c: text/html

text:
Shikoku
Ti Shikoku (四国? "dagiti uppat a probinsia") ket isu ti kabassitan (225 km wenno 139.8 mi nga attiddog ken ti nagbaetan a 50–150 km wenno 31.1–93.2 mi a kalawa) ken kabassitan ti populasion (4,141,955 manipud idi 2005) kadagiti uppat a kangrunaan nga is-isla iti Hapón, a mabirukan iti abagatan iti Honshū ken daya ti isla iti Kyūshū. Dagiti taga-ugma a naganna ket mairaman ti Iyo-no-futana-shima (伊予之二名島), Iyo-shima (伊予島), ken Futana-shima (二名島). Ti agdama a naganna ket mangipatudo dagiti uppat a dati a probinsia a nangbukel iti daytoy nga isla: Awa, Tosa, Sanuki, ken Iyo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Biblia
Ti Biblia, manipud iti Griego (ta) a BιBλιa, (ta) biblia, "(dagiti) libro", plural ti BιBλιov, biblion, "libro", nga original a naggapu iti balikas a BιBλoς, biblos, a naadaw met manipud iti BuBλoς—byblos, a kayatna a sawen ket "papyrus", manipud iti kadaanan a Phoenician a ciudad ti Byblos a naggapgapuan daytoy a material a pagsurat), ket ti klasikal a nagan ti Hebreo a Biblia ti Judaismo wenno ti napagtipon a Daan a Tulag ken Baro a Tulag ti Cristianidad (ti "Ti Biblia" ngarud ket dumakmadakat iti dua nga agduma a Biblia).
Iti adu a tattao, ti Biblia kadakuada ket isu met laeng ti mismo a naiparangarang wenno naipalgak a sao wenno balikas ti Dios wenno maysa a mapagtalkan a rekord ti naig iti baeten ti Dios, ti lubong, ken ti sangkataoan.
[urnosen] Ti Hebreo a Biblia
Ti Hebreo a Biblia (am-ammo pay kas ti Judio a Biblia, wenno תנ"ך, Tanakh iti Hebreo) ket addaan iti 24 a liblibro. Ti "Tanakh" ket maysa nga acronym para iti tallo a paset ti Hebreo a Biblia: ti Torah, Nevi'im, ken Ketuvim.
[urnosen] Torah (תורה)
Ti Torah, wenno "pannursuro" ket am-ammo pay kas dagiti 5 a libro ni Moises (Hebreo: Chumash wenno Griego: Pentateuch a kayatna a sawen ket "lima").
Dagiti lima a libro ket:
- I. Genesis (Bereishit בראשית)
- II. Exodo (Shemot שמות)
- III. Levitico (Vayikra ויקרא)
- IV. Bilbilang (Bemidbar במדבר)
- V. Deuteronomio (Devarim דברים)
[urnosen] Dagiti Profeta (נביאים, Nevi’im)
- I. Josue (יהושע, Yhoshu‘a)
- II. Dagiti Ukom (שופטים, Shofetim)
- III. Samuel (1 ken 2; שמואל, Shmu’el)
- IV. Dagiti Ar-ari (1 ken 2; מלכים, Melakhim)
- V. Isaias (ישעיה, Ysha‘yahu)
- VI. Jeremias (ירמיה, Yirmyahu)
- VII. Ezekiel (יחזקאל, Yẖezqel)
- Ti Sangapulo-ket-dua (תרי עשר)
- 1. Oseas (הושע, Hoshe‘a)
- 2. Yoel (יואל, Yo’el)
- 3. Amos (עמוס, ‘Amos)
- 4. Abdias (עובדיה, ‘Ovadia)
- 5. Jonas (יונה, Yona)
- 6. Mikias (מיכה, Mikha)
- 7. Nahum (נחום, Naẖum)
- 8. Habacuc (חבקוק, Ḥavaqquq)
- 9. Sofonias (צפניה, Ẕfanya)
- 10. Hageo (חגי, Ḥaggay)
- 11. Zacarias (זכריה, Zkharya)
- 12. Malakias (מלאכי, Mal’akhi)
[urnosen] Dagiti Sinurat (כתובים, Ktuvim)
- I. Dagiti Danggay (תהלים, Tehilim)
- II. Dagiti Pammagbaga (משלי, Mishley)
- III. Job (איוב, Iyyov)
- IV. Danggay dagiti Danggay (שיר השירים, Shir haShirim)
- V. Rut (רות)
- VI. Dagiti Unnoy (איכה, Eykha)
- VII. Eclesiastes (קהלת, Qohelet)
- VIII. Ester (אסתר, Ester)
- IX. Daniel (דניאל, Daniyyel)
- X. Ezra-Nehemías (עזרא ונחמיה, ‘Ezra’ wNẖemya)
- XI. Dagiti Cronica (1 ken 2; דברי הימים, Dvrey haYamim)
[urnosen] Ti Cristiano a Biblia
[urnosen] Ti Daan a Tulag
Ti koleksion dagiti libro a maawagan kas Daan a Tulag dagiti kaaduan a Cristiano (a pakairaman dagiti kameng ti Simbaan a Catolico Romano, Dumaya nga Orthodoxia a Simbaan, ken Oriental nga Orthodoxia a Simbaan) ket saanna laeng nga iraman dagiti 24 a libro ti Hebreo a Tanakh, ngem pati pay sumagmamano a Deuterocanonical (awagan kas Apokripa ti dadduma, nangruna dagiti Protestante) a liblibro a nailebben iti Griego ti Septuagint.
Bigbigen ti Simbaan Catolico Romano ti 7 a libro kadagiti naagapad a deuterocanonical liblibro: Tobias, Judith, 1 Maccabeos, 2 Maccabeos, Sirib ni Solomon, Sirach (Ecclesiasticus), ken Baruch), kasta met ti sumagmamano a paset ti Ester ken ti Daniel nga awan iti Tanakh.
Dagiti nadumaduma nga Orthodoxia a Simsimbaan ket iramanda ti sumagmamano pay, kas koma iti 3 Maccabeos, Salmo 151, 1 Esdras, Odes, Dagiti Salmo ni Solomon, ken uray pay ti 4 Maccabeos.
Dagiti Protestante ket kaaduanna a dida bigbigen dagitoy a libro kas napaypayso a paset ti Biblia.
[urnosen] Ti Baro a Tulag
Ti Baro a Tulag ket nakatiponan ti 27 a liblibro a ni Jesus ti kangrunaan a madakdakamat, a naisurat iti Griego idi nasapa a Cristiano a panawen.
Mabennebenneg dagitoy a libro kas:
- Dagiti Sinoptiko a Naimbag a Damag
- Dagiti Aramid dagiti Apostol
- Dagiti Sursurat ni Pablo ti Tarsus
- Surat kadagiti Romano
- Umuna a Surat kadagiti Corintiano
- Maikadua a Surat kadagiti Corintiano
- Surat kadagiti Galaciano
- Surat kadagiti Filiponiano
- Surat ken ni Filemon
- Umuna a Surat kadagiti Tesalonicano
- Maikadua a Surat kadagiti Tesalonicano
- Surat kadagiti Efesiano
- Surat kadagiti Colosiano
- Dagiti Pastoral a Sursurat
- Surat kadagiti Hebreo
- Dagiti Sapasap a Sursurat
- Paltiing


text:
Pagsasao nga Italiáno
Ti Italiáno ( italiano (tulong·paammo) wenno lingua italiana) ket maysa a Romanse a pagsasao a kaaduan ti agsasao idiay Europa: Italia, Suisa, San Marino, Siudad ti Batikano, babaen dagiti minoridad idiay Malta, Monaco, Kroasia, Eslobenia, Pransia, Libya, Eritrea, ken Somalia,[2] ken babaen dagiti emigrante idiay Kaamerikaan ken Australia. Adu kadagiti agsasao ket patneng nga agsasao ti dua a pagsasao iti pagalagadan nga Italiano ken dadduma pay a rehional a pagsasao.[3]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 Eurobarometer – Dagiti Europeano ken dagiti pagsasao daPDF (485 KB), Pebrero 2006
- ^ Ethnologue a reporta para ti daytoy a pagsasao a kodigo:ita (Italy) – Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Dagiti Pagsasao iti Lubong, Maika sangapulo ket lima nga edision. Dallas, Tex.: SIL International. Online a bersion
- ^ Dagiti pagsasao iti Italia - Ethnologue - Dagiti Pagsasao iti Lubong - Karbengan ti kopia © 2010 SIL Internasional.


text:
DVD
Iti damdamona, ti pangyababaan a DVD ket "Digital Video Disc" (Dihital a disk ti video) iti Ingles, gapu ta ti immuna a linaon dagiti disk ket video. Ngem intono kua, software, file, ladawan ken dadduma pay ti nababbael a linaon; pinanagananda iti "Digital Versatile Disc" (Dihital a disk ti addu nga aramat). Iti agdama, DVD lattan; awanen ti kaipapanan dagitoy tallo a letra, ngem daydaytoy a kita ti disk. [1]
Ti DVD ket pormato ti pamay-an ti pannakaidulin iti disk nga optikal a makapagidulin iti datos, pati pelikula ti nangatngato a kita ti video ken audio. Uma-arrngi ti DVD ken ti CD ta pareho ti pisikal a pakarukudanda, ngem nayencode ti DVD babaen ti sabali a pormato ken iti nangatngato a puskol para iti datos. Ti ofisial a panangdutok ti DVD ket tinartaripato ti gunglo a DVD Forum.


text:
Rehion ti Chūgoku
Ti Rehion ti Chūgoku (中国地方 Chūgoku-chihō?), naamammoan pay a kas ti rehion ti San'in-San'yō (山陰山陽地方 San'in san'yō-chihō?), ket isu ti akin-laud unay a rehion iti Honshū, ti kadakkelan nga isla iti Hapón. Buklenna daytoy dagiti prepektura iti Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori ken Yamaguchi.[1] Addaan daytoy ti populasion ti agarup a 7.8 a riwriw.[2]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "Chūgoku" iti Ensiklopedia tiHapón idiay Liblibro ti Google. p. 127.
- ^ Chugoku Electric Power, prepektura a panagtaldiap


text:
Mannurat
Ti termino a mannurat ket mabalin a mayawag iti asino man nga agputputar iti naisurat nga obra, ngem kadawyan a ti termino a mannurat ket maidakamat kadagiti agsursurat a managputar/managpartuat wenno kas profesional, wenno kadagiti agsursurat iti adu a wagas wenno forma. Dagiti nalaing a mannurat ket maipakitada ti ammo ken laingda iti panagaramat iti balbalikas tapno maiparangarang dagiti idea ken imahen, iti panagputaran iti fiksion man wenno saan-a-fiksion nga ob-obra.
Ti maysa a mannurat ket mabalin a makaputar iti adu a wagas, a pakairamanan ti (ngem saan nga agpatingga iti): daniw, prosa, musica. Ket kas mainugot, ti maysa a mannurat ket mabalin a maysa a mannaniw, novelista, compositor, liricista, dramaturgo, mitograper, agiwarwarnak, scriptwriter iti pelicula, kdpy.
Dagiti putar dagiti mannurat ket masansan a paset ti cultural a linaon ti maysa a kagimongan, ket ti maysa a gimong ket mabalin a patgenna dagiti obra dagiti mannuratna kas maysa nga arte--wenno literatura--a kapadpad dagiti arte a visual kas iti pinta, escultura, fotograpia), musica, ken iti arte a maakem (kas iti drama, teatro, opera, musical, kdpy.).


text:
Vigan
Ti Siudad ti Vigan ket maysa a maika-5 a klase a |siudad iti probinsia ti Ilocos Sur iti Pilipinas. Isu met laeng ti kapitolio ti Ilocos Sur. Am-ammo ti Siudad ti Vigan kas maysa kadagiti kadaanan a sigud a siudad idi panawen dagiti Espaniol. Maawagan idi ti siudad kas Siudad Fernandina. Iti agdama, masarakan pay laeng iti ciudad dagiti kalsadana a napatad iti bato ket dagiti balbalay a daan nga addaan arkitektura nga Espaniol. Kas kadaanan iti amin nga adda pay laeng a colonial a siudad Espaniol iti Pilipinas, napili ti Siudad ti Vigan kas maysa a Lugar ti Tawid iti Sangalubongan ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian.
[urnosen] Dagiti baranggay
Addaan ti Siudad ti Vigan iti 39 a Barbaranggay, nga isu dagiti sumaganad:
[urnosen] Naggappuan ti nagan ti Vigan
Idi dimteng ni Don Juan de Salcedo iti ayan ita iti Vigan babaen iti karayan Mestizo, nagdisso iso iti lugar nga ayan tatta ti Barangay Pagpartian. Nakitana dagiti mulmula nga adda kadagiti igid ti karayan. Naammuan na nga dagitoy ket "bigaa." Iti nagan daytoy nga mula iti nangalaan na ti nagan iti Vigan.
Iti damdamo, ti nagan ti siyudad ket "Siudad Fernandina," akas pammadayaw ti agdama idi nga Ari ti Espania.
[urnosen] Kasilpo iti ruar
- Pagalagadan ti Heograpia a Kodigo ti Pilipinas
- 2010 a Senso a Pakaammo ti Pilipinas (Ingglés) naala idi 21 Abril 2012


text:
Benus
Ti Benus ket isu ti maikadua a planeta manipud ti Init, a pagtaytayyekenna ti tunggal 224.7 nga al-aldaw ti Daga. Kadagiti Ilokano, ti Benus ket naamammoan kadagiti nagan a baggák, kamuntatála ken palpallátok. Daytoy a planet a ket nainaganan kenni Benus, ti Romana diosa iti ayat ken pintas. Kalpasan ti Bulan, isu daytoy ti karaniagan a masna a banag iti rabii a langit, a makaabot daytoy ti nalawag a kapigsa iti −4.6, naranigen daytoy nga agsaruag ti anniniwan. Gapu ti Benus ket maysa nga nakapkapsut a planeta manipud ti Daga, agparang daytoy a kas saan nga umadayo iti Init: ti panagbennatna ket makadanon ti kadakkel iti 47.8°. Ti Benus ket madanonna ti karaniganna sakbay ti ileleggak ti init wenno sakbay ti ilelennek ti init, daytoy ti gapu a naamammoan a kas ti Agsapa Bituen wenno Rabii a Bituen.
Ti Benus ket naidasig a kas maysa a naindagaan a planeta ken sappaminsan a matawtawagan a kas ti "kabsat a planeta" ti Daga gapu ti agpadpada a kadakkel, grabidad, ken ti kaaduan a panakaaramid. Ti Benus ket naabbongan ti saragasag nga ap-ap kadagiti naballatek unay nga ulep iti sulpuriko nga asido, nga agpawil a makita tti rabawna manipud ti tangatang iti makita a lawag. ti Benus ket addaan ti kapuskolan a tangatang kadagiti amin a naindagaan a planeta iti Sistema Sola, a kaaduan a nabuklan daytoy ti karbon dioksido. Ti tangatang a presion iti rabaw ti planeta ket 92 a napigpigsa ngem ti Daga. Ti Benus ket awanan ti karbon a siklo tapno makaala ti karbon para kadagiti batbato ket langlanga ti rabawna, wenno awan pay daytoy kadagiti organiko a biag nga agsagepsep iti daytoy iti biomasa. Ti Benus ket adda pammati a dayty ket addan idi kadagiti taaw,[2] ngem dagitoy ket bimbawbawidi ngimmato ti temperatura gapu ti timmalaw nga inbernadero a pagangayan.[3] Ti danum ket seguro a napotodisosiasion, ken, gapu ta awan ti magnetiko a lugar ti planeta, ti nawaya hidroheneo ket naitanod iti interpanetario a law-ang babaen ti solar nga angin.[4] Ti rabaw ti Benus ket namaga a desierto a langa nga addaan kadagiti kasla baldosa a batbato, a kanayon a napasadiwa babaen ti by bulkanismo.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Emily Lakdawalla, Ti langa ti Benus ket Makauma ngem ti Maipanunutam nga Aramidna, Blog ti Kagimongan ti Planeta, Sept. 21 2009 (naala idi Dis. 4 2011)
- ^ Hashimoto, G. L.; Roos-Serote, M.; Sugita, S.; Gilmore, M. S.; Kamp, L. W.; Carlson, R. W.; Baines, K. H. (2008). "Ti Felsic ti ukis ti nangato a daga idiay Benus a naipaltiing babaen ti datos ti Galileo nga Asideg nga Inpraroho a Panagmapa ti Espektrometro". Warnakan iti Heopisikal a Panagsukisok, Dagiti planeta 113: E00B24. Bibcode 2008JGRE..11300B24H. doi:10.1029/2008JE003134.
- ^ B.M. Jakosky, "Dagiti tangatang iti Naindagaan a Planeta," iti Beatty, Petersen ken Chaikin (eds,), Ti Baro a Sistema Solar, maika-4 nga edision 1999, Sky Publishing Company (Boston) ken Cambridge University Press (Cambridge), pp. 175–200
- ^ "Caught in the wind from the Sun". ESA (Venus Express). 2007-11-28. http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/SEM0G373R8F_0.html. Naala idi 2008-07-12.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
Periodiko a lamisaan dagiti elemento
Ti periodiko a lamisaan dagiti elemento ket listaan dagiti amammo nga atomos. Iti lamisaan (pakaammo) dagiti elemento ket naikabilda a naurnosan babaen dagiti Atomiko a numero a mangrugi iti kababaan a numero. Ti atomiko a numero ti maysa nga elemento ket kapadana ti bilang dagiti elektron wenno dagiti proton iti dayta a maitudtudo nga atomo.
Iti lamisaan ti periodiko dagiti elemento ket naur-urnosda kadagiti punto ken grupo.
Ti maysa nga aray dagiti elemento iti labes ti lamisaan ket makunkuna a maus a punto. Ti tunggal maysa a punto ket addaan dagiti numero:manipud ti 1 aginggana ti 7. Ti umuna a punto ket addan laeng ti 2 nga elemento dagitoy ket ti hidróheno ken helio. Ti maika-2 a punto ken maika-3 a punto ket addaan dagitoy a dua kadagiti 8 nga elemento. Dagiti dadduma ken sumaganad a punto ket atatiddog da.
Ti maysa a tukol dagiti elemento a pababa ti lamisaan ket makunkuna a grupo. Adaan dagiti 18 a grupo iti pagalagadan a periodiko a lamisaan. Ti tunggal maysa a grupo ket addaan ti maysa a numero manipud ti 1 aginggana ti 18. Dagiti elemento iti maysa a grupo ket addaanda kadagiti elektron nga agpapada a naurnos, a daytoy ket mangited kaniada ti agpapada a kimiko a tagikua. Kas pagarigan, ti grupo nga 18 ket naamamuan a kas ti natakneng nga alingasaw gapu ta dagitoy ket alingasaw da amin ken saanda a mabalin a mairaman kadagiti sabsabali nga atomo.
Ti periodiko a lamisaan ken mabalin nga usaren dagiti kimiko tapno mapaliiwanda dagiti pagtulada, ken dagiti minaig a nagbaetan dagiti elemento. Kas pagarigan, dagiti elemento iti baba ken ti adayo a kanigid iti lamisaan ket kaaduan kadagitoy ket metaliko, ken dagiti elemento iti ngato a kanawan ket isuda ti kabassitan a metaliko.
Adda tallo a sistema dagiti grupo a numero; ti maysa ket agus-usar ti Arabiko a numero ken dagiti sabali a dua ket agus-usarda Romano a numero. Ti Romano a numero a nagnagan ket isu dagitoy ti immuna nga inus-usar ken dagitoy to tinawtawid a nagnagan; ti Arabiko a nagnagan ket isu dagitoy ti kabarbaro a nagnagan a nga ususaren ken inampon ti Internasional a Kappon iti Puro ken Naidangep a Kimika (Ingglés: International Union of Pure and Applied Chemistry ((IUPAC)). Ti IUPAC a nagnagan ket kinabuksilan a panagsukat ti dan a Romano a numero a sistema gapu ta dagitoy ket agus-usar da ti agpapada a nagnagan nga agipalpalawag ti sabsabali a banbanag a dagitoy ket kadawyanda a makaallilaw.
Ti periodoko a lamisaan ket pinarnuay ken inurnos babaen ti Ruso a kimiko a ni Dmitri Mendeleev idi 1869.
[urnosen] Dagiti linaon
Daytoy a kadawyan a panakaurnos ti periodiko a lamisaan ket ilasinna dagiti Dagiti lantanido (lanthanoids) ken Dagiti aktinido (actinoids) (ti f-a lapped) manipud kadagiti sabsabali nga alemento. Ti nalawa a periodiko a lamisaan ket iramanna ti f-a lapped. Ti naigay-at a periodiko a lamisaan ket agnayon ti maika-8 ken maika-9 a puntos, agiraman ti f-a lapped ken aginayon ti teoriko a g-a lapped.


text:
Martin Luther
Ni Martin Luther (Noviembre 10, 1483–Febrero 18, 1546) ket maysa a teologo nga Aleman, maysa nga Augustiniano a monghe, ken maysa nga ecclesiastical a reformista. Dagiti pannursurona ti nangtignay iti Protestante a Reformasion ken nanggubuay kadagiti doctrina ken cultura dagiti tradision a Lutheranismo ken Protestantismo. Ti awag ni Luther iti Simbaan a panagsubli kadagiti pannursuro ti Biblia ti nangitunda iti pannakabukel dagiti baro a tradision iti uneg ti Cristianidad ken iti Reformasion a Catolico, ti pasungbat ti Romano Catolico kadagitoy a tignay.
Dagiti kontribusion ni Luther iti Lumaud a sibilisasion ket nasursurok pay ngem iti biag ti Simbaan a Cristiano. Dagiti patarusna ti Biblia ti nangirubuat iti pannakabukel ti maysa nga standard a version iti pagsasao nga Aleman, ken nakanayon iti sumagmamano a prinsipio iti arte ti panagipatarus. Dagiti met himno ni Luther ti nanginspirar iti pannakabukel ti congregasional a panagkanta iti Cristianidad. Ti panangasawana idi Junio 13, 1525 ken ni Katharina von Bora, maysa a madre a nangitandudo met iti Protestantismo, ti nangirugi met iti tignay ti clerical a panagasawa iti uneg ti adu a tradision a Cristiano.


text:
Sékso
Ti maaw-awagan a sékso ket maysa kadagiti dua a categoria ti specimen ti sebbangan a mamagnayon kadagiti genetic a materialesda tapno makaipartuatda manen (panagpaadu), iti maysa a proseso a mawagan iti genetic recombination. Gagangay a ti maysa nga sebbangan ket addaan dua a sékso: lalaki ken babai.
[urnosen] Sékso iti pagarian ti ayup
Sumagmamano kadagiti sebbangan, a kas iti alumbayad (alinta iti dadduma), uyokan, ken bannagaw, ket kabalinanna nga agpada ti sexual ken asexual a panagpaadu. Iti order nga insekto a Hymenoptera, a pakaibilangan dagiti uyokan, ti reyna (maysa a babai) ket mabalinna nga ikeddeng no ferilizado wenno saan ti itlog nga iruarna. Dagiti fertilizado nga itlog ket agbalin a babbai a trabahador (no maikkan iti kadawyan a taraon bayat ti panagpessada) wenno kas reyna (no mataraonan iti royal jelly). Dagiti met saan a fertilizado nga itlog, nga addaan laeng iti kagudua a bilang ti kromosoma no ipadpad kadagiti fertilizado nga itlog, ket agbalin a lallaki nga uyokan. Iti dadduma met a sebbangan a kas koma iti alumbayad, ti tumunggal maysa ket maysa a hermaphrodite, addaan nga agpada kadagiti organo iti sékso a lalaki ken babai.
Kadagiti mammal, billit, ken dadduma pay dagiti sebbangan, ti sékso ket mailangaan babaen dagiti sékso kromosoma, a maawagan iti X ken Y kadagiti mammal, ken Z ken W iti bilbillit.
[urnosen] Sékso iti saan nga ayup a sebbangan
Dagiti mula ket kaaduanna a hermaphrodite, ngem daytoy a pangawag ket nadaras a parigaten dagiti panagduduma iti panaggigidiat ti séksualidad. Kas kadagiti ay-ayup, adda met laeng dua a pakaidasiganda a gamete, maawagan met la dagiti mula kas lalaki ken babai. Kadagiti agsabsabong a mula, dagiti sabong ti mangimet iti gamete. Iti sumagmamano a kaso, dagiti sabong ket mabalin nga addaan laeng iti maymaysa a kita ti gamete idinto a dagiti dadduma ket addaan iti dua a kita.
Kadagiti sabali a kita ti of adu-ti-selulana a biag (kas koma iti dasig ti fungus a Basidiomycota) dagiti pakailasinan a sexual ket ad-adda a komplikado ket mabalin a pakairamanan ti ad-adu pay ngem dua a sékso.
[urnosen] Sékso kadagiti tao
Iti tattao, ti sékso ket ti gagangay a pannakailasin iti kaaduan a biolohikal ken social a pakaisangratan, kas koma a ti maysa a tao ket maysa laeng a babai wenno lalaki. Nupay kasta iti pannakaad-adal ken pannakasuksukisok ti kinababai ken kinalalaki, lumawlawag a ti panangidasig wenno ti panangilasin iti sékso ket adda iti adu nga agpang a mabalin nga nainnakaparsuaan, biolohikal, sosial, sikolohikal ken dadduma pay.
Makita iti baba dagiti nadumaduma a paggidiatan ti lalaki ken babai a tao.


text:
Metropolitan iti Estados Unidos
Idiay Estados Unidos ti metropolitan nga estadistika a lugar (Ingles:metropolitan statistical area) wenno (MSA) ket maysa a heograpikal a rehion nga addaan ti kaaduan a bilang kadagiti umili iti kinabukel na ken asideg ti pinakasiglot ti ekonomia na iti amin a lugar. Dagiti kasta a rehion ket saan da a nailintegan a naikappon a kas siudad wenno ili, wenno nailintegan nga administribo a sebbangan a kas probinsia wenno naturay a nakabuklan a kasla dagiti estado. Ti pinakaipalpalawag iti maysa a metropolita a lugar ket sabsabali no ania man ti nagtaudan na. Ti maysa a kayarigan a metropolitan a lugar ket naipa-tengnga iti law-law ti maysa a dakkel a siudad nga addaan ti adu a naraman a sumayen na iti rehion. Nupay kasta, adda met dagiti metropolitan a lug-lugar nga addaan kadagiti ad-adu ngem maysa a siudad nga awan ti maysa laeng nga ili nga ag-iggem ti naraman a mangituray a takder.


text:
Heograpikal a nagsasabtan
Ti sistema a heograpikal a nagsasabtan ket ipaduyakyakna ti kada paset wenno lugar iti Daga babaen ti dua wenno tallo a nagsasabetan ti nagtimbukel a pagsasabtan (spherical coordinates) a nakalinia iti axis ti panagtayyek ti Daga. Manipud kadagiti teoria dagiti duog a taga-Babilonia, a pinadakkel kalpasanna ti nalatak a Griego a mammanunot ken heograpo a ni Ptolemy, ti bukel a nagbukel (circle) ket naikkan iti 360 a degree (360°).
- longitude (Long.) ket ti anggulo iti daya wenno laud ti maysa nga arbitrario a punto iti Daga.
Babaen ti panangtipon kadagitoy a dua nga anggulo, mabalin a maituding ti horizontal a posision ti ania man a lokasion iti Daga.


text:
Guam
Ti Guam (i/ˈɡwɑːm/; Chamorro: Guåhån) ket maysa a naurnos, a saan a nainkorporado a teritorio iti Estados Unidos a mabirukan idiay lumaud a Taaw Pasipiko. Maysa daytoy kadagiti lima a teritorio ti Estados Unidos nga addaan ti naipatakder a paisano a gobierno.[2][3] Ti Guam ket nailaista a kas maysa kadagiti sangapulo ket innem a Saan a Bukod a Naturayan a Teritorio babaen ti Naipangpangruna a Komite iti Dekolonisasion iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[4] Ti kapitolio iti daytoy nga isla ket ti Hagåtña (sigud idi nga Agaña). Ti Guam ket isu ti kadakelanken akin-abagatan unay iti Is-isla ti Mariana.
Dagiti Chamorros, dagiti patneng a tattao ti Guam, ket immunada tinaengan ti isla idi agarup a 4,000 a tawtawen.[5] Daytoy nga isla ket addan ti atiddog a pakasaritaan iti Europeano a kolonialismo. Nadutokan babaen ni Ferdinand Magellan idi agdama ti panagbanbaniaga dagiti Kastila idi Marso 6, 1521, ti immuna a kolonia ket naipatakder idi 1668 babaen ti España idi isasangpet dagiti agtalinaed amairaman ni Padre San Vitores, maysa a Katoliko a misinero. Iti adadu ngen dua a siglo, ti Guam ket maysa a nagruna a pagsardengan para kadagiti Espaniol a Manila Galeon a tinawen a nagbalballasiw ti Pasipiko. Daytoy nga isla ket tinengngel babaen ti España aginggana idi 1898, nga idi daytoy ket naisuko iti Estados Unidos idi panawen ti Espaniol-Amerikano a Gubat ken ti kalpasan daytoy ket naited a kas paset iti Tulag iti Paris.
A kas ti kadakkelan nga isla idiay Micronesia ken ti maymaysa laeng a tinengngel ti Estados Unidos nga isla iti dayta a rehion sakbay ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Guam was natiliw ti Hapóno idi Disiembre 8, 1941, iti or-oras kalpasan ti panagbomba ti Pearl Harbor, ken nasakupan dua ken kagudua a tawtawen.
Iti panawen daytoy a panagsakup, dagiti tattao iti Guam ket suheto kadagito aramid a mairaman ti tuok, putolan ken rames,[6] ken napilit da nga umampon ti Hapón a kultura.[7] Ti Guam ket suheto idi ti narungsot a panakilablaban idi natiliw met laeng ti isla babaen dagiti tropa ti Estados Unidos idi Hulio 21, 1944, ti petsa a tinawen a napammadayawan a kas ti Wayaan nga Aldaw.[8]
Ttta nga aldaw, ti ekonomia ti Guamket nasuportaran babaen ti kangrunaanna nga industria, ti turismo, a naipangpangruna a buklen daytoy kadagiti bisita manipud ti Hapón. Ti maikadua a pagtaudan ti matgedan ti Guam ket ti Milisia iti Estados Unidos.[9]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ CIA Factbook: Guam
- ^ "Dagiti teritorio ti E.U.." DOI nga Opisina iti Insular a Panakibiang. Pebrero 9, 2007.
- ^ "Panakailawagan dagiti Organisasion ti Insular a Politikal a Lugar." Opisina iti Insular a Panakibiang. Naala idi Octubre 31, 2008.
- ^ Pakasaritaan iti U.N. a Dekolonisasion a Komite - Opisial a sapot ti pagsaadan ti U.N.
- ^ Kanton Tasi
- ^ Restitusion ti Gubat a Tignay : panangdengngeg sakbay ti Subkomite iti Insular ken Internasional a Panakibiang iti Co... | Nailian a Biblioteka iti Australia
- ^ Higuchi, Wakako (Hunio 2001). "Ti Panaka-Hapón nga Annuroten para dagiti Chamorro iti Guam, 1941-1944". Ti Warnakan iti Pakasaritaan ti Pasipiko 36 (1): 19–35.
- ^ "Ti polis ti Guam ket nakatiliw iti suspekto iti panaglagip a panagtakaw". Marine Corps Times. Associated Press. Hulio 7, 2007. http://www.marinecorpstimes.com/news/2007/07/ap_guammemorialtheft_070707/. Naala idi Abril 5, 2010.
- ^ Rogers, Robert F. (1995). Pagtungpalan a Panagtaldiap ti daga: Pakasaritaan iti Guam. Honolulu: Pagmalditan ti Unibersidad iti Hawaii. ISBN 978-0824816780.


text:
Baybay Abagatan Tsína
Ti Baybay Abagatan Tsína ket maysa a pingir a baybay a kapaset ti Taaw Pasipiko, a mangsaksakup iti lawa manipud iti Singapur ken Ilet ti Malaka agingga iti Ilet iti Taiwan nga addaan ti agarup a 3,500,000 kuadrado kilometro (1,400,000 kd mi). Daytoy a lugar ket importante gapu kadagiti nagbanagan manipud ti maysa a pagkatlo kadagiti panagdaliasat dagiti barbarko kadagitoy a dandanum, ken adda pay pammati a daytoy a lugar ket agtengtengngel iti adu a reserba iti lana ken alingasaw.[1]
Mabirukan daytoy idiay
- abagatan iti kangrunaan a daga ti Tsína ken ti isla iti Taiwan,
- laud iti Pilipinas,
- amianan iti Sabah (Malaysia), Sarawak (Malaysia) ken Brunei,
- amianan iti Indonesia,
- amianan a daya iti Malay peninsula (Malaysia) ken Singapur, ken
- daya iti Vietnam.
Ti bassit nga Is-isla ti Baybay Abagatan a Tsína, a naururnos a kas purpuro, ket addaan ti bilbilang dagitoy iti gasgasut. Daytoy a baybay ken dagiti kaaduan nga awan ti nagtaeng nga is-isla ket suheto kadagiti agsupsuppiat a panagla ti panagturay babaen kadagiti adu a pagilian. Dagitoy a panag ket makaipakita kadagiti sabsabali a nagnagan a maus-usar kadagiti is-isla ken daytoy a baybay.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Panagkita kadagiti kangrunaan a banbanag iti gimongan ti salaknib idiay Asia Associated Press, ROBIN McDOWELL, Hulio 21 2011. Naala idi Hulio 21 2011


text:
Pag-ong
Dagiti pag-ong ket reptilia ti superorder a Chelonia. Kaaduan kadagitoy ket nakabaklay ti tulang wenno kalkallaniog nga aggapu ti paragpagda a maaramatda a pangikanawa. Ti sao a pag-ong ket masansan a mausar kadagiti pag-ong nga aggigian iti danum ti baybay (pawikan) wenno kadagiti danum-tamnay a kas iti karayan (maawagan ti terrapin). Mainayon pay dagiti tortoise a nairuam ti namaga a daga.
Dagiti pag-ong iti baybay wenno pawikan ket agbibiagen ti lubong iti nasuroken a 100 riwriw a tawtawen, maysa kadagiti kadaanan nga ay-ayup iti lubong. Linabsanda iti ipapatay dagiti dinosauro ket addada a biag agingga iti agdama, ngem aganay a 300 a sebbangan laengen ti mabatbati gapu iti nadaras a pannakadadael ti pagnanaedanda ken gapu iti sobra a pannakaanupda.
Pakailawag
Amin nga pag-ong ket nakakagay ti shell nga mangsaranay iti bagida. Ti ngato nga paset ket matawagan nga carapace, ket ti babana nga nakasilpo ket plastron. Agsasabali ti kadakkel dagiti pag-ong, manipud sagmamano nga centimetro dagiti pag-ong iti kabakiran agingga dagiti dua metro wenno dakdakkel pay nga pawikan iti baybay ken pagpag-ong iti daga. Atiddog iti biagda. Ti kabaketan a maammuan ket nagbiag iti 188 a tawen.
Iyiklog dagiti pawikan dagiti daikda iti namaga nga kadaratan.
Sebbangan
Suborder Cryptodira
- Familia Chelydridae (Pag-ong nga Sippet)
- Superfamilia Testudinoidea
- Familia Testudinidae (Pag-ong ti Daga)
- Familia Bataguridae (Pag-ong iti Asia)
- Familia Emydidae (Pag-ong iti Alog ken Danum)
- Superfamilia Trionychoidea
- Familia Carettochelyidae (Pag-ong Baboy)
- Familia Trionychidae (Pag-ong nga Nalukneng)
- Superfamilia Kinosternoidea
- Familia Dermatemydidae (Pag-ong iti Karayan)
- Familia Kinosternidae (Pag-ong iti Pitak)
- Familia Platysternidae (Pag-ong nga Dakkel-ulo)
- Superfamilia Chelonioidea
- Familia Cheloniidae (Pawikan)
- Familia Dermochelyidae (Pawikan nga Lalat)
Kasilpo
- Museo iti Paleontolohia, Universidad iti California, Berkeley, California
- Turtle Trax
- California Turtle and Tortoise Club
- Turtle Times
- Gulf Coast Turtle and Tortoise Society


text:
1984 (Libro)
Ti 1984 (Iti Tawen a Sangaribu siam-a-gasut walopulo-ket-uppat) ket maysa a satirical a novela a political a sinurat ni George Orwell. Agwerret iti novela dagiti pagteng iti biag ken aglawlaw ti maysa a tao iti maysa a sociedad a dystopia wenno nalidem a masakbayan a ti agdama nga estado ket maysa a totalitarian a turay ken partido a mangtengtengel kadagiti umili babaen ti indoctrinasion, propaganda, buteng, ken naaprang a pannusa. Inyam-ammo ti novela ti konsepto ti sitataginayon ken naynay a sisisiput a Dakkel a Manong (Big Brother iti Ingles), a mangibagi iti kinabileg ken kinaturay.


text:
Atomiko a numero
Iti kimka ken pisika, ti atomiko a numero (naamammoan pay a kas ti proton a numero) ket isu ti numero dagiti proton a mabirukan idiay pakatengngaan iti maysa nga atomo ken daytoy ngarud ket kapadpada ti karga a numero dagiti katengngaan. Daytoy ket kadawyan a mairepresenta babaen ti simbolo a Z. Ti atomiko a numero ket naisangsangayan nga inaganan ti maysa a kimiko nga element0. Iti maysa nga atomo iti agmangngamangnga a karga, ti atomiko a numero ket kapadpadana ti bilang dagiti elektron.
Ti atomiko a numero, Z, ket saan koma a mairiro iti masa a numero, A, a daytoy ket ti dagup a bilang dagiti proton ken dagiti neutron iti katengngaan iti maysa nga atomo. Dagiti bilang iti neutron, N, ket naamammoan a kas ti neutron a numero iti atomo; isu a ti, A = Z + N. Yantangay a dagiti proton ken dagiti neutron ket addaanda ti agarup nga agpadpada a masa (ken ti masa dagiti elektron ket maliwayan para kadagiti adu a kapanggepan), ken ti masa a kurang ket kadawyan a bassit laeng a no maipada it masa, ti atomiko a masa iti maysa nga atomo ket agarup a kapadpada ti A.
Dagiti atomo nga addaan ti kapadpada nga atomiko a numero a Z ngen addan ti sabalia numero ti neutron N, ngarud ket addaan ti sabali nga atomiko a masa, ket dagitoy ket naamammoan a kas dagiti isotopo. Kaaduan kadagiti masna a rumsua nga elemento ket rumsuada a kas samusam nga isotopo, ken ti kalalainganna nga atomiko a maso kadagitoy a samusam ket agikeddeng kadagiti atomiko a kadagsen dagiti elemento.
Ti kadawyan a simbolo a Z ket naipagarup a naggapu ti balikas nga Atomzahl (atomiko a numeror) iti Aleman .


text:
Alehandro ti Natan-ók
Ni Alehandro III iti Masedonia (20/21 Hulio 356 – 10/11 Hunio 323 BC), kadawyan anaamammoan a kas ni Alehandro ti Natan-ók (Griego: ἈλέEavδpoς ὁ MέYaς, Aléxandros ho Mégasiii[›]), ket maysa idi a Griego nga ari iti Masedonia, ti maysa nga estado idiay akin-amianan a taga-ugma a Gresia. Naipasngay idiay Pella idi 356 BC, Ni Alehandro ket insursuro babaen ni Aristotle aginggana iti edad nga 16. Idi agtawen isuna ti sangapulo ket tallo, nakaaramid isuna ti maysa kadagiti kadakkelan nga imperio iti taga-ugma a lubong, a naigay-at manipud ti Baybay Ionia aginggana idiay Himalaya. Isuna ket saan a naabak kadagiti gubgubat ken isuna ket naipanunutan a maysa kadagiti naimballigian nga agbilbilin iti pakasaritaan.[1]
Ni Alehandro ket sinarununa ti amana, a ni Pelipe II iit Masedonia, idiay trona idi 336 BC kalpasan idi naipapatay ni Pelipe. Kalpasan idi natay ni Pelipe, ni Alehandro ket tinawidna ti napigsa a pagarian ken napadasanen a buyotan. Nagunggunaan isu ti panaka-heneral iti Gresia ket inusarna daytoy a panakaturay ti panagirugina kadagiti plano ti amana a panagpadakkel ti milisia. Idi 334 BC, rinautna ti tinurayan ti Persia nga Asia a Minor ken nangrugi kadagiti maysa a serie iti kampania a nagbayag iti sangpulo a tawen. Tinukkol ni Alehandro ti bileg iti Persia iti maysa a serie kadagiti naikeddeng a gubgubat iti Issus ken Gaugamela. Simmaruno nga intuangna ti Ari ti Persia a ni Darius III ken pinarukmana ti sibubukel a Persiano nga Imperio.i[›] Iti dayta a paset, ti imperiona ket naigay-ay manipud ti Baybay Adriatiko anginggana idiay Karayan Indo.
Nagsuksukimat isuna ti panakaabotna kadagiti "kagibusan iti lubong ken ti Nalatak a Ruar a Baybay", rinautna ti India idi 326 BC, ngem napilit nga agsubli isuna gapu ti panadawat dagiti buyotna. Ni Alehandro ket pimmusay idiay Babilonia idi 323 BC, nga awan ti panagipatulpalna kadagiti serie ti naplano a kampania a nangparugi kuma ti panagraut iti Arabia. Kadagiti sumaganad a tawtawen kalpasan ti ipupusayna, adda dagiti serie iti sibil a gubgubat a nangpirgis kadagit imperiona, a nagresultaan dagiti estado a tinurayan babaen ti Diadochi, dagiti nabatbati a heneral ken tumawtawin kenni Alehandro.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Yenne 2010, p. 159


text:
Friedrich Nietzsche
Ni Friedrich Wilhelm Nietzsche (Oktubre 15, 1844–Agosto 25, 1900) ket maysa a naindaklan a naimpluensia a pilosopo, sikolohia, ken pilologo nga Aleman. Maysa isuna a napeklan a kritiko ti Kristianismo, Utilitarianismo, idealismo nga Aleman, romantisismo nga Aleman, ken ti sapasap a modernidad.
Dakkel ti nagapuananna ket maysa isuna a napateg a pammakauna ti maika-20 a siglo nga existensialismo, maysa a paratignay iti post-structuralismo ken maysa nga impluensia iti postmodernismo.
Nalatak ni Nietzsche kas maysa nga existensialista a filosopo a nangibatad a "natayen ti Dios" ngem nupay kasta daytoy a batad ket maibilang a maysa kadagiti saan a unay a maaw-awatan iti amin a literatura ti maika-19 a siglo. Saan a literal a a pisikal a natayen ti Dios ditoy ngem ketdi dayutoy a panangisao ket maysa a kontroversial a panangibaga ni Nietzsche a ti Dios ket naikupinen iti biag ti kaaduan a tattao uray saanda a madmadlaw. Ti "pannakatay ti Dios" ket maysa a wagas a panangideklara a dagiti tao ket didan mamatpati iti urnos ti sangkataw-an. Ti ipapatay ti Dios, segun ken ni Nietzsche, ket saan laeng a panangiwaksi iti urnos a cosmic wenno pisikal ngem ketdi panangiwaksi met kadagiti naan-anay a tagipatgen, ti panangiwaksi iti pammati iti maysa nga objetibo ken sanglubongan a morales a linteg. Mangitunda daytoy iti nihilismo ket isu ti inobra ni Nietzsche ti mangsapul iti solusion tapno maadal manen dagiti fundacion dagiti naintaoan a tagipatgen.


text:
Maikadua a Sangalubongan a Gubat
Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat (Ingglés: World War II), ket maysa a sangalubonagan a suppiatan a nangrugi idi 1939 ken nalpas idi 1945. Kaaduan a nairaman dagiti adu a pagilian ti lubong, a nairaman dagiti Nalatak a Kabilegan, ken nakaaramid ti dua a nagsuppiat nga agkakadua a milisia: ti Agkakadua ken ti Pagtayyekan. Daytoy ti kaaduan a naisapasap a gubat ti pakasaritaan, nga adda dagiti agarup a 100 a riwriw a tattao a nagserbi kadagiti unidad ti milisia. Iti kasasaad a "dagup a gubat", dagiti kangrunaan a nakibinglay ket nagikabilda kadagiti amin nga ekonomia, industria, ken sientipiko nga abilidad para iti panagserbi gubat a ganetget, a nagborra ti panakailasin a nagbaetan dagiti paisano ken milisia a rekursos. Namarkaan baaben kadagiti naimudinganMarked a paspasamak a panakairaman kadagiti bunton panakapatay kadagiti paisano, a mairaman ti Holocausto ken ti isisu a panagusar ti nuklear nga armas iti panakigubat, a nagbanagan ti 50 riwriw aginggana ti sumurok a 70 riwriw a natnatay. Dagitoy a natnatay ket makaaramid iti daytoy a gubat ti kaaduan ti natay iti pakasaritaan ti nagtagitaoan.[1]
Urayno ti Hapon ket nakigubgubat idin iti Tsina idi 1937,[2] ti gubat ket sapasap a naibagbaga a daytoy ket nagrugi idi 1 Septiembre 1939, iti panagraut iti Polonia babaen ti Alemania, ken dagiti simmarunoa panagdeklarasion iti gubat iti Alemania babaen ti Pranses ken kaaduan kadagiti pagilian iti Imperio a Britaniko ken Mankomunidad. Ti Alemania ket kayatna nga agpatakder ti maysa a dakkel nga imperio idiay Europa. Manipud ti naladaw a 1939 aginggan ti nasapa a 1941, kadagiti serie iti kampania ken dagiti tulag, ti Alemania ket nagparakma wenno pinarmekna ti iti kaaduana kontinente ti Europa; iti tengnga ti Nasi-Sobiet a tulagan, ti agmangngamangnga bassit a Sobiet ket napno wenno bassit a naiparukma, nasakopan ken nagilpo ti teritorio dagiti innem a Europeano a kaarubana, ti mairaman ti Polonia. Ti Britani aken ti mankomunidad ket nabatbati nga is-isu laeng ti kangrunaan a puersa a nagtultuloy a nakilablaban a sumipiat ti Aksis, a dagiti gubat ket nararamid idiay Amianan nga Aprika ken ti pay nabayagen a Gubat ti Atlantiko. Idi Hunio 1941, ti Aksis a Europa ket nagirugi ti panagraut iti Kappon ti Sobiet, a nakaited daytoy ti panagrugi ti kadakkelan a teatro ti daga iti pakasaritaan ti gubat, a nakabedbed daytoy kadagiti kangrunaan a paset dagiti Aksis a puersa ti milisia. Idi Disiembre 1941, ti Hapon, a maipanggepanna ti mangituray iti Asia, ket timmipon iti Aksis, ti panagdaruros iti Estados Unidos ken dagiti tagikua ti Europa idiay Taaw Pasipiko, ken napardas a nangparukma ti kaaduan iti Lumaud a Pasipiko.
Ti panagabanse ti Aksis ket naipasardeng idi 1942, kalpasan a ti Hapon ket napaay kadagiti serie iti gubgubat ken dagiti Europeano a tropa ti Aksis ket naabakda idiay Amianan nga Aprika ken, mangikeddeng, idiay Stalingrad. Idi 1943, nga adda dagiti serie iti panakaabak ti Alemania idiay Dumaya a Europa, ti Aliado a panagraut iti Pasista nga Italia, ken dagiti panagballigi ti Amerikano idiay a Pasipiko, ti Aksis ket napukawna ti kaessemanna ken nangaramid kadagiti estratihiko a panagsanod kadagiti amin a sanguanan. Idi1944, dagiti lUmaud a Kumaduaan ket rinautda ti Pransia, bayat a ti Kappon ti Sobiet nakagunod met laeng kadagiti amin a napukawna a teritorio ken rinautna ti Alemania ken dagiti kumaduaanna. Ti gubat idiay Europa ket simmardent iti panakatiliw iti Berlin baben dagiti tropa ti Sobiet ken Polako ken ti simmaruno a awan kondisonna a panagsuko ti Alemania idi 8 Mayo 1945. Idi panawen ti 1944 ken 1945 ti Estado sUnidos ket inabakna ti marina ti Hapon ken natiliwna dagiti nagrunanga is-isla iti Laud a Pasipiko, a nangtinnag kadagiti bomba nga atomiko iti dayta a pagilian idi ti panagraut iti Hapon a Purpuro ("Balay nga Is-isla") ket nagbalin a nagarasugas. Ti gubat idiay Asia ket nagsardeng idi 15 Agostot 1945 idi ti Hapon ket immannurot a sumuko.
Ti dagup a panagballigi dagiti Kumaduaan kadagiti Aksis idi 1945 ket nagpasardeng iti daytoy a suppiat.Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangibalbaliw ti politiko a panagitaratar ken sosial a patakder iti lubong. Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (Ingglés: UN) ket naipatakder tapno makaayaywan para iti internasional a panagtitinnulongan ken mangipawil kadagiti sumakbay a suppiatan. Dagiti nalatak a kabilegan ket isuda ti nagballigi iti gubat-ti Estados Unidos, Kappon ti Sobiet, Tsina, Britania, ken Pransia ken nagbalin dagitoy a permanente a kameng iti Salaknib a Konsilol ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[3] Ti Kappon ti Sobiet ken ti Estados Unidos ket rimsuada a kas kadagiti agsinuppiat a nalatag a kabilegan, a nakaaramid daytoy ti entablada ti Nalamiis a Gubat, a nagbayag para kadagiti sumaruno a 46 a tawtawen. Iti kabayatan, ti impluensi dagiti nalatak a bileg ti Europa ket nagrugrugi ti panakaapdayda, bayat a ti dekolonisasion iti Asia ken Aprika ket nagrugi. Kaaduan kadagiti pagilian a nadadaelan kadgiti industriada ket immakarda iti ekonomia a panagungar. ti politiko a panagtitipon, a naipangpangruna ti idiay Europa, ket rimsua gapo kadagiti ganetget a panagtalinaed kadagiti panakibiang kalpasan ti gubat.
[urnosen] Kronolohia
Ti panagrugi iti gubat ket sapasap a naamammoan nga idi 1 Septiembre 1939, iti panagrugi ti [Panagraut iti Polonia|Aleman a panagraut iti Polonia]]; ti Britania ken Pransia ket nagideklara ti gubat iti Alemani a kalpasan daytoy ti dua nga aldaw. Dagiti sabsabali a petsa para iti panagrugi iti gubat ketmairaman ti panagrugi iti Maikadua a Gubat ti Sino-Hapon idi 7 Hulio 1937.[4][5]
Dagiti dadduma ket sumorsurotda ti Britaniko a historiador a ni A. J. P. Taylor, nga isu ket nagtengtengngel a ti Gubat ti Sino-Hapon ken ti gubat idiay Europa ken dagiti koloniana ket nagpapadada a rimsua ken dagiti dua ket naitipon idi 1941. Daytoy nga artikulo ket agususar ti kadaywan a panagipetsa. Dagiti dadduma pay a petsa ti panagrugi ket sagpaminsan a nausar para iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket mairaman ti Italiano a panagraut iti Abyssinia idi 3 Oktubre 1935.[6]
Ti husto a petsa iti panakalpas ti gubat ket saan pay nga unibersal a inannurotan. Daytoy ket naipalplatiing a ti gubat ti ket nalpasan iti panagisardeng ti gubat iti 14 Agostot 1945 (V-J nga Aldaw), a saan a ti pormal a panagsulo ti Hapon (2 Septiembre 1945); iti daduma a pakasaritaan ti Europa, daytoy ket nagsardeng idi V-E nga Aldaw (8 Mayo 1945). Nupay kasta, ti Tulag iti Kappia iti Hapon ket saan a napirmaan aginggana idi 1951,[7] ken iti Alemania ket saan aginggana idi 1990.[8]
[urnosen] Napalabas
Ti Umuna a Sangalubongan a Gubat ket nangbalbaliw ti politika a mapa, ti panakaabak dagiti Katengngaan a Bileg, a mairaman tiAustria-Hungaria, Alemania ken ti Imperio nga Otomano; ken ti 1917 panag-agaw ti Bolshevik ti bileg idiay Rusia. Ti kabayatan, dagiti agdama a nangabak a Kumaduaan a kas ti Pransia, Belga, Italia, Gresia ken Romania ket nakagun-odda kadagiti teritorio, bayat nga adda dagiti baro nga estado a napartuat idi gapu ti panakarebba iti Austria-Hungria ken dagiti imperio ti Ruso ken Otomano.
Iti kalpasan a nagbanagan ti gubat, ti iredentista ken rebankista a nationalismo ket nagbalin a nagruna kadagiti adu nga estado ti Europa. Ti rebankismo ken rebankismo ket napigsa idi idiay Alemania gapu iti naisangsangayan a teritorial, kolonial, ken busbos a napukpukaw a nagun-od gapu ti Tulag iti Versailles. Babaen ti tulag, ti Alemania ket nakapukaw ti agarup a 13 a porsiento ti balayna a teritorio ti ken amin kadagiti ballasiw taaw a teritoriona, bayat a naiparparit ti panagikapet kadagiti sabsabali nga estado, ti panagsupapak ket nasken, ken naikkan ti patingga no kasano ti kadakkel ken kapabilidad ti siiigam a buyot dagiti pagilian.[9] Ti kabayatan, ti Sibil a Gubat ti Rusia ket nangirugi ti panakapartuat iti Kappon ti Sobiet.[10]
Ti Imperio nga Aleman ket narunaw idi idiay Aleman a Rebolusion iti 1918–1919, ken napartuat ti maysa a demokratiko a gobierno, a naamammoan idi a kas ti Weimar a Republika. Ti pannakigubatan a paset ti panawen ket nakakita kadagiti panagriri a nagbaetan dagiti agsupsuporta dagiti baro a republika ken dagiti nagubsang a kasuppiatan dagiti kanawan ken kanigid. Urayno ti Italia ket maysa a kumaduaan ti diplomatiko a tulagan ket nakagun-od kadagiti teritorio, dagiti Italiano a nationalista ket nakaugetda gapu kadagiti nikarkari a naaramid babaen ti Britania ken Pransia a mangpatalged ti iseserrek ti Italiano iti gubat ket saan a natungpalan ti nagtutulagan ti kappia. Manipud idi 1922 aginggan idi 1925, ti pasista a tignay nga indauloan babaen ni Benito Mussolini ket nagagaw ti bileg idiay Italia nga adda ti nationalista, totalitariano, ken panagtitipon dagiti klase a programa a angikkat ti representatibo a demokrasia, namedmedan ti sosialista, kanigid a payak ken dagiti liberal a puersa, ken nagkamat ti maysa nga agresibo ganganaet nga annuroten a mangipunta ti panagpilit a panagpanday ti Italia a kas maysa a bileg ti lubong—ti maysa a "Baro nga Imperio a Romano".[11] Idiay Alemania, ti Nasi a Partido nga indauloan babaen ni Adolf Hitler ket nagkamkamat a mangibangon ti pasista a gobierno idiay Alemania. Ti kaadda ti rugi ti Nalatak a Panagsagsagaba, ti domestiko a panagsuporta para kadagiti Nasi ket dimmakkel ken, idi 1933, ni Hitler ket naidutok idi a kas ti Kanselor iti Alemania. Iti kalpasan a nagbanagan ti Reichstag a puor, ni Hitler ket nagpartuat ti estado a totalitariano nga adda laeng ti maymaysa a partido nga indauloan babaen dagiti Nasi.[12]
Ti Kuomintang (KMT) a partido idiay Tsina ket nangirugi ti maysa a panagkaykaysa a kampania a sumuppiat kadagiti rehional nga agtagtagikua kadagiti dagdaga ken napagkaykaysada ti Tsina idi tengnga ti 1920 a panawen, ngen isudan idin ket nairamanda ti maysa a sibil a gubat a kasuppiat kadagiti dati nga Insik a komunista a kumaduaanna.[13] Idi 1931, ti maysa a dumakdakkel a militaristiko nga Imperio a Hapon, a nabayagen a nagkamkamat ti panagimpluensia idiay Tsina[14] a kas ti umuna nga addang a nakitkita ti gobiernona a kas ti karbengan a panagturay ti Asia ti pagilian, ket inusarda ti Mukden a Pasamak a kas gapu a panagrugi ti panagraut ti Manchuria ken mangibangon ti tirtiris nga estado iti Manchukuo.[15] Gaputa nakapsut unay nga agresista ti Hapon, ti Tsina ket nagkidkidaw idiay Liaga ti Pagpagilian para iti tulong. Ti Hapon ket nagikkat manipud ti Liga ti Pagpagilain kalpasan a daytoy ket naipato para iti panagrautna ti Manchuria. Dagitoy dua apagilian ket nakilablabanda nadumaduma a gubat, iti Shanghai, Rehe ken Hebei, aginggana ti Tanggu a Panagsardeng ti Panagdangadang ket napirmaan idi 1933. Kalpasan daytoy, dagiti puersa ti Insik a boluntario ket nagtultuloyda nga agresista kadagiti panagriribok ti Hapon idiay Manchuria, ken Chahar ken Suiyuan.[16]
Ni Adolf Hitler, a kalpasan ti maysa a saan anagballigi a panagpadas a panagipalladaw ti gobierno ti Alemania idi 1923, ket nagbalin a ti Kanselor ti Alemania idi 1933. Isu ket nagikkat ti demokrasia, a nagitakder ti radikal, napaayatan ti maipapan ti puli a panagbaliw ti urnos ti lubong, ken nagrugi ti nawatiwat a panagarmas manen akampania.[17] Ti kabayatan, ti Pransia, tapno kakagun-od kadagiti kumaduaanna, ket pinalubosanna ti Italia idiay Ethiopia, a kinaykayat ti Italia a tagikuen. Daytoy apasamak ket napakaro idi nasapa a 1935 iditi Teritorio iti Saar Basin ket legado idi a naitipon iti Alemania kenni Hitler ken sinuppiatna ti Tulag iti Versailles, pinardasanna ti panagarmasna manen a programa ken nagipanguna ti konskripsion.[18]
Iti panagnamnama a mapasardeng ti Alemania, ti nagkaykaysa a Pagarian, Pransia ken Italia ket nagporma ti Stresa a Sanguanan. Ti Kappon ti Sobiet, ket nadanagan gapu ti dagiti gandat ti Alemania a panagtiliw ti nawatiwat a luglugar ti dumaya a Europa, ket nagsurat ti maysa a tulagan iti agsinnaranay a panagtulong ti Pransia. Sakbay daytoy a nagrugi, ti Pranko-Sobiet a tulag ket nasken idi a mapan ti burokrasia iti Liga iti Pagpagilian, a nakaaramid daytoy nga awan ti kagatna.[19][20] Nupay kasta, idi Hunio 1935, ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nagaramid ti maysa a nawaya a tulagan ti marina nga adda ti Alemania, a nagpasayaat dagiti dati a gawidan. Ti Estados Unidos, ket nagdandanag kadagiti napaspasamak idiay Europa ken Asia, ket nangipasa ti Neutralidad a Tignay idi Agosto.[21] Idi Oktubre, ti Italia ket rinautna ti Ethiopia, ken ti Alemania ket isisu laengen idi ti kangrunaan a Europeano a pagilian nga agsupsuporta ti panagraut. Ti Italia nangikkat ti panagsuppiatna ti gandat ti Alemania a nga agsagepsep ti Austria.[22]
Ni Hitler ket kinaritna ti Versailles ken Dagiti Tulag ti Locarno a tultulag babaen ti remilitarisasion ti Rhineland idi Marso1936. Isu ket nakaawat ti bassit a panagsungbat manipud kadagiti dadduma a bileg ti Europa.[23] Idi nangrugi ti Sibil a Gubat ti Espania idi Hulio, ni Hitler ken Mussolini ket nagsuporta ti pasista ken autoritariano a puersa ti nationalista kadagiti sibil a gubatda asumuppiat ti sinupurtaran ti Sobiet a Spaniol Republika. Dagitoy dua a bangir ket nagusar iti daytoy a suppiat ti mangpadas kadagiti baro nga armas ken pamay-an ti pannakigubat,[24] a dagiti Nationalista ket nangabakda ti gubat idi nasap a 939. Idi Oktubre 1936, ti Alemania ken Italia ket nagporma ti Roma-Berlin nga Aksis. Kalpasan ti maysa a bulan, ti Alemania ken Hapon ket nagpirmada ti Kontra-Komintern a Tulag, a tiniponan ti Italia ti simmaruno a tawen. Idiay Tsina, kalpasan ti Xi'an a Pasamak ti Kuomintang ken dagiti puersa ti komunista ket nakitinnulagda ti panagsardeng ti suppiat tapno mairepresentada ti maysa a nagkaykaysa a sanguanan a mangsuppiat ti Hapon.[25]
[urnosen] Dagiti pasamak sakbay ti gubat
[urnosen] Invasion of Ethiopia
Ti Maikasua nga Italo–Abisinio a Gubat ket maysa idi a nabiit a kolonial agubat a nangrugi idi Oktubre 1935ken nalpas idi Mayo 1936. Ti gubat ket naglabanan a nagbaetan dagiti siiigam a puersa war was ti Pagarian iti Italia (Regno d'Italia) ken dagiti siiigam a puersa iti Etiopiano nga Imperio (a naamammoan pay a ti Abisinio). Ti gubat ket nagbanagan ti milisia a panagsakup iti Etiopia ken ti panakaikapet kadagiti baro a napartuat a kolonia ti Italiano a Daya nga Aprika (Africa Orientale Italiana, wenno AOI); iti maipatinayon, daytoy ket nakaiparang ti kakapsut iti Liga dagiti Pagpagilian a kas maysa apuersa ti panagpreserba ti kappia. Ti Italia ken Etiopia ket kameng idi dagitoy a dua a pagpagilian, ngem ti Liga ket awan ti inaramidna nga idi ti naudi ket nalawag a naglabsing ti bukod nga Artikulo X ti Liga.[26]
[urnosen] Sibil a Gubat ti Españia
Ti Alemania ken Italia ket nangipabulod ti suporta ti Nationalista nga insureksion lnga indauloan babaen ni heneral Francisco Franco idiay España. Ti Kappon ti Sobiet ket nagsuporta ti panakaikapet ti adda a gobierno, ti Espaniol a REpublika, a nakapakpakita ti kumanigid a kakaykayatanna. Ti Alemani ken USSR inusarda daytoy a palikud a gubat a kas maysa nga opurtunidad a mangsubok kadagiti napasayaat anga armas ken taktika. Ti naigagara a Panagbomba iti Guernica babaen ti Aleman a Condor a Sangaarbanan idi Abril 1937 ket nagiparawad ti nawatiwat a panagdandanag a ti sumaruno a nagruna agubat ket agiraman ti nakaro nga aligaget a panagraut a panabomba dagiti paisano.[27][28]
[urnosen] Panagraut ti Hapon iti Tsina
Idi Hulio 1937, ti hapon ket tiniliwna ti dati nag imperial nga Insik a kapitolio iti Beijing kalpasan a nagidurog ti Rangtay Marco Polo a Pasamak, a nagpatinggaan ti Hapon akampani aa mangraut ti amain a Tsina.[29] Dagiti Sobiet ket pinardasanda apinirmaan ti maysa a di-naranggas atulag iti Tsina tapno mangipabulod ti suporta a materiales, a nagpataud ti panakapalpas ti dati a pagtitinnulongan ti Alemania ken Tsina. Ni Heneralissimo Chiang Kai-shek nangibaniaga dagii bukodna a kalaingan abuyot tapno agsalaknib ti Shanghai, ngem kalpasan ti tallo a bulan a panakilablaban, ti Shanghai ket natnag. Dagiti Hapon ket nagtultuloyda a nagidurduron kadagiti puersa ti Insik, ti panakatiliw ti kapitolio ti Nanking idi Disiembre 1937 ket nagitalek ti Nanking a Nadawen apanagpapatay.
Idi Hunio 1938, dagiti puersa ti Insik pinasardengda dagiti panagiduron ti Hapon babaen ti panaglayos ti Duyaw a Karayan; daytoy a namayan ket nakaited ti panawen para iti panagisagana dagiti Insik kadagit panagsalaknibda idiay Wuhan, ngem ti siudad ket natiliw idi Oktubre.[30] Dagiti panagballigi ti milisia ti Hapon ket saan a nagyeg ti panakarebba iti Insika resitansia a ninamnama a magun-od ti Hapon, embes ket ti gobierno ti Tsina ket immalis idiay kaunegan ti Chongqing ken nagtultuloy a nakigubat.[31]
[urnosen] Paammo
- ^ Kalpasan ti panagtinnag iti Maikatlo a Republika iti Pransia idi 1940, ti de facto a gobierno ket ti Turay ti Vichy. Nagibalin kadagiti mayat dagiti pagtayyekan nga annuroten aginggana idi Nobiembre 1942 a nagbatbati a pormal nga agmangngamangnga. Ti Nawaya a Puersa a Pransia, nga agnaed idiay Londres, ket naibigbigan dagiti Agkakadua a kas ti opisial a gobierno idi Septiembre 1944.
- ^ 23 Agosto 1939, ti USSR ken Alemania nagpirma da iti saan a managriribok a tulag, sectreto a biningbingay to Daya a Europa iti globa nga inpluensia. Ti panagisardeng ti gubat ti USSR iti Hapon idi 16 Septiembre 1939; rinaut ti Polandia idi 17 Septiembre 1939; rinaut ti Pinlandia idi 30 Septiembre 1939; pinilit nga innayon dagiti estado ti Baltiko idi Hunio 1940; innala ti dumaya a Romania idi 4 Hulio 1940. idi 22 Hunio 1941, ti USSR ket rinauot babaen ti Pagtayyekan ti Europa; ti USSR ket timmipon kadagit pagilian a makilablaban kadagiti pagtayyekan.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Sommerville, Donald (2008). Ti Kompleto a Nailadawan a Pakasaritaan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat: Ti Atoritario apanakaidatag iti Kadaksana Suppiat iti Pakasaritaan ti Nagtagitaoan nga adda ti Panagusig dagiti Naikeddengan a Panagsarak ken Naisangayan a Nagsuppiatan. Lorenz Books. p. 5. ISBN 0-7548-1898-5.
- ^ Barrett, David P; Shyu, Lawrence N (2001). Ti Tsina iti kontra Hapon a Gubat, 1937–1945: politiko, kultura ken kagimongan. Tomo 1 kadagiti Panagadal iti moderno a Pakasaritaan ti Tsina. New York: Peter Lang. p. 6. ISBN 0-8204-4556-8.
- ^ Ti Salaknib aKonsilo ti UN, http://www.unfoundation.org/what-we-do/issues/united-nations/the-un-security-council.html, naala idi 5-15-2012
- ^ Chickering, Roger (2006). Ti Lubong iti Dagup a Gubat: Sangalubongan a Suppiat ken dagiti Politiko ti Panagdadael, 1937–1945. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 64. ISBN 0-275-98710-8. http://books.google.com/?id=evVPoSwqrG4C. Naala idi 15 Nobiembre 2009.
- ^ Fiscus, James W (2007). Kritikal a Perspektibo iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Rosen Publishing Group. p. 44. ISBN 1-4042-0065-7. http://books.google.com/?id=6MTcnkLfDZAC. Naala idi 15 Nobiembre 2009.
- ^ (Ben-Horin, Eliahu (1943). Ti Tengnga a Daya: Nagsasabtan iti Pakasaritaan. W. W. Norton & Co. p. 169; Taylor, A. J. P (1979). Kasano ti Panagrugrugi dagiti Gubat. Hamilton. p. 124. ISBN 0241100178; Yisreelit, Hevrah Mizrahit (1965). Panagadadal ti Asia ken Aprika, p. 191). Para iti 1941 kitaen ti (Taylor, A. J. P (1961). Ti Taudan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Hamilton. p. vii; Kellogg, William O (2003). Amerikano a Pakasaritaan ti Nalaka a Pamay-an. Edukasianal a Serie ni Barron. p. 236 ISBN 0764119737). Adda pay dagiti kapanunutan a ti Umuna a Sangalubongan a Gubat ken ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket agpadpada a paset iti "Sibil a Gubat ti Europa" wenno "Maikadua a Tallopulo a Tawen a Gubat". (Canfora, Luciano; Jones, Simon (2006). Demokrasia idiay Europa: Maysa a Pakasaritaan iti Ideolohia. Wiley-Blackwell. p. 155. ISBN 1405111313; Prin, Gwyn (2002). Ti Puso iti Gubat: Iti Bileg, Suppiat ken Obligasion iti Maikaduapulo ket Maysa a Siglo. Routledge. p. 11. ISBN 0415369606).
- ^ Masaya, Shiraishi (1990). Ti Panakibiang ti Hapon iti Bietnam, 1951–1987. SEAP a Pagipablaakan. p. 4. ISBN 0-87727-122-4.
- ^ "Dagiti Panakibiang ti Alemania-Amerikano – Tulag iti Kinaudi a Nagbanagan a Maipangngep iti Alemania (dua a manayonan ti uppat)". Usa.usembassy.de. http://usa.usembassy.de/etexts/2plusfour8994e.htm. Naala idi 29 Enero 2012.
- ^ Kantowicz 1999, p. 149
- ^ Davies 2008, pp. 134–140
- ^ Shaw 2000, p. 35
- ^ Bullock 1962, p. 265
- ^ Preston 1998, p. 104
- ^ Myers 1987, p. 458
- ^ Smith 2004, p. 28
- ^ Coogan, Anthony. "Dagiti Boluntario a Buyot iti Amianan a daya a Tsina". Pakasaritaan Tatta nga Aldaw 43. http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5000186948. Naala idi 14 Nobiembre 2009. "Nupay nga adda dagiti tropa nga Insik idiay Amianan a daya a nakasanud idiay abagatan, adda dagiti napalab-og babaen dagiti nagpaspasanga Buyot tiHapon ken nakasangoda idi ti panagpili iti panagresista a daytoy ket naisuppiat kadagiti bilbilin, wenno suuko. Adda dagiti nagbilbilin a simmuko, a nakagun-od ti nagato nga opisina iti tirtiris a gobierno, ngem dagiti dadduma nakilabanda kadgiti nagparparmek. Dagiti puersa a binibilinda ket isu dagityo ti immuna a buyot dagiti boluntario"
- ^ Brody 1999, p. 4
- ^ Zalampas 1989, p. 62
- ^ Record 2005, p. 50
- ^ Mandelbaum 1988, p. 96
- ^ Schmitz, David F (2001). Ti Immunaa nasirib a Tao. Rowman & Littlefield. p. 124. ISBN 0-8420-2632-0.
- ^ Kitson 2001, p. 231
- ^ Adamthwaite 1992, p. 52
- ^ Graham 2005, p. 110
- ^ Busky 2002, p. 10
- ^ Barker, A. J (1971). Ti Panagrames iti Etiopia 1936. Ballantine Books. pp. 131–2. ISBN 0-345-02462-1.
- ^ Beevor, Antony (2006). Ti Gubat par aiti España: Ti Sibil a Gubat ti España 1936–1939. Londres: Phoenix. pp. 258–260. ISBN 0-7538-2165-6.
- ^ Budiansky, Stephen (2004). Bileg ti Angin : Dagiti lallaki, Dagiti Makina, ken dagiti Kapanunotan a Nangrebulosionario ti Gubat, manipud ti Kitty Hawk aginggana ti Golpo a GubatII. Londres: Viking. pp. 209–211. ISBN 0-670-03285-9.
- ^ Fairbank, John King; Feuerwerker, Albert; Twitchett, Denis Crispin (1986). Ti Cambridge a pakasaritaan iti Tsina. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. pp. 547–551. ISBN 0-521-24338-6.
- ^ Fairbank, John King; Feuerwerker, Albert; Twitchett, Denis Crispin (1986). Ti Cambridge a pakasaritaan iti Tsina. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 566. ISBN 0-521-24338-6.
- ^ Taylor, Jay (2009). Ti Heneralissimo: Ni Chiang Kai-shek ken ti panagsagsagaba para iti moderno a Tsina. Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. pp. 150–152. ISBN 978-0-674-03338-2.


text:
Ni George Washington (Pebrero 22, 1732 [O.S. Pebrero 11, 1731] – Disiembre 14, 1799) ket isu ti immuna a Presidente iti Estados Unidos iti Amerika, a nagserbi manipud idi 1789 aginggana idi 1797, ken isu ti nangruna amilisia ken politikal a daulo iti Estados Unidos manipud idi 1775 aginggana idi 1799. Indauloanna ti Amerikano a panagballigi iti Gran Britania iti Rebolusionario a Gubat ti Amerikano a kas ti Agbilbilin a mangipangulo iti Kontinental a Buyot manipud idi 1775 aginggana idi 1783, ken nagipangulo iti panakaisurat iti Batay-linteg idi 1787. Ni Washington ket nagbalin ti umuna apresidente, babaen ti nagtutunos a panagpili, kenisu ti nagidaulo ti panakapartuat iti maysa a napigsa, nasayaat a nabusbusana nailian a gobierno a nagtaripato ti neutralidad kadagiti gubat a rimsua idiay Europa, nagpatalna kadagiti rebelion, ken nakaala kadagiti panagawat kadagiti nadumaduma a kita ti Amerikano. Ti estilo ti panagidaulona ket nangipatakder kadagiti adu a porma ken ritos iti gobierno a naususaren manipud idin, a kas ti panagusar ti maysa a gabinete a sistema ken ti panagital-o ti panagrugi a bitla. Ni Washington ket sangalubongan anaipammategan a kas ti "Ama ti Pagilianna."[2][3][4]
[urnosen] Pinagibasaran


text:
Bulkan Mayon
Ti Bulkan Mayon ket maysa a bulkan idiay Pilipinas iti probincia ti Albay, asiddeg ti 15 kilometro iti amianan-laud iti Ciudad ti Legazpi. Maidasig daytoy a bantay a stratobulkan ket iti naitutop a balisongsongna ket naaramid gapu iti nagsisinnublat a layus a pyroclastic ken pinagayus ti lava. Ti Mayon ket isu ti kasaetan a bulkan ti Pilipinas. Amangan a mamin-47 a bimtak ti naudi a 400 a tawen.
Ti Mayon ket naidisso ti sengngat ti Plato a Eurasia ken ti Filipinas, ti beddeng a pinagsabatan ti plato ti continente a nalaglag-an ken ti plato ti taaw a nadagdagsen. Sarikedkedan ti plato ti continente a ilemmes ti plato ti taaw ket ti magma ti agbukel no matunaw dagiti batbato.
[urnosen] Pinagpussuak ti Mayon
- 1616: ti umuna a maamoan a pinagpussuak ti Mayon
- 1766: nailenned ti ili ti Cagsawa ti dapu ken tepra ket ti torre ti kampanilia ti simbaan laeng ti nabati ti rabaw.
- 1897: pito nga aldaw a nagpussuak, kaatiddogan kadagiti naisuraten a pinagsaet ti Mayon
- 1984: awan ti maamoan a natay gapu iti pinagbakwit ti 73,000 a tattao, manipud ti pinagpakauna ti Instituto iti Bulkanolohia ken Seismolohia iti Filipinas
- 2006: kaudian a pinagpussuak ti Mayon
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 de Ferranti, Jonathan; Aaron Maizlish. "Dagiti Bantay iti Pilipinas – Dagiti 29 a Paltok ti Banbantay nga addaan ti Nalatak a Paltok iti 1,500 metro wenno nasursurok". http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/philippines.html. Naala idi 2011-01-31.
- ^ Mayon, Global Volcanism program, Smithsonian Institution.


text:
Rehion ti San'yō
Ti Rehion ti San'yō (山陽 地方 San'yō-chihō) ket maysa a lugar idiay abagatan iti Honshū, ti kangrunaan nga isla iti Hapón.[1] Buklenna daytoy ti akin-abagatan a paset iti rehion ti Chūgoku, a sumangsango ti Kinauneg a Baybay ti Seto. Ti naga a San'yo ket kayatna a saoen a ti "akin-abagatan, naiinit (yō) a bakrang ti kabanbantayan" ken ken maigiddiat ti San'in wenno "akin-amianan, nalinong (iti) a bakrang ti kabanbantayan".
Daytoy a rehion ket sapasap a maipanunutan a manginayon dagiti prepektura iti Okayama, Hiroshima ken Yamaguchi. Sagpaminsan pay a ti, Harima a lugar idiay Hyōgo ket maipanunutan pay a mairaman iti daytoy agrupo.
Ti San'yō ket buklenna ti sakbay a Meiji a probinsia a luglugar iti Harima, Mimasaka, Bizen, Bitchu, Bingo, Aki, Suō ken Nagato.[2]
Gapu ti kaasideg ken naparpardas a panakapan iti Osaka, Kyoto ken ti Tokyo, ken ti panakainayon pay ti kinapudno a ti Hapón ket immadayo ti panagkitana iti Asia para iti Lumaud nga estilo a panagrangrang-ay idi agdama ti Meiji a panawen ken dagiti simmaruno, ti rehion ti San'yō ket agnanayon a naipanunutan a nasaysayaata naparang-ay a lugar iti Chugoku.
[urnosen] Pagluganan
Daytoy a rehion ket sinerbian babaen ti Sanyō a Kangrunaan a Linia ken Sanyō Shinkansen.
[urnosen] Kitaen pay ti
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "San'in" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 817 idiay Liblibro ti Google; Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 65. idiay Liblibro ti Google
- ^ Titsingh, p. 65 n3. idiay Liblibro ti Google


text:
Rehion ti Tōhoku
Ti rehion ti Tōhoku (東北地方 Tōhoku-chihō?) ket maysa a heograpiko a lugar iti Hapón. Tdaytoy a rehion ket sakupenna ti amianan a daya a paset iti Honshu, ti kadakkelan a isla iti Hapón. Daytoy a rehion ket buklen dagiti innem a prepektura (ken): Akita, Aomori, Fukushima, Iwate, Miyagi ken Yamagata.[1]
Ti Tōhoku ket maysa daytoy a maipatpatiway a rehion, nga addaan kadagiti napinpintas a ladladawan ngen narusanger a klima. Idi maika-20 a siglo, ti turismo ket nagbalin a kangrunaan nga industria iti rehion ti Tōhoku.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Tōhoku" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 970 idiay Liblibro ti Google.


text:
Suisa
Ti Suisa ket maysa a pederal a repúblika nga ti opisial nga agnagan iti Konpederasion a Suiso ken buklen ti 26 cantón. Ti Berna ti kapitolio na daytoy. Masarakan ti pagilian iti Laud nga Europa ket kabangibang daytoy ti Alemania iti amianan, ti Pransia iti laud, ti Italia iti abagatan, ken ti Austria ken ti Liechtenstein iti daya.
Palawlawan ti daga ti pagilian a Suisa. Maibingay ti heografía daytoy iti Alpes, iti Banák ti Suisa ken iti Jura ket 41,285 km2 ti kalawa daytoy. Kaaduan iti 7.9 a riwriw a populasión ti Suisa ket agnaed iti Banák ket ditoy a masarakan dagiti kadaklan a siudad, idinto a buklen ti Alpes ti kalawaan a paset ti teritorio daytoy. Kadagiti kadaklan a ciudad ket ti dua siudad sangalubongan ken sentro ti ekonomía a Zúrich ken Ginebra.
Napaut ti pakasaritaan ti neutralidad ti Suisa ket saan pay a nakigubat daytoy iti tukad internasional sipud idi 1815 ken nagkameng laeng daytoy iti Sikakaysa a Papagilian idi 2002. Iti laksid dayta, adda activo a panggannaet a polisía daytoy ket masansan a makipaset kadagiti panagpakappia iti agduduma a paset ti lubong. Ti Suisa ti nagtaudan ti Nalabaga a Krus ket naibatay daytoyy ti adu nga organisasión internacional pakaramanan ti maikadua a kadaklan nga opisina ti Sikakaysa a Papagilian. Maysa daytoy kadagiti nagipasdek a kameng ti Asosiasión ti Nawaya a Komersio ti Europa ken paset pay ti Purok Schengen. Iti laksid dayta, saan daytoy a kameng ti Kappon ti Europa wenno ti Purok nga Ekonómiko ti Europa.
Ti nominal a pakabuklan a produkto doméstiko ti Suisa ket $75,835, ket basar iti daytoy maysa kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong. Adda iti Suiso ti kadaklan a kabaknang tunggal nataengan iti lubong idi 2010 ($372,692 tunggal maysa a tao). Kasta met nga adda iti Suisa ti maysa kadagiti kadaklan a balance ti kuento kas porsiento ti pakabuklan a produkto doméstiko iti lubong, ket sarunuen laeng daytoy ti sumagmamano a pagilian a productor iti lana. Agtultuloy met ti pannakaibilang ti Zúrich ken Ginebra kas maikadua ken maikatlo kadagiti siudad nga addaan iti kasayaatan a kalidad ti panagbiag iti lubong. Inkeddeng ti Sangalubongan a Forum nga Ekonómiko ti Suisa a kas maysa nga umartakan a pagilian iti lubong idi 2010, ket inkeddeng met ti Kappon ti Europa a daytoy ti kainnovativuan a pagilian.
Ti Suisa ket buklen ti tallo a kangrunaan a rehión lingüístiko ken kultural. Dagitoy ti Alemán, Pransés, ken Italiano, ket mainayon pay dagiti tanap nga agsasao iti Romanse. Iti kasta a saad, ti Suia ket saan a pagilian a sibabasar iti kadawian nga etnisidad wenno pagsasao. Ti pakakaysaan ti Suisa ket sibabasar iti kadawian a pakasaritaan, iti paglalaeman a panaggatad (pederalismo, dagus a demokrasia, neutralidad) ken iti simbolismo ti Alpes. Según iti kannawidan naipasdek ti Suiso a Konpederasion idi Agosto 1 1291 ket tinawen a marambakan ti Nailian nga Aldaw ti Suisa iti dayta nga aldaw.
[urnosen] Paammo
- ^ De jure "pederal a siudad"; de facto a kapitolio. Gapu ti pakasaritaan dagiti pederalismo a sensibilidad, ti linteg a Suiso ket saan nga agnagnagan ti pormal a kapitolio, ken addaan dagiti pagalagadan a kas dagiti korte ket addaan da ti sabsabali a lokasion.
- ^ Tinawtawid. Ti Pederal a Dokumento ti Linteg ket agibagbaga laeng a "nasapa nga Agosto" ken ti tulag ket ti pinakaipabaro iti maysa a nadaananan, nga tattan ket napukaw.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Pederal a Batay-linteg, artikulo 4, "Dagiti Nailian a Pagsasao" : Dagiti Nailian a Pagsasao ket Aleman, Pransés, Italiano ken Romansh; Pederal a Batay-linteg, artikulo 70, "Dagiti Pagsasao", parapo 1: Ti dagiti opisial a pagsasao iti Konpederasion ket Aleman, Pransés ken Italiano. Ti Romansh ket opisial to a pagsasao para iti panakisasao kadagiti tattao iti Romansh a pagsasao.
- ^ Maysa a panakayebkas iti Tagsatzung naiyebkas ti Pederal a Batay-linteg a naampon idi 12 Septiembre 1848. Ti maysa a resolusion iti Tagsatzung iti 14 Septiembre 1848 a nainaganan a dagiti kabilegan kadagiti pagadalan a naited para iti ken babaen ti 1815 a Pederal a Tulag ket agpaso iti oras ti batay-linteg iti Pederal a Konsilo, a naaramid idi 16 Nobiembre 1848.
- ^ "Kadakkel ti populasion ken ti nakaramidan ti populasion". Opisina ti Pederal nga Estadistika ti Suiso. Pederal nga Opisina ti Suiso, Neuchâtel. 2010. http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/01/02/blank/key/bevoelkerungsstand.html. Naala idi 2011-04-29.
- ^ 4.0 4.1 4.2 4.3 "Suisa". Internasional a Pundo ti Paguartaan. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=146&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=84&pr.y=8. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete.pdf. Naala idi 4 Nobiembre 2010.[natay a panilpo]


text:
Listaan dagiti rehion iti Hapón
Dagiti rehion iti Hapón ket saan dagitoy nga opisial nga admiministratibo a pas-paset, ngem tinawtawid a maus-usar a kas dagiti rehional a panakabingbingay iti Hapón iti kaaduan a konteksto. Kas pagarigan, dagiti mapa ken heograpia a liblibro ket bingbingyen da ti Hapón kadagit walo a rehion, dagiti reporta ti tiempo ket kadawyan da nga agitited ti tiempo babaen ti rehion, ken adu kadagiti negosio ken pagadalan ket us-usaren da dagiti balay da a rehion a kas paset iti nagan ti (Kinki Nippon a Perrokarril, Chūgoku a Banko, Unibersidad ti Tōhoku, kdpy.). No met ti Hapón ket addaan dagiti walo a angato a Korte, dagiti panagsakup da ket saan nga agpada kadagiti walo a rehiomn a nailista dita baba.
Manipud ti amianan nga agpa-abagatan, dagiti tinawtawid a rehion ket dagiti:
- Hokkaidō (ti isla iti Hokkaidō ken dagiti asideg nga is-isla, populasion: 5,507,456, kadakkelan a siudad: Sapporo)
- Rehion ti Tōhoku (akin-amianan a Honshū, populasion: 9,335,088, kadakkelan a siudad: Sendai)
- Rehion ti Kantō (dumaya a Honshū, populasion: 42,607,376, kadakkelan a siudad: Tokyo)
- Is-isla ti Nanpō: paset iti Tokyo a Metropolis
- Rehion ti Chūbu (tengnga a Honshū, a mairaman ti Bantay Fuji, populasion: 21,714,995, kadakkelan a siudad: Nagoya), sagpaminsan a nabingbingay iti:
- Rehion ti Hokuriku (amianan a laud a Chūbu, kadakkelan a siudad: Kanazawa)
- Rehion ti Kōshin'etsu (amianan a daya a Chūbu, kadakkelan a siudad: Niigata)
- Rehion ti Tōkai (akin abagatan a Chūbu, kadakkelan a siudad: Nagoya)
- Kansai wenno rehion ti Kinki (laud-tengnga a Honshū, populasion: 22,755,030, kadakkelan a siudad: Osaka)
- Rehion ti Chūgoku (lumaud a Honshū, populasion: 7,561,899, kadakkelan a siudad: Hiroshima)
- Rehion ti Shikoku (isla, populasion: 3,977,205, kadakkelan a siudad: Matsuyama)
- Rehion ti Kyūshū (isla, populasion: 14,596,977, kadakkelan a siudad: Fukuoka) which includes:
- Is-isla ti Ryukyu (Nansei-shotō)
- Is-isla ti Satsunan: paset iti Prepektura ti Kagoshima
- Ryukyu-shotō ken Is-isla ti Daitō: Okinawa
- Is-isla ti Ryukyu (Nansei-shotō)
Ti tunggal maysa ket aglaon ti prepektura, malaksid ti rehion ti Hokkaidō, a masakupan na laeng ti Hokkaidō.


text:
Linteg Militar
Ti Linteg Militar ket maysa a sistema dagiti annuroten a mayetnag ken maipatungpal no rabsuten wenno tenglen ti maysa ng autoridad a militar ti normal a pannakatarawidwid wenno pannakaituray ti justicia.
Masansan a maisayangkat ti linteg militar no agbalin a nasisita a maipatungpal dagiti aramid dagiti autoridad ken organisasion a militar, nangruna no kadagiti di mapakpakadaan a pakasapulan, ken no dagiti normal nga institusion ti justicia ket saanen a makatignay wenno awananen iti bileg ken samay iti kabarbaro a situasion wenno pasamak, kas koma no adda gubat, dadakkel a kalamidad ti nakaparsuaan, riribuk a civil, iti nasakup a teritorio wenno kalpasan ti maysa a coup d'état (panangrabsut iti turay). Ti kasapulan a panangtaginayon iti urnos ken linak ti publico kabayatan ti emerhensia ti kangrunaan a panggep ti linteg militar. Nupay kasta, ti pannakaideklara ken pannakayetnag ti linteg militar ti ar-aramaten dagiti dictadoria, nangruna dagiti dictadoria ti militaria, tapno maipatungpalda ti panagturayda.
Gagangay a ti linteg militar ket kissayanna dagiti personal a karbengan dagiti umili, limitaranna ti kaunday ti proseso ti pannakausig, ken iyetnagna dagiti nakarkaro a pannusa ngem iti ordinario a linteg. Iti adu a pagilian, dusa a patay ti maysa nga iyetnag ti linteg militar iti sumagmamano a krimen, uray pay no dagiti adda a masursurot a linteg ket saan a sakupen ti sistemana dagiti nasao a krimen ken pannusa.
Iti dadduma a pagilian, ipaturay ti linteg militar dagiti annuroten a kas iti curfew. Masansan nga iti babaen daytoy a sistema, ti pannakatarawidwid ken pannakaipataray ti justicia ket tengngel amin ti militaria tribunal a maaw-awagan iti korte militar. Mapagteng met ti pannakasuspende ti pannakaipatungpal ti habeas corpus.
[urnosen] Linteg militar iti nadumaduma a pagilian
[urnosen] Filipinas
Nayetnag ti linteg militar iti Filipinas manipud 1972 agingga iti 1981 iti babaen ti turay ni Presidente Ferdinand Marcos, tapno mapengdan ti dumakdakkel a riribuk a civil iti pagilian ken ti pangta ti panangrabsut dagiti Komunista iti turay kalpasan dagiti agsasaruno a panagbomba iti Manila. Idi damo, inawat ti kaaduan nga umili ti pannakaideklara ti linteg militar. Ngem idi agangay, immadu nga immadu ti nangtubngar iti daytoy gapu iti panaglablabes ken panagabuso iti karbengan a kas tao nga aramid ti militaria. Adu a bumusbusor iti govierno ni Marcos ken kalabanna iti politica ti natiliw a nabalud, naparparigat, napapatay ken nagpukaw.


text:
Bacteria
Dagiti bacteria (singular: bacterium) ket maysa a dakkel a grupo dagiti nabiag nga organismo. Kaaduan ket microscopic ken unicellular, addaan iti agpapada a gagangay nga estruktura ti selula nga awanan iti cell nucleus, ken organelles a kas iti mitochondria ken chloroplasts. Dagiti bacteria ket prokaryotes, a maiduma kadagiti organismo nga addaan iti complex cells a maawagan eukaryote. Ti termino a "bacteria" ket mayaplikar a nadumaduma iti amin a prokaryotes wenno iti dakkel a grupoda a maaw-awagan iti eubacteria, depende kadagiti idea maipapan kadagiti panagkakanaigda. Iti Wikipedia, ti "bacteria" ket maaramat kas pangdakamat iti eubacteria.
Dagiti bacteria iti kaaduan nga organismo it lubong, makita iti daga, danum, angin, ken kas sibibiag iti uneg ti nadumaduma nga ayup, mula, ken agsasabali nga organismo. Adu iti napeggad a makasakit. Kaaduan ken babassit unay, kas 0.5-5.0 um iti kaatidogan, ngem adda met dagiti higante kasla iti Thiomargarita namibiensis ken Epulopiscium fishelsoni nga mabalinna labsan iti 0.5 mm.


text:
Uki
Ti uki (wenno oki, pipit, papit, pitsing, vagina iti English, puke iti Tagalog) ket maysa a kasla tubong a pagnaan a nanipud iti matris agturong iti ruar ti bagi dagiti babai a mammal ken marsupial. Iti babai a billit ken dadduma pay a reptilia, ti uki ket isu ti cloaca. Iti babai a tao, ti uki ket maysa a mabennat a piskel a tubong a simmilpo iti vulva iti ruar ti cervix ti matris.
[urnosen] Mabagbagi ti babai a tao
Iti kadawyan a panangisasao, ti termino a "vagina" iti English (nga isu met ti Iloko nga uki) ket masansan a maidakamat iti vulva wenno ti sibubukel a mabagbagi ti babai. Ngem kinapudnona, ti vagina ket isu ti tubong ti uki a masarakan iti uneg ti vulva. Daytoy a tubong (vagina) ti pakapasamakan ti kopulasion wenno panagyot babaen ti panangserrek ditoy ti buto ti lalaki tapno maipugso ti kapsit a mangukop iti itlog ti babai. Dagiti normal a heterosexual a naan-anayen a nataengan a lalaki gagangay a maguyugoy a sexual iti uki nga agresulta iti pannakaabbukay ti sexual nga essem a panggapuan met itatangar ti buto.
Iti met laeng uki ti pakapasamakan ti panagpasngay ti babai, ditoy pagnaan ken ruaran ti maladaga manipud iti matris. No tiempo met ti panagregla ti babai, ti uki ti ruaran dagiti likido ti regla. No met madama ti sexual a panagkanaig, ti uki ken dagiti nakain-inaka a pasetna kas iti muting ti kangrunaan a panipudan ti sexual a panagimas (orgasmo) para iti babai.


text:
Ni Joseph "Erap" Ejercito Estrada (naipasngay a kas Jose Marcelo Ejercito idi Abril 19, 1937) ket isu idi ti Maika-13 a Presidente iti Pilipinas, a nagserbi manipud idi 1998 aginggana idi 2001. Ni Estrada ket isua ti immuna a tao iti kalpasan ti EDSA a panawen a nabutosan a kas presidente ken Bise presidente.
Ni Estrada maysa a nalatak nga aktor iti pelikula, nga isu ti bida kadagiti sumurok a 100 a pelikula iti karrer a sumakop 33 a taw-tawen. Inusar na ti kalatakan na a akas maysa nga aktor ti panagballigi na iti politiko, a nagserbi a kas mayor iti San Juan para iti sangapulo ket pito a taw-tawen, a kas Senador para iti maysa a panagturay, ken kas maysa a Bise Presidente iti Pilipinas babane ti administrasion ni Presidente Fidel Ramos.
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
1986
Ti 1986 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Miercoles iti calendario a Gregorian.
[urnosen] Paspasamak
[urnosen] Febrero
- Febrero 7 - naggibus ti 28 a tawen a panagturay ti familia ni Presidente Jean-Claude Duvalier ti Haiti, idi pumanaw iti pagilianna.
- Febrero 25 - Revolusion iti EDSA: napatapuak ni Presidente Ferdinand Marcos ti Filipinas iti poder kalpasan ti panagturayna iti 20 a tawen, timmakias iti Palacio ti Malacaniang ket naipan iti Estados Unidos kas maysa nga exilo; nagbalin ni Corazon Aquino a kaunaan a babai a presidente ti Filipinas.
[urnosen] Naipasngay
- Enero 4 - Katrina Halili, Filipina nga aktres.
- Marso 28 - Lady Gaga, Americano a kumakanta.
- Abril 3 - Amanda Bynes, Americana nga aktres.
- Junio 11 - Shia LaBeouf, Amerikano nga aktor.
- Junio 12 - Carla Abellana, Filipina nga aktres.
- Junio 13 - Mary Kate at Ashley Olsen, Amerikana nga aktres.
- Julio 2 - Lindsay Lohan, Amerikanang aktres ken kumakanta.
- Agosto 21 - Usain Bolt, Jamaicano a manlalaro nga atletica iti hagibis.
- Agosto 31 - Rachelle Ann Go, maysa nga artista.
- Setiembre 12 - Emmy Rossum aktor ken kumakanta.
- Noviembre 3 - Jasmine Trias, Amerikana a kumakanta.
- Noviembre 5 - BoA, Koreano a kumakanta.
- Marso 24 - Nathalia Dill, artista iti pagilian a Brazil.


text:
Template:Pungol
[urnosen] Ania daytoy nga plantilia
Daytoy plantilia a pungol (stub) ket agaramid ti mensahe nga agparang kasla ti makita dita ngato. Daytoy a plantilia ket usaren kadagiti pangted nga artikulo. Ti pungol (stub) ket dagiti narugian a panid wenno artikulo a saan pay a nalpas wenno nakompleto. Mabalin a nayonan, baliwan, tarimaanen, pasayaaten, papintasen, paddakkelen.
[urnosen] Pinag-usar
Ikabil daytoy a plantilia {{pungol}} kadagiti panid a pangted, daytoy ket ipanna dagiti arikulo idiay kategoria a pungol tapno nalakaan dagiti agar-aramat a biruken dagitoy nga artikulo.


text:
Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat (Ingles:World War II), ket maysa a sangalubonagan a nagsuppiatan a nangrugi idi 1939 ken nalpas idi 1945. Kaaduan a nairaman dagiti adu a pagilian ti lubong, a nairaman dagiti Nalatak a Kabilegan, ken nakaaramid ti dua a nagsuppiat nga agkakadua a milisia: ti Agkakadua ken ti Pagtayyekan.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Kalpasan ti panagtinnag iti Maikatlo a Republika iti Francia idi 1940, ti de facto a gobierno ket ti Turay ti Vichy. Nagibalin kadagiti mayat dagiti pagtayyekan nga annuroten aginggana idi Nobiembre 1942 a nagbatbati a pormal nga agmangngamangnga. Ti Nawaya a Puersa a Francia, nga agnaed idiay Londres, ket naibigbigan dagiti Agkakadua a kas ti opisial a gobierno idi Septiembre 1944.
- ^ 23 Agosto 1939, ti USSR ken Alemania nagpirma da iti saan a managriribok a tulag, sectreto a biningbingay to Daya a Europas iti globa nga inpluensia. Ti panagisardeng ti gubat ti USSR iti Hapon idi 16 Septiembre 1939; rinaut ti Polandia idi 17 Septiembre 1939; rinaut ti Finlandia idi 30 Septiembre 1939; pinilit nga innayon dagiti estado ti Baltiko idi Hunio 1940; innala ti dumaya a Romania idi 4 Hulio 1940. idi 22 Hunio 1941, ti USSR ket rinauot babaen ti Pagtayyekan ti Europa; ti USSR ket timmipon kadagit pagilian a makilablaban kadagiti pagtayyekan.


text:
Budismo
Iti Budismo ket relihion ken pilosopia a aggapu kadagiti sursuro ni Sidarta Gautama Buddha. Naipasngay isuna idiay India idi 566 BC. Manipud kadigiti umuna nga paset a nangisursurruan iti bagbagana, nagwaras iti kinabudhista idiay buo ti bukod ti Asia, manipud India, Nepal, ken Afghanistan, agingga sinurot dagiti tattao ti Sri Lanka, Tibet, Tsina, Hapon, Korea, Abagatan-Daya ti Asia ken dadduma pay. Manipud iti 19-siglo, naimula ti Budismo idiay Europa ken Estados Unidos. Maibilang nga adda nasurok nga 376 a riwriw a Budhista iti lubong.
[urnosen] Kasilpo


text:
Nawaya a software
Ti nawaya a software (English: free software) ket ti wayawaya wenno kinawaya ti maysa a user wenno agus-usar a pagtarayen, kopiaen, iwaras, adalen, baliwan, ken papintasen ti software.
Dakdakamaten ti nawaya a software ti uppat a langa ti wayawaya para kadagiti agar-aramat iti software:
- Ti wayawaya a pagtarayen wenno pagandaren ti programa, para iti aniaman a gapu (wayawaya 0)
- Ti wayawaya nga adalen wenno sukisoken no ania dagiti maaramidan ti programa, ket usaren daytoy iti ania man a pakasapulan (wayawaya 1). Masapul ditoy ti kaadda ti akses iti taudan a kodigo wenno source code.
- Ti wayawaya a maiwaras manen (redistribute) dagiti kopia tapno makatulong kadagiti kakadua (wayawaya 2).
- Ti wayawaya a pasayaaten ken papintasen pay ti programa, ken ited iti publico dagiti naaramid a panangpasayaat tapno agnaar ti sibubukel a komunidad (wayawaya 3). taudan a kodigo wenno source code.
[urnosen] Dagiti mabigbig a pagarigan
- GNU, GNU Emacs, GNU C Library
- Operating systems: GNU/Linux, FreeBSD, OpenBSD
- Kernels: Linux, HURD
- Web browsers: Mozilla Firefox
- OpenOffice.org
- Databases: MySQL, PostgresSQL
- Apache
- GNOME, KDE
- Programming language compilers/interpreters: GNU Compiler Collection, PHP, Perl, Python
- MediaWiki (ti software ti Wikipedia)


text:
Albert Camus
Ni Albert Camus (Nobiembre 7, 1913 – Enero 4, 1960), mannurat ken pilosopo a Pranses, ket maysa kadagiti kangrunaan ken kalatakan a nangidur-as iti pilosopia iti eksistensialismo (kaduana ni Jean-Paul Sartre). Isu ti maikadua a kaubingan a nangabak iti pammadayaw a Premio Nobel iti Literatura (ni Rudyard Kipling iti kaubingan) idi maawatna daytoy a gunggona idi 1957.
[urnosen] Kabibiag
Naipasngay ni Camus idiay Mondovi, Algeria iti maysa a pamilia a Pranses a nagtalinaed idiay Algeria. Ni nanangna, maysa nga Espaniola. Ni tatangna, maysa a Pranses, ket natay idi 1914, iti Umuna a Sangalubongan a Gubat a kas soldado. Dimmakkel ni Camus iti napanglaw a purok iti siudad ti Algiers sakbay a napan nagbasa idiay Unbersidad ti Algiers, a nangturposanna iti pilosopia.
Nagbalin a kameng isuna iti partido a komunista idiay Pransia idi 1934 (a ginubya ti panakabangon ti gobierno ni Francisco Franco iti Espania) ken iti partido a komunista iti Algiers idi 1936. Nagbalin a mannurat isuna iti maysa pagiwarnak a sosialista idiay Algiers.
Idi 1934, inkasarna ni Simone Hie, ngem apagbiit ti panagdennada ta nagsinada gapu iti pannakikamkamalala ni Simone ken iti pannakailuodna iti morpina. Idi 1940, nagkasar manen ni Camus ket inasawana ni Francine Faure. Nangrugi nga agsurat para ti maysa a magasin idiay Paris. Bayat ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat , immakar idiay Bordeaux ket ditoy ti nangleppasanna iti umuna nga obrana a Ti Ganggannaet ken Ti Mito ni Sisipus.
Nagayyemna ni Jean-Paul Sartre bayat ti gubat, idi nagtrabaho a mannurat ken editor iti pagiwarnak dagiti Pranses a gerilia. Kalpasan ti gubat, nagbalin a kameng ti bunggoy ni Sartre a mangipangato iti eksistensialismo a Pranses.
Idi 1949, nagsubli ti sakitna a sarut ket impaknina ti bagina iti dua a tawen. Idi 1951, impablaakna ti Ti Rebelde a nangiwaksi iti komunismo. Adu iti narurod itoy, agraman ni Sartre.
Ti kangrunaan a kontribusionna iti pilosopia ket ti pamanunotanna nga absurdismo.
Pimmusay ni Camus idi Enero 4, 1960 iti pannakadesgrasiana iti kotse idiay Sens, kaduana iti gayyemna nga agiwarwarnak a ni Michel Gallimard.
[urnosen] Dagiti nalatak nga obrana
[urnosen] Nobela
- Ti Ganggannaet (L'Étranger) (1942)
- Ti Angol (La Peste) (1947)
- Ti Pannakatinnag (La Chute) (1956)
- Maysa a Naragsak nga Ipapatay (La Mort heureuse) (nasapa a version ti Ti Ganggannaet, naipablaak idi 1970 kalpasan ti pannakatayna)
- Ti Umuna a Lalaki (Le premier homme) (saan a nalpas, naipablaak idi 1995)
[urnosen] Ababa a sarita
- Panagtalaw ken ti Pagarian (L'exil et le royaume) (1957)
[urnosen] Saan-a-piksion
- Agsumbangir (L'envers et l'endroit) (urnong, 1937)
- Dangadang (Combat) (1946)
- Ti Mito ni Sisipus (Le Mythe de Sisyphe) (1942)
- Ti Rebelde (L'Homme révolté) (1951)
- Kuadkuaderno 1935-1942 (Carnets, mai 1935 -- fevrier 1942) (1962)
- Kuadkuaderno 1943-1951 (1965)
[urnosen] Drama
- Caligula (impabuya 1945, insurat 1938)
- Ti Saan a Panagkinnaawatan (Le Malentendu) (1944)
- Ti Kasasaad ti Panaglawlaw (L'État de siège) (1948)
- Dagiti Nalintegan (Les Justes) (1949)
[urnosen] Koleksion
- Resistansia, Panagrebelde, ken ti Ipapatay (1961 - Napili a sarsarita)


text:
Australia (kontinente)
Ti Australia ket isu ti kabassitan a kontinente iti lubong, a naglaon ti kangrunaan a daga ti Australia ken dagiti asideg nga is-isla a mairaman ti Tasmania, New Guinea, ti Is-isla ti Aru ken Is-isla ti Raja Ampat. Ti Australia ken dagitoy nga asideg nga is-isla, ket paset amin ti agpadpada a heolohikal a bagbagi ti dagdaga, ket naisina babaen dagiti baybay a nagyanan ti kontinental a samang — ti Baybay Arafura ken ti Nailet a Baybay a Torres a nagbaetan ti Australia ken New Guinea, ken Nailet a Baybay a Bass a nagbaetan ti kangrunaan a daga ti Australia ken Tasmania.
Idi kaadalem ti baybay ket ababaw idi panawen ti Panawen ti yelo a Pleistoseno, a mairaman ti kinaudia a kaaduan a glasier idi 18,000 BC, dagiti dagdag ket nagpormada iti maymaysa, ken agnanayon a bagbagi ti dagdaga. Iti lasud ti napalabas a sangagasut a tawtawen, dagiti panagadalem ti agpang ti baybay ket nalayusan na dagiti ababa a dagdaga ken naisina ti koninente iti tatta a nga aldaw a nababa a natikag aginggana ti natikag bassit a kangrunaan a daga ken ti kabanbantayan nga is-isla iti New Guinea ken Tasmania.
Iti heolohia, ti kontinente maigay-at iti igid ti kontinent a samang, nga tatta dagiti naisina a daddaga ket maipanunutan pay laeng a kontinente.[1] Gapu ti panakaiwarwars ti mulmula ken ayayup a naiballasiw ti maymasa a Pleistoseno a bagbagi ti dagdaga dagiti naisina a dagdaga ket addaan da ti maikabagian a biota.
Ti New Zealand ket saan nga adda iti daytoy a kontinental a samang ngarud ket daytoy ket saan a paset iti kontinente iti Australia ngem daytoy ket paset iti limned a kontinente ti Zealandia. Ti Zealandia ken Australia ket paset dagitoy iti nalawlawa a rehion a naamammoan a kas iti Oceania wenno Australasia. Ti Australia ket sagpaminsan pay a maammuan iti teknikal a panaglaon babaen kadagiti nagan a Sahul, Australinea ken Meganesia.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Johnson, David Peter (2004). Ti Heolohia iti Australia. Port Melbourne, Victoria: Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. pp. panid 12.


text:
Singapore
Ti Republica ti Singapore (新加坡共和国, Xīnjiāpō Gònghéguó, Republik Singapura, சிங்கப்பூர் குடியரசு, Ciŋakappūr Kudiyarasu), ket maysa nga isla a pagilian a ciudad-estado ken ti kabassitan a pagilian iti Abagatan-a-Daya nga Asia, a masarakan iti akin-abagatan a murdong ti Penisunla a Malayo, iti abagatan ti estado a Malaysia ti Johor ken iti amianan dagiti is-isla ti Riau ti Indonesia. Ti nagan a Singapore (Ciudad ti Leon) ket manipud iti Malayo a balikas a singa (leon), a manipud met iti balikas a Sanskrit a सिंह siMha iti isu met la a kaipapanan, ken iti balikas a Sanskrit a पुर pura (ciudad).
[urnosen] eksternal Link


text:
2006
Ti 2006 (MMVI) ket maysa a kadawyan a tawen a mangrugi iti aldaw ti Dominggo iti kalendario a Gregorian. Kapadpadna dagiti tawen a 5766-5767 iti kalendario a Hebreo ken 1426-1427 iti kalendario nga Islamiko. Ti met 2006 ti ket Tawen ti Aso iti kalendario nga Intsik.
Naituding ti 2006 kas:
- Internasional a tawen dagiti Disierto ken panag-sertipiko dagiti disierto
- Tawen ni Rembrandt, kas panglaglagip iti maika-400 nga anibersario ti pannakayanak ni Rembrandt Harmenszoon van Rijn, ti Olánda kalaingan a maika-17 a siglo a pintor.
- Tawen ni Mozart, pannakarambak ti maika-250 a kasangay ti Austriano a kompositor a ni Johann Chrysostom Wolfgang Amadeus Mozart.
- Tawen ni Tesla, pannakarambak ti maika-150 a kasangay ti nalatak a elektroteknisian a ni Nikola Tesla.
- Internasional nga Asperger a tawen, pannakalagip ti maika-100 nga anibersario ti pannakaipasngay ni Dr. Hans Asperger, nakaduktal iti Sindromo ni Asperger.
- Tengnga a Banko iti Pilipinas, presidente ken tagapangasiwa addaan pimmusay ti pumanaw ni Rafael Buenaventura (idi Nobiembre 30).


text:
Akin-amianan a Kyushu
Ti Akin-amianan a Kyushu (北部九州 Hokubu Kyūshū?) ket maysa a subrehion iti Kyushu.[1]
Daytoy nga akin-amianan a rehion ket buklenna dagitiprepektura iti Fukuoka, Saga, Nagasaki, Kumamoto, ken Ōita.
[urnosen] Pakasaritaan
Ti akin-amianan a rehion iti Kyushu ket immuna naikolonia babaen dagiti Insik ken Koreano.[2]
Sakbay idi 1963 natawtawagan daytoy ti Amianan a Kyushu (Kitakyūshū, 北九州) aginggana idi naipatakder ti siudad ti Kitakyūshū. Daytoy ket nasukatan ti nagantapno saan a makaallilaw.
Daytoy ket kaaduan nga urbano kena naindustriaan a paset iti rehion ti Kyushu.[2]
Para iti panagusig iti panagrangrang-ay, daytoy a rugar ket naipanunutan a mairaman ti Prepektura ti Yamaguchi idiay Honshū. Nupay kata ti Yamaguchi ket saan a paset iti Kyushu, daytoy ket rebbengan a satelite dagiti Nailet a Baybay ti Kanmon a metropolitano a lugar.[3]
Daytoy a rehion ket paset iti Taiheiyō a Barikes ken buklenna ti Industrial a Sona ti Akin-amaianan a Kyushu (ja:北九州工業地帯)
[urnosen] Kitaen pay ti
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Akin-amianan a Kyushu Perrokarril a Paso
- ^ 2.0 2.1 Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyushu" iti Ensiklopedia ti Hapón, pp. 588-589 idiay Liblibro ti Google,
- ^ Sakamoto, Hiroshi. (2011). "CGE a Panagusig iti Rehional nga Annuroten idiay Akin-amianan a Kyushu a Lugar." Kitakyushu: Ti Internasional a Sentro para iti Panagadal iti Panagrangrang-ay ti Daya nga Asia(ICSEAD), Obra a papel Serie Tomo 2011-03


text:
Is-isla ti Nanpō
Ti Is-isla ti Nanpō (南方諸島 nanpō shotō?) ket ti naururnong a balikas para kadagiti grupo nga is-isla a mabirukan idiay abagatan iti purpuro iti Hapón. Dagitoy ket maigay-at manipud ti Izu a Peninsula a laud ti Luek ti Tokyo nga agpa-abagatan iti agarup a 750 a milia (1200 km), aginggana ti 300 a milia (500 km) ti Is-isla ti Mariana. Ti Is-isla ti Nanpō ket tinurayan amin babaen ti Tokyo a Metropolis.
Ti Hidrograpika ken Oceanograpiko a Departamento iti Guarda Kosta ti Hapón ket ipalpalawagna a ti Nanpō Shotō a kas kadagiti sumaganad:[1]
- Nanpō Shotō (Is-isla ti Nanpō )
- Izu Shotō (Is-isla ti Izu)
- Ogasawara Shotō (Is-isla ti Ogasawara[2] iti nalawlawa a kapanunutan)
- Ogasawara Guntō (Is-isla ti Bonin)
- Mukojima Rettō
- Chichijima Rettō
- Hahajima Rettō
- Kazan Rettō (Is-isla ti Bulkan) a mairaman ti Nishinoshima
- Okinotorishima
- Minamitorishima
- Ogasawara Guntō (Is-isla ti Bonin)
Ti Turay ti Heoespasial a Pakaammo iti Hapón, a maysa daytoy a paset ti gobierno nga akinrebbeng para kadagiti pagalagadan ti nagnagan ti luglugar, ket saan nga agus-usar ti balikas a Nanpō Shotō, nupay kasta nakitinnulag iti Guarda Kosta ti Hapón kadagiti nagnagan ken kadakkel kadgiti apo ti grupo iti Nanpō Shotō.[1]
[urnosen] Kaitaen pay ti
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 Ajiro Tatsuhiko and Warita Ikuo, Waga kuni no kōiki na chimei oyobi sono han'i ni tsuite no chōsa kenkyū (Dagiti heograpikal a nagnagan ken dagiti kadakkel iti kalawa ti luglugar iti Hapón), Kaiyō Jōhōbu Gihō, Vol. 27, 2009.online nga edision
- ^ "Is-isl ati Ogasawara". Sangalubongan a Tinawtawid a Sentro ti UNESCO. http://whc.unesco.org/en/list/1362. Naala idi Nobiembre 19, 2011..


text:
Ti Mindanao ( /mɪndəˈnaʊ/ min-də-now) ket isu ti maikadua a kadakkelan ken kadayaan nga isla iti Pilipinas. Isu pay daytoy ti nagan ti maysa kadagiti tallo a grupo nga is-isla iti daytoy a pagilian, a nakabuklan ti isla iti Mindanao ken dagiti babbabassit a nakapalikmut nga is-isla. Dagiti sabali a dua ket ti Luzon ken ti Visayas. Ti isla iti Mindanao ket makunkuna a Ti Daga iti Kari. Ti Mindanao ket isu laeng ti lugar idiay Pilipinas nga addan ti kaaduan Moro. Ti Siudad ti Davao ket isu ti de facto a kapitolio ti Mindanao.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
Kernel
Ti kernel ket kangrunaan a paset ti dadduma a sapasap a sistema ti panangpaandar iti kompiuter. Dagiti rebbengna ket ipaset ti panangimaton dagiti rekurso wenno pamuspusan ti sistema ken ti pakitinnarusan ti pagbaetan ti hardware ken software. Kas kangrunaan a paset ti sistema ti panangpaandar, isagsaganaanna ti abstrakto a tuon para iti hardware, aglalo para iti memoria, kadagiti prosesor ken kadagiti ap-aparato ti I/O nga agpalubos iti pakitinnarusan ti hardware ken software. Paar-aramat ti kernel dagitoy kadagiti proseso ti sistema babaen ti mekanismo para iti pakitinnarusan iti pagbaetan dagiti proseso (inter-process communication mechanisms) ken ti panangawagan ti sistema (system calls).
No dadduma a kita ti kernal ket agsabalida iti pamuspusan kadagiti pannakaaramid, ngem agdepende iti daremdemda ken pannakaaramatda. Dagiti sibubukel a kernel (monolithic kernel) ket ar-aramatenda dagitoy pagtungpalan babaen ti pannakapataray iti kodigo iti uneg ti pareho nga lugar ti pagtaengan ti memoria (memory address space) tapno masaysayaatan ti pannakaaramid ti sistema. Ngem, dagiti nakabasbassit a kernel (microkernel) ket pinapatarayda dagiti kaaduan a panagserbida (services) iti uneg ti lugar ti mangaramat (user space). Ti pagtungpalanda ket pannakalaing ti pannaripato ken ti sebangan ti base ti kodigo.


text:
File:Coat of arms of Nepal.svg
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Daytoy a papeles ket naggapu idiay Wikimedia Commons ken mabalin a mausar kadagiti sabsabali a gandat.
Ti pagipalpalawag na idiay pagipalpalawag a panid ti papeles ket naipakita dita baba.
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Ti sumaganad a silpo ti panid ditoy a papeles:
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay ab.wikipedia.org
- Panag-usar idiay af.wikipedia.org
- Panag-usar idiay als.wikipedia.org
- Panag-usar idiay an.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ar.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ast.wikipedia.org
- Panag-usar idiay az.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bar.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bat-smg.wikipedia.org
- Panag-usar idiay be-x-old.wikipedia.org
- Panag-usar idiay be.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bg.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bjn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bpy.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bs.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ca.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ce.wikipedia.org
- Panag-usar idiay cs.wikipedia.org
- Panag-usar idiay cv.wikipedia.org
- Panag-usar idiay cy.wikipedia.org
- Panag-usar idiay da.wikipedia.org
- Panag-usar idiay de.wikipedia.org
- Panag-usar idiay dv.wikipedia.org
- Panag-usar idiay el.wikipedia.org
- Panag-usar idiay en.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a sangalubongan a panag-usar iti daytoy a papeles.
Addaan daytoy a papeles iti nayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud iti digital kamera wenno scanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigudna a kasasaad, sumagmamano a detalye ket mabalin a saan a sibubukel a mangipakita iti nabaliwan a papeles.


text:
Albert Einstein
Ni Albert Einstein (Marso 14, 1879 – Abril 18, 1955) ket maysa a nayanak nga Aleman a theoretical a fisico a naipangruna ti kinasiribna (maysa a henio), ken mabigbig kas kaindaklanan a sientista iti maika-20 a siglo. Isuna ti nangisingasing iti teoria ti relatividad ken dadakkel dagiti naiburayna a kontribusion iti pannakabukel ti quantum mechanics, statistical mechanics, ken cosmolohia. Napadayawan idi 1921 iti Premio Nobel iti Fisica gapu iti panangilawlawagna iti photoelectric effect idi 1905 ken "kadagiti serviciona iti Teoretikal a Fisica." Kalpasan a mainawna ti bukodna a sapasap a teoria iti relatividad idi Noviembre 1915, nagbalin a nalatak iti sangalubongan.


text:
You are not logged in.
Pages: 1
write here at agiinamo tayo. i miss, no i dont miss bsu. i miss soccer
Offline
hei moks! sika man ni Geoffrey. soccer ta rupam...ngiahaha! kadwak sika ijiay Subic. narigat nga agayam ijiay napudot!! me awan lang pre, games lang.
boknoy, kasection ni Millette .
Offline
apay amom, awan ni Boknoy nga. no agpasyar kayo baguio haan yo nga ipahalata ta haana mabirokan to forum nga daytoy.
kunada garod nga Geff kano ket Jeff met, sige go now ta busy ak pay store mi. ikam kano pasaload ni M illete ta ni her heart is hot kano tatta. awan basol ko a, laklakay ka gamin hahaha
ada met ipaamamok ni Jonica ditoy agbirok ka gamin a
T2, ni kwa ngay gayam : Chapsoy Babes
hhaahaha
sige ada pay practice madamdama kitakits tayo athletic bowl no bigat 8a.m. ta ni assitant coach ak tata..hahaha
Offline
uyyyyy tol! gahans mo yo.
apan kamin. nagadayo ka met.
naabak ka pay.
Offline
website ti bsu >> www.bsu.edu.ph
bakit wala hs ditoy?????
to all friends and eagles, balili is da place!!!!
Offline
haha ada pay lang gayam daytoy. napukaw kayo Friendster napuno account ni Milet. anya met miss ko dakayo agsubliak to no ada ti passover dita KM. 6
Offline
Pages: 1


text:
Suso
Ti termino a suso, aam-ammo pay kas Latin a mamma iti anatomia, ket ti akingngato a vetral a rehion ti barukong ti maysa nga ayup partikular dagiti mammalia, a pakairaman ti tao. Kasta met a dagiti suso ket paet ti bagi ti mamali nga ayup nga addaan iti organo nga agpatubbog iti gatas a maaramat a pangpakan kadagiti maladaga.
Ngem uray ti lalaki a tao ket addaan met iti suso a nakayanakan nga addaan met kadagiti kagrunaan a pagtubbogan ti gatas. Ngem nupay addaan ti lalaki dagiti gladula ti mammaria nga agpataud iti gatas, saan a maaramat dagitoy nupay iti sumagmamano a kaso ket adda dagiti lalaki nga agpammukel dagiti susoda, a maawagan iti gynecomastia.
Dagiti suso ket nabungon iti kudil; tunggal suso ket addaan iti mungay a linikmut ti areola. Ti areola ket addaan maris a lumabbaga wenno ngumisit a kayumanggi, awanan buok, ken addaan kadagiti glandula a sebaceous. Dagiti daddadakkel a glandula a mammaria iti uneg ti suso ti pagtaudan ti gatas, addaanda iti sumagmamano a lobule, ket ti tunggal suso ket addaan 10-20 a lactiferous a pagayusan a mangpatubbog iti gatas kadagiti lobule a mangitunda iti mungay a no sadino dagiti pahayusan ket addaan bukodna a paglukatan.


text:
Taudan a kodigo
Ti Taudan a kodigo (Ingles: "Source Code") ket listaan dagiti agsarsaruno a pammilin a naisurat babaen ti lengguahe ti pamprograma a mabasa met ti tao. Iti agdama, saan met laeng adda ti sibubukel a kodigo iti maymaysa nga intar no maaramat dagiti lenguahe ti programasion, ngem adda iti addu nga intar ti texto para iti maysa a programa. Ti taudan a kodigo ti maysa a programa ti kompiuter ket tinipon dagiti intar a mapagbaliw manipud ti porma a mabasa ti tao agginggana ti porma a matungpal ti kompiuter. Pagbalbaliwento ti manggupgop (compiler) ti kodigo iti matungtungpal nga intar maipaay naitudingan nga arkitektura ti kompiuter, wenno tungpalento ti mangpatpatarus (interpreter) ti kodigo tapno mapataray a dagus.


text:
Amanita
Addaan 600 a sebbang iti genus nga Amanita, maysa iti kasabidongan nga familia ti uong. 95% kadagiti matmatay gapuanan iti pinnakasabidong ti uong ket aggapu iti Amanita, ket 50% kadagitoy ket aggapu iti kallugong ti natay. Iti kapigsaan nga gita wenno toxin iti Amanita ket ti alpha-amanitin.
Adu met nga klase iti naikuyog ti Amanita nga mabalin a makan. Iti dadduma nga cultura, dagiti dakdakkel nga sebbang ti Amanita it mailaklako. Kas parigan ket iti Amanita zambiana idiay tengnga ti Africa, A. basii idiay Mexico, A. caesarea diay Europa ken A. chepangiana idiay Abagatan-Daya ti Asia. Iti dadduma nga uong ket mausar a pangmaris iti sawsaw ken dagiti lutuen, kas iti nalabasit a A. jacksonii, uong manipud iti laud ti Canada agingga laud ti Mexico.
Pagarigan:
- Amanita citrina - sinan-kallugong ti natay
- Amanita fulva - grisette (mabalin a makan)
- Amanita muscaria - uong ti ngilaw
- Amanita pantherina - uong ti panther
- Amanita phalloides - kallugong ti natay
- Amanita porphyria
- Amanita virosa - naranggas nga anghel (daytoy nga nagan ket mausar pay iti Amanita bisporigera, Amanita ocreata ken Amanita verna)


text:
Plato
Ni Plato (Griego: Πλάtwv Plátōn) (circa May 21? 427 BC – circa 347 BC) ket maysa a naindaklan nga impluensial a klasikal a Griego a filosopo, mannurat ken fundador ti Academia iti Athens. Ni Plato ket estudiante ni Socrates ken isu ti maestro ni Aristotle.
[urnosen] Biografia
[urnosen] Bibliografia
[urnosen] Akinruar a silsilpo
- Dagiti obra ni Plato iti Project Gutenberg
- Mapagduaduaan nga ob-obra iti Project Gutenberg
- "Ni Plato ken ti Teoria dagiti Forma," iti Philosophical Society.com
- Stanford Encyclopedia of Philosophy:
- Other Articles


text:
Buhid nga abesedário
Ti Buhid, ket maysa a patneng a Brahmic a sitema a panag-surat iti Pilipinas, nga asideg a maikabagian iti Baybayin, ken inus-usar tatta nga aldaw babaen kadagiti Mangyan a tat-tao ti panag-surat da iti pagsasao da, Buhid.
[urnosen] Nagkaykaysa a kodigo
Ti Buhid a sinuratan ket nainayon iti Nagkaykaysa a kodigo (Ingles: Unicode) a Pagaladagan idi Marso, 2002 a pinakaipablaak ti bersion 3.2.
Ti ngkaykaysa a kodigo para iti Buhid ket U+1740 ... U+175F. Maris a dapo ti naipatuldo kadagiti saan a nainaganan a punpuntos a kodigo.