text:
Salvador Dali
Ni Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Umuna a Markes ti Dalí de Pubol (Mayo 11, 1904 – Enero 23, 1989), aamo pay a kas ni Salvador Dalí (/ˈdɑːli/;[2] Katalan: [səɫBəˈðo ðəˈɫi]), ket maysa idi a prominente nga Espaniol a surealista a pintor a naipasngay idiay Figueres, España.
Ni Dalí ket maysa a nalaing a manangiladawan, ken kaaduan nga amo para kadagiti makasulong ken nakakaskasdaaw a ladawan iti surealista nga obrana. Ti kinalaingna nga agpinta ket masansan a maigupgupit iti impluensia dagiti apo ti Renasimiento[3][4] Ti kalatakan nga ammo nga obrana ket ti Ti Persistansia ti Memoria, ken nakompleto daytoy idi Agosto 1931. Dagiti adu a kita ti artistiko nga obra ni Dalí ket mairaman ti pelikula, eskultura, ken potograpia, ken nakitintinnulong kadagiti nadumaduma a nga artista iti nadumaduma a karuay ti midia.
Nangigupit ti Dalí iti "panagayatna iti amin a nasayaat a banag ken nalabes, ti panagayatko iti ramen ken ti panagayatko oriental a kawes"[5] iti maysa nga "Arabo a kaputotan", ken nagtunton a dagiti taudanna ket naggapo manipud kadagiti Moro.
Ni Dalí ket managpanpanunot idi, ken nagay-ayat pay ti karkarna ken nalabes a panagkukua. Ti eksentriko nga ugalina ken dagiti tignayna a makaawis iti pannakaikaskaso iti publiko ket sagpaminsan nga ad-adu a makaawis iti pannakaikaskaso ngem ti obrana, ken nakadismaya met daytoy kadagiti tattao a nagay-ayat kadagiti obrana, ken ti pannakairteng kadagiti ktritikona.[6][7]
Dagiti linaon
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech ket naipasngay idi Mayo 11, 1904, idi bigat ti 8:45 GMT[8] idiay ili ti Figueres, idiay rehion ti Empordà , ken asideg idiay Pranses a pagbeddengan ti Katalonia, España.[9] Ti laklakay a kabsat a lalaki ni Dalí ket agnagan met ti Salvador (bnaipasngay idi Oktubre 12, 1901), ken pimmusay iti gastroenteritis iti nasapsapa a siam a bulan, iti Agosto 1, 1903. Ti amana, ni Salvador Dalí i Cusí, ket tengnga a klase idi nga abogado ken notario[10] nga iti arngianna iti nainget a displina ket natibnokan babaen ti asawana a ni Felipa Domenech Ferrés, a nangaw-awis kadagiti annakna a lallaki kadagiti artistiko a panagay-ayatda.[11]
Idi isu ket agtawen iti lima, ni Dalí ket naikuyog idiay tanem ti kabsatna a lalaki ken inbaga dagiti nagannak kaniana nga isu ket reinkarnasion ti kabsatna,[12] ti konsepto a pinatpatina.[13] Kinuna ni Dalí iti kabsatna a lalaki, "...umaspingkami kasla dagiti tedted ti danum, ngem aggiddiatkami kadagiti panagballatek."[14] Isu "ket mabalin idi nga immuna a bersion iti bagik ngem naparsua iti adu unay nga absoluto."[14] Dagiti ladawan ti napauten a pimmusay a kabsatna a lalaki ket agparangto a naisengngat kadagiti naudi nga obrana, a mairaman ti Ti Ladawan ti Natay a Kasatko a Lalaki (1963).
Ni Dalí ket addaan pay iti kasat a babai, ni Anna Maria, ken tallo a tawen nga ub-ubing.[10] Idi 1949, isu ket nangipablaak ti libro a maipanggep kenni Dali, Ni Dalí A Kas Nakitkita Babaen t Ti Kabsatna a Lalaki.[15] Dagiti gayyemna idi ubing ket mairaman dagiti nagay-ayam iti putbol a ni Sagibarba ken ni Josep Samitier ti FC Barcelona. Idi las-ud dagiti piesta idiay pagliwliwaan iti Katalan ti Cadaqués, dagiti tallo ket nagay-ayamda iti putbol.
Ni Dalí ket nagbasa iti eskuela ti panangiladawan. Idi 1916, ni Dalí ket naduktalanna pay ti moderno a panagpinta iti panagbanniagana iti kalgaw a bakasion idiay Cadaqués a kaduana ti pamilia ni Ramon Pichot, ti lokal nga artista a kankanayon a napnapan idiay Paris.[10] Ti simmaruno a tawen, ti ama ni Dalí ket nagurnos iti maysa nga eksibision kadagiti inladawanna iti uging idiay balay ti pamiliana. Isuket immuna a nangipabuya iti eksibisionna idiay Teatro ti Munisipo idiay Figueres idi 1919, ti lugar a nagsublianna kalpasan kadagiti napalabas a dekada.
Idi Pebrero 1921, ti ina ni Dalí ket pimmusay iti kanser ti suso. Ni Dalí ket agtawen idi ti innem a pulo; kinunana idi a ti ipupusay ti inana "ti kakaruan idi a disnog a nasanay iti biagko. Rinaraemko isuna... Saanak a makaibbet iti pannakapukawko iti tao a nakanamnamaak a makaaramid kadagiti saan a makita ken saan a maliklikan a tukki iti kararuak."[16][7] Kalpasan ti ipupusay ti inana, ti ama ni Dalí ket inasawana ti kabsat a babai ti inana. Ni Dalí ket saan met a nangtallikud iti daytoy a pannakiasawa, gapu ta isu ket nagayat unay ket adu met iti respetona iti ikitna.[10]
Madrid ken Paris[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1922, ni Dalí ket napan idiay Residencia de Estudiantes (Pagdagusan dagiti Estudiante) idiay Madrid[10] ken nagadal idiay Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Ti nakuttong a 1.72 m (5 ft. 7¾ in.) iti katayag,[17] Ni Dalí ket nakaaw-awisen iti pannakaikaskaso a kas maysa nga eksentriko ken dando. Atiddog idi ti buokna ken dagiti patilia, amerikana, dagiti medias, ken dagiti baturga iti estilo iti Ingles nga artistiko a kawes iti naladaw a maika-19 a siglo.
Idiay Residencia, isu ket nagbalin nga asideg a gayyem ni Pepín Bello, Luis Buñuel, ken ni Federico García Lorca. Ti pannakigayyemna kenni Lorca ket addaan iti napigsa nga elemento iti regget,[18] ngem ni Dalí ket nangtallikud kadagiti panag-abanse iti sekso ti mannaniw.[19]
Nupay kasta, dagiti pinintaanna idi, iti panageksperimentona iti Kubismo, iti nakagun-odanna iti kaaduan a pannakaikaskaso manipud kadagiti kaduana nga estudiante. Ti laeng pakaammona iti arte ti Kubismo ket nagtaud manipud kadagiti artikulo iti magasin ken ti katologo nga inted kaniana babaen ni Pichot, gapu ta awan idi dagiti artista ti Kubismo idiay Madrid iti dayta a panawen. Idi 1924, ti saan pay a nadayeg a Salvador Dalí ket immuna a nangiladawan iti maysa a libro iti dayta a panawen. Ti pannakaipablaak iti Katalan a daniw ti Les bruixes de Llers ("Dagiti Bruha ti Llers") babaen ti gayyemna ken kaeskuelaanna, ti mannaniw a ni Carles Fages de Climent. Ni Dalí ket nageksperimento pay iti Dada, a nakaimpluensia iti obrana iti amin a paset ti panagbiagna.
Ni Dalí ket napatalaw idiay Academia idi 1926, iti nabiit kalpasan dagiti naudi nga eksaminasionna idi napabasol a nangirugi iti riribok.[20][7] Ti panangiturayna iti kinalaing iti panagpinta iti dayta a panawen ket ebidensia babaen iti realistikona a Ti Basket ti Tinapay, a napinta idi 1926.[21] Iti dayta met laeng a tawen, isu ket nagaramid ti immuna a panagbisitana iti Paris, nga idiay ket nasarungkaranna ni Pablo Picasso, a rinaraeman met idi ti ubing a Dalí.[7] Ni Picasso ket nakangkangegen kadagiti nasayaat a reporta a maipanggep kenni Dalí manipud kenni Joan Miró, ti kaduana a Katalan a nangipayammo kaniana kadagiti adu a Surealista a gayyemna.[7] Idi nakapardus-as iti bukodna nga estilo kadagiti simmaruno a napalabas a tawen, ni Dalí ket nagpartuat kadagiti adu a bilang ti obra nga adu a naimpluensiaan babaen ni Picasso ken ni Miró.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Alex Ross Biograpia". alexrossart.com. Naala idi Pebrero 13, 2012.
- ^ "Dali". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
- ^ "Phelan, Joseph, ',The Salvador Dalí Show". Artcyclopedia.com. Naala idi Agosto 22, 2010.
- ^ Dalí, Salvador. (2000) Dalí: 16 Art Stickers, Courier Dover Publications. ISBN 0-486-41074-9.
- ^ Ian Gibson (1997). The Shameful Life of Salvador Dalí. W. W. Norton & Company. Ni Gibson ket naammuanna a ni "Dalí" (ken dagiti adu a kitana) ket kadawyan nga apeyido kadagiti pagilian ti Arabo a kas ti Morocco, Tunisia, Arhelia wenno Ehipto. Iti met sabali, ken segun pay kenni Gibson, ti pamilia ti ina ni Dalí, ti Domènech ti Barcelona, ket addaanda kadagiti Hudio a kaputotan.
- ^ Saladyga, Stephen Francis. "The Mindset of Salvador Dalí". lamplighter (Niagara University). Vol. 1 No. 3, Summer 2006. Naala idi Hulio 22, 2006.
- ^ a b c d e Meisler, Stanley (Abril 2005). "The Surreal World of Salvador Dalí". Smithsonian.com. Smithsonian Magazine. Naala idi 2014-07-12.
- ^ Birth certificate and "Dalí Biography". Dalí Museum. Dalí Museum. Naala idi Agosto 24, 2008.
- ^ Dalí, The Secret Life of Salvador Dalí, 1948, Londres: Vision Press, p.33
- ^ a b c d e Llongueras, Lluís. (2004) Dalí, Ediciones B – Mexico. ISBN 84-666-1343-9.
- ^ Rojas, Carlos. Salvador Dalí, Or the Art of Spitting on Your Mother's Portrait, Penn State Press (1993). ISBN 0-271-00842-3.
- ^ Salvador Dalí. [INA.com. Naala idi Hulio 31, 2006.
- ^ Salvador Dalí biography on astrodatabank.com. Naala idi Septiembre 30, 2006.
- ^ a b Dalí, Secret Life, p.2
- ^ "Dalí Biography 1904–1989 – Part Two". artelino.com. Naala idi Septiembre 30, 2006.
- ^ Dalí, Secret Life, pp.152–153
- ^ Kas nailista idiay ti rehistrona iti pagbaludan idi 1924, idi agtawen iti 20. Nupay kasta, ti barberna ken biograpo a ni Luis Llongueras, ket inbagbagana a ni Dalí ket agtayag idi iti 1.74 m (5 ft 8 1⁄2 in).
- ^ For more in-depth information about the Lorca-Dalí connection see Lorca-Dalí: el amor que no pudo ser and The Shameful Life of Salvador Dalí, both by Ian Gibson.
- ^ Bosquet, Alain, Conversations with Dalí, 1969. p. 19–20. (PDF format) (of García Lorca) 'S.D.:He was homosexual, as everyone knows, and madly in love with me. He tried to screw me twice .... I was extremely annoyed, because I wasn’t homosexual, and I wasn’t interested in giving in. Besides, it hurts. So nothing came of it. But I felt awfully flattered vis-à-vis the prestige. Deep down I felt that he was a great poet and that I owe him a tiny bit of the Divine Dalí's asshole. He eventually bagged a young girl, and she replaced me in the sacrifice. Failing to get me to put my ass at his disposal, he swore that the girl's sacrifice was matched by his own: it was the first time he had ever slept with a woman.'
- ^ Salvador Dalí: Olga's Gallery. Naala idi Hulio 22, 2006.
- ^ "Paintings Gallery No. 5". Dali-gallery.com. Naala idi Agosto 22, 2010.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Linde Sabler. "Dalí". London: Haus Publishing, 2004 (paperback, ISBN 978-1-904341-75-8).
- Salvador Dali
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Salvador Dali idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Salvador Dali idiay Wikiquote


c: text/html

text:
Bakir
Ti bakir wenno kabakiran, ket maysa a lugar nga addaan iti nasamek a kaykayo. Kasla dagiti siudad, daytoy ket segun kadagiti nadumaduma a panangipalpalawag iti kultura, no ania iti maikeddeng a bakir ket adu ti pagdumadumaanna iti kadakkel ken adda dagiti nadumaduma a pannakaidasig segun no kasano ti nakaibuklan ti bakir.[1] Ti bakir ket kadawyan a ti maysa a lugar nga adu ti kayona ngem ti ania man a natayag a nasamek iti mulmula ket mabalin a maipanunotan a bakir, uray dagiti adda iti sirok ti danum a kas dagiti bakir ti kelp, wenno ti saan a mula a kas ti fungi,[2] ken bakteria. Dagiti bakir ti kayo ket abbonganna ti agarup a 9.4 porsiento iti rabaw ti Daga (wenno 30 porsiento iti dagup a kadakkel ti daga), urayno idi ket ad-adu ti inabbonganda (agarup a 50 porsiento iti dagup a kadakkel ti daga). Dagityo ket agannongda a kas dagiti pagtaengan para kadagiti organismo, mangtimbeng ti hidrolohiko a panagayus, ken mangkonserba iti daga, a mangbukel daytoy ti maysa kadagiti kangrunaan nga aspeto iti biospera.
Ti kadawyan a bakir ti kayo ket buklen iti ngato a balawbaw (balawbaw wenno akin-ngato a tuon ti kayo) ken ti sub-boske. Ti sub-boske ket kaaduan pay a nabingbingay kadagiti tuon ti babassit a kayo, tuon ti yerba, ken ti tuon ti lumot ken dagiti mikrobio iti daga. Kadagiti narikut a kabakiran, adda pay ti nasayaat a naipalplaawag nga akin-baba a tuon ti kayo. Dagitibakir ket sentro kadagiti amin a a biag ti tao gaputa dagitoy ket mangited ti maysa nga agdumaduma a sakop dagiti rekurso: agipenpenda iti karbon, makatulonda iti panagtimbeng ti klima ti planeta, sagatendad ti danum ken pasayaatenda dagiti masna a pakadangran a kas dagiti layus. Dagiti bakir ket aglaonda pay iti agarup a 90 porsiento iti naindagaan a biodibersidad iti lubong.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lund, H. Gyde (coord.) 2006. 'Dagiti pannakaipalplawag iti bakir, Panagtarikayo, Panagaramid ti bakir, ken Panagmula iti kayo'. Gainesville, VA: Dagiti Serbisio ti Pakaamo iti Bakir. Magun-od manipud ti: ComcastNet-gyde.
- ^ Stamets, Paul (2005). Mycelium Running. Ten Speed Press. p. 35. ISBN 1-58008-579-2.
- ^ Reporta iti Sibibiag a Planeta idi 2010. 2010. Naala idi 19 Abril 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bakir idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Epistomolohia
Ti epistomolohia i/ɨˌpɪstɨˈmɒlədʒi/ (manipud ti Griego ἐπισtήun (epistēmē), a kayatna a saoen ket "pannakaammo, pannakaawat", ken λόYoς (logos), a kayatna a saoen ket "panagadal ti") ket isu ti sanga ti pilosopia a maipanggep ti kasasaad ken sakup ti pannakaammo.[1][2] Daytoy ket salusodena ti no ania ti pannakaammo, no kasano a naala, ken no kasano ti mabalin a kalwa para iti maysa a naited a suheto wenno entidad a maammoan.
Kaaduan kadagiti pannakisinnupaiat iti daytoy a lugar ti pagobraan ket naipatengnga ti isip iti panagusig ti kasasaad ti pannakaammo ken no kasano a maibaga kadagiti naikapet a pakinakem a kas ti kinapudno, pammati, ken panagipaneknek. Ti maysa apanirigan, eskeptisimo, ket isu ti panaglikud nga adda laeng bassit wenno awan amin ti pannkaammo.
Ti termino ket inpayuna babaen ti Eskoses a pilosopo a ni James Frederick Ferrier (1808–1864).[3] Ti kugar a pagobraan ket sagpaminsan a naibagbaga a kas ti teoria ti pannakaammo.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ G & C. Merriam Co. (1913). Noah Porter, ed. Webster's Revised Unabridged Dictionary (1913 nga ed.). G & C. Merriam Co. p. 501. Naala idi 2012-05-13. "E*pis`te*mol"o*gy (?), n. [Gr. knowledge + -logy.] Toi teoria wenno siensia ti pamay-an wenno batayan ti pannkaammo."
- ^ Ensiklopedia ti Pilosopia, Tomo 3, 1967, Macmillan, Inc.
- ^ Encyclopaedia Britannica Online, 2007
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Epistomolohia idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Epistomolohia idiay Wikimedia Commons


text:
Bacong, Negros Oriental
Ti Bacong ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bacong ket nabingbingay a politikal kadagiti 22 a barbaranggay.[2]
- Balayagmanok
- Banilad
- Buntis
- Buntod
- Calangag
- Combado
- Doldol
- Isugan
- Liptong
- Lutao
- Magsuhot
- Malabago
- Mampas
- North Poblacion
- Sacsac
- San Miguel
- South Poblacion
- Sulodpan
- Timbanga
- Timbao
- Tubod
- West Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Iliada
Ti Iliada (sagpaminsan pay a makunkuna a kas ti Kanta iti Ilion wenno Kanta iti Ilium) ket maysa a taga-ugma a Griego nga epiko a daniw dagiti daktiliko heksametro, daytoy ket tinawtawid a naipammadayaw kenni Homer. Daytoy ket naidisso idi lasud ti Gabat ti Troya, ti sangapulo a tawen a sillong iti siudad tithe ten-year siege Troy (Ilium) babaen dagiti sangkatipunan nga estado ti Gresia, daytoy ket mangibagbaga kadagiti gubatan ken dagiti pasamak kadagiti las-ud ti lawas a panagririri a baetan ni Ari Agamemnon ken ti mannakigubat a ni Achilles.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Budimir, Milan (1940). Iti Iliada ken ti Mannaniwna.
- Mueller, Martin (1984). Ti Iliada. Londres: Allen & Unwin. ISBN 0-04-800027-2.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Edwards, Mark W.; Kirk, Geoffrey Stephen; et al. (dagiti mannurat), Ti Iliada: Maysa a komentario: Tomo 5, Liblibro 17–20, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1993
- West, Martin L., Dagiti panagadal iti testo ken transmison iti Iliada, München : K.G. Saur, 2001. ISBN 3-598-73005-5
Dagiti silpo ti rura[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Immuna nga edision ti Iliada idi 1775 babaen ni John Flaxman idiay Wikimedia Commons


text:
Asipulo, Ifugao
Ti Asipulo ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Asipulo ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.[2]
- Amduntog
- Antipolo
- Camandag
- Cawayan
- Hallap
- Namal
- Nungawa
- Panubtuban
- Pula
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ifugao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ifugao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Politeismo
Ti politeismo ket ti panagraem wenno pammati kadagiti nadumaduma a diosen a kadawyan a naurnong itimaysa a panteon dagiti dios ken dagiti diosa, a maikuyog dagiti bukodda a relihion ken dagiti ritu.
Ti politeismo ket maysa a relihioso a panagaramid dagiti paset ti ken maysa akita iti teismo. Iti kaunegan ti teismo, daytoy ket maigiddiat iti monoteismo, ti pammati iti maymaysa a Dios. Dagiti politeista ket saanda a kankanayon nga agpapada a raraeman dagiti amin a dios, ngem mabalinda a henoteista, a nangipangpangruna iti panagraem iti maysa a nisangayan a diosen. Dagiti dadduma a politeista ket mabalinda a katenoteista, nga agraraem kadagiti nadumaduma a diosen kadagiti nadumaduma a panawen.
Ti politeismo ket kadawyan idi a porma iti relihion idi las-ud ti Gambang a Panawen ken Landok a Panawen, aginggan idi Aksial a Panawen ken ti nagininut a panagrang-ay iti monoteismo wenno panteismo, ken ateismo. Daytoy ket nasayaat a nadokumentuan kadagiti maipakasaritaan a relihion iti Klasiko a kina-ugma,a naipangpangruna iti Griego a politeismo ken Romano a politeismo, ken kalpasan ti pannakapaay ti Greko-Romano a politeismo kadagiti tribu a relihion a kas ti Hermaniko a paganismo wenno Eslabo a mitolohia. Adda dagiti nadumaduma politeistiko a relihion a nasansanay tatta nga aldaw, kas pagarigan ti Hinduismo, Shintoismo, folk a relihion ti iNsik, Thelema, Wicca, Druidry, Taoismo, Ásatrú ken Candomble.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Assmann, Jan, 'Monoteismo ken Politeismo' iti: Sarah Iles Johnston (ed.), Dagiti RElihion ti Taga-ugma a Lubong: Maysa a Alagaden, Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan (2004), ISBN 0-674-01517-7, pp. 17–31.
- Burkert, Walter, Griego a Relihion: Arkaiko ken Klasiko, Blackwell (1985), ISBN 0-631-15624-0.
- Greer, John Michael; Ti Lubong a Napno kadagiti Dios: Ti Maysa aPanagsukisok iti Politeismo, ADF Publishing (2005), ISBN 0-9765681-0-1
- Iles Johnston, Sarah; Dagiti Taga-ugma a Relihion, Belknap Press (Septiembre15, 2007), ISBN 0-674-02548-2
- Marbaniang, Domenic Epistemika iti Nainlangitan a Kinaagpayso Google Books (Kitaen ti Kapitulo 3 Empiriko nga Epistemika iti Nainlangitan a Kinaagpayso para iti pilosopiko a panagusig iti politeismo)
- Paper, Jordan; Dagiti Diosen ket Adu: Ti Politeistika a Teolohia, Estado nga Unibersidad ti New York Press (Marso 3, 2005), ISBN 978-0-7914-6387-1
- Penchansky, David, Suripet dagiti Dios: Politeismo itiHebreo a Biblia' (2005), ISBN 0-664-22885-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Politeismo idiay Wikiquote
- Ti Gunglo dagiti Politeista a Tradison - APT, ti naikuartel idiay Nagkaykaysa a Pagarian a komunidad dagiti Politeismo.
- Internasional a Tawen iti Politeismo
- Manangiraman a Politeismo


text:
Pedro ti Natan-ok
Ni Pedro ti Natan-ok, Pedro I wenno Pyotr Alexeyevich Romanov (Ruso: ПëTp AлekcéeBич PoMáHoB, ПëTp I, Pyotr I, wenno ПëTp Beли́kий, Pyotr Velikiy) (9 Hunio [D.E. 30 Mayo] 1672 – 8 Pebrero [D.E. 28 Enero] 1725)[a] ket nangituray ti Sarismo ti Rusia ken kalpasan daytoy ti Ruso nga Imperio manipud idi 7 Mayo [D.E. 27 Abril] 1682 aginggana idi pimmusay, a kimmadduan a nagturay sakbay idi 1696 iti gudua a kabsatna lalaki. Kadagiti adu a nagballigi a gubgubat isu ket nangpadakkel ti Sarismo iti maysa a dakkel nga imperio a nagbalin a nangruna a bileg ti Europa. Segun ti historiador a ni James Cracraft, isu ket nangidaulo kadagit kultural a rebolusion a nangsukat ti tradisionalista ken mediebal a sosial ken politikal a sistema iti maysa a moderno, a sientipiko, naibatay ti Europa,ken rationalista a sistem.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti petsa ket intudon babaen dagiti letra "O.S." ket addada iti Huliano a kalendario nga adda ti panangrugi ti tawen a nasimpa iti 1 Enero. Amin a petsa iti daytoy nga artikulo ket Kalendario a Gregoriano (kitaen Dagiti Daan nga Estilo ken Baro nga Estilo a petsa).
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ James Cracraft, Ti Rebolusion ni Pedro ti Natan-ok (Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, 2003) online nga edision
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pedro ti Natan-ok idiay Wikimedia Commons
- Bain, Robert Nisbet (1911). "Pedro ti Rusia". Iti Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica 21 (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. pp. 288–291.


text:
Karayan Mississippi
Ti Karayan Mississippi ket isu ti kangrunaan a karayan ken ti kadakkelan a sistema ti karayan idiay Amianan nga Amerika.[3][4] Nga agay-ayus laeng idiay kaunegan ti Estados Unidos (babaen ti bukodna a pagayusan a labneng a makaabot idiay Kanada), daytoy ket agtaud idiay akin-amianan a Minnesota ken agin-inayad nga agatimurong nga agpa-abagatan para iti 2,530 milmilia (4,070 km)[5] aginggana idiay Delta ti Karayan Mississippi idiay Golpo iti Mehiko. Daytoy ket adda dagiti adu a tributariona, ti pagayusan a labneng ti Mississippi ket agayus kadagiti amin wenno paset dagiti 31 nga estado ti Estados Unidos, dagiti 2 probinsia ti Kanada a nagbaetan ti Nabato ken Apalaches a Banbantay. Ti Mississippi ket mairanggo a kas ti maikapat a kaatiddogan ken maikasangapulo a kadakkelan a karayan iti lubong. Ti karayan ket pagbeddenganna wenno mapan idiay uneg dagiti estado ti Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, ken Louisiana.
Dagiti Patneng nga Amerikano ket napautdan nga agnanaed ti igid ti Mississippi ken dagiti tibutariona. Kaaduan kadagitoy ket dagidi agananup-agburburas wenno agpaspastor, ngem adda met dagidi, a kas dagidi Agararamid ti bunton, ket nagporma kadagiti narang-ay a kagimongan naibatay ti agrikultura. Ti isasangpet dagiti Europeano idi tawtawen ti 1500 ket nangbalbaliw ti patneng a waya ti idi dagiti immuna nga eksplorador, kalpasan daytoy dagiti immuna nga nagtataeng, ket aduda a napnapan idiay labneng. Ti karayan ket immuna nagserbi a kas maysa a bangen – a nagporporma kadagit pagbeddengan para iti Baro nga Espña, Baro a Pransia, ken ti nasapa nga Estados Unidos– ken idi payen a kas maysa a nangruna a sanga ti pagdalanan ken silpo ti komunikasion. Idi maika-19 a siglo, idi las-ud ti katurayan ti Ipakaammo a Pagtulngpalan, ti Mississippi ken dagitinadumaduma a lumaud a tributario, a naipangpangruna ti Missouri, ket nangporma kadagiti dalanan para iti lumaud a panagpadakkel ti Estados Unidos.
Naorma daytoy manipud kadagiti napuskol a tuon kadagiti deposito ti lan-ak ti karayan, ti Ginget ti Karayan Mississippi ket maysa kadagiti kalamesan a rehion ti agrikultura ti pagilian, a nagbanagan daytoy ti naisalaysayan a panawen ti pison a bangka ti karayan. Idi las-ud ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ti pannakatiliw ti Mississippi babaen dagiti buyot ti Kappon ket nangmarka ti puntos a panagsikko ti panagballigi gapu ti kinapangruna ti karayan a kas dalan ti panaglaklako ken panagbanbanniaga, a saan anipangpangruna kadagiti Konpederasia. Gapu kadagiti adu nga idadakkel dagiti siudad ken dagiti dakdakkel a barko ken dagiti kasko a nagnaynayon kadagiti banbangka ti karayan, dagiti dekada a sinarunuan ti tawtawen ti 1900 ket nakakita ti pannakabangon dagiti dakkel a obra ti inhenniera a kas dagiti tambak, dagiti kandado ken dagiti penned, ket kaykayon a kimmadkaddua a nabangbangon .
Manipud idi nairugi ti moderno a panagrang-ay ti labneng, ti Mississippi ket nakakita payen ti bingayna iti rugit ken dagiti parikut ti enbiromento – a ti kadayegan ket dagiti adu a tomo dagiti rugit ti agrikultura, a nnagiturongan ti patay a sona ti Golpo iti Mehiko iti igid ti Delta. Kadagiti napalabas a tawen, ti karayan ket nakakitkita ti agtaltalinaay a panagsikko nga ipapan idiay kanal ti Karayan Atchafalaya idiay Delta; ti maysa a panagbalbaliw ti dalan ket mabalinto a didgdra kadagiti pagsangladan a kas ti New Orleans. Adda dagiti sistema ti penned ken dagiti ruangan ket agdama nga agtengtengngel ti Mississippi, ngem gapu ti fluvial a pamay-an, daytoy a panagbalbaliw ket kumarkaro iti tunggal maysa a tawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- ^ Ti heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos ket bigbiganna ti dua a maigiddiat a panagipalpalawag ti taudan ti karayan.USGS.gov Babaen ti nainginget a panagipalpalawag, ti Mississippi ket makibinningay ti ttaudanna iti kaatiddogan a tributariona, ti Missouri, idiay Ubbog ti Brower idiay Montana. Ti sabali pay a panagipalpalawag ken umawat ti "kasla arbitrario a panagikeddeng" ken ikabilna ti taudan ti Mississippi idiay Danaw Itasca, a daytoy ket publiko a inawawat a kas ti taudan,USGS.gov ken daytoy ket kinbukbukodan a nailasin a kastoy babaen ni Brower.MT.gov
- ^ Kammerer, J.C. (May 1990). "Dagiti kadakkelan akarayan idiay Estados Unidos". Heolihiko a Panagsukimat ti Estados Unidos. Naala idi Pebrero 22, 2011.
- ^ Heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos Kodigo a Paset ti Hidrolohiko: 08-09-01-00- Akin-baba a Mississippi-New Orleans a Labnng a pagayusan
- ^ "Dagiti kaatiddog dagiti kangrunaan a karayan". Heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos. Naala idi Marso 14, 2009.
- ^ Pagdaliasatan a mapa ti Kuerpo dagiti Inheniero ti Buyot ti Estados Unidos}. 2,530 milmilia (4,070 km) manipud idiay Danaw Itasca aginggana diay Ulo dagiti Bessang – Abagatan a Laud a Bessang ket 20 milmilia (32 km).
- Bibliograpia
- Anfinson, John O.; Madigan, Thomas; Forsberg, Drew M.; Nunnally, Patrick (2003). Ti Karayan ti Pakasaritaan: Ti Naipakasaritaan a Rekurso ti Panagadal ti Nailain a Karayan Mississippi ken Pagliwliwaan aLugar. St. Paul, MN: Kuerpo dagiti Inheniero ti Buyot ti Estados Unidos}, Dstrito ti St. Paul. OCLC 53911450.
- Bartlett, Richard A. (1984). Dagiti agtultulatid a karayan: ti ensiklopedia dagiti karayan ti Amerika. New York: McGraw-Hill. ISBN 0-07-003910-0. OCLC 10807295.
- Penn, James R. (2001). Dagiti karayan ti lubong: ti sosial, heograpiko,ken enbironmental a libro ti taudan. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. ISBN 1-57607-042-5. OCLC 260075679.
- Smith, Thomas Ruys (2007). Karayan dagiti Tagtagainep: panagpanpanunot ti Mississippi sakbay ni Mark Twain. Baton Rouge: Estado nga Unibersidad ti Louisiana a Pagmalditan. ISBN 978-0-8071-3233-3. OCLC 182615621.
- Scott, Quinta (2010). Ti Mississippi: Ti Makitkita a Biograpia. Columbia, Missouri: Unibersidad ti Missouri a Pagmalditan. ISBN 978-0-8262-1840-7. OCLC 277196207.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Karayan Mississippi idiay Wikimedia Commons
- Karayan Mississippi
- Dagiti pagbeddengan ti Arkansas
- Dagiti pagbeddengan ti Illinois
- Dagiti pagbeddengan ti Iowa
- Dagiti pagbeddengan ti Kentucky
- Dagiti pagbeddengan ti Louisiana
- Dagiti pagbeddengan ti Minnesota
- Dagiti pagbeddengan ti Mississippi
- Dagiti pagbeddengan ti Missouri
- Dagiti pagbeddengan ti Tennessee
- Dagiti pagbeddengan ti Wisconsin
- Labneng ti Mississippi
- Dagiti ginget ti Minnesota


text:
Dandaniw
Ti dandaniw (manipud ti Griego poiesis — πoίnσις — nga adda ti nawatiwat a kaibuksilan iti "panagaramid", nakitkita pay kadagiti termino a kas ti "hemopoiesis"; iti naak-akikid, ti panagaramid ti dandaniw) ket maysa a porma iti literario nga arte nga agus-usar kadagiti estetiko ken ritmiko[1][2][3] a kababalin iti pagsasao—a kas ti ponaestetika, simbolismo ti uni, ken metrika—tapno makaiyebkas kadagiti kaibuksilan a maipatinayon ti, wenno pakaisukatan, ti prosaiko a nalawag a kaibuksilan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dandaniw". Dagiti Diksionario ti Oxford. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 2013.
- ^ "Dandaniw". Merriam-Webster. Merriam-Webster, Inc. 2013.
- ^ "Dandaniw". Dictionary.com. Dictionary.com, LLC. 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Dandaniw idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Dandaniw idiay Wikimedia Commons


text:
Karbohidrato
Ti karbohidrato ket maysa nga organiko a kompuesto a buklen laeng ti karbon, hidroheno, ken oksiheno, ken kadawyan iti hidroheno:oksiheno nga atomo a pannakaibagi ti 2:1 (a kas iti danum); iti sabali a pannakaibaga, with the emperika a pormula Cm(H2O)n (a ti m ket mabalin a sabali manipud ti n).[1] Adda dagiti adda a mailaksid; kas pagarigan, desokirribosa, ati asukar a komponente ti DNA,[2] ket addan ti emperika a pormula ti C5H10O4.[3] Dagiti karbohidrato ket teknikal dagitoy a dagiti hidrato ti karbon;[4] iti pannaka-estruktura daytoy ket napudpudno ti pannakakita kaniada a kas dagiti polihidrosia aldehideo ken dagiti ketona.[5]
Ti panangibaga ket kadawyan iti biokimika, nga idiay ket sinonimo ti sakarido. Dagiti karbohidrato (dagiti sakarido) ket nabingbingay kadagit iuppat a pannakaigrupo ti kimiko: dagiti monosakarido, dagiti disakarido, dagiti oligosakarido, ken dagiti polisakarido. Iti sapasap, dagiti monosakarido ken dagiti disakarido, a dagiti ket basbassit (dagiti nababbaba ti molekular a kadagsen) a karbohidrato, ket kadawyan dagitoy a makunkuna a kas dagiti asukar.[6] Ti balikas a sakarido ket nagtaud manipud ti Griego a balikas ti σάkxapov (sákkharon), a ti kaibuksilanna ket "asukar." Bayat a ti sientipiko a nomenklatura dagiti karbohidrato ket narikut, ti nagnagan dagiti monosakarido ken dagiti disakarido ket masansan nga agpatingga ti suldong ti -osa. Kas pagarigan, ti asukar ti ubas ket isu ti monosakarido ti glukosa, asukar ti unas ket isu ti disakarido ti sukrosa, ken ti asukar ti gatas ket isu ti disakarido ti laktosa.
Dagit karbohidrato ket akin-rebbeng dagiti nadumaduma a papel kadagiti sibibiag ngaorganismo. Dagiti polisakarido para iti panagipenpen ti enerhia (a kas ti almidon ken glukoheno), ken kas dagiti estruktural a komponente (a kas ti selulosa kadagiti mula ken kuitina kadagiti artropoda). Ti 5 tikarbonna a monosakarido ribosa ket maysa a nangruna a komponente dagiti koensima (a kas ti ATP, FAD, ken NAD) ken ti batayan ti henetiko a molekula a naamammuan a kas ti RNA. Ti maikabagian a deoksirribosa ket komponente ti DNA. Dagiti sakarido ket dagiti derabotiboda ket mairaman kadagiti adu ken sabali a nangruna a biomolekula nga addaan kadagiti nangruna a papel iti sistema ti immuno, pertilisasion, panagpawil ti patohenesis, pellapella, ken panagdakkel.[7]
Iti siensia ti makan ken dagiti pay adu nga inpormal a kontesto, ti karbohidrato a panangibaga ket masansan a mangibaga ti aniaman a makan a naisangyan a nabaknang iti narikut nga almidon ti karbohidrato (kasla dagiti sereal, tinapay, ken pasta) wenno simple laeng a dagiti karbohidrato, a kas ti asukar (a mabirukan iti sinam-it, dagiti palatipot, ken dagiti dulse).
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Unibersidad ti Lumaud a Kentucky (Mayo 29, 2013). "Dagiti karbohidrato WKU BIO 113". wku.edu.
- ^ Eldra Pearl Solomon, Linda R. Berg, Diana W. Martin; Cengage Learning (2004). Biolohia. google.books.com. p. 52. ISBN 978-0534278281.
- ^ National Institute of Standards and Technology (2011). "Material Measurement Library D-erythro-Pentose, 2-deoxy-". nist.gov.
- ^ Unibersidad ti Long Island (Mayo 29, 2013). "Ti KImika dagiti Karbohidrato". brooklyn.liu.edu.
- ^ Unibersidad ti Purdue (Mayo 29, 2013). "Dagiti karbohidrato: Dagiti Monosakarido". purdue.edu.
- ^ Flitsch, Sabine L.; Ulijn, Rein V (2003). "Dagiti asukar ket ket naikabit iti puesto". Nature 421 (6920): 219–20. doi:10.1038/421219a. PMID 12529622.
- ^ Maton, Anthea; Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright (1993). Biolohia ti Tao ken Salun-at. Englewood Cliffs, New Jersey, Estados Unidos: Prentice Hall. pp. 52–59. ISBN 0-13-981176-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Karbohidrato idiay Wikimedia Commons


text:
Konstantino ti Natan-ok
Ni Konstantino ti Natan-ok (Latin: Flavius Valerius Aurelius Constantinus Augustus;[1] c. 27 Pebrero 272[2] – 22 Mayo 337), a naamammoan pay a kas ni Konstantino I' wenno San Konstantino,[3] ket maysa idi a nga Romano nga Emperador manipud idi 306 aginggana idi 337. Isu ket nadayeg a naamammon a kas ti immuna a Romano nga emperador a nagbalin a Kristiano,[notes 1] Konstantino ken kumaduaan nga Emperador a ni Licinius ket nangipakdaar ti Bilin ti Milan idi 313, a nagirangarang ti panangbaybay-a kadagiti amina relihion iti amin nga kadagupan ti imperio.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ A mabalin a malaksid ni Felipe ti Arabo (r. 244–49). Kitaen ti Felipe ti Arabo iti Kristianidad.[4]
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti Klasiko a Latin, Ti opisial nga imperial a titulo ni Konstantino idi ket IMPERATOR CAESAR FLAVIVS CONSTANTINVS PIVS FELIX INVICTVS AVGVSTVS, Imperator Caesar Flavius Constantine Augustus, ti relihioso, ti nagasat, ti di naabak. Kalpasan ti 312, isu ket nagnayon ti MAXIMVS ("ti kalatakan"), ken kalpasan ti 325 sinukatanna ti ("di naabak") iti VICTOR, a kas ti invictus a nangipalpalagip kadagiti kaaduan ti Sol Invictus, ti Dios ti Init.
- ^ Ti pannakaipasngay ket agdumaduma ngem kaaduan kadagiti moderno a historiador ket agus-usar ti c. 272". Lenski, "Panagturay ni onstantino" (CC), 59.
- ^ Kadagiti Dumaya nga Ortodokso, Oriental nga Ortodokso ken dagiti Bisantino a Katoliko a Kristiano. Ti Bisantino a liturhiko a kalendario , a pinalpaliiw babaen ti Simbaan ti Dumay anga Ortodokso ken dagiti Dagiti Simbaan ti Dumaya a Katoliko ti Bisantino a ritos, ket agilislistada kenni Konstantino ken ni inana a niHelena a kas dagiti santo. Urayno isu ket saan a nairamraman iti listaan dagiti santo ti Latin a Simbaan, a saan a mangbigbig kadagiti dadduma a KOnstantino a kas sansanto, isu ket inrarareman babaen ti titulo a "Ti Natan-ok" para kadagiti inparawadna iti Kristianidad.
- ^ I. Shahîd, Roma ken dagiti Arabo (Washington, D.C.: Dumbarton Oaks, 1984), 65–93; H. A. Pohlsander, "Felipe ti Arabo ken Kristianidad", Historia 29:4 (1980): 463–73.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Konstantino I idiay Wikimedia Commons


text:
Metalurhia
T metalurhia ket dominio ti siensia ti materiales ken inhenieria ti materiales nga agadal ti pisikal ken kimiko a panagkukua dagiti metalliko nga elemento, ken dagiti bukodda nga intermetalika a kompuesto, ken dagiti laokda, a makunkuna kadagiti alloy wenno dagiti amalgama. Ti metalurhia ket isu pay ti teknolohia dagiti metal: ti waya a pakaipakatan ti siensia iti panagptaud kadagiti metal, ken ti inhennieria dagiti komponente ti metal para iti panag-usar kadagiti produkto para kadagiti aggatgatang ken agpatpataud. Ti panagpataud kadagiti metal ket mangiraman ti panagproseso dagiti mina tapno maiyaon ti metal a linaonda, ken tilaok dagiti metal, ken mabalin pay dagiti elemento, tapno mapataud dagiti alloy wenno amalgama. Ti metalurhia ket nailaslasin iti panagobra iti metal.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Metalurhia idiay Wikimedia Commons
- Metalurhia para kadagiti saan a metalurgo


text:
Pagsasao a Bengali
Ti Bengali (Bengali: বাংলা Bangla [ˈbaŋla] ( denggen)) ket maysa a dumaya nga Indo-Aryan a pagsasao. Daytoy ket patneng ti rehion ti dumaya nga Abagatn nga Asia a naamammoan a kas ti Bengal, a mangbukel ti agdama nga aldaw a Bangladesh, ti Indiano mga estado ti Laud a Bengal, ken dagiti paset ti Indiano nga estado ti Tripura ken Assam. Daytoy ket naisursurat nga inususar ti Bengali a sinuratan. Daytoy ket adda dagiti agarup a 193 a riwriw a patneng ken agarup a 230 a riwriw a dagup dagiti mangisasao,[2] Ti Bengali ket maysa kadagiti kaaduan a mangisasao a pagsasao (nairanggo ti maikanem[3]) iti lubong. Ti Nailian a kanta ken ti Nailian a kanta ti India, ken ti Nailian a kanta ti Bangladesh ket napartuat iti Bengali.
Mairaman kadagiti dadduma a pagsasao ti Dumaya nga Indo-Aryan, ti Bengali ket nagtaud manipud kadagiti Magadhi Prakrit ken Sanskrito a pagsasao. Daytoy tattan ti kangrunaan a pagsasao a naisasao idiay Bangladesh ken isu ti maikadua a kaaduan a maisasao idiay India.[4][5] Amin kadagiti Indo-Aryan a pagsasao a mairaman ti Bengali, Hindi, Marathi, Gujarati, Oriya, Assames ket tinawtawagan dagitoy a kas ti annak ti Sanskrito. Para kadagiti suppiat a panakaimatangan a maipanggep kadagiti kastoy a panagilasin ti nailinia a pakasaritaan a nangiturong ti historisismo (kitaen ti Althusser), mabalin nga agbiruk kadagiti sabal nga artikulo.[6][7] [8]
Ti kaadda ti nabaknang a literario a tawidan a timmaud manipud ti Bengali a Renasimiento, ti Bengali ket nairaman a naibedbed ti maysa a naindumadumaan ti kultura a rehion ken maysa a nangruna a nagiparawad ti Bengali a nationalismo. Idiay dati a Daya a Bengal (tattan ket ti Bangladesh), ti napigsa a pannakaammo ket nangiturong ti Tignay ti Pagsasao a Bengali, nga idi las-ud ti 21 Pebrero 1952, adda dagiti tattao a natnatay kaditi las-ud ti panag-welga tapno makagun-od ti panakabigbig daytoy a kas maysa nga estado a pagsasao idi ti Turayan ti Pakistan ken tapno mataripatu ti panakaisursuratna iti Bengali a sinuratan. Ti aldaw a rinamrambakan a kas ti Aldaw ti Tignay ti Pagsasao idiay Bangladesh, ken nairangarang a kas ti Aldaw ti Sangalubongan nga Ina a Pagsasao babaen ti UNESCO idi 17 Nobiembre 1999.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasla dagiti dadduma nga Akin-daya nga Indo-Aryan a pagsasao, ti Bengali ket rimsua manipud kadagiti akin-daya a dialekto ti Tengnga nga Indo-Aryan iti Indiano subkontinente. Ti Magadhi Prakrit kenPali, dagiti kasapaan a nairehistro a naisasao a pagsasao iti rehion ken ti pagsasao ni Gautama Buddha, ket nagbalin a ti Jain Prakrit wenno Ardhamagadhi "Gudua a Magadhi" iti nasapa a paset ti immuna a milenio CE.[9][10] Ti Ardhamagadhi, a kas kadagit amina a Prakrit ti Amianan nga India, ket nangrugrugi a nagpagpaigid kadagiti nakunkuna nga Apabhraṃśa ("Naddael a gramatika") a pagsasao idi kasakbayan ti immuna amilenio.[11] Ti lokal nga Apabhraṃśa a pagsasao ti akin-daya a subkontinente, ti Purvi Apabhraṃśa wenno Abahatta ("AWan kaipapananna nga Un-uni"), ket dimteng a nagbalin kadagiti rehional a dialekto, a dagitoy met laeng ket nangporma kadagiti tallo a grupo: dagiti Bihari a pagsasao, dagiti Oriya a pagsasao, ken dagiti Assames-Bengali a pagsasao. Adda dagiti agsupsuppiat a dagiti nagsasabtan apuntos ket nasapsapa a napasamak a mabalin nga idi pay laeng 500[12] ngem ti pagsasao ket saan a nagtaltalinaay: adda dagiti naggigiddiat a kitkita ken dagiti mannurat ket kankanayonda a nagsursurat kadagiti nadumaduma a dialekto. Kas pagarigan, ti Magadhi Prakrit ket naipampamattian a nagbalbalin iti Abahatta idi agarup a maika-6 a siglo a nakibingbinglay iti tinaudan ti Bengali para kadagiti napalabas a paset ti panawen.[13]
Kadawyan a dagiti tallo a paset ti panawen ket nainagnaganan iti pakasaritaan ti Bengali:[11]
- Daan a Bengali (900/1000–1400)—dagiti testo ket mangiraman ti Charyapada, dagiti panagraraem a kanta; ti irurumsua dagiti pangsandi Ami, tumi, kdpy.; berbo dagiti inplecsion -ila, -iba, kdpy. Asames (Ahomiya) ket nagsangsanga iti daytoy a paset ti panawen ken ti Oriya sakbay ti paset ti panawen ti (maika-8 a siglo-1300). Dagiti sinuratan ken dagiti pagsasao iti daytoy a las-ud ti panawen ket nangnangruna a naimpluensiaan babaen ti pagsasao a Kamrupi (sinuratan-Kamrupa Prakrit) a kas ti intero a rehion- Assam, ti Bengal ken dagiti paset ti Bihar ken Orissa ket babaen idi ti pagarian ti Kamrupa (a naamammuan itan a kas ti Assam).
- Tengnga a Bengali (1400–1800)—dagiti nangruna atesto ti paset ti panawen ket mangiraman ti Shreekrishna Kirtana ni Chandidas; elision ti balikas a patingga nga ô nga uni; ti pannakaiwarwaras dagiti kompuesto a berbo; Persiano a pannakaimpluensia. Adda dagiti eskolar nga adu pay a mangbingbingay iti daytoy a paset ti panawen iti nasapa ken naladaw a tengnga a paset ti panawen.
- Baro a Bengali (manipud idi 1800)—panagpabassit kadagiti berbo ken dagiti pangsandi, ken dagiti dadduma pay a panagbalbaliw (a kas ti tahar → tar "kukua ti babai"/"kukua ti lalaki"; koriyachilô → korechilo ti lalaki/ti babai adda idi nalpasen).
Naipakasaritaan nga asasideg iti Pali, ti Bengali ket nakakitkita ti iyaadu ti Sanskrito nga impluensia idi las-ud ti Tengnga a Bengali (Chaitanya Mahaprabhu a panawen) ken idi pay las-ud ti Bengal a Renasimiento.[14] Kadagiti moderno nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Abagatan nga Asia, ti Bengali ken dagiti kaarrubana, ti Oriya ken Asames (Ahomiya), idiay daya ket nangruna a nagtartaripatu ti Pali/Sanskrito a batayan ti bokabulario, a kas met ti Marathi idiay tengnga-laud.
Nasken a laglagipen a ti insasao a Hindi ken insasao nga Urdu ket agpadpada iti batayanda. Nupay kasta, ti agdama nga pagalagadan a porma ti literario iti Hindi ket adda dagiti adu a naalala manipud ti Sanskrito a bokabulario, bayat a ti literario a porma ti Urdu ket adu kadagiti binulbulod manipud ti Arabiko ken Persiano.
Aginggana idi maika-18 a siglo, awan kadagiti panagipadpadas a panagdokumento ti gramatika ti Bengali. Ti immuna anaisurat a Bengali a diksionario/gramatika, Vocabolario em idioma Bengalla, e Portuguez dividido em duas partes, ket sinurat idi babaen ti Portuges a misionario a ni Manuel da Assumpção idi baetan ti 1734 ken 1742 bayat idi agserserbi idiay Asienda ti Bhawal.[15] Nathaniel Brassey Halhed, ti Britaniko a gramatiko, ket nagsurat ti moderno a gramatika ti Bengali (Ti Gramatika ti Pagsasao a Bengal (1778)) nga immununa a nagus-usar kadagiti Bengali a kaha iti panagmaldit.[2] Ni Ram Mohan Roy, ti nalatak a Bengali repormer,[16] ket nagsursurat pay ti maysa a "Gramatika ti Pagsasao a Bengali" (1832).[17]
Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen, ti porma ti Choltibhasha , a nagus-usar kadagiti napalaka nga inpleksion ken dadduma pay a panagbalbaliw, ket rimrimsua manipud iti Shadhubhasha (naduduog a porma) a kas ti porma a napilpili para iti naisurat a Bengali.[18]
Ti Bengali ket isu idi ti nakapaitengngaan ti isip, idi 1951–52, iti Tignay ti Pagsasao a Bengali (Bhasha Andolon) idiay idi Daya a Bengal (itan ket ti Banglades).[19] Urayno ti pagsasao a Bengali ket insasao ti kaaduan a populasion ti Daya a Bengal, ti Urdu ket nailehislado idi a kas ti is-isu a nailian apagsasao ti Dominion ti Pakistan.[20] OIdi Pebrero 21, 1952, dagiti nagproprotesta nga estudiante ken dagiti aktibista ket pinaltugan babaen ti milisia ken polis idiay Unibersidad ti Dhaka ken tallo nga ubbing nga estudiante ken dadduma pay a tao ti natnatay.[21] Idi 1999, ti UNESCO ket nangirangarang ti 21 Pebrero a kas ti Aldaw ti Internasional nga Ina a Pagsasao para iti panagbigbig kadagiti natnatay.[22][23] Iti sabali pay a pasamak idi Mayo 19, 1961, dagiti polis idiay Silchar, India, ket pimmatayda ti sangapulo ket maysa a tattao a simmupsuppiat a nagdemonstrado ti lehislasion a nangikeddeng ti panag-usar ti pagsasao nga Asames.[24]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 110,000,000 idiay Bangladesh (2001 a senso), 83 a riwriw idiay India (2001 a senso)[1]
- ^ a b c Pagsasao a Bengali iti Asiatiko a Kagimongan ti Bangladesh 2003
- ^ "Dagiti Pakabuklan nga Estadistika". Ethnologue. 2012. Rank 6. Naala idi 2012-05-23."Bengali". Ethnologue. 2012. Rank 6. Naala idi 2012-05-23.
- ^ "Dagiti pagsasao ti India". Naala idi 2009-09-02.
- ^ "Dagiti Pagsasao a Naurnos nga Agpababa babaen ti Kapigsa - India, Dagiti Estado ken Teritorio ti Kappon - 1991 a SEnso". Census Data Online. Office of the Registrar General, India. p. 1. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2007-06-14. Naala idi 2006-11-19.
- ^ "দেব ভাষা নিয়ে অতিকথন"
- ^ সরলরেখায় ইন্ডিক ভাষা-ইতিহাস: সমস্যার ইতিহাস (Nailinia a Pakasaritaan ti Pagsasao nga Indic: Adda dagiti Parikut ti Historiograpia)
- ^ বাংলার খোয়াবনামা (Bangla: A Geneaological Fantasy)
- ^ Shah 1998, p. 11
- ^ Keith 1998, p. 187
- ^ a b (Bhattacharya 2000)
- ^ (Sen 1996)
- ^ Abahattha iti Asiatiko a Kagimongan ti Banglades 2003
- ^ Tagore & Das 1996, p. 222
- ^ Rahman, Aminur. "Grammar". Banglapedia. Asiatiko a Kagimongan ti Banglades. Naala idi 2006-11-19.
- ^ Wilson & Dalton 1982, p. 155
- ^ Goudiya Gramatika ni Rammohan Roy
- ^ Ray, S Kumar. "Ti Pagsasao a Bengali ken Patarus". Dagiti Naipatarus nga Artikulo. Kwintessential. Naala idi 2006-11-19.
- ^ Baxter 1997, pp. 62–63
- ^ Ali & Rehman 2001, p. 25
- ^ "Dhaka Medical College Hostel Prangone Chatro Shomabesher Upor Policer Guliborshon. Bishwabidyalayer Tinjon Chatroshoho Char Bekti Nihoto O Shotero Bekti Ahoto". Ti Azad (iti Bengali). 22 Pebrero 1952.
- ^ "Amendment to the Draft Programme and Budget for 2000-2001 (30 C/5)" (PDF). General Conference, 30th Session, Draft Resolution. UNESCO. 1999. Naala idi 2008-05-27.
- ^ "Resolution adopted by the 30th Session of UNESCO's General Conference (1999)". International Mother Language Day. UNESCO. Naala idi 2008-05-27.
- ^ "Awan ti kumadduaan iti BJP, kinuna ti hepe ti AGP". The Telegraph. Naala idi 2006-11-19.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biswas, Sailendra. Samsada Bangala abhidhana. Maika-7 nga ed. Calcutta, Sahitya Samsad, 2004. Nasken ti napakabaelan ti unicode a pagbasabasa.
- Biswas, Sailendra. Samsad Bengali-Inggles a Diksionario. Maika-3 nga ed. Calcutta, Sahitya Samsad, 2000. Nasken ti napakabaelan ti unicode a pagbasabasa.


text:
Sosialismo
Ti socialismo ket maysa nga ekonomiko a sistema a nailaslasin babaen ti sosial a pangtagikua dagiti pamay-an ti produksion ken ti panagtitinnulongan a panagtaripatu ti ekonomia,[1] ken ti politikal a pilosopia a mangipakpatakder ti kastoy a sistema. Ti "sosial a panagtagikua" ket mabalin a mangitudo dagiti pagtitinnulongan a negosio, ti kadawyan a panagtagikua, estado a panagtagikua, wenno panagtagikua ti umili ti ekuidad.[2] Adda dagiti nadumaduma kita ti sosialismo ken awan ti maymaysa a panagipalpalwag a mangsakup kadagitoy.[3] Dagitoy ket maigiddiat kadagiti kita ti panagtagikua nga itatakderanda, ti grado a panagkammatalekda kadagiti paglakkuan wenno panagplano, no kasanonto a maurnos kadagiti kaunegan dagiti produktibo a patakder, ken ti papel ti estado iti panangipatakder ti sosialismo.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ sosialismo Britannica AKADEMIKO NGA EDISION. Naala idi 19 Enero 2012.
- ^ O'Hara, Phillip (Septiembre 2003). Ensiklopedia ti Politikal nga Ekonomia, Tomo 2. Routledge. p. 71. ISBN 0-415-24187-1. "Iti pannakaurnos ti agpangpangato a desentralisasion (iti saan a basbassit ngem maysa) dagiti tallo a porma ti sosialisado a panagtagikua ket mailasin manipud ti: dagiti paktoria a tagikua ti estado, dagiti tagikua ti empleado (wenno sosial) a tagikua a kompania, ken panagtagikua ti umili ti ekuidad."
- ^ Peter Lamb, J. C. Docherty. Naipakasaritaan a diksionario ti sosialismo. Lanham, Maryland, UK; Oxford, Inglatera, UK: Scarecrow Press, Inc, 2006. p. 1.
- ^ Nove, Alec. Socialism. Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia, Maikadua nga Edision (2008): http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_S000173
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sosialismo idiay Wikimedia Commons


text:
Meka
Ti Meka[3] ( /ˈmɛkə/; Arabiko: مكة, Makkah, pannakabalikas [ˈmækkæ]) ket maysa a siudad idiay Hejaz ken ti kapitolio ti probinsia ti Makkah idiay Saudi Arabia. Ti siudad ket mabirukan idiay 70 km (43 mi) idiay kaunegan ti Jeddah iti akikid a ginget iti kangato a 277 m (909 ft) ti pantar ti baybay. Ti populasionna idi 2012 ket 2 a riwriw, ngem dagiti agbisbisita ket ad-adu a pagkatluenna dagiti bilang ti tunggal maysa a tawen iti las-ud ti Hajj a paset ti panawen a natengtengngel iti maika-sangapulo ket dua a lunar a bulan ti Muslim ti Dhu al-Hijjah.
Nga isu ti nakaipasngayan a lugar ni Mahoma ken ti lugar a nakaisuratan ti Koran,[4][5] Ti Meka ket naipanpanunotan a kas ti kasantuan a siudad iti relihion ti Islam[6] ken maysa a peregrino a naam-ammuan a kas ti Hajj ket obligatorio para kadagiti amin a makabael a Muslim. Ti Hijaz ket nabayagen nga inturayan dagiti kaputotan ni Mahoma, dagiti sharif, a nawaya nga agturturay wenno basalo kadagiti dakdakkel nga imperio. Daytoy ket sinagepsep ti Saudi Arabia idi 1925. Iti moderno a panawenna, ti Meka ket nakakitkita ti adu a panagpadakkel iti kadakkel ken inpraestruktura. Gapu ti daytoy, ti Meka ket nakapukaw kadagiti adu a rinibu nga agtawen a pasdek ken dagiti arkeolohiko a sitio.[7] Tatta nga aldaw, adda dagiti agarup a 15 a riwriw a Muslim a mangbisbisita ti Meka, a mairaman dagiti adu a riwriw ti las-ud ti bassit nga aldaw ti Hajj.[8] A kas ti nagbanagan, ti Meka ket nagbalinen a maysa kadagiti kaaduan a kosmopolitano ken dibersio a siudad iti Muslim a lubong,[9] urayno dagiti saan a Muslim ket agtultuloyda a maiparit a sunrek ti siudad.[10]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taga-ugma wenno nasapa a nagan para iti lugar ti Meka ket Bakkah (a naisurat pay iti Baca, Baka, Bakah, Bakka, Becca, Bekka, kdpy.).[11][12][13] Ti Pagsasao nga Arabiko a balikas, ti bukodna nga etimolohia, a kasla iti Meka, ket saan a nalawag.[14] Daytoy ket nawatiwat a namatmatian a sinonimo para iti Meka, daytoy ket naibagbaga a naisangsangayan a ti nasapa a nagan ti ginget a mabirukan idiay, bayat a dagiti Muslim nga eskolar ket sapasapda nga agus-usar a mangibaga ti sagrado a lugar ti siudad nga asideg a nakapalikmut ken mairaman ti Kaaba.[15][16]
Ti porma a Bakkah ket inus-usar para iti nagan ti Meka idiay Koran iti 3:96, bayat a ti porma a meka ket inus-usar iti 48:24.[14][17] Iti abagatan nga Arabiko, ti pagsasao nga inus-usar idiay akin-abagatan a paset ti Arabiano a Peninsula iti panawen ni Mahoma, ti b ken m ket mabalin dagiti nga agsinnukat.[17] Dagiti dadduma pay a nagibasaran ti Meka iti Koran (6:92, 42:5) ket tinawtawagan ti Umm al-Qura, a kayatna a sawen ket "ina ti amin a pagtaengan."[17]
Ti sabali pay a nagan ti Meka, wenno ti kaatapan ken banbantay a a nangpalikmut ti daytoy, segun ti Arabo ken Islamiko a tawidan, ket Faran wenno Pharan, a mangibagbaga ti Desierto ti Paran a naibaga idiay Daan Testamento.[18] Ti Arabo ken Islamiko a tawidan ket agtengtengngel a ti kaatapan ti Paran, iti nawatiwat a panagsasao, ket ti Hijaz ken ti lugar a nagtaengan ni Ishmael idi ket ti Meka.[18] Ni Yaqut al-Hamawi, ti maika-12 a siglo a Siriano a heograpo, ket insuratna a ti Faran ken "ti naiyulog ti Arabo a balikas ti Hebreo. Maysa kadagiti nagan ti Meka a naibaga iti Torah."[19] Adda ti maysa a Tal Faran ("Turod ti Faran") idiay ruar nga igid ti Meka.[19]
Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket tinurayan babaen ti Munisipalidad ti Meka, ti munisipal a konseho dagiti sangapulo ket uppat a lokal a nabutosan a kamkameng nga indauluan babaen ti mayor (tinawtawagan a kas maysa nga Al-Amin) nga indutok babaen ti gobierno ti Saudi. Ti agdama a mayor ti siudad ket ni Usama al-Bar.[20]
Ti Meka ket isu ti kapitolio ti Rehion ti Makkah, a mangiraman ti kaaruba ti Jeddah. Ti probinsial a gobernador idi ket ni Abdul Majeed bin Abdulaziz Al Saud manipud idi 2000 aginggana idi pimmusay idi 2007.[21] Idi 16 Mayo 2007, ni prinsepe Khalid bin Faisal Al Saud ket naidutok idi a kas ti baro a gobernador.[22]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Islamiko a tradison ket mangigupit ti rugi ti Meka kadagiti kaputotan ni Ishmael. Adu kadagiti Muslim ket mangitudo kapitulo almo 84:3–6 ti Daan a Testamento ti panangibaga ti perigrinasion idiay Ginget ti Baca, a nakitkita dagiti Muslim a kas ti panangibagbaga iti Meka a kas Bakkah iti Surah 3:96 ti Koran. Ti pay Griego a historiador a ni Diodorus Siculus a nagbiag idi baetan ti 60 BCE ken 30 BCE ket nangisurat ti maipanggep ti adayo a lugar idiay Arabia iti obrana iti Bibliotheca historica a nangipalplawag ti nasantuan nga altar nga inbagbaga dagiti Muslim iti Kaaba idiay Meka "Ken ti templo ken nabangonen idiay, a nasatuan unay ken nakaro a rinaraeman babaen amin dagiti Arabiano".[23] Ni Ptolomeo ket sagpaminsan pay idi a mamgibagbaga kano idi a tinawtawagana ti Meka iti "Macoraba", ngem daytoy a panangilasin ket kontrobersial.[24]
Iti Sharḥ al- Asāṭīr, ti komentario iti Samaritano a kronolohia ti midrash dagiti Patriarka, iti di ammo a petsa a mabalin a naisurat idi maika-10 a siglo C.E., ket natunton a ti Meka Mecca ket inpatakder idi dagiti lallaki nga anak ni Nebaioth, ti kalakayan nga anak a lalaki ni Ishmael.[25][26][27]
Iti panawen idi maika-5 a siglo, ti Kaaba ket lugar idi a pagraraeman para kadagiti diosen ti pagano a tribu ti Arabia. Ti kangrunaan idi a pagano a diosen ti Meka ket ni Hubal, nga inabil idi idiay babaen ti nagturay a tribu ti Quraysh[28][29] ken nabati idiay aginggana idi maiak-7 a siglo.
Idi maika-5 a siglo,ti Quraysh ket tinengngelna ti Meka, ken nagablinda a nalaing a nagtagtagilako ken komersiante. Idi maika-16 a siglo timmiponda pay iti lukratibo a komersio ti rekado, sgapu ta dagiti gubat kadagiti sabali aparte ti lubong ket agpatpataud a mangilingay ti dalan ti komersio manipud kadagiti napeggad a dalan iti baybay kadagiti nasaysayaat a dalan iti daga. Ti Bisantinonga Imperio ket dati idi a nagtengel iti Baybay Nalannasit, ngem immad-adun ti panagpirata. Ti sabali pay idi a dalan a mapan iti Golpo Persiano babaendagitikarayan ti Tigris ken Euprates, ket naipangpangta pay idi babaen dagiti ekspolitasion manipud ti Sasasanida nga Imperio, ken riniribo pay babaen dagiti Lakmida, ken dagiti Gasanida, ken ti Gubgubat ti Romano–Persiano. Ti kaprominensia ti Meka a kas sentro ti komersio ket inatiwna pay ti siudad ti Petra ken Palmyra.[30] Nupay kasta, dagiti Sasanida ket saanda a kankanayon a nakaipangpangat iti Meka ken idi 575 CE isuda ket sinalaknibanda pay ti sudad ti Arabia manipud ti panagraut iti Pagarian ti Axum, nga indauluan ti Kristiano a daulona a ni Abraha. Dagiti tribu ti akin-abagatan nga Arabia, ket kimmidawda iti tulong manipud ti Persiano nga ari a ni Khosrau I, ken iti met sungbatna isu ket napan iti abagatan idiay Arabia nga addaan kadagiti soldado ken dagiti plota ti barko idiay Meka. Ti interbension ti Persiano ket nangatipa ti pannakaiwaras ti Kristianidad nga agpadaya idiay Arabia, ken ti Meka ken ti Islamiko a Propeta a ni Mahoma nga isu iti dayta a panawen ket agtawen iti innem idiay tribu ti Quraysh ket "saanto a dumakkel iti turay ti krus."[31]
Babaen ti tengnga ti maika-6 a siglo, adda idin dagiti tallo a nangruna a pagtaengan idiay akin-amianan nga Arabia, iti amin nga igid ti abagatan-laud nga aplaya a mangbeddeng ti Baybay Nalabbasit, iti mataengan a rehion iti nagbaetan ti baybay ken dagiti nalatak a bantay iti daya. Urayno ti luagar iti likmut ti Meka ket saan a maapitan, daytoy idi ti kabaknangan kadagiti tallo a pagtaengan nga adu kadagiti danum babaen ti nalatak a Bubon Zamzam ken ti puesto kadagiti pagballasiwan dagiti nangruna a dalan ti karaban.
Dagiti narusanger a kondision ti langa ti daga ti Arabiano a peninsula ket tikankanyon a kasasaad iti suppiat a nagbaetan dagiti lokal a tribu, ngem iti tinawen mangideklarada iti kappia ken mapanda amin idiay Meka iti maysa a tinawen a peregrinasion. Aginggana idi maika-7 a siglo, daytoy a panagbanniaga ket naikeddeng idi para kadagiti relihioso a rason babaen dagiti pagano nga Arabo tapno agraemda iti bukodda nga altar, ken uminom iti Bubon Zamzaml. Nupay kasta, daytoy pay ti panawen iti tunggal maysa a tawen a makappiaan dagiti suppiat, masolbar dagiti utang , ken ti komersio ket mapasamak kadagiti banag ti Meka. Dagitoy a tinawen a pasamak ket nangited kadagiti tribu iti kapanunotan iti sapasap nga identidad ken nangaramid ti Meka a kas maysa a nangruna a pagtengngaan ti isip para iti peninsula.[32]
Dagiti karaban ti kamelio, a nakunkuna nga immuna nga inusar babaen Magoma, ket paset idi ti agdurdur-as nga ekonomia ti Meka. Dagiti kumaduaan nagtitinnulagan babaen dagiti nagtagtagilako idiay Meka ken dagiti lokal a nomadiko a tribu, a mangiyeg kadagiti tagilako – lalat, dinguen, ken dagiti metal a namina kadagiti lokal a banbantay – idiay Meka tapno maikarga kadagiti karaban ken maawit kadagiti siudad idiay Siria Siria ken Irak.[33] Dagiti historikal a panangilaglagip ket mangited pay kadagiti dadduma a banag a dagiti tagilako manipud kadagiti sabali a pagilian ket mabalin pay a napan babaen ti Meka. Dagiti tagilako manipud idiay Aprika ken ti Adayo a Daya ket limmabas a mapan idiay Siria ket mairaman dagiti rekado, lalat, medisina, kawes, ken dagiti aadipen; iti maisubli ti Meka ket makaawat iti kuarta, ar-armas, dagiti sereal ken bino, ken dagitoy met ket maiwaras iti amin a paset ti Arabia. Dagiti taga-Meka ket nagpirma kadagitoy a tulagan kadagiti Bisantino ken dagiti Beduino, ken nakitinnulag iti natalged nga ilalabas dagiti karaban, ken nagitedda iti danum ken dagiti karbengan ti pagaraban. Ti Meka ket nagbalin a sentro ti nalukay a konpederasion ti kliente dagiti tribu, a nagiraman kadagiti Banu Tamim. Dagiti sabali a rehional a bileg ket dagiti Abisinio, Ghassan, ken Lakhm ket kimmapsutda idin ken pinanawanda ti komersio ti Meka nga isu ti kangrunaan a nagikaykaysa apuersa idiay Arabia idi naladaw a maika-6 a siglo.[32]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket addaan iti kangato iti 277 m (909 ft) iti ngato ti pantar ti baybay, ken agarup a 80 km (50 mi) iti uneg manipud ti Baybay Nalabbasit.[34] Ti Sentral Meka ket mabirukan iti koridor a nagbaetan dagiti banbantay, a kankanayon a matawtawagan iti "Kalawakaw iti Mekaa." Ti lugar ket aglaon iti ginget ti Al Taneem, ti Ginget ti Bakkah ken ti ginget ti Abqar. Daytoy a lokasion ti kabanbantayan ket nangipalawag ti kontemporaneo a panagpadakkel ti siudad. Ti siudad ket maipatengnga idiay lugar ti Masjid al-Haram, a nababbaba ngem iti kaaduan ti siudad. Ti lugar iti likmut ti meskita ket buklen ti daan a siudad. Dagiti nangruna nga abenida ket ti Al-Mudda'ah ken Sūq al-Layl iti amianan ti meskita, ken ti As-Sūg Assaghīr iti abagatan. Idi nagpadpadakkel dagiti Saudi iti Nalatak a Meskita idiay sentro ti siudad, nga idiay idi ket adda dagiti ginasot a balbalay ken itan ket sinukatanen dagiti nalawa nga abenida ken dagiti kuadrado ti siudad. Dagiti tradisional a balay ket naipatakder iti lokal a bato ken kadawyan a dua wenno tallo a kadsaaran. Ti dagup a kalawa ti Meka tatta nga aldaw ket sumurok a 1,200 km2 (460 sq mi).[35]
Iti kasakbayan ti moderno a Meka, ti siudad ket nangpadpadas ti bassit a nangruna a taudan ti danum. Dagidi immuna ket dagiti lokal a bubon, a kas ti Bubon Zamzam, a nagpataud ti kadawyan a natabang a danum. Ti maikadua a taudan idi ket ti ubbog ti Ayn Zubayda. Dagiti taudan iti daytoy nga ubbog ket dagiti banaty ti J̲abal Saʿd (Jabal Sa'd) and Jabal Kabkāb, a mabirukan iti bassit a kilometro iti daya ti Jabal Arafa wenno agarup a 20 km (12 mi) iti abagatan a daya ti Meka. Ti danum ket nabunag manipud daytoy babaen ti panagusar kadagiti kanal iti sirok ti dagas. Ti maikatlo a manmano a pagtaudan idi ket ti tudo nga inpenpen babaen ti tattao kadagiti bassit a pagidulinan ti danum wenno dagiti sisterna. Ti tudo ket saan unay nga adu ken mangipresenta pay iti layus ken peggad daytoyen manipud idi un-unana nga aldaw. Segun kenni Al-Kurdī, adda idin dagiti 89 a historiko a layus aginggana idi 1965, a mairaman dagiti nadumaduma a paset ti panawen ti Saudi. Iti naudi a siglo ti maysa a kakaruan ket napasamak idi 1942. Manipud idin, nabangonen dagiti penned tapno mabanagan ti problema.
Dagiti kaarrubaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ajyad
- Al Adl (2010-11-10)
- Al Faisaliyyah
- Al Gemmezah
- Al Ghassalah
- Al Hindawiyyah
- Al Iskan
- al-Khalidiya
- Al Maabda
- Al Muaisem
- Al Nuzha
- Al Rasaifah
- Al Shoqiyah
- Al Shubaikah
- Al Sulaimaniyyah
- Al Tundobawi
- Al Utaibiyyah
- Al Zahir
- Al Zahra
- Aziziyah
- Gazza[36]
- Jabal Al Nour
- Jarwal
- Jurhum [37]
- Mina
- Misfalah
- Shar Mansur[37]
- Suq Al Lail
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket adaan iti namaga a klima. Saan a kas dagiti sabali a sudad ti Saudi Arabia, ti Meka ket mangitalinaay ti nabara a temperaturana iti kalamiisan, ken mabalin a sumakop iti 18 °C (64 °F) iti rabii aginggana iti 30 °C (86 °F) iti malem. Dagiti temperatura iti kalgaw ket napudot unay ken malabsanna ti marka ti 40 °C (104 °F) iti malen ken lumaiis iti 30 °C (86 °F) iti rabii. Mabalin nga agtudo met bassit idiay Meka iti baetan dagiti bulan ti Nobiembre ken Enero.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Thi ekonomia ti Meka ket kaaduan nga agdepdepende iti tinawen a peregrinasion. A kas inbaga ti maysa nga akademiko, "Dagiti taga-Meka ket awan dagiti panggedanda ngem ti agserbi laeng dagiti hajji." Ti matgedan a mapataud manipud ti Hajj, ket saan laeng a mangpaandar ti ekonomia ti Meka ngem iti pakasaritaan daytoy ket adu ti apektona iti ekonomia ti intero nga Arabiano a Peninsula. Ti matgedan ket mapataud kadagiti nadumaduma a waya. Ti maysa a pamay-an ket ti panagbuis dagiti peregrino. Dagiti buis ket napangina idi las-ud ti Nalatak a Depresion, ken adu nga adda dagitoy a buis ket adda aginggana idi naladaw a 1972. Ti sabali a waya iti panagpataud ti matgedan ti Hajj ket babaen dagiti serbisio kadagiti peregrino. Kas pagarigan, ti nailian a kompania ti eroplano ti Saudi, ti Saudia, ket agpataud ti 12% iti matgedanna manipud iti peregrinasion. Dagiti plete a binayadan dagiti peregrino iti ipapanda idiay Meka babaen ti daga ket agpataud pay ti matgedan; kas met dagiti otel ken dagiti kompania ti pagdagusan a mangibalay kaniada.
Ti siudad ket makaala iti ad-adu ngem $100 a riwriw, bayat a ti gobierno ti Saudi ket aggastos iti $50 a riwriw kadagiti serbisio para iti Hajj. Adda met dagiti dadduma nga industria ken dagiti paktoria iti siudad, ngem ti Meka ket awanen iti nangruna a papel iti ekonomia ti Saudi Arabia, a kangrunaan laeng a naibatay kadagiti eksport ti lana.[40] Dagiti bassit nga industria nga agpatpataray idiay Meka ket mairaman ti abel, alikamen, ken dagiti gamigam. Ti kaaduan ti ekonomia ket naibatay iti serbisio.
Ti siudad ket adun a dimmakkel kadagiti maika-20 ken maika-21 a siglo, gapu ti panagpasayaat ken kalaka ti panagbanniaga iti eroplano, ken nagpaadu daytoy kadagiti bilang dagiti peregrino a nakibingbinglay iti Hajj. Dagiti rinibu Saudi ket nagtrabtrabahoda iti amin a paset ti tawen tapno mangtaripato ti Hajj ken agtrabaho kadagiti otel ken dagiti paggatangan a mangserbi kadagiti peregrino;dagitoy nga agtrabtrabaho ket nagpaadu met ti kammasapulan para iti pagdagusan ken dagiti serbisio. Ti siudad ket addaan kadagiti adu a nawaya a dalan, ken aglaon kadagiti paggatangan ken dagiti natayag a pasdek.[41]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Munisipalidad ti Meka. Holymakkah.gov.sa. Naala idi 2013-02-03.
- ^ "Population". Statistical Yearbook 47 (2011). Central Department Of Statistics & Information. Naala idi 15 Nobiembre 2013.
- ^ Sagpaminsan a, Makkah wenno Bakkah.
- ^ Naipakasaritaan a pateg ti Koran ken ti Ḥadith A.M. Khan
- ^ Ti Nasken a maammuan ti Amin a maipanggep ti Koran Ahmed Al-Laithy
- ^ Nasr, Seyyed. Mecca, Ti Nasantuan, Medina, Ti Naraniag: Dagiti Kasantuan a Siudad ti Islam. Apertura. 2005
- ^ Taylor, Jerome (2011-09-24). "Meka para kadagiti Nabaknang: Ti kasantuan a lugar ti Islam ket 'agbalinen a Vegas'". The Independent (Londres).
- ^ Ti Saudi a torre: Ti Meka a maigiddiat ti Las Vegas: Nataytayag, nasansantuan ken nadaydayeg (gangani) iti aniaman a lugar, The Economist, napetsaan idi Hunio 24 2010, Cairo.
- ^ Fattah, Hassan M.Dagiti Islamiko a Peregrino ket Mangiyegda ti Kosmopolitano nga Angin iti Saan a Maipada a Siudad, New York Times. Enero 20, 2005.
- ^ Esposito, John L. (2011). Ti Nasken a Maamuan ti sinoman a maipanggep ti Islam. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 25. "Ti Meka, a kasla ti Medina, ket Narikpan kadagiti saan a Muslim"
- ^ Barbara Ann Kipfer (2000). Ensiklopediko a diksionario ti arkeolohia (Illustrated nga ed.). Springer. p. 342. ISBN 9780306461583.
- ^ Cyril Glassé ken Huston Smith (2003). Ti baro nga ensiklopedia ti Islam (Nabaliwan, nailustrado nga ed.). Rowman Altamira. p. 302. ISBN 9780759101906.
- ^ William E. Phipps (1999). Mahoma ken Hesus: ti panangipada dagiti propeta ken dagiti insursuroda (Nailustrado nga ed.). Continuum International Publishing Group. p. 85. ISBN 9780826412072.
- ^ a b Kees Versteegh (2008). C. H. M. Versteegh ken Kees Versteegh, ed. Ensiklopedia ti pagsasao nga Arabiko ken linguistiko, Tomo 4 (Nailustrado nga ed.). Brill. p. 513. ISBN 9789004144767.
- ^ Daniel C. Peterson (2007). Mahoma, propeta ti Dios. Wm. B. Eerdmans Publishing. pp. 22–25. ISBN 9780802807540.
- ^ Sher Ali Maulawi, Mirza Tahir, Ahmad Hadhrat (2004). Ti Nasantuan a Koran nga adda ti Panakaipatarus. Islam Internasional. p. 753. ISBN 9781853727795.
- ^ a b c Philip Khûri Hitti (1973). Dagiti kapitolio a siudad ti Arabo nga Islam (Nailustrado nga ed.). Unibersidad ti Minnesota a Pagmalditan. p. 6. ISBN 9780816606634.
- ^ a b Sir Sayyid Aḥmad Khān (1870). Ti serie dagiti salaysay ti biag ni Mahoma: ken dagiti suheto a simmarsaruno. Londres: Trübner & co. pp. 74–76.
- ^ a b Reuven Firestone (1990). Dagiti panagbanbanniaga ti nasantuan a dagdaga: ti ebolusion ti sarsarita ti Abraham-Ismael iti Islamiko a panakaawat ti testo. SUNY Press. pp. 65, 205. ISBN 9780791403310.
- ^ "Mecca Seeks to Lead Saudi Arabia’s Solar Energy Expansion". Bloomberg (Bloomberg). 22 Septiembre 2012. Naala idi 20 Enero 2013.
- ^ "Prince Abdul-Majid, Governor of Mecca, Dies at 65". The New York Times. Associated Press. 2007-05-07. Naala idi 1 Enero 2008.
- ^ "Prince Khalid Al Faisal appointed as governor of Makkah region". Saudi Press Agency. 16 Mayo 2007. Naala idi 2008-01-01.
- ^ Translated by C H Oldfather, Diodorus Of Sicily, Volume II, William Heinemann Ltd., London & Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, MCMXXXV, p. 217.
- ^ Crone, Patricia (1987). Meccan Trade and the Rise of Islam. Princeton University Press. pp. 134–135. ISBN 1593331029.
- ^ Alan David Crown, Samaritan Scribes and Manuscripts, Mohr Siebeck 2001 p.27
- ^ Patricia Crone, M. A. Cook Hagarism: The Making of the Islamic World, Cambridge University Press 1977 p.22.
- ^ Hava Lazarus-Yafeh,Intertwined Worlds: Medieval Islam and Bible Criticism, Princeton University Press 1992 pp.61-62
- ^ Hawting, G. R. (1980). "The Disappearance and Rediscovery of Zamzam and the 'Well of the Ka'ba'". Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London 43 (1): 44–54 (44). JSTOR 616125.
- ^ Islamic World, p. 20
- ^ Lapidus, p. 14
- ^ Bauer, S. Wise (2010). The history of the medieval world: from the conversion of Constantine to the First Crusade. W. W. Norton & Company. p. 243. ISBN 978-0-393-05975-5.
- ^ a b Lapidus, pp. 16–17
- ^ Islamic World, pp. 17–18
- ^ Islamic World, p. 13
- ^ "Mecca Municipality". Holymakkah.gov.sa. Naala idi 2010-04-06.
- ^ Nauram ti kaarubaan ti Meka idiay asideg dagiti peregrino ti Hajj. news.outlookindia.com (2005-01-17)
- ^ a b NigeriaNews: "Ti Kano ket nagrenrenta kadagiti 15a balay idiay Saudi para kadagtii peregrino". Ndn.nigeriadailynews.com (2009-06-30). Naala idi 2013-02-03.
- ^ "Weather averages Mecca". PME. Naala idi Agosto 17, 2009.
- ^ "Mecca Climate and Weather Averages, Saudi Arabia". Weather2Travel. Naala idi 2014-10-14.
- ^ Mecca. World Book Encyclopedia. 2003 edition. Volume M. p. 353
- ^ Howden, Daniel (2006-04-19). "Shame of the House of Saud: Shadows over Mecca". London: The Independent (UK). Naala idi 2007-05-03.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- dagiti editor ti Time-Life Books. (1999). Amia kadi tikita ti biag kadagtii daga ti propeta: Islamiko a lubong, AD 570 – 1405. Time-Life Books. ISBN 0-7835-5465-6.
- "Quraysh". Encyclopædia Britannica. Britannica Concise Encyclopedia (online). 2007. Naala idi 2007-02-19.
- Lapidus, Ira M. (1988). Ti Pakasaritaan dagiti Islamiko a Kagimongan. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-22552-3.
- Hawting, G. R. (1980). "Ti Pannakapukaw ken Pannakaduktal manen ti Zamzam ken ti 'Bubon ti Ka'ba'". Warnakan ti Eskuela ti Oriental ken Aprikano a Panagadadal, Unibersidad ti Lon dres 43 (1): 44–54. JSTOR 616125.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rosenthal, Franz; Ibn Khaldun (1967). Ti Muqaddimah: Ti Pangyuna a Pakasaritaan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-09797-6.
- Crone, Patricia (1987). Meka a Panaglaklako ken ti Panagpangato ti Islam. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan.
- Burton, Richard Francis (1855). Kabukbukodan a Naratibo ti Peregrino ti Al-Madinah ken Meccah — Tomo 1 (Text file). 2 1 (Pannakailaglagipan nga ed.). Tylston ken Edwards. Naala idi 2008-10-22.
- Burton, Richard Francis (1855). Kabukbukodan a Naratibo ti Peregrino ti Al-Madinah ken Meccah — Tomo 2 (Text file). 2 2 (Pannakailaglagipan nga ed.). Tylston ken Edwards. Naala idi 2008-10-22.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Meka idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Meka idiay Wikiquote
- Munisipalidad ti nasantuan a Meka Opisial a website (iti Arabiko)


text:
Akbar, Basilan
Ti Akbar ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Basilan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Akbar ket nabingbingay a politikal kadagiti 9 a barbaranggay.[2]
- Caddayan
- Linongan
- Lower Bato-bato
- Mangalut
- Manguso
- Paguengan
- Semut
- Upper Bato-bato
- Upper Sinangkapan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Basilan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Basilan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Puso
Ti puso ket lungog a piskel nga agbomba iti dara kadagiti amin a basiha ti dara babaen ti maul-ulit, a ritmiko a panagkaretket. Daytoy ket mabirukan kadagiti amin nga ayup nga adda iti maysa a sistema ti panagbalikuskos (a mairaman amin nga bertabrata).[1]
Ti termino a kardiako (a kas iti kardiolohia) a ti kaibuksilanna ket "mainaig iti puso" ken nagtaud manipud ti Griego kapδιά, kardia, para iti "puso".
Ti puso ti bertabrata ket naipangpangruna a buklen iti kardiako a piskel ken dagiti mangikapet a kulanit. Ti kardiako a piskel ket ti maysa nga inboluntario nga estriado a kulanit ti piskel a mabirukan laeng iti daytoy nga organo ken akinrebbeng para iti abilidad ti puso nga agbomba iti dara.
Ti napipia a puso ti tao, ket agpitikpitik iti 72 a pitik iti tunggal maysa a minuto, daytoy ket agpitik iti agarup a 2.5 billon a beses iti las-ud ti pakatengngaan iti 66 a tawen ti panagbiag. Daytoy ket agdagsen iti agarup a 250 iti 300 gramo (9 iti 11 oz) iti babbai ken 300 iti 350 gramo (11 iti 12 oz) iti lallaki.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Puso". SeymourSimon.com.
- ^ Kumar; Abbas; Fausto (2005). Robbins ken ni Cotran Patolohiko a Batayan iti Sakit (Maika-7 nga ed.). Philadelphia: Elsevier Saunders. p. 556. ISBN 0721601871.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Puso idiay Wikimedia Commons


text:
Pilid
Ti pilid ket isu ti nagtitimbukel a komponente a naikeddeng nga agtayyek iti maysa a bering a pagtayyekan. Ti pilid ket maysa kadagiti kangrunaan a komponente iti pilid ken burayongan a maysa kadagiti innem a simple a makina. Dagiti pilid, a mairaman dagiti burayongan, ket mangpalubos ti nalaka a panaggunay kadagiti nadagsen a banag a mangpalaka ti panangiyakar wenno panangilugan bayat a mangsupsuporta ti karga, wenno mangaramid iti panagobra dagiti makina. Dagiti pilid ket inus-usar pay para kadagiti dadduma a panggep, a kas iti manibela ti barko, manibela, pagdamilian a pilid ken bolante.
Dagiti kadawyan a kas pagarigan ket mabirukan kadagiti pagipakatan ti pagluganan. Ti pilid ket nasayaat a mangpabassit ti rasras babaen ti panapalaka ti panaggunay babaen ti panagtulatid a maikuyog ti panagusar kadagiti burayongan. Tapno dagiti pilid ket agtulatiddda, ti kanito ket masapul a maipakat iti pilid iti pagtayyekanna, babaen iti grabidady, wenno babaen ti panangipakat iti sabali nga akin-ruar a puersa wenno panangipusipos a puersa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Pilid idiay Wikimedia Commons
- Dagiti midia a mainaig ti Dagiti pilid ti kotse idiay Wikimedia Commons
- Ti Kaduogan a Natarikayo a Pilid. Museo ti Siudad iti Ljubljana. Naala idi 31 Enero 2012.


text:
Kayo
Iti botanika, ti kayo ket maysa a mula nga adda dagiti immatiddog a sanga, wenno bunged, a mangsupsuporta kadagiti bulong wenno sangsanga.
Iti daddumapay a panag-usar, ti panangipalpalawag ti kayo ket mabalin nga ak-akikid, a mairaman laeng dagiti natarikayo a mulmula, dagiti laeng mula a mausar a kas tarikayo, dagiti laeng mula a a nainaganan iti katayag wenno dagiti laeng perenial a sebbangan. Iti nawatwatiwat, dagiti kayo ket mairaman dagiti nataytayag a anaaw, dagiti kayo a pako, dagiti saba ken kawayan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kaykayo idiay Wikimedia Commons


text:
Pannakaammo
Ti pannakaammo ket isu ti pamiliaridad maysa a tao wenno banag, a mabalin a mairaman dagiti kinapudno, pakaammo, dagiti panangilawlawag, wenno dagiti kalaing a naala babaen ti pannakasanay wenno edukasion. Daytoy ket mabalin a mangitudo ti teoretiko wenno praktikal a pannakaawat ti maysa a suheto. Daytoy ket mabalin a napatinggaan (a kas ti praktikal a kinalaing wenno kinabatido) wenno nalawag (a kas ti teoretiko a pannakaawat ti maysa a suheto); daytoy ket mabalin nga adadu wenno basbassit a porma wenno sistematiko.[1] Iti pilosopia, ti panagadal ti pannakaammo ket makunkuna a ti epistemolohia; ti pilosopo a ni Plato ket naindayegan a nangipalplawag ti pannakaammo a kas ti "napaneknekan a husto a pammati." Nupay kasta, awan ti adda maymaysa naitunosan a panangipalplawag ti pannakaammo, ngem adda met dagiti nadumaduma a teoria a mangipalpalawag daytoy. Ti sumaganad nga inadaw nga insao manipud ti "Teoria ti Pannakaammo" ni Bertrand Russell ket mangipakpakita ti karigat a panangipalplawag ti pannakaammo: "Ti saludsod no kasano ti panangipalpalawag ti pannakaammo ket mabalin a kangrunaan ken karigatan kadagiti tallo a binglayen tayo. Daytoy ket mabalin a nakakaskasdaaw: iti umuna pnakaita mabain a maipagarup a ti pannakaammo ket mabalin a maipalpalawag a kas ti pammati a maitunos kadagiti kinapudno. Ti parikut ket ket awan ti makaamo no ania ti pammati, awan ti makaammo ti kinpudno, ken awan ti makaammo ti pangitunosan a nagbaetan kaniada a mangaramid ti paamati a maysa kinapudno. Mangrugi tayo iti pammati."
Ti panangala ti pannakaammo ket mairaman ti narikut a kognitibo a pamay-an: pannangipagarup, pannakisinnarita, asosiasion ken panagrason; bayat a ti pannakaammo ket naibagbaga pay a mainaig ti kapasidad ti pannangawat kadagiti tattao.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_us1261368#m_en_us1261368
- ^ Stanley Cavell, "Pannakaaammo ken Pannangawat," Kaibuksilan tayo kadi ti Maibagbaga tayo? (Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2002), 238–266.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pannakaammo idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Pannakaammo idiay Wikiquote


text:
Hapon
Ti Hapon (Pagsasao a Hapón:日本, Nihon; ti nadadaan a pormal nga awag ket Nippon) ket maysa nga isla a pagilian a masarakan iti Taaw Pasipiko, iti daya ti Korea ken Tsína, a naibartay manipud iti Baybay Okhotsk iti amianan agingga iti Baybay Daya a Tsína iti abagatan. Buklen ti nasurok a 3,000 nga is-isla, ti kadakkelan kadagitoy ket dagiti isla ti Hokkaido, Honshu, Shikoku, ken Kyushu. Kaaduan kadagiti isla ti Hapón ket kabambantayan ken adu kadagitoy ti addan bulkan. Ti kangatuan amin a tuktok ken ti Bantay Fuji.
Ti Hapón ti maikadua a kadakkelan ti ekonomiana a pagilian iti sangalubongan (Ti Estados Unidos ti umuna) ken maysa kadagiti nangnangruna nga industrialisado a pagilian iti lubong. Maysa a unitario a batay-linteg a monarkia nga addaan iti emperador ken mabutbutosan a parlamento, ti Dieta, a maysa kadagiti kadaanan a lehislatura iti Asia. Maysa ti Hapón kadagiti kadadakkelan iti populasion a pagilian iti lubong. Ti kapitoliona a Tokyo, nga addaan iti nasurok a 30 riwriw nga agtaeng, ket ti maibilang a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong.
Administratibo a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Naguduagudua ti Hapón iti 47 a prepektura, a kadawyan a nagrupo kadagiti rehion. Ti Honshu, ti kadadakkelan ken kaaduan ti populasionna nga isla, ket naguduagudua iti lima wenno ad-adu pay a rehion. Dagiti dadduma a dadakkel nga is-isla ket addaan saggaysa a rehion.
Manipud iti amianan agpaabagatan, dagiti sumaganad dagiti rehion:
Dagiti prepektura ket nabingbingay pay kas siudad, ili ken bario. Dagiti kangrunaan a siudad ket nabennebenneg kas elektoral a distrito (Ingles: wards), ti tengnga a paset ti Tokyo ket nabingay iti 23 nga espesial nga elektoral a distrito.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "法制執務コラム集「法律と国語・日本語」" (iti Hapón). Lehislatibio nga Opisina iti Kamara dagiti Konsilo. Naala idi 19 Enero 2009.
- ^ Babaen dagiti sarsarita, Ti Hapón ket nabangon iti daytoy nga aldaw babaen ni Emperador Jimmu, ti immuna nga emperador iti daytoy a pagilian.
- ^ "Japan Statistical Yearbook 2010". Opisina dagiti Estadistika. p. 17. Naala idi 15 Enero 2011.
- ^ "Karkulo ti Opisina ti Opisial a Hapón nga Estadistika". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi 25 Agosto 2010.
- ^ "Dagiti Immuna a Bilang iti Populasion ken Sangakabbalayan". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi Pebrero 25, 2011.
- ^ a b c d "Japan". Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2011. Naala idi 30 Septiembre 2011.
- ^ "World Factbook: Gini Index". CIA. Naala idi 11 Mayo 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". UN. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- Hapon
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Pilipinas
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti imperio
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 660 BC
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Bantay Amorong
Ti Bantay Amorong ket mabalin nga aktibo a bulkan, daytoy ket paset ti Bulkaniko a Grupo ti Amorong , daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a puntos ti Tanap ti Tengnga a Luzon, iti probinsia ti Pangasinan, Rehion I, iti isla ti Luzon, Pilipinas.
Dagiti linaon
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Amorong ket maysa kadagiti rimpuok dagiti bassit a simborio ti lava ken dagiti diatreme. Daytoy laeng ti agdama a mangipakpakita kadagiti aniaman a mainaig nga aktibidad ti bulkan a pumaroliko ken solpatariko.[1]
Dagiti pannakailista[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS) ket ilistana ti Bantay Amorong a kas di aktibo.[2]
Ti Instituto ti Smithsoniano ket ilistana ti Bantay lists Amorong a kas Pumaroliko.[1]
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti petsa ti naudi a panagbettakna ket di ammo ngem mabalin a nabaybayagen ngem 1 a riwriw a tawtawen ti napalabasen.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nabato a kita ket kaaduan a trakiandisita.
T K-Ar a panangipetsa ket agarup a 1.14 a riwriw a tawtawen ket naala idi manipud ti Bulkaniko a grupo ti Amorong.[1]
Daytoy ket naisanglad iti igid ti lineamento ti bulkan ti Daya a Bataan iti Pilipinas.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Singsing ti Apuy ti Pasipiko
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e "Amorong". Programa ti Global a Bulkanismo, Instituto ti Smithsoniano. http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0703-085. Naala idi 2010-12-19.
- ^ "Listaan dagiti Di Aktibo a Bulkan". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS). Naala idi 2010-12-19.


text:
Suso
Ti termino a suso, aam-ammo pay kas Latin a mamma iti anatomia, ket ti akingngato a vetral a rehion ti barukong ti maysa nga ayup partikular dagiti mammalia, a pakairaman ti tao. Kasta met a dagiti suso ket paet ti bagi ti mamali nga ayup nga addaan iti organo nga agpatubbog iti gatas a maaramat a pangpakan kadagiti maladaga.
Ngem uray ti lalaki a tao ket addaan met iti suso a nakayanakan nga addaan met kadagiti kagrunaan a pagtubbogan ti gatas. Ngem nupay addaan ti lalaki dagiti gladula ti mammaria nga agpataud iti gatas, saan a maaramat dagitoy nupay iti sumagmamano a kaso ket adda dagiti lalaki nga agpammukel dagiti susoda, a maawagan iti gynecomastia.
Dagiti suso ket nabungon iti kudil; tunggal suso ket addaan iti mungay a linikmut ti areola. Ti areola ket addaan maris a lumabbaga wenno ngumisit a kayumanggi, awanan buok, ken addaan kadagiti glandula a sebaceous. Dagiti daddadakkel a glandula a mammaria iti uneg ti suso ti pagtaudan ti gatas, addaanda iti sumagmamano a lobule, ket ti tunggal suso ket addaan 10-20 a lactiferous a pagayusan a mangpatubbog iti gatas kadagiti lobule a mangitunda iti mungay a no sadino dagiti pahayusan ket addaan bukodna a paglukatan.


text:
Arkimedes
Ni Arkimedes ti Siracusa (Griego: Ἀpxιuήδnς; c. 287 BC – c. 212 BC) ket maysa idi a Griego a matematiko, pisiko, inhenniero, inbentor, ken astronomo.[1] Uranyno bassit laeng dagiti salaysay a naamammoan para iti biagna, isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti mangidaulo a sientista iti klasiko a kinaugma. Kadagiti mairamraman a panagpasayaatna ti pisika ket dagiti kammasapulan ti hidroestatiko, estatika ken ti maysa panagipalpalawag ti pamunganayan ti pamatuangan. Isu ket naipammadayawan pay ti panagdibuho a panagpabaro kadagiti makina, a mairaman dagiti sillong a motor ken ti tornilio a bomba a naipanagan kaniana. Dagiti moderno nga eksperimento ket nagsubok kadagiti panagitunton a ni Arkimedes ket nagdaremdem kadagiti makina a makabagkat kadagiti agraraut a bapor manipud ti danum ken mangpuor kadagiti bapor nga inususar dagiti adu a sarming.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Arkimedes(c.287 - c.212 BC)". BBC History. Naala idi 2012-06-07.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Arkimedes idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Arkimedes idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Arkimedes idiay Wikisource


text:
Antique
Ti Antique ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Lumaud a Visayas iti akin-laud a paset ti Isla ti Panay. Ti kapitoliona ket ti ili ti San Jose. Kabeddengna dagiti probinsia ti Aklan, Capiz, ken Iloilo iti banda't daya, ken ti met Baybay Sulu iti laud.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Antique iti 18 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013


text:
Bacolod
Ti Siudad ti Bacolod ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Negros Occidental iti Pilipinas. Isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Negros Occidental. Kabeddengna ti Siudad ti Talisay iti amianan, ti ili ti Murcia iti daya, ti Siudad ti Bago iti abagatan-a-laud, ken ti Kipet ti Guimaras iti laud.
Naindayegan ti Siudad ti Bacolod gapu iti Piesta ti Maskara a maang-angay ditoy iti kada bulan ti Oktubre.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Bacolod ket nabingbingay a politikal kadagiti 61 a barbaranggay.[2]
- Alangilan
- Alijis
- Banago
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Baranggay 5 (Poblacion)
- Baranggay 6 (Poblacion)
- Baranggay 7 (Poblacion)
- Baranggay 8 (Poblacion)
- Baranggay 9 (Poblacion)
- Baranggay 10 (Poblacion)
- Baranggay 11 (Poblacion)
- Baranggay 12 (Poblacion)
- Baranggay 13 (Poblacion)
- Baranggay 14 (Poblacion)
- Baranggay 15 (Poblacion)
- Baranggay 16 (Poblacion)
- Baranggay 17 (Poblacion)
- Baranggay 18 (Poblacion)
- Baranggay 19 (Poblacion)
- Baranggay 20 (Poblacion)
- Baranggay 21 (Poblacion)
- Baranggay 22 (Poblacion)
- Baranggay 23 (Poblacion)
- Baranggay 24 (Poblacion)
- Baranggay 25 (Poblacion)
- Baranggay 26 (Poblacion)
- Baranggay 27 (Poblacion)
- Baranggay 28 (Poblacion)
- Baranggay 29 (Poblacion)
- Baranggay 30 (Poblacion)
- Baranggay 31 (Poblacion)
- Baranggay 32 (Poblacion)
- Baranggay 33 (Poblacion)
- Baranggay 34 (Poblacion)
- Baranggay 35 (Poblacion)
- Baranggay 36 (Poblacion)
- Baranggay 37 (Poblacion)
- Baranggay 38 (Poblacion)
- Baranggay 39 (Poblacion)
- Baranggay 40 (Poblacion)
- Baranggay 41 (Poblacion)
- Bata
- Cabug
- Estefania
- Felisa
- Granada
- Mandalagan
- Mansilingan
- Montevista
- Pahanocoy
- Punta Taytay
- Singcang-Airport
- Sum-ag
- Taculing
- Tangub
- Villamonte
- Vista Alegre
- Handumanan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Negros Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Numero
Ti numero ket isu ti matematiko a banag nga inus-usar iti bilang, etiketa, ken rukod. Iti matematika, ti pannkaipalawag ti numero ket naipaatiddogen kadagiti napalabas a tawen tapno mairaman dagiti numero a kas ti sero, dagiti negatibo a numero, dagiti rasional a numero, dagiti irrasional a numero, ken dagiti narikut a numero.
Dagiti matematiko nga operasion ket dagiti naisangayan a pamay-an a mangala ti maysa wenno ad-adu a numero a maikabil ken agpataud ti numero a kas ti maiparuar.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tobias Dantzig, Numero, ti pagsasao iti siensia; ti kritiko a panagsukisok para iti naikultura a saana matematiko, New York, The Macmillan company, 1930.
- Erich Friedman, Ania kadi a ti pannakaipangruna iti daytoy a numero?
- Steven Galovich, Pangyuna kadagiti Matematiko nga Estruktura, Harcourt Brace Javanovich, 23 Enero 1989, ISBN 0-15-543468-3.
- Paul Halmos, Ampapaok nga Agasmang ti Teoria, Springer, 1974, ISBN 0-387-90092-6.
- Morris Kline, Matematiko a Panunot manipud ti Taga-ugma aginggan iti Moderno a Panawen, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1972.
- Alfred North Whitehead ken ni Bertrand Russell, Principia Mathematica aginggana ti *56, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1910.
- George I. Sanchez, Aritmetika iti Maya, Austin-Texas, 1961.


text:
Lalaki
Ti lalaki ket mabalin a maipakat iti maysa a manakman a lalaki wenno tao a lalaki (Ingles: man). Kasla dagiti kaaduan a lalaki kadagiti mamalia, ti henoma ti tao ket nagtawtawid ti maysa a kromosoma X manipud ti inana ken ti maysa a kromosoma Y manipud ti amana. Ti lalaki nga agparparatubo a maladaga ket agipataud kadagiti ad-adu a bilang dagiti androheno ken dagiti basbassit a bilang dagiti estroeno ngem ti maysa a babai nga agparparatubo a maladaga . Daytoy a paggiddiatan kadagiti mainaig a bilang kadagitoy a sekso nga esteriode ket kaaduan a gapuanan para iti pisiolohiko a paggigidiatan a mangilasin ti lallaki kadagiti babbai.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrew Perchuk, Simon Watney, Bell Hooks, Ti Maskulino a Panglimo: Kinalalaki ken Representasion, MIT a Pagmalditan 1995
- Pierre Bourdieu, Maskulino a Panangituray, Papel nga akklub nga Edision, Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan 2001
- Robert W. Connell, Dagiti maskulinidad, Cambridge : Polity Press, 1995
- Warren Farrell, Ti Mito ti Bileg ti Lalaki Berkley Trade, 1993 ISBN 0-425-18144-8
- Michael Kimmel (ed.), Robert W. Connell (ed.), Jeff Hearn (ed.), Manual dagiti Panagadal iti Lallaki ken dagiti Kinalalaki, Sage Publications 2004
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Lallaki idiay Wikimedia Commons


text:
Sibil a gubat
Ti maysa a sibil a gubat ket maysa a gubat a baetan dagiti naurnos a grupo iti kaunegan iti agpadpada a pagilian nga estado wenno republika,[1] wenno, ti basbassit a pannakaammuan, ti baetan ti dua a pagilian a napartuat manipud ti maysa a dati nga estado ti nagkaykaysa a pagilian.[2] Ti panggep ti maysa a bangir ket mabalin a ti mangtengngel ti pagilian wenno maysa a rehion, tapno makagun-od ti pannkawaya ti maysa a rehion, wenno baliwanna dagiti annuroten ti gobierno.[1] Ti termino ket binulod a pannakaipatarus iti Latin ti bellum civile a nausar idi a mangibaga kadagiti nadumaduma a sibil a gub-gubat ti Romano a Republika idi umuna a siglo BC.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b James Fearon, "Sibil a Gubat ti Irak" iti Ganganaet a Pannakibiang, Marso/Abril 2007. Para iti adu pay a pakisinnaritaan iti pannkaidasig ti sibil a gubat, kitaen ti ti paset "Pormal a pannakaidasig".
- ^ Pagpagilian, dagiti Pagtagilakuan, ken Gubat: Moderno a Pakasaritaan ken ti Sibil a Gubat ti Amerikano | Book Reviews, EH.net. "Dua a Pagpagilian [iti kaunegan ti Estados Unidos] ket naparang-ay gapu ti panagtagabu." Oktubre 2006. Naala idi Hulio 2009.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ali, Taisier Mohamed Ahmed ken ni Robert O. Matthews, nagsursurat. Dagiti Sibil a Gubat idiay Aprika: dagiti ramut ket resolusion (1999), 322 a pampanid
- Mats Berdal ken ni David M. Malone, Agum ken Ranggas: Dagiti Ekonomiko nga Ahenda kadagiti Sibil a Gubat (Lynne Rienner, 2000).
- Paul Collier, Pangtullol ti Suppiat a Palab-og: sibil a gubat ken panagrang-ay nga annuroten World Bank (2003) - 320 pages
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti sibil a gubat idiay Wikimedia Commons


text:
Pannakiasawa
Ti pannakiasawa wenno panagkallaysa ket isu ti sosial a panagkaykaysa wenno nainkalintegan a kontrata a baetan ti tattao a tinawtawagan ti agassawa a mangibangaon kadagiti karbenagan ken rebbengan a baetan dagiti agassawa ken dagiti annakda, ken ti baetan dagiti agassawa ken dagiti nakaikamanganda.[1] Ti pannkaipalplawag ti pannakiasawa ket agdumaduma segun kadagiti nadumaduma a kultura, ngem kadawyan patakder iti interpersonal a pannakikabagian, a kadawyan a nadekket ken seksual, ket naitunosan. No nalawlawa pay a maipalplawag daytoy, ti pannakiasawa ket naikedleddeng a kultural nga unibersal. Kadagiti kaaduan a kultura, ti pannakiasawa maingayed iti maysa a seremonia ti panagkasar. Kadagiti termino iti nainkalintegan a panagbigbig, kaaduan kadagitinaturay nga estado ken dagiti dadduma pay a katurayan ket mangipatinggada ti pannakiasawa iti dua a sungani a sekso wenno dua a tao iti sungani a lalaki wenno babai iti henero a binario, ken ti bumasbassiten a bilang kadagitoy ket mangipalubos ti polihinia, dagiti ubbing a pannakiasawa, ken dagiti napilit a panakiasawa. Kadagiti moderno apanawen, adda dagiti umad-adu a bilang dagiti pagilian ken dadduma pay katurayan ket nagikkatada kadagiti panagiparit iti ken nangibangonda ti nainkalintegan a panagbigbig para iti agpada iti sekso a panakiasawa, sabali a puli a panakiasawa, ken sabali a pammati apannakiasawa. Kadagiti sabali a kultura, ti pannakiasawa ket naitaltalek wenno nasken sakbay iti aniaman a seksual a pannakitignay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Haviland, William A.; Prins, Harald E. L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2011). Kultural nga Antropolohia: Ti Naintaoan a karit (Maika-13 nga ed.). Cengage Learning. ISBN 978-0-495-81178-7. "Ti saan nga etnosentriko a panakaipalplawag iti pannakiasawa ket isu ti kultural a lagdaan a panagkaykaysa a baetan ti dua wenno ad-adu a tattao a mangibangon ti naisangayan a karbengan ken rebbeng a baetan ti tattao, ti baetanda ken dagiti annakada, ken ti baetanda ken dagiti nakaikamanganda."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Pannakiasawa idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Pannakiasawa idiay Wikiquote
- Dagiti Ritu ti Aprikano a Pannakiasawa


text:
Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
Ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia[1] (kadawyan a naamammuan iti ASEAN /ˈɑːsi.ɑːn/ ah-see-ahn,[2] sagpaminsan a /ˈɑːzi.ɑːn/ ah-zee-ahn)[3][4] ket maysa a heo-politikal ken ekonomiko a gunglo dagiti sangapulo a pagilian a mabirukan idiay Abagatan a daya nga Asia, a naporma idi 8 Agosto 1967 babaen ti Indonesia, Malaysia, ti Pilipinas, Singapur ken Tailandia.[5] Manipud idin, dagiti pannakaikameng ket naipalawa a mangiraman ti Brunei, Burma (Myanmar), Cambodia, Laos, ken Bietnam. Dagiti gandatna ket mairaman ti panngipardas ti idadakkel ti ekonomia, sosial a panagrang-ay, panagrang-ay ti kultura kadagiti kamengna, panagsalaknid ti rehional a kappia ken panagtalinaay, ken dagiti opurtunidad para kadagiti kameng a pagpagilian tapno nakappia a pakitungtungan dagiti paggigiddiatan.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pakabuklan". ASEAN. Naidulin manipud ti kasisigud idi 26 Enero 2009. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ VOA.gov, Biruken it Timek ti Amerika
- ^ "NLS/BPH: Dadduma pay a sinursurat, Ti ABC a Libro, Ti Alagaden ti Panagbalikas". 8 Mayo 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi 12 Enero 2009. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ Asean.org, ASEAN-10: Panangsango kadagiti Karit, babaen ni Termsak Chalermpalanupap, Asean.org, ASEAN Opisial a Website ti Sekretariat. Naala idi 27 Hunio 2008.
- ^ DEklarasion ti Bangkok. Wikisource. Naala idi 14 Marso 2007.
- ^ Asean.org, Pakabuklan, Asean.org, ASEAN Opisial a website ti Sekretariat. Naala idi 12 Hunio 2006.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia idiay Wikimedia Commons


text:
Estoria 37: Ti Tolda a Pagdaydayawan
AMMOM kadi no ania daytoy a patakder? Isut’ naisangsangayan a tolda a pagdaydayawan ken Jehova. Isut’ maaw-awagan met ti tabernakulo. Nalpas nga impatakder dayta dagiti tattao iti makatawen kalpasan ipapanawda idiay Egipto.
Idi adda idiay Bantay Sinai ni Moises, imbaga ni Jehova kenkuana no kasano ti panangaramid iti tabernakulo. Imbagana nga aramidenna dayta tapno nalaka a pagsisinaen. Isu nga no umakar dagiti Israelitas iti nadumaduma a luglugar idiay let-ang, maitugotda ti tolda kadakuada.
No kumitaka idiay uneg ti bassit a kuarto idiay ungto ti tolda, makakitaka ti kahon. Daytoy ti maaw-awagan lakasa ti tulag. Iti sinanpungtona, addaan anghel wenno kerubin a balitok. Insurat manen ti Dios ti Sangapulo a Bilbilin iti dua a tapi dagiti bato kalpasan panangbuong ni Moises kadagiti immuna. Dagitoy ti naidulin iti lakasa ti tulag, agraman ti maysa garapon a mana. Malagipmo pay kadi daydiay mana?
Pinili ti Dios ni Aaron a kabsat ni Moises nga agbalin a nangato a padi. Idauloanna dagiti tattao nga agdayaw ken Jehova. Dagiti annakna a lallaki ti papadida met.
Ita kitaem ti dakdakkel a kuarto iti tolda. Makitkitam kadi ti kahon nga adda rumrummuar nga asukna? Isu daytoy ti altar a pagpupuoran dagiti papadi ti nabanglo a banag a maaw-awagan insenso. Sa adda met ti kandelero a pito ti pagsilawanna, ken ti lamisaan nga adda 12 a tinapay iti rabawna.
Idiay paraangan ti tabernakulo adda dakkel a palanggana a napunno ti danum. Us-usaren daytoy dagiti papadi a pagbuggoan. Adda met dakkel nga altar a pakapuoran dagiti natay nga an-animal kas daton ken Jehova. Ti tolda ti adda idiay tengnga ti kampamento. Dagiti Israelitas ti aggigianda kadagiti toldada iti agliklikmutna.
Exodo 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; 28:1; 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; Hebreo 9:1-5.
Dagiti Saludsod
- Ania ti awag iti patakder nga adda iti ladawan, ken ania ti usarna?
- Apay nga imbaga ni Jehova ken ni Moises a mangaramid iti tabernakulo a nalaka a pagsisinaen?
- Ania daydiay kahon nga adda iti uneg ti bassit a kuarto idiay ungto ti tolda, ket ania ti nagyanna?
- Siasino ti pinili ni Jehova nga agbalin a nangato a padi, ket ania ti aramiden ti nangato a padi?
- Ania dagiti tallo a banag nga adda iti dakdakkel a kuarto iti tolda?
- Ania dagiti dua a banag nga adda iti paraangan ti tabernakulo, ket ania ti usar dagitoy?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Exodo 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; ken 28:1.
Ania ti itakderan dagiti kerubin nga adda iti “rabaw ti lakasa ti pammaneknek”? (Ex. 25:20, 22; Num. 7:89; 2 Ar. 19:15)
- Basaenyo ti Exodo 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; ken Hebreo 9:1-5.
Apay nga impaganetget ni Jehova ti kinapateg ti panangtaginayon iti pisikal a kinadalus kadagiti papadi nga agserserbi iti tabernakulo, ket kasano koma nga apektarannatayo daytoy ita? (Ex. 30:18-21; 40:30, 31; Heb. 10:22)
Kasano nga impakita ni apostol Pablo a saanen a maus-usar ti tabernakulo ken nagpason ti Linteg ti tulag idi tiempo a sinuratanna dagiti Kristiano a Hebreo? (Heb. 9:1, 9; 10:1)