text:
Cordon, Isabela
Ti Cordon ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Cordon ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Aguinaldo (Rizaluna Este)
- Calimaturod
- Capirpiriwan
- Caquilingan (San Luis)
- Dallao
- Gayong
- Laurel (Centro Norte)
- Magsaysay (Centro Sur Oeste)
- Malapat
- Osmena (Centro Sur Este)
- Quezon (Centro Norte Este)
- Quirino (Manasin)
- Rizaluna (Rizaluna Oeste)
- Roxas Pob. (Centro Sur)
- Sagat
- San Juan (San Juan Este)
- Taliktik
- Tanggal
- Tarinsing
- Turod Norte
- Turod Sur
- Villamiemban
- Villamarzo
- Anonang (Balitoc)
- Camarao
- Wigan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Isabela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


c: text/html

text:
Cyperus papyrus
Ti Cyperus papyrus ket sebbangan ti akuatiko a mula nga agsabsabong a tagikua ti rono a pamilia ti Cyperaceae. Daytoy ket nalukneng hierba a perenial, a patneng ti Aprika, ken mangporma kadagiti takder ti natayag a kasla rono a mulmula ti kalugnakan iti ababaw a danum.
Ti rono ti papiro (ken dagiti asideg a kabagianna) ket addaan iti atiddog a pakasaritaan it panagus-usar babaen ti tattao, a naipangpangruna kadagiti Ehipsio, daytoy pay ti taudan ti papel a papiro, ken dagiti pasetna ket mabalin pay a makan, ken dagiti nalaka a tumpaw a sanga ket mabalin a maaramid kadagiti bangka. Daytoy ket masansanen a naimuyongan a kas maysa a masetas.
Ti C. papyrus[1] ken ti ansisit a kultibar C. papyrus 'Nanus'[2] ket nakagun-od ti Gunguna ti Dayaw ti Hardin ti Naarian a Kagimongan ti Hortikultura.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Cyperus papyrus AGM". Naarian a Kagimongan ti Hortikultura. Naala idi 2012-10-16.
- ^ "Cyperus papyrus 'Nanus' AGM". Naarian a Kagimongan ti Hortikultura. Naala idi 2012-10-16.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Cyperus papyrus idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kiamba, Sarangani
Ti Kiamba ket maysa a primera klase nga ili ti probinsia ti Sarangani iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kiamba ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Badtasan
- Datu Dani
- Gasi
- Kapate
- Katubao
- Kayupo
- Kling (Lumit)
- Lagundi
- Lebe
- Lomuyon
- Luma
- Maligang
- Nalus
- Poblacion
- Salakit
- Suli
- Tablao
- Tamadang
- Tambilil
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sarangani". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Sarangani". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Tattao nga Ilokano
Dagiti maawagan nga Ilokano ket isu dagiti kaputotan dagiti simmanglad a tattao idi kanikamanon a ribu a tawtawen idiay amianan ti Luzon, iti maaw-awagan ita iti Ilocos wenno Kailokuan (buklen dagiti probinsia ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ken dadduma pay). Kuna dagiti antropolohista a binallasiw dagitoy a kaputotan ti baybay, babaen ti bilog wenno viray, manipud idiay Taiwan. Inrugida ti baro a panagbiag kadagiti lolook wenno waywayang iti amianan, nga isu ti nakapanaganda—dagiti “tattao iti loök,” wenno "Ilooko." Ngem kadakuada, nairuam nga awaganda ti bagbagida a Samtoy, manipud iti "saö mi ditoy." Awaganda pay ti bagbagida kas “Saluyot,” manipud iti maysa a mula nga imasen a sidaen dagiti Ilokano.
Dagiti linaon
Nakaiwarasan[urnosen | urnosen ti taudan]
Timmubo dagiti Ilokano iti amianan-laud a suli ti Luzon, daga a nakipet ken ragangirang, naisengngat iti kabambantayan ti Kordiliera ken ti Baybay Abagatan a Tsína. Kastoy a heograpia ti nangpataud iti tattao a nagaget, nasalimetmet, ken managakar nga agbirok iti gundaway ken gasat iti sabali a daga. Dagiti probinsia ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, ken paset iti La Union ken Abra ti sigud a teritorio ti Kailukoan.
Dinappatan dagiti Ilokano dagiti natabtaba a dagdaga ti Cagayan ken Pangasinan ken iti kabambantayan ti Apayao idi maika-18 ken 19 a sigsiglo. Iti maika-20 a siglo, adu met a pamilia nga Ilokano iti immakar a napan nagdappat idiay Mindanao. Dagiti Ilokano ti umuna a grupo a nagbaniaga iti ballasiw-taaw iti kontinente ti Amerika, nangruna kadagiti estado ti Hawaii, California, Washington, ken Alaska. Iti agdama, umad-adu latta dagiti Ilokano iti Saudi Arabia, Hong Kong, Hapon, Singapore, Canada, Australia, ken pagpagilian iti Europa.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti agdama, adda aganay a 9,136,000 nga Ilokano. Nagtaud dagiti Ilokano iti puli nga Austronesiano, kapada met laeng dagiti dadduma pay nga etniko a grupo a Filipino. Nupay tradisional a kaaduan ket nakayumanggi ti maris ti kudilda, adu met ti napupudaw nangruna dagiti addaan kaputotan nga Intsik. Adu met nga Ilokano nga agnanaed kadagiti kabambantayan a paset ti Luzon ti addaan dara a Kordilierano. Kaaduan kadagiti Ilokano ket Romano a Katoliko, ti dadduma ket Protestante a kaaduanna ket kameng ti Simbaan nga Aglipayano, maysa a relihion a nangrugi iti Ilocos Norte.
Panagsurat[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Ilokano a nagbiag sakbay ti panangsakup dagiti Kristiano a Kastila ket ammoda ti agsurat iti bukodda a sistema iti abesedário. Kapadana met laeng ti alibata a surat dagiti Tagalog ken Pangasinense, kas koma iti Doctrina Cristiana iti 1621, maysa a kasapaan ken kadaanan a naipablaak iti Iloko. Nailasin laeng ita ti surat Ilokano ket adda veramana, naikur-it a kuros tapno mabasa dagiti konsonante.
Ti kultura nga Ilokano ket napno iti burburtia, dandaniw, pammagbaga, daldallot, salsala, bucanegan, ken sarsarita.
Ti epiko a Biag ni Lam-ang ti nabati nga estoria a saan nalipatan dagiti Ilokano. Adu pay iti pampammati a naitawid iti Kailokuan ita, kas iti estoria ni Aran ken Angalo, ni Namarsua wenno Apo Lung-aw, a nangbukel iti lubong dagiti tao ken dadduma pay.


text:
Bakteria
Dagiti bacteria (singular: bacterium) ket maysa a dakkel a grupo dagiti nabiag nga organismo. Kaaduan ket microscopic ken unicellular, addaan iti agpapada a gagangay nga estruktura ti selula nga awanan iti cell nucleus, ken organelles a kas iti mitochondria ken chloroplasts. Dagiti bacteria ket prokaryotes, a maiduma kadagiti organismo nga addaan iti complex cells a maawagan eukaryote. Ti termino a "bacteria" ket mayaplikar a nadumaduma iti amin a prokaryotes wenno iti dakkel a grupoda a maaw-awagan iti eubacteria, depende kadagiti idea maipapan kadagiti panagkakanaigda. Iti Wikipedia, ti "bacteria" ket maaramat kas pangdakamat iti eubacteria.
Dagiti bacteria iti kaaduan nga organismo it lubong, makita iti daga, danum, angin, ken kas sibibiag iti uneg ti nadumaduma nga ayup, mula, ken agsasabali nga organismo. Adu iti napeggad a makasakit. Kaaduan ken babassit unay, kas 0.5-5.0 um iti kaatidogan, ngem adda met dagiti higante kasla iti Thiomargarita namibiensis ken Epulopiscium fishelsoni nga mabalinna labsan iti 0.5 mm.


text:
Anatomia
Ti anatomia (manipud ti Griego ἀvatέuvw - anatemnō, "putden, iwaen", manipud ti ἀvά - ana, "iti, rabaw", ken tέuvw - temnō, "Agiwaak") ket maysa a sanga ti biolohia ken medisina a mangikeddeng ti estruktura dagiti sibibiag a banag. Daytoy ket sapasap a termino a mangiraman ti anatomia ti tao, anatomia ti ayup (sootomia), ken anatomia ti mula (pitotomia). Kadagiti dadduma apasetna ti anatomia ket as-asideg a mainaig iti embriolohia, maipadpada nga anatomia ken maipadpada nga embriolohia,[1] babaen kadagiti sapasap a ramut ti ebolusion.
Ti anatomia ket nabingbingay nagubsang nga anatomia (wenno makroskopiko nga anatomia) ken mikroskopiko nga anatomia.[1] Ti nagubsang nga anatomia ket isu ti panagadal kadagiti estruktura a mabalin, no nasayaat a mairepresenta wenno narangkay, ket mabalin a makita nga awan dagiti tulong a panagkita iti mata.[1] Ti mikroskopiko nga anatomia ket isu ti panagadal kadagiti babassit nga anatomiko nga estruktura iti mikroskopiko a gantingan. Daytoy ket mangiraman kadagiti histolohia (ti panagadal kadagiti kulanit),[1] ken sitolohia (ti panagdal kadagiti selula). Dagiti termino a mikroanatomia ken histolohia ket sagpaminsan nga agpadpada a maus-usar (nga iti kaso ket ti panangilaslasin a baetan ti histolohia ket bilolohia ti selula ket saan a nainget a naaramid a kas ti naipalplawag ditoy).
Ti pakasaritaan ti anatomia ket nailaslasin idi, kadagiti napalabas a panawen, babaen ti maysa nga agtultuloy a panagrang-ay ti pannakaawat kadagiti pamay-an dagiti organ ken dagiti estruktura iti uneg ti bagi. Dagiti pamay-an ket napasayaatda a naparang-ay, a nagpaspasayaat manipud kadagiti panagsukisok kadagiti ayup babaen ti panagrangkay kadagiti bangkay (natay a bagbagi ti tao) aginggan akadagit narikut a pamay-an a naparang-ay idi maika-20 a siglo a mairaman ti Rayo-ekis a makina, ultrasound, ken MRI.
Nasken a ti anatomia ket saan nga iyallilaw iti anatomiko a patolohia (tinawtawagan pay ti morbido nga anatomia wenno histopatolohia), nga isu daytoy ti panagadak tinagubsang ken mikroskopiko a langlanga dagiti nagsakit nga organo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kitaen ti Anatomia idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Carolus Linnaeus
Ni Carolus Linnaeus wenno Carl Linnaeus (Kasisigud a nagan iti Sueko Carl Nilsson Linnæus, 23 Mayo[nota 1] 1707 – 10 Enero 1778), naam-ammuan pay iti kinanobilidadna a kas ni Carl von Linné (tulong·paammo),[1] ket maysa idi a Sueko a botaniko, pisiko, ken soologo, a nangirugi kadagitipundasion para iti moderno a pamuspusan iti binomio a nomenklatura. Isu ket naamammuan a kas ti ama ti moderno a taksonomia, ken naipanpanunotan pay a kas maysa kadagiti ama ti moderno nga ekolohia. Adu kadagiti sinursuratna ket naisurat iti Latin, ken ti naganna ket naipakpakita iti Latin a kas Carolus Linnæus (kalapasan idi 1761 ti Carolus a Linné).
Ni Linnaeus ket naipasngay idiay away ti Småland, idiay akin-abagatan a Suesia. Ni Linnaeus ket nakaawat ti kaaduan kadagiti nangatngato a panagadalna idiay Unibersidad ti Uppsala, ken nangrugrugi a nangit-ited kadagiti lektura iti botanika idiay idi 1730. Isu ket nagtaeng iti ballasiw-taaw idi baetan ti 1735 ken 1738, nga idiay ket nagad-adal ken nagipablaak pay ti immuna nga edision iti Systema Naturae idiay Olanda. Isu ket nagsubli met laeng idiay Suesia, nga idiay ket nagbalin a propesor iti botanika idiay Uppsala. Idi tawtawen ti 1740, isu ket naipatulod kadagiti nadumaduma a panagbanniaga iti Suesia tapno agbiruk ken mangidasig kadagiti mula ken dagiti ayup. Idi tawtawen ti 1750 ken tawtawen ti 1760, isu ket nagtultuloy a nagur-urnong ken nagidasdasig kadagiti ayup, mulmula, ken minerales, ken nagipablaak kadagiti nadumaduma a tomo. Iti panawen ti ipupusayna, isuna idin ket maysa kadagiti kaaduan a naipammadayawan a sientista idiay Europa.
Ti Sueko a pilosopo a ni Jean-Jacques Rousseau ket nangipatulod kania ti mensahe: "Ibagam kaniana a diak ammo ti nalatlatak a tao iti lubong."[2] Ti Aleman a mannurat a ni Johann Wolfgang von Goethe ket nangisurat: "Malaksid kenni Shakespeare ken ni Spinoza, Awan ti ammok a saanen a sibibiag nga ad-adu a nakaimpluensia kania."[2] Ti Sueko a mannnurat a ni August Strindberg ket insuratna ti: Ni "Linnaeus idi ti kinapudno ket maysa a mannaniw a naikeddeng a nagbalin a maysa a naturalista".[3] Kadagiti dadduma pay a nagun-odna, ni Linnaeus ket tinawtawagan idi ti Princeps botanicorum (Prinsipe dagiti Botaniko), "Ti Pliny iti Amianan," ken "Ti Maikadua nga Adan".[4]
Iti botanika, ti pangyababaan ti mannurat nga inususar a mangitudo kenni Linnaeus a kas ti turay para iti nagnagan ti sebbangan ket L.[5] Idi 1959, ni Carl Linnaeus ket nainaganan idi a kas ti lektotipo para iti Homo sapiens,[6] a kaibuksilaan a ti panagsurot kadagiti alagaden ti nomenklatura, ti Homo sapiens idi ket umisu a naipalpalawag a kas dagiti sebbangan ti ayup a nakaitagikuaan ni Linnaeus.
Dagiti linaon
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Carl Linnaeus ket naipasngay idiay purok ti Råshult idiay Småland, Suesia idi 23 Mayo 1707. Isu ti kaunaan nga anaka ni Nils Ingemarsson Linnaeus ken ni Christina Brodersonia. Ti amana ket isu ti immuna iti kaputotanna a nangampon ti permanente nga apelyido. Sakbay ti dayta, dagiti kaputontanda ket nagus-usarda ti patronimiko a sistema ti panagnagan kadagiti Eskandinabo a pagilian: ti amana ket nanaganan ti Ingemarsson kalpasan ti amana a ni Ingemar Bengtsson. Idi naawat ni Nils idiay Unibersidad ti Lund, isu ket nangala ti nagan ti pamiliana. Isu ket nanagampon ti Latinado a nagan a Linnæus manipud ti higante a linden a kayo (wenno dalayap a kayo), lind iti Sueko, a nagtubtubo idiay pagnanaedan ti pamiliana.[7] Daytoy a nagan ket naipaletra nga adda ti æ a ligatura. Idi naipasngay ni Carl, isu ket nanaganan ti Carl Linnæus, iti nagan ti pamilian ti amana. Ti anakna a lalaki ket kankanayon pay a nangiletra nga adda iti æ a ligatura, iti naisusurat iti ima a dikumento ken kadagiti pablaaks.[8] Ti patonimiko ni Carl idin ket mabalin a ti Nilsson, a kas iti Carl Nilsson Linnæus.
Maysa kadagiti atiddog a linia dagiti agtaltalon ken dagiti padi, ni Nils ket maysa a idi nga agdadamo a botaniko, maysa a Luterano a ministro, ken ti koadhutor iti bassit a purok iti Stenbrohult idiay Småland. Ni Christina ket maysa nga anak a babai idi ti rektor iti Stenbrohult, a ni Samuel Brodersonius. Isu ket dimteng a naganak kadagiti tallo a babai ken maysa alalaki, ni Samuel (a dimteng a nangsaruno ti amana a kas rektor iti Stenbrohult ken nangsurat timanual iti panagtaraken ti alimbubuyog).[7][9][10] Ti maysa atawen kalpasan ti pannakaipasngay ni Linnaeus, ti apongna a ni Samuel Brodersonius ket pimmusay, ken ti amana a ni Nils ket isu ti nagbalin a rektor iti Stenbrohult. Ti pamilia ket immalis idiay rektorio manipud idiay balay ti koadhutor.[8][11]
Uray kadagiti nasapsapa a tawtawenna, ni Linnaeus ket kasla nagayayat para kadagiti mula, a naisangsangayan kadagti sabong. No idi isu ket marurod, isu ket naikikkan iti sabong, a daytoy ket dagus a nagpakalma kaniana. Ni Nils kanayon a nagasasikaso iti hardinna ken kankanayon a nangipakpakiata kadagiti sabong kenni Linnaeus ken inbagbgana dagiti naganda kaniana. Isu idin ni Linnaeus ket naikkan ti lugar a pagpatubuanna ti mulmula.[12]
Nasapa a panagadal[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ama ni Linnaeus ket isu ti nangirugrugi a nangisuro kaniana iti Latin, relihion, ken heograpia idi isu ketu bing pay laeng; ti maysa a panangilaglagip ket nangibagbaga a gapu ti panagus-usar ti pamilia iti Latin kadagiti pannakisinsinnarita, ni Linnaeus ket nakaadal ti Latin sakbay a nakaadal ti Sueko. Idi agtawen ti pito ni Linnaeus, ni Nils ket nangikeddeng a mangabang ti mangisuro kaniana. Ti nagannak kaniana ket pinilida ni Johan Telander, ti anak a lalaki ti maysa a lokal a yeoman. Ni Linnaeus ket saan a nangay-ayat kaniana, nangisursurat iti autobiograpiana a ni Telander "ket nasaysayaat idi a a mangpasardeng ti talento ti maysa nga ubing ngem ti mangparang-ay kadagitoy."[13] Kalpasan ti dua a tawen idi rugi ti pannakaisursurona, isu ket naipatulod idiay Akin-baba nga Eskuela ti Gramatika idiay Växjö idi 1717.[14] Ni Linnaeus ket sagpaminsan laeng a nagad-adal, ngem kankanayon a nanapan idiay away tapno agbiruk kadagiti mula. Isu ket nakaabot ti kinaudi a tawenna iti Akin-babba nga Eskuela idi isu ket agtawen ti sangapulo ket lima, nga insursuro idi ti ti daulo ti eskuela, a ni Daniel Lannerus, nga isu ket nagay-ayat idi ti botanika. Ni Lannerus ket nakadlaw ti panagay-ayat ni Linnaeus iti botanika ken nangited kaniana a mangipataray ti hardinna. Isu pay ti nangipaammo kaniana kenni Johan Rothman, ti estado a doktor iti Småland ken ti maysa a manursuro idiay Växjö Gimnasio. Ni Rothman ket maysa pay a botaniko ken nagpalawa ti interesado kenni Linnaeus iti botania ken timmulong kaniana a nagparang-ay ti panagayatna iti medisina.[15][16] Iti edad a 17, ni Linnaeus ket nagbalin idin a nakaammo kadagiti adda a literatura iti botania. Isu ket nangibagbaga iti warnakanna a ”agbasbasa iti aldaw ken rabii, maikabkabesak ti, Libro dagiti Hierba ni Arvidh Månsson, ti Flora Åboensis ni Tillandz, ti Serta Florea Suecana ni Palmberg, ti Bromelii Chloros Gothica ken ti Rudbeckii Hortus Upsaliensis..” [17]
Ni Linnaeus ket simmrek iti Växjö Gimnasio idi 1724, nga idiay ket nangruna a nagadal iti Griego, Hebreo, teolohia ken matematika, ti kurikulo a naidaremdem para iti ubbing a lallaki nga agsagsagana iti kinapadi.[18][19] Iti kinaudi a tawen idiaygimnasio, ti ama ni Linnaeus ket bimmisita tapno damagenna dagiti propesor no kasano nga agrangrang-ay ti panagad-adalna; iti dismayana, kaaduan kadagiti propesor ket nangibagbaga nga isunto ket saan nga agbalin a maysa nga eskolar. Ni Rothman ket saan a namatmati ti daytoy, a nangisingsingasing a ni Linnaeus ket adda masakbayanna iti medisina. Ti doktor ket nangidaton nga agnaed ni Linnaeus iti pamiliana idiay Växjö ken maisurona iti pisiolohia ken botanika. Ni Nils ket inawatna daytoy a daton.[20][21]
Dagiti pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ni Carl Linnaeus ket naipasngay idi 1707, 13 Mayo (Sueko nga Estilo) wenno 23 Mayo segun ti moderno a kalendario. Segun ti Huliano a kalendario isu ket naipasngay idi 12 Mayo. (Blunt 2004, p. 12)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Blunt (2004), p. 171.
- ^ a b "Ania kadi dagiti inbagbaga ti tattao a maipanggep kenni Linnaeus". Linné on line. Unibersidad ti Uppsala. Naala idi 3 Oktubre 2011.
- ^ "Pimmusay ni Linnaeus". Linné on line. Unibersidad ti Uppsala. Naala idi 3 Oktubre2011.
- ^ Broberg (2006), p. 7.
- ^ "Linnaeus, Carl (1707–1778)". Dagiti salaysay ti mannurat. Internasional a Pagsurotan ti Nagnagan ti Mula. Naala idi 1 Oktubre 2011. Kadagiti naduduog a pablaak ket sagpaminsanda a nangipangyababa iti "Linn." ket mabirukan iti (kas pagarigan: Cheeseman, T.F. (1906) - Manual ti Flora ti Baro a Selanda.
- ^ Stearn (1959), p. 4.
- ^ a b Blunt (2004), p. 12.
- ^ a b Blunt (2004), p. 13.
- ^ Stöver (1974), p. 8.
- ^ Broberg (2006), p. 10.
- ^ Quammen (2007), p. 1.
- ^ Blunt (2004), p. 15.
- ^ Blunt (2004), pp. 15–16.
- ^ Stöver (1974), p. 5.
- ^ Blunt (2004), p. 16.
- ^ Stöver (1974), pp. 5–6.
- ^ Carl von Linnés betydelse såsom naturforskare och läkare : skildringar utgifna af Kungl. Vetenskapsakademien i anledning af tvåhundraårsdagen af Linnés födelse|http://runeberg.org/linne200ar/linnebotan/0007.html
- ^ Stöver (1974), p. 6.
- ^ Blunt (2004), pp. 16–17.
- ^ Blunt (2004), pp. 17–18.
- ^ Stöver (1974), pp. 8–11.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Carolus Linnaeus idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Carolus Linnaeus idiay Wikisource


text:
Gubat
Ti gubat ket maysa a naurnos ken kankanayon a napaut a suppiat nga inar-aramid babaen ti estado ken/wenno dagiti awan estado nga agtigtignay. Daytoy ket nailaslasin babaen ti nakaro a ranggas, sosial a panagsinga, panagsagsagaba ti tao, ken panagdadel ti ekonomia.[1][2] Ti gubat ket nasken a maawatan a kas maysa a pudno, naikaskaso ken nawatiwat a naarmasan a suppiat a baetan dagiti pilitikal a komunidad, ken isunga naipalpalawag a kas maysa aporma iti politikal a ranggas wenno panangibaetan.[1][3] Dagiti agasmang a pamay-an nga inus-usar babaen dagiti grupo tapno makapanda a makigubat ket nakunkuna a pannakigubatan. Ti kaawan ti gubat ket kadawyan a nakunknuna iti kappia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Tinawtawid a Diksionario ti Amrikano: Gubat". Thefreedictionary.com. Naala idi 2011-01-24.
- ^ "Diksionario ti Merriam Webster: Gubat". Merriam-Webster. 13 Agosto 2010. Naala idi 2011-01-24.
- ^ "Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford".
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Angelo Codevilla ken ni Paul Seabury, GUbat: Dagiti Gibus ken Pamay-an (Potomac Books, Napabaro a maikadua nga edision babaen ni Angelo Codevilla, 2006) ISBN-X
- Angelo M. Codevilla, Awan Balligi, Awan Kappia (Rowman ken ni Littlefield, 2005) ISBN
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Gubat idiay Wikimedia Commons
- Dagiti midia a mainaig ti Pannakigubatan idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Gubat idiay Wikiquote
- Dagiti banag iti Gandat ti Gubat
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford


text:
Programa ti Global a Bulkanismo
Ti Programa ti Global a Bulkanismo (GVP) ti Instituto ti Smithsoniano ken dokumentuanna dagiti bulkan ti Daga ken dagiti pakasaritaan ti panagbettakda kadagiti naudi a 10,000 a tawtawen. Ti GVP ket ireportana dagiti agdama a panagbettak manipud ti sangalubongan ken mangtaripato pay ti repositorio dagiti datos a batayan dagiti aktibo a bulkan ken dagiti panagbettakda. Iti daytoy a waya, maipresenta ti global a kontesto para iti aktibo a bulkanismo ti planeta. Ti panagreporta ti Smithsoniano iti agdama nga aktibidad ti bulkan ket nagrugin manipud idi 1968, iti Sentro para iti Nabiit ti Biag a Penomena (CSLP). Ti GVP ket ibalbalayan iti Departamento dagiti Siensia ti Mineral, paset ti Nailian a Museo ti Masna a Pakasaritaan, ti National Mall idiay Washington, D.C.
Idi las-ud ti nasapa a rugi ti panagbettak, ti GVP ket agtignay a kas ti pagalaan dagiti reporta, datos, ken dagiti ladawan a naur-urnos manipud ti global a network dagiti kontributor. Ti nasapa a iyuumay dagiti pakaammo ket naimatonan tapno ti husto a tattao ket mapaammuan ken makatulong a mangurnos ti di nalawag ken dagiti makasuppiat nga aspeto a kadawyan a mapasamak iti las-ud dagiti nasapa nga al-aldaw ti panagbettak.
Ti Linawas a Reporta ti Aktibidad ti Bulkan ket pagtitinnulongan a gandat a nagbaetan ti Programa ti Global a Bulkanismo ti Smithsoniano ken ti Programa dagiti Peggad ti Bulkan ti Heolohiko a Panagsukisok ti Estados Unidos. Dagiti pakdaar ti aktibidad ti bulkan ket preliminario ken maipablaak iti website ti Reporta ken suheto a mabaliwan gaputa kaaduan pay a maad-adal dagiti pasamak. Dagiti naisalaysay a reporta dagiti nadumaduma a bulkan ket binulan a maipablaak iti Bulletin ti Network ti Global a Bulkanismo.[1]
Ti GVP ket dokumentuanna pay dagiti naudi a 10,000 a tawtawen ti bulkanismo ti Daga. Ti naipakasaritaan nga aktibidad ket makatulong kadagiti perpektibo kadagiti masakbayan a pasamak ken kadagiti aktibidad ti bulkan. Dagiti datos a batayan ti bulkan ken panagbettak ti GVP' ket mangbukel ti pundasion para kadagiti amin nga estadistikal nga insasao a maipanggep kadagiti lokasion, pannakasansan, ken ti kapigsa dagiti panagbettak ti bulkan iti Daga iti las-ud ti naudi a 10,000 a tawtawen. Dagiti dua nga edision ti Bulbulkan ti Lubong (Simkin et al., 1981; ken ni Simkin ken ni Siebert, 1994) ket naipablaak a naibatay iti datos ti GVP ken dagiti interpretasion.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Programa ti Global a Bulkanismo, Nailian a Museo ti Masna a Pakasaritaan". Naala idi 3 Enero 2014.
- ^ Bulbulkan ti Lubong,(Simkin et al., 1981); (Simkin ken ni Siebert, 1994); Programa ti Global a Bulkanismo.


text:
Daras a timmakder ni Nana Merced idi dumanon kenkuana iti sala a pagbuybuyaanna iti paboritona a teleserye ti angot ti makmaksetan nga innapuy. Iti pannakatikawna tapno salbarenna ti agtultuloy a panakaksetna, naiggamanna ti pabitin ti kaldero nga asero nga awan ti rigis a pangiyaonna koma manipud iti dalikan. Naglinamma iti dakulapna ti uges ti kudil a nakesset.
Pinuyotanna ti nasinit tapno maalay-ayan ti ut-ot sana ginaw-atna ti pamunas ket binarabadanna daytoy. Inbalikkuagna ti tangep ti kaldero ket simmabat iti agongna ti angot ti ngumisiten nga innapuoy. Pabpabasolenna ni Tata Carias nga itay pay bigat a pimmanaw tapno agpabaaw iti pudot ti ulona kalpasan iti inda panagsubang gapu laeng iti bassit a banag.
Ket iti panagpanpanunotna no kasanona nga ray-awen ti bagbagina, naimasanna ti nagbuya ket nalipatanna ti lutlutuenna nga innapuy nga itay pay koma a nalinay. Sigurado a madegdeganto manen ti ririda ken lakayna. Amangan ti bassit a rissik ket agbalin a gil-ayab.
Kinitana ti innapuy, nangala iti bandehado sana inlasin ti mabalinna pay a masalbar. Nangrim-it iti bawang. Pimmanaw ni Tata Carias itay a di nammigat. Daytoyton ti pangrabianna.
Isunton ti agpakumbaba ken lakayna.


text:
Joseph Fourier
Ni Jean Baptiste Joseph Fourier (21 Marso 1768 – 16 Mayo 1830) ket maysa idi a Pranses a matematiko ken pisiko a kalatakan a naamammoan para iti panangrugi ti panagsukisok ti Fourier a serie ken dagiti panakaipakatda aginggan akadagiti parikut ti panagiyakar ti pudot ken dagiti panagpigerger. Ti Fourier a panagbalbaliw ken ti Linteg ni Fourier ket nainaganan akas pammadayaw kaniana. Ni Fourier ket sapasap paya naipammadayawan para iti panakaduktal ti epekto ti inbernadero.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cowie, J. (2007). Panagbaliw ti Klima: Biolohiko ken Dagiti Aspeto ti Tao. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 3. ISBN 978-0-521-69619-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Immuna a testo manipud ti publiko aturay ti Rouse a Pakasaritaan ti Matematika
- Fourier, Joseph. (1822). Theorie Analytique de la Chaleur. Firmin Didot (naipablaak manen babaen ti Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2009; ISBN 978-1-108-00180-9)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Joseph Fourier idiay Wikiquote
- [http://fourier1824.geologist-1011.mobi Fourier, J. B. J., 1824, Remarques Générales Sur Les Températures Du Globe Terrestre Et Des Espaces


text:
Wikipedia:Dagiti biograpia ti sibibiag a tattao
Dagiti agur-urnos ket nasken nga agan-annadda no agikabkabil kadagiti pakaaamo a maipanggep ti sibibiag a tattao kadagiti aniaman a panid ti Wikipedia.[1]Dagiti kastoy banag ket makasapul ti nangato a degrado ti panagrikna, ken nasken a nainget a maitunos kadagiti amin a maipakat a linteg, ti daytoy nga annuroten, ken dagiti tallo a bugas nga annuroten ti linaon ti Wikipedia:
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti maysa a tao ket maipagarup a sibibiag malaksid no adda ti rason a sabali a pakamatian. Daytoy nga annuroten ket saan a maipakat kadagiti tao a nairangarangen a natay iti lumangan.


text:
Davao Oriental
Ti Davao Oriental ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti Rehion ti Davao iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Mati. Kabeddengna dagiti probinsia ti Tanap ti Compostela iti laud, ken Agusan del Sur ken Surigao del Sur iti amianan.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Davao Oriental iti 10 nga ili ken maysa a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Davao (Ingles) naala idi 2 Hunio 2013


text:
Naval, Biliran
Ti Naval ket maysa a maika-2 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Biliran iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Naval ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.[2]
- Agpangi
- Anislagan
- Atipolo
- Calumpang
- Capiñahan
- Caraycaray
- Catmon
- Haguikhikan
- Padre Inocentes Garcia (Pob.)
- Libertad
- Lico
- Lucsoon
- Mabini
- San Pablo
- Santo Niño
- Santissimo Rosario (Smo. Rosario) (Pob.)
- Talustusan
- Villa Caneja
- Villa Consuelo
- Borac
- Cabungaan
- Imelda
- Larrazabal
- Libtong
- Padre Sergio Eamiguel
- Sabang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Biliran". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Biliran". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pagsasao nga Akin-baba a Sorabo
Ti Akin-baba a Sorabo (Dolnoserbski) ket Eslabo a minoridad a pagsasao nga insasao idiay akin-daya nga Alemania idiay naipakasaritaan a probinsia ti Akin-baba a Lusatia, nga itan ket paset ti Brandenburg. Daytoy ket maysa kadagiti dua a literario a sasao a Sorabo, ti sabali pay ket ti Akin-ngato a Sorabo.
Ti Akin-baba a Sorabo ket naisasao idiay ken dagiti lawlaw ti siudad ti Cottbus idiay Brandenburg. Dagiti senial iti daytoy a rehion ket kadawyan a naosurat kadagiti dua a pagsasao, ken ti Cottbus ket adda iti Himnasio a ti pagsasao a panagadal idiay ket Akin-baba a Sorabo. Daytoy ket nakaro a naisagmak a pagsasao. Kaaduan kadagiti patneng nga agsasao ket dagiti lallakay a kaputotan ita nga aldaw.
Dagiti linaon
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Akin-baba a Sorabo iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Dagit isilpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- (Aleman) (Akin-baba a Sorabo) Programa ti radio ti Dolnoserbski (RealAudio)
- Listaan ti bokabulario ti Akin-baba a Sorabo
Dagiti diksionario[urnosen | urnosen ti taudan]
Alenam–Akin-baba a Sorabo[urnosen | urnosen ti taudan]
- (Aleman) (Akin-baba a Sorabo) iti dolnoserbski.de
- (Aleman) (Akin-baba a Sorabo) iti Korpus GENIE
Lower Sorbian–German[urnosen | urnosen ti taudan]
- (Aleman) (Akin-baba a Sorabo) iti dolnoserbski.de
- (Aleman) (Akin-baba a Sorabo) Lexikalische Übungen


text:
Kanton iti Hinebra
Ti Republikan ken Kanton iti Hinebra (Pranses: République et Canton de Genève; Arpita: Rèpublica et Canton de Geneva; Aleman: Republik und Kanton Genf; Italiano: Repubblica e Canton Ginevra; Romansh: Republica e Chantun Genevra) ket isu ti agsasao iti Pranses nga akin-laud unay a Dagiti kanton iti Suisakanton wenno estado ti Suisa, a gangani amin a bangirna a napalikmutan babaen ti Pransia. A kas dagiti sabsabali a Suiso a kanton (a kas ti Ticino, Neuchâtel, ken Jura), daytoy a kanton ket makunkuna a kas maysa a republika iti kaunegan ti Suiso a Konpederasion.
Ti kanto iti Hinebra ket mabirukan idiay abagatn a laud a suli ti Suisa; ken daytoy ket naipanumotan a maysa kadagiti kosmopilitano unay a luglugar ti daytoy a pagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Dagiti estadistika ti Kanton iti Hinebra, MS Excel a dokumento – Population résidante du canton de Genève, selon l'origine et le sexe, par commune, en novembre 2011 (Pranses) Naala idi 10 Disiembre 2011
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Hinebra idiay Wikimedia Commons


text:
Tulong:Pakabuklan ti inurnos
Pakabuklan ti inurnos (Ipalawagmo bassit dagiti binaliwam)
☐ Daytoy ket bassit a panag-urnos ☑ Bantayan daytoy a panid
Babaen ti panagidulin kadagiti sinuksukatan, umannurotka kadagiti Termino ti Panag-usar, ken umannurotka a saan a mangiwaswas a mangibbet kadagiti kontribusionmo babaen ti CC-BY-SA 3.0 a Lisensia ken ti GFDL.
Umannurotka a ti maysa a silpo wenno URL ket umanayen a pammadayaw babaen ti lisensia ti Creative Commons.
Idulin ti panid Ipakita ti ipadas Ipakita dagiti sinukatan Ukasen
Ti pakabuklan ti inurnos ket ti ababa a panangipalawag ti maysa nga inurnos iti panid ti Wikipedia. No urnosem ti maysa a panid, adda bassit a pagikabilan ti testo a namarkaan iti Pakabuklan ti inurnos a mabirukan iti baba ti nangruna a kahon ti pagurnosan ken iti ngato ti buton ti Idulin ti panid. Dagiti pakabuklan ti panag-urnos ket maiparang kadagiti listaan dagiti binalbaliwan (kasla kadagiti pakasaritaan ti panid ken listaan ti bambantayan), ken iti ngato dagiti panid ti dip.
Nasayaat a panagsanay ti mangpunno ti pagikabilan ti pakabuklan ti panag-urnos, wenno agnayon kasla iti kaso ti panag-urnos ti paset, tapno daytoy ket makatulong kadagiti sabali nga agar-aramat a makaawat ti inaramidmo a panag-urnos. Tapno maliklikan ti aksident a panagpanaw iti blanko pakabuklan ti inur-nos, mabalinmo a pilien ti "Pakaammuannak no sumrek ti blanko a pakabuklan ti panag-urnos" iti etiketa ti Ur-urnosen iti bukodmo a kakaykayatan ti agar-aramat, no nakapartuatkan iti pakabilangan.


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti
Main Page
)
Ti
ket maysa a pederal a repúblika nga ti opisial a nagan ket ti Suisa Konpederasion a Suiso ken buklen dagiti 26 kantón. Ti Berna ti kapitoliona daytoy. Masarakan daytoy a pagilian idiay Laud nga Europa ket kabangibang daytoy ti Alemania iti amianan, ti Pransia iti laud, ti Italia iti abagatan, ken ti Austria ken ti Listenstain iti daya.
Palawlawan ti daga ti pagilian a Suisa. Maibingay ti heograpía daytoy iti
Alpes, iti Banák ti Suisa ken iti Jura ket 41,285 km2 ti kalawa daytoy. Kaaduan iti 7.9 a riwriw a populasión ti Suisa ket agnaed iti Banák ket ditoy a masarakan dagiti kadaklan a siudad, idinto a buklen ti Alpes ti kalawaan a paset ti teritorio daytoy. Dagiti kadakkelan a siudad ken sentro ti ekonomíana ket ti Zúrich ken Hinebra.
Napaut ti pakasaritaan ti neutralidad ti Suisa ket saan pay a
nakigubat daytoy iti tukad internasional sipud idi 1815 ken nagkameng laeng daytoy iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 2002. Iti laksid dayta, adda aktibo a panggannaet a polisía daytoy ket masansan a makipaset kadagiti panagpakappia iti agduduma a paset ti lubong. Ti Suisa ti nagtaudan ti Nalabaga a Krus ket naibatay daytoy ti adu nga organisasión internasional pakaramanan ti maikadua a kadaklan nga opisina ti Sikakaysa a Papagilian. Maysa daytoy kadagiti nagipasdek a kameng ti Asosiasión ti Nawaya a Komersio ti Europa ken paset pay ti Purok Schengen. Iti laksid dayta, saan daytoy a kameng ti Kappon ti Europa wenno ti Purok nga Ekonómiko ti Europa.
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
... a ti
tukak (nailadawan) ket adda dagiti agarup a 4,800 a nairehistro a sebbangan a pakaibilangan dagiti sumurok a 85% iti sibibiag a sebbangan ti ampibia? ... a ti
ket isu ti kaaduan a naimulmula nga apit ti bukbukel iti mais Kaamerikaan ken adda dagiti 332 a riwriw a metriko tonelada a tinawen a tinaltalon idiay Estados Unidos? ... a ti
ket naiklase idi kadagiti Arkea bakteria a kas dagiti prokariote (wenno Pagarian ti Monera) ken nanaganan dagitoy iti arkeabakteria? ... a ni
ket kankanayon a tinawtawagan nga isu ti "Ama ti Simponia" ken "Ama ti Kuerdas a Kuarteto"? Joseph Haydn ... a ti
ket adda dagiti sumurok a 4,900 a kita ken sumurok a 4,660 kadagitoy ket napasingkedan babaen ti Sangalubongan a Gunglo ti Mineral? mineral
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina- Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokáno ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
Agdadamoka kadi? Surotem ti
pakabuklan ti Ilokano Wikipedia. Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti
pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo. Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre,
iwanwandaka ngarud. Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid?
Ipadigom ti kinalaingmo ditoy Ay, nagalas met!
Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin. For non-Ilokano speakers please visit the
local embassy or request help here.
Ti Wikipedia ket ibalbalayan ti
Pundasion ti Wikimedia, ti maysa a di aggan-ganansia nga organisasion a mangibalbalay kadagiti nadumaduma a gandat:
Commons Nawaya a pagidulinan ti midia


text:
Apuy
Ti apuy (sabali a panangiletra - apoy), uram , wenno puor ket isu ti napardas nga oksidasion iti materiales iti proseso ti eksotermiko a kimiko iti kombustion, a mangibbet ti pudot, lawag, ken dagiti nadumadumapay a produkto ti reaksion .[1] Ti pay nabunbuntog a proseso ti oksidasion a kas ti panaglati wenno panagkalpa ket saana nairaman iti daytoy a pannakailawlawag.
Ti gil-ayab ket isu ti makitkita a paset ti apuy. No napudoten, dagiti alingasaw ket mabalin a maionisado tapno mangpataud ti plasma.[2] Depende kadagiti sustansia a mapuoran, ken dagiti amiaman a saana kinapuro iti ruar, ti maris ken ti intensidad ti apuy ken gil-ayab ken sabalinto.
Ti apuy iti sapasap a kaaduan a pormana ket mabalin a pagbanagan iti makadadael nga uram, nga adda ti pannakabalinna a mangpataud kadagiti pisikal a dadael babaen ti panagpuor. Ti uram ket maysa a nangruna a proseso a makaaring kadagiti sistema ti ekolohia iti ballasiw ti sangalubongan. Dagiti nasayaat a pakaaringan ti uram ket mairaman ti panagpasayaat kadagiti panagtubo ken panagtaripato kadagiti nadumaduma a sistema ti ekolohia. Ti apuy ket inus-usar idin ti tattao para iti panagluto, panagpataod ti pudot, panagsenial, ken dagiti panggep ti panagiduron. Dagiti saan a nasayaat a pakaaringan ti uram ket mairaman ti pannkarugit ti danum, nurunor ti daga, panagrugit ti tangatang ken peggad iti biag ken tagikua.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Glossary of Wildland Fire Terminology. National Wildfire Coordinating Group. Nobiembre 2009. Naala idi 2008-12-18.
- ^ Helmenstine, Anne Marie. "Ania kadi ti Kasasaad ti Banag iti Apuy wenno Gil-ayab? Daytoy kadi ket Likido, Natangken, wenno Alingasaw?". About.com. Naala idi 2009-01-21.
- ^ Lentile, et al., 319
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Apuy idiay Wikimedia Commons


text:
Maddela, Quirino
Ti Maddela ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quirino iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Maddela ket nabingbingay a politikal iti 32 a barbaranggay.[2]
- Abbag
- Balligui
- Divisoria Sur (Bisangal)
- Buenavista
- Cabaruan
- Cabua-an
- Cofcaville
- Diduyon
- Dipintin
- Divisoria Norte
- Dumabato Norte
- Dumabato Sur
- Lusod
- Manglad
- Pedlisan
- Poblacion Norte
- San Bernabe
- San Dionisio I
- San Martin
- San Pedro
- San Salvador
- Santo Niño
- Santo Tomas
- Villa Gracia
- Villa Hermosa Sur
- Villa Hermosa Norte
- Ysmael
- Villa Agullana
- Poblacion Sur
- Villa Jose V Ylanan
- Jose Ancheta
- Santa Maria
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quirino". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Quirino". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Prepektura ti Kyoto
Ti Prepektura ti Kyoto (京都府 Kyōto-fu?) ket maysa a prepektura iti Hapón a mabirukan idiay rehion ti Kansai idiay isla iti Honshu.[1] Ti kapitoliona ket ti siudad iti Kyoto.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyoto-fu" iti Ensiklopedia ti Hapón , p. 587 idiay Liblibro ti Google; "Kansai" iti Ensiklopedia ti Hapón , p. 477 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Kyoto" iti Ensiklopedia ti Hapón , pp. 565-587 idiay Liblibro ti Google.


text:
Magdalena, Laguna
Ti Magdalena ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Magdalena ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Alipit
- Malaking Ambling
- Munting Ambling
- Baanan
- Balanac
- Bucal
- Buenavista
- Bungkol
- Buo
- Burlungan
- Cigaras
- Ibabang Atingay
- Ibabang Butnong
- Ilayang Atingay
- Ilayang Butnong
- Ilog
- Malinao
- Maravilla
- Poblacion
- Sabang
- Salasad
- Tanawan
- Tipunan
- Halayhayin
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Termodinamika
Ti termodinamika ket sanga ti masna a siensia a maipanggep iti pudot ken temperatura ken ti pannakaikabagianda iti enerhia ken obra. Daytoy ket mangipalawag kadagiti karuay ti makroskopiko, a kas ti akin-uneg nga enerhia, entropia, ken presion, a sangkapaset a mangipalawag ti bagi ti banag wenno radiasion. Mangibagbaga daytoy a ti panagkukua kadagiti a karuay ket suheto dagiti kadawyan a lapped, a sapasap kadagiti amin a materiales, ken saan a dagiti peluliar a tagikua dagiti pekuliar a materiales. Dagitoy a kadawyan a lapped ket maiyebkas kadagiti uppat a linteg ti termodinamika. Ti termodinamika ket mangipalawag ti kaaduan a panagkukua iti bagi, saan a dagiti mikroskopiko a panagkukua dagiti adu a bilang dagiti mikroskopiko a kosntituentena, a kas dagiti molekula. Dagiti lintegna ket naipalpalawag babaen ti estatistikal a mekanika, iti termino dagiti mikroskopiko a konstituente.
Ti termodinamika ket maipakat kadaiti adu a karuay dagiti topiko iti siensia ken inhenieria.
Iti naipakasaritaan, ti termodinamika ket napadur-as manipud iti essem a mangpaadu ti kasayaat ti termodinamika ken ti maiparuar a bileg kadagiti nasapa a pison a makina, ken naipangpangruna babaen ti obra ti Pranses a pisiko a ni Nicolas Léonard Sadi Carnot (1824) a namatmati a ti kasayaat dagiti pudot a makina ket isu ti tulbek a makatulong iti Pransia a mangabak iti Napoleoniko a Gubgubat.[1] Ti Irlandes a naipasngay a Briton a pisiko a ni Apo Kelvin ket isu idi ti immuna a nangannurot ti husto a panangipalawag ti termodinamika idi 1854:[2]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Goldstein, Martin, and Inge F. (1993). The Refrigerator and the Universe. Harvard University Press. ISBN 0-674-75325-9. OCLC 32826343. Ti nanoteknikal a pangyuna, nasayaat iti naipakasaritaan ken dagiti pannakaipatarus a banag.
- Kazakov, Andrei (July–August 2008). "Web Thermo Tables – ti maysa nga online a bersion Dagiti Tabla ti Termodinaka ti TRC". Warnakan ti Panagsukisok dagiti Nailian nga Instituto dagiti Pagalagadan ken Teknolohia 113 (4): 209–220.
Dagiti sumaganad a titulo ket ad-adu a teknikal:
- Cengel, Yunus A., & Boles, Michael A. (2002). Thermodynamics – an Engineering Approach. McGraw Hill. ISBN 0-07-238332-1. OCLC 45791449 52263994 57548906.
- Fermi, E. (1956). Thermodynamics, Dover, New York.
- Kittel, Charles & Kroemer, Herbert (1980). Thermal Physics. W. H. Freeman Company. ISBN 0-7167-1088-9. OCLC 32932988 48236639 5171399.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Clausius, Rudolf (1850). On the Motive Power of Heat, and on the Laws which can be deduced from it for the Theory of Heat. Poggendorff's Annalen der Physik, LXXIX (Dover Reprint). ISBN 0-486-59065-8.
- ^ Sir William Thomson, LL.D. D.C.L., F.R.S. (1882). Mathematical and Physical Papers 1. Londres, Cambridge: C.J. Clay, M.A. & Son, Cambridge University Press. p. 232.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagit iwebsite ti Datos ti Termodinamika ken Panagkarkulo ti Tagikua
- Termodinamika iti OpenCourseWare
- Termodinamika iti ScienceWorld
- Biokimiko a Termodinamika
- Inhenniera a Termodinamika – Ti Grapikal nga Arngian


text:
Benigno Aquino III
Ni Benigno Simeon Cojuangco Aquino III[1][2] (pannakabalikas [bɛˈniɡno aˈkino] iti kaaduan a pagsasao iti Pilipinas, (naipasngay Pebrero 8, 1960), ken naamammuan pay a kas ni Noynoy Aquino wenno PNoy, ket maysa a Pilipino a politiko nga isu ti Maika-15 ken agdama a Presidente iti Pilipinas manipud idi Hunio 2010.[3][4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Senator Benigno S. Aquino III". Senado iti Pilipinas.
- ^ "Panagtawag ti Presidente iti Pilipinas – Benigno S. Aquino III".
- ^ "Ni Aquino ket nagiari ti hustisia a kas Presidente iti Pilipinas – Yahoo! News". 2010-06-09. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2010-06-15.
- ^ "Gibus a balota ti Kongreso". INQUIRER.net. 2010-06-08. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2010-08-22.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Benigno Aquino III idiay Wikimedia Commons
- Noynoy Aquino Website


text:
Pagorasan
Ti pagorasan ket maysa nga instrumento a mangipakita, mangaywan, ken mangitunos ti oras. Ti balikas iti Inggles a clock ket naala manipud ti (babaen ti Olandes, Akin-amianan a Pranses, ken Mediebal a Latin) manipud kadagiti Keltiko words clagan ken clocca a ti kaibuksilanna ket "kampana". Ti naulimek nga instrumento kas iti maysa nga awan iti mekanismo ket tradisional a tinawtawagan ti relo.[1] Iti sapasap a panag-usar ita nga aldaw ti "pagorasan" ket mangibagbaga iti aniaman a ramit para iti panagrukod ken panangipakita ti oras. Dagiti relo ken dagiti dadduma pay a pagorasan ket mabalin nga awiten ti maysa a tao ket kankanayon a nailaslasin manipud kadagiti pagorasan.[2]
Ti pagorasan ket maysa kadagiti kadduogan nga inbention ti tao, a mangkapnek ti pannkasapul ti panagrukod kadagiti pagbaetan iti oras a basbasit ngem ti masna a paspaset: ti aldaw; ti lunar a bulan; ken ti tawen. Dagiti ramit nga agtigtignay kadagiti nadumaduma a pisikal a proseso ket naus-usaren manipud kadagiti napalabas a milenio, a nagtaudan kadagiit pagorasan tatta nga aldaw.
Ti panagadal ti panangaywan ti oras ken makunkuna a kas ti horolohia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ ktaen ti Baillie et al., p. 307; Palmer, p. 19; Zea & Cheney, p. 172
- ^ "Cambridge Advanced Learner's Dictionary". Naala idi 2009-09-16. "ti ramid a panagrukod ken mangipakita ti oras, a kadawyan a mabirukan iti wenno iti maysa a pasedek ken saan nga inkawkawes ti maysa a tao"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baillie, G.H., O. Clutton, & C.A. Ilbert. Dagiti Duog a Pagorasan ti Britten ken dagiti Relos ken dagiti Nagpartuat Kaniada (Maika-7 nga ed.). Bonanza Books (1956).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti pagorasan idiay Wikimedia Commons


text:
Mapandan, Pangasinan
Ti Mapandan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mapandan ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Amanoaoac
- Apaya
- Aserda
- Baloling
- Coral
- Golden
- Jimenez
- Lambayan
- Luyan (Luyan South)
- Nilombot
- Pias
- Poblacion
- Primicias
- Santa Maria
- Torres
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Plantilia:Paglaonan a kategoria
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ikkan dagiti kategoria iti
{{Paglaonan a kategoria}} tapno ipakaammo kadagiti agur-urnos a dagitoy ket nasken nga aglaon laeng kadagiti subkategoria.
Dagiti kategoria ket mainayonto idiay Kategoria:Dagiti paglaonan a kategoria. No ti plantilia ket mailak-am iti panid iti ruat ti nagan a lugar ti kategoria, ti panid ket saanto a mainayon idiay Kategoria:Dagiti paglaonan a kategoria.
Saan a usaren a panagisukat daytoy a plantilia.
Dagiti kategoria a paset ti administrasion ti Wikipedia ket embes a maikkan iti
{{Kategoria ti Wikipedia}}.


text:
Kimiko a simbolo
Ti kimiko (wenno atomiko) a simbolo ket maysa a 1- wenno 2-letra nga sangalubongan a nagtitinnulagan a kodigo para iti maysa a kimiko nga elemento, a kadawyan a naala manipud ti nagan ti elemento, a kadawyan daytoy iti Latin.
Ti umuna a letra laeng ti dakkel a letra. Kas pagarigan, ti "He" ket isu ti simbolo pra iti helium (Inggles a nagan, di-amammo idi panawen ti taga-ugma a Romano), ti "Pb" para iti buli (plumbum iti Latin), "W" wenno tungsteno (wolfram iti Aleman, di-amammo idi panawen ti Romano). Dagiti temporario a simbolo a naidutokan kadagiti baro wenno di pay nasintetisado nga elemento ket agus-usar ti 3-letra a simbolo a naibatay kadagiti bukodda nga atomiko a numero. Kas pagarugan, "Uno" ket isu idi ti temporario a simbolo par a iti Hassio nga addaan daytoy ti temporario a nagan iti Unniloctium.
Dagiti kimiko a simbolo ket mabalin mabalin pay a mabaliwan babaen ti panag-usar kadagiti subindise ken superindises tapno maitudingan ti naisangayan nga isotopo iti maysa nga atomo. Ti panakainayon pay, dagiti superindises ket mabalin pay a mausar tapno maitudo ti ionisasion wenno oksidasion a kasasaad iti maysa nga elemento.
Dagiti naikapet a subindise wenno superindises a mangitudo ti maysa a nukleotido wenno molekula ket adda kadagiti sumaganad a kayatna a saoen ken dagiti puesto:
- Ti nukleon a numero (masa a numero) ket maipakita iti kanigid a puesto ti superindises (a kas iti, 14N)
- Ti proton a numero (atomiko a numero) ket mabalin a maitudo iti kanigid a puesto ti subindise (a kas iti, 64Gd)
- No nasken, ti maysa a kasasaad iti ionisasion wenno maysa a natignay a kasasaad ket mabalin a maitudo iti kanawan a puesto ti superindises (a kas iti, kasasaad iti ionisasion Ca2+). Iti astronomia, di-ionisado nga atomiko a hidroheno ket kadawyana naamammoan a kas ti "HI", ken ti na-ionisao a hidroheno ket kas ti "HII".[1]
- Dagiti numero ti atomo iti maysa nga elemento iti maysa a molekula wenno kimiko a kompuesto ket maiparang iti kanawan a puesto ti subindise (a kas iti, N2 wenno Fe2O3)
- Ti maysa a radikal ket maitudo babaen ti maysa a tudekiti kanawan a bakrang (a kas iti, Cl· para iti maysa a klorido a radisal)
Iti Insík ti tunggal maysa a kimiko nga elemento ket addaan ti ideograma, a kadawyan a naaramid para iti daytoy a banag, a kas iti bukodna a simbolo (kitaen ti Dagiti Insik a karakter para iti kimiko nga elemento).
Para kadagiti kompleto a listaan dagiti kimiko nga elemento ken dagiti bukodda a simbolo, kitaen ti:
- Listaan dagiti elemento babaen ti simbolo
- Listaan dagiti elemento babaen ti nagan
- Listaan dagiti elemento babaen ti numero
- Periodiko a lamisaaan dagiti elemento


text:
Kappuros ken kababaraan a damdamag manipud iti sentro ti komersio iti Estado ti Hawaii--Honolulu, iti Oahu, karaman dagiti kabangibang nga isla kas iti Kauai, Molokai, Lanai, Maui ken Big Island [Hawaii].
May 11, 2009
Observer Editor, inawatna ti "Outstanding Award"
HONOLULU, Oahu--Inawat ni Dr. Aurelio Solver Agcaoili, Fil-Am Observer Editor, ti Outstanding Achiever Award iti benneg ti Arte, Kultura ken Literatura. Ni Agcaoili ti maysa kadagiti siam a napili nga outstanding graduates ti Divine Word College of Laoag [DWCL] iti kalkalpas a 2009 International Grand Reunion.
Dagiti dadduma a nabigbig ken napadayawan isuda: Byrne Munoz [BSE, 1970] para iti benneg ti Media, Broadcasting and Communication; ni Dr. Evelyn L. Pascua [BSE, 1972] para iti Edukasion; ni Esther B. Pascual [BSEEd, 1967] para iti Healthcare and Caregiving; ni Domingo R. Pascual [BSC, 1972] para iti Real Estate, Investment and Mortgage; ni Jesse P. Pascual [BSC, 1966] para iti Serbisio ti Komunidad; ni Thorn V. Pascual [1984] para iti Entreprenuership and Business Management; ni Ernesto Pasion [BSC, 1963] para iti Government and Politics, ken Amado I. Yoro [BSE, 1970] para iti Leadership Development.
Inatendaran dagiti Alumni manipud iti Hawaii, ti Filipinas, ti US Mainland, Canada ken sabsabali pay a lugar ti umuna nga International Reunion ti DWCL a naangay idi Mayo 2, 2009 idiay Hilton Hawaiian Village.
Nalpas ni Agcaoili ti secondary education iti Divine Word High School, ken nabigbig daytoy gapu kadagiti obra maestra a sinuratna iti benneg ti literatura ken creative writing, karaman ditoy ti Ilokano and Amianan Studies. Mabigbig ni Agcaoili a kas trilingual writer iti Ilokano, Ingles ken Tagalog. Adun ti naawatna a pammadayaw, grants ken literary prizes karamanen ditoy ti award-winnning historical novel "Dangadang." Ni Agcaoili met lang ti editor ken nagipatarus iti Ilokano and Amianan Studies, Nakem: Essays on Amianan Knowledge.
Idi Abril 2009, naawat ni Agcaoili ti Pedro Bukaneg Award, maysa a lifetime achievement award iti literatura ken creative writing nga ited ti GUMIL Filipinas, internasional nga organisasion dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken abrod.
Ni Agcaoili ti presidente ti statewide Hawaii Association of Language Teachers [HALT], presidente ti Nakem Conference International, ken Bise Presidente para ti Research and Publications of the Association of Ilokano Writers-Global.
Iti agdama, tumultulong ni Agcaoili para iti Language and Literature Program iti University of Hawai'i- Manoa a kaduana dagiti sumagmamano a kameng ti Maui Filipino Working Groups ken Fil-Am Observer. Ni Agcaoili met lang ti nangirugi iti panakainayon ti Ilokano Plus Program iti Maui Community College.
Ni Ilocos Norte Schools Division Superintendent Dr. Araceli C. Pascual [BSE, 1970] ti nagbalin a kangrunaan a bisita ken nagsarita. Ni Philippine Consul Paul Cortez ti namagsapata kadagiti kabarbaro nga opisiales ti Divine Word College of Laoag Alumni Association [DWCL-AA].
Nabangon ti asosasion idi 1990, ni Amado Yoro ti founding president.***
_____________________________________________________________


text:
Gubat ti Sangagasut a Tawtawen
Ti Gubat ti Sangagasut a Tawtawen ket dagidi serie ti suppiat a nailaban manipud idi 1337 aginggana idi 1453 a nagbaetan ti Inglatera ken Pransia. Daytoy ket nagbanagan ti maysa a dinastiko a suppiat a nangrugi manipud idi ni Guillermo ti Agparparukma a nagbalin nga Ari ti Inglatera bayat a nagtultuloy a Duke ti Normandia. A kas ti duke ti Normandia, dagiti Inggles nga ari adda utangda nga agraem ti Ari ti Pransia ngem kasla dagiti immununa a duke dagitoy ket nagtaginayonna ti adu nga autonomia. Ti riri a panagraem ket maysa idi a seremonia a ti riri nga agup-upa wenno basalo ket nangisalda ti panagraem ken panagparukma kadagiti apona ti riri. Daytoy a panagsanay ket napasardeng idi maikasangapulo ket uppat a siglo idi ni Eduardo III ket napaay a nakaited ti panagraem kenni Philip VI ti Pransia ken ni Philip ket saan a nangtaripatu ti inkarina a panagisubli ti paset ti Guienne nga innala ni CarlosIV. Dagiti dadduma pay a nangruna a banag ket mairaman dagiti nadumaduma a naggigiddiat a panagpadas a panagtengngel ti paglakkuan ti Inggles a lana.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Anglo-Normando a dinastia a nagturay ti Inglatera, manipud ti Normando a Panagrukma ti 1066, ket naipatingga idi babaen ti maysa panakikaduaan a nagbaetan ni Geoffrey ti Anjou ken Roberto ti Gloucester, a ti anak a lalaki ni Geoffrey a ni Enrique ket nagbalin a ti immuna kadagiti Angevino nga ari ti Inglatera idi 1153.[1] Ti Ari ti Inglatera ket dagus a nagturturay kadagiti adadu a teritorio iti kontinente ngem ni ti Ari ti Pransia. Ti panakabalin daytoy a parikut ket dagiti idi duke ti Normandia, dagiti Inggles nga ket nakautangda ti panagraem ti Ari ti Pransia, nupay kasta dagiti duke ket adda isuda kadagiti adu nga autonomia manipud idi maika-11 a sigloken dagiti masakbayan ken saan idia daytoy a parikut iti panagsanay.[2]
Ni Ari Juan ket nakatawid ti adu nga estado manipud kenni Ari Ricardo I. Nupay kasta, ni Philip II ti Pransia ket nakeddeng a nagtignay a nangala ti gundaway ti kinakapsut ni Ari Juan, iti kinalegado ken maipapan ti milisia, ken babaen idi 1204 ket nagballigi iti panagtengngelna kadagiti kaaduan a taga-ugma a teritoria a tagtagikua. Ti simmarsaruno a Gubat ti Bouvines (1214), a mairaman ti Saintonge a Gubat (1242) ken ti kanungpalan ti Gubat ti Santo-Sardos (1324), ket nagpabassit kadagit itinengtengngel ti Inglatera iti kontinente kadagiti bassit a probinsia idiay Gasconia, ken ti kompleto a panakapukaw ti Normandia.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bartlett. Ti Inglatera babaen dagiti Normando ken Angevino nga ari. p. 22
- ^ Bartlett. Ti Inglatera babaen dagiti Normando ken Angevino nga ari. p. 17
- ^ Gormley. Gubat ti Sangagasut a Tawtawen: Pakabuklan Estado nga Unibersidad ti Ohio
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Gubat ti Sangagasut a Tawtawen idiay Wikimedia Commons


text:
Republika ti Tengnga nga Aprika
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Republika ti Tengnga nga Aprika
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960


text:
1849
Ti 1849 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – Ni Zachary Taylor ket nagmadi nga agsapata ti opisina iti aldaw a panaginana (Dominggo). Ti Urbano a sarita ket nagtengtengel a ni David Rice Atchison, Presidente pro tempore ti Senado ti Estados Unidos ket isu idi Presidente de jure para iti maysa nga aldaw.
- Marso 5 – Ni Zachary Taylor, ti maika-12 a Presidente iti Estados Unidos, ket naisapata a kas presidente.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 15 – James K. Polk, maika-11 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1795)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 7 – Edgar Allan Poe, Amerikano a mannurat (naipasngay 1809)
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti 1849 idiay Wikimedia Commons


text:
Kinaagpayso
Ti kinaagpayso ket kankanayon a maus-usar iti kaibuksilan a pannakaibagay iti pudno wenno Kinapudno,[1] wenno kinamatalek iti maysa a kasisigud wenno iti maysa anga alagaden wenno kapanunotan.[1]
Ti kasumbangir ti kinaagpayso ket di kinaagpayso, a no maipada, ket mabalin a makaala timaysa a lohikal,kinapudno, wenno etikal a kaibuksilan. Ti konsepto ti kinaagpayso ket napakisinnaritaan ken naisuppiatan kadagiti nadumaduma a kontesto, a maraman ti pilosopia ken relihion. ADu kadagiti tignay ti tao nga agdepdepende iti daytoy a konsepto, a daytoy ket naipagpagarupan ngem ti suheto iti panakisinnaritaan, a mairaman ti siensia, linteg, ken inaldaw a biag.
Dagiti nadumaduma ateoria ken dagiti panirigan iti kinaagpaysao ket agtultuloy a maisuppiatan babaen dagiti eskolar ken dagiti pilosopo. Ti pagsasao ken dagiti balikas ket dagiti pamay-an nga inus-usar ti tattao a mangibaga ti pakaammo iti tunggal maysa kaniada ken ti pamay-an nga inus-usar a panangkita ti maysa a "kinaagpayso" ket naitermino iti maysa a alagaden ti kinaagpayso. Adda dagiti nagigiddiatan a panagtuton kadagiti kastoy a saludsod no ania ti mangbukel ti kinaagpayso: no ania dagiti kabaelan a banag nga agpayso ken di agpayso dagiti agibagbaga ti kinaagpayso; no kasano ti panangpalawag ken panangilasin ti kinaagpayso; mabalin kadi a mausar dagiti papel a nangipakita ken naala a pannakaammo; ken no ti kinaagpayso ket subhetibo wenno awan kapanggepan, relatibo wenno patingga.
Adu kadagiti relihion ket nangikedkeddengda a nasayaat a panakaaammo iti amin a kinaagpayso a maipanggep kadagiti amin a banag a nangikedkeddeng a gupit iti maysa a nainlangitan wenno subrenatural a parsua.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Merriam-Online a Diksionario ti Webster, kinaagpayso, 2005
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aristoteles, "Dagiti kategoria", Harold P. Cooke (patarus), pp. 1–109 iti Aristoteles, Tomo 1, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1938.
- Aristoteles, Iti Interpretasion", Harold P. Cooke (patarus), pp. 111–179 iti Aristoteles, Tomo 1, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1938.
- Aristoteles, "Dagiti Kasakbayan nga Analitiko]", Hugh Tredennick (patarus.), pp. 181–531 iti Aristoteles, Tomo 1, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1938.
- Aristoteles, "Dagiti Kasakbayan nga Analitiko", Hugh Tredennick (patarus), pp. 181–531 iti Aristoteles, Tomo 1, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1938.
- Aristoteles, "Iti Kararua" (De Anima), W. S. Hett (patarus), pp. 1–203 iti Aristoteles, Tomo 8, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1936.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Kinaagpayso idiay Wikiquote
- Dagiti midia a mainaig ti Kinaagpayso idiay Wikimedia Commons
- Ti Pangyuna ti Kinaagpayso babaen ni Paul Newall, para kadagiti agdadamo.
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford: