text:
Kabalio
Ti kabalio (Equus ferus caballus)[2][3] ket maysa kadagiti dua a sibibiag a subsebbangan iti Equus ferus, wenno ti naatap a kabalio. Daytoy ket maysa a pangis a ramay ti saka nga ungulado a mamalia a tagikua ti taksonomiko a pamilia ti Equidae. Ti kabalio ket rimmang-ay kadagiti napalabas a 45 aginggana ti 55 a riwriw a tawtawen manipud ti bassit nga adu ti ramay ti sakana nga ayup iti dakkel, maymaysa ti ramay ti sakana nga ayup iti tatta nga aldaw. Ti tattao ket nangrugrugida a nangpaamo kadagiti kabalio idi panawen ti 4000 BC, ken dagiti panagpaamo ket namatmatian nga adun manipud babaen idi 3000 BC. Dagiti kabalio iti subsebbangan ti caballus ket napaamodan, urayno adda dagiti napaamo a populasion ket addaanda kadagiti kaatapan a kas dagiti ablo a kabalio. Dagitoy nga ablo a populasion ket saanda nga agpaysao a naatap a kabalio, gaputa daytoy a termino ket inus-usar a mangilasin kadagiti kabalio a saan pay a napaamo, kasla dagiti naisagmak a kabalio ni Przewalski, dagiti naisina a susebbangan, ken ti isu laengen ti nabatbati nga agpayso a naatap a kabalio. Adda dagiti adu, a naipangpangruna a bokabulario a naus-usar a panangilasin kadagiti konsepto a mainaig iti kabalio, a mangsakop kadagiti amin manipud ti anatomia aginggana kadagiti agpang ti biag, kadakkel, dagiti maris, dagiti marka, dagiti puli, panagkutkuti, ken panagkukua.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. 1 (Maika-10 nga ed.). Holmiae (Laurentii Salvii). p. 73. Naala idi 2008-09-08.
- ^ a b Grubb, P. (2005). "Order Perissodactyla". Iti Wilson, D.E.; Reeder, D.M (dagiti ed.). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (Maika-3 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. pp. 630–631. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- ^ Internasional a Komision iti Soolohiko a Nomenklatura (2003). "Panag-usar kadagiti 17 a naisangayan a nagan a naibatay kadagiti naatap a sebbangan nga inunaan babaen ti wenno kontemporeario kadagiti naibatay iti napaamo nga ayup (Lepidoptera, Osteichthyes, Mammalia): nakonserba. pamanunotan ti 2027 (Kaso 3010)". Bull.Zool.Nomencl. 60 (1): 81–84. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-21.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Kabalio iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Wikipedia:Annuroten ti panagikkat
Daytoy ket dagiti annuroten ti Ilokano Wikipedia kadagiti panagikkat ti pampanid babaen dagiti admisnistrador. Bayat a dagiti agar-aramat ket makablanko kadagiti panid, dayta a panid ket mabalin pay laeng a makita wenno maserrekan babaen dagiti pakasaritaan ti panagurnos. No ti panid ket ikkaten ti maysa nga administrador, dagita kasisigud a pakasaritaan ti panagurnos ket saanen a makita dagiti agar-aramat a saan nga administrador. Dagiti laeng administrador ti nakapabaelan nga agikkat ken agisubli kadagiti kastoy a panid.
Adda dua a kita ti panagaramid ti panagikkat ditoy, ti konsenso a panagaramid ti panagikkat ken ti pagalagadan para iti nadaras a panagikkat.
Konsenso a panagaramid ti panagikkatUrnosen
Pamay-anUrnosen
Ti sinoman nga agar-aramat ket makaisingasing iti panagikkat ti maysa a panid para iti aniaman a rason. Dagiti agar-aramat ket mabalinda a pakitungtungan iti daytoy a panagkiddaw ti panagikkat ditoy. No agkidkidaw kadagitoy a panagikkat ikabil ti plantilia a {{kiddaw nga ikkaten}} (kitaen daytoy a plantilia {{kiddaw nga ikkaten}}) iti ngato ti maysa a panid tapno mapaammoan dagiti agar-aramat, ken agaramid ti baro a paset idiay pagkiddawan para iti panagikkat. No agkiddaw kadagiti panagisubli ti naikkat a panid usaren met ti pagkiddawan para iti panagisubli ti naikkat a panid.
Alagadan para ti nadaras a panagikkatUrnosen
Ti annuroten ti Ilokano Wikipedia ket pakabaelanna dagiti administrador kadagiti panagikkat ti pampanid a makasabat ti maysa wenno ad-adu pay kadagiti alagadan para iti nadaras a panagikkat. No suppiatem iti kasta a panagikkat, mabalinmo nga ilista idiay pagkiddawan para iti panagisubli ti naikkat a panid.
No kayatmo ti agisingasing ti maysa a panid iti nadaras a panagikkat, ikabil ti {{|Ikkaten|rason}} (kitaen daytoy a plantilia {{Ikkaten}}) iti rabaw iti dayta a panid. Daytoy ket agikabil idiay Kategoria:Kandidato ti nadaras a panagikkat.
SapasapUrnosen
- S1. Awan ti kaipapananna a linaon wenno pakasaritaan.
- Dagitoy ket mairaman dagiti panagsubok, minamaag, awan linaon wenno awan ti kaipapananna a linaon, dagiti nalabes nga aramid ti tao wenno automatiko a panagaramid kadagiti pungol a panid a saan a makaited ti pagimbagan iti Ilokano Wikipedia, nadadael a ladawan, nayanaup a panagblanko ti panid, wenno dagiti ania man a bandalismo.
- S2. Panaglabsing kadagiti pakaammo a maipanggep ti sibibiag a tattao ken pammadpadakes.
- Dagiti pammadpadakes ken dagiti aniaman a panaglabsing dagiti pakaammo a maipanggep ti sibibiag a tattao.
- S3. Dagiti namindua a naipablaak ken dati a naikkat a pampanid babaen ti annuroten ti panagikkat.
- Dagiti panid a namindua a naipablaak ken dati a naikkat a pampanid babaen ti daytoy nga annuroten malaksid no napasayaaten ti pannakaisuratna ken saanen a maidasig a kas kandidato ti panagikkat.
- S4. Naiparit nga agparparawad.
- Dagiti linaon nga inaramid ti maysa a naiparit nga agar-aramat ken inurnos laeng ti maysa a naiparit nga agar-aramt kalpasan ti pannakaiparit nga adda ti pannakabalin ti nadaksan a pammati. Dagiti nasayaat a parawad dagiti naiparit nga agar-aramat ket nasken nga awaten, ngem no adda nadaksan a pammati iti daytoy nga aramid nasken a panunoten nga umuna dagitoy.
- S5. Redundante.
- No adda dagiti panid nga agpapada ken awan ti adu unay a pagiddiatan ken baetanda a pakasaritaan.
- S6. Panaglabsing ti Karbengan ti kopia
- Dagiti linaon a nalawag ken napaneknekan a panaglabsing ti karbengan ti kopia, wenno linaon a dati a naikkat gapu ti panaglabsing ti karbengan ti kopia.
- S7. Kiddaw ti nagsurat.
- Ti panagikkat babaen ti panagkiddaw iti nagsurat, no ti maysa a nagsurat ket isu laeng ti nagparawad ken awan ti adu unay a linaon ken makaited ti kaimbagan ti Ilokano Wikipedia, agan-annad no agikkat kadagiti kastoy a panid ngamin ket amin a naiparawad ditoy a wiki ket nalisensian babaen ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License (CC-BY-SA) ken GNU Free Documentation License (GFDL) a panag-lisensia.
- S8. Dagiti pampanid ken midia a papeles a nalawag a di maitunos.
- Dagiti pampanid ken midia a papeles a nalawag a di maitunos iti daytoy a wiki wenno iti daytoy a komunidad, malaksid no adda ti naipakaammo ken naipalawagan a linaon ti pakasaritaan.
- S9. Dagiti naisurat iti ganganaet a pagsasao.
- Dagiti naisurat iti ganganaet a pagsasao a kinopia manipud ti sabali a pagsasao ti Wikipedia, dagiti saan a nasayaat wenno aglalaok a pagsasao ti pannakaipatarusna nga artikulo ken dagiti saan a maawatan wenno panagsubok ti pagsasao nga Ilokano. No ti maysa nga artikulo ket naggapu iti sabali a pagsasao ti Wikipedia ken narugian a naipatarus kitaen no mabalin nga arayaten daytoy a panid ken mabalin nga ikabil idiay Wikipedia:Dagiti panid a nasken a maipatarus iti Ilokano. Dagiti artikulo ditoy a kategoria a saan a maarayat ket mabalin a maikkat babaen ti daytoy nga annuroten ti panagikkat.
Dagiti ladawanUrnosen
- L1. Dagiti ladawan nga adda idiay Wikimedia Commons.
- Dagiti papeles a duplikado wenno adda dagiti kapadpadana ken mabalin a magun-od idiay Wikimedia Commons.
- L2. Dagiti ladawan nga aglabsing ti karbengan ti panagkopia.
- Dagiti ladawan nga aglabsing ti karbengan ti kopia ken dagiti ladawan nga aglabsing ti annuroten ti nawaya a panagusar.
- L3. Dagiti ladawan nga awan lisensiana.
- Dagiti ladawan awan lisensiana wenno dagiti ladawan a di-ammo ti nagtaudan.
- L4. Dagiti daan a ladawan wenno saanen a maus-usar.
- Dagiti daan ken saanen a maususar a ladawan wenno nababa ti grado ken saan a nasayaat ti pannakaramidda.
Dadduma payUrnosen
- D1. Dagiti saan a kontrobersial a panagikkat.
- Dagiti saan a kontrobersial a panagikkat a kas dagiti panagikkat ti panid tapno maiyalis wenno maitipon ti pakasaritaan ti maysa a panid, panagsimpa kadagiti madi ti pannakailetrana a titulo ti pammpanid, dagiti saanen a masapul a kategoria, ken dagiti saanen a maus-usar a plantilia ken modulo.
- D2. Dagiti saanen a masapul wenno naputed a baw-ing.
- Dagiti baw-ing a naputed nga awan wenno awan ti adu unay ti pakasaritaanna.
- D3. Dagiti saanen a masapul a tungtungan ti panid.
- Dagiti tungtungan ti panid a dati a naikkat, aglaon laeng ti bandalismo a tungtungana a panid, saan a maitutop ti linaon ti artikulo wenno awan ti linaonna. (Agbiruk kadagiti naulila a tungtungan ti panid)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bacolod
Ti Siudad ti Bacolod ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas. Isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Negros Occidental. Kabeddengna ti Siudad ti Talisay iti amianan, ti ili ti Murcia iti daya, ti Siudad ti Bago iti abagatan-a-laud, ken ti Lingsat Guimaras iti laud.
Naindayegan ti Siudad ti Bacolod gapu iti Piesta ti Maskara a maang-angay ditoy iti kada bulan ti Oktubre.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Bacolod ket nabingbingay a politikal kadagiti 61 a barbaranggay.[2]
- Alangilan
- Alijis
- Banago
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Baranggay 5 (Poblacion)
- Baranggay 6 (Poblacion)
- Baranggay 7 (Poblacion)
- Baranggay 8 (Poblacion)
- Baranggay 9 (Poblacion)
- Baranggay 10 (Poblacion)
- Baranggay 11 (Poblacion)
- Baranggay 12 (Poblacion)
- Baranggay 13 (Poblacion)
- Baranggay 14 (Poblacion)
- Baranggay 15 (Poblacion)
- Baranggay 16 (Poblacion)
- Baranggay 17 (Poblacion)
- Baranggay 18 (Poblacion)
- Baranggay 19 (Poblacion)
- Baranggay 20 (Poblacion)
- Baranggay 21 (Poblacion)
- Baranggay 22 (Poblacion)
- Baranggay 23 (Poblacion)
- Baranggay 24 (Poblacion)
- Baranggay 25 (Poblacion)
- Baranggay 26 (Poblacion)
- Baranggay 27 (Poblacion)
- Baranggay 28 (Poblacion)
- Baranggay 29 (Poblacion)
- Baranggay 30 (Poblacion)
- Baranggay 31 (Poblacion)
- Baranggay 32 (Poblacion)
- Baranggay 33 (Poblacion)
- Baranggay 34 (Poblacion)
- Baranggay 35 (Poblacion)
- Baranggay 36 (Poblacion)
- Baranggay 37 (Poblacion)
- Baranggay 38 (Poblacion)
- Baranggay 39 (Poblacion)
- Baranggay 40 (Poblacion)
- Baranggay 41 (Poblacion)
- Bata
- Cabug
- Estefania
- Felisa
- Granada
- Mandalagan
- Mansilingan
- Montevista
- Pahanocoy
- Punta Taytay
- Singcang-Airport
- Sum-ag
- Taculing
- Tangub
- Villamonte
- Vista Alegre
- Handumanan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Bacolod | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
LAOAG CITY – Inbatad ni Brgy. Chairman Elmer Lorenzo iti Brgy. Zamboanga ditoy siudad ti Laoag nga agtultuloy ti imbestigasyon iti pannakaibelleng ti dua a natay a pangganakan a baboy iti kapanagan.
Segun ken ni Lorenzo immuna nakaawat ti report manipod iti concern citizen a kabarangyanna seknan ti naibelleng a baboy.
Kuna na a dagus na nga inyuman daytoyo iti biang ti City Health Office.
Inbatad na a kas pammalakad ti CHO ket naikali dagiti natay a babay ken naiyuswat ti disinfection iti mismo a nakaibellengan dagitoy.
Kabayatanna, kunas Lorenzo a ti nakaibellengan dagiti baboy ket adayo met iti kabalbalayan.
Immunan nga inpakaammo ti kapitan a basar iti inisyal a panagimbestigar da ket nakita ti care taker ti quarry area nga asideg ti nakaibellengan dagiti baboy nga adda ti lugan a truck a napan iti lugar iti oras ti alas tres ti parbangon ken posible a daytoy ti nagibelleng ti baboy.
Inbunannag ni Lorenzo nga iti pannakareview ti CCTV ket pudno nga adda ti truck a nagsubli-subli iti lugar ken daytoy ket kukua met laeng ti kabarangyanda.
Nu pay kasta, kuna ti kapitan a basar iti pannakainnuman da iti maitudtudo a napan nagibelleng ti natay a baboy iti kapanagan ket naiget a naglikudan na daytoy.
Gapu iti daytoy, inbatad na nga agtultuloy ti panagimbetigarda tapno maestablisar ti agtagikua kadagiti baboy.


text:
David Hilbert
Ni David Hilbert, ForMemRS[1] (Aleman: [ˈdaːvɪt ˈhɪlbɐt]; Enero 23, 1862 – Pebrero 14, 1943) ket maysa idi nga Aleman a matematiko. Isu ket nabigbigan a kas maysa kadagiti kaimpluensiaan ken dagiti unibersal a matematiko iti maika-19 a siglo ket ti nasapa a maika-20 a sigsiglo. Ni Hilbert ket isu ti nakaduktal ken nangirang-ay kadagiti nawatiwat a sakop kadagiti kammasapulan a kapanunotan kadagiti adu a pagobraan, a mairaman ti di agdumaduma a teoria ken ti aksiomasisasion iti heometria. Isu pay ti nangiyannurot ti teoria dagiti limbang ni Hilbert,[3] maysa kadagiti pundasion ti maiyannnong a panagusig.
Ni Hilbert ket nangampon ket naessem a nangiyaddang ti disso a teoria ni Georg Cantor ken dagiti transpinito a bilang. Ti nadayeg a kas pagarigan iti panangidaulona iti matematika iti 1900 a presentasionna kadagiti urnong ti problema a nangidisso ti dalan para kadagiti adu a panagsukisok ti matematika iti maika-20 a siglo.
Ni Hilbert ken dagiti estudiantena ket nangipadawat iti adu iti panangipatakder iti kinainget ken panagiranga-ay kadagiti nangruna a ramit nga inus-usar iti moderno a maipapan ti matematika a pisika. Ni Hilbert ket ammo a kas maysa kadagiti nagpundar iti teoria ti paneknek ken matematikal a teoria, ken ti pay maysa kadagiti immuna a nangilasin ti baetan ti matematika ken metamatematika.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Weyl, H. (1944). "David Hilbert. 1862–1943". Obituary Notices of Fellows of the Royal Society. 4 (13): 547–526. doi:10.1098/rsbm.1944.0006.
- ^ Richard Zach, "Programa ni Hilbert", Ti Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia.
- ^ "David Hilbert". Encyclopædia Britannica. 2007. Naala idi 2007-09-08.
- ^ Zach, Richard (2003-07-31). "Programa ni Hilbert". Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia. Naala idi 2009-03-23.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni David Hilbert iti Wikimedia Commons


text:
Kanton ti Schwyz
Ti Schwyz (Aleman Schwyz (tulong·pakaammo)) ket maysa a kanton idiay tengnga a Suisa idiay nagbaetan ti Alpes iti abagatan, ti Danaw Lucerna iti laud ken Danaw Zurich iti amaianan, a naipatengnga ti lawlaw ken naipanaganan manipud ti ili ti Schwyz.
Daytoy ket maysa kadagiti nangbangon a kanton ti Suisa; ti Suisa a Pagalagadan nga Aleman a nagan ket, Schweiz, daytoy ket naala manipud ti nagan ti kanton, ken ti wagayway iti Suisa manipud ti bukodna nga eskudo. Para iti pakasaritaan ti nagan, kitaen ti Schwyz. Ti Suiso a Pederal a Dokumento iti Linteg ket maipakita idiay Schwyz. Ti amianan a daya ti ili ti Schwyz ket ti Einsiedeln Abbey.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Land Cover - Kantone und Grossregionen nach 6 Hauptbereichen naala idi 27 Oktubre 2017
- ^ "Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit". bfs.admin.ch (iti Aleman). Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB. 31 Disiembre 2019. Naala idi 6 Oktubre 2020.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kanton ti Schwyz iti Wikimedia Commons


text:
Jennifer Lawrence
Ni Jennifer Shrader Lawrence (nayanak idi Agosto 15, 1990) ket maysa nga Amerikana nga aktres. Naiyanak ken dimmakkel idiay Louisville, Kentucky. Idi agtawen iti 14, isu ket naduktala babaen ti skawt ti talento idiay Siudad ti New York. Ti immuna a nangruna a papelna ket kas ti nangruna a miembro ti sitcom iti The Bill Engvall Show (2007–09). Immuna a napan iti pelikula iti pangsuporta a papel iti Garden Party (2008), kalpasanna ti nabigbig a papelna iti nawaya a drama ti Winter's Bone (2010).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Jennifer Lawrence iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Jennifer Lawrence iti Wikiquote (iti Ingles)
- Jennifer Lawrence iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Jennifer Lawrence iti TCM Movie Database
- Jennifer Lawrence iti Box Office Mojo


text:
Pagsasao nga Abellen
Ti Abellen, Abenlen, wenno Aburlin ket ti pagsasao a Sambaliko. Daytoy ket addaan iti agarup a 3,500 nga agsasao (Stone 2005) ken isasao dagiti bassit a komunidad ti Aeta idiay probinsia ti Tarlac, Filipinas.
Dagiti lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Inreporta ti Ethnologue dagiti agsasao iti Abellen kadagiti sumaganad a lokasion idiay probinsia ti Tarlac.
Inreporta pay ni Himes (2012)[4] ti lokasion ti Abellen iti sitio Loob-Bunga, baranggay Poon Bato, Botolan, Zambales.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pagsasao nga Abellen iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Abellen iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Abenlen Ayta". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Himes, Ronald S. 2012. “The Central Luzon Group of Languages”. Oceanic Linguistics 51 (2). University of Hawai'i Press: 490–537.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Camarines Sur
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Camarines Sur, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo, maikapat ken maikalima a distrito ken dagitoy ti agdama a pannakabagi ti Probinsia ti Camarines Sur ken ti naway a siudad ti Naga iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Camarines Sur ket nairepresenta idi a kas paset ti Ambos Camarines aginggana idi naikkan ti bukodna a pannakabagi idi 1919. Daytoy ket nabingbingay kadagiti dua a lehislatibo a distrito aginggana idi 1972. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion V manipud idi 1978 aginggana dii 1984, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986 ket nagbutos kadagiti uppat a sapasap a pannakabagi. Idi 1986, daytoy ket nabaliwan naidistrito manen kadagiti uppat a lehislatibo a distrito.
Ti pannakaipasa ti Republika Tignay 9716 ket nagpartuat ti naipatinayon a distrito kadagiti ili manipud kadagiti umuna ken maikadua a distrito, a nagbutos ti immuna a bukodna a panakabagi a nangrugi kadagiti panagbutos ti 2010. Dagiti numeriko a pannakaidasig kadagiti distrito ti probinsia ket nabaliwan pay a kas resulta tapno maisaad ti baro a distrito. Ni Senador Noynoy Aquino ket sinupiatanna ti kontrobersial a linteg iti korte, nangisuppiat idi a daytoy ket saan a naibatay iti linteg gaputa ti pannakabingbingay manen ket agpartuat ti distrito a saan a makasabat ti nasken a populasion ti 250,000 a kas naibaga iti Batay-linteg.[1] Nupay kasta, ti Kangatuan a Korte ket inbagbgana a ti pannakaparuat ti diatrito a saan a makasabat ti nasken a populasion ti 250,000 iti batay-linteg ket alagaden a maipakat laeng kadagiti siudad, saan a dagiti probinsia, ken isunga inbagbgada a daytoy ket naibatay iti linteg.[2]
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cabusao, Del Gallego, Lupi, Ragay, Sipocot
- Populasion (2010): 190,207
1987–2010[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cabusao, Del Gallego, Libmanan, Lupi, Minalabac, Pamplona, Pasacao, Ragay, San Fernando, Sipocot
-  ^1 Naidutok a Sekretario ti Busbos ken Pannagimaton idi Pebrero 5, 2006.
1919–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cabusao, Calabanga, Camaligan, Gainza, Libmanan, Lupi, Magarao, Milaor, Minalabac, Naga (nagbalin a siudad idi 1948), Pamplona, Pasacao, Ragay, San Fernando, Sipocot, Del Gallego (nabangon idi 1936), Bombon (nabangon idi 1949)
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Gainza, Libmanan, Milaor, Minalabac, Pamplona, Pasacao, San Fernando
- Populasion (2010): 300,681
1987–2010[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Naga
- Dagiti ili: Bombon, Calabanga, Camaligan, Canaman, Gainza, Magarao, Milaor, Ocampo, Pili
1919–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Baao, Bato, Buhi, Bula, Caramoan, Goa, Iriga (nagbalin a siudad idi 1968), Lagonoy, Nabua, Pili, Sagñay, San Jose, Siruma, Tigaon, Tinambac, Garchitorena (nabangon idi 1949), Ocampo (nabangon idi 1949), Balatan (nabangon idi 1951), Presentacion (nabangon idi 1969)
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Naga
- Dagiti ili: Bombon, Calabanga, Camaligan, Canaman, Magarao, Ocampo, Pili
- Population (2010): 473,235
1987–2010[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Caramoan, Garchitorena, Goa, Lagonoy, Presentacion, Sagñay, San Jose, Siruma, Tigaon, Tinambac
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Caramoan, Garchitorena, Goa, Lagonoy, Presentacion, Sagñay, San Jose, Siruma, Tigaon, Tinambac
- Populasion (2010): 398,422
1987–2010[urnosen | urnosen ti taudan]
Maika-5 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
“Kaslaka met laengen maikkan iti award.” Inkidag ni Estrella. Dinillawna man ngatan ti kawesko. Kadduak a mangisursuro iti distrito ti San Tiburcio. Nagasgasat ketdi ta iti sentro ti assignmentna. Ngem kadatao, masapul pay la nga umuli iti bantay tapno laeng madanon ti pagadalan a yan dagiti ubbing.
Wen, maysaak a mangisursuro iti Licungan Primary School.
Immisemak laeng iti kinunana, nalipatan nan sa nga awarding ceremonies a talaga ti okasion ita. Ta iti daytoy nga aldaw, mapadayawan ti mangisursuro a modelo gapu iti napintas a gapuanan ken naaramidanda iti benneg iti edukasion.
“Apay ngata met nga i-require pay laeng ni Mr. Laurente nga umaytayo amin ditoy programa ket mabalin met a saan.” Kinuna manen ni Estrella. Ni Mr. Laurente a kunana ket isu ti agdama a division superintendentmi. Ti naganna ket Valeriano.
“Ti panangkita kano iti modelotayo tapno isu ti tuladen—as if…”
“Ket rumbeng koma a saan la maymaysa ti maikkan ti award. No sangapulo koma, bareng mairamanak met nga agrampa dita ngato with matching kaway-kaway.”
‘Tagtagarin ket mangrugin ti programa, timmakderen ti emceetayo.” Indussagko kenni Estrella ket dimakkel ti subsobna.
Timmakder ti emcee a nakaarwat iti lavender a casual a gown. Am-ammok ti rupana, ngem diak ammon ti naganna. Classmate ko idi. Idi kimmita kaniak ket inisemanak.
“Naimbag nga aldaw padak a mangisursuro. Iti daytoy nga aldaw, rambakantayo ti 88th Founding Anniversary ti dibisiontayo ken ti panakapadayaw iti Most Outstanding Teacher of the Year. Wen, iti daytoy nga aldaw, padayawantayo ti naisangsangayan a mangisursuro a nakaipaay iti kangatuan a kalidad iti propesion ti kina-maestra. Isuna ti mangisursuro a di nangisukat ti bannog, rigat ken sakripisio iti kuarta ken gin-awa. Inikkanna dagiti ubbing iti lawag a naiwawa iti pagsiriban.
Ngem tapno naan-anay a malukatan daytoy a programatayo iti daytoy nga aldaw, tumakdertayo amin iti panglukat a kararag a sarunuento metten iti panakakanta iti nailyan a kansiontayo.”
Napalabas
NARIKNAK ti kunada nga agtatapaw a ragsak idi maipaima kaniak ti maysa a surat a naggapu iti dibisionmi. Ti ahensia a nagtaudanna ket Ministry of Education. Agtawenak iti 23. Volunteer teachernak idi iti San Antonio Elementary School. Pagadalan a masarakan iti kaaruba ti barangaymi.
Nailanad iti surat a mapanak iti distritomi ta ibagada no sadino ti papanak a pagisuruan.
Balonko ti regget ken ragsak, napanak iti opisina ni Ms. Esmeralda Cristobal. Pinasungadannak met iti nasam-it nga isem kagiddan iti panangibalikasna iti : “Congratulations Ms. Edelina Sayged.”
Ngem diak ammo no nagbingngi ti isemko wenno naglabaga ketdi ti pingpingko idi imbaga a ti pagisuruak ket iti Licungan Primary School.
“Sadino daydiay, Ma’am.” Ammok a kabanbantayan daytoy a lugar—sursurong a kunada. Ket segun iti sarsarita, maysa nga aldaw ti pagpagnaen sakbay a makadanon. Diak ammo no eksaherado ngem maymaysa ti kayatna sawen, dagiti maipurpurwak ditoy ket dagiti mangisursuro nga addaan iti anus ken gagem kas maysa a maestra (mabalin pay a kunaen a dagiti kagurgurada a maestra). Ta no aginmamaestraka laeng, sigurado nga agikkatka.
Diak met malagipen no kasano ti panangsungbat idi kaniak ti district supervisormi. Ti ammok laengen ket idi adanakon iti balay nga agpakpakada kada Amang Kulas ken Inang Toning.
Saan nga agsangsangit ngem ammok a nadagsen ti barukong ni Inang.
“Mabalinmo ti agbabawi, adu pay ti gundaway a para kenka.” Kunana.
“Ti panagbabawi ket saan a nasapataan, Inang. Kaykayatko nga arakupen ti sinapataak.”
“Toning, ti rumbeng a panunotem ket ti kina-indaklan ta anakmo ta ti pangisurruana ket iti maysa a lugar a rumbeng a maikkan iti edukasion. Ti isurom sadiay ket dagiti agkasapulan, saan ket dagiti agngayangay laeng.”
“Agyamanak, Amang, maawatannak.”
“Inton bigat ket itulodka, nakkong.” Kinitana ti asawana. “Toning, tulongam ta anakmo a mangisagana kadagiti gargaretna ket naan-anay a maestran iti yuulina idiay Licungan.”
Aldaw ti Domingo idi nagrubbuatkami kenni Amang. Napanak pay naki-worship iti kapiliami sakbay a napankami. Kayatko a bussogen iti ispiritual ti kinataok tapno iti kasta ket natibkerek; bareng isursurotna ti emosion ken pisikalko.
Dua a darakkel a bag, sabali laeng ti dua a karton nga intugotko. Kinasapulan ni Amang ti tulong dagiti kasinsinko a da Anton ken Arky tapno maidanon dagitoy iti pangsabtan kaniak dagiti agnanaed iti Licungan.
Idi addakamin idiay Sawwangan, uppat a tangkiran a lalaki ti nagpakaammo nga isuda kano ti mangsabat kaniak. Nagyamanak kadakuada, inyam-ammok ni Amang ken dagiti dua a kasinsinko.
“Makaammoka la koman, Basti a mangsalaknib iti balasangko. Ipaimak kenkan ti seguridadna.” Kinuna ni Amang iti natangken a bosesna. Ammok nga ingagarana a pinalalaki ti bosesna.
“Wen, Apo, awan ti mangan-ano kenni Ma’am Edel idiay Licungan. Agserbi isuna iti masakbayanmi gapuna a serbianmi met isuna iti agdama.”
Sakbay a pimmanaw ni Amang, kinasaritanak iti nalapat. Sumarot dagiti naamaan a balikasna. No gayam umadayoka ket mariknam dagiti kaipapanan ti tunggal binatog. Adu ti pammalagipna kaniak, ngem maymaysa laengen ti malagipko ita.
“Dios ti kumuyog, Anak.”
Ket timmalikudak, simmurotak kadagiti uppat a taga-Licungan a nangawit kadagiti ramit, abasto ken gargaretko.
“Adayo kadi ti Licungan?” Indamagko idi adda ngata sangapulo a minutos a magmagnakami.
“Asideg laeng, Ma’am.” Kinuna ti maysa kadakuada nga idi agangay ket naammuak ti naganna nga Arsing.
Nakaangesak, ta biddut gayam ti nangnangegkon a sarita iti kinaadayo ti barangayda.
Ngem diak napanunot a taga-banbantay gayam ti kinasaritak. Ket ti asideg kadakuada ket tallo nga oras a magmagna. Ket no ti kas kaniak a di sanay a magna, a maminpat nga agsardeng, alaenna gayam ti lima nga oras.
Umuli iti bakras, kumalipkip iti bato, aguyas iti teppang ken lumagto kadagiti bato: daytoy ti dana nga agturong iti Licungan.
Diak binilangen no mano a bantay ti inulimi. Nakarkaro a diak binilang no namin-anoak a nagkararag ta kayatkon a makadanonkami.
“Asidegen?” Iti maminsan pay ket dinamagko manen. Mangrugin a kanen ti sipnget ti lawag. Kas maysa a balasang ket adda latta danagko, nangruna ket lalaki dagiti kadduak. Ngem kunada met ketdi a dida pulos manggundaway, uray mangiggem la koma iti ima. Ngem pagdanagak pay ket amanganto ketdi adda dagiti NPA a masalawanmi.
Diak ammo no pumudno ti mapanunotko, ta idi nakasalogkami iti maysa a karayan ket agin-inanakami, idi nangegko laengen dagiti karasakas ken arimpadek ti sumurok-kumurang 10 nga NPA.
“Kakaddua, marabiankayon.” Kinuna ti maysa nga amasona a nakaiggem iti M-16. Kas madlawak ket isu ti mangidadaulo kadakuada.
“Wen, Ka Lorna, sinukonmi ngamin ti kabarbaro a mangisuro iti pagadalantayo. Ni Ma’am Sayged.” Insungbat ni Basti nga awan man laeng ti naaripapak a panagbutengna.
“Nagsayaat a damag. Dakkel a tulong kadatayo ni Ma’am tapno mamuli ti panpanunottayo… saan laeng dagiti ubbing.” Kinitanak. “Ammok ti marikriknam, Ma’am, ngem dika madanagan, ta sabali ti aramidmi iti madamdamagmo iti baba.”
Ngem saan latta a mapukaw ti danag iti barukongko. Nangruna ket makitak dagiti igamda a nagdarakkelan.
Nakaangesak idi timmakderkami kada Arsing.
“Sige, Ka Lorna, yun-unamin. Ket ne, amangan no diminton makita ti dalanmi.”
“Ala, annadanyo ni Ma’am Edel, ipaayyo kenkuana ti panangilala ken panangtaripato.”
“Pakadayawanmi nga ipaay dayta kenkuana, Ka Lorna.”
“Sige ngarud, Apo, mapankamin.” Kinunak.
Pinaludipak ti rupa ni Ka Lorna idi pumanawkamin. Naamo ti rupana. Agtayag la ngata iti 5 flat, ket nupay pamudawen ngem adu garungyad iti rupana. Idi nasiputanna ti panangkitak ket inisemanak a kasla ketdin naalanan ti riknak a diakto ibagbaga kadagiti military nga adda nakitak nga NPA.
“Asidegtayon, Ma’am, bassit la nga anusen.” Kinuna ni Basti.
“Kasano ti kayatmo a sawen. Oras kadi pay a magmagnatayo?” Naidamagko.
Immisem, tinangadna ketdi ti bantay nga adda iti sanguananmi ket intudona daydiay.
“Iti dayta a bantay, Ma’am, maminsan laengen nga anges ket nakaulitayon.”
Nagyamanak, ta makitkitak dagiti kasla raniag sadiay a gapuanan ngatan ti panaglutlutodan iti pangrabii. Ket no makitkitakon, kayatna sawen, asidegen.
Nagnaak… agingga a nabannogak manen nga umul-uli. Mangallilaw gayam ti mata no dadduma. Nakurang maysa nga oras daydiay nga inulimi sakbay a nakadanonkami iti purokda.
Sinabatdakami dagiti agindeg iti lugarda. Nakurang sangagasutda ngata, agraman dagiti ubbing. Diakon inikkan importansia ti kinadungritda ken ti pay-odda. Ta ad-adda ti bannogko ti nariknak. Diak pay ket ammo no naalak pay ti immisem.
“Pagdagusak, Apo?” Isu ti malagipko nga indamag.
Nangitayag ti imana ti maysa a babai nga agtawen ngata iti trentay singko. Nagpasango sa innalawatna ti bag nga ig-iggamak.
“Idiay balay, Ma’am. Siak ni Imelda. Ala, umaykan ta aginanaka, ammok a nabannogkan.
Sinurotko ni Imelda, linabsanmi ngata ti tallo a balay idi nagsardeng iti batog ti balayda. Ti diding ken ti datarna ket naaramid kadagiti natablon a kayo. Napuskol ketdi ti panakaaramidna. Immunegkami ket nakitak ti salas ken ti kusina a sangsangkamaysa.
“Daytoy ti balaymi, Ma’am, ala, paspasensiaamon.”
“Awan problema kaniak, agpapada laeng ti kasasaadtayo. Sadino ngay ti pagturogak?”
Timmakder ket tinurongna ti maysa a kuarto a ti ruanganna ket maysa a lupot. Idi makaunegkami, nanindi daytoy iti lampa ket nakitak ti kuarto nga awanan iti kama. Kayatna sawen, iti datar a naaplagan iti ikamen ti pagiddaak.
Iti dayta a rabii, diakon kinabaelan a ginuyod ti ules iti napalaus a bannog, insigida a nairidepak iti maysa a gangganaet a pagtaengan. Diak narikna ti kersang ti datar a tabla.
SANGAPULO ket pito nga ubbing: innem a babai ken uppat a lalaki—dagitoy ti isurok iti grade one. Iti malem ket dagiti grade two a sangapulo ket waloda. Nagbassiten, kunkunak iti nakemko. Ngem ad-adda a nakatiliwan ti imatangko iti di pay nalabaan a kawesda.
Tunggal maysa ket pinatakderko tapno yam-ammoda ti bagida. Natulnogda ketdi a nangibaga kadagiti naganda.
“My name is Alesandra Buy-ongan, I am ten years old, I thank you.” Kinuna ti maysa nga ubing sa nagsublin iti tugawna.
“A, e, Alesandra. Dikan sa pay nagdalus iti imam. Ammoyo class, no umaykayo iti school, masapul a neat kayo. Agdigoskayo. Saan nga atiddog ti kukoyo ta ngumisit ta napunno ti daga. Pagumokan dayta ti makunkuna a germs.” Cleanliness ti ibagbagak.
Timmakder ni Alesandra sana kinita dagiti kukona. Makasangsangit ngata ta kasla nangegko ti panagsinglotna.
“Ma’am, sorry, nagdigosak met itay, ngem nakuyasyasak ngamin itay agpakastoykami.”
“Sadino ti naggapuanyo, ket ditoy met iti arubayan ti schooltayo.”
“Siak ngamin Ma’am ket naggapu pay idiay Takneng, alas sais ti parbangon idi nangrugikami a magna ta pagisu a nadanonmi ti flag raising ceremony.”
Naammuak agangay, nga agriingda gayam dagitoy nga ubbing iti alas singko ti parbangon a kagiddan (wenno umun-una pay) dagiti dadakkelda. Agisaganada kadagiti balonenda a kamote wenno saba, alas sais iti parbangon ket rugianen ti agarup sangapulo ket lima nga ubbing ti magna iti bimmituka a dalan nga umay ditoy, lasaten ti tallo a rangtay, kumalipkip iti bantay tapno laeng makasambot iti basa. Daytoy ti kaasitgan a pagadalan kadakuada—ti magna iti maysa ket kaguddua nga oras.
Nasirnaat pay laeng ita. Ket kasanon no panagtutudon?
Kasla siak ti nabainan iti sanguanan ni Alesandra.
Ti sakripisiok nga immuli ditoy nga agisuro ket awan gayam iti kitkitda tapno laeng umayda agadal. Sa ita, dildillawek pay ti kinarugit ti kukoda.
Iti panaglabas ti aldaw, natakuatak a ti panangisuro kadagiti ubbing ditoy ket saan laeng iti panagbasa iti ABAKA wenno ‘A is for Apple’, wenno 1 plus 1 equals two. Wenno panangisuro kadakuada iti kanta a Bayang Magiliw ken panangikabisa iti Panatang Makabayan.
Ti adal ket saan iti bibig a rummuar no di ket maimula iti pusoda. A maammuanda a ti letra ket lawag ken ti numero ket biag.
Ket maragsakanak ta dengdenggendak.
Ket bareng mautobda a ti lubong ket saan laeng a pagpatakderan ti kalapawda.
Saanen a nagbalin a buribor dagiti aldaw nga aglabas kaniak. Nautobko a ti propesion ket saan a trabaho, no di ket karbengan ken rebbengen.
No panawen ti panagtutudo a mapupokda iti tallo a bulan ta awan ti makalasat iti dakkel a karayan. Mapupokak met iti uneg iti tallo a bulan. Ket no agsidada iti pusi ti balatong wenno utong a nalaokan iti uggot ti kamote wenno sayote. Isu met kaniak.
Naimas met—iti damona, ngem nairuam met laeng ti dilak iti nalab-ay a raman.
Ket no tiempo ti panagaani… makianiak met.
“Nee, Ma’am, nakaiggemka met ti gumpay. Dimo kunaen a makigapaska met kadakami ditoy bantay.” Ni Manong Mandong ti nagkuna. Baro pay. Ngem saan nga agar-arem kaniak. Maestranak ngamin kano.
Iti ulok ket ti payabyab a kawayan a kasla ulo ti uong ti panakaaramid. Iti imak a nakaiggem ti kumpay ket ti polo a long sleeves tapno di unay magarungyadan iti natadem a dawa ken bulong ti pagay. Inpagatangko daytoy kenni Amang.
“Awan met kuaek, Manong. Maan-ano, aya, a mawatwat dagitoy ramayko ken mabalikkog met bassit daytoy bukotko.” Insungbatko. “Ken, ikkandakto ti bulnosko, wen. Iyawidkonto ta ipasawko kenni Amang idiay baba.”
“Ay ket, saandaka a pawilan iti kalikagummo, Ma’am. Ala man ngarud, tapno iti kasta ket maisuronakami iti umno a panaggapas.”
“Awan ti maisurok kadakayo iti panagtalon, ta adda iti ramay ti panagtalon. Sikayo ketdi ti mangigiya kaniak. An-anusandak ta nabuntogak.”
No iladawak ti panakipasetko kadakuada… naragsak. Ta isu la daytoyen ti linglingayko. Ta ania koma ti lailang ditoy ket awan met ti mall a mapasiar. Awan ti baybay a paglanguyan. Awan ti computer a pag-internetan. Daytoy laeng ti rikus ti biag ti maysa a mangisursuro iti sursurong: makariing iti bigat ket mangan—agisuro iti bigat ket mangan—agisuro iti malem—agawid iti alas kuatro, ket mangan.
Iti rabii ket agtangtangadakto laengen a mangkitkita kadagiti bituen ta awan metten aramidek. No mannaniwak koma ket adun a daniw ti naaramidko gapu iti kinaraniag ti bituen ditoy surong.
Awan telebision, awan radio, awan pagiwarnak—awan ti koriente.
Aw-awagak daytoy a panagbiag iti—serenidad.
Nairuamak kadi met laeng daytoy a wagas ti panagbiag? Ti sungbatko—wen.
No agawidak ket ginabsuon ti ipasarabok kada Amang ken Inang. Adda lima kaban ti irik. Maysa a sako ti abokado. Maysa a sako ti papaya. Adda pay pinya. Sayote, kamote, orkidias ket dadduma pay. Ay wen, dagiti kardis, balatong, ken utong.
No idi damo ket binulannak nga agawid, ngem idi bumayag ket tunggal tallo a bulan. Ket no agdinnakkel ti danum iti Amburayan ket innem a bulanen. Ayna, nagdarakkelanen ti gurongko iti kaaddak ditoy. Bay-amman ta make-up ken foundation.
Diak koman napupuotan ti kabayagko ditoyen ngem idi nagsaritakami kenni Estrella iti maysa a seminar nga inatendaranmi.
“Apay ngay nga awan met laengen ti madamagko a panag-long tablemo.” Kinunana.
Long table? Ket kasano nga agkasarnak no awan met kaayan-ayatko. Asino ngarud ti mangarem kaniak no aggigianak met iti banbantay. Dagiti babbaro sadiay ket managbabainda met amin. Ipagarupda a diosanak a masapul laeng a dayawen, saan ket nga asawaen. Duldogda.
Mano tawenkon? Ay, diak kayat a lagipen. Ti kaaddak iti surong ket nasuroken a duapulo a tawen. Ngem iti langa… diak ammo no rumbeng a pabasulek ti kinangato ti lugar a pagisursuruak ta simmabunganay metten dagiti gurongko, nakersang payen dagiti kudilko ta mairumak metten a maki-ammoyo. Ket toy barukongko, dakkel koma a ngem dulpak metten.
Ket ti saludsod, mangasawanak pay ngata? Ay, ti rumbeng a saludsod ket no adda pay mangarem kaniak santo mangasawa kaniak.
“Friend, dika metten nagtagari,” indusag ni Estrella.
“Dandanin, Estrel… abaykanto wen.”
Kalpasan daydi a siminar, dimteng kaniak ti maysa a gasat. Papaayabannak ni Ms. Cristobal a district supervisormi. Adda kano napintas a damagna para kaniak.
“Mano tawenen nga agisursuron idiay Licungan Primary School, Miss Sayged?”
“23 years, Ma’am.”
“Adda kadi diary nga insuratmo bayat iti panaggianmo sadiay?”
“Awan Ma’am.”
“You should have. You know, saan amin ket naikkan iti opportunity a makaisuro kas pudno a maestra. Ket iti dayta a banag, I respect you a lot.”
“Thank you, Ma’am.” Daytoy lattan ti malagipko a naisungbat. Kastoy a talagan sa ti adda masteralna, nalaing a kumurimes ti balikas. Ammona ti rumbeng nga isawang tapno maingato ti morale ti maysa a tao nupay daytoy ket padagsen koma kenkuana.
“Ania mariknam no ibagak nga i-transferkan iti pagisuruam. Maragsakanka kadi wenno maladingitan?”
“Ma’am!” Diak ammo ti isungbatko. Saannak nakasagana iti kastoy a pagteng. Ita ngatan nga agdesisionnak. Ket no itan, panawanak kadin ti kuartok idiay Licungan Primary School; dagiti ubbing nga isursurok sadiay. Di ketdin, idi damo ket daytoy ti tagtagiurayko. Ti pumanaw iti nasulinek a lugar ket mapanak iti yan ti pudpudno a lubong.
“Kas namnamaek, dika a makatagari. Ammok ngamin a ti panagisurom sadiay ket saan a gapu iti adalmo a masapul nga yadalmo kadakuada… no di ket ti kinataom a nagsulbod sadiay. Sometimes, ti dimo kayat iti damo ket isu ti dimo kayat panawan iti udina. Dayawenka la unay Miss Sayged. Ngem dika madanagan, ikkanka ti panawen tapno usigen a nalaing ta riknam.”
“Thank you, Ma’am.” Timmakderak. Agpakadaak koman idi adda ti impakamakamna.
“Ngem gayam, dimo liplipatan ti Foundation Anniversary ti divisiontayo ken ti panakapadayaw iti Most Outstanding Teacher of the Year. Miss Sayged, you presence is highly anticipated.”
“Thank you, Ma’am.”
Agdama
KET ita, kayatko nga awagan ti Most Outstanding Teacher iti divisiontayo. A teacher who holds distinction in her career by providing the children and youth with her innermost dedication. A truly model for us teachers. Ti naganna ket gagangay ngem nagaweng. Saan a namulitan iti aniaman a mantsa, impakatna ti silaw a di nadepdep uray iti nasipnget a panawen.
Ladies and gentlemen… I am honored to present to you, the Most Outstanding Teacher of Year… Miss… Marissa Valdez iti Santa Cruz Community School!”
Timmakder amin a guest nga adda iti sango, timmakder dagiti kaab-abayko a mangisursuro, ket timmakderak met tapno padayawan ti modelo a mangisursuromi iti daytoy a tawen.
Manipud iti sango a tugaw ket timmakder ni Miss Valdez. Nakakawes iti casual a long dress, maris nangisit. Anian a pintasna.
“Oy, tumakderka met, a.” Kinunak kenni Estrella a di pay gayam timmakder.
“Hmm, apay koma a tumakderak ket para kaniak, saan nga isu ti Most Outstanding Teachertayo. Nagigian met laeng iti Central School a nagisursuro. Nagindodonar metten kadagiti lamisaan ken tugaw para iti pagadalan. Nabaketan a balasang ket agretiron iti daytoy sumaruno a tawen… isu kanon ti pagibasaran ti Outstanding Teacher.” Nagkuribibi.
“Ket asino koma?”
“Ket sika, a, koma…”
Diak ammo no mangpaspasablog laeng kaniak ni Estrella—ngem naragsakanak.
Diakon sinaludsod no apay. Ti ketdi malagipko, ket dagiti estudiantek idiay Licungan Primary School nga ammok a masmasdaaw no apay nga awanak ita.
Ngem di bale, addanakto metten inton bigat a mangisuro kadakuada.
GIBUS


text:
Pagsasao a Numbami
Ti pagsasao a Numbami (ammo pay a kas Siboma wenno Sipoma) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a 200 a tattao nga adaan iti pannakaisilpo iti bugbugtong a purok iti Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea. Ti Numbami ket ponolohiko a konserbatibo a naisina iti kaunegan ti sasao a Golpo Huon, ken ti maudi a pagsasao nga Austronesio iti abagatan nga aplaya ti Golpo Huon. Dagiti kaasitgan a kabagianna iti igid ti aplaya ti abagatan a daya ket 270 km iti kaadayo, ti Maisin ken Arifama-Miniafia ti Probinsia ti Oro (Akin-amianan a Probinsia iti dati a kolonia ti Papua).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Numbami iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Numbami". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan ti baliaks ti Numbami (Siboma) iti Database ti batayan a bokabulario ti Austronesio
- Diksionario ti Numbami-Ingles (PDF)
- Diksionario ti Ingles-Numbami (PDF)
- Dagiti nairehistro ken naisurat a material para iti Numbami ket naiyarkibo iti Kaipuleohone


text:
Plantilia:Koreano
Makasapul ti Plantilia:Koreano iti parametro ti
|hangul=.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{Koreano|hangul=대청황제공덕비|hanja=大清皇帝功德碑|rr=Daechong Hwangje Gongdeokbi}}
agpataud iti: Koreano: 대청황제공덕비; Hanja: 大清皇帝功德碑; RR: Daechong Hwangje Gongdeokbi
Wenno usaren ti
{{Koreano|대청황제공덕비|大清皇帝功德碑|Daechong Hwangje Gongdeokbi}}, agpataud iti Koreano: 대청황제공덕비; Hanja: 大清皇帝功德碑; RR: Daechong Hwangje Gongdeokbi
Adda pay dagiti pagpilian: Ti MR para iti romanisasion McCune–Reischauer , context=north para iti Pagsasao nga Amianan a Korea (agiparang iti Hancha imbes nga iti Hanja ken Chosŏn'gŭl imbes nga iti Hangul)
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- Plantilia:Infobox nagan a Koreano
- Plantilia:Lang-ko
- Plantilia:Hangul
- Plantilia:Hanja


text:
Plantilia:Nabigasion ti tawen
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dokumentasion ti plantilia
[kitaen] [urnosen] [pakasaritaan] [purgaen]
Panagusar[urnosen ti taudan]
Pagarigan para iti "{{Nabigasion ti tawen|2014}}" iti kanawan:
Pagarigan para iti "{{Nabigasion ti tawen|14}}" iti kanawan:
Pagarigan para iti "{{Nabigasion ti tawen|2069}}" iti kanawan:
Pagarigan para iti "{{Nabigasion ti tawen|-817}}" iti kanawan:
Pagarigan para iti "{{Nabigasion ti tawen|1}}" iti kanawan:
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Guimba
Ti Guimba ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Guimba ket nabingbingay a politikal iti 64 a barbaranggay.[2]
- Agcano
- Ayos Lomboy
- Bacayao
- Bagong Barrio
- Balbalino
- Balingog East
- Balingog West
- Banitan
- Bantug
- Bulakid
- Caballero
- Cabaruan
- Caingin Tabing Ilog
- Calem
- Camiling
- Cardinal
- Casongsong
- Catimon
- Cavite
- Cawayan Bugtong
- Consuelo
- Culong
- Escano
- Faigal
- Galvan
- Guiset
- Lamorito
- Lennec
- Macamias
- Macapabellag
- Macatcatuit
- Manacsac
- Manggang Marikit
- Maturanoc
- Maybubon
- Naglabrahan
- Nagpandayan
- Narvacan I
- Narvacan II
- Pacac
- Partida I
- Partida II
- Pasong Inchic
- Saint John District (Poblacion)
- San Agustin
- San Andres
- San Bernardino
- San Marcelino
- San Miguel
- San Rafael
- San Roque
- Santa Ana
- Santa Cruz
- Santa Lucia
- Santa Veronica District (Poblacion)
- Santo Cristo District (Poblacion)
- Saranay District (Poblacion)
- Sinulatan
- Subol
- Tampac I
- Tampac II & III
- Triala
- Yuson
- Bunol
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Guimba | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Polillo, Quezon
Ti Polillo ket maysa a maika-3 klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Polillo iti 20 a barbaranggay.[2]
- Anawan
- Atulayan
- Balesin
- Bañadero
- Binibitinan
- Bislian
- Bucao
- Canicanian
- Kalubakis
- Languyin
- Libjo
- Pamatdan
- Pilion
- Pinaglubayan
- Poblacion
- Sabang
- Salipsip
- Sibulan
- Taluong
- Tamulaya-Anibong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Polillo | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
1932
Ti 1932 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
PebreroUrnosen
- Pebrero 27 – Elizabeth Taylor, Briton-Amerikana nga aktres (pimmusay 2011)
MarsoUrnosen
- Marso 7 – Momoko Kōchi, Haponesa nga aktres (pimmusay 1998)
AgostoUrnosen
- Agosto 2 – Peter O'Toole, Briton-Irlandes nga aktor (pimmusay 2013)
- Agosto 17 – V. S. Naipaul, Trinidadiano-Ingles a nobelista ken mannalaysay, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 2018)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 27 – Ninoy Aquino, politiko iti Filipinas (pimmusay 1983)
DisiembreUrnosen
- Disiembre 7 – Ellen Burstyn, Amerikana nga aktres
- Disiembre 18 – Gregorio C. Brillantes, mannurat a Filipino


text:
Kategoria:Dagiti plantilia ti datos ti pagilian nga addaan iti subpanid ti dokumentasion
Pampanid iti kategoria "Dagiti plantilia ti datos ti pagilian nga addaan iti subpanid ti dokumentasion"
Dagiti sumaganad a 200 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 438 a dagup.(napalabas a panid) (sumaruno a panid)
A
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Sudan
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Yemen
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Amerika
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Aprika
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Osetia
- Plantilia:Datos ti pagilian Abkhazia
- Plantilia:Datos ti pagilian Aden
- Plantilia:Datos ti pagilian Adigueya
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-abagatan a Rodesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-abagatan ken Antartiko a Dagdaga ti Pransia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-amianan nga Irlanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-uneg a Mongolia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akinlaud a Sahara
- Plantilia:Datos ti pagilian Alabama
- Plantilia:Datos ti pagilian Alaska
- Plantilia:Datos ti pagilian Albania
- Plantilia:Datos ti pagilian Alberta
- Plantilia:Datos ti pagilian Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a laud a Terteritorio
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Macedonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Amin a Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Andino a Komunidad
- Plantilia:Datos ti pagilian Andorra
- Plantilia:Datos ti pagilian Angola
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartika
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartika ti Arhentina
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartiko a Teritorio ti Australia
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartiko a Teritorio ti Britaniko
- Plantilia:Datos ti pagilian Antigua ken Barbuda
- Plantilia:Datos ti pagilian Apganistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Aragón
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhelia
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhentina
- Plantilia:Datos ti pagilian Arizona
- Plantilia:Datos ti pagilian Arkansas
- Plantilia:Datos ti pagilian Armenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Aruba
- Plantilia:Datos ti pagilian Asturias
- Plantilia:Datos ti pagilian Australia
- Plantilia:Datos ti pagilian Austria
- Plantilia:Datos ti pagilian Azad Kashmir
- Plantilia:Datos ti pagilian Azerbaijan
- Plantilia:Datos ti pagilian Azores
B
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahamas
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahrain
- Plantilia:Datos ti pagilian Balensiano a Komunidad
- Plantilia:Datos ti pagilian Banglades
- Plantilia:Datos ti pagilian Barbados
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Caledonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Selanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Basko a Pagilian
- Plantilia:Datos ti pagilian Belga a Kongo
- Plantilia:Datos ti pagilian Belhika
- Plantilia:Datos ti pagilian Belis
- Plantilia:Datos ti pagilian Benelux
- Plantilia:Datos ti pagilian Benin
- Plantilia:Datos ti pagilian Bielorusia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Bohemia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bolivia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bonaire
- Plantilia:Datos ti pagilian Bosnia ken Herzegovina
- Plantilia:Datos ti pagilian Botswana
- Plantilia:Datos ti pagilian Brasil
- Plantilia:Datos ti pagilian Bretania
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Bilin para iti Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Brunei
- Plantilia:Datos ti pagilian Bulgaria
- Plantilia:Datos ti pagilian Burkina Faso
- Plantilia:Datos ti pagilian Burma
- Plantilia:Datos ti pagilian Burundi
- Plantilia:Datos ti pagilian Butan
C
- Plantilia:Datos ti pagilian Cabo Verde
- Plantilia:Datos ti pagilian California
- Plantilia:Datos ti pagilian Cambodia
- Plantilia:Datos ti pagilian Ceuta
- Plantilia:Datos ti pagilian Chad
- Plantilia:Datos ti pagilian Chile
- Plantilia:Datos ti pagilian Colombia
- Plantilia:Datos ti pagilian Colorado
- Plantilia:Datos ti pagilian Connecticut
- Plantilia:Datos ti pagilian Costa Rica
- Plantilia:Datos ti pagilian Côte d'Ivoire
- Plantilia:Datos ti pagilian Crimea
- Plantilia:Datos ti pagilian Curaçao
- Plantilia:Datos ti pagilian Cyprus
D
- Plantilia:Datos ti pagilian Daga Reina Maud
- Plantilia:Datos ti pagilian Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Plantilia:Datos ti pagilian Dahomey
- Plantilia:Datos ti pagilian Daya nga Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Delaware
- Plantilia:Datos ti pagilian Demokratiko a Republika ti Kongo
- Plantilia:Datos ti pagilian Dependensia ti Ross
- Plantilia:Datos ti pagilian Dinamarka
- Plantilia:Datos ti pagilian Djibouti
- Plantilia:Datos ti pagilian Dominica
E
- Plantilia:Datos ti pagilian Ecuador
- Plantilia:Datos ti pagilian Ehipto
- Plantilia:Datos ti pagilian El Salvador
- Plantilia:Datos ti pagilian Eritrea
- Plantilia:Datos ti pagilian Eskosia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobakia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Espania
- Plantilia:Datos ti pagilian Estado iti Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Estonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eswatini
- Plantilia:Datos ti pagilian Etiopia
- Plantilia:Datos ti pagilian Europa
F
G
- Plantilia:Datos ti pagilian Gabon
- Plantilia:Datos ti pagilian Gales
- Plantilia:Datos ti pagilian Galicia
- Plantilia:Datos ti pagilian Gambia
- Plantilia:Datos ti pagilian Georgia
- Plantilia:Datos ti pagilian Georgia (Estado iti Estados Unidos)
- Plantilia:Datos ti pagilian Ghana
- Plantilia:Datos ti pagilian Ginget ti Aosta
- Plantilia:Datos ti pagilian Gran Britania
- Plantilia:Datos ti pagilian Greenland
- Plantilia:Datos ti pagilian Grenada
- Plantilia:Datos ti pagilian Gresia
- Plantilia:Datos ti pagilian Guadalupe
- Plantilia:Datos ti pagilian Guangxi Zhuang
- Plantilia:Datos ti pagilian Guatemala
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea Ekuatorial
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea-Bissau
- Plantilia:Datos ti pagilian Gunglo dagiti Amerikano nga Estado
- Plantilia:Datos ti pagilian Guyana
H
- Plantilia:Datos ti pagilian Haiti
- Plantilia:Datos ti pagilian Hamaika
- Plantilia:Datos ti pagilian Hapon
- Plantilia:Datos ti pagilian Hawaii
- Plantilia:Datos ti pagilian Hokkaido
- Plantilia:Datos ti pagilian Honduras
- Plantilia:Datos ti pagilian Hong Kong
- Plantilia:Datos ti pagilian Hordania
- Plantilia:Datos ti pagilian Hungaria
I
- Plantilia:Datos ti pagilian Idaho
- Plantilia:Datos ti pagilian Illinois
- Plantilia:Datos ti pagilian Imperio ti Hapon
- Plantilia:Datos ti pagilian India
- Plantilia:Datos ti pagilian Indiana
- Plantilia:Datos ti pagilian Indonesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Inglatera
- Plantilia:Datos ti pagilian Insik a Taipei
- Plantilia:Datos ti pagilian Iowa
- Plantilia:Datos ti pagilian Irak
- Plantilia:Datos ti pagilian Iran
- Plantilia:Datos ti pagilian Irlanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla Ashmore ken Cartier
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla Baybay Coral
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Åland
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Baleares
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Cocos (Keeling)
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Feroe
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Kanaria
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Marshall
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Solomon
- Plantilia:Datos ti pagilian Isla Clipperton
- Plantilia:Datos ti pagilian Isla Heard ken Is-isla McDonald
- Plantilia:Datos ti pagilian Isla Pedro I
- Plantilia:Datos ti pagilian Isla ti Bouvet
- Plantilia:Datos ti pagilian Isla ti Norfolk
- Plantilia:Datos ti pagilian Isla ti Paskua
- Plantilia:Datos ti pagilian Isla ti Paskua ti Panagungar
- Plantilia:Datos ti pagilian Islandia
- Plantilia:Datos ti pagilian Israel
- Plantilia:Datos ti pagilian Italia
K
- Plantilia:Datos ti pagilian Kamerun
- Plantilia:Datos ti pagilian Kanada
- Plantilia:Datos ti pagilian Kansas
- Plantilia:Datos ti pagilian Kappon ti Europa
- Plantilia:Datos ti pagilian Kappon ti Kalmar
- Plantilia:Datos ti pagilian Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Plantilia:Datos ti pagilian Kappon ti Sobiet
- Plantilia:Datos ti pagilian Karelia
- Plantilia:Datos ti pagilian Karibe nga Olanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Katalonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Katar
- Plantilia:Datos ti pagilian Kazakhstan
- Plantilia:Datos ti pagilian Kentucky
- Plantilia:Datos ti pagilian Kenya
- Plantilia:Datos ti pagilian Kiev Oblast
- Plantilia:Datos ti pagilian Kirgistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Kiribati
- Plantilia:Datos ti pagilian Komoros
- Plantilia:Datos ti pagilian Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Kosovo
- Plantilia:Datos ti pagilian Kroasia


text:
Rikna
Iti sikolohia, pilosopia, ken dagiti adu a pakaikamenganda, ti rikna ket isu ti sapsap a termino para iti pangibanagan, addaan rikna panagpadas a nagruna a naidasdasig babaen ti sikopisiolohiko a panangiyebkas, dagiti biolohiko a panagtignay, ken kasasaad ti isip. Ti rikna ket kankanayon a maigimong ken naikeddeng a maisinnubalit nga impluensia iti kasasaad ti rikna, temperamento, personalidad, kababalin, ken pagpaayatan, ken maimpluensiaan pay babaewn dagiti hormona ken dagiti neurotransmisor a kas ti dopamina, noradrenalina, serotonina, oxytocina ken cortisol. Ti rikna ket kankanayo nga isu ti puersa a mangiturturong iti likudan ti pagpaayatan, positibo wenno negatibo.[1] Iti libro iti "Sikolohia", ni Schacter ket inpalplawagna ti rikna a kas maysa a "positibo wenno negatibo a panagpadas a maigimong iti naisangayan a tabas iti sikolohiko a tignay." [2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota
- ^ Gaulin, Steven J. C. ken ni Donald H. McBurney. Ebolusionario ti Sikolohia. Prentice Hall. 2003. ISBN 978-0-13-111529-3, Chapter 6, p 121-142.
- ^ Schacter, Gilbert, Wegner. PSYCHOLOGY. Worth Publishers, 2011. p. 310.
Bibliograpia
- Denton, Derek (2006). Dagiti Primordial a Rikan: Ti Annaraar iti Kasasaad ti Rina. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-920314-7.
- Fox, Elaine (2008). Siensia ti Rikna: Dagiti Panagitipon ti Kognitibo ken Neurosientipiko nga Argian. Palgrave MacMillan. ISBN 978-0-230-00517-4.


text:
Kawaw
Ti kawaw wenno kalawakaw ket espasio nga awanan iti banag. Ti balikas ket nagtaud manipud iti Latin a pangilasin iti vacuus para iti "bakante" wenno "kodapis". Ti maysa nga aproksimasion iti kasta a kawaw ket ti rehion nga addaan ti presion ti alingasaw a basbassit ngem ti presion ti tangatang.[1] Dagiti pisiko ket kanknayonda a pakitungtungan dagiti nasayaat a resulta ti panagsubok a rumsua iti perpekto a kawaw, a sagpaminsan laeng a makunkuna iti "kawaw" wenno nawaya nga espasio, ken inus-usar ti termino a sangkapaset laeng a kawaw tapno mangitudo iti pudno a saan a perpekto a kawaw a kasla ti naar-aramid iti laboratorio wenno idiay espasio. Ti Latin a termino ti in vacuo ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a banag nga adda iti makunkuna a kawaw.
Ti kasayaat iti sangkapaset laeng a kawaw ket asideg nga arngian ti perpekto a kawaw. Dagiti sabali a kapadana, ket ti ab-ababa a presion ti alingasaw ket kaibuksilanna ti nangat-ngato a kasayaat ti kawaw. Kas pagarigan, iti kadawyan a panagdalus a kawaw ket makapataud ti makaanay a panagsultup tapno mapabassit ti presion ti angin babaen ti agarup a 20%.[2] Mabalin met dagiti nasaysayaat ti kalidadna a kawaw. Dagiti kamara ti nangato unay a kawaw, a kadawyan iti kimika, pisika, ken inhennieria, ket maipaandar iti baba ti maysa a trilion (10−12) iti presion ti tangatang (100 nPa), ken makaabot iti agarup a 100 partikula/cm3. Iti akin-ruar a limbang ket nangatngato pay ti kalidadna a kawaw, nga addaan ti kapada iti bassit unay a bilang dagiti atomo ti hidroheno iti tungngal maysa a natimbeng a kubiko metro.[3] Segun ti moderno a pannakaawat, urayno amin a banag ket maikkatto manipud iti tomo, daytoy ket kankanayonto nga "awan linaon" gapu ti panagbaliw-baliw ti kawaw, nangisit nga enerhia, dagiti raya nga agdaldaliasat a gamma- ken kosmiko, dagiti neutrino, ken kakuyogna dagiti sabali a penomena iti kuantum pisika. Iti moderno a pisika ti partikula, ti kasasaad ti kawaw ket naikedkeddeng a kas ti baba a kasasaad ti banag.
T kawaw ket kanknayonen a topiko iti pilosopikal a debato manipud idi antigo apanawen ti Gresia, ngem saan met nga imperikal nga inad-adal aginggana idi maika-7 a siglo. Ni Evangelista Torricelli ket isu ti nagpataud iti immuna a laboratorio ti kawaw idi 1643, ken dagiti dadduma pay nga eksperimental a pamay-an ket napadur-as idi a kas resulta kadagiti teoriana iti atmosperiko apresion. Ti torricelliano a kawaw ket mapartuat babaen ti panagpunno iti merkurio ti natayag a baso a narikpan iti maysa a gibusna ken kalpasanna baliktaden daytoy iti maysa a malukong a manglaon ti merkurio.[4]
Ti kawaw ket nagbalin a naserbi a ramit ti industria idi maika-20 a siglo babaen ti pannakaipayammo dagiti inkandesente a bumbilia ken dagityi tubo ti kawaw, ken dagiti adu a kita ti teknolohia ti kawaw manipud idin ket mabalinen a magun-od. Ti kabarbaro a panagdur-as ti panagbanniaga iti limbang ti tao ket nangipaadu ti panagkayat iti impakto ti kawaw iti salun-at ti tao, ken iti sapasap kadagiti porma ti biag.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chambers, Austin (2004). Modern Vacuum Physics. Boca Raton: CRC Press. ISBN 0-8493-2438-6. OCLC 55000526.
- ^ Campbell, Jeff (2005). Speed cleaning. p. 97. ISBN 1-59486-274-5. Laglagipen a ti 1 a pulgada ti danum ket ≈0.0025 atm.
- ^ Tadokoro, M. (1968). "A Study of the Local Group by Use of the Virial Theorem". Dagiti Pablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Hapon. 20: 230. Bibcode:1968PASJ...20..230T. Daytoy a taudan ket mangkarkulo iti densidad ti 7×10−29 g/cm3 para iti Lokal a Grupo> Ti maysa nga yunit ti atomiko a masa ket 1.66×10−24 g, para kadagiti agarup a 40 atomo iti tungngal maysa a kubiko metro.
- ^ Kasano ti Agaramid ti Eksperimenta a Geissler a Tubo, binulan a Popular Science Pebrero 1919, Di nabilangan a panid, babaen ti Liblibro ti Google: http://books.google.com/books?id=7igDAAAAMBAJ&pg=PT3
- Henning Genz (2001). Nothingness: The Science Of Empty Space. Da Capo Press. ISBN 0-7382-0610-5.
- Luciano Boi (2011). The Quantum Vacuum: A Scientific and Philosophical Concept, from Electrodynamics to String Theory and the Geometry of the Microscopic World. Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. ISBN 1-4214-0247-5.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kawaw iti Wikimedia Commons


text:
Azerbaijan
Nagsasabtan: 40°18′N 47°42′E / 40.3°N 47.7°E
Ti Azerbaijan (/ˌæzərbaɪˈdʒɑːn/ (dengngen); Azerbaijani: Azərbaycan), opisial a makunkuna a Republika ti Azerbaijan (Azerbaijani: Azərbaycan Respublikası) ket isu ti kadakkelan a pagilian idiay rehion ti Kaukaso iti Eurasia. Mabirukan idiay nagsasabtan iti Akinlaud nga Asia ken Akindaya nga Europa,[5]nabeddengan babaen ti Baybay Kaspio iti daya, Ruso iti amianan, Georgia iti amianan a laud, ken Iran iti abagatan.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ 11 Hulio – Ti Internasional a Populasion nga Aldaw, The demographic situation in Azerbaijan, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 11 Hulio 2011, naala idi 12 Hulio 2011
- ^ a b c d "Azerbaijan:Report for Selected Countries and Subjects". International Monetary Fund. Naala idi Abril 12, 2011.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Human Development Index, 2012 Update". United Nations. 2011. Naala idi 15 Hunio 2012.
- ^ Ti Azerbaijan ket mabalin a paset iti Asia ken/wenno Europa. Ti UN panakailaslasin dagiti pagilian iti lubong ket ikabil na ti Azerbaijan iti Akinlaud nga Asia; ti CIA World Factbook CIA.gov, NationalGeographic.com, kenEncyclopædia Britannica ket ikabilda ti Georgia iti Asia. A maisasao, kaaduan dagiti nagtaudan ket ikabilda ti Azerbaijan iti Europa, kasla iti BBC NEWS.bbc.co.uk, Merriam-Webster's Collegiate Dictionary, ken Worldatlas.com.


text:
Carapichea ipecacuanha
Ti Carapichea ipecacuanha ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneng iti Costa Rica, Nicaragua, Panama, Colombia, ken Brasil. Ti kadawyan a naganna ket ipecacuanha (Panangibalikas a Portuges: [ipe̞kɐkuˈɐ̃ɲɐ]), ken naala daytoy manipud iti Tupi ti ipega'kwãi, wenno "mangpasakit a mula iti igid ti kalsada". Ti mula ket natungtunganen babaen dagiti nadumaduma a sinonimo kadagiti napalabas a panawen kadagiti nadumaduma a botaniko. Dagiti ramut ket inus-usar a panagaramid ti pataroy ti ipecac, ti maysa a nabileg nga makapasarua, ti nabayagen nga agas a saanen a naaprobaran a mausar iti laud, gapu ti kaawan ti ebidensia iti kasingked ken kinaepektibo. Ti maysa a pagarigan iti panagpasarua ket ti kompuesto manipud kadagiti ramut ket ti emetine.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Emmanuel S. Akinboye, Oladapo Bakare; Biological Activities of Emetine, The Open Natural Products Journal, 2011, 4, pp. 8-15; doi:10.2174/1874848101104010008
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Ipecacuanha". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). 1911.
- "Ipecacuanha". New International Encyclopedia. 1905.


text:
Albert Camus
Ni Albert Camus (Nobiembre 7, 1913 – Enero 4, 1960), mannurat ken pilosopo a Pranses, ket maysa kadagiti kangrunaan ken kalatakan a nangidur-as iti pilosopia iti eksistensialismo (kaduana ni Jean-Paul Sartre). Isu ti maikadua a kaubingan a nangabak iti pammadayaw a Premio Nobel iti Literatura (ni Rudyard Kipling iti kaubingan) idi maawatna daytoy a gunggona idi 1957.
Kabibiag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay ni Camus idiay Mondovi, Arhelia iti maysa a pamilia a Pranses a nagtalinaed idiay Algeria. Ni nanangna, maysa nga Espaniola. Ni tatangna, maysa a Pranses, ket natay idi 1914, iti Umuna a Sangalubongan a Gubat a kas soldado. Dimmakkel ni Camus iti napanglaw a purok iti siudad ti Algiers sakbay a napan nagbasa idiay Unbersidad ti Algiers, a nangturposanna iti pilosopia.
Nagbalin a kameng isuna iti partido a komunista idiay Pransia idi 1934 (a ginubya ti panakabangon ti gobierno ni Francisco Franco iti Espania) ken iti partido a komunista iti Algiers idi 1936. Nagbalin a mannurat isuna iti maysa pagiwarnak a sosialista idiay Algiers.
Idi 1934, inkasarna ni Simone Hie, ngem apagbiit ti panagdennada ta nagsinada gapu iti pannakikamkamalala ni Simone ken iti pannakailuodna iti morpina. Idi 1940, nagkasar manen ni Camus ket inasawana ni Francine Faure. Nangrugi nga agsurat para ti maysa a magasin idiay Paris. Bayat ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat , immakar idiay Bordeaux ket ditoy ti nangleppasanna iti umuna nga obrana a Ti Ganggannaet ken Ti Mito ni Sisipus.
Nagayyemna ni Jean-Paul Sartre bayat ti gubat, idi nagtrabaho a mannurat ken editor iti pagiwarnak dagiti Pranses a gerilia. Kalpasan ti gubat, nagbalin a kameng ti bunggoy ni Sartre a mangipangato iti eksistensialismo a Pranses.
Idi 1949, nagsubli ti sakitna a sarut ket impaknina ti bagina iti dua a tawen. Idi 1951, impablaakna ti Ti Rebelde a nangiwaksi iti komunismo. Adu iti narurod itoy, agraman ni Sartre.
Ti kangrunaan a kontribusionna iti pilosopia ket ti pamanunotanna nga absurdismo.
Pimmusay ni Camus idi Enero 4, 1960 iti pannakadesgrasiana iti kotse idiay Sens, kaduana iti gayyemna nga agiwarwarnak a ni Michel Gallimard.
Dagiti nalatak nga obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobela[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Ganggannaet (L'Étranger) (1942)
- Ti Angol (La Peste) (1947)
- Ti Pannakatinnag (La Chute) (1956)
- Maysa a Naragsak nga Ipapatay (La Mort heureuse) (nasapa a version ti Ti Ganggannaet, naipablaak idi 1970 kalpasan ti pannakatayna)
- Ti Umuna a Lalaki (Le premier homme) (saan a nalpas, naipablaak idi 1995)
Ababa a sarita[urnosen | urnosen ti taudan]
- Panagtalaw ken ti Pagarian (L'exil et le royaume) (1957)
Saan-a-piksion[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agsumbangir (L'envers et l'endroit) (urnong, 1937)
- Dangadang (Combat) (1946)
- Ti Mito ni Sisipus (Le Mythe de Sisyphe) (1942)
- Ti Rebelde (L'Homme révolté) (1951)
- Kuadkuaderno 1935-1942 (Carnets, mai 1935 -- fevrier 1942) (1962)
- Kuadkuaderno 1943-1951 (1965)
- Albert Camus, Maria Casarès. Correspondance inédite (1944-1959). Édition de Béatrice Vaillant. Avant-propos de Catherine Camus. Collection Blanche, Gallimard. Parution : 09-11-2017.
Drama[urnosen | urnosen ti taudan]
- Caligula (impabuya 1945, insurat 1938)
- Ti Saan a Panagkinnaawatan (Le Malentendu) (1944)
- Ti Kasasaad ti Panaglawlaw (L'État de siège) (1948)
- Dagiti Nalintegan (Les Justes) (1949)
Koleksion[urnosen | urnosen ti taudan]
- Resistansia, Panagrebelde, ken ti Ipapatay (1961 - Napili a sarsarita)


text:
Somalia
Nagsasabtan: 10°N 49°E / 10°N 49°E
Ti Somalia (Somali: Soomaaliya; Arabiko: الصومال aṣ-Ṣūmāl), opisial a ti Pederal a Republika ti Somalia[1] (Somali: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Arabiko: جمهورية الصومال الفدرالية Jumhūrīyat aṣ-Ṣūmāl al-Fidirālīyah), ket ti pagilian a mabirukan idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Etiopia iti laud, ti Djibouti iti amianan a laud, ti Golpo ti Aden iti amianan, ti Taaw Indiano iti daya, ken ti Kenya iti abagatan a laud. Ti Somalia ket addaan iti kaatiddogan nga aplaya iti nangruna a daga ti kontinente,[5] ken ti langa ti dagan ket nangruna a buklen dagiti banak, tantannap ken tangtangkik.[2] No ti panggep ti klima, kanayon a napudot iti amin a paset ti tawen, ken masansan nga addaan kadagiti angin ti nepnep ken sagpaminsan a panagtudtudo.[6]
== Dagiti nagibasaran ==
- ^ a b Ti Pederal a Republika ti Somalia ket isu ti nagan ti pagilian segun ti Artikulo 1 iti Probisional a Batay-linteg.
- ^ a b c d e f g h "Somalia". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency.
- ^ Paul Dickson (15 Agosto 2006). Labels for Locals : What to Call People from Abilene to Zimbabwe (1st Collins nga ed.). New York: HarperCollins. p. 208. ISBN 978-0-06-088164-1.
- ^ CIA World Factbook 2011 – Densidad ti populasion. Photius.com (25 Mayo 2011). Naala idi 15 Disiembre 2011.
- ^ "Coastline". World Factbook. Central Intelligence Agency. Naala idi 3 Agosto 2013.
- ^ "Somalia – Climate". countrystudies.us. 14 Mayo 2009.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Somalia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Somalia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Somalia
- Pederal a Gobierno ti Somalia
- Somalia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Somalia iti Curlie (iti Ingles)
- Bariweswes ti Somalia manipud iti BBC News
- Somalia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Sara ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Pagsasao a Cebuano
Ti Cebuano (wenno Sugbuanon) ket maysa a pagsasao iti Filipinas nga ar-aramaten ti agarup 18,000,000 a tattao. Ti Cebuano ket maibilang iti pamilia dagiti pagsasao a Bisaya. Ti naganna ket naadaw manipud iti isla ti Cebu iti Filipinas.
Maus-usar ti Cebuano kadagiti patneng nga agnanaed iti Cebu, Bohol, Negros Oriental ken kadagiti tao iti lumaud a paset ti probinsia ti Leyte ken iti amianan a Mindanao. Maus-usar pay iti sumagmamano nga ili ken isla iti Samar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (Dagiti 100 a Kadakkelan a Pagsasao iti Lubong idi 2007), iti Nationalencyklopedin
- ^ Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Cebuano". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
John Maynard Keynes
John Maynard Keynes, Umuna a Baron Keynes,[1] CB, FBA (/ˈkeɪnz/ KAYNZ; 5 Hunio 1883 – 21 Abril 1946) ket maysa idi a Britanikoh nga ekonomista a dagiti panunotna ket kaaduan a nagbanagan ti teoria ken panagsanay ti moderno a makroekonomika, ken nangpakaammo kadagiti ekonomiko nga annuroten dagiti gobierno. Isu ket nangipatakder ti nalatak a naipasayaat a nasapa nga obra kadagiti gapuanan dagiti siklo ti negosio, ken nawatiwat a naipanpanunotan a lkas maysa kadagiti nangbangon ti moderno nga makroekonomika ken ti kaaduan ti impluensiana nga ekonomista iti maika-20 a siglo.[2][3][4][5] Dagiti kapanunotanna ket dagiti batayan para kadagiti eskuela ti panunot a naamammoan a kas dagiti Keynesiano nga ekonomia, ken dagiti par nadumaduma a nangibatay iti daytoy.
Paammo ken dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jenkins, Nicholas. "John Maynard Keynes Umuna a Baron Keynes (I7810)". W. H. Auden – 'Family Ghosts'. Unibersidad ti Stanford. Naala idi 18 Oktubre 2011.
- ^ Daniel Yergin ken Joseph Stanislaw. "yaon manipud iti libro a Dagiti Agibilbilin a Kinatayag" (PDF). Public Broadcasting Service. Naala idi 13 Nobiembre 2008.
- ^ "Kasano ti mangirugi ti maapapday nga ekonomia iti waya a Keynes". BBC. 22 Oktubre 2008. Naala idi 13 Nobiembre 2008.
- ^ Cohn, Steven Mark (2006). Reintroducing Macroeconomics: A Critical Approach. M.E. Sharpe. p. 111. ISBN 0-7656-1450-2.
- ^ Davis, William L, Bob Figgins, David Hedengren, ken Daniel B. Klein. "Dagiti Propesor ti Ekonomiko' Dagiti KInaynayatan nga Agpanpanunot ti Ekonomiko, Dagiti Warnakan, ken dagiti Blog," Econ Journal Watch 8(2): 126–146, Mayo 2011.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Backhouse, Roger E. ken Bateman, Bradley W.. Kapitalista Rebolusionario: John Maynard Keynes. 2011
- Barnett, Vincent. John Maynard Keynes. Londres: Routledge, 2013. ISBN 978-0415567695.
- Beaudreau, Bernard C.. Dagiti Ekonomiko a Pagbanagan ni Mr. Keynes: Kasano a Linabsan ti Maikadua nga Industriala Rebolusion ti Gran Britania Babaen ti. iUniverse, 2006, ISBN 0-595-41661-6
- Clark, Barry. Politikal nga Ekonomia: Ti Komparatibo nga Arngian. Westport: Greenwood Publishing Group, 1998, ISBN 0-275-96370-5
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni John Maynard Keynes iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni John Maynard Keynes iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig ken ni John Maynard Keynes iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Habun
Ti pagsasao a Habun (Habu) ket ti pagsasao a naisasao idiay tengnga a Daya a Timor.
Saan a nalawag ti pannakaidasig ti Habun. Iti estruktura, daytoy ket Malayo-Polinesio. Nupay kasta, ti bokabulariona ket kaaduan a Papuano, a kapada met ti Makasae.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Habun iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Habu". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Ayanmo, Paskua? –by Mickle Cris Peralta
Ayandan dagiti tagtagari
Rimrimat ti silaw a di mapundi
Aglalo no matungpal dagiti karkari
A mangted ragsak kadagiti umili
Ayandan dagiti agkerkerol
A maragsakan ken makaayat uray laeng no binting
Iti bulsada ket agkiling-kiling
Urnungenda nga pagay-ayam ti tatsing
Agawid ngata ni tata wenno ni nana ita a paskua?
Tapnon maarakupdakami a pamilyana
Umayda iparikna ti nagpaiduma a dungngoda
Uray nakagalutda iti ubra sadiay adayo a daga
Adtoyen ti panagkasangay
Tay naibaon nga umay mangtarabay
O pada a tattao, ikurimedtay pay lang ni liday
Umaykan paskua, ay, umaykan ala
Sagidem daytoy puso a maul-ulila.


text:
OCLC
Ti Online Computer Library Center, Inc. (OCLC) (Ilokano: Sentro ti Online a Biblioteka ti Kompiuter) ket isu ti "ti di ag-ganganansia, pakaikamengan, a serbisio ti biblioteka ti kompiuter ken panagsukimat a gunglo nga akinrebbeng iti publiko a panggepen iti panagpasayaat ti panagserrek ken panagala kadagiti pakaammo iti lubong ket ti panagpalaka ti bayad ti pakaammo".[1] Daytoy ket nabangon idi 1967 a kas ti Ohio College Library Center, OCLC ken dagiti kamengna a biblioteka ket nagtitinnulonganda a pitaud ken tinartaripato ti WorldCat, ti kadakkelan a online a katologo a maserrekan ti publiko (OPAC) iti lubong.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Maipanggep ti OCLC". OCLC. Naala idi Marso 18, 2010.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Beall, Jeffrey (Abril 19, 2010). "WorldCat Local's Rise and Fall". Metadata (blog). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-01-31.
- Coyle, Karen (Disiembre 22, 2011). "National Library of Sweden and OCLC fail to agree". Coyle's InFormation.
- Spalding, Tim (Pebrero 23, 2009). "Research libraries clobber OCLC Policy". Thingology Blog. Library Thing.


text:
Romanisasion ti Hapon
Ti romanisasion ti Hapon ket ti panangipakat ti sinuratan a Latin iti panagsurat ti pagsasao a Hapon. Daytoy a pamay-an ket sagpaminsan a makunkuna iti Ingles a kas rōmaji (ローマ字, literal a "letletra a romano") (Panangibalikas a Hapon: [ɽóːmadʑi] listen (tulong·pakaammo)), kadawyan a naisurat iti romaji, sagpaminsan a saan a husto a naitranliterado nga agraman iti n ken/wenno u a kas ti roumaji, romanji, kdpy. Adda dagiti nadumaduma a sistema ti romanisasion. Dagiti tallo a kangrunaan ket ti romanisasion ti Hepburn, Kunrei-shiki Rōmaji (ISO 3602), ken Nihon-shiki Rōmaji (ISO 3602 Strict). Dagiti karuay ti sistema ti Hepburn ket isu ti kaaduan a maus-usar.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- (iti Hapon) Hishiyama, Takehide (菱山 剛秀 Hishiyama Takehide), Topographic Department (測図部). "Romanisasion dagiti Heograpikal a nagan idiay Hapon." (地名のローマ字表記) (Arkibo).
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Romanisasion ti Hapon iti Wikimedia Commons
- Rōmaji sōdan shitsu - aglaon iti maysa nga adu ket husto nga urnong dagiti material a mainaig iti rōmaji, mairaman dagiti pagalagadan dagiti dokumento ken dagiti bersion ti HTML dagiti kasisigud a diksionario ti Hepburn. (iti Hapon)
- Ti konundrum ti rōmaji babaen ni Andrew Horvat - aglaon kadagiti pagtungtungan dagiti problema a pinataud babaen dagiti makaallilaw a sistema ti romanisasion a maus-usar idiay Hapon ita nga aldaw.


text:
Labuan
Ti Labuan (Jawi: لابوان), opisial a ti Pederal a Teritorio ti Labuan (Malayo: Wilayah Persekutuan Labuan, Jawi: ولايه ڤرسكوتوان لابوان), ket ti pederal a teritorio ti Malaysia. Daytoy ket buklen dagiti kanagan nga Isla Labuan ken dagiti innem a babbabassit nga isla, ken mabirukan bassit iti aplaya ti estado ti Sabah iti Daya a Malaysia. Ti kapitolio ti Labuan ket ti Victoria ken kangrunaan nga ammo a kas ti maysa nga sentro ti busbos a mangidaton kadagiti serbisio ti sangalubongan a pinansia ken serbisio babaen ti Labuan IBFC manipud idi 1990 ken maysa pay a sentro ti suporta para kadagiti aktibidad ti naadalen a danum iti lana ken gas iti rehion. Daytoy ket papanan pay dagiti turista para kadagiti tattao nga agbanbanniaga iti Sabah, dagiti asideg a Bruneiano ken dagiti agbatbatok iti scuba. Ti nagan a Labuan ket naala manipud iti balikas a Malayo iti labuhan a ti kayatna a sawen ket pagsangladan.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bradbury & Evans (1856). "Crawfurd, John, A descriptive dictionary of the Indian islands & adjacent countries". Londres: Columbia University Libraries. p. 203. Naala idi 29 Abril 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Labuan iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Labuan manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Kategoria:Dagiti artikulo
Daytoy ti kangatuan nga agpang para kadagiti amin nga artikulo iti Wikipedia. Saan a dagus nga agparang dagiti artikulo iti daytoy a kategoria, ngem agparang kadagiti nababbaba nga agpang ti subkategoria.
Mabalin a maabotan ti ania man nga artikulo iti daytoy a sistema babaen ti babaen ti Kategoria:Pannakaidasig dagiti kangrunaan a topiko. Daytoy ket mangrugi iti adu a bilang dagiti tematiko a pannakaidasig, a mangipaltiing kadagiti nadumaduma a pagobraan ti pannakaammo.
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.


text:
BAGUIO CITY – Agtultuloy ti panangdalus dagiti otoridad kadagiti kabambantayan ti Kalinga manipud kadagiti marijuana plants.
Nagresulta daytoy iti panangdadaelda iti P132.52-M a gatad dagiti rinibribo a puon ti marijuana ken ginasgasut a kilo dagiti napagango a bulong ti marijuana manipud iti pito a pagmulaan sadiay Barangay Loccong ken walo a pagmulaan sadiay Barangay Butbut Proper iti munisipyo ti Tinglayan, Kalinga.
Naisayangkat ti operasyon iti sidong ti Oplan Fakut idi August 3-4, 2021 kadagiti nasao a pagmulaan nga addaan kalawa a 32,000 metro kwadrado.
Pinarut ken inuram dagiti otoridad ti 310,600 a puon dagiti dadakkel a marijuana nga aggatad ti P62.12-M manipud kadagiti nasao a pagmulaan sadiay Loccong ken Butbut Proper.
Nadiskobreda pay ti 420 a kilo dagiti napagango a bulbulong ti marijuana nga aggatad ti P70.4-M manipud iti maikapat ken maikapito a pagmulaan ti marijuana sadiay Loccong.
Kinuna dagiti otoridad a sakbay ti eradication operation ket nangisayangkat dagiti operating troops iti panagwanawan iti nasao a disso para iti posible a panakatiliw dagiti marijuana cultivators ngem napaay dagitoy.
Innayonda nga ituloyda ti panagbiruk, panagparut ken panang-uramda kadagiti marijuana plants iti rehion nangruna ita a panagtutudo, no sadino, napartak ti panagdakkel dagiti nasao nga iligal a mula.
Naisayangkat ti Oplan Fakut babaen iti nagtipon a pwersa ti Kalinga Police Provincial Office, RID/RPDEU/RSOG, 1503rd, 1505th ken 1501st RMFB15 PNPDEG SOU2 ken PDEA Kalinga.


text:
Ankara
Ti Ankara (Ingles /ˈæŋkərə/;[2] Turko [ˈaŋ.ka.ɾa] (dengngen)), dati nga ammo a kas ti Ancyra ken Angora, ket ti kapitolio ti Turkia, ken mabirukan daytoy idiay Tengnga nga Anatolia. Addaan daytoy iti populasion iti 4,587,558 iti urbano a sentro (2014) ken 5,150,072 iti probinsiana (2015),[1] daytoy ti maikadua a kadakkelan a siudad ti Turkia kalpasan ti Istanbul.
Kuartel idi ni Atatürk ti Ankara manipud idi 1920 ken isun ti kapitoli ti Republika ti Turkia manipud iti pannakapundarna idi 1923, ken sinukatanna ti Istanbul kalpasan ti pannakatnag ti Imperio nga Otomano. Ti gobierno ket prominente nga agpatpatrabaho ngem ti Ankara ket nangruna pay a siudad ti komersio ken industria, mabirukan daytoy iti tengnga dagiti network ti kalsada ken perokaril ti Turkia. Inted ti siudad ti naganna iti dutdot ti Angora a naabel manipud kadagiti kuneho ti Angorat, ti atiddog ti buokna a kalding ti Angora (ti taudan ti mohair), ken ti Angora a pusa. Ti lugar ket ammo pay para kadagiti peras, diro, ken dagiti muscat nga ubas. Uray no daytoy ket mabirukan iti maysa a kamagaan a lugar idiay Turkia ken kaaduan a napalikmutan babaen ti mulmula ti estepa malaksid kadagiti lugar ti kabakiran iti akin-abagatan a patingga, ti Ankara ket mabalin a maikeddeng a kas berde a siudad kadagiti termino dagiti berde a lugar iti tunggal maysa nga agtataeng, iti 72 m2 iti tunggal maysa a tao.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "Turkey: Major cities and provinces". citypopulation.de. Naala idi 2015-02-08.
- ^ "Ankara". Collins Dictionary. n.d. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Ankara iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Ankara manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Plantilia:Napili a ladawan ita nga aldaw/dok
Daytoy a plantilia ket inus-usar para kadagiti paset ti napili a ladawan ti pampanid ti Umuna a Panid, Wikipedia:Umuna a Panid/Intono bigat ken Wikipedia:Umuna a Panid/Idi kalman
Dagiti agur-urnos:
- Sakbay a pabaruen subokan idiay napili a ladawan ita nga aldaw/pagipadasan.
- Purgaen daytoy a panid.
- Kalpasanna purgaen ti Umuna a Panid, Umuna a Panid/Intono bigat ken Umuna a Panid/Idi kalman tapno agparang ti baro a bersion.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti kodigo ti
{{Napili a ladawan ita nga aldaw}} ket mangited ti agdama a bersion ti napili a ladawan.
Ti kodigo ti
{{Napili a ladawan ita nga aldaw|agdama}} ket mangited ti agdama a bersion ti napili a ladawan ken ti maus-usar iti umuna a panid.
Ti kodigo ti
{{Napili a ladawan ita nga aldaw|intono bigat}} ket mangited ti sumaruno a bersion ti napili a ladawan.
Ti kodigo ti
{{Napili a ladawan ita nga aldaw|idi kalman}} ket mangited ti dati a bersion ti napili a ladawan.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Marlene Dietrich
Ni Marlene Dietrich (Panangibalikas nga Aleman: [maɐˈleːnə ˈdiːtʁɪç]; 27 Disiembre 1901 – 6 Mayo 1992)[2] ket maysa idi nga Aleman-Amerikano nga aktres ken kumakanta.
Ni Dietrich ket nagtultuloy a nadayeg ti kadagupan nga atiddog a karerna babaen ti panagtultuloy a ti kinabukbokudanna a panagparnuay, iti propesion ken pannakailaslasin. Idiay Berlin idi tawtawen ti 1920, isu ket nagtigtignay iti entablado ken dagiti naulimek a pelikula. Ti panagibpabpabuyana akas ni "Lola-Lola" iti Ti Asul nga Anghel, nga inmatonan babaen ni Josef von Sternberg, ket nangiyeg daytoy kaniana iti pammadayaw ken nakaited kaniana iti kontrato iti Paramount Pictures idiay Estados Unidos. Dagiti pelikula ti Hollywood a kas ti Shanghai Express ken Desire ket nangipuonan dagitoy ti kalibnosna ken dagiti naisalsalumina a langana, a daytoy ti nangipatibker ti kinadayegna ken nakaaramid kaniana kadagiti kangatuan ti matgedan nga aktres ti dayta a panawen. Ni Dietrich ket nagbalin nga umili ti Estados Unidos idi 1939,[3] ken ti kadagupan ti Sangalubongan a Gubat II isu ket maysa a nadayeg managliwlia kadagiti sanguanan ti gubat. Urayno isu ket sagpaminsan pay a naga-raramid kadagiti pelikula kalpasan dagiti tawen ti gubat, ni Dietrich ket kaaduan a nagbanbaniaga iti lubong a kas maysa naballigian nga agpabpabuya.
Idi 1999, ti Instituto ti Amerikano a Pelikula ket nanginagan kenni Dietrich ti maikasiam a-kalatakan nga aktres iti amin a panawen.
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Marie Magdalene Dietrich ket naipasngay idi Disiembre 27 1901 idiay Leberstrasse 65 idiay Rote Insel iti Schöneberg, nga itan ket distrito ti Berlin, Alemania. Isuna idi ti kaubingan kadagiti dua nga anak a babai (ti kabsatna a babai a ni Elisabeth ket nabakbaket iti maysa a tawen) ni Louis Erich Otto Dietrich ken ni Wilhelmina Elisabeth Josephine (née Felsing), a nagassawa idi Disiembre 1898. Ti ina ni Dietrich ket nagtaud iti nabaknang a pamilia idiay Berlin a nagtagikua ti pabrika ti pagaramidan ti pagorasan ken ti amana ket maysa idi a teniente iti polis. Ti amana ket pimmusay idi 1907.[4] Ti gayyemna a ni, Eduard von Losch, ti maysa nga aristokrata nga umuna a teniente dagiti Granadero, ket inaremna ni Wilhelmina ken kanungpalan nga inasawana idi 1916, ngem nabiit met a pimmusay a kas nagbanagan kadagiti sugat idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat.[5] Ni Eduard von Losch ket saan nga opisial a nangampon kadagiti Dietrich nga ubbing, isu a ti apelyido ni Dietrich ket saan idi a von Losch, a kas dagiti masansan a naitunton. Isuna ket nabirngasan ti "Lena" ken "Lene" (naibalikas iti Lay-neh) iti uneg ti pamiliana. Idi agtawen iti 11, isu ket nakaala kadagiti dua nga immuna a naganna tapno mangporma ti "Marlene".
Ni Dietrich nagbasa idiay eskuela ti babbai ti Auguste-Viktoria manipud idi 1907–1917[6] ken nagturpos manipud idiay Victoria-Luise-Schule (tattan ket ti Goethe-Gymnasium Berlin-Wilmersdorf) ti simmaruno a tawen.[7] Isu ket nagadal iti biolin[8] ken nagbalin a nagay-ayat iti teatro ken dandaniw a kas maysa a balasang. Dagiti tagtagainepna nga agbalin a konsierto a biolinista ket napaay idi nasugatan ti ngulayngulayna,[9] ngem babaen idi 1922 isu ket nagtrabtrabaho a kas maysa a biolinista iti maysa a banda a mangkuykuyog kadagiti naulimek a pelikula iti sinema idiay Berlin ken daytoy idi ti immuna a trabahona ken nakaikkatanna met laeng kalpasan ti uppat a lawas.[10]
Nasapa a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasapaan idi a propesional a panagparangna iti entablado ket kas ti koro a babai iti panagbanniaga a panagbapuya iti Girl-Kabarett ni Guido Thielscher, dagiti paglinglingayan iti estilo iti bodebil, ken dagiti rebista ni Rudolf Nelson idiay Berlin.[12] Idi 1922, ni Dietrich ket nagballigi a nag-audision para iti teatrikal a direktor ken impresario ti drama ti akademia ni Max Reinhardt;[13] nupay kasta, isu ket nagtrabtrabaho a kas koro a babai ken nagtigtignay kadagiti bassit a papel kadagiti drama, ken awan ti immuna a naisangayan a pannakaikaskaso kaniana. Isu ket immuna a nagpapel bassit iti pelikula iti pelikula ti, Ti Bassit a Napoleon idi 1923.[14]
Naamuanna ti masakbayan nga asawana a ni Rudolf Sieber, iti lugar ti pagaramidan iti pelikula iti sabali a pelikula iti dayta a tawen, ti Tragödie der Liebe. Ni Dietrich ken ni Sieber ket nagassawada iti sibil a seremonia idiay Berlin idi 17 Mayo 1923.[15] Ti bugtbugtong nga anakana ket ti anakana babai a ni Maria Elisabeth Sieber, ket naipasngay idi 13 Disiembre 1924.[16]
Ni Dietrich ket nagtultuloy a nagtrabtrabaho iti enteblado ken iti pelikula idiay Berlin ken idiay Vienna kadagiti amin a paset ti tawen ti 1920. Iti entablado, isu ket addaan idi kadagiti nadumaduma a kinapangruna iti papel ti Pandora's Box ni Frank Wedekind ,[17] ti The Taming of the Shrew ni William Shakespeare[17] ken ti A Midsummer Night's Dream[18] ken ti pay Back to Methuselah ni George Bernard Shaw[19] ken ti Misalliance.[20] Daytoy idi ket dagiti musikal ken dagiti rebista, a kas ti Broadway, Es Liegt in der Luft, ken Zwei Krawatten, nupay kasta, ket isu dagitoy ti nakaawisanna kadagiti adu a pannakaikaskaso. Babaen dagidi naladaw a tawen ti 1920, ni Dietrich ket nagtigtignay pay kadagiti adu a parte iti iskrin, a mairaman ti Café Elektric idi 1927, ti Ich küsse Ihre Hand, Madame idi 1928 ken ti Das Schiff der verlorenen Menschen idi 1929.[21]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "'DJANGO UNCHAINED' PRODUCTION DESIGNER J. MICHAEL RIVA DEAD AT 63". ScreenCrush.com. 8 Hunio 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Hunio 2012.
- ^ Flint, Peter B. (7 Mayo 1992). "Marlene Dietrich, 90, Simbolo ti Kinalibnos, Dies". The New York Times.
- ^ Ni Dietrich ket nangipakat para iti panakaumili ti Estados Unidos idi 1937 ("Ni Marlene Dietrich ket agbalinto nga umili ti Estados Unidos". Painesville Telegraph, 6 Marso 1937.); napasingkedan daytoy idi 1939 (kitaen ti "Citizen Soon". The Telegraph Herald, 10 Marso 1939. and "Seize Luggage of Marlene Dietrich". Lawrence Journal World, 14 Hunio 1939).
- ^ Bach, Steven. Marlene Dietrich: Biag ken Sarsarita. Unibersidad ti Minnesota a Pagmalditan, 2011, p. 19
- ^ Isu ket naipasngay a kas ni Maria Magdalena, ngem saan a Marie Magdalene, segun ti biograpia ni Dietrich babaen ti anakna a babai, a ni Maria Riva a naitituluan iti Marlene Dietrich, ISBN 0-394-58692-1; nupay kasta ti biograpia ni Dietrich babaen ni Charlotte Chandler, Marlene, 2011, ISBN 978-1-4391-8835-4, ket nagdakamat ti "Marie Magdalene" a kas ti nakaipasngayan a naganna, iti panid 12
- ^ Bach 1992, p. 20.
- ^ Bach 1992, p. 26.
- ^ Bach 1992, p. 32.
- ^ Bach 1992, p. 39.
- ^ Bach 1992, p. 42.
- ^ "Fashion Icon: Marlene Dietrich". Stylehop. Naala idi 2012-09-11.
- ^ Bach 1992, p. 44.
- ^ Bach 1992, p. 49.
- ^ Bach 1992, p. 491.
- ^ Bach, Steven. "Marlene Dietrich: Life and Legend". University of Minnesota Press, 2011. p. 62.
- ^ Bach 1992, p. 65.
- ^ a b Bach 1992, p. 480.
- ^ Bach 1992, p. 482.
- ^ Bach 1992, p. 483.
- ^ Bach 1992, p. 488.
- ^ "Ship of Lost Men (Das Schiff der verlorenen Menschen) (1929)". Amazon. Naala idi 17 Mayo 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bach, Steven (1992). Marlene Dietrich: Biag ken Salaysay. Doubleday. ISBN 0-385-42553-8.
- Riva, Maria (1994). Marlene Dietrich. Ballantine Books. ISBN 0-345-38645-0.
- Riva, David J. (2006). Ti Babai a Nakigubgubat: Naipammalagipan ni Marlene Dietrich. Estado nga Unibersidad ti Wayne. ISBN 0-8143-3249-8.
- Spoto, Donald (1992). Asul nga Anghel: Ti Biag ni Marlene Dietrich. William Morrow and Company, Inc. ISBN 0-688-07119-8.
- Morley, Sheridan (1978). Marlene Dietrich. Sphere Books. ISBN 0-7221-6163-8.
- Carr, Larry (1970). Uppat a Paspasaw a Ruprupa:Ti Ebolusion ken Panagbalbaliw ni Swanson, Garbo, Crawford ken Dietrich. Doubleday and Company. ISBN 0-87000-108-6.
- Walker, Alexander (1984). Dietrich. Harper & Row. ISBN 0-060-15319-9.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ken ni Marlene Dietrich iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Marlene Dietrich iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Marlene Dietrich iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Pagsasao nga Inagta Partido
Ti Inagta Partido (Isarog Agta) ket ti gangani nga awanen a pagsasao a Bikol nga insasao babaen dagiti a semi-nomadiko nga agan-anup agburburas a tattao nga Agta (Negrito) iti Filipinas. Daytoy ket mabirukan idiay Bantay Isarog eiti daya ti Siudad ti Naga.
Segun kenni Lobel (2013:68), awan dagiti agsasao iti Inagta Partido nga ub-ubing ngem 60. Daytoy ket matmatayen apagsasao. Dinakamat ti Ethnologue ti reporta manipud idi 2000 nga adda laengen idi dagiti lima nga agsasao manipud iti maysa a populasion ti etniko iti agarup a 1,000.[3]
Nakaro a nagbaulod ti Inagta Partido manipud iti sasao a Bikol a kas ti Bikol Naga ken Bikol Partido, ngem addaan iti saan a Bikol subestrato (Lobel 2013:69).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Inagta Partido iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Isarog Agta". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Silpo ti Ethnologue iti pagsasao agk


text:
Pagsasao a Mato
Ti pagsasao a Mato ket tibassit a pagsasao nga Austronesio iti akin-amianan a Papua Baro a Guinea[3] iti uneg bassit iti Probinsia ti Morobe. Tinawtawagan pay ti Mato kadagiti nagan a kas ti Nenaya, Nengaya, ken Nineia.[3] Ti Mato ket addaan kadagiti dua a karuay, ti Tabares ken Remuk, ken dagitoy a karuay ket naisasaoda kadagiti tallo a sabali a purok. Bayat a ti Mato ket napalikmutan babaen dagiti nadumaduma a pagsasao, daytoy ket awan ti epektona kadagiti panagbaliw iti gramatika iti kaunegan dagiti pagbeddengan ti Mato. Ti kasaad ti lingguistiko ket natalinaay unay, gapu ti heograpikal a pannakaisina ti tattao a Mato.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mato iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Mato". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ a b Lewis, Paul; Simons, Gary; Fennig, Charles. "Mato". Ethnologue. Naala idi 21 Septiembre 2016.
- ^ Stober, Scot (Septiembre 2005). "Mato Dialect Survey" (Survey). SIL. Papua New Guinea: SIL. Naala idi 7 Oktubre 2016.
}


text:
Basel-Stadt
Ti Basel-Stadt (Basel-Stadt (tulong·pakaammo); Siudad ti Basel; wenno Basle-Ville) ket maysa kadagiti 26 a kanton ti Suisa. Ti siudad ti Basel ken dagiti munisipalidad ti Bettingen ken Riehen ket isu ti mangbuket ti daytoy a teritorio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Land Cover - Kantone und Grossregionen nach 6 Hauptbereichen naala idi 27 Oktubre 2017
- ^ Canton of Basel-Stadt Statistics, MS Excel document – T01.0.01 - Bevölkerungsstand dagiti bilang idi 31 Agosto 2020 (iti Aleman) naala idi 6 Oktubre 2020
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Basel-Stadt iti Wikimedia Commons