text:
Santo Tomas, La Union
Ti Santo Tomas ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti La Union iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santo Tomas ket nabingbingay iti 24 a barbaranggay.[2]
- Ambitacay
- Bail
- Balaoc
- Balsaan
- Baybay
- Cabaruan
- Casantaan
- Casilagan
- Cupang
- Damortis
- Fernando
- Linong
- Lomboy
- Malabago
- Namboongan
- Namonitan
- Narvacan
- Patac
- Poblacion
- Pongpong
- Raois
- Tubod
- Tococ
- Ubagan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti La Union". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti La Union". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


c: text/html

text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
UTC+05:30 2008: Asul (Disiembre), Kahel (Hunio), Duyaw (amin a paset ti tawen), Napusasaw nga Asul - Luglugar ti baybay
Ti UTC+05:30 ket panangilasin ti timmbengan ti oras manipud ti UTC iti +05:30. Daytoy nga oras ket inus-usar idiay India ken Sri Lanka. Daytoy ket 5 aken gudua nga oras nga umuna iti Greenwich Mean Time wenno GMT. Daytoy ket nausar idi para iti Sona ti Oras ti Kunlun.
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MusicBrainz
Ti MusicBrainz ket proyekto a mangigandat nga agpartuat ti database ti silulukat a linaon iti musika. Daytoy ket kapada ti proyecto ti freedb, napundar daytoy tapno mangsungbat kadagiti panangigawid a naikabil iti CDDB. NUpay kasta, ti MusicBrainz ket nagpadakkelen kadagiti gandatna a mangabot ti las-ud ti pagipenpenan ti metadata ti compact disc tapno agbalin a naiestruktura a sillulukat nga online a database para iti musikac.[2][3]
Ti MusicBrainz ket mangala kadagit pakaammo a maipanggep kadagiti artista, dagiti nairekord nga obrada, ken dagiti pannakaikabagian a nagbaetan kaniada. Dagiti nairehistro a naikabkabil ket saan a basbassit a mangala iti titulo ti album, dagit ititulo dagiti tokar, ken ti kaatiddog ti tunggal maysa a ktokar. TDagitoy a maikabkabil ket tinartaripato babaen dagiti boluntario nga editor a mangsursurot kadagiti insursurat ti komunidad nga alagaden ti estilo. Dagiti nairehistro nga obra ket makanayon pay a mangipenpen ti pakaammo a maipanggep ti petsa a pannakaipablaak ken pagilian, ti ID ti CD , arte nga akklub, akostiko a lemma ti ramay, testo anotasion ti nawaya a porma ken dadduma pay a metadata. Manipud idi 6 Pebrero 2014, ti MusicBrainz ket naglaonen ti pakaammo kadagiti agarup a 820,000 nga artista, 1.2 a riwriw a pablaak, ken 13.1 ma riwriw a rehistro.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Musicbrainz.org Site Info". Alexa Internet. Naala idi 2014-04-01.
- ^ Highfield, Ashley. "Keynote speech given at IEA Future Of Broadcasting Conference", BBC Press Office, 2007-06-27. Naala idi 2008-02-11.
- ^
Daytoy a dakamat ket automatiko a malpas kadagiti sumaruno a minuto. Mabalinmo a mapan ti pagurayan wenno ipadakkel babaen ti ima
- ^ "Database Statistics". MusicBrainz. Naala idi 2014-02-06.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti MusicBrainz idiay Wikimedia Commons
- musicbrainz.org — Opisial a sitio
- - Pakaammo ti BBC a maipanggep ti Musicbraiz


text:
Ti Libro ni Mormon
Ti Libro ni Mormon ket sagrado a testo ti tignay ti Santo ti Kinaudi nga Aldaw, nga adda dagiti panagsursurot iti pammati nga aglaon kadagiti sursurat dagiti antigo a propeta a nagtaeng idiay kontinente ti Amerika manipud idi 2200 SK aginggana idi AD 421.[1][2] Daytoy ket immuna a naipablaak idi Marso 1830 babaen ni Joseph Smith a kas ti Ti Libro ni Mormon: Ti Maysa a Pannakalagip a Sinurat babaen ti Ima ni Mormon manipud kadagiti Plata a Naala idiay Platplata ni Nephi.[3]
Segun ti pannakalaglagip ni Smith, ken segun pay ti naratibo ti libro, ti Libro ni Mormon ket kasisigud a naisurat kadagiti di naamammuan unay a karakter a tinawtawagan a kas ti "nareporma nga Ehipsio"[4] a naikitikit ti nabalitokan a platplata. Tinunton ni Smith a ti kinaudi a propeta a nagkonkribusion iti libro, ti lalaki nga agnagan ti Moroni, ket inkalina idiay turod nga itan ket ti New York ken nagsubli met laeng iti Daga idi 1827 a kas maysa nga anghel,[5] ken nan ti libro kenni Smith ken nangibilin kaniana a mangipatarus daytoy a kas ebidensia daytoy iti restorasion ti husto a simbaan ni Kristo kadagiti kinaudi nga aldaw.
Ti Libro ni Mormon ket adda kadagiti bilang ti kasisigud ken naisangayan a doktrinal a panagtutungtungan kadagiti suheto a kas ti pannakatnag ni Adan ken Eva,[6] ti natura ti Reparasion,[7] eskatolohia, pannakasubbot manipud ti pisikal ken espiritual nga ipupusay,[8] ken ti organisasion ti simbaan ti kinaudi nga aldaw. Thi kangrunaan a pasamak ti libro ket ti maysa nga ipaparang ni Hesukristo iti Kaamerikaan kalpasan ti panangungarna.
Ti Libro ni Mormon ket isu ti kasapaan kadagiti naisangayan a sursurat ti tignay ti Santo ti Kinaudi nga Aldaw, dagiti denominasion a nangiraraem ti testo a saan laeng a kas sagrado a testo ngem naipakasaritaan pay a rehistro dagiti inar-aramid ti Dios kadagiti taga-ugma nga agtataeng iti Kaamerikaan.[9] Ti Libro ni Mormon ket nabingbingay kadagiti babbabassit a libro, a natituluan iti tattao a nanaganan a kas dagiti kangrunaan a mannurat ken, kadagiti kaaduan a bersion, ken nabingbingay kadagiti kapitulo ken dagiti berso. Daytoy ket naisurat iti Inggles, ken kapada ti lingguistiko nga estilo ti Nasapa a Moderno nga Inggles ti Biblia a Bersion ni Ari Jaime, ken daytoy ket napnon wenno sangkapaset metten a naipatarus kadagiti 108 a pagsasao.[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gordon B. Hinckley, "Praise to the Man", 1979-11-04.
- ^ Pagsaursuruan a Sistema ti Simbaan (1996, reb. ed.). Manual ti Estudiante Ti Libro ni Mormon' (Siudad ti Salt Lake, Utah: Ti Simbaan ni Hesukristo dagiti Santo ti Kinaudi nga aldaw), ch. 6.
- ^ {{harvtxt|Smith|1830|loc=titulo ti panid}. Idi 1982, ti ganetget iti pannangipalawag ken panangiyunay-unay ti panggepna, Ti Simbaan ni Hesukristo dagiti Santo ti Kinaudi nga aldaw ket binaliwanda ti titulo ti libro iti Ti Libro ni Mormon: Sabali pay a Tulag ni Hesukristo LDS Church (2008).
- ^ Mormon 9:32
- ^ Roberts (1902, pp. 11, 18–19).
- ^ E.g. 2 Nephi 2
- ^ E.g. 2 Nephi 9
- ^ E.g. Alma 12
- ^ "Pangyuna", Libro ni Mormon (1981 LDS Church ed.).
- ^ Ash, Michael R. (1997). "Ti Biblia ni Ari Jaime ken ti Libro ni Mormon". Mormon Fortress. Naala idi 2013-01-01.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Ti Libro ni Mormon idiay Wikiquote
- Dagiti midia a mainaig ti Ti Libro ni Mormon idiay Wikimedia Commons
- Libro ni Mormon (Ilokano) pdf
- Libro ni Mormon (Inggles) pdf


text:
Giacomo Puccini
Ni Giacomo Puccini (napno a nagan:Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini) (Pannakabalikas nga Italiáno: [ˈdʒaːkomo putˈtʃiːni]; Lucca 22 Disiembre 1858 – Bruselas 29 Nobiembre 1924) ket maysa idi nga Italiano a komposer a dagiti operana ket dagiti kankanayon a maipabpabuya iti pagalagadan a repertorio.[n 1]
Ni Puccini ket isu idi "ti kalatakan a komposer ti Italiano opera kalpasan ni Verdi".[1] Bayat a dagiti nasapa nga obrana ket nairamutan iti tinawtawid a naladaw a maika-19 a siglo ti romantiko nga opera ti Italiano, isu ket nagballigi a nagparang-ay kadagit iobrana iti 'realistiko' a verismo nga estilo, nga isu ket nagbalin a maysa kadagiti nangidadaulo nga eksponente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- ^ Ti sapot ti pagsaaadan ti Operabase.com iti paset dagiti estadistika ti opera idi 2007–2012 ket mamngiranggo kenni Puccini, kadagiti 2294 a panagpabpabuya kadagiti 13 nga opera, iti puesto a maikatlo iti likudan ni Verdi (3020 a pabpabuya kadagiti 29 nga opera) ken ni Mozart (2410 a pabpabuya kadagiti 22 nga opera). Tallo kadagiti opera ni Puccini ket adda ti 10 a kasayaatan anaipabpabuya: ti La bohème (maika-2 a puesto), Tosca (maika-5 a puesto) and Madama Butterfly (maika-7 a puesto).
- Dagiti nagibasaran
- ^ Ravenni and Girardi, n.d., Pangyuna
- Dagiti taudan
- Ashbrook W. & Powers H. Ti Turandot ni Puccini: Ti Gibus ti Nalatak a Tawidan, Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, 1991
- Budden, Julian, Puccini: Biagna ken Ob-obra, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2002 ISBN 978-0-19-816468-5
- Carner, Mosco, Puccini: A Critical Biography, Alfred Knopf, 1959
- Keolker, James, "Dagiti Kinaudi a Tignay, Dagiti Opera ni Puccini ken dagiti Italiano a Kontemporariona", 2001.
- Phillips-Matz, Mary Jane (2002). Puccini: Ti Biograpia. Boston: Northeastern University Press. ISBN 1-55553-530-5.
- Randall, Annie J. ken David, Rosalind G., Puccini ken ti Babbai, Chicago: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan ISDN 0226703894
- Ravenni, Gabriella Biagi ken Michele Girardi, Giacomo (Antonio Domenico Michele Secondo Maria) Puccini (ii) iti Grove Music Online, naala idi 9 Agosto 2012
- Smith, Peter Fox. Ti Essem para iti Opera. Trafalgar Square Books, 2004. ISBN 1-57076-280-5.
- Weaver, William, ken Simonetta Puccini, eds. Ti Puccini a Pakikaduaan, W.W. Norton & Co., 1994 ISBN 0-393-029-30
- Wilson, Alexandra, Ti Puccini a Problema: Opera, Nationalismo, ken Modernidad, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan (2007)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Giacomo Puccini idiay Wikimedia Commons


text:
Pilid
Ti pilid ket isu ti nagtitimbukel a komponente a naikeddeng nga agtayyek iti maysa a bering a pagtayyekan. Ti pilid ket maysa kadagiti kangrunaan a komponente iti pilid ken burayongan a maysa kadagiti innem a simple a makina. Dagiti pilid, a mairaman dagiti burayongan, ket mangpalubos ti nalaka a panaggunay kadagiti nadagsen a banag a mangpalaka ti panangiyakar wenno panangilugan bayat a mangsupsuporta ti karga, wenno mangaramid iti panagobra dagiti makina. Dagiti pilid ket inus-usar pay para kadagiti dadduma a panggep, a kas iti manibela ti barko, manibela, pagdamilian a pilid ken bolante.
Dagiti kadawyan a kas pagarigan ket mabirukan kadagiti pagipakatan ti pagluganan. Ti pilid ket nasayaat a mangpabassit ti rasras babaen ti panapalaka ti panaggunay babaen ti panagtulatid a maikuyog ti panagusar kadagiti burayongan. Tapno dagiti pilid ket agtulatiddda, ti kanito ket masapul a maipakat iti pilid iti pagtayyekanna, babaen iti grabidady, wenno babaen ti panangipakat iti sabali nga akin-ruar a puersa wenno panangipusipos a puersa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Pilid idiay Wikimedia Commons
- Dagiti midia a mainaig ti Dagiti pilid ti kotse idiay Wikimedia Commons
- Ti Kaduogan a Natarikayo a Pilid. Museo ti Siudad iti Ljubljana. Naala idi 31 Enero 2012.


text:
Pagsangladan ti helikopter
Ti pagsangladan ti helikopter (Ingles:helicopter landing pad (helipad)) ket maysa a pagsangladan a lugar dagiti helikopter. Bayat a dagiti helokopter ket mabalin da nga agusar kadagiti dalumpinas a rabaw, ti maysa a naaramid a pagsangladan ti helikopter ket ipaayan na ti nasayaat a namarkaan ken natangken a rabaw nga adayo kadagiti tiped tapno ti helikopter ket natalged a sumanglad.
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagsangladan ti helikopter ket mabalin a mabirukan kadagiti pagsasangladan ti helikopter wenno pagsasangladang dagiti eroplano, nga addaan ti sungrod, dagiti panag-tengngel ti trapiko iti tangatang ken dagiti magun-od a pasdek a pang-serbisio para kadagiti eroplano. Yantangay , kaaduan kadagiti pagsangladan ti helikopter ket mabirukan kadagiti adayo ken awan kadagita a serbisio gapu ti kaawan ti mabalin a lugar ken ti kangina.


text:
Plantilia:Abbr
T plantilia ti {{abbr}} ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a pangyababaan wenno akronimo babaen ti panagpartuat ti ramit a panangipalawag a maiparang iti mouse-over. Ti plantilia ket agus-usar ti elemento ti HTML iti
a kaaduan a masuportaran dagiti pagbasabasa.
Dagiti linaon
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti {{abbr}} ket mangala kadagiti dua a parametro, iti agsasaruno:
- short form: agiparang a kas testo
- long form: agiparang a kas tooltip
Dagiti nainaganan a parametro:
- IPA wenno i: Mangipakat ti {{IPA}} kadagiti naitalinaay a kuerdas iti IPA a maiparang iti Internet Explorer iti Windows XP.
- unicode wenno u: mangipakat ti {{unicode}} kadagiti naitalinaay a kuerdas iti Unicode a maiparang iti Internet Explorer iti Windows XP.
- class: aginayon ti maysa a klase ti HTML
- id: manginayon ti ID ti HTML
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
No agilampayag iti testo ti "HTML" addanto kasla iti HyperText Markup Language nga agparang a kas tooltip kadagiti kaaduan a pagbasabasa. Dagiti nadayeg a pagbasabasa ti pantalia, nga inus-usar dagiti narigat a makakita, ket agiparang ti atiddog a porma iti sabali a waya.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Abbr
Daytoy a plantilia ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a pangyababaan wenno akronimo babaen ti panagpartuat ti ramit a panangipalawag a maiparang iti ''mouse-over''.


text:
Filed under: essay, language | Tags: alegria imperial, English, essay, filipineses09, Iluko, iluko.com, riddle
Uggor na ti lubong. Awan biag dagiti darikmat no saanda nga aglasat iti bitekna. Kas anniniwan ti agdaliasat nga aldaw no saanna nga marikna ti agek ti parbangon, arakup ti malem, no saanna a mangeg ti arasaas dagiti bituen, duayya ti rabii. Kaingingas ti papel dagiti sabong no saanna ida taliawen, no sanna nga aprosan ti sim-meda nga isemda, no saanna nga ikidem nga sul-uyen ti bangloda.
Uray dumanarudor dagiti bambantay no mariingda, awan kaipapanna no saanna nga madlaw ti sakit ti nakemda. Uray di agpatingga ti ririaw dagiti riniwriwriw a bulbulong ti kawayan awan makaawat kadagiti ananek-ekenda no saanna nga ipalubos ti kabagi-anna nga mangnga-asi.
Anianto payen no saan nga matokar ti maysa a timek ti bitekna, no saan nga agbaliw ti widawidna a kas awan mangmangegna, timek a mangal-allukoy, sam-it nga agayus iti sanguannanna. Agsawisiw ti angin, agsenna-ay dagiti pakak a metektkan nga agur-uray ti isungbatna.
Masangpetanna ti sabangan nga maang-san. No saanna a maikaso nga isang-at dagiti ladladingit daytoy, malnekanton nga agsansaning-i dagiti dalluyon . Nupay agguilap-guilap ti masipngetan a waig awan pategna no saan a maaawis dagiti bitekna ket babaen ti mata a mangmingming kadagiti darepdep dagiti bituen.
Iggemna ti napalabas. Agbibiag iti masukunsukot a silidna, silid nga awan ridiridaw. Petpetna ti agdama. Nalukay unay nga kumaradap daytoy kadagiti agsisillapid a dalan iti kaungganna, dagiti rinibribu a pagayusan ti rikna. Padpadaananna ti masanguanna, dagiti darepdep nga agam-ampayag nga ilillili ti bulan ket no saanna nga sippawen dagitoy, matnagda kas bato iti kumkumraang a kapanagan.
Awan masao a bukelna. Maysa laeng daytoy a kas prasko, awan nagyan, awan aglasat kaniana ket agbayag. Masapul nga bayat bitekna maiwerret dagiti pampanunot, rikriknaen, sasao, an-anek-ek, dardarepdep a bibiagen dagiti bituen.
Uggorna ti ayat. Ngem awan makatiliw, makapugto no ania ti kita daytoy, no ayanna ti nangitukelanna, ayanna ti pangsibsibuganna. Uray no kasano ti gagar dagiti agsisiim iti parbangon, wenno tengga’t aldaw, wenno iti panagkeppet ti langit a makatiliw ti daytoy kapatgan nga uggorna, a ti lubong ti kaibatoganna, mapaayda.
Mapaayda urayaman no pirpirsayenda. Uggorna ti lubong dagiti agayan-ayat, lubong nga ubbog ti biag, lubong a kadakdakkel wenno kabasbassit ti gemgem, ket kas gemgem awan matiliw, awan masirip a nagyan, kas rikna.
Copyright (c) 2010 by Alegria Imperial
Posted in iluko.com 02/14/2010
2 Comments so far
Leave a comment
Urayko la isardesardeng nga umis-isem ti mangbasa kadaytoy napnoan burburtia a sinuratmo, manang Guia. Ngamin, kayatko a tiliwen ti mensahem ken kangrunaanna, adalen ti wagas wenno arte ti pinagyebkasmo. Nakangatngato ti kalidad dagitoy liniam–makapamayeng.
Ituloymo koma ti agsurat para iti Bannawag. Adu ti mangsegsegga kadagiti sinuratmo ket maysaakon kadakuada.
Toy adingmo, Nanding.


text:
Antilia nga Olandés
Ti Antilia nga Olandés (Danés: Nederlandse Antillen [ˈneːjərlɑntsə ˈɑntɪlə(n)] ( denggen), Papiamentu: Antia Hulandes[2]), ken saan pormal a makunkuna pay a kas iti Danes nga Antilia,[3] ket maysa idi a naturay a Karibe a pagilian iti kaunegan ti Pagarian iti Olanda, a nabuklan ti dua nga is-isla a grupo idiay Lesser nga Antilia: Aruba, Bonaire ken Curaçao (Is-isla ti ABC), idiay Leeward nga Antilia iti igid ti aplaya ti Venezuela; ken Sint Maarten, Saba ken Sint Eustatius (Is-isla ti SSS ), idiay Is-isla ti Leeward ti abagatan a daya iti Is-isla ti Birhen.
Ti Aruba ket nagikkat idi 1986 a kas maysa a naisina a pagilian iti kaunegan ti Pagarian iti Olanda, ken dagiti nabati nga Antilia nga Olandés ket nawara idi 10 Oktubre 2010,[3] a nagbanagan dagiti baro a dua a komponente a pagilian, ti Curaçao ken ti Sint Maarten, a dagiti sabsabali a is-isla ket timmiponda ti Olánda a kas ti "espesial a munisipalidad", opisial a dagiti publiko a bagi.[4]
Ti nagan nga 'Antilia nga Olandés' ket sagpaminsan pay a maus-usar a mangitudo kadagiti is-isla ti Karibe a paset iti Pagarian iti Olanda, a ti is-isla a Danes a Karibe.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Landsverordening officiële talen". wetten.nl. 28 Marso 2007. Naala idi 5 Enero 2011.
- ^ Papiamentu/Ingles Dikshonario, Ratzlaff, Betty; pg. 11
- ^ a b "Ti panagbaliw ti kasasaad ket kayat na a saoen a ti Danes nga Antilia ket awanen". BBC News. BBC. 10 Oktubre 2010. Naala idi 11 Oktubre 2010.
- ^ "Antillen opgeheven op 10-10-2010" (iti Danes). NOS. 1 Oktubre 2009. Naala idi 1 Oktubre2009.


text:
Kapitalismo
Ti kapitalismo ket maysa nga ekonomiko a sistema a naibatay iti pribado a panagtagikua dagiti pamay-an ti produksion ken ti panagpataud kadagiti produkto wenno dagiti serbisio para iti ganansia.[1] Dagiti dadduma pay nga elemento a nangruna iti kapitalismo ket mairaman ti panag-umnong ti puonan ken kankanayon a ti masalisal a paglakkuan.[2] Adda dagiti adu a kita ti kapitalismo, a mairaman ti laissez-faire, pagimbagan akapitalismo ken estado a kapitalismo. Ti kapitalismo ket naipanpanunotan a naipakat kadagiti nadumaduma a naipakasaritaan a kaso, a nagdumaduma kadagit panawen, heograpia, politika, ken kultura.[3] Adda dagiti sapasapa pakaitunosan a ti kapitalismo ket nagbalin nga isu ti katurayan idiay Lumaud a lubong a sumursurot ti pannkapaay ti panagriringgor.[4] Dagiti maisalsalisal a paglaklakuan ket mabalin pay a mabirukan kadagiti naibatay ti paglakkuan nga alternatibo ti kapitalismo a kas ti paglakkuan a sosialismo ken pagtitinnulongan nga ekonomia.
Dagiti ekonomista, politikal nga ekonomista ken dagiti historiador ket nangalalada ti naggigiddiat a perspektibo iti panagusig ti kapitalismo. Dagiti ekonomista ket kadawyanda a mangipapugsa ti degrado a ti gobierno ket awan ti panagtengngelna kadagit ipaglakkuan (laissez faire), ken ti pay kinapangruna ti karkarbengan ti tagikua.[5][6] Kaaduan kadagiti politikal nga ekonomista ket mangipigpigsa pat ti pribado a tagikua, a maipatinayon ti pannakibiang a bileg, matgedan ti panagtrabaho, klase, ken ti pannakaisangayan ti kapitalismo a kas maysa a naipakasaritaan a nakabuklan.[7] Ti gay-at ti kawaya a pagiddiatan dagiti paglakuan, ken ti dagiti pay alagaden a mangipalpalawag ti pribado a tagikua, ket maysa a banag ti politika ken annuroten. Adu kadagiti estado ket addaanda kadagiti naitermino a kas ti naglalaok nga ekonomia, a nagipadpatudo kadagit nadumaduma a degrado ti naplano ken dagit ipinataray ti paglakkuan nga elemento a sistema ti ekonomia ti estado.[7]
Ti termino a kapitalismo ket nagin-inut a naiwarwaras idiay kadagupan ti Lumaud a lubong idi maika-19 ken maika-20 a sigsiglo a kaaduan a gapuanan kadagti sinursurat ni Karl Marx.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chris Jenks. Core Sociological Dichotomies. Londres, Inglatera, UK; Thousand Oaks, California, USA; New Delhi, India: SAGE. Pp. 383.
- ^ Heilbroner, Robert L. "kapitalismo." Ti Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia. Maikadua nga Edision. Eds. Steven N. Durlauf and Lawrence E. Blume. Palgrave Macmillan, 2008. Ti Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia Online. Palgrave Macmillan. 29 Agosto 2012   doi:10.1057/9780230226203.0198
- ^ a b Scott, John (2005). Industrialismo: Ti Diksionario ti Sosiolohia. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- ^ Capitalism. Encyclopædia Britannica. 2006.
- ^ Tucker, Irvin B. (1997). Makroekonomia para iti Tatta nga Aldaw. p. 553.
- ^ Case, Karl E. (2004). Dagiti Pamunganayan ti Makroekonomia. Prentice Hall.
- ^ a b Stilwell, Frank. “Politikal nga Ekonomia: ti Binglay dagiti Ekonomiko a Kapanunotan.” Umuna nga Edision. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. Melbourne, Australia. 2002.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kapitalismo idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Kapitalismo idiay Wikiquote


text:
Marxismo
Ti Marxismo ket maysa nga ekonomiko ken sosiopolitikal a sangalubongan a panirigan ken pamay-an ti sosioekonomiko a panagsukimat a naibatay ti materialista panangipatarus ti naipakasaritaan a panagrang-ay, ti dialektiko a panirigan ti sosial a panagbalbaliw, ken ti maysa a panagusig kadagiti klase a pannakibiang iti kaunegan ti kagimongan ket dagitipannakaipakatda kadagiti panagusig ken panagdillaw ti panagrang-ay ti kapitalismo. Idi tengnga aginggan ti naladaw a maika-19 a siglo, ti intelektual a panagrang-ay ti Marxism o idi ket inpayuna babaen dagiti dua nga Aleman a pilosopo, a ni Karl Marx ken Friedrich Engels. Dagiti Marxista a panagusig ken metolohia ken nakaimpluensia kadagiti adu a politikal nga ideolohia ken dagiti sosial a tignay kadagiti napalabas a pakasaritaan. Ti Marxismo ket buklenna ti maysa nga ekonomiko a teoria, ti sosiolohiko a teoria, ti [[Marxista a pilosopia|pilosopiko a pamay-an] ken ti rebolusionario a panirigan ti sosial a panagbalbaliw.[1] Awan ti naipatingga a Marxista a teoria; Ti Marxista a panagusig ket naipakaten kadagiti nadumaduma a suheto ken nabalbaliwanen kadagiti lasud ti dalan ti panagparang-ay tapno adda dagiti nadumaduma a teoria ti Marxista.[2]
Ti Marxismo ket naibatay iti materialista a pannkaaawat ti naigimongan a panagrang-ay, a nagal-ala manipud ti punto s a nagrugianna kadagiti kammasapulan a tignay ti ekonomia a kasapulan babaen ti kagimonagan ti tao tapno makaited kadagiti materiales a kasapulanna. Ti porma ti ekonomiko nga organisasion, wenno moda ti produksion, ket naawawat nga isu ti batayan manipud ti kaaduan ti dadduma a sosial a penomena — a mairaman dagiti sosial apannakibiang, politikal ken dagiti legado a sistema, moralidad ken ideolohia — a rimmuar (wenno babaen kadagiti kaaduan a naimpluensiaanda). Dagitoy a sosial a pannakibinag ket mangporma ti superestruktura, para iti pannakaporma ti ekonomiko a sistema a pangibatayan. No dagiti puersa ti produksion (a kangrunaan ti teknolohia) ket mapasayaat, dagiti adda a porma ti sosial nga organisasion ket agbalin a saan a nasayaat ken pasardenganna ti adu pay a panagprogreso. Dagitoy a saak a kinasayaat ket kabukbukodanda apagbalinen dagitoy a kas dagiti sosial a panagsuppiat iti porma ti salisal ti klase.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ sosial asiensia : Dagiti Marxista nga impluensia - Britannica Online Encyclopedia
- ^ Wolff and Resnick, Richard ken Stephen (August 1987). Ekonomia: Ti Marxiano kontra ti Neoklasiko. Ti Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. 130. ISBN 0801834805. "Ti Marxiano a teoria (agmaymaysa) ket sinukatan dagiti Marxiano a teoria (adadu ngem maysa)."
- ^ Panagipadpada dagiti Sistema iti Duapulo ket Maysa a Siglo, 2003, babaen ni Gregory ken Stuart. P.62, Teoria ti Panagbalbaliw ni Marx. ISBN 0-618-26181-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Marxismo idiay Wikimedia Commons


text:
Napaamo a baboy
Ti napaamo a baboy (Sus scrofa domesticus wenno Sus domesticus) ket isu ti maysa a dakkel a napaamo, paris ti ramay ti saka nga ungulata a tugotanna ti kaputotanna iti naatap nga alingo; daytoy ketnaikeddeng a subsebbangan ti naatap nga alingo wenno dagiti naisangayan a bukodna a sebbangan. Ti uloda ken maipatinayon pay ti kaatiddog ti bagida ket sumakop ti 0.9 aginggan ti 1.8 m (35 aginggana ti 71 pulgada) ken dagiti manakman ket mabalin nga agdagsen iti baetan ti 50 aginggana ti 350 kg (110 aginggana ti 770 lb). No maipada kadagiti sabali nga artiodactyl, ti uloda ket maibiang nga atiddog, natirad, ken awanan kadagiti butig. Dagiti paris ti ramay ti saka nga ungulata ket sapasap dagitoy a mangmangan ti mula, ngem ti npaamo a babaoy ket maysa nga mangan iti amin, kasla dagiti naatap a tinaudanna.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Colin P. Groves (1995). "Iti nomenklatura dagiti napaamo nga ayup". Warnakan ti Soolohiko a Nomenklatura 52 (2): 137–141. Biolioteka ti Biodibersidad a Tawidan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pigs & Peccaries Specialist Group (1996). Sus scrofa. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. www.iucnredlist.org. Naala idi 12 Mayo 2006.
- Animal Welfare AVMA Policy on Pregnant Sow Housing
- CAST Scientific Assessment of the Welfare of Dry Sows kept in Individual Accommodations- March 2009
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Napaamo a baboy idiay Wikimedia Commons


text:
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Iligan
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Iligan ket isu idi ti pannakabagi ti Siudad ti Iligan iti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986. Kalpasan ti Rebolusion ti Bileg ti Tattao, ti pannakabagi ti siudad ket naisubli iti probinsia ti Lanao del Norte
Ti pannakaipasa ti Republika Tignay 9724 ket nangisina daytoy urbano unay a siudad manipud ti umuna a kongresional a distrito ti Lanao del Norte tapno mangporma ti bukodna akongresional a distrito a nangrugi kadagiti panabutos idi 2010.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 322,821
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
Metalurhia
T metalurhia ket dominio ti siensia ti materiales ken inhenieria ti materiales nga agadal ti pisikal ken kimiko a panagkukua dagiti metalliko nga elemento, ken dagiti bukodda nga intermetalika a kompuesto, ken dagiti laokda, a makunkuna kadagiti alloy wenno dagiti amalgama. Ti metalurhia ket isu pay ti teknolohia dagiti metal: ti waya a pakaipakatan ti siensia iti panagptaud kadagiti metal, ken ti inhennieria dagiti komponente ti metal para iti panag-usar kadagiti produkto para kadagiti aggatgatang ken agpatpataud. Ti panagpataud kadagiti metal ket mangiraman ti panagproseso dagiti mina tapno maiyaon ti metal a linaonda, ken tilaok dagiti metal, ken mabalin pay dagiti elemento, tapno mapataud dagiti alloy wenno amalgama. Ti metalurhia ket nailaslasin iti panagobra iti metal.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Metalurhia idiay Wikimedia Commons
- Metalurhia para kadagiti saan a metalurgo


text:
Kalibo, Aklan
Ti Kalibo ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Aklan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kalibo ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay.[2]
- Andagao
- Bachaw Norte
- Bachaw Sur
- Briones
- Buswang, New
- Buswang, Old
- Caano
- Estancia
- Linabuan Norte
- Mabilo
- Mobo
- Nalook
- Poblacion
- Pook
- Tigayon
- Tinigao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Aklan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 1 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Aklan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 1 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Karbengan ti kopia
Ti karbengan ti kopia Ingles: copyright ket ti nainkalintegan a konsepto nga intignay iti kaaduan a gobierno, a mangited iti nagpartuat iti maysa a kasisigud nga obra ti eklusibo a karbengan iti pannakausar ken pannakaiwarasna, kadawyan para iti limitado a panawen, nga addan iti keddeng a mangipalubos iti nagpartuat iti intelektual a kabaknang (kas iti potograpo iti retrato wenno ti autor iti libro) tapno makaawat iti konpensasion para kadagiti obrada ken mangpalubosto a mangsuporta iti pinansia kaniada kaniada.
Ti karbengan ti kopia ket porma iti intelektual a tagikua (kas dagiti patente, dagiti marka ti pabrika ken dagiti sekreto ti panagtagilako), a maipakat iti aniaman a maiyebkas a porma ti maysa a kapanunotan a substantibo ken diskreto.[1] Daytoy ket kadawyan a nagbibingayan, kalpasanna dagiti agtengtengngel ti porsentahe ket kadawyan a tinawtawagan kadagiti agtengtengel ti karbengan: iti linteg, iti kontrata ken iti mainaig a "karkarbengan" dagiti annong ti negosio. Kadawyan a dagiti agtengtengngel ket addaan "iti karbengan nga agkopia", ken ti pay karbengan a mapammadayan para iti obra, tapno maikeddeng no sino ti makaampon iti obra kadagiti sabali a porma, no sino ti makaaramid iti obra, no sino ti makaimbag iti pinansia iti daytoy, ken ti dadduma pay a mainaig a karkarbengan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ World Intellectual Property Organization. "Understanding Copyright and Related Rights" (PDF). WIPO. pp. 6–7. Naala idi Agosto 1, 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Karbengan ti kopia idiay Wikiquote
- Dagiti midia a mainaig ti Copyright idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Karbengan ti kopia idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Palayan
Ti Siudad ti Palayan ket maysa a maika-5 a klase a siudad ken ti kapitolio iti probinsia ti Nueva Ecija iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Palayan ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Aulo
- Bo. Militar (Fort Magsaysay)
- Ganaderia
- Maligaya
- Manacnac
- Mapait
- Marcos Village
- Malate (Poblacion)
- Sapang Buho
- Singalat
- Atate
- Caballero
- Caimito
- Doña Josefa
- Imelda Valley
- Langka
- Santolan
- Popolon Pagas
- Bagong Buhay
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Nobela
Ti nobela ket ti atiddog a naratibo a prosa a mangipalawag kadagiti karakter ken dagiti pasamak iti porma iti agsisinnaruno nga istoria. Ti kita ket adda ti naipakasaritaan a ramut kadagiti pagobraan iti mediebal ken nasapa a moderno a romansa ken iti novella. Ti naududi, ket ti maysa nga Italiano a balikas nga inus-usar a panangilawag kadagiti ababa a sarita, ket nangited ti agdama a sapasap a termino iti maika-18 a siglo.
Ti adu paya a pannkaipalawag daytoy a kita ket naipakasaritaan a narikut. Ti pannkaaramid ti naratibo, ti gandat, ti pannakaikabagian iti kinapudno, ti pannakailaslasin, ken ti panag-usar ti pagsasao ket kadawyan a natungtungan tapno maipakita dagiti artistiko a kaikarian ti nobela. Kaaduan kadagitoy a kammasapulan ket naipayammo iti literario a prosa idi maika-16 ken maika-17 a siglo, tapno makaited iti binalabala a pakailintegan ti ruar a pagobraan iti kinapudno a pakasaritaan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Basilisa, Is-isla ti Dinagat
Ti Basilisa ket maysa nga maika-4 a klase nga ili ti probinsia ti Is-isla ti Dinagat ti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Basilisa ket nabingbingay kadagiti 27 barbaranggay.[2]
- Benglen
- Catadman (Kapakyan)
- Columbus
- Coring
- Cortes
- Diegas
- Doña Helene
- Edera
- Ferdinand
- Geotina
- Imee (Bactasan)
- Melgar
- Montag
- Navarro
- New Nazareth
- Poblacion
- Puerto Princesa
- Rita Glenda
- Roma
- Roxas
- Santa Monica
- Santo Niño
- Sering
- Sombrado
- Tag-abaca
- Villa Ecleo
- Villa Pantinople
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Is-isla ti Dinagat". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Is-isla ti Dinagat". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Bangui, Ilocos Norte
Ti Bangui ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bangui ket nabennebenneg iti 14 a barbaranggay.[2] Babaen ti keddeng ti Korte Suprema idi Agosto 10, 2012 ti baranggay San Isidro ket naiyalis idiay Dumalneg, Ilocos Norte.[4]
- Abaca
- Bacsil
- Banban
- Baruyen
- Dadaor
- Lanao
- Malasin
- Manayon
- Masikil
- Nagbalagan
- Payac
- San Lorenzo (Poblacion)
- Taguiporo
- Utol
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ PR-201309-PP2-01
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 27 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Mabini, Pangasinan
Ti Mabini ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mabini ket nabingbingay a politikal kadagiti 16 a barbaranggay.[2]
- Bacnit
- Barlo
- Caabiangaan
- Cabanaetan
- Cabinuangan
- Calzada
- Caranglaan
- De Guzman
- Luna
- Magalong
- Nibaliw
- Patar
- Poblacion
- San Pedro
- Tagudin
- Villacorta
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Macalelon, Quezon
Ti Macalelon ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Macalelon iti 30 a barbaranggay.[2]
- Amontay
- Anos
- Buyao
- Candangal
- Calantas
- Lahing
- Luctob/Townsite
- Mabini Ibaba
- Mabini Ilaya
- Malabahay
- Mambog
- Olongtao Ibaba
- Olongtao Ilaya
- Padre Herrera
- Pajarillo
- Pinagbayanan
- Rodriquez (Pob.)
- Rizal (Pob.)
- Castillo (Pob.)
- Pag-Asa (Pob.)
- Masipag (Pob.)
- Damayan (Pob.)
- San Isidro
- San Jose
- San Nicolas
- San Vicente
- Taguin
- Tubigan Ibaba
- Tubigan Ilaya
- Vista Hermosa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 16 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Daya a Samar
Ti Daya a Samar ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Daya a Visayas, sakupenna ti akindaya a depaar ti Isla ti Samar. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Borongan. Kabeddengna dagiti probinsia ti Amianan a Samar ken ti Samar.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Daya a Samar iti 22 nga ili ken maysa a komponente a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013


text:
Bangkok
Ti Bangkok ket isu ti kapitolio a siudad ken kadakkelan nga urbano a lugar idiay Tailandia. Daytoy ket naamammoan ti Thai a kas ti Krung Thep Maha Nakhon (กรุงเทพมหานคร, naibalikas a kas ti [krūŋ tʰêːp máhǎː nákʰɔ̄ːn] ( denggen)) wenno Krung Thep ( listen), a kayatn a saoen ket "siudad dagiti anghel". Ti Bangkok ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad idiay Tailandia nga adda dagiti agarup a 12 riwriw nga agtataeng a tattao. Ti Bangkok ket maysa idi a bassit pagkomersion idi aasideg ti sabangan ti Karayan Chao Phraya idi las-ud ti Ayutthaya a Pagarian idi maika-15 a siglo. Dayto yket dimmakkel ken nagbalina a lugar ti dua a kapitolio a siudad: ti Thonburi idi 1768 ken ti Rattanakosin idi 1782.
Gapu ti estratihiko a lokasionna idi Abagatan nga Asia, ti Siam (ken kalpasan daytoy ti Tailandia) ket nagbalin a paglapppedan nga estado a nagbaetan dagiti Pranses ken Britaniko a puersa ti kolonia. Ti Bangkok ket nakagun-od ti pakaidiayawan a kas maysa a nawaya, dinamiko, ken makainpluesia a siudad. Tatta nga aldaw, ti Bangkok ket saan laeng a politika, sosial, ken ekonomiko a sentro ti Tailandia, ngem adda pay tipanagidaulo a papel iti panagggatang, komersio, kultura, dagiti arte, edukasion, panagaywan ti salun-at ken pagluganan ti Indotsina a rehion.
Ti panagrang-ay ti puona ti Asia idi panawen ti 1980 ken 1990 ket nangiturong kadagiti adu a multinasional a koporasion a mangpatakder kadagiti rehional a kuartelda idiay Bangkok. Ti siudad tattan ket maysa a nangruna a rehional a puersa itipinansia ken negosio. Ti dumakdakkel nga inpluensian akadagiti politika, kultura, moda ken liwliwa ket mangipakita ti kasasaadna a kas maysa nga Alpha a sangalubongan a siudad.[2] Idi 2009, isu daytoy ti maikadua a kanginaan a siudad idiay Abagatan-Daya nga Asia iti likudan ti Singapura.[3] Dagiti adu a dulon ti ken mabisbisita iti siudad ken no maipatinayon dagiti agdidinnamag ti kinadakesna a distrito ti nalabbaga a silaw ket nakaaramid daytoy a sininimo ti eksotisismo. Ti naipakasaritaan a Nalatak a Palasio, Wat Arun, ken Templo ti Agsadsadag a Buda, ken ti panakinayon ti Khaosan a kalsada ken Soi Cowboy, ket nangruna a papanan dagiti turista idiay kapitolio. Iti panakaitipon nga isu ti ruangan a papanan idiay Laos, Burma, ken Cambodia, daytoy ketmaikadua laeng iti Londres itibilang dagiti tinawen a panagbisbisita.[4]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar ti Bangkok ket napetsaan manipud idi maikasangapulo ket lima a siglo, idi daytoy ket maysa apurok idiay laud nga igid ti Karayan Chao Phraya, babaen ti panatugray ti Ayutthaya.Gapu ti estratihiko a lokasionna idiay asideg ti sabangan ti karayan, ti ili ket nagin-inut iti kinapangrunana. Ti Bangkok ket immununa a nagserbi a kas maysa a lugar ti aduana nga adda dagiti pagsammakedan kadagiti dua a bangir ti karayan, ken nagbalin a ti lugar ti maysa a sillong idi1688 nga idiay ti naikapatalawan dagiti Pranses manipud idiay Siam. Kalpasan ti pannakatnag ti Ayutthaya iti Burmes a Pagarian idi 1767, ti kabarbaro a nairangarang nga Ari a ni Taksin ket nangbangon ti kapitoliona idiay ili, a daytoy ti nagbalin a kuartel ti Thonburi a Pagarian.Ni Ari Phutthayotfa Chulalok (Rama I), a simmaruno kenni Taksin, ket inyakarna ti kapitolio idiay daya nga igid ken nangbangon ti Rattanakosin a Pagarian idi 1782. Ti Adigi ti Siudad ket naipatakder idi 21 Abril, a naipanpanunotan a kas ti petsa ti pannakabangon ti agdama a siudad.
Ti ekonomia ti Bangkok ket nagin-inut a dimmakel babaen ti internasional a pagtagilakuan, immuna iti Tsina, ken dagiti nagsubsubli a Lumaud nga agtagtagilako idi nasapa a tengnga ti maikasangapulo ket siam a siglo. A kas ti kapitolio, ti Bangkok ket isu idi ti sentro ti panagpabaro ti Siam idi nakasangsango ti panagtalmeg kadagiti Lumaud a bileg idi naladaw a maikasangapulo ket sian a siglo. Dagiti panagturturay dagiti Ari a ni Mongkut (Rama IV, 1851–68) ken ni Chulalongkorn (Rama V, 1868–1910) ket nakakitkita ti panangiyamaammo ti pison a makina, pagmalditan, perokaril a pagiluganan ken dagiti kammasapulan nga estruktura iti siudad, ken ti pay pormal nga edukasion ken panagaywan ti salun-at. Ti Bangkok nagbalin a sentro ti entabada para kadagiti panasalsalisal ti bileg a nagbaetan ti milisia ket dagiti politikal a napilpili idi ti pagilian ket nagikkat ti patingga a monarkia idi 1932. Daytoy idi ket suheto ti Hapon a panagsakup ken Kimmadduan a panagbomba idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II, ngem napardas a dimmakdakkel kalpasan ti gubat a paset ti panawen a aks ti nagbanagan ti ti tulong ti panagrang-ay ti Estados Unidos ken dagiti ininted ti gobierno a puonan. Ti papael ti Bangkok a aks maysa a papanan dagiti Amerikano a milisia ket nanagirugi ti bukodna nga industri aiti turismo ken ti pay panagtagilako ti sekso. Dagiti di agpapada a panagrang-ay ti urbano ket nangiturongan ti panagdakkel kadagiti di panagpapada ti matgedan ket ti di nakitkita idi panagyakar manipud kadagiti away a lugar idiay Bangkok; ti pupolasionna ket dimmakkel manipud ti 1.8 aginggana iti 3 riwriw idi kaladawan ti 1960 a tawtawen. Kalpasan ti ipapanaw ti Estados Unidos manipud idiay Bietnam, dagiti negosio ti Hapon ket nangisukat a kas dagiti nangidaulo iti puonan, ken ti panagipadakkel ti panagpataud kadagiti maipapan ti panaglako ti ballasiw taaw ket nanagiturong ti pannakaipadakkel ti pinansia a pagtagilakuan idiay Bangkok.[5] Ti napardas nga idadakkel ti siudad ket nagtultuloy kadagiti tawtawen ti 1980 ken dagiti tawtawen ti nasapa 1990, aginggana idi napasardeng babaen ti pinansia a didigra ti Asia ti 1997. Iti dayta a panawenen, adu kadagiti publiko ken sosial a banbanag ti rimrimsua, a mairaman kadagiti pannakasulnot ti inprastruktura a maipakpakita kadagiti nakaro a trapiko ti siudad. Ti papel ti Bangkok a kas ti politikal nga entablado ti pagilian ket agtultuloy a makitkita kadagiti agsasaruno a nadayeg a protesta, manipud kadagiti yaalsa dagiti edtudiante idi 1973 ken ti 1976, ti kontra-milisia a demontrasion idi 1992, ken dagiti nagsasaruno a kontra-gobierno a protesta babaen dagiti "Duyaw a Kamiseta" ken dagiti tignay ti "Nalabbasit a Kamiseta" manipud idi 2008 ket dagiti simmakbay.
Ti administrasion ti siudad ket immuna napormalisado babaen ni Ari Chulalongkorn idi 1906, iti pannakaibangon ti Monthon Krung Thep Phra Maha Nakhon (มณฑลกรุงเทพพระมหานคร) a kas maysa a nailian a pannakabingbingay. Idi 1915 ti monthon ket nagudua kadagiti nadumaduma a probinsia, dagiti administratibo a pagbeddenganna ket adu payen a nabalbaliwan. Ti siudad iti agdama a porma ket napartuat idi 1972 iti pannakaporma ti Metropolitano nga Administrasion ti Bangkok, a naikapasarunuan ti panagtipon ti Probinsia ti Phra Nakhon idiay akin daya nga igid ti Chao Phraya ken ti Probinsia ti Thonburi idiay laud iti las-ud ti napalabas a tawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Heograpia iti Bangkok". Metropolitano nga Administrasion ti Bangkok. Naala idi 2007-09-08.
- ^ "GaWC – Ti Lubong segun ti GaWC 2008". Lboro.ac.uk. 13 Abril 2010. Naala idi 26 Hunio 2010.
- ^ "Dagiti kanginaan a siudad idiay Asia". Dagiti Mayor ti Siudad. Naala idi 26 Hunio 2010.
- ^ "Panagiranggo dagiti kasayaatan a papanan a siudad ti Euromonitor Internasional". Naala idi 26 Hunio 2010.
- ^ Baker & Pongpaichit 2005, pp. 37–41, 45, 52–71, 149–150, 162, 199–204.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bangkok idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Bangkok manipud idiay Wikivoyage


text:
Kawaw
Ti kawaw wenno kalawakaw ket espasio nga awanan iti banag. Thi balikas ket nagtaud manipud ti Latin a pangilasin iti vacuus para iti "bakante" wenno "kodapis". Ti maysa nga aproksimasion iti kasta a kawaw ket ti rehion nga addaan ti presion ti alingasaw a basbassit ngem ti presion ti tangatang.[1] Dagiti pisiko ket kanknayonda a pakitungtungan dagiti nasayaat a resulta ti panagsubok a rumsua iti perpekto a kawaw, a sagpaminsan laeng a makunkuna iti "kawaw" wenno nawaya nga espasio, ken inus-usar ti termino a sangkapaset laeng a kawaw tapno mangitudo iti pudno a saan a perpekto a kawaw a kasla ti naar-aramid iti laboratorio wenno idiay espasio. Ti Latin a termino ti in vacuo ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a banag nga adda iti makunkuna a kawaw.
Ti kasayaat iti sangkapaset laeng a kawaw ket asideg nga arngian ti perpekto a kawaw. Dagiti sabali a kapadana, ket ti ab-ababa a presion ti alingasaw ket kaibuksilanna ti nangat-ngato a kasayaat ti kawaw. Kas pagarigan, iti kadawyan a panagdalus a kawaw ket makapataud ti makaanay a panagsultup tapno mapabassit ti presion ti angin babaen ti agarup a 20%.[2] Mabalinmet dagiti nasaysayaat ti kalidadna a kawaw. Dagit ikamara ti nangato unay a kawaw, a kadawyan iti kimika, pisika, ken inhennieria, ket maipaandar iti babab ti maysa a trilion (10−12) iti presion ti tangatang (100 nPa), ken makaabot iti agarup a 100 partikula/cm3. Iti akin-ruar a limbang ket nangatngato pay ti kalidadna a kawaw, nga addaan ti kapada iti bassit unay a bilang dagiti atomo ti hidroheno iti tungngal maysa a natimbeng a kubiko metro.[3] SEgun ti moderno apannakaawat, urayno amin a banag ket maikkatto manipud iti tomo, daytoy ket kankanayonto nga "awan linaon" gapu ti panagbaliw-baliw ti kawaw, nangisit nga enerhia, dagiti raya nga agdaldaliasat a gamma- ken kosmiko, dagiti neutrino, ken kakuyogna dagiti sabali a penomena iti kuantum pisika. Iti moderno a pisika ti partikula, ti kasasaad ti kawaw ket naikedkeddeng a kasti baba a kasasaad ti banag.
T kawaw ket kanknayonen a topiko iti pilosopikal a debato manipud idi antigo apanawen ti Gresia, ngem saan met nga imperikal nga inad-adal aginggana idi maika-7 a siglo. Ni Evangelista Torricelli ket isu ti nagpataud ti immuna a laboratorio ti kawaw idi 1643, ken dagiti dadduma pay nga eksperimental a pamay-an ket napadur-as idi a kas resulta kadagiti teoriana iti atmosperiko apresion. Ti torricelliano a kawaw ket mapartuat babaen ti panagpunno iti merkurio ti natayag a baso a narikpan iti maysa a gibusna kenkalpasanna baliktaden daytoy iti maysa a malukong a manglaon ti merkurio.[4]
Ti kawaw ket nagbalin a naserbi a ramit ti industri idi maika-20 a siglo babaen ti pannakaipayammo dagiti inkandesente a bumbilia ken dagityi tubo ti kawaw, ken dagiti adu a kita ti teknolohia ti kawaw manipud idin ket mabalinen a magun-od. Ti kabarbaro a panagdur-as ti panagbanniaga iti limbang ti tao ket nangipaadu ti panagkayat iti impakto ti kawaw iti salun-at ti tao, ken iti sapasap kadagiti porma ti biag.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chambers, Austin (2004). Modern Vacuum Physics. Boca Raton: CRC Press. ISBN 0-8493-2438-6. OCLC 55000526.
- ^ Campbell, Jeff (2005). Speed cleaning. p. 97. ISBN 1-59486-274-5. Laglagipen a ti 1 a pulgada ti danum ket ≈0.0025 atm.
- ^ Tadokoro, M. (1968). "A Study of the Local Group by Use of the Virial Theorem". Dagiti Pablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Hapon 20: 230. Bibcode:1968PASJ...20..230T. Daytoy a taudan ket mangkarkulo iti densidad ti 7×10−29 g/cm3 para iti Lokal a Grupo> Ti maysa anga unit ti atomiko a masa ket 1.66×10−24 g, para kadagiti agarup a 40 atomo iti tungngal maysa a kubiko metro.
- ^ Kasano ti Agaramid ti Eksperimenta a Geissler a Tubo, binulan a Popular Science Pebrero 1919, Di nabilangan a panid, babaen ti Liblibro ti Google: http://books.google.com/books?id=7igDAAAAMBAJ&pg=PT3
- Henning Genz (2001). Nothingness: The Science Of Empty Space. Da Capo Press. ISBN 0-7382-0610-5.
- Luciano Boi (2011). The Quantum Vacuum: A Scientific and Philosophical Concept, from Electrodynamics to String Theory and the Geometry of the Microscopic World. Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. ISBN 1-4214-0247-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kawaw idiay Wikimedia Commons


text:
Pagsasao nga Armenio
Ti Pagsasao nga Armenio (հայերէն iti TAO wenno հայերեն iti RAO, Pannakabalikas nga Arménio: [hɑjɛˈɾɛn]—hayeren) ket maysa nga Indo-Europeano a pagsasao a maisasao babaen dagiti tattao nga Armenio. Daytoy ket opisial a pagsasao iti Republika iti Armenia ken iti rehion pay iti Nagorno-Karabakh. Adu pay ti mangisasao daytoy a pagsasao babaen dagiti komunidad nga Armenio idiay Armenio a diaspora. Daytoy ket adda ti bukodna a naisuratan, ti Armenio nga abesedario, ken daytoy ket ipammategan dagiti linguista para iti bukodna a naisangsangayan a ponolohiko a panagrangrang-ay iti kaunegan ti Indo-Europeano.[2]
Dagiti linguista ket idasigda ti Armenio a kas maysa a nawaya a sanga iti Indo-Europeano a pamilia ti pagsasao.[3] Ti Armenio ket makibingbingay kadagiti nadumaduma a kangrunaan a panagpabaro iti Griego, ken adda dagiti linguista a mangigrupo dagitoy dua a pagsasao iti Prigio ken ti Indo-Irani a pamilia iti nagatngato nga agpang ti subgrupo iti Indo-Europeano a daytoy ket naipalpalawag babaen ti naibingay a panagpabaro a kas nayonan. Kadagiti kinaudi, adu dagiti dadduma a nagipaltiing ti maysa a Balkan a panakaigrupo a mairaman ti Griego, Armenio, Prigio ken Albanés.[4]
Ti Armenio ket adda ti atiddog a pakasaritaan, nga adda ti maikalima a siglo a panakaipatarus ti Biblia ken daytoy ti kadaanan a nabati a testo. Ti bokabulariona kaaduan a naimpluensian babaen dagiti Lumaud a Tengnga nga Irani, a naisangsangayan ti Parto, ken ti basbassit a kadakkel babaen ti Griego, Latin, Daan a Pranses, Persiano, ken Arábiko ken dagiti nadumaduma pay a pagsasao kadagiti naplabas a pakasaritaanna. Adda dagiti dua a naipaalagadan a moderno a literario a porma, Dumaya nga Armenio ken Lumaud nga Armenio, a dagitoy ket agsinnaranay a maawatan. Ti naisabsabali ken gangani nga awanen a Pagsasao a Lomavren ket maysa a a dialekto a naimpluensian ti Romani nga adda ti Armenio a gramatika ken ti kaaduan a naala ti Romani a bokabulario, a mairan dagiti Romani a numero.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Moderno nga Armenio reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Klasiko nga Armenio reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Tengnga nga Armenio reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Indo-Europeano a Pagsasao ken Kultura: Panagipaammo, Benjamin W. Fortson, John Wiley ken dagiti Annak, 2009 p383.
- ^ Pagsasao nga Armenio – Britannica Online Encyclopedia
- ^ Ti Indo-Europeano a Pagsasao ken Kultura: Panagipaammo, Benjamin W. Fortson, John Wiley ken dagiti Annak, 2009, p383.


text:
Koran
Ti Koran wenno Qur'an (Arabo: القرآن al-qur'ān, wenno "ti panangisao", maawagan pay iti Al Qur'ān Al Karīm wenno "Ti Madaydayaw a Qur'an"), ket ti nasantuan a libro ti Islam. Mamati dagiti Muslim a ti Qur'an ket ti literal a balikas ti Dios iti pagsasao nga Arabo ken ti pagpatinggaan ti paltiing ti Dios iti sangkataoan, a naipalgak ken ni Muhammad, ti maudi a profeta ti Islam, iti unos ti 23 a tawtawen babaen ken ni anghel a Jibril (Gabriel).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Pagsasao a Waraywaray
Ti Waraywaray (wenno Waray wenno Winaray wenno L(in)eyte-Samarnon) ket pagsasao a maar-aramat kadagiti probinsia ti Samar, Amianan a Samar, Daya a Samar, Leyte (dumaya a deppaar), ken Biliran iti Pilipinas.
Kameng ti pamilia dagiti pasasao a Bisaya, ti Waray-Waray ket mainaig iti Cebuano ken asideg a naikamang iti Hiligaynon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Senso iti Pilipinas, 2000. Tabla 11. Sangakabbalayan a Populasion babaen ti Etnisidad, Sekso ken Rehion: 2000


text:
Papa Marcelo II
Ni Papa Marcelo II (6 Mayo 1501 – 1 Mayo 1555), naipasngay a kas ni Marcello Cervini degli Spannochi, ket isu ti Papa manipud idi 9 Abril 1555 aginggana idi 1 Mayo 1555, nga isu ti nagsukat kenni Papa Julio III. Sakbay a nagbalin a Papa isu ket maysa idi a Kardinal-Padi ti Santa Croce idiay Gerusalemme. Isu ti kinaudi a Papa a nagpili nga agtaginayon ti nakaipasngayan a naganna a kas ti panagturay a naganna kalpasan ti pannakaipangatona. Kalpasan idi pimmusay, nagpauten ti 415 tawtawen sakbay a ti maysa a Papa ket agpili ti nagan nga adda ti ordinal a bilang ti basbassit ngem IV (Juan Pablo I).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Marcelo II idiay Wikimedia Commons


text:
Paoay, Ilocos Norte
Ti Paoay ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Paoay ket nabennebenneg iti 31 a barbaranggay.[2]
- Bacsil
- Cabagoan
- Cabangaran
- Callaguip
- Cayubog
- Dolores
- Laoa
- Masintoc
- Monte
- Mumulaan
- Nagbacalan
- Nalasin
- Nanguyudan
- Oaig-Upay-Abulao
- Pambaran
- Pannaratan (Poblacion)
- Paratong
- Pasil
- Salbang (Poblacion)
- San Agustin
- San Blas (Poblacion)
- San Juan
- San Pedro
- San Roque (Poblacion)
- Sangladan Poblacion (Nalbuan)
- Santa Rita (Poblacion)
- Sideg
- Suba
- Sungadan
- Surgui
- Veronica
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 27 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Nov 21, 2013
Flashback: Naimas ti Luto ni Juan
Flashback...
Naimas Ti Luto Ni Juan
Ni Rudy Ram. Rumbaoa
Di Nakapappapati, Ngem Pudno
Fil-Am News, June 2006 Issue
Page 14
NAIMAS latta ti luto ni Juan dela Cruz. Di malibak , ngem daytoy ti pudno. Uray sadino a paalaan ni Filipino, adut' nadumaduma a klase ti makan. Iti punsionan-minatayan, pagkasaran, pagbuniagan, pag-birthday yan, graduation party, retirement party wenno kumporme ditan; adda latta luto ni Juan. Saan laengen a datayo a nangisit ti sikona ti manggusto ti luto ni Juan, pati payen ni Uncle sam karaman dagiti Hapon, Portugese, Puerto Rican, Mexican, Korean, Chinese ken no asino ditan. Uray sadino a Filipino store nga aglako iti makan, ditoy a makitam ti ebidensia a paggugustoda ti luto ni Juan. Daytoy ti kapnekan a di paabak ni Pinoy no panagluto iti makan ti pagsasaritaan.
Iti kalkalpas a Barrio Fiesta, ditoy manen ti nakaidasaran dagiti agkakaimas ken paggugusto a luto ni Juan. Pang-international ti dating na. Talaga a ditayo paabak no daytoy a benneg ti pagsasaritaan, kabalinantayo ti makidinnaeg kadagiti sabali a puli. "Tsampion a talaga ni Filipino!"
oOOOo
SAKBAY a nagbakasion daytoy "parasiimko a marabutit" idiay Filipinas, adda manen inkissiimna kaniak a tsismis. Diak masigurado a tsismis wenno damag.
"Baka ti ladda manen a sulit' Maui ti nakapidpidutam iti dayta nga i-tsismismo kaniak, a?" impasungadko kenkuana.
"Saan, Bossing, agpayso daytoy. Nakitak, naimatangak ken nangngegak," kinunana.
"Siguraduem ti ipadamag wenno i-tsismismo amangan no data't maisaang. Amangan no data iti pugpogenda nga iluto. Ania manen daytoy?" inuntonko.
"Daytoy gayyemko a Juan ti naganna. Katrabahuak. Simple ti gunayna, ngem natarabitab ken kasla babai no agsao. Diak maawatan ta nadekket kenkuana dagiti babbai. Saan met a guapo, ngem apay ngata nga alistona a mapatennag ti rikna dagiti babbai? No am-amirisek dagiti pasamak, adda la ketdi sikreto a templa ti aramidna," kinudkodna ti teltelna. "Isu nga ti inaramidko, impakatko ti kinalaingko nga agsiim," immisem iti bangbangir.
"Ket ania't naduktalam?" Nagbannikesak.
"Adda gayam maysa a banag a panagtiwanna kaniak. Agluto. Talaga a nalaing ken naimas ti lutona," immisem. "Ammona siguro amin a klase ti luto ni Filipino, nangnangruna kadatayo a Ilocano. Pinakbet, igado, adobo, inabraw/dinengdeng, chicharon/bagnet, chapsuey, pancit, kaldereta, azocena, paksiw, dinardaraan/dinugoan, tinolang manok, dagiti mapulotan/pupus ken no ania ditan a klase ti luto. Ammona amin. Sigurado a magustoam, Bossing. Sigurado nga imasem," inlawlawagna bayat nga ikumkumpasna dagiti imana a kasla agdisdiskurso.
Makaisemak la ngarud.
"Isu met la nga adu ti mayat nga agpaluto kenkuana," intuloyna.
"Ania ngarud ti problemam ita? Umapalka?" Minulagatak.
"Saan met, Bossing. Ngem ti kinalaingna nga agluto, sabalin sa metten ti nasumokna a lutoen. Adu't mapalbogna a klase a luto. Agek-eksperimeto. Siguro, pati ngatan ti rekado ken panagtempla. Ken sabali laeng ti laingna a sumarita kadagiti babbai a karamanen iti panagluto. Recipe koma no agsursuroka nga agluto," pinerrengnak.
"Apay nakunam iti kasta?" Masmasdaawak a nagsaludsod.
"Simple lang, Bossing," kunana. "Ti kinalaingna nga agluto, maysa daytoyen a ginginammolna tapno magundawayanna ti kinaasideg dagiti babbai kenkuana. Take advantage ngarud a kunada," inlawlawagna.
Nakiro para kaniak ngem magustoak a denggen.
"Wen, Bossing, ta nangngegko a kunana iti maysa kadagiti babbai a timmulong kenkuana a nagluto iti naminsan a panagwalayko iti store a pagtrabahuanna: 'Naim-imaska, este, naim-imas sa met ti lutom ngem ti linutok,'" ket uray la ngimmato ti kidayna a nangiarte.
"Ket?" Minulagatak.
"Adda pay maysa a naduktalak, Bossing. Kasla maysa a "puzzle" koma ti yarigna. Ngem ita, nasapulakon ti sungbat ti kayatko a masungbatan," inapirasna ti timidna.
"An'a dayta?" Sinaludsodko.
"Isu met la a dina sinuroan a nagmaneho ni misisna tapno masulona amin a gunayna. Kayatko a sawen, saan nga ammo ni baketna ti pangsapulanna kenkuana gapu ta dina met ammo ti agmaneho. Kasano ngarud a mabirokanna ni lakayna? Masapulna ti driver a mangimaneho tapno sapulenna ni mister-na. Ket gapu ta dina ammo ti agmaneho, dakkel dayta a "weakness" ni baketna. Ken gapu iti dayta, masulo ni mister-na ti lubong a paggarawanna," immisem. "Ti maysa a problemak ita, Bossing, ket..." binitinna ti kayatna nga ibalikas.
"An'a dayta?" Magagaranak a makaammo.
"Kasano ngaruden no ni misis-na ti manehuenda?" Inapirasna manen ti timidna.
Wen nga agpayso, nakunak iti bagik. Maawatakon ti kayat a sawen daytoy a mokong. "Ala, ituloymo. An'a ngarud ti sungbat ti babai idi imbagana ti kasdiay?" Kayatko a maammuan ti sumaruno nga eksena.
"Nagari ti kinaulimek," kunana. "Sinintirko ida ta addada laeng iti likudak. Di simmungbat daytoy a babai, ngem idi taliawek ida, talaga a rugianna koman nga arisabsaben daytoy timmulong kenkuana," saannan a nateppelan ti nagpaggaak. "Urayak la napamulagat iti naimatangak. Siguro, iti pannakakellaatda nga agpadpada, dida natuloy ti kayatda nga aramiden. Siak pay ketdin ti mabain. Agpadpadada a naasawaan. Am-ammok unay daytoy a babai isu a nagal-aludoyak a pimmanaw," kinunana. "Kasla koma eat all you can ti arigna koma."
Napawingiwingak laeng. "Iti sadino man a paset ken lugar ditoy lubong, kastoy kadi ti ar-aramiden [puera delos buenos] dagiti naasawaan a Pinoy? Agririnnaman? Napukaw kadin ti kinasagrado ti kallaysa? A, diak ammo..."
Kayatko nga ipinta iti panunotko ti imbaga ti parasiimko a marabutit tapno mailadawak no asino daytoy para luto a kunana, ngem idi ibaw-ingko ti rupak tapno agsaludsodak pay, ti alistonan nga immadayo.
"Ti lukottoyen!" Nakunak la ngarud.
Jul 27, 2013
Adda Ragsak iti Laksid ti Kaawan Mabalinan
Di Nakapappapati, Ngem Pudno
Ni Rudy Ram. Rumbaoa
Fil-Am Observer, November 2007 Issue
Adda Ragsak iti Laksid ti Kaawan Mabalinan
MAYSA nga eksena iti ospital.
Dua a lallaki nga addaan iti nakaro a sagsagabaen ti nangukopar iti maysa a siled. Maysa kadakuada ti impalubos ti doktor nga agtugaw iti iking ti katre iti maysa nga oras ti tunggal malem tapno mapaatianan ti bara daytoy a nakaurnongan iti adu a danum. Asideg iti katre daytoy ti kakaisuna a tawa ti nasao a siled, idinto a nakaidda latta ti sabali a masakit iti katre nga agmalmalem. Kanayon nga agpatpatang dagiti dua a masakit. Pasaray pagsaritaanda ti maipanggep dagiti assawa, ti pamilia, ti pagtaengan, ti trabaho, ti panagkamengda iti military ken no sadino a lugar ti kayatda a pagbaksionan.
No madanonanen ti malem, agtugaw ti masakit nga adda iti asideg ti tawa ket ditoy nga ibusenna ti orasna babaen iti panagestori ken panangiladawann iti sabali a masakit dagiti banag a makitana iti ruar ti tawa. Mamrayan lattan ti piman a masakit a nakadatay ti agdengngeg iti estoria ti kaduana nga adda iti asideg ti tawa. Kasla makitana met dagiti aktibidad a mapaspasamak ken no kasano ti kinamaris ti lubong nga adda iti labes ti tawa.
Ti tawa sumango iti maysa a parke nga addaan iti nalawa a danum iti tengnga ti daga. Masalibukag iti rikna ti palayupoy ti angin a mangapros iti rupa. Nakapimpintas a buya. Adda dita dagiti aglanglangoy a pato iti danum idinto nga agay-ayam dagiti ubbing kadagiti de-remote control a model boats. Adda met dita dagiti agkikibin nga agtutubo ken agayan-ayat a magmagna ken manglawlawlaw iti parke. Sabali laeng ti playground a nairanta a para kadagiti ubbing. Makaay-ayo met a buyaen dagiti nagduduma ti kolorna a klase ti sabsabong a naimula iti pagnaan.
Iti panangiladawan ti masakit nga adda iti asideg ti tawa ti kompleto a detalye daytoy, ikidem met ti nakaidda a masakit dagiti matana- agarapaap, kayatna nga ipinta iti panunotna ti buya a makitkita ti padana a masakit.
Iti maysa a napudot a malem, imbaga ti masakit nga adda iti asideg ti tawa a manarimaan ti panaglabas ti parada. Ngem ti masakit a nakaidda, dina mangngeg ti uni ti banda. Kunana iti unegna, "No koma laeng addaak iti asideg ti tawa, mabuyak met ti parada." Babaen iti panangisalaysay ti masakit nga adda iti asideg ti tawa dagiti mabuyana, umanayen daytoy para kenkuana.
Naglabas ti aldaw ken lawas. Iti maysa nga agsapa, simmangpet ti day-shift nurse tapno asikasuenna ti panagdigos dagitoy dua a masakit idi maduktalanna laengen a nalamiis a bangkay ti masakit nga adda iti asideg ti tawa. Pimmusay ti masakit iti pannaturogna. Nalidayan ti nurse ket dagus nga impakaammona iti administrasion ti ospital ti napasamak. Naipakaammo iti pamilia, kabagian ken gagayyemna. Di mabayag, impanaw dagiti hospital attendants ti masakit iti kuarto.
Apaman a naurnos ti amin, sinaludsod ti nabati a masakit iti nurse no mabalin a mayakar ti katrena iti asideg ti tawa. Naragsakan ti nurse a nangyakar kenkuana. Sinigurado nga immuna ti nurse a komportable ti masakit iti baro a lugarna sakbay a pinanawanna daytoy.
Nupay naut-ot ti panagrikna daytoy a masakit, inkarigatanna a tinerred ti bagina nga agtugaw iti iking ti katrena tapno iti umuna a gundaway, mataldiapanna ti pudno a lubong iti ruar dayta a tawa. In-inut ngarud nga inwarasna ti panagkitana. Ngem iti siddaawna, maysa laeng a blangko a diding ti adda iti masangnguananna.
Gapu iti daytoy, inayabanna ti nurse ket dinamagna no apay nga ipilit ti pimmusay a gayyemna nga adda dagiti makitana nga agkakapintas a banag iti labes dayta a tawa. Inlawlawag ngarud ti nurse kenkuana a bulsek ti pimmusay a gayyemna. Ken ni kaanoman, saanna a makita ti aniaman nga adda iti uneg ken ruar ti kuarto.
Kuna ti nurse, "Siguro, dina la kayat a maupayka. Kayatna a papigsaen ti pakinakemmo nga umimbag iti sakit a sagsagabaem. Kayatnaka a pangnamnamaen..."
*Pampanunot/Adal: "Dakkel a ragsak no maparagsakmo ti sabali, uray pay no ania ti agdama a situasiontayo. Makipagrikna iti sasaaden tapno bumassit ti panagladingit. Ti ragsak nga iburaymo't sabali- madoble ti ayat a masagrapmo. No kayatmo a marikna ti sasaaden ti maysa a baknang, nawaya a mariknam ta saan amin a banag ket magatang ti pirak."
Ni Rudy Ram. Rumbaoa
Fil-Am Observer, November 2007 Issue
Adda Ragsak iti Laksid ti Kaawan Mabalinan
MAYSA nga eksena iti ospital.
Dua a lallaki nga addaan iti nakaro a sagsagabaen ti nangukopar iti maysa a siled. Maysa kadakuada ti impalubos ti doktor nga agtugaw iti iking ti katre iti maysa nga oras ti tunggal malem tapno mapaatianan ti bara daytoy a nakaurnongan iti adu a danum. Asideg iti katre daytoy ti kakaisuna a tawa ti nasao a siled, idinto a nakaidda latta ti sabali a masakit iti katre nga agmalmalem. Kanayon nga agpatpatang dagiti dua a masakit. Pasaray pagsaritaanda ti maipanggep dagiti assawa, ti pamilia, ti pagtaengan, ti trabaho, ti panagkamengda iti military ken no sadino a lugar ti kayatda a pagbaksionan.
No madanonanen ti malem, agtugaw ti masakit nga adda iti asideg ti tawa ket ditoy nga ibusenna ti orasna babaen iti panagestori ken panangiladawann iti sabali a masakit dagiti banag a makitana iti ruar ti tawa. Mamrayan lattan ti piman a masakit a nakadatay ti agdengngeg iti estoria ti kaduana nga adda iti asideg ti tawa. Kasla makitana met dagiti aktibidad a mapaspasamak ken no kasano ti kinamaris ti lubong nga adda iti labes ti tawa.
Ti tawa sumango iti maysa a parke nga addaan iti nalawa a danum iti tengnga ti daga. Masalibukag iti rikna ti palayupoy ti angin a mangapros iti rupa. Nakapimpintas a buya. Adda dita dagiti aglanglangoy a pato iti danum idinto nga agay-ayam dagiti ubbing kadagiti de-remote control a model boats. Adda met dita dagiti agkikibin nga agtutubo ken agayan-ayat a magmagna ken manglawlawlaw iti parke. Sabali laeng ti playground a nairanta a para kadagiti ubbing. Makaay-ayo met a buyaen dagiti nagduduma ti kolorna a klase ti sabsabong a naimula iti pagnaan.
Iti panangiladawan ti masakit nga adda iti asideg ti tawa ti kompleto a detalye daytoy, ikidem met ti nakaidda a masakit dagiti matana- agarapaap, kayatna nga ipinta iti panunotna ti buya a makitkita ti padana a masakit.
Iti maysa a napudot a malem, imbaga ti masakit nga adda iti asideg ti tawa a manarimaan ti panaglabas ti parada. Ngem ti masakit a nakaidda, dina mangngeg ti uni ti banda. Kunana iti unegna, "No koma laeng addaak iti asideg ti tawa, mabuyak met ti parada." Babaen iti panangisalaysay ti masakit nga adda iti asideg ti tawa dagiti mabuyana, umanayen daytoy para kenkuana.
Naglabas ti aldaw ken lawas. Iti maysa nga agsapa, simmangpet ti day-shift nurse tapno asikasuenna ti panagdigos dagitoy dua a masakit idi maduktalanna laengen a nalamiis a bangkay ti masakit nga adda iti asideg ti tawa. Pimmusay ti masakit iti pannaturogna. Nalidayan ti nurse ket dagus nga impakaammona iti administrasion ti ospital ti napasamak. Naipakaammo iti pamilia, kabagian ken gagayyemna. Di mabayag, impanaw dagiti hospital attendants ti masakit iti kuarto.
Apaman a naurnos ti amin, sinaludsod ti nabati a masakit iti nurse no mabalin a mayakar ti katrena iti asideg ti tawa. Naragsakan ti nurse a nangyakar kenkuana. Sinigurado nga immuna ti nurse a komportable ti masakit iti baro a lugarna sakbay a pinanawanna daytoy.
Nupay naut-ot ti panagrikna daytoy a masakit, inkarigatanna a tinerred ti bagina nga agtugaw iti iking ti katrena tapno iti umuna a gundaway, mataldiapanna ti pudno a lubong iti ruar dayta a tawa. In-inut ngarud nga inwarasna ti panagkitana. Ngem iti siddaawna, maysa laeng a blangko a diding ti adda iti masangnguananna.
Gapu iti daytoy, inayabanna ti nurse ket dinamagna no apay nga ipilit ti pimmusay a gayyemna nga adda dagiti makitana nga agkakapintas a banag iti labes dayta a tawa. Inlawlawag ngarud ti nurse kenkuana a bulsek ti pimmusay a gayyemna. Ken ni kaanoman, saanna a makita ti aniaman nga adda iti uneg ken ruar ti kuarto.
Kuna ti nurse, "Siguro, dina la kayat a maupayka. Kayatna a papigsaen ti pakinakemmo nga umimbag iti sakit a sagsagabaem. Kayatnaka a pangnamnamaen..."
*Pampanunot/Adal: "Dakkel a ragsak no maparagsakmo ti sabali, uray pay no ania ti agdama a situasiontayo. Makipagrikna iti sasaaden tapno bumassit ti panagladingit. Ti ragsak nga iburaymo't sabali- madoble ti ayat a masagrapmo. No kayatmo a marikna ti sasaaden ti maysa a baknang, nawaya a mariknam ta saan amin a banag ket magatang ti pirak."
Jul 7, 2013
Masapsapa a Pumusay Dagiti Lallaki ngem At-atiddog ti SALE-da
Rudy Ram. Rumbaoa
Di Nakapappapati, Ngem Pudno
Fil-Am Observer, July 2013 Issue
Opinion Section, Page 4
Masapsapa a Pumusay Dagiti Lallaki ngem At-atiddog ti SALE-da
MABALIN a kasta. Apay? Gapu kadagiti nagduduma a rason ken pammati maipapan iti no kasano nga agaramid ti rumbeng wenno agtignayda a sitatakneng; ta ipagarup wenno ipapan dagiti dadduma a lallaki nga iti kinalalaki ken/wenno panangipakita ti maskulino a tignay iti panangaramid ti maysa a narisgo a banag a kas iti panagbisio- sigarilio, panagusar ti maipawil a droga, panaginum ken ti saan a panagaramat iti seat belts, ngem daytoy met ti mabalin a mangitunda kadakuada iti ngarab ni patay.
Daytoy a pammati ket basar no kasano nga agaramid ti lalaki iti maysa nga addang wenno kasano ti kinatakneng saan la ti panagpampanunot no di pay iti panagug-ugali, panaggaraw wenno aksion iti panangtaripato dagiti pagkasapulanda.
Ket no salun-at ti pagsasaritaan, maarus dagiti lallaki kadagiti babbai. Kuna dagiti nasariwawek a nagsukisok a masapsapa ti ipupusay dagiti lallaki- nupay ti giwang/nagbaetan iti panawen a namnamaen a panagbiagda ket umakikid. Kas pagarigan iti Estados Unidos, naikkan iti atension ti sakit iti puso dagiti babbai ti naglabas a tawen nupay ti kinapudnona, nagtalinaed nga umun-una latta ti ad-adu a bilang dagiti lallaki nga agsagrap wenno dalapusen ti atake iti puso ken stroke iti napalabas a dekada no ikumpera kadagiti babbai iti agdama a panawen. Ket tunggal tawen iti U.S., adda maipagarup nga uppat a daras ti bilang iti kaadu dagiti lallaki a pumusay no ikumpera ti bilang dagiti babbai nga agpakamatay. Ken madoble ti bilang dagiti lallaki a matay nga adda pakainaigan ti alkohol.
Mabalin pay nga ilawlawag ti biolohikal a diferensia ti sumagmamano a di panagkakarngi. Sapasap ketdi ti pammati a maala ti sakit iti puso dagiti lallaki iti nasapa nga edad no ikumpera kadagiti babbai gapu ta saanda a mairaman a mabenipisiaran manipud iti pannakasalaknib ti epekto ti estrogen, ti sex hormone dagiti babbai. Maysa pay a mabalin a makagapu ket ti health insurance coverage ken ti awan pammalugod iti pannakataripato ti salun-atda; ta ad-adu nga amang ti bilang dagiti lallaki nga awanan iti health insurance.
Ngem imposible lattan nga ibalewala wenno di ikkan iti atension ti sabali a pakaigapuan ti dakkel a giwang iti nagbaetan ti genero/kita ti kinatao segun kadagiti adu a bambanag a mangbukel iti daytoy. Ipakita iti tunggal [pannakaisayangkat ti] panagadal a dagiti lallaki ti ad-adda a mairaman kadagiti madi nga ugali/aksion nga agpaay para iti salun-atda. Ad-adu nga amang dagiti lallaki ngem dagiti babbai ti agsigarilio ken aginum. Kaaduan pay dagiti lallaki ti saan nga ag-seat belt no agluganda iti karro, wenno masansan a makalibtaw iti routine health screenings.
Apay nga aramiden daytoy dagiti lallaki? Mabalin nga adda parte ti ebolusion ken adaptasion/panangibagay iti pannakailawlawagna. Adda sumagmamano nga ugali/aksion ken ti giddato a karirikna a kayat nga aggaraw iti likudan dagitoy a rason ta adu ti pakausaranna iti maymaysa a tiempo ken lugar [kas koma iti di ikkan iti atension ti naut-ot a paset ti bagi no kareggetna ti agsapul iti taraon gapu ta isu ket mabisin unay; ken/wenno ibalewala iti panagpadoktor].
Naduktalan pay a sumagmamano kadagiti lallaki ti addaan iti konsepto/kapanunotan nga aggaraw/agdesision nga awanan iti panagannad, ken/wenno saanda a kasapulan ti pammagbaga/patigmaan no maipanggep iti salun-at ti pagsasaritaan, wenno agkitakit iti pannakaited kadakuada ti medikal a pannaripato gapu ta ad-adda a surotenda ti modelo/padron ti kina-maskulino.
Sabali pay a panagadal a naduktalan nga insayangkat ti Unibersidad ti Chicago ken naipablaak iti British Medical Journal, nga agkuna nga iti edad a 55, mabalin nga ekspektaren dagiti lallaki ti sabali pay a 15 a tawen a mainayon iti seksual nga aktibidad. Ngem para kadagiti babbai iti dayta met la nga edad, manamnama nga umababa iti 11 a tawen. Dagiti lallaki a nalaing/nasiglat wenno addaan iti naimbag/nasayaat a salun-at iti dayta nga edad ti mabalin/maipagarup a manayonan ti edadna manipud lima agingga iti pito a tawen, idinto a dagiti agpapada a nasalun-at a babbai ti makasagrap wenno makissayan/umababa ti nayon a tawen, 3 agingga iti 6.
Maysa a konsuelo dagiti kaaduan a babbai ti manggundaway ken saan a mangpalabes/manglibtaw iti daytoy a pagteng. Agasawa dagiti lallaki iti ub-ubing a babbai, ngem pumusayda [ti lalaki] iti mabiit ta ad-adda a sangnguenda ti pannaripato ti aktibidad iti seks. Nupay adda maipagarup 72 a porsiento kadagiti lallaki nga agtawen iti 75-85 ti siaasawa wenno adda kabbalayna, basbassit iti 40 porsiento ti bilangda no ikumpera kadagiti babbai iti isu met la nga edad. Ti laeng kagudua dagiti babbai nga agtawen iti 75-85 ti agtalinaed a maiskala nga aktibo iti seks maibasar iti sex lives a kas nasayaat/naimbag. Adda met 11 a porsiento dagiti amin a babbai iti dayta met la nga edad ti regular a nangirakurak iti publiko no ania ti bukod a kapanunotan panggep ken/wenno no interesadoda iti seks. Kadagiti naitipon nga agtawen manipud 57-85 nga awanan asawa/batsilier, adda 57 a porsiento dagiti lallaki ti nagkuna nga interesado iti seks no ikumpera iti bilang a sangapulo ket maysa a porsiento a bilang dagiti babbai.
Nangatngato met ti bilang dagiti lallaki ngem dagiti babbai no pagsasaritan ti interes iti seks/pannaklnaig, paritisipasion iti seks ken uray pay iti kalidad ti seksual nga aktibidad- ket dakkel wenno maikalawa ti giwang ti kina-genero iti daytoy nga edad. Segun pay iti panagadal, awaten a kas umiso ti positibo a pannakitimpuyog daytoy a duktal iti tartaraudi a pessat ti panagbiag ti sexual partnership ken seksual nga aktibidad.
Iti insayangkat a surbey ti National Survey of Midlife Development itay kallabes a nakipartisiparan ti agarup tallo ribu nga agtutubo ken nataengan nga agtawen iti 25-74, umarngi daytoy iti bukod a surbey ti National Social Life Health and Aging Project a nakipagpasetan met iti nakurang lima ribu a tao nga agtawen iti 57-85, ti agpada a nangirakurak ti impormasion maipanggep iti estado ti pannakirelasion ken naiskala ti kalidad ti seksual a panagbiag no kasano ken kaano ti kaddarato a makinaig kadagiti partner-da. Naiskala pay ti pangal ti salun-at dagiti nakipagpaset a kas marigrigat/awanan, naimbag/nasayaat, naim-imbag/nasaysayaat pay ken nalalaing/nasigsiglat.
Ipakita ti resulta iti surbey nga ad-adu nga amang dagiti lallaki ti aktibo maipanggep iti seks ken nangirakurak nga addaanda iti naimbag a sex life no maikupera iti bilang dagiti babbai.
Nayam-ammo pay iti panagadal ti baro a pagibasaran ti nasalun-at a pannakinaig: ti "Sexually Active Life Expectancy," wenno SALE, iti nagtengnga/media a nabatbati a tawen ti sexual active life. Iti nasao a pagibasaran, adda maipagarup sangapulo a tawen a nababbaba ti SALE dagiti lallaki iti pakadagupan ti total nga ekspektaren wenno panawen a namnamaen iti biag. Para kadagiti babbai, nababbaba iti beinte a tawen.
Kas pagarigan dagiti lallaki nga agtawen iti 30, addaan dagitoy iti aktibo a sexually life expectancy iti nganngani 35 a tawen. Ngem para kadakuada, kabaelanda nga aramiden iti mediamedia ket namnamaenda ti agtalinaed nga agbiag agingga iti 45 a tawen, karaman ditoy ti sexless final decade.
Para kadagiti babbai nga agtawen iti 30, ti SALE dagitoy ket umabot iti dandani 31 a tawen ngem iti pakadagupan ti total nga ekspektaren wenno panawen a namnamaen a panagbiag ket nasursurok a 50 a tawen. Kayatna ngarud a sawen a dagiti lallaki iti dayta nga edad ti manamnama a mangantisipar ti nabatbati pay a kinaagresibo iti seks manipud iti 78 a porsiento a nabati a rukod ti panagbiagda. Kadagiti babbai nga agtawen iti 30, mangnamnama dagitoy nga agtalinaed nga aktibo iti seks para laeng iti 61 a porsiento iti nabati a pessat ti panagbiagda.
Iti konklusion ti panagadal, ti SALE ket maysa a ramit para iti estimasion ti baro a panagbiag iti panawen a namnamaen a mabalin a mausar tapno matun-oyan ti nasalsalun-at a panangiturong ti seksual nga aktibidad- iti pribado wenno iti publiko, ken no kasapulan dagiti pasiente iti nasalsalun-at pay a pannakinaig. Iti kasta, agbalin a pagbasaran ti komunidad iti tartaraudi a gessat ti panagbiagda ken maaramat daytoy iti masakbayan a kas public health resources/consume, expertise/perisia ken serbisio medikal.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Dumaguete
Ti Siudad ti Dumaguete ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Oriental iti Pilipinas. Ti siudad ti kapitolio, kangrunaan a sangladan ken kadakkelan a siudad ti Negros Oriental. Masarakan ti siudad iti tantanap ti abagatan-a-daya a playa ti Isla ti Negros iti asideg ti sabangan ti Karayan Banica. Kabeddengna iti amianan ti ili ti Sibulan, iti abagatan ti ili ti Bacong, ken iti laud ti ili ti Valencia. Iti daya ti siudad ket ti Baybay Mindanao ken ti Kipet ti Tañon.
Am-ammo ti Siudad ti Dumaguete kas ili ti unibersidad gapu iti kaadda ti 7 nga unibersidad ken Kolegio iti siudad. Adda iti siudad ti nalatak nga Universidad ti Silliman, ti kaunaan nga universidad iti ruar ti Manila ken ti kaunaan a Protestante a pagadalan iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Dumaguete ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Bagacay
- Bajumpandan
- Balugo
- Banilad
- Bantayan
- Batinguel
- Bunao
- Cadawinonan
- Calindagan
- Camanjac
- Candau-ay
- Cantil-e
- Daro
- Junob
- Looc
- Mangnao-Canal
- Motong
- Piapi
- Baranggay 1
- Baranggay 2
- Baranggay 3
- Baranggay 4
- Baranggay 5
- Baranggay 6
- Baranggay 7
- Baranggay 8
- Pulantubig
- Tabuctubig
- Taclobo
- Talay
Dagiti litrato[urnosen | urnosen ti taudan]
-
-
Ti Jollibee idiay Siudad ti Dumaguete
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Mansalay, Oriental Mindoro
Ti Mansalay ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Oriental Mindoro iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mansalay ket nabingbingay kadagiti 17 a barbaranggay.[2]
- B. Del Mundo
- Balugo
- Bonbon
- Budburan
- Cabalwa
- Don Pedro
- Maliwanag
- Manaul
- Panaytayan
- Poblacion
- Roma
- Santa Brigida
- Santa Maria
- Villa Celestial
- Wasig
- Santa Teresita
- Waygan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Oriental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013
- ^ "Probinsia ti Oriental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Ideolohia
Ti ideolohia ket maysa nga agsmang dagiti kapanunotan a mangbukel ti gandat ti maysa a tao, dagiti manamnama, ken dagiti tignay. Ti diolohia ket komprehensibo a sirmata, ti waya a panagkita kadagiti banag a (panagipada panirigan ti lubong) a kas dagiti nadumaduma a pilosopiko a pagduyusan (kitaen dagiti politikal nga ideolohia), wenno maysa nga agsmang a naisingasing babaen ti agturturay a klase ti maysa akagimongan kadagiti amin a kameng iti daytoy a kagimongan (ti "naawat a nakem" wenno produkto ti sosialisasion).
Dagit iideolohia ket dagiti sistema ti abstrakto a panunot a naipakat kadagiti publiko a banag ken isu a daytoy ket mangaramid ti daytoy a konsepto ti pakatengngaan dagiti politika. A naikeddeng ti tungngal maysa a politikal wenno ekonomiko a pagduyusan a pagbanagan ti maysa nga ideolohia no isu wenno saan a daytoy ket propuesto a kas maysa a nalawag a sistema ti panunot.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Christian Duncker (Hg.): Ideologiekritik Aktuell – Dagiti Ideolohia Tatta nga Aldaw. Bd. 1. Londres 2008,[1]. ISBN 978-1-84790-015-9
- Christian Duncker: Kritische Reflexionen Des Ideologiebegriffes, 2006, ISBN 1-903343-88-7
- Minar, David M. (1961) "Ideolohia ken Politikal a Panagkukua", Tengnga a Laud a Warnakan ti Politikal a Siensia. Gunglo ti Tengnga a Laud a Warnakan ti Politikal a Siensia.
- Mullins, Willard A. (1972) "Iti Konsepto ti Ideolohia iti Politikal a Siensia." Ti Panagrepaso ti Amerikano a Politikal a Siensia . Gunglo ti Amerikano a Politikal a Siensia.
- Pinker, Steven. (2002) "Ti Blanko a Pangrugian: Ti Moderno a Panaglikud ti Kasasaad ti Nagtagitaoan." New York: Penguin Group, Inc. ISBN 0-670-03151-8
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Ideolohia idiay Wikiquote


text:
Myanmar
Ti Myanmar i/ˈbɜrmə/, opisial a ti Republika iti Kappon iti Myanmar i/ˌmjɑːnˈmɑr/ Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw, pannakabalikas [pjìdàʊɴzṵ θàɴməda̰ mjəmà nàɪɴŋàɴdɔ̀]), ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia ken Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket nabeddengan babaen ti India, Bangladesh, Tsína, Laos ken Thailand. Pagkatlo ti dagup ti nakapalikmut ti Myanmar a 1,930 kilometro (1,200 mi) ket agporma ti aplaya iti igid ti Luek iti Bengal ken ti Baybay Andaman. Iti 676,578 km2 (261,227 kd mi), isu daytoy ti maika-40 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket isu pay ti maika-24 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong nga addan ti sumurok a 58.8 riwriw a tattao.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- ^ a b c d "Burma (Myanmar)". Internasinal a Pundo ti Paguartaan. Naala idi 6 Mayo 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ Ti kalsada nga inprastruktura ket pra iti panagmaneho ti kanigid pay laeng.
- ^ CIA – The World Factbook – Myanmar
- ^ Panagrangrang-ay a Banko ti Asian – Kinapudno a Pagalagadan ti Myanmar,  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- Is-isla ti Paracel (tinengngel babaen ti Tsina)
- Is-isla ti Pratas (tinengngel babaen ti Taiwan)
- Is-isla ti Spratly (sinuppiatan ken tinengngel babaen dagiti nadumaduma nga agtunton)
- Myanmar
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti dati a republika a sosialista
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Militar a diktadura
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1948
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Capalonga, Camarines Norte
Ti Capalonga ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Capalonga ket politikal a nabingbingay iti 22 a barbaranggay.[2]
- Alayao
- Binawangan
- Calabaca
- Camagsaan
- Catabaguangan
- Catioan
- Del Pilar
- Itok
- Lucbanan
- Mabini
- Mactang
- Mataque
- Old Camp
- Poblacion
- Magsaysay
- San Antonio
- San Isidro
- San Roque
- Tanawan
- Ubang
- Villa Aurora
- Villa Belen
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Camarines Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 25 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Manang Biday: ‘Toy jardinco umoc ni ayat
*
No cayatmo nga ammuen no apay a dagiti napintas a ladawan ken ti nalung-ay a panagsala a dinanggayan ti maysa a cangrunaan a samiweng ti Ilocandia ket nagpaay a talocatic ti blogco, ‘Toy jardinco umoc ni ayat, apay ngay ket a saan?
*
Manang Biday, ilucat mo man
Ta bentana icalumbabam
Ta kitaem ‘toy kinayawam
Ay matayacon no dinac caasian.
Siasino ca nga aglabaslabas
‘Toy jardinco umoc ni ayat
Ammuem ket balasangac
Sabong ni lirio dipay nagucrad.
Denggem, Ading, ta bilinenca
Ta incanto sadiay Laguna
Ta incanto agalat’ mangga
Lanzones pay ken adu a kita.
No nababa dimo gaw-aten
No nangato dica sucdalen
No naregreg dica piduten
Ngem labaslabasamto pay laeng.
Daytoy panioc no maregregco
Ti macapidut icutannanto
Ta nagmarca iti naganco
Naburdaan pay ti sinampuso.
Alaem dayta cutsilyo
Ta abriem ‘toy barucongco
Tapno maipapasmo
Ta guram caniac ken sentimiento.
*


text:
ni Mancielito Tacadena
Babai a mannalon… ay, inheniero pay kaka… ket tuladentayo man ketdi tapno rumang-aytayo met, ammom ‘ya, no masurotantayo ti stylena…
Kastoy koma dagiti mannalontayo, ania? Bareng rumang-aytayon…
Sigud nga Agricultural Production Manager iti Ilocos Sur Tomato Paste Plant agingga iti panagserra daytoy idi 2008, mabalinna koma ti agtrabaho iti sabali pay a kompania a makasapul iti kas kenkuana a graduado iti BS Agricultural Engineeering ta agtawen laeng isi isuna iti uppat a pulo ket lima ngem kinaykayatnan a sinukay ti bukodna a talon. Dayta ni


text:
John Maxwell Coetzee
Ni John Maxwell "J. M." Coetzee (/kʊtˈsiːə/ kuut-see-ə;[1] naipasngay 9 Pebrero 1940) ket maysa a mannurat ken akademia manipud idiay Abagatan nga Áprika. Isuna tattan ket maysa nga Australiano ken agtaeng idiay Adelaide, Abagatan nga Australia. Maysa a nobelista ken Literario a kritiko ken agipatpatarus, ni Coetzee ket namindua a nagunggunaan ti Premio Booker ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 2003.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "David Malouf a kumaduaanna ni J.M. Coetzee, Adelaide Writers Week". Naala idi 12 Pebrero 2012.


text:
Laguna
Ti Laguna ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti CALABARZON iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti ili ti Santa Cruz. Kabeddengna dagiti probinsia ti Rizal, Quezon, Batangas ken Cavite. Dandani linikmut ti Laguna ti sibubukel a Dan-aw Laguna, ti kadakkelan a dan-aw iti Pilipinas. Naggapu ti nagan ti probinsia iti balikas nga Espaniol a "lago" a kayatna a sawen "dan-aw."
Am-ammo ti Laguna kas lugar (iti Calamba) a nakaipasngayan ni Jose Rizal, ti nailian a bannuar ti Pilipinas. Nalatak met ti Laguna kas pagpaspasiaran dagiti turista gapu iti Dissuor Pagsanjan, ti Plaza ti Ili ti Pila, dagiti kinitikitan dagiti tattao iti Paete ken Pakil, ti napudot nga ubbog kadagiti bakras ti Bantay Makiling iti Los Baños ken dadduma pay.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Laguna iti 24 nga ili ken 6 a siudad.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad ti Biñan
- Siudad ti Cabuyao
- Siudad ti Calamba
- Siudad ti San Pablo
- Siudad ti San Pedro
- Siudad ti Santa Rosa
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "28 Hulio 1571: Ti petsa a panakabangon to Probinsia ti Laguna". Academia.edu.
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012


text:
Herbert Hoover
Ni Herbert Clark Hoover (Agosto 10, 1874 – Oktubre 20, 1964) ket isu idi ti Maika-31 a Presidente iti Estados Unidos (1929–1933). Ni Hoover idi ket kasisigud a maysa a propesional ti panagmina nga inhenniero ken mannurat. A kas ti Sekretario ti Komersio ti Estados Unidos idi panawen ti 1920 babaen ni Presidente Warren Harding ken Calvin Coolidge, isu ket nangiparang-ay kadagiti pagkakaduaan a nagbaetan ti gobierno ken negosio babaen ti paset ti "ekonomiko a panagpabaro". Idi panagbutos ti presidente idi 1928, ni Hoover ket nalaka a nangabak ti Republikano a nominasion, urayno awan ti sigud a pannakasanayna ti nabutosan nga opisina. Ni Hoover ket isu ti kinaudi a sekretario ti gabinete a nabutosan a Presidente ti Estados Unidos, ken ti maysa laeng kadagiti dua a Presidente (kaduana ni William Howard Taft) a nabutosan nga awan ti sigud nga elektoral a pannakasanayna wenno nangato a ranggo ti milisia. Ti Amerika ket nabaknang ken optimistiko iti dayta a panawen ken daytoy ket nangipan ti guedday a panagballigi ti kinasuppiatna a ni Al Smith.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Herbert Hoover idiay Wikimedia Commons


text:
Lawwalawwa
Dagiti lawwalawwa (urnos ti Araneae) ket dagiti agang-anges ti angin nga artropoda nga adda dagiti walo a saka ken Kuelisero ken dagiti saong a mangtudok iti gita. Dagitoy ti kadakkelan nga urnos iti arachnida ken mairanggo iti maika-7 kadagiti dagup ti dibersidad ti sebbangan kadagiti amin a grupo ti organismo.[1] Dagiti lawwalawwa ket mabirukan iti sangalubongan iti amina kontinente malaksid ti Antartika, ken adda kadagiti amina a habitat a malaksid laeng ti angin ken baybay. Manipud idi 2008, adda dagiti agarup a 43,678 a sebbangan ti lawwalawwa,[2] ken dagiti 109 a pamilia ket nairehistron babaen dagiti taksonomo;[3] nupay kasta, adda dagiti pannakaallilaw iti kaunegan ti sientipiko a komunidad no mano kadagitoy a pamilia ti nasken a maidasig, a kas ebidensia babaen ti surmurok a 20 a nadumaduma a pannakaidasig a naisingasing manipud idi 1900.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sebastin PA & Peter KV (eds.). (2009) Dagiti lawwalawwa ti India. Universities Press/Orient Blackswan. ISBN 978-81-7371-641-6
- ^ Dagiti sosial a lawwalawwa:Umaykan ditoy parlorko. Economista, Enero26, 2013
- ^ Platnick, Norman I. (2009). "Katologo dagiti Lawwalawwa iti Lubong, bersion 9.5". Amerikano a Museo ti Masna a Pakasaritaan. Naala idi 2009-04-25.
- ^ Foelix, Rainer F. (1996). Biolohia dagiti LawwalawwaS. 198 Madison Ave. NY, New York, 10016: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 3. ISBN 0-19-509593-6.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ruppert, E. E., Fox, R. S. ken ni Barnes, R. D. (2004). Inbertebrata Soolohia (7 nga ed.). Brooks / Cole. ISBN 0-03-025982-7.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Lawwalawwa idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Lawwalawwa idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Nailadawan a sarita a maipanggep ti lumagmagto a lawwalawwa Aelurillus v-insignitus