text:
Botswana
Ti Botswana, opisial a ti Republika ti Botswana (Plantilia:Lang-tn), ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian a mabirukan idiay Akin-abagatan nga Aprika. Dagiti umili ket tinawtawagan a kas dagiti "Batswana" (maymaysa: Motswana), ngem adu kadagiti pagsasao nga Inggles a taudan ket agus-usarda ti "Botswanan". Daytoy ket dati idi a Britaniko a protektorado ti Bechuanaland, ti Botswana ket nangampon ti baro a naganna kalpasan a nagbalin a nawaya iti uneg ti Mankomunidad idi 30 Septiembre 1966. Daytoy ket nagtengtenggel ti nawaya ken demokratiko a panagbutbutos manipud ti panakawayana.
Ti Botswana ket nadalumpinas, ken sumurok a 70% ket nasakupan babaen ti Desierto Kalahari.Daytoy ket nabeddengan babaen ti Abagatan nga Aprika iti abagatan ken abagatan a daya, ti Namibia iti laud ken amianan, ken ti Zimbabwe iti amianan a daya. Daytoy ket nabeddengan ti Zambia iti amianan idiay asideg ti Kazungula, Zambia ken saan a nasayaat a naipalpalawag ngem ti kaaduanna ket bassit laeng a gasut a metro.[5]
Daytoy ket maysa a naipakatenggaan ti kadakkelna a pagilian nga adda ti sumurok a dua a riwriw a tattao, ti Botswana ket maysa kadagiti karasayan ti Pagarianpopulasion a pagilian iti lubong. Ti Botswana ket maysa idi kadagiti kapanglawan a pagilian idiay Aprika idi daytoy ket nakagun-od ti panakawaya manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1966, nga adda ti GDP ti tunggal maysa atao ti agarup a US$70. Ti Botswana manipud idin ket ket napabpabaro, a nagbalbalin a maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel nga ekonomia iti lubong ti maysa a GDP (paggidiiatan ti bileg a panaggatang) ti tunggal maysa a tao ti agarup a $14,000.[1] Ti pagilian ket adda pay ti napigsa a tawidan ti a kas maysa a representatibo a demokrasia.
Dagiti nagibasaran ken paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Central Intelligence Agency (2009). "Botswana". The World Factbook. Naala idi 3 Pebrero 2010.
- ^ a b c d "Botswana". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-17.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ Darwa, P. Opoku (2011). Rangtay a Gandat ti Kazungula. Pundo ti Aprikano a Panagrang-ay. p. Apendise IV. Naala idi 2012-05-04.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Denbow, James & Thebe, Phenyo C. (2006). Kultura ken dagiti Kannawidan ti Botswana. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-33178-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Botswana idiay Wikimedia Commons
- Botswana
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1966
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


c: text/html

text:
Papa Telesporo
Ni Santo Papa Telesporo ket isu ti Papa manipud idi 126 wenno 127 aginggana idi 136 wenno 137 wenno 138, idi las-ud ti panagturturay dagiti Romano nga Emperador a ni Adiano ken ni AntoninoPio. Isu idi ket Griego a kaputotan ken naipasngay idiay Terranova da Sibari,[1][2][3] Calabria, Italia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Telesporo idiay Wikimedia Commons
- (Latin) Dagiti Obra ni Papa Telesporo (manipud ti Documenta Catholica Omnia)
- "Santo Papa Telesporo" Katoliko nga Ensiklopedia
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Telesphorus". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sitio
Ti sitio idiay Pilipinas ket isu ti teritorial nga enclave a mangporma ti paset ti baranggay. Daytoy ket kadawyan nga awayl, ti lokasion ti sitio ket kadawyan nga adayo manipud ti sentro ti baranggay ken daytoy ket bukodnanto a baranggay no ti populasionna makaanayen nga adu. Dagiti sitio ket kapadpada dagiti purok ngem ti purok ket ad-adu nga urbano ken isunga asasideg iti sentro ti baranggayr, ket naipangpangruna ti baranggay hall.
Idi las-ud ti kolonial a panwen dagiti Kastila, dagiti sitio ket nailaslasin ken nanaganan tapno dagiti ili ken dagiti siudad ket nalaklakada a makaturay babaen ti sistema ti baranggay, nga idi ket naamammuan iti sistema ti barrio.


text:
Maris
Ti maris wennor kolor ket isu ti maipapan iti panagkita a panangipagarup ti tagikua a kapada iti tattao kadagiti kategoria a makunkuna iti balabbasit, asul, duyaw, berde ken daddumapay. Ti maris ket naala manipud ti bileg ti espektro iti lawag (pannakaiwarwaras iti lawag a maigiddiat ti kaatiddog ti allon) a makitinnignay iti mata iti espektral a sensitibidad dagiti reseptor ti lawag. Dagiti kategoria timaris ken pisikal a pakailasinan ti maris ket mainaig dagitoy kadagiti banag, materiales, taudan ti lawag, kdpy, a naibatay kadagiti pisikal a tagukuda a kas ti panagsagepsep ti lawag, panagballatok, wenno pannakaipasngaw ti espektra. Babaen tipanangipalawag ti espasio ti maris, dagitimaris ket mabalin a numeriko a mainaganan babaen dagiti nagsasabtanda.
Gapu ti panangipagarup timaris ket nagtaud manipud kadagiti agdumaduma nga espektral a sensitibidad kadagiti nadumaduma a kita dagiti selula a kono iti retina kadagiti nadumaduma a paset ti espektroto, dagiti maris ket mabalin a maipalawag ken mapataegan babaen ti degrado a panagparugsoda kadagitoy a selula. Dagitoy a pisikal wenno sikolohiko a panangipateg ti maris, nupay kasta, ket saan a napno a mangipalawag ti sikopisikal a panangipagarup ti langa ti maris.
Ti siensia ti maris ket masansan a tinawtawagan ti kromatika, kromatograpia, kolometria, wenno simple laeng a siensia ti maris. Daytoy ket mamngiraman ti panangipagarup ti maris babaen ti mata ti tao ken utek, ti taudan ti maris kadagiti materiales, teoria ti maris iti arte, ken ti pisika ti elektromagnetiko a radiasion inti makitkita a sakop (tisu daytoy ti sapasap a makunkuna a kas ti lawag).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Maris idiay Wikimedia Commons
- Bibliograpia a Batayan ti Datos iti Teoria ti Maris, Unibersidad ti Buenos Aires


text:
Papa Benedicto II
Ni Santo Papa Benedicto II ket isu ti Papa manipud idi 684 aginggana idi 685. Ni Papa Benedicto II ket pimmusay idi 8 Mayo 685. Isu ti simmaruno kenni Leon II. Urayno isu ket napili di 683, isu ket saan a naikeddeng aginggana idi 684 gaputa saan a naala ti pammalubos ni Emperador Konstantino IV aginggana idi kalpasan dagiti napalpalabas a bulan kalpasan ti pannakabutosna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Benedicto II idiay Wikimedia Commons


text:
Kawes
Ti kawes ket isu ti sagut ken tela a material nga inus-usar a panangibado iti bagi. Ti panagusar ti kawes ket kadawyan nga inus-usar laeng dagiti parsua a tao ken daytoy ket maysa a kalangaan kadagiti gangani amin a kagimongan ti tao. Ti kaadu ken kita ti kawes nga inus-usar ket agdepdependa iti pisikal , sosial ken heograpiko a panangimutektek . Adda met dagiti kita ti kawes a naisangsangayan no ti tao ket lalaki wenno babai, ngem daytoy ket saan a maipakat kadagiti makunkuna iti Inggles a cross dresser.
Ti maipapan iti bagi, ti kawes ket agserbi kadagiti adu a panggep: daytoy ket mabalin nga agserbi a kas salaknib manipud kadagiti elemento, ken mabalin a mangpasayaat ti pannakatalged iti las-ud dagiti makadangran a tignay a kas ti pannagna kadagiti masna nga enbironmento ken panagluto. Daytoy ket mangsalaknib ti nagkawes kadagiti narusanger a rabaw, dagiti makadursok a mula, dagiti kagat ti insekto, dagiti puris, siit ken daludok babaen ti panangited ti sarikedked a baetan ti kudil ken ti enbironmento. Dagiti kawes ket mabalin a manginsula kadagiti kondision ti lamiis wenno pudot.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kawes idiay Wikimedia Commons


text:
Puso
Ti puso ket lungog a piskel nga agbomba iti dara kadagiti amin a basiha ti dara babaen ti maul-ulit, a ritmiko apanagkaretket. Daytoy ket mabirukan kadagiti amin nga ayup nga adda iti maysa a sistema ti panagbalikuskos (a mairaman amin nga bertabrata).[1]
Ti termino a kardiako (a kas itikardiolohia) a ti kaibuksilaan ket "mainaig iti puso" ken nagtaud manipud ti Griego kapδιά, kardia, para iti "puso".
Ti puso ti bertabrata ket naipangpangruna buklen iti kardiako a piskel ken dagiti mangikapet a kulanit. Ti kardiako a piskel ket ti maysa nga inboluntario a estriado a kulanit ti piskel a mabirukan laeng iti daytoy nga organo ken akinrebbeng para iti abilidad ti puso nga agbomba iti dara.
Ti napipia a puso ti tao, ket agpitikpitik iti 72 a pitik iti tunggal maysa a minuto, daytoy ket agpitik iti agarup a 2.5 billon a beses iti las-ud ti pakatengngaan iti 66 a tawen ti panagbiag. Daytoy ket agdagsen iti agarup a 250 iti 300 gramo (9 iti 11 oz) iti babbai ken 300 iti 350 gramo (11 iti 12 oz) iti lallaki.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Puso". SeymourSimon.com.
- ^ Kumar; Abbas; Fausto (2005). Robbins ken ni Cotran Patolohiko a Batayan iti Sakit (Maika-7 ed.). Philadelphia: Elsevier Saunders. p. 556. ISBN 0721601871.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Puso idiay Wikimedia Commons


text:
Atomo
Ti atomo ket isu ti kangrunaan a paset iti banag a mangbuke ti napuskol a tengnga nga katengngaan a napalikmutan babaen ti maysa nga ulep dagiti negatibo a kargo nga elektron. Ti atomiko a katengngaan naglaon ti aglalaok a positibo a kargo dagiti proton ken nakuriente nga agmangngamangnga a dagiti neutron (malaksid ti kaso iti hidróheno-1, a daytoy laeng ti natana a which is the only stable nukleido nga awanan dagiti neutron). Dagiti elektro ti maysa nga atomo ket naipiansada iti katengngaan babaen ti elektromagnetiko a bileg. Kasta met ti, maysa a grupo dagiti atomo ket mabalinda nga agbati a naipiansa iti tunggal maysa kaniada, a mangbukel ti maysa a molekula. Ti maysa nga atomo a naglaon ti agpadpada a bilang dagiti proton ken elektron ket agmangngamangnga a nakuriente, wenno saan ket addan ti positibo a kargo no addaan ti basbassit a bilang ti elektron (agkurang ti elektron) wenno negatibo a kargo no addaan dagiti adadu nga elektron (sumurok nga elektron). Ti maysa a positibo wenno negatibo a nakargo nga atomo ket naamammoan a kas ti maysa nga ion. Ti maysa nga atomo ket naidasig babaen ti bilang dagiti proton ken neutron iti katengngaanna: ti bilang dagiti proton ket ikeddengna ti kimiko nga elemento, ken ti bilang dagiti neutron ket ikeddengna ti isotopo iti elemento.


text:
Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
Ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado (CIS; Ruso: CoдpyжecTBo HeзaBиcиMыx ГocyдapcTB, CHГ, tr. Sodruzhestvo Nezavisimykh Gosudarstv, SNG) ket maysa a rehional a gunglo a pakibinglayan dagiti pagilian dagiti dati a Repubilka ti Sobiet, a naporma idi las-ud ti panagsisina ti Kappon ti Sobiet.
Ti MNE ket maysa a nalukay a gunglo dagiti estado ken saan a mabalin a maipada iti maysa a pederasion, konpederasion wenno supranasional a kappon a kas ti Kappon ti Europa. Daytoy ket nasaysayaat a maipada iti Mankomunidad ti Pagpagilian. Nupay ti MNE ket addaan bassit kadagiti supranasionala bileg, daytoy ket naigandat iti maysa a kaaduan ti simboliko a gunglo, nga agtagikua bassit kadagiti agtutunos a bileg iti lugar ti panagtagilako, pinansia, panagaramid ti linteg, ken talinaay. Daytoy ket nangiyaddang pay ti panagtitinnulongan iti ballasiw a pagbeddengan iti panag-atipa ti krima. ADda dagit kameng ti MNE ket nangibangon ti Ekonomiko a KOmunidad ti Eurasiano nga addaan ti gandat nga agpartuat ti napno a pannakaikameng ti sapsap a paglakuan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado idiay Wikimedia Commons


text:
Medisina
Ti medisina ket isu ti naipakat a siensia wenno panagsanay iti panagsukimat ti puon ti sakit, agas, ken panag-atipa iti sakit.[1] Daytoy ket sumakop kadagiti nadumaduma a panagsanay iti panagaywan ti salun-at a naparang-ay tapno mataripato ket maipasubli it salun-at babaen ti panag-atipa ken panangagas iti sakit kadagiti parsua a tao.
Ti kontemporario a medisina ket mangipakat iti siensia ti salun-at, biomediko a panagsukimat, ken mediko a teknolohia aginggana ti panagsukimat ti puon ti sakit ken agasan dagiti dunor ken saki, kadawyan a babaen ti agas wenno siruhia, ngem babaen pay kadagiti terapia a naindumadumaan a kas ti sikoterapia, dagiti akin-ruar a sanget ken panagguyod, protesis, biolohiko, radiasion ken dadduma pay.
Ti balikas a medisina ket nagtaud manipud ti Latin ars medicina, a tikaibuksilanna ket ti arte ti panangagas.[2][3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford a panangipalawag iti "medisina"
- ^ Etimolohia: |Latin: medicina, manipud ti ars medicina "ti mediko nga arte", manipud ti medicus "mangngagas". (Etym.Online) Cf. mederi "ti mangagas", etym. "ammuen ti kasayaatan a kurso para iti," manipud ti PIE *med- "ti mangrukod, patingga. Cf. Griego medos "balakad, plano", Abestiko vi-mad "mangngagas")
- ^ "Medisina" Online a Diksionario ti Etimolohia
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Medisina idiay Wikimedia Commons


text:
Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan
Daytoy ket listaan dagiti amina pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan a nairaman iti maysa a Programa a Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan.
Dagiti linaon
- 1 Listaan
- 2 Listaan dagiti pagilian babaen ti kontinente
- 3 Listaan dagiti pagilian babaen ti a kontinental a rehion
- 4 HDI babaen dagiti rehion ken bunggoy
- 5 Dagiti pagilian a saan a nairaman iti kinaudi a reporta
- 6 Paammo
- 7 Dagiti nagibasaran
Listaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- = immadu.
- = sitatalinaed.
- = nakissayan.
- Dagiti kapadpada a HDI a kuenta iti agdama a listaan ket ssan nga agbalin nga gapadpada ti ranggo, ngamin ket ti HDI rank ket agpayso a naala babaen ti panag-uar ti HDI a kuenta ti maikanem a desimal a puntos.
- Ti numero dita braket ibaga na ti numero iti rang-ranggo ti pagilian ket ngimmato (ngimmato wenno bimmaba) a maikabagian ti baro adatos ti 2011 para iti 2010 ( a kas nainaganan idiay reporta ti 2011 , panid 131).
Nangato unay a panagrangrang-ay ti nagtagitaoan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nagato a panagrangrang-ay ti nagtagitaoan[urnosen | urnosen ti taudan]
Katengngaan a panagrangrang-ay ti nagtagitaoan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nababa a panagrangrangay ti nagtagitaoan[urnosen | urnosen ti taudan]
Listaan dagiti pagilian babaen ti kontinente[urnosen | urnosen ti taudan]
Aprika[urnosen | urnosen ti taudan]
10 a kangatuan a HDI
10 a kababaan a HDI
Ka-Amerikaan[urnosen | urnosen ti taudan]
10 a kangatuan a HDI
10 a kababaan a HDI
Asia ken Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
10 a kangatuan a HDIs
10 a kababaan a HDI
Europa ken Tengnga nga Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
10 a kangatuan a HDIs
10 a kababaan a HDI
Listaan dagiti pagilian babaen ti a kontinental a rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Kameng dagiti estado ti Timpuyog dagiti Arabe[urnosen | urnosen ti taudan]
10 a kangatuan a HDI
10 a kababaan a HDI
Kappon ti Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
Promedio ti amin a kamkameng: 0.853
10 a kangatuan a HDI
10 a kababaan a HDI
Daya nga Asia ken ti Pasipiko[urnosen | urnosen ti taudan]
10 a kangatuan a HDI
10 a kababaan a HDI
Latino nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
10 a kangatuan a HDI
10 a kababaan a HDI
Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika[urnosen | urnosen ti taudan]
10 a kangatuan a HDI
10 a kababaan a HDI
HDI babaen dagiti rehion ken bunggoy[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagilian a saan a nairaman iti kinaudi a reporta[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti estado a kameng ti UN (kinaudi a datos ti UNDP)[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan a kameng ti UN(saan a nakarkulo babaen ti UNDP)[urnosen | urnosen ti taudan]
- nakarkulo babaen ti UNDP
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti kinaudi a pankairaman ti Somalia iti HDI a panagiranggo ket ti reporta idi 1996 (1993 a datos).
- ^ Ti UN ket saan na a maibigbigan tiRepublika iti China (Taiwan) a kas maysa a naturay nga estado. Ti HDI a reporta ket saan na nga iraman ti Taiwan a kas paset ti Republika dagiti Tatao iti Tsina no agkarkulo ti bilang ti Tsina(see [1]). The ROC's government calculated its HDI to be 0.868, based on 2010 new methodology of UNDP for calculating 2010 HDIs.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011 - Estadistika nga annex ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". HDRO (Opisina ti Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan) Programa ti Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. pp. 127–130. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ a b "2011 Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". United Nations Development Programme. p. 151. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ "Ti Kasasaad iti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon" (PDF). United Nations Development Programme. 1998. Naala idi 26 Marso 2009.
- ^ "Human Development Report: Somalia 2001" (PDF). 2001. p. 198. Naala idi 26 Marso 2009.[natay a silpo]
- ^ "Puerto Rico (Estados Unidos)". United Nations Environment Programme. 2 Marso 1998. Naala idi 26 Marso 2009.. Plantilia:Reference necessary.
- ^ a b c d e f "Les défis de la croissance calédonienne, iti panid a 13" (PDF) (iti Pagsasao a Frances). CEROM - INSEE. Naala idi 2008-12-10.
- ^ "Greenland (Denmark)". United Nations Environment Programme. 2 March 1998. Naala idi 26 Marso 2009.. Plantilia:Reference necessary.
- ^ Ti UN et saan a nagkarkulo ti HDI iti Macau. Ti gobierno itiMacau ket ikarkulo na ti bulod na a HDI. No nairaman iti HDI ti UN a bilang iti 2007, ti Macau ket agranggo a maika-23 wenno maika-24 (kapadpadana ti Singapore wenno Hong Kong). "Dagiti bilang ti Macao idi 2010". Dagiti Estadistika ken Senso a Serbisio, Macau SAR. 2010. Naala idi 2010-07-01.
- ^ "2010中華民國人類發展指數 (HDI)" (pdf) (iti Chinese). Directorate General of Budget, Accounting and Statistics, Executive Yuan, R.O.C. 2010. Naala idi 2010-07-02.
- ^ "Reporta ti Pangrangrang-ay ti Nagtagitaoan - Kosovo 2010". UNDP. 2010. p. 100. Naala idi 2011-11-26.
- ^ "L’Indice de Développement Humain : Une Évaluation pour la réunion" (PDF) (iti French). Laboratoire d’Economie Appliquée au Développement (LEAD) Université du Sud Toulon-Var. Naala idi 2008-12-10.[natay a silpo]


text:
Hokkaido
Ti Hokkaido (tulong·paammo) (北海道 Hokkaidō?, literal nga "Akin-amianan a Baybay "), naamamuan idi a kas ti Ezo, Yezo, Yeso, wenno Yesso, ket isu daytoy ti maikadua a kadakkelan nga isla iti Hapon; isu pay ti kadakkelan ken akin-amianan unay kadagiti 47 a prepektural nga agpang a panakabingbingay iti Hapon. Ti Ilet a Tsugaru pagsinaenna ti Hokkaido manipud ti Honshu,[2] uray no dagitoy dua nga is-isla ket naikapet da babaen ti sirok ti danum a perrokarril a ti Seikan a Tunel. Ti kadakkelan a siudad idiay Hokkaido ket ti kapitoliona, a ti Sapporo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nailian a Senso 2010 Dagiti Umuna a Resulta
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Hokkaido" iti Ensiklopedia ti Hapon, p. 343 idiay Liblibro ti Google.


text:
Pannakaadipen
Ti pannakaadipen ket maysa a sitema a ti tattao ket natrato kas tagikua tapno magatang ken mailako, ken dagitoy ket napilitda nga agtrabaho.[1] Dagiti aadipen ket mabalin a napilpilitda a naigagam manipud idi natiliwda, nagatang wenno naipasngay, ken naikkatanda ti karbengan a pumanaw, ti agmadi nga agtrabaho, wenno ti agidemanda ti tangdan. Iti naipakasaritaan, ti pannakaadipen ket naipatakderan a mabigbigan babaen dagiti adu a kagimongan; kadagiti kinaudi apanawen ti pannakaadien ketnaipariten kadagiti kaaduan a kagimongan ngem agtultuloy babaen kadagiti panagsanay iti panagpiansa ti utang, nakontrata a panagserbi, adipen, domestiko a katulong a naikulkulong, dagiti naisangayan a panagampon a dagiti ubbing ket napilit a nga agtrabo a kas adipen, dagiti ubbing a soldado, ken napilit a pannakiasawa.[2] Ti pannakaadipen ket maipatit iti amin a pagilian iti lubong ngem adda pay laeng dagiti nakarkulo a 27 a riwriw nga adipen iti sangalubongan; adda dagiti sumupsuppiat ket nakanamnamada a ti pannakaadipen ket mabalin a mapukawen intono 2042.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Laura Brace (2004). Dagiti Politika ti Tagikua: TRabaho, Waya ken Pannkaitagikua. Unibersidad ti Edinburgh a Pagmalditan. pp. 162–. ISBN 978-0-7486-1535-3. Naala idi Mayo 31, 2012.
- ^ "Relihion ken Etika – Moderno a pannkaadipen: Dagiti moderno a porma iti pannakaadipen". BBC. Enero 30, 2007. Naala idi Hunio 16, 2009.
- ^ Ti pagbalituagan a puntos iti panagkabil iti pannakaadipen?
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Pannakaadipen idiay Wikimedia Commons


text:
SUHETO ITI AKKUB
Mapadakkelmo a Nasingpet ti Annakmo iti Agimbubukodan a Lubong
INALDAW nga adu ti gundaway dagiti tattao a mangipakita iti kinaimbag. Ngem agparang nga adu a tattao ti bagida laeng ti pampanunotenda. Makitam dayta iti dandani amin nga ar-aramidenda—ti awan babainna a panangallilawda iti sabsabali, kaskasero a panagmaneho, panagsao iti dakes, ken nakaro a panagpungtot.
Makita met ti kinamanagimbubukodan iti adu a pagtaengan. Kas pagarigan, adda dagiti mangidiborsio iti asawada gapu laeng ta mariknada a “maikarida iti nasaysayaat” nga asawa. Di met madmadlaw ti dadduma a nagannak a maisursurodan iti annakda ti kinamanagimbubukodan. Kasano? Pabpabus-oyanda ti amin a kayat ti anakda, idinto ta agkedkedda a mangipaay iti aniaman a kita ti disiplina.
Ngem adu met a nagannak ti mangsansanay kadagiti annakda a mangyun-una iti pagimbagan ti sabsabali, ket adu ti nagunggonada. Dagiti annak a nasingpet ket dakdakkel ti posibilidadna a maaddaan iti gagayyem, matagiragsakda ti manayon a relasion, ken agbalinda a kontento. Apay? Gapu ta kuna ti Biblia, “ad-adu ti kinaragsak iti panangted ngem iti panangawat.”—Aramid 20:35.
No adda annakmo, kasanom ida a matulongan tapno magunggonaanda iti panagbalinda a nasingpet ken dida maaringan iti kinamanagimbubukodan a gagangay kadagiti tattao ita? Usigem ti tallo a palab-og a mabalin a mangtignay iti annak nga agbalin nga agimbubukodan, ken ammuem no kasano a maliklikam dagita.
1 Sobra a panangpadayaw
Ti problema. Napaliiw dagiti managsirarak ti maysa a makapadanag a kababalin: Adu nga agkabannuag ti sumrek iti trabaho a nangato ti panagkitada iti bagida—mangnamnamada nga agballigida uray no bassit wenno awan pay ti inar-aramidda. Ekspektaren met ti dadduma nga alisto a maingato ti saadda, uray no dida pay kabesado ti trabaho. Adda met dagiti kombinsido nga espesialda ket maikarida a matrato a kasta—isu a ma-depress-da no maamirisda a saan a kasta ti panangmatmat ti dadduma.
Ti makagapu. No dadduma, ti nangato a panangmatmat ti maysa iti bagina ket gapu iti pannakapadakkelna. Kas pagarigan, napalalo ti pannakaimpluensia ti dadduma a nagannak iti kanayon a maiparparegta a panagtalek iti bagi a limmatak iti kallabes a tawtawen. Kasla umiso met ti prinsipio dayta: No ti bassit a panangpadayaw ket pagsayaatan ti ubing, nasaysayaat ngarud no ad-adu. Ngem ipakpakita dayta a kapanunotan a maupay laeng ti ubing no dillawem. Gapu ta iparparegta ti lubong ti panangpatanor iti panagtalek iti bagi, maibilangka nga iresponsable a nagannak no dimo suroten dayta. Maibagbaga kadagiti nagannak a masapul a dida pulos iparikna kadagiti annakda nga adda nagkurangan dagitoy.
Gapu iti dayta, adu a nagannak ti mangpadayaw unay kadagiti annakda, uray no awan met naaramidan ti annakda a maikari iti pammadayaw. Mapadayawanda tunggal adda magapuananda, uray nagbassit a banag dayta. Ngem mabay-bay-an ti tunggal kamali uray kasano ti kadakkelna. Patien dagita a nagannak a ti makatulong iti panangpapigsa iti panagtalek iti bagi ket ti di panangikankano iti aniaman a di nasayaat, sa padayawan ti amin a dadduma pay a banag. Napatpategen iti nagannak ti panangiparikna kadagiti annakda a maipagpannakkelda ti bagida ngem iti panangisuro kadakuada a mangaramid iti bambanag a talaga a mangparagsak kadakuada.
Ti kuna ti Biblia. Kuna ti Biblia a maitutop ti pammadayaw no maikari ti maysa iti dayta. (Mateo 25:19-21) Ngem no padayawam ti ubing tapno laeng maipagpannakkelna ti bagina, posible a maaddaanto iti di umiso a panangmatmat iti bagina. Siuumiso a kinuna ti Biblia: “No ti asinoman pagarupenna nga adda pategna idinto ta awan, al-allilawenna ti bukodna a panunot.” (Galacia 6:3) Adda nasayaat a rason nga ibaga ti Biblia kadagiti nagannak: “Dika bumdeng a mangdisiplina iti ubing. Saanna nga ipatay ti panangbautmo kenkuana.” *—Proverbio 23:13, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Ti mabalinmo nga aramiden. Mangdisiplinaka no kasapulan ken mangkomendarka no pudpudno a maikari iti dayta. Dimo padayawan ti ubing tapno laeng nasayaat ti panangmatmatna iti bagina. Mabalin a di epektibo dayta. “Mapatanormo ti pudno a kompiansa iti bagim no parang-ayem dagiti paglaingam ken no agsursuroka,” kuna ti libro a Generation Me, “saan a gapu ta ibagbagada a nakalalaingka gapu laeng ta sibibiagka.”
“Diyo ipapan ti bagiyo a nangatngato ngem ti rumbeng. Natanang koma ketdi ti panagpampanunotyo.”—Roma 12:3, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia
2 Sobra a panangsalaknib
Ti problema. Adu nga agkabannuag ti sumrek iti trabaho a kasla saan pay a nakasagana a mangsango kadagiti problema. Dadduma ti masaktan uray sangkabassit la a pannakadillaw. Adda met dagiti nagrigat a pagustuan ken ti kayatda laeng a trabaho ket dagidiay maitunos kadagiti kasayaatan a namnamaenda. Kas pagarigan, dinakamat ni Dr. Joseph Allen iti librona nga Escaping the Endless Adolescence ti imbaga ti maysa nga agtutubo a lalaki bayat a nainterbiu para iti trabaho: “Panagkunak, adda paset ti trabaho a medio boring no dadduma, ket diak kayat ti trabaho a maka-boring.” Insurat ni Dr. Allen: “Dinan sa ketdi maawatan nga amin a trabaho ket adda pasetna a maka-boring. Apay a dina ammo dayta ket agtawenen iti 23?”
Ti makagapu. Kadagiti kallabes a dekada, narikna ti adu a nagannak a masapul a salaknibanda dagiti annakda iti aniaman a kita ti pakarigatan. No ngay di nakapasa ti anakmo iti eksamen? Makibiangka kadi ket ibagam iti maestrana nga ingatona ti gradona? No ngay namulta ti anakmo gapu ta nalabsingna ti linteg trapiko? Sika kadi ti mangbayad? No ngay insina ti nobiana? Ibagam kadi a basol amin ti nobiana?
Nupay gagangay laeng a kayatmo a protektaran dagiti annakmo, ti sobra a panangsalaknib ket mabalin a mangisuro kadakuada iti di umiso—nga awan sungsungbatanda iti aniaman nga aramidenda. “Imbes a masursuroda nga anduran ti saem ken pannakapaay, ken makaadalda kadagita,” kuna ti libro a Positive Discipline for Teenagers, “dumakkel [dagita] nga annak nga interesadoda laeng iti bukodda a pagimbagan, a pampanunotenda nga adda obligasion kadakuada dagiti nagannakda ken ti sabsabali.”
Ti kuna ti Biblia. Paset ti biag ti pakarigatan. Kinapudnona, kuna ti Biblia: “Ti di mapakpakadaan a pasamak mapagteng kadakuada amin.” (Eclesiastes 9:11) Karaman iti dayta uray dagiti naimbag a tattao. Kas pagarigan, napasaran ti Kristiano a ni apostol Pablo ti nagduduma a kita ti rigat bayat ti panagserbina iti Dios. Ngem nagimbaganna ti pannakaipasangona kadagita! Insuratna: “Kadagiti aniaman a kasasaadko, naadalko ti mapnek. . . . Naadalko ti palimed agpadpada no kasano ti mabsog ken no kasano ti mabisinan, agpadpada no kasano ti maaddaan iti kinaruay ken no kasano ti agsagaba iti kinakirang.”—Filipos 4:11, 12.
Ti mabalinmo nga aramiden. Bayat nga ikabkabilangam ti tukad ti kinamanakem ti anakmo, ikagumaam a suroten ti prinsipio ti Biblia: “Tunggal maysa awitennanto ti bukodna nga awit.” (Galacia 6:5) No di nakapasa ti anakmo iti eksamen, nalabit dayta ti mamagpanunot kenkuana tapno agadal a naimbag inton sumaganad. No namulta ti anakmo gapu ta nalabsingna ti linteg trapiko, mabalin a nasaysayaat no isu ti pagbayadem manipud iti allowance wenno sueldona. No ti anakmo ket insina ti nobiana, liwliwaem. Ngem iti maitutop a tiempo, tulongam a mangusig kadagiti saludsod a kas iti, ‘No lagipek ti napasamak, adda pay kadi masapul a parang-ayek iti personalidadko?’ No ikagumaan ti annak a solbaren dagiti problemada, agbalinda a natibtibker ken maaddaanda iti kompiansa—dagiti kababalin a dida mapatanor no kanayon nga adda mangtulong ken mangsalaknib kadakuada.
“Paneknekan koma ti tunggal maysa no ania ti bukodna nga aramid, ket kalpasanna maaddaanto iti pakaigapuan ti panagrag-o.”—Galacia 6:4
3 Sobra a panangpagusto
Ti problema. Iti maysa a surbey kadagiti agkabannuag, 81% ti nangibaga a ti kangrunaan a panggep ti henerasionda ket ti ‘bumaknang’—adayo a napatpateg dayta ngem iti panangtulong iti sabsabali. Ngem saan a mangyeg iti pannakapnek ti panagpabaknang. Kinaagpaysuanna, ipakita dagiti panagadal a ti tattao a material la a bambanag ti pampanunotenda ket nalidliday ken ad-adda a ma-depress. Dakdakkel met ti posibilidadna nga agproblema ti salun-at ken panunotda.
Ti makagapu. Iti dadduma a kasasaad, dumakkel dagiti ubbing iti pamilia a materialistiko. “Kayat dagiti nagannak a maparagsak ti annakda, ket ti annak kayatda ti material a bambanag,” kuna ti libro a The Narcissism Epidemic. “Gapu iti dayta, igatanganda ida kadagiti material a bambanag. Naragsak dagiti annak ngem di agbayag dayta, isu nga agpagatangda manen iti ad-adu pay.”
Siempre, sigagagar a gundawayan dayta ti industria ti advertising. Iparparegtada dagiti kapanunotan a kas iti ‘Kasayaatan ti maiparbeng kenka’ ken ‘Gapu ta maikarika iti dayta.’ Adu nga agkabannuag ti dagus a namati iti dayta isu a nailumlomdan iti utang ket didan mabayadan dagiti bambanag a kunada a “maiparbeng” kadakuada.
Ti kuna ti Biblia. Bigbigen ti Biblia a kasapulantayo ti kuarta. (Eclesiastes 7:12) Ngem mamakdaar met a “ti ayat iti kuarta isu ti ramut dagiti amin a kita ti makadangran a bambanag.” Innayonna: “Babaen ti panangragpat iti daytoy nga ayat . . . [ti sumagmamano] sinalputda ti intero a bagbagida iti adu nga ut-ot.” (1 Timoteo 6:10) Saan nga iparegta ti Biblia ti panagpabaknang no di ket ti panagbalin a kontento kadagiti kangrunaan a kasapulan.—1 Timoteo 6:7, 8.
“Dagidiay determinado a bumaknang matnagda iti sulisog ken iti silo ken iti adu a minamaag ken makapasakit a tartarigagay.”—1 Timoteo 6:9
Ti mabalinmo nga aramiden. Kas maysa nga ina wenno ama, sukimatem ti panangmatmatmo iti kuarta ken kadagiti magatangna. Kanayon nga iyun-unam dagiti napapateg a banag, ken tulongam ti annakmo a mangaramid met iti kasta. Isingasing ti nadakamaten a The Narcissism Epidemic: “Mabalin a pagsaritaan dagiti nagannak ken annak dagiti topiko a kas iti ‘Kaano a nasayaat ti gumatang iti sale? Kaano met a saan a praktikal dayta?’ ‘No utangem ti gatangem, mano ti interesna?’ ‘Napadasam kadin ti gimmatang gapu ta adda nangsugsog kenka?’”
Dimo koma us-usaren dagiti “material a banag” a mangkalub kadagiti problema ti pamilia a masapul a masolusionan. “Saan a pulos nga epektibo ti panangusar iti material a bambanag a pangyaw-awan kadagiti problema,” kuna ti libro a The Price of Privilege. “Masapul a masolbar dagiti problema babaen iti panunot, pannakatarus, ken empatia, saan ket a babaen kadagiti sapatos ken bag.”
^ par. 11 Saan nga iparegta ti Biblia ti pisikal ken emosional a panangdangran. (Efeso 4:29, 31; 6:4) Ti panggep ti disiplina ket tapno masuruan ti annak, saan a tapno maipapas dagiti nagannak ti pungtotda.


text:
Epistomolohia
Ti epistomolohia i/ɨˌpɪstɨˈmɒlədʒi/ (manipud ti Griego ἐπισtήun (epistēmē), a kayatna a saoen ket "pannakaammo, pannakaawat", ken λόYoς (logos), a kayatna a saoen ket "panagadal ti") ket isu ti sanga ti pilosopia a maipanggep ti kasasaad ken sakup ti pannakaammo.[1][2] Daytoy ket salusodena ti no ania ti pannakaammo, no kasano a naala, ken no kasano ti mabalin a kalwa para iti maysa a naited a suheto wenno entidad a maammoan.
Kaaduan kadagiti pannakisinnupaiat iti daytoy a lugar ti pagobraan ket naipatengnga ti isip iti panagusig ti kasasaad ti pannakaammo ken no kasano a maibaga kadagiti naikapet a pakinakem a kas ti kinapudno, pammati, ken panagipaneknek. Ti maysa apanirigan, eskeptisimo, ket isu ti panaglikud nga adda laeng bassit wenno awan amin ti pannkaammo.
Ti termino ket inpayuna babaen ti Eskoses a pilosopo a ni James Frederick Ferrier (1808–1864).[3] Ti kugar a pagobraan ket sagpaminsan a naibagbaga a kas ti teoria ti pannakaammo.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ G & C. Merriam Co. (1913). Noah Porter, ed. Webster's Revised Unabridged Dictionary (1913 ed.). G & C. Merriam Co. p. 501. Naala idi 2012-05-13. "E*pis`te*mol"o*gy (?), n. [Gr. knowledge + -logy.] Toi teoria wenno siensia ti pamay-an wenno batayan ti pannkaammo."
- ^ Ensiklopedia ti Pilosopia, Tomo 3, 1967, Macmillan, Inc.
- ^ Encyclopaedia Britannica Online, 2007
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Epistomolohia idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Epistomolohia idiay Wikimedia Commons


text:
Tunisia
- Tunisia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Amianan nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1956
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Akin-abagatan a Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika


text:
Wikipedia:Annuroten ti panagsalaknib
Ti Wikipedia ket naramid ti lawlaw ti pamunganayan a ti sinoman ket maka-urnos, ken isu a daytoy ket aggandat nga gatagikua kadgiti kaaduan a pampanid a nasken a nawaya par a itipanaka-urnos ti publiko, tapno ti sinoman ket makanayon kadagiti banag ken agsimpa kadagiti biddut. Nupay kasta adda dagiti naisangsangayan a pasamak, gapu ti naisangsangayan a naipatudonan a ti panakalukat ti panag-urnos ket pagbanagan ti panakadadael, adda dagiti sagmamaysa a panid a nasken a suheto dagiti panakaiparit (kadaywan a temporario laeng) no sino ti mabalin nga gabaliw kaniada. Ti panagikabail kadagitoy a panagiparit kadagiti panid ket makunkuna a panagsalaknib.
Ti panagsalaknib ket mabalin a maipakat kadagiti panid, wenno maikkat, babaen dagiti administrador ti Wikipedia, urayno ti sinoman nga agar-aramat ket mabalinna ti agkiddaw kadagitoy nga aramid. Ti panagsalaknib ket mabalin nga agnanayon, wenno agpaso iti naipatudo nga oras.
Ti kadaywan a masarsarungkaran a kitkita ti panagsalaknib ket dagiti napno a nasalakniban, a kayatna a saoen ket mabalin laeng a baliwan dagiti administrador, ken nasalakniban bassit, a kayatna a saoen ket mabalin a baliwan laeng babaen dagiti agar-aramat a nakastrek ken adda kadagiti pakabilangan a napasingkedan (a kadawyan nga automatiko a maaramid kalpasan ti uppat nga aldaw). Dagiti sabali pay a porma ti panagsalaknib ket naisalaysay dita baba. Dagiti nasalakniban a panid ket kadawyan a namarkaan ti simbolo ti bassit a kandado idiay suli ti kanawan a ngato; dagiti nadumaduma a maris ti kandado ket mangipakita kadagiti nadumaduma a kita ti panagsalaknib, a kasla ti naipakita idiay akin-kanawan a kahon.
Daytoy nga annuroten ket isalaysayna nga ipalawag dagiti kita ti panagsalaknib ken dagiti pamay-an para iti panagsalaknib ti panid ket panakikkat ti salaknib, ken dagiti rason para iti nasken saan a nasken a pannakaipakat.
Dagiti linaon
- 1 Dagiti kita ti panagsalaknib
- 1.1 Napno a nasalakniban
- 1.2 Nasalakniban bassit
- 1.3 Nasalakniban ti pannakapartuat
- 1.4 Nasalakniban ti pannakaiyalis
- 1.5 Nasalakniban ti pannakaipan
- 1.6 Agnanayon a nasalakniban
- 1.7 Dagiti aramid ti opisina
- 1.8 Sariap a panagsalaknib
- 2 Dagiti magun-od a plantilia
Dagiti kita ti panagsalaknib[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a teknikal a pagpilian ket magun-od dagiti administrador para iti panagsalaknib ti panid:
- Napno a nasalakniban pawilanna ti panag-urnos babaen ti sinoman malaksid dagiti administrador. Dagiti napno a nasalakniban a papeles ti midia ken saan a mabalin a suratan manen babaen ti baro a panagipan.
- Nasalakniban bassit pawilanna ti panag-urnos babaen dagiti saan a nakarehistro nga agar-aramat nga adda dagiti pakabilanganda a saan a napasingkedan.
- Nasalakniban ti pannakapartuat pawilanna ti maysa a panid (kadawyan a dagiti dati a naikkat) manipud ti panakapartuat manen (makunkuna pay a "naasinan").
- Nasalakniban ti pannakaiyalis salaknibanna ti laeng panid manipud kadagiti panagiyalis.
- Nasalakniban ti panagipan salaknibanna ti papeles manipud ti panagipan manen ngen saanna a salakniban ti panid ti papeles manipud ti panag-urnos.
Ti aniaman a kita ti panagsalaknib wenno panagikkat ti salaknib ket mabalin a kiddawen idiay Wikipedia:Kiddaw para iti panagsalaknib ti panid. Dagiti panagbalbaliw ti napno a nasalakniban a panid ket nasken a maidiaya kadagiti maitutop a tungtungan a panid, ken aramid no saan a kontrobersial wenno adda konsenso para iti kaniada.
Malaksid ti kaso dagiti aramid ti opisina (kitaen dita baba) wenno dagiti panid idiay MediaWiki a nagan ti lugar (kitaen dita baba), dagiti administrador ket mabalinda nga ikkaten ti salaknib ti maysa a panid no ti rason ti pannaksalaknibda ket saanen a maipakat, no nalpasen ti narasonan a paset ti panawen, ken no awanen ti nasken konsenso ti agtultuloy a pannakasalaknib ti panid. Ti panagdamag ti administrador a sigud a nagsalaknib ti panid ket maibalakad kadagiti saan a nalawag a pasamak. Ti listaan dagiti panagsalaknib ken panagikkat ti salaknib ket magun-od idiay Espesial:Listaan/salaknib.
Napno a nasalakniban[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti napno a nasalakniban a panid ket mabalin laeng nga urnosen babaen dagiti administrador. Ti pannakasalakinb ket mabalin a para iti naisangsangayan nga oras wenno mabalin nga ingganat inggana.
Ti panagibalbaliw ti napno a nasalakniban a panid ket maisingasing iti bukodna a tungtungan a panid, wenno ti sabali a lugar para iti pagtungtungan. Dagiti administrador ket mabalinda ti mangsukat ti nasalakniban nga artikulo a mangballatek ti konsenso. Ti panagikabil ti plantilia ti
{{nasalakniban ti panag-urnos}} idiay tungtungan a panid tapno makaala ti pannakapansin kadagiti administrador para iti panagigargaret ti saan a kontrobersial a panagibalbaliw.
Dagiti panagsupiat ti linaon[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti panid a makasansanay kadagiti agsinnungat a panag-urnos, ti temporario a napno a panagsalaknib ket makapilit kadagiti partido a makitungtutung dagiti panag-urnosda idiay tungtungan a panid, a ditoy ket makaabotda ti konsenso. Dagiti naisalsalumina a pasamak iti panagsuppiat ti panag-urnos, ken ti agnanayon a panagsuppiat ti panag-urnos babaen dagiti naisangsangayan nga agar-aramat, ket mabalin a nasaysayaat a maaramid babaen ti pannakaserra, tapno saan a mapawilan ti kadawyan a panag-urnos babaen dagiti dadduma nga agr-aramat.
No agsalaknib ti maysa a panid gapu ti panagsuppiat ti linaon, dagiti administrador ket kadawyanda a salakniban ti agdama a bersion, malaksid no ti agdama a bersion ket aglaon kadagiti linaon a nalawag nga aglablabsing kadagiti annuroten ti linaon, a kas ti bandalismo, panaglabsing ti karbengan ti kopia, wenno panaglabsing ti dayaw dagiti sibibiag a tao. Gaputa ti panagsalaknib ti agdama a bersion ket sagpaminsan a magunggunaan ti panagsinnungat a panag-urnos babaen ti panangipatakder ti maysa a naisuppiatan a panagbalbaliw, dagiti administrador ket mabalinda nga isubli ti daan a bersion ti panid sakbay a nangrugi ti panagsuppiat ti panag-urnos no adda ti nalawag a puntos daytoy. Dagiti panid a nasalakniban babaen ti panagsinnungat a panag-urnos ket nasken a saan a maurnos malaksid kadagiti panagbalbaliw a saan a kontrobersial wenno para kadagiti adda ti nalawag a konsenso (kitaen dita ngato).
Dagiti administrador ket nasken a saanda a salakniban wenno ikkaten dagiti salaknib tapno mapaimbag ti bukoddda a puesto kadagiti nasuppiatan a linaon.
Bandalismo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagisagana a panagsalaknib kadagiti artikulo ket saan a maitutop ti nawaya a katutubo ti Wikipedia. Dagiti nabiit a paset ti panawen ti napno a panagsalaknib ket maususar kadagiti manmano a kaso no adu dagiti bilang ti automatiko a napasingkedan nga agar-aramat ket maus-usarda ti agtaltalianed a panagraut ti bandalismo iti maysa nga artikulo. Ti agtagtaginayon a panagbandalismo, wenno mabalin a masakbayan a panagbandalismo para kadagiti adu ti trapikona nga artklulo, ket manmano nga agited ti batayan para iti napno a panagsalaknib. Ti bassit a panagsalaknib ket maususar para kadagiti artikulo.
Nasalakniban bassit[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bassit a panagsalaknib ket pawilanna dagiti panag-urnos babaen dagiti saan a nakarehistro (IP a pagtaengan), ken dagiti pay panag-urnos manipud kadagiti aniaman a pakabilangan a saan nga automatiko a napsingkedan (nasken nga uppat nga aldaw ti kadaanan ti pakabilangan) wenno napasingkedan.
Dagiti kastoy nga agar-aramat ket mabalinda ti agkiddaw ti panag-urnos iti maysa a nasalakniban bassit a panid babaen ti panagkiddaw kadagitoy idiay tungtungan a panid, nga ususaren ti
{{Nasalakniban bassit ti panag-urnos}} a plantilia no nasken ti makaala ti pannakaimatangan. No ti panid a masalsaludsod ken ti bukodna a tungtungan a panid ket nasalaknibanda pangngaasi nga aramiden ti panagkiddaw idiay Wikipedia:Kiddaw para iti panag-urnos.
Pagsurotan para kadagiti administrador[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti admistrador ket mabalinda nga ipakat ti ingganat inggana a panagsalaknib bassit ti panid a suheto ti adu ken agtagtaginayon a bandalismo wenno panaglabsing iti annuroten ti linaon (a kas dagiti biograpia ti sibibiag a tattao, agmangngamangnga a puntos ti panirigan). Ti panagsalaknib bassit ket nasken a saan nga usaren ti panagsakbay a pamay-an ti panagsuppiat ti bandalismo a saan pay a rimsua, wenno usaren a kas maysa a pibilihio dagiti nakarehistro nga agar-aramat kadagiti saan a nakarehistro nga agar-aramat kadagiti (agpayso) panagsuppiat ti linaon.
Iti panagtaginayon, dagiti administrador ket mabalinda ti agipakat ti temporarioo a panagsalaknib bassit kadagiti panid a:
- Suheto ti adu ngem temporario a bandalismo wenno panagriri (kas pagaruigan, gapu ti panangimatangan ti midia) a ti panagserra ti agmaymaysa nga agar-aramat ket saan a mabalin a mapili.
- Suheto ti panagsuppiat ti panag-urnos nga amin dagiti nairaman a partido ket saan a nakarehistro wenno baro nga agururnos (a kas ti, kadagiti kaso a ti napno a pangsalaknib ket isu ti maipakat). Daytoy ket saan amaipakat no mairaman dagiti automatiko a napasingkedan nga agar-aramat.
- Suheto ti bandalismo wenno agsinnungat a panag-urnos a dagiti saan a nakarehistro nga agar-aramat ket agar-aramidda ti IP a panaglagto babaen ti panag-usar ti nadumaduma a kompiuter, nga agal-ala kadagiti baro a pagtaengan babaen ti panag-uar ti dinamiko nga IP panaggun-od, wenno dagiti pay sabsabali a panagala ti kastoy a pagtaengan a kas ti IP a pagtaengan a panagsipsiput.
- Dagiti tungtungan a panid ti artikulo, no dagitoy ket suheto ti agtgtaginayon a pangriribok. Ti kastoy a panagsalaknib ket nasken a manmano laeng nga usaren gaput a pawilanna dagiti saan a nakarehistro nga agar-aramat ken baro a nakarehistro nga agar-aramat manipud ti panakibinglay kadagiti tungtungan. Ti panid ken ti tungtunganna a panid ket nasken a saan a masalakniban ti agpada nga oras. No ti panid ken ti tungtungann a panid ket agpadada a nasalakniban ket kayatmo ti agkiddaw iti panag-urnos, pangngaasi nga agkiddawka ti panag-urnos idiay Wikipedia:Kiddaw para iti panag-urnos.
- Dagiti tungtungan a panid dagiti naserraan nga IP a pagtaengan nga inus-usar ti agnanayon a saan nga umno a panag-urnos, a mairaman ti agnanayon a panag-abuso itii {{ikkaten ti serra}} a plantilia, wenno ti agtultuloy a saan a sibil wenno dakes a panagisasao. Ti panagsalaknib ket nasken maitutop ti paset ti panawen tapno saan a masurokan ti kaatiddog ti pannakaserra. Dagiti administrador ket mabalinda a pilien ti panagsukat ti pannakaikabil ti serra ti agar-aramat tapno imbes a maserraan ti agar-aramat ti panag-urnosda ti tungtunganda a panid, gaputa saan a nasken ti panagipada ti pannakaserra a paset ti panawen ti panagsalaknib ti panid a paset ti panawen iti daytoy a pamay-an.
Nasalakniban ti pannakapartuat[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti administrador ket mabalinda a pawilan ti pannakapartuat ti panid babaen ti panagsalaknib ti interface. Daytoy nasayaat para kadagiti artikulo a naikkaten ngen agtultuloy a maparpatuat manen. Daytoy a panagsalaknib ket sensetibo ti kadakkel ti letra. Ti listaan dagiti nasalkniban a titulo ket mabirukan kadagidiay nasalakniban a titulo.
Dagiti panagsakbay a panagiparit kadagiti baro a titulo ti artikulo ket naaramid babaen ti panagiparit ti titulo a sistema, a mangpakabael ti nasaysayaat a panagsalaknib nga adda ti suporta para kadagiti subkuerdas ken dagiti kadawyan a panangiyebkas.
Dagiti panid a nasalakniban ti pannakapartuat ket sagpaminsan a makunkuna a kas dagiti "naasinan". Dagiti agparparawad nga agyayat ti panakapartuat kadagiti naasinan a titulo nga adda dagiti nasaysayaat a linaon ket mabalinda ti agdamag kadagiti administrador wenno usaren ti pamay-an ti panagrepaso ti panagikkat.
Nasalakniban ti pannakaiyalis[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nasalakniban ti pannakaiyalis a panid ket saan a mabalin a maiyalis kadagiti baro a titulo malaksid a babaen dagiti administrador. Dagiti panagsalaknib ti pannakaiyalis ket kadawyan a naipakat kadagiti:
- Dagiti panid a suheto ti agnanayon a panagiyalis dagiti panid a bandalismo.
- Dagiti panid a suheto a panaginagan ti panid a suppiatan.
- Dagiti adu unay a napanirigan a panid nga awan dagiti rasonna a maiyalis, a kas ti Pagmadlawan dagiti administrador.
Dagiti napno a nasalkniban a panid ket nasalknibanda pay ti panakaiyalis.
A kas ti napno a panagsalaknib, ti panagsalaknib gapu ti panagsuppiat ti panag-urnos ket nasken a saan a gapuanan ti panagusig a lagdaan iti agdama a nagan. No ti panagsalaknib ti panagiyalis ket maipakat kalpasan ti panagkiddaw ti pannakaiyalis a tungtungan ti panid ket nasken a masalakniban iti likasionna sakbay a nairugi ti panagkiddaw a pannakanaiyalis.
Nasalakniban ti pannakaipan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nasalkniban ti pannakaipan a papeles ket saan a mabalin a masukatan kadagiti baro a bersion malaksid a babaen dagiti administrador. Ti panagsalaknib ti panagipan ket saanna a salakniban ti panid dagiti papeles manipud ti panag-urnos. Ti panagsalaknib ti panagipan ketmabalin a maipakat babaen ti administrador;
- Kadagiti papeles a suheto ti agnanayon a panagipan a bandalismo.
- Kadagiti papeles a suheto ti nagsuppiatan a nagbaetan dagiti agururnos.
- Kadagiti papeles a nasken a saan a masukatan, a aks dagiti ladawan a maususar kadagiti interface wenno nairaman iti Umuna a Panid.
A kas ti napno a panagsalaknib,dagiti administrador ket nasken a saanda nga agparabor ti maysa a bersion kadagiti sabali, ken ti panagsalaknib ket nasken a saan a panagusig a lagdaan ti agdama a bersion ti imahen. Malaksid kadagiti papeles a nasalakniban gapu ti panagipan a bandalismo.
Agnanayon a nasalakniban[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti luglugar ti Wikipedia ket agnanayon a nasalakniban babaen ti sopwer ti MediaWiki. Ti nagan ti espasio ti MediaWiki, a magilawlawag dagiti paset ti interface ti pagsaadan, ket napno a nasalakniban; saan a mabalin nga ikkaten dagiti administrdor ti pannakasalaknib dagitoy. Iti maipatinayon, ti CSS ti agar-aramat ken dagiti JavaScript a panid, a kas ti Agar-aramat:Example/monobook.css ken Agar-aramat:Example/cologneblue.js, ket automatiko a napno a nasalakniban. Dagiti laeng pakabilangan a mairaman kadagitoy a panid wenno dagiti administrdor ti mabalin a mangurnos kadagitoy. Daytoy a panagsalaknib ket maipakat ti aniaman nga subpanid nga adda ti ".css" wenno ".js" a pagpaatiddog, no adda kapadpadana a MediaWiki a kudil wenno awan. Dagiti administrador ket mabalinda a baliwan dagitoy a panid, kas pagarigan, ti panagikkat kadagiti eskritu ti agar-aramat a di umno nga inus-usar.
Iti maipatinayon kadagiti dagus a naikodigo a panagsalaknib, dagiti sumaganad ket kadawyanda nga agnanayon a nasalakniban:
- Dagiti panid a napanirigan unay, a kas ti Umuna a Panid wenno Papeles:Wiki.png.
- Dagiti panid a nasken a saan a mabalbaliwan gapu ti karbengan ti kopia wenno legado a rason, a kas ti sapasap a renunsia.
- Dagiti panid a kanayon unay a nailak-am, a kas ti
{{tl}}wenno
{{ambox}}, tapno mapawilan ti bandalismo. Daytoy ket mairaman kadagiti ladawan wenno plantilia a naususar kadagiti napanirigan unay wenno kanayon unay a mairamraman a panid.
- Dagiti papeles ket agnanayonda a nasalakniban ti pannakaiyalis, ngem dagiti administrador ket mabalinda nga iyalis.
Dagiti aramid ti opisina[urnosen | urnosen ti taudan]
A kas naitabas idiay Wikipedia:Dagiti aramid ti opisina, a papmpanid ket mabalin a salakniban babaen dagiti opisial ti Pundasion ti Wikimedia a panagsungbat kadagiti pilaw a kas ti karbengan ti kopia wenno dagiti pammadakes a naisasao. Dagitoy nga mararamid patuonenna ti konsenso ti komunidad. Dagiti administrador ken nasken a saan nga agurnos wenno ikkaten ti salaknib dagiti kastoy a panid nga awan ti pammalubos manipud kadagiti opisial ti Pundasion ti Wikimedia.
Sariap a panagsalaknib[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sariap a panagsalaknib ket napno a salaknibanna ti panid, ken automatikona nga igay-at ti napno a panagsalaknib ti aniaman a nailak-am. Daytoy ket mairaman kadagiti plantilia ken modulo, dagiti ladawan ken dagiti dadduma pay a midia a naibalay iti Ilokano Wikipedia. Dagiti papeles a naipenpen idiay Commons ket saan a masalakniban babaen ti sariap a panagsalaknib, ken nasken a temporario a maipan iti Ilokano Wikipedia wenno masalakniban idiay Commons. Ti sariap a panagsalaknib:
- Ket nasken laeng a mausar tapno mapawilan ti bandalismo no maikabil ti mapanirigan unay a panid a kas ti Umuna a Panid.
- Ken magun-od laeng para kadagiti napno a nasalakniban a panid; daytoy ket nabaldado para kadagiti nasalakniban bassit a panid gapu ta adda mairepersentana a biddut ti sekuridad. Kitaen ti Bugzilla:8796 para iti adu pay a pakaammo.
- Daytoy ket saan a dagus; daytoy mabalin ti mano nga oras sakbay a mabanagan. Kitaen ti Bugzilla:18483 para iti adu pay a pakaammo.
- Sapasap daytoy a dagus a saan a maipakat kadagiti plantilia, gapu ta daytoy ket saan nga agsalaknib kadagiti pannakairaman ti uneg dagiti
nga etiketa wenno panakairaman nga agdepende kadagiti parametro ti plantilia, ngem daytoy ket salaknibanna ti subpanid ti dokumentasion ti plantilia.
Dagiti magun-od a plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a plantilia ket mabalin nga ikabil dita ngato dagiti panid a mangipakita a dagitoy ket nasalakniban:


text:
Klase (biolohia)
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti klase (Latin: classis) ket
- ti taksonomiko a ranggo. Dagiti dadduma pay a nalatak a naamammuan a ranggo ket ti biag, dominio, pagarian, pilo, urnos, pamilia, henero, ken sebbangan, nga iti klase ket adda iti nagbaetan ti pilo ken urnos. Para kadagiti pay nalatak a naamammuan a ranggo, adda dagiti pagpilian iti asideg nga ab-ababa a ranggo, a nainaganan babaen ti prefix sub-: subklase (Latin: subclassis).
- ti taksonomiko a paset, ti takson, iti dayta a ranggo. Iti dayta a kaso ti ad-adu ngem maysa ket dagiti klase (Latin classes)
Ti pakabuklan iti tunggal maysa a klase ket naikeddeng babaen ti taksonomo. Kankanayon nga awan ti husto a pakaitunosan, nga adda dagiti nadumaduma a taksonomo a mangal-ala ti sabsabali a puesto. Awan dagiti alagaden a nasken a suroten ti maysa a taksonomo iti panagipalawag ti klase, ngem para kadagiti nalatak a naamammuan nga ayup mabalin nga addato dagiti konsenso. Kas pagarigan, dagiti aso ket kadawyan a naikabil iti pilo a kordata (dagit iayup nga adda dagiti notokorda); iti klase a Mammalia; iti urnos a Carnivora.


text:
Selula (biolohia)
Ti selula ket isu ti estruktural a pagibatayan, pangaramid ken ti biolohiko a paset kadagiti amina a naamammuan a sibibiag nga organismo. Daytoy ti kabassitan a paset ti biag a naidasig a kas maysa a sibibiag a banag (malaksid ti birus, nga aglaon laeng iti DNA/RNA a nabbongan kadagiti protina ken dagiti lipido), ken kadawyan a nakunkuna a ti panagaramid iti biag.
Daytoy ket buklen ti maysa a protoplasma a nakulongan iti kaunegan ti maysa a kulapot, nga aglaon kadagiti biomolekula a kas dagiti protina ken nukleiko nga asido. [1] Dagiti organismo ket mabalinda a maidasig a kas uniselular (aglaon ti maymaysa a selula; a kaaduan a mairaman ti bakteria) wenno multiselur (a mairaman dagiti mula ken dagiti ayup).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti Panagkuti dagiti Selula ken ti Panagsukog iti Bertebrado a Bagi iti Kapitulo 21 ti Molekular a Biolohia iti Selula maikapat nga edision, inurnos babaen ni Bruce Alberts (2002) inpablaak babaen ti Garland Science.
Dagiti testo ti Alberts ket mangibagbaga no kasano ti panagkuti ti "selular a panagaramid" iti panagrang-ay dagiti para. Daytoy ket sapasap pay a naipalplawag dagiti bassit a molekula a kas dagiti amino nga asido a kas "molekular a panagaramid".


text:
Papa Valentin
Ni Papa Valentin (iti Latin: Valentinus) ket nabutosan a kas ti papa para iti nabiit laeng a panawen idi 827.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mann, Horace K., Dagiti Biag dagiti Papa iti Nasapa Tengnga a Panpanawen, Tomo II: Dagiti Papa idi Las-ud ti Carolingia nga Imperio, 795–858 (1906)
- DeCormenin, Louis Marie; Gihon, James L., Ti Kompleto a Pakasaritaan dagiti Papa iti Roma, manipud kenni san Pedro, ti Umuna nga Obispo aginggan akenni Pio ti Maikasiam (1857)
- "Papa Valentin" iti 1913 a Katoliko nga Ensiklopedia.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Valentin idiay Wikimedia Commons


text:
Frank Lloyd Wright
Ni Frank Lloyd Wright (naipasngay a kas ni Frank Lincoln Wright, Hunio 8, 1867 – Abril 9, 1959) ket maysa idi nga Amerikanmo a nga arkitekto, dumidibuho ti kaunegan, mannurat ken manursuro, a nagdaremdem kadagiti adadu ngem 1,000 a patakder ken nakalpas kadagiti completed 500 nga obra. Ni Wright ket namatmati iti panagdibuho kadagiti patakder a maibagay iti nagtagitaoan ken dagiti enbiromentona, ti maysa apilosopia a tinawtawaganna ti organiko nga arkitektura. Daytoy a pilosopia ket kasayaatan anaipakpakita babaen kadagiti daremdemna para iti Agtintinnag a danum (1935), a daytoy idi ket tinawtawagan a "ti kasayaatan ti amain a panawen nga obra ti Amerikano nga arkitektura".[1] Ni Wright ket daulo idi ti Prairie a Pagadalan a tignay ti arkitektura ken nagiparang-ay ti konsepto ti Usoniano a balay, ti naisalsalumina apanakasirmatana para iti urbano a panagplano idiay Estados Unidos.
Dagiti obrana ket mairaman dagiti kasisigud ken dagiti naipabarbaro a kas pagarigan dagiti adu a sabsabalia kita ti pasdek, a mairaman dagitiopisina, simsimbaan, dagiti pagadalan, dagiti natayag a pasdek, dagiti otel, ken dagiti museo. Ni Wright ket nagdaremdem pay kadagiti adu a kaunegan nga elemento dagiti pasdekna, a kas dagiti alikamen ken namantsaan a sarming. Ni Wrightket nagsursurat kadagiti 20 a libro ken dagiti adu nga artkulo ken isu idi ket nadayeg nga agleklektura idiay Estados Unidos ken Europa. Dagiti namarisana kabukbukodan a biagna ket kankanayon a maipadpadamag, a kaaduan anaindayegan ti 1914 nga uram ken dagiti panagpapatay idiay Taliesin nga estudiona. Isu ket naindayeganen a naamaamuan iiti kabibiagna, ni Wright ket nabigbigan idi 1991 babaen ti Amerikano nga Instituto dagiti Arkitekto a kas "ti kalatakan nga Amerikano nga arkitekto ti amin a panawen."[1]
Dagiti linaon
Nasapa a tawtawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Frank Lloyd Wright ket naipasngay idi idiay pagtaltalonan nga ili ti Richland a Sentro, Wisconsin, Estados Unidos, idi 1867 ken nanaganan ti Frank Lincoln Wright. Ti amana, a ni William Carey Wright (1825–1904), ket maysa idi a dinaydayawan a lokal nga orador, maestro ti musika, sagpaminsan nga abogado, ken itinerante a ministro. Ni William Wright ket nakiamammo ken nakiassawa kenni Anna Lloyd Jones (1838/39 – 1923), ti maysa amanursuro ti kondado a pagadalan, ti napalabsa a tawen idi isu ket agtrabtrabaho a kas ti superintendente\ kadagiti eskuelaan para iti Kondado ti Richland. Kasisigud a nanipud idiay Massachusetts, ni William Wright ket maysa idi a Baptista a ministro, ngem kalpasan daytoy isu ket timmipon ti pamilia ti asawana iti Unitariano a pammati. Ni Anna ket kameng idi ti dakkel, nabaknang ken nadayeg a naamammuan a pamilia dagiti Unitariano a Lloyd Jones, a nagimagrado manipud idiay Gales a napan idiay Spring Green, Wisconsin. Maysa kadagiti kabsat ni Anna a lallaki ket ni Jenkin Lloyd Jones, nga agbalinto a nangruna apigura iti panakaiwarwaras ti Unitariano a pammati idiay Lumaud nga Estados Unidos. Dagiti nagannak kenni Wright ket napigsa ti pakinakemda a tattao nga adda ti idiosinkratiko a kinaykayatan a naipatawid kaniana. Segun ti biograpiana ti inana ket nagirangarang, idi idu ket masikog ti immuna nga anakna, a daytoy ket dumakkelto nga agipatakder kadagiti napintas a pasdek. Ti inanan ket nagdekorasion ti nagtaraknanna kadagiti kinitkitikit ti Inggles a katedral a pinigis kadagiti warknakan tapno maawis ti ambision ti maladaga. Ti pamilia ket immalis idiay Weymouth, Massachusetts idi 1870 tapno agministro ni William iti bassit a kongregasion.
Idi 1876, ni Anna ket binisitana ti Sentenario a Pabuya idiay Philadelphia ken nakakita ti maysa a pabuya ti edukasinal a muton a pinartuat babaen ni Friedrich Wilhelm August Fröbel. Dagitoy a muton, a naamammuan a kas ti Froebel a Sagsagut, ket dagitoy ti pundasion para iti panagpabpabaro a kurikulonmna ti kindergarten. Ti nasanay a manursuro, ni Anna ket naragragsakan idi babaen daytoy a programa ken gimmatang ti maysa a agasmang kadagitoy a muton para iti pamiliana. Ti ybing a Wright ket kaaduana nagayayayam kadagitoy a muton. Dagitoyo ket heometriko a nasukogan ken mabalin a maaramid kadagiti nadumaduma a kombinasion tapno makaporma ti tallo a dimension ti a maararamid. Daytoy ti kasano a panagilawlawagan ni Wright, iti autobiograpiana, ti impluensia kadagitoy a panagsansanay iti kabukbukodanna ng arangian ti panagdaremdem: "Para kadagiti adu a tawtawen Nagtugtugawak idiay bassit a lamisaan ti Kindergarten. . . ken nagayayayamak . . . kadagitoy a kubiko, ti nagtitimbukel ken ti trianggulo-dagitoy nalamuyot a muton a kayo ti arse . . . Amin ket adda kadagitoy a ramayko tatta nga aldaw . . ."[2] Adu kadaiti pasdekna ket naamammuan para kadagiti heometriko a kalawag.
Ti pamilia ni Wright ket nagsagsagabada ti pinansia idiay Weymouth ken nagsublida idiay Spring Green, Wisconsin, a ditoy ti nagsupsuporta a pamilia ti Lloyd Jones ket makatulongda kenni William fa makabiruk ti pagtrabahoan. Nagtalinaedda idiay Madison, a ditoy ket mangisursuro ni William ti musika ken nagserbi a kas ti sekretario ti baro a naporma a kagimongan ti Unitariano. Nupay ni William ket maysa idi nga aday nga ama, isu ket ket nakibinbiningay kadagiti annakna ti panagayatna ti musika, a naipangpangruna dagiti obra ni Johann Sebastian Bach.
Kalpasan idi nagedad ni Wright ti 14, nagsina dagit nagannak kaniana. Ni Anna ket napauten a sann a nagayayat ti saan a panakatultulong ni William para iti pamiliana ken nangibaga kaniana apumanawen. Ti diborsio ket nalpas idi 1885 kalpasan idi nangidarum ni William kenni Anna para iti kaawan ti pisikal a panagayat kaniana. Ni William ket pinanawanna ti Wisconsin kalpasan ti diborsio ken ni Wright ket nagitunton a saannan anakitkita ti amana kalpasan daytoy.[3] Iti daytoy a panawen ni Wright ket binaliwanna ti tengnga anaganna manipud ti Lincoln iti Lloyd iti panagpammadayaw ti pamilia ti inana, dagiti Lloyd Jones. A kas ti isu-isu a nabatbati a lalaki iti pamilia, ni Wright ket nangipagarup ti pinansia a responsibildad responsibility para iti inana ken dagiti dua a kakabsatna a babbai.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Brewster, Mike (Hulio 28, 2004). "Frank Lloyd Wright: Arkitekto ti Amerika". Business Week (The McGraw-Hill Companies). Naala idi Enero 22, 2008.
- ^ Alofsin, Anthony (1993). Frank Lloyd Wright--ti Napukaw a Tawtawen, 1910-1922: Ti Panagadal ti Impluensia. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. p. 359. ISBN 0-226-01366-9; Hersey, George (2000). Arkitektura ken Heometria iti Panawen ti Baroko. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. p. 205. ISBN 0-226-32783-3.
- ^ Ti Autobiograpia, babaen ni Frank Lloyd Wright, Duell, Sloan ken Pearce, New York City, 1943, p. 51
Dagiti napilpili a libro ken artikulo iti pilosopia ni Wright[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Autobiograpia, babaen ni Frank Lloyd Wright (1943, Duell, Sloan ken Pearce / 2005, Pomegranate; ISBN 0-7649-3243-8)
- Frank Lloyd Wright: Ti Pangyuna dagiti Pamunganayan ti Arkitektura, babaen ni Robert McCarter (1991, Princeton Architectural Press; ISBN 1-878271-26-1)
- Usoniano a Balbalay ni Frank Lloyd Wright: Dagiti Daremdem para iti Kalalainganna a Pateg ti Maysa a Pamilia a Balbalay, by John Sergeant (1984, Watson-Guptill; ISBN 0-8230-7178-2)
- Usoniano a Balbalay ni Frank Lloyd Wright (Wright kadagiti Panakataldiap a Serie), babaen ni Carla Lind (1994, Pomegranate Communications; ISBN 1-56640-998-5)
- "Iti Kaso ti Arkitektura", Arkitektural a Rehistro, Marso, 1908, babaen ni Frank Lloyd Wright. Naipablaak iti Frank Lloyd Wright: Dagiti Naurnog a Sinursurat, tom. 1 (1992, Rizzoli; ISBN 0-8478-1546-3)
- Masna a Balay, Ti, babaen ni Frank Lloyd Wright (1954, Horizon Press; ISBN 0-517-02078-5)
- Taliesin a Panagilaglagipan: Dagiti adi u a Tawen a Nasakbayak, iti Las-ud, ken Kalpasan ti Panakibinnalayan kenni Frank Lloyd Wright, babaen ni Earl Nisbet (2006, Meridian Press; ISBN 0-9778951-0-6)
- Kinapudno a maisuppiat ti Lubong: Ni Frank Lloyd Wright ket Agsasao para iti Organiko nga Arkitektura, ed. babaen ni Patrick Meehan (1987, Wiley; ISBN 0-471-84509-4)
- Ti Panakaawat ti Arkitektura ni Frank Lloyd Wright, babaen ni Donald Hoffman (1995, Dover Publications; ISBN 0-486-28364-X)
- Usonia : Daremdem para iti Amerika ni Frank Lloyd Wright, Alvin Rosenbaum (1993, Preservation Press; ISBN 0-89133-201-4)
- Frank Lloyd Wright, babaen ni Daniel Treiber (2008, Birkhäuser Basel, maiak-2, napabaro nga edision; ISBN 978-3-7643-8697-9)
Dagiti biograpia ni Wright[urnosen | urnosen ti taudan]
- Frank Lloyd Wright: Arkitektura, ti tao a nagtagikua ti dagana, babaen ni Iovanna Lloyd Wright (1962, Doubleday; OCLC 31514669)
- Many Masks, babaen ni Brendan Gill (1987, Putnam; ISBN 0-399-13232-5)
- Frank Lloyd Wright, babaen ni Ada Louise Huxtable (2004, Lipper/Viking; ISBN 0-670-03342-1)
- Frank Lloyd Wright: ti Biograpia, babaen ni Meryle Secrest (1992, Knopf; ISBN 0-394-56436-7)
- Frank Lloyd Wright: Ti Biagna ken Arkitektura, babaen ni Robert Twombly (1979, Wiley; ISBN 0-471-03400-2)
- Frank Lloyd Wright: babaen ni Vaccaro, Tony, (2002, Kultur-unterm-Schirm)
- The Fellowship: Ti Saan pay a naibagbaga a Sarita ni Frank Lloyd Wright ken ti Taliesin a Kumaduaan, babaen ni Roger Friedland ken Harold Zellman (2006, Regan Books; ISBN 0-06-039388-2)
- Panagayayata kenni Frank, babaen ni Nancy Horan, (2008, Random House, Inc; ISBN 0-345-49499-7)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Frank Lloyd Wright idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Frank Lloyd Wright idiay Wikiquote
- Pundasion ni Frank Lloyd Wright Opisial a sapot ti pagsaadan
- Frank Lloyd Wright, Naipakasaritaan a Kagimongan ti Wisconsin
- Dagiti pasdek ni Frank Lloyd Wright
- 1867 a pannakaipasngay
- 1959 nga ipupusay
- Dagiti Amerikano nga arkitekto
- Dagiti Amerikano a dumidibuho ti alikamen
- Dagiti Amerikano a Kristiano a pasipista
- Dagiti Amerikano a Unitariano
- Dagiti arkitektural a teoretiko
- Dagiti tattao nga Amerikano ti Inggles a kaputotan
- Dagiti modernista nga arkitekto
- Dagiti arkitekto ti maika-20 a siglo
- Organiko nga arkitektura
- Tattao manipud idiay Chicago, Illinois
- Tattao manipud idiay Oak Park, Illinois
- Tattao manipud idiay Kondado ti Richland, Wisconsin
- Tattao manipud idiay Scottsdale, Arizona
- Prairie nga Eskuela nga arkitektura
- Dagiti Amerikano nga artista ken agpatpataud ti namantsaan a sarming
- Alumni ti Unibersidad ti Wisconsin–Madison
- Tattao nga Amerikano ti Gales a kaputotan
- Dagiti arkitekto manipud idiay Wisconsin
- Dagiti panteistas
- Dagiti nakaawat ti Naarian a Medalia ti Balitok
- Dagiti Amerikano a mannurat ti arkitekto
- Dagiti arkitekto ti NRHP


text:
Sangalubongan a Korte ti Hustisia
Ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia (Inggles: International Court of Justice, Pranses: Cour internationale de Justice; sapasap a tinawtawagan a kas ti Korte ti Lubong) ket isu ti kangrunaan nga ima ti hustisia iti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Daytoy ket naikuartel idiay Palasio ti Kappia idiay Hague, Olánda. Ti kangrunaan a rebbengna ket ti mamngikeddeng kadagiti nainkalintegan a suppiat a nait-ited iti daytoy babaen dagiti estado ken ti mangited kadagiti panirigan a balakd kadagiti nainkalintegan a salusod a nait-ited babaen babaen dagiti naikeddeng nga ima ti sangalubongan, dagiti ahensia, ken ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rosenne S., "Ti kotre ti lubong ni Rosenne: ania kadi daytoy ken kasano nga agtignay Maika-6 nga ed (Leiden: Martinus Nijhoff, 2003).
- Dagiti Keddeng iti Korte ti Lubong
- Van Der Wolf W. & De Ruiter D., "Ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia: Dagiti KInapudno ken dagiti Dokumento a Maipanggep ti Pakasaritaan ken Obra iti Korte" (Gimongan dagiti Sangalubongan a Korte, 2011)
External links[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia idiay Wikimedia Commons
- Sangalubongan a Korte ti Hustisia, Opisial a sitio (Inggles)


text:
2006
Ti 2006 (MMVI) ket maysa a kadawyan a tawen a mangrugi iti aldaw ti Dominggo iti kalendario a Gregorian. Kapadpadna dagiti tawen a 5766-5767 iti kalendario a Hebreo ken 1426-1427 iti kalendario nga Islamiko. Ti met 2006 ti ket Tawen ti Aso iti kalendario nga Intsik.
Naituding ti 2006 kas:
- Internasional a tawen dagiti desierto ken panag-sertipiko dagiti desierto
- Tawen ni Rembrandt, kas panglaglagip iti maika-400 nga anibersario ti pannakayanak ni Rembrandt Harmenszoon van Rijn, ti Olánda kalaingan a maika-17 a siglo a pintor.
- Tawen ni Mozart, pannakarambak ti maika-250 a kasangay ti Austriano a kompositor a ni Johann Chrysostom Wolfgang Amadeus Mozart.
- Tawen ni Tesla, pannakarambak ti maika-150 a kasangay ti nalatak a elektroteknisian a ni Nikola Tesla.
- Internasional nga Asperger a tawen, pannakalagip ti maika-100 nga anibersario ti pannakaipasngay ni Dr. Hans Asperger, nakaduktal iti Sindromo ni Asperger.
- Tengnga a Banko iti Pilipinas, presidente ken tagapangasiwa addaan pimmusay ti pumanaw ni Rafael Buenaventura (idi Nobiembre 30).


text:
Arkimedes
Ni Arkimedes ti Siracusa (Griego: Ἀpxιuήδnς; c. 287 BC – c. 212 BC) ket maysa idi a Griego a matematiko, pisiko, inhenniero, inbentor, ken astronomo.[1] Uranyno bassit laeng dagiti salaysay a naamammoan para iti biagna, isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti mangidaulo a sientista iti klasiko a kinaugma. Kadagiti mairamraman a panagpasayaatna ti pisika ket dagiti kammasapulan ti hidroestatiko, estatika ken ti maysa panagipalpalawag ti pamunganayan ti pamatuangan. Isu ket naipammadayawan pay ti panagdibuho a panagpabaro kadagiti makina, a mairaman dagiti sillong a motor ken ti tornilio a bomba a naipanagan kaniana. Dagiti moderno nga eksperimento ket nagsubok kadagiti panagitunton a ni Arkimedes ket nagdaremdem kadagiti makina a makabagkat kadagiti agraraut a bapor manipud ti danum ken mangpuor kadagiti bapor nga inususar dagiti adu a sarming.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Arkimedes(c.287 - c.212 BC)". BBC History. Naala idi 2012-06-07.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Arkimedes idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Arkimedes idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Arkimedes idiay Wikisource


text:
Rehion ti Tōhoku
Ti rehion ti Tōhoku (東北地方 Tōhoku-chihō?) ket maysa a heograpiko a lugar iti Hapón. Tdaytoy a rehion ket sakupenna ti amianan a daya a paset iti Honshu, ti kadakkelan a isla iti Hapón. Daytoy a rehion ket buklen dagiti innem a prepektura (ken): Akita, Aomori, Fukushima, Iwate, Miyagi ken Yamagata.[1]
Ti Tōhoku ket maysa daytoy a maipatpatiway a rehion, nga addaan kadagiti napinpintas a ladladawan ngen narusanger a klima. Idi maika-20 a siglo, ti turismo ket nagbalin a kangrunaan nga industria iti rehion ti Tōhoku.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Tōhoku" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 970 idiay Liblibro ti Google.


text:
Plantilia:Marebba a listaan
Daytoy a plantilia ket agpataud ti marebba a listaan. Mabalin nga iyasentar dagiti estilo ti CSS para iti "frame" (dagiti etiketa ti
...  a mangpalikmut ti listaan), para iti tiulo ti listaan, ken para dagiti listaan ti banag. Daytoy a plantilia ket mangsuporta kadagiti awan patinggana a bilang ti listaan dagiti banag.
Eskritu[urnosen | urnosen ti taudan]
{{marebba a listaan |expand =   |framestyle =   |titlestyle =   |title = |liststyle =   |hlist =   |bullets =   | [1 = ]   | [2 = ]   | [3 = ]   | ... }}
Dagiti parametro[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pangipuesto a parametro (
1,
2,
3...) - dagitoy ti listaan dagiti banag. No awan adda a listaan dagiti banag, ti modulo ket saan a mangiruar ti aniaman.
expand- pananginagan ti
expand = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket mangiyasentarto ti kasisigud a kasasaad iti napadakkel.
framestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a manglikmut ti listaan, kasla iti
font-size: 90%;.
titlestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut ti titulo.
title- ti titulo ti listaan.
titlestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut ti listaan.
hlist- pananginagan ti
hlist = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket gapuananto ti plantilia a mangiruar ti horisontal a listaan.
bullets- pananginagan ti
bullets = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket gapuananto ti plantilia nga agpataud kadagiti punglo para kadagiti tunggal maysa a banag ti listaan.


text:
Guimaras
Ti Guimaras ket maysa a isla a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Laud a Visayas iti Visayas. Ti kapitoliona ket ti ili ti Jordan. Maysa kadagiti kababassitan a probinsia, masarakan ti isla iti Golpo Panay, iti nagbaetan ti Isla ti Panay ken ti Isla ti Negros. Iti amianan-a-laud ket ti probinsia ti Iloilo ken iti abagatan-a-daya ket ti Negros Occidental
Ti Guimaras ket sigud a maysa a sub-probinsia ti Iloilo, naisina ken napagbalin a naan-anay a probinsia idi 1992.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Guimaras iti 5 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Inggles) naala idi 12 Pebrero 2013


text:
Beijing
Ti Beijing ( /beɪˈdʒɪŋ/; Insík: 北京; pinyin: Běijīng, [peɪ˨˩ t͡ɕiŋ˥]), sigud idi a romanisado kas ti Peking ( /piːˈkɪŋ/ wenno /peɪˈkɪŋ/), ket isu ti kapitolio iti Republika dagiti Tattao iti Tsína ken maysa kadagiti kaaduan ti populasion a siudad iti lubong, nga adda populasionna iti 19,612,368 manipud idi 2010. Ti metropolis, a mabirukan idiay akin-amianan aTsína, ket tinurayan ti maysa a dagus a natenggel a munisipalidad babaen ti nailian a gobierno, nga adda dagiti 14 nga urbano ken suburbano a distrto kentwo away a kondado.[4] Ti munisipalidad ti Beijing ket napalikmutan babaen ti Probinsia ti Hebei a malaksid ti kaarruba a Munisipalidad ti Tianjin iti abagatan a dayat.[5]
Ti Beijing ket isu ti maikadua a kadakkelan a siudad ti Tsína babaen ti urbano a populasion kalpasan ti Shanghai ken isu daytoy ti politikal, kultural, ken pagadalan a sentro,[6] ken pagtaegan dagiti kuartel kadagiti kaaduan a kadakkelan a tagikua ti estado a kompania ti Tsína. Ti Beijing ket maysa a kangrunaan a sentro ti pagluganan iti nailian a kalsada, napardas a dalanan, perokaril ken pagsasabtan ti napardas a perokaril. Ti Internasional nga Eropuerto ti Kapitolio ti Beijing ket isu ti maikadua a kasingarngaran iti lubong babaen ti kaadu ti pasahero.
Bassit laeng kadagiti siudad iti lubong a nabayagen a nagbalinen a sentro ti politika ken kultural a sentro iti nalawa unay kalugaran.[7] Ti Beijing ket maysa kadagiti Nalatak nga Uppat a Taga-ugma a Kapitolio iti Tsína. Kadagiti napalabas a siglo daytoyen ti puso ti pakasaritaan iti Tsína,[8] ken narigat ti makabiruk kadagiti pasdek idiay Beijing iti aniaman nga edad nga awan ti napateg bassit a nailain a pakasaritaana.[7] Daytoy a siudad ket nalatak kadagiti bukodna a nasanikua a palasio, templo, ken dagiti dadakkel a bato a diding ken ruangan.[9] Dagiti arte a gamengna ken dagiti unibersidad ket nabayagen a sentro iti kultura ken arte idiay Tsína.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panakabingbingay dagitiili". ti Opisial a Sapot ti Pagsaadan ti Gobierno ti Beijing. Naala idi 22 Hulio 2009.
- ^ "Communiqué iti Nailian nga Opisina dagiti Estadistika iti Republika dagiti Tattao iti Tsína kadagiti kangrunaan a bilang ti 2010 a Senso ti Populasion". Nailian nga Opisina dagiti Estadistika iti Tsína.
- ^ "2011年北京人均可支配收入3.29万 实际增长7.2%". People.com.cn. 20 Enero 2012. Naala idi 22 Pebrero 2012.
- ^ Dagiti bilang ket naibatay kadagiti 2006 nga estadistika a naipablaak idi 2007 a Nailian nga Estadistika a Libro ti Tawen iti Tsína ken magun-od iti online diay 2006年中国乡村人口数 中国人口与发展研究中心. Retrieved 21 Abril 2009.
- ^ "Kangrunaan a Pakaammo". Munisipal nga Opisina dagiti Estadistika ti Beijing. Naala idi 9 Pebrero 2008.
- ^ "Beijing". Ti Columbia nga Ensiklopedia (Maika-6 ed.). 2008.
- ^ a b "Beijing". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Naala idi 3 Agosto 2008.
- ^ "Peking (Beijing)". Encyclopædia Britannica 25 (Maika-15 nga edision, Macropædia ed.). p. 468.
- ^ a b "Beijing". World Book Encyclopedia. 2008. Naala idi 7 Agostot 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Beijing idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Beijing manipud idiay Wikivoyage


text:
Aix-en-Provence
Nagsasabtan: 43°31′35″N 5°26′44″E / 43.526304°N 5.445429°E
Ti Aix-en-Provence (Pransés a pannakabalikas: [ɛksɑ̃pʀovɑ̃s]; Probensal Ositano: Ais de Provença iti kadawyan a klasiko, wenno Ais de Prouvènço iti kadawyan a Mistralian, pannakabalikas [ˈajz de pʀuˈvɛⁿsɔ]),[1] wenno ti laeng Aix (pannakabalikas: [ɛks]; "Ex", mediebal Ositano Aics), ket maysa a siudad a komuna idiay akin-abagatan a Pransia,nga adda ti 30 km (19 mi) ti amianan iti Marseille. Daytoy ket rehion iti Provence-Alpes-Côte d'Azur, idiay departamen to iti Bouches-du-Rhône, a daytoy ket maysa a subprepektura. Ti populasion ti Aix ket agarup a 143,000. Dagiti agtataeng ket natawtawaganda a kas dagiti Aixois wenno, ti saan a naamammoan unay a kas dagiti, Aquisextains.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aix (Aquae Sextiae) ket nabangon idi 123 BC babaen ti Romano a konsul a ni Sextius Calvinus, nga isu ket nangited ti naganna kadagiti ubbogna, kalpasan ti panakadadael ti kaarrubana a Gallic nga oppidum idiay Entremont.[2][3] Idi 102 BC ti kaarrubaanna ket lugar idi ti Gubat iti Aquae Sextiae idi dagiti Romano babaen ni Gaius Marius ket inabakna ti Cimbri ken dagiti Teutones, nga adda dagiti adu anagpakamatay kadagiti natiliw a babbabi, a naibagbaga kadagiti Romano a sarsarita iti Hermaniko a kinatured.[4]
Idi maika-4 a siglo AD daytoy ket nagbalin a metropolis iti Narbonensis Secunda. Daytoy ket sainakupan dagiti Bisigodo idi 477. Iti simmaruno a siglo , ti ili ket inul-ulit a sinamsam babaen dagiti Pranko ken dagiti Lombard, ket sinakupan dagidi Saraseno idi 731 ken babaen ni Charles Martel idi 737. Ti Aix, idi las-ud ti Tengnga a Panawen ket isu idi ti kapitolio ti Provence, ken saan a nakabut ti mabalin a kinarang-ayna aginggan idi kalpasan ti maika-12 a siglo, nga idi, babaen dagiti kamara ti Aragon ken Anjou, daytoy ket nagbalian ng aartistiko a sentro ken tugaw ti panagadal.
Ti Aix ket naipan idiay balangat ti Pransia ken amin a pase ti Provence idi 1487, ken idi 1501 ni Luis XII ket nangibangon idiay ti parlamento iti Provence, a daytoy ket adda aginggana idi 1789. Idi maika-17 ken 18 a sigsiglo, ti ili ket tugaw idi ti Intendansia iti Provence.
Ti agdama nga arkeolohiko a panagkalkali idiay Ville des Tours, ti maysa a mediebal a suburbio iti Aix, ket nakakalida kadagiti tidda iti maysa a romano nga ampiteatro.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nupay kasta, no adda ti preposision nga a ~ à 'to', dagiti porma ket as Ais ~ à-z-Ais [aˈzaj]
- ^ Encyclopædia Britannica Maikasangapulu ket maysa Edision, artikulo Aix.
- ^ « Histoire d'Aix », site de l'office du tourisme d'Aix-en-Provence.
- ^ cf Jerome, letra cxxiii, Kenni Ageruchia, 8, 409 A.D.
- ^ Théâtre antique d’Aquae Sextiae (Pranses)
- Busquet, Raoul (1954). Histoire de la Provençade des origines à la révolution française. Editions Jeanne Lafitte. ISBN 2-86276-319-5
- Daytoy nga artikulo ket mangitiptipon ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan idiay publiko a pagturayan: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.
- INSEE
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Aix-en-Provence idiay Wikimedia Commons


text:
Nanoteknolohia
Ti nanoteknolohia ket ti panangipaturong iti banag iti maysa nga atomiko ken molekular a gantingan. Ti kasapaan a naiwarwaras a pannakaipalawag ti nanoteknolohia[1][2] ket nangibagbaga iti naisangayan a teknolohiko a gandat ti apag-isu a panangiturong dagiti atomo ken dagiti molekula para iti pabrikasion kadagiti bassit usit a gantingan a produkto, mangibagbaga pay itan a kas ti molekular a nanoteknolohia. Ti nasapsapasap a panangilawag ti nanoteknolohia ket sinarunuan idi nga inpatakder babaen ti Initiatibo ti Nailaina a Naoteknolohia, a nangipalplawag a ti nanoteknolohia a kas ti panangiturong ti banag iti saan a basbasit ngem maysa a dimension a kadakkel manipud ti 1 aginggana ti 100 nanometro. Daytoy a pannakaipalawag ket makaanninaw ti kinapudno a dagiti kuantum mekanikal a pagbanagan ket nangruna iti daytoy a gantingan ti kuantum a pagturayan , ken isunga ti panagipalplawag ket immalis manipud tinaisangayan a teknolohiko a gandat iti maysa a kategoria ti panagsukisok a mangiraman amina a kita ti panagsukisok ken dagiti teknolohia a mangirebbeng kadagiti naisangayan atagikua ti banag a rumsua iti babab ti naited a batayan ti kadakkeld. Isunga kadawyan daytoy a makitkita ti ad-adu ngem maysa a porma "dagiti nanoteknolohia" ken ti "nanogantingan a teknolohia" a amngitudo ti adu a sakup ti panagsukisok ken dagiti pakat a ti kadawyan nga ugali ket ti kadakkel. Gapu kadagiti nadumaduma a mabalin a pakaipakatan (mairaman ti industrial ken militar), dagiti gobierno ket napuonanda kadagiti riniwriw a doliar iti panagsukisok ti nanoteknolohia. Babaen ti bukodna nga Initiatibo ti Nailian a Nanoteknolohia, ti Estados Unidos ket nagpuonan kadagiti 3.7 bilion a doliar. Ti Kappon ti Europa ket nagpuonan kadagiti 1.2 bilion ken ti Hapon kadagiti 750 riwriw a doliar.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Drexler, K. Eric (1986). Dagiti Makina ti Pannakapartuat: Ti Iyuumay ti Panawen ti Nanoteknolohia. Doubleday. ISBN 0-385-19973-2.
- ^ Drexler, K. Eric (1992). Dagiti Nanosistema: Molekular a Makina, Panagpataud, ken Komputasion. New York: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-57547-X.
- ^ Ipakat ti nanotek aginggana iti industrial, agri a maiparuar, The Daily Star (Banglades), 17 Abril 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Nanoteknolohia idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Nanoteknolohia idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)


text:
Hormona
Ti hormona (manipud ti Griego ὁpuή, "impetus") ket kimiko nga ibbatan babaen ti selula, glandula, wenno ti maysa nga organo iti maysa a paset ti bagi a makabanag kadagiti selula kadagiti sabali a parte dagiti organismo. Iti sapasap, bassit laeng a pateg ti hormona ti nasken tapno mabaliwan ti metabolismo ti selula. Daytoy ket kasla ti kimiko a mensahero a mangipatulod kadagiti senial manipud ti maysa a selulua iti sabali a selula.[1] Amin a multiselular nga organismo ket agpataud kadagiti hormona; dagiti hormona ti mula ket makunkuna pay a dagiti pitohormona. Dagiti hormona ti ay-ayup ket masansan a maipatulod iti dara. Dagiti selula ket sumungbatda iti hormona no dagitoy ket agiyebkas ti naisangayan a pangawatan para iti dayta a hormona. Ti hormona ket maibedbed iti pangawatan a protina, ken pagbanagan ti pannakaitignay ti mekanismo ti transduksion ti senial a kanungpalang a mangiturong kadagiti sungbat ti naisangayan a tipo ti selula.
Dagiti molekula ti endokrina a hormona ket dagus a maibbatan iti dara, ken kadawyan kadagiti kapilario. Dagiti hormona nga addaan iti parakrino nga annong ket maiwaras babaen kadagiti espasio ti kompartamento ti likido kadagiti kaarubayan a puntaan a kulanit.
Dagiti nadumaduma nga eksohenia a kompuesto a kimiko, urayno masna wenno sintetiko, ket addaan ti kasla hormona a pagbanagan iti tao wenno kaatapan. Ti bukodda a panagsinga kadagiti sintesis, pabagtubbog, panangitulod, panagbedbed, tignay, wenno panangikkat kadagiti masna a hormona iti bagi ket mabalin a mangbaliw ti homeostasis, reproduksion, panagrang-ay, ken/wenno panagkukua, a kasla met dagiti hormona a napataud babaen ti endohenia.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Hormones".
- ^ Crisp TM, Clegg ED, Cooper RL, Wood WP, Anderson DG, Baetcke KP, Hoffmann JL, Morrow MS, Rodier DJ, Schaeffer JE, Touart LW, Zeeman MG, Patel YM (1998). "Enbironmento a panagsinga ti endokrina: Ti maysa a panangipateg kadagit ipagbanagan ken panagusig". Environ. Health Perspect. 106 (Suppl 1): 11–56. PMC 1533291. PMID 9539004.