text:
Kitaen ti Balansem
Dagiti Saludsod a Masansan a Madamag
Pasahe, Naidulin a Pateg & Bayad
1. Ania ti pleteko?
Tapno maikeddeng ti pleteyo, pangngaasiyo ta i-click-yo ti sumaganad a link: City and County of Honolulu Fare Tariff
2. Ania ti naidulin a pateg?
Mabalin nga iggaman ti HOLO card ti pass wenno naidulin a pateg iti naisilpo nga account. Ti naidulin a pateg ket elektroniko nga alternatibo iti kuarta. Ti "smart card" a naglaon ti microchip ket naisilpo iti maysa nga account nga agpada a makaidulin ti elektroniko a kuarta ken makaproseso kadagiti pinansia a transaksion. Mabalin met nga iduldulin ti account-mo ti pass iti isu met laeng a tiempo.
No agusarka iti HOLO, umuna a kitaen ti validator ti account-mo tapno makitana no addaanka iti balido a pass. Sumaganad, no awan ti pass-mo iti account-mo, kitaenna no adda umdas a pategmo a pangbayad iti panagluganmo ken ibabawim ti plete no adda.
3. Adda kadi bayad wenno singir iti serbisio?
Dagiti baro ken kasukat a HOLO card ket aggatad iti $2. No addaanka iti Senior wenno Disability HOLO Card, libre a maala ti umuna a baro a card. Adda met $2.75 a kababaan no agkarga wenno agkarga manen iti kard.
4. Adda pay kadi dagiti programa a mangiwaras iti libre wenno nababa ti matgedan a plete?
Dagiti agdama a programa para kadagiti senior, disability, TheHandi-Van, U.S. Medicare ken dagiti programa ti subsidy ti bus pass ket adda pay laeng para kadagiti indibidual a kualipikado para kadagiti programa. Dagiti senior ken disability riders nga addaan iti nababa a plete a HOLO card ket maaddaanto iti nayon a bentaha a mangikarga kadagiti pasada ken mangipateg iti elektroniko wenno kadagiti makipaset a lokasion ti panagtagilako.
Panaggun-od ti HOLO Card & Panagnayon ti Pateg
1. Agbisbisitaak laeng, kasapulak kadi ti HOLO card?
Aloha nga! Saan, ngem no addaka’t ili iti apagbiit ken namnamaem a masansan nga agsakayka, mabalin a kayatmo ti mangala iti HOLO card tapno dika agbayad iti ad-adu ngem iti masapul a bayadam. Babaen ti panangusar iti HOLO card makagun-odka iti day pass kalpasan a nagbayadka iti dua a ride iti maysa nga aldaw. Wenno, mabalinmo laeng nga usaren ti value a naidulin iti account-mo tapno gumatang iti one way ticket no i-tap-mo ti HOLO card-mo iti aniaman nga on-Board reader ken kadagiti masanguanan nga estasion ti tren. Mabalinmo pay ti gumatang kadagiti HOLO card kadagiti makipaset a retailer, ken TheBus Pass Office, kasta met kadagiti masanguanan a Ticket Vending Machines (TVM) kadagiti masanguanan nga estasion ti tren.
2. Sadino ti pakaalaak iti HOLO card? Mabalin kadi a makaalaak iti maysa a maikoreo kaniak?
Magun-odan dagiti adult HOLO card kadagiti lokal a makipaset a retail store. Mabalin a magun-od dagiti Senior, Youth, Disabled, ken Medicare card iti TheBus Pass Office. Mabalin met nga ipaulog dagiti Satellite City Hall ti Senior, Youth ken Adult cards. Kitaen dagiti lokasion ti pagtagilakuan ken Satellite City Hall. Mabalin met a gatangen dagiti adult HOLO card babaen ti koreo. Balido dagiti adult card nga addaan iti binulan a pass a naorder online kalpasan ti maika-19 para iti sumaganad a bulan. Pangngaasiyo ta ipalubosyo ti agingga iti 10 nga aldaw ti negosio para iti pannakaitulod.
3. Mano ti gatad ti HOLO card?
Dagiti baro ken kasukat a HOLO card ket aggatad iti $2. No addaanka iti Senior wenno Disability HOLO Card, libre a maala ti umuna a baro a card.
4. Awatenyo kadi pay laeng ti kuarta?
Wen. Mabalinmo pay laeng nga usaren ti kuarta a gumatang iti one way ride iti uneg ti TheBus ken iti masanguanan kadagiti naikeddeng a panaglugan iti TheHandi-Van. Mabalinmo pay nga i-reload ti HOLO card-mo babaen ti cash iti aniaman kadagiti retail locations a nailista ditoy iti website-mi agraman ti Times ken Foodland. TiOpisina ti Bus Pass idiay Kalihi Transit Center ken idiay Ticket Vending Machines (TVMs) kadagiti masanguanan nga estasion ti tren.
Fare Capping & Panaggun-od kadagiti Pasa
1. Ania ti fare capping?
No awan ti kuarta a gumatang iti pass up-front wenno dimo ammo no kasano kasansan ti panagluganmo, ti fare capping ti kasayaatan a pagpilian para kenka. Agsakayka laeng, ket ti kuarta a busbosem iti plete ket mapan iti pananggun-od iti maysa nga aldaw, bulan, wenno tinawen a pass. Apaman a busbosem ti gatad a kasapulam tapno makagun-odka iti pasa, libre a makaluganka iti nabati nga aldaw, bulan, wenno tawen.
Iti fare capping, saanmo a kasapulan a pugtuan ti kaadu dagiti panagbiahem iti naited a periodo ti panawen. Daytoy ket makasalbar kenka iti kuarta kadagiti pasa a mabalin a dimo kasapulan bayat a siguraduem a kanayon a makagun-odka iti pasa no masansan nga agsakayka.
2. Kasano a makagun-odak iti aldaw, bulan, wenno tinawen a pass?
Ti laeng aramidem ket agsakay. Tunggal agbayadka iti plete, mapan ti kuartam nga agturong iti maysa a pasa.
Makagun-odka iti day pass kalpasan a nagbayadka iti 2.5 a panaglugan iti bus iti maysa nga aldaw. Ti validity period para iti day pass ket manipud 3 AM iti umuna nga aldaw agingga 2:59 AM iti maikadua. Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaen ti 2 nga Addang tapno Makagun-od iti Day Pass.
Mabalinmo ti makagun-od iti maysa a bulan a pass manipud umuna agingga iti ngudo ti bulan. Kas pagarigan, no ti maysa nga adulto a rider ket agusar iti $7.50 a plete iti HOLO Card-da iti inaldaw, inton maika-11 nga aldaw ket nagastosdan iti $80 (ti gatad ti Adult monthly pass). Ita, libredanto ti agsakay iti nabati a paset ti bulan. Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaen ti Kasano ti Manggun-od iti Bulan a Pass.
Mabalinmo ti makagun-od iti tinawen a pass manipud Enero 1st agingga iti Disiembre 31st. Kas pagarigan, no makagun-od ti maysa a senior rider iti maysa a bulan a pass ($20) para iti Enero ken Pebrero, kalpasanna mangbusbos laeng iti $5 iti Marso, nagastosdanto iti $45 (ti gatad ti Senior annual pass). Ita, libreda ti agsakay agingga iti ngudo ti tawen. Iti sumaganad a tawen, mabalinda a rugian ti makagun-od iti baro a tinawen a pass inton Enero 1st.
3. No sumagmamano laeng a doliar wenno sentimo ti kaadayok tapno makagun-odak iti pass, kasapulak kadi ti agbayad iti naan-anay a plete para iti sumaruno a panagluganko?
Saan, agingga laeng iti gatad ti pass ti bayadam. Kas pagarigan, no ti maysa nga adult rider ket agusar iti $75 a plete iti HOLO Card-da iti makabulan, ti sumaganad a panagluganda ket aggatad laeng iti $5 tapno madanon ti Adult month pass price a $80. Apaman a makadanonda iti $80, libre ti panagsakayda iti nabati a paset ti bulan.
4. Masapul kadi nga irehistrok ti kardko tapno makagun-odak iti pass?
Saanmo a kasapulan nga irehistro ti kardmo tapno makagun-odka iti pass--ti kuarta a busbosem kadagiti rides ket mapan latta nga agturong iti maysa nga aldaw, bulan, ken tinawen a pass. Nupay kasta, saan a masalakniban ti kardmo manipud iti pannakapukaw wenno pannakatakaw no saan a nairehistro dayta. Tapno makapagrehistro, mangaramidka iti account.
5. Mabalin kadi pay laeng ti gumatang iti monthly pass?
Babaen ti HOLO card-mo mabalinmo ti gumatang iti binulan a pass kadagiti makipaset a retailer, ken TheBus Pass Office iti Kalihi Transit Center. Mabalinmo met ti agpirma iti account-mo para iti autoload tapno automatiko a maikarga ti binulan a pass-mo para kenka ken singiren ti credit wenno debit card-mo. Mapasamak ti Autoload 1 wenno 2 nga aldaw sakbay ti maika-1 ti bulan. Mabalinmo met nga usaren ti autoload tapno mangnayon iti pateg iti kardmo.
6. Kaano a rumbeng a gumatangak iti monthly pass?
No kasapulam ti pass para iti agdama a bulan, masapul a gatangam dayta manipud maika-1 agingga iti maika-19 ti bulan. No kasapulam ti pass para iti sumaruno a bulan, masapul a gatangam dayta inton wenno kalpasan ti maika-20 ti agdama a bulan. Kas pagarigan, no gumatangka iti month pass inton Hunio 15th, balido ti pass iti nabati a paset ti Hunio. Ngem no gumatangka iti maysa a bulan a pass inton Hunio 20th, balido ti pass para iti intero a Hulio.
7. No i-set ko ti autoload nga automatiko nga i-load ko ti monthly pass ko, kaano nga masingir ak ti baro nga pass ko?
Mapasamak ti Autoload 1 wenno 2 nga aldaw sakbay ti maika-1 ti bulan. Kayatna a sawen a masingirka iti baro a pass-mo agingga iti 48 nga oras sakbay ti umuna nga aldaw ti baro a bulan.
Pannakaawat iti HOLO Card
1. Kasano ti panagandar ti HOLO Card-ko?
Ti HOLO card-yo ket addaan iti chip iti dayta a mangipalubos iti espesipiko a frequency ti radio a mangbasa iti dayta iti card reader. Kalpasanna, mangipatulod ti card reader iti signal iti back office tapno pasingkedanna nga addaan ti card iti balido nga account a nainaig iti dayta. Ti account ket addaan iti bareng pass wenno value a mabalinmo nga usaren a pagsakayan iti transit. Tunggal i-tap-mo ti card-mo ket maipatulod ti signal iti HOLO card back office tapno mapasingkedan a nasayaat ti account-mo a mapan.
2. Ag-tap-ak kadi tunggal agsakayak? Masapul kadi nga ag-tap off-ak met?
Wen – ti tap-mo ket pammaneknek ti panagbayad. I-tap-mo ti kardmo iti HOLO card validator a masarakan iti bus ken kadagiti faregate validator nga umay iti mabiit kadagiti estasion ti tren tunggal agsakayka iti bus wenno tren. Urayem a makita ti shaka sign wenno dumngeg iti tono ti ukulele. Ipamatmat daytoy a nabayadan ti pleteyo.
No makakitaka iti karatula a mangipakita iti "Payment already received" kayatna a sawen a nabasa ti kardmo ket mabalinmo latta nga ituloy. Adda passback feature mi a kayatna a sawen a saan a mamindua a masingir ti kardmo iti isu met laeng a validator iti uneg ti dua a minuto a timeframe. Daytoy ti mangipasigurado a saanka a doble ti singir ngem kaipapananna met a dika makabayad iti nasursurok ngem iti plete babaen ti maysa a kard.
Saan a kasapulan nga ag-tap off no rummuarka iti TheBus. Inkagumaanmi’t pagtalinaeden a talaga a simple ti HOLO. Kadagiti masanguanan nga estasion ti tren, kasapulam nga i-tap-mo ti HOLO card-mo tapno makastrekka ken makaruarka. Masingirka iti panagbiahem inton sumrek.
3. Ania dagiti pagimbagan ti HOLO Card? Kasano a naiduma dayta iti agdama a sistema?
Agpada ti presio ti plete, ken balido pay laeng dagiti pass iti isu met laeng a periodo a kas ita. Ti HOLO ket maysa laeng a nasaysayaat a wagas a mangbayad iti plete ken pinagbalinmi a nalaklaka pay para kadagiti agus-usar iti day pass babaen ti "Earn a Day Pass" a feature. Iti HOLO:
- I-tap-mo ti HOLO card-mo iti HOLO reader iti bus wenno kadagiti masanguanan nga estasion ti tren tunggal agluganka.
- Mabalinmo a salakniban ti balansem manipud iti pannakapukaw wenno pannakatakaw babaen ti panangirehistrom iti kardmo.
- Mabalinmo ti makagun-od iti day pass imbes a gumatangka iti day pass a nasaksakbay...Dika pulos agbayad iti nasursurok ngem ti presio ti day pass iti maysa nga aldaw.
- Mabalin nga ikarga dagiti binulan a pass iti account-yo iti on line, kadagiti makipaspaset a lokal a retailer ken TheBus pass office.
- Mabalinmo ti ag-transfer iti aniaman a TheBus wenno masanguanan nga estasion ti tren babaen ti HOLO card-mo.
4. Masapul kadi nga mangalaak ti HOLO Card?
Saan, mabalinmo latta nga usaren ti cash iti uneg ti TheBus ken TheHandi-Van ngem kasapulam ti HOLO card tapno makaluganka iti riles. Ti HOLO card-mo ket mangipalubos met kenka a makaurnong iti kuarta babaen ti pananggun-od iti day pass bayat ti panagluganmo ken pulos a dika agbayad iti ad-adu ngem iti masapul a bayadam.
5. Ipalagip kadi ti HOLO no bumaba ti balansek?
No nababa ti HOLO balance-mo, makitam ti duyaw a pakdaar iti ngato a kannigid a suli ti validator kalpasan ti panangi-tap-mo.
6. Kasano a makaalaak iti HOLO Card?
Pangngaasiyo ta mapankayo ditoy para kadagiti lokasion ti panagtagilako tapno makaala iti Adult HOLO Card. Para kadagiti Seniors (nasurok a 65), agtutubo (agtawen iti 6-18), kualipikado a baldado ken dagiti agus-usar iti Medicare, pangngaasiyo ta bisitaenyo ti TheBus pass office iti Kalihi Transit Center nga addaan iti balido nga ID (ken balido a dokumento para iti Medicare ken baldado) tapno makaala iti kard. Mabalin met ti mangala iti Senior, Youth, wenno Adult HOLO Card kadagiti Satellite City Halls.
7. Adda kadi expiration dagiti HOLO Cards?
Saan nga agpatingga dagiti kard. Rumbeng nga agpaut dagiti pisikal a kard iti kabassitan a 5 a tawen, no la ketdi ta dika mangsuntok iti abut wenno mangdadael kadagita.
8. Mabalin kadi nga ikabil ti HOLO Card ko iti pitakak?
Pangngaasiyo ta i-tap-yo ti HOLO card-yo iti reader. No addaanka iti nasurok ngem maysa a chip card iti pitakam wenno iti lanyard, sapulen ti agbasbasa ti umuna a chip a “makitkitana”. Kayatna a sawen a potensial a dina basaen ti HOLO card-mo no adda dayta iti pitakam.
HOLO Panagmanehar ti Kuenta
1. Rumbeng kadi nga irehistrok ti HOLO Card-ko?
Maysa kadagiti kasayaatan a feature ti HOLO card ket masalakniban ti kuartam no bilang ta mapukaw wenno matakaw ti card-mo. Ngem no kayatmo daytoy a proteksion, masapul nga irehistrom nga umuna ti kardmo iti HOLOcard.net.
Adu ti pagimbagan ti panangirehistro iti kardmo:
- Proteksion ti kard ken account – No napukaw wenno natakaw ti kardmo, nalaka laeng nga i-deactivate ti kard, mangiset-up iti baro a kard nga addaan iti access iti addan a pass-mo ken wenno naidulin a pategmo.
- I-reload ken gumatang kadagiti pass online.
- Mangipasdek iti autoload para kadagiti binulan a pasa wenno naidulin a pateg.
- Nalaka laeng nga imanehar ti adu a kard para iti pamilia wenno grupom.
2. Natalged kadi ti pinansial nga impormasionko?
Wen. Ti personal a datam ken impormasionmo iti banko ket adda iti natalged a database ken saan nga iti mismo a kard. Ti database ti HOLO ket saan a mangidulin kadagiti numero ti credit card, dagiti laeng token ken dagiti maudi nga uppat a digit ti numero ti credit wenno debit card para iti reperensiam.
3. Ania a personal nga impormasion ti kolektaen ti HOLO?
No piliem nga irehistro ti HOLO card-mo, kiddawenmi ti umuna ken apeliedona ken ti email address-mo. Usarenmi ti di nainaganan a datos ti panagbiahem (nakita a napagtitipon kadagiti panagbiahe dagiti dadduma a rider) tapno kitaenmi dagiti nalawa nga uso ti panaglugan ken tulonganmi a mangpasayaat iti serbisiomi. Babaen ti pammalubosmo, usarenmi ti datos ti transaksionmo tapno matulongannaka no makiumanka kadakami iti saludsod maipapan iti account-mo.
4. Kasapulan kadi ti smartphone wenno internet tapno mausar ti HOLO?
Saan, saanmo a kasapulan ti website ti HOLO tapno mausarmo ti HOLO. Mabalinmo pay nga ikarga manen ti HOLO card-mo kadagiti lokal a makipaset a retailer, TheBus Pass Office iti Kalihi Transit Center, ken babaen ti panagtawag iti 808-768-HOLO Lunes agingga iti Biernes manipud 7:30 ti bigat agingga iti 4:00 ti malem.
5. Kasapulan kadi ti bank account para iti HOLO?
Saan, saanmo a kasapulan ti bank account tapno mausarmo ti HOLO. Mabalinmo ti gumatang ken ikarga manen dagiti kard babaen ti panangusar iti kuarta iti aniaman kadagiti makipaspaset a retailer, ti TheBus Customer Service Center ken kadagiti masanguanan a Ticket Vending Machines (TVM) kadagiti masanguanan nga estasion ti tren.
6. Mabalin kadi a bayadak ti nasurok ngem maysa a riders’ fare babaen ti kardko?
Saan.Tunggal agtawen iti 6 ken agpangato iti grupo wenno pamiliayo ket kasapulanna ti bukodna a HOLO card tapno agbayad iti plete. Nupay kasta, nalaka laeng nga imaneharmo ti adu a kard babaen ti maysa nga HOLO account iti HOLOcard.net.
7. Mabalin kadi nga agbayadak babaen ti teleponok?
Saan pay, ngem namnamaenmi nga iyegmi daytoy a pagpilian kadakayo iti masanguanan. Mabalinmo nga ikarga ti pateg iti HOLO card-mo babaen ti teleponom babaen ti panang-access iti account-mo iti HOLOcard.net.
8. Kasano nga ikarga ti kuarta wenno pass iti card ko?
Adda uppat a wagas a mangikarga iti kuarta iti HOLO card-mo:
- Iti HOLOcard.net
- Babaen ti panagtawag iti 1-808-768-HOLO (4656) .
- Iti aniaman kadagiti tiendaan iti retail network-tayo
- Iti Opisina ti TheBus Pass iti Kalihi Transit Center
- Kadagiti masanguanan nga estasion ti tren dagiti makina a paglakuan iti tiket
Babaen ti HOLO card-mo mabalinmo ti gumatang iti binulan a pass kadagiti makipaset a retailer, ken TheBus Pass Office iti Kalihi Transit Center. Mabalinmo met ti agpirma iti account-mo para iti autoload tapno automatiko a maikarga ti binulan a pass-mo para kenka ken singiren ti credit wenno debit card-mo. Mapasamak ti Autoload 1 wenno 2 nga aldaw sakbay ti maika-1 ti bulan. Mabalinmo met nga usaren ti autoload tapno mangnayon iti naidulin a pateg iti kardmo.
9. Adda kadi kababaan a gatad ti karga?
Adda $2.75 a kababaan no agkarga iti kuarta iti HOLO card-mo.
10. Kasano a kitaen ti balanse ti kardko wenno ti nabati nga oras iti pass-ko?
Mabalinmo a kitaen ti balanse ti HOLO card-mo wenno ipasa iti HOLOcard.net, wenno babaen ti telepono iti 1-808-768-HOLO (4656).
11. Mabalin kadi nga i-set up ko ti HOLO tapno automatiko nga mangnayon ti kuarta iti card ko no nababa ti balansek?
No irehistrom ti kardmo online, mabalinmo ti mangiset-up iti autoload, a mangikabil iti kuarta iti HOLO card-mo tunggal agdip ti balansem iti baba ti threshold a gatad nga ipasdekmo a mabalin a nababa a kas iti $2.75. Mabalinmo nga ipasdek ti gatad a maikarga iti kardmo nga addaan iti gatad a mangrugi iti $5.00 no makadanon iti dayta a threshold; iti kasta dika’t pulos maipit no awan ti plete.
12. Mabalin kadi nga iyalisko ti balanse iti nagbaetan dagiti kard?
Wen! Mabalinmo nga iyakar ti pondo iti nagbaetan dagiti kard iti uneg ti account-mo wenno basta ikkannakami iti tawag iti 1-808-768-HOLO (4656).
Serbisio ti Kostumer
1. Sadino ti pakaalaak iti personal a serbisio ti kostumer?
No kayatmo ti makagun-od iti in-person a tulong, mabalinmo ti agsardeng iti maysa kadagiti opisinami:
- Ti TheBus Pass Office, Kalihi Transit Center, 601 Middle Street, Honolulu, HI ket silulukat kadagiti aldaw ti lawas manipud 7:30 a.m. agingga iti 4:00 p.m.
- Magun-od ti HOLO Helpline-mi babaen ti telepono iti 1-808-768-HOLO(4656) manipud alas 7:30 ti bigat agingga alas 4 ti malem Lunes agingga iti Biernes.2. Kasano nga ireportko ti napukaw wenno natakaw ti kardko?
No addaanka iti rehistrado a HOLO card ken napukaw wenno natakaw, ipakaammom a dagus kadakami babaen ti panaglog-inmo iti account-mo ken piliem ti “Ireportmo ti Napukaw wenno Natakaw” iti HOLOcard.net, wenno tawagannakami iti 1-808-768-HOLO (4656 nga). Masalakniban ti balanse ti rehistrado a kard no mapukaw wenno matakaw dayta. Apaman a naireportmo a napukaw wenno natakaw ti kardmo, ma-deactivate ti dati a kard ket mabalinen a mayakar ti balansem iti baro a kard.
3. Kasano a maisubli ti kuartak kalpasan a napukaw wenno natakaw ti kardko?
No nairehistro ti kardmo, mabalinmi nga iyalis ti kuartam wenno ipasa iti kasukat a HOLO card. Mangala iti kard iti makipaspaset a retailer wenno TheBus Pass Office iti Kalihi Transit Center kalpasanna ikkankami iti tawag iti 1-808-768-HOLO(4656) wenno mapan iti HOLOcard.net.
4. Apay a na-block ti kardko?
Dagiti kard ket ma-block ti account holder iti kiddawda iti ahente ti serbisio ti kostumer iti 808-768-4656(HOLO) wenno mabalinmo a blokean a mismo ti kardmo iti HOLOcard.net.
No ti maysa a kard ket na-block, mapan daytoy iti "hotlist." Kayatna a sawen a no mai-tap dayta iti card reader adda negatibo nga uni a maaramid ken awan ti abilidad ti maysa a kostumer a mangbayad iti panagluganda babaen ti HOLO card-da.
Dagiti kard ket malapdan met ti sistema no ti kard ket nausar nga awan ti umdas a pondo. Iti daytoy a kaso, ti kard ket maibilang a napan a "negatibo." No ti kard ket napan a "negatibo" ti maysa nga agar-aramat ket masapul a mangikarga iti kard tapno masakupan ti negatibo a gatad ken mangnayon ti umdas a pondo tapno agsakay manen.
5. Kasano nga i-unblock ko ti card ko?
Mabalinmo nga i-unblock ti kardmo babaen ti panagtawagmo iti HOLO Call Center iti 808-768-4656(HOLO). No nabara ti kardmo gapu iti saan nga umdas a pateg, mabalinmo ti mangnayon iti pateg iti HOLOcard.net wenno iti lokal a retailer.
6. Ania ti mapasamak no i-deactivate-ko ti kardko?
Agtalinaed ti balansem iti HOLO account-mo. Temporario laeng nga iddepenmi dayta a kard tapno awan ti makausar iti dayta. Mabalinmo ti aglog-in iti account-mo ket piliem ti “Reactivate Card” tapno mailukat manen dayta. No makagun-odka iti baro a kard, tawagannakami iti 1-808-768-4656(HOLO) ket iyalismi ti balanse iti baro a kardmo.
Dagiti Video a Pangisuro
Impormasion ti Pagkontakan
645 Middle Street
Honolulu, HI 96819


c: text/html

text:
Pagsasao nga Armenio
Ti Pagsasao nga Armenio[2] (հայերէն iti TAO wenno հայերեն iti RAO, Panangibalikas nga Armenio: [hɑjɛˈɾɛn]—hayeren) ket maysa nga Indo-Europeano a pagsasao a maisasao babaen dagiti tattao nga Armenio. Daytoy ket opisial a pagsasao iti Republika ti Armenia ken iti rehion pay iti Nagorno-Karabakh. Adu pay ti mangisasao daytoy a pagsasao babaen dagiti komunidad nga Armenio iti Armenio a diaspora. Daytoy ket addaan iti bukodna a sinuratan iti Alpabeto nga Armenio, ken daytoy ket ipammategan dagiti lingguista para iti bukodna a naisangsangayan a ponolohiko a panagrangrang-ay iti kaunegan ti Indo-Europeano.[3]
Dagiti lingguista ket idasigda ti Armenio a kas maysa a nawaya a sanga ti pamilia ti pagsasao nga Indo-Europeano.[4] Ti Armenio ket makibingbingay kadagiti nadumaduma a kangrunaan a panagpabaro iti Griego, ken adda dagiti lingguista a mangigrupo dagitoy dua a pagsasao iti Prigio ken ti pamilia nga Indo-Irani iti nagatngato nga agpang ti subgrupo iti Indo-Europeano a daytoy ket naipalpalawag babaen ti naibingay a panagpabaro a kas nayonan. Kadagiti kinaudi, adu dagiti dadduma a nagipaltiing ti maysa a Balkano a pannakaigrupo a mairaman ti Griego, Armenio, Prigio ken Albanes.[5]
Ti Armenio ket addaan iti atiddog a pakasaritaan, nga adda ti maikalima a siglo a pannakaipatarus ti Biblia ken daytoy ti kadaanan a nabati a teksto. Ti bokabulariona kaaduan a naimpluensian babaen dagiti Akinlaud a Tengnga nga Irani, a naisangsangayan ti Parto, ken ti basbassit a kadakkel babaen ti Griego, Latin, Daan a Pranses, Persiano, ken Arabiko ken dagiti nadumaduma pay a pagsasao kadagiti naplabas a pakasaritaanna. Adda dagiti dua a naipaalagadan a moderno a literario a porma, Akindaya nga Armenio ken Akinlaud nga Armenio, a dagitoy ket agsinnaranay a maawatan. Ti naisabsabali ken gangani nga awanen a Pagsasao a Lomavren ket maysa a dialekto a naimpluensian ti Romani nga adda ti Armenio a gramatika ken ti kaaduan a naala ti Romani a bokabulario, a mairan dagiti Romani a numero.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Moderno nga Armenio iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Klasiko nga Armenio iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Tengnga nga Armenio iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Armenio". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 60. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Indo-Europeano a Pagsasao ken Kultura: Panagipaammo, Benjamin W. Fortson, John Wiley ken dagiti Annak, 2009 p383.
- ^ Pagsasao nga Armenio – Britannica Online Encyclopedia
- ^ Ti Indo-Europeano a Pagsasao ken Kultura: Panagipaammo, Benjamin W. Fortson, John Wiley ken dagiti Annak, 2009, p383.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Epistomolohia
Ti epistomolohia (manipud iti Griego ἐπισtήun (epistēmē), a kayatna a sawen ket "pannakaammo, pannakaawat", ken λόYoς (logos), a kayatna a sawen ket "panagadal iti") ket isu ti sanga ti pilosopia a maipanggep ti kasasaad ken sakup ti pannakaammo.[1][2] Daytoy ket salusodena ti no ania ti pannakaammo, no kasano a naala, ken no kasano ti mabalin a kalwa para iti maysa a naited a suheto wenno entidad a maammoan.
Kaaduan kadagiti pannakisinnupaiat iti daytoy a lugar ti pagobraan ket naipatengnga ti isip iti panagusig ti kasasaad ti pannakaammo ken no kasano a maibaga kadagiti naikapet a pakinakem a kas ti kinapudno, pammati, ken panagipaneknek. Ti maysa apanirigan, eskeptisimo, ket isu ti panaglikud nga adda laeng bassit wenno awan amin ti pannkaammo.
Ti termino ket inpayuna babaen ti Eskoses a pilosopo a ni James Frederick Ferrier (1808–1864).[3] Ti kugar a pagobraan ket sagpaminsan a naibagbaga a kas ti teoria ti pannakaammo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ G & C. Merriam Co. (1913). Noah Porter (ed.). Webster's Revised Unabridged Dictionary (1913 nga ed.). G & C. Merriam Co. p. 501. Naala idi 2012-05-13.
E*pis`te*mol"o*gy (?), n. [Gr. knowledge + -logy.] Toi teoria wenno siensia ti pamay-an wenno batayan ti pannkaammo.
- ^ Ensiklopedia ti Pilosopia, Tomo 3, 1967, Macmillan, Inc.
- ^ Encyclopaedia Britannica Online, 2007
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Epistomolohia iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Epistomolohia iti Wikimedia Commons


text:
Naimbag nga aldaw tayo manen kakailian, kaarruba, gagayyem ken saan a gayyem, hehehee, unayen Kayong Angkuan ta uray saanen a gagayyem. Ngem pudno met saan kadi, kunana ngarud ayatem ti kabusormo. Ania ti madamag dita batug yo a langit kakailian, masasay-open ti pul-oy ti Paskua, kumutokoten ti lamiis manipud kunada nga angin seberia. No dakami met ti inkay amaden, ay ket awansa ti makuna a summer ditoy siudad ti saleng ta no makalagip uray ania a tiempo wenno bulan ket nalammin ken agtodo.
Manu la nga aldawen wenno turogen, paskuan Kayong Angkuan, nakasagana ka kadin a mangpasangbay iti aldaw a naindaklan? No kaanu nga umas-asideg, maasut met ti adu a sennaay iti kaduan a kailian. Ania ti rason, nalabit a kunam, Kayong. Adu, umuna, ngimmato ti presio dagiti kangrunan a gagatangen wenno prime commodities a kunda, dagiti ramen dagiti maisagana para iti panangrambak iti aldaw a pannakaipasngay ti Mesiah. Nupay iti sabali a bangir, nagsasaruno a bimmaba ti presio ti gasolina ngem adu latta met ti aglibbi gapu ta adu ngarud ti ngimmato’t presio na a gagatangen.
Kaaduanna a no ngumato ti presio ti gasolina, sumarsaruno met a ngumato ti presio dagiti gagatangen.
Ti saludsod, apay a no bumaba ti presio ti lana wenno gasolina ket saan a sumurot a bumaba ti presioda? Saan kadi, Kakayong?
Ala, iwaksi tayo man pay a pagsasaritaan dagiti parikut ta intay ketdi agraragsak, iparikna ti innayat tunggal maysa. Tay kunada ngarud koma, Paskua nga inaldaw. Kayatna a sawen, agari koma ti ayat ken panagpipinnakawan. Ania met ngay Kayong Angkuan ti inregalom wenno isagutmo ken ikit Juaning? Kadagiti dadduma, saan a napateg ti gatad wenno balor ti maawatda a regalo, ta ti kaipapanan ti panangipaay iti regalo ti kapatgan kas iti inaramid dagiti tallo nga ari idi napanda nagdaydayaw iti Mesiah.
Puera delos Buenos a kunada, adda dagiti nasakit ti nakemna a makaawat iti basbassit ngem iti balor ti inregaloda, banag a saan a husto saan kadi Kayong Angkuan? Kas tay istoria ni Kayong Jun, adda kanu tay ibagbagada nga exchange gift iti opisinada ket ti balor ti regaloda ket saan a bumaba iti dua gasut, ti dakesna, adda kanu nagregalo kadakuada iti UK wenno naggapu piman iti
ukay-ukay. Ay piman aya, binungonna kano met dayta a regalo diay immawat ket insublina iti nangted, puon payen ti apada ket didan nagsasao iti makatawen. Ania ngay dayta, ket ania’t makunam, Kayong?
Sorry po, batubatu sa langit, ang tamaan bukol este di magagalit. Dagitoy ket naibasar laeng iti paliiw tayo kadagiti mapaspasamak ta pudno nga adda ti kakasta. Dida payen maki-exchange gift ta amangan no basbassit to ti balor ti maawatna wenno napimpintas ti intedna ngem ti naawatna. Idi dakami ti ub-ubbing, unay a ragsakmi a makisinnukat iti regalo… excitedka pa a manglukat, ngem awan dayta agsakit ti nakemna no napimpintas ti inregalona ngem tay naawat. Ita, kadagiti agtutubo, adda ngata kasta pay. Awan met ngatan ta adda metten maituding a balor ti regalo, ken adda payen tay tallo a request ti mabunot, kumporme kadagiti tallo, wow, good idea dayta Kayong Angkuan. Mapatgan ti kiddaw tay maregaluan ket seguro a dinto agsakit ti nakemna, di ngamin, Kakayong.
Opssss, kakayong, naimasantayo manen ti nagsasarita ket neh amangan no kita-kitaennak manen ni editor. Ala kasta, agingga iti sumaruno manen nga intay panagiinnistoria, babayooo…tsuptsup muahmuah.
Kasanu ngay no malpas ECQ ken GCQ, Kayong…!
Naimbag a malem, agsapa, wenno rabii yo amin k a k a a r r u b a , gagayyem ken kaginginnura hehehe…sapay la koma ta napia kay latta a...


text:
Dagiti datos: Iti maysa a pablaak idi Lunes, Mayo 16, dinakamat ti Mi Filipinas dagiti sumagmamano a libro maipanggep iti agpayso a napasamak, libro a pang-ubbing, ken libro a pang-iskwela a mangilanlanad kano iti pakaistoryaan a maymaysa a kankanunungan na weno one-sided.
Segun iti nasao a Faceboom page, inggagara kano dagitoy a libro ti saan da a panangiparang kadagiti “naindaklan” a kontribusyon ti diktador a ni Ferdinand Marcos Sr., kas kadagiti proyekto na iti imprastraktura, ken dagiti linteg a nangpadur-as kano iti biag dagiti Pilipino iti sidong ti administrasyon na.
Daytoy ket saan a pudno.
Numanpay adda dagiti libro a nangitalmeg iti pakaistoryan ni Ninoy Aquino ken ti pamilya na idi panawen ti Martial Law ken iti kalpasan ti pasamak idiay Edsa, kaadduan kadagiti nasao a libro ket mangiparparang kadagiti abuso iti panawen ti diktadura ni Marcos, a kaadwan ket saan a naibutaktak ken nailimed iti kapudotan ti Martial Law iti pagilyan.
Read the full story on The Baguio Chronicle.
Related Fact Check:
Fact Check: Books on Martial Law are biased against the Marcoses, promoting Ninoy Aquino as hero


text:
Chris Pine
Ni Christopher Whitelaw "Chris" Pine[2] (nayanak idi Agosto 26, 1980) ket Amerikano nga aktor iti pelikula ken telebision.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Chris Pine". Integrated Authority File. Naala idi Abril 9, 2014.
- ^ "California Birth Index, 1905–1995". Ancestry.com. Center for Health Statistics, California Department of Health Services, Sacramento, California. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-02-28. Naala idi Mayo 12, 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Chris Pine iti Wikimedia Commons
- Chris Pine iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Hunio 18
Ti Hunio 18 ti maika-169 nga aldaw ti tawen (maika-170 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 196 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1788 – Carl Sigismund Kunth, Aleman a botaniko (pimmusay 1850)
- 1941 – Sadikul Sahali, Filipino a politiko
- 1942 – Paul McCartney, Ingles a musikero ken kompositor
- 1976 – Blake Shelton, Amerikano a kumakanta
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2010 – José Saramago, Portuges a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1922)


text:
1984 (Libro)
Ti 1984 (Iti Tawen a Sangaribu siam-a-gasut walopulo-ket-uppat) ket maysa a satirical a novela a political a sinurat ni George Orwell. Agwerret iti novela dagiti pagteng iti biag ken aglawlaw ti maysa a tao iti maysa a sociedad a dystopia wenno nalidem a masakbayan a ti agdama nga estado ket maysa a totalitarian a turay ken partido a mangtengtengel kadagiti umili babaen ti indoctrinasion, propaganda, buteng, ken naaprang a pannusa. Inyam-ammo ti novela ti konsepto ti sitataginayon ken naynay a sisisiput a Dakkel a Manong (Big Brother iti Ingles), a mangibagi iti kinabileg ken kinaturay.
- ^ "OCLC Classify". classify.oclc.org. Naala idi 22 Mayo 2017.


text:
WEN, ta napoateg iti biag ti tunggal tao. Tapno adda bunga a sindadaan a kasapulantayo. Tapno adda pangalsemtayo kadagiti sidaentayo a kas koma kadagiti rangaw a kikilnaten. Tapno adda kasukat ti suka no awan daytoy a nairana iti cocinatayo no aglutotayo. Pangalsem iti aramidentayo a kilawen a karne ti baka, baboy, nuang ken dadduma pay.
No naata pay, kasayaatan nga aramaten a pangal-alsem kadagiti sidaen wenno taraontayo. Naimas pay a pangalsemtayo kadagiti meriendaentayo kas koma ti pancit, macaroni soup, kdpy. Pespesen pay ti bunga ti calamansi tapno pagbalinen a calamansi juice (lemon juice). Danuman ti tubbog ti calamansi iti naipalamiis a danum sa laokan iti asukar a puraw. Agas dayta ti paparaw, kakabsat!
No naluomen ti bunga ti calamansi, siempre, sumam-it no sepsepan ti bagasna. Paggaayatmi idi dakami ti ubbing.
Native citrus ti awag dagiti calamansi a masarakan kadagiti rebba ti Filipinas. Maibilang daytoy a kangrunaan nga ornamental plant. Addaan iti kadawyan a pangnagan kadagiti calamansitayo ditoy Filipinas, kas koma kalamondin, kalamunding, kalamansi, limonsito ken agidulce.
Agpangato dagiti sanga ti calamansi nga addaan iti siit ken tumayag agingga iti sangapulo a kadapan. Ti bunga ti calamansi, addaan iti 1 ¾ inch in diameter, nalidem a verde no naata pay; ken yellow-orange no naluomen ken naalsem karaman ti pupurosan daytoy.
Malaksid a ramen ti taraontayo ti bunga/tubbog ti calamansi, agpaay pay daytoy a kas agas iti sagubanit/an-anayen ti bagi. Kas koma iradrad iti paset ti bagi nagkagatan ti insekto, nasamay daytoy a pangikkat iti gatel ti sugat, kakabsat. Maaramat pay ti tubbog ti calamansi a pangikkat iti gagatel ti ulo gapu iti lasi. Malaksid a makaagas, maikanatad pay nga aramaten ti tubbog ti calamansi a pangikkat iti mantsa ti lupottayo. Idi dakami ti ubbing, ar-aramatenmi ti tubbog ti calamansi a kas jell ti buokmi, kakabsat.
Sumagmamano laeng dagitoy a pagsayaatan a maipaay ti tubbog ti calamansi ti madakamatko iti daytoy a salaysay. Ngem, sakbayna nga insuratko daytoy a salaysay (Agosto 9, 2016), nagimulaak ti dua a kapuon ti calamansi iti asideg ti bubon a masarakan iti arubayanmi. Kastoy met laeng a bulan, kakabsat, ti maikanatad a panagmula kadagiti patubo a kayo ta kadam-egna ngarud. Ken, nasken nga adda koma imulatayo a pinuon ti calamansi iti tinawen tapno adda taripatuen ken tagiurayen a pagpurosanto ti sadiwa a bunga ti calamansi. Nasaysayaat pay no saan laeng koma a dua a kapuon ti mula a tartaripatuen laeng. Mabalin met nga ilako ti bunga ti calamansi, kakabsat. Nangina met. Naim-imbag laeng a pangalaan ti extra income iti inaldaw. Adda la ngaruden ti sindadaan a burasem a bunga a kasapulam, makaagas la ngaruden iti an-anayem iti bagim, makatulong pay a mangagas ti masasao a sakit ti bolsa (stb). Ken, siempre, agpaay metten a kas arkos iti arubayan a mangpasanikar ti ladawan ti arubayan, nangruna no narnuoyan iti bunga. Maprubitsartayo pay ti dagatayo a ngumatngato met ti pagamiliartayo iti tinawen, kakabsat!


text:
BAUANG, LA UNION – Kiniddaw tai lokal a gobierno kadagiti amin a mangngalap a tumulong dagitoy a lumaban iti maiparit a panagkalap.
Daytoy ket impauna ni Mayor Eulogio Clarence Martin P. de Guzman III kabayatan ti naisayangkat a Gobyernong Abot ang Barangay (GABAY) sadiay Barangay Taberna, Bauang.
“We have to fight illegal fishing just as we fought illegal drugs in our municipality,” kinuna ni de Guzman.Tignayen ti Bauang LGU ti Municipal Aquatic Resource Council tapno mangparmek iti illegal fishing. Maipasidong daytoy a programa iti MENRO, Municipal Agriculture Office ken iti pannakitinnulong dagiti 14 a coastal barangays.
Mainaig iti daytoy, kinuna ti kapulisan, iti panangidaulo ni Major Joel Lagto a contender iti National Search for Outstanding Policeman of 2017, ket uppat a mangngalap ti natiliw a mangus-usar iti maiparit a wagas ti panagkalap kas ti dinamita.
“No one is forgiven if one has committed a crime against the law,” impaganetget ti mayor.
Kiniddaw pay ti mayor ti pannakitinnulong ti PNP, Maritime ken dagiti kapitan ti barangay. Namnamaen ni De Guzman nga iti masakbayan ket makaawat ti Bauang iti GAWAD SAKA award.
“I challenge the fishermen to be responsible and to continue looking for alternative livelihood to augment their income. Take care of our environment especially our bodies of water,” innayonna pay. Bauang PIO / ABN
5 DRUG PERSONALITIES HULI SA BUY-BUST SA BAGUIO, ABRA
CAMP DANGWA, Benguet -- Nahaharap ngayon sa kasong paglabag sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang limang...


text:
Ixora
Ti Ixora ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ti kaikaisuna a henero ti tribu ti Ixoreae. Daytoy ket buklen dagiti tropikal a kankanayon a berde a kayo ken dagiti babassit a mula ken agtengngel kadagiti agarup a 562 a sebbangan.[1] Uray no patneng iti tropikal ken subtropikal a luglugar iti amin a paset iti lubong, ti sentro ti dibersidadna ket iti Tropikal nga Asia. Kadawyan pay nga agtubo ti Ixora kadagiti subtropikal a klima iti Estados Unidos, kas ti Florida nga idiay ket kadawyan nga ammo a kas West Indian Jasmine. Dagiti sabali pay a kadawyan a nagan ket mairaman ti viruchi, rangan, kheme, ponna, chann tanea, techi, pan, siantan, jarum-jarum/jejarum, jungle flame, jungle geranium, cruz de Malta ken dadduma pay. Dagiti mula ket agtagikua kadagiti nalalat a bulong, manipud iti 3 aginggana iti 6 a pulgada iti kaatiddog, ken agpataud kadagiti dakkel a rimpuok dagiti bassit-usit a sabong iti kalgaw. Kaykayat dagiti kameng ti Ixora iti asidiko a daga, ken nasayaatda a maimula a kas bonsai. Daytoy ket nasayaat pay a mapili para iti alad a mula kadagiti parte ti Abagatan a daya nga Asia. Kadagiti tropikal a klima, agsabongda iti amin a paset ti tawen ken kadawyan a maus-usar iti panagraraem iti Hindu, ken iti pay ayurveda ken tradisional pay nga agas iti India.
Dagiti napili a sebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Para iti napno a listaan, kitaen ti Listaan dagiti sebbangan ti Ixora
- Ixora albersii K.Schum.
- Ixora backeri Bremek.
- Ixora beckleri Benth.
- Ixora brevipedunculata Fosberg
- Ixora calycina Thwaites
- Ixora chinensis Lam.
- Ixora coccinea L.
- Ixora elongata B.Heyne ex G.Don
- Ixora euosmia K.Schum.
- Ixora foliosa Hiern
- Ixora johnsonii Hook.f.
- Ixora jucunda Thwaites
- Ixora killipii Standl.
- Ixora lawsonii Gamble
- Ixora malabarica (Dennst.) Mabb.
- Ixora margaretae (N.Hallé) Mouly & B.Bremer
- Ixora marquesensis F.Br.
- Ixora mooreensis (Nadeaud) Fosberg
- Ixora nigerica Keay
- Ixora nigricans R.Br. ex Wight & Arn.
- Ixora ooumuensis J.Florence
- Ixora panurensis Müll.Arg.
- Ixora pavetta Andr.
- Ixora peruviana (Spruce ex K.Schum.) Standl.
- Ixora pudica Baker
- Ixora raiateensis J.W.Moore
- Ixora raivavaensis Fosberg
- Ixora rufa Müll.Arg.
- Ixora saulierei Gamble
- Ixora setchellii Fosberg
- Ixora st-johnii Fosberg
- Ixora stokesii F.Br.
- Ixora temehaniensis J.W.Moore
- Ixora umbellata Valeton
- Ixora yavitensis Steyerm.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The World Checklist of Rubiaceae". Naala idi 16 Nobiembre 2017.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ixora iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Ixora iti Wikispecies


text:
Hellooo, hellooo, naimbag nga oras kadatayo amin kakailian. Addakam manen nga umay maki-abrasa ken makinnistoria kadakayo babaen iti ABN. Kayat dakayo laeng met a kumustaen no ania metten ti mapaspasaranyo ita kadagiti ayan yo. Ania, nakatalon kayon Kayong Angkuan, adda dagiti nakasarita tayo a sumagmamano a mannalon iti paset na ti Pangasinan. Lumbes kanun dagiti bunobonda ngem awan metten ipaay ti Langit a todo, isu nga ania ngay, aguanta padanum babaen ti generator ti ar-aramidendan.
Ngem, no dakami ditoy siruk ti kasalengan, adtoy minalemen ti todona. Koma a ket kasta met dita tapno makatalon kayon, ta no dikay makatalon, sus, addanto pay ket ngata apoyentayon? Agpannuray tay to manen iti maangkat a bagas a pagkuartaan manen dagiti buwaya este kurakot a tattao. Ammoyo, Kayong, kas iti nadakamat tayo kadagiti immuna a kolum tayo ania, dakkel ti paset tayo iti global warming ken agtungpal iti climate change. Kunayo seguro, makauman dayta a topik mo Mang Gusting kunayo seguro ngem daytoy ket concern tayo laeng iti masakbayan ta no agtultuloy ti intay panangdadael kadagiti nabatbati a kabakiran tayo, no saantayo nga agtignay, kaanunto pay? Ken no saan a datayo ti aggunay, asino ti urayentayo? Koma, no adda ti dadaelentayo, tarimaanen wenno sukatantayo kas koma iti panangdadael tayo iti kabakiran, pukan ditoy pukan idiay agingga iti awanen matda a kas iti kaawanen nabati a buokmi ken Lolo Doro…maigalisen ti kuto a kunada ta awanen pagkaptanda, sus Apo Aya Kayong Angkuan.
Kalpasan daydi napasamak a bagyo a nangdalapus iti kabisayaan, adu ti nadadael. Adu ti naawanan iti pagtaengan ket, no dikam agbiddut, adu pay laeng ti saan a naipaayan iti pagtaengan. Ken, kasanu met ti makuna a kabuhayan dagiti kakabsat a nadalapus ken apektado. No labsem ti agsao, sobra-sobra dagiti naawat a donasyon manipud iti sabali a pagilian tapno maipaayan iti tulong dagiti biktima ngem—puweee, adda met rimuar a damag a dida ammo no ayan itan dagiti nasao a tulong…nagsi-nagsi pisuk sa met kadagitay bulsadan. Sus, batubato sa langit, tamaan bukol.
Kas nakunatayo, kalpasan ti didigra, ania ti sumaruno? Saan kadi a rehab wenno panangipaay iti sabali a gundaway kadagiti kailiantayo a nagbalin a biktima tapno mangrugi manen. Koma, saan laeng a pagtaengan ti rumbeng a maipaay kadakuada ngem ketdi trabaho tapno adda agtultuloy a pamataudanda iti pagbiagda. Ngem no relief lattan, awanen a, kasanun no awanen ti relief, agbiagda pay ketdin. Kas tay kunada ngaruden Kayong Angkuan, Ikit Huana, ikkam kanu maminsan iti sida wenno ikan, paramanam ngem iti maikadua, saanen nga ikan ti ited mo kenkuana ngem ketdi, banniit weno kalapna tapno isun ti mapan agkalap iti para kenkuana ta di agnanayon a mangnamnama iti maiduol kenkuana.
Wen, kailian mi ida. Nagrigat ti paspasaren tayo kalpasan ti didigra kas koma iti napasamak idi a panagyegyeg wenno ginggined idi tawen 1990s. Kasla kanibusanan idin ti lubong nangruna iti siudad ti Baguio, narekpan dagiti makuna a kangrunaan a kalasada a rumuar ken sumrek iti siudad, agibus ti supply ket iti kastoy a panawen a kalkalpas ti maysa a didigra, bagyo man, landslide, storm surge ken ania pay dita, ditoy koma ti panangipakita iti pannakipagrikna ken itutulong tayo iti kaarruba wenno padatayo a tao. Saan ketdi a pananggundaway. Imbes a tumulong, sikanto pay ti agitaray kadagiti ramramit dagiti biktima.
Alan Kayong Angkuan, kasta pay ta ne, narigaten no data met ti madalapus ti bagyo no di maurayen ni Sofing ti pinagatangna. Babayooo, tsuptsup muahmuah.


text:
Sasao nga Apro-Asiatiko
Ti sasao nga Aproasiatiko ken makunkuna pay a Hamito-Semitiko ket nakabuklan iti maysa kadagiti kadakkelan a pamilia dagiti pagsasao, nga addaan kadagiti agarup a 375 a sibibiag a pagsasao.[3] Ti pilo ket naisasao babaen ti sunorok a 300 a riwriw a tattao, a kangrunaan kadagitoy ket naiwarwaras idiay Tengnga a Daya, Amianan nga Aprika, ti Sara ti Aprika, ken dagiti paset iti Sahel.[1]
Kaaduan kadagiti naisasao nga Apro-asiatiko a pagsasao ket ti Arabiko, a mairaman amin dagiti bukodna a sabsabali a kita ti panagsarsarita, nga addaan iti 230 a riwriw a patneng nga agsasao, a kaaduan a maisasao idiay Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika.[4] Ti maikadua a kaaduan dagiti agsasao ket ti Aproasiatika a pagsasao ti pagsasao a Berebere, nga amin dagiti dialektona, a maisasao idiay Morocco, Arhelia, Libya ken ti ballasiw ti amin iti Amianan nga Aprika ken ti Let-ang ti Sahara. Ti Berebere ket maisasao ti agarup a 25 aginggana ti 35 a riwriw a tattao. Dagiti dadduma pay a kaaduan a maisasao nga Aproasiatiko a pagsasao ket dagiti Amariko, ti nailian a pagsasao iti Ethiopia, ng aaddaan ti 18 a riwriw a patneng nga agsasao; ti Somali, a maisasao ti agarup a 12 riwriw a tattao idiay Kalatakan a Somalia; ken Hausa, nga agserserbi a kas lingua franca iti kaaduan a paset iti Sahel, nga addaan kadagiti 25 a riwriw nga agsasao.[3] Ti mapatinayon pay kadagiti pagsasao a naisasao iti tatta nga aldaw, ti Apro-asiatiko ket iramanna dagiti dadduma a taga-ugma a pagsasao, a kas ti Taga-ugma nga Ehipsio, Naibiblia nga Hebreo, ken Akadia.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sao nga "Aproasiatiko" (kadawyan a nailetra tattan nga Apro-Asiatiko) ket pinartuat babaen ni Maurice Delafosse (1914). Saan a kadawyan nga inus-usar aginggana idi inampon babaen ni Joseph Greenberg (1950) idi sinukatan na ti immuna a sao a "Hamito-Semitiko", kalpasan ti panangipakitanan a ti Hamitiko ket maysa a parapiletio a panakaigrupo. Ti sao a "Hamito-Semitiko" ket maus-usar pay laeng kadagiti akademia nga ug-ugali iti dadduma a pagilian ti Europa. Adu kadagiti mannurat ket suksukatanda ti "Apro-Asiatiko" iti "Aprasian", wenno, pampanunotan dagiti kapanunotan a daytoy ket ad-adu nga Aprikano ngem Asiano, "Afrasan". Dagiti tigga-maysa nga eskolar ket tawtawaganda ti pamilia nga "Erythraean" (Tucker 1966) ken "Lisramic" (Hodge 1972).
Pannakaiwarwaras ken sangsanga[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pamilia ti pagsasao nga Aproasiatika ket kadawyan a maipanunotan a mairaman dagiti sumaganad a sangsanga:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Daniel Don Nanjira, Ganganaet nga Annuroten ken Diplomasia ti Aprika: Manipud iti tag-ugma aginggana iti maika-21 a Siglo, (ABC-CLIO: 2010).
- ^ Sands, Bonny (2009). "Ti Dibersidad a Lingguistika iti Aprika". Pagsasao ken Lingguistika a Kompas 3/2 (2009): 559–580, 10.1111/j.1749-818x.2008.00124.x
- ^ a b Ethnologue a pamili a nagtaudan dagiti pagsasao nga Apro-asiatiko
- ^ Dagiti Pagsasao iti Lubong
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- NACAL komperensia iti Amianan nga Amerika para iti Lingguistika nga Aproasiatiko
- Ethnologue


text:
Kanton ti Hinebra
Ti Republikan ken Kanton ti Hinebra (Pranses: République et Canton de Genève; Arpitano: Rèpublica et Canton de Geneva; Aleman: Republik und Kanton Genf; Italiano: Repubblica e Canton Ginevra; Romanche: Republica e Chantun Genevra) ket isu ti agsasao iti Pranses nga akin-laud unay a kanton wenno estado ti Suisa, a gangani amin a bangirna a napalikmutan babaen ti Pransia. A kas dagiti sabsabali a Suiso a kanton (a kas ti Ticino, Neuchâtel, ken Jura), daytoy a kanton ket makunkuna a kas maysa a republika iti kaunegan ti Suiso a Konpederasion.
Ti kanto iti Hinebra ket mabirukan idiay abagatn a laud a suli ti Suisa; ken daytoy ket naipanumotan a maysa kadagiti kosmopilitano unay a luglugar ti daytoy a pagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Land Cover - Kantone und Grossregionen nach 6 Hauptbereichen naala idi 27 Oktubre 2017
- ^ "Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit". bfs.admin.ch (iti Aleman). Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB. 31 Disiembre 2019. Naala idi 6 Oktubre 2020.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kanton ti Hinebra iti Wikimedia Commons


text:
Euro
Ti euro (senial: €; kodigo: EUR) ket isu ti opisial a kuarta ti eurosona, a buklen dagiti 19 kadagiti 28 a kamkameng nga estado ti Kappon ti Europa. Daytoy ket kuarta pay nga inus-usar babaen dagiti Instituto ti Kappon ti Europa. Ti eurosona ket buklen ti Austria, Belhika, Cyprus, Estonia, Pinlandia, Pransia, Alemania, Gresia, Irlánda, Italia, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, the Olánda, Portugal, Slovakia, Eslobenia, ken Espania.[2][3] Daytoy a kuarta ket maus-usar pay kadagiti lima a Europeano a pagpagilian isu ngarud a daytoy ket inaldaw nga inus-usar babaen dagiti 332 a riwriw a Europeano.[4] Iti patinayon, sumurok a 175 a riwriw a tattao iti sangalubongan a mairaman ti 150 a riwriw a tattao idiay Aprika ket agus-usarda kadagiti kuarta a napalseng iti euro.
Ti euro ket isu ti maikadua a kadakkelan a reserba a kuarta ken ti pay maikadua a kaaduan a naikomersio a kuarta iti lubong kalpasan ti doliar ti Estados Unidos.[5][6] Manipud idi Pebrero 2012, nga ad-adu ngem €890 bilion a maibalbalikuskos, ti euro ket adda ti kangatuan a naitipon a pateg dagiti nota ti banko ken sensilio a maibalbalikuskos iti lubong, ken linabsannan ti doliar ti E.U..[note 13] Segun ti Internasional a Pudo ti Panguartaan a karkulo iti 2008 GDP ken pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang kadagiti nadumaduma a kuarta, ti eurosona ket isu ti maikadua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong.[7]
Ti nagan a euro ket opisial a naampon idi 16 Disiembre 1995.[8] Ti euro ket naiyamammo kadagiti busbos a tiendaan ti lubong a kas ti panakabilangan a kuarta idi 1 Enero 1999, a nagsukat ti dati a Europeano a Ynit ti Kuarta (ECU) iti pannakaibagi ti 1:1. kadagiti sensilio ti Euro a ken dagiti nota ti banko a naiserrek nga agbalikuskos idi Enero 1 2002.[9] Bayat a ti euro ket dimteng a bimmassit iti US$0.8565 ti kaunegan ti dua a bulan, daytoy ket nailaklako a nagatngato ngem ti doliar ti E.U. manipud idi gibus ti 2002, a ti kinangatuanna ket US$1.6038 idi Hulio 2008.[10]
Manipud idi naladaw a 2009 ti euro ket nairebreb iti Naturay a Europeano-utang a didigra a daytoy ket nangiturong ti pannakapartuat iti Europeano a Patakder ti Natalna a Pinansia ken dagiti pay dadduma areporma a naigandat ti panagpatalna ti kuarta. Idi Hulio 2012, ti euro ket immuna a natnag iti kaunegan ti dua a tawen iti baba ti US$1.21, kalpasan kadagiti pannakadandanagan kadagiti utang ti Gresia ken dagiti nakasikoran ti sektor ti panagbanko idiay Espania.[11]
Administrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti euro ket imatonan ken inadministro babaen ti naikuartel idiay Frankfurt a Banko Sentral ti Europa (ECB) ken ti Eurosistema (buklen dagiti banko sentral a pagpagilian ti eurosona. A kas nawaya banko sentral, ti ECB ket adda ti is-isu a turay a mangisaad ti annuroten ti kuarta. Ti Eurosistema ket makibinglay iti panagprenta, panangimenta ken panangiwaras dagiti nota ken dagiti sensilio kadagiti amin nga naikameng nga estado, ken ti panangipataray kadagiti sistema a panagbayad ti eurosona.
Ti 1992 a Tulagan ti Maastricht ket mangibaklay iti annong kadagiti kaaduan nga estado ti Kappon ti Europa tapno maampon ti euro kalpasan ti pannakasabat kadagiti nasken a pangbaliwen a kasapulan iti kuarta ket busbos, urayno saan pay nga inaramid daytoy amin nga estado. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Dinamarka ket nakitulagda kadagiti pannakailaksid,[12] bayat a ti Suesia (a timmipon iti Kappon ti Europa idi 1995, kalpasan a napirmaan ti Tulagan ti Maastricht) ket linikudanna ti euro iti maysa reperendum idi 2003, ken liniklikanna ti obligasion a mangampon ti euro babaen ti saan a panangsabat kadagiti kammasapulan ti kuarta ken busbos. Amin a pagilian a timmipon ti Kappon ti Europa manipud idi ket nangikari a mangampon ti euro iti masakbayan.
Panangited kadagiti modalidad para kadagiti nota ti banko[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi Enero 5 002, dagiti nalilian a banko sentral (NCB) ken ti ECB ket nangited kadagiti banko nota ti euro iti pakaitunosan a batayan.[13] Dagiti banko nota ti euro ket saan a mangipakita no ania a banko sentral ti nangited kaniada. Dagiti NCB ti Eurosistema ket naskenda a mangawat dagiti banko nota ti euro nga inparparuar babaen dagiti sabali a kameng ti Eurosistema ken dagitoy a banko nota ket saan a maisubsubli kadagiti nagtaudanda. Ti ECB ket mangited kadagiti 8% iti dagup a pateg dagiti banko nota nga inted babaen ti Eurosistema.[13] Iti panagsanay, dagiti banko nota ti ECB ket maiparparuar babaen dagiti NCB, isunga makaal-ala kadagitoy ti kapadpada a liabilidad a kapadpada ti ECB. Dagitoy a liabilidad ket mangawit ti tubo iti kangrunaan gatad ti repinansia iti ECB. Ti sabali pay a 92% kadagiti banko nota ti euro ket it-ited dagiti NCB a maibagay kadagiti respektibo a bingay iti tulbek a puonan ti ECB,[13] a nakarkulo babaen ti panagusar ti agpaada a pannakatimbeng ti nailian a bingay ti populasion ti Kappon ti Europa ken ti nailian a bingay ti GDP ti Kappon ti Europa.[14]
Dagiti sensilo ken banko nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti euro ket nabingbingay kadagiti 100 sentabo (sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti euro sentabo, a naipangpangruna no ilasin dagitoy manipud kadagiti sabali a kuarta, ken mainagnaganan a kastoy iti sapasap a bangir kadagiti amin a sensilio ti sentabo). Kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad ti ad-adu ngem maysa a porma ti euro ken sentabo ket nailetra nga awan ti s, malaksid ti normal a panagusar ti pagsasao nga Ingles.[15] Wenno saan, ti normal nga ad-adu ngem maysa iti Ingles ket naisingsingasing ken inus-usar,[16] nga adda dagiti adu a [[Linguistiko a parikut a maipanggep ti euro|lokal a panagduduma] a kas ti 'centime' iti Pransia.
Amin a naiparuar a sensilio ket adda iti sapasap a bangir a mangipakpakita ti denominasion wenno pateg, ken ti maysa a mapa iti likudan. Gapu ti linguistiko a kaadu ti Europa, ti Latin bersion ti abesedario ti euro ket inus-sar (a saan a kas ti saan unay a sapasap a Griego wenno Siriliko) kenArabiko a numnumero (dagiti sabali a teksto ket naus-usar kadagiti nailian a bangir kadagitinailian a pagsasao, ngem dagiti sabali a teksto iti sapasap a bangir ket liniklikan). Para kadagiti denominasion a malaksid dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, dayta a mapa ket mangipakpakita laeng dagiti 15 a naikameng nga estado a naikaeng laeng idi naipangyuna ti euro. Idi rugi ti 2007 wenno 2008 (depende ti pagilian) ti daan a mapa ket agdama a nasuksukatan babaen ti maysa a mapa ti Europa a mangipakpakita paya kadagiti pagilian ti ruar ti Kappon a kas ti Norwega. Dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, nupay kasta, ket taginayonenda ti daan a daremdemda, a mangipakpakita ti heograpiko a mapa ti Europa nga adda dagiti 15 a naikameng nga estado idi 2002 a naipangato bassit iti mapa. Amin a bangir dagitoy ket dinaremdem babaen ni Luc Luycx. Dagiti sensilo ket addaanda pay ti nailian a bangir a mangipakpakita ti ladawan a naisangayan a pinili babaen ti pagilian a nangiparuar ti sensilio. Dagiti euro a sensilio manipud kadagiti ania man nga estado a kameng ket nawayada a maka-usar kadagiti ania man a pagilian a nangampo ti euro.
Dagiti sensilio ket naitited kadagiti denominasion ti €2, €1, 50c, 20c, 10c, 5c, 2c, ken 1c. Tapno maliklikan ti panagusar ti dua a kabassitan a sensilio, adda dagiti pannakisinnukat ti kuarta a naipipan kadagiti kaasitgan a lima a sentabo idiay Olanda (babaen ti boluntario a tulagan) ken idiay Pinlandia (babaen ti linteg).[17] Daytoy a panagsanay ket up-upayen babaen ti Komision, ken dagiti panagsanay dagiti aglaklako a saan a mangawat kadagiti nagato ti pategna a nota ti euro.[18]
Dagiti komemoratibo a sensilo nga adda iti €2 a pategna ket naiparuaren nga adda dagiti panagbalbaliw ti daremdem iti nailian a bangir ti sensilio. Dagitoy ket mairaman dagiti sapasap a naiparparuar a sensilio, a kas ti €2 a komemoratibo a sensilio para iti maika sangapuloket lima nga anibersario iti panagpirma ti Tulagan iti Roma, ken dagiti nailaian a naiparuar a sensilio, a aks ti sensilio a mangipalagip ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2004 nga imparuar babaen ti Gresia. Dagitoy a sensilo ket mabalin nga awaten kadagiti amin a paset ti eurosona. Dagiti kolektor a sensilio nga adda dagiti nadumaduma a denominasion ket naiparuanda payen, ngem dagitoy ket saan a naikeddeng para iti sapsapa panagbayad, ken dagitoy ket mabalin a maawat laeng iti kameng nga estado a nangiruar kaniada.[19]
Ti daremdem para kadagiti banko nota ti euro ket addaan kadagiti sapasap a daremdem kadagiti dua a bangir. Ti daremdem ket pinartuat babaen ti Austriano nga dumidibuho a ni Robert Kalina.[20] Dagiti nota ket naiparuar kadagiti €500, €200, €100, €50, €20, €10, €5. Iti tungngal maysa a nota ket addaan iti bukod a maris ken nairuknoy iti artistiko a paset ti panawen ti Europeano anga arkitektura. Ti sanguanan ti nota let nangipakpakita kadagiti tawa ken dalanan a ruangan bayat a ti likudan ket adda dagiti rangtay, a nagisimsimbolo kadagiti silpo a baetan dagiti pagilian ken iti masakbayan. Bayat a dagiti daremdem ket naipato nga awan dagiti ania man a malasin a pakailasinan, ti immuna a daremdem babaen ni Robert Kalina ket dagiti naisangayan a rangtay, a mairaman ti Rialto ken ti Pont de Neuilly, ken dagitoy ket nabaliwan tapno sapasap ti kitada; dagiti kanungpalan a daremdem ket mangipakpakita pay laeng kadagiti asideg a pannakaipadpada kadagiti immuna nakaibatayanda; isunga dagitoy ket saan a pudno a sapasap ti kitada. Dagiti monumento ket makitkita a kapadpada dagiti nadumaduma a nailian a monumento tapno kayaten dagitoy ti sinoman.[21]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Babaen ti UNMIK nga administrasion a turong 1999/2". Unmikonline.org. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Babaen ti akin-uneg a tignay (awan ti reperensia) Kitaen pay ti Montenegro ken ti euro
- ^ A kumaduaan ti Doliar ti Zimbabwean (saanen a maus-usar manipud idi 12 Abril 2009), US$, Pound sterling, Rand ti Abagatan nga Aprika ken Pula ti Botswana
- ^ Malaksid ti akin-amianan a Cyprus nga agus-usar ti Turko a lira
- ^ A mairaman dagiti ballasiw taaw a departmento
- ^ Malaksid ti Campione d'Italia nga agus-usar ti Suiso a pranko.
- ^ Ti laeng European a paset ti pagilian ti Kappon ti Europa ken agus-usar ti euro. Ti Karibe nga Olanda ket nangipayamammo ti Doliar ti Estados Unidos idi 2011. Curaçao, Sint Maarten ken Aruba ket adda dagiti bukodda a kuarta, a napalsengan ti doliar.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Pransia (agtigtignay para iti EC) ken Monaco". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken San Marino". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken Siudad ti Batikano". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti Maikatlo a protokol iti Cyprus a pagkapet a Tulag ti Kapponti Europa ken dagiti lokal a bilin ti Britaniko" (PDF). Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Babaen ti Tulagan ti Konsilo ti Kappon ti Europa". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Manipud idi 30 Oktubre, 2009:
Dagup a EUR a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 771.5 (nota ti banko) + 21.032 (sensilio) =792.53 bilion EUR * 1.48 (gatad ti panagsukat) = 1,080 bilion USD
Dagup USD a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 859 bilion USD
- "Tabla 2: Euro a nota tibanko, dagiti kuenta (EUR bilion, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009.
2009, Oktubre: Dagup a nota ti banko: 771.5 (bilion EUR)
- "Tabla 4: Euro a sensilio, dagiti kuenta (EUR a riwriw, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009.
2009, Oktubre: Dagup a sensilio: 21,032 (riwriw a EUR)
- "Money Stock Measures". Federal Reserve Statistical Release. Board of Governors of the Federal Reserve System. Naala idi 13 Disiembre 2009.
Tabla 5: Saan a Nasimpa Babaen ti Panawen a Komponente iti M1 (Bilion kadagiti doliar), saan a nasimpa babaen ti panawen, Oktubre 2009: Kuarta: 859.3 (bilion USD)
- "Euro foreign exchange reference rates". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009.
Gatad ti panagsukat 2009-10-30: 1 EUR = 1.48 USD
- "Tabla 2: Euro a nota tibanko, dagiti kuenta (EUR bilion, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Opisial a dokumento ken lehislasion a mangibaga ti euro a kas "ti agmaymaysa a kuarta".
"Regulasion ti Konsilo (EC) No 1103/97 of 17 Hunio 1997 iti naisangsangay a probision a naipanggep ti panagiyamammo ti euro". Opisial a Warnakan L 162, 19 Hunio 1997 P. 0001 – 0003. Dagiti European a Komunidad. 19 Hunio 1997. Naala idi 1 Abril 2009.
Daytoy a termino ket sagpaminsan a naampon babaen ti midia (Google a papanan para kadagiti insao)
- ^ Rosenberg, Matt (23 Mayo 2010). "Dagiti pagilian ti Euro: 22 a Pagpagilian ket agus-usar ti Euro a kas ti Opisiala Kuartada". About.com. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Dagiti ministro ti KE ket kinayatda ti panagserrek ti Estonia iti euro". BBC News. 8 Hunio 2010. Naala idi 19 Hulio 2010.
- ^ "Ti Dagup a populasion manipud idi 1 Enero". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2011-03-11. Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Triennial Central Bank Survey 2007" (PDF). BIS. 19 Disiembre 2007. Naala idi 25 Hulio 2009.
- ^ Aristovnik, Aleksander; Čeč, Tanja (30 Marso 2009). "Kompositional a panagsukisok ti Ganganaet a Reserba ti Kuarta Idi 1999–2007 a Paset ti Panawen. Ti Euro vs. Ti Doliar A kas dagiti mangyuna a Reserba ti Kuarta" (PDF). Munich Personal RePEc Archive, Paper No. 14350. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009.
- ^ "Europeano a Konseho ti Madrid (12/95): Dagiti Nagbanagan". Europeano a Parlamento. Naala idi 14 Pebrero 2009.
- ^ "Immuna a panagsukat (2002)". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ http://www.x-rates.com/d/USD/EUR/hist2012.html
- ^ "Dagiti sangalubongan a paklakuan idiay Espania ket natnag, nagdandanag ti Italia". 31 Mayo 2012.
- ^ "Ti Euro". Komision ti Europa. Naala idi 29 Enero 2009.
- ^ a b c Ti pakasaritaan tiBanko Sentral ti Europa, papel ken dagiti annong baben ni Hanspeter K. Scheller Maikadua a Nabaliwan nga Edision idi 2006, ISBN 92-899-0022-9 (prenta) ISBN 92-899-0027-X (online) panid 103 iti pdf nga online a bersion
- ^ "Capital Subscription". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 18 Disiembre 2011.
Dagiti bingay ti NCBs iti daytoy a puonan ket nakarkulo babaen ti panagusar ti tulbek a mangibanak ti repektibo a bingay ti pagilian iti populasion ken dagup a domestiko ti produkto iti Kappon ti Europa – kadagiti agpapada apannakatimbeng. Ti ECB ket pasayaatenna dagitibingay iti tungngal lima a tawen ken no adda tumipon a baro a a pagilian iti Kappon ti Europa. Ti panagpasayaat ket maaramid babaen ti batayan iti datos a naited babaen ti Komision ti Europa.
- ^ Komision ti Europa. "Panangiletra kadagiti balikas nga "euro" ken "sentabo" kadagiti opisial a pagsasao ti Komunidad a kas naus-usar kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad" (PDF). Naala idi 26 Nobiembre 2008.
- ^ Direktorado ti Komision ti Europa-Heneral para iti Panagipatarus. "Estilo a Pagsurotan ti Ingles: Ti manual para kadagiti mannurat ken agipatpatarus iti Komision ti Europa" (PDF). Naala idi 16 Nobiembre 2008.; Kappon ti Europa. "Interinstitusional nga alagaden ti estilo, 7.3.3. Dagiti alagaden para it panangiyebkas dagiti paset ti kuarta". Naala idi 16 Nobiembre 2008.
- ^ Komision ti Europa (Enero 2007). "Euro a kuarta: lima ken pamiliar". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ Pop, Valentina (22 Marso 2010) Ti KOmision ket agmismisuot kadagiti senial ti pagtagilakuan nga agkunkuna ti: 'dagiti nota ti €500 ket saan amaawat', EU Observer
- ^ Komision ti Europa (15 Pebrero 2003). "Komunikasion ti Komision: Ti panangiyuna kadagiti banko nota ti euro ken dagiti sensilio kalpasan ti maysa a tawen ti COM(2002) 747". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ "Robert Kalina, dumidibuho kadagiti banko nota ti euro, nga agob-obra idiay Oesterreichische Nationalbank idiay Vienna". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Schmid, John (3 Agosto 2001). "Panagkitikit kadagiti Nota iti Baro nga Identidad ti Europa". International Herald Tribune. Naala idi 29 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baldwin, Richard; Wyplosz, Charles (2004). Dagiti Ekonomika ti Europeano a Panangikaykaysa. New York: McGraw Hill. ISBN 0-07-710394-7.
- Buti, Marco; Deroose, Servaas; Gaspar, Vitor; Nogueira Martins, João (2010). Ti Euro. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-92-79-09842-0.
- Jordan, Helmuth (2010). "Fehlschlag Euro". Dorrance Publishing.
- Simonazzi, A. ken ni Vianello, F. [2001], “Liberalisasion ti Pinansia, ti Agmaymaysa a Kuarta ti Europa ken ti Problema iti Awan Panagtrabaho”, iti: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), Globalisasion, Dagiti Patakder ken Sosial a Pakaitunosan, Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Euro iti Wikimedia Commons
- Dagiti opisial a website
- Ti euro
- Banko Sentral ti Europa
- Euro – dagiti nota ti banko (iti Aleman ken Ingles)


text:
Rin
Ti Rin ket maysa a karayan nga agayus manipud idiay Grisons idiay akindaya nga Suiso nga Alpes a mapan idiay Baybay Amianan nga aplaya iti Olanda ken isu ti maika-12 a kaatiddogan a karayan idiay Europa, nga adda ti agarup a 1,233 km (766 mi),[3][4] nga adda ti natimbengan a panagayus ti ad-adu ngem 2,300 m3/s (81,000 cu ft/s).
Ti Rin ken ti Danube ket mangporma ti kaaduan ti akin-amianan nga uneg ti daga a prontera ti Romano nga Imperio ken, manipud kadagita a panawen, ti Rin ket nangruna idin ken nangruna a madaliasat a dalan ti danum nga agawit kadagiti tagilako idiay kaunegan nga uneg ti daga. Daytoy ket nagserbi pay a kas panagsalaknib a langa ket nagibatayan daytoy para kadagiti rehional ken sangalubongan a pagbeddengan. Dagiti adu a kastilio ken dagiti prehistoriko a pagsammakedan idiay igid ti Rin ket mangipakita ti kinapangrunana ka maysa dalan ti danum. Ti trapiko ti karayan ket mabalin a maipasardeng kadagitoy a lokasion, a kadawyan para iti panggep a panagsingir kadagiti bayad, babaen dagiti estado nga agtengtengngel ti paset ti karayan.
Etimolohia ken nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Rin ket naala manipud iti Daan nga Ingles ti Rīn, a nagtaud manipud iti Proto-Hermaniko *Rīnaz. Daytoy pay ti taudan ti nagan kadagiti sabsabai a a Hermaniko a pagsasao a kas ti Danes a balikas ti Rijn (dati pay a kas ti Rhijn), ti Aleman a balikas ti Rhein, Romansh Rain (babaen ti Aleman) ken ti balikas ti pranses a Rhin ken Espaniol a balikas ti Rin, a napan iti pagsasao babaen ti Daan a Pranko. Daytoy ket nagtaudan pay manipud iti Indo-Europeano a *Reynos, manipud iti ramut a *rey- "agayus, tumaray", nga isu pay ti ramut ti balikas a kas ti karayan ken tumaray.[5] Ti Keltiko/Galo a nagan para iti Rin ketRēnos, a naala manipud iti taudan nga Indo-Europeano a kas ti Hermaniko a nagan. Daytoy ket mabirukan pay kadagiti sabali a nagan a kas ti Karayan Reno idiay Italia, a nakaalaan ti naganna manipud iti Galo.[6] Ti Latin a nagan aRhēnus ken ti Taga-ugma a Griego a Ῥῆvoς (Rhēnos) ket nagtaud dagitoy manipud iti Keltiko a balikas, ken saan a dagus a nanipud ti Indo-Europeano, gapu ta dagitoy ket nakibinningayda ti panagbalbaliw manipud iti -ei- iti -ē-, a pakailaslasinan dagiti Keltiko a pagsasao ngem saan a Latin wenno Griego (ti Latin a nagan ket mabalinton a kas ti *Rīnus).
Ti nagan ket nailetra nga adda ti -h- kadagiti adu a pagsasao iti tatta nga aldaw, ngem ti pannakakitkita manipud kadagiti nasapsapa a panagibagbaga ti nagan ket awan ti -h- (a kas ti Daan nga Ingles), daytoy ket saan nga etimolohiko a panangiletra. Daytoy ket mabalin a naibatay ti Latin transliterasion ti Griego a porma ti nagan, a Rhenos,[5] makitkita pay iti rheos, alog, ken rhein, agayus. Ti Latin pannakailetra ket mabalin idi a naala manipud iti Griego, ngem ti nagan ti karayan ket mabalin nga adda idin iti Latin sakbay ti dayta. Ti moderno a taudanna ket mabirukan iti Italiano a balikas ti Reno (ken nagan pay ti maysa a karayan idiay Italia, a kas ti naibagbaga dita ngato).
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Le Rhin" (official site) (iti Pranses). Paris, France: L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN. Naala idi 2016-03-06.
- ^ Frijters and Leentvaar (2003)
- ^ Schrader, Christopher; Uhlmann, Berit (28 Marso 2010). "Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum". sueddeutsche.de (iti Aleman). Naala idi 27 Marso 2010.
- ^ "Ti Karayan Rin abababa iti 90 km a napampanunotan ti kaaduan". Ti Lokal – agdamag iti Ingles ti Aleman. 27 Marso 2010. Naala idi 9 Abril 2010.
- ^ a b "Rin". Online a Diksionario ti Etimolohia. Douglas Harper. Nobiembre 2001. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-05-09. Naala idi 10 Pebrero 2009.
- ^ Johannes Hoops, Reallexikon der germanischen Altertumskunde, Tomo 24
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Berndsen, Henk J.A.; Stouthamer, Esther (2001). Palaeoheograpiko a Panagrang-ay ti Rin-Meuse Delta, Ti Olanda. Assen: Koninklijke Van Gorcum. ISBN 90-232-3695-5. OCLC 495447524.
- Blackbourn, David (2006). Ti Panagparukna ti Katutuboi: Danum, Langa iti daga, ken ti Panagaramid ti Moderno nga Alemania. Londres: Jonathan Cape. ISBN 0-224-06071-6. OCLC 224244112.
- Cohen, K.M.; Stouthamer, E.; Berendsen, H.J.A. (Pebrero 2002). "Fluvial Deposits As a Record for Late Quaternary Neotectonic Activity in the Rhine-Meuse Delta, The Netherlands" (PDF). Olanda a Warnakan dagiti Heosiensia – Geologie en Mijnbouw. 81 (3–4): 389–405. ISSN 0016-7746.
- Frijters, Ine D.; Leentvaar, Jan (2003). Kaso a Panagadal ti Rin (PDF). Dagiti teknikal a dokumento ti hidrolohia, blng. 17. Paris: UNESCO a Programa ti Sangalubongan a Hidrolohiko, (Rep. No. SC/2003/WS/54). OCLC 55974122.
- Gouw, M.J.P.; Erkens, G. (Marso 2007). "Arkitektura ti Holoceno Rin-Meuse delta (ti Olanda) – Ti nagbanagan ti panagsinnukat kadagiti ruar a panagtengngel". Olanda a Warnakan dagiti Heosiensia – Geologie en Mijnbouw. 86 (1): 23–54. ISSN 0016-7746.
- Hoffmann, T.; Erkens, G.; Cohen, K.; Houben, P.; Seidel, J.; Dikau, R. (2007). "Holocene Floodplain Sediment Storage and Hillslope Erosion Within the Rhine Catchment". The Holocene. 17 (1): 105–118. doi:10.1177/0959683607073287.
- Ménot, Guillemette; Bard, Edouard; Rostek, Frauke; Weijers, Johan W.H.; Hopmans, Ellen C.; Schouten, Stefan; Sinninghe Damsté, Jaap S. (15 Septiembre 2006). "Early Reactivation of European Rivers During the Last Deglaciation". Science. 313 (5793): 1623–1625. doi:10.1126/science.1130511. PMID 16973877.
- "Pakasaritaan ti Karayan Rin". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. 2010. Naala idi 29 Marso 2010.
- Roll, Mitch (2009). "Dagiti Mapa ken Pakasaritaan ti Krayan Rin". The ROLL "FAME" Family. Naala idi 29 Marso 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Rin iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Rin iti Wikimedia Commons
- Pagbeddengan ti Austria–Suisa
- Pagbeddengan ti Pransia–Alemania
- Pagbeddengan ti Alemania–Suisa
- Dagiti sangalubongan a karayan ti Europa
- Pagbeddengan ti Liechtenstein–Suisa
- Baybay Amianan
- Dagiti karayan ti Austria
- Dagiti karayan ti Pransia
- Dagiti karayan ti Alemania
- Dagiti karayan ti Olanda
- Dagiti karayan ti Listenstain
- Dagiti karayan ti Suisa
- Rin
- Dagiti karayan a pagbeddengan


text:
Tim Berners-Lee
Ni Apo Timothy John "Tim" Berners-Lee, OM, KBE, FRS, FREng, FRSA (nayanak idi 8 Hunio 1955),[1] ammo pay a kas ni "TimBL", ket maysa a Britaniko a sientista ti kompiuter ken ti inbentor ti World Wide Web. Isu ket nangisingasing para iti panangimaton ti pakaamo a sistema idi Marso 1989,[3] ken idi 25 Disiembre 1990, iti itutulong ni Robert Cailliau ken ti maysa nga ubing nga estudiante idiay CERN, isu ket nangikeddeng ti immuna a nagballigi a pannakisinnarita a nagbaetan ti maysa a Hipertesto a Pannakaiyallatiw ti Protokol (HTTP) a kliente ken server babaen ti Internet.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Berners-Lee Atatiddog a Biograpia". World Wide Web Consortium. Naala idi 18 Enero 2011.
- ^ "Pangaldaw kenni FT: Tim Berners Lee". Financial Times.
- ^ "cern.info.ch – Ti singasing ni Tim Berners-Lee". Info.cern.ch. Naala idi 21 Disiembre 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tim Berners-Lee ken ti panagparang-ay ti the World Wide Web (Panaglukat dagiti Kalimedan ti Siensia), Ann Gaines (Mitchell Lane Publishers, 2001) ISBN 1-58415-096-3
- Tim Berners-Lee: Inbentor ti World Wide Web (Karrer a Biograpia ni Ferguson), Melissa Stewart (Ferguson Publishing Company, 2001) ISBN 0-89434-367-X biograpia dagiti ubbing
- Panagab-abel ti Web Berners-Lee, Tim, a kaduna ni Fischetti, Mark (Harper Collins Publishers,1999) ISBN 0-06-251586-1(wasig) ISBN 0-06-251587-X(papel)
- Kasano a naipasngay ti Web: Ti sarita ti World Wide Web Robert Cailliau, James Gillies, R. Cailliau (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2000) ISBN 0-19-286207-3
- Ni Tim Berners-Lee ket Nagitited ti Web ti Baro a Panakaipalpalawag Naiyarkibo 2011-04-12 iti Wayback Machine
- BBC2 Newsnight – Transkripsion ti mabuya a panagsarita ni Berners-Lee iti mabasa/maisurat a Web
- Technology Review interview
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Tim Berners-Lee iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Tim Berners-Lee iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Akindaya nga Europa
Ti Akindaya nga Europa ket ti akindaya a paset ti kontinente ti Europa. Ti termino ket addaan kadagiti naidumduma a panangibas-basa iti heopolitikal, heograpiko, kultural, ken sosioekonomia, a mangaramid daytoy iti nakaro nga agdepdepende iti kontesto wenno nalaka pay nga agbalbaliw. Adda met dagiti "adu a panagipalplawag ti Akindaya nga Europa a kapada ti kaadu dagiti eskolar iti rehion".[2] Ti mainaig a papel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nanginayon a ti "amin a panagusig kadagiti lugar nga entidad ket mabalin a sosial ken kultural a banag".[3] Ti maysa a panangipalawag ket mangibagbaga iti Akinday nga Europa a kas ti kultural (ken ekono-kulturall) nga entidad: ti rehion nga dda iti Europa nga addaan kadagiti pannakailasin a mangbukel ti Bisantino, Ortodokso, ken dagiti impluesia a Turko-Islamiko.[3][4] Ti sabali pay a panangipalawag ket napartuat idi las-ud ti Nalamiis a Gubat ken naus-usar a saan a sumurok ken kumurang a kas kapada ti termino nga Akindaya a Lapped. Ti kapada pay a panangipalawag ket manginagan kadagiti dati a komunista nga estado ti Europa iti ruar ti Kappon ti Sobiet a kas ti Akindaya nga Europa.[4] Urayno adda met dagiti mangibagbaga a dagitoy ket duogen a panirigan,[5][6][7] dagitoy ket mangmangeg pay laeng kadagiti inaldaw a panagsasao ken naus-usar kadagiti panggep ti estadistika babaen dagiti nadumaduma a supranasional a gunglo.[8][9][10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian- Alagaden a Pagilian ken Pannakaidasdasig ti Kodkodigo ti lugar (M49)
- ^ "The Balkans", Global Perspective: A Remote Sensing and World Issues Site. Wheeling Jesuit University/Center for Educational Technologies, 1999-2002.
- ^ a b Ti Subdibison ti Europa kadagiti Dakdakkel rehion babaen ti Kriteria ti ultura nga insagana babaen ni Peter Jordan, ti batayan ti Permanente a Komite iti Heograpikal a Nagnagan (StAGN), Vienna, Austria, 2006
- ^ a b Ramet, Sabrina P. (1998). Eastern Europe: politics, culture, and society since 1939. Pagmalditan ti Unibersidad ti Indiana. p. 15. ISBN 0253212561. Naala idi 2011-10-05.Daytoy a panangipalawag ket tungpalen babaen ti Rusia, Bielorusia, Ukrania, Moldova, Romania, Bulgaria, Serbia, Bosnia ken Herzegovina, Albania, Montenegro, Kosovo, Gresia, Turkia, Georgia, Armenia ken Azerbaijan.
- ^ "Dagiti heopolitikal a kasasaad (...) ket dagiti napalabasen, ken adda met dagiti espesialista tatta nga aldawen a mangpanpanunot a ti Akindaya nga Europa ket awanen ti serbina a kas insasao.""Regions, Regionalism, Eastern Europe by Steven Cassedy". New Dictionary of the History of Ideas, Charles Scribner's Sons. 2005. Naala idi 2010-01-31.
{{cite journal}}: Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ The Economist: Eastern Europe a bogus term – South Eastern Europe – The Sofia Echo
- ^ "Ti maysa a sapasap ngem duogen a panangipalawag iti Akindaya nga Europa idi ket dagiti komunista a pagpagilian ti Europa a tinurayan ti Sobiet."http://www.cotf.edu/earthinfo/balkans/BKdef.html
- ^ itaen ti MT 7206 | EuroVoc. Eurovoc.europa.eu. Naala idi 2013-07-19.
- ^ Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian- Alagaden a Pagilian ken Pannakaidasdasig ti Kodkodigo ti Lugar (M49)
- ^ Dibision ti Populasion, DESA, Nagkaykaysa a Pagpagilian: Lumakayen ti Populasion iti Lubong
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Akindaya nga Europa iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Daya Tengnga nga Europa iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Hokusai
Ni Katsushika Hokusai (葛飾 北斎, ?Oktubre 31, 1760 – Mayo 10, 1849)[1] ket maysa idi a Hapon nga artista, ukiyo-e a pintor ken agprenprenta iti Edo a paset ti panawen. Isu ket naimpluensian babaen kadagiti pintor a kas ni Sesshu, ken dagiti dadduma nga estilo ti Insik a pinintaan.[2] Isu ket naipasngay idiay Edo (tattan ket ti Tokyo), ni Hokusai ket nasayaat nga ammo a kas ti mannurat ti imprenta ti muton ti kayo a serye ti Tallopulo a Pakaimatangan ti Bantay Fuji (富嶽三十六景, Fugaku Sanjūroku-kei, c. 1831) a nangiraman iti sangalubongan a mabigbigan nga imprenta ti, Ti Nalatak nga Allon idiay Kanagawa, a napartuat idi las-ud ti tawtawen ti 1820.
Ni Hokusai ket nagpartuat ti "Taalopulo a Panakaimatangan" a kas panangisungbat kadagiti panag-adu ti domestiko a panagbanbaniaga ken kas paset ti kinabukboikodan a panagragragut ti Bantay Fuji.[3] Iti daytoy a serye, a naisangsangayan ti Ti Nalatak nga Allon a prenta ken Fuji iti Napintas a Tiempo, ti nangipatalged ti pammadayaw kenni Hokusai idiay Hapon ken ti ballasiw taaw. A kas ti inbaga ti historiador a ni Richard Lane, "Isu ngarud, no adda ti maysa nga obra a nakaaramid ti nagan ni Hokusai, idiay Hapon ket ti ballasiw taaw, isu ngata ti monumental a serye ti prenta...".[4] Bayat a dagiti obra ni Hokusai sakbay kadagitoy a serye ket nangruna, saan a nakaala ti nawatiwat a pannakabigbigan aginggana ti daytoy a serye ken nangibati ti napaut a nagbanagan iti lubong ti arte . Iti pay Ti Nalatak nga Allon a prenta ti ti immuna a nakaala, ken agtultuloy a makaala, ti pammadayaw ken kinadayeg iti lumaud a lubong.
Nasapa a biag ken artistiko a panagsanay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti petsa a pannkaipasngay ni Hokusai ket saan a makengan a maammuan, ngem kankanayon a naibagbaga nga iti kano maika 23 nga aldaw iti maika-9 a bulan iti maika-10 a tawen ti Hōreki a panawen (iti duog a kalendario, wenno Oktubre 31, 1760) iti maysa nga artisano a pamilia, idiay Katsushika a distrito iti Edo, Hapon.[5] Ti kinaubing a naganna ket Tokitarō.[1] Namatmatian a ti amana ket ti agar-aramid ti sarming a ni Nakajima Ise, nga isu idi ket nagpatpataud kadagiti sarmiung para iti shogun.[1] Ti amana ket saan a nangramid kenni Hokusai a kas maysa tumawid, isu a mabalin a ti inana ket maysa idi a kamalala.[5] Ni Hokusai ket nangrugrugi a nagpinta idi isu ket agarup nga agtawen iti innem, mabalin a nakaadal ti arte manipud iti amana, a ti panag-obobrana kadagiti sarming ket mairaman pay ti panagpinta kadagti disenio iti likmut dagiti sarming.[5]
Ni Hokusai ket naamammuan idi babaen kadagti saan a basbassit ngem tallopulo a nagnagan iti las-ud ti kabibiagna. Urayno ti panagusar ti adu a nagnagan idi ket kadawyan a panagsanay dagiti Hapon nga artista iti dayta a panawen, ti bilang dagiti naganna ket labsanna ti ania man a nangruna a Hapon a pintor. Ti panagsuksukat kadagiti nagan ni Hokusai ket kankanayu unay, ken kankanayon a maikabagian kadagiti panagsuksukatna iti artistiko a panagpataud ken estilo, ket dagitoy ket naserbi apara iti panangilaslasin dagitipaset ti panawen ti biagna.[5]
Idi agtawen idi 12, isuna ket inpatulod ti amana nga agtrabaho iti maysa apaglakuan ti libro ken pagibulodan a biblioteka, timaysa a nadayeg a kita ti patakder kadagiti siudad ti Hapon, a ti panagbasbasa ti liblibro a naaramid kadagiti napisi a muton ti kayo ket nadayeg idi a pangliwliwaan dagiti adda iti tengnga ken nangatngato a klase.[6] Idi agtawen ti 14, isu ket nagbalin a sinursuruan ti agkitkitikit ti kayo, nga idiay ti nagtrabahuanna aginggana idi agtawen iti 18, ken kalpasann ket naawat idiay estudio ni Katsukawa Shunshō. Ni Shunshō ket maysa idi nga artista iti ukiyo-e, ti maysa nga estilo dagiti prenta ti muton ti kayo ken dagiti pinintaan a paglainganto ni Hokusai, ken daulo ti nakunkuna nga eskuela ti Katsukawa.[1] Ti Ukiyo-e, a kas naisansanay babaen ti artista a kasla kenni Shunshō, ket agipatengnga tiisip kadagiti ladawan dagiti kortesano ken dagiti Kabuki nga aktor a nadayeg idi kadagiti siudad ti Hapon iti dayta a pnawen.[7]
Kalpasan ti maysa atawen, ti nagan ni Hokusai ket immuna nasukatan, idiisuna ket tinawtawagan iti Shunrō babaen ti apona. Iti daytoy a nagan idi isu ket immuna nagipablaak dagiti prentana, ti serye dagiti ladawan dagiti Kabuki nga aktor a naipablaak idi 1779. Iti las-ud ti dekada isu ket nagtrabaho idiay estudio ni Shunshō, ni Hokusai ket nangikalleysa ti immuna nga asawana, a bassit laeng ti pannakaammuan kaniana malaksid nga isu ket pimmusay idi kasapaan atawtawen tio 1790. Isuna ket nangasawa manen idi 1797, ngem ti maikadua nga asawana ket pimmusay met ti nabiit a panawen. Isu ket nagputot ti dua a lalaki ken tallo a babbai kadagitoy a dua nga assawa, ken ti kaubingan nga anakna a babai a ni Sakae, a naamammuan pay a kas ni Ōi, ket dimteng a nagbalin a maysa nga artista.[7]
Kalpasan ti ipupusay ni Shunshō idi 1793, ni Hokusai ket nangrugrugi a nagsuksukisok kadagit isabali nga estilo ti arte, a mairaman dagiti pannkaanala ti Europeano nga estilo a naipakita kaniana babaen ti Pranses ken Olandes a kinitkitikit iti gambang.[7] Isuna idi ket pinatalaw manipud idiay eskuela ti Katsukawa babaen ni Shunkō, ti pangulo a disipulo ni Shunshō, mabalin a gapu dagiti panagadadalna idiay kasuppiat nga Kanō nga eskuela. Daytoy a pasamak idi ket, iti bukodna sao, ket nagparegget: "Ti pudno a nagparegget ti panagrang-ay ti artistikonga estilok ket ti nasagsagabak a pannkaibabainko kadagiti ma ni Shunkō."[4]
Ni Hokusai ket nagbalbaliw pay kadagiti suheto dagiti obrana, a pimmampanaw manipud kadagiti ladawan dagiti kortesano ken dagiti aktor a tradisional a suheto iti ukiyo-e. Embes ket, ti obrana ket naipatengnga iti isip kadagitiladawan ti daga ken dagiti ladawan ti inaldaw a biag ti tattao a Hapon manipud kadagiti nadumaduma a sosial nga agpang. Ti panagbalbaliw ti suheto ket maysa a baro a panagrang-ay iti ukiyo-e ken iti pagsapulan ni Hokusai.[7] Dagiti palplalibang idiay Rangtay Ryōgoku (1790) dagiti petsa manipud iti daytoy a panawen iti biag ni Hokusai.[8]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Nagata[masapul ti panid]
- ^ Daniel Atkison and Leslie Stewart. "Biag ken Arte ni Katsushika Hokusai" iti Manipud ti Tumtumpaw a Lubong: Paset II: Dagiti Reliebo a Prenta ti Hapon, ti katologo a pabuya a pinataud babaen ti California State University, Chico. Naala idi Hulio 9, 2007; arkibo a panilpo
- ^ Smith[masapul ti panid]
- ^ a b Nagata, Seiji. Hokusai: Genius of the Japanese Ukiyo-e. Kodansha, Tokyo, 1999.[masapul ti panid]
- ^ a b c d Weston, p. 116
- ^ Weston, pp. 116–117
- ^ a b c d Weston, p. 117
- ^ Hokusai Heaven naala Marso 27, 2009
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lane, Richard. (1978). Dagiti Ladawan ti Tumtumpaw a Lubong, Ti Hapon a Prenta. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 9780192114471; OCLC 5246796
- Nagata, Seiji (1995). Hokusai: Henio ti Hapon a Ukiyo-e. Kodansha International, Tokyo.
- Smith, Henry D. II (1988). Hokusai: Sangagasut a Panakaimatangan ti Bantay Fuji. George Braziller, Inc., Publishers, New York. ISBN 0-8076-1195-6.
- Weston, Mark (1999). Dagiti Higante ti Hapon: Dagiti Biag dagiti Kainpluensian a Lallaki ken Babbai ti Hapon. New York: Kodansha International. ISBN 1-56836-286-2.
- Ray, Deborah Kogan (2001). "Hokusai : ti lalaki a nangpinta ti maysa a bantay" Frances Foster Books, New York. ISBN 0-374-33263-0
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap a biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bowie, Theodore (1964). Dagiti Inladladawan ni Hokusai. Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, Bloomington.
- Forrer, Matthi (1988). Hokusai Rizzoli, New York. ISBN 0-8478-0989-7.
- Forrer, Matthi; van Gulik, Willem R., ken Kaempfer, Heinz M. (1982). Ni Hokusai ken ti Eskuelana: Dagiti Pinintaan, Dagiti Inladladawan ken Dagiti Nilustrado a Libro. Frans Halsmuseum, Haarlem. ISBN 90-70216-02-7
- Hillier, Jack (1955). Hokusai: Dagiti Pinintaan, Dagiti Inladladawan ken Dagiti Napispisi a kayao. Phaidon, Londres.
- Hillier, Jack (1980). Arte ni Hokusai iti Nailustrado a Libro. Sotheby Publications, Londres. ISBN 0-520-04137-2.
- Lane, Richard (1989). Hokusai: Life and Work. E.P. Dutton. ISBN 0-525-24455-7.
- van Rappard-Boon, Charlotte (1982). Ni Hokusai ken ti Eskuelana: Dagiti Hapon a Prenta c. 1800–1840 (Katologo ti Urnong dagiti Hapon a Prenta, Rijksmuseum, Paset III). Rijksmuseum, Amsterdam.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Hokusai iti Wikimedia Commons
- Dagiti obra ni Hokusai idiay Didital a Museo ti Tokyo
- "Ti Nalatak nga Allon idiay Kanagawa. Ti Metropolitano a Museo ti Arte (New York) "
- Hokusai a Museo idiay Obuse, Hapon
- Ni Katsushika Hokusai idiay Museo ti Hill-Stead, Farmington Connecticut
- Dagiti sumurok a 1500 ladawan dagiti prenta ni idiay Museo ti Napino nga Arte, Boston
- Dagiti prenta ni Hokusai idiay Museo ti Arte ti Minneapolis


text:
Papa Esteban III
Ni Papa Esteban III (c. 720 – 1 Pebrero 772) ket isu ti papa manipud idi 1 Agosto 768 aginggana idi 1 pebrero 772.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Partner, Peter, Dagiti Daga ni Santo Pedro: Dagiti Estado ti Papa idi Tengnga a Panpanawen ken ti Nasapa renasimiento (1972)
- Mann, Horace K., Dagiti Biag dagiti Papa iti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo I: Dagiti papa babaen ti Panaturay dagiti Lombardo, Paset 2, 657-795 (1903)
- DeCormenin, Louis Marie; Gihon, James L., Ti Kompleto a Pakasaritaan dagiti Papa, manipud kenni Santo Pedro, ti Immuna nga Obispo aginggana kenni Pio ti Maikasiam (1857)
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Stephen (Popes)". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Esteban III iti Wikimedia Commons
- "Pope Stephen (III) IV". Catholic Encyclopedia (iti Ingles). 1913.


text:
Pagsasao a Ma'anyan
Ti pagsasao a Ma'anyan wenno Ma'anjan wenno Maanyak Dayak ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a tagikua ti sasao a Daya a Barito. Daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 150,000 a tattao a Ma'anyan (subgroup ti tattao a Dayak) nga agtataeng idiay tengnga a Kalimantan, Indonesia. Daytoy ket asideg a kabagian ti pagsasao a Malagasi a naisasao idiay Madagascar. Adda nangato a panagpapada iti leksiko kadagiti sabali a sasao a Daya a Barito a kas ti Paku (77%) wenno pagsasao a Dusun Witu (75%).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ma'anyan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Golpo ti Boni
Ti Golpo ti Boni[1] (Indones: Teluk Boni), ammo pay akas ti Luek ti Boni, Luek Bone, ken ti Golpo Bone, ket ti golpo a mangbingay dagiti Peninsula ti Abagatan ken Abagatan a daya iti isla ti Sulawesi (Celebes) iti Indonesia. Daytoy ket malukatan iti abagatan iti Baybay Flores.
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Golpo ti Boni a kas maysa kadagiti pannakabingbingay ti Purpuro Daya nga Indiano.[2] Daytoy ket maipalawag a kas dagiti danum iti amianan ti "lini amanipud iti Tg. Lassa, Celebes, aginggana iti Amianan a punto ti Kabaena (5°05′S 121°52′E / 5.083°S 121.867°E) ken kalpasanna ket agpangato iti daytoy a meridiano aginggana iti aplaya ti Celebes."[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b IHO (1953), § 48 (k).
- ^ IHO (1953), § 48.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Limits of Oceans and Seas, 3rd ed. (PDF), Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko, 1953, naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2018-10-05, naala idi 2018-09-27.


text:
Calayan
Ti Calayan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas. Masarakan ti Calayan iti nagbeddengan ti ili ti Aparri, Cagayan ken ti probinsia ti Batanes, iti Baybay Abagatan Tsina. Dagitoy ket isla a naaramid iti puraw a darat ken natitirad a bato.
Naggapu iti Ibanag a balikas ti "calayaan" a kayatna a sawen ket "adu a laya."
Ti Calayan ket isu ti maika-29 nga ili ti Cagayan.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Calayan ket nabingbingay a politikal iti 12 a barbaranggay.[2]
- Cabudadan
- Balatubat
- Dadao
- Dibay
- Dilam
- Magsidel
- Naguilian
- Poblacion/Centro I
- Babuyan Claro
- Centro II
- Dalupiri
- Minabel
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Calayan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ibn Khaldun
Ni Ibn Khaldūn or Ibn Khaldoun (napno a nagan, Arabiko: أبو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي, Abū Zayd ‘Abdu r-Raḥmān bin Muḥammad bin Khaldūn Al-Ḥaḍrami, Mayo 27, 1332 AD/732 AH – Marso 19, 1406 AD/808 AH) ket maysa idi a Muslim historiograpo ken historiador nga isu ket kankanayon a naipnapanunotan a kas ti ama ti moderno a historiograpo,[n 1] sosiolohia[n 1] ken ekonomia.[1][n 2] Isu ket nadayeg a naamammoan para iti bukodna a Muqaddimah (makunkuna a Prolegomenon iti Ingles), a naduktalan idi, nausig ket napno nga immuna a kinaynayatan babaen dagiti maika-19 a siglo nga Europeano nga eskolar a ni,[2] urayno daytoy ket adda pay dagiti adu a pannakaimpluensia idi maika-17 a siglo nga Otomano a historiador a kas ni Ḥajjī Khalīfa ken ni Mustafa Naima a nagkamkammatalek kadagiti teoriana tapno usigenda ti idadakkel ken pannakaapday ti Otomano nga Imperio.[3] Iti kinaudi ti maika-19 a siglo, dagiti Lumaud nga eskolar ket binigbiganda nga isu ket maysa kadagiti kalatakan a pilosopo a rimmuar iti Muslim a lubong.[4]
BiograpiaUrnosen
Ti biag ni Ibn Khaldun ket nasayaat a nadokumentuan, gapu ta isu ket nagsurat iti maysa nga autobiograpia (التعريف بابن خلدون ورحلته غربا وشرقا; Al-Taʻrīf bi Ibn-Khaldūn wa Riħlatuhu Għarbān wa Sharqān[5]) nga iti daytoy ket adda dagiti nadumaduma a dokumento a maipanggep ti biagna ket naadaw a naisasao kadagiti tunggngal maysa a balikas. Nupay kasta, ti autobiograpia ket nagibagbaga laeng ti bassit a maipanggep ti pribado a biagna, isu a bassit laeng ti pakaammo a maipanggep ti pamiliana. Isu ket sapasap a naamammuan a kas ni "Ibn Khaldūn" manipud iti adayo a tinaudanna, isu ket naipasngay idiay Tunis idi AD 1332 (732 A.H.) iti maysa a nangatngato a klase ti Andalusiano a pamilia, ti Banū Khaldūn. Ti pamiliana, nga isuda ket nagtengtengngel kadagiti adu a nangato nga opisina idiay Andalusia, ket napanda idiay Tunisia kalpasan ti pannakatnag ti Seville kadagiti Reconquista a buyot idi agarup a tengnga ti maika-13 a siglo. Babaen ti Hafsid a dinastia ti Tunisia adda dagiti pamiliana ket nagtengtengelda iti polikal nga opisina; nupay kasta ti ama ken apong ni Ibn Khaldūn ket nagikkatda manipud iti politikal a biag ken timmiponda iti maysa a mistikal a timpuyogan. Ti kabsatna a lalaki, a ni Yahya Ibn Khaldun, ket maysa pay idi a historiador a nangisursurat ti libro iti Abdalwadid a dinastia, ken isu ket inasasinado babaen ti maysa a kasuppiat gapu ta isu ket ti opisial a historiograpor iti korte.[6]
Iti autobiograpiana, ni Ibn Khaldun ket nagsursuro ti tinaudanna iti paset ti panawen ni Mahoma babaen ti Arabo a tribu manipud idiay Yemen, a naisangsangayan idiay Hadhramaut, a napan idiay España idi maika-walo a siglo idi rugi ti Islamiko a panagrukma. Kadagiti bukod a balikasna: "Ken dagiti taudanmi ket manipud idiay Hadhramaut, manipud kadagiti Arabo ti Yemen, babaen ti Wa'il ibn Hajar, manipud kadagiti kalaingan nga Arabo, nalatak ken nadaydayaw." (p. 2429, Al-Waraq nga edision). Nupay kasta, ti biograpo a ni Mohammad Enan ket nagsalsalusod ti daytoy a panagtuntonna, a nangisingsingasing a ti pamiliana ket mabalin a dagiti Muladi a naginkukuna nga Arabo ti tinaudanda tapno makagun-odda ti sosial a kasasaad.[7] Ni Enan ket nangibagbaga pay ti maysa a nasayaat a nadokumentuan a napalabas a tradision, a maipanggep kadagiti dadduma a grupo ti Berber, nga isuda ket nangiyallilaw a "nagpalatak" ti bagbagida manipud kadagiti Arabo a tinaudan. Ti panggep ti kasta a panagar-aramid ket kankanayon idi ti regget para iti politikal a panakaipangato. Adda dagiti nagipagpagarup a kastoy ti pamilian ni Khaldun; nangibagbaga a ni Ibn Khaldun ket produkto iti isu met laeng a Berber a tinaudan a kas dagiti patneng a kaaduan idiay lugar a nakaipasngayanna. Ti maysa a punto a maitutop ket nangipakpakita kadagiti naisangsangayan a naipakatengngaan ti isip a panagsursurat ni Ibn Khaldun, ken ti panagay-ayat kadagiti Berber ket mangiparparang ti panagiparabor kaniada gapu ti naikeddeng a panagayat iti panagpreserba kaniada iti turayan ti naipanunotan a pakasaritaan; a dagiti agpayso nga Arabo iti panawenna ket saanda a kinaykayata ti kastoy ken isunga adda ti panagayat a panaglapped kadagitoy. Iti pay maipatinayon, ti naipangpangruna a puesto a maipanggep kadagiti Berber kadagiti obrana ket napno a naikeddeng no maipada iti sumarragid a panagkukuana kadagiti Arabo, ken ti saanna a panagayat kadagiti kasasaad a pannakibiang iti ruar ti Maghreb. Iti pannakaigiddiatt, ni Muhammad Hozien ket nagpilpili a namatmati: "Ti saan nga husto a [Berber] nga identidad ket balin a husto iti panawen a ipapanaw dagiti tinaudan ni Ibn Khaldun idiay Andalusia ken idi napanda idiay Tunisia ken saanda a nagibalbaliw ti panagtuntonda iti Arabo a tinaudan. Urayno dagiti panawen a panagturturay dagiti Berbers iti Al-Andalus, dagiti panagturturay dagiti Almoravid ken dagiti Almohas, dagiti Ibn Khaldun ket saanda a nagtunton manen ti Berber tinaudan.".[8] daytoy a pamanunotan ket saanna nga ikaskaso ti naibagbaga a penimeno iti panagampon ti Arabo a tinaudan tapno makaala ti kadayaw.
Dagiti nota ken nagibasaranUrnosen
- Dagiti nota
- ^ a b
- "...naipanpanunotan babaen dagiti adu a Taga-laud a kas ti husto nga ama ti historiagrapo ken sosiologo".[9]
- "Ni Ibn Khaldun ket naitunton a kas ti nagrugian ti nalatak a bilang dagiti Europeano nga agpanpanunots, a kaaduan kadagiti sosiolohista, historiador, ken dagiti pilosopo".(Boulakia 1971)
- "Ti nangbangon nga ama ti Akin-daya Sosiolohia.[10]
- Daytoy a nalatak a pamay-an ti panagbiruk ti baro a siensia ti kagimongan ket mangaramid kaniana ti nangiyuna kadagiti adu a maikasangapulo ket walo ken maikasangapulo ket siam a sigsiglo a nangitaktakder ti sistema a kas ni Vico, Comte and Marx." "A kas maysa kadagiti nasapa a nangbangon kadagiti siensia sosial...".[11]
- ^
- "Ni Ibn Khaldun ket isu ti immuna kadagiti adu nga ekonomista, isu ket aksidente ti pakasaritaan ken awan ti nagbanaganna kadagiti ebolusion ti ekonomiko a panunot...Nasken a ti naganna ket maysa kadagiti amma ti ekonomo a siensia".(Boulakia 1971)
- "Isu ket naipanpanunotan babaen dagiti adu a kas ti ama ti moderno nga ekonomiko, wenno maysa kadagiti kangrunaan. Ti Lumaud a lubong ket bigbigenda ni Khaldun a kas ti ama ti sosiolohia ngem aganannada a mangbigbig kanian a kas ti nalatak nga ekonomista a nangitakder ti immuna a pundasionna. Isu ti immuna a sistematiko a nangusig ti panagtignay ti ekonomia, ti kinapangruna ti teknolohia, espesialisasion ken gangganaet a pangtagtagilako kadagiti sobra nga ekonomiko ken ti papael ti gobierno ken dagiti agipatalinaay nga annurotenna tapno mapaadu ket mapataud ken pannagpatrabaho. Nupay kasta, isu ket nangibanag kadagiti parikut ti panakaadu ti panagbuis ,dagiti kinabassit ti serbisio ti gobierno, dagiti insentibo, institusional a pagibatayan, integ ken urnos, dagiti manamnama, produksion, ken ti teoria ti patege".Cosma, Sorinel (2009). "Ti Ekonomiko a Panagpanpanunot ni Ibn Khaldun". Ovidius University Annals of Economics (Ovidius University Press) XIV:52–57
- Dagiti dakamat
- ^ • Joseph J. Spengler (1964). "Ekonomiko a Panunot ti Islam: Ibn Khaldun", Komparatibo a panagadal ti Kagimongan ken Pakasaritaan, 6(3), pp. 268-306.
• Jean David C. Boulakia (1971). "Ibn Khaldûn: Maikasangapulo ket uppat-a Siglo nga Ekonomista", Warnakan ti Politikal nga Ekonomia, 79(5), pp. 1105-1118.
- ^ Bernard Lewis: "Ibn Khaldun idia Turkia", iti: Ibn Khaldun: Ti Mediteraneo iti maika-14 a siglo: Pannakabangon ken Panarebba dagiti Imperio, Pundasion El Legado Andalusí, 2006, ISBN 978-84-96556-34-8, pp. 376–380 (376)
- ^ Lewis, Bernard (1986). "Ibn Khaldūn idiay Turkia". Iti Ayalon, David; Sharon, Moshe (dagiti ed.). Dagiti Panagadadal ti Islamiko a pakasaritaan ken sibilisasion: a pammadayaw kenni propesor David Ayalon. BRILL. pp. 527–530. ISBN 978-965-264-014-7.
- ^ S. M. Deen (2007) "Siensia babaen ti Islam: pannakabangon, pannakaapday ken panagpabaro". p.157. ISBN 1-84799-942-5
- ^ Inpablaak babaen ni Muħammad ibn-Tāwīt at-Tanjī, Cairo 1951
- ^ (iti Pranses) « Lettre à Monsieur Garcin de Tassy », Journal asiatique, troisième série, tome XII, éd. Société asiatique, Paris, 1841, p. 491
- ^ A., Ibn Khaldun: Ti Biag ken dagiti Obrana para kenni Mohammad Enan
- ^ IBN KHALDUN: Biag ken Obrana babaen ni Muhammad Hozien
- ^ Gates, Warren E. (1967). "Ti panakaiwarwaras kadagiti kapanunotan ni Ibn Khaldûn iti Klima ken Kultura". Warnakan ti Pakasaritaan dagiti Kapanunotan. Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan. 28 (3): 415–422. doi:10.2307/2708627.
- ^ Dhaouadi, M. (1 Septiembre 1990). "IBN KHALDUN: TI NANGBANGON NGA AMA TI AKINDAYA A SOSIOLOHIA". Internatsional a Sosiolohia. 5 (3): 319–335. doi:10.1177/026858090005003007.
- ^ Haddad, L. (1 Mayo 1977). "TI MAIKA SANGAPULO KET UPPAT A SIGLO A TEORIA TI EKONOMIKO A PANAGDAKKEL KEN PANAGRANG-AY". Kyklos. 30 (2): 195–213. doi:10.1111/j.1467-6435.1977.tb02006.x.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Ibn Khaldun iti Wikiquote (iti Ingles)