text:
Pagsasao nga Arabiko
Ti Arabiko[4] (العَرَبِيةُ al-ʻarabiyyah [alʕaraˈbijja] ( denggen) wenno عربي ,عربى ʻarabī [ˈʕarabiː] ( denggen)) ket ti pagsasao a Klasiko nga Arabiko iti maika-6 a siglo ken dagiti moderno a simmaruno malaksid ti Maltes. Ti Arabiko ket naisasao kadagiti nalawa nga arko a gumay-at iti tengnga a Daya, Amianan nga Aprika, ken ti Sara ti Aprika. Ti Arabiko ket tagikua ti pamilia ti Apro-Asiatiko.
Ti literario a pagsasao a tinawtawagan ti Moderno a Pagalagadan nga Arabiko wenno Literario nga Arabiko, ket ti laeng opisial a porma ti Arabiko. Daytoy ket naus-usar kadagiti kaaduan a naisurat a dokumento ken kas pay dagiti pagsasao dagiti pormal nga okasion, kas dagiti lektura ken dagiti panangiwaragawag iti damdamag. Ti Morokano nga Arabiko ket opisial idi diiay Morocco iti napaut a panawen, sakbay idi ti pagilian ket timmipon iti Liga ti Arabo.
Ti Arabiko ket ti pagsasao a Sentral a Semitiko, ken asideg a kabagian iti Arameo, Hebreo, Ugaritiko ken Penisio. Ti naiyalagad a naisurat nga Arabiko ket naisalumina iti ken ad-adu a konserbatibo ngem dagiti amin a karuay ti naisasao, ken dagitoy dua ket adda iti estado a makunkuna iti diglosia, ken naus-usar nga agbay para kadagiti nadumaduma nga annong iti kagimongan.
Adda met dagiti naisasao a karuay ket agsinnaranay a saan a maawatan,[5] iti naisurat ken naisasao, ken kas iti nabukel dagiti karuay daytoy ket buklen ti sosiolingnguistiko a pagsasaolanguage. Ti kaibuksilanna daytoy iti puro a batayan iti lingguistiko ket mabalin a dagitoy ket maikeddeng a buklen ti ad-adu ngem maysa a pagsasao, ngem dagitoy ket kadawyan a naigrupoda amin a kas maymaysa a pagsasao para iti politikal/wenno relihioso a rasrason (kitaen dita baba). No maikeddeng a dagiti adu a pagsasao, daytoy ket saan a nalawag no manonto dagiti pagsasao, gapu ta dagiti naisasao a karuay ket mangporma ti dialekto a kawar nga awan dagiti nalawag a pagbeddengan. No ti Arabiko ket maikeddeng nga agmaymaysa a pagsasao, daytoy ket mabalin a naisasao babaen dagiti ad-adu ngem 420 a riwriw nga agsasao (patneng ken saan a patneng) iti Arabo a lubong,[6] ken mangaramid daytoy a maysa kadagiti gudua dosena a kaaduan a mangisasao a pagsasao iti lubong. No maikeddeng daytoy nga agsisina a pagsasao, ti kaaduan ti mangisasao a karuay ket mabalin a ti Ehipsio nga Arabiko, nga addaan kadagiti 54 a riwriw a patneng nga agsasao[7]—kenad-adu pay ngem ti ania man a sabali nga Apro-Asiatiko a pagsasao. Ti Arabiko ket liturhiko a pagsasao dagiti 1.6 a bilion a Muslim.[8][9] Daytoy ket maysa kadagiti innem nga opisial a pagsasao ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[10]
Ti moderno a naisurat a pagsasao (Moderno a Pagalagadan nga Arabiko) ket naala manipud ti pagsasao ti Koran (ammo a kas ti Klasiko nga Arabiko wenno Koraniko nga Arabiko). Daytoy ket kaaduan a naisursuro kadagiti eskuela, dagiti unibersidad ken naus-usar kadagiti agdumaduma a grado kadagiti lugara pagtrabahuan, govbierno ken ti midia. Dagiti dua a pormak a karuay ket naigrupoda a kas Literario nga Arabiko, a daytoy ket ti opisial a pagsasao dagiti 26 nga estado ti liturhiko a pagsasao ti Islam. Ti Moderno a Pagalagadan nga Arabiko ket kaaduan a sumurot kadagiti gramatikal a pagalagadan iti Koraniko nga Arabiko ken agus-usar iti isu met laeng a bokabulario. Nupay kasta, daytoy ket nangikkat kadagiti dadduma a gramatikal a konstruksion ken bokabulario nga awanen iti ania man a kapadana kadagiti naisasao a karuay. Kaaduan ti baro a bokabulario ket naus-usar a mangibaga kadagiti konsepto a rimsua iti kalapasan ti panawen ti Koran, ken naipangpangruna kadagiti moderno a panawen.
Ti Arabiko ket is-isu ti nabati a kameng ti dialekto a grupo ti Taga-ugma nga Amianan nga Arabiano a naibaga iti sakbay dagiti sinuratan ti Islamiko nga Arabiko a napetsaan idi maika-4 a siglo.[11]Ti ARabiko ket naisurat iti Arabiko nga alpabeto, ken daytoyket maysa nga abjad a sinuratan ken naisurat manipud ti kanawan nga agpakanigid ngem dagiti naisasao a karuay ket sagpaminsan a naisursurat iti ASCII a Latin manipud ti kanigid nga agpakanawan nga awan kadagiti naiyalagad a porma.
Ti Arabiko ket naimpluensiaan dagiti adu a pagsasao iti lawlaw ti lubong iti amin a paset ti pakasaritaan; kaaduan kadagiti naimpluensiaan a pagsasao ket ti Urdu, Persiano, Kurdo, Turko, Somali, Swahili, Bosnio, Kazakh, Bengali, Hindi, Malayo, Indones, Tigrinya, Pashto, Punjabi, Tagalog, Sindhi ken Hausa. Idi las-ud ti Tengnga a Panpanawen, ti Literario nga Arabiko ket isu idi ti kangrunaan a behikulo iti kultura idiay Europa, a naipangpangruna iti siensia, matematika ken pilosopia. Kas resulta, adu kadagiti pagsasao ti Europa ket nangbulodda met kadagiti adu a balikas iti daytoy. Adu kadagiti baliaks iti Arabko a taudan ket mabirukan pay kadagiti taga-ugma a pagsasao a kas ti Latin ken Griego. Ti Arabiko nga impluensia, a kangrunaan iti bokabulario, ket makitkita kadagiti sasao a Romanse, a naisangsangayan iti Espaniol, Katalan, Portugues, ken Sisiliano, gapu ti kaasideg dagiti sibilisasion ti Kristiano a Europeano ken Muslim nga Arabo ken ti pagsasao ti Peninsula Iberio a naibagbaga iti Arabiko a kas al-Andalus.
Ti Arabiko ket nangbulod met kadagiti balikas manipud kadagiti adu a pagsasao, a mairaman ti Hebreo, Griego, Persiano ken Siriako kadagiti nasapa a siglo, ti Turko kadagiti mediebal a panawen ken dagiti kontemporaneo nga Europeano a pagsasao kadagiti moderno a panawen, ken kaaduan manipud ti Ingles ken Pranses.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Procházka, 2006.
- ^ Wright, 2001, p. 492.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, dagiti ed. (2016). "Arabiko". Glottolog 2.7. Jena: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Arabiko". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 52. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ "Arabic language." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. Naala idi 29 Hulio 2009.
- ^ "World Arabic Language Day". UNESCO. 18 Disiembre 2012. Naala idi 12 Pebrero 2014.
- ^ Egyptian Arabic reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ "Executive Summary". The Future of the Global Muslim Population. Pew Research Center. Naala idi 22 Disiembre 2011.
- ^ "Table: Muslim Population by Country | Pew Research Center's Religion & Public Life Project". Features.pewforum.org. 2011-01-27. Naala idi 2014-05-18.
- ^ "UN official languages". Un.org. Naala idi 20 Abril 2013.
- ^ Versteegh (1997:33)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pagsasao nga Arabiko iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
naranga, natalingenngen, napia, narangpaya, nainggasatan a 2005!
awan maaramidan iti bakasion (paskua ken niu yir), di met ngarud datao nakapagsurat koma iti uray maysa a daniw wenno puted a sarita. madi latta, di maay-ayo ti musa. la ngarud, sigsigpek a daytay la koman duende ni lorca (federico garcia lorca, 'tay maysa kadagiti paboritok a mannaniw; pagsaritaantayto kadagiti sumarsaruno a panablaag dayta maipapan iti duende ni lorca...) ti mangkarit ken mangtignay ken mangsanib kadatao tapno, sige, agpagunggantayon nga agsurat ti uray ania wenno iti ti la adda. ngem awan latta.
nagbasa ketdi a nagbasa ti inobrak no saan nga agbuya kadagiti klasika a pelikula. naiwakaskon daytay "the house of the spirits" ni isabel allende ket naguduak metten daytay maysa pay a nobelana, ti "daughter of fortune." innayonkon ni allende kadagiti paboritok nga espaniol/latino americano a mamannurat. actually ket compatriot da neruda ken gabriela mistral ni allende. nalalaing dagitoy a chilean. ken actually adda nakainaigan ni isabel ken ni pablo babaen ken ni salvador allende, ti socialista a presidente idi iti chile a kadua ni neruda a kinudeta dagiti oligarch ken trapo ken militar a sinuportaran ti cia ti america (natay ni allende ditoy a kudeta ken nagturay ni heneral augusto pinochet kas diktador ti naipasdek a military junta). kaanakan ni salvador ni isabel. ket iti "house of the spirits" agarup inestoria dita ni isabel ti napasamak, ti kudeta, ti historia ti chile. nadakamat pay dita ni isabel ni neruda, isuna daydiay "the Poet." magustuanak unay daytoy a nobela. mabalinmo a yabay iti "one hundred years of solitude" ni gabriel garcia marquez. kunkunada nga inspirado ni marquez ni isabel allende. napatak ngamin ti panagaramat met ni isabel iti magic realism iti obrana, ti sensual ken fantastico ken humorous a naratibona nga umarngi iti estilo ni marquez. madlawko met nga adu ti inspirado a mamannurat a filipino iti estilo da marquez ken allende, nangruna kadagiti, siempre, babbai a mannurat. no nabasayon dagiti ficcion da rosario cruz lucero ken carmen aquino sarmiento, agarup kasta ti panagsursurat ni isabel allende.
ngem pagsaritaantayto a naan-anay dagita kadagiti sumaruno a blag.
daytoy man dagitay neruda:
Maysa a Kanta ti Pannakapaay
Agbukar ti lagipko kenka manipud iti rabii iti aglawlawko.
Itiptipon ti karayan ti nasukir nga unnoyna iti baybay.
Napanawan kas kadagiti ansisit iti parbangon.
Daytoyen ti oras ti isisina, oh napanawan!
Agtudtudo iti nalamiis a sabsabong iti pusok
Oh abut ti wara, narungsot a gukayab ti nalned.
Kenka nagpupunipon dagiti dangadang ken dagiti panaglibas.
Manipud kenka bumangon ti payak dagiti kumakanta a billit.
Amin-amin inalun-onmo, kas ti kawatiwat.
Kas ti baybay, kas iti panawen. Kenka amin-amin ket limned!
Daytoy ti narag-o nga oras ti iraraut ken ti agek.
Ti oras ti pannakakayaw a nangsilmut kas iti parola.
Aligagaw ti piloto, pungtot ti bulsek nga agmanmaneho,
nariribuk a pannakabartek iti ayat, kenka amin-amin ket limned!
Iti kinaubing ti angep ti kararuak, nagpayak ken sisusugat.
Nayaw-awan a mannuktal, kenka amin-amin ket limned!
Inkarataymo ti ladingit, kimpetka iti essem,
tiniltilnaka ti liday, kenka amin-amin ket limned!
Pinagsanudko ti pader ti anniniwan,
Iti las-ud ti kalikagum ken aramid, nagnaak latta.
Oh lasag, bukodko a lasag, babai nga inay-ayat ken napukawko,
Ayabanka iti nadam-eg nga oras, itag-ayko ti kantak kenka.
Kas iti burnay naglaonka iti awan inggana a kinaemma
Ket ti awan inggana a tagilipat binuraknaka a kasla burnay.
Adda ti nangisit a kinaagmaymaysa dagiti isla,
ket sadiay, babait’ ayat, innalanak dagita takiagmo.
Adda waw ken bisin, ket sika ti prutas.
Adda leddaang ken dadael, ket sika ti milagro.
Ah babai, diak ammo no kasano a maikutannak
iti daga ti kararuam, iti krus dagiti takiagmo!
Anian a nakaap-aprang ken nagababa ti essemko kenka!
Ania a nagrigat ken sibabartek, anian a nagirteng ken nagsaet.
Sementerio ti agek, adda pay laeng rugso kadagiti tanemmo,
agdardarang pay laeng dagiti nagbunga a muyong a tuktuktoken dagiti billit.
Oh ti nakagat a ngiwat, oh ti naungnguan nga im-ima-saksaka,
oh dagiti mabisinan a ngipen, oh dagiti nagkinnayetket a bagi.
Oh ti agmauyong a panagkanaig ti namnama ken bileg
a nagtinnipkelan ken nakapaayanta.
Ket ti panangipateg, nalag-an kas iti danum ken arina.
Ket ti balikas manmano a mangrugi kadagiti bibig.
Daytoy ti gasatko ket iti daytoy ti panagdaliasat ti pannakailak,
ket iti daytoy mapadso ti karayok, kenka amin-amin ket limned!
Oh abut ti wara, natnag amin-amin kenka,
ania a ladingit ti dimo impeksa, iti ania a ladingit a dika nalmes!
Iti kada tangguyob umaw-awagka pay laeng ken agkankanta.
Nakatakder a kas marino iti purua ti barko.
Agsabongka pay laeng kadagiti kanta, subaem pay laeng dagiti ayus.
Oh abut ti wara, nakanganga ken napait a bubon.
Lusiaw a bulsek a mammatok, daksanggasat a mammalsiit,
nayaw-awan a mannuktal, kenka amin-amin ket limned!
Daytoyen ti oras ti isisina, ti narikut ken nalamiis nga oras
nga iraked ti rabii kadagiti amin a pagorasan.
Ti kumarasakas a barikes ti baybay iparparautna ti aplaya.
Agsensennaay dagiti nalamiis a bituen, umak-aakar dagiti nangisit a billit.
Napanawan a kas kadagiti pantalan iti parbangon.
Dagiti laengen di makaidna nga anniniwan ti agtirtiritir kadagiti imak.
Oh ad-adayo ngem iti amin-amin. Oh ad-adayo ngem iti amin-amin.
Daytoyen ti oras ti isisina. Oh napanawan!
daytoy maysa, narigatanak a nagipatarus kadagiti bambanag nga awan iti kailokuan wenno filipinas. kas koma iti mula a poppy ('tay paggapgapuan ti opium, ania kad' ti iloko a nagan ti poppy? kasta met ti thistle. isu a poppy kunak lattan. 'diay thistle, sinugutak iti gamusa, 'tay nasiit a mula. ta nasiit kano met ti thistle.)
madlawyo ngata a no agiblagak iti neruda, kanayon a dua. wen, ta ipatpatarusko dagiti dandaniw-ayat ni neruda, mangal-alaak met iti "dandaniwna a daradara" kas contrast. daytoy daniwna iti baba ("ilawlawagko...") ket reaksion wenno unnoy ni neruda iti pannakabomba ti maysa nga ili, maysa a paset ti guerra civil idi idiay espania. ti federico ditoy isu awan sabali ni lorca a napateg a gayyem ni neruda. nakabilbileg daytoy a daniw, nangruna ti maudi nga stanza (kas man la maysa met a "guernica" daytoy a daniw ni neruda. a no ania ti panggep ni picasso a nangipinta iti "guernica" kasta met ken ni neruda iti panangputarna iti daytoy a partikular a daniw).
Ilawlawagko ti Sumagmamano a Banag
Ket saludsodem: ‘Ket yanna dagiti lilac?
Ken ti metapisika a nagpetalo iti poppy?
Ken ti tudo a naynay a mangibaybayakabak
kadagiti balikasna a napno
kadagiti abut ken billit?’
Ipadamagko amin-amin a napasamak.
Nagnaedak iti maysa a purok,
maysa a purok idiay Madrid, nga addaan kamkampana
addaan relrelo, addaan kaykayo.
Manipud sadiay ket makita
ti namaga a rupa ti Castilla
kas maysa a baybay ti lalat.
Napanaganan ti balayko
iti balay ti sabsabong, ta iti uray sadino a suli
nagbukar dagiti geranium: maysa
a nataraki a balay
nga addaan as-aso ken babassit nga ub-ubbing.
Raul, malagipmo?
Malagipmo, Rafael?
Federico, malagipmo
manipud iti uneg ti daga,
ti balayko nga addaan balbalkon a no sadino
ti silaw ti Hunio nanglemmes iti sabsabong iti ngiwatmo?
Kabsat, kabsatko!
Am-amin
ket napigsa a timtimek, ti asin dagiti tagilako,
kamada dagiti agbitbitek a tinapay,
dagiti tapangko ti purokko iti Arguelles nga addaan estatua
a kas iti naparkagan a tintero iti alinuno ti lamlames:
nagayus ti lanat’ oliba kadagiti kutsara,
maysa a nauneg a danapeg
ti dapdapan ken im-ima ti nanglapunos kadagiti kalsada,
metros, litros, ti natadem
a rukod ti biag,
napempen nga ikan,
ti langa dagiti atep nga addaan nalamiis nga init
a pakaktangan ti wirawir,
ti nalinis, nakiro a marfil dagiti patatas,
dagiti agallo-allon a kamatis nga agtutulid agpa-baybay.
Ket iti maysa a bigat nauram amin dagita
ket iti maysa a bigat dagiti temtem
limmagto manipud iti daga
a nanglamut kadagiti tao,
ket manipud iti dayta a kanito apuy
pulbura manipud iti dayta a kanito
ket manipud iti dayta a kanito dara.
Babandido nga addaan kadagiti eroplano ken Moro,
babandido a nagtagisingsing ken addaan dukesa,
babandido nga addaan mamenbendision a nangingisit a fraile
ti immay manipud iti langit a mangpapatay kadagiti ubbing,
ket kadagiti kalsada ti dara dagiti ubbing
awan sawsawirna a nagsayasay, kas iti dara dagiti ubbing.
Musmusang a ti musang inna karimon,
batbato a ti nagango a gamusa inna kagaten ken itupra,
karasaen a ti karasaen inna kagura!
Rupanrupa kenka nakitak ti dara
ti Espania nga umatab
a manglemmes kenka, iti maysa a dalluyon
ti kinapalangguad ken im-imuko!
Mangliliput
a heheneral:
kitaenyo ti natay a balayko,
matmatan ti nadadael nga Espania:
ngem iti kada natay a balay aganud ti mapupuoran a metal
imbes a sabsabong,
ngem iti kada lungog ti Espania
bumangbangon ti Espania,
iti kada ubing a napasag rumkuas ti paltog nga addaan mata,
iti kada krimen ket maipasngay dagiti bala
nga iti maysa nga aldaw makasukal kadakayo iti balay
dagiti puso.
Ket saludsodem: apayen a ti daniwna
ket awananen kadaydiay daga, kadagidiay bulbulong,
kadagidiay nangangayed a bulkan ti bukodna a pagilian?
Umayka ta kitaem ti dara kadagiti kalsada,
umayka ta kitaem
ti dara kadagiti kalsada,
umayka ta kitaem ti dara
kadagiti kalsada!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MARIPARKO, a dagiti laengen tuktok dagiti nalalayog a kayo nga arosip iti lulonan ti Bantay Catayagan ti nakaipintaan ti mulagat ni apo Init. Madamdama pay agtabonen. Addaakon iti kabalbalayan a baklayko ti sangabag-oy a nagango a kinayok iti dayta a bantay a pakatannawagan ti kinangayed ti aglawlaw ken ti sangagasut a puro ti Alaminos.
“Lasi ka! Simmangpetka pay laeng! Dika pay la nagnaed iti balay ti kulasisim!” Ni ipag Reming a kasinsin ni Ada a baketko.
Immaddangak pay iti lima, nakaampirakon iti abulog ti kalapawda.
“Laklakayankan, ita pay ti pannakapanunotmo nga agaramid iti linoloko! Balasangen dagiti dua a putotmo!”
“Tagari!” imbikag ti lalaki.
“Alaemon dagiti badom ket pumanawkan!”
“Ania la ket ti kastoyen, aya? No sumangpetka, agungetda. No dika sumangpet agungetda latta! Ania la ti pangiluglugaranen iti bagi!”
“Pumanawkan! Uray dikan sumangsangpet!”
“Wen, panawankan, bungangera!”
Kanalbaag a kasla nakugtaran a palangka. Kanalbaag ti bulong ti ridaw.
Nagtignayak metten, amangan no adda pay makasiput kaniak nga agbuybuya ti live show dagiti agassawa. Ngem kaskasdi latta a nagsabatkami ken ni bilas Colas nga umul-ulog iti lima a pangal ti agdan a putek ti kalapawda a nagatep ti pan-aw, nagdiding iti pinaud ken nagdatar iti ginisla a kawayan. Naynay a mangngegko ti panagsubangda a dua ta agabay laeng ti kalapawmi.
Kimmidday ken kasla nakatumbok-sahod iti hueteng ni bilas idi agsabat dagiti matami.
Naa, maragsakan ti inda panagsina? Isemanna ti panangpapanaw ni ipag kenkuana? Sabagay, seksi ni Millete a Bisayana a kabbalayna. Serbidora daytoy iti Seaside Beer Garden idiay ili.
Uppat a pulon ni bilas. Nataer, naguapo, napustura iti lima kadapan ken walo a pulgada. Nalaing a sumao ken manglamiong. Armendo a talaga. Iti lima a tawenen a panagnaedko ditoy Bangayao, isu ti kaalibtakan amin, atiwenna dagiti babbaro iti purok no panagarman. Diak la maispeling, ta babbalasangen dagiti annakna, nga agtawen iti sangapulo ket siam ken sangapulo ket pito ngem agtsiks pay laeng.
NAKAULOGAKON iti lima a pangal ti agdan a putek ti kalapawmi iti igid ti baybay idi masaripatpatak ni ipag Reming. Siguro, agudong met, nakunak. Huebes ita. Lunes ken Huebes laeng ti panaguudong dagiti bumarangay iti Pangascasan, Baybay Norte ken Baybay Sur ta isu laeng ti kaadda ti lugan nga umaway ta aldaw ti tienda ti kastoy nga aldaw. Kastoy met la nga aldaw iti panagudongko ta innak ag-LBC kadagiti sinuratko a drama ti radio a mapan idiay MPBC Baguio a pagtartarabahoak a kas iskriprayter.
Kellaat a napasarimadengak. Apay a nakabado iti nangisit ni ipag Reming? Ngem awan ti sungbat ti insanapsapko a saludsod iti asul a langit.
“Aggiddantan, bayaw,” kinuna ni ipag a nakabitbit iti bay-on.
“Wen a, ipag. Ngem, ne, apay a nakamangisitka met? Ket no nagpudot?”
“Agpanesak, bayaw.”
“Agpanes? Asino ti panesam?” dandani natnag ti sangaenbelop a sinuratko.
“Ni Colas…”
Napaumelak a nangdengngeg ti ganikgik dagiti pipiit ken panal iti bakras ti bantay, ken dagiti arasaas dagiti babatting nga agburak a dalluyon kadagiti kabatuan iti babaen ti desdes a naibarikes iti agpamaruten a bantay.
“Innak ngarud yawatan iti misa para inton Domingo.”
“Ngem di pay met natay ni bilas Colas, ipag?” insintirko.
“Natayen. Imbilangkon a natay, isu nga ipanesak.”
Nalpas! Ipanesandan ti sibibiag, he-he, inkurimedko ti marabettak nga isemko iti kalapnokan a desdesdesenmi.
“Agingga a saan nga agbaliw daydiay a babaero, diak ikkaten toy panesko!”
“Dikay la mabainen dayta nga ar-aramidenyo, ipag? Panesanyo ti tao a sibibiag?”
“Pagbainak nay?” intingngaagna iti rupak. “Dinto pay nagbain ni Lady Godiva a silalabus a nagsakay iti kabalio iti panagprotestana! Anianto la ket kaniakon nga agpanes laeng iti panagprotestak iti babaero nga asawak?”
Wen met ketdi a, intalukatik ti mugingko. Isu a no tok, saylens.
“Agkatawa dagiti agkatawa. Saan a siak iti makatawaan no di ket daydiay a Colas Balasubas!”
Malabasanmin ti kalapaw da Nang Iling nga eksakto a rummuar iti inaladanda a nakabitbit iti bay-on. Siguro, agudong met ngata.
“Ne, mari Reming, nakapaneska met? Asino ti natay?” inamad ni Nang Iling kalpasan ti panangibagana nga agkukuyogkamin a tallo a mapan idta sentro a pagluganan.
“Saan a kabagian, mari.”
“Tarakenyo a pusa?” inyellek ti kuttongit a baket nga agtawen iti innem a pulo ngem naparagsit uray agtayag laeng iti lima kadapan ngata wenno nakurang pay. Agkumarida a dua ta inanak toy kuttongit ti inaudi da ipag.
Impalawagko.
“Pay naungkelen ‘ya?”
Din sa naawatan ti baket isu nga inulitko a gapu iti kinababaero ni bilas ti puon ti panagpanes ni ipag.
“O, saan kadi a nasayaat daytoy nga ar- aramidek, mari?”
“Madi a!” inggarikgik ni Nang Iling.
“Ahu! Uray sibibiag no maibilangen a natay, ipanesan no kayat!”
Nagrinnikkiar dagiti agkumari. Isu’t laikna, yu tits? kunak koma nga isagpaw iti saritaanda ngem nagteppelak.
Nagdinamag iti sibubukel a barangay ken kadagiti kabangibang a barangay ti panagpampanes ni ipag. Adu ti mangkatkatawa ken ipag, idinto ta adu met ti mangayon nga ad-adda a ni bilas ti makatkatawaan. Masemsem metten dagiti dua nga annakda.
Dua a lawas kalpasanna, nasarakak ni bilas a mangpakpapak iti hamburger ken spaghetti iti sango ti munisipio ti Alaminos. Imbagak ti ar-aramiden ni ipag, ngem di mamati. Siguro di pay nakadanon kenkuana ti damag.
“Imbilangnakan a natay iti ipapanawmo iti balayyo isu nga ipanesannakan.”
“Ti sinalbag a babain!” kinusilapanna ti kitkittabenna a hamburger. “Makaramanto la ket ngata keniak daydiay nga agat-alhambra ti sang-awna…!”
Mannigarilio ngamin ni ipag. Daytoy ti di kayat ni bilas? Ta nagkupasen ti pusaksakna isu nga agsapul iti mas seksi?
“Katkatawaandakayon dagiti tao iti daytoy a counter chicks nga ar-aramidenna. Amangan no tungpal biagen nga aramidenna daytoy. Isu nga agpanunotka koma, bilas,” patigmaanko.
DA MANUEL, Ago, Junior Kelit, Andong Tukadog, Iloy Batok ken Arsing Singkol dagiti kaduak nga agtugtugaw iti papag a kawayan iti sirok ti madre kakaw iti abagatan ti kalapawmi ita a bigat. Mangngalap amin dagitoy ngem dida dimmulong ta umatiberret ti sueste – ti napigsa nga angin nga agturong iti abagatan-a-laud, a katukad ti kasaur iti Ilocos Sur.
“Uliem man dagidiay nagango a niogmi, Andong uray ta nababa met,” ni ipag a dimi napuotan ti yaasidegna gapu iti imasmi nga agsaramsam iti darangidangan a papaya nga inkam isawsaw iti suka’t sili.
“Dagidiay adda iti batog ti kusinayo, baing?”
Baing wenno bae kunami a taga Pangasinan iti lola. Laking wenno laki met ni lolo.
“Wen, ta agpalualoak man.”
Nagkikinnitakami. Awan ti arimekmek.
“Inton malem no bigat. Umaykayto amin. Adu ti aramidek a kankanen.”
Simmuroten ni Andong ken ipag.
“Asino ngata ti ilualoanna?” kinuna ni Iloy.
“Pebrero aya idi natay daydi laking Iliong?” sinaludsod ni Ago, a ti tatang ni ipag ti kayatna a sawen.
Nasungbatan dayta a ngata-ngata iti kabigatanna. Daydi tatay Iliong nga agpayso ti malualoan ngem nairaman ni bilas Colas!
Siempre, mapilpilit ni baing Sianang a mangibaga iti nagan ni bilas iti kada kararag.
Ket idi aggibus ti kantada, bigla a nagkanta ni ipag: Ti kararua ni Colas/indengam, Apo/ Ti as-asugna a napalalo…
Awan ti nakatimek kadagiti babbaket ken lallakay. Ageellekkami metten iti nalimed iti likud.
AGPUPULOTANKAMI a lallaki iti tinadtad a bidawbidaw a naupran iti suka’t sili ito’y a malem a kassangpet ni Iloy a nagsigay.
“Yaay! Al-alia! Adda zombie, kakuada!” ni Manuel a kunam la no mabuteng ta pang-FAMAS ti artena. Idi taliawek ti likudak, nagmayat ti widawidan ni bilas Colas iti puraw a kadaratan a bibig ti matmaturog a Sual Bay.
“Kaarruba! Mangrikepkayo! Iliktadyo dagiti agdanyo! Adda sumungad a zombie!” pinagimbudo pay ni Manuel dagiti dakulapna iti inna panaglaaw.
“Hu, salbagka met, Manuel, ania ti sasawem aya?” inkusilap ni bilas Colas a nagtugaw iti napagabay a dua a wasnay a kawayan a tugawan ti papag.
Kunwari, simmalipengpeng kaniak ni Manuel iti butengna ket nagkakatawa dagiti kakaduami. Ad-addan ti paggaak ti ummong.
“Bayaw Edu, adda zombie. Nagungar a bangkay. Ayyapo, nakabutbuteng! Awwooo! Awwooo!” tinuladna pay ti taguob.
Ad-addan ti garakgak. Di nakateppel ni bilas Colas ket kellaat a dinarupna ni Manuel nga induron ket naiparusisi ni sutil.
“Agiduron ti zombie, kaarruba!” uray no sipaparusisi iti puraw a kadaratan, pinagimbudo pay laeng ni sutil dagiti dakulapna a nagpukkaw.
“Anak na lasi ka!” inlayat ni bilas ti kugtarna, ngem dina intuloy ket madamdama, nakipagkatkatawa metten.
Timmakder ni Manuel. Immasideg ken ni bilas a singlot a singlot.
“Nabanglo met. Agat-Jovan. Saan met nga agatpormalin?”
“Ne, ta pasubsubankan…” immusiig ni bilas.
Kinuddot ni sutil iti bakrang ni bilas. “Sibibiagka, insan?” inkiremkiremna.
“Natural!”
“Ow!”
“Lasika!”
“Ket no ipampanesannaka ni ipag Reming!”
“Agpadakayo a dagmel!” induronna ti apagapaman ti sutil. “Ti kuttongit met nga agat-alhambra ti sang-awna, di la ketdin agbain iti ar-aramidenna,” inngayemngem ni bilas.
“Ket sika, loko, dika agbain ti inka panagbabai? Babbalasangen dagiti dua a putotmo, agaramidka pay la iti linoloko!” imbales ni katugangak a lakay.
Di nakatimek ni bilas.
“SIGEN a, angkel. Bagbagaamon da tatang ken nanang,” impakaasi ni Marilyn, ti inaunaan kadagiti dua a babbalasang da bilas.
Uray pay ket ni baket, sangkaibagana a bagbagaak ni bilas bareng patiennak. Ngem kinunak nga agingga a saan a sitatallugod nga agbabawi ni bilas iti inna ar-aramiden, dinto dumteng ti pammagbaga kenkuana.
“Diay kano Paitan ti pagnanaedanna, angkel,” kinuna manen ti balasang ket tinangadna ti mangalastres nga init iti nganga ti tawa.
“Naglawa ti Paitan…” kinunak.
“Agpakuyogkan a ken Jerson, angkel.”
Kasla krismas tri ti pampasahero a Sarao. Agsisinnakloten dagiti babbai ken babbaket iti uneg, napnon dagiti lallaki iti kargadera iti tuktok, piton sa ti nagkalumbitin iti kutit, uppat iti hood ket iti tapalodo iti asideg ti drayber ti ayanko.
Mabalin met ketdi ti aglugan iti motor boat, ngem no kastoy a kadawel ti baybay, naslepkanton a sumagpet idiay ili, isu nga inanusakon ti aglugan iti dyip. Pito a kilometro ti kaadayo ti ili ditoy lugar a nakaikamangak. Nasken a makasaritak ni bilas. Ngem diak masigurado no ipangagnak.
Nabirokak ni bilas iti igid ti baybay, kaduana ti barkadana. Madama ti panagiinumda iti nasanger. Inkissiimko ti panagsaritami.
“Agpanunotka koma, bilas. Saan laeng a ti Pangascasan ti pagdinamagan ti panagpampanes ni ipag no di pay iti sibubukel nga ili. Impalualloannaka payen.
Dinomingo pay a yawatannaka iti misa idta simbaan.”
Mababain iti panangipudosko kenkuana idi perngek ta nagdumog.
“Bilas, no natayka man iti pangibilanganna kenka, nasken a, nga agungarka met babaen ti panangabaruanam.”
“Mabainak ngarud, bilas. Kayatko metten ti agawid ket namimpaten a napanak diay balay ngem pinakayabannak iti pagpampana iti ikan. Saan laeng a pana ti isagsaganana kaniak no di pay tarapang.”
Tarapang kunami tay kasla gayang ni Satanas.
Imbagak a kuyogek a dumatag. Immannugot met ta tinarayan kanon ni Bisayana kalpasan a naugotanen ti singkuenta mil a bangkoda.
Kabigatanna, nagturongkami iti balayda. Panaen koma ni ipag ni bilas ngem nagpatngaak.
“Reming, baket, nautobkon ti amin. Pangaasim ta pakawanennak koma. Saanakon nga agtsiks pay, pramis. Kros may hart,” pinagkinnawwet ni bilas dagiti tammudona.
“Diak mamati iti sasawen ti nagungar a bangkay!” bales ni ipag a nangpetpet iti tarapang.
“Ipag, pakawanemon. Napudno ti panagbabawi ni bilas.”
“Pudno dayta, baket. Nangabakka. Katkatawaandakon dagiti tao. Isu a pakawanennak koma metten a.”
Naglibbi sa nagmisuot ni ipag.
“No natay man ni bilas, ipag, ita, naipasngay met manipud iti basol. No pakawanem, maipasngay manen ti sabali pay a ragsak ken linnangen ti pamiliayo.” Kiniddayak ni bilas a lamiongenna ni ipag.
Napatit ti dakulap idi gandatenna ti umapros. Timmalikudakon. Adda nangegko a kalimbatog. Nagriaw ni ipag. Ngem in-inut a kimmapsut ti iriagna ket madamdama, naulimeken iti uneg ti balay.
Napaisemak. Inton bigat, sigurado, agwaksi ni ipag!#
(naipablaak a kas sinurat ni Eduardo B. Martinez, ti maysa kadagiti pen name-ko)
(Manipud iti Tawidnews)
Monday, March 01, 2010
Ti Kontra Tsiks ni Ipag
MARIPARKO, a dagiti laengen tuktok dagiti nalalayog a kayo nga arosip iti lulonan ti Bantay Catayagan ti nakaipintaan ti mulagat ni apo Init. Madamdama pay agtabonen. Addaakon iti kabalbalayan a baklayko ti sangabag-oy a nagango a kinayok iti dayta a bantay a pakatannawagan ti kinangayed ti aglawlaw ken ti sangagasut a puro ti Alaminos.
2 comments:
- Ka Iddo said...
-
manglagip lang,hehe
- 7:13 PM
- savita said...
-
PART TIME HOME JOBS | DO OFFLINE DATA ENTRY JOB
Is your search for a home job always ends in some kind of SCAM OR FRAUD? If so, don’t loose heart, because visionjobcare.com brings you, 100% genuine and legitimate home jobs. Do offline data entry at home, submit the job through email and get paid handsomely every month. Millions already Joined & Benefitted with our service. For more details E-mail us at support.visionjob@gmail.com
Visit Us at http://www.visionjobcare.com/XXX.html
- 5:20 PM


text:
Dagiti prepektura ti Hapon
Dagiti prepektura ti Hapon ket isu dagiti 47 nga umuna nga urnos ti sub-nasional a turay iti estado wenno probinsial anga agpang: maysa a "metropolis" (都 to), ti Tokyo; maysa a "lawlaw" (道 dō), ti Hokkaidō; dagiti dua nga urbano a prepektura (府 fu), Osaka ken Kyoto; ken dagiti 43 a dadduma pay a prepektura (県 ken). Iti Hapon, maitudtudo dagitoy a kas ti todōfuken (都道府県?). Dagiti prepektura gobierno a bagbagi a daddadakkel ngem dagiti siudad, ili, ken purok.
Ti daulo nga ehekutibo iti tunggal maysa a prepektura ket maysa a dagus a nabutosan a gobernador (知事 chiji?). Dagiti bilin ken panagbusbos ket inaramid babaen ti maymaysa a kamara ti gimong (議会 gikai?) a dagiti naelektado a kamkameng ket agserbida ti uppat a tawen a panagtakem.
Babaen ti agdama a Lokal nga Autonomia a Linteg, ti tunggal maysa a prepektura ket nabingbingayda pay kadagiti siudad (市 shi) ken dagiti distrito (郡 gun). i tunggal maysa a distrito ket nabingbingayda manen kadagiti ili (町 chō wenno machi) ken dagiti purok (村 son wenno mura). Kas pagarigan, ti Hokkaidō ket addaan iti 14 a suprepektura a daytoy ket tignay a sanga dagiti opisina (支庁 shichō) dagiti prepektura. Adda pay dagiti dadduma a prepektura nga addaan dagiti sanga ti opisina, a mangawit kadagiti prepektura nga administratibo a opisio ti ruar ti kapitolio.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy nga agdama a sistema ket naibangon babaen ti Meiji a gobierno idi Hulio 1871 nga addaan ti pannakawaswas ti han a sistema ken ti pannakabangon iti prepektura a sistema (廃藩置県 haihan-chiken). Urayno adda idi dagiti sumurok a 300 a prepektura, adu kadagitoy ket sigud a han a teritorio, dagitoy a bilang ket napabassit ti 72 idi gibus ti 1871, ken 47 idi 1888. Ti Lokal nga Autonomia a Linteg iti 1947 ket nangited ti politikal a kabilegan kadagiti prepektura, ken nagikabil daytoy kadagiti prepektura a gobernador ken parlamento.
Idi 2003, ti Kangrunaan a Ministro a ni Junichiro Koizumi ket nangigay-at a ti gobierno ket pagtitiponenda dagiti agdama a prepektura kadagiti 10 a rehional estado. Daytoy a plano ket nangitawag a ti tunggal maysa a rehion ket ad-adu ti autonomiana ngem dagiti agdama a prepektura. Daytoy a panagaramid ket pabassitenna dagiti bilang dagiti subprepektura nga admistratibo a rehion ket gudduaenna dagiti ngina ti administrasion.[1] Ti gobierno ti Hapon ket panpanunutenda pay ti maysa a plano a babaen ti panagtitipon dagiti dadduma a grupo iti prepektura, a dagitoy ket agaramid kadagiti subnasional nga administratibo a pannakabingbingay a sistema a mangbukel kadagiti nagbaetan ti siam ken sangapulo ket tallo nga estado, ken mangted kadagitoy nga estado ti ad-adu pay a lokal nga autonomia ngem ti agdama a rag-o dagiti prepektura.[2] Manipud idi Pebrero 2011, awan pay ti naaramid a panakabingbingay kadagitoy.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mabuchi, Masaru, "Munisipal a Panagtitipon idiay Hapon", Sangalubongan a Banko, 2001.
- ^ "Doshusei Rehional a Sistema" Nailian nga Asosasion para iti Panagsukisok a Panagrang-ay.


text:
Wikipedia:Maipanggep
Ti Wikipedia ket maysa nga ensiklopedia nga addaan ti nawaya a linaon a nakatiponan/pakatiponan dagiti sinurat ken/wenno patarus dagiti nagparawad iti sangalubongan. Maysa a wiki daytoy a pagsaadan a kaipapananna a nawaya a baliwan ti asino man ti ania man nga artikulo ditoy.
Ti Wikipedia ket maysa a marka ti pabrika ti Wikimedia Foundation, Inc.
Adda iti babaen ti GNU Free Documentation License (GFDL) amin a teksto iti Wikipedia, kasta met ti kaaduan kadagiti ladawan wenno imahen ken dadduma pay a linaonna. Agtalinaed ti karbengan ti panagtagikua kadagiti contributor kabayatan a paspasingkedan met ti GFDL a nawaya ken libre a maidaya ken maiwaras dagiti linaon.


text:
Romain Rolland
Ni Romain Rolland (29 Enero 1866 – 30 Disiembre 1944) ket maysa a Pranses a dramatista, nobelista, manalaysay, agisarsarita ti arte ken mistiko a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1915.[1]
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Rolland ket naipasngay idiay Clamecy, Nièvre iti pamilia a nabaknang ken agtaltalon. Nagisursurat kadagiti bukodna a kapadasan iti Kaunegan a panagbanbaniaga (1942), isu mismo ti nakakita nga isu ket pannakabagi iti "taga-ugma a sebbangan." Inpakatna dagitoy a tinaudan iti Colas Breugnon idi (1919).
Naala isuna idiay École normale supérieure idi 1886, immuna a nagadal iti philosopia, ngen ti kinawaya ti kararuana ket puonan ti panagbaybay-anna iti daytoy tapno isuna ket saan a mangitulok iti mangituray nga ideolohia. Naalana ti grado ti pakasaritaan iti 1889 ken nagtaeng ti dua a tawen idiay Roma, a ti panakaamammona kenni Malwida von Meysenbug nga isu ket gayyem ni Nietzsche kenni Wagner ken ti panakaduktalna ti Italiano nga obra maestra ket nangikeddeng para iti panagrangrang-ay ti kapanunutanna. Idi nagsubli idiay Pransia idi 1895, naalana ti doktorado a grado babaen ti bukodna a tesis iti Dagiti nagtaudan iti moderno a liriko a teatro ken ti doktoradona a disertasion, Pakasaritaan iti Opera idiay Europa sakbay ni Lully ken Scarlatti.
Ti immuna a librona ket naipablaak idi 1902, idi isu ket agatwen iti 36. Babaen ti panagipatakderna ti 'teatro dagiti tatttao', nakaited isuna kadagiti nagruna a parawad para iti demokratisasion iti teatro. A kas maysa a humanista, inarakupna dagiti obra dagiti pilosopo iti India ("Panakisarsarita kenni Rabindranath Tagore" ken Mohandas Gandhi). Ni Rolland napigsa a naimpluensian babaen ti Vedanta a pilosopia iti India, a naipangpangruna kadagiti obra ni Swami Vivekananda.[2]