text:
Diego Silang
Ni Diego Andaya Silang (Disiembre 16, 1730 - Mayo 28, 1763) ket maysa a rebolusonario nga Ilokano idi maika-18 a siglo a nakikumplot kadagiti Briton tapno patalawenda dagiti Kastila iti sibubukel nga amianan ti Pilipinas. Panggep ni Silang iti mangbangon ti agwaywayas ken naiwaywaya a nasion dagiti Ilokano. Ti dangadangna ket inaronan dagiti reklamo a nagtaud iti tributo ken panaglablabaes dagiti Kastila, kasta met iti pammatina iti bukbukod a panagturay, a ti panangrienda iti gobierno ken panagturay ti simbaan Katoliko Romano ken ti govierno iti deppaar ti Ilocos ket rebbengna a tenglen dagiti nasursuruan nga opisiales nga Ilokano.
Naipasngay ni Silang idiay Aringay, Pangasinan (banda tattan iti ili ti Caba wenno Aringay, La Union). Nangged isuna a mensahero, parayawat iti menmensahe ken damdamag manipud iti maysa a padi a Kastila idiay Vigan, Ilocos Sur. Nasirib, naasi ken natarus iti Espaniol, biniahena ti Ilocos agingga iti Manila. Kadagitoy a panagdaldaliasatna ti nakaimatangan ken nariknaaanna iti ranggas ken inhustisia dagiti Kastila.
Idi maika-18 a siglo, nagtipon iti Espania ken Pransia a nangsupiat iti Britania iti masasao a Pito a Tawen a Gubat. Sinakup dagiti Briton ti Manila idi 1762 ket daytoy ti nangsegged iti riribuk kadagiti probinsia iti amianan kas iti Ilokos ken Cagayan. Maigapu itoy, nakaro ti rurod ken gura dagiti ganganaet a Kastila.
Nagboluntario nga umuna ni Silang a mangidaulo iti bunggoy dagiti Ilokano a makilaban kadagiti Briton, ngem impaidam daytoy dagiti Kastila, kas pangngeddeng ti Obispo ti Nueva Segovia (Vigan). Rinaut ngarud ti bileg ni Silang ti Vigan ket impakulongna amin a padi iti ili. Nakiuman isuna kadagiti daulo a militar a Briton ket dinutokanda isuna kas baro a governador ti Ilocos. Inkarida pay a tulonganda isuna a mangpatakder iti nasion nga Ilokano no ikarina met a tulonganna dagiti Briton. Ngem awan iti nagmarenganna daytoy a kari dagiti Briton, awan ti impatulodda a solsoldado.
Maysa a gayyemna, ni Miguel Vicos, mestiso a Kastila ken Ilokano, ti nangbagkong ken ni Silang idi 1763 a nakatayanna. Binayadan iti Simbaan a Katoliko Romano ni Vicos a mangpatay ken ni Silang.
Intuloy ni asawana a ni Gabriela Silang ti laban ni Diego ngem rinaut dagiti Kastila ket natiliw. Binitayda ni Gabriela agraman agsangagasut a kakaduana idi Septiembre 20, 1763 idiay tengnga ti Vigan.


c: text/html

text:
Maysaka a napintas a buya Kas iti maysa a dayag mayarigka Binaludnak ta kayawmo a nagpaiduma Uray kasanot’ kangato bantay-barukongmo, Sang-ataekto latta Tapno innak imatangan pakabuklam Nga ingget sadia No addaak dita alimpatokmo Umapay kakaimasan a rikna Ket dagiti arapaapko maabelda Bantay Ansad, babaen toy tugot-pluma Adtoyak nga umay kenka umabrasa Wen, saan nga umdas…
Gemini 5 Manipud idi naiwawaak Dana ti basol ti nagnaak Oh, Apo, umayak ket agsubliak Ayatmo itdem ket awatennak Dinadaelko adu a tiempo Agbabawiak kadagiti basol Agtalekak saom, patiek Masakit daytoy kararuak Pabaroem pigsa namnamak Ket, Oh Apo, agsubliak.
Nepo T. Benitez, Jr. San Rafael, San Esteban, Ilocos Sur Namimpinsanen a linipat ti gulib ti napalabas Daydi baso da upay ken saem In-inut a naep-ep, naglumen Ket ti nakuyem a lubongko rimmaniag Iti idadateng ti baro a malem Tuyagak manen ti baso ni ragsak Ngem saan a tapno aglemmesak gapu iti saem Ita…
(Iti Maika-44 Anibersaryo Ti GUMIL-IS) Igudagodko latta ‘toy pluma A makirinnisiris iti papel Tapno mabukel dagiti binatog Agbalikas kas obra maestra. Bay-ak nga agayus ti tinta Tapno maputar dagiti linia A mangkigtot kadagiti santilmo Nga agparang iti agmatuon. Diak met a lapdan nga agikur-it Dagiti agpigpigerger nga ima Tunggal aglayus dagiti balikas…
Kameah Pearl Sa tuwing sasapit ang oras ng programa mo Tanging bitbit ko ay ang aking radyo Malambing boses na inaabangan ko Na nagpapaganda ng araw ko. Boses mong kay ganda, masarap sa tainga Ako’y napahanga kahit di pa nakita Di man kita makita at malayo ka Parang kapiling ka at laging kasama.…
Kameah Pearl Anian nga ulpit dagiti nangpartuat kenka Ta dida pinanunot ti pagdaksanna Napateg kadakuada ket kuarta; Ania ti adda kenka Apay kayatdaka maiparit a droga Uray mailako amin a sanikua Tapno magatangdaka… Gapu kenka, adu ti nayaw-awan Adu ti nadadael ti biag, pamilia, salun-at Nangruna masakbayan dagiti agtutubo Kaanoka ngata a maungaw Ditoy…
Dan Neil Tagupa Cabaritan, Sto. Domingo, Ilocos Sur Naikari kadi a magsaten Toy agngangabit a namnama Awan kadin ti mamaayna Maikapet a suero ni ay-ayo Nairanta ngata nga agtungpal Iti morge ni pannakapaay Tapno maimbalsamo ni ragsak Sa maikahon iti lungon ni liday Masapul, aya, nga agdung-aw Toy puso a naulila Rumbeng kadi a…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kanton iti Schwyz
Ti Schwyz (Aleman Schwyz (tulong·paammo)) ket maysa a kanton idiay tengnga a Suisa idiay nagbaetan ti Alpes iti abagatan, ti Danaw Lucerna iti laud ken Danaw Zurich iti amaianan, a naipatengnga ti lawlaw ken naipanaganan manipud ti ili ti Schwyz.
Daytoy ket maysa kadagiti nangbangon a kanton iti Suisa; ti Suisa a Pagalagadan nga Aleman a nagan ket, Schweiz, daytoy ket naala manipud ti nagan ti kanton, ken ti wagayway iti Suisa manipud ti bukodna nga eskudo. Para iti pakasaritaan ti nagan, kitaen ti Schwyz. Ti Suiso a Pederal a Dokumento iti Linteg ket maipakita idiay Schwyz. Ti amianan a daya ti ili ti Schwyz ket ti Einsiedeln Abbey.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Aleman) Naala idi 10 Disiembre 2011
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Schwyz idiay Wikimedia Commons


text:
Antartika
Antartika
Daytoy a mapa ket agus-usar ti ortograpiko a panagpadakkel, ti asideg a polar a panagkita. Ti Abagatan nga Ungto ket asideg iti tengnga, nga dagiti longitud a nagsasabtan ti linia.
Nagsasabtan: 90°S 0°E / 90°S 0°E
Ti Antartika (i/ænˈtɑrktɨkə/ wenno /ænˈtɑrtɨkə/)[2][3][Paamo 1] ket ti akin-abagatan unay a kontinente iti lubong, masakupanna ti Abagatan nga Ungto. Mabirukan daytoy idiay Antártiko a rehion iti Akin-abagatan a Hemisperio, gangani nga abagatan amin iti Sirkulo ti Antartiko, ken napalikmutan babaen ti Akin-abagatan a Taaw. Nga iti 14.0 a riwriw km2 (5.4 a riwriw sq mi), isu daytoy ti maikalima a kadakkelan ti kalawa a kontinente kalpasan ti Asia, Aprika, Amianan nga Amerika, ken Abagatan nga Amerika. Para iti pannakaipadpada, ti Antartika ket gangani a mamindua ti kadakkel iti Australia. Agarup a 98% iti Antartika ket nasakupan ti yelo a nagtimbengan a 1 milia (1.6 km) ti kapuskolna.
Ti Antartika, iti katimbengan, ket isu ti kalamiisan, kamagaan, ken ti kaanginan a kontinente, ket isu ti addaan ti kangatuan a katimbengan ti kangatuan ti daga kadagiti amin a kontinente.[6] Ti Antartika ket nausigen a maysa a desierto, nga addaan ti tinawen a panagtudtudo iti laeng 200 mm (8 a pulgada) iti igid ti aplaya ken ti kaunegan iti daytoy a daga.[7] Ti temperatura idiay Antartika ket naabutanna ti −89 °C (−129 °F). Awan dagiti agnanayon nga agtaeng a tattao, ngem addan ti agarup a 1,000 agingga ti 5,000 a tattao nga agtaeng ti makatawen kadagidiay pagsukisokan nga estation a naiwaras iti dayta a kontinente. Dagiti laeng naampon iti kalamiisan nga organismo ti agbiag idiay, mairaman dagiti adu a kita ti algas, dagiti ayup (kas pagarigan dagiti tungaw, dagiti nematodo, dagiti pinguino, dagiti póka ken dagiti tardigrado), bakteria, kudetdet, dagiti mula, ken protista. No adda mulmula ditoy ti addaan laeng ket ti tundra.
Nupay dagiti mito ken pannagipagpagarup a maipanggep ti Terra Australis ("Akin-abagatan a Daga") ket naibagbaga payen manipud idi taga-ugma, ti immuna a napasingkedan a panakakita ti kontinente ket sapsap a naawawat a naaramid idi 1820 baaben ti Ruso a panagbanniaga ni Fabian Gottlieb von Bellingshausen kenni Mikhail Lazarev idiay Vostok ken Mirny. Ti kontinente, nupay kasta, ket nabatbati a saan a naikaskaso kadagiti nabatbati a panawen ti maika-19 a siglo gapu ti makabusor nga enbironmentona, ken adayo a panakaisinsinana. Ti Tulag ti Antartika ket napirmaan idi 1959 babaen dagiti 12 a pagilian; iti tatta a panawen, 49 a pagpagilin ti nagpirma ti tulag. Ti tulag ket mangiparit kadagiti milisia nga aktibidad ken panagmina kadagiti minerales, mangiparit kadagiti nuklear ken ti panagibelleng kadagiti nuklear a rugit, agsuporta kadagiti sientipiko a panagsukisok, ken agsalaknib ti ekosona ti kontinente. Dagiti agdama nga eksperimento ket inararamid babaen dagiti sumurok a 4,000 sientista manipud kadagiti adu a pagilian.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a pormal a panaginagan ti nagan nga "Antartika" a kas ti maysa a kontinente a nagan idi panawen ti 1890 ket naidakamat babaen ti Eskoses kartograpo a ni John George Bartholomew.[8] Ti nagan nga Antartika ket isu ti nairomanisado a bersion ti Griego a kompuesto a balikas ti ἀvtapktιkή (antarktiké), pemenino ti ἀvtapktιkός (antarktikos),[9] a kayatna a saoen ket "kasumbangir ti Artiko", "kasumbangir ti amianan".[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti balikas ket kasisigud a naibalikasan nga awan ti /k/, ngem ti panangiletra a pannakaibalikas ket nagbalina a kadawyan. Ti "c" ket kasisigud a nainayon ti panangiletra para ti etimolohikal a rasrason ken naawatan a saan a silensio.[4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ahensia ti Sentral nga Intelihensia ti Estados Unidos (2011). "Antartika". The World Factbook. Gobierno iti Estados Unidos. Naala idi 22 Oktubre 2011.
- ^ Kolumbia Elektroniko a Ensiklopedia; McGraw-Hill Diksionario iti Sientipiko ken dagiti Teknikal a Banbanag. "Antarctica". Ti Nawaya a Diktionario. Farlex, Inc. Naala idi 19 Hulio 2011.
- ^ "Pannakaipalpalawag iti Antartika". Yahoo! Edukasion. Yahoo!. Naala idi 26 Hulio 2011.
- ^ Crystal, David (2006). Ti Pannakilaban para iti Inggles. Pagimalditan ti Unibersidad ti Oxford. p. 172. ISBN 9780199207640.
- ^ Harper, Douglas. "Antártiko". Online nga Etimolohia a Diksionario. Naala idi 16 Nobiembre 2011.
- ^ Nailian a Satelite, Datos, ken Pakaammo a Serbisio. "Nailian a Heopisikal a Sentro ti Datos". Gobierno ti Estados Unidos. Naala idi 9 Hunio 2006.
- ^ Joyce, C. Alan (18 Enero 2007). "Ti Panagtaldiap ti Lubong: Dagiti Surpreso a Kinapudno". Ti Almanak ti Lubong. Naala idi 7 Pebrero 2009.
- ^ Ni John George Bartholomew ken ti pannakainagan ti Antartika, CAIRT Pablaak 13, Naiilian a Biblioteka ti Eskosia, Hulio 2008, ISSN 1477-4186, ken ti pay "The Bartholomew Archive".
- ^ Liddell, Henry George; Scott, Robert, "Antarktikos", iti Crane, Gregory R., Ti Griego-Ingles a Leksikon, Dihital a Biblioteka ti Perseus, Tufts University, naala idi 16 Nobiembre 2011
- ^ Hince, Bernadette (2000). Ti Antartika Diksionario. CSIRO Publishing. p. 6. ISBN 978-0-9577471-1-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Antartika idiay Wikimedia Commons


text:
Unibersidad ti Tengnga a Pilipinas
Ti Unibersidad ti Tengnga a Pilipinas (di pormal a kas ti Sentral wenno CPU ken iti Ingles: Central Philippine University) ket maysa a pribado a pagsukisokan nga unibersidad a mabirukan idiay Siudad ti Iloilo, Pilipinas. Daytoy ket nabangon idi 1905 babaen ti misionario nga Amerikano a Baptista sakbay ken kalpasan ti pannakaipan ti Pilipinas manipud ti España iti Estados Unidos babaen ti (1898) Tulag ti Paris idi ti pagilian ket nalukatan kadagiti Protestante nga Amerikano a misionario, isu daytoy ti immuna a nagbalin a Baptista nga unibersidad ken maikadua a pribado nga Amerikano nga unibersidad a nabangon idiay Asia ken idiay Pilipinas. Daytoy ket sigud idi a dua a sabali a pagadalan, ti maysa ket pagadalan ti panggedan para kadagiti napanglaw a lallaki, ken dimteng a ti pagadalan ket nagrugrugi a nangidiaya ti nangato a panagdal idi 1920. Idi 1923, ti pagadalan para kadagiti lallaki ket naitipon iti pagadalan ti Biblia idi nagbalin daytoy a kolehio ti agtutubo ken nangrugrugi a nagidiaya kadagiti degrado ti kolehio, ken idi 1953, ket nakagun-od ti kalintegan ti dokumento a kas maysa nga unibersidad.[5]
Kampus[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Kolehio ti Negosio ken Kondado r ket ngimmato babaen iti 204 nagipadron. Naala idi 01/16/13.
- ^ "Ti immuna a ruar ti kampus a pabuya idi ket ti "Talon ti Zarraga".". CPU TV Channel babaen ti centralphilippineuniversity.org. Naala idi 2012-05-03.
- ^ "CPU Derecho… Sakay Na!..."Talon ti CPU Zarraga". Malaksid kadagiti estudiante ti Agrikultura, kaaduan kadagiti Sentraliano ket nangnangegda laeng ti talon ngem saanda pay a nakapan. Ti timpuyugan ket binisitada ti lugar, nangipabuyada kadagiti nadumaduma a ma-araramid iti talon, ken nakisinnaritada iti nagtartaripatu. Ti adu ti pakaaamuanna a pabuya ket nangipakpakita ti pakabalinan ti talon para iti maysa a lugar ti eko-turismo. Ti talon ket nasayaat a mabisita ken dagiti nagbasbasa ditoy a mapmapa iti CPU ket nasken nga iram,anda ti Talo ti Zarraga kadagiti papananda.". centralphilippineuniversity.org. Naala idi 2012-05-03.
- ^ Urayno ti Ospital ti Mision ti Iloilo ket isu ti kangrunaan a kuartel ti Sentral, ken sabali ti pagyananna manipud ti kangrunaan a kampus, ken agpatpataray a nawaya manipud ti unibersidad, adda dagiti klase ken ken panag-internado kadagiti kolehio ti unibersidad, dagiti Deartamento ti medisina, Panagaywan, Medikal a Teknolohia, Sustansia ken Dietetiko, dagiti estudiante ti Parmasia ken Kinasalunat ken ti Panangimaton ti Kabibiag ket mabirukan idiay Ospital ti Mision ti Iloilo
- ^ "Pakasaritaan". Unibersidad ti Tengnga a Pilipinas. Naala idi 2009-09-18.


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro
Ti testo ti "????" ket di naikaskaso
Saan a kasla dagiti adu a plantilia ti Wikipedia , dagiti dakamat ti CS1 ket saanda nga agusar ti saan a nanaganan wenno dagiti pangipuesto a parametro. No ti dakamat ket aglaon ti testo ti nagbaetan ti nakatakder a baras ken dayta a testo ket saan nga aglaon ti agpada a senial (=), ti CS1 ket saanna nga ikaskaso ti testo ket ireportana ti biddut. Daytoy ket agpayso urayno ti testo ket isu ti nagan ti husto a parametro.
Daytoy a biddut ket mabalin pay a gapuanan babaen dagiti sitatakder a baras a paset dagiti URL wenno dagiti titulo. No dagiti sitatakder a baras ket rumsua kadagiti URL, sukatan ti tungngal maysa a nakatakder a baras iti
%7c. No dagiti nakatakder a baras ket rumsua kadagiti pateg ti parametro a saan a dagiti URL, sukatan ti tungngal maysa a nakatakder a baras iti
|.
Ti mangsolbar iti daytoy a biddut, ikkaten dagiti sobra, agnayon ti '=', agnayon ti maysa a maitutop a nagan ti parametro tapno makompleto ti parametro, wenno mapasayaat a maikodigo dagiti nakatakder a baras kadagiti URL ken dagiti titulo.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid iti espasio ti Agar-aramat, Tungtungan, Agar-aramat tungtungan, Wikipedia tungtungan, Papeles tungtungan, Plantilia tungtungan, Tulong tungtungan, Kategoria tungtungan, Modulo tungtungan, ken MediaWiki tungtungan ket saan a mairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Pampanid iti kategoria "Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro"
Ti sumaganad a 6 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 6 a dagup.


text:
Rizal, Zamboanga del Norte
Ti Rizal ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Rizal ket nabennebenneg iti 22 a barbaranggay.[2]
- Balubohan
- Birayan
- Damasing
- East Poblacion
- La Esperanza
- Mabuhay
- Mabunao
- Mitimos
- Nangca
- Nangcaan
- Napilan
- Nasipang
- New Dapitan
- Nilabo
- North Mapang
- Rizalina
- San Roque
- Sebaca
- Sipaon
- South Mapang
- Tolon
- West Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Ingles) naala idi 1 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kategoria:Pagpagilian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 14 a subkatkategoria, manipud ti 14 a dagup.
- Dagiti dati a pagilian (1 K)
*
- Dagiti listaan ti pagpagilian (2 K, 6 P)
:
- Katkategoria babaen ti pagilian (59 K)
D
- Dagiti estado a kameng babaen ti organisasion (18 K, 1 P)
- Dagiti pannakaidasig ti pagilian (3 K, 3 P)
- Dagiti pederal a pagilian (2 K, 20 P)
K
- ► Kodkodigo ti pagilian (2 P)
P
T
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya (14 K, 17 P)
Pampanid iti kategoria "Pagpagilian"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.


text:
Ni Thomas Woodrow Wilson (Disiembre 28, 1856 – Pebrero 3, 1924) ket isu idi ti Maika-28 a Presidente iti Estados Unidos, manipud idi 1913 aginggana idi 1921. Isu ket maysa a daulo ti Rang-ay a Tignay, isu ket nagserbi a kas ti Presidente iti Unibersidad iti Princetony manipud idi1902 aginggana idi 1910, ken isu pay ti Gobernador iti New Jersey manipud idi 1911 aginggana idi 1913. Isu ket timmaray a sinuppiatna ti kandidato ti Rang-ay ("Bull Moose") a Partido a ni Theodore Roosevelt ken ti kandidato ti Republino a ni William Howard Taft, ni Wilson ket isu idi ti nabutosan a Presidente a kas Demokrata idi 1912.
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Woodrow Wilson idiay Wikimedia Commons


text:
Roger Martin du Gard
Ni Roger Martin du Gard (23 Marso 1881 – 22 Agosto 1958) ket maysa idi a Pranses a mannurat ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura di 1937. Isu ket naisanay a kas maysa a kas maysa a paleograpo ken arkibero, ni Martin du Gard ket nangiyeg kadagiti obrana iti maysa a naikararua iti awan kinurkurangan ken ti naannadan a panagikeddeng kadagiti salaysay. Para iti panangipanggepna ti dokumentasion ken ti panakaikabagian iti sosial a kinapudno iti kinaagmaymaysa a panagrang-ay, isu idi ket naisilpo dagiti realista ken naturalista a tinawtawid iti maika-19 a siglo. Ti kangrunaan nga obrana ket ti Les Thibault, ti roman fleuve a maipanggep ti pamilia a Thibault, a kasisigu a naipablaak a kas maysa a serie kadagiti walo a nobela. Ti sarita ket sinusurotna ti daksanggasat dagiti dua nga agkabsat a lallaki, ni Antoine ken Jacques, manipud ti nabaknang a burges a panakapadakkel, ti kaunegan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, aginggana ti ipupusayda. Isu ket nangisurat pay ti maysa a nobela, ti Jean Barois, a naisurat iti naipakasaritaan a kontesto iti Dreyfus a Biang. Daytoy a nobela ketnaipadpada iti Augustin ou le Maître est là ni Joseph Malègue. Adda dagiti dua a wagas iti sanguana ti patay (naisilpo ti panagsubli iti pammati kadagiti dua a nobela para kadagiti dua a banuar) : Iti kanungpalan, ti "Augustin ou le Maître est là" ket nakaro a naipanaw manipud ti "Jean Barois" iti dramatiko ken moralida a pamay-an a naipanggep ti panagsagsagaba. Ti kaipapanan ti bagi ken ti naisipan apanagsagsagaba ni Barois ket kasirenna ti kasasaad iti moral a depresion ken ti panagkarayo para iti namayengmeng a kinaubing. Ni Barois nagpili a matay idiay patneng a purokna, a napalikmutan kadagiti amammona ken dagiti amammona a banag. Ngem ti para kenni Augustin ti panagsagsagaba ket maysa a makaparagkak a kinapadas a mangipangato kaniana kadagdiay "yelo a sona" iti nakararuaan a mamagkappia. Daytoy ket saan a nairanaan a, a saan a kasla ni Barois, isu ket nagpili a matay iti kapintasan apanagmaymaysa, idiay di personal a kuarto a pagsakitan iti Suiso bantay ti sanatorio. TDaytoy a kinawagas ket mangisimbolo ti maysa a nakararuaan a kasasaad a mabalin a mangibaliw ti panagsagsagaba iti kapintas.[1]
Idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, isu ket nagtaeng idiay Nice, a ditoy a nangisagsagana ti maysa a nobela, a daytoy ket saana a nalpas (Souvenirs du lieutenant-colonel de Maumort); ti maysa a naipatarus ti Inggles para iti daytoy a saan a nalpas a nobela ket naipablaak idi 2000.
Ni Roger Martin du Gard ket pimmusay idi 1958 ken naipunpon idiay Monasterio ti Cimiez a Sementario idiay Cimiez,ti maysa a suburbo ti siudad iti Nice, Pransia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Victior Brombert Ti nasirib a banuar, p. 226.


text:
Taaw Indiano
Ti Taaw Indiano ket isu ti maikatlo a kadakkelan a taaw a pannakabingbingay ti lubong, a sumaksakup ti agarup a 20% ti danum iti rabaw ti Daga.[1] Daytoy ket nabeddengan babaen ti Asia a mairaman ti India, nga isu daytoy ti nakainagana ti taaw[2][3][4][5]—iti amianan, iti laud babaen ti Aprika, iti daya babaen ti Australia, ken iti abagatan babaen ti Akinabagatan a Taaw (wenno, depende ti panagilawag, babaen ti Antartika.)[6]
Kas maysa a komponente ti Taaw ti Lubong, ti Taaw Indiano ket namarkaan manipud ti Taaw Atlantiko babaen ti 20° a daya ti meridiano nga agpa-abagatan manipud ti Rawis Agulhas, ken manipud ti Taaw Pasipiko babaen ti meridiano ti 146°55' a daya.[7] Ti akinamianan unay a gayatan ti Taaw Indiano ket agarup a 30° ti amianan idiay Persiano a Golpo. Daytoy a Taaw ket gangani 10,000 km (6,200 mi) ti kalawana kadagiti akinabagatan nga ungto ti Aprika ken Australia, ken ti kalawana ket 73,556,000 km² (28,350,000 mi²)[8], a mairaman ti Baybaya Nalabbasit ken ti Persiano a Golpo.
Ti tomo ti taaw ket nakarkulo iti 292,131,000 km³ (70,086,000 mi³).[9] dda dagiti babassit nga Is-isl a a naiwarwaras kadagiti barakus ti kontinente. Dagiti [isla a pagilian]] iti kaunegan ti taaw ket ti Madagascar (ti maikapat a kadakkelan nga isla ti lubong), Comoros, Seychelles, Maldives, Mauritius, ken Sri Lanka. Ti purpuro ti Indonesia ket pagbeddengan ti taaw iti daya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Taaw Indiano ken dagiti Nalatak a Bileg. Routledge. 1986. ISBN 978-0389206958.
- ^ Harper, Douglas. "Online Etymology Dictionary". Online a Diksionario ti Etimolohia. Naala idi 18 Enero 2011.
- ^ Indo-Amerikano a panakibiang : dagiti orientasion ken perspektibo ti ganganaet a panakibiang ni P.V. Narasimha Rao ken Bill Clinton Babaen ni Anand Mathur; Panid 138 “Ti India ket sakupenna ti tengnga apuesto idiay rehion ti Taaw Indiano isu a ti Taaw ket nanaganan idi kalpasan ti India.”
- ^ Dagiti Politika ti Taaw Indiano arehion: dagiti katimbengan ti bileg Babaen ni Ferenc Albert Váli; Panid 25
- ^ Heograpia ti India Para iti Serbisio Sibil nga Eksamen Babaen ni Hussain; Panid 12-251; "INDIA KEN TI HEO-POLITIKA TI TAAW INDIANO "(16-33)
- ^ "'Taaw Indiano' — Merriam-Webster Dictionary Online". Naala idi 2012-07-07. "taaw ti D ti Aprika, A ti Asia, L ti Australia, ken Amianan ti of Antartika ti kalawa agaup a 28,350,500 kuadrado milia (73,427,795 kuadrado kilometro)"
- ^ Dagiti patinggaan ti Taaw ken Baybay. Organisasion ti Sangalubongan a Hidrograpiko Naipangpangruna a Pablaak Bilang. 23, 1953.
- ^ http://www.enchantedlearning.com/subjects/ocean/
- ^ Donald W. Gotthold, Julia J. Gotthold (1988). Taaw Indiano: Bibliograpia. Clio Press. ISBN 1-85109-034-7.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Taaw Indiano idiay Wikimedia Commons


text:
Mongolia
Ti Mongolia i/mɒŋˈɡoʊliə/, literal a Mongol a pagilian/estado) ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Daya ken Tengnga nga Asia. Naibeddengan daytoy babaen ti Rusia iti amaianan ken Tsina iti abagatan, daya ken laud. Nupay ti Mongolia ket saan a makibingbingay ti pagbeddengan iti Kazakhstan, ti kinalaud a murdong na ket 38 kilometro (24 mi) laeng manipud ti kinadaya a murdong ti Kazakhstan. Ti Ulan Bator, ket isu ti politikal a kapitolio na ken ti kadakkelan a siudad, daytoy ket pagtaengan ti agarup a 45% iti populasion. Ti politikal a sistema ti Mongolia ket ti parlamentario a republika.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mongolia Nawaya a Gobierno
- Mongolia Ministrro iti Ganganaet a Panakibiang iti Mongolia
- Sangalubongan a Libro ti CIA - Mongolia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Dokumento a maikabil ti Mongol a Naisuratan" (iti Insik). UB Post. 2011-06-21. Naala idi 2010-07-11.
- ^ Nailian a Senso ti Mongolia 2010 Immuna a Resulta. Opisina ti Nailian nga Estadistika iti Mongolia (iti Mongol.)
- ^ "T Mongol" ket nairaman dagiti minodad a kas dagiti Kasak wenno Tuvans.
- ^ Official landuse balanse data (2007)
- ^ a b c d "Mongolia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Gini a Pagsurotan". Sangalubongan a Banko. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 27 Enero 2012.
- ^ "Ti Mongolia a Pagalagadan ti Oras ket ti GMT (UTC) +8, addan kadagiti luglugar idiay Mongolia nga agususar ti GMT (UTC) + 7". World Time Zone.com. Nobiembre 28, 2014. Naala idi 2007-09-30.
- ^ "Ti Gobierno ti Mongolia ket pinili da a saan a suroten ti Kalgaw nga Oras". World Time Zone.com. Nobiembre 28, 2014. Naala idi 2007-09-30.
- ^ "Sona ti Oras ti Mongolia". Naala idi 2011-05-20.


text:
Kuton
Dagiti kuton ket dagiti sosial nga insekto ti pamilia ti Formicidae ( /fɔrˈmɪsɨdiː/) ken mairaman ti panakaikabagian dagiti alumpipinig ken dagiti uyokan, ket tagikua ti urnos ti Hymenoptera. Dagiti kuton ket nagtaud manipud kadagiti kasla alumpipinig a tinaudan idi tengna ti Cretaceous a paset ti panawen a nagbaetan ti 110 ken 130 riwriw a tawtawen ken naipakadumduma kalpasan dagiti panagbiag ti agsabsabong a mula. Sumorok a 12,500 kadagiti nakarkulo a dagup ti 22,000 a sebbangan ti kuton ket naidasigen.[3][4] Nalaka dagitoy a malasin babaen kadagiti nasikoan nga antenada ken ti naidumduma a kasla nodo a patakder nga agporma ti nakuttong a siket.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ward, Philip S (2007). "Pilohenia, panakaidasig, ken agpang a sebbangan ti taksonomia dagiti kuton (Hymenoptera: Formicidae)" (PDF). Zootaxa 1668: 549–563.
- ^ Rabeling C, Brown JM & Verhaagh M (2008). "Dagiti kabarbaro a naduktalan a kakabsat a linia ket mangipalawag kadagiti nasapa nga ebolusion ti kuton". PNAS 105 (39): 14913. Bibcode:2008PNAS..10514913R. doi:10.1073/pnas.0806187105. PMC 2567467. PMID 18794530.
- ^ "Hymenoptera name server. Bilang dagiti Formicidaea a sebbangan.". Ohio State University.
- ^ La nueva taxonomía de hormigas. Pages 45–48 in Fernández, F. Introducción a las hormigas de la región neotropical.. Instituto Humboldt, Bogotá. 2003.


text:
Pakaammo
Ti pakaammo wenno inpormasion, iti sapasap a kapanunotan, ket isu ti "Pannakaammo a naikommunikado wenno naawat a maipanggep ti naisangayan a kinapudno wenno pasamak". Ti pakaammo ket saan a maipadto ken mangresolba ti panagdudua. Ti pannakaidudua iti maysa a pasamak ket narukrukod babaen ti probabilidadna a rumsua ken kasumbangir a kapadpadana dayta. Ti kaadu ti pannakadudua ti maysa a pasamak, ad-adu met ti nasken a masapul a mangsolbar ti pannakadudua dayta a pasamak. Ti bilang ti pakaammo ket narukrokod kadagiti bit.
Kas pagarigan: ti pakaammo iti "nasayaat" a panagpitik ti sensilio: ket log2(2/1) = 1 bit, ken iti dua a nasayaat a panagpitik ket log2(4/1) = 2 bits.
Ti pakaammo, iti kaaduan a narestrikto a kapanunotan, ket isu ti panagssisinnaruno dagiti simbolo a mabalin a maipatarus a kas maysa a mensahe. Ti pakaammo ket mabalina mairehistro a kas dagiti senial, wenno maiwaragawag a kas dagiti senias. Ti pakaammo ket isu ti aniaman a kita iti pasamak a pakabanagan ti kasasaad iti maysa a dinamiko sistema. Iti konsepto, ti pakaammo ket isu ti mensahe (panangibagbaga wenno panangiyebkas) a naitutol. Ti kaibuksilan daytoy a konsepto ket agdumaduma kadagiti sabsabali a kontesto.[1] Iti pay maipatinayon, ti konsepto iti pakaammo ket asideg a maikabagian kadagiti kapanunotan iti gawid, komunikasion, panagtengngel, datos, porma, pangibagbagaan, pannakaammo, kaibuksilan, pannakaawat, panagparugso ti isip, tabas, persepsion, representasion, ken entropia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti bassit a pakabuklan ket makita idiay: Luciano Floridi (2010). Pakaammo - Ti Ababa Unay a Pangyuna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-160954-4. "Ti gandat daytoy a tomo ket ti panagited ti maysa a batayan no ania ti pakaammo..."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pakaammo idiay Wikimedia Commons


text:
Tuvalu
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Tuvalu
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Polinesia
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1978
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Chittagong
Ti Chittagong (Chittagonia, Bengali: চট্টগ্রাম, Chôţţogram) ket isu ti kangrunaan a sangladan ken ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Banglades. Daytoy ket mabirukan idiay igid ti Karayan Karnaphuli, ti Chittagong ket adda ti populasion ti agarup a 5 a riwriw a tattao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Listaan dagiti siudad ken ili idiay Banglades, Naala idi Disiembre 29, 2009
- ^ "Kalawa, Populasion ken Gatad ti Panagadal babaen ti Paurashava –2001". Opisina dagiti Estadistika ti Banglades. Naala idi 2009-09-18.
- ^ Dagiti mayor ti siudad: Dagiti kabaknangan a siudad iti lubong idi 2002 babaen ti GDP


text:
Dumalneg, Ilocos Norte
Ti Dumalneg ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dumalneg ket politikal a nabingbingay iti 2 a barbaranggay.[2] Babaen ti keddeng ti Korte Suprema idi Agosto 10, 2012 ti baranggay San Isidro ket naiyalis manipud idiay Bangui, Ilocos Norte.[4]
- Dumalneg
- San Isidro
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ PR-201309-PP2-01
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 27 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Ni Alben William Barkley (Nobiembre 24, 1877 – Abril 30, 1956) ket nagserbi a kas ti maika-35 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1949–1953), baben ni Presidente Harry S. Truman. Isu ket kameng ti Partido Demokratiko, isu ket dati a nagserbi a kas ti Pannakabagi ti E.U. (1913–1927) ken maysa a Senador (1927–1949) manipud idiay Kentucky. Isu ket nagserbi a kas ti Daulo ti Kaaduan ti Senado manipud idi 1937 aginggana idi 1947.
Kanlpasan ti napaay a panagkandidato iti 1952 a panagbutos ti presidente, ni Barkley ket nabutosan manen idi idiay Senado ti E.U. kalpasan ti panangabakna kenni John Sherman Cooper idi 1954. Isu pimmusan kalpasan ti daytoy idi 1956 ti tawen a 78.
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Alben Barkley idiay Wikimedia Commons


text:
Batuan, Masbate
Ti Batuan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Batuan ket politikal a nabingbingay iti 14 a barbaranggay.[2]
- Burgos
- Canares
- Cambañez
- Costa Rica
- Danao
- Gibraltar
- Mabuhay
- Matabao
- Nasandig
- Panisihan
- Poblacion
- Rizal
- Royroy
- Sawang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Masbate". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Mamalia
Dagiti mamalia ket dagiti kameng ti klase Mammalia ( /məˈmeɪli.ə/), aganganges ti angin a bertebrado nga ay-ayup a nailaslasin babaen ti panagtagikua ti endotermia, buok, tallo a tultulang ti tengnga a lapayag, ken dagiti mamario a glandula a naipamay-an kadagiti nagannak nga ina. Kaaduan kadagiti mamalia ket agtagikuada pay dagiti ling-et a glandula ken naipangrunaan a ngipen. Ti kadakkelan a grupo dagiti mamalia, ket ti naikadkadua, adda ti kadkadua a mangpakan ti anak iti las-ud ti panagsikog. Ti utek ti mamalia, nga adda ti nakaidumdumaa a neocortex, ket timbengenna ti endotermiko ken dagiti sirkulotario a sistemac, a ti naudi a naibaga ket mangipakpakita dagiti nalabbasit a selula ti dara nga awan dagiti nukleo ken maysa nga uppat ti kamarana a puso. Dagiti mamalia ket sumakop ti kadakkel manipud ti 30–40 a milimetro (1- aginggana ti 1.5-a pulgada) manabung a kurarapnit aginggana ti 33-metro (108-pié) a asul a baliena.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mamalia idiay Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Coord
Nalaka a pagsursuruan
Dagiti linaon
- 1 Nalaka a pagsursuruan
- 2 Panggep
- 3 Dagiti langa
- 4 Dagiti ballaag nga aluadan
- 5 Dagiti nasukatan a plantilia
- 6 Panagusar
- 7 Panangiparang kadagiti amin a silpo iti maysa a mapa
- 8 Kas pagarigan
- 9 Dagiti parametro ti nagsasabtan
- 10 Naisangayan a panangiparang iti tunggal maysa nga agar-aramat
- 11 Dagiti saan a husto a panagusar ken panagtaripato a kategoria
- 12 Dagiti akin-uneg
Panggep
Ti plantilia ti {{coord}} ket mangited iti alagaden a notasion para ti panangikodigo dagiti lokasion babaen kadagiti bukodda a nagsasabtan ti latitud ken longitud. Daytoy ket kangrunaa a pananginagan ti WGS84 a heograpiko a nagsasabtan dagiti lokasion iti Daga, ken ti panangiruar ti mabasa ti makina a Geo mikropormat. Nupay kasta, daytoy ket mabalin pay a mangikodigo kadagiti lokasion ti masna a satelite, dagiti ansisit a planeta, ken dagiti dadduma a planeta malaksid ti Daga.
- Ti pananginagan kadagiti nainlangitan a nagsasabtan, imbes ket nga usaren ti {{langit}}
- Markaan dagiti artikulo nga awan iti nagsasabtan iti {{awan ti nagsasabtan}}.
- No ti lokasion ti suheto ket agpayso a di ammo wenno maisuppiatan, markaan daytoy iti {{di ammo a nagsasabtan}}.
Dagiti langa
Ti latitud ken longitud ket mabalin a mainaganann (nga adda ti matunos a presision) babaen ti desimal a notasion wenno kas dagiti grado/minuto/segundo. Babaen ti kasisigud, dagiti nagsasabtan ket agparagnda iti pormat nga inusar a nakainaganan kaniada. Nupay kasta, ti parametro ti
format= ket mabalin a mausar ti mangpilit a pannakaiparang iti sabali a pormat.
Ti plantilia ket agiparang kadagiti naporma a nagsasabtan nga addaan iti silpo iti GeoHack. Ti GeoHack ket agiparang ti pakaammo a naaramid para iti lokasion, a mairaman kadagiti silpo ti akinruar a panangimapa a serbisio.
Para kadagiti naindagaan a lokasion, ti asul a globo () ket agparang iti kanigid ti silpo. No pinduten ti globo, daytoy ket patignayenna ti WikiMiniAtlas (nasken ti JavaScript).
Babaen ti kasisigud, dagiti nagsasabtan ket agparangda a "nailinia" iti kaariping a testo. Nupay kasta, ti parametrio ti
display= ket mabalin a mausar a panangiyalis dagiti nagsasabtan iti as-asideg ti titulo ti panid wenno iparang dagitoy kadagitoy dua a lugar.
Ti plantilia ket mangiruar kadagiti nagsasabtan kadagiti tallo a pormat:
- Grado/minuto/segundo ("DMS", presision ket grado, wenno grado/minuto, wenno grado/minuto/segundo, a maibatay ti maikabil a presision).
- Desimal a grado (ti panagdumaduma ti ilang dagiti puesto ti desimal a maibatay ti maikabil a presision)
- Ti mabasa ti makina a Geo mikropormat.
Dagiti nakastrek nga agar-aramat ket mabalinda a baliwan no kasano nga agparang dagiti nagsasabtan kadagiti pagbasabasada.
Dagiti ballaag nga aluadan
Ti plantilia ket nasken a saan a mabalin nga awan ti kasakbayan a tungtungan.
Dagiti ramit nga agbasa kadagiti database dump ti Wikipedia (a kas ti Google Earth) ket masansan nga saan a mangikaskaso kadagiti nailiania a nagsasabtan. Tapno masigurado a dagiti nagsasabtan ket makita babaen dagitoy a ramit, ti maysa nga agsmang ket nasken a maiparang a kaariping ti titulo. Kitaen ti Kasano a napabaliwko nga agparang ti artikulok iti Wikipedia nga agparang iti Google Earth Geographic Web layer?. NUpay kasata, no adda dagiti adu a nagsasabtan nga agparang iti maysa a panid, dagitoy ket agtutuondanto, ket pakabalinan dagitoy a narigat a mabasa.
Dagiti nasukatan a plantilia
Daytoy maymaysa a plantilia ket sinukatanna ti {{coor d}}, ken dagiti pay pay Geolinks ken dagiti pay plantilia ti Mapit. Kaaduan kadagiti parametro ket mabalin pay laeng a mausar a kas idi – kitaen ti Panagusar.
Kas pagarigan:
Panagusar
{{coord|latitud|longitud|dagiti parametro ti nagsasabtan|dagiti parametro ti plantilia}} {{coord|dd|N/S|dd|E/W|dagiti parametro ti nagsasabtan|dagiti parametro ti plantilia}} {{coord|dd|mm|N/S|dd|mm|E/W|dagiti parametro ti nagsasabtan|dagiti parametro ti plantilia}} {{coord|dd|mm|ss|N/S|dd|mm|ss|E/W|coordinate parameters|dagiti parametro ti plantilia}}
Dagiti pananginagan ti hemisperio ti (N/S) ken (E/W), no mausar, ket nasken a kaariping dagiti karakter ti pangrikep a pipa "
|" , ken mabalin a unaan wenno sarunuen dagiti baetan.
Adda met dagiti dua a kita dagiti parametro, amin dagitoy ket pagpilian laeng:
- Dagiti parametro ti nagsasabtan ket dagiti parametro nga ipasa ti {{Coord}} idiay server ti mapa. Dagitoy ket addaan kadagiti pormat iti parameter:value ken naisina dagitoy iti tunggal maysa babaen ti karakter ti underscore ( _ ). Dagiti masuportaran a parametro ti nagsasabtan ket dim:, globe:, region:, scale:, source:, ken type:. Kitaen dagiti parametro ti nagsasabtan para kadagiti salaysay ken kas pagarigan.
- Dagiti parametro ti plantilia aket isu dagiti parametro nga inus-usar babaen ti plantilia ti {{Coord}}. Dagitoy ket addaan kadagiti pormat iti parameter=value ken naisina dagitoy iti tunggal maysa babaen ti karakter ti pipa ( | ). Dagiti masuportaran a parametro ti plantilia ket display=, format=, name=, ken notes=.
-
- display= ket mabalin a maysa kadagiti sumaganad:
-
display=inline– Agiparang ti nailian a nagsasabtan (kasisigud)
display=title– Agiparang ti nagsasabtan iti ngata ti artikulo, iti asideg ti titulo ti artikulo (sinukatanna ti pamilia ti {{coor title dms}} )
- shortcut:
display=t
- shortcut:
display=inline,title– Agiparang ti nagsasabtan kadagiti nailian ken iti asideg ti titulo ti artikulo (sinukatanna ti pamilia ti {{coor at dms}})
- shortcut:
display=it
- shortcut:
display=title,inlineket kapadaga a mangibanag a kas ti
display=inline,title
-
- Nota: ti gupit ti
titleket mangibaga a dagiti nagsasabtan ket maipakat ti napno nga artikulo, ken saan a ti laeng maymaysa kadagiti lugar a nakaibagaanna — isunga nasken laeng a saan nga ikabil iti naud-udi a naibagbaga a kaso.
- format= mabalin a mausar a mangpilit ti pannakaiparang ti nagsasabtan ti dec wenno dms.
-
format=decpormatenna manen ti nagsasabtan iti pormat ti desimal grado .
format=dmspormatenna manen ti nagsasabtan iti pormat ti grado | minuto | segundo .
-
- name= mabalin a mausar a manginotasion dagit nailian a nagsasabtan para iti panangiparang kkadagiti serbisio ti mapa a kas ti WikiMiniAtlas. No saan nga ikabil, ti titulo ti artikulo ket isunto ti maikabil (PAGENAME) .
- Notae: ti parametro ti name= kat gapuanan ti {{Coord}} a mangparuar ti mikropormat ti hCard nga agusar ti dayta a nagan, urayno mausar nga awan ti maysa nga adda nga hCard. Saan nga usaren no ti nagan ket nagan ti tao (kasla iti nakaitaneman), gaputa ti mapataud nga hCard ket saanto nga umiso. Ken saan pay nga usaren dagiti kuadrado a pangrikep kadagiti nagan.
- notes= manginagan ti testo a maiparang a dagus a sumaruno kadagiti nagsasabtan. Daytoy ket nangruna a naikeddeng para iti pananginayon kadagiti sakaanan a nota dagiti nagsasabtan a maiparang iti asideg ti titulo.
Panangiparang kadagiti amin a silpo iti maysa a mapa
Ti plantilia {{GeoGroup}} ket mabalin a mausar kadagiti artikulo nga addaan kadagiti nagsasabtan. Daytoy a plantilai ket agpataud kadagiti silpo dagiti Mapa ti Google ken Bing a mangiparang kadagiti amin a nagsasabtan iti agmaymaysa a mapa, ken dagiti silpo kadagiti sabali a serbisio a mangpalubos kadagiti nagsasabtan a mausar wenno maikarga kadagiti nadumaduma a pormat.
Kas pagarigan
Dagiti nagibasaran
Dagiti parametro ti nagsasabtan
Ti umuna a saan a nanaganan a parametro a sarunuen ti longitud ket pagpilian a kuerdas dagiti parametro ti nagsasabtan, nga insina babaen dagiti underscores. Dagitoy a parametro ket tulonganda ti GeoHack nga agpili kadagiti maitunos a rekurso ti mapa, ken dagitoy ket agbalindanto a naipangpangruna no napnonto ti kasayaat ti annong ti Wikimaps.
type:T
Ti parametro ti
type: ket mangibaga ti kita ti lokasion para iti reserba a panangimapa (kas pagarigan, ti panagpili ti ikono a marka iti a WikiMiniAtlas).
Iyasentarna pay ti gatad ti mapa, ngem mabalin a tutonan babaen ti dim: wenno gatad:.
Dagit umiso a tipo ket:
scale:N
Ti parametro ti
scale: ket manginagan ti kayat a gatad ti mapa a kas ti 1:N, daytoy ket mangtuon ti gatad a naibaga ti aniaman a parametro ti type:.
Ti GeoHack ket agus-usar ti
scale: tapno agpili ti gatad ti mapa para iti 72 a dpi ti monitor ti kompiuterr. No awan dagiti maited a parametro ti
dim:,
type:, wenno
scale: , ti GeoHack ket agusarto ti kasisigud a gatad iti 1:300,000.
dim:D
Ti parametro ti
dim: ket ipalawagna ti diametro ti sisrkulo a panagbuya a naipatengnga iti nagsasabtan. Bayata a ti kasisigud a unit ti panagrukod ket dagiti metro, ti
km sukdong ket mabalin a baliwan a manginagan kadagiti kilometro.
Ti GeoHack ket agus-usar ti
dim: tapno agpili ti gatad ti mapa a kas ti pagbuyaan a sirkulo nga gaparang iti agarup a 10 sentimetro (4 in) iti diametro iti maysa a 72 dpi iti monitor ti kompiuter. No awan ti
dim:,
type:, wenno dagiti parametro ti
scale: a maited, ti GeoHack ket agusar ti kasisigud a pagbuyaan a sirkulo iti 30 kilometro (19 mi).
region:R
Ti parametro ti
region: ket manginagan ti politikal a rehion para kadagiti naindagaan a nagsasabtan. Daytoy ket maus-usar a panagpili kadagiti maitutop a rekurso ti mapa. No awan ti maited a parametro ti
region: , ti GeoHack ket padasenna ti mangkita ti rehion manipud kadagiti nagsasabtan.
Ti rehion ket nasken a maited a kas dagiti dua a karakter a kodigo ti pagilian ti ISO 3166-1 alpha-2 wenno maysa a kodigo ti rehion ti ISO 3166-2.
Kas pagarigan dagiti kodigo ti ISO 3166-1 alpha-2:
- AQ Antartika
- AU Australia
- BR Brasil
- DE Alemania
- GB Nagkaykaysa a Pagarian
- HK Hong Kong
- IN India
- LK Sri Lanka
- RU Rusia
- US Estados Unidos
Kas pagarigan dagiti rehion a kodigo ti ISO 3166-2:
- DE-TH Thuringia, Alemania
- GB-BIR Birmingham, Inglatera
- NO-03 Oslo, Norwega
- US-NY estado ti New York, Estados Unidos
Dagiti taaw ket addan kadagiti sumaganad a Wiki a naikeddeng kadagiti elemento ti kodigo babaen ti de:Vorlage:Coordinate#Ozeane.
- XN Taaw Artikon
- XA Taaw Atlantiko
- XI Taaw Indiano
- XP Taaw Pasipiko
- XS Akin-abagatan a Taaw
Iti pay maipatinayon, dua a Wiki a naikeddeng kadagiti elemento ti kodigo ket mabalin a mausar iti {{coord}}:
- XZ para kadagit banag iti wenno sangalubongan a dandanum (kapada ti UN/LOCODE).
- ZZ para kadagiti kas pagarigan a panagusar.
globe:G
Ti parametro ti
globe: ket manginagan ti planeta, ansisit a planeta, asteroid, wenno masna a satelite a pakabirukan ti nagsasabtan. Malaksid ti daga (ti kasisgud), dagiti mabigbigan apateg ket: merkurio, benus, bulan, marte, phobos, deimos, ceres, vesta, ganymede, callisto, io, europa, mimas, enceladus, tethys, dione, rhea, titan, hyperion, iapetus, phoebe, miranda, ariel, umbriel, titania, oberon, triton, ken pluto.
Para kadagiti globo a saan a ti Daga, ti {{coord}} ket saan a mangipagarup ti naisangayan a sistema ti reperensia (a maigiddiat iti WGS84 ti Daga). Gapu ta ti plantilia ket kasisigud iti daya a longitud, the
|W| ti turong ket nasken a maibaga kadagiti globo a mangrukod ti agpalaud a longitud. Iti agdama, adda laeng dagiti limitado a panangimapa a mabalin a magun-od para iti Marte ken ti Bulan ken awan para kadagiti nainlangitan a bagi. Para kadagiti nainlangitan a nagsasabtan, imbes ket nga usaren ti {{Langit}}.
source:S
Daytoy ket manginagan, no adda, ti taudan ti datos ken ti pormat/datum ti taudan ti datos, ken iti pagpilian ti orihinal a datos, a maipresenta kadagiti parentesis. Daytoy ket immuna idi a naipangruna a naikeddeng para ti panagusar dagiti robot nga agmarmarka ti heograpia, tapno ti datos ket saan a maulit a makopia manipud kadagiti agpapada a pormat ken dagiti sabali a Wikipedia, nga adda iti umad-adu a pannakapukaw ti presision ken dagiti dakamat.
Kas pagarigan:
- Ti geotag ti lat/long a naala manipud ti Ordnance Survey National Grid Reference NM 435 355 a mabirukan iti Wikipedia ti pagsasao nga Inggles ket mamarkaanto a kas ti "source:enwiki-osgb36(NM435355)"
- Ti latitud-longitud a lokasion a nataudan manipud ti datos a naala manipud ti Wikipedia ti pagsasao nga Aleman ket mamarkaanto a kas ti "source:dewiki" – ken dadduma pay, para kadagiti kodigo ti sabali a pagsasao;
- Tilokasion a nataudan maniud ti publiko a dominio ti database ti GeoNet Names Server ket mamarkaanto a kas ti "source:GNS". Awan ti nasken a pakaamo ti datum wenno pormat ti masapul, gapu ta babaen ti kasisigud amin dagiti nagsasabtan ti Wikipedia ket addaanda iti pormat ti latitud/longitud a naibatay iti datum ti WGS84. Iti kapada daytoy, dagiti lokasion ti Estados Unidos a nataudan manipud ti kapadana a publiko a domino ti database ti GNIS ket mamarkaanto a kas ti "source:GNIS".
Naisangayan a panangiparang iti tunggal maysa nga agar-aramat
Tapno kankanayon nga agiparang kadagiti nagsasabtan kadagiti pateg ti DMS, inayon daytoy idiay bukodmo a common.css:
.geo-default { display: inline }
.geo-nondefault { display: inline }
.geo-dec { display: none }
.geo-dms { display: inline }
Tapno kankanayon nga agiparang kadagiti nagsasabtan kadagiti pateg ti desimal, inayon daytoy idiay bukodmo a common.css:
.geo-default { display: inline }
.geo-nondefault { display: inline }
.geo-dec { display: inline }
.geo-dms { display: none }
Tapno kankanayon nga agiparang kadagiti nagsasabtan kadagiti dua a pormat, inayon daytoy idiay bukodmo a common.css:
.geo-default { display: inline }
.geo-nondefault { display: inline }
.geo-dec { display: inline }
.geo-dms { display: inline }
.geo-multi-punct { display: inline }
No nabaldado ti CSS, wenno addaanka ti daana kopia ti naicahed a MediaWiki:Common.css, makitamto dagiti dua a pormat. (Mabalina dalusam ti cache wenno manual a ipasadiwa ti URL: [1].)
Ti panangibaldado ti pannakaiparang ti asul a globo a kaariping dagiti nagsasabtan, inayon daytoy idiay bukodmo a common.js
var wma_settings = {enabled:false}
Laglagipen a daytoy ket ibaldadona ti WikiMiniAtlas
Dagiti saan a husto a panagusar ken panagtaripato a kategoria
Ti plantilia ket addaan ti naaramid a panagkita kadagiti maikabil. Kaaduan kadagiti biddut ket maiparang iti mensahe ti nailinia a napuskol, a nalabbasit ken maikategoria ti artikulo iti nailemmneg a kategoria ti panagtaripato ti Kategoria:Dagiti panid nga adda dagiti nadadael nga etiketa ti nagsasabtan. Adda iti agdama 0 a pampanid iti dayta a kategoria. Kitaen ti deskripsion ti kategoria para kadagit adu pay a pakaammo.
Ti ad-adu pay nga inaldaw a reporta dagiti nagsasabtan a nasken a masimpa ket makita idiay tools:~dispenser/view/File viewer#log:coord-ilowiki.log.
Dagiti akin-uneg
Kitaen ti Plantilia:Coord/doc/Dagiti akin-uneg ken Kategoria:Plantilia para kadagiti nagsasabtan.
Dagiti subplantilia
Dagiti sumaganad a plantilia ket dagiti "plantilia" ti {{Coord}}. Ti panangisina kadagitoy ket mangpabassit ti adu ti kasakbayan a panagpadakkel ti kadakkel ti {{Coord}}. Dagitoy ket nasken a saan a dagus a maisayangkat.
Dagiti nagan ti klase
Dagiti nagan ti klase ti geo, latitude ken longitude ket inus-usar a panagpataud ti mikropormat ken NASKEN A SAAAN a mabaliwan.
Datos ti plantilia
Daytoy a plantilia ket agus-usar ti adu unay a karga ken ssan a nasayaat ti pannakitinnignayna iti VisualEditor/TemplateData. Padasen nga usaren ti "Urnosen ti taudan" embes a ti visual aginggana intono mapasayaat ti depekto.
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Coord
Mangikodigo dagiti nagsasabtan ti latitud ken longitude iti maysa a lokasion, mangited ti silpo ti map aiti lokasion. Daytoy a plantilia ket saan a nasayaat a mausar iti Visual Editor.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Davao del Sur
Dagiti lehislatibo a distrito iti Davao del Sur, ket isu dagiti umunat ken maikadua a distrito ken isu dagiti pannakabagi tie Probinsia ti Davao del Sur iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas. Ti Davao del Sur ket paset idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Davao aginggana idi 1965, idi napartuat ken naikkan ti bukodna a pannakabagi, nga idi 1984, ket nairaman ti Siudad ti Davao. Daytoy ket nagbalin a paset ti pannakabagi ti Rehion XI manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, daytoy ket nabingbingay kadagiti dua a kongresional a distrito.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Digos
- Dagiti ili: Bansalan, Hagonoy, Magsaysay, Matanao, Padada, Santa Cruz
- Populasion (2007): 442,459
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Don Marcelino, Jose Abad Santos, Kiblawan, Malalag, Malita, Santa Maria, Sarangani, Sulop
- Populasion (2007): 379,947
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
Plantilia:Panangilawlawag
Daytoy ket sapasap a panagusar a plantilia, a maikabil iti baba ti ania man nga artikulo tapno makatulong kadagiti agbasbasa a makabiruk kadagiti sabali nga artikulo nga addaan iti agpapada a nagan wenno titulo nga agduduma iti kaipapanan wenno kaibuksilanna.
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Usaren daytoy kadagiti panangilawlawag a pampanid. Ikabil ti plantilia ti {{panangilawlawag}} iti baba ti panid.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Panangilawlawag
Daytoy ket sapasap a panagusar a plantilia, a maikabil iti baba ti ania man nga artikulo tapno makatulong kadagiti agbasbasa a makabiruk kadagiti sabali nga artikulo nga addaan iti agpapada a nagan wenno titulo nga agduduma iti kaipapanan wenno kaibuksilanna.


text:
Departamento ti Cesar
Ti Departamento ti Cesar (Espaniol: Departamento del Cesar) wenno Cesar ket maysa a departamento ti Colombia a mabirukan idiay amianan ti pagilian idiay Karibe a rehion, a nabeddengan iti amianan babaen ti Departamento ti La Guajira, ti laud babaen ti Departamento ti Magdalena ken Departamento ti Bolivar, ti abagatan babaen ti Departamento ti Santander, ti laud babaen ti Departamento ti Amianan a Santander, ken ti daya babaen ti pagilian ti Venezuela (Estado ti Zulia). Ti kapitolio ti departamento ket ti siudad ti Valledupar.[3]
Daytoy a rehion ket immuna a natagtagitao babaen dagiti patneng a tattao a tinawtawagan a kas dagiti Euparíes idiay Ginget ti Upar ken Guatapuríes idiay Ginget ti karayan Cesar, ti mairaman kadagitoy ket ti Orejones a tagikuadagiti Tupe, Acanayutos a tagikua ti Motilones ken Alcoholados a tagikua ti Chimilas. Ti immuna a Europeana a nagsuksukimat idi ket ti Espaniol a Kapitan a ni Pedro de Vadillo, ngem ti Aleman a ni Ambrosio Alfínger ket naranggas a nagparukma ti rehion idi 1532.[4] Idi 1550 ti purok ti Valle de Upar ket binagon idi babaen ni Hernando de Santana ken ni Juan de Castellanos.[5]
Idi 1813, ni María de la Concepción Loperena ket nagirangarang ti panakawayawaya idiay Valledupar ken nangidaton ti 300 a kabkabalio kenni Simon Bolivar. Idi 1829 ti Valledupar ket nagbalin a maysa a kanton ti probinsia ti Santa Marta. Babaen ti linteg a 15 iti 1850, ti Valledupar ket naisina idi manipud ti Santa Marta ken nagbalin a probinsia ti Valledupar. Idi 1857 daytoy ket nagbalin a probinsia ti estado ti Magdalena ken babaen ti Linteg iti Disiembre 29, idi 1864 daytoy ket nagbalin a departamento ti Valledupar a tagikua ti estado ti Magdalena.Idi Disiembre 27, 1967 ti departamento ti Cesar ket opisial a napartuat.[4]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Departamento ti Cesar ket binukel babaen dagiti 25 a munisipalidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Departamento: Información general". Gobernación del Cesar. Naidulin manipud ti kasisigud idi 17 Pebrero 2013.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ (Espaniol) Valledupar opisial asapot ti pagsaadan ti, Kapitolio ti Departamento ti Cesar
- ^ a b (Espaniol) Heograpiko nga Instituto ni Agustin Codazzi: Pakasaritaan ni Cesar
- ^ LABLAA: Departamento ti Cesar; Pakasaritaan
- Dangon Ovalle, Jaime (Nobiembre 1987), El Cesar, Hijo del Amor, Valledupar: Departamento del Cesar .
- Gutierrez Hinojosa, Tomas Dario (2000), Valledupar Musica de una Historia, Bogota: Editorial Grijalbo LTDA, ISBN 958-639-175-2
- Araujonoguera, Consuelo (2002), Trilogia Vallenata, Colombia: Proyecto Editorial Babilonia, ISBN 958-33-3360-3
- Castro Trespalacios, Pedro (1979), Culturas Aborigenes Cesarences e Independencia de Valle de Upar, Bogota: Casa de la Cultura de Valledupar
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Cesar idiay Wikimedia Commons
- Cesar 30 Años de Progreso - Gobernacion del Cesar (1997) polieto
- Opisial a website ti Departamento ti Cesar


text:
Rutherford B. Hayes
Ni Rutherford Birchard Hayes (Oktubre 4, 1822 – Enero 17, 1893) ket isu idi ti Maika-19 a Presidente iti Estados Unidos (1877–1881). A kas presidente, isu ti nangimaton ti panakalpas iti Panagipatakder manen ken ti iseserrek ti Estados Unidos iti Maikadua a Rebolusion ti Industria. NI Hayes ket maysa nga agrepreporma a nangrugi kadagiti ganetget a nangiturong ti reporma a sibil a serbisio ken nagipadas ti, napaay, a panagtunos dagiti panagsina a nangiturong ti Sibil a Gubat ti Amerikano idi nasapsapa a limapulo a tawtawen.
Isu ket naipasngay idiay Delaware, Ohio, ni Hayes ket nagsanay ti linteg idiay Lower Sandusky (tattan a ti Fremont) ken paradawat ti siudad iti Cincinnati manipud idi 1858 aginggana idi 1861. Idi nangrugi ti Sibil a Gubat, ni Hayes ket pinanawanna ti naballigi a karrrer ti politiko tapno sumrek ti Kappon ti Buyot. Isu ket nasugatan ti namin lima a beses, ken nakaro a nasugatan idiay Gubat ti Abagatan a Bantay, isu ket nakagun-od ti dayaw para iti kinatured iti gubatan ken naipangato ti ranggo iti komandante heneral. Kalpasan ti gubat, isu ket nagserbi idiay Kongreso ti Estados Unidos manipud idi 1865 aginggana idi 1867 a kas maysa a Republikano. Ni Hayes ket pimmanaw idiay Kongreso tapno agtaray para iti Gobernador iti Ohio nga isu ket nabutosan ti dua a termino, a nagserbi manipud idi 1867 aginggana idi 1871. Kalpasan ti panakagibus ti maikadua a terminona, isu ket nagituloy ti panagsanayna iti linteg, ngem nagsubli met laeng iti politiko idi 1875 tapno agserbi ti terminona akas gobernador.
Idi 1876, ni Hayes ket nabutosan a kas presidente iti maysa kadagiti nakaro a kasuppiatan ken naisupapak a panagbutos ti Amerikano a pakasaritaan. Urayno isu ket naabak ti nadayeg a butos kenni Samuel J. Tilden ti Demokrata , ni Hayes ket nangabak ti kinapresidente babaen ti kabassitan a paggidiatan kalpasan ti panaggungguna kaniana ti Komision ti Kongreso ti nasuppiatan a duapulo nga elektoral a butos. Ti nagbanagan daytoy ket ti Kompromiso iti 1877, a dagiti Demokrata ket immannurotda ti panakabutos ni Hayes ket inawatna ti panakalpas ti panagsakop ti milisia iti Abagatan.
Ni Hayes ket namatmati iti meriokratiko a gobierno, agpapada a panakatrato nga awan ti panakairebbeng ti puli, ken ti panagparang-ay babaen ti edukasion. Isu ket nagbilin kadagiti pederal a tropa ti mangpatalna ti Nalatak a Welga ti Perrokarril iti 1877 ken nagbilin kaniada nga agsanod kadagiti Akin-abagatan a kapitolio iti panakalpas ti Panagipatakder manen. Isu ket nangisayangkat ti nalanay a reporma a serbisio sibil a nangpatakder ti pundasion para kadagiti reporma ti panawen ti 1880 ken 1890. Ni Hayes ket nagtaginayon ti karina a saan nga agtaray para iti panagbutos manen. Isu ket nagretiro idiay balayna idiay Ohio ken nagbalin a nangipatakder kadagiti sosial ket edukasional a reporma.


text:
Carmen, Cotabato
Ti Carmen ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Carmen ket nabingbingay a politikal iti 28 a barbaranggay.[2]
- Aroman
- Bentangan
- Cadiis
- General Luna
- Katanayanan
- Kibayao
- Kibenes
- Kibudtongan
- Kilala
- Kimadzil
- Kitulaan
- Langogan
- Lanoon
- Liliongan
- Lumayong
- Macabenban
- Malapag
- Manarapan
- Manili
- Nasapian
- Palanggalan
- Pebpoloan
- Poblacion
- Ranzo
- Tacupan
- Tambad
- Tonganon
- Tupig
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cotabato". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Cotabato". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Robot
Ti robot ket mekanikal wenno pudno nga ahente, ken kadawyan a maysa a elecktro-mekanikal a makina nga inturturong babaen ti programa ti kompiuter wenno elektroniko a sirkuito. Dagiti robot ket mabalinda nga autonomowenno semi-autonomo ken sumakop manipud kadagiti kasla tao a kas ti Advanced Step in Innovative Mobility (ASIMO) ti Honda ken ti TOSY Ping Pong Playing Robot (TOPIO) ti Tosy aginggana kadagiti industrial a robot, dagiti kolektibo a naprograma a 'pangen' a robot, ken dagiti pay mikroskopiko a nano a robot. Babaen ti panagtulad ti kasl abiag a langa wenno panangipan kadagiti automatiko a panagggunay, ti robot ket mabalin a nangitultol tipuot ti kinasirib wenno bukodna apanunot.
Ti robotika ket isu ti sanga ti teknolohia a mangirebbeng ti daremdem, pannakaaramid, operasion, ken ti panangipakat kadagiti robot,[1] ken dagiti pay sistema ti kompiuter pra iti panagtengngel kaniada, panagrikna a pakaammo, ken panagproseso ti pakaammo. Dagitoy a teknolohia ket mangirebbeng kadagiti naaramid nga automatiko a makina a mangsukat ti tattao kadagiti napeggad nga enbironmento wenno dagiti proseso ti panagpataud, wenno kapada ti taao iti langa, panagkukua, ken/wenno kognision. Adu tattan kadagiti robot ket naparegget babaen ti katutubo a mangitited kadagiti pagobraan iti nareggetan ti katutubo a robotika.
Iti panagrangrang-ay dagiti mekanikal a pamay-an babaen ti Industrial a panawen, adun dagiti naserbi a panangipakat nga insingasing idi babaen ni Nikola Tesla, nga isu idi 1898 ketdumibuho ti bangka a tinengngel babaen ti radio. Dagiti elektronika ket rimmang-ayda kadagiti puersa a nangiturong ti panagrang-ay iti iyu-umay dagiti immuna nga elektroniko nga autonomo a robot a pinartuat babaen ni William Grey Walter idiay Bristol, Inglatera idi 1948. Ti immuna a dihital ken maprograma a robot ket pinarnuay idi babaen ni George Devol idi 1954 ken nanaganan daytoy idi ti Unimate. Daytoy idi ket nailako iti General Motors idi 1961 nga idiay ket nausar idi a mangbagkat kadagiti pisi ti napudot a metal manipud kadagiti makina ti die casting idiay Inland Fisher Guide Plant idiay Laud ti Trenton a paset ti Ewing Township, New Jersey.[2]
Dagiti robot ket sinukatandan ti tattao[3] iti panagtulong iti panagaramid kadagiti maulit-ulit ken napeggad nga obra a saan a kaykayat nga aramiden ti tao, wenno saanda a maaramid gapu ti limitasion ti kadakkel, ken uray pay dagiti akin-ruar a limbang wenno iti sirok ti baybay nga idiay ket saan nga agbiag ti tattao kadagiti napeggad nga enbironmento.
Adda met dagiti panagdandanag a maipanggep iti umad-adu a panagusar kadagiti robot ken ti papaelda iti kagimongan> Dagit irobot ti pinabpabasol kadagiti ngumat-ngato a pannakaawan ti trabaho gapu ti panagsuksukatda kadagiti agtrabtrabaho kadagiti dadduma pagannongan. Ti panag-usar kadagiti robot iti militar a pannakigubat ket mangiyaon kadagiti etikal a pagdanagan. Ti pannakabalin ti autonomo ti robot ken dagiti mabalin a pagbanagan ket naibagbagan kadagiti piksion ken mabalin a pudno a pagdanagan iti masakbayan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "robotics". Oxford Dictionaries. Naala idi 4 Pebrero 2011.
- ^ Pearce, Jeremy. "George C. Devol, Inbentor ti Robot nga IMa, ket Natayen nga agtawen iti 99", The New York Times, Agosto15, 2011. Naala idi Peberoro 7, 2012. "Idi 1961, ti General Motors ket nangikabil ti immuna nga Unimate nga ima iti maysanga asemblia a linia iti pabrika ti kompania idiay Ewing Township, N.J., ti suburbo ti Trenton. Ti ramit ket inusar nga agbakkat ket agituon kadagiti parte ti die-cast a metal a naala anapudot manipud kadagiti pagisukogan."
- ^ Akins, Crystal. "dagiti 5 a trabaho nga agdama a sinuksukatan babaen dagiti robot". Excelle. Monster. Naala idi 2013-04-15.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Robot idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Robotics iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Portal ti robotika
- Dibision ti robotika - NASA


text:
Masantol, Pampanga
Ti Masantol ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Pampanga iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Masantol ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Alauli
- Bagang
- Balibago
- Bebe Anac
- Bebe Matua
- Bulacus
- San Agustin (Caingin)
- Santa Monica (Caingin)
- Cambasi
- Malauli
- Nigui
- Palimpe
- Puti
- Sagrada (Tibagin)
- San Isidro Anac
- San Isidro Matua (Poblacion)
- San Nicolas (Poblacion)
- San Pedro
- Santa Cruz
- Santa Lucia Matua
- Santa Lucia Paguiaba
- Santa Lucia Wakas
- Santa Lucia Anac (Poblacion)
- Sapang Kawayan
- Sua
- Santo Niño
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pampanga". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Pampanga". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Peru
Ti Peru i/pəˈruː/ (Espaniol: Perú; Quechua: Perú;[5] Aimara: Piruw), opisial a ti Republika iti Peru (Espaniol: República del Perú, pannakabalikas: [reˈpuBlika ðel peˈɾu] ( denggen)), ket maysa a pagilian idiay lumaud nga Abagatan nga Amerika. Nabeddengan daytoy iti amianan babaen ti Ecuador ken Colombia, iti daya babaen ti Brasil, iti abagatan a daya babaen ti Bolivia, iti abagatan babaen ti Chile, ken iti laud babaen ti Taaw Pasipiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ CIA, World Factbook
- ^ a b c d "Peru". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Mayo 6, 2011.
- ^ "Gini a pagsurotan". Sanglubongana banko. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi Nobiembre 5, 2010.
- ^ Ti Quechua a nagan ket us-usaren babaen ti gobierno iti Peru ket ti Perú (kitaen ti pagsasao a Quechua a bersion ti Parlamento iti Peru sapot a pagsaadan ken ti pagsasao a Quechua a bersion ti Batay-linteg iti Peru [1]), ngem ti kadawyan a Quechua a nagan ket ti Piruw
- Peru
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1821


text:
Ni Charles Gates Dawes (Agosto 27, 1865 – Abril 23, 1951) ket maysa idi nga agibanbanko ken politiko nga isu idi ti maika-30 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1925 – 29). Para iti obrana iti Dawes a Plano para kadagiti supapakan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat isu ti kimmaddua a nanagabak ti Premio Nobel iti Kappia idi 1925. Ni Dawes ket nagserbi iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isuna idi ti Mangusisa iti Kuarta, ti immuna adirektor iti Opisina iti Busbost, ken, idi kaladawan ti biagna, ti Embahador idiay Nagkaykaysa a Pagarian.
Ni Dawes ket inasawana idi ni Caro Blymyer idi Enero 24, 1889, ken adda uppat nga annakda: Ni Rufus Fearing Dawes, Carolyn Dawes, Dana McCutcheon, ken Virginia Dawes (Waller 1998: 273).
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Charles Dawes idiay Wikimedia Commons


text:
Catigbian, Bohol
Ti Catigbian ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Catigbian ket nabingbingay a politikal kadagiti 22 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Ambuan
- Baang
- Bagtic
- Bonbong
- Cambailan
- Candumayao
- Kang-iras
- Causwagan Norte
- Hagbuaya
- Haguilanan
- Libertad Sur
- Liboron
- Mahayag Norte
- Mahayag Sur
- Maitum
- Mantasida
- Poblacion
- Poblacion Weste
- Rizal
- Sinakayanan
- Triple Union
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text: 1-2 Kadakayo nga inayaban ti Dios ken agbibiag iti ayat ti Dios Ama ken iti panangsalaknib ni Jesu-Cristo: Sapay koma ta adda kadakayo ti naan-anay nga asi, talna ken ayat. Naggapu daytoy a surat ken ni Judas nga adipen ni Jesu-Cristo ken kabsat ni Santiago. 3Ay-ayatek a gagayyem, panggepko idi ti agsurat kadakayo maipapan iti pannakaisalakantayo amin. Ngem kapilitan nga agsuratak kadakayo a dagus tapno dawatek nga ikabilyo ti amin a kabaelanyo a mangsalaknib iti pammati a namimpinsan nga inted ti Dios kadagiti tattaona. 4Ta nakastrek a ditay nadnadlaw ti sumagmamano a tattao nga awanan Dios. Balballikugenda ti mensahe maipapan iti parabur ti Diostayo. Aramatenda ti sao ti Dios a panglinged kadagiti kinaderrepda. Dida bigbigen ni Jesu-Cristo a kakaisuna a Maestro ken Apotayo. Nabayagen nga impakaammo ti Nasantoan a Surat daytoy a pannakailunodda. 5Nupay ammoyon dagitoy, kayatko nga ipalagip kadakayo ti panangisalakan ni Jesus kadagiti Israelita manipud idiay Egipto, ngem kalpasanna, dinadaelna dagiti saan a namati. 6Laglagipenyo dagiti angheles a di nagtalinaed iti sigud a kasasaadda, no di ket pinanawanda dagiti pagtaenganda. Impupok ti Dios ida iti kasipngetan iti baba. Agnanayon a nakawaranda agingga a dumteng ti naindaklan nga Aldaw a maukomda. 7Laglagipenyo ti Sodoma ken Gomorra ken dagiti kabangibang nga il-ili. Nagbasolda iti pannakikamalala ken kinaderrep ket sagsagabaenda ti dusa iti agnanayon nga apuy. Daytoy ti pakaballaagantayo amin. 8Kasta met nga iti arapaap dagitoy a tattao nga awanan Dios, agaramidda kadagiti basbasol a mangtulaw iti bagida met laeng. Laksidenda ti turay ti Dios ken laisenda dagiti nadayag a parsua idiay ngato. 9Uray pay ni Miguel a pangulo dagiti angheles dina inaramid ti kasta. Iti pannakidangadangna iti Diablo, idi pagsuppiatanda no siasino ti mangala iti bangkay ni Moises, dina inukom ti Diablo. Kinunana laeng, “Tubngarennaka koma ti Apo!” 10Ngem agsao dagitoy a tattao iti maibusor kadagiti bambanag a dida maawatan. Dagiti bambanag a sigud nga ammodan, a kas iti nakaisigudan a rikna dagiti atap nga animal, dagitoy met laeng ti mangdadael kadakuada. 11Nakabutbuteng ti mapasamak kadakuada ta sinurotda ti dalan ni Cain. Kas ken ni Balaam, binay-anda nga iturayan ida ti biddut gapu iti gunggona. Immalsada a kas ken ni Core ket nadadaelda met a kas kenkuana. 12Isuda ti mangikkat iti ganas ti panagsasangoyo iti panganan gapu iti kinarawet ken nakababain a panagbartekda. Dagiti la bagbagida ti as-asikasoenda. Kasda la ulep nga itayab ti angin a di makaited iti tudo. Kasda la kayo a di agbunga uray iti tiempo ti panagbubunga, kayo a naparut ket natayen a namimpinsan. 13Mayarigda kadagiti nadawel a dalluyon iti baybay. Kasla labutab a narugit dagiti nakababain nga aramidda. Kasda la kadagiti agalla-alla a bituen nga insaganaan ti Dios iti pagyanan iti agnanayon a mangliwengliweng a sipnget. 14Dagiti kakasta a tattao ti pinampanunot ni Enoc a maikapito a kaputotan ni Adan, idi impadtona daytoy: “Kitaenyo! Umayto ti Apo agraman dagiti rinibribu a nasantoan nga anghelesna 15tapno ukomenna ti amin. Dusaennanto dagiti managbasol nga awanan Dios gapu kadagiti amin nga inaramidda a saan a nadiosan ken amin a sinaoda a maibusor iti Dios!” 16Managreklamo ken managpabasol dagitoy a tattao ket surotenda dagiti dakes a tarigagayda. Ipasindayagda dagiti bagbagida, ket patiray-okanda dagiti sabsabali tapno maalada ti kayatda. 17Ay-ayatek a gagayyem, laglagipenyo dagiti impakdaar idi un-unana dagiti apostoles ni Apo Jesu-Cristo. 18Kinunada kadakayo, “Inton dumteng dagiti maudi nga aldaw, agparangto dagiti tattao a manglalais kadakayo, tattao a mangsurot kadagiti dakes a tarigagayda.” 19Dagitoy dagiti tattao a mangparnuay iti panagsisina. Iturayan ida dagiti nailubongan a tarigagayda, ket awan kadakuada ti Espiritu. 20Ngem dakayo, ay-ayatek a gagayyem, pumigsakayo iti nasantoan a pammatiyo. Agkararagkayo babaen iti pannakabalin ti Espiritu Santo. 21Agtalinaedkayo iti ayat ti Dios. Agpannuraykay iti kaasi ni Apotayo a Jesu-Cristo a mangted kadakayo iti biag nga agnanayon. 22Tulonganyo dagiti agduadua. 23Isalakanyo dagiti dadduma ket rabsutenyo ida iti apuy. Kaasianyo met dagiti dadduma a buyogen ti panagbuteng, ngem guraenyo pati dagiti pagan-anayda a namansaan iti kinaderrepda. 24-25 Madaydayaw koma ti Dios a mangaywan kadakayo tapno saankayo a matnag. Isu met ti mangidatag kadakayo a sidadalus ken siraragsak iti sangoananna. Iti maymaysa a Dios a Mangisalakan kadatayo babaen ken ni Apotayo a Jesu-Cristo, maited koma ti dayag, tan-ok, pannakabalin ken turay, manipud idi ugma, ita, ken iti agnanayon! Amen.


text:
Asia
Ti Asia ket ti ti kadakkelan ken kaaduan ti populasion a kontinente iti Daga, daytoy ket kangrunaan a mabirukan kadagiti akindaya ken akin-amianan a hemisperio. Urayno daytoy ket sakupenn alaeng ti 8.7% iti dagup a kalawa ti rabaw iti Daga, daytoy ket buklenna ti 30% of iti kalawa ti daga iti Daga, ken historikal a balay iti kaaduan a populasion ti tao iti planeta (agdama nga agarup a 60%). Ti Asia ket saan laeng a naindayegan iti dagup a kadakkelna ken populasion, ngem dagiti pay naisangayan a napusek ken dadakkel a pagtaengan ken dagiti pay nawatiwat a manmano a matagtagitao a rehion iti uneg ti kontinente iti 4.4 a bilion a tattao. Ti Asia ket mangipakpakita ti kapartak iti ekonomia (naisangayan iti Daya nga Asia) ken ti pay nakaradkada nga iya-adu ti populasion idi las-ud ti maika-20 a siglo, ngem ti dagup ti amin nga iya-adu ti populasion ket simmueken manipud idin kadagiti natimbeng nga agpang iti lubong.[3]
Dagiti pagbeddengan ti Asia ket naikeddeng babaen ti kultura, gapu ta awan ti nalawag a heograpikal a pannakaisina a nagbaetanna ken ti Europa, a no itipon dagitoy dua ket mangporma ti maysa nga agtultuloy a masa ti daga a tinawtawagan iti Eurasia. Dagiti kaaduan a naaw-awat a pagbeddengan a lugar ti Asia iti daya ti Kanal Suez, ti Karayan Ural, ken ti Banbantay Ural, ken iti abagatan ti Banbantay Kaukaso wenno ti Depresion Kuma–Manych) ken ti Kaspio ken Baybay Nangisit.[4][5] Daytoy ket nabeddengan iti daya babaen ti Taaw Pasipiko, oiti abagatan babaen ti Taaw Indiano ken iti amianan babaen ti Taaw Artiko.
No makita ti kadakkelna ken dibersidad, ti konsepto iti Asia – ti nagan napetsaan manipud idi kalsikal a kinaugma - ket mabalin a napudpudno a maibatay iti heograpia ti tao ngem ti pisikal a heograpia.[6] Ti Asia ket nalatak nga agdumaduma iti ballasiw ken iti uneg dagiti rehionnano maibatay kadagiti etniko a grupo, dagiti kultura, dagiti enbironmento, dagiti ekonomia, dagiti historikal a pakaikabagian ken dagiti sistema ti gobierno.
Dagiti linaon
Panangipalawag ken dagiti pagbeddengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sistema ti tallo a kontinente ti Griego[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken Europa ket historikalen a naikeddeng babaen dagiti Europeano laeng.
Ti orihinal a panangigiddiat ti nagbaetan dagitoy dua ket inaramid idi dagiti taga-ugma a Griego. Inusarda ti Baybay Eheo, ti Dardanelos, ti Baybay ti Marmara, ti Bosporo, ti Baybay Nangisit, ti Kipet Kerch, ken ti Baybay ti Azov a kas pagbeddengana nagbaetan ti Asia ken Europa. Ti Nilo ket nasansan idi a naus-usar a kas ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken Aprika (kalpasann aket tinawagan iti Libia), urayno adda met dagiti Griego a heograpo a nangisingasing a ti Baybay Nalabbasit ket mangporma iti nasaysayaat a pagbeddengan.[7] Ti Kanal Darius iti baetan ti Nilo ken ti Baybay Nalabbasit ket nangipakaammo iti adu a panaggigiddiat iti kapanunotan. Bababen ti Imperio a Romano, ti Karayan Don a mangibus iti Baybay Nangisit ket isu idi ti akinlaud a pagbeddengan ti Asia. Daytoy idi ti akin-amianan unay a madaliasat a puntos iti aplaya ti Europa. Idi maika-15 a siglo ti Baybay Nalabbasit ket naipatakder a kas ti pagbeddengan a nagbaetan ti Aprika ken ti Asia, ken isu tinangsukat daytoy iti Nilo.[7]
Pagbeddenagn ti Asia–Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Don ket nagbalin a saan a nasayaat kadagiti akin-amianan a Europeano idi ni Pedro ti Natan-ok, ari ti Turay ti Rusia, idi inabakna dagiti kasuppiat a panagtunton ti Suesia ken ti Otomano nga Imperio kadagiti akindaya a daga, ken dagiti naarmasan a resistansia babaen dagiti tribu ti Siberia, ket nagsentisado ti baro a Ruso nga Imperio a nangipaatiddog idiay Banbantay Ural ken iti labesna, ket napundar idi 1721. Ti nangruna a heograikal a teorista tiimperio ket pudno idi a ti dati a Sueko a balud ti gubat, a natiliw idiay Gubat ti Poltava idi 1709 ken naidutok iti Tobolsk, nga isu idiay ket naikameng iti taga-Siberia nga opisial a ni Pedro, ni Vasily Tatishchev, ken napalubosan iti nawaya a panagaramid kadagiti panagadal iti heograpia ken antropolohia iti panangisagana iti masakbayan a libro.
Idiay Suesia, iti lima a tawen kalpasan ti ipupusay ni Pedro, idi 1730, ni Philip Johan von Strahlenberg ket nangipablaak ti baro nga atlas a nangsisingsingasing a dagiti Ural a kas ti pagbeddengan ti Asia. Nagay-ayat met dagiti Ruso iti daytoy a konsepto, gapu ta mangpalubos met kaniada ti indentidadda a Europa iti heograpia. Inrangarang ni Tatishchev nga isu ket nangisingasing ti kapapunotan kenni von Strahlenberg. Ti naudi a naibaga ket nangisingasing a ti Karayan Emba a kas ti akinbabab apagbeddengan. Kadagiti napalabas a siglo addametdagiti nadumaduma a naaramid a singasing aginggana idi ti Karayan Ural ket nagballigi idi tengnga ti maika-19 a siglo. Ti pagbeddengan ket naiyalisen babaen tipuersa manipud ti Baybay Nangisit idiay Baybay Kaspio kadagiti proyekto ti Karayan Ural.[8] Kadagiti mapa iti dayta a paset ti panawen, ti Transkaukasia ket naibilbilang idi a kas Asia. Ti pannakainkorporado ti kaaduan iti rehion iti Kappon ti Sobiet ket natarawidwidan a nangiduron kadagiti pannakaimatangan ii pagbeddengan iti abagatan. Dagiti kultura ti Asia ket awan ti palubos a panangibaga iti daytoy a sistema iti panangikeddeng kadagiti maipagpagarup a pagbeddengan a mangisina kaniada iti Europa.
Pagbeddengan ti Asia–Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken ti nalukay ti pannakaipalawagna a rehion ti Oceania ket kadawyan a naikabil idiay Purpuro Malayo. Dagiti termino ti Abagatan a daya nga Asia ken Oceania, a naparnuay idi maika-19 a siglo, ket addan kadagiti adu nga aggigiddiat a heograpiko a kaibuksilan manipud idi pannakaparnuayda. Ti kangrunaan a banag iti panangikeddeng no ania nga is-isla iti Pupuro Malayo iti Asia ket ti ket ti pakabirukanen dagiti kolonial a tagikua dagiti nadumaduma nga imperio idiay (saan amian nga Europeano). Ni Lewis ken ni Wigen ket nangiyunay-unay, a "Ti pannakaiyak-akikid ti 'Abagatan a daya nga Asia' kadagiti agdama a pagbeddenganna ket isu idi ti naininut a proseso."[7]
Agdama a panangipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti heograpikal nga Asia ket ti kultural nga artipakto dagiti pinarnuay ti Europeano iti lubong a naipang-al kadagiti sabali a kultura, ti maysa a saan nga umiso a konsepto a gapuanan ti endemiko a kontension no ania ti kaibuksilanna. Ti Asia ket dakdakkel ken ad-adu a nadumaduma iti kultura ngem ti Europa.[9] Daytoy ket saan a husto a maitunos kadagiti kultural a pagbeddengan kadagiti bukodna a nadumaduma a kita ti konstituente.[10]
Manipud ti panawen ni Herodotus ti minoridad kadagiti heograpo ket nanglikud iti sistema ti tallo a kontinente (Europa, Aprika, Asia) kadagit ibatayan nga awan wenno awan ti adu a pisikal a panagsisina kaniada.[6]Kas pagarigan, ni Apo Barry Cunliffe, ti emeritus a propesor ti Europeano nga arkeolohia idiay Oxford, ket nangibagbaga a ti Europa ket heograpiko ken kultura laeng a "ti akinlaud a nayon ti kontinente ti Asia".[11] Iti heograpia, ti Asia ket isu ti nangruna nga akindaya a konstituente ti kontinente ti Eurasia a ti Europa ti akin-amianan a laud a peninsula ti masa ti daga – wenno ti Apro-Eurasia; iti heolohia, ti Asia, Europa ken ti Aprika ket mangbukel ti agmaymaysa nga agtultuloy a masa ti daga (malaksid ti Kanal Suez) ken makibinningay ti sapasap a samang ti kontinente. Gangani amin ti Europa ken ti kaaduan a paset ti Asia ket nakatugaw iti Eurasiano a Plata, a naisilpo iti abagatan babaen ti Arabiano ken Indiano a Plata ken kakuyogna ti akinadaya unay a paset ti Siberia (daya ti Kabambantayan Chersky) iti Plata ti Amianan nga Amerika.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pakasaritaan ti Asia ket mabalin a makita a kas dagiti naisangayan a pakasaritaan iti nadumaduma a kaarubayan dagiti rehion ti aplaya: ti Daya nga Asia, Abagatan nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken ti Tengnga a Daya, a naisilpo babaen ti akin-uneg a masa dagiti estepa ti Sentral nga Asia.
Ti aplaya akaarubayan ket pagtaengan kadagiti kasapaan nga ammo a sibilisasion iti lubong, ti tunggal maysa kaniada ket nagpadpadur-as iti likmut dagiti nalames a ginget ti karayan. Dagiti sibilisasion idiay Mesopotamia, ti Ginget Indus ken ti Huanghe ket makibinningay kadagitoy a pannakaipada. Dagitoy a sibilisasion ket mabalin a nakisinnukatda kadagiti teknolohia ken dagiti kapanunotan a kas ti matematika ken ti pilid. Dagiti dadduma pay a parnuay, a kas ti panagsurat, ket mabalin nga indibidual a napadur-as iti tunggal maysa a lugar. Dagiti siudad, dagiti estado ken dagiti imperio ket napadur-as kadagitoy a tanap.
Ti sentral a rehion ti estepa ket nabayagen a natagtagitao babaen dagiti aksaksakay ti kabalio a nomado a makaabot kadagiti amin a lugar ti Asia manipud kadagiti estepa. Ti kasapaan a postulado a panagpadakkel iti ruar ti estepa ket dagiti Indo-Europeano, nga isuda ket nangiwarwaras dagiti pagsasaoda idiay Tengnga a Daya, Abagatan nga Asia, ken dagiti pagbeddengan ti Tsina, kadagiti nagtaengan dagiti Tokario. Ti akin-amianan unay a paset ti Asia, a mairaman iti kaaduan ti Siberia, ket kaaduan idi a saan a maserrekan babaen dagiti nomado ti estepa, gapu kadagiti napusek a kabakiran, klima ken tundra. Dagitoy a lugar ket nabatbati a manmano laeng a natagtagitao.
Ti sentro ken tikaarubayan ket kaaduan a naisinsina babaen dagiti bantay ken dagiti desierto. Dagit bantay ti Kaukaso ken Himalaya ken dagiti desierto ti Karakum ken Gobi ket nangporma kadagiti paglappedan a narigat laeng a maballasiw dagiti agsaksakay iti kabalio iti estepa. Bayat a dagiti agtataeng iti siudad ket nasaysayaatanda iti teknolohia ken iti sosial, kadagiti adu a kaso marigatanda unay mangsalknib kadagiti aspeto ti militar kadagiti grupo ti aksaksakay manipud ti estepa. Nupay kasta, dagiti tanap ket awan unay ti makaanay a karuotan a mangsuporta iti dakkela pursa dagiti agkabkabalio; para iti daytoy ken dagiti sabali a rason, dagiti nomado ket pinarukmada ti Tsina, India, ken ti Tengnga a Day ken kaaduan a nangamponda idi iti lokal ken dagiti nabakbaknang a kagimongan.
Ti Islamiko a Kalipato ket innala ken tinurayanna met ti Tengnga a Daya ken ti Sentral nga Asia idi las-ud dagiti panagrukma ti Muslim iti maika-7 a siglo. Ti Mongol nga Imperio ket pinarukmana ti dakkel a paset ti Asia idi maika-13 a siglo, ti maysa a lugar a gumay-at manipud idiay Tsian aginggana idiay Europa. Sakbay ti panagraut dagiti Mongol, Songa Tsina ket naireporta nga addaan kadagiti agarup a 120 a riwriw nga umili; ti senso idi 1300 a sinaruno ti panagraut ket nangireporta ti agarup a 60 a riwriw a tattao.[13]
Ti Nangisit a Patay, ti maysa kadagiti kakaruan a pandemia iti pakasaritaan ti tao, ket naipagpagarup a nagtaud kadagiti namaga a tanap ti sentral nga Asia, nga idiay ket napan idiay igid ti Kalsada Seda.[14]
Ti Ruso nga Imperio ket nangrugi a nagpadakkel idiay Asia manipud idi maika-17 a siglo, ken kanungpalan a nagtengngel iti amin a a Siberia ken ti kaaduan ti Sentral nga Asia babaen ti patingga ti maika-19 a siglo. Ti Otomano nga Imperio ket tinengngelna ti Anatolia, ti Tengnga a Daya, Amianan nga Aprika ken dagiti Balkan manipud idi maika-16 a siglo ken ti masakbayan. Idi maika-17 a siglo, ti Manchu ket pinarukmana ti Tsina ken binagonna ti Qing a Dinastia. Idi maika-16 a siglo, ti Islamiko a Mughal nga Imperio ket tinengngelna iti kaaduan ti India.
Politikal a heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
- ^ "Continents of the World". The List. Worldatlas.com. Naidulin manipud ti kasisigud idi 22 Hulio 2011. Naala idi 25 Hulio 2011.
- ^ "Like herrings in a barrel". The Economist (The Economist online, The Economist Group) (Millennium issue: Population). 23 Disiembre 1999..
- ^ "Asia". eb.com, Encyclopædia Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2006.
- ^ National Geographic Atlas of the World (maika-7 nga ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 978-0-7922-7528-2. "Europe" (pp. 68–9); "Asia" (pp. 90–1): "A commonly accepted division between Asia and Europe is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
- ^ a b "Asia". AccessScience. McGraw-Hill. Naala idi 26 Hulio 2011.
- ^ a b c Lewis & Wigen 1997, pp. 170–173
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 27–28
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 36–37
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 7–9
- ^ Schwartz, Benjamin (Disiembre 2008). "Geography Is Destiny". The Atlantic (Atlantic Magazine).
- ^ ANCIENT SILK ROAD TRAVELLERS
- ^ Ping-ti Ho. "An Estimate of the Total Population of Sung-Chin China", in Études Song, Series 1, No 1, (1970). pp. 33–53.
- ^ "BBC – History – Black Death". BBC. 17 Pebrero 2011.
- ^ Ti Azerbaijan ket transkontinental a pagilian.
- ^ Ti Georgia ket transkontinental a pagilian.
- ^ Rehion ti Akindaya a Trasia rti Turkia idiay Europa.Isu a ti Turkia ket transkontinental a pagilian.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lewis, Martin W.; Wigen, Kären (1997). The myth of continents: a critique of metageography. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-20743-2.
- Ventris, Michael; Chadwick, John (1973). Documents in Mycenaean Greek (2nd nga ed.). Cambridge: University Press.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Higham, Charles. Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations. Facts on File library of world history. New York: Facts On File, 2004.
- Kamal, Niraj. "Arise Asia: Respond to White Peril". New Delhi:Wordsmith,2002, ISBN 978-81-87412-08-3
- Kapadia, Feroz, and Mandira Mukherjee. Encyclopaedia of Asian Culture and Society. New Delhi: Anmol Publications, 1999.
- Levinson, David, and Karen Christensen. Encyclopedia of Modern Asia. New York: Charles Scribner's Sons, 2002.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Asia idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Asia manipud idiay Wikivoyage
- "Display Maps". The Soil Maps of Asia. European Digital Archive of Soil Maps – EuDASM. Naala idi 26 Hulio 2011.
- "Asia Maps". Perry-Castañeda Library Map Collection. University of Texas Libraries. Naidulin manipud ti kasisigud idi 18 Hulio 2011. Naala idi 20 Hulio 2011.
- "Asia". Norman B. Leventhal Map Center at the Boston Public Library. Naala idi 26 Hulio 2011.
- Bowring, Philp (12 Pebrero 1987). "What is Asia?". Eastern Economic Review (Columbia University Asia For Educators) 135 (7).


text:
Batay-linteg
Ti batay-linteg wenno konstitusion ket maysa nga agasmang dagiti kammasapulan a pamunganayan wenno pangunaan a naipabangon babaen ti maysa nga estado wenno pakaiturayan dagiti dadduma nga organisasion.[1] Dagitoy nga agkukuyog nga alagaden ket makaaramid, kas iti mangitakder, no ania dayta nga entidad. No dagitoy nga alagaden ket maisurat iti maysa nga urnong wenno agasmang dagiti nalinteg a dokumento, dagita a dokumento ket maisao a mangbukel iti naisurat a batay-linteg.
Dagiti batay-linteg ket mairebbeng kadagiti sabsabali nga agpang dagiti organisasion, manipud kadagiti naturay nga estado aginggana kadagiti kompania ken dagiti di-nainkorporado a gunglo. Ti maysa a tulag a mangipatakder ti maysa nga internasional nga organisasion ket isu pay ti batay-lintegna a daytoy ket mangipalawag no kasano ti pannakaipatakder ti organisasion. Iti uneg dagiti estado, nupay dagitoy ket naturay wenno pederado, ti maysa a batay-linteg ket mangipalawag kadagiti alagaden babaen ti naikabatayan ti estado, ti pamaayan a pakaaramidan dagiti linteg ken babaen ti nagaramid. Adda met dagiti batay-linteg, a nangruna dagiti naisurat a batay-linteg, ket isuda pay kadagiti agipatingga ti bileg dagiti estado babaen ti ti panangipatakder dagiti linia a saan a maballasiw dagiti agturay a kas dagiti kammasapulan a karbengan.
Ti Batay-linteg ti India ket isu ti kaatiddogan a naisurat a batay-linteg iti aniaman a naturay nga estado iti lubong,[2] nga aglaon dagiti 444 nga artikulo,[3] 12 programa ken 94 a panagpasayaat, nga adda dagiti 117,369 a balikas iti bukodna a bersion ti Pagsasao nga Ingles,[4] bayat ti Batay-linteg ti Estados Unidos ket isu ti kababaan a naisurat a batay-linteg, nga adda dagiti 7 artikulo ken 27 a panagpasayaat.[5]
Naggapuan ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a batay-linteg ket naggapu manipud ti Pranses manipud ti balikas a Latin a constitutio, nga inus-usar kadagiti annuroten ken dagiti bilin, a kas ti imperial a waragawag (constitutiones principis: edicta, mandata, decreta, rescripta).[6] Kalpasan daytoy, ti termino ket kaaduan a naus-usar iti kanoniko a linteg para kadagiti kangrunaan a panagikeddeng, a naipangpangruna ti maysa nga inted a bilin babaen ti Papa, a tattan ket makunkuna a ti maysa nga apostoliko a batay-linteg.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Amerikano a Diksionario ti Baro nga Oxford, Maikadua Edn., Erin McKean (mannurat), 2051 a panid, Mayo 2005,Paggmalditan ti Unibersidad ti Oxford, ISBN 0-19-517077-6.
- ^ Pylee, M.V. (1997). Batay-linteg iti India. S. Chand & Co. p. 3. ISBN 812190403X.
- ^ Sarkar, Siuli. Publiko nga Administrasion Idiay India. PHI Learning Pvt. Ltd. p. 363. ISBN 9788120339798.
- ^ "Batay-linteg iti India". Ministro iti Linteg ken Hustisia iti India. Hulio 2008. Naala idi 2008-12-17.
- ^ "Sentro ti Nailian a Batay-linteg". Independence Hall Association. Naala idi 2010-04-22.
- ^ Ti naipakasaritaan ken pagadalan a kontesto iti Romano a linteg, George Mousourakis, 2003, p. 243


text:
Isla
Ti maysa nga isla wenno puro ket ti aniaman a pirgis ti sub-kontinental a daga a napalikmutan babaen ti danum. Dagiti bassit unay nga isla a kas dagiti langa ti mangrugrugi nga agparparang a daga kadagiti atol ket mabalin a matawagan a kas dagiti bassit a puro. Ti pannakaigrupo ti heograpiko wenno heolohiko a mainaig nga is-isla ket tinawtawagan ti maysa a purpuro, a kas ti Pilipinas.
Ti maysa nga isla ket mabalin a maipalawag a kasta urayno ti kadda ti artipisial a rangtay ti daga, kas pagarigan ti Singapur ken ti bukodna a causeway, wenno ti nadumaduma a delta ti is-isla ti Olanda, a kas ti IJsselmonde. Adda pay dagiti luglugar a mangtalinaay ti "isla" kadagiti naganda para kadagiti naipakasaritaan a rason kalpasan ti pannakaikapet iti dakdakkel a masa ti daga babaen ti nalawa a rangtay ti daga, kas iti Isla ti Coney wenno ti Isla ti Coronado. Iti pay pannakaibaga, no ti pirgis ti daga ket naisina manipud ti nangruna a daga babaen ti kanal nga inaramid ti tao, kas pagarigan ti Peloponnese babaen ti Kanal Corinth, daytoy ket kadawyan a saan a naikeddeng a kas maysa nga isla.
Adda met dagiti dua a nangruna a kita ti is-isla: kontinental nga is-isla ken maipapan ti taaw nga is-isla. Adda pay dagiti artipisial nga isla.
Pagiddiatan ti is-isla ken dagiti kontinente[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Greenland ket isu ti kadakkelan nga isla iti lubong [1] nga addaan iti kalawa iti sumorok a 2.1 a riwriw km², bayat a ti Australia, ti kabassitan a kontinente iti lubong[2] ket addaan iti kalawa iti 7.6 a riwriw km², ngem awan ti alagaden ti kadakkel a mangigiddiat kadagiti isla kadagiti kontinente,[3] wenno dagiti bassit a puro.[4] Adda met paggiddiatan dagiti isla ken dagiti kontinente kadagiti termino iti heolohia. Dagiti kontinente ket nakatugawda iti kontinental a lithosperio a paset daytoy dagiti tektoniko a plata a tumtumpaw iti ngato ti nalunag a manto ti Daga. Ti Oseaniko a nga ukis ket paset pay dagiti tektoniko a plata, ngem napuspusekl ngem ti kontinental a litosperio, isu a daytoy ket nababa a tumpaw iti manto. Dagiti isla ketsaan dagitoy a pagpaatiddog ti aseaniko nga ukis (kas ti bulkaniko nga is-isla) wenno heolohiko dagitoy a paset ti kontinente a nakatugaw iti kontinental a litosperio (kas iti Greenland).[5] Daytoy ket agpayso para iti Australia, a nakatugaw iti kontinental a litosperio ken ti tektoniko a plata.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Joshua Calder's World Island Info". Worldislandinfo.com. Naala idi Hulio 29, 2011.
- ^ "Australia: Island or Continent?". Worldislandinfo.com. Naala idi Abril 10, 2012.
- ^ Brown, Mike. How I Killed Pluto and Why It Had It Coming. New York: Random House Digital, 2010. ISBN 0-385-53108-7
- ^ Royle, Stephen A. A Geography of Islands: Small Island Insularity. Psychology Press, 2001. pp. 7–11 ISBN 1-85728-865-3
- ^ "What is the difference between an island and continent". Wiki.answers.com. 2010-01-11. Naala idi 2013-05-02.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Is-isla idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Is-isla idiay Wikiquote
- Pannakaipalawag iti isla
- Listaan dagiti isla


text:
California
Nagsasabtan: 37°N 120°W / 37°N 120°W
Ti California ket maysa nga estado idiay kalaudan iti Estados Unidos iti America. Isu iti estado nga kaaduan ti tao, iti bilang ken iti paggapuanda nga agsasabali a puli, ken iti geografiana. Makita ditoy iti kangatuan ken kababaan nga punto iti buo ti kontinental nga Estados Unidos. No maisa nga nawaya a pagilian iti California, isu iti maikalima a kadakkelan a ekonomia iti lubong.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Govierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Heografia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ecolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Economia[urnosen | urnosen ti taudan]
Katatao[urnosen | urnosen ti taudan]
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti California iti estado a kaaduan iti populasion ti Estados Unidos — nasurok ngan 12 porsiento iti Americano ket maibilang a Californiano. Manipud 2004 adda 35,893,799 nga populasion iti California. 9,400,000 kadagitoy ket ganganaet a naiyanak (26.5% iti populasion), ket mapatta nga 2,209,000 kadagitoy a ganganaet ket ilegal (6.2% iti populasion iti California).
Puli[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaem ditoy para iti dadduma pay nga informasion maipanggep dagiti puli iti Estados Unidos.
Awan iti mabigbig nga kadakkelan a bileg ti puli iti California. Isu iti maikatlo nga estado a dagiti minoria nga puli, no pagtitiponen, iti mayoria, kas iti Hawaii ken New Mexico. Dagiti Puppuraw (saan nga Hispano) pay laeng iti kadakkelan ngem saan nga isudan iti mayoria gapu iti pinagsangpet dagiti nagadu nga imigrante iti Latino America ken Asia. Dagiti Hispano ket kakatlodan iti populasion iti California, mapatta nga isuda iti agbalin nga mayoria iti estado intono 2040. Iti California pay iti estado nga addaan iti maikadua a kadakkelan a populasion kadagiti Asiano (masurotna iti Hawaii).
Kaaduan dagiti Mexicano ket agnanaedda idiay abagatan ken tengnga iti California. Aleman ken Irish nga puli iti kaaduan kadagiti puppuraw ket naiwarasda amin iti California. Dagiti Asiano ket aggigianda a kaaduan iti ciudciudad ken masurot a purpurok iti San Francisco, Los Angeles ken San Diego. Dagiti Intsik ken Filipino iti kadakkelan a populasion nga Asiano iti California.
Lengguahe[urnosen | urnosen ti taudan]
60.5% iti agnanaed iti California nga mangrugi iti tawen ti lima ket makasao iti English idiay balayda ket 25.8% iti Espanol. Intsik iti maikatlo (2.6%), santo Tagalog (2.0%) ken Vietnamese (1.3%). Nasurok nga sangagasut iti maibilang nga patneng a pagsasao iti California, ususaren dagiti nabati nga grupo iti American Indian. Kaaduan dagitoy ket matmatayen a pagsasao. Manipud 1986, English iti ofisial nga pagsasao iti California.
Relihion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti relihion iti California:
- Cristiano – 75%
- Protestante – 38%
- Baptista – 8%
- Presbiteriano – 3%
- Metodista – 2%
- Luteriano – 2%
- Sabali nga Protestante – 23%
- Romano Catolico – 34%
- Sabali nga Cristiano – 3%
- Protestante – 38%
- Hudio – 2%
- Sabali nga relihion – 3%
- Saan nga relihioso wenno awan relihionna – 20%
Kas kadagiti dadduma nga lumaud a estado iti Estados Unidos, dagiti Californiano nga saan manginagan wenno awan relihionna ket nangatngato a porsiento no maiyasping kadagiti sabali nga paset iti pagilian.
Dagiti importante nga siudad ken ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda 478 a siudad iti California, kaaduan kadagitoy ket adda idiay maysa nga metropolis iti estado. 68% iti populasion ti California ket agnaed idiay dua nga kadakkelan a metropolis, iti Los Angeles Metro ken iti Lo-ok iti San Francisco.
- Nasurok nga 10,000,000 (urban)
- Nasurok nga 5,000,000 (urban)
- Nasurok nga 2,500,000 (urban)
- Nasurok nga 1,000,000 (urban)
- Nasurok nga 500,000 (urban)
- Nasurok nga 250,000 (urban)
Pinagadal ken Ay-ayam[urnosen | urnosen ti taudan]
Universidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ay-ayam[urnosen | urnosen ti taudan]
- Los Angeles Angels of Anaheim
- Los Angeles Dodgers
- Oakland Athletics
- San Diego Padres
- San Francisco Giants
National Basketball Association
Women's National Basketball Association
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Government Code Section 420-429.8". State of California Legislative Council. Naala idi Disiembre 24, 2009.
- ^ California — Languages. Census. Naala idi 2010-04-15.
- ^ "Whitney". NGS data sheet. U.S. National Geodetic Survey. http://www.ngs.noaa.gov/cgi-bin/ds_mark.prl?PidBox=GT1811. Naala idi Oktubrer 20, 2011.
- ^ a b "Elevations and Distances in the United States". United States Geological Survey. 2001. Naala idi Oktubre 21, 2011.
- ^ a b Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.
- ^ Ti tuktok iti Bantay Whitney ket isu tu kangatuan a murdong iti Estados Unidos.
- ^ "Elevations and Distances in the United States". Reston, Virginia: USGS. Abril 29, 2005. Naala idi Oktubre 24, 2011. Kinasigud a naipablaak idi 1995.
- ^ Coté, John (Disiembre 31, 2010). "Lt. Gov.-elect Gavin Newsom to be sworn in by Jan. 10". SFGate.com (Hearst Newspapers). Naala idi Enero 3, 2010.