text:
Siria
Ti Siria (/ˈsɪriə/ ( denggen) sirr-ee-ə; Arábiko: سورية Sūriyya wenno سوريا Sūryā; Siriako: ܣܘܪܝܐ; Kurdo: Sûrî), opisial a ti Republika nga Arabo ti Siria (Arábiko: الجمهورية العربية السورية al-Jumhūriyyah al-‘Arabīyah as-Sūriyyah Arábiko a panakabalikas (tulong·paammo)), ket maysa a pagilian idiay Lumaud nga Asia, a nabeddengan babaen ti Lebanon ken ti Baybay Mediterraneo iti laud, ti Turkia ti amianan, ti Irak iti daya, ti Hordan iti abagatan, ken ti Israel iti abagatan a laud.
Iti Inggles, ti nagan a Siria ket kapadpadana idi ti Levant, a naamamuan iti Arabika a kas ti Sham, nupay daytoy moderno nga estado ket buklenna dagiti luglugar ti taga-ugma a pag-pagarian ken imperio, a mairaman ti Eblano a sibilisasion iti maikatlo a milenio BC. Iti Islamko a panawen, ti kapitoliona a siudad, a Damascus, ti kadaanan nga agnanayon a nataengan a siudad iti lubong,[5] ket isu daydi tugaw ti Umayyad Caliphate, ken maysa a probinsial a kapitolio ti Mamluk a Sultanato iti Ehipto.
Ti populasion ti Siria ket 74% Sunni, 12% Alawi, 10% Kristiano, ken 3% Druze. No maitipon amin, adda 90% iti populasion ti Siria ket Muslim, bayat a dagiti dadduma a 10% ket Kristiano, a kangrunaan a mairaman dagiti Arabo a Kristiano ken dagiti pay Asiriano ken dagiti Armenio. Dagiti kangrunaan n patneng a minoridad idiay Siria ket mairaman dagiti Kurdo (9%), dagiti Asiriano, dagiti Armeniano, dagiti Turkamano ken dagiti Sirkasianos. Ti kaaduan ti populasion ket Arabo (90%).[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Central Intelligence Agency. Nobiembre 2, 2011 karkulo". Cia.gov. Naala idi 2011-04-23.
- ^ a b c d "Siria". Internasional a Pundo ti Paguartaan. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "REporta ti Panagrangrang-ay ti nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ "Sangalubongan a Direktorio dagiti Minoridad: Panagtaldiap ti Siria". Karbengan dagiti Minoridad Internasional. Naala idi 2010-09-11.
- ^ Neolithic Tell Ramad idiay Damascus a Bakka iti Siria. Naala idi2010-02-01.
- ^ "Siria (05/07)". State.gov. Naala idi 2008-10-25.
- Siria
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti Arabo a republika
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Daya a Mediteraneo
- Nalames nga Immindayon
- Lebante
- Mesopotamia
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1946
- Lumaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Lumaud nga Asia


c: text/html

text:
Papa Siricio
Ni Santo Papa Siricio, ket isu ti Obispo ti Roma manipud idi Disiembre 384 (ti petsa a Disiembre—15 wenno 22 wenno 29—is ket saan a napasinkedan)[1] aginggana idi pimmusay idi 26 Nobiembre399, ken isu ti simmaruno kenni Damaso I ken isu ket sinaruno babaen ni Anastasio I.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Annuario Pontificio (Libreria Editrice Vaticana 2012 ISBN 978-88-209-8722-0), p. 9*
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Siricio idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Apayao
Ti Apayao ket naparikusan kadagiti probinsia ti Cagayan iti amianan ken daya, ti Abra ken Ilocos Norte iti laud, ken ti Kalinga iti abagatan. Naikuyog daytoy a probinsia iti Rehion Administratibo ti Kordiliera. Ti kapitoliona ket ti ili ti Kabugao. Sigud a ti probinsia ti Kalinga ken ti probinsia Apayao ket maymaysa a probinsia a managanan Kalinga-Apayao. Idi 1995, nagudua ti Kalinga-Apayao ket nailasin kas dua a probinsia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti probinsia ti Apayao ket nabingbingay kadagiti pito nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Inggles) naala idi 30 Abril 2012


text:
George Bernard Shaw
Ni George Bernard Shaw (26 Hulio 1856 – 2 Nobiembre 1950) ket maysa idi nga Irlandes a dramaturgo ken ti kkimmaduaan a nangbangon ti Londres a Pagadalan iti Ekonomia. Urayno ti immuna a nagganansia a panagsuratna idi ket ti musika ken literario a kriticismo, nga iti kapasidad ket nagsurat kadagiti adu a nangato ti artikuladona a paset ti panagsursurat, ti kangrunaan a kalaingna idiket para iti drama, ket n isu ket nagsursurat kadagiti adadu ngema 60 a pabuya. Gangani amina nga insursuratna ket mangibagbaga kadagiti sosial a parikut, ngem adda dagiti panakauratna iti komedia a makaaramid a maibturan gapo ti nainget a tema. Ni Shaw nagsukimat ti edukasion, panagasaw, relihion, gobierno, panagaywan ti salun-at, ken ti pribilehio ti klase.
Isu ket kaaduan a nakaungetan babaen ti panakaimatanganna a kas ti saan a nasayaat a panakausar dagiti agobobra a klase. Isu ket maysa a nagagar a sosialista, ni Shaw ket nagsurat kadagit adu a polieto ken bitka par iti Fabiano a Kagimongan. Isu ket nagbalin a nagun-odan nga orador iti panangipato kadagiti punganayanna, a mairaman dagiti kapadpada a karbengan para iti lalaki ken babai, a mangpasayyat kadagiti panagabuso kadagiti agobobra a klase, a mangpasubli ti pribado a panagtagikua kadagiti produktibo a daga, ken nangpakpatakder ti nasalun-at a kabibiag. Iti nabiit a panawen isu ket aktibo kadagiti lokal a politika, nga isu ket nagserbiiiday Konsilo ti Kondado ti Londres.
Idi 1898, ni Shaw ket inasawana ni Charlotte Payne-Townshend, ti maysa a kapdpadana Fabiano. Nagtaengda idiay Ayot St Lawrence iti maysa a balay a makunkuna tattan ati Suli ni Shaw. Ni Shaw ket pimmusay idiay, iti tawen a 94, manipud kadagiti kroniko a parikut a naipakaro babaen kadagiti sugatna a naalana babaen ti panakatinnagna iti agdan.
Isu ti agmaymaysa a tao a nagunggunaan ti Premio Nobel iti LIteratura (1925) ken ti Oscar (1938), para kadagit naiparawadna iti literatura ken dti obrana itipelikula a Pygmalion (panakaampon ti pabuyana iti isu met laeng a nagan).[1] Ni Shaw ket kinayatna a likudan ti Premio Nobel gaputa awan ti panagayatna kadagiti publiko a pammadayaw, ngem inawatna gapu ti panakiddaw ti asawana: ti asawana ket nangipanuot a daytoy ket pammadayaw para iti Irlada. Isu ket saan a nagayat kadagiti kuarta a gunguna, a nangikidkiddaw a mausar dagitoy ti panagbayad ti panakaipatarus dagiti Suiso a libro iti Inggles.[2]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Al Gore ket nangabak met ti Premio Nobel (ngem saan a para iti Literatura), ken nagbida iti maysa a nangabak ti Premio Akademia a dokumentario, ngem daytoy ket saan a nabukbukodan a naited kaniana.
- ^ Gibbs, A. M. (2005). Bernard Shaw: Ti Niag. Gainesville, Florida: Unibersidad a Pagmaldita iti Florida. pp. 375–376. ISBN 0-8130-2859-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti George Bernard Shaw idiay Wikimedia Commons


text:
Voltaire
Ni François-Marie Arouet (Pransés: [fʁɑ̃.swa ma.ʁi aʁ.wɛ]; 21 Nobiembre 1694 – 30 Mayo 1778), naamammuan babaen ti panagsursurat a naganna a Voltaire (pannakabalikas: [vɔl.tɛːʁ]), ket maysa idi a Pranses a mannurat ti Panangipalawag, historiador ken pilosopo a naindayegan para iti kasariritna, dagiti panagrautna iti Simbaan a Katoliko, ken ti panangiyunana ti wayawaya ti relihion, wayawaya ti panagiyebkas, ken panagsina ti simbaan ken estado. Ni Voltaire ket maysa idi a nalaing a mannurat, a nagpatpataud kadagiti obrana iti ganganai amin a porma ti literario, a mairamraman dagiti pabuya, dandaniw, nobnobela, salsalysay, ken dagiti naipakasaritaan ken sientipiko nga obra. Isu ket nagsursurat ti adadu ngem 20,000 a sursurat ken adadu ngem 2,000 a liblibro ken polieto. Isu idi ket saan a maat-atiw a mangipatakder, urayno adda dagidi panagsensura a linlinteg nga adda ti narusanger a dusa para kadagiti aglabsing kadagitoy. A kas maysa a polemista satiriko, isu ket kankanayon a nagus-usar kadagti obrana a mangdillaw kadagiti saan a makapabus-oy, relihioso a patpatien, ken dagiti patakder ti Pranses iti panawenna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Voltaire, Dios ken Tattao a Parsua
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Voltaire idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Voltaire idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Voltaire idiay Wikisource


text:
Occidental Mindoro
Ti Occidental Mindoro ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti MIMAROPA iti Luzon, sakupenna ti akinlaud a gudua ti Isla ti Mindoro. Ti kapitoliona ket ti ili ti Mamburao. Iti laud ti probinsia ket ti Baybay Abagatan Tsína, ket iti met abagatan-a-laud, iti ballasiw ti Ilet Mindoro, ket ti isla-probinsia ti Palawan. Iti amianan ket ti provincia ti Batangas, iti ballasiw ti Paso iti Isla ti Verde.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Occidental Mindoro iti 11 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Inggles) naala idi 30 Enero 2013


text:
Mountain Province
Ti Mountain Province ket maysa a probinsia iti kabambantayan ti Pilipinas iti Rehion Administratibo ti Kordiliera iti Luzon. Kapitoliona ti ili ti Bontoc ken kaabayna dagiti probinsia ti Ifugao, Benguet, Ilocos Sur, Abra, Kalinga, ken Isabela.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mountain Province ket nabingbingay a politikal kadagiti 10 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Inggles) naala idi 30 Abril 2012


text:
Wikipedia:Apay nga agaramid ti pakabilangan?
Ditoy Ilokano Wikipedia, saanmo a nasken ti sumrek tapno makaurnoska. Nawaya daytoy nga ensiklopedia a kaaduan ti sinoman ti maka-urnos wenno agaramid kadagiti artikulo. Ngem siaammo a dagiti nagtaudan dagiti inurnos ket kanayon a maipakpakita iti publiko. Para kadagiti saan a nai-rehistro nga inurnos, ti kayatna a makuna daytoy ket ti pannaka-ilista ti inusar a banag a pinag-urnos (a kas iti kumpiuter), daytoy a banag ket ti numero ti IP a pagtaengam (IP address). Ti panagaramid ti pakabilangam (account) ditoy Wikipedia, ti IP a pagtaengam ket agtalinaed a mailemmeng - ti laeng naganmo nga agar-aramat a napilim ti maiparang iti publiko, mangsalaknib kenka pay kadagiti panagsurot ti panagi-yuged ken makaited pay kenka kadagiti sabsabali a pagimbagan.
Pakabuklan dagiti pagimbagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Saanka a nasken nga agrehistro tapno makaiparawadka, ngem ti panangala ti pakabilangam ket mangpalubos kenka kadagitoy:
- Makapilika ti kayatmo a nagan nga agar-aramat, kalpasan daytoy mabalinmonton nga ipindut ditoy ken agpartuatka ti bukodmo a panid ti agar-aramat. Mabalinmonton ti makitinnulong, makibingay kadagiti pakaammo a maipanggep kaniam, wenno agsanay nga agurnos ken agipablaak. Idiay panidmo nga agar-aramat, mabalinmo a mangkita ti listaan dagiti amin a kontribusionmo ken mabalinmo nga usaren ti listaan ti bambantayam tapno masiputmo dagiti pannakabalbaliw kadagiti panid a kakaykayatam.
- Mabalinka pay ti agpili nga agipatulod wenno umawat kadagiti e-surat kadagiti sabsabali nga agar-aramat.
- Mabalinka nga agikarga kadagiti ladawan, naganan manen dagiti panid.
- Mabalinka nga agurnos kadagiti nasalakniban bassit a pampanid. Dagiti agar-aramat ti IP ket saanda a mapalubosan a agurnos kadagitoy a nasalakniban a panid, ngem dagiti automatiko a napasingkedan nga agar-aramat ket mabalinda (ken kadawyan nga agbalin a automatiko a napasingkedan nga agar-aramat kalpasan ti uppat nga aldaw)
- Mabalinka nga agusar ti naipagtitipon a panagserrek tapno makaurnoska kadagiti sabsabali a gangandat ti Wikimedia.
- Mabalinka nga agusar kadagiti nadumaduma a kakaykayatam (a mairaman ti pirma) ti tungtungam tapno mabaliwan ti langa ken panagkukua iti Wikipedia.
- Makaurnoskanto a saan a maiparang ti IP a pagtaengam, malaksid kadagiti agar-ramat nga adda dagiti karbenganda nga "Checkuser' ngem isuda ket saanda a makaited kadagitoy iti publiko.
- Mabalinka pay ti agusar kadagiti nasaysayaat a ramramit ti panag-urnos.
- Mabalinka pay ti agkiddaw wenno mainominado a kas maysa nga administrador.


text: Ni William Jefferson "Bill" Clinton (naipasngay a kas ni William Jefferson Blythe III; Agosto 19, 1946) ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas ti Maika-42 a Presidente iti Estados Unidos Manipud idi 1993 aginggana idi 2001. Naisunsung iti edad a 46, isu ti maikatlo a kaubingan a presidente. Nagtakem ti gibus ti Nalamiis a Gubat, ken isu ti immuna a presidente kadagiti napardas a nagrang-ay a maladaga a kapututan. Ni Clinton ket nailanad a kas maysa a Baro a Demokrata. Adu kadagiti annuroten na ket naigupit a sentrista ti Maikatlo a Pamay-an a pilosopia a panagturay.


text:
Kanton iti Schwyz
Ti Schwyz (Aleman Schwyz (tulong·paammo)) ket maysa a kanton idiay tengnga a Suisa idiay nagbaetan ti Alpes iti abagatan, ti Danaw Lucerna iti laud ken Danaw Zurich iti amaianan, a naipatengnga ti lawlaw ken naipanaganan manipud ti ili ti Schwyz.
Daytoy ket maysa kadagiti nangbangon a kanton iti Suisa; ti Suisa a Pagalagadan nga Aleman a nagan ket, Schweiz, daytoy ket naala manipud ti nagan ti kanton, ken ti wagayway iti Suisa manipud ti bukodna nga eskudo. Para iti pakasaritaan ti nagan, kitaen ti Schwyz. Ti Suiso a Pederal a Dokumento iti Linteg ket maipakita idiay Schwyz. Ti amianan a daya ti ili ti Schwyz ket ti Einsiedeln Abbey.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Aleman) Naala idi 10 Disiembre 2011
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Schwyz idiay Wikimedia Commons


text:
Wagayway iti California
Ti Oso a Wagayway ket isu ti opisial a wagayway iti estado iti California. Ti nasakbayan daytoy a wagayway ket naipatayab idi 1846 a Gulo iti Oso a Wagayway a makunkuna metten nga Oso a Wagayway.
Ti agdama a wagayway[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna nga opisial abersion iti Oso a Wagayway ket naampunan babaen ti Lehislatura iti Estado iti California ken napirmaan a kas linteg babaen ni Gobernador Hiram Johnson idi 1911 a kas isu ti opisial a naiestaduan a wagayway..[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The Statutes of California and Amendments to the Codes passed at the Thirty-Ninth Session of the Legislature 1911, Chapter 9, p. 6


text:
Papa Juan XXI
Ni Papa Juan XXI, ket naipasngay idi a kas niPedro Julião (Latin, Petrus Iulianus (c. 1215 – 20 Mayo 1277), ket maysa a Portuges a kanayon a nangikaykayat kenni Pedro Hispano (Latin, Petrus Hispanus; Inggles, Pedro ti España), ket isu idi ti Papa manipud idi 1276 aginggana idi pimmusay kalpasan ti walo a bulan. Isu laeng ti maymaysa a Portuges a Papa, urayno ni Damasus I ket mabalin pay a makunkuna a Portuges, ngem isu ket naipasngay idiay teritorio a tatta nga aldawen ket Portugal, ken ni Pablo IV ket adda idi ti Portuges nga apongna a babai.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Juan XXI idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Adriano II
Ni Papa Adriano II (792–872) ket isu ti papa manipud idi 14 Disiembre 867 aginggana idi 14 Disiembre 872. Isu ket kameng ti natakneng a Romano a pamilia a nagbalin a kas maysa a papa idi isu ket lakayen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Adriano II idiay Wikimedia Commons
Daytoy nga artikulo ket mangitiptipon ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan idiay publiko a pagturayan: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Adriano". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.


text:
Sakit ti ulo
Ti sakit ti ulo ket isu ti ut-ot iti aniaman a lugar iti rehion tia ulo wenno tengnged. Daytoy ket mabalin a sintoma iti bilang dagiti nadumaduma a kasasaad ti ulo ken tengnged.[1] Ti kulanit ti utek ket saan a sensitibo iti ut-ot gapu ti kaawan dagiti reseptor to ut-ot. Ngem ti ut-ot ket gapuanan babaen ti pannakariro dagiti sensitibo ti ut-ot nga estruktura iti arubayan ti utek. Siam dagiti lugar ti ulo ken tengned ti addaan kadagitoy a sensitibo ti ut-ot nga estruktura, isu daytoy ti karanio (ti periosteum ti banga-banga), dagiti piskel, dagiti urat ti nerbios, dagiti arteria ken dagiti urat, dagiti subkutaneo a kulanit, dagiti mata, dagiti lapayag, dagiti senos paranasales ken dagiti aangotan.
Adda met dagiti nadumaduma a bilang a sistema ti pannakaidasig para kadagiti sakit ti ulo. Ti kaaduan a mabigbigan ket ti International Headache Society. Ti sakit ti ulo ket di naisangayan a sintoma, a ti kaibuksilanna ket mabalin nga adda dagiti adu a gapuanan. Ti panangagas ti sakit ti ulo ket depende iti nagtaudan nga etiolohia wenno gapuanan, ngem sapasap daytoy a mairaman kadagiti analhesiko.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sakit ti ulo ket natalipupos a naidasig babaen ti Internasional a Pannakaidasig dagiti Kirokiro ti Sakit ti Ulo ti International Headache Society nga isu ti nangipablaak ti maikadua nga edision idi 2004.[2] Daytoy a pannakaidasig ket aw-awatemn met babaen ti WHO.[3]
Adda met dagiti sabali a sistema ti pannakaidasigt. Maysa kadagit immuna apanangipadas ket naipablaak idi 1951.[4] Ti National Institutes of Health ket nagparang-ay ti sistema a pannakaidasig idi 1962.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Plantilia:DorlandsDict
- ^ "216.25.100.131" (PDF). the Headache Classification Subcommittee of the International Headache Society.
- ^ Olesen et al., p. 9–11
- ^ BROWN MR (September 1951). "The classification and treatment of headache". Med. Clin. North Am. 35 (5): 1485–93. PMID 14862569.
- ^ Ad Hoc Committee on Classification of Headache (1962). "Classification of Headache". JAMA 179 (9): 717–8. doi:10.1001/jama.1962.03050090045008.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gorman, Christine; Park, Alice (7 Oktubre2002). The New Science of Headaches. Time. Naala idi 22 Pebrero 2010
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kitaen ti Sakit ti ulo idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)


text:
Kabo Berde
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Kabo Berde
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti purpuro ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti isla ti Amianan a Taaw Atlantiko
- Dagiti isla ti Aprika
- Dagiti isla ti Macaronesia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Portuges
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Is-isla ti Solomon
Ti Is-isla ti Solomon (/ˈsɒləmən ˈaɪləndz/ ( denggen)[3]) ket maysa a naturay nga estado idiay Osiania, daya iti Papua Baro a Guinea, a nabuklan kadagiti agarup a sangaribo nga is-isla. Sakupanna daytoy ti kadakkel ti daga iti 28,400 kuadrado kilometro (11,000 sq mi). Ti kapitoliona ket ti, Honiara, ken mabirukan daytoy idiay isla iti Guadalcanal. Ti pagilian iti Is-isla ti Solomon ket kameng iti Mankomunidad dagiti Pagilian.
Ti Is-isla ti Solomon ket addaan dagiti pammati a nagnaedan babaen dagiti Melanesiano a tattao para kadagiti rib-ribu a tawtawen. Ti Kastila a managdaliasat a ni Álvaro de Mendaña ket isu ti immuna a simmamglad idiay Is-isla ti Solomon idi 1568 ken ninagananna dagitoy ti Islas Salomón. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nangibangon ti maysa protektorado iti kadagitoy nga is-isla idi 1893. Idi Maikadua a Sangalubongan aGubat addan dagiti narungsot a panagsusuppiat a nagbaetan dagiti Amerikano ken dagiti Hapon iti Is-isla ti Solomon a kampania iti 1942–45, a mairaman ti Gubat iti Guadalcanal.
Ti bukod a panagturay ket naala idi 1976 ken ti panakawayawayas ket naala met kalpasan ti dua a tawen. Ti Is-isla ti Solomon ket maysa a batay-linteg a monarkia nga addaan ti Reina iti Is-isla ti Solomon , a ti agdama ket ni Isabel II, a kas ti daulo iti estado. Ni Gordon Lilo Darcy ket isu ti maika-11 ken agdama a Kangrunaan a Ministro iti Is-isla ti the Solomon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departamento iti Ekonomia ken Sosial a Panakibiang Dibison ti Populasion (2009). Prospekto ti Sangalubongan a Populasion, Tabla A.1 (PDF). 2008 revision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-03-12.
- ^ a b c d "Is-isla ti Solomon". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "Batay-linteg iti Is-isla ti Solomon (1978)". Paclii.org. Naala idi 2011-07-07.
- Is-isla ti Solomon
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti bulkaniko nga arko nga isla
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Melanesia
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1978
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Manila
Ipatalos yo pa ya ed salitan Pangasinan. Sarag yon dagdagan o bawasan. Salamat.
Say Siyudad na Manila (English: City of Manila; Filipino: Lungsod ng Maynila) sakey kabesera na siyudad ed rehion Metro Manila, Filipinas.
Saray logan
Historiya[edit | edit source]
Nagtaud iti "may nilad", Tagalog ti "addaan nilad" ti nagan ti Manila, a mangdakdakamat iti maysa a kita ti natayag a ruot nga agtubtubo idi iti ig-igid ti baybay. Idi maika-16 a siglo, nabukel ti "Maynilad" manipud iti komunidad dagiti Muslim iti ig-igid ti Karayan Pasig a kas sentro ti kolonial a gobierno ti Espana idi inturayanna ti Pilipinas iti nasurok a tallo a siglo.
Idi katengngaan ti maika-16 a siglo, ti lugar ti agdama a Manila ket iturturayan ti tallo a raya wenno daulo ti Muslim a komunidad. Isuda da Raya Sulayman ken Raya Matanda a mangiturturay kadagiti komunidad iti abagatan ti Karayan Pasig, ken ni Raya Lacandula a mangidadaulo kadagiti komunidad iti amianan ti karayan. Ti Manila idi ti kaamiananan a sultanado iti kapuruan. Kaduana dagiti sultanado ti Brunay, Sulu, ken Ternate iti Cavite.
Idi 1570, maysa nga ekspedision dagiti Espaniol nga imbaon ni Muigel López de Legazpi ti nangballaag a parukmaenna ti Manila. Ti talkenna a buyot a ni Martín de Goiti ti dimteng iti Manila manipud iti Cebu a yan idi ti kuartel dagiti Espaniol. Pinadanon dagiti Muslim a Tagalog dagiti ganggannaet; ngem adda sabali a panggep ni Goiti, kaduana ti 300 a soldadosna, rinautda ti Manila ket darasda a pinarmek dagiti katutubo a purok. Dimteng ni Legazpi ket dagiti pasurotna iti sumaruno a tawen ket nakikappiada kadagiti tallo a rajah ket nangbukelda iti maysa a konseho ti siudad nga addaan iti dua a mayor, 12 a konsehal, ken maysa a sekretario. Kangrunaanna, nangaramidda iti napaderan a siudad iti akin-abagatan nga igid ti Karayan Pasig tapno masaluadan ti pagtaengan ken kuartel dagiti Espaniol. Naawagan daytoy a napaderan a siudad iti Intramuros.
Idi Hunio 10, 1574, inikkan ni Ari Felife II ti Espania ti Manila iti titulo nga Insigne y Siempre Leal Ciudad ("Mabigbigbig ken Naynay a Napudno a Siudad"). Idi 1595, naideklara ti Manila a kas kapitolio ti Pilipinas ket nagbalin kas tengnga ti trans-Pasipiko a komersio ti pirak.
Idi 1898, sinakup ti Vereinigte Staaten ti kapuruan, agingga iti 1935. Kabayatan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nadadael ti kaaduan a paset ti iudad. Idi 1975, nabukel ti rehion a Metro Manila ket nairaman ti siudad ti Manila.
Saray distrito[edit | edit source]
Nabennebenneg ti Manila iti 16 a heograpikal a distrito. Maysa laeng a distrito ti saan a sigud nga ili, ti Port Area.
Dagiti 8 a distrito iti amianan ti Pasig ket ti Binondo, Quiapo, Sampaloc, San Miguel, San Nicolas, Santa Cruz, Santa Mesa, ken Tondo.
Ti sabali pay a walo a distrito ket ti Ermita, Intramuros, Malate, Paco, Pandakan, Port Area, San Andreas Bukid, ken Santa Ana. Ti San Andreas ket damo a paset ti Santa Ana, ken ti Santa Mesa ket sigud a paset ti Sampalok.
Amin dagitoy a distrito, malaksid iti Port Area, ket addaanda kadagiti kabukbukodanda a simsimbaan. Ti distrito ti Binondo ket isu ti Chinatown ti siudad. Ti Tondo ti yan dagiti marigrigat nga umili, idinto a dagiti met distrito ti Ermita ken Malate ti ad-adda a nalatak kadagiti turista ta addadtoy ti adu a panganan, paginuman, pagraragsakan, lima a butuen nga otel, ken shopping malls.
Ragay ed siyudad walay 897 ya baranggay kasarayan walay 16 ya distrito.
Saray image[edit | edit source]
-
-
-
Robinsons Place Manila, San Pedro Gil
-
-
-
Saray too diad Manileño[edit | edit source]
- Alfredo Lim, mayor
- German Moreno, Walang Tulugan with the Master Showman
- Isko Moreno, bise-mayor
- Jauy da Lion (Joey de León), aktor, kanta tan model
- Lea Salonga, kanta
- Manuel Villar, dagat-basura campaign
- Vic Sotto, aktor tan kanta


text:
Kolera
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kolera ket maysa a pannaka-akar iti uneg ti bassit a bagis a gapuanan babaen ti bakteria a Vibrio cholerae. Dagiti kangrunaan a sintoma ket ti nagares a buris ken panagsarrua. Ti pannakaalis ket nangruna a mapasamak babaen ti pananginum wenno pannangan ti makan a narugitan babaen ti takki (rugit a produkto) iti maysa a naalisan a tao, a mairaman ti maysa nga awan kadagiti makitkita a sintoma. Ti kakaro ti panangburis ken panagsarrua ket pakaiturongan ti napardas a pannakapukaw ti danum ken saan a nasayaat a pannakatimbeng ti elektrolito, ken ti ipapatay iti dadduma a kaso. Ti kangrunaan a panangagas ket ti oral rehidratasion a terapia, a kadawyan iti oral rehidratasion a solusion, tapno masukatan ti danum ken dagiti elektrolito. No daytoy ket saan a maibturan wenno saan a napardas a makaited ti pannakasayaat, dagiti intrabenosa a likido ket mabalin a mausar. Dagiti antibakterial nga druga ket makatulong kadagitoy a nakaro a sakit tapno agbiit ket saan a kumaro. Iti sangalubongan, daytoy makaapektar kadagiti 3–5 a riwriw a tattao ken gapuanan dagiti 100,000–130,000 a matmatay iti tinawen manipud idi 2010. Ti kolera ket maysa idi kadagiti kasapaan a makaalis nga inad-adal babaen kadagiti epidemiolohiko a pamay-an.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Kolera idiay Wikimedia Commons
- Kolera - Gunglo ti Salun-at ti Lubong


text:
Nelson Mandela
Ni Nelson Rolihlahla Mandela (Xhosa a pannakabalikas: [xoˈliːɬaɬa manˈdeːla]; (18 Hulio 1918 – 5 Disiembre 2013) [1] nagserbi a kas Presidente iti Abagatan nga Aprika manipud idi 1994 aginggana idi 1999, ket isu idi ti immuna nga Abagatan nga Aprikano a presidente a nabutosan ti maysa nga napno a pannakabagi a demokratiko a panagbutos. Sakbay a nagbalin a presidente, ni Mandela ket maysa idi a mannakigubat a kontra-aparteid nga aktibista, ken ti daulo ken kumadua a daulo iti Umkhonto we Sizwe, ti siigam a payyak iti Nailian a Kongreso ti Aprikano (ANC). Idi 1962 isu ket naibalud ken napadaksan iti sabotahe ken dadduma pay apabasol, ken nasentensiaan a maibalud ti napno a panagbiagna. Ni Mandela ket nagserbi iti 27 a tawtawen iti pagbaludan, ken nagyan kadagiti kaaduan a tawen idiay Isla ti Robben. Kalpasan ti panakawayana iti pagbaludan idi 11 Pebrero 1990, Ni Mandela ket nangidaulo ti partidona para kadagiti negosasion a nagbanagan ti demokrasia idi 1994. Kas iti presidente, kankanayonna nga inpauna dagiti panagtunos, bayat nga nangipakaammo kadagiti annuroten para kadagiti panagkontra ti kapanglawan ken dagiti di-katimbengan idiay Abagatan nga Aprika.[2][3]
Idiay Abagatan nga Aprika, ni Mandela ket kadawyan a naamammuan a kas ni Madiba, daytoy ket ti Xhosa a sangkabagi a nagan; wenno kas ni tata (Xhosa: ama).[4] Ni Mandela ket nakaawat kadagiti ad-adu ngem 250 a premio kadagiti sumurok a uppat a dekado, a mairaman ti 1993 a Premio Nobel ti Kappia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nelson Mandela – Biograpia". Nobelprize.org. Ti Pundasion ti Nobel. 1993. Naala idi 30 Abril 2009.
- ^ http://www.ceri-sciencespo.com/archive/octo99/artmk.pdf
- ^ "EISA Abagatan nga Aprika: Ti panag-presidente ni Nelson Mandela (1994-1999)". Eisa.org.za. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Madiba’s Many Names Pundasion a Nelson Mandela


text:
Pandemia
Ti pandemia (manipud ti Griego πᾶv pan "amin" + δῆuoς demos "tattao") ken maysa nga epidemia iti makaalis a sakit a naiwarasen kadagiti populasion ti tattao iti ballasiw dagiti dakkel a rehion; kas pagarigan dagiti adu a kontinente, wenno uray iti sangalubongan. Ti naiwarwaras nga endemismo a sakit a natalinaay kadagiti terminolohia no mano ti kaadu ti tao nga agsaksakit manipud ti daytoy ket saan a maysa apandemia. Iti pay maipatinayon, dagiti pandemia ti trangkaso ket sapasap a mangilaksid kadagiti irurumsua iti tiempo ti trangkaso. Iti amin a pakasaritaan adu idin dagiti bilang ti pandemia, a kas ti burtong ken daig. Dagiti kinaudi a pandemia ket mairaman ti pandemia ti HIV ken dagiti pandemia ti H1N1 idi 1918 ken 2009.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pandemia idiay Wikimedia Commons


text:
Lalaki
Ti lalaki ket mabalin a maipakat iti maysa a manakman a lalaki wenno tao a lalaki (Inggles: man). Kasla dagiti kaaduan a lalaki kadagiti mamalia, ti henoma ti tao ket nagtawtawid ti maysa a kromosoma X manipud ti inana ken ti maysa a kromosoma Y manipud ti amana. Ti lalaki nga agparparatubo a maladaga ket agipataud kadagiti ad-adu a bilang dagiti androheno ken dagiti basbassit a bilang dagiti estroeno ngem ti maysa a babai nga agparparatubo a maladaga . Daytoy a paggiddiatan kadagiti mainaig a bilang kadagitoy a sekso nga esteriode ket kaaduan a gapuanan para iti pisiolohiko a paggigidiatan a mangilasin ti lallaki kadagiti babbai.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrew Perchuk, Simon Watney, Bell Hooks, Ti Maskulino a Panglimo: Kinalalaki ken Representasion, MIT a Pagmalditan 1995
- Pierre Bourdieu, Maskulino a Panangituray, Papel nga akklub nga Edision, Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan 2001
- Robert W. Connell, Dagiti maskulinidad, Cambridge : Polity Press, 1995
- Warren Farrell, Ti Mito ti Bileg ti Lalaki Berkley Trade, 1993 ISBN 0-425-18144-8
- Michael Kimmel (ed.), Robert W. Connell (ed.), Jeff Hearn (ed.), Manual dagiti Panagadal iti Lallaki ken dagiti Kinalalaki, Sage Publications 2004
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Lallaki idiay Wikimedia Commons


text:
Hunio 10
Ti Hunio 10 ket ti maika-161 (maika-162 iti bisiesto a tawen) nga aldaw iti kalendario a Gregoriano, nga addaan pay ti nabati a 204 nga al-aldaw tapno maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1940 – Maikadua a Sangalubongan a Gubat: Ti Norwega ket simmuko kadagiti puersa ti Alemania.
- 1940 – Maikadua a Sangalubongan a Gubat: Ti Italia key nangrugi ti napaay a panagrautna iti Pransia.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1915 – Saul Bellow, Kanadiano-Amerikano a nobelista, laureado ti Premio Nobel (pimmusay idi 2005)
- 1922 – Judy Garland, Amerikana nga aktres ken kumakanta (pimmusay idi 1969)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 323 BC – Alehandro ti Natan-ók, ari ti Macedonia (naipasngay idi 356 BC)
- 1949 – Sigrid Undset, Norwego a mannurat, laureado ti Premio Nobel (naipasngay idi 1882)
- 2012 – Dolphy, komediante manipud idiay Pilipinas (naipasngay idi 1928)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hunio 10 idiay Wikimedia Commons


text:
Kanal Panama
Ti Kanal Panama (Espaniol: Canal de Panamá) ket maysa a 77.1-kilometro (48 mi) kanal ti barko idiay Panama a mangikapet ti Taaw Atlantiko (babaen ti Baybay Karibe) idiay Taaw Pasipiko. Ti kanal ket lasatenna ti ballasiw ti Istmo Panama ken daytoy ket nangruna a pamay-an para iti sangalubongan a maritimo a panagtagilako. Adda dagiti kandado ti tunngal maysa a gibus a panagawitan kadagiti barko a mangipan idiay Danaw Gatun (26m ti ngato ti lessaad ti baybay) nga inus-usar idi tapno mapabassit ti nasken a bilang ti trabaho para iti lessaad ti baybay a panagikapet. Dagiti agdama akandado ket 33.5 metro ti kalawana ngem adda dagiti baro ken dakdakkel a naisingasing.
Ti panagobra iti kanal, ket nangrugi di 1881, ket nalpas idi 1914, a nangaramid kadagiti barko a mangliklik ti panaglayag ti adayo a dalan ti Sara ti Rawis ti lawlaw ti akin-abagatan unay nga ungto ti Abagatan nga Amerika (babaen ti Dalan Drake) wenno ti panagdaliasat ti napeggad a dandanum ti Kipet ti Magallanes. Maysa kadagiti kadakkelan ken karigatan nga inhennieria a gandat a naaramid, ti Kanal Panama nga apat ket nagpakabael para kadagiti barko nga agbaniaga ti nagbaetan ti Atlantiko ken Taaw Pasipiko iti kagudua ti oras a nasken idi. Ti as-asideg, naparpardas, nataltalged a dalan idiay Laud nga Aplaya ti Estados Unidos ken dagiti pagilian idiay igid ti Taaw Pasipiko ket mangpalubos kadagita a lugar ti agbalin a nasaysayaat a maitipon ti ekonomia ti lubong.
Iti las-ud ti daytoy a panawen, ti panagtagikua ti teritorio nga itan ket ti Kanal Panama ket tagikua idi ti Colombia, dagiti Pranses ken idi kuan ket dagiti Amerikano sakbay a tinengtengngel babaen ti gobierno ti Panama idi 1999. Ti Kanal Panama ket makakitkita ti ngimmmato a tinawen a trapiko ti agarup a 1,000 barbarko idi naglukat idi 1914, aginggana kadagiti 14,702 a barbarko idi 2008, ti kinaududi ket nagrukrukod ti dagup a 309.6 a riwriw Kanal Panama/Unibersal a Sistema ti Panagrukod (PC/UMS) tonelada. Babaen ti 2008, adda ti adadu negm 815,000 a barbarko ti limmasat ti kaunegan ti kanal, nga adu kadagitoy ket dakdakkel ngem dagiti kasisigud a nasirmata dagiti nagplano; dagiti kadakkelan a barko a mabalin a makalasat ti kanal itan ket makunkuna a Panamax.[1] Ti Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero ket ninagananda ti Kanal Panama a kas maysa kadagiti pito a siddaaw ti moderno a lubong.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Trapiko ti Kanal Panama—Tawtawen ti 1914–2010". Turay ti Kanal Panama. Naala idi 2011-01-25.
- ^ "Dagiti Pito a Siddaaw". Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero. Naala idi 2011-02-21.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brodhead, Michael J. 2012. "Ti Kanal Panama: Dagiti Sinursuart dagiti Opisial ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos a Nagplano ket Nangipatakder." Opisina ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos, Alexandria, VA.
- Cullen, Ben. (2010). Siak ken ti Kanal Panama: Ti Espesial a Panamax. ISBN 978-0-8212-7754-6
- Greene, Julie, Dagiti Nangpatakder ti Kanal: Panagaramid ti Imperio ti Amerika idiay Kanal Panama (New York: Penguin Press, 2009)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kanal Panama idiay Wikimedia Commons
Dagiti midia a mainaig ti Kanal Panama idiay Wikimedia Commons


text:
Augusto
Ni Augusto (Latin: Imperator Caesar Divi F. Augustus,[nota 1] Septiembre 23, 63 SK – Agosto 19, 14 AD) ket isu ti nangbangon ti Imperio a Romano ket ti immuna nga Emperador, a nagturay manipud idi 27 SKn aginggana idi pimmusay idi 14 AD.[nota 2]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti Klasiko a Latin: IMPERATOR CAESAR DIVI F AVGVSTVS.
- ^ Ti petsa ti panagturayna ket dagiti kontemporario a petsa; Ni Augusto ket nagbiag idi kadagiti dua a kalendario, ti Romano a Republikano aginggana idi 45 SK, ken ti Huliano kalpasan ti 45 SK. Gapu ti panangipanaw manipud kadagiti pinanggep ni Hulio Cesar, ni Augusto ket nangipasubli ti Huliano a kalendario idi 8 SK, ken ti panakasinnuratan a nagbaetan ti proleptika a Huliano a kalendario ken ti pudno a kalendario a napalpaliiw sakbay idi 8 SK.(Blackburn & Holford-Strevens 2003: 670–1)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Augusto idiay Wikimedia Commons
- Augusto
- Dagiti karakter iti Libro VI ti Eneida
- Dagiti naiparukma a Romano nga emperador
- Dagiti imperio Romano a konsul
- Iulii
- Hulio-Klaudia a dinastia
- Octavios
- Tattao manipud idiay Roma
- 63 SK a pannakaipasngay
- 14 nga ipupusay
- Dagiti umuna a siglo SK a Romano
- Umuna a siglo SK a klero
- Umuna a siglo a klero
- Dagiti umuna a siglo a Romano nga emperador


text:
Ginginéd
Ti ginginéd (makunkuna pay a gungon, kintayeg wenno garigengen) ket isu ti resulta ti kellaat a panagibbatan iti enerhia idiay ukis ti Daga nga agapartuat kadagiti sismiko nga allon. Ti sismisidad, wenno sismiko nga aktibidad iti maysa a lugar ket mangitudo iti panakasansan, kita ken kapigsa dagiti ginginéd a napadasan kadagiti napalabas a panawen. Dagiti ginginéd ket rinukrukod babaen ti panag-usar kadagiti panagpalpaliiw manipud kadagiti sismometro. Ti darikmat a kinapigsa ket isu ti kaaduan a gantingan a panagreporta para iti intero a lubong kadagiti ginginéd a napigpigsa ngem ti 5. Dagiti adadu pay a ginginéd a basbassit ngem ti kinapigsa a 5 a naireporta babaen dagiti nailian a sismolohikal nga obserbatorio ket rinukod babaen ti lokal a gantingan ti kinapigsa, a tinawtawagan pay a kas ti Richter a gantingan. Dagitoy dua a gantingan ket numerikal nga agpadpadada kadagiti sakup iti maipategan. Ti kinapigsa a 3 wenno dagiti nababbaba aginginéd ket kaaduan a gangani a saan a marikna ken ti kinapigsa ken sumurok a 7 ket makapataud kadagiti nakaro a dakkel a panagdadadel, a maitalged ti kinauneg. Dagiti kapigsaan a ginginéd iti naipakasaritaan a panawen ket adda ti kapigsa iti sumurok bassit a 9, uray no awan ti patingga ti mapataud a kinapigsa. Ti kinaudi a dakkel a ginginéd iti kinapigsa a 9.0 wenno dakdakkel ket ti 9.0 a kinapigsa a ginginéd idiay Hapón idi 2011 (manipud idi Marso 2011), ken isu daytoy ti kadakkelan a ginginéd ti Hapón manipud idi nairugi ti panagrehistro. Ti kapeksa iti panagtigerger ket rinukod iti nabaliwan a Mercalli a gantingan. No ti ginginéd ket ababaw, makapataud daytoy ti adadu a panakadadael dagiti patakder, wenno ti kapadpadana.[1]
Iti rabaw ti Daga, dagiti ginginéd ket agipamatmat babaen ti panagkintayeg ken sagpaminsan ti panagyallatiw iti daga. No ti episentro iti dakkel a ginginéd ket adda idiay adayo ti baybay, ti batok ti baybay ket mabalin a maiyallatiw ken mabalin daytoy a gapuanan ti sunami. Dagiti ginginéd ket makapataud pay kadagiti guedday, ken sagpaminsan pay kadagiti bulkan nga aktibidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ginginéd FAQ". Crustal.ucsb.edu. Naala idi 2011-07-24.


text:
Golf
Ti golf ket presision a timpuyog ken isport ti bola a dagiti makibinglay nga agay-ayam ket agusarda kadagiti nadumaduma a kita ti pang-or tapno tiruenda dagiti bola kadagiti serie ti ab-abut iti maysa a pagay-ayaman ket agus-usar ti kabassitan a bilang kadagiti panagtiro. Ti golf ket nailawagan, kadagiti alagaden ti golf, a kas "panagay-ayam ti bola iti maysa apang-or manipud iti rabaw a pantiruan iti maysa nga abut babaen ti panagtiro wenno dagiti agsasaruno a panagtiro segun kadagiti Alagaden."
Daytoy ket maysa kadagiti bassit laeng nga ay-ayam ti bola a saan a nasken ti agpapada a lugar ti pagay-ayaman. Embes ket, ti ay-ayam ket maay-ayam iti maysa a kurso ti golf , ken sapasap nga aglaon kadagiti naurnos a panagsasaruno ti 9 wenno dagiti 18 nga "abut." Ti tunggal maysa nga abut iti kurso ket nasken nga aglaon pangrugian a "tee box" (pagtiruan a kahon) ken "putting green" (pagtiruan a berde) a paglaonan ti pudno nga abut.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti napalabas nga ay-ayam ti Olimpiada". Olympic Movement. Naala idi 29 Marso 2009.
- ^ Associated Press file (9 Oktubre 2009). "Golf, rugby make Olympic roster for 2016, 2020". cleveland.com. Naala idi 23 Septiembre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Golf idiay Wikimedia Commons


text:
Kuarta
Ti kuarta ket isu ti ania abanag wenno rehistro nga isu ti sapasp a maaw-awat a kas bayad para kadagiti laklako ken serbisio ken panagibayad kadagoto utang iti maysa a naited a sosio-ekonomiko a kontesto wenno pagilian.[1][2][3] Dagiti kangrunaan apamay-ay ti kuarta ket naisalsalumina a kas: a banag ti panakisinnukat; ti unit ti pakabilangan; ti naipenpen a pateg; ken, sagpaminsan kadagiti napalabas, ti alagaden ti naitungkua a bayad.[4][5] Ti amiaman a kita ti banag wenno natalged a mapasingkedan a rehistro a mangtungpal kadagitoy a pamay-an ket mabalin a maikeddeng a kuarta.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mishkin, Frederic S. (2007). Ti Ekonomia ti Kuarta, Panagibanko, ken dagiti Pinansia a Pagtagilakuan (Pagpilian nga Edision). Boston: Addison Wesley. p. 8. ISBN 0-321-42177-9.
- ^ Ania kadi ti Kuarta? Babaen ni John N. Smithin [1]. Naala idi Hulio-17-09.
- ^ "kuarta : Ti Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia". Ti Baro a Palgrave Diksionario ti Ekonomia. Naala idi 18 Disiembre 2010.
- ^ Mankiw, N. Gregory (2007). "2". Makroekonomiia (Maika-6 ed.). New York: Worth Publishers. pp. 22–32. ISBN 0-7167-6213-7.
- ^ T.H. Greco. Kuarta: Panangawat ken Panagpartuat kadagiti Pagpilian a Legado a pangawatan, Karayan Puraw a Pagsasabtan, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). ISBN 1-890132-37-3


text:
1945
Ti 1945 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti calendario a Gregorian.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 6 - tininnagan ti Estados Unidos iti bomba atomika ti ciudad ti Hiroshima iti Japon, iti 8:16 ti agsapa (local nga oras).
- Agosto 9 - nangitinnag manen ti Estados Unidos iti bomba atomika, ita iti ciudad ti Nagasaki, iti 11:02 AM ti agsapa (local nga oras).
Octobre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Octobre 24 - nabangon ti United Nations.


text:
Chile
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Chile
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- G15 a pagpagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1818
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Tropikal nga alipugpog
Ti tropikal nga alipugpog ket maysa a sistema ti bagio a nailasin babaen ti maysa a ababa a presion a tengnga ken dagiti nadumaduma a gurruod a bagio nga agpataud kadagiti napigsa nga angin ken napigsa a tudo. Dagiti tropikal nga alipugpog ket pumigsada no dagiti danum a bimmawbaw manipud ti taaw ket maibbatan bayat a ti naipasagepsepan nga angin ket agpangpangato, a pagbanagan ti kondensasion iti sengngaw ti danum a linaon iti nadam-eg nga angin. Dagitoy ket sinungrudan babaen dagiti nadumaduma a mekanismo ti pudot ken dagiti dadduma naalipugpogan a bagio ti angin a kas dagiti nor'easter, dagiti Europeano a bagio ti angin, ken dagiti polar a nababa. Ti panangilasin a mangigiddiat kadagiti tropikal nga alipugpog manipud kadagiti naalipugpogan a sistema ket ti aniaman a kangato idiay tangatang, ti sentro ti maysa a tropikal nga alipugpog ket napudpudot ngem dagiti naglawlawanna; ti maysa a penomeno a makunkuna a dagiti "napudot a bugas" sistema ti bagio.
Ti termino a "tropidal" ket mangitudo ti heograpiko a taudan dagitoy a sistema, a kadawyan a maporma kadagidiay tropikal a rehion iti globo, ken dagiti panagpormada iti maipapan ti baybay a tropiko a masa ti angin. Ti termino nga "alipugpog" ket mangitudo kadagiti kastoy a naalipugpogan a kasasaad ti bagio, nga adda ti agpakanigid a panag-ayos ti angin idiay Akin-amianan a Hemisperio ken agpakanawan a panag-ayos ti angin idiay Akin-abagatan a Hemisperio. Ti kasumbangir a pagturongan iti panag-ayos ti angin ket maysa a nagbanagan iti Coriolis a puersa. Depende ti lokasionna ken kapigsa, ti maysa a tropikal nga alipugpog ket maitudtudo babaen kadagiti nagan a kas ti alawig), bagio, tropikal a bagio, naalipugpogan a bagio, tropikal a depresion, wenno simple laeng a ti alipugpog.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tropikal nga alipugpog idiay Wikimedia Commons


text:
Amianan nga Ungto
Nagsasabtan: 90°N 0°W / 90°N -0°E
Ti Amianan nga Ungto, naamammoan pay a kas ti Heograpiko nga Anmianan nga Ungto wenno Naindagaan nga Amianan nga Ungto, ket, suheto kadagiti panakaipalpalawag dita baba, ket naipalpalawag a kas ti puntos idiay Akin-amianan a Hemiperio a ti aksis a pagtayyekan ti daga ket mangsabat ti rabawna. Daytoy ket nasken a saan a maiyallilaw iti Ungto ti Magnetiko nga Amianan.
Ti Amianan nga Ungto ket isu ti akin-amianan unay a puntos ti Daga, a naisanglad ti kaatiddog ti diametro a kasumbangir ti Abagatan nga Ungto. Daytoy ket mangipalpalawag ti heodetiko latitud ti 90° nga Amianan, ken ti pay turong ti pudno nga amianan. Idiay Amianan nga Ungto amin a direksion ket tumurong iti abagatan; amin a linia ti longitud a pagsasabtan idiay, tapno ti longitudna ket mabalin a maipalplawag a kas aniaman a pateg ti degrado.
Bayta a ti Abagatan nga Ungto ket naisanglad idiay kontinental a masa ti daga, ti Amianan nga ungto ket mabirukan idiay tengnga ti Taaw Artiko idiay katengaan ti dandanum a kankanayon a naabbingan kadagiti kanayon nga umalalis a yelo ti baybay. Isu a daytoy ket saan a mabalin kadagiti panagipatakder ti permanente nag estasion idiay Amianan nga Ungto (a saan a kas iti Abagatan nga Ungto). Nupay kasta, ti Kappon ti Sobiet, ken kalpasan daytoy ti Rusia, ket nangipatakderda kadagiti adu a napatpataray nga agan-anud nga estasion iti sapasap a tinawen manipud idi 1937, nga adu kadagitoy ket limmabas wenno asideg idiay Ungto. Dagiti kinaudi a panagadadal ket nangipadto a ti Amianan nga Ungto ket mabalinton nga awan yelona kadagiti tiempo gapu ti panagpabassit ti Artiko, nga adda dagiti gatad ti panawen a naggigiddiat manipud ti sumaruna a tawen[1][2] aginggan ti limapulo a tawtawen wenno adadu pay.
Ti kaadalem ti baybay aidiay Amianan nga Ungto ket narukoden iti 4,261 m (13,980 ft) babaen ti Ruso a maipabatok a Mir idiay 2007[3] ken iti 4,087 m (13,410 pié) babaen ti USS Nautilus idi 1958.[4][5] Ti kaasitgan a daga ket kadawyan a naibagbaga a ti Isla ti Kaffeklubben, idiay akin-amianan nga aplaya ti Greenland iti agarup a 700 km (430 mi) a kaadayo, ngem adda dagiti saan a permanente a bangkag ti graba nga asasideg a naisanglad. Ti kaasitgan a permanente a natataengan a lugar ket ti Alert idiay Rehion ti Qikiqtaaluk, Nunavut, Kanada, a mabirukan idiay 817 km (508 mi) manipud ti Ungto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Richard Black (2001-04-08). Baro a Balaag iti panagtunaw ti baybay Artiko. BBC
- ^ David Ljunggren (2009-03-05). Ti yelo ti kalgaw nga Artiko ket mabalin a mapukaw intono 2013: eksperto. Reuters
- ^ Ti Ruso a maipabatok ket nangikabil ti wagayyway idiay Amianannga Ungto, Reuters, Agosto 2, 2007
- ^ AHдepcoH, yилbяM PoбepT (1965). ""HayTилyc" y CeBepHoro пoлюca". BoeHиздaT. Naala idi 2012-01-12.
- ^ Mouton, M.W. (1968). Ti Internasional a Turay dagiti Rehion ti Polar. Acadimie de Droit International de La Ha. pp. 202 (34). Naala idi 2012-01-12.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Frederick, Albert; Cook, Robert E. Peary, George W. Melville (2003). Panagbirbiruk ti Amianan nga Ungto. Ti Lyons a pagmalditan. ISBN 1-59228-072-2.
- Pal, Christopher (2002). Ti Datdatlag a Lugar iti Daga: Ti Panagduktal manen ti Amianan nga Ungto. Writer's Showcase. ISBN 0-595-21454-1.
- Fairfield, William (1885). Paraiso a Nabirukan ti Duyan ti Kaputotan ti Tao idiay Amianan nga Ungto ti Panagadal ti Prehistoriko a Lubong. Houghton, Mifflin. ISBN 0-665-37759-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Amianan nga Ungto idiay Wikimedia Commons


text:
Kappon ti Aprika
Ti Kappon ti Aprika ket maysa a kappon a buklen dagiti 54 nga estado ti Aprika. Ti laeng amin nga Aprikano nga estado a saan nga adda iti AU ket ti Morocco. Ti AU ket nabangon idi 26 Mayo 2001 idiay Addis Ababa ken nairugi idi 9 Hulio 2002 idiay Abagatan nga Aprika.[1] tapno mangsukat ti Organisasion iti Aprikano a Panagkaykaysa (OAU). Dagiti kangrunaan apanagikeddeng t AU ket inar-aramid babaen ti Asemblia ti Kappon ti Aprika, ti mamindua iti tawen a panagsasango dagiti daulo iti estado ken gobierno dagiti kamengna nga estado. Ti sekretariat ti AU, ti Komision ti Kappon ti Aprika, ket naikuartel idiay Addis Ababa, Etiopia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Thabo Mbeki (9 Hulio 2002). "Pannkairugi ti Kappon ti Aprika, 9 Hulio 2002: Dagiti bitla babaen ti mangidaulo iti AU, Presidente Thabo Mbeki". Estadio ti ABSA , Durban, Abagatan nga Aprika: africa-union.org. Naala idi 8 Pebrero 2009.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Panagpapigsa ti Nadayeg a Pannakibinglay iti Kappon ti Aprika: Tii Alagaden dagiti Estruktura ken Proseso ti Kappon ti Aprika, AfriMAP ken Oxfam GB, 2010
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Kappon ti Aprika idiay Wikimedia Commons
- Kappon ti Aprika opisial a sitio


text:
Cambodia
Ti Cambodia (i/kæmˈboʊdiːʌ/;[5] Khmer: ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, Kampuchea, IPA: [kɑmˈpuˈciə]), opisial a namammuan a ti Pagarian iti Cambodia, ket maysa a pagilian a mabirukan idiay akin-abagatan a paset iti Indotsina a Peninsula idiay Abagatan a Daya nga Asia. Nga addan ti dagup a kalawa ti daga iti 181,035 a kuadrado kilometro (69,898 kd mi), nabeddengan daytoy babaen ti Tailandia iti amianan a laud, ti Laos iti amianan a daya, ti Bietnam iti daya, ken tiGolpo ti Tailandia iti abagatan a laud.
Nga adda ti populasion ti sumurok a 14.8 a riwriw, ti Cambodia ket isu ti maika-69 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. Ti opisial a relihion ket ti Theravada a Budismo, a daytoy ket pannakasanayen babaen ti aganay a 95% kadagiti populasion ti Cambodia. Dagiti minoridad a grupo daytoy a pagilian ket mairaman dagiti Bietnamis, Insik, dagiti Cham ken dagiti 30 a sabsabali a taga-banbantay a tribu.[6] Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Phnom Penh; ti politiko, ekonomiko, ken kultura a sentro iti Cambodia.
Daytoy a pagarian ket maysa a batay-linteg a monarkia nga addaan ti Norodom Sihamoni, daytoy ket maysa a monarkia a pinili babaen ti Naarian a Trono a Konsilo, a kas daulo ti estado. Ti daulo ti gobierno ket ni Hun Sen, nga isu ket ti agdama a kapautan a nagserserbi a daulo idiay Abagatan a Daya nga Asia ken tinurayanna ti Cambodia ti sumurok a 25 a tawtawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departamento iti Ekonomia ken Sosial a Panakibiang Dibision ti Populasion (2009). Prospekto ti Sanglubongan a Populasion, Tabla A.1 (PDF). 2008 revision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Marso 12, 2009.
- ^ a b c d "Cambodia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Abril 21, 2011.
- ^ "Panakaiwarwaras iti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi Septiembre 1, 2009.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2009. Agdama a pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan: Tabla G". Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Oktubre 5, 2009.
- ^ dictionary.reference.com: Cambodia
- ^ Ti Cambodia ket agrambak ti aldaw a para kadagiti patneng a tattao idiay asideg ti Angkor Wat
- Cambodia
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teriotorio a nabangon idi 802
- Dagiti estado ken teriotorio a nabangon idi 1953
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Plantilia:Datos ti tao
Dagiti linaon
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a metadata a plantilia ket mangited para kadagiti automatiko a panagurnong kadagiti datos ken panagkatologo. Daytoy ket nasken a mainayon kadagiti biograpiko ng artikulo (laeng). Daytoy ket nasken a saan a mainayon kadagiti saaan a biograpiko nga artikulo, urayno ti maysa nga artikulo ket mangipalpalawag kadagiti pasamak a mainaig ti maysa a tao. Kitaen ti Wikipedia:Datos ti tao para kadagiti naisalaysayan a dokumentasion.
Pag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
{{Datos ti tao | NAGAN = | PAGPILIAN A NAGNAGAN = | ABABA A PANGILADAWAN = | PANNAKAIPASNGAY = | NAKAIPASNGAYAN = | PIMMUSAY = | PIMMUSAYAN = }}
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
{{Datos ti tao | NAGAN = Magellan, Ferdinand | PAGPILIAN A NAGNAGAN = Magalhães, Fernão de (Portuguese); Magallanes, Fernando de (ESpaniol) | ABABA A PANGILADAWAN = Eksplorador ti baybay | PANNAKAIPASNGAY = Primabera ti 1480 | NAKAIPASNGAYAN = Sabrosa, Portugal | PIMMUSAY = Abril 27, 1521 | PIMMUSAYAN = Isla ti Mactan Island, Cebu, Pilipinas }}
Dagiti pagtaripatuan a kategoria[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti artikulo nga aglaon ti datos ti tao nga awan pateg dagiti parametro ti
|NAGAN= wenno
|ABABA A PANGILADAWAN = ket automatiko a mainayon iti Kategoria:Dagiti plantilia ti datos ti tao nga awan ti parametro ti nagan wenno Kategoria:Dagiti plantilia ti datos ti tao nga awan ti parametro ti ababa a pangiladawan.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Datos ti tao
Daytoy metadata a plantilia ket mangited para iti automatiko a panagala ti datos ken panagkatologo. Daytoy ket nasken laeng a mainayon kadagiti artikulo ti biograpia . Daytoy ket nasken a saan a mainayon kadagit isaan a biograpia nga artikulo, urayno ti artikulo ket mangibagbaga kadagiti pasamak a mainaig iti agmaymaysa a tao.


text:
Shahnameh
Ti Shahnameh wenno Shah-nama (Persiano: شاهنامه Šāhnāmeh, "Ti Libro dagiti Ari") ket maysa nga atiddog nga epiko a sinurat babaen ti Persiano a mannaniw a ni Ferdowsi idi baetan ti c. 977 ken 1010 AD ken isu daytoy ti nailian nga epiko ti Iran ken dagiti mainaig a kagimongan. Daytoy ket buklen dagiti agarup a 60,000 berso,[1] ti Shahnameh ket nagruna a mangibagbaga ti mitiko ket ti bassit pay a naipakasaritaanl a napalabas (Kalatakan) nga Iran manipud ti panakapartuat ti lubong aginggana ti Islamiko a panagrukma ti Persia idi maika-7 a siglo.
Ti obra ket naipatengnga a nangruna iti Persiano a kultura, a naipanpanunotan a kas maysa nga obra maestra, ken depinitibo ti etniko a nailian a kultura a kinasiasino ti Iran.[2] Daytoy ket nangruna pay iti kontemporario a pakaikapetan ti Soroastrianismo, a daytoy ket mangsurot kadagiti naipakasaritaan a silpo a baetan daiti rugian ti relihion iti ipupusay ti naudi a Soroastriano a nagturay iti idi las-ud ti Muslim a panagrukma.
Dagiti linaon
Dagiti taudan ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti mannaniw a ni Moniruddin Yusuf (1919–1987) ket nangipatrus ti napno a bersion ti 'Shahnameh' iti pagsasao a Bengali (1963–1981). Daytoy ket naipablaak babaen ti Nailian nga Organisasion ti Bangladesh 'Bangla nga Akademia', kadagiti 6 a tomo, idi Pebrero 1991.
Persiano a testo[urnosen | urnosen ti taudan]
- A. E. Bertels (editor), Shax-nāme: Kriticheskij Tekst, 9 a tomtomo (Moscow: Izdatel'stvo Nauka, 1960–71) (maipapan ti eskolar a Persiano a testo)
- Jalal Khāleghi Motlagh (editor), Ti Shahnameh, kadagiti 12 a tomo a buklen dagiti walo a tomo ti testo ken uppata tomo dagiti panagipalpalawag a nota. (Bibliotheca Persica, 1988–2009) (maipapan ti eskolar a Persiano a testo). Kitaen ti: Sentro para kadagiti Irani a Panagadadal, Unibersidad ti Columbia.
Dagiti pannakaampon[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rostam: Sarsarita manipud ti Shahnameh (Nangipablaak: Hyperwerks 2005), Ti Sarita ni Rostam ken Sohrab ISBN 0-9770213-1-9, moderno nga Inggles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Panagsubli ti Ari (Nangipablaak: Hyperwerks 2007), Ti Sarita ni Kai-Kavous ken Soodabeh ISBN 0-9770213-2-7, moderno nga Inggles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Panakigubat Kadagiti Deev (Nangipablaak: Hyperwerks 2008), Ti Sarita ti Sairo a Puraw a Deev ISBN 978-0-9770213-3-8, moderno nga Inggles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Panagbiruk ti Ari (Nangipablaak: Hyperwerks 2010), Ti Sarita ti Kinaubing ni Rostam ISBN 978-0-9770213-4-5, moderno nga Inggles a Grapiko a Nobela.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Shirzad Aghaee, Imazh-ha-ye mehr va mah dar Shahnama-ye Ferdousi (Init ken Bulan iti Shahnama ni Ferdousi, Spånga, Suesia, 1997. (ISBN 91-630-5369-1)
- Shirzad Aghaee, Nam-e kasan va ja'i-ha dar Shahnama-ye Ferdousi (Dagiti Personalidad ken Luglugar iti Shahnama ni Ferdousi, Nyköping, Suesia, 1993. (ISBN 91-630-1959-0)
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lalani, Farah (13 Mayo 2010). "Maysa ribu a tawtawen ti Shahnama ni Firdawsi ket naramrambakan". Ti Ismaili. Naala idi 24 Mayo 2010.
- ^ Ashraf, Ahmad (30 Marso 2012). "Iraniano a kinasiasino iii. Mediebal nga Islamiko a Paset ti Panawen". Encyclopædia Iranica. Naala idi Abril 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Shahnama idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Shah Nameh idiay Wikisource


text:
Malaria
Ti Malaria ket maysa nga inaw-awit ti lamok a makaalis a sakit ti tatttao ken dagiti dadduma nga ayup a punganayan babaen dagitiprotista (maysa a kita ti mikroorganismo) iti hener a Plasmodium. Dagiti protista ket umunada nga akaran ti dalem, ken agtigtignayda a kas dagiti parasito iti uneg dagiti nalabbaga sellula ti dara, a mangpataud kadagiti sintoma a kadawyan a mairaman ti gurigor ken sakit ti ulo, kadagiti nakaro a kaso daytoy ket rumangrang-ay iti koma wenno patay. Ti sakitket sapasap kadagiti tropikal ken subtropikal a rehion idiay maysa a nalawa a banda ti ekuador, a mairaman ti kaaduan iti Sub-Sahara nga Aprika, Asia, ken ti Kaamerikaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Malaria idiay Wikimedia Commons


text:
Joachim Gauck
Ni Joachim Gauck pannakabalikas [joːˈʔaxiːm ɡaʊ̯k] (naipasngay idi 24 Enero 1940 idiay Rostock) ket isu ti agdama a Presidente iti Alemania (manipud idi18 Marso 2012). Isu ket dati a Luterano a pastor, isu ket nadayegan idi a kas maysa a kontra komunista nga aktibista ti karbengan a sibil idiay Daya nga Alemania.[3][4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Auf vielfältige Weise mit der Universität Rostock verbunden, Uni Rostock, 20 Pebrero 2012, naala idi 29 Pebrero 2012
- ^ Gessat, Michael (19 Pebrero 2012), Ti sibiko a panakibiang ni Gauck ket nakaawis kadagiti nawatiwat a panakasuporta, DW, naala idi 28 Pebrero 2012
- ^ Ti napalabas ti Aleman a nomido ket nakitkita a kas nasayaat a tagikuana, New York Times, 20 Pebrero 2012
- ^ "Ti nangruna a panakasubok ni Angela Merkel". FRANCE 24. Naala idi 21 Pebrero 2012.
- ^ "Ti sibiko a panakibiang ni Gauck ket nakaawis kadagiti nawatiwat a panakasuporta". DW.DE. 17 Pebrero 2012. Naala idi 21 Pebrero 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Joachim Gauck idiay Wikimedia Commons


text:
Lohika
Ti lohika (manipud ti Griego λoYιkή, logikē)[1] ket mangitudtudo ti panagadal kadagiti moda ti panagrason (a dagitoy ket umisu ken dagitoy ket ka-allilawan)[2][3] ken ti panagusar ti umisu a panagrason. Iti kinaudi a kapanunotan, ti lohika ket kaaduan a naususar kadagiti intelektual nga aktibidadl, a mairaman ti pilosopia ken siensia, ngem iti umuna kapanunotan, daytoy ket kangrunaan a maadadal kadagiti displina ti pilosopia, matematika, semantika, ken siensia ti kompiuter. Daytoy ket sukimatenna dagiti sapasap a porma a maala dagiti pangsuppiat. Iti matematika, daytoy ket ti panagadal kadagiti umisu a panagipagarupan nga adda ti kaunegan ti pormal a pagsasao.[4] Ti lohika ket inadadal pay iti pangsuppiatan a teoria.[5]
Ti lohika ket inadadal kadagiti nadumaduma a taga-ugma a sibilisasion, a mairaman ti India,[6] China,[7] ken Gresia. Idiay laud, ti lohika ket nabangon idi a kas maysa apormal a disiplina babaen ni Aristoteles, a nangited daytoy ti kammasapulan a lugarna iti pilosopia. Ti panagadal ti lohika ket paset idi ti klasiko a trivium, a nangiraman pay ti gramatika ken retoriko.
Ti lohika ket kankanayon a nabingbingay kadagiti tallo a paset, induktibo a panagrason, abduktibo a panagrason, ken deduktibo a panagrason.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "nagtagikua ti rason, intelektual, dialektikal, pangsuppiat", ken maikabagian pay ti wiktionary:λόYoς (logos), "balikas, panunot, kapanunotan, panagsuppiat, panangibaga, rason, wenno pamunganayan" (Liddell & Scott 1999; Online a Diksionario ti Etimolohia 2001).
- ^ Richard Henry Popkin; Avrum Stroll (1 Hulio 1993). Napalaka a Pilosopia. Random House Digital, Inc. p. 238. ISBN 978-0-385-42533-9. Naala idi 5 Marso 2012.
- ^ Jacquette, D. (2002). Ti Kadua ti Pilosopiko a Lohika. Wiley Online a Biblioteka. p. 2.
- ^ Hofweber, T. (2004). "Lohika ken Ontolohia". Iti Zalta, Edward N. Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford.
- ^ Cox, J. Robert; Willard, Charles Arthur, eds. (1983). Panagrang-ay iti Pangsuppiat a Teoria ken Panagsukimat. Unibersidad ti Akin-abagatan nga Illinois a Pagmalditan]. ISBN 978-0-8093-1050-0.
- ^ Kas pagarigan, Nyaya (silohistiko a rekursion ) ket napetsaan manipud idi 1900 a tawtawen.
- ^ Dagiti Mohista ken ti eskuela ti Nagnagan ket napetsaan manipud idi 2200 a tawtawen.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Lohika idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Lohika idiay Wikiquote


text:
Zen
Ti Zen ket maysa a eskuelal iti Mahayana a Budismo[nota 1] a naparang-ay idiay Tsina idi las-ud ti maika-6 a siglo a kas Chán. Manipud idi Tsina, ti Zen nagpa-abagatan a naiwarwaras idiay Bietnam, iti Amianan a daya idiay Korea ken iti daya idiay Hapon.[2]
Ti balikas a Zen ket naal amanipud ti Hapon a pannakabalikas iti Tengnga nga Insik a balikas ti 禪 (dʑjen) (Moderno a Mandarin: Chán), ken daytoy met ket naala manipud ti Sanskrito a balikas ti dhyāna,[3] ken mabalin a maipatarus a kas ti "panagsagepsep" wenno "kasasaad ti meditasion".[4]
Ti Zen ket mangiyunay-unay ti pannaka-ala iti panagpalawag ken ti personal a panangiyebkas iti dagus a panirigan kadagiti Budista a sursuro.
Dagiti sursuro ti Zen ket mairaman dagiti nadumaduma a taudan ti Mahāyāna a kapanunotan, a naipangpangruna ti Yogācāra, ti Tathāgatagarbha Sutras ken Huayan.[5][6] Ti Prajñāpāramitā a literatura [7] ken, ti basbassit a Madhyamaka ket impluensial pay dagitoy.
Dagiti linaon
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Dumoulin ket nangisursurat iti pangyunaan iti "Zen. Ti Pakasaritaan. Unuma a paset: India ken Tsina": "Zen (Chin. Ch'an, maysa a pangyababaan iti ch'an-na, a mangitrasliterado iti Sanskrito iti Dhyāna (Devanagari: ध्यान) wenno iti Pali a kapadpadana iti Jhāna (Sanskrito; Pāli झान) , dagiti termino a kaibuksilan ti "meditasion") ket isu ti nagan iti maysa a Budista nga eskuela ti Mahayana iti meditasion manipud idiay India ken naipan idiay Tsina. Daytoy ket nailaslasin babaen ti panagsanay iti meditasion iti lotus a saad (Hapon., zazen; Tsina., tso-ch'an ken ti panag-usar iti koan (Tsina., kung-an), ken babaen pay babaen ti panagpalawag a pannakasanay itisatori[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dumoulin-A 2005, p. xvii.
- ^ Harvey 1995, p. 159–169.
- ^ Dumoulin 2005-A, p. xvii.
- ^ Kasulis 2003, p. 24.
- ^ Dumoulin 2005-A, p. 48.
- ^ Lievens 1981, p. 52–53.
- ^ Dumoulin 2005-A, p. 41–45.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti naipablaak a taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abe, Masao; William R. LeFleur (nagipatarus) (1989), Ti Zen ken ti Lumaud a Panunot, Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan
- Abe, Masao; Heine, Seteven (1996), Ti Zen ken dagiti Komperatibo a Panagadal, Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan
- Aitken, Robert (1994), Pangyuna iti "Budista a Biblia", Boston, Massachusetts: Beacon Press
- Anderson, Reb (2000), Panagtakder: Ti Meditasion ti Zen ken Dagiti Alagaden ti Bodhisattva, Rodmell Press
- Arokiasamy, Arul M. (2005), Zen: Pannakariing iti Kasisigud a Rupam, Chennai, India: Thiruvanmiyur
Dagiti taudan ti web[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- D.T. Suzuki, Dagiti salysay iti Zen a Buismo, Dagiti immuna a serie (1927), Dagiti maikadua a serie (1933), Dagiti maikatlo a serie (1934)
- R. H. Blyth, Ti Zen ken dagiti Klasiko a Zen, Dagiti 5 a tomo (1960–1970; dagiti naiprenta manen nga obra manipud idi 1942 aginggana idi tawtawen ti 1960)
- Alan Watts, Ti Waya ti Zen (1957)
- Lu K'uan Yu (Charles Luk), Ch'an and Zen Teachings, 3 a tomo (1960, 1971, 1974), Ti Panangiyebkas iti Isip: Ti Ruar ti Panagsuro (1974)
Growing roots
- Paul Reps ken Nyogen Senzaki, Lasag ti Zen , Tultulang ti Zen (1957)
- Philip Kapleau, Dagiti Tallo nga Adigi ti Zen (1966)
- Shunryu Suzuki, Zen nga Isip, Isip dagiti Agdadamo (1970)
- Katsuki Sekida, Panagsanay ti Zen: Dagiti Pamay-an ken Pilosopia (1975)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Zen idiay Wikimedia Commons
- thezensite
- Online a Biblioteka ti Zen a Budismo
- Karta dagiti (Asiano) Zen nga eskuela


text:
Los Angeles
Ti Los Angeles (i/lɒs ˈændʒələs/ loss-an-jə-ləs; Españiol: [los ˈaŋxeles]), nga addaan ti populasion ti 2010 a Senso ti Estados Unidos iti 3,792,621, ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad ti estado iti California, ken isu ti maikadua ti kaaduan ti populasion idiay Estados Unidos, kalpasan ti Siudad ti New York.[5] Adaan daytoy ti kalawa a 468.67 kuadrado milia (1,213.8 km2), ken mabirukan idiay Akin-abagatan a California. Kadawyan a namammuan babaen ti pangyababaan a L.A., daytoy a siudad ket isu ti kangrunaan a pakakitaan iti kadakkelan a Los Angeles-Long Beach-Santa Ana metropolitano estadiska a kalawa, a naglaon kadagiti 12,828,837 a tattao manipud idi 2010, ken maysa kadagiti kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar iti lubong[6]ken ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Estados Unidos.[7] Ti Los Angeles ket naamammuan pay a ti tugaw iti Probinsia ti Los Angeles, ti kaaduan ti populasion ken maysa a kaaduan kadagiti nadumaduma nga etniko a probinsia iti Estados Unidos[8] idiay Estados Unidos, nga ti intero a Los Angeles a lugar ket mabigbigan a kaaduan ti nadumaduma kadagiti kadakkelan a siudad iti pagilian ti Estados Unidos.[9] Dagiti agtaeng iti daytoy a siudad ket matawtawagan nga "Anghelenos".[10]
Ti Los Angeles ket napundar idi Septiembre 4, 1781, babaen ti Kastila a gobernador a ni Felipe de Neve.[11] Daytoy ket nagbalin a paset ti Mehiko idi 1821 kalpasan ti Mehikano a Gubat ti Wayawaya.[12] Idi 1848, idi patingga ti Mehikano–Amerikano a Gubat, ti Los Angeles ken dagiti amin a paset ti California ket ginatang a kas paset ti Tulag ti Guadalupe Hidalgo, isu a daytoy ket nagbalinen a paset ti Estados Unidos.[13] Ti Los Angeles idi ket di nainkorporado a kas maysa a munisipalidad idi Abril 4, 1850, lima a bulan sakbay a ti California ket nakagun-od ti pannaka-estado.[14]
Nabirngasan a kas ti Siudad dagiti Anghel, ti Los Angeles ket maysa a mangiyun-una a sentro ti lubong iti negosio, internasional a panagtagilako, panagliwliwa, kultura, midia, moda, siensia, ay-ayam, teknolohia, ken edukasion, ken nairanggo idi a maikanem a Pagsurotan ti Sangalubongan a Siudad ken maika-13 iti Pagsurotan ti Bileg ti Siudad. Ti siudad ket pangibalbalayan kadagiti naindayegan a patakder a sumaksakup kadagiti nadumaduma a kita ti propesional ken kultural a pagobraan ken maysa kadagiti kadakkelan a makina ti ekonomia idiay Estados Unidos. Ti naitiptipon nga estadistikal a lugar (CSA) ti Los Angeles ket addaan ti dagup a metropolitano a produkto (GMP) iti $831 bilion (manipud idi 2008), a makaaramid daytoy ti maikatlo a kadakkelan iti lubong, kalpasan ti Kalatakan a Tokyo ken ti metropolitano a luglugar ti New York.[15] A kas ti pangibalbalayan a kuartel ti Hollywood, daytoy ket mangiyuna ti lubong kadagiti panagpartuat kadagiti pataud ti telebisio, video nga ay-ayam, ken nairekord a musika; daytoy ket maysa pay kadagiti mangiyuna iti panapataud kadagiti pelikula.[16] Iti pay maipatinayon, ti Los Angeles ket nagsangaili pay kadagiti Ay-ayam ti Kalgaw nga Olimpiada idi 1932 ken idi 1984.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Stafford, Leon (7 Enero 2010). "Ti Atlanta ket agobobra kadagiti panaglakoda: Ti opisina ti ehekutibo ti Konbension ket agususar kadagiti kasisigud a panaglako ti siudad". Ti Atlanta a Warnakan – Batay-linteg. p. 1. Naala idi 1 Oktubre 2011.
- ^ Smith, Jack (12 October 1989). "Ti maysa a Teflon Metropolis nga Awan dagiti Parbo a Nagan Stick". Los Angeles Times. p. 1. Naala idi 1 Oktubre 2011.
- ^ "'La-La Land,' ti diksionario a panagipalpalawag ti Los Angeles". Los Angeles Times. 25 Marso 2011. Naala idi 29 Septiembre 2011.
- ^ "Gazetteer". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ "Ti Opisina ti Senso ti E.U. ket Nangiparuar ti Datos ti Populasion a Pannakaiwarwaras ken Panagbalbaliw idiay E.U. a Naibatay ti Panagusig iti 2010 a Nagbanagan ti Senso". Opisina ti Senso E.U. 24 Marso 2010. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ "Dagiti Populasion ti Siudad – Populasion ti Siudad iti Lubong, Dagiti Kadakkelan a Siudad iti Lubong". Worldatlas.com. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ "Kasaad ti Populasion ken Panagtaeng ti Balbalay: 2010 – Estados Unidos – Metropolitano nga Estadistika ti kalawa". Opisina ti Senso ti E.U. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ Les Christie (9 Agosto 2007). "Ti kaaduan kadagiti nadumaduma nga etniko a probinsia idiay Estados Unidos". CNN. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ "Dagiti Sangapulo a kaaduan ti Nadumaduama a Siudad idiay Amerika". cnbc.com. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ "Angeleno". Ti Nawaya a Diksionario. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ Barrows, H.D. (1899). "Felepe de Neve". Naipakasaritaan a Kagimongan ti Maminpat nga Akin abagatan 4. p. 151ff. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ Estrada, William D. (Abril 15, 2008). Ti Paza ti Los Angeles: sagrado ken naisuppiatan a lugar. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan. p. 43. ISBN 978-0-292-71755-8. Naala idi Septiebre 28, 2011.
- ^ Spencer, Jesse Ames (1866). Pakasaritaan ti Estados Unidos: Manippud kadagiti kasapaan a paset ti panawen aginggana ti administrasion ni James Buchanan. Johnson, Fry and company. p. 453. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ "Dagiti Siudad ti Kaunegan ti Kondado ti Los Angeles". Kondado ti Los Angeles. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ "Dagiti 150 a kabaknangan a siudad iti lubong babaen ti GDP idi 2005". citymayors.com. Marso 11, 2007. Naala idi Oktubre 20, 2011. Ti listaan ket napaay a nangiraman ti Taipei.
- ^ "Ti Nigeria ket linabsanna ti Hollywood a kas ti maikadua a kadakkelan nga agpatpataud ti pelikula – UN". Copyright © United Nations 2012. 2009-05-05. Naala idi 2012-09-04.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Los Angeles idiay Wikimedia Commons


text:
Marxismo
Ti Marxismo ket maysa nga ekonomiko ken sosiopolitikal a sangalubongan a panirigan ken pamay-an ti sosioekonomiko a panagsukimat a naibatay ti materialista panangipatarus ti naipakasaritaan a panagrang-ay, ti dialektiko a panirigan ti sosial a panagbalbaliw, ken ti maysa a panagusig kadagiti klase a pannakibiang iti kaunegan ti kagimongan ket dagitipannakaipakatda kadagiti panagusig ken panagdillaw ti panagrang-ay ti kapitalismo. Idi tengnga aginggan ti naladaw a maika-19 a siglo, ti intelektual a panagrang-ay ti Marxism o idi ket inpayuna babaen dagiti dua nga Aleman a pilosopo, a ni Karl Marx ken Friedrich Engels. Dagiti Marxista a panagusig ken metolohia ken nakaimpluensia kadagiti adu a politikal nga ideolohia ken dagiti sosial a tignay kadagiti napalabas a pakasaritaan. Ti Marxismo ket buklenna ti maysa nga ekonomiko a teoria, ti sosiolohiko a teoria, ti [[Marxista a pilosopia|pilosopiko a pamay-an] ken ti rebolusionario a panirigan ti sosial a panagbalbaliw.[1] Awan ti naipatingga a Marxista a teoria; Ti Marxista a panagusig ket naipakaten kadagiti nadumaduma a suheto ken nabalbaliwanen kadagiti lasud ti dalan ti panagparang-ay tapno adda dagiti nadumaduma a teoria ti Marxista.[2]
Ti Marxismo ket naibatay iti materialista a pannkaaawat ti naigimongan a panagrang-ay, a nagal-ala manipud ti punto s a nagrugianna kadagiti kammasapulan a tignay ti ekonomia a kasapulan babaen ti kagimonagan ti tao tapno makaited kadagiti materiales a kasapulanna. Ti porma ti ekonomiko nga organisasion, wenno moda ti produksion, ket naawawat nga isu ti batayan manipud ti kaaduan ti dadduma a sosial a penomena — a mairaman dagiti sosial apannakibiang, politikal ken dagiti legado a sistema, moralidad ken ideolohia — a rimmuar (wenno babaen kadagiti kaaduan a naimpluensiaanda). Dagitoy a sosial a pannakibinag ket mangporma ti superestruktura, para iti pannakaporma ti ekonomiko a sistema a pangibatayan. No dagiti puersa ti produksion (a kangrunaan ti teknolohia) ket mapasayaat, dagiti adda a porma ti sosial nga organisasion ket agbalin a saan a nasayaat ken pasardenganna ti adu pay a panagprogreso. Dagitoy a saak a kinasayaat ket kabukbukodanda apagbalinen dagitoy a kas dagiti sosial a panagsuppiat iti porma ti salisal ti klase.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ sosial asiensia : Dagiti Marxista nga impluensia - Britannica Online Encyclopedia
- ^ Wolff and Resnick, Richard ken Stephen (August 1987). Ekonomia: Ti Marxiano kontra ti Neoklasiko. Ti Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. 130. ISBN 0801834805. "Ti Marxiano a teoria (agmaymaysa) ket sinukatan dagiti Marxiano a teoria (adadu ngem maysa)."
- ^ Panagipadpada dagiti Sistema iti Duapulo ket Maysa a Siglo, 2003, babaen ni Gregory ken Stuart. P.62, Teoria ti Panagbalbaliw ni Marx. ISBN 0-618-26181-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Marxismo idiay Wikimedia Commons


text:
Karachi
Ti Karachi ( Karācī (tulong·paammo), Urdo: كراچى}); Sindhi: ڪراچي) ket isu ti kadakkelan a siudad, kangrunaan a puerto ti baybay ken sentro ti pinansia ti Pakistan, ken isu pay ti kapitolio ti probinsia ti Sindh. Ti siudad ket adda ti nakarkulo a populasion ti 21 a riwriw a tattao manipud idi Abril 2012. Dagiti nagbanagan ti senso ket mangipakpakita a ti distrito ket pagtaengan dagiti sumurok a 21 a riwriw a tattao, iti densidad ti gangani a 6,000 a tattao ti tunggal maysa a kuadrado kilometro (15,500 ti tunggal kuadrado milia).[7] Ti Karachi ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad iti pagilian, ken ti kadakkelan a siudad iti lubong no maipanggep ti populasion[8] ken isu pay ti maika-11 a kadakkelan nga urbano nga aglomerasion iiti lubong.[9] Daytoy ti sentro ti panagibanko, industria, ekonomiko nga aktibidad ken panaglaklako ti Pakistan ken ti pagtaengan kadagiti kadakkelan a korporasion ti Pakistan, a mairaman dagiti maipanggep iti tela, panangipatulod, industria ti automotor, palpaliwa, dagiti arte, moda, panangipaskil, panagipablaak, panangiparang-ay ti sopwer ken mediko a panagsukimat. Ti siudad ket sentro ti nangato nga edukasion idiay Abagatan a Asia ken ti Muslim a lubong.[10]
Ti Karachi ket nairanggo a kas maysa a Beta a siudad ti sangalubongan.[11][12] Daytoy ket isu ti kapitolio ti Pakistan aginggana idi nabangon ti Islamabad a kas kapitolio tapno nasyaat a maiwarwaras dagii panagrangrang-ay iti ballasiw ti pagilian ken tapno mapawilan a maisentro idiay Karachi.[13] Ti Karachi ket isu ti pakabirukan ti Puerto ti Karachi ken Puerto Bin Qasim, dagitoy ti dua a kadakkelan ket kakumikoman a puerto ti rehion. Kalpasan ti panakawaya ti Pakistan, ti populasion ti siudad ket dimmakkel idi ginasut a ribu kadagiti Muhajirs manipud idiay India ken dagiti dadduma pay a paset ti Abagatan nga Asia ket immayda anangtaeng idiay Karachi.
Ti siudad ket mabirukan idiay abagatan ti pagilian, idiay igid ti aplaya a sumabtan ti Baybay Arabiano. Daytoy ket naigay-at ti a sumurok a 3,527 km2 (1,362 sq mi) iti kalawa, a gangani nga uppat a beses a dakdakkel ngem ti Hong Kong. Daytoy ket lokal a naamammuan a kas ti "Siudad dagiti Silaw" (روشنیوں کا شہر) ken "Ti Nobia dagiti Siudad" (عروس البلاد) para iti kinarag-ona, ken ti "Siudad ni Quaid" (شہرِ قائد), nga isu ti nakaipasngayan ken lugar a nakaitabonan ni Quaid-e-Azam, ti Nalatak a Daulo, (Muhammad Ali Jinnah), ti nangbangon ti Pakistan, a nangaramid a pagtaenganna ti siudad kalapasan ti pannakawaya ti Pakistan manipud ti Britaniko a Raj idi 14 Agosto 1947.
Dagiti linaon
Dagiti kabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Puerto Louis, Mauritius manipud idi Mayo 1, 2007[14]
- Shanghai, Tsina manipud idi 15 Pebrero 1984[15]
- Hong Kong
- Jeddah, Saudi Arabia
- Tashkent, Uzbekistan
- Istanbul, Turkia
- Beirut, Lebanon
- Dhaka, Banglades
- Izmir, Turkia, manipud idi1985
- Houston, Estados Unidos manipud idi 8 Mayo 2008[16]
- Manama, Bahrain
- Pristina, Kosovo manipud idi 24 Hulio 2008
- Dubai, U.A.E
- Kuala Lumpur, Malaysia 1 Hunio 2008
- Moscow, Rusia 28 Agosto 2011
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
-
-
-
-
-
Ti Bagh Ibne Qasim idiay Seaview, Clifton Beach iti rabii.
-
-
-
Panngalapan a bangka idiay Puerto ti Karachi
-
-
-
-
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisina ti Administrador". Metropolitano a Korporasion ti Karachi. Naala idi 2012-02-28.
- ^ "Opisina ti Administrador". Metropolitano a Korporasion ti Karach. Naala idi 2012-02-28.
- ^ "Gobierno". Distrito ti Siudad ti Gobierno ti Karachi. Naala idi 2010-08-22.
- ^ "Heograpia ken Demograpia". Distrito ti Siudad ti Gobierno ti Karachi. Naala idi 2010-08-22.
- ^ Nagkaykaysa a Pagpagilian a Reporta dagiti Urbanisasion a Prospekto ti Lubong (online a datos) 2010 a karkulo ti populasion ti Pakistan
- ^ Helders, Stefan. "Lubong: metropolitano a luglugar". World Gazetteer. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2007-09-30. Naala idi 28 Hulio 2011.
- ^ http://www.thenews.com.pk/Todays-News-13-13637-Sindh-population-surges-by-81.5-pc,-households-by-83.9-pc
- ^ "Dagiti kadakkelan a siudad ken dagiti mayorda idi 2011". Dagiti Mayor ti Siudad. Naala idi 5 Pebrero 2010.
- ^ "Dagiti prospekto ti Urbanisasion ti Lubong, 2009 a panagbalbaliw (online a datos)". Naala idi 11 Mayo 2011.
- ^ "Online a Pakaaamo ti Pakistan a Siudad ti Karachi". Pakistancity.org. Naala idi 2010-05-06.
- ^ "GaWC - Ti Lubong segun ti GaWC 2008". Lboro.ac.uk. 2009-06-03. Naala idi 2009-09-14.
- ^ "GAWC a Listaan ti Pannakairannngo dagiti Siudad ti Lubong". Diserio.com. Naala idi 2009-09-14.
- ^ Dagiti Dragon ken Tigre: Ti Heograpia ti Abagatan, Daya, ken Abagatan adaya nga Asia. John Wiley & Sons. Naala idi 2012-05-04.
- ^ "Karachi: Kabsat a siudad apanagtunos iti Puerto Louis". Dawn Group of Newspapers. 2007-05-01. Naala idi 2007-12-31.
- ^ Ganganaet a Pannakibiang ti Shanghai
- ^ "Dagiti Salaysay ti Damag". Siudad-Distrito Gobierno ti Karachi. 2009-05-08. Naala idi 2010-08-26.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti banag dagiti napanglaw nga agtataeng kadagiti daga a kammasapulan dagiti baro a gandat
- Karachi: Dagiti Panagganagam ken dagiti dakkel a gandat
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Karachi idiay Wikimedia Commons
- Karachi
- Dagiti kapitolio ti Pakistan
- Dagiti siudad ti Pakistan
- Dagiti aplaya a siudad ken ili ti Pakistan
- Dagiti dati a nailian a kapitolio
- Dagiti metropolitano a lugar ti Pakistan
- Dagiti matagtagitao a lugar idiay Sindh
- Dagiti puerto a siudad ken ili idiay Pakistan
- Dagiti puerto ken sangladan ti Taaw Indiano
- Dagiti estasion ti perokaril idiay Pakistan


text:
Lanao del Norte
Ti Lanao del Norte ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Amianan a Mindanao. Ti kapitoliona ket ti ili ti Tubod. Kabeddengna dagiti probinsia ti Lanao del Sur iti abagatan, Zamboanga del Sur iti laud, Misamis Oriental iti amianan-a-daya, ken Bukidnon iti daya.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Lanao del Norte iti 22 nga ili ken 1 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Inggles) naala idi 17 Abril 2013


text:
Makan a la Pinoy: Ginettaan a tambo-tambong
January 26, 2014 in Featured, food by editors
By BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net
Tambo-tambong, ginataang bilo-bilo, ginataang halo-halo, kineled wenno kineler… aniaman ti awagyo ditoy ket maibagay iti nalam-ek a klima. Maysa kadagiti maibilang a comfort food tayo a Pilipino.Ramen ti tambo-tambong:
1 ½ tasa a napulbos a diket (wenno ½ kilo a tapong)
½ – ¾ tasa a danum
2 niog, naigad
4 tasa nga apag-anam-am (lukewarm) a danum
2-3 tasa a danum
1 tasa a bagas ti kamote, naukisan ken naiwa iti sanga-pulgada pakwadrado
3 a naluom a dippig, naiwa a pakwadrado
1-2 tasa a naluto a sago
½ – 1 tasa a naluom a langka, naiwa iti naingpis a paatiddog
1 kutsarita nga asin
1/3 – 1 tasa nga asukar
½ kutsarita nga anis (no agusar)
Iti dakkel a malukong wenno mixing bowl, paglauken ti napulbos a diket ken ½ – ¾ tasa a danum. Imasa daytoy aginggana agbalin a dough. Mangpirit iti bassit a pagbukelen a kasla holen. Uliten daytoy aginggana maaramid amin ti tapong. Ikabil iti bigao wenno tray a nawarakiwakan ti arina, gawgaw wenno pulbos a diket tapno saan nga agtitipkel dagiti tambo-tambong.
Danuman ti naigad a niog iti maysa tasa nga apag-anam-am a danum. Pespesen tapno maala ti umuna a pespes ti getta wenno kakang-gata. Sagaten daytoy ken ireserba ti kakang-gata. Danuman manen ti niog iti 2-3 a tasa nga apag-anam-am a danum. Pespesen ken sagaten.
Ikabil ti getta iti dakkel a kaserola. Nayonan ti 2-3 tasa a danum. Pagbureken santo ipisok ti saba ken bagas ti kamote. Timplaan ti bassit nga asin. Ipisok ti sago ken diket kalpasan ti sangapulo a minutos wenno no naluton ti kamote ken saba. Ilaok ti asukar ken anis. Kiwaren tapno saan nga agdedekket dagiti tambo-tambong. Ipisok ti langka. Agtapaw dagiti diket no naluton.
Sakbay nga adawen, ikiwar nga umuna ti kakang-gata. Idasar a napudot. # nordis.net


text:
Lapayag
Ti lapayag ket isu ti organo a mangduktal ti uni. Daytoy ket ssan laeng a mangawat ti uni, ngem tumulong pay iti panagtimbeng ken puesto ti bagi. Ti lapayag ket paset iti sistema ti panagdengngeg.
Kankanyon a ti intero nga organo ket naipanpanunotan nga iti lapayag, ngem mabalin pay a maipanunotan a ti laeng a makitkita a parte. Kaaduan kadagiti mamalia, ti makitkita a lapayag ket ti paraypay iti kulapot a tinawtawagan ti pinna (wenno aurikular iti tattao) ken isu daytoy kadagiti adu nga addang iti panagdengngeg. Dagiti bertebrata ket addaada ti agparis a lapayag a simetrikal nga agsumbangir a naipuesto iti ulo. Daytoy a pannaka-urnos ket mangtulong ti abilidad iti husto a pangbiruk kadagiti taudan ti uni.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti lapayag idiay Wikimedia Commons


text:
Demokratiko a Republika iti Kongo
Ti Demokratiko a Republika iti Kongo (Pranses: République démocratique du Congo) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Tengnga nga Áprika. Isu daytoy timaikadua a kadakkelan a pagilian idiay Áprika babaen ti kadakkel ken ti maika-11 a kadakkelan iti lubong. Nga addan ti populasion ti sumurok 71 a riwriw,[1] ti Demokratiko a Republika iti Kongo ket isu ti maika-19 a kapusekan ti populasion iti lubong, ti maikapat a kapusekan ti populasion idiay Áprika, ken isu pay ti kapusekan ti populasion nga a pagilian nga agsasao iti Pranses.
Naibeddengan iti Republika ti Tengnga nga Áprika ken Abagatan a Sudan iti amianan; Uganda, Rwanda, ken Burundi iti daya; Zambia ken Angola iti abagatan; ti Republika iti Kongo, ti Angola nga enklabe iti Cabinda, ken ti Taaw Atlantiko iti laud; ken naisina manipud ti Tanzania babaen ti Danaw Tanganyika iti daya.[1] Daytoy a pagilian ket adda sumrekan na iti taaw babaen ti 40-kilometro (25 mi) nabistrad nga aplaya iti Atlantiko idiay Muanda ken agarup a 9 km a kalawa ti ngiwat ti Karayan Kongo a mapan idiay Gopo iti Guinea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Central Intelligence Agency (2011). "Kongo, Demokratiko a Republika iti". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. Naala idi 2011-10-05.
- ^ a b c d "Demokratiko a Republika iti Kongo". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Reporta ti Pangrangrang-ay ti Nagtagitaon 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 3 Nobiembre 2011.
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Arado
Ti arado ket maysa a ramit (wenno makina) nga inus-usar iti panagtalon ti daga para iti panangisagana ti panagmula. Dagiti arado ket mabalin a guyoden babaen dagiti ayup a kas dagiti baka, nuang kabalio, kamelio wenno babaen ti traktor. Ti arado ket mabalin a naaramid iti tarikaro,landok wenno paslep. Daytoy ket isun ti kangrunaan nga intrumento para kadagiti kaaduan a nairehistro a pakasaritaan, ken mangirepresenta ti maysa kadagiti kangrunaan a panagrang-ay iti agrikultura.
Ti kangrunaan apanggep ti panagarado ket ti panagkali ti akin-ngato a tuon ti daga, tapno maiyeg dagiti baro a kinalames iti rabaw, bayat a maikali dagiti ruot, dagiti tidda ti dati nga apit, ken dagiti bukel ti apit ken ruot, ken mangpalubos kadagitoy a marungsot. Daytoy ket mangited pay ti nawaya ti bukel a banag a agmulaan dagiti sabali nga apit.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wainwright, Raymond P.; Wesley F. Buchele, Stephen J. Marley ken ni William I. Baldwin (1983). "A Variable Approach-Angle Moldboard Plow". Transactions of the ASAE 26 (2): 392–396. Naala idi Pebrero 14, 2013.
- "Ti Nasapa a Panagarado idiayken Kronolohia ti Panagarado kadagiti Baggiing", Hill, P. ken ni Kucharski, K. in Transactions of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society, Vol. LXV, 1990, pp 73–83.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nanchinadu: Harbinger of Rice and Plough Culture in the Ancient World babaen ni Dr. V. Sankaran Nair
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Arado idiay Wikimedia Commons
- Ti Rotherham ng aArado – ti immuna a nagballigi a landok nga arado
- Pakasaritaan ti landok nga arado – aa kas naparang-ay ni John Deere idiay Estados Unidos


text:
Manok
Ti manok (Gallus gallus domesticus) ket isu ti napaamo a billit, ti subsebbangan iti Nalabbasit nga Abuyo. Maysa daytoy kadagiti sapasap ken kaaduan kadagiti napaamo nga ayup nga adda ti populasion iti ad-adu ngem 24 bilion idi 2003,[1] adda ti ad-adu a manok iti lubong ngem ti aniaman a sabali a sebbangan iti billit. Ti tattao ket agtartarakenda kadagiti manok a kas taudan ti taraon, masidsida ti karne ken dagiti itlogda.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ segun ti Firefly Encyclopedia of Birds, Ed. Perrins, Christopher. Buffalo, N.Y.: Firefly Books, Ltd., 2003.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Green-Armytage, Stephen (Oktubre 2000). Dagiti Ekstraordinario a Manok. Harry N. Abrams. ISBN 0-8109-3343-8.
- Smith, Page; Charles Daniel (Abril 2000). Ti Libro ti Manok. Unibersidad ti Georgia a Pagmalditan. ISBN 0-8203-2213-X.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Manok idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Manok idiay Wikiquote
- Kitaen ti Manok idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)


text:
Wikipedia:IPA para iti Ingglés
Ti panakaibalikas kadagit Ingglés a balikas iti Wikipedia ket naited iti International Phonetic Alphabet (IPA) ket inususar babaen kadagit sumaganad a panakakopia, a saan a naisangyan ti ania man a dialekto.
Tulbek[urnosen | urnosen ti taudan]
(Dagiti balikas iti babassit a letra ket isu dagitoy ti pagalagadan leksiko a disso. Dagiti balikas ti lesksiko a diso bath ken cloth ket naited ti dua a panakakopia, nga addaan ti kapada ti maysa a /ɑː/ ken ti maysa nga /æ/, ken ti /ɒ/ ken /ɔː/).
Pinagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ No adda dua a karakter ⟨ɡ⟩ ken ⟨⟩ ket saan nga agpadpada ken no ti kita ti immuna ket kasla ti ⟨Y⟩, isu nga addaan kan ti problema ti kinasigud a kita ti letram.
- ^ Ti IPA a kuenta ti letra a ⟨j⟩ ket saan a nasayaat kadagit agsasao iti Inggles. Nupay kasta, saan a rumsua iti daytoy nga uni iti bassit a balbalikas iti Inggles, a kas iti hallelujah ken Jägermeister.
- ^ Nupay ti IPA a simbolo a [r] ipatudo na ti trill, /r/ ket kaadun a maususar ngem ti /ɹ/ iti kalawaan a pankaikopia iti Inggles.
- ^ Ti /hw/ ket saan a mailaslasin manipud ti /w/ kadagiti dialekto nga addan ti wine–whine a panagtipon, a kas iti RP ken kaaduan a kitkita ti GenAm.
- ^ Adu kadagiti bilang a balikas nga Inggles, a kas iti genre ken garage, ket naibalikasan iti /ʒ/ wenno /dʒ/.
- ^ Iti kaaduan a dialekto, ti /x/ ket nasukatan babaen ti /k/ iti kaaduan a balbalikas, a mairaman ti loch. In ugh, nupay kasta, kadawyan a sinuksukatan babaen ti /ɡ/ (maysa a panangiletra a panakaibalikas), ken iti Chanukah babaen ti /h/
- ^ Dagiti saan a rhotic nga ay-ayug a kas iti RP, /r/ ket saan a balikasen malaksid no sarunuen ti bokal. Iti dadduma nga artikulo ti Wikipedia, ti /ɪər/ kdpy. ket saan a mailasin manipud ti /ɪr/ kdpy. No saan da a mailasin, dagiti atiddog a bokal ket mammaminsan da maikopia ti /iːr/ kdpy. babaen ti analogo ti bokal a saan a sinaruno babaen ti /r/. Nasken a masimpa dagitoy tapno kapadpadana ti tabla ditoy.
- ^ a b c d e Ipaammo nga adu kadagiti agsasao ket mailasinan da dagiti triptongo a monosilábikas nga addaan ti R ken disilabik a panakaammo: hour /ˈaʊər/ manipud ti plougher /ˈplaʊ.ər/, hire /ˈhaɪər/ manipud ti higher /ˈhaɪ.ər/, loir /ˈlɔɪər/ manipud tiemployer /ɨmˈplɔɪ.ər/, mare /ˈmɛər/ manipud ti player /ˈpleɪ.ər/.
- ^ Ti /ɒ/ ket san a mailaslasin manipud ti /ɑː/ kadagiti dialekto nga addaan ti tatang ken kabsat a panagtipon a kas iti GenAm.
- ^ Maibalikasan a kapadpada ti /ɛr/ iti ay-ayug nga addaan ti Mary–marry–merry merger.
- ^ Adu kadagit agsasao, kas pagarigan kaaduan idiay Canada ken kaaduan idiay Estados Unidos, ket addan da ti sabali a bokal iti price and ride. Generally, an [aɪ] is used at the ends of words and before voiced sounds, as in ride, file, fine, pie, while an [ʌɪ] is used before voiceless sounds, as in price and write. Ngamin ket ti /t/ ken /d/ ket kadawyan a maitipon iti tengnga dagiti balikas iti dagitoy a balikas, dagiti kita dagitoy a balikas, a kas iti rider ken writer, ket mabalin a mailasin laeng babaen kadagiti bokal da: [ˈɹʷaɪɾəɹ], [ˈɹʷʌɪɾəɹ]. Nupay kasta, no ti kuenta iti /aɪ/ ket saan a maipadto kadagiti dadduma a balikas, a kas iti spider [ˈspʌɪɾəɹ],[masapul a dakamaten] kadawyan a saan nga irehistro dagiti diktionario, isu nga naikkan da ti panakaikopia ditoy.
- ^ a b Naikopia a kas iti /e/ babaen kadagiti adu a diktionario.[1]
- ^ Naibalikasan a kapadpada iti /ɛr/ iti ay-ayug nga addaan ti Mary–marry–merry merger. Kadawyan a naikopiaan ti /eə/ babaen dagiti Britania a diktionario ken kasla ti /er/ babaen dagiti Amerikano. Ti OED ket agususar ti /ɛː/ para iti BrE ken /ɛ(ə)r/ para iti AmE.[2]
- ^ Ti /ɔː/ ket saan a mailasin babaen ti /ɒ/ (mailaksid ti sumakbay a /r/) kadagiti dialekto nga addaan ti cot–caught merger a kasla dagiti kitkita ti GenAm.
- ^ Kadawyan a naikopiaan ti /əʊ/ wenno /oː/.
- ^ Ti /ɔər/ ket saan a mailasin manipud iti /ɔr/ kadagiti dialekto nga addan ti horse–hoarse merger, nga agiraman kadagiti dialekto iti moderno nga Inggles.
- ^ Ti /ʊər/ ket saan a mailasin manipud iti/ɔr/ kadagiti dialekto nga addan ti pour–poor merger, mairaman kadagiti kaaduan nga ububbing nga agsasao.
- ^ Dagiti dialekto nga addaan ti yod dropping, /juː/ ket maibalikasan a kasla iti /uː/ kalpasan ti dagiti koronal a konsonante a (/t/, /d/, /s/, /z/, /n/, /θ/, ken /l/) iti kapadpadana a silabe, nga isu ti dew /djuː/ ket maibalikasan a kapadpada ti do /duː/. Kadagiti dialekto nga addan ti yod coalescence, /tj/, /dj/, /sj/ ken /zj/ ket maibalikasan da a /tʃ/, /dʒ/, /ʃ/ ken /ʒ/, so nga ti umuna a silabe ti Tuesday ket maibalikasan a kapdpada ti choose.
- ^ Daytoy a ponema ket saan a maususar ti kagudua nga akin-amianan iti England, addapay dagiti naibeddengan a paset ti Wales, ken adda dagiti nalawa a dumaya Irelanda a panagay-ayug. Dagitoy a balikas ket alaen da ti ʊ a bokal: awan ti foot–strut split.
- ^ a b Dagiti dadduma nga artikulo /ɜr/ ket naikopian da a kas ti /ɝː/, ken /ər/ kas iti /ɚ/, no saan da a mapasarunuan ti bokal.
- ^ Naibalikasan a [ə] idiay Australian ken kaaduan kadagiti dialekto ti Estados Unidos, ken ti [ɪ] iti Naala a Panakaibalikas. Adu kadagiti agsasao ket nawaya da nga agsublat ti baetan ti maysa a napabassit a [ɪ̈] ken maysa a naipabassit a [ə]. Adu kadagiti ponetista (vd. Olive & Greenwood 1993:322) ken ti OED ket agususar da ti saan nga husto nga IPA a simbolo
ɪ[3], ken Merriam–Webster agususar da ti ə̇.
- ^ Ti panakaibalikas ti [ə] kadagiti kaaduan a dialekto, ken [ɵw] wenno[əw] sakbay ti maysa pay a bokal, a kas iti cooperate. Ket mammaminsan a maibalikasan a kas sibubukel a /oʊ/, nangnangruna iti naannad a panagsao. (Bolinger 1989) Kadawyan a naikopiaan a kas iti /ə(ʊ)/ (wenno kapadpada a waya iti panagipakita ti sabsabali a nagbaetan ti /əʊ/ ken /ə/) kadagiti Britania a diktionario.
- ^ Ti panakaibalikas ti[ʊ] kadagiti kaaduan a dialekto, [ə] iti dadduma pay. Adu kadagiti agsasao ket nawaya da nga agsublat ti baetan ti maysa a napabassit a [ʊ̈] ken ti napabassit a [ə]. Ti OED ket agususar da ti saan a husto nga IPA a simbolo
ʊ[4].
- ^ Ti panakaibalikas ti /iː/ kadagiti dialekto nga addan ti happy tensing, /ɪ/ kadagiti sabsabali a dialekto. Ti Britania ket inususar idi a panakaikopia nga addaan ti /ɪ/, ngem ti OED ken dagiti sabsabali a nakaimpluensia diktionario ket agdama da a nagpabaliw iti /i/.
- ^ Maisuppiat nga awan ti panakaisabali a ponémica iti Inggles a nagbaetan ti nangruna ken maikadua a nabayat (vd. Ladefoged 1993), ngem kadawyan nga ipaammo ditoy.
- ^ Dagiti sibubukel a bokal a sumaruno ti maysa a nabayat a silabe, a kas iti ship iti battleship, ket namarkaan da ti maikadua a nabayat kadagiti dadduma a diktionario (Merriam-Webster), ngem saan kadagiti dadduma (ti OED). Dagitoy a silabe ket saan da a naibayat.
- ^ Dagiti silabe ket agpampaminsa da a nainaganan, tapno saan a makaallilaw, kas pagarigan tapno maikkat dagiti panagsasaruno dagiti bokal (moai) wenno dagiti urnong ti konsonante nga ti maysa nga agsasao iti Inggles ket mabasa na a kasla ti digraph (Vancouveria, Windhoek).


text:
Pantar ti Marpil
- Pantar ti Marpil
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Laud nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Seychelles
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Seychelles
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti purpuro ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti isla ti Aprika
- Dagiti isla ti Taaw Indiano
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1976
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian