text:
Bituen
Ti maysa a bituen ket maysa a nasabang, naraniag a nagbukel iti plasma a tengtenglen babaen ti grabidad. Iti kalpasan ti kabibiagna, ti maysa a bituen ket aglaon pay kadagiti napusek a banag. Ti kaasitgan a bituen iti Daga ket ti Init, nga isu daytoy ti taudan ti kaaduan iti enerhia iti Daga. Dagiti nadumaduma a bituen ket makita manipud iti Daga iti rabii, no dagitoy ket saan a malemmengan babaen ti tangatang a penomena, agparparang dagitoy a kas dagiti reprep dagiti nagtalinaed a naraniag a puntos gapu ti kaadayoda unay. Naipakasaritaan a, dagiti kalatakan a bituen iti nailangitan a nagbukel ket naigrupoda kadagiti konstelasion ken asterismo, ken dagiti karaniagan a bituen ket nakaganabda kadagiti maitutop a nagnagan. Adu dagiti katologo ti bituen a naumnong dagiti astrolgo, a mangited ti pagalagadan kadagiti pagnaganan ti bituén.
Para iti paset ti kabibiagna, ti maysa a bituén ket agraniag gapu ti thermonuklear a panaglunag iti hidróheno iti bukodna a bugas ken agibbet kadagiti enerhia nga agballiasat iti uneg ti bituen ken daytoy ket agraniag idiay ariwanas. Gangani amin a masna a rumrumsua nga elemento a nadagdagsen ngem helio ket napartuat babaen dagiti bituén, babaen ti estelar a nukleosintesis iti panawen a kabibiagda wenno babaen ti supernova a nukleosintesis no bumtak dagiti bituén. Dagiti astronomo ket maikeddengda ti masa, tawen, kimika a pakabuklan ken dagiti dadduma pay a tagikua iti bituen babaen ti panagpalpaliiw iti bukodda nga espektro, karaniag ken panag-gunay iti limbang. Ti dagup a masa iti maysa a bituén ket isu ti kangrunaan a panakaikeddeng iti bukodna nga ebolusion ken ti sumaganad a pagbanaganna. Dagiti sabsabali pay a a pakailasinan iti maysa a bituen ket maikeddeng babaen ti bukodna nga ebolusionario a pakasaritaan, a mairaman ti diametro, panagtayyek, panag-gunay ken temperatura. Ti panaggandat iti temperatura kadagiti adu a bituen iti giddiatan ti panagraniagda, a makunkuna akas ti Hertzsprung–Russell a diagrama (H–R a diagrama), ket agpalubos ti tawen ken ebolusionario a kasasaad ti panakaikeddeng ti maysa a bituén.
Ti maysa a bituen ket mangrugi a kas maysa nga agrebba nga ulep iti materiales a kangrunaan a buklen ti hidroheno, a mairaman ti helio ken tugot dagiti nadagdagsen nga elemento. Kalpasan ti estelar a bugas ket napuseken, adda dagiti hidroheno nga agnanayon nga agbalin iti helio babaen ti panagaramid iti nuklear a panaglunag.[1] Dagiti nabati a kaunegan dagiti bituen ket awitenda dagitienerhia manipud ti bugas babaen ti panagtipon iti panagraniag ken kombeksion a panagaramid. Ti presion ti kaunegan ti bituen ket pawilanna ti panagrebba unay babaen ti bukodna agrabidad. Kalpasan a maibus ti hidroheno a sungrod iti bugas, ti maysa a bituén nga adda ti mamin 0.4 a kadakkel ti masa iti Init[2] ket bumsog nga agbalin iti maysa a [nalabbaga a higante]], iti dadduma a kaso ket aglunag dagiti nadagdagsen a elemento iti bugas wenno iti kontsa a nagpalikmut iti bugas. Ti bituénen ket agbalin iti maysa a napusek a banag, nga agpabalin ti paset iti nabag iti interestelar a katutubo, no daytoy ket agporma it maysa a baro a kaputotan dagiti bituén nga adda ti dakdakkel a bilang dagiti nadagdagsen nga elemento.[3]
Ti binario ken dagiti adu ti bituenna a sistema ket a mangbukel iti dua wenno adadu pay a bituen a naibedbed babaen ti grabidad, ken sapasap a dagitoy ket agpinnalpalikmut iti tunggal maysa kadagiti natalna a pagliklikmutan. No adda kastoy a dua a bituén ket adda iti asideg a panagpalpalikmut, ti grabidad a panaggunayda ket makaited daytoy ti banag ti ebolusionda.[4] Dagiti bituen ket makaporma manipud ti paset iti dakdakkel a bedbed ti grabidad a patakder, a kas ti maysa a raay wenno maysa nga ariwanas.
Pakasaritaan ti panagpalpaliiw[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipakasaritaan, a dagiti bituen ket naipangpangruna kadagiti sibilisasion iti lubong. Dagitoy ket paset iti relihioso a pannakasanay ken inususar para iti nailangtan a panaglayag ken a panangidaya. Adu kadagiti taga-ugma nga astronomo ket namatmati a dagiti bituen ket agnanayon a naikabil ti maysa a nailangitan a nagbukel, ken dagitoy ket saan nga agbalbaliw. Babaen ti pagbibinnagbagaan, dagiti astronomo ket ingrupoda dagiti bituen kadagiti konstelasion ken inusarda dagitoy ti panasurot kadagiti panagkuti dagiti planeta ken ti pannakayamammo ti puesto ti Init.[5] Ti panagkuti ti Init kadagiti lugar ti likud dagiti bituen (ken ti horisonte) ket inususar ti panagaramid dagiti kalendario, a dagitoy ket mabalin nga usaren ti panagtimbeng ti pannakasanay ti agrikultura.[7] Ti kalendario a Gregoriano, ket agdama nga inususar ti gangani amin a luglugar iti lubong, daytoy key maysa a solar a kalendario a naibatay iti anggulo ti paliklikmutan a patayyekan ti Daga a minaig ti bukodna a bituen, ti Init.
Ti kadaanan a napudno a napetsaan a mapa ti bituen ket nagparang idi taga-ugma a Ehipsio nga astronomia idi 1534 BC.[8] Dagiti kasapaan a naam-ammuan a katologo ti bituen ket gimupgop babaen dagiti taga-ugma a Babiloniko nga astronomo iti Mesopotamia idi naladaw a maika-2 a milenio BC, idi panawen ti Kasita paset ti panawen (ca. 1531–1155 BC).[9]
Ti immuna a katologo ti bituen iti Griego nga astronomia ket pinartuat babaen ni Aristillus idi agarup a 300 BC, a tinulongan ni Timokaris.[10] Ti bituen a katologo iti Hipparchus (maika-2 a siglo BC) ket nairaman ti 1020 a bitbituen ken inusar ti panagumnong ti katologo ni Ptolomeo.[11] Ni Hipparchus ket naam-ammuan para iti panakaduktalan iti immuna a nairehistro a nova (baro a bituen).[12] Adu kadagiti konstelasion ken nagnagan ti bituen ket inus-usar tatta nga aldaw ket manipud ti Griego nga astronomia.
Nupay ti naipanunutan a dagiti kalangitan ket saan nga agbalbaliw, dagiti Insik nga astronomo ket ammoda nga agparang dagiti baro a bituen.[13] Idi 185 AD, isuda dagiti immuna a nagpaliiw ken nagisurat ti kapanggepan ti maysa a supernova, a naam-ammuan tattan a ti SN 185.[14] Ti karaniagan nga estelar a napasamak iti nairehistro a pakasaritaan ket isu idi ti SN 1006 a supernova, a napaliiw idi 1006 ken insurat ti kapanggepanna babaen ti Ehipsio nga astronomo a ni Ali ibn Ridwan ken dagiti nadumaduma nga Insik nga astronomo.[15] Ti SN 1054 a supernova, a nagipasngay iti Rasa a Nebula, ket pinalpaliiw pay dagiti Insik ken Islamiko nga astronomo.[16][17][18]
Dagiti Mediebal nga Islamiko nga astronomo ket nagited ti Arabiko a nagnagan dagiti adu a bituen nga inususar pay laeng iti tatta nga aldaw, ken nagparnuayda kadagiti adu nga astronomiko nga instrumento a makabilang kadagiti puesto dagti bituen. Inaramidda ti immuna a dakkel nga obserbatorio instituto a pagsukisokan, a naipangpangruna para iti kapangngepan ti panagpataud dagiti Zij a katologo ti bituen.[19] Kadagitoy ket, ti Libro dagiti Natalinaed a Bituen (964) ket sinurat babaen ti Persiano nga astronomo a ni Abd al-Rahman al-Sufi, a nagpaliiw kadagiti adu a bitbituen, dagiti raay ti bituen (mairaman ti Omicron Velorum ken Raay ni Brocchi) ken dagiti ariwanas (mairaman ti Andromeda nga Ariwanas).[20] Segun kenni A. Zahoor, idi maika-11 a siglo, ti Persiano a erudito nga eskolar a ni Abu Rayhan Biruni ket inlawlawagna a ti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas a kas maysa kadagiti adu a pedaso nga adda dagiti tagikua iti nebula a bitbituen, ken nagited pay dagiti latitud kadagiti nadumaduma a bitbituen idi agdama ti maysa a bulan a salip idi 1019.[21]
Segun kenni Josep Puig, ti Andalusiano nga astronomo a ni Ibn Bajjah ket nagidangep a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket naaramid kadagiti adu a bituen a gangani nga agkakapet ken nagparang a kas agtultuloy a imahen gapu ti nagbanagan iti repraksion manipud ti sublunario a materiales, a nagdakamat ti panagpalpaliiwna iti panagsilpo iti Hupiter ken Marte idi 500 nga AH (1106/1107 AD) a kas ebidensia.[22]
Dagiti nasapa nga astronomo ti Europa a kas ni Tycho Brahe ket nakaitudo kadagiti baro a bituen iti langit a rabiii (kalpasan daytoy ket nainaganan a kas ti novae), nga agipalpaltiing a dagiti kalangitan ket mabalbaliwan. Idi 1584 ni Giordano Bruno ket nagipalpaltiing a dagiti bituen ket kasla iti Init, ken baka adda met dagiti nadumaduma a planeta, a mabalin pay a kasla ti Daga, nga agpalpalikmut kaniada,[23] ti maysa a kapanunutan a nasapsapa a naipalpaltiing babaen dagiti taga-ugma a Griego a pilosopo, a ni Demokrito ken Epikuro,[24] ken babaen ti and medibal nga Islamiko a kosmologo[25] a kas ni Fakhr al-Din al-Razi.[26] Babaen ti sumaganad a siglo, ti kapanunutan a dagiti bitbituen ket kapada ti Init ket nakaabot kadagiti konsenso manipud kadagiti astronomo. Ti panaingipalpalawag no apay a dagitoy a bitbituen ket saanda nga agipakat ti dagup a panagguyod idiay Solar a Sistem, ni Isaac Newton ket nangipaltiing a dagiti bituen ket naipadpada a naiwarwaras iti aniaman a direksion, ti maysa a kapanunutan a nasingdat babaen ti teologo a ni Richard Bentley.[27]
Ti Italiano nga astronomo a ni Geminiano Montanari ket nagirehistro a nakapalpaliiw kadagiti panagdumaduma a karaniag iti bituen nga Algol idi 1667. Ni Edmond Halley ket nagipablaak ti immuna a panagrukod iti maitutop a panaggunay ti dua a paris ti asideg a "agtaltalinaed" a bitbituen, a nangipakpakita a dagitoy ket nagbalbaliwda ti puesto manipud idi panawen dagiti taga-ugma a Gresia astronomo a ni Ptolemy ken Hipparchus. Ti immuna a dagus a panagrukod ti adayo nga bituen (61 Cygni iti 11.4 a lawag a tawtawen) ket naaramid idi 1838 babaen ni Friedrich Bessel a nagus-usar ti paralahe a pamay-an. Dagiti paralelo a panagrukod ket nagipakpakita ti nawatiwat a panagsisina dagiti bituen iti kalangitan.[23]
Ni William Herschel ket isu idi ti immuna nga astronomo a nangpadas a nangkita ti pannakaiwarwaras dagiti bituen iti langit. Idi panawen ti 1780, isu ket nagaramid kadagiti serie ti gantingan iti 600 turturong, ken nagbilang kadagiti bituen ken nagpalpaliiw kadagiti tunggal maysa a linia ti pannakakita. Manipud iti daytoy isu ket nagipatingga a dagiti bilang ti bituen ket imad-adu iti maysa a bangir ti langit, iti turong ti bugas ti Nagririmpuok a Bitbituen . Ti anakna alalaki a ni John Herschel ket nagpadas manen iti daytoy a panagadal idiay abagatan a hemisperio ken nabirukanna ti maysa a kapadpada a panagadu iti siu met laeng a pagturongan.[28] Itipatinayon kadagiti nadumaduma a nagun-odanna, ni William Herschel ket naam-ammuan pay para iti pannakaduktalna nga adda dagiti bituen a saan nga aggigian ti siu met laeng a linia ti panakakita, ngem dagitoy pay ket maipapan ti bagi a kumaduaan nga aggporma dagiti binario a bituen a sistema.
Ti siensia ti nailangitan a espektroskopia ket napionero babaen ni Joseph von Fraunhofer ken Angelo Secchi. Babaen ti panagipadpada ti espektra dagiti bituen a kas ti Sirius iti Init, isuda ket nabirukanda dagiti paggiddiatan iti kapigsa ken bilang dagiti panagsagsagepsep ti linlinia—ti nalidem a nailangitan nga espektra gapu ti panagsagepsep iti naisangsangayan prekuensia babaen ti tangatang. Idi 1865 ni Secchi ket nangrugi a nagidasig kadagiti bituen kadagiti espektral a kitkita.[29] Nupay kasta, ti moderno a bersion iti nainlangitan a pannakaidasig a pamay-an ket inaramid babaen ni Annie J. Cannon idi panawen ti 1900.
Ti panagpalpaliiw kadagiti doble a bituen ket nakaala ti adu a kangrunaan idi maika-19 a siglo. Idi 1834, ni Friedrich Bessel nagpalpaliiw kadagit panagbalbaliw ti maitutop a panaggunay ti bituen a Sirius, ken nagipagarup ti nailemmeng a kaduana. Ni Edward Pickering ket isu ti immuna a nakaduktal ti espektrokopiko a binario idi 1899 nga idi nakapaliiw ti periodiko a panagpisi ti espektral a linlinia ti bituen a Mizar iti maysa a 104 nga aldaw a paset ti panawen. Dagiti naisalaysay a panagpalpaliiw dagiti adu a binario a bituen a sistema ket inurnong babaen dagiti astronomo a kas ni William Struve ken S. W. Burnham, a nangpalubos a maammoan manipud ti panagkarkulo kadagiti masa ti bituen dagiti pagtayyekan nga elemento. Ti immuna asungbat ti daytoy a parikut ti panakaala pagtayyekan dagiti binario a bituen manipud ti teleskopio a panagpalpaliiw ket inaramid idi babaen ni Felix Savary idi 1827.[30] Ti maikaduapulo a siglo ket nakakita ti imad-adu a napardas a panagadbanse iti sientipiko a panagadal kadagiti bituen. Ti potograpo ket nagbalin a napateg a ramit ti astronomiko. Ni Karl Schwarzschild ket naduktalanna a ti maris ti maysa a bituen, ken gapu ti temperaturana, nabalinna a maikeddeng babaen ti panagipada ti panakakita a kadakkel a maipada ti potograpiko a kadakkel. Ti panakarang-ay ti potoelektriko a potometro ket nangpalubos ti napudno a panagrukod iti kadakkel kadagiti nadumaduma a paggiddiatan ti kaatiddog ti allon. Idi 1921 ni Albert A. Michelson ket nagaramid ti immuna a panagrukod iti nailangitan a diametro a nagusar ti maysa a interperometro iti Hooker a teleskopio.[31]
Ti nangruna a konsepto nga obra iti maipapan ti bagi a pannakaibatay dagiti bituen ket rimsua idi ppanawen ti immuna a dekada iti maikaduapulo a siglo. Idi 1913, ti Hertzsprung-Russell a diagrama ket naaramid, a nangipangato ti astropisika a panagadal kadagiti bituen. Dagiti nagballigi a modelo ket naparang-ay tapno maipalpalawag dagiti kaunegan ti bituen ken ti nainlangitan nga ebolusion. Ti espekta dagiti bituen ket nagballigi pay a naipalpalawag babaen kadagiti panagrang-ay ti kuantum a pisika. Daytoy ket nangpalubos ti nagbuklan a kimiko iti nanilangitan a tangatang.[32]
A malaksid dagiti supernova, dagiti agmaymaysa a bituen ket nangrunadan a napalpaliiw ti bukodtayo a Lokal a Grupo kadagiti ariwanas,[33] ken naipangpangruna ti makitkita a aset ti Nagririmpuok a Bitbituen (a kas naipakita babaen ti naisalaysay a katologo dagiti bituen a magun-od para iti bukodtayo nga ariwanas).[34] Ngem adda dagiti bituen a napalpaliiw idiay M100 nga ariwanas ti Nagririmpuok a Virgo, nga agarup a 100 a riwriw a lawag ti tawtawen manipud ti Daga.[35] Idiay Lokal a Nalatak a Nagririmpuok mabalin a makita dagiti nagririmpuok a bitbituen, ken dagiti agdama a teleskopio ket mabalinda a paliiwen dagiti nakusnaw nga agmaymaysa a bitbituen idiay Lokal a Nagririmpuok—ti kaadaywan a naresolba a bitbituen ket sumuroka sangagasut a riwriw a lawag ti tawtawen ti kaadayona[36] (kitaen ti Cepheids). Nupay kasta, ti ruar ti Lokal a Nalataka ripuok dagiti ariwanas, awan dagiti bituen wenno agmaymaysa a bitbituen wenno rimpuok dagiti bituen ti napalpaliiw. Malaksid laeng ti nakusnaw a ladawan ti dakkel a rimpuok ti bituen a naglaon kadagiti ginasut a ribo a bitbituen a mabirukan ti maysa a bilion a lawag ti tawtawen ti kaadayona[37]—sangapulo a beses nga ad-adayo ngem ti dati a napalpaliiw a rimpuok ti bituen.
Dagiti pannakatudonan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti konsepto iti konstelasion ket naam-ammuan a rimsua idi paset ti panawen a Babilonikoi. Dagiti taga-ugma a nagbuybuya ti langit ket nagipagarup a dagiti prominente a panakaurnos dagiti bituen ket nagpormada kadagiti tabas, ken isosioda dagitoy a naisangsangayan nga aspeto iti katutubo wenno dagiti bukodda a mito. Sangapulo ket dua kadagitoy a pormasion ket naisanglad ti igid ti banda iti ekliptiko ken dagitoy ket nagbalin a batayan iti astrolohia.[38] Kaaduan kadagiti prominente unay nga agmaymaysa a bitbituen ket naikkanda kadagiti nagan, a naisangsangayan ti dagiti panakatudonan ti Arabiko wenno Latin.
Ken dagiti pay dadduma a konstelasion ken ti Init, dagiti bituen a kas ti kinabuklan ket adda dagiti bukodda a mmito.[39] Kadagiti Taga-ugma a Griego, adda dagiti "bituen", a namammoan a dagiti planeta (Griego πλavήtnς (planētēs), a kayatna a saoen ket "agkalkallautang"), ket nagirepresenta kadagiti nadumaduma dios, a nagtaudan ti nagan dagiti planeta Merkurio, Benus, Marte, Hupiter ken Saturno.[39] Ti ([[Urano ken Neptuno ket Griego ken dagiti Roman a dios pay,ngem awan kadagitoy a planeta ti naamammoan idi Taga-ugma gapu ti nalidem a raniagda. Dagiti naganda ket inpatudo babaen dagiti naududi nga astronomo.)
Idi sirca 1600, dagiti nagnagan ti konstelasion ket inususar a panaginagan dagiti bituen kadagiti maipada a rehion iti langit. Ti Aleman nga astronomo a ni Johann Bayer ket nagpartiat kadagiti serie a mapmapa dagiti bituen ken nagipakat dagiti letra a kas dagiti pannakatudonan ti bitbituen ti tunggal maysa a konstelasion. Kalpasan daytoy ti maysa a numero a sistema a naibatay ti kanawan a panagpangato ti bituen ket naimbento ken nainayon ti katologo ti bituen ni John Flamsteed idiay librona a "Historia coelestis Britannica" (ti 1712 nga edision), a daytoy a numero a sistema a tinawtawagan a Flamsteed a pangitudonan wenno Flamsteed a panagnumero.[40][41]
Babaen ti linteg ti limbang, ti laeng internasional a mabigbigan a turay para iti panagnagan kadagiti nainlangitan a bagbagi ket ti Kappon ti Internasional nga Astronomiko (IAU).[42] Adda dagiti nadumaduma a kompania nga agilaklako kadagiti nagan ti bituen, a ti Britanikoa Biblioteka ket tinawtawganna a kas ti saan a naalagad a komersial a negosio.[43][44] Nupay kasta, ti IAU ket nakisina manipud kadagiti komersio a pannakasanay, ken dagitoy a nagan ket saan a mabigbigan babaen ti IAU wenno inus-usarda.[45] Ti kastoy a maysa a kompania nga agnagnagan ket ti Internasional a Rehistro ti Bituen, a daytoy ket, idi panawen ti 1980, ket napabasol idi ti ulbod a panakasanay gapu ti panagiparangna a dagiti naipatudo a nagan ket opisial. Daytoy saanen a mararamid a panakasanay ti ISR practice ket inpormal a naibaga a maysa nga ulbod ken maysa a suitik,[46][47][48][49] ken ti Departamento ti Siudad ti New York iti Pannakibiang ti Aggatgatang ket nagited kadagiti panaglabsing a maisuppiat ti ISR para iti panagaramid kadagitoy suitik panakasanay ti komersio.[50][51]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bahcall, John N. (2000-06-29). "Kasano nga Agraniag ti Init". Pundasion ti Nobel. Naala idi 2006-08-30.
- ^ Richmond, Michael. "Ti kinaudi nga agpang iti ebolusion para dagiti ababaab ti masa a bituén". Pagadalan iti Teknolohia ti Rochester. Naala idi 2006-08-04.
- ^ "Estelar nga Ebolusion ken Ipapatay". NASA Observatorium. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Iben, Icko, Jr. (1991). "Ebolusion ti maysa ken binario a bituen". Astropisika a Warnakan Suplemento a Serie 76: 55–114. Bibcode:1991ApJS...76...55I. doi:10.1086/191565.
- ^ a b Forbes, George (1909). Pakasaritaan iti Astronomia. Londres: Watts & Co. ISBN 1-153-62774-4.
- ^ Hevelius, Johannis (1690). Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia. Gdansk.
- ^ Tøndering, Claus. "Other ancient calendars". WebExhibits. Naala idi 2006-12-10.
- ^ von Spaeth, Ove (2000). "Panagipetsa ti Kadaanan nga Ehipsio a Mapa ti Bituen". Sentaurus Internasional a Mahasina iti Pakasaritaan ti Matematika, Siensia ken Teknolohia 42 (3): 159–179. Naala idi 2007-10-21.
- ^ Amianan, John (1995). Ti Norton a Pakasaritaan iti Astronomia ken Kosmolohia. New York ken Londres: W.W. Norton & Company. pp. 30–31. ISBN 0-393-03656-1.
- ^ Murdin, P. (Nobiembre 2000). "Aristillus (c. 200 BC)". Ensiklopedia iti Astronomia ken Astropisika. Bibcode:2000eaa..bookE3440. doi:10.1888/0333750888/3440. ISBN 0-333-75088-8.
- ^ Grasshoff, Gerd (1990). Ti pakasaritaan ti katologo ti bituen ni Ptolomeo. Springer. pp. 1–5. ISBN 0-387-97181-5.
- ^ Pinotsis, Antonios D. "Astronomia iti Taga-ugma a Rodas". Paset iti Astropisika, Astronomia ken Mekaniko, Departamento iti Pisika, Unibersidad itiAthens. Naala idi 2009-06-02.
- ^ Clark, D. H.; Stephenson, F. R. (Hunio 29, 1981). "Ti Naipakasaritaan a Supernovae". Supernovae: Ti panagkita iti agdama a panagsukiso; Nagbanagan dagiti Instituto ti Nasayaat a Panagadal. Cambridge, Inglatera: Dordrecht, D. Reidel Publishing Co. pp. 355–370. Bibcode:1982sscr.conf..355C.
- ^ Zhao, Fu-Yuan; Strom, R. G.; Jiang, Shi-Yang (2006). "Ti Saili a Bituen iti AD185 Baka ngata Daytoy ket maysa a Supernova". Insika Warnakan iti Astronomia ken Astropisika 6 (5): 635–640. Bibcode:2006ChJAA...6..635Z. doi:10.1088/1009-9271/6/5/17.
- ^ "Dagiti Astronomo ket Nagpalseng ti Karaniagan a Bituen iti Pakasaritaan". NAOA News. Marso 5, 2003. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Frommert, Hartmut; Kronberg, Christine (Agosto 30, 2006). "Supernova 1054 – Pannakapartuat ti Rasa a Nebula". SEDS. Unibersidad iti Arizona.
- ^ Duyvendak, J. J. L. (Abril 1942). "Ti sumarsaruno pay a Datos nga Agibakbaklay ti pannakainaganan iti Rasa a Nebula nga adda ti Supernova iti 1054 A.D. Paset I. Ti Taga-ugma a Kronika ti Dumaya". Panakaipablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Pasipiko 54 (318): 91–94. Bibcode:1942PASP...54...91D. doi:10.1086/125409.
Mayall, N. U.; Oort, Jan Hendrik (Abril 1942). "Ti sumarsaruno pay a Datos nga Agibakbaklay ti pannakainaganan iti Rasa a Nebula nga adda ti Supernova iti 1054 A.D. Paset II. Ti Astronomiko a Panakakita". Panakaipablaak ti Astronomiko a Kagomongan ti Pasipiko 54 (318): 95–104. Bibcode:1942PASP...54...95M. doi:10.1086/125410.
- ^ Brecher, K. (1983). "Taga-ugma a rehistro ti Rasa a Nebula supernova". Ti Obserbatorio 103: 106–113. Bibcode:1983Obs...103..106B.
- ^ Kennedy, Edward S. (1962). "Review: Ti Obserbatorio iti Islam ken ti Lugarna iti Sapasap a pakasaritaan iti Obserbatorio babaen ni Aydin Sayili". Isis 53 (2): 237–239. doi:10.1086/349558.
- ^ Jones, Kenneth Glyn (1991). Nebulae ni Messier ken dagiti raay ti bituen. Cambridge Unibersidad a Pagmalditan. p. 1. ISBN 0-521-37079-5.
- ^ Zahoor, A. (1997). "Al-Biruni". Unibersidad ti Hasanuddin. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2008-06-26. Naala idi 2007-10-21.
- ^ Montada, Josep Puig (Septiembre 28, 2007). "Ibn Bajja". Stanford nga Ensiklopedia iti Pilosopia. Naala idi 2008-07-11.
- ^ a b Drake, Stephen A. (Agosto 17, 2006). "Ababa a Pakasaritaan iti Nangato nga Enerhia (X-ray & Gamma-Ray) nga Astronomia". NASA HEASARC. Naala idi 2006-08-24.
- ^ "Dagiti Exoplaneta". ESO. Hulio 24, 2006. Naala idi 2006-10-11.
- ^ Ahmad, I. A. (1995). "Ti nagbanagan iti Qur'anic a kosepto iti astronomiko a penomena iti Islamiko a sibilisasion". Vistas iti Astronomia 39 (4): 395–403 [402]. Bibcode:1995VA.....39..395A. doi:10.1016/0083-6656(95)00033-X.
- ^ Setia, Adi (2004). "Ni Fakhr Al-Din Al-Razi iti Pisika ken Katutubo iti Maipapan ti Bagi a Lubong: Ti Immuna a Panakakita". Islam ken Siensia 2. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-07-10. Naala idi 2010-03-02.
- ^ Hoskin, Michael (1998). "Ti Kuenta dagiti Naidulin iti Panagsurat ti Pakasaritaan iti Astronomia". Siensia nga Instituto ti Limbang a Teleskopio. Naala idi 2006-08-24.
- ^ Proctor, Richard A. (1870). "Adda kadi kadagiti nebulusa ket bituen a sistema?". Katutubo 1 (13): 331–333. Bibcode:1870Natur...1..331P. doi:10.1038/001331a0.
- ^ MacDonnell, Joseph. "Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) ti Ama iti Astropisika". Unibersidad ti Fairfield. Naala idi 2006-10-02.
- ^ Aitken, Robert G. (1964). Dagiti Binario a Bituen. New York: Dover Publications Inc. p. 66. ISBN 0-486-61102-7.
- ^ Michelson, A. A.; Pease, F. G. (1921). "Panagrukod iti diametro ti Alpha Orionis nga inusar ti interperometro". Astropisika a Warnakan 53: 249–259. Bibcode:1921ApJ....53..249M. doi:10.1086/142603.
- ^ Unsöld, Albrecht (2001). Ti Baro a Kosmos (Maika-5 nga ed.). New York: Springer. pp. 180–185, 215–216. ISBN 3-540-67877-8.
- ^ a kas ti Battinelli, Paolo; Demers, Serge; Letarte, Bruno (2003). "Pangsukisok ti Karbon a Bituen idiay Lokal a Grupo. V. Ti ruar a disko iti M31". Ti Astronomiko a Warnakan 125 (3): 1298–1308. Bibcode:2003AJ....125.1298B. doi:10.1086/346274.
- ^ "Ti Milenio a Bituen Atlas ket agmarka ti pannakalpas ti Hipparcos a Mision ti ESA". ESA. Disiembre 8, 1997. Naala idi 2007-08-05.
- ^ Villard, Ray; Freedman, Wendy L. (Oktubre 26, 1994). "Ti Hubble a Teleskopio ti Limbang ket Nagrukod ti Napudno a Kaadayo ti Kaadaywan nga Ariwanas". Hubble Site. Naala idi 2007-08-05.
- ^ "Ti Hubble ket Nalpasna ti Walo a Tawen a Ganetget a Mangrukod ti Dumakdakel a Law-ang". Hubble Site. Mayo 25, 1999. Naala idi 2007-08-02.
- ^ "Ti UBC Prof., alumnus ket nakaduktal kadagiti adayo a rimpuok ti bituen: a maysa a bilion a lawag ti tawen ti kaadayona.". UBC Public Affairs. Enero 8, 2007. Naala idi 2007-08-02.
- ^ Koch-Westenholz, Ulla; Koch, Ulla Susanne (1995). Mesopotamia nga astrolohia: pangyuna ti Babilonio ken Asiriano nailangitan a pannakadios. Pagipablaakan nga Intituto ti Carsten Niebuhr 19. Museo a Tusculanum a Pagmalditan. p. 163. ISBN 87-7289-287-0.
- ^ a b Coleman, Leslie S. "Dagiti mito, Sarsarita ken Tinawtawid a pannakaammo". Frosty Drew nga Obserbatorio. Naala idi 2012-06-15.
- ^ "Naming Astronomical Objects". Kappon ti Internasional nga Astronomiko (IAU). Naala idi 2009-01-30.
- ^ "Panaginagan dagiti Bituen". Dagiti Estudiante para iti Panagsukisok ken Panagrang-ay iti Limbang (SEDS). Naala idi 2009-01-30.
- ^ Lyall, Francis; Larsen, Paul B. (2009). "Kapitulio 7: The Moon and Other Celestial Bodies". Linteg ti Limbagng: Maysa Tratado. Ashgate Publishing, Ltd. p. 176. ISBN 0-7546-4390-5.
- ^ "Panagnagan dagiti bituen". Siensia nga Astropisiko nga Organisasion. 2005. Naala idi 2010-06-29.
- ^ "Renunsia: Naganan ti maysa abituen, naganan ti maysa a rosas ken dadduma pay, kapadpadana a negosio". Biblioteka ti Britaniko. Ti Gimong ti Britaniko a Biblioteka. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Andersen, Johannes. "Panaggatng dagitiBituen ken Nagnagan ti Bituen". Kappon ti Internasional nga Astronomiko. Naala idi 2010-06-24.
- ^ Pliat, Phil (Septiembre 2006). "Panagitinnag ti nagan: Kayatmo ti agbalin a maysa a Bituen?". Eskeptiko nga Agsuksuisok 30.5. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Adams, Cecil (Abril 1, 1998). "Makabayadka ti $35 tapno managanan ti maysa a bituen para kenka?". The Straight Dope. Naala idi 2006-08-13.
- ^ Golden, Frederick; Faflick, Philip (Enero 11, 1982). "Siensia: Nailangtan aPanunot wenno Kosmiko a Panagsuitik?". Times Magazine (Time Inc.). Naala idi 2010-06-24.
- ^ Di Justo, Patrick (Disiembre 26, 2001). "Gumatang ti maysa a Bituen, Ngem saanmo a Kukua". Wired. Condé Nast Digital. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-12-09. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Plait, Philip C. (2002). Dakes nga astronomia: dagiti miskonsepto ken madi a panagusar a naiparang, manipud ti astrolohia aginggan ti panagsanglad iti bulan 'angaw'. John Wiley and Sons. pp. 237–240. ISBN 0-471-40976-6.
- ^ Sclafani, Tom (Mayo 8, 1998). "Ti Komisioner ti Pannakibiang dagiti Aggatgatang a ni Polonetsky ket Nagballag kadagiti Gumatgatang: "Ti Panagggatang ti maysa a Bituen Ket saan a Makaaramid kaniam ti Kasta"". Sentro ti Nailian nga Astronomia ken Ionosperio, Aricebo nga Obserbatorio. Naala idi 2010-06-24.


c: text/html

text:
Wikipedia:Baw-ing
Ti baw-ing (Ingles: redirect) ket panid nga awan linaon, ngem daytoy ket mangipatulod iti agbasbasa iti sabali a panid, ken kadawyan a ti maysa nga artikulo wenno paset ti maysa nga artikulo. Kas pagarigan, no imakiniliam ti "USA" indiay kahon ti pagbirukan, wenno surotem ti silpo ti wiki iti USA, maipankanto idiay artikulo ti Estados Unidos iti Amerika, ken addanto iti maysa a nota iti ngato ti panid: "(Naibaw-ing manipud idiay USA)". Gaputa ti panid ti USA ket aglaon ti testo ti wiki iti #REDIRECT [[Estados Unidos iti Amerika]], a mangipalawag daytoy daytoy a kas baw-ing a panid ken mangikabil ti puntaana panid. Mabalin pay nga ibaw-ing iti maysa a paset ti puntaan a panid, babaen ti panag-usar ti eskritu ti #REDIRECT [[Nagan ti panid#Titulo ti paset]] .

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Polbora
Ti polbora ket isu ti immuna a kimiko nga eksplosibo ket ti is-isu laeng a naam-ammuan aginggana idi maika-19 a siglo. Daytoy ket ti panaglalaok ti asupre, uging, ken nitrato ti potasio (a ti asupre ken ti uging ket isu dagitoy ti agtigtignay a kas dagiti sungrod, bayat a ti nitro ket agob-obra a kas ti oksidante.[1][2] gapu kadagiti panaguram a tagikuana ken ti gatad ti pudot ken ti tomo ti alingasaw a mapataudna, ti polbora ket kaaduan a naus-usar a kas ti allin kadagiti paltog kenlaok dagiti palpalibang.
Ti polbora idi segun ti kaaduna a konsesnso dagiti akademiko, ket naimbento idi maika-19 a siglo idiay Tsina,[3] ken ti kasapaan a nairehistro a naisurat a pormula para iti polbora ket naiparang iti testo ti Song a Dinastia idi maika-11 a siglo, ni Wujing Zongyao.[4] Daytoy a pannakaduktal ket nakaiturongan ti pannakaparnuay ti palpalibang ken dagiti nasapa nga armas ti polbora idia Tsina. Kadagiti simmaruno a siglo kalpasan ti Insik a pannakaduktal, dagiti armas ti polbora ket nangrugrugin a nagparang iti Muslim a lubong, Europa, ken India. Ti teknolohia ket naiwarwaras manipud idiay Tsina babaen ti Tengnga a Daya wenno Sentral nga Asia, ken kalpasanna idiay Europa. Ti kaasapaan nga Akinlaud a pannakaibaga ti polbora ket nagparang kadagiti testo a naisurat babaen ti Inggles a pilosopo a ni Roger Bacon idi maika-13 a siglo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jai Prakash Agrawal (2010). High Energy Materials: Propellants, Explosives and Pyrotechnics. Wiley-VCH. p. 69. ISBN 978-3-527-32610-5.
- ^ David Cressy, Saltpeter: The Mother of Gunpowder (Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxfords, 2013)
- ^ Jack Kelly Gunpowder: Alchemy, Bombards, and Pyrotechnics: The History of the Explosive that Changed the World, Perseus Books Group: 2005, ISBN 0465037224, ISBN 9780465037223: pp. 2–5
- ^ Chase 2003:31 : "ti kasapaan a kadagiti nabati a pormula para iti polbora ket mabirukan idiay Wujing zongyao, ti obra ti militar manipud idi agarup a 1040"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chase, Kenneth (2003), Firearms: A Global History to 1700, Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge, ISBN 0-521-82274-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Polbora idiay Wikimedia Commons


text:
Cabugao, Ilocos Sur
Ti Cabugao ket maysa a maikadua a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cabugao ket nabennebenneg iti 33 a barbaranggay[2].
- Alinaay
- Aragan
- Arnap
- Baclig (Poblacion)
- Bato
- Bonifacio (Poblacion)
- Bungro
- Cacadiran
- Caellayan
- Carusipan
- Catucdaan
- Cuancabal
- Cuantacla
- Daclapan
- Dardarat
- Lipit
- Maradodon
- Margaay
- Nagsantaan
- Nagsincaoan
- Namruangan
- Pila
- Pug-os
- Quezon (Poblacion)
- Reppaac
- Rizal (Poblacion)
- Sabang
- Sagayaden
- Salapasap
- Salomague
- Sisim
- Turod
- Turod-Patac
Ti nagtaudan ti nagan ti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi sakbay a dimteng dagiti Kastila, nagturay ti ayan tatta ti Cabugao iti maysa a mangidadaulo nga agnagan ti Kabu Angaw. Ni Kabu Angaw ket kayatanna ti ang-angaw, ngem no pay kasta, maysa isuna a natured ken nalaing a mangidadaulo. Kas pammadayaw kenkuana, pinagtipon dagiti umindeg ti naganna, nga isu metten ti nagtaudan ti nagan ti ili.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Prepektura ti Mie
Ti Prepektura ti Mie (三重県 Mie-ken?) ket maysa a prepektura iti Hapón a daytoy ket paset iti rehion ti Kansai idiay isla ti Honshū.[1] Ti kapitoliona ket ti siudad ti Tsu.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Prepektura ti Mie" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 628 idiay Liblibro ti Google; "Kansai" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 477 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Tsu" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 995 idiay Liblibro ti Google.


text:
Patay
Ti patay ket isu ti permanente a panagsardeng iti amin a biolohiko nga annong a mangtalinaay iti naisangayan a sibibiag nga organismo. Ti penomena a sapasap a mangiyeg iti patay ket mairaman ti biolohiko a panaglakay, panagsida, malnutrision, sakit, panagpakamatay, panagpapatay ken dagiti aksidente wenno trauma a nagbanagan iti terminal a dunor.[1] Dagiti bagi ti sibibiag nga organismo ket mangrugi nga aglungsot iti nabiit kalpasan ti ipapatay Ti ipapatay ti maysa nga organismo ket resulta piti maysa a permanente a kaawan ti kaadda iti rikna .[2][3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Zimmerman, Leda (19 Oktubre 2010). "Nasken kadi amin nga organismo ket lumakay ken matay?". Massachusetts Institute of Technology School of Engineering. Naidulin manipud ti kasisigud idi 1 Nobiembre 2010. Naala idi 5 Peberero 2012.
- ^ Bioetika.: Ti Panagsubli kadagiti Kammasapulan. - Panid 260, Bernard Gert, Charles M. Culver - 1997
- ^ Tattao, Nagtagitaoan, ken ti Pannakaipalplawag iti Patay - Panid 23, John P. Lizza - 2006
- Bibliograpia
- Bondeson, Jan (2001). Naipunpon a Sibibiag: ti Nakabutbuteng a Pakasaritaan iti Kangrunaan a Panagbutbutengtayo. W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-04906-X.
- Mullin, Glenn H. (2008) [1998]. Panagbiag ti Sanguanan ti Patay: Ti Tibetano a Tradision. Ithica, New York: Snow Lion Publications. ISBN 978-1-55939-310-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Patay idiay Wikiquote
- Dagiti midia a mainaig ti Patay idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Patay idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Pualas, Lanao del Sur
Ti Pualas ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pualas ket nabingbingay a politikal kadagiti 25 a barbaranggay.[2]
- Badak
- Bantayan
- Basagad
- Bolinsong
- Boring
- Bualan
- Danugan
- Dapao
- Diamla
- Gadongan
- Ingud
- Linuk
- Lumbac
- Maligo
- Masao
- Notong
- Porug
- Romagondong
- Talambo (Pob.)
- Tamlang
- Tuka
- Tomarompong
- Yaran
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Banga, Abagatan a Cotabato
Ti Banga ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Banga ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.[2]
- Benitez (Pob.)
- Cabudian
- Cabuling
- Cinco (Barrio 5)
- Derilon
- El Nonok
- Improgo Village (Pob.)
- Kusan (Barrio 8)
- Lam-Apos
- Lamba
- Lambingi
- Lampari
- Liwanay (Barrio 1)
- Malaya (Barrio 9)
- Punong Grande (Barrio 2)
- Rang-ay (Barrio 4)
- Reyes (Pob.)
- Rizal (Barrio 3)
- Rizal Poblacion
- San Jose (Barrio 7)
- San Vicente (Barrio 6)
- Yangco Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abagatan a Cotabato". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Abagatan a Cotabato". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Rembrandt
Ni Rembrandt Harmenszoon van Rijn (Pannakabalikas nga Olandés: [ˈrɛmbrɑnt ˈɦɑrmə(n)soːn vɑn ˈrɛin], 15 Hulio 1606[1] – 4 Oktubre 1669) ket maysa idi a Olandes a pintor ken agkitkitikit. Isu ket sapasap a naipanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a pintor ken agprenprenta iti Europeano a pakasaritaan ti arte ken ti kangrunaan iti Olandes a pakasaritaan.[2] Dagiti naiparawadna iti arte ket dimteng idi paset ti panawen nga adda dagiti adu a kinabaknang ken kultural a nagun-odan a tinawtawagan dagiti historiador a ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda nga idi ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda a pinintaan, urayno ti adu a pamay-an ketalthough in many ways antitetiko iti Barok nga estilo a nagituray ti Europa, nga idi ket prolipiko unay ken napabpabaruan.
Isu ubing ket nakagun-oden ti panakaballigi a kas maysa nga agpinpinta ti retrato, dagiti sumaksakbay a tawtawen ni Rembrandt ket namarkaan kadagiti didigra ken pinansia apanagrigrigat. Urayno kastoy dagiti kinitikit ken pinintaanna ket nadayeg kadagiti amin a kabibiagna, ti dayawna a kas maysa nga artista ket nangato latta,[3] ken para kadagiti duapulo a tawen isu ket nagisursuro kadagiti nangruna nga Olandes a pintor.[4] Ti kalatakan a pinartuat a panagballigi ni Rembrandt ket naipangpangruna a naipakita kadagiti retrato dagiti kontemporariona, dagiti bukod aretrato ken dagiti panangiladawan kadagiti buya manipud ti Biblia. Dagiti kinabukbokadanna a retrato ket mangporma ti naisalsalumina ken nadekket a biograpia, a ti daytoy nga artista ket ket sinukimatna ti bagina nga awan ti palangguad ken ti adda a kapalaluan a kapasnek.[2]
Dagiti pinintaanna ken dagiti prenta isu ket nangipakpakita ti pannakaaamo iti klasiko nga ikonograpia, nga isu ket nangsukog tapno makaikabil kadagiti kamasssapulan ti bukodna a panakasanay; isu nga, ti panangiladawanna ti maysa a buya ti biblia ket nagipakaammo ti kaamuan ni Rembrandt iti naisangsangay a testo, ti panagiramanna ti klasiko nga aramid, ken dagiti panagpalpaliiwna ti Hudio a populasion ti Amsterdam.[5] Gapu ti panangiriknanan ti kasasaad ti nagtagitaon, isu ket tinawtawagan idi a "maysa kadagiti nalatak a propeta ti sibilisasion."[6]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Wenno mabalin nga 1607 a kas idi 10 Hunio 1634 a kinabukbukonna a tinunton nga isu ket agtawen ti 26. Kitaen ti Is the Rembrandt Year being celebrated one year too soon? One year too late? and (Olandes) J. de Jong, Rembrandts geboortejaar een jaar te vroeg gevierd para kadagiti taudan a maipanggep ti tawen a panakaipasngay ni Rembrandt, a naipangpangruna ti panagsuporta idi 1607. Nupay kasta adu kadagiti nagtaudan nga agtultuloy nga agus-usar ti 1606.
- ^ a b Gombrich, p. 420.
- ^ Gombrich, p. 427.
- ^ Clark, p. 203.
- ^ Clark, pp. 203–4.
- ^ Clark, p. 205.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Rembrandt idiay Wikimedia Commons
- Rembrandt
- Dagiti Olandes nga agkitkitikit
- Dagiti pintor ti Nabalitokan aPanawen ti Olanda
- Dagiti agprenprenta ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda
- Alumni ti Unibersidad ti Leiden
- Kamkameng ti Amsterdam a Timpuyog ni San Lukas
- Tattao manipud idiay Amsterdam
- Tattao manipud idiay Leiden
- Dagiti artista ti retrato
- 1606 a pannakaipasngay
- 1669 nga ipupusay


text:
Prepektura ti Wakayama
TiPrepektura ti Wakayama (和歌山県 Wakayama-ken?) ket maysa a prepektura iti Hapón a mabirukan idiay Kii a Peninsula iti rehion ti Kansai idiay isla ti Honshū.[1] Ti kapitoliona ket ti siudad iti Wakayama.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Prepektura ti Wakayama" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 1026 idiay Liblibro ti Google; "Kansai" iti p. 477 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Wakayama" iti p. 1025 idiay Liblibro ti Google.


text:
Blog Posts on ilocano literature
Percent:
Maika-78 nga Anibersario ti Bannawag by Bilingual Pen on Nov 3, 2012SAAN a panangbagkat iti bukod a tugaw ngem iti laksid dagiti adu a tubeng iti panagdur-asna koma, ti pay laeng lengguahetayo nga Ilokano ti addaan iti maysa kadagiti kadur-asan a literatura iti pagilian. Ken saan manen a panangbagkat iti bukod a tuga...
Tagisam-itek Pay Laeng ti Tagapulot ken Dadduma Pay a Daniw ni Cles Rambaud: by Bilingual Pen on Oct 28, 2012Reaksion Manipud iti Maysa nga Agtutubo nga Ilocano Naibasa iti 2011 GUMIL Filipinas Convention Inyalat ni Mr. Cles Rambaud ti Gunggona a “Writer’s Prize” ti National Commission on Culture and the Arts idi napan a tawen. Sangapulo a daniw ti d...
Diretso Manipud iti Puso: Antolohia Dagiti Daniw ni Ayat by pakarso ni asseng on Sep 30, 2012Maisagsaganan ti Diretso Manipud iti Puso: Antolohia Dagiti Daniw ni Ayat Dagiti Ilokano. Ipablaak daytoy ti Diretso Manipud iti Puso Facebook Group ken Saniata Publications. Agpaay nga editor da Ariel S. Tabag, Corazon F. Quiamas ken Roy V.
ILOCANO WRITERS PROFILE by pakarso ni asseng on Sep 21, 2012(Pangrugrugian daytoy a listaan. Naadaw dagitoy a bionote manipud kadagiti proyekto a libro a nakairamanan 'toy numo. Saan a limitado kadagiti kameng ti GF wenno TMI ken dadduma pay a gunglo, ketdi, listaan koma daytoy dagiti amin a mannurat nga Ilok...
Kulibangbang, Kulibangbang by pakarso ni asseng on Sep 3, 2012Daniw a Para Ubbing ni ARIEL S. TABAG Itlog, itlog a nagririmmuok Iti bayyabas, sua ken santol Nakapurpurawda, nakasapsapot No alaek, marugitan ‘toy ulok Budobudo, budobudo a nagkukyut Di asitgan, makasamrid uray muldot Kadagiti sangsang...
TI KULIBANGBANG NI LILANG by pakarso ni asseng on Sep 3, 2012Ti Kulibangbang ni Lilang Daniw a Para Ubbing ni ARIEL S. TABAG Ti kulibangbang ni lilang, kasla bullalayaw Naglalaok a nalabaga, naranghado, langto ken kiaw Adda maris-ubi, maris-aniel, balbag, ay, makakayaw Nakapimpintas, naiborda’t pani...
DANIW A PARA UBBING by pakarso ni asseng on Jun 6, 2012Ti Kulibangbang ni Lilang Daniw a Para Ubbing ni ARIEL S. TABAG Ti kulibangbang ni lilang, kasla bullalayaw Naglalaok a nalabaga, naranghado ken kiaw Adda asul, berde, ube, kasla daytay bullalayaw Ay, nakapimpintas, nakaborda paniolito a puraw...
Dagiti Pasugnod ni Angelo by Bilingual Pen on Nov 20, 2011Addada pay laeng iti kalsada iti sanguanan ti balay ngem mangmangngegkon ti nasinggit a boses ni adingko a Ryan. Apagtallona pay laeng ngem kasta unayen ti kinatarabitna. Nakutikuti pay. Lumanagto iti panangkibin ni Mommy iti panagballasiwda. Naladaw...
Call For Submissions by Bilingual Pen on Jan 2, 2011Maisagsaganan ti Tagnawa 2011 ti GUMIL Filipinas wenno ti antolohia dagiti napili a sarita dagiti Ilokano. Agpaay nga editor da Juan Al. Asuncion, Literary Editor ti Bannawag, Joel B. Manuel, premiado a mannurat ken prinsipal ti Banna National High S...
UMPIL Honors Gawad Pambansang Alagad ni Francisco Balagtas Awardees by Bilingual Pen on Sep 18, 2010 The Unyon ng mga Manunulat na Pilipino (Umpil), the largest alliance of Filipino writers, honored this year’s Gawad Pambansang Alagad ni Francisco Balagtas awardees during its 36th congress held on August 28 at the University of the Philippines...


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Zambales
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Zambales, ket dagiti umuna ken maikadua a distrito, ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Zambales ken ti nawaya a siudad ti Olongapo iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas.
Ti Zambales, a mairaman ti siudad ti Olongapo (nadokumentuan ti linteg idi 1966), ket bukbuklen ti agmaymaysa a distrito manipud idi 1972. Ti probinsia ken ti nadukomentuan a siudad ket nairepresenta iti Temporario a Nailian a Kongreso a kas paset iti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Ti Zambales ket nagbutos ti maysa a pannakabagi idiay Kadawyan a Nailian a Kongreso idi 1984, a nangipatulod ti Olongapo ti maysa a sabali a pannakabagi a kas maysa nga urbano unay a siudad. Manipud idi Pebrero 11, 1987, ti probinsia (ti Olongapo ket naigrupo manen iti daytoy) idi ket nabingbingay iti dua a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg, ken nagbutos kadagiti kameng ti naipasubli manen a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi iti dayta met laeng a tawen.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Olongapo1
- Munisipalidad: Castillejos, San Marcelino, Subic
- Populasion (2007): 376,350
- ^1Urbano unay a siudad manipud idi Disiembre 7, 1983. Nawaya manipud ti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia. Makibutos laeng ti Zambales para kadagiti nadumaduma a nailian a lehislatura.
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Botolan, Cabangan, Candelaria, Iba, Masinloc, Palauig, San Antonio, San Felipe, San Narciso, Santa Cruz
- Populasion (2007): 344,005
- ^1 Pimmusay idi Agosto 3, 2011
- ^2 Nangabak kadagiti espesial a panagbutos idi Pebrero 5, 2012.
Maymaysa a Distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Botolan, Iba, Masinloc, Olongapo (nominal a naikapet iti Subic 1913, nabangon manen idi 1959, nagbalin a siudad idi 1966), San Marcelino, San Narciso, Santa Cruz, Subic, Cabangan (nabangon manen idi 1907), San Felipe (nabangon manen idi 1908), San Antonio (nabangon manen idi 1908), Palauig (re-established 1909), Candelaria (nabangon manen idi 1909)
- ^1Naidutok babaen ni Presidente Elpidio Quirino a kas Sekretario ti Nailian a Salaknib idi Septiembre 1, 1950 a nagbakante ti puestona.
1984–1986[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Botolan, Cabangan, Candelaria, Castillejos, Iba, Masinloc, Palauig, San Antonio, San Felipe, San Marcelino, San Narciso, Santa Cruz, Subic
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
Senegal
Ti Senegal i/ˌsɛnɨˈɡɔːl/ (Pranses: le Sénégal), opisial a ti Republika iti Senegal (République du Sénégal, IPA: [ʁepyblik dy seneɡal]), ket maysa a pagilian idiay lumaud nga Áprika. Ti naganna ket naggapu iti Karayan Sénégal a nakabeddenganna iti daya ken amianan. Ti Senegal ket nabeddengan ti ruar babaen ti Taaw Atlantiko iti laud, ti Mauritania iti amaianan, ti Mali iti daya, ti Guinea ken Guinea-Bissau iti abagatan; ti uneg ket ganganina a napalikmutan Ti Gambia, iti amianan, daya ken abagatan, malaksid ti ababa nga aplaya ti Taaw Atlatiko ti Gambia. Ti Senegal ket sakupenna ti kalawa ti daga iti gangani a 197,000 kuadrado kilometro (76,000 sq mi), ket adda ti nakarkulo a populasion iti agarup a 13 a riwriw. Ti klima ket tropiko nga addaan ti dua a tiempo: ti namaga a tiempo ken ti panagtutudo a tiempo.
Ti Dakar, ket isu ti kapitolio a siudad iti Senegal, mabirukan daytoy idiay lumaud unay anga ungto ti pagilian idiay Cap-Vert a peninsula. Ti agarup a 500 kilometro(300 mi) manipud ti aplaya, idiay Taaw Atlantiko, ket naisanglad ti Is-isla ti Cape Verde. Idi agdama ti maika-17 a siglo ken maika-18 a siglo, adu dagiti nadumadumama puerto ti komersion, a tagikua dagiti nadumaduma nga imperio, ti naipatakder kadgiti igid ti pantar. Ti ili ti St. Louis ket nagbalin a kapitolio iti Pranses a Laud nga Áprika (Afrique occidentale française, wenno AOF) sakbay a naiyakar idiay Dakar idi 1902. Ti Dakar ti kalpasan daytoy ket nagbalin a kapitolio idi 1960 iti panawen iti panagwaywayas manipud ti Pransia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ « La langue officielle de la République du Sénégal est le Français. Les langues nationales sont le Diola, le Malinké, le Pulaar, le Sérère, le Soninké, le Wolof et toute autre langue nationale qui sera codifiée. » − Extrait du site officiel du Example gouvernement sénégalais
- ^ ANSD (Pranses)
- ^ a b c d "Senegal". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 20 Abril 2012.
- Senegal
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- G15 a pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
San Marino
Ti San Marino, opisial a ti Republika ti San Marino[2][7] (i/sæn məˈriːnoʊ/ san-mə-ree-noh; Italiano: Repubblica di San Marino) ken naamammuan pay a kas ti Katalnaan a Republika ti San Marino[7] (Italiano: Serenissima Repubblica di San Marino), ket maysa nga enclave a mikroestado a napalikmutan babaen ti Italia, mabirukan daytoy idiay Italiano a Peninsula idiay amianan a daya a bangir ti Kabambantayan Apennine. Ti kadakkelna ket sumurok laeng a 61 km2 (24 sq mi) nga adda ti nakarkulo a populasion ti sumurok a 32,000. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti San Marino. Ti San Marino ket adda ti kabassitan ti populasion kadagiti amin a kameng ti Konsilo ti Europa. ken ti maipapan ti batay-linteg a republika iti lubong, a kas ti tuloy ti monastiko a komunidad a nabangon idi 3 Septiembre 301, babaen ti kantero a ni Marinus ti Rab. Ti salaysay ket nangibagbaga a ni Marinus ket pinanawanna ti Rab, nga idi ket Romano a kolonia ti Arba, idi 257 idi ti masakbayan nga emperador, a ni Dioclesiano, ket nangited ti bilin para iti panagpatakder manen kadagiti diding ti siudad ti Rimini, a dinadael idi babaen dagiti Liburnio a pirata.
Ti batay-linteg ti San Marino, a napakabaelan idi 1600, ket naikedkeddeng babaen ti kaaduan nga isu ti kaduogan a naisurat a maus-usar pay laeng a batay-linteg iti lubong.[8] Nupay kasta, ti San Marino ket awan iti porma a batay-linteg, ngem embes ket nga iturturayan babaen ti Leges Statutae Republicae Sancti Marini, dagiti serie ti innem a libro, a naisurat iti Latin idi naladaw a maika-16 a siglo a mangibagbaga ti politikal a sistema ti pagilian, ken dagiti daduma pay a banag.[9]
Ti ekonomia ti pagilian ket nangruna nga agkamkammatalek iti pinansia, industria, dagiti serbisio ken turismo. Maysa daytoy kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong iti termino iti GDP (tunggal maysa a tao), nga adda dagiti bilang a maipada kadagiti karang-ayan arehion ti Europa. Ti San Marino ket naikedkeddeng nga adda ti natalinaay unay nga ekonomia, nga adda ti kabaan a gatad kadagiti awan trabaho idiay Europa, nga awan ti nailian nga utang ken adda ti maysa a pakatda a busbos.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Wayawaya iti Lubong - San Marino (2003)". Nangato a Komisioner para kadagiti Tao a Nagkamang. Naala idi 29 Disiembre 2012.
- ^ a b c d San Marino a naikabil idiay Ti Kinapudno a Libro ti Lubong
- ^ [1], Upeceds, Gobierno ti San Marino. Naala idi Peb.24, 2013.
- ^ a b c d Conto della Generazione dei Redditi Nazionali, Upeceds, Gobierno ti San Marino. Naala idi Hunio 6, 2010.
- ^ a b c d Dagiti Pangibagbagaan ti Panagrang-ay ti Lubong, Banko ti Lubong. Nota: "PPP a pagbaliwen a banag, GDP (LCU ti tungngal maysa a internasional a $)" para iti Italia ket nausar.
- ^ "San Marino". Dagiti Estadistika a Programa ti UNECE. UNECE. 2009. Naala idi 13 Marso 2010.
- ^ a b "San Marino". Encyclopædia Britannica. 2012. Naala idi 1 Marso 2011.
- ^ Biblioteka ti LInteg ti Kongreso ti Estados Unidos. "Alagaden ti LInteg iti Online: San Marino". Naala idi 21 Mayo 2008.
- ^ "Ti Estados Unidos ket adda "ti kapautan a nabatbati a batay-linteg."". PolitiFact.com. Naala idi 2012-09-26.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti San Marino idiay Wikimedia Commons
Wikimedia Atlas iti San Marino
- Kitaen ti San Marino idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Departamento ti Cauca
Ti Cauca ket maysa a Departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a laud ti pagilian, a sumangsango ti Taaw Pasipiko iti laud, ti Departamento ti Valle del Cauca iti amianan, ti Departamento ti Tolima iti amianan a daya, ti Departamento ti Huila iti daya ken ti Departamento ti Nariño iti abagatan, dagiti departamento ti Putumayo ken Caqueta ket mabirukan ken mangibeddeng ti abagatan a daya a paset ti Cauca. Dayty ket sumakop ti dagup a kalawa ti 29,308 km², ti maika-13 a kadakkelan idiay Colombia. Ti kapitoliona ket ti siudad ti Popayán. Ti isla ti Malpelo ket tagikua ti daytoy a departamento. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan alaud ti pagilian idiay asideg ti Andes (nagbaetan ti 00°58'54"N ken 03°19'04"N latitud, 75°47'36"W ken77°57'05"W longitud). Ti kalawa daytoy ket mangiraman ti 2.56% ti daytoy a pagilian. Ti Cauca ket naipanunotan nga isu ti 'episentro' ti naarmasan a suppiat ti Colombia manipud idi 2011.[2]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Almaguer
- Argelia
- Balboa
- Bolívar
- Buenos Aires
- Cajibio
- Caldono
- Caloto
- Corinto
- El Tambo
- Florencia
- Guapi
- Inza
- Jambalo
- La Sierra
- La Vega
- Lopez
- Mercaderes
- Miranda
- Morales
- Padilla
- Paez
- Patia
- Piamonte
- Piendamó
- Popayán
- Puerto Tejada
- Purace
- Rosas
- San Sebastian
- Santander de Quilichao
- Santa Rosa
- Silvia
- Sotara
- Suarez
- Sucre
- Timbio
- Timbiqui
- Toribio
- Totoro
- Villa Rica
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ http://www.elmundo.es/america/2011/05/27/colombia/1306511810.html
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Cauca idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Cauca manipud idiay Wikivoyage
- Opisial a website


text:
Polinesia
Ti Polinesia (manipud ti Griego: πoλύς "poly" adu + Griego: vῆσoς "nēsos" isla) ket subrehion ti Oceania, a mangbukel kadagiti sumurok a 1,000 nga is-isla a naiwarwaras idiay tengnga ken akin-abagatan a Taaw Pasipiko. Dagiti indehenio a tattao a nangtagtagitao kadagiti isla ti Polinesia ket naitermino iti Polinisio ken makibinningayda kadagiti panagkukua a mairaman ti pagsasao, kultura ken dagiti pammati. Iti naipakasaritaan, isuda amin ket nasanay nga aglaylayag ken nagus-usarda kadagiti bituen tapno aglayagda iti las-ud ti rabii.
Ti termino a "Polinesia" ket immuna a nausar idi 1756 babaen ti Pranses a mannurat a ni Charles de Brosses, ken kasisigud a nangipakat kadagiti amin nga Is-isla ti Pasipiko. Idi 1831, ni Jules Dumont d'Urville ket nanggisingasing iti panangigawid iti panag-usar ti daytoy idi las-ud ti lektura iti Heograpiko a Kangimongan iti Paris.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gatty, Harold (1999). Finding Your Ways Without Map or Compass. Dover Publications, Inc. ISBN 0-486-40613-X.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Polinesia idiay Wikimedia Commons


text:
Panaka-mapa dagiti Unicode a karakter
Ti Sangalubongan nga Agasmang ti Karakter (Ingles: Universal Character Set (UCS)) ket tagikua ti Unicode (Ilokano: Nagkaykaysa a kodigo) nga adda ti pakabaelanna nga agtapaya kadagiti nasurok a 1 a riwriw a karakter. Tungngal maysa UCS a karakter ket nai-mapa iti puntos a kodigo nga isu daytoy ket sibubukel a nagbaetan ti 0 ken 1,114,111 nga inus-usar nga itakderan na ti tungngal maysa a karakter iti kina-uneg a lohiko iti teksto a panagaramid ti software (1,114,112 = 220 + 216 weno 17 × 216, wenno naibatay iti 16 a numero 110000 a kodigo a pun-puntos).
Ti bersion ti Unicode a 5.2.0, 246,943 (22.2%) iti dagitoy a pupuntos ti kodigo ket naipatudonanen, a mairaman dagiti 107,361 (9.6%) a karakter nga addaan ti linaon, 137,468 (12.3%) ti nailasin para iti pribado a panag-usar, 2,048 para iti UTF-16 ken 66 ti nainaganan a saan a karakter, ken 867,169 (77.8%) ti nabati a saan a naipatudonan.


text:
Panagur-uray ken ni Godot
Ti Panagur-uray ken ni Godot ket maysa a drama a madasig iti teatro ti absurdo a sinurat ni Samuel Beckett idi naladaw a 1940s ken immuna nga impablaak ti Grove Press idi 1952 kalpasan a pinagkedkedan dagiti dadakkel a pablaakan. Ti orihinal a drama ket insurat ni Beckett iti Franses, a maikadua a lengguahena. Impatarusna met iti English ket naipablaak idi 1955. Immuna a nayentablado ti drama iti Franses idi 1953 iti Théâtre de Babylone iti Paris. Ti English met ket naipabuya nga immuna iti Arts Theatre iti London idi Agosto 1955.
Ti drama ket maipapan iti dua a walang a tattao, da Vladimir ken Estragon, nga agur-uray, iti igid iti kalsada, iti maysa nga agnagan iti Godot, a di met pulos dimdimteng.


text:
Library of Congress Control Number
Ti Library of Congress Control Number wenno LCCN (iti Ilokano Panagtengngel a Numero ti Biblioteka ti Kongreso) ket maysa a naibatay ti serial a sistema iti panagnumero a panagkatologo dagiti rehistro idiay Biblioteka ti Kongreso idia Estados Unidios. Daytoy ket saan a maipanggep kadagiti linaon ti ti aniaman a libro, ken nasken a saan a maiyallilaw iti Panangidasig ti Biblioteka ti Kongreso.
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
- CODEN
- GND (Gemeinsame Normdatei): Universal Authority File
- ISBN: International Standard Book Number
- VIAF: Virtual International Authority File


text:
UTC−00:44
Ti UTC−00:44 ket maysa a panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti −00:44.
Ti UTC−00:44 ket inus-usar idi diiay Liberia aginggana idi Mayo 1, 1972. Daytoy ket naamammuan idi a kas ti Natimbeng nga Oras ti Monrovia wenno Oras ti Liberia. Ti eksakto a sona ti oras id ket ti GMT −0h 43m 08s (naibatay iti longitud ti Monrovia) aginggana idi nabaliwan a kas ti GMT−0:44 idi Marso 1, 1919. Idi 1972 daytoy ket nabaliwan iti UTC.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Oras ti Liberia manipud ti Maika-5 nga Edision ti Internasional nga Atlas babaen ni Thomas G. Shanks


text:
Santo Niño, Samar
Ti Santo Niño ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Samar iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santo Niño ket politikal a nabingbingay iti 13 a barbaranggay.[2]
- Balatguti
- Baras
- Basud (Pob.)
- Buenavista
- Cabunga-an
- Corocawayan
- Ilijan
- Ilo (Pob.)
- Lobelobe
- Pinanangnan
- Sevilla
- Takut
- Villahermosa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 15 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 15 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
William R. King
Ni William Rufus DeVane King (Abril 7, 1786 – Abril 18, 1853) ket maysa idi nga Amerikano a politiko ken diplomata. Isu idi ti maiak-13 a Bise Presidente iti Estados Unidos iti agarup nga innem a dominggo idi 1853 sakbay a pimmusay. Isu ket immuna a nabutosan a kas ti Pannakabagi iti Estados Unidos manipud idiay North Carolina ken maysa a Senador manipud idiay Alabama. Isyu ket nagserbi pay a kas ti Ministro idiay Pransia.
Isu ket maysa a Demokrata, isu ket maysa a Unionista ken dagiti kontemporariona ket maipanunotan nga isu ket maysa a agpakatengnga kadaiti pilaw iti sektionalismo, panagtagabu, ken ti lumaud a panagpalawa a gapuanan ti Sibil a Gubat ti Amerikano. Isu ket timmulong a naburador ti Kompromiso iti 1850.[1] Isu ket ti maymaysa laeng nga ehekutibo nga opisial ti Estados Unidos a nagsapata ti opisina iti ganganaet a daga. Ni King ket pimmusay iti daig kalpasan ti 45 nga aldawna ti opisina. Malaksid kenni John Tyler ken Andrew Johnson—a dagitoy dua ket simmarunoda ti kinapresidente—isuna laeng ti kababaan a nagserbi a Bise Presidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daniel Fate Brooks (2003). "Dagiti Rupa ni William R. King". Alabama Heritage (Unibersidad iti Alabama, Unibersidad iti Alabama idiay Birmingham, Alabama Departamento dagiti Arkibo ken Pakasaritaan) 69 (Kalgaw): 14–23.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:William King idiay Wikimedia Commons


text:
Sulop, Davao del Sur
Ti Sulop ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Davao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sulop ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Balasinon
- Buguis
- Carre
- Clib
- Harada Butai
- Katipunan
- Kiblagon
- Labon
- Laperas
- Lapla
- Litos
- Luparan
- Mckinley
- New Cebu
- Osmeña
- Palili
- Parame
- Poblacion
- Roxas
- Solongvale
- Tagolilong
- Tala-o
- Talas
- Tanwalang
- Waterfall
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Davao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 20 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Davao (Ingles) naala idi 2 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Davao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 20 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Cairo
Ti Cairo ( /ˈkaɪroʊ/ kye-roh; Arabiko: القاهرة al-Qāhira, literal a ti "Ti Agparparmek" wenno "Ti Agparparukma"), ket isu ti kapitolio ti Ehipto ken ti kadakkelan a siudad idiay Arabo a Lubong ken Aprika, ken ti maika-16 a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong. Daytoy ket mabirukan idiay asideg ti the Nilo Delta,[1][2] daytoy ket nabangon idi 969 AD. Daytoy ket naparboan ti nagan a kas ti "Ti Siudad dagiti Rinibu a Minarete" para iti panakadayeganna kadagiti Islamiko nga arkitektura, ti Cairo ket nabayagen a sentro t rehion kadagiti politika ken kultura a biag. Ti Cairo ket nabangon idi babaen ti Patimid a dinastia idi maika-10 a siglo AD, ngem ti daga a mangbukel ti agdama nga aldaw a siudad ket isu idi ti lugar dagitinailian a kapitolio a dagiti nadaddadael a tiddana ket makitkita pay laeng kadagiti paset ti Daan a Cairo. Ti Cairo ket maigimong pay iti Taga-ugma nga Ehipto gapu ti kaasidegna kadagiti taga-ugma a siudad ti Memphis, Giza ken Fustat a dagitoy ket asideg idiay Nalatak nga Espinghe ken dagiti piramide ti Giza.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Santa Maria Tours (4 Septiembre 2009). "Cairo - Ti "Al-Qahira"- ket isu ti kapitolio ti Ehipto idiay Tengnga a Daya ken Aprika.". PRLog. Naala idi 10 Disiembre 2011.
- ^ "Dagiti Kapusekan a Siudad iti Lubong". Forbes. 21 Disiembre 2006. Naala idi 6 Marso 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Cairo idiay Wikimedia Commons


text:
Penisilina
Ti penisilina (sagpaminsan a naipangyababaan iti PCN wenno pen) ket grupo dagiti antibiotiko a nagtaud manipud kadagiti fungus ti Penicillium.Dagitoy ket nmangiraman ti penisilina G, penisilina prokaina, penisilina bensatina, ken penisilina V. Dagiti antibiotiko a penisilina ket naipakasaritaan dagitoy a nangruna gaputa dagitoy ti immuna nga agas a nasayaat a panangagas kadagiti nadumaduma a nakaro a saksakit, a kas ti butol, ken dagiti gapu ti inpeksion babaen ti staphylococci ken streptococci. Dagiti penisilina ket kankanayon pay a maus-usar ita nga aldaw, urayno adun dagiti kita ti resistansia iti bakteria. Amin dagiti penisilina ket dagiti B-laktamiko nga antibiotiko ken inus-usar iti panangagas kadagiti suseptibilidad ti inpeksion a maipapan iti bakteria, a kadawyan dagiti organismo a Gram-positibo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nicolaou, K.C.; Sorensen, E.J. ; nga adda ti pangyuna ni Elias James Corey. (1996). Dagiti Klasiko iti Dagup a Sintesis : Dagiti Tarheta, Dagiti Estratehia, Dagiti Pamay-an (5. repr. nga ed.). Weinheim: VCH. ISBN 3-527-29284-5.
- Dürckheimer, Walter; Blumbach, Jürgen; Lattrell, Rudolf; Scheunemann, Karl Heinz (1 Marso 1985). "Dagiti KInaudi a Panagrang-ay ti Pagobraan dagiti B-Laktamiko nga antibiotiko". Angewandte Chemie International Edition in English 24 (3): 180–202. doi:10.1002/anie.198501801.
- Hamed, Refaat B.; Gomez-Castellanos, J. Ruben; Henry, Luc; Ducho, Christian; McDonough, Michael A.; Schofield, Christopher J. (1 Enero 2013). "Dagiti ensima ti B-laktamiko a biosintesis". Natural Product Reports 30 (1): 21–107. doi:10.1039/c2np20065a. PMID 23135477.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Penisilina idiay Wikimedia Commons


text:
Republika a Tseka
Ti Republika a Tseka (i/ˈtʃɛk/ chek;[8] Tseko: Česká republika, pannakabalikas [ˈtʃɛskaː ˈrɛpuˌblɪka] ( denggen), ababa a porma ti Česko Pannakabalikas a Tseko: [ˈtʃɛsko]), ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Europa. Ti pagilian ket nabeddengan babaen ti Alemania iti laud, ti Austria iti abagatan, ti Eslobakia iti daya ken ti Polonia iti amianan. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna, nga dda dagiti 1.3 a riwriw nga agnanaed, ket ti Prague. Ti Republika a Tseka ket mangiraman kadagiti naipakasaritaan a teritorio iti Bohemia ken Moravia ken ti maysa a bassit a paset ti Silesia.
Ti estado ti Tseka ket dati a naamammuan a kas Bohemia, ket naporma idi kaladawan ti maika-19 a siglo a kas maysa a bassit a dukada iti Prague, nga iti dayta a panawen ket tinurturayan babaen ti nabileg nga Imperio ti Nalatak a Moravia. Kalpasan ti pannakatnag ti Imperio idi 907, ti sentro ti bileg ket naipan manipud ti Moravia idiay Bohemia, babaen dagiti Přemyslid. Manipud idi 1002 daytoy ket pormal a nabigbigan a kas paset ti Nasantuan a Romano nga Imperio.[9][10] Idi 1212 ti dukado ket naipangato iti maysa a pagarian ken idi las-ud ti panagturay dagiti Přemyslid duke/ari ken dagiti simmarsaruno kaniada, dagiti Luxembourgs, ti pagilian ket nakaabut ti kalatakanna a gay-at ti teritorio (maika-13 – maika-14 a siglo). Idi las-ud ti Hussite a gubgubat ti pagarian ket nakasango kadagiti ekonomiko nga embargo ken dagiti krusada manipud kadagiti amin a paset ti Europa. Kalpasan ti Gubat ti Mohács idi 1526, ti Pagarian ti Bohemia ket nagininut a nadaddadael iti maysa a Habsburg a monarkia a kas maysa kadagiti tallo a nangruna a paset, a mairaman ti Arkidukado ti Austria ken ti Pagarian ti Hungaria. Ti Bohemio a Yaalsa (1618–20) a pannakaabak iti Gubat ti Puraw a Bantay, ket nangiturongan ti adu pay a pannkaipatengnga ti monarkia a mairaman ti pannakapilit a pannaka-Katoliko manen ken Pannka-Aleman manen. Iti pannakatunaw ti Nasantuan a Romano nga Imperio idi 1806, ti Bohemio a pagarian ket nagbalin a paset ti Austriano nga Imperio. Idi maika-19 a siglo dagiti Tseka a daga ket nagbalin a nabileg a balayan ti industria iti monarkia ken ti bugas ti Republika ti Czechoslovakia a naporma idi 1918, kalpasan ti pannkarebba iti Austro-Hungaro nga Imperio kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I. Kalpasan ti 1933, ti Czechoslovakia ket nagtultuloy nga isu laeng ti demokrasia idiay tengnga ken daya nga Europa.
Kalpasan ti Munich a Tulagan, Polako a pannkaikapet ti Zaolzie ken Aleman a panagraut iti Czechoslovakia ken ti dimtengan a pannakapukaw ti namnama ti Akinlaud a sungbat ken ti panagyaman para iti pannakawaya ti kaaduan apaset ti Czechoslovakia babaen ti Nalabbasit a Buyot, ti Partido Komunista ti Czechoslovakia ket nangabak ti kaaduan kadagiti 1946 a panagbutos. Iti 1948 a kudeta, ti Czechoslovakia ket nagbalin nga inturturayan ti komunista nga estado. Idi 1968, ti immad-adu a di nakaipaneknekan ket kimmaro kadagiti panagpadas a maireporma ti turay a komunista. Dagitoy a pasamak a nakunkuna a kas dagiti Primabera ti Prague iti 1968, ket nagpatingga iti maysa a panagraut babaen dagiti buyot ti pagpagilian ti Timpuyogan ti Warsaw (a malaksid ti Romania); dagiti tropa ket naggigianda iti pagilian aginggana ti Tersiopelo a Rebolusion ti 1989 , idi narebba ti komunista a turay. Idi 1 Enero 1993, ti Czechoslovakia ket nakappi a natunaw kadagiti konstituentona nga estado, ti Republika a Tseka ken ti Eslobako a Republika.
Ti Republika a Tseka ket isu ti immuna a dati a kameng ti Comecon a nakagun-od ti kasasaad iti maysa a narang-ay a pagilian segun ti Banko ti Lubong.[11] Iti pay maipatinayon, ti pagiian ket adda ti kangtuan a panagrang-ay ti nagtagitaon idiay Tengnga ken Daya nga Europa,[12] a nairanggo a kas maysa a "Nangato Unay a Panagrang-ay ti Nagtagitaoan" a pagilian. Daytoy ket mairanggo paya a kas ti maikatlo a kakappiaan a pagilian idiay Europa ken ti kaaduan a demokratiko ken nasalun-at (babaen ti mortalidad ti maladaga) a pagilian iti rehion. Daytoy ket maysa a pluralista adu a partido a parlamentario a representatibo a demokrasia, maysa a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ti OECD, ti OSCE, ti Konseho ti Europa ken ti Visegrád a Grupo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pagsasao a Tseka". Republika a Tseka – Opisial a website. Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang iti Tseka a Repbublika. Naala idi 14 Nobiembre 2011.
- ^ Dagiti umili a tagikua dagiti minoridad, a tradisional ken iti napaut a batayan ket agnanaed iti kaunegan ti Tseka a Republika, ket addaanda ti karbengan nga agusar ti kabukbukodanda a pagsasao iti pannakisinnarita kadagiti agturturay kadagiti sanguanan ti korte ti linteg (para iti listaan dagiti mabigbigan a minoridad kitaen ti Annuroten dagiti Nailian a Minoridad iti Gobierno ti Tseka a Republika). Ti artikulo 25 iti Tseka a Dokumento ti Linteg ti Kammasapulan kakarbengan ken dagiti Batayan a Wayawaya mangisigurado ti karbengan dagiti nailian ken etniko a minorodad para iti edukasion ken ti pannakisinnarita kadagiti agturturay iti kabukbukodanda a pagsasao. Tignay Blng. 500/2004 Coll. (Ti Administratino nga Alagaden) iti parapona iti 16 (4) (Pamay-an a Pagsasao) ket mangisigurado, a ti maysa nga umili ti Tseka a Republika, a tagikua ti nailian wenno etniko a minoridad, a tradisional ken iti kapautan nga agnanaed iti kaunegan ti teritorio ti Republika a Tseka, ket addaan ti karbengan nga agyebkas iti maysa nga administratibo nga ahensia ken ken makapan iti daytoy iti pagsasao iti minorodad. Iti kaso a ti maysa nga administratibo na ahensia ket awan ti empleado a makaammo ti pagsasao, ti ahensia ket akinrebbeng a mangala ti agipatpatarus a ti ahensia ket isu ti agbayad. Segun ti Tignay Blng. 273/2001 (Maipanggep Kadagiti Karbengan dagiti Kameng dagiti Minoridad) parapo 9 (Ti karbengan a mangusar ti pagsasao iti nailian a minoridad iti panangirebbeng kadagiti agturturay ken iti sanguanan dagiti korte ti linteg) ti isu met laeng ket maipakat pay para kadagiti kameng dagiti nailian a minoridad iti sanguanan dagiti korte ti linteg .
- ^ Ti pagsasao nga Eslobako ket mabalin a maipanunotan nga opisial a pagsasao ti Republika a Tseka babaen dagiti naisangsangayan a kabanagan, a naipalpalawag babaen dagiti nadumaduma a linteg –a kas ti linteg 500/2004, 337/1992. Taudan: http://portal.gov.cz. Cited: "Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: "V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském..." (§16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) „Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině..." (§ 3, odstavec 1). http://portal.gov.cz
- ^ (Tseko) ČSÚ – Tseka nga Opisina ti Estadistika. Czso.cz. Naala idi 12 Agosto 2012.
- ^ "Population". Tseka nga Opisina ti Estadistika. 2012-10-19. Naala idi 2012-12-19.
- ^ Senso ti Populasion ken Pagbalayan 2011: Resulta ti Nangruna a nagpatinggaan. Tseka nga Opisina ti Estadistika. Naala idi 19 Disiembre 2012.
- ^ a b c d "Republika a Tseka". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 10 Oktubre 2012.
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford, maikadua nga edision, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1989.
- ^ Mlsna, Petr; Šlehofer F. and Urban D. (2010). "Ti Dalan ti Tseka a Pannakabatay-linteg". Umuna nga edidion (iti : (Bilingual) - Tseka, Inggles). Praha: Úřad Vlády České Republiky (Ti Opisina ti Gobierno ti Tseka a Republika). pp. 10–11. Naala idi 31 Oktubre 2012.
- ^ Čumlivski, Denko (2012). "800 let Zlaté buly sicilské" (iti czech). Dagiti Nailian nga Arkibo ti Republika a Tseka (Národní Archiv České Republiky). Naidulin manipud ti kasisigud idi 1 Oktubre 2012. Naala idi 31 Oktubre 2012.
- ^ Velinger, Enero (28 Pebrero 2006). "Ti Banko ti Lubong ket nangmarka ti Panagturpos ti Republika a Tseka iti 'Narang-ay' a Kasasaad". Radio Prague. Naala idi 22 Enero 2007.
- ^ "Reporta ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan ti 2009" (PDF). UNDP.org. Naala idi 25 Abril 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hochman, Jiří. Naipakasaritaan a diksionario ti Estado ti Tseka (1998)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Republika a Tseka idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Republika a Tseka manipud idiay Wikivoyage
- Gobierno
- Website ti gobierno.
- Website ti Presidente.
- Portal ti Publko nga Administrasion.
- Senado.
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete.
- Sapasap a pakaammo
- Republika a Tseka a naikabil iti The World Factbook
- Wikimedia Atlas iti Republika a Tseka
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Republika a Tseka
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1993


text:
Gran Britania
Ti Gran Britania wenno Britania (Gales: Prydain Fawr, Eskoses a Gaeliko: Breatainn Mhòr, Korniko: Breten Veur) ket maysa nga isla a naisanglad idiay amianan a laud iti kontinental a Europa. Isu daytoy ti maikasiam a kadakkelan nga isla iti lubong, ti kadakkelan iti Europeano nga isla, ken ti kadakkelan iti Isla ti Britaniko. Nga addaan ti populasion ti agarup a 60.0 riwriw a tattao iti tengnga ti 2009, isu daytoy ti maikatlo a kapusekan ti populasion nga isla iti lubong, lkalpasan ti Haba ken Honshū. Ti Gran Británia ket napalikmutan babaen ti sumurok a 1,000 a babassit nga is-isla] ken dagiti kabassitan nga isla. Ti isla iti Irlanda naisanglad iti laud. Iti politika, ti Gran Británia ket mangitudo ti isu met laeng nga isla a mairaman dagiti nakapalikmut nga is-isla a nakabiklan ti teritorio iti Inglatera, Eskosia ken Gales.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Briton nga babassit nga Isla ken dagita amin ...". Unibersidad ti Heriot-Watt, Edinburgh. Naala idi 7 Marso 2011.
- ^ Dagiti bilang ket agibagbaga ti populasion iti Nagkaykaysa a Pagarian a malaksid ti Akin-amianan nag Irlandes, kenmairaman ti amangan a 500,000 a tattao kadagiti babassit nga is-isla.


text:
Ginget ti Aosta
Ti Ginget ti Aosta (Italiano: Valle d'Aosta (opisiall) wenno Val d'Aosta (kadawyan), Pranses: Vallée d'Aoste (opisiall) wenno Val d'Aoste (kadawyan), Arpita: Val d'Outa, Aleman: Aostatal, Piamontes: Val d'Osta) ket maysa a kabanbantayan a naturay bassit a rehion iidiay amianan a laud ti Italia. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Rhône-Alpes, ti Pransia iti laud, Valais, ti Suisa iti amianan ken ti rehion ti Piemonte iti abagatan ken daya.
Daytoy ket adda kalawa a 3,263 km2 (1,260 sq mi) ken ti populasion ti agarup a 130,000, daytoy ti kabassitan, kabassitan ti populasion, ken kabasiitan ti densidad ti populasion a rehion ti Italia. Daytoy kaeng ti Italiano a rehion nga awan kadagiti probinsiana (ti probinsia ti Aosta ket natunaw idi 1945). Ti administratibo a pamay-ay ti probinsia ket maitited babaen ti rehional a gobierno.[5] Ti rehion ket nabingbingay kadagiti 74 komuna.
Ti patneng apopulasion ket agsasao ti Italiano, ngem adda dagiti makasao ti Valdôtain, ti maysa a porma ti Pranko-Provençal (Arpitan), a kas ti umuna a pagsasaoda, bayat nga idiay Ginget ti Lys adda ti minoridad nga agsasao ti Walser nga Aleman. 70% kadagiti agtataeng ti Ginget ti Aosta Valley ket agsasaoda ti Pranses.[6] Ti Pranses ken Italiano ket isu dagitoy ti opisial a pagsasao. Ti rehional a kapitolio ket ti Aosta.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ginget ti Aosta ket maysa nga Alpino a ginget a dagiti naipaigidan a gingetna ket mairaman dagiti ITaliano nga arisadsad ti Monte Bianco, Monte Rosa ken ti Matterhorn; ti kangatuan atuktokna ket ti Monte Bianco (ti Bantay Blanc).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Le Statut spécial de la Vallée d'Aoste, Artikulo 38, Titulo VI. Region Vallée d'Aoste.
- ^ "Statistiche demografiche ISTAT". Demo.istat.it. Naala idi 2010-04-22.
- ^ "Eurostat - Dagiti Tabala, dagiti Grapiko ken Mapmapa nga Interface (TGM) tabla". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2011-08-12. Naala idi 2011-09-15.
- ^ EUROPA - Press Releases - Rehional a GDP ti tunggal maysa nga agtataeng idi 2008 GDP ti tunggal maysa nga agtataeng a simmakup manipud ti 28% iti EU27 katimbengan iti Severozapaden idiay Bulgaria aginggana ti 343% iti Kaunegan a Londres
- ^ http://www.camera.it/_dati/leg13/lavori/bollet/200007/0718/pdf/06.pdf
- ^ http://www.tlfq.ulaval.ca/AXL/europe/italieaoste.htm
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Janin, Bernard (1976), Le Val d'Aoste. Tradition et renouveau, Quart: éditeur Musumeci
- Cerutti, Augusta Vittoria, Le Pays de la Doire et son peuple, Quart: éditeur Musumeci
- Henry, Joseph-Marie (1967), Histoire de la Vallée d'Aoste, Aoste: Imprimerie Marguerettaz
- Riccarand, Elio, Storia della Valle d'Aosta contemporanea (1919-1945), Aoste: Stylos Aoste
- Colliard, Lin (1976), La culture valdôtaine au cours des siècles, Aoste
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Ginget ti Aosta idiay Wikimedia Commons
- (Italiano) (Pranses) Sapot ti pagsaadan ti Rehional a Turay ti Ginget ti Aosta
- (Pranses) (Italiano) Ladawan ti Ginget - Palko dagiti ladawan a langa ti daga ti Ginget ti Aosta


text:
Papa Inocencio VII
Ni Papa Inocencio VII (mabalin nga idi 1339[1] – 6 Nobiembre 1406), naipasngay idi a kas ni Cosimo de' Migliorati, ket nabiit idi a Papa idiay Roma idi baetan ti 1404 ken 1406 idi las-ud ti paset ti panawen ti Lumaud a Panagguddua (1378–1417) bayat nga adda idi ti kasuppiat a Papa, ni Kontrapapa Benedicto XIII, idiay Avignon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti maymaysa a kontemporario a taudan a mangitudtudo ti tawenna (salaysay ni Dietrich von Nieheim) a mangibagbaga nga isu ket nagbalin a Papa iti edad a 65. A. Kneer: Zur Vorgeschichte Papst Innozenz VII., Historisches Jahrbuch, 1891, p. 347-348. Adda dagiti nadumaduma a moderno a taudan (a mairaman Ti Katoliko nga Ensiklopedia wenno Encyclopædia Britannica) ket nangikabkabil ti pannkayanakna a kas idi ca. 1336
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Inocencio VII idiay Wikimedia Commons


text:
Isabelo de los Reyes
Ni Isabelo de los Reyes (Julio 7, 1864-Octobre 10, 1938) ket maysa a nalatak a politico, activista, mannurat ken agiwarwarnak idi maika-19 ken 20 a siglo.
Maysa nga Ilokano, naiyanak isuna idiay Vigan, Ilocos Sur, kada Elias de los Reyes ken iti mannaniw a ni Leona Florentino. Nagturpos iti Colegio de San Juan de Letran ken Universidad ti Santo Tomas ket sinurotna ni nanangna a nagbalin a mannurat. Nangged a kas editor ken agiwarwarnak idiay Manila ket isuna ti nangbangon iti El Ilocano, ti kaunaan a vernacular (iti Iloko) a pagiwarnak iti pagilian.
Nabalo ni de los Reyes iti namitlo ket addaan iti 27 nga annak.


text:
Biñan
Ti Biñan ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Biñan ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Biñan (Poblacion)
- Bungahan
- Santo Tomas (Calabuso)
- Canlalay
- Casile
- De La Paz
- Ganado
- San Francisco (Halang)
- Langkiwa
- Loma
- Malaban
- Malamig
- Mampalasan
- Platero
- Poblacion
- Santo Niño
- San Antonio
- San Jose
- San Vicente
- Soro-soro
- Santo Domingo
- Timbao
- Tubigan
- Zapote
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text: 1“Inton dumteng dayta nga aldaw, mayarigto ti Pagarian ti Langit iti kastoy: Adda idi sangapulo a babbalasang a nangala kadagiti pagsilawanda tapno mapanda sabten ti nobio. 2Lima ti maag, ket lima met ti masirib. 3Intugot dagiti maag ti pagsilawanda ngem awan reserbada a lana. 4Ngem nangitugot dagiti masirib iti reserba a lana, malaksid ti adda kadagiti pagsilawanda. 5Gapu ta naladaw ti isasangpet ti nobio, nagtuglep dagiti babbalasang ket nakaturogda. 6“Iti tengnga ti rabii, adda nangipukkaw: ‘Adtoyen ti nobio! Umayyo sabtenen!’ 7“Bimmaringkuas dagiti babbalasang ket insaganada dagiti pagsilawanda. 8“‘Ikkandakam man iti lanayo ta maiddepen ti silawmi,’ kinuna dagiti maag kadagiti masirib. 9“‘Saan!’ insungbat dagiti masirib. ‘Amangan no awan ti umanay a para kadatayo amin. Inkay la gumatangen iti para kadakayo.’ 10“Napan ngarud gimmatang dagiti maag iti lana. Ngem bayat ti kaawanda, simmangpet ti nobio. Kimmuyog kenkuana dagiti nakasagana a babbalasang a simrek iti pagbodaan ket naserraan ti ridaw. 11“Iti saan a mabayag, simmangpet dagiti maag. ‘Apo, Apo!’ kinunada. ‘Pastrekendaka man.’ 12“ ‘Ngem saankayo met nga am-ammo!’ insungbat ti nobio.” 13Kamaudiananna, kinuna ni Jesus: “Agsaganakayo ngarud ta diyo ammo ti aldaw wenno ti oras.” 14“Iti dayta a tiempo, mayarigto ti Pagarian ti Langit iti kastoy: Adda idi maysa a tao a mapan agbiahe. Inayabanna dagiti adipenna ket intalekna kadakuada ti sanikuana. 15Inikkanna ti maysa iti lima a talento, ti maikadua, dua a talento, ket ti maikatlo, maysa a talento, kas mayannatup iti kabaelan ti tunggal maysa. Kalpasanna, nagbiahen. 16“Ti adipen nga immawat iti lima a talento pinagnegosiona a dagus ti inawatna, ket nakaganansia iti lima. 17Kasta met ti inaramid ti adipen nga immawat iti dua a talento. Nakaganansia iti dua a talento. 18Ngem ti adipen nga immawat iti maysa a talento napanna inkali ti kuarta ni amongna. 19“Kalpasan ti nabayag a tiempo, simmangpet ti among dagiti adipen ket nakikuenta kadakuada. 20Napan kenkuana daydi naikkan iti lima a talento ket inyawatna ti sangapulo a talento. ‘Apo,’ kinunana, ‘inikkannak idi iti lima a talento. Kitaem, lima a talento pay ti naganansiak.’ 21“‘Nasayaat ti inaramidmo, naimbag ken mapagtalkan nga adipen!’ kinuna ti amongna. ‘Gapu ta napagtalkanka iti bassit a banag, pagaywanenkanto iti adu. Umayka makipagragsak kaniak.’ 22“Napan met daydi adipen a nakaawat iti dua a talento ket kinunana, ‘Apo, inikkannak idi iti dua a talento ket adtoy pay ti dua a naganansiak.’ 23“Kinuna ti amongna, ‘Nasayaat ti inaramidmo, naimbag ken mapagtalkan nga adipen! Gapu ta napagtalkanka iti bassit a banag, pagaywanenkanto iti adu. Sumrekka a makipagragsak kaniak.’ 24“Kalpasanna, napan met daydi adipen a naikkan iti maysa a talento. ‘Apo, ammok a naingetka,’ kinunana. ‘Agburaska iti dimo minulaan ket aganika iti dimo rinaepan. 25Nagbutengak isu nga inkalik ti kuarta nga intedmo. Ne, isublikon ti kukuam.’ 26“Kinuna ti amongna, ‘Dakeska nga adipen! Sadut! Ammom la ngaruden nga agburasak iti diak minulaan ken aganiak iti diak rinaepan. 27Indepositom koma iti bangko ti intedko tapno ita ta simmangpetakon, isublim agraman ti interesna.’ 28Kinunana kadagiti dadduma, ‘Alaenyo ngarud ti kuarta nga adda kenkuana ket itedyo iti adipen nga addaan iti sangapulo a talento. 29Ta ad-adunto ti maited iti addaan ket agsobsobraanto; ngem iti awanan, uray pay ti bassit nga adda kenkuana, maikkatto. 30Ket daytoy awan serserbina nga adipen, ipurruakyo iti kasipngetan. Sadiay, agsangit ken agngaretngetto.’ ” 31“Inton umay ti Anak ti Tao a kas Ari a kuyogen dagiti amin nga angheles, agtugawto iti nadayag a tronona. 32Matipontiponto amin a nasion iti sangoananna. Paglasinennanto ida iti dua a grupo a kas iti panamaglalasin ti agay-aywan kadagiti karnero ken kalding. 33Ikabilnanto dagiti naimbag iti makannawanna, ket dagiti dakes iti makannigidna. 34Kalpasanna, kunanto ti Ari kadagiti tattao iti makannawanna: ‘Umaykayo, dakayo a binendisionan ni Amak! Awatenyo ti pagarian a naisagana para kadakayo manipud pannakaparsua ti lubong. 35Ta nabisinanak ket pinakandak; nawawak ket pinainumdak; immayak a kas ganggannaet ket pinadagusdak. 36Idi lamolamoak, binadoandak; nagsakitak ket inaywanandak; naibaludak ket binisitadak.’ 37Isungbatto kenkuana dagiti nalinteg: ‘Kaano, Apo, ti pannakakitami kenka a mabisin ket pinakandaka wenno mawaw ket pinainumdaka? 38Kaano ti pannakakitami kenka a ganggannaet ket pinadagusdaka wenno lamolamo ket binadoandaka? 39Kaano ti pannakakitami kenka a masakit wenno balud ket binisitadaka?’ 40Kunanto ti Ari, ‘Ibagak kadakayo: no inaramidyo daytoy iti kanunumoan kadagitoy a kakabsatko, inaramidyo met kaniak!’ 41“Kunananto kadagiti adda iti makannigidna: ‘Umadayokayo kaniak, dakayo nga inlunod ti Dios! Inkayo iti agnanayon nga apuy a naisagana iti Diablo ken kadagiti anghelesna. 42Nabisinanak ngem didak pinakan; nawawak ngem didak pinainum; 43maysaak idi a ganggannaet ngem didak pinadagus; lamolamoak ngem didak binadoan; nagsakit ken naibaludak ngem didak sinarungkaran.’ 44Isungbatdanto: ‘Kaano, Apo, ti pannakakitami kenka a mabisin wenno mawaw, a ganggannaet wenno lamolamo, a masakit wenno balud ket didaka tinulongan?’ 45Isungbatto ti Ari, ‘Ibagak kadakayo: No diyo tinulongan ti maysa kadagitoy kanunumoan a kakabsatko, didak met tinulongan.’ 46Ngarud, dagitoyto ti mapan iti agnanayon a pannakadusa. Ngem mapanto dagiti nalinteg iti agnanayon a biag.”


text:
Pagsasao
Ti pagsasao ket maysa a sistema dagiti simbolo (a nainsapasapan nga ammo kas dagiti balikas), ken dagiti annuroten no kasano a maaramat ken maiturong dagitoy. Ti balikas a pagsasao ket maaramat met kas pangdakamat iti sibubukel a penomenon ti pagsasao, kas koma iti kadawyan a ramramit dagiti pagsasao. Nupay ti pagsasao ket maar-aramat iti komunikasion, saan ketdi a maipada iti daytoy.
Ti nataoan a pagsasao ket natural a pasamak a ti panangsursuro iti dayta ket kas iti nainkasigudan a karirikna ti ubing. Iti gagangay a pormana, ti nataoan a lengguahe nga ar-aramatenna dagiti uni wenno senias a kas simbolo a pangkomunikar babaen kadagiti nainkasigudan a rikna. Nupay rinibu ti nataoan a lengguahe, agpapada dagitoy nga addaan kadagiti gagangay a galad a ti panagpapada dagitoy ket arigna awan ti nagdudumaanda.
Inaramid (wenno iti sabali a kaso nadiskubre) ti tao dadduma pay a pagsasao, karamanna dagiti naar-aramid laeng a nataoan a lengguahe kas iti Esperanto wenno Klingon, panagprograma a pagsasao (iti kompiuter) kas iti Python wenno Ruby, ken kasta metten dagiti termino iti matematika. Dagitoy a lengguahe ket saan a siinget a maipada iti nainkasigudan a nataoan a lengnuahe.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pagsasao idiay Wikimedia Commons


text:
Sirawai, Zamboanga del Norte
Ti Sirawai ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sirawai ket nabennebenneg iti 34 a barbaranggay.[2]
- Balatakan
- Balonkan
- Balubuan
- Bitugan
- Bongon
- Catuyan
- Culasian
- Danganon
- Doña Cecilia
- Guban
- Lagundi
- Libucon
- Lubok
- Macuyon
- Minanga
- Motong
- Napulan
- Panabutan
- Piacan
- Pisa Itom
- Pisa Puti
- Piña
- Pugos
- Pula Bato
- Pulang Lupa
- Saint Mary (Poblacion)
- San Nicolas (Poblacion)
- San Roque (Poblacion)
- San Vicente (Poblacion)
- Sipakit
- Sipawa
- Sirawai Proper (Poblacion)
- Talabiga
- Tapanayan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Ingles) naala idi 1 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Papa Juan VI
Ni Papa Juan VI ket maysa idi a Griego a papa manipud idiay Epeso a nagturay iti las-ud ti Bisantino a kinapapa manipud idi 30 Oktubre 701 aginggana idi 11 Enero 705. Ti kinapapana ket naamammuan para kadagiti milisia ken politikal a panagprogreso idiay Italiano a peninsula. Isu ket ket nagbalin a papa kalpasan ti dua idi pimmusay ni Papa Sergio I, ken ti pannakabutosna ket napasamak kalpasan ti panakabakante ti bassit ngem pito a lawas.[1] Isu ket sinaruno babaen ni Papa Juan VII kalpasan ti pannakabakante ti basbassit ngem dua a bulan.[1] Ti bangkay ni papa Juan ket naipunpon idiay Daan a Basilika ni San Pedro.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ekonomou, 2007, p. 246.
- ^ http://www.newadvent.org/cathen/08423a.htm
dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti
- Ekonomou, Andrew J. 2007. Ti Bisantino a Roma ken dagiti Griego a Papa: Dagiti Dumaya nga impluensia ken ti kinapapa manipud kenni Gregorio aginggana kenni Zacarias, A.D. 590–752. Lexington Books.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Juan VI idiay Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Pranses
Ti Pranses (français) ket isu ti maikatlo kadagiti pagsasao a Romanse no ti bilang dagiti agsasao ti pagsasaritaan, kalpasan ti Españiol ken Portugés. Ar-aramaten ti aganay a 67 riwriw a tattao kas nainaan a dilada, ken agarup 128 riwriw amin no mairaman dagiti mangus-usary itoy kas maikadua a pagsasaoda. Ti met laeng Pranses ti opisial a pagsasao iti 29 a pagpagilian. Isu pay ti opisial wenno administratibo a pagsasao dagiti nadumaduma a komunidad ken gunglo (kas koma iti Kappon ti Europa, Komite ti Internasional Olimpiada, Nagkaykaysa a Pagpagilian ken Sangalubongan a Kappon ti Koreo).[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Pranses reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Francophonie
- ^ a b Dagiti 10 a Kaimpluensian a Pagsasao iti Lubong TDagiti Kangrunaan a Pagsasao. Naala idi 2011-04-11.
- ^ La langue française dans le monde 2010. La Francophonie. Naala idi 2010-04-14.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Hapon
Ti Hapon (Pagsasao a Hapón:日本, Nihon; ti nadadaan a pormal nga awag ket Nippon) ket maysa nga isla a pagilian a masarakan iti Taaw Pasipiko, iti daya ti Korea ken Tsína, a naibartay manipud iti Baybay Okhotsk iti amianan agingga iti Baybay Daya a Tsína iti abagatan. Buklen ti nasurok a 3,000 nga is-isla, ti kadakkelan kadagitoy ket dagiti isla ti Hokkaido, Honshu, Shikoku, ken Kyushu. Kaaduan kadagiti isla ti Hapón ket kabambantayan ken adu kadagitoy ti addan bulkan. Ti kangatuan amin a tuktok ken ti Bantay Fuji.
Ti Hapón ti maikadua a kadakkelan ti ekonomiana a pagilian iti sangalubongan (Ti Estados Unidos ti umuna) ken maysa kadagiti nangnangruna nga industrialisado a pagilian iti lubong. Maysa a unitario a batay-linteg a monarkia nga addaan iti emperador ken mabutbutosan a parlamento, ti Dieta, a maysa kadagiti kadaanan a lehislatura iti Asia. Maysa ti Hapón kadagiti kadadakkelan iti populasion a pagilian iti lubong. Ti kapitoliona a Tokyo, nga addaan iti nasurok a 30 riwriw nga agtaeng, ket ti maibilang a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong.
Administratibo a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Naguduagudua ti Hapón iti 47 a prepektura, a kadawyan a nagrupo kadagiti rehion. Ti Honshu, ti kadadakkelan ken kaaduan ti populasionna nga isla, ket naguduagudua iti lima wenno ad-adu pay a rehion. Dagiti dadduma a dadakkel nga is-isla ket addaan saggaysa a rehion.
Manipud iti amianan agpaabagatan, dagiti sumaganad dagiti rehion:
Dagiti prepektura ket nabingbingay pay kas siudad, ili ken bario. Dagiti kangrunaan a siudad ket nabennebenneg kas elektoral a distrito (Ingles: wards), ti tengnga a paset ti Tokyo ket nabingay iti 23 nga espesial nga elektoral a distrito.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "法制執務コラム集「法律と国語・日本語」" (iti Hapón). Lehislatibio nga Opisina iti Kamara dagiti Konsilo. Naala idi 19 Enero 2009.
- ^ Babaen dagiti sarsarita, Ti Hapón ket nabangon iti daytoy nga aldaw babaen ni Emperador Jimmu, ti immuna nga emperador iti daytoy a pagilian.
- ^ "Japan Statistical Yearbook 2010". Opisina dagiti Estadistika. p. 17. Naala idi 15 Enero 2011.
- ^ "Karkulo ti Opisina ti Opisial a Hapón nga Estadistika". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi 25 Agosto 2010.
- ^ "Dagiti Immuna a Bilang iti Populasion ken Sangakabbalayan". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi Pebrero 25, 2011.
- ^ a b c d "Japan". Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2011. Naala idi 30 Septiembre 2011.
- ^ "World Factbook: Gini Index". CIA. Naala idi 11 Mayo 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". UN. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- Hapon
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Pilipinas
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti imperio
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 660 BC
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Selma Lagerlöf
Ni Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf (Pannakabalikas a Suéko : [ˈsɛlma ˈlɑːɡərˌløːv] ( denggen); 20 Nobiembre 1858 – 16 Marso 1940) ket maysa idi a a Suéko a mannurat. Isu ti immuna a babai a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura, ken kaaduan a naamammuan para iti librona a para kadagiti ubbing a Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige (Dagiti Nakakaskasdaaw a Panagbanbanniaga ni Nils).
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay idiay Mårbacka[1] (ti tattan a Munisipalidad ti Sunne) ti maysa nga asienda idiay Värmland idiay lumaud a Suésia, ni Lagerlöf ket anak ti ni Teniente Erik Gustaf Lagerlöf ken Louise Lagerlöf née Wallroth. Ti maikapat nga annakda, naipangay isuna nga addaan ti dunor ti patong. Daytoy a nasapa a pangsakit ket nagbanagan ti panakapilay ti dua a saka na, ngem isuna ket immimbag met laeng. Isu ket maysa a naulimek nga ubing, naganetget isuna a maipada dagiti katawenan na, nga isu ket agay-ayat nga agbasbasa. Ti panakalako ti Mårbacka kapasan ti panagsakit ni tatangna idi 1884 ket naganetgetan ti irarang-ayna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ H. G. L. (1916), "Miss Lagerlöf idiay Marbacka", iti Henry Goddard Leach, Ti Amerikano-Eskandinabiano a repaso 4, Amerikano-Eskandinabiano a Pundasion, p. 36


text:
Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
Ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia[1] (kadawyan a naamammuan iti ASEAN /ˈɑːsi.ɑːn/ ah-see-ahn,[2] sagpaminsan a /ˈɑːzi.ɑːn/ ah-zee-ahn)[3][4] ket maysa a heo-politikal ken ekonomiko a gunglo dagiti sangapulo a pagilian a mabirukan idiay Abagatan a daya nga Asia, a naporma idi 8 Agosto 1967 babaen ti Indonesia, Malaysia, ti Pilipinas, Singapur ken Tailandia.[5] Manipud idin, dagiti pannakaikameng ket naipalawa a mangiraman ti Brunei, Burma (Myanmar), Cambodia, Laos, ken Bietnam. Dagiti gandatna ket mairaman ti panngipardas ti idadakkel ti ekonomia, sosial a panagrang-ay, panagrang-ay ti kultura kadagiti kamengna, panagsalaknid ti rehional a kappia ken panagtalinaay, ken dagiti opurtunidad para kadagiti kameng a pagpagilian tapno nakappia a pakitungtungan dagiti paggigiddiatan.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pakabuklan". ASEAN. Naidulin manipud ti kasisigud idi 26 Enero 2009. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ VOA.gov, Biruken it Timek ti Amerika
- ^ "NLS/BPH: Dadduma pay a sinursurat, Ti ABC a Libro, Ti Alagaden ti Panagbalikas". 8 Mayo 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi 12 Enero 2009. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ Asean.org, ASEAN-10: Panangsango kadagiti Karit, babaen ni Termsak Chalermpalanupap, Asean.org, ASEAN Opisial a Website ti Sekretariat. Naala idi 27 Hunio 2008.
- ^ DEklarasion ti Bangkok. Wikisource. Naala idi 14 Marso 2007.
- ^ Asean.org, Pakabuklan, Asean.org, ASEAN Opisial a website ti Sekretariat. Naala idi 12 Hunio 2006.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia idiay Wikimedia Commons


text:
John Tyler
NI John Tyler (29 Marso 1790 – 18 Enero 1862) ket isu idi ti maikasangapulo a Presidente iti Estados Unidos (1841–1845), kalpasan nga isu ti maikasangapulo a Bise Presidente iti Estados Unidos (1841). Isu ket natibo iti Virginia, ni Tyler ket nagserbi a kas maysa a lehislador ti estado, gobernador, pannakabagi ti E.U., ken senador kalpasana a nabutosan aks Bise Presidente idi 1840. Isu idi ti immuna a simmaruno ti opisina ti Presidente kalpasan ti ipupusay ti agdama. Ti panagsuppiat ni Tyler ti nationalismo ken empatiko a panagsuporta kadagiti karbengan ti estado ket nakaayayat kaniana dagiti kailianna ti Virginia ngen isu ket linislisian dagiti politiko a kumaduaanna a nangited kaniana ti bileg idiay Washington. Ti panaka-presidentena ket nabaldado babaen ti panagsuppiat manipud kadagiti dua a partido. Iti asideg ti gibus ti biagna, isu ket nagsuporta kadagit panagsina a tignay dagiti estado ti abagatan, ket isu ket nabutosan idiay Kongreso iti Konpederado nga Estado iti Amerika.