text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Salmo 139:1-24
Agpaay iti mangiwanwanwan. Ni David. Samiweng.139 O Jehova, sinukimatnak, ket ammonak.+2 Sika naammuam ti panagtugawko ken itatakderko.+Naimutektekam ti panunotko manipud adayo.+3 Ti panagbaniagak ken panagunnatko rinukodmo,+Ket naammuam unay uray pay ti amin a daldalanko.+4 Ta awan pay uray maysa a sao iti dilak,+Ngem, adtoy! O Jehova, ammomon amin dayta.+5 Iti likudan ken iti sanguanan, linakubnak;Ket imparabawmo ta imam kaniak.6 Ti kasta a pannakaammo nakaskasdaaw unay maipaay kaniak.+Nangato unay iti kasta saanko a magtengan dayta.+7 Sadino ti mabalinko a papanan manipud espiritum,+Ket sadino ti mabalinko a pagtarayan manipud rupam?+8 No umuliak koma idiay langit, sadiay addaka;+Ket no isimpak koma ti sopak idiay Sheol, adtoy! addaka sadiay.+9 No koma alaek dagiti payak+ ti bannawag,Tapno makapagtaengak iti kaadaywan a baybay,+10 Sadiay, met, ti bukodmo nga ima iturongnak+Ket ti makannawan nga imam tenglennak.+11 Ket no koma kunaek: “Sigurado a ti mismo a sipnget sigaganat a kemmegennakto!”+Iti kasta ti rabii agbalin a lawag iti aglikmutko.+12 Uray ti mismo a sipnget saan a nasipnget unay maipaay kenka,+Ngem ti met laeng rabii agsilnag kas ti panagsilnag ti aldaw;+Kasta met a ti sipnget mabalin nga isu ti lawag.+13 Ta sika pinataudmo dagiti bekkelko;+Pinagtalinaednak a nalingedan iti tian ni inak.+14 Idayawkanto agsipud ta iti nakaam-amak a pamay-an nakaskasdaaw ti pannakaaramidko.+Nakaskasdaaw dagiti aramidmo,+Kas pagaammo unay ti kararuak.+15 Dagiti tulangko saanda a nailemmeng manipud kenka+Idi naaramidak iti nalimed,+Idi nasangalak iti kababaan a paspaset+ ti daga.16 Dagita matam nakitada uray pay ti maisiksikog a bagik,+Ket iti librom naisurat dagiti amin a pasetna,No maipapan iti al-aldaw idi a nabukelda+Ket awan pay idi ti maysa kadakuada.17 Gapuna, anian a nagpateg kaniak dagiti panunotmo!+O Dios, anian a nagdakkel ti pakadagupan ti intero a pakagupgopanda!+18 No koma padasek a bilangen ida, ad-aduda pay ngem uray dagiti binukel ti darat.+Nagriingak, ket kaskasdi nga addaak pay laeng kenka.+19 O no papatayem koma daydiay nadangkes, O Dios!+Iti kasta sigurado a pumanawto kaniak uray dagiti tattao a nakabasol iti dara,+20 Isuda nga agsao iti bambanag maipapan kenka sigun iti kapanunotanda;+Inaramatda ti naganmo iti awan patpategna a pamay-an+—dagiti kalabanmo.+21 Saan kadi a guraek dagidiay nakaro ti pananggurada kenka, O Jehova,+Ket saan kadi a karumenko dagidiay umal-alsa maibusor kenka?+22 Guraek ida buyogen ti naan-anay a gura.+Nagbalinda kaniak a pudpudno a kabkabusor.+23 Sukisokennak, O Dios, ket ammuem ti pusok.+Sukimatennak, ket ammuem ti mangrirriribuk a pampanunotko,+24 Ket kitaem no adda kaniak ti aniaman a nasaem a dana,+Ket iturongnak iti dalan+ ti tiempo a di nakedngan.


c: text/html

text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Talaga Kadi nga Importante ti Kababalintayo?
‘Didakto pay ilukatan iti ridaw; apay koma nga ilukatak ida?’
‘Adda pay dagiti mas importante a pakaseknantayo ngem iti panangibaga iti “pangngaasim,” “pagyamanan,” ken “dispensarem.”’
‘Diak kasapulan ti mangipakita iti nasayaat a kababalin kadagiti kakabsatko. Agkakapamiliakami met.’
Adda kadi met kadagita ti maibagbagam? No wen, sayang met no maikapiska kadagiti pagimbagan ti panangipakita iti nasayaat a kababalin!
Ti rumbeng a maammuam maipapan iti kababalin
Tallo a paset ti biagmo ti mapasayaat ti nasayaat a kababalin:
Reputasionmo. Mabalin a nasayaat wenno dakes ti impresion dagiti tattao kenka depende iti panangtratom kadakuada. No nasayaat ti kababalinmo, mabalin nga ibilangdaka a manakem ken responsable
—ket kasta met ti panangtratoda kenka! Ngem no bastoska, ipapanda a ti la bagim ti pampanunotem, isu a mabalin a saanka a maawat iti trabaho wenno maikapiska iti dadduma pay nga oportunidad. Kas kuna ti Biblia, “no naranggaska sika met la ti agsagaba.” —Proverbio 11:17, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Pannakigayyemmo. Kuna ti Biblia: “Kawesanyo ti bagbagiyo iti ayat, ta dayta ket naan-anay a singgalut ti panagkaykaysa.” (Colosas 3:
14) Agpayso dayta no maipapan iti pannakigayyem. Kaykayat dagiti tattao dagidiay nasayaat ti kababalinna ken panangtratona kadakuada. Asino met ngamin aya ti mangayat iti bastos wenno awan modona?
Panangtratoda kenka. “No kanayon a nadayawka,” kuna ti agtutubo a ni Jennifer, “dumtengto ti tiempo a sumayaat ti pannakilangen kenka uray ti kadadaksan ti ugalina.” Siempre, no awan modom, mabalin a kasta met laeng ti maganabmo. Kuna ti Biblia: “Ti rukod a pangrukrukodyo, pangrukoddanto kadakayo.”—Mateo 7:2.
Laglagipem: Inaldaw a makilanglangentayo. Agdepende iti pannakilangenmo kadakuada no ania ti agbalin nga impresion ken panangtratoda kenka. Iti simple a pannao, talaga nga importante ti kababalinmo!
No kasanom a pasayaaten
Usigem ti kababalinmo. Isaludsodmo iti bagim ti kas kadagitoy: ‘Nadayawak kadi kadagiti nataengan? Kasano kasansan nga ibagak ti “pangngaasim,” “pagyamanan,” wenno “dispensarem”? Adda kadi sabali nga ar-aramidek no makisarsaritaak
—nalabit agbasbasaak iti teks ken agteteksak? Nadayawak kadi kadagiti nagannak ken kakabsatko, wenno saan unay gapu ta “kapamiliak ida”?’
Kuna ti Biblia: “Iti panangipakita ti pammadayaw iti maysa ken maysa mangidaulokayo.”—Roma 12:10.
Mangaramidka kadagiti kalat. Isuratmo ti tallo a paset ti biagmo a kayatmo a pasayaaten. Kas pagarigan, kuna ti 15 anyos a ni Allison nga isu ket masapul a “dumngeg a naimbag imbes a nalaing laeng a sumao.” Kinuna met ti 19 anyos a ni David a masapul a saan nga agteks no kaduana dagiti kapamilia wenno gagayyemna. “Kinaawan modo ti kasta,” kunana. “Kas man la ibagbagak a kaykayatko ti makisarita iti sabali ngem kadakuada.” Imbaga met ti 17 anyos a ni Edward a masapul nga isardengnan ti sumampitaw no adda agsasao. Ti met nadakamaten a ni Jennifer ket desidido a mangpasayaat iti pannakilangenna kadagiti natataengan. “Nakairuamak idi nga ibaga lattan ti ‘komusta’ saak agpambar a dagus tapno makapanakon kadagiti gagayyemko,” kunana. “Ngem ita, talaga nga ikagkagumaak a maam-ammo ida. Nagdakkel ti naitulong dayta kaniak tapno mapasayaatko ti kababalinko!”
Kuna ti Biblia: “Itultuloyyo a kitaen, saan a ti personal a panaginteres iti laeng bukodyo a bambanag, no di ket kasta met ti personal a panaginteres iti bambanag ti sabsabali.”—Filipos 2:4.
Imonitormo ti isasayaat ti kababalinmo. Iti makabulan, paliiwem ti panagsasaom wenno ugalim kadagiti paset ti biagmo a kayatmo a pasayaaten. Iti ngudo ti bulan, isaludsodmo iti bagim: ‘Kasano a nakatulong ti nasayaat a kababalinko iti panagbalinko a nasaysayaat a tao? Ania pay dagiti masapul a pasayaatek?’ Kalpasanna, mangaramidka kadagiti baro a kalat.
Kuna ti Biblia: “Kas iti kayatyo nga aramiden kadakayo dagiti tattao, isu met laeng ti aramidenyo kadakuada.”—Lucas 6:31.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Medisina
Ti medisina ket isu ti naipakat a siensia wenno panagsanay iti panagsukimat ti puon ti sakit, agas, ken panag-atipa iti sakit.[1] Daytoy ket sumakop kadagiti nadumaduma a panagsanay iti panagaywan ti salun-at a naparang-ay tapno mataripato ket maipasubli it salun-at babaen ti panag-atipa ken panangagas iti sakit kadagiti parsua a tao.
Ti kontemporario a medisina ket mangipakat iti siensia ti salun-at, biomediko a panagsukimat, ken mediko a teknolohia aginggana ti panagsukimat ti puon ti sakit ken agasan dagiti dunor ken saki, kadawyan a babaen ti agas wenno siruhia, ngem babaen pay kadagiti terapia a naindumadumaan a kas ti sikoterapia, dagiti akin-ruar a sanget ken panagguyod, protesis, biolohiko, radiasion ken dadduma pay.
Ti balikas a medisina ket nagtaud manipud ti Latin ars medicina, a tikaibuksilanna ket ti arte ti panangagas.[2][3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford a panangipalawag iti "medisina"
- ^ Etimolohia: |Latin: medicina, manipud ti ars medicina "ti mediko nga arte", manipud ti medicus "mangngagas". (Etym.Online) Cf. mederi "ti mangagas", etym. "ammuen ti kasayaatan a kurso para iti," manipud ti PIE *med- "ti mangrukod, patingga. Cf. Griego medos "balakad, plano", Abestiko vi-mad "mangngagas")
- ^ "Medisina" Online a Diksionario ti Etimolohia
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Medisina iti Wikimedia Commons


text:
Panangusar iti JW.ORG
Magunggonaanka iti jw.org no sursuruem nga usaren dagiti feature-na.
Biroken ti Publikasion
Surotem dagitoy a pamay-an tapno mabirokam ti maysa a publikasion. Ammuem no kasano a biroken ti paulo, magasin, magun-odan a format, wenno espesipiko a linaon ti jw.org.
Biroken ti Linaon ti Website iti Sabali a Lengguahe
Ammuem no kasano suktan ti lengguahe ti site ken no kasano nga ipakita ti maysa a web page wenno biroken ti publikasion iti sabali a lengguahe.
Sawaren ti JW.ORG Babaen ti Mobile Device
Ammuem no kasano a sawaren dagiti menu, publikasion, ken online a Biblia, wenno denggen ti audio track ti maysa nga artikulo.
Biroken ti Linaon ti Website iti Sign Language
Dagiti pamay-an a makatulong kenka a mangbirok iti publikasion iti sign language ken mangpili iti sign language.
Masansan a Maisaludsod—JW.ORG
Ammuem ti sungbat dagiti saludsod a kanayon a maisaludsod.


text:
APENDISE
I Kinakurug Meyannung ta Ama, ta Ana, anna ta Masanto nga Espiritu
KAGIAN na totolay nga mangurug ta Trinidad nga nakkatallu nga persona i Dios
Alawatan na aru nga mangurug ta Trinidad nga ariadda mepakanawag yaw nga tuddu. Maski nu kunnatun, kurugadda nga ituttuddu yatun na Biblia. Ngem ta kakuruganna, awan pulus tu termino nga “Trinidad” ta Biblia. Ngem mabibbig kari tatun i ideya nga Trinidad? Tape matabbag yatun nga pakkiavu, innattam i teksto ira nga maruddu nga usan danuri mangurug ta Trinidad.
“I UVOVUG AY DIOS”
Ta Juan 1:1, mabibbig tam: “Ta gafa-gafu ay egga ngana i Uvovug, anna i Uvovug ay kavulu na Dios, anna i Uvovug ay Dios.” (King James Version) Tatun gabbalaman nga kapitulo, manawag nga pinakurug ni apostol Juan nga si Jesus “i Uvovug.” (Juan 1:14) Megafu ta nagalan tu Dios i Uvovug, pagabbo na karuan nga i Ana anna i Ama ay parte na tattadday nga Dios.
Daddammammu nga netura ta Griego yaw nga parte na Biblia. Tapus, nebalittag i Griego nga teksto ta tanakuan nga lengguahe. Ngem ari nga neyusa na aru nga nangibalittag ta Biblia i termino nga “i Uvovug ay Dios.” Ngatta? Megafu ta pakannammuda ta Griego, mawag kanu nga tanakuan i kebalittag na yatun nga termino. Kunnasi? Yaw ira i angngarigan: “I Uvovug ay tadday nga dios.” (The New Testament in an Improved Version) “I Uvovug ay kavulu na Dios anna parehu i kasissinnadda.” (The Translator’s New Testament) Segun taw ira nga bersion na Biblia, i Uvovug ay ari tu yaya i mismu nga Dios. * Ngem nagalan i Uvovug tu “dios” megafu ta mas atannang i posisionna anne ta karuan paga ira nga pinaratu ni Jehova. I termino taw nga “dios,” kebalinanna, “tadday nga makapangngua.”
AMMUAMMU I ARU PAGA NGA INFORMASION
Aru nga totolay i ari makalippawa tu Griego. Kunnasi tam gafu mammuan i kebalinan na kinagi ni apostol Juan? Nonopammu yaw nga angngarigan: Maddaggun mattuddu i mestru. Ngem nadduruma i pakalippawa na estudiante ta ituttudduna. Anni i mawag nga kuadda? Awayyada makkiavu ta mestru tu mas aru paga nga informasion. Siguradu nga makoffun yatun tape mas malippawada i ituttuddu na mestru. Tape mas malippawa tam gapa i kebalinan na Juan 1:1, bibbigattam i Ebanghelio ni Juan para ta aru paga nga informasion meyannung ta sinaddag ni Jesus. Makoffun i paggigiammu tu aru paga nga informasion tape fustu i pakalippawa tam.
Angngariganna, netura ni Juan ta kapitulo 1, bersikulo 18 nga “awan vuluvuga tu nakasingan ta Dios.” Ari tu kagitta na ana na Dios nga si Jesus nga nasingan na totolay. Nekagi ni Juan: “Nabbalin tu tolay i Uvovug [Jesus], anna nakipaddian nittam, anna nemammatattam i gloriana.” (Juan 1:14, KJ) Kunnasi gafu nga mabbalin i Ana tu parte na Makapangngua-ta-ngamin nga Dios? Nakagi paga ni Juan nga i Uvovug ay “kavulu na Dios.” Ngem kunnasi nga makagi nga kavulu na Uvovug i Dios nu yaya gabbalaman i Dios? Ta Juan 17:3 gapa, manawag nga nepasingan ni Jesus nga tanakuan yaya ta nelangitan nga Yamana. Inagalanna i Yamana tu “tattadday nga kurug nga Dios.” Tapus kinagi paga ni Juan ta ultimo na Ebangheliona: “Netura danaw tapenu mangurug kamu tu si Jesus i Cristo, nga Ana na Dios.” (Juan 20:31) Manawag nga si Jesus ay Ana na Dios, ari tu Dios. Makoffun yaw nga informasion tape fustu i pakalippawa tam ta Juan 1:1. Nagalan tu “dios” si Jesus megafu ta atannang i posisionna ngem ari tu kagitta na Makapangngua-ta-ngamin nga Dios.
PAKURUGAMMU I INFORMASION
Nonopammu uli i angngarigan meyannung ta mestru anna ta estudiante ira. Kunnasi nu madduda pagalaman i estudiante ira maski nu naginnada ngana i pakanawag na mestru? Anni paga i kuadda? Awayyada makkiavu ta tanakuan nga mestru. Nu parehas i kagian na mekadua nga mestru ta ollu nga mestru, malsa i padduda na estudiante ira. Kunnatun gapa i nekegittanna nu ariattam masiguradu nu anni nga talaga i kaya kagian ni Juan meyannung kani Jesus anna ta Makapangngua-ta-ngamin nga Dios. Awayyam bibbigan i netura na tanakuan paga ira nga nattura tu Biblia para ta aru paga nga informasion. Angngariganna, i netura ni Mateo. Meyannung ta pangultimuan na sistema na gannagannug, neturana i kinagi ni Jesus: “Awan vuluvuga tu makannammu ta idadattal natun nga aggaw onu oras, maski i anghel ira ta langi onu i Ana; i Yama laman i makannammu.” (Mateo 24:36) Kunnasi nga mapakurug taw nga ari tu si Jesus i Makapangngua-ta-ngamin nga Dios?
Kinagi ni Jesus nga mas aru i ammu na Yama anne ta Ana. Nu Makapangngua-ta-ngamin gapa nga Dios si Jesus, ari kari tu ammuna nakuan i ammu na Yamana? Ari gafu nga parehas i Ana anna i Ama. Ngem kagian na karuan: ‘Tolay gare si Jesus turi ta nekagina yaw. Tanakuan turi ta egga yaya ta langi.’ Ngem maski nu kurug yatun, kunnasi gapa i masanto nga espiritu? Nu parte yaw na Dios kagitta na Ama, ngatta gafu ta ari kinagi ni Jesus nga ammu na masanto nga espiritu i ammu na Ama?
Durante nga maggigiammu ka tu Biblia, mabbalikka tu familiar ta aru paga nga teksto ta Biblia nga egga koneksionna taw. Yatun ira nga teksto, pakuruganna i kinakurug meyannung ta Ama, ta Ana, anna ta masanto nga espiritu.
^ par. 3 Para ta kepakanawag paga na Juan 1:1, innammu i pahina 24-25 na Nobiembre 1, 2008 nga isyu na Ang Bantayan, nepublisa na Saksi ni Jehova.


text:
PAKASARITAAN TI BIAG
Napukawan iti Ama—Nakasarak iti Ama
NI TATANGKO ket nayanak idiay Graz, Austria, idi 1899, isu nga agtutubon idi Gubat Sangalubongan I. Idi 1939, naayaban nga agserbi iti armada ti Germany idi nangrugi ti Gubat Sangalubongan II. Nakalkaldaang ta natay idi 1943 bayat ti pannakigubatda idiay Russia, ket agarup dua laeng ti tawenko idi. Awan pay puotko idi isu a kailiwko ti maaddaan iti ama aglalo no makitkitak nga adda tatang ti kaaduan nga ubbing iti eskuelaanmi. Ngem idi tin-edyerakon, naliwliwaak iti naadalko maipapan iti nailangitan nga Amatayo, ti mannakabalin nga Ama a saan a pulos a matay.—Hab. 1:12.
DAGITI KAPADASAK KAS BOY SCOUT
Agtawenak iti pito idi nagbalinak a Boy Scout. Maysa dayta a sangalubongan nga organisasion a nabuangay idi 1908 idiay Great Britain babaen iti maysa a teniente heneral iti armada ti Britania a ni Robert Stephenson Smyth Baden-Powell. Idi 1916, binuangayna met ti Wolf Cubs (wenno Cub Scouts) para kadagiti babbabassit nga ubbing.
Kaay-ayok ti agkamping iti away iti ngudo ti lawas—maturog iti tolda, ag-uniporme, ken agmartsa a matamtamboran. Magusgustuak unay ti makikadua kadagiti padak nga Scout, pakairamanan ti panagkakantami iti rabii iti aglawlaw ti paginuduan ken ti panagaayammi iti kabakiran. Adu pay ti nasursuromi maipapan iti aglawlaw, ket naapresiarko dagiti aramid ti Namarsua.
Kanayon a maibagbaga kadagiti Boy Scout nga agaramidda iti naimbag iti inaldaw. Daytoy ti prinsipio a sursurotenda. Kablaawanmi ti tunggal maysa iti sasao nga, “Always Prepared” (Kanayon a Nakasagana). Magustuak dayta. Iti grupomi a buklen ti nasurok a sangagasut nga ubbing, agarup kagudua ti Katoliko, kagudua ti Protestante, ken adda maysa a Budista.
Nanipud 1920, maang-angayen dagiti internasional a miting dagiti Boy Scout, wenno jamboree, iti kada sumagmamano a tawen. Inatenderak ti maikapito a World Scout Jamboree idiay Bad Ischl, Austria idi Agosto 1951. Naatendarak met ti maikasiam a World Scout Jamboree idiay Sutton Park iti asideg ti Birmingham, England idi Agosto 1957, a sadiay a nakaduak ti agarup 33,000 nga Scout manipud 85 a pagilian ken lugar. Agarup 750,000 ti immay iti dayta nga okasion, pakairamanan ni Queen Elizabeth iti England. Para kaniak, kasla maysa dayta a sangalubongan a panagkakabsat. Ngem diak impagarup a dandanik idin masarakan ti adayo a nasaysayaat a panagkakabsat—maysa a naespirituan a panagkakabsat.
NAAM-AMMOK TI MAYSA A SAKSI NI JEHOVA
Idi agarup Marso wenno Abril 1958, ngangnganin agleppas ti pannakasanayko kas maysa a waiter iti Grand Hotel Wiesler iti Graz, Austria. Iti dayta a tiempo, kinaskasabaannak ti pastry chef ken katrabahuak a ni Rudolf Tschiggerl. Damok idi a mangngegan ti kinapudno. Umuna a dinakamatna ti maipapan iti Trinidad ket kinunana nga awan dayta iti Biblia. Inkalintegak dayta a doktrina ken kayatko a paneknekan a di umiso ti ibagbagana. Ngem nasingpet isuna a katrabahuan ket pinadasko nga allukoyen nga agsubli a Katoliko.
Ni Rudolf, nga aw-awaganmi iti Rudi, kayatnak nga ikkan iti Biblia ngem imbagak a ‘tay Katoliko a bersion ti kayatko. Inikannak iti kasta a Biblia ngem nangiragpin iti maysa a tract nga inaramid ti Watchtower Society. Idi rugiak a basaen ti Biblia, nakitak ti tract nga inragpinna ngem diak binasa ta impagarupko a naurnos laeng dagiti naaramat a sasao tapno agparang a kasla umiso ti linaonna. Nupay kasta, makisarsaritaak latta kenkuana maipapan iti Biblia. Saanen nga impilit ni Rudi ti mangted iti pagbasaan. Iti agarup tallo a bulan, sagpaminsan nga agsaritakami maipapan iti Biblia nga uray la aginggakam iti tengnga ti rabii.
Idi naturpos ti pannakasanayko iti hotel idiay Graz, pinagadalnak ni Nanang iti hotel management iti maysa nga eskuelaan idiay Bad Hofgastein, maysa nga ili iti Alps. Isu nga immakarak sadiay. Konektado ti eskuelaanmi iti Grand Hotel iti Bad Hofgastein isu a sagpaminsan nga agtrabahoak sadiay tapno manayonan ti kapadasak.
SINARUNGKARANNAK TI DUA A MISIONERA
Impatulod ni Rudi ti baro nga adresko iti sangay iti Vienna, sa naited met dayta iti dua a misionera a da Ilse Unterdörfer ken Elfriede Löhr. * Maysa nga aldaw, timmawag kaniak ti receptionist ti hotel ket imbagana nga adda dua a babbaket a nakakotse a mangbirbirok kaniak. Nasdaawak ta diak met am-ammo ida. Ngem rimmuarak latta. Idi agangay, naammuak a karamanda gayam kadagiti paraitulod iti literatura iti Germany bayat ti turay dagiti Nazi idi maiparparit sadiay ti trabaho dagiti Saksi. Sakbay pay ti Gubat Sangalubongan II, natiliw idan ti sekreta a polisia ti Germany (ti Gestapo) ken naibaludda iti kampo konsentrasion ti Lichtenburg. Kabayatan ti gubat, nayakarda iti kampo ti Ravensbrück nga asideg iti Berlin.
Gapu ta kataeb ida ni nanangko, rinaemko ida ken diak kayat a masayang ti tiempoda babaen ti pannakisaritak kadakuada iti sumagmamano a lawas wenno bulan sakonto met la ibaga a diakon ituloy ti makipagadal. Isu a kiniddawko a mangisuratda lattan kadagiti teksto maipapan iti Katoliko a doktrina nga apostoliko a panangsuno, a dagiti papa ti nangsuno ken ni apostol Pedro. Kinunak nga ipakitak dagita iti padi. Impagarupko a masarakak idin ti kinapudno.
NAAM-AMMOK TI PUDPUDNO A NASANTUAN NGA AMA IDIAY LANGIT
Sigun iti Romana Katolika, ti autoridad ni apostol Pedro ket naipasa kadagiti nagsasaruno a papa. (Kamali ti panangtarus ti simbaan iti kinuna ni Jesus iti Mateo 16:18, 19.) Isursuro pay ti Katolisismo a di agkamali ti papa no ikeddengna nga umiso ti maysa a doktrina (ex cathedra). Mamatiak iti dayta. Isu a pinanunotko a no agpayso a di agkamali ti papa, nga aw-awagan dagiti Katoliko kas Nasantuan nga Ama, amin ngarud a doktrina nga isursurona ket umiso, pakairamanan ti Trinidad. Ngem no isu ket agkamali, ulbod met ngarud ti Trinidad. Di pakasdaawan a para iti kaaduan a Katoliko, ti apostoliko a panangsuno ket isu ti kapatgan a sursuro gapu ta nakadepende iti dayta ti kinaumiso wenno di kinaumiso ti dadduma pay a sursuroda.
Idi napanak iti maysa a padi, saanna a masungbatan dagiti saludsodko, ngem inikkannak iti maysa a libro maipapan iti dayta a doktrina. Inyawidko ngarud dayta ket binasak, ngem ad-adu manen ti saludsodko idi nagsubliak. Gapu ta saanna latta a masungbatan dagita, kinuna ti padi idi agangay: “Dika makombinsir, ken dinak met makombinsir. . . . Isu nga awanen ti rumbeng a pagsaritaanta!” Saannan a kayat ti makidiskusion kaniak.
Iti daydi a kanito, nakasaganaakon a makipagadal iti Biblia kada Ilse ken Elfriede. Adu ti insuroda kaniak maipapan iti pudpudno a Nasantuan nga Ama idiay langit, ni Jehova a Dios. (Juan 17:11) Awan pay idi ti kongregasion iti dayta a lugar, isu nga isuda ti mangikonkondukta kadagiti gimong iti pagtaengan ti maysa nga interesado. Manmano laeng ti tumabtabuno. Gapu ta awan ti mangidaulo a bautisado a lalaki, pagsaritaanda lattan iti sango ti kaaduan a material a maadal iti gimong. No dadduma, adda met umay a kabsat a lalaki manipud iti sabali nga ili ket isu ti agpalawag iti abanganmi a pasdek.
DAMO A PANNAKIRAMANKO ITI MINISTERIO
Inrugik ti makipagadal iti Biblia kada Ilse ken Elfriede idi Oktubre 1958, ket nabautisaranak tallo a bulan kalpasanna, idi Enero 1959. Sakbay ti bautismok, dinamagko no mabalinko ti kumuyog iti panangasabada iti binalaybalay tapno makitak no kasano ti mangasaba. (Ara. 20:20) Kalpasan ti damo a pannakikuyogko, dinamagko no mabalindak nga ikkan iti bukodko a teritoria. Intedda kaniak ti maysa a purok, ket agmaymaysaak a mapan sadiay tapno mangasaba iti binalaybalay ken agsarungkar kadagiti interesado. Ti immuna a kabsat a lalaki a nakaduak iti panagbalaybalay ket ti manangaywan iti sirkito a nangbisita kadakami idi agangay.
Idi naturposkon ti panageskuelak idi 1960, nagawidak iti ilimi tapno tulongak dagiti kabagiak a mangammo iti kinapudno. Ngem agingga ita, awan pay uray maysa kadakuada ti nangawat iti kinapudno. Uray no kasta, adda metten sumagmamano kadakuada a mangipakpakita iti interes.
AMIN-TIEMPO A PANAGSERBI
Idi 1961, dagiti surat ti sanga nga opisina a mangiparparegta iti panagpayunir ket naibasa kadagiti kongregasion. Baroak pay idi ken kabambanuagak, isu nga awan ti pambarko a di agpayunir. Nakisaritaak iti manangaywan iti sirkitomi a ni Kurt Kuhn ket dinamagko no ania ti makunana iti planok a panagtrabaho iti sumagmamano a bulan tapno adda igatangko iti lugan nga usarek nga agpayunir. Ngem kinunana: “Kinasapulan kadi ni Jesus ken dagiti apostolna ti lugan tapno makapagserbida iti amin-tiempo?” Natignayak iti imbagana. Madagdagus nga implanok ti agpayunir. Ngem gapu ta agtrabtrabahoak iti 72 nga oras iti kada lawas iti maysa a restawran ti hotel, masapul nga umuna a baliwak ti eskediulko.
Kiniddawko iti boss-ko a palubosannak nga agtrabaho laengen iti 60 nga oras. Pinatganna dayta ngem dina kinissayan ti sueldok. Idi agangay, kiniddawko manen nga agtrabahoak laengen iti 48 nga oras iti kada lawas. Pinatganna manen ken dina latta kinissayan ti sueldok. Idi kuan, kiniddawko nga agtrabahoak laengen iti 36 nga oras iti kada lawas, wenno 6 nga oras kada aldaw iti 6 nga aldaw, ket pinatganna latta dayta. Nakaskasdaaw ta saanna latta a kinissayan ti sueldok. Agparang a dinak kayat nga ibbatan ti boss-ko. Gapu iti dayta nga eskediul, inrugik ti ag-regular pioneer. Iti daydi a tiempo, 100 nga oras iti kada bulan ti makalikaguman kadagiti payunir.
Uppat a bulan kalpasanna, nadutokanak kas special pioneer ken kas adipen ti kongregasion iti maysa a bassit a kongregasion iti probinsia ti Carinthia, iti ili ti Spittal an der Drau. Makalikaguman idi kadagiti special pioneer ti 150 nga oras iti kada bulan. Awan ti partnerko a payunir, ngem apresiarek ti suporta ti maysa a kabsat a babai a ni Gertrude Lobner, a nagserbi kas katulongan ti adipen ti kongregasion. *
NAPARTAK A PANAGBALIW DAGITI ANNONGEN
Naawisak nga agserbi kas manangaywan iti sirkito idi 1963. No maminsan, agluganak iti tren nga awit-awitko dagiti agkakadagsen a maleta tapno bumisita kadagiti kongregasion. Awan lugan ti kaaduan a kakabsat isu nga awan ti mangsabat kaniak iti estasion ti tren. Tapno saan nga agparang a “naparayagak,” magmagnaak a mapan iti pagdagusak imbes nga agluganak iti taksi.
Idi 1965, naawisak nga ageskuela iti maika-41 a klase ti Gilead. Adu a kaklasek ti awanan pay iti asawa a kas kaniak. Nasorpresaak ta idi agturposkami, naibaonak iti mismo a pagiliak nga Austria tapno itultuloyko ti agserbi kas manangaywan iti sirkito. Ngem sakbay a pimmanawak iti Estados Unidos, nakiddaw a kaduaek iti uppat a lawas ti maysa a manangaywan iti sirkito a ni Anthony Conte, nga agserserbi idi iti Cornwall iti siudad ti New York. Dakkel ti naitulong kaniak ti panagkaduami. Isu ket naayat a kabsat, magusgustuanna ti mangasaba, ken epektibo iti dayta.
Idi nakasangpetak iti Austria, nagserbiak iti maysa a sirkito a sadiay a naam-ammok ti maysa a napintas a balasang a ni Tove Merete. Napadakkel ni Merete iti kinapudno sipud pay idi lima ti tawenna. No damagen dagiti kakabsat no kasanokami a nagam-ammo, iyangawmi nga ibaga, “Inyurnos dayta ti sanga nga opisina.” Nagkasarkami kalpasan ti makatawen, idi Abril 1967, ket napalubosankami nga agtultuloy nga agserbi iti trabaho a panagdaliasat.
Iti simmaruno a tawen, nabigbigko a gapu iti di kaikarian a kinamanangngaasi ni Jehova, inamponnak kas maysa a naespirituan nga anakna. Dita a nangrugi ti espesial a relasionko iti nailangitan nga Amak, ken iti amin a ‘mangipukpukkaw iti “Abba, Ama!”’ kas kunaen ti Roma 8:15.
Nagtultuloykami ken Merete a nagserbi iti sirkito ken distrito agingga idi 1976. No tiempo idi ti lam-ek, adda dagiti gundaway a maturogkami iti nakalamlamiis a kuarto. Iti naminsan a panagriingmi, nakitami a simmikkil ti ulesmi iti batog ti rupami. Gapu iti dayta, nagitugotkami iti bassit nga electric heater tapno saankami a kumter iti lamiis no iti rabii. Iti dadduma a lugar, ruar ti balay ti ayan ti kasiliasda. Isu a no kayatmi ti agusar iti kasilias iti rabii, masapul a rummuarkami iti kaniebean. Awan met ti apartment a pagawidanmi, isu nga agyankami iti balay dagiti kakabsat agingga iti Lunes, ket bigatton ti Martes ti ipapanmi iti sabali a kongregasion.
Maragsakanak a mangikuna nga iti adu a tawtawen, nagdakkel a katulongan ti dungdungnguek nga asawa. Magusgustuanna ti ministerio ken saan a kasapulan a paregtaek a rummuar a mangasaba. Naayat kadagiti kakabsat ken maseknan unay iti sabsabali. Dakkel ti naitulongna kaniak.
Idi 1976, naawiskami nga agserbi iti sanga nga opisina iti Austria idiay Vienna ket sadiay a nadutokanak kas miembro ti Komite ti Sangay. Ti sangay ti Austria iti daydi a tiempo ti mangimatmaton iti trabaho ti dadduma a pagilian iti Makindaya a Europa ken mangor-organisar iti naannad a panagipatulod iti literatura kadagidiay a pagilian. Sigagaget nga indauluan ni Kabsat Jürgen Rundel dagitoy a trabaho ket maysa a pribilehio ti makipagtrabaho kenkuana. Nadutokanak idi agangay kas mangaywan iti trabaho a panagipatarus para iti sangapulo a lengguahe iti Makindaya a Europa. Intultuloy ni Jürgen ken ni baketna a Gertrude ti agserbi a simamatalek kas special pioneer iti Germany. Idi 1978, rinugian ti sangay ti Austria ti agi-phototypeset ken agimprenta kadagiti magasin iti innem a lengguahe iti babassit a makina a pagimprentaan. Pinatulodanmi pay dagiti nagsuskribir manipud iti sabali a pagilian. Ni Otto Kuglitsch, nga agserserbi itan iti sanga nga opisina ti Germany a kaduana ni baketna nga Ingrid, ti nangaywan kadagitoy a trabaho.
Nagimprenta met iti literatura dagiti kakabsat iti dadduma a pagilian iti Makindaya a Europa babaen iti mimeograph machine wenno babaen iti film. Ngem kasapulanda latta ti tulong ti sabali a pagpagilian. Sinalakniban ni Jehova daytoy a trabaho. Dakami nga adda iti sangay ti Germany ipatpategmi dagitoy a kakabsat nga agserserbi iti laksid ti narigat a kasasaad ken iti adu a tawtawen a pannakaiparit.
NAISANGSANGAYAN NGA IBIBISITA ITI ROMANIA
Idi 1989, naaddaanak iti pribilehio a kumadua iti maysa a miembro ti Bagi a Manarawidwid a ni Kabsat Theodore Jaracz. Napankam idiay Romania a ti panggepmi ket ikaykaysa manen iti organisasion ti maysa a dakkel a grupo dagiti kakabsat. Simminada ngamin iti organisasion sipud idi 1949 gapu iti nadumaduma a rason ken nangbukelda iti bukodda a kongkongregasion. Ngem intultuloyda latta ti nangasaba ken nangbautisar. Naibaludda met gapu iti neutral a takderda, a kas met laeng iti dadduma a kakabsat a paset ti organisasion ken aprobado ti sangalubongan a hedkuarter. Maiparparit pay laeng idi ti trabaho idiay Romania, isu a sililimed a nagsasaritakami iti pagtaengan ni Kabsat Pamfil Albu a kaduami ti uppat a mangidadaulo a panglakayen ken dagiti pannakabagi ti naaprobaran a Komite ti Pagilian iti Romania. Kaduami pay ti maysa a paraipatarus a taga-Austria a ni Rolf Kellner.
Iti maikadua a rabii a panagsasaritami, inallukoy ni Kabsat Albu dagiti uppat a kakaduana a panglakayen a makikaykaysada manen kadakami. Kinunana: “No ditay aramiden daytoy itan, mabalin nga awanton ti sabali a gundaway.” Kas resultana, 5,000 a kakabsat ti naitipon iti organisasion. Anian a panagballigi para ken Jehova ngem tungpa para ken Satanas!
Idi arinunos ti 1989, sakbay ti pannakarpuog ti Komunismo idiay Makindaya a Europa, ti Bagi a Manarawidwid inawisnakami nga agserbi iti sangalubongan a hedkuarter iti New York. Saanmi nga ekspektaren dayta ken baketko. Nangrugikami nga agserbi iti Bethel iti Brooklyn idi Hulio 1990. Idi 1992, nadutokanak kas katulongan iti Service Committee ti Bagi a Manarawidwid, ken manipud idi Hulio 1994, nadutokanak kas miembro ti Bagi a Manarawidwid.
PANANGLAGIP ITI NAPALABAS KEN IKIKITA ITI MASANGUANAN
Nabayagen daydi panagserbik kas maysa a waiter iti hotel. Ita, addaanak iti pribilehio a makiraman iti panangisagana ken panangipaay iti naespirituan a taraon kadagiti kakabsat iti intero a lubong. (Mat. 24:45-47) No lagipek ti nasurok a 50 a tawenko iti espesial nga amin-tiempo a panagserbi, agyamyamanak ken Jehova ken maragragsakanak gapu ta bembendisionanna ti sangalubongan a panagkakabsattayo. Magusgustuak ti tumabuno kadagiti internasional a kombension, a sadiay maipagpaganetget ti panangam-ammo iti nailangitan nga Amatayo a ni Jehova ken ti kinapudno a linaon ti Biblia.
Ikarkararagko a minilion pay koma ti agadal iti Biblia, umawat iti kinapudno, ken agserbi ken Jehova a maikaykaysa iti sangalubongan a Nakristianuan a panagkakabsattayo. (1 Ped. 2:17) Segseggaak met a kitaen manipud langit ti panagungar dagiti tattao ditoy daga, iti kasta makitakton ni tatangko. Mangnamnamaak a kayatto da tatang ken nanangko, ken ti dadduma pay a patpatgek a kakabagian ti agdayaw ken Jehova idiay Paraiso.
Segseggaak a kitaen manipud langit ti panagungar dagiti tattao ditoy daga, iti kasta makitakton ni tatangko


text:
Kasano a Maipakitatayo nga Ay-ayatentayo ni Jehova?
“Agayattayo, agsipud ta isu ti immuna a nagayat kadatayo.”—1 JUAN 4:19.
KANTA: 56, 138
1, 2. Sigun ken apostol Juan, kasano nga impakita ti Dios ti pamay-an ti panangayattayo kenkuana?
GAGANGAY a ti kasayaatan a pamay-an a maisuro ti ama ti annakna ket babaen ti ulidanna. Insurat ni apostol Juan nga “agayattayo, agsipud ta [ti Dios] ti immuna a nagayat kadatayo.” (1 Juan 4:19) Ngarud, nalawag nga impaay ni Jehova ti kasayaatan nga ulidan ti panagayat ti ama a makatulong kadatayo a mangayat kenkuana.
2 Iti ania a pamay-an a ti Dios “ti immuna a nagayat kadatayo”? Kinuna ni apostol Pablo: “Ti Dios irekomendana ti bukodna nga ayat kadatayo ta, bayat a managbasoltayo pay laeng idi, ni Kristo natay a maipaay kadatayo.” (Roma 5:8) Babaen iti panangisakripisiona iti Anakna kas daton a subbot para kadagiti tattao a mamati iti dayta, impakita ni Jehova ti pudpudno nga ayat. Impakitana ti ayat a di managimbubukodan wenno managsakripisio. Gapu iti dayta, mabalintayo ti umadani kenkuana ken maipakitatayo ti ayattayo kenkuana.—1 Juan 4:10.
3, 4. Kasano a maipakitatayo ti panagayattayo iti Dios?
3 Ayat ti kangrunaan a galad ni Jehova, isu a maawatantayo no apay nga imbaga ni Jesus iti nagsaludsod kenkuana a ti umuna a bilin ti Dios ket: “Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo buyogen ti intero a pusom ken buyogen ti intero a kararuam ken buyogen ti intero a panunotmo ken buyogen ti intero a pigsam.” (Mar. 12:30) Manipud iti imbaga ni Jesus, maadaltayo a ti puso ti umuna iti amin a karaman iti panagayat iti Dios. Saan a maay-ayo ni Jehova iti saan a naimpusuan nga ayat. Nupay kasta, ti panagayat iti Dios ramanenna met ti amin a kararua, panunot, ken pigsa. Kayatna a sawen a ti pudpudno a panagayat iti Dios saanna laeng a ramanen ti emosion. Namnamaen met ni Jehova nga isu ket ayatentayo iti ‘intero a panunot’ ken ‘intero a pigsa.’ Sigun ken propeta Mikias, dayta ti kayat ni Jehova.—Basaen ti Mikias 6:8.
4 Kasano a maipakitatayo a talaga nga ay-ayatentayo ti nailangitan nga Amatayo? Masapul a naan-anay ti panangayattayo kenkuana. Kas iti dinakamat ni Jesus, karaman iti dayta ti intero pigsa, intero a puso, ken intero a panunot. Iti napalabas nga artikulo, inusigtayo ti uppat a pamay-an no kasano nga impakita ni Jehova ti dakkel a panagayatna kadagiti annakna. Usigentayo ita no kasano a maipakita ken mapabileg ti panagayattayo ken Jehova iti pamay-an a makaay-ayo kenkuana.
AGYAMAN KADAGITI IPAPAAY NI JEHOVA
5. Ania ti aramidentayo ta ipapaay ni Jehova ti amin a kasapulantayo?
5 Ania ti aramidem no makaawatka iti regalo? Sigurado a pagyamanam ti nagregalo. Maysa pay, sigurado nga usarem a naimbag ken ipategmo dayta. Insurat ni adalan a Santiago: “Tunggal naimbag a sagut ken tunggal naan-anay a rangkap aggapu iti ngato, ta bumaba dayta manipud iti Ama dagiti nailangitan a lawag, ket kenkuana awan ti panagbaliw ti pagturongan ti anniniwan.” (Sant. 1:17) Kanayon nga ipaay ni Jehova ti kasapulantayo tapno agbiag ken naragsaktayo. Saan kadi a tignayennatayo dayta a mangayat kenkuana?
6. Ania ti masapul nga aramiden dagiti Israelita tapno agtultuloy a bendisionan ida ni Jehova?
6 Iti ginasut a tawen, siaayat nga inaywanan ni Jehova dagiti Israelita ken sipaparabur nga impaayna ti material ken naespirituan a kasapulanda. (Deut. 4:7, 8) Ngem tapno agtultuloy a mabendisionanda, masapul nga agtulnogda iti Linteg ti Dios a pakairamanan ti panagidatonda a kanayon ken Jehova iti “kasayaatan ti umuna a naluom a bungbunga” ti daga. (Ex. 23:19) Iti kasta, maipakita dagiti Israelita nga ipatpategda ti ayat ken pamendision ni Jehova.—Basaen ti Deuteronomio 8:7-11.
7. Kasano nga usarentayo ti “napapateg a bambanag” nga adda kadatayo tapno maipakitatayo nga ay-ayatentayo ni Jehova?
7 Datayo ngay? Nupay saantayon nga agidatdaton kadagiti animal, maipakitatayo ti panagayattayo iti Dios no usarentayo dagiti ‘napapateg a bambanag’ nga adda kadatayo a mangidayaw kenkuana. (Prov. 3:9) Kasanotayo a maaramid dayta? Mabalintayo nga usaren dagiti material a sanikuatayo a mangsuporta iti trabaho para iti Pagarian iti kongregasiontayo ken iti intero a lubong. Nagsayaat daytoy a pamay-an a panangipakita iti ayat ken Jehova, adu man wenno bassit ti sanikuatayo. (2 Cor. 8:12) Ngem adda pay dadduma a pamay-an a maipakitatayo nga ay-ayatentayo ni Jehova.
8, 9. Ania ti pakainaigan ti panagtalek iti kari ni Jehova iti panagayattayo kenkuana? Mangted iti pagarigan.
8 Laglagipentayo nga imbaga ni Jesus kadagiti pasurotna a saanda a madanagan no ania ti kanen ken pagkawesda, no di ket birokenda nga umuna ti Pagarian. Imbagana nga ammo ti Ama no ania a talaga ti kasapulantayo. (Mat. 6:31-33) Ti panagtalektayo iti dayta a kari ipakitana ti kauneg ti panagayattayo ken Jehova gapu ta agkuykuyog ti ayat ken panagtalek. Saantayo a mabalin nga ayaten ti maysa no awan ti panagtalektayo kenkuana. (Sal. 143:8) Gapuna, isaludsodtayo iti bagitayo: ‘Dagiti kadi kalatko ken ti wagas ti panagbiagko ipakitada a pudno nga ay-ayatek ni Jehova? Ti kadi inaldaw nga ar-aramidek ipakitana nga agtalekak a kabaelanna nga ipaay dagiti kasapulak?’
9 Maysa a Kristiano nga agnagan iti Mike ti nangipakita iti kasta nga ayat ken panagtalek. Idi ubing pay, tinarigagayan ni Mike ti agserbi iti Dios iti sabali a pagilian. Nupay nangasawa ken naaddaan iti dua nga annak, saan a pulos a napukaw dayta a tarigagayna. Gapu ta naparegta kadagiti adu nga artikulo ken report maipapan iti panagserbi iti lugar nga addaan iti dakdakkel a panagkasapulan, pinasimple ni Mike ken ti pamiliana ti panagbiagda. Inlakoda ti balayda ket immakarda iti apartment. Pinabassit met ni Mike ti negosiona mainaig iti panagdalus ket sinursurona no kasano nga imanehar dayta babaen iti Internet uray adda iti sabali a pagilian. Immakar iti sabali a pagilian ti pamiliana ket naragsakda a nagserbi sadiay iti dua a tawen. Kinuna ni Mike: “Napasaranmi nga agpaypayso ti kinuna ni Jesus a nairekord iti Mateo 6:33.”
IPATEGMO TI KINAPUDNO MANIPUD ITI DIOS
10. Kas iti inaramid ni Ari David, ania ti maitulong ti panangpampanunottayo iti kinapudno maipapan ken Jehova?
10 Agarup 3,000 a tawenen ti napalabas, inapresiar ni Ari David ti nakitana iti langlangit. Insuratna: “Ti langlangit idekdeklarada ti dayag ti Dios; ket maipapan iti aramid ti im-imana ibagbaga ti tangatang.” Kalpasanna, gapu ta natignay iti kinasirib a masarakan iti Linteg ti Dios, kinunana: “Ti linteg ni Jehova perpekto, mamagsubli iti kararua. Ti pammalagip ni Jehova mapagpiaran, mamagsirib iti daydiay awanan kapadasan.” Ania ti resulta ti kasta a panangapresiar? Intuloy ni David a kinuna: “Dagiti sasao ti ngiwatko ken ti panagmennamenna ti pusok agbalinda koma a makaparagsak iti sanguanam, O Jehova a Batok ken Mannubbotko.” Nalawag a nagbalin a nakasingsinged ni David iti Dios.—Sal. 19:1, 7, 14.
11. Gapu ta ay-ayatentayo ti Dios, ania ti aramidentayo kadagiti naammuantayo a kinapudno a linaon ti Biblia nga ipapaay ti Dios kadatayo ita? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
11 Ita, nakaad-adun ti ammotayo maipapan kadagiti parsua ni Jehova ken ti pannakaitungpal ti panggepna. Iparparegta ti lubong ti nangato nga edukasion. Ngem ipakita ti kapadasan ti adu a ti pananggun-od iti dayta masansan nga agturong iti pannakapukaw ti pammati ken panagayat iti Dios. Nupay kasta, iparparegta ti Biblia a saantayo laeng nga ayaten ti pannakaammo no di ket gun-odentayo ti sirib ken pannakaawat. Kayatna a sawen nga ammuentayo no kasano nga usarentayo ti pannakaammo nga inted ti Dios kadatayo tapno magunggonaantayo, kasta met ti sabsabali. (Prov. 4:5-7) “Ti pagayatan [ti Dios] ket maisalakan koma dagiti amin a kita ti tattao ken dumtengda iti umiso a pannakaammo iti kinapudno.” (1 Tim. 2:4) Ipakpakitatayo nga ay-ayatentayo ni Jehova no ipasnektayo nga ipakaammo ti naimbag a damag ti Pagarian iti amin a tattao ken tulongantayo ida a mangtarus iti nagsayaat a panggep ti Dios para iti amin a tao.—Basaen ti Salmo 66:16, 17.
12. Ania ti kinuna ti maysa nga agtutubo a babai maipapan kadagiti naespirituan a probision ni Jehova?
12 Maipakita met dagiti agtutubo ti panagayatda ken Jehova babaen iti panangapresiarda kadagiti naespirituan a probision. Insalaysay ni Shannon nga idi agtawen iti 11 ken agtawen met iti 10 ti adingna a babai, timmabunoda iti “Nadiosan a Debosion” a Kombension Distrito kaduada dagiti nagannakda. Iti maysa a sesion, nakiddaw nga agtugaw dagiti agtutubo iti maysa a nailasin a paset. Medio agnerbios idi napan nagtugaw, ngem nasorpresa idi naikkan ti tunggal agtutubo iti regalo a nagpintas a libro a napauluan Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo—Dagiti Sungbat nga Epektibo. Ania ti narikna ni Shannon maipapan ken Jehova a Dios? Kinunana: “Idi laeng a nariknak nga agpaypayso ni Jehova ken ay-ayatennak unay.” Kinunana pay: “Nakaragragsakkami ta ti naayat a Diostayo a ni Jehova sipaparabur nga impaayannakami iti nagpintas a sagut!”
AWATEM TI BALAKAD KEN DISIPLINA TI DIOS
13, 14. Gapu ta ay-ayatentayo ni Jehova, kasano a matmatantayo dagiti balakadna?
13 Kuna ti Biblia: “Daydiay ayaten ni Jehova tubngarenna, kas met laeng iti panangtubngar ti maysa nga ama iti anak a pakasarakanna iti ragsak.” (Prov. 3:12) Ania ngarud ti reaksiontayo no matubngartayo? Napudno ni apostol Pablo idi insuratna: “Awan disiplina a kasla makaparag-o iti agdama, no di ket makapaladingit.” Idi imbagana dayta, saanna a tagtagibassiten ti pateg ti disiplina, ta intuloyna a kinuna: “Ngem kalpasanna kadagidiay a nasanayen iti dayta mangpataud iti natalna a bunga, awan sabali, ti kinalinteg.” (Heb. 12:11) No ay-ayatentayo ni Jehova, ipangag ken ipategtayo dagiti balakadna. Mabalin a marigatan ti dadduma iti dayta. Ngem dakkel ti maitulongna kadatayo ti panagayattayo iti Dios.
14 Idi kaaldawan ni Malakias, adu a Judio ti saan a nangapresiar iti balakad ti Dios. Ammoda ti Linteg maipapan iti panagdaton ngem saanda a tinungpal dayta isu a nainget a binalakadan ida ni Jehova. (Basaen ti Malakias 1:12, 13.) Kasano kadakes ti inaramidda? Kastoy ti kuna ni Jehova: “Ibaonkonto met kadakayo ti lunod, ket ilunodkonto dagiti bendisionyo. Wen, inlunodko pay ti bendision, agsipud ta saanyo nga ipappapuso [ti bilinko].” (Mal. 2:1, 2) Nalawag a no igagaratayo ti agsukir iti naayat a bilin ni Jehova, dakes ti pagbanagantayo.
15. Iti lubong ita, ania a kababalin ti masapul a liklikantayo?
15 Kadagiti tattao a mangpampanunot laeng iti bagbagida ita, narigat ti mangbalakad ken mangdisiplina, ken adu pay ketdi ti saan a mangawat iti dayta. No awaten man ti dadduma, masansan a mapilpilitanda laeng. Ngem nabalakadan dagiti Kristiano a saanda nga “agpaisukogen iti daytoy a sistema ti bambanag.” Masapul a maawatan ken surotentayo ti “naan-anay a pagayatan ti Dios.” (Roma 12:2) Babaen iti organisasionna, mangmangted ni Jehova kadagiti naintiempuan a balakad para iti nagduduma nga aspeto ti panagbiag—ti panangtratotayo iti saantayo a kasekso, ti pannakikaduatayo iti sabsabali, ken ti panaglinglingaytayo. No situtulok nga awaten ken iyaplikartayo dagita a balakad, ipakpakitatayo nga apresiarentayo ken pudno nga ay-ayatentayo ni Jehova.—Juan 14:31; Roma 6:17.
AGPANNURAY ITI PANNALAKNIB KEN PANANGISALAKAN NI JEHOVA
16, 17. (a) Apay nga ikabilangantayo ti pagayatan ni Jehova no agdesisiontayo? (b) Kasano nga impakita dagiti Israelita nga awan panagayat ken panagtalekda ken Jehova?
16 No marikna dagiti ubbing nga agpeggadda, dagus nga agtarayda kadagiti nagannakda. Bayat a dumakdakkelda, masursuroda ti agdesision. Paset dayta ti panagbalin nga adulto. Ngem dagiti nasinged kadagiti nagannakda kiddawenda latta ti opinion ken balakad dagiti dadakkelda sakbay nga agdesisionda. Kasta met laeng ti panagmataengan iti naespirituan. Ipapaay ni Jehova ti nasantuan nga espirituna a mangtignay kadatayo nga ‘agtarigagay ken agtignay.’ Ngem no saantayo nga ikabilangan ti pagayatanna no agaramidtayo iti desision, ipakpakita dayta a saantayo nga ay-ayaten ni Jehova ken saantayo nga agpampannuray kenkuana.—Fil. 2:13.
17 Idi kaaldawan ni Samuel, inabak dagiti Filisteo ti Israel. Kasapulan unay idi ti ili ti Dios ti tulong ken proteksion. Ania ti inaramidda? Kinunada: “Alaentayo manipud Silo ti lakasa ti tulag ni Jehova, tapno umay koma iti tengngatayo ket isalakannatayo iti dakulap dagiti kabusortayo.” Ania ti resulta dayta? “Ti pananggudas dakkel unay, iti kasta manipud Israel adda napasag a tallopulo a ribu a lallaki a magmagna. Ket naagaw ti mismo a lakasa ti Dios.” (1 Sam. 4:2-4, 10, 11) Idi intugotda ti Lakasa, kasla agpampannuray dagiti Israelita iti tulong ni Jehova. Ngem iti kinapudnona, saanda nga agpapaidalan ken Jehova. Imbes ketdi, sursurotenda ti bukodda a kapanunotan isu a dakes ti nagbanaganda.—Basaen ti Proverbio 14:12.
18. Ania ti panangmatmattayo iti panagpatulong ken Jehova?
18 Impakita ti salmista ti umiso a kababalin idi insuratna: “Urayem ti Dios, ta isu idayawkonto pay kas ti naindaklan a pakaisalakanan ti kinataok. O Diosko, iti unegko maup-upay ti mismo a kararuak. Dayta ti makagapu a nalagipka.” (Sal. 42:5, 6) Talaga a napalalo ti panagayatna ken Jehova! Napatanormo met kadin ti kasta a panagayat ken panagpannuray iti nailangitan nga Amatayo? Uray no wen ti sungbatmo, mabalin nga ad-adda pay a makapagtalekka kenkuana no iyaplikarmo ti ibagbaga ti Biblia: “Agtalekka ken Jehova buyogen ti isuamin a pusom ket dika agkammatalek iti bukodmo a pannakaawat. Isu imutektekam iti amin a daldalanmo, ket isu palintegennanto dagiti danam.”—Prov. 3:5, 6.
19. Kasano a maipakitatayo nga ay-ayatentayo ni Jehova?
19 Gapu ta isu ti immuna a nangayat kadatayo, impakita ni Jehova no kasano met ti panangayattayo kenkuana. Kanayon koma a laglagipentayo ti nagsayaat nga ulidanna. Ipakitatayo koma ti ayattayo kenkuana ‘buyogen ti intero a puso ken buyogen ti intero a kararua ken buyogen ti intero a panunot ken buyogen ti intero a pigsa.’—Mar. 12:30.


text:
Nalawag ken Makatignay a Patarus ti Sao ti Dios
“Ti sao ti Dios nabiag.”—HEB. 4:12.
KANTA: 37, 116
1. (a) Ania a trabaho ti inted ti Dios ken Adan? (b) Manipud idin, kasano nga inusar dagiti adipen ti Dios ti abilidadda nga agsao?
INSAGUT ni Jehova a Dios kadagiti parsuana ti abilidad a makikomunikar. Kalpasan nga inkabil ti Dios ni Adan iti hardin a pagtaenganna, adda intedna nga aramidenna a mainaig iti lengguahe. Masapul a panagananna dagiti animal. Inusar ni Adan ti abilidadna nga agpanunot ken ti laingna idi pinanagananna ti tunggal naparsua nga animal. (Gen. 2:19, 20) Manipud idin, intultuloy dagiti adipen ti Dios nga usaren ti abilidadda nga agsao—ti panangusar iti lengguahe—a mangidayaw ken Jehova ken mangipakaammo iti pagayatanna iti sabsabali. Iti nabiit pay, ti panangusar iti lengguahe iti pannakaipatarus ti Biblia ti maysa a nakapatpateg a pamay-an tapno masuportaran ti pudno a panagdayaw.
2. (a) Ania dagiti prinsipio a sinurot ti New World Bible Translation Committee iti panagipatarusda? (b) Ania ti usigentayo iti daytoy nga artikulo?
2 Adda rinibu a patarus ti Biblia, ngem nagduduma ti panangipatarusda iti mensahe manipud iti orihinal a sursurat. Idi dekada 1940, nangipasdek ti New World Bible Translation Committee kadagiti prinsipio ti panagipatarus a nasurot iti nasurok a 130 a lengguahe. Dagitoy ket: (1) Maidaydayaw ti nagan ti Dios babaen ti panangisubli iti umiso a lugarna iti Kasuratan. (Basaen ti Mateo 6:9.) (2) Literal a maipatarus ti orihinal a naipaltiing a mensahe no mabalin, ngem no saan a nalawag ti sao por sao a patarus, maipatarus ti umiso a kaipapananna. (3) Agusar iti nalaka a maawatan a sasao a makaay-ayo a basaen. * (Basaen ti Nehemias 8:8, 12.) Kitaentayo no kasano a nayaplikar dagitoy a prinsipio iti 2013 a rebision ti New World Translation ken no kasano a sinurot met dagitoy dagiti agipatpatarus iti dadduma a lengguahe.
TI BIBLIA A MANGIDAYAW ITI NAGAN TI DIOS
3, 4. (a) Ania dagiti nagkauna a manuskrito a nagparangan ti Tetragrammaton? (b) Ania ti inaramid ti adu a nagipatarus iti Biblia mainaig iti nagan ti Dios?
3 Dagidiay nangadal kadagiti nagkauna a Hebreo a manuskrito ti Biblia, kas iti Dead Sea Scrolls, nasdaawda ta namin-adu a nagparang ti Tetragrammaton—ti uppat a letra a Hebreo a mangirepresentar iti nagan ti Dios. Saan laeng nga agparang ti nasantuan a nagan kadagiti nagkauna a Hebreo a manuskrito. Agparang met dayta iti dadduma a kopia ti Greek Septuagint manipud idi maikadua a siglo B.C.E. agingga iti umuna a siglo C.E.
4 Nupay adda nalawag a pammaneknek nga agparang iti Biblia ti nagan ti Dios, adu a patarus ti naan-anay a nangikkat iti sagrado a nagan ti Dios. Kinapudnona, dua a tawen laeng kalpasan a nairuar ti New World Translation of the Christian Greek Scriptures idi 1950, naipablaak ti Revised Standard Version. Awan ti masarakan a nagan ti Dios iti dayta a bersion ken saanna a sinurot ti pagannurotan dagiti editor ti American Standard Version idi 1901. Apay? Kuna ti pakauna a sasao: “Ti panangusar iti aniaman a personal a nagan para iti maymaysa a Dios . . . ket saan a maitutop nga aramaten ti amin a Kristiano a Relihion.” Dayta a pamay-an ket tinulad dagiti simmaruno a nagipatarus iti Ingles ken iti dadduma a lengguahe.
5. Apay a nagpateg a mataginayon ti nagan ti Dios iti Biblia?
5 Apay a serioso ti panangikabil ken panangikkat iti nagan ti Dios? Ti nalaing nga agipatarus ammona a napateg ti panangtarus iti panggep ti autor. Adda epekto dayta a pannakaammo iti panagipatarusna. Adu a bersikulo ti Biblia ti mangipakita a nagpateg ti nagan ti Dios ken ti pannakasantipikarna. (Ex. 3:15; Sal. 83:18; 148:13; Isa. 42:8; 43:10; Juan 17:6, 26; Ara. 15:14) Pinaltiingan ni Jehova a Dios—ti Autor ti Biblia—dagiti nangisurat iti dayta a kanayon nga usarenda ti naganna. (Basaen ti Ezequiel 38:23.) Ti panangikkat iti nagan ti Dios a rinibu a nagparang kadagiti nagkauna a manuskrito ket mangipakita iti kinaawan panagraem iti Autorna.
6. Apay a nanayonan iti innem ti pagparangan ti nagan ti Dios iti rebisado a New World Translation?
6 Adda pay dagiti nainayon nga ebidensia a masapul nga agtalinaed ti nagan ti Dios iti Biblia. Iti 2013 a rebision ti New World Translation, agparang ti nasantuan a nagan iti 7,216 a daras, ad-adu iti 6 ngem iti 1984 nga edision. Dagiti lima a nainayon ket masarakan iti 1 Samuel 2:25; 6:3; 10:26; 23:14, 16. Naisubli dagitoy gapu ta masarakan ti nagan ti Dios kadagitoy a bersikulo iti Dead Sea Scrolls, a naisurat nga immun-una iti nasurok a 1,000 a tawen ngem iti Hebrew Masoretic text. Adda met iti Uk-ukom 19:18 ti maikanem a nainayon a pagparangan ti nagan ti Dios kas resulta ti kanayonan a panangadal kadagiti nagkauna a manuskrito.
7, 8. Ania ti kaipapanan ti nagan a Jehova, ket apay a nakapatpateg dayta?
7 Para kadagiti pudno a Kristiano, nakapatpateg ti nagan ni Jehova. Mabasa ti kaudian nga impormasion maipapan iti daytoy iti apendise ti 2013 a rebision ti New World Translation. Iti pannakaawat ti New World Bible Translation Committee, ti nagan ti Dios ket naggapu iti Hebreo a berbo a ha·wah,’ a kaipapananna “Pagbalinenna.” * Innaig idi dagiti publikasiontayo daytoy a kaipapanan iti kuna ti Exodo 3:14: “Agbalinakto no Anianto ti Pagbalinak.” Maitunos dayta iti dinakamat ti 1984 nga edision a ti kaipapanan ti nagan ti Dios ket agbalin a Manangtungpal kadagiti karina. * Nupay kasta, ilawlawag ti Appendix A4 iti 2013 a rebision ti New World Translation: “Nupay karaman daytoy nga ideya iti kaipapanan ti nagan a Jehova, saan laeng a dayta ti pilienna a pagbalinan. Ramanenna met no ania ti kayatna a mapasamak mainaig kadagiti parsuana tapno maitungpal ti panggepna.” (Kitaen met ti Giya iti Panagadal iti Sao ti Dios iti p. 5.)
8 Pagbalinen ni Jehova dagiti parsuana iti aniaman a kayatna a pagbalinanda. Maitunos iti kaipapanan ti naganna, ti Dios pinagbalinna ni Noe a nalaing nga agaramid iti daong, pinagbalinna met ni Bezalel a nalaing nga agkitikit, pinagbalinna pay a naballigi a mannakigubat ni Gideon, ken pinagbalinna ni Pablo nga apostol iti nasnasion. Wen, napnuan iti kaipapanan ti nagan ti Dios kadagiti adipenna. Gapuna, pulos a saan a laglag-anen ti New World Bible Translation Committee ti kinapateg ti nagan ti Dios babaen ti panangikkat iti dayta iti Biblia.
9. Apay a naipangpangruna ti pannakaipatarus ti Biblia iti dadduma a lengguahe?
9 Iti nasurok a 130 a lengguahe a nakaipatarusan ti New World Translation, idaydayawda ti nagan ti Dios babaen ti panangikabilda iti dayta iti umiso a pagparanganna iti sagrado a libro. (Basaen ti Malakias 3:16.) Ngem kadagiti agdama a patarus ti Biblia, masansan nga ikkatenda ti nasantuan a nagan sa sukatanda iti titulo a kas iti “Apo” wenno ti nagan ti maysa a didiosen. Dayta ti maysa kadagiti kangrunaan a rason no apay nga impangpangruna ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova ti mangipaay iti Biblia a mangidaydayaw iti nagan ti Dios a mabalin a magun-odan ti adu a tattao.
NALAWAG KEN UMISO A PATARUS
10, 11. Ania dagiti parikut ti dadduma a lengguahe nga agipatpatarus iti New World Translation?
10 Ti panangipatarus iti sagrado a sursurat iti adu a lengguahe ket nangpataud iti adu a parikut iti panagipatarus. Kas pagarigan, sinurot idi ti Ingles a New World Translation ti dadduma nga Ingles a Biblia a nangusar iti Hebreo a sao a “Sheol” kadagiti bersikulo a kas iti Eclesiastes 9:10. Kastoy idi ti mabasa: “There is no work nor devising nor knowledge nor wisdom in Sheʹol, the place to which you are going.” Dagiti agipatpatarus iti sabali a lengguahe parikutda idi daytoy: Ti sao a “Sheol” ket saan nga ammo ti kaaduan kadagiti agbasbasa. Awan met dayta iti diksionarioda ken kasla nagan ti maysa a lugar. Gapuna, napatgan a maipatarus ti kaipapanan ti “Sheol” wenno “Hades” iti Griego kas “the Grave” tapno nalawlawag a maawatan ken umiso ti kaipapananna.
11 Iti dadduma a lengguahe, ti kanayon a panangipatarus iti Hebreo a sao a neʹphesh ken ti Griego a sao a psy·kheʹ iti sao nga umarngi iti Ingles a “soul” ket nangpataud iti pannakariro. Apay? Gapu ta mabalin a ti maawatan ti adu a tattao iti sao a “soul” ket ti di makita a paset ti tao. Mabalin nga ipakita dayta ti di umiso a kapanunotan a dayta ket kasla al-alia a saan a ti tao a mismo. Naanamongan ngarud a maipatarus ti “soul” sigun iti konteksto. Dayta ket maitunos kadagiti kaipapanan a nadakamaten kadagiti apendise iti New World Translation of the Holy Scriptures—With References. Wen, naipangpangruna ti panagipatarus iti teksto iti pamay-an a nalaka a maawatan, ken masansan a naikabil iti footnote dagiti makatulong sasao.
12. Ania ti dadduma a panagbalbaliw a naaramid iti 2013 a rebision ti New World Translation? (Kitaen met ti artikulo a “Ti 2013 nga Ingles a Rebision ti New World Translation” a masarakan iti daytoy a ruar.)
12 Gapu kadagiti saludsod manipud kadagiti agipatpatarus, nabigbig a mabalin a tumaud dagiti umasping a di umiso a pannakaawat. Gapuna, idi Septiembre 2007, pinatgan ti Bagi a Manarawidwid a marebisar ti Ingles a New World Translation. Bayat ti pannakarebisar, narepaso ti rinibu a salsaludsod dagiti agipatpatarus iti Biblia. Nasukatan dagiti saanen a maus-usar a sasao iti Ingles ket inkagumaanda a pagbalinen a nalawag ken nalaka a maawatan dagiti sasao a saan a maapektaran ti umiso a kaipapananda. Simmayaat ti Ingles a patarus gapu ta inyaplikarda ti inaramid ti dadduma a lengguahe.—Prov. 27:17.
AGYAMYAMANDA UNAY
13. Ania ti rikna ti adu maipapan iti 2013 rebision?
13 Ania ti nagbalin nga epekto ti rebisado nga Ingles a New World Translation? Rinibu a surat iti panagyaman ti naawat ti hedkuarter dagiti Saksi ni Jehova idiay Brooklyn. Ipakita ti komento ti maysa a kabsat a babai ti rikna ti adu: “Ti Biblia ket maysa a lakasa a napno iti napapateg a gameng. Gapu ta nalawag a maawatak dagiti sasao ni Jehova no usarek ti 2013 a rebision, arigna suksukimatek ti tunggal napateg a bato, ket ap-apresiarek ti tabas, silap, kolor, ken pintas dagitoy. Gapu ta naipatarus ti Kasuratan iti nalaka a maawatan a sasao, ad-adda a naam-ammok ni Jehova a kasla maysa nga ama a mangsaksaklot kaniak bayat nga ibasbasana dagiti makaliwliwa a sasao.”
14, 15. Ania dagiti nasayaat nga epekto ti New World Translation a naipatarus iti dadduma a lengguahe?
14 Saan laeng a ti rebisado nga Ingles a New World Translation ti addaan iti nasayaat nga epekto. Maysa a lakay manipud iti Sofia, Bulgaria ti nagkomento maipapan iti Bulgarian nga edision: “Nabayagen nga agbasbasaak iti Biblia, ngem daytoy pay laeng ti nabasak a patarus a nalaka a maawatan ken dumanon iti puso.” Kasta met, kinuna ti maysa a kabsat a babai a taga-Albania idi naawatna ti kopiana a New World Translation: “Nakapimpintas a denggen ti Sao ti Dios iti pagsasaomi nga Albanian! Nagsayaat a talaga ti dumngeg ken Jehova iti bukodmi a lengguahe!”
15 Iti adu a pagilian, nangina ken narigat a magun-odan ti Biblia isu a nagdakkel a bendision ti makaawat iti Biblia. Kuna ti report a naawat manipud Rwanda: “Iti nabayag a panawen, adu dagiti nabayagen nga iyad-adalan dagiti kakabsat ti saan a rimmang-ay gapu ta awan Bibliada. Saanda a kabaelan ti gumatang iti Biblia nga ilaklako ti simbaan. Ken masansan a saanda a maawatan ti kaipapanan ti dadduma a bersikulo, isu a saanda a rimmang-ay.” Nagbaliw ti kasasaad idi addan New World Translation iti lengguaheda. Kinuna ti maysa a pamilia a taga-Rwanda nga addaan iti uppat a tin-edyer: “Agyamyamankami ken Jehova, kasta met iti matalek ken masirib nga adipen iti panangipaayda iti daytoy a Biblia. Nakapangpanglawkami ken awan ti igatangmi iti Biblia para iti tunggal maysa. Ngem ita, addaanen iti Biblia ti tunggal maysa kadakami. Tapno maipakitami ti panagyamanmi ken Jehova, inaldaw a basbasaenmi a sangapamiliaan ti Biblia.”
16, 17. (a) Ania ti kayat ni Jehova para kadagiti adipenna? (b) Ania koma ti determinasiontayo?
16 Inton agangay, magun-odanto metten iti ad-adu pay a lengguahe ti rebisado a New World Translation. Ikagkagumaan ni Satanas a lapdan dayta a panangikagumaan, ngem agtalektayo a kayat ni Jehova a ti amin nga adipenna mangngeganda ti ibagana iti sasao a nalawag ken nalaka a maawatan. (Basaen ti Isaias 30:21.) Dumtengto ti tiempo a “ti daga sigurado a mapnonto iti pannakaammo ken Jehova kas iti dandanum abbonganda ti mismo a baybay.”—Isa. 11:9.
17 Determinadotayo koma ngarud a mangusar iti amin a sagut ni Jehova, agraman daytoy a patarus a mangidayaw iti naganna. Palubosanyo ngarud a makisarita kadakayo iti inaldaw babaen iti Saona. Gapu ta awan pagpatinggaan ti pannakabalinna, imdenganna a naimbag dagiti kararagtayo. Daytoy a pannakikomunikar ti makatulong kadatayo a mangam-ammo ken suminged ken Jehova bayat nga umun-uneg ti panagayattayo kenkuana.—Juan 17:3.
^ par. 2 Kitaen ti Appendix A1 iti Ingles a rebisado a New World Translation ken ti artikulo a “Kasano a Mapilim ti Nasayaat a Patarus ti Biblia?” iti Pagwanawanan a Mayo 1, 2008.
^ par. 7 Dadduma a reperensia ti umanamong iti daytoy a pannakaawat, ngem saan nga amin nga eskolar ket umanamong iti dayta.
^ par. 7 Kitaen ti New World Translation of the Holy Scriptures—With References, Appendix 1A “The Divine Name in the Hebrew Scriptures,” p. 1561.


text:
GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS | ISAIAS 17-23
Ti Panangabuso iti Pannakabalin Agresulta iti Pannakapukaw ti Autoridad
Ni Sebna ti mayordomo “nga agaywan iti balay,” a nalabit balay ni Ari Ezekias. Ti posisionna ket maikadua iti ari, ken dakkel ti manamnama kenkuana.
Inasikaso koma ni Sebna ti kasapulan ti ili ni Jehova
Siaagum a sinapulna ti bukodna a pakaidayawan
Insukat ni Jehova ni Eliakim iti posision ni Sebna
Naitalek ken Eliakim “ti tulbek ti balay ni David” a mangisimbolo iti pannakabalin ken autoridad
Panunotem: Kasano koma nga inusar ni Sebna ti autoridadna a mangtulong iti sabsabali?


text:
Nabara nga Inawat ti Atlanta Dagiti Saksi ni Jehova
“Saluduak dagiti miembro ti organisasionyo gapu iti kinapasnekda nga agserbi iti pagarian ti Dios. Maapresiar unay dagiti donasion ken tulongyo para kadagiti padayo a Saksi ni Jehova ken iti komunidad.”
Kasta ti linaon ti surat ni Kasim Reed, a mayor ti siudad ti Atlanta, Georgia, U.S.A. Mabasa pay iti suratna ti nabara a panangawatna kadagiti Saksi ni Jehova iti tallo a dadakkel a kombension a naangay iti dayta a lugar.
Nangiruar met ti Atlanta City Council iti pakaammo iti publiko maipapan iti nabara a panangawatda kadagiti delegado ti kombension. Kastoy ti nadakamat iti dayta: ‘Dandani walo a milion ti Saksi ni Jehova iti intero a lubong, nagtaudda iti ginasut a tribu ken nagduduma a lengguahe, ngem agkaykaysakayo iti maymaysa a panggep. Kayatyo a padayawan ni Jehova, ti Dios iti Biblia ken ti Namarsua iti amin a bambanag.’
Tallo a kombension ti naangay iti dayta a lugar idi Hulio ken Agosto 2014. English ti dua kadagita ken Spanish ti maysa. Naggapu dagiti delegado iti 28 a pagilian wenno ad-adu pay. Dagiti English a programa ket naigiddan a naipatarus iti Russian ken Japanese tapno mabenepisiaran dagiti delegado nga agsasao kadagita a lengguahe. Agdagup iti 95,689 ti amin a timmabuno iti tallo a kombension.
Bayat ti 2014, nangangay dagiti Saksi ni Jehova iti 24 a dadakkel nga internasional a kombension iti siam a pagilian, a pakairamanan ti 16 a nagduduma a lokasion iti United States.


text:
Mabalin Kadi nga Agikkat kas Saksi ni Jehova ti Maysa a Miembro?
Wen. Mabalin nga agikkat ti maysa iti organisasionmi iti dua a pamay-an:
Babaen iti pormal a panangibaga. Berbal man wenno surat, mabalin nga ibaga ti maysa a miembro ti desisionna a saannan a kayat ti maibilang a Saksi ni Jehova.
Babaen iti aramid. Mabalin nga agaramid ti maysa a tao iti banag a mangipakita a saannan a kayat ti maibilang kas Saksi ni Jehova. (1 Pedro 5:9) Kas pagarigan, mabalin a makimiembro iti sabali a relihion ken ipakitana a kayatna ti agtalinaed iti dayta.
—1 Juan 2: 19.
Kasano no saanen a mangaskasaba wenno umat-atender iti gimong ti maysa a miembroyo, ibilangyo kadin a nagikkat isuna?
Saan. Ti panagikkat, wenno ti isisina iti organisasion, ket naiduma iti panagbalin a nakapuy iti pammati. Kaaduanna, dagidiay saan unayen a mangaskasaba ken makigimgimong, wenno dagidiay simmardengen ket dida tinallikudan ti pammatida, no di ket maup-upayda laeng. Imbes nga adaywanmi ida, ikagkagumaanmi ketdi a liwliwaen ken tulongan ida. (1 Tesalonica 5:14; Judas 22) No agkasapulan dayta a tao iti tulong, dagiti panglakayen wenno mangidadaulo iti kongregasion ti mangyun-una iti panangited kenkuana iti naespirituan a tulong.
Uray no kasta, awan autoridad dagiti panglakayen a mangpilit wenno mangpuersa iti maysa tapno agtultuloy kas maysa a Saksi ni Jehova. Ti tunggal indibidual ti agdesision no ania ti kayatna a pagtalinaedan a relihion. (Josue 24:15) Patienmi a dagidiay agdayaw iti Dios masapul nga aramidenda dayta a boluntario ken naimpusuan.


text:
Abagatan a Sudan
Nagsasabtan: 8°N 30°E / 8°N 30°E
Ti Abagatan a Sudan (i/ˌsaʊθ suːˈdæn/ or /suːˈdɑːn/), opisial a ti Republika ti Abagatan a Sudan[8] ken dati a tinawtawagan ti Akin-abagatan a Sudan, ket maysa a naseraan ti daga a pagilian idiay daya-tengnga nga Aprika[8] a paset ti subrehion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti Akin-daya nga Aprika.[9] Ti agdama a kapitoliona ket ti Juba, ken isu pay ti kadakkelan a siudadna. Ti kapitolio a siudad ket naplano ken sentronto a mabirukan idiay Ramciel iti masakbayan.[10] Ti Abagatan a Sudan ket bineddengan babaen ti Etiopia iti daya, ti Kenya iti abagatan a daya, ti Uganda iti abagatan, ti Demokratiko a Republika iti Kongo iti abagatan alaud, ti Republika ti Tengnga nga Aprika iti laud ken ti Republika ti Sudan iti amianan. Daytoy ket mangraman ti nalawa a kalugnakan a rehion ti Sudd, a pinorma babaen ti Puraw a Nilo ken lokal makunkuna a aks ti Bahr al Jabal.
Dagiti teritorio ti moderno nga Abagatan a Sudan ken ti Republika ti Sudan ket paset idi ti Ehipto babaen ti Muhammad Ali a Dinastia, ken tinurayan idi a kas maysa nga Anglo-Ehipsio a kondominio aginggan idi nakagun-od ti Sudan pannakawayawaya idi 1956. Kalpasan ti Umuna a Sibil a Gubat ti Sudan, ti Autonomo a Rehion ti Akin-abagatan a Sudan ket naporma idi 1972 ken nagpaut agingana idi 1983. Nangrugi ti Maikadua a Sibil a Gubat ti Sudan ket nagpatingga iti Komprehensibo a Tulagan ti Kappia idi 2005. Iti naladaw iti dayta met laeng a tawen, ti akin-abagatan nga autonomia ket naipasubli idi naporma ti maysa nga Autonomo a Gobierno ti Akin-abagatan a Sudan .
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Transisional a Batay-linteg iti Republika ti Abagatan a Sudan, 2011". Gobierno ti Abagatan a Sudan. Naala idi 12 Hulio 2011. Paset 1, 6(2). "Ti Inggles ket isunto ti opisial a pangobraan a pagsasao ti Repubika ti Abagatan a Sudan".
- ^ "Iti Panagtaldiap". Official portal. Gobierno ti Abagatan a Sudan. 12 Hulio 2011. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Saan a kontento kadagiti senso ti Sudan". News24.com. AFP. 21 Mayo 2009. Naala idi 14 Hulio 2011.
- ^ a b c d "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken dagiti Suheto". World Economic Outlook Database, Abril 2013. Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan. Abril 2013. Naala idi 18 Abril 2013.
- ^ "Gini Index". Banko ti Lubong. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Baro a pagilian, baro a numero: Kodigo ti pagilian: 211 ti opisial a nainaganan iti Abagatan a Sudan" (Press release). Kappon ti Internadional a Telekomunikasion. 14 Hulio 2011. Naala idi 20 Hulio 2011.
- ^ ".ss Domain Delegation Data". Internet Assigned Numbers Authority. ICANN. Naala idi 1 Septiembre 2011.
- ^ a b "Abagatan a Sudan". he World Factbook. CIA. 11 Hulio 2011. Naala idi 14 Hulio 2011.
- ^ "Pannakaidasig dagiti rehion ti lubong babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian". UN. Naala idi 25 Septiembre 2011.
- ^ "Bariweswes ti Abagatan a Sudan". BBC. 5 Hulio 2011. Naala idi 24 Hulio 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biel, Melha Rout (2007). South Sudan after the Comprehensive Peace Agreement. Jena: Netzbandt Verlag. ISBN 978-3-937884-01-1.
- Tvedt, Terje (2004). South Sudan. An Annotated Bibliography. (2 vols) (2nd nga ed.). London/New York: IB Tauris. ISBN 1-86064-987-4.
- "Profile: Southern Sudan leader Salva Kiir". BBC Online. 5 Enero 2011. Naala idi 24 Hulio 2011.
- "No One to Intervene: Gaps in Civilian Protection in Southern Sudan" (PDF). New York: Human Rights Watch. Hunio 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Abagatan a Sudan iti Wikimedia Commons
- Gobierno ti Abagatan a Sudan
- Gobierno ti Abagatan a Sudan – Mision ti Estados Unidos ken Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Gobierno ti Abagatan a Sudan – Mision ti Nagkaykaysa a Pagarian
- Gobierno ti Abagatan a Sudan a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Abagatan a Sudan iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Abagatan a Sudan
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Daya nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 2011
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika


text:
Luzano: Aldaw ti wayawaya… nagameran kontrobersiya!
INTAY manen lagipen ken ngilinen daytoy nga aldaw kas lagip ti Aldaw ti Wayawaya ti pagilian manipud kuko dagiti simmakop. Ngem iti panagriknami, adda sumipsippayot a liday gapu kadagiti kontrobersiya ditoy pagilian iti naglabas ken agdama. No koma ta sibibiag pay amin dagiti bannuartayo a nangipuspusta iti biagda para iti pagilian… mabalin a mapasamak manen ti pudpudno a kaipapanan ti panagalsa kontra kadagiti kabusor. Mabalin nga um-umsiag manen ti dir-I ken ikkis kadagiti turod ken kabanbantayan iti sidong ti ipatpategtayo a wagayway wenno bandera. Ngem iti agdama… nagameranen (dagita nga ikkisda ken kanalbuong iti nakaipasungalngalanda idi a gubat) iti agsasamusam a liday ken pungtot. No apay… intay man sukainan kabsat:
******
Idi nangrugi ti rinnupak iti nagbaetan ti tropa ti gobyerno ken Maute-ISIS sadiay Marawi a sentro ti Lanao Del Sur ken mabigbig a disso dita Mindanao….kinagiddan ti panagsayasay ti dara ti pannakaisa ti wagayway dagiti terorista. Bandera ti Isis (Islamic State of Iraq and Syria) ti naisa kadagiti disso ti pagbabakalan.
A ti kayatna a sawen, kayatda ti mangagaw iti disso wenno teritoryo ti pagilian a pagbalinenda a daga ken sarikedked. Kayatda ti mangtagikua iti bukodda a probinsiya nga isuda laeng ti agari ken agnaed. Ngem saan met nga itulok ti gobyerno a mapasamak ti kasta.
So, dimmegdeg ti rinnupak agingga iti agdama. Iti report ti AFP, addan nasurok iti 130 a terorista ti napapatay, nasurok iti 25 iti benneg ti military, tallo iti PNP, 20 iti sibilyan ken adu pay dagiti nasugatan ken mabalin nga adu pay dagiti bangkay a dipay nasarakan kasta met dagiti injured, sibilyan man wenno terorista.
Subliak ti bandera nga inisa dagiti terorista ti nangparubrob iti pudot ti rinnupak. Nupay iti biang ti lokal a gobyerno… saan a bimmaba ti bandera ti Pilipinas iti pasdek ti Kapitolyo ken Munisipyo a binantayan dagiti lokal nga opisyalesda. Kudos kadakayo appomi.
Dayta dagiti simbolo ti kakaisuna a wagayway (original) nga inisa idi ni Pres. Emilio Aguinaldo idiay Kawit, Cavite nga iti agdama ket adda a nakadulin iti museo ditoy Baguio City. Rumbeng a no bandera wenno wagayway ti pagsaritaan… maymaysa laeng ti bandera ti pagilian nga intay respetuen ken pagtamedan… kas nagkaysa a puli ti Luzon-Visayas-Mindanao.
******
Ita nga aldaw, Lunes, Junio 12… malagiptayo manen dagiti tuodtayo a nagbuis iti biagda para iti wayawaya ti pagilian. Dinupirda dagiti napipigsa a puwersa ti kalaban.
Dinto kalipatan dagita a lagip dagiti bannuar. Ngem iti agdama a panawen…namantsaan ti dignidad ti raem ken respeto kadagiti bannuar nangruna kenni Gat. Jose Rizal.
Nakas-ang ti pagteng sadiay Marawi City. Iti katibok ti rinnupak ken pannakasunson dagiti terorista babaen iti puwersa military ken pulis….pinuntirya dagiti terorista ti ulo ni Gat. Jose Rizal.
Napaggedan piman ti rebultona. Dida man laeng nirespeto iti kinatao ken kinabannuarna. Sabagay, ultimo simbaan sadiay ket inda sinerrek ken nagaramidan iti di ninamnama a mapasamak.
Dinadaelda dagiti rebulto ken napapateg a banag iti uneg ti simbaan. Kunada: dida man la nangted respeto iti Apo a Nailangitan. Aramid kano ti demonyo dagita a pasamak.
Adu ti nagamak iti nakuna nga eksena. Sapay koma, kunada, ta saan a mapasamak ti “Religious War.” Kuna met dagiti relihiyoso… ditay koma met biangan ti tradisyonal a nakaibangonan dagiti nagduduma a sekta.
Rinnespeto koma ti masapul. Sapay koma ta awan ti karma, inyarasaasda.
******
Itay nabiit, iti baet dagiti kanalbuong iti agtultuloy a rinnupak iti nagbaetan ti Maute-Isis ken tropa ti gobyerno… adu ti naklaat idi rimmuar ti report nga adda bulto-bulto a cash ken tseke ti nasarakan dagiti tropa ti gobyerno.
Iti damag, P52 million cash ken P27 million worth ti tseke ti nasarakanda iti maysa a balay nga iti agdama ket maim-imbistigaran pay laeng tapno maammuan no asino ti akinkukua.
Gapu iti daytoy… nagtudon dagiti adu nga atap. Sinuspetsada a pondo kano dayta dagiti Maute-Isis manipud kadagiti nasurok dua gasut a supporters-da a nabuking ti DND.
Adda atapda a adu ti pondo dagiti terorista para armas isu a dida maibusan iti ramit. Sabagay… pasig nga espekulasyon dagita iti agdama agingga iti saan a malpas ti imbestigasyon. Sapay koma ta awanto ti sumablay wenno pumalpak kas iti pimmalpak kano nga atap ni DOJ Secretary Aguirre panggep iti taripnong (kano da Sen. Trillanes, et al) sadiay Marawi sakbay ti atake ti Maute. Simmablay daytoy isu a nakiddaw kenni Aguirre nga agapolohiya iti publiko. Dayta kano met ti aramidenna, kunada. Tsk tsk… no didanto met ngamin teppelan dagiti isawsawangda.
No sibibiag laeng daydi lolok, baka pinalapalnakayon iti badang ken langdet. Kabkabusorna unay dagiti parammag ken palaw-as. Kunana idi: aramid ti pakakitaan, saan a ti baliksen ti dila. Ngem guray…ita a panawen, lolo… naim-imas kano no paggidanem nga aramaten ti dila ken aksiyon tapno makagtengka kano idiay impierno. Sus ginoo… amangan ta sabali manen ti tinnagna. Change topic.
******
Adda kanon arrest order nga inisyu ni Defense Secretary Delfin Lorenzana, kas Martial Law administrator para kadagiti nasurok iti 200 a katao a pakairamanan dagiti adda iti Maute group ken dagiti supportersda.
Kas kuna ni AFP Chief of Staff General Eduardo Ano, implementor ti Martial Law: “We are actually now implementing the serving of the arrest warrants to these people!”
Ti immuna a nasampelan ket ni Cayamora Maute, ama da Omar ken Abdullah Maute ken ti sigud nga alkalde ti Marawi City ani Fahad Salic a sigud kano nga asawa ni Actress Alma Moreno. Kuna pay ti report a nairaman iti arrest order list dagiti sigud a pulitiko ken nababaknang nga indibidual idiay Mindanao.
In short… dakkel ken nadagsen gayamen ti pondasyon ti Maute-Isis nangruna ket nakikapponen daytoy iti puwersa ti Abu Sayyaf (ASG) nga idauluan ni Esnilon Hapilon.
Dayta ti gapuna no apay a nangidiaya ni President Duterte iti P10 million para iti ulo ni Hapilon ken sag-P5 million met kadagiti agkabsat nga Omar ken Abdullah Maute.
Ngem kuna met dagiti dadduma: masapul koma a mas dakdakkel pay ti bounty money tapno mas naparpartak matiliw wenno mapapatay dagiti terorista. Ngamin no nangato ti bounty money, adda posibilidadna nga uray kakaduada met laeng ti agbaliktad.
******
Kalpasan iti giyera ti gobyerno kontra Maute-Isis… maisaruno ngata met ti grupo dagiti ASG, BIFF ken aminen a grupo dagiti terorista? Dakkel ti posibilidadna, kuna ta ngamin ket desididon ni Digong a mangpulbos kadakuada. Itay ngarud nabiit ket isu a mismo ti nagkuna a mas maymayat no ipan kenkuana ti ulo ni Hapilon ken Maute Brothers ngem nadagsen ti inibbatanna a saludsod iti sango dagiti soldado idi napanna ida binisita idiay Tacurong, Sultan Kudarat: “Apay a binaybay-an dagiti Maranao a makastrek dagiti Maute Group idiay Marawi? Apay a saanda a prenotektaran ti lugarda a serken dagiti terrorista?” ala, adu pay ti kayatmi a yablat ngem kurangen ti espasyo, pards. Makikaykaysakami iti ngilin ita nga aldaw para iti Wayawaya ti sangapagilian. Mabuhay Pilipinas! Adios mi amor, ciao, mabalos!
Published in the SunStar Baguio newspaper on June 12, 2017.
Latest issues of SunStar Baguio also available on your mobile phones, laptops, and tablets. Subscribe to our digital editions at epaper.sunstar.com.ph and get a free seven-day trial.


text:
Karlomagno
Ni Karlomagno ( /ˈʃɑrlɨmeɪn/; Panangibalikas a Pranses: [ʃaʁləmaɲ]; c. 742 – Enero 28, 814), a naam-ammuan pay a kas ni Karlos ti Natan-ok (Latin: Carolus Magnus wenno Karolus Magnus) wenno Karlos I, ket isu idi ti nangbangon ti Imperio a Karolingio, a nagturay manipud idi 768 agingganaidi pimmusay. Isu ti nangpadakkel ti Pranko a Pagarian, a naginaynayon ti Italia, a nagparukma kadagiti Sahon ken dagiti Babaro, ken nangiduron ti prontiero idiay Espania. Isu ti kinauna nga anak a lalaki ni Pepin ti Pandek ken Bertrada ti Laon, ni Karlomagno ket isu idi ti immuna nga "Emperador" idiay Lumaud nga Europa manipud ti panakarebba ti Imperio a Romano idi sakbay ti uppat a siglo.
Isu ket nagbalin nga Ari dagiti Pranko idi 768 kalpasan ti ipupusay ti amana, ni Karlomagno ket immununa akimmadduan a nagturay iti kabsatna a lalaki a niKarloman I. Ti kellaat nga ipupusay ni Karloman I idi 771 babaen ti saan a naipalpalawagan apasamak ket nangibati kenni Karlomagno ti awan suppiatna nga agturay ti Pranko a Pagarian. Babaen ti panagparparukmana ti milisia, pinadakkelna ti pagarian iti maysa nga imperio a nangitipon kadagiti kaaduan ti Lumaud ken Tengnga nga Europa.
Ni Karlomagno ket nagtultuloy kadagiti annuroten ti amana para iti kinapapa ken isu ti nagbalin a nagsalsalaknib daytoy, nga isu ket nagikikkat ti kabilegan dagiti Lombardo idiay Italia, ken nagidaulo ti panagraut iti Muslim nga Espania. Isu ket simmuppiat a nagkampania pay kadagiti tattao ti dayat, a nagpilit a Nangikristiano kaniada (a naipangpangruna dagiti Sahon), a dimtengan daytoy ti panagituray kaniada kalpasan ti napaut a gubat. Ni Karlomagno ket nakaabut ti kabileganna idi 800 nga isu idi ket nabalangatan a kas ti "Emperador" babaen ni Papa Leon III idi Aldaw ti Paskua.
Isu ket tinawtawagan a ti "Ama ti Europa" (pater Europae),[1] ti imperio ni Karlomagno ket immuna a nangikaykaysa ti kaaduan ti Lumaud nga Europa manipud idi panawen ti Imperio a Romano. Ti turayna ket nagparang-ay ti Karolingio a Renasimiento, ti panagungar manen dagiti arte, relihion, ken kultura babaen ti panag-usar ti Katoliko a Simbaan. Babaen dagiti ganganaet a panagrukmana ken dagiti akin-uneg a repormana, ni Karlomagno ket nangawawis ti panakaporma ti sapasap a kinasiasino ti Europa.[2][3] Dagiti Pranses ken Aleman a monarkia ket naipanunotanda dagiti bukodda a monarkia a kas dagiti kaputotan ti imperio ni Karlomagno.
Ni Karlomagno ket pimmusay idi 814 kalpasan a nagturay a kas Emperador ti ganagani a limapulo a tawtawen. Isu ket naipunpon idiay imperio a kapitoliona nga Aachen. Ti anakna a lalaki a ni Luis ti Relihioso ket simmaruno kanian a kas ti Emperador.
Politikal a pakaaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Babaen ti maika-16 a siglo , dagidi lumaud a Hermaniko a Pranko ket Nakristianoda iti, ken ti Francia (rehion), ket tinurturayan babaen dagidi Tattao a Merovingio, ket isu idi kadagiti kabilegan a pagarian a simmaruno ti Lumaud a Romano nga Empirio. Kalpasan ti Gubat ti Tertry, nupay kasta, dagidi Merovingio ket naapday ti kabilegda, a nakunkunada idi a ti rois fainéants ("dagidi awan ti maar-aramid nga ari"). Gangani amin a bileg ti gobierno ti aniaman a pagbanagan ket inararamid babaen dagiti bukodda a pangulo nga opisial, ti mayor ti palasio.
Idi 687, ni Pippin iti Herstal, mayor ti palasio iti Austrasia, ket nangipatingga ti panagriringgor a nagbaetan dagiti nadumaduma ng ari ken dagiti mayorda iti panagballigina idiay Tertry ken isu idi ti nagbalin a nagmaymaysa a gobernador ti intero a pagarian ti Pranko. Ni Pippin ket isupay ti apo alalaki dagiti dua a kangrunaan a pigura iti Austrasia a Pagarian, Ni San Arnulf iti Metz ken ni Pippin iti Landen. Ni Pippin ttiTengnga ket dimtengan a sinarunuan idi babaen ti lalalki nga anak ti ruar ni Carlos, ken kalpasanna ket namammuan a kas ni Carlos Martel.
Kalpasan idi 737, ni Carlos ket tinurayanna dagit ipranko nga awan ti ari tii trono ngen nagmadmadi a nagtawtawag ti bagina iti ari. Ni Carlos ket sinaruno idi 741 babaen dagiti annakna a lalaki a ni Karloman ken ni Pepin ti Pandek, ti ama ni Karlomagno. Tapno mapawilan ti panagsisina kadagiti igid ti pagturayan, idi 743 dagiti agkabsat a lallki ket binalangtanda ni Childerico III, nga isu idi ti kinaudi a Merovingio nga ari.
Kalpasan idi nagikkat ni Karloman iti opisina idi 746 tapno sumrek iti simbaan babaen ti panagkayat nga agbalin a monghe, ni Pepin ket nagsalsaludsod ti kin-aari kenni Papa Zacariay, a nagsalsalusod no lohikal para iti maysa nga ari ti awanan iti naarian a bileg. Ti papa ket nangited ti keddengna idi 749. Isu ket nagbilin a nasaysayaat para kenni Pepin, nga addaan kadagiti bileg ti nangato nga opisina ti Mayor, a matawagan iti ari, tapno saan a maiyallilaw ti panagsasaruno. Isunga nagbilin kaniana nga agbalin nga agpayso nga ari.
Idi 750, ni Pepin ket nabutosan babaen ti maysa nga asembila dagiti Pranko, nga inkeddeng babaen ti arsobispo, ken kalpasanna ket naipangato iti opisina iti ari. A nagmarka kenni Childerico III a kas "ti di agpayso nga ari," ti Papa ket nagbilin kaniana iti maysa a monasterio. Isunga idi ti Merovingio a dinastia ket sinukatan babaen ti Karolingio a dinastia, a nainagan a iti ama ni Pepin, a ni Carlos Martel.
Idi 753 ni Papa Esteban II pimmanaw idiay Italyken napan idiay Francia a dimmawdawat ti tulong para kadagitikarnengan ni San Pedro kenni Pepin. Isu ket nasuportaran para iti daytoy a panagdawat babaen ni Karloman, ti kabsat a lalalki ni Carlos. Iti panagbayad ti papa ket makaited laeng ti kina-lehitimado, nga inaramidna manen idi ken nangisapsapo ken nangikeddeng kenni Pepin, ti daytoy a panawen ket nanginaynayon dagiti ubbing nga annakna lallaki a ni Carolus ken ni Karloman iti naarian a patrimoniato, nga itan ket mangtawtawid ti nalatak a pagturayan a kaaduan a nagsakupen ti lumaud ken tengnga nga Europa. Idi 754 ni Pepin ket inawatna ti inbitasion ti Papa a mangbisita ti Italia para iti karbengan ni San Pedro, a nagballigi a nakitultulad kadagiti Lombardo.[4]
Babaen dagiti karolingio, ti Pranko a pagarian ket naiwarwaras a nanagsakoup ti maysa a lugar a kaaduan amairaman ti Lumaud a Europa; ti pannkabingbingay ti pagarian ket isu ti nangporma kadagiti kuartel para iti moderno a Pransia ken Alemania.[5] Dagiti relihioso, politikal, ken artistiko nga ebolusion nga agttaud manipud ti naipatengnga a nakaipuestuan ti Francia ket nakaaramid ti nanginagan nga imprenta iti sibubukel a Europa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Papst Johannes Paul II (2004). "Ansprache von seiner Heiligkeit Papst Johannes Paul II" (iti Aleman). Internationaler Karlspreis zu Aachen.
- ^ Riché 1993, Preface xviii. "Iti kinabukbukodan, isu ket nagayayat ti panakaikeddeng, ken babaen ti kaatiddog ti ti panagturayna, babaen kadagiti panarukmana, lehislasion ken nailegaduan a katakderan, natulok a nagmarka ti pakasaritaan ti Lumaud a Europa."
- ^ "Ti Naipakasaritaan a Karlomagno".
- ^ Ti pakaammo ket adu nga agtaltalek iti Einhard, putative & 741–829, Tawtawen ti 745–755
- ^ Ti Oman 1914, pp. 409–410 ket mangiladladawan ti Tulag ti Verdun, 843, ti baetan dagiti naggugubat a appo a lallaki ni Karlomagno, a kas ti pundasion a pasamak ti maysa anawaya a Pransia babaen ti immuna nga arina, ni Carlos ti Kalbo, ti maysa a nawaya nga Alemania , babaen ti immuna nga arina, a ni Luis ti Aleman, ken ti maysa a nawaya a naipatengnga nga estado a gimmay-at manipud dagiti ababa a pagilian iti igid dagiti daga a pagbeddengan iti abagatan ti Roma babaen ni Lotario I, nga isu ti nagtalinaay ti titulo iti emperador ken dagiti kapitolio ti Aachen ken Roma nga awan ti pannkaturay. Ti tengnga a pagarian ket nasinsina babaen idi 890. Ti pannakabingbingay ti teritoriona ket aagtultuloy a nangruna ataudan kadagiti panagsisina abaetan ti Pransia, Alemania, ken Italia aginggana iti maika-20 a siglo. Ti patingga a pannakailawlawagan ket ti pannkapartuat kadagiti babbabassit a pagilian kadagiti sona a bangen, a nangnagruna ti Olánda ken Suisa ken dagiti pay sumagmamano a babbabassit nga estado. Ti konsepto ket lagip ti nagkaykaysa a Europa ket agtultuloy iti agdama panawen.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Karlomagno iti Wikimedia Commons
- Einhard. "Einhardi Vita Karoli Magni". Mediebal a Latin. Ti Latin a Biblioteka.
- Bakker, Marco (2003). "Karlomagno". Reportret.
- Ti Espada ni Karlomagno (artikulo ti myArmoury.com)
- Snell, Melissa (2011). "Dagiti Galeria ti Ladawan ni Karlomagno". Mediebal a Pakasaritaan. About.com.
- Ti Dokumento a Bilin nga inted babaen ni Karlomagno para iti Abadia ni San Emmeram a mangipakpakita ti selio ti Emperador, 22.2.794 . Naala mnipud kadagiti urnong ti Lichtbildarchiv älterer Originalurkunden idiay Unibersidad ti Marburg


text:
Liberia
Nagsasabtan: 6°30′N 9°30′W / 6.500°N 9.500°W
Ti Liberia i/laɪˈbɪəriə/, opisial a ti Republika ti Liberia, ket maysa pagilian idiay Laud nga Aprika. Nabeddengan daytoy babaen ti Sierra Leone iti laud, ti Guinea iti amianan ken ti Côte d'Ivoire iti daya. Ti aplaya ti Liberia ket kaaduan a buklen dagiti kabakiran ti mangle bayat dagiti bassit ti populasionna iti uneg ket buklen dagiti kabakiran a mapan kadagiti banak iti namaga a karuotan. Daytoy a pagilian ket agtagikua ti 40% iti nabati a Ngato a Guinea a kabakiran. Ti Liberia ket adda iti napudot nga ekuatorial a klima, nga adda ti katudtuduan iti bulan ti Mayo aginggana ti Oktubre a panawen ti tudo ken narusanger nga angin ti harmattan kadagiti nabati a paset iti tawen. Ti Liberia ket sakupenna ti kalawa a 111,369 km2 (43,000 sq mi) ken pagtaengan dagiti 3.7 a riwriw a tattao. Ti Ingles ket isu ti opisial a pagsasao, bayat dagiti sumurok a 30 a patneng a pagsasao ket maisasao iti uneg ti pagilian.
A mairaman ti Etiopia,ti Liberia ket maysa kadagiti dua a moderno a pagilian iti Sub-Sahara nga Aprika nga awan ti ramut iti Europeano a kolonisasion iti Aprika. Mangrugi idi 1820, daytoy a rehion ket tinaengan babaen dagiti nawayaan nga Amerikano a tagabu a tinulungan iti Gimong ti Amerikano a Kolonisasion, ti maysa a pribado nga organisasion a namatmati a dagiti tagabu idi ket adda iti kasayaatan a panawayawayas ken ekualidad idiay Aprika. Dagiti nawayaan a tagabu manipud kadagiti barko ket naipatulodda pay idiay ken saanda a naipasubli idiay nagappuanda a pagilian. Idi 1847, dagiti a nagkolonia ket nagbangon iti Republika iti Liberia, a nagbangon ti maysa a gobierno a naibatay iti Estados Unidos ken ninaganan ti kapitolio a siudad iti Monrovia para kenni James Monroe, ti maikalima a presidente iti Estado Unidos ken maysa a kangrunaan a nagsuporta ti kolonisasion. Dagitoy a nagkolonia, naamamoan a dagiti Ameriko-Liberiano, ket nangidaulo dagiti politiko ken ekonomia a paset iti daytoy a pagilian.
Daytoy a pagilian ket nangirugi ti panagmoderno idi panawen ti 1940 iti sumaganad a panagpuonan iti Estados Unidos idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ken ti ekonomia a panagwaywayas babaen ni Presidente William Tubman. Ti Liberia ket nagipatakder a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken ti Organisasion iti Aprikano a Panagkaykaysa. Ti maysa a milisia a kudeta ket nagibatuag ti Amerko-Liberiano a nangipangulo idi 1980, nga isu daytoy ti panagrugi ti politiko ken ekonomiko a panagalla-alla ken dagiti simmaruno a dua a sibil a gubat a nagibati kadagiti agarup a 250,000 a natnatay a tattao ken nagdadael ti ekonomia iti daytoy a pagilian. Ti kappia a tulag idi 2003 ket nagiturong daytoy ti demokratiko a panagbutos idi 2005. Tatta nga aldaw, ti Liberia ket agungungar manipud kadagiti agtaltalinaed a nagbanagan iti sibil a gubat ken dagiti minaig a panag-ablo ti ekonomia, nga adda ti agarup a 85% iti populasion ket agbibiag iti baba ti internasional a linia ti kapanglaw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Liberia". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2011. Naala idi Hulio 20, 2011.
- ^ a b c d "Liberia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-19.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Liberia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1847
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Mahatma Gandhi
Ni Mohandas Karamchand Gandhi (maibalikas: [ˈmoːɦənd̪aːs ˈkərəmtʃənd̪ ˈɡaːnd̪ʱi]; 2 Oktubre 1869[1] – 30 Enero 1948), kadawyan nga ammo a kas ni Mahatma Gandhi, ket isu idi ti preeminente a daulo iti Indiano a nationalismo iti tinurayan ti Britaniko nga India. A nagar-aramat kadagiti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal, ni Gandhi ket indauloanna ti India ti panakawayawaya ken nagparegget kadagiti tignay para iti di-naranggas, dagiit sibil a karbengan ken panakawayawaya iti ballasiw ti sangalubongan.[2][3]
Isu ket anak ti nagato nga opisial iti gobierno, ni Gandhi ket naipasngay ken dimmakkel iti maysa a Hindu Bania a komunidad idiay aplaya ti Gujarat, ken nagadal ti linteg idiay Londres. Ni Gandhi ket nagbalin a nalatak babaen ti pannakilabanna para kadagiti karbengan a sibil dagiti Indiano a Muslim ken Hindu Idiay Abagatan nga Aprika, a nagaramat kadagiti pinarang-ayna a wagas iti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal. Isu ket nagsubli idiay India idi 1915, isu ket nangirugi a nagurnos kadagiti agtaltalon tapno agsuppiatda kadagiti adu unay a panag-buis kadagiti dagdaga. Isu ket nabayagen a sumupsupiat iti "komunalismo" ( a kas iti panagibatay ti politika iti relihion) isu ket nawatiwat a gimmay-at kadagiti amin a grupo ti relihion. Isu ket nagbalin a daulo dagiti Muslim a nagprotesta ti agapapday a kasasaad iti Kalipato. Isu ket nagidaulo ti Nailian a Kongreso ti India idi 1921, ni Gandhi ket nangidaulo kadagiti dagup ti pagilian a kampania para iti panag-namay ti kinapanglaw, nangipadakkel kadagiti karbengan ti babbai, isu ket nangipatakder kadagiti pagtutunosan dagiti relihion ken etniko, nangipasardeng ti di-panakasagid, nagpaadu ti bukod a panagtalek ti ekonomia, ken ti ngato ti amain a naibaga ti panaggun-od ti Swaraj—ti panakawayawaya ti India manipud iti Britaniko a panagturay.
Ni Gandhi ket nangidaulo kadagiti Indiano iti panagprotesta ti nailian a panagbuis ti asin nga adda ti 400 km (250 mi) a Martsa ti Asin a Dandi idi 1930, ken kalpasan daytoy ti panagtunton iti Britako nga Ikalusay ti India idi 1942, idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Naibalod isuna para iti daytoy ken dagiti dadduma pay a politiko a basol nga inaramidna kadagiti napalabas a panawen. Ni Gandhi ket nagbirbiruk kadagiti panagsanay ti di-naranggas ken kinapudno kadagiti amin a kasasaad, ken mangipatakder a dagiti dadduma atao ket kastoy met ti aramidenda. Nasirmatana a dagiti purok ket isu dagitoy ti bugas iti pudno nga India ken nagparang-ay ti kinabukodan a panagnamay; isu ket saan a nagsuporta kadgiti programa ti industrilisasion ti disipulona a ni Jawaharlal Nehru. Isu ket nalanay a nagbiag iti maysa a nanamay a pagtaengan a komunidad ken nagkawes kadagiti tinawtawid ti India a dhoti ken mantilia, a nalaga iti sag-ut ken naimanbi ti ima iti maysa a charkha. Ti kasupiatna ti politika a ni Winston Churchill ket sinusuronna a kas ti "gudua a labus a pakir."[4] Isu ket maysa a naruknoy a mangmangan laeng ti dinegdeng, ken nagaramid kadagiti atiddog a panagayuno a kas ti pamay-an ti kinabukodan a panagpapuro ken politika a panagpagaraw.
Kadagiti kinaudi a tawenna, isu ket saan a naragsakan para iti panagbingay iti India, ni Gandhi ket nagobra a mangipasardeng kadagiti panagpipinnatay a nagbaetan dagiti Muslims ken dagiti Hindu ken Sikh a simron idiay nagbeddengan ti lugar a nagbaetan ti India ken Pakistan. Isu ket napatay idi 30 Enero 1948 babaen ti maysa a Hindu nationalista a pimmanunot a ni Gandhi ket magipagrikna unay kadagiti Muslim ti India. Ti Enero 30 ket napalpaliiw a kas ti Aldaw ti Martir idiay India. Ti pammadayaw a Mahatma (Sanskrit: mahāt̪mā wenno "Nalatak a Kararua", ket naipakat kaniana idi 1914.[5] Idiay India isu ket tinawtawagan pay a ti Bapu (Gujarati: bāpuː wenno "Ama"). Isu ket ammo idiay India a kas ti Ama iti Pagilian;[6] ti kasangayna iti 2 Oktubre, ket nailaglagipan idiay a kas ti Gandhi Jayanti, daytoy ket maysa a nailian a piesta, ken ti sangalubongan akas ti Internasional nga Aldaw iti Di-Naranggas. Ti pilosopia ni Gandhi ket saan a teoretiko ngem daytoy ket maysa a pragmatismo, a daytoy ket ti, ti panagsanay kadagiti bukodna a prinsipio iti agdama a panawen. No damagen nga agited ti mensahe kadagiti tattao, isu ket agsungbat a, "Ti biagko ket isu ti mensahek."[7]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Mohandas Karamchand Gandhi[8] ket naipasngay idi 2 Oktubre 1869[1] idiay Porbandar, ti maysa nga aplaya nga ili nga idi ket paset iti Bombay a Presidensia, Britaniko nga India.[9] Isu ket naipasngay idiay puonan a pagtaenganna, nga ammo tattan a kas ti Kirti Mandir.[10] Ti amana, ni Karamchand Gandhi (1822–1885), a naipagtagikua ti Hindu a komunidad ti Modh, ket nagserbi a kas ti diwan (nagato nga opisial) iti Porbander nga estado, ti maysa abassit a naprinsipe nga estado idiay Ahensia ti Kathiawar iti Britaniko nga India.[10][11] Ni apongna ket ni Uttamchand Gandhi, a natawtawagan pay a ni Utta Gandhi.[10] Ti inana, ni Putlibai, a nanipud idiay Pranami a komunidad ti Vaishnava, ket isu ti maikapat nga asawa ni Karamchand, dagiti tallo nga immuna nga assawana ket pimmusayda iti panagpasngay.[12] Ti Jain a kapanunotan ket napigsa a nakaimpluensia kenni Gandhi a naisangsangyan babaen ti inana nga isu ket maysa a napasnek a Jain.[13][14]
Dagiti Indiano a klasiko, a naipangpangruna dagiti sarita ni Shravana ken ari Harishchandra, ket adda dagitoy ti nalatak a impakto kenni Gandhi idi isu ket maysa nga ubing. Iti bukodna nga autobiograpia, inakuna a dagitoy ket nakabati kadagiti saan a maikkat a kapanunutan iti biukodna a panunot. Nga isu ket nagsurat ti: "Nagayuyang kaniak ken tinultuladko a siak ket ni Harishchandra asaankona mabilang." Ti nasapa a bukod a panakainaganan ni Gandhi kadagiti kinapudno ken ayat a kas dagitoy ti kangatuan a pateg ket masurot kadagitoy nga epiko a karakter.[15][16]
Idi Mayo 1883, ti agtawen ti 13 a Mohandas ket naiyasawa tiagtawen ti 14 a ni Kasturbai Makhanji (ti umuna anaganna ket kadawyan a naipababab ti "Kasturba", ken ti nadungdungngo a "Ba") iti maysa a naurnos nga ubing a panagasawa, segun kadagiti ugali iti dayta a rehion.[17] Iti daytoy a pamay-an, isu ket nakapukaw ti maysa atawen a panagbasa.[18] Recalling the day of their marriage, a kinunana a maysa idi ket, "Nga awan ti ammomi a panggep ti panagasawa, para iti kaniami daytoy ket kasla ti agkawkawes ti baro a bado, mangmangan kadagiti nasam-it ken ken agay-ayayam kadagiti kabagianmi." Nupay kasta, a kas idi ti agdakor a tinawtawid, ti katutubo a babai a makiasawa ket nasken nga agnanayonnga agnaed idiay balay ti inana, ken adaywanna ti asawana.[19] Idi 1885, idi ni Gandhi ket agtawen ti 15, ti immuna nga anakda ket naipasngay, nge isu ket nagbiag laeng iti mano nga aldaw. Ti ama ni Gandhi, a ni Karamchand Gandhi, ket pimmusay pay idi rugi dayta a tawen.[20]
Ni Mohandas ken Kasturba ken nagannakda ti uppat, amin ket lallaki: ni Harilal, ket naipasngay idi 1888; ni Manilal, ket naipasngay idi 1892; ni Ramdas, ket naipasngay idi 1897; ken ni Devdas, a naipasngay idi 1900.[17] Iti tengnga a pagadalanna idiay Porbandar ken ti nagato a pagadalanna idiay Rajkot, ni Gandhi ket saan unay a nasaririt nga estudiante. Isu ket saan a similsileng iti panagdal wenno ti panagay-ayam. Maysa kadagiti termino a reporta ket nagigatad kaniana a kas "nalaing iti Inggles, nasayaat met iti Aritmetika ken nakapsot iti Heograpia; nasingpet, ken saan a nasayaat ti panagsuratna." Naipasana ti matrikulasion a panag-eksamen idiay Kolehio ti Samaldas College idiay Bhavnagar, Gujarat, a narigrigatan met iid. Ti pamilia ni Gandhi ket kinayatda iidi nga isuna ket agbalin a barrister gapu ta sumayaat ti prospekto a mangsaruno ti puesto ti amana.[21] Idi 1926 ni Manilal Gandhi ket nagiyebkas ti essemna a mangasawa kenni Fatima Gool anak a babai ti maysa a Muslim a Negosiante idiay Abagatan nga Aprika. Ni Gandhi ket napigsa a nagbalakad a saana kayat daytoy, a nagbalballaag a daytoy ket kasupadi nga aramid ken nakaro a makadadael ti karrer ni Manilal. Ti anakna ket saana asinurot daytoy a panunot.[22]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Gandhi, Rajmohan (2006), pg 1-3.
- ^ Pilisuk ken Nagler (2011), pg 306-307.
- ^ "Mohandas Gandhi (1869–1948)".
- ^ Richard Toye (2010). Imperio ni Churchill: Ti Lubong a Nagaramid Kaniana ken ti Lubong nga Inaramidna. Macmillan. p. 176-7.
- ^ Gandhi, Rajmohan (2006), Gandhi: ti lalaki, dagiti tattaona, ken ti imperio, Unibersidad iti California a Pagmalditan, p. 172 Inadaw a sinao: "Dagitipanagtawag idiay Durban ken Verulam ket mangitudo kenni Gandhi a kas maysa a 'Mahatma', 'nalatak a kararua'. Isu ket nasirmata kas maysa a nalatak a kararua gapu ta isu ket nangpatakder kadagiti gapuana dagiti napanglaw. (p 172)"
- ^ Markovits, Claude (2006). Un-Gandhian Gandhi. Permanente a Nangisit. p. 59. ISBN 978-81-7824-155-5.
- ^ Douglas Allen (2008). Ti Pilosopia ni Mahatma Gandhi para iti Duapulo ket Maysa a Siglo. Lexington Books. p. 34.
- ^ Todd ken Marty (2012), pg 8. Ti nagan a Gandhi ket kayatna a sawen ket ti "tiendero", ngem ti ama ni Mohandas ken ti apongna ket politikoda ken saanda a tiendero.
- ^ Miller (2002), pg 9.
- ^ a b c Majumudar (2005), pg 27, 28.
- ^ Schouten (2008), pg 132.
- ^ Tendulkar (1951).
- ^ Singh, Savita; Misra, Bharati (2005). Alternatibo a Gandhi (tomo. 2 : Di-naranggas-A-Maararamid). Concept Publishing Company. p. 110. ISBN 978-81-8069-124-9.
- ^ Sannuti (2010).
- ^ Sorokin (2002), pg 169.
- ^ Rudolph ken Rudolph (1983), pg 48.
- ^ a b Mohanty (2011).
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "At the High School".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Playing the Husband".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Ti Ipupusay ti Amak ken ken ti Doble a Panagbabainko".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Panagisagana para iti Inglatera".
- ^ Gandhi (1990) p 304-5
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Mahatma Gandhi iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Mahatma Gandhi iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Obra ni Mahatma Gandhi iti Proyekto Gutenberg
- Dagiti obra babaen wenno maipanggep iti Mahatma Gandhi iti Internet Archive


text:
Alehandro ti Natan-ók
Ni Alehandro III iti Masedonia (20/21 Hulio 356 – 10/11 Hunio 323 BC), kadawyan anaamammoan a kas ni Alehandro ti Natan-ók (Griego: ἈλέEavδpoς ὁ MέYaς, Aléxandros ho Mégasiii[›]), ket maysa idi a Griego nga ari iti Masedonia, ti maysa nga estado idiay akin-amianan a taga-ugma a Gresia. Naipasngay idiay Pella idi 356 BC, Ni Alehandro ket insursuro babaen ni Aristotle aginggana iti edad nga 16. Idi agtawen isuna ti sangapulo ket tallo, nakaaramid isuna ti maysa kadagiti kadakkelan nga imperio iti taga-ugma a lubong, a naigay-at manipud ti Baybay Ionia aginggana idiay Himalaya. Isuna ket saan a naabak kadagiti gubgubat ken isuna ket naipanunutan a maysa kadagiti naimballigian nga agbilbilin iti pakasaritaan.[1]
Ni Alehandro ket sinarununa ti amana, a ni Pelipe II iit Masedonia, idiay trona idi 336 BC kalpasan idi naipapatay ni Pelipe. Kalpasan idi natay ni Pelipe, ni Alehandro ket tinawidna ti napigsa a pagarian ken napadasanen a buyotan. Nagunggunaan isu ti panaka-heneral iti Gresia ket inusarna daytoy a panakaturay ti panagirugina kadagiti plano ti amana a panagpadakkel ti milisia. Idi 334 BC, rinautna ti tinurayan ti Persia nga Asia a Minor ken nangrugi kadagiti maysa a serie iti kampania a nagbayag iti sangpulo a tawen. Tinukkol ni Alehandro ti bileg iti Persia iti maysa a serie kadagiti naikeddeng a gubgubat iti Issus ken Gaugamela. Simmaruno nga intuangna ti Ari ti Persia a ni Darius III ken pinarukmana ti sibubukel a Persiano nga Imperio.i[›] Iti dayta a paset, ti imperiona ket naigay-ay manipud ti Baybay Adriatiko anginggana idiay Karayan Indo.
Nagsuksukimat isuna ti panakaabotna kadagiti "kagibusan iti lubong ken ti Nalatak a Ruar a Baybay", rinautna ti India idi 326 BC, ngem napilit nga agsubli isuna gapu ti panadawat dagiti buyotna. Ni Alehandro ket pimmusay idiay Babilonia idi 323 BC, nga awan ti panagipatulpalna kadagiti serie ti naplano a kampania a nangparugi kuma ti panagraut iti Arabia. Kadagiti sumaganad a tawtawen kalpasan ti ipupusayna, adda dagiti serie iti sibil a gubgubat a nangpirgis kadagit imperiona, a nagresultaan dagiti estado a tinurayan babaen ti Diadochi, dagiti nabatbati a heneral ken tumawtawin kenni Alehandro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Yenne 2010, p. 159