text:
Artropoda
Ti maysa nga artropoda ket maysa nga inbertebrata nga ayup nga adda ti maysa a akin-ruar a tultulang (akin-ruar a tultulang), ti napaset-pasetan a bagi, ken nasilpo-silpo nga ekstrimidad. Dagiti artropoda ken kamkameng iti pilo nga Artropoda (manipud ti Griego ἄpθpov árthron, "nagsilpuan", ken πoδός podós "saka", no pagtiponen ket kaibuksilanna ti "nasilpo-silpo a saka"), ken mangiraman kadagiti insekto, dagiti arachnida, ken dagiti crustacea. Dagiti Artropoda ket nailaslasin babaen kadagiti nagsilpo-sailpo a kameng ti bagi ken dagiti kutikula, a kaaduan kadagitoy ket naaramid iti a-kuitina; dagitoy a kutikula dagiti crustacea ket dagiti pay biomineralisado iti kalsio karbonato. Ti nasikkil a kutikula ket manglapped ti idadakkel, isunga dagiti artropoda ket kankanayon a sinuksukatan dagitoy babaen ti panaglupos. Ti plano ti bagi ti artropoda ket buklen dagiti naul-ulit a paset, a ti tunggal maysa ket adda iti maysa a paris dagiti ekstrimidad. Dagiti pannakaidumdumada ket nangpakabael kaniada nga agbalin kadagiti kaaduan a kamkameng ti sebbangan kadagiti amin a ekolohiko atimpuyogan kadagiti kaaduan nga enbironmento. Addaan dagitoy ti sumurok a maysa a riwriw a naipalplawag a sebbangan, a mangaramid kadagitoy ti ad-adu ngem 80% kadagiti amin a naipalawag a sibibiag a sebbangan ti ayup, nga adda kadagitoy ket, a saan a kasla kadagiti kaaduan nga ayup, ket narang-ayda kadagiti namaga nga enbironmento. Sumakop dagitoy iti kadakkel manipud ti mikroskopiko a plankton aginggana ti babassit a metro ti kaatiddog.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Garwood, R & Sutton, M (18 Pebrero 2012), "Tienigmatiko nga artropoda Kamptopilia", Palaeontolohia Elektronika 15 (2): 12, doi:10.1111/1475-4983.00174
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Artropoda idiay Wikimedia Commons
- Dagiti Nasabidong nga Artropoda
- Arthropods - Artropoda


c: text/html

text:
Maurice Maeterlinck
Ni Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck[1] (tinawtawagan pay a kas ni Comte (Konde) Maeterlinck manipud ti 1932;[2] Pannakabalikas a Pranses: [mo.ʁis ma.tɛʁ.lɛ̃ːk] idiay Belhika, [mɛ.teʁ.lɛ̃ːk] idiay Pransia;[3] 29 Agosto 1862 – 6 Mayo 1949) ket maysa idi a Belga a dramaturgo, mannaniw, ken mannalaysay a nagsursurat iti Pranses. Isu ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1911. Dagiti kangrunaan a tema dagiti obrana ket patay ken ti kayatna a saoen ti biag. Dagiti pabuyana ket agporma ti nangruna a paset ti Simbolista a tignay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Naipaletra a Maurice (Mooris) Polidore Marie Bernhard Maeterlinck idiay opisial a pampanid ti Premi Nobel
- ^ Maeterlinck, Maurice iti Encyclopædia Britannica
- ^ Jean-Marie Pierret, Phonétique historique du français et notions de phonétique générale, 1994
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Maurice Maeterlinck idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Maurice Maeterlinck idiay Wikisource
Dagiti sasao a mainaig ti Maurice Maeterlinck idiay Wikiquote

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Adda idi idiay Cesarea ti maysa a lalaki nga agnagan Cornelio a kapitan dagiti soldado iti rehimento ti armada ti Roma a maaw-awagan “Rehimento Italiana.” 2Relihioso ken managdaydayaw iti Dios, kasta met ti familiana. Adun ti intultulongna kadagiti napanglaw a Judio ken kanayon nga agkararag iti Dios. 3Agarup alas tres iti malem idi agparmata: nakitana a simrek iti balayna ti maysa nga anghel ti Dios ket kinunana kenkuana, “Cornelio.” 4Sibubuteng a minatmatan ni Cornelio ti anghel ket kinunana, “Ania kadi, Apo?” Kinuna ti anghel, “Impangag ti Dios dagiti kararagmo ken nakitana ti panangtultulongmo kadagiti napanglaw. 5Mangibaonka kadagiti tattao a mapan idiay Joppe tapno sukonenda ti maysa a tao nga agnagan iti Simon nga aw-awaganda iti Pedro. 6Adda ita a sangaili ti maysa nga agkurkurte iti lalat, ni Simon nga agnaed iti igid ti baybay.” 7Idi nakapanawen ti anghel, inayaban ni Cornelio ti dua kadagiti babaonenna ken maysa a soldado a managbuteng iti Dios ken agserserbi kenkuana. 8Imbagana kadakuada ti napasamak sana imbaon ida idiay Joppe. 9Kabigatanna, idi adda dagiti naibaon iti dalanda ket asidegdan idiay Joppe, napan ni Pedro iti tuktok ti balay idi dandani tengnga ti aldaw tapno agkararag. 10Nabisinan bayat ti panagkarkararagna ket kayatna ti mangan. Ngem idi maisagsagana ti kanenna, nagparmata. 11Nakitana a naglukat ti langit ket adda kasla dakkel nga ules a maipabpababa babaen kadagiti uppat a sulina. 12Iti unegna, adda dagiti amin a kita ti animal, agkarkarayam ken atap a tumatayab. 13Kinuna ti maysa a timek, “Pedro, tumakderka. Pumartika ket manganka.” 14Ngem kinuna ni Pedro, “Saanko a maaramid dayta, Apo. Ni kaanoman, diak pay nangan iti maibilang a narugit wenno di rumbeng a kanen.” 15Nagsao manen ti timek, “Dimo ibilang a narugit ti dinalusan ti Dios.” 16Namitlo daytoy a naaramid ket kalpasanna, naguyod a naipangato sadi langit ti banag a nakitana. 17Bayat ti panangut-utob ni Pedro iti kaipapanan ti nakitana iti parmata, simmangpet metten dagiti imbaon ni Cornelio. Naammoanda no sadino ti ayan ti balay ni Simon ket idi addadan nga agtatakder iti ruangan, 18dinamagda no adda Simon Pedro a nagdagus sadiay. 19Ut-utoben pay laeng ni Pedro no ania ti kayat a sawen ti parmata, idi kinuna kenkuana ti Espiritu, “Adda tallo a lallaki nga agsapsapul kenka. 20Tumakderka ket umulogka. Dika agkedked a kumuyog kadakuada ta imbaonko ida.” 21Immulog ni Pedro ket kinunana kadagiti lallaki, “Siak ti sapsapulenyo. Apay kadi?” 22Insungbatda, “Imbaonnakami ni kapitan Cornelio, maysa a tao a nalinteg, managdaydayaw iti Dios ken raraemen dagiti amin a Judio. Binilin ti anghel ti Dios nga awisennaka nga umay iti balayna tapno denggenna ti aniaman nga ibagam.” 23Pinastrek ni Pedro ida ket pinaummianna ida. Kabigatanna, nagrubbuat ni Pedro ket simmurot kadakuada. Kimmuyog met ti sumagmamano a kakabsat a taga-Joppe. 24Dimtengda idiay Cesarea iti sumuno nga aldaw. Paspasungaden ida ni Cornelio agraman dagiti inawisna a kakabagian ken nadekket a gagayyemna. 25Idi sumrek ni Pedro, sinabat ni Cornelio a nagparintumeng ken nagrukbab iti sangoananna. 26Ngem pinatakder ni Pedro ket kinunana, “Tumakderka, ta taoak met a kas kenka!” 27Nakisarsarita ni Pedro kenkuana idi sumrekda iti balay. Sadiay, nakitana ti adu a tattao a natipontipon. 28Kinunana kadakuada, “Pagaammoyo nga iparit ti Lintegmi a makilangen wenno sumarungkarkami iti saan a Judio. Ngem impakita kaniak ti Dios a saanko nga ibilang ti siasinoman a narugit wenno natulawan. 29Iti kasta, idi pinaayabannak, immayak a situtulok. Damagek ngarud no apay nga inayabannak.” 30Kinuna ni Cornelio, “Iti agarup kastoy nga oras tallo nga aldawen ti napalabas, agkarkararagak ditoy balay iti alas tres ti malem. Pagammoan, nagtakder iti sangoanak ti maysa a lalaki a makapurar ti kawesna. 31Kinunana, ‘Cornelio, impangag ti Dios ti kararagmo ken nakitana dagiti ar-aramidem a pangtultulong kadagiti napanglaw. 32Mangibaonka iti mapan idiay Joppe a mangayab ken ni Simon Pedro. Agdagdagus iti balay ni Simon nga agkurkurte iti lalat, nga agnaed iti igid ti baybay.’ 33“Daytoy ti gapuna a pinaayabanka a dagus ket naimbag ta nayan-anusmo ti immay. Ita, addakami amin ditoy iti imatang ti Dios. Agur-uraykami a dumngeg iti aniaman nga imbaga ti Apo nga ipakaammom.” 34Kalpasanna, nagsao ni Pedro: “Makitakon a pudno nga awan tao nga idumduma ti Dios. 35Awatenna ti siasinoman nga agbuteng kenkuana ken agaramid iti nalinteg, uray ania a puli ti nagtaudanna. 36Ammoyo ti mensahe nga inted ti Dios kadagiti Israelita, idi impakaammona ti Naimbag a Damag maipapan iti kappia babaen ken ni Jesu-Cristo nga Apo ti amin a tao. 37Ammoyo ti naidumduma a pasamak a naaramid iti entero a daga ti Judea. Nangrugi amin idiay Galilea kalpasan ti panangikasaba ni Juan ti maipapan iti pannakabuniag. 38“Ammoyo ti maipapan ken ni Jesus a taga-Nazaret, ken ti panangkonsagrar ti Dios kenkuana babaen iti pannangtedna kenkuana iti Espiritu Santo ken pannakabalin. Iti sadinoman a lugar a napanan ni Jesus, nagar-aramid iti naimbag ken nangpapaimbag kadagiti pinarparigat ti Diablo, gapu ta adda kenkuana ti Dios. 39Dakami ti mangpaneknek iti amin nga inar-aramidna iti daga dagiti Judio ken idiay Jerusalem. Ket pinatayda babaen iti panangilansada kenkuana iti krus. 40Ngem iti maikatlo nga aldaw, pinagungar ti Dios ket nagparang, 41saan a kadagiti amin a tattao no di kadakami laeng a saksi a pinili ti Dios—dakami a nakilanglang kenkuana iti panganan kalpasan ti panagungarna. 42Binilinnakam a mangikasaba iti ebanghelio ken mangpaneknek nga isu ti dinutokan ti Dios a mangukom kadagiti nabiag ken natay. 43Saksian dagiti amin a profeta ti maipapan ken ni Jesus a ti siasinoman a mamati kenkuana, mapakawanto dagiti basbasolna babaen iti pannakabalin ti naganna.” 44Agsasao pay laeng ni Pedro idi bimmaba ti Espiritu Santo kadagiti amin nga agdengdengngeg iti mensahe. 45Nasdaaw dagiti mamati a Judio a kinakuyog ni Pedro a naggapu idiay Joppe gapu ta inted met ti Dios ti Espiritu Santo kadagiti Hentil. 46Nangngegda nga agsasaoda kadagiti sabali a pagsasao ken itantan-okda ti Dios. Kinuna ni Pedro, 47“Inawat dagitoy a tattao ti Espiritu Santo a kas met iti panangawattayo idi. Adda aya makaiparit iti pannakabuniagda iti danum?” 48Iti kasta, imbilinna a mabuniaganda iti nagan ni Jesu-Cristo. Kalpasanna, dinawatda ken ni Pedro a makipagyan kadakuada iti sumagmamano nga aldaw.


text:
Karayan Niger
Ti Karayan Niger ( /ˈnaɪdʒər/ ny-jər) ket isu ti kangrunaan a karayan ti akinlaud nga Aprika, a gumay-at ti agarup a 4,180 km (2,600 mi). Ti pagayusan a labnengna ket 2,117,700 km2 (817,600 sq mi) iti kalawa.[3] Ti taudanna ket idiay Kabanbantayan ti Guinea idiay abagatan a daya ti Guinea. Daytoy ket agayus nga immindayon babaen ti Mali, Niger, idiay pagbeddengan ti Benin ken babaen ti Nigeria, nga agayus babaen ti maysa a dakkel a delta, a naam-amuan a kas ti Delta Niger wenno ti Lana a Karkarayan, a mapan idiay Golpo ti Guinea idiay Taaw Atlantiko. Ti Niger ket isu ti maikatlo a kaatiddogan a karayan idiay Aprika, a malabsan laeng babaen ti Nilo ken ti Karayan Kongo (a naam-ammuan pay a kas ti Karayan Zaïre). Ti kangrunaan a tributariona ket ti Karayan Benue.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Niger ket tinawtawagan iti Jeliba wenno Joliba "nalatak a karayan" iti Manding; Orimiri wenno Orimili "nalatak a danum" iti Igbo; Egerew n-Igerewen "karayan dagiti karayan" iti Tuareg; Isa Ber "dakkel a karayan" iti Songhay; Kwara iti Hausa; ken Oya iti Yoruba. Ti nagtaudan ti nagan a Niger, a kasisigud laeng a naipakat kadagiti katengngaan a gay-at ti karayan, ket di naam-ammuan. Ti mabalin a taudanna ket ti maysa a pannkabalbaliw, babaen ti impluensia iti Latin a niger "nangisit", iti Tuareg a nagat ti egerew n-igerewen, nga inus-usar kadagiti igiad ti katengngaan a gay-at ti karayan iti law-law ti Timbuktu.[4][5] Gaputa ti Timbuktu ket adda iti akin-abagatan a gibus iti nangruna a dalan ti Trans-Sahara a pagtagilakuan a mapan idiay lumaud a Mediteraneo, daytoy ti taudan ti kaaduan a pannakaaamo ti Europa iti daytoy a rehion.
Dagiti mediebal a mapa ti Europa ket nagipakpakat ti nagan a Niger kadagiti katengngaan a gay-at ti karayan, iti moderno a Mali, ngem ti Quorra (Kworra) kadagiti akin-baba a gay-at iti moderno a Nigeria, a kas dagitoy idi ket saan a nabigbigan nga isu met laeng nga agpadpada a karayan. Idi dagiti kolonia abileg ti Europa ket nangrugrugida a nagipatpatulod kadagiti barko iti igid ti Laud nga aplaya ti Aprika idi maika-16 ken maika-17 a sigsiglo, ti Karayan Senegal idi ket kanlnayon a naibagbaga nga isu ti mapan iti baybay a gibus iti Niger. Ti Delta Niger, a maibuybuyat iti Atlantiko babaen dagiti mangle a kalugnakan ken dagiti rinibu a distributario kadagiti igid ti ginasut a milia, ket naipanpanunotan idi a dagitoy ket aplaya a kalugnakan laeng. Idi laeng maika-18 a siglo a panagbisita ni Mungo Park, a nagpababa a nagbanbaniaga iti Karayan Niger ken nangbisita dagiti nalatak nga imperio ti Sahel iti panawenna, ti husto a pananginagan ti dalan ti Niger dagiti Europeano, ken nangipadakkel ti nagan iti intero a dalanna.
Dagiti moderno a pagilian ti Nigeria ken Niger ket nakaala ti naganda manipud ti karayan, a nagmarmarka dagiti sinuppiatan a nailian a panagtunton babaen kadagiti bileg ti kolonia iti "Akin-ngato", "Akin-baba" ken "Tengnga" a labneng ti karayan Niger idi las-ud ti Innagaw para iti Aprika idi gibus ti maika-19 a siglo.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Niger ket maysa a "nalitnaw" a karayan, nga agaw-awit laeng ti maysa a maikasangapulo a sedimento a kas ti Nilo gapu ta dagiti taudan ti danum ti Niger ket naisanglad kadagiti taga-ugma a bato a mangited laeng ti bassit a lan-ak.[6] Kasla ti Nilo, ti Niger ket tinawen a malayusan; daytoy ket mangrugi ti Septimbre, ken kumaro iti Nobiembre, ken malpas iti Mayo.[6]
Ti maysa a naisangsangayn a langa ti karayan ket ti Akin-uneg a Delta Niger, nga agporma ti kellaat a panagpabassit ti bukodna a gradiente.[6] Ti pagbanaganna ket ti maysa a rehion dagiti naisallapid nga alog stream, dagiti kalugnakan, ken dagiti danaw a kasla ti kadakkel iti Belhika; dagiti tiempo a layus ket mangaramid ti Delta a nasayaat nga agpataud para iti panagkalap len agrikultura.[7]
Ti karayan ket 'makapukaw' ti ganganai a dua a pagkatlo ti mabalin a panagayusna idiay Akin-uneg an Delta a baetan ti Ségou ken Timbuktu babaen panagagsep ken panagbawbaw. Amin a danum manipud ti Karayan Bani , nga agayus iti Delta idiay Mopti, ket saan a makasukat para kadagitoy a 'pannakapukaw'. Ti katimbengan a 'pukaw' ket nakarkulo iti 31 km3/tungngal maysa a tawen, ngem adu ti adu a pagdumadumaanna iti tinawen.[8] Ti karayan ket tiponanto babaen dagiti nadumaduma a tributario, ngem mapukawan pay ti adu a danum babaen ti panagbawbaw. Ti kaadu ti danum a sumsumrek iti Nigeria ket narukrukod idiay Yola ket nakarkulo idi iti 25 km3/ti tunggal maysa a tawen sakbay ti tawtatwen ti 1980 ken iti 13.5 km3/ti tunggal maysa a tawen idi las-ud ti tawtawen ti 1980. Ti kangrunaan a tributario ti Niger idiay Nigeria ket ti Karayan Benue a tumipon iti karayan idiay Lokoja, Nigeria. Ti dagup a tomo dagiti tributario idiay Nigeria ket innem nga ad-adu ngem ti uneg a panagayus idiay Nigeria, nga adda ti panagayus idiay asideg ti sabangan ti karayan iti 177.0 km3/ti tunggal maysa tawen sakbay ti tawtawen ti 1980 ken 147.3 km3/ti tunggal maysa a tawen idi las-ud ti tawtatwen ti 1980.[8]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.geol.lsu.edu/WDD/AFRICAN/Niger/niger.htm Naala idi 2010-10-22.
- ^ http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:gF9Pb96gxA0J:www.risorseidriche.dica.unict.it/Sito_STAHY2010_web/pdf_papers/AbrateT_HubertP_SighomnouD.pdf+niger+river+peak+discharge&cd=2&hl=en&ct=clnk&gl=us Naala idi 2010-10-22.
- ^ Gleick, Peter H. (2000), Ti Danum ti Lubong, 2000-2001: Ti Mamindua a tawen a ti Nasadiwa a Danum, Island Press, p. 33, ISBN 1-55963-792-7; online idiay Lilibro ti Gppgle
- ^ Ti Arabiko a nagan iti nahr al-anhur ket maysa a dagus a pannakaipatarus iti Tuareg.
- ^ nga Etimplohiko a Diksionario ti Niger
- ^ a b c Reader 2001, p. 191
- ^ Reader 2001, pp. 191–192
- ^ a b FAO:Pannakabalin a Panagsibbo idiay Aprika: Ti labneng, arngian, Ti Labneng Niger, 1997
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Reader, John (2001), Aprika, Washington, D.C.: National Geographic Society, ISBN 0-620-25506-4
- Thomson, J. Oliver (1948), Pakasaritaan ti Taga-ugma a Heograpia, Biblo & Tannen Publishers, ISBN 0-8196-0143-8
- Welcomme, R.L. (1986), "Ti Sistema ti Karayan Niger", iti Davies, Bryan Robert; Walker, Keith F., Ti Ekolohia dagiti Karayan a Sistema, Springer, pp. 9–60, ISBN 90-6193-540-7
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Karayan Niger idiay Wikimedia Commons


text:
Oriental Mindoro
Ti Oriental Mindoro ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti MIMAROPA iti Luzon, okuparanna ti akindaya a gudua ti Isla ti Mindoro. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Calapan. Iti daya ti probisia ket ti Baybay Sibuyan ken ti probinsia ti Romblon. Iti amianan ket ti probinsia ti Batangas, iti ballasiw ti Paso iti Isla ti Verde. Iti met abagatan ket ti Is-isla ti Semirara ti Antique.
Ti Oriental Mindoro ti taeng a probinsia ti dati a bise presidente ti Pilipinas, ni Noli de Castro, a manipud iti ili ti Pola.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabennebenneg ti Oriental Mindoro iti 14 nga ili ken 1 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013


text:
Demokrasia
Ti demokrasia ket maysa a porma ti gobierno a dagiti amin a naikeddeng nga umili ket adda ti agpapada a panagikeddeng kadagiti amin a panangipato a mabalin a mangbaliw kadagiti biagda. Ti demokrasia ket mangpalubos kadagiti tattao a makapada a makibinglay—no ti dagus wenno babaen kadagiti nabutosan a representatibo—iti panagisingasing, panagrang-ay, ken panagpartuat kadagiti linteg. Daytoy ket sakupanna dagiti kasasaad ti sosial, ekomnomiko ken kultura a mangipalubos ti nawaya ken agpadpada a panakasanay ti politiko a kinabukbukodan a panagikeddengl . Daytoy ket nagtaud manipud ti Griego: δnuokpatίa (dēmokratía) "turay ti tattao",[1] a naaramid manipud ti δῆuoς (dêmos) "tattao" ken kpάtoς (kratos) "bileg", circa 400 BC, tapno mangibaga kadagiti politiko a sistema nga idi ket adda kadagiti Griego siudad-estado, a naisangsangayan ti Atenas. Dagiti dadduma a kultura kalpasan ti Gresia ket nakaiparawadda kadagiti adu para iti ebolusion ti demokrasia a kas ti Taga-ugma a Roma, Europa, ken ti Amianan ken Abagatan nga Amerika.[2]
Ti demokratiko a gobierno ket maigiddiat kadagiti porma ti gobierno a ti bileg ket tinengtengngel babaen ti maysa, a kas ti monarkia, wenno ti bileg ket tinengtengngel babaen ti bassit a bilang dagiti tattao, a kas ti maysa nga oligarkia wenno aristokrasia. Nupay kasta, dagitoy a suppiatan, a tinawtawid manipud ti Griego a pilosopia, ket saanen a malaslasin gapu dagiti kontemporaneo a gobierno ket addaanda kadagiti naglalaok a demokratiko, oligarkiko, ken monarkiko nga elemnto. Ni Karl Popper ket inlawlawaganna ti demokrásia a maigiddiat ti diktadura wenno tirania, a daytoy ket mangipatpatengnga ti isip para kadagiti kalakaman dagiti tao a mangtengngel kadagiti dauloda ken ti mangikkat kaniada nga awan ti kammassapulan para iti maysa a rebolusion.
Adda dagiti nadumaduma a kita ti demokrasia, ngem adda dagiti dua a porma, dagitoy dua ket ket maipanggepda no kasano ti sibubukel a bagi dagiti umili—ti naturay a bileg iti aniaman a kita ti demokrasia—ti mangtungpal ti nakemna. Ti maysa a porma ti demokrasia ket ti dagus a demokrasia, a dagiti umili ket addaanda ti dagus ken aktibo a pannakibinglay kadgiti panagikeddeng ti gobierno. Kaaduan kadagiti moderno a demokrasia, ti sibubukel a bagi dagiti umili ket agtultuloy nga isu ti naturay a bileg ngem ti politiko a bileg ket saan a dagus a naisansanay babaen dagiti nabutosan a representatibo; daytoy ket tinawtawagan a kas ti representatibo a demokrasia. Ti konsepto ti representatibo a demokrasia ket kaaduan a rimsua manipud kadagiti kapanunotan ken dagiti patakder a naparang-ay iti las-ud ti Europeano a Tengnga a Panawen ken ti Panawen ti Panagpalpalawag ken dagiti Amerikano ken Pranses a Rebolusion.[3]
Dagiti pannakailasin[urnosen | urnosen ti taudan]
No adda konsenso no kasono ti mangipalawag iti demokrasia, ngem ti legado nga ekualidad, wayawaya ken ti alagaden ti linteg ket nailasin dagitoyen a kas dagiti nangruna a panangilasin manipuden kadagiti taga-ugma a panawen.[4][5] Dagitoy a pamunganayan ket naiballatek kadagit amin a mabalin nga umili a kas agpapada sakbay iti linteg ken addaan iti agpapada a pana-usar kadagiti lehislatibo a proseso. Kas pagarigan, iti representatibo a demokrasia, ti tunggal maysa a butos ket agpapada iti kadagsen, nga awan kadagiti awan gapuna a panangigawid a mabalin a maipakat iti sinoman nga agtartaray nga agbalin a representatibo, ken ti wayawaya dagiti mabalin nga umili ket masalaknibanda babaen kadagiti nalintegan a karbengan ken dagiti wayawaya a kadawyan a sinalaknibanna babaen ti batay-linteg.[6][7]
Ti maysa a teoria ket agtengtengel a ti demkrasia ket makasapul kadagiti tallo a kammasapulan a pamunganayan: 1) panagtengngel iti panagpangato, kas iti kinaturay nga agtataeng kadagiti kababaan ng aagpang iti turay, 2) saan a panagpapada iti politikan ken 3) dagiti kadawyan a sosisal nga inkedkeddeng laeng a maawat babaen dagiti tattao ken instituto a mangiballatek ti immuna kadagiti dua a pamunganayan iti panagtengngel ti panagpangato ken ti saan a panagpapada iti politika.[8]
Ti termino a "demokrasia" ket sagpaminsan a naus-usar a kas pangyababaan para iti liberal a demokrasia, a daytoy ket karuay ti representatibo a demokrasia amabalin a mangiraman kadagiti elemento a kas ti politikal pluralismo; ekualidad sakbay iti linteg; ti karbengan iti petision kadagiti nabutosan nga opisial para kadagiti panangirebbeng kadagiti reklamo; rumbeng a proseso; dagiti sibil a wayawaya; dagiti karbengan ti tao; ken dagiti elemento ti sibil a kagimongan iti ruar ti gobierno. Ni Roger Scruton ket insuppiatna a ti demokrasia laeng ket saan a makaited ti personal ken plikal a wayawaya malaksid no adda met dagiti instituto ti sibil a kagimongan.[9]
Kadagiti adu a pagilian, a naipangpangruna ti Nagkaykaysa a Pagarian a nangipaammo iti Westminster a sistema, ti kangrunaan a pamunganayan ket ti parlamentario a kinaturay, bayat a nagtaltalinaay iti kinawaya ti hustisia.[10] Idiay Estados Unidos, ti panagsina dagiti bileg ket kanknayon a nadkdakamat a s ti sentral a gupit. Idiay India, ti kadakkelan a demokrasia iti lubong, ti supremasia ti parlamentario ket suheto iti batay-linteg a mangiraman ti panagrepaso iti hustisia.[11] Dagiti sabali pay nga usar ti "demokrasia" ket mangiraman iti dagus a demokrasia. Urayno ti termino a "demokrasia" ket kadawyan nga inus-usar iti kontesto iti politikal nga estado, dagit ipamunganayan ket mabalin pay a maipakat kadagiti pribado a gunglo.
Ti agturay ti kaaduan ket kankanayon a nailista a kas panangilasin iti demokrasia. Isu a ti demokrasia ket mangipalubos para kadagitiminoridad ti politika ta maparukma babaen ti "tirania ti kaaduan" iti kaawan kadagiti legado a panangsalaknib kadagiti tao wenno dagiti karbengan ti grupo. Ti maysa a kammasapulan a paset ti maysa a "umno" a representatibo a demokrasia ket dagiti kompetrtibo a panagbutos a nasayaat para kadagiti substantibo[12] ken pamay-an.[13] Iti pay maipatinayon, wayawaya iti politikal a panangiyebkas, wayawaya iti bitla, ken wayawaya iti pablaak ket naikeddeng dagitoy kadagiti kammasapulan a karbengan a mangpalubos kadagiti mabalin nga umili tapno naskenda a mapaammuan ken mabalinda ti agbutos segun kadagiti bukod nga interesado.[14][15]
Naisingasing pay a ti batayan a langa ti demokrasia ket ti kapasidad dagiti amin nga agbutbutos ti nawaya ken napno a pannakibinglay iti biag ti kagimonganda.[16] Nga ddaan daytoy iti panangiyunay-unay kadagiti panangipagarup iti sosial a kontrato ken ti kolektibo a nakem dagiti amin nga agbutbutos, ti demokrasia ket mabalin pay a maiasin a kas porma ti politikal a kolektibismo gapu ta naipalawag daytoy a kas porma ti gobierno a dagiti amin a mabalin nga umili ket addaanda iti agpapada a karbengan iti panagaramid iti linteg.[17]
Bayat a ti demokrasia ket kankanayon a maipadpada iti republikano a porma ti gobierno, ti termino a "republika" ket klasiko a mangsakop kadagiti demokrasia ken dagiti aristokrasia.[18][19] Adda met dagiti demokrasia a batay-linteg a monarkia, a kas ti Nagkaykaysa a Pagarian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
- ^ Demokratia, Henry George Liddell, Robert Scott, "Ti Griego-Inggles a Leksikon", idiay Perseus
- ^ Weatherford, J. McIver (1988). Dagiti Indiano nga agitited: kasano a binaliwan dagiti Indiano ti Amerika ti lubong. New York: Fawcett Columbine. pp. 117–150. ISBN 0-449-90496-2.
- ^ "Demokrasia".Encyclopædia Britannica.
- ^ Wayawaya ken hustisiapara iti dadduma iti Economist.com
- ^ "Aristotle, Politics.1317b (Libro 6, Paset II)". Perseus.tufts.edu. Naala idi 2010-08-22.
- ^ R. Alan Dahl, I. Shapiro, J. A. Cheibub, The Democracy Sourcebook, MIT Press 2003, ISBN 0-262-54147-5, silpo ti Liblibro ti Google
- ^ M. Hénaff, T. B. Strong, Public Space and Democracy, Pagmalditan ti Unibersidad ti Minnesota, ISBN 0-8166-3387-8
- ^ Kimber, Richard (1989). "On Democracy". Scandinavian Political Studies 12 (3): 201, 199–219. ISSN 0080-6757.
- ^ Roger Scruton (2013-08-09). "A Point of View: Is democracy overrated?". BBC News.
- ^ "Parliamentary sovereignty". UK Parliament. Naala idi 18 Agosto 2013.
- ^ "All-party meet vows to uphold Parliament supremacy". The New Indian Express. 2 Agosto 2013. Naala idi 18 Agosto 2013.
- ^ Kasayat a substantibo ket kaibuksilanna iti ekualida kadagiti amin a mabalin nga umili kadagiti amin a mairebbeng a banag, ka siti panagpapada iti opurtunidad, dagiti sosial a kasasaad, kdpy.
- ^ Ti kasayaat ti panay-an ket kaibuksilanna a dagiti alagaden dagiti panagbutos ket nalawag, masakbayan a maiyasentar, ken saan a mangparabor iti aniaman a grupo weno tao iti sabali.
- ^ A. Barak,The Judge in a Democracy, Pagmalditan ti Unibersidad ti Princetons, 2006, p. 27, ISBN 0-691-12017-X, Silpo ti Liblibro ti Google
- ^ H. Kelsen, Ethics, Tom. 66, Blng. 1, Paset 2: Foundations of Democracy (Oktubre , 1955), pp. 1–101
- ^ Martha Nussbaum, Women and human development: the capabilities approach (Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridges, 2000).
- ^ Larry Jay Diamond, Marc F. Plattner (2006). Dagiti elektoral a sistema ken demokrasia p.168. Pagmalditan ti Umibersidad ti Johns Hopkins, 2006.
- ^ Montesquieu, Spirit of the Laws, Bk. II, ch. 2–3.
- ^ William R. Everdell. The End of Kings: A History of Republics and Republicans. Pagmalditan ti Unibersidad ti Chicago, 2000.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Demokrasia idiay Wikimedia Commons


text:
Panaon, Misamis Occidental
Ti Panaon ket maysa a maika-5 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Misamis Occidental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Panaon ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Baga
- Bangko
- Camanucan
- Dela Paz
- Lutao
- Magsaysay
- Map-an
- Mohon
- Poblacion
- Punta
- Salimpuno
- San Andres
- San Juan
- San Roque
- Sumasap
- Villalin
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Misamis Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Misamis Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Halldór Laxness
Ni Halldór Kiljan Laxness [ˈhaltour ˈcʰɪljan ˈlaxsnɛs] ( denggen) (naipasngay a kas ni Halldór Guðjónsson) (23 Abril 1902 – 8 Pebrero 1998) ket maysa idi nga Islandes a mannurat iti maika-20 a siglo. Iti kabibiagna ni Laxness ket nagsursurat kadagiti daniw, artikulo para kadagiti warnakan, pabuya ti teatro, managbaniaga a literatura, ababa a sarsarita, ken dagiti nobela. Dagiti nakaimpluensia kaniana kadagiti panagsursurat na ket mairaman ni August Strindberg, Sigmund Freud, Sinclair Lewis, Upton Sinclair, Bertolt Brecht ken ni Ernest Hemingway.[1] Idi 1955 nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura, isuna laeng ti tao a nanipud idiat Islalandia ti nangabak iti daytoy a premio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Halldór Guðmundsson, Ti Islandes: maysa a biograpia ni Halldór Laxness. McLehose Press/Quercus, Londres, panid.49,117,149,149,238,294


text:
Columbia, South Carolina
Ti Columbia ket isu ti siudad a kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti Estado ti South Carolina.
Ti populasion ti Columbia segun ti senso ti Estados Unidos idi 2010 ket 129,272.[1] Ti senso ti Estados Unidos idi 2013 ket nangkarkulo ti populasion ti siudad iti 133,358.[2] Ti Columbia ket isu pay ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Richland, ngem ti paset ti siudad ket gumay-at iti kaarubana a Kondado ti Lexington. Ti siudad ket isu ti sentro ti metropolitano a lugar ti estadistika iti 793,779, ti maikadua a kadakkelan iti kaunegan ti estado. Ti nagan a "Columbia" ket poetiko a termino para iti Kaamerikaan a nagtaud manipud kenni Christopher Columbus.
Mabirukan daytoy iti 13 milmilia (21 km) iti amianan a laud iti heograpiko a sentro ti South Carolina, ti Columbia ket isu ti kangrunaan a siudad ti rehion ti katengnaan ti South Carolina, ken mangbukel daytoy kadagiti nadumaduma a kondado iti sentral apaset ti estado. Ti siudad ket mabirukan iti nagsasabtan dagiti dua a karayan, ti Saluda ken ti Broad, nga agtipon dagitoy idiay tapno mangporma ti Karayan Congaree.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Columbia city, South Carolina". U.S. Census Bureau, American Factfinder. Naala idi Enero 14, 2013.
- ^ "State & County QuickFacts: Columbia (city), South Carolina". U.S. Census Bureau. Naala idi Enero 14, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Columbia, South Carolina idiay Wikimedia Commons
- Opisial a website ti Columbia
- Kitaen ti Columbia, South Carolina iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Chocolate Hills
Iti chocholate hills, ti ofisial nga Latin iti Visayas (Tagalog: tsokolateng burol; Ingles: chocolate hills), wenno iti dagiti "caramel", ket maysa nga anyo ti lupa se Pilipinas na matatagpuan se agingganen a dagiti provincia iti Carmen, Bohol. Itoy ket maysa nga tinatawag na "extinct volcano". Kapag agdaan ka ti national road itoy ket malinao-en na nakitaen. Itoy iti maysa iti magagandang tanawin iti bansa. Ayon se una nga alamat, kadian a ngata dagitay maliliit na bulubundukin nga itoy ti bak-bakas nga tulo-tulo iti ruha ti maysa a higanteng sawi ti panagayatan.[1]
References[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The Chocolate Hills, IJsselstein, 31 Marso 2002, Bohol.ph


text:
1989
Ti 1989 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw a Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 26 - Jennica Garcia, ket maysa nga artista ti GMA Network.
- Marso 7 - Gerald Anderson, maysa nga artista manipud idiay Pilipinas.
- Pebrero 21 - Corbin Bleu maysa a kumakanta manipud idiay Estados Unidos.
- Hulio 7 - Kim Bum, aktor, kumakanta, ken modelo manipud idiay Abagatan a Korea.
- Enero 25 - Yasmien Kurdi, artista imanipud idiay Pilipinas.
- Nobiembre 15 - Jonalyn Viray, maysa a kumakanta manipud idiay probinsia ti Rizal, Pilipinas
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 28 - Ferdinand Marcos Maika-10 a Presidente ti Pilipinas (Naipasngay 1917)
- Enero 23 - Salvador Dali, maysa a kapategan a pintor iti maika-20 a siglo.


text:
Bayombong, Nueva Vizcaya
Ti Bayombong ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Nueva Vizcaya iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Bayombong ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Bonfal East
- Bonfal Proper
- Bonfal West
- Buenavista (Vista Hills)
- Busilac
- Casat
- La Torre North
- Magapuy
- Magsaysay
- Masoc
- Paitan
- Don Domingo Maddela Poblacion
- Don Tomas Maddela Poblacion
- District III Poblacion
- District IV (Poblacion)
- Bansing
- Cabuaan
- Don Mariano Marcos
- Ipil-Cuneg
- La Torre South
- Luyang
- Salvacion
- San Nicolas North (Luyang)
- Santa Rosa
- Vista Alegre (B. Baringin)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Vizcaya". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Nueva Vizcaya". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Etika
Ti etika, naamammoan pay a kas ti moral a pilosopia, ket maysa asanga ti pilosopia a mangiraman ti panakaisistema, panagikanawa, ken panagipatalked kadagiti konsepto kadagiti kalintegan ken dagiti dakes a panagkukua.[1] Daytoy ket manipud ti a balikas ti ethos, a kayatna saoen ket "karakter". Dagiti kangrunaan a paset ti panagadal iti etika ket mabalin a mabingbingay iti 4 a pagtignayan a luglugar:[1]
- Meta-etika, maipanggep ti teoretikal a kaibuksilan kenreperensia kadagiti moral a panagipaltiing no kasano ti panagikeddeng dagiti pateg ti kinapudnoda (no adda);
- Normatibo nga etika, maipanggep ti praktikal a kaibuksilan ti panagikeddeng ti moral a dalan ti tignay;
- Deskriptibo nga etika, naamammoan pay a kas ti maipadpada nga etika, ket isu ti panagadal dagitoi pammati a maipanggep ti moralidad ti tattao;
- Naipakat nga etika, maipanggep ti panaggun-od kadagiti pagbanagan ti moral kadagiti naisangsangayan a kasasaad;
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hoy, D. (2005), Kritikal a resistansia ti kalpasan nga estrukturalismo aginggana ti kalpasan a kritiko, Instituto ti Teknolohia ti Massachusetts, Massachusetts.
- Lyon, D. (1999), Kalpasan a modernidad, Maika-2 nga ed, Open University Press, Buckingham.
- Singer, P. (2000), Dagiti Sinursurat iti etikal a biag, Harper Collins Publishers, Londres.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pangyuna iti Etika babaen ni Paul Newall, para kadagiti agdadamo.
- Etika, 2d ed., 1973. babaen ni William Frankena


text:
Paciano Rizal
Ni Paciano Rizal (napno a nagan: Paciano Rizal Mercado y Alonso Realonda) (Marso 9, 1851 – Abril 13, 1930) ket maysa idi a Pilipino a heneral ken rebolusionaro, ken ti laklakay a kabsat a lalaki ni José Rizal, ti nailian a bannuar iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Paciano Rizal Valdez ket naipasngay kada Francisco Engracio Rizal Mercado y Alejandro (1818–1897) ken ni Teodora Morales Alonso y Quintos (1827-1911; a ti pamiliada ket sinukatanda ti apelyidoda iti "Realonda"), a kas ti maiakdua kadagiti sangapulo ket maysa nga annak a naipasngay iti nabaknang a pamilia iti ili ti Siudad ti Calamba, Laguna, ken dimmakel a nakakitkita kadagiti abuso ti klerhia ken ti Kolonial a gobierno ti Kastila. Ti nangisursuro ken asideg a gayyemna, ni Prayle José Burgos ket napabasol idi iti Yaalsa iti Cavite idi 1872 ken pinatay met idi.[1]
Rebolusionario[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Paciano ket nakitipon ken aktibo a nangsuporta ti Tignay ti Propaganda para kadagiti sosial a reporma, ken sinuportaranna ti warnakan ti Tignay, ti Diariong Tagalog. Isu ket maysa a naganetget a mangsupsuporta ti tiganay, ken nagobra isuna iti panagkolekta kadagiti pundo tapno mabayadan dayta a naibagbaga a gunglo, ken nagdawdawat iti kuarta para iti dayta a nasionalista a warnakan.
Iidi Enero 1897, kalpasan iti pannakapatay ti ub-ubng a kabsatna a lalaki, ni Paciano ket timmipon kenni Heneral Emilio Aguinaldo idiay Cavite. Isu ket naidutok a kas grigada heneral dagiti puersa ti rebolusionario, ken nabutosan a Sekratario ti Pinansia iti Departamental a Gobierno ti Tengnga a Luzon.[1]
Idi las-ud ti [[Gubat ti Pilipinas-Amerika] (1899–1913), isu ket nangimaton kadagiti puersa ti Pilipino idiay Laguna. Isu ket natiliw babaen dagiti puersa ti Estados Unidos idiay Laguna idi 1900.[1] Pinarruarda isuna iti nabiit, ken nagnaed idiay Los Banos, Laguna.
Ipupusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Isu ket nagbiag iti natalna a kas maysa a mannalon, ken pimmusay idi agtawen iti 79 iti daig.[1][2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d The National Historical Institute, Paciano A. Rizal, naala idi 2010-08-02
- ^ Smbea Mabelle, A Rizal in Los Baños, Wired! Philippines, msc.edu.ph, naala idi 2008-07-04
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Paciano Rizal idiay Wikimedia Commons


text:
Kongreso iti Pilipinas
Ti Kongreso iti Pilipinas ket isu ti nailian a lehislatura iti Republika iti Pilipinas. Maysa daytoy a binagi a kamara nga addaan ti Senado iti Pilipinas (nangatngato a kamara) ken ti Kamara dagiti Pannakabagi (nababbaba a kamara).
Addaan 24 a senador ti Senado, a ti kaguduana (12) ket maibutos iti kada tallo a tawen. Gapu itoy agpaay ti tunggal senador iti uneg ti innem a tawen. Dagiti senador ket sapasap a butosan ti amin a botante iti pagilian iti maysa a nailian nga eleksion ket saanda a mangibagbagi iti partikular a probinsia wenno distrito.
Buklen met ti 250 a diputado wenno kongresman ti Kamara dagiti Pannakabagi nga addan dua a klase: ti pannakabagi a distrito ken ti pannakabagi a sektorial.
Ibagian ti maysa a pannakabagi a distrito ti maysa a partikular a heograpikal a distrito iti pagilian. Buklen ti maysa wenno ad-adu pay a kongresional a distrito ti amin a probinsia iti pagilian. Ti dadduma a ciudad ket addaan kabukbukodan a congresional a distrito.
Dagiti met pannakabagi a sektoral ket ibagianda ti minoria a sektor ti populasion, kas koma dagiti union ti obrero, grupo dagiti mangitantandudo iti karkarbangen, sektor dagiti babbai, gunglo dagiti propesional, asosasion dagiti beterano, ken dadduma pay a grupo ken organisasion.


text:
Svalbard
Ti Svalbard ket maysa a purpúro idiay Artiko, a nagbuklan ti kaamianan a paset iti Norwega. Mabirukan daytoy iti amianan iti kangrunaan a daga ti Europa, ti tengnga a nagbaetan ti kangrunaan a daga ti Norwega ken ti Amianan nga Ungto. Dagitoy a grupo ti is-isla ket nakasakup da manipud ti 74° aginggana ti 81° amianan a latitud (ti kaunegan ti Artiko a Sirkulo), ken manipud ti 10° aginggana ti 35° daya longitud. Ti Spitsbergen ket isu ti kadakkelan nga isla, a sarunuen babaen ti Nordaustlandet ken Edgeøya. Ti administribo a sentro ket ti Longyearbyen, ken dagiti pagtaengan ket mairaman ti Ruso a pagminaan a komunidad ti Barentsburg, ti pagsukisokan a komunidad iti Ny-Ålesund ken ti pagminaan a lugar iti Sveagruva. Ti purpuro ket tinurayan babaen ti Gobernador iti Svalbard.
Dagit is-isla ket immuna da a maususar a kas balienero a kampo idi maika-17 ken maika-18 a siglo, a ti kalpasan na ket pinanawan da dagitoy. Ti Panagmina ti karbon ket nagrugi iti damo ti maika-20 a siglo, ken addaan dagiti permanente a komunidad ti naipabangon. Ti Tulag a Spitsbergen iti 1920 ket maibigbigan na ti Noewego a panakaturay, ken ti 1925 Svalbard a Tignay ket nagpabalin ti Svalbard a napno a paset iti Pagarian iti Norwega. Daytoy a tignay ket isu pay ti nagpabangon ti Svalbard a kas nawaya a sona ti ekonomia ken maysa a demilitarisado a sona. Ti Norwego a Store Norske ken ti Ruso nga Arktikugol ket isuda laeng dagiti agminmina a kompania ti nabati kadagitoy nga is-isla. Ti panagsukisok ken turismo ket isun ti nagbalin a kangrunaan nga industria. Dagiti dua a kangrunaan a pasilidad ti panagsukisok ket ti Unibersidad a Sentro idiay Svalbard ken ti Svalbard Global Seed Vault. Awan dagiti kalkalsada a mangisilpo kadagitoy a pagtaengan; embes ket,agususar da ti niebe a pagluganan, eroplano, ken banbanka nga agserserbi a pagloganan kadagitoy a komunidad. Ti Eropuerto ti Svalbard , Longyear ket agserserbi a kas ti kangrunaan a pagsangladan kadagiti dadduma a paset ti Europa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti populasion kadagiti pagtaengan. Svalbard". Dagiti estadistika ti Norwega. 22 Oktubre 2009. Naala idi 24 Marso 2010.
- ^ "The .bv and .sj kangtuan nga agpang a pagturayan". Norid. Naala idi 24 Marso 2010.


text:
Asipulo, Ifugao
Ti Asipulo ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Asipulo ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.[2]
- Amduntog
- Antipolo
- Camandag
- Cawayan
- Hallap
- Namal
- Nungawa
- Panubtuban
- Pula
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ifugao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ifugao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Plantilia:Union ti Europa
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ikabil ti {{Union ti Europa}} iti baba ti artikulo.
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Union ti Europa |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Union ti Europa |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Union ti Europa |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.


text:
Papa Pablo V
Ni Papa Pablo V (17 Septiembre 1552 – 28 Enero 1621), naipasngay a ni Camillo Borghese, ket isu idi ti Papa manipud idi 16 Mayo 1605 aginggana idi pimmusay.
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Isu ket naipasngay iti natakneng a Borghese a pamilia iti Siena a nabiit pay laeng nga immalis idiay Roma, ken ti ROMANUS ket kaaduan nga agparang kaditi sinuratanna. Isu ket nangrugi idi a kas maysa nga abogado ken nagadal idiay Perugia ken Padua.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pablo V idiay Wikimedia Commons


text:
Subsebbangan
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti subsebbangan (naipangyababaan ti "subsp." wenno "ssp.") ket mabalin a ti taksonomiko a ranggo a ababbaba ngem ti sebbangan, wenno maysa a taksonomiko a unit iti dayta a ranggo. Ti subsebbangan ket saan a mabigbigan no agmaymaysa: ti sebbangan ket mabalin a mabigbigan nga awan kadagiti subsebbanganna wenno dua wenno ad-adu (mairaman dagiti napukawen), ngem saan a mabalin nga agmaymaysa.
Dagiti organismo a tagikua dagiti nadumaduma a subsebbangan iti isumet laeng a sebbangan ket makabaelda ti makipinnutot ken makapataud kadagiti nalames a kaputotan, ngem kadawyan dagitoy a saanda a makipinnutot iti katutubo gapu ti heograpiko a pannakaisinawenno dadduma pay a banag. Dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti nadumaduma a subsebbangan ket kadawyan a saan unay a malasin ngem dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti sebbangan. Dagiti pakailasinan a maigupit kadagiti subsebbangan ket kadawyanda a nagbalaliw a kas maysa aresulta ti heograpiko a pannakaiwarwaras wenno pannakaisinsina.
Dagiti linaon
Nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti soolohia, ti International Code of Zoological Nomenclature (Maika-4 nga edision, 1999) ket mangawat laeng ti maysa a a ranggo ti baba iti sebbangan, ti naibagbaga a ranggo ti subsebbangan.[1] Dagiti sabali pay a pannakaigrupo, ket dagiti entidad ti "inprasubespeipiko" ket awanda kadagiti nagan a tinartaripato babaen ti ICZN. Dagiti kastoy a porma ket awan ti opisial a kasasaad iti ICZN, urayno dagitoy ket mabalin a naserbi iti panangipalplawag kadagiti altitudinal wenno heograpiko a klina, dagiti kita ti taraken, dagiti [[Dagiti _transheniko_nga_ayup#Transheniko_nga_ayayup|transheniko nga ayup], kdpy. Bayat a ti sientipiko a nagan dagiti sebbangan ket maysa a binomen, ti sientipiko a nagan dagiti subsebbangan ket trinomen - ti binomen a sinaruno babaen ti subespesipiko a nagan. Ti dua anagan ti tigre ket Panthera tigris, isunga para iti tigre ti Sumatra ti tallo a naganna ket, kas pagarigan, Panthera tigris sumatrae.
Iti basteriolohia, ti laeng ranggo iti babab ti sebbangan a nalawag a natartaripato babaen ti kodigo ti nomenklatura ket ti subsebbangan, ngem ti inprasubespesipiko a taksa ket nangrunada unay iti bakteriolohia; Ti apendiks 10 iti kodigo ketmangipakpakita kadagiti rekomendasion a maikeddeng tapno mangawis ti panagpapada iti panagipalplawag iti kastoy a taksa. Dagiti nagan a naipablaak sakbay idi 1992 iti ranggo ti karuay ket naal-ala dagitoy a kas nagan dagiti subsebbanagn.[2] (kitaen ti International Code of Nomenclature of Bacteria)
Iti botanika, sagiti subsebbangan ket maysa kadagit iadu a ranggo ti baba dagiti sebbangan, a kas ti karuay, subkaruay, porma, ken subporma. Ti subespeipiko a nagan ket sarunuan babaen ti "subsp." wenno "ssp.", a aks ti Schoenoplectus californicus ssp. tatora (Totora). Nlaglagipen nga amin a parte ti dua a nagan ket nakairig malaksid ti pudno a balikas ti "subsp." wenno "ssp." Ti aniaman a botaniko a nagan a mairaman dagiti subsebbangan, karuay, kdpy., ket tinawtawagan ti maysa a inpraespesipiko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Index". International Code of Zoological Nomenclature. Maikapat nga Edision. Ti Museo ti Masna a Pakasaritaan. Enero 1, 2000. Naala idi Enero 17, 2013.
- ^ "Chapter 3Rules of Nomenclature with Recommendations". National Center for Biotechnology Information. Naala idi Enero 17, 2013.
Dagitinagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ernst W. Mayr, Peter D. Ashlock: Dagiti Pamunganayan ti Sistematika a Soolohia, Mcgraw-Hill College, 1991, ISBN 0-07-041144-1


text:
Mitolohia
Ti termino a "mitolohia" ket mabalin a mangitudo ti panagadal kadagiti mito (e.g., komparatibo a mitolohia), wenno ti maysa a bagi wenno urnong dagiti mito (ti mythos, a kas ti, Inca a mitolohia).[1] Kadagiti polkloristika, ti myito ket maysa a sagrado a naratibo a kadawyan a mangipalplawag no kasano ti lubong wenno nagtagitaoan ket rimsua iti agdama a porma,[2] nupay kasta, iti nawatiwat a kapanunotan, ti balikas ket mabalin a mangitudo ti aniaman a tradisional a sarita.[3] Ni Bruce Lincoln ket nangipalpalawag ti mito a kas ti "ideolohia iti naratibo a porma".[4] Dagiti mito ket kadawyan a mangiraman dagiti datdatlag a karakter ken bigbigen babaen dagiti agturturay wenno dagiti padi. Dagitoy ket rimsua manipud kadagiti nakaro unay a pannakaibagbaga kadagiti nalaglagip wenno naipakasritaan a paspasamak, a kas ti alegoria para iti wenno personipikasion ti masna a penomena, wenno ti maysa a panangipalplawag ti ritos. Dagiti ket naiyebekas a mangibagbaga ti relihioso wenno naipanpanunotan a pannkasanay, tapno mangipatakder kadagiti panagkukua a modelo, ken ti panagisuro.
Dagiti nasapa a kasuppiat a pannakaidasig ti Griego amitos babaen ni Euhemerus, Phaedrus ni Plato , ken Sallustius ket naparang-ay idi babaen ti neoplatoniko ken pina-ungar babaen dagiti Renasimeineto a mitograpo a kas iti Theologia mythologica (1532). Ti maika-19 a siglo a komparatibo a mitolohia ket nangipatpatarus manen ti mito a kas ti ebolusion para iti siensia (E. B. Tylor), "sakit ti pagsasao" (Max Müller), wenno ti madi a pannakaipatarusan ti nasalamangkaan a ritos (James Frazer). Dagiti naud-udi a pannakaipatpatarus ket nanglikud ti nangsuppiatan a baetan ti mito ken siensia, a kas dagiti Jungiano nga arkeotipo, ti "metapo rti espiritual a potensialidad" ni Joseph Campbell, wenno ti natalna a mental nga arkitektura ni Lévi-Strauss. Ti irteng a nagbaetan ti komparatibo a pangbiruk para iti monomito ni Campbell wenno Ur-mito keneskeptisimo ti taudan ti laww-ang ti antropolohikal a mitolohista ket nangmarka ti maika-20 a siglo. Ti pay maipatinayon, ti moderno a mythopoeia a kas dagiti pantasia a nobela, manga, ken urbano a sarita, nga adda dagiti makibinglay kadagiti artipisial a mito a nabigbigbigan a kas piksion, ket mangsuporta ti kapanunotan ti mito a kas agtultuloy a sosial a panagsanay.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kirk, p. 8; "myth", Encyclopædia Britannica
- ^ Dundes, Pangyuna, p. 1
- ^ Kirk, "Defining", p. 57; Kirk, Mito, p. 74; Simpson, p. 3
- ^ Lincoln, Bruce (2006). "Ti maysa a Nasap a Darikmat iti Diskurso ti "Terorismo": Dagiti Pannakailaglagipan iti maysa a Sarita manipud kenni Marco Polo". Komparatibo a Panagadadal iti Kagimongan ken Pakasaritaan 48 (2): 242–259. "Iti kaaduan a kinapudno, ti mitiko a diskurso ket mangipanggep kadagiti appo a kategoria nga adda kadagiti adu a mangibatbatay: dagiti agpang ti kosmos, dagiti naindagaan a heograpia, dagiti sebbangan ti mula ken ayup, dagiti lohikal a kategoria, ken dagiti maipadpada kadagitoy. Dagiti kapanggepanda nga agserbi a mangurnos kadagiti pannakaikabagian kadagitoy a kategoria keb ti panangihustisia ti pagsasarunnuan dagitoy, a mangipakpatakder ti kinasayaat (wenno ti pannkasapul) iti lubong a ti langit ket adda iti ngato ti Daga, ti leon ken ti ari dagiti ayup, ti naluto ket naimimas ngen ti naata."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mitolohia idiay Wikimedia Commons
- Leonard, Scott. "Ti Pakasaritaan ti Mitolohia: Paset I". Estado nga Unibersidad ti Youngstown


text:
Andrew Johnson
Ni Andrew Johnson (Disiembre 29, 1808 – Hulio 31, 1875) ket isu idi ti Maika-17 a Presidente iti Estados Unidos (1865–1869). A kas ti Bise Presidente iti Estados Unidos idi 1865, isu ket simmaruno a presidente kalpasan ti panakapapatay ni Abraham Lincoln. Ni Johnson ket isu idi ti nagtakem ti rugi ken nasuppiatan a Panagpatakder manen a panawen iti Estados Unidos kalpasan ti Sibil a Gubat ti Amerikano. Dagiti panagpatakder manen nga annuroten ni Johnson ket napaay a mangidegdega kadagiti karbengan dagiti Nawayaan a tagabu, ken isu ket nabileg a rinaut ti politiko a nanipud kadagiti Republikano, a nagpatinggaan daytoy ti panakaidarumna babaen ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos; ngem isu ket pinakawan laeng babaen ti Senado ti E.U..
Ni Johnson, ket napanglaw a naipasngay ken iti Eskosen ken Irlandes a kaputotan, isu ket nagbalian nga agturay a mannait ket binukbukodanna ti nagadal, nagasawa ken nagannak ti lima. Isu ket nagserbi a kas konsehal ken kas Mayor iti Greeneville, Tennessee ken nagtugaw iti kamara iti Tennessee a lehislatura. Isu ket nagtugaw ti lima a nagsasaruno a termino iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken dua a termino a kas Gobernador iti Tennessee, iti amin a kas maysa a Demokratiko. Ti signatura ken ken kinaykayatanna a lehislatibo iti estado ken pederal ket ti panakairuar iti Panagtagikua ti Daga a Tignay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Amerikano a Presidente: Andrew Johnson: Biag ti Pamilia". Miller a Sentro iti Publiko a Panakibiang idiay Unibersidad iti Virginia. Naidulin manipud ti kasisigud idi Abril 29, 2009. Naala idi Mayo 26, 2009.
- ^ Milton, George Fort (1930). Ti Tawen iti Gura: Andrew Johnson ken Ti relihion dagiti Radikal. New York: Coward-McCann. p. 80-790. ISBN 1-4179-1658-3. OCLC 739916. "As for my , daytoy ket doktrina ti Biblia, a kas naisursuro ken naisansanay babaen ni Hesukristo."


text:
Burghausen, Altötting
Ti Burghausen ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Altötting a distrito ti Oberbayern idiay Alemania. Daytoy ket naisanglad idiay karayan Salzach, idiay asideg a pagbeddengan ti Austria. Ti kastilona, idiay tuktok ti bantay, ket isu ti kaatiddogan a kastilio idiay Europa (1,043 m).
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kadaanan a panakaibaga iti Burghausen ket nadokumentuan idi 1025 a kas imperial a daga a tagikua. Ni Emperador Conrad II ket nagidutok kadagiti Konte iti Burghausen a kas dagiti mangtaripatu ti busbos ti daytoy a lugar. Ngem, kas ti naipakpakita dagiti kinaudi a nakalkali, ti lugar ti lawlaw ti kangrunaan a korte ti kastilio ti Burghausen ket nataenganen manipud idi Sauer a Panawen. Ken dagiti arkeologo ket nakabirukda kadagiti tidda iti Landok a Panawen, ti Keltiko ken Romano a Panawen, ngem narigat a makita ti pudno a petsa ti "panakabangon" . Ti ili ket naparang-aya kadagiti rinibo a napalabas a tawtawen, ngem narigat a maibaga no adda dagiti nagtaltalinaay a nagnaed ditoy.
Idi 1164, ni Duke Henry ti Leon ket nagitagikua ti kastilio. Dagiti Wittelsbach ket nangitagikua ti kastilio idi 1180 ken dagiti naipalawlaw a pagtaengan a tanap idi 1229. Ti panakaidakamat ti kasasaad ti ili ket naipagarup nga isu met laeng a puntos, ngem saan a masursuportaran dagiti nagtaudan. Idi rugi ti 1255, kalpasan ti immuna a panakabingbingay ti Bavaria, ti Burghausen ket nakagun-od ti pagdayegan ti politika ken ekonomia a kas ti maikadua a pagtaengan dagiti duke ti Akin-baba a Bavaria.
Ti kangrunaan a idi taudan ti matgedan ti Burghausen ket ti komersio ti asin manipud idiay Hallein, (tatta nga aldawen nga Austria). Ti asin ket naiyeg idiay aplaya ti Burghausen ken naipatulod kadagiti nadumaduma a luglugar. Ti pagsangladan a lugar idi ket idiay kastilio ti Mautner, a tatta nga aldawen ket ibalayanna ti edukasion ken kultural a sentro ti siudad, a mangsangsangaili ti panagadal ti klase a potograpia dagiti nataengan ken jazz kendagiti pay sabsabali a maaramid ken jazz a paspasamak.
Idi 1307, ti dati a lokal a linteg ket naipakodigo idi a kas ti munisipal a linteg, kenidi umuna a gudua ti maika-14 a siglo, ni Emperador Louis IV ket nangited pay kadagiti nagruna a pribilihio ti ili. Babaen ti gibus ti maika-14 a siglo, ti Burghausen ket nagbalin nga administratibo a sentro ken pakabirukan ti opisina ti rentas.
Babaen dagiti tallo a naudi a duke ti Akin-baba a Bavaria, ni Henry XVI ti Nabaknang (1393–1450), ni Louis IX ti Nabaknang (1450–1479) ken George ti Nabaknang, (1479–1503),ti Burghausen ket nakapadas ti panagpadakkel kene nabalitokan a panawen a kas ti maikadua a kapitolio ti dukado a Bavaria-Landshut. Idi 1505, kalpasan ti Landshut a Gubat ti Panagsasaruno, ti Burghausen ket maysa kadagiti uppat nga opisina ti rentas iti naurnos manen a Bavaria.
Dagiti ladawan ti kastilio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Fortschreibung des Bevölkerungsstandes". Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung (iti Aleman). 31 Disiembre 2011.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Burghausen idiay Wikimedia Commons


text:
Joseph Stalin
Ni Joseph Vissarionovich Stalin (Ruso: Иocиф BиccapиoHoBич CTaлиH; naipasngay a kas ni Iosif Vissarionovich Dzhugashvili, Ruso: Иocиф BиccapиoHoBич ДжyraшBили; 18 Disiembre 1878[1] – 5 Marso1953) ket isu idi ti Kangatuan a Ministro ti Kappon ti Sobiet manipud idi 6 Mayo 1941 aginggana idi 5 Marso 1953. Isu ket maysa kadagiti Bolshevik a rebolusionario a nagibangon ti Oktubre a Rebolusion idiay Rusia idi 1917 ken kalpasan daytoy ket nagtenggel ti puesto iti Tengnga a Komite ti Sekretario Heneral iti Partido Komunista iti Kappon ti Sobiet manipud idi 1922 aginggana ti pimmusay idi 1953. Bayat a ti opisina iti Sekretario Heneral ket opisial idi a mabutbutusan ken saan a naipanunutan a ti kanagatuan a puesto ti estado ti Sobiet, ni Stalin ket nakapabael a nagusar iti daytoy ti panagitiponna kadagiti umadadu a kabilegan a tinengtengngelna kalpasan ti ipupusay ni Vladimir Lenin idi 1924 ken nagininut a nagikkat kadagiti amin a kasupiatna a grupo iti uneg ti Partido Komunista. Daytoy ket mairaman ni Leon Trotsky, ti maysa a sosialista a teorista ken ti kangrunaan a kritiko ni Stalin a dagiti kasapaan a daulo ti Sobiet, nga isu ket naipammagtalaw manipud ti Kappon ti Sobiet idi 1929. A ni Trotsky ket simbolo idi ti permanente a rebolusion, ti konsepto ni Stalin iti sosialismo iti maysa a pagilan ti nagbalina kangrunaan a a pakipatengngaan ti isip kadagiti politiko ti Sobiet.
Idi 1928, ni Stalin ket sinukatanna ti Baro nga Annuroten ti Ekonomia iti panawen ti 1920 iti maysa a naisentro unay nga agbilbilin nga ekonomia ken dagiti Lima aTawen a Plano nagirusat ti maysa a paset ti panawen iti napardas a pangindustrialisasion ken ekonomiko a kolektibisasson iti away. A kas nagbanagan, ti USSR ket napabalin manipud ti maysa nga agrario a kagimongan iti maysa a nalatak a bileg ti industria, daytoy ti batayan para iti irurumsuana a kas ti maikadua a kadakkelan nga ekonomia ti lubong kalapsan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[2] A kas nagbanagan ti napardas nga ekonomiko, sosial ken dagiti politikal a panagbalbaliw iti Stanilista a panawen, riniwriw kadagiti tattao ti naipatulod kadagidiay kampo ti napilit a panagobra,[3] ken riniwriw pay ti naideporta ken naipammagtalaw kadagiti adayo a luglugar iti Kappon ti Sobiet.[3] Ti rugi nga yaalsa ti paset ti agrikultura ket nagsinga ti panagpataud kadagiti makmakan iti nasapa a panawen ti 1930 ken nagpawrawad daytoy ti didigra a Bisin ti Sobiet iti 1932–1933. Idi 1937–38, ti maysa a kampania ti panagsupiat kaditi naipabasol a kabusor iti Stalinista a turay ket nagpatingga iti Nalatak a Panagpurga, ti maysa a paset ti panawen iti nawatiwat a panagigawid nga adu kadagitoy a ginasut a ribribo a tattao ket pinatay, a mairaman dagiti panakaibalud dagiti daulo ti Nalabbaga a Buyot iti panakiramanda kadagiti gandat a panagikkat ti gobierno ti Sobiet.[4]
Idi Agosto 1939, kalpasan ti panakapaay tipanagibangon ti maysa nga Anglo-Pranko-Sobiet a Kumaduaan,[5] Ti USSR ni Stalin ket simrek iti maysa a di-mangriribok a tulag iti Nasi nga Alemania a daytoy ket nagbingbingay kadagiti bikodda a buklan ti impluensia idiay Dumaya a Europa. Daytoy a tulag ket pimmalubos ti Kappon ti Sobiet a makaala manen kadagiti sigud a teritoriona iti Ruso nga Imperio idiay Polonia, Pinlandia, dagiti Baltiko, Bessarabia ken akin-amianan a Bukovina idi nasapa a paset ti panawen ti Maikadu a a Sangalubongan a Gubat. Kalpasan ti panaglabsing ti Alemania iti daytoy a tulag babaen ti panagraut ti Kappon ti Sobiet idi 1941 ken ti panaglukat ti maysa a Dumaya a Sanguanan, ti Kappon ti Sobiet ket timmipon kadagiti Aliado. Nupay adu kadagiti nadangran ken natay a tattao ken dagiti napukaw a teritoriona it panagrugi a paset iti gubat, ti Kappon ti Sobiet ket nakapasardeng ti panagabanse ti Aksis kadagiti gubat iti Moscow ken Stalingrad. Dimteng a, ti Nalabbaga a Buyot ket nakapan iti Dumaya a Europa idi 1944–45 ken natiliwna ti Berlin idi Mayo 1945. Gapu ta adda ti naisangsangayan a papelna iti panagballigi tdagiti Aliado ti panagsupiat ti Alemania,[6][7] ti USSR ket rimsua ken nabigbigan a kas maysa a nalatak a bileg kalpasan ti gubat.[8]
Ni Stalin ket nagidaulo ti Sobiet a delegasion idiay Yalta ken dagiti Potsdam a Konperensia, nga isu ket nagiladawan ti mapa ti kalpasan ti gubat a Europa. Ti komunista a tinurayan dagiti kumanigid a gobierno a matalek iti Kappon ti Sobiet ket nagipatakder idiay Dumaya a Pagkaykaysaan dagiti satelite nga estado a ti USSR ketsumsumrek ti maysa a yaalsa para ti panagturay ti sangalubongan, a kakunkuna a ti Nalamiis a Gubat, iti Estado sUnidos ken ti NATO. Idiay Asia, ni Stalin ket nagibangon ti nasayaat a panakibiang kenni Mao Zedong idiay Tsina ken Kim Il-sung idiay Amianan a Korea, ken ti Stalin a panawen ti Kappon ti Sobiet kadagiti nadumaduma a pamay-an ket maysa a modelo para iti baro a naporma a Republika iti Tsina dagiti Tattao ken Republika iti Korea dagiti Demokratiko a Tattao.
Isu ket nagturay aginggana iti ipupusayna idi 1953, ni Stalin ket nangidaulo ti USSR iti paset ti panawen iti kalpasan ti gubat a panagpabaro, a namarkaan daytoy babaen ti panagturay ti Stalinista nga arkitektura. Ti nagballigi a panagrang-ay ti [nuklear a programa ti Sobiet]] ket nagpakabael iti daytoy a pagilian nga agbalin a makiadua a naarmasan ti nuklear a bileg iti lubong. Ti limbang a programa ti Sobiet ket nairugi a gapu kadagiti gandat a nuklear. Kadagiti kinaudi a tawenna, ni Stalin ket nangirugi pay kadagiti makunkun a a Dagiti Nalatak Gandat ti Patakder iti Komunismo ken ti Nalatak a Plano par aiti Panagbalbaliw iti Masna.
Kalpasan ti ipupusayna, ni Stalin ken ti turayna ket naipato kadagiti nadumaduma nga okasion, ti kaimudingan kadagitoy ket ti Maika-20 a Kongreso iti Partido Komunista iti Kappon ti Sobiet idi 1956, a ti simmaruno kenni Stalin a ni Nikita Khrushchev ket indarumna ti legadona ken nagidaulo kadagiti pamay-an ti de-Stalinisasion iti Kappon ti Sobiet. Dagiti moderno a kapanunotan kenni Stalin iti Ruso a Pederasion ket aglaaok, nga adda dagiti makapapunot kaniana a kas maysa a mangidadanes,[9] ken dagiti dadduma pay ket makitada isuna aa kas maysa a mannakabael a daulo.[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Biddut ti dakamat: Imbalido nga etiketa ti
; awan ti testo a naited para kadagiti ref a nanaganan
dob
- ^ Wheatcroft, S. G.; Davies, R. W.; Cooper, J. M. (1986). Industrialisasion ti Sobiet Naipanunotan manen: Dagiti Preliminario a Nagbanagan maipanggep ti Ekonomia a Panagrangrang-ay a nagbaetan ti 1926 ken 1941 39 (2). Panagrepaso ti Pakasaritaan ti Ekonomia. p. 264 Agsurok ti
|pages=wenno
|at=(tulong). ISBN 978-0-7190-4600-1.
- ^ a b Getty, Rittersporn, Zemskov. Dagiti biktima iti Sobiet a Sistema ti Panagdusa kadagiti Sakbay ti Gubgubat a Panawen: Ti Umuna a Panagarngian iti Pakaibatayan iti Arkibo nga Ebidensia. Ti Amerikano a Naipakasaritaan, Tomo. 98, Bilang. 4 (Okt., 1993), pp. 1017–1049.
- ^ Abbott Gleason (2009). Kadua ti Pakasaritaan ti Rusia. Wiley-Blackwell. p.373. ISBN 1-4051-3560-3
- ^ Michael Jabara Carley. Gibus iti 'Ababa, Di-napudno a Dekada': Panakapaay iti Anglo–Pranko–Sobiet a Kumaduaan idi 1939. Dagiti Panagadal ti Europa-Asia, Tomo. 45, Bilang. 2 (1993), pp. 303–341
- ^ Weinberg, G.L. (1995). Panagarmas ti Lubong: Ti Sangalubonganm a Pakasaritaan ti Maikadu a a Sangalubongan a Gubat. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 264. ISBN 0-521-55879-4.
- ^ Rozhnov, Konstantin, Sino ti Nangabak ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat?. BBC.
- ^ Superpower politics: change in the United States and the Soviet Union Books.Google.com
- ^ Kasano a sinango ti Rusia dagiti dakes a napalabasna, BBC News (5 Marso 2003)
- ^ Ruso a kinaagtutubo: Ni Stalin ket nasayaat, nasken a pumanaw dagiti emigrante: poll, Reuters (25 Hulio 2007)


text:
William Faulkner
Ni William Cuthbert Faulkner (naipasngay a kas ni Falkner, Septiembre 25, 1897 – Hulio 6, 1962), naam-ammuan pay a kas ni Will Faulkner, ket maysa idi nga Amerikano a mannurat ket Premio Nobel a Laureado manipud idiay Oxford, Mississippi. Ni Faulkner ket nagobra kadagiti nadumaduma a naisursurat a midia, a mairaman kadagiti nobela, dagiti ababa a sarita, ti pabuya, dandaniw, salaysay ken dagiti senario a pabuya. Isu ket nagruna a naam-ammuan ket nabigbigan para kadagiti nobela ken dagiti ababa a saritana, ken adu kadagitoy ket naidisso iti binalabala a Kondado ti Yoknapatawpha, ti maysa a lugar a pinartuat ni Faulkner a naibatay iti Kondado ti Lafayette, nga idiay ti kaaduan a nagnaedanna, ken idiay Holly Springs Kondado ti Marshall.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ [1]."Ti dua a nalatak a lallaki iti panawenko ket ni Mann ken ni Joyce. Mabalinmo nga arngian ti Ulysses Joyce' a kas ti saan a makabasa wenno makasurat a Baptista nga agsersermon iti Daan a Testamento:nga adda iti pammati"
- ^ a b c d e [2]."Saan, dagiti libro a nabasak ket dagiti naamammuak ken inay-ayatko idi ubingak ken pagsubsubliak a kas gagayyem: ti Daan a Testamento, Dickens, Conrad, Cervantes, Don Quixote—Tinawen a binasbask daytoy, a kasla dagiti agbasbasa ti Biblia. Flaubert, Balzac—nagpartuat ti bukodna a sibubukel a lubong, ti dara nga agtartaray kadagiti duapulo a liblibro—Dostoyevsky, Tolstoy, Shakespeare. I read Melville occasionally."
- ^ Obituary Dagiti Obituario ti Variety, Hulio 11, 1962.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti William Faulkner idiay Wikiquote


text:
Encyclopædia Britannica
Ti Encyclopædia Britannica wenno iti Ilokano ket Ensiklopedia Britanika (Latin para iti "British Encyclopaedia"), ket inpablaak babaen ti Encyclopædia Britannica, Inc., ket maysa a sapasap a pakaammo nga ensiklopedia iti pagsasao nga Inggles. Daytoy ket naisursurat ken agtultuloy napabpabaro babaen dagiti agarup a 100 nga agnanayon nga editor ken sumurok a 4,000 nga agpadpadawat, a makairaman kadagiti 110 a nagunggunaan ti Premio Nobel ken dagiti lima nga Amerikano a Presidente.[1] Daytoy ket naikedkeddeng a kas maysa kadagiti kasiriban nga ensiklopedia iti pagsasao nga Inggles.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Herbert Hoover, John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson, Jimmy Carter, ken ni Bill Clinton. [1]
- ^ Ensiklopedia Britanika ket mapanen iti dihital kalpasan ti 244 a tawtawen. The News (2012-03-15). Naala idi 17 Marso 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Encyclopaedia Britannica idiay Wikimedia Commons
- Opisial a sitio


text:
Sabong
Ti sabong, ket isu ti reproduktibo nga estruktura a mabirukan kadagiti agsabsabong a mula (dagiti mula ti dibision ti Magnoliophyta, ken tinawtawagan pay ti angiosperma). Ti bilohiko nga annong ti sabong ket ti panagibanagan ti reproduksion, kadawyan daytoy a babaen ti panangited ti mekanismo para iti panagtitipon ti esperma ken dagiti itlog. Dagiti sabong ket mabalinda ti bumallasiw (panagtipon ti esperma ken itlog manipud ti sabali nga indibidual iti maysa a populasion) wenno mangpalubos ti panangibukod (panagtipon ti esperma ken itlog iti isu met laeng a sabong). Adda met dagiti sabong nga agpataud kadagiti diasporo nga awan ti pertilisasion (partenokarpia). Dagiti sabong ket aglaon ti sporangia ken dagitoy ti lugar a pagrang-ayan ti gametopito. Dagiti sabong ket isu ti taudan dagiti prutas ken dagiti bukel. Adu kadagiti sabong ket nagbalbaiw tapno napintasda kadagiti ayup, tapno dagitoy ket mapanda agiyallatiw kadagiti mota.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Esau, Katherine (1965) Anatomia ti mula (Maika-2 ngaed.) John Wiley & Sons, New York.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Sabong idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Sabong idiay Wikiquote


text:
Sydney
Ti Sydney ( /sɪdni/)[3] ket isu ti estado a kapitolio ti Baro nga Abagatan a Gales ken ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Australia. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a daya nga aplaya ti Baybaya Tasman ti Australia . Manipud idi Hunio 2010, ti kalatakan a metropolitano a lugar ket adda ti agarup a populasion ti 4.6 a riwriw a tattao.[1] Dagiti agtataeng ti Sydney ket tinawtawgan a kas dagiti Sydneysiders wenno taga-Sydney, a mangbukel ti kosmopolitano ken internasional a populasion.[4]
Daytoy a lugar ket isu ti immuna a Britaniko a kolonia idiay Australia, ti Sydney ket nabangon idi 1788 idiay Luek ti Sydney babaen ni Arthur Phillip, komodoro ti Umuna a plota a kas maysa a penal a kolonia.[5] Ti siudad ket naipatakder kadagiti turturod a napakalikmutan ti Puerto Jackson a sapasap a naamammoan a kas ti Sangladan ti Sydney, nga adda idiay ti ikonoko a Kamara ti Opera ti Sydney ken ti Rangtay ti Sangladan ket prominente a nailanglangaan. Ti kalikudan a lugar ti metropolitano a lugar ket napalikmutan babaen dagiti nailian a parke, ken dagiti aplaya a rehion ket mangipakpakita kadagiti adu a luek, karayan, waig ken dagiti aplaya a mairaman ti nadayeg a Aplaya Bondi ken Aplaya Manly. Iti kaunegan ti siudad ket adda dagiti naindayegan a parke, a mairaman ti Parke Hyde ken ti dagiti Naarian a Botaniko a Hardin.
Ti Sydney ket kankanayon a nangato a nairangranggo kadagiti pagiranggoan t siudad iti lubong. Daytoy ket nagisangaili kadagiti nangruna mga pasamak ti internasional nga ay-ayam, a mairaman ti Dagiti Ay-ayam ti Britaniko nga Imperio ti 1938 ken ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2000. Ti kangrunaan nga eropuerto nga agserserbi ti Sydney ket ti Eropuerto ti Sydney[6] ken ti kangrunaan a puerto ti siudad ket ti Sangladan ti Sydney.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Radio karbon a panagipetsa ket mangisingasing a ti rehion ti Sydney ket nataenganen babaen dagiti patneng nga Australiano kadagiti 30,000 a tawtawen.[7]
Dagiti tawidan a patneng nga agtataeng ti Look Sydney ket dagiti Cadigal a tattao, a dagiti dagada ket gumay-at idi manipud ti abagatan ti Puerto Jackson aginggana idiay Petersham.[8] Bayat a dagiti karkulo ti populasion sakbay ti isasangpet ti Immuna a Plota idi 1788 ket agtultuloy a naisuppiatan, agarup a 4,000–8,000 nga Aborihen a ttao ket nagtaengda idiay rehion ti Sydney sakbay ti immuna a panakaiyasideg dagiti Britaniko a nagtataeng. Ti Britaniko ket tinawtawaganda dagiti patneng a tattao ti "Eora",[9] gapu no damagen ti naggapuanda, ti sungbat dagitoy a tao ket: "Eora", a kayatna asaoen ket "ditoy", wenno "manipud ti daytoy a lugar" iti pagsasaoda.[8] Adda idi dagiti taalo a grupo ti pagsasao idiay rehion ti Sydney, a dagitoy ket nabingbingay kadagiti dialekto nga insasao dagiti basbassit a sankaputotan. Dagiti kangrunaan a pagsasao idi ket ti Darug (ti Cadigal, dagiti kasisigud a nagtaeng iti Siudad ti Sydney, ket nagsasaoda ti aplaya adialekto ti Darug), Dharawal ken Guringai. Ti tunggal sankaputotan ket addaanda ti teritorio, ti lokasion ti tunggal maysa ateritorio ket maikeddeng kadagiti magun-od a rekurso. Urayno ti urbanisasion ket kaaduan a nakadadael kadagiti ebidensia kadagitoy a pagtaengan a kas dagiti kontsa ti pagibellengan ti rugitan, dagiti bilang dagiti kinitikit ti bato ti Sydney, dagiti gedged ken bato nga arte ket agtultuloy a makitkita idiay Hawkesbury a gubang ti labneng ti Sydney.[10]
Idi 1770, ti Britaniko a kapitan ti baybay a ni Teniente James Cook ket simmanglad idiay Luek Botaniko idiay Kurnell Peninsula. Ditoy ti immuna a nakaiyasidegan ni Cook ti maysa nga Aborihen a komunidad a naamammoan a kas ti Gweagal.[11] Babaen ti panagiblin ti Britaniko a gobierno, ti pagtaengan dagiti napabasul ket binangon idi babaen ni Arthur Phillip, wa simmangpet idiay Luek Botaniko kadagiti plota ti 11 a barko idi 18 Enero 1788. Daytoy a sitio ket naikeddeng idi a saan a nasayaat a pagtaengan, gapu ti nakamlat a daga ken ti kaawan pagalaan ti mainum a danum. Ni Phillip simmaruno a binagonna ti kolonia manipud ti maysa nga adadayo a look iti aplaya, aidiay Look Sydney idiay Puerto Jackson idi 26 Enero 1788. Ti opisial a panangirangarang ti pannakabangon ken panagnagan ti Sydney ket napasamak idi gangani a dua alawas idi 7 Pebrero 1788. Ti kasisigud a nagan ket naikeddeng a kas ti Albion, ngem ni Phillip ket ninagananna ti pagtaengan manipud ti Britaniko a Sekretario ti Kamara, a ni Thomas Townshend, Apo Sydney, iti panakabigbigan ti papel ti Sydney ti panagited ti dokumento a bilin a mangipalubos kenni Phillip a mangbangon ti kolonia.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "3218.0 - Rehional a Panagdakkel ti Populasion, Australia, 2010-11". Australiano nga Opisina dagiti Estadistika. 30 Marso 2012. Naala idi 13 Abril 2012.
- ^ Australiano nga Opisina dagiti Estadistika (17 Marso 2008). "Explore Your City Through the 2006 Census Social Atlas Series". Naala idi 19 Mayo 2008.
- ^ Diksionario ti Macquarie ABC. The Macquarie Library Pty Ltd. 2003. p. 1000. ISBN 1-876429-37-2.
- ^ "Panagdaremdem para iti Dibersidad: ti Adu ti Kulturana a Siudad". 1995 Dagiti Nagbanagan ti Konperensia ti Sangalubongan a Dibersidad ti Kultura, Sydney. Deparatmento ti Imigrasion ken Panakaumili ti Gobierno ti Australia.
- ^ >Arthur Phillip. "Ti Panagbaniaga ni Gobernador Phillip idiay Luek ti Botany".
- ^ "Dagiti Naala a Rehistro ti Heograpiko a Nagnagan: Sydney (Kingsford Smith) Eropuerto". Rehistro ti Heograpiko a Nagnagan (GNR) ti NSW. Taripnong ti Heograpiko a Nagnagan ti Baro nga Abagatan a Gales]]. Naala idi 28 Septiembre 2010.
- ^ Macey, Richard (15 Septiembre 2007). "Naisurat manen dagiti pakasaritaan ti nagtataeng: maipasubli ti 30,000 a tawtawen". The Sydney Morning Herald. Naala idi 15 Septiembre 2007.
- ^ a b Siudad ti Sydney. Siudad ti Sydney Patneng a Pakasaritaan ti Look Sydney
- ^ Kohen, J. L. 2000. Immuna ken Naudi a tattao: Aborihen Sydney. In J. Connell (Ed.). Sydney ti irurumsua ti gobal a siudad. pp 76–95. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan ISBN 0-19-550748-7, pp 76–78, 81–82, 83
- ^ Elder, Bruce (7 Septiembre 2007). "Pakasaritaan a disso ti bato". Ti Tawen (Melbourne). Naala idi 18 Oktubre 2007.
- ^ "Maysada idi a Mannakigubat". Sydney Morning Herald. 11 Nobiembre 2002. Naala idi 21 Disiembre 2008.
- ^ "Dagiti 10 a Tattao a Nangsukog tiSydney". Sydney Morning Herald. 27 Nobiembre 2008. Naala idi 21 Disiembre 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sydney idiay Wikimedia Commons
Dagiti midia a mainaig ti Akitektura ti Sydney idiay Wikimedia Commons
- Sydney
- Dagiti kapitolio a siudad ti Australia
- Dagiti siudad idiay Baro nga Abagatan a Gales
- Dagtii aplaya a siudad idiay Australia
- Dagiti nangsangaili a siudad kadagiti Ay-ayam ti Mankomunidad
- Dagiti nangsangaili a siudad kadagiti Ay-ayam ti Kalgaw nga Olimpiada
- Dagiti metropolitano a lugar ti Australia
- Dagiti matagtagitao a lugar a nabangon idi 1788
- Dagiti puerto a siudad idiay Australia
- 1788 a panagbangbangon idiay Australia


text:
Joseph Haydn
Ni Franz Joseph Haydn ( /ˈdʒoʊzəf ˈhaɪdən/; Aleman: [ˈjoːzɛf ˈhaɪdən] ( denggen); 31 Marso[1] 1732 – 31 Mayo 1809), naamammuan pay a kas ni Joseph Haydn,[2] ket maysa idi nga Austriano[3] a kompositor, maysa kadagiti kaaduan a prolipiko ken prominente iti Klasika apaset ti panawen. Isu ket kankanayon a tinawtawagan ti "Ama ti Simponia" ken "Ama ti Kuerdas a Kuarteto" gapu kadgiti nangruna a kontribusionna kadagitoy a porma. Isu ket nangruna pay iti panagrang-ay iti piano trio ken ti ebolusion iti sonata porma.[4][5]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti petsa ketdi nakeddengan. Ni Haydn ket nangibagbaga nga isu ket naipasngay iti daytoy nga aldaw (Geiringer (1982, 9); Jones (1810, 8)), ngem adda dagiti kameng ti pamiliana a nagreporta nga embes ket idi 1 Abril (Geiringer). Ti karikutan ket nagtaud manipud kinapudno a dagiti opisial a rehistro ni Haydn ket ssan a nairehistro ti petsa ti pannakaipasngayna ngem ti petsa ti pannakabunniagna, nga iti kaso ni Haydn ket idi 1 Abril (Wyn Jones 2009, 2–3).
- ^ Urayno isu ket sagpaminsan a tinawtawagan ti "Franz Joseph Haydn", ti nagan a "Franz" ket saan idi nga inus-usar ti kompositor iti kabibiagna ken linikliklikan babaen dagiti eskolar tatta nga aldaw. (Webster, James: "Haydn, Joseph", Grove Music Online ed. L. Macy (Naala idi 18 Enero 2007), http://www.grovemusic.com). Kitaen pay ti Nagan ni Haydn.
- ^ Webster ken Feder, 2001
- ^ Rosen 1997, pp. 43–54
- ^ Smallman, Basil (1992). Ti Piano Trio: Ti Pakasaritaanna, Pamay-an, ken Repertorio. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. pp. 16–19. ISBN 0-19-318307-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Joseph Haydn idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Joseph Haydn idiay Wikiquote


text:
Olimpiada
Ti Olimpiada wenno dagiti Olimpiada nga Ay-ayam (Pranses: les Jeux olympiques) (JO)[1], daytoy ket maysa a kangrunaan nga internasional a mapagteng a mangilanga dagiti kalgaw ken panaglalam-ek nga ay-ayam, nga adda dagiti rib-ribu nga atleta a makibinglay kadagiti nadumaduma a salisal. Dagiti Olimpiada nga Ay-ayam ket naipammategan a kas ti kangrunaan a salisal dagiti ay-ayam iti lubong nga adda dagiti sumurok a 200 a pagilian a makibinglay.[2] Dagiti Ay-ayam ket agdama a maitenggel iti tunggal dua a tawen, a ti Kalgaw ken Panaglalam-ek nga Olimpiada agsinnublatda, nupay ngarud dagitoy ket mapasamak iti tunggal uppat a taw-tawen iti uneg ti bukodda a naisangayan panawen dagiti ay-ayam. Kasisigud a, ti Taga-ugma nga Olimpiada ket natenggel dagitoy idiay Olimpia, Gresia, manipud idi maika-8 a siglo BC aginggana idi maika-4 a siglo AD. Ni Baron Pierre de Coubertin ket isu ti nagipatakder ti Komite ti Internasional nga Olimpiada (IOC) idi 1894. Manipud idin ti IOC ket nagbalin nga isu ti nangituray a bagi iti Olimpiada a Tignay, a ti patakderna ken dagiti inararamid ket naipalpalawagan babaen ti Olimpiada a Dokumento ti linteg.
Ti ebolusion iti Olimpiada a Tignay idi panawen ti maika-20 ken maika-21 a siglo ket nagbanagan kadagiti nadumaduma a panagbalnaliw kadagiti Olimpiada nga Ay-ayam. Adda kadagitoy a naipagisu ket mairaman ti panagpartuat kadagiti yelo ken panaglalam-ek nga ay-ayam, dagiti Paralimpiko nga Ay-ayam para kadagiti atleta a pilay, ken ti Kinaagtutubo nga Olimpiada para kadagiti kinaagtutubo nga atleta. Ti IOC ket nagampon kadagiti nadumaduma nga ekonomia, politikal, ken teknolohikal a kinapudno iti maika-20 a siglo. A kas ti nagbanagan daytoy, ti Olimpiada ket nagbaliw manipud puro nga agdadamo, a kas naipanunutan ni Coubertin, tapno makapabael ti panagbinglay dagiti propesional nga atleta. Ti panagerang-rang-ay ti kinapangruna iti masa a midia ket nakapartuat kadagiti banag a panagtged ti korporatibo ken panaka-komersio dagiti Ay-ayam. Dagiti Sangalubongan a Gubat ket nagbanagan ti panaka-ukasen dagiti 1916, 1940, ken 1944 nga Ay-ayam. Dagiti dakkel a panagiwelga idi panawen ti Nalamiis a Gubat ket nagipatingga ti panagibinglay kadagiti 1980 ken 1984 nga Ay-ayam.
Buklen ti Olimpiada a Tignay dagiti internasional a pederasino ti ay-ayam (IFs), Komite ti Nailian nga Olimpiada (NOCs), ken dagiti agur-urnos a komite para kadagiti tunggal maysa a naisangayan nga Olimpiada nga Ay-ayam. A kas ti mangikeddeng a bagi, ti IOC ket akinrebbeng para iti panagpili ti siudad a mangsangaili para kadagiti tunggal maysa nga Olimpiada nga Ay-ayam. Ti mangsangaili a siudad ket akinrebbeng para iti panagurnos ken mangibayad ti rambakan dagiti Ay-ayam a maitunos iti kaunegan ti Olimpiada a Dokumento ti linteg. Ti Olimpiada a programa, a binuklan dagiti ay-ayam a maisalisal kadagiti Ay-ayam, ket panggepen pay babaen ti IOC. Ti rambakan dagiti Ay-ayam ket sakupenna dagiti adu a ritos ken dagiti simbolo, a kas ti Olimpiada a wagayway ken panagsilaw, ken dagiti pay pananglukat ken panangriket a seremonia. Sumurok a 13,000 nga atleta ti makisalisal iti Kalgaw ken Panaglalam-ek nga Olimpiada kadagiti 33 a nadumaduma nga ay-ayam ken dagiti gangani a 400 a mapaspasamak. Dagiti umuna, maikadua, ken maikatlo a a malpas kadgiti tunggal maysa a pasamak a makaawat kadagiti Olimpiada a medalia; balitok, pirak, ken gambang.
Dagiti Ay-ayam ket dimakkelda unayen a gangani a naiprepresenta ti tunggal maysa a pagilian. Iti kastoy a panagrang-ay ket nagpartuat kadagiti nadumaduma a panagkarit, a mairaman dagiti panagiwelga, panaggamut, panagpasusukan dagiti opisial, ken ti terorismo. Iti tunggal dua a tawen, ti Olimpiada ken ti panakailatakanna ti midia ket mangpakabael kadagiti di-amammo nga atleta iti gundaway a makaala iti nailian, ken iti naisangayan a kaso, internasional a pammadayaw. Dagiti Ay-ayam ket mangbukel iti maysa a kangrunaaan nga opurtunidad para iti mangsangili a siudad ken pagilian iti mangipakita kaniana iti lubong.
Taga-ugma nga Olimpiada[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taga-ugma nga Olimpiada nga ay-yam ket dagiti serie dagiti salisal a natengngel ti nagbaetan dagiti representatibo dagiti nadumaduma a siudad-estado ken pagarian manipud ti Taga-ugma a Gresia, a nangnagruna a nangilanga dagiti atletiko ngem dagiti pay bakal ken dagiti panaglumba ti kalesa a paspasamak. Iti panawen dagiti Olimpiada nga ay-ayam dagiti amain a panagsagsagaba dagiti sumuppiat a makibingbinglay a siudad-estado ket naitongtongkua aginggana ti panakalippas dagiti ay-ayam.[3] Ti nagtaudan dagitoy nga Olimpiada ket namortahan ti misterio ken dagiti sarsarita.[4] Maysa kadagiti kalatakan a mitolohia inagananna ni Herakles ken ti amana ani Zeus a kas dagiti nagtaudan dagiti Ay-ayam.[5][6][7] Segun dagiti sarsarita, ni Herakles ket isu ti immuna a timmawag kadagiti Ay-ayam iti " Olimpiada" ket nagipatakder kadagiti annawid ti panagtengngel kadagitoy iti tunggal uppat a tawen.[8] Dagiti sarsarita ket agtultuloy a kalpasan ti panakakompleto ni Herakles kadagiti sangapulo ket dua nga ob-obra, inpatakderna ti Olimpiko nga estadio a kas pammadayaw kenni Zeus. Ti sumaganad a panakalpas daytoy, isu ket nagna iti nalinteg a linia dagiti 200 nga agpang ken tinawagna daytoy a kaadayo iti maysa a "stadion" (Griego: σtάδιov, Latin: estadio, "entablado"), a iti kalpasan daytoy ket nagbalin a ti paset ti kaadayo. Ti maysa pay a mitolohia ket maikadua kadagiti immuna nga Ay-ayam iti taga-ugma a Griego a konsepto iti Olimpiko a panagsardeng ti panagdangadang (ἐkexeιpίa, ekecheiria).[9] Ti kaaduan a nawawat a petsa para iti panakapartuat iti Taga-ugma nga Olimpiada ket idi 776 BC; naibatay daytoy kadagiti naisuratan, a nabirukan idiay Olimpia, kadagiti nangabak iti lumba ti panagtaray a natengngel iti tunggal uppat a tawen a nangrugi idi 776 BC.[10] Dagiti Taga-ugma nga Ay-ayam ket mangipabuya kadagiti panagtartaray a paspasamak, a pentatlon (a buklen dagiti panaglagto a paspasamak, panagibakal ti disko ken habalina, taray a lumba ken gabbo), boksing, gabbo, pankration, ken dagiti maipappan ti kabalio a paspasamak.[11][12] Ti tinawtawid ket agibagbaga a ni Coroebus,ti maysa a kusinero manipud ti siudad iti Elis, ket isu ti immuna a kampion iti Olimpiada.[13]
Ti Olimpiada ket kamasapulan a pangrunaan ti relihion, a mangipabbabuya kadagiti ay-yam a paspasamak a maikumaduaan dagiti ritos a sakripisio a mangpammadayaw kenni Zeus (a ti nadayag nga estatua babaen ni Pidias ketnakatakder idiay templona idiay Olimpia) ken ni Pelops, ti nasantuan a bannuar ken mitiko nga ari iti Olimpia. Ni Pelops ket maysa idi a nadayag para iti pannakilumbana iti kalesa kenni Ari Oenomaus iti Pisatis.[14] Dagiti nangabak kadagit paspasamak ket nasiddaawan ken nainmortalisado kadagiti daniw ken dagiti estatua.[15] Dagiti Ay-ayam ket natengngel iti tunggal uppat a tawen, ken daytoy a paset ti panawen, ket makunkuna a dagiti Ismo nga Ay-ayam.[16]
Ti Olimpiada ket nakaabo ti pantok idi maika-6 ken maika-5 a siglo BC, ngem daytoy ket nagin-inut a naapday ti kinapangruna a kas dagiti Romano ket nakaalada kadagiti bileg ken impluensia idiay Gresia. Awan dagiti konsenso ti opisial a panakagibus dagiti Ay-ayam, ti kadawyan a kaaduan a petsa let idi 393 AD, idi tiemperador a ni Teodosio I a nagirangarang a maikkat amin dagiti pagano a kulto ken panagsansanay.[17] Ti maysa pay a petsa ket nadakamat ket idi 426 AD, a ti simmaruno kaniana a ni Teodosio II ket nagbilin ti panagdadael kadagiti amin a Griego a templo.[18] Kalpasan ti panakaapday ti Olimpiada, dagitoy ket saanen a natengngel aginggana idi kaladawan ti maika-19 a siglo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Pranses ken Ingles ket isu dagitoy ti opisial a pagsasao para iti Olimpiada.", [1]."(..)
- ^ "Sapasap a pangkita dagiti Olimpiada nga Ay-ayam". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2008-06-04.
- ^ Swaddling, Judith (2000). Dagiti Taga-ugma nga Olimpiáda nga Ay-ayam (2 nga ed.). Austin: Unibersidad iti Texas a Pagmalditan. p. 54. ISBN 0-292-70373-2. OCLC 10759486. Naala idi Hunio 6, 2009.
- ^ Young (2004), p. 12
- ^ Pausanias, "Elis 1", VII, p. 7, 9, 10; Pindar, "Olimpiko 10", pp. 24–77
- ^ Richardson (1997), p. 227
- ^ Young (2004), pp. 12–13
- ^ Pausanias, "Elis 1", VII, p. 9; Pindar, "Olimpiko 10", pp. 24–77
- ^ Spivey (2004), pp. 229–230
- ^ "Olimpiáda nga Ay-ayam" (nasken ti agrehistro). Encyclopædia Britannica. Naala idi 2009-04-29.
- ^ Crowther (2007) pp. 59–61
- ^ "Dagiti Paspasamak ti Taga-ugma nga Olimpiáda". Ti Perseus a Gandat iti Unibersidad ti Tufts. Naala idi 2009-04-29.
- ^ Golden (2009), p. 24
- ^ Burkert (1983), p. 95
- ^ Swadling (1999), pp. 90–93
- ^ Olimpiáda a Museo, "Ti Olimpiada" iti Taga-ugma, p. 2
- ^ Nupay kasta, ti linteg ni Teodosio ket saan a naglaon ti naisangyan a reperensia iti Olimpia (Crowther (2007), p. 54).
- ^ Crowther (2007), p. 54


text: Ni John Caldwell Calhoun (/kælˈhuːn/; Marso 18, 1782 – Marso 31, 1850) ket maysa idi a mangiyununa a politiko ken politiko a teorista manipud idiay South Carolina idi panawen ti umuna a kagudua ti maika-19 a siglo. Ni Calhoun ket nalaing nga agbitbitla kadagiti amin a banbanag iti panawenna, ngem isu ket kanayon a nangiyallatiw ti puestona. Ni Calhoun ket nangirugi ti politiko a karerna a kas maysa a nasionalista, agpabpabaro, ken nangipakpatakder ti napigsa a nailian a gobierno ken dagiti panagsalaknib a taripa. Kalpasan idi 1830 isu ket nangyallatiw iti karbengan ti estado, patingnga a gobierno, nulipikasion ken nawaya a komersio. Isu ket nalatak a naam-ammuan ti nakaro a panagdepensana iti panagtagabu a kas maysa a nasayaat a banag, ti saan a pannakatalgedna iti mayoritarismo, ken ti panagiturong ti Abagatan a makisina iti Kappon.


text:
Hafez
Ni Khāja Shamsu Dīn Muhammad Hāfez-e Shīrāzī (Persiano: خواجه شمس دین محمد حافظ شیرازی), naam-ammuan babaen ti parbo a naganna Hāfez (1325/1326–1389/1390),[1] ket maysa idi a Persiano a lirika a mannaniw. Dagiti naurnong nga obrana a binuklan dagiti serie ti Persiano a daniw (Divan) ket mabirbirukan kadagiti kaaduan a pagtaengan dagiti mangisasao ti Persiano idiay Iran, Apganistan ken Tajikistan , ken dagiti pay nadumaduma a lugar iti lubong, a naadadalda a naikabkabesa dagiti daniwna ken inus-usarda a kas pronerbio ken sinasao ti tatta pay laeng nga aldaw. Ti biagna ket dagiti daniwna ket suheto idi ti adu a panagususig, komentario ken panagipatpatarus, nga adadu a nakaimpluensia ngem ti aniaman a mannurat kadagiti kalpasan ti maikasangapulo ket uppat a siglo a Persiano a sinursuratan.[2][3]
Dagiti temana kadagiti ghazal ket inayayatan, pammati, ken mangipakpakita ti hipokarsia. Ti inpluensiana ti kabibiag dagiti Irani ket mabirukan kadagiti "Hafez a mabasbasa" (fāl-e hāfez, Persiano: فال حافظ), dagiti kankanayon a panagus-usar kadagiti daniwna iti Persiano a tawidan a musika, makitkita nga arte ken Persiano a kaligrapia. Ti panteonna idiay Shiraz ket adu kadagiti kankanayon a mangbisbisita. Dagiti panangampon, mangtultulad ken patpatarus a dandaniw ni Hafez ket adda kadagiti amin a kangrunaan a pagsasao.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251392/Hafez
- ^ Yarshater. Naala idi 25 Hulio 2010.
- ^ Hafiz ken ti Lugar ti Irani aKultura iti Lubong babaen ni Aga Khan III, Nobiembre 9, 1936 Londres.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hafez idiay Wikimedia Commons


text:
Banga, Abagatan a Cotabato
Ti Banga ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Banga ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.[2]
- Benitez (Pob.)
- Cabudian
- Cabuling
- Cinco (Barrio 5)
- Derilon
- El Nonok
- Improgo Village (Pob.)
- Kusan (Barrio 8)
- Lam-Apos
- Lamba
- Lambingi
- Lampari
- Liwanay (Barrio 1)
- Malaya (Barrio 9)
- Punong Grande (Barrio 2)
- Rang-ay (Barrio 4)
- Reyes (Pob.)
- Rizal (Barrio 3)
- Rizal Poblacion
- San Jose (Barrio 7)
- San Vicente (Barrio 6)
- Yangco Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abagatan a Cotabato". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Abagatan a Cotabato". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pammadayaw a Palanca
Ti Pammadayaw a Palanca (Palanca Awards) wenno Pammadayaw a Pakalaglagipan kenni Don Carlos Palanca para iti Literatura (Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature) ket isu ti mabigbig a kalatakan a pammadayaw wenno salip iti literatura iti Filipinas, nga ilunglungalong ti pamilia Palanca iti Filipinas kas pangtaginayon iti lagip ni Don Carlos Palanca Sr., maysa a negosiante nga am-ammo kas nangbuangay iti pagpartuatan ti arak a mangar-aramid iti nalatak a mainum a Ginebra San Miguel.
Imatmatonan ti Carlos Palanca Foundation, narugian ti Pammadayaw a Palanca idi 1950 iti salip iti ababa a sarita iti dua a benneg, iti Inggles ken Tagalog. Idi 1953, nainayon kas kategoria ti maysa-a-parang a drama; ti daniw idi 1963; naan-anay a drama idi 1975; ti salaysay idi 1979; sa ti nobela idi 1980. Nainayon pay ti ababa a sarita para iti ubbing idi 1989, ti teleplay wenno eskritu iti telebision idi 1990, ken ti eskritu iti pelikula idi 1994.
Idi 1997, nainayon ti tallo a benneg ti salip: ti Iloko, Cebuano ken Hiligaynon a benneg ti salip iti ababa a sarita. Naluktan met idi 1998, ti salip iti panagsurat iti salaysay para kadagiti agtutubo, sa idi 2000, narugian ti baro a kategoria: ti salip iti Piksion iti Masakbayan (puturistiko a piksion) wenno ababa a sarita a maipapan iti/kadagiti pasamak wenno mapasamak iti masakbayan ti Pilipinas (naikkat daytoy a kategoria idi 2007).


text:
Theodore Roosevelt
Ni Theodore "Teddy" Roosevelt ( /ˈroʊzəvɛlt/ roh-zə-velt;[2] Oktubre 27, 1858 – Enero 6, 1919) ket isu idi ti Maika-26 a Presidente iti Estados Unidos (1901–1909). Isu ket naipaammoan para iti nakaragragsak a personalidadna, dagiti adu a kakaykayatanna ken dagiti nagun-odna, ken ti panagidaulona ti Narang-ay a Tignay, ken ti pay "bakero" nga ugali ken nalungpo a maskulinidad.[3] Isu ket daulo iti Partido Republikano ken ti nangbangon ti ababa ti biagna a Narang-ay ("Bull Moose") Partido iit 1912. Sakbay a nagbalin a Presidente, isu ket nagtengngel ti opisina iti siudad, estado, ken pederal nga agpang. Dagiti nagun-od ni Roosevelt a kas maysa a naturalista, eksplorador, mangnganup, mannurat, ken soldado ket kaaduan kadagitoy ket paset ti bukodna a dayaw a kas ti aniaman nga iopisina a tinengngelna a kas maysa a politiko. Ni Roosevelt ket agtawen ti 42 idi naisapata a kas Presidente iti Estados Unidos idi 1901, a nagaramid kaniana ti kaubingan a presidente; inabakna ti ti kaubingan a nabutusan a presidente, a ni John F. Kennedy, babaen ti maysa a tawen laeng. Ni Roosevelt ket maysa pay kadagiti tallo a nakatugaw a kas presidente ti nagunggunaan ti Premio Nobel ti Kappia, dagiti sabali pay a dua ket ni Woodrow Wilson ken Barack Obama.
Naipasngay ti maysa a nabaknang a pamilia idiay Siudad ti New York, ni Roosevelt ket managsakit idi nga ubing a nagsagsagaba ti angkit ken naggigian idiay balayna a nagadadal ti masna a pakasaritaan. Tapno matangdananna para iti maipapan ti bagi a kakapsutna, isu ket nagarakup ti nasiglat a panagbiag. Naadala iti balay, isu ket nagbalin a nagagar nga estudiante ti katutubo. Isu ket nagadal idiay Unibersidad ti Harvard, nga idiay ket nagadal ti bilohia, naikahon ken nakaparang-ay ti panagayat kadagiti marina a panakibiang. Idi 1881, kalpasan ti maysa a tawen ti iruruarna ti Harvard, isu ket nabutusan iti Estado nga Asemblia ti New York, nga isu idiay ket nagbalin a daulo iti reporma asangkatiponan ti bukodna a partido Republikano (ti "GOP"). Ti bukodna a Ti Paipapan ti Baybay a Gubat iti 1812 (1882) ket nangipatakder ti bukodna a propesional a dayaw a kas maysa a naganetget a historiador; isu ket nagsursurat kadagiti adu a liblibro ti panaganup, ti kalnaawan, ken dagiti agdama a sanaysay ti politiko, ken ti pay pakasaritaan ti prontera. Idi 1884, ti asawana ken ti inana ket pimmusay ti agpadpada nga aldaw. Isu ket rimmuar ti politiko ken napan idiay prontera, ken nagbalin a maysa a rantsero idiay "Paramos" iidiay lugligar ti Dakota. Idi nagsubli, isu ket timmaray para iti mayor idi 1886, nga isuket nabutusan amaikatlo nga adda kadagiti 60,000 a butos. Kalpasan daytoy isu ket nakagun-od ti dayaw babaen ti panagala ti nakaro a panagibasol iti polis ti siudad. Iti nailian ng agpang, isu ket daulo ti sibil a serbisio a reporma. Ti Espaniol–Amerikano a Gubat ket angrugi idi 1898 idi ni Roosevelt ket, epektibo, a nagimatmaton ti Departmento iti Marina. Isu ket napardas a nagikkat ken nagporama ti Dagiti narusanger nga Agsaksakay – ti maysa a boluntario a kabaleria a nakilaban idiay Kuba. Ti banuar ti gubat ket nabutosan a kas gobernador idi 1898 ken idi 1900 isu ket nainominado para iti bise presidente. Isu ket nagballiga a nagpasiglat ti GOP a kas maysa a napatak nga agkamkampania ti panakabutos manen ni Presidente William McKinley iti entablada dagiti nagato a taripa, ti balitok a pagalagadan, imperialismo, rang-ay ti pagilian ken ti panagballigi ti ballasiw taaw.
Idi 1901, ni Presidente William McKinley ket naasasinado ken nagbalin a Presidente ni Roosevelt iti tawen a 42; isu pay laeng tatta a panawen ti kaubingan a presidente.[4] Ni Roosevelt ket pinadasna nga inyalis ti Partido Republikano (GOP) a mapan ti Progressibismo, a mairaman ti panagdadael ti panagtalek ken ti panagpaadu kadagti regulasion ti negosio. Ni Roosevelt ket nagarami d ti maisao a "Square Deal (Ilokano: Kuadrado a Tulag)" ti panagipalawag ti domestiko a programana, a nagiyunayunay a ti promedio nga umili ket makaala ti nasayaat a binagy babaen kadagiti annurotenna. A kas maysa a agkalkalnaaw ken naturalista, isu ket nagiragpat ti panagaywan a tignay. Iti entablado ti lubong, dagiti annuroten ni Roosevelt ket naidasid idi babaen ti bukodna apagsasao, "Naalumaymay nga agsao ken agawiti ti dakkel a bislak". Ni Roosevelt ket isu iditipuersa ti likud ti panakalpas ti Kanal ti Panama ; nanpatulod ti Nalatak a Puraw a Plota iti panagbanbaniaga tilubong a mangipakita ti Amerikano a kabilegan; ken nakitinnulag ti gibus ti Ruso-Hapon a Gubat, nga isu daytoy ti panakagunggunaanna ti Premio Nobel ti Kappia.[5]
Iti gibus ti maikadua a terminona, ni Roosevelt ket inpangatona ti gayyemna a ni William Howard Taft para iti 1908 a nominasion ti Republikano. Isu ket nagbanbaniaga idiay Aprika ken Europa. Idi nagsubli idi 1910 napait a nakisina kenni Presidente Taft kadagiti sayasay iti progressibismo ken dagiti personalidad. Iti 1912 a panagbutos ni Roosevelt ket nagpadas ken napaay a naglapped ti panakarenominado manen ni Taft. Isu ke nangirugi ti Partido ti Bull Moose a nagtawag kadagiti adu a panagreporma ti rang-ay. Isu ketinabak ti Demokrata a ni Woodrow Wilson, a kas dagiti Taft a konserbatibo ket nakagun-od ti panagtengngel ti Partido epublikano para kadagiti sumakbay a dekada. Ni Roosevelt ket nangdaulo ti panagbanbaniaga ti kabakiran ti Amasona ngem nakaala met kadagiti sakit ken nagpaay daytoy ti salun-atna. Isu ket pimmusay nga ubing pay iti tawen a 60. Ni Roosevelt ket maitunos anairanggo dagiti ekolar a kas maysa kadagiti kalatakan a presidente ti Estados Unidos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b McMillan,Joseph. "Theodore Roosevelt ken Franklin Delano Roosevelt, maik-26 ken maika-32 a Presidente iti Estados Unidos. Amerikano a Kagimongan ti Heraldika. Naala idi. Oktubre 1, 2010.
- ^ Ti apelyedona ket, segun kenni Roosevelt, "ket mabalikasana no naipangletra a kas ti 'Rosavelt.' Iti tallo a silaba. Ti umuna silaba a kas ti 'Rose.'" Hart, Albert B.; Herbert R. Ferleger (1989). "Theodore Roosevelt Cyclopedia" (CD-ROM). Theodore Roosevelt nga Asosasion. pp. 534–535. Naala idi Hunio 10, 2007. ;
Maysa a Nairehistro nga uni a ni Roosevelt ket naisangsangayan nga agibalbalikas ti bukodna nga apelyedo. Ti pannakangeg ti husto a kapardas, pabuntogen ti rehistro babaen ti 20%. Naala idi Hulio 12, 2007.
"Kasano ti Mangbalikas ti Theodore Roosevelt". Naala idi Hunio 10, 2007.
- ^ Douglas Brinkley "Ti Naatapa Sumbangir ni TR," Amerikano a Tinawtawid, Otonio 2009.
- ^ Ni John F. Kennedy ketisu ti kaubingan a nabutusan a Presidente. Ni Roosevelt ket saan a nabutosan iti Panakapresidente aginggana idi 1904, nga isu ket nagtawen ti 46.
- ^ Frederick W. Marks III, Tersiopelo iti Landok: Ti Dipomasia ni Theodore Roosevelt (1979); Greg Russell, "Ti Diplomasia ni Theodore Roosevelt ken ti Panagsukimat para iti Nalatak a Puntos ti Gantingan a Bileg idiay Asia," Presidential Studies Quarterly 2008 38(3): 433–455
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Theodore Roosevelt idiay Wikimedia Commons


text:
Pidigan, Abra
Ti Pidigan ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abra iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pidigan ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.[2]
- Alinaya
- Arab
- Garreta
- Immuli
- Laskig
- Naguirayan
- Monggoc
- Pamutic
- Pangtud
- Poblacion East
- Poblacion West
- San Diego
- Sulbec
- Suyo (Malidong)
- Yuyeng
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abra". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Abra". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 30 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)