text:
Panangaywan Kadagiti Nataenganen a Nagannak
“Babassit nga annak, agayattayo koma, saan nga iti sao wenno babaen iti dila, no di ket iti aramid ken kinapudno.”—1 JUAN 3:18.
1, 2. (a) Aniada a problema ti pakaipaspasanguan ti adu a pamilia, ken ania dagiti tumaud a saludsod? (b) Kasano a makapagsagana dagiti nagannak ken annak iti panagbalbaliw ti kasasaad?
MABALIN a nasaem a panunoten a dagiti nagannakmo, a dati a napigsa ken nawaya a makaaramid iti kayatda, ket saandan a maaywanan ti bagbagida. Mabalin a ni Tatang wenno Nanangmo ket natumba ken natukkol ti tulang ti patongna, dinan ammo ti ar-aramidenna ken dinan ammo ti pappapananna, wenno natakuatan nga adda nakaro a sakitna. Iti sabali a bangir, mabalin met a marigatan dagiti nataenganen a mangawat a kimmapuyen ti salun-atda wenno nagbaliwen ti kasasaadda, nangnangruna no limitadon ti maaramidanda. (Job 14:1) Ania ti mabalinmo a maitulong? Kasano ida a maaywanan?
2 Kuna ti maysa nga artikulo maipapan iti panangaywan kadagiti natataengan: “Nupay saan a kaskarina a pagsasaritaan dagiti problema mainaig iti panaglakay ken panagbaket, ti pamilia nga agplano a nasaksakbay ket mas nakasagananto a mangaramid iti umiso a desision mainaig iti pannakaaywan ti nataenganen a kapamiliada.” Napateg ti kasta a panagsasarita yantangay saantayo a maliklikan ti panaglakay ken panagbaket. Nupay kasta, mabalintayo ti agsagana ken mangaramid iti nasayaat a desision. Usigentayo no kasano a makapagtitinnulong dagiti kameng ti pamilia iti kasta a situasion.
SAGANAAN TI ‘MAKADIDIGRA NGA AL-ALDAW’
3. Ania ti mabalin nga aramiden dagiti pamilia no kasapulanen dagiti nagannak ti tulong? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
3 Dumteng ti panawen a saanto unayen a maasikaso dagiti natataengan ti bagbagida ket kasapulandan ti tulong. (Basaen ti Eclesiastes 12:1-7.) No mapasamak dayta, panunoten koma dagiti nagannak ken annak no ania ti kasayaatan nga aramidenda. Nasayaat ngarud a pagsasaritaan ti pamilia no kasanoda a makapagtitinnulong, no ania dagiti kasapulan, ken no ania dagiti surotenda a pamay-an. Ikagumaan koma ti amin ti agbalin a realistiko, nangruna dagiti nagannak, ken nawayada koma a mangyebkas iti rikriknada. Mabalinda a pagsasaritaan no natalged met laeng nga agtultuloy nga agnaed dagiti nagannak iti bukodda a pagtaengan. * Wenno usigenda no ania ti maitulong ti tunggal maysa. (Prov. 24:6) Kas pagarigan, baka adda dagidiay mabalin nga agaywan iti inaldaw idinto ta pinansial a suporta met ti ipaay ti dadduma. Bigbigen koma ti tunggal maysa nga adda amin maitulongda; ngem mabalin nga inton agangay, agbaliw ti batang nga aramiden ti tunggal maysa.
4. Siasino ti mabalin a pagpatulongan dagiti kameng ti pamilia?
4 Iti rugrugi pay laeng ti panangaywanmo iti nagannakmo, ammuem a naimbag ti kasasaadna. No adda sakitna nga in-inut a kumarkaro, ammuem no anianto dagiti posible a mapasamak. (Prov. 1:5) Kontakem dagiti ahensia ti gobierno a mangipapaay iti tulong kadagiti natataengan. Ammuem dagiti programa iti lugaryo a makatulong ken makaipaay iti nasaysayaat a panangaywan. Gapu ta pampanunotem dagiti masanguanan a panagbalbaliw iti pamiliam, mabalin a makariknaka iti nakaro a ladingit wenno danag. Iyebkasmo ti rikriknam iti pagtaltalkam a gayyem. Ngem kangrunaan iti amin, yebkasmo ken Jehova ti linaon ta pusom. Maipaayannaka iti talna ti panunot a kasapulam tapno agballigika iti aniaman a situasion.—Sal. 55:22; Prov. 24:10; Fil. 4:6, 7.
5. Apay a nasayaat no nasaksakbay nga ammuen dagiti mabalin a pilien a panangaywan para kadagiti natataengan?
5 Ti dadduma a natataenganen ken ti pamiliada nasaksakbay nga ammuenda no anianto ti pilienda a panangaywan. Kas pagarigan, tingitingenda no praktikal a makipagnaed ti nagannak iti maysa nga anakna, agnaed iti nursing home (balay a pagtaraknan kadagiti nataengan), wenno baka adda sabali pay a pagpilian. Iti kasta makapagsaganada para iti “riribuk ken makapasakit a bambanag” a mabalin a mapasaranto dagiti natataengan. (Sal. 90:10) No saan nga agplano ti maysa a pamilia, mabalin a matartarantada nga agdesision inton tumauden dagiti problema. Saan a dayta ti kasayaatan a “tiempo a panagdesision,” kuna ti maysa nga eksperto. Iti kasta a kasasaad, nalabit tensionado dagiti kameng ti pamilia, ken mabalin a tumaud dagiti di pagkikinnaawatan. Ngem no nasaksakbay nga agplanotayo, nalaklakanto ti ag-adjust iti aniaman a masanguanan a panagbalbaliw.—Prov. 20:18.
6. Kasano a magunggonaan dagiti nagannak ken annak no pagsasaritaanda ti pannakaaywan dagiti nagannak?
6 Mabalin a saan a kaskarina ti makisarita kadagiti nagannakmo maipapan iti pagyanandanto ken iti posible a panagbalbaliw. Ngem adu ti agkuna a nakatulong idi agangay ti kasta a panagsasarita. Apay? Gapu ta no awan pay ti problema, nalaklaka a maawatan ti tunggal maysa ti kapanunotan ti dadduma ken makaaramidda kadagiti praktikal a plano. Natakuatanda a ti nasaksakbay a panagsasarita matulonganna ti tunggal maysa a mangyebkas iti opinionna buyogen ti ayat ken konsiderasion, ket nalaklaka ti agdesision inton kasapulanen dayta. Uray no kayat dagiti nataengan ti agbukbukod agingga’t mabalin, makatulong latta nga ibagada kadagiti annakda ti kayatda a pannakaaywan no bilang kasapulanto.
7, 8. Aniada a topiko ti nasayaat a pagsasaritaan dagiti kameng ti pamilia, ken apay?
7 Nagannak, bayat ti kasta a diskusion, ibagayo iti pamiliayo ti tarigagayyo, ti adda a kuartayo, ken dagiti kayatyo a pamay-an ti pannakaaywan. Iti kasta, makaaramidda iti nasayaat a desision para kadakayo no bilang diyon kabaelan ti agdesision. Nalabit kayatda a raemen dagiti tarigagayyo ken aramiden ti amin a kabaelanda tapno makapagbukbukodkayo agingga a kabaelanyo. (Efe. 6:2-4) Kas pagarigan, ekspektarem kadi nga alaennaka ti maysa kadagiti annakmo tapno makipagnaedka iti pamiliana, wenno adda pay sabali a namnamaem? Agbalinka koma a realistiko ken bigbigem a mabalin a naiduma ti kapanunotan ti dadduma nga annakmo. Mabalin a saan a dagus a maawatan ti tunggal maysa ti kapanunotan ti sabali.
8 Maliklikan ti adu a parikut no adda panagplano ken panagsasarita. (Prov. 15:22) Karaman iti dayta ti panagsasarita maipapan iti medikal a pannakaaywan ken ti kayatmo a pamay-an. Nasayaat a pagsasaritaan ti pamilia dagiti punto iti Durable Power of Attorney for Health Care (DPA) nga us-usaren dagiti Saksi ni Jehova. Adda karbengan ti tunggal maysa a makaammo, ken umawat wenno agkedked, kadagiti magun-odan a panangagas. Dakamaten ti DPA dagiti tarigagay ti maysa a tao mainaig iti salun-atna. Ti napilina a health-care representative (no ipalubos ti linteg) isu ti mangaramid kadagiti mayanatup a desision para kenkuana. Nasayaat no dagiti karaman ket addaanda iti kopia iti dayta a dokumento inkaso a kasapulan dayta. Ti dadduma a nataengan iragpinda dagita a kopia iti testamentoda ken iti dadduma pay a napateg a dokumento, a kas ti insurance, banko, dagiti ahensia ti gobierno, ken dadduma pay.
DAGITI ARAMIDEN NO AGBALBALIW TI KASASAAD
9, 10. Kaano nga ad-adda a kasapulan dagiti nagannak ti tulong dagiti annakda?
9 Iti adu a kaso, kaykayat dagiti nagannak ken annak a nawaya dagiti nataengan a mangaramid iti kayatda agingga’t mabalin. Nalabit kabaelanda pay laeng ti agluto, agdalus, agtomar iti agas, ken makikomunikar. Iti kasta, maipasiguradoda nga awan ti rumbeng a pagdanagan dagiti annakda. Ngem iti panaglabas ti tiempo, mabalin a kasapulan a tumulong dagiti annak no nakapsuten dagiti nagannakda, a nalabit didan kabaelan ti mapan makitienda wenno nagbalindan a managlilipat.
10 Ti maysa a lakay wenno baket ket mabalin a dinan ammo ti ar-aramidenna, naliday, saannan a mapupuotan ti panagrugitna, wenno nakapsuten ti panagdengngeg, panagkita, ken memoriana. No tumaud ti kakasta a problema, mabalin a makatulong ti panagpaagas. Dagus koma a maipadoktorda apaman a mangrugi dagiti kasta a sintomas. Baka kasapulan a dagiti annak ti mangaramid iti daytoy. Nalabit nasayaat no irugida nga ibaklay ti dadduma a personal a responsabilidad ti nagannak a dati a kabaelanna nga aramiden. Tapno masigurado a maipaayan dagiti nagannak iti kasayaatan a pannakaaywan, baka kasapulan a dagiti annak ti agbalin a pannakangiwat, sekretario, drayber, ken dadduma pay.—Prov. 3:27.
11. Ania ti mabalin nga aramiden tapno nalaklaka a maka-adjust dagiti nagannak iti aniaman a panagbalbaliw?
11 No saan a marisut dagiti parikut dagiti nagannakmo, mabalin a kasapulan a mabaliwan ti pannakaaywanda wenno ti pagyananda. Nalaklakada a maka-adjust no saan unay a dakkel ti panagbalbaliw. No kas pagarigan adayo ti pagtaengam, umanay ngatan ti regular nga isasarungkar ti maysa a Saksi wenno maysa a kaarruba sananto ipakaammo kadakayo nga agkakabsat ti kasasaad dagiti nagannakyo? Paraluto ken paradalus laeng kadi ti kasapulanda? Ti kadi bassit a pannakaretubar ti pagtaengan ket makatulong tapno nalaklaka ken nataltalged ti panagkutida, panagdigusda, ken dadduma pay nga aramidenda? Amangan no paraaywan laeng ti kasapulan. Ngem no saanda a natalged nga is-isuda, masapul nga adda permanente a kaduada. Aniaman ti situasion, ammuem no ania dagiti serbisio a maipapaay iti lugarda. *—Basaen ti Proverbio 21:5.
NO ANIA TI INARAMID TI DADDUMA
12, 13. Kasano a maitultuloy dagiti annak a padayawan ken aywanan dagiti nagannakda nga adayo ti pagnanaedanda?
12 Siempre, kayattayo a natalged ken komportable dagiti nagannaktayo gapu ta ipatpategtayo isuda. Nataltalged ti riknatayo no ammotayo a nasayaat ti pannakaaywan dagiti dadakkeltayo. Ngem gapu iti dadduma pay nga obligasion, adayo ti paggigianan ti adu nga annak. No kasta ti kaso, agbakasion dagiti annak tapno sumarungkar ken tumulongda nga agaywan ken agasikaso kadagiti trabaho iti balay. Maiparikna dagiti annak nga ipatpategda dagiti nagannakda babaen ti regular a panagtawag iti telepono—uray inaldaw no posible—panagsurat, wenno panag-e-mail.—Prov. 23:24, 25.
13 Aniaman ti situasion, masapul nga ikeddeng ti maysa a pamilia no kasano a maaywanan dagiti nagannak iti inaldaw. No adayo ti pagtaengam ken Saksi dagiti nagannakmo, mabalin a makisaritaka kadagiti panglakayen iti kongregasionda, ket damagem no ania ti maisingasingda. Dimo met liplipatan nga iraman dagiti dadakkelmo kadagiti kararagmo. (Basaen ti Proverbio 11:14.) “Dayawem ni amam ken ni inam” uray no saanda a Saksi. (Ex. 20:12; Prov. 23:22) Siempre, saan nga agpapada ti desision ti tunggal pamilia. Innala ti dadduma dagiti nagannakda iti pagtaenganda wenno bimmirokda iti asideg a pagyananda. Ngem saan a kanayon a posible dayta. Saan met a kayat ti dadduma a nagannak ti makikabbalay kadagiti annakda. Kaykayatda ti agbukbukod ta saanda a kayat ti agbalin a makapadagsen. Kabaelan met ti dadduma a nagannak ti mangsueldo iti mangaywan kadakuada iti mismo a pagtaenganda ket mas kaykayatda ti kasta.—Ecl. 7:12.
14. Ania dagiti mabalin a tumaud a problema dagiti kangrunaan nga agay-aywan?
14 Iti adu a pamilia, kaaduanna a maipabiang ti pannakaaywan dagiti nagannak iti maymaysa nga anak, daydiay kaasitgan iti pagtaenganda. Ngem balansien koma dagiti kangrunaan a paraaywan ti panangasikasoda iti kasapulan dagiti nagannakda ken iti kasapulan ti bukodda a pamilia. Siempre, adda limitasion ti tiempo ken pigsa ti tunggal indibidual ken mabalin nga agbaliw ti kasasaad ti agay-aywan. Isu a nasken a mausig ti agdama nga urnos. Adu kadi unay ti responsabilidad ti maysa nga anak? Adda kadi maaramidan ti dadduma nga annak tapno ad-adda a makatulongda, nalabit sumublatda nga agaywan?
15. Ania ti mabalin nga aramiden tapno saan a mapaksuyan dagiti agay-aywan?
15 No kanayon a kasapulan a maasistiran dagiti nataengan a nagannak, adda posibilidad a mapaksuyan ti paraaywan. (Ecl. 4:6) Dagiti naayat nga annak ikagumaanda nga aramiden ti amin a kabaelanda para kadagiti nagannakda, ngem mabalin a mabannogda met. Agbalin koma a realistiko dagiti annak a kastoy ti kasasaadna, ket dida bumdeng nga agpatulong. Mabalin a ti laeng kasapulan ket ti sagpaminsan a pannakitinnulong tapno saanen a kasapulan a maipan dagiti nagannak iti nursing home.
16, 17. Aniada a narigat a kasasaad ti mabalin a maipasango kadagiti annak bayat nga ay-aywananda dagiti nataenganen a nagannakda? Ania ti makatulong kadakuada? (Kitaen met ti kahon a “Maragsakan nga Agaywan.”)
16 Makapaupay a makita dagiti nasaem nga epekto ti panaglakay ken panagbaket kadagiti ipatpategtayo a nagannak. Adda gundaway a makarikna dagiti agay-aywan iti liday, panagsikor, pannakapaay, panangpabasol iti bagi, pannakasuron, ken mabalin pay ketdi nga agsakit ti nakemda. No dadduma, mabalin a makaisawang ti nataengan a nagannak iti nasakit a sao wenno baka saan unay a managyaman. Ditay koma dagus a masaktan no mapasamak ti kasta. Kuna ti maysa a sikologo: “Ti kasayaatan nga aramidem no makariknaka iti kasta, nangnangruna no dika komportable, ket ti panangadmitirmo iti dayta. Dimo koma kasuron ti bagim no kasta ti mariknam.” Ibagam iti asawam, iti sabali a kapamiliam, wenno iti mapagtalkam a gayyem no ania ti marikriknam. Makatulong kenka ti kasta a pannakisarita tapno maawatam ti marikriknam ken agtalinaedka a balanse.
17 Mabalin a dumteng ti tiempo a saanen a kabaelan ti pamilia nga itultuloy nga aywanan iti pagtaenganda ti patpatgenda a nagannak. Nalabit kasapulanen nga ipanda iti nursing home. Maysa a kabsat a babai ti gistay inaldaw a mangbisita ken nanangna iti nursing home. Kunana: “Saanmin a kaya nga aywanan ni Nanang iti 24 nga oras iti inaldaw. Dimi koma kayat nga ipan iti nursing home ta nasakit ti riknami. Ngem dayta ti kasayaatan para kenkuana iti maudi a bulbulan ti panagbiagna, ket immanamong met iti dayta.”
18. Ania ti manamnama dagiti agay-aywan kadagiti nagannakda?
18 Mabalin a narikut ken narigat ti panangaywan kadagiti nataenganen a nagannak. Nagduduma ti situasion isu a saan nga agpapada dagiti solusion. Ngem babaen ti naannad a panagplano, kooperasion ti pamilia, nasayaat a komunikasion, ken kangrunaan iti amin, naimpusuan a panagkararag, kabaelam nga itungpal dagiti responsabilidadmo a mangpadayaw kadagiti patpatgem. No kasta ti aramidem, kontentoka ta ammom a maipapaay kadakuada ti panangaywan ken atension a kasapulanda. (Basaen ti 1 Corinto 13:4-8.) Kapatgan iti amin, natalna ti panunotmo ken manamnamam a bendisionannaka ni Jehova bayat nga ikagkagumaam a padayawan dagiti nagannakmo.—Fil. 4:7.
^ par. 3 Ti desision dagiti nagannak ken annak ket mabalin nga agdepende iti kultura iti lugarda. Iti dadduma a lugar, gagangay ken kaykayat dagiti miembro ti pamilia ti agkakabbalay uray addan bukodda a pamilia wenno kayatda a kanayon nga agkikitada.
^ par. 11 No agbukbukod dagiti nagannakmo iti pagtaengan, siguraduem nga adda bukod a tulbek dagiti paraaywan tapno makastrekda latta no adda emerhensia.


c: text/html

text:
Panangdanon iti Puso ti Di Manamati a Kakabagian
“AGAWIDKA kadagiti kabagiam, ket ipadamagmo kadakuada ti amin a bambanag nga inaramid kenka ni Jehova ken ti panangngaasina kenka,” kinuna ni Jesu-Kristo. Nalabit adda idi ni Jesus idiay Gadara, iti abagatan a daya ti Baybay ti Galilea, ken makisarsarita iti maysa a lalaki a mayat nga agbalin a pasurotna. Ipakita ti sasao ni Jesus a maawatanna ti nainkasigudan a tarigagay ti tao a mangiranud kadagiti kabagianna dagiti makapainteres ken napateg a bambanag.—Mar. 5:19.
Gagangay met ita ti kasta a tarigagay, nupay ad-adda a nabatad dayta iti dadduma a kultura. Isu a no ti maysa ket agbalin nga agdaydayaw iti pudno a Dios a ni Jehova, gagangay a kayatna nga iranud ti baro a pammatina iti kabagianna. Ngem kasanona nga aramiden dayta? Kasanona a madanon ti puso dagiti di manamati a kabagianna—wenno awanan pay ketdi iti pammati? Mangipaay ti Biblia iti positibo ken realistiko a balakad.
“NASARAKANMI TI MESIAS”
Idi umuna a siglo, maysa ni Andres kadagiti nakailasin ken Jesus kas Mesias. Asino ti immuna a nangipadamaganna? “Umuna nasarakan [ni Andres] ti bukodna a kabsat, ni Simon, ket kinunana kenkuana: ‘Nasarakanmi ti Mesias’ (kayatna a sawen, no maipatarus, Kristo).” Kalpasanna, inyam-ammona ni Pedro ken ni Jesus, ket naaddaan ni Pedro iti gundaway nga agbalin nga adalan ni Jesus.—Juan 1:35-42.
Kalpasan ti agarup 6 a tawen, idi agnanaed ni Pedro idiay Joppe, naawis nga agdaliasat nga agpaamianan idiay Cesarea tapno mapan iti balay ni Cornelio, maysa nga opisial ti buyot. Siasino dagiti nadanon ni Pedro a nagtataripnong iti balay? “Ni Cornelio, siempre, sinegseggaanna [ni Pedro ken dagiti kakaduana a nagdaliasat] ket inayabanna a sangsangkamaysa dagiti kabagianna ken nasinged a gagayyemna.” Nangaramid ngarud ni Cornelio iti pamay-an tapno mangngegan dagiti kabagianna ti mensahe ni Pedro sa impabiangnan kadakuada no awatenda dayta wenno saan.—Ara. 10:22-33.
Ania ti maadaltayo iti wagas a pannakilangen da Andres ken Cornelio iti kakabagianda?
Agpada nga adda panagregget nga inaramidda. Personal nga inyam-ammo ni Andres ti kabsatna a ni Pedro ken ni Jesus, ken inawis met ni Cornelio dagiti kakabagianna tapno mangngeganda ti mensahe ni Pedro. Ngem saan a sisisikap nga immaniobra wenno pinilit da Andres ken Cornelio dagiti kakabagianda nga agbalin a pasurot ni Kristo. Ania ti maadaltayo iti dayta? Nasayaat no tuladentayo ti inaramidda. Mabalin nga iranudtayo ti sumagmamano nga impormasion iti kakabagiantayo ken mangaramidtayo iti pamay-an tapno maammuanda ti kinapudno iti Biblia ken maam-ammoda dagiti kapammatiantayo. Ngem kaskasdi a raementayo ti wayawayada nga agpili ken saantayo a piliten ida. Tapno maammuantayo no kasanotayo a tulongan ida, usigentayo ti kapadasan ti agassawa a taga-Germany a da Jürgen ken Petra.
Nakipagadal ni Petra iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova ken nabautisaran idi agangay. Ni lakayna a Jürgen ket maysa nga opisial ti militar. Idi damo, saan a maragsakan ni Jürgen iti desision ni baketna. Ngem idi agangay, naamirisna nga ikaskasaba dagiti Saksi ti kinapudno a linaon ti Biblia. Isu nga indedikarna met ti biagna ken Jehova ket agserserbi itan kas panglakayen. Ania ti maibalakadna a pamay-an tapno madanon ti puso ti maysa a kabagian a sabali ti relihionna?
Kinuna ni Jürgen: “Saantayo koma a piliten dagiti kabagiantayo wenno gabsuonan ida iti naespirituan a bambanag. Baka ad-adda laeng a dida dumngeg. Nasaysayaat no in-inut ken nataktika ti panangasabatayo kadakuada. Makatulong met no iyam-ammotayo ida kadagiti kapammatiantayo a kasadaranda ken kapadada iti paginteresan. No aramidentayo dayta, mabalin a maguyugoyda a dumngeg iti mensahetayo.”
Dagus a nagtignay ni apostol Pedro ken dagiti kabagian ni Cornelio iti mensahe ti Biblia. Ngem ti dadduma a nakangngeg iti kinapudno idi umuna a siglo kinasapulanda ti ad-adu a panawen tapno makapagdesisionda.
DAGUS KADI A NAMATI DAGITI KAKABSAT NI JESUS?
Adda kakabagian ni Jesus a namati kenkuana bayat ti ministeriona. Kas pagarigan, posible a kasinsinna da Santiago ken Juan ket ikitna ti nanangda a ni Salome. Mabalin a maysa ni Salome iti “adu a sabsabali pay a babbai, a nagserserbi kadakuada [ni Jesus ken dagiti apostol] manipud kadagiti sanikuada.”—Luc. 8:1-3.
Nupay kasta, dadduma a miembro ti pamilia ni Jesus ket saan a dagus a namati. Kas pagarigan, nasurok a makatawen kalpasan ti bautismo ni Jesus, naguummong dagiti tattao iti maysa a balay tapno dumngegda kenkuana. “Ngem idi nangngeg dagiti kabagianna ti maipapan iti dayta, rimmuarda tapno tenglenda, ta kinunkunada: ‘Napukawnan ti nakemna.’” Sumagmamano a tiempo kalpasanna, idi nagsasarita dagiti kakabsatna maipapan iti planona a panagdaliasat, saanna a direkta a sinungbatan ida. Apay? Gapu ta dagiti “kakabsatna, iti kinapudnona, saanda a [namati] kenkuana.”—Mar. 3:21; Juan 7:5.
Ania ti maadaltayo iti pannakilangen ni Jesus iti kakabagianna? Saan a nagsakit ti nakemna idi imbagada a napukawnan ti panunotna. Uray kalpasan ti ipapatay ken panagungarna, nangipaay ni Jesus iti kanayonan a pammaregta iti kakabagianna babaen ti panagparangna ken Santiago a kabsatna. Nalabit daytoy a pasamak ti nangkombinsir ken Santiago ken iti dadduma pay a kakabsat ni Jesus nga isu a talaga ti Mesias. Isu a karamanda iti panagtataripnong dagiti apostol ken ti dadduma pay nga adalan iti maysa a makinngato a siled idiay Jerusalem nga immawat iti nasantuan nga espiritu. Idi agangay, ni Santiago ken ni Judas, a maysa pay a kabsat ni Jesus, naaddaanda kadagiti napapateg a pribilehio.—Ara. 1:12-14; 2:1-4; 1 Cor. 15:7.
KASAPULAN TI DADDUMA TI AD-ADU PAY A TIEMPO
Kas idi umuna a siglo, dadduma a kakabagiantayo ita ti sa la umawat iti kinapudno kalpasan ti adu a tawen. Usigentayo ti kapadasan ni Roswitha. Aktibo idi a Romano Katoliko idi nabautisaran ni lakayna idi 1978 kas Saksi ni Jehova. Idi damo, gapu ta napeklan iti pammatina, binusor ni Roswitha ni lakayna. Ngem iti panaglabas ti tawtawen, insardengna ti bumusor ta nausigna a dagiti Saksi ti mangisursuro iti kinapudno. Nagpabautisar ni Roswitha idi 2003. Ania ti nakatignayanna nga agbalbaliw? Uray bumusbusor ni Roswitha, saan a nagsakit ti nakem ni lakayna. Imbes ketdi, binay-anna nga isu a mismo ti makabigbig iti kinapudno. Ania ti maisingasingna a nasayaat nga aramiden? “Dakkel ti maaramidan ti panagan-anus, panagan-anus ken ad-adu pay a panagan-anus.”
Nabautisaran ni Monika idi 1974, ken nagbalin a Saksi dagiti dua nga annakna kalpasan ti agarup 10 a tawen. Nupay ni Hans a lakayna ket saan a bimmusor, sa laeng natignay nga agpabautisar idi 2006. Ania ti maipaayda a balakad? “Agtalinaedka a matalek ken Jehova, ken saanmo nga ikompromiso ti pammatim aniaman ti mapasamak.” Siempre, napateg ti panangipatalgedda ken Hans nga ay-ayatenda. Ken saanda a naawanan iti namnama nga awatennanto met laeng ti kinapudno.
MABANG-ARAN ITI DANUM TI KINAPUDNO
Dineskribir ni Jesus ti mensahe ti kinapudno kas danum a mangted iti biag nga agnanayon. (Juan 4:13, 14) Kayattayo a mabang-aran dagiti kabagiantayo no inumenda ti nalamiis ken nadalus a danum ti kinapudno. Sigurado a ditay kayat a maltotanda gapu iti sobra a danum a mamimpinsan a maipainum kadakuada. Mabalin a mabang-aran wenno maltotanda, depende iti pamay-antayo a mangilawlawag iti pammatitayo. Kuna ti Biblia a “ti puso daydiay nalinteg agmennamenna tapno makasungbat” ken “ti puso daydiay masirib tignayenna ti ngiwatna a mangipakita iti pannakatarus, ket kadagiti bibigna manginayon iti panangguyugoy.” Kasano a mayaplikartayo daytoy a balakad?—Prov. 15:28; 16:23.
Mabalin a kayat ti asawa a babai nga ilawlawag ti pammatina ken lakayna. No “agmennamenna tapno makasungbat,” siaannad a mapilina dagiti ibagana ket maliklikanna ti agsao a sidadarasudos. Dina koma iparikna nga isu la ti umiso wenno nalaing. Mabalin nga agbanag iti bang-ar ken talna no naannad iti ibagana. Kaano a mas relaks ken nalaklakana nga asitgan ni lakayna? Ania dagiti nagduduma a topiko a magusgustuanna a basaen ken pagsaritaan? Interesado kadi iti siensia, politika, wenno isports? Kasano a matignayna ni lakayna nga aginteres iti Biblia iti wagas a maipakitana latta ti panagraem iti rikna ken opinionna? Ti panangutob ti asawa a babai kadagita a saludsod ket makatulong tapno makapagsao ken makapagtignay buyogen ti pannakatarus.
Ti panangdanon iti puso dagiti saan pay a Saksi a kameng ti pamilia ket saan la a basta panangilawlawag kadakuada iti pammatitayo. Ti koma ibagbagatayo ket nabuyogan iti nasayaat a kababalin.
NASAYAAT A KABABALIN
“Inaldaw koma nga iyaplikartayo dagiti prinsipio ti Biblia. Epektibo dayta a pangtukay iti interes ti kabagiantayo, uray no saanna nga admitiren dayta,” inlawlawag ni Jürgen a nadakamat itay. Kasta met ti makuna ni Hans, a nabautisaran agarup 30 a tawen kalpasan a nabautisaran ni baketna. “Napateg ti nasayaat a kababalin dagiti Kristiano tapno makita ti kabagianda ti nasayaat nga epekto ti kinapudno iti biagda.” Makita koma dagiti kabagiantayo nga uray naiduma ti pammatitayo, agpaay a pagsayaatan dayta imbes a pagdaksan.
Nangipaay ni apostol Pedro iti nakapatpateg a balakad kadagiti assawa a babbai nga addaan iti di manamati nga assawa: “Agpasakupkayo kadagiti bukodyo nga assawa, tapno iti kasta, no ti asinoman saan a natulnog iti sao, mabalin a magun-od ida nga awan ti sao babaen iti kababalin dagiti assawada a babbai, agsipud ta nasaksianda ti nadalus a kababalinyo agraman ti nauneg a panagraem. Ket ti arkosyo saan koma a daydiay makinruar a panangsallapid iti buok ken ti panangikapet kadagiti balitok a pagarkos wenno ti panangikawes kadagiti makinruar a kawes, no di ket isu koma ti nalimed a kinatao ti puso iti di agrupsa a pagan-anay ti naulimek ken naalumamay nga espiritu, nga addaan dakkel a pateg iti imatang ti Dios.”—1 Ped. 3:1-4.
Insurat ni Pedro a mabalin a maguyugoy ti asawa a lalaki babaen ti nasayaat a kababalin ni baketna. Dayta a Nainkasuratan a prinsipio ti pinampanunot ni Christa isu a sipud idi nabautisaran idi 1972, ikagkagumaanna a tignayen ti puso ni lakayna babaen ti nasayaat a kababalinna. Nupay nakipagadal idi ni lakayna kadagiti Saksi, saanna nga impapuso ti kinapudno. Nakatabuno metten kadagiti Nakristianuan a gimong ken nakalanglangennan dagiti kakabsat iti kongregasion. Nupay kasta, rinaem dagiti kakabsat ti kalinteganna nga agpili. Ania ti inaramid ni Christa tapno madanonna ti puso ni lakayna?
Kinunana: “Determinadoak nga agtalinaed iti dalan ni Jehova. Kasta met, ikagumaak a kombinsiren ni lakayko nga ‘awan ti sao’ babaen ti nasayaat a kababalinko. No la ket awan ti maikompromiso a prinsipio ti Biblia, aramidek ti amin tapno mapagustuak ti kayatna. Ken siempre, raemek ti wayawayana nga agpili ken impabiangko ken Jehova ti bambanag.”
Ipakita ti kapadasan ni Christa a nakapatpateg ti pannakibagay. Pinagtalinaedna ti makapabileg a naespirituan a rutinana, a pakairamanan ti regular a pannakigimong ken ti aktibo a pannakiramanna iti ministerio. Ngem mannakaawat met isuna, nga ammona a karbengan ni lakayna ti maipaayan iti ayat, panawen, ken atensionna. Agbalintay koma a mannakibagay ken mannakaawat iti pannakilangentayo kadagiti di manamati a kabagiantayo. “Ta iti tunggal banag adda naituding a tiempo,” kuna ti Biblia. Karaman iti dayta ti tiempo a pannakikadua iti pamiliam, nangruna iti asawam, a ditay kapammatian. Agresulta dayta iti nasayaat a komunikasion. Ipakita dagiti kapadasan a no nasayaat ti komunikasion, saan a makarikna iti liday, pannakabaybay-a, ken imon dagiti di manamati a miembro ti pamilia.—Ecl. 3:1.
DITAY PULOS MAAWANAN ITI NAMNAMA
“Napateg nga ipakitatayo nga ay-ayatentayo dagiti kameng ti pamiliatayo ken ikararagantayo ida,” kuna ni Holger, a ti amana ket nabautisaran 20 a tawen kalpasan ti bautismo ti dadduma a miembro ti pamiliana. Innayon ni Christa a ‘saanto a pulos maawanan iti namnama nga awatento met laeng ni lakayna ti kinapudno ket dumasig ken Jehova.’ Kanayon koma a positibo ti panangmatmattayo kadagiti di manamati a kabagiantayo, ken ditay maawanan iti namnama.
Ti koma kalattayo ket mapagtalinaed a nasinged ti relasiontayo kadagiti kabagiantayo, maikkantay ida iti gundaway a mangbigbig iti kinapudno, ken madanontay ti pusoda babaen ti mensahe ti Biblia. Ken iti amin a banag, makilangentay koma kadakuada “buyogen ti naalumamay a kababalin ken nauneg a panagraem.”—1 Ped. 3:15.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baybay Nangisit
Ti Baybay Nangisit ket bineddengan babaen ti Europa, Anatolia ken ti Kaukaso ken naipatinggaan a naisilpo idiay Taaw Atlantiko babaen dagiti baybay ti Mediteraneo ken Eheo ken dagiti nadumaduma nga ilet. Ti Ilet ti Bosporo ket maisilpo iti Baybay ti Marmara, ken ti Kipet ti Dardanelles ket maisilpo ti baybay idiay rehion ti Baybay Eheo iti Mediteraneo. Dagitoy a dandanum ket mangisina ti dumaya a Europa ken lumaud nga Asia. Ti Baybay nangisit ket maisilpo pay idiay Baybay Azov babaen ti Kipet ti Kerch.
Ti Baybay nangisit ket adda ti kalawa ti 436,400 km2 (168,500 sq mi) (saan a mairaman ti Baybay ti Azov),[1] ti kaadalem iti 2,212 m (7,257 ft),[2] ken tomo iti 547,000 km3 (131,200 cu mi).[3] Ti Baybay Nangisit ket mangporma ti maysa a agpa-daya ken agpa-laud nga eliptiko a depresion a naisanglad idiay nagbaetan ti Bulgaria, Georgia, Romania, Rusia, Turkia, ken Ukrania.[4] Daytoy ket nalappedan babaen ti Banbantay Pontic iti abagatan, ti Banbantay Kaukaso iti daya ken mangipakpakita ti naakaba a samang iti amianan a laud. Ti kaatiddogan a daya-laud a gay-atna ket agarup a 1,175 km.
Dagiti nangruna a siudad iti igid ti aplaya ket mairaman ti Batumi, Burgas, Constanța, Giresun, Hopa, Kerch, Mangalia, Năvodari, Novorossiysk, Odessa, Ordu, Poti, Rize, Samsun, Sevastopol, Sochi, Sukhumi, Trabzon, Varna, Yalta ken Zonguldak.
Ti Baybya Nangisit ket adda ti positibo a kaimbengan tidanum; a daytoy ket, ti dagup a ruar a panagayus ti danum a 300 km3 ti tunggal maysa a tawen ti uneg ti Bosporo ken ti Dardanelles a mapan idiay Baybay Eheo. Ti danum ti Mediteraneo ket agayus idiay Baybay Nangist a kas paset ti dua a dalan ti hidrolohiko a panagsinnukat. Ti ruar a panagayus ti Baybay Nangisit ket nalamlamiis ken saan unay a naapgad, ken tumpaw ti rabaw ti napudpudot, ken naapapgad nga umuneg nga ayus ti Mediteraneo – a daytoy ket pagbanagan ti paggiddiatan iti densidad a gapuanan babaen kadagiti paggiddiatan iti kaapgad – a pakaiturongan ti kaaduan nga anoksiko a tuon ti baba ti rabaw ti dandanum. Ti Baybay Nangisit ket makaawat pay ti danum ti karayan manipud ti dakkel a sistema ti Eurasiano a fluvial idiay amianan ti Baybay, nga isu ti naikasangsangayan ti Don, Dnieper ken Danube.
Iti napalabas, ti kaadalem ti danum kaaduan a nagdumaduma. Gapu kadagitoy a pagduduma iti kaadalem ti danum iti labneng a nangpalpalikmut ti samang ken dagiti mainaig a bidang ket sagpaminsan a ti dagdaga. Iti dadduma pay a kritiko a kaadalem ti danum mabalin a maikapet dagiti naipalikmut a bagi ti danum. Babaen dagitoy nga aktibo a pannakaikapet dagitoy a dalan, dagiti Turko nga Ilet, ti baybay Nangisit ket maitipon iti taaw ti lubong. No awan dayoy a maipapan ti danum a panagsilpo, ti Baybay nangisit ket maysa a danaw, a nawaya a manipud ti sangalubongan a sistema ti taaw. Iti agdama ti agpang tidanum ti Baybay Nangisit ket nangato, isunga ti danum ket makisinsinnukat iti Mediteraneo. Dagiti Turko nga Ilet ket kumapet kadagiti Baybay Nangisit ken Eheo ken buklenna ti Bosporo, ti Baybay ti Marmara ken ti Dardanelos.
Dagiti linaon
Kadakkel[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ket mangipalplawag kadagiti patingga ti Baybay Nangisit a kas dagiti sumaganad:[5]
-
- Idiay Abagatan a laud. Ti Amianan a daya a patingga ti Baybay ti Marmara Ti Linia a mangitipon ti Rawis ti Rumili iti Rawis ti Anatoli (41°13'N)].
-
- Idiay Kipet ti Kerch. Ti linia a mangitipon ti Rawis ti Takil ken Rawis ti Panaghia (45°02'N).
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Moderno a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agdama a nagan ti Baybaya ket maipada kadagiti Inggles a nagan, a "Black Sea", a mairaman ti:[11]
- Abhasio: Amshyn Eikʷa (AMшыH Eиқәa)
- Adigue: Khy Shʼutsʼ (Xы ШIyцI)
- Bulgaro: Cherno more (ЧepHo Mope, IPA: [ˈtʃɛrno moˈrɛ])
- Georgiano: Shavi zghva (შავი ზღვა)
- Laz: Ucha zuğa (უჩა ზუღა), wenno laeng ti Zuğa 'Baybay'
- Rumano: Marea Neagră (IPA: [ˈmare̯a ˈne̯aɡrə])
- Ruso: Chornoye morye (ЧëpHoe Mópe, IPA: [ˈtɕɵrnəjə ˈmorʲə]
- Turko: Karadeniz (IPA: [kaˈɾadeniz])
- Ukraniano: Chorne more (ЧopHe Mope, IPA: [ˈtʃɔrnɛ ˈmɔrɛ])
Dagiti kastoy a nagan ket saan pay a naikeddeng a naipakpakita a kasakbayan ti maikaduapulo a siglo, ngem adda dagiti pannkaibagbagaan a dagitoy ket mabalin a kaaduan ket duog.
Ti Baybay Nangisit ket maysa kadagiti uppat a baybay iti Inggles kalpasan kadagiti termino ti maris — dagiti sabali pay ket ti Baybaya Nalabbasit, ti Baybay Puraw ken ti Baybay Duyaw.
Naipakasaritaan a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Heograpia ti Strabo (1.2.10) ket nangibagbaga nga iti kinaduog, ti Baybay Nangisit ket kankanayon a tinawtawagan laeng "ti Baybay" (ho pontos). Para iti kaaduan daytoy, ti Graeco-Romano a tradison ket mangibagbaga ti Baybaya Nangisit a kas ti 'Managsangaili a baybay', Euxeinos Pontos (EὔEeιvoς Πόvtoς). Daytoy ket maysa a eupemismo a mangsuksukat ti maysa a nasapsapa a 'Di managsangaili a Baybay', Pontos Axeinos, nga immuna a naibagbaga iti Pindar (nasapa a maikalima a siglo BCE,~475 BC). Ni Strabo (7.3.6) ket kapanunotanna a ti Baybay Nangisit ket tinawtawagan idi ti "di managsangaili" sakbay ti panagkolonia dagiti Griego gaputa daytoy ket narigat a daliasaten, ken gaputa dagiti aplayana ket tinataengan babaen dagiti salbahe a tribu. Ti nagan ket sinukatan iti "managsangaili" kalpasan dagiti Milesio ket nakolonianda ti akin abagatan nga aplaya, ti Pontus, a pinagbalinda a paset ti Griego a sibilisasion.
Daytoy ket mabalin pay a ti nagan ket Axeinos a nagtaud babaen ti nadayeg nga etimolohia manipud ti maysa a Escita Iraniko axšaina- 'di nasilawan,' 'nasipnget'; ti panangibagbaga ti "Baybaya Nangisit" ket mabalin a nangrugi idi Taga-ugma.
Ti mapa ti Asia a napetsaan idi 1570,a natituloan iti Asiae Nova Descriptio, manipud dagiti Theatrum nga etiketa ti Ortelis ti baybay "Mar Maggior."
Dagiti mannurat ti pagsasao nga Inggles iti maika-18 a siglo ket kankanayonda nga inus-usar ti nagan nga "Euxine Sea" ( /ˈjuːksɨn/ or /ˈjuːkˌsaɪn/) a mangibagbaga ti Baybay Nangisit. Ni Edward Gibbon, kas pagarigan, ket tinawtawaganna ti baybaya babaen iti daytoy a nagan iti kadagupan ti Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannarebba ti Romano nga Imperio.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kalawa ti rabaw—"Heograpia ti Baybay Nangisit". Unibersidad ti Delaware Kolehio ti Panagadadal ti Marina. 2003. Naala idi 2006-12-02.
- ^ Kaadalem—"Europa – Sapot a Pagsaadan a Sumrekan ti Kappon ti Europa". Enbironmento ken Panagpadakkel – Ti Baybay Nangisit: Dagiti Kinapudno ken Bilang.
- ^ "Unexpected changes in the oxic/anoxic interface in the Black Sea". Nature Publishing Grupo. 1989-03-30. Naala idi 2006-12-02.
- ^ UNEP/GRID-Arendal Biblioteka dagiti Mapa ken Grapiko (2001). "Sosio-ekonomiko a panangibagbaga para kadagiti labneng ti pagilian ti Baybaya Nangisit". Naala idi 2010-12-11.
- ^ "Dagiti Patingga dagiti Taaw ken dagiti Baybay, maika-3 nga edision". Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko. 1953. Naala idi Pebrero 7, 2010.
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Cele mai mari orase din Romania
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Özhan Öztürk (2005). Karadeniz Ansiklopedik Sözlük. İstanbul: Heyamola Yayınları. pp. 617–620.
- ^ Gibbon, Edward. Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannarebba ti Romano nga Imperio. Biblioteka ti Amin a tao, 1910; naiprenta manen idi 1993. ISBN 0-679-42308-7. Passim.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Stella Ghervas, "Odessa et les confins de l'Europe: un éclairage historique", iti Stella Ghervas et François Rosset (ed), Lieux d'Europe. Mythes et limites, Paris, Editions de la Maison des sciences de l'homme, 2008. ISBN 978-2-7351-1182-4
- Charles King, Ti Baybay Nangisit: Ti Pakasaritaan, 2004, ISBN 0-19-924161-9
- William Ryan ken Walter Pitman, Layus ni Noah, 1999, ISBN 0-684-85920-3
- Neal Ascherson, Baybay Nangisit (Vintage 1996), ISBN 0-09-959371-8
- Özhan Öztürk. Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük (Baybay Nangisit: Ensiklopediko a Diksionario). 2 Cilt (2 Volumes). Heyamola Publishing. Istanbul.2005 ISBN 975-6121-00-9.
- Rüdiger Schmitt, "Dagiti Konsiderasion iti Nagan ti Baybay Nangisit", in: Hellas und der griechische Osten (Saarbrücken 1996), pp. 219–224
- West, Stephanie. "‘Ti Kakaskasdaawan kadagiti Amin a Baybay’: ti Griego a Pannakasarak iti Euxine", Gresia ken Roma, Tom. 50, Pablaak 2 (2003), pp. 151–167.
- Petko Dimitrov, Dimitar Dimitrov. Ti Baybay Nangisit, Ti Layus ken dagiti Taga-ugma a Mito. – Varna, 2004.
- Dimitrov, D. 2010. Heolohia ken Saan a tawid a rekurso ti Baybay Nangisit. LAP Lambert Academic Publishing. ISBN 978-3-8383-8639-3. 244p.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Baybay Nangisit idiay Wikimedia Commons
- Dagiti artikulo ti Wikipedia infobox bagi ti danum nga awan ti ladawan
- Baybay Nangisit
- Dagiti baybay ti Europa
- Dagiti baybay ti Rusia
- Dagiti baybay ti Taaw Atlantiko
- Pagbeddengan ti Georgia–Rusia
- Pagbeddengan ti Georgia–Turkia
- Pagbeddengan ti Bulgaria–Turkia
- Pagbeddengan ti Bulgaria–Romania
- Pagbeddengan ti Romania–Ukrania
- Pagbeddengan ti Rusia–Ukrania


text:
Abagatan nga Ungto
Nagsasabtan: 90°S 0°W / 90°S -0°E
Ti Abagatan nga Ungto, makunkuna pay a kas ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto wenno Naindagaan nga Abagatan nga Ungto, ket maysa kadagiti dua a puntos a ti pakbu a pagtayyekan ti Daga ket pagsabtan ti rabawna. Daytoy ti akin-abagatan unay a puntos ti rabaw ti Daga ken naisanglad idiay kasumbangir a paset ti Daga manipud ti Amianan nga Ungto. Daytoy ket mabirukan idiay kontinente ti Antartika, daytoy ket isu ti pakakitaan ti Estasion ti Abagatan nga Ungto ti Amundsen-Scott ti Estados Unidos , a naipatakder idi 1956 ken isun ti permanente nga adda empleadona nga estasion manipud ti dayta a tawen. Ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket nasken a saan nga allilawen iti Abagatan a Magnetiko nga Ungto, nga urayno daytoy ket heograpiko nga asideg, ket naipalpalawag a naibatay iti magnetiko a lugar ti Daga.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Abagatan nga Ungto idiay Wikimedia Commons


text:
Saan a selular a biag
Ti saan a selular a biag ket ti biag a rimsua nga awan ti selula nga estrukturana. Daytoy a panangibaga ket mangipagarup ti pilohenetiko a sientipiko a pannakaidasig dagiti birus a kas dagiti porma ti biag,[1] ken kontrobresial daytoy a banag.[2][3][4]
Ti naipagarup nga artipisial a biag, dagiti bukod nga agpataud a makina, ken dagiti simple unay a molekula a makabael iti bukod a panagpataud, a kas dagiti kristal, ket kadawyan dagitoy a saan a naikedkeddenga sibibiag. (Kiaten ti panangipalawag ti biag.)
Adda met dagiti biologo a dagiti napno nga organismo a sinsitio a kas "asellular" gapua ta dagitibagida ket aglaon kadagiti adu a tengnga a saan a naisina babaen dagiti kulanit ti selula, nupay kasta dagitoy a bedbed ti selula nga organismo addaan ti ruar ti sakop itidaytoy nga agdana nga artikulo.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Para kadagiti agarup a 100 a tawtawen, ti sientipiko a komunidad ket kankanayon a nagul-ulit a nagbalbaliw ti naumnong nga isipna no ania dagiti birus. Immununa dagitoy a nakitkita a kas dagiti sabidong, kalpasanna a kasla dagiti porma ti biag, kalpasanna dagiti biolohiko a kimiko, ken itan adu kadagiti sientista a nagpanpanunot a dagiti birus a rimrimsua iti pagbeddengan a nagbaetan ti kimiko ken biag: ti saan a nalawag a pagyanan a nagbaetan ti sibibiag ken saan a nabiag. [2]
Ti banag ti biag nga awan ti selula nga estrukturana ket nabisita manen iti 2003 a pannakaduktal ti dakkel ken narikut a Mimibirus a kasintesado kadagiti protina.[5] Daytoy a pannakaduktal ket mangisingasing ti posibilidad nga adda dagiti dadduma abirus a mabalin a nagbalbaliw manipud kadagiti nasapa a porma a mabalin a nawaya a makapataud kadagiti protina iti mangsangaili a selula.[6] No kastoy, mabalin nga adad idi iti maysa a panawen a maipapan ti birus a dominio iti biag. Daytoy ket saan a nalawag a dagiti amina a bassit a birus ket nagtaud manipud kadagiti narikrikut a birus babaen ti panagpabassit ti henoma. Ti maipapan ti birus a dominio iti biag ket mabalin laeng kadagitinaisangayan a dakkel a birus a kas ti dadakkel a nukleositoplasmiko a birus ti DNA a kasla ti Mimibirus.[7] Ti maysa nga adal ti 2012 ket mangisingasing a dagiti higante a birus, a kas dagiti Mimibirus, ket sabali a dominio iti biag, a kakuyogna dagiti tradisional a tallo iti eukarya, prokarya ken archaea, babaen ti panagadal tiagkupkupin nga estruktura tiprotina nga inaramid babaen dagiti birus.[8] Ti panagadal ket nangikeddeng a dagiti higante a birus ket nagbalbaliwda manipud kadagiti narikrikut nga organismo iti nakarkaro a parasitiko a pormada, ken dagitoy ket antigo ti tinaudanda, a kakuyogna dagiti sabali pay a dominio.[8]
Ti maipapan ti birus a bukod a panagaramid ket adda dagiti pagbanagan para iti panagadal ti taudan ti biag,[9] a mangipabulod ti kinaagpayso iti hipotesisa tibiag ketnangrugi a kas ti bukod a panagaramid dagiti organiko a molekula.[10][11]
Birus[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti panakisinnarita dagiti taksonomiko a dominio iti biag, dagiti panangibaga ti Acytota wenno Aphanobionta ket sappaminsan a naus-usar a kas ti nagan iti maysa a maipapan ti birus a pagarian, dominio, owenno imperio. Ti maipada a nagan ti selular a biag ket ti Cytota. Dagiti saan a selular nga organismo ken ti selular a biag ket isudanto ti kangatuan nga agpang dagiti subdibision iti biag, bayat a ti biag a kas sibubukel ket maammuanto a kas dagiti organismo, Biota, Naturae, wenno Vitae. Ti Takson a Cytota ket mairamanto ti tallo a kaangtuan nga agpang kadagiti bukodna asubdibisionn, dagiti Dominio ti Bakteria, Arkea, ken Eukarya.
Viroid[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti viroid ket dagiti patoheno ti mula a buklen ti ababa agay-at ti nagtimbukel, maymaysa ti nginabras nga RNA nga awan iti abungot a protina a kadawyan kadagiti birus. Ti viroid nga RNA ket saan nga agkodigo para kadagiti protina.[12]
Kontrobersia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna nga interesado kadagiti birus ket nangrugi manipud ti panakainaogda kadagiti sakit—ti balikas a "birus" ket addan kadagiti ramut iti Latin a panagibaga para iti "sabidong."[2][3] Ti pannakaiyulogda kadagiti inerto a kimiko ket immay kalpasan idi 1935, idi ni Wendell M. Stanley ken dagiti kakuyogna, nga itan ket ti Unibersidad ti Rockefeller idiay Siudad ti New York, iti immuna a kristalisado a birus—ti mosaiko a birus ti tabako. Nakitada daytoy a binukel iti maysa a pakahe dagitinarikut a biokimiko ngem awan dagiti kammasapulan a sistema para kadagiti metaboliko nga annong, ti biokimiko a tignay iti biag. Ni Stanley ket nakibinningay ti Premio Nobel ti 1946 iti kimika-a saan nga iti pisiolohia wenno medisina-para iti daytoy nga obra.[2]
Ti adu pay apanagsukisok babaen ni ken dagiti dadduma ket nangikeddeng a dagiti birus ket buklen dagiti nukleiko asido (DNA wenno RNA) a naabingotan iti maysa nga abungot ti protina a mabalin pay a mangibalay kadagiti maipapaan ti birus a protina a gapuanan ti inpeksion. Babaen ti daytoy a deskripsion, ti maysa a birus ket mabalin a kapadpadana ti agasmang ti kimika ngem ti maysa nga organismo.[2]
Ti kasla nalaka a saludsod no dagiti birus ket sibibiagda, ket mangiparsua ti maysa a kammasapulan a parikut: Ania kadi ti husto a panangipalawag ti "biag?" Ti apag-isu a sientipiko a panangiplawag ti biag ket maysa a narigat a mabirukan a banag.[3][4] (Kitaen ti panagipalawag ti biag.) Urayno dagiti birus ket karitenda dagiti bukod tayo a konsepto no ania ti kaibuksilan ti "sibibiag", dagitoy ket nangruna a kameng iti sapot iti biag. Iti kabukbukodan nga antigo nga ebolusionario a pakasaritaan dagiti birus, a napetsaan manipus ti nagtaudan ti selular a biag. Nabigbiganen a dagiti birus ket nagpapelda (ken agpappapel pay laeng ) ti nangruna nga makapabaro a papael iti ebolusion dagiti selular nga organismo.[3] Kaaduan kadagiti ebolusionario a biologo ketmangkitkita kadagitibirus a kas nagtataud manipud kadagiti mangsangsangaili a gene a mabalin a nakatalaw itinagsangaili ken nakagunod ti protina nga abungot . Iti daytoy a panirigan, dagiti birus ket dagiti nakatalaw a mangsangsangaili a gene a nagbalwbaliw kadagiti parasitiko.[2] Nge ti panagkitkita kadagiti birus a kas inanimato, dagitoy nga agsuksukimat ketmangikabil kaniada iti isu met laeg a kategoria kadagiti enbironmental mga impluensia.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ania kadi ti Saan a selular a biag?". Wise Geek. Conjecture Corporation. 2009. Naala idi 2009-08-02.
- ^ a b c d e f g Villarreal, Luis P. (Disiembre 2004). "Sibibiag kadi dagiti birus?". Scientific American. Naala idi 2013-04-27.
- ^ a b c d Forterre, Patrick (3 Marso 2010). "Panangipalawag ti Biag: Ti Puntos a Panirigan ti Birus". Orig Life Evol Biosph. 40 (2): 151–160. doi:10.1007/s11084-010-9194-1. Naala idi 2013-04-27.
- ^ a b Greenspan, Neil (28 Enero 2013). "Sibibiag kadi dagiti birus?". Ti Panagrepaso ti Ebolusion ken Medisina. Naala idi 2013-04-27.
- ^ Ti Mimibirus a protina a nairaman iti patarus
- ^ Luis P. Villarreal (2005). Dagiti Birus ken ti Ebolusion ti Biag. New York ASM Press.
- ^ American Scientist, "Dagiti Higante a Birus", James L. Van Etten, Hulio-Agosto 2011, Tomo 99, Bilang 4
- ^ a b LiveScience.com, "Dagiti Higante a Birus Ket Dagiti Antigo a Sibibiag nga Organismo, Insingasing ti Panagadal", 14 Septiembre 2012
- ^ Koonin EV, Senkevich TG, Dolja VV (2006). "Ti Lubong ti Antigo a Birus ken ebolusion dagiti selula". Biol. Direct 1: 29. doi:10.1186/1745-6150-1-29. PMC 1594570. PMID 16984643. Naala idi 2009-08-01.
- ^ Vlassov AV, Kazakov SA, Johnston BH, Landweber LF (Agosto 2005). "Ti RNA a lubong iti yelo: ti baro a senario para iti irurumsua ti pakaammo ti RNA". J. Mol. Evol. 61 (2): 264–73. doi:10.1007/s00239-004-0362-7. PMID 16044244.
- ^ Nussinov, Mark D.; Vladimir A. Otroshchenkob and Salvatore Santoli (1997). "Dagiti Rumrumsua a Konsepto iti Bukod nga Organisasion ken ti Sibibiag a Kasasaad". Biosystems 42 (2–3): 111–118. doi:10.1016/S0303-2647(96)01699-1. PMID 9184757. Naala idi 2009-08-02.
- ^ Tsagris EM, de Alba AE, Gozmanova M, Kalantidis K (Septiembre 2008). "Viroids". Cell. Microbiol. 10 (11): 2168–79. doi:10.1111/j.1462-5822.2008.01231.x. PMID 18764915.


text:
VIGAN CITY - Binabalaw ni Senador Chiz Escudero ti kinabuntog ti Department of Energy ti pannakaresolba ti kinakurang ti suplay ti kuryente idiay Mindanao.
Ti pannakipatpatang ti Bombo Radyo Vigan kenni Senador Escudero, nasken nga asikaswen ti DOE ti trabaho da tapnon saan nga lumawa ti mapektaran ti brownout.
Kinuna ni Escudero,no saan a masolbar nga insigida ti nasao nga problema ket karaman ton a mapektaran ti Luzon aginggana inton 2015 wenno nasapsapa pay.
Inaig ti sayangguseng a tumaray isuna kas bise presidente, kinuna na a nasapa pay tapnon panunuten ti nasao a banag.
Innayon na ketdi a nasken nga solbaren pay dagiti problema ti pagilian ken agtrabaho a nalaing.


text:
Guatemala
Ti Guatemala (i/ˌɡwɑːtəˈmɑːlə/ gwah-tə-mah-lə), opisial a ti Republika iti Guatemala (Espaniol: República de Guatemala [reˈpuBlika ðe ɣwateˈmala]), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Amerika a nabeddengan babaen ti Méhiko iti amianan ken laud, ti Taaw Pasipiko iti abagatan a laud, ti Belis iti amianan a daya, ti Karibe iti daya, ken Honduras ken El Salvador iti abagatan a daya. Ti kalawana ket 108,890 km2 (42,043 mi2) nga addaan ti populasion ti agarup a 13,276,517.
Daytoy ket representatibo a demokrasia, ti kapitoliona ket ti Guatemala de la Asunción, ken naamammoan pay a ti Siudad ti Guatemala. Ti kaadu ti kaimudingan ti biolohia ken ti naisangayan a ekosistema ti Guatemala ket agitited ti panakaidutuken ti Mesoamerika a kas ti biodibersidad a lugar.[4] Ti sigud a Maya sibilisasion ket maysa idi a Mesoamerikano a sibilisasion, a nagtultuloy babaen ti Napalabas a Kalsiko a panawen aginggana ti isasangpet dagiti Espaniol. Dagiti Mayas ket agtaengda idiay Guatemala, Honduras, Belis, ti akin-abagatan a pas-paset iti Méhiko ken akin-amianan a pas-paset iti El Salvador.
Ti Guatemala nagbalin a nawaya manipud ti España idi 1821, a kimmuyog iti Mehikano nga Imperio. Kalpasan ti panakawayana a pagilian, tinurayan daytoy kadagiti seri dagiti diktador, a tinulongan babaen ti Nagkaykaysa a Kompania ti Prutas. Ti kinaudi ti maka-20 a siglo, nakita ti Guatemala a naigulo iti 36 a kaatiddog a tawen a sibil a gubat.Kalpasan iti daytoy a gubat, ti Guatemala ket nakasaksi ti ti panagungar ti ekonomiana ken ti nagballigi a demokratiko a panagbutos. Iti kinaudi a panagbutos, a tinengngel idi 2011, ni Otto Pérez Molina iti Partido Patriotiko, ket nangabak ti kinapresidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Aguirre, Lily (1949). Ti daga ti agnanayon a primabera: Guatemala, tinaipintas a pagiliak. Patio Press. p. 253.
- ^ a b c d "Guatemala". Internasional a Pundo ti Panaguartaan. Naala idi Abril 18, 2012.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi Disiembre 22, 2011.
- ^ "biodibersidad a lugar-Mesoamerika-Pakabuklan". Konserbasion Internasional. Naala idi Pebrero 1, 2007.


text:
Guinea Ekuatorial
Ti Guinea Ekuatorial, opisial a ti Republika iti Guinea Ekuatorial (Espaniol: República de Guinea Ecuatorial, pannakabalikas: [reˈpuBlika ðe ɡiˈne.a ekwatoˈɾjal]; Pranses: République de Guinée équatoriale, pannakabalikas: [ʁepyblik də ɡine ekwatoʁjal], (Portuges: República da Guiné Equatorial, pannakabalikas: [ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ ekwatoˈɾjaɫ]; ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Tengnga nga Aprika. Addaan daytoy ti dua a paset: ti maysa a kontinental a rehion a (Río Muni), a mairaman adu a babassit nga is-isla a mairaman ti Corisco, Elobey Grande ken Elobey Chico; ken ti maysa nga insular a rehion a naglaon ti isla ti Annobón ken isla ti Bioko (makunkuna idi a Fernando Po) a daytoy ti pakabirukan ti kapitoliona a Malabo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cia World Factbook; Guinea Ekuatorial
- ^ Departmento iti Ekonomia ken Paset ti Populasion ti Sosial a Panakibiang (2009). Propekto ti Sangalubongan a Populasion, Tabla A.1 (PDF). 2008 rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-03-12.
- ^ a b c d Datos a Mangipakita ti Sanglubongan a Panagrangrang-ay, Sangalubongan a banko, nala idi Agosto 23, 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti nagtagitaoan 2009. Agdama a pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan: Tabla G" (PDF). Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-10-10.
- Guinea Ekuatorial
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1968
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio


text:
Parbo a saririt
Ti parbo a saririt (wenno artipisial nga intelihensia AI) ket teknolohia ken sanga ti siensia ti kompiuter nga agadal ken agparang-ay kadagiti nasaririt a makina ken sopwer. Dagiti kangrunaan nga agsuksukisok ti AI ken dagiti libro ti pagobraan a kas ti "panagadal ken daremdem dagiti nasaririt nga ahente",[1] nga iti maysa a nasaririt nga ahente ket ti sitema a mangipagarup ti enbironmentona ken agtignay a mangpaadu iti gasatna nga agballigi.[2] Ni John McCarthy, nga isu ti nagaramid iti daytoy a panangibaga idi 1955,[3] ket mangipalpalawag iti daytoy a kas "ti siensia ken inhennieria iti panagaramid kadagiti nasaririt a makina".[4]
Ti panagsukisok ti AI ket teknikal unay ken spesialisado, ken nauneg a nabingbingay kadagiti pagobraan a paset a masansan a napaay a makisinnarita iti tunggal maysa kaniada.[5] Dagitoy a panagsisina ket gapu ti sosial ken kultural a banbanag: dagiti paset ti pagobraan ket dimmakkel iti lawlaw dagiti naisangayan a patakder ken dagiti obra dagiti agmaymaysa nga agsuksukisok. Ti AI a panagsukisok ket nabingbingay pay babaen dagiti nadumaduma a tenikal a banag. Adda met dagiti paset a pagobraan a naipatengaan ti isip kadagiti pakailawlawagan iti naisangayan a problema, iti maysa kadagiti mabalin nga arngian, iti panag-usar ti aggigiddiat a ramramit ken para iti pannakatungpal kadagiti naisangayan a panangipakat.
Dagiti sentral aproblema (wenno gangandat) ti AI a pangsukisok ket mairaman ti panagrason, pannakaammo, panagplano, panagadal, komunikasion, panangipagarup ken ti abilidad nga aggunay ken panangiturong kadagiti banag.[6] Ti sasapa a sairit (wenno "napigsa nga AI") ket isu pay laeng dagiti napaut a gangandat iti pagobraan.[7] Dagiti agdama a nadayeg nga arngian ket mairaman dagiti estatistiko a pamay-an, pagbilanagn a saririt ken tradisional a simboliko nga AI. Adda dagiti adu unay a bilang dagit iramit nga inus-usar iti AI, mairaman dagiti bersion ti panagbiruk ket matematiko nga optimisasion, lohika, dagiti pamay-an a naibatay iti probabilidad ken ekonomika, ken dagiti adu pay a dadduma.
Ti pagobraan ket napundar idi iti panagtunton a ti sentral nga abilidad ti tattao, ti saririt—ti kalaing dagiti Homo sapiens—ketmabalin a nalawag a maipalawag a mabalin a maparugso babaen ti maysa a makina.[8] Daytoy ket mangiyaon ti banag a maipanggep ti kasasaad ti isip ken ti etika iti panagpartuat kadagiti parbo a parsua, dagiti banag a naibagaan idi babaen ti mito, piksion ken pilosopia maipud idi kina-ugma.[9] Ti parbo a saririt ket suheto idin ti nakaro a nakanamnama a kapanunotan[10] ngem nakasagsagaba kadagiti nakakaskasdaaw a pannakapaay.[11] Tatta nga aldaw daytoy ket nabalinen a kammasapulan a parte ti industria teknolohia ken kaaduan kadagiti karigatan aproblema iti siensia ti kompiuter.[12]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agpanpanunot a makina ken dagiti artipisial a parsua ket nagparparang kadagiti Griego a mitolohia, a kas iti Talos ti Kreta, ti bronse a robot ni Hapesto, ken ti Galatea ni Pigmalion .[13] Dgaiti karigan ti tao a naipamatmatian nga addan ti kasirib ket napartuat kadagiti amin a nangruna a sibilisasion: dagiti animado a ladawan ti kulto ket rinaraeman idiay Ehipto ken Gresia[14] ken dagiti kasla tao ngaautomaton ket pinartuat idi babaen ni Yan Shi, Bannuar ti Alehandria ken Al-Jazari.[15] Daytoy ket kaaduan pay a naipammatian a dagiti artipisial a parsua ket pinartuat idi babaen ni Jābir ibn Hayyān, Judah Loew ken ni Paracelsus.[16] Babaen dagiti siglo ti maika-19 a siglo ken maika-20, dagiti artipisil a parsua ket nagbalbalindan a kadawyan a langa iti piksion, a kas iti Frankenstein ni Mary Shelley wenno ti R.U.R. (Rossum's Universal Robots) ni Karel Čapek.[17] Ni Pamela McCorduck ket nangisupsuppiat a dagitoy amin ket kas pagarigan ti taga-ugma a gatuguten, a kas ti impalplawagna, "tapno pandayen dagiti dios".[9] Dagiti sarita kadagitoy a parsua ken dagiti nagbanaganda ket mamngitungtung kadagiti isu met laeng a namnama, butbuteng ken etikal a pagdanagan nga irepresenta babaen ti parboa saririt.
Ti mekanikal wenno "pormal" a panagrason ket naparang-ayen babaen dagiti pilospo ken dagiti matematiko manipud idi kinaugma. Ti panagadal ti lohika ket nakaiturongan ti pannakaparnuay ti maprograma a dihital nga elektroniko a kompiuter, a naibatay ti obra ti matematiko a ni Alan Turing ken dagiti dadduma pay. Ti teria ti komputasion ni Turing ket nangisingasing a ti maysa a makina, babaen tipanangiyakar-akar kadagiti simbolo a kas ti "0" ken ti "1", ket mabalin a mangtulad ti aniaman a mapanunot a tignay iti matematiko a panagkissay.[18][19] Daytoy, a kakuyog dagiti agdama a naduktalan iti neurolohia, teoria ti pakaammo ken dagiti sibernatika, ket nangaw-awis kadagit bassit a grupo dagiti agsuksukisok tapno mangrugida ti serioso a panangikeddeng ti posibilidad iti panagpartuat ti maysa nga elektroniko nga utek.[20]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakaipalplawag ti AI a kas ti panagadal kadagiti nasaririt nga ahente:
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, p. 1, mangited ti bersion nga inus-usar iti daytoy nga artikulo. Laglagipen nga inus-usarda ti pannangibaga a "panagbilanga a saririt" a kas sinonimo para iti parbo a saririt.
- Russell & Norvig (2003) (a nagayayat ti panangibaga iti "rasional ng aahente") ken nagsurat ti "Ti sibubukel nga ahente apanirigan ket kaaduanen a naawawat iti pagobraan " (Russell & Norvig 2003, p. 55).
- Nilsson 1998
- ^ Ti paradigma ti nasaririt nga ahente:
- Russell & Norvig 2003, pp. 27, 32–58, 968–972
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, pp. 7–21
- Luger & Stubblefield 2004, pp. 235–240
- ^ Urayno adda met dagiti kontrobersia iti daytoy a panirigan (kitaen ti Crevier (1993, p. 50)), McCarthy ket awan dudua a nangibagbaga a "Siak ti nagparnuay daytoy a termino" iti maysa apannakisinnarita iti c|net. (Skillings 2006) Ni McCarthy ket immuna a nagusar ti termino iti singasing para iti Dartmouth a konperensia, a nagparang idi 1955. (McCarthy et al. 1955)
- ^ Panangipalplawag ti Ai babaen ni McCarthy:
- ^ Ni Pamela McCorduck (2004, pp. 424) ket insuratna "ti nakaro a pannakawarwara ti AI kadagiti paset apagobraan ti panagkita, masna apagsasao, teoria ti panangikeddeng, dagiti henetiko nga algoritmo, robotika ... ken dagitoy iti bukod a sanga sanga ti pangobraan amarigatan unay a mangibaga iti animan unay iti tunggal maysa kaniada."
- ^ Daytoy a listaan dagiti nasaririt ngaugali ket naibatay kadagiti topiko a sinakupan babaen dagiti nangruna alibro ti AI, a mairaman ti:
- ^ Ti sapasap a saririt (napigsa nga AI) ket naitungtungan kadagiti nadayeg a pangyuna iti AI:
- ^ Kitaen ti Dartmoutha singasing, babaen ti Pilosopia, dita baba.
- ^ a b Daytoy ket sentral a kapanuotan ti Dagiti Makina Makapanunot ni Pamela McCorduck, Insuratna ti: "Kayatko a mapanunot nga iti parbo a saririt a kas ti sientipiko nga apeotesis ti naranga a kultural a tradision." (McCorduck 2004, p. 34) "Ti parbo a saririt iti maysa a porma wenno iti sabali ket maysa a kapanunotan a naipasagepsep ti Lumaud a pakasaritaan ti kinasirib, ti tagtagainep itimaganganat a kammasapulan iti pannakatungpal." (McCorduck 2004, p. xviii) "Ti pakasatitaantayo ket napnmo kadagiti panagpadas—mauyong, misterioso, nakakatkatawa, nagagar, naisaritaan ken pudno—tapno makaaramid ti parbo a saririt, tano makapataud iti makunkuna a kmmasapulan kadatayo—nga aglablabas kadagiti ordiario a pamay-an. Agsisinnubli iti baetan ti mito ken kinapudno, dagiti mapattapattatayo ket agitited kadagiti saan amaited ti pagobraantayo, nakibinglaytayon iti napaut apanaweniti daytoy a datdatlag a porma iti bukod reproduksion." (McCorduck 2004, p. 3) Sinurotna ti essem manipud kadagiti Helenistiko ramut ken tinawtawagann daytoy ti essem iti "pandayen dagiti Dios." (McCorduck 2004, pp. 340–400)
- ^ Ti nakanamnama a kapanunotan a naibagbaga ket mairaman dagiti padto dagiti nasap a nagsuksukisok ti AI (kitaen ti nakanamnama a kapanunotan iti pakasaritaan ti AI) ken dagiti pay kapanunotan dagiti moderno a transhumanista a kas ni Ray Kurzweil.
- ^ Dagiti "pannakapaay" a naibagbaga ket mairaman ti reporta ti ALPAC idi 1966, ti panagpanaw kadagiti perseptron idi 1970, Lighthill a Reporta idi 1973 ken ti pannakarebba ti pagtagilakuan ti Lisp a makina idi 1987.
- ^ Dagiti pannagipakat ti AI a kaaduan a naus-usar itilikudan dagiri senario:
- Russell & Norvig 2003, p. 28
- Kurzweil 2005, p. 265
- NRC 1999, pp. 216–222
- ^ AI iti mito:
- McCorduck 2004, pp. 4–5
- Russell & Norvig 2003, p. 939
- ^ Dagiti ladawan ti kulto a kas artipisial a saririt:
- Crevier (1993, p. 1) (estatua ni Amun)
- McCorduck (2004, pp. 6–9)
- ^ Kasl atao nga automata:
Yan Shi:
- Needham 1986, p. 53
- McCorduck 2004, p. 6
- "T Maika Sangaulo ket Tallo a Siglo a Maprograma a Robot". Shef.ac.uk. Naala idi 25 Abril 2009.
- McCorduck 2004, p. 17
- ^ Dgaiti artipisial a parsua:
Jābir ibn Hayyān's Takwin:
- O'Connor, Kathleen Malone (1994). Ti alkemikal a pannakapartuat ti biag (takwin) ken dagiti dadduma pay a konsepto iti Henesis iti mediebal nga Islam. Unibersidad ti Pennsylvania. Naala idi 10 Enero 2007.
- McCorduck 2004, pp. 15–16
- Buchanan 2005, p. 50
- McCorduck 2004, pp. 13–14
- ^ AI iti nasapa a piksion ti siensia.
- McCorduck 2004, pp. 17–25
- ^ Daytoy a panirigan, a dagiti dihital a kompiuter ket mabalinda a mangtulad ti aniaman a proseso iti pormal a panagrason, ket naamammuan a kas ti tesis ni Church–Turing.
- ^ Pormal a panagrason:
- Berlinski, David (2000). Ti isasangpet ti Algoritmo. Harcourt Books. ISBN 0-15-601391-6. OCLC 46890682.
- ^ Dagiti daguss sinaruno ti AI:
- McCorduck 2004, pp. 51–107
- Crevier 1993, pp. 27–32
- Russell & Norvig 2003, pp. 15, 940
- Moravec 1988, p. 3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Parbo a saririt idiay Wikimedia Commons
- Ania kadi ti parbo a saririt?


text:
SAN FERNANDO CITY, LA UNION - Mismo a ti barangay captain iti Brgy. Baybay idiay Sto, Tomas, La Union ti nagpiansa para iti pannakawaya-waya dagiti lima a mangngalap a naarestar gapu iti ilegal a panagkalapda idiay kabangibang nga ili ti Bacnotan.
Nabigbig dagitoy a da Greg Baltazar, Roger Daz, Carlito ken Ronald Lagao, ken ni Rodel Villanueva.
Segun ken ni Baybay Brgy. Capt. Maximo Paculan, naibalud iti maysa nga aldaw dagiti lima gapu iti iligal a panagkalapda babaen ti "buli-buli" idiay taaw a masakupan ti Brgy. Nagsimbaanan sadiay Bacnotan.
Kabayatanna, naidatagan metten iti kaso a pananglabsing iti section 89 ti RA 8550 wenno iligal a panagkalap dagiti lima.
Naala manipud kadakuada ti inaramatda a bangka, dua a kilo ti ikan ken ti inusarda nga iket.


text:
Papa Adriano II
Ni Papa Adriano II (792–872) ket isu ti papa manipud idi 14 Disiembre 867 aginggana idi 14 Disiembre 872. Isu ket kameng ti natakneng a Romano a pamilia a nagbalin a kas maysa a papa idi isu ket lakayen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Adriano II idiay Wikimedia Commons
Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Adriano". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Papa Bonifacio VI
Ni Papa Bonifacio VI, ket katutubo ti Roma, ken nabutosan a kas ti Papa idi Abril 896 a kas nagbanagan kadagiti riribok kalpasan ti ipupusay ni Papa Formoso. Sakbay ti panagturayna, isu ket nakaala ti dua a sentensia ti panag-agaw kadagiti bilin a kas maysa a subdiakono ken kas maysa a padi.[1] Kalpasan ti kinapapa iti sangapulo ket lima nga aldaw, adda dagiti nagibagbaga nga isu ket pimmusay iti gota,[2] babaen dagiti dadduma isu ket napilit a naikkat tapno maikkan ti dalan ti panagturay ni Esteban VI, ti kandidato ti Spoletano a partido.
Iti sinodo idiay Roma a tinengtengngel babaen ni Juan IX idi 898, ti panakabutosna ket naikeddeng nga awan serbina ken kodapis.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Bonifacio VI idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Marcelo II
Ni Papa Marcelo II (6 Mayo 1501 – 1 Mayo 1555), naipasngay a kas ni Marcello Cervini degli Spannochi, ket isu ti Papa manipud idi 9 Abril 1555 aginggana idi 1 Mayo 1555, nga isu ti nagsukat kenni Papa Julio III. Sakbay a nagbalin a Papa isu ket maysa idi a Kardinal-Padi ti Santa Croce idiay Gerusalemme. Isu ti kinaudi a Papa a nagpili nga agtaginayon ti nakaipasngayan a naganna a kas ti panagturay a naganna kalpasan ti pannakaipangatona. Kalpasan idi pimmusay, nagpauten ti 415 tawtawen sakbay a ti maysa a Papa ket agpili ti nagan nga adda ti ordinal a bilang ti basbassit ngem IV (Juan Pablo I).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Marcelo II idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Gregorio III
Ni Santo Papa Gregorio III[1] (pimmusay idi 28 Nobiembre 741) ket isu ti papa manipud idi 11 Pebrero 731 aginggana idi 28 Nobiembre 741. Ti kinapapana, a aks ti sinarunona, ket nadisturbo babaen ti ikonoklasta a kontrobersia iti Bisantino nga Imperio, ken babaen ti agdama a panagabanse dagiti Lombardo, iti awan barengbarengna a panagawag ti pannakibiang ni Carlos Martel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Papa Santo Gregorio III" iti 1913 Katoliko nga Ensiklopedia.
- Levillain, Philippe, Ti Kinapapa: Gaius-Proxies, Routledge (2002)
- Duffy, Eamon, Dagiti Santo ken Mammadakes: Ti Pakasaritaan dagiti Papa (1997)
- Treadgold, Warren, Ti Pakasaritaan ti Bisantino nga Estado ken Kagimongan (1997)
- Mann, Horace K., Dagiti biag dagiti Papa iti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo I: Dagiti Papap babaen ti Lombardo turay, Paset 2, 657-795 (1903)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Gregorio III idiay Wikimedia Commons


text:
Ti San Petersburgo (Ruso: CaHkT-ПeTepбypr, tr. Sankt-Peterburg; IPA: [sankt pʲɪtʲɪrˈburk] ( denggen)) ket maysa a siudad ken maysa a pederal a suheto (maysa a pederal a siudad) iti Rusia a mabirukan idiay Karayan Neva idiay ungto ti Golpo iti Pinlandia idiay Baybay Baltiko. Idi 1914 ti nagan ti siudad ket nabaliwan iti Petrograd (Ruso: ПeTporpaд; IPA: [pʲɪtrɐˈgrat]), idi 1924 nabaliwan iti Leningrad (Ruso: ЛeHиHrpaд; IPA: [lʲɪnʲɪnˈgrat]) ken idi 1991 naipasubli met laeng iti San Petersburgo.
Iti Ruso a literatura, dagiti di pormal a dokumento, ken bitla, ti "Santo" (CaHkT-) ket kadawyan a saan a mainaynayon, a ti maikabkabil laeng ket ti Petersburgo (ПeTepбypr, Peterburg). Iti kadawyan a panagisasao dagiti Ruso mabalin nga itintinnagda pay ti "-burg" (-бypr), a maibati laeng ti Peter (ПиTep, Rúso: [ˈpʲitʲɪr]).
Ti San Petersburgo ket nabangon babaen ti Sar a ni Pedro ti Natan-ok idi Mayo 27 [D.E. 16] 1703. Manipud idi 1713 aginggana idi 1728 ken manipud idi 1732 aginggana idi 1918, ti San Petersburgo ket isu idi ti imperial a kapitolio iti Rusia. Idi 1918 ti sentro a bagi ti gobierno ket immalis manipud idiay San Petersburgo (nga idi ket ti Petrograd) idiay Moscow.[9] Daytoy ti maikadua a kadakkelan asiudad ti Rusia kalpasan ti Moscow nga adda dagiti gangani a 5 riwriw nga agtataeng. Ti San Petersburgo ket maysa a nagruna a Europeanoa sentro ti kultura, ken maysa pay a nagruna Ruso a puerto idiay Baybay Baltiko.
Ti San Petersburgo ket kadawyan a naipalpalawagan a kas ti Kalaudan a siudad iti Rusia.[10] Daytoy pay ti akin-amianan unay a siudad iti lubong nga adda ti populasion ti sumurok a maysa a riwriw (ti Helsinki ket adadayo iti amianan.). Ti Naipakasaritaan a Sntro iti San Petersburgo ken dagiti Mainaig a Grupo dagiti Monumento ket buklen ti maysa a UNESCO a Tinawtawid a Lugar ti Lubong . Ti San Petersburgo ket pagtaengan pay Ti Ermita, ti maysa kadagiti kadakkelan a museo ti arte iti lubong.[11] Adda dagiti adu a bilang dagiti ganganaet a konsulado, internatsional a korporasion, banbanko ken dagiti dadduma pay a negosio ket mabirukan idiay San Petersburgo.
PakasaritaanUrnosen
Dagiti Sueko ng agakolkoloni ket nangipatakderda idi ti Nyenskans, a pagsammakedan, idiay sabangan ti Karayan Neva idi 1611, idiay daga a tinawtawagan ti Ingermanland.[12] Ti bassit nga ili a tinawtawagan ti "Nyen" ket dimmakdakkel iti lawlaw daytoy.
Ni Pedro ti Natan-ok ket nagay-ayat idi kadagiti panagbanbaniaga ti taaw ken dagiti maritimo a pannakibiang, ken nangipangpanggep a makagun-od ti Rusia iti maysa a pagsangladan, tapno makalinnako kadagiti maritimo a pagilian.[13] Isu ket nakasaksapul ti nasaysayaat a pagsangladan ngem ti Arkhangelsk, nga adda idiay amianan ti Baybay Puraw ken narikpan kadagiti barko ti bulbulan ti las-ud ti tiempo ti kalamiisan.
Idi Mayo 12 [D.E. 1] 1703, idi las-ud ti Nalatak nga Akin amianan a Gubat, ni Pedro ti Natan-ok ket natiliwna ti Nyenskans, ken ti asideg a masakbayan ket sinukatann ti pagsammakedan. Idi Mayo 27 [D.E. 16] 1703,[14] idiay asasideg ti estuario (5 km/3 a milia iti uneg ti daga manipud ti golpo), idiay Isla Zayachy (Hare), isu ket nangrugi a nangipatakder ti Pedro ken Pablo a Pagsammakedan, nga isu daytoy ti immuna ladrilio ken bato a pasdek iti baro a siudad.[15]
Ti siudad ket binangon babaen dagidi reklutado nga agtaltalon manipud kadagiti amin a paset ti Rusia; adda pay dagiti adu a balud ti Sueko a nairamraman kadagiti napalbas a tawen[16] babaen ti panangimaton ni Alexander Menshikov. Adda dagiti rinibu nga aadipen a pimmusay a nagbangbangon ti siudad.[17] Kalpasan daytoy ti siudad ket nagbalin nga isu ti sentro ti Gobierno ti San Petersburgo. Ni Pedro ket inyalisna ti kapitolio manipud idiay Moscow idiay San Petersburgo idi 1712, sakbay ti 9 tawtawen ti Tulag ti Nystad iti 1721 a nakaipatinggaan ti gubat; isu ket nangibagbaga ti San Petersburgo a kas ti kapitolio (wenno tugaw ti gobierno) a nasapsapa ngem idi 1704.[13]
Idi las-ud kadagiti immuna a nasapsapa a tawen, ti siudad ket rimmang-ay ti lawlaw ti Kudarado Tinidad idiay kanawan nga igid ti Neva, idiay asideg ti Pedro ken Pablo a Pagsammakedan. Nupay kasta, ti San Petersburgo ket nangrugrugin a dimakdakkel babaen ti plano. id las-ud ti 1716, ni Domenico Trezzini ket nangibagbaga ti gandat nga to ayan ti sentro ti siudad ket mabirukan idiay Isla Vasilyevsky ken nasukogan babaen ti maysa a rektanggulo a parilia dagiti kanal. Ti ganday ket saan a nalpas, ngem makitkita pay laeng kadagiti tabas kadagiti kalsada. Idi 1716 Pedro ti Natan-ok ket indutokna ni Jean-Baptiste Alexandre Le Blond a kas ti mangidaulo nga arkitekto ti San Petersburgo.
Dagiti paammoUrnosen
- ^ ПpeзидeHT Poccийckoй Фeдepaции. ykaз №849 oT 13 Maя 2000 r. «O пoлHoMoчHoM пpeдcTaBиTeлe ПpeзидeHTa Poccийckoй Фeдepaции B фeдepaлbHoM okpyre». BcTyпил B cилy 13 Maя 2000 r. OпyблиkoBaH: "CoбpaHиe зakoHoдaTeлbcTBa PФ", №20, cT. 2112, 15 Maя 2000 r. (Presidente ti Tipunan ti muyong iti Ruso. Bilin #849 iti Mayo 13, 2000 Iti Plenipotentiario a Representatibo ti Presidente iti Ruso a Pederasion iti maysa a Distrito Pederal. Nagbalin idi Mayo 13, 2000).
- ^ ГoccTaHдapT Poccийckoй Фeдepaции. №OK 024-95 27 дekaбpя 1995 r. «Oбщepoccийckий kлaccифиkaTop эkoHoMичeckиx perиoHoB. 2. ЭkoHoMичeckиe paйoHы», B peд. ИзMeHeHия №5/2001 OKЭP. (Gosstandart iti Ruso a Pederasion. #OK 024-95 Disiembre 27, 1995 Ruso a Panakaidasig dagiti Ekonomiko a Rehion. 2. Dagiti Ekonomiko a Rehion, natarimaan babaen ti Panagpasayaat #5/2001 OKER. ).
- ^ Opisial a sapot ti pagsaadan ti San Petersburgo. Bilbilang iti San Petersburgo
- ^ ЗakoHoдaTeлbHoe CoбpaHиe CaHkT-ПeTepбypra. ЗakoH №555-75 oT 26 okTябpя 2005 r. «O пpaздHиkax и пaMяTHыx дaTax B CaHkT-ПeTepбypre», B peд. ЗakoHa №541-112 oT 6 Hoябpя 2008 r. (Lehislatibo nga Asemblia iti San Petersburgo. Linteg #555-75 iti Oktubre 26, 2005 Kadagiti piesta ken Panglaglagipan a petsa idiay San Petersburgo. ).
- ^ Opisial a sapot ti pagsaadan ti San Petersburgo. ПeTepбypr B цифpax (Bilbilang iti San Petersburgo) (Ruso)
- ^ Ti kuenta ti densidad ket nakarkulo idi babaen ti panagbingbingay ti populasion a naireporta babaen ti 2010 a Senso babaen tilugar a naipakita idiay "Lugar" a pagikabilan. Pangngaasi a laglagien a daytoy a kuenta ket mabalin a saan nga husto a ti lugar a nainaganan idi infobox ket mabalin a saan a naireporta para iti kapadpadana atawen a kas ti populasion.
- ^ ПpaBиTeлbcTBo Poccийckoй Фeдepaции. ПocTaHoBлeHиe №725 oT 31 aBrycTa 2011 r. «O cocTaBe TeppиTopий, oбpaзyющиx kaждyю чacoByю зoHy, и пopядke иcчиcлeHия BpeMeHи B чacoBыx зoHax, a Takжe o пpизHaHии yTpaTиBшиMи cилy oTдeлbHыx ПocTaHoBлeHий ПpaBиTeлbcTBa Poccийckoй Фeдepaции». BcTyпил B cилy пo иcTeчeHии 7 дHeй пocлe дHя oфициaлbHoro oпyблиkoBaHия. OпyблиkoBaH: "Poccийckaя ГaзeTa", №197, 6 ceHTябpя 2011 r. (Government of the Russian Federation. Resolution #725 iti August 31, 2011 On the Composition of the Territories Included into Each Time Zone and on the Procedures of Timekeeping in the Time Zones, as Well as on Abrogation of Several Resolutions of the Government of the Russian Federation. Nagbalin idi after 7 days following the day of the official publication).
- ^ Opisial iti amin a teritorio iti Ruso babaen ti Artikulo 68.1 iti Batay-linteg iti Ruso.
- ^ McColl, R. W., ed. (2005). Ensiklopedia ti heograpia ti lubong 1. N. Y.: Infobase Publishing. p. 1216 Agsurok ti
|pages=wenno
|at=(tulong). ISBN 0-8160-5786-9. Naala idi Pebrero 9, 2011.
- ^ V. Morozov. Dagiti Bitla iti San Petersburgo ken ti Panagsukog ti Nawatwatiwat a Europa. Instituto ti Panagsukisok ti Kappia ti Copenhagen. 2002. Ciaonet.org
- ^ "Panagbanbaniaga ti San Petersburgo / Ti Ermita". Geographia.com. Enero 6, 1990. Naala idi Enero 25, 2010.
- ^ Williams, Harold (1914). Rusia ti Tattao a Ruso. Pitman & Sons. p. 33.
- ^ a b Wilson, Derek (Enero 5, 2010). Peter the Great. Macmillan. p. 82. ISBN 9781429964678. Naala idi Pebrero 25, 2012.
- ^ Hughes, Lindsey (2004). Pedro ti Natan-ok: ti Biograpia. Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. p. 66. ISBN 0-300-10300-X.
- ^ "Pedro ken Pablo a Pagsammakedan". Saint-Petersburg.com. Naala idi Hunio 19, 2009.
- ^ "Konsulado Heneral ti Suesia – Suesia ken San Petersburgo". Swedenabroad.com. Oktubre 17, 2005. Naala idi Enero 6, 2009.
- ^ "San Petersburgo: Paris ti Amianan wenno Siudad ti Tultulang?," Ti Independiente. Hulio 8, 2006
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig ti San Petersburgo idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay San Petersburgo manipud idiay Wikivoyage


text:
PEBRERO 17, 2014 | PHILIPPINES
Update: Kalpasan ti Bagyo a Haiyan, Immarayat Dagiti Saksi ni Jehova
MANILA, Pilipinas—Gapu iti nakaro a panangdadael ti bagyo a Haiyan (naawagan iti Yolanda iti Pilipinas), nangorganisar dagiti Saksi ni Jehova iti agtultuloy a sangalubongan a panangsaranay para iti Pilipinas.
Nangyurnos ti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova iti Manila iti lima a komite a pangsaranay tapno mapapartak ti panangtulong kadagiti biktima. Nasurok a 190 a tonelada a suplay ti naipatulod iti makintengnga a paset ti Pilipinas. Nagboluntario dagiti Saksi iti di kumurang a 10 a pagilian a tumulong iti panangsaranay. Tumultulong dagiti boluntario a mangbangon manen ken mangtarimaan iti nasurok a 2,000 a balbalay wenno mangipaay iti medikal a suporta.
Nangibangon dagiti Saksi kadagiti tolda iti maysa a relocation site iti asideg ti Calbayog City, Samar. Agarup 225 a tattao ti aggigian pay laeng kadagita. Saan a Saksi ti 15 agingga iti 20 a porsiento kadakuada.
Gapu ta maysa dayta kadagiti kapipigsaan a bagyo a timmama iti daga, ti bilang dagiti natay ket immabuten iti 6,201 ken 1,785 ti di pay nasarakan. Agarup 28,000 a tattao ti nadangran ken nasurok a maysa a milion a balbalay ti nadadael. Kinompirma ti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova iti Pilipinas a 33 a Saksi ti natay ken 10 ti saan pay a nasarakan ken naipagarup a natayen.
Nangrugi idi Disiembre 7, 2013, pito nga aldaw a binisita ni Mark Sanderson a miembro ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova ti lima a probinsia iti naapektaran a rehion. Kinunana: “Adu pay laeng ti apektado unay kadagiti nakalkaldaang a resulta ti Bagyo a Haiyan iti Pilipinas. Ngem nakasaganakami nga agtultuloy a mangibaon kadagiti mangasistir ken mangipaay kadagiti kasapulan a suplay ken liwliwa a tumulong kadagiti biktima a makabangon.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Philippines: Dean Jacek, tel. +63 2 411 6090


text:
Lanao del Sur
Ti Lanao del Sur ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Marawi. Kabeddengna dagiti probinsia ti Lanao del Norte iti amianan, Bukidnon iti daya, ken Maguindanao ken Cotabato iti abagatan.
Masarakan iti kaunggan ti Lanao del Sur ti Danaw Lanao, ti kadakkelan a danaw iti Mindanao, a pakasarakan pay iti nalatak a Dissuor Maria Cristina, ti kadakkelan a pinsal iti Pilipinas.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Lanao del Sur iti 39 nga ili ken 1 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bacolod-Kalawi (Bacolod Grande)
- Balabagan
- Balindong (Watu)
- Bayang
- Binidayan
- Buadiposo-Buntong
- Bubong
- Bumbaran
- Butig
- Calanogas
- Ditsaan-Ramain
- Ganassi
- Kapai
- Kapatagan
- Lumba-Bayabao (Maguing)
- Lumbatan
- Lumbayanague
- Madalum
- Madamba
- Maguing
- Malabang
- Marantao
- Marogong
- Masiu
- Mulondo
- Pagayawan (Tatarikan)
- Piagapo
- Poona Bayabao (Gata)
- Pualas
- Saguiaran
- Sultan Dumalondong
- Picong (Sultan Gumander)[3]
- Tagoloan II
- Tamparan
- Taraka
- Tubaran
- Tugaya
- Wao
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ National Statistical Coordination Board (2006-04-27). "2006 Factsheet". Naala idi 2006-06-24.


text:
Abakada nga abesedário
Ti Abakada ket maysa a patneng nga abesedário a sinuratan iti Latin nga inus-usar ti kaaduan a pagsasao idiay Pilipinas, ken isu ti kasisigudan nga abesedário ti Nailian a Pagsasao Naibatay iti Tagalog (Tagalog:Wikang Pambansa Batay sa Tagalog) wenno Nailian a Pagsasao (Tagalog:Wikang Pambansa).[1]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti panawen dagiti Kastila, kaaduan dagiti pagsasao iti Pilipinas ket naisurat iti Baybayin a sinuratan. Dagiti Kastila ti nagpaammo ti Latin a sinuratan idiay Pilipinas, ken aginggana iti immuna a kagudua ti maika-20 a siglo, dagiti pagsasao iti Pilipinas ket kaaduan a naisurat iti sabsabali a Kastila a panagsurat. Ni Jose Rizal ti immuna nga nagsingasing ti panagi-patneng a panagsurat iti Pilipinas.[2].
Idi naipaka-ammo ti Nailian a Pagsasao Naibatay iti Tagalog, ti maysa a gramatiko a ni Lope K. Santos ket nagaramid ti baro nga abesedário a naglaon iti 20 a letra ken natawagan nga Abakada ket iti gramatiko a liblibro iti eskuela nakunkuna daytoy a balarilà. nagbalin daytoy nga abesedário ti pagsasao Tagalog ken ti nailian a pagsasao a Filipino.
Pannakaurnos ti Abakada[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pannakaibagian ti Abakada iti Baybayin a sinuratan[urnosen | urnosen ti taudan]
- A - "A"
- B - "Ba"
- K - "Ka"
- D - "Da"
- E - "E"
- G - "Ga"
- H - "Ha"
- I - "I"
- L - "La"
- M - "Ma"
- N - "Na"
- NG - "Nga"
- O - "O"
- P - "Pa"
- R - "Ra"
- S - "Sa"
- T - "Ta"
- U - "U"
- W - "Wa"
- Y - "Ya"


text:
Plantilia:Tulongandak
Daytoy ket isu ti mesahe ti kahon ti
{{Tulongandak}}.
No masapulmo ti tulong, mabalinmo nga ikabil daytoy a plantilia idiay tungtungam a panid, ken isuratmo ti saludsodmo iti babana. Kalpasanna addanto tumulong kaniam.
Ti kas pagarigan ket makita dita baba no ania ti nasken nga ikabilmo idiay tungtungam a panid - ti ababa a paulo, kalpasanna ti plantilia, ken kalpasanna ti saludsodmo:
==Kasano ti panag-usar iti daytoy?== {{Tulongandak}} Ti saludsodmo. ~~~~
Dagiti uppat a tilde "~~~~" ket automatiko a mangnayon ti pirmam, isu daytoy ti naganmo nga agar-aramat ken ti petsa.


text:
Papa Clemente IV
Ni Papa Clemente IV (23 Nobiembre 1190/1200 – 29 Nobiembre 1268), ket naipasngay idi a kas ni Gui Faucoi[1] tinawtawagan ti kinaudi a biagna a kas ni le Gros (Guy Foulques ti Nalukmeg; Italiano: Guido Fulcodi il Grosso), ket isu idi ti Papa manipud idi 5 Pebrero 1265 aginggana idi pimmusay. Isu ket nabutusan iti maysa a panagbutos a natengngel idiay Perugia a nagpaut iti uppat a bulan bayat a dagiti kardinal ket nagriringgorda no kayatda a tawagan ni Carlos iti Anjou, thi ububing a kabsat ni Ari Luis IX iti Pransia tapno mangituloy ti papa a gubat a suppiatan ti imperial a kamara ti Hohenstaufen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Damian J. Smith, Krusada, Erehia ken Panagsaludsod kadagiti Daga ti Balangat iti Aragon, (c. 1167 - c.1276), (BRILL, 2010), 66.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Clemente IV idiay Wikimedia Commons


text:
Santo Domingo, Nueva Ecija
Ti Santo Domingo ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santo Domingo ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Baloc
- Buasao
- Burgos
- Cabugao
- Casulucan
- Comitang
- Concepcion
- Dolores
- General Luna
- Hulo
- Mabini
- Malasin
- Malayantoc
- Mambarao
- Poblacion
- Malaya (Pook Malaya)
- Pulong Buli
- Sagaba
- San Agustin
- San Fabian
- San Francisco
- San Pascual
- Santa Rita
- Santo Rosario
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Naikeddeng Kadin ti Ipapataytayo?
Sungbat ti Biblia
Saan, ta ibaga ti Biblia a ti ipapatay ket masansan a gapu kadagiti “di mapakpakadaan a pasamak,” saan ket a gapu iti gasat.
Saan kadi nga ibaga ti Biblia nga adda “tiempo ti ipapatay”?
Pudno, dakamaten ti Eclesiastes 3:2 nga adda “tiempo ti pannakayanak ken tiempo ti pannakatay; tiempo ti panagmula ken tiempo ti panagparut iti naimula.” (Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Ngem ipakita ti konteksto daytoy a bersikulo a salsalaysayen ti Biblia ti agtultuloy a pasamak a gagangay iti biag. (Eclesiastes 3:
Mabalin ti agbiag iti napaut
Nupay ditay masigurado ti masanguanan, masansan a napapaut ti biagtayo no nainsiriban dagiti desisiontayo. Kuna ti Biblia: “Ti linteg daydiay masirib ubbog ti biag, tapno ti maysa iyadayo kadagiti silo ni patay.” (Proverbio 13:14) Kasta met, imbaga ni Moises kadagiti Israelita a ‘napaut ti biagda’ no tungpalenda dagiti bilin ti Dios. (Deuteronomio 6:2, Naimbag a Damag Biblia) Iti kasupadina, umababa ti biagtayo no agaramidtayo iti dakes.
Kasanotay man kaannad, ditay latta maliklikan ti ipapatay. (Roma 5:


text:
Danaw Baikal
Ti Danaw Baikal (Ruso: óзepo Бaйkáл, tr. Ozero Baykal; IPA: [ˈozʲɪrə bɐjˈkal]; Buryat: Бaйraл Hyyp, Mongol: Бaйraл Hyyp, Baygal nuur, a kayatna a saoen ket "masna a danaw";[3] Kirgistan: Бaйkoл, a kayatna saoen ket "nabaknang a danaw") ket isu ti kaduogan a danaw iti lubong,[4] iti 25 a riwriw a tawtawen.[5]
Daytoy ket mabirukan idiay abagatan ti Rusia a rehion ti Siberia, a nagbaetan ti Irkutsk Oblast iti amianan a laud ken ti Buryat a Republika iti abagatan a daya, daytoy ti kaaduan ti tomo a nasadiwa a danum a danaw iti lubong, nga aglaon ti agarup a 20% iti saan a nayelo a rabaw ti nasadiwa a danum iti lubong.[6]
Iti 1,642 m (5,387 ft),[1] ti Danaw Baikal ket isu ti kaadaleman[7] ken maysa kadagiti kalitnawan[8] kadagiti amin a danaw ti lubong. Kapadpada ti Danaw Tanganyika, ti Danaw Baikal ket naporma idi a kas maysa a taga-ugma a renggat a ginget, nga adda ti kadawyan nga atiddog nga immindayon a sukog nga adda ti kalawa ti rabaw iti 31,722 km2 (12,248 sq mi). Ti Baikal ket pagtaengan dagiti sumurok a 1,700 a sebbangan dagiti mula ken dagiti ayup, dua a pagkatlo ket saan a mabirukan ti aniaman a lugar iti lubong[9] ken daytoy ket nairangarang idi a UNESCO Sitio a Tawidan ti Lubong idi 1996.[10] Daytoy ket pagtaengan pay dagiti tribu ti Buryat nga agtataeng idiay daya a bangir ti Danaw Baikal,[11][12] nga agtartaraken kadagiti kalding, kamelio, baka ken karnero,[12] a ti natimbengan a rehional a temperatura ket agdumaduma manipud ti kababaan a −19 °C (−2 °F) iti kalamiisan aginggana ti kangatuan ti 14 °C (57 °F) iti kalgaw.[13] Ti Danaw Baikal ket nabirngasan a kas ti "Bakbaket a kabsat dagiti Agkakabsat a Babbai a Danaw (Danaw Khövsgöl ken Danaw Baikal)".
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Danaw Baikal ket naamammoan idi a kas ti "Baybay Amianan" kadagiti naipakasaritaan nga Insik a testo. Daytoy ket mabirukan idi idiay Xiongnu a teritorio a gumay-at manipud ti imperio ti Han a Dinastia iti abagatn, aginggana ti taiga ti Siberia iti amianan ti danaw, ken nakakitkita kadagiti panagraut dagiti milisia nga indauloan babaen ti buyot ti Han a Dinastia a nakilablaban kadagiti Xiongnu idi las-ud ti Han-Hun a Gubgubat.[14][15][16] Bassit laen ti naamammoan dagiti Europeano a maipanggep ti danaw aginggan idi nagpadakkel ti Rusia iti daytoy a lugar idi maika-17 a siglo. Ti immuna a Ruso nga eksplorador a nakaabot ti Danaw Baikal ket ni Kurbat Ivanov idi 1643.[17]
Heograpia ken hidrograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Trans-Siberia a perokaril ket nabangon idi ti nagbaetan ti 1896 ken 1902. Ti panakaipatakder ti nailadawana perokaril ti lawlaw ti abagatan a laud a gibus ti Danaw Baikal ket nakasapul kadagiti 200 a rantay ken dagiti 33 a tunel. Aginggana ti panakalpasna, ti maysa a tren abalsa ket nagilugan kedagiti perokaril a mangballasiw ti danaw manipud ti Puerto Baikal aginggana idiay Mysovaya para kadagiti adu a napalabas a tawtawen. Kadagiti panawen ti las-ud ti kalamiisan a panagyelo, ti danaw ket mabalin a pagnaan a balasiwen ngem daytoy ket nariesgo unay. Ti maysa nga adu a panagballasiw ti naisangsangayan a naipakasaritaan ti milisia, a nakabati kadagiti adu a natnatay gapu ti pannakailatakanda ti kalamiis ket idi ti 1920 Nalatak a Martsa ti Yelo ti Siberia. Idi rugi ti 1956, ti panakakulong ti Penned Irkutsk ken ti Karayan Angara ket nangipangato ti lessaad ti danaw babaen ti 1.4 m (4.6 ft).[18]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e "Ti baro a batimetriko a mapa ti Danaw Baikal. MORPOMETRIKO A DATOS. INTAS a Gandat 99-1669.Unibersidad ti Ghent, Ghent, Belhika; Grupo ti Naipagtitipon a Panagsukimat iti Maipapan ti Baybay a Heosiensia (CRG-MG), Unibersidad ti Barcelona, España; Limnological Institute of the Siberian Branch of the Russian Academy of Sciences, Irkutsk, Russian Federation; State Science Research Navigation-Hydrographic Institute of the Ministry of Defense, St.Petersburg, Russian Federation". Unibersidad ti Ghent, Ghent, Belgium. Naala idi Hulio 9, 2009.
- ^ "M.A. Grachev iti agdama akasasaad ti Ekolohiko a sistema ti Danaw Baikal". Lymnological Institute, Siberian Branch of Russian Academy of Sciences. Naala idi Hulio 9, 2009.
- ^ Altangerel Damdinsuren, Inggles ti Mongoliano a Diksionario(1998) Silverland: Ti Kalamiisan a Tiempo a Panagbaniaga ti Labes dagiti Ural, Londres, John Murray, panid 173
- ^ Fact Sheet: Danaw Baikal — A Touchstone for Global Change and Rift Studies, Hulio 1993 (naal aidi Disiembre 04, 2007)
- ^ "Lake Baikal - UNESCO World Heritage Centre". Naala idi 05 Oktubre 2012.
- ^ "Danaw Baikal: ti nalatak nga asul a mata ti Siberia". CNN. Naidulin manipud ti kasisigud idi Oktubre 11, 2006. Naala idi Oktubre 21, 2006.
- ^ "Kaadaleman a danaw iti lubong". geology.com. Naala idi Agosto 18, 2007.
- ^ Jung, J.; Hojnowski, C., Jenkins, H., Ortiz, A., Brinkley, C., Cadish, L., Evans, A., Kissinger, P., Ordal, L., Osipova, S., Smith, A., Vredeveld, B., Hodge, T., Kohler, S., Rodenhouse, N. ken Moore, M. (2004). "Diel a panagpangato a migrasion ti zooplancton idiay Danaw Baikal ken ti panakaikabagianna ti kadakkel ti bagi" (PDF). Iti Smirnov, A.I.; Izmest'eva, L.R. Dagiti Ekosistema ken Masna a Rekurso dagiti Bantay a Rehion. Dagiti nagbanagan ti immuna a taripnong iti Danaw Baikal: Ti agdama a kasasaad ti rabaw ken ti sirok a hidrosperio idiay kabanbantayan a luglugar. "Nauka", Novosibirsk, Rusia. pp. 131–140. Naala idi 9 Agosto 2009.
- ^ "Russia". Britannica Student Encyclopedia. Encyclopædia Britannica Online. 2007. Naala idi Hulio 3, 2007.
- ^ "Danaw Baikal — Sitio a Tawidan ti Lubong". Tawidan ti Lubong. Naala idi Enero 13, 2007.
- ^ Hammer, M.; Karafet, T. (1995). "DNA ken ti panakataoan ti Siberia". Smithsonian Institution. Naala idi Agosto 9, 2009.
- ^ a b Hudgins, S. (2003). Ti Sabali a Bangir ti Rusia: Ti Pisi ti Biag idiay Siberia ken ti Adayo a Daya a Rusia (PDF). Unibersida a Pagmalditan ti Texas A&M. Naala idi Agosto 9, 2009.
- ^ Fefelov, I.; Tupitsyn, I. (Agosto 2004). "Waders of the Selenga delta, Lake Baikal, eastern Siberia" (PDF). Wader Study Group Bulletin 104: 66–78. Naala idi Agosto 9, 2009.
- ^ "Emperador Wu ti Han a Dinastia-paset4 - Qinling a banbantay, Emperador Yan ken Emperador Duyaw, Duke ti Zhou ken Gambang a Kultura, Qin Shi Huang ken Maikawalo a Siddaaw ti Lubong, Pionero a Espiriu ti Han a Dinastia, Tang a Dinastia, Chang'an ken Seda a Kalsada, Relihioso a Kultura, Nalabbasit nga Altar ken Berde a Rebolusion - Insik a Kultura". Orientaldiscovery.com. 2009-07-23. Naala idi 2012-08-13.
- ^ John Man (2008). "Kapitulo 4". Ti Nalatak a Diding. ISBN 9781458754998.
- ^ babaen ni Mitch iti. "Han". Chinaahistoryofwarfare.com. Naala idi 2012-08-13.
- ^ "Panagsukimat ti Baikal". Irkutsk.org. 2006-01-18. Naala idi 2012-01-02.
- ^ "Pakasaritaan ti Irkutsk a Hedroelektriko nga Estasion ti Elektrisidad". Irkutskenergo. Naala idi 7 Septiembrer 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Danaw Baikal idiay Wikimedia Commons
- Danaw Baikal
- Dagiti rengngat a danaw
- Dagiti danaw ti Rusia
- Dagiti Lugar a Tawidan ti Lubong idiay Rusia
- Dagiti biosperio a reserba ti Rusia
- Dagiti ekorehion ti nasadiwa a danum
- Heograpia ti Republika ti Buryatia
- Heograpia ti Irkutsk Oblast
- Dagiti patingga a puntos ti Daga
- Dagiti porma ti daga ti Siberia
- Masna a pakasaritaan ti Siberia
- Dagiti Ruso a toponimo


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti awan linaon a dakamat
Awan linaon a dakamat
Ti "awan linaon" ket mabalin a kaibuksilanna a dagiti Panagdakamat nga Estilo 1 ket aglaon ti saan a mabigbigan a parametro dagiti panangilasin. Kas pagarigan daytoy a dakamat ket saan nga "awan linaon" gaputa aglaon ti mausar a pakaammo:
{{cite web | http://www.foobar.com | Ti Foobar Bar}}
Ti dakamat ket "awan linaon" gaputa saan nga aglaon ti nasken a parametro dagiti panangilasin (iti daytoy a kaso ti
|url= ken ti
|title=) a mangibaga ti
{{cite web}} no kasano ti agusar ti pakaammo a saan a linaon ti dakamat.
Ti "awan linaon" ket mabalin pay a kaibuksilanna a ti maysa nga editor ket intero koman nga agusar koman ti sabali a plantilia. Mabalin a ti editor ket nagusar ti
{{citation}} ngem ti inkeddengna ket ti agusar ti
{{masapul a dakamaten}} wenno
{{quote}}.
Ti mangsolbar iti daytoy a biddut, agnyon ti maitutop a parametro dagiti panangilasin wenno sukatan ti dakamat ti CS1 iti nasaysayaat a maitutop a planntilia.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti awan linaon a dakamat.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid iti espasio ti Agar-aramat, Tungtungan, Agar-aramat tungtungan, Wikipedia tungtungan, Papeles tungtungan, Plantilia tungtungan, Tulong tungtungan, Kategoria tungtungan, Modulo tungtungan, ken MediaWiki tungtungan ket saan a mairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Papa Pascual I
Ni Santo Papa Pascual I (nakabuniagan a nagan a kas ni, Pascale Massimi) ket isu ti papa ti Romano Katoliko a Simbaan manipud idi 25 Enero 817 aginggana idi 11 Pebrero 824.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- John N.D. Kelly, Gran Dizionario Illustrato dei Papi, Edizioni Piemme S.p.A., 1989, Casale Monferrato (AL), ISBN 88-384-1326-6
- Claudio Rendina, I papi, Ed. Newton Compton, Roma, 1990
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Pascual I idiay Wikimedia Commons
- artikuloti Katoliko nga Ensiklopedia
- Opera Omnia babaen ni Migne Patrologia Latina nga adda dagiti analitiko a pagsurotan


text:
Luxembourg
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Luxembourg
- Benelux
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dukado ti Luxembourg
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Aleman
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- NUTS 1 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- NUTS 2 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1815
- Dagiti estado ti Aleman a Konpederasion
- Akinlaud nga Europa


text:
Pilid
Ti pilid ket isu ti nagtitimbukel a komponente a naikeddeng nga agtayyek iti maysa a bering a pagtayyekan. Ti pilid ket maysa kadagiti kangrunaan a komponente iti pilid ken burayongan a maysa kadagiti innem a simple a makina. Dagiti pilid, a mairaman dagiti burayongan, ket mangpalubos ti nalaka a panaggunay kadagiti nadagsen a banag a mangpalaka ti panangiyakar wenno panangilugan bayat a mangsupsuporta ti karga, wenno mangaramid iti panagobra dagiti makina. Dagiti pilid ket inus-usar pay para kadagiti dadduma a panggep, a kas iti manibela ti barko, manibela, pagdamilian a pilid ken bolante.
Dagiti kadawyan a kas pagarigan ket mabirukan kadagiti pagipakatan ti pagluganan. Ti pilid ket nasayaat a mangpabassit ti rasras babaen ti panapalaka ti panaggunay babaen ti panagtulatid a maikuyog ti panagusar kadagiti burayongan. Tapno dagiti pilid ket agtulatiddda, ti kanito ket masapul a maipakat iti pilid iti pagtayyekanna, babaen iti grabidady, wenno babaen ti panangipakat iti sabali nga akin-ruar a puersa wenno panangipusipos a puersa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Pilid idiay Wikimedia Commons
- Dagiti midia a mainaig ti Dagiti pilid ti kotse idiay Wikimedia Commons
- Ti Kaduogan a Natarikayo a Pilid. Museo ti Siudad iti Ljubljana. Naala idi 31 Enero 2012.


text:
Tulong ti CAPTCHA
Dagiti sapot a pagsaadan nga agaw-awat kadagiti maipablaak iti publiko, kasla daytoy a wiki, ket kanayon nga inabuso dagiti spammers nga agus-usar ti automatiko a ramramit ti pinagipablaak da kadagiti kukua da a panilpo ti adu a pagsasaadan. Maikkat met dagitoy a panilpo, mgen makariri da unay.
No sagpaminsan pay, nangruna no agikabil kadagiti baro a panilpo ti sapot iti panid, ti wiki ket baka agiparang ti imahen a nakoloran wenno bakkaweng a teksto ken agdamag kenka nga agmakinilya kadagiti balikas a naiparang. Yantangay daytoy ket obra a narigat a ma-automatiko, agpalubos kadagiti agpayso a tattao ti agipablaak bayat nga agpasardeng ti kaaduan a spammers ken dagiti robot nga agraraut.
Daksangasat a padaksan na dagiti agar-aramat a marigatan nga agkita wenno agus-usar ti naibasta ti teksto wenno naibasta ti bitla a pagbasabasa. Awan pay tatta ti mangeg a pagpilian a mabalin a gun-oden. Pangngaasi a kontaken ti administrador ti pagsaadan para iti tulong no daytoy ket saan a napadpadaanan a mangpawil ti lehitimado a panagtiynaymo.
Peslen ti 'agsubli' a buton dita pagbasabasam (browser) ti agsubli idiay panid ti panag-urnos.


text:
Dagiti Mangipatpateg iti Wayawaya, Nagtataripnong iti Armada
Manipud Hunio 6 agingga iti 16, 2013, minilion a bisita manipud iti intero a lubong ti nagaaripuno iti puerto ti Rouen, iti amianan a France, para iti Armada—maysa kadagiti kadakkelan ken kapintasan a panagtataripnong dagiti barangay, pribado a yate, barko, ken pakigubat a bapor iti lubong.
Kalpasan a naglayagda iti 120 a kilometro agingga iti agsikkosikko a karayan ti Seine idiay nagpintas a Normandy, dagiti kapipintasan ken kadadakkelan a barko iti lubong ket simmanglad iti igid ti pito a kilometro a takdangna para iti daytoy a naragsak nga okasion. Iti nasurok a 10 nga aldaw, dagiti bisita ket naaddaan iti naisangsangayan nga oportunidad a libre nga aglugan ken mangbisita iti dadduma kadagiti 45 a nalatak ken nagdadakkel a barko nga adda iti dayta a piesta.
Apay a nagadu nga ubbing, agtutubo, ken nataengan ti immay dimmar-ay iti Armada? Sigun iti nangorganisar ken nangyurnos iti pasken, ti Armada ti mangted kadakuada iti oportunidad a “makaasideg kadagita a ‘Higante iti Baybay’ a mangtignay kadatayo nga agarapaap.” Kinapudnona, para iti kaaduan a tattao, no makakitada kadagiti nagdadakkel nga aglaylayag a barko, ti mapanunotda ket maipapan iti wayawaya ken panagdaliasat kadagiti adayo a lugar.
Rinibu a turista ti naaddaan met iti oportunidad a mangammo maipapan iti sabali a kita ti wayawaya nga ituktukon ti kinapudno nga isursuro ti Biblia. (Juan 8:
Inapresiar dagiti lumugar dayta nga inaramid dagiti Saksi. Kinuna ti maysa a lalaki nga idi damo ket nasdaaw a nakakita kadagiti Saksi nga agtaktakder iti asideg iti mayakar-akar a pagidispleyan: “Maragsakanak a makakita kadakayo. Uray no sabali dagiti prinsipiok iti biag, raraemek dagidiay maitakderanda dagiti patpatienda.” Kinuna ti dua a lallakay a nakisarita kadagiti agtutubo a Saksi a makiramraman iti daytoy a pangpubliko nga aktibidad: “Maipagpannakkelyo ti kinasiasinoyo!”


text:
Papa Sixto II
Ni Santo Papa Sixto II ( Griego Euσtoς, Xystus, "napasayaat") ket isu ti papa manipud idi 30 Agosto 257 aginggana idi 6 Agosto 258. Isu ket pimmusay a kas maysa a martir idi las-ud ti panangirurumen babaen ni Emperador Valeriano.[1]
Dagioti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Santo Papa Sixto II" iti 1913 a Katoliko nga Ensiklopedia.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Sixto II idiay Wikimedia Commons
- "Santo Papa Sixto II., Papa ken Martir", Kabibiag dagiti Papa ni Butler


text:
Asido
Ti maysa nga asido (manipud ti Latin acidus/acēre a ti kaibuksilanna ket naalsem[1]) ket kimiko a sustansia a ti solusion ti danumna ket nailaslasin babaen ti naalsen a nanam, ti abilidad a mangbaliw ti nalabbasit a litmus, ken ti abilida nga agtignay kadagiti base ken dagiti dadduma a metal (kasla ti kalsio) tapno mangporma kadagiti asin. Dagiti solusion ti danum dagiti asido ket addaan ti pH iti basbassit ngem 7. Ti ab-ababa a pH ket kaibuksilanna ti nangatngato a kina-asido, ken isunga ti nangatngato a konsetrasion dagiti hidroheno nga ion iti solusion. Dagiti kimiko wenno dagiti sustansia nga addaan ti tagikua iti maysa nga asido ket makunkuna nga asidiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti kapigsa dagiti kadawyan nga sido ken dagiti base
- IUPAC Gold Book - asido
- Zumdahl, KImika, Maika-4 nga Edision.
- Ebbing, D.D., & Gammon, S. D. (2005). Sapasap a KImika (Maika-8 ed.). Boston, MA: Houghton Mifflin. ISBN 0-618-51177-6
- Pavia, D.L., Lampman, G.M., & Kriz, G.S. (2004). Organiko a kimika tomo1: Organiko a kimika 351. Mason, OH: Cenage Learning. ISBN 0-7593-4727-1


text:
VIGAN CITY --- Maysa a milyon ti gatad dagiti furnitures iti napadapo iti nauram a maysa a furniture shop idiay Candon City, Ilocos Sur.
Segun ken ni Fire Officer 3 Elmer Ocampo, ti nauram nga April Joy Home decors and furnitures ket kukua ni Elma Marie Capon ken posible a ngumato pay iti gatad dagiti nauram a tagilako kalpasana makumpleto ti imbestigasyon.
Nagpaut ti apoy iti unos ti tallo nga oras sakbay a naideklarar a fire out ti nasao nga uram.
Tumagal ang apoy ng tatlong oras bago naideklarang fire out ang nasabung sunog.
Iti agdama ket nainget ti pannakaisaysayangkat ti mapping operation iti panangodaulo ni Candon Fire Marsall Fire Senior Inspector Nemecio Valenciano tapno maammuan ti nagtaudan ti apoy a nanglamot iti nasao a furniture shop.