text:
VIGAN CITY – Adu dagiti natay ken nadadael a sanikua iti benneg ti imprastraktura ken agrikultura iti Ilocos Sur ken iti sapasap a Northern Luzon gapu iti napigsa nga angin ken tudo a ginubuay ti iduduprak ti kapigsaan a bagyo a simmangbay iti Pilipinas ita a tawen, ni Typhoon Ompong idi Setiembre 15, 2018.
Naindaklan a pagyamanan iti Dios dagiti umili iti Ilocos Sur ta iti laksid ti kinaranggas ni Bagyo Ompong ket sumagmano laeng dagiti naireport a nadangran ken maysa laeng ti natay kabayatan iti bagyo. Natupakan iti sanga ti kayo ken natay ni Mauricio de la Rosa, agtawen iti 82 ken residente sadiay Pila West, Sta. Lucia kabayatan ti panagpukanna iti sanga ti mangga idi madama ti napigsa a bagyo.
Maibasar iti partial report mapattapatta a nasurok a 500 Million pesos dagiti napukaw ken pateg dagiti sanikua ken mula dagiti nadadael. Nasurok a 300 Million pesos dagiti naperdi iti benneg ti agrikultura. Adu a balay ken eskuela dagiti naitayab ti bubongan ken atepna, Adu a poste ken linia ti koriente ken komunikasion dagiti nabual ken napugsat. Adu met a kayo dagiti nabual ken natuktukkol dagiti sangana. Kangrunaan a naapektaran ket dagiti mula a pagay ken nateng iti sapasap a probinsia.
Nagbunga iti nasayaat ti nasapa ken nainget a panagsagana ti Provincial Government babaen ti panangidaulo ni Gov. Ryan Singson, nga idi pay laeng malem ti Setiembre 12, 2018 ket indekla-
ranan a suspendido ti klase iti amin a lebel, ken suspendido ti serrek kadagiti amin a publiko ken pribado nga opisina ken pagtrabahuan. Nakaalerto met ti Provincial Disaster Risk Reduction Management Office nga idauluan ni Michael Chan, ken dagiti amin a municipal and city DRRMC. Namandar kadagiti amin a local government units ti nainget a panagsaganada iti isasangbay ti napigsa a bagyo.
Sakbay ti idadateng ni Bagyo Ompong sadiay Cagayan a nagsangladanna ket naimandaren kadagiti LGU ti panangipaingda kadagiti agindeg kadagiti napeggad a lugar kadagiti evacuation centers iti tunggal ili ken siudad. Naimandar ti force evacuation kadagiti agindeg kadagiti igid ti kabaybayan nangruna kadagiti isla wenno puro a barangay gapu iti possible a dumanon iti 3 – 4 metro nga storm surge gapu ti pigsa ti angin a dimmanon iti nasurok a 230 kilometer per hour a pigsana, ken nasurok a 270 kph ti pagulpe a basnotna.
Indeklarar ti PAG-ASA a Typhoon Signal No. 3 ti Ilocos Sur, Ilocos Norte ken kabangibang a probinsia. Nagsagrap ti intero nga Ilocos Sur iti nakapigpigsa nga angin ken tudo a nangdadael kadagiti adu a sanikua nangruna iti benneg ti imprastraktura ken agrikultura.
Adu met dagiti nargaay a paset ti bantay, ken adda dagiti nabual a kayo ken naspak a sanga uray kadagiti kalsada nangruna iti National Highway ngem alerto dagiti maintenance personnel dagiti dua nga engineering districts ti Department of Public Works and Highways iti Ilocos Sur a nagiwalin kadagiti bangen tapno saan a makalapped ti panagbiahe. Nagawan ti koriente iti dua nga aldaw. Ngem napartak a naisubli ti power supply gapu ti kinaalibtak dagiti agpapaay iti Ilocos Sur Electric Cooperative. Nagawan ti internet connection ken signal dagiti cellular phones a nangparalisado ti komunikasion.
Maibasar iti report ti PDRRMO, nasurok a 10,000 dagiti pamilia a nag-evacuate kadagiti evacuation centers, ken kadagiti pagtaengan dagiti kabagian ken gagayyem dagiti naapektaran nga umili. Maibilang kadagiti kaaduan ti napan kadagiti evacuation centers ket dagiti agnaed kadagiti igid ti kabaybayan ken isla sadiay Tagudin, Sta. Cruz, Candon City, Santa, Caoayan, Vigan City, Santa Catalina, San Vicente, Magsingal ken dadduma pay nga ili.
Sadiay Cagayan a nagsangladan ni Bagyo Ompong a naindeklara a Signal No. 4 ket ad-adu nga amang a nadadael a sanikua, ngem nasapa ken nainget ti panagsagana ti local a gobierno. Naireport dagiti adu a panagreggaay ti daga kadagiti probinsia iti Cordillera Autonomous Region nangruna sadiay Itogon, Benguet a kaaduan dagiti casualty. Naserraan dagiti amin a kalsada nga agturong iti Baguio City manipud La Union.
Bayat ti pannakasurat daytoy a damag, maibasar iti partial report, addan 54 a natay, ken nasuroken a 5 Billion pesos ti mapattapatta a pateg dagiti nadadael a sanikua kangrunaanna iti benneg ti imprastraktura ken agrikultura. Nagbunga ti nasayaat ti nasapa ken nainget a panagsagana ti National Disaster Risk Reduction Management Council ta bassit laeng dagiti casualty. Personal a binayabay ni Presidente Rodrigo Duterte ti panagsagana ti NDRRMC kabayatan ti command conference iti headquarters dua nga aldaw sakbay ti iseserrek ni Bagyo Ompong iti Philippine Area of Responsibility. Bimmisitan ti Presidente sadiay Cagayan ken kabangibang a probinsia tapno personal a kitaenna ti namsaakan ti bagyo ken kasasaad dagiti biktima. Naideklaran nga under ti state of calamity dagiti probinsia a kangrunaan a nadidigra pakairamanan ti Ilocos Sur. (Eden Alviar)


c: text/html

text:
Anya kadi ti isursuro ti Biblia maipapan iti Trinidad?
Saludsod: Anya kadi ti isursuro ti Biblia maipapan iti Trinidad?
Sungbat: Ti maysa kadagiti kinapudno ti Cristianismo nga narigat nga ipatarus ket ti Trinity wenno Trinidad. Awan ti makaanay a pamay-an tapno naan-anay daytoy nga ipatarus. Ti Trinidad ket maysa a Biblikal nga panursuro nga saan a mabalin nga naan-anay a maawatan ti maysa a tao. Ti Dios ket nakaskasdaaw ken nasirsirib ngem kadatayo, isut gapuna, awan ti kabaelantayo nga maawatan Isuna nga naan-anay. Isursuro ti Biblia nga ti Ama ket Dios, nga ni Jesus ket Dios, ken ti Espiritu Santo ket Dios. Isursuro met ti Biblia nga adda laeng maymaysa a Dios. Uray man no maawatantayo ti relasion ti tallo a persona ti Trinidad iti tunggal maysa, iti sibubukel ket saan a kabaelan a maawatan ti panunot ti tao. Ngem saan a daytoy ket kaipapanan nga saan a pudno ken saan nga isursuro ti Biblia.
Rumbeng nga panunuten ti agad-adal nga ti sao a “Trinidad” ket saan nga inaramat iti Kasuratan. Daytoy ket sao nga inaramat dagiti teologo iti panangpadas nga iladawan ti Dios, ken ti kinapudno nga adda tallo nga sibibbiag, nga pada nga awan ti patinggana dagiti tallo a persona nga mangbukbukel iti Dios. Ti panursusro ti Trinidad ket maysa a Dios iti tallo a persona. Awan ti biddut iti panangaramat ti sao a “Trinidad” agsipud ta daytoy ket kapada ti sao a “tallo a sibibbiag, pada nga awan ti patinggana dagiti persona iti maymaysa a Dios.” No parikut para kenka ti panangtarus iti daytoy a doktrina, panunutem daytoy: ti sao nga apong ket saan nga araramaten iti Biblia. Iti sabali a bangir, ammotayo nga adda dagiti apong iti Biblia. Ni Abraham ket apong ni Jacob. Isu nga saan ka nga mariribukan iti sao a “Trinidad.” Ti adadda nga napateg ket ti kapanunutan ti sao a “Trinidad” ket masarakan iti Nasantoan a Kasuratan.
Tapno ti panagduaduam ket naan-anay a mapukaw, adda ditoy dagiti versiculo iti Biblia nga maipapan iti topiko ti Trinidad.
1) adda ti maymaysa a Dios: Deuteronomio 6:4; 1 Corinto 8:4; Galacia 3:20; 1 Timoteo 2:5;
2) Ti Trinidad ket bukbuklen ti tallo a persona: Genesis 1:1; 1:26; 3:22; 11:7; Isaias 6:8; 48:16; 61:1; Mateo 3:16-17; Mateo 28:19; 2 Corinto 13:14. Dagiti versiculo iti Daan a Tulag, ti pannakaammo iti sao a Hebreo ket makatulong. Iti Genesis 1:1, ti adu a nagan nga “Elohim” maipapan iti Dios ket inaramat. Ti daytoy a sao ket mangipakita nga maymaysa ti Dios ngem ti inaramat nga gramatika ket iti pamay-an nga adduan. Iti Genesis 1:26; 3:22; 11:17 ken Isaias 6:8, ti adduan a pangsandi iti Dios nga “Amin” ket inaramat. Ti Hebreo nga sao nga “Elohim” nga maipapan iti Dios ket maipapan iti adadu pay ngem iti dua.
Iti pagsasao nga ingles, adda laeng dua a langa, maysaan ken adduan. Iti Hebreo, adda ti tallo a langa: maysaan, duaan, ken adduan. Ti duaan ket sao nga araramaten nga para iti dua laeng. Iti Hebreo, ti dua a langa ket araramaten kadagiti banag nga agparis kapada dagiti mata, ken dagiti ima. Ti sao nga “Elohim” ken ti pangsandi nga “Amin” ket adda ti langa nga adduan- daydiay ket awan duadua nga adadu pay ngem iti dua- ket mabalin a maipapan iti tallo (Ama, Anak, Espiritu Santo). Iti libro ti Isaias 48:16 ken 61:1, ti Anak ket agsarsarita bayat ti panangitudona ti Ama ken ti Espiritu Santo. Iparis ti Isaias 61:1 iti Lucas 4:14-19 tapno makita nga ti Anak ti agsarsarita. Iladladawan ti Mateo 3:16-17 ti panangbunyag kenni Jesus. Makita iti daytoy a pasamak nga ti Dios Espiritu ket bimmaba iti Dios Anak kabayatan ti panangiwaragawag met ti Dios Ama ti riknana maipapan iti Anakna. Ti Mateo 28:19 ken 2 Corinto 13:14 ket pangarigan ti tallo nga agduduma a persona ti Trinidad. Bigbigbigen ti tunggal miembro ti Trinidad iti nadumaduma a versiculo iti Biblia: iti Daan a Tulag, ti sao nga “APO” ket naiduma iti “Apo” (Genesis 19:24; Oseas 1:4).
3) Kunkunaen ti Kasuratan nga ti “APO” ket adaan ti “Anak” (Salmo 2:7, 12; Proverbio 30:2-4). Ti Espiritu ket naggapu iti “APO” (Numero 27:18) ken naggapu iti “Dios” (Salmo 51:10-12). Ti Dios Anak ket naggapu iti Dios Ama (Salmo 45:6-7; Hebreo 1:8-9). Iti Baro a Tulag, iti libro ti Juan 14:16-17, inwaragawag ni Jesus iti Ama ti maipapan iti panangpatulod ti maysa a “Katulong” nga awan ti sabali no di ket ti Espiritu Santo. Rumbeng met nga imutektekan dagiti sumagmamano a gundaway iti ebanghelio nga no sadino ket makisarsarita ni Jesus iti Dios Ama. Isu kadi ket kasarsaritana ti bukodna? Saan! Makisarsarita Isuna iti maysa pay a persona iti Trinidad- ti Dios Ama.
4) Ti tunggal miembro ti Trinidad ket Dios: Ti Ama ket Dios: Juan 6:27; Roma 1:7; 1 Pedro 1:2. Ti Anak ket Dios: Juan 1:1, 14; Roma 9:5; Colosas 2:9; Hebreo 1:8; 1 Juan 5:20. Ti Espiritu Santo ket Dios: Aramid 5:3-4; 1 Corinto 3:16 (ti agnanaed kadatayo ket ti Espiritu Santo- Roma 8:9; Juan 14:16-17; Aramid 2:1-4).
5) Ti kasasaad dagiti persona ti Trinidad: Ipakpakita ti Kasuratan nga ti Santo nga Espiritu ket agpaspasakop iti Ama ken iti Anak, ken ti Anak met ket agpaspasakop iti Ama. Daytoy ket pang-uneg nga relasion ken saan a mailibak ti kina Dios ti siasinoman a persona ti Trinidad. Daytoy ket maysa a sursuro nga saan a kabaelan nga matarusan ti limitado nga panunottayo agsipud ta ti Dios ket agnanayon. Maipapan iti Anak: kitaen ti Lucas 22:42; Juan 5:36; Juan 20:21; 1 Juan 4:14. Maipapan iti Santo ng Espiritu: kitaen ti Juan 14:16; 14:26; 16:7 ken nangruna ti Juan 16:13-14.
6) Ti aramid ti tunggal miembro ti Trinidad: Ti Ama ti naggapuan wenno nangaramid ti: 1) sangkalubongan (1 Corinto 8:6; Paltiing 4:11), 2) ti nasatoan a panangilatak (Paltiing 1:1), 3) ti pannakaisalakan (Juan 3:16-17), ken 4) aramid ni Jesus a kas tao (Juan 5:17; 14:10). Ti Ama ti nangrugi ti amin a banag. Ti Anak ti mangibagi ti Ama ken nangtungpal kadagiti suamaganad nga aramid: 1) ti panamarsua ken panangtaginayon ti lubong (1 Corinto 8:6; Juan 1:3; Colosas 1:16-17), 2) nasantoan a panangilatak (Juan 1:1; Mateo 11:27; Juan 16:12-15; Paltiing 1:1); ti pannakaisalakan (2 Corinto 5:19; Mateo 1:21; Juan 4:42). Inaramid amin dagitoy ti Ama babaen ti Anak, nga agar-aramid a kas mangibagi Kenkuana. Ti Santo nga Espiritu met nga naggapu iti Ama ken Anak ti agar-aramid kadagiti sumaganad nga aramid: 1) ti panamarsua ken panangpataginayon ti lubong (Genesis 1:2; Job 26:13; Salmo 104:30); 2) nasantoan a panangilatak (Juan 16:12-15; Efeso 3:5; 2 Pedro 1:21); 3) ti pannakaisalakan (Juan 3:6; Titus 3:5; 1 Pedro 1:2); ken 4) dagiti aramid ni Jesus (Isaias 61:1; Aramid 10:38).
Ti Ama ti namarsua kadagiti amin a banag ken daytoy ket iti babaen ti Santo nga Espiritu. Awan kadagiti amammo a pangarigan ti naan-anay ken apag-isu nga makailadawan iti “Trinidad.” Ti Ama, Anak ken Santo nga Espiritu ket saan nga paset laeng ti Dios no di ket tunggal maysa kadakuada ket Dios. Ti panangiladawan nga aramaten ti danum ket maysa a napintas nga pangarigan ngem napaay latta daytoy nga ipatarus ti “Trinidad.” Ti likido, singaw, ken yelo ket dagiti langa ti danum. Ti Ama, Anak ken Santo nga Espiritu ket saan a langa laeng ti Dios, ti tunggal maysa kadakuada ket Dios. Iti kinapudno, kabayatan ti daytoy a panangiladawan ket mangmangted kadatayo ti ladawan ti Trinidad, ti nakuna a ladawan ket saan nga apag-isu nga makapaipatarus iti Trinidad. Ti awan patingganna a Dios ket saan a kabaelan nga ipatarus ti saan a naan-anay nga panunot ti tao. Saan ket di nga ipaay tayo ti panawentayo iti panangipatarus iti Trinidad, saetantayo nga ipaay ti panawentayo iti kinadakkel, kina-agnanayon ken kinadayag ti Dios. “Anian a kinabaknang ti Dios! Anian a naguneg ti sirib ken ammona! Siasino ti makailawlawag kadagiti pangngeddengna? Siasino ti makasurot kadagiti dalanna? Kas kuna ti Nasantoan a Surat: “Siasino ti makaammo iti panunot ti Apo? Siasino ti makabalin a mangbalakad kenkuana?” (Roma 11:33-34).
English
Anya kadi ti isursuro ti Biblia maipapan iti Trinidad?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Uray dagiti nainget a kritikona, suportaranda ni Gov. Luis “Chavit” Singson iti panagkandidatona para senador.
Iti interbiona iti media iti pagtaenganna ditoy, kinuna ni Atty. Estelita “Tillie” Cordero a suportaranna ni Singson iti panagtarayna iti Senado ta kas maysa nga Ilokano, tangsit ti probinsia no mangabak ti gobernador a para senador iti masungad nga eleksion.
Nakuna pay ti presidente ti Save Ilocos Sur Alliance (SISA), gunglo dagiti kritiko ni Singson ditoy probinsia, a nupay adda dagiti naipilada a kaskaso kontra iti gobernador, dina kayat a sawen a daytoy ti manglapped iti panangsuportana iti kandidatura ni Singson para iti Senado.
Manipud iti Asean Hospital a nakaoperaranna iti abdominal aneurysm, napan nagipila ni Singson iti agarup alas 12:20 iti malem ti Pebrero 12, maudi nga aldaw ti panangipila iti certificate of candidacy para senador. Kadua ti gobernador ni nalatak a boksingero Manny Pacquio.
Nagturong iti Commission on Elections dagiti kameng ti pamiliana a pakaibilangan da Bokal Jerry Singson, Bokal Ronald Singson, nagkonsehal iti Vigan Randy Singson, nagmayor ti Vigan City Eva Marie Singson-Medina, Ryan Singson, agraman ti pamiliada kas panangipakitada iti aglaplapusanan a suportada iti gobernador.
Adda met dagiti provincial officials iti umuna ken maikadua a distrito ti Ilocos Sur nga indauluan ni Vice Governor Deogracias Victor “DV” Savellano, dagiti mayor, bise mayor, kamkameng ti sangguniang bayan, ken dadduma pay nga opisial manipud kadagiti ili ken barbarangay.
Kabayatanna, sabali pay a kritiko ti gobernador, ni Nestor Segismundo, agdama nga assistant election registrar iti Makati City, ti nagkuna a “nupay awan ti wayawayak nga agkampania, bilang taga-Ilocos Sur ken agindeg iti pagilian, mamatiak a rebbengna nga adda laeng met taga-Ilocos Sur a makitatayo nga agbalin a lider manen iti Senado.”
Kinuna ni Segismundo nga “adu dagiti napintas a programa ni Apo Chavit Singson ket no dagitoy ti pagibasaran, rebbengna laeng nga agbalin a senador.”
Inyunay-unay ti dati a pangulo ti SISA a “rebbengna a natalna ti panunottayo, isu a mamatiak… rebbengna nga adda panagkaykaysa tapno nataltalna ti biagtayo amin.”
Innayon ni Segismundo a “… nupay adda met dagiti napalpalabasen (nagsenador a taga-Ilocos Sur) …iti daytoy agdama a panawen, awan ti lider a naggapu iti probinsia nga addaan iti kapasidad ken kabaelan a mangitag-ay (met) iti probinsiatayo… isu a mamatiak nga uray aniaman a ditayo panagkikinnaawatan iti uneg ti probinsiatayo, iti daytoy a gundaway, rebbeng nga agkaykaysatayo a mangsuportar ken ni Apo Gov. Chavit Singson..”
Kinuna ni Segismundo a “no adda man maysa a tao a mapan iti nasional a posision a nadardaras nga asitgan dagiti taga-Ilocos Sur, ni Apo Chavit dayta” isu a rebbengna a “pagkaykaysaantayo a suportaran (isuna) ta dayaw ti probinsia nga Ilocos Sur no adda agtugaw a senador nga aggapu dita.”
Timmaray ni Segismundo a para bokal iti eleksion idi 2004 iti babaen ti partido ti oposision ngem naabak.


text:
NI NUANG
NADAGSEN ti riknana. Aguy-uyaoy ti butegna. Aglablabutab ti katayna kadagiti gigisna. Nakanganga nga agal-al-al ta mariknanan ti kinnit ti init. Diwdiwiganna ti agongna nga inet-etan ti padumna. Dinan mabilang no namin-adun a daras ti panaggaradugod ti tianna. Nagparbangonda ken ti amona. Nangaton ti init. Mawaw payen. Agkakapsut unayen. Arig dinan maguyod ti arado. Matinnagen ti ulona. Imbumbuntogna dagiti askawna ngem nanalpiit ketdi ti tali iti kanigid a bakrangna.
“Whii! Nagduldogkan, aya! Partakam ketdi ket aldawen! Nasken a malpas daytoy bubbubogaenta tapno makamakam ti dam-egna. Ta no saan, lalatenkan!”
Nagsarimadeng. Tinaliawna ti amona. Nagbang-es ta masimron iti amona.
Nariknana manen ti saniit iti kanigid a bakrangna iti namindua a pannakaiyablat ti tali. Nagbang-es. Kasla kayatnan a sangduen ti amona. Anian a nagulpit, yik-ikkis ti mugingna. Awanan puso a tao!
Nakalua iti rigrigatna. Kayatna koma met ti agnam-ay. Ti makaraman ti kinasaliwanwan. Ngem ammona a dinto mapasamak daytoy. Ta ti kas kenkuana a nuang, lalo no kukua daytoy ti managsulsulit a mangruot, ti binuot a garami wenno makaspel a naglipakan ti mais ti sullat ti agrebrebulosion a buksitna.
Iti dayta a sardam, saan nga umapay kenkuana ti turog.
Tangtangadenna dagiti bituen. Agar-arapaap a makasagrap koma met iti nam-ay.
Kellaat a nagkimat uray no namituen ti tangatang ket nauram ti puon ti kaimito a nakairakedanna. Narutarot ti talina.
“Inka idiay katurodan, idta daya. Sadiay nanamem ti nam-ay ken imas ti biag!” kuna ti datdatlag a timek.
Uray no agtigtigerger ni nuang, kunana pay laeng: “Asinoka?”
“Saanen a nasken a maammuam no asinoak ta ammonakton inton addaka sadiay. Sapay koma ta dinak liplipatan no makariknakan iti nam-ay ken imbag ti biag. Laglagipennakto no addakan sadiay…”
Gapu ta nataliaw ni nuang a narutarot ti talina, ammonan a wayawaya ti kaipapanan dayta. No dina pay la aramiden ti pumanaw, tungpal biagnan nga agrigrigat iti amona. Napartaken dagiti pasona a nangkamang iti katurodan iti daya. Taray a taray ti inubrana.
Nakagteng iti paraiso.
NI KUTON
Trabahador iti maysa a nakadadakdakkel a kolonia. Masimsimron met iti panagbiagna. Pabasolenna pay dagiti dadakkelna.
“Awan la ti sabalin aya nga ipatawidyo kaniak no di ti kinatagabo!”
“Isu ti kaikariantayo. Saantayo a mabalin ti sumina iti kolonia. No aramidentayo, amangan no dakdakes pay ti mapasamak kadatayo,” kuna ti inana.
“Saan a mabalin! Nasken a maramanak met ti nam-ay!” impapilit ti anak a kuton.
“Ania koma ti aramidem?” kuna ti mariribukan nga ina.
“Pumanawak…!”
“Adun ti nangaramid kadayta. Ngem nagsublida met laeng iti kolonia.Ngamin, adda kaikarian ti tunggal maysa kadatayo.
(Adda tuloyna)


text:
Baro a Lubong
Ti Baro a Lubong ket maysa kadagiti nagan nga inus-usar para iti Akinlaud a Hemisperio, ken naisangayan daytoy ti Kaamerikaan (mairaman dagiti naisangayan ti is-isla ti taaw nga asideg iti kontinental a samang ti Kaamerikaan, a kas ti Is-isla ti Karibe ken Bermuda), ken sagpaminsan pay ti Oceania (Australasia).
Ti termino ket nagtaud idi nasapa a maika-16 a siglo kalpasan ti isasangpet dagiti Europeano iti kanungpala a matawaganto "ti Kaamerikaan" iti panawen ti panagduktal, ken nangipalawa ti heograpikal a horisonte dagiti klasiko a heograpo a nangipagpagarup a ti lubong ket buklen laeng ti Aprika, Asia, ken Europa, ken no maitiptipon dagitoy ket makunkuna itan iti Daan a Lubong.
Ti termino ket immuna nga inusar babaen ni Florentino nga eksplorador a ni Amerigo Vespucci. Ti Kaamerikaan ket naibagbaga pay idi a kas ti "maikapat a paset ti lubong".[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ M.H.Davidson (1997) Columbus Then and Now, a life re-examined. Norman: University of Oklahoma Press, p.417)


text:
CANDON CITY – Kas panangbigbig kadagiti umuna a sangapulo ket lima a Sakada a kaadduanna ti taga-Candon a napan nagtrabaho iti kaunasan iti Hawaii, rinambakan ti siudad ditoy ti Sakada Centennial itay December 1.
Mismo nga indauluan ni Congressman Eric Singson, City Mayor Allen Singson, ken dagiti konsehal iti siudad ti nasao a parambak a tinabunuan dagiti agtuturay a pakairamanan da DepEd Secretary Jesli Lapus ken ni Philippine Consul to Hawaii Abadilla ken pannakapadayaw dagiti appo ken kakabagian dagiti 15 a sakada iti siudad ditoy.
Maipalagip a nagluas idi Nobiembre 1906 ti umuna a bunggoy dagiti Ilokano a kaadduanna ti taga-Candon a naglugan iti SS Doric ket simmangladda iti Honolulu Harbor idi Disiembre 20, 1906 sada naipan iti Ola’a Sugar Plantation nga immuna a nakaipakatanda iti trabaho iti kaunasan.
Karaman iti bunggoy dagiti agkabsat a Mariano ken Celestino Cortez, ni Simplicio Gironella ken dagiti annakna a da Mariano, Vicente, Francisco, ken Antonio, ken dagiti agkabsat a Prudencio ken Cecilio Sagun, agpapada a taga- Candon.
Kaduada iti grupo da Julian Galman, Martin de Jesus, Apolonio Ramos, Marcelino Bello, Filomeno Rebollido ken Emiliano Dasalla.
Tapno maipaay kadakuada ti pammigbig, binirok ti research committee nga indauluan ni City Councilor Julio Acance dagiti nadakamat a sakada. Nupay kasta, sumagmamano laeng nga appo ti tumeng ti nasarakan ti komite a pakaibilangan ti kaputotan dagiti agama a Gironella, dagiti agkabsat a Sagun, ni Mariano Cortez, ken ni Filomeno Rebollido.
Dagitoy a kaputotan ti pinadayawan ti siudad bayat ti parambak.
Tampok pay ti Centennial Celebration ti pannakaikkat iti abbong ti rebulto ti Sakada iti plasa ti siudad ken ti panakaidispley iti publiko dagiti nadumaduma nga alikamen nga insangpetda kas koma iti baul, ikamen, ramit dagiti karpintero, ken ladawan ken pakasaritaan dagiti sakada.
Binigbig dagiti opisial ti siudad ti akem dagiti sakada ti Candon iti pannakaraat iti dalan dagiti simmarsaruno a kaputotan a napan nagtrabaho iti iti kaunasan ti Hawaii.


text:
BACARRA, Ilocos Norte – Kas panagpaset iti Linggo ng Kabataan 2018, naangay iti umuna nga SK Night iti ili nga indadauluan iti PPSK President, Rolan D. Ramones iti rabii iti Domingo, August 12, 2018.
Inatendaran iti nadumaduma nga SK Chairmen manipud barangay uno inggana’t barangay 40 ket kasta met dagiti SK kagawads iti nasao nga barbarangay.
Daytoy a programa ket naisayangkat tapno mapasayaat iti panagsasarita ken panagkakammayet ti sibubukel nga SK Pederasyon ti Bacarra.
Kas kuna ni PPSK Diniega manipud iti mensahe nga inpaay na iti nasao nga aramid, naaramid daytoy tapnon mapasayaat tayo kas ag-gagayyem, kas agiturturong iti barangay, ken kas lider iti agtutubo ti intero nga ili.
Daytoy nga SK night ket maysa pay nga programa iti SK Bacarra nga katuloy met laeng iti panangted iti school supplies ken panag programa para kadagiti agtutubo iti Barangay Tambidao, tara-tara.


text:
Kategoria:Saudi Arabia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan laeng iti sumaganad a subkategoria.
H
- ► Heograpia ti Saudi Arabia (2 K)
Pampanid iti kategoria "Saudi Arabia"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Peninsula Arabiano
- Dagiti pagilian ti Golpo Persiano
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Nalabbasit
- Dagiti pagilian idiay Asia
- G20 a pagpagilian


text:
LAOAG CITY – Indagadag ni Governor Imee Marcos ti pannakaipakat iti nadagdagsen a pannusa kadagiti opisial ti gobierno a nainbolbar iti illegal nga aktibidad a kas iti droga.
Impeksa daytoy ti gobernadora kalpasan ti pannakaaresto ti maysa nga opisial ti ili a Pagudpud babaen ti maysa a search operation nga insayangkat ti kapolisan iti pagtaenganna itay nabiit.
Kinuna ni Marcos a rumbeng a maipakatan iti nadagdagsen a kaso dagitoy nga opisial a nainbolbar iti droga iti baet a nangato ti puestoda iti gobierno.
Inaresto dagiti kameng ti Provincial Anti-illegal Drug Special Operation Task Group ni Engr. Reynold Galat, municipal assessor ti Pagudpud, Ilocos Norte kalpasan a nakasamsamda bayat ti search warrant operation nga insayangkatda iti droga ken drug paraphernalia a pakairamanan ti 21.3 a gramo ti shabu iti pagtaengan ti nasao nga opisial.
Agserserbi a municipal assessor ni Galat iti nadakamat nga ili ken maibilang a maysa kadagiti top drug personalities iti daytoy nga ili.
Naipila metten ti maikanatad a kaso maikontra kenkuana.
Innayon ni Marcos a rumbeng laeng a sumango dagiti opisial a napudasdasan a naglabsing iti linteg iti nadagdagsen a pannusa ken awananda iti kalintegan nga agtugaw iti nangato a puesto agsipud ta dadaelenda ti dayaw ken integridfad ti serbisio ti gobierno.
Impatalged ni Marcos ti naan-anay a suportana iti Ilocos Norte Police Provincial Office (INPPO) iti kampania maikontra iti droga ken iti pannakatiliw dagiti big-time drug users ken pushers iti probinsia.
Maipalagip nga iti State of the Province Address 2015 ni Marcos, inyunay-unayna a kappia ken urnos ti umuna a kasapulan ti panagdur-as idinto nga inreportna a ti Ilocos Norte ti maysa kadagiti katalgedan a lugar iti pagilian.
Impanamnama pay ti gobernadora ti agtultuloy a panagtrabaho ti gobierno probinsial tapno masigurado ti talged ken seguridad ti probinsia babaen dagiti nadumaduma a kampania ti kapolisan maikontra iti droga ken kolorum a paltog. (Manipud iti report ni Jennifer T. Pambid, PGIN-CMO)


text:
Agluklukot kadi dagiti bulong ti pagayyo?
No aglukot dagiti bulong ti pagayyo iti tengnga ti aldaw, masapulen a padanumanyo ti pagay iti uray dua a pulgada laeng ti kaunegna tapno saan a bumaba ti apit.
Tandaanan dagitoy sumaganad a palagip tapno saan a matay dagiti pagay ken bumassit unay ti apit kadagiti panawen a narigat ti danum:
No napigket ti daga, agpadanum uray lima nga aldaw kalpasan a maatianan ti talon; kalpasan ti tallo nga aldaw met no panaraten wenno napukray ti daga. No alas dies pay la iti bigat ket aglukoten ti bulong ti pagay, masapul nga agpadanum a dagus tapno saan a maparigat ti pagay, a pakaigapuan ti bassitto nga apiten.
No agginaw ti pagay, wenno madama nga agsabong, masapul nga adda latta danum ti sinilong, uray dua a pulgada laeng ti kaunegna.
Sakbay nga agpadanum, siguraduen nga awan ti abut dagiti tambak tapno agpaut ti danum iti uneg ti sinilong.
Para iti dadduma pay nga impormasion, agtext ti numero 0920-911-1398, wenno tumawag ditoy PhilRice, (044)456-0651/-0433 local 212, sapulen ni Jovino De Dios wenno ni Alex Espiritu. #


text:
Maysa a gagem ti gobierno Siudad ti Vigan a panangmuli kadaguiti umindeg kangrunaan kadaguiti agtutubo ket isu ti pannakaipaay ken pannakamantener iti salun-at.
Ti Siudad a Vigan ket addaan programa nga isu ti maysa a wagas tapno mataginayon ti naan-anay a salun-at babaen ti pan-nakawatwat ti physical a bagi ken pan-nakawarwar ti panunot.
Agarup siam ( 9 ) a paay-ayam wenno pasalip ti nairingpasen ti Siudad a Vigan manipud Enero aginggat ita.
Itay kallabes a domingo Septiembre 8-9,2007, naaramid ti patorneo ti chess iti maikatlo a daras wenno tay makonkona a 3rd HERITAGE CHESS TOURNAMENT OF VIGAN CITY, a naangay sadiay Plaza Burgos, Vigan City, ken nakiparticiparan ti 49 nga umay-ayam a naggaput nadumaduma a lugar ditoy Metro Vigan. Dua a categoria ti pasalip Junior category (16 years old below) ken Senior Category. (17 yrs. Above) Inyalat daguiti agama ti korona ti nasao a pasalip, isuda Mr. Darwin Dulay (senior category) ken ti anakna a ni Patrick Dulay onse anyos. ( junior category) napagasatan met ni Mr. Robin Cabangbang ti maikadua a puwesto ket ni Mr. Ed Abuan met ti maikatlo a puwesto ken ni Mr. Edie Caliso ti maikapat a puwesto (Senior Category) ni met Reigill Quepo ti maikadua a pwuesto iti Junior Category, Jayboy Castillo maikatlo ken Marlon Rodillar Maikapat a puwesto. Daytoy a paay-ayam ket inisponsoran ti Gobierno Siudad ti Vigan nga idauloan ni Mayor Eva Marie S. Medina ken ti panangmanehar ti Vigan Chess Club.
Iti sabali nga bangir, madama met a maisaysayangkat ti 1st. Mayor Eva Marie S. Medina Mini Olympics. Daytoy ket paay-ayam ti Gobierno Siudad ti Vigan babaen ti panangimanehar ti COVE (City Organization of Vigan Employees) a pakipasetan ti sibubukel nga empleyado ti gobierno siudad ti Vigan, nga idauloan met laeng ti naalibtak ken nagaget a ni Mayor Eva Marie Medina, ken ti panangkadua met kenkuana ni Bise Mayor Franz Ranches ken ti sibubukel a konseho Siudad ti Vigan. Agarup sangapulo a klase ti paay-ayam a pagdadanga-dangan daguiti nagkapat a grupo wenno team color, nga isu daguiti sumaganad.
Ti Yellow Stars ket buklen ti Mayor’s Office, CHO, Market, Playa, Mira Hills, CBO, ken Treasurer’s Office. Ket ti met RED SOX boklen met ti SP, CE, Terminal, Productivity, CCR, Slaughter, COA, DILG, DOJ, ken MTC. Ti ORANGE TEAM ket idaoloan met ti PNP, DSWD, GSO, Accounting Office, ken Assessor’s Office. Ken ti maikapat a team isu ti GREEN PEACE a boklen met ti BFP, CENRO, BJMP, CPDO, City Agriculture Office, City Coop. ken ti City Veterinary Office. Daguiti sumaganad a maay-ayam kas iti Basketball Men and Women, Volleyball (M n W ) Badminton (M n W) Table Tennis (M n W) Chess, Dama, Kadang-Kadang,.Scrabble ken daduma pay a kannawidan a paay-ayam. Naiganuat dagitoy nga aktibidades kas maysa a programa ti Gobierno Siudad ti Vigan, tapno maadaan ti naan-anay a salun-at ket mataginayon ti nainkabsatan a karirikna iti tay-ac ti paay-ayam, ket agtultuloy ti kinatibker ti bagi a mangitrabaho ti pagsayaatan ti sapasap./edward


text:
CANDON CITY – Maysa a raraemen iti musika ti padayawan
ti gobierno probinsial a kas maysa kadagiti Fr. Jose Burgos awardee
kas maysa kadagiti tampok nga aktibidad iti Kannawidan Ylocos
Festival a nangrugi a maangay itay Enero 28. Agpatingga ti festival
inton Pebrero 3.
Awaten ni Mrs. Minervina Dario Singson, maysa a mararaem
a pianista, kompositor, ken kumakanta iti klasiko a musika, ti
pammadayaw inton Pebrero 3, maudi nga aldaw ti nasao a param-bak.
Nagraduar ni Nana Ambin (birngasna kadagiti nasinged
kenkuana) iti University of the Philippines Conservatory of Music a
nangalaanna iti voice culture kas major ken piano kas minor.
Ginasgasuten a daniw (a kaaduanna ti inaramid ni Rev. Fr. Abbot
Santos Rabang) ti nilapatanna iti melodia tapno agbalin a klasiko a
kanta.
Segun kenkuana, nangrugi a kompositor idi dekada 70s
kalpasan nga in-inut a napukawna ti bosesna gapu iti angkit.
Umabot metten iti walo a konsierto ti impabuyana a
naisayangkat amin iti Candon City.
Iti
tawenna a 89, aktibo pay laeng ni Nana Ambin iti panagilapat iti tono
iti respon-sorial psalms a toktokarenna tunggal misa iti Domingo iti
simbaan ditoy siudad.#


text:
IMBAGANA kadagiti babbaro nga alaenda ti numerona tapno isudan ti makiteksmeyt ngem awan ti nayat. Ta kasano, awan met selponda! Tumayab met amin a matgedanda iti arak ken sigarilio. Kada pasala, kasla aggagatel ti bagbagida no dida makaallop iti balasang. No ketdi adda nadamagda a pasala, ayyapu, uray nagadayo, mapanda la a mapan. Isu pay ketdi ngatan ti makagapu a kaaduan kadakuada ti natnagen iti kalendario. Numero uno ditan ni Manong Itong Lanec.
“Nia kan’ ti naganna, Lilong?” inamad ni Angkel Charlie.
“Jasmin kano!”
“Talaga met! Nagan pay gayam ti sabong! Siguro, permi a pintasna,” kinuna ni Manong Itong.
“Da koma ngamin selpon met.”
“Ket pagbigyamon, a, Kapid,” inyartiok met ni Lakay Idot. “Awan met dakesna.”
“Madik, ‘Pid. Narigaten no maammuan ni Melba nga adda sabali a kateksko”
“Maan-ano koma? Dikay’ pay met nagasawa”
“Saanen, ‘Pid. Napudnoak ken Melba.”
“Saluduanka kadayta a sinaom, Tomas,” intungtung-ed ni Baket Vangie. “Dimo tultuladen dayta nga Idot nga armendo! Ta uray pay siguro poste no nagpalda, patolanna!”
“Nakasao man daytoyen,” inkusilap kenkuana ni Lakay Idot. “Kunam no asino a kalaingan!”
“Ket agpayso met!”
“Sus, sumardengkay’ man dita. Di payen mangmangngeg ti ibagbaga ni Unnang, ne!” immirduot kadakuada ni Baket Libang. “Agpurpuroak pay ngarud met!”
NAGWARAS ti damag nga addan selpon ni Baket Vangie. Inggatangan kano ni Manang Jenny Mae. Pagteksmo kaniak, Nanang, kunana kano. Wenno pagtawagmo ta diak met unay a mail-ila ditoy ballasiw-taaw. Ket iti dayta a panagbibinggoda manen kalpasan ti pangngaldaw, saanen a simmango ni Baket Vangie. Nagpaisuro ketdi ken ni Anti Anjang no kasano nga aramatenna ti selpon. Ket idi padasen a pagringen ni Anti Anjang babaen ti selponna ti selpon ni baket Vangie, dagus a tinalmegan daytoy ti selponna. Naimbag ta dina naresib.
“Hilo, teks kadi daytoy?” kinunana.
Anian nga ellek dagiti agbibinggo. Nakasuron la ketdi ti baket ket kurangna la a masiluan ti subsobna aglalo idi maimuttal kenkuana ti ayek-ek ni Lakay Idot.
“Umapalkayo ngamin ket,” impugtitna. “Gagangay laeng met, a, ti agdadamo.”
Awanen ti nagtimek. Maysanmaysa ti nangdumog kadagiti kardda. Intuloy met ni Anti Anjang ti nangisuro kenkuana.
Idi ammona bassiten, kinamakamna ti nakiblak-awt. Nangabak!
“Anian a gasatmo, Anti!” inyapal ni Manang Alling kenkuana.
“Kasta la ti sugal,” kinuna ni Lakay Pistong a nairana a gumatgatang iti tuyo ken suka. “Bagim ita, inton bigat bagida met. Ita ngarud nga aldaw ti naikari ken ni Kasinsin Vangie. Bayadam man la ‘toy ginatangkon, Kasinsin?” inkiddayna ken ni Baket Vangie a mangal-alikumkom iti inabakna.
“Susapo, nagmayat man ti pasakaliem, Kasinsin. Ala, tapno dimo met kuna, siak ngaruden ti mangbayad ‘gita innalam!” inyisem kenkuana ni Baket Vangie. Di maputpot ti panagyaman ni Lakay Pistong!
Sakbay a nabuakkami, nasiimak ni Lakay Idot a nangala iti numero ti selpon ni Baket Vangie ken ni Anti Anjang. Pagan-anona ngata?
SAAN a maipinta ti rupa ni Lilong Tomas a napasungadanmi kadayta a malem ti Sabado a panaggapuna iti ili. Kasla nagabsuonan iti nalungsot a kamatis ken tarong! Tunggal malem ti Mierkoles ken Sabado nga agkita da Lilong Tomas ken Anti Melba. Kadagita ngamin nga aldaw ti umay panagideliber ni Anti Melba kadagiti tagilakona nga angkaten dagiti kalugaranmi nga ilakoda iti kabigatanna nga aldaw ti tienda. No agawid ni Lilong Tomas, kanayon a nakaiggem iti natnateng nga ammomi lattan nga it-ited kenkuana ni Anti Melba.
Nupay awan simngaw a timek kadagiti bibig dagiti agbibingo, ammok a masdaawda met a nakakita ken ni Lilong Tomas. Awan man la ti nakaitured a nagdamag.
Nakalabesen iti kantina ni Lilong Tomas idi sabten ni Lakay Pistong.
“Ne, apayen a kasta ‘ta rupam, Kumpadre?” inamadna ken ni Lilong Tomas. “Rumbeng koma a naragsakka ta nakitam manen ti sabong iti biagmo.”
“Awanen, Kumpadre,” kasla narba a kasuoran ti rupa ni Lilong Tomas. Atiwna pay ti ubing a naalaan iti ay-ayam.
“Aniat’ kayatmo a sawen?”
“Imbiahen ‘diay drayberda a biahera!” Ket timmallikuden. Iti panagpadayana, impugtomi a mapanna ay-ayen ti bagina iti gasatna ken ni ayat.
“Sayang,” inngilangil ni Manang Pallang. “Sayang dagiti irik.”
“Kasta la ni ayat,” kinuna met ni Lakay Idot. “Saan a bin-ig a ragsak ti ipaayna. Ngem ti sigurado, iti tunggal saem a malak-am, adda kaibatoganna a langit!”
“Ngata, Lilong?’ insintir ni Manong Dayog.
“Wen, uray puotenyo ti kinunak. Kitaentayo laengen, a, ti napasamak ken ni Kapid Polon. Napaay met ken ayat sakbay a naragpatna ti kinalikagumanna a ragsak. Ita, naragsakdan ken ni Sion idiay Guam!” Ni Angkel Polon ti kayat a sawen ni Lakay Idot. Kabsat da tatang nga immay idi nagbalikbayan. Nagayat iti maysa nga aglaklako iti patupat ken bibingka ngem ti dakesna, linoko laeng ti babai. Gold digger gayam daytoy. Ngem naimbag ta nagkrus met laeng ti dalanda ken ni Ikit Sion nga inreto kenkuana da tatang ken nanang. Ta no saan, diak la ammon no ania ti nagbanagan ni Angkel Polon.
“Nabirtud ni ayat,” ni manen Lakay Idot. “Masdaawtayto laengen a ‘ton madamdama, agasawan ni Kumpad Tomas!”
NAGSUBLI manen iti dati ni Lilong Tomas. Saanen nga um-umay iti pagbibingoan. Manmano payen a rummuar. Mabaybay-annan dagiti agbugbugi a pagayna. Naimbag la ketdin ta adda ni Angkel Rilo a nangkitkita kadagitoy. Nagbalin ketdi a paglinglingayan ni Lilong Tomas ti agbasabasa iti Bannawag ken Tawid News Magasin ken agbuya iti TV. Ken agkuditkudit iti aglawlaw ti balayna. Idi agnaay, mapan met laengen iti talon. Nailiwliwagna ket ngatan ti napasamakna, kinunkuna dagiti kapurokanmi. Di kad’ nasayaat, adda agkuna. Iti ayat, masapul a sisasaganaka a tumapog ditoy tapno dinakanto ikulbo iti husto no agkibaltangka.
Iti dayta a leppas pangngaldaw, nasdaawkami laengen ta immammingaw ni Lilong Tomas iti kantina. Nakasarsaranta. Napasublina payen ‘di imres a bagina gapu iti saem ni ayat.
[ Adda tuloyna ]


text:
VIGAN CITY – Kinondenar dagiti papadi ti Nueva Segovia ti mapapati a narugit a pannakaisayangkat ti eleksion iti probinsia ti Ilocos Sur idinto nga indagadagda ti pannakabilang manen dagiti butos tapno “masigurado ti pudno ken hustisia kasta met iti panagtalek iti proseso ti eleksion.”
Iti maysa nga statement a napagnunummuananda kalpasan ti priest assembly a naangay iti Aula de Nuestra Señora de Caridad iti residensia ti arsobispo ditoy, indeklara dagiti papadi ti panangkondenarda ti narugit a pannakaisayangkat ti eleksion iti probinsia gapu kadagiti mapapati a nakaro a panaggatang iti butos, panaglako iti butos ken opponent-buying kadagiti awan kasangona a kandidatura.
Ngem linagidaw da Gov. Luis “Chavit” Singson ken vice governor-elect Jeremis “Jerry” Singson daytoy a waragawag dagiti papadi idinto nga inyunay-unayda a nagimbestiga koma dagitoy no adda kinapudnona wenno awan dagiti alegasion a naipalaon iti waragawagda.
(Basaen ti reaksion da Gov. Luis “Chavit” Singson ken vice governor-elect Jeremias “Jerry” Singson – Ed.)
Iti statement a pinirmaan da Msgr. Cosmenio Rosimo, priests’ assembly president, ken ni Archbishop ti Nueva Segovia Ernesto Salgado, prinotestaan pay dagiti papadi “ti naaramid nga inhustisia kadagiti umili babaen ti desekrasion iti karbenganda a mangpili ken mangbutos iti liderda” idinto a prinotestaanda ti dinastia ti politika iti probinsia.
Kinuna dagiti papadi a “suportaranda amin a tignay a mangdemanda iti re-counting wenno re-canvassing kadagiti butos iti Comelec-Manila iti kapardasan a posible a tiempo tapno masigurado ti pudno ken hustisia kasta met iti panagtalek iti proseso ti eleksion.”
Kinuna pay dagiti papadi a “naikomitarda iti agtultuloy a pannakaidalan ti politika ken mobilisasion dagiti tattao iti iti babaen ti pannarabayda a maiturong iti politikal a transpormasion.”
Dagiti sumaganad ti dinakamat dagiti papadi a naobserbaran iti napalabas nga eleksion: election returns a saan a seliado; substitusion ti panid 3 ti ER iti presinto 5, barangay Ballaigi, Sinait; nangatngato a bilang ti valid ballots ngem iti registered voters; saan a pannakaited iti Citizens Accredited Arm iti kopia ti presinto ket naibaon dagitoy nga alaenda iti municipal level; blanko ken saan a kumpleto a data dagiti botante ken balota iti sumagmamano nga ERs; pannakataktak ti canvassing iti Candon City ken provincial canvass; dagiti report a pannaka-suspenso ti canvassing iti sumagmamano nga ili; kaadda iti erasures iti Candon COC iti gubernatorial post nga awanan iti countersign; saan a naisurat iti balikas ti kadagupan ti butos iti Narvacan COC.


text:
Ti Tatang Lakay
(Tuloyna)
No maisar-ongka kadagiti barangay a pangadaywen iti sentro, kas nadakamaten iti immuna nga isyo, kadawyanen a buya, aglalo iti bigbigat, ti panagkaykay dagiti nataengan kadagiti naregreg a bulbulong wenno basura iti paraanganda sada puoran.
Ti makadakes, masansan a mairaman a mapuoran dagiti saanen a kasapulan a ramit wenno material iti uneg ti balay, kas koma dagiti daanen a karton, pappapel, magasin wenno pagiwarnak, ken uray pay dagiti naamag wenno tedtedda iti sipet a daan a pagan-anay, dagiti nakangisngisit a nisnis ken rutrot a pagpunas.
Ordinario metten a buya dagiti mapupuoran a garami iti kataltalonan.
Adda pay dagiti barangay, ken uray pay dadduma a narang-ayen nga il-ili wenno siudad nangruna dagiti saan a mangipakpakat pay iti solid waste management, a maibelleng lattan dagiti basurada iti maysa a lugar sa mapuoran. Madakamat ditoy ti Smokey Mountain ken iti pagbasuraan ti Siudad ti Baguio idi kanikalima a tawen nga uray adayoka pay maangotmon ti ingget ingel ken makarurusok nga angot ti mapupuoran a basura. Dakkel a problema ti Baguio City iti napalabas ti pagibuntoganna kadagiti basurana.
Ti makadakes, adu pay nga ili ti agtitipon lattan dagiti basurada, dida ipakpakat ti panagsisina dagiti basura, ti panagilasin kadagiti plastik, buok, ken dadduma pay a saan nga agrupsa kadagiti bulbulong, pappapel ken dadduma pay nga agrupsa.
Napeggad daytoy a wagas ti panagdaldalus wenno panagipakni kadagiti rugit wenno basuratayo agsipud ta direkta a tumipon iti angin dagiti asuk manipud iti pinuorantayo a basura. Iti inaldaw a pannakapuor dagitoy a basura, direkta a tumipon dagiti asukda iti aglawlaw ket karamanda kadagiti mangparugit iti tangatang. Iti ababa a pannao, karamanda a mangipaay iti polusion iti tangatang.
Adda dagiti rason no apay a puoran dagiti tattao ti basurada iti baet nga adda dagiti kampania dagiti agtuturay iti barangayda wenno iti ilida a saanen a mangituloy iti daytoy nga aramid.
Umuna, nakaugalianen ti pamiliada daytoy nga aramid ket narigatdan a maiwagat pay.
Maikadua, saanda nga ammo ti peggad nga ipaay ti panangpuorda iti basurada, saan laeng iti salun-atda no di pay iti aglawlaw.
Nasakit nga annugoten ngem adu dagiti umili a dida ammo a maipariten ti panagpuor kadagiti basurada. Dida ammo a nailanad daytoy iti linteg ti pagilian, iti Seksion 48 ti Batas Pambansa 9003, wenno ad-adda a nalatak a Solid Waste Management Act.
Iparit ti nasao a linteg ti panagpuor wenno open burning gapu iti nakaro a peggad nga ipaayna kadagiti umili.
Kas maibatay iti daytoy a linteg, dakkel a peggad iti salun-at dagiti asuk wenno gas a patauden ti panagpuor kadagiti basura. Dagiti asuk ket addaan kadagiti toxic chemicals kas iti Dioxins, Furans, PAH’s, carcinogenic compound ken heavy metals a maitudtudo a pagtaudan dagiti sakit a cancer.
Segun kadagiti sientista, nakarkaro pay ti peggad dagiti dapo manipud kadagiti napuoran a basura agsipud ta maipalais dagitoy iti nangatngato a paset ti tangatang ket maiwarasda babaen ti angin wenno iti tudo.
Kuna dagiti sientista a no malang-ab ti dapo, maapektaran ti bara a pakalaan iti sakit nga asthma, tuberculosis wenno kanser. Iti sabali a bangir, no maibulon daytoy iti angin, agsubli iti daga kas acid rain a posible a mangkontaminar kadagiti mula iti kataltalonan, inumen a danum, mangted iti sakit iti kudil ken dadduma pay nga an-anayen ti tao.
Kas maibatay iti Solid Waste Management Act, maysa ngarud nga illegal nga aramid ti panagpuor iti basura, nangruna dagiti plastik, goma, pintura ken dadduma pay a basura a no malang-ab ket mangipaay iti pannakaulaw.
Adda naituding a multa iti asinoman nga aglabsing iti daytoy a linteg: P300.00 agingga iti P1 milion a multa wenno pannakaibalud manipud iti 15 nga aldaw agingga iti 6 a tawen.
Saanen nga asi-asi a problema ti climate change, nagbalinen a sangalubongan a parikut a kasapulanen a maikkan iti prioridad a solusion agsipud ta no saan a maitaltalek, posible a pakaungawan ti lubong.#


text:
CANDON CITY – Napilaan ti maysa a lalaki iti complaint idi Pebrero 9 gapu iti panagikutna kadagiti bala.
Naiyendorso ti complaint maikontra ken ni Florentino Javier y dela Rosa, 44, naasawaan, tricycle driver, ken residente iti Barangay Bimmanga, Tagudin, Ilocos Sur gapu iti panaglabsingna iti PD 1866 as amended by RA 8294 iti City Prosecutor’s Office ditoy.
Idi agarup 1:30 ti malem ti Pebrero 9, inaresto dagiti polis ditoy ni Javier kalpasan a naduktalan iti compartment ti motorsiklona dagiti 20 a bala para iti cal .45 bayat ti panag-checkpointda iti national highway a sakup ti Barangay Ayudante ditoy siudad.
Nupay adda imparang ni Javier a lisensiana para iti cal .45 1911, Armscor, kinumpiska dagiti polis dagiti bala sada impan ti suspek iti police station para iti dokumentasion ken disposision.#


text:
Kas iti gagangay, innayon dagiti napagdamagan a naregget dagiti Basketball Cheerers ken Sympathizers, agindeg kadayta a barangay agraman dagiti Opisiales dagiti barangayda a mangtartarabay/mangsursurot kadagiti Players-da nga agensayo ken makidangadang iti basketball iti Cabugao Cultural and Sports Complex a pakaang-angayan dagiti naka-schedule a Games iti minalem.
Innayonda a dua a Games ti maaramid iti minalem iti aldaw ti lawlawasna idinto ta uppat a Games met iti maaramid iti malem ti Sabado ken ti Domingo.
Segun iti kaaduan a mapan agbuybuya, imbatadda nga agtultuloy a naurnos ken natalna iti mapaspasamak a salisal gapu iti naipakpakauna a pannakaannurot ti sportsmanship ken disiplina iti tunggal Player para iti daytoy a kangrunaan a summer sports. # (Web Situational Report)


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Maysa a baket ti naikursong iti nauneg nga abut bayat ti panagalana iti leddeg a puon ti nakalmesanna idi malem ti Agosto 23.
Naduktalan ti maysa a mannalon ni Sabina Madriaga, 65, naasawaan, residente iti Barangay Bulag Centro, ditoy nga ili, a tumtumpaw iti abut.
Segun iti report, immulog ti baket iti balayda iti agarup ala una ti malem ket napan nagala iti leddeg iti kataltalonan iti nadakamat a barangay.
Mapapati a naikaglis ti baket bayat ti pannagnana iti tambak ket naikursong iti nauneg nga abut a pagur-urnongan dagiti mannalon iti danum a pagsibog.#


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Saan nga agpayso a lumagto ti tayyek ti kontador no agawan-agadda ti koriente.
Daytoy ti inlawlawag ni Engr. Fred Jacob, technical services manager ti Ilocos Sur Electric Cooperative, bayat ti pannakiuman ti media kenkuana itay nabiit, kanaig ti masansan a panagpukaw-panagadda ti koriente iti probinsia a serserbian ti nasao a kooperatiba ti elektrisidad.
Kinuna ni Jacob a maysa a makagapu iti brownout ti panagtutudona nga adda kakuyogna a kimat ken gurruod.
Inlawlawagna a no adda matamaan ti kimat a linia, ngumato ti current amperes ket agsipud ta adda limitasion dagiti sub-stations, sumobra daytoy nga isu ti pakaigapuan ti panagiddepna.
“Malaksid iti daytoy, adda dagiti dadduma a consumerstayo a dida kayat a mapukanan ti kayo ti arubayanda ket no simmagid ti sanga iti linia ti koriente, agpangato ti ampere, sumobra ti limitasion ti breaker a pakaigapuan ti panagadda ken panagawan ti koriente,” kinunana.
Dinakamat pay ni Jacob ti kinalakay dagiti insulators ket no nag-leak daytoy, ag-ground isu a ngumato ti amperes a pakaigapuan ti panagtrip ti koriente.
Pinaglibakan ni Jacob a lumagto ti tayyek ti kontador no kellaat nga agawan-agadda ti koriente idinto nga inyunay-unayna a nakametro ti gatgatangen ti kooperatiba nga elektrisidad manipud iti National Power Corporation ken Transco.
“ No pudno nga agtayyek ti kontador iti panagiddep-panagadda ti koriente, dumakkel koma metten ti makonkonsumo a koriente ti kooperatiba,” panangilawlawag ni Jacob.


text:
Kudeta (26)
Kasla nasulnot dagiti mata ti Presidente a nakakita iti ladawan nga adda dita. Ni Madam Rose, ar-arakupen ti maysa a natayag ken nabisked a lalaki.
Ti Napalabas: Pinanggep da Edgar a butbutngen ni John ngem pinarmek ni John dagitoy. Kayat ni John nga ikkan iti pagnakmanna ni Edgar. Sinerrekna iti kuarto daytoy iti hotel. Nadiskarkulona ti kabaelan ni Edgar ket naisagmak koma no saan a dimteng da Daniel. Nabuya ni Loida ti naiparang a ladawan dagiti nangbomba iti Luneta ket nagapada ken Daniel. Pinagpanaw ni Loida ni Daniel. Napan sinabat ni John ni Gloria Sarandi iti LIA. Intarusna iti hotel. Nadlawna a gargarien ni Gloria isu a bimmaba ket kinasaritana da Daniel ken Jerky. Impudno dagiti dua nga isuda ti nangbomba iti Luneta. Dida ammo, addan nangkidnap ken ni Gloria. Innalada ni John iti kuerpo ti polisia ket inimbestigarda. Insardengda laeng idi dumteng ni Rommel. Inawagan dagiti nangkidnap ken ni Gloria. Dumawdawatda iti sangapulo a milion a pisos a ransom. Impakammona daytoy ken ni Mr. Bosworth ket imbilin daytoy ti panangiruarna iti pangsakana ken ni Gloria iti pundo ti CIA. Kabayatanna, napatayen da Edgar ni Eddie Quirino ken dimmanonen daytoy iti Presidente ket kayat ni Pat nga ibabawina ti ipapanna iti Ilokos. Napan sinabat ni John ni Ricky Ramirez iti LIA. Sinurot ida ni Craig Stewart, maysa kadagiti kameng ti CIA nga agpangpanggep a mangpatay iti Presidente. Napan da John iti banko tapno mangiruarda iti kuarta ngem agkedked ti manedier a mangted. Iti met hotel da Daniel ken Jerky, kinatok ida dagiti armado a lallaki.
N(Maika-26 a Paset) AKAUL-ULIMEK ti manedier ti banko a nangmatmat iti monitor ti computer. Pinarimrimanna ni Ricky a nakatugaw iti lobby sa isublatna ni John Villa a kasla alusiisen. Idawdawatna a tumaliaw la koma ti guardia ngem nakumikom met a mangpaspastrek kadagiti kustomer nga agserrek. Sangkataliawna met ti nadusol a paltog iti siket ni John. Agtigtigerger dagiti ramayna a nakapatay iti keyboard.
Madamdama pay, nagparang ti inur-urayna a code. Sekreto a katulagan ti bankoda ken ti maysa a nalimed nga organisasion nga ag-withdraw iti dakkel a kantidad iti kanito ti emerhensia. Naglogout a dagus ti lakay.
Timmakder ti lakay sa sinaludsodna: “How do you want that ten million, Mr. Villa? Big or small denomination?”
“Kasapulak ti sagsasangagasut a nareppet a sagsangapulo a ribu... Sikan ti makaammo no mano a kareppet ti dadduma,” kinuna ni John. “Can you give us an hour?” Nagwingiwing ni John. “Thirty minutes, Mr. Lacson... thirty minutes...” “We can’t do that fast...” “Mabalinko nga iserra daytoy a banko, Mr. Lacson... tapno pagtitinnulonganyo... your choice...” Immanges iti nauneg ti manedier sa kinuna: “Padasenmi...” “Aramidenyo,” nakabilbileg ti timek ni John. Kinitana ti relona. Iti panagkunana, no maatrasda man, sangkabassit laeng. No agkiddaw iti sumagmamano a minuto a pawayway, umannugotda met ngata.
Kinapudnona, awan rantana a mangited iti dayta a sangapulo a milion a pisos. Wayawayaanna ni Gloria nga awan ti kasukatna a kuarta.
NAGKATOK manen ni Dario iti ridaw. “Room service...” inyawagna. Naguray iti sumagmamano a kanito ngem awan nanglukat iti ridaw. Liningayna ni Edgar nga adda iti likudna. Sangkataliaw met dagiti dadduma a kaduada ti pasilio. Kayatda a siguraduen nga awan ti makakita kadakuada. Nadisable-da itayen dagiti CCTV.
“Awan sa ti tao, boss,” kinuna ni Dario a nangtaliaw ken ni Edgar.
“Toktokem pay maminsan. No awan pay la manglukat, kugtaramon ‘ta ridaw,” imbilin ni Edgar.
Naminsan pay a nagtoktok ni Dario, sa impigpigsana ti bosesna: “Room service!”
Awan ti naurayda. Kinugtaranda ti ridaw. Nailukat. Ngem sakbay a nakastrekda, sinabat ida dagiti sumanengseng a bala nga impugso dagiti umel a paltog. Nagpakleb dagiti dadduma a tao ni Edgar iti datar idinto a pimmideg iti diding dagiti dadduma. “Daniel! Jerky!” inyawag ni Edgar a nakapideg iti diding. “Agawidkan, Edgar! Baybay-annakami... sakbay nga adu ti matay...” insungbat ni Daniel.
“Ammom no asino ti matay, Daniel! Saan a siak. Saan a dagiti taok. Dakayo ti napalawlawan. Awan ti pagtarayan wenno paglemmenganyo!” Nagkatawa ni Edgar. “Pudno a saannakam’ nga am-ammo, Edgar...” “Am-ammoka! Nalastogka! Nagpaayka laeng bassit iti Special Action Force, paglastogmon, longat!” “Adu ti terorista a pinatayko idiay Mindanao, ket sika?” “Fuck you! Nagasatka laeng ta nairana a sika ti innala ni heneral a hitman-na! Ngem no ipagarupmo a nalalaingka ngem iti siak, nagbiddutka!”
Nagkatawa ni Daniel. “Iti kina-Scout Ranger-mo, adda kadin napataymo a kabusor? Amangan no uray maysa, awan!” Napigpigsan ti katawana.
Kellaat a timmakder ni Edgar. Agririaw a nangpaltopaltog iti karkulona a paglemlemmengan ni Daniel.
Nagkatawa manen ni Daniel. “Ala, wen, adda napataymo no adda. Ngem siguradoak a dagitay awan a pulos gawgawayna. Dagitay inosente... Kasta kadi ti Scout Ranger?” Nagpaggaaken ni Daniel. Kayatna a suronen ni Edgar tapno mapukaw daytoy ti simbeng ti panunotna ket manayonan ti gundawayda a makalibas ken Jerky.
“Sumardengka!” inriaw manen ni Edgar. Pinaltoganna manen iti disso a paggapgapuan ti timek ni Daniel.
“Malaksid nga asoasonaka ni general ken kasla robotka a paggargarawenna, awankan, Edgar. Awan serserbim. Iggem ni general ti tengngedmo. Mabutengka kenkuana. Uray gerretem ti tengngedko no di agpayso ti kunak!” “Uray met sika!” Malasin itan ni Daniel ti nagpaiduma a suron ni Edgar. Ket inyad-addana pay a suronen. “Ngem nawayaankon! Sika, saan!”
Pudno a makapungtoten ni Edgar. Liningayna ni Dario a nakapakleb iti datar. “Darupem ida, nalawag?” immandarna.
Nagkusipet ni Dario a nangkita ken ni Edgar. “Boss...” adda panagkedked iti timekna. “Nangngegnak, saan? Dumarupka, kunak!” “W-wen, boss...” kinuna ni Dario a mabutbuteng. Dina pay nalipatan ti panangdisnog ni Edgar kenkuana iti bar ti hotel a nagtarusanda. Nagmaga ti karabukobna.
“Bumilangak iti tallo, apaman nga agpaputokkami, tumarayka a sumrek, maawatam?” kinuna manen ni Edgar.
Natung-ed ni Dario, ngem agbebessagen. Am-ammona met da Daniel ken Jerky a kas iti pannakaam-ammona ken ni Edgar. Sharpshooter dagiti dua. Manmano nga agmintisda no pumaltogda. “Maysa... dua... nakasaganakayon?” “Wen, boss...” dandani naggigiddan dagiti taona a simmungbat. “Tallo!” Nagbusi dagiti paltog da Edgar ken dagiti kaduana ngem awan masnop a puntiriada. Kumanakraas dagiti alikamen, diding, appliances, ken no ania pay ditan a mapuntaan. Timmakder met ni Dario. Timmaray a simrek iti kuarto.
Nagkul-ob da Daniel ken Jerky. Agtudon ti bala iti yanda ket masiguradodan a desidido ni Edgar a mangipakni kadakuada. Ngem nasiput ni Jerky. Iti panangrugi ti panagtudo ti bala, nasiputanna ti maysa kadagiti tao ni Edgar a timmakder. Agpalpaltog a simrek iti kuarto. Saanna nga insina dagiti matana iti daytoy. Ket idi nalawagen a makitana daytoy, pinaltogannan. Nakusbo ti lalaki iti nakarpetan a suelo. Kellaat, nagulimek dagiti paltog. “Dario,” nangngeg dagiti aggayyem ti pukkaw ni Edgar. “Ania ti napasamak?” “Napuntaannak,” insungbat ti lalaki. Agas-asug. “Matayak san!” Saan a nagtimek ni Edgar. Ginundawayan dayta ni Daniel. “Edgar,” impukkawna, “nalaka laeng a paltogak ti tao ta nawaya a makitak. Ngem ikkanka iti gundawaymo a mangisalakan. Palubosanka— sika wenno maysa kadagiti taom— ti umay mangala iti taom... Saandakayo a paltogan. Ngem pumanawkayon, bayandakamin!”
“’Ninam!” inriaw ketdi ni Edgar. “Iti inaramidyo, namnamaem nga ipalubosko pay a makalasatkayo?”
“Boss, tulongannak! Diak pay kayat ti matay!” inyararaw ni Dario.
“Sumardengka,” imbugkaw ni Edgar iti taona; saannan a masneban ti pungtotna, “no dimo kayat a siak ti mangpaltog kenka!”
Pinakayaban ni Daniel ni Dario. Nagdisso ti bala iti diding nga asideg ti ulo ni Dario.
Nagkatawa ni Daniel. “Ops! Nagasat ti taom, Edgar, ta nagmintisak! Diak la sigurado no agkibaltangak pay iti sumaruno!”
Ad-addan ti suron ni Edgar. Uray tiptipdenna ti irarasok ti darana, dina magawidan. Nalastog a talaga daytoy a Daniel!
“Maibusen ti anusko, Edgar... Ikkanka pay maysa a gundaway. Umaymo alaen ti kaduam... Saandaka a paltogan. Ngem panawandakami. Deal?” “Boss, pangngaasim, tulongannak!” kinuna manen ni Dario. Kellaat nga adda pimmaltog. Naudatal ni Dario. Madamdama, simkilen.
Nakigtot ni Daniel. Uray ni Jerky nasdaaw. Dida ipagarup a kabaelan ni Edgar nga isakripisio dagiti taona.
“Nasungbatak kadin ti saludsodmo, Daniel?” agtigtigerger ti timek ni Edgar gapu iti pungtot.
“Agmauyongkan, Edgar! Papatayem ti bukodmo a tao? Agpadakayo laeng ken ni general!”
“Managinkukunaka, Daniel, no ibagam a dimo maitured nga aramiden ti inaramidko! Ngem ita, awanen ti rason a makalibaskayo pay. Maibaleskonton ni Dario inton bagkatenda ti bangkayyo nga ipanaw ditoy!”
Nagkinnita dagiti aggayyem. Ammoda nga awan pagtarayanda. Ken saan a makaanay ti balada a makiranget kadagitoy a death squad ti heneral.
Nagdalupakpak ni Jerky iti datar. Nagsanggir iti sofa a naglingedanna. “Ania itan?” sinaludsodna ken ni Daniel.
Timmulad ni Daniel a nagdalupakpak iti datar. “Agurayta, ania pay. Ngem makigasanggasatta. No matayta met laeng, masapul nga ad-adu ti irisangta a biag tapno maksayan ti managdakdakes iti lubong.”
Nagkatawa ni Daniel iti nakapuy. “Biddut ti napilita a pagsapulan...”
Nagkatawa met ni Jerky. “Agtungpalta la ketdi iti purgatorio... Sabagay, purgatorio metten ti inaldaw a panagbiagta...” Idi kuan, adda nalagipna a limmawagan dagiti matana. ”Apay a dimo awagan ni John?” kinunana. “Makumikom iti panangsakana ken ni Mayor Sarandi...” “Ngem kasapulannata... Matulonganta a mangispal ken ni Mayor Sarandi, matulonganta a mangsapul ken ni Melanie Davis, ken, kangrunaanna, matulonganta a mangatipa iti kudeta.”
Nagmalanga ni Daniel. Apay ketdin a saan? nakunana nakemna. Awan met mapukawna no saan man nga umay. Inruarna ti selponna.
NAKATALTALNA ni John a nanguray ken ni Mr. Lacson a mangul-ulod iti adda ligayna a maleta. Inyawat a dagus ti manedier ti banko ti maleta idi makaasideg. “Sangapulo a milion a pisos dayta, Mr. Villa,” kinuna ti manedier. “Mabalinmo a bilangen...”
Immisem ni John. “Agtalekak kenka, Mr. Lacson. Ken agyamanak iti tulongmo,” kinuna ni John. Timmallikuden. “Mr. Villa...” inyawag ti manedier. Timmaliaw ni John. “Inton maminsan, mabalin a mangiruarka iti kasta ti kadakkel, mabalin nga agpakaammoka uray maysa laeng nga aldaw sakbayna?”
Immisem ni John. “No isu ti pagayatam, Mr. Lacson... Naimbag nga aldawmo,” kinunana ket intuloynan ti rimmuar iti opisina ti manedier.
Timmakder met ni Ricky iti pagtugtugawanna idi masaripatpatanna ni John. Sinabatna ti gayyemna sa indiayana ti panangguyodna iti maleta. Inted ni John ti maleta.
Apagisu nga agkiriring ti selponna. Ti pardas ni John a nanguyos. “Hello...” insungbatna. “Manong John...” malasinna ti timek. Ni Daniel. “Masapulmi ti
tulongmo.” “Tulong?” “Naammuan da Edgar ti yanmi. Napupokkamin.” “Yanyo?” “Iti hotel a dati a nagtarusanmi.” “Naglokokayon. Naisagmakkayon iti naminsan dita sa nagsublikayo pay laeng? Kayatyon sa ketdi ti matay... Numona ta adda papanak. Ania a kuarto ti yanyo?” ”Room 326...” “Umaykamin...” “What happened?” sinaludsod ni Ricky idi ibolbolsan ni John ti selponna. “Adda laeng inta dagasen...” “Okey.” Kinita ni John ti relona. Alas dose kinse iti malem. Saan met ngata nga umawag ti nangkidnap ken ni Gloria sakbay a makagtengda iti hotel.
Awan trapik ket alisto laeng a makagtengdan iti hotel a yan da Daniel ken Jerky. Awan makita ni John a lugan ti polis ket iti panagkunana, di pay nadlaw ti hotel ti kaadda ti riribuk a mapaspasamak iti uneg. Mangipakita a biniangan da Edgar dagiti CCTV ti pasdek isu nga awan pupuot dagiti seguridad ti hotel.
NAILUKAT ti ridaw. Nakaparpardas ni Pat Coloma a nagturong iti yan ti Presidente a makumikom a mangrebrebisar kadagiti adu a papeles iti lamisaanna. Immangad ti Presidente. Madlaw ti pannakakigtotna iti kellaat nga iseserrek ti gayyemna. Naparasaw ngem di met makaunget. Immisem ketdi. “Simrekka lattan a di man laeng nagtoktok...” kinunana.
Indisso ni Pat Coloma ti folder nga iggemna iti lamisaan ti Presidente. “Kitaem dayta... Intel report manipud iti PNP ken Philippine Army. Naggapu ken ni Gen. Manzano...” Ti PNP Chief ti ibagbagana.
“Awan ti panawenko nga agbasa... Ibagam lattan no ania dayta...”
“Gapu iti pannakaammo dagiti tao iti speaking engagement-mo iti Ilocos Norte, nagtitimpuyog dagiti organisasion a komonkontra kenka nga agturong sadiay tapno mangisayangkatda iti demonstrasion.” “Karbenganda dayta.... basta saanda a mangparnuay iti gulo.” “Ngem iti pannakatay ni Bokal Eddie Quirino, adu la ketdi dagiti lokal nga aktibista ti makikadua iti demonstrasion.”
“Kas kunak, karbenganda dayta... kas makipagili iti demokratiko a pagilian.”
“Ket kasanon ti damag a panagpipinnaltogda iti dua a nalalatak a hotel sadiay? Dimo kadi manen patien nga adda pannakainaigda iti kunkunak a kudeta? ““Saan kadi pay nga inasikaso ti PNP?” “Samman.” “Ket ania pay laeng ngarud ti pakarikutam?” Immanges iti nauneg ni Pat Coloma. “I want you to cancel your trip to Ilocos Norte, Nelson...” addan tangken iti bosesna. Bigbigenna a Presidente ti kasarsaritana, ngem agsasao ita a kas maysa a gayyem.
Nagkatawa ti Presidente. Ginammatanna ti Crown Royal a naiparabaw iti lamisaanna. Pimmidut iti baso sa kinargaanna iti arak. Inyawatna ken ni Pat Coloma. “Ne, uminumka ket nerbiosoka unayen,” kinunana.
Minatmatan ni Pat ti gayyemna. Inawatna met laeng ti baso idi agangay. Ininumna amin ti nagyan ti baso. Nagpormal. “Agpakpakaasiak, Mr. President... no dimo kayat nga ibabawi ti
papanmo idiay Ilokos, kiddawek a yaludodmo...”
“Saanen a masapul. Call the commander of the Armed Forces of the Philippines. Kasapulak ti sangabatalion a soldado a manglawlaw iti kapitolio.”
“Pagbalinem a kasla garison dagiti soldado ti kapitolio?” “Ket no madanaganka met unay...” Napasennaay laengen ni Pat. “Natangken latta ti ulom...”
“Seriously, Pat... Sumagmamano a soldado laeng ti kasapulanta a mangguardia iti aglawlaw ti kapitolio. Nakapaisano ken nakauniporme a polis... Daytay makaanay laeng a mangsalaknib kaniak no kaskasano. Tapno agsardengkan iti dandanagmo.”
Immanges manen iti nauneg ni Pat. “Ngem agaramatka iti bullet proof vest...”
Imlek ti Presidente. “Ket anianto ti sawen dagiti kameng ti prensa? Sigurado a pagkakatawaandakto. Iti bukodko nga iturayan a pagilian, mabutengak a sumango kadagiti tattao... Saan met ngarud a mabalin daytan... Maysa pay, kabaelandak a salakniban dagiti seguridadko.”
“Ngem ti biagmo ti pagsasaritaan ditoy. Ken dakkel pay a pakarikutan dayta.” Kinita ni Pat Coloma ti folder. “Ania manen ti sasawem?” “Intuloymo kadi a kinasarita ni Madam Rose?”
Minatmatan ti Presidente ni Pat. “Wen... Apay, aya?”
“Shit...” saanen a nagawidan ni Pat Coloma ti nagdayamudom. “Imbagak kenka idin a sumapulka iti sabali a pagpalpaliwaam ta delikado... Any foreign spy can pick up your conversation with that woman... ket makaanay nga aramatenda a pang-blackmail kenka.” Saan a nakauni ti Presidente. “Kitaem ti linaon dayta a folder... “kinuna ni Pat. Di pay napukaw ti luksaw iti ayugna.
Saan a nagun-uni ti Presidente ngem napukaw ti ganaygayna. Pugpugtuanna ti linaon ti folder. Indissona ti basona. Pinidutna ti folder. Dina ammo ngem kasla mariknana ti panagtigerger dagiti imana. Naminsan pay a liningayna ni Pat Coloma. “Iti maudi a panid...” kinuna ni Pat. Linukipna ti folder. Kasla nasulnot dagiti matana a nakakita iti ladawan nga adda dita. Ni Madam Rose, ar-arakupen ti maysa a natayag ken nabisked a lalaki.
Asino daytoy a lalaki? nasaludsodna iti bagina. Espia?
(Maituloyto)


text:
KINAUT ti kanawanna ti puraw a labakara iti bag sana binabasa ken nakaan-anat nga impunasna iti rupa ni John Asuncion. Limmabaga ti labakara. Sinuyatanna iti danum ti rupa ket nagareng-eng ni John. Nupay sisasakruy ti lalaki ken ni John, intuloyna latta ti nangpunas kadagiti dara iti sugat ti rupa ken bibig ken dagiti takiag ni John Asuncion. In-inut a nagmata ni John Asuncion kalpasan ti nagsasaruno a panagareng-engna. Naisem a rupa ti naitambad kenkuana.
“Gayyem, addaka iti naimbag nga ima…”
Di makabalikas ni John Asuncion. Nagasug idi naidepdep ti labakara iti ngiwngiwna. Kamkamatenna ti anges ta agkupit ti barukongna.
“Uminumka, gayyem?” Nagungap ti ngiwat ni John Asuncion, napattogan ngem naiyula a dagus ti danum a natibnokan iti dara. Naimarka iti mugingna ti aragaag a ladawan ti dina am-ammo a “gayyemna”. Marigatan nga umanges ken dimmagsen ti barukongna. Nagtayyek ti lubongna ket inalun-on manen ti sipnget…
5. Ti Doble Kara – 3
NAGSARDENG ti gakgak ken kusnaw a nalabaga a motorsiklo iti sanguanan ti Holy Pious Clinic. Sinakruy ti lalaki a nabaneg ti awanan pay laeng iti puotna a John Asuncion. Dina tinaliaw ti natumba a motorsiklo. Napartak ti iseserrekna ngem naalikaka ti panangidissona ken ni John Asuncion iti katre a depilid a naap-apan iti puraw.
“Sibibiag pay, dok!” kuna ti unipormado a nars.
“Ania ti naganna?”
“Diak ammo, dok. Nakitak a naidasay iti igid ti kalsada.”
“Arikapem man dagiti bulsana?” Naalikaka a pinasikig dagiti natibker a takiag ti lalaki ti bagi ni John Asuncion ket inarikapna dagiti bulsa iti likud ti nangisit a pantalon. Pinadatana manen. Dagiti bulsa iti sango. Awan ti maarikapna. Nagsasabat dagiti innem a mata.
“Asino ngata?” ti nars a seksi, kalalainganna iti tayag iti immal-o a pammagi. Napukawen ti raniag dagiti matana itay a nangsabat kadagiti mata ti doktor a kasla adda ibagbagana. Agtayag ngata iti lima kadapan ken maysa a pulgada ti doktor, narapis ken pamudawen, ken nakabulsa dagiti imana. Nalatak ti doktor ditoy ilina, saan laeng nga iti propesionna no di pay kas maysa nga opisial ti ecclesiastical a gunglo, ti Professionals and Businessmen Saturday Night Club. Mulmulenglengan lattan ti doktor ken ti nars ti pasiente.
Nauneg ti sennaay ti lalaki sa naglingaling idi nakalang-ab iti napas-eng a dinengdeng. Kinautna ti waletna iti makinlikud a pantalonna, inukradna iti sango dagiti dua a kasla inrantana nga impakita ti linaon ti waletna.
“Dua ribu a pisos laeng ti linaon ti waletko, dok. Koleksionko. Itedko kadakayo ket taripatuenyo daytoy a lalaki agingga iti kabaelanna ti agawid. Inton agsubliak, bayadakto ti kurangna. Agsubliak nga agsubli…” Indiayana ti dua a sagsasangaribu a pisos. Ngem awan ti mangawat ti kuarta isu a nainayad ti lalaki a nangidisso iti katre. Nasiputan ti lalaki a nagtinnaliaw ti nars ken ti doktor. Binulosan ti lalaki ti nauneg nga angesna sana tinaliaw ti agaw-aweng nga aircon.
“Sige…” kuna ti doktor ket tinaliawna manen ti nars. Pinidut dagiti muldotan ken napipino a ramay a nakiuteksan iti nalabaga ti kuarta. Nagpakada ti lalaki.
“Di la mabalin a maammuan iti kinaasinoyo?” kuna ti doktor.
“Gayyem….maysa a gayyem,” insungbat ti lalaki ket kunam la no nakuriente ti nars ken ti doktor iti intalukatik a ragsak ti isem ti lalaki. Isem a makaali. Ket nakarikna iti naisangsangayan a ragsak ti nars ken ti doktor iti dayta a gundaway. Adda mahika ti isem ti lalaki! Naisurot dagiti uppat a mata iti nasabang a likudan ti lalaki a nakabambannayad dagiti askawna…..
6. Ti Panagsubli Ni Gayyem
KALALAINGANNA laeng ti kalawana ti siled a napintaan iti puraw. Puraw a tiles ti flooring. Iti kanigid a suli ti lamisaan ni Dr. Jeremias de la Cruz. Iti masanguanan ti lamisaan iti kanawan, nakatugaw ni John Asuncion iti katre a naap-apan iti puraw. Tinaliawna ti relo iti ngatuen ti diding: menos dos minutos para alas sais iti malem. Gapu iti kabbibaw iti ngiwngiwna, agbeddal ni John Asuncion iti pannakisaritana iti selpon a binulodna ken ni Dr. de la Cruz. Iti likudan ti naurnos a lamisaan, basbasaen ni Dr. de la Cruz ti nalabaga ken napuskol a Medical Book. Iti kanawan ti doktor, ti sangaboklet a pagsursuratanna iti reseta ken ti bassit nga stapler. Iti kanigid daytoy, ti kalalainganna ti kadakkel a nakaukrad a nangisit a Biblia ken maysa a bassit nga asul a Biblia. Iti bassit a lamisaan iti suli iti abay iti immaratiddog a kahon ti index card, nakapsut ti maipatpatayab nga Amazing Grace iti radio cassette.
In-inut ken naannad a bimmaba ni John Asunsion iti katre. Pinindotna ti selpon. Agsigkisigking ken nainayad nga immasideg iti lamisaan. “Ahhamanak hunay, hok…” nabannayad ti panangidisso ni John Asuncion ti selpon iti nasileng a lamisaan.“Ahhuhongen nihoy hi hasawa hen nahihi annahho. Hadda hanuana a powlis.”
“Nasayaat ngarud, John. Ngem talaga a napigsakan?”
“Habaelahon, nok,” ket inapputna ti ngiwatna a nagkabbibaw.
“Praise the Lord! Amen! Saanmon a panunoten ti bayad ti nausarmo ken dagita iyawidmo nga agas. Kasta met ti doctor’s fee. Nabayadanen ti rebbengem…”
“Ha? H-hahino hi hagbayad, hokhor?”
“Ti lalaki a nangitulod kenka ditoy.”
“H-hania hano hi haganna, nok? Tahahano?”
“Dina imbaga…”
“Hanian? Hahano halud ha mahapaghamanah henhuana…?”
“Maysa a gayyem kunana met lattan idi dinamagko ti kinaasinona. Agsublinto kano. Agsubliak nga agsubli, kunana.”
Naipigket dagiti mata ni John Asuncion iti nakalukat a Biblia. Lucas 10 ti bersikulo a nabasana. Nagsabat dagiti matada ken ni Dr. de la Cruz nga umis-isem.
“Mamatika nga agsublinto ni gayyem?” Nagsasalip dagiti uppat a mata, napaut, agsasaritada ket isuda laeng iti agkikinnaawatan. Adda datdatlag a lengguahe dagiti mata a dagiti laeng makinmata ti makaawat. Datdatlag a lengguahe a saanen a kasapulan pay ti balikas: a kas iti ragsak dagiti piek ti agila iti isasangpet ti inada iti umokda iti tuktok ti katayagan a kayo iti birhen a kabakiran; kas iti panagawid ti ama iti pamiliana; kas iti sangsangkamaysa a panagpalaud dagiti kannaway; kas iti panagsurong dagiti ipon iti sabangan; kas iti panagayus ti baresbes; kas iti panagrusing dagiti bunubon; kas iti panagpitel dagiti sabong ken ti isisingising ken ilelennek ti init…
Yes, when this flesh and heart shall fail,/ And mortal life shall cease;/ I shall possess, within the veil,/ A life of joy and peace./ This earth shall soon dissolve like snow,/ The sun forbear to shine;/ But God, who call’d me here below,/ Will be forever mine.
“M-mamahihak, hok, aghubliho hi hayyem…”
“Agridamak iti panagsublina…” Pinidut ti doktor ti bassit a Biblia ket timmakder a nangiyawat ken ni John Asuncion.
“Sagutko kenka, John. Pakalaglagipam iti panagam-ammota.”
“Hayyamanak hunay, hok…” ket nabara ken nairut ti pinnetpet dagiti dua a dakulap…###


text:
Agkadutdutan, agkasurotan.
Adda pagsasao a kunana: birds with the same feather flock together wenno iti mas poetical a bersion, birds of a feather flock together. No ipatarus iti Ilokano, ti agkadutdotan, agkasurotan. Dayta ti nangiruangan ti dinto maumag a panaggayyem. Dayta ti mangdiskribir no kasano a nagtugmok ti dalanta a dua. Agpadat’ pagduyosan-pagesman, ti panagsurat.
Sakbayna, dagiti sinuratmo a sarita ti ing-ingpek a basaen iti Bannawag maigapu iti makaguyogoy nga istilo, saan laeng a dagiti pagulidanan a ramen no dipay ket rumbeng a tugot a suroten, a kas kadagiti isyu iti agdama a panawen. Iti kabayag iti innak panangsursurot dagiti wagasmo nga agsurat, inessemak ti panagtugmok koma ti dalanta a dua, ta innakto met makisakdo-makidigo iti narabuy nga ubbog ni laingmo. Agbanag ti essem no la ket kalikaguman; lalo ket agkadutdotan, agkasurotan.
Agpadata, a malaksid iti sagpaminsan a mabasa dagiti gapuanan iti Bannawag, makumikomka iti dyario, ti Saringit Chronicle, a kas publisher; idinto ta makumikomak met iti inaldaw-aldaw nga innak pagsurat iti radio drama. Iti panagam-ammota iti GUMIL Convention, inawisnak nga agsurat iti SC, a kaduaenka a mangimaton ti literary section ta dagiti kakaduam (a pasig nga adda iti teaching profession) ken pasig a journalist, ti fiction writing ket di unay no di man saan nga agtaltalaytay kadagiti ur-uratda.
Takderam tugotmo a di tallikudan.
Daytoy ti napaliiw-nakitak iti langenlangenta, maysa a napateg nga adal. Intedmo ti panagtalek ken kompiansa. Ket lalo a napagbegkes ti tinnakunaynay. Binayabaynak a siwawaya nga agtignay ken mangiyebkas iti ammok a pagdur-asan iti naikumit nga akem iti Saringit Chronicle. Ti panagtalek nga impaay ken inkumit ket dinegdeganna ti kompiansa ket lalo pay nga inggaed a sipupuso ti panagsurat. No awan dagitoy iti panagtugmok dagiti tugot, nalabit a di ngata immabut iti dandani dua a dekada (1997-2014) a panagkaduata iti panagsuratan, manipud iti SC, ti pannakaipasngay ti supplemental copy a Tawid Magasin, nga idi agangay nagbalin a Tawid News Magasin (hard ken soft copy). Naunday a panawen dayta a panagsinnallabay a pannagna iti biag.
Napateg unay ti panaggayyem. Ti pudno a gayyem saan a mapukaw dayta panagtalek, a manginaw ti kompiansa, ti bugas ti napudno a panaggayyem. Nasursurok dayta a banag iti pannakipulapolko kenka. Dayta ti adal a nasursurok iti pannakigayyemko kenka.
Nupay kasta, dimteng met ti panagarigengen, ti pannakabennat ti langenlangen, ngem tinakderak ti prinsipio, a diakto pulos a taltallikudan dagiti tugot; iti ababa a pannao, diak a nakibiang a pulos iti isyu nupay naynay ti awis nga innak isusurot iti isisina. Ti saan a panangtallikud ti tugot ket nailasag ken agtaltalaytay iti kadagiti ur-urat ta dayta ket nagun-od ken nasursurok babaen iti pannakigayyemko kenka. Ti isisina ken panangbaybay-a ket di aramid ti napudno a gayyem. Ta dayta ti nasursurok iti inta panaglinnangen. Awan ti pangiyaspingan kadagiti mapidut nga adal iti panaggayyem.
Ania man nga impaaymo, agsubli met la kenka.
Pudno la unay, ta iti idadateng iti panawen a pannakaisaknap ti kasisipngetan a paset ti panagbiagko, dinak binaybay-an nga agkatangkatang iti kasipngetan. Dinak tinallikudan, no di ket sinaranay, liniwliwa ken binayabay; insublim dagiti garakgak iti pannakalayet, insublim ti biag iti pannakaidasay. Apresiarek unay dayta a banag, diakto pulos malipatan iti unos ti panagbiagko.
Kasapulan a mapasubli ti napukaw a bukod-a-kompiansa, kasapulan a mapasubli dagiti tugot iti panagsuratan ta nadardaras a mapasubli ti kiaasinok. Ammok la unay, a maiduma dagiti masuratko, ta agkarrakarra, ken saan nga agsusurot, awanan linia ngem inanusam ti namayabay ken nangurnos. Ad-adda a ti lubongko ket iti uneg ti kasipngetan, ket ti panagsurat uray no di agsusurot ket patapaw a mangiturong iti umno a kaikarian. Adda no kua dagiti tiempo a kababaan unayen ti tayab, nailet unayen ti lubong, ket kayatkon a gibusan ti amin, ngem pinagkiriringmo latta met ti selpon a mangipaay ti pammatibker, a kas nadungngo nga akay iti nalinteg a dana. Diak pulos a mautob, no kasano ken apay a napasamak ti kinakarkarna wenno di nakapappapati ngem pudno, ngem nalabit a talagan sa a kasta ti kaipapanan ti panaggayyem, a matignayka no sumango ti maysa iti nakain-inaka a kasasaad, no sisasango iti derraas ken pannakatnag, a nasken la unay iti inka panagtignay, isasaranay ken ibabayabay. Nakitak dayta a kalidad kenka. Nakitak kenka dayta a kinapateg a dinto pulos magatadan ti pirak. Nariknak dayta nga abrasa iti yuyeng ti pannakasapul ti dengngep ni pammateg. Napaneknekak, a ti ima ti pudno a gayyem ket nabara nga abrasa iti panawen ti tumulang a tigerger.
Iti panagpakada ken panaginana nga agsurat iti TNM ket tapno maaddaan iti naan-anay a panawen a mangagas-mangtaming ti naapektaran nga utek ken emosional a panagbalbaliw (kalpasan ti pannakaatake), ket apresiarek la unay ta indiayam ti financial a saranay, a dimo insardeng no di ket nagtultuloy iti laksid a nagsardengakon nga agsurat iti TNM. Dakkel a tulong dayta, a diakto pulos malipatan iti unos ti panagbiagko. Diakto malipatan dagita a tugot, ti bugas ken kaipapanan ti panaggayyem.
Dagiti laglagip iti lasag ken dara.
Dagiti lagip a naibudin wenno nailaoken iti lasag ken dara ket di maumag. Iti panangtalunton iti dana ti biag, nasken iti panangawat ti kinapudno, nga adda umun-una a sumaklang iti Mannakabalin. Ket sika ti maysa, Manong Badong, nga immunan. Kailiwmi ti sidongmo, ti abrasa dagiti takiagmo; nupay kasta, sibibiag dagiti lagip nga imbatim. Iti agtultuloy nga inkam panangtalunton ti dana ti biag, mangnamnama wenno maminsan pay koma nga inkam makasarak iti kas kenka a kalidad, ti kas kenka a panagpuspuso, tapno dikam maikawa agingga sumangokami iti panungpalan.


text:
Maika-40 a paralelo amianan
Ti maika-40 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 39 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Europa, ti Baybay Mediteraneo, Asia, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 15 nga oras, 1 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 9 nga or-oras, 20 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Dagiti linaon
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 40° a paralelo amianan ket lumabas iti:
Estados Unidos[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti paralelo 40° amianan ket mangporma ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti estado ti Kansas ken Nebraska. Id 30 Mayo 1854, to Tignay Kansas–Nebraska ket nagpartuat iti Teritorio ti Kansas ken ti Teritorio ti Nebraska ken nabingay daytoy babaen ti paralelo divided 40° amianan. Dagitoy dua a teritorio naskenda a nangikeddeng para kaniada no palubosanda iti panagtagabu. Ti silulukat a suppiat a nagbaetan dagiti puersa ti nawaya nga estado ken nagay-ayat iti panagtagabu idiay Teritorio ti Kansas ket maysa kadagiti gapuanan ti Sibil a Gubat ti Amerikano.
Ti paralelo 40° amianan ket nangporma ti kasisigud a pagbeddengan ti Britaniko a Kolonia ti Maryland. Ti simmaruno a naarian a daton ket nangited daga ti Kolonia ti Pennsylvania iti amianan ti maika-40 aparalelo ngem biddut a nangipagarupa a daytoy ket mangguddua ti Sirkulo ti Dua pulo ket dua a Milia, ngem daytoy ket saan. Ti pagbeddengan ti Pennsylvania ket isu ngarod a saan a nalawag ken ti kolonia ket nangiduron iti adayo a pagbeddengan iti abagatan ti maika-40 a paralelo. Ti Linia Mason–Dixon ken naaramid idi baetan ti 1763 ken 1767 a kas ti kompromiso a pagbeddengan a nagbaetan kadagiti agtutuon a panagtunton kadagitoy dua a kolonia.
Ti paralelo 40° amianan ket lumabas babaen dagiti siudad ti Philadelphia, Pennsylvania ken Columbus, Ohio; ken dagiti pay akin-amianan a suborbo ti Indianapolis, Indiana ken Denver, Colorado. Ti paralelo ket dagus a mapan babaen ti Internasional nga Eropuerto ti Port Columbus, nga iti runway 10L-28R ket dagus a mabirukan iti amianan ti linia, ti runway 10R-28L ket mabirukan bassit iti abagatan daytoy, ken ti linia a mapan kadagiti akin-amianan unay nga igid ti terminal. Daytoy ket lumabas pay ti nangruna a kampus ti Ohio State University.
Ti Baseline Road idiay Boulder, Colorado ket tugotanna ti 40° namianan.
Ti Thistle, Utah, ti saan a matagtagitao nga ili manipud idi 1983, ket apagapaman (30 seconds) iti babab ti 40° amianan.


text:
Pink ti maris ti lubong itoy a bulan ti Oktubre. Kangrunaanna ti panagaramat iti pink a laso a maiyaspili iti barukong lalo kadagiti babai a kayatna a sawen, unibersal nga ayat. Nalamiis ngamin a maris ti pink.
Itden ti maris pink ti rikna a panangilala, panagayat, panagtalek iti bagi, pannakaawat ken naimbag a panagpuspuso.
No nagaramatka iti pink a laso, kayatna a sawen, kayatmo a pagtalinaayen ti rikna ti maysa a maburburiboran a tao, kayatmo a ma-neutralize ti saan a nasayaat a rikriknaen ken pampanunoten ti sabali, kayatmo a ray-awen dagiti naliday lalo kadagiti addaan iti sakit, kayatmo nga awaten ken abrasaen ti agsapsapul iti pammateg.
Kangrunaan pay nga isimbolo ti pink ti awareness iti breast cancer a maysa kadagiti kangrunaan a sakit a mangungaw kadagiti babbai itoy a panawen.
Dagiti dadduma a maris-simbolo.
Ni Penney Laingen ti kaunaan a nangaramat iti laso a kas simbolo. Inaramatna ti yellow ribbon a kas awareness symbol.
Na-hostage ti asawa ni Laingen iti nariribuk nga Iran idi 1970s. Kayatna a mawayawaayaan koma ti asawana ket agsubli iti pagtaenganda – iti pamiliana. Nagibitin ni Laingen iti nakaad-adu a yellow ribbon iti oak tree iti paraanganda kas simbolo ti ayat, pammateg, ken panangilalana iti asawana, ken iti reggetna a mapalubosan koman nga agawid. Iti ayat ken panangisakit dagiti gagayyem, kakabagian, kaarrubana, ken ti sibubukel a komunidad, timmuladda met a nagibitin kadagiti laso kadagiti kaykayo. Immadu nga immadu dagiti nagibitin. Gapu itoy awareness a pinarnuay ni Laingen para iti panagawid ti asawana, naputar ti nakalatlatak a kansion iti dayta a panawen, ti “Tie a Yellow Ribbon ‘Round the Old Oak Tree.”
Iti panagawid ni nag-senador Benigno “Ninoy” Aquino, Jr. iti pagilian, naaramat met ti yellow ribbon a kas simbolo ti awareness iti panagawidna. Yellow ti maris ti pagilian.
Iti kampania ti AIDS idi 1990s, nalatak ti nalabaga a laso a kas simbolo iti awareness iti sakit. Lalo a limmatak daytoy idi inaramat ni multi-awarded actor Jeremy John Irons ti nalabaga a laso idi inawatna ti pammadayaw kenkuana ti Tony Awards.
Agingga iti agdama, maar-aramat ti nalabaga a laso a kas simbolo iti pannakidangadang iti AIDS iti sangalubongan.
Maysa nga addaan iti breast cancer ti kaunaan a nangaramat iti laso a kas simbolo iti pannakidangadangna iti “the big C”. Inaramatna ti maris peach.
Ngem gapu kadagiti kaipapanan ti maris iti sasaaden ken biag ti tao ti nangiduron iti panangbalbaliw. Kas nadakamat iti ngato, naaramat ti laso a pink kas simbolo iti awareness iti breast cancer. Sipud idi 1992, nagbalin nga international symbol of breast cancer awareness ti pink ribbon. Maangay ti breast cancer awareness month kada Oktubre.
Iti Pinas, kasapulantayo unay daytoy a panangisaknap iti awareness maipapan iti breast cancer. Adu pay laeng dagiti saan a mangikankano iti daytoy a sakit ket kasapulan ti panangiyadal.
No ibasar iti statistic data ti Philippine Cancer Society, ti Pinas ti numero uno iti insidente a breast cancer iti Southeast Asia.
Ti breast cancer ti kangrunaan a rason ti ipapatay dagiti babbai. Daytoy ti maikadua a cancer type nga agraraira a sumarsaruno iti cancer iti bara. Dies porsiento kadagiti amin a babbai a Pinay ti narisgo a posible nga agsakit iti breast cancer. Idi laengen 2006, 25 porsiento iti populasion dagiti babbai ti nakakitaan iti sintomas itoy a panagsakit ket iti tinawen, 6,360 ti matmatay.
Kasapulan ti early detection iti breast cancer. Kasapulan dagiti babbai ti panangiyadal kadakuada no kasano nga ammuen ti sintomas daytoy a sakit. Kasapulan met ti ad-adu pay a pasdek ken ahensia a mangtaming iti early detection ken prevention. Malapdan ti panagkanser no addan awareness iti daytoy a sakit.
Dagiti sintomas: adda tumpuar a likido, nalitnaw man wenno nadara manipud iti mungay ti suso, dumakkel wenno bumassit ti maysa a mungay, agbaliw ti kinadakkel ken kinabassit ti suso nga agsakit, adda tumpuar a bukol wenno lennek iti barukong, adda tumpuar a nalabaga/nalitem a marmarka iti barukong ken kudil.
Saanmo koman nga urayen ti bigat, agpakonsultakan a dagus iti doktor ta sintomasen dagitoy. No makariknaka iti bukol iti mismo a suso, nakain-inakan a kasasaad. No iti teltel ti pakariknaam, ladingitenmi nga ibaga a binaybay-am dayta bagim.
Kasapulan unay ti panagsakbay. Kasapulan ti self-detection, ti pasaray panangamiris iti bagi, partikular kadagiti suso agingga iti kilikili no adda marka ti sintomas. Saan a nasakit dagiti sintomas. Daytoy ti rason no apay a saanda a maikankano. Ngem iti panagbayagna, kanser gayamen dayta. Agbalawka ngem naladawen.
Awan ti umuna a babawi no di maudi. Laglagipem, agsakbay maarus pay.#


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Napagbiddutan dagiti tallo a biktima a pinaltogan dagiti armado a lallaki iti national highway sadiay Barangay Curtin ditoy nga ili idi rabii ti Hunio 29?
Kinuna ni Police Senior Inspector Arsenio Ramos, hepe ti polis ditoy nga ili, nga iti panagkitana, maysa a kaso ti mistaken identity ti nasao a pammaltog ket saan a dagiti biktima ti puntiria a paltogan dagiti armado a lallaki a riding in tandem iti dayta a rabii.
Mapapati nga agkabagbagi ni Jay Ar Sabugo y Guzman, maysa kadagiti biktima, iti maysa nga adda kasona iti pammapatay ken maipagarup a puntiria dagiti suspek a paltogan.
Kinuna ti hepe nga addan suspekda iti nasao a pammaltog ket nupay kinumpirmana a taga-Teppeng dagitoy, saanna pay nga impalgak ti naganda agingga iti saanda a makasuan dagitoy.
Kinuna ni Ramos nga adda dagitoy iti watch list agsipud ta adda di kumpirmado a report a nainbolbar ti grupoda iti droga ken gun for hire iti napalabas.
Segun iti inisial nga inbestigasion dagiti polis, agpaamianan a direksion ti motorsiklo a Honda TMX a minaneho ni Sabugo, 23, baro, mannalon, ken residente iti Barangay Magsaysay, kalubbonna da Rudymar Villegas T. Tugade, 15, out of school youth, ken residente met laeng iti nadakamat a barangay ken ni Jenerey Braceros y Ibaan, 19, baro, mannalon ken residente iti Barangay Sallacapo, Sinait ket idi makagtengda iti nadakamat a lugar, kellaat nga immasideg ti motorsiklo a nagluganan ti dua a lallaki ket pinaltogan ida ti back rider.
Nagsagrap ni Sabugo iti sugat iti makannigid nga abagana ken iti likudna idinto a nasugatan ti agsumbangir a takiag ken makannigid a tumeng ni Braceros.
Saan a naan-ano ni Villegas a nakatugaw iti nagbaetan dagiti dua.
Naglibas dagiti suspek iti amianan a direksion kalpasan ti pammaltog.
Nupay nasugatan ni Sabugo, nabaelanna nga indanon ti lugan iti Sinait District Hospital. Naiyalisda kalpasanna iti Gabriela Silang General Hospital.
Awan ti narekobre dagiti nagresponde a polis a kapsula iti nakapasamakan ti krimen.
Iti pannakaisurat daytoy, isagsaganan ti polis ditoy nga ili nga ipila ti kaso maikontra kadagiti di pay nainaganan a suspek.#


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Saanka a makisugal a nakainom ta maisarsarakka laeng.
Pimmudno daytoy iti maysa a barangay kagawad agsipud ta posible a pakakasuan ken pakaikkatanna iti puestona ti panangbagsolna iti maysa a kasugalna iti natayan.
Segun iti report manipud iti police station ditoy, agsusugal iti baraha da Alfredo Melendres Jr. y Yadao, 48, naasawaan, barangay kagawad, ken residente iti Barangay Sabangan, Sinait, ken Aldie Yangin y Inay, 50, naasawaan, ken residente met laeng iti nadakamat a barangay idi naparnuay ti nabara a panagsubangda ket mapapati a dinarup ti suspek ti biktima sana binagbagsol iti sumagmamano a daras.
Naitaray ti biktima iti Corpuz Clinic tapno maagasan dagiti sugatna idinto a boluntario a simmuko ti suspek kadagiti nagresponde a polis.
Narekobre dagiti polis ti kitchen knife nga agatiddog iti 9 a pulgada.
Mapapati a nakainom ti suspek.#


text:
Nailian a Parke ti Turod dagiti Bannuar ti Akin-amianan a Luzon
Ti Nailian a Parke ti Turod dagiti Bannuar ti Akin-amianan a Luzon ket nailian a parke idiay Republika ti Filipinas, a mabirukan kadagiti ili ti Santa ket ti bassit a paset idiay Narvacan, iti probinsia ti Ilocos Sur .[1] Ti nasalakniban a lugar ket nabangon idi Hulio 9, 1963 babaen ti Proklamasion Blng. 132.[2]
Ti nasalakniban a lugar ket sakupenna ti 1,316 nga ektaria (3,250 acre) dagiti napintas a senario ti banbantay aginggana iti kangato iti 465.4 a metro (1,527 ft) a kaariping ti Baybay Abagatan Tsina. Dagiti aktibidad a maaramid iti daytoy a parke ket mairaman ti pannagna, panagbisikleta ti bantay wenno panagpasiar.[3]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nailian a Parke ti Turod dagiti Bannuar ti Akin-amianan a Luzon". Mapmapa ti Google. Naala idi 2012-06-20.
- ^ "Dagiti Nasalakniban a Lugar iti Rehion 1". Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 2012-06-20.
- ^ "Ekoturismo a luglugar ti Rehion 1". Naala idi 2012-06-20.


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Natay ti drayber ti van idi nakidinnungpar ti luganna iti maysa a dump truck iti national highway sadiay Barangay Bulag East, ditoy nga ili idi malem ti Mayo 16.
Naideklara nga awanen ti biag ti nagmaneho iti Hyuundai Grand Saloon van a ni Ian Joseph Azurin y Mabalot, 18, awanan asawana, residente iti Sitio Paa, Taleb, Bantay idi maidanon iti Bantay Rural Health Unit.
Naipan met ni Lowel Pido y Taiza, 35, awanan asawa, ken residente iti Barangay Sagneb, Bantay, Ilocos Sur ken nagmaneho iti Daewoo Dump truck iti Gabriela Silang General Hospital para iti pannakaeksamenna sa naipan iti police station ti Bantay para iti umisu a disposision.
Kas maibatay iti blotter, agpalaud ti dump truck ket iti nakapasamakan ti aksidente, mapapati nga inobertekan ni Azurin ti maysa a truck a puon ti nakidinnungparan ti luganna iti dump truck a minaneho ni Pido.#


text:
CANDON CITY – Saanen a sunset industry ti tabako ditoy probinsia, segun iti maysa a nangato nga opisial ti National Tobacco Administration ditoy siudad.
Kinuna ni Estrella G. de Peralta, NTA OIC Branch Manager ditoy siudad, nga immadu ti nagmula a mannalon ita a tawen gapu ta manamnama a napintas ti presio ti tabako ita a tawen kas idi napalabas a panagtatabako.
Kinuna ni Tata Insiong, 54, taga-Narvacan, a naay-ayo a nagmula gapu ta adu ti naganansia dagiti padana a mannalon a nagtabako idi napan a tawen.
Segun ken ni Mang Ipe, 35, pimmintas ti presio ti tabako gapu iti pannakaingato ti floor price ti tabako babaen ti panangilungalong da Gov. Deogracias Victor Savellano ken ni Cong. Eric Singson.
Idi Oktubre 16, 2007, naangay ti maysa a tobacco summit babaen ti initiatibo ni Savellano a tinabunuan dagiti mannalon iti probinsia ken dagiti opisial dagiti gunglo dagiti agmulmula iti tabako no sadino nga indatag dagiti tobacco farmers dagiti problemada kangrunaan iti nababa a presio ti produktoda a tabako iti baet a dumakdakkel ti mabusbosda iti ganagan ken pestisidio.
Segun ken ni Savellano, naduktalanna bayat ti ibibisitada iti Hunan, China a P200 kada kilo ti presio ti Grade A a tabako ken P100 kada kilo ti reject idinto a P55 laeng kada kilo ti panaggatang dagiti traders iti Grade A a tabako.
Kinumpirmaran ni Cong. Eric Singson nga uray iti Malaysia, P200 kada kilo ti presio ti tabako.
Iti tripartite miting a naangay sakbay ti panaggibus ti 2007, immannugot dagiti agparpartuat iti sigarilio ken traders a maingato ti floor price ti tabako iti P10 kada kilo ti Grade AA idinto a P9.50 kadagiti nababbaba a grado.
Kinuna ni de Peralta a nasurok a 600 nga ektaria ti ngimmatuan ti namulaan iti tabako iti maikadua a distrito iti daytoy a tawen maikumpara idi 2008
Kinuna ni de Peralta nga idi napan a tawen, aganay 6,982 nga ektaria ti namulaan iti tabako iti 21 a munisipalidad ken maysa a siudad iti maikadua a distrito ti Ilocos Sur, ngem iti pay laeng bulan ti Pebrero iti daytoy a tawen, immaboten iti 7,626 nga ektaria ti namulaan iti tabako, wenno nangatngato iti 644 nga ektaria.
“Gapu iti kinasayaat ti presio ita a tawen, adu pay ti nagikamakam a nagmula iti tabako, ” kinuna ni de Peralta.
Segun ken ni de Peralta, agdagup iti 8,963 a mannalon ti nagmula ita a tawen iti segundo distrito, ad-adu iti 377 iti 8,586 a nagmula idi 2008 ket manam-nama a maartapan ti nasurok 12 milion a kilo a produksion idi 2008.
Aganay a 45 porsiento ti produksion a tabako ti aggapgapu iti maikadua a distrito ti probinsia.
Kinuna ni de Peralta a kadakkelan ti produksion ti Candon City ket limmawa iti 223 nga ektaria ti namulaan ditoy iti tabako. Simmaruno a kadakkelan ti Narvacan, sa ti Galimuyod, Burgos ken Santa Lucia, Tagudin, Cervantes ken Alilem.
Impakaammo ti NTA official nga umab-abot iti manipud P70-80 ti presio ti tabako ita a tawen gapu ta simmayaat ti kalidad dagiti naluto a bulong.
Kadagiti napalabas a tawen, dandani narpuog ti industria ti tabako gapu iti nababa a kalidad dagiti bulong a pinataud ti naapgad a daga, nasapa a panagtutudona ken nababa a presio.
“Saanen a sunset industry ti industria ti tabako,” kinuna ni de Peralta.#


text:
Cape Town
Ti Siudad iti Cape Town (Ilokano: Siudad iti Rawis nga Ili) (Aprikaans: Kaapstad; Xhosa: iKapa) ket isu iti maikadua a kaaduan ti populasion a siudad idiay Abagatan nga Aprika. Isu iti kapitolio ti probinsia ti Lumaud a Rawis. Ditoy iti pakaaramidan ken pakabuklan iti amin a paglintegan ita isu iti nakabatayan iti Parliamentario iti Abagatan nga Aprika ken dadduma pay nga op-opisina iti gobierno. Nalatak iti Cape Town gapu iti kinapintas iti katutubona kas iti sabanganna, dagiti agsasabali nga sabsabong idiay nakaparikos a banbantay, iti Bantay Lamisaan ken iti Punto Rawis. Iti Cape Town ket isu iti natan-okan a papanan dagiti turista iti buo nga nga Aprika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pollack, Martin (31 May 2006). "Achmat Ebrahim is the new city manager of Cape Town". City of Cape Town Metropolitan Municipality. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 16 April 2007. Naala idi 25 Marso 2007.
- ^ a b c d "Main Place Cape Town". Census 2011.
- ^ "City of Cape Town". Naala idi 19 Pebrero 2016.
- ^ "Regional Development Profile: City of Cape Town" (PDF). Western Cape Government. 2013. p. 25. Naala idi 18 Nobiembre 2014.
- ^ a b "Global city GDP 2011". Brookings Institution. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 4 Hunio 2013. Naala idi 18 Nbiembre 2014. Kitaen dagiti pateg ti petsa iti:
|access-date=(tulong)
- Dagiti artikulo nga aglaon kadagiti akinruar a silpo ti pagsasao nga Aprikaans
- Dagiti artikulo nga aglaon kadagiti akinruar a silpo ti pagsasao a Xhosa
- Cape Town
- Dagiti kapitolio ti probinsia idiay Abagatan nga Aprika
- Dagiti matagtagitao nga aplaya a lugar idiay Abagatan nga Aprika
- Dagiti matagtagitao a lugar a nabangon idi 1652
- Dagiti kapitolio idiay Aprika
- Dagiti puerto a siudad idiay Abagatan nga Aprika
- Dagiti matagtagitao a lugar idiay Siudad ti Cape Town


text:
Monday, November 3, 2014
ALL SAINT’S/SOULS DAY, NAURNOS KEN NATALNA
Cabugao, Ilocos Sur – Naballigi a naselebraran ti All Soul’s Day ken All Saint’s Day idi aldaw ti Nobiembre 1-2, 2014 ditoy ili ti Cabugao, Ilocos Sur.
Naitampok kadaytoy a dua nga aldaw (Sabado ken Domingo) iti panagmisa ti Kura Paroko iti Catholic Cemetery kasta metten iti Padi ti Philippine Independent Church (PIC) ket nawarisan ti bendision dagiti nitso ken tanem ken kasta met a napatulodan iti karkararag dagiti kararua dagiti minatay.
Imbatad ti maysa a nagbisita a nupay daytoy laeng ti kadakkelan a gundaway a surnadan ken makidanggay ti sapasap iti selebrasion, maipakita iti nasged a panangipateg dagiti nagminatay kadagiti minatayda babaen iti pannakaiparabaw dagiti agkakadaeg ken nabalor a sabsabong iti rabaw ti panteon ken nitso, pannakaidasar iti nadumaduma a kita ti taraon ken makan iti uluanan ken sakaanan dagiti panteon ken kasta metten iti nasged a darang dagiti kandela a naitugkel.
Nagpaut ti dua nga aldaw (Nobiembre 1-2) iti kaadu ti tao a nagsarungkar ken idadateng dagiti dadduma pay a bimmisita a naggapu iti nadumaduma a lugar tapno maikkanda ti panawen a mangkita ken manglagip kadagiti minatayda.
Kabayatanna, naregget ti kapolisan a nagbantay iti serkan, uneg ken rummuaran iti sementerio babaen iti panangidaulo da Chief of Police William N. Nerona ken ni Fire Marshall Elmer C. Acapuyan ti Bureau of Fire Protection (BFP)-Cabugao babaen iti “Oplan Kaluluwa” a programada agraman iti naanus a pannakitinnarabay dagiti Medical Personnel a nangbukel ti Medic/First Aid manipud iti RHU-MHO Cabugao.
Naanep dagiti Barangay Tanod/BPATS agraman dagiti Opisiales ti Barangay Bonifacio a nakitinnakunaynay kadagiti simmarungkar nga umili ken sangaili iti sementerio.
Iti pannakiuman ti Web In-Action iti Municipal Police Station-Cabugao, nairekord a natalna ken naballigi iti napasamak a panagselebrar dagiti umili babaen iti “Oplan Kaluluwa” ti PNP-Cabugao ita a Difuntorom 2014. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:09 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Veracruz
Ti Veracruz (Panangibalikas nga Espaniol: [beɾaˈkɾus] ( denggen)), pormal a Veracruz de Ignacio de la Llave (Panangibalikas nga Espaniol: [beɾaˈkɾus ðe iɣˈnasjo ðe la ˈʝaBe]), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Veracruz de Ignacio de la Llave (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Veracruz de Ignacio de la Llave), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 212 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Xalapa-Enríquez.
Ti Veracruz ket beddengan babaen dagiti estado ti Tamaulipas iti amianan, ti San Luis Potosí ken Hidalgo iti laud, ti Puebla iti abagatan a laud, ti Oaxaca ken Chiapas iti abagatan, ken ti Tabasco iti abagatan a daya. Iti daya, ti Veracruz ket adaan iti adu a pannakibingay iti aplaya ti Golpo ti Mehiko.
Ammo ti estado para kadagiti populasionna iti aglalaok nga etniko ken indihenio. Ti luto ti Veracruz ket mangipaltiing kadagiti adu nga impluensia iti kultura a limmabas iti estado gapu ti kinapangruna ti puerto ti Veracruz.
Iti pay maipatinayon iti kapitolio a siudad, dagiti kadakkelan a siudad ti estado ket mairaman ti Veracruz, Coatzacoalcos, Córdoba, Minatitlán, Poza Rica, Boca Del Río ken Orizaba.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Veracruz iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Veracruz manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Datos ti heograpia a mainaig iti Veracruz iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Veracruz


text:
CANDON CITY – Maysa a pangulo ti maysa nga ahensia ti gobierno ditoy ti dinanog ti taona nga awan ti gapgapuna.
Nainaganan ti biktima a ni Ismael Ganaban, 28, agdama nga officer-in-charge ti Community Environment and Natural Resources Office ken residente iti barangay Patpatta Primero ditoy siudad ken nabigbig ti masuspetsa a managan Louie Garnace, 38, agdama a foreman ti nasao met laeng nga opisina.
Iti inisial nga imbestigasion ti polis, naammuan a makipatpatang ti biktima kada Engr. Reynaldo Querubin ken Reynaldo Reinante iti Senior Citizen building iti Barangay San Nicolas iti daytoy met laeng a siudad idi immasideg ti suspek ket dinanogna lattan ni Ganaban a nakatiroan ti akinkannigid a pangana.
Mapapati a nakainom ti suspek.
Iti kabigatanna, dimmawat ti suspek iti pammakawan ken ni Ganaban ngem saan a dinengngeg ti biktima.