text:
“Super regions”, preparasion iti pederal a gobierno – Chavit
By Tawid News Team (Sunday, 30 July 2006)
VIGAN CITY - Kinuna ni Gov. Luis “Chavit” Singson a napigpigsada a makipatang kadagiti agipupuonan manipud iti ballasiw-taaw babaen ti pannakapormar dagiti super regions.
Full Story »
Monday, July 31, 2006
Daytoy man!
“Super regions”, preparasion iti pederal a gobierno – Chavit
Thursday, July 20, 2006
ACCENTUAL VERSE
ACCENTUAL VERSE
Kasano iti pannakaada ti ACCENTUAL VERSE iti Iluko nga addaan iti nagduduma a bengngat (accent), pannakaisao (prosody), pannakaidasig (analogy) ken pannakaiyurnos (syntax)?
Dakkel la ketdi a parikut.
Ngem saritaek laeng dagiti padas ken eksperiensak maipapan iti accentual verse.
Accentual verse a kabaliktad (sa?) ti SYLLABIC VERSE? Wenno iti kagingginnuyodanna, kunata man laengen ta nalawlawa ti kayatna a sawen.
Ulitek manen a, saritaek laeng dagiti padas, paliiw ken kapanunotak maipapan itoy.
Adda kadi dagiti daniw nga accentual verse iti Iluko?
Nalabit nga adda. Dagiti Rima-Iluko.
Nalabit nga awan. Ta nagduduma la ngarud ti accent, prosody, analogy ken syntax ti Iluko. Depende ngamin ti nangisawang no TAGA-YO (Ilocos Sur, isuda laeng ti agsasao iti addaan iti balikas a yot – in silent “T” please); TAGA-LATTAN (Ilocos Norte, agipus dagiti saoda iti balikas a LATTAN); TAGA-KIEN (Western Pangasinan Iluko); TAGA-WIN MIT (Uptown Iluko ken Cordilleran Iluko, conversational Iluko iti “wen met”); TAGA-KADI (Cagayan-Isabela nga adda latta ti maisapit a balikas a KADI kadagiti saoda), TAGA-DETA (Ilocos Norte-Cagayan, a no apay a nagbalin a DETA ti balikas a DAYTA, conversational-Iluko, ti rason a makitak), TAGA-ATOY (Eastern Pangasinan Iluko, a no agsaoda ket ATOY, ADIAY, ATA, conversational-Iluko ti rason, kunata manen…); TAGA-NGAY (La Union); TAGA-YONG (Agoo, Aringay, Sto. Tomas, La Union); TAGA-ME’ (“met” in silent “T” iti 1st District ti Ilocos Sur; T ken dadduma pay. No addaka iti “melting pot” wenno pagdidinnanonan dagiti amin a puli, ken inaldawmo ida a makapulpulapol, mapaliiwmo dagitoy. Iti inaldaw a panaglakok iti prutas ken nateng iti Engineer’s Hill Satellite Market, adu dagiti nagsasabalian a bengngat, pannakaidasig, pannakaisao ken pannakaiyurnos. Nagduduma pay dagiti termino kadagiti probinsia wenno disso ti lugar. Daydiay laengen balikas nga ASO ken PATANI ket saan kano nga Iluko no di ket Tagalog! Ngimmato pay ti kidayko, yos! Angilan ken perkoles ti Ilukoda, kunana. Archaic argot, dagitan manong kunak iti lakay a nakasarukod nga agedad ngatan iti nasurok a pitopulo.
Accentual. Accent wenno bengngat.
Iti sabali a bangir, nadagsen a panangibalikas. Diin, kunada dagiti Tagalog.
No bengngat ti bagibasaran, narigat nga idasig ti kinaaddda ti accentual verse iti Iluko.
Ngem no iti DAGSEN iti panangibalikas, taldiapantayo laengen dagiti Rima-Iluko. Dagiti rima a kaunaan a nangngegko kadaydi tatangko. Adu dagiti rima nga ammo daydi tatangko. Insursurona idi ubbingkami. Ken nangguyugoy kaniak nga agbasabasa iti dandaniw ken uray ania ditan. Ta agisangpet met idi kadagiti magasin ken libro.
Kitaentayo man dagitoy dua a Rima-Iluko.
1) Adda asok burburan
Ti naganna pasaki
Pasaki ti naganna
Ti asok a burburan
Wen, nalabit nga adda met ngata a, accentual verse dita. Ngem iti panagkitak ket kasla met alliteration, consonance, assonance ken syllabic verse…
2) Bulong ti apatot
Paskuayo naimut
Rumuar makarurod
Pang-orek sarukod
Napia pay. Dayta nakabold face iti nakitak a yan ti accentual verse. Ngem no kitaen, kasla met rima (rhyme), assonance, consonance ken syllabic verse).
Hu, bay-amon dayta ac-accentual, hehehe. Makadadael laeng iti ulo, saan? Ta adda pay aya dagiti rukrukod kada rimrima iti Daniw-Iluko iti agdama a panawen ket manmano metten. Pasig met aminen a free verse. Nawaya a panangiyebkas (ti Iluko term kaniak ti free verse).
Ngem apay ngarud nga insuratko?
Dayta ket, hehehe!
Pagadalan ken tungtongan laeng a.
Ke tapno nalawlawag ti tungtongan, nasken a taldiapan dagiti academician a nanglaglagidaw iti accentual verse.
1. Ti titsermi sadiay Narvacan Catholic School, ti kaunaan a nakangngegak ti accentual verse. Ni Mrs. Fe Macabio-Viernes, ken mangisursuro itan iti Claveria State University ken katitseran ni Freddie Masuli. (a kas iti nakunana sadiay seminaran ti GF sadiay Suso idi 2005). Leksionmi maipapan iti literature.
No English iti pamnnakaisuratna a, ket wen. Adda dagitoy a porma, estilo, tekniko, device ken dadduma pay.
Ngem iti Iluko ngay? “Ay, maulawak, yong!” kuna dagiti taga Agoo.
Ngem ti imasna ket kaykayatko met iti agdaniw iti bukodko a dila. Ken no agdaniwak ket kayatko laeng met a pagustoan ti riknak. Kayatko laeng met a yebkas ti riknak, kapanunotak, paliiwko ken blah, blah, blah,blah! Lalo idi ubingak ket mayat met ti agiyebkas iti daniw iti bukot ti nuang wenno baka; iti tuktok ti niog, kamatiris, kaimito, santol, lomboy, bayabas ken dadduma pay; iti ngarab ti adalem a karayan sakbay a tumapuak; iti uneg ti banio kabayatan iti panagdigos. Idi tinedierakon, adda latta met ti a ti daniw a maiballaet no inkam agtapat.
Idi agtutuboak pay ket kapatorko met iti agikur-it iti daniw iti uray sadino ken uray ania: papel, kuaderno, notbok, puon ti saba, pader, kadaratan. Awan lang, trip lang. Pammagusto ti rikna ta ragsak met ti itdenna.
2. Ni (daydi) Pelagio Alcantara. Iti inna panaglektiur maipapan iti daniw idi 1986 iti seminar workshop nga inangay ti GUMIL-Baguio a napasamak iti Baguio City Auditorium, Burnham Park, tinagipintasna met ti daniw a nagbado iti accentual verse. Sakbay a simrek iti National Media Production Center, titser daydi Manong Pel.
“Sir, iti bukodmo nga opinion, apay nga adda dagiti daniw nga immortal?” daytoy man idi ti saludsod ni David Briones, estudiante ti law iti Baguio Colleges Foundation (University of the Cordillera itan).
“Mangitedka man iti ehemplo?”
“The Trees,” kunam la no inkorus dagiti estudiante ti Baguio City National High School.
Ti Daniw ni Alfred Joyce Kilmer.
Kuna daydi Manong Pel nga eksakto ti pannakagenned ti daniw babaen iti stress ken unstress.
Maulawak yong!
Ta ania ngamin aya ti accentual verse?
Definition:
1. of accent: involving or associated with accent or stress
2. based on stress: employing a structure based on the number of stresses in a poetic line instead of the number of syllables.
Accentual verse has a fixed number of stresses per line or stanza regardless of the number of syllables that are present. It is common in languages that are stress-timed such as English as opposed to syllabic verse, which is common in syllable-timed languages such as classical Latin.
Fixed number of stress.
Ket nagmayat iti pananggennegenned daydi Manong Pel ti daniw a “The Tree” iti insuratna iti pisara. Inuged-ugedannan ti stress ken unstress. Iti panangidaniwna, igiddanna pay ti panag-beat ti imana.
3. Ti presidente ti UP-Baguio, Dr. Priscilla S. Macansantos ken ti kaingungotna a ni Manong Butch ket nasasaoda met ti maipapan iti accentual verse. Lalo no pagtutungtonganmi ti maipapan ti daniw. Agpada nga academician. Uray ni Dr. Leoncio Deriada ket nailektiurna met ti maipapan ti stress ken unstress.
Ngem English met ngarud a daniw dagitoy.
Kasano koma ngarud a maaddaan iti accentual verse ti Iluko? Iti taray ti Daniw-Iluko, mas nalatlatak nga adayo ti nawaya a panagiyebkas (free verse) ngem dagiti nametro, nag-stress, nag-unstress, ken dadduma pay a porma, tekniko ken devices.
Siempre nasurot latta ti papolar. In na in.
No ti syllabic verse ken dadduma pay a berberso, wen, nalaka ti agaramid. Ngem no accentual verse, siguro a ket idisso pay laeng a dayta ta dumtengto (no adda) met a ti panawenna. Ta kasano koma a maaddaan ti accentual verse ti lenguahe nga addaan iti nagduduma nga accent, prosody, analogy ken syntax?
Adda no adda, a kas iti ehemplo a rima. Ngem no ita a kapator ken kapalatak ti free verse wenno blank verse, maidisso pay laeng. Addanto latta met a, iti mangpidut iti umno a panawen.
Hmmn…iti laengen sumaruno a topiko…##
Sunday, July 16, 2006
ACROSTIC-ILUKO
ACROSTIC-ILUKO
Adtoy manen ti sabali pay a rupa ti daniw, kailian. Porma, kunak man laengen.
ACROSTIC -- A verse in which certain letters such as the first in each line form a word or a message.
Karuprupa la unay ti Abcederian daytoy, kailian. Ti laeng nagdumaanda ket adda ti balikas wenno dagiti balikas a mangbukel kadaytoy a daniw. Ket daydiay umuna a letra iti linia ket isu ti rugi dagiti balikas wenno mensahe ti daniw.
Papolar la unay daytoy kadagiti agtutubo. Daytoy no kua iti kaunaan nga suraten lalo kadagiti addaan iti grupo wenng ‘gang” ket dayta naganda ket ikkanda iti mensahe wenno kaipapanan.
Uray kadagiti graffiti ket makita met no dadduma daytoy nga acrostic.Idi agtutuboak ket siak a iti para surat iti love letter dagiti kabaddungalan. No meaning laeng ti grupo a ket siak iti pakaikumitan no kua. Mahilig met datao no kua iti vandalism, hehehe, ket dagiti pader wenno puon ti kayo ket maisurat dita ti acrostic.
Saanko laeng nga ammo a daniw met gayam dagita. Ken saanko pay nga ammo nga acrostic gayam iti pangawag kadaytoy.
Uray dagiti puon ti nabun-as a saba no aggagatel ti utek idi agtutuboak pay ket maaddaan iti acrostic dayta.
Saan! Iti kaanoman ket saanko nga inarapaap iti panagbalinko a mannurat. Nupay kasta, napatpateg nga adayo ti libro wenno magasin a linaon ti makinlikud a bulsa ti pantalonko wenno siortpanko ngem ti sagaysay ken panio. Adda met dagiti ramay nga ikuraykay iti tuktok no kayat, saan? Panio, saan met a datao a butegan, ania! Mabalinen ti bukot wenno bangad ti dakulap a pagpunas, saanak met a naarte. No awan iti makakita, ti gayadan ti tisiert, a, hehehe! Puera manggas met a, tad into ke agbalin datao a Felix The Cat. Ngem ti libro wenno magasin? Kasla aggurigorak no awan dayta lalo no agbiaheak! Makagatangak iti pocket books ngem diak a makagatang iti tisiertko, yos! Ta nalastogak met ngamin idi agtutuboak pay dakayo, ket kunak man a, nga uray ania iti isusuotmo, no naguapoka, naguapoka latta a. Ken maysa, saan a mailemmeng ti napintas a bado ti narugit a nagan. O, di kadi?
Ket idi napan a bulan ti Abril, simrek manen iti kinasutil daytoy nga acrostic. Kadagiti amin nga acrostic a nabasak, daytoy man iti tagipintasek ta linaonna aminen a pammagbaga a kayat kadagiti kassagpat iti kinaestado.
Maika-9 nga inanakmi iti kasar ken baket. Da Rodrigo Miranda iti Quirino, Isabela ken ni Lilibeth Soley iti Itogon, Benguet. Nagkasarda idi Abril 28, 2006 iti alas-9:00 A.M. sadiay St. John The Evangelist Parish iti Quirino, Isabela. Agpada nga estudiante a di nakatutor. Ngem uray ta intuloy latta met ni Rod ti panagiskuela ket graduating iti BS Criminology. Ituloyto kano met ni Libeth ti panagiskuelana inton maibuangna ti bugi. Iti imbitasion, iti nakakitaak dayta nakapimpintas nga acrostic.
Kastoy man ti linaon dayta nga acrostic, kailian:
Marriage Creed
Listen to each other
Open your heart
Value your Union
Express your trust
Dayta man! Uppat laeng a linia.
No amirisen a nalaing, dagiti umuna a letra dagiti uppat a binatog ket mabasam dita ti maysa a balikas a mamagkayammet iti agassawa. LOVE. Ket dagiti mensahe dita ket para kadagiti agassawa. Naibaga dita. Kumpletos rekados.
Immemoriak dayta nga acrostic.
Ket iti maysa a “yuuli” sadiay La Union, naisurotak man. Inawisdak, di simmurotak met ta saanak man a pamiliar unay ti danon-danon. Nakapuy ti ideak ditoy ta diak pay napadasan. Patiek ngamin a ti masanguanan ket maaramatko dayta a nga eksperiensa, a tinallikudanmi ken ni Yolanda.
Napintas ti pammagbaga dagiti lallakay ken babbaket idi natinongen ti kaaldawan ti kallaysa. Pammagbaga kadagiti agkasar.
Ti nangawis kaniak, ammona a mannuratak.
“Denggentayo man met ti masao ni Pari Jimmy, maysa a mannurat…” kunana ketdin! Ket nakudkodko a dagus ti di met nagatel a tuktokko a. Pateltelak kamman, ta ipasubonak, indayamudomko iti unegko, kailian…
Ket nalagipko dayta “Marriage Creed” nga acrostic. Isun a ti usarek, kunak iti panunotko. Ket kunakon nga impasaksak.
“Lima a tawen a nagsursuratak iti adbays iti radio babaen iti programa a “Toy Numo Toy Biang, Manang Helen…”
“Ay, sika!” Adda ti nangisengngat a baket ket nasdaawda. “Ne, sika gayam iti agsursurat kadagita…?” Kuna pay ti maysa. Naipatangatang ngamin daytoy a radio-drama con adbays kadagiti nalalatak a radio stations iti Northern Luzon a kas iti DZNS, Vigan City; DZPA, Bangued, Abra; DZWT, Baguio City; DWRV, Bayombong, Nueva Vizcaya; DWDY, Isabela, ken maysa a Catholic radio station sadiay Tuguegarao, Cagayan ken catholic-run radio station sadiay Alaminos City, Pangasinan.
“…No mamagbagaak, agtaud iti pusok ti pammagbaga. Ti makunak met, ket ababa laeng ta uppat laeng dagitoy. Umuna: LISTEN TO EACH OTHER. iti ania man a kanito, dumngeg koma tunggal maysa kadakayo. No agsao ti maysa, dumngeg ti maysa a sipapasnek. Saankayo nga aggiddan nga agsao tapno agkinnaawatankayo. Iti panangdengngeg iti agsasao ket agtungpal iti panagkikinnaawatan. Daytoy a panagkikinnaawatan ti tulbek iti naragsak a pamilia…”
Ania ket nga isem dagiti dumdumngegen, kailian!
“Maikadua: OPEN YOUR HEART. Silulukat koma ti pusoyo iti tunggal maysa tapno nalaklaka pay a dumteng dayta a panagkikinnaawatan. Awan koma iti mailemmeng a sakit ti nakem wenno negatibo a banag iti uneg ti puso. Silulukat koma a kanayon dayta tapno ti linaonna ket makita ken maiyebkas a dagus. Iti ababa a pannao, adda ti nalawa ken nalawag a kumunikasionyo nga agassawa. No adda ti di kayat ti maysa, ibagana ket dumngeg met ti maysa. Kastanto met ti maysa. No pagsasaritaan ti parikut ken ti di kayat, maamiris ken masolbar dayta. Ta adda aya met parikut a di masolbar…?”
Inisemak ken pinerrengko ti inyarasaas itay ti kumaparik a kunana a kaub-ubinganna a balo ken awanan anak. Agpalpaliiw iti suli. Ngem natipedko pay laeng ti riknak a kiddayan. Nagsam-it ket ti paludipnan, kailian! Sal-it, malipatakkan, Yolanda, kunak iti bagik isu nga intuloyko man laengen…
“Ti maikatlo: VALUE YOUR UNION. Ipategyo iti inkay panagdenna. Sagrado ti kallaysa. Diyo patpatien a ti kallaysa ket sangkapirgis laeng a papel. Saan a pudno dayta. Daydiay papel a nakaisuratan ti naganyo, isu ti sangkapirgis a papel. Ngem ti kaipapanan dayta a pael ket napatpateg pay ngem balitok. Naibudak pay dita ti kinataoyo. Ti pinatipon ti Dios ket saan a mabalin a pagsinaen ti tao. Isu ngarud a kunak itay a no adda ti parikut a dumteng ket pagsasaritaan ken solbaren tapno saan a marakrak ti kallaysa. Ti panagdennayo koma ti lapped ti tunggal maysa tapno makontrol ti rikna a tumaliaw iti sabali….”
Nagbiddutaksa! Kunak man iti bagik, kailian, ta idi taliawek ni balo, ket nagdumog a kasla ketdin nabainan, yos. Ammona ngata a, nga addan ti Yolandak, yos!
“Maikapat ken maudi: EXPRESS YOUR TRUST. Agtalinaed koma nga agnanayon dayta panagtalek iti tunggal maysa kadakayo. No talken ti asawa, uray ania ti kakuyogna wenno kabinbinoltitna dita, saan a tumpuar kenka dayta nga imon agsipud ta adda ti panagtalekmo iti asawam a saanna a maaramid ti panangliputna kenka. Iti kanito a “sweet moment” wenno iruangan ti sweet moment, sawen latta ti panagtalek iti asawa. Uray no saan a sweet moment basta malagip dayta, sawen iti asawa tapno umun-uneg pay dayta iti kaunggan ket isunton ti lapped iti panagaramid iti di maikanniwas….”
Yos! Idi taliawek ni balo, likudanna laengen ti nataldiapak! Impakamakamko latta a minatmatam ti nasippukel a patongna iti pamudawen a luppo iti siortpanna a puraw nga inasmanganna iti venus cut a nalabaga a tisiert a kurangsa ti tela ta agparparang ti pusegna itay.
Pinutedkon ti pammagbagak. Ket ania ket ti palakpaken ti tallaong. Linamanodak pay a! Intagayannak pay ti nalipatakon ti naganna a kapitan daydiay a barangay iti sangasudo a basi. Inimaskon iti simmimsim a kagiddan ti pammadayawda.
Ngem yos, dida la ammo, a nagtaud dayta a pammagbagak iti ACROSTIC! Imbag man ta adda daydiay acrostic a “Marriage Creed,” ta no saan, nagkamulawak koman a nangbagbaga, hehehe!
Diak met imbagan a, a nagtaud iti acrostic ti pammagbagak. Ta ti kapatgan ditan ket ti mensahe.
Dayta man kalian. ACROSTIC. Padasenyo man met a.
Ania ti kunam, kailian? Nabitinka ken ni balo? Ala, ituloyko a…
“Agawidkayon, manong…” kunana a, idi agawidkami, sika. Ta inggagarak met a sinapul iti paraangan a kasla ketdin kailiwko ti isemna. Wenno imbaludnak ti isemna?
Saan koma pay a, ta adda man ti nakaibaludan dagiti matak a diak mauma a mangbuybuya, kunak man. Ket anian a sam-it ti isemnan!
“Asino met ngay?”
Dua nga agpa iti kaadayona ti kaasitgan kaniak, isu a kunak metten nga imperreng, yos: “S-sika…”
“N-napintasak, aya…?”
“Saan laeng a napintas no di ket kapipintasan…”
“Naangaw kadi amin a mannurat…?”
“Saan. Awan iti naangaw a mannurat ta disipulo iti kinapudno. Saanak a mamati ti kunkunada a love at first sight, ngem ita mamatiakon ta napadasakon. Agingga a dimo marikna ken mapadasan gayam, saanka mamati, saan?”
Nagkiriring ti selpon. Ni Yolanda!
“Ania? Mangiyawidak iti babai? Aaahhh, basi…Wen! Sangadram!” Nal-iten isturbo…hehehe!
Innalak ti selpon namber ni balo. Innala met kaniak. Agkarateks ken umawag no kua ngem diakon a sungbatan amangan no malipatak pay ni Yolanda ken dagiti annakko, nal-it ketdi.
Isu nga inyaramidak laengen iti daniw. ACROSTIC-ILUKO:
------------------------------------------------------------------
MARIA ARMIDA RILLERA
Mapidut la koma ti ayat iti langalang, awanen panagbisin ti lasag
Agbussog iti taraon nga agmawmaw ken pakatnagan derraas
Ridam kadagiti tebbag ket tallikudan a kas tuleng a makangngeg
Iti ulaw a lubong dagiti di makaawat ken dina kayat iti umawat
Asaken ti namaris nga essem iti balangkantis a ragsak.
Armida, narukop ti lasag ngem adda tulang ti muging iti
Ramiram ti makauram a kanito, ket nariknak dayta
Manipud kadagiti matam, iti lung-ay ken isemmo a kailiwko
Iti panagmaymasak, impasngayna ti bileg ken kalasag iti
Dangadang ti lasag ken kinapudno, iti rinnupak ti asin ken iti
Arak ti lubong; ngem ampaw ti ibaballaet, ampaw nga ibaballaet
Rikusen nga uli-uliten no kua ti litania ti pammati
Iti di maaramid a kari a pinarintumengan ken kinurnuoan iti
Liliteng dagiti di matimtimek nga imahen ti talek, dagiti
Ladawan ti kinasadino iti pagturongan ken yiikay iti
Eppes a panagdawa iti kinaasino. Armida, ti lukat a
Ridaw ti tebbag ti anniniwan dagiti isemmo isu nga
Aklonek a paay ti kinalalakik ti diak pannangan kadagiti saok
------------------------------------------------------------------------
Dayta man, kailian. Acrostic-Iluko. Daydiay umuna a letra dagiti binatog no basaen iti “pababa” ket adda ti balikas a kaimudinganna.
Paborito dagiti teacher ken dagiti pupils. Ngem saantayometten a pupils isu nga inaramatkon ti imagery imbes nga achmeism.
ACROSTIC-ILUKO? Ala, ket padasenyo met a, kailian, total maymaysa laeng met ti kaipapanan daytoy: Panagsubli iti kinaagtutubo! Wenno reminiscence of long-long ago…
Balikas ita nga aldaw: Narukop ti lasag, ngem adda tulang ti muging.
Wednesday, July 12, 2006
ABCEDARIAN-ILUKO
narugiak met laengen iti agiposte kadagiti nadumaduma a rupa ti daniw, idiretsok man laengen...ta isunto iti iseryek iti kolumko iti Tawid...
Ket ita, adtoy met ti sabali manen a rupa: ABCEDARIAN-ILUKO
============================
Abcedarian-Iluko Dagiti Gikgik
Awan pusoda, nangatoda la unay
Basnotan ken lamotendat’ simmusoanda
Dangranda dagiti takiag a nagur-urokanda
Elohim! Elohim! Yikkisda, yikkisda ket
Gaburanda iti osana ti sarwada
Haleluya! Haleluya! Dida mauma
Idinto ta tuptupraanen kaadduan ti likudda
Jesus, awan anag ti lasag ken daram
Kadakuada iti panangilansadat’ krus nagligsayen initna
Lalatenda nga in-inuten iti inoras
Matayak la koman ikkis ti nagrangtayanda
Nga immulian iti tapaw ti bullalayaw
Pinisangdan telon ti napalabas iti
Ranggas a saan a pulos a madeppa
Sumangkamaysa dagiti kabagisna
Tulengda a makangngeg iti sanaang
Ulsanda laeng ti riknada iti manto ken
Wanes ti apuy ti barukongda….
Saturday, July 08, 2006
DODOITSU-ILUKO
ti la ketdi madandaniwen...ngem ala pinadasko man met daytoy a porma DODOITSU
5 man a DODOITSU-ILUKO
1. Nadara a Rabii
Ti telon napisangen
Ket nadaraan ‘kamen
Ta ginalip ni manong
Pasmok a rabong
2. Nawaw ti Nabudo
Ket inkurkurnat’ budo
A kurang ni Abundio
Gineppas kanalbuong
Ti telon-basol
3. Tallo Nga Anniniwan Iti Sellag
Narga’y pempem garami
Iti anangsab ‘ti dua
Napnek dag’ti naannad
A matat’ sibeg
4. Iti Sirok ti Bangsal
Ti ungor ti dissuor
Nangawis iti puor
Ket nabukirad matat’
Lakay nabbasa
5. Misterio Iti Kasabaan
Napnekda apagbiit
Nawayadanto manen
Inton makaawiden
Sangailida
----------------------
DODOITSU daytoy ti detaliena...ngem no siak laeng met iti masurot a ket, apay a dipay la awagan met iti IDDOITSU? hehehe! ania ti makunam, kailian? ala, padasem met a...
Thursday, July 06, 2006
Daniw man met
irony a talaga...tsk..tsk.tsk...ti daniw a mammagbaga ti maysa kadagiti kasimronko a daniw, ngem apay itan nga agdaniwak iti mammagbaga? ala,agbasbasa met no dadduma ni Danilo ditoy blog a kas iti nasaona iti naminsan... awan iti makunak iti kasasaadna no di laeng daytoy, inawagak iti daniw (uray no sinsinan a daniw)... saan amin nga aldaw ket katutudo, Danilo, adda met ti kalgaw...
+++++++++++++++++++++++++++
------------------------------------------
Dagiti Puraw a Rabii ni Danilo
Saan a dayta panagurok iti katapokan
Ti makaay-ayo a pakasaritaan
No di ket ti ibabangon manen
Kas iti naamitan iti let-ang ken langalang
Ti nalikudan ket lasag pakasaritaan
Ti panagaddang ket panangsapul manen
Ti narangrangen a bituen
Kas iti awirmo nga umis-isem
Ti abut ti dagum ket usokem
Tapno ibanderam pennek a narangen
Isu met ti kunada, ti panangpunas ti tugot
Ket aramid a naannugot
Ti panagbiag iti napalabas ket panaglumot
Iti karayan ti allilaw ken biddut
Misuotan dayta daydi kaingungot
Apay a sapulem daydi Marieta
Kadagiti ulimek ti agpakada a malem
Ken kadagiti sawimeng iti parbangon
Mulagatam laengen ken arakopem ti kinapudno
Nga agin-indayonen isuna iti daniw a narangen…
Saturday, July 01, 2006
Hailstone
Limmamiis bassit ti siudad. Ngamin itay nabiit, nagtudo iti hailstone. Ama,ket dagiti saan a makakitkita iti hailstone a ket masdaawen a ta apayen nga agtudon iti yelo? Adu ti naayatan a nagpidut, idinto ta nagsardeng met dagiti lugan.
Iti rigatna daytoy a hailstone no dadduma, gaburanda dagiti mula a repolio, wombok ken dadduma pay. Ket inton aginit, makset metten dagiti mula, ket minillion manen ti pategna a nateng ti madadael.Lalona sadiay partena ti Atok a kalalam-ekan.
kastoy man ti buya ti HAILSTONE:
no limmamiis bigla, panagruruar met ti trangkaso ken rayuma yusot! isu nga agpilay man dataon, hehehe!


c: text/html

text:
Departamento ti Huila
Ti Huila (Panangibalikas nga Espaniol: [ˈwila]) ket maysa kadagiti departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a laud ti pagilian, ken ti kapitoliona ket ti Neiva.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti abagatan ti departamento ket mabirukan idiay Masiff ti Colombia. Ti Kordiliera Oriental ket napartuat ti daytoy a lugar.
Ti maikadua a kangatuan a pantok ti Colombia, ti bulkan Nevado del Huila, ket mabirukan idiay departamento ti Huila.
Ti Karayan Magdalena (nakunkuna pay a kas ti Karayan Yuma) ket isu ti kadakkelan a karayan ti Colombia, ket mabirukan pay daytoy idiay departamento ti Huila. Adda dagiti nangruna nga ili ti Huila ket mabirukan idiay Tanap ti Karayan Magdalena. Ti Betania ket maysa a penned a mabirukan idiay Karayan Magdalena. Ti maysa pay a dakdakkel a penned, ti El Quimbo, ket naplanplano ti daytoy pay a karayan.
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Acevedo
- Agrado
- Aipe
- Algeciras
- Altamira
- Baraya
- Campoalegre
- Colombia
- Elias
- Garzón
- Gigante
- Guadalupe
- Hobo
- Iquira
- Isnos
- La Argentina
- La Plata
- Nataga
- Neiva
- Oporapa
- Paicol
- Palermo
- Palestina
- Pital
- Pitalito
- Rivera
- Saladoblanco
- San Agustín
- Santa María
- Suaza
- Tarqui
- Tello
- Teruel
- Tesalia
- Timana
- Villavieja
- Yaguara
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Departamento ti Huila iti Wikimedia Commons
- (iti Espaniol) Website ti Gobierno ti Huila

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Joseph Stalin
Ni Joseph Vissarionovich Stalin (Ruso: Иocиф BиccapиoHoBич CTaлиH; naipasngay a kas ni Iosif Vissarionovich Dzhugashvili, Ruso: Иocиф BиccapиoHoBич ДжyraшBили; 18 Disiembre 1878 – 5 Marso1953) ket isu idi ti Kangatuan a Ministro ti Kappon ti Sobiet manipud idi 6 Mayo 1941 aginggana idi 5 Marso 1953. Isu ket maysa kadagiti Bolshevik a rebolusionario a nagibangon ti Oktubre a Rebolusion idiay Rusia idi 1917 ken kalpasan daytoy ket nagtenggel ti puesto iti Tengnga a Komite ti Sekretario Heneral iti Partido Komunista iti Kappon ti Sobiet manipud idi 1922 aginggana ti pimmusay idi 1953. Bayat a ti opisina iti Sekretario Heneral ket opisial idi a mabutbutusan ken saan a naipanunutan a ti kanagatuan a puesto ti estado ti Sobiet, ni Stalin ket nakapabael a nagusar iti daytoy ti panagitiponna kadagiti umadadu a kabilegan a tinengtengngelna kalpasan ti ipupusay ni Vladimir Lenin idi 1924 ken nagininut a nagikkat kadagiti amin a kasupiatna a grupo iti uneg ti Partido Komunista. Daytoy ket mairaman ni Leon Trotsky, ti maysa a sosialista a teorista ken ti kangrunaan a kritiko ni Stalin a dagiti kasapaan a daulo ti Sobiet, nga isu ket naipammagtalaw manipud ti Kappon ti Sobiet idi 1929. A ni Trotsky ket simbolo idi ti permanente a rebolusion, ti konsepto ni Stalin iti sosialismo iti maysa a pagilan ti nagbalina kangrunaan a a pakipatengngaan ti isip kadagiti politiko ti Sobiet.
Idi 1928, ni Stalin ket sinukatanna ti Baro nga Annuroten ti Ekonomia iti panawen ti 1920 iti maysa a naisentro unay nga agbilbilin nga ekonomia ken dagiti Lima aTawen a Plano nagirusat ti maysa a paset ti panawen iti napardas a pangindustrialisasion ken ekonomiko a kolektibisasson iti away. A kas nagbanagan, ti USSR ket napabalin manipud ti maysa nga agrario a kagimongan iti maysa a nalatak a bileg ti industria, daytoy ti batayan para iti irurumsuana a kas ti maikadua a kadakkelan nga ekonomia ti lubong kalapsan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[1] A kas nagbanagan ti napardas nga ekonomiko, sosial ken dagiti politikal a panagbalbaliw iti Stanilista a panawen, riniwriw kadagiti tattao ti naipatulod kadagidiay kampo ti napilit a panagobra,[2] ken riniwriw pay ti naideporta ken naipammagtalaw kadagiti adayo a luglugar iti Kappon ti Sobiet.[2] Ti rugi nga yaalsa ti paset ti agrikultura ket nagsinga ti panagpataud kadagiti makmakan iti nasapa a panawen ti 1930 ken nagpawrawad daytoy ti didigra a Bisin ti Sobiet iti 1932–1933. Idi 1937–38, ti maysa a kampania ti panagsupiat kaditi naipabasol a kabusor iti Stalinista a turay ket nagpatingga iti Nalatak a Panagpurga, ti maysa a paset ti panawen iti nawatiwat a panagigawid nga adu kadagitoy a ginasut a ribribo a tattao ket pinatay, a mairaman dagiti pannakaibalud dagiti daulo ti Nalabbaga a Buyot iti pannakiramanda kadagiti gandat a panagikkat ti gobierno ti Sobiet.[3]
Idi Agosto 1939, kalpasan ti panakapaay tipanagibangon ti maysa nga Anglo-Pranko-Sobiet a Kumaduaan,[4] Ti USSR ni Stalin ket simrek iti maysa a di-mangriribok a tulag iti Nasi nga Alemania a daytoy ket nagbingbingay kadagiti bikodda a buklan ti impluensia idiay Dumaya a Europa. Daytoy a tulag ket pimmalubos ti Kappon ti Sobiet a makaala manen kadagiti sigud a teritoriona iti Ruso nga Imperio idiay Polonia, Pinlandia, dagiti Baltiko, Bessarabia ken akin-amianan a Bukovina idi nasapa a paset ti panawen ti Maikadu a a Sangalubongan a Gubat. Kalpasan ti panaglabsing ti Alemania iti daytoy a tulag babaen ti panagraut ti Kappon ti Sobiet idi 1941 ken ti panaglukat ti maysa a Dumaya a Sanguanan, ti Kappon ti Sobiet ket timmipon kadagiti Aliado. Nupay adu kadagiti nadangran ken natay a tattao ken dagiti napukaw a teritoriona it panagrugi a paset iti gubat, ti Kappon ti Sobiet ket nakapasardeng ti panagabanse ti Aksis kadagiti gubat iti Moscow ken Stalingrad. Dimteng a, ti Nalabbaga a Buyot ket nakapan iti Dumaya a Europa idi 1944–45 ken natiliwna ti Berlin idi Mayo 1945. Gapu ta adda ti naisangsangayan a papelna iti panagballigi tdagiti Aliado ti panagsupiat ti Alemania,[5][6] ti USSR ket rimsua ken nabigbigan a kas maysa a nalatak a bileg kalpasan ti gubat.[7]
Ni Stalin ket nagidaulo ti Sobiet a delegasion idiay Yalta ken dagiti Potsdam a Konperensia, nga isu ket nagiladawan ti mapa ti kalpasan ti gubat a Europa. Ti komunista a tinurayan dagiti kumanigid a gobierno a matalek iti Kappon ti Sobiet ket nagipatakder idiay Dumaya a Pagkaykaysaan dagiti satelite nga estado a ti USSR ket sumsumrek ti maysa a yaalsa para ti panagturay ti sangalubongan, a kakunkuna a ti Nalamiis a Gubat, iti Estado sUnidos ken ti NATO. Idiay Asia, ni Stalin ket nagibangon ti nasayaat a panakibiang kenni Mao Zedong idiay Tsina ken Kim Il-sung idiay Amianan a Korea, ken ti Stalin a panawen ti Kappon ti Sobiet kadagiti nadumaduma a pamay-an ket maysa a modelo para iti baro a naporma a Republika iti Tsina dagiti Tattao ken Republika iti Korea dagiti Demokratiko a Tattao.
Isu ket nagturay aginggana iti ipupusayna idi 1953, ni Stalin ket nangidaulo ti USSR iti paset ti panawen iti kalpasan ti gubat a panagpabaro, a namarkaan daytoy babaen ti panagturay ti Stalinista nga arkitektura. Ti nagballigi a panagrang-ay ti [nuklear a programa ti Sobiet]] ket nagpakabael iti daytoy a pagilian nga agbalin a makiadua a naarmasan ti nuklear a bileg iti lubong. Ti limbang a programa ti Sobiet ket nairugi a gapu kadagiti gandat a nuklear. Kadagiti kinaudi a tawenna, ni Stalin ket nangirugi pay kadagiti makunkun a a Dagiti Nalatak Gandat ti Patakder iti Komunismo ken ti Nalatak a Plano par aiti Panagbalbaliw iti Masna.
Kalpasan ti ipupusayna, ni Stalin ken ti turayna ket naipato kadagiti nadumaduma nga okasion, ti kaimudingan kadagitoy ket ti Maika-20 a Kongreso iti Partido Komunista iti Kappon ti Sobiet idi 1956, a ti simmaruno kenni Stalin a ni Nikita Khrushchev ket indarumna ti legadona ken nagidaulo kadagiti pamay-an ti de-Stalinisasion iti Kappon ti Sobiet. Dagiti moderno a kapanunotan kenni Stalin iti Ruso a Pederasion ket aglaaok, nga adda dagiti makapapunot kaniana a kas maysa a mangidadanes,[8] ken dagiti dadduma pay ket makitada isuna a kas maysa a mannakabael a daulo.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wheatcroft, S. G.; Davies, R. W.; Cooper, J. M. (1986). Industrialisasion ti Sobiet Naipanunotan manen: Dagiti Preliminario a Nagbanagan maipanggep ti Ekonomia a Panagrangrang-ay a nagbaetan ti 1926 ken 1941. 39. Panagrepaso ti Pakasaritaan ti Ekonomia. p. 264. ISBN 978-0-7190-4600-1.
- ^ a b Getty, Rittersporn, Zemskov. Dagiti biktima iti Sobiet a Sistema ti Panagdusa kadagiti Sakbay ti Gubgubat a Panawen: Ti Umuna a Panagarngian iti Pakaibatayan iti Arkibo nga Ebidensia. Ti Amerikano a Naipakasaritaan, Tomo. 98, Bilang. 4 (Okt., 1993), pp. 1017–1049.
- ^ Abbott Gleason (2009). Kadua ti Pakasaritaan ti Rusia. Wiley-Blackwell. p.373. ISBN 1-4051-3560-3
- ^ Michael Jabara Carley. Gibus iti 'Ababa, Di-napudno a Dekada': Panakapaay iti Anglo–Pranko–Sobiet a Kumaduaan idi 1939. Dagiti Panagadal ti Europa-Asia, Tomo. 45, Bilang. 2 (1993), pp. 303–341
- ^ Weinberg, G.L. (1995). Panagarmas ti Lubong: Ti Sangalubonganm a Pakasaritaan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 264. ISBN 0-521-55879-4.
- ^ Rozhnov, Konstantin, Sino ti Nangabak ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat?. BBC.
- ^ Superpower politics: change in the United States and the Soviet Union Books.Google.com
- ^ Kasano a sinango ti Rusia dagiti dakes a napalabasna, BBC News (5 Marso 2003)
- ^ Ruso a kinaagtutubo: Ni Stalin ket nasayaat, nasken a pumanaw dagiti emigrante: poll, Reuters (25 Hulio 2007)


text:
Tungawan, Zamboanga Sibugay
Ti Tungawan ket maysa a maika-2 a klase klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga Sibugay iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tungawan ket nabennebenneg iti 25 a barbaranggay.[2]
- Baluran
- Batungan
- Cayamcam
- Datu Tumanggong
- Gaycon
- Langon
- Libertad (Pob.)
- Linguisan
- Little Margos
- Loboc
- Looc-labuan
- Lower Tungawan
- Malungon
- Masao
- San Isidro
- San Pedro
- San Vicente
- Santo Niño
- Sisay
- Taglibas
- Tigbanuang
- Tigbucay
- Tigpalay
- Timbabauan
- Upper Tungawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Opisina ken Impormasion iti Panagpasiar
Naimpusuan nga awisendaka nga agpasiar kadagiti opisina ken pagimprentaanmi. Ammuem ti adres ken oras ti panagpasiar.
Bulgaria
Boulevard Tsar Boris III 227
1618 SOFIA-PAVLOVO
BULGARIA
+359 2-9559-590
Panagpasiar
Lunes agingga iti Biernes
8:00 a.m. agingga iti 11:00 a.m. ken 1:00 p.m. agingga iti 4:00 p.m.
Kapautna 1 oras
Trabaho iti Opisina
Mangimatmaton iti aktibidad ti agarup 60 a kongregasion ken grupo iti Bulgaria. Agipatpatarus kadagiti literatura a naibatay iti Biblia iti lengguahe a Bulgarian, Bulgarian Sign Language ken Romany.


text:
Tinarabay dagiti kakapitanes dagiti kabarangayanda a nangiwardas ti pannakipilada iti lamisaan dagiti napusgan nga agilista ken mangkita no naka-ID ti umawat a mannalon. Nabingay iti pito (7) a benneg ti 33 a barangays tapno naurnos ken sistematiko ti panagiwarasda ti libre a bin-i.
Nagkakadua ti taga-Brgys. Aragan, Cuantacla, Cuancabal, Salomague, ken Turod. Nagkakaayan met ti taga-Brgys. Arnap, Lipit, Namruangan, Daclapan ken Sabang. Sangkagrupo met ti taga-Brgys. Alinaay, Quezon, Rizal, Salapasap ken Dardarat. Agkakadua met ti taga-Pug-os, Reppaac, Nagsantaan, Bungro, Margaay. Agkakalista met dagiti taga-Brygs. Nagsincaoan, Cacadiran, Carusipan, Sagayaden ken Pila idinto ta sangsangkamaysa met ti taga- Brgys. Bonifacio, Baclig ken Turod Patac.
Agsipud ta aggapu iti barangay ti kaaduan a benepisiario a mannalon, naiyalu-od ti aldaw a panagiwaras, segun ken ni Mrs. Zenaida S. Andrada, Municipal Agriculturist ket maituloy ti pannakaiwaras ti libre a bin-i iti aldaw ti Lunes, Hulio 18, 2011.
Iti sabali a bangir, nasapa a narugian ti aktibidad iti Dayo iti dayta met la nga aldaw iti saan unay nga adayo ti pagwarasan ti bin-i. Aktibo dagiti traders, koridor, shippers a nangtaming kadagiti pannakataming dagiti papeles dagiti maiserrek ken malako nga ayup ken dinguen babaen iti panangiwardas da Mr. Dante Naval, Meat Inspector, Mr. Dito de la Cruz, Licensing Officer kasta met ni Dr. Melvyn Castro, DVM, Livestock Inspector, padapada a pannakabagi ti LGU.


text:
Mulien ti Literatura ti tao
Adda dagiti mangayat iti literatura, idinto ta adda met dagiti saan unay a mangayat. Natural laeng daytoy. Adda ti paggugusto ken kaay-ayo nga adayo ken kabaliktad ti panagraman ti sabali. Adda kabukbukodan a panagraman tunggal maysa. Awan ti maaramidan dita. Isu daytoy ti topiko nga intay pagsasaritaan, dagiti bambanag no apay a makaay-ayo ti literatura no ikumpara kadagiti sabali pay a pagduyosan.
Pagwerretenna ti literatura ti utek. Isu a no kayatmo ti agpasiar iti yuyeng a kayatmo, literatura ti basaem ta itayabnaka dayta imahinasionmo. Ipannaka iti kayatmo a papanan. Ket no addaanka iti agong ti mannurat nakarkaro manen nga ad-adu ti pakairanudam a pagimbagan – iti man pantok ni balligi ken iti pinansial a makapnek iti pirpirmi, karamanen dita ti yaadu ti am-ammom ken makaam-ammo kenka, umadu dagiti gagayyem ken agraem kenka gapu iti naidumduma a talugadingmo. Dumteng kenka ti naresga ken nasalun-at nga aglawlaw. No nawerret ti utek, ipaayna ti adu a banag a makapaganetget.
Isuro ti literatura ti tao a mangisagana a mangsango iti aniaman a situasion a dumteng – kellaat man wenno saan – ken agbalin nga eksperto iti komunikasion. Isurona no ania ti komunikasion ken kasano a pakairanudan. Ta ti tao a dina ammo ti pasikutsikot ti komunikasion, dina met ammo ti agsurat ken mangapseptar kadagiti sinurat. Namnamaem a nawerret ti utek ti tao nga eksperto iti komunikasion ket ammona met nga isurat dagitoy iti pakairanudanna ken iti pakairanudan ti amin.
Isurona ti literatura ti tao no kasano ti agdasig ken aganalisar. Ti makiinnabuyog iti aniaman a bambanag, ti panangtimbang ken panangamiris iti agsumbangir tapno makapataud iti kapkapnekan a bunga ket maresolba dagiti timpuar a lapped a mangsinga ti dur-asan; manggutugot nga agsaludsod kadagiti namnamaen a nakudrep a ladawan tapno maited iti nalawlawag a kaipapanan; aganalisar ken agdasig kadagiti detalye tapno maibuksil ti ad-adda pay a pannakaawat; ken dadduma pay a pakairanudan itoy a banag ta daytoy nga abilidad ken talento ket maibilang a kangrunaan a kasapulan iti biag.
Ipaganetget ken isuronatayo a bennaten pay ti pannakaawattayo. Ti addaan iti at-atiddog a kordon ket ad-adayo kenkuana ti indulto a pakaitebbagan ken pakaikursongan; isuronatayo a mangkita ti lubong a kas iti panagkita dagiti sabali ti lubong ken ti lubong ti sabali. Isuronatayo ti literatura no ania ti aramidentayo tapno at-atiddog ti pannakaawattayo. Napateg unay daytoy, ta no nangednged ti pannakaawattayo kadagiti bambanag a nasken unay, ababa ken nailet unay ti espasio a paggargarawan. Isu nga atitiddog ti pannakaawat dagiti mannurat ta ti literatura ti gapuna nga addaanda iti nawaya ken naraniag a lubong.
Isuronatayo ti literatura a maaddaan iti alerto a pannakaammo kadagiti kabarbaro a kapanunotan ken idea ken no kasano nga usaren dagitoy para iti bukod a pakairanudan ken pakairanudan ti kaadduan ken isu amin nga awan ti labasna. Dagiti kabarbaro a kapanunotan ken idea ti ridaw dagiti makapnek a panagbalbaliw ti biag. Dagiti kabarbaro nga idea wenno kapanunotan ti mangpabaro ken mangbalbaliw ti amin.
Kaipapanan. Dagiti bunga ti literatura ket isuronatayo a mangammo iti kaipapanan dagiti amin nga ar-aramidentayo; gutugotennatayo a mangammo no ania ti naun-uneg a kaipapanan ti biag babaen kadagiti ar-aramidentayo; isu a maipaay met ti ad-adu pay a panagamiris nga isu ti mangmuli kadagiti kababalin, ugali, agraman dagiti kapanunotan a pakairanudan; iti kasta, maaddaantayo iti tured, pigsa ken pinget a makibalubal ken mangisikkir ti presensia iti daytoy a lubong. Iti ababa a pannao, maaddaantayo iti biag a napnuan kaipapanan.
Ited ti literatura ti naidumduma a panagbaniaga. Babaen ti panagpasiar kadagiti nadumaduma a lugar – nga addaan iti nagsasabali a kultura, tradision, pammati, aw-awid, aramid, naisalsalumina ken kabukbukodan a kinabaknang ken dadduma pay. Agpasiar babaen ti mystical, pantasia, adbentura, kinapudno wenno realismo, iti nakabutbuteng, iti lubong ti katataw-an ken al-alia, iti mahika ken dadduma pay. Maammuantayo amin dagitoy ken mapanan uray babaen laeng ti intay panagbasa iti bunga ti literatura.
Makaited iti inspirasion ken ganaygay ti literatura. Kalpasan ti pannakabasa iti bunga ti literatura ket maaddaanka met iti motibasion a mangaramid wenno mangsurot iti kas ti nabasam no di man iduronnaka a mangaramid, mangtulad wenno mangparnuay iti nasaysayaat ken napimpintas pay. Ket gapu ta addaankan iti inspirasion, addan kadagiti dakulapmo ti balligi iti amin a gannuat.
Makaited iti nagduduma a riknatTi literatura – sumangbay kenka kabayatan ti inka panagbasa – naragsak, naliday, iti panawen ti gura ken ayat, iti sakit ken salun-at, iti nasipnget ken nalawag, iti napait ken nasam-it a biag ken dadduma pay.
Sumagmamano laeng dagitoy ti pakairanudantayo iti literatura.#
Share:
Monday, April 23, 2012
Mulien ti Literatura ti tao
Mulien ti Literatura ti tao
Wednesday, March 21, 2012
Makaparegta Ti Literatura?
Makaparegta Ti Literatura?
Wen met, a! Makaparegta ti literatura. Saan laeng a makapasalibukag no dipay ket balbaliwanna ti karirikna (mood). Pagwerretenna ti panunot. Daytoy ti natakuatan ti sientista iti Basque Center on Cognition, Brain and Language a nangadal maipapan itoy. Naipablaak itoy a sinukisokna iti NeuroImage Journal, ti kalatakan nga agirakrakurak maipapan iti panagadal ti panaggunay ken panagtrabaho ti utek.
Adda dakkel nga akem ti literatura iti biag ti tao babaen iti panangitedna iti dakkel nga impluensia ken panagbalbaliw. Impluensia no kasano a sangoen ti tao ti agdama pakarikutan wenno kasasaad nga agturong iti nasirnaat nga aglawlaw. Panagbalbaliw manipud iti nakaikursongan a gayunggayong ket agturong iti kuko ti lawag.
Isu a napateg la unay ti literatura.
Ngem iti agdama, sumangsango iti binuntuon a lapped. Gapu iti sumsumiag nga itatayok ti panagdur-as ti teknolohia, bimmassit dagiti agessem iti literatura. Ad-addan a sangoen dagiti ubbing dagiti ay-ayam iti internet. Dagiti agtutubo, addadan kadagiti kangrunaan a social networking sites. Dagiti networking sites nga inawagan pay ti maysa a panagadal iti Unibersidad ti Pilipinas a kas nainlubongan a playground wenno lugar a pagay-ayaman, pakibinnoltitan, pakitintinnakunaynayan kadagiti pagayam ken naam-ammo laeng sadiay ngem saan iti personal.
Iti met maysa nga arungaing ti grupo dagiti mannaniw iti Katagalogan, lagidawenda la unay ta saandan a marikna ti kinapateg dagiti dandaniw kadagiti agtutubo iti agdama. Ngamin, inawagan kano payen dagitoy iti “boring” wenno “walang kalatoy-latoy” wenno saanen a makaengganio. Lalo la unay iti panagdengngeg kadagiti poetry reading. Isu a binaliwanda ti tignayda a mangallukoy (approach) kadagiti agessem ken uray saan babaen iti panangiruarda manen ti daan a kannawidan, a kas iti panangparegtada manen ti balagtasan. Ti balagtasan ket kapadana met laeng ti crisotan iti Pampanga ken ti bukanegan ni Ilokano.
Iti panagadal ti Basque on Cognition, Brain and Language, dagiti maagsaw a balikas – lalo dagiti balikas a tayutay ket pagwerretenna ti panunot ti asinoman a makabasa wenno makangngeg. Maabbukay ti rikna a mangammo ti nalawag a kaipapanan dagiti balikas. Kasla presko wenno sadiwa a kanayon ti eesseman a mangammo kadagiti kabarbaro a banag. Isu a maipan iti sango ti utek dayta nga aaresgaan. Dayta ti bileg ti literatura.
“The front part of the brain is activated and more resources in the cerebral process for this expression are employed with the activity that requires processing the abstraction of rhetorical figures of speech such as the oxymoron, which aim to communicate things that do not exist”, naisurat ti nasao a panagadal iti NeuroImage Journal..
Dinakamatda dayta tayutay nga oxymoron a kas ehemplo nga adda bileg ken guyugoy dagiti balikas. Tiliwenna ti atension iti asinoman. Ket pudno met a makapangato unay ti kiday apaman a mabasa wenno mangngeg dagiti tayutay. Kas iti nadakamattayon nga ehemplo ti oxymoron iti napalabas nga isyo daytoy a kolum.
A kas koma iti: Puraw a rabii. Addan ketdin puraw a rabii met? Adda a. White night, kunada met iti English. Wenno iti kaitutopanna iti literal ket napuyatan wenno saan a pulos a makaturturog wenno agnanayon a siririing – gapu iti nadagsen unay a pakarikutanna ken pakaburiboran wenno aniaman iti saanna a maiturturog.
Wenno iti maysa pay nga ehemplo: sibibiag-a-natay. Iti English, living-dead. Natay la ngaruden sibibiag pay, hmp? Adu dagiti maawagan a sibiag a natay lalo kadagiti biktima iti nagduduma a kita iti nakaam-ames a sakit; dagiti biktima iti inhustisia ken pannakairurumen iti kalintegan ti tao; ken dadduma pay a kaibatoganna a balikas. Kasta ti kabileg dagiti balikas a tayutay. Kasta ti kabileg ti literatura.
Iti ababa a pannao, kas iti nasukisok ti Basque on Cognition, Brain and Language, adda ti talugading dagiti a balikas a mangguyugugoy iti bukodda nga audience.@
Monday, March 05, 2012
Makaparegta Ti Literatura?
Wen met, a! Makaparegta ti literatura. Saan laeng a makapasalibukag no dipay ket balbaliwanna ti karirikna (mood). Pagwerretenna ti panunot. Daytoy ti natakuatan ti sientista iti Basque Center on Cognition, Brain and Language a nangadal maipapan itoy. Naipablaak itoy a sinukisokna iti NeuroImage Journal, ti kalatakan nga agirakrakurak maipapan iti panagadal ti panaggunay ken panagtrabaho ti utek.
Adda dakkel nga akem ti literatura iti biag ti tao babaen iti panangitedna iti dakkel nga impluensia ken panagbalbaliw. Impluensia no kasano a sangoen ti tao ti agdama pakarikutan wenno kasasaad nga agturong iti nasirnaat nga aglawlaw. Panagbalbaliw manipud iti nakaikursongan a gayunggayong ket agturong iti kuko ti lawag.
Isu a napateg la unay ti literatura.
Ngem iti agdama, sumangsango iti binuntuon a lapped. Gapu iti sumsumiag nga itatayok ti panagdur-as ti teknolohia, bimmassit dagiti agessem iti literatura. Ad-addan a sangoen dagiti ubbing dagiti ay-ayam iti internet. Dagiti agtutubo, addadan kadagiti kangrunaan a social networking sites. Dagiti networking sites nga inawagan pay ti maysa a panagadal iti Unibersidad ti Pilipinas a kas nainlubongan a playground wenno lugar a pagay-ayaman, pakibinnoltitan, pakitintinnakunaynayan kadagiti pagayam ken naam-ammo laeng sadiay ngem saan iti personal.
Iti met maysa nga arungaing ti grupo dagiti mannaniw iti Katagalogan, lagidawenda la unay ta saandan a marikna ti kinapateg dagiti dandaniw kadagiti agtutubo iti agdama. Ngamin, inawagan kano payen dagitoy iti “boring” wenno “walang kalatoy-latoy” wenno saanen a makaengganio. Lalo la unay iti panagdengngeg kadagiti poetry reading. Isu a binaliwanda ti tignayda a mangallukoy (approach) kadagiti agessem ken uray saan babaen iti panangiruarda manen ti daan a kannawidan, a kas iti panangparegtada manen ti balagtasan. Ti balagtasan ket kapadana met laeng ti crisotan iti Pampanga ken ti bukanegan ni Ilokano.
Iti panagadal ti Basque on Cognition, Brain and Language, dagiti maagsaw a balikas – lalo dagiti balikas a tayutay ket pagwerretenna ti panunot ti asinoman a makabasa wenno makangngeg. Maabbukay ti rikna a mangammo ti nalawag a kaipapanan dagiti balikas. Kasla presko wenno sadiwa a kanayon ti eesseman a mangammo kadagiti kabarbaro a banag. Isu a maipan iti sango ti utek dayta nga aaresgaan. Dayta ti bileg ti literatura.
“The front part of the brain is activated and more resources in the cerebral process for this expression are employed with the activity that requires processing the abstraction of rhetorical figures of speech such as the oxymoron, which aim to communicate things that do not exist”, naisurat ti nasao a panagadal iti NeuroImage Journal..
Dinakamatda dayta tayutay nga oxymoron a kas ehemplo nga adda bileg ken guyugoy dagiti balikas. Tiliwenna ti atension iti asinoman. Ket pudno met a makapangato unay ti kiday apaman a mabasa wenno mangngeg dagiti tayutay. Kas iti nadakamattayon nga ehemplo ti oxymoron iti napalabas nga isyo daytoy a kolum.
A kas koma iti: Puraw a rabii. Addan ketdin puraw a rabii met? Adda a. White night, kunada met iti English. Wenno iti kaitutopanna iti literal ket napuyatan wenno saan a pulos a makaturturog wenno agnanayon a siririing – gapu iti nadagsen unay a pakarikutanna ken pakaburiboran wenno aniaman iti saanna a maiturturog.
Wenno iti maysa pay nga ehemplo: sibibiag-a-natay. Iti English, living-dead. Natay la ngaruden sibibiag pay, hmp? Adu dagiti maawagan a sibiag a natay lalo kadagiti biktima iti nagduduma a kita iti nakaam-ames a sakit; dagiti biktima iti inhustisia ken pannakairurumen iti kalintegan ti tao; ken dadduma pay a kaibatoganna a balikas. Kasta ti kabileg dagiti balikas a tayutay. Kasta ti kabileg ti literatura.
Iti ababa a pannao, kas iti nasukisok ti Basque on Cognition, Brain and Language, adda ti talugading dagiti a balikas a mangguyugugoy iti bukodda nga audience.@
Friday, February 24, 2012
Ti ‘Counter Clockwise’ Structure
Ania ti pagpapadaan dagitoy a sarita, ‘A Rose for Emily’ ni William Faulkner; ‘Apay Ngata, Sabong, A Naisalsalumina: Maysa A Meditasion’’ a nangabak iti Umuna a Gunggona a sarita ni Atty. Benjamin M. Pascual; ‘Sultana’ a sarita toy numo toy biang a naipablaak itay nabiit ditoyTawid; ti ‘Baggak’ a saritak a naipablaak iti ‘Sirmata Magasin’ ken, ti ‘Saddam’ a sarita ni Ariel Tabag ken nangabak iti Umuna a Gunggona iti Palanca Awards 2011?
Agpapadada ti istraktura ti pannakaisurat, immatras! Agpapadada pay a nangrugi iti ipapatay ti bida, sa kalpasanna, nawarwaren ti pakasaritaan. Ketdi, tao ti bida dagiti amin a sinurat, idinto a ti ‘Sultana’ ket ayup – maysa nga aso.
Naisalumina iti pannakaisurat dagiti sarita. Ketdi, saanen nga isu ti kabaruanan ta addan dagitoy nga istilo sipud pay idi un-unana. Saan laeng nga iti sarita ken nobela iti pakabasaan no dipay ket iti daniw.
Arintapusen ti dekada 90’s idi sinurattayo ti artikulo (ditoy met laeng kolum nga ‘Iti Duyog Ti Singasing’) maipanggep kadagiti istraktura iti pannakaisurat dagiti sarita ken nobela. Dinakamattayo ti kinaadda ti counter clockwise structure. Ta ngamin, no adda ti inawagantayo iti clockwise structure adda met ti counter clockwise. Iti ngamin panagbasabasatayo kadagiti liblibro ti literatura daytoy ti napaliiwtayo.
Nabasatayo idin ti ‘A Rose for Emily’ ni William Faulkner. Sa manen nabasatayo ti nangabak a sarita ni Atty. Benjamin Pascual a napauloan iti ‘Apay Ngata, Sabong, a Naisalsalumina: Maysa a Meditasion’ agraman dagiti kritisismo ken komentariona.
Diak ngarud nagpangadua a nageksperimento met iti kastoy a klase ti sarita. Uray kunak man, saan a maipablaak, wenno dumtengto ti panawenna a, a maipablaak. Ken maysa, naiserbi metten ti kangrunaan nga akem ti sinurat, ti panangpadas met iti agsurat iti kas iti napadasan dagiti nalatak a mannurat. Napasamaken ti pannakapnek wenno satisfaction – ti panangsurat met ti kabaelan a suraten dagiti nalalatak ken nalalaing a mannurat wenno kasdiay gayam iti agsurat iti kasdiay a klase ti sinurat. Dayta laeng met ti simple a motibotayo.
Idi nanglukat ti Sirmata Magasin, kasapulan ti sarita. Awan ti sidadaan a sarita nga isandi. Ala, man laengen, uray adda kuskuselna. Impablaaken, nupay adda idi ti gandat nga isalip koma. Imatonan pay la idi ti Saringit Chronicle ti pannakaipablaak ti Sirmata Magasin. Immabut met ti sumagmamano nga issue a tinarabayna.
Kunatayo idi sinurattayo ti artikulo, a no nagpakannawan ti clockwise, nagpakanigid met ti counter clockwise. Iti ababa a pannao, imbes nga umabante ti sarita, a kas iti gagangay a mapaspasamak, nagatras ketdi wenno abante-atras, atras-abante. Kasta ti pannakaisuratna. Saan a gagangay, limmaksid.
Saan ketdi a dagiti nobela ken iti sarita ti pakabasaan ti kastoy a porma. Uray met dagiti dadduma a dandaniw ket immatrasda met wenno nag-counter clockwise ti pannakaisuratda. Daytoy ti napaliiwtayo ken insurattayo manen iti daytoy met la a kolum nasuroken a maysa a dekada ti napalabas. Dinakamattayo ti maipapan ti sarita, kasta met ti daniw tapno maiparangarang ti kinaadda dagiti sinurat wenno pannakaisurat a nagatras.
Dinakamattayo idin daytoy maipapan iti panagsurat iti daniw idi sinurattayo iti maipapan kadagiti tayutay wenno figure of speech. Saanko a mabatoken no iti Saringit Chronicle wenno iti Tawid Magasin a naipablaak. Ngem siguradoak a di met Tawid News Magasin ta awan pay la idi.
Kunatayo man idi dinakamattayo ti tayutay a CLIMAX. The ascending order of ideas enumerated in a series. The enumeration of items is interesting only when the arrangement follows a climatic order. Naurnos a kapanunotan nga agibunga iti pannakapnek, kunam man laengen, he-he! Dayta makapikapik nga urnos dagiti detalie ti sinurat ket nasken nga ipangpangruna.
Kitaen ken usigen ‘toy linia ti daniw ni Percy Bysshe Shelley a napauloan iti ‘The Indian Serenade’:‘I die! I faint! I fail!’
Iti Iluko: Natayak! Nakapsutak! Napaayak!
Makapangato iti kiday a linia, di met? Dandanik pay naibbatan ti libro a basbasaek. Makapatayyek iti bukelbukel ti mata. Nakakaintriga. Apay kunam?
Iti umuna pay laeng a balikas a ket, naggibus koman a! Natayak, kunana. Natayen. Ania pay la ti ituloyna ket natayen? Ala, man? Ngem adda tuloyna. Apay a pinasarunuanna pay laeng iti nakapsut? Sa napaay?
Immatras ti pannakaisurat ti daniw. Climatic order!
Iti panagawatko itoy a linia ni Shelley, kastoy, kailian: Isu a natay ta nakapsut iti pannubok ti biag ket napaay iti panggep ti Dios kenkuana. Naglawag, saan? Ti kangrunaan a ramen daytoy a figures of speech ket ti lohika. No lohika no kuna, naurnos a konsepto.
Naurnos a konsepto ti kasapulan a tekniko ti kastoy a klase ti sarita, nobela wenno daniw. Saan a lumaksid kadayta a konsepto.
Iti sarita nga ‘Apay Ngata, Sabong, A Naisalumina: Maysa a Meditasion’ ni apo Benjamin Pascual, ket immuna a natay ti asawa ti bida, sa in-inut a nagatras babaen ti tekniko pannakagennedgenned wenno episodic babaen panagaramatna kadagiti interlude, requiem, ken dadduma pay; sa iti gibusna ket iti daydi kaunaan a pannakakita ti bida a lalaki iti bida a babai. Dayta ti konsepto ti pannakaisuratna.
Iti sarita a ‘Baggak’, iti opening ti sarita ket ti ipapatay met ti bida, sa nagatras-atras babaen iti tekniko ti transition wenno leave one space then capitalized the first word. Iti gibusna ti sarita, maipadto iti pannakaiyanak ti bida. Manipud ipapatay, nagatras ti sarita agingga naggibus iti pannakaipadto ti pannakaipasngay ti bida. Kastoy ti konsepto ti pannakaisuratna.
Kabaliktad daytoy a klase ti panagiparang iti plot pattern a “Boy Meets Girl” wenno vice versa. Iti “Boy Meets Girl” plot pattern, agam-ammo a siempre dagiti bida iti opening ti sarita, sadanto, agayan-ayat, agasawa, agpamilia, mataenganda, sadanto matay. Ngem iti daytoy nga istraktura, umuna met a matay ti bida, santo mataengan, sa agpamilia, sa makiayan-ayat, sa makiam-ammo ti lalaki iti babai. Nagbaliktad! Itoy nga istraktura, ket ad-adda nga agtaray ti sarita babaen ti Theme Driven Presentation.
Ti sarita a ‘Saddam’ ni Ariel Tabag, ket immuna naibaga a natayen ti bida a lalaki santo nawarwar ti pakasaritaan. Ket itoy a pakasaritaan, naglasat nga immuna iti panunot ti narrator. Isu met la ti konsepto ti pannakaisurat.
Itoy a banag, malagipko la unay ti naisurat ni Atty. Benjamin Pascual a diskusionda ken ni apo Juan S.P. Hidalgo, Jr. maipanggep ti kakastoy a sarita. Insurat ni apo Ben Pascual dayta a saritaanda iti panid ti libro, ken ginatangko met dayta a libro ken ni apo Juan S. P. Hidalgo nasuroken a dua a dekada ti napalabas. Ipalpalawag ni Atty. Ben Pascual a napintas a sarita a naglasat nga umuna ti panunot ti naretor dagiti paspasamak. Dayta ti urnos ti konsepto ti pannakaisuratna.
Iti met sarita a ‘Sultana’ pinadastayo inlaksid ti kangrunaan nga agbibiag, imbes a tao ti masarsarita, aso. Immuna met a naiparang ti pannakatay ti aso babaen iti tekniko nga ‘In Medias Res’ wenno ‘Medias in Res’ sa met la nawarwar ti pakasaritaan no kasano a natay ti aso, dagiti pagsayaatan a naaramidan ti aso, no kasano a simmangbay iti pamiliada ti aso, ken kasano iti pannakanagan ti uken a ‘Sultana’. Nga isu ti gibus ti sarita.
Nupay agpapadada ti pannakaisurat dagitoy a sarita nga immatras, nagdudumada ti istilo ti panagiparang, a kas dagiti naagapad.
Sumagmamano laeng dagitoy a sarita ti immatras wenno nagtinnag iti inawagantayo counter clockwise structure wenno pannakaisurat ti sarita. Adu dagiti nasagangtayo a kastoy, saan la a sarita ken nobela no dipay iti daniw, banag a mangipaneknek ti kinaadda dagiti kakastoy a sinurat.
Ket saan laeng nga iti kinaaddana no dipay ket nabayagen nga adda daytoy ngem saan nga ‘unay a maus-usar’ iti Iloko. Inrugi ni Atty. Benjamin Pascual iti Iloko, a kunaen dagiti agpalpaliiw kadagiti sarita a maysa nga experimental a sarita, ta ngamin, uray sadino iti pangirugiam a panangbasa, iti rugi ti sarita, iti tengnga ti sarita wenno iti gibus ti sarita iti panangbasam, agtinnag latta iti pannakapnekmo a mangbasa.
Ti makitak a rason idi no apay a manmano ti kastoy a sinurat ket maymaysa ngamin ti outlet wenno pakairuaran dagiti sinurat. Iti pammaliiwko, agbasar met dagiti sinurat iti preperensia ti literary editor. Natural laeng dayta. Lumtaw latta ti preperensia.
Binalakadannak pay idi iti literary editor a dagiti napisikalan ti risirisna ti suratek. Ngem saanko a linia iti kasta a sinurat, ket kunak met, mapanak laengen agsurat iti radio ta saanko a magaw-at dayta a polisia (editorial policy). Saanko a linia iti agsurat iti kinadang-as wenno napisikalan a risiris. (Iti kaaddak iti radio, saan a nagpatingga ni apo Juan S. P. Hidalgo, Jr. a nanguyot iti panagsuratko manen.) Sumagmamano metten a mannurat iti binalakadak maipapan itoy. Ti panagsurat iti fiction ket maiduma unay iti panagsurat iti damag, salaysay ken kapadana.
Kadagiti sinursuratko a sarita, awansa iti sinuratko a dinnanogan, sinnaktan iti pisikal a bagi, pinnatayan wenno ania la ditan a kinadang-as. Ti napisikalan a risiris ket maysa laeng kadagiti nagkaadu a klase dagiti risiris: tao kontra tao (napisikalan ken verbal attack); tao kontra gimong; tao kontra iti bagina met laeng, ken; adda pay iti awanan a pulos iti risiris wenno dagiti symbolical stories (intellectual) a nakaaramatan laeng iti open ken close symbolism.
Adu pay dagiti nasken nga adakan ni mannurat, lalo dagiti sidadaan a mangilukat ti panunotda iti nakaisigudan. Tapno saan a kasla agpapada dagiti mabasbasa. @
Monday, February 20, 2012
Sport Stories and Poems
Dagiti sarita ken dandaniw maipapan kadagiti nagduduma nga isport ket gagangay laeng a saan nga ibilang dagiti dadduma a mannurat ken kritiko a genre writing. Ngem kadagiti dadduma, ibilangda ketdi. No ania ti panangipagarupmo met, nawayaka a mangiyebkas ken mangidasig ti kaipapanan itoy. No saan kunam, marespeto ti kapanunotam. No genre writing kunam met, apay ketdin a saan?
Sumagmamano metten dagiti sarita ken nobela ti nangtratar kadagiti isport iti Literatura Ilocana.
Iti nobela, dagiti sinurat ni Dionisio Bulong maipapan iti boksing. Ahedres wenno chess met ti maipapan iti nobela ni (daydi) Rodolfo Cachola. Kadagiti sarita, maipapan met iti marathon ti saritak idi late ‘80s ken maipapan iti motorcross iti early ‘90s. Sumagmamano metten dagiti sarita a maipapan iti basketbol.
Ngem ti daniw? Hmn, awan met malagipko wenno nakallalagip a daniw maipapan iti isport. Ngem adu dagiti mabasa iti net. Nagpipintasda pay. Isu a kunaek, a rumbeng met nga adakan ni Ilokano daytoy.
Dagiti dandaniw, nobela ken sarita a nasurat itoy ket saanna laeng nga iladawan ti biag – ti biag a napnoan iti kinapudno: iti isport ket adda pannakaabak ken panangabak. Kasta met iti biag, adda pannakaabak, adda met panangabak; ngem iti sibubukel a pakabuklan ti amin, nalawag nga addang iti biag. Addang iti biag ta masursuro ti tao no kasanona a sangoen ti kinapudno maipapan iti balligi ken pannakapaay. Ket iti agtultuloy nga inna panagaddang, ammonan ti saksakbayanna.
Ta saan kadi a ti biag ket buklen iti balligi ken pannakapaay? Maysa a napinget a dangadang. Kasta met iti isport. Adda ngarud pagkanaigan ti isport iti biag. Wenno ti biag ket maysa nga isport?
Dua dagiti sarita a nabasak iti nakallalagip unay. Diakto malipatan ta naimuladan iti panunot.
Ti maysa ket pakasaritaan dagiti ubbing nga agam-ambision nga agbalin a baseball player. Ngem ania met koma, aya, ta nakurapay met laeng ti panagbiagda piman ket saanda a makagatang iti uray no bola wenno bat man laeng. No agay-ayamda, ti lupot a linukotlukotda nga inaramidda a bola ti bolada ken no ania la ditan a mapidutda a sanga ti kayo ti usarda a bat. Iti laksid kadayta a kinapimpimanda, napasnekda pay laeng iti inda panagay-ayam, panagsursuro ken panagsanay iti ay-ayam a baseball. Ta ambisionda ngarud iti agbalin a nalatak a baseball player. Lalo ket awan pilpilien ti ambision, nakurapay man wenno baknang, nasalun-at wenno addaan rikriknaen, amin ket padapada; laeng a, ta kasano a gun-oden dayta nga ambision?
Dayta nga ambisionda ti makagapu a kanayonda a mapan agbuya iti ruar ti inaladan ti baseball field a pagay-ayaman dagiti players iti baseball league iti lugarda. Umap-apalda nga agbuybuya a nakakapet iti linaga a barut. Iti naminsan, napigsa unay iti pannakamalo ti bola ket nagturong iti ruar ti inaladan. Nagiinnuna dagiti ubbing a nangpidut ti bola. Inderetsoda metten nga intaray ti bola. Ania ketdin, ubing la ti ubing a, saan?
Ngem idi ay-ayamendan ti bola, daytan ta awan ti gaganaygayanda a mangibarsak, mangmalo ken mangsippaw ti bola a kunam la no nakadagdagsen la unay wenno kasla bola nga apuy ti kaiyariganna. Aglaladutda. Isuda amin. Nagsisinnaludsodda no ania ti makagapu dayta a marikriknada. Maysanmaysa iti rason a saan a nasayaat nga aramid ti inaramidda. Patigmaan ngamin dagiti dadakkelda a dakes nga aramid iti manggundaway iti padana a tao ken/wenno agtakaw – ta maibilangen a panagtakaw ti inaramidda a panangitaray ti bola. Nagtutulag ngarud dagiti ubbing a mapan isubli ti bola. Nakaluada pay a nagpakpakawan iti inaramidda. Naawatan met ti coach dagiti ubbing, lalo iti anepda nga agay-ayam ken makasursuro iti baseball, uray no improvised ti bola ket bat nga usarda, nga impakitada pay iti coach ken dagiti players.
Nagawid dagiti ubbing nga awan matimtimek kadakuada. Nagtalinaedda iti lugar a naynay a pagtambayanda. Saanda a matimtimek no di laeng inyiladda lattan. Piman met nga ubbing. No adda la koma mabalinda nga igatang iti aramatenda, naragsakda koma.
Napasangpetda ti coach ken dagiti players ti baseball league. Napamalanga pay dagiti ubbing, idi impadawat dagitoy dagiti saandan a maus-usar a bola, bat, baseball cap ken dadduma pay. Anian a ragsak dagiti ubbing!
Ti maysa pay a sarita ket makapasemsem-a-saan, ta imbes nga agay-ayam ni Dangkaw (natayag) a playing coach ti basketball, saan, ta nakapigket iti attention daytoy iti loptop a pangad-adawanna kadagiti scientific play nga isu iti inda iyaplikar iti panagay-ayamda. Isuna laeng ta iti laksid kadagiti sursurotenda a scientific play, kanayon latta a maabak ti teamda. Dimteng ti maudi nga ay-ayamda, no saanda pay a mangabak, maikkatdan ti liga. Nagririn dagiti saan a makatagtagari a players, ket kunada a nasken nga agay-ayamen ni Dangkaw ta ad-adda a kasapulanda ti kas kenkuana a mangidaulo iti team a saan ket a mangiwanwan laeng. Kasapulanda ti mangpatibker ti moralda ken ti natibker a lider. Kasapulanda ni Dangkaw a sentroda, nga isu dayta ti ammoda a kurang ti teamda. Ikapilitan a nagay-ayam ni Dangkaw. Gimmanaygay ken inspirado dagiti players. Agsipud ta inusar ni Dangkaw dagiti ammona a scientific play ken ti nainspiraran ken ganadon a players, nangabakda iti ay-ayam. Nagsasarunon iti panangabakda.
Naganaygay ti tao nga inspirado; maabak man wenno mangabak agtultuloy nga inna ibilang dagita a kas panagaddang iti ad-adu pay nga ay-ayam nga inna sangoen.
Ti Ilocano lit ket kasapulanna unay ti ad-adu pay a dandaniw, nobela, sarita a maipapan iti isport ta makaitedda iti inspirasion, tured ken pinget .@
Sunday, February 19, 2012
Ania Ti Akem Ni Piksionista Ken Mannaniw Iti Panagbalbaliw Ti Panawen?
Ania ti akem dagiti mannurat – dagiti piksionista ken mannaniw iti panagbalbaliwen ti panawen?
Dayta ti agal-allangogang a saludsod iti agdama a panawen a nasken la unay a masungbatan ken maammuan ti kaadduan. Masungbatan ta dakkel unay ti ekspektasion kadakuada a piksionista ken mannaniw a maiburayda ti sungbat no di man kapanunotan nga agmitsa iti positibo nga addang; wenno mangitedda iti suhestion a rumbeng addang wenno sangaduyog a singasing a mangsaranget-makidangadang iti agdama a sasaaden ti panawen – nga isu dayta ti nakadkadlawen a panagbalbaliw ken kasapulan unay a mataming ken pakaituonan immatang.
Ania nga agpaysu ti akem da piksionista ken mannaniw? Agsaoak laeng maipapan kada piksionista ken mannaniw itoy a sinurat ta no agsuratda ken bunga ti panunot wenno imaginative idinto a ni journalist ket agsuratda maipapan iti factual.
Nabileg unay dagiti bunga ti panunot dagiti piksionista ken mannaniw ket saan a pagduaduaan ti dakkel unay nga impluensiada ta isuda ti makaipaay iti rikna ken padas a saanda pay a napadasan, ken rikna a makapikapik iti dinto marsaak a kapadasan.
Ngarud, ti ekspektesion ti tao ket nangato ken dakkel la unay.
Agsipud ta nasisita la unay ti kiddaw iti talento, rumbeng la unay nga agikeddeng iti madagdagus a sungbat. Kasano nga aramiden, yawat kadagiti umili dayta a kiddaw wenno sungbat ti agdadata a parikut ti gimong maipapan ti panagbalbaliw ti panawen?
Makiraman. Makibiang iti pakarikutan. Nupay adda dagiti mangidardarirag a ti arte ket para iti arte laeng, adda kinapudnona daytoy; ngem iti agdama a kasasaad ti panawen, dakdakkel ti maiburay a panagkurno kadagiti makibibiang iti pakarikutan ti gimong. Napigpigsa ti payapay ken awis a nasken ti pannakipaset iti panangsolbar ti pakarikutan ti gimong.
Panangsolbar ti pakarikutan ti gimong babaen kadagiti putaren a piesa. Babaen ti bileg ti pluma, idanon dagiti nasisin-aw a kapanunotan nga agbunga iti positibo a sungbat ti pakarikutan. Babaen ti bileg ken impluensia ti pluma, agburayok koma dagiti nasisin-aw a balikas kadagiti maputar a daniw, sarita, nobela ken dadduma pay a bunga ti panunot a nakaiyaplikaran dagiti pampanunot no kasano iti panagballigi iti pannakidangadang iti agdama a pakarikutan.
Dagiti mannaniw ken piksionista a makiramraman kadagiti pakarikutan iti gimong ket iladladawanda ti kinaasino ti tao a napinget unay a makidangdangadang kadagiti didigra, kalamidad, ken dadduma pay a parnuayen ken bunga iti panagbalbaliw ti panawen. Babaen iti bileg dagiti bunga ti panunot, mapasubli ti bileg ken pintas ti napukaw nga aglawlaw wenno uray no maitaguyod ti panangabaruanan; ti dangadang ti tao ken ti nakaparsuaan ket agiladawan iti awan mansana a namnanama ken balligi.
Itoy a sangaduyog a singasing, lumtaw met ti ingpen a “no koma” maaramid ti panagkaykaysa tapno mapasiken ti kinaandur a sumaranget iti dangadang ti biag, ta saan kadi a maiparbeng la unay nga agtitipkel manen amin a mannaniw ken piksionista nga Ilokano tapno idatag ken adalen ti nasaysayaat pay nga addang iti pannakidangadang?
Panagkunak, umno la unay daytoy a mapasamak. Pagaammok la unay a segsegaan ti kaadduan iti panagmaymaysa ti panggep nga awanan iti impluensia ken bileg ti nakaikappengan a gunglo.
Nabileg ti delubyo a dimmuprak iti napalabas iti lubong dagiti mannaniw ken piksionista ta gapu iti saan a panagkikinnaawatan, nabukel ti giwang iti nagbaetan ti dua a grupo; banag a nangipasngay kadakami iti nauneg nga upay.
Ngem saan pay a naladaw ti amin; ibbatan laeng dagiti awit a bato a mangipapaay ti pannakadangran ti pagtaktakderan. Pabilgen ketdi koma ti panagkikinnabsatan imbes nga ikalawa ti giwang a di masukdipan; ket sangoen ti “panagbalbaliw ti panawen.”
Itay laeng nabiit, inakem ti PEN (poets, essayist, novelist) ti panagkaykaysa amin a piksionista ken mannaniw ti pagilian. Trinatarda ti akem ni mannaniw ken ni piksionista iti panagbalbaliw ti panawen. Kasano met ken ni piksionista ken mannaniw nga Ilokano? Saan kadin nga aglukat ti telon naraniag nga agsapa? @
Sunday, February 12, 2012
Awan Nauneg A Duggong Iti Atiddog A Kuko
Napanak nagpasiar iti SM (Baguio) mall. Idi nabannogak a nagsigkisigking a nagna, inkeddengko ti naginana iti lobby, iti tugaw nga abay dagiti agtutubo – dua a babbai ken dua a lallaki a naliday ti langada ta nakatapayada pay. Pinaliiwko ida.
Maysa kadakuada iti addaan iti nadagsen a pakarikut, segun iti saritaanda ken langada. Agsasaibbek payen ti maysa kadagiti babbai. Agbasbasa iti kolehio dagitoy, ket addadan iti maikatlo a tukad ti Hotel and Restaurant Management. Agparikut ti agtutubo a babai, agsardengen nga agiskuela ta awan busbosenna. Nadadael kano ti pinagayanda gapu kadagiti naglabas a bagyo. Di maikkan dagiti dadakkelna iti pagenrolna. Dayta ti nadagsen a parikutna.
“Ania la ketdin,” kuna ti nataytayag ken nakutkuttong a lalaki, “awan ti nauneg a duggong, iti atiddog a kuko!”
Naklaatak pay iti insawangna ket dandanik la naibbatan ti sangkaigpilko a sarukodko. Apay ngata a daytoy ti imbagana? Lalo pay a pinasarangko dagiti lapayagko idi saanko a masirok ti kayatna a sawen.
“Aniaka met, agparikut la ngaruden, mangibagaka pay la iti kasta,” immisuot ti maysa kadagiti babbai, “dika ket mangibaga iti sulosion tapno matulongantayo…”
“Isu met ti ibagbagak!” Kinunana a nagkatawa.
“Iti kaanoman, saan a makatulong ti duggong, sika met! Dinuduggongto la nga ammom!” immisuot pay ti maysa pay a lalaki.
Ket dandaniak la natilmon ti kaisubsubok a kendi iti nangngegko. Naggayad ti isemko. Lalo pay a pinasarangko dagiti lapayagko.
“Dakayo met, saankay’ a makaaw-awat kadagiti Ilocano saying. Awan ti nauneg a duggong iti atiddog a kuko! It signifies determination, creativity and hope! Ti kayatko a sawen, Nadine, saanmo nga awanen ti determinationmo a makaturpos iti kolehio. Dumteng dayta, ket ipamuspusam no didaka makutulongan dagiti dadakkelmo ita. Kasano? Dayta ti kasapulan, creativity. Ket siempre, mangnamnamatayo a maragpatmo dayta, saan kadi? Saantayo nga awanen dayta a namnama…”
Napataliawak iti agtutubo a nakanganga. Natnag ti kendi a mulmulmolak. Nabagas met ti muging daytoy nakunak iti nakemko. Napaumel met dagiti dadduma a kaduada.
“Umararawka iti Namarsua, Nadine. Tulongan ti Dios asinoman a mangtulong ti bagina.”
Immanges ti nauneg ti agparikut: “Agyamak ti balakadmo, Boyet. Hustoka kadayta. Agtrabahoak, pagurnongan.” Inayonanda ti insawangna. “Adda nabasak itay a kasapulanda ti sales clerk dita supermarket dita baba, kuyogendak man barbareng makaurnongak iti pagenrolko no next sem.”
“Makatulongto met ngatan dagiti dadakkelmo…” binagi ti maysa. Ket kinuyogdan ti gayyemda.
Kellaat met a simmangpet ti naisem ken kumidkidday a panawen iti mugingko, ket makasursuratakon! Ania ti suratek? Suratek man daytoy nga eksperiensa ti dinuduggong. Wen, awan ti nauneg a duggong iti atiddog a kuko! Awan iti saan a makaadal iti addaan iti nabileg a determination. Kasapulan laeng ti creativity ken namnama. Dayta ti kasapulan ken nakabagbagas a kapanunotan…@
Thursday, February 09, 2012
Ania ti Akem ni Piksionista ken Mannaniw iti Panagbalbaliw ti Panawen?
Ania Ti Akem Ni Piksionista Ken Mannaniw Iti Panagbalbaliw Ti Panawen?
Ania ti akem dagiti mannurat – dagiti piksionista ken mannaniw iti panagbalbaliwen ti panawen?
Dayta ti agal-allangogang a saludsod iti agdama a panawen a nasken la unay a masungbatan ken maammuan ti kaadduan. Masungbatan ta dakkel unay ti ekspektasion kadakuada a piksionista ken mannaniw a maiburayda ti sungbat no di man kapanunotan nga agmitsa iti positibo nga addang; wenno mangitedda iti suhestion a rumbeng addang wenno sangaduyog a singasing a mangsaranget-makidangadang iti agdama a sasaaden ti panawen – nga isu dayta ti nakadkadlawen a panagbalbaliw ken kasapulan unay a mataming ken pakaituonan immatang.
Ania nga agpaysu ti akem da piksionista ken mannaniw? Agsaoak laeng maipapan kada piksionista ken mannaniw itoy a sinurat ta no agsuratda ken bunga ti panunot wenno imaginative idinto a ni journalist ket agsuratda maipapan iti factual.
Nabileg unay dagiti bunga ti panunot dagiti piksionista ken mannaniw ket saan a pagduaduaan ti dakkel unay nga impluensiada ta isuda ti makaipaay iti rikna ken padas a saanda pay a napadasan, ken rikna a makapikapik iti dinto marsaak a kapadasan.
Ngarud, ti ekspektesion ti tao ket nangato ken dakkel la unay.
Agsipud ta nasisita la unay ti kiddaw iti talento, rumbeng la unay nga agikeddeng iti madagdagus a sungbat. Kasano nga aramiden, yawat kadagiti umili dayta a kiddaw wenno sungbat ti agdadata a parikut ti gimong maipapan ti panagbalbaliw ti panawen?
Makiraman. Makibiang iti pakarikutan. Nupay adda dagiti mangidardarirag a ti arte ket para iti arte laeng, adda kinapudnona daytoy; ngem iti agdama a kasasaad ti panawen, dakdakkel ti maiburay a panagkurno kadagiti makibibiang iti pakarikutan ti gimong. Napigpigsa ti payapay ken awis a nasken ti pannakipaset iti panangsolbar ti pakarikutan ti gimong.
Panangsolbar ti pakarikutan ti gimong babaen kadagiti putaren a piesa. Babaen ti bileg ti pluma, idanon dagiti nasisin-aw a kapanunotan nga agbunga iti positibo a sungbat ti pakarikutan. Babaen ti bileg ken impluensia ti pluma, agburayok koma dagiti nasisin-aw a balikas kadagiti maputar a daniw, sarita, nobela ken dadduma pay a bunga ti panunot a nakaiyaplikaran dagiti pampanunot no kasano iti panagballigi iti pannakidangadang iti agdama a pakarikutan.
Dagiti mannaniw ken piksionista a makiramraman kadagiti pakarikutan iti gimong ket iladladawanda ti kinaasino ti tao a napinget unay a makidangdangadang kadagiti didigra, kalamidad, ken dadduma pay a parnuayen ken bunga iti panagbalbaliw ti panawen. Babaen iti bileg dagiti bunga ti panunot, mapasubli ti bileg ken pintas ti napukaw nga aglawlaw wenno uray no maitaguyod ti panangabaruanan; ti dangadang ti tao ken ti nakaparsuaan ket agiladawan iti awan mansana a namnanama ken balligi.
Itoy a sangaduyog a singasing, lumtaw met ti ingpen a “no koma” maaramid ti panagkaykaysa tapno mapasiken ti kinaandur a sumaranget iti dangadang ti biag. Ta saan kadi a maiparbeng la unay nga agtitipkel amin a mannaniw ken piksionista nga Ilokano tapno idatag ken adalen ti nasaysayaat pay nga addang iti pannakidangadang?
Panagkunak, umno la unay daytoy a mapasamak. Pagaammok la unay a segsegaan ti kaadduan iti panagmaymaysa ti panggep nga awanan iti impluensia ken bileg ti nakaikappengan a gunglo.
Itay laeng nabiit, inakem ti PEN (poets, essayist, novelist) ti panagkaykaysa amin a piksionista ken mannaniw ti pagilian. Trinatarda ti akem ni mannaniw ken ni piksionista iti panagbalbaliw ti panawen. Kasano met ken ni piksionista ken mannaniw nga Ilokano? @


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Abril 2
Ti Imperio nga Otomano wenno Narimbaw nga Estado ti Otomano ket maysa idi a Turko nga imperio a nagpaut manipud idi 27 Hulio 1299 aginggana idi 29 Oktubre 1923.
Ti Imperio nga Otomano ket isu kadagiti kadakkelan ken kapautan nga imperio iti pakasaritaan. Daytoy nga Estado ti Otomano, ti politikana, supsupiat, ken kultura a tinawtawid ken ti maysa a nawatiwat a heograpia ket nangited ti maysa kadagiti kapautan nga agnanayon a pannakasarita. Idi las-ud ti maika-16 ken maika-17 a siglo, iti kabilegan a panagsakupna babaen ti panagturay ni Suleiman ti Nadaeg , daytoy nga imperio ket isu kadagiti kabilegan nga estado iti lubong – maysa nga adu ti pannaka-umili, adu ti pagsasao nga imperio a gimmay-at manipud ti akin-abagatan a nagbedbeddengan ti Nasantuan a Romano nga Imperio aginggana kadagiti wayawaya iti Vienna, Naarian a Hungaria (moderno Eslobakia) ken ti Mankomunidad ti Polako–Lituano iti amianan aginggana idiay Yemen ken Eritrea iti abagatan; manipud ti Arhelia iti laud aginggana ti Azerbaijan iti daya; nagtengtengngel iti kaaduan ti Abagatan a daya nga Europa, Akinlaud nga Asia ken Amianan nga Aprika. Daytoy nga imperio ket naglaon kadagiti 32 probinsia ken dagiti dadduma pay a basalo nga estado, nga adda kadagitoy ket nasagepsepan iti dayta nga imperio, ken dagiti dadduma ket naikkanda iti sabsabali a kita nga autonomia kadagiti sumaganad a sigsiglo.


text:
Daytoy ti kuna ti Presidente iti maysa a panagbitlana iti maysa a pasken iti Paskua iti Malakanyang.
Kas kuna ti Presidente, saan a pudno ti ibagbaga dagiti kritiko nga idurduronna ti pederalismo ta kayatna ti agtalinaed iti turay kalpasan ti terminona nga agpaut iti innem a tawen. Impaganetget ni Duterte a dina kasapulan daytoy (kinapresidente) a trabaho.
Innayonna a kalikagumanna laeng a maaddaan iti panagbalbaliw ti Mindanao—a mapasamak laeng no agbalin a pederal ti gobierno ti pagilian.
(Naipablaak iti Bannawag, Enero 2, 2017 a bilang.)


text:
Baybay Nangisit
Ti Baybay Nangisit ket bineddengan babaen ti Europa, Anatolia ken ti Kaukaso ken naipatinggaan a naisilpo idiay Taaw Atlantiko babaen dagiti baybay ti Mediteraneo ken Eheo ken dagiti nadumaduma nga kipet. Ti Kipet ti Bosporo ket maisilpo iti Baybay ti Marmara, ken ti Kipet ti Dardanelo ket maisilpo ti baybay idiay rehion ti Baybay Eheo iti Mediteraneo. Dagitoy a dandanum ket mangisina ti Akindaya nga Europa ken Akinlaud nga Asia. Ti Baybay nangisit ket maisilpo pay idiay Baybay Azov babaen ti Kipet ti Kerch.
Ti Baybay nangisit ket addaan iti kalawa ti 436,400 km2 (168,500 sq mi) (saan a mairaman ti Baybay ti Azov),[1] ti kaadalem iti 2,212 m (7,257 ft),[2] ken tomo iti 547,000 km3 (131,200 cu mi).[3] Ti Baybay Nangisit ket mangporma ti maysa a agpa-daya ken agpa-laud nga eliptiko a depresion a naisanglad idiay nagbaetan ti Bulgaria, Georgia, Romania, Rusia, Turkia, ken Ukrania.[4] Daytoy ket nalappedan babaen ti Banbantay Pontiko iti abagatan, ti Banbantay Kaukaso iti daya ken mangipakpakita ti naakaba a samang iti amianan a laud. Ti kaatiddogan a daya-laud a gay-atna ket agarup a 1,175 km.
Dagiti nangruna a siudad iti igid ti aplaya ket mairaman ti Batumi, Burgas, Constanța, Giresun, Hopa, Kerch, Mangalia, Năvodari, Novorossiysk, Odessa, Ordu, Poti, Rize, Samsun, Sevastopol, Sochi, Sukhumi, Trabzon, Varna, Yalta ken Zonguldak.
Ti Baybay Nangisit ket adda ti positibo a kaimbengan tidanum; a daytoy ket, ti dagup a ruar a panagayus ti danum a 300 km3 ti tunggal maysa a tawen ti uneg ti Bosporo ken ti Dardanelles a mapan idiay Baybay Eheo. Ti danum ti Mediteraneo ket agayus idiay Baybay Nangist a kas paset ti dua a dalan ti hidrolohiko a panagsinnukat. Ti ruar a panagayus ti Baybay Nangisit ket nalamlamiis ken saan unay a naapgad, ken tumpaw ti rabaw ti napudpudot, ken naapapgad nga umuneg nga ayus ti Mediteraneo – a daytoy ket pagbanagan ti paggiddiatan iti densidad a gapuanan babaen kadagiti paggiddiatan iti kaapgad – a pakaiturongan ti kaaduan nga anoksiko a tuon ti baba ti rabaw ti dandanum. Ti Baybay Nangisit ket makaawat pay ti danum ti karayan manipud ti dakkel a sistema ti Eurasiano a fluvial idiay amianan ti Baybay, nga isu ti naikasangsangayan ti Don, Dnieper ken Danube.
Iti napalabas, ti kaadalem ti danum kaaduan a nagdumaduma. Gapu kadagitoy a pagduduma iti kaadalem ti danum iti labneng a nangpalpalikmut ti samang ken dagiti mainaig a bidang ket sagpaminsan a ti dagdaga. Iti dadduma pay a kritiko a kaadalem ti danum mabalin a maikapet dagiti naipalikmut a bagi ti danum. Babaen dagitoy nga aktibo a pannakaikapet dagitoy a dalan, dagiti Turko nga Ilet, ti baybay Nangisit ket maitipon iti taaw ti lubong. No awan dayoy a maipapan ti danum a panagsilpo, ti Baybay nangisit ket maysa a danaw, a nawaya a manipud ti sangalubongan a sistema ti taaw. Iti agdama ti agpang tidanum ti Baybay Nangisit ket nangato, isunga ti danum ket makisinsinnukat iti Mediteraneo. Dagiti Turko nga Ilet ket kumapet kadagiti Baybay Nangisit ken Eheo ken buklenna ti Bosporo, ti Baybay ti Marmara ken ti Dardanelo.
Dagiti linaon
Kadakkel[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ket mangipalplawag kadagiti patingga ti Baybay Nangisit a kas dagiti sumaganad:[5]
-
- Idiay Abagatan a laud. Ti Amianan a daya a patingga ti Baybay ti Marmara Ti Linia a mangitipon ti Rawis ti Rumili iti Rawis ti Anatoli (41°13'N)].
-
- Idiay Kipet ti Kerch. Ti linia a mangitipon ti Rawis ti Takil ken Rawis ti Panaghia (45°02'N).
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Moderno a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agdama a nagan ti Baybaya ket maipada kadagiti Inggles a nagan, a "Black Sea", a mairaman ti:[11]
- Abhasio: Amshyn Eikʷa (AMшыH Eиқәa)
- Adigue: Khy Shʼutsʼ (Xы ШIyцI)
- Bulgaro: Cherno more (ЧepHo Mope, IPA: [ˈtʃɛrno moˈrɛ])
- Georgiano: Shavi zghva (შავი ზღვა)
- Laz: Ucha zuğa (უჩა ზუღა), wenno laeng ti Zuğa 'Baybay'
- Rumano: Marea Neagră (IPA: [ˈmare̯a ˈne̯aɡrə])
- Ruso: Chornoye morye (ЧëpHoe Mópe, IPA: [ˈtɕɵrnəjə ˈmorʲə]
- Turko: Karadeniz (IPA: [kaˈɾadeniz])
- Ukraniano: Chorne more (ЧopHe Mope, IPA: [ˈtʃɔrnɛ ˈmɔrɛ])
Dagiti kastoy a nagan ket saan pay a naikeddeng a naipakpakita a kasakbayan ti maikaduapulo a siglo, ngem adda dagiti pannakaibagbagaan a dagitoy ket mabalin a kaaduan ket duog.
Ti Baybay Nangisit ket maysa kadagiti uppat a baybay iti Inggles kalpasan kadagiti termino ti maris — dagiti sabali pay ket ti Baybay Nalabbasit, ti Baybay Puraw ken ti Baybay Duyaw.
Naipakasaritaan a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Heograpia ti Strabo (1.2.10) ket nangibagbaga nga iti kinaduog, ti Baybay Nangisit ket kankanayon a tinawtawagan laeng "ti Baybay" (ho pontos). Para iti kaaduan daytoy, ti Graeco-Romano a tradison ket mangibagbaga ti Baybaya Nangisit a kas ti 'Managsangaili a baybay', Euxeinos Pontos (EὔEeιvoς Πόvtoς). Daytoy ket maysa a eupemismo a mangsuksukat ti maysa a nasapsapa a 'Di managsangaili a Baybay', Pontos Axeinos, nga immuna a naibagbaga iti Pindar (nasapa a maikalima a siglo BCE,~475 BC). Ni Strabo (7.3.6) ket kapanunotanna a ti Baybay Nangisit ket tinawtawagan idi ti "di managsangaili" sakbay ti panagkolonia dagiti Griego gaputa daytoy ket narigat a daliasaten, ken gaputa dagiti aplayana ket tinataengan babaen dagiti salbahe a tribu. Ti nagan ket sinukatan iti "managsangaili" kalpasan dagiti Milesio ket nakolonianda ti akin abagatan nga aplaya, ti Pontus, a pinagbalinda a paset ti Griego a sibilisasion.
Daytoy ket mabalin pay a ti nagan ket Axeinos a nagtaud babaen ti nadayeg nga etimolohia manipud ti maysa a Escita Iraniko axšaina- 'di nasilawan,' 'nasipnget'; ti panangibagbaga ti "Baybaya Nangisit" ket mabalin a nangrugi idi Taga-ugma.
Ti mapa ti Asia a napetsaan idi 1570,a natituloan iti Asiae Nova Descriptio, manipud dagiti Theatrum nga etiketa ti Ortelis ti baybay "Mar Maggior."
Dagiti mannurat ti pagsasao nga Ingles iti maika-18 a siglo ket kankanayonda nga inus-usar ti nagan nga "Euxine Sea" ( /ˈjuːksɨn/ or /ˈjuːkˌsaɪn/) a mangibagbaga ti Baybay Nangisit. Ni Edward Gibbon, kas pagarigan, ket tinawtawaganna ti baybaya babaen iti daytoy a nagan iti kadagupan ti Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannarebba ti Romano nga Imperio.[12]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti heolohiko a taudan ti langneng ket matugotan kadagiti dua a naisangayan a duog a arko ti likudan a labneng a naaramid nanaen ti panagsina ti bulkaniko nga arko ti Albania ken ti subduksion dagiti Taaw Paleo- ken Neo-Tethys, ngem ti panangitiempo dagitoy a pasamak ketagtultuloy a kontrobersial.[13][14] Manipud iti pannakairugina, dagiti enbironmento ti ti kompresion ti tektoniko ketnakaiturongan ti subsidensia iti labneng, ken nasarsarunuan dagiti napaiyatiddog a paset a nagresultaan itidakkel a gantingan a bulkanismo ken dagiti nadumaduma nga orohenesis, a nagtaudan ti panagsalto ti Kalatakan a Kaukaso, Banbantay Pontiko, Akin-abagatan a Peninsula ti Krimea ken dagiti kabambantayan ti Balkan.[15]
Ti agdama a panagdinnungpa a nagabetan dagiti plata ti Eurasia ken Aprika ken ti agpalaud a panagtalaw ti muton ti Anatolia iti igid it Tukki ti Amianan nga Anatolia ken dagiti Tukki ti Daya nga Anatolia ket mangidiktado ti agdama a kita ti tektoniko,[15] bayat a dagitilanga ket mangpasayaat iti subsidensia iti labneng ti Baybay Nangisit ken ti adu nga aktibidad ti bukan idiay rehion ti Anatolia.[16] Dagitoy ti heolohikal a mekanismo nga, iti napaut a termino, ketnangpataud dagiti periodiko a panankaisina ti Baybay Nangisit manipud kadagiti amin a globala sistema ti taaw.
Ti moderno a labneng ket nabingbingay kadagiti dua a sub-labneng babaen ti panagbakkog a gumay-at iti abagatan manipud ti Peninsula ti Krimea. Ti dakkel a samang itiamianan ti labneng ket aginggana iti 190 km (120 mi) iti kaakaba, ken mangilanga ti ababaw a bidang nga addaan kadagitigradiente a nagbaetan ti 1:40 ken 1:1000. Ti akin-abagatan nga igid idiay likmut ti Turkia ken ti akinlaud nga igid iti likmut ti Georgia, nupay kasta, ket representatibo iti akikid a samang a manmano a sumurok iti 20 km (12 mi) iti kaakaba ket ti napadsok a bidang a kadawyan a 1:40 a gradiente kadagiti nadumaduma nga adda iti sirok ti baybay a kanyon ken dagiti pagpaatiddog ti kanal. Ti abisal a tanap Euxine iti tengnga ti Baybay Nangisit ket makaabot ti kaadalem iti 2,212 metro (7,257.22 kadapan) iti abagatan bassit ti Yalta idiay Peninsula ti Krimea.[17]
Ti litoral a sona ti Baybay Nangisit ket masansan a naibagbaga a kas ti Pontiko litoral wenno Pontiko a sona.[18]
Ti lugar a mangpalikmut ti Baybay Nangisit ket kadawyan a tinawtawagan a kas ti Rehion ti Baybay Nangisit. Ti akin-amianan apartena ket mabirukan iti uneg ti barikes Chernozem (barikes ti nangisit a daga) nga agtaud manipud idiay akindaya a Kroasia (Eslobenia), ti igid ti Danubio (akin-amianan a Serbia, akin-amianan a Bulgaria (Tanap ti Danubio) ken ti akin-abagatan a Romania (Tanap ti Wallachia)) akinggana idiay amianan a daya nga Ukrania ken umadayo iti ballasiw ti Rehion ti Sentral a Nangisit a Daga ken ti akin-abagatan a Rusia aginggana idiay Siberia.[19]
Hidrolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Nangisit ket maysa a pingir a baybay [20] ken isu daytoy ti kadakkelan a bagi ti danum iti lubong nga addaan iti meromiktiko a labneng.[21] Dagiti adalem a danum ket saanda a makilaok kadagiti akinngato a tuon ti danum a makaawat iti oksiheno manipud iti atmosperio. Kas resulta, sumurok a 90% iti ad-adalem a tomo ti Baybay Nangisit ket anoksiko a danum.[22] Dagiti tabas ti sirkulasion ti Baybay Nangsit ket kangrunaan a tinengngel babaen ti topograpia ti labneng ken dagiti maikabil ti fluvial, a pagresultaan iti estruktura ti nakaro estratipiko a bertikal a panagtutuon. Gapu ti daytoy a nakaro nga estratipikasion, daytoyket naidasig a kas esturio ti asin a pasengseng.
Ti Baybay Nangisit ket makasanay laeng ti panagakar ti danum iti Baybay Mediteraneo, isu nga amin a panagayus iti uneg ken panagayus iti ruar ket mapasamak idiay Bosporo ken Dardanelo. Ti panagayus ti uneg manipud ti Mediteraneo ket nangatngato iti kaagad ken densidad ngem ti panagayus iti ruar, ken mangpartuat daytoy iti klasiko a sirkulasion ti esturio. Gapu ti daytoy ti panagayus ti uneg ti napuspusek a danum ti Mediteraneo ket mapasamak iti baba tilabneng bayat a ti panagayus ti ruar ti nasadsadiwa a danum ti rabaw ti Baybay Nangisit iti Baybay Marmara ket mapasamak iti asideg ti rabawe. Ti nasadsadiwa a danum ti rabaw ket produkto dagiti maikabil ti fluvial, ken mangaramid daytoy iti Baybay Nangisit iti maysa a positibo a baybay. Ti dagup a maikabil ti nasadiw a danum keta gpartuat ti maysa a panagayus ti ruar iti tomo a manimdua nga nga ad-adu ngem ti panagayus ti uneg. Ti panagbawbaw ken panagtudo ket ket agarup a kapada ti 300 km3/year.[20]
Gapu ti kaakikid ken kaababaw ti Bosporo ken Dardanelo (ti respektibo a kaadalemda ket 33 ken 70 metmetro), dagiti kapardas ti ayus ti panagayus ti uneg ken panagayus ti ruar ket nangato ken adda met adua a bertikal a kartib. Daytoy ket mangpalubos para iti nariro a panaglaok dagiti dua a tuon.[20] Ti rabaw ti danum ket panawanna ti Baybay Nangisit iti kaapgad iti 17 psu ken danonenna ti Mediteraneo iti kaapgad iti 34 psu. Ti kasta met, ti panagayus ti uneg ti Mediteraneo iti kaapgad iti 38.5 psu ket makasanay ti panagpabassit iti agarup a 34 psu.[20]
Ti natimbeng a sirkulasion ti rabaw ket siloniko ken dagiti danum ti likmut ti perimetro ti Baybay Nangisit ket agkusikos iti kaakaba ti labneng a panagalipuno nga ammo kas ti Ayus ti Ngarab ket addaan iti kapardas iti agarup a 50–100 cm/s. Iti uneg daytoy a langa, adda met dagiti dua a basbassit a sikloniko a panagalipuno, a mangsakop ti akindaya ken akinlaud a sektor ti labneng.[20] Ti Akindaya ken Akinlaud a panagalipuno ket dagiti nasayaat ti unosna a sistema iti panaglalam-ek ngem kumapsot kadagiti serie dagiti nagsisilpo a nakapsot a panagalipuno iti kalgaw ken otonio.
Iti ruar ti Ayus ti Ngarab, dagiti nadumaduma a kasla permanente a nakapsot a panagalipuno iti aplaya ket maporma a kas resulta ti panagallon iti likmut ti bidang ti aplaya ken dagiti mekanismo ti ‘panagkulot ti angin’. Ti tinawen a kapigsa dagitoy a langa ket tinengngel babaen ti maipapan ti tiempo nga atmosperiko ken dagiti fluvial a panagdumaduma. Iti las-ud ti panagsusulbod, ti nakapsut nga alipuno ti Batumi ket maporma idiay akin-bagatan a daya a suli ti baybay.[23]
Iti sirok dagiti danum ti rabaw—manipud ti agarup a 50–100 metmetro—addan daytoy iti haloklina nga agsardeng iti Agtengnga a Tuon ti Lamiis (Cold Intermediate Layer wenno CIL iti Ingles). Daytoy a tuon ket buklen ti nalamiis, naagap a dandanum ti rabaw, a resulta daytoy ti lokalisado nga atmosperiko a panaglamiis ken panagpabassit dagiti maikabil ti fluvial iti las-ud dagiti bulan ti panaglalam-ek. Daytoy ket tidda ti tuon ti nailaok a rabaw ti panaglalam-ek.[20] Ti batayan ti CIL ket namarkaan babaen ti nangruna a piknoklina iti agarup a 100–200 m (330–660 kadkadapan) ken daytoy a panagiddiat ti densidad ketisu ti kangrunaan a mekanismo para iti pannakaisalumina ti adalem a danum.
Iti baba ti piknoklina ket ti masa ti Adalem a Danum, ken ti kaapgad ket ngumato iti 22.3 psu ken dagiti temperatura ket ngumato iti agarup a 8.9 °C.[20] Ti hidrokemikal nga enbironmento ketumalis manipud ti naikkan iti oksiheno iti anoksiko, gapu ti panagusar amin nga adda ngaoksiheno babaen ti panaglungsot ti bakteria kadagiti limned a biomasa. Ti nakapsot a heotermal a panagpapudot ken ti atiddog a panawen ti panagtaeng ket mangpartuat ti napuskol makapapudot a tuon ti baba.[23]
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti saan a napaut a panagdumaduma ti klima idiay rehion ti Baybay Nangisit ket kaaduam a maimpluensiaan babaen ti operasion ti Oksilasion ti Amianan nga Atlantiko, ti mekanismo ti klima a pagresultaan manipud ti panagtignay ti nagabetan dagiti masa ti angain ti amianan nga Atlantiko ken ti tengnga a latitud.[24] Bayat a ti eksakto a mekanismo nga agpataud ti Oksilasion ti Amianan nga Atlantiko ket agtultuloy a saan a nalawag,[25] naipagpagarup daytoy a dagiti kasasaad ti klima a napundar idiay Europa ket pakappiaenna ti pudot ken panagtudo nga umabot iti Sentral nga Europa ken Eurasia, ken mangregulado ti pannakaporna dagiti siklon ti panaglalam-ek, a kaaduan kadagitoy ti akinrebbeng para iti rehional a panagtutudo[26] and influence Mediterranean Sea Surface Temperatures (SST's).[27]
Ti relatibo a kapigsa dagitoy a sistema ketmangipatingga pay ti gatad ti suamngpet a nalamiis nga angin manipud kadagiti rehion ti amianan iti las-ud ti panaglalam-ek.[28] Dagiti sabali pay a banag a makaimpluensia ket mairaman ti rehional a topograpia, no dagiti sistema ti depresion ken bagio a sumangsangpet manipud ti Mediteraneo ket maipanda babaen ti tanap iti likmut ti Bosporo, ti kabambanatayn ti Pontiko ken Kaukaso ket agtignayda a kas dagiti tarabay tiallon, ken manglimitado ti kapardas ken dagiti dalan ti siklon a lumabas babaen ti rehion.[29]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakaikapet ti Mediteraneo iti las-ud ti Holoseno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Nangisit ket naikapet iti Taaw ti Lubong babaen tikawar dagiti dua nga ababaw a kipet, the Dardanelo ken ti Bosporo. Ti Dardanelo ket 55 m (180 ft) iti kaadalen ken ti Bosporo ket ab-ababaw ngem 36 m (118 ft). Babaen iti panangiyasping, tikatayag ti naudi a panawen tiyelo, dagiti pantar ti baybay ket nangatngato ngem 100 m (330 ft) ken nababbabada ngem tatta nga aldawen.
Adda pay ebidensia a dagiti lesaad ti danum idiay Baybay Nangisit ket ab-ababaw iti puntos idi las-ud idi kalpasan ti panawen ti yelo, Isu a, kas pagarigan, dagiti arkeologo ket nakabirukda dagiti bato ti suso ken dagiti estruktura nga inaramid ti tao iti agarup a 100 m (330 ft) iti danum idiay aplaya ti Baybay Nangisit iti moderno a Turkia. Isu a naituntunosan a ti Baybay Nangisit ket danaw a naseraan ti daga (kadagiti akingato a tuon) iti las-ud ti naudi a panawen ti yelo ken iti pay panawen kalpasan dayta.
Iti nagresultaan ti naudi a paset ti panawen ti yelo, dagiti lessaad ti danum idiay Baybay Nangisit ken ti Baybay Eheo ket nawayada nga immadalem aginggana idi addaandan iti makaanay a panakisinnukat a danum. Ti eksakto a linia ti panawen iti daytoy a panagrang-ay ket suheot pay laeng iti debato. Ti maysa aposibilidad ket immuna a napunno ti Baybay Nangisit, a dagiti sobra a danum ket nagayus idiay Bosporo ken kanungpalan idiay Mediteraneo. Adda pay dagiti makadidigra a senario, a kas ti "Teoria ti Layus ti Baybay Nangisit" nga insingasing babaen ni William Ryan, Walter Pitman ken ni Petko Dimitrov.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kalawa ti rabaw—"Heograpia ti Baybay Nangisit". Unibersidad ti Delaware Kolehio ti Panagadadal ti Marina. 2003. Naala idi 2006-12-02.
- ^ Kaadalem—"Europa – Sapot a Pagsaadan a Sumrekan ti Kappon ti Europa". Enbironmento ken Panagpadakkel – Ti Baybay Nangisit: Dagiti Kinapudno ken Bilang.
- ^ "Unexpected changes in the oxic/anoxic interface in the Black Sea". Nature Publishing Grupo. 1989-03-30. Naala idi 2006-12-02.
- ^ UNEP/GRID-Arendal Biblioteka dagiti Mapa ken Grapiko (2001). "Sosio-ekonomiko a panangibagbaga para kadagiti labneng ti pagilian ti Baybaya Nangisit". Naala idi 2010-12-11.
- ^ "Dagiti Patingga dagiti Taaw ken dagiti Baybay, maika-3 nga edision" (PDF). Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko. 1953. Naala idi Pebrero 7, 2010.
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Cele mai mari orase din Romania
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Özhan Öztürk (2005). Karadeniz Ansiklopedik Sözlük. İstanbul: Heyamola Yayınları. pp. 617–620.
- ^ Gibbon, Edward. Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannakarebba ti Romano nga Imperio. Biblioteka ti Amin a tao, 1910; naiprenta manen idi 1993. ISBN 0-679-42308-7. Passim.
- ^ McKenzie, DP (1970). "Plate tectonics of the Mediterranean region". Nature. 226 (5242): 239–43. Bibcode:1970Natur.226..239M. PMID 16057188. doi:10.1038/226239a0.
- ^ McClusky, S.; Balassanian, S. (2000). "Global Positioning System constraints on plate kinematics and dynamics in the eastern Mediterranean and Caucasus" (PDF). Journal of Geophysical Research. 105 (B3): 5695–5719. Bibcode:2000JGR...105.5695M. doi:10.1029/1999JB900351.
- ^ a b Shillington, Donna J.; White, Nicky; Minshull, Timothy A.; Edwards, Glyn R.H.; Jones, Stephen M.; Edwards, Rosemary A.; Scott, Caroline L. (2008). "Cenozoic evolution of the eastern Black Sea: A test of depth-dependent stretching models". Earth and Planetary Science Letters. 265 (3–4): 360–378. Bibcode:2008E&PSL.265..360S. doi:10.1016/j.epsl.2007.10.033.
- ^ Nikishin, A (2003). "The Black Sea basin: tectonic history and Neogene–Quaternary rapid subsidence modelling". Sedimentary Geology. 156: 149–168. Bibcode:2003SedG..156..149N. doi:10.1016/S0037-0738(02)00286-5.
- ^ Remote Sensing of the European Seas. 2008. p. 17. ISBN 1-4020-6771-2.
- ^ Prothero, G.W. (1920). Anatolia. London: H.M. Stationery Office.
- ^ "Agriculture in the Black Sea Region". Bs-agro.com. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ a b c d e f g Descriptive Physical Oceanography. Talley, Pickard, Emery, Swift.
- ^ "Meromictic". Merriam-webster.com. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ "Exploring Ancient Mysteries: A Black Sea Journey". Ceoe.udel.edu. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ a b Korotaev, G. (2003). "Seasonal, interannual, and mesoscale variability of the Black Sea upper layer circulation derived from altimeter data". Journal of Geophysical Research. 108. doi:10.1029/2002JC001508.
- ^ Hurrell, J. W. (1995). "Decadal Trends in the North Atlantic Oscillation: Regional Temperatures and Precipitation". Science. 269 (5224): 676–679. Bibcode:1995Sci...269..676H. PMID 17758812. doi:10.1126/science.269.5224.676.
- ^ Lamy, F.; Arz, H.w>; Bond, C.G.; Barh, A.; Pätzold, J. (2006). "Multicentennial-scale hydrological changes in the Black Sea and northern Red Sea during the Holocene and the Arctic/North Atlantic Oscillation" (PDF). Paleoceanography. 21. Bibcode:2006PalOc..21.1008L. doi:10.1029/2005PA001184.
- ^ "Spatial and temporal analysis of annual rainfall variations in Turkey". Bibcode:1996IJCli..16.1057T. doi:10.1002/(SICI)1097-0088(199609)16:9 3.3.CO;2-4.
- ^ Cullen, H. M.; Kaplan, A. (2002). "Impact of the North Atlantic Oscillation on Middle Eastern climate and streamflow" (PDF). Climatic Change. 55 (3): 315–338. doi:10.1023/A:1020518305517.
- ^ Ozsoy, E. and U. Unluata (1997). "Oceanography of the Black Sea: A review of some recent results". Earth-Science Reviews. 42 (4): 231–272. Bibcode:1997ESRv...42..231O. doi:10.1016/S0012-8252(97)81859-4.
- ^ Brody, L. R., Nestor, M.J.R. (1980). Regional Forecasting Aids for the Mediterranean Basin. Handbook for Forecasters in the Mediterranean, Naval Research Laboratory. Part 2.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Stella Ghervas, "Odessa et les confins de l'Europe: un éclairage historique", iti Stella Ghervas et François Rosset (ed), Lieux d'Europe. Mythes et limites, Paris, Editions de la Maison des sciences de l'homme, 2008. ISBN 978-2-7351-1182-4
- Charles King, Ti Baybay Nangisit: Ti Pakasaritaan, 2004, ISBN 0-19-924161-9
- William Ryan ken Walter Pitman, Layus ni Noah, 1999, ISBN 0-684-85920-3
- Neal Ascherson, Baybay Nangisit (Vintage 1996), ISBN 0-09-959371-8
- Özhan Öztürk. Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük (Baybay Nangisit: Ensiklopediko a Diksionario). 2 Cilt (2 Volumes). Heyamola Publishing. Istanbul.2005 ISBN 975-6121-00-9.
- Rüdiger Schmitt, "Dagiti Konsiderasion iti Nagan ti Baybay Nangisit", in: Hellas und der griechische Osten (Saarbrücken 1996), pp. 219–224
- West, Stephanie. "‘Ti Kakaskasdaawan kadagiti Amin a Baybay’: ti Griego a Pannakasarak iti Euxine", Gresia ken Roma, Tom. 50, Pablaak 2 (2003), pp. 151–167.
- Petko Dimitrov, Dimitar Dimitrov. Ti Baybay Nangisit, Ti Layus ken dagiti Taga-ugma a Mito. – Varna, 2004.
- Dimitrov, D. 2010. Heolohia ken Saan a tawid a rekurso ti Baybay Nangisit. LAP Lambert Academic Publishing. ISBN 978-3-8383-8639-3. 244p.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baybay Nangisit iti Wikimedia Commons


text:
Thursday, April 27, 2017
BLESSING & CUTTING OF RIBBON TI POLICE SUBSTATION 1, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti pannakabendision ken cutting of ribbon iti nabangon nga PNP Substation 1 a masarakan iti masakupan ti Cabugao Central Park (CCP) iti abay ti National Highway, Barangay Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur iti Abril 27, 2017.
Indauluan ni Rev. Fr. Jeric Jaramillo iti panagkararag ken panangbendisionna iti amin a parte ti kabarbaro a pasdek a binayabay dagiti Opisiales ti Asosasion/Organisasion ti Balikbayans kasta metten dagiti Opisiales ti ili nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang.
Nadutokan ni CANCA President Dr. George Solanzo ken tinulongan da Mayor Josh Edward; SBM Vicky S. Serna ken ni COP Police Senior Inspector Ramil A. Llarenas iti pannakagetteng ti ribbon iti pannakainagorar ti PNP Substation 1.
Kumablaaw ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken nagyaman kadagiti nangited kadaytoy a proyekto. Dinakamatna ti pateg daytoy a naited a pagimbagan kadagiti umili babaen kadagiti kakailian manipud iti ballasiw-taaw ket sapay koma ta ammo dagiti umili a bigbigen iti pateg daytoy a proyekto a maiserbi kadakuada.
Pagyamanan met ni PSI Ramil A. Llarenas, Police Chief ti PNP-Cabugao kadagiti amin a nakipaset iti nasao a taripnong ken kasta metten dagiti nakipaggamulo iti naballigi a pannakaileppas ti nadakamat a proyekto.
Iti Inauguration Ceremony, nagatendar dagiti kameng ti Konseho Munisipal nga isuda SBM Vicky S. Serna; SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; SBM Jayhan Alcid-Tan; SBM Josefina S. Vallejo ken kasta metten ti sibubukel a puersa ti PNP-Cabugao nga idauluan ni Chief of Police PSI Ramil Aquino Llarenas; MPDC Florante Jara ken ni Mr. Edgar S. Balangatan, AT agraman dagiti Balikbayans ken LGU Personnel a nagatendar ken nangimatang iti nadakamat a seremonia. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 4:16 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)