text:
Borneo
Ti Borneo (Indones: Kalimantan, Malayo: Borneo) ket ti maikatlo a kadakkelan nga isla iti lubong ken ti kadakkelan nga isla idiay Asia.[1] Iti heograpiko a sentro ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, no mainaig kadagiti kangrunaan nga isla ti Indonesia, daytoy ket mabirukan iti amianan ti Java, iti laud ti Sulawesi, ken iti daya ti Sumatra.
Ti isla ket nabingbingay kadagiti tallo a pagilian: ti Malaysia ken Brunei iti amianan, ken Indonesia iti abagatan. Sumurk-kumurang a 73% iti isla ket teritorio ti Indonesia. Iti amianan, dagiti estado ti Daya a Malaysia ti Sabah ken Sarawak ket mangbukel ti agarup a 26% iti isla. Iti pay maipatinayon, ti pederal a teritorio ti Malaysia iti Labuan ket mabirukan iti bassit nga isla idiay asideg ti aplaya ti Borneo. Ti naturay nga estado ti Brunei, a mabirukan idiay amianan nga aplaya, ket buklen ti agarup a 1% iti kalawa ti daga. Kasumbangir daytoy iti maysa a lugar iti Katuduan a bakir ti Amasona, ti Borneo ket pagtaengan ti maysa kadagiti kaduogan a katuduan a bakir iti lubong.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti isla ket ammo kadagiti adu a nagan; iti sangalubongan daytoy ket ammo a kas Borneo, manipud iti Brunei, a naala manipud iti Europeano a historikal a pannkaiyasideg iti pagarian idi maika-16 a siglo idi las-ud ti Panawen ti Eksplorasion. Ti nagan a Brunei ket mabalin nga immuna a naala manipud iti Sanskrito a balikas ti "varuṇ" (वरुण), a ti kayatna a sawen ket "taaw" wenno ti mitolohiko a Varuna, ti "dios ti taaw." Dagiti patneng a taga-Indonesia ket tinawtawagnda daytoy iti Kalimantan, a naala idi manipud iti Sanskrito a balikas ti Kalamanthana, a ti kayatna a sawen ket "isla ti makauram a klima" (tapno maipalawag ti napudot ket naangep a tropikal a klima).[2]
Sakbay iti dayta, ti isla ket ammo kadagiti sabali a nagan. Idi 977, dagiti rehistro ti Insik ket nagrugrugida a nagus-usar iti termino ti Po-ni tapno maibaga ti Borneo wenno Imperio ti Brunei. Idi 1225n daytoy ket naibaga pay babaen ti Insik nga opisial a ni Chau Ju-Kua(趙汝适).[3] Ti manuskrito ti Habanes iti Nagarakretagama, nga insurat babaen ti mannaniw ti korte ti Majapahit a ni Mpu Prapanca idi 1365, ket inbagbagana ti isla a kas ti Nusa Tanjungnagara, a ti kayatna a sawen ket ti isla ti Pagarian ti Tanjungpura.[4]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Borneo ket napalikmutan babaen ti Baybay Abagatan Tsina iti amianan ket amianan a laud, ti Baybay Sulu iti amianan a daya, ti Baybay Celebes ken ti Lingsat Makassar iti daya, ken ti Baybay Java ken ti Lingsat Karimata iti abagatan. Iti laud ti Borneo ket ti Peninsula Malaya ken Sumatra. Iti abagatan ken iti daya ket dagiti isla ti Indonesia: ti Java ken Sulawesi. Iti abagatan a daya ket ti is-isla ti Filipinas.
Addaan daytoy iti kalawa iti 743,330 kuadrado kilometro (287,000 sq mi), daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga isla iti lubong, ken ti kadakkelan nga isla idiay Asia (ti kadakkelan iti kontinente). Ti kangatuan a puntona ket ti Bantay Kinabalu idiay Sabah, Malaysia, ket addaan daytoy iti kangato iti 4,095 m (13,435 ft).[5]
Ti kadakkelan a sistema ti karayan ket ti Kapuas idiay Laud a Kalimantan, ken addaan daytoy iti kaatiddog iti 1,143 km (710 mi). Dagiti dadduma a nangruna a karayan ket mairaman ti Mahakam idiay Daya a Kalimantan (980 km iti kaatiddog (610 mi)), ti Barito idiay Abagatan a Kalimantan (880 km iti kaatiddog (550 mi)), ken Rajang idiay Sarawak (562.5 km iti kaatiddog (349.5 mi)).
Ti Borneo ket addaan kadagiti adu a sistema ti kueba. Kas pagarigan ti Kueba Clearwater, ket addaan kadagiti kaatiddogan a sistema iti sirok ti daga a karkarayan iti lubong. Ti Kueba Deer ket pagtaengan dagiti sumurok a tallo a riwriw a kurarapnit, ken addan kadagiti bunton ti guano iti sumurok a 100 metro (330 ft) iti kapuskol.[6]
Sakbay a ngimmato dagiti pantar ti baybay iti naudi a Panawen ti Yelo, ti Borneo ket paset idi ti nangruna a daga ti Asia, a nagporma nga agraman iti Java ken Sumatra, kadagiti nangato a rehion a gimmay-at iti daya manipud iti agdam nga aldaw nga Indotsina. Ti Baybay Abagatan Tsina ken ti Golpo ti Tailandia ket nagilenned itan ti dati nga ababaw a luglugar iti peninsula. Dagiti ad-adalem a danum a mangisina ti Borneo manipud kadagiti kaarruba a Sulawesi ket nagpawil iti daga a pannakaikapet ti isla, ken nangpartuat daytoy ti pananakaisina dagiti biolohikal a rehion a pagbaetan ti Asia ken Australia-New Guinea, nga ammo akas ti Linia ni Wallace.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "10 largest islands in the world". 10mosttoday.com. Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ "Central Kalimantan Province". archipelago fastfact. Naala idi 13 Oktubre 2014.
- ^ History for Brunei 2009, p. 43
- ^ "Naskah Nagarakretagama" (iti Indones). Perpustakaan Nasional Republik Indonesia. Naala idi 13 Oktubre 2014.
- ^ "An Awesome Island". Borneo: Island in the Clouds. PBS. Naala idi 11 Nobiembre 2012.
- ^ BBC-TV: "Borneo", Planet Earth
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ghazally Ismail et al. (eds.) Scientific Journey Through Borneo Series. Universiti Malaysia Sarawak, Kota Samarahan. 1996–2001. * Gudgeon, L. W. W. British North Borneo. Adam and Charles Black, London, 1913.(An early, well-illustrated book on "British North Borneo", now known as Sabah)
- Mathai, J., Hon, J., Juat, N., Peter, A., & Gumal, M. 2010. "Small carnivores in a logging concession in the Upper Baram, Sarawak, Borneo," Small Carnivore Conservation 42: 1–9.
- K M Wong & C L Chan. "Mt Kinabalu: Borneo's Magic Mountain." Natural History Publications, Kota Kinabalu. 1998.
- Dennis Lau. Borneo: A Photographic Journey.
- Stephen Holley. "White Headhunter in Borneo", in Robert Young Pelton, Borneo.
- Mel White: " Borneo's moment of truth", National Geographic Magazine, November 2008.
- Mathai, J. 2010. "Hose's Civet: Borneo's mysterious carnivore". Nature Watch 18/4: 2–8.
- Robert Young Pelton. Fielding's Borneo[1]
- Eric Hansen. Stranger in the Forest: On Foot Across Borneo.
- John Wassner. Espresso with the Headhunters: A Journey Through the Jungles of Borneo.
- Redmond O'Hanlon. Into the Heart of Borneo: An Account of a Journey Made in 1983 to the Mountains of Batu Tiban with James Fenton.
- Charles M. Francis. A Photographic Guide to Mammals of South-east Asia.
- Abdullah, MT. "Biogeography and variation of Cynopterus brachyotis in Southeast Asia." PhD thesis. The University of Queensland, St Lucia, Australia. 2003.
- Corbet, GB, Hill JE. The mammals of the Indomalayan region: a systematic review. Oxford University Press, Oxford. 1992.
- G.W.H. Davison, Chew Yen Fook. A Photographic Guide to Birds of Borneo.
- Hall LS, Gordon G. Grigg, Craig Moritz, Besar Ketol, Isa Sait, Wahab Marni and MT Abdullah. "Biogeography of fruit bats in Southeast Asia." Sarawak Museum Journal LX(81):191–284. 2004.
- Karim, C., A.A. Tuen and M.T. Abdullah. "Mammals." Sarawak Museum Journal Special Issue No. 6. 80: 221–234. 2004.
- Garbutt, Nick, and J. Cede Prudente. Wild Borneo: The Wildlife and Scenery of Sabah, Sarawak, Brunei, and Kalimantan. 2007.
- Mohd. Azlan J., Ibnu Maryanto, Agus P. Kartono, and MT Abdullah. "Diversity, Relative Abundance and Conservation of Chiropterans in Kayan Mentarang National Park, East Kalimantan, Indonesia." Sarawak Museum Journal 79: 251–265. 2003.
- Hall LS, Richards GC, Abdullah MT. "The bats of Niah National Park, Sarawak." Sarawak Museum Journal. 78: 255–282. 2002.
- Nieuwenhuis, A.W. Quer Durch Borneo
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Borneo iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
BAGUIO CITY- Inikkat ti Kalinga State University (KSU) – Bulanao Campus sadiay Tabuk City manipud iti library daytoy dagiti libro ken dadduma pay a babasaen nga indonar ti National Democratic Front of the Philippines (NDFP).
Iti waragawag ti unibersidad, babaen iti nasao nga addang ket masalwadanda dagiti estudyanteda ken ti institusyon manipud iti infiltration dagiti komunista.
Impaimada ti agarup 11 a libro ken dadduma a babasaen iti militar ken pulisya.
Linawlawagan ti opisyal ti unibersidad a dagiti nasao a libro ken babasaen ket naipan laeng iti library dagitoy ken saanda a kiniddaw manipud iti NDFP.
Nailanad pay iti website ti unibersidad a ti addangda ket mangipakpakita a tubtubngarenda dagiti ideyolohiya ti NDFP ken kayatda a salwadan dagiti estudyante manipud iti panangawat dagitoy iti sursuro ti grupo.
Dinayaw met ti militar ti nagbalin nga addang ti KSU ken kinunada a babaen iti daytoy ket ad-adu pay nga estudyante ken agtutubo sadiay Kalinga ti mailiklik manipud iti ima ti Communist Party of the Philippines-New People’s Army.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sagada-Nov.6,2013-Iti naangay nga meeting ti imili ti sentro sagada idiay toking, Demang, Sagada idi December 4, Kinarit dagiti umili dagiti panglakayen nga agtimpuyog para iti panakaipreserba ken panakaituloy dagiti napipintas nga ugali ken kultura.
Iti nasao nga meeting ket natokar dagiti negatibu a maar-aramid nga possible nga mangbaliw iti napipintas a cultura ken ug-ugali dagiti umili agturong iti panakaperdi dagitoy, a kas iti panagtrabaho latta dagiti sumagmamano nga umili kadagiti talon ken garden uray no tiempo ti ubaya; ti saan nga panang-obsrba iti kinasagrado dagiti ritual a kas iti begnas, wange, dangtey ken dadduma pay.
Adda ti panagbuya nga ti dadduma kadaiti ubbing ken babaros nga makipaset kadagitoy nga ritual saan nga mapan adalen ti kaipapanan dagitoy ken ti kinasagrado da no di ket tapno makapagpapicture ken padasen laeng.
Ti dadduma pay ket umannugot da nga aramiden dagiti peke nga ritual tapno mapicture/ maifilm dagitoy uray awan iti oras ken lugar.
Adda met dagiti panawen nga mapasapa ti panangselebrar ti umili kadagitoy gapu ta adda ti agidunar iti baboy nga mausar, uray no saan pay a napapanawen.
Maar-aramid dagitoy iti diktar dagiti agidunar kadagiti kwarta man wenno baboy.
Ditoy nga Inbaga ni Councilor Jane bawing nga saan kuma nga maipalubos dagiti agshooting iti anyaman a ritual, documentary man dayta wenno saan.
Inbaga pay ni Bawing nga amin kuma nga guides iti Sagada ket maikkan iti oryentasyon no anya dagitirumbeng wenno saan nga rumbeng nga aramiden da ken ibaga da kadagiti bisita kadagitoy nasao nga okasyon.
Inbaga met ni Mrs. Solidad Belingon, Maysa nga retired teacher iti St. Mary’s school ken umili iti Sagada, “saan kuma nga ti kwarta wenno maidunar ti kitkitan tayo no di ket nangnangruna latta kuma ti pagmayatan ti ili.”
Naibaga na pay kadagiti panglakayen nga “ agkaykaysa kayo kuma nga lallakay tapno pagkaykaysaan yo dagiti ibagbaga yo ken tapno kitaen yo no kasatno nga agtultuloy dagiti napipintas nga kultura tayo.” (Igon Doco)


text:
Kylie Minogue
Ni Kylie Ann Minogue, (/mɪˈnoʊɡ/; nayanak idi 28 Mayo 1968), kadawyan nga ammo a kas Kylie, ket Australiana a kumakanta, mannurat ti kanta, ken aktres.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kylie Minogue". Integrated Authority File. Naala idi 9 Abril 2014.
- ^ SNAC; naala idi: 9 Oktubre 2017.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Kylie Minogue iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Kylie Minogue iti Wikiquote (iti Ingles)
- Opisial a website
- Kylie Minogue iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
{{{1}}}
Nagsasabtan: {{{1}}}
Inus-usar daytoy a plantilia kadagiti , no baliwam adunto ti makadlaw. Pangngaasi nga umuna a subokan kadagiti subpanid ti adu a panid /pagipadasan wenno /pangsubok, wenno iti bukodmo a subpanid, ken usigen a pagtungtungan dagiti binaliwan iti panid ti tungtungan sakbay nga isayangkat.
Dagiti sumaganad a plantilia ket dagiti "plantilia" ti {{
Coord}}. Ti panangisina kadagitoy ket mangpabassit ti adu ti kasakbayan a panagpadakkel ti kadakkel ti {{ Coord}}. Dagitoy ket nasken a saan a dagus a maisayangkat.
nagan
annong
{{
Coord/display/inline}}
nailinia nga agiparang kagiti nagsasabtan
{{
Coord/display/inline,title}}
nailinia nga agiparang kagiti nagsasabtan ken iti ngato ti artikulo
{{
Coord/display/title}}
agiparang kadagiti nagsasabtan iti ngato ti arkulo (kadawyan nga iti kanawan ti titulo ti artikulo)
{{
Coord/link}}
agpataud kadagiti mikropormat ken silpo iti GeoHack
{{
Coord/input/dec}}
agbasa kadagiti nagsasabtan iti desimal a grado {{coord|12|-12}}
{{
Coord/input/d}}
agbasa kadagiti nagsasabtan iti desimal a grado nga adda dagiti letra ti turong {{coord|12|N|12|W}}
{{
Coord/input/dm}}
agbasa kadagiti nagsasabtan kadagiti pormat iti grado/minuto {{coord|12|12|N|12|12|W}}
{{
Coord/input/dms}}
agbasa kadagiti nagsasabtan kadagiti pormat iti grado/minuto/segundo {{coord|12|12|12|N|12|12|12|W}}
{{
Coord/input/ERROR}}
agpataud ti mensahe ti biddut no ti maikabil ket saan a maipada iti aniaman kadagiti pormat dita ngato
{{
Coord/input/error2}}
agpataud iti mensahe ti biddut para kadagiti panagkita iti sakop ken dagiti dadduma pay
{{
Coord/input/nolat}}
agpataud iti mensahe ti biddut para iti napukaw a latitud
{{
Coord/negzeropad}}
ikkanna ti positibo a numero iti maipasurot a sero ti positibo aginggana no daytoy ket maipada ti presision ti negatibo a numero
{{
Coord/prec dec}}
agpili iti pormat para iti pagbaliwen dagiti desimal a grado, a naibatay iti presision kadagiti naikabil
Kitaen pay
− no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar Dagiti baw-ing


text:
1841
Ti tawen idi 1841 ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes ti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero – Bukod nga inrangarang a nawaya a republika ti El Salvador.
- Marso 4 – Ni Martin Van Buren ket sinaruno a kas Presidente ti Estados Unidos babaen ni William Henry Harrison.
Abril–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 4 – Pimmusay iti pulmonia ni Presidente William Henry Harrison, ken nagbalin nga isu ti immuna a Presidente iti Estados Unidos a natay iti opisina iti kaunegan ti maysa a bulan, ti Amerikano a presidente a nagserbi iti kabiitan a termino. Isu ket sinaruno babaen ni Bise Presidente John Tyler, ken isu ti nagbalin a maika-10 a Presidente iti Estados Unidos .
- Abril 6 – Naisapata ni Presidente John Tyler.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 7 – Alfred Cogniaux, Belga a botaniko (pimmusay 1916)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 8 – Antonín Dvořák, Tseko a kompositor (pimmusay 1904)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 4 – William Henry Harrison, maika-9 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1773)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1841 iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Sentani
Ti pagsasao a Sentani wenno Buyaka ket ti pagsasao a Papuano ti Papua, Indonesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sentani iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Nuclear Nuclear Sentani". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cowan, H. K. J. (1965). Grammar of the Sentani Language (PDF). ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff.
- Dagiti naisurat a material para iti Sentani ket magun-od manipud iti Kaipuleohone


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
Maus-usar daytoy para iti panagpartuat ken panagtaripato kadagiti listaan ti pampanid—ken kangrunaan a para iti panggep dagiti listaan ken dagiti usarda iti artikulo ken panagtaripato ti kategoria. Saan a paset daytoy ti
isbangan ti panangikategoria ti ensiklopedia.
Adu pay a pakaammo:
Dagitoy a kategoria ket
nailemmeng kadagiti nakaikamenganna a panid—malaksid no naisaad ti maitunos a kakaykayatan ti agar-aramat. Dagitoy a kategoria ket maus-usar a panagsurot, panagpartuat ken panagurnos kadagiti listaan ti pampanid a nasken nga "
adu a maasikaso" (kas pagarigan, pampanid nga agus-usar iti nasukatanen a sintaksis), wenno mabalin a nasken koma nga urnosen ti sinoman iti kasapaan a panagaramid. Dagitoy a kategoria ket agserbi pay tapno mailasin dagiti kameng dagiti nadumaduma a listaan wenno dagiti subkategoria iti dakdakkel ken nasaysayaat a listaan ( nailasin babaen kadagiti pannakaidasig).
Daytoy a plantilia ket nasken a a saan pangisukat.
Daytoy a plantilia ket inus-usar a panangilasin kadagiti
, nga inus-usar ti panagpartuat kadagiti listaan wenno pampanid nga agus-usar kadagiti naisangyan nga eskritu wenno langa babaen ti panangikabil ti pakdaar idiay panid ti kategoria ket ti panangilista ti kategoria iti maysa a maibagay a pagsurotan a kategoria .
paglaonan a kategoria
Ikabil ti
, kadagiti panid ti kategoria a maidasig a kas pagsurotan a kategoria.
{{
Pagsurotan a kategoria}}
Daytoy ket agpataud iti kahon ti mensahe a naipakita dita baba:
Maus-usar daytoy para iti panagpartuat ken panagtaripato kadagiti listaan ti pampanid—ken kangrunaan a para iti panggep dagiti listaan ken dagiti usarda iti artikulo ken panagtaripato ti kategoria. Saan a paset daytoy ti
isbangan ti panangikategoria ti ensiklopedia.
Adu pay a pakaammo:
Dagitoy a kategoria ket
nailemmeng kadagiti nakaikamenganna a panid—malaksid no naisaad ti maitunos a kakaykayatan ti agar-aramat. Dagitoy a kategoria ket maus-usar a panagsurot, panagpartuat ken panagurnos kadagiti listaan ti pampanid a nasken nga "
adu a maasikaso" (kas pagarigan, pampanid nga agus-usar iti nasukatanen a sintaksis), wenno mabalin a nasken koma nga urnosen ti sinoman iti kasapaan a panagaramid. Dagitoy a kategoria ket agserbi pay tapno mailasin dagiti kameng dagiti nadumaduma a listaan wenno dagiti subkategoria iti dakdakkel ken nasaysayaat a listaan ( nailasin babaen kadagiti pannakaidasig).
Ti plantilia ket ikabilna ti kategoria iti ken pagbanagenna ti pannakaikategoria a Kategoria:Dagiti pagsurotan a kategoria mailemmeng kadagiti nakaikamenganna a panid.
Ti maipatinayon pay a parametro, "
" ket mangpalubos kadagiti sabali pay a pannakaidasig ti kategoria, a kas ti
| container =
.
paglaonan a kategoria
Ti sintaksis, mangited ti:
{{Pagsurotan a kategoria|container=yes}}
Maus-usar daytoy para iti panagpartuat ken panagtaripato kadagiti listaan ti pampanid—ken kangrunaan a para iti panggep dagiti listaan ken dagiti usarda iti artikulo ken panagtaripato ti kategoria. Saan a paset daytoy ti
isbangan ti panangikategoria ti ensiklopedia.
Adu pay a pakaammo:
Dagitoy a kategoria ket
nailemmeng kadagiti nakaikamenganna a panid—malaksid no naisaad ti maitunos a kakaykayatan ti agar-aramat. Dagitoy a kategoria ket maus-usar a panagsurot, panagpartuat ken panagurnos kadagiti listaan ti pampanid a nasken nga "
adu a maasikaso" (kas pagarigan, pampanid nga agus-usar iti nasukatanen a sintaksis), wenno mabalin a nasken koma nga urnosen ti sinoman iti kasapaan a panagaramid. Dagitoy a kategoria ket agserbi pay tapno mailasin dagiti kameng dagiti nadumaduma a listaan wenno dagiti subkategoria iti dakdakkel ken nasaysayaat a listaan ( nailasin babaen kadagiti pannakaidasig).
Daytoy ket maysa a . Gapu ti sakupna, aglaon paglaonan a kategoria laeng koma daytoy kadagiti subkategoria.
No ti parametro ket mausar, ti kategoria ket mainayon iti
ken iti pay Kategoria:Dagiti paglaonan a kategoria . Ti plantilia Kategoria:Dagiti pagsurotan a kategoria ket para laeng iti nagan ti espasio ti kategoria, ns=14. Ti panangikabil ti plantilia iti panid ti sabali nga espasio ket mangipakita ti sumaganad a mensahe ti biddut:
{{
Pagsurotan a kategoria}}
Ti adda dita ngato a plantilia ket nasken laeng a mailak-am kadagiti nagan ti espasio ti kategoria.
No maiparang ti mensahe ti biddut, ti panid ket mainayon pay iti pagsurotan a kategoria ti
Pampanid nga addaan kadagiti plantilia iti saan a husto a nagan ti espasio.
− no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar Dagiti baw-ing


text:
Sasao a Mabuso
Ti sasao a Mabuso ket tibassit a pamilia dagiti asideg nga agkakabagian a pagsasao idiay Baro a Guinea. Naisilpoda iti sasao nga Aplaya a Rai idi 1951 babaen ni Arthur Capell iti pamiliana iti Madang, nga innayon ni Wurm (1975) iti pilona iti Trans–Baro a Guinea (TNG). Inbati ni Malcolm Ross ti panangidasigna idi 2005 ti TNG a saan a nangbalbaliw ti internal a panangidasig ti Mabuso, malaksid iti panangikabil ti pagsasao a Kare iti bukodna a sanga. Kinonstruktona manen dagiti pangsandi ti proto-Mabuso ken nagibagbaga "ti integridad ti grupo ti Mabuso ket nasayaat a nalawag", ken nagisingasing a daytoy ket kaudian a panagdur-as. Nupay kasta, pinanawan ti Ethnologue 16 ti pamilia, ken ndagus a nangikabil kadagiti uppat a sangana iti Croisilles.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Mabuso". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782.


text:
Elektron
Ti elektron (simbolo: e−
) ket maysa a subatomiko a partikula nga addaan iti negatibo nga elementario a koriente a karga. Awan dagiti naamammoan a komponente wenno substruktura; iti sabali a balikas, daytoy ket kadawyan a naipanunotan a maysa a elementario a partikula. Ti elektron ket addan ti maysa a masa ti agarup a 1/1836 iti proton. Ti intrinsiko nga angular a darikmat (tayyek) iti elektron ket maysa a semientero a kuenta dagiti paset iti ħ, a kayatna a sawen a daytoy ket maysa a permion. Ti kontrapartikula iti elektron ket makunkuna a positron; kapadpadada daytoy ti elektron malaksid ti panag-awit ti kuriete ken dagiti dadduma a karga itikasumbangirna a senial. No ti maysa nga panagdungpar ti elektron iti maysa a positron, dagitoy dua a partikula ket baka dagupda a madadael, nga agpataud dagiti gama nga annaraar a poton. Dagiti elektron, a tagikua ti immuna a kaputotan iti lepton a pamilia ti partikula, a makibinglay iti grabitasional, nga elktromagnetiko ken nakapsot a pakipagtinnulongan.[5] Dagiti elektron, a kas dagiti amin a banag, ket addaan iti pakabuklan a mekaniko a tagikua dagiti dua a partikula ken dagiti allon, isu a dagitoy ket makidinnungpar kadagiti sabali a partikula ken mabalin a maidiprassion a kas iti lawag. Nupay kasta, daytoy a panagdua ket kasayaatan a maipakita ti panag-eksperimento kadagiti elektron, gapu ti kabassit unay ti masa. Gapu ti elektron ket maysa ap ermion, awan ti dua nga elektron ti makasakup ti agpadpada a kasasaad ti pakabuklan, babaen ti Pauli a panakailaksid a pamunganayan.
Dagiti notaUrnosen
- ^ The fractional version’s denominator is the inverse of the decimal value (along with its relative standard uncertainty of 4.2×10−13 u).
- ^ Ti karga ti elektron ket negatibo iti elementario a karga, nga addaan iti positibo a kuenta para iti proton.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dahl, P.F. (1997). Kilap dagiti annaraar iti katodo: Maysa a pakasaritaan ti Elektron ni J J Thomson. CRC a Pagmalditan. p. 72. ISBN 0-7503-0453-7.
- ^ Buchwald, J.Z.; Warwick, A. (2001). Dagiti pakasaritaan iti Elektron: Ti Panakaipasngay ti Mikropisika. Pagmalditan ti MIT. pp. 195–203. ISBN 0-262-52424-4.
- ^ Thomson, J.J. (1897). "Annaraar a Katodo". Pilosopiko a Magasina. 44: 293.
- ^ P.J. Mohr, B.N. Taylor, and D.B. Newell (2011), "Ti 2010 CODATA a Kuenta nga Italek iti Kangrunaan a Pisikal a Patuloy" (Web Bersion 6.0). Dagitoy a datos ket pinarang-ay babaen ni J. Baker, M. Douma, ken S. Kotochigova. Magun-od: http://physics.nist.gov/constants [Huebes, 02-Hun-2011 21:00:12 EDT]. Nailian a Pagadalan dagiti Pagalagadan ken Teknolohia, Gaithersburg, MD 20899.
- ^ Anastopoulos, C. (2008). Partikula wenno Allon: Ti Ebolusion iti Kosepto iti Banag iti Moderno a Pisika. Princeton University Press. pp. 236–237. ISBN 0-691-13512-6.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Elektron iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Elektron iti Wikimedia Commons


text:
Campeche
Ti Campeche opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Campeche (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Campeche), ket maysa kadagiti 31 nga estado a mairaman ti Pederal Distrito ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Mabirukan idiay abagatan a daya ti Mehiko, daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Tabasco iti abagatan a laud, ti Yucatán iti amianan a daya, ken ti Quintana Roo iti daya; iti abagatan a daya babaen ti distrito ti Orange Walk dti Belis, ken babaen ti departamento ti Petén ti Guatemala iti abagatan. Daytoy ket addaan iti aplaya iti laud iti Golpo ti Mehiko. Ti kapitolio ti estado ket tinawtawagan iti Campeche, ken nairangarang a kas Lugar a Tawid ti Lubong idi 1997. Nangrugi ti pannakaporma ti estado iti siudad, a napundar idi 1540 idi nagrugrugi dagiti Espaniol iti panagrukmada iti Peninsula ti Yucatán. Idi las-ud ti panawen ti kolonia, ti siudad idi ket nabaknang ken nangruna a puerto, ngem napaay kalpasan ti wayawaya ti Mehiko. Ti Campeche ket parte idi ti probinsia ti Yucatán ngem naisina iti tengnga ti maika-16 a siglo, a kaaduan daytoy ket gapu iti rasiris ti politika iti siudad ti Mérida. Kaaduan iti panagrang-ay ti ekonomia ti estado ket gapu iti pannakaduktal iti lana iti baybayna kadagiti tawen idi 1970, a nangaramid a nangruna a sentro ti ekonomia kadagiti adda iti aplaya a siudad ti Campeche ken Ciudad del Carmen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Campeche iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Campeche manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Heograpiko a datos a mainaig iti Campeche iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Campeche


text:
VIGAN CITY – Maidalan ti Enhanced Community Quarantine iti dua a siudad ken sangapulo ket siam nga ili iti Ilocos Sur manipod September 22- October 6, 2021 gapu iti umad-adu kaso iti covid-19.
Impakaammo ni Governor Ryan Singson iti naisayangkat a press conference iti nakailanad iti Executive Order No. 103 dagiti naidalan ti ECQ nga isu iti Vigan City, Candon City, Sinait, Cabugao, San Juan, Magsingal, Sto. Domingo, San Ildefonso, Sta. Catalina, San Vicente, Bantay, Caoayan, Santa, Narvacan, Sta. Maria, Santiago, Sta. Lucia, Sta. Cruz, Salcedo, Gregorio del Pilar ken Suyo.
Inlawlawag ni Gov. Ryan a narigrigaten iti sitwasyon iti agdama nu yarig idi napalabas a tawen ta iti probinsia iti kababaan ti kaso manipod iti sabali a probinsia.
Innayonna a dagiti naidalan iti ECQ ket adu unayen ti covid cases ken adda pay iti kaso iti delta variant a mangpakpakaru iti sitwasyon.
Maipalagip a kiddaw dagiti medical frontliners iti Provincial Government iti dua a lawas a “timeout” gapu ti surge iti kaso.


text:
2017
Ti tawen ti 2017 (MMXVII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A), ti maika-2017 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-17 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-17 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-8 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
PimmusayUrnosen
- Marso 3 – René Préval, Haitiano a politiko (naipasngay 1943)
- Marso 17 – Derek Walcott, taga-Santa Lucia a mannaniw ken dramaturgo (naipasngay 1930)
- Abril 1 – Lonnie Brooks, Amerikano a kumakanta ken gitarista (naipasngay 1933)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti 2017 iti Wikimedia Commons


text:
Baybay Egeo
Ti Baybay Egeo[a] ket ti maysa nga immatiddog a luek iti Baybay Mediteraneo a mabirukan iti pagbaetan dagiti peninsula ti Gresia ken Anatolia. Ti baybay ket addaan iti kalawa iti agarup a 215,000 kuadrado kilometro.[2] Iti amianan, ti Egeo ket maikapet iti Baybay ti Marmara ken ti Baybay Nangisit babaen dagiti lingsat ti Dardanelos ken Bosporo. Mabirukan ti Is-isla Egeo iti kaunegan ti baybay ket adda dagiti mangbeddeng daytoy iti akin-abagatan a lugarna, a mairaman ti Creta ken Rodas. Ti baybay ket nakaabot iti kaadalem iti 3,544 a metro, iti daya ti Crea.
Mabalin a mabingbingay ti Is-isla Egeo kadagiti nadumaduma a grupo ti isla, a mairaman ti Dodecaneso, thi Cicladas, ti Esporadas, ti Is-isla Saronico ken ti Is-isla Amianan nga Egeo, ken ti pay Creta kendagiti kabangibangna nga isla. Ti Dodecaneso, a mabirukaniti abagatan a daya, ket mangiraman kadagiti isla ti Rosdas, Kos, ken Patmos; dagiti isla ti Delos ken Naxos ket addada iti kaunegan ti Cicladas iti abagatan ti baybay. Ti Lesbos ket parte ti Is-isla Amianan nga Egeo. Ti Euboea, ti maikadua a kadakkelan nga isla iti Gresia, ket mabirukan iti Egeo, uray no administraduen daytoy a kas parte ti Tengnga a Gresia. Siam kadagiti sangadosena nga administratibo a rehion ti Gresia ket beddenganna ti baybay, a mairaman dagiti probinsia ti Turkia ti Edirne, Canakkale, Balıkesir, Izmir, Aydın ken Muğla iti daya ti baybay. Dagiti nadumaduma nga isla ti Turkia iti baybay ket ti Imbros, Tenedos, Isla Cunda, ken ti Is-isla Foça.
Ti Baybay Egeo ket nangrunan iti pakasaritaan, a naipangpangruna no maikeddeng iti sibilisasion ti Taga-ugma a Gresia, a nagtagtagitao iti lugar iti likmut ti aplaya ti Egeo ken ti Is-isla Egeo. Dagiti isla ti Egeo ket nagpalaka iti pannakaiyasideg dagiti tattao iti lugar ken iti pagbaetan ti Europa ken Asia. Maikuyog kadagiti Griego, dagiti Trasio ket nagtataengda kadagiti akin-amianan nga aplaya. Sinakup dagiti Romano ti lugar babaen ti Imperio a Romano, ken kalpasanna tinengngel daytoy ti Imperio a Bisantino kadagiti panagabanse dagiti Umuna nga Imperio ti Bulgaria. Pinakapsut ti Maikapat a Krusada ti panagtengngel ti Bisantino iti lugar, ken kanungpalan daytoy a sinakup babaen ti Imperio nga Otomano, malaksigd iti Creta, a maysa idi daytoy a Benesiano a kolonia aginggana idi 1669. Ti Gubat ti Wayawaya ti Griego ket nangpalubos iti maysa nga estado ti Gresia iti aplaya ti Egeo manipud idi 1829 ken ti masakbayan. Nagtengngel iti kaadda iti baybay ti Imperio nga Otomano iti sumurok a 500 tawen aginggana iti pannakawaswasda, idi sinukatan ti moderno a Turkia.
Ti baybay ket tradisional nga ammo a kas ti Purpuro (iti Taga-ugma a Griego, ἈpxιπέλaYoς, a ti kayatna a sawen ket "nangruna a baybay"),[2] ngem ti kaibuksilan iti Ingles ti purpuro ket nabaliwanen a mangibaga iti Is-isla Egeo ken, iti sapasap, iti ania man a grupo ti isla. Dagiti bato a mangbukel iti datar ti Egeo kangrunaan a limestone, ngem masansan a mabaliwan babaen ti bulakaniko nga aktibidad nagbalbaliw iti rehion kadagiti relatibo a nabiit a heoliko a panawen. Iti partikular nga interesado ket dagiti nabaknang a namarisan a sedimeto iti rehion dagiti isla ti Santorini kenMilos, iti Abagatan nga Egeo.[2] Dagiti naisangayan a siudad iti igid ti baybay ti Egeo ket mairaman ti Thessaloniki, Kavala ken Heraklion iti Gresia, ken İzmir ken Bodrum iti Turkia.
Adda met dagiti bilang dagiti banag a maipanggep ti turay iti kaunegan ti Baybay Egeo a pagbaetan a suppiatan ti Gresia ken Turkia. Ti suppiat ti Egeo ket addaan iti nakaro nga epekto kadagiti pannakibiang ti Griego-Turko manipud kadagiti tawen ti 1970. Dagiti banag ket mairaman ti delimitasion ti teritorial a dandanum, nailian nga espasio iti law-ang, dagiti eksklusibo a sona ti ekonomia ken dagiti rehion ti pakaammo ti panagtayab.[3]
Dagiti notaUrnosen
- ^ /iˈdʒiːən/; Griego: AιYaίo ΠέλaYoς, romanisado: Aigaío Pélagos [eˈʝeo ˈpelaɣos] ( dengngen); Turko: Ege Denizi [eˈɟe deniˈzi]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Drainage Basin of the Mediterranean Sea". Second Assessment of Transboundary Rivers, Lakes and Groundwaters (PDF) (Reporta). United Nations Economic Commission for Europe. Agosto 2011.
- ^ a b c "Aegean Sea | Mediterranean Sea". Encyclopedia Britannica (iti Ingles). Naala idi 14 Hunio 2019.
- ^ "International Disputes". www.globalsecurity.org. Naala idi 14 Hunio 2019.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Baybay Egeo iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Baybay Egeo manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- "Cultural Portal of the Aegean Archipelago". Foundation of the Hellenic World. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Agosto 2012. Naala idi 9 Hulio 2012.


text:
Amianan nga Aprika
Ti Amianan nga Aprika wenno Akin-amianan nga Aprika iket ti akin-amianan unay a rehion ti Aprika. No maipapan iti heograpia iti politika, ti panangipalawag ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti Akin-amianan nga Aprika ket mangiraman kadagiti walo a pagilian wenno terteritorio; ti Arhelia, Ehipto, Libya, Mali, Morocco, Sudan, Tunisia.[1] Algeria, Morocco, Tunisia, Libya and often Mauritania[2] ken ti Akinlaud a Sahara ken dagiti Magreb, bayat a ti Ehipto ken Sudan ket mangbukel ti Ginget Nilo (nanaganna manipud iti Karayan Nilo, nga addaan kadagiti dua a tributario; ti Puraw Nilo ken Asul Nilo). Ti Ehipto ket transkontinental a pagilian gapu ti Peninsula Sinai, a heograpiko a mabirukan iti Laud nga Asia. Ti Amianan nga Aprika ket mangiraman pay kadagiti dadduma a tagikua ti Espania (Ceuta ken Melilla ken dagiti bassit-usit nga isla ti Espania iti labes ti baybay ti Morocco). Ti Is-isla Kanaria ken ti Portuges nga Is-isla Madeira, idiay Amianan a Taaw Atlantiko iti amianan a laud ti nangruna a daga ti Aprikano, ket sagpaminsan pay a nairamraman iti panangikeddeng iti rehion.[3]
Ti pannakaigiddiat ti nagbaetan ti Amianan nga Aprika ken ti kaaduan ti Sub-Sahara nga Aprika ket historikal ken ekolohiko a nangruna gapu ti epektibo a napartuat a bangen babaen ti Desierto ti Sahara para iti kaaduan iti moderno a pakasaritaan. Manipud idi 3500 BCE, kalpasan ti kellaat a panagbalin a desierto ti Sahara gapu ti nagin-inut a panagbalbaliw ti panagtayyek ti Daga, daytoy a bangen ket kultural a nangisina ti Amianan manipud iti amin a paset ti kontinente.[4] Idi dagiti aglaylayag a sibilisasion dagiti Penisio, Griego, Romano, Muslim ken dadduma pay ket nangipalaka ti komunikasion ken ti panagakar iti ballasiw ti Baybay Mediteraneo, dagiti kultura ti Amianan nga Aprika ket nagbalinda nga as-asideg a naisilpo iti Akin-abagatan a laud nga Asia ken ti Europa ngem iti Sub-Sahara nga Aprika. Adu pay ti impluensia ti Islam iti lugar, ken ti Amianan nga Aprika ket nangruna a paset ti Islamiko a lubong.
Dagiti notaUrnosen
- ^ According to UN country classification here: http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm. The disputed territory of Western Sahara (formerly Spanish Sahara) is mostly administered by Morocco; the Polisario The term "North Africa" is thought to be a racist term because it divides Africa from its original people. Since there is currently an influx of Arabs in North Africa, many people think that the original people of North Africa are Arab, but in fact are African or Black. Front claims the territory in militating for the establishment of an independent republic, and exercises limited control over rump border territories.
- ^ Mohamed Branine, Managing Across Cultures: Concepts, Policies and Practices (2011), - p. 437, books.google.com/books?isbn=1849207291: "The Magrebian countries or the Arab countries of western North Africa (Algeria, Libya, Mauritania, Morocco and Tunisia)..."
- ^ Revisions to the Standards for the Classification of Federal Data on Race and Ethnicity
- ^ "Sahara's Abrupt Desertification Started by Changes in Earth's Orbit, Accelerated by Atmospheric and Vegetation Feedbacks". Science Daily. 1999-07-12. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-10-29.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Amianan nga Aprika iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Mamuju
Ti pagsasao a Mamuju ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay isla ti Sulawesi idiay Indonesia.
Dagiti dialekto ti Mamuju ket mairaman ti Mamuju, Sumare-Rangas, Padang, ken Sinyonyoi. Ti dialekto a Mamuju ket naikeddeng a prestihio. Daytoy ket naisurat a pormana ket naibatay iti alpabeto a Latin.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mamuju iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Mamuju". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ "Mamuju". Ethnologue.


text:
BAGUIO CITY – Kinumpiskar dagiti otoridad ti nasurok P3-M ti gatadna a maatap nga ecstasy iti naisayangkat nga operasyon sadiay Ambuclao Road, Gibraltar, Baguio City ita a malem.
Maibasar iti impormasyon, ti parcel ket maysa a karton nga agmaris ti yellow ken naglaon ti maysa a paris ti sapatos, dua a bed sheets ken uppat nga improvised pouches a naglaon ti mapapati nga ecstasy a dumanon ti 1,783 a tableta.
Nagtaud kenni Fostina Obobo manipud Neuss, Germany ti nasao a parcel bayat a recipient wenno consignee ket ni Joyce Ann Jores San Antonio.
Sigun kenni Investigation Agent Officer 3 Gerald Javier, team leader ti PDEA-NCR, inkustodiya ti Bureau of Customs ti nasao a parcel kalpasan a naduktalan ti kaadda ti maatap nga iligal a droga.
Kinunana a gaputa kayatda nga adda ti matiliw ket naipaima ti parcel iti PDEA para iti controlled delivery nga operasyon.
Gapu iti daytoy, intulod ti PDEA ti parcel iti address ni San Antonio a nailanad iti padala, no sadino, ti address ket iti maysa a condominium ditoy siudad.
Nupay kasta, ti managan Elisa Agguirre Millare ti nangawat iti parcel a nagresulta iti panangtiliwda kenkuana.
Naamuan a ni Millare ket maysa a drug personality, 52-anyos ken residente ti Mabilog, New Era, Quezon City.
Iti agdama, nainget nga imbestigaran ti PDEA ni Millare para iti panakaduktal ti ultimate consignee ti package.
Naisayangkat ti operasyon iti panagtinnulong dagiti operatiba ti PDEA-Cordillera, Baguio City Police Office ken NAIA-Agency Drug Interdiction Task Group. – report ni Bombo Janice Denis


text:
Pagsasao a Bilua
Ti pagsasao a Bilua ket ti kaaduan ti agsasao a pagsasao a Papuano a naisasao idiay Is-isla ti Solomon. Daytoy ket pagsasao a Tengnga a Solomon nga insasao babaen dagiti agarup a 9000 a tattao idiay isla ti Vella Lavella.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bilua iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Bilua". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Obata, Kazuko (2003). A grammar of Bilua: A Papuan language of the Solomon Islands. Canberra: Pacific Linguistics 540.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nawaya a masereakn nga urnong ti Paradisec kadagiti rekording ti Bilua.


text:
Niger
Nagsasabtan: 16°N 8°E / 16°N 8°E
Ti Niger (Panangibalikas a Pranses: [niʒɛʁ], ngem sagpaminsan a binalbalikas a kas ti /niːˈʒɛər/ wenno /ˈnaɪdʒər/ (dengngen)[9]), opisial a ti Republika ti Niger, ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Akinlaud nga Aprika, a nanaganan manipud iti Karayan Niger. Daytoy ket bineddenganti Nigeria ken Benin iti abagatan, ti Burkina Faso ken Mali iti laud, ti Arhelia ken Libya iti amianan ken ti Chad iti daya. Ti Niger ket sakupenna ti daga ti gangani a 1,270,000 km2, a mangaramid daytoy ti kadakkelan a pagilian idiay Akinlaud nga Aprika, nga addaan iti sumurok nga 80 porsiento ti dagana ti nasakupan ti desierto ti Sahara. Ti kaaduan nga Islamiko a populasion ti pagilian iti sumurok a 15,000,000 ket kaaduan a nairumpuok idiay adayo nga abagatan ken laud ti pagilian. Ti kapitoliona a siudad ket ti Niamey, a mabirukan daytoy idiay adayo nga abagatan a laud a suli ti Niger.
Ti Niger ket maysa a rumangrang-ay a pagilian, ken agkankanayon a mairangranggo a kas maysa kadagiti kababaan a ranggo ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan (HDI) ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, daytoy ket maika-186 kadagiti 187 a papagilian idi 2011. Kaaduan kadagiti saan a disierto a paset ti pagilian ket madangran babaen ti periodiko nga igaaw ken desertipikasion. Ti ekonomia ket naipatengnga iti pagbiagan ken adda dagiti mailuwas nga agrikultura a nairumpuok kadagiti nalames a daga ti abagatan, ken dagiti mailuwas a naata a material, a naipangpangruna ti mineral ti uranio. Ti Niger agtultuloy a nalaplappedan babaen ti pannakailikmutna ti daga a puestona, ti disierto a kadagaan , ti saan a nasayaat nga edukasion ken ti kapanglaw ti tattaona, ti kaawan dagiti inprastruktura, saan a nasayaat a panagaywan ti salun-at, ken dagiti panakadaddadael ti enbironmento.
Ti Nigerieno (/niːˈʒɛəriən/ wenno /naɪdʒɪrɪˈɛn/) a kagimongan ket mangipakpakita ti dibersidad a naala manipud iti atiddog a pakasaritaan kadagiti nadumaduma nga etniko a grupo ken dagiti rehion ket ti ababa pannakainaigda nga agtataeng iti agmaymaysa nga estado. Iti naipakasaritaan, ti tattan a Niger ket adda idi kadagiti igi-gid ti nadumaduma a dadakkel nga estado. Manipud idi panakawayana, dagiti Nigerieno ket nagtataengda kadagiti lima a batay-linteg ken tallo a paset ti panawen ti turay ti militar. Kalpasan ti kudeta ti militar idi 2010, ti Niger ket nagbalinen a maysa a demokratiko, ken adu a partido nga estado. Kaaduan ket agtataeng kadagiti lugar ti away, ken addaanda iti bassit pannakastrek kadagiti nangato a pagadalan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ République du Niger, "Loi n° 2001-037 du 31 décembre 2001 fixant les modalités de promotion et de développement des langues nationales." L'aménagement linguistique dans le monde (naala idi 21 Septiembre 2016)
- ^ "Report for Selected Country Groups and Subjects (PPP valuation of country GDP)". IMF. Naala idi 14 Nobiembre 2018.
- ^ World Economic Outlook Database, Enero 2018, International Monetary Fund. Napabaro ti database idi 12 Abril 2017. Naala idi 21 Abril 2017.
- ^ "World Economic Outlook Database. Report for Selected Countries and Subjects". International Monetary Fund. 17 Abril 2018.
- ^ World Economic Outlook Database, Abril 2018, International Monetary Fund. Naala idi 17 Abril 2018.
- ^ World Bank GINI index, naala idi 21 Enero 2016.
- ^ "Human Development Report 2019" (PDF) (iti Ingles). United Nations Development Programme. 10 Disiembre 2019. Naala idi 10 Disiembre 2019.
- ^ Which side of the road do they drive on? Brian Lucas. Agosto 2005. Naala idi 28 Enero 2009.
- ^ Kasano ti panangibalikasmo ti "Niger"? manipud idiay Slate.com, naala idi 04 Marso, 2012
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Decalo, Samuel. Naipakasaritaan a Diksionario ti Niger, maika-3 nga ed. (Scarecrow Press, 1997, ISBN 0-8108-3136-8) – ti komprehensibo nga urnong kadagiti topiko ti Niger
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am iti material ti publiko a dominio manipud kadagiti website wenno dagiti dokumento ti CIA World Factbook. (para iti Niger)
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am iti material ti publiko a dominio manipud kadagiti website wenno dagiti dokumento ti Departamento ti Estado ti Estados Unidos (U.S. Bilateral Relations Fact Sheets). "Niger". State.gov. 3 Pebrero 2010. Naala idi 3 Mayo 2010.
- Dagiti Unicef ng aestadistika ti Niger
- Unesco a manuskrito iti obra ti ubbing ken panagadal idiay Niger
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Niger iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig iti Niger iti Wikisource (iti Ingles)
Wikimedia Atlas iti Niger Pakaammo ti panagbiahe idiay Niger manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website
- Niger a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Niger iti Curlie (iti Ingles)
- Niger
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Enerhia
Iti pisika, ti enerhia ket isu ti saan a dagus a napalpaliiw a kaadu manipud kadagiti adu a porma, a kas ti kinetiko nga enerhia, makapataud nga enerhia, naraniag nga enerhia, ken dagiti dadduma pay; a nailista iti pakabuklan iti daytoy nga artikulo. Daytoy ket maysa a nangruna a topiko iti siensia ken teknolohia ken daytoy nga artikulo ket mangted iti pakabuklan kadagiti nangruna nga aspetona, ken mangited kadagiti adu a naisangayan nga artkulo a maipanggep iti enerhia ken dagiti nadumaduma a porma ken dagiti konteksto.
Ti saludsod ket "ania kadi ti enerhia?" daytoy ket narigat a masungbatan iti maysa a nalaka, iti waya a nalaka maawatan, urayno ti enerhia ket mabalin a maingetan a maipalawag iti teoretikal a pisika. Kadagiti balikas ni Richard Feynman, "Daytoy ket importante a ibanagan a ti pisika tatta nga aldaw, awanantayo ti pannakaammo no ania ti enerhia. Awanantayo iti maysa a ladawan kadagiti bassit a banag iti maysa a depinitibo a kaadu."[1]
Nupay kasta, daytoy ket nalawag a ti enerhia ket kankanayon a kammasapulan para kadagiti panagaramid ti mekanikal nga obra, ken ti konsepto ket adda ti nalatak a kinapangruna iti masna a siensia. Dagiti masna a batayan a paset a pakairukodan ti enerhia ket dagiti inus-usar para iti mekanikal nga obra; dagitoy ket kankanayonda a kapadpada iti paset ti puersa a maipaadu babaen ti paset ti kaatiddog. Dagiti sabali pay a kapadpada a paset ti enerhia ket dagiti masa a paset a maipaadu babaen dagiti kapardas ti paset a naikuadrado.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Richard Feynman, kadagiti Lektura ni Feynman iti Pisika (1964) Tomo I, 4-1
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alekseev, G. N. (1986). Enerhia ken Entropia. Moscow: Mir Publishers.
- Crowell, Benjamin (2011) [2003]. Light and Matter. Fullerton, CA: Lawag ken Banag.
- Ross, John S. (23 Abril 2002). "Obra, Bileg, Kinetiko nga Enerhia" (PDF). Project PHYSNET. Estado nga Unibersidad ti Michigan.
- Smil, Vaclav (2008). Enerhia iti katutubo ken kagimongan: sapasap nga enerhetiko dagiti narikut a sistema. Cambridge, USA: MIT Press. ISBN 0-262-19565-8.
- Walding, Richard; Rapkins, Greg; Rossiter, Glenn (1999-11-01). New Century Senior Physics. Melbourne, Australia: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-551084-4.


text:
Trương Tấn Sang
Ni Trương Tấn Sang (nayanak idi 21 Enero 1949) ket isu ti presidente ti Bietnam ken maysa kadagiti kangatuan a daulo ti pagilian.[1] Isu ket nagbalin a presidente ti estado kalpasan ti panagbutos ti Nailian nga Asemblia idi Hulio 2011. Ti Presidente ket maysa seremonial a puesto, ngem ni Sang ket mairanggo a kas maikadua, kalpasan ni Sekretario Heneral Nguyen Phu Trong, iti Sekretaria ti partido, ti bagi a mangiturturong ti panagaramid ti annuroten. Ni Sang ket kameng idi ti Politburo, ti ehekutibo a komite ti Partido Komunista, manipud idi 1996. Isu idi ket sekretario ti partido para iti Siudad ti Ho Chi Minh manipud idi 1996 aginggana idi 2000. Isu ket naipangato iti maikadua a puesto ti partido idi Oktubre 2009.[2] Dagitoy ket dagiti reporta ti panagbinglay a nagbaetan ni Sang ken Kangrunaan a Ministro Nguyen Tan Dung, ken ti tunggal maysa ket sinuportaran ti grupo ti kaunegan ti partido.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ (iti Bietnamis) Nghĩa Nhân, "Bộ Chính trị kiểm điểm thế nào?", Báo Pháp luật, Ago. 16, 2012. Dagiti dadduma pay a "nangruna a daulo" ket naited a kas ti Sekretario Heneral Nguyen Phu Trong, Kangrunaan a Ministro Nguyen Tan Dung, ken Mangipagulo ti Nailian nga Asemblia Nguyen Sinh Hung.
- ^
(iti Bietnamis) "Ban Chấp hành trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư", Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (Online a Warkanak ti Partido Komunista ti Bietnam).
(iti Bietnamis) "Danh sách Bộ Chính trị Khoá X", Nhan Dan, Enero 7, 2011. Daytoy ket mangited dagus a panagiranggo ti Politburo sakbay ti 2011 a kongreso,a ni Sang ket maikadua ken ni Dung ti maikalima.
"Bariweswes ti Bietnam", BBC, 15 Enero 2011. Daytoy ket mangipalpalawag kenni Sang a kas Blng. 2 sakbay ti 2011 a kongreso.


text:
1910
Ti 1910 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 12 – Luise Rainer, naiyanak nga Aleman nga aktres (pimmusay 2014)
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 1 – David Niven, Ingles nga aktor (pimmusay 1983)
- Marso 23 – Akira Kurosawa, Hapon a mannurat ti senario, produser, ken direktor (pimmusay 1998)
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 28 – T-Bone Walker, Amerikano a gitarista (pimmusay 1975)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 10 – Howlin' Wolf, Aprikano-Amerikano a musikero iti blues (pimmusay 1976)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 19 – Arturo Tolentino, Filipino a politiko (pimmusay 2004)
- Septiembre 28 – Diosdado Macapagal, maika-9 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1997)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 21 – Mark Twain, Amerikano a mannurat (naipasngay 1835)
- Abril 26 – Bjornstjerne Bjornson, Norwego a mannurat (naipasngay 1832)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 25 – William Burck, Olandes a botaniko (naipasngay 1848)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 20 – Leo Tolstoy, Ruso a mannurat (naipasngay 1828)


text:
Necoclí
Ti Necoclí ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Urabá Antioquia. Daytoy ket mabirukan iti akindaya nga aplaya ti Golpo ti Urabá.
Daytoy ket napundar a ka siudad ti Espaniol a tinawtawagan iti San Sebastián de Buena Vista. Daytoy ket maysa kadagiti kaduogan nga ili ti Colombia, ken napundar daytoy idi 1509[1] babaen ni Pedro de Heredia a pimmusay idi 1555.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo ti panagbiahe idiay Necoclí manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Enrique B. Magalona, Negros Occidental
Ti Enrique B. Magalona ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Enrique B. Magalona ket politikal a nabingbingay iti 23 a barbaranggay.[2]
- Alacaygan
- Alicante
- Poblacion I (Baranggay 1)
- Poblacion II (Baranggay 2)
- Poblacion III (Baranggay 3)
- Batea
- Consing
- Cudangdang
- Damgo
- Gahit
- Canlusong
- Latasan
- Madalag
- Manta-angan
- Nanca
- Pasil
- San Isidro
- San Jose
- Santo Niño
- Tabigue
- Tanza
- Tuburan
- Tomongtong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Enrique B. Magalona | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Java
Ti Java (Indones: Jawa; Habanes: ꦗꦮ; Sundanes: ᮏᮝ) ke ti maysa nga isla ti Indonesia. Iti agarup a 138,800 kuadrado kilometro (53,600 sq mi), ti isla ket maipada iti Inglatera, ti Estado ti Estados Unidos ti North Carolina, Probinsia ti Tsina ti Anhui wenno Omsk Oblast. Iti populasion iti sumurok a 141 a riwriw (ti bukod nga isla) wenno 145 ariwriw (ti administratibo a rehion), ti Java ket pagtaengan iti 56.7 a porsiento iti populasion ti Indonesia ken daytoy ket kaaduan ti populasion nga isla.[1] Ti kapitolio ti siudad ti Indonesia, iti Jakarta, ket mabirukan idiay akinlaud a Java. Kaaduan iti pakasaritaan ti Indonesia ket napasamak idiay Java. Daytoy idi ti sentro dagiti nabileg nga imperio ti Hindu-Buddista, dagiti Islamiko a sultanato, ken ti bugas ti kolonial dagiti Daya nga India. Ti Java ket isu pay idi ti sentro ti panagsagaba ti wayawaya ti Indonesia idi las-ud dagiti tawen ti 1930 ken 1940. TI Java ket mangituray iti politika , ekonomia ken kultura ti Indonesia. Uppat kadagiti walo a lugar ti tawid iti lubong ti UNESCO ti Indonesia ket mabirukan idiay Java: 1) Nailian a Parke ti Ujung Kulon, 2) Templo Borobudur, 3) Templo Prambanan, ken 4) Nasapa a Sito ti Tao iti Sangiran.
Kaaduan a naporma a ka sresulta dagiti panagbettak iti bulkan, ti Java ket ti maika-13 a kadakelan nga isla iti lubong ken ti maikalima a kadakkelan idiay Indonesia babaen timasa ti daga. Ti maysa kawar dagiti bulkaniko a banbantay ket mangporma iti maysa a daya–laud a duri iti igid ti isla. Adda dagiti tallo a nangruna a pagsasao a naisasao iti isla: ti Habanes, Sundanes, ken Madures. Kadagitoy, ti Habanes ket isu ti katurayan; daytoy ti patneng a pagsasao dagiti agarup a a riwriw a tattao idiay Indonesia, a kaaduan kadagitoy ket agtataeng idiay Java. Iti pay maipatinayon, kaaduan kadagiti agtataeng ket bilingual, nga agsasao iti Indones (ti opisial apagsasao ti Indonesia) a kas ti umuna ken maikadua a pagsasaoda. Bayat a kaaduan dagiti tattao ti Java ket Muslim, ti populasion ti Java ket dagiti dibersio nga aglalaok a pammati iti relihion, etnisidad, ken kultura.
Ti Java ket nabingbingay kadagiti uppat nga administratibo a probinsia, ti Laud a Java, [Tengnga a Java]], Daya a Java, ken Banten, ken dagiti dua nga espesial a rehion, ti Jakarta ken Yogyakarta.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan a nalawag dagiti taudan ti nagan ti "Java". Ti maysa a posibilidad ket ti isla ket nanaganan idi iti mula a jáwa-wut, a naibagbaga kano idi nga adu iti isla idi las-ud iti dayta a panawen, ken idi kasakbayan iti Indianisasion ti isla ket addaan kadagiti sabali a nagan.[2] Adda pay dagiti sabali a nagtaudan: ti balikas a jaú ken dagiti sabali a kaibuksilanna ket ti kayatn a sawen ket "iti labes" wenno "adayo".[3] Ken, iti Sanskrito a yava ket kayatna a sawen ket sebada, ti maysa a mula nga iti daytoy nga isla ket nadayeg.[3] Naibagbaga ti "Yawadvipa" iti kasapaan nga epiko ti India, ti Ramayana. Ni Sugriva, ti hepe ti buyot ni Rama ket inpatulodna dagiti tropana idiay Yawadvipa, ti isla ti Java, tapno birukenda ni Sita.[4] Isu a daytoy ket naibagbaga idi idiay India babaen ti nagan a Sanskrito iti "yāvaka dvīpa" (dvīpa = isla). Ti Java ket naibagbaga idi iti taga-ugma teksto ti Tamil iti Manimekalai babaen ni Chithalai Chathanar a nagkunkuna a ti Java ket addaan idi iti maysa pagarian nga addaan iti kapitolio a tinawtawagan iti Nagapuram.[5][6][7] Nangibagbaga pay tisabali a taudan a ti balikas a "Java" ket naala manipud iti ramut a balikas ti Proto-Austronesio iti Iawa a ti kayatna a sawen ket "balay".[8] Ti nalatak nga isla ti Iabadiu wenno Jabadiu ket naibagbaga idi iti Geographia ni Ptolomeo a naisurat idi agarup a 150 CE iti Imperio a Romano. Ti Iabadiu ket nakunkuna a ti kayatna sawen ket "isla ti sebada", ket nabaknag kano iti balitok, ken addaan iti pirak nga ili a tinawtawagan iti Argyra iti laud a patingga. Ti nagan ket mabalin a mangibaga iti Java,[9] ken naala manipud iti Hindu a nagan iti Java-dvipa (Yawadvipa).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Indonesia: Urban Population of Cities Naala idi 22 Disiembre 2015.
- ^ Raffles, Thomas E.: History of Java. Oxford University Press, 1965, p. 2.
- ^ a b Raffles, Thomas E.: History of Java. Oxford University Press, 1965, p. 3.
- ^ History of Ancient India Kapur, Kamlesh
- ^ Hindu culture in ancient India by Sekharipuram Vaidyanatha Viswanatha, p. 177.
- ^ Tamil Literature by M. S. Purnalingam Pillai, p. 46.
- ^ The Tamils Eighteen Hundred Years Ago by V. Kanakasabhai, p. 11.
- ^ Hatley, R., Schiller, J., Lucas, A., Martin-Schiller, B., (1984). "Mapping cultural regions of Java" in: Other Javas away from the kraton. pp. 1–32.
- ^ J. Oliver Thomson (2013). History of Ancient Geography. Cambridge University Press. pp. 316–317. ISBN 978-1-107-68992-3.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia: Peoples and Histories. New Haven ken Londres: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cribb, Robert (2000). Historical Atlas of Indonesia. Londres ken Honolulu: RoutledgeCurzon Press, University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-2111-4.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo ti panagbiahe idiay Java manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Akinbaba a kamara
Ti akinbaba a kamara ket maysa kadagiti dua a kamara ti dua-kamara a lehislatura, ti sabali a kamara ket ti akinngato a kamara.[1]
Urayno iti opisial a puestona iti "baba" ti akinngato a kamara, kadagiti adu alehislatura iti sangalubongan, ti akinbaba a kamara ket addaan iti ad-adu a bileg.
Ti lehislatura a buklen ti maymaysa laeng a kamara ket tinawtawagan iti maysa-kamara.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Bicameralism (1997) babaen ni George Tsebelis
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Akinbaba a kamara iti Wikimedia Commons


text:
Tijuana
Ti Tijuana (Espaniol: [tiˈxwana]) ket ti kadakkelan a siudad idiay Baja California ken iti Peninsula Baja California ken ti sentro ti metropolitano a lugar ti Tijuana, parte ti internasional a metropolitano a lugar ti San Diego–Tijuana. Kas maysa a sentro ti industria ken pinansia ti Mehiko,[2] ti Tijuana ket mangiyunay-unay iti napigsa nga impluensia iti ekonomia, edukasion, kultura, arte, ken politika. Idi agbalbalinen daytoy a siudad a kas mangiyuna a sentro ti pagilian, kasta met dagiti mangpalpalikmut a metropolitano a lugar, ti maysa a nangruna iti industria ken metropolis idiay akin-amianan a laud a Mehiko. Agdama a maysa kadagiti kapartakan a dumakdakkel a metropolitano a lugar idiay Mehiko,[2] mangitaltalinaay ti Tijuana iti kasasaad a kas global a siudad.[3] Manipud idi 2015, ti siudad ti Tijuana ket addaan iti populasion iti 1,696,923.[4]
Mabirukan ti Tijuana idiay Nabalitokan nga Aplaya ti Baja California, ken isu ti tugaw ti munisipio ken ti sentro ti kultura ken komersio ti Ili ti Tijuana. Sakupen ti Tijuana iti 70% ti ili ngem aglaon iti sumurok a 80% iti populasionna. Maysa a nangruna a sentro iti panagpartuat iti kontinente ti Amianna nga Amerika, ti siudad ket mangtalinaay kadagiti pasilidad kadagiti kompania ti nadumaduma a pagilian. Idi nasapa a maika-21 a siglo, ti Tijuana ket nagbalin a kapitolio iti panagpataud kadagiti ramit ti mediko ti Amianan nga Amerika. Ti Tijuana ket maysa pay nga agrangrang-ay a sentro ti kultura ken nabigbiganen a kas maysa a nangruna a sentro ti kultura.[5] Ti siudad ket isu ti kaaduan a mabisbisita a siudad iti lubong; ken makibingbingay iti pagbeddengan iti agarup a 24 km (15 mi) iti kabsatna a siudad iti San Diego. Ad-adu ngem limapulo a riwriw a tattao ti bumalballasiw iti pagbeddengan a pagbaetan dagitoy dua a siudad iti tinawen. Daytoy a metropolitano a pagballasiwan ket mangaramid ti Sumrekan a Puerto ti San Ysidro kakumikoman a pagballasiwan a pagbeddengan a daga iti lubong.[6] Naestimado daytoy a dagiti dua a pagballasiwan nga estasion a pagbaetan dagitoy dua a siudad ti San Diego ken Tijuana ket pakabilangan para iti 300,000 nga inaldaw a pagballasiwan ti pagbeddengan.
Ti Tijuana ket isu ti maika-45 a kadakkelan a siudad iti Kaamerikaan ken ti kalaudan a siudad idiay Mehiko. Segun ti senso idi 2010, ti metropolitano a lugar ti Tijuana ket su idi ti maikalima a kadakkelan idiay Mehiko, nga agraman iti populasion iti 1,784,034, ngem agdumaduma dagiti pannakairanggo, ti siudad (lokalidad) idi ket maika-6 a kadakkelan ken ti ili (administratibo) ket maika-3 a kadakkelan iti pagilian. Ti rehion ti internasional a metropolitano ket nakarkulo a kas sumurok bassit a lima a riwriw idi 2009 ken agarup a 5,105,769 in 2010,[7] a mangaramid daytoy akas ti maikatlo a kadakkelan a metropolitano a lugar iti dati a rehion ti California, ti maika-19 a kadakkelan a metropolitano alugar iti Kaamerikaan,[8] ken ti kadakkelan iti dua apagilian a konurborasion a pagbingayan a pagbaetan ti Estados Unidos ken Mehiko. Ti Tijuana ket agbalbalinen nga ad-adu a suburbanisado a kas ti San Diego; idi las-ud dagiti tawen ti 2000 ti ranggas ti druga ket gapuanan ti ipapanaw dagiti agtataeng iti napusek nga urbano a bugas kadagiti isolado a komunidad iti kaunegan ti ili ken iti labes, kas ebedensia babaen dagiti pigura ti senso idi 2010 ken dagiti tabas ti idadakkel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/bc/poblacion/default.aspx?tema=me&e=02.
- ^ a b Walker, Margath (Enero 2011). "Knowledge production and border nationalism in northern Mexico". Nations and Nationalism. 17 (1): 168–187. doi:10.1111/j.1469-8129.2010.00461.x.
- ^ GaWC. "The World According to GaWC". Naala idi 2011-02-26.
- ^ "Tijuana". Catálogo de Localidades. Secretaría de Desarrollo Social (SEDESOL). Naala idi 23 Abril 2014.
- ^ Piore, Adam (Septiembre 2, 2002). "How to Build a Creative City". Newsweek International.
- ^ "Massive traffic cripples Tijuana border crossing". 19 Abril 2017 – babaen ti Reuters.
- ^ "World Gazetteer – San Diego-Tijuana". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-10-01.
- ^ "World Gazetteer – Metropolitan Areas of America". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-30.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tijuana iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tijuana manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Listaan dagiti siglo
Dagiti panid a nailista dita baba ket aglaon ti pakaammo a maipanggep kadagiti pagduyosan ken dagiti pasamak a naisangayan kadagiti siglo ken dagiti milenio.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti milenio
- Listaan dagiti dekada
- Listaan dagiti linia ti panawen
- Kronolohia
- Kitaen ti kalendario ken listaan dagiti kalendario para kadagiti sabali a panangigrupo dagiti tawen.
- Kitaen ti pakasaritaan, pakasaritaan babaen ti paset ti panawen, ken periodisasion para kadagiti nadumaduma a gunglo dagiti historikal a pasamak.
- Para kadagiti nasapsapa a paset ti panawen, kitaen ti Linia ti panawen ti Big Bang, Heolohiko a gantingan ti panawen, Linia ti panawen ti ebolusion, ken Logaritmiko a linia ti panawen.


text:
Kategoria:Turkia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.
H
- Heograpia ti Turkia (2 K)
E
- Dagiti pungol nga artikulo ti Turkia (1 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Turkia"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Europa
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Azerbaijani
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Pagpagilian ti G20
- Dagiti pagilian idiay Asia


text:
Plantilia:Transclude
Plantilia:{{{1}}}
Daytoy a plantilia ket ibanaganna dagiti nagan ti panid a kasla met ti panagtengngel ti proseso a panagilak-am iti plantilia babaen ti MediaWiki. Daytoy ket mangikkat kadagiti pakaallilawan no agar-aramid ti sabali a banbanag kadagiti nagan ti panid ti plantilia a kas dagiti panagisilpo.Ti kangrunaan a panagusar iti daytoy a plantilia ket ti menu ti iti ngato ti tunggal maysa a {{navbox}}, ngem daytoy ket maus-usar pay kadagiti sabali a plantilia.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{transclude| Plantilia:Foo }}→ Plantilia:Foo
{{transclude| Kategoria:Foo }}→ Kategoria:Foo
{{transclude| Foo }}→ Plantilia:Foo
{{transclude| :Foo }}→ Foo
{{transclude| :Papeles:Foo }}→ Papeles:Foo
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Transclude
Daytoy a plantilia ket ibanaganna dagiti nagan ti panid a kasla met ti panagtengngel ti proseso a panagilak-am iti plantilia babaen ti MediaWiki. Daytoy ket mangikkat kadagiti pakaallilawan no agar-aramid ti sabali a banbanag kadagiti nagan ti panid ti plantilia a kas dagiti panagisilpo.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Samar
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Samar, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito, ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Samar iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti dati a probinsia ti Samar ket nabingbingay idi kadagiti tallo a lehislatibo a distrito manipud idi 1907 aginggana idi 1965.
Ti pannakabingingayna kadagiti tallo a nadumaduma aprobinsia ket naaprobaran laeng idi ti plebesito a a naaramid a kakuyog ti panagbutos idi Nobiembre 19, 1965 a kas bilin babaen ti Republika Tignay Blng. 4221, a ti kaibuksilanna ket dagiti agbutbutos ket agbutosda par laeng kadagiti pannakabagi babaen ti daan a kompigurasion ti distrito. Kalpasan ti pannakapasingked ti RA 4221 dagiti pannakabagi ti maikadua ken maikatlo a distrito ket automatikoda a nagserbi a kas dagiti pannakabagi ti maymaysa a distrito ti Laud a Samar ken Daya a Samar, bayat a ti pannakabagi ti umuna a distrito ket agserbi laeng aginggana intono 1967, intono dagiti espeial a panagbutos ket matengngel tapno maamuan ti baro a pannakabagi para iti Amianan a Samar. Idi 1969 ti Laud a Samar ket nanaganan manen idi, ken ti laengen bassit a paset ti kasisigud a di nabingbingay a probinsia ti agnaganen iti Samar.
Ti Samar ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion VIII manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986 ken nagbutos kadagiti 2 a sapasap a pannakabgi. Idi 1986 daytoy ket naidestrito manen kadagiti dua a lehislatibo a distrito.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Calbayog
- Dagiti ili: Almagro, Gandara, Matuginao, Pagsanghan, San Jorge, Santa Margarita, Santo Niño, Tagapul-an, Tarangnan
- Populasion (2010): 317,183
-  ^1 Naidutok a kas Sekretario ti Kaunegan ken Lokal a Gobierno idi Septiembre 11, 2015.
1907–1969[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Allen, Bobon, Calbayog (nagbalin a siudad idi 1948), Capul, Catarman, Catubig, Laoang, Lavezares, Mondragon, Oquendo (naitipon iti Siudad ti Calbayog idi 1948), Palapag, Pambujan, San Antonio, Tinambacan (Weyler) (nabangon manen idi 1911, naitipon manen iti Siudad ti Calbayog idi 1948), Gamay (nabangon idi 1947), Las Navas (nabangon manen idi 1949), San Jose (nabangon amnen idi 1949), San Isidro (nabangon idi 1954), Lapinig (nabangon idi 1956), San Roque (nabangon idi 1959), Mapanas (nabangon idi 1966), San Vicente (nabangon idi 1966), Silvino Lobos nabangon idi 1967)
^1 Pimmusay iti opisina, Nobiembre 4, 1956.
^2 Pimmusay iti opisina, Agosto 24, 1967.
^3 Nabutosan a kas ti immuna nga opisial a pannakabagi ti maymaysa a distrito ti Amianan a Samar babaen ti espesial a panagbutos a natengngel idi Nobiembre 14, 1967.
Republika iti Filipinas, Komision dagiti Panagbutos (1969). Reporta ti Komision dagiti Panagbuto siti Presidente ti Filipinas ken ti Kongreso. Opisina ti Prenta.
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Catbalogan
- Dagiti ili: Basey, Calbiga, Daram, Hinabangan, Jiabong, Marabut, Motiong, Paranas (Wright), Pinabacdao, San Jose de Buan, San Sebastian, Santa Rita, Talalora, Villareal, Zumarraga
- Populasion (2010): 416,194
1907–1969[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Almagro, Basey, Calbiga, Catbalogan, Gandara, Sannta Rita, Santo Niño, Tarangnan, Villareal, Wright, Zumarraga, Pinabacdao (nabangon manen idi 1946), Talalora (nabangon idi 1947), Hinabangan (nabangon idi 1948), Jiabong (nabangon idi 1948), Motiong (nabangon idi 1948), Marabut (nabangon idi 1949), Daram (nabangon idi 1949), San Sebastian (nabangon idi 1950), San Jose de Buan (nabangon idi 1968), Matuguinao (nabangon idi a kas munisipal a distrito 1919)
^1 Automatiko a nagbalin a pannakabagi ti maymaysa a distrito ti Laud a Samar kalpasan ti pannakapasingked ti RA 4221.
Maika-3 a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Balangiga, Borongan, Dolores, Guiuan, Llorente, Oras, San Julian, Sulat, Taft, Salcedo (nabangon manen idi 1908), Hernani (nabangon amnen idi 1912), Quinapondan (nabangon amnen idi 1946), General MacArthur (nabangon manen idi 1947), Mercedes (nabangon idi 1948), Can-avid (nabangon idi 1948), San Policarpo (nabangon idi 1948), Giporlos (nabangon idi 1949), Arteche (nabangon idi 1951), Maydolong (nabangon idi 1951), Balangkayan (nabangon idi 1959), Lawaan (nabangon idi 1959), Jipapad (nabangon idi 1965), Maslog (nabangon a kas munisipal a distrito idi 1919)
^1 Automatiko a nagbalin a pannakabagi ti maymaysa a distrito ti Daya a Samar kalpasan ti pannakapasingked ti RA 4221.
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
^1 Automatiko a nagbalina a pannakabagi ti maymaysa adistrito ti Laud a Samar kalpasan ti pannakapasingked ti RA 4221.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Pagsasao nga Espaniol
Ti Espaniol, Kastila wenno Kastiliano (Espaniol: español wenno castellano) (español (tulong·pakaammo) wenno castellano (tulong·pakaammo)) ket maysa a pagsasao nga Iberiko a Romanse, ken ti maikapat a kasaknapan a maar-aramat a pagsasao iti sangalubongan (maika-2 wenno maika-3, segun pay iti dadduma a taudan). Us-usaren a kas umuna a pagsasao ti agarup 500 riwriw a tattao, wenno ti aganay a 600 riwriw no mairaman dagiti saan a patneng nga agar-agaramat.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Spanish language total. Ethnologue. Naala idi 14 Agosto 2009.


text:
Kasano ti Agiyebkas ti Daniw?
MASANSAN a kastoy ti masaludsod kadagiti ummong dagiti mangipatpateg iti Literatura Ilokana, nangruna no kasano ti napintas a panagiyebkas iti putar a daniw a maipatangatang iti radio karaman iti entablado: kasano ti agiyebkas ti daniw? Uray ‘toy numo ti biang, nabayag a tawen a nagsursuratak kadagiti daniw a maipatangatang iti radio. Uray pay kadagiti ummong dagiti kakabsat a mannurat iti Iloko. Kawaw ti sungbat dayta a saludsod: kasano ti agiyebkas ti daniw? No kasano ti panagputar ti daniw, adu met ti maibingbinglay a lecture (agpilika ti tipo ti suratem a daniw). Iti kaadda ‘toy numo ti biang iti salinong ti GUMIL – Gunglo dagiti Mannurat nga Ilokano, naim-imatangak dagiti imprompto a panagdaniw. Maysa ditan daydi Apo Guillermo I. Concepcion ti Sinait, Ilocos Sur, umuna a publisher ti VIGAN Chronicle. Ket, makaay-ayo man a dengdenggen/im-imatangan ti panagal-allangogan dagiti nalimbong a balikas. Iti panagdaniw ni Apo Concepcion iti tallaong, kasla naimatangak metten iti imprompto a panagdaniw daydi Dr. Godofredo S. Reyes a maaw-awagan a Laureado a Mannaniw iti Kailokuan. Dayta met ti paggaammo ‘toy numo ti biang a naipakadawyanen a panagiyebkas ti daniw iti tallaong man wenno babaen iti radio. Dagiti agkakarima a balikas ti masansan man a mangbukbukel iti kasta a daniw a pang-radio kas mangmangngegan. Daniw-parparaangan. Nalalag-an a balikas ti maaramat. Ken gapu ta agkakaaweng, inyayug lattan ti pannakaiyebkasna. Dayta a naynay a wagas ti panagiyebkas ti daniw, pinagbalinko met idi a kas bagnos tunggal agsuratak ti daniw a naisangrat a maibasa kadagiti literary program iti radio. Quatrain ti kadawyan a sukog ti isursurat ‘toy numo ti biang a daniw idi. Nabayagen a naisardengko ti agsurat iti radio ta impangrunak ti agsursurat iti pagiwarnak. Mairuangan man ita kaniak daydi saludsod nga awanan ti masnop a sungbatna: kasano ti agiyebkas ti daniw? Ta uray pay daniw-parparaangan wenno sarindaniw ti kangrunaan a maipatpatangatang iti radio, adda latta met daniw a kayat nga ibinglay dagiti mannaniw a saan a nagameran iti rima (rhyme) ti daniwda. Adda met daytay agibinglay ti daniwda nga adda bassit naun-uneg ti mensahena a nagtagilanga a balikas (figures of speech). Wen dagitay addaan iti metapora a daniw. Awan ti masnop a rima dagitoy ken maysa pay, awanan iti rukod/sukog a kas koma ti daniw-parparaangan wenno sarindaniw a quatrain wenno ania man. Wen, adda latta daniw nga addaan iti metapora a naisabsabali ti pannakaisuratna a kas koma ti free verse. Kasano ngarud nga iyebkasmo dayta a daniw a kas koma dagiti adda rimana?
Awan pay ti mannurat wenno literary critic iti daniw-Iloko a nakaibaga no aniada ti pagalagadan ti panagiyebkas ti daniw. Mabalin a kasta nga agpayso ta uray pay dagiti mapagtamdan a mannurat nga Ilokano a nakipagpaset iti maysa a serye ti Radio Balintataw iti DZRH nga imatmatonan ni Apo Cecile Guidote-Alvarez, nadumaduma met ti tonadoda. Uray pay dagiti mannaniw a Filipino a nakipagpaset, adda met bukodda a wagas ti panagiyebkas.
‘Toy numo ti biang, adda met essemko a makasursuro no kasano ti umno wenno kasasayaatan a panagiyebkas ti daniw. Tapno ad-adda pay a dumur-as ti panagiyebkas ti daniw. No maikkantayo amin iti gundaway a makasursuro nga agiyebkas ti daniw, ditayonto masdaawen no addanto metten mai-record nga album dagiti maiyebkas a daniw a kas dagiti canta!
Adda programa idi a proyekto ti GUMIL Ilocos Norte iti radio babaen iti panangidaulo daydi Apo Jaime P. Lucas, a pakaitampokan dagiti kayatna ti agiyebkas ti daniwna iti tangatang. Daydi Apo Jorge S. Ramos, mannurat ti Bannawag ken kameng ti Philippine Information Agency ti program host ti SANIATA TI KAILOKUAN iti BBC-DWLW iti Laoag City.
Saludo ‘toy numo ti biang, ti inrusat ti Bombo Radyo DZVV ti Vigan City iti Ilocos Sur, iti pannakaipaay iti gundaway dagiti mannaniw a mangiyebkas kadagiti daniwda iti Bombo Harana. Naiyalnag dayta a panagiyebkas ti daniw dagiti mannaniw idi Septiembre 4, 2016, Domingo manipud iti 6:30 – 8:00 babaen iti panangtimon ni Bombo Fernando Berina, Jr. Ket, anian a makaparegta iti panagdengngeg iti panangiyebkas a mismo (phone putch) da Apo Eliseo B. Contillo, Joe Salcedo Somera ken Cherry Hazel Yagin Reyes. Agpapadada a mannurat iti Bannawag!
Segun iti text message ni Apo Joe Salcedo Somera itoy numo ti biang, adu ti main-inaw a pagdur-asan pay ti sagudayen ti Bombo Harana. Saantayo masdaaw, kakabsat, no addanto payen ti mangngegantayo a Dallot, Zarzuela, Bukanegan.
Ala, naimpusuan a panangsaludo kadakayo amin nga adda iti likudan ti Bombo Harana!#


text:
Pagsasao nga Armenio
Ti Pagsasao nga Armenio[2] (հայերէն iti TAO wenno հայերեն iti RAO, Panangibalikas nga Armenio: [hɑjɛˈɾɛn]—hayeren) ket maysa nga Indo-Europeano a pagsasao a maisasao babaen dagiti tattao nga Armenio. Daytoy ket opisial a pagsasao iti Republika ti Armenia ken iti rehion pay iti Nagorno-Karabakh. Adu pay ti mangisasao daytoy a pagsasao babaen dagiti komunidad nga Armenio iti Armenio a diaspora. Daytoy ket addaan iti bukodna a sinuratan iti Alpabeto nga Armenio, ken daytoy ket ipammategan dagiti lingguista para iti bukodna a naisangsangayan a ponolohiko a panagrangrang-ay iti kaunegan ti Indo-Europeano.[3]
Dagiti lingguista ket idasigda ti Armenio a kas maysa a nawaya a sanga ti pamilia ti pagsasao nga Indo-Europeano.[4] Ti Armenio ket makibingbingay kadagiti nadumaduma a kangrunaan a panagpabaro iti Griego, ken adda dagiti lingguista a mangigrupo dagitoy dua a pagsasao iti Prigio ken ti pamilia nga Indo-Irani iti nagatngato nga agpang ti subgrupo iti Indo-Europeano a daytoy ket naipalpalawag babaen ti naibingay a panagpabaro a kas nayonan. Kadagiti kinaudi, adu dagiti dadduma a nagipaltiing ti maysa a Balkano a pannakaigrupo a mairaman ti Griego, Armenio, Prigio ken Albanes.[5]
Ti Armenio ket addaan iti atiddog a pakasaritaan, nga adda ti maikalima a siglo a pannakaipatarus ti Biblia ken daytoy ti kadaanan a nabati a teksto. Ti bokabulariona kaaduan a naimpluensian babaen dagiti Akinlaud a Tengnga nga Irani, a naisangsangayan ti Parto, ken ti basbassit a kadakkel babaen ti Griego, Latin, Daan a Pranses, Persiano, ken Arabiko ken dagiti nadumaduma pay a pagsasao kadagiti naplabas a pakasaritaanna. Adda dagiti dua a naipaalagadan a moderno a literario a porma, Akindaya nga Armenio ken Akinlaud nga Armenio, a dagitoy ket agsinnaranay a maawatan. Ti naisabsabali ken gangani nga awanen a Pagsasao a Lomavren ket maysa a dialekto a naimpluensian ti Romani nga adda ti Armenio a gramatika ken ti kaaduan a naala ti Romani a bokabulario, a mairan dagiti Romani a numero.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Moderno nga Armenio iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Klasiko nga Armenio iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Tengnga nga Armenio iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Armenio". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 60. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Indo-Europeano a Pagsasao ken Kultura: Panagipaammo, Benjamin W. Fortson, John Wiley ken dagiti Annak, 2009 p383.
- ^ Pagsasao nga Armenio – Britannica Online Encyclopedia
- ^ Ti Indo-Europeano a Pagsasao ken Kultura: Panagipaammo, Benjamin W. Fortson, John Wiley ken dagiti Annak, 2009, p383.


text:
Pagsasao a Kwerisa
Ti pagsasao a Kwerisa, wenno Taogwe, ket ti gangani nga awanen a pagsasao a Tanap Dandanaw ti Irian Jaya, Indonesia. Kaaduan dagiti tattao a Kwerisa ket nagsasaodan iti Kaiy, nga asideg a kabagianna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Kwerisa iti Ethnologue (Maika-15 nga ed., 2005)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kwerisa". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Belhika
Ti Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Belhika ket panangipalawag ti mapa ti lokasion nga inus-usar a panangituon iti maysa a proyeksion nga ekuirektanggular a mapa ti Belhika. Dagiti panangimarka ket naikabil babaen dagiti nagsasabtan ti latitud ken longitud iti kasisigud a mapa wenno ti kapada a ladawan ti mapa.
Panagusar
Dagitoy a panangipalawag ket inus-usar babaen dagiti sumaganad a plantilia no maawagan iti parametro ti "Belhika":
{{Mapa ti lokasion | Belhika | ...}}
{{Mapa ti lokasion adu | Belhika | ...}}
{{Mapa ti lokasion+ | Belhika | ...}}
{{Mapa ti lokasion~ | Belhika | ...}}
Panangipalawag ti mapa
name = Belhika
- Nagan nga inus-usar iti kasisigud a kapsion ti mapa
image = Belgium location map.svg
- Ti kasisigud a ladawan ti mapa, nga awan iti "Image:" , "File:" wenno "Papeles:"
image1 = Belgium relief location map.jpg
- Ti maysa nga alternatibo a ladawan ti mapa, kadawyan a relief a mapa, ken mabalin a maiparang babaen dagiti parametro ti relief wenno AlternativeMap
top = 51.8
- Latitud iti ngato nga igid ti mapa, iti grado desimal
bottom = 49.2
- Latitud iti baba nga igid ti mapa, iti grado desimal
left = 2.2
- Longitud iti kanigid nga igid ti mapa, iti grado desimal
right = 6.9
- Longitud iti kanawan nga igid ti mapa, iti grado desimal
Alternatibo a mapa
Dagiti plantilia ti {{Mapa ti lokasion}}, {{Mapa ti lokasion adu}}, ken {{Mapa ti lokasion+}} ket addaanda kadagiti parametro a mangibaga iti maysa nga alternatibo a ladawan ti mapa. Ti mapa a naiparang a kas ladawan1 ket mabalin a mausar dagiti parametro ti relief wenno AlternativeMap. Dagiti pagarigan ket mabalin a mabirukan dita baba wenno iti sumagand:
- Plantilia:Mapa ti lokasion#Parametro ti Relief
- Plantilia:Mapa ti lokasion+/relief
- Plantilia:Mapa ti lokasion#Parametro ti AlternativeMap
- Plantilia:Mapa ti lokasion+/AlternativeMap
Presision
Longitud: manipud iti Laud aginggana iti Daya daytoy a panangipalawag ti mapa ket sakupenna ti 4.7 dagiti grado.
- Iti ladawan nga agakaba kadagiti 200 a piksel, a daytoy ket 0.0235 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agakaba kadagiti 1000 a piksel, a daytoy ket 0.0047 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
Latitud: manipud iti Amianan aginggana ti Abagatan daytoy a panangipalawag ti mapa ket sakupenna ti 2.6 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agtayag kadagiti 200 a piksel, a daytoy ket 0.013 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agtayag kadagiti 1000 a piksel, a daytoy ket 0.0026 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
Dagiti pagarigan nga agus-usar kadagiti plantilia ti mapa ti lokasion
Mapa ti lokasion, nga agus-usar ti kasisigud a mapa (ladawan)
{{Mapa ti lokasion | Belhika | width = 250 | lat_deg = 50.85 | lon_deg = 4.35 | label = Bruselas }}
Mapa ti lokasion adu, nga agus-usar ti relief a mapa (ladawan1)
{{Mapa ti lokasion adu | Belhika | relief = yes | width = 250 | caption = Dagiti dua a lokasion idiay Belhika | lat1_deg = 50.85 | lon1_deg = 4.35 | label1 = Bruselas | lat2_deg = 51.22 | lon2_deg = 4.40 | label2 = Antwerp }}
Mapa ti lokasion+, nga agus-usar ti AlternativeMap
{{Mapa ti lokasion+ | Belhika | AlternativeMap = Belgium relief location map.jpg | width = 250 | caption = Dagiti dua a lokasion idiay Belhika | places = {{Mapa ti lokasion~ | Belhika | lat_deg = 50.85 | lon_deg = 4.35 | label = Bruselas }} {{Mapa ti lokasion~ | Belhika | lat_deg = 51.22 | lon_deg = 4.40 | label = Antwerp }} }}
Kitaen pay
- Dagiti plantilia ti mapa ti lokasion
- Plantilia:Mapa ti lokasion, agiparang ti maysa a marka ken etiketa nga agus-usar ti latitud ken longitud
- Plantilia:Mapa ti lokasion adu, agiparang kadagiti marka ken etiketa aginggana iti siam
- Plantilia:Mapa ti lokasion+, agiparang ti awan patinggana a bilang dagiti marka ken etiketa
- Panagpartuat kadagiti baro a panangipalawag ti mapa
- Plantilia:Mapa ti lokasion/panagpartuat kadagiti baro a panangipalawag ti mapa, pakaammo para iti panagpartuat kadagiti baro a modulo ti panangipalawag ti mapa


text:
1913
Ti 1913 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 6 – Loretta Young, Amerikana nga aktres (pimmusay 2000)
- Enero 9 – Richard Nixon, maika-37 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1994)
AbrilUrnosen
- Abril 4 – Muddy Waters, Amerikano a musikero (pimmusay 1983)
HulioUrnosen
- Hulio 14 – Gerald R. Ford, maika-38 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 2006)
OktubreUrnosen
- Oktubre 10 – Claude Simon, Pranses a mannurat (pimmusay 2005)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 2 – Burt Lancaster, Amerikano nga aktor (pimmusay 1994)
- Nobiembre 5 – Vivien Leigh, Briton nga aktres (pimmusay 1967)
- Nobiembre 7 – Albert Camus, Pranses a mannurat (pimmusay 1960)
- Nobiembre 24 – Carlos Bulosan, Filipino-Amerikano a mannurat (pimmusay 1956)
DisembreUrnosen
- Disiembre 11 – Jean Marais, Pranses nga aktor (pimmusay 1988)
PimmusayUrnosen
HulioUrnosen
- Hulio 4 – Tomás del Rosario, Filipino a politiko (naipasngay 1857)


text:
Kategoria:Suisa
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 3 a subkategoria, manipud iti 3 a dagup.
H
- Heograpia ti Suisa (4 K)
T
- Tattao a Suiso (1 K)
E
- Dagiti pungol nga artikulo ti Suisa (1 K, 2 P)
Pampanid iti kategoria "Suisa"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Italiano