text:
Ti Nigeria
Ti Nigeria ket gangani nga agpadpada a nagudua a nagbaetan dagiti Muslim idiay Amianan ken dagiti Kristiano idiay Abagatan; adda bassit kadagiti minoridad nga agsansanay iti tradisonal a relihion. Manipud idi 2002 adda dagiti adu a sinnuppiatan, a naisangsangayan idiay Amianan a paset ti pagilian, a nagbaetan dagiti puersa ti gobierno ken dagiti Islamista a Boko Haram, dagiti militante a jihadista a nagsuksukiso a mangipatakder ti sharia a linteg.
Dagiti tattao ti Nigeria ket addaan da ti
nawatiwat a pakasaritaan. Dagiti arkeolohiko nga ebidensia ket mangipakpakita a dagiti panagtaeng ti tao iti dayta a lugar ket mabalin a mapetsaan manipud idi 9000 BCE.
[5] Ti lugar iti lawlaw ti
Benue ken
Karayan Krus ket naipanpanunotan nga isu ti kasisigud a nagtaengan dagiti
Bantu migrante a nagwarwaras iti kaaduan aballasiw ti
Ti Nigeria ket isu ti kaaduan ti populasion a pagilian idiay Aprika, ti
Ti tattao a Nok iti tengnga a Nigeria ket nakapataudda kadagiti kasapaan a terakota nga eskultura a nabirbirukan ti daytoy a pagilians. [7] Idiay akin-amianan a paset ti pagilian , dagiti Kano ken Katsina ket addaanda tinairehistro a pakasaritaan a napetsaan ti agarup idi 999 AD. Dagiti Hausa a pagarian ken ti Kanem-Bornu nga Imperio ket rimmang-ayda a aks dagiti komersio a lugar a nagbaetan ti Amianan ken Laud nga Aprika.
Ken idiay pay Amianan, idi rugi ti maika-19 a siglo babaen ti Usman dan Fodio, dagiti Fulani ket nangiyunada ti naisentro a Fulani nga Imperio, a nagtultuloy aginggana idi 1903 nga idi dagiti Fulani a populasion ken dagdaga ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a kolonia ti Europa. Idi baetan ti 1750 ken 1900, maysa agingana ti dua a pagkatlo iti populasion dagiti Fulani a jihad nga estado ket binulan dagiti tagabu. [8]
Dagiti Yoruba a pagarian iti
Ife ken
Oyo idiay abagan a laud ti Nigeria ket nagabalinda a nadayeg idi maika-12
[9]
[10] ken maika-14
[11] a sigsiglo. Ti Yorubaa mitolohia ket mangibagbaga a ti Ile-Ife ket isu ti nagtaudan ti kaputotan ti tao ken dayoty ket inunaanna amin a sabali a sibilisasion. Ti kadaanan a pakakitaan ti panagtaeng ti tao ket mapetsaan idi maika-9 a siglo.
[9] Ti Ifẹ ket nakapataud kadagiti terakota ken gambang a pigura, ken ti Ọyọ ket naigay-at idi manipud idiay limaud a Nigeria aginggana idiay
Ti Pagarian iti Nri dagiti tatto a Igbo ket nangrugi idi maika-10 a siglo ken nagtultuloy aginggana idi nakapukaw ti panagwayana kadagiti Britaniko idi 1911. Isu dayto ti naamammoan a kadaanan a pagarian idiay Nigeria. [13] [14] Dagiti Nri ket tinurayan idi babaen dagiti Eze Nri, ken ti siudad ti Nri ket naipanunotan nga isu ti punsdasion ti Igbo a kultura. Ti Nri ken Aguleri, nga isu idiay ti Igbo a nagtaudan ti mito ti pannakapartuat, ket aad idiay teritorio iti Umeuri a sangkaputotan; makatugotda kadagiti lianiada kadagiti pariarka a ari a pigura ti Eri. [15] Dagiti kadaana a pirgis ti gamabang a naaramid ti napukaw nga allid a pamay-an idiay Laud nga Aprika ket naggapu idiay Igbo Ukwu, ti maysa a siudad ti Nri nga inpluensia. [13]
Dagiti tattao ket nagkomersioda kadagiti dagdaga kadagitikomersiante manipud idiay Amianan nga Aprika kadagiti napalabas a sigsiglo. Idi maiak-16 a siglo, dagiti Espaniol ken Portuges nga eksplorador ket isuda ti immuna a nangrugi a nagkomersio idiay Nigeria, idiay puerto a ninagananda ti


c: text/html

text:
Estoria 9: Nagaramid Daong ni Noe
NI NOE adda asawana ken tallo nga annakna. Ti nagan dagiti annakna isu da Sem, Cam ken Jafet. Ket tunggal maysa kadagitoy nga annak adda asawada. Gapuna adda walo a tattao iti pamilia ni Noe.
Kuna ita ti Dios ken Noe a mangaramid ti dakkel a daong. Daytoy a daong ti nagdakkel kas bapor, ngem ad-adda a kalanglanga ti dakkel, ken atiddog a kahon. Tallo a grado ti kangatona. Dayta ti maaddaan kukuarto para ken Noe ken ti pamiliana, dagiti an-animal, ken ti taraon a kasapulanda.
Kuna ti Dios ken Noe: ‘Mangipatulodakto ti dakkel a layus ket dadaelekto ti intero a lubong. Isuamin nga awan iti daong matayto.’
Nagtulnog ni Noe ken ti annakna ken Jehova ket rinugiandan ti nagbangon. Ngem nagkatkatawa laeng dagiti dadduma a tattao. Awan namati ken Noe idi imbagana ti aramiden ti Dios.
Kalpasan adu a tawen, nalpasen ti daong. Ita imbaga ti Dios ken Noe nga iserreknan dagiti an-animal ken tumatayab idiay daong. Kuna ti Dios a mangyeg ti sagdudua ti dadduma a kita dagiti an-animal, agpadpada iti lalaki ken babai. Ngem iti dadduma nga an-animal, kuna ti Dios ken Noe a mangiyeg ti pito. Inaramid ni Noe ti imbaga ti Dios.
Kalpasanna, simrek metten ni Noe ken ti pamiliana idiay daong. Ket pinunitan ti Dios ti ruangan. Pagarupenyo nga addakay idiay uneg ti daong a kaduada, nga agur-uray. Addanto ngata layus?
Genesis 6:9-22; 7:1-9.
Dagiti Saludsod
- Mano ti kameng ti pamilia ni Noe, ket ania ti nagan dagiti tallo nga annakna?
- Ania ti karkarna nga impaaramid ti Dios ken ni Noe, ken apay?
- Ania ti inaramid dagiti kaarruba ni Noe idi imbaga ni Noe kadakuada ti maipapan iti daong?
- Ania ti imbaga ti Dios nga aramiden ni Noe kadagiti animal?
- Kalpasan a pinunitan ti Dios ti ruangan ti daong, ania ti masapul nga aramiden ni Noe ken ti pamiliana?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Genesis 6:9-22.
Apay a naisangsangayan ni Noe a managdaydayaw iti pudno a Dios? (Gen. 6:9, 22)
Ania ti panangmatmat ni Jehova iti kinaranggas, ket kasano koma nga apektaran daytoy ti panangpilitayo iti paglinglingayan? (Gen. 6:11, 12; Sal. 11:5)
Kasanotayo a matulad ni Noe no adda dagiti bilin nga aggapu ken ni Jehova babaen ti organisasionna? (Gen. 6:22; 1 Juan 5:3)
- Basaenyo ti Genesis 7:1-9.
Nupay imperpekto a tao ni Noe, isu ket imbilang ni Jehova a nalinteg. Kasano a makapabileg daytoy kadatayo ita? (Gen. 7:1; Prov. 10:16; Isa. 26:7)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oktubre 14
Ti Oktubre 14 ti maika-287 nga aldaw ti tawen (maika-288 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 78 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1893 – Lillian Gish, Amerikana nga aktres (pimmusay 1993)
- 1957 – Kenny Neal, Amerikano a gitarista
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1977 – Bing Crosby, Amerikano a kumakanta ken aktor (naipasngay 1903)


text:
AGRIINGKAYO! No. 4 2016 | Mayugalim Dagiti Nasayaat nga Aramid—Kasano?
Madmadlawmo man wenno saan, dakkel ti epektona iti biagmo dagiti nakasanayam, mabalin a pagsayaatam wenno pagdaksam.
TOPIKO ITI AKKUB
Mayugalim Dagiti Nasayaat nga Aramid—Kasano?
Siguraduem koma a dagiti nakasanayam ket pagsayaatam imbes a pagdaksam.
TOPIKO ITI AKKUB
1 Agbalinka a Realistiko
Saan a dagus a mayugali wenno maisardeng ti maysa nga aramid. Kitaem no kasanom a mayun-una dagiti mas importante a bambanag.
TOPIKO ITI AKKUB
2 Kontrolem ti Aglawlawmo
Makikaduaka kadagiti makatulong kenka a mangaramid iti husto a desision.
TOPIKO ITI AKKUB
3 Dika Sumuksuko
Uray no marigatanka a mangyugali iti baro a banag wenno mangisardeng iti nakasanayamon, dika sumuksuko!
Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Homoseksualidad?
Ibagana kadi a dakes ti seksual a relasion ti agpada a lalaki wenno babai? Isursurona kadi ti homophobia—pananggura wenno diskriminasion kadagiti homoseksual?
TULONG PARA ITI PAMILIA
No Kasano a Pakibagayan ti Panagbalbaliw
Saantayo a malisian ti panagbalbaliw. Kitaem no kasano a napagballigian dayta ti dadduma.
LUGLUGAR KEN TATTAO
Panagpasiar Idiay Kyrgyzstan
Pagaammo dagiti Kyrgyz gapu iti kinamanangsangaili ken respetoda iti padada a tao. Ania dagiti kostumbre a pakabigbigan dagiti pamilia sadiay?
NO ANIA TI KUNA TI BIBLIA
Pisikal a Kinapintas
Posible nga agbalin a di balanse ti kapanunotantayo maipapan iti itsuratayo gapu iti impluensia ti media ken fashion industry.
NADISENIO KADI?
Ti Biag ti Maysa a Klase ti Kundidit
Sabsabali ti siklo ti panagbiag dagitoy a nakaskasdaaw nga insekto ta agparangda laeng iti sumagmamano a lawas iti kada 13 wenno 17 a tawen.
Dagiti Features a Makita Online
No Kasano a Maisardeng ti Panagriri
Masansan kadi nga agririkayo nga agassawa? Ammuem no kasano a makatulong dagiti prinsipio ti Biblia iti relasionyo nga agassawa.
Pagsasaritaan Dagiti Agtutubo ti Maipapan iti Panamati iti Dios
Iti daytoy tallo-minuto a video, ilawlawag dagiti agtutubo no apay a kombinsidoda nga adda Namarsua.


text:
Bahrain
Nagsasabtan: 26°01′39″N 50°33′00″E / 26.02750°N 50.55000°E
Ti Bahrain (Arabiko: البحرين, al-Baḥrayn) (Persiano: بحرين, Baḥrain), opisial a ti Pagarian ti Bahrain (Arabiko: مملكة البحرين, Mamlakat al-Baḥrayn), ket maysa a bassit nga isla nga estado iti asideg ti lumaud a pantar iti Golpo Persiano. Tinurayan daytoy babaen ti naarian a pamilia ti Al Khalifa. Manipud idi 2010 addan daytoy ti populasion iti 1,234,571, a mairaman dagiti 666,172 a saan nga umili.Dati daytoy nga emirato, ti Bahrain ket nairangarang a kas maysa a pagarian idi 2002.
Ti Bahrain ket maysa a purpuro kadagiti 33 nga is-isla, a ti kadakkelan ket ti Isla ti Bahrain, iti kaatiddog a 55 km (34 mi) ken 18 km (11 mi) a kalawa. Ti Saudi Arabia naisanglad iti laud ken naisilpo iti Bahrain babaen ti Ari Fahd a Nangato a kalsada. Ti Qatar ket addaan iti abagatan a daya ti ballasiw ti Golpo iti Bahrain. Ti naplano a Qatar Bahrain a nagato a kalsada ket isilpona ti Bahrain ken Qatar ken agbalinto a ti kaatiddogan a nagato a kalsada ti baybay iti lubong.[3]
Naamammoan daytoy kadgiti lana ken perlas, ti Bahrain ket balay pay dagiti dadakkel a patakder, a mairaman ti Sentro ti Komersio ti Lubong ti Bahrain ken ti Bahrain a Puerto ti Busbos, nga addaan ti naipaltiing a panagipatakder ti 1,022 m (3,353 ft) a kangato ti Murjan a Torre. Ti Qal’at al-Bahrain (ti puerto ken kapitolio iti taga-ugma a daga iti Dilmun) ket nairangarang idi a kas maysa a UNESCO a Tinawtawid a Pagsaadan iti Lubong idi 2005.[4] Ti Umuna a Pagannurotan ti Grand Prix ti Bahrain a maipabuya idiay Bahrain nga Internasional a Law-law.[5]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti Arabiko, ti bahrayn ket isu ti dua a porma iti bahr ("baybay"), a ti al-Bahrayn ket kayatna a saoen a ti "dagiti Dua a Baybay". Nupay kasta, no ania dagiti naitudo a kasisigud a dua a baybay ket naisuppitan.[6] Daytoy a balikas ket agparang iti maminlima idiay Korán, ngem saan a mangitudo iti moderno nga isla—a naamammoan dagiti Arabo a kas ti "Awal"—ngem ti oasis iti al-Katif ken Hadjar (moderno nga al-Hasa).[6] Saan a nalawag no kaano idi a nangrugi ti balikas a mangitudo ti is-isla ti Awal, ngem daytoy ket baka idi maika-15 a siglo.
Tatta nga aldaw, ti al-Hasa ket tagikua ti Saudi Arabia ken ti "dua a baybay" ti Bahrain ket sapasap a naala dagitoy iti luek a daya a laud iti isla,[7] ti baybay anga amianan ken abagatan iti isla,[masapul a dakamaten] wenno ti naapgad a danum ken di-naapgad a danum nga adda iti ngato ken sirok ti daga.[8] Iti panakainayon pay dagiti bubon, adda dagiti luglugar iti amianan a baybay iti Bahrain a dagiti labutab ket agpangato idiay tengnga iti naapgad a danum, a napalpaliiw dagiti agbisbisita manipud idi taga-ugma a panawen.[9]
Ti sabali pay a teoria ket naidaton babaen a ni al-Ahsa a dagidi dua a baybay ket tie Nalatak a Berde a Taaw ken ti maysa a nakappia a danaw idiay kangrunaan a daga; ken ti pay pay maysa babaen ni al-Jawahari a daytoy ket adadu a pormal a nagan a ti Bahri (lit. "tagikua ti baybay") a daytoy ket nakaallilaw ken ket saan a naala.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Bahrain". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Human Development Report 2011" (PDF). United Nations. 2011. Naala idi 19 Enero 2012.
- ^ "Sapasap a pakabuklan ti gandat: Qatar-Bahrain a Nagato a kalsada". 13 Hunio 2009. Naala idi 21 Marso 2010.
- ^ "Qal'at al-Bahrain – Taga-ugma a Puerto ken Kapitolio iti Dilmun – UNESCO a Tinawtawid a Sentro iti Lubong". Whc.unesco.org. 15 Hulio 2005. Naala idi 25 Enero 2011.
- ^ "Bahrain – Balay iti Motorsport iti Tenga a Daya". Naala idi 21 Marso 2011.
- ^ a b Esiklopedia iti Islam, Tomo. I. "Bahrayn", p. 941. E.J. Brill (Leiden), 1960.
- ^ Room, Adrian. Nagtaudan ken Kayat a saoen dagiti Nagnagan para dagiti 6,600 a Pagilian, Siudad, Teritorio, Katutubo a langlanga ken Naipakasaritaan a pagsaadan. 2006. ISBN 978-0-7864-2248-7.
- ^ a b Faroughy, Abbas. Dagiti Is-isla ti Bahrein (750–1951): Maysa a parawad iti Pgadalan iti Kabilegan ti Politika idiay Golpo Persiano. Verry, Fisher & Co. (New York), 1951.
- ^ Rice, Michael. The Archaeology of the Arabian Gulf, c. 5000-323 BC. Routledge, 1994. ISBN 0-415-03268-7.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Bahrain iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Bahrain manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti gobierno
- Bahrain a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Bahrain iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Bahrain
- Bahrain
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Peninsula Arabiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Persiano
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Golpo Persiano
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1971
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo a Pagtitinnulongan para kadagiti Arabo nga Estado ti Golpo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Nagkaykaysa a Pagarian
Nagsasabtan: 55°N 3°W / 55°N 3°W
Ti Reino Unido ti Gran Británia ken ti Irlanda del Norte, mabalin a ma-ipangyababaana a kas Reino Unido (iti Ingles ket: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, ma-ipangyababaan a United Kingdom wenno UK) ket maysa a naturay nga estado a masarakan idiay akin-abagatan a daya ti Europa. Ti teritorio na ket nai-porma iti isla ti Gran Británia, ti akin-abagatan a daya a parte ti isla ti Irlanda, ken iti dadduma a babassit nga isla na asigdan dagitoy.
Ti Reino Unido ket maysa a unitario nga estado na comprendido iti upat na constituyente a kailian: ti Inglaterra (England), Eskósia (Scotland), Gales (Wales), ken ti Irlanda del Norte (Northern Ireland), ken daytoy na estado ket maiturturayan ti maysa a parlamentario a sistema na nai-centro idiay capital na a Londres, ñgem adaan met to tallo a decentralizado na nacional a administacion idiay Belfast, Cardiff, ken Edimburgo (Edinburgh), daguiti capitales ti Irlandia del Norte, Gales, ken Eskósia respectivamente. Ti Reino Unido key maysa ñga monarquia parlamentaria no sadino ket ni Reina Isabel II (Queen Elizabeth II) iti jefe ti Estado. Daguiti Dependencias ti Corona ket daguiti Islas ti Canal ken ti Isla ti Man na haan a parte iti Reino Unido, ñgem daguitoy ket ag-forma iti federacion ken ti Reino Unido. Addan ti Reino Unido ti katorse a Terteritorio ti Ultramar, amin dagitoy ket vestigios iti dati ñga Imperio Britanico, na idi kalawaan ti territorio na idi 1922 ket sakop na ti maysa-na-upat na parte ti terrestrial na rabaw ti planeta. Ni Reina Isabel II ket agtultuloy na agtaktakder ñga cabeza iti Mancomunidad daguiti Naciones ken jefe ti Estado daguiti ili nga kaarian idiay Mancomunidad.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Awan ti linteg nga nagpasingket nga agbabalin ti God Save the Queen nga opisial a nailian a kanta. It ugali a Britania, dagitoy a kalintegan ket saan a nasken; ti panagiyebkas ken panagusar ket agpakabael nga opisial a nailian a kanta. Ti God Save the Queen ket agserbi pay a ti Naarian a kanta para kadagiti sabsabali a pagilian.
- ^ Naisakup babaen ti Konsilo iti Europa Dokumento ti kalintegan ti Europa para iti Rehional wenno dagiti Minoridad a pagsasao, ti Gales, Eskoses a Gaeliko, Korniko, Irlandes, Eskosés ken ti rehional a kapadpadana nga Ulster nga Eskoses ket opisial a maibigbigana kas iti Rehional wenno Minoridad a pagsasao babaen ti Gobierno ti UK para kadagiti panggepan iti Dokuento ti kalintegan.[3] Kitaen pa ti Dagiti pagsasao iti Nagkaykaysa a Pagarian.
- ^ Dagiti agkamkamatalek a Briton ket agmaneho iti kanigid mailaksid ti BIOT ken Gibraltar.
- ^ ISO 3166-1 alpha-2 dagiti estado nga isu kuma ti GB ken .gb ket naususar idi babaen ti Gobierno, ngem naipasardeng para iti .uk. Ti .eu a pagturayan ket naibingbingay kadagiti sabali a kameng nga estado ti Kappon ti Europa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Directgov: English language – Government, citizens and rights". Directgov. Naala idi 23 Agosto 2011.
- ^ "Commonwealth Secretariat – UK". Commonwealth Secretariat. Naala idi 23 Agosto 2011.
- ^ "Dokumento ti kalintegan ti Europa para iti Rehional wenno dagiti Minoridad a pagsasao". Scottish Government. Naala idi 11 Disiembre 2010.
- ^ "Panagsukat ti populasion". Opisina para kadagiti Nailaian nga Estadistika. 30 Hunio 2011.
- ^ "Senso ti 2001: Karkuloo ti populasion". Opisina para kadagiti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Abril 2011.
- ^ a b c d "Nagkaykaysa a Pagarian". International Monetary Fund. Abril 2011. Naala idi 8 Mayo 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 Marso 2013. pp. 22–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Nagkaykaysa a Pagarian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian idiay Europa
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Akin-amianan nga Europa
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti isla ti Britaniko


text:
Koleksion ti Retrato iti Warwick 3 (Enero Agingga iti Abril 2015)
Iti daytoy a koleksion ti retrato, makita ti nagrang-ayan ti trabaho iti baro a hedkuarter dagiti Saksi ni Jehova manipud Enero agingga iti Abril 2015.
Enero 2, 2015—Vehicle Maintenance Building
Ni Harold Corkern, a katulongan iti Publishing Committee ti Bagi a Manarawidwid, ket nangipaay iti Nainkasuratan a palawag a natemaan iti “Itultuloyyo nga Aramiden ti Amin a Kabaelanyo.” Regular nga adda bumisbisita nga agpalawag iti Warwick a mangparegta kadagiti trabahador.
Enero 14, 2015—Offices/Services Building
Ti puraw a plastik a trapal protektaranna dagiti trabahador ken makatulong kadakuada a mangileppas iti trabahoda bayat ti winter. Daytoy a seksion ti pasdek ti ayanto ti panganan, infirmary, kosina, ken paglabaan.
Enero 16, 2015—Residence D
Agsagsagana dagiti elektrisian nga agikapet iti waya. Nasurok a 12,000 a metro (40,000 pie) a kable ti naikapeten kadagiti residence building. Apaman a nagatang ti daga iti Warwick, nangrugin ti trabaho mainaig iti elektrikal ken agtultuloy dayta agingga a malpas ti proyekto.
Enero 16, 2015—Residence A
Maysa a trabahador a mangikabkabil iti duct tape iti balkonahe tapno maisagana para iti waterproofing. Ditoy, dagiti balkonahe iti kangatuan a kadsaaran ket makalupkopan iti polymethyl methacrylate (PMMA)—maysa a water-resistant membrane nga alisto a mai-apply kas likido.
Enero 23, 2015—Residence A
Agama nga elektrisian nga agikapkapet iti waya ti koriente a mapan iti tunggal kuarto.
Pebrero 6, 2015—Vehicle Maintenance Building
Mangmangan iti pangngaldaw dagiti mabisin a trabahador iti temporario a panganan. Inaldaw a nasurok a 2,000 a pangaldaw ti maisagsagana.
Pebrero 12, 2015—Maintenance Building ken Pagparkingan Dagiti Residente
Agikabkabil dagiti trabahador iti landok para iti basement kadagiti maintenance shop.
Pebrero 12, 2015—Residence C
Surat dagiti ubbing, nga agyamyaman kadagiti trabahador. Adu dagiti boluntario nga apagbiit laeng. Kinapudnona, agarup 500 a baro a trabahador ti linawas a sumangpet. Iti bulan ti Pebrero, agarup 2,500 ti inaldaw a nagtrabaho iti proyekto iti Warwick.
Pebrero 24, 2015—Pagibangonan iti Warwick
Agarup 60 a porsiento iti proyekto ti nalpasen. Manipud Enero agingga iti Abril 2015, nairingpas ti estruktura dagiti residence building ken ti estruktura a landok ti Offices/Services Building. Bayat dayta a tiempo, rinugian met dagiti trabahador nga iplastar dagiti konkreto a diding iti Maintenance Building, aramiden ti pagnaan a mamagkonektar kadagiti residence, ken tarimaanen ti dam iti Sterling Forest Lake (Blue Lake).
Pebrero 25, 2015—Offices/Services Building
Buya ti maysa nga stair tower manipud iti baba. Dagiti nabayadan a kontraktor ti nagipatakder kadagiti pormas daytoy lima ti kadsaaranna a tower, ket dagiti boluntario a Saksi ti nagibuhos iti semento iti dayta.
Pebrero 26, 2015—Maintenance Building ken Pagparkingan Dagiti Residente
Iti nalamiis nga aldaw, agikabkabil dagiti trabahador iti landok para iti umuna a kadsaaran. Agarup 127 a sentimetro (50 pulgada) ti nagtinnag a niebe iti Warwick manipud Enero agingga iti Marso. Palpalaen dagiti trabahador dagiti niebe tapno nawaya ti agtrabaho, ken adda dagiti estasion a pagpapudotan dagiti trabahador.
Marso 12, 2015—Pagparkingan Dagiti Bisita
Maikapkapet ti metal a galba iti nasaksakbay ti pannakasangalna a balabala dagiti atep. Iti ngudo ti Abril, nakompleto ken naikapeten ti kaaduan a bayangbayang (gabled roof) dagiti residence building. Malpas a maatepan ti Residence B iti katengngaan ti Hunio.
Marso 18, 2015—Maintenance Building ken Pagparkingan Dagiti Residente
Buya ti Residence B manipud iti tower crane.
Marso 18, 2015—Maintenance Building ken Pagparkingan Dagiti Residente
Iti Resident Parking Garage, kitkitaen dagiti tubero dagiti drowing. Nasurok a 3,400 nga aprobado a drowing ti konstruksion ti kasapulan para iti intero a proyekto.
Marso 23, 2015—Offices/Services Building
Manipud iti boom lift, agikabkabil dagiti trabahador iti plastik a trapal tapno maprotektaran ti pasdek. Adu a panagsanay ti maar-aramid tapno masigurado a natalged ti panagusar kadagiti lift ken dadduma pay nga equipment. Dagiti klase mainaig iti kinatalged ramanenna ti panagusar kadagiti boom lift, scissor lift, proteksion tapno saan a matnag, dagiti kangrunaan a prinsipio iti kinatalged, panagusar iti respirator, ken rigging/signaling.
Marso 30, 2015—Pagibangonan iti Warwick
Buya dagiti residence building manipud iti laud. Iti ngudo ti Abril, kapigsa ti pannakatrabaho ti mekanikal ken elektrikal iti Residence A, B, ken D, kas makita iti daytoy a retrato. Nairugi metten ti panagikapet iti drywall, tile, ken panagpintura iti Residence C (saan a makita ditoy retrato).
Abril 15, 2015—Residence B
Dua a trabahador iti boom lift a mangikabkabil iti vapor-permeable air barrier iti makinruar a paset dagiti diding. Agarup dua a bulan ti mabusbos iti panagikabil iti barrier iti tunggal residence building.
Abril 27, 2015—Offices/Services Building
Agibangbangon dagiti mason iti pader a granite. Daytoy a pasdek ti ayanto ti receiving dock ken nagduduma a support service.
Abril 30, 2015—Pagibangonan iti Warwick
Suksuktan ti maysa a natangdanan a bumabatok (diver) ti daan a valve iti Blue Lake. Iti maysa laeng a talmeg ti button, mabalinen nga ages-es ti dan-aw tapno saan nga aglayus no adda bagyo.
Ammuem ti Ad-adu Pay
TI PAGWANAWANAN —PAGADALAN NGA EDISION
Situtulok nga Agsaksakripisioda—Iti New York
Apay a ti maysa a pagassawaan a nanam-ay ti biagna immakarda iti bassit nga apartment?


text:
Makan a la Pinoy: Chunky guacamole
Pinadasmi ken ni lakay ti nangan idiay Majic Oven Café and Restaurant/Bakeshop idiay 2nd Road iti Quezon Hill, Baguio City. Specialty-da ti Italian cuisine kas ti pasta ken pizza. Ngem adda kabilang met iti menu ti vegetarian burger ken nadumaduma a vegetable salad......»»
Makan a la Pinoy: Buggúong
Saan a maawan ti buggúong iti pannangan ti Pilipino nangruna dagiti Ilokano. Maaramid ti buggúong babaen iti mapangiyadi iti naasinan nga ikan. Masansan a munamon (dilis) ti maaramid a buggúong. Addaan daytoy ti nadaroy a digo ken maris pitak......»»
Makan a la Pinoy: Adobo a baboy
Nalaka laeng ti panagluto ti adobo ngem nadumaduma a wagas ti mabalin a pamay-an manipud iti simple agingga iti nagarbo. Suka, asin/soy sauce, bawang ken paminta ti kangrunaan a ramen daytoy ngem mabalin ti agnayon ti dadduma pay nga spices tapno agbalin a bukodyo a signature adobo dish......»»
Makan a la Pinoy: Kikiam
Popular nga street food ti kikiam ditoy Pilipinas nangruna kadagiti sentro ken siudad ta adu dagiti agsursursor nga agilaklako iti kikiam, fish balls ken kapadana a saramsam a tinudok......»»
Makan a la Pinoy: Basi Revolt
Ti basi (bá.si) ket arak nga aramid dagiti Ilokano manipud iti bennal (sugarcane juice) ti unas. Mailambong daytoy kakuyog ti lomboy wenno aniaman a mailaok a prutas wenno ubbak/ukis ti kayo a pampabanglo ken tapno agmaris kayumanggi, malaokan iti bubod ken mayadi iti burnay. Kadawyan maikali ti burnay iti daga nga apag-tangwa ti ngarab ken kalubna......»»
Makan a la Pinoy: Spicy tofu
Ad’toy man ti maysa a luto ti tofu a modipikasion iti gagangay a pinirito a tofu nga insawsaw iti soy sauce. Maiprito met laeng ti tofu sakbay a mailambong iti nagasang a sarsa......»»
Makan a la Pinoy: Bangus
Ti bangus ket national fish ti Pilipinas. Maawagan a milkfish iti English gapu iti kolorna no maluto a puraw a kasla gatas. Kadawyan nga agbiagda iti tropical, naapgad wenno marine water ken freshwater......»»
Makan a la Pinoy: Chicken Afritada
Ti chicken afritada ket maysa kadagiti popular a luto a Pilipino. Nainnayad a maiyanger iti tomato sauce, tomato paste wenno fresko a kamatis aginggana napalet ti digo wenno sarsana......»»
Makan a la Pinoy: Caliente
Caliente, manipud iti Español a mairamut iti Latin a calēntem wenno napudot iti Ilokano......»»
Makan a la Pinoy: Ensalada a pipino-avocado-mansanas
Maymayat a merienda ti ensalada a pipino, prutas ken/wenno natnateng ngem ti chichiria ta nasayaat iti salun-at. Saan a maawan ti pipino iti kusinak kas saramsam wenno mainayon iti main course......»»
Makan a la Pinoy: Biko
Ti biko wenno inkiwar/linatikan ket kankanen a diket a kadawyan a maisagsagana kadagiti panagkasangay. Nalaokan ti getta ti niog ket ladek......»»
Makan a la Pinoy: Binakle
Ti binakle ket kankanen a suman iti Ifugao a binayo a diket a “dayakkot” a malaokan ti lengnga ken mabalkot iti bulong ti saba......»»
Makan a la Pinoy: Adobo iti piña, lengnga ken anis
Ti adobo ket maysa a wagas ti panagluto nga agusar ti suka, bawang, paminta ken soy sauce/patis/asin a pangiyuperan (marinade)......»»
Makan a la Pinoy: Chives
Chives – kutsay, mula a kabagyan ti bawang, sibuyas, leek ngem mabalin met a panganan. Ditoy Baguio, adda ti nabiit pay a naglukat a panganan a Chives Bistro Café, nga agiserserbi iti Asian-Western cuisine idiay Camp 8, Kennon Road. Bassit, informal ti setting-na ken simple. Napanak ditoy kaduak ti foodie buddy-hubby para iti Father’s Day dinner ket saankami met a napaay ta naimas dagiti taraon......»»
Makan a la Pinoy: Dear Kuya J
Dua a daras a napankami ken ni lakay idiay Kuya J Restaurant iti Shuntug Street, iti abay ti Rizal Park, idi Pebrero 14 kas Valentine’s Day date ken itay kallabes. Padasenmi koma ti mayad-advertise a “Kuya J lumpia presko.” Lumpia presko ti bersionda iti lumpiang sariwa nga aglaon kano iti ginisa a karne ti rasá ken rabong, ken nabalkot iti lumpia wrapper nga adda marunggayna, ken adda sarsana a nasam-it nga adda bawangna. Namindua a daras met piman a napaaykami iti lumpia presko......»»
MAKAN A LA PINOY: Dear Kuya J
Dua a daras a napankami ken ni lakay idiay Kuya J Restaurant iti Shuntug Street, iti abay ti Rizal Park, idi Pebrero 14 kas Valentine’s Day date ken itay kallabes. Padasenmi koma ti mayad-advertise a “Kuya J lumpia presko.” Lumpia presko ti bersionda iti lumpiang sariwa nga aglaon kano iti ginisa a karne ti rasá ken rabong, ken nabalkot iti lumpia wrapper nga adda marunggayna, ken adda sarsana a nasam-it nga adda bawangna. Namindua a daras met piman a napaaykami iti lumpia presko......»»
Makan a la Pinoy: Eat ‘til you drop in Baler
Maysa kadagiti kangrunaan nga ammuen iti panagbiahe iti sabali a lugar ket no sadino ti naimas ken nalaka a panganan......»»
Makan a la Pinoy: Creamy Maja Blanca
Ti immuna a timplak iti maja blanca ket saan unay a creamy ngem naimas met. Pinadas ko a linaokan ti all-purpose cream ket nanannanam daytoy ken creamy a kasla ice cream......»»
Makan a la Pinoy: Okra tempura
Naumakay’ kadin iti pinaksiw wenno pinakbet nga okra wenno sinigang a baboy a nalaokan ti okra? Padasenyo daytoy pinirito nga okra tempura style......»»
Makan a la Pinoy: Ginettaan nga ikan
Maysa manen a simple a taraon a nailuto iti getta – liningta nga ikan iti getta ti niog a nalatak ken paborito dagiti kakabsat tayo a taga-Bikol. Saan a gagangay iti Ilocandia wenno iti Cordillera ti ginettaan nga ikan wenno ginettaan a sida ngem maus-usar ti getta kadagiti kankanen a diket kas sinam-it......»»
Makan a la Pinoy: Two-way egg sandwich
Maysa kadagiti kabiitan nga isagana ti itlog ken adu a wagas ti mabalin nga aramiden ditoy......»»


text:
1939
Ti 1939 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 3 – Nur Misuari, Filipino a politiko
- Pebrero 8 – Jose Maria Sison, maysa a mannurat iti pagilian a Filipinas
- Oktubre 24 – F. Murray Abraham, Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 10 – Papa Pio XI, Papa iti Simbaan a Katoliko (naipasngay 1857)
- 1939 – Papa Pio XI, Papa iti Simbaan a Katoliko (naipasngay 1857)


text:
Oras ti Tengnga nga Europa
Ti Oras ti Tengnga nga Europa (Central European Time - CET), inus-usar iti kaaduan a parte ti Kappon ti Europa, ket ti pagalagadan nga oras a 1 nga oras nga umun-una iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Ti timbengan ti oras manipud iti UTC ket mabalin a maisurat a kas +01:00. Ti isu met laeng a pagalagadan nga oras ti UTC+01:00, ket ammo pay a kas ti Oras ti Akintengnga nga Europa (Middle European Time - MET, Aleman: MEZ) ken kadagiti pay sabali a nagan a kas ti Oras ti Berlin, Oras a Pagalagadan ti Romanse, Oras ti Paris wenno Oras ti Roma.[1]
Ti maika-15 a meridiano daya ket ti sentral nga aksis para iti UTC+01:00 iti sistema ti lubong dagiti sona sona ti oras.
Manipud idi 2011 amin a es-estado a kameng ti Kappon ti Europa ket agpalpaliiw iti oras tikalgaw; dagiti agus-usar iti CET iti las-ud ti panaglalamek ket agus-usarda iti Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa (Central European Summer Time - CEST) (wenno: UTC+02:00, oras a panagin-inut ti lawag) iti kalgaw (manipud ti kaudian a Domingo ti Marso aginggana iti maudi a Domingo ti Oktubre).


text:
Diabetes mellitus
Ti Diabetes mellitus, wenno diabetes, ket maysa a grupo iti metaboliko a sakit a ti maysa atao ket adda ti nangato nga asukar ti dara, no gapu ti bagi ket saan nga agpataud ti makaanay nga insulina, wenno gapu dagiti sellula ket saanda asumungbat ti insulina a napataud.[2] Daytoy a nangato nga asukar ti dara ket agpataud ti klasiko a sintoma iti poliuria (kanayon a makaisbo), polpdipsia (panakaaduan a panakawaw) ken polipahia (panakaaduan a mabisin).
Adda dagiti tallo a nangruna akita iti diabetes mellitus (DM). Ti Kita 1 DM ket pagbanagan ti panakapaay ti bagi nga agpataud ti insulina, ken agdama a makasapul titao a mangisumpit ti insulina wenno agusar ti insulina a bomba. Daytoy a porma ket dati a nakunkuna a kas ti "nakasapsapul ti insulina a diabetes mellitus" (IDDM) wenno "diabetes ti ubbing". Ti Kita 2 DM ket nagbanagan manipud ti resistansia ti insulina, ti maysa akasaadan a dagiti sellula ket mapaayda ti husto a panagusar ti insulina, a sagpaminsan a nairamraman ti patingga a panagkurang ti insulina. Daytoy a porma ket dati a nakunkuna a kas ti saan nga makasapulan ti insulina a diabetes mellitus (NIDDM) wenno "manakman a panakaada ti diabetes". Ti maikatlo a nagruna a porma, ket ti gestasional a diabetes ket mapasamak no ti masikog a babbai nga awan kadagiti dati a panagsukimat ti puon ti sakit iti diabetes ket makaparan-ay ti nangato nga agpang ti glukos iti dara. Daytoy ket mabalin a sarunuen ti panagrang-ay ti kita a 2 DM.
Dagiti sabali pay a porma ti diabetes mellitus ket mairaman ti naikaisigud a diabetes, a daytoy ket gapu ti henetiko a depekto a panagtubbog ti insulina, ti cystic fibrosis-a mainaig ti diabetes, esteroide a diabetes a gapuanan babaen ti nangato a gatad iti glucocorticoids, ken dagiti nadumaduma a porma iti monogenika a diabetes.
Amin a porma ti diabetes ket mabalinen a maagasan manipud idi ti insulina ket nagbalin a magun-od idi 1921, ken ti kita a 2 a diabetes ket mabalin a matengngel babaen ti medikasion. Ti kita 1 ken kita 2 ken kroniko a kasasaad a saan a maagasan. Dagiti transplante ti pankreas ket napadasen nga adda laeng ti limitado a panakaballigi iti kita 1 DM; ti gastriko a panagiballasiw a pagaoperar ket nagballigi kadagiti adu nga adda ti nakaro ti panaglukmegda ken ti kita 2 DM. Ti gestasional a diabetes ket kadawyan a malaingan kalpasan tipanagiyak. Ti diabetes nga awan ti husto a panakaagasna ket maikagapuana kadagitikomplikasion. Dagiti nakaro komplikasion ket mairaman ti hypoglycemia, diabetiko a ketoacidosis, wenno nonketotic hyperosmolar coma. Ti nakaro napaut a komplikasion ketmairaman ti sakit ti puso ket ururat ti dara, nakaro a sakit ti biel, ken diabetiko retinopatia (panakadadael ti retina). Ti nasayaat a panagagas iti diabetes ket nasken a nagruna, ken ti panagtengngel ti presion ti dara ken ti estilo ti biag a kas ti panagsardeng iti panagsigarilio ken ti panagtaripatu ti nasalun-at a kadagsen ti bagi.
Iti sangalubongan, manipud idi 2012[pabaroen], adda dagiti nakarkulo a 346 a riwriw a tattao nga adda ti kiat 2 a diabetes[3].
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Diabetes nga Asul a Sirkulo a Simbolol". Internasional a Pederasio ti Diabetes. 17 Marso 2006.
- ^ Shoback, inurnos babaen ni David G. Gardner, Dolores (2011). Batayan ken klinikal nga endokrinolohia ni Greenspan (Maika-9 nga ed.). New York: McGraw-Hill Medical. pp. Kapitulo 17. ISBN 0-07-162243-8.
- ^ http://www.npr.org/blogs/health/2012/06/21/155505445/how-to-spot-a-neglected-tropical-disease
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Diabetes mellitus iti Wikimedia Commons


text:
Kuarta
Ti kuarta ket isu ti ania abanag wenno rehistro nga isu ti sapasp a maaw-awat a kas bayad para kadagiti laklako ken serbisio ken panagibayad kadagoto utang iti maysa a naited a sosio-ekonomiko a kontesto wenno pagilian.[1][2][3] Dagiti kangrunaan apamay-ay ti kuarta ket naisalsalumina a kas: a banag ti panakisinnukat; ti unit ti pakabilangan; ti naipenpen a pateg; ken, sagpaminsan kadagiti napalabas, ti alagaden ti naitungkua a bayad.[4][5] Ti amiaman a kita ti banag wenno natalged a mapasingkedan a rehistro a mangtungpal kadagitoy a pamay-an ket mabalin a maikeddeng a kuarta.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mishkin, Frederic S. (2007). Ti Ekonomia ti Kuarta, Panagibanko, ken dagiti Pinansia a Pagtagilakuan (Pagpilian nga Edision). Boston: Addison Wesley. p. 8. ISBN 0-321-42177-9.
- ^ Ania kadi ti Kuarta? Babaen ni John N. Smithin [1]. Naala idi Hulio-17-09.
- ^ "kuarta : Ti Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia". Ti Baro a Palgrave Diksionario ti Ekonomia. Naala idi 18 Disiembre 2010.
- ^ Mankiw, N. Gregory (2007). "2". Makroekonomiia (Maika-6 nga ed.). New York: Worth Publishers. pp. 22–32. ISBN 0-7167-6213-7.
- ^ T.H. Greco. Kuarta: Panangawat ken Panagpartuat kadagiti Pagpilian a Legado a pangawatan, Karayan Puraw a Pagsasabtan, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). ISBN 1-890132-37-3


text:
Bulgaria
Nagsasabtan: 42°45′N 25°30′E / 42.750°N 25.500°E
Ti Bulgaria (Bulgaro: Бълrapия, tr. Bǎlgariya), opisial a ti Republika ti Bulgaria (Bulgaro: Peпyблиka Бълrapия, tr. Republika Bǎlgariya, panangibalikas [rɛˈpublikɐ bɐɫˈɡarijɐ]), ket ti pagilian idiay akin-abagatan a daya nga Europa. Daytoy ket bineddengan ti Romania iti amianan, ti Serbia ken Macedonia iti laud, ti Gresia ken Turkia iti abagatan, ken ti Baybay Nangisit iti daya. Iti kaadda ti teritorio iti 110,994 kuadrado kilometro (42,855 sq mi), ti Bulgaria ket ti maika-16 a kadakkelan a pagilian idiay Europa.
Dagiti naurnos a prehistoriko a kultura ket nangrugi a nagdur-as kadagiti agdama a daga ti Bulgaria idi las-ud ti paset ti panawen ti Neolitiko. Ti taga-ugma a pakasaritaanna ket nakakita iti kaadda dagiti Trasio, Griego, Persiano, Keltiko, Romano, Godo, Alano ken Huno. Ti iyaadda ti naikaykaysa nga estado ti Bulgaria ket addan manipud ti Umuna nga Imperio ti Bulgaria idi 681 AD, nga isu ti kaaduan a nangituray dagiti Balkano ken naganno a kas sentro ti kultura para kadagiti Eslabo idi las-ud ti Tengnga a Panpanawen. Iti pannakatuang ti Maikadua nga Imperio ti Bulgaria idi 1396, dagiti teritoriona ket tinurayan ti Otomano kadagiti gangani a lima a siglo. Ti Gubat ti Ruso-Turko ti 1877–78 ket nakaiturongan ti pannakaporma ti Makatlo nga Estado ti Bulgarian. Dagiti simmaruno a tawen ket nakakita kadagiti nadumaduma a suppiat kadagiti kaarrubana, a nakaaramidan ti panagkaddua ti Bulgaria iti Alemania kadagiti dua a gubat ti sangalubongan. Idi 1946, nagbalin daytoy a maysa partido a [Republika ti Tattao ti Bulgaria|sosialista nga estado]] a kas parte ti indauluan ti Sobiet nga Akindaya Grupo. Idi Disiembre 1989 ti nagturturay a Partido Kumunista ket nangipalubos kadagiti panagbubutos iti adu a partido, nga isu ti kanungpalan a nakaiturongan ti transision ti Bulgaria iti demokrasia ken iti naibatay iti panagtagilako nga ekonomia.
Ti populasion ti Bulgaria iti 7.2 a riwriw a tattao ket kaaduan nga urbanisado ken kaaduan a naisentro kadagiti administratibo a sentro dagiti 28 a probinsiana. Kaaduan dagiti aktibidad iti komersio ken kultura ket naisentroda idiay Sofia, ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna. Ti kapigsaan a sektor ti ekonomia ket ti nadagsen nga industria, bileg nga inhenniero, ken agrikultura, ken dagitoy amin ket agtaltalelk kadagiti lokal a masna a rekurso.
Ti agdama a politikal nga estruktura ti pagilian ket nangrugi iti pannakaammpon ti demokratiko a batay-linteg idi 1991. Ti Bulgaria ket maysa nga unitario a parlamentario a republika nga addaan idi nangato a grado iti panankaipatengnga iti politika, administratibo, ken ekonomia. Daytoy ket kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ken ti Konseho ti Europa; ti nagpundar nga estdo ti Gunglo para iti Seguridad ken Panagtitinnulong idiay Europa (OSCE); ken nakaalan iti tugaw iti Konseho ti Seguridad iti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti namitlo a beses
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 19 Pebrero iti kalendario a Huliano iti nausar iti dayta a panawen.
- ^ 22 Septiembre iti kalendario a Huliano iti nausar iti dayta a panawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Datos ti Senso ti NSI 2011, p. 4.
- ^ Dato sti Senso ti NSI 2015.
- ^ a b "Bulgaria". International Monetary Fund. Naala idi 29 Abril 2017.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 31 Marso 2016.
- ^ "Human Development Report 2015" (PDF). Human Development Report United Nations Development Programme. Naala idi 14 Disiembre 2015.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bulgaria iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Bulgaria manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Bulgaria
- Datos ti heograpia a mainaig iti Bulgaria iti OpenStreetMap
- Bulgaria
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti dati nga imperio
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 681
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1878
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1908
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Ania ti Makuna a Kingdom Hall?
Saludsod Dagiti Agbasbasa
Ania ti Makuna a Kingdom Hall?
▪ Ti Kingdom Hall ket maysa a balay a pagdayawan nga us-usaren dagiti Saksi ni Jehova para kadagiti narelihiosuan a taripnong. Iti intero a lubong, adda pinullo a ribu a maus-usar a Kingdom Hall. Kada lawas, nasurok a 105,000 a kongregasion dagiti Saksi ni Jehova ti agtataripnong kadagita a pasdek.
Iti tunggal Kingdom Hall, maang-angay dagiti programa ti panagadal iti Biblia ken dagiti palawag. Kaaduanna nga adda plataporma a pagtakderan dagiti mangikondukta kadagiti gimong. Gagangay a makalaon ti Kingdom Hall iti 100 agingga 300 a katao. Mabalin nga adda pay maysa wenno dua a babassit a kuarto a pagadalan, opisina, ken bassit a libraria a naglaon kadagiti literatura a naibatay-Biblia ken dadduma pay a reperensia a mabalin nga usaren para iti panagsukimat ti asinoman a miembro ti kongregasion.
Nupay kasta, awan ti makitam iti Kingdom Hall nga aniaman a narelihiosuan a simbolo ken bambanag a gagangay a makitam kadagiti simbaan ti Kakristianuan. Awan dagiti altar, imahen, wenno krus a nakadispley. Apay? Patien dagiti Saksi ni Jehova a ti panagusar kadagita a banag ket maikontra iti bilin ti Biblia a “pagtalawanyo ti idolatria.” (1 Corinto 10:14; Juan 4:24) Adu dagiti simbaan ken templo a naarkosan kadagiti nalabor ken nagarbo a dekorasion. Maisupadi iti dayta, simple ken praktikal ti disenio dagiti Kingdom Hall. Ti napateg ket saan a ti mismo a pasdek no di ket dagiti mangngegan a pannursuro a naibatay iti Biblia.
Apay a naawagan iti Kingdom Hall? Dagiti panagtataripnong iti Kingdom Hall ket naipamaysa kadagiti pannursuro iti Biblia ken iti mensahe maipapan “ti pagarian ti Dios” a dayta ti tema ti ministerio ni Jesus. (Lucas 4:43) Isu a ti awag a Kingdom Hall, a napagnunumuan idi 1930 ket maitutop a mangdeskribir iti panggep dagita a pasdek—ti pannakaitandudo ti pudno a panagdayaw ken sentro ti pannakaikasaba ti “naimbag a damag ti pagarian.” (Mateo 24:14) Saan ngarud a maus-usar ti Kingdom Hall a pagnegosioan ken pakaangayan ti sosial nga aktibidad wenno panaglinglingay. Amin a pondo para iti pannakaibangon ken pannakamantener ti Kingdom Hall, agraman ti panangsuportar iti trabaho a panangasaba iti sangalubongan ket agtaud iti boluntario a donasion. Awan ti panagkolekta. Imbes ketdi, adda permanente a kahon a pangipisokan iti donasion ti siasinoman a mayat nga agdonar.
Agpapada ti usar dagiti Kingdom Hall iti intero a lubong, ngem agduduma ti kadakkel ken disenioda. Agpannuray ti disenio iti magun-odan a materiales, klima, ken pinansial a kasasaad dagiti Saksi ni Jehova iti maysa a lugar. Ladrilio, kayo, ken bato ti nausar iti dadduma a pasdek. Adda met dagiti awan ti didingna wenno nadidingan kadagiti kawayan ken naatepan iti pan-aw.
Kanayon a maabrasa dagiti bisita a tumabuno kadagiti gimong iti aniaman a Kingdom Hall. (Hebreo 10:25) Kinapudnona, para iti publiko, adda maang-angay a linawas a palawag a naipamaysa iti naibatay-Biblia a tema a paginteresan ti amin a bisita ken dagiti regular a miembro ti kongregasion. Apay a dimo padasen ti bumisita iti Kingdom Hall iti lugarmo?
[Ladawan iti panid 31]
Malawi, Africa
[Dagiti Ladawan iti panid 31]
England, Great Britain


text:
APENDISE
“Kararua” ken “Espiritu”—Ania a Talaga ti Kaipapanan Dagitoy a Sao?
ANIA ti mapanunotmo no mangngegmo ti sao a “kararua” ken “espiritu”? Patien ti adu a tuktukoyen kano dagitoy a sao ti maysa a banag a saan a makita ken saan a matay nga adda iti unegtayo. Kunada a no matay ti tao, sumina kano daytoy di makita a paset ket agtultuloy nga agbiag. Yantangay nasaknap unay daytoy a pammati, adu ti masdaaw no maammuanda a saan a pulos nga isursuro dayta ti Biblia. No kasta, ania ti kararua, ken ania ti espiritu sigun iti Sao ti Dios?
PANNAKAARAMAT TI “KARARUA” ITI BIBLIA
Umuna, usigem ti kararua. Nalabit malagipmo pay a damo a naisurat iti Hebreo ken Griego ti kaaduan a paset ti Biblia. Idi nagsuratda maipapan iti kararua, dagiti mannurat iti Biblia inaramatda ti Hebreo a sao a neʹphesh wenno ti Griego a sao a psy·kheʹ. Nasurok a 800 a daras a naaramat dagitoy dua a sao iti Kasuratan, ket iti Baro a Lubong a Patarus, naipatarus dagita kas “kararua” iti amin a pagparanganda. No sukimatem ti pannakaaramat ti “kararua” wenno “dagiti kararua” iti Biblia, nabatad a ti tuktukoyen daytoy a sao ket (1) tattao, (2) animal, wenno (3) ti mismo a biag ti maysa a tao wenno animal. Usigentayo ti sumagmamano a teksto a mangipakita kadagitoy a tallo a kaipapanan.
Tattao. “Idi kaaldawan ni Noe . . . sumagmamano a tattao, kayatna a sawen, walo a kararua, ti sitatalged a nailasat iti danum.” (1 Pedro 3:20) Nalawag a tattao ti kayat a sawen ti sao a “kararua” ditoy—ni Noe, ti asawana, dagiti tallo nga annakna, ken ti assawada. Dinakamat ti Exodo 16:16 dagiti bilin kadagiti Israelita maipapan iti panangurnong iti manna. Naibilin kadakuada: “Agpidutkayo iti dayta . . . sigun ti bilang dagiti kararua nga adda iti tunggal maysa kadakayo iti toldana.” No kasta, ti kaadu ti manna nga urnongenda ket naibatay iti bilang dagiti tattao iti tunggal pamilia. Masarakan iti Genesis 46:18; Josue 11:11; Aramid 27:37; ken Roma 13:1 ti dadduma pay a pagarigan iti Biblia maipapan iti “kararua” wenno “dagiti kararua” a tumuktukoy iti maysa a tao wenno kadagiti tattao.
Animal. Iti salaysay ti Biblia maipapan iti panamarsua, mabasatayo: “Ket kinuna ti Dios: ‘Ti dandanum pagpangenenda koma ti pangen dagiti sibibiag a kararua ket dagiti agtaytayab a parsua agtayabda koma iti ngatuen ti daga iti sanguanan ti tangatang ti langlangit.’ Ket kinuna ti Dios: ‘Ti daga pataudenna koma dagiti sibibiag a kararua sigun kadagiti kakikitada, naamo nga animal ken aggargaraw nga animal ken atap nga animal iti daga sigun iti kakikitana.’ Ket naaramid a kasta.” (Genesis 1:20, 24) Iti daytoy a teksto, agpapada a maawagan iti “kararua” dagiti ikan, naamo nga animal, ken atap nga ayup. Iti Genesis 9:10; Levitico 11:46; ken Numeros 31:28, maawagan a kararua dagiti tumatayab ken dadduma pay nga animal.
Biag ti maysa a tao. No dadduma, ti mismo a biag ti maysa a tao ti kaipapanan ti “kararua.” Ni Jehova kinunana ken ni Moises: “Amin dagiti lallaki a mangan-anup idi iti kararuam nataydan.” (Exodo 4:19) Ania ti an-anupen dagiti kabusor ni Moises? Kayatda nga ipusay ti biag ni Moises. Sakbayna, idi ipaspasngay ni Raquel ni Benjamin nga anakna, “pumampanaw ti kararuana (agsipud ta isu natay).” (Genesis 35:16-19) Iti daydi a kanito, nauyos ti biag ni Raquel. Usigem met ti kinuna ni Jesus: “Siak ti nasayaat a pastor; ti nasayaat a pastor isukona ti kararuana maigapu kadagiti karnero.” (Juan 10:11) Inted ni Jesus ti kararua, wenno ti biagna, maigapu iti sangatauan. Kadagitoy a teksto iti Biblia, nalawag a ti biag ti maysa a tao ti kayat a sawen ti sao a “kararua.” Makasarakka iti dadduma pay a pagarigan ti kastoy a kaipapanan ti “kararua” iti 1 Ar-ari 17:17-23; Mateo 10:39; Juan 15:13; ken Aramid 20:10.
Ti kanayonan a panagadal iti Sao ti Dios ipakitana kenka nga iti intero a Biblia, pulos a di nainaig ti sao a “kararua” iti termino nga “imortal” wenno “agnanayon.” Imbes ketdi, kuna ti Kasuratan a mortal ti kararua, kayatna a sawen, matay. (Ezequiel 18:4, 20) Dayta ti gapuna a “natay a kararua” ti awag ti Biblia iti natay a tao.—Levitico 21:11.
NO ANIA TI “ESPIRITU”
Amirisentayo ita ti pannakaaramat iti Biblia ti sao nga “espiritu.” Ipagarup dagiti dadduma a tattao a ti “espiritu” ket sabali laeng a sao para iti “kararua.” Ngem saan nga umiso dayta. Nalawag nga ipakita ti Biblia nga agduma ti “espiritu” ken ti “kararua.” Ania ti nagdumaanda?
Dagiti mannurat iti Biblia inusarda ti Hebreo a sao a ruʹach wenno ti Griego a sao a pneuʹma idi nagsuratda maipapan iti “espiritu.” Ipakita a mismo ti Kasuratan ti kaipapanan dagita a sao. Kas pagarigan, kuna ti Salmo 104:29: “No ikkatem ti espirituda [ruʹach], mauyos ti biagda, ket agsublida iti tapokda.” Ken kuna ti Santiago 2:26 a “ti bagi nga awanan espiritu [pneuʹma] ket natay.” No kasta, kadagitoy a bersikulo, ti “espiritu” tuktukoyenna daydiay mangbibiag iti bagi. No awan ti espiritu, natay ti bagi. Dayta ti gapuna nga iti Biblia, naipatarus ti sao a ruʹach saan laeng a kas “espiritu” no di pay ket kas “puersa” wenno puersa ti biag. Kas pagarigan, maipapan iti Layus idi kaaldawan ni Noe, kinuna ti Dios: “Iyegko ti layus ti dandanum iti rabaw ti daga tapno mangdadael iti isuamin a lasag a kadakuada aktibo ti puersa [ruʹach] ti biag iti baba ti langlangit.” (Genesis 6:17; 7:15, 22) No kasta ngarud, ti “espiritu” tuktukoyenna ti di makita a puersa a mangbibiag iti amin a nabiag a parsua.
Saan nga agpada ti kararua ken ti espiritu. Ti bagi ket agkasapulan iti espiritu a kas iti radio nga agkasapulan iti elektrisidad tapno aguni. Alaentayo a pagarigan ti radio. No ikkam iti bateria ti radio ken luktam, ti elektrisidad nga adda iti bateria biagenna ti radio, no ar-arigen. Ngem no awan ti bateria, natay ti radio. Kasta met laeng ti mapasamak iti sabali a kita ti radio no maidiskonekta iti koriente. Umasping iti dayta, ti espiritu ket isu ti puersa a mangbibiag iti bagitayo. Maysa pay, kas iti elektrisidad, awan ti rikna ken saan a makapanunot ti espiritu. Maysa laeng dayta a puersa, saan a persona. Ngem no awan ti espiritu, wenno puersa ti biag, ‘matay ti bagitayo, ket agsubli iti tapok,’ kas kuna ti salmista.
Maipapan iti ipapatay ti tao, kuna ti Eclesiastes 12:7: “Ti tapok [ti bagina] agsubli iti daga a kas iti kasasaadna idi ket ti met laeng espiritu agsubli iti pudno a Dios a nangted iti dayta.” No ti espiritu, wenno puersa ti biag, panawanna ti bagi, matay ti bagi ket agsubli iti naggapuanna—iti daga. Umasping iti dayta, agsubli ti puersa ti biag iti nagtaudanna—ti Dios. (Job 34:14, 15; Salmo 36:9) Di kayat a sawen daytoy a literal nga agdaliasat a mapan idiay langit ti puersa ti biag. Imbes ketdi, kaipapananna a no matay ti maysa a tao, agpannuray ken ni Jehova a Dios ti namnamana nga agbiag iti masanguanan. Kas man la adda ti biagna iti ima ti Dios. Babaen laeng ti pannakabalin ti Dios a maisubli ti espiritu, wenno puersa ti biag, tapno agbiag manen ti maysa a tao.
Anian a makaliwliwa a maammuan a daytoy ti aramidento ti Dios kadagiti amin nga agin-inana kadagiti “pakalaglagipan a tanem”! (Juan 5:28, 29) Inton panagungar, mangbukel ni Jehova iti baro a bagi para iti tao a matmaturog ken patay ket biagenna dayta babaen ti panangikabilna iti espiritu, wenno puersa ti biag. Anian a makaparagsak dayta nga aldaw!
No kayatmo a maammuan ti ad-adu pay maipapan iti sao a “kararua” ken “espiritu” sigun iti pannakaaramatda iti Biblia, makasarakka iti napateg nga impormasion iti broshur nga Ania ti Mapasamak Kadatayo No Mataytayo? ken iti panid 84-89, 139-43 ti libro a Pannakirinnason Manipud Kadagiti Kasuratan, nga agpada nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
1 Timoteo 5:1-25
5 Dika palaluan a dillawen ti maysa a lakay.+ Iti kasupadina, makipakaasika kenkuana a kas ama, kadagiti ub-ubing a lallaki a kas kakabsat a lallaki,2 kadagiti babbaket+ a kas inna, kadagiti ub-ubing a babbai a kas kakabsat a babbai+ buyogen ti isuamin a kinadalus.3 Padayawam dagiti balo a babbai a pudpudno a balo.+4 Ngem no ti asinoman a balo a babai addaan iti annak wenno appoko, sursuruen koma nga umuna dagitoy ti panangannurot iti nadiosan a debosion iti bukodda a sangakabbalayan+ ket agtultuloyda a mangibayad iti maiparbeng a pangsubad kadagiti nagannakda+ ken kadagiti apongda, ta makaay-ayo daytoy iti imatang ti Dios.+5 Ita ti babai a pudpudno a balo ken napanawan a taltalipungawen+ insaadna ti namnamana iti Dios+ ket agtultuloy kadagiti panagararaw ken panagkararag iti rabii ken aldaw.+6 Ngem daydiay maigamer iti linalasag a panagpennek+ natay+ nupay isu sibibiag.7 Gapuna itultuloymo nga ipaay dagitoy a bilin,+ tapno awan koma ti pakababalawanda.+8 Pudno unay no ti asinoman saanna nga ipaay ti kasapulan dagidiay kukuana,+ ken nangnangruna dagidiay kameng ti sangakabbalayanna,+ pinaglikudanna+ ti pammati+ ket isu dakdakes ngem ti tao nga awanan pammati.9 Mailista koma ti maysa a balo a babai a saan a nakurkurang ngem innem a pulo ti tawenna, asawa ti maymaysa a lalaki,+10 adda pangsaksi a naited kenkuana gapu iti nasayaat nga ar-aramid,+ no nangpadakkel iti annak,+ no nangsangaili kadagiti ganggannaet,+ no binugguanna ti saksaka dagiti sasanto,+ no pinabang-aranna dagidiay adda iti rigat,+ no sinurotna a sigaganetget ti tunggal naimbag nga aramid.+11 Iti sabali a bangir, dika patgan dagiti ub-ubing a balo a babbai, ta no dagiti seksual a rasukda umapay iti nagbaetanda ken iti Kristo,+ kayatda ti makiasawa,12 maukomda agsipud ta saanda a tinagipateg ti immuna nga ebkas ti pammatida.+13 Kabayatanna masursuroda met ti di makumikom, nga umalla-allatiwda iti balbalay; wen, saan laeng a di makumikom, no di ket manangidanondanon ken mannakibiangda pay iti ar-aramid ti sabsabali a tattao,+ a sarsaritaenda ti bambanag a saanda a rebbeng.14 Gapuna tarigagayak a dagiti ub-ubing a balo a babbai makiasawada,+ nga agipasngayda iti annak,+ nga agaywanda iti sangakabbalayan, a saanda nga ikkan ti bumusbusor iti pakagutugotan a mangrabngis.+15 Iti kinapudnona, sumagmamanon ti naisiasi tapno sumurotda ken Satanas.16 No ti asinoman a mamati a babai addaan kadagiti balo a babbai, palag-ananna koma ida,+ ket saan koma a mapadagsenan ti kongregasion. Iti kasta mapalag-anan dayta dagidiay pudpudno a balo.+17 Dagiti lallakay a mangidaulo+ iti nasayaat a wagas maibilangda koma a maikari iti mapamindua a dayaw,+ nangnangruna dagidiay agtrabaho a sipipinget iti panagsao ken panangisuro.+18 Ta kuna ti kasuratan: “Dika busalan ti toro no agirik iti bukbukel”;+ kasta met: “Ti mangmangged maikari kadagiti tangdanna.”+19 Dika awaten ti pammabasol maibusor iti maysa a lakay, malaksid laeng iti pammaneknek ti dua wenno tallo a saksi.+20 Iti sanguanan dagiti amin nga umim-imatang tubngarem+ dagiti tattao a mangyugali iti panagbasol,+ tapno agbuteng met ti dadduma.+21 Iti sanguanan ti Dios ken ni Kristo Jesus ken dagiti napili nga anghel sipapasnek a bilinenka+ a salimetmetam dagitoy a banag nga awan nasaksakbay a panagipato, a saanka nga agaramid iti aniaman maitunos iti pagannayasan nga adda dasdasiganna.+22 Dika pulos ipatay a sidadarasudos dagiti imam+ iti asinoman a tao;+ dika met agbalin a mannakiraman kadagiti basol ti sabsabali;+ taginayonem a nadalus ta bagim.+23 Dika uminumen iti danum, no di ket agusarka iti bassit nga arak+ maigapu ita rusokmo ken kadagiti masansan a panagsaksakitmo.24 Dagiti basol ti dadduma a tattao silalatak a maiparangarang,+ a mangiturong a mismo iti pannakaukom, ngem no maipapan iti dadduma a tattao dagiti basolda maiparangarang met a maud-udi.+25 Iti kasta met laeng a pamay-an silalatak a maiparangarang ti nasayaat nga ar-aramid+ ket dagidiay saan a kasta saan a mabalin nga ilemmeng.+


text:
KAPITULO 3
Ayatan Danuri Ayatan na Dios
“I makikavulu ta masirib ay mabbalin tu masirib.”—PROVERBIO 13:20.
1-3. (a) Anni i ari maffaliu nga kagian na Biblia? (b) Kunnasi tam makapili tu kokkofun nga makasta i influwensiada?
KAGITTA na espongha i totolay; masussùda i maski anni nga kelammaggadda. Mabì da laman nga maparigan i kualidad, estandarte, anna i personalidad na pakikavulutadda, maski manakìda.
2 Ari nga maffaliu i Biblia ta pakkagina nga, “i makikavulu ta masirib ay mabbalin tu masirib, ngem i makilallang ta awan tu ammuna ay marake i pattuppalanna.” (Proverbio 13:20) Ari laman tu aggi-mittan nga pakilallang i tukuyanna yaw nga proverbio. Kebalinan na termino nga “makikavulu” i kana-kanayun nga pakilivi-livù. * Nekomento na tadday nga referensia na Biblia taw nga bersikulo: “I kunnatun nga pakikavulu ta tadday nga tolay kebalinanna nga egga ayâ anna madukko nga relasion sa.” Ariammu kari umanugù nga maparigattam danuri ayatattam? Megafu ta madukko i relasiottam nira, dakal i influwensiada nittam—mapia onu marake.
3 Importante nga makikofun ta totolay nga makasta i influwensiada tape makapattalupaddiattam ta ayâ na Dios. Kunnasi? Makua tam yatun nu ayatattam danuri ayatan na Dios anna makikofun ta kokkofunna. Nonopammu: Egga kari paga mas makasta nga pakikofunan anne ta totolay nga kokkofun ni Jehova? Innattam gafu nu anni ira i kualidad na totolay nga ayatan ni Jehova. Nu manawag ta nonò tam i pagimamma ni Jehova, makapili tam tu kokkofun nga positibo i influwensiada nittam.
DANURI AYATAN NA DIOS
4. Ngatta mepangngo laman nga pilian ni Jehova i kofunna? Ngatta inagalan ni Jehova si Abraham nga “kofun”?
4 Si Jehova i Katannangan nga Yafu ta interu uniberso yatutta daka-dakal nga pribilehio i pakikofun sa. Mepangngo laman gafu nga pilianna tu mapia nu sinni i pakikofunanna, ari kari? Sinni gafu i pilian ni Jehova nga kokkofunna? Makikofun si Jehova ta totolay nga talaga mangurug anna mammakatalò sa. Ikonsidera tam i ehemplo ni patriarka Abraham, lalaki nga madumu-rumug megafu ta nerumu-ruma nga pangurugna. Awan ngana tu mas mariga nga kapurueba ta pangurug na tadday nga yama anne ta pangisakrifisiona ta anàna. * Ngem “gafu ta angngurug, nitavvung ni Abraham nga isakrifisio si Isaac nga ana na . . . nangurug yaya tu awayya na Dios nga paginnolayan i natay.” (Hebreo 11:17-19) Megafu ta pangurug anna pamarulò ni Abraham, meddu nga inagalan yaya ni Jehova tu “kofun.”—Isaias 41:8; Santiago 2:21-23.
5. Anni i pagimamma ni Jehova ta totolay nga matalò nga mattuppal sa?
5 Kuruga tagibaloran ni Jehova i kinamatalò anna i pattuppal. Ayatanna danuri kanayun nga mangipoppollu ta pammakatalodà sa. (Bibbigammu i 2 Samuel 22:26.) Kagitta na nasingattam ta ollu nga kapitulo, kakayà ni Jehova danuri mattuppal sa megafu ta ayâ. Kagian na Proverbio 3:32 nga “makikofun Yaya ta matunung ira.” Makalawà danuri matalò nga manuppal ta uray ni Jehova tu imbitasion nga mabbalin tu bisita ta ‘templona.’ Malawà ira nga maddayarayaw kani Jehova anna makaranni ira sa maski anni nga oras gukaban na pakimallò.—Salmo 15:1-5.
6. Kunnasi tam nga mepasingan i ayâ tam kani Jesus? Anni i pagimamma ni Jehova ta totolay nga mangiddu ta Anàna?
6 Ayatan ni Jehova danuri mangiddu ta tattadday nga Anàna nga si Jesus. Kinagi ni Jesus: “I sinni laman nga mangaya niakan ay parulattan na i uvovug ku. Ayatan yaya na Yamà, ay umay kami anna Yamà nga makitappaddian sa.” (Juan 14:23) Kunnasi tam nga mepasingan i ayâ tam kani Jesus? Gukaban na pamarulò tam ta bili-bilinna. Kasali tatun i pangilayyagayya ta mapia nga dumug anna pangngua tu disipulo. (Mateo 28:19, 20; Juan 14:15, 21) Mepasingattam gapa i ayâ kani Jesus nu ‘tuttulattam yaya,’ nga kuattam i ngamin nga mawayya tam tape maparigattam yaya ta paguvovug anna annangngua tam. (1 Pedro 2:21) Kuruga apresian ni Jehova i appursigi danuri manuttul ta dala-dalan ni Jesus megafu ta ayâda taw nga Anàna.
7. Ngatta makasta nga makikofuttam ta kokkofun ni Jehova?
7 I pangurug, kinamatalò, pakimoray, anna ayâ kani Jesus anna ta dala-dalanna i kualidad ira nga alegan ni Jehova ta kokkofunna. Iyavù tam gafu ta baggi tam: ‘Masingakku kari yaw ira nga kualidad ta kokkofukku? Kokkofukku kari i kokkofun ni Jehova?’ Makasta nga kuan yaw megafu ta egga makasta nga efekto nittam danuri totolay nga mangipasingan tu nadiosan nga kualidad anna matalikarag nga mangilayyagayya ta mapia nga dumug na Pappatulan. Influwensiadda ittam nga determinadu nga mattolay nga mapagayaya i Dios.—Innammu i kahon nga “Sinni Ira I Kofummu?”
I MAGIGIAMMU TAM TA EHEMPLO TA BIBLIA
8. Anni i apresiammu ta pakkofun (a) da Noemi anna Ruth? (b) na tallu nga Hebreo? (c) da Pablo anna Timoteo?
8 Mabibbig ta Biblia i aru nga ehemplo na nabenefisiowan megafu ta nappili ira tu makasta nga kakavulu. Nabibbig tam i makasta nga pakkofun da Noemi anna Ruth nga manuganna, i madukko nga pakkorofun na tallu nga Hebreo ta Babilonia, anna i pakkofun da Pablo anna Timoteo. (Ruth 1:16; Daniel 3:17, 18; 1 Corinto 4:17; Filipos 2:20-22) Ngem innattam i nerumu-ruma nga pakkofun da David anna Jonatan.
9, 10. Ngatta maladda i pakkofun da David anna Jonatan?
9 Kinagi na Biblia nga kabalin nga napatay ni David si Goliat, “nabbalin tu madukko nga makkofun si Jonatan anna David, anna namegafu nga iniddù ni Jonatan si David kagitta na pagiddùna ta baggina.” (1 Samuel 18:1) Tatun nga namegafu i ari magattà nga pakkofun maski nu kaka tu mas aru nga dagun si Jonatan. Nattalupaddian yatun nga madukko nga pakkofun adde ta patay ni Jonatan ta gerra. * (2 Samuel 1:26) Anni panò i rason nu ngatta kunnatun ngana laman i kaladda na pakkofudda?
10 Madukko i relasion da David anna Jonatan megafu ta ayatadda i Dios anna kakayàda nga mammakatalò sa. Parehu nga kayàda nga mapagayaya i Dios. Egga ira kualidad nga magustuadda ta kataggi-tadday. Kuruga nagustuan ni Jonatan i sikan na nonò anna talikarag na mabbing nga si David nga magutù nga nangidefensa ta ngagan ni Jehova. Siguradu gapa nga dakal i respeto ni David ta mas manakam nga si Jonatan megafu ta matalò nga sinuportanna i unnug ni Jehova anna pinagolluna i pammakapianan ni David anne ta pammakapiananna. Turi ta neyarubang si David ta mariga nga situasion, nattaga-tagu yaya ta tana-tanà tape matammangnganna i gazzi na marakay nga si Patul Saul nga yama ni Jonatan. Nepasingan ni Jonatan i nerumu-ruma nga kinamatalòna turi ta ‘inangngayanna si David . . . , kabalinna, inuffunanna yaya nga malegan i sikan kani Jehova.’ (1 Samuel 23:16) Nonopammu nu anni i natagenò ni David turi ta inangngayan, sinuportan, anna pinagaram yaya na meddù nga kofunna! *
11. Anni i magigiammum ta pakkofun da Jonatan anna David?
11 Anni i magigiammu tam ta ehemplo da David anna Jonatan? Ollu ta ngamin, nammuattam nga importante ta makkofun nga parehu nga tagibaloradda i relasiodda ta Dios. Mapasikattam nu makikofuttam ta totolay nga kaparehu tam tu angngurug, moralidad, anna pakkaragà nga mattalupaddian nga matalò ta Dios megafu ta meyistoria tam ta kataggi-tadday i ekspiriensa tam ira anna mekagi tam i nononopan anna mataga-tagenò tam. (Bibbigammu i Roma 1:11, 12.) Malegattam i kunnatun nga totolay ta kapangngurug tam. Kayà na kari kagian nga mapia nga kofun i ngamin nga umu-umay ta Kingdom Hall? Ari gapa.
NU KUNNASI MAPPILI TU KOFUN
12, 13. (a) Ngatta piliattam i pakikavulutattam maski ta kaparehu tam nga Cristiano? (b) Anni i nepa-arubang ta ollu-siglo nga kongregasion, anna anni i netabarang ni Pablo megafu taw?
12 Maski ta unag na kongregasion, mawag tu piliattam tu mapia i kokkofun nga makapagaram nittam ta espiritual. Makaddag tam kari tatun? Ari gapa. Mabayag nga mannakam ta espiritual i karuan nga Cristiano ta kongregasion, kagitta gapa na karuan nga vunga na kayu nga mabinnay nga malutu. Yari tu maski sitaw nga kongregasion, madduruma i gukug na espiritual nga pammanakam na kada Cristiano. (Hebreo 5:12–6:3) Siempre, pasensian anna ayatattam i bagu anna makafi megafu ta kayà tam ira nga uffunan nga mapprogreso ta espiritual.—Roma 14:1; 15:1.
13 Nu karuan, mawag gapa nga magimmugug tam nu sinni i kakavulu tam ta kongregasion. Awayyana tu egga kuestionable nga kondukta na karuan. Minarreklamo gapa i tanakuan nga wagi. Kunnaw i nepa-arubang ta ollu-siglo C.E. ira nga kongregasion. Matalò i magaru ta miembro, ngem marake i annangngua na karuan. Megafu ta ari nga tuttuttulan na karuan ta Corinto i tuttuddu na Cristiano, sinabarangngan ni Pablo i kongregasion: “Ari kamu nga makitabag. ‘I marakay nga kakavvulu ay makadaral ta mapia nga kata-katolay.’” (1 Corinto 15:12, 33) Pinagimmugug ni Pablo si Timoteo megafu ta maski ta nallalatanan na Cristiano, egga lagapa i ari matunung i attoleda. Netabarang kani Timoteo nga umarayyu anna ari makikofun nira.—Bibbigammu i 2 Timoteo 2:20-22.
14. Kunnasi tam meyaplika i prinsipio ta tabarang ni Pablo meyannung ta pakikofun?
14 Kunnasi tam meyaplika i prinsipio ta netabarang ni Pablo? Gukaban na ariattam pakikavulu ta marake i influwensiana ira, ta unag onu ta lawan na kongregasion. (2 Tesalonica 3:6, 7, 14) Mawag tu immugurattam i relasiottam kani Jehova. Daddammattam nga kagitta na espongha, maparigattam i ugu-ugali anna kukukuan na madukko nga kokkofuttam. Ari tam nga ekspektan nga makasussù tu danum i espongha nu nelammag gamma ta silam. Nu kanayun gafu nga marake i pakikavulutattam, imposible nga egga positibo nga resultana yatun nittam.—1 Corinto 5:6.
Makaleg ka tu mapia nga kokkofun ta kapangngurug tam
15. Kunnasi ka nga makaleg tu nespirituan i appana-panonòda nga kokkofun?
15 Mappabalo tam ta dakal i posibilidad nga makaleg tam tu mapia nga kakavulu. (Salmo 133:1) Kunnasi tam makaleg tu nespirituan i appana-panonòda nga kokkofun? Durante nga mappursigi ka nga ipasingan i nadiosan nga kualidad, siguradu nga meyaranni nikaw i kagittam. Mawag gapa tu kuammu i karuan ira nga praktikal nga dakkuà tape makaleg tu bagu nga kokkofun. (Innammu i kahon nga “ Nu Kunnasi Kami Nakaleg tu Mapia nga Kokkofun.”) Alegammu danuri mangipasingan tu kualidad nga kayàmu gapa nga ipasingan. Iyaplikam i tabarang na Biblia nga “vukatan nu ta mapia i giffutuan nu,”—makikofun ta kapangngurug maski nu tanakuan i lahi, nasion, onu kulturada. (2 Corinto 6:13; bibbigammu i 1 Pedro 2:17.) Ari ka laman makikofun ta kadagunammu. Takkilalammu nga mas kaka si Jonatan kani David. Masirib i mannakam ira anna aru i ekspiriensada nga awayyada iyistoria nittam nga yatun i mas mamaddukko ta pakkofuttam.
NU EGGA MALLATTUAG NGA PROBLEMA
16, 17. Ngatta ariattam umarayyu ta kongregasion maski nu napatakitan ittam na kapangngurug tam?
16 Awayyana nga mallattuag aggi-mittan i problema ira megafu ta nadduruma nga personalidad anna naggafuan na wawwaragi ta kongregasion. Baka egga makagi onu makua na kapangngurug tam nga makatakì ta nonò tam. (Proverbio 12:18) Nu karuan, i nadduruma nga personalidad onu opinion i paggafuan na problema. Mesiddukal ka kari nu mesimmu i kunnatun tapus umarayyu ka ta kongregasion? Ariattam kuan yatun nu napafutuan i ayâ tam kani Jehova anna ta ayatanna ira.
17 Mepangngò laman nga napafutuan nga ayatan anna kuruga ikakua tam si Jehova megafu ta yaya i Namaratu anna Minassustini tu inango tam. (Nepakannammu 4:11) Fuera paga tatun, mepangngo laman gapa nga matalò nga suportattam i kongregasion nga usu-usanna. (Hebreo 13:17) Yatutta nu napatakitan onu nadismaya ittam na kapangngurug tam, ariattam umarayyu ta kongregasion tape laman mepasingan i lussaw tam. Ngatta garè gapa ta kuattam yatun? Ari tu si Jehova i nakapatakì tu nonò tam. Megafu ta ayâ, ariattam vuluvuga panawan si Jehova anna i kongregasionna!—Bibbigammu i Salmo 119:165.
18. (a) Kunnasi tam nga mepoppollu i imammo ta kongregasion? (b) Anni ira nga bendision i malawà tam nu mamakoma tam nerulay nu rasonable nga kuan yatun?
18 Makoffun nittam i ayâ tape mepoppollu tam i imammo ta kongregasion. Ari nga ekspektan ni Jehova i kinaperfekto ta totolay nga ayatanna. Kunnatun gafu nakuan i kuattam. Megafu ta ayâ, matakkabban i baraddi nga nakaliwatan anna meperaddam nittam nga imperfekto anna makaliwà tam ngamin. (Proverbio 17:9; 1 Pedro 4:8) Makoffun i ayâ tape meyaplika tam i tabarang nga “makkapaka-pakoma” ittam. (Colosas 3:13) Ari tu kanayun nga mabì nga meyaplika yaw. Mas mattakì i nonò tam nu mappaffù tam ta gazzì nga nonopan nga mebalakkattam i namallussaw nittam nu mattalupaddian i lussaw tam sa. Kakuruganna, delikadu i pangimula tu takì na nonò. Siguradu nga mabendisionattam nu mamakoma tam nerulay nu rasonable nga kuan yatun. (Lucas 17:3, 4) Mangiyawà yatun nittam tu memammo nga nonò anna futu, mapattalupaddian i imammo ta kongregasion, anna i pinaka-importante, memmugurattam i relasiottam kani Jehova.—Mateo 6:14, 15; Roma 14:19.
NU KANNI TAM IYEMMANG I PAKIKAVULÙ
19. Kanni tam nga iyemmang i pakikavulu ta tadday nga tolay?
19 Egga gapa ira situasion nga mawag tu iyemmattam i pakikavulu ta dati nga miembro na kongregasion. Mesimmu yaw nu nalza onu na-disfellow i tadday nga nakaliwà ta bilin na Dios anna ari tu mabbabawi onu mangituttuddu tu falso nga doktrina onu nesinnana ngana i baggina ta kongregasion. Manawag i kagian na Biblia nga “ari kamu nga mevulu” ta kunnatun nga tolay. * (Bibbigammu i 1 Corinto 5:11-13; 2 Juan 9-11) Awayyana tu talaga mariga nga interamente nga ari makikavulu ta kaparientes onu ta dati nga kofuttam. Itaddaggattam kari lagapa i estandarte ni Jehova nga ipasingan i pattalò tam sa anna ta matunung nga dorobna? Daddammammu nga kuruga nabalor kani Jehova i kinamatalò anna i pamarulò.
20, 21. (a) Ngatta meddu nga unnug i pad-disfellow? (b) Ngatta importante nga piliattam tu mapia i kokkofuttam?
20 Talaga nga meddu nga unnug ni Jehova i pad-disfellow. Ngatta? Mangipasingan tu ayâ kani Jehova anna ta masanto nga ngaganna i pangalza ta awan tu pabbabawina nga nakaliwà. (1 Pedro 1:15, 16) Ari nga mappeligro i kongregasion nu makua yatun. Maprotektan i matalò ira nga aripan na Dios ta marake nga influwensia na maggini-ginakkag nga nakaliwà. Nu kunnatun, metulu-tuloyda lagapa nga maddayarayaw megafu ta ammuda nga maproteksionan ira ta kongregasion kontra ta marake nga influwensia na mundo. (1 Corinto 5:7; Hebreo 12:15, 16) Pangipasingan tu ayâ yatun nga paddisiplina ta nakaliwà. Baka yaw mismu i kawaganna tape manonòna nga mawag tu ulianna i kata-katolena anna manoli kani Jehova.—Hebreo 12:11.
21 Kurug nga egga dakal nga influwensiana nittam i pakikofuttam. Importante gafu nga piliattam nu sinni i pakikofunattam. Siguradu nga makaleg tam tu kapianan nga pakikavulutan nu makikofuttam ta kokkofun ni Jehova anna ayatattam danuri ayatanna. Makoffun nittam i makasta nga influwensiada tape makapattoletam nga mekunnay ta determinasiottam nga mapagayaya si Jehova.
^ par. 2 Netransleyt gapa tu “vulunan” anna “mevuluvvulu” i Hebreo nga termino nga “makilallang.”—Ukum Ira 14:20; Proverbio 22:24.
^ par. 4 Ta pakiddaw ni Jehova tu kunnatun kani Abraham, nepasinganna i kuanna nga pangisakrifisio ta tattadday nga Anàna. (Juan 3:16) Finugaddan ni Jehova si Abraham tapus nangiyawà tu karneru nga itavvunna katali ni Isaac.—Genesis 22:1, 2, 9-13.
^ par. 9 “Abbing paga laman” si David turi ta napatena si Goliat anna ma-30 dagun ngana yaya turi ta natay si Jonatan. (1 Samuel 17:33; 31:2; 2 Samuel 5:4) Ma-60 ngana si Jonatan turi ta natay, yari tu maggi-30 dagun i nakkakanna kani David.
^ par. 10 Ta 1 Samuel 23:17, egga lima nga kingngua ni Jonatan nga namagaram kani David: (1) Pinasikanna si David nga ari maganassing. (2) Nepasiguraduna nga ari metuppal ni Saul i marake nga gakkagna. (3) Neperaddamna kani David nga mabbalin yaya tu patul, kagitta na nepromesa na Dios. (4) Netabbana nga mattalupaddian yaya nga matalò kani David. (5) Kinagina kani David nga maski si Saul, ammuna yatun nga kinamatalòna.
^ par. 19 Innammu i artikulo ta Apendise nga, Nu Kunnasi nga Tratuan i Na-disfellow para ta aru paga nga informasion nu kunnasi nga tratuan i na-disfellow onu nangisinna ta baggida ta kongregasion.


text:
Mehiko
Nagsasabtan: 23°N 102°W / 23°N 102°W
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano[14]wenno kadawyan a makunkuna a kas Mehiko[15], ket maysa nga batay-linteg a pederal a republika iti Amianan nga Amerika. Nabeddengan iti amianan iti Estados Unidos; iti abagatan ken laud babaen ti Taaw Pasipiko; iti abagatan a daya babaen ti Guatemala, Belis, ken ti Baybay Karibe; ken iti daya babaen ti Golpo ti Mehiko.[16]Naisakupan na daytoy iti nganngani a dua a riwriw a kuadrado kilometro (sumurok a 760,000 kuadrado milia),[2]Ti Méhiko ket isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti Kaamerikaan babaen ti dagup a kalawa ken ti maika-13 a kadakkelan a naiwayawayas a pagilian iti lubong. Nga addan ti nakarkulo a populasion iti surmurok a 112 a riwriw,[9] isu daytoy ti maika-11 a kapusekan ti populasion ken ti kapusekan ti populasion kadagiti agsasao ti Españiol a pagilian. Ti Mehiko ket maysa a a tiponan ti muyong a nagbuklan dagiti tallo pulo ket maysa nga estado ken maysa a Pederal a Distrito, ti kapitolio a siudad.
Ti Kasakbayan ti Kolumbiano a Mehiko adu kadagiti kultura ket nataenganda dagiti napalaing a sibilisasion a kas ti Olmec, ti Toltec, ti Teotihuacan, ti Sapoteko, ti Maya ken ti Asteka sakbay nga immunada a nakakita kadagiti Europeano. Idi 1521, ti Espania nangirukma ken nangikolonisado ti teritorio manipud ti kuartelna idiay Mehiko-Tenochtitlan, a daytoy ket naadministrado a kas ti Birreinato ti Baro nga Espania. Daytoy a teritorio ket dimteng a nagbalin a ti Mehiko a kas ti panagwaywaya ket nabigbigan idi 1821. Ti kalpasan ti panagwayawaya a paset ti panawen ket naidasig idi babaen ti ekonomiko a pannakatalna, ti Mehikano-Amerikano a Gubat ken ti maipapan ti teritorio a pannakaiyakar iti Estados Unidos, ti sibil a gubat, dagiti dua nga imperio ken ti domestiko a diktadura. Ti kinaudi a naibaga ket nakaiturongan ti Mehikano a Rebolusion idi 1910, a nakaipatinggaan ti panakaiyebkas ti 1917 a Batay-linteg ken ti irurumsua ti agdama a sistema ti politika ti Mehiko. Dagiti panagbutos a natengngel idi Hulio 2000 ket nangmarka ti immuna a panangabak ti presidensia ti kasuppiatan a partido manipud ti Partido ti Institusional a Rebolusionario. Manipud idi 2006 ti pagilian ket adda iti tengnga ti maysa a druga a gubat a nakatunton kadagiti 60,000 a biag.[17]
Ti Mehiko ket maysa kadagiti kadakkelan nga ekonomia iti lubong, ken daytoy ket naipanunotan a kas maysa a rehional a bileg ken tengnga a bileg.[18][19][20][21] Iti maipatinayon, ti Mehiko ket isu idi ti immuna a kameng ti Latino Amerikano nga Organisasion para iti Ekonomiko a Panagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay OECD (manipud idi 1994), ken naipanpanunotan a maysa nga akinngato a tengnga a matgedan a pagilian babaen ti Banko ti Lubong.[22] Ti Mehiko ket naipanpanunotan a kas maysa a baro a naindustrialisado a pagilian[23][24][25][26] ken maysa a rumrumsua a bileg.[27] Daytoy ket addaan iti maikasangapulo ket tallo a kadakkelan ti nominal GDP ken ti maikasangapulo ket maysa a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti ekonomiana ket napigsa a naisilpo kadagiti kumaduaanna ti Nawaya a Tulagan ti Komersio ti Amianan nga Amerika (NAFTA), a naipangpangruna ti Estados Unidos.[28][29] Ti Mehiko ket mairanggo ti maikanem iti lubong ken umuna iti Kaamerikaan babaen ti bilang ti UNESCO a Tawid a Luglugar iti Lubong nga addaan iti 31,[30][31][32] ken idi 2007 ket isu idi ti maikasangapulo a kaaduan a nabisbisita a pagilian iti lubong nga adda dagiti 21.4 a riwriw nga internasional a simmangsangpet ti tungngal maysa a tawen.[33]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti panagun-od ti Baro nga Espania ti panakawayawaya manipud ti Espania, naikeddeng daytoy a ti baro a pagilian ket managananto manipud ti kapitoliona, ti Siudad ti Mehiko, a nabangon idi 1524 iti tuon ti taga-ugma nga Aztec a kapitolio ti México-Tenochtitlan. Ti nagan ket naggapu manipud ti Pagsasao a Nahuatl, ken di ammo ti kaibuksilanna.
Ti Mēxihco ket isu idi ti Nahuatl a termino para iti puseg a daga ti Imperio ti Aztec, a nainaganan, ti Ginget ti Mehiko, ken dagiti taona, ti Mexica, ken dagiti naipalikmut a teritorio a nagbalin nga isu ti Estado ti Mehiko a kas maysa a panakabingbingay ti Baro nga Espania sakbay ti pannakawayawaya (ipada ti Latium). Daytoy ket sapasap a naipanunotanm a maysa a toponimo para iti ginget a nagbalin a ti kangrunaan nga etonimo para iti nagbanagan ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, wenno ti baliktadna daytoy.
Ti pasakbay a -co ket isu ti lokatibo ti Nahuatl , a mangaramid a nagan ti lugar ti balikas. Iti labes ti daytoy, ti etimolohia ket di am-ammo. Naisingasing daytoy a naala manipud ti Mextli wenno Mēxihtli, ti nalimed a nagan para iti dios ti gubat ken patron dagiti Aztec, ti Huitzilopochtli, nga iti kaso ti Mēxihco ket kayatna a sawen ti "Lugar a pagtaengan ti Huitzilopochtli".[34] Ti sabali pay a hipotesis[35] ket mangisingasing ti Mēxihco ket naala manipud ti maysa a a panagtipon ti dua a balikas ti Nahuatl a balikas para iti "bulan" (mētztli) ken puseg (xīctli). A kayatna a sawen daytoy ti ("Lugar iti Tengnga ti Bulan") a mabalin a mangibagbaga ti puesto ti Tenochtitlan idiay tengnga ti Danaw Texcoco. Ti sistema dagiti nagsisilpo a danaw, a nakapormaan ti sentro ti Texcoco, ket adda ti porma ti maysa a kuneho, a dagiti Mesoamerikano a pareidolia a mainaig iti bulan. Ti sabali pay a hipotesis ket mangisingasing a naala daytoy manipud ti Mēctli, ti diosen ti maguey.[35]
Ti nagan ti siudad-estado ket naisurat ti Espaniol iti México nga adda iti ponetiko a pateg ti   a letra iti Mediebal nga Espaniol, a nangirepresenta ti awan timek a prikatiba a postalbeolar ti [ʃ]. Daytoy nga uni, ken ti pay natimekan a prikatiba a postalbeolar ti [ʒ], a nangirepresenta ti  , ket nagbalin ti maysa a awan timek a makedngan a prikatiba ti [x] idi las-ud ti maika-16 a siglo. Daytoy ket nangiturong ti sabsabali a pannakaibaga ti ti Méjico kadagiti nadumaduma apablaak iti Espaniol, a kangrunaan idiay Espania, nga idiay Mehiko ken dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol ket kinaykayatda ti panagiletra a México. Kadagiti napalabas a tawen ti Real Academia Española, nga agalalagad ti pagsasao nga Espaniol, ket nangikeddeng a dagitoy dua a kita ket mabalin a maawat iti Espaniol ngen ti maipatpatalked a panangiletra ket ti México.[36] Kaaduan kadagiti pablaak kadagiti amin nga agsasao ti Espaniol a pagilian ket sursurotendan daytoy, urayno ti pagpilia a sabali a kita ket sagpaminsan pay laeng a maus-usar.Iti Ingles, ti   iti Mexico ket saan a mangirepresenta ti kasisigud wenno ti agdama nga uni, ngem ti konsonante a rimpuok ti [ks].
Ti opisial a nagan ti pagilian ket nagbalbaliw kadagiti panagbalbaliw ti porma ti gobierno. Iti dua nga okasion (1821–1823 ken 1863–1867), ti pagilian ket naam-ammuan idi a kas ti Imperio Mexicano (Imperio Mehikano). Amin kadagiti tallo a batay-linteg (1824, 1857 ken ti 1917, ti agdama abatay-linteg) ket agus-usar ti nagan nga Estados Unidos Mexicanos[37]—wenno ti sabali a pannakaibaga nga Estados Unidos mexicanos[38] ken Estados-Unidos Mexicanos,[39] nga amindagitoy ket naipatarus ti Ilokano a kas ti "Estados Unidos dagiti Mehikano". Ti termino a República Mexicana, "Mehikano a Repubika" ket nausar idi kadagiti Linteg ti Batay-linteg ti 1836.[40]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano ket maysa a pederasion dagiti tallo pulo ket maysa a nawaya ken dagiti naturay nga estado, a mangporma ti maysa a kappon nga agsansanay ti grado ti pannakaturay kadagiti Pederal a Distrito ken dagiti dadduma a teritorio.
Ti tunngal maysa nga estado ket adda ti bukodna a batay-linteg, kongreso, ken maysa nga ukom, ken dagiti umili ket agbutbutos babaen ti dagus a panagbutos ti gobernador para iti innem a tawen a termino, ken dagiti pannakabangi kadagiti bukodda a maymaysa a kamara a kongreso ti estado para iti tallo a tawen a termino.[41]
Ti Pederal a Distrito ket maysa a naipangpangruna a politikla a pannakabingbingay a tagikua ti sibubukel a pederasion ken saan a ti maysa a naisangsangayan nga estado, ken iti kastoy, ad-adu ti naipatingga a lokal a papel a panagturay ngem dagiti estado ti pagilian.[42]
Dagiti estado ket nabingbingay kadagiti munisipalidad, ti kabassitan a politikal nga entidad ti administrasion iti pagilian, a tinurayan babaen ti maysa a mayor wenno presidente ti munisipio (Presidente munisipal), a binutosan babaen dagiti agtaeng babaen ti kinaadu.[43]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taga-ugma a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Arkaiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasapaan a tidda ti tao idiay Mehiko ket dagiti sangkap dagiti ramit a bato a nabirukan idiay asideg ti kampo ti apoy idiay Ginget ti Mehiko ken napetsaan babaen ti radio karbon idii circa 23,000 a tawtatwen.[44] Ti Mehiko ket isu ti lugar ti panagtaltalon ti mais ken bukbukel a gapuanan ti maysa a nagdaliasatan manipud dagiti paleo-Indiano agan-anup ken agburburas kadagiti purok ti sedentario nga agrikultura idi rugi ti 7000 BCE.
Dagiti klasiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti simmarsaruno a naporma a luglugar a nagtaltalonan ti mais ken dagiti kultural a kababalin a kas ti narikut a mitolohiko ken relihioso a narikut, ti maysa a vigesimal a numeriko a sistema (naibatay ti duapulo a sistema ti panagbilbilang), ket naiwarwaras kadagiti Mehikano a kultura iti sabsabali a lugar ti Mesoamerika.[45] Iti daytoy a paset ti panawen dagiti purok ket nangrugrugida a nagbalbalin a sosial a napagustuan ken naparang-ay iti maysa a Naidauluan ti hepe, ken ti panagirang-ay kadagiti dakkel a sentro ti pagseremonian.[46]
Kadagiti kasapaan a narikut a sibilisasion idiay Mehiko idi ket ti Olmec a kultura a nagrangrang-ay idiay Aplaya ti Golpo idi agarup a 1500 BCE. Ti Olmec a kababalin ti kultura ket naiwarwaras babaen ti Mehiko kadagiti sabali a pannakaporma a panawen ti kultura idiay Chiapas, ti Oaxaca ken ti Ginget ti Mehiko. Ti pannkaporma a paset ti panawen ket nakakitkita ti pannakaiwarwaras ti naisangsangayan a relihioso ken dagiti simboliko a tradision, ken dagiti pay artistiko ket dagiti arkitektural a karikutan.[47] Iti simmarsaruno a kasakbayan a klasiko a paset ti panawen, dagiti sibilisasion ti Maya ken Zapoteco ket nakaparang-ayda kadagiti narikut a sentro idiay Calakmul ken Monte Albán. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen ti immuna nga gapyso a Mesoamerikano a sistema ti panagsurats ket naparang-ay kadagiti kultura ti Epi-Olmec ken ti Zapoteco, ken ti Mesoamerikano a tradision ti panagsurat ket nakaabot ti kasayaatna iti Klasiko a Maya a Hieroglipiko a sinuratan.[48]
Idiay Tengnga a Mehiko, ti karang-ayan a klasiko a paset ti panawen ket nakakita ti irarang-ay tiTeotihuacano, a nagporma ti milisia ken komersio nga imperio a ti politikal nga impluensiana ket naigay-at iti abagatan aginggana iti Maya a luglugar ken iti pay amianan. Iti paset ti panawen a karang-ayna, ti Teotihuacan, ket naglaon kadagiti kadakkelan a pyramide nga estruktura a nabangon idi kasakbayan ti Columbian nga Kaamerikaan, adda ti populasion iti nasurok a 150,000 a tattao. Iti panawen a pannakarebba ti Teotihuacán idi agarup a 600 CE, ti panagsalsalisal a baetan dagiti kangrunaan a sentro ti politiko ket nangrugrugi idiay tengnga a Mehiko a kas ti Xochicalco ken Cholula. Iti daytoy a panawen idi las-ud ti Epi-Klasiko a Nahua a tattao ket nangrugrugida nga immal-alis iti abagatan idiay Mesoamerika manipud iti Amianan, ken politikal ken kultural a nagbalbalinda a nagturturay idiay tengnga a Mexico, idi pinapanawda dagiti agsasao kadagiti pagsasao a Oto-Manguean.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisial a Nagan iti Pagilian". MX: Ti Presidensia ti Mehiko. 2005-03-31. Naala idi 2010-05-30.
- ^ a b Méhiko a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- ^ "Sapasap a Paammo a maipapan iti Mehiko". MX: Sekretario iti Ganganaet a Pannakibiang. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Encyclopaedia Britannica – Dagiti pagsasao ti Mehiko". britannica.com. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ Ti Sapasap a Linteg dagiti Karbengan ti Lingguistika para kadagiti Patneng a Tattao ket maibigbiganna amin dagiti Amerindio a minoridad a pagsasao, a mairaman ti Espaniol, a kas nailian a pagsasao ken naitimbeng nga umisu laeng kadagiti teritorio a maisasao. Ti gobierno ket maibigbigan na dagiti 62 a patneg a pagsasao, ken dagiti sabsabali a kita a saan mawawatan. "Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas". Méhiko: CDI.
- ^ a b c Lizcano Fernández, Francisco (Mayo 2005). "Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI" (PDF). Convergencia (iti Espaniol). Méhiko: Universidad Autónoma del Estado de México, Centro de Investigación en Ciencias Sociales y Humanidades. 38: 185–232; table on p. 218. ISSN 1405-1435.
- ^ "Síntesis de Resultados" (PDF). Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. 2006. Naala idi 2010-12-22.
- ^ "Politikal a Batay-linteg dagiti Nagkaykaysa nga Estado ti Méhiko Titulo 2 Artikulo 40" (PDF). MX: SCJN. Naala idi 2010-08-14.
- ^ a b "INEGI 2010 nga Estadistika ti Senso". inegi.org.mx. Naala idi 2010-11-25.
- ^ a b c "World Economic Outlook Database, Oktubre 2010". IMF. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ "IMF".
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi Mayo 23, 2012.
- ^ "2013 Human Development Report Statistics" (PDF). Human Development Report 2013. United Nations Development Programme. Marso 14, 2013. Naala idi Marso 16, 2013.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mehikano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 366. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mehiko". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 366. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Heograpiko a Diksionario ti Merriam-Webster, Maika-3 nga ed. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.; p. 733
- ^ "Quinto año de gobierno". Semanario Zeta. 2011-11-12. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-12-17.
- ^ James Scott, Matthias vom Hau ken David Hulme. "Ti Labes ti BICs: Dagiti estratehia ti impluensia" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Ti Unibersidad ti Manchester. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Kasano ti mangipada kadagiti rehional a bileg: dagiti panagusig a konsepto ken panagsukisok dagiti topiko" (PDF). Britaniko a Gimong ti Internasional a Panagadadal. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Hapon" (PDF). Naala idi 2012-05-07.
- ^ Oxford Analytica
- ^ "Pagilian ken Agpatpautang a Grupgrupo". Banko ti Lubong. Naala idi Marso 5, 2011.
Ti Akinngato a tengnga a Matgedan a naipalawagan a kas ti matgedan ti tungngal maysa a tao a nagbaetan ti $3,976 – $12,275
- ^ Paweł Bożyk (2006). "Baro a Naindustrialisado a Pagilian". Globalisasion ket Panagbalbaliw ti Ganganaet nga Annuroten ti Ekonomiko. Ashgate Publishing, Ltd. p. 164. ISBN 0-7546-4638-6.
- ^ Mauro F. Guillén (2003). "Dagiti Multinational, Ideolohia, ken Naurnos a Panagobra". Dagiti Patingnga ti Pagtutumpongan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. pp. 126 (Tabla 5.1). ISBN 0-691-11633-4.
- ^ David Waugh (2000). "Dagiti Agpatpataud nga Industria (kapitulo 19), panagrangrang-ay ti Lubong (kapitulo 22)". Heograpia, Ti Napagkaykaysa nga Arngian. Nelson Thornes Ltd. pp. 563, 576–579, 633, and 640. ISBN 0-17-444706-X.
- ^ N. Gregory Mankiw (2007). Dagiti Punganayan dagiti Ekonomia. Mason, Ohio: Thomson/South-Western. ISBN 0-324-22472-9.
- ^ "G8: Nupay dagiti paggiddiatan, ti Mehiko ket Nanam-ay a kas Rumrumsua a Bileg". Ipsnews.net. Hunio 5, 2007. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Mehiko (05/09). Departamento ti Estado ti Estados Unidos. Naala idi:2009-11-25
- ^ CRS a Reporta para iti Kongreso. Serbisio ti Kongresional a Panagsukisok. Nobiembre 4, 2008
- ^ "UNESCO World Heritage Centre – World Heritage List". UNESCO. Naala idi Mayo 25, 2012.
- ^ "Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters". Whc.unesco.org. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Tabla dagiti Tawid a Lugar iti Lubong babaen ti pagilian
- ^ "Turismo" (PDF). Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Aguilar-Moreno, Manuel (2006). Manual ti Biag iti Asteka a Lubong. Facts of Life, Inc. p. 19. ISBN 0-8160-5673-0.
- ^ a b "Nombre del Estado de México". Gobierno ti Estado ti Mehiko. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Abril 27, 2007. Naala idi Oktubre 3, 2007. (iti Espaniol)
- ^ http://buscon.rae.es/dpdI/SrvltConsulta?lema=méxico
- ^ "El cambio de la denominación de "Estados Unidos Mexicanos" por la de "México" en la Constitución Federal". Ierd.prd.org.mx. Naala idi Nobiembre 4, 2009.
- ^ "Constitucion Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1824)". Tarlton.law.utexas.edu. Septiembre 2, 2009. Naala idi Oktubre 30, 2010.
- ^ "Constitución Mexicana de 1857". Tlahui.com. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Leyes Constitucionales de 1836. Cervantes Virtual
- ^ "Artikulo 116". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos Mehikanos. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 112". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos dagiti Mehikano. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 115". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos dagiti Mehikano. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Dagiti Patneng nga Amerikano: Dagiti Kasapaan a Panagak-akar". MSN Encarta. 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Nobiembre 1, 2009.
- ^ Kirchhoff, Paul (1943). "Mesoamérica — Sus Límites Geográficos, Composición Étnica y Caracteres Culturales". Acta Americana 1 (1): 92–107.
- ^ Carmack, Robert; et al. (1996). Ti legado ti Mesoamerika: ti pakasaritaan ken kultura ti maysa a sibilisasion ti Patneng nga Amerikano. New Jersey: Prentice Hall.
- ^ Diehl, Richard A. (2004). Dagiti Olmec : Immuna a Sibilisasion ti Amerika. Londres: Thames ken Hudson. pp. 9–25.
- ^ Sampson, Geoffrey; Dagiti sistema ti panagsursurat: Ti Linguistoko a Pangyuna, Hutchinson (Londres), 1985.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krauze, Enrique (1998). Mehiko: Biograpia ti Bileg: Ti pakasaritaan ti Moderno a Mehiko 1810–1996. New York, New York: Harper Perennial. p. 896. ISBN 0-06-092917-0.
- Meyer, Michael C.; William H. Beezley (2000). Ti Oxford a Pakasaritaan ti Mehiko. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 736. ISBN 0-19-511228-8.
- Parkes, Henry Bamford (1972). Ti Pakasaritaan ti Mehiko (Maika-3 nga ed.). Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-08410-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mehiko iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Mehiko manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Ti Presidensia ti Mehiko (iti Ingles)
- Mehiko a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Mehiko iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Mehiko
- Datos ti heograpia a mainaig iti Mehiko iti OpenStreetMap
- Mehiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1813


text:
/1 Tacast la unay ti panagayat ti Dios iti lubong; nga intedna ti Anacna a Bugbugtong, tapno amin a mamati kencuana, saan a mapucaw, no di ket adda biagna nga agnanayon. Ngem ti Dios ipatalgedna ti ayatna cadatayo, agsipud ta idinto a managbasoltayo pay laeng, ni Cristo natay gapu cadatayo. Ket casangoanan ti rambac ti pascua, idi nga ammo ni Jesus a ti horasna dimtengen tapno manipud itoy lubong umalis ken Ama, idinto nga inayatna dagiti taona nga addada ditoy lubong idi, inayatna ida agingga iti panungpalan. Ni Jehova nagparang caniac iti nabayagen a pannawen, a kinunana, Wen, siac nagayatac kenca iti agnanayon a panagayat: gapuna a babaen ti kinamanangngaasi inyasidegca. Ken aggapu ken Jesu-Cristo, ti matalec a mamanecnec, ti inauna nga anac cadagiti natay, ken ti agturay cadagiti ar-ari ditoy daga: Iti daydiay mangdungdungngo cadatayo, ken nangluc-at cadatayo cadagiti basbasoltayo iti darana met laeng.
/2 Ket amin daytoy, naaramid tapno matungpal ti sinao ti Apo, nga inaramatna di mammadto, a cuncunana: Adtoy ti maysa a virgen agsicugto ket aganacto iti maysa a lalaki, Ket panaganandanto iti Emmanuel; a no mayulog cayatna a saoen: Ti Dios adda cadatayo. Ket awan duadua, dackel ti palimed ti kinasanto: Daydi naiparang iti lasag, Napanecnecan iti espiritu, Nakita dagiti angel, Naicascasaba cadagiti nacion, Napapati ditoy lubong, Naipangato sadi gloria. Ni Jesus cunana kencuana: Nabayag nga aldaw nga addaac cadacayo, ket dinac nailasin, Felipe?. Ti nacakita caniac, nakitana ni Ama, Apayapay a cunaem: Ipakitam cadacami ti Ama? Dica patien aya nga addaac ken Ama ket ni Ama adda caniac?. Idi punganay adda ti Verbo, ket ti Verbo adda iti Dios, ket ti Verbo isu, Dios. Ket daydi a Verbo nagbalin a lasag, ket nakipaggian cadatayo: (ket nakitami ti dayagna, a cas la iti dayag ti Bugbugtong nga Anac ti Ama), napno ti parabur ken pudno.
/3 Ta kencuana agtaeng ti naananay a Kinadios a sibubukel. Idi agsasao pay laeng, adtoy, ti maysa nga ulep a naraniag a lininunganna ida; ket adtoy ti maysa a timec iti ulep a kinunana: Daytoy isu ti Anacco a dungdungoec, isu a pacaayaywac: isu ti denggenyo. Ket simmungbat di angel a nagcuna kencuana: Ti Espiritu Santo umayto kenca, ket ti pannacabalin ti Cangatoan salinungannacanto; gapuna met a ti Santo a mayanacto kenca managanto Anac ti Dios. Uray siasino a mangipaduyacyacto a ni Jesus isu ti Anac ti Dios, agtaeng kencuana ti Dios, ket isu agtaeng iti Dios. Ta nayanac ti maysa nga ubing cadatayo, maysa nga anac a lalaki ti naited cadatayo; ket ti panangituray maiparabawto iti abagana: ket ti naganna magaladanto iti Nacascasdaaw, Mamagbaga, Mannacabalin a Dios, Agnanayon nga Ama, Pricipe ti Cappia.
/4 Cuna kencuana ni Jesus: Siac ti panagungar ken ti biag: ti mamati caniac, uray no matay, agbiagto pay. Kinuna manen, ngarud ni Jesus cadacuada; Pudno, pudno cunac cadacayo, siac ti ruangan dagiti carnero. Ni Jesus kinunana cadacuada: Siac ti tinapay ti biag: ti umay caniac, saanto nga agbisin; ket ti mamati caniac, uray caano saanto a mawaw. Dacayo naganendac ti Mannursuro ken Apo: ket naimbag ti panagcunayo: ta siac a pudno. Kinuna cadacuada ni Jesus: Pudno, pudno, cunac cadacayo, idi casangoanan ti pannacayanac ni Abraham, addaacon. Bayat ti caaddac ditoy lubong, siac ti silaw ti lubong. Ket kinunana cadacuada: Dacayo taga babacayo, siac taga ngatoac; taga ditoy a lubongcayo; siac saanac a taga ditoy a lubong.
/5 Agpataawca ket iwayatyo dagiti iketyo ta cumalapcay pay. Ket simmungbat ni Simon ket kinunana kencuana: Mannursuro, nagbannogcami a nagpatpatnag ket awan ti naalami; nupay casta gapu iti saom iwayatco. Ket idi nga inaramidda daytoy, nacasacawda ti adu unay nga ican, ket nabesbessang dagiti iketda. Ket inbilinna cadagiti adu a tao nga agtugawda iti carootan, ket innalana dagiti lima a tinapay ken dagiti dua nga ican ket intangadna dagiti matana iti langit, binendicionanna; ket pinispisina, ket intedna dagiti tinapay cadagiti adalan, ket dagiti adalan intedda cadagiti adu a tao. Ket nanganda amin, ket nabsogda, ket inacupda dagiti pispisi a natda, sangapulo ket dua nga alat a napno. Ket dagidi nangan aglimariboda a tattao, malacsid dagiti babai ken ubbing. Ket adtoy dagiti dua a bulsec, a situtugawda iti igid ti dalan, idi nangngegda a ni Jesus lumablabas, nagickisda a cuncunada: Caasiannacami, Apo, Anac ni David. Ket ni Jesus, simnec ti asina, inaprusanna dagiti matada ket naigiddato nga nacakitada; ket simmurotda kencuana.
/6


text:
Bertrand Russell
Ni Bertrand Arthur William Russell, Maika-3 nga Earl Russell, OM, FRS[1] (18 Mayo 1872 – 2 Pebrero 1970) ket maysa a Britaniko a pilosopo, lohiko, matematiko, historiador, ken sosiala kritiko.[2] Kadagiti nadumaduma a puntos iti biagna, naipanunutanna ti bagina a kas maysa a liberal, maysa a sosialista, ken maysa a pasipista, ngem inakuna pay nga isu ket saan a dagitoy iti ania a natukok a kapanunotan.[3] Isu ket naipasngay idiay Monmouthshire, iti maysa a prominente ken aristokratiko a pamilia idiay Britania.[4]
Ni Russell ket nangidaulo ti Britaniko a "yaalsa a sumupiat ti idealismo" idi nasapa a maika-20 a siglo. Isu ket naipanunutan a kas maysa kadagiti nangipatakder iti analitiko a pilosopia a kumaduaanna ti sinarunona a ni Gottlob Frege ken ti gayyemna a ni Ludwig Wittgenstein, ken isu ket nawatiwat a naipanunutan a kas maysa kadagiti primero a lohiko iti maika-20 a siglo.[2] Isu ket kimmadua a nagsurat, kenni A. N. Whitehead, ti Principia Mathematica, iti maysa a panagpadas ti panagibaba ti matematiko iti lohika. Ti pilosopiko a salaysayna a "Iti Panakiyammo" ket naipanunutan a maysa a "paradigma iti pilosopia."[5] Dagiti obrana ket kaaduan a nakaimpluensia iti lohika, matematika, agasmang iti teoria, lingguistika, siensia ti kompiuter (kitaen ti kita a teoria ken kita a sistema), ken pilosopia, a naipangpangruna ti pilosopia iti pagsasao, epistemolohia, ken metapisika.
Ni Russell idi ket maysa a prominente a kontra-gubat nga aktibista; isu ket mangipangabak iti kontra-imperialismo[6][7] ken isu ket naibalud para iti panak-pasipismona idi panawen ti Umuna a Sangalubongan a Gubat.[8] Kalpasan daytoy, isu ket nagkampania ti panag-kontra kenni Adolf Hitler, ken nagdillaw iti Estalinista a totalitarianismo, nagdaruros ti pannakairaman ti Estados Unidos iti Gubat ti Bietnam, ken maysa a managsarita a kumayat iti panagikkat ti armas a nuklear.[9]
Isu ket maysa a nalatak nga agkomkomentario iti relihion, ni Russell a mairaman dagityi dadduma pay a kas ni Karl Marx, Sigmund Freud, ken Friedrich Nietzsche ket nagpasakbayda ti maysa a "baro nga eskuela iti panunot" a tinawtawagan ni Greg Epstein a kas ti "antagonistiko nga ateismo", nga isu daytoy idi "ti panakakita ti relihion ket maysa napalabasen a banag ken nasken a mapardasan iti puntos iti panagapday ti panakaimpluensiana".[10] Idi 1950 ni Russell ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura, "iti panakabigbigan kaniana kadagiti nadumaduma ken naisangsangayan a sinursurat nga isu ket mangipangabak kadagiti kinataoan nga umno ken panagwaya iti panunot."[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kreisel, G. (1973). "Bertrand Arthur William Russell, Earl Russell. 1872-1970". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 19: 583–526. JSTOR 769574. doi:10.1098/rsbm.1973.0021.
- ^ a b Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia, "Bertrand Russell", 1 Mayo 2003
- ^ "Naipanunutak ti bagik iti turong a Libera, maysa a Sosialista, wenno maysa a Pasipista, ngem saanak pay iti aniaman kadagitoy a banag, iti ania a natukok a kapanunutan." —Autobiograpia, p. 260.
- ^ Hestler, Anna (2001). Gales. Marshall Cavendish. p. 53. ISBN 978-0-7614-1195-6.
- ^ Ludlow, Peter, "Panagipalpalawagan", Ti Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia (Otonio nga 2008 Edision), Edward N. Zalta (ed.), URL = [1].
- ^ Richard Rempel (1979). "Manipud ti Imperialismo aginggana ti Nawaya a Komersio: Couturat, Halevy ken Umuna a Krusada ni Russell". Warnakan iti Pakasaritaan kadagiti Kapanunutan. Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan. 40 (3): 423–443. JSTOR 2709246. doi:10.2307/2709246.
- ^ Bertrand Russell (1988) [1917]. Politiko a Kapanunutan. Routledge. ISBN 0-415-10907-8.
- ^ Samoiloff, Louise Cripps. C.L.R. James: Dagiti Laglagip ken dagiti Komentario, p. 19. Associated University Presses, 1997. ISBN 0-8453-4865-5
- ^ "Ti Bertrand Russell a Palko". Russell.mcmaster.ca. 6 Hunio 2011. Naala idi 1 Oktubre 2011.
- ^ Epstein, Greg M. (2010). Naimbag nga Awan ti Dios: Ania ti Patien dagiti Bilion a saan a Relihioso a Tattao. New York: HarperCollins. p. 16. ISBN 978-0-06-167011-4.
- ^ Ti Nobel a Pundasion (1950). Bertrand Russell: Ti Premio Nobel iti Literatura 1950. Naala idi 11 Hunio 2007.


text:
Introduksion
I Dios ay kagitta na minangngaya nga yama. 1 Pedro 5:6, 7
I Dios i namaro anna manangngal nittam. Nu kunnasi pangaya na tadday nga masirib anna minangngiddu nga yama ta ana na, kunne na gapa ta Dios. Tuttudduanna i ngamin nga totolay nu kunnasi mapia nga pattolay.
Ipakannammu na Dios i mabalor ira nga kinakurug nga mangiyawa nittam tu pagayayya anna iddanama.
Nu magginna ka ta Dios
Ari lang tu ya! Mattolay ka paga adde noka!
“Umaranni kamu,” kinagi na Dios. ‘Ginnaddâ’ tapenu mapeggan kamu tu “inango nga adde ta ngangangay.” Santiago 4:8; Juan 10:27, 28
Maggigiammu tu Aru Paga
MAKAKKASTA NGA BALITA NAGGAFU TA DIOS!
Sinni i Dios?
Egga kari ngagan na Dios anna ideddukan na kari ittam?