text:
Aldaw
Ti aldaw ket maysa a paset ti panawen, a sappasap a naipalpalawag a kas ti pagbayatan a dumagup ti 24 nga oras.[1] Mabalin pay a kayatna a saoen a ti paset ti sibubukel nga aldaw a ti agdama a lokasion ket nasilnagan babaen ti lawag ti Init, a naamammoan pay a kas ti aglawag. Ti paset ti panawen a manrukrukod manipud ti lokal a tengnga ti aldaw aginggana ti lokal a tengnga ti aldaw ket makunkuna a ti solar nga aldaw.[2][3]
Ti nadumaduma a panangipalpalawag iti daytoy a sangalubongan a konsepto ti tao ket maus-usar segun ti linaon, kammasapulan ken pakainugotan. Idi 1967, ti segundo ket nabaliwan idi ti panakaipalpalawagna iti termino ti kaatiddog ti allon ti lawag, ken daytoy ket nagbalinn a ti SI a batayan ti paset ti panawen. Ti paset ti panagrukod para iti panawen a makunkuna nga "aldaw", ket nabaliwan idi 1967 a kas ti 86,400 SI a segsegundo ken naikkan ti simbolo a d, ket saan a paset nga SI, ngem daytoy ket naaw-awat para iti panag-usar ti SI.[1] Ti maysa a sibil nga aldaw ket kadawyan a daytoy pay ket 86,400 a segundo, a mabalin a manayonan wenno makissayan ti bisiesto a segundo iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras UTC, ken, kadagidiay dadduma pay a lokasion, sagpaminsan a manayonan wenno makissayan ti maysa nga oras no agibalbaliw manipud wenno mapan t Oras a panagin-inut ti lawag. Ti balikas nga aldaw ket mabalin pay a mangitudo ti aldaw iti lawas wenno ti maysa a petsa ti kalendario, a kas ti sungbat ti saludsod nga "Ania nga Aldaw?" Ti aldaw ket mangipatudo pay ti paset ti aldaw a saan a rabii — a makunkuna pay a kas ti 'agaldaw'. Dagiti tabas ti biag ti tattao ken dagiti dadduma pay a sebbangan ket maikabagian ti solar nga aldaw ti Daga ken ti siklo ti aldaw ken rabii (kitaen dagiti sirkadiano a kumpas).
Ti pagtengngaan a kaatiddog ti solay nga aldaw ditoy Daga ket agarup a 86,400 segundo (24 oras) ken adda dagiti agarup a 365.2422 solar nga alaldaw iti maysa a tropikal atawen. Gaputa ti nailangitan a panagtayyek ket saan a pudno a nagtitimbukel, isu nga dagiti banbanag ket agbanbaniagada kadagiti nadumaduma a kapardas kadagiti nadumaduma a puesto kadagiti bukodda a panagtayyek, ti maysa a solar nga aldaw ket saan a tinawen nga agpapada ti kaatiddog ti panawen iti amin a panagtayyek a tawen. Ti aldaw, ket naaw-awatan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagaramid ti maysa a dagup a panagtayyek ti Daga.[4] no maipanggep ti nailangitan a lugar iti likud wenno adayo a bituen (naipagarup nga agtaltalinaay), ket makunkuna a nailangitan nga aldaw. Daytoy a paset ti panawen a panagtayyek ket agarup a mamin 4 a basbassit ngem 24 nga oras ken adda tiagarup a 366.2422 iti maysa a tropikal a tawen (adadu ngem maysa a nailangitan nga aldaw ngem ti bilang ti solar nga al-aldaw). Daytoy ket gapu ti pagangayan ti ugot, ti paset ti panawen a panagtayyek ti Daga ket saan nga agtaltalinaay, a pagbanagan daytoy kadagiti bassit a panagdumaduma para iti solar nga al-aldaw ken nailangitan nga 'al-aldaw'. Dagiti dadduma a planeta ken bu-bulan ken addaanda ti nailangitan ken solar nga al-aldaw.
Dagiti linaon
Pangyuna[urnosen | urnosen ti taudan]
No malaksid ti 24 nga oras (86,400 a segundo), ti balikas nga aldaw ket maus-usar kadagiti nadumaduma a kaatiddog itipanawen a naibatay ti panagtayyek ti daga ti lawlaw ti pagtayyekanna. Ti maysa a nagruna ket ti solar nga aldaw, a naipalpalawagan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagsubli ti Init ti pagpatingaan a puntos (ti kangatuan apuntosna iti langit). Gaputa ti Daga ket immitlog a pagtayyekanna ti Init no ti Daga ket agpuspusipos iti nagsikig a pagtayyekan, daytoy a paset ti panawen ket mabalin nga agpaut ti 7.9 a segundo a nabaybayag ngem (wenno nabibiit ngem) 24 nga oras. Iti pagtengngaan ti sumurok a makatawen daytoy nga aldaw ket kapadpada ti 24 nga oras (86,400 a segundo).
Ti aldaw, iti kapanunotan ti agaldaw a nailasin manipud ti rabii a panawen, ket sapasap a naipalpalawagan a kas ti paset ti panawen iti las-ud ti lawag ti init ket dagus a maabutanna ti rabaw ti daga, no maipagarup nga awan dagiti lokal a mangtiped. Ti kaatiddog ti aldaw ket pakatengngaan ti gangani nga adadu ngem kagudua ti 24-nga oras nga aldaw. Dua a banag ti managramid ti aldaw nga atatiddog ngem ti rabii. Ti Init ket saan apuntos, ngem adda ti nalawagan a kadakkel ti agarup a 32 minutos iti arko. Ti maipatinayon, ti tangatang ket agisilnag ti lawag ti init iti pamay-an nga a makaabot ti rabaw ti daga urayno ti Init ket adda ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 34 a minutos iti arko. Isu nga ti umuna a lawag ket makaabo ti rabaw ti daga no ti tengnga ti Init ket adda pay laeng ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 50 a minutos iti arko. Ti paggiddiatan ti panawen ket depende ti anggulo ti illeleggak ti Init ken ilelennekna (daytoy ket pamay-an ti latitud), ngem daytoy ket mabalin a dumaguo ti agarup a pito a minutos.
Ti taga-ugma nga ugali ket adda ti baro a panagrugi ti aldaw a maalin a ti ileleggak wenno ilelennek ti Init idiay lokal nga horisonte (Italiano a panagipagarup, kas pagarigan) Ti pudno a kanito iti, ken ti bagbaetan, ti dua nga illeleggak wenno dua nga ilelennek ket maitalek iti heograpiko a puesto (longitud ken ti pay latitud), ken ti panawen ti tawen. Daytoy ti panawen a kas ti nainaganan babaen dagiti taga-ugma a hemisperiko nga init a pagorasan.
Ti nataltalinaay nga aldaw ket maalin a maialpalawag babaen ti panaglabas ti Init babaen ti lokal a meridiano, a mapasamak daytoy ti lokal a tengnga ti aldaw (nangatngato a pagpatinggaan) wenno tengnga ti rabii (nababbaba a pagpatinggaan). Ti pudno a kanito ket maitalek iti heograpiko a longitud, ken ti basbassit a gay-at iti oras a panawen ti tawen. Ti kaatiddog tikastoy nga aldaw ket gangani nga agtaltainaay (24 nga oras ± 30 a segundo). Daytoy nga oras ti nainaganan babaen dagiti moderno nga init a pagurasan.
Ti kaaduan pay a panagparang-ay ket mangipalpalawag ti saan a pudno a natimbengan nga Init nga aggungunay ti natalinaay a kapardas iti igid ti nailangitan nga ekuador; ti kapardas ket kapadpada ti napakatengngaan a kapardas ti pudno nga Init, ngem ikkatenna dagiti panakaidumaduma iti maysa a tawen bayat a ti Daga ket aggungunay iti igif ti pagtayyekanna ti lawlaw ti Init (gapu ti kapardasna ken ti panagsikig ti pagtayyekanna).
Ti aldaw ti Daga ket immatiddog kadagiti napalabas a panawen. Daytoy a penomena ket gapu dagiti ugot nga inpangpangato babaen ti Bulan a mangpabuntog ti pagtayyekan ti Daga. Gapu ti pamay-an a panakaipalpalawagan ti segundo, ti natimbengan a kaatiddog ti aldaw ket agarup a 86,400.002 a segundo, ken umatatiddog babaen ti agarup a 1.7 milisegundo tunggal maysa a siglo (ti pakatengngaan ti 2,700 a tawtawen. Kitaen ti panagpardas ti ugot para kadagiti salaysay. Ti kaatiddog ti maysa nga aldaw ket nakarkaulo a kas ti 21.9 nga oras idi 620 a riwriw a tawen manipud ti ritmitas (dagiti agsinnublat a tuon ti gubang). Ti kaatiddog ti aldaw para iti Daga wenno Proto-Daga sakbay ti pasamak a panakapartuat ti bukodtayo a Bulan babaen ti impakto ket saan pay a naamammoan.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino ket nanipud ti Daan nga Ingles a dæg, nga adda ti sapasap a nagtaudan a kas ti Tag iti Alemana, ken dag iti Norweo, Danes, Sueko ken Olandés. Ti "aldaw" ket isu ti maika-98 kadawyan a balikas iti Inggles segun ti AskOxford.com.
Internasional a Sistema dagiti Paset (SI)[urnosen | urnosen ti taudan]
T aldaw, nga adda ti simbolo a d, ket naipalpalawagan a kas ti 86,400 a segundo. Ti segundo ket ti paset ti panawen iti SI paspaset.
Ti aldaw iti UTC a gantingan ti oras ket mabalin a mangiraman ti negatibo wenno positibo a bisiesto a segundo, ken isu a daytoy ket adda ti kaatiddog iti 86,399 wenno 86,401 a segundo.
Ti Internasional nga Opisina dagiti Kadagsen ken Rukod (BIPM) ket agdama a mangipalpalawag ti segundo a kas ti
… ti kapaut dagiit 9 192 631 770 a paset ti panawen ti radiasion a kapadpada ti panagdaliasat a nagbaetan ti dua a napino unay a lessaad ti natalinaay a kasasaad ti sesio 133 nga atomo.[5]
Daytoy ket mangaramid ti naibatay ti SI nga aldaw ti agpayso a 794,243,384,928,000 kadagita a paset ti panawen.
Desimal ken metriko nga oras[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-19 a siglo naisingasing idi ti panagaramid ti desimal a pisi a (1⁄10,000 wenno 1⁄100,000) ti maysa nga astronomiko nga aldaw a batayan ti paset ti oras. Daytoy ket kalpasan a panagsilnag ti desimal nga oras ken kalendario, a daytoy ket saanen a naususar gapu ti karigatna a agtungpal kadagiti naamammoan apaset. Ti kaballigian a kandidato ket ti centiday = 14.4 a minutos, a kas maysa a pagkapat nga abababa ti maysa nga oras ken asideg a mapuntaan ti SI a kilosegundo ken ti Daan nga Insik a ke.
Astronomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti aldaw nga adda ti agpayso a 86,400 a SI a segundo ket isu ti astonomiko a paset ti oras (ti segundo ket saan a kinaykayatan iti astronomia).[6]
Para iti maysa a naited a planeta, adda dagiti tallo a kita ti aldaw a naipalpalawag iti astronomia:
- Ti nailangitan nga aldaw - ti sibubukel a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti kaadayo dagiti bituen
- Ti bituen nga aldaw - ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti panagpadpada ti kaatiddog ti aldaw ken rabii
- katimbengan a solar nga aldaw - pakatengaan toi oras ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti Init a kas ti sentro a bituen
Para iti Daga, ti nailangitan nga aldaw ken ti bituen nga aldaw ket gangani nga agpadpada ti kaatiddog ken agarup a 3 minutos 56 a segundo nga abababab ngem ti solar nga aldaw. No minaig ti agtaltalna a bitbituen, ti Daga ket agpupusipos ti laeng sumurok a mamin 366 iti pagtayyekanna ti las-ud ti maysa a kompleto a panagtayyekna. Ti panagtayyek ti Daga ti lawlaw ti Init ket pabassitenna (babaen ti maysa) ti bilang ti panagbaniaga ti Init ti ballasiw ti langit ti Daga iti maysa a bituen a tawen.
Mainaig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas ket mangitudo kadagit nadumaduma a naipalpalawag a kapanunotan, a mairamn dagiti sumaganad:
- 24 nga oras (apag-isu)
- ti paset ti panawen ti lawag no ti Init ket adda ti nagato ti lokal a horisonte (a daytoy ket ti, ti oras ti paset ti panawen manipud ti ileleggak manipud ti ilelennek);
- ti napno nga aldaw a mangsakop ti nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a mangrugi ti panagrugi ti naspnget a paset ti panawen wenno manipud ti maysa a puntos nga asideg ti tengnga ti nasipnget a paset ti panawen;
- ti napno a nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a sagpaminsan a makunkuna a kas ti nychthemeron iti Inggles, manipud ti Griego a para iti rabii-aldaw;
- ti paset ti panawen manipud ti 6:00 AM aginggana ti 6:00 PM wenno 9:00 PM wenno ti sabali pay a natalna a pagorasan a paset ti panawen nga agtuon wenno mangrugi manipud ti paset dagiti panawen a kas ti "bigat", "sardam", wenno "rabii".
Sibil nga aldaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Para iti sibil a pamay-an ti sapasapa a pagorasan ti oras ket naipalpalawagen para iti amin a rehion a naibatay ti katibengan a lokal a solar nga oras iti maysa a sentro nga meridiano. Dagiti kastoy a sona tioras ket nangrugi a naampon idi agarup a tengnga ti maika-19 a siglo idi dagiti perrokarril nga adda kadagiti gnanayon a programa ket naus-usar, nga adda kadagit inagrunaan apagilian ket nangampon kadagitoy idi 1929. Para iti dagup a sangalubongan, adda dagiti 40 sa kastoy a sona ti oras ti maus-usar tattan. Ti kangrunaan ket ti "oras ti lubong" wenno Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Ti agdama a sapasap a taripnong ket mangirugrugi ti sibil nga aldaw a mangrugi ti tengnga a rabii, a daytoy ket asideg ti ababaa a pagpatinggaan ti katimbengan nga Init idiay sentro a meridiano ti sona ti oras. Ti maysa nga aldaw ket kadawyana nabingbinagay iti 24 nga oras iti 60 a minuto siti 60 a segundo ti tunggal maysa.
Bisiesto a segundo[urnosen | urnosen ti taudan]
Tapno mailinia ti sibil nga aldaw iti napudno a panaggunay ti Init, mabalin a manayonan wenno makissayan kadagiti bisiesto a segundo.
Ti maysa a sibil a pagorasan nga aldaw ket kadawyan a 86,400 a SI a segundo ti kaatiddogna, ngem isunto ket 86,401 a segundo wenno 86,399 a segundo ti kaatiddogna no mapasamak ti maysa a bisiesto a segundo.
Dagiti bisiesto a segundo ket masakbayan a maiwaragawag babaen ti Internasional a Panagtayyek ti Daga ken Serbiso ti Reperensia a Sistema nga isu daytoy ti mangrukrukod ti panagtayyek ti Daga ken mangikeddeng no nasken ti bisiesto a segundo. Dagiti bisiesto a segundo ket rumsua laeng iti gibus ti maysa a UTC a bulan, ken naisengsengngat laeng daytoy iti gibus ti Hunio 30 wenno Disiembre 31.
Dagiti paammo ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Dagiti saan a SI paset a naw-awat para iti panag-usar ti SI, ken dagiti paset a naibatay kaagiti kammasapulan nga agnanayaon".
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Solar nga Aldaw". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Day". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Adda dagiti mannurat nga agibagbaga nga agalud ti panagilasin ti "aldaw" iti panawen a panagtayyek. Kas pagariagan: Courtney Seligman. "Panagtayyek a Panawen ken Kaatiddog ti Aldaw". Naala idi 2011-06-03.
Aluadan a palagip: Gaputa ti panagtayyek a paset ti panawen ti Daga ket ganganina a kapadpadana ti kaatiddog ti aldawna, sagpaminsantayo nga agsadadot ti panagitungtungan ti panagtayyek ti langit, ken mangibagbaga a dagiti bituen ket agtaytayyek ti lawlawtayo iti tunggal maysa nga aldaw. Iti kapdana daytoy, saan a kadawyan kadagiti saan a naannad a tattao a mangilaok ti panatayyek a paset ti panawen ti planeta iti kaatiddog ti aldaw, wenno baliktaden.
- ^ Resolutsion 1 ti maika-13 a taripnong ti CGPM (1967/68)
- ^ P. Kenneth Seidelmann, ed., Panagipalpalawag a Suplemento iti Astronomiko nga Almanak, (Mill Valley, CA: University Science Books, 1992) 696.


c: text/html

text:
Purpuro
Ti purpuro (Ingles:archipelago) wenno makunkuna pay a grupo ti isla, ket maysa a kawar wenno ummong iti is-isla. Ti balikas iti Inggles nga archipelago ket naala iti Griego ἄpxι- – arkhi- ("ehukotibo") ken πέλaYoς – pélagos ("baybay") babaen ti Italiano nga arcipelago. Iti Italiano, mabalin nga iti panagsurot ti tradision ti kina-ugma, ti purpuro isu ti husto a nagan ti Baybay Eheo ken, ti napalabas, ti panag-usar ket naiyalis iti Is-isla nga Eheo. Inus-usar daytoy tatan iti aniaman a grupo iti isla wenno, iti sagpaminsan, iti baybay a naglaon ti adu a bilang ti naiwarwaras nga is-isla a kas iti Baybay Eheo.[1]
Dagiti kita ti purpuro[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti purpuro ket mabalin a masarakan nga agmaymaysa iti bagi ti maysa a kadanuman wenno kaarruba iti maysa a dakkel a bagi ti masa ti daga. Kas pagarigan, ti Eskósia ket addaan ti 700 a ribo nga is-isla a palikmutenna ti kangrunaan a daga a mangaramid iti maysa a purpuro. Dagiti purpuro ket masansan a bulkan, a maporporma ti igid dagiti arko ti isla a naaramid iti nasasabtan a sona wenno rehion dagiti bulkan, wenno nagbanagan pay iti pannakainurunur, pannakanayon ti dag-daga, ken kangato ti daga.
Dagiti lima a baro a pagilian a kadawyan a purpuro ket Indonesia, Hapon, Filipinas, Baro a Selanda, ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Ti kadakkelan a purpuro a pagilian babaen ti kalawa ket ti Indonesia.[2]Ti purpuro nga addaan ti kaaduan nga is-isla ket ti Purpuro a Baybay idiay Pinlandia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archipelago". Farlex, Inc. 2008. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2008. Naala idi 2008-10-02.
- ^ "Indonesia". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2008-12-04. Naala idi 2008-12-07.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cabugao, Ilocos Sur (Disiembre 30, 2011) – Sinelebraran ti Barangay Rizal, pannakakabesera ti ili a Cabugao, Ilocos Sur manipud Disiembre 28-30, 2011 a panglagip ti maika-115 a tawen (1861-1896) manipud ipupusay ti “Nailian a Bannuar” ken iti kinamaingelna a nangisalda ti biagna tapno maipabigbigna iti Puli ni /Malayo ken Asiano ti kinasiasino ti pagilianna ken ti kalibre ti umili a Pilipino iti imatang dagiti Kolonialista a pagilian.
Iti umuna nga aldaw, kamalman ti Disiembre 28, 2011, impamatmat dagiti umaayam ti Badminton kadagiti nagbuya babaen ti panagtunos ti Ilocos Sur Badminton Club ken Cabugao Badminton Club a nangaramid ti “Baddicts Fun Games” iti Cabugao Cultural and Sports Complex.
Kabigatan ti Disiembre 29, 2011, naaramid ti First Rizal’s Fun Run “Libre nga Pataray, Panglagip ken Rizal” a nangrugi iti sango ti Complex sada nagrikus sadiay Barangay Turod a nagpartisiparan dagiti lumugar iti Barangay Rizal, propesional, agtutubo ken kameng ti nadumaduma nga sektor/organisasion ti ili.
Kalpasan ti Fun Run, nagballigi ti panggep daytoy nga aktibidad ken awan ti napasamak a saan a nasayaat ti panagtaray dagiti nagpartisipar a nagtitipon kamaudiananna iti sango ti Complex a nangsango iti naisagana a pamerienda ti Barangay Rizal.
Nakipagpasungad met ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. kadagiti sumangpet a tumataray iti Finish Line. Naregta a timmulong dagiti Kapolisan, BPATS (Barangay Tanod), Medics a naglugan iti ambulansia ken Blue Boys a nangiwardas ti trapiko iti sumrekan iti agpa-Port Salomague ken iti busy street ti Sitio Callaguip, Barangay Baclig via Barangay Turod ken iti National Highway a naglasatan dagiti tumataray.
Nagyaman ni Rizal Brgy. Captain Teddy U. Soller kadagiti amin a nakipaset iti aktibidad ti Piesta ti Barangay Rizal.
Iti karabiyan ti Disiembre 29, 2011, naaramid ti coronation ceremonies ti Mr. & Ms. NISTC Day Care 2011 a nagbidaan da King Neil Kim ken Queen Lea Mae.
Kangrunaan a nasangaili ket ni Mayor Edgardo ‘Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ti ili a Cabugao ket kimmablaaw ken dinayawna ti kinamananglaglagip ti taga-Rizal a nakaipuonan ti nakapanaganan ti barangayda iti “Nailian a Bannuar”, Dr. Jose Paciano Rizal y Mercado.
Imbatad ni Mayor Ediboy a kaikarian ti Barangay Rizal a pagwadan dagiti padana a Barangay ti Munisipalidad ta daytoy ti pannaka-kabesera ti ili. Pinadayawan ni Mayor Ediboy ti nasamay a panangidaulo ni Brgy. Captain Teddy U. Soller agraman kakaduana iti Sangguniang Barangay ti Barangay Rizal ken ti pananguggorna pay ti 33 a barangays a masakupanna a kas ABC & Councils President ti ili a Cabugao, Ilocos Sur.
Iti seremonia ti koronasion, naimatangan ti panagmartsa da Andrei Marsh Cueto, Mr. Day Care 2010 ken Shaine Gorospe, Ms. Day Care 2010 ken Investiture ken da King Neil Kim Parbo, Jr. ken Queen Lea Mae Aguilar a kas Mr. Day Care 2011 ken Ms. Day Care 2011 kas panagsaganadda.
Kinoronaan ken insaadda dagiti kapa ti Ari babaen kada Mayor Ediboy ken SBM Vicky S. Serna. Binagi met a kinoronaan ken insaadan ti kapa ti Reyna babaen kada agkasimpungalan Vice Mayor Danny Q. Gazmen ken MSWD Officer Lydia S. Gazmen. Sash ken Trophy met ti inyawat dagiti nagannak ti Ari a da Mr. & Mrs. Rodolfo Parbo, Jr. idinto ta Bouquet met ti inyawat dagiti nagannak ti Reyna a da Mr. & Mrs. Alfredo Aguilar.
Inyawat met da ABC President & Councils, Rizal Brgy. Captain Teddy U. Soller ken ti kapisi ti pusona ti Lei ni King Neil Kim. Scepter met ti inyawat da Andrei Marsh Cueto ken Shane Gorospe iti Ari ken Reyna 2011. Nagatendar met ken nangisaad ti Coronet ti 1st Princess ni SBM Josefina S. Vallejo nga inasmangan ni Mayor Ediboy.
Iti investiture ti 6 nga agparis a Prinsipe ken Prinsesa, naisaad ti Sash ken Coronet-da babaen kadagiti nagannak, Barangay Captains a nakitinnakunaynay a kas kada Turod Brgy. Captain Inocencio Sadac, Bungro Brgy. Captain Fermin Sarinas, Marga-ay Brgy. Captain James Sera, ken kasta met da Rizal Kagawad Gabby Sunio, Rizal Kagawad Gloria Cobangbang, Rizal Brgy. Treasurer Lutgarda Galamgam ken Cabugao Ex-SB Member Carlos Sison. Nagpaay nga emcee da Mr. Rudy Ilar ken Joe S. Singson, Jr.
Tunggal pannakaisaad ti Coronet, maiballaet ti piesa ti musika a pagsalaan dagiti opisiales ti ili, barangay, RIC, sangaili ken lumugar ti Barangay Rizal. Kalpasanna, mabunot ti lima a nagasat a numero babaen ti matudingan nga agbunot a manipud iti Raffle Draw. Namin-adu a nagrikus ti panagbunot a nakagun-odan dagiti nagasat a mabunot ti numerona iti agkakapateg a premio.
Kamaudianan a grupo ti numero a nabunot ket naigasatan ni Mrs. Marissa Sajonia-Sumagit ti Barangay Rizal ti nakapunta ti 1 sako a bagas a premiona. Naragsak ken natalinaay a nagsisina dagiti amin a nakidanggay kadagiti aktibidades ti Koronasion ti ubbing iti dayta a rabii. # (Insurat ken rinetrato ni JOED S. SAJONIA)
TALDIAP-NAPALABAS TI BARANGAY RIZAL
Ti Barangay Rizal ket San Markos ti dati a naganna idi un-unana a panawen. Nabuangay a kas barangay babaen ti Akta Republika 3590 idi 1959 a panagmayor daydi Dios ti aluadna a Lucio Zabala. Naadaw ti nagan ti barangay iti nagan iti Nailian a Bannuar, Dr. Jose Paciano Rizal ket naipasdek ti monumentona iti pannakaplasa/parke ti Barangay iti sidiran ti pasdek ti Simbaan Romano Katoliko ti ili.
Masarakan ti barangay iti mismo a poblasion ti ili ket buklen ti tallo a benneg: ti Cacantorisan, abagatan ti Manila North Road (National Highway) ket naadaw daytoy a nagan iti sao a “Cacantores” agsipud ta ditoy a nagnaed dagiti kumakanta iti simbaan idi un-unana a panawen ken uray iti agdama.
Ti Centro ket masarakan met iti amianan ti National Highway ken abagatan ti Cabugao River a dineppaan ti nabileg nga Osmena Bridge ken nakaipasdekan ti istraktura ti penned ken irigasion ti Communal Irrigation System (CIS) ti National Irrigation Administration wenno (NIA).
Mainumo unay a maawagan a kabesera ti ili agsipud ta ditoy centro ti pakasarakan ti pasdek ti munisipio, ti historikal a Simbaan Romano Katoliko, Cabugao Cultural and Sports Complex, Municipal Police Station, Municipal Fire Station, Municipal Rural Health Unit a pakabangbangonan ita iti Cabugao Rural Health Unit-Lying in Center, New Cabugao Public Market ( Northern Ilocos Sur Trade Center) ken Main Office ti Rural Bank of Cabugao, Inc. ken dadduma pay nga opisina ti sanga ti Gobierno ken pribado a sektor.
Ti Bessang ket masarakan met iti amianan ti baro a merkado publiko ti ili ket gapu ta bineltak ti National Highway ket natural a nagtubuan iti adu a pasdek-negosio ken napipintas ken moderno a pagtaengan. Regular met latta a masukay ken mamulmulaan dagiti talon ken bangkag a di pay nadissuan ti pasdek wenno establisimiento iti amianan-a-daya ti tiendaan.
Ti Barangay Rizal ket aglawa iti 33 ektarias ken addaan iti 1,106 a bilang ti populasion. Addaan ita a tawen CY 2011 iti P884,536.00 nga Internal Revenue Allotment (IRA) ken pakadagupan ti P1,085,294.34 nga Annual Budget ti CY 2011. Ti 20% Development Fund nga aganay a P186,575.00 ket maiserbi kadagiti sumaganad: Services/Development Projects; Garbage Collection; Clean and Green; Maintenance of Peace and Order; Anti-rabies vaccination; dengue prevention, ken Infrastructure Services.
Maibilang ti Barangay Rizal kadagiti uppat a barangays a nangbukel ti poblasion ket kaaduan kadagiti agindeg ti propesional, retirado,agnegnegosio, ken adda ti kaamaanda iti ballasiw-taaw kas iti USA, Canada, Hawaii, UK ken dadduma pay a pagilian ti Asia, Europa ken Middle East. Ilokano ti kaaduan nga agnanaed ken adda met ti Tagalog ken Muslim. Dagiti Ilokano ket natibo/naisiguddan ken kaaduan kadakuada ti agtagikua ti nalawa a talon ken bangkag iti nadumaduma a disso iti ili.
Di mapagduaduaan a ditoy a barangay ti pakasarakan ti kaamaan a nagpatanor kadagiti mabigbig a lider ti politika ken dadduma a pagsaadan ti kagimongan. Iti benneg ti Clergy, nakapatanor ti Barangay Rizal ti lima a padi ken maysa a madre nga agserserbi iti Nadiosan nga ayab ti Ebanghelio. Isuda dagiti sumaganad kas panagsaganadda: Rev. Fr. Rafael Oliver (pimmusayen); Rev. Fr. Andronico M. Pahed, Jr.; Rev. Fr. Lovell U. Soller; Rev. Fr. Reginald Paul S. Pira; Rev. Fr. Moises S. Andrada II ken Sister Virginia S. Azcueta.
Ditoy Barangay Rizal ti rimmusingan ti kapuonan ti nangrienda ti turay ti ili. Dagiti nagmayor: Hons. Simeon Soller, Victorino A. Savellano, Alberto A. Soller, Cresencio S. Azcueta, Sr., Andrea Soller G. Tan, Bendell Soller Tan, Diocaesar S. Suero ken Edgardo S. Cobangbang, Jr. iti agdama.
Mairaman met ditoy a madakamat da: Nag-Bise Mayor Rex Augustus S. Morales, nag- OIC-Bise Mayor Cresencio S. Sumagit, Sr., nag-Bokal Francisco A. Savellano ken dagiti agassawa a Sangguniang Bayan Members, Former SB Member Luciamar Santella-Pano ken agdama nga SB Member Dr. Carlito S. Pano. Nangidayaw met iti barangay ken ti ili iti nangatngato nga agpang dagiti agama a nagsaad ti turay ti Gobierno Probinsial ken Nasional ket da: Ex-Comelec Chairman Victorino A. Savellano ken Naggobernador ken agdama ita a Bise Gobernador Deogracias Victor B. Savellano.
Dagiti sumaganad met ti nagan dagiti mararaem a tattao a nangidaulo ti Barangay: Don Pacifico Sison, Filemon Sison, Dr. Francisco G. Soller, Floro C. Soller, Jay Gazmen Soller, Ferdinand Julio Trinidad, Romulo B. Naval ken Thaddeus U. Soller iti agdama.
PROYEKTO KEN GAPUANAN TI KONSEHO TI BARANGAY RIZAL
Napili ken nabutosan dagiti agdama nga opisiales ti Barangay Rizal idi eleksion ti barangay, Oktubre 25, 2010 ket apaman a nakapagsapatada, indauluan ni Kapitan Thaddeus “Teddy” Ugalino Soller iti pannakaipatungpal dagiti programa ken proyekto para iti Barangay Rizal iti dayta a gundaway ken iti sumaruno a tawtawen.
Umuna a naipatungpal ti naurnos a turnover ti records ken pinansial a kasasaad ti barangay. Napusgan ni Kagawad Gabriel “Gabby” G. Sunio a nangiwardas ti “cleanliness activities” iti amin a kalsada ti barangay ken pannakatadaw dagiti nagruyag a sanga ti kaykayo kadagiti kalsada ti barangay.
Naannayas met ti pannakaiwardas ti pagrebbengan dagiti kagawad, amin a naapointaran nga opisiales ti barangay ken aktibo a nagtrabaho dagiti kameng ti komite a nadutokan iti babaen ni Kapitan Teddy Soller.
Napatakder dagiti street signs dagiti kanto ti kalsada ken nasemento ti side drains dagiti kalsada ti barangay ta isu pay a paglawaan ti dalan babaen ti panangiwardas ni Kagawad Gabby Sunio ken kakaduana a Kagawad ti pannakatrabahona nga imonmonitor met laeng ni Brgy. Captain Teddy U. Soller. Sumarsaruno a maipatungpal ti house numbering tapno maup-date ti bilang ti balbalay ken pasdek tapno sistematiko ti kinaurnos ken nalaka a mabirokan ti lokasion no adda agbirok ken nadardaras pay nga iyusuat ti pannakapabaro ti census ti lumugar.
Adun ti pammadayaw a nagun-od ti Barangay Rizal. Iti panagtugaw ni Kapitan Teddy, nagsasaruno manen dagiti naragpat ti Barangay Rizal a pammadayaw a kas iti “Best in Solid Waste Management Implementer 2011”, “LAING TI BARANGAY TI CABUGAO 2011” kadagiti 33 a Barangays ti ili a Cabugao ken 1st Place iti “Lantern Parade Competition” kadagiti 33 a Barangays ti ili met laeng itay sakbay ti Paskua.
DAGITI AGDAMA NGA OPISIALES TI BARANGAY RIZAL
Hon. Thaddeus “Teddy” U. Soller – Punong Barangay/ABC & Councils Chairman(Ex-Officio, Member, SB)
KAGAWAD:
Gabriel G. Sunio
Gloria S. Cobangbang
Isidro S. Velasco, Jr.
Marina G. Acosta
Benigno S. Piros
Julius S. Morales
Victorino S. Sonido
Benazir B. Sarmiento – SK Chairman
Rodrigo T. Abad – Barangay Secretary
Lutgarda N. Galamgam – Barangay Treasurer
Amada A. Cobangbang – Barangay Nutrition Scholar
Lorenza A. Galamgam – Barangay Health Worker


text:
Plantilia:Turay a panagtengngel
Dagiti linaon
Deskripsion[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ti metadata ket isilpona dagiti artikulo ti Wikipedia kadagiti nadumaduma a sistema ti katologo ti biblioteka. Iti agdama, daytoy ket inus-usar laeng kadagiti biograpiko nga artikulo. Para kadagiti adu pay a pakaammo kitaen ti turay a panagtengngel ken Wikipedia:Turay a panagtengngel.
Dagiti nasuportaran a turay ti papeles ket mairaman ti:
- Virtual International Authority File (VIAF)
- Library of Congress Control Number (LCCN)
- International Standard Name Identifier (ISNI)
- Open Researcher and Contributor ID (ORCID)
- Integrated Authority File (Gemeinsame Normdatei wenno GND)
- LIBRIS babaen ti Nailian a Biblioteka ti Suesia (SELIBR)
- Nailian a Biblioteka ti Pransia (Bibliothèque nationale de France wenno BNF)
- Portal ti Biograpia ti Olanda (Biografisch Portaal wenno BPN)
- ResearcherID (RID)
- BIBSYS (BIBSYS)
- Union List of Artist Names (ULAN)
- ID ti Artista ti MusicBrainz (MBA)
- Nailian a Biblioteka ti Australia (NLA)
- Nailian a Biblioteka ti Dieta (NDL)
- Saanen a maus-usar
- Corporate Bodies Authority File (Gemeinsame Körperschaftsdatei wenno GKD), paset itan ti GND
- Name Authority File (Personennamendatei wenno PND), paset itan ti GND
- Subject Headings Authority File (Schlagwortnormdatei wenno SWD), paset itan ti GND
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti plantilia ket mabalin pay nga agisilpo iti WorldCat Identities. Daytoy a plantilia ket us-usarenna ti Modulo:Turay a panagtengngel, mabalin a manual nga ikabil dagiti parametro wenno automatiko nga agala kadagiti adda a datos idiay Wikidata.
- Lokal a panagusar nga us-usaren dagiti parametro
{{Turay a panagtengngel |VIAF=xxxxxx |LCCN=n/xx/xxxxxx |ISNI=xxxx xxxx xxxx xxxx |ORCID=xxxx xxxx xxxx xxxx |GND=xxxxxx |SELIBR=xxxxxx |BNF=xxxxxx |BPN=xxxxx |RID=xxxxx |BIBSYS=xxxxx |ULAN=xxxxx |MBA=xxxxxx |NLA=xxxxxxx |NDL=xxxxxxxx}}
- Automatiko a panagala kadagiti datos manipud idiay Wikidata (nasken a maikabil idiay mismo a panid ti artikulo)
{{Turay a panagtengngel}}
- Blanko
{{Turay a panagtengngel |VIAF= |LCCN= |ISNI= |ORCID= |GND= |SELIBR= |BNF= |BPN= |RID= |BIBSYS= |ULAN= |MBA= |NLA= |NDL=}}
- Dagiti sumaganad a taudan ti datos a mabalin a maawat
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
{{Turay a panagtengngel|GND=119408643|LCCN=n79113947|VIAF=59263727}} (para kenni Alexander Graham Bell) mangited ti{{Turay a panagtengngel|VIAF=66861474}} (para kenni Henry Witherby) mangited ti:
Dagiti kategoria[urnosen ti taudan]
Ti plantilia ket mangipakat kadagiti sumaganad a kategoria:
- Dagiti naisangayan a panagilasin ket adda kadagiti subkategoria iti Kategoria:Pampanid nga adda dagiti pakaammo ti turay a panagtengngel
- Dagiti napilaw a parametro
- Kategoria:Dagiti artikulo ti Wikipedia nga adda dagiti napilaw a panagilasin ti turay a panagtengngel (BPN)
- Kategoria:Dagiti artikulo ti Wikipedia nga adda dagiti napilaw a panagilasin ti turay a panagtengngel (ISNI)
- Kategoria:Dagiti artikulo ti Wikipedia nga adda dagiti napilaw a panagilasin ti turay a panagtengngel (LCCN)
- Kategoria:Dagiti artikulo ti Wikipedia nga adda dagiti napilaw a panagilasin ti turay a panagtengngel (ORCID)
- Kategoria:Dagiti artikulo ti Wikipedia nga adda dagiti napilaw a panagilasin ti turay a panagtengngel (SELIBR)
- Kategoria:Dagiti artikulo ti Wikipedia nga adda dagiti napilaw a panagilasin ti turay a panagtengngel (VIAF)
Mikropormat[urnosen ti taudan]
Ti plantilia ket balkotenna ti tunggal maysa a pateg ti UID iti HTML:
... , a mangpakabael daytoy ti umuna a mabirukan a pateg a mairaman iti maysa a mikropormat ti hCard . Gapu ti dayta a rason, no ti VIAF ket adda, daytoy ket isu ti umuna a maipakita.
Wikidata[urnosen ti taudan]
Ti plantilia ket makaala kadagiti pakaammo manipud idiay Wikidata:
Ti ID ti artista ti MusicBrainz (MBID) ket agdama a magawidan kadagiti banag nga addaan iti trabaho a naisaad iti:
- kompositor
- konduktor
- DJ ti timpuyog
- DJ
- musikero
- rapper
- produser ti rekord
- kumakanta
- kumakanta-mannurat ti kanta
wenno kayarigan iti
- banda wenno
- banda ti rock.
No awan kadagitoy ti maipakat, mabalin a maipapilit iti: {{turay ti panagtengngel|MBA={{#Property:P434}}}} a ti The Beatles ket agpataud ti:
Laglagipen a ti {{Turay a panagtengngel}} ti The beatles ket mabalin daytoy urayno saan a mabaliwan.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Turay a panagtengngel
Ti plantilia a mangisilpo kadagiti artikulo ti Wikipedia kadagiti nadumaduma a sistema ti katologo ti biblioteka
Dagiti parametro ti plantilia
VIAF
Internasional a turay ti datos manipud ti Online Computer Library Center (OCLC)
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
GND
PND
Turay a datos iti tattao, dagiti korporasion ken dagiti suheto manipud ti Nailian a Biblioteka ti Alemania
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
LCCN
Panagtengngel a Numero ti Biblioteka ti Kongreso. Kitaen ti [[Wikipedia:Turay a panagtengngel#LCCN]] para kadagiti pangibagaan ti panagporma
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
ISNI
Ti ISNI pamay-an para iti naisangayan a panagilasin kadagiti publiko nga identidad kadagit kontributor iti linaon ti midia a kas ti liblibro, dagiti programa ti telebision, ken dagiti artikulo ti warnakan
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
SELIBR
Turay a datos manipud ti Nailian a Biblioteka ti Suesia
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
ORCID
Turay a datos kadagiti agsuksukisok, akademiko, kdpy. Ti sakop ti ID ket nainagananen a kas sanga iti umayto a sakop ti ISNI
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
BNF
Turay a datos ti tattao a nailista iti sapasap a katologo ti Nailian a Biblioteka ti Pransia
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
BPN
Gandat ti Olandes nga adda kadagiti materiales para kadagiti 40,000 a dihitado a biograpia, a mairaman dagiti dati a kolonia ti Olanda
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
RID
Ti maysa a panangilasin a sistema para kadagiti sientipiko a mannurat. Ti sistema a naipakaammo idi Enero 2008 babaen ni Thomson Reuters. Ti naipagtipon a panagusar ti Digital Object Identifier iti ResearcherID ket mangpalubos para iti naisangayan a gunglo dagiti mannurat ken dagiti sientipiko nga artikulo
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
BIBSYS
Ti BIBSYS ket agipaay kadagiti sistema ti biblioteka ken pakaammo para kadagiti amin a biblioteka ti unibersidad ti Norwega, ti Nailian a Biblioteka ti Norwega, dagiti biblioteka ti kolehio, ken dagiti nadumaduma a biblioteka ti pagsukisokan ken dagiti patakder
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
ULAN
Ti ULAN ket maysa nga online a batayan ti datos nga agus-usar ti natengngel a bokabulario nga agdama nga aglaon iti agarup a 293,000 a nagnagan ken dagiti dadduma pay a pakaamo a maipanggep kadagiti artista
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
MBA
Ti MusicBrainz ket silulukat nga ensiklopedia ti musika nga agurnong ti metadata ti musika ket mangipaay a magun-od iti publiko.
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
NLA
Numero ti turay a panagtengngel nga ited babaen ti Nailian a Biblioteka ti Australia.
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
NDL
Numero ti turay a panagtengngel nga ited babaen ti Nailian a Biblioteka ti Dieta (Nailian a Biblioteka ti Hapon).
- Kasisigud
- awan linaon
- Pagarigan
- awan linaon
- Automatiko a pateg
- awan linaon
Dagiti silpo ti ruar[urnosen ti taudan]
- Dagiti reporta ti panagtaripato
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
Mabalin dagiti editor ti agipadas kadagiti panid ti pagipadasan (urnosen | dip) ken pangsubok a kaskaso (agpartuat) iti daytoy a plantilia.
Pangngaasi nga ikabil dagiti kategoria idiay /dok a subpanid ken dagiti interwiki idiay Wikidata. Dagiti subpanid daytoy a plantilia.


text:
1915
Ti 1915 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 27 – Robert Lockwood Jr., Amerikano a musikero (pimmusay 2006)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 29 – Ingrid Bergman, Sueko nga aktres (pimmusay 1982)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Disembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 15 – Magnolia Antonino, Filipina a politiko (pimmusay 2010)


text:
Politika
Ti Politika (manipud ti Griego πoλιtιkός, politikos "iti, para iti, wenno maipanggep kadagiti umili") ket maysa a proseso babaen dagiti grupo ti tattao ti panagaramid ti pangngeddeng para kadagiti grupo. Uray no sapasap a maidakdakamat wenno mainanaig kadagiti gobierno ti politika ken mapalpaliiw met iti amin a panagnanaig dagiti gunglo ti tattao a pakairamanan ti korporasion, akademia, ken dagiti relihioso a paset ti kagimongan. Daytoy ket nabuklan iti "sosial a pannakibiang a mairaman ti turay wenno bileg"[1] ken agiturturong para iti regulasion iti publiko a pannakibiang iti kaunegan ti politikal a paset,[2] ken dagiti pamay-an ken pamuspusan a maus-usar a pagannurotan ken panangidangep ti annuroten.[3]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a politika ket nagtaud iti Griego a balikas a Πoλιtιkά (politika), a naimodelo ti "dagiti pannakibiang iti siudad" ni Aristotle, ti nagan ti librona iti panagturay ken dagiti gobierno, a naipatarus iti Ingles idi maika-15 a siglo a kas naisurat ti Latin a "Polettiques".[4] Daytoy ket nagbalin a "politika" iti Tengnga nga Ingles s. 1520. Ti sao a politik ket immuna a napasingkedan iti Ingles idi 1430 ken naggapu daytoy manipud ti Tengnga a Pranses a politique, a nagtaud iti Latin a politicus,[5] nga isu daytoy a pannakaisurat ti Latin iti Griego a πoλιtιkός (politikos), a kayatna a sawen ket "iti, para iti, wenno maipanggep kadagiti umili", "sibil", "sibiko", "tagikua ti estado",[6] a manipud iti πoλίtnς (polites), "umili"[7] ken dayta ket manipud ti that πόλις (polis), "siudad".[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panagipalpalawag dagiti Politika". dict.die.net.
- ^ "Politika (panangipalpalawag)". everything2.co.
- ^ "Panagipalpalawag dagiti Politika". thefreedictionary.com.
- ^ "Politika". Online Etymology Dictionary.
- ^ Charlton T. Lewis, Charles Short. "A Latin Dictionary". Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πoλιtιkός "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πoλίtnς "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πόλις "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.


text:
Masna a didigra
Ti masna a didigra ket isu ti nangruna makabusor a pasamak a pagbanagan manipud dagiti masna a proseso iti Daga; dagiti kas pagarigan ket dagiti layus, dagiti panagpugso ti bulkan, dagiti gingined, dagiti tsunami, ken dagiti dadduma pay a heolohiko a proseso. Ti masna a didigra ket mabalin a gapuanan ti pannakapukaw iti biag wenno pannakadadael iti tagikua, ken kadawyan a mangibati kadagiti ekonomiko a pannakadadel kadagiti malabsanna, ti kakaro daytoy ket depende iti kapinget dagiti napektaran a populasion , wenno ti abilidadda nga umimbag.[1]
Ti maysa a makabusor a pasamak ket saan a pakaipangatuan ti agpang iti didgra no mapasamak iti lugar nga awan ti madanaw a populasion.[2][3][4] Iti maysa a madanar a lugar, nupay kasta, a kas ti San Francisco, ti maysa agingined ket mabalin nga adda iti makadidigra apagbanagan ken makabati ti napaut a pannakadadael, a makasapul iti tawtawen a panagsimpa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ G. Bankoff, G. Frerks, D. Hilhorst (eds.) (2003). Pannakadanar a Panagmapa: Dagiti Didigra, Panagrang-ay ken Tattao. ISBN 1-85383-964-7.
- ^ Luis Flores Ballesteros. "Ania kadi ti mangikeddeng ti didigra?" 54 Pesos Sep 2008:54 Pesos 11 Sep 2008. Ania kadi ti mangikeddeng ti didigra
- ^ D. Alexander (2002). Dagiti Pamunganayan ti Panagplano ti Emerhensia ken Panangimaton. Harpended: Terra publishing. ISBN 1-903544-10-6.
- ^ B. Wisner, P. Blaikie, T. Cannon, ken ni I. Davis (2004). Mariesgo - Dagiti Masna a Peggad, pannakadanar ti tattao ken dagiti didigra. Wiltshire: Routledge. ISBN 0-415-25216-4.


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Kasanok nga Ilawlawag ti Panangmatmatko Maipapan iti Seks?
“Ania? Birhenka pay laeng?”
No kayatmo a sungbatan dayta ken wen ti sungbatmo, kayatmo kadi a sikokompiansa a maibagam dayta? Makatulong kenka daytoy nga artikulo!
Ania ti makuna a birhen?
Ti birhen ket maysa a saan pay a pulos aktual a nakiseks.
Ngem siempre, saan la a ti aktual a pannakiseks ti kakaisuna a pamay-an ti seksual nga aktibidad. Dadduma ti mangibilang iti bagida kas “birhen” gapu ta dida pay “aktual” a nakiseks uray no naaramidda metten ti amin a dadduma pay a pamay-an ti pannakiseks.
Ti sao a “seks” ket mabalin a tumukoy, kas pagarigan, kadagiti panagseks babaen iti ngiwat (oral sex), kerret (anal sex), wenno panangay-ayam iti mabagbagi ti sabali a tao.
Laglagipem: Saanen a makuna a birhen dagiti makiramraman iti seks—a pakairamanan ti oral sex, anal sex, wenno panangay-ayam iti mabagbagi ti sabali a tao.
Ania ti kuna ti Biblia maipapan iti seks?
Kuna ti Biblia a ti seksual nga aktibidad ket aramiden laeng koma ti agassawan a lalaki ken babai. (Proverbio 5:
Ibaga ti dadduma a ti panangmatmat ti Biblia ket kadaanan ken saanen a pulos a praktikal iti moderno a lubongtayo. Ngem laglagipem a mapaspasaran ti moderno a lubongtayo ti panagsisina, diborsio, di kinayat a panagsikog, ken saksakit a mayakar babaen ti pannakiseks. Talaga ngarud nga awan ti karbengan ti moderno a lubongtayo a mangted iti balakad maipapan iti moralidad!
No panunotem dayta, nainsiriban ngarud dagiti pagalagadan ti Biblia maipapan iti moralidad. Kas panangyilustrar: Ipapantayon nga adda nangted kenka iti $1,000. Umulika kadi iti atep sa ipalladawmo dayta tapno mapidut ti asino lattan a lumabas?
Maipaspasangoka iti umasping a kasasaad no maipapan iti seks. “Diak kayat nga ipadawat ti kinabirhenko iti uray asinoman a diakto payen malagip ti naganna sumagmamano a tawen manipud ita,” kuna ti 14 anyos a ni Sierra. Umanamong ti 17 anyos a ni Tammy. “Ti seks ket nakapatpateg a regalo isu a di rumbeng a sayangen,” kunana.
Laglagipem: Kadagidiay awan pay asawana, iparparegta ti Biblia nga agtalinaedda a birhen ken nadalus iti kabibiagda.
Ania ti panangmatmatmo?
Mamatika kadi a nainkalintegan wenno estrikto unay ti panangmatmat ti Biblia maipapan iti seks?
Mamatika kadi nga OK laeng nga agseks ti dua a di pay nagkasar no la ketdi ibagada a talaga nga agin-innayatda?
Kalpasan a tiningitingda dayta, adu nga agtutubo ti mamati a kasayaatan ti panagtalinaed a birhen ken panagbiag a nadalus. Dida pulos pagbabawyan dayta a desision wenno dida marikna a maikapkapisda. Usigem ti kuna ti dadduma kadakuada:
“Imbag laengen ta birhenak! Awan pagdaksanna ti panangliklik iti mental, pisikal, ken emosional a saem nga ibunga ti pannakiseks a di pay nagkasar.”
—Emily.
“Nagsayaat ta awan pay a pulos ti nakadennak, ken awan a pulos ti dadanagak ta sigurado a diak pulos maaddaan iti STD.”
—Elaine.
“Nangngegko ti kinuna ti dadduma a katawenak ken in-inauna ngem siak a pagbabawyanda ti pannakiseksda idi ken no nagurayda la koma. Diak kayat ti agkamali a kas kadakuada.”
—Vera.
“Nagadun ti nakitak nga agsagsagaba iti nasaem a rikna gapu ta saandan a birhen wenno adun ti nakadennada. Para kaniak, nakapimpiman ti kasta a panagbiag.”
—Deanne.
Laglagipem: Masapul nga ammuem no ania ti patpatiem sakbay a maipasangoka iti impluensia wenno sulisog a makiseks.
Kasanom a mailawlawag dayta iti sabsabali?
Ania ti masapul nga ibagam no adda ti mangkuestion iti panangmatmatmo maipapan iti seks? Kaaduanna a depende dayta iti situasion.
“No adda mangkantiaw kaniak ken dayta laeng ti motiboda, saanak a basta agulimek sa baybay-ak lattan. Kunak no kua, ‘Awan ti bibiangmo ditan,’ saak pumanawen.”
—Corinne.
“Nakalkaldaang ta kaay-ayo ti dadduma a kaeskuelaak ti mangsutil tapno laeng adda pagkakatawaanda. No dayta ti panggepda a mangkuestion kaniak, diak lattan sungsungbatan ida.”
—David.
Ammom kadi? Adda idi tiempo a nagulimek ni Jesus kas ‘sungbat’ kadagiti mangum-umsi kenkuana.
Ngem kasano ngay no maseknan kenka ti agsalsaludsod? No ti panagkunam ket raraemenna ti Biblia, mabalinmo a dakamaten ti maysa a teksto a kas iti 1 Corinto 6:
Usarem man a dagus ti Bibliam wenno saan, masapul nga agsaoka a sikokompiansa. Laglagipem nga adda kalintegam a mangipannakkel iti desisionmo nga agtalinaed a nadalus iti moral.
“No sumungbatka a sikokompiansa, ipakpakitam a saanmo a kueskuestionaran wenno pagduaduaan ti patpatiem ken ammom nga umiso ti ar-aramidem, saan laeng a gapu ta dayta ti naibaga kenka.”
—Jill.
Laglagipem: No adda kompiansam iti takdermo maipapan iti seks, kabaelam nga ilawlawag dayta. Ken mabalin a masdaawka iti sungbatda. “Kinapudnona, dayawen dagiti katrabahuak ti kinabirhenko,” kuna ti 21 anyos a ni Melinda. “Dida ibilang dayta nga abnormal. Matmatanda ketdi dayta a pagilasinan ti panagteppel ken nadalus a panagbiag.”
Singasing! No kasapulam ti tulong a mangpatibker iti panangmatmatmo maipapan iti seks, i-download-mo ti worksheet a “No Kasanom nga Ilawlawag ti Panangmatmatmo Maipapan iti Seks.” Kitaem met ti libro a Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo—Dagiti Sungbat nga Epektibo.
Ti kapitulo 24 iti Tomo 1 ket napauluan iti “Makatulong Aya ti Seks iti Relasionmi?”
Ti kapitulo 5 iti Tomo 2 ket napauluan iti “No Apay a Liklikam ti Makidenna No Saanka Pay a Naasawaan?”
“Magustuak ti pannakirinnason kadagiti libro nga ‘Iyimtuod ti Agtutubo.’ Kas pagarigan, iyilustrar ti panid 187 iti Tomo 1 a ti pannakiseks a di pay nagkasar ket kayarigan ti panangipadawat iti nangina a kuentas. Daddadaelem laeng ti dayawmo. Ipakita ti panid 177 a no makisekska iti kaayan-ayatmo a dikay pay nagkasar, arigna nga inusarmo a pagpigadan ti nagpintas a lamina. Ngem ti paboritok nga ilustrasion ket adda iti panid 54 iti Tomo 2. Kuna ti kapsionna: ‘Ti pannakidenna no saanka pay a naasawaan ket umasping iti pananglukat iti maysa a regalo a di pay nayawat kenka.’ Kas man la taktakawem ti banag a kukua ti sabali—ti agbalinto nga asawam.”
—Victoria.


text:
Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan
Ti Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan (Ingles: International Monetary Fund wenno IMF) ket maysa a sangalunongan a gunglo a nairugi idi 1944 idiay Konperensia ti Bretton Woods ken pormal a napartuat idi 1945 babaen dagiti 29 a kameng ti pagpagilian. Ti naibagbaga a gandat ti IMF ket ti mamngtalinaay kadagiti pannakisinnukat a gatad ti pannakisinnukat ti kuarta ken tumulong iti pannangibangon manen ti kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II a sistema ti sangalubongan a panagbayad iti luboong. Dagiti pagilian ket agkontibusionda kadagiti kuarta iti maysa a urnongan babaen ti maysa a naipabatang a sistema manipud kadagitipagilian nga adda dagiti saan a natimbeng a panagbayad ket temporarioda a makautangda kadagiti pundo. Babaen kadagitoy a tignay ken dagiti dadduma paya a panagsipsiput kadagiti ekonomia ken annuroten dagiti kamengna, ti IMF ket agob-obra a manparang-ay dagiti naikameng a pagpagilianna.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Escobar, Arturo. 1980. Bileg ken Pannakakita: Panagrang-ay ken ti Inbension ken Panangimaton ti Maikatlo a Lubong. Kultural nga Antropolohia 3 (4): 428–443.
20. http://www.clarin.com/politica/gobierno/FMI-advirtio-sancion-Argentina-mostrar_0_349165280.html
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bordo, M. D. "Ti Bretton Woods a Sistema ti Sangalubongan a Panguartaan: Ti Naipakasaritaan Pakabuklan", iti Retrospektibo iti Bretton Woods a Sistema, inurnos babaen ni M. D. Bordo ken ni B. Eichengreen. London:1993;
- Boughton, J. M. Naulimek a ebolusion: Ti Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan 1979–1989, Washington DC, 2001.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan iti Wikimedia Commons
- Opisial a website


text:
Tbilisi
Ti Tbilisi (Georgiano: თბილისი [tʰˈbiliˌsi] ( denggen)),[3] kadawyan nga ammo babaen ti dati a naganna iti Tiflis,[4] ken masansan a saan a husto a maibalbalikas iti Tiblisi, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Georgia, mabirukan daytoy kadagiti igid ti Karayan Kura ken agraman iti populasion iti agarup a 1.5 a riwriw nga agtataeng. Napundar idi maika-5 a siglo babaen ti monarko ti taga-ugma a sinaruno ti Pagarian ti Iberia ti Georgia, ti Tbilisi ket nagserbi manipud idin, saan a nagbalbaliw a kas ti kapitolio dagiti nadumaduma a pagarian ken republika ti Georgia. Babaen ti turay ti Rusia, manipud idi 1801 aginggana iti Tiflis ti 1917, daytoyen ti tugaw ti Imperial a Biseroyalidad a nagturturay kadagiti dua a bangir iti intero a kaukaso.
Mabirukan iti akin-abagatan a daya ti Europa, ti kaasideg ti Tbilisi iti lukratibo a daya-laud a daldalan ti panagtagilako ket masansan pakabalinan ti siudad a kas punto ti suppiat a nagbabaetan dagiti nadumaduma nga agkakaribal nga imperio iti amin a paset ti pakasaritaan ken ti lokasion ti siudad iti daytoy nga aldaw ket mangisigurado iti daytoy iti puestona a kas maysa a nangruna a papanan a dalan para iti global nga enerhia ken dagiti proyekto ti panagtagilako. Ti agdumaduma a pakasaritaan ti Tbilisi ket maipaltiing iti arkitekturana, nga aglalaok a mediebal, klasikal, ken dagiti Sobiet nga estruktura.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- Giorgi Lomsadze (13 Hunio 2008). "In Tbilisi, a Battle Over Buildings Fires Investment Debate". Eurasianet.org.
- Tara Bahrampour (29 Hulio 2008). "Push to Rebuild Brings Protest in Georgia's Capital". The Washington Post.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Preliminary Results of 2014 General Population Census of Georgia" (PDF). NATIONAL STATISTICS OFFICE OF GEORGIA. Naala idi 30 Abril 2015.
- ^ Tbilisi’s new Mayor: David Narmania. agenda.ge. 14 Hulio 2014
- ^ http://pt.forvo.com/word/tbilisi/
- ^ Ti Tbilisi ket ammo iti dati a naganna iti Tiflis kadagiti nadumaduma a pagsasao, kas ti Aleman, Espaniol, Turko ken dadduma pay.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tbilisi iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tbilisi manipud iti Wikivoyage (Ingles)


text:
Edukasion
Ti edukasion iti sapasap a kasubsilanna ket maysa a porma ti panagadal nga iti pannakaammo, dagiti kalaing, ken dagiti ugali ti maysa a grupo ti tattao ket ket maiyalis manipud iti maysa a kaputotan iti sabali babaen ti panagisursuro, panagsanay, panagsukisok, wenno babaen ti autodidaktidismo.[1] Iti sapasap, daytoy ket rumsua babaen ti ania man a pannakasanay nga adda ti pormatibo a pagbanagan iti waya a panagpanpanunot ti tao, panagrikna, wenno panagtignay.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti etimolohia, ti balkas nga "edukasion" ket naala manipud iti Latin ēducātiō (“Ti panagtaraken, ti panagipadakkel, ti panagaywan") manipud iti ēdūcō (“Agisuroak, Agisanayak”) a daytoy ket maikabagian ti homonimo nga ēdūcō (“Mangidauloak, Mangalaak; Mangibangonak, Mangipatakderak”) manipud iti ē- (“manipud, nagtaud ti”) ken dūcō (“Mangidaluoak, Mangaramidak”).[2]
Ti papel ti gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti karbengan ti edukasion ket napartuaten ken mabigbigan babaen dagiti dadduma a turay: Manipud idi 1952, ti Artikulo 2 oti umuna a Protokol iti Europeano a Taripnong ti Karkarbengan ti Nagtagitaoan ket mangipabaklay ti annong kadagiti partido nga aggaransia ti karbengan ti edukasion. Iti sangalubongan nga agpang, ti Internasional a Panakaikeddeng iti Ekonomiko, Sosial ken Kultural a Karkarbengan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti 1966 ket manggaransia iti daytoy a karbengan iti artikulo 13.
Kadagiti kadagupan ti pakasaritaan dagiti nadumaduma a gobierno ket nangiparparitda a pribado wenno idiay balayda a mangpaadal dagiti ubbing. Dagiti nadumaduma a totalitariano a turay, kas pagarigan, ket nangipapilit ti indoktrinasion babaen ti propaganda iti Hitler a Kinaagtutubo ken propaganda iti edukasion babaen dagiti nadumaduma a turay ti komunismo.
Dagiti sistema[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sistema ti panagadal ket mairaman dagiti institusionalisado a panagisursuro ken panagadadal a mainaig ti kurikulum, a daytoy ket kabukbukodan a nabangon segun ti nasakbayan a keddeng ti panggep dagiti eskuela iti sistema. Dagiti sistema ti eskuela idi ket naibatay pay kadagiti relihion ti tattao a nagitited kaniada ti sabalia kurikula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dewey, John (1916–1944). Demokrasi akenEdukasion. The Free Press. pp. 1–4. ISBN 0-684-83631-9.
- ^ educate. Etymonline.com. Naala idi 2011-10-21.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Edukasion iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Edukasion iti Wikiquote (Ingles)


text:
Linukatan ni Mrs. Zeny S. Baclig, PTA President ti programa. Kalpasan ti intermission number ti 1-Hyacinth, imbasa ni Mrs. Rosemelinda D. Baclig, OIC ti sinaguday ti K to 12 Basic Education Program.
Kalpasanna, naited ti Medals for Honor Students and Certificates for Diligence in Studies iti 1-Hyacinth ken 1 Tulip.
Naited met ti Leadership Award ken ni Melvin Dacuyan, Best Achiever ken ni Laika Mayrose Morales ken Athlete of the Year ken ni Jerwin Baclig babaen iti Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. Award.
Innayon ti Alkalde nga iti kinaregget dagiti mangisursuro nga idauluan ni Mrs. Rosemelinda D. Baclig, Officer In-Charge a mangmulmuli ti kabaelan dagiti agad-adal ken pannakikaysa dagiti barangays a mabenepisiaran iti naipasdek a pagadalan ket nakapinpintas ti turongen daytoy a pageskuelaan ken iti sapasap a pagturongan ti ili a Cabugao iti masanguanan.
Imbatad ni Mayor Ediboy nga iti agtultuloy a a panagtalek dagiti bumarangay iti Gobierno Munisipal ket awan ti rason nga ita ngarud a batangda met ti maikkan ti gundaway nga agserbi ket agtitinnulongda a mangkita a kaduana ti Sangguniang Bayan babaen kada Vice Mayor Danny Q. Gazmen ken ni SB Member Vicky S. Serna, Committee on Education Chairperson dagiti kanayonan pay a mangidur-as ti kasasaad ti Sisim NHS.
Pinadayawan dagiti mangbukel ti Sisim NHS ni Mayor Ediboy babaen iti maysa a Sertipiko ti Pammigbig ket kinalikagumanna nga amin dagiti agad-adal ket bayabayenda kabayatan ti panangawatna kadayta a pakakitaan ti pammadayaw a senial ti napasnek a panangitag-ayda ti pakabuklan ti naipasdek nga eskuela iti babaen ti panangilungalongna kas Ama ti Ili.
Kasta met a naited ti Certificate of Recognition ken ni SB Member Vicky S. Serna, Committee on Education Chairperson ti Sangguniang Bayan ti ili a Cabugao iti akemna met a nakitinnulong iti pakaseknan ti nasao a pagadalan.
Kalpasan ti intermission ti 1-Tulip, naaramid ti Awarding of Medals and Certificates for Academic and Meritorious Awards kadagiti estudiante a nakagun-od kadagitoy.
Napadayawan met dagiti pito a Kapitanes ti Feeder Barangays ket naikkanda ti Certificate of Appreciation dagiti sumaganad: Brgy. Capt. Ruben Siruno, Sisim; Brgy. Capt. Modesto Ronque, Aragan; Brgy. Capt. Melanio Santella, Alina-ay; Brgy. Capt. Geogie Benavidez, Maradodon; Brgy. Capt. Dominador Seguritan, Catucdaan; Brgy. Capt. Edgardo Sonido, Turod-Patac; ken Brgy. Capt. Margarita Zabala, Cael-layan.
Kalpasan ti ti intermission dagiti napili nga estudiante, rinepkan ni Brgy. Capt. Ruben Siruno ti programa babaen ti panagyamanna kadagiti dimmar-ay ken ti panagballigi daytoy nga okasion ti eskuela ti Sisim NHS iti barangayda.# (Web In-Action)


text:
Amianan nga Ungto
Nagsasabtan: 90°N 0°W / 90°N -0°E
Ti Amianan nga Ungto, ammo pay a kas ti Heograpiko nga Anmianan nga Ungto wenno Naindagaan nga Amianan nga Ungto, ket, suheto kadagiti pannakaipalpalawag dita baba, ket naipalpalawag a kas ti puntos idiay Akin-amianan a Hemisperio a ti aksis a pagtayyekan ti daga ket mangsabat ti rabawna. Daytoy ket nasken a saan a maiyallilaw iti Ungto ti Magnetiko nga Amianan.
Ti Amianan nga Ungto ket isu ti akin-amianan unay a puntos ti Daga, a naisanglad ti kaatiddog ti diametro a kasumbangir ti Abagatan nga Ungto. Daytoy ket mangipalpalawag ti heodetiko latitud ti 90° nga Amianan, ken ti pay turong ti pudno nga amianan. Idiay Amianan nga Ungto amin a direksion ket tumurong iti abagatan; amin a linia ti longitud a pagsasabtan idiay, tapno ti longitudna ket mabalin a maipalawag a kas ania man a pateg ti degrado.
Bayat a ti Abagatan nga Ungto ket naisanglad idiay kontinental a masa ti daga, ti Amianan nga ungto ket mabirukan idiay tengnga ti Taaw Artiko idiay katengaan ti dandanum a kankanayon a naabbongan kadagiti kanayon nga umal-alis a yelo ti baybay. Isu a daytoy ket saan a mabalin kadagiti panagipatakder ti permanente nga estasion idiay Amianan nga Ungto (a saan a kas iti Abagatan nga Ungto). Nupay kasta, ti Kappon ti Sobiet, ken kalpasan daytoy ti Rusia, ket nangipatakderda kadagiti adu a napatpataray nga agan-anud nga estasion iti sapasap a tinawen manipud idi 1937, nga adu kadagitoy ket limmabas wenno asideg idiay Ungto. Dagiti kinaudi a panagadadal ket nangipadto a ti Amianan nga Ungto ket mabalinton nga awan yelona kadagiti tiempo gapu ti panagpabassit ti Artiko, nga adda dagiti gatad ti panawen a naggigiddiat manipud ti sumaruna a tawen[1][2] aginggan ti limapulo a tawtawen wenno adadu pay.
Ti kaadalem ti baybay aidiay Amianan nga Ungto ket narukoden iti 4,261 m (13,980 ft) babaen ti Ruso a maipabatok a Mir idiay 2007[3] ken iti 4,087 m (13,410 pié) babaen ti USS Nautilus idi 1958.[4][5] Ti kaasitgan a daga ket kadawyan a naibagbaga a ti Isla ti Kaffeklubben, idiay akin-amianan nga aplaya ti Greenland iti agarup a 700 km (430 mi) a kaadayo, ngem adda dagiti saan a permanente a bangkag ti graba nga asasideg a naisanglad. Ti kaasitgan a permanente a natagtagitao a lugar ket ti Alert idiay Rehion ti Qikiqtaaluk, Nunavut, Kanada, a mabirukan idiay 817 km (508 mi) manipud ti Ungto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Richard Black (2001-04-08). Baro a Balaag iti panagtunaw ti baybay Artiko. BBC
- ^ David Ljunggren (2009-03-05). Ti yelo ti kalgaw nga Artiko ket mabalin a mapukaw intono 2013: eksperto. Reuters
- ^ Ti Ruso a maipabatok ket nangikabil ti wagayyway idiay Amianannga Ungto, Reuters, Agosto 2, 2007
- ^ William Anderson (1965). ""HayTилyc" y CeBepHoro пoлюca". Voenizdat. Naala idi 2012-01-12.
- ^ Mouton, M.W. (1968). Ti Internasional a Turay dagiti Rehion ti Polar. Acadimie de Droit International de La Ha. pp. 202 (34). Naala idi 2012-01-12.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Frederick, Albert Cook.; Peary, Robert E.; Melville, George W. (2003). Panagbirbiruk ti Amianan nga Ungto. Ti Lyons a pagmalditan. ISBN 1-59228-072-2.
- Pal, Christopher (2002). Ti Datdatlag a Lugar iti Daga: Ti Panagduktal manen ti Amianan nga Ungto. Writer's Showcase. ISBN 0-595-21454-1.
- Fairfield, William (1885). Paraiso a Nabirukan ti Duyan ti Kaputotan ti Tao idiay Amianan nga Ungto ti Panagadal ti Prehistoriko a Lubong. Houghton, Mifflin. ISBN 0-665-37759-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Amianan nga Ungto iti Wikimedia Commons


text:
1959
Ti 1959 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 15 – Emma Thompson, Ingles nga aktres
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 19 – Christian Wilhelm Walter Wulff, Presidente ti Alemania manipud idi 2010 aginggana idi 2012
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 26 – Kevin Spacey, Amerikano nga aktor
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 6 – Jose P. Laurel, maika-3 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1891)
- Nobiembre 7 – Victor McLaglen, Ingles nga aktor (naipasngay 1886)
- Nobiembre 25 – Gérard Philipe, Pranses nga aktor (naipasngay 1922)


text:
Mo
agkarkarawa iti sukog kadagiti nakabalaybay a parmata,
agil-ilus kadagiti sirok ken linged dagiti naiwalang a taberna
'ta tarigagay ti pitik, umapal kad' pay panagimas agpasikal nga ina?
nakabirkakak ti waw iti isit ti asi nga apagbiit;
ti ay-ay ket kamalala ti laylay ti lallay ti pait...
kadi, kaano, ngem, a koma adda kimat a manabsiit
iti sardam dayta langit ket maukas siglot ti siglom a bassit?
siglatam, siglatam, ingelam ta dinto ket met
agmarapampam, ukisam, ukisam 'ta nakasaluket
a pammarang; dim' bay-an, dim' bay-an a nakabalunet
dagiti pabutosan nga andingay ken agpakaikama a saet.
dimo ammo, dimo ammo ngem marmarbibi
dagiti kulagtit kadagiti inakilis a pagan-anay ti rabii;
kadagiti kissikissiw iti malem, adda nakapakleb a su-i
pauyon' uyot a di mapatgapatgan ti nakurapay la a kari.
ah, ngem, ah, ngem agpaut-ot ti uso iti puso iti baso
ngamin, ta ngamin dugos ti tugot ti paludip ti kimmampuso,
isu koma ta isu, isu, ngem sininglot ti tuso a kaso
ket napuri ti dugo ti limed, nagsanamtek ti amor ti duppo.
ROY V. ARAGON
St. Paul University
3500 Tuguegarao City
Kunkunada (2):
- @November 24, 2004 at 8:40 AM ni asseng, kunana...
-
manong, ty kadagitoy dadduma a poste a. bareng no makawayaak ta pumanablaagakto manen ditoy.
- @November 24, 2004 at 8:41 AM ni asseng, kunana...
-
ken ty itoy daniwmo.


text:
Vladimir Lenin
Ni Vladimir Ilyich Lenin (Ruso: BлaдиMиp Илbич ЛeHиH (tulong·paammo); 22 Abril [D.E. 10 Abril] 1870 – 21 Enero 1924) ket maysa idi a Ruso a Marxista a rebolutionario ken omunista a politiko nga isu ti nangidaulo ti Oktubre a Rebolusion iti 1917. A kas maysa adaulo iti Bolsheviks, indauloanna ti estado ti Sobiet idi pakauna a tawen iti (1917–1924), idi nakilaban tapno makaipatakder ti panagtengngel iti Rusia iti Sibil a Gubat ti Rusia ken nagobra a nagpartuat ti maysa a sosialista a sistema ti ekonomia.
A kas maysa a politiko, ni Lenin ket maysa idi a naikamo nga orador, a kas maysa a sientista ti politika dagiti adu a teoriana ken dagiti pilosopiko a panagrangrang-ay iti Marxismo ket nagpataud ti Marxismo–Leninismo, ti pragmatiko a Ruso a panakaiyatanup iti Marxismo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ TpиyMф и Tpareдия - И. B. CTaлиH: пoлиTичeckий пopTpeT. (Panagballigi ken Trahedia - I. V. Stalin : Politikal a Pannakailadawan) ДMиTpий BoлkoroHoB (Dmitriy Volkogonov). Libro 1, Paset 1, PP. 95 - 114. HoBocTи Publications. Moscow. 1989.


text:
Rudyard Kipling
Ni Joseph Rudyard Kipling ( /ˈrʌdjəd ˈkɪplɪŋ/ RUD-yəd KIP-ling; 30 Disiembre 1865 – 18 Enero 1936)[1] ket maysa idi nga Ingles a mannaniw, mannurat iti ababa a sarita, ken nobelista a naipangpangruna a nalaglagip para iti panagrambakna iti Britaniko nga imperialismo, iti sarsarita ken dandaniw dagiti Britaniko a soldado idiay India, ken dagiti sarsaritana para kadagiti ubbing. Ni Kipling ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1907. Naipasngay isuna idiay Bombay, idiay Bombay a Presidensia iti Britaniko nga India, ken innala ti pamiliana idiay Inglatera idi isu ket agtawen ti lima.[2] Ni Kipling ket kalatakan a naam-ammuan kadagiti obrana iti piksion, a mairaman ti Ti Bakir a Libro (maysa nga urnong dagiti sarita a mairaman ti "Rikki-Tikki-Tavi"), Isu nga Kasta dagiti Sarita (1902) (1894), Kim (1901) (maysa asarita ti panagbanbaniaga), dagiti adu nga ababa a sarita, a mairaman ti "Ti Lallaki nga Isunto ti Ari" (1888);[3][4] ken dagiti dandanina, a mairaman ti Mandalay (1890), Gunga Din (1890), Ti Dagsen ti Puraw a Tao (1899) ken If— (1910). Isu ket naipanunutan a kas ti maysa a nagruna nga "agpabpabaro ti arte iti ababa a sarita";[5] dagiti librona para kadagiti ubbing ket naibturan a klasiko iti literatura dagiti ubbing; ken dagiti obrana ket ket naibagbaga nga agipakpakita ti "maysa nga adu ti aramatna ken naraniag a pakasaritaan a regalo".[6][7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The Times, (Londres) 18 Enero 1936, p. 12
- ^ Pinney, Thomas (Septiembre 2004). H. C. G. Matthew ken Brian Harrison, ed. ‘Kipling, (Joseph) Rudyard (1865–1936)’ (Oxford a Diksionario iti Nailian a Biograpia nga ed.). Oxford nga Unibersidad ti Pagmalditan.
- ^ A kas ti panagipadpada a nagbaetan ti daytoy a pisi ken ti ababa a sarita ni T. S. Eliot a ti 'Lalaki nga Ari Idi', kitaen ti Tatsushi Narita, Ni T. S. Eliot ken ti Kinaagtutubona a kas 'Maysa a Literario a Kolumbus'. Nagoya: Kougaku Shuppan, 2011.
- ^ A kas para kadagiti pakaammo iti pisi ni Kipling, kitaen ti http://www.kipling.org.uk/rg_wouldbeking_notes.htm
- ^ Rutherford, Andrew (1987). Sapasap a Pakauna kadagiti Edision ni Rudyard Kipling, iti "Pak iti Turod ni Pook kendagitiGunguna ken dagiti Aniwaas", babaen ni Rudyard Kipling. Oxford nga Unibersidad ti Pagmalditan. ISBN 0-19-282575-5
- ^ Rutherford, Andrew (1987). Panakaiyamammo ti Oxford a Klasiko ti Lubong nga edision iti "Naranas a Sarsarita manipud kadagiti Turod", babaen ni Rudyard Kipling. Oxford nga Unibersidad ti Pagmalditan. ISBN 0-19-281652-7
- ^ Ni James Joyce ket naipanunutanna a ni Tolstoy, Kipling ken D'Annunzio a isuda ket "dagiti tallo a mannurat iti maika-19 a siglo nga adda kadagiti masna a talento", ngem isu ket "saan a nakaitungpal ti dayta a kari". Isu pay ket naglaglagip a dagitoy tallo a mannurat ket "adda isuda ti napeklan bassit a kapununotan a maipanggep ti relihion, wenno maipanggep ti patriotismo." Diario ni David Fleischman, 21 Hulio 1938, nga inadaw nga insao idiay James Joyce babaen ni Richard Ellmann, p. 661, Oxford nga Unibersidad a Pagmalditan (1983) ISBN 0-19-281465-6


text:
Tsokolate
Ti tsokolate ket ti naproseso, kadawyan a nasam-it a makan a napataud manipud ti bukel ti tropikal a kayo ti Theobroma cacao. Ti kakaw ket naimuyonganen kadagiti napalabas a tallo a milenio idiay Mehiko, Tengnga nga Amerika ken Akin-amianan nga Abagatan nga Amerika. Ti kasapaan a nadokumentuan a panag-usar ket idi 1100 SK. Ti kaaduan ti Mesoamerikano a tattao ket nagar-aramidda ti mainum a tsokolate, a mairaman dagiti Aztec, nga isuda ket nagar-aramid iti mainum a naamammuan a kas ti xocolātl [ʃo'kolaːt͡ɬ], ti balikas ti Nahuatl a ti kaibuksilanna ket "napait a danum". Ti bukbukel ti kayo ti kakaw ket adda ti nakaro a nanam iti kinapait, ken mabalin a nabubodan tapno makananam ti kasta.
Kalpasan ti panagibubod, ti bukbukel ket mabilag, madalusan, ken kalpasanna ket matuno, ken maikkat ti kontsa tapno mapataud ti bagas ti kakaw. Magilingto dagiti bagas ti kakaw iti masa ti kakaw, ti puro a tsokolate iti nakersang a porma. Gaputa daytoy a masa tikakaw ket kadawyan a maipatubboog ken masukog nga adda wenno awan dagiti nailalaok, daytoy ket tinawtawagan ti arak a tsokolate. Ti arak ket mabalin a maproseso kadagiti dua a komponenete: dagiti solido ti kakaw ken mantekilia ti kakaw. Ti saan a nasam-itan a panangiyurno a tsokolate (napait a tsololate) ket nangruna nga aglaon kadagiti solido ti kakaw ken mantekilia ti kakaw kadagiti nadumaduma a proporsion. Kaaduan kadagiti makmakan a tsokolate tatta nga aldaw ket isu ti porma ti nasam-it a tsokolate, ti panagtitipon dagiti solido ti kakaw, mantekilia tikakaw weeno dadduma pay taba, ken asukar. Ti gatas a tsokolate ket isu ti nasam-it a tsokolate nga aglaon ti tinimok ti gatas wenno kondensada a gatas. Ti puraw a tsokolate ket aglaon ti mantekilia ti kakaw, asukar, ken gatas ngem saan nga aglaon kadagiti solido ti kakaw.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Tsokolate iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Tsokolate iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Kanen dagiti Dios
- Glosario dagiti termino ti tsokolate
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Chocolate". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Adtoy man ti sumagmamano pay a di berbal a komunikasyon. Daydiay komunikasion a saan a kasapulan iti letra (maisurat wenno maiyebkas). Umanayen dagiti garaw ken tignay ti bagi, paset ti bagi wenno dagiti ladawan iti rupa wenno dagiti senias.
1) Ugis – no inugisan ti ulo ti maladaga wenno ubing, uray di balikasen, ammon ti kaipapanan daytoy: “puera usog!”
2) no linabasanna ti bunton ket piniritna dagiti lapayagna, ti kayat a sawen daytoy ket “baribari…”
3) ngilangil – awan ti ammona
9) mulagat – no nagannak, iparipiripna iti panagsardeng dagiti annak, no dadduma ket with matching baniekes pay with paipus a banang-es.
Sumagmamano laeng dagitoy ng a Iniilokano a tignay, gunay ken senias a mangipasimudaag iti di berbal a komunikasion.
Adu dagiti di berbal a patauden ti asinoman ken nakaisigudanen ken sinuroten a wagas sipud idi saantayo a naiyanak.
Idinto ta a adda met dagiti naigagara ken di naigagara a timmaud a basta lattan nailasagda iti kabibiag iti inaldaw a kas paset ti komunikasion.
DAGITI PANGGEP TI KOMUNIKASION
1) Daytoy ti dana iti panagkikinnaawatan dagiti amin a tattao
2) Makaagsep iti impormasion a pakairanudan
3) Mangipaay iti kinapateg iti maysa a banag wenno topiko wenno isyu a nasken nga ikkan iti importansia wenno tuonan iti immatang ket pagsasaritaan ken usisaen no ania iti umno nga aramiden, umno a tignay ken dasigen iti kinapudno ken kinaumnona
4) Mangipaay iti dana dagiti nagduduma a kapanunotan, rikna ken no ania iti nanguneg ti maysa a tao.
DANA TI PANAGKIKINNAAWATAN – kas pagarigan koma, addaka iti lugar wenno taripnong nga awan a pulos iti am-ammom. Iniseman daydiay wenno isuda, ket kinablaawam ida. Sinungbatandaka met. Nagsasaritakayo. Imbagam ti kinaasinom, kasta met kaniana wenno kadakuada. Itoy a klase ti komunikasion, naaddaanka iti kabarbaro a gayyem. Ti panagkikinnaawatan ket parnuayenna ti adu a gayyem. No awan iti komunikasion, ania ngata iti mapasamak kadagiti tattao? Madi ania?
MAKAAGSEP ITI IMPORMASION – makapidut iti impormasion a pakairanudan. Saantayo a damakamaten dagiti negatibo nga impormasion ta ti arte ti komunikasion ket saanna a sagiden daytoy a banag gapu ta dagiti naimbag a banag a pagimbagan iti imbag nga inna isuro. Sadino iti pakaagsepan dagiti impormasion? Iti pada a tao, ken dagiti institusyunal a wagas, a kas iti pagiwarnak, radio, telebision, kompiuter ken dadduma pay.
KINAPATEG TI MAYSA A BANAG A NASKEN A PAGTUONAN ITI IMMATANG - kas pagarigan koma, ta ni mannalon ket nakangngeg iti impormasion maipapan iti kabaruanan a panagtalon, ay, ket dayta ti ikkanna iti naan-anay a panawen ken ituonna ti immatangna tapno maaddaan iti impormasion a pakairanudanna. Kadagiti agngayangay a mannurat, no adda ti kabarbaro nga impormasion iti panagsuratan, tugawanda dayta a basaen ken amirisen tapno pakairanudanda. Ay, adu dagiti ehemplo maipapan itoy. Ti nasken ket ti panangawatmo kadayta nga imprmasion ken pakairanudan.
DANA TI RIKNA, KAPANUNOTAN, KEN NANGUNEG ---
RIKNA – feelings. Gapu iti komunikasion, naarem ni Pedro ni Juana. Naiyebkasna daydiay riknana. Gapu iti komunikasion, naiyebkas ni asawa a babai ti riknana iti asawa a lalaki.
No tipden daytoy a rikna, sumangbay met ti panagsagaba. Tapno saan nga agsagaba, usaren ngarud ti arte ti komunikasion.
KAPANUNOTAN – isu a dimmur-as ti tao gapu iti komunikasion a panangiyebkas ti kapanunotan. Inyebkas ni Thomas Edison ti kapanunotanna a mangpataud iti bombilia a silaw; inyebkas dagiti agkabsat a Wright Brothers a kabaelan ti tao iti tumayab, inyebkas ni Charles Babbage ti kapanunotanna babaen iti analytical ken difference engine ket pinataudna ti kabaruanan a kompiuter ket naawagan pay iti Ama ti kabaruanan a kompiuter. Ay, nagadu dagiti nangiyebkas ti kapanunotanna ket nagserbida a pakairanudan ti tao. Ti panangiyebkas ti kapanunotan ket maysa a wagas ti komunikasion.
NANGUNEG – ir-iruken a rikna, daydiay man nagtaud pay iti kauunegan a siled ti puso wenno kaunggan.
Inyebkas ni Dr. Jose Rizal ti ir-irukenna babaen kadagiti librona a “Noli Me Tangere ken El Filibusterismo” ket rinubrobanna ti rebulosion. Inyebkas ni Mother Theresa ti asina kadagiti ubbing iti kalkalsada ket nagkayamkam ti apuy ti asi. Inyebkas ni Florence Nightingale ti riknana ket pinagserbianna dagiti masaksakit iti ospital, isun ita ti patron saint dagiti nurses ken maawagan iti Joan of Arc.
Panangiyebkas no ania daydiay adda iti kaunggan, iti kasulineksulinekan a siled ti puso tapno pakairanodan ti tao. Daytoy ti arte ti komunikasion.
(ADDA PAY TULOYNA…)


text:
Buyon, Karkararua ken Karkarna a Datdatlag
Blog ti panagpanunotko ken padasko maipanggep ti buyon, karkararua ken karkarna a datdatlag. Pamuidanko ditoy ket agpabus-oy kadakuayo ti istoriak ti kastoy a tema tapno masungrodan ti pagsasao nga Iloko.
Monday, May 13, 2013
Techonocrati
Tuesday, March 19, 2013
Baro nga App iti Google Play
FEATURE SUMMARY* Text adapted to one of four life categories
* Select between the three-coin and the yarrow-stalk method or input your own hexagram
* Changing lines result in a "transitional" hexagrams
* Instructions on how to cast a hexagram using three coins and yarrow stalks
* Save readings
* Add your own notes
* Help documentation
* Send your reading via e-mail (forthcoming)
LANGUAGES* English
* Spanish (forthcoming)
YIJINGThe "YiJing" (or "I Ching") otherwise know as "The Book of Changes" is one of the oldest Chinese texts dating back to the Shang dynasty. It contains a method of fortune telling. Within the the YiJing are the descriptions of, and commentaries on, a set of 64 configurations of six lines known as "hexagrams".
Monday, October 22, 2012
Immun-una a Kapadasanko
Idi 1982, napanak a nakibalay kada iketko ken ni lolak iti bassit a talon ti prambuesas ti lima nga acre iti Port Orchard, Washington. Immakarak kadakuada ta pinaypaysok ti tulagmi kadaydi ulitegko. Sinasulsodennak no kayatko ti makibalay kada iketko no addanto ti mapasamak kaniana. Awan met la ti ammok maipapan iti patay gapu ta tallo wenno upat ti tawenko idi, isu nga immanamongak. Nagtudo daydi nga aldaw nga tartarikenna dagiti prambuesas sa iti nabiit nagpanpanateng. Natay iti pneumonia kadaydi a tawen.
Idi nagigyanak dita, kanayonak a saan a makagin-awa idiay baba ti balay. Nagsuksokan met daydi ulitegko ti baba nga nagbaybayag a nagbuybuya iti basketball idiay dakkel a TV-na a Zenith. Impangato ni iketko diay TV idiay sala idi naggigyanakon dita.
Agbuybuyakami ni iketko iti TV daydi a rabii. Ni lolak met natnaturogen iti siledna. Ti malagipko ket agay-ayam dagiti Seattle Super Sonics, diay paborito daydi ulitegko. Intuno ti ngalay ti ayam, rimmuar ti napigsa nga angot ti Vick’s VapoRub a naggapu iti agdanan. Napigsa la unay ti banglona a kas la adda ti impaasideg ti garrapon iti agongko. (Idi damdamona nga nagsakit daydi ulitegko, inyagasda iti Vick's tapno makaanges.) Bayat a nagbayagen ti angot, timmakder gayam ti dutdot ti likod ti tengngedko. Ni Iketko met natamingna ti angot sa nagrugi a nagsao, ”Honey, naimbagkami met. Aginanaka koma. Agsublikan.” Apagleppasna ket nagawanen ti angot. Naturogkami a dagus a kas dagiti dadduma a rabii; saanmi pinalpas ti ayam.
Saanmi a paspasaray nagtungtungan ti napasamak. Agaliwangwangak ngem malagipko laeng nga imbaga ni iketko kenni lolak iti bigat. No kasasaomi ti kakabagianmi wenno gaygayyemmi, paspasaray isu ti nagsaritaanmi. Gapu ta ubingak, saanko a naawatan ti napasamak. Ngem, idinto nakapadasak iti agparpareho a datdatlag, limmaing ti panagawatko itan.
Agsipud ta adda pamuidanda, agbati ti kararua no dadduma. Ti kaudian a biangna idi natay ket dagiti {berries}; baka isu ti pamuidan. Isu nga agbati idiay naipangpangrunana a paset ti balay: diay baba. Immuli daydi a rabii ta addan dita ti TV-na ken agbuybuyakami ti paboritona nga ay-ayam.
Manipud idi pimmanawakon, nangegko pay ti pagistoriaan maipanggep ti kaaddana, aglalo idiay baba. Idi nagasawan manen ni iketko ket kinita ti asawana diay baba - silulukat gayam amin a silaw, ngem awan met la ti bimmaba. Maysa a kasinsinko, idi nagigyanda idiay, ket impadamagna ken ni nanangna nga addansa ti bimmaba a kalbo a lakay a gumatang iti prambuesas. Naasdaw met ni nanangna ta naghusto ti imbagana iti itsura daydi ulitegko. Dayta a kasinsin manen ket nakakita idi minsan pay iti lakay, nakakallugong ken naka-overall, a simrek idiay battit a balay ti bomba nga akinigid ti pusawan nga asideg ti balayda. Idi maysa a Thanksgiving, adda a nakakita a kabagianko iti itsurana daidi ulitegko a nakiabay kaniana iti dakkel a sarming.
Nabayagen nga awan ti nangegko a nakakita kaniana kadagitoy a tawen. Sapay koma ta aginanan ti kararuana iti kappia.
Tuesday, October 16, 2012
Monday, October 15, 2012
Kaso ti Pasahero nga Al-alia
Adda ababa a rangtay iti West Seattle nga agrukrukod iti nailet, ngem adalem, a baw-ang asideg iti Admiral Theater. Ti sarsarita kano makakitkita dagiti gamgamgamit iti itsura ti maysa daydi nagpakamatay a limmagto sada nagdisso idiay kalsada iti baba. Agmatmata kano pay 'toy nakakaasi a kararua kadagiti tattao idiay aplaya ti nakapatayanna. Ti kaabayna met aso a simmurot kenni amona aginggana't nagkaysa a biag.
Arig dagiti babbaro ken babbalasang, kabisado da Mike, ni kabagianna ken dua a gayyemda a babbai daytoy nga istoria ket nagbirbirokda iti nalaka a palinglingayanda kadaydi a rabii. Idi alas tres ti parbangon, dida met bukbukod a simmangpet. Kakuyogda ket dadduma a tattao a nakangeg kadaydiay nga istoria sa nakaparada ti luganda iti igid ti umis-isu a kalsada.
Idinto nga saanda met da Mike ken dagiti pasaherona a nakakita iti al-alia kalpasanda nagbayag a naguray, nagrugida a laisen diay ispiritu bayatda kinarkarit nga agpadlaw sada rinabrabak. Idi pinanawanda Mike diay nagparadaanda, nagrugin dagiti babbai idiay likod nga agririaw iti buteng gapu ta ti ballaetda a dua ket naap-apnutan a kas adda ti nagtugtugaw - Kinumbidadansa la ketdin diay ispiritu iti uneg ti lugan!
No diay lalaki nga adda asona wenno saan, awan uray maysa kanitoda a makakeddeng. Impaigid ni Mike diay lugan a dagos idiay kalsada. Iti kaparparadana, awan a pulos ti makapagsardeng iti panagpanawda nga upat. Kalpasanda a nagtanang sada intured ti riknada a makasubli idiay lugan, sinipasipda diay likod a tugaw, diay tengngana, ket nagnadnaden. Uray man, nagbayagda pay bassit sakbay nga immunegda iti lugan sada nagawid.
[Inar-aramat ti parbo a nagan tapno masalakniban ti kinapaknian dagiti tattao. Inaramat it istoria babaen palubos.]
Copyright © 2012 ni Joseph S. Maza. Amin a karbengan ket naikutan.


text:
Gingined
Ti gingined (makunkuna pay a gungon, kintayeg wenno garigengen) ket isu ti resulta ti kellaat a panagibbatan iti enerhia idiay ukis ti Daga nga agapartuat kadagiti sismiko nga allon. Ti sismisidad, wenno sismiko nga aktibidad iti maysa a lugar ket mangitudo iti pannakasansan, kita ken kapigsa dagiti gingined a napadasan kadagiti napalabas a panawen. Dagiti gingined ket rinukrukod babaen ti panag-usar kadagiti panagpalpaliiw manipud kadagiti sismometro. Ti darikmat a kinapigsa ket isu ti kaaduan a gantingan a panagreporta para iti intero a lubong kadagiti gingined a napigpigsa ngem ti 5. Dagiti ad-adu pay a gingined a basbassit ngem ti kinapigsa a 5 a naireporta babaen dagiti nailian a sismolohikal nga obserbatorio ket rinukod babaen ti lokal a gantingan ti kinapigsa, a tinawtawagan pay a kas ti Richter a gantingan. Dagitoy dua a gantingan ket numerikal nga agpadpadada kadagiti sakup iti maipategan. Ti kinapigsa a 3 wenno dagiti nababbaba agingined ket kaaduan a gangani a saan a marikna ken ti kinapigsa ken sumurok a 7 ket makapataud kadagiti nakaro a dakkel a panagdadadel, a maitalged ti kinauneg. Dagiti kapigsaan a gingined iti naipakasaritaan a panawen ket adda ti kapigsa iti sumurok bassit a 9, uray no awan ti patingga ti mapataud a kinapigsa. Ti kinaudi a dakkel a ginginéd iti kinapigsa a 9.0 wenno dakdakkel ket ti 9.0 a kinapigsa a gingined idiay Hapon idi 2011 (manipud idi Marso 2011), ken isu daytoy ti kadakkelan a gingined ti Hapon manipud idi nairugi ti panagrehistro. Ti kapeksa iti panagtigerger ket rinukod iti nabaliwan a Mercalli a gantingan. No ti gingined ket ababaw, makapataud daytoy ti adadu a panakadadael dagiti patakder, wenno ti kapadpadana.[1]
Iti rabaw ti Daga, dagiti gingined ket agipamatmat babaen ti panagkintayeg ken sagpaminsan ti panagyallatiw iti daga. No ti episentro iti dakkel a gingined ket adda idiay adayo ti baybay, ti batok ti baybay ket mabalin a maiyallatiw ken mabalin daytoy a gapuanan ti sunami. Dagiti gingined ket makapataud pay kadagiti guedday, ken sagpaminsan pay kadagiti bulkan nga aktibidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ginginéd FAQ". Crustal.ucsb.edu. Naala idi 2011-07-24.


text:
Supismo
Ti Supismo wenno taṣawwuf (Arabiko: تصوّف) ket naipalplawag babaen dagti nagraraem iti daytoy a kas ti akin-uneg a , a naitalimeng a dimension iti Islam.[1][2][3] Ti agsansanay iti daytoy a tradision ket sapasap a naamammuan a kas maysa a ṣūfī (صُوفِيّ). Tagikua dagitoy ti sabsabali a ṭuruq wenno "ururnong"—dagiti kongregasion a naporma iti lawlaw ti maysa a master—a makitignay para kadagiti espiritual a taripnong (majalis), kadagiti pagtaripnongan a lugara makunkuna a kas dagiti zawiyah, Khanqah, wenno tekke.[4] Dagiti urnong a Supi turuq ket mabalinda aSunnī, Shī'ī, wenno nagtitipon a doktrina,[5] ken mabalin a matugotan dagiti adu a preseptona manipud ti Islamiko a Propeta a ni Mahoma babaen ti kasinsin ken manugangna a ni 'Alī, nga adda ti naamammuan a pnnakailaksid iti Naqshbandi a nagsursuro kadagiti taudanda baben ti immuna a Kalipa, a ni Abu Bakr.[6] Dagiti prominente nga urnong ket mairaman ti Ba 'Alawiyya, Chishti, Khalwati, Naqshbandi, Nimatullahi, Oveyssi, Qadiria Boutshishia, Qadiriyyah, Qalandariyya, Sarwari Qadiri, Shadhiliyya ken Suhrawardiyya.[7]
Dagiti Supi ket namatmatida nga agsansanayda iti ihsan (awan kurangna a panagraem) a kas inpakita ni Gabriel kenni Mahoma: "Raemem ken serbiam ni Allah a kas Isu a makitkitam ken bayat nga Isu ket maktkitam a saan pay a pannakakitkitana kenka." Dagiti Sufi ket inkedkeddengda ti bagbagida a kas ti kasisigud nga agpayso a nangiyad-addang iti daytoy a puro a porma ti Islam. Isuda ket napigsada nga agraraem kadagiti pamunganayan iti anus, kappia ken pasipismo. Ti Supismo ket suppiaten babaen dagiti Wahhabi ken Salafist a Muslim.
Dagiti klasiko nga eskolar ti Supi ket nangipalplawagda iti Supismo a kas "maysa a siensia a ti gandatna ket reparasion iti puso ken inlikudan manipud kadagiti amin ngem ti Dios".[8] Iti pagpilian,dagiti sabali a balikas iti Darqawi a manussuro ti Supi a ni Ahmad ibn Ajiba, "ti siensia babaen ti ti pannakaaamo ti maysa atao no kasano ti agbanniaga iti kaada iti nainlangitan, ti kabukbukodan panangugas ti bagi mapipud ti karugitan, ken ti panangpapintas daytoy kadagiti nadumaduma a nasayaat nga ugali".[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Alan Godlas, Unibersidad ti Georgia, Dagiti Adu a Dalan ti Supismo, 2000, Unibersidad ti Georgia
- ^ Nuh Ha Mim Keller, "Kasano ti panagsungbatmo iti panagtunton a ti Supismo ket Bid'a?", 1995. Ti Fatwa ket maala idiay: Masud.co.uk
- ^ Zubair Fattani, "Ti kaibuksilan ti Tasawwuf", Islamiko nga Akademia. Islamicacademy.org
- ^ Ti Baro nga Ensiklopedia ti Islam Babaen ni Cyril Glassé, p.499
- ^ Panagasaas ti Koran iti nawaya a Pannakaipatarus Neil Douglas-Klotz
- ^ Kabbani, Muhammad Hisham (2004). Klasiko nga Islam ken ti Tradision a Naqshbandi Supi. Kangatuan a Konsilio ti Islamiko iti Amerika. p. 557. ISBN 1-930409-23-0.
- ^ Ti Jamaat Tableegh ken ti Deobandis babaen ni Sajid Abdul Kayum, Kapitulo 1: Pakabuklan ken Paammo.
- ^ Ahmed Zarruq, Zaineb Istrabadi, Hamza Yusuf Hanson—"Dagiti Punganayan ti Supismo". Amal Press. 2008.
- ^ Ti Inggles apannakaipatarus babaen ti autobiograpia ni i Ahmad ibn Ajiba ket naipablaaken babaen ni Fons Vitae.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abun-Nasr, Jamil. Dagiti kOmunidad ti Muslim iti Grasia: Ti Supi a Kumadduaan iti Islamiko a Relihioso a Biag. Londres, Hurst, 2007.
- Al-Badawi, Mostafa. Nasirib a tao a Supi iti Arabia. Louisville: Fons Vitae, 2005.
- Algan, Refik & Camille Adams Helminski, dagiti nagipatarus, Init ni Rumi: Dagiti Insursuro ni Shams iti Tabriz, (Sandpoint, ID:Morning Light Press, 2008) ISBN 978-1-59675-020-3
- Ali-Shah, Omar. Dagiti Alagaden ken dagiti Limed iti Urnos ti Naqshbandi, Tractus Publishers, 1992, ISBN 978-2-909347-09-7.
- Angha, Nader. "Supismo: Ti Rangtay a Baetan dagiti Relihion". MTO Shahmaghsoudi Publications, 2002, ISBN 0-910735-55-7
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Supismo iti Wikimedia Commons


text:
Julius Caesar
Ni Gaius Julius Caesar[2] (Klasiko a Latin: [ˈɡaː.i.ʊs ˈjuː.lɪ.ʊs ˈkaj.sar],[3] Hulio 100 BC[4] – 15 Marso 44 BC)[5] ket maysa idi a Romano a heneral ken estadista ken mailidding a mannurat ti Latin a prosa. Isu ket nagtignay ti kritiko a papel iti nagininut a panakabalbaliw ti panakaipan ti Republika a Romano iti Romano nga Imperio.
Idi 60 BC, ni Caesar, ni Crassus ken Pompey ket dagitoy iti maysa nga politiko a kumaduaan a mangiturayto kadagiti Romano a politika kadagiti sumaganad a tawen. Dagiti panagpadasda nga agala kadagiti bileg babaen ti populista a taktiko ket sinuppiatan babaen dagiti napili a konserbatibo ti uneg ti Romano a Senado, a nairana ni Kato ti Ub-ubing nga adda ti patinayon a suporta ni Cicero. Ti panagrukma iti Gaul ni Caesar, a nalpas daytoy babaen idi 51 BC, ket nagpadakkel dagiti teritorio ti Roma aginggana idiay Kanal nga Inggles ken ti Rhine. Ni Caesar ket isu ti immuna a heneral a bimmallasiw kadagitoy idi isu ket nangipatakder ti rangtay a bimmallasiw ti Rhine ken nagaramid ti immuna a panagrautna iti Britania.
Dagitoy a nagunodanna ket nakaited kaniada kadagiti di-mapada a bileg ti milisia ken nagpangta a mangsalip ti katakderan ti Pompey. Ti katimbengan ti bileg ket nabalinsuek pay babaen ti ipupusay ni Crassus idi 53 BC. Dagiti politiko a panakailinia iti Roma ket naipanungpalan ti panakaiturong ti panagsuppiat a nagbaetan ni Caesar ken Pompey, a ni Pompey ket nangala ti gapuanan iti Senado. Binilin babaen ti Senado a maidarum idiay Roma kadagiti nadumaduma a panagpabasol, ni Caesar ket nagmartsa idiay Roma a kasurotna ti maysa a sangaarbanan—legio XIII—manipud idiay Gaul aginggan idiay Italia, a binallasiwna ti Rubicon idi 49 BC.[6] Daytoy ket nagrissik ti maysa a sibil a gubat nga isu ket rimsua nga awan ti makapada a daulo iti Romano a lubong.
Kalpasan ti panagtengngelna ti gobierno, isu ket nagrugi kadagiti nawatiwat a panagreporma iti Romano a kagimongan ken gobierno. Isu ket nagipatengnga ti burokrasia iti Republika ken naiproklamanto a kas ti agnanayon a "diktador". Adda dagiti grupo dagiti senador, nga indauloan babaen ni Marcus Junius Brutus, a pimmatay ti diktador idiay Ides iti Marso (15 Marso) 44 BC, a nagnamnama ti panakaisubli ti gobierno a batay-linteg iti Republika. Nupay kasta, ti nagbanagan daytoy ket dagiti seri iti sibil a gubgubat, a daytoy ti nagiturong ti panakaipatakder iti agnanayon a Tomano nga mperio babaen ti inampon ni Caesar timmawid a ni Octavius (kalpasan daytoy ket naamammoan a ni Augustus). Kaaduan ti panagbiag ni Caesar ket naamammoan kadagiti bukodna sarita kadagiti kampaniana iti milisia, ken dagiti nadumaduma a kontemporario a nagtaudan, a kangrunaan dagiti sursurat ken dagiti bitla ni Cicero ken dagiti naipakasaritaan a sursurat ni Sallust. Ti kinaudi a biograpia ni Caesar babaen ni Suetonius ken Plutarch ket dagitoy pay ti kangrunaan a tinaudan.
Nasapa a biag ken karrer[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Caesar ket naipasngay idi iti maysa a aristokrato a pamilia, ti gens Hulia, a timmunton ti nagtaudan a manipud ti Iulus, nga anak a lalaki ti naisaritaan a Trohano a prinsipe a ni Aeneas, a baka kano nga ti anak a lalaki iti diosa a ni Benus.[7] Ti maikatlo a nagan a nataudan ti "Caesar" , segun kenni Pliny ti Laklakay, nga adda ti kaputotan a naipangay babaen ti sesarea (manipud ti Latin berbo a mangputed, caedere, caes-).[8] Ti Historia Augusta ket agipaltiing ti tallo a sabsabali a panagipalpalawagan: a ti immuna a Caesar ket adda ti napuskol a buok (Latin ti caesaries); nga isu ket adda ti naraniag a kolordapo a mata (Latin ti oculis caesiis); wenno isu ket pimmatay ti maysa nga elepante (caesai iti Moorish) iti gubat.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Julius Caesar". Roman-colosseum.info. Naala idi 8 Enero 2012.
- ^ Fully, Caius Iulius Caii filius Caii nepos Caesar Imperator ("Gaius Julius Caesar, anak a lalaki ni Gaius, apo a lalaki ni Gaius, Imperator"). Opisial a nagan kalpasan ti panakadiosna idi 42 BC: Divus Iulius ("Ti Nasantuan a Julius").
- ^ Covington, Michael A. (31 Marso 2010). "Latin a Panagilawag ti Panagbalikas" (PDF). Unibersidad iti Georgia. Naala idi 6 Enero 2012.
- ^ Adda dagiti naisuppiatan babaen ti petsa a panakaipasngay ni Caesar. Daytoy nga aldaw ket naibagbaga nga idi 12 Hulio idi narambakan ti aldaw kalpasan ti panakadiosna, ngem daytoy ket gapu ti husto a kasangayna ket matnag iti Ludi Apollinares. Adu kadagiti eskolar, a naibatay ti petsa nga isu ket nagtengngel kadagiti mahistrado, ket nakaited ti kaso par iti 101 wenno 102 BC a daytoy ket isu ti tawen a panakaipasngayna, ngem dagiti eskolar a konsenso ket kaykayatda ti 100 BC. Goldsworthy, 30
- ^ Kalpasan ti ipupusay ni Caesar dagiti bisiesto a tawen ket saan a naisenngat babaen iti daytoy a kinayatanna ken adda madudua a maipanggep no ania ti panagpalpaliiw kadagiti bisiesto a tawen ti nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman; dagiti petsa iti daytoy nga artikulo a nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman ket dagitoy ti napalpaliiw idiay Roma ken adda madudua a maipangngep ti aldaw no anianto ayanda dagitoy a petsa iti proleptika a Huliano a kalendario. Kitaen ti Blackburn, B ken Holford-Strevens, L. (1999 nasimpa 2003). Ti Oxford a Kumaduaan ti Tawen. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 671. {{ISBN|978-0-19-214231-3}
- ^ Keppie, Lawrence (1998). "Ti argian iti sibil a gubat". Ti panagaramid ti Romano a Buyoy: manipud ti Republika aginggana ati Imperio. Norman, OK: Unibersidad iti Oklahoma a Pagmalditan. p. 102. ISBN 978-0-8061-3014-9.
- ^ Froude, James Anthony (1879). Biag ni Caesar. Project Gutenberg e-text. p. 67. Kitaen pay ti: Suetonius, Dagiti biag ti Sangapulo ket dua a Caesar: Julius 6; Velleius Paterculus, Romana Pakasaritaan 2.41; Virgil, Aeneid
- ^ Pliny ti Laklakay, Masna a Pakasaritaan 7.7. Ti pannakaallilawa a ni Julius Caesar ket naipangay babaen ti himself sesarea ket naipetsa manipud idi maika-10 a siglo (Suda kappa 1199). Ni Julius ket saan nga isu ti immuna a nagnagan ti kastoy, ken ti panawenna daytoy a pamay-ay ket inaramid laeng kadagit natayen a babbai, bayat a ti ina ni Caesar, Aurelia, ket atiddog a nagbiag kalpasan ti panakaipasngayna.
- ^ Historia Augusta: Aelius 2.


text:
Jimmy Carter
Ni James Earl "Jimmy" Carter, Jr. (naiyanak idi Oktubre 1, 1924) ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas ti maika-39 a Presidente iti Estados Unidos (1977–1981) ket nagunggunaan idi ti 2002 Premio Nobel ti Kappia, ti isi-su laeng a Presidente ti Estados Unidos a nakagun-od ti daytoy a Premio kaplasan idi rimmuar iti opisina. Sakbay a nagbalin a Presidente, ni Carter ket nagserbi a kas maysa nga opisial ti Marina ti Estados Unidos, maysa idi nga agtaltalon iti mani, nagserbi ti dua a termino a kas ti maysa a Senador ti Estado ti Georgia ken maysa a kas ti Gobernador iti Georgia (1971–1975).[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Warner, Greg. "Inbagbaga bi Jimmy Carter nga isu ket 'saanen a mabalina maitaripnong' iti SBC". Baptist Standard. Naala idi Disiembre 13, 2009.
Inbagana nga agbati a kas maysa diakono ken manursuro ti Dominggo nga pagadalan idiay Maranatha Baptista a Simabaan idiay Katanapan ken agsuporta kadagiti panagikeddeng ti simbaan nga agipatulod ti kagudua dagiti parawadna ti mision idiay Kooperatibo a Baptista a Kumaduaan.
- ^ "Jimmy Carter". New Georgia Encyclopedia. Konsilo ti Nagtagitaoan ti Georgia. Naala idi Disiembre 9, 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Jimmy Carter iti Wikimedia Commons


text:
Limon
Ti limon (Citrus x limon) ket maysa a bassit kankanayon a berde a mula a patneng iti Asia, ken ti immitlog a duyaw a prutasna. Ti prutas ket inus-usar para iti panagluto ken dagiti pay saan a panggep ti pangluto iti amin a sangalubongan, naipangpangruna ti tubbogna, ngen ti lasagna ken ti ukisna (nanam) ket inus-usar pay iti panagluto ken panagiyurno. Ti tubbog ti limon ket agarup a 5% aginggana ti 6% a sitriko asido, a mangited ti limon iti naalsen a nanamna. Ti naisangayan a naalsem a nanam ti limon ket mangaramid daytoy a nangruna limug kadagiti mainum ken makmakan a kas ti limonada.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taudan ti limon ket misterioy, urayno naipagpagarup a dagiti limon ket immunada a naimula idiay Akin-abagatn nga India, akin-amianan a Burma, ken Tsina.[1][2] Ti panagadal ti henetiko a taudan ti limon ket naireporta a daytoy ket hibrido a baetan ti naalsem a narangha ken citron.[3]
Dagiti limon ket naamammuan babaen dagiti Hudio iti Herusalem, nga isuda segun kenni Josefo, ket binatbatuda ti nagkamkamali a padi idi las-ud ti piesta idi tawtawen ti 90 BC,[4] urayno ti Hudio a tradision ket mangtalinaay a daytoy ket naaramid nga inusar dagiti citron, a saan a dagiti limon.[5] Simrekkda idiay Europa idiay asideg ti akin-abagatn nga Italia iti saan a naladladaw ngem umuna a siglo AD, idi las-ud ti panawen ti Taga-ugma a Roma. Nupay kasta, dagitoy ket san nga adu a naimuymuyongan. Naipayammo kalpasanna daytoy idiay Persia ken kalpasanna idiay Irak ken Ehipto idi agarup a 700 AD. Ti limon ket ommuna anairehistro iti literatura iti maysa a maika-10 a siglo a treatado ti Arabiko iti panagtaltalon, ken inus-usar pay idi a kas maysa nga ornamental a mula kadagiti nasapa nga Islamiko a hardin.[1][2] Daytoy ket adu a naiwarwaras iti amina nga Arabiko alubong ken ti rehion ti Mediteraneo idi baetan ti 1000 ken 1150.
Ti immuna nga adu a pannakaimulmula dagiti limon idiay Europa ket nangrugi idiay Genoa idi tengnga ti maika-15 a siglo.[2] Ti limon kalpasanna daytoy ket naipayammo idiay Kaamerikaan idi 1493 idi ni Christopher Columbus ket nangiyeg kadagitibukel ti limon idiay Hispaniola kadagiti panagbanbaniagana. Ti Kastila apanagrukam iti amin a Baro a Lubong ket nangtulong ti pannakaiwarwaras dagiti bukel ti limon. Daytoy ketnangruna nga inus-usar a kas ornamental a mula ken para iti medisina.[2] Idi maika-19 a siglo, dagiti limon ket kaaduanen a naimulmula idiay Florida ken California.[6]
Idi 1747, dagiti eksperimento ni James Lind kadagiti marino a nagsagsagaba iti eskorbuto ket nairamraman ti panagnayon ti tubbog tilimon kadagiti kankanenda, urayno ti bitamina C ket saan pay idi a naamammuan.[7][8]
Ti taudan ti balikas a limon ket mabalin a ti Tengnga a Daya. Ti maysa kadagiti kasapaan a pannakaibagbaga ti "limon" ket nagparang iti maysa a dokumento idi 1420–1421. Ti balikas ket naala manipud ti Duog a Pranses tilimon, isunga ti Italiano ket limone, manipud ti Arabiko ti laymūn wenno līmūn ليمون, ken manipud ti Persiano ti līmūn لیمو, ti sapasap a termino ti citrus a prutas, a daytoy ket kapadpada ti Sanskrio ti निम्ब (nimbū, “dalayap”).[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Wright, A. Clifford. "Pakasaritaan ti Limonada". CliffordAWright.com.
- ^ a b c d "Dagiti taudan". limmi.it.
- ^ Gulsen, O.; M. L. Roose (2001). "Dagiti limon: Dibersidad ken Pannakaikabagian kadagiti Napili a Henero a Kita ti Citrus a kas Narukod kadagiti marka ti Nuklear a Henoma". Warnakan ti Amerikano a Kagimongan ti Hortikultural a Siensia. 126: 309–317.
- ^ Ni Robin Lane Fox, The Unauthorized Version, 1992:116.
- ^ Talmud Bavli Sukkah 48b
- ^ Julia F. Morton (1987). "Dagiti prutas dagiti napudot a klima". Unibersidad ti Purdue. pp. 160–168.
- ^ {{cite web|url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/iss/library/speccoll/exhibitions/skilsail/scurv.html%7Ctitle=Kaso 3: Medisina ti Marina: Ti Panangilaban ti Eskorbuto=|publisher=Kolehio ti Ari idiay Londres}
- ^ James Lind (1757). Ti treatado iti eskorbuto. Maikadua nga edision. Londres: A. Millar.
- ^ Douglas Harper. "Online a Diksionario ti Etimolohia".
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Limon iti Wikimedia Commons


text:
Literasia
Ti literasia ket tradisional a naaw-awat a kas ti abilidad iti panagbasa ken panagsurat.[1] Ti kaibuksilan ti termino ket mabalin a mapadakkel tapno mairaman ti abilidad iti panagusar ti pagsasao, bbilbilang, ladladawan ken dadduma pay a pamay-an tapno maawatan ken mausar dagiti sistema ti naturay a simbolo iti kultura.[2] Ti konsepto ti literasia ket dumakdakkel kadagiti pagilian ti OECD tapno mairaman dagiti kalaing a panagserrek ti pannakaammo babaen ti teknolohia ken ti abilidad a mangipateg kadagiti narikut a kontesto.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Literate." Merriam-Webster.com. Merriam-Webster, n.d. Web. 19 Ago. 2014.  .
- ^ a b UNESCO. "Education for All: A Global Monitoring Report" (PDF). UNESCO. UNESCO. p. 150.


text:
Klima
Ti klima ket isu ti wadan ti pagigiddiatan iti temperatura, dam-eg, atmosperiko a presion, angin, presipitasion, bilang dagiti atmosperiko a partikula ken dadduma pay a meteorolohiko a paggigiddiatan iti naited a maysa a rehion kadagiti atiddog a paset ti panawen. Ti klima ket mabalin a maigiddiat iti tiempo, nga isu daytoy ti agdama a kasasaad kadagitoy a paggigiddiatan kadagiti ab-ababa a paset ti panawen.
Ti klima ti maysa a rehion ket mapataud babaen ti sistema ti klima, nga addaan daytoy ti lima a komponente: ti atmospera, hidrospera, kriospera, rabaw ti daga, ken biospera.[1]
Ti klima ti maysa a lokasion ket mabanagan babaen ti bukodna a latitud, langa ti daga, ken kangato, ken dagiti pay asideg a bagi ti danum ken dagiti ayusda. Dagiti klima ket mabalinda a maidasig segun ti natimbeng ken dagiti kadawyan a sakop ken ti kadawyan dagiti nadumaduma a paggigiddiatan, a kadawyan ti temperatura ken tudo. Ti kankanayon a naus-usar a pannakaidasig ket orihinal a pinarang-ay babaen ni Wladimir Köppen. Ti sistema Thornthwaite,[2] nga inus-usaren manipud idi 1948, ket mangiraman ti ebapotranspirasion a kakuyogna ti pakaammo ti temparatura ken tudo ken inus-usar iti panagadal kadagiti dibersidad ti sebbangan ti ayup ken dagiti mabalin a pagbanagan ti panabalbaliw ti klima. Ti Bergeron ken dagiti Sistema a Pannakaidasig ti Espasial a Sipnotiko ket mangipatengnga ti isip ti taudan dagiti masa ti angin ken mangipalawag ti klima iti maysa a rehion.
Ti paleoklimatolohia ket isu ti panagadal kadagiti taga-ugma a klima. Gapu ta dagiti panagpalplaliiw ti klima ket saan a mabalin a magun-od sakbay ti maika-19 a siglo, dagiti paleoklima ket maipato kadagiti pannakbagi a paggigiddiatan a mangiraman ti saan a biotiko nga ebidensia a kas dagiti sedimento a mabirukan kadagiti datar ti danaw ken dagiti bugas tiyelo, ken dagiti biotiko nga ebidensia a kas dagiti singsing ti kayo ken korales. Dagiti modelo ti klima ket dagiti matematiko a modelo dagiti napalabas, agdama ken masakbayan a klima. Ti panagbalbaliw ti klima ket mabalin a mapasamak kadagiti atiddog ken ababa a gantingan ti panawen manipud kadagiti nadumaduma a banag; ti kinaudi a panagpudot ket makita idiay artikulo ti panagpúdot ti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ AR4 SYR Synthesis Report Annexes. Ipcc.ch. Naala idi 2011-06-28.
- ^ C. W. Thornthwaite (1948). "Ti Maysa nga Arngian para itiManakem a Pannakaidasig ti Klima" (PDF). Heograpiko a Panagrepaso. 38 (1): 55–94. doi:10.2307/210739. JSTOR 210739.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Panagadal ti Klima kadagiti Ganganaet a Lubong; Panangilasin kadagiti atmospera iti labes ti bukodtayo a Sistema Solar Kevin Heng Hulio–Agosto 2012