text:
Angayen ti GUMIL Filipinas (GF), ti kadakkelan a gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti sangalubongan, ti Maika-46 a Nailian a Kombension ti GF iti daytoy Abril 18-20, 2-14 iti Cabicungan Inn, Centro 05, Claveria, Cagayan (nayakar manipud iti Sanchez Mira, kas immunan a naipakaammo).
Maaw-awagan pay iti Dap-ayan daytoy a panagtataripnong dagiti mannurat, panangrambak metten iti Abril a kas “Bulan ti Literatura Dagiti Ilokano,” kas sagudayen ti Presidential Proclamation No. 26 idi 2001.
Sangailien daytoy ti GUMIL Cagayan (GC) nga idauluan ni GC Pres. Freddie Pa. Masuli, kinuna ni Arthur P. Urata, Sr., presidente ti GF, a manamnama a dumar-ay saan laeng a dagiti delegado manipud kadagiti sanga ti GF iti Filipinas no di pay ket iti ballasiw-taaw, nangruna ti GUMIL Oahu ken GUMIL Maui.
Agpaay a keynote speaker ni Dr. Jim P. Domingo, mabigbigbig a mannurat ken iskolar iti kultura iti Cagayan, a mangwarwar iti tema ti kombension a “Ni Mannurat nga Ilokano ken ti Kultural a Panagdur-as.”
Kas kadagiti kallabes a nailian a kombension, aglektiur dagiti kangrunaan a mannurat nga Ilokano maipanggep iti panagsurat iti sarita, daniw, nobela, salaysay, ken panagipatarus para kadagiti beterano a mannurat. Para kadagiti mangisursuro ken agdadamo a mannurat, maipangruna met a matratar ti literatura para kadagiti ubbing, ken ti ortograpia ti lengguahe nga Ilokano.
Iti pay nasao a kombension a mapadayawan dagiti mannurat a nangabak kadagiti nadumaduma a salip iti panagsuratan a kas iti 1st Mayor Carlito F. Pentecostes, Jr. Literary Awards (CFPJ Awards), salip iti sarita a para iti agdadamo ken beterano; 1st Premio Diretso Manipud iti Puso (Premio Diretso), salip iti daniw ni ayat; 16th AMMA Foundation Literary Awards (AMMAFLA), salip iti sarita a para kadagiti agdadamo; 12th Reynald F. Antonio Awards for Iloko Literature (RFAAFIL), salip iti daniw ken sarita a para ubbing; ken 3rd Alex Vicente Yadao Foundation Literary Awards (ALVIYA), salip iti sarita.
Mayalnag met ti libro nga Operation: Medalla Cartel ni nobelista iti Bannawag Norberto D. Bumanglag, Jr.
Adda met maangay a “Subasta ti RFAAFIL Para iti GUMIL” a pakaisubastaan ti 46 nga agdudumat a ramit a kas wagas iti panagur-or iti pondo a para kadagiti proyekto ti GF.
Mapadayawan pay a kas 2014 Pedro Bucaneg awardee ni Crisostomo M. Ilustre. Ti Pedro Bucaneg award ti kangatuan a pammadayaw a yaw-awat ti GUMIL Filipinas kadagiti mannurat nga Ilokano nga agsursurat iti Ilokano a nakaipaay iti naisangsangayan a gapuanan iti pannakaidur-as ti literatura dagiti Ilokano.
Mabalangatan met ti 2014 Mrs. GUMIL Filipinas a manamnama a pakipartisiparan dagiti amin a sanga ti GUMIL Filipinas.
Malaksid kadagitoy, maipabuya ken maipangngeg dagiti oral a kannawidan ken sala ken samiweng dagiti Ilokano.
Para iti rehistrasion, P600 ti bayadan dagiti regular a delegado, P500 kadagiti adda ID-na a senior citizen, ken P400 kadagiti adda ID-na nga estudiante (malaksid iti eskuela graduado). Maaramat ti registration fee iti kanen ken pagturogan, sertipiko, kdp. a kasapulan iti 3 nga aldaw ken dua a rabii a kombension.
Para kadagiti saludsod mainaig iti taripnong, ag-text iti 0948-986-4481 (FPM), 0927-792-7913 (APU), ken 0915-984-2149 (VVV). (Dap-ayan 2014 Secretariat)
(Naipablaak iti Bannawag, Abril 14, 2014 a bilang.)


c: text/html

text:
Ni Jovito F. Amorin
ADDAAK iti LRT a mapan mangopisina iti Makati. Kabasbasak ti text ni baket. Agdadagsen kano ni Marina. Mangisursuro ti kabsatko iti Morning Breeze Elementary School iti Kalookan. Dua a dominggo kanon ti tianna.
Bayagna laeng a simmangpetak iti opisina, nagkiriring ti telepono iti lamisaanko. Ni baket.
“Nabasam ti textko nga in-text ni Marina?” sinaludsodna.
“Wen,” kinunak. “Ngem naibusanak iti load isu a dika pay nasungbatan!”
“Ammom, Dad, dinengngeg ni Mama Mary ti kararagna!”
Adda nariknak nga apal iti timekna.
Idi napan a bulan, napanda nakipiesta nga agipag idiay Pangasinan. Maysa a gayyem ni baket a naggapu idiay London ti nagawis. Gapu ta diak mabalin ti aglangan iti opisina, ni Marina ken ti anakmi a ni Tantan ti napan. Nag-busda.
Nadamag ni baket nga asideg iti lugar a nakipiestaanda ti mangngagas a nabuyana idi iti TV. Nagpakuyogda a napan kalpasan a nakapangaldawda.
Dimmagasda a gimmatang iti dua dosena a sabong ti nalabaga ken puraw a rosas nga indatonda.
Segun iti estoriada idi simmangpetda, milagrosa kano ti dakkel nga imahen ti Birhen a kukua ti mangngagas.
Ania ket dagitoyen nga agipag, namatida manen a dagus!
Impakitaan kano ida ti mangngagas iti nadumaduma a napagango a petalo ti rosas. Kunada a no maisarang iti lawag dagiti petalo, adda makita nga imahen dagiti santo.
Impakitada kadakami ken Kayong Zaldy dagiti nadawatda a petalo. Nagsinnaggaysaanmi ken kayong nga insarang iti lawag.
“’Nia ti nakitam?” kinuna ni baket.
Naglingalingak. “Awan met!”
“’Nia nga awan?” kinuna ni baket. Uray la a nagarko dagiti kidayna.
“Mulenglengam, a, a naimbag!”
Inulitko nga impasir iti lawag. Uray la nakangangaak a nangimulagat kadagiti matak. Talaga nga awan ti makitak.
“Ay, Lakay,” kinuna ni baket a makasuron. Innalana ti petalo ti rosas kaniak. “Imuttalengmo man a naimbag dagita matam! Sacred Heart dayta!”
Intudona ti kunana a ladawan ti kagudua ti bagi ni Apo Jesus. Pinilitko a binukel ti ladawan.
“Nakitamon?”
Wen, kunak lattan.
Adda met ketdi agpayso nakitak a kasla ladawan ti Sacred Heart a naikur-it. Ngem saan met nga isu ti makuna a nalawag.
“Sika, Lakay. ‘Nia met ti nakitam?” kinuna met ni Marina iti kayongko.
“Ni Mama Mary!”
“Ay, naglaingen ti lakayko. Nakitana a dagus!” intipat ni Marina.
Intakawmi ken kayong ti nagkinnidday.
Our Lady of Miraculous Medal kano met ti inted ti mangngagas a petalo ken ni Marina.
Naimbag ta natumpongan ni kayong ti insungbatna. No nagbiddut laeng, baka kinatosan ni Marina a kaab-abayna.
“Awan ni manongyo,” inlingaling ni baket sa tinaliawnak. “Narabaw ngata ti pammatim, Dad, isu nga awan ti makitam. Nakalawlawag a makita ket!”
‘Nia ket ti baketkon a relihiosa, kunak la koma. Kasla isuna laeng ti nalaing nga agkararag.
“’Nia met ti dinawatyo nga agipag ken ni Mama Mary?” kinunak.
Nagrungiitda a dua. Nagimas ti pannanganda. Uray la a nakangato ti saggaysa a sakada ket naisanggir iti pingir ti dakkel a lamisaan ti tumengda.
“Secret!” kunada idi damo.
Ngem napilitmi met laeng ida a nangibaga. Agpadada iti kiddaw: maaddaanda koma iti maysa pay nga anak. Innayon kano pay ni baket ti pannapukaw ti bassit a bukol iti ngato ti maysa a susona. Kuna met ketdi ti doktorna nga awan ti rumbeng a pagdanaganmi. Basbassit pay ngem bukel ti balatong ti nakarawana a bukol. Ngem di maikkat ni baket ti agdanag aglalo ta agut-ot kano iti uray la sakbay ti binulan a bisitana.
“Ay, naglaingen ni Maring!” inulit ni Naty. “Answered prayers!”
“Kayatna a sawen a dimo pay oras!” kinunak met.
“No kunak ngamin idi kenka a sumurotka,” imbales ni baket a makasuron. “Nagadunto ngamin a kinaartem!”
Diakon sinungbatan tapno di umatiddog ti saritaan. Sigurado a mapeluan manen no adda maisaok a dina kayat.
IN-TEXT ni Marina a nagpadara. Nakapsut kano ti kapet ti sikogna. Pagbakbakasionen ti nangkita kenkuana nga OBGyne. Inresetaan daytoy iti agas ken bitamina a tomarenna. Iti kasta, pumigsa ti kapet ti sikogna.
“Mangtedka man, Manong, ‘ti igatangko,” kunana iti text. Awan kano ngamin ti nairana a kuartada. Kabaybayadna iti upa ti balayda. Inggatangna ti kakaisuna nga iduldulinna iti gatas ti tallo ti tawenna a kaanakak a ni Macmac.
Gapu ta awan ti madadaan a kuarta iti bolsak ken addaak iti opisina, impasak ti textna ken ni Naty. Imbagak nga i-textna ti ipagna no adda maitedna. Paalana ken ni kayong.
“K,” kunana met.
Saan la nga inikkan ni baket ti para gasto da Marina, isu payen ti gimmatang iti agas ken bitamina daytoy.
Nagpatanganmi ken baket ti kasasaad ni Marina idi makasangpetak manipud iti opisina. Pampanunotek ngamin ti kasasaadda ita ta agdadagsen ni Marina.
Ibagak koma nga agyan pay laeng ni Marina ditoy Bulacan a ‘yanmi iti makabulan. Ngem mapanawanna ngata dagiti agamana? Asino ti mangibuelta kadagitoy? Agbasbasa iti nursery ni Macmac. Di kuna ken ni kayong. Makaammo metten no di agalisto nga aglaba ken agplantsa iti unipormena nga agopisina. Ammona met ti kasasaad ni baketna.
Idi in-inawen pay laeng ni Marina ni Macmac, ania ketdin a tuok ken rigatna. Uray ngamin mangop-opisina ni kayong, di met isu ti dakkel ti sapulna ket dida kabaelan ti mangala iti katulonganda. Isu nga uray ammok a narigat, patganna ta awan mangestimar kadagiti kasapulan ni kayong, inyopreserko latta idi ti panagyanna ditoy balay iti sumagmamano a dominggo. Pagin-inanaanna.
“Ditoyak la balayen,” insungbatna met idi nagpatangkami iti selpon.
SABADO. Napanunot ni baket a bisitaenmi ti ipagna idiay Bagong Barrio, Kalookan. Intugotmi ni Tantan ken ti katulonganmi.
Magagaran ni baket a sumarungkar iti ipagna. Sipud ngamin idi aginaw ni Marina, didan masango ti agpa-Sto. Niño, ti lugarmi iti Bulacan. Idinto nga idi di pay agdadagsen, minalem ti Biernes nga agpakastoyda. Agawidda met laeng iti rabii ti Domingo.
Kaykayatmi met no umayda. Nakaay-ayat ngamin ni Macmac. Nakatartarawitwit. Umdas la a katkatawaanmi. Pasaray sutilen ken pagsangiten ni Tantan no marugiannna.
Dimmagaskami a gimmatang iti cake iti Red Ribbon idiay Monumento. Inggatangan pay ni baket iti prutas ni Marina. Nagdadakkel ken naglalabaga dagiti mansanas a ginatangna. Adda pay sangakilo a ponkan.
“Nagadun!” kinunak. “Kas met la sikan ti aginaw!”
“Dagitoy ti rumbeng nga ipauneg ti kabsatmo,” kinuna ni baket. “Iti kasta, nasalun-at ken napintasto ti kudil ti kaanakam!”
Sinabatnakami ni Macmac apaman a nakadanonkami iti balayda. Nangngegna ngata ti ungor ti kotse a nagsardeng iti batog ti up-upaanda a bassit nga apartment.
“Daddy! Mommy! Tantan!” impukkaw ni Macmac. Daddy ken mommy ti nairuam nga awagna kadakami ken baket. Immarakup ken ni baket.
“Mommy, adda bebi ‘diay tian ni mama,” kinunana kalpasan a nabisongnakami nga uppat.
Nagandar ti kinasutil ni Tantan. “Akin ang bebi!”
“Hindi! Akin!” inngernger ni Macmac. Anian a sakit ti kusilapna iti kasinsinna. Kinagatna ti bibigna. “Bebi namin ‘yon!”
Lalo ketdi a sinutil ni Tantan. “Hindi kaya!”
Naabak ti nakem ni Macmac. Nagsangiten. Inay-ayo ni baket.
Kasla di nagkita da baket ken Marina iti no mano a tawen. Nagikkisda ketdin a nagsinnipat.
“Ay, Ate, success!” kinuna ni Marina a maayatan. Sa sinutilna ti ipagna. “Paano ka na? Ako naman ang nabuntis?”
“Oo nga!” kinuna ni baket a nangapros iti malasinen a tian ni Marina. “Kakaloka!”
Agpayso a kayat da Marina ken kayong nga agadin ni Macmac. Ngem di namnamaen ni Marina a kasta ti kapardasna kalpasan daydi ipapanda ‘diay Pangasinan.
Dayta ita ti problemada a dakkel. No ar-arigen, dida pay nakasagana. Awan met ti rason tapno agganatda la unay. Ub-ubing nga adayo ni Marina ngem ni Naty.
Ni baket ti talaga a kayatnan a mapasarunuan ni Tantan. Pito ngaminen ti tawen ti baromi. Bareng no agnakem no addan adina. Nalabes ngamin unay ti kinapiliona. Sa ket maysa, magmagna ti oras. Nasuroken nga uppat a pulo ni baket. Ngem ni met Marina ti nakargaan.
Diak la ammo ken ni baket no apay nga ambisionanna pay laeng ti aganak. Saan met ngarud a sarsarita laeng ti panagsikog. Ni laengen Marina ti pagarigak. Isu a kaniak laeng a biang, manayonan man ni Tantan ken saan, isu la nga isu. No ania ti inted ni Apo Dios, kusto kaniakon. Ni ket baket ta ammona met nga iti edadna, marigatanen nga agsikog.
Abusta idi awan pay ubingmi, nagadu ti nagpasaranmi a tuok ken rigat. Nagsublisublikami iti monasterio ni Santa Clara. Napasiarmi amin a simbaan iti intero a Manila a nagnobenaan.
Ti talaga a diak malipatan ket ti panagsalami idi ‘diay Obando. Nagadu a tao. Impasnekko ti nagsala. Napalalo a bannog ken ling-etko idi agawidkami kalpasan ti misa.
“Nagrigat la ketdin ‘ya ti agaramid iti ubing!”
“No kayatmo ti makaputot, isardengmon ti kinareklamadormo!” kuna idi ni baket a makasuron.
Ita, agpagus manen nga agsikog.
Awan met ketdi ti dakesna no makaala. Adu met dagiti kas iti edadna nga agdarundon. No paraburannakami ni Apo Dios iti maysa pay nga anak, yamanek a dakkel. Ngem no talaga nga awanen ti namnama ni baket a mabendisionan iti maysa pay nga ubing, ania ngarud ti maaramidan? Narigat met no isu lattan ti sangkapanunotmi!
Nagmalmalemkami iti balay da Marina. Ni payen Naty ti nagluto. Dina pinalubosan ti ipagna nga aggarawgaraw. Pinailaba met ni baket iti katulonganmi dagiti naummong a murengda.
Limmabas ti nakakariton nga aglako ti naganus a niog. Pinagsardeng ni baket iti batogmi. Nagpaukis iti tallo. Pinapilina ti aglaklako iti lulukoten ken kakaruyen.
“Ne, daytoy ti kanem,” kinunana iti ipagna. “Tapno napudawto ti anakmo!”
Saan laeng a dayta. Pilien kano ni Marina ti paginawanna. Iti kasta, napintasto ti anakna. Isu payen ti nangpili iti artista a kayatna a paginawan ti ipagna!
Apo’nayen! Maidiktarmo, aya, ti kayat a kanen ken paginawan ti agdadagsen?
Kasla dimo napadasan ti naginaw! kunak koma. Ngem amangan no mapeluan.
DIAK ammo no ania ti naknakan ni baket ta kayatna ti agsubli ‘diay Pangasinan. Inkami kano sumuknal ‘diay Manaoag.
Pinarbangonmi ti nagrubuat. Nagkotsekami. Siakon ti nagmaneho. Kinamakammi ti maikadua a misa. Intugotmi ni Tantan. Bareng kunak no makissayan ti kinapiliona.
Apagisu ti isasangpetmi a panangrugi ti misa. Nagadu a tao. Panagkunak ket dayo met a kas kadakami dagiti dadduma. Nagadu a kotse ken lugan a naintar iti nalawa a paraangan ti simbaan.
Impapatimi ken baket ti nagkararag.
Idi malpas ti misa, nagawidkami met la a daras. Dikamin nakadagas iti balay ti gayyemna.
Nakalaglag-an kano ti rikna ni baket a nakimisa iti Manaoag. Panagriknana kano ket di paayen ni Apo Baket dagiti ar-ararawna.
“’Nia met ti inkararagmo, Dad?” sinaludsodna kaniak idi addakamin iti dalan nga agsubli iti Bulacan.
“Siempre, no ‘nia ti dawdawatem, di isu met ti inkararagko!” kinunak. Narigat a kontraek. Amangan no dikami manen agkinnaawatan.
Kinapudnona, adda silpo ti kararagko. No di iparabur ni Apo Dios ti kararagmi ken baket, uray no ti la koman maysa a dawatko ti mapatgan. Iti kasta, adda konsuelo ni baket. Ammok met a kasla imposiblen sa nga agsikog pay. No talaga a mapasarunuan ni Tantan, idi koma pay laeng.
“Magkakabeybi na tayo mommy?” insampitaw ni Tantan.
“Oo, Anak,” kinuna ni baket. “Isu nga agsingsingpetka. Dikan agpilpilio, wen?”
“Yeheyyy,” kinuna ni Tantan, nagpalakpak pay.
Ania ket dagitoy nga aginan! Ti ammona ngata met ti loko nga ubing, kasla laeng gumatang iti baro nga ay-ayam ti kalakana.
MANIPUD idi napankami ‘diay Manaoag, nadlawko nga adu ti nagbaliwan ni baket.
Kada Domingo, kayatna a bisitaenmi ni Marina. Banag a diak maawatan.
“Apay a kadarato la ketdin lumuastayo a mangkita iti ipagmo!” Diak naterredan ti nagsaludsod iti naminsan manen nga ibibisitami.
“Tapno kanayon a maaprosak ti tianna!” kinunana.
Kuna kano ngamin dagiti babbaket a no kayatna ti agsikog, masapul a mangap-apros iti tian ti masikog.
Maria Santisima! Uray la a nagpiwis ti bibigko iti panagngilangilko.
Ania koma ti koneksionna dayta?
“Ammom, ‘ya, no pumayso ti kunada?” Nabasan sa ni baket ti adda iti panunotko.
Isu met la a no addakami iti balay ti ipagna, kasla pusa a sangkalagidna dagiti imana iti tian ni Marina.
Abakna pay ketdin ti pudno nga aginaw. Sangkadamagna iti ipagna no ania ti kayat daytoy a kanen.
Ti nalaad, nangala ni baket ti maysa a bado ni Marina sa impadasna. Pimmidut ti lupot a nakaparabaw iti tugaw. Insuksokna iti tianna. Sa agkinkinnatawadan nga agipag!
“Bagay ba?”
“Hindi!” naisampitawko. Suronkon! Ilusionada daytoy a baketko!
Kasla awan ti nangngeg ni baket. Maragsakan la unay iti ar-aramidenna. “Nalipatak san, sika, ti aginaw!” kinunana. Nagduaanna ti nagbanikes. Sa inliadna ti tianna a simmango iti dakkel a sarming.
“Ay, Ate!” kinuna met ti sumangkautro nga ipagna. “Nagrigat! Nagistayan inaldaw nga agul-ulawak. Binigat a makaduldul-oak. Mababainak payen kadagiti kakaarruba!”
Binaybay-anmin ida ken kayong. Imminumkami iti saggatlokami a botelia ti serbesa ken nagpulotankami iti dua bukel a tilapia a kasla dakulap ti kadadakkelna.
MAYSA nga aldaw, saan a makabangon ni baket. Agulaw. Sarsarapaenna ti mugingna.
“Wenno aginawkan?” inyangawko. Aglalo ket di pay simmangpet ti agbinulan a bisitana.
Inin-inayadna ti bimmangon.
“Kasla agdildilaka koma ngarud nga anghel, Dad!” kinunana.
Nagsagkasagkak iti uneg ti banio. Aginaw sa ket nga agpayson!
Ni met Marina ti nagsardeng ti panagulaw-ulawna. Awan kanon ti binigat a sakitna. Nalabes ngatan ti panaginawna. Dakkel ngaminen ti tianna.
“Ni met manangmo ti agulaw-ulaw!” inteleponok.
“Ay, baka aginaw metten!”
Ti ammo a talaga ni baket, aginawen. Makadominggo ngamin a naladaw ti panagreglana.
Babai ti kayatna nga anak ta adda agtawid kadagiti alahasna. Adda payen nakasagana a naganna. Ammonan no asino dagiti alaenna a manganak ti buniag. Di pay napessaan dagiti itlog, agbilbilangen iti piek!
Kayat ni baket nga agbalinto a Miss Universe ti anakna.
“Nagngato la ketdin dagita nga arapaapmo!” kunak koma. Ngem amangan no isu manen ti pakasuronanna kaniak.
Nagistayan makadominggo nga inag-agal ni baket ti panagulaw-ulawna. Kunak a kuyogek nga agpadoktor. Dina met kayat. Agbuteng ngata a makaammo a sabali ti puon ti pagulaw-ulawanna.
Napilitko met laeng nga agpadoktor idi agangay.
Ngem sakbayna, simmangpet ti agbinulanna.
Kayat a sawen daytoy, palso ti im-impenmi a panaginawna!
Uray la a makasangit ni baket iti luksawna. Inay-ayok. Imbagak a padasenminto manen agingga iti makaala.
Ngem kasla nagpunto a diak ammo!
“Bay-am man laengen!” kinunana.
Nairana a dimmaw-as ti kaanakanna a nars iti balay, ni Kenneth. Pinaalana ti presion ti darana. Nababa gayam. Isu met la nga agulaw-ulaw. Anemik. Saan ket a gapu ta aginaw.
“Agsidaka iti bulbulong, Tita, no saan, tinuno a dalem ti baboy. ‘Tay malasado. Artemem iti suka,” kinuna ni Kenneth.
Maipapan iti panagsagkasagkak ni baket, adda siguro kano panatengna a di makaasngaw.
“Uminumka ti adu a danum, Tita.”
Dina payen inim-imdengan ti ibagbaga ti kaanakanna gapu iti luksaw ken pannakadismayana.
Marurod manen kaniak. Siak kano ti akimbasol. Narabaw kano ngamin ti pammatik a napan ‘diay Manaoag isu a kasta ti napasamak.
Sinalbagen, ti la adda a pakabasbasolan!
Ania pay laeng ti kunaenna iti kinapaut ti panagkararagmi? Arigna diak makatakder ti kettangko a nagparparintumeng!
Dina pay la ngamin awaten ti kinapudno nga awanen ti namnamana nga agsikog. Iti kasta, saanen a mangnamnama iti awan. Parparigatenna la ti bagina.
Saan met nga isu ti pakakissayan ti kinababaina no dinan mapidua ti aginaw. Di ipatawidnanto dagiti alahasna iti manugangna wenno kadagiti agbalin nga appokona— no dayta laeng ti problemana.
Kunak la ngaruden nga awan ti maaramidanna no dayta ti nakem ni Apo Dios.
PITO a bulanen ti tian ni Marina. No adda wayada, pasaray umayda ditoy Sto. Nino.
Ni baket, maay-ayatan latta a mangap-apros iti tian ti ipagna. Idi kuan, nagsubli ti ulaw-ulawna. Pasaray agalenna ti kanayon a pannakaturturogna. Uray no bigbigat. Adda aldaw nga awan ti gaganaygayanna.
“Nakarkaroka payen ngem aginaw!” kinunak.
Saan met ngarud nga aginaw. Kalkalpas laeng ti panagreglana. Normal met ti presion ti darana. Saan met a kanayon nga agpuyat ta ibagak koma nga agkurang iti turog.
Inyuman ken innalak ti kapanunotan ti doktormi a psychiatrist iti opisina maipapan iti adu nga ag-agalen ni baket.
“It’s all psychological!” inkatawa ti doktormi aglalo idi ibagak ti kinadesperada ni baket nga agsikog. “Im-impenna ngata a kanayon ti panaginawna!”
Mamatiak iti kinuna ti doktormi. Inaw la ngamin ti pannakasabong ti dila ni baket.
Kinapatangko ni Marina. Imbagak a no mabalin, bagbagaanna ni manangna.
“Ay, Ate, isardengmo pay la ti mangarapaap nga agkabeybika! Inton addan, addanto lattan!” kinuna ni Marina iti naudi a yaayda ‘diay balay. Saanna nga inusar ti balikas nga ‘ilusionada’ nga imbagak nga usarenna. Uray kaskasano, dina ngata met kayat a masair ti ipagna. “Baka dayta ti pakaal-alaam iti sakitmo, a!”
“Ay, saan!” kinuna ni baket. “Uray kitaem, dandaniakon aginaw!”
Anak ti baka! Kimmaron sa pay ti kinailusionada ni baket. Dinawatna ketdin ti daster a kanayon nga usaren ni Marina idi kairutna ti aginaw.
“An-anuem ti daster?” kinunak.
“Isuksokko iti punganko!”
“Tapno…?”
“Tapno adda ar-arakko nga aginaw!”
Nagistayan la natilkakanak iti nangngegko.
Nakidiablo ketdi dayta nga inaw-inaw! Makaperdi iti ulo.
Naminsan, nagistayan naidugmam ni baket. Linaktawnak a matmaturog. Apagisu met nga agsikigak. Nabaddekanna ti sakak.
“Kukueemon, ‘ya?” kinunak.
Ti alistona a rimmuar iti kuarto.
Adda man ngatan nakaibaga kenkuana a laktawennak a matmaturog no kayatna ti agsikog.
NAGANAKEN ni Marina. Dakami ti nakaammo iti ginastosna iti ospital. Bassit met la ketdi ta normal a naganak. Utangmi, kuna ni Marina. Wen, kunami lattan. Uray ammok a dinto met la singiren ni baket.
Babai ti anak ni Marina. Nakaay-ayat. Agpayso a nakalinlinis ti kudilna ken dumerderosas dagiti pingpingna.
“Di kusto amin a kunak!” impannakkel ni Naty.
Dina payen malagip nga ibaba ti maladaga a kinargana.
“Ibabamon, a, ta pasusuen ta inana!” kinunak.
Kasta unay met a panangmulagat ni Macmac ken ni mommyna. Ti kunana ngata ket alaenmi ti adina?
“’Nia ti ipanaganyo?” sinaludsod ni baket.
Awan kano pay ti ammoda.
“Ay, siak laengen ti mangpanagan,” insippaw ni baket.
“Nicole. Wen, napintas, sika. Nicole A. Carpio!”
Nagan koma kano ti agbalin nga anakna dayta. Nayat met ni Marina. Sinilpuanna iti Mariz a naadaw iti naganna ken umuna a letra ti nagan ni Kayong Zaldy. Isu a Nicole Mariz ti nagan ti ubingda.
Napalalo a ragsak ni baket ta napagustuan.
Nagistayan linawas a bisitaenmi ti kaanakak. Isu ti kayat ni baket. Nakarkaro pay ngem isuna ti naganak! No idi ket prutas ti kanayon nga itugotmi, ita kanayon nga adda bitbitmi a diaper ken sangalata a gatas ti ubing.
“Adda manen bitbit ni mommy,” kuna ni Marina. “Isu nga anak, agawaam ti dumakkel tapno makapagtengkiuka kada mommy ken daddy!”
KALPASAN ti tallo a bulan, maray-awen ni Nicole Mariz. Mangrugin a mailasin ti rimmupaanna. Sangkamulengleng ni baket da Marina ken kayong. Laslasinenna ngata ti kaing-ingas ti ubing.
“Kaing-ingasna ni Maring!” kinuna ni baket.
“’Nia a kaing-ingas?” kinuna ni Marina iti naminsan nga idadaw-asmi manen iti balayda. “Ate, dimo madlaw? Karuprupam ni Nicole Mariz.”
“Karuprupak?” kinuna ni baket a nangtan-aw iti maladaga.
Idi maamirisna a kuston sa ti kuna ti ipagna, kasta unay a tipat ken lagtona.
“Siakon nga akin-anak ti nagbalin a surrogate mother ni Nicole Mariz!” kinuna ni Marina.
Nagkakatawakami.
“Ayos lang. Uray ta napintas ni manang!” insampitaw met ni Kayong Zaldy.
Minulenglengak a naimbag ni Nicole Mariz. Wen nga agpayso! Uray dagiti kurimatmatna, nagparintumeng a kas kadagiti kurimatmat ni baket.
“Kitaem, Baket,” kinunak nga immabay, “uray saankan nga aganak. Sika gayam ti kaing-ingas ti kaanakam!”
“Basolko pay? Uray ta napintasak a kas kuna ni bilas!” kinuna met ni baket a kasta unay ti ellekna.
Iti napalalo a ragsak ni Naty, insingasingna kadagiti agassawa nga idiay laengen Sto. Niño ti pagbuniagan ni Nicole Mariz. Isu kanon ti makaammo iti magastos!
Siempre, nayat met ni Marina! “Sige, Ate! Tapno adda met agas ti amin a bannogyo ken Kuya, dakayon ti kangrunaan a ninong ken ninang!”
“Maymayat manen, a!” kinuna ni Naty. Insalasalana ni Nicole Mariz.
“Napigpigsan sa met ngamin ti kararagmi a lallaki ngem dakayo a babbai?” inyangawko.
“Uttotmo!” kinuna ni baket. Siak kano ti akimbasol iti di panagtuloy ti panaginawna. Amangan kano no aniakan la ti inkarkararagko idi. “Kastakayo ngamin ket a lallaki. Awan ti aanusanyo nga agkararag. Adda la ketdi bassit maitanamitimyo, kuston.”
“Yamanem ketdi, a, ta no di gapu kaniak, adayo a karuprupam ni Nicole Mariz!”
Minulagatannak ni baket.
“Baket,” kinunak, siniketko sa immangesak iti nauneg. “Ammom kadi nga inkarkararagko iti Birhen ti Manaoag a no bilang dina patgan ti dawatta, sika la koman ti paginawan ni Marina?”
Nabayag a di nagtimek ni baket. Matmatmatannak lattan. Sa kellaat nga immarakup kaniak iti nakair-irut.
Insubsobna ti ulona iti barukongko. “Naglaingen ti asawak,” kinunana.
Inlibasmi a tallo kada Marina ken kayong ti nagkikinnita. Diakon inim-indengan dagiti dadduma pay a patiray-okna.—O

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nobiembre 5
Ti Nobiembre 5 ti maika-309 nga aldaw ti tawen (maika-310 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 56 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1967 – Vivien Leigh, Briton nga aktres (naipasngay 1913)
- 1967 – Robert Nighthawk, Amerikano a musikero (naipasngay 1909)
- 1998 – Momoko Kōchi, Haponesa nga aktres (naipasngay 1932)


text:
Lehislatibo a distrito iti Ifugao
Ti Lehislatibo a Distrito iti Ifugao ket isu ti agdama a pannakabagi ti probinsia ti Ifugao iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti probinsia ket inrepresenta idi a kas paset ti saan a nabingbingay a Mountain Province manipud idi 1916 aginggana idi 1969, idi daytoy ket naidatonan ti bukodna a pannakabagi a kas maysa a nawaya probinsia. Manipud idi 1978 aginggana idi 1984 daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion II, ken manipud idi 1984 daytoy ket nagtagikuan ti bukodna a pannakabagi.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Aguinaldo, Alfonso Lista, Asipulo, Banaue, Hingyon , Hungduan, Kiangan, Lagawe, Lamut, Mayoyao, Tinoc
- Population (2010): 191,078
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Tuesday, May 9, 2017
ICRM CONSULTATION ITI BRGY. SALAPASAP, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Barangay Consultation maipapan iti programa ti Integrated Coastal Resource Management (ICRM) iti LGU-Cabugao kadagiti mangngalap iti Barangay Salapasap, Cabugao, Ilocos Sur idi Mayo 8, 2017 iti Barangay Hall Stage iti nadakamat a barangay.
Naglektiur da Mr. Kyle Connelly, US Peace Corp Volunteer maipapan iti pakabuklan ti coastal resources and updates (marine habitat, reefs, tourism) idinto ta tinulongan ni Mr. Nereo S. Daproza, Municipal Fisheries Coordinator a nangtratar kadagiti dadduma nga aspeto ti ICRM; panangala ti datos a kasapulan kadagiti mabukel a plano ken maisingasing a proyekto para iti agtultuloy a pannakapasayaat ken pannakamantener ti kabaybayan dagiti coastal barangay iti ili a Cabugao, Ilocos Sur.
Nagatendar dagiti Opisiales ti Barangay nga idauluan ni Punong Barangay Ronel U. Zamora; 4 Ps Members; dagiti agtutubo ken lumugar iti nadakamat a barangay. # (Web In-Action)
Naglektiur da Mr. Kyle Connelly, US Peace Corp Volunteer maipapan iti pakabuklan ti coastal resources and updates (marine habitat, reefs, tourism) idinto ta tinulongan ni Mr. Nereo S. Daproza, Municipal Fisheries Coordinator a nangtratar kadagiti dadduma nga aspeto ti ICRM; panangala ti datos a kasapulan kadagiti mabukel a plano ken maisingasing a proyekto para iti agtultuloy a pannakapasayaat ken pannakamantener ti kabaybayan dagiti coastal barangay iti ili a Cabugao, Ilocos Sur.
Nagatendar dagiti Opisiales ti Barangay nga idauluan ni Punong Barangay Ronel U. Zamora; 4 Ps Members; dagiti agtutubo ken lumugar iti nadakamat a barangay. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 12:45 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Cabugao, Ilocos Sur - Apaman a nagtugaw nga Ama ti Ili ti Cabugao ni Mayor Ediboy S. Cobangbang, Jr., maysa kadagiti pakaseknan ti naiyuna nga inikkanna ti pannakataming ket iti benneg ti salun-at dagiti umili.
Nadesignaran nga agagas da Dr. Mimi Pira-Sy ken Dr. Ivy Castro-Bello, agpada nga Obstetrician-Gynecologist a mangipangruna iti pakaseknan dagiti masikog ken sakit ti babbai. Mamindua iti makalawas nga agagasda iti Rural Health Unit ti Cabugao, aldaw ti Martes ken Huebes.
Imbatad ni Dr. Castro-Bello a kasapulan koma a makitinnulong dagiti inna a masikog ken adda an-annayenna a babbai iti 33 a barangays iti ili tapno makipasetda iti programa ti DOH-LGU-RHU tapno naan-anay a maasikasoda dagitoy ken ma-update ti pakaseknanda babaen iti pannakikoordinarda a patinayon iti Rural Health Unit ti ili.
Iti sabali a bangir, natallugod met ti kaaduan nga umili nga addaan ti sakit ti ngipen aglalo dagiti di makapan iti pribado a Dentista a mapan agpakita iti an-annayenda ken ni Dr. Magno Sol, pannakabagi ti Provincial Health Office ti DOH a mangkitkita ti salun-at ti ngipen dagiti umili ti Cabugao.
Dinakamat met ti agkabannuag a Dentista a maipasagepsep koma iti publiko ti kinapateg ti panangtaripato ti ngipen ta saan a maisina daytoy a napateg a banag a kupikopan ti salun-at.
Nupay nakaempleoda dagitoy a dodoktor iti pagagasan ti Gobierno Probinsial ken Pribado nga Ospital, maragsakanda met a mangiburay ti serbisioda nangruna kadagiti nakurkurang ti gasatda a kailianda. Ibilangda a pakatenneban ti kabaelanda nga agagas ti pannakaited ti orasda nga agserbi iti Rural Health Unit (RHU) ti ili.
Manamnama a maited pay ti prayoridad a pannakataming dagiti dadduma pay a serbisio a maited pakaseknan ti pannakamantener ti salun-at dagiti umili babaen iti Gobierno Lokal ti ili iti panangidaulo ni Mayor Ediboy. # (Joed Sajonia)


text:
Linuktan ni Brgy. Captain Edgardo S. Cobangbang, Sr. ti programa ket kimmablaaw ken pinasangbayna dagiti naitaripnong iti daytoy a programa kasta met ti pannakaited ti kastoy a pribilehio kadagiti kalugaranna iti Barangay Sabang.
Inrepresentaran met ni Mrs. Estrelita M. Siruno, Principal ti Cabugao North Central School ni Public Schools District Supervisor Helen V. Siruno a nag-mensahe ken nang-kompirma kadagiti nagleppas ti adalna.
Kalpasan ti intermission number dagiti A&E Learners, impresenta ni Mr. Warren S. Sumibcay, ALS Mobile Teacher dagiti nakakompleto a nagadal.
Naisaruno ti sabali nga intermission number dagiti nagleppas ti adal sa naiwaras dagiti Certificate of Completion dagiti 28 a nagleppas ti adalna iti Sekundaria ken 2 met iti benneg ti Elementaria babaen kadagiti opisiales ti DepEd District, Kapitan ti Brgy. Sabang, ken manarawidwid ti ALS.
Impeksa ni Miss Maynel Castillo ti Words of Gratitude kadagiti mangisursuro a nangtarabay kadakuada, kasta met dagiti nagannak ken dagiti opisiales ti Barangay ken Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti suportada iti daytoy a programa a mangpabassit no di man mangikkat ti illiteracy problem iti kagimongan.
Pinagyamanan met ni Mr. Nestor de los Santos, Coordinator ti Alternative Learning System (ALS) ken mangisursuro iti pageskuelaan ti Barangay Arnap ti amin a nakipaset iti panagballigi ti programa nangruna iti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Ediboy a mangipapaay ti tulong ken agtultuloy a panangtarabayda kadaytoy a programa para kadagiti ubbing ken agtutubo a di nakaragpat ti nangato nga adal. # (Web In-Action)


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Salmo 3:1-8
Samiweng ni David idi agtaltalaw maigapu ken Absalom nga anakna.+3 O Jehova, apay nga immadu dagiti kabusorko?+Apay nga adu ti tumaktakder a bumusor kaniak?+2 Adu ti agkunkuna maipapan iti kararuak:“Awan ti panangisalakan kenkuana ti Dios.”+Selah.3 Ket kaskasdi a sika, O Jehova, maysaka a kalasag iti aglikmutko,+Ti dayagko+ ken Daydiay mangipangato iti ulok.+4 Babaen iti timekko umawagakto ken Jehova a mismo,Ket sungbatannakto manipud nasantuan a bantayna.+Selah.5 No maipapan kaniak, agiddaakto tapno maturogak;Sigurado nga agriingakto, ta ni met laeng Jehova agtultuloy a saranayennak.+6 Saanakto nga agbuteng iti sangapulo a rinibu a tattaoA naguurnos a maibusor kaniak iti aglikmut.+7 Tumakderka,+ O Jehova! Isalakannak,+ O Diosko!+Ta amin dagiti kabusorko kabilemto iti pangalda.+Dagiti ngipen dagidiay nadangkes burakemto.+8 Ti panangisalakan kukua ni Jehova.+Ti bendisionmo adda iti ilim.+Selah.


text:
October 17, 2015
Makibiangkayo, kuna ti Comelec kadagiti botante
Nayam-ammo ti proyekto a “PILIPINAS 2016, Tamang Pagboto, Tamang Pagbilang” babaen dagiti opisial ti Comelec iti panangidaulo ni Chairman Juan Andres Bautista. Naigiddan ti pormal a pannakaipakaammo daytoy iti rugi ti panagipila iti kandidatura dagiti kandidato.
Inlawlawag ni Bautista a pagrebbengan ti tunggal umili ti makiraman iti panagbotos idinto a pagrebbengan ti Comelec a bilangen a husto dagiti botos.
Segun kadagiti opisial, usarenda dagiti nadumaduma a wagas ti social media tapno maitandudo ti nasao a proyekto.
Iti sabali a bangir, naisardeng ti panagparehistro dagiti botante iti Oktubre 12 agingga iti 16 gapu iti pannakakumikom ti Comelec iti rehistrasion dagiti kandidato. Nupay kasta, maituloy ti rehistrasion dagiti botante iti Oktubre 17 agingga iti Oktubre 31 a panaggibus daytoy.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 26, 2015 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dagiti Tagilako iti Igid ti Kalsada
Maysa kadagiti napintas a ganuat a napiliiwko ket dagiti suka ken basi iti Sta. Maria, partikular kadagiti barangay iti Maynganay Sur ken Norte. Napintas a ganuat ti panangidisple kadagiti produkto iti igid ti kalsada. Mayat la unay nga addang para iti livelihood project. Dakkel a tulong daytoy kastoy a ganuat Saanna laeng a parang-ayen ti pagsapulan no di degdeganna dagiti lumugar nga agagawa. Pagsapulan a nangrugi iti time immemorial wenno saanen a malagip no kaano gapu iti kinabayagnan, a kas produkto, a kas nakairuaman a pagsapulan.
Ti panangidisple kadagti tagilako iti igid ti kalsada ket saanen a kabarbaro a kapanunotan. Ta kadagiti ili iti Pangasinan nabayagen nga ar-aramiden dagiti lumugar. Ultimon a mais a liningta ket nalatak unayen a sumardengan dagiti lugan ken uray kadagiti bus. Kas koma iti liningta a mais iti Binalonan; ti suka, basi ken bugguong iti Pozzorubio; ti padaw iti Sison a nakakabil iti timba ken dadduma pay. Iti daytoy a mapaspasamak, ipakpakitan ti pamastrekan ti lugar.
Kinapudnona, ti agar-aramid iti buneng iti maysa a barangay iti Pozzorubio ket saan laengen a ditoy ti klienteda no di ket iti ballasiw taaw. Kadagiti espada a naaramat iti maysa a pelikula ni Mel Gibson ket partuat dagiti lumugar. Dayta ti mangipakita a ti panangidispley kadagiti tagilako iti kalsada ket dakkel a ganuat.
Iti probinsia, mapappapigsa ti panaglako kadagiti produkto babaen iti panagidisley kadagiti kalsada. Ngem adu pay laeng iti saan a nakapanunot ti kinaimbag nga ibunga ti kastoy a ganuat. Anansata, addan dagiti kumalab kadagiti bus nga aglako iti kalamay ken adda pay ti hilera dagiti puesto iti igid ti kalsada iti mismo nga ili ti Candon, maiyad-adu koma pay dagiti dumagasan, tay koma met adda pagparkinganna.
Kas iti especial bibingka iti Bantay, nalawa ti parkingan dagiti dua nga agar-aramid. Ngem diak makita a displey dagiti produkto a kornik ti Bantay ken Candon. Nupay agmalmalem, ken pasaraysa pay agpatpatnag a nakabitin dagiti buneng, kampit, kumpay, arado ken dadduma pay a kanaigna a produkto iti Brgy. Caburao, Santiago, ing-ingpek met a makita dagiti isu met laeng a produkto iti Manueva, Santa ken iti Bantay.
Dagiti inabel iti Santa ken Bantay? Saanko a makita, ngem ketdi, addadan kadagiti malls ken dadakkel a pagtagilakoan ken kadagiti tiendaan a mismo, a kas kadagiti sumagmamano nga alahas nga aramid dagiti alahero/alahera iti Bantay. Idinto nga adda met idi ti sitsaron iti Narvacan, partikular iti krosing, ngem idi ngimmina ti karne ti baboy, nagawan metten. Sitsaron daytay nailutluto pay ngem bagnet ken kumarandikang.
Immadu ti display nga alsong ken gilingan iti San Esteban. Adda payen dagiti slabs wenno nakorte a bato nga aramiden para iti flooring, dalan, diding ken uray annian a pangusaran. Idinto ta pasaray taratar iti display nga usaren iti panaggapas iti Candon, Sta. Lucia ken Sta. Cruz. Dagiti linaga iti Candon ken Tagudin. Dagiti ubas iti Narvacan nga ikalabda wenno yuli kadagiti bus ken dadduma a lugan.
Amin dagitoy ket mangipakita ti kinasaldet ken kinagaget ni Ilokano. A saan laeng nga iti mismo a tiendaan, kadagiti malls, department stores ken dadakkel a pagtagilakoan iti inda pagasisawan no di ket uray sadino a lugar a pagdupodupanm uray iti igid ti kalsada.
Iti aniaman a lugar, no kayat iti rumang-ay, nasken a agagawa. @
Wednesday, June 24, 2009
Dagiti Tagilako iti Igid ti Kalsada
Saturday, June 20, 2009
Happy Father's Day
Itoy a tawen, no intay suroten ti kalendario dagiti holidays iti USA, agtinnag a maselebraran daytoy nga aldaw inton Hunio 21, wenno maika-3 a Domingo iti bulan. Daytoy nga aldaw ti selselebraran ti kaadduanna a nasion.
Iti USA, naideklara ti umuna a selebrasion ti Father’s Day babaen ti presidential proclamation idi 1966 babaen ken ni President Lyndon B. Jonhson. Babaen ti bileg ti naanamongan a linteg idi 1977 ken babaen ti panangpirma ni President Richard Nixon, tinawenen a maselebraran daytoy naisangsangayan nga aldaw para kadagiti tatang, ama, adigi, sadiri, ken panuli ti pagtaengan, wenno aniaman ti pangawag iti ulo ti pamilia. Nagduduma nga aldaw ken petsa iti tunggal tawen ti pannakaselebrarna, ngem ketdi, agtinnag a maika-3 a Domingo iti bulan ti Hunio.
Ininaw ni Sonora Dodd ti Spokane, Washington daytoy naisangsangayan nga aldaw. Madama idi a dumdumngeg ni Dodd iti sermon ti pannakaselebrar ti Mother’s Day idi 1909. Kas kuna ti US Census Bureau, napanunot ni Dodd ti pannakaadda met koma ti aldaw nga agpaay kadagiti amma. Malagip ngamin ni Dodd ti amana, ni William Smart, maysa a Civil War veteran ken nangpatanor kadagiti annakna babaen ti panagtalon. Napilina nga aldaw ti Hunio 19 ta dayta nga aldaw ti pannakaiyanak ti amana. Daytoy ngarud ti indeklara ni Mayor Spokane a naisangsangayan nga aldaw a pannakaselebrar ti aldaw ti ama.
Wen, rosas met ti naideklara a sabong daytoy naisangsangayan nga aldaw. Nalabbasit para kadagiti amma a sibibiag pay, ken puraw met kadagiti pimmusayen.
Iti Pilipinas, pagilian a dominaran ti katolisismo, maiduma koma ti pannakaselebrarna, iti koma Mayo 1 a pannakaselebrar ti piesta ni San Jose, nga isu ti nainlangitan nga ama. Ngem nabileg unay ti nagkaykaysa a panunot ken karirikna ket simmurot ti pagilian iti naituding nga aldaw a pannakaselebrarna . Saan met a tinubngar ti simbaan dayta a banag, yantangay maselselebraran met ti piesta ti nainlangitan nga ama. Ti nasken ket maaddaan iti sangsangkamaysa a panunot a mangidaydayaw iti ama, kadua ni ina a nangpadakkel ken nangited ti aminda tapno tumanor a nasayaat ti anak nga agbalinto met a sumaruno a nagannak.
Napateg unay ti kinaadda ti maited a naisangsangayan nga aldaw kadagiti amma. Napateg unay ti panagkaykaysa dagiti nasion a mangselebrar iti aldaw a naisangrat para iti adigi ti pagtaengan. Napateg unay ti nagkaysa a panunot, ania man a puli, nangisit man wenno puraw, aniaman a relihion ken pammati, panagkaykaysa ti amin a mangselebrar iti kinaindaklan ti ama.
Ti kinapateg daytoy sangsangkamaysa a panunot ket naisangsangayan unay para iti asinoman, ta dina inikkan iti importansia dagiti banag a mamagsisina, mamaggaddayo ken agkaniakania ti pamilia. Daytoy sangsangkamaysa a panunot a mangidayaw iti kinaisalsalumina ti maysa nga ama, maysa a panggep a mangitag-ay iti panagkaykaysa.
Kadagiti padak nga amma, nagasat a panangselebrartayo daytoy naisangsangayan nga aldaw. Happy Father’ Day!
Thursday, June 11, 2009
Dagiti tukak, mapukawda kadin?
Iti angotna pay laeng, ammokon a ginittaan a tukak ti sidami. Urayak la nakakatay ken naggaradugod pay ti buksitko nga agganaten a makargaan. Sinal-ot, mapasuboka la ketdi a buksit, inyisemko. Agasem ta tukak, ginittaan, sa adda piasna ken apagapaman ti kinnit tay sili ti sairo iti lumabaga a digo a naatsuetean! Nagtudo ngamin idi rabii ket pinagpilawna dagiti kataltalonan iti daytoy arintapusenen a kalgaw. Rimmuar la ketdi dagiti agpakpakni a tukak iti rengngat ken kadagiti riper ken seksek.
Yos, saak met la makasida iti tukak no addaak iti nakayanakanmi a lugar. Sako la maramananen dagiti paboritok a putahe no agsubli datao iti nakayanakan.
Sabagay, adda met pasaray tagilako a tukak a masalamaak iti panaggatangko iti nateng ken prutas a tagilakomi iti parbangon. Sibibiagda pay a nadawis-naubon ti maysa a sakada. Isuna laeng ta kasulitko ti agikkat iti kudil ken agdalus. Lalo no awan ti dapo. No mairana met a diay la mangluton ti obra ta nadalusanen, sumeksek met iti mugingko a datao laeng iti balay ti agsida, ket itantanko ti gumatang.
Diak inurayen nga ipidua ni kabagis a yayab ti pannangan. No kasano ti gagarko a makasida iti lasag ti tukak, nairamanen dita ti bibisinak. Ngem anian a siddaawko ken naikulengak pay ta ti namnamaek a tukak ket nagdadakkelan metten a lasag. Aggudeng pay dataon a kumutsara ta daddadakkel pay ngem tammudo ti ima dagiti lasagda, lalo ket nagmayat ti pannakorte dagiti laslasag. Immatras pay ti bibisinak.
Karag (bullfrog) daytoy san, indillawko. Ngem saan kano. Sabalin ti tukak ita a panawen. Daddadakkelen nga adayo. Ket no agunida, nabangag ken napigsa a kunam la no karag. Naikapet pay iti barukongda ti tabada. Talaga a saan a kas iti nakairuaman a sidsidaen idi a nakuttong ti lasagda ken pasaray awan pay ti tabada. Pasaray mailaokto pay dagiti agadi iti bayyek, no labsen ti agsao.
Nupay dadakkel, isu met la ti ramanna, kunada, ngem para kaniak, saan. Naiduma ti raman dagiti tukak idi. Saanen a maibelleng dagiti kudil dagitoy dadakkel a tukak. Madalusan a nalaing babaen ti asin, maibilag, santo maiprito agingga iti nasarangsang.
Napananen dagidi tukak idi un-unana? Mapukpukawda kadin?
Uray dagiti karag ket marapukawda metten. Maibusda met babaen ti pasaray panagsida dagiti tao kadakuada. Annadan laeng a mabtak dagiti bukolda a yan ti makasamal a likido. Ngem no naannad la ketdi ti panangkulapnit, naimas ti lasag ti bullfrog.
Iti panagtulid ti panawen, agtultuloy nga adda dagiti nabiag nga agpukaw ken adda dagiti sumukat.
Dagitoy a nagbiag ket sisasangoda iti dakkel a pannakaungaw no saanda a masaluadan. Posible pay a mapugipogda wenno maungawda amin gapu iti panangapektar kadakuada iti chytrid fungus. Ditoy pagiliantayo ti yan ti maysa a kaaduan dagiti amphibian. Ngem gapu iti panagbalbaliw ti panawen - climate change, pollution, ken panagdadael kadagiti kabakiran ken ayuyangda - posible ti panagngudo ti panawenda.
Babaen ti panagadal dagiti Filipino ken US scientists, panawenen nga ited kadakuada ti naan-anay a pannaranay ken atension sakbay a maungawda. Nasken a maisapulan iti agasna wenno remedio ti sakit a kimpet kadakuada (ti fungus), ta no saan, mapukawton iti mabiit dagitoy a nagbiag.
Posible met a mapukawto nga aramid ti agliwliw ken agtukma iti tukak kabayatan ti panaggapas iti nakaidda a kapagayan, wenno adun dagiti naikursong iti bubon. No saan nga agpayso a maited ti manamnama a sungbat kadaytoy a parikut, maysanto laengen ti tukak a lagip iti napalabas. Kunamto laengen nga isennaay, napananen dagiti tukak?#
Friday, June 05, 2009
Wen, kabaelan ti panagbalbaliw
Iti innak panangamiris iti napasamak kalpasan iti agarup makabulan nga innak isasarungkar ken panagpidut kadagiti maregmeg ti lagip idiay Narvacan, sigagagarak a mangammo ti mapaspasamak nangruna iti lukong ti panagsuratan.
Sadiay ngamin napanak, awan ti access kadagiti banag a maipapan itoy, no addaman, kadagiti gagayyem. Ngem adda gagarak a napateg sadiay a nasken a sanguek iti inaldaw. Isu a ti mapaspasamak a nasken a maamuak ket naipaigid pay nga umuna wenno naipasuli. Saan nga inikkan ti essem ken gagar.
Ti kaunaan a nakatugkik ti immatang ket ti panagbalbliw ti liderato ti GUMIL. Masapul ti nasged a panagbalbaliw a sangoen ti kabarbaro a liderato. Masapul ti umiso a tignay ken langen iti isu amin, kameng man ken saan. Nasken ti patas a trato ken balanse a gagem tapno masalaan a naimbag dagiti addang a naipakumit.
Sipud pay idi agsursuratak, am-ammokon ti inalat ken karisma ni Mrs. Elizabeth Madarang-Raquel a kabarbaro a mangidaulo. Ket namnamaek nga adda manen ti panagsubli ti nailibay a karisma ken ganaygay ti gunglo. Ta saan a mailibak nga inapunan ti rikki ken dismaya, a sinallukoban ti panagtitinnallikod.
Ngem itoy a gundaway, iti liderato ni Mrs. Raquel, namnamaek, dakkel la unay ti namnamak ti isusubil ti ganaygay ti tignay nga awanan iti kabukbukodan a rason. Ammok, sipapasnekak a mangibaga, nga iti lideratona, awan ti bukot nga aggandat a tumalikod wenno kumayakay man lang no di ket maited kenkuana ti respeto ken talek, ti namnama a tumakder manen ti regget ken ganaygay
Ni Mrs. Raquel ket respetado, awanan ti duadua, ti dua nga organisasion dagiti mannurat, GUMIL ken TMI. Wen a, ta no adda miting ken konbension ket adda isuna a mangibalballaet ti pintas, linak ken kappia. Iti napalabas a kombension ti TMI, adda isuna, uray no opisial ti GUMIL. Iti daytoy a banag, nailukat iti mata dagiti mannurat iti kinaadda iti panagkaykaysa.
Adda panagkaykaysa. Adda ti panagmaymaysa ti amin. Banag a nagdakkelan a gagem, nagdakkelan nga adda ti dur-asan ti pluma.
Awan ti duadua, isu a timmaud ti timpuyog iti laksid ti kinaaddan agdadata nga organisasion, ket saan nga isisina no di ket panangbuangay ti sabali a takder a maitutop iti addang ken panagem nga umiso iti rikna ken padas, nga umiso iti takder ken prinsipio, nga umiso iti bunga ti kapanunotan ken alagaden iti taktakderan a kaibatogan ti init.
Dayta respeto nga ited iti liderato ket nauyos manipud iti umiso nga aramid. Ta manipud idi am-ammokon, nakitak ti potensial nga akemna para iti dur-asan. Nakitak ti di nagbaliw nga akemna iti laksid ti panagbalbaliw ti taray ti aglawlaw. Nakitak a di man la naganiniin ti isemna iti rimkuas a naguduan ti nabayag a sappuyot.
Ta ania ngamin aya ti makuna a lider? Ta ania ngamin aya ti maala iti panangiyuna ken panangidaulo iti maysa a timpuyog wenno orgasassion?
Kadami, ti respeto. A kas individual. A kas nawaya a umawat kadagiti amin a banag a dumteng ken mangtingiting. Nawaya nga agtignay iti amin a suli. Nawaya nga agdakiwas nga awan iti pakapiltakanna. Gayyem ken am-ammo ti amin, saan nga iti naganna, no di ket kas isu a rinespesto. Rinespeto nga ammona nga isubli wenno ad-addu pay ti masagrap nga imbag.
Amin a mangidaulo, rinespeto ken pinaliiw dagiti addang ken wayatna. Manipud idi nagkainteres dataon iti panagsuratan. Ket napaliiwtayo no asino ti tumakder a mangiburay ti inumen ken asino ti mangbuggo ti ulona wenno sakana.
Iti napaliiwtayo, suportaranmi ti liderato ni Mrs. Raquel. Mangnamnamakami a makitami manen ti sapsapulenmi a garatigit ken isem nga awan ti duadua..
Ken ni Mrs. Raquel, ken dagiti kakaduana iti liderato, addakam apo iti likudanyo.
Agbiag ti GUMIL! Agbiag ti TMI! Agbiag dagiti mannurat! @


text:
Saturday, November 24, 2012
OPV YELLOW CORN, NAITED KADAGITI CORN FARMERS
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti pannakaiwaras ti bukel ti Yellow Corn (Open Pollinated Variety) kadagiti recipients-farmers iti Brgys. Turod Patac, Arnap, Rizal, Bonifacio ken Namruangan iti dagup ti 15 bags a bukel a pakaimulaan ti 15 ektarias a mamulaan ti mais.
Dagiti panggep ti DA-LGU kadaytoy a proyekto ket tapno maipaneknek a produktibo ken mayadaptar ti amarilio ti klasena a mais a maimula iti ili a Cabugao. Kasta pay a malapdan ti panaggatang dagiti mannalon iti nangina a bukel ti Yellow Hybrid ta mabalinda nga idoble ti bukel nga imula agingga iti maikapat a panagmumula.
Naited dagiti bags ti OPV Yellow Corn kadagiti maseknan a mannalon iti Municipal Conference Hall idi Nobiembre 23, 2012. Tinarabay dagiti pannakabagi ti DA-LGU nga idauluan ni OIC Nereo S. Daproza dagiti Farmers-Recipients nga immawat.
Impeksa met dagiti nakaawat a mannalon nga indauluan ni Brgy. Captain Teodoro Tabula ti Brgy. Arnap iti nalaus a panagyamanda iti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti agtultuloy a pannakikammayetda kadagiti makatulong kadagiti mannalon nangruna dagiti agmulmula ti mais a pakanayonan pay ti matgedanda. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:54 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Panangtulong Kadagiti Agkasapulan
“Daydiay naasi ti matana mabendisionanto, ta inikkanna iti taraonna daydiay nanumo.”—PROVERBIO 22:9.
Rason nga agselebrar ti dadduma iti Krismas.
Gapu ta tinulongan ni Jesus dagiti tattao a napanglaw, masakit, ken marigrigat, kayat met ti dadduma a tuladen ti ulidanna. Para kadakuada, ti Krismas ti kasayaatan a tiempo a panangaramidda iti dayta, no kaano a masansan nga ikagumaan dagiti charity ti agkolekta iti donasion.
Apay a mapaay ti panggep?
No tiempo ti Krismas, okupado dagiti tattao nga ag-shopping, aglinglingay, ken mangbisita kadagiti gagayyem ken pamiliada. Gapu kadagitoy, maibusen ti tiempo, pigsa, wenno kuartada a tumulong kadagiti nakurapay ken agkasapulan, isu a mangtedda laengen iti donasion.
Ania dagiti makatulong a prinsipio ti Biblia?
“Saanmo a medmedan ti naimbag kadagidiay addaan karbengan iti dayta, no adda iti pannakabalin ta imam ti panangaramid iti dayta.” (Proverbio 3:27) Saan laeng nga iti panawen ti Krismas nga agsagaba dagiti napanglaw, mabisbisin ken marigrigat. No makitam nga adda agkasapulan iti tulong ket “adda iti pannakabalin ta imam” wenno kabaelam ti tumulong, apay nga urayem pay laeng ti Krismas? Mabendisionanto ti panangipakitam iti asi.
“Tunggal umuna nga aldaw ti lawas tunggal maysa kadakayo mangilasin koma iti bukodna a balay iti idulinna a banag a kas iti irarang-ayna.” (1 Corinto 16:2) Dayta ti imbalakad ni apostol Pablo kadagiti nagkauna a Kristiano a mayat a tumulong kadagiti napanglaw. Mabalinmo kadi ti ‘mangilasin’ wenno mangbadyet iti kuarta nga itedmo a regular iti maysa a tao wenno organisasion a mangusar a nainsiriban iti dayta? Iti kasta a pamay-an, sigurado a maseknanka kadagiti agkasapulan ken mangmangtedka sigun iti kabaelam.
“Dikay lipatan ti panagaramid iti naimbag ken ti panangiranud iti bambanag iti sabsabali, ta babaen iti kakasta a sakripisio maay-ayo a naan-anay ti Dios.” (Hebreo 13:16) Paliiwem ta malaksid iti “panangiranud iti bambanag iti sabsabali,” laglagipentayo met ti “panagaramid iti naimbag,” wenno panangtulong. Kas pagarigan, dagiti masirib a nagannak sanayenda dagiti annakda a tumulong kadagiti lallakay ken babbaket iti inaldaw nga aktibidadda; paregtaenda dagiti masakit babaen ti panangtedda iti kard, panangbisita, wenno panangtawag iti telepono; ken maseknan kadagiti nakakaasi nga ubbing wenno masaksakit. Iti kasta, masursuro dagiti ubbing ti agbalin a naasi ken naparabur iti intero a makatawen.
Dagiti masirib a nagannak sanayenda dagiti annakda a tumulong kadagiti lallakay ken babbaket, masaksakit, ken nakakaasi nga ubbing. Iti kasta, masursuro dagiti ubbing ti agbalin a naasi ken naparabur iti intero a makatawen


text:
Tuesday, February 21, 2017
MASS WEDDING 2017, NARAGSAK KEN NABALLIGI!
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Cabugao Mass Wedding Program ti LGU-Cabugao iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur idi Pebrero 20, 2017.
Iti panangrugi ti programa, immuna ti panagmartsa dagiti agparis a nagkasar a sinaksian dagiti ninong ken ninangda iti uneg ti nadakamat a Building.
Iti Opening Program, naaramid ti Prayer babaen ken ni Mrs. Lucille S. Somera. Indauluan met ni Municipal Treasurer Mrs. Lourdes A. Azcueta ti pannakakanta ti Philippine National Anthem ken ti Cabugao Hymn.
Nangited ti Welcome Address ni SBM Vicky S. Serna. Kinablaawanna dagiti 19 a paris nga agkasar ken manganak agraman dagiti Bisita ken Opisiales ti Ili a naitaripnong iti panangidaulo ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Bininsana ti pateg daytoy a programa ti LGU-Cabugao a mangsimpa ti kasasaad dagiti agassawa a saan pay a nangawat iti kapatgan a Matrimonia ti Kasar.
Naisaganad ti Seremonia ti Kallaysa. Naglilinia manen dagiti nagkasar a kaduada dagiti ninong/ninangda sada nagmartsa a nagpasango ken nagsirkuloda iti asideg ti Stage. Inannong ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang babaen iti Bileg a naikawes iti Chief Executive a mamagkallaysa kadagiti 19 a paris nga agkasar.
Kalpasan ti group picture dagiti nagkasar ken ni Mayor Josh Edward ken dagiti Opisiales ti Ili, nagsala dagiti newlywed couples.
Iti Mensahe ni Mayor Josh Edward, kinablaawanna dagiti nagkasar ken agraman dagiti nanganak, sangaili ken kabagian dagiti nagkasar ken iti amin a nagatendar iti nasao a seremonia.
Imbatad ti Ama ti Ili a saan laeng a dagiti apagkallaysa ti nagasat ita nga aldaw ket uray met isuda a naaddaan ti parte a nangannong kadaytoy a mass wedding ceremony.
Pinagyamananna pay iti agtultuloy a panagtalekda ken pammatida iti Gobierno Munisipal babaen iti pannakipartisiparda kadaytoy a programa ti Munisipio. Innayon ti Alkalde Munisipal a mainayon dagiti nagkallaysa a mangbangon iti naresponsable a Pamilia a pangrugian ti natibker a pundasion ti naurnos ken naprogreso nga ili ti Cabugao.
Nangipaay ti Mensahe ni Mr. Edwin H. Ruiz, President, Philippine Association of Civil Registrars Region 1 Chapter. Inapresiarna daytoy a proyekto ti LGU-Cabugao babaen iti liderato ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang kasta metten ken ni Municipal Civil Registrar Office Mrs. Rosario Charity S. Abara ditoy nga ili.
Nangipaay met ti Mensahe ni Mr. Nestor Bautista, pannakabagi ni Mr. Reynor Fernando, Provincial Statistics Officer.
Naisaganad ti “Kiss with the Bride” a ritual ti panagkallaysa. Naaramid pay dagiti ritual ti “Cake” ken “Champagne Toast”.
Kabayatanna, naited dagiti sagut kadagiti nagkasar ket indauluan da Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken ni Vice Mayor DJ Savellano ti nagiyawat iti sagut a binayabay ida da SBM Danilo Q. Gazmen; SBM Vicky S. Serna; SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; SBM Josefina S. Vallejo; MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen; Municipal Civil Registrar Mrs. Rosario Charity S. Abara.
Nangited ti Closing Remarks ni SBM Danny Q. Gazmen. Bininsana ti pateg daytoy a tinawen a pribilehio nga it-ited ti Munisipio a libre a serbisio para kadagiti saan pay a nagkasar.
Kalpasan ti Seremonia ti Kallaysa, naaramid ti panamagsasango dagiti amin a nagatendar kadagiti naisagana a taraon kalpasan iti Thanksgiving Prayer. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:26 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Pagsasao a Tailandes
Ti Tailandes,[2] wenno nasaysayaat a makunkuna iti Siames[3] wenno Tengnga a Tailandes,[4] ket isu ti nailian ken opisial a pagsasao ti Tailandia ken ti patneng a pagsasao dagiti Tattao a Tailandes ken dagiti [[Tailandes nga Insik], dagiti kaaduan nga etniko a grupo ti Tailandia. Ti Tailands ket kameng ti Tai a grupo ti pamilia ti pagsasao ti Tai–Kadai. Sumuroka kagudua dagiti amin a balikas iti Tailandes ket binulod manipud ti Pali, Sanskrito ken ti Duog a Khmer. Daytoy ket tonal ken pagsasao nga analitiko. Ti Tailandes ket addaan pay ti narikut nga ortograpia ken dagiti maikabagian apanagmarka. Ti Tailandes ket agsinnaranay a maawatan iti Lao.[5]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Reperensia ti Tailandes iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Iti Tailandes: ภาษาไทย Phasa Thai [pʰāːsǎː tʰāj] ( denggen)
- ^ Urayno ti "Tailandes" ket nagbalinen a kadawyan, ti duog a termino iti "Siames" ket us-usaren pay laeng dagiti lingguista, ken naipangpangruna iti panangipalplawag manipud kadagiti sabali a Sassao ti Tai (Diller 2008:6). T "Proto-Tailandes", kas pagarigan, ket isu ti taudan amian dagiti Abagatan a laud a Tai, ken saan aeng a ti Siames (Rischel 1998).
- ^ Nasken a saan a maiyallilaw iti Tengnga a Tai
- ^ "Sasao nga Ausbau ken Abstand". Ccat.sas.upenn.edu. 1995-01-20. Naala idi 2012-07-08.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- IPA ken SAMPA para iti Tailandes
- Estruktura ti Pagsasao a Tailandes (TH101) PDF a bersion ti libro ti unibersidad


text:
2014
Ti tawen idi 2014 (MMXIV) ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra E), ti maika-2014 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-14 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-14 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-5 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 1 – Maximilian Schell, Austriano-Suiso nga aktor (naipasngay 1930)
- Pebrero 2 – Philip Seymour Hoffman, Amerikano nga aktor (naipasngay 1967)
- Pebrero 10 – Shirley Temple, Amerikana nga aktres ken diplomata (naipasngay 1928)
- Hulio 13 – Nadine Gordimer, Taga-Abagatan nga Aprika a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1923)
- Agosto 11 – Robin Williams, Amerikano nga aktor ken komediante (naipasngay 1951)
- Disiembre 30 – Luise Rainer, naiyanak nga Aleman nga aktres (naipasngay 1910)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 2014 iti Wikimedia Commons


text:
Charactonym
Idi un-unana, narway a mabasa kadagiti sarita Iluko ti charactonym. Nakail-ilokano a character. Ininaw ken impasngay iti ayat ken pinnateg dagiti naglilinnaga a sinilong dagiti kinelleng ken bangkag. Nagdalliasat kadagiti tambak ken desdes a kumamang kadagiti pinagayan, kabangkagan, kanatengan; kadagiti waig ken pangngappuan a pagsigsigayan ken pagtanggaran; kadagiti pay-as a simmussuan dagiti rinaepan; iti igid ti baybay a taptapliakan dagiti dalluyon; iti tengnga ti taaw a pagkalkalapan; kadagiti punsionan ken uray kadagiti paguummongan iti purok; iti panawen ti tikag wenno nepnep; iti rigat ken nam-ay; iti ili ken iti away; iti probinsia ken iti siudad; ken dadduma pay a panawen ken setting, ania man a genre ken klase ti sarita, napintas dagiti charactonym. Saan a palpalawpaw a karakter. Saan nga agtatapaw ket makitam nga aggunay ken agtignay, agsao, agkanta ken agdaniw, agunget ken agbassawang ken dadduma pay. Iti ababa a pannao, karakter a makita, a saan ket a nakalemmeng wenno saan nga ammo ti kinaasinona. Napateg a maipakita ti kinaasino. Napateg no asino.
Napateg ti maysa a karakter a kas agbibiag ken agtignay, agsao iti kabukbukodanna, a saan ket a padiktaran a kasla bambamti iti tengnga ti pinagayan.
Daytoy idi ti charactonym iti sarita Iluko. Dagiti karakter nga ininaw ken impasngay ti nasariwawet a panagpampanunot dagiti mannurat. Dagiti karakter a dinaydayaw ken linalais; kaay-ayo ken kagurgura, iniseman ken minisuotan. Imbayog ken inlunod.
Ngem yanda itan dagitoy a karakter?
Dayta ti saludsod nga ininaw iti iliw ken gagar a makabasa manen. Naginanada kadin wenno saanen a kayat dagiti mannurat? Iti paliiwko, simmerioso dagiti mabasbasan a sarita iti agdama. Gapu kadi ta naginana wenno linipat ti charactonym? Sapay koma ta saan. Ania ngamin aya dayta a karakter?
No dayta a character ti maysa a sarita ket maysa a charactonym, addan dagus a pamalpalatpatan ti kinaasinona. Uray saanen nga ibaga ti kinaasinona, ta saan metten a kaskenan nga ibaga pay ta naiparang metten. Ammo dagus ket nalabit a maisingedmo a reader ti riknam kenkuana; no saan met, agserbi isuna a kas kontrabida iti sarita ket nalabit nga isu ti sisiimem a mismisuotan dagiti tignayna kabayatan iti panagbasa wenno kaay-ayo dagiti tignay ken kapanunotanna no isu ti bida.
Dagitoy nga akem, dagiti reader ket saandan nga agkarkarawa ti kinaasino dagiti karakter iti basbasaenda. Addan a nalawag a makitkitada. No maminsan met, uray bassit laengen a panangiladawan ti kinaasinona ket ammon ni agbasbasa ti kinaasino dayta a karakter. Ammon ti akemna iti sarita.
Nalabit nga isu ti bida wenno saidkik. Ti kontrabida wenno extra. Ngem ti panangiladawan kadagitoy a karakter a kas maysa a charactonym ket nalawag a panangiyam-amo ken panangiparang payen ti kinaasino dayta a karakter. Panangiladawan nga uray saanen nga idetalie ket makapneken. Kadagiti dadduma, saandan nga ibaga pay nga isuna ti kontrabida ta ti laengen naganna ket maipudosen a saan nga isu ti bida. Adda met dagiti punto a mangaramat ti Charactonym a kas bida. Basta ti punto ket panangibaga ti kinaasino ti karakter ken iladladawan payen babaen ti naganna. Makapatik-ab a panangiladawan.
Ta ania ngamin ania ngamin aya ti makunkuna a charactonym?
A charactonym is a name which suggests the personality traits of a fictional character. In other words, it is the name given to a literary character that especially fits his or her personality.
Ehemplo: Ni “Ciano Bassit” a sarita ni Martin Rochina ken nangabak iti makaparay-aw a sarita. Daydiay ubing a bulsek a nagsarukod iti burrarawit a sarita ni Sherma Benosa ken nangabak iti Umuna a Gungguna iti Salip ti Sarita a para kadagiti ubbing. Ti Hunchback of Notre Dame; ken adda met bersionna iti Pinoy, isu ti Kampanerang Kuba. Ni Siding Bulding. Ni Lising Singkol. Ni Boy Negro. Ken dadduma pay a karakter a no binasam ida ket ammomon wenno addan ti pamalpalatpatam ti naigamer a kinaasinoda.
Idi damo, narway ti charactonym. Ngem diak la ammo no apay a bimmattaway. Mabalin a nakita dagiti saan a mangayat a mangaramat ti deformity wenno depekto wenno naisalsalumina a langa wenno galad ti karakter ket ipatoda a kas panangibaba wenno pananglais ti pinartuat a karakter. Saanda a makita ti kinapintas ta iti sentro ti immatangda ket kitkitaenda laeng dagiti nalaad a pasetna.
Ngem ania ngarud ti serbi ti redeeming quality ti maysa a karakter no saan nga ipakat daytoy? No adda ti charactonym, adda met ti redeeming quality a mangited iti balance a panirigan kadagiti tumaud nga iray ken saan a nasayaat nga impression.
Ti redeeming quality ket panangpunno kadagiti nagkurangan; ti panangitag-ay ti asinoman a karakter a pinartuat iti laksid iti kinaadda ti pagkuranganna. Panangsubbot ti naiwawa a kababalin ken katatao daytoy a banag. Panangallangon.
Laglagipen koma nga adun dagiti naputar a karakter a kas maysa a chartactonym. Kadagiti pelikula, iti man English ken iti Tagalog ken aniaman a lengguahe ket maus-usar ti charactonym. Adu pay dagiti nabalin a bida.
No apay a nagbalin a naserioso dagiti rumrumuar a sarita-Iluko iti agdama ket pagarupek a maigapu iti pannakaidisso ti charactonym. Agpada a maaramat daytoy iti serioso a sarita ken iti makapakatawa. Ngem iti bukodko a panirigan, namaymayat met laeng no maaramat daytoy iti makaparay-aw a sarita. Nangnangruna la unay iti makaparay-aw wenno makapakatawa a sarita, ta kalpasan a binasa ket lumtuad ti garakgak, katawa wenno isem a di magalem.
No ngamin iti makaparay-aw a sarita ti pangaramatan, saan met nga usaren dagiti depekto a kas lais wenno panangibaba ti dayaw no di ket usaren a mangitag-ay ti personalidad ti karakter a pinarsua. Wenno usaren dagiti galad ti karakter a naisangsangayan iti amin. Dayta a galad ket itakderna ti kinaasino ti nadakamat.
Maaramat koma dagiti banag a pagkurangan a kas mangitag-ay ti personalidad a saan ket a pananglais. No maaramat man ti pananglais, sumarunon dita ti redeeming quality. Uray kadagiti naserioso a sarita, a pakausaran ti charactonym ket naynay a maaramat ti panangsubbot ti kinaasino malaksid kadagiti karakter a saanen a pulos nga agbalbaliw agingga iti gibusna.
Sigsiggaanmi ti panagparang manen dagiti nababaked a charactonym…@
Thursday, January 20, 2011
Charactonym
Charactonym


text:
Naaramid ti programa a nangpasingked/panagrugi ti panagadal ti 31 nga out-of-school youths a lumugar iti nasao a barangay iti Practical Electricity babaen ti panangimaton ni Mr. Nestor de los Santos, Program Coordinator, Private Electricians ken adda pay a katinnulongna da Mr. Warren Sumibcay ken Mr. Demy Peneyra, agpapada a Mangisursuro ti DepEd Cabugao District idi malem ti Biernes, Disiembre 9, 2011 iti pageskuelaan ti Barangay Arnap.
Innayon ni Mr. De los Santos a kasapulan a makompleto ti agad-adal ti 200 oras a panagadal sakbay a maited kenkuana ti Certificate of Completion ti Practical Electricity (Building Wiring).Maitarubak pay a saklawen daytoy a programa ti Accreditation and Equivalency System (A&E System) a mangpaturpos ti elementaria ken haiskul ti di nakapagtuloy nga umili iti kallabes a tawtawen maigapu iti nagkaadu a rason.
Nagatendar dagiti pangulo (Principals, Head Teachers/Teacher-In-Charge) ti nadumaduma a pageskuelaan-elementaria iti Munisipalidad ti Cabugao babaen ti panangidaulo ni Mrs. Helen Ventura Siruno, OIC Supervisor ti Office of the Public Schools, DepEd District Office, Cabugao.
Iti nasao nga okasion, naisangayan a naawis ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken kinatakunaynay ni Arnap Brgy. Captain Teodoro Tabula ken kameng ti Konsehona.
Ngem iti pannakabiag daytoy a programa iti agdama, nagyaman ti Superbisor iti suporta ti Gobierno Munisipal iti liderato ni Mayor Ediboy ti pannakaituloy daytoy a gannuat ket mangnamnama a babaen ti panangbitibit ti LGU-Cabugao, tinawenen a maipatungpal daytoy a programa tapno agsaknap iti dadduma pay a barangay a makasapul iti kastoy a serbisio.
Napnuan panangikalikagum ti panagsayaat ti kasasaad dagiti maseknan ti anag ti Mensahe ni Mayor Ediboy kadagiti 31 nga agadal ti Practical Electricity (Building Wiring) agsipud ta iti adal a magun-od dagitoy nga agtutubo ket ipanamnamana ti pannakapasayaat ti indibidual a kasasaadda no mayusarda ti inadalda.
Impaagsep ni Mayor Ediboy ti pateg ti sirmata ti Gobierno Munisipal a pannakasuporta ti sektor ti Edukasion a pakairamanan ti kastoy a programa agsipud ta kenkuana ti adal ket kangrunaan a sanggir ti umili tapno kabaelanda nga ited ti tulongda a makipagbangon ti naprogreso a komunidad ken pagilian.
Nagyaman pay dagiti manarawidwid a mangisursuro iti Distrito ti DepEd Cabugao iti tulong ti Konseho ti Barangay nga idauluan ni Punong Barangay Teodoro Tabula iti pannakaorganisar daytoy a programa iti Barangay Arnap.
Naiballaet met dagiti intermission number dagiti agad-adal nga ubbing a pakabuklan ti nadumaduma a parang ti sala ken Pamaskua nga ayug.
Immuna a nayam-ammo daytoy a programa idi 2006 babaen iti nagan a Non-Formal Education (NFE) ket iti manen Barangay Arnap, Cabugao, Ilocos Sur ti immuna a nakaipakatan daytoy a sistema ti edukasion tapno matulongan dagiti out-of-school youths (OSY)/dropouts ket kangrunaan a panggepna ti mangpunas ti problema ti illiteracy iti kagimongan a Pilipino. # (Rinetrato ken insurat ni JOED S. SAJONIA)


text:
Imbatad ni Mayor Ediboy nga agpannuray iti ID System ti pannakaiwaras ti ganagan para iti sapasap a mannalon ket no adda man gapu a pangitantanan ti asosasion ti pannakaited ti bagi ti maysa a kameng ket saan koma a daytoy ti makaanay tapno saan a maited ti ganagan.
Innayon pay ti Alkalde a maibunong ti nagatang a ganagan maibasar iti ID a mangiparangarang ti kinaan-anay ti maseknan a lehitimo a mannalon ti Cabugao.
Iti sabali a bangir, inlawlawag ni Mayor Ediboy a pinaanayanna a 33 ti water pump tapno agbalin a barangay-based ti pakaiyusaranna iti intero a Cabugao. Nupay ti asosasion dagiti mannalon ti kangrunaan a makausar, posible met a sapasap a bumarangay ti panagmiembro dagiti mannalon iti asosasion.
Napagtutulagan dagiti pangulo ti mannalon iti wagas a pannakaiwaras ti ganagan kalpasanna. Naballigi met a natratar dagiti dadduma pay nga agenda a mangpatibker ti kasasaad ti pederasion ken pannakikammayetna iti Gobierno Munisipal a mangiburay kadagiti pagsayaatan a kalikagumanda. # (Web In-Action)


text:
TI BIBLIA BALBALIWANNA TI BIAG
Nasursurok a Respetuen Dagiti Babbai ken ti Bagik
PANNAKAYANAKNA: 1960
NAKAYANAKANNA: FRANCE
PAKASARITAANNA: NARANGGAS KEN ADIKTO ITI DROGA, DINA RESRESPETUEN DAGITI BABBAI
TI NAPALABASKO:
Nayanakak idiay Mulhouse, iti amianan a daya ti France, maysa a lugar nga adu ti aggigian a trabahador ken agdindinamag gapu iti kinaranggas. Idi ubingak, adu ti nakitkitak a naranggas a panagaapa dagiti pamilia iti lugarmi. Iti pamiliami, maipabpababa dagiti babbai ken saan unay a maikabkabilangan ti kapanunotanda. Naisuro kaniak a ti babai ket para laeng iti kosina ken paraasikaso iti asawa ken kadagiti annak.
Nagrigat ti napasarak idi ubingak. Idi 10 ti tawenko, natay ni tatangko gapu iti kinamammartekna. Kalpasan ti lima a tawen, nagpakamatay met ti maysa a manongko. Iti dayta met la a tawen, adda nakitak a panagpipinnatay iti uneg ti pamiliami, ket nagkaro ti epekto dagita iti biag ken emosionko. Sinuruandak dagiti kapamiliak nga agusar iti kutsilio ken paltog, ken makilaban no kasapulan. Magulguluanak idi, isu a nagin-inumak ken pinunnok ti bagik iti tattoo.
Idi 16 anyosakon, 10 agingga iti 15 a bote ti beer ti mainumko iti inaldaw. Idi kuan, nagdrogaak payen. Tapno adda igatangko iti arak ken droga, naglakoak iti retretaso ti landok ken nagtaktakawak. Idi 17 ti tawenkon, rummuar-umunegakon iti pagbaludan. No bilangen, namin-18 a nasentensiaanak gapu iti panagtakaw ken kinabayolente.
Idi nasurok bassit a 20 ti tawenko, kimmaro pay ti situasionko. Makasusopak agingga iti 20 nga istik ti marihuana iti kada aldaw ken nagus-usarak pay iti heroin ken dadduma pay a droga. Adda dagiti gundaway a dandaniak natay gapu iti pannaka-overdose. Naglaklakoak iti droga isu a kanayon nga adda dagiti awitko a kutsilio ken paltog. Naminsan, pinaltogak ti maysa a lalaki, ngem timmama ti bala iti landok ti sinturonna ket nagbalandra! Idi agtawenak iti 24, natay ni nanangko, ket ad-adda a nagrebeldeak. Mabutbuteng kaniak dagiti masabatko iti dalan isu a likliklikandak. Kada Sabado ken Domingo, masansan nga addaak iti presinto wenno ospital tapno madait dagiti sugatko gapu iti pannakiramrambolko.
Idi agtawenakon iti 28, nagasawaak. Kas iti manamnama, diak rinespeto ti asawak. Pagsasawak ken kabkabilek. Dikam agkadua a mangaramid iti aniaman a trabaho. Kunak idi no umanayen nga ikkak iti adu a tinakaw nga alahas. Idi kuan, adda napasamak a diak inekspektar. Nakipagadal iti Biblia ni baketko kadagiti Saksi ni Jehova. Kalpasan ti umuna a panagadalna, insardengnan ti agsigarilio, dinan kayat nga awaten ti tinakaw a kuarta, ken insublina payen kaniak dagiti alahas nga intedko. Nakaungetak unay. Diak kayat a makipagadal isuna iti Biblia. Pug-awak idi ti rupana iti asuk ti sigarilio ken ibabainko iti sanguanan dagiti kaarrubami.
Iti maysa a rabii a nakaro ti bartekko, napuorak ti apartmentmi. Ni baketko ti nangsalbar kaniak ken iti balasitangmi a lima ti tawenna. Idi nausawanakon, makonkonsiensiaak la unay. Panagriknak, dinakon mapakawan ti Dios. Nalagipko ti imbaga ti maysa a padi a mapan kano idiay impierno dagiti managdakdakes. Imbaga pay ti psychiatrist-ko: “Awan namnamamon! Saankan a makapagbalbaliw.”
NO KASANO A BINALBALIWAN TI BIBLIA TI BIAGKO:
Kalpasan ti puor, immakarkami iti balay dagiti katugangak. Idi binisita dagiti Saksi ni baketko, dinamagko kadakuada, “Mapakawannak pay ngata ti Dios kadagiti basolko?” Imbasada kaniak ti kuna ti Biblia iti 1 Corinto 6:9-11. Mabasa dita dagiti ar-aramid a kagura ti Dios, ngem innayonna: “Kasta idi ti sumagmamano kadakayo.” Impasigurado kaniak dagita a sasao a posible a makapagbalbaliwak, sa imbasa pay dagiti Saksi ti 1 Juan 4:8 ket impasiguradoda nga ay-ayatennak ti Dios. Naaddaanak iti namnama isu nga imbagak kadagiti Saksi nga iyadalandak iti Biblia mamindua iti makalawas. Idi kuan, inrugik ti umatender kadagiti gimongda ken kanayon a nagkarkararagak ken Apo Jehova.
Iti uneg ti makabulan, inkarigatak nga isardeng ti agdroga ken agbartek. Narigatanak iti kasta unay gapu kadagiti aglalaok nga epektona! Mabangbangungotak, nasakit ti ulo ken bagbagik, ken mariknak ti dadduma pay a madi nga epekto ti panangisardengko kadagiti bisiok. Ngem nariknak nga ig-iggaman ni Apo Jehova ti imak ken pappapigsaennak. Nariknak ti kas iti kinuna ni apostol Pablo. Insuratna maipapan iti panangtulong ti Dios kenkuana: “Ta iti amin a bambanag addaanak iti bileg gapu iti daydiay mangmangted kaniak iti pannakabalin.” (Filipos 4:13) Idi agangay, naisardengko payen ti agsigarilio.—2 Corinto 7:1.
Gapu iti panagadalko iti Biblia, simmayaat ti biagko. Ngem saan la a dayta. Simmayaat pay ti relasionmi kas pamilia. Nagbaliw met ti panangtratok ken baketko. Nasursurok a respetuen ken ibaga kenkuana ti “pangngaasim” ken “pagyamanan.” Impaypaysok metten ti agbalin nga ama iti balasitangmi. Kas iti inaramid ni baketko, inkarik ken ni Apo Jehova nga isu laeng ti pagserbiak, ket nabautisaranak kalpasan ti makatawen a panagadalko iti Biblia.
NO KASANOAK A NAGUNGGONAAN:
Masiguradok a dagiti prinsipio ti Biblia ti nangsalbar kaniak. Uray dagiti saan a Saksi a kapamiliak, mamatida a natayak koman gapu iti droga wenno iti pannakiramrambolko.
Nagdakkel ti nagbaliwan ti biag ti pamiliami gapu kadagiti naadalko a prinsipio ti Biblia a nangilawlawag kadagiti responsabilidadko kas asawa ken ama. (Efeso 5:25; 6:4) Agkakaduakami itan kas pamilia a mangaramid kadagiti bambanag. Saan laengen a para iti kosina ni baketko. Full-time payen a mangaskasaba, ket maragragsakanak a mangsupsuporta kenkuana. Ken maragragsakan met a mangsuporta kaniak iti responsabilidadko kas maysa a mangidadaulo iti kongregasion.
Talaga a nagsayaat ti epektona iti biagko ti ayat ken asi ni Apo Jehova. Kayatko unay nga ipakaammo dagiti kababalinna kadagidiay maibilang a kasla awanen namnamana nga agbalbaliw pay, ta kastaak met idi. Ammok nga adda bileg ti Biblia a mangtulong iti asinoman tapno maaddaanda iti nadalus ken addaan direksion a biag. Gapu iti panagadalko iti Biblia, nasursurok a respetuen ti sabsabali, lalaki man wenno babai. Ngem saan la a dayta. Nasursurok pay a respetuen ti bagik.


text:
Papa Bonifacio III
Ni Papa Bonifacio III ket isu ti Papa manipud idi 19 Pebrero aginggana idi 12 Nobiembre 607. Urayno nabiit laeng ti panawenna a kas maysa a Papa, isu ket nakaited kadagiti adu a kontribusion iti organisasion ti Katoliko a Simbaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope Boniface III". Ensiklopedia Katolika. New York: Robert Appleton.
- Ekonomou, Andrew J. 2007. Bisantino a Roma ken dagiti Griego a Papa: Dagiti Dumaya nga impluensia iti Roma ken ti kinapapa manipud kenni Gregorio ti Nalatak aginggana kenni Zacarias, A.D. 590–752. Lexington Books.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Bonifacio III iti Wikimedia Commons