text:
Nairobi
Ti Nairobi ( /naɪˈroʊbi/) ket isu ti kapitolio ken kadakkelan asiudad ti Kenya. Ti siudad ken dagiti agpalpalikmut a lugar ket mangporma pay ti Kondado ti Nairobi. Ti nagan a "Nairobi" ket nagtaud manipud ti Maasai a balikas ti Enkare Nairobi, a maipatarus iti "nalamiis a danum", ti Maasai a nagan yi karayan Nairobi , nga isu daytoy ti nangipabulod ti nagan ti siudad. Nupay kasta, daytoy ket nadaydayeg a naamammoan a kas ti "Berde a Siudad iti Init" ken daytoy ket napalikmutan babaen kadagiti nadumaduma dumakdakkel a villa a suburbo.[1] Dagiti agtataeng ti Nairobi ket naamammoan a kas dagiti Nairobians.
Daytoy ket nabangon babaen ti Britaniko idi 1899 a kas maysa a nasimple nga estasion ti perokaril a mangisilpo ti Mombasa idiay Uganda,[2] ti iliket napardas a dimmakkel a nagbalin a ti kapitolio ti Britaniko a Daya nga Aprika idi 1907, ken dimteng a ti kapitolio ti nawaya republika ti Kenyan idi 1963.[3] Idi las-ud ti kolonia a paset ti panawen ti Kenya, ti siudad ket nagbalin a sentro ti kape ti kolonia, tsa ken sisal nga industria.[4] Ti Nairobi ket isu pay ti kapitolio ti Probinsia ti Nairobi ken ti Nairobi a Distrito. Ti siudad ket naisanglad idiay Karayan Nairobi, idia abagatn ti pagilian, ken adda ti kangato ti 1795 m ti nagto ti lessaad ti baybay.[5]
Ti Nairobi ket isu tikaaduan ti populasion a siudad idiay Daya nga Aprika, nga adda ti agdama a nakarkulo a populasion ti agarup a 3 a riwriw. Segun ti 2009 a Senso, idiay administratibo a lugar ti Nairobi, 3,138,295 kadagiti agtataeng ket adda idiay kaunegan ti 696 km2 (269 sq mi). Ti Nairobi ket agdama nga isu ti maika-12 a kadakkelan asiudad idiay Aprika, a mairaman dagiti populasion ti suburbona.
Ti Nairobi ket maysa tattan kadagiti kadayegan a siudad idiay Aprika iti politika ken pinansia.[6]Daytoy ket ibalbalayan kadagiti rinibu a negosio ti Kenya ken sumurok a 100 a nangrunama a sangalubongan akompania ken dagiti organisasion, a mairaman ti Enbiromento a Programa ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNEP) ken ti nangruna a panagururnosan ken kuartel para iti Magkaykaysa a Pagpagilian idiay Aprika ken Tengnga a Daya, ti Opisina ti Nagkaykaysa a Pagpahilian idiay Nairobi (UNON), ti Nairobi ket maysa a naikeddengan a sentro par aiti negosio ken kultura. Ti Nairobi Stock Exchange (NSE) ket maysa kadagiti kadakkelan idiay Aprika ken ti maikadua a kadaanan a pagsisinnukatanm iti kontinente. Daytoy ket mairanggo ti maika-4 iti termino a tomo ti panagilaklako ken adda kabaelanna a nangramid ti panaglako ti 10 a riwriw ti tunggal maysa nga aldaw.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar ket saan idi a natataengan a kalugnakan aginggana ti maysa a pagipaayan a depo iti Perokaril ti Uganda ket nabangon idi 1899, a nagtungpalan a nagabalinan a kuartel ti perokaril. Ti siudad ket nainaganan iti maysa nga abut ti danum a naamammuan iti Maasai a kas ti Enkare Nairobi, a kayatna a saoen ket "lugar dagit nalamiis a danum". Daytoy ket kompletto a natarimaan idi nasapa a tawtawen ti 1900 kalpasan ti panagburak itis peste ken ti pananguram ti kasisigud nga ili. Ti lokasion ti perokaril ti Nairobi gapu ti sentral a puestona a baetan ti Mombasa ken Kampala. Napili pay daytoy gapu kadagiti adu a karayan a mabalin nga agipaay ti danum para iti kampo, ken ti kangatona ket nalamiisen tapno mausar a pagtaengan.[7] Nupay kasta, ti malaria ket nakaro a problema idi, a gapuanan ti maysa apanagpadas ti panangiyakar ti ili.[8]
Idi 1905, ti Nairobi ket sinukatanna ti Mombasa a kas ti kapitolio ti Britaniko a protektorado,[9] ken ti siudad ket dimmakkel ti lawlaw ti administrasion ken turismo, nga idi ununana ket iti porma ti panaganup ti dakkel nga ayup. Idi dagiti Britaniko a simmaksakup ket nangrugrugida nga nagsuksukiso iti rehion, nangrugrugida a nagus-usar ti Nairobi a kas ti umuna a papananda a puerto. Daytoy ti nangrugian ti lokal a gobierno ti nangbangon kadagiti adu a napintas nga otel iti siudad. Dagiti nangruna a naggigian ket dagidi Britaniko nga nagan-anup ti ayup.
Ti Nairobi ket nagtultuloy a dimmakdakkel babaen ti sakup ti Britaniko, ken adu kadagiti Briton ket nagtataengda iti kaunegan dagiti suborbo ti siuda. Idi 1919, ti Nairobi ket nairangarang a kas maysa a munisipalidad.[10] Idi Pebrero 1926, ni E.A.T. Dutton ket limmabas idiay Nairobi idi napan idiay Bantay Kenya, ken kinunana iti siudad:
Mabalinto nga iti maysa nga aldaw ti Nairobi ket maikkanto kadagiti aspalto a kalsada, nga adda dagiti abenida dagiti agsabsabong a kayo, a naaripingan babaen dagiti nasudi a paspasdek; nga adda dagiti nawaya a luglugar ken dagiti naestaduan a kuadrado; ti maysa a katedral a mainugot iti pammati ken pagilian; dagiti museo ken dagiti galeria ti arte; dagiti teatro ken dagiti publiko nga opisina. Ken nasayaaten a makunkuna a ti Gobierno ken ti Munisipalidad ket natureden a nangpadokdok ti problema ken ti maysa a plano ti ili a nagtarigaygayen a makaaramid ti Nairobi iti maysa a banag ti kinapintas ket naiinutanen a naar-aramid, ken adu kadagitoyen ti nalpas. Ngem aginggana ti dayta aplano ket mabanagan,ti Nairobi ket nasken nga agtalinaay a kas isu idi, ti nadungrit a nabiag a parsua, a saan amabalin a maysa a reina iti nakaay-ayat a pagilian.
— Dutton, [11]
Ti agtultuloy a panagpadakkel ti siudad ket nangrugrugi a nakaungetan dagiti Maasai, gaputa ti siudad ket mangal-ala kadagiti dagada iti abagatan. Daytoy ket nakaungetan pay dagiti tattao a Kikuyu, a nagkaykayat a maisubli ti daga kaniada. Kalpasan ti panakaipatingga ti Sangalubongan a Gubat II, daytoy a rasras ket rimmag-ay iti maysa a Mau Mau a rebelion. Ni Jomo Kenyatta,ti masakbayan a presidente ti Kenya, ket naibalud idi para iti pannakibiangna urayno awan ti ebidensia a mamngisilpo kaniana iti rebelion. Ti talmeg nga inpeksa dagit agtataeng iti Britaniko ket nagbanagan ti panakawayaway ti Kenyan idi1963, a nagbalinan ti Nairobi a kas tikapitolio ti baro a republika.
Kalpasan ti pannakawaya, ti Nairobi ket pimmardas a dimmakkel ket daytoy nga idadakkel ket nangtalmeg ti inprastruktura ti siudad. Dagiti pannakaputol ti elektrisidad ken dagiti kakurangan ti danum ken kankanayon a mapaspasamak, ngem kadagiti naplabas a tawtawen ti nasaysayaat a panagplano ti siudad ket nakatulong a nagpasayaat kadagitoy a problema.
Ti Embahada ti Estados Unidos, a mabirukan idi idiay puseg ti ili ti Nairobi, ket nabomba idi Agosto 1998 babaen ti Al-Qaida, a kas maysa kadagiti serie dagiti panagbomba ti embahada ti Estados Unidos. Sumurok a dua gasut kadagiti paisano ti natay. Daytoy tattan ket ket maysa a lugar ti parke a pangilaglagipan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pulse Africa. "Nasken a saan a Malisian: Nairobi 'Berde a Siudad iti Init'". pulseafrica.com. Naala idi 2007-06-14.
- ^ Roger S. Greenway, Timothy M. Monsma, Dagiti Siudad: dagiti mision ti baro a prontera, (Baker Book House: 1989), p.163.
- ^ City-Data.com. "Nairobi History". http://www.city-data.com/. Naala idi 2008-08-25.
- ^ "Pakasaritaan - Nairobi". City-data.com. Naala idi 2010-10-18.
- ^ AlNinga. "Dagiti Mabisbisita idiay Nairobi". alninga.com. Naala idi 2007-06-14.
- ^ Bauk. "Pagalagadan ti siudad ti Nairobi ni Håvar Bauck". bauck.com. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2007-09-09. Naala idi 2007-06-17.
- ^ UNibersidad ti Nagkaykaysa aPagpagilian. "Nairobi: Nailian a kapitolio ken rehional a sentro". unu.edu. Naala idi 2007-06-17.
- ^ Paul Reiter (5 Disiembre 2009). "Ti di umiso a kinapudno a maipanggep ti malaria". Spectator.
- ^ RCBowen Kenya. "Dagit iPagawisan ti Nairobi". kenya.rcbowen.com. Naala idi 2007-06-18.
- ^ Merriam-Webster, Inc (1997). Merriam-Heograpiko a Diksionario ti Webster. Merriam-Webster. p. 786. ISBN 0-87779-546-0.
- ^ Dutton, E.A.T. (1929) [1929]. "1". Bantay Kenya. Pangyuna babaen ni Hilaire Belloc (1 nga ed.). Londres: Jonathan Cape. pp. 1–2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nairobi idiay Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Nu dumteng tu dita Cali ni Jen ket mayat no agkita kayo ta ammom metten no kasaano ti agmaymaysa. Kasta lang nga talaga iti umuna nga tawen mo, ading gapo ta adda ka pay laeng iti adjustment period...married life ken change of environment dakkel nga adjustment aglalo ta awan ti pamilyam ditoy as support group....ngem once nga kumportable kanton iti sitwasyon mo, makaliwliwa kan to met laeng....aglalo no makabirok ka iti trusted friend mo dita...
Ayna ket masapol manen nga rumuar ti tao ta oras manen ti trabaho
Thanks!
Wen sapay kuma ta agkita kami, ammok diay papanan na, napan kamin ni lakay ko idiay yin ta nagpasa idi ti promotion na nga papers sapay la kuma nu anya plan ni apu diyos nu idiay mayat. Isungarud ta agkarkararag nak nga to be strong. Wen malagpasan to latta daytoy baga ngarud ni lakay ko ket can you be strong for me , bagak ngarud kenni lakay ko agpasensiya kiniak mayat ta kankanayun nga i comfort nak. Nasanay nak nga agmaymaysa ngem sabali diay manila ta mabalin ka nga bus, trycicle and jeep igtoy ahan. Nagtrabaho nak diay manila 9 years. Mayat mit ta adda ti bassit nga business ni lakay ko baby products isu adiay ti ar-aramidek inaldaw agcheck ti web site na then nu adda order i serve ko icharge ko paylang credit card da ta adu naloko nga customer met decline iti credit card da then ti package ipadalak iti usps.
Sige kabsat sapay ta haan ka nauma nga ag-message kiniak. God bless

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prepektura ti Okinawa
Ti Prepektura ti Okinawa (沖縄県 Hapón: Okinawa-ken?, Okinawa: Uchinaa-ken) ket maysa kadagiti akin-amianan unay a prepektura ti Hapón.[1] Buklen daytoy kadagiti ginasut nga Is-isla ti Ryukyu iti maysa a kawar iti 1,000 kilometro (620 mi) a kaatiddog, a maigay-at iti abagatan a laud manipud ti Kyūshū (ti akin abagatan unay kadagiti uppat a kangrunaan nga is-isla iti Hapón) aginggana idiay Taiwan. Ti Naha a kapitolio ti Okinawa, ket mabirukan idiay akin-abagatan a paset iti Isla ti Okinawa.[2] Ti naisuppiatan nga Is-isla ti Senkaku (Mandarin: Is-isla ti Diaoyu) ket naiturayan a kas paset iti Prepektura ti Okinawa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Okinawa-ken" iti Ensiklopedia ti Hapón , p. 746-747 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Naha" iti p. 686 idiay Liblibro ti Google.


text:
SUHETO ITI AKKUB
Ania ti Nasayaat a Gayyem?
IDI Disiembre 25, 2010, adda babai nga agtawen iti 42 a taga-Britain a nangipakaammo a kayatnan ti agpakamatay. Im-post-na dayta iti nalatak a social networking site. Kasla agpatpatulong ti message-na. Nupay nasurok a 1,000 ti “friends-na” iti social network, awan man la ti timmulong kenkuana. Nasarakan dagiti polis ti bangkayna, maysa nga aldaw kalpasanna. Natay isuna gapu iti panagtomarna iti nagadu a pills wenno pildoras.
Gapu iti moderno a teknolohia, nagbiit itan ti maaddaan iti ginasut wenno rinibu pay ketdi a “friends” iti social network babaen laeng ti pananginayon iti naganda iti listaan dagiti contact-tayo iti kompiuter. No met ditay kayaten a “friend” ti maysa kadakuada, i-delete-tayo laeng ti naganna iti listaantayo. Ngem paneknekan ti nakalkaldaang a kapadasan a nadakamaten ti makapakellaat a kinapudno—marigatan ti adu a maaddaan iti pudno a gagayyem. Kinapudnona, impakita ti maysa a nabiit pay a surbey a bimmassit ti bilang dagiti pudno a nasinged a gagayyemtayo, uray no umad-adu ti panawentayo a makilangen.
Kas iti kaaduan a tattao, mabalin nga umanamongka a napateg dagiti nasayaat a gagayyem. Mabalin a mamatika met a ti pannakigayyem ket saan laeng a ti basta panangi-click kadagiti link iti kompiuter wenno selponmo. Ania ti birbirokem iti maysa a gayyem? Kasanoka nga agbalin a nasayaat a gayyem? Ania ti kasapulan tapno agpaut ti panaggayyem?
Usigem ti uppat a mangigiya a prinsipio, ken kitaem no kasano a makatulong kenka ti praktikal a balakad ti Biblia tapno maaddaanka kadagiti kababalin a sapsapulen dagiti tattao iti maysa a gayyem.
1. Ipakitam a Talaga a Maseknanka
Kasapulan ti pannakaikumit iti pudno a panaggayyem. Iti sabali a pannao, marikna ti nasayaat a gayyem nga adda responsabilidadna kenka, ken talaga a maseknan. Siempre, rumbeng nga agpadakayo a makarikna iti kasta, ket agkasapulan dayta iti panagregget ken panagsakripisioyo a dua. Ngem makagunggona ti panagreggetyo. Isaludsodmo iti bagim, ‘Nakasaganaak kadi a tumulong, mangipaay iti panawenko, ken ik-ikutak para iti gayyemko?’ Laglagipem a tapno maaddaanka iti nasayaat a gayyem, sika nga umuna ti masapul nga agbalin a nasayaat a gayyem.
TI SAPSAPULEN DAGITI TATTAO ITI MAYSA A GAYYEM
Irene: “Ti pannakigayyem ket kas iti panangasikaso iti napintas a hardin. Kasapulan ti adu a panawen ken panangaywan. Umuna, rumbeng nga agbalinka a nasayaat a gayyem. Kanayon nga ipakitam ti kinaimbag ken personal nga interes. Nakasaganaka met koma a mangisakripisio iti panawenmo no kasapulannaka.”
Luis Alfonso: “Iparparegta ita ti kagimongan ti panangyun-una iti bagi imbes a ti pagimbagan ti pada a tao. Nagdakkel ngarud a banag no adda mangipakita kenka iti napasnek nga interes nga awan aniaman a namnamaenna a kasukat.”
ANIA TI KUNA TI BIBLIA?
“Kas iti kayatyo nga aramiden kadakayo dagiti tattao, isu met laeng ti aramidenyo kadakuada. Iyugaliyo ti mangted, ket mangtedto kadakayo dagiti tattao.” (Lucas 6:31, 38) Insingasing ni Jesus ti pudno a kinaparabur ken ti di panagimbubukodan. No aramidentayo dayta, maaddaantayo kadagiti nasayaat a gagayyem. No nakasaganaka a tumulong iti gagayyemmo a dimo namnamaen nga adda isukatda, sigurado a sumingedda kenka.
2. Agbalinka a Nasayaat a Mannakikomunikar
Saan a suminged ti pudno a panaggayyem no awan ti regular a komunikasion. Isu a kanayon nga agtungtongkayo maipapan kadagiti paginteresanyo a dua. Denggem ti makuna ti gayyemmo, ken raemem dagiti opinionna. No posible, komendaram ken paregtaem. Adda dagiti tiempo a mabalin a kasapulanna ti balakad wenno panangkorehir pay ketdi, ket saan a kanayon a nalaka nga aramiden dayta. Ngem ti matalek a gayyem ket natured a mangibaga iti nakaro a kamali ken sitataktika a mangbalakad.
TI SAPSAPULEN DAGITI TATTAO ITI MAYSA A GAYYEM
Juan: “Ti pudno a gayyem ket prangka a mangibaga kadagiti opinionna ngem saan a masuron no dika umanamong.”
Eunice: “Magustuak unay dagiti gagayyem a nakasagana a mangipaay iti panawen kaniak ken dumngeg kaniak, nangruna no adda problemak.”
Silvina: “Dagiti pudno a gagayyem ibagada kenka ti kinapudno—uray no nasakit—ta pampanunotenda ti pagimbagam.”
ANIA TI KUNA TI BIBLIA?
“Tunggal tao masapul a nasiglat no iti panagdengngeg, nainayad no iti panagsao, nabannayat no iti panagpungtot.” (Santiago 1:19) Ti panagimdeng ket kanayon nga apresiaren dagiti nasayaat a gagayyem. Ngem no datayo ti makaadu nga agsao, iparpariknatayo a napatpateg ti opiniontayo ngem kadagiti opinionda. Isu a dumngegka no ibagbaga kenka ti gayyemmo ti pampanunoten ken rikriknana. Dika met koma masaktan no prangka kenka. “Naimbag ti panggep ti maysa a gayyem uray no mapasakitannaka,” kuna ti Proverbio 27:6, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
3. Realistiko Koma Dagiti Ekspektarem
Bayat a sumingsingedtayo iti maysa a gayyem, ad-adda a makitatayo dagiti pakapilawanna. Kas kadatayo, saan a perpekto dagiti gagayyemtayo. Ditay koma ngarud pulos ekspektaren a di agkamali dagiti pakigayyemantayo. Imbes ketdi, apresiarentayo dagiti nasayaat nga ugalida ken palabsen dagiti kamalida.
TI SAPSAPULEN DAGITI TATTAO ITI MAYSA A GAYYEM
Samuel: “Masansan a nangatngato ti ekspektarentayo kadagiti sabsabali ngem iti bagitayo. Ngem no bigbigentayo nga agkamalitayo ken agkasapulantayo iti pammakawan, ad-adda a nakasaganatayo a mangpakawan iti sabsabali.”
Daniel: “Akseptarem a talaga nga agkamali dagiti gagayyemmo. No rumsua dagiti problema, nasayaat no solbarentayo a dagus ken ikagumaan a lipatenen dagita.”
ANIA TI KUNA TI BIBLIA?
“Maitibkoltayo amin iti adu a daras. No ti asinoman saan a maitibkol iti sao, daytoy ket perpekto a tao, a kabaelanna met a ngedngedan ti intero a bagina.” (Santiago 3:2) Ti panamati iti dayta a simple a kinapudno ti makatulong kadatayo nga agbalin a mannakaawat kadagiti gagayyemtayo. Iti kasta, mapalabastayo dagiti babassit a kamali ken pagkurkurangan a mabalin a makapasuron kadatayo. Kuna ti Biblia: “Itultuloyyo nga anusan ti maysa ken maysa ken sibubulos a pakawanen ti maysa ken maysa no ti asinoman adda pakaigapuan ti reklamona maibusor iti sabali. . . . Ngem, malaksid kadagitoy amin a banag, kawesanyo ti bagbagiyo iti ayat, ta dayta ket naan-anay a singgalut ti panagkaykaysa.”—Colosas 3:13, 14.
4. Makigayyemka iti Nadumaduma a Klase ti Tattao
Agpayso a masapul nga agbalintayo a napili kadagiti pakigayyemantayo. Ngem saan a kaipapanan dayta a ti laeng pakigayyemantayo ket dagiti kaedad wenno kapadatayo iti background. Talaga nga agbalin a naragragsak ti biagtayo no mangipakitatayo iti interes iti amin a tattao, aniaman ti edad, kultura, background, ken nasionalidadda.
TI SAPSAPULEN DAGITI TATTAO ITI MAYSA A GAYYEM
Unai: “No dagiti pakigayyemam ket dagidiay laeng kaedadmo wenno kapadam iti magustuan, kayarigan dayta ti kanayon a panangisuotmo iti paboritom a kolor ti badom. Paboritom man dayta a kolor, addanto tiempo a maumaka iti dayta.”
Funke: “Nagbalinak a manakem idi nakigayyemak iti nadumaduma a klase ti tattao. Nasursurok ti makilangen kadagiti nagduduma ti edad ken background-da, isu a nagbalinak nga ad-adda a mannakigayyem ken mannakibagay. Ket talaga nga apresiaren dayta dagiti gagayyemko.”
ANIA TI KUNA TI BIBLIA?
“Gapuna, kas panangsubad—agsaoak a kas agpaay iti annak—dakayo, met, lumawakayo.” (2 Corinto 6:13) Iparparegta ti Biblia kadatayo a makigayyemtayo iti amin a klase ti tattao. No aramidem dayta, naragragsakka ken ad-adu ti mangipateg kenka.


text:
Virtual International Authority File
Ti Virtual International Authority File (VIAF) ket maysa nga internasional a turay ti papeles. Daytoy ket kumaduaan a gandat dagiti nadumaduma a nailian a bibioteka ken inpatpataray babaen ti Online Computer Library Center (OCLC).[1][2] Ti gandat ket inrugi babaen ti Nailian a Biblioteka ti Alemania ken ti Biblioteka ti Kongreso ti Estados Unidos.
Ti gandatna daytoy ket ti mangisilpo dagiti papales ti nailian a turay (a kas ti Aleman a Turay a Papaeles ti Nagan) iti agmaymaysa a birtual a turay ti papaeles. Iti daytoy a papeles, dagiti agpapada a rehistro manipud kadagiti sabali nga agasmang ti datos ket naisilsilpoda. Ti VIAF a rehistro ket makaala ti alagaden a numero ti datos, aglaon kadagiti nagruna a rehistro ti "kitaen" ken "kitaen pay" manipud kadagiti kasisigud a rehistro, ken mangitudo kadagitikasisigud a rehistro ti turay. Dagiti datos ket mabalin a magun-od iti online babaen ken mabalin a magun-od para kadagiti agsuksukisok ken pannakisinnukatan ken pannakibinningayan ti datos. Ti resiprokal a panagpabaro ket agus-usar ti protokol ti Open Archives Initiative.
Dagiti numero ti papaeles ket agdama a mainaynayon kadagiti biograpiko nga artikulo ti Wikipedia.[3]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
- Universal Authority File (GND)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kelley, Michael; Schwartz, Meredith (2012). "VIAF service transitions to OCLC". Library Journal ( Media Source) 137 (8): 16.
- ^ VIAF, OCLC.
- ^ Ti Wikipedia ket aginayon kadagiti VIAF a panagilasin, CNI


text:
VIGAN CITY --- Nakanges iti nalukay ti ama ti dua ti tawenna nga ubing ken dua pay a suspek idiay San Juan, Ilocos Sur kalpasan a nagnegatibo da iti resulta ti paraffin test manipud iti Philippine National Police Region 1 crime laboratory, San Fernando City, La Union.
Nupay kasta, kinuna mismo ni PNP- San Juan Chief of Police Police Senior Inspector Edgardo Medrano, nga uray nagnegatibo da iti paraffin test da Carlito Rivera, ama ti ubing, Angelito Viloria, agpada a taga Barangay Muraya ken ni Bobby Briones a taga Barangay Nagsuputan iti nasao a lugar ket suspek da latta iti nasao a pammaltog.
Innayon pay ni Medrano a ti laengen ur- urayen da ket ti aggapu idiay PNP Region I a resulta ti bala a naaramat iti pammaltog.
Gapu iti daytoy a resulta ti paraffin test, inyinget pay ti PNP- San Juan ti imbestigasyon tapno maammuan ti pimmaltog iti dua ti tawenna nga ubing.


text:
Plantilia:Pp-bandalismo
Panag-usar
Daytoy a plantilia ket automatikona a duktalan ti agpang ti salaknib ti panag-urnos ti maysa a panid ken baliwanna ti langa ken kategorisaion.
- Usaren ti
{{pp-bandalismo}}para iti kadawyan a plantilia
- Usaren ti
{{pp-bandalismo|expiry=Septiembre 26, 2014}}para iti naisangsangayan a panagpaso a petsa
- Usaren ti
{{pp-bandalismo|small=yes}}para iti bassit nga ikono dita ngato
- Usaren ti
{{pp-bandalismo|expiry={{subst:#time:F j, Y|+7 days}}}}para iti naisangsangayan a panagpaso a paset ti oras
Laglagipen a ti (UTC) ket automatiko a mainayon.
Daytoy a plantilia ket saan a makita kadagiti saan a nasalakniban a pampanid. Pangngaasi a laglagipen a dagiti laeng administrador ti makasalaknib kadagiti panid.
- Daytoy a plantilia ket maikategoria idiay Kategoria:Dagiti nasalakniban a panid para iti pannakabandalismo ken Kategoria:Dagiti panid nga adda ti saan a husto a panagsalaknib ti plantilia.


text:
Ivo Andric
Ni Ivan "Ivo" Andrić (Serbio a Siriliko: ИBo AHдpић, pannakabalikas [ǐʋan ǐːʋɔ ǎːndritɕ]) (Oktubre 9, 1892 – Marso 13, 1975) ket maysa a Yugoslav a nobelista,[1][2] mannurat ti ababa a sarita, ken ti nangabak ti Premio Nobel iti Literatura idi 1961. Dagiti sinusuratna ket kangrunaan a maipanggep kadgiti kabibiag idiay katutubo a nagtaengan na a Bosnia babaen ti Imperio ti Ottoman. Ti katutubo a balayna idiay Travnik ket napagbalin a maysa a Museo, ken daydi Belgrade a nagtaengan na idiay Andrićev Venac ket ditoy ti nagyanan ti Museo iti Ivo Andrić.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Zoltan D. Barany, Dagiti Daya a Europeanoa Hitano: Panagbalbaliw dagiti nagturay, Marhinalidad, ken Etnopolitiko (Cambridge University Press, 2001: ISBN 0521009103),p. 59.
- ^ Rajko Đurić, Romanies ken Europa: Dagiti Romanies a kas Karakter iti Europeanoa Literatura (Konsilo iti Europa, 1996: ISBN 9287128553), p. 11.


text:
Pagsasao nga Irlandes
Ti Irlandes (Gaeilge), naipanpankuna pay a Irlandes a Gaeliko,[2] ket maysa a pagsasao a Goidelic iti Indo-Europeano a pamilia ti pagsasao, nagtaud daytoy idiay Irlánda ken napakasaritaan a maisasao dagiti Tattao nga Irlandés. Ti Irlandes ket naisasao tattan a kas maysa nga umuna a pagsasao babaen ti bassit a minoridad nga Irlandes a tattao, ken kasla pay a maikadua a pagsasao kadagiti dakdakel a bilang ti populasion. Ti Irlandés addan ti batay-linteg a kasasaad a kas iti nailian ken umuna nga opisial a pagsasao iti Republika iti Irlánda. Maysa daytoy nga opisial a pagsasao iti Kappon ti Europa ken opisial a maibigbigan a minoridad a pagsasao iti Akin-amianan nga Irlanda.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Keith Brown, ed. (2005). Ensiklopedia iti Pagsasao ken dagiti Lingguistika (2 nga ed.). Elsevier. ISBN 0-08-044299-4.
- ^ Oxford Inggles a Diksionario, "Gaelic /ˈgeɪlɪk, ˈgalɪk/ ... noun ... (namammuan pay a Irlandes a Gaeliko) ket maysa pay a panagkuna ti Irlandes (ti pagsasao)"


text:
Ni Nelson Aldrich Rockefeller (Hulio 8, 1908 – Enero 26, 1979) ket mays aidi nga Amerikano a negosiante, pilantropo, agseserbi ti publiko, ken politiko. Isu ket nagserbi a kas ti maika-41 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1974–1977), a nagserbi babaen ni Presidente Gerald Ford, ken ti maika-49 a Gobernador iti New York (1959–1973). Isu pay ket nagserbi kadagiti administrasion ni Franklin Roosevelt, Harry Truman ken Dwight Eisenhower kadagiti nadumaduma apuesto. isu ket kameng ti Pamilia a Rockefeller, isu ket nalatak nga agururnong kadagiti arte.
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Nelson Rockefeller idiay Wikimedia Commons


text:
LADAWAN PARA ITI AKTIBIDAD TI PAMILIA
Ladawan Para iti Aktibidad ti Pamilia
Ania ti Masursurotayo ken Abraham?
I-download ken i-print-yo daytoy nga aktibidad, kompletuenyo ti ladawan ken sungbatanyo a sangapamiliaan dagiti saludsod.
KANAYONAN MANIPUD ITI DAYTOY A KOLEKSION
I-print-yo dagiti ladawan para iti sumaganad a panagadalyo iti Biblia kas pamilia. I-download, i-print, ken kompletuenyo ti ladawan babaen ti panangkolor wenno panamagkokonektaryo kadagiti tulnek, sa sungbatanyo dagiti saludsod.


text:
Wikipedia:Annuroten iti gramatika ken panangiletra
Dagiti sumaganad ket maysa a nalaka nga annuroten iti pagbatayan a gramatika ken panangiletra (ortograpia) iti panagsurat iti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia. Daytoy ket saan nga opisial a pagalagadan iti pasasao nga Ilokano ngem nasken a suruten ditoy a Wikipedia tapno saan a maka-allilaw ti panagbiruk ken saan a maaduan unay dagiti adu a doble a panid.
Maibasar dagitoy nga annuroten iti estilo, estruktura, konsepto ti Ilokano agdama a maus-usar—ti ar-aramaten ti kaaduan a mannurat iti Iloko kadagiti agdama a warnakan ken dadduma pay a pagbasaan iti Ilokano (kas iti Bannawag, Rimat, Sirmata, Tawid, Samtoy, Ilocos Times, dagiti libro ken antolohia nga ipabpablaak ti GUMIL Filipinas ken dadduma pay). Agsipud ta daytoy ti ad-adda ken ad-adu a maar-aramat, nupay saan nga isu ti opisial ken/wenno pagalagadan a pagbatayan a masurot, isu met ti padasentayo ditoy Ilokano Wikipedia.
No ngamin maipapan iti pagalagadan ti pagsasao nga Ilokano (wenno Iloko, iti dadduma) ti pakarikutan nga unaen, medio nga adda rigrigatna ta agingga ita ket komplikado daytoy a banag, agsusupiat ken di agsusurot dagiti maseknan no ania ti nasken a suroten a pagalagadan. Ti pamay-antayo, mangaramidtayo latta metten iti bukodtayo a kasla pagalagadan a maaramat ditoy laeng Ilokano Wikipedia, a maibasar ken asideg met laeng iti adda ken agdama nga us-usaren ti kaaduan.
Unaentayo dagiti kadawyan ken basaran pay laeng nga annuroten maipapan iti naannayas ken nasinop a panangsangal kadagiti balikas.
Dagiti linaon
Gramatika
Panagaramat iti TI ken ITI
No damdamo ti agsurat iti Iloko, makariro ti agaramat ti TI ken ITI ta naynay a mapagsinnukat ti umiso a panangusar kadagitoy iti buklen a sentensia.
Ti TI ket isu ti artikulo nga Inggles a THE (wenno A ken AN) (Tagalog: ANG). Mabalin pay daytoy a ti preposition nga OF (Tagalog: NG). Ti plural a porma ti TI ket DAGITI.
Ti met ITI ket isu ti Inggles nga IN wenno ON wenno OF manen (Tagalog: SA). Ti plural a pormana ket KADAGITI.
Kas pagarigan:
Ti sabong ti karabasa ket naimas (a madengdeng). The flower of the squash is edible. Ang bulaklak ng kalabasa ay masarap. Iti dalanko nga agawid nakasabatak ti napintas a balasang. On my way home, I met a beautiful lady. Sa aking daan pauwi, nakasalubong ako ng magandang dalaga. Agtartaray dagiti aso. The dogs are running. Tumatakbo ang mga aso. Kadagiti barangay ti Pinugkit, ti Caballaibaan ti kalawaan. Among the barangays of Pinugkit, Caballaibaan is the largest (in area). Sa mga barangay ng Pinugkit, ang Caballaibaan ang pinakamalawak. Agsaysayasay ti dara dagiti bannuar kadagiti uratko. The blood of heroes flows in my veins. Dumadaloy sa aking mga ugat ang dugo ng mga bayani.
Pagarigan pay, madlaw nga agduma dagitoy a sentensia:
Nayanak iti bulan ti Mayo. (Born on the month of May) Nayanak ti bulan iti Mayo. (The moon is born in May)
Core ken oblique
Segun met ken ni Apo Carl Galvez Rubino, maysa a mabigbig a lingguista, ti TI ket maawagan iti core case nga artikulo, ket ti met ITI ket oblique case nga artikulo.
Kunana pay:
- Core case articles are used in front of nouns corresponding to possessors, or verbal or predicate arguments, while oblique articles correspond to non-arguments (nouns that are ordinarily preceded by a preposition in English). Remember that intransitive verbs take one argument in Ilocano, and transitive verbs may take two.
Kas pagarigan:
CORE: Ania ti naganmo? — What is your name? Nakita ti lalaki ti babai. — The boy saw the girl. (transitive verb) Kayatmi ti kape. — We want coffee. Asino ti amam? — Who is your father? Lima ti ramay ti ima. — The hand has five fingers. OBLIQUE: Nailet iti balasang. — It is tight on the young lady. Nakakita ti lalaki iti babai. — The boy saw a girl. (intransitive verb) Nalawa ti palda iti baket. — The skirt is lose on the old lady. Napanda iti uneg ti simbaan. — They went inside the church.
Panagaramat iti A ken NGA
Aramaten ti A no ti sarunuenna a rugi a letra ti balikas ket konsonante.
Kas pagarigan:
Naemma a balasang. Simmangpet a nakabitbit iti inuragana a kukod ti baka. Adu a sangaili ti immay iti kasar ni Maria.
Aramaten ti NGA no ti sarunuenna a rugi a letra ti balikas ket bokal (vowel).
Kas pagarigan:
Nasingpet nga ubing. Nalaing nga agarado ni Juan. Natinnag ti baso nga iggemna.
Dagiti pangsandi
Adda walo a pangsandi iti Iloko, uppat kadagitoy ti umuna a persona nga agmaymaysa wenno ad-adu ngem maysa, ken sagdudua a maikadua a persona (agmaymaysa ken ad-adu ngem maysa) ken maikatlo a persona (agmaymaysa ken ad-adu ngem maysa).
Mausar dagitoy kas agwaywayas wenno maikapet/maisilpo kadagiti balikas (a berbo, pangnagan, pangilasin ken dadduma pay). Kadagiti Ilokano (a patneng), ti dakayo ken isuda ket maaramat pay kas pagdayaw wenno pagtamed a balikas no daytay makitungtong iti nataengan wenno dadduma pay a tattao a madaydayaw.
Kas pagarigan, kas agwaywayas:
Siak ti nangala. Sika ti napusgan. Isu ti kayatko. Data ti mapan. Dakami a mangurkuranges. Datayo dagiti mairurrurumen. Dakayo dagiti mangidumduma. Isuda dagiti madidios a tattao.
No maikapet wenno maisilpo ti pangsandi (Ingles: pronoun) iti balikas, segun ken ni Apo Rubino ket adda dua a pakaidasigan dagitoy: enclitic absolutive ken ergative enclitic. Gagangay a no umuna a persona a singular ket -ak ti udi ti balikas a nasilpuan iti enclitic absolutive a pronoun, -ko wenno -k met no ergative enclitic a pronoun.
Kas pagarigan, kas naikapet:
Enclitic absolutive: Simmurotak a napan nagarem. Ay-ayatenka unay-unay. Isu ti nagsurat. Agpadata ti gasat. Nagsidakami iti inabraw nga aba. Agsasalatayo man ketdi iti duronduron, kapetkapet. Mangankayo iti patupat. Simrekda iti gukayab. Ergative enclitic: Baketko daydiay napungga a nakalabaga. Damom kadi ti uminom iti arak? Dinanogdanogna ti kabusorna. Balonenta dayta natuno a paltat. Dagami ti nagdissuan ti balay ni Butog. Manggatayo dagiti adda iti igid ti kalsada. Umaykaminto kadagiti balbalayyo. Nalalapsat dagiti babbalasangda idiay nga away.
No maikapet a makuna, nasken a nakakapet dagitoy a pronoun a saan ket a naisina wenno nakawayas:
"biagko" saan a "biag ko" "agragsaktayo" saan nga "agragsak tayo" "imbagana" saan nga "imbaga na" "agyamankami" saan a "agyaman kami" "sipsiputanka" saan a "sipsiputan ka" "nuangmi" saan a "nuang mi" "talonyo" saan a "talon yo"
Agmaymaysa ken ad-adu ngem maysa
Usaren ti agmaymaysa a TI ken ITI ken ad-adu ngem maysa a DAGITI ken KADAGITI kas pangiduyakyak iti kinamaymaysa wenno kaadu ken kabassit dagiti banag.
Kas pagarigan:
Mabalin met nga ipaadu nga is-isuna ti balikas:
No parisan iti TI/DAGITI ken ITI/DAGITI ti agmaymaysa ken ad-adu ngem maysa a balbalikas, liklikan a maulit ti kinaadu dagitoy:
"dagiti tao" saan a "dagiti tattao" "dagiti lugar" saan a "dagiti luglugar" "iti tattao" saan a "kadagiti tattao" "kadagiti billit" saan a "kadagiti bilbillit"
Panangiletra (spelling)
Ti us-usaren a pagalagadan a panangiletra iti dayoty a Wikipedia ket ti moderno a panangisurat ti Ilokano (ortograpia), ti moderno a panagisurat ti Ilokano ket agususar iti abesedário (alphabet) a naibatay iti Abakada nga abesedário (Tagalog alphabet). Naibatay daytoy nga estilo iti ortograpia a kas ti inus-usar ti warnakan a Bannawag. Daytoy ket pagalagadan laeng ken saan nga opisial, kitaen ti panid daytoy a pakitungtungan no kayat a makisao iti daytoy a kapanggepan.
Ganganaet a balikas (Ingles, Español)
Madlaw nga adda wenno adu dagiti balikas a gangannaet (borrowed words), nangruna iti Ingles ken Español, ditoy Ilokano Wikipedia a saan a naipatarus iti Ilokano. Wenno saan ket a nayiloko laeng ti panangiletra.
Kastoy ti aramidentayo tapno saan met a nasken nga isarakan wenno ipatarus amin a balikas wenno termino (aglalo dagiti teknikal a sao wenno termino) iti Ilokano agsipud ta awan ti orihinal nga Ilokano dagitoy ket masansan nga agbanag laeng a literal wenno tabbed ti panangipilit a panangbiruk iti agpayso a pakaitarusanna. Usaren ti moderno nga ortograpian (panagisurat) no agusar kadagiti ganganaet a balikas.
No ti Inggles, umuna a surotentayo ti panangiletra a moderno nga ortograpia iti Ilokano, no awan ti kapadpadana a panagiletra iti Ilokano, no kasta ket isurat metten iti Ingles.
Kas pagarigan:
kompiuter, selpon, network, web, internet, sopwer, hardware, teknikal
No met sao wenno balikas nga Español a nagbalinen a paset ti Iloko, surotentayo ti panangiletra a moderno nga ortograpia iti Ilokano.
Kas pagarigan:
Pilipinas, artikulo, testo, reperensia, pamilia, inpormasion, edukasion, teknolohia, termino, siensia, dokumento, koneksion, sertipikado, densidad, kantidad, eksperimento, premio, kalendario, siudad, probinsia, gobernador


text:
Wikipedia:ISBN
Ti MediaWiki software ket maatomatiko na a malasin iti nakalinia a Sangalubongan a Pagalagadan a Numero ti Libro (International Standard Book Number) (ISBNs); kaspagarigan: ti wikia testo a
ISBN 978-1-4133-0454-1 ket agbalin a ISBN 978-1-4133-0454-1 nga kapadpada iti Special:BookSources/9781413304541.
Dagiti kita ti ISBN[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dua a kita ti ISBN, iti adda nagyan na a 10 a numero wenno 13 a numero (kapadpada iti adda iti ngato "ISBN-10:" wenno "ISBN-13:" a dagiti numero). Pangngaasi nga usaren iti 13 a numero no adda itan.
Maatomatiko nga ipabalin ti ania man nga ISBN-10 iti ISBN-13 no usaren dagiti ramramit dita baba:


text:
Globalisasion
Ti globalisasion ket isu ti pamay-an ti sangalubongan a pamnangitiptipon a nagtaud manipud ti panakisinnublat kadagiti panirigan ti lubong, produkto, kapanunotan, ken dagiti dadduma pay nga aspeto ti kultura.[1][2] Ti panakaikabkabil ti nalaklaka a termino, ti globalisasion ket mangitudtudo kadagiti pamay-an a mangiragpat kadagiti sangalubongan a pannakisinnukat tinailian ken dagiti kultural a rekurso. A naisangsangayan kadagiti, panagparang-ay iti transportasion ken dagiti telekomunikasion inprastruktura, a mairaman ti pannkaparang-ay ti Internet, ket dagiti dagiti kangrunaan a banag iti globalisasion ken pagbanagan ti adadu pay a pagitinnalekan ti ekonomiko ken dagiti kultural a tignay.[3]
Urayno adda dagiti adu nga eskolar ket nangibagbaga a dagiti taudan ti globalisasion iti modernida, dagiti dadduma ket nangibagbaga ti pakasaritaanna a nabayagen sakbay ti Europeano a panawen ti panagduktal ken dagiti panagbanbaniaga ti Baro a Lubong. Adda pay dagiti dadduma a mangsursurot kadagiti taudanna ti maikatlo a milenio B.C.E.[4] Dagiti globalisasion a pamay-an ket makabanag ken mabanagan babaen ti negosio ken organisasion ti panag-obra, ekonomia, dagiti sosio-kultural a rekurso, ken ti masna nga enbironmento.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Al-Rodhan, Nayef R.F. and Gérard Stoudmann. (2006, 19 Hunio). "Dagiti Pannakaipalpalawag ti Globalisaaion: Ti Komprehensibo a Pakabuklan ken Naisingasing a Pannakaipalplawag." Pannakaipalplalawag ti Globalisasion)
- ^ Albrow, Martin ken Elizabeth King (eds.) (1990). Globalisasion, Pannakaammo ken Kagimongan Londres: Sage. ISBN 978-0803983243 p. 8. "…amin kadagiti pamay-an babaen dagiti tao iti lubong ket naitiptipon iti agmaymaysa a kagimongan ti lubong."
- ^ Stever, H. Guyford (1972). "Siensia, Dagiti Sistema, ken Kagimongan." Journal of Cybernetics, 2(3):1-3. doi:10.1080/01969727208542909
- ^ "Globalisasion ken Sangalubongan a Pakasaritaan (p.127)". Naala idi 3 Hulio 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Globalisasion idiay Wikiquote


text:
Probinsia
Ti probinsia ket maysa a paset ti teritorio, a kankanayon nga isu ti agnaynayon nga administribo a pannakabingbingay, iti kaunegan ti maysa a pagilian wenno estado.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a "probinsia" ket naala manipud ti maika-13 a siglo a Daan a Pranses ti "province," a daytoy ket nagtaud met laeng ti Latin a balikas ti "provincia," a mangibagbaga ti pagiturayan ti maysa a mahistrado; a naisangsangayan, iti maysa a ganganaet a teritorio.
Ti mabalin a Latin nga etimolohia ket manipud ti "pro-" ("para iti") ken "vincere" ("tapno agballigi" wenno "mangtengngel iti"). Isunga ti "probinsia" ket maysa idi a teritorio wenno opisio a ti maysa a Romano a mahistrado a tinengtengngel para iti gobiernona. Daytoy ket maipada ti nasapsapa a panag-usar ti Latin para iti pagturayan babaen ti Romano a linteg.


text:
Sistema a Solar
Ti Sistema a Solar[a] ket buklen iti Init ken dagiti astronomiko a banbanag a gumuyguyod a naibedbed iti pagliklikmutan ti lawlawna, amin dagitoy ket naporma manipud ti panagrebba ti maysa a higante a molekular nga ulep idi agarup a 4.6 a bilion a tawtawen. Ti kawatiwatan a kaaduan a masa ti sistema ket adda idiay Init. Kadagiti adu a banbanag a pagliklikmutan ti Init, kaaduan kadagiti masa ket nailaon kadagiti walo a minaig a solitario a planeta[e] a dagiti pagliklikmutanda ket gangani a nagtitimbukel ken naisanglad iti gangani a dalumpinas a disko a tinawtawagan ti ekliptiko a plano. Dagiti uppat nga akinuneg a babassit a planeta, Merkurio, Benus, Daga ken Márte, ken makunkuna pay dagitoy a naindagaan a planeta, ket naipangrunaan a binuklan iti bato ken metal. Dagiti uppat nga akin ruar a planeta, dagiti alingasaw a higante, dagitoy ket ad-adu a dakdakkel ngem dagiti naindagaan. Dagiti dua a kadakkelan, ti Hupiter ken Saturno, ket naipangrunaan a binuklan iti hidrohenio ken helio; dagiti dua a karuaran unay, ti Urano ken Neptuno, ket kaaduan a buklan dagiti yelo, a kas ti danum, amoniako ken metano, ken dagitoy ket nailasin a tinawtawagan a kas dagiti "higante a yelo".
Ti Sistema a Solar ket pagtaengan kadgiti adu a bilang ti rehion nga adda ti populasion babaen dagiti babbabassit a banbanag. Ti asteroid a barikes, a naisanglad ti nagbaetan ti Marte ken Hupiter, ket kapadpada dagiti naindgaan a planeta a kaaduana binuklan iti bato ken metal. Iti labes ti pagliklikmutan ti Neptuno ket naisanglad ti Kuiper a barikes ket naiwarakiwak a disko; dagiti naisilpo a populasion dagiti trans-Neptuniko a banbanag a kaaduana buklan iti yelo a kas iti danum, amoniuako ken metano. Iti kaunegan kadagitoy a populasion, dagiti lima nga agmaymaysa a banbanag, ti Ceres, Pluto, Haumea, Makemake ken Eris, ket mabigbigan dagitoy a dakkelen ken binukel babaen ti bukodda a grabidad, ken isu ngarod a dagitoy ket natermino a kas dagiti ansisit a planeta.[e] Iti patinayon kadagiti ribribo a babassit a bagbagi[e] iti dagitoy dua a rehion, adda dagiti sangadosena a dagitoy ket naipanunutan a kandidato dagiti ansisit a planeta, dagiti nadumaduma a populasion ti babassit a bagbagi a mairaman dagiti bandust, centaurs ken interplanetario a tapok ket nawaya dagitoy nga agdaliasat ti baetan dagiti rehion. Innem kadagiti planeta ken tallo kadagiti ansisit a planeta ket pagliklikmutan babaen dagiti masna a satelite,[b] a kadawyan a natermino a kas dagiti "bulan" manipud ti Bulan ti daga. Tunggal maysa kadagitoy nga akin ruar a planeta ket palpalikmutan babaen dagiti planetario a sinsing iti tapok ken dagiti nadumaduma a partikula.
Ti solar nga angin, ti maysa a panagayos iti plasma manipud ti Init, ket agpartuat ti maysa a labutab idiay interstelar a medio a naamammoan a ti heliospera, a gumay-at iti ruar nga igid iti naiwarakiwak a disko. Ti Oort nga ulep, a napammatian a nagtaudan para dagiti atiddog a paset ti panawen a bandus, baka adda pay dagitoy iti kaadayo nga agarup ti mamin ribo a kaadayo ngen ti heliospera. Ti heliopause ket isu ti puntos a ti presion manipud ti solar nga angin ket kapadpada ti sumupiat a presion iti interstelar nga angin. Ti Sistema a Solar ket mabirukan iti uneg ti maysa kadagiti akin ruar nga ima iti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas, a naglaon iti agarup a 200 bilion a bitbituen.
Dagiti linaon
Panagduktal ken panagsukisok[urnosen | urnosen ti taudan]
Para kadagiti napalabas a ribribo a tawen, ti nagtagitaon, nga adda dagiti bassit a malaksid a naisangayan, ket saan a nakabigbig ti kaadda ti Sistema a Solar. Dagiti tattao ket namatmatida a ti Daga ket saan nga agguygunay iti tengnga ti law-ang ken naikategoria a sabali manipud kadagiti nadiosan wenno nailangitan a banbanag nga agguygunay iti langit. Urayno a ti Griego a pilosopo a ni Aristarko iti Samos ket naisipanna iti maysa a heliosentriko a panakaurno sti kosmos,[3] Ni Nikolas Koperniko ket isu idi ti immuna a nagparang-ay ti matematiko a panagpadto ti heliosentriko a sistema.[4] Dagiti simmaruno kaniana iti maika-17 a siglo, a ni Galileo Galilei, Johannes Kepler ken Isaac Newton, ket nagparany-ayda ti panakaawat iti pisika a nangiturong ti nagininut a panakaawat iti kapanunutan a ti Daga ketpalpalikmutenna ti Init ken dagiti planeta ket naturayanda babaen dagiti isu met laeng a maipapan ti bagi a linteg a mangituray ti Daga. Ti patinayon, ti panakainbento ti teleskopio ket nangiturong ti panakaduktal kadagiti adadayo pay a planeta ket dagiti bulan. Kasdagiti kaasitgan a napalabas a panawen, ti panakaparang-ay ti teleskopio ken ti panagusar iti saan a namaneho a pagluganan ti limbang ket nagpakabael ti panagusig iti heolohiko penomena a kas dagiti banbantay ken dagiti abut, ken meteorolohiko a penomena ti tiempo a kas dagiti ulep, dagiti tapok a bagio ken dagiti yelo a gora kadagiti sabsabali a planeta.
Patakder[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kangrunaan a mangbukel ti Sistema a Solar ket ti Init, ti maysa a nangruna a panagsarsaruno a G2 a bituen a mangbukel ti 99.86 a porsiento iti naamammoan a a masa ti sistema ken iturayanna ti bukodna a grabidad.[5] Dagiti uppat a kadakkelan a bagbagi nga agpalpalikmut ti Init, dagiti higante nga alingasaw, ket mangbuket ti 99 a porsiento iti nabati a masa, a ti Hupiter ken Saturno ket mangbukel iti 90 a porsiento.[c]
Kaaduan kadagiti dadakkel a banbanag nga agpalpalikmut iti Init ti sumangladdda ti asideg a dalumpinas ti pagliklikmutan ti Daga, a makunkuna a ti ekliptiko. Dagiti planeta ket asidegda iti ekliptiko, bayat a dagiti bandus ken dagiti banbanag a Kuiper a barikes ket kanayonda iti ad-adu nga anggulo.[6][7] Amin dagiti planeta ken kaaduan kadagiti banbanag ket palikmutenda ti Init iti agpapada a turong iti panagpalpalikmut iti Init (agpakanigid, a kas makita manipud ti ngato ti amianan nga ungto ti Init).[8] Adda dagiti malaksid, a kas ti Bandus ni Halley.
Kaaduan ti patakder dagiti nadokumento a rehion iti Sistema a Solar ket buklen ti Init, dagiti uppat a bassit a planeta a napalawlawan dagiti barikes iti kabatbatuan nga asteroid, ken dagiti uppat a higante nga alingasaw a nalawlawan babaen ti Kuiper a barikes dagiti yelo a banbanag. Dagiti astronomo ket sagpaminsanda a biningbingay daytoy a patakder kadagiti sabsabali a rehion. Ti akin-uneg a Sistema a Solar a mairaman dagiti uppat a nailangitan a planeta ken ti asteroid a barikes. Ti akin-ruar a Sistema a Solar ket adda iti labes dagiti asteroid, a mairaman dagiti uppat a higante nga alingasaw.[9] Manipud idi naduktalan ti Kuiper a barikes, dagiti akin-ruar unay a paset iti Sistema a Solar ket naipanunutan a maysa a naisangsangayan a rehion a mangbukel kadagiti banbanag iti labes ti Neptuno.[10]
Kaaduan kadagiti planet aiti Sistema a Solar ket agtagikuada kadagiti maikadua a bukodda a sistema, a pinalpalikmutan dagiti planetario a banbanag a makunkuna a dagiti masna a satelite, wenno bulbulan (dua kadagitoy ket dakdakkel ngem ti planeta a Merkurio), wenno, iti kaso dagiti uppat a higante nga alingasaw, babaen dagiti planetario a sinsing; dagiti naingpis a bedbed dagiti babassit a partikula nga agpapaparis nga agpalpalikmut kaniada. Kaaduan kadagiti kadakkelan a masna asatelite ket addadda iti agpapada a panagtayyek, nga adda iti maysa a rupa anga agnanayon a naiturong iti inada.
Ti linteg ti planetario a panaggunay ni Kepler ket mangipalpalawag kadagiti panagpalpalikmut dagiti banbanag iti Init. Ti panagsurot ti linteg ni Kepler, ti tunggal maysa a banag ket agbanbaniaga iti igid ti maysa a basikaw nga immitlog a ti Init ket adda iti maysa a pakapatengngaan. Dagiti banbanag nga asasideg iti Init (nga adda ti basbassit a semi-mayor a pagtayyekan) ket naparpardas nga agbaniaga, ngaminket kadawyanda a maapektaran ti grabidad ti Init. Iti basikaw nga immitlog a panagpalikmut, ti kaadayo ti maysa a bagi manipud ti Init ket agdumaduma kadagiti mapalpalabas a paset iti tawen. Ti kaasitgan nga iyaasideg ti maysa a bagi iti Init ket makunkuna a ti bukodna a perihelion, a ti kaadywana puntos manipud ti Inity ket makunkuna a ti bukodna nga aphelion. Dagiti panagliklikmut kadagiti planeta ket gangani nga agtitimbukel, ngem adu kadagiti bandus, dagiti asteroid ken banbanag a Kuiper a barikes ket surotenda ti nangato a basikaw nga immitlog a panagpalpalikmut. Dagiti pueto dagiti bagbagi iti Sistema a Solar ket mabalin a maipadto babaen ti panagusar dagiti numeriko a modelo.
Gapu kadagiti panakairaman dagiti nawatiwat a kaadayo, adu kadagiti panakairepresenti iti Sistema a Solar ket agipakita kadagiti agpapada a kaadayo a panagpalpalikmut. Iti kinaagpayso, nga adda bassit a malaksid , no adadayo ti maysa a planeta wenno barikes manipud ti Init, ti kaadayo ket dakdakkel ti paggiddiatanda ken ti napalabas a panagpalikmut. Kas pagarigan, ti Benus ket agarup a 0.33 astronomiko a paset (AU)[d] nga adadayo manipud iti Init ngen ti Merkurio, bayat a ti Saturno ket 4.3 AU nga adadayo ngen ti Hupiter, ken ti Neptuno ket naisanglad iti 10.5 AU manipud iti Urano. Adda dagiti panagpadas a panagikeddeng ti maysa relasion ti nagbaetan kadagitoy a kaadayo ti panakpalikmut (kas pagarigan, ti Titius–Bode a linteg),[11] ngem awan pay kadagitoy a teoria ti naawat.
Adda dagiti bilang dagiti Modelo ti Sistema a Solar ditoy Daga a a mangpadas a mangipan kadagiti minaig a gantingan a pakairamanan ti Sistema a Solar iti nagtagitaoan a termino. Adda dagiti modelo a mekaniko — a makunkuna a dagiti planetario — bayat a dagiti dadduma ket ket gumayatda kadagiti ballasiw ti siudad ken rehional a luglugar.[12] Daytoy ti kadakkelan a gantingan a modelo, ti Suesia a Sistema a Solar, ket agus-usar ti 110-metro a Ericsson a Globo idiay Stockholm a kas ti sabali nga Initna, ken, sursurotenna ti gantingan, ti Hupiter ket maysa a 7.5 metro a nagtimbukel idiay Sangalubongan nga Eropuerto ti Arlanda, iti 40 km a kaadayo, bayat a ti agdama kaadaywan a nbanag, ti Sedna, ket maysa a 10-sentimetro a nagtimbuket idiay Luleå, iti 912 km a kaadayo.[13][14]
Sakup dagiti napili a bagi iti Sistema a Solar manipud ti tengnga ti Init. Dagiti igid ti kanawan ken kanigid iti tunggal maysa a baras ketsurotenna ti perihelion ken aphelion dagita a bagbagi. Dagiti atiddog a baras ket mangitudo ti naisangsangayan a panagpalpalikmut.
Pakabuklan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Init, a gangani a mangbukel kadagiti amain a banag iti Sistema a Solar, ket buklen ti gangani a 98% hidrohenio ken helio.[15] Ti Hupiter ken Saturno, a mangbukel kadagiti amin a nabati a banag, ket agtagikua ti tangatang a mangbukel ti gangani a 99% kadagita nga isu met laeng nga elemento.[16][17] Ti pannakabuklan a gradiente ket adda iti Sistema Solar, a pinartuat babaent pudot ken presion ti lawag manipud ti Init; dagita a banbanag nga asasideg iti Init, a maapektaran babaen ti pudot ken presion ti lawag, ket buklen dagiti elemento nga adda kadagiti nagato a punto s ti panakalunag. Dagiti banag nga adadayo manipud ti Init ket kaaduan abuklen dagiti materiales nga adda ti nababba a puntos ti panakalunag.[18] Ti pagbeddengan ti Sistema a Solar ti labes dagiti nalaka nga agbalbaliw a sustansia a mabalin a maipababaan ket makunkuna a ti linia ti linaaw a nagbalay, ken naisanglad ti agarup a 4 AU manipud ti Init.[19]
Dagiti banag ti akin-uneg a Sistema a Solar ket kaaduan a buklen kadagiti bato,[20] ti naurnong a nagan para kadagiti kompuesto nga adda ti nagato a puntos ti pannakalunag, a kas dagiti silikato, landok wenno nikel, a nagbatbati a natangken babaen kadagiti gangani nga amin a kasasaad idiay protoplanetario a nebulosa.[21] Ti Hupiter ken Saturno ket kaaduan a buklen dagiti alingasaw, ti astronomiko a termino para kadagiti materiales nga adda kadagiti patingga a nababa a puntos ti pannakalunag ken nangato a presion ti sengngaw a kas ti molekular a hidrohenio, helio, ken neon, a dagitoy ket kankanayon idi nga adda ti alingasaw a paset idiay nebulosa.[21] Dagiti Yelo, a kas ti danuym, metano, amoniako, hidrohenio sulpuro ken karbon dioksido,[20] ket adda kadagiti panaglunag a puntos ti mabalin a kangato ti ginasut a kelvins, bayat a dagiti pasetda ket agtaltalek iti ambiente a presion ken temperatura.[21] Dagitoy ket mabalin a mabirukan kadagiti yelo, dagiti likido, wenno alingasaw a luglugar isiay Sistema a Solar, bayat nga idiay nebulosa ti paset sagitoy ket mabalin a likido wenno alingasaw.[21] Dagiti yelo a sustansia ti kaaduan a mangbukel kadagiti satelite dagiti higante a planeta, ken kaaduan pay ti Urano ken Neptuno (dagiti makunkuna a "higante nga alingasaw") ken dagiti adu a babassit a banag a naisanglad ti labes a pagtayyekan ti Neptuno.[20][22] No maitipon, dagiti alingasaw ken dagiti yelo ket makunkuna a nalak nga agbalbaliw.[23]
Init[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Init ket isu ti bituen ti Sistema a Solar, ken isu ti kangrunaan a pakabuklanna. Ti dakkel a masana ket (332,900 ket a masa ti Daga)[24] ket agpataud kadagiti temperatura ken dagiti densidad idiay bugasna a nalataken nga agtalinaay ti nuklear a panaglunag,[25] a daytoy ket agibet ti nawatiwat a kaadu nga enerhia, a kaaduan kadagitoy ket agraniag idiay limbang a kas ti elektromagnetiko a radiasion, a ngumatngato iti 400–700 nm a banda iti makitkita a lawag.[26]
Ti Init ket naidasig a kas maysa a G2 a tipo ti duyaw nga ansisit, ngem daytoy a nagan ket makaallilaw no, maipada kadagti kaaduan a bituen idiay bukodtayo nga ariwanas, ti Init ket dakkel unay ken naraniag.[27] Dagiti bituen ket naidasig babaen ti Hertzsprung–Russell a diagrama, ti maysa a grapiko a mangipakita ti karaniag dagiti bituen kadagiti temperatura ti rabawda. Iti sapasap, dagiti napudpudot a bituen ket naranraniag. Dagiti bituen a sumursurot iti daytoy a tabas ket makunkunada nga adda ti nangruna a panagsarsaruno, ken ti Init ket naisanglad iti tengngana daytoy. Nupay kasta, dagiti bituen a naranraniag ken napudpudot ngem ti Init ket manmano, bayat a dagiti nakuskusnaw ken nalamlamiis a bituen, a makunkuna akas dagiti nalabbaga nga ansisit, ket adadu, a mangaramid kadagiti 85 a porsiento kadagiti bituen idiay ariwanas.[27][28]
Dagiti ebidensia ket agipaltiing a ti puesto ti Init iti nagruna apanagsarsaruno ket mangikabil daytoy idiay "kangrunaa iti biag" para iti maysa a bituen, a daytoy ket saan pay a nakaibus kadagiti naipenpen a hidrohenio ti nuklear a panaglunag. Ti Init ket agranraniag pay laeng; iti nasap a pakasaritaanna adda daytoy ti 70 a porsiento a karaniagna a kas tatta nga aldaw.[29]
Ti Init ket maysa a populasion I a bituen; daytoy ket naipasngay iti naladladaw a paset ti ebolusion ti law-ang, ken isu a daytoy ket aglaon kadagiti adadu nga elemento a nadagdagsen ngem hidrohenio ken helio ("dagiti metal" iti panakasaonga astronomiko) ngem dagiti laklakay a polpulasion II a bitbituen.[30] Dagiti elemento a nadagdagsen ngem hidrohenio ken helio ket naporma kadagidiay bugas titaga-ugma ken bimbimtak a bitbituen, nga isu a dagiti immuna akaputtotan ti bitbituen ket naskenda a natay sakbay a ti law-ang ket napabaknang kadagitoy nga atomo. Dagiti kalaklakayan a bituen ket aglaon laeng kadagiti bassit a metal, bayat a dagiti bituen a naududi a naipasngay ket ket aglaonda ti adadu. Daytoy a kinagato ti metalisidad ket naipagarup a nagruna ti panagrang-ay ti Init iti maysa a planetario a sistema, gaputa dagiti planeta ket maporma manipud ti panakapartuat dagiti "metal".[31]
Interplanetario a medio[urnosen | urnosen ti taudan]
No mairaman ti lawag, ti Init ket agisilnag ti agtultuloy nga ayos dagiti nakarga a patikula (a plasma) a naamammoan a kas ti solar nga angin. Daytoyy a panagyos ti partikula ket agparuar a maiwarwaras ti agarup a 1.5 a riwriw a kilometro ti tungngal maysa nga oras,[32] nga agparpartuat ti nakaro a tangatang (ti helioesperioe) a mangipasagepsep ti Sistema a Solar iti 100 AU (kitaen ti heliopause).[33] Daytoy ket makunkuna akas ti interplanetario a medio. Ti panagtigtignay ti rabaw ti Init, a kas dagiti solar a gilayab ken dagiti koronal a masa a panagipalsut, ket riruenna ti helioesperio, nga agparpartuat ti limbanga tiempo ken gapuanan dagitiheomagnetiko a bagio.[34] Ti kadakkelan a patakder iti uneg ti helioesperio ket ti helioespriko nga agdama a sabanas, ti maysa nga agkuskusikos a porma a pinartuat babaen ti aksion ti panagtaytayyek ti magnetiko a lugara ti Init idiay interplanetario a medio.[35][36]
Ti magnetiko a lugar ti Daga ket pasardenganna ti bukodna atangatang manipud ti panakaikkatan babaen ti slar nga angin. Ti Benus ken Marte ket awan dagitoy ti magnetiko a lugar, ken kas ti pagbanagana, ti solar nga angin ket mangipataud kadagiti bukodda a tangatang ti agininut a maikkat idiay limbang.[37] Dagiti koronal a masa a panakapalsut ken dagiti kapadpadana pasamak ket mangpuyot ti maysa amagnetiko a lugar ken adu a bilang dagiti materiales manipud ti rabaw ti Init. Ti panagitignay iti daytoy a magnetiko a lugar ken ti materiales ket dagiti magnetiko a lugar ket mangimbudo kadagiti nakarga apartikula iti ngato a tangatang ti Daga, a dagitoy a panagitignay ket agpartuat ti aurorae a makita idiay asideg kadagiti magnetiko nga ungto.
Dagiti kosmiko a rayus ket tumaud idiay ruar ti Sistema a Solar. Ti helioesperio ket ladpedanna bassit ti Sistema a Solar, ken dagiti magnetiko a lugar (para kadagiti nga adda kadagitoy) ket mangited pay kadagitoy ti panagsalaknib. Ti densidad dagitikosmiko a rayus idiay interestelar a medio ken ti kapigsa ti magnetiko a lugar ti Init ket agbalbaliw ti atiddog unay a gantingan ti panawen, tapno ti lessaad tikosmiko a radiasion idiay Sistema a Solar ket agdumaduma, ngemno kasano ti kaaduna ket saan a naamammoan.[38]
Ti interplanetario a medio ket pagtaengan ti dua a kasla disko a rehion ti kosmiko a tapok. Ti umuna, ti zodiacal a tapok nga ulep, ket naisanglad idiay uneg ti Sistema a Solar ken gapuanan ti zodiacal a lawag. Daytoy ket kasla ti panakaporma babaen ti panagdungpar idiay uneg ti asteroid a barikes nga indagas babaen ti panagtignay kadagiti planeta.[39] Ti maikadua ket maiagayat manipud ti agarup a 10 AU aginggan ti agarup a 40 AU, ken mabalin a napartuat babaen ti nmaipadpada a panagdungpar ti uneg ti Kuiper a barikes.[40][41]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Mano ngata dagiti Babagi ti Sistema a Solar?". NASA/JPL Solar System Dynamics. Naala idi 2012-07-22.
- ^ Wm. Robert Johnston (2012-07-21). "Dagiti asteroid nga adda kadagiti Satelite". Arkibo ni Johnston. Naala idi 2012-07-22.
- ^ WC Rufus (1923). "Ti astronomiko a sistema ni Koperniko". Nadayeg nga Astronomia 31: 510. Bibcode:1923PA.....31..510R.
- ^ Weinert, Friedel (2009). Koperniko, Darwin, ken Freud: dagiti rebolusion iti pakasaritaan ken pilosopia iti siensia. Wiley-Blackwell. p. 21. ISBN 978-1-4051-8183-9.
- ^ M Woolfson (2000). "Ti taudad ken ebolusion ti Sistema a Solar". Astronomia ken Heopisika 41 (1): 1.12. doi:10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x.
- ^ Levison, H. F.; Morbidelli, A. (2003-11-27). "Ti panakaporma ti Kuiper a barikes babaen ti agparuar a panagbaniaga dagiti bagbagi idi panawen ti panag-akar iti Neptuno". Katutubo 426: 419–421. doi:10.1038/nature02120. PMID 14647375. Naala idi 2012-05-26.
- ^ Harold F. Levison, Martin J Duncan (1997). "Manipud ti Kuiper a Barikes aginggana dagiti Bandus a Pamilia ti Hupiter Ti Nailimbang a Panakaiwarwaras dagiit Ekliptiko a Bandus". Ikarus 127 (1): 13–32. Bibcode:1997Icar..127...13L. doi:10.1006/icar.1996.5637.
- ^ Grossman, Lisa (13 Agosto 2009). "Immuna a nakita ti maysa a paneta nga agsansanud nga agpalpalikmut iti bituenna". NewScientist. Naala idi 10 Oktubre 2009.
- ^ nineplanets.org. "Ti Bassit a Panakakita ti Sistema a Solar". Naala idi 2007-02-15.
- ^ Amir Alexander (2006). "Ti New Horizons ket Maipatuodto iti 9-a tawen a Panagbaniaga ti Pluto ken ti Kuiper a Barikes". TiPlanetario a Kagimongan. Naala idi 2006-11-08.
- ^ "Parbangon: Ti Panagbaniaga ti Irurugi iti Sistema a Solar". Sentro ti Pisika ti Law-ang: UCLA. 2005. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-05-24. Naala idi 2007-11-03.
- ^ Guy Ottewell (1989). "Ti Sangaribo nga Anet a Modelo". NOAO Educational Outreach Office. Naala idi 2012-5-10.
- ^ "Panagbaniaga kadagiti Modelo ti Sistema a Solar". Unibersidad iti Illinois. Naala idi 2012-05-10.
- ^ "Luleå är Sedna. I alla fall om vår sol motsvaras av Globen i Stockholm.". Norrbotten Kuriren (iti Pagsasao a Suéko). Naala idi 2010-05-10.
- ^ "Dagiti Nagruna nga Estadistika ti Init". Solara Sentro ti Stanford. Naala idi 2008-07-29., citing Eddy, J. (1979). Ti Baro nga Init: Dagiti Solar a Nagbanagan manipud ti Skylab. NASA. p. 37. NASA SP-402.
- ^ Williams, Dr. David R. (Septiembre 7, 2006). "Dagiti Kinpudno a Sabanas ti Saturno". NASA. Naala idi 2007-07-31.
- ^ Williams, Dr. David R. (Nobiembre 16, 2004). "Jupiter Fact Sheet". NASA. Naala idi 2007-08-08.
- ^ Paul Robert Weissman, Torrence V. Johnson (2007). Ensiklopedia ti sistema a solar. Academic Press. p. 615. ISBN 0-12-088589-1.
- ^ "Pormasion ti Planeta (idiay Sistema a Solar)". Unibersidad ti Toronto. Naala idi 2011-07-11.
- ^ a b c doi:10.1016/0032-0633(95)00061-5
Daytoy a dakamat ket automatiko a malpas kadagiti sumaruno a minuto. Mabalinmo a mapan ti pagurayan wenno ipadakkel babaen ti ima
- ^ a b c d doi: 10.1016/S0032-0633(99)00088-4
Daytoy a dakamat ket automatiko a malpas kadagiti sumaruno a minuto. Mabalinmo a mapan ti pagurayan wenno ipadakkel babaen ti ima
- ^ Michael Zellik (2002). Astronomia: Ti Agbalbaliw a Law-ang (9th nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 240. ISBN 0-521-80090-0. OCLC 223304585 46685453.
- ^ Placxo, Kevin W.; Gross, Michael (2006). Astrobiolohia: ti ababa a pangyuna. JHU Press. p. 66. ISBN 978-0-8018-8367-5.
- ^ "Init: Dagiti Kinapudno ken dagiti Bilang". NASA. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2008-01-02. Naala idi 2009-05-14.
- ^ Zirker, Jack B. (2002). Ti Panagbaniaga ti Sentro ti Init. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. pp. 120–127. ISBN 978-0-691-05781-1.
- ^ "Apay a ti makitkita a lawag ket makiata, ngem saan a dagiti sabali a paset ti espektro?". The Straight Dome. 2003. Naala idi 2009-05-14.
- ^ a b Ngem, Ker (Enero 30, 2006). "Dagiti astronomo ket saanda a Napudnoan: Kaaduan kadagiti Bituen ket Agmaymaysa". SPACE.com. Naala idi 2007-08-01.
- ^ Smart, R. L.; Carollo, D.; Lattanzi, M. G.; McLean, B.; Spagna, A. (2001). "Ti Maikadua a Pagsurotan a katologo ti Bituen ken dagiti Nalimiis a Bituen". Iti Hugh R. A. Jones ken Iain A. Steele. Dagit Nalamiis Unay nga Ansisist: Dagiti Baro nga Espektro a tipo ti L ken T. Springer. p. 119. Bibcode:2001udns.conf..119S.
- ^ Nir J. Shaviv (2003). "Ti Panakapapan ti Pagbanagan ti Nasapa a Paradokso ti Nakusnaw nga Init: Ti Nababbaba a Kosmiko a Rayus manipud ti maysa a Napigpigsa a Solar nga Angin". Warnakan iti Heopisikal a Panagsukisok 108 (A12): 1437. arXiv:astroph/0306477. Bibcode:2003JGRA..108.1437S. doi:10.1029/2003JA009997.
- ^ T. S. van Albada, Norman Baker (1973). "Kadagidiay dua nga Oosterhoff a Grupo ti Nagtitimbukel a Rimpuok". Astropisikal a Warnakanl 185: 477–498. Bibcode:1973ApJ...185..477V. doi:10.1086/152434.
- ^ Charles H. Lineweaver (2001-03-09). "Ti maysa a Karkulo ti Tawen a Panakaiwarwaras dagiti Naindagaan a Planeta iti Law-ang: Ti Panakaibilang ti Metalisidad a kas ti Panagpili a Pataud". Icarus 151 (2): 307–313. Bibcode:2001Icar..151..307L. doi:10.1006/icar.2001.6607. Di ammo a parametro
|eprint=di naikaskaso (tulong); Di ammo a parametro
|class=di naikaskaso (tulong)
- ^ "Solar a Pisika: Ti Solar nga Angin". Marshall Space Flight Center. 2006-07-16. Naala idi 2006-10-03.
- ^ Biddut ti dakamat: Imbalido nga etiketa ti
; awan ti testo a naited para kadagiti ref a nanaganan
Voyager
- ^ Phillips, Tony (2001-02-15). "TI Init ket Bimmaliktad". Science@NASA. Naala idi 2007-02-04.
- ^ Ti Bituen nga adda dagiti dua nga Aminana nga Ungto, Abril 22, 2003, Siensia idiay NASA
- ^ Riley, Pete (2002). "Panagmodelo ti helioesperiko nga agdama a sabanas: Dagiti Panagdumaduma a Siklo ti Solar". Warnakan ti Heopisikal a Panagsukisok 107. Bibcode:2002JGRA.107g.SSH8R. doi:10.1029/2001JA000299.
- ^ Lundin, Richard (2001-03-09). "Manurunor babaen ti Solar nga Angin". Siensia 291 (5510): 1909. doi:10.1126/science.1059763. PMID 11245195. Ad-adu ngem maysa a
|author=ken
|last=ti nainaganan (tulong)
- ^ Langner, U. W.; M. S. Potgieter (2005). "Dagiti Pagbanagan ti puesto ti solar nga angin a panakasiddaw a pagpatinggaan ken ti heliopause idiay helioesperio a modulasion ti kosmiko a rayus". Dagiti Panagrang-ay ti Limbang a Panagsukisok 35 (12): 2084–2090. Bibcode:2005AdSpR..35.2084L. doi:10.1016/j.asr.2004.12.005.
- ^ "Atiddog a termino nga Ebolusion iti odiacal nga Ulep". 1998. Naala idi 2007-02-03.
- ^ "Dagiti ESA a sientista ket nakaduktalda ti pamay-an ti ababa a panakailista dagiti bituen a mabilin nga adda kadagiti planeta". ESA a Siensia ken Teknolohia. 2003. Naala idi 2007-02-03.
- ^ Landgraf, M.; Liou, J.-C.; Zook, H. A.; Grün, E. (Mayo 2002). "Ti Taudan ti Sistema a Solar a Tapok ti labes ti Hupiter". Ti Astronomiko a Warnakan 123 (5): 2857–2861. Bibcode:2002AJ....123.2857L. doi:10.1086/339704. Naala idi 2007-02-09.


text:
NI Henry Ford (Hulio 30, 1863 – Abril 7, 1947) ket maysa idi nga Amerikano nga industrialista, ti nangbangon ti Ford Motor a Kompania, ken ti nangipatakder ti panagrang-ay ti assemblia a linia a wagas ti masa aproduksion. Nupay a ni Ford ket saan nga isu ti nagimbento ti automobil, isu ket nagparang-ay ken nangipakturado ti immuna a karro a makabaelan a gatangen kadagiti adu a tengnga a klase nga Amerikano. Ti panangipaammona ti Modelo T nga automobil ket nangrebolusionario ti panaglugan ken industria ti Amerikano. A kas ti agtagtagikua ti Ford Motor a Kompania, isu ket nagbalin a maysa kadagiti kabaknangan ken kadayegan a tao iti lubong. Isu ket naipammadayawan ti "Fordismo": ti masa aproduksion ti saan a nangina a magatgatang ken naikapet kadagiti nangato a matgedan dsagiti agobobra. Ni Ford ket adda ti sanganlubongan a panagsirmata, a ti konsumerismo a kas ti pangruna ti kappia. Ti napeksa a panagitalekna ti sistematiko a panangibabab ti bayad a nagbanagan kadagiti adu a teknikal ken negosio a panagpabaro, a mairaman ti maysa a prankisia a sistema a nangikabil kadagiti aglaklako ti karro iti amin anga Amianana nga Amerika ken dagiti kangrunaan a siudad kadagiti innem a kontinente. Ni Ford ket inbatina ti adu a kinabaknangna idiay Pundasion Ford ngem nangiyurnos para iti pamilian a permanente a mangtengngel ti kompania.
Ni Ford ket kaaduan pay a naamammoan para iti kina pasismona idi las-ud ti immuna atawtawen ti Sangalubongan aGubat I, ngem ti pay panagipablaakna kadagiti antisemitiko a testo a kas ti libro a Ti Internasional a Hudio.[1]
PaammoUrnosen
- ^ Baldwin, N. (2001). Ni Henry Ford ken Dagiti Hudio. New York: Publiko a Panakibiang.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti sasao a mainaig ti Henry Ford idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Henry Ford idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Henry Ford idiay Wikisource


text:
UTC−04:00
Ti UTC−04:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 4 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Daytoy ket napalpaliiw iti Akindaya a Sona ti Oras (kasla iti Kanada ken ti Estados Unidos) kadagiti las-ud ti napudot a bulan ti oras a panagin-inut ti lawag. Ti Sona ti Oras ti Atlantiko paliiwenna daytoy iti las-ud ti alagaden nga oras (nalamiis a bulbulan). Daytoy ket mapalplaiiw iti amin a paset ti tawen idiay Akindaya a Karibe.
Dagiti linaon
- 1 Alagaden nga Oras ti Atlantiko (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 2 Akindaya nga Oras ti Aldaw (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 3 Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)
- 4 Kas alagaden nga oras (kalamiisan ti Akin-abagatn a Hemisperio)
- 5 Dagiti nagibasaran
Alagaden nga Oras ti Atlantiko (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Greenland (Dinamarka) (Kalaallit Nunaat) – Thule Air Base (paliiwenna ti dagit alagaden ti oras a panagin-inut ti lawag ti Estados Unidos)
- Kanada
- amin ti New Brunswick (nainkalintegan a timbengan manipud ti GMT[2]), Nova Scotia (nainkalintegan a timbengan manipud ti GMT[3]), Prince Edward Island
- Newfoundland ken Labrador - kaaduan ti Labrador
- Bermuda (Nagkaykaysa a Pagarian)
Akindaya nga Oras ti Aldaw (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Estados Unidos
- Amin ti Connecticut, Delaware, Distrito ti Columbia, Georgia, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, North Carolina, Ohio, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, Vermont, Virginia, West Virginia
- Kaaduan ti Florida, Indiana, Michigan
- Akindaya apaspaset ti Kentucky, Tennessee
- Saan nga opisial a panag-usar dagiti nadumaduma a komunidad idiay Kondado ti Russell, Alabama, a mairaman ti Siudad ti Phenix. Urayno ti nainkalintegan nga oras para iti amin nga Alabama manipud kadagiti maudi a lawas tiakin-amianan a kalamiisan aginggana ti tengnga ti otonio ket Oras ti Aldaw ti Sentral (UTC–5), ti Siudad ti Phenix ken dagiti nakapalikmut a komunidad ket inpormalda nga agipada kadagiti pagorasan iti dakdakkel a siudad ti Columbus, Georgia, a dagus iti ballasiw ti Karayan Chattahoochee manipud ti Siudad ti Phenix.
- Karibe
- Bahamas
- Kuba
- Haiti
- Is-isla ti Turkso ken Caicos (Nagkaykaysa a Pagarian)
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Akindaya a Karibe[urnosen | urnosen ti taudan]
- Anguilla (UK)
- Antigua ken Barbuda
- Barbados
- Dominica
- Grenada
- Montserrat (Nagkaykaysa a Pagarian)
- San Kristobal ken Niebes
- Santa Lucia
- San Vicente ken dagiti Grenadito
- Trinidad ken Tobago
- Is-isla ti Birhen ti Britaniko (Nagkaykaysa a Pagarian)
- Hamaika
Dagit iteritorio ti Estados Unidos[urnosen | urnosen ti taudan]
Sabali a Karibe[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aruba (Olanda)
- Cancun (Mehiko)
- Curaçao (Olanda)
- Dominican Republic
- Guadeloupe (Pransia)
- Martinique (Pransia)
- Sint Maarten (Olanda)
Abagatan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Amianan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada - Quebec (daya ti longitud 63°L)
Kas alagaden nga oras (kalamiisan ti Akin-abagatn a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Abagatan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brasil - Mato Grosso, Mato Grosso do Sul[4][5]
- Chile - Nagruna a daga. Kitaen pay ti Oras idiay Chile
- Is-isla ti Falkland
- Paraguay
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.airgreenland.com/
- ^ "CHAPTER T-6 - Time Definition Act". Naala idi 2008-06-02.
- ^ "Time Definition Act". Naala idi 2008-06-02.
- ^ a b "Agdama a Sona ti Oras". Ti Brasil ket Mangikeddeng nga Addaan Laengti Maymaysa a Sona ti Ora. Time and Date. 21 Hulio 2009. Naala idi 16 Hunio 2012.
- ^ a b "Hora Legal Brasileira". Horário de Verão (iti Portuges). Observatório Nacional. Naala idi 16 Hunio 2012.


text:
Departamento ti Cesar
Ti Departamento ti Cesar (Espaniol: Departamento del Cesar) wenno Cesar ket maysa a departamento ti Colombia a mabirukan idiay amianan ti pagilian idiay Karibe a rehion, a nabeddengan iti amianan babaen ti Departamento ti La Guajira, ti laud babaen ti Departamento ti Magdalena ken Departamento ti Bolivar, ti abagatan babaen ti Departamento ti Santander, ti laud babaen ti Departamento ti Amianan a Santander, ken ti daya babaen ti pagilian ti Venezuela (Estado ti Zulia). Ti kapitolio ti departamento ket ti siudad ti Valledupar.[3]
Daytoy a rehion ket immuna a natagtagitao babaen dagiti patneng a tattao a tinawtawagan a kas dagiti Euparíes idiay Ginget ti Upar ken Guatapuríes idiay Ginget ti karayan Cesar, ti mairaman kadagitoy ket ti Orejones a tagikuadagiti Tupe, Acanayutos a tagikua ti Motilones ken Alcoholados a tagikua ti Chimilas. Ti immuna a Europeana a nagsuksukimat idi ket ti Espaniol a Kapitan a ni Pedro de Vadillo, ngem ti Aleman a ni Ambrosio Alfínger ket naranggas a nagparukma ti rehion idi 1532.[4] Idi 1550 ti purok ti Valle de Upar ket binagon idi babaen ni Hernando de Santana ken ni Juan de Castellanos.[5]
Idi 1813, ni María de la Concepción Loperena ket nagirangarang ti panakawayawaya idiay Valledupar ken nangidaton ti 300 a kabkabalio kenni Simon Bolivar. Idi 1829 ti Valledupar ket nagbalin a maysa a kanton ti probinsia ti Santa Marta. Babaen ti linteg a 15 iti 1850, ti Valledupar ket naisina idi manipud ti Santa Marta ken nagbalin a probinsia ti Valledupar. Idi 1857 daytoy ket nagbalin a probinsia ti estado ti Magdalena ken babaen ti Linteg iti Disiembre 29, idi 1864 daytoy ket nagbalin a departamento ti Valledupar a tagikua ti estado ti Magdalena.Idi Disiembre 27, 1967 ti departamento ti Cesar ket opisial a napartuat.[4]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Departamento ti Cesar ket binukel babaen dagiti 25 a munisipalidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Departamento: Información general". Gobernación del Cesar. Naidulin manipud ti kasisigud idi 17 Pebrero 2013.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ (Espaniol) Valledupar opisial asapot ti pagsaadan ti, Kapitolio ti Departamento ti Cesar
- ^ a b (Espaniol) Heograpiko nga Instituto ni Agustin Codazzi: Pakasaritaan ni Cesar
- ^ LABLAA: Departamento ti Cesar; Pakasaritaan
- Dangon Ovalle, Jaime (Nobiembre 1987), El Cesar, Hijo del Amor, Valledupar: Departamento del Cesar .
- Gutierrez Hinojosa, Tomas Dario (2000), Valledupar Musica de una Historia, Bogota: Editorial Grijalbo LTDA, ISBN 958-639-175-2
- Araujonoguera, Consuelo (2002), Trilogia Vallenata, Colombia: Proyecto Editorial Babilonia, ISBN 958-33-3360-3
- Castro Trespalacios, Pedro (1979), Culturas Aborigenes Cesarences e Independencia de Valle de Upar, Bogota: Casa de la Cultura de Valledupar
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Cesar idiay Wikimedia Commons
- Cesar 30 Años de Progreso - Gobernacion del Cesar (1997) polieto
- Opisial a website ti Departamento ti Cesar


text:
Ti Imperio a Romano (Latin: IMPERIVM ROMANVM) ket isu ti kalpasan a Republikano a paset ti panawen iti taga-ugma a sibilisasion iti Romano, a naipakadumaan babaen ti maysa a autokratiko a porma iti gobierno ken dakkel a teritorio a tinengtengngel idiay Europa ken ti Mediterraneano.[6]
Ti 500 nga agtawen a Repubika a Romano, a sinarunuanna, ket napakapsot ti yaalsa babaen dagiti nadumaduma a sibil a gubat.[nb 2] Adda dagiti nadumaduma a napaspasamak a kadawyan naidarirag anga agmarka ti panaglasat manipud ti Repaublika iti Imperio, a mairamna ti pannakadutok ni Julius Caesar a kas ti agnanayon a diktador (44 BC), ti Gubat iti Actium (2 Septiembre 31 BC), ken ti panagited ti Roman Senado iti Octabion ti honoripiko Augustus (16 Enero 27 BC).[nb 3]
Ti Romano panagpadakkel ket nangrugi kadagiti aldaw iti Republika, ngem ti Imperio ket nagawatna ti kalatakan a gay-at babaen ni Emperador Trajan: itipanawen ti panagturayna (98 aginggana idi 117 AD) ti Imperio a Romano ket nagtengngel kadagiti agarup a 6.5 riwriw km2[7] iti rabaw tidaga. Gapu ti kadakkel ti panaggay-at ti Imperio ken ti kaatiddog panag-ibtur, dagiti pagadalan kenkultura iti Roma ket adda dagiti nauneg ken nabayag nga impluensia iti panagrangrang-ay iti pagsasao, relihionn, arkitektura, pilosopia, linteg, ken dagiti porma ti gobierno kadagiti tinurayanna a teritorio, a naisangsangayan ti Europa, ken babaen ti kaibuksilan iti Europeano a panagpadakkel iti dagup ti moderno a lubong.
Iti naladaw a maikatlo a siglo AD, ni Dioklesiano ket nagipatakder ti pannakasanay iti panagbingbingay ti turay a nagbaetan dagiti uppat a kumaduaan nga emperadopr (makunkuna a kas ti tetrakia) tapno mapasayaat ti panaksalaknib kadagiti nawatiwat a teritorio, a nagpakabael daytoy ti panagtatingga iti Didigra iti Maikatlo a Siglo. Iti panawen dagiti sumaganad a dekada ti Imperio ket agnanayon a nabingbingay iti Daya/Laud a pagtayyekan. Kalpasan ti ipupusay ni Teodosio I idi 395 naminsan pay daytoy a nabingbingay.[8]
Ti marmarba a Lumaud nga Imperio a Romano ket nalpas idi 476 idi napilit ni Romulus Augustus nga agibbet babaen ti Hermaniko daulo ti gubat a ni Odoakro.[9] Ti Dumaya a Romano wenno Imperio a Bisantino ket nalpas idi 1453 iti ipupusay ni Konstantino XI ken ti panakatiliw iti Konstantinopla babaen ni Mehmed II, daulo dagiti Otomano a Turko.[10]
Dagiti pakaammoUrnosen
- ^ Ta dagiti klasiko ken moderno a konsepto iti estado ket saan nga agpada, dagiti dadduma pay a mabalin ket mairaman ti Res publica Romana, Imperium Romanum wenno Romanorum (iti pay Griego: Baσιλeίᾱ tῶv Ῥwuaίwv – Basileíā tôn Rhōmaíōn – ["Dominion (Literal a ti 'pagarian') dagiti Romano"]) ken Romania. Res publica, a kas ti termino a mangitudtudo ti Romano a "mankomunidad" iti sapasap, ket mabalin a mangitudo iti Republikano ken ti Imperial a panawen, bayat a ti Imperium Romanum (wenno, sagpaminsan, Romanorum) ket maus-usar a mangitudo ti teritorio nga igayatan ti Romano a turay. Ti Populus Romanus, "t Tattao a Romano", ket kanayon a maus-usar par aiti Romano nga estado maitulag kadagiti dadduma a pagilian. Ti termino a Romania, ket naipakauna a lokal a termino para iti teritorio ti imperio ken dagiti para dagiti pay agtaeng, ket agparang iti Griego ken Latin a nagtaudan manipud ti maikapat a siglo ken dagiti sumaganada ken daytoy ket naiyawit iti Imperio a Bisantino. (Kitaen ti Wolff, R.L. "Romania: Ti Latin Imperio iti Konstantinopla". Iti: Speculum, 23 (1948), pp. 1–34 (pp. 2–3).)
- ^ Iti panawen ti panagsagsagaba iti Naladaw a Republika adda dagiti ginasot a napatay wenno natay a senador, ken ti Romano a Senado ket nasukatan kadagitipasurot iti Umuna a Triunbirato ken kalpasan daytoy ket dagiti Maikadua a Triunbirato.
- ^ Oktabio/Augustus opisial a nangirangarang nga isu ket nagisalakan ti Republika a Romano ken nagannad a nagpanglimo ti kabileganna babaen ti republikano a porma; dagiti konsul ket agtultuloyda a nabutosan, dagiti tribuna dagiti plebeio ket agtultoloyda nga agidaton kadagiti continued to offer lehislasion, ken dagiti senador ket agsupsuppiatda pay laeng idiay Romano a Kuria. Nupay kasta, ni Oktabio, ken dagiti epektibo nga emperador a simmaruno, a nakaimpluensia kadagit amin ken nagtengngel kadagiti nalpas a keddeng, ken iti nalpas a panagusig, adda dagiti sangaarbanan a a makatulong kaniana, no nasken datoy.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Bennett, J. Trajan: Optimus Princeps. 1997. Fig. 1
- ^ Konstantino I (306–337 AD) babaen ni Hans A. Pohlsander. De Imperatoribus Romanis. Naisurat idi 2004-1-8. Naala idi 2007-3-20.
- ^ a b c d Taagepera, Rein (1979). Kadakkel ken Kabayag dagiti Imperio: Dagiti Panagrang-ay ken Panagapday a Killo, 600 B.C. aginggana idi 600 A.D. 3 (3/4). Unibersidad a Pagmalditan ti Duke. p. 125. doi:10.2307/1170959. JSTOR 1170959. Ti testo ti "journalSiensia Sosial a Pakasaritaan " ket di naikaskaso (tulong)
- ^ John D. Durand, Naipakasaritaan a Karkulo iti Populasion ti Lubong: Maysa nga Ebaluasion, 1977, pp. 253–296.
- ^ "Roman Empire – Britannica Online Encyclopedia". www.britannica.com. Naala idi 2008-07-09.
- ^ "Imperio a Romano", Microsoft Encarta Online nga Ensiklopedia 2008
- ^ Parker, Philip, "Ti Imperio ket Agsardeng Ditoy". p.2.
- ^ Chester G. Starr, Ti Pakasaritaan ti Taga-ugma a Lubong, Maikadu a nga Edision. Oxford Unibersidad a Pagmalditan, 1974. pp. 670–678.
- ^ Isaac Asimov. Kronolohia iti Lubong ni Asimov. Harper Collins, 1989. p. 110.
- ^ Asimov, p. 198.


text:
Casuarina
Ti Casuarina ket isu ti henero dagiti 17 a sebbangan iti pamilia ti Casuarinaceae, patneng daytoy ti Australasia, ti Indiano a Subkontinente, Abagatan a daya nga Asia, ken ti is-isla ti lumaud a Taaw Pasipiko. Daytoy ket natrato idi a kas ti agmaymaysa a henero iti pamilia, ngem daytoy ket naipagsisina kadagiti tallo a henero (kitaen ti Casuarinaceae).[1][2]
Dagitoy ket kankanayon a berde a kayo a dumakkel iti 6–35 m (20–115 ft) a katayag. Ti samekna ket buklen ti narapis, adu ti sangana a berde aginggana ti kolordapo-berde a sangsanga iti 0.5–1 mm (0.020–0.039 in) a diametro, nga addaan iti bassit-usit a nasiksikan a bulbulong iti aligusgos iti 5–20. Dagiti sabong ket mapataud iti bassit a kasla amento dagiti nagraraay; dagiti sabong ket simple a buston. Kaaduan kadagitisebbanagn ket dioecious, ngem adda met dagiti bassit a monoecious. Ti bunga ket maysa a natarikayo, immitlog ti estruktura ken kasla kapada ti kono ti konipera a buklen dagiti nadumaduma a karpela a ti tunggal maysa ket aglaon ti agmaymaysa a bukel nga addaan ti bassit a payak.[1][3] Ti henetiko a nagan ket naala manipud ti Malay a balikas para iti kasuari, a mangibagbaga ti pannakaipada a baetan ti dutdot ti billit kadagiti samek ti kayoa,[4] ngem tikayo ket tinawtawagan ti rhu iti agdam anga alagaden a Malay.
Ti sebbanagn ti Casuarina ket taudan ti taraon dagiti arabas dagiti hepialid burbur; kamkameng ti henero nga Aenetus, a mairaman ti A. lewinii ken A. splendens, horisontal dagitoy nga umosok kadagiti puon sadanto bertikal nga agpababa. Ti Endoclita malabaricus ket manganda pay kadagiti Casuarina. Ti noctuid Burbur ti nabo ket nakitkita pay a mangmangan iti Casuarina.
Dagiti Pendunculagin, casuarictin, strictinin, casuarinin ken casuariin ket dagiti ellagitannins a mabirukan kadagiti sebbanagn iti kaunegan ti henero.[5]
Dagiti napili a sebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Casuarina cristata Miq. (Akin-amianan a daya nga Australia: Queensland, New South Wales).
- Casuarina cunninghamiana Miq. – River Sheoak (Akin-amianan ken akin-daya nga Australia: Northern Territory aginggana idiay New South Wales)
- Casuarina equisetifolia L. – Australian Pine, Beach Sheoak, Common Ironwood (Akin-amianan nga Australia, abagatan a daya nga Asia, madudua a patneng iti Madagascar), ঝাউ in বাংলা (Bengali)
- Casuarina glauca Sieber ex Spreng. Gray Sheoak, Longleaf Ironwood, Saltmarsh Ironwood, Swamp Oak (New South Wales)
- Casuarina grandis L.A.S.Johnson (New Guinea)
- Casuarina junghuhniana Miq. (Indonesia)
- Casuarina obesa Miq. (Akin-abagatan nga Australia: abagatan a laud ti Lumaud nga Australia, New South Wales [maysa a sitio, nga itan ket awanen], Victoria)
- Casuarina oligodon L.A.S.Johnson (New Guinea)
- Casuarina pauper F.Muell. ex L.A.S.Johnson (kaunegan ti Australia)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Flora ti Australia: Casuarina
- ^ a b Australian Plant Names Index: Casuarina
- ^ Huxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan Publishers. ISBN 0-333-47494-5.
- ^ Quattrocchi, Umberto (2000). CRC World Dictionary of Plant Names. I A-C. CRC Press. p. 456. ISBN 978-0-8493-2675-2.
- ^ Okuda, T.; T. Yoshida, M. Ashida and K. Yazaki (1983). "Tannins of Casuarina and Stachyurus species. I: Structures of pendunculagin, casuarictin, strictinin, casuarinin, casuariin, and stachyurin.". Journal of the Chemical Society (8): 1765–1772.
- ^ "GRIN Species Records of Casuarina". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Naala idi 2011-02-18.
- ^ "Casuarina". Integrated Taxonomic Information System. Naala idi 2010-02-21.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Casuarina idiay Wikimedia Commons


text:
MARSO 13, 2014 | SANGALUBONGAN A DAMDAMAG
Inruar Dagiti Saksi ni Jehova ti Dadakkel Letrana nga Edision ti Baro a Rebisado a Biblia
NEW YORK—Iti agtultuloy a panangikagumaanda nga ad-adu ti maaddaan iti Biblia agingga a posible, inruar dagiti Saksi ni Jehova ti dadakkel letrana nga edision ti rebisado a New World Translation of the Holy Scriptures. Dayta nga edision a mayim-imprenta iti United States ken Japan ket mainanama a madanonna ti 424,000 a kopia iti damo a pannakayimprentana.
Inruar dagiti Saksi ti regular nga edision ti rebisado a New World Translation bayat ti espesial a miting a naibrodkas idi Oktubre 5-6, 2013, iti 31 a pagilian. Ti 2013 a rebision ti kalalawagan a patarus dayta a Biblia sipud idi 1984. Idi Oktubre 7, 2013, inkabil dagiti Saksi daytoy a patarus ti Biblia iti multiplatform app a JW Library. Dandanin 1.4 a milionen ti nangi-download iti dayta kadagiti gadyetda. Magun-odan met daytoy a rebisado a New World Translation iti nadumaduma nga electronic formats online iti www.jw.org.
Ti amin a format ti rebisado a New World Translation ket addaan iti dandani 60,000 a marginal references, a makatulong kadagiti agbasbasa tapno maawatanda a nalawlawag ti konteksto dagiti salaysay ti Biblia. Naglaon met dayta kadagiti dekolor a diagram, mapa dagiti lugar a nadakamat iti Biblia, ken tsart a mangipakita kadagiti detalye ti inaldaw a biag idi panawen ti Biblia. Adda met appendix a mangilawlawag kadagiti topiko a kas kadagiti prinsipio iti panangipatarus iti Biblia ken ti pakasaritaan no kasano a naisurat ken nasalakniban ti Biblia.
Mabasa ti personal a nagan ti Dios iti agarup 7,000 a daras iti 1984 nga edision ti New World Translation. Ngem ipakita met ti 2013 a rebision ti kabaruan a nasirarak no sadino ti pakabasaan ti nagan ti Dios kadagiti kabayaganen a manuskrito ti Biblia. Maibatay iti ad-adu pay a panangadal iti Dead Sea Scrolls ken dadduma pay a nagkauna a manuskrito, inraman ti rebisado a New World Translation ti innem pay a pakabasaan iti nagan ti Dios. Mabasa dagita iti Uk-ukom 19:18; 1 Samuel 2:25; 6:3; 10:26; 23:14; 23:16. Ilawlawag met ti appendix ti pannakausar ti nagan ti Dios iti nagkauna a Hebreo ken Griego, agraman ti pannakaisurat dayta kadagiti patarus ti Biblia iti dadduma a moderno a dialekto ken lengguahe.
Dagiti Saksi ket nabayagen nga agim-imprenta, agiwarwaras, ken agipatpatarus iti New World Translation, a tagipatgen unay dagiti iskolar gapu iti kinaumisona. Ti kompleto a manuskrito daytoy a patarus ket damo a nagun-odan iti Ingles idi 1961. Idi 1963, impadamag ti The New York Times a magun-odanto ti New World Translation iti innem pay a lengguahe, kas naipakaammo iti maysa a kombension dagiti Saksi a naangay idiay Yankee Stadium. Sipud idi, daytoy a bersion ket naipatarusen dagiti Saksi iti nasurok a 120 a lengguahe. Kadagiti napalabas a tawen, inkeddeng ti New World Bible Translation Committee a rebisaren ti New World Translation tapno makidanggayda kadagiti panagbalbaliw ti moderno a lengguahe ken tapno malawlawagan ti dadduma a termino iti Biblia. Iti kasta, nalaklaka a basaen ken maawatan dayta. Makita iti rebisado a New World Translation dagita a kabaruan a panagbalbaliw iti panangipatarus iti Biblia.
“Makaparagsak nga awaten dagiti kaunaan nga edision ti New World Translation nasurok a 50 a tawenen ti napalabas, ken lallalo pay a makaparagsak ti maaddaan iti kabaruan a rebisado a patarus,” kuna ni J. R. Brown a pannakangiwat dagiti Saksi ni Jehova iti sangalubongan a hedkuarterda. “Panggepmi a pagbalinen ti Nasantuan a Kasuratan a maawatan ti amin babaen iti umiso, nadayaw, ken moderno a lengguahe.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000


text:
Moderno a Griego
Ti Moderno Griego (Griego: vέa eλλnvιkά wenno veoeλλnvιkή Yλώσσa "Neo-Helenika", naipakasaritaan ken naamammuan pay iti lokal a pagsasao iti Pwuaίιka "Romaiko" wenno "Romano", ken Γpaιkιkά "Griego") ket mangitudo kadagiti dialekto ken dagiti karuay ti pagsasao a Griego a naisasao iti moderno a panawen.
Ti nakaiyunaan ti "moderno" a paset ti panawen ti pagsasao ket masansan a simboloko a naikeddeng iti pannakatnag ti Imperio a Bisantino idi 1453, urayno ti petsa ket mangmarka ti nalawag a lingguistiko a pagbeddengan ken dagiti adu a pakailasinan ti moderno a langlanga ti pagsasao ket nasapsapa a rimsua kadagiti siglo a napalabas, idi nagbaetan ti maikapat ken maikalima a siglo AD.
Idi las-ud ti kaaduan iti daytoy a paset ti panawen, ti pagsasao ket addan iti situasion iti diglosia, nga adda metten dagiti rehional a naisasao a dialekto a kakuyog met ti naad-adal, dagiti ad-adu a duog a naisursurat a porma, kasta met ti demotiko ken naadal a karkaruay (Dimotiki ken Katharevousa) a nagkuykoyog nga adda kadagiti amin a paset ti maika-19 ken maika-20 a siglo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" Dagiti 100 a Kadakkelana a Pagsasao iti Lubong idi 2007
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Avδpιώtnς (Andriotis), Nιkόλaoς Π. (Nikolaos P.) (1995). Iσtopίa tnς eλλnvιkής Yλώσσaς: (tέσσepις ueλέteς) (Pakasaritaan ti Pagsasao a Griego: uppat a panagad-adal). Θeσσaλovίkn (Thessaloniki): Ίδpuua Tpιavtaφuλλίδn. ISBN 960-231-058-8.
- Vitti, Mario (2001). Storia della letteratura neogreca. Roma: Carocci. ISBN 88-430-1680-6.


text:
Metropolitan iti Estados Unidos
Idiay Estados Unidos ti metropolitan nga estadistika a lugar (Ingles:metropolitan statistical area) wenno (MSA) ket maysa a heograpikal a rehion nga addaan ti kaaduan a bilang kadagiti umili iti kinabukel na ken asideg ti pinakasiglot ti ekonomia na iti amin a lugar. Dagiti kasta a rehion ket saan da a nailintegan a naikappon a kas siudad wenno ili, wenno nailintegan nga administribo a sebbangan a kas probinsia wenno naturay a nakabuklan a kasla dagiti estado. Ti pinakaipalpalawag iti maysa a metropolita a lugar ket sabsabali no ania man ti nagtaudan na. Ti maysa a kayarigan a metropolitan a lugar ket naipa-tengnga iti law-law ti maysa a dakkel a siudad nga addaan ti adu a naraman a sumayen na iti rehion. Nupay kasta, adda met dagiti metropolitan a lug-lugar nga addaan kadagiti ad-adu ngem maysa a siudad nga awan ti maysa laeng nga ili nga ag-iggem ti naraman a mangituray a takder.


text:
Ti Austria nga ti opisial a Republika ti Austria ket maysa a naserraan ti daga a pagilian nga addaan ti kumurang wenno sumurok a 8.7 a riwriw a tattao[4]idiay Tengnga nga Europa. Nabeddengan daytoy babaen ti Republika a Tseka ken Alemania iti amianan, Hungaria ken Eslobakia iti daya, Eslobenia ken Italia iti abagatan, ken Suisa ken Listenstain iti laud. Ti territorio ti Austria ket sinakopna ti 83,855 kuadrado kilometro (32,377 kd milia) ken addaan ti natimbeng ken Alpino a tiempo. Ti rabaw ti daga ti Austria ket kaaduan a kabanbantayan gapu ti kaadda ti Alpes; adda laeng iti 32% ti pagilian ket adda iti baba ti 500 metro (1,640 ft), ken ti kangatuan a puntos ket 3,798 metro (12,461 ft).[5] Kaaduan ti populasionn aket agsasao kadagiti lokal a Babaro a dialekto iti Aleman a kas ti patneng a pagsasaoda,[6] ken ti Aleman iti alagaden a pormana ket isu ti opisial a pagsasao ti pagilian.[7] Dagiti dadduma pay nga opisal a pagsasao ket ti Hungaro, Kroata a Burgenland, ken Eslobeno.[5]
Dagiti taudan ti moderno nga Austria ket nanipud idi panawen ti dinastia ti Habsburg idi ti kaaduan ti pagilian ket paset ti Nasantuan a Romano nga Imperio. Idi las-ud ti maika-17 ken maika-18 a sigsiglo, ti Austria ket nagbalin a kas maysa a nalatak a bileg iti Europa[8][9] ken, iti panagsungbat ti pannakabalangat ni Napoleon a kas ti Emperador ti Pransia, ti Austriano nga Imperio ket opisial a nairangarang idi 1804. Idi 1867, ti imperio ket nagreporma iti Austria-Hungaria.
Kalpasan ti pannarebba ti Habsburg (Austro-Hungaro) nga Imperio idi 1918 idi panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat I, ti Austria ket nangamopon ken nagusar ti nagan ti Republika ti Aleman-Austria (Deutschösterreich, ken kalpasanna Österreich) iti maysa apanagpadas para iti panagkaykaysa iti Alemania, ngem naparitan gapu ti Tulag ti Saint-Germain-en-Laye (1919). Ti Umun a Republika ti Austria ket nabangon idi 1919. Iti 1938 nga Anschluss, ti Austria ket sinaupan ken insilpo babaen ti Nazi nga Alemania.[10] Daytoy ket nagpaut aginggana ti panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat II idi 1945, kalpasanna idi a ti Alemania ket sinakupan dagiti Aliado ken ti dati a demokratiko a batay-linteg ti Austria ket naipasubli. Idi 1955, ti Tulag ti Estado ti Austria ket nangipabangon manen ti Austria a kas maysa a naturay nga estadoa, a nagpatinggaan daytoy iti pannakasakup. Iti isu met laeng a tawen, ti Austriano a Parlamento ket nagpartuat ti Deklaratsion iti Neutralidad a nangirangarang daytoy a ti Maiakdua a Republika ti Austria ket agbalinto a permanente a neutral.
Tatta nga aldaw, ti Austria ket maysa a parlamentario a representatibo a demokrasia a buklen dagiti siam a pederal nga estado.[5][11] Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, nga addaan ti populasion iti sumurok a 1.7 riwriw, ket ti Vienna.[5][12] Ti Austria ket maysa kadagiti kabaknangan apagilian iti lubong, nga adda ti nominal a GDP iti tunggal maysa a tao iti $46,330 (2012 karkulo.). Ti pagilian ket nakaparang-ay iti maysa a nangato nga alagaden ti panagbiag ken idi 2011 nairanggo idi daytoy ti maika-19 iti lubong para iti bukodna a Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan. Ti Austria ken kamengen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian manipud idi 1955,[13] timmipon ti Kappon ti Europa idi 1995,[5] ken maysa a nangpundar ti OECD.[14] Ti Austria ket nangpirma pay ti Schengen a Tulagan idi 1995,[15] ken nangampon ti Europeano a kuarta, a euro, idi 1999.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ World Factbook (3 Agosto 2010). "Austria". CIA. Naala idi 14 Agosto 2010.
- ^ "Panagiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan idi 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 8 Nobiembre 2011.
- ^ "STATISTIK AUSTRIA – Bevölkerungsstand und −veränderung". Statistik.at. 2011-05-19. Naala idi 2011-07-24.
- ^ a b c d e "Austria". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 14 Mayo 2009. Naidulin manipud ti kasisigud idi 10 Hunio 2009. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ "Die Bevölkerung nach Umgangssprache, Staatsangehörigkeit und Geburtsland" (PDF). Statistik Austria. Naidulin manipud ti kasisigud idi 13 Nobiembre 2010. Naala idi 17 Nobiembre 2010.
- ^ "Austria". Encyclopædia Britannica. 31 Mayo 2009. Naidulin manipud ti kasisigud idi 19 Abril 2009. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ Paglakuan a Liberalismo: Ti Paradigma para idi maika-21 a siglo, panid 247, David Boaz, Edward H. Crane, Cato Institute, Washington D.C. 1993, ISBN 978-0-932790-98-9
- ^ Ti Panagbalbaliw ti Politika ti Europa, 1763–1848, Oxford a Pakasaritaan ti Moderno nga Europa, panid 209, Paul W. Schroeder, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1996, ISBN 978-0-19-820654-5
- ^ "Anschluss". Encyclopædia Britannica. 24 Septiembre 2009. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ Lonnie Johnson 17
- ^ "Probezählung 2006 – Bevölkerungszahl" (PDF). Statistik Austria (iti Aleman). 31 Oktubre 2006. Naala idi 27 Mayo 2009.
- ^ Jelavich 267
- ^ "Austria About". OECD. Naidulin manipud ti kasisigud idi 6 Mayo 2009. Naala idi 20 Mayo 2009.
- ^ "Ti Austria timmipon iti Schengen". Migration News. Mayo 1995. Naala idi 30 Mayo 2009.
- Bibliograpia
- Brook-Shepherd, Gordon (1998). Dagiti Austriano ti sangaribu a tawen apanagbanniaga. New York: Carroll & Graf Publishers, Inc. ISBN 0-7867-0520-5.
- Jelavich, Barbara (1987). Moderno nga Austria: imperio ken republika 1815–1986. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-31625-1.
- Johnson, Lonnie (1989). Panagiyamammo ti Austria: ti ababa a sarita. Riverside, Calif.: Ariadne Press. ISBN 0-929497-03-1.
- Rathkolb, Oliver. Ti Paradoksiko a Republika: Austria, 1945–2005 (Berghahn Books; 2010, 301 pampanid). Patarus iti 2005 a panagadal kadagiti paradoksiko nga aspeto ti politika a kultura ken kagimongan ti Austria.
- Schulze, Hagen (1996). Dagiti estado, pagpagilian, ken nasionalismo: manipud ti Tengnga a Panpanawen aginggana iti agdama. Cambridge, Mass.: Blackwell. ISBN 0-631-20933-6.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
- Dagiti midia a mainaig ti Austria idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Austria manipud idiay Wikivoyage
- Opisial a Portal ti Gobierno
- Austria a naikabil idiay Ti Kinapudno a Libro ti Lubong
- Austria iti Encyclopædia Britannica
- Austria - pakaammo manipud ti Departamento ti Estado ti Estados Unidos
- Dagiti Portal iti Lubong manipud ti Biblioteka ti Kongreso ti Estdos Unidos
- Austria iti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Austria idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Pakaammo iti Austria Naurnos babaen kadagiti rehion. Agili kadagiti lima a pagsasao.
- Bariweswes ti Austria manipud ti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Austria
- Dagiti Panagipalnaad ti Nangruna a Panagrang-ay para iti Austria


text:
Nunavut
Ti Nunavut /ˈnuːnəˌvʊt/ (manipud ti Inuktitut: ᓄᓇᕗᑦ) ket isu ti kadakkelan, akin amianan unay ken kabaruan a teritorio ti Kanada. Daytoy ket opisial a naisina manipud kadagiti Amianan a laud a Teritorio idi Abril 1, 1999 babaen ti Nunavut a Tignay[5]ken ti Tignay ti Panagtunton ti Daga a Tulagan ti Nunavut,[6] urayno dagiti pudno a pagbeddengan ket naippundaren manipud idi 1993. Ti pannakapartuat ti Nunavut ket nagbanagan iti immuna a nangruna a panagbalbaliw ti politika a mapa ti Kanada manipud idi naitipon ti baro a probinsia ti Newfoundland ken Labrador idi 1949.
Ti Nunavut ket buklen ti nangruna apaset ti Akin-amianan a Kanada, ken ti kaaduan iti Artiko a Purpuro ti Kanada. Ti nawatiwat a teritoriona ket mangaramid daytoy ti maikalima a kadakkelan a pannakabingbingay ti pagilian iti lubong, ken ti pay kadakkelan idiay Amianan nga Amerika. Ti kapitoliona nga Iqaluit (dati a "Luek Frobisher") idiay Isla Baffin, iti daya, ket napili idi babaen ti kapitolio a plebesito ti 1995. Dagiti dadduma pay a nangruna akomunidad ket mairaman dagiti rehional a sentro ti Rankin Inlet ken Luek Cambridge. Ti Nunavut ket mangiraman pay ti Isla Ellesmere idiay adayo nga amianan, ken ti pay dumaya ken akin-abagatan a paset ti Isla Victoria iti laud ken Isla Akimiski idiay Luek James idiay adayo nga abagatan. Daytoy llaeng ti is-isu a heo-politikal a rehion ti Kanada a saan a naikapet kadagiti pasei ti Amianan nga Amerika babaen ti kalsada.
Ti Nunavut ket isu ti kabassitan ti populasion ken ti kadakkelan ti lugar kadagiti amin a probinsia ken teritorio ti Kanada. Maysa kadagiti kaadaywan, kabassitan ti nagtataeng a rehion iti lubong, daytoy ket adda ti populasion iti 31,906,[1] a kaaduan ket dagiti Inuit, a naiwarwaras iti lugar a kapadpada a kadakkel ti Lumaud nga Europa. Ti Nunavut ket pangibalbalayanna pay ti Alert, ti akin-amianan unay nga agtultuloy a nataengan a lugar iti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Senso a Bariweswes ti Nunavut". Dagiti Estadistika ti Kanada. Hunio 28, 2010. Naala idi Pebrero 9, 2012.
- ^ "Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory (2011)". Statistics Canada. Nobiembre 19, 2013. Naala idi Septiembre 26, 2013.
- ^ "The Official Flower of Nunavut Purple Saxifrage". Lehislatibo nga Asemblia ti Nunavut. 2011. Naala idi Hulio 31, 2011.
- ^ "The Official Bird of Nunavut: The Rock Ptarmigan". Legislative Assembly of Nunavut. 2011. Naala idi Hulio 31, 2011.
- ^ Hustisia Kanada (1993). "Nunavut a Tignay". Naala idi Abril 26, 2007.
- ^ Hustisia Kanada (1993). "Panagtunton ti Daga a Tulagan ti Nunavut". Naala idi Abril 26, 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nunavut idiay Wikimedia Commons
- Nunavut Kavamat / Gobierno ti Nunavut: Opisial a sitio
- Kitaen ti Nunavut idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Mapa a mangipakpakita kadagiti rehion ti Nunavut (manipud ti website ti Gobierno ti Nunavut)


text:
1991 GRAAFIL
Dagiti nangabak iti Gov. Roque Ablan Awards for Iloko Literature (GRAAFIL) iti tawen 1991 (puesto, titulo ti nangabak nga obra, nagan ti autor):
Salip iti Sarita
Beterano:
Umuna: "Rengngat" ni Guillermo I. Concepcion
Maikadua: "Simotsimot" ni William V. Alvarado
Maikatlo: "No Margaay Ti Uneg Ti Daga" ni Ricarte A. Agnes
Agdadamo:
Umuna: "Ti Ideolohia ni Manong Neil" ni Joel B. Manuel
Maikadua: "'Propeta iti Baro a Panawen" ni Marcelo R. Llarenas
Maikatlo: "Senario" ni Daniel L. Nesperos
Maikapat: "Siasino Ti Karasaen?" ni Orlando L. Aganon
Maikalima: "Panagsubli" ni Jovymar P. Tactac
Maikanem: "Naiwawa a Mula" ni Myrna M. Molina
Naghurado:


text: Ni George Washington (Pebrero 22, 1732 [O.S. Pebrero 11, 1731] – Disiembre 14, 1799) ket isu ti immuna a Presidente iti Estados Unidos iti Amerika, a nagserbi manipud idi 1789 aginggana idi 1797, ken isu ti nangruna amilisia ken politikal a daulo iti Estados Unidos manipud idi 1775 aginggana idi 1799. Indauloanna ti Amerikano a panagballigi iti Gran Britania iti Rebolusionario a Gubat ti Amerikano a kas ti Agbilbilin a mangipangulo iti Kontinental a Buyot manipud idi 1775 aginggana idi 1783, ken nagipangulo iti panakaisurat iti Batay-linteg idi 1787. Ni Washington ket nagbalin ti umuna apresidente, babaen ti nagtutunos a panagpili, kenisu ti nagidaulo ti panakapartuat iti maysa a napigsa, nasayaat a nabusbusana nailian a gobierno a nagtaripato ti neutralidad kadagiti gubat a rimsua idiay Europa, nagpatalna kadagiti rebelion, ken nakaala kadagiti panagawat kadagiti nadumaduma a kita ti Amerikano. Ti estilo ti panagidaulona ket nangipatakder kadagiti adu a porma ken ritos iti gobierno a naususaren manipud idin, a kas ti panagusar ti maysa a gabinete a sistema ken ti panagital-o ti panagrugi a bitla. Ni Washington ket sangalubongan anaipammategan a kas ti "Ama ti Pagilianna."[2][3][4]


text:
Museo ti Orsay
Ti Museo ti Orsay (Pranses: Musée d'Orsay) (Pransés a pannakabalikas: [myze dɔʁsɛ]) ket maysa a museo idiay Paris, Pransia, idiay kanigid nga igid ti Seine. Daytoy ibalbalayan ti dati a Gare d'Orsay, ti maysa a napintas a Beaux-Arte nga estasion ti perokaril a nabangon idi baetan ti 1898 ken 1900. Ti museo ket nangsruna nga aglaon kadagiti Pranses nga arte nanipud idi 1848 aginggana idi 1915, a mairaman dagiti pinintaan, dagiti eskultura, alalikamen, ken potograpia. Daytoy ket mangibalbalay ti kadakeelan nga urnong dagiti maestra obra ti impresionista ken kalpasan nga impresionisa iti lubong, babaen kadagiti pintor a kas ni Monet, Manet, Degas, Renoir, Cézanne, Seurat, Sisley, Gauguin ken ni Van Gogh. Adu kadagitoy nga obra ket adda idiay Galerie nationale du Jeu de Paume sakbay ti pannakalukat ti museo idi 1986.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Museo ti Orsay idiay Wikimedia Commons
- Opisial a sitio
- Opisial a sitio (Pranses)
- Museo ti Orsay - Musalia