraman dagiti kakaduana, ket dayta a Pagarian pagpatinggaennanto ti gubat, sakit, ken uray ti ipapatay
Ni Jehova imbaonna ti Anakna nga umay ditoy daga ken inyam-ammona kas ti Mesias. Inkasaba ni Jesus ti maipapan iti Pagarian ti Dios ken indatonna ti biagna kas sakripisio. Kalpasanna, ni Jehova pinagungarna ti Anakna kas espiritu
Insaad ni Jehova ti Anakna kas Ari idiay langit, ket nangrugi dagiti maudi nga aldaw daytoy a sistema ti bambanag. Iwanwanwan ni Jesus dagiti pasurotna ditoy daga bayat nga ikaskasabada ti Pagarian ti Dios iti intero a lubong
Iturturong ni Jehova ti Anakna tapno ti turay ti Pagarian ket dumteng ditoy daga. Ti Pagarian dadaelennanto ti amin a dakes a gobierno, isublina ti Paraiso, ken pagbalinenna a perpekto dagiti matalek a tattao. Maalangonto ti kalintegan ni Jehova nga agturay, ken masantipikar ti naganna iti agnanayon


text:
San Guillermo, Isabela
Ti San Guillermo ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti San Guillermo ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Anonang
- Aringay
- Centro 1 (Poblacion)
- Centro 2 (Poblacion)
- Colorado
- Dietban
- Dingading
- Dipacamo
- Estrella
- Guam
- Nakar
- Palawan
- Progreso
- Rizal
- San Francisco Sur
- San Mariano Norte
- San Mariano Sur
- Sinalugan
- Villa Remedios
- Villa Rose
- Villa Sanchez
- Villa Teresita
- Burgos
- San Francisco Norte
- Calaoagan
- San Rafael
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Isabela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Albert Einstein
Ni Albert Einstein (Marso 14, 1879 – Abril 18, 1955) ket maysa a nayanak nga Aleman a theoretical a fisico a naipangruna ti kinasiribna (maysa a henio), ken mabigbig kas kaindaklanan a sientista iti maika-20 a siglo. Isuna ti nangisingasing iti teoria ti relatividad ken dadakkel dagiti naiburayna a kontribusion iti pannakabukel ti quantum mechanics, statistical mechanics, ken cosmolohia. Napadayawan idi 1921 iti Premio Nobel iti Fisica gapu iti panangilawlawagna iti photoelectric effect idi 1905 ken "kadagiti serviciona iti Teoretikal a Fisica." Kalpasan a mainawna ti bukodna a sapasap a teoria iti relatividad idi Noviembre 1915, nagbalin a nalatak iti sangalubongan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Albert Einstein iti Wikimedia Commons


text:
Maris
Ti maris wennor kolor ket isu ti maipapan iti panagkita a panangipagarup ti tagikua a kapada iti tattao kadagiti kategoria a makunkuna iti balabbasit, asul, duyaw, berde ken daddumapay. Ti maris ket naala manipud ti bileg ti espektro iti lawag (pannakaiwarwaras iti lawag a maigiddiat ti kaatiddog ti allon) a makitinnignay iti mata iti espektral a sensitibidad dagiti reseptor ti lawag. Dagiti kategoria timaris ken pisikal a pakailasinan ti maris ket mainaig dagitoy kadagiti banag, materiales, taudan ti lawag, kdpy, a naibatay kadagiti pisikal a tagukuda a kas ti panagsagepsep ti lawag, panagballatok, wenno pannakaipasngaw ti espektra. Babaen tipanangipalawag ti espasio ti maris, dagitimaris ket mabalin a numeriko a mainaganan babaen dagiti nagsasabtanda.
Gapu ti panangipagarup timaris ket nagtaud manipud kadagiti agdumaduma nga espektral a sensitibidad kadagiti nadumaduma a kita dagiti selula a kono iti retina kadagiti nadumaduma a paset ti espektroto, dagiti maris ket mabalin a maipalawag ken mapataegan babaen ti degrado a panagparugsoda kadagitoy a selula. Dagitoy a pisikal wenno sikolohiko a panangipateg ti maris, nupay kasta, ket saan a napno a mangipalawag ti sikopisikal a panangipagarup ti langa ti maris.
Ti siensia ti maris ket masansan a tinawtawagan ti kromatika, kromatograpia, kolometria, wenno simple laeng a siensia ti maris. Daytoy ket mamngiraman ti panangipagarup ti maris babaen ti mata ti tao ken utek, ti taudan ti maris kadagiti materiales, teoria ti maris iti arte, ken ti pisika ti elektromagnetiko a radiasion inti makitkita a sakop (tisu daytoy ti sapasap a makunkuna a kas ti lawag).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Maris iti Wikimedia Commons
- Bibliograpia a Batayan ti Datos iti Teoria ti Maris, Unibersidad ti Buenos Aires


text:
Pagsasao a Maguindanao
Ti Maguindanaon ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao iti kaaduan a populasion ti Maguindanao idiay Filipinas. Daytoy ket naisasao pay babaen dagiti adu aminoridad kadagiti nadumaduma a parte ti Mindanao kas dagiti siudad ti Zamboanga, Davao, ken General Santos, ken dagiti probinsia ti Amianan a Cotabato, Sultan Kudarat, Abagatan a Cotabato, Sarangani, Zamboanga del Sur, Zamboanga Sibugay, ken ti pay Metro Manila.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maguindanao iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, dagiti ed. (2016). "Maguindanao". Glottolog 2.7. Jena: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Papa Juan III
Ni Papa Juan III ket isu ti papa manipud idi 561 aginggana idi 13 Hulio 574. Isu ket naipasngay idiay Roma iti maysa a natan-ok a pamilia. Ti Liber Pontificalis ket tinawtagan isuna nga anak a lalaki ti maysa nga Anastasio. Ti tatangna ket naikkan ti titulo iti illustris, a mabalin nga isu ket maysa a vir illustris ("natan-ok a tao", ti nangato a pannakaikameng ti Romano a Senado).[1] Segun ti historiador a ni Evagrius, ti nkaipasngayan a naganna ket Catelinus, ngem nangala ti nagan a Juan idi nagbalin a papa.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Martindale, John R.; Jones, A.H.M.; Morris, John (1992), Ti Prosopograpia ti Kinaudi a Romano nga Imperio– TomoIII, AD 527–641, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 0-521-20160-8, p. 61
- ^ Historia Ecclesiastica 5.16
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Juan III iti Wikimedia Commons


text:
Panagminas ti kabaybayan, dina padur-asen ti maysa nga ili
Saanmi nga ayunan ti pannakaminas ti igid ti kabaybayan ti San Vicente. Ti kakaisuna a nagwen kadagiti napili nga ili. Saan la ketdi a sulosion daytoy iti panguartaan ti babaen iti maliksab a buis. Apagbiit a kanito laeng dayta panagnomar iti sangkaparsiak nga itden dagti agminminas. Sa kalpasanna, amangan no kurang pay a inawat a bayad para iti dakdakkel a ganaben iti panagpaigid a daras ti danum. Ti nadaras a panagbalbaliw ti nakaparsuaan gapu iti napukaw a gamengna. Dayta baggiing a mininas ti saluad ti lugar wenno proteksion iti nadaras a panagbalbaliw.
Adda idin ti dakkel a kompania a nagminas iti ili ti Sta. Cruz ken Tagudin. Pinalpaliiw a nalaing ti itdenna kadagiti umili. Trabaho. Ngem saan a nagpaut. Saan a makuna nga agnanayon wenno napaut a panggedan ta kalpasan ti sumagmamano laeng a gundaway, kalpasan a namina aminen ti sinakop, pimmanaw metten ti kompania. Naawanan met laeng iti obraen dagiti mangmangged.
Iti rigatna, saan a nakita ti epekto ti panagminas iti igid ti baybay wenno playa. Saan a napanunot ti ibungana. Ti pagdaksan na itdenna.
Iti un-unana, mapaliiw iti ngayed ti igid ti kabaybayan. Saan a mapaspasamak ti panagkurruoy ti darat. Nasiken. Nakananama iti agpagnapagna. Mabalin pay dagiti behikulo wenno lugan a lumasat nga awan ti sawsawirna. Ken nakananama a saan nga umasideg ti danum iti sigud a yanna.
Kalpasan ti panagminas, ti panagala kadagiti baggiing, napasamak met ti saan a ninamnama ti kaadduan. Dayta baggiing wenno iron ore ti lapped ti nadaras a panagbaliw ti lugar agsipud iti dagsenda a maikanaw. Natangken ti darat ken solido pay laeng. Saan a naruka ken nalaka a maiyanud.
Dayta namnamaen a panguartaan ti ili ket amangan no agkurangto pay a gastosen inton dumteng ti panaglawa ti baybay. Narukanton ken nadaras ti yaasideg ti danum. Kasanonto a lappedan?
Kitaen iti nasamak iti kadagiti sumagmamano a barangay ti Santa. Immapunen ti danum. Ti panagaramid ti dike ti solusion, ngem saan met ngarud a nakananama, ta no dina yanud iti sumaruno a panagtutudo, bettakenna met. Ket ti tinawen a badiet, masapul nga adda ti mailatang a para iti tinawen. Dayta saan idi a pampanunoten a paggastosan, dimtengen. Imbes a gastosen koma para iti sabali nga imprastraktura, iti sabali a proyekto a pangrang-ayan.
Ti panagminas ket saanmi a kanunongan a maaramid. Saan a dayta ti solusion no kamaten ti revenue wenno pamastrekaan. Adu pay ti sabali. Agpanunot koma. Kas koma, no panunoten ti irarang-ay ti turismo, masapul nga ad-adu pay ti tumakder nga amenities wenno araken iti lugar. Saan a bay-an a kasdiaynan no di ket mangpanunot a nasayaat para iti idadakkel ti namnamaen a makatulong.
Apay a saan a kadagitoy nga igid ti kabaybayan ti pangipatakderan kadagiti araken dagiti tao? No mapapintas ti lugar, no ad-addu pay ti maarak ken pagpallaingan, agbiag ti lugar.
Laglagipen, nga aramiden ti Siudad ti Vigan iti amin a pamuspusan a mangitag-ay ti turismona. Ket ti panangigiddan ti aramid ket maysa nga alternatibo, kas dumna a lugar. Aramiden ti lugar a makaguyugoy kadagiti sumangpet a sangaili.
Ngem ti panangminas? Makumi a pabaliktad iti namnamaenmi a solusion. @
Sunday, May 31, 2009
Panagminas ti kabaybayan, dina padur-asen ti maysa nga ili


text:
AKTIBIDAD PARA ITI PANAGADAL ITI BIBLIA
Aktibidad Para iti Panagadal iti Biblia
Immawat ni Moises iti Espesial nga Asaynment
Ammuen no kasano nga usarennatayo ni Jehova iti laksid dagiti limitasiontayo. I-download-mo daytoy, basaem ti salaysay ti Biblia, ken panunotem a karamanka iti eksena!
Kanayonan Manipud iti Daytoy a Koleksion
Sipapakumbaba nga Awaten ti Disiplina
Ania ti masursurom iti wagas a panangtubngar ni Natan ken David?
Liklikan Dagiti Di Umiso a Tarigagay
Usigem ti salaysay ti Biblia maipapan ken David ken Bat-seba. Ania ti maadaltayo?
Ti Dios Pinaimbagna ni Ezekias
Basaem ti salaysay ti Biblia tapno maammuam no kasano a mapasayaatmo ti kalidad ti kararagmo.


text:
Baybay Baltiko
Ti Baybay Baltiko ket maysa a natabang a baybay Mediteraneo a mabirukan idiay Akin-amianan nga Europa, manipud idiay 53°N aginggana idiay 66°N a latitud ken manipud idiay 20°E aginggana idiay 26°E a longitud. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Eskandinabo a Peninsula, ti nangruna a daga ti Europa, ken ti Danes nga is-isla. Daytoy ket agayus idiay Kattegat babaen ti dalan idiay Øresund, ti Nalatak a Barikes ken ti Bassit a Barikes. Tie Kattegat ket agtultuloy idiay uneg ti Skagerrak a mapan idiay Baybay Amianan ken ti Taaw Atlantiko. Ti Baybay Baltiko ket naikapet babaen kadagiti dalan ti danum nga inaramid ti tao a mapan idiay Baybay Puraw babaen ti Kanal Baybay Puraw, ken mapan idiay Baybay Amianan babaen ti Kanal Kiel. Ti Baybay Baltiko ket mabalin a maipanunotan a nabeddengan iti akin-amianan nga igidna babaen ti Golpo ti Botnia, idiay amianan a daya nga igidna babaen ti Golpo ti Pinlandia, ken idiay daya nga igidna babaen ti Golpo ti Riga. Dagitoy nadumaduma a golpo ket mabalin pay a maipanunotan a kas paset ti Baybay Baltiko.
Dagiti linaon
Heopisikal a datos[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Baltiko ket maysa a natabang anga akin-uneg a baybay, a mabalin daytoy a ti kadakkelan a bagi ti natabang a danum iti lubong (dagiti dadduma pay a mabalin ket mairaman ti Baybay Nangisit, Luek Hudson ken ti Baybay Kaspio). Ti Baybay Baltiko ket sakupenna ti maysa a labneng (ti zungenbecken) a naporma babaen ti glasial a nurunor idi las-ud dagiti kinaudi a panawen ti yelo.
Dagiti rukod[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Baltiko ket agarup a 1,600 km (1,000 mi) iti kaatiddog, ti natimbeng a 193 km (120 mi) a kaakaba, ken ti natimbeng a 55 m (180 pié, 30 brasa) a kaadalem. Ti kaadalemna ket 459 m (1506 pié) a daytoy ket adda idiay Sueko a bangir iti tengnga. Ti rabaw a kalawa ket agarup a 377,000 km² (145,522 sq mi) ken ti tomo ket agarup a 20,000 km³ (5040 kubiko milia). Dagiti naipalpalikmut ket dumagup ti agarup a 8,000 km (5,000 mi) iti aplaya.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Heograpia ti Kalawa ti Baybay Baltiko idiay envir.ee. (naarkibo) (2006-04-21). Naala idi 23 Hunio 2011.
- Alhonen, Pentti (1966). "Baybay Baltiko". Iti Fairbridge, Rhodes. Ti Ensiklopedia ti Oseanograpia. New York: Van Nostrand Reinhold Company. pp. 87–91.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ojaveer H., Jaanus A., MacKenzie B. R., Martin G., Olenin S., et al. (2010). "Kasasaad ti Biodibersidad idiay Baybay Baltiko". PLoS ONE 5(9): e12467. doi:10.1371/journal.pone.0012467
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baybay Baltiko iti Wikimedia Commons


text:
Sangalubongan a Tignay ti Nalabbasit a Krus ken Nalabbasit nga Immindayon
Ti Sangalubongan a Tignay ti Nalabbasit a Krus ken Nalabbasit nga Immindayon ket maysa a sangalubongan a tignay ti humanitariano nga addaan kadagiti agarup a 97 a riwriw a boluntario, kamkameng ken empleado iti sangalubongan[1] a nabangon tapno masalakniban ti biag ken salun-at ti tao, tapno maikeddeng ti panagrespeto para kadagiti amin a parsua a tao, ken tapno mapawilan ken mapedpedan ti panagsagsagaba ti tao, nga awan ti aniaman a diskriminasion a naibatay iti pakipagilian, puli, seksual nga orientasion, sekso, henero nga identidad, dagiti relihioso a pammati, klase, pakikaduaan, wenno dagiti politikal a panirigan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sangalubongan a Tignay ti Nalabbasit a Krus ken Nalabbasit nga Immindayon iti Wikimedia Commons


text:
KAPITULO 37
Pinagungar ni Jesus ti Anak a Lalaki ti Balo
PANANGPAGUNGAR IDIAY NAIN
Kalpasan a pinaimbag ni Jesus ti adipen ti opisial ti armada, pimmanaw idiay Capernaum sa napan idiay Nain, siudad a nasurok a 32 a kilometro ti kaadayona nga adda iti abagatan a laud. Kaduana a nagdaliasat dagiti adalanna ken ti adu a tattao. Mabalin a malemen idi nakadanonda kadagiti purok ti Nain. Nasabetda sadiay ti adu a Judio a mapan agipumpon. Aw-awitenda ti bangkay ti agtutubo a lalaki tapno itabonda iti ruar ti siudad.
Nakaro ti ladingit ti ina ti agtutubo a lalaki. Balo la ngaruden, natay pay ti kakaisuna nga anakna. Kalpasan ti ipapatay ni lakayna, napia laeng ta kaduana idi ti dungdungnguenna nga anak. Panunotem ti kinadekketna iti anakna. Nakadepende ngamin ti namnama ken ti nasayaat a masakbayanna iti barona. Ngem natay metten ti anakna. Asino itan ti mangkadua ken mangsuportar kenkuana?
Idi nakita ni Jesus ti babai, naasian gapu iti nakaro a ladingitna ken ti nakalkaldaang a kasasaadna. Sidudungngo ken impanamnamana kenkuana: “Dikan agsangsangit.” Ngem saan la a dayta ti inaramidna. Inasitganna ken sinagidna ti nangipaiddaanda iti bangkay. (Lucas 7:13, 14) Gapu iti dayta, nagsardeng dagiti agladladingit nga umili. Nasdaawda ket mabalin nga insaludsodda, ‘Ania ti kayatna a sawen, ken ania ti aramidenna?’
Komusta met ngay dagiti nagdaliasat a kadua ni Jesus a nakakita kadagiti nakaskasdaaw nga inaramidna a nangpaimbag kadagiti masakit? Agparang a saanda pay idi a nakita ni Jesus a nangpagungar. Nupay adda idin napasamak a panagungar, kabaelan ngata ni Jesus ti mangpagungar? (1 Ar-ari 17:17-23; 2 Ar-ari 4:32-37) Kinuna ni Jesus: “Barok, bumangonka!” (Lucas 7:14) Bimmangon ti lalaki ket nagsao! Inyawat ni Jesus ti agtutubo iti inana a kasta unay ti siddaaw ken ragsakna. Gapuna, saanen nga agmaymaysa ti balo.
Idi nakita dagiti tattao a talaga a sibibiag ti agtutubo, indaydayawda ti Manangted-Biag, ni Apo Jehova. Kinunada: “Addaantayon iti maysa a mannakabalin a propeta.” Natarusan ti dadduma ti kaipapanan ti nakaskasdaaw nga inaramid ni Jesus. Kinunada: “Naasian ti Dios iti ilina.” (Lucas 7:16) Nagdinamag a dagus daytoy a nakaskasdaaw a pasamak kadagiti lugar nga adda iti aglawlawna ken nalabit uray iti Nazaret nga ili ni Jesus a 10 a kilometro ti kaadayona. Nagdinamag pay dayta iti abagatan, idiay Judea.
Adda pay laeng iti pagbaludan ni Juan a Mammautisar, ken interesado unay kadagiti nakaskasdaaw a banag a kabaelan nga aramiden ni Jesus. Impadamag kenkuana dagiti adalanna dagiti milagro ni Jesus. Ania ti reaksionna?
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Panagungar?
Mabalin a masdaawka no asino dagiti mapagungar.


text:
Atis
Ti atis ket maysa a sebbangan ti Annona a patneng ti tropikal a Kaamerikaan ken kaaduan a naimulmula idiay Colombia, El Salvador, India, Banglades, Pakistan ken idiay Filipinas. Ti apag-isu a patneng a pannkaisakopna ket di ammo gapu ti kaadu ti pannakaimuyongna, ngem naipagpagarup a daytoy ket idiay Karibe; ti sebbangan ket naipalplawag manipud idiay Hamaika.
Daytoy ket maysa a kankanayon bassit a berde a bassit a mula wenno bassit a kayo nga umabot ti katayag ti 6–8 metro (20–26 ft). dagiti bulong ket agsisinnublat, simple, umatiddog, 5–17 sentimetro (2.0–6.7 pie) ti kaatiddogna ken 2–5 sentimetro (0.79–2.0 pie) ti kaakabana. Dagiti sabong ket mapataud a nagririmpuok iti 3-4, ti tunggal maysa a sabong ket 1.5–3 sentimetro (0.59–1.2 pie) ti kaakabana, nga addan ti dakkel a petalo ken tallo a babbabassit, ken duyaw-berde a natuldekan ti morado iti bababana.
Ti bunga ket kadawyan a nagtimbukel, ken kasla pino a kono, 6–10 cm (2.4–3.9 pie) ti diametrona ken agdagsen ti 100–230 g (3.5–8.1 oz), nga addan ti nasiksikan wenno nabukolan a kudil. Adda met dagiti nagdumadumaan ti sukog ken kadakkelna. Ti lasag ti prutas ket nasam-it, puraw aginggana ti nakusnaw a duyaw, ken kasla kapada ken karaman ti letseplan. Ti makan a partena ket kaet kaaduan a mangbungon ti bukelna; kasla met dagiti nagalis a parte ti bukbukel ti kamatis. Ti atis ket addan ti naisangayan unay a nasam-it aangot it banglona. Ti linabag ti lasagna a nangbungon kadagiti nukelna ket kasla ti tengnga ti naluom a bayabas (malaksid ti bukbukel). Nakersang bassit daytoy, nagalis, nasam-it ken nalukneng. Dagiti bukel ket naiwarwaras kadagiti lasagna; ti abbong ti bukelna ket agmaris ti nangisit a kayumanggi, umatiddog ti 12–18 mm (0.47–0.71 pie), natangken ken nasileng.
Adda met dagiti baro a kita a naparang-ay idiay Taiwan. Ti atemoya wenno "pinia nga atis" ket hibrido a bnagbaetan ti atis ken ti Cherimoya ken nadayeg daytoy idiay Taiwan, urayno daytoy ket immuna anaparang-ay idiay Estados Unidos idi 1908. Ti bungana ket maipada ti kasam-itna iti atis ngem addaan ti sabali a raman. Kasla met ti singasing ti naganna, daytoy ket kapada ti raman ti pinia. Ti pannaka-urnos dagiti bukel ket nagbabaetda kadagiti aray, ken ti lasag ti prutas ket mangpunno ti kaaduan ti bunga ken mangaramid kadagiti lennekan para kadagiti bukel, embes a ti lasagna ket adda laeng iti lawlaw ti bukel.
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti atis ket isu ti bunga ti kayo ti Annona squamosa. Daytoy ket addaan ti nasam-it a raman gapu ti kaadu ti pruktosa ken mangpabssit ti linaon nga asukar. Dagiti nadumaduma a lultura ket ket addaan ti sabsabali a nagan para kadagiti sebbanagan.
Iti INggles, ti prutas ket kaaduan a naamammua a kas ti sugar apple , sweetsop ken custard apple, a naipangpangruna idiay India ken Australia (iti naud-udi a naibaga ti custard apple ket mabalin pay a mangibaga ti Annona reticulata, ti sabali pay nga asideg a kabagian ti sebbanagan).
Idiay Cambodia, dagiti rehional a nagan ket mairaman ti "plae teib".
Idiay Latin nga Amerika, dagiti rehional a nagan ket mairaman ti anón, anón de azucar, anona blanca, fruta do conde, cachiman, saramuyo, grenadilla (bassit t granada) ken dadduma pay.
Idiay Brasil, daytoy ket tinawtawagan ti fruta-do-conde, fruta-de-conde, condessa, fruta-pinha, pinha (lit. kono), araticum, ata wenno anona.
Idiay India daytoy ket naamammuan a kas ti ata, aarticum, shareefa, sitaphal, seethaphal wenno seetha pazham (सीताफल சீதாப்பழம் ti literal a kaibuksilanna ket "bunga ni Sita"). Idiay Kerala, daytoy ket tinawtawagan ti aathachakka. Idiay Assam, daytoy ket naamammuan a kas ti atna kothal.
Idiay Indonesia, srimatikiya wenno, ti kaaduan a tattao ket tinawtawaganda ti, srikaya.
Idiay Taiwan tinawtawaganda daytoy ti sakya (Insik: 釋迦; pinyin: shìjiā; Taiwanes: sek-khia, sek-kia) gaputa ti maysa a kultibar ket kapadpada ti ngato a paset ti ulo ti Sakyamuni (釋迦牟尼).
Ti naganna iti Burma ket aajaa thee.
Idiay Filipinas, kaaduan ti tumawtawag daytoy iti atis idiay Pampangga daytoy ket tinawtawagan ti anatis .
Idiay Tailandia, daytoy ket tinawtawagan ti noi-na (น้อยหน่า) nga isu met laeng ti kadawyan a nagan para iti grenada gapu ti langana.
Idiay Bietnam, daytoy ket tinawtawagan ti mãng cầu ta wenno na.
Idiay rehion ti Tengnga a Daya, daytoy ket tinawtawagan ti قشطة (qishta / ishta / ashta), ti Inggles a pannkaipatarus ti "krema".
Idiay Hong Kong, daytoy ket tinawtawagan ti "foreign lychee" (番鬼荔枝).
Idiay Mali, Aprika, daytoy ket tinawtawagan ti hairico.
Idiay Malaysia, daytoy ket tinawtawagan ti "buah nona".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mula ti Amianan nga Amerika: Annona squamosa
- Pakaammo a Network Dagiti Rekurso ti Hermaplasma: Annona squamosa
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Atis iti Wikimedia Commons


text:
NADISENIO KADI?
Ti Saka ti Kabalio
MAKATARAY ti kabalio iti kapartak nga agingga iti 50 a kilometro kada oras. Nupay mamin-adu nga aggaraw, medio bassit la nga enerhia ti mausarna. Apay? Ti sekreto ket adda kadagiti saka ti kabalio.
Usigem ti mapasamak no agtartaray ti kabalio. No bumaddek iti daga, dagiti mabennat a masel ken pennet (tendon) kadagiti luppo ken gurongna ket agagsep iti enerhia ken kas iti mulye (spring), isublida ti enerhia a mangpaabante iti kabalio.
Bayat met nga agtartaray ti kabalio, napartak ti panagyegyeg dagiti sakana a mabalin a mangdangran kadagiti pennetna. Ngem dagiti masel kadagiti luppo ken gurongna ti agserbi a pannakakutson. Dayta nga estruktura ket aw-awagan dagiti managsirarak kas “naisangsangayan unay a disenio dagiti masel ken pennet” isu a nasiglat ken napigsa.
Ikagkagumaan dagiti inheniero a tuladen ti disenio dagiti saka ti kabalio tapno mausar kadagiti uppat-sakana a robot. Ngem sigun iti Biomimetic Robotics Laboratory iti Massachusetts Institute of Technology, komplikado ti diseniona isu a narigat a tuladen no mausar dagiti agdama a materiales ken pannakaammo iti inhenieria.
Ania ti makunam? Babaen kadi iti ebolusion a timmaud ti estruktura dagiti saka ti kabalio? Wenno nadisenio dayta?


text:
Estoria 26: Matalek ni Job iti Dios
MAKITAM kadi toy tao a masakit? Ti naganna ket Job, ket ti babai isu ti asawana. Ti asawana ibagbagana ken ni Job: ‘Ilunodmo ti Dios ket mataykan.’ Apay a kasta ti ibagbagana? Ken apay a nagsagaba unay ni Job?
Nasayaat a tao ni Job a nagtulnog ken ni Jehova. Ni Jehova inayatna ni Job. Ngem adda ti makagura unay kenkuana. Ammom kadi no asino dayta?
Isu ni Satanas a Diablo. Ni Satanas ket maysa a dakes nga anghel a kagurana ni Jehova. Pinadpadasna nga alaen amin a sumukir ken ni Jehova. Ngem nabaelanna kadi dayta? Saan. Panunotem laengen dagiti adu a matalek a lallaki ken babbai a naad-adaltayon. Mano ti mainaganam?
Kalpasan ti ipapatay ni Jose idiay Egipto, ni Job ti matalek unay a tao iti intero a daga. Kayat nga ipakita ni Jehova ken ni Satanas a saan amin ket dakesda, gapuna kinunana: ‘Kitaem no kasano ti kinamatalek ni Job kaniak.’
‘Isu ti matalek,’ insungbat ni Satanas, ‘agsipud ta adu a naimbag a bambanag ti naalana kenka. Ikkatem dagitoy ket ilunodnakanto.’
Gapuna kuna ti Dios: ‘Aramidem amin a dakes ken ni Job. Isuna laeng ta dika patayen. Kitaenta no siakto ti ilunodna!’
Umuna, pinatakaw ni Satanas kadagiti tattao ti bakbaka, karkarnero ken kamkamelio ni Job. Kalpasanna ti 10 nga annakna a lallaki ken babbai natayda. Sumaganad, pinagsakit ni Satanas ni Job ti nakabutbuteng, nakaut-ut-ot a sakit. Isut’ gapuna a kuna ti asawa ni Job: ‘Ilunodmo ti Dios ket mataykan.’ Ngem madi nga aramiden ni Job dayta. Kasta met, immay dagiti ulbod a gagayyem ket imbagada kenkuana a dakes ti panagbibiagna. Ngem nagmatalek ni Job.
Naparagsak unay ni Jehova. Binendisionanna ni Job kas makitam ditoy a retrato. Inagasanna, ken inikkanna ti ad-adu a napipintas nga annak, agraman ad-adu a baka, karnero ken kamelio.
Agmatalekkayto met aya a kanayon kas ken Job? No agmatalekkayo, mabalinyonto ti agbiag nga agnanayon, inton amin a daga mapapintaston kas ti hardin ti Eden.
Job 1:1-22; 2:1-13; 42:10-17.
Dagiti Saludsod
- Siasino ni Job?
- Ania ti pinadpadas nga aramiden ni Satanas, ngem nabaelanna kadi?
- Ania ti impalubos ni Jehova nga aramiden ni Satanas, ken apay?
- Apay a ti asawa ni Job imbagana ken ni Job nga ‘ilunodna ti Dios ket matayen’? (Kitaem ti ladawan.)
- Kas makitam iti maikadua a ladawan, kasano a ni Jehova binendisionanna ni Job, ken apay?
- No agmatalektayo ken ni Jehova a kas ken Job, ania a gunggona ti awatentayto?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Job 1:1-22.
Kasano a matulad dagiti Kristiano iti kaaldawantayo ni Job? (Job 1:1; Fil. 2:15; 2 Ped. 3:14)
- Basaenyo ti Job 2:1-13.
Kasano a nagduma ti reaksion ni Job ken ti asawana iti panangidadanes ni Satanas? (Job 2:9, 10; Prov. 19:3; Mik. 7:7; Mal. 3:14)
- Basaenyo ti Job 42:10-17.
Ania dagiti nagpadaan ti gunggona nga inawat ni Job ken ti gunggona nga inawat ni Jesus gapu iti kinamatalekda? (Job 42:12; Fil. 2:9-11)
Kasanotayo a mapabileg kadagiti gunggona nga inawat ni Job gapu iti panagtalinaedna a natarnaw iti Dios? (Job 42:10, 12; Heb. 6:10; Sant. 1:2-4, 12; 5:11)
Ammuem ti Ad-adu Pay
Bible Card: Job
Ti ulidan ni Job ket mangted kadatayo iti tured a mangibtur a sisusungdo iti aniaman a pannubok. I-download-mo daytoy a Bible card tapno ad-adu pay ti maammuam.


text:
Bontoc, Mountain Province
Ti Bontoc ket maysa a maika-2 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Mountain Province iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Bontoc ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Alab Proper
- Alab Oriente
- Balili
- Bayyo
- Bontoc Il
- Caneo
- Dalican
- Gonogon
- Guinaang
- Mainit
- Maligcong
- Samoki
- Talubin
- Tocucan
- Poblacion (Bontoc)
- Calutit
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Mountain Province". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Mountain Province". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pantar ti baybay
Ti pantar ti baybay wenno lessaad ti baybay datum a mangirepresenta ti natimbeng a katayag ti rabaw ti taaw (kasla ti tengnga a puntos a nagbaetan ti medio a nangato nga atab ken ti medio a nababa nga atab); naus-usar daytoy a kas ti alagaden iti panangipagarup ti kangato ti daga.[1] Ti pantar ti baybay ket addan pay ti nangruna a papel iti panaglayag iti baybay a kas ti grapika ti datum ken abiasion, a ti presion ti alagaden a pantar ti baybay ket inus-usar a kas ti panagrukod a datum iti altitud kadagiti lessaad ti panagpatayab. Ti panagduktal kadagiti napaut tu terminona a panagdumaduma iti medio a pantar ti baybay ket makasapul ti naannada panagrukod ngem maikated ti pakaammo iti panagbalbaliw ti klima. Ti pantar ti baybay ket mangsungbat kadagiti nadumaduma nga impluensia ket kaaduan a nagdumaduma kadagiti napalabas a heoliko a panawen. Iti agdama, ti pantar ti baybay ket ngumatngaton, a dagiti sientista ket nangidakamat a kas ebidensia a mangsuporta ti panirigan a ti pumudpudoten ti sistema ti klima.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ What is "Mean Sea Level"? Proudman Oceanographic Laboratory
- ^ Solomon et al., Technical Summary, Section 3.4 Consistency Among Observations, iti IPCC AR4 WG1 2007; Hegerl et al., Executive summary, Section 1.3: Consistency of changes in physical and biological systems with warming, iti IPCC AR4 SYR 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pantar ti baybay iti Wikimedia Commons


text:
Sauli Niinistö
Ni Sauli Väinämö Niinistö (Panangibalikas a Pinlandes: [ˈsɑuli ˈʋæinæmø ˈniːnistø]; naipasngay idi 24 Agosto 1948) ket isu ti maika-12ken agdama a Presidente iti Pinlandia.
Isu ket maysa nga abogado babaen ti panagadal, ni Niinistö ket Ministro iti Busbos manipud idi 1996 aginggana idi 2003 ken ti Partido ti Nailian a Kumaduaan kandidato ti 2006 a panagbutos ti presidente. Isu ket nagserbi a kas ti Tagabitla iti Parlamento iti Pinlandia manipud idi 2007 aginggan idi 2011 ken isun ti Honorario a Presidente tiPartido dagiti tattao ti Europa (EPP) manipud idi 2002.
Ni Niinistö ket isu idi ti kandidato ti Partido ti Nailian a Kumaduaan iti 2012 a panagbutos ti presidente, nga inabakna ni Pekka Haavisto iti Berde aLiga nga adda ti 62.6% ti butos iti naikeddeng a panagbutos. Ni Niinistö ket nagtaken ti opisina idi Marso 1 2012, ken isu ti immuna apresidente manipud ti Partido ti Nailian a Kumaduaan manipud idi pimmanaw ti opisina niJuho Kusti Paasikivi, idi 1956.


text:
Pirineos
Ti Pirineos wenno Pirineo ( Espaniol: Pirineos wenno Pirineo, Pranses: Pyrénées, Aragones: Perinés, Katalan: Pirineus, Oksitano: Pirenèus, Basko: Pirinioak wenno Auñamendiak), ket kabambantayan idiay abagatan a laud ti Europa a mangporma ti masna a pagbeddengan a nagbaetan ti Pransia ken Espania.Daytoy ket isinana ti Peninsula ti Iberia manipud kadagiti amin a kontinental a Europa, daytoy ket gumay-at iti agarup a 491 km (305 mi) manipud ti Luek ti Biskaya (Kabo Higuer) aginggana idiay Baybay Mediteraneo (Kabo ti Creus).
Iti kaaduan, ti nangruna a tuktok ket mangporma ti dakkel a panangisina a nagbaetan ti Pransia ken Espania, a naibaet iti bassit-usit a pagilian ti Andorra. Ti Balangat ti Aragon ken ti Pagarian ti Navarra ket naipakasaritaan a naigay-at kadagiti dua a bangir ti kabambantayan, nga adda ti bassit ti akin-amianan a paset ket adda itan iti Pransia ken ti dakdakkel nga akin-abagatan a paset ket paset itan ti Espania.[1][2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pangyuna ti "Dokumento ti linteg ti Pagsasao a Katalan"
- ^ Collins Road Atlas of Europe. Londres: Harper Collins. 1995. pp. 28–29. ISBN 0-00-448148-8.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Belloc, Hilaire (1909). The Pyrenees. Methuen & Co., Londres.
- Edelmayer, Friedrich (2012). The Pyrenees Region (iti Aleman ken Inggles). Institute of European History.
- Paegelow, Claus (2008). Pyrenäen Bibliografie. Andorra, spanische & französische Pyrenäen, Pyrenees Bibliography. Andorra, Spain & French Pyrenees (iti Aleman ken Inggles). Verlag Claus Paegelow. ISBN 978-3-00-023936-6.
Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "nasken ti nagan ti artikulo". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Tony Milne, 10 Manuels and a Manolete, A carpark-to-peak guide to the high Pyrenees, Handmaid Books, 2013. Naipablaak it iInggles iti Kindle.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pirineos iti Wikimedia Commons
- (Ingles) Opisila a website ti Nailian a Parke ti Pireneos ti Pransia
- Nalatak a Daldalan: Pirineos, manipud ti website ti Instituto de Turismo de Espania
- Dagiti Glasier ti Pirineos ti Espania
- Les Amis du Livre Pyrénéen (bibliograpia ti pakasaritaan ti Pirineos)
- Website ti 360° a Potograpia dagiti Panoramiko


text:
Australasia
Ti Australasia, ket rehion ti Oceania, ken ti mangbukel ti Australia, Baro a Selanda, ti isla ti Baro a Guinea, ken dagiti agkakaarruba nga isla ti Taaw Pasipiko. Ni Charles de Brosses ket isu ti nagaramid ti termino (kas iti Pranses iti Australasie) iti Histoire des navigations aux terres australes[1] (1756). Isu ket nangala daytoy manipud ti Latin para iti "abagatan ti Asia" ken nangigiddiat ti lugar manipud ti Polinesia (iti daya) ken manipud ti Mikronesia (iti amianan a daya). Ti kaaduan ti Australasia ket adda iti Plata ti Indo-Australia, a kakuyogna met ti India.
Dagiti linaon
Heograpia ti tao[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti heopolitiko, ti Australasia ket sagpaminsan a pangikuyogan a pannakaibagbaga iti Australia ken Baro a Selanda - iti kaawan ti sabali a lubong a limitado laeng kadagita a dua a pagilian. Sagpaminsay pay a ti termino ket buklenna ti isla ti Baro Guinea (Papua Baro a Guinea ken ti isla apaset ti Indonesia. Adu met dagiti gunglo a dagiti naganda ket mangiraman ti pangsaruno iti "[Naarian] nga Australasiano a Kagimongan iti ..." ken manglimitado ti sakop ti operasionda iti laeng Australia ken Baro a Selanda.
Iti napalabas, ti Australasia ket naus-usar idin a kas ti nagan para kadagiti naitipon a timpuyog ti ay-ayam ti Australia ken Baro a Selanda. Dagiti kas pagarigan ket mairaman ti tenis idi nagbaetan ti 1905 ken 1915, idi ti Baro a Selanda ken Australia ket nagtiponda a nagsalisal iti internasional a torneo ti Kopa Davis, ken dagiti Ay-ayam ti Olimpiada idi 1908 ken 1912.
Heograpia ti ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud ti maysa a perspektio iti ekolohia pti ekosona ti Australasia ket mangporma ti naisangayan a rehion nga addaan iti kadawyan a heolohiko ken ebolusionario a pakasaritaan ken ti adu a naisalsalumina a flora ken fauna. Iti daytoy a kontesto, ti Australasia ket limitado iti Australia, Baro a Guinea, Baro a Selanda, Baro a Caledonia, ken dagiti kaarruba nga isla, ken mairaman dagiti isla ti Indonesia maniud iti agpaday a pset ti Lombok ken Sulawesi. Ti Linia Wallace ket mangmarka ti biolohiko a panangisina manipud ti ekosona ti Indomalaya ti tropikal nga Asia – Borneo ken Bali a naisanglad iti lumaud n bangir ti Asia.
Ti Australia, Baro a Selanda ken Baro a Caledonia ket pirgis amin dagitoy ti taga-ugma a superkontinente ti Gondwana, a dagiti marka ket makitkita pay laeng idiay Probinsia ti Seamount Isla ti paskua ken dagiti dadduma pay a heopisikal nga entidad. Dagitoy tallo a masa ti daga ket naisinsinan manipud kadagiti sabali a kontinente, ken manipud kaniada, kadagit inapalabasen a riwriw a tawen. Almin ti Australasia ket makibinningay iti flora ti Antartiko, urayno ti akin-amianan a tropikal nga is-isla ket makibinningay met kadagiti adu a mula iti Abagatan a daya nga Asia.
Ti Australia, Baro a Guinea, ken Tasmania ket naisinsinada pay manipud babaen ti maysa nga ababaw a kontinental samang, ken naisilpoda idi nabab-baba ti lessaad ti baybay kadagiti las-ud ti Panawen ti Yelo. Makibinningay dagitoy ti agpada a fauna a mangiraman kadagiti mamalia ti marsupial ken monotreme ken dagiti billit a ratite. Ti Eucalypt ket isu dagit iadu kayo iti kaaduan a paset ti Australia ken Baro a Guinea. Ti Baro a Selanda ken awan kadagiti patneng a mamalia iti daga, ngem adda met idi kadagiti billit a ratite, a mairaman ti kiwi ken ti awanen a moa. Ti ekosona ti Australasia ket mangiraman kadagiti asideg a grupo ti isla, kasla ti Wallacea, ti Purpuro ti Bismarck, Is-isla ti Solomon, ken Vanuatu ken saan idi dagitoy a dati a paset ti Gondwana, ngem makibinningay met kadagiti adu a pakailasinan dagiti mula ken dagiti ayup iti Australasia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ de Brosses, Charles (1756). Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs & des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; & où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, & des moyens d'y former un établissement [History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there] (iti Pranses). Paris: Durand. Naala idi 2013-12-08.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Richards, Kel (2006). "Australasia". Wordwatch. ABC News Radio. Naala idi 2006-09-30.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Australasia iti Wikimedia Commons