text:
Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
Ni Abū ʿAbdallāh Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī[nota 1] (Arabiko: عَبْدَالله مُحَمَّد بِن مُوسَى اَلْخْوَارِزْمِي), a nasapsapa a naisurat a kas ti Algoritmi wenno Algaurizin, (c. 780, Khwārizm[1][2][3] – c. 850) ket maysa idi a Persiano[4][1][5] matematiko, astronomo ken heograpo idi las-ud ti Abasi nga Imperio, maysa nga eskolar idiay Kamara ti Kasaririt idiay Baghdad. Ti balikas nga al-Khwarizmi ket maibaliaks iti klasiko nga Arabiko a kas ti Al-Khwarithmi isu a kastoy ti Latin a pannakaisuratna.
Idi maikasangapulo ket dua a siglo, dagiti Latin a panakaipatarus ti obrana iti Indiano a numnumero ket nanagipayammo ti desimal a sistema a pannakaipuesto ti numero idiay Lumaud a lubong.[3] His Kompendios a Libro iti Panagkalkulo babaen ti Panagleppas ken ken Panagbalanse ket nagipakita ti immuna asistematiko a panangipalpalawag ti naipaatiddog ken dagiti kuadratiko nga ekuasion iti Arabiko. Iti Renasimiento a Europa, isu ket naipanpanunotan a ti kasisigud nga inbentor ti alhebra, urayno ammotayon a ti obrana ket naibatay kadagiti duog a nga Indiano wenno Griego a taudan.[6] Isu ket nanagbalbaliw ti Heograpia ni Ptolomeo ken nagsursurat iti astronomia ken astrolohia.
Adda dagiti balikas a mangipakita ti kinapangruna dagiti parawad ni al-Khwarizmi iti matematika. Ti "alhebra" ket naala manipud ti al-jabr, maysa kadagiti dua a tignay nga inusarna a mangsolbar kadagiti kuadratiko nga ekuasion. Ti Algorismo ken algoritmo ket nagataud ti Algoritmi, ti Latin a porma ti naganna.[7] Ti naganna ket isu pay ti taudan ti (Espaniol) guarismo[8] ken ti (Portuges) algarismo, a kayatna a saoen ket digit.
BiagUrnosen
Isuna ket naipasngay iti maysa a Persiano[4][1][5] a pamilia, ken ti nakaipasngayann ket naited a kas idiay Chorasmia[9] babaen ni Ibn al-Nadim.
Bassit laeng dagiti salaysay ti biag ni al-Khwārizmī nga addaan kadagiti natalgedan. Ti nagann ket mabalin a mangtudo nga isu ket nanipud idiay Khwarezm (Khiva), ken idiay pay Kalatakan a Khorasan, a nagsakup ti dumaya a paset ti Kalatakan nga Iran, nga itan ket ti Probinsia ti Xorazm idiay Uzbekistan. Ni Abu Rayhan Biruni ket tinawtawaganna ti tattao iti Khwarizm ti "maysa a sanga ti Persiano a kayo".[10]
Ni Al-Tabari ket nangited ti naganna a kas ni Muhammad ibn Musa al-Khwārizmī al-Majousi al-Katarbali (محمد بن موسى الخوارزميّ المجوسـيّ القطربّـليّ). Ti epiteto nga al-Qutrubbulli ket mabalin a mangibaga nga isu ket embes a nagtaud manipud idiay Qutrubbul (Qatrabbul),[11] ti maysa a vitikultura a distrito idiay asideg ti Baghdad. Nupay kasta, ni Rashed[12] ket nagisingasing:
Awan ti kasnekan a ti maysa ket nasken nga gabalin nga eksperto iti paset ti panawen wenno ti maysa a pilologo tapno makita ti maikadua a dakamat ni al-Tabari a nasken a mabasa iti “Muhammad ibn Mūsa al-Khwārizm ken al-Majūsi al-Qutrubbulli,” ken adda dagiti dua a tao (al-Khwārizmī and al-Majūsi al-Qutrubbulli) a baetan ti agtagikua ti letra a wa [Arabiko ti ‘و’ para iti artikulo ti ‘ken’] ket naikkaten iti nasapsapa a kopia. Daytoy ket saan koman a nasken a naibagbaga no dagiti serie ti biddut a maipanggep ti personalidad ni al-Khwārizmī, sgpaminsan pay nga uray dagiti taudan dagiti pannakaammona, ket saan pay a naar-aramid. Iti kinaudi, ni G. J. Toomer ... nga adda iti ampapaok a konpidensia ket nagaramid ti intero a pantasia iti biddut a saan a masuppiat iti kaikarian a pannkaliwliwa ti agbasbasa.
Ti kapanggepan ti relihion ni al-Khwārizmī, ket insursutrat ni Toomer:
Ti sabali pay nga epiteto a naited kaniana babaen ni al-Ṭabarī, "al-Majūsī," ket mabalin a mangibagbaga nga isu ket maysa a nagraraenm ti duog a relihion ti Zoroastriano. Daytoy ket mabalin koma idi para iti maysa atao a ti nagtaudanna ket Irani, ngem ti pio a pangyuna iti Alhebra ni al-Khwārizmī ket mangipakpakita nga isu ket maysa nga ortodokso a Muslim, isunga ti epiteto ni al-Ṭabarī ket mabalin a tikaibuksilanna ket nasaysayaat ngem dagiti simmarsaruno kaniana, ken mabalin nga isu idi agtutubo, ket maysa idi kadagiti Zoroastriano.[4]
Ti Kitāb al-Fihrist ni Ibn al-Nadīm ket mangiraman ti ababa a biograpia kenni al-Khwārizmī, a maikadua iti listaan dagiti libro a sinuratna. Ni Al-Khwārizmī ket nalpasna ti kaaduan d=kadagiti obrana iti paset ti panawen idi 813 ken 833. Kalpasan ti Islamiko a panagrukma iti Persia, ti Baghdad ket nagbalin nga isu ti sentro ti sientipiko a panagadadal ken panagtagilako, ken adu kadagiti aglaklako ken dagiti sientista manipud ti adayo a kas ti Tsina ken India tinagbanbaniaga iti daytoy a siudad, a kas ti inararamid di ni Al-Khwārizmī. Isu ket nagtrabtrabaho idiay Baghdad a kas maysa nga eskolar iti Balay ti Saririt a binagon babaen ti Kalipa a ni al-Maʾmūn, nga idiay ti nagadalanna kadagiti siensia ken dagiti matematika, a mairaman ti pannkaipatarus dagiti sientipiko a manuskrito iti [Pagsasao a Griego|Griego]] ken Sanskrito.
Ni D. M. Dunlop ket nangisingsingasing a mabalin a ni Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī ket isu met laeng idi ti tao a kas ni Muḥammad ibn Mūsā ibn Shākir, ti kalakayan kadagiti tallo nga annak a lallalki ti Banū Mūsā.[13]
Dagiti paammoUrnosen
- ^ Adda dagiti pannakaallilaw iti literatura no ti napno a nagan ni al-Khwārizmī ket Abū ʿAbdallāh Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī wenno Abū Jaʿfar Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī. Ni Ibn Khaldun ket nangisursuart iti ensiklopediko nga obrana: "Ti immuna a nangsurat iti daytoy a sanga (alhebra) idi ket ni Abu ʿAbdallah al-Khowarizmi, kalpasan daytoy ket sinaruno ni Abu Kamil Shojaʿ ibn Aslam." (MacGuckin de Slane). (Rosen 1831, pp. xi–xiii) ket nangibagbaga a ni "[Abu Abdallah Mohammed ben Musa] ket nagtaeng ken nagsursuarat babaen ti kalipato ti Al Mamun, ken isunga mailasin manipud ti Abu Jafar Mohammed ben Musa, nga isu met ket maysa amatematiko ken astronomo, a rimammag-ay babaen ti Kalipato a ni Al Motaded (a nagturay idi A.H. 279-289, A.D. 892-902)." Iti pangyuna ti nangruna a komentariona iti Latin a pnanagipatarus ni Robert Chester iti al-Khwārizmī's Alhebra, Ni L.C. Karpinski ket nanagisursurat a ni Abū Jaʿfar Muḥammad ibn Mūsā ket mangibagbaga ti kalakayan nga annak a lallaki ni Banū Mūsā. i Karpinski ket nangisursurat iti panagrepasona iti (Ruska 1917) nga idi (Ruska 1918): "Ni Ruska ditoy ket nagkamali a nangisasao ti mannurat a kas ni Abū Gaʿfar M. b. M., embes a ni Abū Abdallah M. b. M."
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c Hogendijk, Jan P. (1998). "al-Khwarzimi". Pythagoras. 38 (2): 4–5. ISSN 0033–4766.
{{cite journal}}: Kitaen ti pateg ti
|issn=(tulong)
- ^ Berggren 1986
- ^ a b Struik 1987, p. 93
- ^ a b c Toomer 1990
- ^ a b Oaks, Jeffrey A. "Isukadi idi ni al-Khwarizmi ket nangipakpakat nga alhebraista?". Unibersidad ti Indianapolis. Naala idi 2008-05-30.
- ^ Rosen 1831, p. v–vi ; Toomer 1990
- ^ Daffa 1977
- ^ Knuth, Donald (1979). Dagiti algoritmo iti Moderno a Matematika ken Siensia ti Kompiuter (PDF). Springer-Verlag. ISBN 0-387-11157-3. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2006-11-07. Naala idi 2012-11-08.
- ^ Cristopher Moore kenStephan Mertens, Ti Katutubo ti Panagbilang, (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2011), 36.
- ^ Abu Rahyan Biruni, "Athar al-Baqqiya 'an al-Qurun al-Xaliyyah" (Tugot dagiti napalapas: ti kronolohia dagiti taga-ugma a pagilian), Tehran, Miras-e-Maktub, 2001. Orihinal nga insasao ti Arabiko iti: "و أما أهل خوارزم، و إن کانوا غصنا ً من دوحة الفُرس" (pg. 56)
- ^ "Ti Irak Kalpasan ti Muslim a Panagrukma", babaen ni Michael G. Morony, ISBN 1-59333-315-3 (ti 2005 pasksimile ti orihinla a libro ti 1984 ), p. 145
- ^ Rashed, Roshdi (1988). "Konsepto ti Alhebra ni al-Khwārizmī". Iti Zurayq, Qusṭanṭīn; Atiyeh, George Nicholas; Oweiss, Ibrahim M. (dagiti ed.). Arabo a Sibilisasion: Dagiti Karit ken Sungbat: Dagiti Panagadal a Pammadayaw kenni Constantine K. Zurayk. SUNY Press. p. 108. ISBN 0-88706-698-4.
- ^ Dunlop
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig ken ni Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Zamboanga Sibugay
Dagiti Lehislatibo a distrito iti Zamboanga Sibugay, ket dagiti umuna ken maika-2 a distrito ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Zamboanga Sibugay iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Zamboanga Sibugay ket naaramid idi 2001 babaen ti maikatlo a distrito iti Zamboanga del Sur. Kasisigud a naaramid idi a kas ti maymaysa a distrito aginggana idi 2006, a daytoy ket nabingbingay iti dua a distrito[1] para iti 2007 a panagbutos.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: awan
- Munisipalidad: Alicia, Buug, Diplahan, Imelda, Mabuhay, Malangas, Olutanga, Payao, Talusan
- Populasion (2010): 278,058
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: awan
- Munisipalidad: Ipil, Kabasalan, Naga, Roseller Lim, Siay, Titay, Tungawan
- Populasion (2010): 306,627
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Mindanao ken Sulu
- Lehislatibo a distrito iti Zamboanga
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Zamboanga del Sur
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Republika a Tignay Bilang. 9360. Naala idi Pebrero 20, 2010.
- ^ a b c Congressional Library Bureau. "Roster of Philippine Legislators". Republic of the Philippines, House of Representatives. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-03-16. Naala idi 7 Pebrero 2017.
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Kinunana kaniak, “Anak ti tao, kanem ti nakitam! Kanem daytoy nalukot a pagbasaan, ket mapanka agsao iti balay ti Israel.”
2Nagngangaak ngarud, ket impakanna kaniak ti nalukot a pagbasaan.
3Kinunana kaniak, “Anak ti tao, manganka ken bussogem ta tianmo iti daytoy nalukot a pagbasaan nga intedko kenka!” Kinnanko ngarud daytoy, ket kas kasam-it iti diro ti ramanna iti ngiwatko.
4Ket kinunana kaniak, “Anak ti tao, mapanka iti balay ti Israel ket ibagam kadakuada dagiti sasaok.
5Ta saanka a naibaon kadagiti tattao a ganggannaet ti pagsasaoda wenno narigat nga awaten ti pagsasaoda, ngem naibaonka iti balay ti Israel—
6saan nga iti nabileg a nasion a ganggannaet ti pagsasaoda wenno narigat a pagsasao a saanmo a maawatan! No ibaonka kadakuada, dumngegdanto kenka!
7Ngem ti balay ti Israel ket saandanto a kayat ti dumngeg kenka, ta saanda a kayat ti dumngeg kaniak. Ta natangken ti uloda ken natangken ti panagpuspusoda.
8Dumngegka! pinagbalinka a natangsit ken natured a kas kadakuada.
9Pinagbalinka a kasla diamante a natangtangken ngem iti bato! Saanka nga agbuteng kadakuada wenno madismaya kadagiti rupada, agsipud ta isuda ket nasukir a balay.”
10Kalpasanna, kinunana kaniak, “Anak ti tao, amin dagiti sasao nga imbagak kenka—ipapusom ken ipangagmo dagitoy!
11Ket mapanka kadagiti natiliw a balud, kadagiti tattaom, ket agsaoka kadakuada. Ibagam kadakuada, 'Kastoy ti kuna ni Yahweh nga Apo,' Dumngegda man wenno saan.”
12Kalpasanna, impangatonak ti Espiritu, ket adda timek iti likudak a kasla napigsa a ginggined, a kunana, “Madaydayaw ti dayag ni Yahweh iti nasantoan a lugarna!”
13Nangegko ngarud ti banesbes dagiti payak dagiti sibibiag a parsua iti panagsinnagid dagitoy, ken ti karadakad dagiti pilid nga adda iti tunggal sikiganda, ken ti ungor ti napigsa a ginggined!
14Impangatonak ti Espiritu ket impanawnak; ket napanak nga addaan sakit ti nakem iti pungtot ti espirituk, ta sibibileg ti ima ni Yahweh a mangidurduron kaniak!
15Nakagtengak ngarud idiay Tel Abib kadagiti natiliw a balud nga agnanaed iti igid ti Karayan Kebar, ket nagtalinaedak sadiay iti pito nga aldaw, a masmasdaawak unay.
16Ket napasamak daytoy kalpasan iti pito nga aldaw a dimteng ti sao ni Yahweh kaniak ket kinunana,
17“Anak ti tao, insaadka nga agwanawan iti balay ti Israel, isu a dumngegka iti ibagak kenka, ket ipakaammom kadakuada ti ballaagko!
18No kunaek iti nadangkes a tao, 'Awan duadua a mataykanto' ket saanmo isuna a binallaagan wenno saanmo a binallaagan ti nadangkes a tao kadagiti dakes nga aramidna, tapno agbiag isuna—matay ti nadangkes a tao gapu iti basolna, ngem singirekto ti darana manipud iti imam.
19Ngem no ballaagam ti nadangkes, ket saanna a tallikudan ti kinadakesna wenno dagiti dakes nga aramidna, matayto ngarud isuna gapu iti basolna, ngem sika, inispalmo ti biagmo.
20Kasta met a no ti nalinteg a tao ket tallikudanna ti kinalintegna ken agaramid kadagiti saan a nainkalintegan, ikkak ngarud isuna iti pakaitublakanna, ket matayto isuna, agsipud ta saanmo isuna a binallaagan. Matayto isuna gapu iti basolna, ket saankonto a lagipen dagiti nalinteg nga inaramidna, ngem singirekto ti darana manipud iti imam.
21Ngem no ballaagam ti nalinteg a tao nga agsardengen nga agbasbasol tapno saan isunan nga agbasol, awan duadua nga agbiagto isuna agsipud ta naballaagan; ket sika, inispalmo ti biagmo.”
22Adda ngarud kaniak ti pannakabalin ni Yahweh sadiay, ket kinunana kaniak, “Tumakderka! Mapanka iti patad, ket kasaritaka sadiay!”
23Timmakderak ket napanak iti patad, ket sadiay, nagtalinaed ti dayag ni Yahweh, kas iti dayag a nakitak iti igid ti Karayan Kebar; isu a nagpaklebak.
24Immay kaniak ti Espiritu ket pinatakdernak; ken kinasaritanak, ket kinunana kaniak, “Agawidka ket agkulongka iti uneg ti balaymo,
25ta ita, anak ti tao, reppetendakanto babaen kadagiti tali tapno saanka a makaruar a makipulapol kadakuada.
26Idekketkonto ta dilam iti ngangawmo, tapno agbalinka nga umel; ken saanmonto ida a matubngar, agsipud ta isuda ket nasukir a balay.
27Ngem inton kasaritakanto, ungapekto ta ngiwatmo tapno maibagamto kadakuada, 'Kastoy ti kuna ni Yahweh nga Apo.' Ti tao a makangngeg ket dumngeg; ti tao a saan a dumngeg ket saan a makangngeg, ta isuda ket nasukir a balay!”


text:
Sasao a Tor–Kwerba
Ti sasao a Tor–Kwerba ket ti maysa a nawaya a pamilia ti sasao a Papuano nga insingasing idi 2005 babaen ni Malcolm Ross. Amin dagiti pagsasao ket pasetda idi ti naisingasing a Trans–Baro a Guinea ni Stephen Wurm idi 1975 , ngem sanna idi a binigbigan a kas maysa a yunit, ken nagibati iti Kwerba iti kaunegan ti naisingasing a Dani–Kwerba ni Capell idi 1962.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pamilia ti Tor ken Kwerba ket nalawagda a nabangon. No agkuyogda a maidasig adda dagiti dua a mairaman nga isolado, ken dagiti dua pay a pagsasao a saan a nalawlawag a panagkabagian.
Ti Sause ket ti nabati manipud kadagiti nasapsapa a pannakaidasig. Saan a nalawag ti pannakairamanna, ken saan idi nga ipalpalawag babaen ni Ross.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.


text:
Bujumbura
Ti Bujumbura (Panangibalikas a Pranses: [buʒumbuʁa]), dati a Usumbura, ket ti kapitolio, kadakkelan a siudad, ken kangrunaan a puerto ti Burundi. Daytoy ket mabirukan diay amianna-akindaya nga aplaya ti Danaw Tanganyika, ti maikadua a kaadaleman a danaw iti lubong kalapasan ti Danaw Baikal.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bujumbura iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Bujumbura manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Sasao a Bit–Khang
Ti sasao a Bit–Khang ket buklen dagiti sumagad a pagsasao:
Ti sasao a Bit–Khang ket naisasao idiay akin-abagatan a Tsina, akin-amianan a Laos, ken akin-amianan a laud a Bietnam.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Insingasing ni Paul Sidwell (2014)[1] a dagitoy a pagsasao ket mangbukel iti subgrupo iti Palaungiko, gapu ta mangipakitada kadagiti leksikal a panagpabaro iti kaunegan ti Palaungiko a kas ti 'mata', 'apoy', 'dara', ken 'katawa'.
Inpagpagarup ni Sidwell (2014) a ti Bit–Khang ket mabalin a nagtaud iti Akindaya a Palaungiko, gapu kadagiti nadumaduma nga isoglosa a pakibinningayanna iti Waiko, Lametiko, ken Angkuiko, ngem kanungpalan a nakaro a naleksipikado babaen ti Khmuiko idi dagiti agsasao iti Bit-Khang ket nagpadayada idiay teritorio ti Khmuiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sidwell, Paul. 2014. "Khmuic classification and homeland Naiyarkibo 2016-02-03 iti Wayback Machine". Mon-Khmer Studies 43.1:47-56.


text:
San Dionisio, Iloilo
Ti San Dionisio ket maysa a maiak-4 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Dionisio ket politikal a nabingbingay iti 29 a barbaranggay.[2]
- Agdaliran
- Amayong
- Bagacay
- Batuan
- Bondulan
- Boroñgon
- Canas
- Capinang
- Cubay
- Cudionan
- Dugman
- Hacienda Conchita
- Madanlog
- Mandu-awak
- Moto
- Naborot
- Nipa
- Odiongan
- Pangi
- Pase
- Poblacion
- San Nicolas
- Santol
- Siempreviva
- Sua
- Talo-ato
- Tamangi
- Tiabas
- Tuble
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of San Dionisio | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Papa Bonifacio VIII
Ni Papa Bonifacio VIII (c. 1235 – 11 Oktubre 1303), ket naipasngay idi a kas ni Benedetto Gaetani, ket isu idi ti Papa iti Katoliko a Simbaan manipud idi 1294 aginggana idi 1303. Tatta nga aldaw, isu ket mabalin a mailaglagipan para kadagiti pnakiringgorna kenni Dante, nga isu ket nangikabil kaniana idiay Walo a Sirkulo iti Impierno idiay Divina Commedia, kadagiti simonista.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Bonifacio VIII iti Wikimedia Commons


text:
Avril Lavigne
Ni Avril Ramona Lavigne (nayanak idi 27 Septiembre 1984)[2] ket Kanadiana kumakanta ken aktres. Isu ket naiyanak idiay Belleville, Ontario, ken dimmakel idiay ili ti Greater Napanee.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Avril Lavigne". Integrated Authority File. Naala idi 9 Abril 2014.
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-08-29. Naala idi 2016-02-22.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Avril Lavigne iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Avril Lavigne iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Avril Alemania Naiyarkibo 2011-05-19 iti Wayback Machine


text:
Agong
Iti anatomia, ti agong ket isu ti rumrumtong kadagiti bertebrata a mangibalay kadagiti papangesan, wenno papangresan a mangala ken mamngiparuar ti angin para iti respirasion a kakuyogna ti ngiwat. Ti likudan ti agong ket dagiti olfactory mucosa ken ti senos. Ti likudan ti nasal fossa, ti angin ket lumabas babaen ti paringe, a nakibinningayan ti sistema ti pangalpaan, ken mapan kadagiti amin a paset ti sistema ti panaganges. Kadagiti tao , ti agong ket sentro a mabirukan iti rupa; iti kaaduan kadagiti mamalia, daytoy ket adda iti akin-ngato nga ungto ti subsob.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Dagiti agong iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti midia a mainaig iti Agong iti Wikimedia Commons


text:
Listaan dagiti siudad ken dagiti ili iti Filipinas
Ti Filipinas ket administratibo a nabingbingay kadagiti 81 probinsia (Filipino: lalawigan). Dagitoy, ken maikuyog ti Nailian a Kapitolio a Rehion, ket mabingbingayda pay kadagiti siudad (Filipino: lungsod) ken dagiti ili (Filipino: bayan).
Dagiti siudad ket naidasigda babaen ti Lokal a a Kodigo ti Gobierno ti 1991 (Tignay ti Republika Blng. 7160) kadagiti tallo a kategoria: dagiti urbano unay a siudad, dagiti nawaya a komponente a siudad, ken dagiti komponente a siudad. Dagiti siudad ket tinurayan babaen dagiti bukodda a dokumento ti linteg ti ili a maipatinayon ti Kodigo ti Lokal a Gobierno ti 1991, a mangibaga ti administratibo nga estruktura ken dagiti bileg. Maikkanda kadagiti dakdakel a bingay ti Internal Revenue Allotment (IRA) no maiyasping kadagiti kadawyan nga ili.
Manipud idi Hunio 2016, addan dagiti 145 a siudad(35 nga urbanisado, dagiti 5 a nawaya a komponente a siudad, dagiti 105 a komponente) ken dagiti 1,489 nga ili a mangbukel ti intero a pagilian.
Listaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad nga agraman kadagiti probinsia kadagiti italiko ket mangibaga ti siudad ket nawaya nga inadministro manipud kadagiti kasta a probinsia a tradisional a nakaigrupuanda. Ti Metro Manila (NCR) ket saan a probinsia ngem nairaman para kadagiti panggep a panangiyasping. Babaen ti klase, ti CC ket mangibaga kadagiti Komponente a siudad, ti ICC ket dagiti Nawaya a Komponente a siudad, ken ti HUC ket dagiti Urbanisado Unay a siudad. Dagiti selula nga addaan iti napuskol a pagbeddengan ket mangmarka kadagiti opisial a (de jure) kapitolio ti probinsia. Dagiti dati a nagan ket makita iti italiko ken narikpan kadagiti parentesis.


text:
Baao
Ti Baao ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baao ket politikal a nabingbingay iti 30 a barbaranggay.[2]
- Agdangan Poblacion (San Cayetano)
- Antipolo
- Bagumbayan
- Caranday (La Purisima)
- Cristo Rey
- Del Pilar
- Del Rosario (Poblacion)
- Iyagan
- La Medalla
- Lourdes
- Nababarera
- Sagrada
- Salvacion
- Buluang (San Antonio)
- San Francisco (Poblacion)
- San Isidro
- San Jose (Poblacion)
- San Juan
- San Nicolas (Poblacion)
- San Rafael (Ikpan)
- Pugay (San Rafael)
- San Ramon (Poblacion)
- San Roque (Poblacion)
- San Vicente
- Santa Cruz (Poblacion)
- Santa Eulalia
- Santa Isabel
- Santa Teresa (Viga)
- Santa Teresita
- Tapol
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Baao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Bicol Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Gustaf Dalén
Ni Nils Gustaf Dalén (30 Nobiembre 1869 – 9 Disiembre 1937) ket maysa idi a Sueko a Premio Nobel iti Pisika ken industrialista, ti pundador ti kompania ti AGA ken inbentor ti paglutuan nga AGA ken ti silaw Dalén. Idi 1912, isu nagungunaan iti Premio Nobel iti Pisika para iti "panagparnuayna kadagiti automatiko a regulatura para iti kakuyog a panag-usar kadagiti akumulador iti alingasaw para iti panagsilaw kadagiti parola ken dagiti boya".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Clark, R.N. "Nils Gustaf Dalén (1869-1937): Inbentor, agsubsubok, inhenniero, aken nobel a laureado." IEEE control systems magazine (2003). v. 23 (4), pp. 68–70. doi:10.1109/MCS.2003.1213605
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Gustaf Dalén iti Wikimedia Commons
- nobelprize.org: Biograpia ni Gustaf Dalén
- Ni GustafDalen Gustaf Dalén manipud ti korporasion ti AGA
- (iti Sueko) Ti Museo Dalén, ti museo idiay Stenstorp a mangramrambak kenni Dalén


text:
Plantilia:Apat
Daytoy ket ti dokumentasion para iti {{apat}} ken dagiti kabsatna plantilia. Ti pamilia dagiti plantilia ti apat ket naikabil iti konteksto ditoy, ngem dagitoy ket addan kadagiti bukodda a panid ti dokumentasion, kitaen dita baba.
Ti plantilia ti apat ket kapada iti plantilia ti {{angkla}} , ngem mangited ti bisual a grapiko a kahon iti naipakakitaan a panid, ken mangited pay ti alternatibo a nagan. Nasken ti agpartuat iti baw-ing a panid tapno matungpal ti mekanismo ti apat.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daiti panangilasin ti grapiko a kahon ket naikeddeng no ania ti mapili a plantilia iti pamilia ti apat. Kas pagarigan, ti apat ti annuroten ket addaan iti balikas iti annuroten para iti panagusar kadagiti panid ti annuroten. Ti grapiko a pannakailinia ti kahon ket depende no daytoy ket apat wenno apat-l:
- {{apat}} – nailinia iti kanawan a kahon
Daytoy a plantilia ket kadawyan a saan a mausar kadagiti artikulo iti umuna a nagan ti espasio, gapu ta agpataud ti maysa a saan amaliklikan a bukod a reperensia.
- Insengngat ti plantilia ti apat.
- Agpartuat iti baw-ing a panid nga addaan iti plantilia ti {{B manipud iti apat}} a nasuldongan iti baw-ing. Naganan ti panid manipud ti nagan ti apat. Iraman ti nagan ti espasio kadagiti nagan ti apat ken ti nagan ti panid ti baw-inge. Kas pagarigan, sukatan ti nagan ti apat a kas titulo ti panid, ken sukatan ti maitutop a nagan ti espasio, kalpasanna inayon ti sumaganad a kas ngato a linia iti baw-ing a panid:
- #REDIRECT [[Nagan ti espasio:Titulo ti panid nga addaan iti#Pagpilian ng aatiddog unay a nagan ti paset]] {{B manipud iti apat}}
- Pasingkedan ti operasion. Laglagipen a dagiti plantilia ti apat ket nasken nga agiparang kadagiti amin a dakkel a letra, ngem agtignay nga awan amin dagiti dakkel a letra.
- Dagiti nota
Dagiti apat ket nangruna a maus-usar kadagiti panid ti agar-aramat ken dagiti tungtungan a panid a maireperensia kadagiti nagan ti espasio ti Wikipedia, ken Tulong. Dagitoy a palntilia ket mangipayammo iti maipanggep kadagiti magun-od nga apat iti panid nga ayandan. Kas pagarigan, ti WP:APAT ket maibaw-ing iti Wikipedia:Apat ken isu a, ti Wikipedia:Apat ket mangipakita ti kahon a mangilista ti WP:APAT. Daytoy ket bukod a reperensia a kadawyan a maliklikan iti nagan ti espasio ti artikulo.
Ti panggep dagitoy a plantilia ket saan a ti mangilista ti tunggal maysa a baw-ing para iti panid. Imbes, ket a naskenda nga ilista laeng ti maysa wenno dua a kadawyan a nalaka a malagip a baw-ing.
Ti plantilia ti apat ket mabalin ti agpartuat ti awan patinggana nga apat a kas parametro gapu ta agus-usar daytoy iti Modulo:Apat.
Para kadagiti panid ti annuroten, mabalin laeng a mausar ti plantilia ti {{apat ti annuroten}} , a makapartuat kadagiti (10) nga apat a kas parametro.
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Ti {{apat}} ket mangala kadagit isumaganad a parametro:
1,
2,
3... - dagit isilpo ti apat.
msg- ti saan a naisilpo a mensahe a maikabil kalpasan dagiti silpo ti apat.
category- isaad ti "saan", "s", "no", "n", "false" wenno "0" tapno mapasardeng dagiti kategoria ti biddut.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Dagiti angkla[urnosen ti taudan]
Dagitoy a palntilia ket automatiko a manginayon iti maysa nga angkla para iti tunggal maysa nagan ti parametro ti angkla. Kas pagarigan, no ti kahon ti apat nga addaan iti apat ti WP:APAT ket maikabil iti panid ti Wikipedia:Apat, ti silponto ti Wikipedia:Apat#WP:APAT ket ipannaka iti puesto iti panid a nakaikabilan ti kahon ti apat.
Kas pagarigan, padasen daytoy a silpo: #WP:APAT
Daytoy ket mangpalaka ti agpartuat ti apat para iti paset iti panid, gapu ta mabalin ti mangitudo iti angkla no agpartuat baw-ing ti apat. Kasla daytoy:
#REDIRECT [[Nagan ti panid#WP:APAT]] {{B manipud iti apat}}
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Wikipedia:Apat – Ti alagaden no kasano ken kaano ti agpartuat kadagiti apat ken dagiti kahon ti apat.
- {{Angkla}} – ti waya a panangisilpo iti paset
- {{B manipud iti apat}} – para iti panangikabil iti baw-ing a panid
- {{Apat ti plantilia}} – maus-usar para kadagiti apat/baw-ing iti panid ti plantilia
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
- Hardcover: 1240 pages
- Publisher: Bible Society (2005)
- Home
- Bibles
- Asia, Southeast
- Malay Archipelago Languages: Philippines
- Ilokano
- Ilokano Bible / Ti Baro A Naimbag A Damag Biblia / Brown Hardcover New Ilokano Popular Version Bible
Ilokano Bible / Ti Baro A Naimbag A Damag Biblia / Brown Hardcover New Ilokano Popular Version Bible
Product Description
Ilokano Bible / Ti Baro A Naimbag A Damag Biblia / Brown Hardcover New Ilokano Popular Version Bible 033 Vest Pocket Edition / Philippines
Product Details
Product Reviews
This product hasn't received any reviews yet. Be the first to review this product!


text:
Capra (henero)
Ti Capra ket ti henero dagiti mamalia, dagiti kalding ket buklen dagiti siam a sebbangan, a mairaman ti naatap a kalding, ti markhor, ken dagiti nadumaduma a sebbangan nga ammo a kas dagiti ibex. Ti napaamo a kalding (Capra aegagrus hircus) ket ti napaamo a subsebbangan iti naatap a kalding (Capra aegagrus). Ti ebidensia iti panagpaamo iti kalding ket napetsado iti ad-adu ngem 8,500 a tawen.
Dagiti sebbangan ken subsebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagpaamo ken dagiti usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Maikuyog iti karnero, dagiti kalding ket isuda dagiti immuna a napaamo nga ayup. Ti proseso ti panagpaamo ket nangrugi iti saan a naladladaw ngem 10,000 a tawtawen it inapalabas iti agdama nga akin-amianan nga Iran.[1] Ti nalaka a panagal iti buok ti kalding, karne, ken gatas ket isu dagitoy ti kangrunaan gapuanan. Dagiti kudil ti kalding ket popularda idi nga inus-usar aginggana iti Tengnga a Panpanawen para iti danum ken naibotelia a bino no agbanbanniaga, agkamping, ken dagiti sumagmamano a rehion kas pergamino para iti panagsurat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Melinda A. Zeder, Brian Hesse: The Initial Domestication of Goats (Capra hircus) in the Zagros Mountains 10,000 Years Ago. Science 24 March 2000: Vol. 287. no. 5461, pp. 2254–2257 online abstract
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Capra (henero) iti Wikimedia Commons
- "Ibex". New International Encyclopedia. 1905.


text:
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Las Piñas
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Las Piñas ket isu ti pannakabagi ti Siudad ti Las Piñas itiKamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, daytoy ket nairepresenta a kas paset ti umuna a distrito iti Rizal. Ti Las Piñas ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV iti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken naigrupo idi ti Parañaque (a kas ti distrito ti Las Piñas-Parañaque) manipud idi 1984 aginggana idi 1986 para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa. Idi 1987 daytoy ket naigrupo iti Muntinlupa tapno mangporma ti distrito ti Las Piñas-Muntinlupa. Ti Las Piñas ket immuna anagbutos ti bukodna a pannakabagi idi 998, kalpasan idi ti nainkalintegan a dokumento ti Muntinupa (Republika Tignay Blng. 7926 Naiyarkibo 2011-06-29 iti Wayback Machine), ket naaprobaran idi Marso 1, 1995 ken napasingkedan idi Mayo 8, 1995, a nnagisina dagitoy dua. Daytoy a panagsina ket naikeddeng idi babaen ti bukod a nainkalintegan a dokumento ti siudad (RA 8251 Naiyarkibo 2016-03-03 iti Wayback Machine), a naaprobaran idi Pebrero 2, 1997 ken napasingkedan idi Marso 26, 1997.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 588,894
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Ti kunkunada: Ti pimmaltog idiay Ateneo ti agbalin kuma kano a baro a dadaulo ti DOH
Maysa a bulan sakbay a pinaltugan na ti tallo a katao idiay Ateneo De Manila University, imbaga ni Dr. Chao-Tiao Yumol iti Facebook nga isuna kanon to ti baro a dadaulo ti DOH, kunana: “Dakayo a padak a kakampotah, aglive akon idiay tayo nga agbinnastos sakbay nga agbalinak a health secretary.”
Maysa met a Facebook user, ni Jayson Dumaguin, ti mangkabkablaaw kenni Yumol idi Hulyo 18 iti panakadutok na kano a kas baro a health secretary.
Iti oras ti alas-siyete iti rabbii ti petsa to pammaltog, binaliwan ni Dumaguin ti panagkablaaw na ken saan nan a dinakamat ti posisyon. Ti post ket saanen a makita manipud idi alas-singko ti malem ti Hulyo 28.
Dagiti datos:
Maysa a nadara a pammaltoh ti napasamak iti aldaw ti Domingo, petsa Hulyo 24, kabayatan uti seremonya para iti panaggradwar, a nakatayan ti tallo a katao, ti sigud a Mayor ti Siyudad ti Lamitan a ni Rose Furigay, ti kadwa na a ni Victor George Capistrano, ken ti ADMU security guard a ni Jeneven Bandiala. Ti pimmaltog, a ni Dr. Chao Tiao Yumol, ket addaan ti pakaistoryaan kadagiti ligal nga apa kenni Furigay, a kuna dagiti imbestigador nga isu ti motibo iti panangpatay na iti sigud a mayor.
Sigun ken Yumol, ni Furigay kano ti adda iti likod ti linnakwan ti iligal a droga idiay Lamitan, maysa a pammabasol a saan a napaneknekan.
Sumagmamano a maka-Marcos ken maka-duterte ti nangipost iti suporta ken simpatiya da iti suspetsa manipud iti panakatiliw na.
Nakaala ti Rappler iti pakakitaan nga adda ti nasurok 2,300 a post iti Facebook ken 250 a bidyo iti Youtube a nangibaga iti “Yumol” manipud Hulyo 24 agingga Hilyo 26, nga adda 56.6% iti Facebook posts ken 44.4% iti YouTube a bidyo a mangibalbalikas iti suporta da iti pimmaltog.
Inruwar dagiti netizen ti medikal a pakaistoryaan ken panagbalin a kas “banwar” tapno laeng pagparangen da nga usto lang ti inaramid na a pammapatay. Dagitoy a post ket nakaani ti rinibo a panagpinnulapol iti social media.
Basar iti Executive Order No. 292, Chapter 10, Section 44, ti laeng Presidente ti addaan kalintegan a mangdutok kadagiti dadaulo dagiti departamento nga addaan pammalubos ti Commission on Appointments.
Iti sabsabali nga panag-ugugali ni Dr. Chao-Tiao uray iti sakbay ti pammapatay, adayo a maikonsidera isuna para iti posisyon ti dadaulo ti departamento ti salun-at.
Iti kinakirang ti kapadasan na iti panagserbi iti gobyerno ken ti nababa a reputasyon na (ngem nalatak ti sabsabali nga imahe na) iti sirkulasyon iti medisina ket maysa pay a rason iti adayo a posibilidad nga agbalin isuna a kas health secretary.
Agingga aldaw ti Huwebes, Hulyo 28, mangidutok pay lang ni Presidente a Marcos Jr. ti dadaulo ti departamento to salun-at uray adda manen ti panag-adu dagiti baro a kaso ti Omicron BA.5 subvariant ken ita, monkeypox.
Apay nga ammuen tayo ti kinapudno na daytoy: Iti bangir iti titulo na iti sidong ti medisina, pinatay ni Yumol ti tallo a tao. Ti Maharlika, iti panakisimpatiya na kanyana ken ti ad-adda a panangitan-ok na kanyana, ket nayon a wagas tapno ibaw-ing ti kinapudno tapno dalusan ti imahe ni Yumol babaen iti panangiwaras iti inuulbod nga impormasyon kadagiti nasurok 933 a ribo a tagasurot da iti Facebook ken dadduma pay a social media pages.
Ipakpakita ti pinagkakadwa a ladawan ti doktor a mammaltog a ni Chao Tiao Yumol idi Hulyo 24, 2022 ken ti pasdek ti DOH idiay Santa Cruz, Manila.
Photo: The Philippine Star/Michael Varcas; Judgefloro/Wikimedia Commons


text:
Kuwait
Nagsasabtan: 29°30′N 45°45′E / 29.500°N 45.750°E
Ti Kuwait, opisial a ti Estado ti Kuwait /kuːˈweɪt/ (dengngen) (Arabiko: دولة الكويت, Dawlat al-Kuwayt) ket maysa a naturay nga Arabo nga estado a naisanglad idiay amianan a daya iti Arabiano a Peninsula idiay Akinlaud nga Asia. Nabeddengan daytoy babaen ti Saudi Arabia iti abagatan idiay Khafji, ken Irk iti amianan idiay Basra. Naisadag daytoy idiay amianan a laud nga igid iti Golpo Persiano. Ti nagan a Kuwait ket naala manipud ti Arabiko أكوات ākwāt, ti ad-adu ngem maysa ti كوت kūt, a kayatna a sawen ket pagsammakedan a naipatakder iti asideg ti danum.[5] Daytoy a pagilian ket sakupenna ti kalawa a 17,820 kuadrado kilometro (6,880 kd mi) ken addaan ti populasion iti agarup a 3.5 riwriw.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kuwait". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 10 Abril 2015. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-05-21. Naala idi 2015-10-29.
- ^ a b "Ti Publiko a Turay para iti Sibil a Pakaammo". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-11-28. Naala idi 2012-04-10.
- ^ a b c d "Kuwait". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 8 Disiembre 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Lesko, John P. "Kuwait," Ensiklopedia ti Sanglubongan a Panagadal: Panagala dagiti Edukasional a Sistema ti Sangalubongan, tom. 2, inurno sbabaen ni Rebecca Marlow-Ferguson. Detroit, MI: Gale Group, 2002.
- Kuwait
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti emirato
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Pagtitinnulongan ti Golpo
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Golpo Persiano
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1961
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Pagsasao a Kuri (Austronesio)
Ti pagsasao a Kuri, wenno Nabi, ket ti bassit a pagsasao nga Austronesio ti Peninsula Bomberai ti Baro a Guinea. Daytoy ket asideg unay a maipapan iti leksiko iti Irarutu.
Pannakaiwarwaras[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti lokasion:[2]
- Distrito ti Kuri iti Rehensia ti Teluk Bintuni
- Distrito ti Teluk Arguni ken Distrito ti Arguni Bawah iti Rehensia ti Kaimana: Dagiti purok ti Pigo, Maskur, Tantura, Ergara, Kaimana, Tiwara, Owa, Bayeda, Moyana, Kokoroba, Nagura, Tugarni, Mahuwa, Fidumsa, Wawarsi, Tanusa, Warami, Baru, Tiwam, Mahua, Cowa, Bungsur, Weswasa, Burugrba, Sawi, Bobwer, Waho, Warmetia, Gusi, Afuafu, Burgerba, Mandiwa, Ukiara, Tuguwawa, Taner, Suga, Bufeur, Yainsei, Idoor, ken Waromi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kuri iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Ronsumbre, Adolof (2020). Ensiklopedia Suku Bangsa di Provinsi Papua Barat. Yogyakarta: Penerbit Kepel Press. ISBN 978-602-356-318-0.


text:
Plantilia:Saan a nawaya nga akklub ti libro/dok
Usaren daytoy a plantilia no agala kadagiti ladawan dagiti akklub ti libro a makunkuna a nawaya a panagusar. Ikabilna pay dagiti ladawan iti kategoria dagiti aklub ti libro.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ikabil ti plantilia ti {{Saan a nawaya nga akklub ti libro}} ti panid ti ladawan a maipanggep iti aklub ti libro.
Kitaen ti kas pagarigan.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
SADINO TI PAPANAM MANG ANGKUAN: Kayumanggi a Gurong
by Amado I. Yoro
Ket sirmataem iti adayo a masakbayan
Iti awan makaibaga ti ungto daytoy a dalan
Naiwayaten ti desdes a daliasaten ti dapan
A tapoktapok iti awan patinggana a kalsada
Wenno karayan ti biag dagiti agpagpagna
Tapno kargaenda ti kinasiasino ken bukod a rupa.
Agtaytayyek a kanayon ti ligay ti panawen
Tapno iparangda dagiti masukansukat a pagteng
Ti panaglupos kakuykuyog sabali a pannakasukog
Iti saan nga agressat a panagdaliasat dalan a nawatiwat
Ket dagiti agbambaniaga awitenda latta ti dagsen ti krus
Ti agud-uddog a parola ti biag iti panaglayag.
Saanmo a saludsoden no sadino ti panungpalan ti biahe
Agkamkamat latta ti panagalla-alla ti agtultuloy a serye
Lamolamo latta ti bulan; aglinling-et latta ti ili
Iti awan sardayna a paratignay; ti saka nga agkutikuti
Iti taaw man wenno iti takdang; agpallayog latta ti kari
A pumangal-kumalatkat sabali pay a pangal ti balligi.
Sika ti sibibiag a daga a magna desdes a naiwayat
Addaan natibker a duri, bael, takder a tawid iti puli
Saanka a karikatura, ketdi sika ti agbibiag a bida iti drama
A kasilpo ken sulbod ti agtultuloy a panagkallautang
Magnaka! Wen, ala, magnaka, kayumanggi a gurong
Iti tibker ken kinasaranta iti panagtakuat-adbenturera
Iti sabali a let-ang; sabali
Iti ngumatngato a panirigan; lubongmo lumawlawa.
Siaawitka man iti krus iti bukodmo a kalbario
Agatipukpok latta ti dalan iti panaglupos ken progreso
Nailet-nasiit man dalan dalepdepen sumlep a ling-etmo
Ngem magnaka, ala, umaddangka, kargaem ti namnama
Iti pannagnam mabirokamto met pudno a kaibatogam.
Agkaradapka man iti barukong ti daga a kas ganggannaet
Dadduma awan ti sarian ti init ngem ti sinamarna itdennanto
Ti direksion a sursurotem ibagnosnanto
Ta saanka nga agkarkarawa ken agpugpugto
Wenno lingka ti sirib ngem agbukarka a parupa iti baelmo
Ket iti kinaganggannaetmo iti gimong adda latta lugarmo.
Sirigem iti a-adayo a masakbayan: arapaap
Iti kaipapanam agtakderka iti husto a pagannurotan: sirmata
Agtakderka iti bukodmo a dapan ken pagsiriban: prinsipio
Tangsit ti pulim; ti daram-ling-et a mangimarka iti nagan: puli
Ta dagiti panagalla-allam sinakruymo latta daeg, pintas ti tinubuam: kultura ken kaputotam.
Ket taliawem ti ilim; puon met ti sibilisasion ugma ken dur-as
Dagiti umad-addang a panagbalbaliw nabiagda a pagwadan
Masansan latta a perngem ti init ti namnama a bimmeggang
Ti nagsilpo nga arapaap-sirmata daytan ti kaibatogam
Maimarka met itoy a daga ti sudi ti naganmo iti tugot a paglasatam.


text:
Papa Conon
Ni Papa Conon (c. 630 – 21 Septiembre 687) ket isu ti Papa manipud idi 21 Oktubre 686 aginggana idi pimmusay idiay Roma. Isu ket naipan a kas komproniso a kandidato, gapu ti kaadda a suppiatan a nagbaetan dagiti dua a sangkatipunan dagti nagtaeng ti milisia ken kleriko a Roma. Idi pimmusay, ni Conon ket naipunpon idi idiay Immuna a Basilika ni San Pedro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Conon iti Wikimedia Commons


text:
Bise Presidente ti Filipinas
Ti Bise Presidente ti Filipinas (Filipino: Pangalawang Pangulo ng Filipinas, impormal a kas, "Ang Pangalawang Pangulo" wenno "Bise Presidente" naala manipud iti Espaniol). Daytoy ket isu ti maikadua a kangatuan nga ehekutibo nga opisial ti gobierno ti Filipinas, kalpasan ti Presidente. Ti opisial a pagtaengan ti Bise Presidente ti Filipinas ket ti Balay ti Pilipino, Kompleks ti CCP, Pasay.[6]
DeskripsionUrnosen
Ti Bise Presidente ti Filipinas ket isu ti umuna kadagiti linia ti panagsasaruno iti Filipinas , kem agtaken iti Kinapresidente kalpasan ti ipupusay, panagikkat, wenno pannakaikkat babaen ti pannakaidarum ti pangulo ken ti pagbanagan ti pannakabasol iti agdama a panagtakem. Ti puesto ket winaswas idi babaen ti Linteg Militar idi 1972, ken saan idi a nairaman iti kasisigud a teksto ti Batay-linteg ti 1973 . Dagiti panagpasayaat iti daytoy a bersion ket nangipasubli ti puesto kadagidi panagbubutos idi 1986. Ti agdama a batay-linteg ket mangitaginayon iti daytoy a puesto.
Ti Bise Presidente ket saan a maipada kasla kadagiti sabali a pagilian, ti Bise Presedente ket awan kadagiti opisial a responsibilidad malaksid kadagiti naikeddeng babaen ti agdama a Presidente. Dagiti tawid ti panagturay ti puesto ket nagtauden manipud iti Mankomunidad ti Filipinas, ken ti immuna a nagtakem, ni Sergio Osmeña (bayat nga dda dagiti kapada a nainaganan a puesto kadagiti gobierno sakbay ti Umuna a Republika iti Filipinas, awan daytoy a puesto babaen ti naikeddeng nga umuna nga opisial a nailian a gobierno a naipatakder idi 1898). Daytoy ket mangiraman ti Bise Presidente a maikkanto ti kangatuan a ranggo a karebbengan ti gabinete.
PakasaritaanUrnosen
Sakbay ti pannakawayaUrnosen
Ti immuna nga ammo idi a bise presidente a nagtunton a kas paset ti gobierno et ni Mariano Trías, ti terminona ket nangrugi idi Marso 22, 1897. Isu ket nabutosan idi las-ud dagiti eleksion ti Taripnong a Tejeros, ken kanungpalan idi a nabutosan a bise presidente ti Kangatuan a Konsehal a nangimaton kadagiti tulagan ti Biak na Bato idi 1897. Daytoy a Kangatuan a Konsehal ket awan ti kinaturay, di pay nagturay ti ania man nga estado, ken inus-usar laeng para iti panagtawar kadagiti Kastila. Daytoy a konsehal ket kanungpalan a nasukatan, ken awan ti adda a kastoy a puesto idi las-ud ti pannakairangarang ti pannakawaya ti pagilian idi 1898, ken addaan idi daytoy ti diktadora a gobierno. Ti opisial nga immuna a pudno a repubika ti pagilian ket napundar idi 1899, ken awan pay daytoy idi ti bise presidente. Embes ket a naserbi ni Trias kadagiti gabinete ni Apolinario Mabini ken ni Pedro Paterno, a kas ministro ti pinansia ken ministro ti gubat. No Trias ket saan a naikedkeddeng a kas Bise Presidente iti Filipinas gapu ta ti Kangatuan a Konsehal ket saan a nangirangarang ti ania man a naturay nga estado.
Dagiti Bise PresidenteUrnosen
Ti Batay-linteg ti Filipinas idi 1935 ket nangipatakder ti puesto ti Bise Presidentente, nga awan kadagiti nasken a responsibilidad, urayno mabalin ti Presidente, no kayatna, ken mangidutok ti Bise Presidente iti puesto ti gabinete. Ti immuna idi a nabutosan iti puesto ti Bise Presidente babaen ti batay-linteg ket ni Sergio Osmeña. Kaduana a nabutosan ni Manuel L. Quezon kadagiti immuna a panagbubutos iti Filipinas, ni Osmena ket naikkan idi ti kangatuan a ranggo iti rebbeng ti gabinete iti pannakairugi ti Mankomunidad ti Filipinas idi Nobiembre 1935. Sakbay ti pannakawaya idi 1946, dayta a rebbeng idi ti gabinete ket ti Sekretario ti Pagbagbagaan ti Publiko, ken naireserba laeng idi para iti Bise Gobernador-Heneral (maysa nga Amerikano). Ni Bise Presidente Osmena ket nagtengngel iti daytoy a puesto manipud idi 1935 aginggana idi 1939, ken ti kapadan a rebbeng iti Gabinete ti Gubat idi las-ud ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan
Kalpasan ti pannakawaya, ti kangatuan ti ranggo ti puesto ti gabinete ket nagbalin nga iti Sekretario dagiti Ganganaet a Pannakibiang (daytoy pay kaeng ti agdama a kangatuan a ranngo ti rebbeng ti gabinete iti opisial a protokol), a naited idi ken ni Bise Presidente Elpidio Quirino. Ni Bise Presidentet Fernando Lopez ket nagmadi ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang idi isu ket nagbalin a Bise Presidente ni Quirino idi 1949. Nupay kasta, ni Bise Presidente Carlos P. Garcia ken ni Emmanuel Pelaez ket nagtengngelda pay ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang, ti tawidan a naipasubli iti Maikalima a Republika, a ni Bise Presidente Salvador Laurel ken ni Teofisto Guingona, Jr. ket nagtengngelda ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang. Ni Gloria Macapagal-Arroyo ket nagserbi a kas Sekretario ti Naingayeman a Nam-ay ken Panagrang-ay. Dagiti sabali a puesto ti Gabinete nga awan ti titulo iti Sekretario ket naited idi ken ni Joseph Estrada a kas Mangipangulo ti Komision ti Kontra-Krima ti Presidente ken ni Noli de Castro a kas Mangipangulo ti Konsehal ti Koordinasion ti Pagbalayan ken Urbano a Panagrang-ay.
Ti maymaysa kadagiti Bise Presidente ti Maikatlo a Republika, ni Diosdado Macapagal ket saan idi a naikkan ti puesto iti gabinete, gapu ta isu ket ti immuna a nabutosan a Bise Presidente a saan a naggapu iti isu met laeng a partido a kas ti imkumbento.
Ni Arturo Tolentino ket nairangarang idi a kas ti elektado a Bise Presidente babaen ti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1986. Isu ket nagsapata a kas Bise Presidente idi Pebrero 16, 1986 sakbay ken ni Hepe ti Hustisia a ni Ramon Aquino ngem, gapu ti nadayeg a pammati a dagiti panagbutos ket madi, isu ket saan a pudno a nagserbi a kas Bise Presidente. Kalpasan ti maysa a lawas kalpasan ti panagsapata ni Tolentino, ti makunkuna a Rebolusion ti Bileg ti Tattao ket nangrebba ti panagturay ni Marcos. Idi Pebrero 25, 1986 ni Corazon Aquino ken ni Salvador H. Laurel ket naisapatada a kas Presidente ken Bise Presidente.[7]
Linia ti panawenUrnosen
Dagiti rebbeng ken dagiti responsibilidadUrnosen
Ti Artkulo VII Paset 3 iti Batay-linteg ti 1987 ket agbilin ti kaadda iti Bise Presidente "nga addanto ti kapada a kualipikasion ken ti termino iti opisina a nakabutosanna h, ken ti isu met laeng a kababalin, a kas ti Presidente." Ti Bise Presidente ket mabalin a maikkat manipud iti daytoy a puesto iti isumet laeng a kababalin a kas ti Presidente, ken mabalin a maidutok a kas Kameng ti Gabinete.
Ti Bise Presidente ket nasken amaipan iti opisina babaen ti nadayeg a panagbubutos a maaramid iti tunggal maikadua a Lunes iti Mayo (wenno kas sabali a maited babaen ti linteg) para iti termino kadagiti innem a tawen ititengnga ti aladaw ti Hunio 30 ti tawen a nakabutosan ti opisial, ken agpatingganto iti tengnga ti aldaw iti isumet laeng a petsa kalpasan ti innem a tawen. Ti paset 4 ket mangibagbaga a ti Bise Presidente ket saan a mapalubosan nga agserbi ti dua nga agsasaruno a termino, ken no ti ania man a kaso a ti opisial ket iwagsakna ti puestona iti laud ti terminona, daytoy ket maikeddengto a kas maysa a panagsalingbat iti termino para iti nakabutosanna.
Isupay ket agtakem pay kadagiti rebbeng ken dagiti responsibilidad ti Presidente (a kas Agtigtignay a Presidente) no (1) ti puesto ti Presidente ket saan pay a napili, agingga no addanton napili ken kualipikado, (2) ti Presidente ket natayen wenno permanente a nabaldado, ken agserbinto ti di pay nagpaso a termino, ken/wenno (3) ti Kamkameng ti Gabinete ket mangited iti Presidente ti Senado ken ti Tagabitla ti Kamara ti naisurat a panangirangarang a ti Presidente ket saanen a makaaramid kadagiti reposibilidad ken dagiti rebbengna.
PanagsisinnarunoUrnosen
Ti bise presidente ket isu ti umuna iti linia ti panagsasruno ti presidente a kas inbilin ti batay-linteg ti 1987. Ti panagsisinnaruno iti kaso ti inakapasitasion wenno ipupusay ti Presidente ti Filipinas ket namitlon a napasamak:
- Ti panagtakem ni Sergio Osmeña a kas presidente kalpasan ti ipupusay ni Manuel L. Quezon gapu ti daig idi 1944.
- Ti panagtakem ni Elpidio Quirino idi 1948 kalpasan ti ipupusay ni Manuel Roxas gapu ti atake ti puso.
- Ti panagtakem ni Carlos P. Garcia iti presidente 1957 kalpasan ti pannakatupa ti Eroplano ti Presidente iti Filipinas a nagsakayan idi ni Ramon Magsaysay.
Ti Bise Presidente ket nagbalinen a Presidente babaen ti panagikkat:
- Ni Gloria Macapagal-Arroyo idi nangituray ti Kanagtuan a Korte a ni Joseph Estrada ket agikkat idi 2001.[8][9]
Dagiti gundaway ti opisinaUrnosen
MatgedanUrnosen
Ti matgedan ti Bise Presidente ket sumakop manipud iti P103,000 to P111,917[10] iti maysa abulan, nga inkeddeng babaen ti Kongreso.
Opisial a pagtaenganUrnosen
Iti naipakasaritaan, ti Bise Presidente ket saan idi a naikkan ti opisial a pagtaengan. Nupay kasta, ti Bise Presidente ket agtengngel pay iti opisina a kakuyogna ti Presidente idiay Ehekutibo a Pasdek (itan ket ti Salas ti Kalayaan ) iti kompleks ti Palasio Malacañan manipud idi 1935 aginggana idi 1972, idi ti puesto ket winaswas babaen ti linteg militar ti 1973. Idi naipasubli ti puesto, ni Bise Presidente Salvador H. Laurel ket nagtengngel ti opisina idiay dati a Pasdek ti Lehislatibo idiay Abenida Padre Burgos, Manila, aginggana nga iti pasdek ket nagbalin a Nailian a Museo iti Filipinas. Ti opisina ti Bise Presidente ket naiyalis idiay Philippine International Convention Center, aken manen idiay Sentro ti Pinansia ti PNB idiay Pasay, Metro Manila idi 2005.[11] Ti agdama a Bise Presidente a ni Jejomar Binay ket indutokna a ti Balay ti Pilipino idiay Siudad ti Pasay a kas ti opisial a pagtaengan ken ti kangrunaan a pagobraan ti Bise Presidente iti Filipinas.
Dagiti sibibiag a Bise PresidenteUrnosen
Adda dagiti pito a Bise Presidente ti agdama a sibibiag, ti agdama ken dagiti innem a dati a Bise Presidente:
Joseph Estrada
(1992–1998)
19 Abril 1937
Gloria Macapagal Arroyo
(1998–2001)
5 Abril 1947
Teofisto Guingona
(2001–2004)
4 Hulio 1928
Noli de Castro
(2004–2010)
6 Hulio 1949
Jejomar Binay
(2010–2016)
11 Nobiembre 1942
Leni Robredo
(2016–2022)
23 Abril 1965
Listaan dagiti Bise PresidenteUrnosen
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ http://www.gov.ph/directory/office-of-the-vice-president/
- ^ http://ovp.gov.ph/speeches.php?id=358
- ^ http://www.abs-cbnnews.com/global-filipino/world/06/30/10/world-leaders-foreign-governments-congratulate-aquino-binay
- ^ http://wiki.answers.com/Q/Is_the_title_His_Excellency_applicable_to_Vice-President_Jejomar_Binay
- ^ http://travel.state.gov/law/legal/treaty/treaty_1503.html
- ^ Ni BP Binay ket naiyalis ti opisinana idiay Coconut Palace idi Marso[permanente a natay a silpo], Yahoo News, Pebrero 12, 2011.
- ^ Ti Bise Presidente : Ti Ababa a Pakasaritaan Naiyarkibo 2011-06-24 iti Wayback Machine, Opisina ti Bise Presidente ti Filipinas.
- ^ Chan Robles Virtual Law Library: Philippine Supreme Court Decisions On-Line
- ^ Nagikkat ti Daulo ti Filipinas, Gaou tu Eskandalo – New York Times
- ^ http://www.dbm.gov.ph/wp-content/uploads/2012/03/Manual-on-PCC-Chapter-5.pdf http://www.gov.ph/downloads/2012/04apr/20120430-EO-0076-BSA.pdf Naiyarkibo 2014-05-01 iti Wayback Machine
- ^ Quezon.ph: "For trivia-hunters, Benigno S. Aquino III and the presidency" by Manuel L. Quezon III


text:
1912
Ti 1919 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 8 – José Ferrer, taga-Puerto Rico nga aktor (pimmusay 1992)
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 28 – Patrick White, Australiano a mannurat (pimmusay 1990)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 23 – Alan Turing, Briton a matematiko (pimmusay 1954)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 23 – Gene Kelly, Amerikano nga aktor (pimmusay 1996)
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 17 – Papa Juan Pablo I, Italiano a Papa to Romano Katoliko (pimmusay 1978)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 15 – William Thomas Stead, Ingles nga agiwarwarnak (naipasngay 1849)
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 30 – James S. Sherman, maika-27 a Bise Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1855)


text:
Maika-15 a paralelo amianan
Ti maika-15 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 15 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Aprika, Asia, ti Taaw Indiano, ti Taaw Pasipiko, Sentral nga Amerika, ti Karibe ken ti Taaw Atlantiko.
Iti Suppiat ti Chad-Libyan idi 1978 aginggana idi 1987, ti paralelo, nga ammo a kas ti "Nalabbasit a Linia", ket nangilasin kadagiti lugar a tinengngel babaen dagiti naggugubat.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita kadagiti 13 nga oras, 1 a minuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 11 nga or-oras, 14 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 15° a paralelo amianan ket lumabas iti:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-10-12. Naala idi 2015-01-28.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)


text:
Lehislatibo a distrito iti Las Piñas-Parañaque
Ti Lehislatibo a Distrito iti Las Piñas-Parañaque ket isu idi ti nangirepresenta dagiti ili ti Las Piñas ken Parañaque iti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Las Piñas
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Parañaque
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Naisayangkat ti Livelihood Seeding Program – Negosyo Serbisyo sa Barangay (LSP-NSB)
Naisayangkat ti Livelihood Seeding Program – Negosyo Serbisyo sa Barangay (LSP-NSB) a programa ti Department of Trade and Industry (DTI) ken nakitinnulongan ti Provincial Government ti La Union ken Munisipio ti Sudipen tatta nga aldaw June 25, 2021.
Tapno maiyadal ti umno nga estratehiya ken panangmanehar ti negosyo kas koma ti panangpresyo ken panaggatang ti lako naangay ti “Livelihood Seeding Program-Negosyo Serbisyo sa Barangay (LSP-NSB) Seminar babaen ken ni Ma. Panela Gabriel, Tech. Assistant ti DTI – La Union. Segun ti DTI, “Saanda a baybay-an dagitoy benepisyaryo, regular ti monitoring da tapno makita ti kasasaad ti negosyo.”
“Nagkaadu dagiti Sari-Sari Store Owners nga apektado ti pandemia ditoy ilitayo ngem nakagasgasat kayo a napili iti daytoy a programa ti DTI. Sapay koma ta nasayaat ti inkay panangmanehar kadaytoy a sagut ti DTI ket mapadakkelyo ti puonanyo,” daytoy ti imbatad ti naayat nga ina iti ili Hon. Wendy Joy D. Buquing bayat ti pannakaiyawat dagiitoy a Livelihood Kits.
Iti sibubukel a LGU Sudipen, iyebkas na ti panagyaman iti DTI – La Union. Dakkel a tulong dagitoy kadagiti Kakailian a naapektaran iti daytoy panawen ti pandemia.


text:
Aztec
Ti tattao nga Aztec /ˈæztɛk/[1] ket dagiti naisangayan nga etniko a grupo ti tengnga a Mehiko, a naisangsangayan dagiti grupo nga agsasao ti pagsasao a Nahuatl ken nagturturay kadagiti dakkel a parte ti Mesoamerika manipud ti maika-14 aginggana ti maika-16 a sigsiglo. Dagiti balikas ti Nahuatl nga aztecatl [as'tekat͡ɬ] (maymaysa)[2] ken aztecah [as'tekaʔ] (ad-adu ngem maysa)[2] ket kaibuksilanna ti "tattao manipud idiay Aztlan",[3] timaysa nga mitolohiko a lugar para iti agsasao ti Nahuatl a kultura iti dayta a panawen, ken kalpasanna ket naampon a kas ti balikas a mangipalplawag ti tattao a Mexica. Kankanayon a ti termino nga "Aztec" ket mangitudo laeng para iti tattao a Mexica ti Tenochtitlan (nga itan ket lokasion ti Siudad ti Mehiko), a mabirukan idiay maysa nga isla iti Danaw Texcoco, a tinawtawagan ti bagbagida a kas Mexica Tenochca [me'ʃika te'not͡ʃka] wenno Cōlhuah Mexica [koːlwaʔ me'ʃika].
Sagpaminsan pay a daytoy a termino ket mangiramraman kadagiti agtataeng kadagiti dua a kangrunaan a kumaduaan nga siudad-estado ti Tenochtitlan, dagiti Acolhua ti Texcoco ken dagiti Tepanec ti Tlacopan, a no dagitoy ket kakuyog ti Mexica ket mangporma ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec a nangtengtengngel ti kankanayon a makunkuna a kas ti "Aztec nga Imperio". Kadagiti sabali a kontesto, ti Aztec ket mabalin a mangitudo kadagiti amin a nadumaduma a siudad estado ken ti tattaona, a nakibinningay kadagiti dakkel a parte ti bukodda nga etniko a pakasaritaan ken kultural a pakailiddingan kadagiti Mexica, Acolhua ken Tepanec, ken isuda ket kankanayon pay nga agus-usar ti pagsasao a Nahuatl a kas ti lingua franca. Iti daytoy a kaibuksilan mabalin a maibaga ti maipangngep ti Aztec a sibilisasion a mairaman amin dagiti naisangayan a tabas ti kultura a sapasap para iti kaaduan a tattao a mangitagtagitao ti Tengnga a Mehiko idi naladaw a kalpasan ti klasiko a paset ti panawen.
Manipud ti maika-13 a siglo, ti Ginget ti Mehiko ket isu idi ti puso ti Aztec a sibilisasion: ditoy idi ti kapitolio ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, ti siudad ti Tenochtitlan, a nabangon idi kadagiti naipangato a bassit nga isla idiay Danaw Texcoco. Ti Tinallo a Kumaduaan ket nangporma ti tributario nga imperio a nangpadakkel ti bukodna a politikal a hegemonia iti adayo a labes ti Ginget ti Mehiko, a nagparukma kadagiti siudad estado iti amin a Mesoamerika. Iti kinalatakna, ti kultura ti Aztec ket addaan idi kadagiti nabaknang ken narikut a mitolohiko ken relihioso tradision, ken ti pay pannakaabot ti namarangmang ng aarkitektural ken artistiko nagunodan. Idi 1521 ni Hernán Cortés, a kakuyogna ti adu a bilang a dagiti patneng nga agsaso ti Nahuatl a kaduana, ket pinarukmada ti Tenochtitlan ken inabakda ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec babaen ti panangidaulo ni Hueyi Tlatoani Moctezuma II. Ti kanunpalan dagiti Kastila ket binagonda ti baro a pagtaengan iti Siudad ti Mehiko idiay lugar ti nadadael a kapitolio ti Aztec, a manipud idiay ket nangirugianda ti proseso ti panagkolonia ti Tengnga nga Amerika.
Ti kultura ken pakasaritaan ti Aztec ket kangrunaan a naamammuan babaen ti arkeolohiko nga ebidensia a nabirukan kadagiti panagkalkali a kas ti naidayegan a Templo Mayor idiay Siudad ti Mehiko; manipud ti codices a papel ti patneng nga ukis ti kayo; manipud kadagiti pannakalaglagip kadagiti nakakita babaen dagti Kastila a konkistador a kas ni Hernán Cortés ken ni Bernal Díaz del Castillo; ken naipangpangruna kadagiti pannakailawlawag ti maika-16 ken maika-17 a sigloand iti kultura ken pakasaritaan ti Aztec a sinurat babaen ti Kastila apadi ken dagiti makabasa ken makasurat nga Aztec iti Espaniol wenno ti pagsasao a Nahuatl, a kas ti naindayegan a Florentine Codex nga inurnong babaen ti Pransiskano a monghe a ni Bernardino de Sahagún nga tinulongan dagiti nagpaamammo a patneng nga Aztec.
Dagiti pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Berdan, Frances (1982). The Aztecs of Central Mexico: An Imperial Society. Case Studies in Cultural Anthropology. New York: Holt, Rinehart & Winston. ISBN 0-03-055736-4. OCLC 7795704.
- Berdan, Frances F.; Blanton, Richard E.; Boone, Elizabeth Hill; Hodge, Mary G.; Smith, Michael E.; Umberger, Emily (1996). Aztec Imperial Strategies. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 0-88402-211-0. OCLC 27035231.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Aztec iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Pp-iyalis
Daytoy a plantilia ket ikabilna dagiti panid iti kategoria nga aglaon kadagiti panid a nasalakniban manipud kadagiti panangiyalis.
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Usaren ti
{{pp-iyalis}}para iti normal a plantilia
- Usaren ti
{{pp-iyalis|reason=text}}para iti panangipakat ti naisangayan a rason
- Usaren ti
{{pp-iyalis|expiry=Enero 4, 2023}}para iti naisangayan a panagpaso a petsa
- Usaren ti
{{pp-iyalis|small=yes}}para laeng iti ikono iti ngato
- Usaren ti
{{pp-iyalis|expiry={{subst:#time:F j, Y|+7 days}}}}para iti naisangayan a panagpaso a paset ti panawen
Laglagipen a ti (UTC) ket automatikonto a mainayon.
Daytoy a plantilia ket nasken laeng a mausar kadagiti panid a nasalakniban ti panagiyalis . Pangngaasi a laglagipen a dagiti laeng administrador ti makasalaknib kadagiti panid; saanmo a masalakniban babaen ti pananginayon daytoy a plantilia.
- Daytoy a plantilia ket maikategoria idiay Kategoria:Dagiti nasalakniban ti pannakaiyalis a panid ti Wikipedia, Kategoria:Dagiti nasalakniban ti pannakaiyalis a panid ti proyekto ti Wikipedia, Kategoria:Dagiti nasalakniban ti pannakaiyalis a panid ti agar-aramat ken tungtungan ti agar-aramat ti Wikipedia, Kategoria:Dagiti nasalakniban ti pannakaiyalis a tungtungan a panid ti Wikipedia ken Kategoria:Dagiti panid ti Wikipedia nga addaan kadagiti saan a husto a plantilia ti salaknib.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Union List of Artist Names
Ti Union List of Artist Names (ULAN) wenno iti Ilokano Listaan ti Kappon dagiti Nagan ti Artista ket maysa a online a batayan ti datos nga agus-usar ti natengngel a bokabulario nga agdama nga aglaon kadagiti agarup a 293,000 a nagngan ken dadduma pay a pakaammo a maipanggep kadagiti artista. Dagiti nagan iti ULAN ket mabalin a mairaman dagiti naited a nagan, dagiti seudonimo, dagiti panagdumadumaan iti pannakailetra, dagiti nagan kadagiti sabsabali a pagsasao, ken dagiti nagnagan a nagbalbaliwen gapau ti napalbas a panawen (a kas dagiti pannakiasawa a nagan). Kadagitoy a a nagan, ti maysa ket naitalgedan a kas ti kinaykayat a nagan.
Urayno daytoy ket naiparang a kas maysa alistaan, ti ULAN ket naestruktura a kas maysa a tesauro, a maiyalagad kadagiti pagalagadan ti ISO ken NISO para kadagiti panagaramid ti tesauro; daytoy ket aglaon kadagiti panagsisinnaruno, kapadpada, len pakanaigan a pannakaikabagian.
Ti pakatengngaan ti isip iti tunggal maysa a rehistro ti ULAN ket ti maysa nga artista. Iti agdama adda dagiti agarup a 120,000 artista iti ULAN. Iti datos a batayan, ti tunggal maysa a rehistro ti artista (nakunkuna pay a suheto iti daytoy a manual) ket nailasin babaen ti maysa a naisangayan a numeriko nga ID. Ti naisilpo kadagiti tungngal maysa a rehistro ti artista ket dagiti nagan, dagiti maikabagian nga artista, dagiti taudan para iti datos, ken dagiti nota. Ti temporal a panagsakup ti gay-at ti ULAN ket manipud iti Kinaugma aginggan iti agdama keb panagsakup iti sangalubongan.
Ti ULAN ket mangiraman kadagiti maitutop a nagan ken dagiti mainaig a pakaammo a maipanggep kadagiti artista. Dagiti artista ket mabalin a dagiti agmaymaysa a tao (tattao) wenno grupo dagiti tao a nagtitinnulong a nagob-obra (korporatibo a bagbagi). Dagiti artista iti ULAN ket sapasap a mangirepresenta kadagiti nagpartuat a nairaman iti pannakakonsepto wenno panagpataud kadagiti makitkita nga arte ken arkitektura. Adda met dagiti agpabpabuya nga artista a nairaman (ngem kadawyan a saan a dagiti aktor, dagiti agsalsala, wenno dadduma pay nga agpabpabuya nga artista). Dagiti repositorio ken dagiti nagparparawad ket nairamanda pay.[1]


text:
Distrito ti Tokachi, Hokkaido
Ti Tokachi (十勝郡, Tokachi-gun) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 6,342 ken ti densidad ti populasion iti 8.69 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 729.64 km².
Ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 1, 1906: Nainkorporado ti parte ti Purok ti Tōbui iti dati a Distrito ti Tōbui iti Purok ti Ōtsu. Nainkorporado pay ti parte ti Purok ti Tabikorai, Distrito ti Nakagawa iti Purok ti Ōtsu.
- Abril 1, 1955: Simmina ti Purok ti Ōtsu Kadagiti Ili ti Taiki, Distrito ti Hiroo, Purok ti Toyokoro (itan ket Ili), Distrito ti Nakagawa, ken Urahoro.


text:
Pagsasao a Bintulu
Ti pagsasao a Bintulu ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Borneo. Inbati ni Blust (1974, 2010) a kas maysa a naisina iti kaunegan ti sasao nga Amianan a Sarawakano. Inbaga ti Ethnologue a mablin a kaasitgan iti Baram iti kaunegan dagita pagsasao.[1]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Addaan ti maysa a nawaya a pagserrekan nga urnong ti Paradisec kadagiti rekording ti pagsasao a Bintulu nga inaramid babaen ni Robert Blust.
- Addaan ti Kaipuleohone kadagiti naiyarkibo a material iti Bintulu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Bintulu iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Ekolohia
Ti ekolohia (manipud ti Griego: oἶkoς, "balay"; -λoYίa, "panagadal iti"[A]) ket isu ti sientipiko a panagadal kadagiti panagkakabagian dagiti sibibiag nga organismo iti tunggal maysa kaniada ken dagiti bukodda nga abiotiko nga enbironmento. Dagiti topiko a kinaynaytan dagiti ekologo ket mairaman ti dibersidad, pannakaiwarwaras, kaadu (biomasa), bilang (populasion) dagiti organismo, ken ti pay pagbibinglayan a baetanda iti kaunegan ken dagiti ekosistema. Dagiti ekosistema ket buklen dagiti dinamiko a pannakitignay a paset a mairaman dagiti organismo, dagiti komunidad a pakabuklanda, ken dagiti saan nga agbibiag a komponente iti enbiromentoda.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Ekolohia iti Wikimedia Commons


text:
Jean-Paul Sartre
Ni Jean-Paul Charles Aymard Sartre (Hunio 21, 1905 – Abril 15, 1980) ket maysa a Pranses nga eksistentialista a pilosopo, dramaturgo, nobelista ken agdildillaw iti literatura.
Napili a kas mapadayawan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1964, ngem saanna nga inawat ti premio ta imbatadna a naynay a pagkedkedkedanna dagiti opisial a pammadayaw ken gapu ta dina kayat ti mairaman kadagiti institution.
Kabibiag[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
- L'imagination (Panagipagpagarup: Kapanunutan a Panagdillaw), 1936
- La transcendance de l'égo (Ti Panagsagudayan iti Agum) 1937
- La nausée (Alidukdok), 1938
- Le mur (Ti Taleb), 1939
- Esquisse d'une théorie des émotions (Panagiladawan ti Teoria dagiti Rikna), 1939
- L'imaginaire (Ti Panagipagpagarup), 1940
- Les mouches (Dagiti Ngilaw), 1943 - maysa a moderno a bersion ti Oresteia
- L'être et le néant (Pada a tao ken Panakaawan), 1943
- Réflexions sur la question juive (Antisenito ken Hudio; literario a, Dagiti Panagpanpanununot iti Hudio a Salusod), 1943
- Huis-clos (Awan ti Rummuaran]]), 1944
- Les Chemins de la liberté (Dalanan ti Panakawaya) trilohia, a naglaon kadagiti:
- Morts sans sépulture (Dagiti Nangabak, literatio, Panakapatay nga awan ti panakaitabon), 1946
- L'Existentialisme est un humanisme (Eksistentialismo ken Humanismo), 1946
- La putain respectueuse (Ti Siraraem a Pampam) 1946
- Qu'est ce que la littérature? (Ania iti literatura?), 1947
- Baudelaire, 1947
- Dagiti Kasasaad, 1947–1965
- Les mains sales (Dagiti Narugit nga Ima), 1948
- "Orphée Noir" (Nangisit nga Orpeo), pangyuna ti Anthologie de la nouvelle poésie nègre et malgache. inurnos babaen ni Léopold Sédar Senghor, 1948
- Le diable et le bon dieu (Ti Sairo ken ti Naimbag nga Apo), 1951
- Les jeux sont faits (Ti Ay-ayam ket Sumaruno), 1952
- Santo Sena, Aktor ken Martir, 1952
- Eksistentialismo ken dagiti Rikna ti Nagtagitaoan, 1957
- Les séquestrés d'Altona (Dagiti Naipato iti Altona), 1959
- Critique de la raison dialectique (Panagdildillaw iti Dialektiko a Rason), 1960
- Panagbirbiruk para iti Pamay-an (Inggles a patarus para iti umuna a sarita ti Panagdildillaw, Tomo I) 1962
- Les mots (Dagiti Balikas), 1964
- "Pakauna" iti libro ni Frantz Fanon a Dagiti Nakakaasi iti Daga
- L'idiot de la famille (Ti Maag iti Pamilia), 1971–1972 - ken ni Gustave Flaubert
- Cahiers pour une morale(Libro para kadagiti Etiko), 1983, 1947-48 paammo kadagiti etiko
- Les carnets de la drôle de guerre: Nobiembre 1939 - Marte 1940 (|Dagiti Diario ti Gubat: Dagiti kuaderno manipud kadagiti palso a gubat 1939-1940), 1984, dagiti kuaderno manipud kadagit panawena kapadasan ni Sartre iti Palso a Gubat iti 1939-1940
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Sartre's Debt to Rousseau" (PDF). Naala idi 2 Marso 2010.


text:
Pagsasao nga Ibaloi
Ti pagsasao nga Ibaloi (tinawtawagan pay iti Inibaloi) ket tagikua iti sanga ti Malayo-Polinesio iti pamilia ti sasao nga Austronesio. Daytoy ket asideg a kabagian ti Pagsasao a Pangasinan, ket naipangpangruna anaisaso idiay probinsia ti Pangasinan, a mabirukan iti abagatan a laud ti Benguet.
Ti ponema ket kapada dagiti mabirukan a sabali a sasao a Filipino ng adda dagiti bassit usit a pakailaksidans. Adu dagiti karuay ti dila ti Ibaloi ket natural a rumsua iti /f/, /dʒ/ ken /v/.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ibaloi iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
DATAYO a kameng ti Romano Catolico, kadawyan a naisangayan a panagtitipon ti amin a kameng ti kaamaan a kas panangrambak/pananglagip iti masasao nga All Saint’s Day (Nobiembre 1) ken All Souls’ Day (Nobiembre 2). Ania dagitoy nga aldaw? Iti nanumo a lugarmi, ti Nobiembre 1, isu ti panagaramidmi kadagiti native delicacies, kangrunaan a maaramid ditoy manipud iti diket a bagas: bistu-bitso, baduya, insibog, niniogan, linapet, patupat, suman, pilais (pinais ti dadduma), tinagapulotan a bukel ti lingnga (sesame seeds). Agtuno, ti lames/tamnay ken apgad. Liningta. Siniwsiw. Agpartika ti native a manok. Karne ti baboy (uragaen). Ti kadawyan. Lutuen dagiti taraon a paggaayat dagiti kameng ti kaamaan nga immunan a nagpakada ditoy daga a pagluluaan. Adda met mainayon a kas atang kadagiti mainum a kas iti arak, basi. Gawed ken bua, pinadis, sigarilio, kdpy.
Iti met sardam, mapanmi silawan dagiti mulami a nateng ken kasta met dagiti agbunga a kayo. Ikkanmi ti pagsaingan wenno kandela dagitoy. Gapu iti pammati a nabungbunganto dagita a mula iti masanguanan.
Naipakadawyan a Nobiembre 2 ti panagsarungkarmi iti tanem dagiti minataymi. Ditoy nga agdudupudopkami a makipagsarungkar kadagiti tanem dagiti minatay. Adda dagitay banda a maupaan tapno mangipatayabda ti musica iti sakaanan dagiti tanem. Nadumaduma met ti itsura dagiti makipagsarungkar. Adda naragsak; adda naliday. Idi ‘toy numo ti biang ti ubing, adda naimatangak nga ag-lola (ngata) ti nagkuyog. Idi makadanonda iti sakaanan ti panteon, nagtugawen ti lola, nagdung-awen. Ngem, kinulding ti ubing:
“Lola, saan a daytoy ti tanem ‘di lolo,” immakar dagiti ag-apo, idiay nga intuloy ti lola ti panagdung-awna.
Napateg kadatayo ti pananglagip, nangruna a tampok daytoy iti panangikarkararag kadagiti minataytayo. Wen, daytoy ti context daytoy nga aldaw. Pasken a panagkaykaysa ti familia a panangikarkararag kadagiti ipatpategtayo iti biag nga immunan a simmina iti sidongtayo. Ad-adda koma a tumpuar daytoy a pananglagip kadagiti minatay babaen iti misa ken kararag. Isuro ti na-Cristianuan a pammati nga adu pay laeng ti masapul a kararag nga agpaay kadagiti pimmusay tapno sumaklangda met iti Dios a Namarsua kadatayo. Karaipna pay daytoy iti panangamiris dagiti sibibiag ti kinapateg ti biag ken panangipakat amin a kabaelan nga agbiag a kas maysa a napudpudno nga anak ti Dios. Aldaw a maipaay kadagiti amin a tattao nga agpampanunot ken agtignay nga agbiag a kas maysa a pasurot ni Apo Dios.
Ditayo koma leblebgan nga ipaayan dagiti kakabsat a pimmusay ti kasapulanda unay kadatayo nga agbibiag ditoy rabaw ti daga, ti panangikarkararag ken panangidawdawat kadakuada nga agpaay iti agnanayon koma a panaginana dagiti kararuada.
PAGPAMPANUNOTAN: The weak can never forgive. Forgiveness is the attribute of the strong. – Gandhi.#


text:
Talca
Ti Talca (Panangibalikas nga Espaniol: [ˈtalka]) ket ti siudad ken komuna idiay Chile a mabirukan iti agarup a 255 km (158 mi) iti abagatan ti Santiago, ken ti kapitolio ti Probinsia ti Talca ken Rehion ti Maule (maika-7 a Rehion ti Chile). Manipud ti senso idi 2012, ti siudad ket addaan iti populasion iti 201,142.
Ti siudad ket maysa a nangruna a sentro ti ekonomia, kadagiti aktibidad iti agrikultura (trigo) ken panagpataud, ken ti pay produksion ti bino. Daytoy pay ti lokasion ti Universidad de Talca ken ti Universidad Católica del Maule, ken dadduma pays. Ti Katoliko a Simbaan ti Talca ket nagtengngel idi iti prominente a papel iti pakasaritaan ti Chile.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Talca iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Talca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- ^ a b https://geoarchivos.ine.cl/File/pub/Cd_Pb_Al_Cs_2019.pdf; naala idi: Enero 12, 2021.


text:
Kablaaw ken pannakikaykaysa iti panangrambak ti sangalubongan nga aldaw ti pangtao a karbengan
ni Prop. Jose Maria Sison
Tagapangulong Tagapagtatag
Partido Komunista ng Pilipinas
Disyembre 2018
Ingungotek nga kakaddua, gagayyem ken entero nga kailian,
Maragsakanak unay nga mangipadanun ti pangablaaw ken pannakikaykaysa iti panangrambakyo ti Sangalubongan nga Aldaw dagiti Pangtao nga Karbengan ken iti panangipabuyayo ti pelikula dagiti agtutubo maipanggep iti pakasaritaan ti rebolusionario nga tignayan iti Ilokos.
Maragsakanak a naggeddan ti panangrambakyo ti aldaw dagiti pangtao a karbengan ken ti pannakaipabuya ti pelikula maipanggep iti rebolusion. Launen dayta dua ti prinsipio ti nailian nga wayawaya ken demokrasia.
Maipagpannakkelko dagidiay appok ken kakabagiak nga nakipagpaset iti rebolusion kontra ti kolonialismo ti Espania. Ken iti panawenko, ar-aramidek ti kabaelak kaduak dagiti amin a kakailian tapno maitultuloy ti rebolusion nga rinugian ti Katipunan ken ni Andres Bonifacio.
Tapno agbiag manen ti kapanunotan ken panagtignay para iti rebolusion iti Ilokos iti panawenko, ginannuatko nga ammuen ken amirisen ti kasasaad ti Ilokos ken inyaplagko ti napabaro nga rebolusionario nga tignayan manipud idi dekada innem a pulo ti napalabas nga siglo. Ket maragsakanak nga dimmakkelen ti rebolusionario nga tignayan iti Ilokos ken iti entero a Pilipinas.
Bayat nga lumawlawa ken pumigpigsa pay ti tignayan, adu pay ti addangen, panagrigat ken panangsango iti pannakalabsing kadagiti pangtao nga karbengan sakbay nga maragpat ti naan-anay a ballaigi iti pannakidangadang para iti nailian nga wayawaya ken demokrasia.
Saantayo nga agsardeng ken saantayo nga agsarimadeng iti panangitandudo ken panangsalaknib kadagiti pangtao nga karbengan ken iti panangiyabante iti demokratiko a rebolusion ti umili kabayatan nga adda panangirurumen ken pananggundaway, ken adda panagtarigagay dagiti Ilokano ken umili nga Pilipino nga mangragpat ti nailian nga wayawaya ken demokrasia, hustisia sosyal, progreso ken nainhustisiaan nga kappia.
Agbiagkayo amin!
Iyabante ti rebolusion a Pilipino!
Agbiag ti umili a Pilipino!


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Surigao del Sur
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Surigao del Sur ket dagiti umuna ken maikadua a distrito ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Surigao del Sur iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Surigao del Sur ket paset idi iti Probinsia ti Surigao aginggana idi naikkan ti bukodna a pannakabagi idi 1961. Paset idi ti pannakabagi iti Rehion XI manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, nabingbingay daytoy kadagiti dua a lehislatibo a distrito.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Tandag
- Munisipalidad: Bayabas, Cagwait, Cantilan, Carmen, Carrascal, Cortes, Lanuza, Lianga, Madrid, Marihatag, San Agustin, San Miguel, Tago
- Populasion (2010): 315,891
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Bislig
- Munisipalidad: Barobo, Hinatuan, Lingig, Tagbina
- Populasion (2010): 245,328
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Salaysay ni VIRGINIA A. DULDULAO, Ph.D.
“AGTULTULOY latta ti kinarimatyo iti agrikultura,” kinunak kabayatan ti pannanganko iti maraasukar a salamagi. Sa insarunok ti naluom a papaya a ‘tay apagisu laéng ti sam-it ken kadakkelna tapno maibus ti maysa.
“Ar-aramidek laeng dagiti mabalinko pay a maitulong,” ti sungbat ni Dr. Santiago R. Obien nga am-ammo iti benneg ti agrikultura ditoy pagilian a kas SRO. “Kas koma iti daytoy,” nangukis iti salamagi, “ammotay kad’ koma a mabalin met nga agbiag ditoy Ilokos ti kastoy ti kasam-itna a salamagi no saan nga ipadas nga imula. Kitaemton’ madamdama dagiti dadduma a mulak a mabalin met ditoy a saan laeng nga idiay Davao wenno idiay Bangkok,” innayonna.
Mabalinda Ditoy Ilokos
Nagngina ti saba a lakatan wenno Cavendish kadagiti merkado ditoy Luzon. Aggapu pay la ngamin daytoy a prutas idiay Davao wenno iti sabali a pagilian. Adu dagiti saan a makaammo a mabalin met a panguartaan kadagiti nabara ken nakiddit ti danumna a lugar a kas iti umamianan. Daytoy ti kayat nga ipakita ni SRO iti yan ti talonna a masarakan iti Brgy. Bugnay, San Nicolas, Ilocos Norte (wen, naipasngay ni SRO iti daytoy a barangay), tapno maengganio dagiti tattao nga agmula met iti daytoy a barayti ti saba. No aggapu ditoy Luzon ti suplay, nalaklaka met ti pannakailakona. Makatulong kadagiti aglaklako, mannalon, ken aggatgatang. Daytoy a kita ti saba ti ad-adda a maidasar kadagiti nabaknang a panganan.
Ti problema iti daytoy a barayti, isu ti pagalaan iti adu nga imula. Naggapu dagiti immula ni SRO idiay Davao ngem ti inyawidna iti Ilokos ket dagiti semilia a na-tissue culture ta narigat met nga ipa-Ilokos dagiti subbual, a gagangay nga imulmula a para iti saba.
Ti tissue culture ket ‘tay wagas a panagpatanor iti semilia babaen ti panangbiag iti selula ti mula iti test tube iti uneg ti laboratorio. Paset daytoy ti crop biotechnology wenno panagpatanor ken panagpaadu iti mula babaen ti selulada. Dagiti agtubo a semilia ti nakadagupan dagiti nagduduma a kayat a kababalin ti mula, segun kadagiti agpatpatanor, a nayallatiw iti maymaysa a barayti ti mula. Kas pagarigan, no ti kayatmo a mula a tarong ket ‘tay adu ti maapit, naandur iti tikag, sakit ken peste, naimas, atitiddog ken magustuan dagiti aggatgatang. Amin dagitoy a kababalin ti tarong ket alaen kadagiti tissue wenno selula dagiti nagduduma a barayti nga addaan kadagitoy a kababalin sa yallatiw iti maymaysa a barayti ti tarong babaen ti tissue culture. Makuna no kua a patanor ti semilia wenno bunubon babaen ti tissue culture.
Ti kastoy a panagpatanor iti mula ket gapuanan dagiti sientista iti agrikultura. Dagiti nadebelop wenno napataud a mula babaen ti tissue culture mayakarda iti pagbunubonan a plastic bag a nakalinong. Inton dumakkel dagiti patubo, mabalindanton a yakar iti kataltalonan.
Maysa pay a mula a kayat nga ipakita ni SRO nga agbiag met ditoy Luzon ket ‘tay kasla naasukaran a salamagi a pagaayattayo a gatangen kadagiti dadakkel a groseria nga angkaten ti pagilian idiay Thailand. Uray no nakanginngina, gatangentayo latta ta makapnek met a kanen. Ti pagsayaatanna, makamulatayo met iti kastoy ti kasam-itna a salamagi ditoy lugartayo. Saan metten a kasapulan ti igagatang iti kendi nga aw-awagantayo iti tamarindo, ‘tay nabungon iti duyaw a plastik a nailuto a salamagi iti asukar. Ti dakesna, saantay a sigurado no kasano ti pannakaisagana daytoy ta no dadduma, adda maramanan a nailaok a rinet.
Kas pagarigan ta ti maburastayo a bunga ket saan a kas ‘tay kasam-it ti aggapu iti Thailand, saan a maupay ken saan a pukanen ti pinuon. Adda met teknolohia a mabalinmo nga aramaten tapno mapasam-it ti bungana, kas kuna ni SRO. Saan laeng nga idiay talonna iti Bugnay ti pakasarakan kadagitoy a kita ti salamagi tapno ad-adu dagiti makakita ken tumulad nga agmula. Pinamulaanna ti daya ti NTA Building complex iti Siudad ti Batac iti kastoy a salamagi nga ita, agbungbungadan.
“No apay nga agparikut unay dagiti adda dingoda iti pagpakanda kadagiti tarakenda ket naglaka nga imula ti sweet sorghum wenno bukakaw ta iwaris laeng dagiti bukel. Nagadu pay ketdi ti pakaaramatan daytoy a mula. Uray pay ti napier grass a nasayaat a pagpakan. Di agsarday ti panagparaspas ta mano la nga aldaw ti palabsen, adda manen mabalin a paraspasen. Saanna pay a kasapulan ti adu a danum tapno rumaber ken alisto nga umadu,” kinunana.
Impakitana dagiti nadumaduma a mula nga inggapuna kadagiti sabsabali a lugar iti aginnem nga ektaria a natikag a talon ti pamilia Obien. Ditoy nga ipadpadasna no agbiag dagitoy. Saba ti kaaduan a mulana nangruna ti barayti a Cavendish.
Kunana, “Ti mula kas met iti tao a kasapulanna ti nasayaat a pannakataripato. Ikkam iti umno ken apagisu a kanen ken sibug tapno supapakanna met iti naan-anay a bunga dayta bannogmo — pagay man, mais, salamagi, saba, isu amin.”
Saan nga agsardeng ni SRO a mangipampamatmat nga awan ti makuna a dakes a lugar a pagmulaan uray pay ti katitikagan tapno dumur-as ti agrikultura. Adda latta pamuspusan tapno marisut dagiti problema iti agrikultura.
Asino ni SRO?
Rice czar ti awag kenkuana kadagiti napalpalabas a dekada. Idiay Russia, emperador ti kayat a sawen ti czar. Isu ti kabibilegan a tao ken pangulo iti pagilianda idi panawen dagiti czar. Rice czar met ti awagda ken ni SRO gapu ta naited kenkuana ti kabibilegan a pagrebbengan a kas immuna a direktor ti Philippine Rice Research Institute (PhilRice) a masarakan ti Central Experiment Station (CES) daytoy iti Maligaya, Science City of Munoz, Nueva Ecija ken ti walo itan a sangana a masarakan iti City of Batac, Isabela, Los Banos, Bikol, Negros Occidental, Agusan del Norte, North Cotabato, ken Bukidnon ken tallo a satellite stations idiay Occidental Mindoro, Samar, ken Zamboanga.
Kadagiti makaam-ammo ken ni SRO, no maibalikas daytoy nga awagna, kaibatoganna metten ti PhilRice. Mabigbig ti PhilRice a world-class research institution a mabalin nga ipagtangsitmo a kas maysa a Filipino aglalo pay no Ilokanoka, ta ni SRO, napeklan a nangisit ti sikona (maysa a pangiladawan kadagiti Ilokano). Mapnek ti asino man a makaimatang kadagiti gapuanan, aramid ken ramit para iti panagsukisok iti pagay iti PhilRice.
Ni SRO ti nangirugi iti daytoy nga institusion ken isu met ti nagretiruanna. Ngem ketdi, saan a ‘tay pudno a nagretiro ta ti tao a kas kenkuana, kasapulan ti agtultuloy a pammagbagana gapu iti laing, padas ken ammona iti tay-ak ti agrikultura, akademia ken no kasano nga iwayat ti idadakkel ti kayanak nga institusion a kas kadagiti naipasaklot kenkuana a PTRTC ken PhilRice.
Kasasaad ti Pagay
Maysa laeng ti pisikal wenno alisto a makita ti pagrukodan no addan namalbaliwan ti maysa a banag. Ngem ti kangrunaan, isu ti pannakapnek nga itden dayta a panagbalbaliw iti kaaduan. Kas pagarigan, ngimmato kadin ti maapit ni mannalon iti mulmulaanna a daga uray pay no saanen a nalabon ti tudo? Wenno, adda kadi barayti a mabalinna nga imula iti lugar a nabayagen a saan a namulaan gapu iti apgad, alsem wenno tikag? Wenno lalayusen?
Adu dagiti banag a saan a maawatan a kas koma no apay nga adda pay laeng PhilRice ket adda metten ti International Rice Research Institute (IRRI) ditoy pagilian. Ti IRRI, tamingenna ti pagay para iti sangalubongan; ti PhilRice, ditoy pagilian. Naiget ti panagtinnulongda. Ti sumaruno a komento, no ngimmato nga agpayso ti apit ti pagilian, apay nga agangkat pay laeng iti bagas? Ken apay a kellaat a nagsuek ti presio ti irik?
Ti kurang no di man saan a pannakaawat kadagiti akem dagitoy dua nga opisina ket kasta met ti maipanggep iti aramid a panagsukisok ti mangitunda iti di pannakabigbig ti kinaimportante dagitoy iti idudur-as. Kas pagarigan, iti maysa a Senate Committee meeting, napagsasaritaan ti ingangato ti apit gapu iti panagaramat iti hybrid rice (patanor daytoy babaen ti panagsukisok) a maidilig iti inbred rice (dagiti sigud nga imulmula), ngem kinuna ti nangato ti akemna nga opisial idi madakamat ti badiet a mailatang a para iti panagsukisok: “Research la a research” sa intudona ni SRO, “sika met a laklakayan, awan pay ti nagapuanam.” Nagpungtot amin a nakaimatang ken makaam-ammo ken ni SRO.
Nagpakumbaba latta ni SRO, maysa a galad a mangitantandudo kenkuana. Iti dayta a pananglais dayta nga opisial ken ni SRO, impakita daytoy nga opisial ti kinaawan ammona maipanggep iti research. Imbabana ti bukodna a kategoria. Ad-adda pay a ngimmato ti panagraem dagiti makaam-ammo iti kabaelan daytoy napeklan a sientista, administrador, ken natibker a teddek ti agrikultura.
Saan nga umanay a pagrukodan ti balligi ti research kadagiti pisikal a resulta a kas iti sinako a bagas no di ket iti bimmasitan ti nagastos iti panagpatanor no idilig iti naapit, no apay a mabalin a pagmulaan dagiti klase ti daga nga uray nakiddit ti danum adda met latta maapit, ken no kasano ti kabayag manipud iti panagbunubon agingga nga agapit, ken dadduma pay.
No immadu ken simmayaat ti kalidad ti naapit, apay pay la ngarud nga agangkat ken nagsuek ti presio ti bagas? Daytoy a kasasaad ken paliiw, maysa daytoy nga isyu politikal ngem ketdi makaited ti PhilRice kadagiti datos ken impormasion tapno maawatan ken tumulong iti umno ken apagisu a pangngeddeng.
Iti panangidaulo ni SRO iti PhilRice, nakapataud daytoy a research institute kadagiti barayti a mayannatup iti agduduma a klase ti lugar; nakaidulin pay iti ag-392 a klase ti pagay iti genebank. Kayatna a sawen a nakolektar ti kastoy kaadu a klase ti pagay iti entero a pagilian ken naidulinda a nasayaat ken saandanto a pulos madadael uray mano a henerasion ti mapalabas; iti kasta, addanto aramaten dagiti sumarsaruno a sientista a hene iti panagpataudda kadagiti sabalinto manen a barayti a mayannatupto iti kasasaad ti aglawlaw ken iti masakbayan.
Babaen ti biotechnology, nakapataud ti PhilRice kadagiti barayti a pangalaan kadagiti selula nga addaan kadagiti kasapulan a kababalin ti pagay. Mapagtitipon dagitoy tapno makapatanor iti pagay a mabalin nga imula uray iti karirigatan a kondision a kas iti naalsem ken naapgad a daga ken dadduma pay a kondision.
Idi saan pay a nakaretiro ni SRO iti PhilRice nakitanan ti pagsayaatan ti crop biotechnology a kas koma iti panangyababa iti panagpataud iti barayti manipud iti 10 agingga iti 12 a tawen iti 5 agingga iti pito a tawen laeng. Babaen ti biotechnology, nakapataud ti PhilRice iti 14 a climate change a barayti a sisasaganan a maimula agraman ti tallo a para iti panawen ti El Nino no kas pagarigan ta adda kastoy a mapasamak.
Gapu ta ti mannalon iti pagay ket mannalon met iti sababali pay a mula, apay koma a saan a tulongan ida babaen iti biotechnology? nakuna ni SRO iti panunotna. Pinagaramidna ngarud ni Dr. Edilberto Redona, a maysa idi a mapagtalkanna, iti proposal nga ipasdek koma ti Department of Agriculture ti crops biotechnology center iti mismo a compound ti PhilRice. Saan a naasikaso daytoy gapu iti agduduma a rason. Inriingna manen daytoy idi panawen ni Dr. Sailila Abdullah a nag-officer-in-charge ti PhilRice. Pinirmaan ni DA Secretary Manny Pinol ti proposal. Madaman ti pannakaipatakder daytoy ag-P302-M a DA Crops Biotechnology Center iti uneg ti PhilRice complex. Iti daytoy tay-ak ti biotechnology, maikkan-pateg dagiti kangrunaan a mulatayo a kas iti mais, niog, kape, unas, ken saba. Malaksid iti state-of-the-art biotechnology laboratory, karaman iti daytoy a center ti plenarium a makalaon iti ag-500 agingga iti 800 gasut a katao a tumabuno.
Umanay kadin dagiti nailanad a gapuanan ni SRO wenno PhilRice? Iti isasarungkar idi da nag-Sekretario ti Agrikultura Roberto Sebastian ken SRO idiay Datu Paglas, naammmuanda babaen ti mayor, ti ragsak dagiti mannalon. Imbaga ti maysa a mannalon a babai a nakaapit iti sangapulo sako nga irik manipud iti naited kenkuana a maysa a kilo a bin-i kalpasan ti panagsanay. Saan a sinamir daytoy a babai ti nagna iti sangapulo a kilometro tapno maibingayna ti ragsakna iti mayor. Iti dayta a gundaway, nalagip ni SRO ‘di babai a mannalon a makasangsangit a nangawat iti daydi naibunong kenkuana a sangakilo nga irik. Kinunana idi, “Iti puotko, ita pay laeng a mangted ti gobierno iti bin-i a pagay nga imulak,” ket makalulua a nangkepkep iti nakasupot nga irik. Kinuna met ti maysa a rebelde a taga-Mindanao, “Nasaysayaat ti agbaklay iti arado ngem iti paltog ta addanto kanen ken saan a pumatay iti tao. Naim-imas ti innapuy ngem ti balinghoy,” innayonna. Dua laeng dagitoy a buya iti saan a marukod a gapuanan ni SRO.
Kasano ni SRO iti agdama? Dina ammo ti agsardeng. Gapu ta naggapu iti pamilia ti mannalon, adbokasiana ti tumulong kadagiti mannalon agingga iti kabaelanna. Babaen ti panangilungalongna, nagkaduada ken Agriculture Secretary William Dar (kas pudno nga agama ti panaglangenda) idiay Visayas ken Mindanao, para iti field day iti sabasabali a lugar itay Marso. Ag-100 nga ektaria ti pagay idiay Valencia, Bukidnon ti nangipasiaranda kadagiti mannalon tapno maimatanganda a mismo ti teknolohia a mabalinda a suroten. Sangaribu a mannalon ti agatendar iti kada field day a nagpatingga iti tallo nga aldaw.
Dagiti Tawid ken ni SRO
Idi nagdesision ni SRO nga agsublin ditoy Filipinas manipud iti ballasiw-taaw a pagtrabahuanna, ‘tiniliw’ daydi Presidente Ferdinand Marcos a mangipangulo iti Philippine Tobacco Research and Training Center (PTRTC) iti Batac, Ilocos Norte a bangonen idi ti kappirmana nga Executive Order. Nagpaay pay a presidente ti Mariano Marcos State University (MMSU) iti dua a tawen kabayatan nga imatmatonanna ti PTRTC. Nakita dagiti opisial ti gobierno ti laingna nga agipasdek iti institusion isu a dinutokanda manen a mangbangon ti PhilRice. Ket kas ‘tay pagsasao, ‘the rest is history.’ Iti apagbiit, nag-officer-in-charge pay iti Bureau of Postharvest Research and Extension (BPRE) ken iti Bureau of Plant Industry (BPI).
Apagtapogna idi a kuarenta idi maikkan iti responsibilidad a mangimaton kadagiti tattao manipud iti bassit a lubongna a kas sientista. Dina ngarud ammo ti ar-aramidenna idi damo ta dina pay ammo ti kita ti plantilla. Nagbalin a karit kenkuana dagiti inaldaw-aldaw nga aramid ti administrasion. Ket manen, ‘the rest is history.’
No kasano ti panagrekrutna kadagiti agkakalaing nga aggraduar iti kangrunaan nga unibersidad ti Filipinas ti nagrigat nga awaten. Adu a risgo saan laeng nga iti biangna no di pay ketdi kadagiti rinekrutna, ngem nagtitinnulongda ken natitipkelda nga agingga ita, kalpasan ti 42 a tawen, nairut pay laeng ti panagkakaduada babaen ti grupoda a PTRTC Alumni Association. Agre-reunion-da agingga nga adda pay laeng ti ama, manong, mentor, idolo, ken tarabayda a ni SRO.
Nagbalin ni SRO nga ehemplo kadagidi damoda ti tumapog iti karerada. Gapu iti nakaisigudan a sirib, dedikasion ken panangmuli ni SRO kadakuada, inyalatda amin nga agkakangato a pammigbig ken pammadayaw para iti daydi PTRTC ken para iti adu kadakuada a kas indibidual, iti tay-ak ti panagsukisok ken akademia. Para kadakuada, no rimmuarkan iti ‘pagpandayan’ ni SRO, agbalinka a kasla balitok nga uray sadino man ti pakaipadpadam, maraem ken maipategka gapu kadagiti naipasagepsep a sursuro, padas ken napapateg a galad nga impatawid ni SRO.
Mairaman dagitoy kadagiti sumagmamano a pinandayna a naaweng ti naganda: Dr. Leocadio Sebastian a simmaruno kenkuana a nag-direktor ti PhilRice sa nagbalin a pangulo ti international research organization kalpasanna; agdama nga UPLB Vice-Chancellor Serlie Jamias; MMSU President Shirley Agrupis; DOST Regional Director Armando Ganal; NTA Deputy Administrator for Operations Roberto Bonoan; ken nag-Ilocos Norte Provincial Board Member Joel Garcia, sientista nga immuna sa nagbalin nga abogado.
Amin a naglasat iti ‘pagpandayan’ ni SRO a nagbati iti PTRTC ken iti PhilRice wenno nagturong iti sabali a sanga ti gobierno ken pribado a sektor, ditoy Filipinas ken iti ruar ti pagilian, nagakemda kadagiti kangatuan a posision iti opisinada. No saludsodem no asino ti nakatulong iti balligida, ni SRO ti itudoda. –O
(Immuna a naipablaak iti Septiembre 1-15, 2020 a bilang ti Bannawag.)


text:
Nai-turnover ti 12 a Kalding kadagiti tallo a PUV Drivers a nakarehistro idiay Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB)
Nai-turnover ti 12 a Kalding kadagiti tallo a PUV Drivers a nakarehistro idiay Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB) babaen iti programa a DOLE Integrated Livelihood Program (DILP) nga indauloan da Atty. Mark Anthony G. Espenilla, Sir Ralph Chester D. Retamal, Sir Christian C. Parado ken Sir Friz Virgil Calub. Naangay iti panangallawatda kadagitoy a mataraken a dinguen ditoy ABC Hall iti Munisipyotayo itay agsapa a naimatangan da SBM Tita Mostoles, SBM Lina Leonen ken MAO Zeny C. Corpuz.
Iti sibubukel a LGU-Sudipen nga idadauluan ni Mayor Weng agyamankami kadagiti mangbukbukel iti DOLE ken LTFRB iti pannakaipaay dagitoy a dinguen kas kanayunan a pagbiagan dagitoy a kakailianmi.


text:
Anatomia
Ti anatomia (manipud ti Griego ἀvatέuvw - anatemnō, "putden, iwaen", manipud ti ἀvά - ana, "iti, rabaw", ken tέuvw - temnō, "Agiwaak") ket maysa a sanga ti biolohia ken medisina a mangikeddeng ti estruktura dagiti sibibiag a banag. Daytoy ket sapasap a termino a mangiraman ti anatomia ti tao, anatomia ti ayup (sootomia), ken anatomia ti mula (pitotomia). Kadagiti dadduma apasetna ti anatomia ket as-asideg a mainaig iti embriolohia, maipadpada nga anatomia ken maipadpada nga embriolohia,[1] babaen kadagiti sapasap a ramut ti ebolusion.
Ti anatomia ket nabingbingay nagubsang nga anatomia (wenno makroskopiko nga anatomia) ken mikroskopiko nga anatomia.[1] Ti nagubsang nga anatomia ket isu ti panagadal kadagiti estruktura a mabalin, no nasayaat a mairepresenta wenno narangkay, ket mabalin a makita nga awan dagiti tulong a panagkita iti mata.[1] Ti mikroskopiko nga anatomia ket isu ti panagadal kadagiti babassit nga anatomiko nga estruktura iti mikroskopiko a gantingan. Daytoy ket mangiraman kadagiti histolohia (ti panagadal kadagiti kulanit),[1] ken sitolohia (ti panagdal kadagiti selula). Dagiti termino a mikroanatomia ken histolohia ket sagpaminsan nga agpadpada a maus-usar (nga iti kaso ket ti panangilaslasin a baetan ti histolohia ket bilolohia ti selula ket saan a nainget a naaramid a kas ti naipalplawag ditoy).
Ti pakasaritaan ti anatomia ket nailaslasin idi, kadagiti napalabas a panawen, babaen ti maysa nga agtultuloy a panagrang-ay ti pannakaawat kadagiti pamay-an dagiti organ ken dagiti estruktura iti uneg ti bagi. Dagiti pamay-an ket napasayaatda a naparang-ay, a nagpaspasayaat manipud kadagiti panagsukisok kadagiti ayup babaen ti panagrangkay kadagiti bangkay (natay a bagbagi ti tao) aginggan akadagit narikut a pamay-an a naparang-ay idi maika-20 a siglo a mairaman ti Rayo-ekis a makina, ultrasound, ken MRI.
Nasken a ti anatomia ket saan nga iyallilaw iti anatomiko a patolohia (tinawtawagan pay ti morbido nga anatomia wenno histopatolohia), nga isu daytoy ti panagadak tinagubsang ken mikroskopiko a langlanga dagiti nagsakit nga organo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Pangyuna a panid, "Anatomia ti Bagi ti Tao". Henry Gray. maiak-20 nga edision. 1918". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-03-16. Naala idi 19 Marso 2007.


text:
Plantilia:Adda dagiti subpanid ti ns
wen
Duktalanna no ti agdama wenno ti naited a nagan ti espasio ket addaan kadagiti napakabaelan subpanid. Mangisubli ti "wen" no adda, ken no saan mangisubli ti awan linaon a kuerdas.
Daytoy a plantilia ket mabalin a pangisukat pangisukat.
Panagusar
{{adda dagiti subpanid ti ns}}→ wen
{{adda dagiti subpanid ti ns|Plantilia}}→
{{adda dagiti subpanid ti ns|}}(umuna a nagan ti espasio) →
{{adda dagiti subpanid ti ns|{{ns:0}}}}(umuna a nagan ti espasio) →
{{adda dagiti subpanid ti ns|:}}(umuna a nagan ti espasio) →
{{adda dagiti subpanid ti ns|{{ns:Tungtungan}}}}→ wen
{{adda dagiti subpanid ti ns|Kategoria tungtungan}}→ wen
{{adda dagiti subpanid ti ns|Papeles:Foo}}→
{{adda dagiti subpanid ti ns|Foo}}→
{{adda dagiti subpanid ti ns|:Plantilia}}→ wen
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
{{panagduktal ti nagan ti espasio}}