text:
Sigmund Freud
Ni Sigmund Freud (Aleman a pannakabalikas: [ˈziːkmʊnt ˈfʁɔʏt]), naipasngay a kas ni Sigismund Schlomo Freud (6 Mayo 1856 – 23 Septiembre 1939), ket maysa idi nga Austriano neurologo a nagbalin a naamammoan a kas ti nangibangon iti sikoanalisis.
Dagiti nagannak kaniana ket napanglawda, ngem pinasaradoda isuna a makaadal. A kas maysa nga estudiante isu ket nagay-ayat iti pilosopia ken linteg, isu ket embes ket a simrrek iti medisina, a nagalala kadagit ipanagsukisok iti serebral a panagsalungayngay, apasia ken mikroskopiko a neuroanatomia. Isu ket nagparang-ay kadagiti teoria a maipanggep ti napleng nga isip ken ti mekanismo ti panagmedmed, ken nangibangon ti paset ti maisao a sikoterapia babaen ti panagpartuat ti sikoanalisis, ti maysa a kliniko a pamay-an para iti panangagas ti sikopatolohia babaen ti panagsarsarita a nagbaetan ti pasiente (wenno "analisando") ken sikoanalista. Ngem ti sikoanalisis ket naapdayen a kas ti terapeutiko a panagkasanay, dayty ket timmulong ti panagregget ti panagrang-ay kadagiti adu a porma ti sikoterapia, nga adda dagiti timmaud kadagiti kasisigud a kapanunotan ken arngian ni Freud.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ doi:10.1098/rsbm.1941.0002
Daytoy a dakamat ket automatiko a malpas kadagiti sumaruno a minuto. Mabalinmo a mapan ti pagurayan wenno ipadakkel babaen ti ima
- ^ Para iti panakaapday ti sikoalalisis, kitaen ti Kovel, Joel. Ti Kompleto a Pagsurotan ti Terapia: Manipud ti Sikoanalisis aginggana ti Panagbalbaliw ti Panagkukua. Penguin Books, 1991 (immuna anaipablaak idi 1976), pp. 96
Dagiti silpo ti ruar ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sigmund Freud idiay Wikimedia Commons
- Sigmund Freud
- Dagiti Austriano nga ateista
- Dagiti Austriano a Hudio
- Dagiti Austriano a sikoanalista
- Dagiti ganganaet a kameng iti Naarian a Kagimongan
- Dagiti Hudio nga ateista
- Dagiti Hudio nga immalis idiay Nagkaykaysa a Pagarian tanpo mapanawanda ti Nazismo
- Dagiti materialista
- Narsisismo
- Tattao manipud idiay Příbor
- Maipapan ti druga a panagpakamatay idiay Inglatera
- 1856 a pannakaipasngay
- 1939 nga ipupusay
- Pakasaritaan iti sikiatria


c: text/html

text:
Akin-amianan nga Irlanda
Ti Akin-amianan nga Irlanda wenno Irlanda del Norte (Irlandes: Tuaisceart Éireann, Ulster nga Eskoses: Norlin Airlann wenno Norlin Airlan) ket maysa kadagiti uppat a pagilian iti Nagkaykaysa a Pagarian.[3][4] Naisanglad idiay amianan a daya iti ilsa iti Irlánda, nakibinningay ti pagbeddengan iti Republika iti Irlánda iti abagatan ken laud. Iti panawen ti 2001 a Senso, ti populasion na ket 1,685,000, a nakasakup ti 30% a daguo ti populasion iti daytoy nga isla ken agarup a 3% iti populasion iti Nagkaykaysa aPagarian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Senso ti Irlánda_del_Norte 2001 a Nakomision a Naited". NISRA. 2001. Naala idi 8 Disiembre 2009.
- ^ "Populasion ken Migrasion a Karkulo Irlánda_del_Norte (2010) – Estadistika a Reporta". NISRA. 2011. Naala idi 21 Pebrero 2012.
- ^ "Dagiti pagilian iti Nagkaykaysa a Pagarian". statistics.gov.uk – heogrepia – pagakagadan dagiti agdadamo ti heograpia iti Nagkaykaysa a Pagaraian. Autoridad ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagarian. 11 Nobiembre 2005. Naidulin manipud ti kasisigud idi 11 Nobiembre 2009. Naala idi 11 Nobiembre 2009. "Ti kangatuan nga agpang iti administratibo a heograpian iti Nagkaykaysa a Pagarian ket dagiti uppat a pagilian – Inglatera, Eskosia, Gales ken Irlánda del Norte."
- ^ "dagiti pagilian nga addaan ti uneg ti mays a pagilian". Number10.gov.uk. Ti Opisina iti Kangrunaan a Ministro iti Nagkaykaysa a Pagarian. 10 January 2003. Naidulin manipud ti kasisigud idi 11 November 2009. Naala idi 11 Nobiembre 2009. "Ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nabuklan kadagiti uppat a pagilian: Inglatera, Eskosia, Gales ken Irlánda del Norte. Ti napno a nagan na ket ti Reino Unido ti Gran Británia ken ti Irlanda del Norte...ti Irlánda del Norte ket paset iti Nagkaykaysa a Pagarian nga addaan ti narang-ay nga Asemblia ken maysa a pabibingayan ti bileg nga Ehekutibo a nabuklan dagiti ministro manipud kadagiti uppat a partido nga agpakabagi kadagit sabsabali a tawidan."

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tang a Dinastia
Ti Tang a Dinastia (Insík: 唐朝; pinyin: Táng Cháo; IPA: [tʰɑ̌ŋ tʂʰɑ̌ʊ]; Tengnga nga Insik: Dâng) (Hunio 18, 618 – Hunio 1, 907) ket maysa idi nga imperial a dinastia iti Tsina nga inunaan babaen ti Sui a Dinastia ken sinaruno babaen ti Dagiti Lima aDinastia ken Dagiti Sangapulo a Pagarian a Paset ti Panawen. Dayto ket binangon babaen ti Li (李) a pamilia, a nangagaw ti bileg idi las-ud ti panakaapday ken panakarebba ti Imperio a Sui. Ti dinastian ket napasardeng bassit babaen ti Maikadua a Dinastia ti Zhou (Oktubre 8, 690 – Marso 3, 705) idi nangagaw ti trono ni Emperatris Wu Zetian, nga isu laeng ti Insik a nagbalbalin nga emperatris a nagturay, a kinabukodanna ti nagturturay.
Ti Tang a Dinastia, nga adda ti kapitoliona idiay Chang'an (tatta nga aldawen a ti Xi'an), nga iti dayta a panawen ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad iti lubong, ket sapasap a naikapanunotan a kas maysa a nangato a puntos iti Insik a sibilisasion—a maipada ti, wenno labsenna iti, nasapsapa a Han a Dinastia—ti nabalitokan a panawen iti kosmopolitano a kultura. Ti teritoriona, a nagun-od manipud kadagiti kampania ti milisia dagiti nasapa nagturturay, ket maipada iti Han a Dinastia. Kadagiti dua a senso itimaika-7 ken maika-8 a sigsiglo, ti Tang ket nagirehistro ti nakarkulo a populasion babaen ti bilang dagiti nairehistro a sangkabalayan ti agarup a 50 a riwriw a tttao.[2][3][4]a[›] Nupay kasta, ti pay sentro a gobierno ket nadaddadaelen ken saanen a nakaurnos ti pudno a senso ti populasion idi maika-9 a siglo, daytoy ket nakarkulo a ti populasion ket dimmakkel ti agarup a 80 a riwriw a tattao.[5][6] Ti kaada ti dakkel a batayan ti populasionna, ti dinastia ket nakabael a nagaramid ti propesional ken nakonkripto a buyotan dagiti ginasut a ribribu iti tropa tapno adda makasuppiat kadagiti nomadiko a bileg nga agturturay idiay Akin-uneg nga Asia ken dagiti lukratino a dalan ti komersio iti igid ti Seda a Kalsada. Dagiti nadumaduma a pagarian ken dagiti estado ket nagbaybayadda ti buis iti korte ti Tangt, bayat a ti Tang ket pinarukamana pay ti wenno pinarmekna dagiti nadumaduma a rehion a dagitoy ket saanna a dagus a tinengtengngel babaen ti protektorado a sistema. Iti labes ti politikal a panagsakop, ti Tang ket nangipilit pay ti napigsa a pannakainpluensia ti kultura kadagiti kaarrubana nga estado a kas ti Korea, Hapon, ken Bietnam.
Ti Tang a Dinasti aidi ket kaaduan a paset ti panawen iti karang-aya ken katalinaay, malaksid idi las-ud ti An Lushan a Rebelion ken ti pannkapaay ti sentro a turay idi kinaudi a gudua ti dinastia. Kasla ti napalabas a Sui a Dianstia, ti Tang a Dianstia ket nagtartaripatu ti maysa a sistema ti sibil a serbisio babaen ti panagkintos kagiti opisial babaen naalagad nga eksaminasion ken dagiti rekomendasion iti opisina. Daytoy a sibil nga urnos ket pinaay babaen ti kaada irurumsua dagiti rehional a gobernador ti milisia a naamammuan a kas ti jiedushi idi las-ud ti maika-9 a siglo. Ti Insik a kultura ket rimmang-ay ken simmaysayaat idi las-ud ti Tang a panawen; daytoy ket naikedkeddeng a ti kalatakan a panawen para iti Insik a daniw.[7] Dua kadagiti kadayegan a mannaniw ti Tsina, ni Li Bai ken ni Du Fu, ket tagikua iti daytoy a panawen, ken dagiti dadduma pay a nadayeg a mannaniw a kas ni Han Gan, Zhang Xuan, ken ni Zhou Fang. Adda idi dagiti nadumaduma a nabaknang a naipakasaritaan a literatura nga inur-urnong babaen dagiti eskolar, ken dagiti pay ensiklopedia ken dagiti heograpiko nga obra.
Adda idi dagiti nalatak nga inar-aramid idi las-ud ti Tang, a mairaman ti panagrang-ay ti panagprenta ti muton ti kayo. Ti Budismo ket nagbalin idi a nangruna nga impluensia iti Insik a kultura, nga adda idi dagiti patneng a sekto ti Insik a nakagun-od ti kinadayeg. Nupay kasta, ti Budismo maiparparukmanto babaen ti estado ken bimmassit ti impluensiana. Urayno ti dinastia ken ti sentral a gobierno ket napapaay babaen idi maika-9 a siglo, ti arte ken kyultura ket rimmangrang-ay. Ti napakapsut a sentral a gobierno ket kaaduan a nagikkat manipud ti panagtaripatu ti ekonomia, ngem ti panaglaklako a pannakibiang ti pagilian ket natalinaay a sibubukel ken ti komersio a panaglaklako ket nagtultuloy a rimmangrang-ay.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakabangon[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Li a pamilia ket tagikua ti amianan a laud nga aristokrasia ti milisia a kaaduanna idi las-ud ti turay dagiti emperadr ti Sui.[8][9] Nagtuntonda ti patrilineal a kaputotan manipud ti nangruna atattao iti Insik a pakasaritaan a kas ni Laozi (Li Er), Li Guang ken ni Li Gao. Dagiti ina ni Emperador Yang iti Sui (r. 604–617) ken ti nagnbangon nga emperador iti Tang ket agkasat idi a babbai, a mangaramid nga agkasinsin dagitoy dua nga emperador kadagiti sabali a dinastia.[10] Ni Li Yuan (kalpasanna a nagbalin a ni Emperador Gaozu iti Tang, r. 618–626) ket isu idi ti Duke iti Tang ken dati a gobernador iti Taiyuan idi dagiti dadduma nga opiial ti gobierno ket kinalablabanda dagiti daulo ti bandito iti pannakarebba ti Sui nga IMperio, a paset a gapuanan babaen ti maysa a napaay a kampania ti Korea.[8][11] Iti kaada tikadayaw iti milisia a panagipadas, isu ket ngimmato kalpasan iti rebelion a kakuyogna ti anakna a lalaki ken ti nagay-ayat pay ti milisia nga anakana a babai a ni Prinsesa Pingyang (d. 623) a nagaramid ken nangimaton kadagiti bukodna a tropa.[12] Idi 617, ni Li Yuan ket sinakupna ti Chang'an ken nagtigtignay a kas ti nagturturay iti maysa a tirtiris nga ubing nga emperador iti Sui, a nagitited kenni Emperador Yang iti puesto iti Taishang Huang, wenno nagretiro nga emperador/ama ti agdama nga emperador.[12] Iti damag ti pannkapatay ni Emperador Yang babaen ti bukodna aheneral a ni Yuwen Huaji (d. 619), idi Hunio 18, 618, ni Li Yuan ket inrangrangna ti bagina a kas emperador ti baro a dinastia ti Tang.[12][13]
Ni Li Yuan ket nagturturay aginggan aidi 626 sakbay idi napilit nga inikkat babaen ti anakna a lalaki a ni Li Shimin, Prinsipe iti Qin. Ni Li Shimin ket nagbilbilin idin kadagiti tropa manipud idi isu ket agtawen iti 18, isu ket nalaing iti bai, espada, pika, ken naamammuan idi para iti kinalaingna kadagiti panagduklos ti kabaliero.[10][14] Ti pannakilabanna kadagiti adadu ti bilangna a buyot, inabakna ni Dou Jiande (573–621) idiay Luoyang iti Gubat ti Hulao idi Mayo 28, 621.[15][16] Iti naranggas a panagikkat ti naarian a pamilia gapu ti buteng iti asasinasio, ni Li Shimin ket tinambangna ken pinatayna dagiti dua a kakabsatna a lalaki, ni Li Yuanji (b. 603) ken Nabalangatan a Prinsipe a niLi Jiancheng (b. 589), iti Pasamak ti Ruangan Xuanwu idi Hulio 2, 626.[17] Iti nabiit a kalpasanna daytay, nagikkat a nangiparabor kaniana ti amana ken ni Li Shimin ket naipangato iti trono. Isu ket naitaripnongan a naamammuan babaen ti templo a naganna a Taizong (唐太宗). Urayno ti panagpatay kadagiti dua a kabsatna a lalaki ken ti panangikatna ti amana ket mangsuppiat ti Confuciano a pateg iti panagraem iti nagannak ken nagputot ,[17] ni Taizong ket nangipakita kanian nga isu ket makabael a daulo a nagdengdengngeg kadagiti balakad dagiti kasiriban a kameng iti konsilona.[10] Idi 628, ni Emperador Taizong ket nagtengngel iti maysa a Budista a serbisio ti panaglagip para kadagiti nadangran iti gubat, ken idi 629, isu ket nangipatakder kadagiti Budista monasterio kadagiti lugar ti nangruna a gubgubat tapno agkararag dagiti monghe ket para kadagiti natnatay kadagiti nakilablaban ti dua a bangir.[18] Daytoy idi ket idi klas-ud ti kampania a simmuppiat ti Akin-daya a Tujue, ti Göktürk a kanate a nadadael kalpasan ti pannakatiliw ti ni Jiali Khan Ashini Duobi babaen ti naindayegan nga opisial ti milisia ti Tang a ni Li Jing (571–649), a kalpasan daytoy ket nagbalin a maysa a Kanselor ti Tang a Dinastia. Iti daytoy a panagballigi, dagdi Turko ket inawatda ni Taizong a aks ti bukodda a Khagan, wenno Nalatak a Khan (天可汗), iti pannkaipatinayon iti panagturayna a kas ti Anak a Lalaki iti Langit.[19][20]
Administrasion ken dagiti politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti immuna reporma[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Taizong ket nangiyasentar a mangsolbar kadagiti kinauneg a problema iti uneg ti gobierno a kankanayon naar-aramid kadagiti napalabas a dinastia. Iti panangipadpadakkelna iti nainkalintegan a kodigo ti Sui , isu ket nangiparuar ti maysa a baro a nainkalintegan a kodigo a nakabatayan dagiti simmarsaruno nga Insik a dinastia, ken dagiti pay kaarubana a gobierno idiay Bietnam, Korea, ken Hapon.[10] Ti kasapaan a nabati a kodigo ti linteg idi ket ti maysa a nabangon iti tawen ti 653, a nabingbingay idi kadagiti 500 nga artikulo a nangibagbaga kadagiti nadumaduma a krima ken dagiti dusa a sumakop manipud kadagiti sangapulo a basnut iti maysa a bislak, sangagasut a basnut iti maysa a nadagsen a baston, pannakapatalaw, panagserbi iti balud, wenno pannkapatay.[21] Ti nainkalintegan a kodigo ket nalawag a nangilaslasin kadagiti nadumaduma nga agpang ti kinakaro iti nait-ited a panagdusa no dagiti nadumaduma a kameng iti sosial ken politikal a pagsasarunuan ket nakaitalekda iti isu met laeng a krima.[22] Kas pagarigan, ti kakaro ti panagdusa ket sabali idi no ti maysa nga agserserbi wenno kaanakan a lalaki ket pimmatay ti maysa nga master wenno ti maysa nga uliteg ngem no ti maysa a master wenno uliteg ket pimmatay timaysa nga agserserbi wenno kaanakan a lalaki.[22] Ti Tang a Kodigo ket kaaduan a naitaltalinaay babaen kadagiti naududi a kodigo a kas ti nasapa a Ming a Dinastia (1368–1644) a kodigo iti 1397,[23] ngem adda pay dagiti sabali a rebision kadagiti naud-udi a panawen, a kas ti napasayaat a karbenagan ti tagikua para iti bababi idi las-ud ti Song a Dinastia (960–1279).[24][25]
Ti Tang ket addan idi kadagiti tallo a departamento (省, shěng), a naikeddeng a mangaramid, mangrepaso, ken mangikeddeng kadagiti annuroten. Adda pay idi dagiti innem a ministro (部, bù) babaen dagiti administrasion a nangikeddeng ti annuroten, ti tungggal maysa ketnaidutokan ti sabali a trabaho. Dagitoy a pannkabingbingay ti opisina ti estado ket nairaman ti personalidad ti administrasion, pinansia, dagiti rito, milisia, hustisia, ken publiko a pagobraan, ti maysa nga administratibo a modelo a nagpaaut aginggana ti pannakatnag ti Qing a Dinastia (1644–1912).[26] Urayno dagiti nangbangon ti Tang ket nakaikabagianda iti nasapsapa a Han a Dinastia (202 BC–220 AD), ti kaaduan a nakaibatayan para kadagiti administratibo nga gungloda ket kapadpada idi dagiti immun-una nga Akin-abagatan ken Akin-amianan a Dinastia.[10] Ti dibisional a milisia (fubing) ti Akin-abagatan a Zhou (557–581) ket nagtultuloy idi babaen ti Tang a gobierno, a mairaman dagidi mannalon a soldado a nagserserbi iti panagsisinnublat manipud ti kaptolio wenno ti prontera tapno makaawat ti naitited a pagtalonan. Ti sistema ti agpapada a talon iti Akin-amianan a Wei a Dinastia (386–534) ket naibatbati pay idi, urayno adda idi dagiti bassit a panagbalbaliw.[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (Disiembre 2006). "Daya-Laud nga Orientasion dagiti Naipakasaritaan nga Imperio". Journal of world-systems research 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 91.
- ^ Ebrey 1999, p. 111.
- ^ Ebrey 1999, p. 141.
- ^ Du 1998, p. 37.
- ^ Fairbank & Goldman 2006, p. 106.
- ^ Yu 1998, pp. 73–87.
- ^ a b Ebrey, Walthall & Palais 2006, pp. 90–91.
- ^ Adshead 2004, pp. 40–41.
- ^ a b c d e f Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 91.
- ^ Graff 2000, pp. 78, 93.
- ^ a b c Adshead 2004, p. 40.
- ^ Graff 2000, p. 78.
- ^ Graff 2000, p. 80.
- ^ Adshead 2004, pp. 40–42.
- ^ Graff 2000, pp. 78, 82, 85–86, 95.
- ^ a b Adshead 2004, p. 42.
- ^ Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 93.
- ^ Adshead 2004, pp. 42–43.
- ^ Twitchett 2000, p. 124.
- ^ Ebrey 1999, pp. 111–112.
- ^ a b Ebrey 1999, p. 112.
- ^ Andrew & Rapp 2000, p. 25.
- ^ Ebrey 1999, p. 158.
- ^ Bernhardt 1995, pp. 274–275.
- ^ Fairbank & Goldman 2006, p. 78.
- Dagiti obra a nadakamat
- Adshead, S. A. M. (2004), T'ang a Tsina: Ti Itatakder ti Daya iti Pakasaritaan ti Lubong, New York: Palgrave Macmillan, ISBN 1-4039-3456-8 (natangken nga akklub).
- Andrew, Anita N.; Rapp, John A. (2000), Autokrasia ken dagiti Rebelde a Nagbangon nga Emerador iti Tsina: Ti Panagipadpada kenni Mangipagulo Mao ken ni Ming Taizu, Lanham: Rowman & Littlefield, ISBN 0-8476-9580-8
- Bai, Shouyi (2003), Ti Pakasaritaan iti Insik a Muslim (Tom. 2), Beijing: Zhonghua Book Company, ISBN 7-101-02890-X
- Beckwith, Christopher I. (1987), Ti Tibetano nga Imperio iti Tengnga nga Asia, Princeton: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, ISBN 0-691-02469-3
- Benn, Charles (2002), Ti Nabalitokan a Panawen iti Tsina: Ti Amin a Biag idiay Tang a Dinastia, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, ISBN 0-19-517665-0
- Bernhardt, Kathryn (July 1995), "Ti Tinawtawid a Karbengan dagit Annak a Babai: ti Kanta nga Anomalia?", Moderno a Tsina: 269–309
- Bowman, John S. (2000), Dagiti Columbia Kronolohia iti Asia Pakasaritaan ken Kultura, New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan
- Brook, Timothy (1998), Dagiti Pannaka-allilaw iti Rag-o: Komersio ken Kultura iti Ming a Tsina, Berkeley: Unibersiad ti California a Pagmalditan, ISBN 0-520-22154-0
- Chen, Yan (2002), Maipapan ti Baybay a Dalan ti Seda ken Insik a Ganganaet a Pagisinnukatan ti Kultura, Beijing: Unibersidad ti Peking a Pagmaldiatan, ISBN 7-301-03029-0
- Cui, Mingde (2005), Ti Pakasaritaan ti Insik a Heqin, Beijing: Renmin Chubanshe, ISBN 7-01-004828-2
- Du, Wenyu (1998), "Tang Song Jingji Shili Bijiao Yanjiu" [Komparatibo a Panagadal iti Ekonomiko a Kapigsa ti Tang ken Song a Dinastia], Dagiti Panagsukisok iti Insik a Pakasaritaan ti Ekonomia 1998 (4), ISSN 1002-8005
- Eberhard, Wolfram (2005), Ti Pakasaritaan ti Tsina, New York: Cosimo, ISBN 1-59605-566-9
- Ebrey, Patricia Buckley; Walthall, Anne; Palais, James B. (2006), Daya nga Asia: Ti Kultural, Sosial, ken Politikal a Pakasaritaan, Boston: Houghton Mifflin, ISBN 0-618-13384-4
- Ebrey, Patricia Buckley (1999), Ti Cambridge a Nailustrado a Pakasaritaan ti Tsina, Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 0-521-66991-X (paperback).
- Fairbank, John King; Goldman, Merle (2006) [1992], Tsina: Ti Baro a Pakasaritaan (Maika-2 a naipadakkel ed.), Cambridge: MA; Londres: Ti Belknap a Pagmalditan ti Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, ISBN 0-674-01828-1
- Gascoigne, Bamber; Gascoigne, Christina (2003), Dagiti Dinastia iti Tsina: Ti Pakasaritaan, New York: Dagiti Pagipablaakan ti Carroll ken Graf, timaysa nga imprenta iti Avalon Publishing Group, ISBN 0-7867-1219-8
- Gernet, Jacques (1962), Ti Inaldaw a Biag idiay Tsina iti Kasakbayan a Rabii ti Mongol a Panagraut, 1250–1276, translated by H. M. Wright, Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, ISBN 0-8047-0720-0
- Gernet, Jacques (1996), Ti Pakasaritaan ti Insik a Sibilisasion (2nd ed.), New York: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, doi:10.2277/0521497817, ISBN 978-0-521-49781-7
- Graff, David Andrew (2002), Mediebal anga INsik a Pannakigubatan, 300–900, New York, Londres: Routledge, ISBN 0-415-23954-0
- Graff, David Andrew (2000), "Dou Jiande's dilemma: Dagiti lohistika, estratehia, ken kasasaad", iti van de Ven, Hans, Pannakaigubat iti Insik a Pakasaritaan, Leiden: Koninklijke Brill, pp. 77–105, ISBN 90-04-11774-1
- Graff, David Andrew (2008), "Maipapan ti probinsia nga autonomia ken Panagsalaknib ti Prontera iti Naladaw a Tang: Ti Kaso iti Lulong a Buyot", iti Wyatt, Don J., Dagiti sanguanan a pakigubatan Pudno ken Naipanpanunotan: Gubat, Pagbeddengan, ken Identidad iti Tengnga a Paset ti Panawen ti Insik, New York: Palgrave MacMillan, pp. 43–58, ISBN 978-1-4039-6084-9
- Guo, Qinghua (1998), "Yingzao Fashi: Twelfth-Century Chinese Building Manual", Architectural History: Journal of the Society of Architectural Historians of Great Britain 41: 1–13
- Harper, Damian (2005), China, Footscray, Victoria: Lonely Planet, ISBN 1-74059-687-0
- Hsu, Mei-ling (1988), "Chinese Marine Cartography: Sea Charts of Pre-Modern China", Imago Mundi 40 (1): 96–112, doi:10.1080/03085698808592642
- Hsu, Mei-ling (1993), "The Qin Maps: A Clue to Later Chinese Cartographic Development", Imago Mundi 45 (1): 90–100, doi:10.1080/03085699308592766
- Huters, Theodore (June 1987), "From Writing to Literature: The Development of Late Qing Theories of Prose", Harvard Journal of Asiatic Studies: 51–96
- Kang, Jae-eun (2006), The Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism, translated by Suzanne Lee, Paramus: Homa & Sekey Books, ISBN 1-931907-37-4
- Kiang, Heng Chye (1999), Cities of Aristocrats and Bureaucrats: The Development of Medieval Chinese Cityscapes, Singapore: Singapore University Press, ISBN 9971-69-223-6
- Kitagawa, Hiroshi; Tsuchida, Bruce T. (1975), The Tale of the Heike, Tokyo: University of Tokyo Press
- Levathes, Louise (1994), When China Ruled the Seas, New York: Simon & Schuster, ISBN 0-671-70158-4
- Liu, Pean (1991), "Viewing Chinese ancient navigation and shipbuilding through Zheng He's ocean expeditions", Proceedings of the International Sailing Ships Conference in Shanghai
- Liu, Zhaoxiang (2000), History of Military Legal System, et al., Beijing: Encyclopedia of China Publishing House, ISBN 7-5000-6303-2
- Needham, Joseph (1986a), Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986b), Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Engineering, Part 2, Mechanical Engineering, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986c), Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986d), Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 1, Paper and Printing, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986e), Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 4, Spagyrical Discovery and Invention: Apparatus, Theories and Gifts, Taipei: Caves Books
- Nishijima, Sadao (1986), "The Economic and Social History of Former Han", iti Twitchett, Denis; Loewe, Michael, Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 545–607, ISBN 0-521-24327-0
- Pan, Jixing (1997), "On the Origin of Printing in the Light of New Archaeological Discoveries", Chinese Science Bulletin 42 (12): 976–981, doi:10.1007/BF02882611, ISSN 1001-6538
- Reed, Carrie E. (January–March 2003), "Motivation and Meaning of a 'Hodge-podge': Duan Chengshi's 'Youyang zazu'", Journal of the American Oriental Society: 121–145
- Reischauer, Edwin O. (1940), "Notes on T'ang Dynasty Sea Routes", Harvard Journal of Asiatic Studies 5 (2): 142–164, doi:10.2307/2718022, JSTOR 2718022
- Richardson, H. E. (1985), A Corpus of Early Tibetan Inscriptions, Royal Asiatic Society, Hertford: Stephen Austin and Sons
- Schafer, Edward H. (1985) [1963], The Golden Peaches of Samarkand: A study of T’ang Exotics (1st paperback ed.), Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 0-520-05462-8
- Sen, Tansen (2003), Buddhism, Diplomacy, and Trade: The Realignment of Sino-Indian Relations, 600–1400, Manoa: Asian Interactions and Comparisons, a joint publication of the University of Hawaii Press and the Association for Asian Studies, ISBN 0-8248-2593-4
- Shen, Fuwei (1996), Cultural flow between China and the outside world, Beijing: Foreign Languages Press, ISBN 7-119-00431-X
- Song, Yingxing (1966), T'ien-Kung K'ai-Wu: Chinese Technology in the Seventeenth Century, translated with preface by E-Tu Zen Sun and Shiou-Chuan Sun, University Park: Pennsylvania State University Press
- Stein, R. A. (1972) [1962], Tibetan Civilization (1st English ed.), Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, ISBN 0-8047-0806-1
- Steinhardt, Nancy Shatzman (2004), "The Tang Architectural Icon and the Politics of Chinese Architectural History", The Art Bulletin 86 (2): 228–254, doi:10.2307/3177416, JSTOR 3177416
- Studwell, Joe (2003), The China Dream: The Quest for the Last Great Untapped Market on Earth, New York: Grove Press, ISBN 0-8021-3975-2
- Sun, Guangqi (1989), History of Navigation in Ancient China, Beijing: Ocean Press, ISBN 7-5027-0532-5
- Tang, Zhiba (1991), "The influence of the sail on the development of the ancient navy", Proceedings of the International Sailing Ships Conference in Shanghai
- Temple, Robert (1986), The Genius of China: 3,000 Years of Science, Discovery, and Invention, with a foreword by Joseph Needham, New York: Simon and Schuster, ISBN 0-671-62028-2
- Twitchett, Denis (2000), "Tibet in Tang's Grand Strategy", iti van de Ven, Hans, Warfare in Chinese History, Leiden: Koninklijke Brill, pp. 106–179, ISBN 90-04-11774-1
- Wang, Yongxing (2003), Draft Discussion of Early Tang Dynasty's Military Affairs History, Beijing: Kunlun Press, ISBN 7-80040-669-5
- Whitfield, Susan (2004), The Silk Road: Trade, Travel, War and Faith, Chicago: Serindia, ISBN 1-932476-12-1
- Wood, Nigel (1999), Chinese Glazes: Their Origins, Chemistry, and Recreation, Philadelphia: Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, ISBN 0-8122-3476-6
- Woods, Frances (1996), Napan kadi ni Marco Polo idiay Tsina?, Estados Unidos: Westview Press, ISBN 0-8133-8999-2
- Wong, Timothy C. (1979), "Ti Bagi ken Kagimongan kadagiti Sarita ti Ayat iti Tang Dinastia", Warnakan ti Oriental a kagimongan ti Amerikano 99 (1): 95–100, doi:10.2307/598956, JSTOR 598956
- Wright, Arthur F. (1959), Budismo iti Insik a Pakasaritaan, Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan
- Xi, Zezong (1981), "Dagiti Insi ka Panagad-adal iti Pakasaritaan ti Astronomia, 1949–1979", Isis 72 (3): 456–470, doi:10.1086/352793
- Xu, Daoxun (1993), Ti Biograpia ni Tang Xuanzong, et al., Beijing: People's Press, ISBN 7-01-001210-5
- Xue, Zongzheng (薛宗正) (1992), Turko a Tattao (突厥史), Beijing: 中国社会科学出版社, ISBN 7-5004-0432-8
- Yu, Pauline (Disiembre 1998), "Panagikarta ti Ladawan ti daga iti Insik a Daniw", Insik a Literatura: Dagiti salaysay, Dagiti artikulo, Dagiti repaso (CLEAR), pp. 71–87
- Zizhi Tongjian, vols. 182, 183, 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abramson, Marc S. (2008), Etniko ken Identidad iti Tang a Tsina, Philadelphia: Univbersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, ISBN 978-0-8122-4052-8
- Cotterell, Arthur (2007), Dagiti IMperial a Kapitolio iti Tsina: Ti Kaunegan a Panakakita iti Selestial nga Imperio, London: Pimlico, ISBN 978-1-84595-009-5
- Chen, Guocan, "Hebei Sanzhen (Tallo a Jiedushi iti Hebei)", Ensiklopedia ti Tsina (1st ed.)
- Chen, Zhen, "Jiedushi", Ensiklopedia ti Tsina (1st ed.)
- de la Vaissière, E. (2005), Dagiti Sogdiano nga Agtagtagilako. Ti Pakasaritaan, Leiden: Brill, ISBN 90-04-14252-5
- Schafer, Edward H. (1967), Ti Bermelon a Billit: Dagiti Ladawan ti T’ang Iiti Abagatan, Berkeley ken Los Angeles: Unibersidad ti California a Pagmalditan
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tang a Dinastia idiay Wikimedia Commons
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti arte iti Tang a Dinastia idiay Wikimedia Commons


text:
Sapasap a relatibidad
Plantilia:Sapasap a relatibidad
Ti sapasap a relatibidad, wenno ti sapasap a teoria ti relatibidad, ket isu ti heometriko a teoria ti grabitasion nga inpablaak babaen ni Albert Einstein idi 1916[1] ken ti agdana apanakaipalpalawagan iti grabitasion iti moderno a pisika. Ti sapasap a relatibidad ket isapsapna ti espesial a relatibidad ken ti linteg ti unibersal a grabitasion ni Newton, nga agitited ti naipagkaykaysa a panagipalpalawagan iti grabidad akas maysa tagikua ti heometiko ti limbang ken ti ora, wenno limbang nga oras. A naisangsangayan, ti panagkillo iti limbang nga oras ket dagus a mainaig iti enerhia ken momento ti aniaman nga adda nga agdama a banag ken radiasion. Ti panakaikabagian ket innaganan babaen dagiti Einstein nga ekuasion ti lugar, ti maysa a sistema dagiti sangkapaset laeng nga ekuasion.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Premio Nobel iti Biograpia". Premio Nobel iti Biograpia. Premio Nobel. Naala idi 25 Pebrero 2011.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Papa Nicolas V
Ni Papa Nicolas V (Italiano: Niccolò V) (15 Nobiembre 1397 – 24 Marso 1455), naipasngay a kas ni Tommaso Parentucelli, ket isu ti Papa manipud idi 6 Marso 1447 aginggana idi pimmusay idi 1455.[1] Ti Pontipikado ni Nicolas ket nakakita ti pannakatnag ti Konstantinopla aginggana kadagiti Otomano a Turko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Filelfo, Francesco kenDiana Robin, Odes, (Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, 2009), 370.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nicolas V idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Pascual I
Ni Santo Papa Pascual I (nakabuniagan a nagan a kas ni, Pascale Massimi) ket isu ti papa ti Romano Katoliko a Simbaan manipud idi 25 Enero 817 aginggana idi 11 Pebrero 824.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- John N.D. Kelly, Gran Dizionario Illustrato dei Papi, Edizioni Piemme S.p.A., 1989, Casale Monferrato (AL), ISBN 88-384-1326-6
- Claudio Rendina, I papi, Ed. Newton Compton, Roma, 1990
- Daytoy nga artikulo ket mangitiptipon ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan idiay publiko a pagturayan: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Pascual I idiay Wikimedia Commons
- artikuloti Katoliko nga Ensiklopedia
- Opera Omnia babaen ni Migne Patrologia Latina nga adda dagiti analitiko a pagsurotan


text:
Plantilia:Commons category-inline
Dagiti midia a mainaig ti Commons category-inline idiay Wikimedia Commons
Daytoy a plantilia ket mausar a panagaramid ti silpo iti maysa a kategoria ti Commons. Daytoy ket para iti panagusar kadagiti "silpo ti ruar" a paset iti maysa nga artikulo.
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
{{Commons category-inline|Ursus maritimus}}
ti maiparnuay: Dagiti midia a mainaig ti Ursus maritimus idiay Wikimedia Commons
{{Commons category-inline|Ursus maritimus|Us-uso}}
ti maiparnuay: Dagiti midia a mainaig ti Us-uso idiay Wikimedia Commons
{{Commons category-inline|Ursus maritimus|Us-uso|bullet=none}}
ti maiparnuay: Dagiti midia a mainaig ti Us-uso idiay Wikimedia Commons
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- {{Commons-inline}}
- {{Commons category-inline}}


text:
Puonan (ekonomika)
Iti ekonomika, dagiti puonan a tagilako, wenno pudno a puonan ket dagiti napatauden a naamnot a tagilako nga inus-usar iti produksion kadagiti tagilako wenno dagiti serbisio. Dagiti puonan a tagilako ket saan a naisangayan a maib-ibus, ngem mabaninda a maawanan ti pateg iti proseso ti produksion. Ti puonan ket naisangayan manipud ti daga gaputa ti puonan iti kabukbukodanna ket nasken a mapataud babaen ti obra ti tao sakbay nga agbalin a pagibanagan ti produksion. Iti aniaman a darikmat iti panawen, ti dagup a pisikal a puonan ket mabalin a maitudo a kas ti puon a kapuonan (a saan a maiyallilaw iti puon a kapuonan iti maysa nga entidad iti negosio.) Iti kammasapulan a kapanunotan, ti puonan ket buklen iti aniaman a mapataud a banag a mangpasayaat ti bileg ti tao a mangaramid ti obra a maserbian ti ekonomiko—ti maysa a bato wenno maysa a pana ket puonan para iti maysa a duog a tao a maka-usar daytoy a kas intrumento ti panaganup, ken dagiti kalsada ket puonan para kadagiti agtataeng iti maysa a siudad. Ti puonan ket maysa a maikabil iti produksion nga annong. Dagiti balay ken dagit personal a pagluganan ket saan a puonan ngem isuda ket naamnot a tagilako gaputa saanda a naus-usar kadagiti panagptaud.
Iti Marxisat a politikal nga ekonomia,[1] ti puonan ket kuarta nga inus-usar ti panaggatang ti banag laeng tapno mailako manen ken makagun-od ti ganansia, ken para kenni Marx ti puonan ket adda laeng iti kaunegan ti proseso iti ekonomiko a panakisinnukat—daytoy ket kabaknang nga umad-adu manipud ti proseso ti panangiwarwaras ken para kenni Marx daytoy ket nakapormaan ti batayan iti ekonomiko a sistema iti kapitalismo. Daytoy a konsepto ket makunkuna a maipapana ti pinasia a puonan iti ekonomika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panangipalplawag ti Puonan iti Marxists.org". Ensiklopedia ti Marxismo. Marxism.org. Naala idi 8 Pebrero 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Puonan idiay Wikiquote


text:
Sistema ti nerbios
Ti sistema ti nerbios ket isu ti paset iti bagi ti ayup a mangitunos kadagiti boluntario ken saan a boluntario a panagtignay iti ayup ken mangirangarang kadagiti senial ti nagbaetan dagiti nadumaduma a paset iti bagi. Kadagiti kaaduan a kita ti ayup ket buklen iti dua a nangruna a paset, ti sentral ti sistema ti nerbios (CNS) ken ti periperiko a sistema ti nerbios (PNS). Ti CNS ket isu ti aglaon iti utekken ti duri. Ti PNS ket nangruna a mangbuel kadagiti urat ti nerbios, a dagitoy ket dagiti atiddog nga urat a mangikapet ti CNS kadagiti tungngal maysa a paset iti bagi. Ti PNS ket mangiraman kadagiti motor ti neurona, a mangtimbeng ti boluntario a panaggunay, ti autonomiko a sistema ti nerbios, a buklen ti simpatetiko a sistema ti nerbios ken ti parasimpatetiko a sistema ti nerbios ken mangtimbeng kadagiti inboluntario nga annong, ken ti enteriko a sistema ti nerbios, ti nawaya bassit a paset ti sistema ti nerbios a ti annongna ket ti panagtengngel ti sistema ti sistema ti panagkalpa.


text:
Kararua
Ti kararua, kadagiti adu a kaipapanan iti mitolohiko, dagiti relihioso, pilosopiko, ken dagiti sikolohiko a tradision, ket isu ti inkorporeal ken, kadagiti adu a panirigan, inmortal nga anag ti maysa atao, sibibiag a parsua, wenno banag.[1] Sugun kadagiti sumagmamano a relihion (mairaman dagiti Abrahamika arelihion iiti kaaduan kadagiti pormada), dagiti kararua—wenno wenno dagiti laeng inmortal a kararua a makbael iti panagikappon iti nainlangitan[2]—ket tagikua laeng dagiti naintaon a parsua. Kas pagarigan, ti Katoliko a teologo a ni Tomas Aquino ket nangigupit ti "kararua" (anima) kadagiti amin nga organismo ngem nangisursurro a dagiti laeng kararua to tao ti di matmatay.[3] Dagiti dadduma pay a relihion (naisangsangayan ti Hainismo) ket mangisursuroda nga amin a biolohiko nga organismo ket addaanda kadagiti kararua, ken dagiti dadduma pay ket nangibagbagada pay a dagiti saan a biolohiko nga entidad (a kas dagiti karayan ken kabambantayan) ket agtagikuada kadagiti kararua. Dayta kinaudi a naibaga pammati ket makunkuna iti animismo.[4] Ti Anima mundi ken ti Dharmic Ātman ket dagiti konsepto ti maysa a "balikas ti kararua."
T kararua ket mabalin a pamay-an a kas maysa a kanagnagan para iti espiritu, isip, pammanunotan wenno bagi.[5]
Dagiti linaon
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "soul."Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica 2006 CD. 13 Hulio 2010.
- ^ Ti panangikappon iti nainlangitan ket mabalin a mairaman dagiti nadumaduma a konsepto a mairaman ti Pannkisalakan, Theosis, Henosis, Moksha ken dadduma pay
- ^ Peter Eardley ken Carl Still, Aquino: Ti Pagbagnosan para iti Mariribuk (Londres: Panagitultuloy, 2010), pp. 34–35
- ^ "Kararua", Ti Columbia nga Ensiklopedia, Maikanem nga Edision. 2001–07. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
- ^ "Kararua", Encyclopædia Britannica. 2008. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
Dagiti dadduma pay a nangibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Batchelor, Stephen. Budismo nga Awanan ti Pammati – aha.
- Chalmers, David. J., 1996, Ti Siaammo nga Isip: Iti Panagbiruk iti maysa a Kamamsapulan a Teoria, New York ken Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan
- Cornford, Francis, M., Griego a Relihioso a Panunot, 1950.
- Nagel, Thomas. (1974). “Kasano kadi ti agbalin a maysa a kurarapnit?” Pilosopiko a Panagrepaso, 83: 435–450.
- Rohde, Erwin, Pammanunotan: Ti Kulto dagiti Kararua ken ti Pammati iti Inmortalidad Kadagiti Griego, Londres: Routledge & Kegan Paul, 1925; inprenta manen babaen ti Routledge, 2000. ISBN 0-415-22563-9.
- Ryle, Gilbert, 1949, Ti Konsepto ti Isip, Londres: Hutchinson.
- Swinburne (1997). Ti Ebolusion ti Kararua. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baba, Meher (1967). Discourses. San Francisco: Pannaka-amammo manen ti Supismo. ISBN 1-880619-09-1.
- Bremmer, Jan (1983). Ti Nasap a Griego a Konsepto ti Kararua (PDF). Princeton: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-03131-2. Naala idi 16 Agosto 2007.
- Christopher, Milbourne, Panagbiruk para iti Kararua, Thomas Y. Crowell Publishers, 1979
- McGraw, John J., Utek ken Pammati: Ti maysa a Panagsukisok ti Kararua ti Tao, Aegis Press, 2004
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford kadagiti Taga-ugma a Teoria iti Kararua
- Ti kararua iti Hudaismo iti Chabad.org
- Ti Daan a Testamento a Konsepto iti Kararua babaen ni Heinrich J. Vogel
- Bagi, Kararua kenEspiritu Artikulo iti Warnakan ti Bibliko a Kinahusto
- "Soul". Katoliko nga Ensiklopedia. New York: Robert Appleton a Kompania. 1913.


text:
Guyana
Ti Guyana (i/ɡaɪˈænə/ gy-an-ə),[6] ket opisial a ti Ko-operatibo a Republika iti Guyana[1] ken dati a kolonia iti Britaniko a Guiana, ket maysa a naturay nga estado idiay akin-amianan nga aplaya iti Abagatan nga Amerika a maipapan ti kultura a paset iti Anglopona a Karibe. Ti Guyana ket dati idi a kolonia dagiti Olandes ken, kadagiti sumakbay a 200 tawtawen, ti Britaniko. Is-isu laeng ti estado iti Mankomunidad dagiti Pagilian nga adda iti kangrunaan a daga ti Abagatan nga Amerika, ken is-isu pay ti adda iti subkontinente a ti Inggles ket isu ti opisial a pagsasao. Maysa daytoy kadagiti pagilian ti Karibe a saan nga isla. Daytoy ket kameng pay ti Karibe a Komunidad (CARICOM), a naikuartel ti sekretariona idiay kapitolio ti Guyana, ti Georgetown. Ti Guyana ket nakagun-od ti panagwaywayas manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 26 Mayo 1966, ken nagbalin a republika idi 23 Pebrero 1970. Idi 2008, ti pagilian ket timmipon iti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika a kas maysa a kameng a nangibangon.
Iti naipakasaritaan, ti rehion a naamammoan a kas ti "Guiana" wenno "Guyana" ket buklen ti dakkel a kalasag a masa ti daga idiay amianan iti Karayan Amazon ken daya iti Karayan Orinoco a naamammoan a kas ti "Daga iti adu a Dandanum". Iti naipakasaritaan ti Guyana ket buklen dagiti tallo nga Olandes a kolonia: ti Essequibo, Demerara, ken Berbice. Ti moderno a Guyana ket nabeddengan iti daya babaen ti Surinam, iti abagatan ken abagatan a laud babaen ti Brasil, iti laud babaen ti Venezuela, ken iti amianan babaen ti Taaw Atlantiko.
Iti 215,000 km2, ti Guyana ket isu ti maikatlo a kabassitan a nawaya nga estado iti kangrunaaan a daga ti Abagatan nga Amerika (kalpasan ti Uruguay ken Surinam). Ti populasionna ket agarup a 770,000.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a "Guyana" ket naala manipud ti Guiana, ti kasisigud a nagan para iti rehion a tattan ket mangiraman ti Guyana, Surinam, Pranses a Guiana, ken dagiti paset ti Venezuela ken Brasil. Segun ti Inggles a Diksionario ti Oxford, ti nagan ket nagtaud manipud ti Ameriko Indiano a balikas a kayatna saoen ket "daga iti adu a dandanum".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Parlamento iti Ko-operatibo a Republika iti Guyana". Parliament.gov.gy. 2012-02-16. Naala idi 2012-03-04.
- ^ a b "The World Factbook: Guyana". CIA. Naala idi 2009-10-18.
- ^ a b 2002 a Senso Ti Guyana Opisina dagiti Estadistiko – Guyana. Naala idi 25 Hunio 2009.
- ^ a b c d "Guyana". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ Maibalikasan pay a /ɡaɪˈɑːnə/ gy-ah-nə, /ɡiˈænə/, ken /ɡiˈɑːnə/.[1]
- Guyana
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti republika
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti dati a monarkia ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti dati a kolonia ti Inggles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1966
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Prepektura ti Shimane
Ti Prepektura ti Shimane (島根県 Shimane-ken?) ket maysa a prepektura iti Hapón a mabirukan idiay rehion ti Chūgoku idiay isla iti Honshū.[1] Ti kapitoliona ket ti Matsue.[2] Isau daytoy ti maikadua a kaaduan ti populasion a prepektura iti Hapón, kalpsan ti ti dumaya a kaarrubana a Tottori. Daytoy a prepektura ket addaan ti lugar a nagbennat manipud ti daya aginggana ti laud a sumagsango ti Banbantay ti Chūgoku idiay abagatan a bakrangna ken idiay Baybay iti Hapón iti amianan a bakrang. Nabingbingay daytoy iti Rehion ti Izumo iti Daya, ti Rehion ti Iwami iti Laud ken ti Rehion ti Oki, adda dagiti babassit a grupo ti isla iti akin-amianan a pantarna. Kaaduan kadagiti siudad ket asideg iti igid ti baybay iti Baybay Hapón. Ti Izumo Taisha idiay Siudad ti Izumo ket maysa kadagiti kadaanan a Shinto nga altar idiay Hapón.
Ti Is-isla ti Oki idiay Baybay iti Hapón ket paset pay ti Prepektura ti Shimane, nga agtunton nga addaan ti panagturay iti naturayan ti Abagatan a Korea nga isla iti Liancourt Rocks (Takeshima).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Probinsia ti Shimane" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 859 idiay Liblibro ti Google; "Chūgoku" iti p. 127 idiay Liblibro ti Google
- ^ Nussbaum, "Matsue" iti p. 617 idiay Liblibro ti Google


text:
Kuarta (sapasap a pangawatan)
Ti kuarta (manipud ti Tengnga nga Inggles curraunt, a kaibuksilanna ket iti maususar) iti kaisangsangayan a panag-usar ti balikas ket mangitudtudo ti kuarta a maus-usar, a kas ti maysa a banag a panakisinnukat, a naipangpangruna ti maus-usar a papel a kuarta. Daytoy a panag-usar ket kapadpada dagiti nota ti banko, wenno sagpaminsan kadagiti nota ti banko ken dagiti sensilio, a kaibuksilann ket dagiti maipapan ti bagi a tandaan nga inus-usar para iti kuarta babaen ti gobierno.[1][2]
Ti pay kaaduan akadawyan apanag-usar ti balikas a kuarta ket dagiti amin nga inus-usar kadagiti aniaman a pasamak, a kas maysa a banag ti panangisinnukat. Iti daytoy a panag-usar, ti "kuarta" ket kapadpada ti is a konsepto ti kuarta.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kitaen ti panangilawlawag 1
- ^ Bernstein, Peter (2008) [1965]. "Kapitulo 4–5". Ti Pangyuna ti Pirak, Panangibanko ken Balitok (Maika-3 nga ed.). Hoboken, NJ: Wiley. ISBN 978-0-470-28758-3. OCLC 233484849.
- ^ Panagilawlawag a kas banag ti panakisinnukat


text:
Sebbangan
Iti biolohia, ti maysa a sebbangan ket maysa kadagiti pagibatayan a paset ti biolohiko a pannakaidasig ken maysa a taksonomiko a ranggo. Ti sebbangan ket kankanayon a naipalpalawag a kas maysa a grupo dagiti organismo a makabael iti panagputot ken makapatud ti naagned nga putot. Bayat nga adu dagiti kaso iti daytoy a panangipalplawag ket makaanayen, ti karikut ti panangipalplawag ti sebbangan ket naamammuan a kas ti parikut ti sebbangan. Dagiti aggigiddiat a panangrukod ket kankanayon a maus-usar, kasla dagiti panagpapada ti DNA, morpolohia wenno ekolohiko a pagyanan. Ti kaadda iti naisangayan a lokal a naampon apakailiddingan ket mabalin pay nga adu a pannakabingbingay dagiti sebbangan kadagiti "inpraespesipiko a takson" a kas dagiti subsebbangan (ken iti botanika dagiti dadduma pay a takson ket naus-usar, a kas ti panagduduma, sirok a panagduduma, ken formae).


text:
Papa Juan III
Ni Papa Juan III ket isu ti papa manipud idi 561 aginggana idi 13 Hulio 574. Isu ket naipasngay idiay Roma iti maysa a natan-ok a pamilia. Ti Liber Pontificalis ket tinawtagan isuna nga anak a lalaki ti maysa nga Anastasio. Ti tatangna ket naikkan ti titulo iti illustris, a mabalin nga isu ket maysa a vir illustris ("natan-ok a tao", ti nangato a pannakaikameng ti Romano a Senado).[1] Segun ti historiador a ni Evagrius, ti nkaipasngayan a naganna ket Catelinus, ngem nangala ti nagan a Juan idi nagbalin a papa.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Martindale, John R.; Jones, A.H.M.; Morris, John (1992), Ti Prosopograpia ti Kinaudi a Romano nga Imperio– TomoIII, AD 527–641, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 0-521-20160-8, p. 61
- ^ Historia Ecclesiastica 5.16
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Juan III idiay Wikimedia Commons


text:
Georgia (pagilian)
Ti Georgia i/ˈdʒɔrdʒə/ (Georgiano: საქართველო Sakartvelo, IPA: [sɑkʰɑrtʰvɛlɔ] ( denggen)) ket maysa a naturay nga estado idiay Kaukaso a rehion ti Eurasia. Daytoy ket mabirukan kadagiti pagtutumpongan iti Lumaud nga Asia ken Dumaya nga Europa, daytoy ket nabeddenga iti laud babaen ti Nangisit a Baybay, iti amianan babaen ti Rusia, itiabagatan babaen ti Turkia ken Armenia, ken iti abagatan a daya babaen ti Azerbaijan. Ti kapitolio ti Georgia ket Tbilisi. Ti Georgia ket sumakop ti teritorio iti 69,700 km² ket ti populasionna ket gangani ti 4.7 a riwriw. Ti Georgia ket maysa a unitario, semi-presidential a republika, nga adda ti gobierno a nabutosan babaen ti maysa a representatibo a demokrasia.
Idi las-ud ti klasiko apanawen dagiti nawaya pagarian ket naiapabangonda a tattan ket isu ti Georgia. Dagiti pagarian ti Colchis ken Iberia ket nangamponda ti Kristianidad idi kasapaan ti maika-4 a siglo. Ti naipagkaykaysa a Georgia ket nakaabot ti panakapasayaat ti poltika ken ekonomiko idi las-ud ti panagturay ni Ari David IV ken Reina Tamar iti maika-11 ekn maika-12 a sigsiglo. Iti rugi ti maika-19 a siglo, ti Georgia ket inkapet idi baben ti Ruso nga Imperio.[6] Kalpasan ti nabiit a paset ti panawen apanagwaywayas kalpasan ti Ruso a Rebolusion iti 1917, ti Georgia ket sinakupan babaen ti Sobiet a Rusia idi 1921, a nagbalinan daytoy ti Georgiano a Sobiet Sosialista a Republika ken paset ti Kappon ti Sobiet. Kalpasan ti panagwaywayas idi 1991, ti kalpasan ti komunista a Georgia ket nagsagsagaba manipud ti sibil a panaggulogulo ken ekonomiko a didigra iti kaaduan apanwen ti 1990. Daytoy ket nagpaut aginggana ti Rosas a Rebolusion iti 2003, kalpasan ti panagiyamammo ti baro a gobierno kadagiti demokratiko ken ekonomiko a reporma.[7]
Ti Georgia ket maysa akaemng iti Konsilo iti Europa ken ti GUAM nga Organisasion para iti Demokrasia ken Ekonomiko a Panagrangrang-ay. Daytoy ket aglaon kadagiti dua a de facto a nawaya a rehion, ti Abhasia ken Abagatan nga Osetia, a nakagun-od ti adda patinggana a sangalubongan a panakabigbigan kalpasan ti 2008 Ruso-Georgiano a Gubat. Ti Georgia ket nagipanpanunot a dagitoy a rehion ket paset ti naturay a teritoriona babaen ti milisia a panagsakop ti Rusia.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Artikulo 1.3", Batay-linteg iti Georgia
- ^ "Artikulo 8", Batay-linteg iti Georgia. Iti pay Abkhazia, ken Abhasia.
- ^ "Dagiti Estadistika ti Georgia". GE: Geostat. Naala idi Pebrero 11, 2011.
- ^ a b c d "Georgia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi Nobiembre 14, 2011.
- ^ David M. Lang, Ti Moderno a Pakasaritaan ti Georgia, p. 109
- ^ Parsons, Robert (Enero 11, 2008), "ti napait a panagballigi ni Mikheil Saakashvili", openDemocracy.net. Naala idi Mayo 21, 2008.
- ^ Linteg ti Georgia kadagiti Nasakupan a Teritorio (431-IIs, Oktubre 23, 2008). Ministro ti Estado para iti Panagkaykaysa. Naala idi Disiembre 15, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Georgia idiay Wikimedia Commons
- Georgia (pagilian)
- Kaukaso
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Akin-daya nga Europa
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian ti Lumaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian


text:
Dhaka
Ti Dhaka (Bengali: ঢাকা, pannakabalikas IPA: [ˈɖʱaka]; dati a naipaletra ti Dacca,[4] nagnagan tiJahangirnagar[5] idi las-ud ti Mughal a panawen) ket isu ti kapitolio ti Banglades ken ti kangrunaan a siudad ti Dhaka a Pannakabingbingay. Ti Dhaka ket maysa a megasiudad ken maysa kadagiti kangrunaan a siudad idiay Abagatan nga Asia. Daytoy ket mabirukan idiay igid ti Karayan Buriganga. Ti Kalatakan Dhaka a Lugar ket adda ti populasion ti agarup a 17 a riwriw manipud ti senso idi 2011, a mangaramid daytoy a primiero a siudad ken metropolitan lugar idiay Banglades.[2] Daytoy ket isu ti maika-9 a kadakkelan a siudad iti lubong [6] ken ti pay maika-28 kadagiti kapusekan ti populasion kadagitisiuda iti lubong. Ti Dhaka ket naamammoan a kas ti Siudad dagiti Meskita[7] ken adda dagiti 400,000 a siklo a rickshaw ng agpatpataray kadagiti kasadana ti inaldaw, ti siudad ket naipalplawagan pay a kas ti Kareton a Kapitolio ti Lubong'.[8]
Babaen ti panagturay ti Mughal idi maika-17 a siglo, ti siudad ket naamammoan a kas ti Jahangir Nagar.[5] Daytoy iti probinsial a kapitolio ken ti maysa asentro ti sangalubongan apanaglaklako ti koko. Ti moderno a siuda, nupay kasta, ket nagruna a naparang-ay idi babaen ti Britaniko a turay idi maika-19 a siglo, ken nagbalin nga isu ti maikadua a kadakkelan asiudad idiay Bengal kalpasan ti Calcutta (iti agdama ket ti Kolkata). Kalpasan ti Pannakabingay ti Bengal idi 1905, ti Dhaka ket nagbalin a kapitolio ti baro a probinsia ti Akin-daya a Bengal ken Assam ngem napukawna daytoy a kasasaad a kas maysa aprobinsial a kapitolio kalpasan ti pannakawaswas ti pannakabingay idi 1911. Kalpasan ti pannakabingay ti India idi 1947, ti Dhaka ket nagbalin a ti administratibo a kapitolio ti Daya a Pakistan, ken kalpasan daytoy, idi 1971, ti kapitolio ti nawaya a Banglades. Idi laud dagiti simmarsaruno a paset ti panawen, ti siudad ket nakakita kadagiti sapsapsap riribuk; daytoy ket mairaman kadagiti adu a panagipang-al ti linteg militar, ti panakairangarang ti panagwayawayas ti Banglades, panagparukma ti milisia, dagit panakadadael idi las-ud ti gubat, ken dagiti masna a didigra.
Ti moderno a Dhaka ket isu ti sentro ti politikal, kulturall ken ekonomiko a biag idiay Banglades.[9] Urayno ti bukodna nga urbano nga inprastruktura ket isu ti karang-ayan iti pagilian, ti Dhaka ketagsagsabagaba manipud kadagti urbano a parikut a kas ti karugitan ken kaadu unay ti populasion. Kadagit kinaudi a dekada, ti Dhaka ket nakakita ti pannakabaro ti pagluganan, pannakisinnarita ken dagiti publuko nga obra. Ti siudad ket makaawawis kadagiti ganganaet nga agpupuonan ken dagiti adadu a tomo ti komersio ken panaglaklako. Daytoy ket makasansanay pay kadagiti adu nga iyuumay ti tattao manipud ti amin a paset ti pagilian, daytoy ket naireporta a nakaaramid ti Dhaka ti kapardasan a dumakdakkel a siudad iti lubong.[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dhaka, Banglades a Mapa". National Geographic Channel. Naala idi 2009-09-06.
- ^ a b "Statistical Pocket Book, 2008" (PDF). Opisina ti Estadistika ti Banglades. Naala idi 2009-08-15.
- ^ The Daily Star Web Edition Vol. 5 Num 234. Thedailystar.net (2005-01-19). Naala idi 2010-12-18.
- ^ "PAKISTAN: Dacca, Siudad ti Natay". Time. Mayo 3, 1971. Naala idi 15 Nobiembre 2011.
- ^ a b "Maipanggep ti Dhaka". btd. Naala idi 15 Nobiembre 2011.
- ^ Banko ti Lubong (Hulio 30, 2010). Estratehia a Panagtulong ti Pagilian para iti Republika ti Tattao ti Banglades par aiti Paset ti Panawen ti FY11-14, panid 4.
- ^ "amin a maipanggep ti siudadmi". Dhaka City. Naala idi 2010-05-08.
- ^ Lawson, Alastair (2002-10-05). "Dhaka's beleaguered rickshaw wallahs". BBC News. Naala idi 2009-09-19.
- ^ "Pakaammuan ti Presio dagiti Kammasapulan a Tagilako" (php) (iti Bengali). Nailian a Portal ti SApot a Pagsaadan, Gobierno ti Banglades. Naala idi 2009-02-27.
- ^ "Peggad idiay Dhaka, ti kapardasan adumakdakkel a siudad iti lubong". BBC News. 2010-07-07.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Sharuf Uddin Ahmed, ed. (1991). Dhaka -napalabas agdama masakbayan. Ti Asiatiko a Kagimongan, Dhaka. ISBN 984-512-335-x Kitaen ti
|isbn=pateg (tulong).
- Karim, Abdul (1992). Pakasaritaan ti Bengal, Mughal a Paset ti Panawen (I). Rajshahi.
- Pryer, Jane (2003). Kinapanglaw ken Pnakadanar kadagidiay Purok ti Napanglaw ti Dhaka : Ti Urbano Panagadal ti Matgedan. Ashgate Publishing. ISBN 0-7546-1864-1. OCLC 123337526 OCLC 243482310 OCLC 50334244 OCLC 50939515.
- Rabbani, Golam (1997). Dhaka, manipud idiay ruar a puesto ti Mughal aginggana ti metropolis. Unibersidad a Pagmalditan, Dhaka. ISBN 984-05-1374-5.
- Sarkar, Sir Jadunath (1948). Pakasaritaan ti Bengal (II). Dhaka.
- Taifoor, S.M. (1956). Panagtaldiap ti Daan a Dacca. Dhaka.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dhaka idiay Wikimedia Commons


text:
Pranses a Rebolusion
Ti Pranses a Rebolusion (Pranses: Révolution française; 1789–1799), ket maysa idi a panawen iti radikall a sosial ken politikal a a gulo iti Pransia nga addaan ti naipangrunaan a nagbanagan iti Pransia ken kadagiti amin a paset iti Europa. Ti patingga a monarkia nga isu ti nagturay iti Pransia kadagit napalabas a siglo ket narebba kadagiti tallo a tawen. Ti Pranses a kagimongan ket napan iti maysa nga epiko a panakabalbaliw a kas ti panakariri, aristokratiko ken relihioso a gundaway ket napuka babaen kadagiti agnanayon a panagraut manipud ti radikal a kanigid a payyak dagiti politikal a grupo, dagiti tattao iti lansangan, ken dagiti agtaltalon iti igid ti away. Dagiti daan a kapanunutan a maipanggep kadagiti tinawtawid ken herarkia – iti monarkia, aristokrasia ken relihioso a panagturay – ket napardas idi a napasardeng babaen ti baro a Panagpalawag kadagiti pamunganayan dagiti panagpapada, panakaumili ken di-maawan a karbengan.


text:
Nailian a parke
Ti nailian a parke ket parke nga inus-usar para kadagiti panggep ti konserbasion. Masansan daytoy a reserba ti natural, semi-natural, wenno napadur-as a daga nga inrangarang wenno tagikua ti naturay nga estado. Urayno dagiti agmaymaysa a pagilian ket aggigiddiatda a mangikeddengda dagiti bukodda a nailian a parke, adda met ti sapasap a kapanunotan: ti panagay-aywan ti naatap a katutubo para iti posteridad ken kas simbolo ti nailian a pasindayag.[1] Iti pay maipatinayon, ti maysa a sangalubongan a gunglo, ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN), ken ti bukodn a Komision ti Lubong iti Nasalakniban a Luglugar, ket nangipalawag ti "Nailian a Parke" a kas ti bukodna a Kategoria II a kita dagiti nasalakniban a lugar. Bayat a dagiti kapanunotan para iti daytoy a kita ti nailian aparke ket datin a naisingasing, ti Estados Unidos ti immuna a nagbangon ti kastoy, ti Nailian a Parke ti Yellowstone, idi 1872. Ti kadakkelan a nailian a parke iti lubong a makasabat ti panangipalawag ti IUCN ket ti Nailian a Parke ti Akin-amianan a daya ti Greenland, a nabangon idi 1974. Segun ti IUCN, adda metten dagiti 6,555 a nalian a parke iti sangalubongan manipud idi 2006 a makaabot iti daytoy a kriteria. Ti IUCN ket agdama pay laeng a matungtung kadagiti parametro ti panangipalawag ti nailian a parke.[2]
Dagiti nailian a parke ket gangani dagitoy a nakalukat kadagiti agbisbisita.Kaaduan dagiti nailian a parke ket mangited ti pagliwliwaan iti ruar ken dagiti oportunidad ti panagkampo ken dagiti pay panagadal a naikari a mangpaadal ti publiko iti kinapangruna ti konserbasion ken dagiti natural a siddaaw iti daga a pakabirukan ti nailian a parke.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Europarc Federation (eds.) 2009, Living Parks, 100 Years of National Parks in Europe, Oekom Verlag, Munchen
- ^ "Pakasaritaan dagiti Nailian a Parke". Gunglo dagiti Turay ti Nailian a Parke. Naala idi 12 Nobiembre 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nailian a parke idiay Wikimedia Commons


text:
Moldovia
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Katkategoria:
- Moldovia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Rumano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ukraniano
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Daya a Timor
Ti Demokratico a Republica ti Timor-Leste (wenno Daya a Timor) ket maysa a pagilian nga isla iti Abagatan-a-Daya nga Asia, buklen ti akindaya a deppaar ti isla ti Timor, dagiti kaabay a puro ti Atauro ken Jaco, ken Oecusso-Ambeno.
Ti Daya a Timor ket sigud a tengngel ti kaabayna a pagilian ti Indonesia, a nangitipon kas provinciana idi 1975. Ngem simmina idi 1999 ket nagun-od daytoy ti naan-anay a wayawaya idi Mayo 20, 2002. Idi agkameng ti Daya a Timor iti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian idi 2002, naikeddeng nga aramatenda nga ofisial ti nagan daytoy iti Portuges a Timor-Leste, a saan ket a ti naganna iti Inggles nga “East Timor”.
- Daya a Timor
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Portuges
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 2002


text:
Masa
Iti pisika, ti masa (manipud ti Griego uᾶZa "sebada a bibingka, tukel [iti masa]") ket tagikua ti pisikal a sistema wenno bagi, a mangited ti irurumsua ti penomena ti resistansia iti bagi iti pannakaipardas babaen ti puersa ken ti kapigsa iti agsinnaranay a maipapan ti grabidad a panagawis dagiti bagi. Dagiti instrumento a kas dagiti balanse ken gantingan ti masa ket agus-usar kadagita a penomena a panagrukod ti masa. Ti SI unit ti masa ket isu ti kilogramo (kg).
Para kadagiti inaldaw a banag ken dagiti enerhia a nasayaat nga inpalplawag babaen ti Newtonio a pisika, ti masa ket naibagbaga payen a mangirepresenta ti maysa a dagup ti banag, ngem daytoy a panirigan agbalin a madi, kas pagarigan, kadagiti napardas unay wenno dagiti subatomiko a partikula. Iti sapasap daytoy ket agpaypayso met, ti aniaman a bagi nga addaan ti masa ket addaan ti maysa a kapada a dagup ti enerhia, ken dagiti amin a porma ti enernia ket likudanna ti akselerasion babaen ti puersa ken addaan ti maipapan ti grabidad a panagawis; ti pannakaibaga a banag ket awan ti sapasap a naitunos a pannakaipalawag babaen ti daytoy a moderno a panirigan.
A kas naibagbaga, malaksid ti pannakaipadana iti enerhia, dagiti nadumadma a kita ti mapaliiw men marukod a penomena ket rimsua manipud ti masa. Amin dagitoy ket naipakitan a kapada ken agtinnunos iti tungngal maysa no mausar dagitoy iti panagrukod ti masa.
Ti maipapan ti enerhia a masa ket isu ti kaadu a panagrukod ti resistansia kadagiti panagbalbaliw iti kapardas ti maysa a banag, (akselerasion).
Ti maipapan ti grabidad a masa ket isu ti kaadu a panagrukod a maibagay ti kakaro ti maipapan ti grabidad a puersa a daytoy ket
- ipeksa babaen ti maysa a banag (aktibo a maipapan ti grabidad a masa), wenno
- nasanay babaen ti maysa a banag (natalinaay a maipapan ti grabidad a puersa) no agtinnignay iti maikadua a banag.
Dita ngato iti maikadua a pagarigan ti masa, mangidurog kadagiti panagbalbaliw iti gunay; kasla ti maipapan ti grabidad a puersa ti Daga ket mangidurog kadagiti panagbalbaliw iti gunay iti inaldaw a biag, kasla ti nagtinnag a mansanas ni Newton wenno ti gapuanan ti arko ti beisbol. Daytoy ket maipakat kadagiti amin nga adda iti daga a banag, manipud kadagiti dutdot ken dagiti kutonn dagiti bato ti banbantay ken dgaiti elepante.[1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kane, Gordon (Septiembre4, 2008). "Dagiti Misterio ti Masa". Scientific American (Nature America, Inc.). pp. 32–39. Naala idi 2013-07-05.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Sir Isaac Newton; N. W. Chittenden (1848). Newton's Principia: Dagiti matematiko a pamunganayan ti masna a pilosopia. D. Adee. Naala idi 12 Marso 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Ti Kapada ti Masa ken Enerhia Mass and Energy" (Inggles) babaen ni Francisco Flores.
- "Dagiti Misterio ti Masa," (Inggles)
- "Agbaliw kadi ti masa iti kapardas?" (Inggles)
- "Ania kadi ti masa poton?" (Inggles)


text:
Antonio Vivaldi
Ni Antonio Lucio Vivaldi (4 Marso 1678 – 28 Hulio 1741), a nabiengasan ti il Prete Rosso ("Ti Nalabbasit a Padi") gapu ti nalabbasit a buokna, ket maysa idi a Benesiano Barok a komposer, padi, ken birtuoso a biolinista, a naipasngay idiay Benesia. Isu ket mabigbigan a kas maysa kadagiti kalatakan a Barok a kompositor, ti inpluensiana ti las-ud ti kabibiagna ket nawatiwat iti kadagupan ti Europa. Ni Vivaldi ket nagruna anamammoan para iti panagpartuat kadagiti instrumento a tokar, a naipangpangruna para iti biolin, ken dagiti pay sagrado a koro nga obobra ken dagiti sumorok a 40 nga opera. Ti kadayegan anaamammoan nga obrana ket ti serie dagiti biolin a tokar a naamammoan a kas ti Ti Uppat a Tiempo.
Adu kadagiti pinarpartuatna ket naisurat para kadagiti musika ti babbai a kadkadua iti Ospedale della Pietà, ti kamara dagiti napanawan nga ububbing a nagtarabahoan ni Vivaldi manipud idi 1703 aginggana idi 1715 ken manipud idi 1723 aginggana idi 1740. Ni Vivaldi ket nagballigi pay ti panakaentablada kadagiti operana idiay Benesia, Mantua ken Vienna. Kalpasan ti pakayamammona kenni Emperador Karlos VI, ni Vivaldi napan idiay Vienna a nagnamnama nga isu ket maipangruna. Ti Emperador ket pimmusay kalpasan idi simmangpet ni Vivaldi, ken ti komposer ket natay nga agpalpalama, nga awan ti natalinaay a pagtaudan ti matgedan.
Ngem ti musika ni Vivaldi ket nasayaat a naawawat idi la-ud ti kabibiagna, ngem daytoy ket naapday ti kinadayegna aginggana idi adda ti nasiglat a panagpabaro idi umuna a gudua ti maika-20 a siglo. Tatta nga aldaw, ni Vivaldi ket mairanggo kadagiti kadayegan ken nawatiwat a nairehistro a Barok a komposer.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
Taudan / Adu pay a mabasbasa
- Brizi, Bruno, "Maria Grazia Pensa" iti Musika ken Sursurat, Tomo. 65, Tomo. 1 (Ene., 1984), pp. 62–64
- Bukofzer, Manfred (1947). Musika iti Barok a Panawen. New York, W. W. Norton & Co. ISBN 0-393-09745-5.
- Cross, Eric (1984). Panagrepaso iti I libretti vivaldiani: recensione e collazione dei testimoni a stampa by Anna Laura Bellina;
- Formichetti, Gianfranco Venezia e il prete col violino. Vita di Antonio Vivaldi, Bompiani (2006), ISBN 88-452-5640-5.
- Heller, Karl Antonio Vivaldi: Ti Nalabbasit a Padi ti Benesia, Amadeus Press (1997), ISBN 1-57467-015-8
- Kelly, Sarah Bruce, Ti Annina ti Nalabbasit a Padi, 2009 Bel Canto Press, ISBN 978-0-578-02566-7
- Kelley, Sarah Bruce, Vivaldi's Muse, 2011 Bel Canto Press, ISBN 978-0-9836304-0-1
- Kolneder, Walter Antonio Vivaldi: Dagiti Dokumento ti Biagna ken Obobra, C F Peters Corp (1983), ISBN 3-7959-0338-6
- Quick, Barbara, Dagiti Birhen ni Vivaldi (nobela), HarperCollins (2007), ISBN 978-0-06-089052-0.
- Robbins, H.C., Vivaldi: Boses iti Barok, Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan, 1996 ISBN 0-226-46842-9
- Romijn, André. Dagiti Nailemlemmeng a Dangngay: Ti Nalimed a Biag ni Antonio Vivaldi, 2007 ISBN 978-0-9554100-1-7
- Selfridge-Field, Eleanor (1994). Benetiano nga Instrumento a Musika, manipud kenni Gabrieli aginggana kenni Vivaldi. New York, Dover Publications. ISBN 0-486-28151-5.
- Talbot, Michael, Antonio Vivaldi, Insel Verlag (1998), ISBN 3-458-33917-5
- Talbot, Talbot: "Antonio Vivaldi", Grove Music Online, ed. L. Macy (Naala idi 26 Agosto 2006), (umannamon a panagserrek)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Antonio Vivaldi idiay Wikimedia Commons
- 1678 a pannakaipasngay
- 1741 nga ipupusay
- Tattao nga Italiano ti maika-17 a siglo
- Tattao nga Italiano ti maika-18 a siglo
- Dagiti kompositor ti maika-17 a siglo
- Dagiti kompositor ti maika-18 a siglo
- Dagiti Barok a kompositor
- Dagiti Italiano a kompositor
- Dagiti kompositor para iti biolin
- Dagiti kompositor para iti tselo
- Dagiti kompositor ti opera
- Dagiti Italiano a biolinista ti klasiko
- Dagiti Italiano a padi ti Romano Katoliko
- Tattao a manipud idiay Benesia (siudad)
- Tattao manipud idiay Innere Stadt
- Dagiti Austriano a kompositor


text:
Czeslaw Milosz
Ni Czesław Miłosz ([ˈt͡ʂɛswaf ˈmiwɔʂ] ( denggen); 30 Hunio 1911 – 14 Agosto 2004) ket maysa idi a Polako a mannaniw, mannurat ti prosa ket nagipatpatarus iti nagtaudan a Lithuaniano.[1] [2] [3][4][5] T Maikadua a sangalubongan a Gubat a panawen a panagsarsaruno a Ti Lubong ket maysa nga urnong dagiti 20 nga "ampapaok" a dandaniw. Timmalaw isuna a napan iti Laud idi 1951, ken ti saan a piksion a librona a Ti Natiliw a Panunot (1953) ket maysa a klasiko iti kontra-Stalinismo. Manipud idi 1961 aginggana idi 1998 isu ket maysa a propesor iti pagsasao nga Eslabo ken Literatura idiay Unibersidad iti California, Berkeley. Ni Miłosz nagbalina nga umili ti Amerika[5] ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1980.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Saulius Sužiedėlis (1 Pebrero 2011). Pakasaritaan a Diksinario iti Lithuania. Scarecrow Press. p. 189. ISBN 978-0-8108-4914-3. "Ni Miłosz kadawyana nangipangpangruna ti nagtaudanna a Lithuania"
|accessdate=masapul ti
|url=(tulong)
- ^ Irena Grudzińska-Gross (24 Nobiembre 2009). Czesław Miłosz ken Joseph Brodsky: kumaduan dagiti mannaniw. Pagmalditan ti Unibersidad ti Yale. p. 291. ISBN 978-0-300-14937-1. "...Dagiti "agpayso" a Polako nangipalpalagip ti pagilian ti kina-agpayso a nagtaudan a Lithuania ni Milosz, ti saan a kadawyan a relihionnna, ken ti kanigid a napalabasna"
|accessdate=masapul ti
|url=(tulong)
- ^ Ensiklopedia iti Sangalubongan a Biograpia, Tomo 11 - Panid 40
- ^ Robinson Jeffers, Dagiti rukod ti mannaniw - Panid 177
- ^ a b "TTi Sibik ken Tribu a Kasasaad: TI Estado, Etnisidad, ken ti Adu nga etniko a Kasasaad" Babaen ni Feliks Gross - Panid 124


text:
Sarming (materiales)
Ti sarming ket maysa nga amorpo (di-kristallina) a solido a materiales a mangipakpakit ti transision ti sarming, ken daytoy ket mabaliktad a transision kadagiti amorpo a materiales (wenno kadagiti amorpo a rehion iti kaunegan ti semikristalina a materiales) manipud ti natangken ken narasi a kasasaad iti maysa a nalunag wenno weeno kasla goma a kasasaad. Dagiti sarming ket kadawyan dagitoy a narasi ken mabalin nga optiko a masarang. Ti kaaduan a naamammuan a kita ti sarming , nga inus-usaren kadagiti napalbas a siglo kadagiti tawa ken dagiti paginuman a baso (Na2O), ket sarming ti sodio ken apug, a buklen daytoy ti agarup 75% ti silika (SiO2) ken sodio oksido (Na2O) manipid ti dapo ti sodiom , ti apug (CaO), ken dagiti babassit a mainaynayon. Masansan ati panagibaga ti sarming ket naus-usar iti restrikto a kapanunotan a mangitudo ti naisangayan a panag-usar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sarming (materiales) idiay Wikimedia Commons


text:
Tokyo
Ti Tokyo (東京 Tōkyō?, "Dumaya a Kapitolio") [toːkjoː], Ingglés: /ˈtoʊki.oʊ/; opisial a ti Tokyo a Metropolis (東京都 Tōkyō-to?),[3] ket maysa kadagiti 47 a prepektura iti Hapón. Ti Tokyo ket isu ti kapitolio iti Hapón, ti sentro iti Kalatakan a Lugar ti Tokyo, ken isu ti kadakkelan a metropolitana a lugar iti lubong[4]. Isu daytoy ti tugae iti gobierno iti Hapón ken ti Imperio a Palasio, ket ti pagtaengan iti Hapón nga Imperio a pamilia. Ti Tokyo ket adda idiay rehion ti Kantō idiay abagatan a daya a bangir iti kangrunaan nga isla iti Honshu ken mairaman ti Is-isla ti Izu ken Is-isla ti Ogasawara.[5] Ti Tokyo a Metropolis ket naporma idi 1943 manipud ti panagtipon iti sigud idi a Prepektura ti Tokyo (東京府 Tōkyō-fu?) ken ti siudad iti Tokyo (東京市 Tōkyō-shi?).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "東京都歌・市歌". Tokyo Metropolitano a Gobierno. Naala idi Septiembre 17, 2011.
- ^ "大都市圏・都市圏の人口". Ministro iti Uneg a Panakibiang ken Pannakisarita. Naala idi 2005.
- ^ "Heograpia iti Tokyo". Tokyo Metropolitano a Gobierno. Awan wenno awan linaon ti
|url=(tulong);
|accessdate=masapul ti
|url=(tulong)
- ^ "Urbanisasion a Prospekto iti Lubong: Ti 2009 a Rebision ti Populasion a Datos". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2012-03-06.
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Tōkyō" iti Ensiklopedia ti Hapón, pp. 981-982 idiay Liblibro ti Google; "Kantō" iti p. 479 idiay Liblibro ti Google


text:
Modulo:Dagiti argumento
Daytoy a modulo ket mangited ti nalaka a panagproseso kadagiti argumento a maipasa manipud ti #invoke. Daytoy ket meta-modulo, a panggep nga us-usaren kadagiti sabali a modulo, ken nasken a saan a dagus a matawagan manipud ti #invoke. Dagiti langana ket mairaman ti:
- Nalaka a panagkissay kadagiti argumento ken panagikkat kadagiti blanko nga argumento.
- Dagiti argumento ket mabalin nga aggiddan a maipasa babaen ti agdama a kuadro ken babaen ti nagannak a kuadro. (Kitaen pay dagiti adu a salaysay dita baba.)
- Dagiti argumento ket mabalin a dagus a maipasa manipud ti sabali a modulo ti Lua wenno manipud ti konsola ti panagbiruk kadagiti parikut.
- Dagiti argumento ket maalada no masapul, a makatulong daytoy a mangliklik kadagiti parikut ti etiketa ti
... .
- Kaaduan kadagiti langa ket mabaliwan.
Dagiti linaon
Batayan nga usar
Ti umuna, nasken nga ikarga ti modulo. Daytoy ket aglaon ti maysa nga annong, a nanaganan ti
getArgs.
local getArgs = require('Modulo:Dagiti argumento').getArgs
Iti kalakaan a senario, mabalin nga usaren ti getArgs iti uneg ti annong. Ti karuay nga
args ket ti tabla nga aglaon kadagiti argumento manipud ti #invoke. (Kitaen pay dagiti adu a salaysay dita baba.)
local getArgs = require('Modulo:Dagiti argumento').getArgs local p = {} function p.main(frame) local args = getArgs(frame) -- Mapan ditoy ti nangruna a kodigo ti modulo. end return p
Nupay kasta, ti maisingasing a panagsanay ket ti panag-usar ti annong para laeng ti panagproseso kadagiti argumento manipud ti #invoke. Ti kayatna a saoen daytoy ket no adda mangtawag manipud ti sanali a modulo ti Lua saanen a nasken ti adda iti magun-od a banag ti kuadro, a mangpasayaat daytoy ti panagpaandar.
local getArgs = require('Modulo:Dagiti argumento').getArgs local p = {} function p.main(frame) local args = getArgs(frame) return p._main(args) end function p._main(args) -- Mapan ditoy ti nangruna a kodigo ti modulo. end return p
No kayat nga agusar kadagiti adu nga annong ti panag-usar kadagiti argumento, ken no kayat pay a maala manipud ti #invoke, mabalin ti agusar ti pangbalkot nga annnong.
local getArgs = require('Modulo:Dagiti argumento').getArgs local function makeInvokeFunc(funcName) return function (frame) local args = getArgs(frame) return p[funcName](args) end end local p = {} p.func1 = makeInvokeFunc('_func1') function p._func1(args) -- Ti kodigo ti umuna nga annong ket mapan ditoy. end p.func2 = makeInvokeFunc('_func2') function p._func2(args) -- Ti kodigo ti maikadua nga annong ket mapan ditoy. end return p
Dagiti pagpilian
Dagiti sumaganad a pagpilian ket mabalin a magun-od. Naipalawagda kadagiti paset dita baba.
local args = getArgs(frame, { trim = false, removeBlanks = false, valueFunc = function (key, value) -- Kodigo para iti panagproseso ti maysa nga argumento end, frameOnly = true, parentOnly = true, parentFirst = true, readOnly = true, noOverwrite = true })
Panagkissay ken panagikkat kadagiti blanko
Dagiti blanko nga argumento ket allilawenda dagiti agdadamo nga agkodkodigo iti panagbaliw kadagiti plantilia ti MediaWiki iti Lua. Iti eskritu ti plantilia, dagiti blanko a kuerdas ken dagiti kuerdas nga aglaon ti whitespace ket naikeddeng dagitoy a saan nga husto (false). Nupay kasta, iti Lua, dagiti blanko a kuerdas ken dagiti kuerdas nga aglaon ti whitespace ket naikeddengda nga agpaysao (true). Ti kayatna a saoen daytoy ket no dika mangikaskaso kadagiti kasta nga argumento no agsurat kadagiti modulo ti Lua, mabalin a matrato ti maysa a banag a kas agpayso dagiti nasken koma a matrato a kas saan a husto. Ti mangliklik daytoy, babaen ti kasisigud daytoy a modulo ket ikkatenna amin dagiti blanko nga argumento.
Iti maipada, ti whitespace ketmabalin a gapuanan kadagiti parikut no mangipanggep kadagiti pangipuesto nga argumento. Urayno ti whitespace ket makissayan para kadagiti nanaganan nga argumento nga agtaud manipud ti #invoke, daytoy ket mapreserba para kadagiti panangipuesto nga argumento. Kaaduan a saan a kinaynayat dagiti maipatinayon a whitespace, isunga a daytoy a modulo ket kasisigud a kissayanna daytoy.
Nupay kasta, sagpaminsan met a kayat nga usaren dagiti blanko nga argumento a kas maikabilt, ken sagpaminsan met a kayat ti maipatinayon a whitespace. Daytoy ket nasken no pagbaliwen dagiti dadduma a plantilia iti kasisigud met laeng a pannakaisuratda. No kayat nga aramiden daytoy, iyasentar dagiti argumento ti
trim ken
removeBlanks iti
false.
local args = getArgs(frame, { trim = false, removeBlanks = false })
Naisangayan a panagporma dagiti argumento
Sagpaminsan met a kayat nga ikkaten dagitiblanko nga argumento ngem ibati dagiti sabali, wenno kayat nga ikabil amin a panangipuesto nga argumento iti ababa a letra. Ti panagaramid kadagiti kastoy mabalin nga usaren ti pagpilian ti
valueFunc . Ti maikabil ti daytoy a pagpilian ket nasken nga annong a mangala kadagiti dua a parametro,
key ken
value, ken mangisubli ti agmaymaysa a pateg. Daytoy a pateg ti maalam no serrekan ti pagikabilan ti
key iti tabla ti
args.
Kas pagarigan 1: daytoy nga annong ket ipreserbana ti whitespace para iti umuna a pangipuesto nga argumento, ngem kissayanna amin dagiti sabali nga argumento ken ikkatenna amin dagiti sabali a blanko nga argumento.
local args = getArgs(frame, { valueFunc = function (key, value) if key == 1 then return value elseif value then value = mw.text.trim(value) if value ~= '' then return value end end return nil end })
Kas pagarigan 2: daytoy nga annong ket ikkatenna dagiti blanko nga argumento ken pagbaliwenna amin dagiti argumento iti ababa a letra, ngem sanna a kissayan ti whitespace manipud kadagiti pangipuesto a parametro.
local args = getArgs(frame, { valueFunc = function (key, value) if not value then return nil end value = mw.ustring.lower(value) if mw.ustring.find(value, '%S') then return value end return nil end })
Nota: dagiti annong dita ngato ket mapaay no maipasa ti maikabil a saana kita ti
string wenno
nil. Mabalin daytoy a kaso no usaren ti annong ti
getArgs iti nangruna nga annong ti modulo, ken dayta nga annong ket tawagan babaen ti sabali a modulo ti Lua. Iti daytoy a kaso, nasken a kitaen ti kita ti ikabil. Daytoy ket saan a parikut no agipasa ti annong a naipangruna para kadagiti argumento manipud ti #invoke (kasla no adda dagiti annong ti
p.main ken
p._main , wenno kapadana).
Pangngaasi pay a laglagipen a ti annong ti
valueFunc ket kankanayon a matawtawagan no ti maysa nga argumento ket kiniddaw manipud ti tabla ti
args, isunga no kaykayat ti nasayaat a panagpaandar siguraduen a saan nga agramid ti aniaman a saan a nasayaat iti kodigo.
Dagiti kuadro ken dagiti nagannak a kuadro
Dagiti argumento iti tabla ti
args ket mabalin nga agiddan a maipasa manipud ti agdama a kuadro wenno manipud ti nagannak a kuadro. Tapno maawatan ti kayatna a saoen daytoy, nasaysayaat ti mangited ti maysa a kas pagarigan. Kunaen tayo laengen nga adda ti maysa a modulo a tinawtawagan ti
Modulo:KaspagariganArgs. Daytoy a modulo ket imalditna dagiti dua nga umuna a pangipuesto nga argumento a maipasa.
Ti
Modulo:KaspagariganArgs ket matawaganton babaen ti
Plantilia:KaspagariganArgs, nga aglaon ti kodigo ti
{{#invoke:KaspagariganArgs|main|firstInvokeArg}}. Daytoy ket pataudenna ti resulta ti "firstInvokeArg".
No tawagentayo met ti
Plantilia:KaspagariganArgs, ti sumaganad ket isu ti mapasamak:
Adda met dagiti tallo a pagpilian a maiyasentar tapno mabaliwan daytoy a panagkukua
frameOnly, ti
parentOnly ken
parentFirst. No iyasentar ti
frameOnly dagiti laeng argumento a maipasa manipud ti agdama a kuadro ti maawat; no iyasentar ti
parentOnly dagiti laeng argumento a maipasa manipud ti nagannak a kuadro ti maawat; ken no iyasentar ti
parentFirst maipasanto dagiti argumento manipud kadagiti agdama ken nagannak a kuadro, ngem ti nagannak a kuadro ket maiyunayunayto iti agdama a kuadro. Adda ditoy dagiti resulta kadagiti termino ti
Plantilia:KaspagariganArgs:
- frameOnly
- parentOnly
- parentFirst
Nota: no iyasentar dagiti pagpilian ti
frameOnly ken ti
parentOnly , ti modulo ket sanna nga laen dagitianiaman nga argumento manipud ti #invoke. Daytoy ti kayat a maaramid.
Panagsurat iti tabla ti args
Sagpaminsan a naserbi ti agsurat kadagitibaro a pateg iti tabla ti args. Daytoy ket posible iti kasisigud a pannakaiyasentar ti modulo. (Nupay kasta, laglagipen a nasaysayaat nga estilo ti panagkodigo ti agpartuat ti baro a tabla kadagiti baro a pateg ken kopiaen dagiti argumento manipud ti taba ti args no masapul.)
args.foo = 'dagiti pateg'
Mabalin a baliwan daytoy a panagkukua babaen ti pagpilian ti
readOnly and
noOverwrite . No maiyasentar ti
readOnly sannton a mabalin ti agsurat kadagiti aniaman a pateg iti tabla ti args. No maiyasentar ti
noOverwrite , mabalinton ti agnayon kadagiti baro a pateg iti tabla, ngem saanen a mabalin ti agnayon ti pateg no suratanna manenn dagiti aniaman nga argumento a maipasa manipud ti #invoke.
Dagiti etiketa ti ref
Daytoy a modulo ket agus-usar kadagiti metatabla tapno agala kadagiti argumento manipud ti #invoke. Daytoy ket mangpalubos ti mangserrek kadagiti kuadro ti argumento ken dagiti argumento ti nagannak a kuadro a saan nga agusar ti annong ti
pairs() . Daytoy ket mabalin a makatulong no ti modulo ket maipasa a kas dagiti maikabil nga etiketa ti
...  .
Intono maserrekanen dagiti etiketa iti
...  manipud ti Lua, maproseso dagitoy babaen ti sopwer ti MediaWiki ken ti reperensia ket agparangto iti listaan ti reperensia. No mapan a mangikkat ti modulo kadagiti etiketa ti reperensia manipud ti maiparuar, ti addanto ket ti phantom a reperensia - ti reperensia nga agparang iti listaan ti reperensia, ngem awan ti biang a maisilpo ti daytoy. Daytoy ket parikut idin dagiti modulo nga agus-usar ti
pairs() tapno mangduktal no agusar kadagiti argumento manipud ti kudro wenno nagannak a kuadro, gaputa dagita a modulo ket automatikoda a mangproseso ti amin a magun-od nga argumentoa.
Daytoy a modulo ket solbarenna daytoy a parikut babaen ti panagpalubos ti panagserrek kadagiti argumento ti kuadro ken nagannak a kuadro, bayat nga agal-ala pay laeng kadagitoy nga argumento no nasken. Nupay kasta, ti parikut ket rumsua pay laeng no usaren ti
pairs(args) kadagiti modulo,
Dagiti ammo a limitasion
Ti panag-usar kadagiti metatabla ket adda met dagiti saan a nasayaat a pagbanaganna. Kaaduan kadagiti normal a ramramit ti tabla ti Lua ket saan a nasayaat nga agobra iti tabla ti args, a mairaman ti operator ti
# , ti anong ti
next() , ken dagiti annong ti biblioteka ti tabla. No ti panag-usar kadagitoy ket nasken para iti modulo, nasken nga agusar ti bukod nga annong ti panagproseso ti argumento imbes nga usaren daytoy a modulo.
-- Daytoy a modulo ket mangited ti nalaka a panagproseso kadagiti argumento -- a maipasa iti Scribunto manipud ti #invoke. Daytoy ket saan a naikeddeng -- a mausar dagiti sabali a modulo ti Lua, ken nasken a saan a dagus a matawagan -- manipud ti #invoke. local libraryUtil = require('libraryUtil') local checkType = libraryUtil.checkType local arguments = {} -- Generate four different tidyVal functions, so that we don't have to check the -- options every time we call it. local function tidyValDefault(key, val) if type(val) == 'string' then val = val:match('^%s*(.-)%s*$') if val == '' then return nil else return val end else return val end end local function tidyValTrimOnly(key, val) if type(val) == 'string' then return val:match('^%s*(.-)%s*$') else return val end end local function tidyValRemoveBlanksOnly(key, val) if type(val) == 'string' then if val:find('%S') then return val else return nil end else return val end end local function tidyValNoChange(key, val) return val end function arguments.getArgs(frame, options) checkType('getArgs', 1, frame, 'table', true) checkType('getArgs', 2, options, 'table', true) frame = frame or {} options = options or {} --[[ -- Get the arguments from the frame object if available. If the frame object -- is not available, we are being called from another Lua module or from the -- debug console, so assign the args to a new variable so we can -- differentiate them. --]] local fargs, pargs, luaArgs if type(frame.args) == 'table' and type(frame.getParent) == 'function' then if not options.parentOnly then fargs = frame.args end if not options.frameOnly then pargs = frame:getParent().args end if options.parentFirst then fargs, pargs = pargs, fargs end else luaArgs = frame end -- Set the order of precedence of the argument tables. If the variables are -- nil, nothing will be added to the table, which is how we avoid clashes -- between the frame/parent args and the Lua args. local argTables = {fargs} argTables[#argTables + 1] = pargs argTables[#argTables + 1] = luaArgs --[[ -- Generate the tidyVal function. If it has been specified by the user, we -- use that; if not, we choose one of four functions depending on the -- options chosen. This is so that we don't have to call the options table -- every time the function is called. --]] local tidyVal = options.valueFunc if tidyVal then if type(tidyVal) ~= 'function' then error( "madi a pateg ti nainagan iti pagpilian ti 'valueFunc'" .. '(nakanamnama ti annong, ti naala ket ' .. type(tidyVal) .. ')', 2 ) end elseif options.trim ~= false then if options.removeBlanks ~= false then tidyVal = tidyValDefault else tidyVal = tidyValTrimOnly end else if options.removeBlanks ~= false then tidyVal = tidyValRemoveBlanksOnly else tidyVal = tidyValNoChange end end --[[ -- Set up the args, metaArgs and nilArgs tables. args will be the one -- accessed from functions, and metaArgs will hold the actual arguments. Nil -- arguments are memoized in nilArgs, and the metatable connects all of them -- together. --]] local args, metaArgs, nilArgs, metatable = {}, {}, {}, {} setmetatable(args, metatable) local function mergeArgs(iterator, tables) --[[ -- Accepts multiple tables as input and merges their keys and values -- into one table using the specified iterator. If a value is already -- present it is not overwritten; tables listed earlier have precedence. -- We are also memoizing nil values, but those values can be -- overwritten. --]] for _, t in ipairs(tables) do for key, val in iterator(t) do if metaArgs[key] == nil then local tidiedVal = tidyVal(key, val) if tidiedVal == nil then nilArgs[key] = true else metaArgs[key] = tidiedVal end end end end end --[[ -- Define metatable behaviour. Arguments are memoized in the metaArgs table, -- and are only fetched from the argument tables once. Fetching arguments -- from the argument tables is the most resource-intensive step in this -- module, so we try and avoid it where possible. For this reason, nil -- arguments are also memoized, in the nilArgs table. Also, we keep a record -- in the metatable of when pairs and ipairs have been called, so we do not -- run pairs and ipairs on the argument tables more than once. We also do -- not run ipairs on fargs and pargs if pairs has already been run, as all -- the arguments will already have been copied over. --]] metatable.__index = function (t, key) --[[ -- Fetches an argument when the args table is indexed. First we check -- to see if the value is memoized, and if not we try and fetch it from -- the argument tables. When we check memoization, we need to check -- metaArgs before nilArgs, as both can be non-nil at the same time. -- If the argument is not present in metaArgs, we also check whether -- pairs has been run yet. If pairs has already been run, we return nil. -- This is because all the arguments will have already been copied into -- metaArgs by the mergeArgs function, meaning that any other arguments -- must be nil. --]] local val = metaArgs[key] if val ~= nil then return val elseif metatable.donePairs or nilArgs[key] then return nil end for _, argTable in ipairs(argTables) do local argTableVal = tidyVal(key, argTable[key]) if argTableVal == nil then nilArgs[key] = true else metaArgs[key] = argTableVal return argTableVal end end return nil end metatable.__newindex = function (t, key, val) -- This function is called when a module tries to add a new value to the -- args table, or tries to change an existing value. if options.readOnly then error( 'saan a makaisurat iti tekla ti tabla ti argumento "' .. tostring(key) .. '"; ti tabla ket mabasa laeng', 2 ) elseif options.noOverwrite and args[key] ~= nil then error( 'saan a makaisurat iti tekla ti tabla ti argumento "' .. tostring(key) .. '"; madi ti mangsurat manen kadagiti adda nga argumento', 2 ) elseif val == nil then --[[ -- If the argument is to be overwritten with nil, we need to erase -- the value in metaArgs, so that __index, __pairs and __ipairs do -- not use a previous existing value, if present; and we also need -- to memoize the nil in nilArgs, so that the value isn't looked -- up in the argument tables if it is accessed again. --]] metaArgs[key] = nil nilArgs[key] = true -- Memoize nils. else metaArgs[key] = val end end metatable.__pairs = function () -- Called when pairs is run on the args table. if not metatable.donePairs then mergeArgs(pairs, argTables) metatable.donePairs = true metatable.doneIpairs = true end return pairs(metaArgs) end metatable.__ipairs = function () -- Called when ipairs is run on the args table. if not metatable.doneIpairs then mergeArgs(ipairs, argTables) metatable.doneIpairs = true end return ipairs(metaArgs) end return args end return arguments


text:
Sistema ti panaganges
Ti sistema ti panaganges wenno sistema ti respiratorio ket isu ti biolohiko a sistema a mangipan kadagiti angsen nga alingasaw iti kaunegan ken aramidenna ti panangisinnukat ti alingasaw. Kadagiti tao ken dagiti dadduma a mamalia, dagiti anatomiko a langa ti sistema ti panagangesket mangiraman ti dalan ti angin, dagiti bara, ken dagiti piskel ti panaganges. Dagiti molekula iti oksiheno ken karbon dioksido ket awan gunay a maipasinnukat, babaen ti panangisaknap, iti baetan ti akin-ruar a naalingasawan nga enbironmento ken ti dara. Daytoy a panagsinnukat ket mapasamak idiay albeolar a rehion dagiti bara.[1] Dagiti dadduma nga ayup, a kas dagiti insekto, ket addaanda iti sistema ti panaganges nga adda ti nasimple laeng nga anatomiko a langa, ken dagiti ampibia ti kudilda ket addapay ti nangruna a papel iti panangisinnukat ti alingasaw. Dagiti mula ket addaanda pay ti sistema ti panaganges ngem ti turongan ti panangisinnukat ti alingasaw ket mabalin a kasumbangir iti mabirukan kadagiti ayup. Ti sistema ti panaganges kadagiti mula ket mangiraman pay kadagiti anatomiko a langa a kas dagiti lussok itilikudan dagiti bulong a naamammuan iti stomata.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maton, Anthea; Jean, Hopkins Susan, Johnson Charles William, McLaughlin Maryanna Quon Warner David, LaHart Wright, Jill (2010). Biolohia ti Tao ken Salun-at. Englewood Cliffs: Prentice Hall. pp. 108–118. ISBN 0134234359.
- ^ West, John B. Pisiolohia ti pananganges-- dagiti kammasapulan. Baltimore: Williams & Wilkins. pp. 1–10. ISBN 0-683-08937-4.


text:
Liblibro ti Google
Ti Liblibro ti Google (Inggles: Google Books) (dati a naamammoan a kas ti Google a Pangbiruk ti Libro ken Maimaldit a Goggle) ket maysa a serbisio manipud ti Google Inc. nga agbiruk kadagiti napno a testo dagiti libro ken magasina a sinukisok ti Google, anapabalin a testo nga inusar ti optikal a panagilasin ti karakter, ken naipenpen kadagiti bukodna a dihital a database.[1] Ti serbisio ket dati a naamammoan a kas ti Maimaldit a Goggle (Inggles: Google Print) idi naipangyuna idiay Frankfurt a Piesta ti Libro idi Oktubre 2004. Ti Boblioteka a Gandat ti Google, a naamammoan pay a kas ti Google a Panagbiruk ti Libro (Inggles: Google Book Search), ket nairangarang idi Disiembre 2004.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti kangrunaa a apanilpo ti libro ti Google ket mabirukan idiay "Google books". Google. Naala idi 2012-05-18. Ti "napasayaat" a mensahe ti sistema a mangpalubos ti naisangsangayan apanagbiruk ket mabirukan idiay "Google books:Advanced book search". Google. Naala idi 2012-05-18.


text:
Julius Caesar
Ni Gaius Julius Caesar[2] (Klasiko a Latin: [ˈɡaː.i.ʊs ˈjuː.lɪ.ʊs ˈkaj.sar],[3] Hulio 100 BC[4] – 15 Marso 44 BC)[5] ket maysa idi a Romano a heneral ken estadista ken mailidding a mannurat ti Latin a prosa. Isu ket nagtignay ti kritiko a papel iti nagininut a panakabalbaliw ti panakaipan ti Republika a Romano iti Romano nga Imperio.
Idi 60 BC, ni Caesar, ni Crassus ken Pompey ket dagitoy iti maysa nga politiko a kumaduaan a mangiturayto kadagiti Romano a politika kadagiti sumaganad a tawen. Dagiti panagpadasda nga agala kadagiti bileg babaen ti populista a taktiko ket sinuppiatan babaen dagiti napili a konserbatibo ti uneg ti Romano a Senado, a nairana ni Kato ti Ub-ubing nga adda ti patinayon a suporta ni Cicero. Ti panagrukma iti Gaul ni Caesar, a nalpas daytoy babaen idi 51 BC, ket nagpadakkel dagiti teritorio ti Roma aginggana idiay Kanal nga Inggles ken ti Rhine. Ni Caesar ket isu ti immuna a heneral a bimmallasiw kadagitoy idi isu ket nangipatakder ti rangtay a bimmallasiw ti Rhine ken nagaramid ti immuna a panagrautna iti Britania.
Dagitoy a nagunodanna ket nakaited kaniada kadagiti di-mapada a bileg ti milisia ken nagpangta a mangsalip ti katakderan ti Pompey. Ti katimbengan ti bileg ket nabalinsuek pay babaen ti ipupusay ni Crassus idi 53 BC. Dagiti politiko a panakailinia iti Roma ket naipanungpalan ti panakaiturong ti panagsuppiat a nagbaetan ni Caesar ken Pompey, a ni Pompey ket nangala ti gapuanan iti Senado. Binilin babaen ti Senado a maidarum idiay Roma kadagiti nadumaduma a panagpabasol, ni Caesar ket nagmartsa idiay Roma a kasurotna ti maysa a sangaarbanan—legio XIII—manipud idiay Gaul aginggan idiay Italia, a binallasiwna ti Rubicon idi 49 BC.[6] Daytoy ket nagrissik ti maysa a sibil a gubat nga isu ket rimsua nga awan ti makapada a daulo iti Romano a lubong.
Kalpasan ti panagtengngelna ti gobierno, isu ket nagrugi kadagiti nawatiwat a panagreporma iti Romano a kagimongan ken gobierno. Isu ket nagipatengnga ti burokrasia iti Republika ken naiproklamanto a kas ti agnanayon a "diktador". Adda dagiti grupo dagiti senador, nga indauloan babaen ni Marcus Junius Brutus, a pimmatay ti diktador idiay Ides iti Marso (15 Marso) 44 BC, a nagnamnama ti panakaisubli ti gobierno a batay-linteg iti Republika. Nupay kasta, ti nagbanagan daytoy ket dagiti seri iti sibil a gubgubat, a daytoy ti nagiturong ti panakaipatakder iti agnanayon a Tomano nga mperio babaen ti inampon ni Caesar timmawid a ni Octavius (kalpasan daytoy ket naamammoan a ni Augustus). Kaaduan ti panagbiag ni Caesar ket naamammoan kadagiti bukodna sarita kadagiti kampaniana iti milisia, ken dagiti nadumaduma a kontemporario a nagtaudan, a kangrunaan dagiti sursurat ken dagiti bitla ni Cicero ken dagiti naipakasaritaan a sursurat ni Sallust. Ti kinaudi a biograpia ni Caesar babaen ni Suetonius ken Plutarch ket dagitoy pay ti kangrunaan a tinaudan.
Nasapa a biag ken karrer[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Caesar ket naipasngay idi iti maysa a aristokrato a pamilia, ti gens Hulia, a timmunton ti nagtaudan a manipud ti Iulus, nga anak a lalaki ti naisaritaan a Trohano a prinsipe a ni Aeneas, a baka kano nga ti anak a lalaki iti diosa a ni Benus.[7] Ti maikatlo a nagan a nataudan ti "Caesar" , segun kenni Pliny ti Laklakay, nga adda ti kaputotan a naipangay babaen ti sesarea (manipud ti Latin berbo a mangputed, caedere, caes-).[8] Ti Historia Augusta ket agipaltiing ti tallo a sabsabali a panagipalpalawagan: a ti immuna a Caesar ket adda ti napuskol a buok (Latin ti caesaries); nga isu ket adda ti naraniag a kolordapo a mata (Latin ti oculis caesiis); wenno isu ket pimmatay ti maysa nga elepante (caesai iti Moorish) iti gubat.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Julius Caesar". Roman-colosseum.info. Naala idi 8 Enero 2012.
- ^ Fully, Caius Iulius Caii filius Caii nepos Caesar Imperator ("Gaius Julius Caesar, anak a lalaki ni Gaius, apo a lalaki ni Gaius, Imperator"). Opisial a nagan kalpasan ti panakadiosna idi 42 BC: Divus Iulius ("Ti Nasantuan a Julius").
- ^ Covington, Michael A. (31 Marso 2010). "Latin a Panagilawag ti Panagbalikas". Unibersidad iti Georgia. Naala idi 6 Enero 2012.
- ^ Adda dagiti naisuppiatan babaen ti petsa a panakaipasngay ni Caesar. Daytoy nga aldaw ket naibagbaga nga idi 12 Hulio idi narambakan ti aldaw kalpasan ti panakadiosna, ngem daytoy ket gapu ti husto a kasangayna ket matnag iti Ludi Apollinares. Adu kadagiti eskolar, a naibatay ti petsa nga isu ket nagtengngel kadagiti mahistrado, ket nakaited ti kaso par iti 101 wenno 102 BC a daytoy ket isu ti tawen a panakaipasngayna, ngem dagiti eskolar a konsenso ket kaykayatda ti 100 BC. Goldsworthy, 30
- ^ Kalpasan ti ipupusay ni Caesar dagiti bisiesto a tawen ket saan a naisenngat babaen iti daytoy a kinayatanna ken adda madudua a maipanggep no ania ti panagpalpaliiw kadagiti bisiesto a tawen ti nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman; dagiti petsa iti daytoy nga artikulo a nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman ket dagitoy ti napalpaliiw idiay Roma ken adda madudua a maipangngep ti aldaw no anianto ayanda dagitoy a petsa iti proleptika a Huliano a kalendario. Kitaen ti Blackburn, B ken Holford-Strevens, L. (1999 nasimpa 2003). Ti Oxford a Kumaduaan ti Tawen. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 671. ISBN 978-0-19-214231-3
- ^ Keppie, Lawrence (1998). "Ti argian iti sibil a gubat". Ti panagaramid ti Romano a Buyoy: manipud ti Republika aginggana ati Imperio. Norman, OK: Unibersidad iti Oklahoma a Pagmalditan. p. 102. ISBN 978-0-8061-3014-9.
- ^ Froude, James Anthony (1879). Biag ni Caesar. Project Gutenberg e-text. p. 67. Kitaen pay ti: Suetonius, Dagiti biag ti Sangapulo ket dua a Caesar: Julius 6; Velleius Paterculus, Romana Pakasaritaan 2.41; Virgil, Aeneid
- ^ Pliny ti Laklakay, Masna a Pakasaritaan 7.7. Ti pannakaallilawa a ni Julius Caesar ket naipangay babaen ti himself sesarea ket naipetsa manipud idi maika-10 a siglo (Suda kappa 1199). Ni Julius ket saan nga isu ti immuna a nagnagan ti kastoy, ken ti panawenna daytoy a pamay-ay ket inaramid laeng kadagit natayen a babbai, bayat a ti ina ni Caesar, Aurelia, ket atiddog a nagbiag kalpasan ti panakaipasngayna.
- ^ Historia Augusta: Aelius 2.


text:
Vladimir Lenin
Ni Vladimir Ilyich Lenin (Ruso: BлaдиMиp Илbич ЛeHиH (tulong·paammo); 22 Abril [D.E. 10 Abril] 1870 – 21 Enero 1924) ket maysa idi a Ruso a Marxista a rebolutionario ken omunista a politiko nga isu ti nangidaulo ti Oktubre a Rebolusion iti 1917. A kas maysa adaulo iti Bolsheviks, indauloanna ti estado ti Sobiet idi pakauna a tawen iti (1917–1924), idi nakilaban tapno makaipatakder ti panagtengngel iti Rusia iti Sibil a Gubat ti Rusia ken nagobra a nagpartuat ti maysa a sosialista a sistema ti ekonomia.
A kas maysa a politiko, ni Lenin ket maysa idi a naikamo nga orador, a kas maysa a sientista ti politika dagiti adu a teoriana ken dagiti pilosopiko a panagrangrang-ay iti Marxismo ket nagpataud ti Marxismo–Leninismo, ti pragmatiko a Ruso a panakaiyatanup iti Marxismo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ TpиyMф и Tpareдия - И. B. CTaлиH: пoлиTичeckий пopTpeT. (Panagballigi ken Trahedia - I. V. Stalin : Politikal a Panakailadawan) ДMиTpий BoлkoroHoB (Dmitriy Volkogonov). Libro 1, Paset 1, PP. 95 - 114. HoBocTи Publications. Moscow. 1989.


text:
Abraham Lincoln
Ni Abraham Lincoln i/ˈeɪbrəhæm ˈlɪŋkən/ (Pebrero 12, 1809 – Abril 15, 1865) ket isu idi ti maika-16 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi Marso 1861 aginggana ti pinakapatay na idi Abril 1865. Isuna ket nagballigi a nangimaton ti pagilianna ti panaglasat ti nalatak a maipapan ti batay-linteg, milisia, ken kinamoralidad a didigra – ti Sibil a Gubat ti Amerikano – naitagoyonan na ti Kappon, bayat a pinasardengna ti pannakaadipen, ken nagiragpat ti panakapabaro ti ekonomiko ken panagbusbos. Isuna ket nataraudi iti napanglaw a pamilia idiay lumaud a prontera, ni Lincoln ket pinagadalanna idi ti bukodna a bagi. Nagbalin nga abogado ti away, maysa a lehislatura ti estado ti Illinois, ken maysa a naminsan a nagturay a kameng iti Kamara dagiti Panakabagi iti Estados Unidos, ngen napaay isuna kadagiti dua a panagpadas na a mabutosan iti Senado iti Estados Unidos.
Kalpasan ti panagsuppiat na ti panakipalawa iti pannakaadipen idiay Estados Unidos kadagiti rupir ti kampania ken bitbitla na,[1] ni Lincoln ket naipatalgedan na ti nominasion a Republikano ken nabutosan a presidente idi 1860. Sakbay a nagtakem ni Lincoln idi Marso, pito kadagiti akin-abagatan nga adipen nga estado ket naiparangarang da iti isisina ken nagpormada ti Konpederasion. Idi nangrugi ti gubat nga ti Konpederado a panagraut idiay Kota Sumter idi Abril 12, 1861, ni Lincoln ket nagurnong kadagiti milisia ken polikal a rukrukod iti dayta a gubat, a ti panggepanna ket ti panagtungpal ti panagtitipon ti pagilian. Isu ket nabileg a nagaramid kadagiti kabilegan ti gubat, a mairaman ti panagibalud ken pannakataktak nga awan ti tribunal kadagiti ginasut a nasuspetsa ti isisina. Isu ti nagipawil kadagiti Britaniko ti pammigbig iti Konpederasion babaen ti kalaing na ti panagtengngel ti Trent a pagbiangan idi kinaudian ti 1861. Isu ti nagsayasay ti Waragawag ti Panakawayawayaan idi 1863 ken nagipatalged ti pankairuar ti Maikasangapulo ket tallo nga enmienda ti Batay-linteg iti Estados Unidos, daytoy ket isu ti panakaikkat ti pannakaadipen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Goodwin, p. 91; Holzer, p. 232.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Abraham Lincoln idiay Wikimedia Commons