text:
Itay Agosto 25, nagpababa manen ti pateg ti pisos iti P55.42. Dandani immabut iti kinababa ti pateg ti pisos idi Enero 2001 idi nagsagaba ti pagilian iti krisis a politikal gapu iti panagprotesta dagiti umili iti Edsa a nakaigapuan iti pannakapadisi ni dati a Pres. Joseph Estrada iti puestona.
Idi Marso 18, bimmaba ti pateg ti pisos iti P55 gapu iti panangraut ti Estados Unidos a kaduana ti Great Britain iti Iraq gapu iti rason nga agiduldulin daytoy a pagilian kadagiti armas a pangukom.
Nupay kasta, ngimmato met laeng ti balor ti pisos iti P52.3 agsipud iti apagbiit a pannakaparukma ti Iraq.
Ngem idi Abril 25, nagsuek manen ti pateg ti kuartatayo iti P53 iti doliar gapu iti panagraira ti sakit a Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) sa in-inut nga immungar met laeng agingga iti maikadua a lawas ti Mayo.
Manipud ditan, rinugianen ti pisos ti nagsuek gapu iti amak iti bumasbassit nga internasional a reserba gapu kadagiti utang a kasapulanna a bayadan, sayangguseng ti kudeta a pimmudno gapu iti yaalsa dagiti agdagup iti nasurok a 200 nga ubbing a military officials ken soldado a nangukoparanda iti Oakwood Hotel, ti panangsuspenso ti Court of Appeals ken ni Central Bank Governor Rafael Buenaventura gapu iti mapapati a panagpaserrada nga awanan iti umisu a proseso iti Union Bank, ken iti kaudian ti imbutaktak ni Senador Panfilo Lacson a panagidulin ni First Gentleman Jose Miguel Arroyo iti nasurok a P200 milion a saan a nabusbos a kontribusion iti kampania idi nagkandidato ti asawana iti kinabise presidente idi 1998.
Dagitoy ti kangrunaan nga itudtudo ni Pres. Gloria Macapagal Arroyo a makagapu iti panagsuek ti balor ti pisos.
“Ti daksanggasat a digo ti destabilisasion ken kinnadduaan a politika ti nangapekto iti gapuanan ti pisostayo (?),” inyannugot ni Ms Macapagal idinto nga inyunay-unayna nga “adu ti nasken nga aramiden tapno magun-od ti panagnormal ken pannakakonsolidar dagiti gannuattayo iti linteg ken urnos ngem ad-adu pay ti maganabtayo no agtitipkel dagiti institusiontayo para iti produktibidad, reporma ken kinatalingenngen.”
Kas panangipakitana nga agtigtignay ti gobierno a manglapped iti panagsuek ti pisos, imbilin ni Pres. Arroyo iti Bangko Sentral ng Pilipinas iti panangdusana kadagiti ispekulador ken iti panangaramatna iti nairanta nga instrumento ti kuarta a pangpatalingenngen iti currency exchange market.
Ngem umanay kadi dayta?
Agpayso, simmardeng ti panagsuek ti pisos ngem mabalin a temporario laeng daytoy no awan ti kooperasion dagiti umili ken dagiti adda iti oposision.
Itay laeng Agosto 27, indagadag dagiti kameng ti “sangsangkamaysa nga oposision” ti panagsukat ti rehimen tapno mapukaw dagiti riribuk a mangpaspasagaba iti pagilian. Dagitoy dagiti politiko ken supporter ni napadisi a Pres. Estrada.
Iti daytoy met laeng nga aldaw, nagdeploy dagiti tropa ti gobierno iti Edsa Shrine iti Ortigas Avenue agsipud iti impormasion ti Intelligence a panggep dagiti pasurot ni Estrada ti aguummong iti nasao a lugar tapno okuparenda daytoy ken dagiti pasdek iti asideg kas iti Asian Development Bank.
No kastoy ti mapaspasamak a di kinatalingenngen ti kasasaad ti pagiliantayo, maapektaran ti ekonomiatayo a mangguyod iti panagsuek latta ti pisos.
Ti yan ti paitna, saan dagitoy a politiko ken pasurot ti destabilisasion ti agsagaba iti dakkel no di dagiti babassit ken napanglaw nga umili.#


c: text/html

text:
December 2, 2015
Ramones ken Pacnis, Umuna a Gunggona iti Sarita ken Daniw ti 13th RFAAFIL
Ni Ronelyn B. Ramones ti Bacarra, Ilocos Norte ti nangabak iti Umuna a Gunggona iti Salip iti Sarita a Para Ubbing ti 13th Reynald F. Antonio Awards for Iluko Literature (RFAAFIL 2014-2015) babaen ti saritana a "Dagiti Papa ni Hannah." Nagturpos iti Midwifery iti Northwestern University. Nakaipablaaken iti sumagmamano a daniw ken saritana iti Bannawag. Daytoy ti maikadua a panangabakna iti pasalip ti RFAAFIL.
Ni met Jobert M. Pacnis ti Ballesteros, Cagayan ti nangyalat iti Umuna a Gunggona iti Salip iti Daniw a Para Ubbing babaen ti daniwna nga "Iit." Nalpasna ti BSECE idiay Cagayan State University, siudad ti Tuguegarao idi 2000. Nangisuro kadagiti dua a pribado a pagadalan iti ilida, ti NCCFI ken Quezon Colleges of the North. Adun dagiti pammadayaw a nagun-odna iti pasalip ti RFAAFIL.
Dagiti dadduma pay a nangabak iti Sarita a Para Ubbing:
Maika-2, Mary Antonette M. Ramos ti Quezon City babaen ti saritana a "Maria Clarita, Mario Clarito." Agtawen iti 22 ken estudiante iti University of the Philippines Diliman, Quezon City. Adda iti maikapat a tukad iti kursona a BA Malikhaing Pagsulat sa Filipino.
Awan mapadayawan iti maikatlo, maikapat ken maikalima a gunggona.
Duapulo ket lima amin dagiti naisalip a sarita ngem inkeddeng dagiti hurado a dua laeng dagiti mapadayawan.
Dagiti dadduma pay a nangabak iti Daniw a Para Ubbing:
Maika-2, Johmar R. Alvarez ti Ballesteros, Cagayan babaen ti daniwna a "Maiparit ti Agtsinelas." Agdama a mangisursuro iti Aparri West National High School – Aparri, Cagayan ken adviser ti The Beachcomber, ti opisial a pagiwarnak ti nasao a pagadalan. Premiado a mannaniw a pakaibilanganen ti pasalip ti RFAAFIL.
Maika-3, Benjamin P. Pacris ti Bantay, Ilocos Sur babaen ti daniwna a "No Siak Koma ni Lam-ang." Isu ti agdama a provincial manager ti Philippine Information Agency iti Ilocos Sur. Anchor ti PIA radio program “Niat Makunam Kailian” iti DWRS iti Heritage City ken moderator iti “Kapihan iti Amianan” Media Forum. Premiado a mannaniw iti pasalip ti RFAAFIL.
Maika-4, Jobert M. Pacnis ti Ballesteros, Cagayan babaen ti daniwna a "Karayan." Isu met laeng ti nangabak iti umuna a gunggona.
Maika-5, Rolando A. Seguro, Jr. ti Lasam, Cagayan babaen ti daniwna nga "Intayon Idiay Kapilia." Agtrabtrabaho iti Rural Bank of Gattaran, Inc. - Allacapan Branch kas General Bookkeeper. Kaay-ayona ti agputar iti daniw, sarita ken liriko ti kanta..
Maika-6, Delfin P. Dumayas ti San Nicolas, Ilocos Norte babaen ti daniwna a "Bullalayaw." Nagdirektor iti GUMIL Filipinas. Adun ti naipablaak a sarita ken daniwna iti Bannawag. Nagsursurat pay ti drama iti radio. Damona ti mangabak iti pasalip ti RFAAFIL.
Uppat a pulo ket pito amin dagiti naisalip a daniw. Inkeddeng dagiti hurado manayonan iti maysa dagiti mapadayawan. Mayawat dagiti pammadayaw kadagiti nangabak iti Maika-49 nga Anibersario ti GUMIL Metro Manila iti Golfhill Terraces Clubhouse, Manotok Drive, Old Balara, Quezon City inton Disiembre13, 2015. Mayawatto pay dagiti sertipiko dagiti nangabak iti 12th RFAAFIL Reader’s Choice Award.
Maidasar met dagiti nangabak a sarita ken daniw iti 13th RFAAFIL kadagiti agbasbasa nga ubbing tapno pilienda ti mapadayawan iti 13th RFAAFIL Reader’s Choice Award. Maysa a laptop ti premio iti magustuan dagiti ubbing a sarita idinto a cash prize ti maited iti mapilida a daniw. Maiwaragawagto ti pakaangayan ti awarding kadagiti mangabak iti 13th RFAAFIL Reader’s Choice.
Dagiti naghurado (iti sarita): Cles B. Rambaud, pangulo; kameng da Juan Al. Asuncion ken Ariel S. Tabag; (iti daniw): Daniel L. Nesperos, pangulo; kameng da Joel B. Manuel ken Eliseo B. Contillo.
(Naipablaak iti Bannawag, Disiembre 14, 2015 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CANDON CITY – Madaman ti pannakaikabit ti dua nga elebeytor iti city hall ditoy tapno mapalag-anan ti yuuli-ibababa dagiti empleado ken umili nga adda gagarada kadagiti nadumaduma nga opisina.
Kinuna ni Engr. Esteban Martinez, city engineer, namnamaenna a malpas a maikabit ken agserbi ti elebeytor inton Disiembre.
Naammuan iti inhiniero a napunduan ti elebeytor iti P3 milion manipud iti pundo ni Cong. Eric Singson.
Kinuna ni Martinez a passenger type ti nasao nga elebeytor ket kabaelanna a kargaen ti sangapulo a tao iti maysa a biahe iti panagudaodna nga agpangato ken agpababa.
Iti rehion uno, nalabit a daytoy ti kaunaan a city hall a maaddaan iti elebeytor.#


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Dua a lalaki ti napilaan iti kaso gapu iti pannakasukalda a nagkalap babaen ti illegal a wagas iti karayan ti Barangay Dinwede West ditoy nga ili idi aldaw ti Pebrero 21.
Iti pannakaisurat daytoy a damag, mabirbirok pay la da Samuel B. Adawe, residente iti Sitio Burayok, ken Berting P. Paredes, residente iti Sitio Tagpoe, agpada a sakup ti Barangay Dinwede West, ditoy nga ili ngem napilaan idan iti kaso nga illegal a panagkalap babaen ti sabidong.
Segun iti report, nalimed a sinurot ni Barangay Kagawad Jun R. Wadawad da Adawe ken Paredes idi limmabas dagitoy iti balayna a nagawit kadagiti paglutuan nga agturong iti karayan.
Bayat ti panagsiim ni Wadawad, nakitana a nangiruar ni Paredes iti botelia, inted daytoy ken ni Adawe ket imbato met daytoy iti karayan.
Madamdama, nakita ni Wadawad a nagpidut dagiti suspek kadagiti timpaw a lames iti karayan.
Dagus a nagreport ni Wadawad ken ni Barangay Captain Leonardo Neyney ket nagturongda iti karayan a nakakitaanda nga adun dagiti ikan a timpaw.
Pinatalgedan ti technologist iti Cervantes Municipal Agriculture Office a nasabidongan dagiti ikan babaen ti insektisidio.#


text:
BAGUIO CITY— Impakaammo ni Department of Science and Technology Regional Director Julius Caesar V. Sicat a ti Abra ti agsangaili iti pannakarambak ti Cordillera Month ita a tawen.
Segun iti RDC-CAR, agsisinnublat dagiti probinsia ken siudad nga agsangaili iti pannakarambak ti Cordillera Month babaen ti panangsurot iti alpabeto isu nga ita a tawen, iti Abra ti pakaangayan ti parambak.
Karaman kadagiti aktibidad ti Unity Gong Caravan a mangrugi iti Abra inton Hulio 9 ket lumabas daytoy kadagiti amin a probinsia iti Cordillera santo agsubli iti Abra para iti culmination program inton Hulio 15.
Addanto pay maangay a trade/tech fair a pakaipabuyaan dagiti produkto iti agrikultura, teknolohia ken eco-tourism.
Ti tema ita a tawen: “Boosting the Economic Competitiveness of the Cordilleras for ASEAN 2015”.#


text:
Baungon, Bukidnon
Ti Baungon ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baungon ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Balintad
- Buenavista
- Danatag
- Kalilangan
- Lacolac
- Langaon
- Liboran
- Lingating
- Mabuhay
- Mabunga
- Nicdao
- Imbatug (Poblacion)
- Pualas
- Salimbalan
- San Vicente
- San Miguel
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bukidnon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bukidnon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
CANDON CITY. Naragsak ken balligi ti panakarambak iti Candon City Tobacco Festival 2009 iti daytoy a tawen.
Daytoy ket kas maibasar kadagiti nagkaadu a tattao a turista ken kakailian a nangimatang iti programa.
Kangrunaan a dinupudop dagiti tattao dagiti naidumduma a programa a kas koma ti panakaisayangkat ti Miss Virginia Tobacco idi Marso 27, ti Miss Bikini Open idi Marso 28 ken ti Street Dancing Competition a naisayangkat iti daytoy met laeng nga aldaw.
Ti Marso 25 ket ramrambakan ti Candon gapu iti panakaideklarar iti umuna a Republika iti Filipinas babaen iti Ikkis Ti Candon babaen iti panangidaulo da Isabelo Abaya idi Marso 25, 1898.
Ti Marso 28 ket ramrambakan met gapu iti panakaratipikarna kas maysa a siudad nga iti daytoy a tawen ket addan iti maika-siam a tawennan.
Dinupudop pay a binuya dagiti tattao ti naidumduma a 2nd leg Motocross Challenge, Airsoft Competition, DZTP 9 Ball Challenge, Concert ti Philharmonic Orchestra, Ilocandia Singsing Idol, Boxing, concerts ken dadduma pay a namagbalin a sibibiag ti Candon bayat iti selebrasion.
Pakairamanan met kadagiti bisita da senador Francisco Pangilinan, senador Ramon Revilla, Jr. Gobernador Deogracias Victor Savellano, Deputy Speaker Eric Singson ken dadduma pay.
Naray-aw pay dagiti tattao kadagiti nagkaadu nga artista a nangay-ayo kadakuada bayat iti selebrasion.
Ket agsipud ta ti Candon ti kangrunaan a producer ti tabako iti sangkapagilianan, narambakan daytoy babaen iti Panagdubla Contest a nakaangayan dagiti naduma-duma a pasalip mainaig iti tabako.
Ti Tobacco Festival ket panangitandudo ti siudad iti produkto a birhinia a kangrunaan a nangtulong tapno namaglupos kadagiti luglugar saan laeng iti Candon no di ket iti rehion uno nangruna iti Ilocos Sur.


text:
By Christine Ma. Verzosa
“Uray no agtudo iti brreta…” Iti pagsasao ni Ilocano, nalabes unay a pannakapaay ti kaipapanan daytoy. Nabantot la unay ti bakbaklayen a dagensen. Iti kastoy a pagsasao, saan a daydiay ibagbagana ti direkta a kayatna a sawen no di ket adda sabali a pakaitarusanna. Kasta ngamin dagiti tayutay. Kas kadaytoy, no maisawang ti maysa a tao a “no agtudo iti barreta” wenno “di pay la agtudo iti barreta”, agsagsagaba daytoy iti nalabes la unay a pannakapaay (frustrations) wenno agsagsagaba iti nadagsen unay a pakarikutan.
Ngem pudno la unay a napasamak iti kallabes dagiti karkarna a panagtudona, kas iti panagtudo ti sibubukel a baka manipud langit wenno panagtudo ti lawwalawwa. Karkarna a pasamak wenno meteorological phenomena. Saanen a tayutay dagitoy. Nupay kasta, adda ketdi lohika a pannakailawlawag dagitoy a napasamak.
Aktual a napasamak dagitoy. Wen, pudno la unay. Adda met dagiti posible a rason no apay a napasamakda. Saan a bunga ti pammati (belief) no di ket kas bunga ti nakaparsuaan (nature) ti kaasitgan ken kalawagan a sungbat. Nupay adda latta dagiti nangisikkir iti pammatida kadagiti saan a mailadawan a paspasamak, ad-adda a limtaw ken patien ti eksplanasion dagiti agrebbeng.
Itay laeng nabiit, nagtudo iti ikan sadiay ili ti Loreto, Agusan del Sur. Iti panagtudona iti napigsa, nairaman metten dagiti kakasla sigarilio ti kadakkelna nga ikan. Agdagup iti walopulo dagiti naurnong nga ikan ket naikabilda iti aquarium tapno buyaen dagiti mayat. Kangrunaanna, mausisa ken mapagadalan dagitoy ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR).
Iti panangamiris-panagadal ti BFAR, natakuatanda a maysa a kita ti dalag dagiti inkuyog ti tudo a masarakan met laeng kadagiti karayan iti Agusan; addaan iti scientific name a channa striata wenno iti English a snakehead murrel.
Saan laeng a ditoy Agusan del Sur ti nakapasamakan ti kastoy a karkarna a pagteng. Napasamak metten daytoy sadiay Agusan del Norte sumagmamanon a tawen ti napalabas.
Nalawag ti eksplanasion dagiti agrebbeng mainaig iti daytoy a napasamak. Kas kuna ni Engr. Lolit Binalay ti PAGASA, bunga ti cummulu-nimbus clouds a nagbalin a water spout ti napasamak. Iti pannakaigop ti danum-baybay, nairaman met a naigop ti ikan nga adda idi sadiay ket naipanda sadiay kaulpan. Idi saanen a kabaelan nga awiten ti ulep ti danum, insuyatnan ti bayakabak ket nairaman metten dagiti ikan iti tudo iti probinsia ti Agusan del Sur ken del Norte.
Kapadana dagitoy ti napasamak sadiay India idi 2006, sadiay Wales idi 2004, ken dadduma pay a lugar a kas iti Honduras.
Ngem makapaisem ken makapakudkod iti di met nagatel a tuktok ti reaksion ken komento dagiti agindeg sadiay Lajamanu, Australia iti panagtudona iti ikan. Nagyaman unay dagiti tattao ta nagtudo iti masida nga ikan, saan ketdi a narurungsot ken mabisin a buaya ti natnag manipud sadi langit. Sense of humor! Lalo ket sadiay Australia ti ayan ti kaatiddogan a salt water crocodile, sakbay ti pannakatiliw ni Lolong itay nabiit sadiay Agusan.
Wen met nga agpayso, kasanon no dagiti kas kaatiddog ken kadakkel ni Lolong dagiti buaya nga itudona? Lalo no mabisin unayen dagitoy, di pay ket dakdakkel a desgrasia ti pataudenna, saan? Ay, uray ti aglingling-et a kilikili ket makudkod iti panagisem!
Sadiay probinsia ti Salta, Argentina, nagtudo iti lawwalawwa idi Abril, 6, 2007. Ti rason dagiti meteorologist, posible a tornado met ti makagapu itoy. Rinuros ken inakop ti agpuspusipos nga angin dagiti bulong a nakaurnongan ken kimpetan dagiti itlog ti lawwalawa, ket idi napessaandan, natnagda iti daga.
Ngem sadiay Japan ti makapalibbi, ta baka ti natnag manipud iti tangatang. Posible a whirlwind wenno tornado ti nangitayab iti baka, ket idi nagpukaw ti bileg daytoy a meteorological phenomena, natnag metten iti daga.
Sadiay Cambodia, nagtudo met iti dara. Kadagiti sabsabali pay a lugar, adda nagtinnag a polar bear, jelly, candies ken dadduma pay.
Dagitoy a meteorological phenomena ket natural laeng a mapasamak. Saan laeng a ti tornadic water spout ti makaited kadaytoy no di pay ti ipo-ipo wenno tornado. Akupenna dagita a banag nga ipan iti tangatang sananto met laeng itinnag, ket nairana met a naibatog kadagiti luglugar a nainaganan. Isu a saan ngarud a nakakaskasdaaw dagitoy a pasamak.
Ngem no agtudo iti bareta, hmm, posible met nga ibasar kadagiti eksplanasion a nadakamat ta awan ti imposible iti sirok ti init. Amin ket posible.
Ngem ketdi, ad-adda a mangngegan daytoy a “panagtudo iti bareta” iti panawen ti dagensen wenno panawen ti panagilunod ti addaan iti nasipnget a panunot.#


text:
VIGAN CITY – Posible a nagpaarayat ti biktima idi malmes ngem gapu ta umel, saan a nangeg dagiti kakaduana ti panagpatulongna. Resulta: awanen ti biag ti biktima idi intarayda iti ospital.
Iti report a dimmanon iti polis ditoy, sakbay ti trahedia, naggiinom ken naglalangoy iti baybay a sakup ti Barangay San Pedro, Vigan City dagiti aggagayyem a pakairamanan ni Cesar Reyes y Reutita, 47, baro, umel ken residente iti Barangay Salindeg idi malem ti Hulio 7.
Kalpasan ti panagginomda, naglalangoy ti grupo ket dandani nalmes ni Reyes ngem inalaw dagiti kakaduana sada impan iti nipa hut.
Nagsubli dagiti kakadua ni Reyes iti baybay tapno agkalap iti ikan ngem nalimed a simmurot ti biktima ken timmapog manen iti danum.
Madamdama, limned ti biktima ket binirok ken inalaw dagiti kakaduana iti danum sada intaray iti Gabriela Silang General Hospital ngem indeklara ti doktor a nangtaming kenkuana a dead on arrival.#


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Awan ti sanitary ken business permit daytoy a videoke bar a masarakan iti igid ti kalsada iti sakup ti Barangay Cabaroan ditoy nga ili. Ti makadakes, makastrek a mapan uminom ditoy uray ti armado a tao.
Bayat ti panaginspeksion ti polis-Tagudin ken ti sanitary inspector kas paset ti Oplan Bakal/Sira iti videoke bar ni Ryan Villalobos, nasukalanda ti maysa a kustomer a nagtagiikut iti maysa nga snub nose paltik revolver cal. 33 nga addaan dua a bala, 2 a bala para iti cal. 22 magnum ken kapsula ti cal. 33 iti cylinder daytoy; maysa a balisong nga agatiddog iti 8-9 pulgada karaman ti pagiggaman ken maysa a narolio a papel nga adda naggianna a masuspetsa a nagango a bulong ti marihuana.
Nasukalan pay nga awan ti business ken sanitary permit ti nasao a videoke bar.
Inaresto dagiti polis ni Garabiles sada kinasuan iti panaglabsing iti RA 10591, RA 9165 ken BP No. 6.
Iti kaudian a report, naipaiman ni Garabiles iti Bureau of Jail Management and Penology, Tagudin, Ilocos Sur babaen ti commitment order nga inyisio ni Judge Mario Anacleto Bañez Regional Trial Court, 1st Judicial Region, Branch 25, Tagudin, Ilocos Sur.#


text:
Napadayawan dagiti nasisiglat a barangay ken ili iti malem ti Pebrero 3, bayat ti Salisal Iladawanna’t Gaget dagiti Lumugar Agsaknap ti Timpuyog wenno SIGLAT Awards.
Inyalat ti Siudad ti Candon ti kaaduan a bilang ti major ken minor awards iti SIGLAT Awards a nakapilianda a Kasiglatan iti CY 2010 kas impakaammo ti SIGLAT committee a buklen dagiti agduduma nga opisina iti kapitolio. Tallo a major awards ti innala ti siudad babaen ti panangiyalat ti Barangay Calaoa-an ti Best Performing Barangay, Barangay San Andres kas Best Agricultural Practices ken Safest and Most Peaceful Barangay idinto a siam a minor awards ti naawatda babaen ti Barangay Calaoa-an (Outstanding Sangguniang Barangay, Most Functional Barangay Disaster Risk Reduction and Management Council ken Most Functional Barangay Anti-Drug Abuse Council); Barangay Tamurong Segundo (Most Outstanding Sangguniang Kabataan ken Best in Sports and Physical Development Program); Metro Paypayad Cooperative, Brgy. Paypayad (Outstanding Barangay Based Cooperative); Barangay Tablac (Best Managed Day Care Center); Barangay Palacapac (Best in Organic Farming Program Implementation); Barangay Bagani Campo (Outstanding Baangay Tanod).
Nagpuesto iti maikadua ti ili a Cabugao babaen ti lima a major awards babaen ti pannakapili ti Barangay Pug-os (Most Child Friendly Barangay ken Best Innovative Practice); Barangay Dardarat (Best in Coastal Management ken Best in Fish Production and Aquaculture Development); Barangay Bonifacio (Best in Nutrition Program Implementation), tallo a minor awards babaen ti Barangay Pug-os (Best in Intensive Gardening, Best in Gender and Development Program Implementation ken Best Barangay Herbary), ken maysa nga individual award babaen ken ni Macrina Saturno a napili kas Best Nutrition Scholar.
Nagun-od ti Sta. Cruz ti maikatlo a puesto babaen ti maysa a major award babaen ti Barangay Banay (Cleanest and Greenest Barangay) ken tallo a minor awards babaen ti Barangay Pidpid (Most Functional Botika ng Barangay); Barangay Gabur Norte (Best in Persons with Disability Program Implementation); Fish Searchers Sta. Cruz Association Inc., Barangay Pilar (Outstanding Fishermen Association).
Maikapat a puesto ti ili a Gregorio del Pilar babaen ti maysa a major ken maysa a minor award babaen ti Barangay Concepcion (Best in Culture and Arts) ken Barangay Poblacion Norte (Best Barangay Tree Park).
Dagitoy met dagiti dadduma pay a barangay a napili nga umawat iti pammadayaw:
Nalasin, Sto. Domingo (Most Healthy Barangay); Pudoc, San Vicente (Best Managed Elementary School in the Barangay); Cabugao, Suyo (Best in Solid Waste Management); Suysuyan, Lidlidda (Outstanding Farmers Association); R.I.C., Balidlid, Salcedo (Best Performing Non-Government Organization); Maynganay Norte, Sta. Maria (Best in Tourism Promotion); Magsaysay, Tagudin (Best in Elderly Program Implementation).
Inyalat met ni Hercula Diaz ti Outstanding Barangay Health Worker Award ken Anita T. Castillo ti Paras, Sto. Domingo kas Outstanding Barangay Day Care Worker.
Immawat iti P50,000 dagiti major awards, P30,000 para iti minor ken P10,000 kadagiti individual awards. Naited met ti P150,000 para iti ili a kasiglatan, P100,000; P75,000 ken P50,000 para kadagiti nagpuesto iti maikadua agingga iti maikapat a puesto kas panagsaganadda.
Nagsubli met iti kadaanan a panawen ti Ilocos Sur babaen ti maysa a costume party a naangay iti pagtaengan ni Fr. Jose Burgos. Pati dagiti kanta a maipatpatayab bayat ti pannangan dagiti nagkawes a don ken donia ket mangipalagip iti biag iti probinsia idi panawen ti kastila.
Iti nasapa a bigat ti Pebrero 4, naangay ti lumba ti nataengan. Ditoy nga impakita da lolo ken lola a nupay tartaraknen idan ti rayuma, kabaelanda pay laeng ti makilumba ken makipagpaset iti parambak. Nasurok limapulo a nataengan ti nagsasalip ket naikkan iti premio dagiti immuna a nakadanon iti finish line.
Naangay pay itoy nga aldaw ti salisal iti panagpinta ken panagdisenio, slogan making contest, kasta metten ti dangadang ken saririt a pakairamanan ditan ti quiz bee, on the spot Ilocano poem writing contest ken dadduma pay. Naiyawat ti premio dagitoy iti kamalmanna a pannakaangay ti SIGLAT ESKWELA a nakapilian ti Alilem Elementary School kas Safest Elementary School; Pudoc Elementary School, San Vicente kas Best Managed School Canteen ken Las-ud Elementary School, Tagudin kas Best PTCA. Napadayawan pay itoy nga okasion dagiti Outstanding Boy Scouts ken Girl Scouts.
Dagiti met annak ti Ilocos Sur a nakaited iti pammadayaw ken nagballigi iti pilida a tay-ak ti narekorgnisar iti Fr. Jose Burgos Achievement Awards a naangay iti karabianna. Siam a mabigbig nga Ilocos Surian ti pinadayawan ti gobierno probinsial itoy kangatuan a pammadayaw a maipaay iti annak ti Ilocos Sur kas pangbigbigna iti panagballigi dagitoy.
Naiyawat ti tropeo kada Cirilo Lao (business); DPWH Secretary Rogelio Lazo Singson, (Engineering and Construction); Atty. Emil Jurado (Journalism); Dr. Leocadio Sebastian (Agriculture and Research); Grace Urbien Salvatus (Academe); Gen. (ret.) Diomedio Villanueva (Military Services); Clemencia Parde (Food Processing Industry); Mary Ann Armovit (Music) ken Department of Finance Cesar Purisima, (Public Accountancy).
Iti awarding ceremony, kinuna ni Vice Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano a ti nadakamat nga award ti kangatuan a pammigbig nga ipaay ti gobierno probinsial kadagiti maipagpannakkel a taga-Ilocos Sur. Nupay kaaduanen kadagiti awardees ti agnaeden iti sabali a lugar, agsublida nga agsubli iti nakayanakanda a daga gapu iti daytoy a pammadayaw.
Daytoyen ti maikapat a tawen a marekognisar dagiti achievers a taga-Ilocos Sur sipud naipasa iti sangguniang panlalawigan ti resolusion a mangpadayaw kadagiti illustrious sons and daughters ti probinsia tunggal Kannawidan Ylocos Festival.
Saan met a naawan ti panagpabuya dagiti opisial kas siguden a maar-aramid iti tinawen. Tinapatan da Vice Gov. Savellano, dagiti bokal ken dadduma pay nga opisial dagiti agbuybuya babaen ti kankanta. Mangipakita a saanda laeng a nalaing nga agpanday linteg no di pay ammoda met ti mangray-aw kadagiti tattao nga iturayanda.
Naisaruno ditoy ti panagsasalip dagti lokal a banda a nangipangeganda saan laeng a dagiti original Pilipino Music (OPM) ken Ilocano songs no di pay ti bukodda a komposision. Malaksid kadagiti napili a kalaingan a banda, naipaayan pay iti premio dagiti nagbalin a Best Guitarist, Best Vocalist, Best Drummer ken Best Original Composition.
Naiparada dagiti nagkauna a military jeep ken bisikleta iti bigat ti Sabado, maikanem nga aldaw ti parambak. Nagrikus dagitoy iti Metro Vigan tapno iparangda no kasano a napapintas ken napagtalinaedda dagitoy iti laksid ti kinadaandan.
(Maigibusto)


text:
Ni Charles Gates Dawes (Agosto 27, 1865 – Abril 23, 1951) ket maysa idi nga agibanbanko ken politiko nga isu idi ti maika-30 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1925 – 29). Para iti obrana iti Dawes a Plano para kadagiti supapakan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat isu ti kimmaddua a nanagabak ti Premio Nobel iti Kappia idi 1925. Ni Dawes ket nagserbi iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isuna idi ti Mangusisa iti Kuarta, ti immuna adirektor iti Opisina iti Busbost, ken, idi kaladawan ti biagna, ti Embahador idiay Nagkaykaysa a Pagarian.
Ni Dawes ket inasawana idi ni Caro Blymyer idi Enero 24, 1889, ken adda uppat nga annakda: Ni Rufus Fearing Dawes, Carolyn Dawes, Dana McCutcheon, ken Virginia Dawes (Waller 1998: 273).
Midia a mainaig kenni Charles G. Dawes iti Wikimedia Commons


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Mangngalap daytoy biktima ngem nalmes bayat ti panagkalapda iti karayan ti Sitio Nangunugan, Barangay Namatican, ditoy nga ili idi rabii ti Septiembre 12.
Ngem kinuna ni Jaime Quilop, Jr., anak ti biktima a ni Jaime Quilop, Sr., a nakainum ti amana ket nupay linapdanna a napan agkalap, saan a nangipangag daytoy.
Segun dagiti kakadua ti biktima, nagbalawda laengen idi saan a limmung-aw ti biktima.
Intaray dagiti nagresponde a kameng ti MDRRMC ni Quilop, Sr. iti Sta. Lucia District Hospital ngem indeklara ti doktor nga awanen ti biagna.#


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Babaen ti bileg ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Mario Anacleto M. Banez ti First Judicial Region Branch 25, Tagudin, Ilocos Sur, inaresto dagiti polis ditoy nga ili ti maysa nga akusado iti panagrames idi malem ti Oktubre 16.
Inaresto dagiti polis ditoy ni Jugines Esperon y Balidoy, 56, balo, mannalon, ken residente iti Barangay Dardarat, akusado iti kaso nga acts of lasciviousness mainaig iti R.A No. 7610 ken rape by sexual assault a naipababaen iti Criminal Case No. 1677-T and 1678-T,
Nairekomenda nga agpiansa ni Esperon iti P180,000.00 ken P200,000.00 para iti temporario a wayawayan.
Naipan ti akusado iti police station ditoy para iti booking ken dokumentasion sakbay a naipresentar iti maseknan a korte.#


text:
SALCEDO, Ilocos Sur – Nagreport iti polis ti maysa a baket a natakawan iti alahas iti mismo a pagtaenganna sadiay Barangay Calangcuasan ditoy nga ili idi aldaw ti Hunio 3.
Segun ken ni Anita Cortez y Bello, 82, balo, ken residente iti nadakamat a barangay, sinikuat ti dua a babbai dagiti alahasna nga agpateg iti sumurok kumurang P10,000.00.
Mapapati nga idi Marso daytoy a tawen, napan dagiti dua a babbai iti balay ti biktima ket dinamagda dagiti daan nga alahas daytoy a maitubog.
Pinastrek ti baket dagiti dua sana inruar dagiti alahasna ngem kinuna dagiti suspek a maitabnaw dagiti alahas iti maysa a tabo tapno ditoy a matubog.
Idi rimmuar dagiti suspek, imbagada nga adda pay papananda ket agsublidanto kalpasan ti maysa nga oras.
Nagur-uray ti baket ngem idi awanda met laengen, napanna kinita dagiti alahasna ket naduktalanna nga awanen dagitoy iti tabo.#


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur – Napaltogan ti maysa nga estudiante bayat ti panagdiagingna sadiay Barangay Calay-ab ditoy nga ili idi agsapa ti Hunio 12.
Nasarakan dagiti nagresponde a polis ni Edsan Tacuban y Tumama, 17, Grade 8 iti Naglaoaan National High School nga awanen ti biagna iti provincial road gapu kadagiti sinagrapna a sugat.
Nakasarak dagiti inbestigador iti uppat a naiputok a cartridges para iti .30 cal. carbine ken maysa a bala manipud iti isu met laeng a kalibre ti paltog iti nakapasamakan ti krimen.
Iti panagimbestiga dagiti polis, bayat ti panagdiaging ni Tacuban, pinalikudan a paltogan ti/dagiti suspek a nagsagrapan ti biktima iti sugat iti makannigid a kilikili ken likudna a puon ti nakatayanna a dagus.
Di pay ammo ti motibo ti pammaltog.#


text:
Naguib Mahfouz
Ni Naguib Mahfouz (Arabiko: نجيب محفوظ Nagīb Maḥfūẓ, IPA: [næˈɡiːb mɑħˈfuːzˤ]; 11 Disiembre 1911 – 30 Agosto 2006) ket maysa idi nga Ehiptiano a mannurat a nangabak ti 1988 a Premio Nobel iti Literatura. Nipammategan isuna a kas dagiti immuna a kontemporario a mannurat iti Arabiko a literatura, a naisakup ti Tawfiq el-Hakim, nga agsukisok ti tema iti eksistensialismo.[1] Nagipablaak isuna kadagiti sumurok a 50 a nobela, sumurok a 350 ababa a sarita, sangadosena kadagiti naisuratan a mabybuya, ken lima a pabuya iti sumurok a 70 a tawen a karer. Adu kadagiti obrana ket naaramid kadagiti Ehiptiano ken ganganaet a pelikula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Haim Gordon. "Ti Ehipto ni Naguib Mahfouz: Eksistential a Tema kadagiti sinursurat na". Naala idi 2007-04-26.


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Natay bayat ti pannakaagasna iti ospital ti maysa a balo idi naaksidente iti sanguanan ti sementerio iti barangay San Nicolas iti daytoy nga ili idinto a nablo ti sabali a tao pannungpar iti national highway a sakup ti Olo-olo Norte, Santiago, Ilocos Sur.
Nainaganan ti natay a ni Jimmy Vidal y Cabang, Sr., 43 , balo, ken residente iti Barangay San Nicolas ditoy.
Iti inbestigasion ti polis ditoy, naammuan nga agturturong ti Honda Wave a minaneho ti biktima iti abagatan a direksion ngem napukawna ti kontrolna iti manibela iti nagkurbaan a puon ti nakaikrasanna.
Naitaray ti biktima iti Candon General Hospital ngem natay bayat ti pannakaagasna.
Kabayatanna, dinungpar ti Ford Excursion a minaneho ni Victor Dacuycoy y Natividad, residente iti San Andres, Bacarra, Ilocos Norte ti SLF FX a minaneho ni Romeo Apellido, residente iti Lemo, Dupax del Norte, Nueva Vizcaya iti national highway a sakup ti Olo-Olo Norte, Santiago.
Mapapati a saan a nakita ni Dacuycoy ti lugan ni Apellido a nakasardeng gapu iti trapiko iti masimsimpa a kalsada ket nadungparna ti kutit ti FX a puon met ti nangdungparan daytoy iti Isuzu Elf a minaneho ni Mario Quitevis, residente iti Dan-ar, Santiago, Ilocos Sur.
Nablo ti pahinante a nakalugan iti FX.#


text:
Ni Hubert Horatio Humphrey, Jr. (Mayo 27, 1911 – Enero 13, 1978), ket nagserbi babaen ni Presidente Lyndon B. Johnson a kas ti maika-38 a Bise Presidente iti Estados UNidos.
Ni Humphrey ket namindua a nagserbi a kas ti Senador ti Estados Unidos manipud idiay Minnesota, ken nagserbi a kas ti Demokratiko a Baut ti Kaadua. Isu idi ti nangibangon ti Partido Demokratiko-Agtaltalon-Agob-obra ti Minnesota ken Dagiti Amerikano para iti Demokratiko nga Aksion. Isu pay ket nagserbi a kas ti Mayor ti Minneapolis, Minnesota manipud idi 1945 aginggana idi 1949. Ni Humphrey ket isu idi ti nominado iti Partido Demokratiko idi 1968 a panagbubutos ti presidente ngem inabak ti Republikano a nominado, a ni Richard Nixon.
Midia a mainaig kenni Hubert Humphrey iti Wikimedia Commons


text:
Carles, Iloilo
Ti Carles ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Carles ket politikal a nabingbingay iti 33 a barbaranggay.[2]
- Abong
- Alipata
- Asluman
- Bancal
- Barangcalan
- Barosbos
- Punta Batuanan
- Binuluangan
- Bito-on
- Bolo
- Buaya
- Buenavista
- Isla De Cana
- Cabilao Grande
- Cabilao Pequeño
- Cabuguana
- Cawayan
- Dayhagan
- Gabi
- Granada
- Guinticgan
- Lantangan
- Manlot
- Nalumsan
- Pantalan
- Poblacion
- Punta (Bolocawe)
- San Fernando
- Tabugon
- Talingting
- Tarong
- Tinigban
- Tupaz
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Iloilo". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Palau
Nagsasabtan: 7°30′N 134°30′E / 7.500°N 134.500°E
Ti Palau, opisial a tinawtawagan iti Republika ti Palau (Palauano: Beluu er a Belau),[4] ket ti isla a pagilian a mabirukan idiay akinlaud a Taaw Pasipiko. Daytoy ket heograpiko a paset ti dakdakkel a grupo ti isla ti Mikronesia. Ti populasion ti pagilian ket agarup a 21,000 ket naiwarwaras iti ballasiw dagiti 250 nga isla a mangporma ti kawar ti Is-isla Carolina. Ti kaaduan ti populasion nga isla ket ti Koror. Ti kapitoliona iti Ngerulmud ket mabirukan idiay Estado ti Melekeok idiay asideg nga isla ti Babeldaob. Dagiti isla ket makibinningay kadagiti maritimo a pagbeddengan iti Indonesia, ti Filipinas, ken ti Pederado nga Es-estado ti Mikronesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "SPC-SDD_Pop2000-2018 by 1 and 5 year age groups June2013". Secretariat of the Pacific Community Official Website. Secretariat of the Pacific Community. Naala idi 26 Abril 2015.
- ^ a b karkulo idi 2008. "Palau". The World Factbook. CIA. Naala idi 9 Agosto 2009.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Batay-linteg ti Palau. (PDF). palauembassy.com. Naala idi 1 Hunio 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Palau iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Palau manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Palau a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Nailian a Gobierno ti Republika ti Palau
- Palau manipud iti Unibersidad ti Colorado kadagiti Biblioteka ti Boulder (Estados Unidos) – Pabpablaak ti Gobierno.
- Kitaen ti Palau iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Bariweswes ti Palau manipud iti BBC News
- Palau manipud iti Encyclopædia Britannica
- Wikimedia Atlas iti Palau
- Palau
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Filipinas
- Mikronesia
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti dati a kolonia ti Hapon
- Dagiti dati a kolonia ti Alemania
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti republika
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1994
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
MANGRUGIN ti Panawen ti Paskua wenno Adviento iti umuna a Domingo ti Disiembre. Ngem uray idi pay laeng apagtapog ti Setiembre ket addan dagiti agpatpatokar kadagiti sonata ti Paskua ken addan dagiti agar-arkos kadagiti dekorasion ti Paskua kadagiti balay ken pasdek a pakakitaan ti idadateng daytoy kaindaklan a panagrambak iti na-Kristianuan a lubong.
Rambakan dagiti Kristiano nangruna dagiti Katoliko iti intero a lubong ti Paskua kas panangilagip ti pannakaito ni Niño Jesus babaen ken ni Birhen Maria iti nanumo a kulloong dagiti karnero tapno ispalenna iti basol dagiti tattao iti lubong.
Iti panaglabas dagiti rinibu a tawen manipud iti daydi umuna a Paskua, in-inut metten a nagbaliw ti kaipapanan daytoy a panawen kadagiti tattao. In-inuten a narimbawan ti nauneg nga anag ti pannakaitao ti Mesia kas ipakita dagiti agdama ken kadawyan a wagas ti panagrambak iti Paskua.
Iti Pilipinas a mabigbig a kangrunaan a Kristiano a pagilian iti Asia ket isu ti kapautan ken kangayedan a marambakan ti Panawen ti Paskua. Maisaysayangkat ti siam nga aldaw a Nobena a Misa iti parbangon wenno rabii a mangrugi iti Disiembre 16 agingga iti Bisperas ti kaaldawan ti Paskua. Maitultuloy ti panagrambak agingga iti Baro a Tawen ken Epifania wenno ti aldaw nga isasarungkar dagiti tallo a mamasirib ken ni Niño Jesus a nangitugotanda kadagiti sagutda.
Nasayaat dagiti naespirituan a wagas ti panagrambak ti Paskua. Ngem iti agdama a panawen, mapukpukawen ti kinapateg dagiti naespirituan a panagrambak ta maipangpangrunan dagiti nailubongan a banag. Napagbalinen ti Paskua a puon ken gapu dagiti dadduma a tattao nga agaaramid iti kinadakes wenno krimen. Nakaro unayen ti pannakapagbalin a komersio ti panawen ti Paskua a mangapektar ti biag dagiti tattao gapu ti yaadu ken ingingina dagiti mailaklako a produkto.
No dimtengen ti Panawen ti Paskua, mangrugin dagiti adu a padaya ken panagpasken. Masegseggaanen dagiti Christmas bonus, 13th Month Pay wenno 14th Month Pay. Maganatan met dagiti ubbing ken nataengan a makaawat kadagiti namnamaenda a regalo. Mangrugin a makita dagiti adu nga agpalimos wenno ag-caroling kadagiti kalsada kas kadagiti adu a Badjao ken Aeta.
Para kadagiti Pilipino nga adda mabalinna, ti panagrambak ti Paskua ket kaipapananna ti tiempo dagiti agrurutap a panagraragsak a pasken, aglaplapusanan a taraon ken mainum, ken adu a regalo. Kadagiti napanglaw ken awanan, ti Panawen ti Pasken ket gundawayda ti makiranud uray bassit laeng kadagiti nabuslon a grasia nga adda kadagiti nasaysayaat ti panagbiagna. Para kadagiti dakes ti panagpampanunotna, tiempo daytoy tapno agisayangkatda kadagiti kinadakes ket magun-odda dagiti ap-apalanda a wagas ti nagarbo a panagrambak.
No umasideg ti Paskua, umadu dagiti kaso ti panagtakaw ken panagholdap gapu ta uray dagiti awan-mabalinna ket agaramidda iti krimen tapno adda pagsaganada wenno igatangda iti nangina a regalo. Kumaron ti trapiko dagiti lugan kadagiti kalsada nangruna kadagiti dadakkel a siudad kas sadiay Metro Manila. Umadu dagiti agaapa a motorista ta saanda a makapagpipinnasensia iti nakiro a trapiko. Umadu met dagiti agsakit ket maatake gapu kadagiti aglablabes a maipauneg a taraon ken mainum a makabartek.
Iti agdama a Panawen ti Paskua iti Pilipinas, nakalkaldaang dagiti mapaspasamak a krimen, terorismo ken saan a panagaapa dagiti nangato nga opisial ti gobierno. Agtultuloy dagiti adu a pammapatay nga isaysayangkat dagiti kriminal a saan a malapdan dagiti polis a napusgan a mangsaluad ti urnos, kappia ken talna. Agtultuloy manen ti panagranget dagiti soldado ken polis kontra kadagiti puersa dagiti rebelde a komunista kalpasan a saanen a naituloy ti peace talk.
Sadiay House of Representatives, agtultuloy ti pannakatratar ti Impeachment Complaint kontra ken ni Chief Justice Ma. Lourdes Sereno gapu kadagiti pammabasol kenkuana. Trattrataren dagiti kongresista dagiti reklamo ti kurapsion kontra iti Chief Justice uray ad-adu nga amang iti pakadagupanda dagiti immoral ken nadakdakes nga amang ti aramidda.
Uray Panawenen ti Paskua, iti laksid ti nainget ken nadara a kampania ti gobierno kontra iti panagraira ti illegal a droga, agtultuloy latta ti panagnegosio dagiti drug lord gapu ti pannakikumplot kadakuada dagiti rinuker nga opisial ken agserserbi iti gobierno.
Agtultuloy ti binnato ti pammabasol dagiti agdama ken sigud nga opisial ti Department of Transportation kadagiti mapaspasanmak a panagdadael dagiti metro rail sadiay Metro Manila a mangpakaro ti parikut dagiti commuters iti siudad. Nakalkaldaang met ti kasasaad dagiti agindeg iti Marawi City a kaaduanna ket dagiti Muslim ta uray nalpasen ti gubat sadiay, ngem nadadael metten dagiti pagtaenganda.
Iti kaadu dagiti kinadakes a mapaspasamak iti Panawen ti Paskua, Ayanna ti konsensia ken puso dagiti adu a Pilipino nangruna dagiti nangato nga opisial ti gobierno nga imbes nga ipamaysada ti sapasap a pagimbagan ket dagiti met bukodda a pagsayaatan ti ipangpangrunada. Apay nga laksid a 98 a porsiento iti kadagupan dagiti agarupen 105 a Million a Pilipino ket saanda a maibiag ti panursuro ni Kristo? Apay nga adu dagiti agbibiag nga aglaplapusanan ken adu met dagiti makurkurangan?
Uray dagiti dagiti agserserbi iti gobierno ket kaaduanna ket Katoliko a nagadal kadagiti eskuela Katolika ket agbalinda a sentro ti kritisismo kas ken ni Presidente Rodrigo Duterte gapu kadagiti pammabasol kenkuana ti pannakaabusar iti kalintegan ti tao. Apay ngata nga uray dagiti lider ti Pammati ket saanda a makapudno a mangibiag ken tagapaneknek ti Ebanghelio ni Kristo?
Iti sango dagitoy a dakes a pagteng iti pagilian iti Panawen ti Paskua, lagipen ken pagarien koma dagiti amin a Pilipino nangruna dagiti Kristiano ti espiritu ti umuna a Paskua, ti pannakayanak ni maladaga a ni Jesucristo gapu iti nalaus a panagayat ti Dios kadagiti tattao a parsuana. (Eden A. Alviar)


text:
Sasao nga Apro-Asiatiko
Ti sasao nga Aproasiatiko ken makunkuna pay a Hamito-Semitiko ket nakabuklan iti maysa kadagiti kadakkelan a pamilia dagiti pagsasao, nga addaan kadagiti agarup a 375 a sibibiag a pagsasao.[4] Ti pilo ket naisasao babaen ti sunorok a 300 a riwriw a tattao, a kangrunaan kadagitoy ket naiwarwaras idiay Tengnga a Daya, Amianan nga Aprika, ti Sara ti Aprika, ken dagiti paset iti Sahel.[1]
Kaaduan kadagiti naisasao nga Apro-asiatiko a pagsasao ket ti Arabiko, a mairaman amin dagiti bukodna a sabsabali a kita ti panagsarsarita, nga addaan ti 230 a riwriw a patneng nga agsasao, a kaaduan a maisasao idiay Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika.[5] Ti maikadua a kaaduan dagiti agsasao ket ti Aproasiatika a pagsasao ti pagsasao a Berebere, nga amin dagiti dialektona, a maisasao idiay Morocco, Arhelia, Libya ken ti ballasiw ti amin iti Amianan nga Aprika ken ti Let-ang ti Sahara. Ti Berebere ket maisasao ti agarup a 25 aginggana ti 35 a riwriw a tattao. Dagiti dadduma pay a kaaduan a maisasao nga Aproasiatiko a pagsasao ket dagiti Amariko, ti nailian a pagsasao iti Ethiopia, ng aaddaan ti 18 a riwriw a patneng nga agsasao; ti Somali, a maisasao ti agarupa a 12 riwriw a tattao idiay Kalatakan a Somalia; ken Hausa, nga agserserbi a kas lingua franca iti kaaduan a paset iti Sahel, nga addaan kadagiti 25 a riwriw nga agsasao.[4] Ti mapatinayon pay kadagiti pagsasao a naisasao iti tatta nga aldaw, ti Apro-asiatiko ket iramanna dagiti dadduma a taga-ugma a pagsasao, a kas ti Taga-ugma nga Ehipsio, Naibiblia nga Hebreo, ken Akadia.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sao nga "Aproasiatiko" (kadawyan a naipangiletra tattan nga Apro-Asiatiko) ket pinartuat babaen ni Maurice Delafosse (1914). Saan a kadawyan nga inus-usar aginggana idi inampon babaen ni Joseph Greenberg (1950) idi sinukatan na ti immuna a sao a "Hamito-Semitiko", kalpasan ti panangipakitanan a ti Hamitiko ket maysa a parapiletio a panakaigrupo. Ti sao a "Hamito-Semitiko" ket maususar pay laeng kadagiti akademia nga ugugali iti dadduma a pagilian ti Europa. Adu kadagiti mannurat ket suksukatanda ti "Apro-Asiatiko" iti "Aprasian", wenno, pampanunotan dagiti kapanunotan a daytoy ket adadu nga Aprikano ngem Asiano, "Afrasan". Dagiti tigga-maysa nga eskolar ket tawtawaganda ti pamilia nga "Erythraean" (Tucker 1966) ken "Lisramic" (Hodge 1972).
Pannakaiwarwaras ken sangsanga[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pamilia ti pagsasao nga Aproasiatika ket kadawyan a maipanunotan a mairaman dagiti sumaganad a sangsanga:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Daniel Don Nanjira, Ganganaet nga Annuroten ken Diplomasia ti Áprika: Manipud iti tag-ugma aginggana iti maika-21 a Siglo, (ABC-CLIO: 2010).
- ^ Sands, Bonny (2009). "Ti Dibersidad a Lingguistika iti Aprika". Pagsasao ken Lingguistika a Kompas 3/2 (2009): 559–580, 10.1111/j.1749-818x.2008.00124.x
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Afro-Asiatic". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ a b Ethnologue a pamili a nagtaudan dagiti pagsasao nga Apro-asiatiko
- ^ Dagiti Pagsasao iti Lubong
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- NACAL komperensia iti Amianan nga Amerika para iti Lingguistika nga Aprooasiatiko
- Ethnologue


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur – Nanayonan ti bilang dagiti indigent a senior citizens ditoy nga agpension iti babaen ti Social Pension, nakuna ti maysa a konsehal ditoy nga ili.
Kinuna ni Konsehal Anthony Berzola, chairman ti committee on social welfare, a nanayonan dagiti agpension babaen ti Social Pension iti 27 nga indigent a senior citizens nga agtawen iti 77 ken agpangato ket immawat dagitoy iti sag-P3,000 agsipud ta nairaman ti pensionda para iti 1st quarter nupay nairamanda nga agpension laeng iti 2nd quarter.
Agdagup itan iti 51 amin dagiti senior citizens ditoy nga ili nga agpension iti babaen ti Social Pension ti national government.#


text:
Alcala, Cagayan
Ti Alcala ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas. Daytoy nga ili ti pakasarakan ti kalawaan a simbaan iti intero a Tanap ti Cagayan. Isu ti simbaan ni Santa Filomena Virjen. Maang-angay kada Agosto 27 ti Patronal Piesta.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Alcala ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Abbeg
- Afusing Bato
- Afusing Daga
- Agani
- Baculod
- Baybayog
- Cabuluan
- Calantac
- Carallangan
- Centro Norte (Poblacion)
- Centro Sur (Poblacion)
- Dalaoig
- Damurog
- Jurisdiction
- Malalatan
- Maraburab
- Masin
- Pagbangkeruan
- Pared
- Piggatan
- Pinopoc
- Pussian
- San Esteban
- Tamban
- Tupang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cagayan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Tallopulo ket uppat nga asmang ti nagkallaysa iti sidong ti Simbaan Katolika iti Barangay Paing ditoy nga ili idi Pebrero 14, Aldaw ti Puso.
Inesponsoran ni Mayor Samuel Parilla ti mass wedding kas sagutna iti daytoy nga aldaw a panangselebrar iti Aldaw ti Puso kadagiti couples nga agtiptiponen nga awan pay ti bendision ti sakramento ti kallaysa iti Simbaan.
Nagtinnulong ti parokia ti Paing babaen ken ni Fr. Alex Malcaba ken ti parokia ti Santa iti babaen ni Gerry Aquino iti pannakaangay ti mass wedding.
Timmabuno iti mass wedding ni dati a Mayor Chinita Parilla ken dagiti konsehal ditoy nga ili ken nagpaay a ninong dagiti nagkallaysa.
Kalpasan ti kasar, naisaruno a nabuniagan dagiti annak dagiti nagkallaysa.#


text:
SANTA, Ilocos Sur – Saanen a naidanon ti biag ti maysa a baro kalpasan a dinungpar ti lugan a minanehona ti maysa a kayo iti igid ti national highway a sakup ti Barangay Mabilbila Sur ditoy.
Natayen ni Jomar Bernal, 31, baro, agnaed iti Barangay Cabangaran ditoy met laeng nga ili idi maidanon iti Vigan Cooperative Hospital iti Bantay, Ilocos Sur.
Segun iti report, mapapati a napaspas ti taray ti motorsiklo a minaneho ni Bernal ket simmakup iti bangir a linia ti kalsada sana dinungpar ti mahogany iti igid ti kalsada.#


text:
Lana ti Pauli
Ket bay-am a dagiti amin a darikmat
Iti kaliado a ngudo dagiti ramay
Ket ibagada dagiti insakibot a panaas.
Naliday dagiti daniwmo, kunaem kaniak,
Ina a mannaniw. Ngem uray ti saludsodmo
Ket pagmurumoran dagiti maapiki a kanito
Dagiti maamitan nga agdaldaliasat
Masammukol ngamin dagiti agbaliwangga
Nga ayat iti agdardara a panid a kas met iti puso.
Sumuknor ti inauna a bara iti pispisko
Sa iti teltel ket mangliwat ti isem a bumarito
Kadagiti agmamayo a bibigko nga agbengbeng
Iti lamiis dagiti linawas nga awan dagiti pagel:
Dagiti bulintik iti lakko ti agragut nga ima
Wenno ti kudisi iti salikad ti umuna a lagip
Dagiti kasadar iti kalgaw a makugit ti isip
Kadagiti agrengrengngat a bengkag
Tapno sadiay ket bugtakenda ti dingnguen
Kas iti panangbugtakda iti agpakpakada a malem
Tapno siguden ti bulan ti agpabuya
Iti karkarna nga anal-al dagiti anniniwan
Kadagii suksuksok a paglilinnemmengan
Kas kadagiti natebba a lambaan
A testigo dagiti darang nga agkamang
Kadagiti urat, sa iti gumawgawawa a pus-ong,
Sa kadagiti mapartuat a pangsukal
Kadagiti dumteng nga an-annong.
Alaen ti lana ti pauli iti sagumbi
Arikapen iti banglo daytoy
Ti agas ti agsaksakkidol a bagi
Tapno kadagiti mababain nga alimpatok
Ti maalay-ayan a kari iti agpatnag
Sadiay a biroken ti matagibi a ragsak.
A Solver Agcaoili
Hon, HI
Dis 19, 2007
2 comments:
- Ka Loren said...
- This comment has been removed by the author.
- December 20, 2007 at 12:15 AM
- adam said...
-
Hello I just entered before I have to leave to the airport, it's been very nice to meet you, if you want here is the site I told you about where I type some stuff and make good money (I work from home): here it is
- December 20, 2007 at 1:38 AM


text:
Nagpartisipar met dagiti agad-adal nga ubbing a nairaman iti panagpabuya dagiti mangisursuro.
Nagatendar dagiti kameng ti Konseho Munisipal nga idauluan da Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken ni Vice Mayor DJ Savellano; Miss Maria S. Rondon, Principal, Cabugao Institute; Dadaulo ti amin nga Eskuela-Sekundaria ken Elementaria iti ili a Cabugao; Balikbayans ken dagiti Retirado a Mangisursuro.
Kalpasan a naipaay ti ababa a kararag, nag-Welcome Address ni Public Schools District Supervisor Dr. Consesa T. Rumias. Kimmablaaw kadagiti Opisiales ti Ili nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken nagyaman iti agtultuloy a suporta ti LGU-Cabugao iti Cabugao DepED District ken iti aglaplapusanan a kaadu ti immay nagbuya iti partisipasion ti DepEd iti Piesta ken iti Talent Presentation dagiti 33 a Paris a Kandidato/Kandidata iti Mr. & Miss Teen Cabugao 2017.
Nangipaay ti Mensahe ni Mayor Josh Edward. Kimmablaaw ken nagyaman iti nadaeg a partisipasion ti DepEd iti panagpiesta ti ili. Rinaem ti Mayor iti akem ti DepEd Cabugao kadagiti napintas a maipabuya a nakairamenan ti kultura ken napintas a kababalin ni Cabugaoenians ken iti panagselebrar ti Piesta nga ipampamatmat ti Pamilia ti DepEd.
Impeksa ti Alkalde Munisipal iti naimpusuan ken naragsak a panagyamanna iti kaadu ti nakipartisipar ken aglaplapusanan a pannakikaysa dagiti umili iti tinawen a pannakarambak ti piesta ti ili.
Naaramid ti panagpabuya dagiti ubbing a pannakabagi iti tunggal pageskuelaan ti Elementaria ken iti Sekundaria (Public ken Private) iti Cabugao.
Kangrunaan a nangparagsak iti pannakarambak ti Education Night iti panagpabuya ni Actress-Singer Jonalyn Viray a nangray-aw kadagiti reprep a nagbuya.
Nangnagruna manen a naray-aw dagiti umili iti pannakaipabuya dagiti Talent Presentation iti tunggal Kandidata ken Kandidato para iti Mr. & Miss Teen Cabugao 2017 iti Stage.
Iti Education Night, nakikaysa da Pasado Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.; Mrs. Jerlie Seguban-Cobangbang; ABC President Teddy U. Soller ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen.
Nagpaay nga Emcee da Mrs. Odette V. Somera ken ni Mr. Gilbert Asuncion, agpada a Mangisursuro. # (Web In-Action)


text:
Adda naisalsalumina a pagteng iti apagtapog ti 2010: nagkabus iti umuna ken maudi nga aldaw ti Enero! Kayatna a sawen, namindua a nagkabus idi Enero kadaytoy a tawen!
Naulit manen ti namindua a panagkabusna idi napan a bulan, idi Marso 1 ken 30.
Ania dagitoy a pagteng? Ania ti kaitutopanda? Ania met ti masao dagiti autoridad iti siensia?
Kapator la unay dagiti adda bulambulanenna kadagitoy a panawen, inrungiit tay’ am-ammok a natarabit a babai nga awan sabali a pagduyosanna no di sumarita maipapan ti kabibiag ti sabali a tao. Ngem ti rigat wenno imasna, saanna met a makita ti nagdakkelan a mukatna no labsen ti sumao. No saanko la nagawidan ti serreg dagiti bibigko, amangan no napalkatak iti sao ti mannanao.
Sabagay, manipud idi angged (since time immemorial), diak masinuo no apay a naikonektar iti kabus dagiti addaan “nalukay a tornilio” wenno adda “padpadanonenna” a laglagutirit. Ngem naiduma kadaytoy a tawen ta mamindua ketdin nga agkabus ti dua a bulan, ti Enero ken Marso.
Ania ti makagapu?
Segun iti Philippine Atmospheric Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA), mapasamak ti kastoy a pagteng gapu iti panaglikos ti bulan iti maminduapulo ket siam a punto ket lima (29.5) nga aldaw iti makabulan. Gapuna nga adda posibilidad daytoy a mapasamak. Aw-awaganda daytoy iti “blue moon.” Ngem saan a ti maris ti bulan ti kayatna a sawen no di ket “manmano a mapasamak” ti pakaitarusanna. No “once in a blue moon”, makuna a manmano wenno nakisang a mapasamak.
Segun met laeng iti PAGASA, mapasaran daytoy a blue moon iti tunggal dua ket kagudua a tawen. Posible a mapasamak a mamindua nga ag-blue moon ti tawen aglalo no ti bulan a sarunuen ti Enero ket Pebrero nga addaan iti beinte otso nga aldaw.
Sumaruno a mapasamak ti blue moon inton Agosto 2 ken Agosto 31, 2012.
Awan ti pakainaigan ti blue moon iti maris ti bulan. Nupay kasta, segun ken ni Prisco Nilo, pangulo ti PAGASA, adda idi panawen a nabuya a kasla maris asul-a-bumerde ti bulan idi 1883 ket maitudo a daytoy ti namunganayan ti balikas. Kadaydi a tawen, napasamak ti panagbettak ti Bulkan Krakatoa ket kalpasan ti makatawen, nabuya nga umasul-a-bumerde ti bulan gapu kadagiti impugso ti bulkan a particles. Posible a daytoy ti nakaadawan ti balikas a “blue moon”.
No patien ‘toy sidingan ti dilana nga am-ammok, rumbeng laeng a mapasamak a mamindua nga agkabus iti maysa a bulan iti tunggal dua ket kagudua a tawen. Ngem no siak ti pagdamagam iti sungbat, diak kanunongan toy nagdila a sidingan ta uray mabalin nga adda pagbatayan dagiti rasonna, dakdakkel ti pammatik kadagiti scientific evidences.#


text:
(ITI DI MABAYAG, AR-ARASAAS METTEN TI MANGMANGEGMI ITI KAABAYMI A KUARTO. IDI AGANGAY, AGRANITRIT METTEN TI KAMA ITI AYAN DA MANNY KEN LANIE. KASLA KANTA NGA ADDA RITMO, TEMPO, NANGATO KEN NABABA A TONO. NO DADDUMA ADDA DI MAIGAWID, MAIP-IPIT NGA ANANGSAB, NAUNEG NGA ANGES KEN MATIPTIPED A WANAGWAG! ITI DI MABAYAG, NANGEGMIN TI AGKAKAMAKAM NGA ANGES A KAS MAN LA AGEN-ENSAYO A MAKILUMBA ITI 100-M DASH PARA ITI OLYMPICS!)
Damok pay la idi ti mapan agpasyar kenni Diana ket nakaad-adun ti request ni katugangak a babai. Abus man pay ta lumalamot ken gamrud, arabas pay! Ayna apo ta no koma la diak agar-arem idi ken baketko ket matibabko. Bungangera pay ngamin! Ken ne, numero uno a biangot aginggana ita! No koma la mabalin nga ikugtarko! Ayna pasubsobak la koma! Mabainak la ngamin ken katugangak a lalaki ta agsupadida iti ugali!
"Ana ti intugotmo a makan, barok? Mumalem ngaminen ket diak pay nagmeryenda. Uray koma met la pandesal a. Wenno mangtedka lattan ti igatang dita ta mangbaonak lattan ti mapan dita tiangge ni Ka Ikang. Dayta lang a ta nangina bassit ti lakona!"
Kinarawak ti bulsak. Ne ket tay met la pagpletek sa daytoy nabatin. Pordios! Agbasbasaak pay la ngamin idi ket awan met ti adu a kuartak! Tapno maka-first base-ak, inkidemkon a tay P50.00. Ana pay no di nagnagnaak a nagawid! Ayna letsem a baket, diak pay naikamang, namaysaannakon! Nagkakamakam ti tanabutobko.
Kanayon a kasdiay ti ar-aramiden ni katugangak no kasta a mapanak agpasyar. Idi la ngarud ta napasungbatko ni Diana, ad-addan nga ad-adu ti dawatenna. Rabakem ta ibagana pay a mangitugotak kadagitay bunga ti karabasa, tarong, kamatis, parya, sili (kumpleto a para pakbet). Dinamagna pay no adu ti tarakenmi a manok a native ket adda kunak a ket dimmawat pay! Pati panagikarkarison ni tatangko ti kayo nadakamatna ta uray ket bayadanna kano met. Inbagak ken tatang ke na-tenkyu a diay sangakarison a kayo.
Gapu ta madlawko nga abusoen la unay ni katugangak dayta nga aramidna, nagkiddawak met.
"Mabalin nga awisek toy balasangyo ‘diay balay? Ag-birthday ngamin ni adingko ket kayatko met isuna nga imbitaran. Adda paskenmi nga agrabrabii. Maturog to idiay balayen!"
"Mabalin latta, barok ngem sumurot daytoy adingna! Ammok aya no ana ti aramidem ita anakko! Danny, barok, inkanto kuyogen ni manangmo ta mapan kano makibirtdey. Agawidkayto met la a masapa ton bigat."
"Diak kayat, adda met papanko pakibirthdey-an, tay bestfriendko!"
"Saan ngarud a mabalin nga umay. Diak kayat!"
"Alan a nana uray ta umay met da Manny ken Lanie, ken dagitay dadduma a gagayyemmi. (Da Manny ken Lanie ket aggayyem da met. Isuda met ti paborito ni katugangak a friends ni Diana). Maturogda met diay balay!"
"Ala wen, basta umay da Manny ken Lanie! Laglagipem, barok, nadalus a palubosak ta anakko, ket dapat a nadalus met la nga agsubli!"
"Apo met ni nana, siak to pay. Ammok nga ilalaen ta anakyo. Dikayo madanagan."
Immay ngarud ni Diana diay balay. Alas 8:00 pay lang iti rabii, nalpasen ti pa-birthday! Nagbati met nga agpayso da Manny ken Lanie idiay balay! Gapu ta dua ti kuarto diay balaymi idiay ngato, isu ti nagturoganmi. Dua kami ken Manny idiay maysa a kuarto ket dua met da Diana ken Lanie idiay bangir a kuarto. Idiay baba met ti ayan ti pamilyak.
Adu nga istorya ti inobrami. Saankami a makaturog. Kinuna ni Manny nga agurayak biit ta adda ibagana ken Lanie. Iti di mabayag, immay ni Diana iti kuartok. Nagkaidda met da Manny ken Lanie idiay bangir a kuarto.
Kasla diak ammo ti ibagak idi ta umay makikaidda ni Diana kaniak. Kasla mabainak. Madlawko, kasla mabain met ni Diana. Nagsarsaritakami iti medyo nabayag. Napagsarsaritaanmi maipanggep ti panagraduarmi iti kolehiyo ta maysa la a bulanen ket agraduarkamin nga agpada.
Iti di mabayag, ar-arasaas metten ti mangmangegmi iti kaabaymi a kuarto. Idi agangay, agranitrit metten ti kama iti ayan da Manny ken Lanie. Kasla kanta nga adda tempo, ritmo, nangato ken nababa a tonona ti mangmangegmi. No dadduma, adda napigsa di maigawid nga anangsab, nauneg nga anges ken kasla matiptiped a wanagwag! Iti di mabayag, nangegmi ti agkakamakam nga anges a kas man la makilumlumba iti 100-m dash!
Alusiisennak metten. Kuti met a kuti ni Diana. Diak metten maigawid ti riknak. Mabainak koma ngem kas met la diakon kabaelan ti adda a maririknak! Awan sinsarita, nagkarayam dagiti imak. Nariknak met nga awan ti panagkedked ni Diana. Nagranitrit met ti katre! Napaikkis ni Diana! Naspak ti rayaraya! Naabrotkon! Naabrotkon! Inabakkon ni katugangak! Diak ammo no namin-ano idi a naulit ti napasamak ta tunggal agranitrit ti kama da Manny ken Lanie, ikumpasmi met ken Diana. Napintas la unay ti panagdanggay dagiti ritmo ti ranitrit!
Kabigatanna, napankon intulod ni Diana. Diak idi maiperreng dagiti matak kenni katugangak. Agnernerbiosak.
"Sumrekka a barok. Ana ti intugotmo?"
"A-e kua nana, a-awan."
"Ne ket awan la nabatbati diay birthdaymon? Uray koma met la kukod a wenno lalat!"
"Ton maminsan, nana."
"Ton maminsan?. Laglagipem dayta. Isuratko ditoy kalendaryo! Ala sumrekka ngaruden! Agpagatangka ngarud uray biskuit ditan a!"
Ayna apo aya. No koma la mabalin a pasubsobak daytoy a baket! Ngem ala, agan-anusak pay laeng. Uray ta nasubbotko met idi rabiin!
Napalabas ti makabulan, kuna ni Diana a saan kano metten a madatngan!
Nagdanagak ta sigurado kano a malmaloen ni nanangna no maammuanna ti pudno.
Nagtulaganmi ngarud nga agkasarkamin iti mabiit. Awan babawik iti napasamak, ngem ni Diana kasta unay ti danagna! Kasano ngaruden ket adu met ngarud ti dawdawaten ti babai-an no kasta a mangul-uli ti lalakian! Awan met la ngarud ti uray ni singko a naiduldulinmi ta pinagbasak ngarud!
Nupay mabutengak koma a mangipudno kada tatang, awan ti pagpiliak. Ana pay, napankamin nangalualod a kunada ta San Nicolasen a!
"Mano met a kadisso ti maikarim barok? Mano met ti iggemmo ita a kuarta? Adda karisonmo? Dagitay alahas? Para trahe-de-boda? Bado ti abay?"
" Awan a nana ta ammoyo met a karadraduarmi iti kolehiyo."
"No awan dagita ket awan ngarud kasar a mapasamak!"
"No isu't kunayo a ket awan mabalinmi!"
"Awan laengen? Uray ana? Ne ket kasla dawatem met latta ta anakmin?"
"Awan a talaga, nana."
"Agawidkayo ngaruden! Litsi! umaykayo mangas-asawa nga ima-ima? Ana ngarud to ti ipakanmo ita anakko? Ta duggongmo?"
Nagsangit ni Diana. Dina pay siguro inpudno a masikog isuna. Naasianak. Siniimmi met ti panawen. Kadandanonmi payla idiay balaymi, adda metten a simmaruno da katugangak. Kasla agkukurrot a manok ti langa ni katugangak a babai. Isuda met ti umay mangas-asawan. Ikamatda ta anakdan. Uray kano hues lattan. Uray kano awan padayan. Ti nasken ket agkasarkami kanon. Nabaliktad ti pasamak!
Napasamak ti kasar iti hues. Ti pagdaksanna, idiay balayda katugangak ti kayatda a pagyananmi iti umuna a bulan. Ala wen kunak lattan a!
Damo a rabii. Nagiddakami iti kuartoda katugangak. Immakarda ti kuarto ta napinpintas kano la bassit daytoy kuartoda a pagiddaanmi tapno awan kano ti makunkunak. Naulimek ti aglawlaw. Dagiti laeng dandani di mangeg nga arasaas ken maip-ipit nga areng-eng ti adda! Kasano a di maip-ipit ti areng-eng ket kaabaymi ta kuarto ni katugangak! Plywood la ti baetna. Kurtina la ti rikep ta ridaw ti kuarto! Ayna apo. Diak maiconcentrate! Diak maipeksa! Diak pay maipigsa! Nakalinlinay a panagragsak!
Addakam ngatan iti katengngaan ti biahe idi aguni ni katugangak!
"Annakko, alaek man la tay arinola dita a ket diak met naiyakar itayen. Ala no nakaturogkayon, umayko latta alaenen! "
"Ayna! Sinalbag a baket!" Indayamudomko iti unegko. Ana pay no di kasla kan pay idi matmaturogkamin uray saan. Kinapudnona ket awan a pulos ti pagan-anaymi iti dayta a gundaway!
Simrek ngarud ni katugangak. Nagdayamudom. "Apaunay ket dagitoy nga ubbingen ta dida pay ammo nga iplastar ta ulesda ket naglamiis. Lamiisen dagita dapanda a numona ket dida pay nagpajama! Di ngata aya ammo daytoy manugangko a lalamiisen toy balasangko."
Ammok a lalamiisen ni baketko ken kanayon a nakapajama no maturog. Isu kano ti nairuam kenkuana. Ngem nakapajama koma ngarud ita ket kaapura ti panaglangoymi. Di pay ket marigatanen a sumunson a mangsuba iti napigsa nga agos nakapajama. Ngem ne madanaganak amangan ta guyuden ni katugangak ti ules ket iplastarna. Ket husto ti nagpingki iti panunotko. Addaytan ti ima ni katugangak. Iniggamannan ti murdong ti ules. Guyodennan! Ginuyodnan! Daytan! Lining-etak a nalamiis ti tiempo! Ayna nagbainen! Nagbainen Apo! Naimbag laengen ta naigawidko ti ules. Naibaba laeng agingga iti siketko! Naigawidko! Dandanin nalukaisan ti nakatudo a palimedko!
Nagdayamudom manen ni katugangak. "Dikay met ngamin agun-uni ita. Ammok ngarud a siririing kayo! Ammok ngarud a kua.....Litsi. Sarsardam pay la ngamin! Dikay ket la makauray a makaturog datao sakay agkua....Basta awan nakitak!"
Kadagita a gundaway, naganninek iti panunotko di planomi a mapan ag-honeymoon diay Baguio. Bulodenmi tay van tay mistro nga uliteg ni baketko. Napintas ti dalan manipud Ilocos Norte agingga iti katengngaan ti puon ti sang-atan nga agpa-Baguio. Iti sang-atan adda dagiti paset ti dalan a nagreggaay ket saan pay a naikkat amin dagiti daga ken pitak. Nupay kasta, mabalin met latta nga ituloy ti biahe. Ngem ne kumanalpaak ti pilaw a madalanan dagiti pilid. Agwarasiwis pay dagiti pitak. Pasaray mailumlom ti ligay ket narigat nga makarukuas ta sumurot met ti napigket a daga no kasta nga ibuslonko ti gasolina. Iti likud, adda met ni katugangak a kasta unay ti tanabutobna. Tunggal aglippaak ti ligay, apputenna dagiti lapayagna. Kasla kano mapleng a dina maawatan ti uni a parnuayen ti panaglippak ken pannakasulnot ti mailumlom a ligay! Nakamurareg pay ta kasla kano dina kayat a makita ti napitak a dalan. Nagtultuloy latta ti adayo a panunotko.
Naisikil ni baketko ti rusokko ket bigla a nalagipko nga addaak gayam iti pudpudno a biahe a diak pay nalpas. Intuloymi ngarud ti naputed a pudpudno a biahe. Ngem nasidap nga adda tultulengna dagiti lapayag ni katugangak. Ammok lattan nga inngatona ti ulona, inpidegna dagiti lapayagna iti plywood a division ti nagbaetan ti kuartomi. Malagipna ngata met a idi kaal-alseman ken kagatgatelanna pay lang!
"Ne, ania aya dayta kankanenyo annakko? Nagimas siguro ta sumanapsap kay pay. Agpadawat kayo man met...," inyumbi ni katugangak.
"Tupig ken baduya nanang, ngem awanen," insungbat ni baketko.
Iti saan a nagbayag ket naungpot met laengen ti pudno a biahe. Bigla a nasukto ti kambio. 'Plok', natinggaw ti pannakasuktona.
"Ne, adda pay inumenyo a Pipsi.' Diyo pay ammo nga in-inayaden a lukatan, litsi." indayamudom ni katugangak.
MAYSA nga aldaw,inbaga ni katugangak a mapanda aglaba dita amianan ti ili ti San Nicolas ta nagadu ti naurnong a murengda karaman dagitay badomi. Nairana nga agsikkil tay siket ni katugangak a lalaki. Kapilitan a siak ti nagdrive tay karag-karag a tricycle. Inbaga ni katugangak a tulongak kano nga agigelgel ngem ditana. Inpambarko nga innak agpasada tapno adda igatangko ti merienda ken pangaldawna. Subliak to lattan inton namnamaek a malpasna ti aglaba. Gapu ta mayat ti annayas ti pasada, diak napupuotan a tallo oras gayamen ti napalabas!
Ag-ala una idin ta innak yawid ni katugangak! Sumungsungadak pay kasta unay a tanabutobnan! "Apaunay ti bayagmon! Patayem met datao ti bisin! Adda ginatangmo a makan dita?"
"Awan, nana. Naenjoyak met ti nagpasadan ta adu ngamin ti pasaheros." Gapu iti ganganatko, nalipatak metten ti gimmatang ti meryenda ni katugangak. Diak met malagip itayen a nabisinan isuna ta diak met mabisin gapu ta napanak met nagkaldo ti karne’t kalding ken nanganak pay ti innapuy ta nagimas pay ngamin tay pinapaitan! Nagburkirad ketdi a husto toy pusegko!
Iti dalanmi nga agawid, tanabutob a tanabutob ni katugangak. Gapu ta masuronak ingulpik a pinataray tay tricycle sako inpreno ta adda met agob-overtake a bus a masabatmi. Kasta unay ti riyaw ni katugangak ta nagdugol diay mugingna a naitibab iti sarming ti tricycle! Rabakem ta kasla napan nakirinnupak diay MGM ta Las Vegas ti kamuor diay mugingna! Medyo nagduling pay ket ti kitanan. Maysa pay, naiburais pay dagiti linabaanna!
Inagawaanna a pinidut dagitay naiwara a linabaanna a kabulon ti adu a sao-sao.
"Agsublita diay karayan ta inta met la balnawan dagiti linabaan. Apaunay ka ketdin. Tarantado ka la unay nga agmanmaneho. Kayatnak sa met ngamin a patayen. Ayna uray kastoyak a sao-sao ket adu pay la ti maaramidko. Apay ti kunam didakto kasapulan no aganak ta asawam!"
Awan sinsao-sinsarita. Nagsublikami diay karayan. Timmulongak a nagigelgel. Idi malpas agawidkam koman ngem adda nakita ni katugangak a pajama a nakadisso iti igid ti karayan. Kabarbaro pay laeng. Pinidutna.
"Ne apay nga alaenyo dayta nana ket baka agsubli diay akinkukua?"
"Apay koma ket a diak alaenen ket ne nagpintas. Kabarbaro pay. No ngay adda makakita a sabalin di pay ket isu ti agbuenasen! Kukuak daytoyen napia la sukat ti bannog ken bisinko a nagsubli ditoy. Talaga a para kaniak daytoy!"
Karabiyanna, nakitak metten a suot-suot ni katugangak tay pajama. Napintas met nga agpayso. Bagayna!
Kabigatanna, makitak a kasta unay ti kanuskos ni katugangak iti luppo, gurong, patong karaman sa pay ket ti sellangnan! Sumaruno a bigat, ne ket nagadu met ti nagtubo a budo-budonan. Ne ket agtitimbukel metten! Ana daytan? KURAD?!!!!!!!!!!!! Ayna apo, mangaasika! Ay maariekak ken katugangakon. Agawidak la ketdi diay balaymin! Yawidko ni baketkon. Apay koma ketdi a diak agawiden ket no ngarud met mairaman ta sellangko nga agkuraden!
Napalabas ti dua a tawen,adda manen sabali a naaramid ni katugangak kaniak! Nasurok metten a maysa ti tawen ni Juniorko! Kaalikutegna. Paggugustona tay ay-ayam a kabkabalio. Ta uray no kasta unay ti bannogko no sumangpetak nga aggapu diay pagobraak ket ipapilitna latta nga agkabkabaliokami ket siak ti pagbalinenna a kabalyo! Uray no rabrabii no makalagip pagkabalyoannak. Magustuanna pay ket a baot-baoten toy patongko no kasta a nakasakay.
Iti naminsan a rabii, nalagipko met a siak ti agkabalyo! Panpanurnorekon ti katengngaan ti dalan nga agturong iti maysa a paraiso! Nakaan-annayas ti taray ti kabaliok. No biglaek a yagyagan pasaray makigtot ket agbuatit ngem napintas latta ti tarayna. Idi kuan nakapuot ni Junior. "Papa bayo-bayo man. Sakay-bayo!" Napan a sigud iti likudko. Ti ammona talaga nga agay-ayamak nga ti kabkabalio. Wen madama a talaga ti panagkabalyok!
"Sige bilis bayo bilis bayo-bayo!"
Idi diak maigawiden, bigla a nagsikkil dagiti sakak. Saan ngarud a napintas ti pannakagkumpas ti ritmo ti biahek ken ti biahe ni Juniorko. Diak napakpakadaan, natnag ni junior! ‘PAK. BLAGGG!’ Rungaab a dagus. Ikkis a kasta unay! Nabuak ni katugangak!
"Ana't kinua ta apokokon! Kitaenyo met a nasayaat a!"
Kunam pay nagtaray a dagus ni katugangak deretso ditoy kuarto. Pinasgedna a dagus ti silaw! Timmakderak met a dagus a sitatakder pay toy maysa a juniorko. Kasta unay ti panangitudo toy maysa a juniorko ken katugangak! Anian a bainko! Apaunayen! Marunawak ti bain nupay saan a mabain daytoy maysa a juniorko ta kasta met unay ti rungsotna! Kasla ibagbagana kenni katugangak, “Pumanawka man pay la ditoy! Biangot a baket! Isturbo! Puor ti kararuak!”
Manipud idin diakon kinayat pay ti naturog iti bwisit a kuarto ni katugangak! Nabayag ngarud a dikam napan diay balay da katugangak. Kasta unay kano ti lidayna. Mail-iliw kano unayen kadakami. Ti pay dakesna, limmalo kano tay kuradna!


text:
Tengnga nga Amerika
Ti Tengnga nga Amerika wenno Sentral nga Amerika (Espaniol: América Central, América del Centro wenno Centroamérica) ket ti akin-abagatan unay, nga ismo a paset ti kontinente ti Amianan nga Amerika, a mangikapet iti Abagatan nga Amerika iti abagatan a daya. Ti Tengnga nga Amerika bineddengan babaen ti Mehiko iti amianan, ti Colombia iti abagatan a daya, ti Baybay Karibe iti daya, ken ti Taaw Pasipiko iti laud. Ti Tengnga nga Amerika ket buklen dagiti pito a pagilian: ti Belis, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua, ken Panama. Ti naipagkaykaysa a populasion ti Tengnga nga Amerika ket ti nagbaetan ti 41,739,000 (2009 karkulo)[1] ken 42,688,190 (2012 karkulo).[2]
Ti masa ti daga ti Tengnga nga Amerika ket addaan iti kalawa iti 523,780 kuadrado kilometro (202,230 sq mi),[1] wenno gangani a 0.1% iti rabaw ti Daga. Daytoy ket paset ti hotspot ti biodibersidad ti Mesoamerika, a gumay-at manipud ti akin-amianan a Guatemala aginggana ti sentral a Panama. Gapu ti kaadda dagiti nadumaduma nga heolohiko nga aktibo a tukki ken ti Bulkaniko nga Arko ti Tengnga nga Amerika, adu dagiti seismiko nga aktibidad iti daytoy a rehion. Kanayon a mapaspasamak dagiti panagbettak ti bulkan ken dagiti gingined; dagitoy a masna a didigra ket nagresultaan dagiti adu a pannakapukaw iti biag ken adu a tagikua.
Idi panawen ti sakbay ti Colombiano, ti Tengnga nga Amerika ket natagtagitao babaen dagiti patneng a tattao ti Mesoamerika, a naipangpangruna dagiti Mayan ken dagiti Aztec. Kalpasan kadagiti panagbanbanniaga iti Kaamerikan ni Christopher Columbus, dagiti Espaniol ket nangrugrugida a nangkolonia ti Kaamerikaan. Manipud idi 1609 aginggana idi 1821, kaaduan ti teritorio ti uneg ti Tengnga nga Amerika—malaksid dagiti daga nga agbalinto iti Belis ken Panama—ket tinurayan idi a kas ti Kapitania Heneral ti Guatemala. Kalpasan ti pannakagun-od iti wayawaya manipud ti Espania idi 1821, ti dati a Kapitania Heneral ket naisilpo idi iti Umuna nga Imperio ti Mehiko, ngem intono kuan ket pimmanaw manipud ti Mehiko tapno mangporma iti Pederal a Republika ti Tengnga nga Amerika, ken nagpaut daytoy manipud idi 1823 aginggana idi 1838. Dagiti pito a pagilian a kanungpalan a nagbalin a nawaya nga autonomo a pagpagilian, a nangrugi iti Nicaragua, Honduras, Costa Rica, ken Guatemala (1838), ken sinaruno babaen ti El Salvador (1841), kalpasanna ti Panama (1903), ken ti Belis (1981). Ita nga aldaw, kalpasan ti ad-adu ngem dua gasut a tawtawen iti sosial a riribok, naranggas a suppiat ken rebolusion, panglaw, sosial nga inhustisia ken ranggas ken nakaro pay laeng iti amin a paset ti Tengnga nga Amerika.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Central America: strategic information". Central America economic integration and cooperation handbook. Volume 1: Strategic information, organizations and programs (2013 nga ed.). Washington, D.C.: International Business Publications, USA. 2013. p. 8. ISBN 1-4387-4280-0.
- ^ a b Index Mundi (2012). "Population – Central America & the Caribbean". Index Mundi. Naala idi 2015-01-01.
- ^ Hubbard, K (2015). "The biggest cities in Central America". Central America statistics, facts & figures for every country. New York City: About.com. Naala idi 2015-01-01.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Central America. Columbia Encyclopedia, 6th ed. 2001–6. New York: Columbia University Press.
- American Heritage Dictionaries, Central America.
- WordNet Princeton University: Central America.
- Central America. Columbia Gazetteer of the World Online. 2006. New York: Columbia University Press.
- Hernández, Consuelo (2009). Reconstruyendo a Centroamérica a través de la poesía. Voces y perspectivas en la poesia latinoamericana del siglo XX. Madrid: Visor.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tengnga nga Amerika iti Wikimedia Commons


text:
CANDON CITY – Maysa a babai ti natiliwan itay nabiit a nagisakibot iti tagilako iti maysa a supermart ditoy.
Nainaganan ti babai a ni Gina Comachi, 27, residente iti Km. 4, La Trinidad Benguet.
Segun iti inbestigasion ti polis, nagpammarang ni Comachi a masikog ngem gatas gayam dagiti insakibotna ken ginandatna nga ilibas nga iruar iti CSI Supermart ditoy siudad.
Segun kada Hector Sabaot ken Joseph Cabico, agpada a security guard ti CSI-Candon, natukay ti panagsuspetsada idi makitada ti biktima a magmagna nga agpakkapakkang.
Idi konprontaenda ti suspetsa, natakuatan dagiti guardia a tallo a lata ti Ensure milk nga agpateg iti P4,470 ti naisukibot iti girdle ti suspetsa.#