text:
MABALIN a kanunongannak, Atanud, no kunaek bassit-usit laengen ti pagtaengan nga awan selponna. Ania man a papanam, addan a sangkaiggem ti tao daytoy a ramit ti komunikasion. Adu payen ti pagtaengan nga adda selpon ti tunggal kamengna. Nagbalinen a kasla gagangay nga ay-ayam daytoy haytek nga instrumento.
Kinapudnona, Atanud, idi 2005 mapattapatta nga immabot iti 1.6 bilion dagiti agus-usar iti selpon iti sangalubongan. Ket inton 2010, mapanton a 2.2 bilion! Agasem dayta?
Ta apay ngamin, aya, a kasta la unayen ti pannaka-in daytoy a ramit?
Iti kinaadu ti maitedna a pagsayaatan, kas koma no adda kayatmo nga ipakaammo iti adayo a yan ti kabagiam wenno ay-ayatem, i-textmo laeng, makadanon a dagus! Wenno no kayatmo ti umawag, presto, uray sadin ti yanmo, maawagam ti kayatmo a kasarita! Saan a kas idi a masapul a mapanka pay laeng iti booth ti telepono wenno iti balayyo. Ita, uray man ket addaka iti bangkag nga aggatgatud iti petsay wenno madamaka nga agkurkurab ti bunga ti mangga iti aringgawis diay sanga, mabalinmon nga awagan ti kayatmo a makapatang, Atanud!
Saan laeng a dayta. Mabalinmo payen ti agala iti ladawan babaen ti selpon, agdengngeg ti musika (baka iti masungad, Atanud, ket pati ti paboritom a drama), tumawag a makitam ti kasarsaritam, ikabit iti kompiutermo tapno makainternetka, ken agbuya payen. Mabalinmo payen ti agibideo!
Pudno nga adu unayen, Atanud, ti ipaay a pagnam-ayan ti selpon a kas ramit. Pinapardasna la ngaruden ti komunikasion, maysa payen a katakunaynay dagiti adda iti lubong dagiti agiwarwarnak.
Ania ngamin, aya, daytoy a ramit? Kasano a napataud?
Maysa a wireless (di kasapulan ti waya a kas iti telepono) a komunikasion daytoy a selpon, Atanud, nga agus-usar kadagiti makunkuna a base stations (dayta ngay cell site nga ammom) a mangbingay kadagiti maserbian a lugar a maaw-awagan iti “cell”. Tunggal cell, aglawa iti sumagmamano laeng a kuadrado a kilometro Ti base station iti kada cell ti mangserbi kadagiti subscriber kadayta a disso.
Iti base station, agtultuloy ti pannakamonitor (babaen ti RSSI wenno received signal strength indicator) ti signal ti tunggal selpon, Atanud. Iti kanito a bumaba ti signalmo, ipasanaka iti as-asideg a cell babaen ti panagdalan ti impormasion iti MTSO (mobile telephone switching office), ti master control dagiti amin a cell. Gapu itoy, adda agtultuloy a komunikasion. Dimo madlaw a mapasamak daytoy, Atanud, ta apagkirem laeng a kunada.
Napanunot dagiti adda iti industria daytoy a selpon, Atanud, gapu iti adu a limitasion nga ipaay dagiti nagkauna a komunikasion. Umuna unay, saan a mabalin ti komunikasion no addaka iti daldalan. Kasano ngaruden no adda pakasapulanda kenka unay iti negosio a pinanawam wenno dagiti tao a kinatransaksionmo?
Idi nasapa a paset ti 1940s, rimmuar ti makunkuna a radio telephone. Simmaruno ti mobile telephone system. Ti dakesna, limitado ti lugar a maserbisioan daytoy. Kasta met ti madadaan a channel (radio frequency channel). Manmano ngarud dagiti makausar itoy. Uray pay no adda kuartam, dimo mabalin ti maaddaan itoy no awanen ti nabatbati a channel. Maysa pay, iti kaadu dagiti agdudupudop a subscriber iti siudad, mabayag sa adda abeylabol a linia a pagnaan ti awag. Umabot iti 20 agingga iti 30 minuto nga agur-urayka, Atanud!
Ti pay dakesna, Atanud, masapul nga urayem ti kasarsaritam iti linia a malpas sakanto agsao. Madi nga aggiddankayo. Simplex kunada kadayta.
Gapu kadagitoy a limitasion, napanunot ti Bell Telephone Company, maysa kadagiti dibision ti AT & T, ti mangdisenio iti kabaruanan a ramit iti komunikasion. Ditoy a rimmuar ti sistema a cellular radio. Naipadas daytoy iti 1970s sa naan-anay a nayimplementar idi nasapa a paset ti 1980s.
Daytoy a cellular radio, napimpintas nga amang ta agusar iti nangatngato a frequency a no sadino ket addaan iti nalawlawa nga spectrum. Ti electromagnetic spectrum, Atanud, ket ti lubong dagiti frequency nga us-usarenyo iti inaldaw. Adda frequency para iti AM radio, FM, TV, satellite, TV, microwave, kdp. Tapno nalaklaka a maawatam, yarigta lattan a tunggal gadget adda bukodna a pagtaengan. Awan ti mabalin nga umagaw. Kasta ti frequency a makunkuna! Naaramid daytoy a pannakailatang ti frequency tapno awan ti panagiinnagaw iti signal dagiti agduduma a kita ti aplayans. Uray pay ta saksakan wenno outletyo, Atanud, ket adda pay pasetna iti spectrum. Isu dayta mabasbasam a 60 Hz!
(Maigibusto)


c: text/html

text:
VIGAN CITY – Masumok manen dagiti mannibrong ti agtakaw iti motorsiklo ditoy siudad.
Nagreport ni James Ulibas, 20, baro, ken residente iti Barangay Lubong, San Vicente, Ilocos Sur a natakaw ti chop chop a motorsiklona nga imparkingna iti amianan a paset ti tiendaan idi Abril 10.
Segun iti polis, imparking ti biktima ti luganna iti amiananen a paset ti Vigan Commercial Complex iti agarup alas onse ti aldaw ti Abril 10 sa napan nagpapukis iti maysa a parlor shop.
Kalpasan ti maysa nga oras, sinubli ni Ulibas ti motorsiklona tapno aggawiden ngem awanen daytoy iti nakaiparkinganna.
Sinapul ti biktima ti luganna ket idi dina latta mabirokan, inreportna iti polis para iti pannakai-blotterna.
Iti pannakaisurat daytoy, di pay nasapulan ti lugan.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WORLD CLASS A PAGPABUYAAN. Maysa kadagiti pagtangsit dagiti agtuturay iti Siudad ti Vigan ti nabiit pay a Vigan City Convention Center a masarakan iti Rivero Street, Barangay 9, a mangrugin nga aglatak a pakaang-angayan dagiti konbension, seminar wenno workshop a makalaon iti uray 3,000 a partisipante. Malaksid iti dayta, mabalin pay ti Vigan City Convention Center a pakaangayan dagiti konsierto, pasken wenno pakaipabuyaan kadagiti produkto ti arte ken kultura, kas iti ngato a pannakaipabuya dagiti daan wenno kannawidan a sala.
You are here: Home › Archive › Media › Photo Galleries › WORLD CLASS A PAGPABUYAAN


text:
Hector Berlioz
Ni Hector Berlioz[1] (panangibalikas: [ɛktɔʁ bɛʁˈljoːz]; 11 Disiembre 1803 – 8 Marso 1869) ket maysa idi a Pranses a Romantiko a kompositor, a nalatak a naam-ammuan para kadagiti komposisionna ti Symphonie fantastique ken Grande messe des morts (Misa ti natay). Ni Berlioz ket nakaited kadagiti adu a kontribusion ti moderno nga orkestra iti bukodna a Treatado iti Instrumentasion. Isu ket nangilaslasin kadagti dadakkel a puersa ti orkestra para kadagiti obrana; a kas maysa a konduktor, isu ket nagpabpabuya kadagiti konsierto nga adda dagiti nasurok a 1,000 a musikero.[2] Isu ket nagparnuay pay ti agarup a 50 a kankanta. Ti impluensiana ket nanangruna para iti adu pay a panagparang-ay ti Romantisismo, a naipangpangruna kadagiti kompositor a kas ni Richard Wagner, Nikolai Rimsky-Korsakov, Franz Liszt, Richard Strauss, Gustav Mahler ken dagiti dadduma pay.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ nabuniagan a kas ni Louis-Hector Berlioz, Kitaen ti MacDonald, "Berlioz, (Louis-)Hector", New Grove, 2:581.
- ^ "Klasiko FM". Klasiko FM. Naala idi 2010-03-13.
- ^ Blas Matamoros – "Hector Berlioz: Un genio Francés", ti salaysay ket inurnos babaen ti Grupo Santillana ken La Nación, Buenos Aires, 2004
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Hector Berlioz iti Wikiquote (iti Ingles)
Midia a mainaig kenni Hector Berlioz iti Wikimedia Commons


text:
Iti Welcome Address, impeksa ni Mr. Fidel Sinampaga, LAYPIC Leader ti pannakaawis ti sangka-simbaanan ti IFI-Cabugao a mangimatang iti kulminasion ti Mayflower Festival 2013 a tinawen a maar-aramid iti Simbaan-Aglipayano kas panagpipinnatalged, panangpairut ti panagsisinninged ken panangpataud ti pundo a mangpasayaat ti Simbaan.
Nakikaysa ken kinoronaan da Vice Mayor Danny Q. Gazmen ken MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ni Reyna Jenby Grace Somera 1st a nangituray kadagiti pito a prinsesa a da: 1st Princess Christine Mae Paras; 2nd Princess Remalyn Segui; 3rd Princess Jenny Basuil; 4rth Princess Kriza Mae Suniega; 5th Princess Winnielyn Saupan; 6th Princess Roxette Sapinoso; ken 7th Princess Nicole Tabangin.
Makaparay-aw met dagiti naiballaet nga intermission number dagiti Youth of Iglesia Filipina Independiente (YIFI) ken iti IFI Cabugao Choir babaen kadagiti moderno a sala ken panagtokar ti banda.
Imbanda dagiti nagannak dagiti Sashes kadagiti Prinsesa idinto ta da Mr. & Mrs. Jufel Glenn Somera ti nangted ti Sash ken Capa ken ni Reyna Jenby Grace 1st. Nakoronaan met dagiti Prinsesa babaen kadagiti natudingan a sangaili iti dayta nga okasion.
Iti Mensahe ni Vice Mayor Danny Q. Gazmen, kimmablaaw ken nagyaman iti pannakaawisda iti okasion ti Simbaan IFI. Innayonna a napateg met kadakuada ti Simbaan gapu ta nakipagbangon dagiti appoda a lallakay iti pannakaipasdek daytoy a pammati.
Dinayaw ti Bise Mayor iti natanipkel a panagtitipon dagiti Parishioners ken iti panagkaykaysada iti aniaman nga igannuatda a mangpasayaat ti sektorda.
Ni Ms. Arcelie Sonido 1st ti Outgoing Queen.
Nangipaay ti Closing Remarks ni Rev. Fr. Joseph Badua, Parish Priest ket kimmablaaw ken nagyaman met kadagiti Parishioners, Opisiales ti LAYPIC, WOPIC ken YIFI iti pannakabuangay daytoy nga aktibidad. Pinagyamananna pay ti LGU-Cabugao nga imbagian ni Vice Mayor & Mrs. Danny Q. Gazmen iti pannakikaysada ken tultulongda kadagiti programa ken aktibidades ti Simbaan-Aglipayano iti Cabugao, Ilocos Sur.
Nagpaay nga Emcee da Mrs. Judelyn Marzo, Mrs. Myrna Jara ken ni Mrs. Mayflor Sumoba. # (Web In-Action)


text:
Jorge Luis Borges
Ni Jorge Francisco Isidoro Luis Borges (24 Agosto 1899 – 14 Hunio 1986), ammo a kas ni Jorge Luis Borges (Espaniol: [ˈxorxe ˈlwis ˈborxes] audio (tulong·paammo)), ket maysa idi nga Arhentino a mannurat ti ababa a sarita, manalaysay, mannaniw ken agipatpatarus a naipasngay idiay Buenos Aires. Dagiti obrana ket arakupenna ti "karakter ti saan a kinapudno kadagiti amin a literatura".[1] Daggiti naindayegan a liblibrona, Ficciones (1944) ken Ti Aleph (1949), ket ururnong dagiti ababa a sarita a naisilsilpo babaen dagiti sapasap a tema a kas dagiti tagtagainep, labirinto, dagiti biblioteka, sarsarming, ay-ayup, piksional a manmannurat, pilosopia, relihion ken Dios. Dagiti obrana ket nakaiparawad iti pilosopiko a literatura ken ti pay pantasia ken dagiti kita ti salamangka a realismo. Ti kita ti ket nagtigtay a sumupiat ti realismo salamangka/naturalismo ti maikasangapulo ket siam a siglo.[2][3][4] Iti kinapudno, ti kritiko a ni Angel Flores, ket isu ti immuna a nagusar ti termino, ket nangiyuna ti panangirugi ti daytoy a tignay iti Historia universal de la infamia (Ti Sangalubongan a Pakasaritaan ti Inpamia) (1935) ni Borges .[5] Adu dagiti eskolar a nagisingasing a ti nagkarkaro a panagbulsek ni Borges ket timmulong kaniana nga agpartuta kadagiti nipabpabaro a simbolo ti literario babaen ti panagpanpanunot.[6] Dagiti naladaw a panakisinnao ti daniwna nga adda dagiti kultural a pigura a kas ni Spinoza, Camões, ken Virgil.
Idi 1914 ti pamiliana ket immalisda idiay Suisa nga idiay ket simmrek a nagadal, a nakagun-od ti baccalauréat manipud iti Collège de Genève idi 1918. Ti pamilian ket kanayonda a nagbanbaniaga idiay Europa, a mairamin kadagiti ipapan idiay Espania. Idi isubsublina idiay Arhentina idi 1921, ni Borges ket nangrugrugi a nagipabalaak kadagiti daniwna ken dagiti salaysay iti surrealista a literario a warwarnakan. Isu ket nagtrabaho pay a kas bibliotekero ken lektor ti publiko. Idi 1955 isu ket naidutok a kas ti direktor ti Nailian a Publiko a Biblioteka (Biblioteca Nacional) ken propesor ti Literatura idiay Unibersdad ti Buenos Aires. Idi 1961 isu ket naamammoan ti sangalubongan apanakaikaskaso idi nakaawat ti immuna ken maymaysa laeng a Prix Internasional, a nakibinningay ti daytoy a gunguna kenni Samuel Beckett. Idi 1971 isu ket nangabak ti Premio Herusalem. Dagiti obrana ket naipatarus ken nawatiwat a naipabpablaak idiay Estados Unidos ken idiay Europa. Ni Borges ket nalaing kadagiti nadumaduma a pagsasao. Ni Borges ket nangiruknor ti naudi nga obrana, Los Conjurados (Dagiti Konspirador), iti siudad ti Hinebra, Suisa, ken isu idiay, idi 1986, ti nagpilianna a pakatayan.[7]
Ti sangalubongan a pammadayawna ket naipagtitipon idi tawtawen ti 1960, a tinulongan babaen ti "Latino Amerikano a Rang-ay" ken ti panagballigi ti Cien Años de Soledad (Sangagasut a Tawtawen a Pangmaymaysa) ni Gabriel García Márquez.[2] Ti mannurat ken mannalaysay a ni J. M. Coetzee ket nangibaga kaniana ti: "Isu, ngem adadu ngem sinoman, ket nagipabaro ti pagsasao ti piksion ken isu ti nanglukat ti dalan ti maysa a naisangsangaya a sangkaputotan dagiti Espaniol Amerikano a nobelista."[8]
Dagiti linaon
Biag ken pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa biag ket edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Jorge Luis Borges ket naipasngay iti maysa nga na-edukado a tengnga a klasea pamilia idi Agosto 1899. Nasayaat ti biagda ngem saanda met a nabaknang tapno makataengda idiay puseg ti ili ti Buenos Aires. Isuda ket nagtaengda idiay Palermo, ti napangpanglaw idi a suburbo ti siudad. Ti ina ni Borges, a ni Leonor Acevedo Suárez, ket nagtaud ti maysa a tradisional a taga-Uruguay a pamilia iti "puro" a criollo (Espaniol) a kaputotan. Ti pamilia ti inana ket nairamanda idi kadagidi Europeano a panagtaeng iti Abagatan nga Amerika, ken kankanayon ti inana a nangisarsarita kadagiti kinatured a tigtignayda. Ti 1929 a libro ni Borges a Cuaderno San Martín ket nairaman ti daniw nga "Isidoro Acevedo," a nangilaglagip iti apongna a lalaki, a ni Isidoro de Acevedo Laprida, ti maysa a soldado ti Buyot ti Buenos Aires. Ti kaputotan ti Arhentino nga anogado a ni Francisco Narciso de Laprida, Acevedo ket nakilablaban idi kadagiti gubat iti Cepeda idi 1859, ti Pavón idi 1861, ken ti Los Corrales idi 1880. Ni Isidoro de Acevedo Laprida ket pimmusay ti pulmunia idiay nakaipasngayan a balay ti apokona alalalki a ni Jorge Luis Borges. Ni Borges ket dimmakkel a nakangkangeg ti naiwagwag a maipanggep ti gloria ti pamilia. Ti ama ni Borges, a ni Jorge Guillermo Borges Haslam, ket paset ti kaputotan ti Espaniol, paset a kaputotan ti Portuges, ken guddua nga Ingles, ket anak pay a lalaki ti maysa a koronel. Ni Borges Haslam, nga ti inana ket maysa nga Ingles, ket dimmakkel nga nagsasao iti Ingles idiay balayda ken kankanayon nga innal-alana ti pamialiana a nagbanbaniaga idiay Europa. Ti Inglatera ken Ingles kaaduan a nagusgustuan iti balay ti pamila.
Idi agtawen ti siam, ni Jorge Luis Borges ket inpatarusna ti Ti Naragsak a Prinsipe ni Wilde iti Espaniol. Daytoy ket naipablaak iti maysa a lokal a warnakan, ngen dagidi gayyemna ket inpagarupanda a ti agpayso a nagsurat idi ket ti amana.[9] Ni Borges Haslam ket maysa idi nga abogado ken manursuro ti sikolohia a nagsangsanglad kadagiti literario nga aspirasion. Ti kinun-kuna ni Borges iti amana "nangpadas nga agbalin a maysa a mannurat ken napaay iti daytoy a panagpadas." Nangisurat ti, "kaaduan kadagiti tattaok ket soldadoda ken Ammok a saanakto a kasta, Nababainanak, iti kasapsapaan, a nagayayat iti libro a tao ken saan a tao iti aksion."
Ni Borges ket nsursruan idi idiay balayda aginggana idi agtawen ti sangapulo ket maysa, makasasao ti dua, nagbasbasa iti Shakespeare iti Ingles idi agtawen iti sangapulo ket dua. Ti pamilian ket nagtataeng iti maysa a dakkel a balay nga adda iti maysa nga Ingles a biblioteka nga adda kadagiti sumurok a sanagaribu a tomo ti liblibro; Ni Borges ker nangibagbaga idi a "no masalsaludsod kaniak ti kangrunaan a pasamak iti biagko, Maibagbagak a ti biblioteka ti amak."[10] Ni tattangna ket nagsardeng a nagsansanay iti linteg gaputa saan unayen a makakita a dumtenganto a sakit ti anakna a lalaki. Idi 1914, ti pamilia ket immalisda idiay Hinebra, Suisa, ken nagyanda idiay kadagiti simmaruno a dekada idiay Europa. Ni Borges Haslam ket inagagasan idi babaen ti maysa nga espesialista iti mata idi Hinebra, bayat a ti anakna a lalaki ken ti anakna a babai a ni Norah ket nagbasbasada, nga idiay a nakaadal ti Pranses ni Borges junior. Isu ket nagbasbasa ti Carlyle iti Ingles, ken nangrugrugi a nagbasbasa iti pilosopia iti Aleman. Idi 1917, idi isu ket agtawen iti 18, naamammuanna ni Maurice Abramowicz ken narugi ti maysa a literario a pannakaigayyem a agpautto idi amin a kabibiagna. Isu ket nakagun-od iti baccalauréat manipud idiy Collège de Genève idi 1918.[11][Nota 1] Ti Borges a pamilia ket nangikeddeng, a gapu kadagiti politikal a riribok idiay Arhentina, nagtultuloyda a nangnaed idi Suisia idi las-ud ti gubat, a naggigianda idiay aginggana idi 1921. Kalpasan ti Sangalubongan a Guat I, ti pamilia ket ket naggigianda kadagiti nadumaduma a siudad iti tallo a tawen: ti Lugano, Barcelona, Majorca, Seville, ken Madrid.
Iti dayta apanawen, ni Borges ket nakaduktal kadagiti sinursurat ni Arthur Schopenhauer ken ti The Golem (1915) ni Gustav Meyrink a nagbalinan kadagiti nakaimpluensiaan kadagiti obrana. Idiay Espana, ni Borges ket nagbalin a kameng ti literario a tignay ti avant-garde, kontra-Modernista a Ultraista, nga inpatakder babaen ni Apollinaire ken ni Marinetti, nga aside kadagiti Imagista. Ti immuna adaniwna, "Himno iti Baybay," a naisurat iti estilo ni Walt Whitman, ket naipablaak idi iti magasin a Grecia.[12] Bayat nga adad idi idiay Espana, isu ket nakasarungkar kadagiti naidayegan nga Espaniol a mannurat, a mairaman ni Rafael Cansinos Assens ken ni Ramón Gómez de la Serna.
Nasapa a panagsursurat a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1921, ni Borges ket nagsubli ken ti pamiliana idiay Buenos Aires. Bassit laeng ti pormal nga edukasionna, awan dagiti kualipikasionna ket bassit laeng dagiti gayyemna. Nangisursurat iti maysa agayyemna a ti Buenos Aires ket "tinurayanen babaen dagiti arriviste, babaen dagiti husto nga agtutbo nga awanan kadagiti maipapan ti isip nga alikamen, ken dagiti balasang a nadekorasionan".Intugotna ti doktrina iti Ultraismo ken nangirugi ti pagsapulanna, a nagipabpablaak kadagiti sureal a daniw ken dagiti salaysay kadagiti literario a warnakan. Idi 1930, ni Nestor Ibarra ket tinawtawaganna ni Borges ti "Nalatak nga Apostol ti Criollismo," a nagramrambak ti rehionalismo ti Latin nga Amerika.[13] Ni Borges ket nangipablaak kadagiti immuna anaipablaak a daniwna, ti Fervor de Buenos Aires, idi 1923 ken nagiparawad ti avant-garde a panagrepaso iti Martín Fierro. Ni Borges ket kimmaddua a nangipatakder kadagiti warnakan ti Prisma, ti warnakan a naiwarwaras babaen ti panagikabil kadagiti kopia kadagiti diding ti Buenos Aires, ken Proa. Iti kinaudi a biagna, ni Borges ket nagbabbabawi kadagitoy a nasapa a pablaak, ken nagpanpadas a gimmatang kadagiti amina a naamammuan a kopia tapno dagitoy ket makednganda a madadael.[14]
Babaen ti tengnga ti tawtawen ti 1930, isu ket nangrugrugi a nagsuksukimat kadagiti eksistensial a saludsod ken piksion. Nagob-obra iti maysa nga estilo a tinawtawagan ni Ana María Barrenechea iti "Irrealidad." Adu pay dagiti dadduma a mannurat ti Latin Amerika, a kas niJuan Rulfo, Juan José Arreola, ken ni Alejo Carpentier, ket nagsuksukimatda paya kadagitoy a tema, a naimpluensiaan babaen ti penomolohia ni Husserl ken ni Heidegger ken ti eksistentialismo ni Jean-Paul Sartre. Iti daytoy nga urat, ti biograpona a ni Williamson ket nangiyunayunay iti pannakadangran iti panangibatay iti maysa a nairaem iti autobiograpiko para iti linaon wenno tono kadagiti naisangsangayan nga obrana: liblibro, pilosopia ken panagpanpanunot ket kaaduan a nagtaudan kadagiti pudno nga inspirasion kaniana a kasla dagiti nasanay a panagbiagna. Manipud iti immuna a pablaak, ni Borges ket kankanayon idi a nagparparawad iti Sur (Abagatan), a nabangon idi 1931 babaen ni Victoria Ocampo. Daytoy idi ti kangrunaan a literario a warnakan ti Arhentina ken timmulong kenni Borges a makabiruk ti pammadayawna.[15] Ni Ocampo ket nangipayammo kenni Borges kenni Adolfo Bioy Casares, ti sabali pay a nadayeg a pigura iti Arhentino a literatura, nga isu ket agbalinto a kankanayon a kummaduan ken gayyemna. Isuda a dua nagsursuratda kadagiti adu nga obra, nga adda babaen dagiti nom de plume H. Bustos Domecq, a mairaman dagiti serie ti detektibo a parodia ken dagiti pantasia a sarsarita. Idi las-ud dagitoy a tawen, ti maysa a gayyem ti pamilia a ni Macedonio Fernández ket nagbalin a nagruna nga impluensia kenni Borges. Dagitoy dua ketnagituronda kadagiti pakisinnaritaan kadagidi café, away a papanan, wenno idiay bassit nga apartamento ni Fernández idiay distrito ti Balvanera district. Isu ket nagparparang iti naganna iti "Dialogo a maipanggep ti Dialogo ni Borges,"[16] a ditoy a nakisinnarita dagitoy dua ti immortalidad ti kararua.
Idi 1933, ni Borges ket nakagun-od ti editorial a pannkaidutok iti literario a suplemento ti warnakan ti Crítica, nga idiay ket immuna a nangipablaak kadagiti pirgis a kalpasanna ket naurnong a aks ti Historia universal de la infamia (Ti Sangalubongan a Pakasaritaan ti Inpamia, 1936). Ti libro ket nangiraman ti dua akita ti panagsurat. Ti immuna ket iti baetan dagiti salaysay a saan a piksion ken dagiti ababa a sarita, a nagus-usar kadagiti maipapaan ti piksion a pamay-ay a mangibaga kadagiti pudno a sarita. Ti maikadua ket buklen dagiti literario a palso, nga immununa nga inpasa ni Borges a kas dagiti pannkaipatarus dagiti annamong manipud iti nadayeg ngem saan unay a nabasbasa nga ob-obra. Kadagiti simmarsaruno a tawen, isu ket nagserbi a kas maysa a literario nga agbalbalakad para iti kamara pagipablaakan iti Emecé Editores ken linawas a nagsursurat kadagiti pablaak para iti El Hogar, a nairuar manipud idi 1936 aginggana idi 1939. Idi 1938, ni Borges ket nakabiruk ti trabaho a kas ti umuna a katakunaynay iti Munisipio a Bilioteka ti Buenos Aires idiay Miguel Cané, ti maysa a nagtrabtrabaho a klase a lugar. Bassit laeng dagiti libro idiay, a naibaga kaniana a ti papangkatologo ti ad-adu ngem sangasut a libro iti tunggal maysa nga aldaw, ket awanen ti maibati a maaramid para kadagiti dadduma nga empleado ken makitanto a kasla dakes daytoy. Ti trabaho ket inaramidna laeng iti maysa nga oras iti tunggal maysa nga aldaw ken dagiti nabati nga orasna ket naggigian idiay sirok iti biblioteka, a nagsursurat kadagiti artikulo, dagiti ababa a sarita ken dagiti pananagipatarus.
Kinaudi a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ama ni Borges ket pimmusay idi 1938. Daytoy idi ket partikular a tradehia para iti mannurat gapu ta asideg idi dagitoy dua. Idi bisperas ti Paskua iti dayta a tawen, ni Borges ket nagsagaba iti nakaro a dunor iti ulo; idi las-ud iti panangagas, gangani pimmusay isuna iti sepsis. Bayat idi umim-imbag manipud iti aksidente, ni Borges ket nangrugrugi a nangpadpadas iti baro nga estilo iti panagsurat nga isunto iti pagbalinan a nadayeg. Ti immuna a sarita nga insurat kalpasan ti aksidentena, "Pierre Menard, Mannurat Ti Quixote" ket naiparuar di Mayo 1939. Maysa daytoy kadagiti kadayegan nga obrana, ti "Menard" ket mangkita ti kasasaad ti panagsurat, ken ti pay pannakaikabagian a baetan ti maysa a mannurat ken ti bikodna a historikal a kontesto. Ti immuna nga urnosna kadagiti ababa a sarita, ti El jardín de senderos que se bifurcan (Ti Hardin dagiti Tenedor ti Dalan), ket nagparang idi 1941, ken kaaduan a naisurat kadagiti obra a dati a naipablaak idiay Sur. Ti titulo ti sarita ket maipanggep ti Insik a propesor idiay Inglatera, ni Dr. Yu Tsun, a nag-espia para iti Alemania idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat I, iti maysa a panagpadas a mangpasayaat kadagiti autoridad a ti maysa a taga-Asia a tao ket makabael a mangala ti pakaammo a birbirukenda. Ti kombinasion ti libro ken bugbugto, daytoyket mabalin a mabasa kadagiti adu a waya. Babaen ti daytoy, ni Borges ket awan suppiat a nagparnuay ti hipertesto a nobela ken nangipalawag pay ti teoria iti uniberso a naibatay iti estruktura iti kasta a nobela.[17][18] Dagiti walo a sarita ket nakausar kadagiti ad-adu ngem innem a pulo a pampanid, ti libro ket kadawyan a nasayaat a naawat, ngem ti El jardín de senderos que se bifurcan ket napaay a nakaited kaniana kadagiti literario a premio a ninamnama dagiti sirkulona.[19][20]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Edwin Williamson ket nangisingsingasing iti Borges (Viking, 2004) a ni Borges ket saan idi a nakaturpos iti baccalauréat (pp. 79-80): "isu idi ket mabalin a saan a nagikaskaso iti baccalauréat, gaputa ginurgurana ken nagbutbuteng ti panageksamen. (iti kinapudno, isu ket saan a nakaturpos ti panagadalna ti nanagato nga eskuela)."
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jozef, Bella. "Borges: linguagem e metalinguagem". Iti: O espaço reconquistado. Petrópolis, RJ: Vozes, 1974, p.43.
- ^ a b (iti Portuges) Masina, Lea. (2001) "Murilo Rubião, o mágico do conto". In: O pirotécnico Zacarias e outros contos escolhidos. Porto Alegre: L & PM, p5.
- ^ (iti Portuges)__, "O maravilhoso no Novo Mundo: ecologia e discurso", (1992) Ecologia e discurso. Rio de Janeiro, Tempo Brasileiro pp. 115–129.
- ^ Theo L. D’Haen (1995) "Salamangka aRealismo ken Kalpasan a modernismo: Pannakaikkat ti Sentro kadagiti Pribilihio a Sentro", iti: Louis P. Zamora ken Wendy B. Faris, Salamangka a Realismo: Teoria, Pakasaritaan ken Komunidad. Duhan ken Londres, Unibersidad ti Duke a Pagmalditan pp. 191–208.
- ^ Iti konperensiana ti "Naisalamangka a Realismo iti Espaniol Amerikano" (Nova York, MLA, 1954), nasakbayan a naipablaak iti Hispania, 38 (2), 1955. Nupay kasta, adda dagiti kritiko a mangipanunot kenni Borges iti sinarunona ken saan a maysa apudnoa salamangka realista.
- ^ Iti ababa, ti kinabulsek ni Borges ket nangiturong kaniana a nagparabor ti daniw ken dagiti ababa a salaysay ngem kadagiti nobela. Ferriera, Eliane Fernanda C. "O (In) visível imaginado em Borges". Iti: Pedro Pires Bessa (ed.). Riqueza Cultural Ibero-Americana. Campus de Divinópolis-UEMG, 1996, pp. 313–314.
- ^ Ni Borges iti Biag ken Patay Entrebista babaen ni Amelia Barili
- ^ Coetzee, J.M. "Borges's Dark Mirror", New York a Panagreprepaso ti Liblibro, Tomo 45, Bilang 16. Oktubre 22, 1998
- ^ Harold Bloom (2004) Jorge Luis Borges (Biokritiko ni Bloom) Infobase Publishing ISBN 0-7910-7872-8
- ^ Borges, Jorge Luis, "Dagiti autobiograpiko a notal", The New Yorker, 19 Septiembre 1970.
- ^ Ni Borges ken ti Piksionna: Ti Alagaden iti Isipna ken Arte (1999) Gene H. Bell-Villada, Unibersidad ti Texas a Pagmalditan, p. 16 ISBN 978-0-292-70878-5
- ^ Wilson, Jason (2006). Jorge Luis Borges. Reaktion Books. p. 37. ISBN 1-86189-286-1.
- ^ Sentro ti Borges, Unibersidad ti Pittsburgh. Naala idi 2010-08-16
- ^ Borges: Dagiti Dadduma a Panagsuksukimat 1937–1952. Napno a Pangyuna babaen ni James Irby. Unibersidad ti Texas ISBN 978-0-292-76002-8 Naala idi 2010-08-16
- ^ "Ivonne Bordelois, "The Sur Magazine" Villa Ocampo Website". Villaocampo.org. Naala idi 2011-08-24.
- ^ Borges, Jorge Luis. Trans. Mildred Boyer ken ni Harold Morland. Dreamtigers. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan, 1985, p. 25.
- ^ Bolter, Jay David; Joyce, Michael (1987). "Hypertext and Creative Writing". Hypertext '87 Papers. ACM. pp. 41–50.
- ^ Moulthrop, Stuart (1991). "Reading From the Map: Metonymy and Metaphor in the Fiction of 'Forking Paths'". Iti Delany, Paul; Landow, George P. Hypermedia and Literary Studies. Cambridge, Massachusetts and London, England: The MIT Press.
- ^ "Borges, Jorge Luis (Vol.32)". enotes. Naala idi 2008-12-03.
- ^ Wardrip-Fruin, Noah & Montfort, Nick (2003). The New Media Reader. MIT Press.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agheana, Ion (1988). The Meaning of Experience in the Prose of Jorge Luis Borges. Frankfurt Am Main: P. Lang. ISBN 0-8204-0595-7.
- Agheana, Ion (1984). The Prose of Jorge Luis Borges. Frankfurt Am Main: P. Lang. ISBN 0-8204-0130-7.
- Aizenberg, Edna (1984). The Aleph Weaver: Biblical, Kabbalistic and Judaic Elements in Borges. Potomac: Scripta Humanistica. ISBN 0-916379-12-4.
- Aizenberg, Edna (1990). Borges and His Successors. Columbia: University of Missouri Press. ISBN 0-8262-0712-X.
- Alazraki, Jaime (1988). Borges and the Kabbalah. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-30684-1.
- Alazraki, Jaime (1987). Critical Essays on Jorge Luis Borges. Boston: G.K. Hall. ISBN 0-8161-8829-7.
- Balderston, Daniel (1993). Out of Context. Durham: Duke University Press. ISBN 0-8223-1316-2.
- Barnstone, Willis (1993). With Borges on an Ordinary Evening in Buenos Aires. Urbana: University of Illinois Press. ISBN 0-252-01888-5.
- Barrenechea, Ana María (1965). Borges the Labyrinth Maker. Edited and Translated by Robert Lima. New York City: New York University Press.
- Bell-Villada, Gene (1981). Borges and His Fiction. Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-1458-X.
- Bioy Casares, Adolfo (2006). Borges. City: Destino Ediciones. ISBN 978-950-732-085-9.
- Bloom, Harold (1986). Jorge Luis Borges. New York: Chelsea House Publishers. ISBN 0-87754-721-1.
- Bulacio, Cristina; Grima, Donato (1998). Dos Miradas sobre Borges. Buenos Aires: Ediciones de Arte Gaglianone. ISBN 950-554-266-6. Illustrated by Donato Grima.
- Burgin, Richard (1969) Jorge Luis Borges: Conversations, Holt Rhinehart Winston
- Burgin, Richard (1998) Jorge Luis Borges: Conversations, University Press of Mississippi
- De Behar, Block (2003). Borges, the Passion of an Endless Quotation. Albany: State University of New York Press. ISBN 1-4175-2020-5.
- Di Giovanni, Norman Thomas (1995). The Borges Tradition. London: Constable in association with the Anglo-Argentine Society. ISBN 0-09-473840-8.
- Di Giovanni, Norman Thomas (2003). The Lesson of the Master. London: Continuum. ISBN 0-8264-6110-7.
- Dunham, Lowell (1971). The Cardinal Points of Borges. Norman: University of Oklahoma Press. ISBN 0-8061-0983-1.
- Fishburn, Evelyn (2002). Borges and Europe Revisited. City: Univ of London. ISBN 1-900039-21-4.
- Frisch, Mark (2004). You Might Be Able to Get There from Here. Madison: Fairleigh Dickinson University Press. ISBN 0-8386-4044-3.
- Kristal, Efraín (2002). Invisible Work. Nashville: Vanderbilt University Press. ISBN 0-585-40803-3.
- Laín Corona, Guillermo. "Borges and Cervantes: Truth and Falsehood in the Narration”. Neophilologus, 93 (2009): 421-37.
- Laín Corona, Guillermo. "Teoría y práctica de la metáfora en torno a Fervor de Buenos Aires, de Borges”. Cuadernos de Aleph. Revista de literatura hispánica, 2 (2007): 79-93. http://cuadernosdealeph.com/revista_2007/A2007_pdf/06%20Teor%C3%ADa.pdf
- Lima, Robert (30 Marso 2014). "Borges and the Esoteric". Crítica hispánica. Special issue. Duquesne University. 15 (2). ISSN 0278-7261.
- Lindstrom, Naomi (1990). Jorge Luis Borges. Boston: Twayne Publishers. ISBN 0-8057-8327-X.
- Manguel, Alberto (2006). With Borges. City: Telegram. ISBN 978-1-84659-005-4.
- Manovich, Lev, New Media from Borges to HTML, 2003
- McMurray, George (1980). Jorge Luis Borges. New York: Ungar. ISBN 0-8044-2608-2.
- Molloy, Sylvia (1994). Signs of Borges. Durham: Duke University Press. ISBN 0-8223-1406-1.
- Murray, Janet H., Inventing the Medium, 2003
- Núñez-Faraco, Humberto (2006). Borges and Dante. Frankfurt Am Main: P. Lang. ISBN 978-3-03910-511-3.
- Racz, Gregary (2003). Jorge Luis Borges (1899–1986) as Writer and Social Critic. Lewiston: Edwin Mellen Press. ISBN 0-7734-6904-4.
- Rodríguez, Monegal (1978). Jorge Luis Borges. New York: Dutton. ISBN 0-525-13748-3.
- Rodríguez-Luis, Julio (1991). The Contemporary Praxis of the Fantastic. New York: Garland. ISBN 0-8153-0101-4.
- Sarlo, Beatriz (2007). Jorge Luis Borges: a Writer on the Edge. London: Verso. ISBN 978-1-84467-588-3.
- Shaw, Donald (1992). Borges' Narrative Strategy. Liverpool: Francis Cairns. ISBN 0-905205-84-7.
- Stabb, Martin (1991). Borges Revisited. Boston: Twayne Publishers. ISBN 0-8057-8263-X.
- Sturrock, John (1977). Paper Tigers. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-815746-0.
- Todorov, Tzvetan (1970). Introduction à la littérature fantastique. Paris: Seuil.
- Toro, Alfonso (1999). Jorge Luis Borges. Frankfurt Am Main: Vervuert. ISBN 3-89354-217-5.
- Volek, Emil (1984). "Aquiles y la Tortuga: Arte, imaginación y realidad según Borges". In: Cuatro claves para la modernidad. Analisis semiótico de textos hispánicos. Madrid.
- Waisman, Sergio (2005). Borges and Translation. Lewisburg Pa.: Bucknell University Press. ISBN 0-8387-5592-5.
- Williamson, Edwin (2004). Borges: A Life. New York: Viking. ISBN 0-670-88579-7.
- Wilson, Jason (2006). Jorge Luis Borges. London: Reaktion Books. ISBN 978-1-86189-286-7.
- Woscoboinik, Julio (1998). The Secret of Borges. Washington: University Press of America. ISBN 0-7618-1238-5.
- Mualem, Shlomy (2012). Borges and Plato: A Game with Shifting Mirrors. Madrid and Frankfurt: Iberoamericana/Vervuert. ISBN 978-8484895954.
Dagiti dokumentario[urnosen | urnosen ti taudan]
- Eduardo Montes-Bradley (Mannurat/Direktor) (1999). Harto The Borges (Feature Documentary). USA: Patagonia Film Group, US.
- Ricardo Wullicher (Direktor) (1978). Borges para millones (Feature Documentary). Arhentina.
- David Wheatley (Direktor) (1983). Profile Of A Writer: Borges and I (Feature Documentary). Arena.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Jorge Luis Borges iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Jorge Luis Borges iti Wikiquote (iti Ingles)
- Ronald Christ (1967). "Jorge Luis Borges, Ti Arte ti piksion Bi. 39". Paris Review.
- BBC Radio 4 a pakitungtungan a programa manipud iti In Our Time (BBC Radio 4). (Mangeg iti 45 a minuto)
- Jorge Luis Borges iti Moderno a Lubong
- Sentro nii Borges, Unibersidad ti Pittsburg.
- Dagiti Gayyem ni Jorge Luis Borges Sangalubongan a kagimongan ken dagiti Kumaduaan


text:
Panagpudot ti lubong
Ti Panagpudot ti lubong (Ingles: Global warming) ket daytoy ti panagpangato ti katimbengan a temperatura ti tangatang iti Daga ken dagiti taaw manipud idi gibus iti maika-19 a siglo ken dagiti naipadto a panagtultuloy. Manipud idi rugi ti maika-20 a siglo, ti katimbengan a temperatura ti rabaw ti Daga ket nagpangato babaen ti agarup a 0.8 °C (1.4 °F), nga addaan ti agarup a dua a pagkatlo kadagiti panagpangato ket rimsua manipud idi 1980.[2] Ti panagpudot iti klima a sistema ket awan dudua, ken dagiti sientista ket ad-adu ngem 90% a sigurado a kaaduan kadagitoy ket naaramid babaen ti immadu a konsentrasion iti inbernadero nga alingasaw a napataud babaen kadagiti aramid ti nagtagitaon a kas dagiti panagpaawan ti kabakiran ken ti panagpuor kadagiti posil a sungrod.[3][4][5][6] Dagiti a nasukimat ket mabigbigan babaen ti nailian a siensia dagiti akademia kadagiti amin a kangrunaan a naparang-ay a pagpagilian.[7][A]
Dagiti maipadpadto a modelo ti klima ket naipabuklan idi 2007 a Reporta ti Maikapat a Panagipateg (AR4) babaen ti Intergobernmental a Sangkabenneg iti Panagbalbaliw ti Klima (IPCC). Nangibagbagada nga iti las-ud ti maika-21 a siglo ti rabaw a temperatura ti lubong ket mabalin nga umad-adu a ngumato iti 1.1 iti 2.9 °C (2.0 iti 5.2 °F) para iti kababaanda a Naipangpangruna a Reporta dagiti Senario ti Sengngaw ken 2.4 iti 6.4 °C (4.3 iti 11.5 °F) para iti kangatoda.[8] Dagitoy a sakup kadagitoy a karkulo ket nagtaud manipud ti panagusar kadagiti modelo nga adda dagiti aggigiddiat a sensitibidad ti konsetrasion ti alingasaw iti inbernadero.[9][10]
Dagiti masakbayan a ballag ken mainaig a panagbalbalaiw ket maigiddiat manipud kadagiti rehion ti lawlaw ti lubong.[11] Dagiti pagtonoyan iti panagpangato ti temperatura ti lubong ket mangiraman ti maysa a panagpangato kadagiti lessaad ti baybay ken ti panagbalbaliw ti kaadu ken tabas iti tudo, ken dagiti pay mabalin a panagpadakkel dagiti subtropikal a desierto.[12] Ti panagpudot ket manamnama a napigpigsa idiay Artiko ken mainaigto iti agtultuloy a panagsanud dagiti glasier, permafrost ken yelo ti baybay. Dagiti mabalin pay a pagtonoyan iti panagpudot ket mairaman ti kankanayon nga irurumsua dagiti pasamak ti nakaro a tiempo a mairaman dagiti allon ti pudot, igaaw ken napigsa a tudo, panag-asido ti taaw ken pannakapukaw dagiti sebbangan gapu kadagiti agbalbaliw a rehimen ti temperatura. Dagiti pagtonoyan a nakaro para iti tattao ket mairaman ti seguridad ti taraon manipud kadagiti panagbabassit kadagiti maapit ken ti pannkapukaw kadagiti pagnaedan manipud ti inundasion.[13]
Dagiti maisingsingasing a panagsungbat nga annuroten iti panagpudot ti lubong ket mairaman ti panagpalag-an babaen ti panagpabassit kadagiti sengngaw, panagampon kadagiti pagtonoyanna, ken dagit mabalin a masakbayan a heoinhenieria. Kaaduan ti pagpagilian ket partido ti Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC),[14] a ti dumtengan ti gandatda ket ti panagpawil kadagiti makadangran nga antropoheniko a (a kas ti, pinataud ti tao) a panagbalbaliw ti klima.[15] Dagiti Partido ti UNFCCC ket nangamponda kadagti sakup ti annuroten a naidaremdem a mangpabassit kadagiti alingasaw a sengngaw ti inarbedero[16]:10[17][18][19]:9 ken ti panagtulong ti panagampon ti panagpudot ti lubong.[16]:13[19]:10[20][21] Dagiti Partido ti UNFCCC ket nangitunosda nasken dagiti panagpabassit kadagiti sengngaw,[22] ken dagiti masakbayan a panagpudot ti lubong ket mapatinggaan ti baba ti 2.0 °C (3.6 °F) a mainaig ti pre-industrial nga agpang.[22][B] Dagiti reporta naipablaak idi 2011 babaen ti Enbironmento a Programa ti Nagkaykaysa a Pagpagilian[23] ken ti Ahensia ti Internasional nga Enerhia[24] ket mangisingsingasing a dagiti ganetget manipud ti naspsapa ngem maika-21 a siglo a panagpabassit kadagiti sengngaw ket saan a makaanay ti UNFCCC a puntaan ti . 2 °C
Napalplaliiw a panagbalbaliw ti temperatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti natimbeng a temperatura ti rabaw ti Daga ket ngimmato babaen ti ±0.18 °C kadagit ipaset ti panawen ti 1906–2005. Ti gatad ti panagpudot kadagiti kinaudi a gudua iti dayta a paset ti panawen ket gangani nadoble para iti dayta a paset ti panawen a kas maysa a sibubukel ( 0.74±0.03 °C tunggal maysa a dekada, a maigiddiat ti 0.13±0.02 °C tungngal maysa a dekada). Ti pagtonoyan a 0.07isla ti urbano a pudot ket bassit laeng, a nakarkulo a pakaibilangan para iti basbassit ngem iti panagpudot iti tungngal maysa a dekada manipud idi 1900. 0.002 °C[26] Dagiti temperatura iti akin-baba a tropospera ket ngimmato iti nagbaetan ti 0.13 ken (0.22 ken 0.22 °C°F) tunggal maysa a dekada manipud idi 1979, segun 0.4 dagiti panagrukod ti satelite. Dagiti pannakbagi ti klima ket mangipakpakita ti temperatura a relatibo a natalinaayen kadagiti maysa wenno dua ribo a tawtawen sakbay ti 1850, nga adda dagiti maipapan ti rehion a panagduduma a kas ti Mediebal a Napudot a Paset ti Panawen ken ti Bassit a Panawen ti Yelo.[27]
Ti panagpudot a makitkita iti rehistro ti instrumental a temperatura ket maitunos kadagiti nawatiwat a sakop iti panagpalpaliiw, a kas nadokumentuan babaen dagiti adu a sientipiko a grupo.[28] Dagiti kas pagarigan ket mairaman ti panagpangato ti lessaad ti baybay (ti danum ket dumakkel no pumudot),[29] ti nawatiwat a pannakatunaw iti niebe ken yelo,[30] pannakaipangato ti linaon a pudott kadagiti taaw,[28] pannakaipangato ti kadam-eg,[28] ken ti nasapsapa a pannakaitutop kadagiti pasamak ti primabera,[31] e.g., ti panagsabsabong dagiti mula.[32] Ti probabilidad a dagitoy a panagbalbaliw ket nairana laeng a napasamak ket pudno a sero.[28]
Dagiti kinaudi a karkulo ti Goddard Institute for Space Studies (GISS) ti NASA ken ti National Climatic Data Center ket mangipakpakita nga idi 2005 ken 2010 ket agpadpada para iti kapudotan a tawen ti planeta manipud idi matalekan a, nawatwat a magun-od dagiti instrumento a panagrukod idi naladaw a maika-19 a siglo, a linabsanna idi 1998 babaen ti basbassit a sangkagasut a grado.[33][34][35] Dagiti karkulo babaen ti Climatic Research Unit (CRU) ket nangipakpakita nga idi 2005 a kas ti kapudotan a tawen, iti likudan ti 1998 a ti 2003 ken 2010 ket agpadpada para iti maikatlo a kapudotan a tawen, nupay kasta, "ti biddut a karkulo para kadagiti agmaymaysa a tawen ... ket saan a basbassit ngem sangapulo a beses a dakdakkel ngem ti baetan a paggiddiatan dagitoy a tallo a tawen."[36] Ti World Meteorological Organization (WMO) dagiti insasao iti kasasaad ti sangalubongan a klima idi 2010 ket nangipalpalawag a, "Ti 2010 a nominal a pateg iti ket nairanggo nga immuna kadagiti 2005 ( +0.53 °C) ken 1998 ( +0.52 °C), urayno dagiti paggiddiatan a baetan dagitoy a tallo a tawen ket saan a estadistika a nangruna..." +0.51 °C[37]
Dagiti temperatura idi 1998 ket saan a kadawyan a gapu ta dagiti sangalubongan a temperatura ket napektaran babaen ti Akin-abagatan a Panagpallayog ti El Niño (ENSO), ken ti kapigsaan nga El Niño iti napalabas a siglo ket napasamak iti las-ud ti dayta a tawen.[38] Ti sangalubongan a temperatura ket suheto dagiti nabiit a termino a panagbalbaliw a maituoon kadagiti napaut a pagduyosan ken mabalin a temporario a manglapped kaniada. Ti relatibo a katalinaay ti temperatura manipud idi 2002 aginggana idi 2009 ket maitunos iti kastoy a pasamak.[39][40] Idi 2010 ket El Niño pay a tawen. Iti ababa a pangbaliw ti panagpallayog, ti 2011 ket maysa idi a La Niña a tawen nga idi ket nalamlamiis ngem daytoy ket maika-11 pay a kapudotan a tawen manipud idi nairugin ti panagirehistro idi 1880. Kadagiti 13 a kapudotan a tawtawen manipud idi 1880, 11 kadagitoy ket tawtawen manipud idi 2001 aginggana idi 2011. Kadagiti kabarbaro a kinaudi a rehistro, ti 2011 ket isu idi ti kapudotan a tawen ti La Niña iti paset ti panawen manipud idi 1950 aginggana idi 2011, ken maasitganna ti 1997 a saan idi a ti kababaan a puntos iti siklo.[41]
Dagiti panagbalbaliw ti klima ket agdumaduma iti sangalubongan. Manipud idi 1979, dagiti temperatura ti daga ket ngimmato iti agarup a mamindua a naparpardas ngem dagiti temperatura ti taaw ( tunggal maysa a dekada a maigiddiat ti 0.25 °C tunggal maysa a dekada). 0.13 °C[42] Dagiti temperatura ti taaw ket nabunbuntog a nagpangato ngem dagiti temperatura ti daga gapu ti dakdakkel nga epektibo a kapasidad dagiti taaw ken gaputa ti taaw ket ad-adu a makapukaw ti pudot baaen ti panagbawbaw.[43] Ti akin-abagatan a Hemisperio ket masna pay a napudpudot ngem ti akin-abagatan a Hemisperio gapu ti maipapan ti meridiano a panangawit ti pudot kadagiti taaw nga adda dagiti paggiddiatan iti agarup a 0.9 petawatts nga agpaamianan,[44] nga adda ti maysa a mainayon a maited manipud dagiti albedo a paggiddiatan a nagbaetan dagiti polar a rehion. Manipud idi rugi ti industrialisasion ti interhemisperiko a paggiddiatan ti temperatura ket ngimmaton gapu ti pannakatunaw ti yelo ti baybay ken niebe idiay Amianan.[45] Dagiti natimbeng a temperatura ti artiko ket ngimmatngaton iti gangani a dua a gatad iti sangalubongan kadagiti napalabas a 100 a tawtawen, nupay kasta dagiti temperatura ti artko ket nakarkaroda pay nga agbalbaliw.[46] Urayno ad-adu pay dagiti inbernadero nga alingasaw ti naipuspusgaw iti Akin-amianan ngem ti Akin-abagatan a Hemisperio daytoy ket saan a makaited iti paggiddiatan iti panagpudot gaputa dagiti nangruna nga inbernadero nga alingasaw ket aganayda laeng nga agpaput tapno mailaokda kadagiti hemisperio.[47]
Ti termal nga inertia dagiti taaw ken dagiti nabuntog a sungbat dagiti saan a dagus a pakaibanagan ket kaibuksilanna a ti klima ket makasapul kadagiti siglo wenno napapaut tapno maipag-isu kadagiti panagbalbaliw. Dagiti panagadal ti panagikeddeng ti klima ket mangipakpakita nga urayno mapatalinaay dagiti inbernadero nga alingasaw kadagiti agpang idi 2000, ti adu pay a panagpudpudot iti agarup a ( 0.5 °C) ket mapasamak pay laeng. 0.9 °F[48]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti 2009 a Gibisan ti Kapudotan a Dekada a Nairehistro. NASA Imahen ti Obserbatorio ti Daga iti Dayta nga Aldaw, 22 Enero 2010.
- ^
Dagiti Pagpilian ti Klima ti Amerika. Washington, D.C.: Ti Nailian nga Akademia a Pagmalditan. 2011. p. 15. ISBN 978-0-309-14585-5.
Ti katimbengan a temperatura iti rabaew ti Daga ket ngimmato babaen ti agarup a ( 1.4 °F) kadagiti napalabas a 100 a tawen, nga addaan ti agarup a 0.8 °C ( 1.0 °F) iti daytoy a panagpudot a rimsua kadagiti napalabas a tallo a dekada 0.6 °C
- ^ "Ti panagpudo iti klima a sistema ket awan dudua, ket makitkita tattan manipud kadagiti panagpalpaliiw kadagiti panagpangato iti sangalubongan a katimbengan a temperatura ti angin ken taaw, ti agnanayon a panakatunaw iti niebe ken yelo ken panagpangato ti sangalubongan a katimbengan ti pantar ti baybay." IPCC, Sintesia a Reporta, Paset 1.1: Panagpalpaliiw ti panagbalbaliw ti klima, iti IPCC AR4 SYR 2007.
- ^ "Dagiti tallo nga inusar ket inusar a panagipalpalawag kdagiti di-nalawag nga addaan ti tunggal maysa a naisangayan a porma ti pagsasao. * * * A dagiti di-nalawag iti maysa a nisangayan a nagbanagan ket naipategan ti panagusar ti eksperto a panangipato ken estadistikal a panagusig kadagiti bagbagi ti ebidensia (a kas dagiti panagpalpaliiw wenno nagbanagan ti modelo), dagiti sumaganad a pumadpada a panakasakup ket usaren a panagiyebkas ti naipategan a probabilidad a rumsua: awan dudua >99%; nangato ti panakaagpayso >95%; agpayso >90%......" IPCC, Sintesis a Reporta, Panagtaripatu ti Di-nalawag, iti IPCC AR4 SYR 2007.
- ^ IPCC, Sintesis a Reporta, Section 2.4: Panakagupit ti panagbaliw ti klima, iti IPCC AR4 SYR 2007.
- ^
Dagiti Pagpilian ti Klima ti Amerika: Gunglo ti Panagparang-ay ti Siensia iti Panagbaliw ti Klima; Konsilo ti Nailian a Pangsukisok (2010). Panagparang-ay ti Siensia ti Panagbaliw ti Klima. Washington, D.C.: Ti Nailian nga Akademia a Pagmalditan. ISBN 0-309-14588-0.
(p1) ... adda napigsa, kredible a bagi ti ebidensia, a naibatay kadagit adu a linia ti panagsukisok, nga agdokdukumento a ti klima ket agbalbaliw ken dagitoy a panagbalbaliw ket kaaduan a gapuanan kadagiti inararamid ti nagtagitaoan. Nupay adu pay dagiti maadal, ti bugas ti the core penomeno, sientipiko a panagsalsaludsod, ken dagiti hipotesis ket natalipupos a naimatangan ken natibker a natakderan iti rupa ti nakaro a sientipiko a suppiat ken ti naannad a panagadal kadagiti sabsabali a panagipalpalawagan. * * * (p21-22) Adda dagiti daduma a sientipiko a naipatingga wenno teoria ket natalipupos a naimatangan ken nasubokan, ken nasuportaran babaen kadagiti adu a nawaya a panagpalpaliiw ken nagbanagana, a ti kababalin a dagiti sumaganad ket mabirukan a dagitoy ket saan a pudno ket mapaawanen a bassit. Iti kaytoy a naipatingga ken dagiti teoria ket naipategandan a kas maysa a naikeddeng a kinapudno. Daytoy ket kasla ti kaso para iti naipatingga a ti sistema ti Daga ket pumudpudot ken ti kaaduan iti daytoy a pangpudpudot ket gapu kadagiti inararamid ti nagtagitaoan.
- ^ "Kumaduaan nga insarita dagiti Akademia ti Siensia" (PDF). Naala idi 9 Agosto 2010.
- ^ Meehl et al., Chap. 10: Dagiti Maipadpadto a Klima ti Sangalubongan, Sec. 10.ES: Katimbengan a Temperatura, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Schneider Von Deimling, Thomas; Held, Ganopolski, Rahmstorf (2006). "Nakarkulo a sensitibidad ti klima manipud naigrupo a simulasion ti glasial a klima". Dagiti Dinamiko ti Klima. CiteSeerX: 10
.1 .1 .172 .3264.
- ^ Meehl et al., Chap. 10: Dagiti Maipadpadto a Klima ti Sangalubongan, Paset 10.5: Panangibilang ti Sakup ti Panagbalbaliw ti Klima, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Solomon et al., Teknikal a pakabuklan, Paset TS.5.3: Dagiti Maipadpadto a Rehional a Gatad, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Lu, Jian; Vechhi, Gabriel A.; Reichler, Thomas (2007). "Panagpadakkel ti Hadley a selula babaen ti panagpudot ti lubong" (PDF). Sursurat ti Heopisikal a Panagsukisok. 34 (6): L06805. Bibcode:2007GeoRL..3406805L. doi:10.1029/2006GL028443.
- ^ US NRC 2012Plantilia:Full
- ^ Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC) (2011), Kasasaad ti Panagpasingked ti Taripnong, Sekretariat ti UNFCCC: Bonn, Alemania: UNFCCC. Kaaduan ti pagpagilian iti lubong ket partido ti Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC), a nangampon ti puntaan a . Manipud idi 25 Nobiembre 2011, dagitoy ket partido ti 195 (194 nga es-estado ken 1 a rhional nga ekonomiko a gunglo ti panagtitipon (ti 2 °CKappon ti Europa)) iti UNFCCC.
- ^ "Artikulo 2". Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Ti dumtengan a gandat iti daytoy a Taripnong ken dagiti amiaman a mainaig a legado nga instrumento a maampon ken magun-od dagiti Konperensia dagiti Partido, segun kadagiti nangruna a probision ti Taripnong, ti panagtalinaay ti kaadu dagiti inarbedero nga alingasaw iti tangatang iti maysa nga agpang a mangpawil ti makadangran nga antropoheniko a panagbiang ti sistema ti klima. Dagiti kastoy nga agpang ket mabain a magun-od iti kaunegan ti batayan ti panawen a makaanay a mangpalubos ti ekosistema a mangampon ti masna a panagbalbaliw ti klima, tapno maisegurado ti panagpataud ti taraon ket saan a madangran ken tapno mapakabaelen ti pannakaipan ti ekonomiko a panagrang-ay iti matalinaay a pamay-an., naala manipud ti nakabangonan ti sangalubongan a tulagan a naikeddeng idi 21 Marso 1994.
- ^ a b Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC) (2005), Maikanem nga Urnong ken sintesis ti immuna a nailian a panakinsinnarita manipud kadagiti Partido a saan a nairaman iti Nairaman I iti Taripnong. Palagip babaen ti sekretariat. Ehekutibo a pakabuklan. (PDF), Ginebra (Suisa): Opisina ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idiay Ginebra
- ^ Gupta, S. et al. 13.2 Panagbalbaliw ti klima ken dagiti dadduma pay a mainaig nga annuroten, in IPCC AR4 WG3 2007.
- ^
"Ch 4: Panagbalbaliw ti klima ken pakasakbayan ti enerhia", Awan wenno awan linaon ti
|title=(tulong), in IEA 2009, pp. 173-184 (pp.175-186 of PDF)
- ^ a b Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC) (2011), Urnong ken sintesis ti maikalima a nailian a panakisinnaritaan. Ehekutibo a pakabuklan. Palagip babaen ti sekretariat. (PDF), Ginebra (Suisa): Opisina ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idiay Ginebra
- ^ Adger, et al., Kapitulo 17: Pagtonoyan ti panagampon dagit panagsanay, dagiti pagpilian, dagiti lapped ken kapasidad, Ehekutino apakabuklan, iti IPCC AR4 WG2 2007.
- ^ 6. Panagala kadagiti masapul a pundo para iti panangipabassit ken panag-ampon (PDF), iti Bangko ti Lubong (2010), 2010 a Reporta ti Panagrang-ay ti Lubong: Panagrang-ay ken Panagbalbaliw ti Klima, Washington DC, Estados Unidos: Ti Internasional a Banko para iti Panagibangon manen ken Panagrang-ayt / Ti Banko ti Lubong, pp. 262–263
- ^ a b Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC) (2011), Taripnong dagiti Partido – Maika-16 a taripnong: Keddeng 1/CP.16: Dagiti Tulagan ti Cancun: Dagiti Nagbalinan dagiti obra ti Ad Hoc a Grupo ti Agob-obra iti Nabayag a Termino a Tignay ti Pagtitinnulongan babaen ti Taripnong (Inggles): Parapo 4 (PDF), Sekretariat ti UNFCCC: Bonn, Alemania: UNFCCC, p. 3 "(...) nasken dagiti adu a panagpabassit ti alingasaw a sengngaw ti inbernadero segun ti siensia, ken kas tinaidokumento iti Maikapat a Panagtonoy a Reporta ti Intergobernmental nga Entrapanio ti Panagbalbaliw ti Klima, nga adda ti panirigan ti panagpabassit ti alingasaw a sengngaw ti inbernadero tapno matengngel ti panagpangato ti natimbeng a temperatura ti lubong iti baba ti a nangatngatao ngem dagiti preindustrial nga agpang" 2 °C
- ^ Enbironmento a Programa ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNEP) (Nobiembre 2011), "Ehekutibo a Pakabuklan", Panagisilpo ti Baetan ti Sengngaw: Ti Sintesis a Reporta ti UNEP (PDF), Nairobi, Kenya: UNEP, p. 8, ISBN 978-92-807-3229-0 UNEP Stock Number: DEW/1470/NA
- ^ Ahensia ti Internasional nga Enerhia (IEA) (2011), "Ehekutibo a Pakabuklan (Inggles)", 2011 a Sangalubongan a Pakasakbayan ti Enerhia (PDF), Paris, Pransia: IEA, p. 2
- ^
Bindoff, N.L.; et al., "Kapitulo 5: Dagiti panagpalplaliiw: Maipapan ti Taaw a Panagbalbaliw ti Klima ken Lessaad ti Baybay", Sec 5.2.2.3 Dagiti pagbanagan para iti Balanse ti Pudot ti Daga Awan wenno awan linaon ti
|title=(tulong), iti IPCC AR4 WG1 2007, nagbasaran babaen ti: Dagiti Grapiko ti Klima babaen ti Skeptical Science: Dagiti Komponente ti Panagpudo ti Lubong:, Skeptical Science, Dagiti komponente ti panagpudot ti lubong para iti paset ti panawen ti 1993 aginggana ti 2003 a nakarkulo manipud ti IPCC AR4 5.2.2.3
- ^ Trenberth et al., Kapitulo. 3, Dagiti panagpalpaliiw: Atmosperiko a Rabaw ken Panagbalbaliw ti Klima, Paet 3.2.2.2: Dagiti Isla ti Urbano a Pudot ken dagti Pagtonoyan ti Panagusar ti Daga, p. 244, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Jansen et al., Kapitulo 6, Palaeoklima, Paset 6.6.1.1: Ania kadi ti Ipakita dagiti Rekonstruksion a Naibatay iti Paleoklimatiko a Pannakbagi?, pp. 466–478, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ a b c d Kennedy, J.J.; et al. (2010), "Kasano nga ammotayo no pimmudot ti lubong? iti: 2. Sangalubongan a Klima, iti: Kasasaad ti Klima idi 2009", Bull.Amer.Meteor.Soc., 91 (7): 26
- ^ Kennedy, C. (10 Hulio 2012), ClimateWatch Magazine >> Kasasaad tiKlima: Sangalubongan a Lessaad ti Baybaya idi 2011, Portal ti Serbisio ti Klima ti NOAA
- ^
"Pakabuklan para kadagiti Agar-aramid ti Annuroten", Dagiti Dagus a Pangpalplaiiw kadagiti Kinaudi a Panagbalbaliw ti Klima Awan wenno awan linaon ti
|title=(tulong), in IPCC AR4 WG1 2007
- ^
"Pakabuklan para kadagiti Agar-aramid ti Annuroten", B. Ti agdama a pannakaammo kadagiti napalpaliiw a pagbanagan iti panagbalbaliw ti klima iti masna ken enbironmento ti tao Awan wenno awan linaon ti
|title=(tulong), iti IPCC AR4 WG2 2007
- ^
Rosenzweig, C.; et al., "Kapitulo 1: Panagikeddeng ti balor dagiti Napaliiw a Panagbalbaliw ken dagiti Sunbat dagiti Masna ken Maimaton a Sistema", Paset 1.3.5.1 Dagiti panagbalbaliw iti penolohia Awan wenno awan linaon ti
|title=(tulong), iti IPCC AR4 WG2 2007, p. 99
- ^ Cole, Steve; Leslie McCarthy. "NASA – NASA a Panagsukisok ket nakitana a ti 2010 ket Naipada ti Nairehistro a Kapudotan a Tawen" (Pabuya). Naala idi 3 Marso 2011.
- ^ Hansen, James E.; et al. (12 Enero 2006). "Goddard nga Instituto para kadagiti Panagadal ti Limbang, Panagusig ti Rabaw a Temperatura ti GISS". NASA a Goddard nga Instituto para kadagiti Panagadal ti Limbang. Naala idi 17 Enero 2007.
- ^ "Kasasaad ti Klima: Sangalubongan a Panagusig para iti Tinawen ti 2009". 15 Enero 2010. Naala idi 3 Mayo 2011.
- ^ Jones, Phil. "Pakaammo a Sabanas ti CRU blng. 1: Rehistro ti Sangalubongan a Temperatura". Unit ti Panagsukisok ti Klima, Eskuela dagiti Siensia ti Enbironmento, Unibersidad ti Daya nga Anglia. Naala idi 3 Mayo 2011.
- ^ World Meteorological Organization (2011), Insasao ti WMO iti kasasaad ti sangalubongan a klima idi 2010 (PDF), World Meteorological Organization (WMO)
- ^ Changnon, Stanley A.; Bell, Gerald D. (2000). El Niño, 1997–1998: Ti Klima a Pasamak iti Siglo. Londres: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-513552-0.
- ^ Knight, J.; Kenney, J.J.; et al. (Agosto 2009). "Dagiti Kadi Sangalubongan a Pagduyosan ti Temperatua Kadagiti Kinaudi a Dekada ket Mangpamadi kadagiti Panangipadto ti Klima? [iti "Kasasaad ti Klima idi 2008"]" (PDF). Bull.Amer.Meteor.Soc. 90 (8): S75–S79. Naala idi 13 Agosto 2011.
- ^ Panagbuntog ti Sangalubongan a Temperatura – saan a ti gibus ti panagbalbaliw ti klima. UK Met Office. Naala idi 20 Marso 2011.
- ^ "Sentro ti Datos ti Nailian a Klima ti NOAA, Kasasaad ti Klima: Sangalubongan a Panagusig para iti Tinawen ti 2011". NOAA. 19 Enero 2012. Naala idi 31 Enero 2012.
- ^ Trenberth et al., Kapitulo 3, Dagiti Panagpalpaliiw: Atmosperiko a Rabaw ken Panagbalbaliw ti Klima, Ehekutibo a Pakabuklan, p. 237, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Rowan T. Sutton, Buwen Dong, Jonathan M. Gregory (2007). "Daga/baybay a pannakaibagi a panagpudot a panagsungbat iti panagbalbaliw ti klima: Dagiti modelo a resulta ti IPCC AR4 ken panangipada kadagiti panagpalpaliiw". Sursurat ti Heopisikal a Panagsukisok. 34 (2): L02701. Bibcode:2007GeoRL..3402701S. doi:10.1029/2006GL028164. Naala idi 19 Septiembre 2007.
- ^ Carl, Wunsch (Nobiembre 2005). "The Total Meridional Heat Flux and Its Oceanic and Atmospheric Partition" (PDF). Warnakan iti Klima. 18 (21): 4374–4380. doi:10.1175/JCLI3539.1. Naala idi 25 Abril 2013.
- ^ Feulner, Georg; Stefan Rahmstorf, Anders Levermann, ken ni Silvia Volkwardt (Marso 2013). "Iti Taudan ti Rabaw a Temperatura ti Angin a Paggiddiatan ti Baetan dagiti Hemisperio iti Agdama nga Aldaw a Klima ti Daga". Warnakan iti Klima. doi:10.1175/JCLI-D-12-00636.1. Naala idi 25 Abril 2013.
- ^ TS.3.1.2 Spatial Distribution of Changes in Temperature, Circulation and Related Variables - AR4 WGI Technical Summary
- ^ Ehhalt et al., Kapitulo 4: Atmosperiko a Kimika ken dagiti Inbernadero nga Alingasaw, Paset 4.2.3.1: Karbon mono oksido(CO) ken hidrohenio (H2), p. 256, iti IPCC TAR WG1 2001.
- ^ Meehl, Gerald A.; et al. (18 Marso 2005). "How Much More Global Warming and Sea Level Rise" (PDF). Science. 307 (5716): 1769–1772. Bibcode:2005Sci...307.1769M. PMID 15774757. doi:10.1126/science.1106663. Naala idi 11 Pebrero 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Panagpudot ti lubong iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Saan pay a naammuan ti kinasiasino ti nangtakaw iti motorsiklo ti maysa nga estudiante a dimmar-ay iti Valentine’s Day celebration ti eskuelada idi malem ti Pebrero 14.
Kas maibatay iti police blotter, imparking ni Pocholo Aquino y Chan, 15, estudiante, ken residente iti Barangay Ayusan Norte ditoy siudad, ti motorsiklona a Suzuki Rider iti amianan a paset ti Divine Word College of Vigan idi agarup 4:45 ti nadakamat nga aldaw sa napan nagbuya iti Valentine’s Day celebration ti pagadalan.
Idi sublien ni Chan ti luganna idi agarup 12:00 ti tengnga ti rabii, awanen daytoy iti nangiparkinganna.
Inreport ti biktima ti pannakapukaw ti motorsiklona ket kinuyog dagiti polis a nagsawar ngem saandan a nabirokan pay.#


text:
Sikolohia
Ti sikolohia ket maysa nga akademiko ken maipakat a displina a mangiraman ti sientipiko a panagadal kadagiti maipapan ti isip a pamay-an ken dagiti panagkukua.[1][2] Ti sikolohia ket adda ti madagdagus a gandat ti pannakaawat dagiti agmaymaysa ken dagiti grupo babaen kadagiti panangipatakder kadagiti sapasap a pamunganayan ken panagsuksukisok kadagiti naisangsangayan a kaso,[3][4] ken babaen dagiti adu a pannakaigapo daytoy ket dumtengan a pakagandatan ti panagpasayaat ti kagimongan.[5][6] Iti daytoy a trabaho, ti propesional agob-obra wenno agsuksukisok ket tinawtawagan a kas ti maysa a sikologo, ken mabalin a maidasig a kas maysa a sosial, panagkukua, wenno kognitibo a sientista. Dagiti sikologo ket pumadasda a mangawat ti papel dagiti pamay-an ti isip iti agmaymaysa ken sosial a panagkukua, bayat nga agsuksukimat kadagiti pisiolohiko ken neurobiolohiko a pamay-an a pakaibatayan dagiti kognitibo a pamay-an ken panagkukua.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kasano nga inlawlawagan ti APA ti "sikolohía"?". Naala idi 15 Nobiembre 2011.
- ^ "Pannakaipalpalawag ti "Sikolohia (Pagsurotan a Panid ti APA)"". Naala idi 20 Disiembre 2011.
- ^ Fernald LD (2008). Sikolohia: Dagiti innem a perspektibo (pp. 12–15). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
- ^ Hockenbury & Hockenbury. Psychology. Worth Publishers, 2010.
- ^ O'Neil, H.F.; cited in Coon, D.; Mitterer, J.O. (2008). Pangyuna ti sikolohía: Dagiti dalanan ti isip ken panagkukua (maika-12 ed., pp. 15–16). Stamford, CT: Cengage Learning.
- ^ "Ti mision ti APA [American Psychological Association] ket ti mangiparang-ay ti pannakapartuat, komunikasion ken pannakaipakat ti sikolohiko a pannakaammo tapno maimbagan ti kagimongan ken mapasayaat ti biag ti tattao"; APA (2010). Maipanggep ti APA. Naala idi 20 Oktubre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sikolohia iti Wikimedia Commons


text:
Dandaniw
Ti dandaniw (manipud ti Griego poiesis — πoίnσις — nga adda ti nawatiwat a kaibuksilan iti "panagaramid", nakitkita pay kadagiti termino a kas ti "hemopoiesis"; iti naak-akikid, ti panagaramid ti dandaniw) ket maysa a porma iti literario nga arte nga agus-usar kadagiti estetiko ken ritmiko[1][2][3] a kababalin iti pagsasao—a kas ti ponaestetika, simbolismo ti uni, ken metrika—tapno makaiyebkas kadagiti kaibuksilan a maipatinayon ti, wenno pakaisukatan, ti prosaiko a nalawag a kaibuksilan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dandaniw". Dagiti Diksionario ti Oxford. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 2013.
- ^ "Dandaniw". Merriam-Webster. Merriam-Webster, Inc. 2013.
- ^ "Dandaniw". Dictionary.com. Dictionary.com, LLC. 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Dandaniw iti Wikiquote (iti Ingles)
Midia a mainaig iti Dandaniw iti Wikimedia Commons


text:
CAMP PRES. ELPIDIO QUIRINO, Bantay, Ilocos Sur – Natnag iti ima dagiti pannakabagi ti linteg ti top most wanted person a lider ti maysa a grupo a nainbolbar iti gun-for-hire, gun running and drug trafficking iti Ilocos Region sadiay Barangay Punglo, Maria Aurora, Aurora idi Agosto 26.
Natiliw ni Benson Alviento Suradio, 38, top most wanted person iti Ilocos Sur babaen ti lima-nga-aldaw nga operasion nga insayangkat dagiti nagtitipon nga elemento dagiti polis iti paglemlemmengan daytoy iti nadakamat a barangay.
Naipan ni Alviento iti 1st Regional Criminal Investigation and Detection Unit para iti dokumentasion sakbay a maipaima iti korte a nakaisaklanganna iti kaso a double murder.
Adda nakatanggaya a P250,000 a gunggona a naituon iti ulo ni Alviento gapu iti kasona a double murder a pinadagsen iti pannakaaramat iti illegal a paltog ket adda warrant of arrest a pinirmaan ni Judge Gabino Balbin, Jr. ti RTC 23, Candon City.
Kanaig daytoy, impasingked ni Police Senior Supt. Reynante Partible, provincial director ti Ilocos Sur, nga itultuloyda iti pananganupda kadagiti wanted persons iti probinsia tapno masolbar dagiti unsolved a kaskaso iti Ilocos Sur, nangruna dagiti pammapatay a mapapati nga insayangkat dagiti natangdanan a kriminal.
Kinuna ni Police Supt. Arbel Mercullo, hepe ti Criminal Investigation and Detection Team (CIDT), a binirbirokda ni Alviento iti babaen ti Oplan Pagtutugis wenno kampania maikontra kadagiti wanted persons ken iti Oplan Salikop a kangrunaan a puntiriana dagiti organisado a grupo wenno sindikato a nainbolbar iti krimen.
Ni Alviento pay ti maitudtudo a lider ti Rapada Group a nailista iti target list ti kapolisan a maysa kadagiti grupo a kriminal a mangisaysayangkat kadagiti illegal nga aktibidad a pakairamanan iti gun-for-hire, gun running ken drug trafficking.
Kinuna ni Mercullo a lima nga aldaw nga operasion ti insayangkat dagiti nagtitipon a police elements a pakairamanan ti Ilocos Sur Provincial Police Office, CIDT-Aurora province, Candon City police ken ti Maria Aurora police iti babaen ti panangaidaulo ti CIDT-Ilocos Sur nga ipanguluanna para iti pannakatiliw ni Alviento kadagiti masipsiputan a lugar a naglemmenganna a pakairamanan ti Barangay Punglo, Poblacion 1, Florida, Diaat, Basal, Dimanpudso, Bannawag, ken Cadayakan a masarakan amin iti ili ti Maria Aurora.
Nabirok pay ni Alviento iti ili ti Baler ken San Juan, iti met laeng probinsia ti Aurora.#


text:
Gumatangkayon, gagayyem itoy album ni Maestro Alex Barut.
Monday, April 30, 2012
Sunday, April 15, 2012
Adtoy man ti pagpa-TB
Pagpa-TB as in tangken - bussog. Naimas pay a maadobo ngem ti laeng ulona ti alaen no kua. Nupay kayatko ti agpapas nga agsida, saggabassit laeng ta awan met ni baket iti sibayko a kagiddanko a mangan.
With matching sawsawan a suka ken sili.
With matching sawsawan a suka ken sili.
Ne, adda pay salad nga uggot ti kamusi.
Mangantayo man iti sinuman
Ramananyo man daytoy sinuman, kakabsat. Nagimasen no adda pagpabulon a nalamiis a mango juice wenno pinneapple juice.
Saturday, April 14, 2012
Agaw-awisen ti La Union
Friday, April 13, 2012
Dagiti nangabak iti 1st ALVIYA ken 14th AMMAFLA
Maysa nga announcer iti radio ken maysa a mangal-ala iti kinamaestro ti nangyalat iti Umuna a Gunggona iti Salip iti Sarita ti 1st ALVIYA Literary Foundation, ken Salip iti Sarita Para Kadagiti Agdadamo a Mannurat ti 14th AMMA Foundation Literary Awards, kas panagsaganadda.
Cabie PINILI ken AVAIL winners
Adtoy dagiti mannurat a nangabak iti dua a salip iti literatura: iti 4th Prof. Honor Blanco Cabie Premio Iti Naisurat Iti Literatura Ilokana (Cabie PINILI)-Daniw a Para Ubbing, ken iti Salip iti Daniw ti 14th Abuan-Valdez Awards for Iluko Literature (AVAIL), kas impakaammo dagiti Secretariat dagiti dua a salip:
(basaen ti tuloyna. . .)
(basaen ti tuloyna. . .)
Wednesday, April 11, 2012
Itlog ti Abuos
Malagipko la daydi panagsidami iti itlog ti abuos (kinirog) kada Apo Board Viloria idiay Claveria, Cagayan.(pammadayaw ni Elizabeth Burgos Pilar daytoy a ladawan).
Wednesday, April 4, 2012
Monday, April 2, 2012
Mangngaggos in Bangui, Ilocos Norte
Ronnie Es. Aguinaldo, Derick Marcel F. Yabes, Me, Narglon Utanes
Me, Narglon, Dr. Freddie Pa. Masuli
Mangngaggos in San Nicolas, Ilocos Norte
Dr. Freddie Pa. Masuli, Friend, Me, Roy V. Aragon, Derick Marcel F. Yabes, Rolando Seguro, Narglon Utanes, Ronnie Es. Aguinaldo
Sunday, April 1, 2012
Manipud iti sabsabut ti niog
Nagpipintas man dagiti handicrafts manipud iti sabsabut ti niog (coconut shell) a nakaidisplay iti opisina ni Dr. Lina Madarang Garan, CEO ti Cagayan State University Sanchez Mira Campus. Wen, ipalagip dagitoy a handicrafts nga adu ti mabalintayo nga aramiden iti niog. Ket mabalin met nga ilako dagiti aramidentayo.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Sasao a Papuano
Ti sasao a Papuano ket dagiti agasmang dagiti pagsasao ti Papua Baro a Guinea iti akinlaud nga isla ti Pasipiko ti Baro a Guinea, ken dagiti kaarruba nga isla, ken saan dagitoy nga Austronesio wenno Australiano. Ti termino ket saan a nalawag a mangipagarup ti henetiko a pannakikabagian. Ti konseptoa dagiti tattao a Papuano a kas naiduma manipud kadagiti Melanesio ket immuna idi nga insingasing ken ninaganan babaen ni Sidney Herbert Ray idi 1892.
Dagiti linaon
- 1 Dagiti pagsasao
- 2 Pannagidasig ni Greenberg
- 3 Pannagidasig ni Wurm
- 4 Panangidasig ni Ross
- 5 Dagiti akinruar a panagkakabagian
- 6 Kitaen pay
- 7 Dagiti nagibasaran
- 8 Dagiti silpo ti ruar
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baro a Guinea ket mays akadagiti kaaduan ti panagdumaduma iti lingguistika a rehion iti lubong. Malaksid iti sasao nga Austronesio, adda dagiti agarup a 800 a pagsasao a nabingbingay kadagiti innem a pulo a babassit a pamilia ti pagsasao, nga addaan iti saan a nalawag a panakakabagian iti tunggal maysa kaniada wenno iti ania man kadagiti sabali a pagsasao, ken maipatinayon pay dagiti adu a bilang dagiti isolado a pagsasao. Kaaduan kadagiti sasao a Papuano ket naisasao iti isla ti Baro a Guinea, ken adda met dagiti bilang a naisasao idiay Purpuro Bismarck, Isla Bougainville, ken ti Is-isla Solomon iti daya, ken idiay Halmahera, Timor, ken ti purpuro ti Alor iti laud. Ti akinlaud unay a pagsasao, ti Tambora idiay Sumbawa, ket awanen. Ti maysa a pagsasao a Papuano, ti Meriam Mir, ket naisasao iti kaunegan dagiti nailian a pagbeddengan ti Australia, idiay akindaya a Lingsat Torres. Dagiti laeng sasao a Papuano nga addaan iti opisial a pannakabigbig ket dagiti adda iti Daya a Timor.
Dagiti nadumaduma a pagsasao ti Flores, Sumba, ken dagiti sabali nga isla iti akindaya nga Indonesia ket naidasigda a kas Austronesio ngem adu dagiti bilang dagiti balikas a saan nga Austronesio iti batayan a bokabularioda ken dagiti gramatikal a langa a saan nga Austronesio. Naisingasingen daytoy a dagitoy ket mabalin a kasisigudda a saan a sasao nga Austronesio a gangani amin a bilnulod dagiti bokabularioda manipud iti kaarubada a sasao nga Austronesio, ngem awan ti nabirukan a pannakaikapet kadagiti sasao a Papuano iti Timor. Iti sapasap, ti sasao a Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio ket namarkaanda iti adu a historikal nga impluensia iti Papuano, iti leksiko, grammatika, ken ponolohia, ken daytoy ti akinrebbeng para iti kaadu ti dibersidad ti pamilia a pagsasao nga Austronesio.
Kaaduan dagiti sasao a Papuano ken insasao dagiti ginasut aginggana dagiti rinibo a tattao; dagiti kaaduan a naisasao ket mabirukan idiay Kabambantayan ti Baro a Guinea, nga idiay ket mangsurok iti basbassit ngem sangagasot a ribo. Dagitoy ket mairaman ti Akinlaud a Dani (180,000 in 1993) ken Ekari (100,000 ti naireporta idi 1985) iti akinlaud a (Indonesian) kabambantayan, ken Enga (230,000 idi 2000), Huli (150,000 ti naireporta idi 2011), ken Melpa (130,000 ti naireporta idi 1991) iiti akindaya a (PNG) kabambantayan. Iti laud ti Baro a Guinea, dagiti kadakkelan a pagsasao ket ti Makasai iti Daya a Timor (100,000 idi 2010) ken ti Galela iti Halmahera (80,000 ti naireporta idi 1990). Iti daya, ti Terei (27,000 ti naireporta idi 2003) ken ti Naasioi (20,000 ti naireporta idi 2007) ket naisasaoda idiay Bougainville.
Uray no bassit laeng ti panagadal kadagitoy apagsasao no maiyasping iti pamilia nga Austronesio, addaan dagiti tallo a preliminario a panagpadas iti adu a gantingan a panangidasig iti henelohia, babaen da Joseph Greenberg, Stephen Wurm, ken Malcolm Ross. Ti kadakkelan a pamilia a naipagarup a pudno para iti rehion ti Papua ket ti pilo ti Trans–Baro a Guinea, a mangbukel iti kaaduan kadagiti sasao a Papuano ken kaaduan a mabirukan iti igid ti kabambantayan ti Baro a Guinea. Dagiti nadumaduma a nangato nga agpang a pamilia ket mabain a mangirepresenta dagiti naisangayan a migrasion idiay Baro a Guinea, ken naipagpagarup daytoy a manipud iti laud.[1] Gapu ta mabalin laeng a pagkatlo dagiti sasao a Papuano iti nasayaat a naadal, dagiti pannakaawat dagiti lingguista kadagiti panagkakabagianda ket agtultuloyto a mabaliwan.
Dagiti panagusig iti estadistika a naidesinio a a mangala kadagiti senias a saan unay a nasayaat a maduktalan babaen ti komparatibo a pamay-an, ti pannakaipagarup iti naisuppiatan a pannaka-umiso, ket maingisingasing ti lima a nagruna nga stock ti Papuano (agarup a dagiti sasao a Papuano ti Trans–Baro a Guinea, Laud, Amianan, Daya, ken Abagatan);[2] ti napaut a gay-at iti panangiyasping ket nagisingasing pay kadagiti pannakaikapet a pagbaetan dagiti napili a pagsasao, ngem ti pamay-an manen ket saan nga ortodokso iti historikal a lingguistika.[3]
Ti sasao a Nalatak nga Andamanes ket mabalin a kabagian dagiti dadduma nga akinlaud a sasao a Papuano, ngem saanda a nasakopan babaen ti termino a Papuano.[1]
Pannagidasig ni Greenberg[urnosen | urnosen ti taudan]
Insingasing ni Joseph Greenberg ti maysa a pilo ti Indo-Pasipiko nga aglaon iti (Akin-amianan) sasao nga Andamanes, amin dagiti sasao a Papuano, ken ti sasao a Tasmania, ngem saan a dagiti sasao nga Aborihinal nga Australiano. Bassit laeng dagiti lingguista a mangawat iti panangigrupona. Daytoy ket naisangayan manipud iti pilo ti Trans–Baro a Guinea iti pannakaidasig dita baba.
Pannagidasig ni Wurm[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kaaduan a naus-usar a pannakaidasig ti sasao a Papuano ket ti bagi ni Wurm, ti nailista dita baba nga agraman iti agarup a bilang dagiti pagsasao iti tunggal maysa a pamilia iti parentesis. Daytoy ti isbangan nga inus-usar babaen ti Ethnologue sakbay iti panangidasig ni Ross (dita baba). Daytoy ket naibatay iti preliminario unay nga obra, kaaduan daytoy ket maipapan iti tipolohia, ken inbagbaga met ni Wurm a saan a mangnamnama daytoy a mangtengngel iti panagusig. Dagiti sabali a linggusita a mairaman ni William A. Foley, ket nangisingasing nga adu kadagiti pilo ni Wurm ket naibatayda kadagiti langa ti lugar ken dagiti panagpapada iti estrutura, ken awatenda laeng dagiti kababaan nga agpang iti daytoy a panangidasigna, kaadun ket tinawid manipud kadagiti dati a taksonomia. Biningbingay ni Foley (1986) ti sasao a Papuano kadagiti sumurok nga innem a pulo a babassit a pamilia ti pagsasao, ken maipatinayon pay dagiti bilang dagiti isolado. Nupay kasta, iti kaadian, inawat ni Foley ti nawatiwat a paraigid no saan a dagiti salaysay iti panangidasig ni Wurm, gapu ta isuna ken ni Ross ket nagipategda iti adu a paset iti pilo ti TRans-Baro a Guinea ni Wurm.
Segun kenni Ross (kitaen data baba), ti kangrunaan a problema iti pannagidasig ni Wurm ket ti saanna a panangipateg iti panagbaliw gapu iti pannakaiyasideg. Kas pagarigan, adda dagiti nadumaduma a sanga iti bukodna a pilo ti Trans–Baro a Guinea ket awanan iti bokabulario kadagiti sabali a sasao a Trans–Baro a Guinea, ken naidasigda idi a kas Trans–Baro a Guinea gapu ta maipadada iti gramatika. Nupay kasta, adda pay dagiti adu a sasao nga Austronesio a maipada iti gramatika iti sasao a Trans–Baro a Guinea gapu iti impluensia iti pannakaiyasideg ken bilingualismo. Iti pay maipada, dagiti nadumaduma a grupo ket addaanda iti panagpapada kadagiti adu a batayan a bokabulario iti sasao a Trans–Baro a Guinea ket saanda a nairaman iti pilo gapu ta saanda a maipada daytoy iti gramatika.
Namatmati ni Wurm a ti sasao a Papuano ket simmangpet kadagiti nadumaduma nga allon iti migrasion nga adda met dagiti nasapsap a pagsasao (mabalin a mairaman ti sasao a Sepik–Ramu) a maikabagian iti sasao nga Australiano,[4][5] ti naladladaw a migrasion a nagiyeg kadagiti sasao a Laud a Papuano, Torricelli ken ti Daya a Papuano[4] ken ti maiaktlo nga allon a nagiyeg iti kaudian a migrasion ti sakbay ti Austronesio, ti pamili a Trans–Baro a Guinea.[4]
Dagiti pamilia ti Papuano nga insingasing babaen ni Wurm (agraman kadagiti agarup a bilang dagiti pagsasao)
- Sasao nga Amto–Musan (2)
- Pagsasao a Burmeso (isolado)
- Pagsasao a Busa (isolado)
- Sasao a Daya nga Ulo ti Billit (3)
- Sasao a Daya a Papuano (36)
- Sasao a Luek Geelvink (12)
- Pagsasao a Yuri (isolado)
- Pagsasao a Porome (isolado)
- Sasao a Kwomtari–Baibai (6)
- Sasao a Left May (7)
- Sasao a Sepik–Ramu (104)
- Sasao a Sko (7)
- Sasao a Torricelli (48)
- Sasao a Trans–Baro a Guinea (598)
- Sasao a Laud a Papuano (26)
- Pagsasao a Yalë (isolado)
Dua kadagit isolado ni Wurm ket naisilpodan a kas ti
ken manipud idi panawen ni Wurm ti sabali pay nga isolado ken dagiti dua a pagsasao a tagikua ti baro a pamilia ket naduktalan,
- Pagsasao nga Abinomn (isolado)
- Sasao a Bayono–Awbono (2).
Panangidasig ni Ross[urnosen | urnosen ti taudan]
Pinategan manen ni Malcolm Ross ti singasing ni Wurm kadagiti puro a panankaibatay iti leksiko. Daytoy ket iti panangkitana iti nagbibingayan a bokabulario, ken naipangpangruna kadagiti nagbinbingayan nga idiosinkronidad a maipad aiti Ingles ti I ken me a maigiddiat iti Aleman iti ich ken mich. Ti saan a nasayaat a saad ti dokumentasion ti sasao a Papuano ket manggawid iti daytoy nga arngian a kaaduan kadagiti pangsandi. Uray no kasta, namatmati ni Ross nga isuna ket nakabaelen nga adu a nangpasingked kadagiti panangidasig ni Wurm, uray no dagiti rebision a manpasayaat iti sangkapaset a tipolohiko nga arngian ni Wurm. (Kitaen ti sasao a Trans–Baro a Guinea). Kaaduan a suroten tiEthnologue (2009) ni Ross.
Nasingasingen a dagiti pamilia nga agparang no maiyasping kadagiti pangsandi ket mabalin a gapu iti panagbulod iti pangsandi imbes nga iti panagkakabagian iti henelohia. Nupay kasta, insuppiat ni Ross a ti sasao a Papuano ket addaan kadagiti sistema ti pangsandi iti narikpan a klase, a magawidan iti panagbulod, ken iti ania man a kaso ti adu a bilang dagiti pagsasao nga addaan kadagiti agpapada a pangsandi iti pamilia a kas ti Trans–Baro a Guinea ket mangilaksid iti panagbulod a kas maysa a panangipalawag. Ipakitana pay a dagiti dua akaso iti naipagarup a panagbulod iti pangsandi iti Baro a Guinea ket simpleda laeng a nairanrana, ken maipalawag a kas dagiti kadawyan a panagrang-ay manipud kadagiti proto a pagsasao dagiti pamilia a naibagbaga: gau ta dagiti nasapsap a aporma dagiti pagsasao ket nakontruktoda manen, nagbalin dagiti pangsandida a basbassit nga agpapada, ngem saan nga ad-adu. (Insuppiat ni Ross a dagiti sistema ti pangsandi ti silulukat a klase, a kadawyan dagiti panagbulbulod, ket mabirukan kadagiti herarkia dagiti kultura a kas dagiti mabirukan idiay Abagatan a daya nga Asia ken Hapon, a dagiti pangsandi ket mangipakita kadagiti salaysay iti panagkakabagian ken ti sosial a kasasaad imbes laeng a dagiti gramatikal a pro-porma a kas dagiti adda iti ad-adu nga egalitariano a kagimongan ti Baro a Guinea.)
Insingasing ni Ross dagiti 23 a pamlia ti sasao a Papuano ken dagiti 9–13 nga isolado. Nupay kasta, gapu iti naing-inget a kriteriana, saan a nakabiruk isuna iti makaanay a datos tapno maidasig amin dagiti sasao a Papuano, ken naipangpangruna dagiti isolado nga awanna iti asideg a kabagian tapno makatulong iti pannakaidasigda.
Nabirukan pay ni Ross a ti sasao nga Akinbaba a Mamberamo (wenno ti pagsasao a Warembori—addaan isuna iti makaanay a datos iti Pauwi) ket sasao nga Austronesio anakaron a nagbaliw babaen iti panakaiyasideg kadagiti sasao a Papuano, kaaduan a kas idi ti pagsasao a Takia. Ti sasao nga Is-isla Reef – Santa Cruz iti pilo ti Day a Papuano ni Wurm ket mabalin nga isu ti maika-24 a pamilia, ngem ti simmakbay nga obra ket nangipakita kaniada a nakaroda pay a mangbaliw a sasao nga Austronesio.
Laglagipen a bayat a daytoy a panangidasig ket nasaysayaat ngem dagiti dati a panangipadas, daytoy ket naibatay iti bugbugtong a parametro, dagiti pangsandi, ken isu a daytoy ket nasken a maibati a tentatibo. Uray no dagiti pangsandi ket dagiti konserbatibo nga elemento iti maysa a pagsasao, isuda a dua ket ababa ken agusar iti naipabassit nga agasmang iti ponemiko nga imbentorio ti pagsasao. Dagiti dua a ponema ket mangpaadu a mangpasayaat ti posibilidad iti pannakaikarna dagiti panagpapada, a naipangpangruna no saanda a mapasingkedan babaen dagiti panagpapada iti leksikon.
Dagiti pamilia ti Papuano nga insingasing babaen ni Ross[urnosen | urnosen ti taudan]
- Trans–Baro a Guinea (naipabassit kadagiti 466–493 a pagsasao)
- ? Naipadakkel a Laud a Papuano (tentatibo)
- Sasao a Laud a Papuano (27)
- Sasao a Daya nga Ulo ti Billit – Sentani (9)
- Yawa (1–2)
- Sasao a Mairasi (4)
- Sasao a Daya a Cenderawasih (Luek Geelvink) (10)
- Sasao a Tanap Dandanaw (19; akinngato a Karayan Mamberamo)
- Sasao a Tor–Kwerba (17)
- Sasao a Nimboran (5)
- Sasao a Skou (8)
- Sasao a Pagbeddengan (15)
- Sasao a Left May – Kwomtari (13) (problematiko)
- Sasao a Senagi (2) (mabalin a kabagian ti Sepik)
- Sasao a Torricelli (40–50) (mabalin a kabagian ti Sepik)
- Sasao a Sepik (51)
- Sasao a Ramu – Akinbaba a Sepik (40) (immuna nga insingasing babaen ni Foley)
- Sasao a Yuat (5)
- Sasao a Piawi (2) (mabalin nga iti Ramu)
- Sasao nga Abagatan-Tengnga a Papuano (22)
- Sasao nga Akindaya a Trans-Fly (4; maysa idiay Australia)
- ? Sasao a Yele – Laud a Baro a Britania (tentatibo)
- Sasao a Baining (Daya a Baro a Britania) (8)
- Sasao nga Amianan a Bougainville (4)
- Sasao nga Abagatan a Bougainville (9)
- Sasao a Tengnga a Solomon (4)
Dagiti isolado a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Insingasing babaen ni Ross. Naurnos babaen iti lokasion:
Amianan nga Irian:
- Pagsasao nga Abinomn (Baso, Foia)
- Pagsasao nga Isirawa (isilpo ni Donahue daytoy iti Kwerba)
- Pagsasao a Karkar (Yuri) – kaudian a naipakitan a kas Pagsasao a Pauwasi
- Pagsasao a Busa
- Pagsasao a Yalë (Nagatman)
- Pagsasao a Taiap (Gapun), mabirukan iti adda iti baybay nga isla idi 4000 BCE
- Pagsasao a Sulka, iti Baro a Britania
- Pagsasao a Kol, iti Baro a Britania
- Pagsasao a Kuot (Panaras), iti Baro nga Irlanda
dadduma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dati nga isolado nga indasig babaen ni Ross:
- Pagsasao a Burmeso (Taurap), iti sasao a Daya nga Ulo ti Billit – Sentani
- Pagsasao a Porome (Kibiri), iti pamilia a Kiwai ti Trans–Baro a Guinea
- Pagsasao a Morwap (Elseng), iti Ssaao a Pagbeddengan (kadagiti batayan a panagpapada iti leksiko)
Dagiti pagsasao a nabalin iti pannakaikeddeng iti pamilia nga Austronesio:
- Akinbaba a Mamberamo (insuppiat ni Donohue a daytoy ket releksipikado a pamilia a Papuano; mabalin a saan a maitagikua ti Yoke)
- Pagsasao a Kazukuru (2007)
- Is-isla Reef – Santa Cruz (2007)
Di naidasig gapu ti kaawan ti datos:
- Sasao nga Amto–Musan (2)
- Kenati (isolado)
- Komyandaret (isolado)
- Maramba (di napasingkedan)
- Massep (isolado)
- Molof (isolado)
- Pamilia a Momuna: Momina, Momuna (Somahai)
- Samarokena (mabalin a Kwerba)
- Saponi (makibinningay iti batayan a bokabulario, ngem saan a dagiti pangsandi, iti Tantanap Dandanaw)
- Tause (probisional nga inkabil daytoy ni Ross iti Daya nga Ulo ti Billit – Sentani tapno makaawis iti panagsukisok, ngem saan a mangtunton daytoy a kabagianna)
- Tofamna (isolado)
- Usku (isolado)
Di ammo:
- Bayono-Awbono (TNG)
- Pyu (isolatdo, naidasigen a kas Kwomtari–Baibai)
- Kosare
- Kapori
- Purari (naisilpon iti Eleman, ngem addaan laeng iti bassit nga ebidensia)
- Adda dagiti rimpuok ti pagsasao iti Laud a Papua iti pagbaetan ti Karayan Taritatu ken ti pagbeddengan ti Papua Baro a Guinea, a mairaman ti Molof, Usku, ken Tofamna a nailista dita ngato ken iti pay Namla, Murkim, Lepki, ken Kembra, a saan nga agparang nga agkakabagian wenno kadagiti sabali apagsasao iti dayta a lugar. Ti Namla, ti kaudian a naduktalan, ket mabalin a kabagian ti Tofamna no addanto pay dagiti adu nga umay a datos. Ti Murkim ken Lepki ket mangipakitada iti panagpapada, ngem mabalin daytoy a saan a henetiko.
- Tambora (di naidasig, agraman iti maysa a banag iti leksiko a mangikapet daytoy kadagiti pagsasao ti Timor)
- Doso
- Kimki
Dagiti akinruar a panagkakabagian[urnosen | urnosen ti taudan]
Insingasing ni Joseph Greenberg a ti sasao nga Andamanes (wenno ti laeng sasao a Nalatak nga Andamanes) iti aplaya ti Burma ket kabagian ti sasao a Papuano wenno Laud a Papuano. Inbagbaga ni Stephen Wurm a dagiti panagpapada iti leksiko a pagbaetan dagiti pamilia ti Nalatak nga Andamanes ken ti Laud a Papuano ken ti Timor–Alor ket "nakasidsidaawda iti birtual a pormal nga identidad […] kadagiti bilang dagiti kayarigan". Nupay kasta, inkeddengna a daytoy ket saan nga ebidensia iti pannakaikapet a pagbaetan ti (Nalatak) Andamanes ken ti Trans–Baro a Guinea, ngem iti maysa a sub-estrato manipud iti maysa a nasapsapa a migrasion iti Baro a Guinea manipud iti laud.
Insingasing pay ni Greenberg ti maysa panankaikapet iti sasao a Tasmania. Nupay kasta, ti tattao a Tasmania ket nasalsaluminada kadagiti mabalin a 10,000 a tawtawen, ti panagpatay iti adu a tattao ket nangpukaw dagiti pagsasaoda sakbay iti adu a pannakairehistroda, ken bassit laeng kadagiti lingguista ti mangnamnama a maikapetdanto iti sabali a pamilia ti pagsasao.
Inbagbaga ni William A. Foley (1986)[6] a dagiti panagpapada iti leksiko a pagabetan ti rekonstruksion ti proto-Australiano ni R. M. W. Dixon ti 1980 ken dagiti pagsasao ti Kabambantayan ti Day a Baro a Guinea. Namatmati a saan a nasayaat a sanay ti mangnamnama ti pannakabiruk iti bugbugtong a pamilia ti pagsasao ti Papuano wenno Australiano no idi ti Baro a Guinea ken Australia ket maysa idi a bugbugtong a masa iti daga itikaaduan a pakasaritaan ti nagtagitaon, ken insinan daytoy babaen ti Lingsat Torres kadagiti laeng 8000 a tawtawen iti napalabas, ken ti nauneg a panagkonstrukto menn ket mabalin a mangiraman dagiti pagsasao manipud kadagiti dua. Nupay kasta, kanungpalan a pinanawan ni Dixon ti singasingn a proto-Australiano,[7] ken dagitikapanunotan ni Foley ket nasken amapategan manen gapu kadagiti kaudian a panagsukisok.Insingasing pay ni Wurm a ti sasao a Sepik–Ramu ket addaan iti pannakaipada iti sasao nga Australiano, ngem namatmati a gapu daytoy iti epekto ti sub-estrato,[5]ngem uray no kasta namatmati a ti sasao nga Australiano ket mangirepresenta ti lingguistiko a grupo nga adda idi idiay Baro a Guinea sakbay ti isasangpet ti sasao a Papuano (a namatmati isuna a simmangpet kadagiti saan a basbassit ngem dua a grupo).[4]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Wurm 1975
- ^ Reesink et al. (2009) "Explaining the Linguistic Diversity of Sahul Using Population Models", PLOS Biology 7(11)
- ^ [1] Murray Gell-Mann et al. (2009) "Distant Language Relationship: The Current Perspective", Journal of Language Relationship·Boпpocы языkoBoro poдcTBa
- ^ a b c d Moseley, Christopher (2007). "Encyclopedia of the world's endangered languages". ISBN 978-0-7007-1197-0.
- ^ a b Bellwood et al. (1995) The Austronesians ch. 10 "Linguistic Links Between Sepik-Ramu and Earlier Australian Languages"
- ^ Foley, William A. (1986). The Papuan Languages of New Guinea. Cambridge: Cambridge University Press
- ^ Dixon, R. M. W. 2002. Australian Languages: Their Nature and Development. Cambridge University Press
Dagiti kadawyan a nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Carrington, Lois (1996). A linguistic bibliography of the New Guinea area. Canberra: Australian National University. ISBN 978-0-85883-449-1. OCLC 41223774.
- Foley, William A. (1986). The Papuan Languages of New Guinea. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-28621-2. OCLC 13004531.
- Pawley, Andrew; Attenborough, Robert; Hide, Robin; Golson, Jack (2005). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782.
- Ray, Sidney Herbert (1892). "The languages of British New Guinea". Transactions of the Ninth International Congress of Orientalists. II (1892): 754–770.
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson. Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782.
- Wurm, Stephen A., ed. (1975). Papuan languages and the New Guinea linguistic scene: New Guinea area languages and language study 1. Canberra: Dept. of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University. OCLC 37096514.
- Wurm, Stephen A. (1982). The Papuan Languages of Oceania. Tübingen: Narr. ISBN 3-87808-357-2. OCLC 8592292.
- Wurm, Stephen A. (1983). "Papuan linguistics: past and future". Language and Linguistics in Melanesia. 14: 5–25. OCLC 9188672.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bibliograpia dagiti pagsasao (Papuano ken Austronesio) ti Paua ti Indonesia idi 2003
- Sitio ti Summer Institute of Linguistics kadagiti pagsasao ti (Papuan o ken Austronesio) ti Papua Baro a Guinea
- Mapa ti Sasao a Papuano (dati nga ammo a kas ti pamilia a Daya Papuano) ti isla ti Melanesia
- Ni Bill Foley iti Sasao a Papuano
- Dagiti pamilai ti Pagsasao a Papuano ken Henera ni Dryer
- Dagiti Naisagmak a pagsasao ti Rehion ti Pasipiko
- Sitio ti Newguineaworld ni Timothy Usher


text:
Napaneknekan nga adda latta dagiti ubbing a nalaing wenno nairuam nga agballog bayat ti tiempo ti panagkaklase iti pagadalan. Kas iti napasamak idiay Solsona, Ilocos Norte a nakatilliwan ti uppat edad 15 ken 16 nga estudiante nga agi-inom ti arak iti sirok ti rangtay iti nasao nga ili, oras nga addada koma idiay uneg iti classroom, segun ti panagsarita ni Hepe iti polisia, Chief Inspector Rodelio Santos idi Mierkoles, Hunyo 5.
Nakemmeg dagiti uppat a suspetsa gapu ti panagsalungasing ti Ilocos Norte Anti-Truancy Ordinance (INATO) No. 005-2010 for Elementary Pupils and High School Students a maiparit kadagiti estudiantes ken pupils ti agwarangwarang kadagiti lugar a pampubliko ken negosyo establismento no tiempo ti panagkaklase iti eskuelaan. Addan nasional Anti-Truancy Law nga inaprobaran idin daydi presidente Ferdinand Marcos ken inamendaran ti Kongreso idi panawen ni presidente Gloria Arroyo.
Di bumorong nga adu pay nga estudiantes ken pupils kadagiti sabsabali a pagadalan ditoy Ilocos Norte ti nalaing wenno nairuam nga agballog bayat ti makunkuna nga “school hours”. Kasla da met kasiguruan nga agpakada kadagiti nagannak kadakuada a mapan agbasa ngem haan metten ta sabalin ti pagturonganda wenno ag-”cutting classes” da.
Iti kastoy a situasyon, rumbeng a naridam dagiti nagannak ken mangisursuro, partikular ti “classroom teacher”. No masansanen nga agliwat ti estudiante, segurado nga adda dakkel a problema ti ubing. Kasapulan ti naan-anay a pannarabay ken guidance counselling iti kasapaan a gundaway sakbay a maiwawa ti dana iti ubing ken mailiklik isuna nga agbalinto a rituer iti kagimongan.#
Date of newspaper issue: July 3-9, 2017


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Tapno maaywanan ken agpautda, saan a maiyaw-awid dagiti luglugan ditoy nga ili no di maigaraheda amin iti sanguanan ti munisipio ken iti motorpool.
Naammuan ti Tawid News itay nabiit a no saan a maaramat ti van ken dua a pick-up a lugan ti munisipio, maigaraheda iti sanguanan ti municipal hall.
Maigarahe met ti ambulansia iti sanguanan ti RHU, kasta met dagiti heavy equipment iti motorpool no saanda a maaramat. Uray ti Lakbay-Aral Bus, maigarahe iti asideg ti motorpool office no di mausar ngem no adda pakaaramatanna, rabii pay laeng sakbay ti panagbiahena, maiparkingen iti sanguanan ti munisipio.
Idi katugtugaw ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr., nasangpetanna a dadael amin dagiti lugan ti munisipio.#


text:
Sunday, August 11, 2013
Ti Panawen Ti Novella
Ti Panawen Ti Novella
Kadagiti naglabas a dekada, lalo idi ‘90s a namayagpag dagiti novella. Nagadu dagiti babasaen itoy a nagruar. Kadagiti newsstand kadagiti bangketa nagadu a nakabitin a display; iti tiendaan, lalo dagiti sigud nga aglaklako iti gawed ken bua, tabako, dinobla ken pagdobla (rolling paper) ket naaplagan ti puestoda kadagiti nagduduma a novella. Adda ti love story, adventure, suspense, mystery, horror, fantasy, romance ken dadduma pay.
Uray ni Ilokano ket tinapoganna met daytoy, a kas kada Juan S. P. Hidalgo, Jr., Guillermo Rojas ken dadduma pay a nagipablaak a bukodda. Lalo ket nalaka met iti bayadna ti maysa, lalo dagiti naiprinta iti newsprint ken nagaramat iti tacker kas iti aramat dagiti magasin ken komiks. Makaenganyo iti agbasabasa, ta iti uneg laeng iti dua nga oras wenno nakurang pay, nalpasen ti panagbasa.
Adu ti urnong idi, ta nalaka met ti bayad, ngem no adda masangaili, ket saan met nga agpangadua iti saan nga agpabulod kadagitoy iti tallo wenno ad-adu pay. Ay ket, bulod-tagikua, a, ta dayta met ti naynay a mapasamak. Yantangay ta nabasa metten, baybay-an lattan, uray ta saan met a kas iti kapateg iti libro.
Adu dagiti naengganyo a nagbasabasa kadagitoy. Uray met datao, naengganyo met a nagbasabasa ta kasapulan a pagadawan kadagiti idea kadagiti sursuraten nga script iti radio, nga adda innem a regular a program ken dua a Sunday program nga intay isuratan; ket mas lalon a nanayunan idi nagtallo pulo ti pluma daydi Manong Peter Laguardia, immadu ti intay isuratan ta immabut iti sangapulo ket tallo nga scrpits iti suraten iti inaldaw, isu a kasapulan iti pagadawan kadagiti idea; idi agangay, inayabantayon da Vidal Valdez ken Delfin Dumayas nga agsurat yantangay-agsursuratda met iti radio script sadiay Ilocos Norte. Nakatulong dagitoy a pocket books a pangadawan iti idea—pocket books lattan iti pangawag ta saan met a maitutop a maawagan ida iti libro ta saanda a hardbound ken nakatackerda met.
Uray idi nangsurat datao iti ababa a nobela—daytoy ti termino iti Bannawag, nga agatiddog iti lima agingga iti sangapulo ket dua a tsapters. Dayta ngarud ti uso a sinurat iti panawen, ta nagrigat met ngarud iti agimakinilia iti nobela ta nagatiddog met, ket maapektaran no kuan ti panagmakinilia iti radio script ta saan pay laeng nga uso idi kompiuter idi dekada ‘90. Isu a sangapulo a tsapter ti insubmitartayo, a nagtinng a walo a tsapers idi naedit; nangipatulodtayo manen iti pito tsapters, a naibasar iti pito nga aldaw iti lawas, ngem immabut iti sumagmamano a tawen saan met la a naipablaaken; isu nga inruartayon idi iti Sirmata Magasin, a kas panangipaay iti Consuelo de bobo iti kinarigat a nagtaltalmeg kadagiti teklado ti makinilia, iti panagpanunot iti tema a suraten—daytay naisabali iti gagangay wenno justice for the effort.
Ta ania ngamin aya dagitoy a novellas?
Mabasa iti Wikipedia: A novella is a written, fictional and prose narrative, usually longer than a novelette but shorter than a novel...
Iti wiki.answers.com, kunana met: A novella is basically a short novel. Novellas are typically fictional pieces of literature that are longer than short stories and shorter than actual novels. There is no exact word count, but novellas are usually between 15,000 and 50,000 words long, and they are not typically split into chapters.
Ngem kadagiti pocket books, umanayen iti 60 a panid wenno nasursurok bassit, a gagangay nga agtinnagto latta iti 60 a panid no maedit. Kastoy ti requirements a naynay nga imaldit dagiti publishers.
Kastoy met laeng dagiti ababa a nobela a maipabpablaak iti Bannawag, a ti naudi a pannakabasak itay nabiit ket ti ababa a nobela, a limansa a tsapter, husto la unay ti bilang ti novella—atiddog la unay unay a sarita ngem ababa met a nobela. Pagpintasanna dagiti kakastoy a sinurat ket awanen dagiti subplot ket nakasentro lattan para iti kangrunaan a bida.
Uray dagiti nalalatak a mannurat iti lubong ket addaanda met iti kastoy a sinurat, 60-120 pages, wenno ababa a nobela atiddog unay a sarita. Dagitoy dagiti novellas, literally, it’s Italian for a “little novelty,” a kas nadakamat iti Listverse. Ababa ngem napintas... @
Posted by Ka Iddo at 7:25 PM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Nitroheno
Ti nitroheno ( /ˈnaɪtrɵdʒən/ NY-trə-jən) ket maysa a kimiko nga elemento nga addaan ti simbolo iti N, ti atomiko a numero iti 7 ken atomiko a masa iti 14.00674 u. Ti elemento a nitroheno ket saan a namarisan, awan ti ayamuom, awan ti naman, ken kaaduan a nalpay a diatomiko nmga alingasaw iti pagalagadan a kasasaad, a nagbuklan ti 78.09% babaen ti tomo iti Tangatang iti Daga.[1] Ti elemento a nitroheno ket naduktalan idi a kas nailasin a komponente iti angin, babaen ti Eskoses a mediko a ni Daniel Rutherford, idi 1772.
Ti nitroheno ket maysa a kadawyan nga elento iti law-ang, a nakarkulo iti agarup a pagkapito iti dagup a kaadu iti bukod tayo nga ariwanas ken ti sistema a solar. Iti irurumsuana idiay ket naipanunutan a gapuanan ti sintesis babaen ti panaglunag manipud ti karbon ken hidroheno kadagiti supernova. Gapu ta nalaka a panagbalbaliw ti elemento a nitroheno ken dagiti kadawyan a kompuestona nga addan ti hidroheno ken oksiheno, ti nitroheno ket kadawyan a basbassit a mabirukan kadagiti kabatbatoan a planeta iti kaunega ti sistema a solar, ken daytoy ket minaig a narasay nga elemento ditoy Daga. Nupay kasta, a kas ti kaso iti Daga, ti nitróheno ken dagiti kompuestona ket kadawyan a rumsua a kas dagiti alingasaw iti tangatang dagiti planeta ken bul-bulan nga addaan ti tangatang.
Adu kadagiti naipangpangruna iti industria a kompuesto, a kas ti amoniako, nitriko nga asido, organiko a nitrato (dagiti propulsor ken dagiti panagbumtak), ken dagiti sianuro, ket aglaon ti nitroheno. Ti patingga a napigsa a panagpiansa ti elemento a nitroheno ket iturayanna ti nitroheno a kimika, a punganay ti panagrigat para iti organismo ken industria iti panagbettak ti piansa ti panagibaliw N2 kadagiti mausar a kompuesto, ngem daytoy pay ket agibibbet ti adu a pakadagupan iti kadawyan a maus-usar nga enerhia no dagitoy a kompuesto ket mapuoran, bumtak, wenno agsubli a malungsot iti alingasaw a nitroheno.
Ti nitroheno ket rumsua kadagiti amin nga agbibiag nga organismo, kangrunaan kadagiti amino nga asido ken isunga dagiti protina ken dagiti nukleiko nga asido (DNA ken RNA). Ti bagi ti tao ket aglaon ti agarup a 3% babaen ti kadagsen ti nitroheno, ti maikapat a kaaduan nga elemento kalpasan ti oksiheno, karbon, ken hidroheno. Ti nitróheno ket agtaeng iti kimiko a patakder kadagiti gangani amin a neurotransmisor, ken daytoy ket naisangayan a komponente dagiti alkaloide, dagiti biolohiko a molekula a napataud a kas dagiti maikadkadua a metabolito babaen kadagiti adu nga organismo. Ti nitroheno a siklo ket ilawlawagna ti panaggunay ti elemento manipud ti angin a mapan iti biospera ken dagiti organiko a kompuesto, ken ti panagsubli ti tangatang. Dagiti sintetiko a napataud a nitrato ket nagruna a nailimug dagiti industria nga abuno,[1] ken nangruna a pagrugitan a gapunan ti eutropisasion kadagiti sistema ti danum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Gray, Theodore (2009). Dagiti Elemento: Ti Makita nga Eksplorasion kadagiti amin a Naamammoan nga Atomo iti Law-ang. New York: Black Dog & Leventhal Publishers. ISBN 978-1-57912-814-2.


text:
Karaman met laeng iti nasao nga album, daytoy “For Adults Only” nga ad-adda ammo itan a “Bassit a Lalaki” (maysa a prase iti nasao a kanta) ti most requested song iti Kailokuan. Isu payen ti mangmangeg a maipatpatokar kadagiti parapasahero a jeep. Saan la kano laengen a para adults ta nagbalin metten a “pambansang awit” dagitay ubbing, ta uray uneg ti klase ket kankantaenda.
Agasem dayta, ‘bagis?
* * *
Ad-adda met a daytoy ti kantaen dagiti makisalip, ken dagiti guest singers, iti “Alex Barut Sing-Alike Singing Contest” a segment iti “Baro a Rimat” a programa ni Ronald Domingo iti DZRL iti kada Domingo.
Most requested met daytoy iti “DWRS Bangon Kabarangayan” ni Edwin Ermitanio.
Uray iti “Johnny Tango Program” ni Sonny Dancel, nalatak daytoy “For Adults Only.”
Agdindinamag met, ‘bagis, a nalatak dagiti kanta a nairaman iti For Adults Only album iti DZNL-La Union. Kasta met idiay Bombo Radyo-Tuguegarao.
Manamnama met a mangngeganen dagiti kankanta ni Alexander iti program a “Pinakbet” iti DZNF Ilocos Sur.
* * *
Idiay Hawaii, sumangkalatak met, ‘bagis, dagiti kanta ni Alexander.
Agtultuloy a maipatpatokar iti programa ni Jay Oallesma iti KPHI.
Ken uray iti “Lovingly Yours, Ate Vi” ni Venus Viloria ken “Edna's Afternoon Delight” ni Edna Butay iti KNDI.
Kasta met a maipatpatokar dagiti kanta ni Alexander iti “Linglingay iti Sardam” ni Rey “Boboy” Patao iti KNUI-Maui. Maysa a mataiguray a paset daytoy a programa ket ti panagibasa ni Alexander kadagiti daniw nga Ilokano a pakaragsakan la unay ni Apo Rey a host ti nasao a programa gapu iti sumangkalamiis met a timek ni Alexander a dumaniw.
* * *
Ti nakaay-ayat pay, ‘bagis, kadagiti kumakanta nga Ilokano, agtitinnag-ay wenno agtitinnarabayda.
Kas iti daytoy mini-concert kadagiti estasion ti radio ni Vhen “Prince of Ilocano Song” Bautista. Karaman kadagiti mairaprapin a kanta dagiti kanta ni Alexander.
Mangngegan gayam, ‘bagis, dagiti mini-concert ni Vhen iti “Kiddaw ken Sagut” a programa ni Ruben Ballesteros iti DZNL-La Union; “Rimat Dagiti Bituen” ni Freddie Boy Tan iti DWRS-Vigan; “Edna's Afternoon Delight ni Edna Butay iti KNDI-Honolulu; “Linglingay iti Sardam” ni Rey Boboy Patao iti KNUI-Maui; ken “Pinakbet” iti DZNF-Ilocos Sur.
* * *
Ti nakaay-ayat ken ni Alexander, ‘bagis, fans-na uray dagiti estudiantena iti hayskul idiay Texas.
Sumangkarengrengda iti panagkantana. Ken adda metten kopiada iti albumna.
Ken karamandan kadagiti Ilokano fans ni Alexander a mangpadpadaan iti maikadua nga albumna, a pagkaduaanda ken ni Noraline Domingo, a manamnama a mairuar iti katengngaan daytoy a tawen.—O
(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 25, 2013 a bilang iti kolum ni Angelo Padua a "Di Pay Naluto, Naibusen.")