text:
BALLIGI! Dakkel unay a balligi ti napasamak a 1st National Saribitniw Contest wenno Umuna a Nailian a Salip ti Saribitniw, a naangay sadiay New Pavilion, Regional Education Learning Center, California Ave, San Vicente, San Fernando City. Ti dua nga aldaw a pasken ket naangay idi Oktubre 22-23, 2005.
Toy numo toy biang ti maysa kadagiti nagpaay a hurado ken naglektiur maipapan iti panagsuratan iti saribitniw (declamation), sarita, bitla ken daniw.
“KOMA kabaelak met iti agsurat, iti kas iti kinalaingyo a mannaniw,” daytoy man ti essem iti bitla ni Mayor Mary Jane C. Ortega, City Mayor ti San Fernando, La Union ken kangrunaan a sangaili.
“Kiddawek laeng kadakayo a mannurat a suratenyo koma dagiti banag a mangitag-ay ken mangidur-as ti bukodtayo nga ili ken pagilian, mangitag-ay ti kulturatayo nga Ilokano ken panangitandudotayo kadagiti napipintas a kababalin ken ugali ni Ilokano,” innayon pay ti mayora.
“Tinawen koma daytoy a pasalip, tapno bumaknang pay ti bukod a literatura,” tinarigagayan met ni Dionisio S. Bulong, Coordinator for Northern Luzon, National Commission for the Culture and the Arts ken isu pay ti presidente ti GUMIL Filipinas (NCCA) a nangsuperbisar ti pasken.
Ti pasken ket inangay ti Sir Pelagio Alcantara Development Foundation (SPADE) ken ti NCCA, ken ti itutulong ti Provincial Government of La Union, City Government of San Fernando, STI-College-San Fernando ken ti GUMIL La Union.
“Maragsakanak man unay iti mapaspasamak a taripnong dagiti mannurat. Makaaw-awidenakon!” kuna met ni Terry Gabriel Tugade, nga immawag iti telepono ken nangesponsor iti On The Spot Poetry Writing Contest.
“Ania ket ti laingyon, nakakaapal!” insakuntip met ni Lorenzo Tabin, nga immawag met babaen iti telepono.
Agpada a panuli ti literatura Ilokana da Tugade ken Tabin ken agnanaeddan sadiay Estados Unidos.
Sakbay a napasamak ti national contest, immuna a naangay kadagiti provincial level babaen iti itutulong dagiti provincial chapters ti Gumil Filipinas. Dagiti kampeon dagiti probinsia, isu ti nagsasalip iti national level.
Dagitoy dagiti kampeon dagiti probinsia:
1. MARIO TEJADA, Kampeon ti Ilocos Norte
“Agawidakon, Patti!” ti pinangabak a piesa pinangabakna iti salip a naangay iti Currimao, Ilocos Norte. Agdama a department head iti Piddig Municipal Government ni MTT. Nagturpos iti B.S. Commerce iti Divine Word College of Laoag ket mangal-ala iti masteralna iti Mariano Marcos Memorial State University.
Premiado a mannurat iti Bannawag. Nakagun-od iti maikadua a gunggona iti Iluko Short Story Writing Contest ti GUMIL idi 1982. Agdama nga Oditor ti GUMIL Ilocos Norte. Uppat ti annakda ken ni sigud a Lilia Andres ti Tonoton, Piddig, Ilocos Norte: da Marlo Joy, Ariel Paolo, Rashela Yanina ken Mara Ira Patrice. Agnaed ti pamilia Tejada iti Anao, Piddig, Ilocos Norte.
2. MARCIELITO S. TACADENA, Kampeon ti Ilocos Sur. Inyalatna ti kampeonato a naangay iti Marinella Complex, Metro Vigan, Ilocos Sur babaen iti manuskritona a “Para iti Sapasap a Balligi”.
Nagturpos iti University of Northern Philippines iti kurso nga AB Mass Communications. Iti tawenna a 23, agdama ita a news reporter ken scriptwriter iti National Broadcasting Network (NBN 4 Vigan) ken kameng ti Hunta Direktiba ti Ilocos Sur Integrated Press. Taga Namruangan, Cabugao, Ilocos Sur.
3. FERNANDO B. SANCHEZ, Kampeon iti Pangasinan Nangabak ‘toy nalatak a mannurat ken mannaniw iti Iluko iti napalabas a Provincial Saribitniw Competition a napasamak iti Information Center, Nagsaag, San Manuel, Pangasinan.
Agdama a principal iti San Nicolas Elementary School, Pangasinan ken OIC District Supervisor ti DECS. Ni FBS ti nakagun-od iti kangatuan a gunggona iti napalabas nga eksperimental a pasalip ti Saribitniw a naangay iti National Press Club, Intramuros, Manila itay napan a tawen, kabayatan iti maika-36 a kombension nasional ti GUMIL Filipinas.
4. ROLAND A. ALMOITE, Kampeon iti La Union
“Kinaubingak ni Rigat” ti piesa a pinangabakna iti pasalip a naangay iti La Union National High School, San Fernando City.
Iti napalabas a pasalip ti saribitniw a naangay iti National Press Club, Intramuros, Manila, itay napan a tawen, nagun-od ni RAA ti Pangliwliwa a Gunggona. Isu ti agdama a bise presidente ti GUMIL La Union ken kapitan ti barangay Say-oan, Bacnotan, La Union. Radio announcer ti DZNL ken nagturpos iti kina-agricultural engineer iti DMMMSU.
5. LAWRENCE DECENA MARTIN, Kampeon iti Isabela
“Kaano nga Agsubli ti Kulalanti, Tatang Salustiano?” ti piesa a pinangabakna ‘toy tubo ti San Agustin, Isabela.
Ti Governor Roque Ablan Awards for Iloco Literature (GRAAFIL) ti umuna a literary awardna, iti panangabakna iti Maikadua a Gunggona iti salip iti daniw nga impablaak ti Bannawag. Nangabak itay nabiit ni LDM iti Pangliwliwa a Gunggona iti pasalip ti TESDA a sarita maipanggep iti programa daytoy Technical Vocational Training.
Tubo ti San Agustin, Isabela, naipasngay idi Enero 23, 1977 kada Salustiano P. Martin ken sigud nga Anastacia P. Decena.
6. LUVIMIN T. AQUINO, Kampeon iti Baguio-Benguet
“Sirmata iti Kasipngetan” ti pinangabak ni Luvimin T. Aquino iti kallabes a pasalip ti Saribitniw iti Benguet a napasamak iti Sato Kokusai Lecture Hall, Patria de Baguio, Baguio City. Drama Production Supervisor ti Mt. Province Broadcasting Corporation (DZWT).
7. ALEJANDRO C. MATINEZ, JR., Kampeon iti Abra
“Barangay a Kababaan: Panagkunniber Awanan Simpakawan” ti pinangabakna. Mangisursuro iti Tagudtod National High School, Lagangilang, Abra. Agdama a bise presidente ni ACM Jr. ti GUMIL Abra.
Saan a nakadar-ay iti pasken ni Almoite ken ti agnagan iti Dr. Acoba iti Nueva Vizcaya. Nalabit nga iti sumaruno a salisal...
Computerized ti tabulation dagiti score, babaen iti tulong ti STI-College, San Fernando City babaen ken ni Engr. Antonio P. Alvarado ken dagiti estudiantena. Agaaddayo iti uppat a metro dagiti hurados, tapno masigurado a kabukbukodan ni hurado ti keddengna, ken addaanda iti saggaysa a kompiuter a nakakonekta iti kompiuter (home networking) ti secretariat ken timer tapno maamuan a dagus ti resulta.
Nagkadua ti salip: iti written ken iti oral. Iti oral iti naghuradoan toy numo toy biang. Dagiti nangabak:
Umuna a Gungguna: Fernando B. Sanchez, ti Pangasinan; Maika-2 a Gungguna, Mario Tejada, Ilocos Norte; Maika-3, Luvimin T. Aquino, Baguio City. Dagiti consolation prize: Lawrence Decena Martin, Isabela; Marcielito Tacadena, Ilocos Sur; ken Alejandro C. Martinez, Jr., Abra.
Kaduak a naghurado da Prescillano N. Bermudez, (chairman ken kamengkami kada) Edilberto H. Angco, Peter La. Julian.
Dagiti nangabak iti T. Gabriel Tugade Foundation On The Spot Poetry Writing Contest, a ti tema ti nagsasalipan ket ti: “Akem ni Mannaniw iti Agdama a Mapaspasamak iti Gimong”: Umuna a Gungguna, Leonora T. Corpuz; maika-2 Letty Astudillo-Aquino; ken maika-3, Danilo Caburian.
Kaduak a naghurado da: Prescillano N. Bermudez, (chairman) ken Edilberto H. Angco.
Ti premio ti Reynald Antonio Awards for Iloco Literature 2005 Salip ti Daniw ket naited iti nasao a pasken: Umuna a Gungguna, Danilo Caburian; maika-2 Gungguna, Edilberto H. Angco. Dagiti dadduma a pay a nangabak: Lorenzo Tabin, Dexter Fabito ken Agustin DC Rubin. Kaduak a nangiyawat ti premio da Caburian ken Angco ni Prescillano Bermudez, idinto ta naidulin ti para kadagiti dadduma.
Kaduak met laeng da Prescillano N. Bermudez ken Edilbereto H. Angco a naglektiur iti sarita, bitla, daniw ken saribitniw. ##


c: text/html

text:
Andrew Johnson
Ni Andrew Johnson (Disiembre 29, 1808 – Hulio 31, 1875) ket isu idi ti Maika-17 a Presidente iti Estados Unidos (1865–1869). A kas ti Bise Presidente iti Estados Unidos idi 1865, isu ket simmaruno a presidente kalpasan ti panakapapatay ni Abraham Lincoln. Ni Johnson ket isu idi ti nagtakem ti rugi ken nasuppiatan a Panagpatakder manen a panawen iti Estados Unidos kalpasan ti Sibil a Gubat ti Amerikano. Dagiti panagpatakder manen nga annuroten ni Johnson ket napaay a mangidegdega kadagiti karbengan dagiti Nawayaan a tagabu, ken isu ket nabileg a rinaut ti politiko a nanipud kadagiti Republikano, a nagpatinggaan daytoy ti panakaidarumna babaen ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos; ngem isu ket pinakawan laeng babaen ti Senado ti E.U..
Ni Johnson, ket napanglaw a naipasngay ken iti Eskosen ken Irlandes a kaputotan, isu ket nagbalian nga agturay a mannait ket binukbukodanna ti nagadal, nagasawa ken nagannak ti lima. Isu ket nagserbi a kas konsehal ken kas Mayor iti Greeneville, Tennessee ken nagtugaw iti kamara iti Tennessee a lehislatura. Isu ket nagtugaw ti lima a nagsasaruno a termino iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos ken dua a termino a kas Gobernador iti Tennessee, iti amin a kas maysa a Demokratiko. Ti signatura ken ken kinaykayatanna a lehislatibo iti estado ken pederal ket ti panakairuar iti Panagtagikua ti Daga a Tignay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Amerikano a Presidente: Andrew Johnson: Biag ti Pamilia". Miller a Sentro iti Publiko a Panakibiang idiay Unibersidad iti Virginia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Abril 29, 2009. Naala idi Mayo 26, 2009.
- ^ Milton, George Fort (1930). Ti Tawen iti Gura: Andrew Johnson ken Ti relihion dagiti Radikal. New York: Coward-McCann. p. 80-790. ISBN 1-4179-1658-3. OCLC 739916.
As for my , daytoy ket doktrina ti Biblia, a kas naisursuro ken naisansanay babaen ni Hesukristo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Winston Churchill
Ni Winston Leonard Spencer-Churchill (30 Nobiembre 1874 – 24 Enero 1965) ket maysa idi a Britaniko a politiko nga isu idi ti Kangrunaan a Minstro ti Nagkaykaysa a pagarian manipud idi 1940 aginggana idi 1945 ken idi manen 1951 aginggana idi 1955. Isuket kaaduan a naikedkeddeng a kas maysa kadagiti kalatakan a daulo iti panawen ti pannakigubat iti maika-20 a siglo, Ni Churchill ket maysa pay idi nga opisial iti Britaniko a Buyot, historiador, mannurat, ken maysa nga artista. Isu laeng ti Britaniko a Kangrunaan a Ministro a nagungunaan ti Premio Nobel iti lIteratura, ken isu pay ti immuna a tao a naaramid a kas maysa a Honorario nga Umili iti Estados Unidos.
Ni Churchill ket naipasngaay idi iti aristokratiko a pamilia dagiti Duke ti Marlborough, ti sanga ti pamilia Spencer. Ti amana, ni Apo Randolph Churchill, ket maysa idi a karismatiko a politiko a nagserbi a kas Kanselor ti Exchequer; ti inana, ni Jennie Jerome, ket Amerikana a socialite. Kas ubing nga opisial ti buyot, nakakita ti aksion idiay Britaniko nga India, ti Sudan, ken ti Maiakdua a Gubat ti Boer. Isu ket nakagun-od iti kadayeg a kas mannurat iti gubat ken nagsurat kadagiti a maipanggep kadagiti kampaniana.
Isu ket adda idi iti sanguanan ti politika para kadagiti limapulo a tawen, isu ket nagtengngel kadagiti adu a puesto ti politika ken gabinete. Sakbay ti Umuna a Gubat ti Sangalubongan, isu ket nagserbi a kas Presidente ti Opisina ken Panagtagilako, Sekretario ti Balay, ken Umuna nga Apo ti Admiralidad a kas paset ti 1905–1915|Liberal a gobierno ni Asquith's . Idi las-ud ti gubat, isu ket nagtultuloy a kas Umuna nga Apo ti Admiralidad aginggana ti nadidigra a Kampania ti Gallipoli a nagtaudan ti ipapanawna iti gobiernot. Isu ket nabiit bassit a nagtuloy iti aktibo a serbisiona iti buyot iti Akinlaud a Sanguanan a kas komander ti maika-6 a Batalion dagiti Pusilero ti Naarian nga Eskoses. Isu ket nagsubli iti gobierno a kas Ministro dagiti Munision, Sekretario ti Estado para iti Gubat, ken Sekretario ti Estado para iti Angin. Idi 1921–1922 ni Churchill ket nagserbi a kas Sekretario ti Estado para kadagiti Kolonia, kalpasanna ti Kanselor ti Exchequer iti Konserbatibo a gobierno ni Baldwin idi 1924–1929.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Winston Churchill iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Winston Churchill iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga addaan kadagiti awan linaon nga URL
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti
|url= nga awan iti maysa mainaig a
|title=.
Awan ti titulo ti
| =
Amin dagiti plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket ireportada daytoy a biddut no maysa kadagiti parametro nga aglaon iti URL ket saan a mabalin a maiparis iti maysa mainaig a titulo. Mabalin pay a mapasamak daytoy a biddut no ti
|title= ket saan a maisilpo iti
|url= gapu ta ti dakamat ket aglaon pay ti maisuppiat a parametro ti
|title-link=.
Mabalin nga adda iti naisangayan a kaso: no ti
|pmc= ket addaan iti pateg ken saan a mairaman wenno awan linaon ti
|url=, maisilponto ti
|title= iti isu met laeng nga URL a kas ti PMC.
Gapu ta nalaad dagiti URL ken sapasapda nga awan pakaammo, daytoy ket manamnama a dagiti editor ken mangitedda ti nasayaat ti kaibuksilnna a titulo para iti tunggal maysa nga URL. Kadagiti kaaduan a kaso daytoy ket mabalin a maaramid babaen ti panagusar ti parametro ti
|title=.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, mangited ti maysa a maitunos a titulo para iti parametro nga aglaon iti URL. Iti kaso a ti
|url= ken
|title-link= ket makasapsapulda iti
|title= agpilika no ania ti kayat nga ibati. Ikeddeng nga iyalis ti
|url= wenno
|title-link= iti nasaysayaat a maitunos a parametro.
Dagiti panid nga addaan iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga addaan kadagiti awan linaon nga URL.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid dagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Taungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia taungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Pampanid iti kategoria "Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga addaan kadagiti awan linaon nga URL"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
Kolonialismo
Ti kolonialismo ket isu ti panangibangoni, eksplotasion, panagtaripatu, panagala ken panagpadakkel kadagiti kolonia iti maysa ateritorio babaen ti tattao manipud ti sabali a teritorio. Daytoy ket maysa a pamay-an a ti metropoli ket tuntonenna ti kinaturay iti kolonia, ken ti sosial a patakder, gobierno, ken ekonomia ti kolonia ket binalbaliwan babaen dagiti agkolkolonia manipud ti metropoli. Ti kolonialismo ket maysa nga agsmang ti saan nga agpapada a pannakibiang a nagbaetan ti metropoli ken ti kolonia ken ti ken ti nagbaetan dagii agkolkolonia ken ti patneng a populasion.[1]
Ti Europeano a kolonial a paset ti panawen ket isu idi ti panawen manipud idi tawtawen ti 1500s aginggana ti, ti tawtawen idi 1900 nga idi adda dagiti nadumaduma a bileg ti Europa (a naisangsangayan, ngem saan nga eksklusibo, ti Espana, Portugal, Britania, ti Olanda ken Pransia)ket nangipatakderda kadagiti kolonia idiay Asia, Aprika, ken ti Kaamerikaan. Iti immununa dagiti pagilian ket sinursurotda dagiti mekantilista nga annuroten a naidaremdem a mangpapigsa ti ekonomia ti pagtaenganda manipud ti gastusan dagiti kasuppiatda, isu na dagitoy a kolonia ket kadawyan anapalubosanda nga agtagilako laeng iti ina apagilian. Babaen ti tengnga ti maika-19 a siglo, nupay kasta, ti nabileg nga Imperio ti Britaniko ket nangibbet ti merkantilismo ken dagiti panagiparit ti panaglaklako ket nangipaammo ti pamunganayan ti nawaya apanaglaklako, nga adda laeng ti bassit a panagiparparit wenno dagiti taripa.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti taudan – ti panaka-imbento ti kolonialismo: kitaen ti artikulo ni Ronald Daus, dagiti pinagibasaran ken bibliograpia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cooper, Frederick. Kolonialismo a Naisalsaludsod: Teoria, Pannakaammo, Pakasaritaan (2005)
- Getz, Trevor R. ken Heather Streets-Salter, eds. Moderno nga Imperialismo ken Kolonialismo: Ti Sangalubongan a Perspektibo (2010)
- LeCour Grandmaison, Olivier, Coloniser, Exterminer - Sur la guerre et l'Etat colonial, Fayard, 2005, ISBN 2-213-62316-3
- Lindqvist, Sven, Rariten Amin dagiti Ayup, 1992, New Press; Naiprenta manen nga edision (Hunio 1997), ISBN 978-1-56584-359-2
- Jürgen Osterhammel, Kolonialismo: Ti Teoretikal a Pakabuklan, Princeton, NJ: M. Wiener, 1997.
- Maria Petringa, Brazza, Ti Maysa a Biag para iti Aprika (2006), ISBN 978-1-4259-1198-0
- Stuchtey, Benedikt: Kolonialismo ken Imperialismo, 1450-1950, Online a Pakasaritaan ti Europa, Mainz: Instituto ti Europeano a Pakasaritaan, 2011, retrieved: July 13, 2011.
- Velychenko, Stephen, TI Banag ti Ruso a Kolonialismo idiay Ukranio a Kapanunotan. Agkamkammmatalek nga Identidad ken Panagrang-ay, AB IMPERIO 1 (2002) 323-66 [1].
- Wendt, Reinhard: Turay ti Europeano a Ballasiw-taaw , Online a Pakasaritaan ti Europa, Mainz: Instituto ti Europeano a Pakasaritaan, 2011, Naala idi: Hunio 13, 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Liberal a panagsuppiat ti kolonialismo, imperialismo ken imperio(pdf) - babaen ni propesor Daniel Klein


text:
DZPA CMN News (July 1, 2016)— July 4, 2016
JULY 1, 2016 – Manarimaan ti inbestigasyon dagiti kameng ti Philippine National Police ti Bangued ti kaudian a shooting incident a napasamak sadiay Farmers Market ti merkado publiko.
Iti interview ti DZPA CMN news kenni Police Sr. Insp. Eddie Bagto, OIC Chief of Police ti Bangued, kuna na a manarimaan ti panangala da ti inpormasyon iti pammaltog. Innaganan na ti biktima a ni Godofredo Marquez y Tupasi, addaan asawa ken residente ti Barangay San Miguel Bucay Abra.
Sigun ti report, daytoy ket nangideliver itay agarup alas cinco ti bigat ti merkado iti rapper ti lumpia idi daytoy ti paltogan ti saan pay a naibaga a suspetsa.
Kuna ni Bagto a daytoy ti pinaltogan dagiti suspetsa kabayatanna ti panangidiskarga ti biktima iti lako na. Iti panangkita ti SOCO ti crime scene, naka-recover da ti 18 a basyo ti kalibre 45 iti aglikmot ti bangkay iti biktima.
JULY 1, 2016 – Inrakurak ni Lt. Col. Tomas Dominic Baluga, dadaulo ti 24th IB ti Philippine Army nga agarup alas 7:30 idi rabii, naiyawat ti uppat a civilian a manganop nga inala dagiti taowan na kabayatan ti operasyon.
Mismo a naited dagitoy kenni Barangay Kagawad Manuel Ngitit ti Barangay Dulao Malibcong diay Bravo COY Barangay Tumalip, Licuan Baay. Innayon ni Baluga a ti talo a homemade a paltog a mausar ti panaganop ti insubli dagiti Army ngem ti kalibre 45 a naala ti adda kadagiti soldado for safe keeping ken maited no adda mairuar a lisinsia.
Maipalagip a dagiti manganop ti napan naganop diay Bantay Mabulan idi Hunio 26 ket da Gregorio Bello alias Patang-I, Marvin Dugayen alias Marvin, Jeffrey Wayagwag alias Gumabay ken Teddy Wayagwag alias Ngitit. Dagitoy ti nasalamaan ti Philippine Army iti nagbeddengan ti Abra ken Kalinga iti naaramid nga operasyon dagiti awtoridad.
JULY 1, 2016 – Kinompirmaran ni DILG Provincial Director Melecent Bamba Carinio nga amin a nagtakem a nabutosan idi kalman ket nakaipasan ti Statement of Contribution and Expenditures wenno SOCE.
Daytoy ket mainaig ti memorandum circular a pinirmaan ni DILG Sec. Mel Senen Sarmiento idi Mayo 12, 2016 a nangibaga a saan a makatakem dagiti elected officials a saan a makaipasa ti SOCE ti deadline a naipawayway idi kalman, June 30.
Kabayatanna, kinompirmaran ni Carinio a nakaipasa ti amin nga elected official ti SOCE isu a pormal nga agtakem dan iti puesto da. Kuna na nga alas 12:01 idi aldaw di kalman, dagitoy ket pormalen nga agtakem.
Iti sabali a bangir, kuna ni Carinio a dagiti ABC president ti agtakem kas opisyales sagudayen iti puesto da idi naglabas, kalaksidan no dagitoy ti nangabak ti naglabas nga eleksion ti sabali a puesto.
JULY 1, 2016 – Nangrugi ita nga aldaw ti National Disaster Consciousness Month a giniddanan ti programa iti Bureau of Fire Protection diay ili a San Quintin.
Iti pannakisarita ti DZPA CMN news kenni SFO2 Nelson Favorito, OIC in Charge ti BFP San Quintin, kinuna na nga agtultuloy ti programa da babaen ti koordinasyon ti DepEd a shake drill ti pagadalan tapno mapabileg ti safety awareness ti amin a pagadalan ken kinasagana. Kuna na a naaramid itay ti shake drill ti pagadalan diay Villa Mercedes San Quintin Elementary School ken Tangadan Elementary School. Kuna na a kadwa da kadagiti paspasamak ti Disaster Risk Reduction ti Local government Units iti ili .
JULY 1, 2016 – Dua laengen nga irrigation system a saan a nalpas idi napan a tawen 2015.
Iti interview ti DZPA CMN news kenni Engr. Ronald Bisquera ti NIA, innaganan na dagiti saan pay a nalpas ket ti Ilang Irrigation System ti Malibcong ken Kawayan-Lubo Irrigation System iti ili a Tubo.
Kagiddan daytoy a banag, kuna ni Bisquera a ti maintenance dagitoy nga irrigation system ket mismo a dagiti organisasyon dagiti mannalon. Numan pay kasta, inlawlawag na a no saan a kabaelan dagiti farmer irrigators ti kadakkel ti didigra no adda kalamidad, mabalin a tumulong ti National Irrigation Administration wenno NIA.
Kabayatanna, kuna ni Bisquera a ti inibbatan a sarita ni presidente Digong Duterte a libre para kadagiti mannalon ti irigasyon iti intero a pagilian, kuna na nga adun ti kastoy a plano ti agturay ngem naisubli ti NIA gapuen ta saan a kabaelan a punduan amin daytoy ti gobierno, isu nga adda latta ti rumbeng a masingir kadagiti mannalon.


text:
- Volleyball Boys and Girls –Champion; Athletic Boys and Girls-Champion; Taekwondo Girls and Boys- Champion.
- 2nd Place ti Softball, Baseball, Basketball ken Badminton-Boys ken 3rd Place ti Chess Boys.
Friday, November 30, 2012
UNIT 1, GENERAL CHAMPION ITI PROVINCIAL ATHLETIC MEET 2012!
Cabugao, Ilocos Sur – Nangabak ti Unit 1 a buklen dagiti ili ti Cabugao, Sinait, San Juan ken Magsingal iti kalleppas a 2012 Provincial Atletic Meet a naangay iti Quirino Stadium, Vigan City, Ilocos Sur idi Nobiembre 26-29, 2012.
Dagiti resulta ti salip iti kategoria ti Elementaria ket dagiti sumaganad:
Inyalat ti Unit 1 ti General Championship kas iti sumaganad a nakabuklan ti inabakda: Over-all Champion-Elementary ken 2nd Place-Secondary.
Iti pannaki-amad ti Web In-Action idi Disiembre 2, 2012, impeksa ni Mr. Ronel M. Ubaldo, District PESS Coordinator ti Cabugao DepEd iti dakkel a panagyamanda iti suporta ti Gobierno Munisipal iti ili ti Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti delegasionda a napan nakidangadang iti nagduduma nga sports events a nakaipamatmatan ti siglat, laing ken andur dagiti atleta a naikaysa iti panagkampeon ti sibubukel a Unit 1. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:57 PM 0 comments
Thursday, November 29, 2012
FFS GARLIC TI BRGY. PUG-OS, AGIYADAL MET DAGITI LEARNERS
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Farmers Field School (FFS) iti Barangay Pug-os, Cabugao, Ilocos Sur a nagpartisiparan dagiti Garlic Growers ti nadumaduma a barangay. Naipabus-oy kadagiti Learners a nagipresentar kadagiti nakalapda a datos iti Learning Field-da. Inlatak ni Mrs. Remedios Inovejas, pannakabagi ti OPAG nga iti FFS, ti maad-adalan ti teoria ket isuda ti agipalawag iti duktalda iti Learning Field sa istudiarenda iti Learning Area-da nga isu ti nag-sessionanda iti Nobiembre 29, 2012 iti Barangay Pug-os, Cabugao, Ilocos Sur.
Pinagdilig ni Mrs. Inovejas nga iti Techno-Demo ket maited/mayaplikar ti amin a kasapulanna idinto ta iti FFS ket ti kiddawen ti situasion ti maaramid. Aniaman ti pagbanagan/apitenda iti naimulada iti panagleppas ti adalda ket dayta ti resulta a magun-odda.
Imbatad met dagiti lideres ti grupo a dida itulok nga awan ti maganab wenno maapitda iti namulaan a Learning Field-da. Naglektiur met ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT/DA-LGU ken nagsarita met ni Mr. Nereo S. Daproza, OIC/DA-LGU ket dinayawna ti panagannayas daytoy a nagbubuligan a proyekto ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo "Ediboy" S. Cobangbang, Jr., DA-RFU 1 , ATI, OPAG-Ilocos Sur ken Philrice (Munoz), Nueva Ecija ditoy Barangay Pug-os. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:44 PM 0 comments
DIPUTADO RYAN, DIMMAR-AY ITI PHILHEALTH ID DISTRIBUTION
Cabugao, Ilocos Sur – Dimmar-ay ni Congressman Ryan Luis V. Singson, First District, Ilocos Sur ken dagiti kameng ti grupona iti dakkel a panagtataripnong iti pannakaiwaras ti Philhealth ID Cards kadagiti ag-2,509 a benepisiario nga agindeg iti 33 a barangays iti ili ti Cabugao, Ilocos Sur iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur idi Nobiembre 28, 2012.
Napadayawan ni Diputado Ryan a nagited ti Philhealth ID, nangipaima iti Financial Assistance kadagiti Opisiales ti Cabugao Vegetable Producers and Traders Association, Inc. nga aggatad ti P500,000 ken ti pannakaiyawat ti 295 a Laminated Sacks iti imatang dagiti 38 a Farmers Association (FA’s) Presidents ken naitallaong iti Complex iti nasao met la nga ili.
Iti panagsarita ni Congressman Ryan Luis V. Singson, impeksana a nakakumit ti programana a tumulong kadagiti kaprobinsiaanna iti pakaseknan iti salun-at, impraestruktura, agrikultura ken edukasion babaen iti Priority Development Assistance Fund (PDAF)-na iti Kongreso.
Kimmablaaw ken nagyaman ni Diputado Ryan kadagiti umili ti Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti nabara a panangabrasada kadagiti napateg a maitulongna ditoy a deppaar.
Kinakuyog ni Congressman Ryan da Nag-Mayor Edgar Yabes ti Sinait, Mr. Deogracias Jose "DJ" Victorino H. Savellano, ken ni Bokal Constante Oandasan.
Iti nasao a taripnong, naitabuno met da Vice Mayor Danny Q. Gazmen, SB Member Dr. Carlito S. Pano, SB Member Vicky S. Serna, SB Member Josefina S. Vallejo, SB Member Benedicto M. Savellano, SB Member Carlos V. Sison, MSWD Officer Lydia S. Gazmen ken DA-LGU OIC Nereo S. Daproza.
Nagpaay nga Emcee ni SB Secretary Maxfel S. Suboc iti naaramid a programa. # (Joed Sabio Sajonia)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:19 AM 0 comments
Wednesday, November 28, 2012
PRODUCERS/TRADERS TI NATENG, NAKI-DIALOGDA KEN NI MAYOR EDIBOY
Cabugao, Ilocos Sur – Nakitaripnong dagiti Opisiales ti Cabugao Vegatable Producers and Traders Association, Inc. nga idauluan ni Mr. Armando Azcueta kadagiti Opisiales ti LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti mismo nga Opisina ti Mayor idi Nobiembre 27, 2012.
Iti nasao a panagtitipon, impadamag ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT/DA-LGU ken manartarabay kadagiti agmulmula ti nateng nga iggemen dagiti opisiales ti baro a Registration Papers ti asosasion iti Securities and Exchange Commission (SEC) ket addan juridical indentity-na a maki-transact iti amin a maseknan nga Ahensia ken Opisina para iti pagsayaatan ti sapasap nga agmulmula ti nateng iti ili ti Cabugao.
Innayon ni Mayor Ediboy ti dagus a pannakaasikaso ti sangsangkamaysa a pagparadaan dagiti aglaklako/agibibiahe ti nadumaduma a nateng ditoy Cabugao idiay lauden ti National Highway iti batog ti Merkado Publiko (NISTC) tapno adda masnop a pagyanan dagiti mailako a nateng.
Imbatad ni Mr. Eddy Sevilleja, Tesorero ti asosasion a manamnama a maawatda ita a lawas ti Financial Assistance nga aggatad iti P500,000 manipud iti LGU-Cabugao ket makatulong pay daytoy a pundo a mangipatungpal kadagiti programa ken proyekto a mangpasayaat iti sapasap a kameng ti asosasion.
Ita pay, pinagyamanan dagiti Opisiales ken kameng ti Asosasion ti panagkakammayet ti sektor ti agmulmula ti nateng ken ti agtultuloy a panangtarabay ti Gobierno Munisipal kadakuada.
Nakitabuno da Vice Mayor Danny Q. Gazmen, SB Secretary Maxfel S. Suboc ken SB Member Benedict M. Savellano, Committee Chair on Agriculture iti nasao a panagsasarita. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:46 AM 0 comments
Tuesday, November 27, 2012
MAPASPASAYAAT A KALSADA NASIONAL, PIMMINTAS TI PANAGDALIASAT
Cabugao, Ilocos Sur – Apaman a maipalubos a madalananen dagiti paset ti agdama a matartarimaan a parte ti Kalsada Nasional iti masakupan ti ili a Cabugao, Ilocos Sur, sagsagrapenen dagiti motorista, commuters ken amin a klasena a nakalugan iti patad a dumaliasat iti North Manila National Higway Road nga agpa-amianan vice-versa.
Partikular ti serra-kurbada a batog ti sumrekan nga agpa-Salomague Port, imbatad ti kaaduan nga agdaldaliasat iti pannaki-amad ti Web In-Action a timmalged ken limmukay ti trapiko apaman a madalananen ti naipalawa ken napasimpa a dalan a pagkurbaan.
Iti sabali a bangir, nawaya ken naannayas metten ti panagdaliasat ti amin a behikulo ken motorista iti kalayakan a parte ti Kalsada Nasional iti masakupan ti Brgy. Sagayaden ken Brgy. Cuancabal, Cabugao, Ilocos Sur iti pannakaipalawa ken pannakasimpa ti madalanan.
Innayon dagiti napagdamagan a dagitoy ti saan a magatadan a bunga ti panagdur-as ken epekto ti napintas a panagkakammayet ti Gobierno Lokal ken Ahensia ti Gobierno nga agipatungpal iti benneg ti impraestruktura a serbisio a pagnam-ayan ken pagimbagan ti sapasap nga umili. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:53 AM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


text: Ni James Madison, Jr. (Marso 16, 1751 (O.S. Marso 5) – Hunio 28, 1836) ket maysa idi nga Amerikano nga estadista ken politiko a teorista, ti maikapat a Presidente iti Estados Unidos (1809–1817). Isu ket naikabkablaawan akas ti “Ama iti Batay-linteg” para iti kaipangrunaanna iti panagburador iti Batay-linteg iti Estados Unidos ken kas ti kangrunaan a nangipatakder ken nagsurat iti Bilin dagiti Karbengan iti Estados Unidos.[1] Isu ket nagserbi a kas maysa a politiko ti kaaduana apanagbiagna. A kasla dagiti nanipud ti Virginia nga estadista iti panagtagabu a kagimongan,[2] isu ket nagtagikua kadagiti tagabu a kas paset dagiti napili; isu ket nakatawid ti bukodna a plantasion a tinawtawagan a kas ti Montpelier, ken nagtagikua kadagiti ginasut a tagabu iti panawen ti kabibiagna tapno agtalon ti tobako ken dagiti dadduma pay a maapit.


text:
Haiti
Ti Haiti, oficial nga nagkikilala bilang República ti Haiti (Frances: République d'Haïti; Kreyol: Repiblik Ayiti) ket maysa a lubong nga matatagpuan iti Baybay a Karibbean.
- Haiti
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian nga isla
- Latin nga Amerika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1804
- Pakasaritaan ti Haiti
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Suez
Ti Suez (Arabiko: السويس as-Suways ; Ehipsio nga Arabiko: es-Sewēs, el-Sewēs panangibalikas [esseˈweːs]) ket ti puerto ti baybay a siudad (populasion ca. 497,000) idiay akin-amianan a daya ti Ehipto a mabirukan idiay amianan nga aplaya ti Golpo ti Suez (ti sanga ti Baybay Nalabbasit), idiay asideg ti akin-abagatan a patingga ti Kanal Suez, ken addaan daytoy kadagiti kapada a pagbeddengan a kas ti gobernorato ti Suez. Daytoy ket addaan kadagiti tallo apagsangladan, ti Adabya, Ain Sukhna ken Puerto Tawfiq, ken dagiti adu a pasilidad ti puerto. No iraman dagitoy, mangpormada ti metropolitano a lugar. Dagiti linia ti perokaril ken dagiti kalsada ket mangikonekta ti siudad iti Cairo, Puerto Said, ken Ismailia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chrisholm, Hugh (1911), The Encyclopaedia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information, Encyclopaedia Britannica
- Forgotten Books, The Churches and Monasteries of Egypt and Some Neighbouring Countries, Forgotten Books, ISBN 1440060096
- Houtsma, Martijn Theodoor; Wensinck, A.J. (1993), E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, BRILL
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Suez iti Wikimedia Commons


text:
Pablo Neruda
Ti am-ammo a Pablo Neruda (Hulio 12 1904 – Septiembre 23 1973) ket parbo a nagan ni Ricardo Eliecer Neftalí Reyes Basoalto, maysa a mannurat a taga-Chile.
Mabigbig a kas maysa kadagiti kaindaklanan a mannaniw nga Español iti maika-20 a siglo, ni Neruda ket maysa a nagaget a mannurat, a dagiti putarna ket agduduma manipud kadagiti naessem a dandaniw ni ayat, surrealista a dandaniw, historikal nga ep-epiko, politikal a dandaniw, agingga iti dandaniw kadagiti gagangay a bambanag a kas iti nakaparsuaan ken iti baybay. Naited ken ni Neruda ti Premio Nobel iti Literatura idi 1971. Ti maysa a nobelista a ni Gabriel García Márquez ket kinunan idi a ni Pablo Neruda "ket maysa kadagiti kalatakan a mannaniw iti maika-20 a siglo iti ania man a pasasaao.[1] Ni Neruda ket kankanayon nga agsursurat ti berde a tinta, isu daytoy ti bukodna a maris iti namnama.
Iti unos ti panagbiagna, nalatak met ni Neruda gapu kadagiti politika a pammatina. Maysa a naregget a komunista, nagpaay kas maysa a senador ti Partido Komunista ti Chile iti Kongreso ti Chile, sakbay a napilit a napapanaw iti pagilianna.
Ti parbo a nagan ni Neruda, a nagbalin idi agangay a kalintegan a naganna, ket inadawna kenni Jan Neruda, maysa a mannurat ken mannaniw a Czech.
Dagiti linaon
Kabibiag[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
Veinte poemas de amor y una canción desesperada[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti koleksion a Veinte poemas de amor y una canción desesperada (Ilokano: Duapulo a daniw ti ayat ken maysa a kanta ti pannakapaay); (Ingles: Twenty Poems of Love and a Song of Despair), a naipablaak idi 1924, ti kalatakan a dandaniw-ayat ni Neruda. Nagbalin a kontroversial dagitoy a dandaniw gapu iti eroticismona. Nupay kasta, naidaydayaw daytoy a koleksion ket naipatarus iti adu a pagsasao ket kadagiti naglabas a dekada, riniwriw a kopia daytoy ti naiwaras ken nailako gapuna a nagbalin a kalalatakan nga obra ni Neruda.
Puedo escribir los versos más tristes esta noche[urnosen | urnosen ti taudan]
Patarus iti Ilokano ti Puedo escribir los versos más tristes esta noche, ti maika-20 a daniw iti Veinte poemas de amor y una canción desesperada.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Isuratko, kas pagarigan: "Naburak ti rabii
ket iti adayo agkutkutimermer dagiti asul a bituen."
Agkankanta ti angin-rabii nga agwerwerret iti langit.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Ay-ayatenka, ket no dadduma ay-ayatennak met.
Kadagiti rabii a kas itoy baludnaka dagiti takiagko.
Ag-agkanka manen ken manen iti salinong awan patinggana a langit.
Ay-ayatennak, no dadduma ay-ayatenka met.
Kasano koma a ti uray sino dina ayaten dagiti dadakkel naglinaay a matam.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Tapnon panunoten nga awankan iti ikutko. Tapnon riknaen a napukawkan kaniak.
Tapnon imdengan ti naglawa a rabii, nga ad-addan a nakalawlawa gaput' kaawanmo.
Ket ti berso agtinnag iti kararua a kas iti linnaw iti karuotan.
Ania kadit' makagapu a ti ayatko dinaka mabukodan.
Naburak ti rabii ket awanka ditoy dennak.
Isu daytoy ti amin. Iti adayo adda agkankanta. Iti adayo.
Saan a mapnek 'toy kararuak a napukawnaka.
Sapsapulennaka 'toy imatangko a kas man umay kenka.
Birbirokennaka 'toy pusok, ket awanka ditoy arpadko.
Ti isu met la a rabii a mangpappapudaw iti isu met la a kaykayo.
Data, iti daydi a panawen, ket saanen a kas iti sigud.
Saankan nga ay-ayaten, pudno dayta, ngem anian ti panangayatko kenka.
Padpadasen ti timekko a sapulen ti angin a mangapiras iti panagdengngegmo.
Iti sabali. Ikutannakan ti sabali. A kas kadagiti agekko idi.
Ti timekmo. Ti nasilnag a bagim. Ti awan inggana a matam.
Saankan nga ay-ayaten, pudno dayta, ngem nalabit ay-ayatenka.
Ababa ti ayat, naunday ti manglipat.
Ta kadagiti rabii a kas itoy baludnaka dagiti takiagko,
saan a mapnek ti kararuak a napukawnaka.
Uray pay no daytoyen ti maudi a saem nga impaaymo a sagabaek,
ken dagitoy dagiti maudin a berso a suratek para kenka.
Inpatarus ni Roy V. Aragon [1]
Dagiti naawatna a pammadayaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Plinio Apuleyo Mendoza (1 Marso 1983). Ti kabanglo iti bayabas: Dagiti panakisao kenni Gabriel García Márquez. Verso. p. 49. Naala idi 4 Agosto 2011.


text:
Dagiti hemisperio ti Daga
Iti heograpia ken kartograpia, dagiti hemisperio ti Daga ket mangibagbaga ti amianan a dua a pannakabingbingay ti globo iti hemisperio (manipud ti Taga-ugma a Griego ἡuισφaίpιov hēmisphairion a ti kaibuksilanna ket "gudua ti espera").
Ti kadawyan kadagitoy a pannakabingbingay ket babaen dagiti marka ti latitud ken longitud:
- Amianan-Abagatan
- Akin-amianan a Hemisperio, ti gudua nga amianan ti ekuador
- Akin-abagatan a Hemisperio, ti gudua nga abagatan ti ekuador
- Daya-Laud
- Akindaya a Hemisperio, ti gudua a daya ti kangrunaan a meridiano ken laud ti longitud 180°
- Akinlaud a Hemisperio, ti gudua a naisanglad iti laud ti kangrunaan a meridiano ken daya ti longitud 180°
Ti pannakabingbingay ti Daya-Laud ket mabalin pay a makita iti kultural a kapanunotan -- dagiti kultural a hemisperio.
Nupay kasta, dagiti sabali pay a pamuspusan ket nagtunton a mangbingay ti planeta iti waya a mangpasayaat ti herarkia iti maysa a heograpiko a langa wenno iti sabali iti tunggal maysa a pannakabingbingay:
- Daga-Danum
- Hemisperio ti daga, ti hemisperio iti Daga wenno Lubong nga aglaon ti mabalin a kadakkelan a paset ti daga
- Hemisperio ti danum, ti hemisperio iti Daga nga aglaon ti kadakkelan a paset ti danum
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Hemisperio ti Daga iti Wikimedia Commons


text:
Australia
Ti Australia ( /əˈstreɪljə/), opisial a ti Mankomunidad iti Australia,[9] ket maysa a pagilian idiay Akin-abagatan a Hemisperio a nabuklan ti kangrunaan a daga iti kontinente iti Australia ken dagiti is-isla iti Tasmania ken dadduma pay a babassit nga isla idiay Indiano ken Taaw Pasipiko. Daytoy ket isu ti maikanem a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kadakkel. Dagiti kaarrubana a pagilian ket mairaman ti Indonesia, Daya a Timor ken Papua Baro a Guinea iti amianan; ti Is-isla ti Solomon, Vanuatu ken Baro a Caledonia iti amianan-daya; ken Baro a Selanda iti abagatan-daya.
Para kadagiti 40,000 a tawtawen[10] sakbay ti Europeano a panagtaeng idi naladaw a maika-18 a siglo, ti Australia ket tinaengan idi babaen dagiti patneng nga Australiano,[11] a naikameng ti, maysa wenno ad-adu ti agarup a 250 a grupgrupo ti pagsasao.[12][13] Kalpasan ti panakadukatal babaen dagiti Olandes nga eksplorador idi 1606, ti akin-daya a kagudua ti Australia' ket tinunton babaen ti Gran Britania idi 1770 ken tinagtagitao babaen ti penal a pagluganan idiay kolonia ti Baro nga Abagatan a Gales manipud idi 26 Enero 1788. Ti populasion ket nagin-inut a dimmakkel kadagiti simmarsaruno a dekada; ti kontinente ket nasuksukimat ken nanayonan ti lima a naipatakder a bukod nga agturturay a Balangat a kolkolonia.
Idi 1 Enero 1901, dagitoy nga innem a kolonia ket napederado, a nangporma ti Mankomunidad ti Australia. Manipud iti Pannakapederasion, ti Australia ket nakataripato ti natalinaay a liberal a demokratiko a sistema ti politika nga agpamay-ay a kas maysa a pederal a parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia. Ti pederasion ket buklen dagiti innem nga estado ken nadumaduma a terteritorio. Ti populasion a 22.7 a riwriw [14] ket adu a naipatengngaan a dagidiay Akindaya nga estado ken kaaduan nga urbanisado.
Daytoy ket maysa a nangato a narang-ay a pagilian, ti Australia ket isu ti maika-13 a kadakkelan nga ekonomia iti lubong ken addaan iti maikanem a kangatuan ti matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. Ti panaggastus ti Australia iti militar ket isu ti maika-13 a kadakkelan iti lubong. Addaan daytoy iti maikadua a kangatuan ti pagsurotan ti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan iti lubong, ti Australia ket nangato a mairanggo kadagiti adu a sangalubongan a panagipadpada ti nailian a pannakaaramid, a kas ti kasayaat ti biag, salun-at, edukasion, waya ti ekonomiko, ken ti panagsalaknib ti sibil a wayawaya ken dagiti karbengan ti politika.[15] Ti Australia ket maysa a kameng ti G20, OECD, WTO, APEC, UN, Mankomunidad dagiti Pagilian, ANZUS, ken ti Sangkatipunan dagiti Isla ti Pasipiko.
Dagiti linaon
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Australia ket addan ti maysa a naarian a kanta, "God Save the Queen (or King)
(Ilokano: Apo Isalakanmo ti Rena)", a daytoy ket may-ayam no adda dagiti kameng iti Naarian a pamilia no addada idiay Australia. Kadagiti dadduma pay a maibagay a linaon, ti nailian a kanta ti Australia, "Advance Australia Fair", ket isu ti maay-ayam.[1]
- ^ a b Ti Ingles ket awan ti de jure a kasasaad.
- ^ a b Adda dagiti babassit a paggiddiatan manipud kadagiti tallo a sona ti oras, kitaen ti Oras idiay Australia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daytoy ket Pammadayaw – Dagiti Simbolo – Ti Nailian a Kanta iti Australia ken DFAT – "Ti Nailian a Kanta ti Australia"; "Dagiti Nailian a Simbolo" (PDF). Parliamentary Handbook of the Commonwealth of Australia (maika-29 nga ed.). 2002. Naala idi 7 Hunio 2007.
- ^ Ti Macquarie a Diksionario
- ^ Collins Ingles a Diksionario. Bishopbriggs, Glasgow: HarperCollins. 2009. p. 18. ISBN 978-0-00-786171-2.
- ^ "Populasion a pagurasan". Australian Bureau of Statistics website. Mankomunidad ti Australia. Naala idi 6 Enero 2012. Ti populasion a karkulo ket inaldaw nga automatiko a makarkulo iti 00:00 UTC ken naibatay iti datos a naala manipud iti pagorasan ti populasion iti petsa a naipakita iti dakamat.
- ^ Plantilia:Census 2006 AUS
- ^ a b c d "Australia". IMF website. Washington, D.C.: Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "OECD Economic Surveys: Norway 2012".
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Batay-linteg ti Australia". ComLaw. 1 Hunio 2003. Naala idi 5 Agosto 2011.
3. Ket kalintegan to para iti Reina, nga addaan ti nabagbagaan iti Pribado a Konsilo,nga iparangarang babaen ti proklamasion a, ti daytoy ken kalpasan ti maysa nga aldaw a daytoy ket naidutoken, a saan a naladladaw ngem maysa a tawen ti mapalabas kalpasan ti pannakaipasa iti daytoy a Tignay, dagiti tatao ti Baro nga Abagatan a Gales, Victoria, Abagatan nga Australia, Queensland, ken Tasmania, ken no ti Apo ket napaneknekan a dagiti tatao iti Akinlaud nga Australia ket umannurot, ket agkaykaysa da iti Pederal a Mankomunidad iti Australia.
- ^ Wade, Nicholas (22 Septiembre 2011). "Ti Australiano nga Aborihen a Buok ket Mangibagbaga ti Sarita ti Migrasion ti Nagtagitaoan". The New York Times.
- ^ Dagiti Australiano nga Aborihen ken dagiti Europeano ket Nairamutanda idiay Aprika – idi 50,000 a tawtawen
- ^ "Australian Social Trends". Australian Bureau of Statistics website. Mankomunidad ti Australia. Naala idi 6 Hunio 2008.
- ^ Michael Walsh. 'Pakabuklan dagiti patneng a pagsasao ti Australia iti Suzane Romaine (ed) Pagsasao idiay Australia (Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1991) ISBN 0-521-33983-9
- ^ "Population clock". Australian Bureau of Statistics website. Commonwealth of Australia. Naala idi 15 Agosto 2014. The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.
- ^ "Australia: World Audit Democracy Profile". WorldAudit.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 13 Disiembre 2007. Naala idi 5 Enero 2008.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Denoon, Donald, et al. (2000). Ti Pakasaritaan ti Australia, Baro a Selanda, ken ti Pasipiko. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-17962-3
- Davison, Graeme; Hirst, John; Macintyre, Stuart (1999). Ti Oxford a Kumaduaan ti Australiano pakasaritaan. Melbourne, Vic.: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-553597-9.
- Emily Kngwarreye – Dagiti Pinintaan (awan ti mannurat a naited) (1996). North Ryde NSW: Craftsman House / G + B Arts International. ISBN 90-5703-681-9
- Germaine, Max (1990). Dagiti Artista ken dagiti Palko ti Australia. Roseville, Vic.: Craftsman House. ISBN 976-8097-02-7.
- Goad, Philip and Julie Willis (eds) (2011). Ti Ensiklopedia ti Australiano nga Arkitektura Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, Port Melbourne, Victoria. ISBN 9780521888578
- Hughes, Robert (1986). Ti Makadangran nga Aplaya: Ti Epiko a Panakabangon ti Australia. Knopf. ISBN 0-394-50668-5.
- Johnson, Vivien (2007). Papunya a Pinintaan: Manipud ti Desierto. Canberra: Nailian a Museo ti Australia. ISBN 978-1-876944-58-2.
- Jupp, James (2001). Ti Australiano a tattao: ti ensiklopedia ti pagilian, tattaona, ken dagiti punganayanda. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-80789-1.
- Macintyre, Stuart (2000). Ti Ababa a Pakasaritaan ti Australia. Cambridge, U.K.: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan ISBN 0-521-62359-6
- McCulloch, Alan; Susan McCulloch, Emily McCulloch Childs (2006). Ensiklopedia ti Australiano nga Arte ni McCulloch. Fitzroy, VIC: Aus nga Edison dagiti Arte a naitaripnong ti The Miegunyah Press. ISBN 0-522-85317-X
- Powell JM (1988). Ti Naipakasaritaan a Heograpia ti Moderno nga Australia: The Restive Fringe. Cambridge, U.K.: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-25619-4
- Robinson GM, Loughran RJ, ken Tranter PJ (2000) Australia ken Baro a Selanda: ekonomia, kagimongan ken enbironmento. Londres: Arnold; NY: OUP; 0340720336 papel 0-340720328 natangken.
- Smith, Bernard; Smith, Terry (1991). Australian painting 1788–1990. Melbourne, Vic.: Unibersidad ti Oxford a Pag,alditan. ISBN 0-19-554901-5.
- Teo, Hsu-Ming; White, Richard (2003). Kultural a Pakasaritaan idiay Australia. Unibersidad ti Baro nga Abagatan a Gales a Pagmalditan. ISBN 0-86840-589-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Australia iti Wikimedia Commons
- Maipanggep ti Australia manipud ti sapot a pagsaadan ti Departamento ti Ganganaet a Pannakibiang ken Komersio
- sapot a pagsaadan ti Gobierno ti Australia (pederal, es-estado ken terteritorio)
- sapot a pagsaadan ti Gobierno ti Australia
- Parlamento ti Australia: Siasinoman (mairaman dagiti daulo ti estado)
- Opisina dagiti Estadistika ti Australia
- portal dagiti organisasion ti komunidad
- Australia
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1901


text:
Appenzell Ausserrhoden
Ti Appenzell Ausserrhoden (Aleman: Appenzell Ausserrhoden (tulong·paammo);) ket maysa a kanton idiay Suisa. Ti tugaw ti gobierno ken parlamento ket adda idiay Herisau, ti ukom a turayan ket adda idiay Trogen. Ti Appenzell Ausserrhoden ket mabirukan idiay amianan a daya ti Suisa, a mangibeddeng dagiti kanton ti San Galo ken Appenzell Innerrhoden.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Aleman) Naala idi 10 Disiembre 2011
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Appenzell Ausserrhoden iti Wikimedia Commons


text:
Saturday, December 31, 2011
Sunday, December 18, 2011
Friday, November 18, 2011
Tuesday, November 15, 2011
Sunday, October 23, 2011
Friday, October 21, 2011
Thursday, September 29, 2011
Sunday, September 11, 2011
Tuesday, August 23, 2011
Friday, August 5, 2011
Sunday, July 31, 2011
Saturday, July 16, 2011
Sunday, July 10, 2011
Friday, July 1, 2011
Tuesday, June 28, 2011
Dayta't gungunam a katugangan! (Sarsarita: Alex Barut)
(ITI DI MABAYAG, AR-ARASAAS METTEN TI MANGMANGEGMI ITI KAABAYMI A KUARTO. IDI AGANGAY, AGRANITRIT METTEN TI KAMA ITI AYAN DA MANNY KEN LANIE. KASLA KANTA NGA ADDA RITMO, TEMPO, NANGATO KEN NABABA A TONO. NO DADDUMA ADDA DI MAIGAWID, MAIP-IPIT NGA ANANGSAB, NAUNEG NGA ANGES KEN MATIPTIPED A WANAGWAG! ITI DI MABAYAG, NANGEGMIN TI AGKAKAMAKAM NGA ANGES A KAS MAN LA AGEN-ENSAYO A MAKILUMBA ITI 100-M DASH PARA ITI OLYMPICS!)
Damok pay la idi ti mapan agpasyar kenni Diana ket nakaad-adun ti request ni katugangak a babai. Abus man pay ta lumalamot ken gamrud, arabas pay! Ayna apo ta no koma la diak agar-arem idi ken baketko ket matibabko. Bungangera pay ngamin! Ken ne, numero uno a biangot aginggana ita! No koma la mabalin nga ikugtarko! Ayna pasubsobak la koma! Mabainak la ngamin ken katugangak a lalaki ta agsupadida iti ugali!
"Ana ti intugotmo a makan, barok? Mumalem ngaminen ket diak pay nagmeryenda. Uray koma met la pandesal a. Wenno mangtedka lattan ti igatang dita ta mangbaonak lattan ti mapan dita tiangge ni Ka Ikang. Dayta lang a ta nangina bassit ti lakona!"
Kinarawak ti bulsak. Ne ket tay met la pagpletek sa daytoy nabatin. Pordios! Agbasbasaak pay la ngamin idi ket awan met ti adu a kuartak! Tapno maka-first base-ak, inkidemkon a tay P50.00. Ana pay no di nagnagnaak a nagawid! Ayna letsem a baket, diak pay naikamang, namaysaannakon! Nagkakamakam ti tanabutobko.
Kanayon a kasdiay ti ar-aramiden ni katugangak no kasta a mapanak agpasyar. Idi la ngarud ta napasungbatko ni Diana, ad-addan nga ad-adu ti dawatenna. Rabakem ta ibagana pay a mangitugotak kadagitay bunga ti karabasa, tarong, kamatis, parya, sili (kumpleto a para pakbet). Dinamagna pay no adu ti tarakenmi a manok a native ket adda kunak a ket dimmawat pay! Pati panagikarkarison ni tatangko ti kayo nadakamatna ta uray ket bayadanna kano met. Inbagak ken tatang ke na-tenkyu a diay sangakarison a kayo.
Gapu ta madlawko nga abusoen la unay ni katugangak dayta nga aramidna, nagkiddawak met.
"Mabalin nga awisek toy balasangyo ‘diay balay? Ag-birthday ngamin ni adingko ket kayatko met isuna nga imbitaran. Adda paskenmi nga agrabrabii. Maturog to idiay balayen!"
"Mabalin latta, barok ngem sumurot daytoy adingna! Ammok aya no ana ti aramidem ita anakko! Danny, barok, inkanto kuyogen ni manangmo ta mapan kano makibirtdey. Agawidkayto met la a masapa ton bigat."
"Diak kayat, adda met papanko pakibirthdey-an, tay bestfriendko!"
"Saan ngarud a mabalin nga umay. Diak kayat!"
"Alan a nana uray ta umay met da Manny ken Lanie, ken dagitay dadduma a gagayyemmi. (Da Manny ken Lanie ket aggayyem da met. Isuda met ti paborito ni katugangak a friends ni Diana). Maturogda met diay balay!"
"Ala wen, basta umay da Manny ken Lanie! Laglagipem, barok, nadalus a palubosak ta anakko, ket dapat a nadalus met la nga agsubli!"
"Apo met ni nana, siak to pay. Ammok nga ilalaen ta anakyo. Dikayo madanagan."
Immay ngarud ni Diana diay balay. Alas 8:00 pay lang iti rabii, nalpasen ti pa-birthday! Nagbati met nga agpayso da Manny ken Lanie idiay balay! Gapu ta dua ti kuarto diay balaymi idiay ngato, isu ti nagturoganmi. Dua kami ken Manny idiay maysa a kuarto ket dua met da Diana ken Lanie idiay bangir a kuarto. Idiay baba met ti ayan ti pamilyak.
Adu nga istorya ti inobrami. Saankami a makaturog. Kinuna ni Manny nga agurayak biit ta adda ibagana ken Lanie. Iti di mabayag, immay ni Diana iti kuartok. Nagkaidda met da Manny ken Lanie idiay bangir a kuarto.
Kasla diak ammo ti ibagak idi ta umay makikaidda ni Diana kaniak. Kasla mabainak. Madlawko, kasla mabain met ni Diana. Nagsarsaritakami iti medyo nabayag. Napagsarsaritaanmi maipanggep ti panagraduarmi iti kolehiyo ta maysa la a bulanen ket agraduarkamin nga agpada.
Iti di mabayag, ar-arasaas metten ti mangmangegmi iti kaabaymi a kuarto. Idi agangay, agranitrit metten ti kama iti ayan da Manny ken Lanie. Kasla kanta nga adda tempo, ritmo, nangato ken nababa a tonona ti mangmangegmi. No dadduma, adda napigsa di maigawid nga anangsab, nauneg nga anges ken kasla matiptiped a wanagwag! Iti di mabayag, nangegmi ti agkakamakam nga anges a kas man la makilumlumba iti 100-m dash!
Alusiisennak metten. Kuti met a kuti ni Diana. Diak metten maigawid ti riknak. Mabainak koma ngem kas met la diakon kabaelan ti adda a maririknak! Awan sinsarita, nagkarayam dagiti imak. Nariknak met nga awan ti panagkedked ni Diana. Nagranitrit met ti katre! Napaikkis ni Diana! Naspak ti rayaraya! Naabrotkon! Naabrotkon! Inabakkon ni katugangak! Diak ammo no namin-ano idi a naulit ti napasamak ta tunggal agranitrit ti kama da Manny ken Lanie, ikumpasmi met ken Diana. Napintas la unay ti panagdanggay dagiti ritmo ti ranitrit!
Kabigatanna, napankon intulod ni Diana. Diak idi maiperreng dagiti matak kenni katugangak. Agnernerbiosak.
"Sumrekka a barok. Ana ti intugotmo?"
"A-e kua nana, a-awan."
"Ne ket awan la nabatbati diay birthdaymon? Uray koma met la kukod a wenno lalat!"
"Ton maminsan, nana."
"Ton maminsan?. Laglagipem dayta. Isuratko ditoy kalendaryo! Ala sumrekka ngaruden! Agpagatangka ngarud uray biskuit ditan a!"
Ayna apo aya. No koma la mabalin a pasubsobak daytoy a baket! Ngem ala, agan-anusak pay laeng. Uray ta nasubbotko met idi rabiin!
Napalabas ti makabulan, kuna ni Diana a saan kano metten a madatngan!
Nagdanagak ta sigurado kano a malmaloen ni nanangna no maammuanna ti pudno.
Nagtulaganmi ngarud nga agkasarkamin iti mabiit. Awan babawik iti napasamak, ngem ni Diana kasta unay ti danagna! Kasano ngaruden ket adu met ngarud ti dawdawaten ti babai-an no kasta a mangul-uli ti lalakian! Awan met la ngarud ti uray ni singko a naiduldulinmi ta pinagbasak ngarud!
Nupay mabutengak koma a mangipudno kada tatang, awan ti pagpiliak. Ana pay, napankamin nangalualod a kunada ta San Nicolasen a!
"Mano met a kadisso ti maikarim barok? Mano met ti iggemmo ita a kuarta? Adda karisonmo? Dagitay alahas? Para trahe-de-boda? Bado ti abay?"
" Awan a nana ta ammoyo met a karadraduarmi iti kolehiyo."
"No awan dagita ket awan ngarud kasar a mapasamak!"
"No isu't kunayo a ket awan mabalinmi!"
"Awan laengen? Uray ana? Ne ket kasla dawatem met latta ta anakmin?"
"Awan a talaga, nana."
"Agawidkayo ngaruden! Litsi! umaykayo mangas-asawa nga ima-ima? Ana ngarud to ti ipakanmo ita anakko? Ta duggongmo?"
Nagsangit ni Diana. Dina pay siguro inpudno a masikog isuna. Naasianak. Siniimmi met ti panawen. Kadandanonmi payla idiay balaymi, adda metten a simmaruno da katugangak. Kasla agkukurrot a manok ti langa ni katugangak a babai. Isuda met ti umay mangas-asawan. Ikamatda ta anakdan. Uray kano hues lattan. Uray kano awan padayan. Ti nasken ket agkasarkami kanon. Nabaliktad ti pasamak!
Napasamak ti kasar iti hues. Ti pagdaksanna, idiay balayda katugangak ti kayatda a pagyananmi iti umuna a bulan. Ala wen kunak lattan a!
Damo a rabii. Nagiddakami iti kuartoda katugangak. Immakarda ti kuarto ta napinpintas kano la bassit daytoy kuartoda a pagiddaanmi tapno awan kano ti makunkunak. Naulimek ti aglawlaw. Dagiti laeng dandani di mangeg nga arasaas ken maip-ipit nga areng-eng ti adda! Kasano a di maip-ipit ti areng-eng ket kaabaymi ta kuarto ni katugangak! Plywood la ti baetna. Kurtina la ti rikep ta ridaw ti kuarto! Ayna apo. Diak maiconcentrate! Diak maipeksa! Diak pay maipigsa! Nakalinlinay a panagragsak!
Addakam ngatan iti katengngaan ti biahe idi aguni ni katugangak!
"Annakko, alaek man la tay arinola dita a ket diak met naiyakar itayen. Ala no nakaturogkayon, umayko latta alaenen! "
"Ayna! Sinalbag a baket!" Indayamudomko iti unegko. Ana pay no di kasla kan pay idi matmaturogkamin uray saan. Kinapudnona ket awan a pulos ti pagan-anaymi iti dayta a gundaway!
Simrek ngarud ni katugangak. Nagdayamudom. "Apaunay ket dagitoy nga ubbingen ta dida pay ammo nga iplastar ta ulesda ket naglamiis. Lamiisen dagita dapanda a numona ket dida pay nagpajama! Di ngata aya ammo daytoy manugangko a lalamiisen toy balasangko."
Ammok a lalamiisen ni baketko ken kanayon a nakapajama no maturog. Isu kano ti nairuam kenkuana. Ngem nakapajama koma ngarud ita ket kaapura ti panaglangoymi. Di pay ket marigatanen a sumunson a mangsuba iti napigsa nga agos nakapajama. Ngem ne madanaganak amangan ta guyuden ni katugangak ti ules ket iplastarna. Ket husto ti nagpingki iti panunotko. Addaytan ti ima ni katugangak. Iniggamannan ti murdong ti ules. Guyodennan! Ginuyodnan! Daytan! Lining-etak a nalamiis ti tiempo! Ayna nagbainen! Nagbainen Apo! Naimbag laengen ta naigawidko ti ules. Naibaba laeng agingga iti siketko! Naigawidko! Dandanin nalukaisan ti nakatudo a palimedko!
Nagdayamudom manen ni katugangak. "Dikay met ngamin agun-uni ita. Ammok ngarud a siririing kayo! Ammok ngarud a kua.....Litsi. Sarsardam pay la ngamin! Dikay ket la makauray a makaturog datao sakay agkua....Basta awan nakitak!"
Kadagita a gundaway, naganninek iti panunotko di planomi a mapan ag-honeymoon diay Baguio. Bulodenmi tay van tay mistro nga uliteg ni baketko. Napintas ti dalan manipud Ilocos Norte agingga iti katengngaan ti puon ti sang-atan nga agpa-Baguio. Iti sang-atan adda dagiti paset ti dalan a nagreggaay ket saan pay a naikkat amin dagiti daga ken pitak. Nupay kasta, mabalin met latta nga ituloy ti biahe. Ngem ne kumanalpaak ti pilaw a madalanan dagiti pilid. Agwarasiwis pay dagiti pitak. Pasaray mailumlom ti ligay ket narigat nga makarukuas ta sumurot met ti napigket a daga no kasta nga ibuslonko ti gasolina. Iti likud, adda met ni katugangak a kasta unay ti tanabutobna. Tunggal aglippaak ti ligay, apputenna dagiti lapayagna. Kasla kano mapleng a dina maawatan ti uni a parnuayen ti panaglippak ken pannakasulnot ti mailumlom a ligay! Nakamurareg pay ta kasla kano dina kayat a makita ti napitak a dalan. Nagtultuloy latta ti adayo a panunotko.
Naisikil ni baketko ti rusokko ket bigla a nalagipko nga addaak gayam iti pudpudno a biahe a diak pay nalpas. Intuloymi ngarud ti naputed a pudpudno a biahe. Ngem nasidap nga adda tultulengna dagiti lapayag ni katugangak. Ammok lattan nga inngatona ti ulona, inpidegna dagiti lapayagna iti plywood a division ti nagbaetan ti kuartomi. Malagipna ngata met a idi kaal-alseman ken kagatgatelanna pay lang!
"Ne, ania aya dayta kankanenyo annakko? Nagimas siguro ta sumanapsap kay pay. Agpadawat kayo man met...," inyumbi ni katugangak.
"Tupig ken baduya nanang, ngem awanen," insungbat ni baketko.
Iti saan a nagbayag ket naungpot met laengen ti pudno a biahe. Bigla a nasukto ti kambio. 'Plok', natinggaw ti pannakasuktona.
"Ne, adda pay inumenyo a Pipsi.' Diyo pay ammo nga in-inayaden a lukatan, litsi." indayamudom ni katugangak.
MAYSA nga aldaw,inbaga ni katugangak a mapanda aglaba dita amianan ti ili ti San Nicolas ta nagadu ti naurnong a murengda karaman dagitay badomi. Nairana nga agsikkil tay siket ni katugangak a lalaki. Kapilitan a siak ti nagdrive tay karag-karag a tricycle. Inbaga ni katugangak a tulongak kano nga agigelgel ngem ditana. Inpambarko nga innak agpasada tapno adda igatangko ti merienda ken pangaldawna. Subliak to lattan inton namnamaek a malpasna ti aglaba. Gapu ta mayat ti annayas ti pasada, diak napupuotan a tallo oras gayamen ti napalabas!
Ag-ala una idin ta innak yawid ni katugangak! Sumungsungadak pay kasta unay a tanabutobnan! "Apaunay ti bayagmon! Patayem met datao ti bisin! Adda ginatangmo a makan dita?"
"Awan, nana. Naenjoyak met ti nagpasadan ta adu ngamin ti pasaheros." Gapu iti ganganatko, nalipatak metten ti gimmatang ti meryenda ni katugangak. Diak met malagip itayen a nabisinan isuna ta diak met mabisin gapu ta napanak met nagkaldo ti karne’t kalding ken nanganak pay ti innapuy ta nagimas pay ngamin tay pinapaitan! Nagburkirad ketdi a husto toy pusegko!
Iti dalanmi nga agawid, tanabutob a tanabutob ni katugangak. Gapu ta masuronak ingulpik a pinataray tay tricycle sako inpreno ta adda met agob-overtake a bus a masabatmi. Kasta unay ti riyaw ni katugangak ta nagdugol diay mugingna a naitibab iti sarming ti tricycle! Rabakem ta kasla napan nakirinnupak diay MGM ta Las Vegas ti kamuor diay mugingna! Medyo nagduling pay ket ti kitanan. Maysa pay, naiburais pay dagiti linabaanna!
Inagawaanna a pinidut dagitay naiwara a linabaanna a kabulon ti adu a sao-sao.
"Agsublita diay karayan ta inta met la balnawan dagiti linabaan. Apaunay ka ketdin. Tarantado ka la unay nga agmanmaneho. Kayatnak sa met ngamin a patayen. Ayna uray kastoyak a sao-sao ket adu pay la ti maaramidko. Apay ti kunam didakto kasapulan no aganak ta asawam!"
Awan sinsao-sinsarita. Nagsublikami diay karayan. Timmulongak a nagigelgel. Idi malpas agawidkam koman ngem adda nakita ni katugangak a pajama a nakadisso iti igid ti karayan. Kabarbaro pay laeng. Pinidutna.
"Ne apay nga alaenyo dayta nana ket baka agsubli diay akinkukua?"
"Apay koma ket a diak alaenen ket ne nagpintas. Kabarbaro pay. No ngay adda makakita a sabalin di pay ket isu ti agbuenasen! Kukuak daytoyen napia la sukat ti bannog ken bisinko a nagsubli ditoy. Talaga a para kaniak daytoy!"
Karabiyanna, nakitak metten a suot-suot ni katugangak tay pajama. Napintas met nga agpayso. Bagayna!
Kabigatanna, makitak a kasta unay ti kanuskos ni katugangak iti luppo, gurong, patong karaman sa pay ket ti sellangnan! Sumaruno a bigat, ne ket nagadu met ti nagtubo a budo-budonan. Ne ket agtitimbukel metten! Ana daytan? KURAD?!!!!!!!!!!!! Ayna apo, mangaasika! Ay maariekak ken katugangakon. Agawidak la ketdi diay balaymin! Yawidko ni baketkon. Apay koma ketdi a diak agawiden ket no ngarud met mairaman ta sellangko nga agkuraden!
Napalabas ti dua a tawen,adda manen sabali a naaramid ni katugangak kaniak! Nasurok metten a maysa ti tawen ni Juniorko! Kaalikutegna. Paggugustona tay ay-ayam a kabkabalio. Ta uray no kasta unay ti bannogko no sumangpetak nga aggapu diay pagobraak ket ipapilitna latta nga agkabkabaliokami ket siak ti pagbalinenna a kabalyo! Uray no rabrabii no makalagip pagkabalyoannak. Magustuanna pay ket a baot-baoten toy patongko no kasta a nakasakay.
Iti naminsan a rabii, nalagipko met a siak ti agkabalyo! Panpanurnorekon ti katengngaan ti dalan nga agturong iti maysa a paraiso! Nakaan-annayas ti taray ti kabaliok. No biglaek a yagyagan pasaray makigtot ket agbuatit ngem napintas latta ti tarayna. Idi kuan nakapuot ni Junior. "Papa bayo-bayo man. Sakay-bayo!" Napan a sigud iti likudko. Ti ammona talaga nga agay-ayamak nga ti kabkabalio. Wen madama a talaga ti panagkabalyok!
"Sige bilis bayo bilis bayo-bayo!"
Idi diak maigawiden, bigla a nagsikkil dagiti sakak. Saan ngarud a napintas ti pannakagkumpas ti ritmo ti biahek ken ti biahe ni Juniorko. Diak napakpakadaan, natnag ni junior! ‘PAK. BLAGGG!’ Rungaab a dagus. Ikkis a kasta unay! Nabuak ni katugangak!
"Ana't kinua ta apokokon! Kitaenyo met a nasayaat a!"
Kunam pay nagtaray a dagus ni katugangak deretso ditoy kuarto. Pinasgedna a dagus ti silaw! Timmakderak met a dagus a sitatakder pay toy maysa a juniorko. Kasta unay ti panangitudo toy maysa a juniorko ken katugangak! Anian a bainko! Apaunayen! Marunawak ti bain nupay saan a mabain daytoy maysa a juniorko ta kasta met unay ti rungsotna! Kasla ibagbagana kenni katugangak, “Pumanawka man pay la ditoy! Biangot a baket! Isturbo! Puor ti kararuak!”
Kunam pay nagtaray a dagus ni katugangak deretso ditoy kuarto. Pinasgedna a dagus ti silaw! Timmakderak met a dagus a sitatakder pay toy maysa a juniorko. Kasta unay ti panangitudo toy maysa a juniorko ken katugangak! Anian a bainko! Apaunayen! Marunawak ti bain nupay saan a mabain daytoy maysa a juniorko ta kasta met unay ti rungsotna! Kasla ibagbagana kenni katugangak, “Pumanawka man pay la ditoy! Biangot a baket! Isturbo! Puor ti kararuak!”
Manipud idin diakon kinayat pay ti naturog iti bwisit a kuarto ni katugangak! Nabayag ngarud a dikam napan diay balay da katugangak. Kasta unay kano ti lidayna. Mail-iliw kano unayen kadakami. Ti pay dakesna, limmalo kano tay kuradna!
Monday, June 27, 2011
Inspirasyonmo Dagiti Naglabas (Daniw: by Alex Barut)
Adun ti nagpasaram a klase ni ayat
Adda dagitay naragsak
Ngem kas man la ad-adu tay naliday
Ngem saanka a simmuko
No di ketdi inbilangmo dagitoy a karit
Pinagbalinmo ida nga inspirasyonmo.
Ta tunggal saning-i a sumngaw
Kadagita marmarbibi a bibigmo
Kaibatoganna ti maysa a rimat
A mangsilnag
Desdes nga agturong
Iti tuktok ti bantay
Tapno matannawagam
Ti kaadalman
A puseg ti kabakiran
A nangitanemam
Dagidi naragsak a kalman
Isu nga ita kayatmo
A kalien dagitoy
Ta isudan ti naisangsangayan
A gamengmo
Tapno iti kasta
Maputar ken malagam
A naannayas
Dagiti nasudi
Ken natinggaw a balikas
Ket ita maysakan a pagtamdan
Naan-anay, napnoan talugading
A mannaniw!
Sunday, June 26, 2011
Siram (Daniw: by Jo Vitales)
Gumilgil-ayab manen
Bimmalitok nga apoy
Agay-ayam a mangsiram
Ungto dita sadyam
Inna man salasalaan
Tapno isibbam dayta sagut
Rayray a makapurar kadagita matam
Mangallilaw dita kinapungayna
Mangmurmuray ti kinaliday
Iti agdungdungsan a sardam
Dita umap-apoy a buya
Nabara nga awis; essem
Agkayamakam nga agkarayam
Dagita naalikuteg a ramramay
Umaynan uramen dayta gimmarami
Bagi a nasarangsang; dumam-eg
A mulmulan iti apoy nga agay-ayam
Madepdep 'ta darangna iti apag-apaman
Friday, June 24, 2011
Naidasay ti Namnama (Daniw: by Alex Barut)
Kawaw, kalangakang, agtatapaw
Dagidi nasged nga arapaap
Nagbalin amin a tagtagainep
Naidasay ni namnama.
Sika ti aminko
Ti arapaapko
Ti rasonko nga agbiagNgem sadinno ti ayanmo?
Naatap ti ridep
Nagpanes ti sardam
Makatitileng dagiti saning-i
Iti salemsem ti agpatnagAgsagubanit ti agsapa.
Tumangkayag ti init
Ngem diak marikna ti bara
Ta sika ti bara a mamagtaray
Matmaturog a dara
Nalidem latta ti aldaw
Ti agmalem agsagaba manen
Iti saem punial ni dawel.
Insangpet ti Angin (Daniw: by Jo Vitales)
Kas man inyar-arasaas ti angin
Bayat pinangdalaposna 'toy pingping
A nangamoy ditoy arinkuloten
Atiddog a buok ket sika iti talyawek
Wen, naimatangak dayta anniniwan
Iti malikudan iti kabus a bulan
Induronnaka nga umay ditoy sidong
Inpal-it ipos ti allawig a dimmanon
Dimmagaska iti kanito a panagmaymaysak
Agep ti nalamiis nga angin iti nariknak
Naidennes ditoy bimmangkay a bibig
Nga intabon iti kinaliday ket nagungarak
Indiayam dagita imam ket binataknak
Iti apros a nangbibineg nangted pigsa
I'toy marmarpuog a barukong addan ragsak
A sinangpetan maililiwan a kaayan-ayat
Thursday, June 23, 2011
Sebsebannak (by: Jo Vitales)
Situtodyo ti duduogan a bulan
Nakakidem a mangar-arikap
Pakabuklan iti umas-asideg
Lamo-lamo nasidap a sardam
Sumabat dagiti umarakiyak
Tumanektek a saltek iti taleb
Manglukip iti nakaarpaw nga ules
Mangipabuya iti kinalibnosna
Ti dagaangen a pammagik
Maisirsiram rimat iti bitbituen
Paaklolo kenka a sebsebam
Ket sibogam kadagita agek
Alipunosem iti ar-areng-eng
Agtunglab iti agsasagannad
Nga as-asog a mangparmek
Dita umap-apoy a gagar ni ayat..
Wednesday, June 22, 2011
Diak Naikari a Para Kenka (by: Alex Barut)
Ubbing ta pay
Ngem nabukelen
Ditoy pusok
Naidumdumaka.
Iti naminsan kinunak
Nga ay-ayatenka
Ngem immisemka
Timmarengtengka.
Naminsan manen
Nagsarakta
Kinunak manen
Nga ay-ayatenka.
Ti sungbatmo:
“Ladingitek
Sumapulka’t sabali
A mangay-ayat met kenka.”
Iti apagkanito
Nagsina dagiti dalanta
Nagsagabaak liday
Ta dikan makita.
Iti sekundarya
Nagtumpong manen
Dagiti dalanta
Timmingra toy rikna.
Linaglagipta
Di kinaubingta
Adu nga isem
Adu a katawa.
Iti di mabayag
Nagsabat riknata
Ayan-ayatta
Sinangalta.
Iti kolehiyo nagsina manen
Dagiti dalanta
Inayatka latta
Ngem nagduduaka.
Kinunam: “Ladingitek
Sumapulkan ‘ti sabali
A mangipateg
Mangay-ayat kenka.”
Binukodak ti liday
Nagsagabaak
Naganusak
Intalimengka ditoy pusok.
Kalpasan ti kolehiyo
Nagtumpong manen
Dagiti dalanta
Nagkatrabahoanta.
Nagsabat manen
Nagsina a riknata
Di ayat a napukaw
Naisublida, rimmangpaya.
Tapno saanen
Nga agsina pay
Dagiti dalanta
Natinong ti kallaysa.
Naglantip dagiti bibig
Puso ken kararuata
Di mailadawan
Naidumduma a ragsak.
Kalpasan ti kallaysa
Ti hotel tinurongta
Puraw a kotse
Ti naglugananta.
Diak mailadawan ti riknak
Kasta met kenka
Naginnadayo
Dagiti imatangta.
Nagulimekak
Nagulimekka
Iti apagapaman
Naburak dayta.
Kas kapardas
Iti kimat
Ti naglugananta
Nadesgrasya.
Minatmatanka
Ta bagim
Linapunos
Bukodmo a dara.
Iti saggaysa a balikas, kinunam:
“Sumapulkan to ti sabali
Diak nairanta
A para kenka.”
Iti Maudi a Gundaway (by: Alex Barut)
Inkarik kenka a dikanto pagsangiten,
Pagsangiten nga uray iti maminsan laeng
Ammok ti saemna, naut-ot,
Naut-ot a kas naipalok a punial
Ngem ikkannak man pay iti gundaway,
Gundaway a mangpunas napait a luluam.
Ngem no talaga nga awanen,
Awanen ti kaimudingak pay
Sakbay nga innak agpakada
Agpakada a maminpinsan
Dawatko nga iti maminsan,
Maminsan laeng a gundaway
Agkak dagita bibigmo,
Bibigmo nga ingget sam-it
Ta napia la a pakalaglagipak,
Pakalaglagipak pudno nga innak inay-ayat.
Friday, June 17, 2011
EARN EXTRA INCOME FROM YOUR WEBSITE
Here is the address: http://bux2get.com/_964ed8a9.hTry to see how fast you can make money in matter of minutes....
tm
ALEXANDER R. BARUT, PhD
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Anak
No maipapan iti bilohia, ti maysa nga anak wenno ubing (ad-adu ngen maysa: annak wenno ubbing) ket maysa a tao a nagbaetan dagiti agpang iti pannakaipasngay ken panagbalasang wenno panagbaro.[1] Adda dagiti biolohiko a panangipalplawag iti anak a mangiraman ti fetus, a kas parsua a di naipasngay nga ubing.[2][3][4] Ti nainlalintegan a panangipalplawag ti "anak" ket sapasap a mangitudo iti maysa a ub-ubbing, a naamammuan pay a kas ti maysa a tao nga ub-ubing ngem ti tawen ti kaaduan.[1]
Ti "anak" wenno "ubing" ket mabalin pay a mangipalawag ti maysa a pannakikabagian iti nagannak (a kas dagiti anak a lalaki ken dagiti anak a babai iti aniaman nga edad)[5] wenno, iti metaporiko, ti maysa a turay a pigura, wenno mamngipakita ti pannakaikameng iti maysa a grupo iti maysa a sangkaputotan, tribu, wenno relihion; daytoy ket mabalin pay a mangibaga a napigsa a nabanagan babaen ti naisangayan a panawen, lugar, wenno pasamak, a kas iti "anak iti katutubo" wenno "anak iti Tawtawen ti Innem a pulo".[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Child". Inggles a Diksionario ti Oxford. Naala idi Enero 5, 2013.
- ^ Kitaen ti Shorter Inggles a Diksionario ti Oxford 397 (Maika-6 nga ed. 2007), a ti immuna a panakaipalplawagna ket "Ti fetus; maysa a maladaga;...". Kitaen pay ti ‘Ti Kompakto nga Edision iti Inggles a Diksionario ti Oxford: Kompleto a testo a napartuat manen ti Mikrograpiko’, Tom. I (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, Oxford 1971): 396, a nangipalpalawag daytoy a kas : ‘Ti di naispasngay wenno kaipaspasngay a parsua a tao; foetus, maladaga’.
- ^ anak - ti pannakaipalplawag ti anak ti Medikal a diksionario - babaen ti Free Online Medical Dictionary, Teasauro ken Ensiklopedia
- ^ Anak - Medikal a Panangipalpalawag ken manipud ti Merriam-Webster
- ^ Kas pagarigan, ti departamento ti Sosial Seguridad ti Estados Unidos ket naisangayan a nangipalawag a ti manakman ket ubing nga agtawen ti sumurok a 18
- ^ "American Heritage Dictionary". 2007-12-07.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Annak iti Wikimedia Commons
- Wikichild.org
- United Nations Children's Fund (UNICEF)
- Datos a batayan ti pamilia, OECD


text:
Moses
Ni Moses (Hebreo: מֹשֶׁה, Moderno Moshe Tiberiano Mōšéh ISO 259-3 Moše ; Arabiko: موسى Mūsā ) ket, segun ti Hebreo a Biblia ken ti Koran, timaysa arelihioso a daulo, mangitited ti linteg ken propeta, nga isu ti tradisional a naibagbaga a nagsurat ti Torah. A tinawtawagan pay ti Moshe Rabbenu iti Hebreo (מֹשֶׁה רַבֵּנוּ, Lit. "Moses ti Manursuro kaniatayo/Rabino"), isu ti kangrunaan a propeta iti Hudaismo,[1][2] ken isu ket naipanpanunotan pay a nangruna a propeta iti Kristianidad ken Islam, ken dagiti pay adu a bilang ti dadduma pay a pammati.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Deuteronomy 34:10 KJV
- ^ Ti Maimonides, a 13 a pamunganayan ti pammati, maika-7 a pamunganayan
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Moses iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Moses iti Wikiquote (Ingles)


text:
Ni Mannurat ken ti Pulitika
Adda latta pulitika iti tunggal sinurat, kunatayo idi. Wen, a, napateg dayta a banag. Ti kinaadda ti pulitika kadagiti sinurat, lalo kadagiti nagbugas kadagiti maitutop nga addang para iti dur-asan ti sapasap a sangtaw-an.
Ti maysa kadagiti bigbigek a humanismo ket ni Kahlil Gibran. Nabileg unay dagiti balikasna. Saan laeng a maabukay dayta rikna a tumapog ken agpisawpisaw iti dan-aw a ginubuay ti sinuratna no dipay ket lukatanna pay dagiti mata dagiti makamulagat. Adda ti naisangsangayan a bileg dagiti balikasna a saan laeng a makaaron iti pammati ken namnama no dipay ket gutogotenna ti tunggal puso nga agpitik tapno agtultuloy ti agus ti dara. Maysa a karisma a kaptan iti panawen iti panagkasapulan.
Umadani manen ti panagbobotos. Isu a sinuratkon daytoy a topiko maipapan ken ni mannurat ken ti pulitika. Nasaysayaat a yunan nga imula iti muging tapno inton dumteng ti botos ket adda ti pamalpalatpatan no asino iti rumbeng nga ibotos.
Ni Gibran kunana man iti sinuratna a The New Frontier:
Are you a politician asking what your country can do for you or a zealous one asking what you can do for your country? If you are the first, then you are a parasite; is the second, then you are an oasis in a desert.
Pulitikoka kadi nga agkidkiddaw no ania ti maited kenka ti pagiliam wenno naridam nga agkidkiddaw no ania iti maaramidam iti pagiliam? No sika daydiay immuna, maysaka a sepsep; no ti maikadua, ngarud sika ti libnok iti disierto.
Kanayon iti panagaangat dagiti pulitiko. Iti man local a gobierno, iti kongreso ken iti senado. A kasla ketdin awan iti makapanunot kadakuada no ania iti maipaayda iti gobiernoda a saan ket a no ania iti maalada ken maibulsada manipud iti gobiernoda.
Binnarsakan ti rupa kadagiti pitak. Pitak iti pitak. Pinniltakan. Pinnabangsitan ti nagan. Pinnararuan ti dugyot. Pinnardaya. Dagita ti ay-ayam ti pulitika ti pagilian. Kasla maymaysa ti turong ti kiddaw, isu dayta ti tugaw. Dayta nabileg a tugaw. Tugaw a kunam la no is-isunan dayta iti tulbek ti panagserbi. Adda kadi makapanunot no ania ti maipaayna iti pagilianna?
No adda man ti kabusorko unay, ti diskurso ti maysa a pulitiko, lalo no daytoy ket ikarina dagiti bituen ken ti bulan nga aramiden a kuentas ken iyukkor iti tengnged dagiti nakurapay. Ngem kalpasanna, itayab ti kali dayta a kari. Adda pay dagiti mangipalastog nga isuna ti nangpabangon ti waiting shed, eskuelaan, simbaan, kalsada, rangtray, kdp. ngem sadino kadi ti nangalaanna kadagita? Saan kadi a manipud iti buis dagiti umili?
Adda rason no apay a saan a rumang-ay ti pagilian. Isu daytoy iti panangsapul iti no ania iti maala ken maited a pagsayaatan manipud iti gobierno (kenka ) a saan ket a no ania ti maited a pagsayaatan ti gobierno.
Maysa nga immaturity. Maysa nga inuubing nga aramid dagiti nataengan.
Kuna pay ni Gibran iti sinuratna met laeng: There are in the Middle East today two challenging ideas: old and new. The old ideas will vanish because they are weak and exhausted. There is in the Middle East an awakening that defies slumber. This awakening will conquer because the sun is its leader and the dawn is its army.
Iti pagilian ket saan a makalung-aw gapu iti panagpengnget dagiti dua nga idea: ti daan ken ti kabarbaro. Kadagitoy a gundaway, narigat a maimataan ti baringkuas ti parbangon ken ti ibabangon iti apagsipasip ta umun-una a maikkan iti preperensia ti bukod a kammet ken sakmol. Daydiay puso a taudan ti ubbog ti kinasin-aw ket balud ti sabali pay a puso.
Isu a kuna ni Aurelio S. Agcaoili iti sinuratna a napauloan iti “Alerto” : Saantay a nakikadua iti dudungsa wenno simmurot iti awis ti panangbaybay-a iti ili. Dagiti allawig ket nagindegda kadagiti duag dagiti taengtayo. Liktadenda pay ti agpipiapi koma nga agdan tapno makontra ti awanan-regget a panagpadanon, ket iti pataguab a mabigatan dagiti namnama ti dulang ti ili, wenno daytay man punsion a makiwar dagiti siliasi, mapunno ti laem iti gargarakgak dagiti agbarabaran iti piditpidit ket ti pasamano tagikukuaen ti ariwawa dagiti mapnek iti baak a basi, masukmon a kas iti panagul-uli, mayawat iti abalayan dagiti umuna a rabii a ti puso ket maibalud iti sabali pay a puso…
No kua, dumteng ti kinamuttaleng wenno muttalengen a talaga iti di man la gamden a rumukuas iti nguy-a. Dayta a kinamuttaleng ket ulsan laeng iti kellaat a garakgak ti nabsog ken nabartek, ta ti pusona ket balud iti sabali a puso. Adu dagiti balud a puso iti barusngi nga utek dagiti agim-imas iti kurimed panangkulisip ti baak a basi iti kamalig.
No koma, sika dayta ibagbaga ni Gibran a naridam, a kas kadagiti sangapulo a babbalasang a nakaiggem iti pagsaingan ken mangur-uray iti idadateng ti nobio, awan koma ti panagbisin, awan koma ti panagpanaw iti bukodna a pagilian tapno agsapul iti berde a pagaraban, awan koma iti trabahador ta sikan a mismo ti agpatrabaho, awan koman ti kinamunnel – ngem dayta ti kaykayatda ti kinaadu ti munnel a di makabael a rumuk-at iti kammet ti duol a binting. A, wen, dagiti mabisin ket nalaka laeng nga aywanan babaen iti ittip ti kilabban.
Nagsaon dagiti natatakneng a mannurat. Nagaonen kadagiti plumada dagiti balikas ti iliw ti dungngo ti maysa nga ina; ngem kas maysa a mannurat, ania ti akemmo ken pulitikam kadagiti makitkitam a moromoro ken sarsuela? Ania ti pulitikam kadagiti pannakakiwar kadagiti siliasi ken in-inut a panangsukmon kadagiti baak a basi iti kamalig?
Iti pagilian, adda dua a mannurat: ti awan dilana ken adda dilana. Ngem daydiay awan ti dilana dina naakem ti naikumit kenkuana a pagrebbengan ta kukua ti sabali a puso ti pusona; idinto ta ti addaan ti dila ket agin-inanan iti innem a metros iti uneg ti daga. Daytoy ti rason no apay nga adayo pay laeng ti parbangon. Saan pay a mapasamak dayta baringkuas ken yuulog iti apagsipasip ta madama pay laeng ti urok wenno batibat wenno di man ket naiturog ti puyat iti peyegpeg gapu iti angdod ti naggarraigi a tikbalang wenno iti panaglikuslikos ti mutya iti diding.
Nakakulong dagiti anito iti garapon ti sariugma a nakaitublakan. Iti sumipnget, kasapulan ti manguskusip ken mangatang ken panagwarsi kadagiti bagas dagiti sirmata ti dur-as. Ngem nasken a maipasngay manen ni mannurat ken mabuniagan iti Nagan ti Ama, ti Anak ken ti Espiritu Santo iti Karayan Pluma…
Kas maysa a mannurat, saantayo a mangan iti puni ken makikiwar iti siliasi ti sinan-umbi; saantayo met nga lumidok kadagiti immab-abanda ken makidilamot kadagiti naglanglanganda; lumabastayo laeng, wen, ken umisem ken ibagatayo a saan a panagbain ti paay nga awis no di ket panagpammarang a nabsog tapno maibatitayo dagiti pinilitayo a pinidut; a pakaammuanda nga inton agpatinggan ti tik-abda ammodanto a limmabastayo; wenno ammodanto ket ngatan a linabsantay ida; iti malem, sapulendanto la ketdi ti nayon ti intay imbati kadakuada ken agsapuldanto met iti ad-adu, ngem sapuldanto a sapul didanto makasapul; ta aginana met ti waras a kas iti panaginana ti nagkallautang a bulong iti sab-ok ti angin; adda ti senial ti idadalan, ti ilalabas, ti pinidut nga imbati; a kas kadakuada adda met senial ti kinaasino ti agtagikua kadakuada… #
Friday, January 26, 2007
Ni Mannurat ken ti Pulitika
Friday, January 19, 2007
AWIS! AWIS!
2007 Nakem International Conference, Announcement
2007 NAKEM International Conference
University of Hawaii at Manoa-
Ilokano Language and Literature Program
&
Mariano Marcos State University System
PANAGPANAW KEN PANAGINDEG—
EXILE AND SETTLING IN ILOKANO &
AMIANAN HISTORY AND CULTURE
Host
Mariano Marcos State University
Batac, Ilocos Norte, the Philippines
May 22-25, 2007
Rationale
The Nakem Conferences, under the auspices of the Ilokano and Philippine Drama and Film Program, University of Hawai`i at Manoa, Honolulu, Hawai`i, is a collaborative program with other higher institutions of learning in the United States, the Philippines, and other countries. Commencing with the 2006 Nakem Centennial Conference participated in by hundreds of scholars, cultural workers, creative writers, academics, civic and political leaders from the State of Hawai`i, the United States Mainland, the Philippines, Australia, Japan, Canada, and New Zealand, the Nakem Conference aims to:
• Bring into focus the various critical practices of the Ilokanos and the people of Amianan and abroad;
• Reflect on these critical practices under the prism of the nexus of global cultures;
• Reflect on the urgent need to affirm minority cultural and linguistic rights in the face of the hegemonic positioning of dominant cultures, languages, and critical practices; and
• Draw up a dynamic discourse on the need to articulate the silences in the narratives of struggle and survival of the Ilokanos and the people of Amianan.
Host, Venue, and Date of 2007 Nakem Conference
While Nakem Conference is under the auspices of the Ilokano and Philippine Drama and Film Program of the University of Hawai`i at Manoa, its holding is always in partnership and collaboration with other organizations, individuals, and higher institutions of learning in the United States and abroad.
For the 2007 Nakem Conference, the host will be the Mariano Marcos State University System and the venue will be at this University’s main campus in Batac, Ilocos Norte, the Philippines.
The date of the 2007 Nakem Conference is May 22-25 as approved and scheduled by the joint technical panel of the MMSU headed by Dr. Miriam Pascua and UH-M’s IPDFP headed by Dr. Aurelio Agcaoili. In the same technical panel, Dr. Alegria Tan Visaya will chair the Philippine technical panel while Dr. Agcaoili will chair the United States technical panel. A joint panel from these two panels will administer the 2007 Nakem Conference.
It is proper and fitting that the Nakem Conference will go back to its roots in consciousness, culture, and creative potential—the Ilocos and Amianan as both territorial and psychic spaces—and its going back to the Philippines is a semiotic gesture demanded by the obligation to remembrance, memory, and memory-making and their power to instill in our cultures and communities—virtual and physical—to keep the creative collaborative anito alive.
Call for Collaborators, Partners, Volunteers, and Sponsors
Invitations have been sent to various organizations, academic institutions, individuals, and cultural leaders to take part as collaborators, partners, volunteers, and/or sponsors in the holding of this historic 2007 Nakem Conference—it is going to be the first time that it will be held in the Philippines after its inauguration in the United States as a gathering of scholars, academics, and cultural and community leaders.
Those interested to join as collaborators, partners, volunteers, and/or sponsors, in their individual and organizational capacity, should contact the respective chair of each country’s technical panel:
• Philippine panel: Dr. Alegria Tan Visaya, chair, atvisaya@yahoo.com, &/or
• United States panel: Dr. Aurelio S. Agcaoili, chair, aurelioa@hawaii.edu, nakemconference@yahoo.com.
Call for Papers
Beginning January 1, 2007, the joint technical panel will accept abstracts for presentation at the conference proper. All abstracts should deal on the theme, “Panagpanaw ken Panagindeg—Exile and Settling in Ilokano and Amianan History and Culture.”
Abstracts in Ilokano are welcome provided that each is accompanied by an English translation. Presentations in Ilokano and other Amianan languages are also welcome provided that such presentations, or the key aspects of such presentations, are translated in English.
While we encourage full and active participation from each one, the joint technical panel reserves the right to exclude abstracts and presentations that are deemed not in keeping with the conference theme or not in keeping with certain standards set forth by the same 2007 Nakem Conference Steering Committee and technical panel. This is to ensure quality discourses and scholarship in the Nakem Conference.
Topics and/or Themes
The following topics, themes, and researches are deemed of prior importance in the pursuit of the objectives of the 2007 Nakem Conference:
• Ilokano and Amianan Studies and the Question of Exile and Settling
• Ilokano and Amianan Studies and Migration Studies
• IAS and the Literatures of Exile and Diaspora
• The Ilocos and Amianan as Tropes of the Nation/Global Nation
• Critical Perspectives in Ilokano and Amianan Studies
• Ilokano and Amianan Studies in the Regions
• Ilokano and Amianan Studies and Philippine Diaspora Studies
• Cultural and Linguistic Democracy and IAS
• Approaches and Methodologies in the Promotion, Preservation and Production of Cultures from the Ilocos and Amianan
• The Critical Tradition in Literatures and Cultures from the Regions
• Ilokano as Lingua Franca and Basic Education
• Ilokano as Lingua Franca and the Question of Governance
• Ilokano and Amianan Languages and Liberation Pedagogy
• Theatrical and Performance Arts: Preservation and Appreciation
• The Visual Arts of Exile and Settling
• Balikbayan as Settling Again: Narratives and Counter-Narratives
• Ilokano and Amianan OFW Experience: Gender, Sexuality, and Freedom
• Ethno-philosophical Excursus from the Ilocos and Amianan
• Liberation Linguistics, the Ilocos, and the Cordilleras
• The Amianan Languages and Cultural Practices: the Search for Connections
Postings for Updates
As in the 2006 Nakem Centennial Conference, we are going to maintain the Nakem website administered by Dr. Raymund Liongson, Coordinator of the Philippine Studies Program, Leeward Community College, University of Hawai`i: philippinesonline.org/nakem.
Other postings and updates could be found at the MMSU website, the Timpuyog, and other sites dedicated to Ilokano and Amianan cultures, languages, and histories.
Conference Costs
The actual cost of the conference, to include registration, kits, lodging, and other incidentals, will be determined by the joint technical panel and will be posted in the appropriate various Nakem websites. A user-friendly registration form detailing technical requirements for registration will also be made available in these websites.
Thursday, January 18, 2007
1st Baguio Writers Workshop
Ti Kaunaan a Baguio Writer’s Workshop
16 dagiti napili a fellows iti kaunaan a Baguio Writer’s Workshop nga angayen ti Baguio Writer’s Guild. Maangay inton petsa 20 ken 27 ti Enero daytoy a tawen, sadiay Grandma’s Workshop iti mezzanine Porta Vaga Bldg., Session Road, Baguio City (abay ti cathedral) iti oras ti alas 2-5 iti malem.
Dagiti napili: Freda Dao-ines, Corazon Patricio, Junley Lazaga, Zaida Angelita Lazaro, Sacha Garah Weygan, Abigail Dayawen, Yohan Ocampo, Learcival Baniqued, Chelsea Raye Tade, Winona Rei Bolislis, Janice Bagawi, Rachel Pitlongay, Rolando Refuerzo, Evita Lynn Ongchangco, Moncheri Malenab and Ybottee Corinn Garcia.
Adda pay ti naidiaya nga scholarships kadagiti fellows babaen kada Gilda Cordero-Fernando, Lorna Kalaw Tirol, Rita Ledesma, Karina Bolasco, Mariel Francisco ken Edna Manlapaz para kadagiti umuna a ragup; Professors Delfin Tolentino Jr., Victoria Costina and Nela Florendo iti University of the Philippines Baguio; ken ti UP Sineklab.
Da Francis Macansantos, Jennifer Patricia Carino, Padma Perez and Babeth Lolarga dagiti mangbukel iti panagisuro. ##
Tuesday, January 09, 2007
SAYANG TI 2M PER A BUIS!
Sayang ti 2M manipud iti buis
Iti nagsasaruno nga entrance test, nakadkadlaw ti nakadakdakkel la unay a bilang dagiti examinees iti Philippine Military Academy. Ngamin, nakaluklukay la unay ti gobierno no diman ketdi managbaybay-a iti implementation dagiti rules and regulations of the organization iti AFP.
Mano ti magastos ti gobierno iti maysa estudiante ti PMA agingga agturpos? 2 million pesos manipud iti buis dagiti umili.
Ngem itay laeng 2006, 55 a beterano a kameng ti air force iti immikkat iti trabahoda. Adda pay dagiti sumagmamano a nag-AWOL tapno sumrek laeng kadagiti commercial airlines. Graduado iti PMA dagita a kameng ti air force. Pinagadal ken sinueldoan ti gobierno.
Ti 55 a bilang ket bassit no ikumpara iti dakkel a bilang iti air force iti agdama. Ngem ti expertise dagita a beterano ket mabayag, adu a panawen iti mabusbos santo maisubli wenno magatadan ti puersada. Saan a nalaka iti mangpataud ken mangsursuro iti kasta a kaadu.
Apay a napasamak daytoy? Nababa a sueldo. Ngamin agsueldo laeng dagitoy nga air force captain iti PhP 17,000.00 iti binulan. Idinto ta iti iti commercial air lines ket agsusueldoda iti PhP 80,000.00 agingga iti PhP150,000.00 iti binulan.
Iti India, nagkasapulan iti 10,000 a piloto ken 4,000 met ti China iti 2006. Dagiti air force captain ti AFP nga agmanmaneho kadagiti C130 cargo ket kabaelanda metten iti agpatayab kadagiti dadakkel nga airbus, a kas iti Airbus 320 ken 340 ken ti Boeing 777.
Agsipud ta walo laeng a tawen ti mandatory service dagitoy a nagraduar iti PMA nga air force, mabalindan iti agretiro kalpasannna ket sumrekdan iti commercial air lines. Daytoy ti maysa a rason, no apay a maikadua a kaadduan kadagiti agraduar iti academia ket sumrek iti air force.
Itoy a kaso, dipay nasubbot ti 2M a pinagadal dagitoy manipud iti buis dagiti umili. Napukawan pay ti gobierno kadagiti eksperto iti air lines.
Nalukay unay ti implementation ti rules and regulations iti organization ti AFP. Nasken koma marebisa ken mabalbaliwan daytoy iti kabaiitan a panawen. Ta no usigen a nalaing, kasla laeng metten nagbatayan laeng ti PMA tapno makasagpat iti nangatngato nga agpang ti arapaap babaen iti libre ken adu a benepisio a malak-am.
Bassit unay dayta walo a tawen a mandatory service dagiti agraduar. No usigen, panawen la dayta iti panangalada iti expertiseda. Sa kalpasanna a makasursuroda a nalaing, agikkatda metten iti serbisio.
Sayang ti 2M manipud iti buis dagiti umili.
Itoy a punto, iti sumaruno nga aldaw, saanto laengen a dagiti eksperto a kameng ti air force iti agpanaw no dipay ket dagiti kameng ti Philippine Navy a sumrek met kadagiti commercial shipping lines. Ta dagiti kapitan ti barko ti AFP ket kualipikadoda metten nga agiggem kadagiti dadakkel a luxury ships, tanker ken pampasahero a barko dagiti commercial shipping lines.
Pagdaksanna, saan a ti gobierno ti agsagaba iti nakaro no di ket dagiti umili nga agbaybayad iti nakangatngato la unay a buis. ##


text:
Nothing - naimas na idengdeng
Incomin - agpak pakadan agawid
Juice - taga salakan ti basol tayo
Ceiling - palayaw ni celina
Say it - garampang nga babae
Rating - nagtubo nga lasag
To Call - nagsina nga tulang
To Cling - nagan ti billit
A Claw - pagga-o ti innapoy
Turn it - naka isbo ti bassit
The Goal - lider ti goin bulilit
Dully Can - pagluttuan ti makan
Table - natangkken na takki
Cotton - babassit na agkakarayam jay nasam-it
Waiting - tayaan iti numero
A Booth - nakali nga daga
Arm men - agdiga ti mabalin nga manobyo wenno nobya
Aging kit - marigatan na umanges
A Tongue - isagana para kadagiti kararwa
Back - baket nga balasang
Bug teeth - agmauyong, adda dadael utek na
Buttock - agbirok ti kabibi jay karayan
Cruising - pummurarw nga kudil no kudkudem, awan losyon na
Dog gong - timmangken nga buteg
Dog Youth - narugit ken nawara
Jack it - pagbadu a nu nalamiis
Free - pinabassit nga paggawag ken kumpare
Mutton - dakkel ti bagi na
Nursing - palayaw ni baket narcisa
Pan rest - iruar ti buteg jay agong