text:
Kappon ti Europa
Ti Kappon ti Europa ket maysa nga ekonomia ken politikal a kappon wenno konpederasion dagiti 27 a naikameng nga estado a nangruna idiay Europa.[9]Ti Kappon ti Europa ket nagtaud manipud iti Karbon ken Paslep a Komunidad ti Europa ken ti Komunidad a Komunidad ti Europa, a inpatakder babaen dagiti innem a pagilian idi 1959. Iti mangibabaet a taw-tawen ti Kappon ti Europa ket dimmakkel babaen ti panakaiserrek dagiti baro a naikameng nga estado, ken ti kabilegan baben ti panaginayon iti annuroten a maipanggep kadagiti lugarna. Ti Tulagan a Maastricht ket naipatakder na ti Kappon ti Europa babaen ti agdama a naganna idi 1993.Ti kaudian a panagpasayaat ti batay-linteg ti Kappon ti Europa, ti Tulagan iti Lisbon ket naipuersaan idi 2009.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- Dagiti nagibasaran
- ^ Barnard, Catherine (Agosto 2007). The Substantive Law of the EU: The four freedoms (2 nga ed.). Oxford University Press. p. 447. ISBN 9780199290352.
- ^ a b "United in diversity". Europa (web portal). Komision ti Europa. Naala idi 20 Enero 2010.
'Nagkaykaysa iti Nagdudumaan' ket isu ti pasasao iti Kappon ti Europa. Ti kayat na a saoen ti pasasao ket, babaen ti EU, Dagiti taga Europa ket nagkaykaysaa iti panagtinnulingan para iti kappia ken panagrangrang-ay, ken dagiti sabsabali a kultura, ug-ugali ken pagsasao iti Europa ket nasayaat a tagikua para iti kontinente.
- ^ "Parlamento ti Europa: The Legislative Observatory". Europa (web portal). Komision ti Europa. Naala idi 20 Enero 2010.
ti pasasao 'Nagkaykaysa iti Nagdudumaan' ket maaramid to kadagidiay Parlamento nga opisial a dokumento;
- ^ Ti New Oxford Amerikano a Diksionario, Maikadua nga Edn., Erin McKean (nagurnos), 2051 pampanid, Mayo 2005, Oxford University Press, ISBN 0-19-517077-6.
- ^ "Total population as of 1 Enero". Eurostat. Naala idi 23 Oktubre 2010.
- ^ Calculated using UNDP data for the member states with weighted population.
- ^ Saan a mairaman dagiti ganganaet a ballasiw-taaw a teritorio
- ^ ti .eu ket pannakabagi ti sibubukel nga Europa, dagiti naikameng nga estado ket addaan da ti bukodda a TLD
- ^ "European". Oxford English Dictionary. Naala idi 3 Oktubre 2011.
5 b. spec. Naipanaganan ti maysa a dagiti agparangrang-ay aserio iti ekonomia ken politika a kap-kappon baben dagiti naibaga a pagilian iti Europa manipud idi 1952 ken iti agdama, a kas Komunidad ti Ekonomia iti Europa, Komunidad ti Europa, Kappon ti Europa.


c: text/html

text:
Ti Is-isla ti Solomon (/ˈsɒləmən ˈaɪləndz/ ( denggen)[4]) ket maysa a naturay nga estado idiay Osiania, daya iti Papua Baro a Guinea, a nabuklan kadagiti agarup a sangaribo nga is-isla. Sakupanna daytoy ti kadakkel ti daga iti 28,400 kuadrado kilometro (11,000 sq mi). Ti kapitoliona ket ti, Honiara, ken mabirukan daytoy idiay isla iti Guadalcanal. Ti pagilian iti Is-isla ti Solomon ket kameng iti Mankomunidad dagiti Pagilian.
Ti Is-isla ti Solomon ket addaan dagiti pammati a nagnaedan babaen dagiti Melanesiano a tattao para kadagiti ribribu a tawtawen. Ti Kastila a managdaliasat a ni Álvaro de Mendaña ket isu ti immuna a simmamglad idiay Is-isla ti Solomon idi 1568 ken ninagananna dagitoy ti Islas Salomón. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nangibangon ti maysa protektorado iti kadagitoy nga is-isla idi 1893. Idi Maikadua a Sangalubongan a Gubat addan dagiti narungsot a panagsusuppiat a nagbaetan dagiti Amerikano ken dagiti Hapon iti Is-isla ti Solomon a kampania iti 1942–45, a mairaman ti Gubat iti Guadalcanal.
Ti bukod a panagturay ket naala idi 1976 ken ti panakawayawayas ket naala met kalpasan ti dua a tawen. Ti Is-isla ti Solomon ket maysa a batay-linteg a monarkia nga addaan ti Reina ti Is-isla ti Solomon , a ti agdama ket ni Isabel II, a kas ti daulo ti estado. Ni Gordon Lilo Darcy ket isu ti maika-11 ken agdama a Kangrunaan a Ministro ti Is-isla ti the Solomon.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Is-isla ti Nanpō
Ti Is-isla ti Nanpō (南方諸島 nanpō shotō) ket ti naururnong a balikas para kadagiti grupo nga is-isla a mabirukan idiay abagatan iti purpuro iti Hapon. Dagitoy ket maigay-at manipud ti Izu a Peninsula a laud ti Luek ti Tokyo nga agpa-abagatan iti agarup a 750 a milia (1200 km), aginggana ti 300 a milia (500 km) ti Is-isla ti Mariana. Ti Is-isla ti Nanpō ket tinurayan amin babaen ti Metropolis ti Tokyo.
Ti Departamento ti Hidrograpika ken Oseanograpiko ti Guarda Kosta ti Hapon ket ipalpalawagna a ti Nanpō Shotō a kas kadagiti sumaganad:[1]
- Nanpō Shotō (Is-isla ti Nanpō )
- Izu Shotō (Is-isla ti Izu)
- Ogasawara Shotō (Is-isla ti Ogasawara[2] iti nalawlawa a kapanunutan)
- Ogasawara Guntō (Is-isla ti Bonin)
- Mukojima Rettō
- Chichijima Rettō
- Hahajima Rettō
- Kazan Rettō (Is-isla ti Bulkan) a mairaman ti Nishinoshima
- Okinotorishima
- Minamitorishima
- Ogasawara Guntō (Is-isla ti Bonin)
Ti Turay ti Heoespasial a Pakaammo iti Hapón, a maysa daytoy a paset ti gobierno nga akinrebbeng para kadagiti pagalagadan ti nagnagan ti luglugar, ket saan nga agus-usar ti balikas a Nanpō Shotō, nupay kasta nakitinnulag iti Guarda Kosta ti Hapon kadagiti nagnagan ken kadakkel kadgiti apo ti grupo iti Nanpō Shotō.[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ajiro Tatsuhiko and Warita Ikuo, Waga kuni no kōiki na chimei oyobi sono han'i ni tsuite no chōsa kenkyū (Dagiti heograpikal a nagnagan ken dagiti kadakkel iti kalawa ti luglugar iti Hapon), Kaiyō Jōhōbu Gihō, Vol. 27, 2009.online nga edision
- ^ "Is-isla ti Ogasawara". Sangalubongan a Tinawtawid a Sentro ti UNESCO. Naala idi Nobiembre 19, 2011.


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Nalmes ti drayber ti van agraman ti kaduana idi natnag ti luganda iti waig sadiay Sitio Bao-angan, Barangay Comillas ditoy nga ili idi malem ti Enero 17.
Nabigbig dagiti biktima a da Jun Alicio y Leo, 42, baro, minero ken residente iti Sitio Teteg, Barangay Cabitin, Mankayan, Benguet ken ni Gerald Bago y Peloca, 21, baro ken residente iti Sitio Batbato, Brgy. Cabitin, Mankayan, Benguet.
Iti report manipud iti police station ti Cervantes, idi agarup 11:50 ti bigat ti nadakamat a petsa, pampanurnoren ti Delica Mitsubishi van a minaneho ni Alicio ti barangay road ti Sitio Bao-angan, Barangay Comillas South idi napukaw ti kontrol ti drayber iti manibela ket natnag ti lugan iti waig.
Segun iti polis, nakubong dagiti biktima iti uneg ti lugan ket saanda a nakaruar a nagtungpal iti pannakalmesda.
Naitaray dagiti biktima iti Bessang Pass Memorial Hospital, Cervantes, Ilocos Sur ngem naideklarada a dead on arrival.
Mapapati nga adda dagiti biktima iti babaen ti inpluensia ti arak idi napasamak ti aksidente,#


text:
LA UNION – Nasurok a maysa a milion ti balor dagiti mula a marihuana a pinag-ut ken pinuoran dagiti kapolisan iti tallo nga aldaw nga operasion nga insayangkatda iti pagbeddengan ti Ilocos Sur, Benguet ken daytoy a probinsia.
Manipud idi agsapa ti Hunio 6 agingga iti aldaw ti Hunio 8, agdagup iti 4,600 a kapuon ti fully grown a marihuana ken 2,100 seedlings a naimula iti lima a plantasion ti pinag-ut ken pinuoran dagiti nagtitipon nga elemento ti kapolisan a pakaibilangan ti LUPPSC, San Gabriel Police Station ken Kibungan Police Station nga indauluan ni Police Senior Inspector Olarte D. Kayob, OIC.
Masarakan ti plantasion iti nagbeddengan ti Sugpon, Ilocos Sur, Kibungan, Benguet, Santol ken San Gabriel ditoy a probinsia.
Mapattapatta nga agbalor dagiti napag-ut ken napuoran a kapuon ti marihuana iti P920,000.00 idinto a mapattapatta nga agbalor amin iti P84,000.00 dagiti seedlings a dinadael dagiti operatiba.
Mapattapatta nga aglawa ti lima kadisso a nakaimulaan dagiti puon ti marihuana iti 1,222 metro kuadrado.
Kalpasan ti panangpag-ut ken panangpuor dagiti polis dagiti mula a marihuana, nangisalogda iti sumagmamano a kabungkos para iti umisu a disposision.#


text:
Plantilia:Ammom kadi/Mayo 1
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
- ... a ti Init (nailadawan) ket mangbukel ti agarup a 99.86% iti dagup a masa iti Sistema a Solar?
- ... a ti Australia ket isu ti kabassitan a kontinente iti lubong?
- ... a ti opisial a pagsasao ti Imperio a Bisantino idi 620 AD ket Latin?
- ... a ti Kuba ket adda iti bilang a 99.8% dagiti makaamo ti agbasa ken agsurat?
- ... a ti Doctrina Christiana ket isu ti immuna nga am-ammo a naimaldit a libro iti Filipinas?


text:
1971
Ti 1971 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 22 – Lea Salonga, Filipina-Amerikana a kumakanta ken aktres
- Septiembre 7 – Melissa de la Cruz, Filipina-Amerikana a mannurat
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 8 – Harold Lloyd, Amerikano nga aktor (naipasngay 1893)
- Pebrero 26 – Fernandel, Pranses nga aktor (naipasngay 1903)
- Hunio 14 – Carlos P. Garcia, maika-8 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1896)
- Hulio 6 – Louis Armstrong, Merikano a musikero ti jazz (naipasngay 1901)
- Agosto 15 – Paul Lukas, Hungaro-Amerikano nga aktor (naipasngay 1891)
- Septiembre 20 – Giorgos Seferis, Griego a mannaniw, nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1900)


text:
Santa Maria, Bulacan
Ti Santa Maria ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Bagbaguin
- Balasing
- Buenavista
- Bulac
- Camangyanan
- Catmon
- Caypombo
- Caysio
- Guyong
- Lalakhan
- Mag-asawang Sapa
- Mahabang Parang
- Manggahan
- Parada
- Poblacion
- Pulong Buhangin
- San Gabriel
- San Jose Patag
- San Vicente
- Santa Clara
- Santa Cruz
- Silangan
- Tabing Bakod (Sto. Tomas)
- Tumana
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
(Maikapat a paset)
Adda bukod a printing press. Siempre maipasngay laeng met ti maysa a printing press kadagiti nadur-as a lugar a yan ti negosio, komersio ken industria, kadagiti napintas ti geographic location ken matao a lugar. Addaanka met laengen iti bukod a printing press, isu a kombinienten ti mangipasngay iti maysa a pagiwarnak.
Editorial competence. No nalaing, eksperto iti journalismo dagiti kamkameng ti pagiwarnak, agnanayon daytoy a narangpaya. Ad-adu pay ti agbasa ken mayat nga agpaanunsio gapu kadagiti impluensiada ken karisma iti lubong ti warnakan. Saan a masasaan ti factor a “panagraem iti kinalaing” ti maysa, dua, tallo wenno dagiti amin a mangbukel iti maysa a pagiwarnak. Kinalaing, saan laeng nga iti panagsuratan ken panangimaton no di pay iti kinalaing a mangtiliw/mangibalud iti interes dagiti agbasbasa tapno raemen, dayawen ken agtultuloy a tagipatgenda ti pagiwarnak.
Commitment to journalism. Maysa a pagrebbengan a nasken unay nga akmen dagiti nangpili daytoy a propesion. No committed ti maysa a tao iti akemna, ammona ngarud a saluadan daytoy tapno dumur-as ken rumangpaya, adda man ganarenna a kas journalist wenno awan.
Adtoy met dagiti mangpatay ti pagiwarnak:
Poor management. Maysa met a negosio ti panangipasngay iti maysa a pagiwarnak. Ket no maysa a negosio, nasken ngarud patarayen dagiti kualipikado ken dedikado a tattao.
Political motive. Maipasngay ti pagiwarnak para iti interes ti maysa wenno ad-adu pay a politiko. Agdepende ti biag ti pagiwarnak ken ni politiko, ket no aggibusto metten ti panawen ni politiko, matay metten ti pagiwarnak.
Business motive. Adda bukod a panggep no apay a naipasngay ti pagiwarnak: Negosio ken industria; maysa a promotional medium tapno maipakaammo/maidanon kadagiti maseknan ti itataud ti maysa a negosio wenno industria; naragpat man wenno saan ti akemna, agin-inut daytoy a matay gapu iti kinaawan ti commitment to community journalism; kas koma no nagballigin ti akemna iti promosional agin-inuten a matay ta nalpasnan ti akemna, wenno saan, no matay ti negosio, matay metten daytoy. Panagibales, wen, maysa met a behikulo ti panagibales ti pannakaipasngay ti maysa a pagiwarnak ngem matay met laeng ti pagiwarnak a kastoy ti motibona no nalpasnan ti akemna ken gapu ta makunkuna a “one sided newspaper” ket dakkel ti pukawna no kua iti literacy rate ken saan a makuna commitment to community journalism gapu iti bukodna a panggep. Socio-political, timmaud dagitoy a pagiwarnak a kas behikulo ti irurukuas ken isusupiat iti sistema ken pannakapataray ti gobierno wenno pagiwarnak a kontra iti gobierno; maawaganen daytoy a maysa a closet-newspaper isu nga allitaw-lumned-tumpaw gapu iti estado ti kasasaadna. Sponsors, naipasngay ti pagiwarnak a kas maysa a front wenno mangsalaknib iti bukod nga interes dagiti sponsors, kas koma iti jueteng, smuggling, gambling, prostitution, gun running, drug trafficking, kdp. Dagiti dadduma, nagdepende ti “angesda” kadagitoy ket iti panagpukaw dagitoy a sponsors agpukawda metten.
Ken kakaruan iti amin a mangpunas ti warnakan ket ti panawen ti digital age nga intay sasawen. No taldiapan manen dagiti panawen a narangpaya: population, economic development, literacy rate, demographic, kabukbukodan a printing press ket saandan a bentahe wenno advantage iti digital era.
Dayta laengen editorial competency ken commitment to journalism ti nabatbati, ta iti digital era maimalditen dagiti padamag ken opinion babaen kadagiti website, blogsite ken social networking site.
Daytoyen ti digital age a madaman a mangipapaay iti naan-anay a panagbalbaliw. Saan laeng met a dagiti babasaen ti agsagaba itoy a panagbalbaliw no di ket ti amin—kangrunaan ti amin, ti humanidad.#


text:
VIGAN CITY -Nagturpos itay nabiit dagiti cultural
mappers kalpasan ti pannakakumpletoda iti 76-hour requirement ti
cultural mapping seminar nga inesponsoran ti provincial government.
Nairugi ti nasao a panagsanay dagiti agngayangay nga
agbalin a cultural mappers idi Agosto itay napan a tawen ngem
naitantan ti panagturposda gapu iti kaadu dagiti aktibidad ti
gobierno probinsial.
Kinuna ni UST Prof. Eric Zerrudo a nakasaganan dagiti
nagdalan iti panagsanay para iti panagsukisokda kadagiti nadumaduma
nga ili ti Ilocos Sur tapno maidokumento dagiti tangible ken
intangible heritages a masarakan kadagitoy a lugar. Mangnamnama ni
Zerrudo a maipaay ti grupo ti serbisioda para iti pannakabukel ti
pakasaritaan ti Ilocos Sur.
Kabayatanna, pinagyamanan ni Gob. Deogracias Victor “DV”
Savellano dagiti nakipaset itoy a cultural mapping seminar bayat ti
culminating activity idi Enero 23 gapu iti tarigagayda a madukomento
dagiti napateg a tawid iti probinsia.
“Agbalinkayon a paset iti pannakapreserba dagiti
tawtawid a no saan a maikaskaso, mabalin a mapukaw ken saanton a
makita dagiti sumaruno a kaputotan,” kinuna ti gobernador.
Inyawat
dagiti cultural mappers ken ni Savellano dagiti inisial a dokumento a
gapuananda bayat ti field workda kas paset ti seminar.#


text:
Mumalem manen ket ngan-nganin malpas ti laglagda-anmi nga alad. Arig kaiwarsi pay laeng ti buggomi itattay pangaldaw, inrugimi manen a sangapamilia ti nagobra.
“Tang, saantayo met gayam a kukua daytoy daga. Kukua met gayam da abogado. Adda ngarud karbenganna a mangala.”
Nagsennaay ti amak. “Isu a kunak a no mabalin koma ket saanko nga ited. Daytoy daga ket kukuatayo. Bayad ti kinatudio daydi Apongmo daytoy. Gunggona ti kinaandurna a nangwais iti daytoy a dappat daydi Lakay Bianong. Sagut met daytoy daydi lakay a Don gapu ti nairut a naggayyemanda kadaydi Apongmo. Adda dagiti banag a saanto a pulos mailanad iti papel. Daytoy sagat ket isu ti pangrugian a tanda a saanen a makitaltalon ti kaputotantayo,” inikkat ti amak ti kallugongna ket inpaidna ti bagina.
“Dayta sagat sadiay suli ket saan a pulos napukanan. Saan a sinagid dagiti dua a lallakay kas tanda ti panagtalekda iti tunggal maysa. Isu ti beddeng ti masakupan daydi lakay a don ken ti masakupan metten daydi Apongmo. Daytoy ti tanda ti panagbukbukod ti pulitayo. Dagidiay met aritongtong ket nagkadduaanda a tinaraken, ginaikanda ket pulos a di nasiraman no kasta nga agpuorda kano idi ditoy. Dua dagitoy aritongtong ngem dakdakkel daytay maysa. Kukuamto ti dakdakkel ket bagik met ti basbassit, kuna kano daydi lakay a Don. Adu dagiti banag a saan a mailanad wenno mailadawan iti papel, anakko. Kas koma ti adalmo iti biag iti daytoy a panagsardengmo a nagbasa. Awan ti gradom ngem ammok nga adu ti nasursurom.” Insublina ti kallugong iti ulona ket tinurongna manen ti alad. “Ay wen gayam, sadiay sirok ti aritongtong a dakkel ti paggabgabuanmi idi ken abogado idi kaskam iti edadmo.”
Nasair la ket ngarud ti riknak ti pannakadakamat ti panagsardengko nga agbasa. Agsardengka pay laeng, nakkong, agurnongtayo pay, kuna idi ni Nanang.
Awan met ngamin ti Grade 5 ken Grade 6 ditoy Landing. Ti kaasidegan nga intermedia ket sadiay Central School idiay ili. Sangapulo a pisos ti plete ti estudiante. Nagadukami koma ditoy Landing nga intermedia ngem saan man laeng ngamin makumpleto ti gobierno nga ipatakder ti elementaria ditoy bariomi.
******
Asidegakon iti ayan ti aritongtong a dakkel a pagipagudak ken daytoy nuangko. Nakitak met a sipapaspas dagiti kalding nga apan ti kalapaw nga aponda. Nasaripatpatak ni Inang a kasta unay ti apurana nga agturong iti nangibatiak iti amak a parte ti al-aladanmi itay. Adda dua a tao a sumarsaruno kenkuana. Ni Abogado ken ti drayberna! Kasla aglalaaw ti abogado nga itudona pay ti inak. Ginuttak ti tali ti nuang ket simpokkami iti nasamek a parte ti solarmi. Maallingagko a napudot ti saritaan ti amak ken ti abogado ngem saanko a maawatan. Mangrugin nga agragutok ti barukongko ket kasla kayatko ti apan sadiay ayanda ngem mabutengak met. Inrukobkon ti nagarudok. Inibbatak met ti tali ti nuang-kon. Nabatin. In-inut nga umad-adayoak. Ti itataliawko a panangsirip iti ayan ti kalapawmi, nakitak ti maysa pay a tao a nakabitbit iti paltog. Atiddog. Armalayt sa a kas kadagiti nabasbasak a ladawan! Paspas! Saanko nga ammo no umangesak pay wenno saanen. Saanko nga ammo no agsangitak wenno saan iti butengkon. Addaakon iti pingir ti turod a dayaen ti solarmi. Agkanabtuog ti barukongko. Aglikawak nga apan agpatulong sadiay igid ti baybay kunak ti nakemko idi nangngegko ti agsasaruno a ranipak. Naguni met ti salaksak ket nagiirriag dagiti manok.
“Nanang!! Tatang!!” impapasko nga inlaaw ngem iti panagdengngegko ket kaslan arasaas. Umasimbuyok metten ti kalapawmi.
*****
Naarkosan ti barangay plaza kalpasan a piton a kalendario ti nagsisinnukat. Adu ti tao. Madama ti bitla ti mayor, ni Mayor Janet Valdejueza, ti adien ni Atty. Valdejueza. Kasta met a mayat ti ngirsi ti MARO.
“Daytoy ti naisangsangayan nga aldaw kadakayo a mannalon, kakabsat. Ken kasta met a mapadayawan daytoy biang a mangiyawat ti kaubingan a benepisario ti reporma ti daga ditoy ilitayo, ni Emmanuel Amparo Cruzado! Sangapulo ket walona laeng,” impayapay ti mayor kaniak.
Siak?! Benepisario ti reporma ti daga? Nalagipko ketdi daydi tatang ken daydi nanang. Iti mugingko nakadakdakkel nga apuy ti mangur-uram iti kapawmi, a kas ita, nakadakdakkel met nga apuy ti linaon ti barukongko.
Tinallikudak ti pumaypayapay a mayor. Dinagasko ti tibor ti gasolina nga imbatik itay iti ampir ti ruangan ti plaza ket tinurongkon ti baybay. Pukawek dagiti karudkod! ingngayemngem ti unegko. Ket naguni ti salaksak a simmippayot iti plaza. Agturongen kaniak!
(Gibusna)


text:
VIGAN CITY – Kinuna ti hepe ti polisia ditoy nga awan ti naipakita ti maysa a vice mayoralty candidate a gun ban exemption ti paltogna isu a dineteneda iti police station ditoy.
“Diay cal. 5.56, adda lisensiana ken gun ban exemption; diay cal. 45, adda lisensiana ngem awan gun ban exemption,” kinuna ni Torricer kas sungbatna no apay a nadetene ni vice mayoralty candidate ditoy siudad ABC President Constante Benzon iti police station.
Ngem impetteng ni Benzon a kumpleto dagiti papeles dagiti dua nga armas idinto nga innayonna nga awan ti base ti polis a nangdetene kenkuana iti nagpatnag iti police station.
Tinengngel dagiti polis iti estasion ni Benzon kalpasan ti mapapati a pannakaduktal ti nagtipon a SWAT team ken barangay tanod ti kaadda ti armas iti uneg ti luganna iti checkpoint iti Ayusan Sur ditoy iti rabii ti Mayo 8.
Segun iti ABC president, tsinekpoint dagiti polis ti luganna idi napanna intulod dagiti bisitana iti Ayusan Sur ket pinalubosanda kalpasan nga impakitana dagiti papeles dagiti nasao nga armas ngem pinasardeng manen dagiti pannakabagi ti linteg idi agawid ket uray kalpasan nga impakitana manen dagiti papeles dagiti armas, inkuyog latta dagitoy iti police station a nakadeteneanna iti nagpatnag.
Idi saludsoden ni Ruben Perlas, reporter ti Bombo Radyo no political harassment ti napasamak, apirmatibo ti sungbat ni Benzon idinto nga imbueltana nga “apay a siak laeng ti search-enda? Parehas koma.”
Kinuna ni Benzon nga adda pangta iti biagna isu nga adda armas a salaknibna ta “amin a tao, adda karbenganna a mangidepensa iti bagina.”
“No for verification koma, ibatitayo met (armas), ta palubosandak,” linagidaw pay ni Benzon idinto a kinunana nga isu payen ti timmawag iti Comelec tapno i-faxda dagiti papeles iti police station tapno maipakita a husto amin.”
Ngem kinuna ni Torricer a nangipila iti inquest iti piskalia ket “depende iti panang-evaluate ti piskalia no ania a kaso ti maipila kontra ken ni Benzon.
“No makita a genuine dagidiay papeles, mabalin a dismisen diay piskalia,” kinuna ni Torricer.
“Election period, uray adda dagiti permit a naggapu iti Camp Crame, no awan ti exemption ti Comelec, it remains nga invalid diay lisensia,” impalagip ni Torricer.


text:
Sarita ni Dexter Marin Fabito
Umuna iti dua a paset)
Kadisdissaag ni Sabas iti naglugananna a van. Imba-kalna ti panagkitana iti dalan nga agpa-Balingit. Agarup maysa kilometro ti pagnaenna tapno makadanon iti balay ni Ester. Ngem, iti panagriknana, asideg la dayta. Itay pay la ngamin agrubuat idiay Ammubuan a kayatnan a makita ken mastrek ti balay ti kaayan-ayatna. Uray la napalagto ken napariaw idi kalman ta pinalubosan ti kaayan-ayatna a makita ken mastrek ti balay daytoy. Maymaysa ti kaayan-ayatna nga agindeg iti balayna. Apagleppasna kano iti kinamaestra idi maulilada ken ni manongna a Roni. Agindeg metten daytoy idiay Camiguin a nakaikamanganna. Tallo kanon ti anakda ken Itang, kas naammuanna met la ken Ester: da Narlon, Roland ken Dexty.
Inrugi dagiti sakana ti naginnuna iti natapok ken likkalikkaong a kalsada. Agmakatawenen nga agayan- ayatda ken Ester. Agpadada a mangisuro iti CSU Sanchez Mira. Uppat a tawenen ni Ester iti CSU idinto nga itay laeng panagseserrek ken Sabas.
Damo pay laeng a panna-kasirpat ni Sabas ken ni Ester, addan panagayat a nariknana iti balasang. Isu ti tipo ti balasang a kayatna nga idanon iti altar. Simple laeng dagiti maris dagiti abbaba a kukona ken apagdillaw laeng ti lipstick ken make-upna. Simple laeng met dagiti aruatenna ken manmano a mapan kadagiti paglang-ayan kas iti baybay wenno iti Robinsons Sanchez Mira. Maysa pay a magus-tuanna iti kaayan-ayatna ket saan a naayat iti nangina wenno ‘class’ a panganan. Agbiagen daytoy uray karinderia laeng ti pangananda no kasta a mapan-da agpalpaliwa. Apaglabes iti abaga dagiti kasla kapino ti buok ti mais a buokna a no kasta nga ay-ayamen ti angin ket makarikna ti kaunggan ni Sabas iti nagpaiduma nga imnas. Ad-adda a nakarikna iti gagar a makadanonen iti balay ti kaayan-ayatna iti panna-kalagipna iti kasla tinubtubay a pammagi daytoy.
Immanges iti nauneg. Kalpasan daytoy nga ipapa-siarna, awisennanton ni Ester iti balayda tapno pormal nga iyam-ammona kadagiti da-dakkel ken kakabsatna. Isuna laengen ti awan asawana kadakuada a tallo nga agka-kabsat. Sa maysa, natalged metten ti pagsapulanna ken duapulo ket lima metten ti tawenna. No mayatto ni Ester uray agkasardan inton Mayo dies iti umay a tawen. Adda metten urnongna iti tallo tawen a panag-security guard-na idiay The Fort idiay Taguig City.
Nagpaiduma a ragsak ti marikrikna ni Sabas iti panna-kasirpatna iti solar ken balay ni Ester. Sabsabali daytoy a balay kadagiti makitkitana iti maga-sin ken mabuybuyana iti internet no kasta nga agmaymaysa iti kuartona. Kinapudnona, ita laeng a makakita iti pudpudno iti kastoy a balay ta adda latta met nagdudumaan amin a balay. Adda immatiddog, adda kuadrado ken adda met akaba, adda dakkel ken adda met bassit. Kalalainganna ti kadak–kel, tipikal a balay dagiti adda iti away nga Ilokano. Nagatep ken nagdiding iti bulong ti labig. Naaramid met laeng iti kawayan ken bulong ti labig dagiti tawa ken ridawna. Nakakitkitan iti simple a balay dagiti dadduma a nagayyemna ngem panagkunana naidum-duma daytoy a nakitana. Magustuanna la unay ti kinanumo ken kinabassitna.
“Laglagipem a maymaysaak ditoy, bhe. Diak ammo no ania a talaga ti panggepmo,” kinuna itay ni Ester iti text messagena.
“Awan kadi ti panagtalek-mo kaniak, bhe?” insungbat met ni Teody.
“Ala, gapu ta ay-ayatenka unay, agtungtongta ditoy balay.”
“Agtalekka koma kaniak, bhe. Umayak a nadalus ti kaunggak.”
Impunasna ti paniona iti mugingna iti panagsardengna. Daytoy la ketdi, nakuna ni Sabas iti unegna. Kalapaw iti abay a sakbay ti dua kadsaaran a sementado a balay ken napin-turaan iti nalabaga ti galba nga atepna, panangiladawan ni Ester. Nagintek dagiti nag-duduma a mula iti sango ti kuna ni Ester a kalapaw. Narnuoyan iti bunga dagiti tarong, okra, ken sitaw iti asideg iti kalsada. Nagdu-duma met a masetas ti makita iti asideg ti balay; araucaria, cycad, eugenia, bottlebrush, rhapsis, ken bonsai nga arius tree, ken dadduma. Dagitoy ngata no kua ti pangibuk-bokanna iti dadduma nga orasna, nakuna ni Sabas iti unegna.
“Addaak ditoy sango, bhe,” intextna ta mabuteng kadagiti dua nga aso a tumanaul. Nalabit aso ti dakkel a balay.
“Saan nga agkagat dagita. Dumanonka ditoy, agbasba-saak ditoy uneg.”
Kapilitan a dinarasudos ni Sabas dagiti aso. Kastoy a talaga ti agayat, nakunana iti unegna. Sintirennak ngata no naturedak met la iti aso?
Naurnos ti pannakasangal ti rikep ti ridaw manipud iti kawayan ken bulong ti labig. Nagintek ti imatangna kada-giti nagdawadaw a murdong ti labig a saan a nalipit dagiti paragpag ti rikep. Saan a kas kadagiti dadduma a naputed dagiti nagdawadaw. Inapro-sanna dagitoy. Adda dina mailadawan a rikna a sim-muknor iti kaungganna. Inkidemna iti apagapaman ta kasla maitaytayok ti bagina.
(Adda tuloyna)


text:
CAMP ELPIDIO QUIRINO, Bantay, Ilocos Sur – Naipaiman iti provincial police office ti polis a suspetsa iti pannakapapatay iti agama iti Narvacan, Ilocos Sur babaen ti pammilin ti provincial director ditoy.
Indatag ti Narvacan PNP iti PPO ni PO2 Basiliso Cabunoc, kameng ti police force iti nasao nga ili, agraman ti paltog a nayisio kenkuana.
Sakbayna, imbilin ni Provincial Director P/Sr. Supt. George Regis nga idatag ti Narvacan PNP ni Cabunoc kalpasan a nabigbig ti polis a mapapati a nangpaltog iti agama a Diata iti pagtaenganda iti rabii ti Enero 15.
Napapatay da Quirino Diata, 40, ken ti anakna a ni Angelo, 3, bayat ti pannaturogda iti pagtaenganda iti Dinalaoan, Narvacan, Ilocos Sur a mapapati nga insayangkat ni Cabunoc ken ti kaduana a nainaganan nga Edilberto Busto, residente met laeng iti nasao a lugar.
Imbilin pay ti direktor a maisubmite ti tallo a kapsula manipud iti cal. 45 a narekobre dagiti inbestigador iti nakapasamakan ti krimen para iti ballistic tests.
Naipilan ti kaso a double murder maikontra iti polis ken kaduana.


text:
Ekonomika
Ti ekonomika ket isu ti siensia sosial a mangusig ti produksion, panangiwarwaras, ken panagibus kadagiti tagilako ken dagiti serbisio. Ti termino nga ekonomika ket nagtaud manipud ti Taga-ugma a Griego oἰkovouίa (oikonomia, "panangimaton ti sangkabalayan, administrasion") manipud ti oἶkoς (oikos, "balay") + vόuoς (nomos, "ugali" wenno "linteg"), isunga "dagiti alagaden ti balay wenno sangkabalayan)".[1] Ti politikal nga ekonomia ket isu idi ti nasapsapa a nagan ti suheto, ngem dagiti ekonomista idi kaldawan ti maika-19 a siglo ket nangisingasingda a ti "ekonomika" a kas ti ab-ababa a termino para iti "ekonomiko a siensia" a nagliklik pay ti ak-akikid a politikal nga interesado a kaibuksilan ken kasla kapadpada ti porma iti "matematika", "etika", ken kdpy.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Harper, Douglas (Nobiembre 2001). "Online a Diksionario ti Etimolohia – Ekonomia". Naala idi Oktubre 27, 2007.
- ^ • Ni Marshall, Alfred, ken ni Mary Paley Marshall (1879). Ti Ekonomika ti Industria, Macmillan, p. 2.
• Jevons, W. Stanley (1879). Ti Teoria ti Politikal nga Ekonomia, Maika-2 nga ed., Macmillan. p. xiv.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- McCann, Charles Robert, Jr., 2003. Ti Elgar Diksionario dagiti Insasao ti Ekonomika, Edward Elgar. Pangipadasan.
- Pokrovskii, Vladimir N. (2011) Ekonodinamika. Ti Teoria ti Sosial a Produksion, Springer, Berlin.
- Fabian Lindner, Puonan
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Ekonomika iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Ekonomika iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur – Agrupsan ti bangkay ti maysa a lakay idi masarakan ti apona iti uneg ti kalapawna idi malem ti Marso 15.
Dagus nga inreport ni Domingo Tabangin, Jr. y Palos, 28, baro, 4th year college student a naduktalanna a bangkayen ti lolona a ni Luis Tabangin y Donato, 79, awanan asawa, mannalon, ken residente iti Barangay Nambaran ditoy nga ili idi makitana daytoy iti uneg ti kalapawna iti kataltalonan.
Iti panagimbestiga dagiti polis, naammuanda manipud kadagiti kakabagian ti natay nga idi Marso 1 daytoy a tawen, nakagat ti lakay iti uleg iti asideg ti kalapawna.
Nupay kasta, naimbagan kano ti lakay.
Ngem inkari ni Tabangin a biroken ken patayenna ti uleg a nangkagat kenkuana ket mamati dagiti kakabagian daytoy a nakagat manen a puon ti ipapatayna.#


text:
Friday, December 22, 2017
MAYOR JOSH EDWARD, KEYNOTE SPEAKER ITI SELEBRASION TI IPED ITI DEPED-ILOCOS SUR
Cabugao, Ilocos Sur – Nagpaay a Keynote Speaker ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti naangay a selebrasion ti 2017 Division Celebration of Indigeneous Peoples Education (IPED) a naangay idiay Nagsincaoan Elementary School, Barangay Nagsincaoan, Cabugao, Ilocos Sur itay nabiit.
Iti nadakamat a taripnong, nagatendar dagiti Opisiales ti Schools Division of Ilocos Sur nga indauluan ni Dr. Gemma Q. Tacuycuy, Schools Division Superintendent kasta metten ken ni Ms. Soledad Dumbrique, IPEd Focal Person ken dadduma pay a Schools Division Office (SDO) Personnel.
Nakikaysa met dagiti School Heads iti Cabugao DepED District nga idauluan ni Dr. Concesa T. Rumias ken dadduma pay nga PSDSs, SHs ken Teachers ti IPEd Implementing Schools, IP Representatives, Pupils, Parents, ken dagiti Barangay Officials. # (Web In-Action)
Iti nadakamat a taripnong, nagatendar dagiti Opisiales ti Schools Division of Ilocos Sur nga indauluan ni Dr. Gemma Q. Tacuycuy, Schools Division Superintendent kasta metten ken ni Ms. Soledad Dumbrique, IPEd Focal Person ken dadduma pay a Schools Division Office (SDO) Personnel.
Nakikaysa met dagiti School Heads iti Cabugao DepED District nga idauluan ni Dr. Concesa T. Rumias ken dadduma pay nga PSDSs, SHs ken Teachers ti IPEd Implementing Schools, IP Representatives, Pupils, Parents, ken dagiti Barangay Officials. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:17 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
CANDON CITY – Napaltogan ti manager-akinkukua iti maysa a videoke bar a masarakan iti Barangay Oaig Daya itoy a siudad itay nabiit.
Segun iti report, pinaltogan ti maysa a lalaki a nabigbig laeng iti nagan nga Amor ni Imelda Bello y Mangasar, 34, akinkukua ti 24 Hours Videoke Bar, residente iti Allangigan 1st Candon City.
Iti panagimbestiga dagiti polis, sinurot ti suspek ti biktima iti ipapanna iti comfort room sana pinaltogan daytoy iti namindua.
Naglibas ti suspek a nakalugan iti Honda Wave a motorsiklona idinto a naitaray ti biktima iti ospital para iti panakaagas ti sugatna iti barukong ken rusokna.
Nakakorekobre dagiti polis iti 2 a kapsula manipud iti kalibre 45 iti nakapasamakan ti pammaltog.#


text:
SANTA, Ilocos Sur -Binisita dagiti Italian investors ti planta ti kamatis iti Barangay Mabilbila ditoy nga ili idi Agosto 23-24 para iti posible a panangbiag manen ti operasion daytoy.
Iti interbio ni Gov. Luis “Chavit” Singson, kinunana nga addaan met laeng dagitoy a negosiante iti umasping a planta iti pagilianda ket isudan ti mangmanehar iti tomato paste plant babaen ti panangupada iti nagserra a planta a kukua ti probinsia.
Indauluan ni Nuccio Saverio, presidente ken CEO ti NS International Inc., ken Renato Ponzi ti Asepsystems Food Processing Plant dagiti investors a naginspeksion iti Ilocos Sur Tomato Paste Plant tapno kitaenda no mabalin pay dagiti makinaria ken dagiti kasapulan a masimpa kadagiti pasdek ken dadduma pay a pasilidad ti planta a panggepda a sublaten ti pannakaimaton ti operasionna.
Pinakalasda pay dagiti paset dagiti makina a kasapulan a maipasimpa tapno ibiaheda sadiay Italia para iti pannakarepairna.
“Kitaentayo amin a pamuspusan tapno agbiag met laeng ti planta a naggastusan ti probinsia. Saan ngamin a napintas ti pannakamaneharna idi. Bareng dagitoy Italian investors ti makapagballaigi iti daytoy ta ekspertodan iti kastoy a negosio,” kinuna ti gobernador.
Iti napalabas, sumagmamano dagiti nangsublat a nangimaton iti planta ngem saan a nagtuloy ti operasionna gapu iti kakurang ti pondo ken nakurang a raw materials.
Kinuna ni Renato Ponzi a mangrugi ti operasion ti planta inton Enero inton umay a tawen gapu ta kasapulan ti naan-anay a panawen para iti pannakasimpa dagiti dadael a paset dagiti makinaria ken pannakadalus ti sibubukel a planta.
Segun ken ni Ponzi, umabot iti makabulan ti pannakaibiahe dagiti partes sadiay Italia ken makabulan manen iti pannakaisubli dagitoy.#


text:
Wen, Manong Danny, uray kasano ti panangikalikagumko ken ni Marlon nga agtrabaho idiay ballasiw-taaw, diak nakir-in ti riknana. Kaykayatna ti agtrabaho ditoy Filipinas uray rigat latta ti adda.
Idi damo, saanko nga impinget ti panangpadasna iti gasatna iti ballasiw taaw. Ngem nariing daytoy idi nagbakasion ti maysa a kasadaranmi ken ni Marlon. Awan pay makalawas idi makasangpet, nagsangpeten dagiti bagon a nagkarga iti darat, bato, landok, haloblak ken kayo a pagbalayna.
“Dika kadi umapal ken ni Andres?” nakunak kenkuana idi nagpasiar ditoy balay. “Kitaem, dakkelen ti nagluposan ti biagda.”
“Talaga a kasta ti biag no suerteen ti kalugaranta,” nakuna ni Marlon.
“Awan, no dika agkuti, awan ti asenso ti biagmo… ti biagta inton agdennata,” nakunak.
“Ti importante, saanta nga aginnadayo ken naragsaktanto a dua,” kinunana.
“Kasano nga agragsakta no makurkurangan met ti kasapulanta iti biag?” inwagtengko ket pinanawakon ni Marlon.
Sumagmamano nga aldaw a liniklikak ni Marlon. No umay sumarungkar, pambarko a madmadi ti riknak. Wenno saan, agkubokubak iti kuartok. Saak la rummuar no makapakadan kadagiti nagannak kaniak.
Saan met nga agun-uni da tatang ken nanang. Ammoda lattan nga adda saanmi a nagkinnaawatan ken ni Marlon.
Ngem ay-ayatek ni Marlon ket maasianakto met la kenkuana ket mapukaw manen ti panagpauyok.
Ngem adda dagiti darikmat nga iduduko ti saludsod: maisakripisiok ngata ni Marlon no adda gundaway a dumteng a pakatungpalan ti arapaapko a lumung-aw iti biag?
Saanko a ninamnama a dumteng dayta a pasamak iti biagko.
Maysa nga aldaw, bayat ti panagdaldalusko iti likud ti balaymi, adda nagapo iti yan ti lalaktawan. Napanko kinita.
“Naimbag nga aldawmo,” inisemannak ti pangalkalbuen a lalaki a pattapattak, kataeban ni tatang. Iti tawenna nga innem a pulo, nasippukel pay la ti bagbagina. “Adda ni pari Ikko?”
“Awan, tata,” nakunak. “Apay kadi?”
“Kasangayko ngamin inton umay a lawas. Kayatko a mangtiliw iti kalding ken lima a manok tapno adda pagsasanguanmi dagiti sangailik.”
“Dakayo ni Tata Teban, ti akinkukua iti daga a suksukayen ni tatang?” sinaludsodko.
“Wen,” inisemannak ti lakay. “Ngem saan a Teban ti naganko. Steve. No diak agriro, sika tay balasang ni pari Ikko, saan?
“Wen, siak ni Cecil, Tata.”
“Ayna, diak impagarup a nagpintas gayam ti balasang ti parik,” nakunana.
Diak nakatimek.
“Awan sa ni Pari Ikko,” immisem manen ti lakay. “Di la mabalin a masaritamto kenkuana nga immayak?”
“Wen, Tata,” nakunak.
“Steve,” inyaturna. “Ken umaykayonto tumabuno iti kasangayko. Sika ti espesial a sangailik, mabalin?”
Pinerrengnak manen. Diak ammo ngem iti umuna a gundaway, urayak la timmarabang, Manong Danny.
(Adda tuloyna)


text:
Tuesday, November 21, 2017
PROGRAMA TI SALUN-AT ITI RHU, AGTULTULOY
Cabugao, Ilocos Sur – Ditoy ili a Cabugao, maiyeskediul ti ipapan panagbarangay dagiti Medical Personnel iti Cabugao Rural Health Unit (RHU)-Municipal Health Office (MHO) a buklen dagiti Nurses ken RHU Medical Personnel nga idauluan ni Dr. Mark-Lawrence T. Tirao, OIC Municipal Health Officer.
Agtultuloy ti eskediulda a papan kadagiti barangay nupay agagasda latta met iti inaldaw ditoy RHU ta segun ken ni Dr. Tirao ket makitada iti listaanda dagiti saanen a makadawdaw-as ditoy RHU ket mismo a danonendan iti barangay.
Maibatay iti nagapuananen ti RHU-Cabugao, maserbisyuanda dagiti barangay ket umuna a mapakaammuan dagiti bumarangay iti ipapan dagiti Medical Personnel tapno masaganaan dagiti pasiente iti panagturongda iti Health Station-da ti barangay a pagagasan, segun ken ni Dr. Tirao.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket parte iti pannakaidur-as ti serbisio ti salun-at kadagiti agnanaed iti aw-away wenno barangay iti ili a pannakaidanon ti serbisio babaen iti agtultuloy a Programa ti Salun-at ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. # (Web In-Action)
Agtultuloy ti eskediulda a papan kadagiti barangay nupay agagasda latta met iti inaldaw ditoy RHU ta segun ken ni Dr. Tirao ket makitada iti listaanda dagiti saanen a makadawdaw-as ditoy RHU ket mismo a danonendan iti barangay.
Maibatay iti nagapuananen ti RHU-Cabugao, maserbisyuanda dagiti barangay ket umuna a mapakaammuan dagiti bumarangay iti ipapan dagiti Medical Personnel tapno masaganaan dagiti pasiente iti panagturongda iti Health Station-da ti barangay a pagagasan, segun ken ni Dr. Tirao.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket parte iti pannakaidur-as ti serbisio ti salun-at kadagiti agnanaed iti aw-away wenno barangay iti ili a pannakaidanon ti serbisio babaen iti agtultuloy a Programa ti Salun-at ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:30 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ultrabioleta
Ti ultrabioleta ket isu ti elektromagnetiko a radiasion nga addaan ti kaatiddog ti allon nga abab-baba ngem ti makitkita a lawag, ngem at-atiddog ngem dagiti rayo-ekis, a daytoy ket isu ti sakop a baetan ti 400 nm ken 10 nm, a maipada kadagiti enerhia ti poton manipud ti 3 eV aginggana ti 124 eV. Daytoy ket nanaganan ti kastoy gapu ta ti espektro ket agalaon kadagiti elektromagnetiko nga allon nga addaan kadagiti prekuensia a nangatngato ngem dagiti mailasin ti tattao a kas ti maris a bioleta. Dagitoy a prekuensia ket saan a makita ti tattao, ngem ti makunkuna nga asideg ti ultrabioleta ket makitkita kadagiti adu nga insekto ken dagiti billit.
Ti ultrabioleta a lawag ket mabirukan iti lawag ti init ken maiparuar babaen dagiti elektriko nga arko ken dagiti espesialisado a lawag a kas dagiti lampara a merkurio ken dagiti nangisit a lawag. Daytoy ket mabalin a gapuanan kadagiti kimiko a reaksion, ket gapuanan ti panagsilnag dagiti adu a sustansia wenno pluoresensia. Ti dakkel a pannakaibagi ti ultrabioleta, a mairaman dagiti amin a pakaabutan ti rabaw ti Daga, ket maidasig a kas di ionisado a radiasion. Dagiti nangatngato nga enerhia ti espektro ti ultrabioleta manipud kadagiti kaatiddog ti allon iti agarup a 10 nm aginggana ti 120 nm ('nakaro' nga ultrabioleat)ket dagiti ionisado, ngem gapu ti daytoy a pataud, dagitoy a kaatiddog ti allon ket masagepsep babaen ti nitroheno ken napigpigsa pay a sagepsepen babaen ti dioksiheno, ken isunga adda daytoy ti ababa unay a kaatiddog ti dalan babaen ti angin.[1] Nupay kasta, ti intero nga espektro ti ultrabioleta a radiasion ket adda met dagiti biolohiko a langa ti ionisado a radiasion, ken ad-adu pay a makadadael kadagiti adu a molekula kadagiti biolohiko a sistema ngem ti naiilbilanagn babaen dagiti simple a pataud ti panagpapudot (kas pagarigan ti pannakabilag ti init). Dagitoy a tagikua a naala manipud ti ultrabioleta a bileg ti poton a mangbaliw kadagiti kimiko a piansa kadagiti molekula, urayno awan ti makaanay nga enerhia a mang-ionisado kadagiti atomo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Ultrabioleta a lawag iti Wikimedia Commons


text:
SANTA, Ilocos Sur – Agpada a nakainom iti arak ti suspek ken biktima ket nagtungpal iti riri ti dida panagkinnaawatan idi bigat ti Disiembre 31 sadiay Barangay Bucalag, ditoy nga ili.
Iti report manipud iti polis ditoy nga ili, gapu iti kaaddada iti inpluensa ti arak, saan a nagkinnaawatan dagiti aguliteg ket kinabil ni Catalino Tolentino y Molina, 50, ti kaanakanna a ni Rodel Ricafort y Tolentino, 32, baro, ngem bimmiang ni Gabby Ricafort y Tolentino, kabsat ni Rodel, 23, ket binagsolna ni Catalino.
Intaray dagiti nagresponde a polis ni Catalino iti Central Ilocos Sur District Hospital, Narvacan, Ilocos Sur sa naiyalis iti Gabriela Silang General Hospital.
Naipaagas iti nasao met laeng nga ospital ni Rodel babaen ti traysikel ngem rimmuar met laeng kalpasanna.
Naikustodia ni Gabby iti police station ngem saan a narekobre ti armas nga inaramatna a pinangbagsol iti ulitegna.#


text:
MAGSINGAL – Agsipud iti pumigpigsa a demand, agtaltalinaed ti P190 a presio kada kilo ti karne ti baboy iti tiendaan publiko ditoy nga ili.
Segun iti maysa nga opisial ditoy, mailaklakon iti P120 kada kilo ti baboy nga agdagsen iti nasursurok a 100 kilos idinto a P115 kada kilo ti presio dagiti baboy nga agdagsen iti 80 kilos agingga iti 99 kilos isu nga agtaltalinaed iti P190 kada kilo ti presio ti karne ti baboy a mailaklako iti tiendaan.
Maipalagip a simmuyop ti presio ti karne ti baboy ditoy iti P200 kada kilo ngem naipababa met laeng iti P190 kada kilo kalpasan a dinillaw dagiti kustomer ti panagpangatona.
Kapaliiwan a no umasidegen ti kalgaw, ngumato ti demand iti karne ti baboy.#


text:
NARVACAN, Ilocos Sur. Tallo a mapapati a drug personalities ti kinemmeg dagiti pannakabagi ti linteg iti buy-bust operation nga insayangkatda iti Barangay Lungog ditoy.
Inaresto dagiti polis da Rodolfo Arconado, 30, baro, residente iti Bulanos ken ni Juriel Tobias, 27, baro, mannalon, ken residente iti Quinarayan, ditoy.
Tiniliw pay dagiti polis ni Walter Cantoria, 27, naasawaan, agnaed iti Santa Lucia, ditoy met laeng nga ili, iti sabali pay a bust operation.
Iti immuna a buy bust operation a nagtipon nga insayangkat ti PDEA, Police Regional Office 1 ken dagiti polis ditoy babaen ti panangidaulo ni Major Marlo Castillo iti pagtaengan da Arconado ken Tobias iti Barangay Lungog, nakakumpiskada iti 2 a heat-sealed sachet a mapapati a naglaon iti shabu nga agdagsen iti 3.6 a gramo, 3 selpon ken marked money
Nangiwayat met dagiti police iti follow-up operation ken ni Cantoria ket nakaalada iti innem a small sachet a mapapati a naglaon iti shabu nga agdagsen tunggal maysa iti .5 gram, maysa a selpon ken marked money a mapapati a naaramat met laeng iti immuna nga operasion.
Naipatulod dagiti nakumpiska a mapapati a droga iti crime lab.
Mapapati a positibo iti droga dagiti suspetsa iti drug testing a naisayangkat.


text:
AGLULUAKA, Alicia Isabela, a sumirsirip iti regkang ti tinidtid a kawayan a taleb ti kusina. Dika timmangwa iti nganga ti bassit a tawa iti sikigam ta dimo kayat a makitanaka ni amangmo a buybuyaem ti ar-aramidenna: tagtagbatenna ti puon ti langka iti likudan ti balayyo. Tunggal tagbat iti kasla luppo a puon ket agdara. Agdara met ti pusom a nasugatan, ti kinataom a tinagbat ti nagulib unay a parsua.
Ammom nga agpupungtot ti amam iti dayta nga ar-aramidenna. Ammom a kasla dayta ti pangipapasanna iti pungtotna iti napasamakmo. Nadadagsen dagiti tagbatna a maimatangam. Kayatmo nga atipaen iti dayta nga ar-aramiden ti amam, ngem maamakka a sika ti pagdas-alan ti pungtotna.
Ti taul ni Blackie manipud iti sirok ti lima a pangal ti agdan ti kalapaw ti nangipasimudaag ti kinaadda ti sabali a tao iti paraangan. Nakitam ti lalaki a napartak nga umasideg iti amam: tinengngelna ti nakadakdakkel a layat ti amam.
Nabuyam nga agpilit ti nakadakdakkel a layat ngem saanna ngata a kinabaelan ti bileg ken tibker ti takiag ti agtutubo. In-inut nga innala ti lalaki ti buneng iti ima ni amangmo. Nagdumog ti amam, ket pinunasna dagiti matana babaen ti bukot ti kanawan nga imana. Ammom, wen, ammom, Alicia Isabela, aglulua la ketdi ti amam!
Nakaemmo ti makinbaba a bibigmo ket bimmara dagiti matam. Dimo mangngeg ti saritaan dagiti dua a lallaki a napateg iti biagmo, ngem mabuyam itan ti nabannayad a panangtagbat ti lalaki iti puon ti langka. Wen, nasken met a sugaten ti puon ti langka tapno agbunga. Kas iti tao, ti sugat ket agserbi a saan laeng a tibker ti kinatao no di pay maysa a bileg a mangited iti ad-adda pay a pinget kalpasan iti ibabangon….
“ ITA NGA aldaw, wenno inton bigat, no di man dagiti sumaruno nga aldaw itoy a lawas ti kaaldawan ti panaganakmo…” Sinabat dagita paningkitem dagiti nalesseb ken kunam la no makaturturog a mata ti partera a baket a kaarrubayo a nangapros itay ‘ta tianmo. Nariknam pay ti tibker dagiti kumuribetbeten a takiag ti mannabako ken lumalaga iti ikamen a partera.
“Agyamanak, apong,” kunam, Alicia Isabela, samo inipusan iti sennaay ket nariknam a bimmara dagiti paningkitem. Nakagatmo ti makimbaba a bibigmo a kunam la no inukritan iti kaingpisda. Iti pannarabayyo, kabaelak pay, Apo! tinangadmo ti nairo nga atep a pan-aw ti kalapawyo. Nariknam ti bara ti init iti pingpingmo a simrek iti nganga ti bassit a tawa ti sipim. Nalang-abmo ti inkayab ti puyupoy nga ingel ti asuk ti simburion ti pugon a pagug-ugingan ni amangmo iti lauden ti kalapaw. Simrek ti asuk iti sabali pay a bassit a tawa. Pinisang ti nagsinnungbat nga ikkis dagiti kiaw ti ulimek iti kabambantayan ti Nueva Vizcaya.
“Nasakit kadi unayen?”
“Sagpaminsan, apong.”
“Kasanot’ kaasidegna? Mano a minutos?”
“Tallopulo ngata wenno nabaybayag pay.”
“Mabayag pay. Inton malem ngata. Agpagnapagnaka tapno daraska nga aganak. Innak pay isagana ti iluto a pangaldawanmi,” kuna manen ti nakuttong ken ababa a baket.
Sinurotmo dagiti mangrugin a kumuribetbet a dapan a nangdaliasat iti datar a sinaruno ti panaganit-it ti lima a pangal ti agdan-a-putek. Nakitam a saan a nagtimek ni Blackie a pimmanaw iti naguldaganna a sako a pagpigadan idi sinutsotan ti partera. Iti sibubukel a Barangay Didipio ken dagiti kabangibangna a barangay iti puseg ti kabambantayan ti Kayapa, Nueva Vizcaya, ti baket ti naynay a maayaban nga agpaanak.
Nagdiwigka, Alicia, a nangap-apros iti tianmo. Nariknam manen ti agpitikpitik a sakit iti puertam iti panagpasikkil ti sikogmo iti saklolom. Nagranekrek dagiti datar iti panagturongmo iti kusina. Nadatngam ti bumaketen nga inam nga agitartar-ap iti bagas iti ridaw ti bangsal. Iti kannigid ti baket ti dulang, iti kanawan ti yan ti dalikan. Binuyam ti itatakder ti narapis nga inam a nakasuot ti sursiran ken nagkusawen a sabongsabongan a bestida; dagiti nangrugin nga agkuribetbet a takiag ti nangiturong ti naibigao a bagas iti labba; naiwang-it ti pagat-abaga nga ubanan a buok. Pinerrengmo dagiti nalesseb a mata iti tulanganen a rupa ket naiyaon dagiti ladawan ti ina a nasugatan. Nakaemmo dagiti bibigmo. Pinilitmo a linapdan panangay-aymo iti bukodmo a bagi. Wen, sugat ti kinatao. Nasugatanka, iti nakaro. Ngem nakarkaro pay ti saem a marikna ti ina. No la koma mabalin ket saanka nga agtuok nga anak. No mabalin la koma a ti ina ti agsagrap iti sugat. Intugawmo iti dulang idi dumagsen ta tianmo, ngem iti panagriknam, nadagdagsen nga adayo ti barukongmo, Alicia Isabela.
“Sidaen man ngatan, aya, a sangpetan ni amam a napan nagpukan iti ugingenna?” insakuntip ti inam, ngem di timmaliaw ta ungot ti usarna nga agkakaod iti bagas iti sako. Panaguging ti pagsapulan ni amangmo. Ilakona kadagiti komersiante a taga-Baguio.
“Adu ngatat’ bungan dagiti kardis idiay igid ti karayan, inang?”
“Lima nga aldaw metten a di nanatngan, adu siguron a.”
Pinidutmo, Alicia, ti basket iti abay ti karamba a paginuman iti banggeraan.
“No kaaldawam san?”
“Agpagnapagnaak kano, kuna ni apong.”
Saan a nagtimek ni inangmo. Duakayo nga agkabsat. Ngem natayen ni manongmo a Ruben, nasuroken a makatawen ti napalabas. Kinagat ti dakkel ken narungsot a kobra. Dagiti kobra nga agap-apon kadagiti kinawayanan iti bibig ti karayan. Dua kadagitoy dagiti kakasla gurong iti kadakkelda.
Nabannayad ti askaw dagiti dumerosas a dapan a sursuroten ti anniniwan a nanglasat kadagiti tinukad a bangkag. Natadem ti paliiw dagiti paningkitem iti salogan a pinayongan dagiti kawayan sakbay a nagsardeng ti bakya iti pinuon dagiti kardis. Napno ti basketmo, Alicia. Inkarigatam a binitbit ket binay-am dagiti tinukel ti ling-et a timbog iti muging, agong ken iti domerosas a pingpingmo. Inisemam dagiti agsinsinnungbat a perperroka a nagbatay iti kakawkawayanan. Kinamangmon ti lipit a salogan tapno agawidkan.
Dimmakkel pay dagiti paningkitem, Alicia. Dagiti agassawa a kobra!
(Adda tuloyna)


text:
VIGAN CITY – Narekobre met laeng ti motorsiklo a naireport a natakaw iti sanguanan ti maysa a pagadalan idi Enero 20 ditoy.
Impakaammo dagiti guardia a nakitada ti motorsiklo a naiparking iti pagparkingan iti uneg ti University of Northern Philippines ket impakaammoda a dagus ken ni Jocelyn Lopez, estudiante, residente iti Barangay Arnap, Sto. Domingo, Ilocos Sur.
Sakbayna, impulong ni Lopez nga imparkingna ti luganna iti sango ti UNP idi mapan agbasa ngem idi agsubli, awan metten ti luganna.
Suspetsa dagiti otoridad nga adda nangsutil ken ni Lopez babaen ti panangiyalisda iti nakaiparkingan ti luganna.#


text:
Thursday, June 15, 2017
FFS-CORN FARMERS TI 4 A BARANGAY, NAGTURPOSDA
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti panagturpos dagiti 30 a mannalon (Farmer Partners) iti proyekto a napauluan: “Farmers Field School-Corn Category” a nagbuligan nga inyimplimentar ti DA-RFO 1, San Fernando City, La Union nga idauluanen ni Regional Executive Director Narciso A. Edillo, MA, OPAG-Ilocos Sur ken kasta metten ti LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang.
Daytoy a proyekto ket inaramid dagiti Mannalon (Farmer-Cooperators ti Brgy. Salapasap, Brgy. Namruangan, Brgy. Rizal ken iti Barangay Baclig kasta metten a tinarabay ti DA-LGU Staff nga idauluan ni Municipal Agriculturist Robert S. Savella.
Naangay ti Graduation Exercises idi Hunio 14, 2017 iti Palay Shed Building, BACALL MPA, Sitio Lusong Suyo, Brgy. Baclig, Cabugao, Ilocos Sur. Aglawa ti 1,500 metro-kuadrado iti Learning Field ti proyekto a nakaaramidan ti 6 a wagas ti panagasikaso (Treatments), segun ken ni Mr. Daproza.
Iti umuna a parte ti programa ket naaramid ti Invocation ken nakanta ti National Anthem kasta metten ti Cabugao Hymn. Naisaruno ti Acknowledgement of Guests, Visitors and Participants babaen ken ni Mr. Nereo S. Daproza, FFS Facilitator. Opening Remarks ti binagi ni Kagawad Joseph Azcueta, Committee Chairman on Agriculture. Inawis ti Konsehal ti sibubukel a naitallaong ken dagiti kabarangayanda iti Brgy. Baclig nga adaptarenda manen daytoy a nairusat a proyekto nga inted ti DA.
Naisaganad ti Presentation of Result of the Study ken pannakaibalikas dagiti impresion dagiti FFS Participant iti nagun-odda nga adal iti panagbasada iti FFS-Corn.
Nangted met ti Mensahe ni Ms. Wilma Ibea, Center Chief, DA Ilocos Provincial Office, Batac City. Anag ti Mensahena iti agtultuloy a napintas a panangawat ti ili a Cabugao kadagiti programa ti DA iti pakaseknan ti mais ken iti agtultuloy a tarabay/pannakikammayet ti LGU-Cabugao a partnerda iti pannakatulong dagiti mannalon.
Naisaganad ti Acceptance of Graduates ket indauluanda Ms. Wilma Ibea agraman dagiti Opisiales ti DA a nangited ti Certificates kadagiti naggraduar a mannalon ti mais.
Nangipaay ti Intermission Number dagiti FFS Corn Graduates.
Nagmensahe met ni Brgy. Captain Carlos V. Sison ti Barangay Baclig. Nagyaman kadagiti Opisiales ti DA ken ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti agtultuloy a pannakatarabay dagiti mannalon ken iti panagballigi ti pannakairubuat daytoy a programa para iti mais.
Da Mr. Nereo S. Daproza ken ni Ms. Katrene Joy Tapuro, agpada nga AT iti nagserbi nga FFS Facilitators. # (Web In-Action)
Daytoy a proyekto ket inaramid dagiti Mannalon (Farmer-Cooperators ti Brgy. Salapasap, Brgy. Namruangan, Brgy. Rizal ken iti Barangay Baclig kasta metten a tinarabay ti DA-LGU Staff nga idauluan ni Municipal Agriculturist Robert S. Savella.
Naangay ti Graduation Exercises idi Hunio 14, 2017 iti Palay Shed Building, BACALL MPA, Sitio Lusong Suyo, Brgy. Baclig, Cabugao, Ilocos Sur. Aglawa ti 1,500 metro-kuadrado iti Learning Field ti proyekto a nakaaramidan ti 6 a wagas ti panagasikaso (Treatments), segun ken ni Mr. Daproza.
Iti umuna a parte ti programa ket naaramid ti Invocation ken nakanta ti National Anthem kasta metten ti Cabugao Hymn. Naisaruno ti Acknowledgement of Guests, Visitors and Participants babaen ken ni Mr. Nereo S. Daproza, FFS Facilitator. Opening Remarks ti binagi ni Kagawad Joseph Azcueta, Committee Chairman on Agriculture. Inawis ti Konsehal ti sibubukel a naitallaong ken dagiti kabarangayanda iti Brgy. Baclig nga adaptarenda manen daytoy a nairusat a proyekto nga inted ti DA.
Naisaganad ti Presentation of Result of the Study ken pannakaibalikas dagiti impresion dagiti FFS Participant iti nagun-odda nga adal iti panagbasada iti FFS-Corn.
Nangted met ti Mensahe ni Ms. Wilma Ibea, Center Chief, DA Ilocos Provincial Office, Batac City. Anag ti Mensahena iti agtultuloy a napintas a panangawat ti ili a Cabugao kadagiti programa ti DA iti pakaseknan ti mais ken iti agtultuloy a tarabay/pannakikammayet ti LGU-Cabugao a partnerda iti pannakatulong dagiti mannalon.
Naisaganad ti Acceptance of Graduates ket indauluanda Ms. Wilma Ibea agraman dagiti Opisiales ti DA a nangited ti Certificates kadagiti naggraduar a mannalon ti mais.
Nangipaay ti Intermission Number dagiti FFS Corn Graduates.
Nagmensahe met ni Brgy. Captain Carlos V. Sison ti Barangay Baclig. Nagyaman kadagiti Opisiales ti DA ken ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti agtultuloy a pannakatarabay dagiti mannalon ken iti panagballigi ti pannakairubuat daytoy a programa para iti mais.
Da Mr. Nereo S. Daproza ken ni Ms. Katrene Joy Tapuro, agpada nga AT iti nagserbi nga FFS Facilitators. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:04 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Binagsol ti maysa a trabahador ti kabsatna gapu iti susik a naparnuay iti nagbaetan ti anakna ken ti biktima sadiay Barangay Sta. Monica ditoy nga ili idi sardam ti Abril 8.
Segun iti report, idi agarup 7:40 ti sardam ti Abril 8, nagriri da Renato Andino y Decano, 53, awanan asawa, ken ni Carolyn Andino, anak ni Marcelino Andino y Decano, 57 ket nagpulong ti anak iti amana idi simmangpet daytoy.
Mapapati nga agpadada a nakainom, kinumpronta ti biktima ti suspek a nagtungpal iti panaggubalda.
Ginammatan ni Renato ti maysa a kawayan a bislak ket daytoy ti imbautna iti ulo ti suspek.
Nakapidut met Marcelino iti buong a botelia ket daytoy ti imbagsolna iti kabsatna a nakadunoran ti makannawan a takiag daytoy.
Naitaray ni Renato iti Gabriela Silang General Hospital, Tamag, Vigan City para iti pannakaagas ti sugatna idinto a sinapul ken inaresto dagiti polis ni Marcelino sada impan iti police station para iti dokumentasion ken disposision.#


text:
VIGAN CITY – Nadumaduma a makinaria ken ramramit ti inwaras itay nabiit
ni Gov. Deogracias Victor Savellano para kadagiti small and medium
enterprises iti probinsia.
Segun iti gobernador, karaman kadagiti naiyawat ti de koriente a pagdapil, rice ube and coffee grinder, juicer, fruit and vegetable slicer, noodle maker, sausage maker ken dadduma pay a ramramit a kasapulan dagiti nadumaduma nga ili iti probinsia tapno mapapigsada ti programada a one-town-one product.
Innayonna a babaen dagitoy a ramramit, mapaadu dagiti ili ti produksionda ken lalo pay a mapapintasda ti kalidad dagiti produktoda a mangitunda met iti isasayaat ti panagbiag dagiti umili.#


text:
VIGAN CITY- Ti nagsasaruno a panagtakaw iti motorsiklo ti maysa kadagiti kangrunaan a pakaseknan nga indagadag ni Mayor Eva Marie S. Medina iti kapolisan nga ipaayan iti imatang, segun ken ni OIC Chief of Police ditoy Police Chief Inspector Ernesto Navarro, Jr.
Ni Navarro ti nadesignaran nga OIC a hepe ti polis ditoy kalpasan ti panagretiro iti serbisio ni Police Senior Supt. Medardo de Guzman idi Mayo.
Sabali pay a motorsiklo ti naireport a natakaw ditoy siudad idi Hunio 14.
Inreport ni Jenalyn Tique, 29, residente iti Barangay Pantay Daya ditoy siudad, a natakaw ti motorsiklona nga imparkingna iti asideg ti maysa a pagtagilakuan ditoy siudad.
Segun ti biktima, imparkingna ti luganna iti sanguanan ti Novo sa immuneg iti pagtagilakuan tapno ag-shopping.
Idi sublienna ti motorsiklona, awanen daytoy.
Nagsawar dagiti polis ngem saandan a nasapulan ti motorsiklo.
Sakbayna, idi Hunio 13, inreport ni Jenalyn Navarro, 25, empleado ti Mart One ditoy, agnaed iti Barangay Nagsangalan, Vigan City, iti polis a natakaw ti motorsiklona nga imparkingna iti laud a paset ti nasao nga establisimiento idi simrek iti trabahona.
Segun iti biktima, adda pay ti motorsiklo idi napanna tsinek-ap iti agarup alas dos ti malem ngem idi aggawiden iti alas singko, naduktalanna laengen nga awanen ti luganna iti nakaiparkinganna.
Kabayatanna, narekobre ti maysa a motorsiklo a natakaw iti sanguanan ti maysa a pasdek ditoy siudad itay nabiit.
Nasarakan ti motorsiklo ni Gary Raganit, residente iti Barangay Pudoc, San Vicente, Ilocos Sur, a naabandona iti igid ti karayan a sakup ti Barangay IV ditoy siudad.
Idi napan a bulan, dua a nagsina a panagtakaw iti motorsiklo a naiparking iti sikigan ti maysa nga otel iti Heritage Village ti naireport iti polis ditoy.
Natakaw ti XRM a motorsiklo ni Wilmer Feria, 17, taga-Bulag West, Bantay, Ilocos Sur ken ti chopchop a motorsiklo ni Sharon Raquepo nga imparkingda iti sikigan ti Cordillera Inn a sakup ti Barangay 1 ditoy siudad.
Awan pay ti natiliw a suspek kadagiti nasao a panagtakaw.#


text:
VIGAN CITY – Inaprobaran ti sangguniang panlungsod itay nabiit ti resolusion a mangkiddaw iti maysa a patrol car para iti kapolisan ti siudad.
Naiturong ti nasao a resolusion ken ni Police Director General Raul Bacalsu, agdama a hepe ti Philippine National Police.
Segun ken ni Konsehal BenoVerzosa, nangputar iti nasao a resolusion, follow-up daytoy iti immuna a kiddaw ken ni nagretiro a PNP Chief General Jesus Verzosa a patrol car para iti police station ditoy.
Ni Bacalsu ti simmukat ken ni Verzosa a hepe ti PNP.#


text:
VIGAN CITY – Ti pannakaalad ti Convention Center ken ti pannakapasayaat ti parkingan ti pakaibusbosan ti P3 million a gunggona daytoy siudad manipud iti DILG.
Kinuna ni Konsehal Juan Carlo Medina a daytoy ti inaprobaran ni Mayor Eva Marie S. Medina a pakaipanan ti pondo tapno mairingpasen dagiti pagkasapulan pay ti Convention Center.
Kinuna ni Medina a mabusbos ti nasao a pondo para iti pannakapasayaat ti parking area iti likudan ti pagkonbensionan ken iti pannakaaladna.
Maipalagip nga immawat ti Vigan City iti P3 million kas gunggonana iti Good Housekeeping manipud iti DILG.#


text:
Ma-ayon, Capiz
Ti Ma-ayon ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Capiz iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ma-ayon ket politikal a nabingbingay iti 32 a barbaranggay.[2]
- Aglimocon
- Alasaging
- Alayunan
- Balighot
- Batabat
- Bongbongan
- Cabungahan
- Canapian
- Carataya
- Duluan
- East Villaflores
- Fernandez
- Guinbi-alan
- Indayagan
- Jebaca
- Maalan
- Manayupit
- New Guia
- Quevedo (Ngalan)
- Old Guia
- Palaguian
- Parallan
- Piña
- Poblacion Ilawod
- Poblacion Ilaya
- Poblacion Tabuc
- Quinabonglan
- Quinat-uyan
- Salgan
- Tapulang
- Tuburan
- West Villaflores
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Capiz". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Capiz". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Naimbag a damag kadagiti overseas Filipino workers a naawanan iti trabahoda gapu iti gubat iti Gulpo: dakkel ti posibilidadna a maalada met laengen ti nabayagen a naipila a claimsda.
Impakaammo ni Mayor Roque “Jun” Verzosa, trouble shooter ti Ilocos Sur Hotline, bayat ti panagreportna iti nasao a programa itay Nob. 4 nga adda additional a naaprobaran para kadagiti OFWs nga adda claimsda gapu iti pannakapadisida iti trabahoda maigapu iti gubat iti Gulpo.
Idi 1991, rinaut ti Iraq ti Kuwait ket rinibu nga OFWs ti nagbakuit gapu iti gubat iti Gulpo.
Segun iti mayor, aganay laeng a 15,000 kadagiti OFWs a nasakaw ti gubat iti Gulpo ti nakaala iti claimda idinto a 40,000 ti nagipila iti claims.
“Ngarud, adda pay 25,000 a saan a naka-claim,” kinuna ni Verzosa idinto nga innayonna a “baka adu pay la a kailiantayo ti saan pay a naka-claim.”
Kinuna ni Verzosa, bayat ti pannakipatpatang kenkuana da Chato Alda ken Eugene Paet, anchor ti Ilocos Sur Hotline, nga adda impila ti Overseas Workers Welfare Administration (OWWA) a nagnagan dagiti OFWs a saan pay a naka-claim base kadagiti rekorda bayat iti Gulf War ket no adda ti naganda iti nasao a listaan, maalada ti claimda.
Nupay kasta, inlawlawag ti mayor a dagiti laeng OFWs a nagipila iti claim ti maikkan iti tsansa a makaala iti $4,000 a supapakda kas biktima iti gubat iti Gulpo.
Kinuna ni Verzosa a saanen a mabalin dagiti OFWs a nasakaw ti gubat iti Gulpo ti agipila iti claim ta naserraanen daytoy.
Indagadag ni Verzosa kadagiti OFWs a biktima ti gubat iti Gulpo nga adda naipilan a claimda ti mangisubmite ti naganda, passport ken dokumento a pakakitaan a nasakawda iti Gulf War iti Ilocos Sur Hotline iti Vigan wenno iti Tagudin, Ilocos Sur tapno mairamanda iti umuna a grupo a maidatag iti OWWA tapno mapatalgedan no karaman ti naganda kadagiti naaprobaran nga umawat iti war claim.
Maipalagip a ti Ilocos Sur Hotline ti nangiyussuat iti panag-claim dagiti OFWs a naapektaran iti Gulf War.


text:
VIGAN CITY – Dua a lalaki ti nakasuan iti panaglabsing iti RA 10591 iti opisina ti provincial prosecutor ditoy siudad maysa nga aldaw kalpasan a nakakumpiska ti kapolisan iti paltog ken balbala kabayatan ti inwayatda a nagsina a search operations iti balay dagitoy idi agsapa ti Septiembre 14.
Napilaan da Jerwin Rin Mauricio, 30, ken ni JC Bert Bautista y De Peralta iti panaglabsing iti RA 10591 a nai-docket iti babaen ti NPS No. I-03-INQ-17I-00197 ken I-03-INV-17I-00488 iti opisina ti provincial prosecutor maysa nga aldaw kalpasan a nakakumpiska ti kapolisan iti paltog ken balbala bayat ti nagsina a search operations nga inwayatda iti balay dagiti suspek.
Segun iti polis, maysa a drug surrenderee ni Rin.
Iti pannakaisurat daytoy, nakadetener ni Rin iti Cabugao police station.
Birbiroken pay dagiti polis ni Bautista.#


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Maipasdek ti display center iti Barangay Demo Farm ditoy ti one-town-one product (OTOP) ti dua nga ili.
Naammuan kenni Cesar Soller, project coordinator, nga adda maipatakder a display center ti Cabugao para iti OTOP na a mikilunggay idinto a buri products met ti mailako iti display center daytoy nga ili.
Maidisplay dagiti produkto dagiti dua nga ili iti daan a pasdek iti ISECO.
Manamnama nga adu ti paglakuan dagiti dua nga ili kadagiti produktoda agsipud ta adun dagiti sangsangaili nga agpaspasiar iti Barangay demo farm ditoy.#


text:
SAN VICENTE, Ilocos Sur – Imbes a mapasamak ti panagkappia, nagtungpal ketdi iti pammagkong.
Saanen a naidanon ti biag ni Adonis Domingo, 21, naasawaan, residente iti Brgy. Lubong, tricycle driver, kalpasan a binagkong ti maysa kadagiti kinaririna.
Iti report manipud iti polis, pinaayaban ti kapitan ti barangay ti Lubong ni Domingo tapno agkappiada ken ni John Paul Carmelo a nakaririna iti napalabas.
Ngem saanen a natuloy ti panagsangoda iti barangay hall ta nagranget ti biktima ken ni John Paul Carmelo ken dagiti kakadua daytoy a pakairamanan da Arnel Reclusado, ken ni Johnson Carmelo.
Segun pay iti report, nagtaray ti biktima ngem kinamat dagiti suspetsa agingga a naipiskotda iti Barangay Tamurong ket maysa kadagiti suspetsa ti mapapati a nangbagsol iti biktima iti likud.
Naitaray ni Domingo iti St. James Hospital ngem naideklara a dead on arrival.
Inaresto dagiti polis ti Sta. Catalina dagiti suspetsa sada inyawat iti San Vicente PNP.


text:
CANDON CITY – Awan ti pagbayad daytoy a lalaki iti nainomna iti maysa a bar ditoy isu nga imbatina ti motorsiklona kas collateral sa nangitaray iti sabali a motorsiklo a paglugananna nga aggawid.
Natuntonan dagiti polis ditoy ti suspek a nainaganan a maysa a Peter Andaya y Mina, 29, baro, ken residente iti Gabur Sur, Sta. Cruz, Ilocos Sur babaen ti imbatina a motorsiklona iti bar a naginumanna.
Nagpulong iti polis ni Joedee Fabro y Fabro, 36, awanan asawa, manager ti Mambo Bar a masarakan iti national highway a sakup ti Barangay Paras, a natakaw ti motorsiklona a nangisit a Honda XRM 110J a nakaparking iti sanguanan ti paginuman idi agarup 3:00 ti parbangon ti Oktubre 13.
Segun iti maysa nga aglaklako iti asideg ti bar, nakitana ti maysa a lalaki a nakaaruat iti berde a hooded-jacket a nangsakay iti motorsiklo ket base iti deskripsion daytoy, naammuan a naginom daytoy iti nasao a bar ngem awan ti pagbayadna isu nga imbatina ti Racal a motorsiklona kas collateral.
Nagpalutpot dagiti polis iti Racal Motorcycle Branch sadiay Sta. Cruz a nagtungpal iti pannakatunton iti kinasiasino ti suspek ken pannakarekobre ti intaray daytoy a motorsiklo.#


text:
Itay Nobiembre 19, nagdudupudop dagiti Pinoy iti sanguanan ti telebision ken kadagiti pagsinean tapno buyaenda ti pannakaiboksing ni Manny Pacquiao ken ni Erik Morales, ti boxing idol dagiti Mehikano.
Anian a riaw dagiti kakailian bayat ti panangdarundon ni Pacquiao ken ni Morales ket uray la marba ti pasdek a yanda idi daleben ti idoloda ti karupakna a boksingero.
Tallo laeng a rikus ti nabaelan ni Morales iti pigsa ken kinapardas ti danog ni Pacquiao idinto nga iti kallabes, kinunana nga awan ti panagraemna iti kabaelan ti Pinoy a boksingero ken dina narikna dagiti danogna iti baet a na-TKO iti maikadua a panagboksingda.
Iti maysa a pagilian nga agtultuloy ti saan a panagkakasurotan dagiti agindeg gapu iti agsusupadi nga ideolohia, pammati, politika ken pagtaktakderan, iti uneg ti sangapulo a minutos (kaibatogan ti tallo a rikus), maymaysa ti rikna ken panunot dagiti Pinoy, sangsangkamaysada a nangibando a maipagtangsitda ti kailianda, a rimbawanda ti kabaelan uray dagiti kalaingan iti sangalubongan.
Nasamsam-it pay ti balligi ni Pacquiao agsipud ta sinarunona dagiti balligi dagiti padana a Pinoy, kas kada Efren “Bata” Reyes, Francisco “Django” Bustamante, ken itay nabiit, ni Ronato “Ronnie” Alcano a nangibalat kadagiti kalaingan a bumibiliar manipud kadagiti nadumaduma a pagilian iti sangalubongan iti panangiyalatna iti kampeonato iti World Pool Championship. Kapada ni Pacquiao dagitoy a nagtaud iti marigrigat a pamilia ngem gapu iti determinasion ken pammatida iti bukodda a kabaelan, inwalinda amin a lapped iti dalan tapno magun-odda ti balligi.
Ngem karaip ti balligi ti isasangbay dagiti manglimlimo a gagayyem. Ta kastay kunada, no narnuoyan ti bunga ti kayo, adu dagiti umuli a makipagburas. Wen tay tagapulot a bunaren agsipud iti kinasam-itna.
Idi rugrugian da Pacquiao, Reyes, Bustamante ken Alcano ti panangraatda iti dalan iti panangpadasda a mangsibbol iti balligi, manmano dagiti nangited kadakuada iti suporta ken pannarabay.
Ita ta nalatakdan, adun ti umas-assibay. Saan a pudpudno a gagayyem dagitoy. Dagitoy dagiti addaan iti bukod nga interes. Dagitoy dagiti kayatda laeng ti mairanud iti kinalatak da Pacquiao ken dagiti kakaduana.
Masaludsod: yan dagitoy idi tiempo a karigat ti panagbiag da Pacquiao ken dagiti kakaduana? Addada laeng iti arubayan, nakadalikepkep, awanan iti panangitaltalek sadino man ti turongenda. Ngem ita ta naglatakdan, timpuar dagiti adun a gagayyemda, naisem a mangsallabay ken mangkablaaw kadakuada ken mangited iti nabara a pannakasarabo.
Kas ken ni Pacquiao, maisaysayanggusengen nga ar-armen ti maysa a kandidato tapno agbalin a katiketna iti masungad nga eleksion. No saan a naglatak ken nagbalin nga idolo dagiti tattao ni Pacquiao, taliawen ngata daytoy a politiko?
Maiballakadmi kada Pacquiao ken dagiti kas kenkuana a nalataken: salimetmetanyo dagiti gagayyemyo idi karigat ti panagbiagyo. Dagitoy dagiti pudpudno a gagayyem. Annadanyo dagiti umas-asideg ita ta napurosyon ti balligi. Agpampammarang dagitoy a gayyem, kayatda laeng ti mairanud iti kinalatakyo ken tapno maidur-as ti nalimed ken bukodda nga interes.


text:
MAILAGIP inton bigat, Hunio 12, 2018, ti maika-120 nga anibersario ti Aldaw ti Wayawaya ti Pilipinas iti kolonia ti España.
Marikna kadi pay dagiti Pilipino iti agdama a panawen ti nauneg a kaipapanan ti pannakarambak daytoy a naindaklan nga aldaw? Adda pay kadi kadagiti Pilipino ti karirikna a nasionalismo ken madadaanda pay ngata a mangipaay ti panawen, pigsa ken biagda a mangsalaknib iti pagilian kadagiti ganggannaet a manggandat a mangsakup manen iti Pilipinas?
Iti sango dagiti nagduduma a selebrasion sadiay Rizal Park; kadagiti ili, probinsia ken siudad; ken kadagiti napnuan-pakasaritaan a lugar iti Pilipinas; nga agalimpatok iti pannakakanta ti “Lupang Hinirang” kagiddan pannakayisa ti bandera ti pagilian, umanay kadi dagitoy a mangipaduyakyak ti napudno a panagayat iti pagilian, kas ti impaneknek dagiti Pilipino idi panawen dagiti Kastila idi situturedda a nagalsa kadagiti ganggannaet a nangadipen kadagiti Indio iti nasurok nga uppat a siglo? Dara ken ling-et ti imbuis dagiti adu a Pilipino a bannuar tapno magun-od ti wayawaya a sagsagrapen ita ti agdama a henerasion.
Nayuriten iti pakasaritaan ti Pilipinas ti kinamaingel ken kinatured dagiti Pilipino manipud pay idi Tawen 1521 idi nangrugi a sakupen dagiti Kastila ti Pilipinas, agingga idi 1898 nga indeklarar ni Heneral Emilio Aguinaldo ti panagwaywayas ti pagilian iti tengngel dagiti ganngannaet babaen ti tulong dagiti Amerikano. Kalpasan ti panangsakup dagiti Kastila iti Pilipinas, simmaruno met a nangtengngel dagiti Amerikano a nakapasamakan ti nadara a Filipino – American War idi Pebrero 4, 1899 agingga idi Hulio 2, 1902, ken ti Moro Rebellion idi 1899 – 1913, a nakaibuisan dagiti rinibu a biag nangruna dagiti Pilipino.
Dimmanon iti nasurok a 16,000 a Pilipino ken nasurok a 6,000 nga Amerikano dagiti napapatay kadagiti ranget iti nagbaetan dagiti dua a tropa. Dumanon met iti agarup maysa a million dagiti natay gapu iti bisin ken sakit kas bunga ti gubat.
Idi adda iti Pilipinas iti kolonia ti Estados Unidos idi panawen ti Commonwealth, rinaut dagiti Japanese Imperial Forces ti pagilian idi Disiembre 8, 1941, kalpasan ti sangapulo nga oras a panangrautda iti Pearl Harbor. Nagtinnag daytoy iti napaut ken nadara a gubat sadiay Bataan Peninsula agingga a napasamak ti isusuko dagiti soldado a Pilipino ken Amerikano kadagiti Hapon idi Abril 9, 1942.
Nasurok a 76,000 a masaksakit ken mabisbisanan a Pilipino ken Amerikano dagiti simmuko iti Bataan ken nairaman iti nadangkok a Death March. Kabayatan ti panangsakup dagiti Hapon iti Pilipinas agingga idi pormal nga isusukoda idi Setiembre 2, 1945, ket dumanon iti agarup maysa a million dagiti natay a Pilipino.
Kalpasan ti gubat iti nagbaetan dagiti Pilipino ken Hapones, nagtultuloy dagiti riribuk iti pagilian kontra kadagiti sigud a gerilia a nagbalin a komunista a puersa ti Hukbo Laban sa Hapon wenno Huks nga indauluan ni Luis Taruc. Kalpasan ti pannakapaksiat dagiti Huks, nabukel ti Communist Party of the Philippines ken New People’s Army a nangituloy ti rebellion agingga ita. Sadiay Mindanao, rimsua ti nadara a gubat idi Dekada 70 iti nagbaetan ti gobierno ken Moro National Liberation Front a nagsubual iti dadduma pay a grupo kas ti Moro Islamic Liberation Front. Nabukel pay dagiti terorista a grupo nga Abu Sayyaf Group, Maute Group, Bangsamoro Islamic Freedom Fighters ken dadduma pay a grupo a pangta iti pagilian.
Mainayon kadagiti nadagsen a problema kadagiti lokal a komunista, rebelde ken terorista, dumagdagsen ti parikut iti South China Sea wenno West Philippine Sea gapu ti panangsakup ti China iti teritorio ti Pilipinas nga indeklaran ti International Tribunal for the Law of the Sea a paset ti soberenidad ti pagilian ti kamkamkamen ti China. Ngem iti laksid ti desision ti Permanent Arbitration Court ket saan a bigbigen ti China ken agtultuloy ti panagaramidda kadagiti artipisial nga isla ken panangbangon kadagiti military facilities, ken panangpabilegda ti puersada.
Iti agdama a panawen, agpeggad ti Pilipinas iti panangsakup manen dagiti ganggannaet. Ngem agamak ti agdama nga administrasion a mangtubngar kadagiti Insik nga agtultuloy a mangsakup iti teritorio iti pagilian.
Iti sango daytoy a pangta ti panagsakup dagiti ganggannaet, nasken nga ibiag manen dagiti Pilipino ti espiritu ken kaipapanan ti Aldaw ti Wayawaya ti panangipakita iti napudno a panagayat iti pagilian. Maipaneknek daytoy no nakasagana manen dagiti adu a Pilipino a mangidaton para ti pagilianda ti ling-et, dara ken biagda nga awan ti yur-urayda a kasukatna. (Eden A. Alviar)


text:
SAN FERNANDO CITY – Sangapulo ket tallo a supporters ti rebelde a grupo ti simmuko iti nagtitipon nga elemento ti polis ditoy itay nabiit.
Impakaammo ni Police Chief Supt. Leopoldo N. Bataoil, regional director, a simmuko itay Pebrero 16 dagitoy a supporters ti Marxista-Leninistang Partido ng Pilipinas – Rebolusyonaryong Hukbo ng Bayan (MLPP-RHB) kadagiti elemento ti Regional Mobile Group 1, (RMG), Regional Intelligence Division (RID), PRO-1, La Union Police Provincial Office (LUPPO), 2nd RMG Company ken Bagulin Police Station.
Impresenta ni Bataoil ken ni National Security Adviser Norberto Gonzales dagiti surrenderees a pakaibilangan da Walter Dangpilen alias Ka Joker, presidente ti Barangay Organizing Group (Grupong Tagapag-Organisa), Roger Galate alias Ka Jack, tesorero, ken dagiti kamkameng a pakairamanan da Antonio Galate, Dante C. Gomez, Ruben T. Dalay-on, Mario D. Ronilo, Gregorio F. Abando, Modesto De Leon, Antonio M. Dacumos, Theodor Polig, Seon Hullana, Narding Damulog, ken Leonora Flores.
Kinuna ni Bataoil a pammaneknek ti isusuko dagiti rebelde ti panagtalekda iti Bring Home a Comrade Project iti babaen ti programana a POLBAT nga iwaywayat ti RMG nga idadauluan ni P/Supt. Dionicio Borromeo ken RID nga ipanguluan ni P/Supt.Marlou Chan.


text:
Pagbilao, Quezon
Ti Pagbilao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Pagbilao iti 27 a barbaranggay.[2]
- Alupaye
- Añato
- Antipolo
- Bantigue
- Bigo
- Binahaan
- Bukal
- Ibabang Bagumbungan
- Ibabang Palsabangon
- Ibabang Polo
- Ikirin
- Ilayang Bagumbungan
- Ilayang Palsabangon
- Ilayang Polo
- Kanlurang Malicboy
- Mapagong
- Mayhay
- Pinagbayanan
- Baranggay 1 Castillo (Pob.)
- Baranggay 2 Daungan (Pob.)
- Baranggay 3 Del Carmen (Pob.)
- Baranggay 4 Parang (Pob.)
- Baranggay 5 Santa Catalina (Pob.)
- Baranggay 6 Tambak (Pob.)
- Silangang Malicboy
- Talipan
- Tukalan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
MALAPDAN ngata ti panagraira dagiti krimen ti pannakaisubli ti dusa a patay? Daytoy ti nagkaykaysa a saludsod dagiti adu a Pilipino mainaig iti plano ni presumptive President-elect Rodrigo Duterte a mangipasubli ti death penalty para kadagiti nadagsen a basol kas ti panagnegosio ti illegal a droga, panagrames ti menor de edad, kidnap-for-ransom, murder wenno pammapatay ken dadduma pay a nadagsen a krimen.
Ti kari ni Duterte idi panawen ti kampania a mangparmek kadagiti krimen ken mangisubli ti urnos ken talna iti las-ud ti tallo agingga iti innem a bulan, ti nakaallukoy kadagiti adu a botante a nangitandudo kenkuana kabayatan ti kalkalpas nga eleksion. Desperadon dagiti adu nga umili iti agtultuloy a pannakalabsing dagiti linteg. Inaldaw dagiti mapaspasamak a nadagsen a krimen ngem nalag-an ti pannakaipakagat ti ngipen ti linteg gapu iti bulok a sistema ti hustisia iti pagilian ken panagliway wenno pannakikumplot kadagiti kriminal dagiti agserserbi iti gobierno.
Saan laeng a dagiti pribado ken kadawyan a tattao dagiti aglablabsing kadagiti linteg wenno agar-aramid kadagiti nadagsen a krimen. Iti naglabas, addan dagiti kongresista ken mayor a nasentensiaan gapu ti panagrames, illegal a droga, pammapatay ken dadduma pay a krimen. Adun dagiti nasentensiaan gapu kadagiti nadagsen a basol kas ti malversation of public funds, graft and corruption ken plunder. Ni sigud a Presidente ken agdama a Manila Mayor Joseph Estrada ket nabalud iti kaso a plunder ngem inikkan iti presidential pardon ni Pres. Gloria Macapagal Arroyo nga ita ket naka-house arrest gapu iti met laeng a kaso a plunder.
Saan nga agraira dagiti krimen no dagiti agar-aramid, mangipatpatungpal ken mangipakpakat ti linteg ket napudnoda kadagiti sinapataanda nga akem. Saan nga agraira ti illegal a droga no nainget ti linteg nga aramiden ti Kongreso, ipatungpal daytoy dagiti pulis ken dagiti natudingan nga ahensia, ket ipakagat daytoy ti piskalia ken husgado, ket no masentensiaan ti nagbasol, nasken nga ikaro ti inaramidna a krimen.
Maysa a pammaneknek ti kinalukay ti hustisia iti pagilian ket ti pannakaitultuloy dagiti illegal nga aramid dagiti sentensiado a kriminal sadiay New Bilibid Prisons. Iti naglabas, naipadpadamag nga adu kadagiti nakabalud gapu iti panagnegosio iti illegal a droga ti nangitultuloy kadagiti aramidda. Adu kadagitoy a balud ti agbibiag a nabaknang gapu ti impluensiada kadagiti kurap nga agserserbi iti gobierno.
Panggep ti sumaruno nga administrasion nga isubli ti dusa a patay tapno malapdan ti pannakapasamak dagiti adu a krimen a nagsaknap iti pagilian ta namnamaen ni Duterte a ti death penalty ket gubuayenna ti buteng kadagiti tattao nga agaramid ti nadagsen a krimen gapu ti kaibatoganna a dusa. Plano pay ni Duterte a tapno dagiti matiliw ken mabalud a big-time drug lord ket saandanton a pulos a makapagnegosio ti illegal a droga ket nasken a masentesiaanda iti dusa a patay a maipakat iti kabiitan a panawen. Ngem maipadaras ngata daytoy no nagadu dagiti legal a remedio a mangpabayag ti proseso wenno panagtulid ti hustisia?
Manamnama a daytoy nga addang ti sumaruno nga administrasion ket supiaten dagiti pro-life advocates nangruna ti Simbaan Katolika ta gapu iti kinasagrado ti biag, ken ti Dios laeng ti addaan karbengan a mangikeddeng ti dusa iti nagbasol a tao.
No maiduron sadiay Kongreso ti gakat nga agbalin a linteg ti pannakaisubli ti dusa a patay ket supiaten dagiti pro-life a kongresista ken senador. Agbalinto manen a nainget ti risiris dagiti pabor ken kontra iti pannakaisubli ti dusa a patay a mamagsisina kadagiti umili.
Panunoten koma a nasayaat ti sumaruno nga administrasion a saan a ti dusa a patay ti kangrunaan a manglapped ti krimen ta napaneknekanen daytoy kadagiti dadduma a pagilian a nangibasuran iti daytoy a dusa. Nasken laeng ti panagakem a napudno dagiti agipakpakat ken agipatpatungpal ti linteg.#


text: 8 Saan a nagbayag kalpasanna napan nagbambaniaga iti siniudansiudad ken iti pinuronpurok, nga ikaskasabana ken idekdeklarana ti naimbag a damag ti pagarian ti Dios.+ Ket naikuyog kenkuana ti sangapulo ket dua,2 ken sumagmamano a babbai+ a naagasan kadagiti nadangkes nga espiritu ken kadagiti sakit, ni Maria a maaw-awagan Magdalena, a rimmuaran ti pito a sairo,+3 ken ni Juana+ nga asawa ni Cuza, a pagay-aywanen ni Herodes, ken ni Susana ken adu a sabsabali pay a babbai, a nagserserbi kadakuada manipud kadagiti sanikuada.4 Ita idi naguurnongen ti maysa a dakkel a bunggoy agraman dagidiay napan kenkuana manipud iti tunggal siudad, nagsao babaen iti pangngarig:+5 “Maysa a managmula ti rimmuar tapno imulana ti bin-ina. Ala ket, bayat nga agimulmula, sumagmamano iti dayta ti nagdisso iti igid ti dalan ket naipayatpayat, ket dagiti tumatayab iti langit kinnanda dayta.+6 Ti dadduma pay nagdisso iti dakkel a bato, ket, kalpasan a timmubo, nagango agsipud ta awan dam-egna.+7 Ti dadduma nagdisso iti nagbabaetan dagiti sisiitan, ket lineppes dayta dagiti sisiitan a nakigiddan a dimmakkel iti dayta.+8 Ti dadduma pay nagdisso iti naimbag a daga, ket, kalpasan a timmubo, nangpataud iti bunga a sagsangagasut.”+ Bayat nga ibagbagana dagitoy a banag, impukkawna: “Ti addaan kadagiti lapayag a pagimdeng, agimdeng koma.”+9 Ngem rinugian nga imtuoden kenkuana dagiti adalanna no ania ti kaipapanan daytoy a pangngarig.+10 Kinunana: “Naipaay kadakayo ti pannakaawat kadagiti sagrado a palimed ti pagarian ti Dios, ngem kadagiti dadduma dayta ket kadagiti pangngarig,+ tapno iti kasta, nupay kumitkitada, kumitada koma a barengbareng ket, nupay dumdumngegda, saanda a matarusan ti kaipapananna.+11 Ita ti pangngarig+ kaipapananna daytoy: Ti bin-i isu ti sao ti Dios.+12 Dagidiay adda iti igid ti dalan isuda dagidiay nakangngeg,+ kalpasanna umay ti Diablo+ ket ikkatenna ti sao manipud kadagiti pusoda tapno saanda koma a mamati ket maisalakanda.+13 Dagidiay adda iti dakkel a bato isuda dagidiay, inton mangngegda dayta, awatenda ti sao a buyogen iti rag-o, ngem dagitoy awan ti ramutda; mamatida iti maysa a panawen, ngem iti panawen ti pannakasubok umikayda.+14 No maipapan iti daydiay nagdisso iti baet dagiti sisiitan, dagitoy isuda dagidiay nakangngeg, ngem, gapu iti pannakayaw-awan kadagiti pakaringgoran ken kinabaknang ken ragragsak+ daytoy a biag, naan-anay a malpesda ket awan ti maan-anayda.+15 No maipapan iti daydiay adda iti nasayaat a daga, dagitoy isuda dagidiay a, kalpasan a nangngegda ti sao buyogen ti nasayaat ken naimbag a puso,+ pagtalinaedenda dayta ket agbungada buyogen ti panagibtur.+16 “Awan ti asinoman a, kalpasan ti pananggangatna iti pagsilawan, kalubanna dayta iti basehas wenno ikabilna iti sirok ti pagiddaan, no di ket ikabilna iti pagsaadan ti silaw, tapno dagidiay sumrek makitada ti silaw.+17 Ta awan ti banag a nailemmeng+ a saanto a maiparangarang, awan uray aniaman a banag a siaannad a naitalimeng a saanto a pulos maammuan ken saanto a pulos mailatak.+18 Gapuna, siputanyo no kasano ti panagimdengyo; ta siasinoman nga addaan, ad-adunto pay ti maited kenkuana,+ ngem siasinoman nga awanan, uray pay ti pagarupenna nga adda kenkuana maikkatto kenkuana.”+19 Ita immay kenkuana ti inana ken dagiti kakabsatna,+ ngem saanda a nakaasideg kenkuana gapu iti bunggoy.+20 Nupay kasta, naipakaammo kenkuana: “Ti inam ken ti kakabsatmo agtaktakderda iti ruar a kayatdaka a kitaen.”+21 Kas sungbat kinunana kadakuada: “Ti inak ken ti kakabsatko isuda dagitoy dumngeg iti sao ti Dios ket aramidenda dayta.”+22 Kabayatan ti maysa kadagiti aldaw isu ken dagiti adalanna limmuganda iti maysa a barangay, ket kinunana kadakuada: “Bumallasiwtayo iti sabali a bangir ti danaw.” Gapuna naglayagda.+23 Ngem bayat nga aglaylayagda isu nakaturog. Ita ti nadawel nga allawig bimmaba iti danaw, ket nangrugida a mapunno iti danum ken agpeggad.+24 Kamaudiananna napanda kenkuana ket riniingda, a kunkunada: “Manangisuro, Manangisuro, mapukawkamin!”+ Idi bimmangon, binabalawna+ ti angin ken ti kinadawel ti danum, ket nagtalnada, ket naglinak.25 Idin kinunana kadakuada: “Sadino ti ayan ti pammatiyo?” Ngem gapu ta napabutnganda, nagsiddaawda, a kunkunada iti maysa ken maysa: “Siasino a pudpudno daytoy, ta bilinenna uray dagiti angin ken ti danum, ket agtulnogda kenkuana?”+26 Ket simmangladda iti igid ti baybay iti pagilian dagiti Geraseno, nga adda iti bangir a ballasiw ti Galilea.+27 Ngem idi nakadissaag iti daga simmabet kenkuana ti maysa a lalaki manipud iti siudad nga addaan kadagiti sairo. Ket iti adun a tiempo saan a nangikawes iti pagan-anay, ket naggigian, saan nga iti pagtaengan, no di ket kadagiti tanem.+28 Idi makitana ni Jesus nagikkis iti napigsa ket nagkurno iti sanguananna, ket iti natbag a timek kinunana: “Ania ti bibiangko kenka,+ Jesus nga Anak ti Kangatuan a Dios? Ipakaasik kenka, saannak a tutuoken.”+29 (Ta bilbilinenna ti narugit nga espiritu a rummuar iti lalaki. Ta iti nabayagen a tiempo tinengngelna a siiirut,+ ket maulit-ulit a naparautan kadagiti kawar ken grilios bayat a mabambantayan, ngem pugsatenna dagiti paraut ket iturong ti sairo kadagiti langalang a lugar.)30 Inimtuod kenkuana ni Jesus: “Ania ti naganmo?” Kinunana: “Lehion,” agsipud ta adu a sairo ti simrek kenkuana.+31 Ket nagpakpakaasida+ kenkuana a saanna a bilinen ida a mapan iti yuyeng.+32 Ita agar-arab idi idiay bantay ti maysa a pangen ti nakaad-adu a baboy;+ gapuna nagpakaasida kenkuana a palubosanna ida a sumrek kadagidiay.+ Ket pinalubosanna ida.33 Idin dagiti sairo rimmuarda iti lalaki ket simrekda kadagiti baboy, ket ti pangen nagdaruros iti teppang nga agturong iti danaw ket nalmesda.+34 Ngem idi a dagiti agtartaraken nakitada ti napasamak, nagtalawda ket impadamagda iti siudad ken iti aw-away.+35 Idin rimmuar dagiti tattao tapno kitaenda no ania ti napasamak, ket dimtengda ken Jesus ket nasarakanda ti lalaki a rimmuaran dagiti sairo, sikakawesen ken nasimbengen ti panunotna, a situtugaw iti sakaanan ni Jesus; ket nagbutengda.+36 Dagidiay nakakita iti dayta impadamagda kadakuada no kasano ti pannakapaimbag ti lalaki a nagunggan ti sairo.+37 Gapuna ti intero nga umariwekwek manipud iti aglikmut a pagilian dagiti Geraseno kiniddawda kenkuana a pumanaw kadakuada, agsipud ta napabutnganda unay.+ Iti kasta limmugan iti barangay ket pimmanaw.38 Nupay kasta, ti lalaki a rimmuaran dagiti sairo nagpakpakaasi nga agtalinaed a kumuyog kenkuana; ngem pinagawidna ti lalaki, a kunkunana:+39 “Agawidkan iti pagtaengam, ket itultuloymo a salaysayen no ania a bambanag ti inaramid kenka ti Dios.”+ Iti kasta napan, nga iwarwaragawagna iti intero a siudad no ania a bambanag ti inaramid kenkuana ni Jesus.+40 Idi nagsubli ni Jesus, siaayat nga inawat ti bunggoy, ta isu pinadpadaananda amin.+41 Ngem, adtoy! immay ti maysa a lalaki a managan Jairo, ket daytoy a lalaki maysa idi a mangidadaulo nga opisial iti sinagoga. Ket nagruknoy iti sakaanan ni Jesus ket rinugianna nga ipakaasi kenkuana a sumrek iti balayna,+42 agsipud ta addaan iti bugbugtong nga anak a babai nga agarup sangapulo ket dua ti tawenna ken matmatayen.+Bayat nga isu mapmapan immaribungbong kenkuana dagiti bunggoy.+43 Ket maysa a babai, nga agpaspasar iti panagbulos ti dara+ iti sangapulo ket dua a tawenen, a saan a naagasan ti asinoman,+44 immasideg manipud iti likudan ket sinagidna ti barayubay+ ti makinruar a kawesna,+ ket giddato a nagsardeng ti panagbulos ti darana.+45 Gapuna kinuna ni Jesus: “Asino ti nangsagid kaniak?”+ Idi iliblibakda amin dayta, kinuna ni Pedro: “Manangisuro, ar-aribungbongan ken letletletandaka nga idurduron dagiti bunggoy.”+46 Ngem kinuna ni Jesus: “Adda nangsagid kaniak, ta nariknak nga adda rimmuar kaniak+ a pannakabalin.”+47 Idi makitana a saan a nakaliklik iti pannakadlaw, ti babai immay nga agpigpigerger ket nagkurno iti sanguananna ket imbutaktakna iti sanguanan ti amin a tattao ti pakaigapuan ti panangsagidna kenkuana ken no kasano a giddato a napaimbag.+48 Ngem kinunana kenkuana: “Anak, ti pammatim pinaimbagnaka;+ mapanka a sitatalna.”+49 Bayat nga agsasao pay laeng, immay ti maysa a pannakabagi ti mangidadaulo nga opisial iti sinagoga, a kunkunana: “Ti anakmo a babai natayen; saanmon a ringgoren ti mannursuro.”+50 Idi mangngegna daytoy, simmungbat kenkuana ni Jesus: “Dika agbuteng, maaddaanka laeng iti pammati,+ ket isu maisalakanto.”51 Idi dimteng iti balay saanna a pinalubosan ti asinoman a sumrek a kaduana malaksid kada Pedro ken Juan ken Santiago ken ti ama ken ina ti balasitang.+52 Ngem dagiti tattao agsangsangitda amin ket sapsaplitenda ti bagbagida iti ladingit gapu kenkuana. Gapuna kinunana: “Sumardengkayo nga agsangsangit,+ ta saan a natay no di ket matmaturog.”+53 Gapu itoy rinugianda a katawaan a lalaisen, agsipud ta ammoda a natayen.+54 Ngem iniggamanna iti imana ket immawag, a kunkunana: “Balasitang, bumangonka!”+55 Ket nagsubli ti espirituna,+ ket bimmangon+ a dagus, ket imbilinna nga adda koma maited kenkuana a makan.+56 Ala ket, dagiti nagannakna saanda a natngelan ti riknada; ngem binilinna ida a saanda nga ibagbaga iti asinoman ti napasamak.+


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur – Babaen ti tagtagainep, nagballaag ni Patay nga adda dakes a mapasamak ni Barangay Captain elect ti Napo Benito Tolentino, Jr,. Ngem saan a namati daytoy ket biagna ti imbayadna iti dina panangiwayat iti panagannad.
Segun ken ni Joy Riego, asawa ni Tolentino, nadakamat kenkuana ti lakayna a natagtagainepna a sinurot a pinaltogan dagiti lallaki ket nakaluban iti lungon.
Kinuna ni Riego a nasapada a bimmangon idi Oktubre 5 ta agpailida ken ni Tolentino gapu ta adda asikasuen daytoy iti munisipio ket agrubrubbuatdan idi nasarita ti asawana ti dakes a tagtagainepna.
“…Ti laeng nadakamatna, kinalubanda kano iti lungon ket adda lallaki a nangsurot a nangpaltog kenkuana,” kinuna ni Riego bayat ti interbio kenkuana ni Buddy Tambua ti DWRS a naipatangatang iti Barangay Commando Brigada a programa ni Romeo “Jun” Ramos.
Kabayatanna, naipilan ti kaso a murder maikontra ken Jeslie Tugadi, 23, baro, taga-Tayum, Abra mainaig iti pannakapapatay ni Tolentino.
Nailasin ni Riego ti suspek kadagiti naipakita kenkuana a retrato a maysa kadagiti nagkalubbon iti motorsiklo a nangisayangkat iti pammapatay.
Napaltogan ni Tolentino bayat ti panagdaliasat ti luganda, kaduana ni Riego ken ti uppat ti tawenna nga anakda, iti national highway a sakup ti Barangay Baconero, Sto. Domingo, Ilocos Sur.
Dagus nga impatay ti biktima ti sugatna iti ulo a gapuanan ti cal. 45. Saan a naan-ano da Riego ken ti anakda malaksid iti garumiad iti rupa ni Riego ken ti kammuol iti muging ti ubing gapu iti pannakatumba ti luganda kalpasan ti pammaltog.
Sumangsango ni Tugadi iti kaso a murder mainaig iti pannakapapatay ni Cyril Gomez, Singaporean national, iti uneg ti Newborn Hardware Store iti Vigan City idi Mayo 23, 2010.
Nabigbig ni Tugadi a nangpaltog ken ni Gomez babaen ti recording ti CCTV camera a naikabit iti uneg ti pagtagilakuan.
Mapapati a nainbolbar pay ti suspek kadagiti dadduma nga insidente ti pammaltog.#


text:
Ni Jaime M. Agpalo, Jr.
Diak man ammo no apay a naasideg la unay ti riknak kadagiti daniw a soneto. Kasla adda tagiruotna a makapaabbukay-rikna. Adda daydiay talugadingna a naisangsangayan, agkamtud no iladawan ngem ketdi nalawag a marikna.
Saan met ngata a gapu ta sumagmamanon ti daniwtayo a soneto (sonnet) ti naipablaak kadagiti nadumaduma a magasin ken pagiwarnak, iti man Iluko ken Tagalog lalona idi dekada 80s ken 90s no di ket adda iti naisangsangayan a kinalasbang daytoy a porma ti daniw a mangtiliw iti karirikna tapno maiyuyeng iti alimpatok ti sirmata ken arapaap.
Simple met laeng ti soneto, sangapulo ket uppat a linia; mabalin a pagkaykaysaen lattan dagiti binatog wenno depende iti kayat a panangbingbingay kadagiti binatog wenno linia. Ta iti panaglabas ti panawen, nawayan ti pannakabingbingay dagiti binatog segun iti preperensia ti mannaniw wenno maaramat a kas genned—transition ti panagbalbaliw ti eksena wenno ti imatang ti view point. Ta adda met dagiti daniw a saan laeng a maymaysa ti imatang nga iladladawan wenno ibagbagana no di ket dua wenno ad-adu pay ti isu met laeng nga eksena—nalawlawa ti sinakopna a paniripan.
Iti innak panagbasbasa iti Bannawag, ti isyo ti Agosto 13, 2002, nasulek dagiti matak iti daniw ni kamannurat Fernando B. Sanchez ti Pangasinan. Ababa a daniw. Iti panangamirisko nga immuna babaen ti innak panagbilang dagiti linia, natakuatak a maysa a soneto daytoy a porma ti daniw ni Mang Nanding.
Ita man pay a nagsurat iti soneto! Manmano dagiti mannaniw nga Ilokano iti agsurat itoy. Daydi Pelagio Alcantara ken Honor Blanco Cabie ti naynay a nagsursurat itoy ket pasaray rapitrapitenda ti mangidatag.
Kadagupan dagiti dandaniw ni Mang Nanding, awan ti malagipko a soneto. Artistiko dagiti balikasna, nauuneg ngem nalalawag-narangrang dagiti imahe a maparnuay. Kaaduanna kadagiti dandaniwna ti naaramid a free verse.
Ta daytoy metten ti nakaugalian ni mannaniw nga Ilokano iti agdama a panawen, no agdaniw ket nawaya wenno free verse. Awanan porma. Naidisso dagiti daniw nga addaan porma, retorika ken kabukbukodan a disiplina.
Ket binasak ti daniw ni Mang Nanding. Daniw maipapan iti biag ti nataengan. Biag a naiyarig iti panagtabon ti init. Numan pay agtabon, dumtengto latta ti arinaar ti baro nga agsapa iti biag dagiti nalinteg, kunana man. Wen a, saan nga agkupas dagiti napintas. ‘Arinaar,’ nga isu metten ti paulo ti daniw. Anaraar wenno aranaar kadagiti dadduma; a, what ever!
Ti daniw ni Mang Nanding ti nangisubli iti lagipko ti soneto a daniw a napauluan iti ‘Dapithapon’ a daniw ni Roberto T. Añonuevo, ti maysa kadagiti kalaingan a piksionista iti Tagalog ken kadagiti kritisismo iti literatura. Ti daniw ket maipapan iti nataengan a manglaglagip ken kaingungotna nga immunan a pimmusay—manglaglagip kabayatan ti panagtabon ti init—asidegen nga agkitada ta agtabonen ti initna (narrator); isu ngarud a napauluan iti ‘Dapithapon.’
Magawidan aya ti saan a mangtaldiap iti napalabas nga isisingising wenno ti agmatuon wenno ti panagtabon ti init? Saan. Tumaldiapkanto latta iti naggapuam—ti napalabas. Tumaldiap wenno manglagip: no ania ti inaramidmo, nagapuanam, ken pakalaglagipanto kenka.
Wenno iyarigtayo man ti pananganninaw ti biag iti panangmatmat kadagiti bukod a tugot iti aplaya—napintas a buyaen dagiti tugot, gubuayenna ti saan a mailadawan a karirikna kabayatan a sumallukob ti awan katukadna a pannakapnek, sa pagammuan umayen ti di matimtimek a dalluyon ket punasennan dagiti tugot, ket maukas dagiti sennaay kabayatan nga agtabonen ti init ket madamdama pay agsaknapen ti sipnget.
Malagipko pay ni Gabriel Garcia Marquez, 1982 Nobel Prize in Literature, a kabayatan ti panagbiagna, agaramid met iti payak nga aramatenna a rummuar iti lubong, a kas mabasa a bugas iti maysa kadagiti nalatak a saritana. (Basaen ti napalabas nga isyo daytoy a kolum.)
Ket kunaentayo met, no immayka ditoy a lubong babaen ti idadalanmo iti naisangsangayan nga abut, rummuarka met laeng iti sabali pay a naisangsangayan nga abut!
Kasta ti kabaked dagiti balikas kadagiti sinurat a nangtratar iti biag.#