text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Zamboanga Sibugay
Dagiti Lehislatibo a distrito iti Zamboanga Sibugay, ket dagiti umuna ken maika-2 a distrito ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Zamboanga Sibugay iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Zamboanga Sibugay ket naaramid idi 2001 babaen ti maikatlo a distrito iti Zamboanga del Sur. Kasisigud a naaramid idi a kas ti maymaysa a distrito aginggana idi 2006, a daytoy ket nabingbingay iti dua a distrito[1] para iti 2007 a panagbutos.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: awan
- Munisipalidad: Alicia, Buug, Diplahan, Imelda, Mabuhay, Malangas, Olutanga, Payao, Talusan
- Populasion (2010): 278,058
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: awan
- Munisipalidad: Ipil, Kabasalan, Naga, Roseller Lim, Siay, Titay, Tungawan
- Populasion (2010): 306,627
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Mindanao ken Sulu
- Lehislatibo a distrito iti Zamboanga
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Zamboanga del Sur
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Republika a Tignay Bilang. 9360. Naala idi Pebrero 20, 2010.
- ^ a b c Congressional Library Bureau. "Roster of Philippine Legislators". Republic of the Philippines, House of Representatives. Naala idi 7 Pebrero 2017.
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


c: text/html

text:
Baybay Abagatan Tsina
Ti Baybay Abagatan Tsina ket maysa a pingir a baybay a kapaset ti Taaw Pasipiko, a mangsaksakup iti lawa manipud iti Singapur ken Ilet ti Malaka aginggana iti Ilet iti Taiwan nga addaan ti agarup a 3,500,000 kuadrado kilometro (1,400,000 sq mi). Daytoy a lugar ket importante gapu kadagiti nagbanagan manipud ti maysa a pagkatlo kadagiti panagdaliasat dagiti barbarko kadagitoy a dandanum, ken adda pay pammati a daytoy a lugar ket agtengtengngel iti adu a reserba iti lana ken alingasaw.[1]
Mabirukan daytoy idiay
- abagatan iti kangrunaan a daga ti Tsina ken ti isla iti Taiwan,
- laud iti Filipinas,
- amianan iti Sabah (Malaysia), Sarawak (Malaysia) ken Brunei,
- amianan iti Indonesia,
- amianan a daya iti Malay peninsula (Malaysia) ken Singapur, ken
- daya iti Bietnam.
Ti bassit nga Is-isla ti Baybay Abagatan Tsina, a naururnos a kas purpuro, ket addaan ti bilbilang dagitoy iti gasgasut. Daytoy a baybay ken dagiti kaaduan nga awan ti nagtaeng nga is-isla ket suheto kadagiti agsupsuppiat a panagala ti panagturay babaen kadagiti adu a pagilian. Dagitoy a banag ket makaipakita kadagiti sabsabali a nagnagan a maus-usar kadagiti is-isla ken daytoy a baybay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Panagkita kadagiti kangrunaan a banbanag iti gimongan ti salaknib idiay Asia Associated Press, ROBIN McDOWELL, Hulio 21 2011. Naala idi Hulio 21 2011

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CANDON CITY – Boluntario nga insuko ti maysa a barangay tanod ti maysa a paltog iti Candon Police Station ditoy idi lawasna.
Nainaganan ti barangay tanod a ni Bernardo Briones, 50, naasawaan, ken residente iti Barangay San Antonio ditoy siudad.
Personal nga insuko ni Briones ti maysa a 1-Pong iti police station ket daytoy ti naipatulod iti Crime Lab amangan no naaramat daytoy iti krimen.
Agtultuloy ti nainget a kampania ti kapolisan ditoy a pannaakaisuko dagiti kolorum a paltog para iti natalna ken naseguridad nga eleksion.#


text:
Magnoliopsida
Ti magnoliopsida ket ti umiso a botaniko a nagan para iti klase dagiti mula nga agsabsabong. Babaen ti panangipalawag ti klase ket mangiramanto ti pamilia ti Magnoliaceae, ngem ti bukodna a sirkumskripsion ket mabalin nga agdumaduma, a mabalin nga ad-adu a mangiraman wenno saan a unay a mangiraman depende ti sistema apannkaidasig nga agdama a masarsaritaan.
- subklase Cornidae
Dagiti linaon
Magnoliopsida iti sistema ti Cronquist[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sistema ti Cronquist ket agus-sar ti daytoy nga akin-uneg a taksonomia (iti bersion ti 1981):
- klase Magnoliopsida [= dagiti dicotyledon]
- subklase Magnoliidae
- subklase Hamamelidae
- subklase Caryophyllidae
- subklase Dilleniidae
- subklase Rosidae
- subklase Asteridae
Dagiti sistema ti Dahlgren ken Thorne[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sistema Dahlgren ken ti sistema Thorne (1992) ket agus-usar ti nagan ti Magnoliopsida para kadagiti mula nga agsabsabong (angiospermae). Nupay kasta, ti sistem Cronquist ket nadayegen ken addaan daytoy kadagiti adu a bersion iti naipablaak iti daytoy a sistema. Kadagiti dadduma a sistema anaibatay ti Cronquist ti nagan a Magnoliopsida (iti ranggo iti klase) ket mangibagbaga kadagiti mula nga agsabsabong ( angiospermae).
- klase Magnoliopsida [= angiospermae]
- subklase Magnoliidae [= dagiti dicotyledon]
- subklase Liliidae [= dagiti monocotyledon]
Sistema Reveal[urnosen | urnosen ti taudan]
Tie istema Reveal ket agus-usar ti nagan ti Magnoliopsida para iti grupo dagiti primitibo a dicotyledon, a maipada kadagiti agarup a gudua kadagiti mula iti magnoliids:
- klase1. Magnoliopsida
- superurnos 1. Magnolianae
- superurnos 2. Lauranae
Dagiti sistema nga APG[urnosen | urnosen ti taudan]
Kadagiti APG ken sistema APG II dagiti botaniko a nagan ket naus-usar laeng iti ranggo iti urnos ken iti baba. Iti ngato ti ranggo ti urnos, dagitoy a sistema ket agus-usarda ti bukodda a nagan, a kas dagiti angiospermae, eudicotidae, monocots, rosidae, kdpy. Dagitoy a nagan ket mangibagbaga kadagiti klade (di nairanggo). Daytoy a klase ti Magnoliopsida ket saan a naipalplawag. Laglagipen a ti kapanunotan dagiti dicotyledon ket mabalin a taksonomiko a unit ket makaala ti pormal a nagan a liklikan babaen ti APG: dagiti dicot ket naikeddeng dagitoy a parapiletiko.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Magnoliopsida iti Wikimedia Commons


text:
“ITI daytoy a kinarigat ti panagbiag a kanayon a problematayo ti kuarta, no ditayo agabroad,… nagrigat!”
Daytoy ti kinuna ni Blessie Velasco, 30, addaan iti asawa ken dua nga anak, da Dayanara, 11, ken Rica May, 8, agnaed iti Calongbuyan, siudad ti Candon.
Naammuan ken ni Blessie a damona ti agtrabaho kas domestic helper iti sabali a pagilian ket dina ninamnama nga agbalin a kasla batibat dagiti napagtengna manipud kadagiti amona iti panagtrabahona a domestic helper iti Lebanon.
Abril 28, 2006 idi napan ni Blessie idiay Lebanon. Addaan iti dua nga anak ken agnaed idiay Beirut ti nagbalin nga amona. Dina ninamnama nga adda an-anayen ti ubing nga aywananna. No pakanen ken painumenna ti ubing ket babaen iti hose a nakakonekta iti agongna nga agdiretso iti tianna.
“Saanko a kaya daydiay, kasanon no adda mapasamak iti ubing?” kinuna ni Blessie bayat ti interbio kenkuana ti DZTP ken Tawid News Magasin. Malaksid iti panangaw-awirna iti daytoy nga ubing, agtrabaho pay iti balay.
Gapu iti kastoy a situasion, nagpaut laeng iti dua nga aldaw iti umuna nga amona. Kabsat met laeng ti amona ti immalisanna. Nakarkaro manen ti panagtrabahona: agriing iti alas sais iti bigat, ket agtrabaho agingga iti alas dies wenno alas onse ti rabii. Awan ti innapuy, dagiti sobra dagiti amona a taraon ti ipakanda kenkuana iti mamindua iti makalawas.
“Adda la bassit kamalik iti trabahok, tungpaen wenno pungotennak ti amok a babai,” kinuna ni Blessie.
Ginesdan pay dagiti amona a tumawag iti telepono iti pamiliana iti maminsan laeng iti kada bulan.
Kinuna ni Blessie a nagpatulong kadagiti padana nga OFW sadiay. Nakisarita kadakuada babaen ti senias. Nangaramid iti suratna sana imbato iti ground floor iti alas sais ti bigat. Pinidut ti padana a Pinay ti surat ket isun ti nangi-text iti pamiliana iti Filipinas.
“Maanusak koma uray nadagsen a trabaho ngem diak kabaelan ti panangkabilda ken saanda a panangpakan kaniak,” kinuna ni Blessie.
Naglibas ni Blessie iti amona idi Hunio 4 daytoy a tawen babaen ti tulong dagiti padana a Pinay. Nagpaing iti embahada ti pagilian iti Beirut.
Kunana no nalusotannan ti problemana. Ngem gapu kano iti dina panangsurot iti kontratana, kasapulan nga agbayad iti $1,500 ken plane ticket no dina kayat ti mabalud iti imigrasion ken makaawid ditoy Pilipinas.
Nagtext pay ti rekruiterna iti adingna nga agipaw-it iti $485 a para plane ticketna a maiturong iti Lebanese nga asawa ti recruiter ngem saanna nga inanamongan. Pinilit pay ti ahensia nga agsukat iti amona. Dina intuloy ta imballakad ti maysa a padana a Pinay a saanen nga agsubli pay iti ahensia amangan no adda dakes a mapasamak kenkuana.
“No saan koma a bimtak ti gubat, amangan no nakabaludak ita,” kinunana ni Blessie.
Kinunana a narigat ti kasasaadda idi bimtak ti gubat. Masansan ti panagalarma ti sirena ti police station ket kumkumpesda iti buteng. Idi kimmaro ti situasion, pimmanawda iti embassy ket nagpaknida iti maysa a simbaan. Idi damo, nasurokda laeng a sangagasut ngem di mabayag, nagdadarison dagiti nagpaing a kadaraanna iti simbaan.
Nairaman ni Blessie iti first batch a naggawid ta nagbalin a prioridad a mapaggawid dagiti naggapu iti embassy.
Kinuna ni Blessie nga aganay a 18 oras ti panagbiaheda manipud Beirut agingga iti Damascus. Nailawlaw pay ti bus a naglugananda ta malaksid nga awan ti kinarelibo ti agmaneho, nairana nga adda bimtak a bomba iti asideg ti Syria. Dida nangnangan ket no adda man ipaunegda, saan nga innapuy.
Kinunana a nagbayagda iti asideg ti border ta sumagmamano a kaduana a Pinay ti napukawan iti travel document ket kapilitan a nagsublida tapno mangalada iti Beirut. Aglima orasda a nagur-uray iti border ti Syria.
“Uray badok laeng koma a naiyawidko,” kinuna ni Blessie.
Kinunana a dina kayaten ti agsubli iti Lebanon. Nupay kasta, kayatna pay ti agtrabaho iti sabali a pagilian.


text:
Togo
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Katkategoria:
- Togo
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Laud nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Ti Dangadang ket rebolusyonaryo a pagiwarnak iti Amianan-Laud a Luzon iti tarabay ti Partido Komunista ti Pilipinas. Maipablaak ditoy dagiti damdamag kadagiti aksyon ti Bagong Hukbong Bayan ken dangadang ti umili kasta met ti panagamiris kadagiti isyu apakaseknan ti umili. Silulukat ti Dangadang iti aniaman a saludsod, dillaw, singasing, koresponsal ken pangkultura a parnuay tapno mapadur-as ti linaon na. Pagtitinnulongan tayo a padurasen ti Dangadang. Ti sangapulo a piso a presyo ti pagiwarnak ket bassit a donasyon tapno suportaran ti agtultuloy a pannakairuar na.
Download PDF:
Dangadang | November – December 2018
Dangadang | July-August 2018
Dangadang | April-June 2018


text:
Pagsasao a Rumano
Ti Rumano (wenno Daco-Rumano ket ti Romanse a pagsasao nga insasao babaen ti agarup a 24 riwriw a tattao a kas patneng a pagsasao, ken kangrunaan idiay Romania ken Moldovia, ken babaen dagiti sabali pay a 4 a riwriw a tattao a kas maikadua a pagsasao.[3][4] Daytoy ket addaan ti opisial a kasasaad idiay Romania, ti Republika ti Moldovia, ti Autonomo a Probinsia ti Vojvodina idiay Serbia, ken idiay autonomo a Bantay Athos idiay Gresia.
Dagiti agsasao a Rumano ket naiwarwarasda iti ballasiw kadagiti adu a pagilian, a nangruna idiay Australia, Italia, Espania, Ukrania, Bulgaria, ti Estados Unidos, Kanada, Arhentina, Israel, Rusia, Portugal, ti Nagkaykaysa a Pagarian, Pransia, ken Alemania.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti batay-linteg ti Repulbika ti Moldovia ket mangitudo ti pagsasao ti pagilian a kas ti Moldova, bayat a ti 1991 Deklarasion ti Wayawaya ket inagananna ti opisial a pagsasao ti Rumano. Idi Disiembre2013, ti panangikeddeng ti Batay-linteg a Korte ti Moldovia ket nangiyalagad a ti Deklarasion ti Wayawaya ket isu ti umuna sakbay ti Batay-linteg ken ti pagsasao ti estado ket nasken a matawagan iti Rumano.foxnews.com
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Kappon ti Latin
- ^ Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" Dagiti 100 a Kadakkelan a Pagsasao iti Lubong 2007
- ^ Ti Kappon ti Latin ket ireportana ti 28 a riwriw nga agsasao para iti Rumano, a manipud kadagita ket 24 a riwriw ket patneng nga agsasao iti pagsasao: Kappon ti Latin – Ti paniaga dagiti pagsasao: ro, es, fr, it, pt; kitaen pay ti Reporta ti Ethnologue para iti Rumano
- ^ Dagiti pagsasao nga INsasao babaen ti Ad-adu Ngem 10 a Riwriw a Tattao. Microsoft Encarta 2006.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Giurescu, Constantin, The Making of the Romanian People and Language, Bucharest, 1972.
- Kahl, Thede (ed.), Das Rumänische und seine Nachbarn, Berlin, 2009.
- Paliga, Sorin, The Earliest Slavic Borrowings in Romanian, Romanoslavica vol. XLVI, nr. 4, Editura Universităţii din Bucureşti, Bucharest, 2010.
- Rosetti, Alexandru, Istoria limbii române, 2 vols., Bucharest, 1965–1969.
- Uwe, Hinrichs (ed.), Handbuch der Südosteuropa-Linguistik, Wiesbaden, 1999.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pagsasao a Rumano iti Wikimedia Commons


text:
ISO 639-3
Dagiti ISO 639-3:2007, a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 3: Alpha-3 a kodigo para iti nalawa a panagsakop dagiti pagsasao, ket maysa nga internasional a pagalagadan para kadagiti kodigo ti pagsasao iti ISO 639 a serye. Ti pagalagadan ket agipalawag dagiti tallo a letra a kodigo para iti panaginaganan dagiti pagsassaos. Ipaatiddogna dagiti ISO 639-2 nga alpha-3 a kodigo nga adda ti panggep a mangsakop kadagiti amin nga ammo a masna a pagsasao. Ti pagalagadan ket naipablaak idi babaen ti ISO idi 2007-02-05.[1]
Naipanggep a panagusar daytoy kadagiti nalawa sakop dagiti maiyatanup ket ti nalawa, a naipangpangruna dagiti sistema ti kompiuter nga adu dagiti pagsasao a nasken a masuportaran. Pakabaelanna daytoy ti mabalin a kompleto a pannaka-enumerasion kadagiti pagsasao, a mairaman dagiti sibibiag ken awanen, a taga-ugma ken naaramid, nangruna ken bassit, naisurat ken di-nasuratan.[1] Nupay kasta, saan nga agiraman kadagiti naaramid manen a pagsasao a kas ti Proto-Indo-Europeano.[2]
Nalatak nga agasmang daytoy ti ISO 639-1 ken dagiti agmaymaysa a pagsasao iti ISO 639-2. ISO 639-1 ken ISO 639-2 a pakipatengngaan ti isip kadagti kangrunaan a pagsasao, a kanayon a nairepresenta iti dagup a bagi iti literatura iti lubong. Gaputa ti ISO 639-2 ket agiraman pay kadagiti urnong ti pagsasao ken ti Paset 3 ket saan, ti ISO 639-3 ket saan a maysa a nalatak nga agasmang iti ISO 639-2. A dagiti B ken T a kodigo ket adda iti ISO 639-2, ti ISO 639-3 ket agusar kadagiti T-a kodigo.
Kas pagarigan:
Manipud idi Abril 2012, ti pagalagadan ket naglaon kadagiti 7776 a naikabil.[3] Dagiti naurnong a pagsasao ket naibatay kadagiti nadumaduma a nagtaudan a mairaman: dagiti agmaymaysa a pagsasao nga adda iti 639-2, dagiti moderno a pagsasao manipud iti Ethnologue, dagiti naidumduma a pakasaritaan, dagiti taga-ugma a pagsasao ken dagiti parbo a pagsasao manipud kenni Anthony Aristar iti Listaan ti Lingguista ken dagiti pagsasao pay a naitalek iti uneg ti panawen a panagkomentario ti publiko.
Ti panagbalbaliw manipud iti ISO 639-1 iti ISO 636-3 ket mabalin a maaramid babaen ti panag-uasar kadagiti datos nga adda iti listaan dagiti kodigo ti ISO 639-1.
Dagiti linaon
Kodigo a lugarUrnosen
Gapu ta ti kodigo ti tallo a letra nga alpabetiko, ti kangatuan a bilang a patingga dagiti pagsasao a mairepresenta ket 26 × 26 × 26 = 17576. Gapu ta ti ISO 639-2 ket agipalpalawag kadagiti naipangpangruna a kodigo (4), ti naireserba a sakop (520) ken dagiti B-laeng a kodigo (23), dagiti 547 a kodigo a saan a mausar idiay paset 3. Isu nga ti kababaan a bilang ti patingga a mairepresenta ket 17576 − 547 = 17030.
Ti kangatuan a patingga ket bumababa pay no agikkat kadagiti naurnong a pagsasao a naipalpalawag idiay 639-2 ken dagiti pay maipalawag idiay ISO 639-5.
Dagiti makro a pagsasaoUrnosen
Adda dagiti 56 a pagsasao iti ISO 639-2 a naipanunutan a, para iti kapanggepan iti pagalagadan, a dagitoy ket "makro a pagsasao" iti ISO 639-3.[4]
Adu dagitoy ket makro a pagsasao nga awan kadagiti agmaymaysa a pagsasao a naipalpalawag babaen ti ISO 639-3 iti kodigo nga agapang iti ISO 639-2, a kas iti 'ara' (Sapasap nga Arabiko). Dagiti dadduma pay a kas iti 'nor' (Norwego) ket adda iti bukodda a dua nga agmaymaysa a paset ('nno' (Nynorsk), 'nob' (Bokmål)) nga adda idiay ISO 639-2.
Kayatna a saeen nga adda dagiti pagsasao (a kas iti 'arb', Paglagadan nga Arabiko) a nausig babaen ti ISO 639-2 a dagitoy ket dialekto iti maysa a pagsasao ('ara') ket adda idiay ISO 639-3 kadagiti naisangayan a linaon a naipanunutan a kas agmaymaysa a pagsasao.
Daytoy ket panagpadas ti panagtulag kadagiti nadumaduma a mabalin a lingguistiko a naisangayan manipud kadagiti dadduma, ngem dagitoy ket natrato babaen kadagiti mangisasao a kas dua a porma iti isu met laeng a pagsasao, a kas iti kaso iti diglossia.
Kas pagarigan:
Kitaen ti [5] para iti kompleto a listaan.
Dagiti naurnong a pagsasaoUrnosen
Ti "naurnong a kodigo ti pagsasao nga elemento ket maysa a panaginagan nga agirepresenta ti maysa a grupo dagiti agmaymaysa a pagsasao a saan a maibagbaga a maysa a pagsasao iti ania man a kontesto."[6] Dagitoy a kodigo ket saan nga apag-isu nga agirepresenta iti naisangayan a pagsasao wenno makro a pagsasao.
A ti ISO 639-2 ket mairaman ti tallo a letra a panaginagan para kadagiti naurnong a pagsasao, dagitoy a pagsasao ket saan a mairaman manipud iti ISO 639-3. Iti kasta ti ISO 639-3 ket saan a nalatak nga agpang iti ISO 639-2.
Ti ISO 639-5 ket agipalawag ti tallo a letra dagiti naurnong a kodigo para dagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo.
Panagusar iti ISO 639-3Urnosen
- Ethnologue, Lingguista a Listaan,
- IETF nga etiketa ti pagsasao
- Naituding a kas maysa a pagsasao TLD (lcTLD) [1] [2]
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b ISO 639-3 kasasaad ken maala (iso.org)
- ^ Kita dagiti agmaymaysa a pagsasao – Dagiti taga-ugma a Pagsasao (sil.org)
- ^ ISO 639-3 Kodigo nga agasmang
- ^ Kaatiddog iti denotasion: Dagiti makro a pagsasao (sil.org)
- ^ Dagiti Panagmapa ti Makro a pagsasao (sil.org)
- ^ Kaatiddog it denotasion: Dagiti Naurnong a Pagsasao (sil.org)


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Tallopulo nga imported ti pulina a kalding ken nasurok a 2,000 a piek ti sasso ti inwaras da Gov. Luis “Chavit” Singson ken Vice Gov. Deogracias Victor Savellano kadagiti agduduma nga asosasion iti probinsia iti BArang-ay Demofarm itoy nga ili idi Disiembre 24.
Kinuna ni Singson a paset daytoy ti agtultuloy a programa ti gobierno probinsial para iti pannakapataud ti ad-adu pay a pagsapulan dagiti umili babaen ti panagtaraken iti dingo iti paraanganda.
Nairugi idi 2008 bayat ti kinagobernador ni Savellano a maikkan iti 100 a piek ti maysa nga asosasion tapno taraknenda sadanto isubli ti walo inton agdagsenen dagitoy iti dua a kilo tapno maikkanda manen iti sabali pay a 100 a piek. Naiwaras pay iti organisasion ti maysa a toro a kalding a mangmanada iti 25 a native a kabay-an a kalding tapno dumakkel ti puli dagiti mayanakda.
Pinasiar pay ti dua nga opisial ti agduduma a paset ti demofarm kangrunaanna ti ayan dagiti grafted a mangga ken saba a napataud babaen ti tissue culture.
“Kasapulan a maiwaragawag dagitoy iti amin a paset ti Ilocos Sur tapno mapagnumaran ti amin dagitoy baro a takuat iti panagtalon.” kinuna ti gobernador.
Kabayatanna, inyawat met ti gobernador ti tseke nga aggatad iti P500,000 iti BILEG ti Pangada iti ili a Sta. Catalina bayat ti Christmas party ti organisasion itoy met laeng nga aldaw a pagkapital dagiti kameng kangrunaanna iti panagmulada kadagiti nateng kas iti cauliflower ken repolio.
Dinawat ni Singson kadagiti opisial ken kameng ti organisasion a padakkelenda ti naited a pondo tapno ad-adu pay ti matulongan a miembro idinto nga inkarina a nayonanna pay ti inyawatna a pondo no makitana a nasayaat ti panangmaneharda iti daytoy.
Inkari pay ti gobernador ti panangipasiarna kadagiti mannalon ditoy iti Taiwan tapno agobserbada iti wagas dagiti Taiwanese nga agmula iti natnateng a nabalinda nga ipakat ditoy.
“Mas abanseda sadiay ket ammok nga adu ti masursuroyo tapno sumayaat ti kalidad dagiti produkto ken umadu ti maapityo,” kinuna ni Singson. (Mancielito S. Tacadena)


text:
By: Luz Astom and Perlita Fontejon, August 30, 2012
Dagiti napipintas a nagappuanan ti maysa a mangidaulo ket maipagpannakkel iti sadinoman a disso…
Kadagitoy napalabas nga aldaw, agsinnumbangir iti radio, telebision, diario ken dadduma pay ti panangipadamag iti pannakatay ni Sekretario ti DILG Jesse Robredo. Iti saan a napakpakadaan nga ipapatay a nangkeltay ken naggibusan ti biag ni Sekretario Robredo, ti napudno a panagserbi ken nadalus a panangidaulo ket agtalinaedto a kankanayon kadagiti puspuso ken panunot dagiti Pilipino a nagserbianna a sipupudno.
Maipagpannakkel ti adu a Pilipino ni Sekretario Robredo a kas responsable nga ama, managayat nga asawa, napudno a gayyem ken mapagtalkan nga agserbi kadagiti tattao.
Adu ti nagladingit iti ipupusay ni Sekretario Robredo. Ibagbaga dagiti dadduma a ti biag ken aramidna a kas maysa a lider ket agbalin koma a pagtuladan wenno modelo, saan laeng dagiti opisiales ti gobierno wenno dagiti addaan iti puesto no di dagiti amin a Pilipino. Usarenda koma nga inspirasion nga agbalin a napasnek a mangipatungpal kadagiti akemda a mangipakita iti pudpudno a kaipapanan ti panagayat iti Dios, panagayat iti pagilian ken panagayat kadagiti serserbianda a tattao. Sapay koma ta iti ipupusayna ket mangibati iti naisangsangayan nga adal kadatayo amin a pinanawanna. Ket tuladentayo daytoy napateg nga impatawidna tapno mapapintas ken maparang-aytayo ti pagiliantayo.
Adu ti imbati kadatayo ni Sekretario Robredo a mabalin a pagsarmingan ken masapul nga itultuloytayo dagitoy napintas a galad ti panangidaulona. Kas kadagitoy sumaganad: warning LGUs vs enacting anti-contraceptive rules, anti-epal memo, promotion of catchbasin ken dadduma pay.
Idi Hunio iti daytoy a tawen, impablaak ti DILG nga addan sangaribu, innem a gasut ken nubenta y siete wenno 99 a porsiento iti lokal a gobierno ti nagtungpal kadagiti paglintegan nga inyussuat ni Sekretario Robredo. Iti isu met laeng a bulan, adda met walo gasut limapulo ket innem a lokal a gobierno ti napagasatan a makagun-od iti nasurok maysa a bilion pesos a suportaran ti programana (Performance Challenge Fund). Daytoy a kuarta ket pondo a nakasagana a maited para kadagiti kapapanglawan manipud kadagiti napanglaw a pamilia.
Ti DILG ket nakikinnammayet kadagiti barangay ken simbaan (Ugnayan ng mga Barangay at Simbahan wenno U.B.A.S) ken kasta met kadagiti organisasion ti eskuela (kas iti Ateneo School of Government ken De La Salle University) tapno mabantayan dagiti pondo ti lokal a gobierno ken masubaybayan no kasano ti pananggasto ken panangiserbida iti pondo para iti bukodda a lugar.
Maysa pay a programa a naimplementar ti makunkuna a “Seal of Disaster Preparedness.” Inyussuat ni Sekretario Robredo daytoy a programa a maysa kadagiti makatulong a mekanismo tapno matulongan ti lokal a gobierno a makitimpuyog kadagiti tattao iti tiempo ti rigat ken kalamidad. Saan laeng nga iti benneg ti lokal a gobierno ti ikkanna iti importansia, ngem inramanna pay a patibkeren ti ekonomia ti lokal a gobierno.
Sumamagmamano laeng dagitoy a programana a kas nakatugaw a sekretario iti DILG. Adu pay ti programa ni Sekretario Robredo maipanggep iti pannakapasayaat ti sistema ti lokal a gobierno.
Ni Sekretario Robredo ti maysa kadagiti maidumduma nga inspirasion wenno pagwadan ti amin a Pilipino gapu ta karkarna ti tao nga addaan iti nangato a saad iti gobierno a kas kenkuana.
Napalalo ti panangidaydayaw dagiti tattao kenkuana ta ti gapuna saan a napangas nga opisial, sinsero nga agserbi ken simple ti panagbiagna. Makitam laengen ti panagbadbadona, no mabalin saanna kano pay a kayat nga usaren dagiti agkakangina a badbado nga adda naganna ta ngamin mabain. Isu a no adda sadiay ilina a Naga, nakatsinelas laeng ken nakaaruat iti simple. Daytoy laengen ti pangiyarigan no kasano ti kinapakumbabana nga agserbi iti pagilianna. Sapay koma ta amin dagitoy nga inar-aramid ken impakpakitana, masursuro koma amin dagiti adda akemna iti gobierno.
Agkaykaysatayo a mangitandudo iti napintas a panangituray manipud kadagiti lokal a gobierno. Maysa daytoy a panangipakitatayo iti panangrespetotayo iti biag ni Sekretario Robredo ken agtalinaed latta a kankanayon iti puspusotayo ken tapno kankanayontayo a silalagip iti kinaimbagna.#


text:
PAPANAM?
Mangarruba la bassit.
Bigbigat, makitsismiska manen!
Makitsismis? Mangarruba, kunak.
Ket isu! No mangarruba, makitsismis daytan!
Mayatka kadayta? Mapanka laeng makikaarruba ngem ipapandan, diretsuendan a mapanka laeng makitsismis.
No tsismis kunatayo, iti kulturatayo a puli, negatibo dayta. Ibusen ti oras nga agpapatang iti awan kaes-eskanna a banag. Saritaen, pagsasaritaan dagiti am-ammo. Ipalgak dagiti limed a banag maipapan kadakuada. A kaaduanna, pammadpadakes. Kayat laeng nga adda pagsasaritaan. Wenno maidasar iti tungtongan. Iti kasta, “in” iti grupo.
Maipaigid ti rikna dagiti mapasakitan!
No apay ngamin a tagiragsakentayo a pagsasaritaan ti biag ti akimbiag. No maaramat koma dagitoy maib-ibus nga oras iti panagsalukag, pangparang-ay iti biag, sigurado a dakkel ti maitulongna.
Ti tsismis, talaga a nagbalinen a paset ti kulturatayo. Rumbeng koma a mapugipog daytoy. Iti ania man nga anggulo, awan ti masirig a pagsayaatanna. Dadaelenna laeng ti langenlangen kadagiti kakabsat.
Nakadanon pay ketdin iti social media ti tsismis ita. Haytek! Ad-adun ti makaammo iti pamarpardaya, adayon ti magtengna iti apagkirem a kanito.
Nasakit iti rikna no kunaenda a mapantayo laeng makitsistsismis no awan kinapudnona. Aglalo no saanmo nga ugali dayta.
Ngem kasanon no ibagada ita a ti mangarruba ket makitsismis ti kayatna a sawen? Ania ti makunam?
No mangarruba, wenno makikaarruba, mabalin nga adda laeng met nasisita a gagaratayo iti padatayo a tao. Wenno adda banag a nasken a pagsaritaan. Wenno mapatibker ti langenlangen iti nagbabaetan. Wenno adda ited a tulong iti marigrigatan a kaarruba.
No saan, adda bisitaen a masakit. Wenno adda laeng iliwen a simmangpet a di nabayag a nakitkita.
Maipalagip nga idi panawen dagiti appotayo, sakbay a sumipnget, kalpasan ti panaggapuda iti talon ken bangkag, agsasarakda iti kantina ti purok. Ditada a pagsasaritaan dagiti padasda iti agmalem a panagobra— iti lawlaw ti sangkabassit a malidok ken pulotan a kaaduanna a naala pay kadagiti pagobraanda: adobo a bisukol, naparsik nga abaleng wenno ginisar nga ararawan, wenno liningta a lames…
Wenno no saan, mapan ti maysa iti balay ti kumparena. Agsarsaritada. Padas, arapaap, ken dagiti banag a mainaig iti biag/panagbiag.
Pinnadigo iti kapanunotan.
Kadagiti kakastoy a tungtongan, panagsasango ken panagpapatang a mapatpatibker ti panagkakabsat, panagkakalugaran wenno panagkakaarruba.
Ngem iti iseserrek baro a teknolohia, in-inut a napukaw daytoy naimbag nga aramid. Manmanon a makapagpapatang dagiti agkakaarruba. Uray ubbing, saanen nga uso ti mapan makipagay-ayam a pakilangenanna kadagiti kapatadanna.
Kanigid-kanawan itan dagiti ramit, kangrunaan ti selpon, a mangag-agaw iti atension ti tunggal maysa. Mapugpugsaten ti linas ti panaglilinnangen.
A di rumbeng koma a mapasamak.
Mapasingked koma ti panagkakaarruba. Maisubli. Riknaen manen ti bara ti panagpapatang, panagpipinnadigo iti kapanunotan.
Iti inruar ti National Commission for Culture and the Arts (NCCA) iti FB page-na itay apagleppas ti selebrasion ti Bulan Ti Lengguahe, ad-adda manen a maliklikan ti pannakikaarruba, wenno panangarruba.
Impaskil daytoy ti balikas a MANGNGARRUBA (pangngalan, Iloko) a ti kano a kayatna a sawen ket PANGANGAPITBAHAY UPANG MAKIPAGTSISMISAN. Naala kano dayta iti UP Diksiyonaryong Filipino.
Kayatmo ita pay ti mangarruba no kastan ti kayatna a sawen dayta a balikas?
Makapadurmen daytoy a paskil ti NCCA. Kas nasaon, kalkalpas ti selebrasion ti Buwan ng Wika nga addaan iti tema a Filipino: Wika ng Saliksik. Ngem saan man laeng a nagsukisok a nalaing ti liderato ti NCCA no ania ti kayat a sawen dayta a balikas.
Iti ania man a panangsirig, saanto a pulos a konektado ti pannakikaarruba iti pannakitsismis.
Never, Mildred!
Mapagatapan la ngarud a daytoy a paskil ti NCCA, a dagus a pinugasda, ket nairanta (intentional) a pangtirada iti lengguahe nga Ilokano. Maipalagip nga iti kallabes, agingga ita, nainget ti panangtubngar ti lengguahe nga Ilokano iti addang ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) a harmonisasyon dagiti lengguahe iti kunkunada nga Ortograpiyang Pambansa (OP).
Ti pay nakakatkatawa itoy a paskil, pangnagan (pangngalan) dayta mangngarruba ngem no apay a pangtignay (pandiwa) ti naited a depinisionna.
Ken talaga a biddut ti depinisionna. Ti pannakikaarruba wenno pananngarruba, nagramut iti pannakitinnulong, pannakibadang kadagiti kakabsat; saan a pannakitsismis.
Ipamatmat laeng daytoy a pagteng nga adda latta saksakiten ti nakem ti liderato ti nasao nga ahensia iti lengguahe nga Ilokano. Saanda ngamin a mapasurot daytoy iti kayatda a mapasamak kadagiti lengguahe iti pagilian.
No apay nga ipilitda latta ti kaadda ti nangatngato a lengguahe idinto a maitutop laeng ti panagpapada.
Kuna ngarud ni Apo Leoncio P. Deriada, Hall of Fame awardee iti Palanca iti maysa a lektiurna, nga imbasarna met laeng iti Konstitusion, a ti napaypayso a Nailian a Lengguahe ket ti napagtitipon, napagkaykaysa a nadumaduma a lengguahe ken dialekto. (The true national language is the fusion of different languages and dialects).
Kayatna a sawen, awan ti superior kada inferior. Madayaw koma ti talugading ti tunggal lengguahe. Saan nga idadanes. Ta oras a kasta, saan laeng a ti lengguahe ti naidadanes no di pay ket dagiti umili nga agsasao itoy.
Nadakamattayo idin nga agbalbaliw ti lengguahe iti panaglabas ti panawen. Rumang-ay daytoy babaen kadagiti mainayon pay a sao/balikas. Borrowerd word(s) wenno dagiti baro a partuat a balikas.
Agdalan amin a lengguahe iti dayta. Normal laeng. Para ngarud iti naan-anay a pannakapatan-ayna.
Ngem no dayta matabbirawan ti lengguahe para iti pannakaitan-ok ti maysa a lengguahe, sabali a saritaan daytan.
Sigurado a dinto agtalna dagiti maseknan nga umili.
Isu a rumbeng a kitaen dagitoy a maseknan a lider no ania ti ar-aramidenda. Pannakaitan-ok pay met ngarud kadagiti arte, kultura, ken lengguahe ti akemda. Saan a mangdadael. Ken mamagsisina kadagiti umili.
No mapanda ngata met iti gayyemda, iti kaarrubada, ket ipanalpaak kadakuada a napanda laeng nakitsismis, maaklonda ngata?
Saantayo (datayo nga Ilokano) laeng a masabet ida ita nga immaboten iti 6.4% ti inflation rate iti pagilian. Didan sa ketdi ammo a nalaingtayo nga agarnas, agsarimutmot, kadagiti mabalin a lutuen.
Ta di ket isuda ti maarnastayo a dengdengen! #


text:
rugi manen
December 19, 2007 Leave a comment
i.
Adda ranget ti baba ti alipuspos.
Wen, adda latta saan a makaidna a rikna a rumkuas. Masapul ti iruruk-at kadagiti kaltaang. Adda a kanayon kaniak ti paltiing dagiti palipal. Dagiti siba. Iguyodnak ti tagainep a maanninaw kadagiti dagensen ti sinnaayko. Mulagatak no kuan ti kisame. Sadiay adda latta ti alutiit nga agsisiim ti lamok a saan pay a makaturog. Nagkirem pay ti alutiit. Wenno, siak ngata ti nagkirem. Nagkuti ti ipusna. Sinirigna ti lamok. Nagkayab met ti lamok a nangapras ti pudot ti flourescent. Lumitemen ti flourescent. Nabayagen a saan a nasukatan. Nabalkot ti tapok. Iti suli kasla kurtinan ti cobwebs. Agngisit metten gapu iti tapok a kimpet.
Inunnatko ti imak. Agpipikel. Kasla adda sagbabassit a kinnit ti lasagko. Dinanog danogko ti angin. Inwalinko ti nakalukot pay laeng nga ules. Naangdod pay ketdin daytoy punganko. Nalitem. Ti kobre de kama numanpay mayat pay laeng ti unnatna, kasla agngisit metten. Inaprosak. Pinampagko. Nagkayab ti tapok.
Diak pay gayam nailukip daytay jalousie. Malagipko. Timmaderak a napan idiay ayan ti tawa. Kasla nagdagsen ti sakak iti panagriknak. Dua laeng nga askawko iti kaadayok iti tawa. Maymaysa laeng ti tawa daytoy a silidko. Sumarang iti daya. Inwalinko ti kurtina a blue. Pununggosko nga inreppet. Tinapok metten. Nakusnaw pay ketdin ti asul a marisna. Linukipko ti jalousie.
Adda salimsem ti kayab ti angin. Immangesak. Pinunnok ti angin ti barak. Nagpangato pay ti abagak. Kasla rimmakab pay ti barukongko. Pinilitko a tiniped ti angesko. Kayatko a taginayonen koma ti bang-i a naipalais. Siniripko iti ruar. Adda silnag ti darudar a sumirsirip kadagiti baet ti bulbulong ti duoganen a salamagi. Mula pay lang daydi Apongko Lakay daytoy a salamagi.
Narnekanen ti rabii. Awanen ti arimpadek. Adda laeng bassit a sagawisew ti angin, maniswes ti bulong ti kawayan iti asideg ti salamagi. Nagsubliak iti ayan ti katrek. Intugawko a kasla nakamaskaad iti ikingna. Innapputko ti rupak ket intukolko dagiti sikok iti agsumbangir a tumengko. Kasla agbibineg ti pingpingko a maaprosan ti adda kalionan nga imak. Nalanit ti rupak. Intanguak ti rupak idi kaslan agapges ti matak. Linidlidko saak nagkirem-kirem. Kasla adda agragot a tubbog.
Sinangok ti lamesita ken ti tugaw nga ayanko itattay. Ditoyak a nakaballulong a nakatangad iti alutiit nga agsisiim iti lamok sakbay nga inlukipko ti jalousie. Adda pay laeng dagiti librok. Adda pay laeng ti folder nga ayan dagiti sinuratko a saanko pay a nalpas, wenno, nalpasko ngatan ngem saan met a naurnos ken naipatulod a maimaldit.
Wen. Ti alutiit. Awanen.
Awan metten daytay lamok. Kasla pay ketdin agkudrep ti flourescent.
Manon? Mano kadin a kalgaw a saanak a nakaumay ditoy?
Adda ngata met umok ti alutiit?
Adda ngata met umok ti lamok?
Masapul kadi amin ket agapon?


text:
Indaluan ti Department of Interior and Local Government (DILG) iti Regional Roadshow idiay CSI Stadia Dagupan City idi Oktubre 10- 11, 2018 tapno makaala ti supporta ken maiwaras para iti panagsukat iti federal form of government.
Gagem ti Federalism Roadshow a papigsaen iti information drive ken maiwaras iti publiko iti maipanggep a proposed shift ti federalism form ti gobyerno.
Inatendaran daytoy dagiti nadumaduma a media practitioners, information officers iti sabasabali nga ahensiya, ken ti local government units.
Maysa met ni DJ Gina V iti 99.5 IFM Laoag kadagiti maysa a nakipagpaset iti nasao nga event.
“Federalismo para sa tunay na Pagbabago” daytoy ti kayat a magun-od ni Presidente Duterte iti pagillian tayo.


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni Vice Gov. Deogracias Victor Savellano a maysa a gapu a maang-angay ti Kannawidan Ylocos tapno makita no adda dimmur-asan dagiti produkto iti probinsia.
Kinuna ti bise gobernador a paset ti Kannawidan ti pannakaisayangkat ti trade fair tapno makita no ania ti nagdur-asan dagiti produkto ti probinsia iti panaglabas dagiti tawen.
Kinuna ni Savellano nga isu nga adda evaluators iti trade fair tapno makita no adda simmayaatan dagiti produkto iti probinsia a pakairamanan ti labelling ken packaging dagitoy.
Inggunamgunam ni Savellano a saan laeng koma a dagiti established producers ti masuportaran, matulongan koma amin a produkto dagiti barangay iti labelling ken packaging tapno ad-adda a mapadur-as dagitoy.
Kinuna ti bise gobernador a a no ania ti napasamak iti Kannawidan iti napalabas a tawen, masapul a napimpintas manen iti sumaruno a tawen, sana impanamnama a saan a mabalin a dumakes wenno ag-deteriorate ti Kannawidan Festival no di ket sumaysayaat pay iti panaglasat dagiti tawen.#


text:
Adda kayaw ti lengguahe wenno sao (a kas colloquial ti language, a saan ket a sao a kas word). Ikut daytoy a kayaw ti dayag a naidumduma ken naramenan iti kinaidumduma. Dagitoy a kinaidumduma ket dagiti sumaganad a nainaganan:
1. Addaan iti naannayas a pannakaurnos
2. Addaan iti aweng
3. Mabalin ti sao a pilien ket ilinteg ti killona wenno paamnuten pay ti kinalintegna.
4. Addaan iti naannayas a panagsisilpo wenno panagkakayyamet dagiti balikas.
5. Ti sao ket ar-aramaten
6. Ti sao ket naisakab iti kultura.
7. Ti sao ket agbalbaliw.
Dagitoy dagiti naidumduma a kayaw ti sao. Ania dagitoy ken apay ngata a timmaudda ken nasken a tumaud ken naipangpangruna iti kinaadda dagitoy a naidumduma?
1. Addaan iti naannayas a pannakaurnos. Saan a sagursoran ken makaitdal no literatura koma. Daytay pannakaibalikas ti maysa a linia a naannayas ken naurnos. Agsasagannad dagiti napili a balikas nga isu ti isawang wenno naurnos, nagsasagannad nga insawang. No isurat met, agkokonekta dagiti linia iti maysa a parapo ken maymaysa laeng a banag ti ibagbagada. Naannayas met laeng a denggen no iyebkas daytoy a sinurat.
2. Addaan iti aweng. Tunog iti Tagalog. Phonetic iti Ingles. Malagipko, idi addakami iti elementaria, Iluko ti libro iti Grade 1. Ba-be-bi-bo-bu! A-aba. B-baka. K-kaka, D-daga… ken dadduma pay iti ponetika. Agingga ita, adda pay laeng makitkitak (uray iti Baguio) a kastoy a libro iti Iluko, a kaabay ti diksionario ni Juan Quimba, ken ti libro a Tagalog, a "Mona and Tiririt." Adda aweng, agpangato, agpababa, naalumamay, napardas, naannayas, nagubsang, nasuprak, nasam-it, makaay-ayo ken di makaay-ayo a denggen. A, adu dagiti aweng kadagiti balikas.
3. Mabalin a pilien ti sao ket ilinteg ti killona wenno paamnuten pay ti kinalintegna. Addaan iti grammar. Ket no addaan iti grammar, makaputarka ngarud iti naannayas met a composition. No grammar ti pagsasaritaan, napili dagiti balikas ken maiyannatup la unay ti ibagbaga wenno isursurat. Maibilang met a maysa nga arte ti kinaurnos ken pannakaiparangna. Isu ngarud nga adda makunkuna nga arte ti komunikasion. Ti sao ket pilien ken urnosen. No isuratmo, piliem dagiti balikas nga isuratmo kasta met laengen no inka iyebkas. Ta no saan a napili dagitoy, saan nga agsasagannad wenno awanan iti grammar ket tumaud ti saan a panagkikinnaawatan. No addaan iti grammar, naurnos daytoy ket mangipaay iti naannayas a komunikasion.
Paammnuten ken iluten ti killona. Mabalin a korehiren kalpasan a naibudak a naisurat wenno naisawang. Typo error man wenno wrong word used daytoy, wenno ania la ditan a saan a maitutop a pannakaaramat. Nasken a makorehir ken maurnos.
4. Addaan iti naannayas a panagsisilpo wenno panagkakayyamet dagiti balikas. Maysa nga arbitrario wenno arbiter a mangited iti panagkakamet wenno panaguurnos. Adda impluensiana. Kas koma ti surat ti sainnek, marikna daytoy a kas iti sainnek iti dung-aw.
5. Ti sao ket ar-aramaten. Continuous a panagaramat. No saan a maaramat daytoy a sao wenno lengguahe, mapukaw met ti maysa a puli ti kinaasinona. Adun ti matmatay a sao wenno lengguahe iti lubong agsipud iti kinaawanen ti mayat pay nga agsao itoy a sao.
Daytoy pay ti kaunaan a sapulen dagiti antropolohista no mangidatagka iti akreditasion ti maysa a puli a kas maibilang a maysa kadagiti indigenous tribe. Ania ti saoyo? Ania ti naganna? Mangilanadka man iti sumagmamano? Otentikado met laeng dayta?
No awan ti sao ti maysa a puli wenno tribu, kasano ngarud a makunam a puli wenno tribo dayta?
Ta adda latta nga adda ti saoda a naikannawidan ti puli wenno tribo. Kasano ngarud a makunam nga Ilokanoka, no dimo met gayam ammo ti agsao iti Iluko no di ket anggalogka wenno ingliserka.
Ket kasano met dagiti Ilokano ken Ilokana a kabainda ti bukodda a sao, kunam? Kuna ni Rizal: ti dina ammo nga ipateg ti bukodna a sao ket nabangbangsit pay ngem iti nalaes nga ikan.
6. Ti sao ket naisakab iti kultura. Wen, kanayon latta nga agkuykuyog dagitoy a dua. Saanda nga agsina. No ania ti mailadawan iti kultura, isu dayta ti iladawan ti sao.
Isu a no kunana a nagsuratka iti nakail-ilokano, maipapan daytoyen iti kultura ni Ilokano. Naisakab ti sao iti kultura.
7. Agbalbaliw met ti sao. Wen, dumur-as met ti sao. Agbulod. Bumulod. Agpabulod. (Basaen ti “Dagiti Linteg iti Translesion” a salaysay toy numo a rummuar iti daytoy nga isyo.) Agputar pay daytoy. Kasdiay ti panagdur-as ti sao. Agbalbaliw iti panaglabas ti panawen. Aglupos. Adda ibatina ken adda met adaptarenna.
Pagarigan laengen ti balikas a mannursuro, itan, manmano ti mangaramat kadayta ta nalaklaka metten nga isurat ken baliksen ti titser. Agbalbaliw ti sao. Saan laeng nga iti Iluko, uray dagiti major languages a kas iti English ket dimteng met ti inda panagbaliw.
TALLO A TEORIA NI DAVID BERLO MAIPAPAN ITI PUNGANAY TI SAO
1. Pinagsisilpo a simbolo
2. Limtaw a di naigagara
3. Tapno mabukel ti maysa a lugar
1. Pinagsisilpo a simbolo. Isu daytoy daydiay kunatayo a naikitikit kadagiti diding ti kueba a ladawan ken simsimbolo. Kadagiti naikitikit iti bato wenn papyrus. Kadagiti naikitikit kadagiti lawas ti kawayan. Kadagiti ubbak ti kayo. Kadagiti simbolo a borda dagiti ules, ikamen, bado, ken uray kadagiti tato dagiti babbaket ken lallakay. Punganay amin ti sao dagitoy. No awanda wenno awan dagitoy, awan met ngata ti sao.
2. Limtaw a di naigagara. Isu daytoy dagiti di naigagara wenno inggagara a coined word (pinutar a sao), sao iti kalkalsada (slanguage), dagiti sao dagiti bading ken tibo. No dumngegka iti panagsasao dagiti bading, addaanda iti kabukbukodan a termino a pinutarda a para laeng kadakuada tapno maisinada, no di man mailemmengda iti gimong ti kayatda nga ibaga a dida agsagrap iti diskriminasion.
Uray dagiti saan a kameng ti third sex, adda latta met dagiti coined words. Lalo idi panawen ti hippies, adu ti limtaw a sabali a sao a saan a masarakan iti diksionario. Gapu ta agbalbaliw ti sao a kas nakunatayo itay, sabali manen ti timpuar kalpasanna. Ket iti panagtulid ti panawen, adu dagiti mainayon a sao iti agdama a sao. Paset amin dagitoy ti panagbalbaliw ken itataud ti maysa a sao, naigagara man ken saan a naigagara.
3. Tapno mabukel ti maysa a lugar. Isu met laeng dagiti dinakamattayo iti ngato a nasken ti kinaadda ti kabukbukodan a sao ti maysa a puli wenno tribo tapno maibilangda a kas kameng ti indigenous people. Limtaw ti maysa a sao wenno dialekto a para laeng kadakuada iti dayta a lugar. Isu nga adda lugar ni Itawis, ni Gaddang, ni Ilokano, Waray, ni Samal ken dadduma pay.
Instrumento ti komunikasion ti kinapateg ti maysa a sao, agiwaras ken agited iti impormasion, panagmaymaysaenna iti maysa a pagilian ken agaramid kadagiti maparnuay a bunga iti muging.#


text:
Balud, Masbate
Ti Balud ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Balud ket politikal a nabingbingay iti 32 a barbaranggay.[2]
- Baybay (Lumocab)
- Bongcanaway
- Mabuhay (Bongcanaway III)
- Calumpang
- Cantil
- Casamongan
- Dao
- Danao
- Guinbanwahan
- Ilaya
- Jangan
- Jintotolo
- Mapili
- Mapitogo
- Pajo
- Palane
- Panguiranan
- Panubigan
- Poblacion (Balud)
- Pulanduta
- Quinayangan Diotay
- Quinayangan Tonga
- Salvacion
- Sampad
- San Andres (Quinayangan Dacu
- San Antonio
- Sapatos
- Talisay
- Tonga
- Ubo
- Victory (Victoria)
- Villa Alvarez
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Masbate". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Lumaud a Visayas
Ti Lumaud a Visayas, ket maysa a rehion ti Filipinas, a napusgan kas Rehion VI. Paset ti Visayas, buklen ti 6 a probinsia, ti Aklan, Antique, Negros Occidental, Capiz, Guimaras ken Iloilo. Addaan ti rehion kadagiti 17 a siudad, ti kaaduan ti siudadna a rehion iti intero a Filipinas. Hiligaynon ti kangrunaan a pagsasao, a maar-aramat iti Negros Occidental, Guimaras, Capiz ken sumagmamano a paset ti Iloilo. Ti Kinaray-a ket pagsasao iti Antique ken dadduma a paset ti Iloilo. Ti Aklanon ket maar-aramat iti Aklan. Ti Siudad ti Iloilo ti rehional a sentro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Taga-ugma a Griego
Ti Taga-ugma a Griego ket isu ti porma ti pagsasao a Griego nga inus-usar kadagidi las-ud ti paset ti panawen iti sangapda ti c. maika-9 – maika-6 a siglo BC, (naamammuan nga Arkaiko), ti c. maika-5 – maika-4 a siglo BC (Klasiko), ken ti c. maika-3 a siglo BC – maika-6 a siglo AD (Helenistiko) iti taga-ugma a Gresia ken ti taga-ugma a lubong. Daytoy ket inunaan idi maika-2 a milenio BC babaen ti Misenio a Griego. Ti pagsasao ti Helenistiko a paset ket naamammuan a kas ti Koine (sapasap) wenno Biblikal a Griego, bayat a ti pagsasao manipud iti naladaw a paset ti panawen ken dagiti simmaruno ket awan unay dagiti paggiddiatanna manipud iti Mediebal a Griego. Ti Koine ket naikedkeddeng a kas maysa a naisina a naipakasaritaan nga agpang, urayno ti immununa a pormana ket asideg a kapadpadana ti Klasiko. Sakbay ti Koine a paset ti panawen, ti Griego iti klasiko ken dagiti nasapsapa pay a paset ti panawen ket mangiramraman kadagiti dialekto.
Ti Taga-ugma a Griego ket isu idi ti pagsasao ni Homero ken dagiti historiador, dramaturgo, ken pilosopo ti klasiko nga Atena. Daytoy ket nakaited kadagiti adu a balikas iti Ingles a bokabulario ken alagaden a gandat iti panagadal kadagiti adu a patakder ti edukasion iti Laud manipud idi Renasimiento. Daytoy nga artikulo ket nangruna laeng nga aglaon ti pakaammo a maipangge ti Epiko ken Klasiko a paset to daytoy a pagsasao.


text:
Pagsasao a Temuan
Ti pagsasao a Temuan (Temuan: Benua,Bual Uwang Hutarn, bual Mutan, Niap, Bahasak Temuan, Malayo: Bahasa Temuan) ket ti maysa a pagsasao a Malayano (parte ti sasao nga Austronesio) nga insasao babaen ti tattao a Temuan, maysa kadagiti Orang Asli wenno indihenio a tattao ti Peninsular a Malaysia kadagit estado ti Selangor, Pahang, Johor, Malacca ken Negeri Sembilan. Ti Temuan ket sabali a pagsaao ngem addaan iti grado a panagsinnaranay a pannakaawat iti pagsasao a Malayo. Naisurat daytoy iti alpabeto a Latin, ngem awan pay ti naaramid a pagalagadan nga ortograpia.
Dagiti dialekto[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay ti Temuan kadagiti dua a nangruna a dialekto ti Belandas ken Mantra nga agiddiatda laeng kadagiti termino iti ponolohia ken dagiti sangkabassit a bokabulario ngem agsinnaranayda pay laeng a maawatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Temuan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Temuan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Eskosia
Ti Eskosia[11] (Eskoses a Gaeliko: Alba ([ˈalˠ̪apə] listen (tulong·paammo))) ket maysa a pagilian a paset iti Nagkaykaysa a Pagarian[12] Ssakupenna ti akin-amianan a pagkatlo iti isla iti Gran Britania, makibingbingay ti pagbeddengan iti Inglatera iti abagatan ken nabeddengan babaen ti Baybay Amianan iti Daya, ti Taaw Atlantiko iti amianan ken laud, ken ti Amianan a Kanal ken ti Baybay Irlanda iti abagatan a laud. Ti pay kangrunaan a daga, ti Eskosia ket buklenna pay dagiti 790 nga is-isla a mairaman ti Akin-amianan nga is-isla ken ti Hebrides.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rehistrar-Heneral Tengnga-2005 Karkulo ti Populasion para iti Eskosia". UK: Gro-Scotland. 16 Pebrero 2010. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 15 Pebrero 2008. Naala idi 30 Abril 2010.
- ^ "Ti Populasion iti Eskosia ket addaan ti kangatuan manipud idi 1977". STV. 27 Abril 2011. Naala idi 27 Abril 2011.
- ^ "Dagiti Nailian a Pakabilangan a Gandat ti Eskoses. Dagup ti Domestiko a Produkto dagiti Agdama a Presio iti Eskosia, 2010 Q4". Edinburgh: Gobierno ti Eskoses. 11 Agosto 2010. Naala idi 2 Hulio 2011.
- ^ "Dagiti Napardas a Kinapudo ni Santo Andrew". Scotland.org—The Official Online Gateway. Naala idi 2 Disiembre 2007.
- ^ "St Andrew", Katoliko nga Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
- ^ "St Margaret iti Eskósia", Katoliko nga Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
"Patron a santo", Katoliko nga Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
- ^ "St Columba", Catholic Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
- ^ "Directgov: Pagsasao nga Ingles – Gobierno, dagiti umili ken karbengan". Directgov. Naala idi 23 Agosto 2011.
- ^ "Europeano a Kalintegan a Dokumento para iti Rehional wenno dagiti Minoridad a Pagsasao". Gobierno ti Eskosia]. Naala idi 23 Oktubre 2011.
- ^ Macleod, Angus "Ti Gaeliko ket naikkan ti opisial a kasasaad" (22 Abril 2005) The Times. Londres. Naala idi 2 Agosto 2007.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Eskosia". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 186. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ "ISO 3166-2 Newsletter Date: 2007-11-28 No I-9. "Ti nasukatan a listaan dagiti subdibision a nagnagan ken kodigo dagiti elemento" (Panid 11)" (PDF). Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad dagiti kodigo para iti pannakabagian ti nagnagan dagiti pagilian ken dagiti subdibision – Paset 2: Kodigo dagiti subdibidion ti pagilian. Naala idi 31 Mayo 2008.
SCT Eskoses Pagilian


text:
VIGAN CITY – Iti sanguanan ti isusupiat dagiti kakapitan ti barangay ken dagiti sangguniang kabataan ditoy siudad, insanud ti dua a konsehal ditoy ti suportada iti singasing a maikkat ti panagpasala iti barangay a kas pagur-or iti kuarta.
Insanud da Konsehal Loreto Quibilan ken Konsehal George Villanueva ti suportada iti singasing ni Konsehal Benjo Verzosa a pannakaikkat ti benefit dance wenno pasala iti barangay iti fund raising initiative iti maad-adal a Gender and Development Code nga inesponsoran ni Konsehal Lourdes Baquiran.
Iti napalabas a session, linagidaw ni Verzosa ti panagpa-benefit dance kadagiti barangay a pannakaaramat dagiti babbai iti panagur-oran iti pondo nangruna iti panagpiesta ti barangay.
Segun ken ni Verzosa, malablabsing ti kalintegan dagiti babbai gapu ta agbalinda a kasla tagilako nga isala dagiti lallaki ken pakatsantsansinganda.
Ngem iti pannakikonsulta ni ABC Federated President John Patrick Singson kadagiti padana a kapitan ti barangay idi Abril 5, sangsangkamaysa dagitoy a nangkontra iti singasing ni Verzosa a maikkat ti benefit dance a pamastrekanda iti pondo kangrunaan iti panagpiesta ti barangayda.
Kinuna dagiti kakapitan nga umanamongda a maikkat ti panagpabenepisioda nga agpasala no mangted ti gobierno ti siudad iti P30,000 a kas tulong iti panagpiestada.
Inreport met ni SK Federated President Ergin Pajaro a kas kadagiti kakapitan ti takder dagiti kabaddungalanna.
Kapaliiwan a kadagiti panagpasala iti barangay para iti panagpastrekda iti pondo wenno para iti panagpiesta, agpipinnangato dagiti supporters a manggatang kadagiti boxes bayat ti panangisalada iti kandidata ken dagiti naimbitaran a babbalasang. (Nemia Icari)


text:
Ti pannakaselebrar ti anibersario ti CSC ket naaramid ti mangrove planting tapno makikaysa iti pannakasaluad ti coastal resources a paset ti pannakabalanse ti ecosystem.
Nagpartisipar dagiti nadumaduma nga ahensia nga indauluan dagiti Opisiales ti Civil Service Commission (CSC) ken opisina ti LGU a tinarabay ti Opisina ni Mayor Ediboy ken ti Human Resource Management Office (HRMO) nga imatonan ni HRM Officer Mimi S. Sison ken kasta met iti PNP, BFP, RTC, PAO, SB, MPDC, MSWDO, NGO’s ken dagiti Barangay Officials.
“Presentable daytoy kabaybayanmi ket di agsarday ti um-umay a bisitami a pakaidayawan ti barangay ken ti ilitayo. Daytoy met ti pakaidumaanmi kadagiti padami a barangay,” kinuna ni Brgy. Captain Danny Garcia ti Barangay Dardarat a siraragsak kaduana ti opisialesna ken Barangay Peacekeeping Action Team (BPAT) a timmulong a nangibagnos ken nagsangaili kadagiti timmalantan iti nasao a mangrove planting. # (Web In-Action)


text:
Napadayawan itay napalabas a tawen
ti Ilocos Sur kas outstanding poverty reduction program implementer
babaen ti Regional KALAHI Convergence Group (RKCG) ken Green Banner
Awardee iti sibubukel a Rehion Uno babaen ti Regional Nutrition
Action Council. Dagitoy ti mangipaneknek a numero uno dagiti programa
ti gobierno probinsial a mangpugipog iti kinapanglaw ken
malnutrision.
Iti ayat ti
lokal a gobierno ti Ilocos Sur a mapagtalinaed no di man lalo pay a
mapapintas ti estado ti salun-at ken panagbiag dagiti umili, maysa a
programa ti napanunot ni Gob. Deogracias Victor “DV” Savellano.
Daytoy ti Developed
Vigorous
and Bountiful
Sasso
chicken (DVBS). Kinuna ti gobernador a two-in-one ti baro a
programana agsipud ta makatulong daytoy iti livelihood dagiti umili a
mangitunda iti pannakakissay ti kinapanglaw ti adu a pamilia.
Nasustansia met a taraon ti karne ti manok. Ngarud bumassit ti kaso
ti malnutrision no sidaen dagiti pamilia dagiti tinarakenda a manok
wenno ti itlog dagitoy.
Inlawlawag met ni Dr. Cesar
Soller, farm manager ti BARang-ay Demofarm, a napintas a taraknen ti
sasso ta agpada a meat type ken egg type daytoy. No maidilig iti
native a manok, amang a nadagdagsen ti sasso ta kalpasan ti lima a
bulan, agdagsenton daytoy iti agarup tallo a kilo idinto a 500 a
gramo pay laeng ti native a manok. Saan met a narigat a patan-ayen
daytoy a klase ti manok gapu ta agbiag daytoy uray saan a mapakan iti
feeds. Mabalin a taraknen dagitoy iti paraangan a kas iti native a
manok. Saan pay unay a pakadanagan ti salun-at dagitoy ta nalaka a
makaadaptar ti bagida iti man pudot ken lamiis a masansan a makaigapu
iti panagsakit dagiti sabsabali a kita ti manok.
Tapno masigurado a nasayaat ti
pagbanagan ti proyekto, insayangkat ti gobierno probinsial ti maysa a
seminar iti umno a panagtaraken iti sasso idi Nobiembre 3, 2008.
Inatenderan pay daytoy ti nalatak a mannurat iti agrikultura a ni Zac
Sarian. Karaman met kadagiti nakipaset iti seminar dagiti nadumaduma
a farmer’s organizations, agtartaraken iti manok ken livestock
inspectors dagiti amin nga ili iti probinsia.
Bayat ti seminar, inlawlawag ti
gobernador a maikkan iti sangagasut a piek ti sasso a 21 days old ti
tunggal organisasion kalpasan ti idadalan dagiti miembro iti seminar
ken maipasiguradoda nga adda napintas a lugar a pataraknanda. Apaman
a mapadakkelda dagitoy, isubli ti organisasion ti walo kadagitoy iti
demofarm ket maikkanda manen iti sabali pay a sangagasut a piek.
Mapagitlog met dagiti maisubli ket dagiti mapessaan ti iwarasda kas
pannataginayon iti programa.
Nairugi ti panagiwaras ni Gob.
Savellano iti sasso idi Nobiembre 28, 2008. Duapulo ket tallo nga
asosasion ti nagbalin a resipiente wenno 2,500 a piek ti bilang a
naiwaras. Duapulo ket maysa met nga asosasion ti immawat iti maikadua
a distribusion idi Disiembre 12. Gapu itoy, immadu ti naguyugoy nga
agpalista tapno umawatda met iti sasso a taraknenda. Sakbay ti paskua
idi Disiembre 23, duapulo ket walo manen nga asosasion ti naikkan iti
taraknenda idinto nga itay Enero 5, 2009, sabali pay a 28 a grupo a
nagtagibitbit iti karton a pagianan ti naikkan iti manok.
Malaksid iti dayta, agiwarwaras
payen ti gobierno probinsial kadagiti barangay a turturongen ti
Kakailian nga Agnaed iti Barangay Sangsangkamaysa nga Agrang-ay Tayo
(KABSAT Outreach Program).#


text:
Salaysay ni Jose Edwin S. Sajonia
KALATAKAN A a tuldek ti Historia ti panangpapatay ni Adolf Hitler iti umabot iti 5,933,900 a Hudeo (nakurang nga nnem a miliones a parsua!) idi World War 2. Iti panagturayna iti pagilian ti Germany, nagari ti apasna iti minoridad ti Hudio a sakbayna pay laeng a naitao ni Hitler ket naglatlatakdan iti intero a lubong agsipud ta no ar-arigen ket isuda ti nangitultuloy ti kaputotan ti kapuonan ti tao manipud idi umuna a pannakaungaw wenno pannakaukom (delubio) ti tao idi panawen ni Noe ket iti panagbariw-as ti panawen, isuda ti maysa a nangmuli iti nagtulantuladan/nagalla-allatiwan a sibilisasion.
Iti pakasaritaan ti tao, dagiti Hudio ti puli a narigat a mapukaw ngem aglatlatakda latta uray ania a suli ti lubong wenno benneg ti paglaingan. Kangrunaan iti listaan ni Ni Jesus Christ of Nazareth, Hudio ti kapuonanna, agraman da Propeta Abraham ken Moses. Karaman ditoy da Barbara Streisand, namindua nga Oscar Award Winning Actress, 4 times Emmy’s Grammy Awardee ken 9 times Golden Globe Awardee; Albert Einstein, nalatak a sientista ti lubong idi panawenna; Paul Newman, actor; Calvin Klein, fashion designer; Steven Spielberg, award winning filmmaker/director; Singer Julio Iglesias; Actress Elizabeth Taylor; Golda Meir, nag-prime minister ti Israel ken adu pay nga agkakalatak iti naruay a tay-ak ti pagsiriban/paglaingan ti tao ditoy lubong.
Ngem apay nga imbes a marespeto dagiti Hudio, kaaduan met a paanakaikuspil ti nalak-amda? Naparparigatda manipud idi 15th century agingga iti 18th century idi tiempo ti masasao nga Spanish inquisition a ditoy ket napursaran dagiti Hudio nga agpabautisar iti dominante a relihion kadagidi a panawen idinto ta Judaism ti relihionda. No saanda nga agtungpal ken dagiti kakaduada a muslim (Islam) ket mapapanawda wenno maparigatda iti teritorio ti Espania. Karigatan a nagpasaran dagiti Hudio ket idi tawen1938-1945 a panawen iti masasao a Nazi holocaust ti World War II. Babaen iti naunget a liderato ni Hitler ket dandani naikisap ti puli dagiti Hudio iti teritorio ti Gemany. Iti panagsaoda iti Hebrew ket naawaganda iti Semitic tribe. Gapu iti ilem, apal ken pannakaatiw, naimula ti gura kadakuada a puli.
Agingga ita ket rurruroden pay laeng dagiti lumablaban a grupo kas iti Palestinian Hamas idiay Israel a pakaar-aramidan ita ti nakaam-ames a panaggubat dagitoy dua a puli/minoridad kadayta a pagilian iti agdama a nakatayanen ti 1,400 a Palestinians ken sumagmamano nga Israelis.
Nagber-ak ti unget ni Hitler kadagiti Hudio idi idauluanna dagiti makunkuna nga Axis powers kas iti Germany, Austria, Italy, ken Japan idi World War II. Imbes koma a nasion kontra nasion laeng ti inaramidna, paikisapna ketdin ti puli dagiti Hudio iti pagilianna ken dadduma pay a nasion a nasakupna iti Europa!
Nailaga iti Literatura ti saan nga agmawmaw a pakasaritaan ti kinadangkok ni Hitler iti panangparigatna kadagiti Hudion babaen iti bisin, di nainkalintegan a panagtrabaho, panangabuso ken panangkettel iti biag babaen iti gas chamber kadagidi a panawen.
Uray maungpot ti panawen ket siguro saanto a malipatan daytoy a kadawelan a pagteng iti Historia gapu ta agalla-allatiw iti sentido/isip dagiti tattao a Hudio a nangruna kadagiti nakalasat iti masasao a great holocaust.
Naisangsangayan a tao dagiti Hudio, segun iti kapanunotan ti maysa a sosiolohista-pilosopo ta isuda ket nagtaudda iti puli a pinili ti Dios a nangipalgakanna iti kinapudno – naiyanak ditoy a linia ti henerasion ni Apo Jesus a Cristo a mangisalakan iti agnanayon a pannakapukaw ti tao iti imatang ti Dios. Kayatna a sawen a nabalor ti kinatao ken darada ta nairamanda iti dayag ti Dios a limtuad ditoy lubong wenno planeta a Daga. No saanka a Hudio ket mamatika iti kristianismo, maawaganka iti hentil. Diak ammo no hentil pay ti kaibatogan ti kinatao dagiti Pilisteo a nakaibilangan ni Goliath a pinadso ni ubing a David a nagbalin a dakkel nga Ari ti Israel kalpasanna gapu ta adda kenkuana ti dayag ti Dios.
Ngem iti laksid daytoy, saan a mabagbagaan ni Hitler ket nagdarasudos latta a nangdarup/nangsakup kadagiti pagilian iti kaarrubana.
Ditoy a naggunay/bimmaet ti Amerika a dati nga agtengtengnga iti gubat (uray idi World War 1), ket idi kimmampiar kenkuana ti France, Britain ken USSR ket linaklakada nga inwalin ti bileg ni Hitler, Mussolini ken ti kaduada a Hapon, ni Hideki Tojo!#


text:
Siudad ti Angeles
Ti Siudad ti Angeles ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Pampanga iti Filipinas. Masarakan ditoy a siudad ti Espesial a Sona ti Ekonomiko ti Clark (CSEZ) a daytoy ket isu idi ti kuartel dagiti puersa ti Amerikano ngem pinanawanda manipud idi pimmutok ti bulkan Mayon. Ngem adda tatta bassit a ruangan ti Clark Air base.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Angeles ket nabingbingay a politikal iti 33 a barbaranggay.[2]
- Agapito del Rosario
- Anunas
- Balibago
- Capaya
- Claro M. Recto
- Cuayan
- Cutcut
- Cutud
- Lourdes North West
- Lourdes Sur
- Lourdes Sur East
- Malabanias
- Margot
- Mining
- Pampang
- Pandan
- Pulung Maragul
- Pulungbulu
- Pulung Cacutud
- Salapungan
- San Jose
- San Nicolas
- Santa Teresita
- Santa Trinidad
- Santo Cristo
- Santo Domingo
- Santo Rosario (Poblacion)
- Sapalibutad
- Sapangbato
- Tabun
- Virgen Delos Remedios
- Amsic
- Ninoy Aquino (Marisol)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pampanga". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Pampanga". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Malaksid iti mapapati a panggepna nga agtakaw, napatay pay ti maysa a menor de edad ti baket nga akinkukua iti sarisari store iti uneg ti tiendaan ditoy ket agdama a birbiroken dagiti polis.
Nabigbigen ti suspetsa ngem saan nga inlatak dagiti polis ti naganna.
Segun iti report, nakapuot ni Johnny Ines gapu iti kanabtuog ken ariwawa ket nakitana ti asawana, ni Milagros Roldan, 68, a makirangranget iti suspetsa.
Nakigubal ni Ines iti suspetsa ngem nakaalut-ot daytoy sa naglibas.
Idi arayaten ni Ines ti asawana, nakitana laengen a nadigos iti dara.
Intarayda ti baket iti Pira Clinic and Hospital ngem naideklara nga awanen ti biagna.
Iti panagimbestiga dagiti polis, natakuatanda nga immuli ti suspetsa iti bubong sa nagna iti bobeda iti iseserrekna iti tienda dagiti agassawa.
Nakarekober dagiti polis iti imuko iti nakapasamakan ti krimen.
Panagtakaw ti mapapati a motibo ti suspetsa iti iseserrekna iti tienda.


text:
Madrama unay ti pakasaritaan ti lengguahe nasional gapu iti panagsulpot dagiti nagduduma a pananaw ken panirigan. Kas sungbat iti naurnos a saritaan, napasamak ti kombension nasional idi 1972. Ken napasamak ti pannakabalbaliw ti ortograpia. Iti… Read more »
Tag: #nationallanguage
Adda ‘tay pagsasao dagiti Ilokano nga asinoman a dina ammo ti naggapuanna dina met ammo no sadino ti pagturonganna. Iti ababa a pannao, maul-ulaw wenno nayengyeng. No apay a makarikna iti nalabes a pannakaulaw, ngamin… Read more »


text:
Li Bai
Ni Li Bai (Wade-Giles: Li Pai; Insik: 李白; pinyin: Lǐ Bái, 701 – 762), a naam-ammuan pay a kas ni Li Bo (Wade-Giles: Li Po; pinyin: Lǐ Bó), ket maysa idi a nangruna nga Insik a mannaniw ti paset ti panawen a Tang a dinastia a daniw.
Isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a mannaniw ti Tang a Dinastia, a kankanayon a makunkuna a ti "nabalitokan a panawen" ti Tsina ti klasiko nga Insik a daniw, ni Li Bai ket maysa idi a prolipiko ken a maysa a kreatibo a mannaniw, ken kas ti maysa pay a nagpasayaat kadagiti alagaden ti bersipikasion ti panawenna. Adda dagiti agarup a rinibu a naam-ammuan a daniw a naipammadayaw kaniana tatta nga aldaw.[1] Tallo pulo ket uppat kadagiti daniwna ket nairaman kadagiti nadayeg nga antolohia ti Tallo Gasut a Dandaniw ti Tang.
Iti paset ti pannakainpluensia ti Insik a kultura, dagiti daniw ni Li Bai ket kaaduan a naipammategan manipud ti kabibiagna aginggana ti agdama nga aldaw. Ti pannakainpluensiana ket gumay-at pay aginggana idiay Hapon ken ti Laud babaen kadagiti adu a pannakaipatarus, panag-amampon, ken dagiti adu a panagparparugso.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Watson, 141
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Li Bai iti Wikimedia Commons


text:
Karayan Duyaw
Ti Karayan Duyaw wenno Huang He, dati a naipaletra ti Hwang Ho, ket isu ti maikadua a kaatiddogan a karayan idiay Tsina kalpasan ti Yangtze ken ti maikanem a kaatiddogan iti lubong iti nakarkulo a kaatiddog ti 5,464 kilometro (3,395 mi).[1] Daytoy ket nagtaud idiay Banbantay Bayan Har idiay probinsia ti Qinghai ti lumaud a Tsina, daytoy ket agayus kadagiti siam a probinsia ti Tsina ken maibusan idiay Baybay Bohai. Ti labneng ti Karayan Duyaw ket adda ti daya-laud a pannakagay-at ti 1900 km (1,180 mi) ken ti maysa nga amianan-abagatan a pannakagay-at ti 1100 km (684 mi). Ti dagup a kalawa ti labnengna ket 742,443 km² (290,520 mi²).
Ti Karayan Duyaw ket makunkuna a "ti duyan ti Insik a sibilisasion" a naisangsangayan ti labneng, ti ginget ti Wei a mangpisi ti ballasiw ti atiddog nga Ordos a silo – ket isu idi ti nakaipasngayan ti taga-ugma a sibilisasion ti Insik ken ti narangrang-ay a rehion iti nasapa a pakasaritaan ti Insik. Nupay kasta, dagiti kankanayon a didigra ti layus ken dagiti panagbalbaliw ti dalan a pinataudan babaen ti agtultuloy a panagpangato ti Kaadalem ti karayan, a sagpamisan a nangatngato ngem ti lessad ti kaarrubana a kataltalunan ket nakagun-od kadagiti saan a magustuan a nagnagan ti "Ladingit ti Tsina" ken "Saplit dagiti Annak a Lallaki ni Han."[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Karayan Duyaw (Huang He) Delta, Tsina, Asia
- ^ New York Times "Ti Nasikor a Karayan ket Mangipadpada ti Dalan iti Modernidad". 19 Nobiembre 2006 p. 4.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Huang He (Karayan Duyaw) iti Wikimedia Commons
- Komision ti Koserbasion:Karayan Duyaw
- Karayan Duyaw idiay Unibersidad ti Massachusetts Dartmouth


text:
Nakas-ang a damag ti panaka-ibaba ti kategoria ti Tamdagan District Hospital (TDH) a kas maysa laengen a Rural Health Unit babaen ti pammilin ti Department of Health. Itay nabiit, kinilatis dagiti DOH Evaluators Team ti nasa-o a District Hospital ket natakkuatanda a saanen a kualipikado daytoy a maibilang a DH ngem ketdi RHU laengen agsipudta awan met ti makunkuna a “lying-in patients” ngem kaadduanna laeng ket “outgoing patients”. Pinaneknekan daytoy a report babaen kada Provincial Health consultant Dr. Juanito Chua ken bokal Dr. Rogelio Balbag, chair ti komite iti salun-at.
Addaan met TDH ti resident doktorna, nurses ken midwife kasta pay narway nga ag-agas ken ramramit ngem kaskasdi a dagiti addaan ti sakit kaykayatda ti agpaagas ditoy GRASMHospital, LCGHospital, MMMHospital idiay Batac City ken dadduma pay a pribado nga ospital. Karbengan met ketdi ti siasinno man a tao ti agpili ti kayatna a pagpaagasan ti sakitna. Isu nga awan ti pinnilitan.
Kas backgrounder, maysa a nasulinek ken ala-montañosa ti Brgy. Tamdagan a sakop ti Surong Valley idiay Vintar, Ilocos Norte. No sobraan ti mangdeskriber ti lugar kasla adayo iti sibilisasion. Numan pay kasta, dagiti tattao nga agnaed adun kadakuada ti de-adal ken propesional.
Idi arinunos ti tawen 1986, damo dagiti natured (tallo laeng ti nagbulontaryo) a taga-media ti nagturong dita a lengleng a lugar a makunkuna a Tamdagan ken Isic-isic babaen ti isusorotda iti bunggoy Pulong-Pulong pro-poor program daydi nag-OIC Gobernador Castor Raval. Nakabutbuteng idi ti sumrek ken agdaliasat dita a lugar kadaydi a tiempo agsipud ta panawen ti kinarungsot dagiti rebelde a New People’s Army, ti makunkuna nga armada ti makannigid a Partido Komunista ditoy pagilian a Pilipinas.#


text:
Pagsasao nga Ingles
Ti Ingles ket maysa a pagsasao iti Laud a Hermaniko a nagtaud kadagiti Anglo-Sahon a pagarian iti Inglatera ken nagwaras iti nagbalin nga abagatan a daya nga Eskósia a naseknan iti Angles a taga-ugma a pagarian iti Northumbria. Ti sumaganad nga adua pannakaseknan iti Pagarian iti Nalatak a Británia ken ti Nagkaykaysa a Pagarian manipud ti maika-18 a siglo, babaen ti Imperio a Briton, ken iti Estados Unidos manipud ti tengnga ti maika-20 a siglo,,[5][6][7][8] daytoy ket adu a naiwaras iti sangalubongan, nabalinan a umun-una a pagsasao iti internasional a diskurso ken ti lingua franca kadagiti kaaduan a rehion.[9][10]Kaaduan ti agadadal iti daytoy a kas iti [maikadua a pagsasao]] ken maus-usar a kas iti opisial a pagsasao iti Kappon ti Europa ken dagiti adu a Mankomunidad a pagilian, ken adu pay kadagiti pakakaduaan. Isu daytoy ti maikatlo kadagiti patneng nga maisasao a pagsasao iti lubong, kalpasan ti Mandarin nga Insik ken Espaniol. Isu daytoy ti kaaduan ti mangisasao iti labes ti lubong.[11]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ English Adjective – Oxford Advanced Learner's Dictionary – Oxford University Press ©2010.
- ^ Reperensia ti Pagsasao nga Ingles iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ a b Ti Panagballigi iti Inggles, The Economist, 20 Dec. 2001
- ^ "Lecture 7: World-Wide English". EHistLing. Naala idi 26 Marso 2007.
- ^ Ammon, pp. 2245–2247.
- ^ Schneider, p. 1.
- ^ Mazrui, p. 21.
- ^ Howatt, pp. 127–133.
- ^ Crystal, pp. 87–89.
- ^ Wardhaugh, p. 60.
- ^ Seth Mydans (Mayo 24, 2007) Iti labes dagiti kultura, Ti Ingglés ket isu ti balikas New York Times. Naala idi 21 Septiembre 2011


text:
“Pimmogitayo, a, Lilong?” imbuladas ni Angkel Charlie. “Narigat met no uk-ukopan lattan ti sakit ti nakem,” kinunana. “Dumteng latta gayam iti pannakaawat iti amin.”
Category: Sarita
IMBAGANA kadagiti babbaro nga alaenda ti numerona tapno isudan ti makiteksmeyt ngem awan ti nayat. Ta kasano, awan met selponda! Tumayab met amin a matgedanda iti arak ken sigarilio. Kada pasala, kasla aggagatel ti bagbagida… Read more »
NI LILONG Tomas ti topikoda kadayta a malem iti pagbibingoan nga ipapanko pinagbuya. Kalkalpasko amin nga asaynmentko.
ITI igagatangko iti kantina ni Anti Anjang kadayta a panaggapuk iti eskuela, ti selpon ni Lilong Tomas ti topiko dagiti nadanonak nga agbibingo. Umarrianggada pay. Kasda la tukak a nadanuman!
KINAUT ti kanawanna ti puraw a labakara iti bag sana binabasa ken nakaan-anat nga impunasna iti rupa ni John Asuncion. Limmabaga ti labakara. Sinuyatanna iti danum ti rupa ket nagareng-eng ni John. Nupay sisasakruy ti… Read more »
Kinabkabilda manen. “Pangaasiyo koma, didak patayen. Ur-urayendak dagiti annako ken ti asawak…” “Ti laeng luganmo ti kasapulanmi! Pang-iskor…” Tinaliawna ti lalaki a sumanusop iti nabilot. Ti nasiputanna nga immuneg iti Innova ken nagtugaw iti sango… Read more »
Kasta met kadakayo, masapul a sisasaganakayo, ta umayto ti Anak ti Tao iti oras a diyo ipagpagarup — Lucas 12:40
INAWISNAK ni anti iti papag iti sirok ti mangga. “Ammom ti kayatna a sawen ti panagpadaram?” Nagngilangilak. “Napukawmon ti kinaubingmo. Balasangkan. Isu a di metten mabalin a makiay-ayamka kadagiti lallaki. Addan limitasionna.”
ARINDAREN ti aranaar ni Apo Init a simmirip kadagiti lawi dagiti kawayan. Kadegges ti taraok dagiti kawitan iti parbangon itay rugiak ti nagtamdag ditoy akindaya a tawa; ’toy siledmi nga agkakabsat. Agmurmuray ti San Antonio… Read more »


text:
1910
Ti 1910 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 12 – Luise Rainer, naiyanak nga Aleman nga aktres (pimmusay 2014)
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 1 – David Niven, Ingles nga aktor (pimmusay 1983)
- Marso 23 – Akira Kurosawa, Hapon a mannurat ti senario, produser, ken direktor (pimmusay 1998)
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 28 – T-Bone Walker, Amerikano a gitarista (pimmusay 1975)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 10 – Howlin' Wolf, Aprikano-Amerikano a musikero iti blues (pimmusay 1976)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 19 – Arturo Tolentino, Filipino a politiko (pimmusay 2004)
- Septiembre 28 – Diosdado Macapagal, maika-9 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1997)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 21 – Mark Twain, Amerikano a mannurat (naipasngay 1835)
- Abril 26 – Bjornstjerne Bjornson, Norwego a mannurat (naipasngay 1832)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 20 – Leo Tolstoy, Ruso a mannurat (naipasngay 1828)


text:
Rio de Janeiro
Ti Rio de Janeiro ( /ˈriːoʊ deɪ ʒəˈnɛəroʊ/ wenno /ˈriːoʊ deɪ dʒəˈnɛəroʊ/; Brasiliano a Portuges: [ˈhi.u dʒi ʒaˈne(j)ɾu],[1] Karayan ti Enero), kadawyan a mmakunkuna a kas ti Rio,[2] ket isu ti lkapitolio a siudad ti Estado iti Rio de Janeiro, ti maikadua kadakkelan a siudad ti Brasil, ken ti maikatlo a kadakkelan a metropolitano a lugar ken aglomerasion idiay Abagatan nga Amerika, nga adda dagiti agarup a 6.3 a riwriw a tatto iti uneg ti maitutop a siudad,[3][4] a makaaramid daytoy ti maika-6 a kadakkelan idiay Kaamerikaan, ken ti maika-26 iti lubong.[5] Ti Rio de Janeiro ket nagbalin a nagbalayan ti Lugar a Tinawtawid ti Lubong a nanaganan ti "Rio de Janeiro: Dagiti Ladawan ti Daga ti Carioca a nagbaetan ti Bantay ken ti Baybay," a kas inted babaen ti UNESCO idi 1 Hulio 2012 iti kategoria a Kultural a Ladawan ti Daga. Ti panagikeddeng ket naala babaen ti komite a tagtagikua ti organisasion. Ti panakaiyebkas ket naibaga idiay timpuyog iti San Petersburgo, Rusia.[6]
Ti siudad ket isu idi ti kapitolio ti Brasil para kadagiti gangani a dua a siglo, manipud idi 1763 aginggana idi 1815 idi las-ud ti Portuges a panawen ti panagkolonia, idi 1815 aginggana idi 1821 a aks ti kapitolio ti Nagkaykaysa aPagarian iti Portugal, Brasil ken Algarves, ken idi 1822 aginggana idi 1960 a kas maysa anawaya a pagilian. Ti Rio ket naparboan ti nagan a Cidade Maravilhosa wenno "Nakakaskasdaaw a Siudad."
Ti Rio de Janeiro ket mangirepresenta ti maikadua a kadakkelan a GDP iti pagilian[7] (ken maika-30 a kadakkel iti lubong idia 2008),[8] nga adda ti nakarkulo ti agarup a R$ 343 bilion (IBGE/2008) (gangani US$ 201 bilion), ken daytoy ti kuartel dagiti dua a kangrunaan a kompania ti Brasil – ti Petrobras ken Vale, ken dagiti nangruna a kompania ti lana ken telepono idiay Brasil, ken ti pay kadakkelan apagyanan dagiti midia ken komunikasion a kompania iti Latin nga Amerika, ti Dagiti Globo nga Organisasion. Ti pagbalayan kadagiti adu nga unibersidad ken patakder, daytoy ti maikadua a kadakkelan a sentro ti panagsukisok ken panagrang-ay idi Brasil, a pakaidagupan ti agarup a 17% ti nailian a sientipiko a panagpataud – segun ti 2005 a datos.[9]
Ti Rio de Janeiro ket isu ti kaaduan a mabisbisita a siudad idiay akin-abagatan a hemisperio ket naamammoan daytoy para kadagiti masna a panakaidissona, dagiti karnabal a panagramrambak, samba, Bossa Nova, dagiti balneario nga igid ti baybay[10] a kas ti Barra da Tijuca, Copacabana, Ipanema, ken Leblon. Adda dagiti kadayegan a dulon a maipatinayon kadagiti igid ti baybay ket mairaman ti higante nga estatua ni Ni Kristo a Mangsubsubbot ('Cristo Redentor') idiay tuktok ti bantay Corcovado, a nainaganan daytoy a kas maysa kadagiti Baro a Pito a Siddaaw iti Lubong; bantay Sugarloaf (Pão de Açúcar) nga adda dagiti naisagayad a karrona; ti Sambódromo, ti maysa a permanente a naliniaan dagiti pagtugtugawan a kalsada ti pagparadaan a naus-usar iti laus-ud dagiti Karnabal; ken ti Maracanã nga Estadio, maysa kadagiti kadakkelan nga estadio ti putbol iti lubong. Ti 2016 a Kalgaw nga Olimpiada ket maitignayto idiay Rio de Janeiro, a daytoy ket mangmarka ti umuna a panangsangaili iti daytoy a pasamak ti siudad iti Abagatan nga Amerika.[11] Idi 12 Agosto 2012, iti 2012 a panakalpas a seremonia ti Kalgaw nga Olimpiada, ni Mayor Eduardo Paes ket nanagawat ti Wagayway iti Olimpiada, babaen ken ni Jacques Rogge, manipud ti Mayor ti Londres, a ni Boris Johnson. Ti Estadio Maracanã ti Rio ket mangisangailinto pay ti kinaudi a panagsalisal para iti 2014 Sangalubongan a Copa ti FIFA .[12] Ti Rio de Janeiro ket mangisangaili pay ti Sangalubongan nga Aldaw ti Katutubo intono 2013.[13]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti nadumaduma a kita ti Brasiliano a Portuges a naisasao idiay Rio de Janeiro, segun ti Larousse nga Ababa a Diksionario: Portuges-Inggles, 2008, p. 339 (a dagitipanakabalikas a "refletem a língua falada no Rio de Janeiro"). Ti Europeano a Portuges ti panakabalkas ket: [ˈʁi.u dɨ ʒɐˈnɐjɾu].
- ^ Rio de Janeiro nga Alagaden ti Panagbaniaga
- ^ R.L. Forstall, R.P. Greene, ken J.B. Pick, "Ania kadagiti Kadakkelan? Apay a dagiti naipablaak apopulasion para kadagiti kangrunaa nga urbano a lugar ti lubong ket adu unay ti paggiddiatanda", Konperensia ti Sunakbayan a Siudad, (Unibersidad iti Illinois idiay Chicago, Hulio 2004) – Tabla 5 (p.34)
- ^ Aglomerasion a listaan ti Populasion ti Siudad. Populasion ti Siudad. Naala idi Hulio 30, 2009.
- ^ "Rio 2016". Rio 2016. Naala idi Marso 14, 2010.
- ^ "Rio de Janeiro: Dagiti Ladawan ti Daga ti Carioca a nagbaetan ti Bantay ken ti Baybay". UNESCO. Hulio 1, 2012. Naala idi 1 Hulio 2012.
- ^ "Posição ocupada pelos 100 maiores municípios em relação ao Produto Interno Bruto" (PDF). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). Disiembre 16, 2008. Naala idi Disiembre 16, 2008.
- ^ "Dagiti 150 a kabaknanagan a siudad iti lubong babaen ti GDP idi 2005". Estadistika Dagiti Mayor ti Siudad. Marso 11, 2007. Naala idi Septiembre 8, 2008.
- ^ "Assessoria de Comunicação e Imprensa". Universidade Estadual de Campinas (Unicamp). Hunio 17, 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hunio 17, 2008. Naala idi Septiembre 8, 2008.
- ^ "Igid ti Baybay a Kultura ti Rio de Janeiro" Tayfun King, Fast Track, BBC World News (Septiembre 11, 2009)
- ^ "BBC SPORT , Olimpiada ,ti Rio ket mangientablada dagiti 2016 nga Ay-ayam ti Olimpiada". BBC News. Oktubre 2, 2009. Naala idi Oktubre 4, 2009.
- ^ "Rio de Janeiro quer sediar somente a final da Copa 2014". Terra Networks. Marso 26, 2010.
- ^ "Dagiti Kinaudi a Paspasamak : Ti Papa bisitaenna ti WYD idiay Rio intono 2013, tinunton ti mayor". Katoliko a Kultura. 2011-08-02. Naala idi 2011-09-15.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Rio de Janeiro iti Wikimedia Commons


text:
Hillary Clinton
Ni Hillary Diane Rodham Clinton (naiyanak idi Oktubre 26, 1947) ket maysa nga Amerikana a politiko. Isu ti asawa ni William "Bill" Jefferson Clinton ti maika-42 a Presidente ti Estados Unidos, ken maysa idi nga Umuna a Balasang iti terminona idi 1993 aginggana idi 2001. Manipud idi 2001 aginggana idi 2009, isu ket nagserbi a kas Senador ti Estados Unidos manipud iti New York. Kalpasanna, isu ket nagserbi babaen ti agdama a Presidente Barack Obama a kas ti maika-67 a Sekretario ti Estado ti Estados Unidos manipud idi 2009 aginggana idi 2013. Isu ket kandidato para iti Demokratiko a nominasion para iti Presidente ti Estados Unidos iti panagbubutos ti presidente ti 2016.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "CLINTON, Hillary Rodham, (1947 -)". Biographical Directory of the United States Congress (iti Pagsasao nga Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hunio 18, 2016. Naala idi Hunio 18, 2016.
- ^ "Biographies of the Secretaries of State: Hillary Rodham Clinton (1947–)" (iti Pagsasao nga Ingles). Office of the Historian. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hunio 18, 2016. Naala idi Hunio 18, 2016.
- ^ SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Website ti kampania
- Pundasion Clinton
- Hillary Rodham Clinton iti Curlie (iti Ingles)


text:
Vallehermoso, Negros Oriental
Ti Vallehermoso ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Vallehermoso ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Bagawines
- Bairan
- Don Espiridion Villegas
- Guba
- Cabulihan
- Macapso
- Malangsa
- Molobolo
- Maglahos
- Pinocawan
- Poblacion
- Puan
- Tabon
- Tagbino
- Ulay
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ti Morocco (Arabiko: المغرب al-Maghrib; sasao a Berber: ⴰⵎⵕⵕⵓⴽ or ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ[8] Ameṛṛuk wenno Lmaġrib); opisial a ti Pagarian ti Morocco.[2] ket isu ti akin-laud unay kadagiti pagilian ti Amianan nga Aprika. Daytoy ket maysa kadagiti tallo a pagilian (Espania, Pransia) nga addan ti aplaya iti Atlantiko ken Mediteraneo, ket addaan pay kadagiti lasonlasongan akaunegan ti bambantay. Ti Arabiko a nagan ti al-Mamlakat al-Maghribiyyah (Arabiko: المملكة المغربية), ket maipatarus iti "Ti umaud a Pagilian, ken ti Al-Maghrib (Arabiko: المغرب), wenno Maghreb, a ti kaibuksilanna ket "Ti Laud", dagitoy ket naus-usar a kas dagiti sabali a nagan.
Ti Morocco ket addaan ti populasion iti sumurok a 35 a riwriw iti kalawa iti 710,850 km2 (274,460 sq mi). Ti politikal a kapitoliona ket ti Rabat, urayno ti kadakkelan a siudad ket ti Casablanca; dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Marrakech, Tangier, Tetouan, Salé, Fes, Agadir, Meknes, Oujda, Kenitra, ken Nador. Ti Morocco ket addaan ti pakasaritaan ti pannakawayawaya a saan a biningbingayan babaen dagiti kaarubana. Ti nabaknang a kulturana ket naglalaokan dagiti Arabo, Berber (patneng nga Aprikano) ken dagiti dadduma pay nga impluensia ti Aprikano ken Europeano.
Ti Morocco ket mangtunton ti saan a bukod nga agturturay a teritorio iti Lumaud a Sahara a kas "Dagiti Akin-abagatan a Probinsia". Ti Morocco ketinsilpona ti teritorio idi 1975 ken ti gerila a gubat kadagiti patneng a puersa ket napasardeng ti panaglalaban idi 1991. Dagiti ganetget ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket napaay a nangpasayaat daytoy a panagsardeng.
Ti Morocco ket maysa a batay-linteg a monarkia ng aaddaan ti nabutosan a parlamento. Ti Ari ti Morocco ket agtengtengngel kadagiti adu nga ehekutibo ken lehislatibo a bileg, a mairaman ti bileg a mangrakrak ti palamento. Ti ehekutibo a bileg ket sinansanay babaen ti gobierno ngem ti keddeng ti ari ket sapasap a makabaliw kadagiti gobierno no adda iti suppiatan. Ti lehislatibo a bileg ket naited iti gobierno ken dagiti dua a kamara ti parlamento, ti Aseblia dagiti Pannakabagi ken ti Asemblia dagiti Konsehal. Ti ari ket mabalin pay a agirangarang kadagiti bilin a tinawtawagan kadagiti dahir nga adda ti kabilegan iti linteg.
Ti kangrunaan a relihion ti Morocco ket ti Islam. Ti opisial a pagsasao ket ti Literario nga Arabiko. Naisasao pay ti Arabiko ti Morocco a naibagbaga a kas ti Dareja, Berber ken ti Pranses.


text:
Kontra Lipat, 1
THE RITES OF REMEMBRANCE On the 25th anniversary of the martyrdom of her husband Sen. Benigno “Ninoy” Aquino Jr., former President Cory Aquino and her family (with Sen. Manuel Roxas II, center, and ex-Senate President Franklin Drilon, at right) visit his grave at Manila Memorial Park. They later attend Mass at Don Bosco church in Makati which filled up with three Presidents, government officials, prominent politicians and Cory’s “yellow brigade” of yore. E. Arazas, Inquirer, August 21, 2008
Veinte singko anios a lagip, kas met iti pananglipat.
Adda la ketdi panagbaliktad ti rusok a maaliaw
iti gasat, sungani a parabur ti tarmak.
Maysa a kalbit ti gatilio ket ti magudas
a lasag a maidiaya kadagiti rapas.
Panawen idi dagiti tartaraudi a buteng
ken pannakaallilaw iti baro a tawen,
baro a gimong kas iti baro a balbalatong
ti ina kas iti ama ken aminen a mannibrong!
Maysa a kalbit ti gatilio ket matay amin
a matay, ket ti kakaisuna nga arapaap maidasay.
Piman nga iti semento a ti dara ti maingel
agsayasay. Ngem a ta ti tudo kas iti luluatyo amin
yanudna dagiti selula ti kinamaingel
ket ti sakripisio a biag ket panagungar.
Agosto idi dagiti antigo a panagibaag
iti kalawikiw. Namak man pay iti rabii a kannag
ket agarrap dagiti gundaway:
ulodenda dagiti kontra tapno kadagiti balang
a kinatured ket iti walangwalang
sadiay dagiti ganggantil nga agpatiray-ok
ket uray ti nagan a bukbukod maipasuksok
ayat laeng a maisalakan iti basol a tawid
iti ranggas dagiti mangal-alia a widawid.
Panawen daytoy dagiti aso ken uken ken buaya.
Amin a garit, kolor, maris, ken panaglanglanga.
Biagna ikalasagna, kas iti mannaniw nga agrakaya.
Isuratda pay ketdi dagiti linabag iti barsanga
tapno iti nagan ti dadaulo makapagtamedda.
Kadagiti barukong ket ti sakit ti nakem.
Agkayab dagiti nagbannogan, agtalakias
a mapan kadagiti pumanaw a gameng.
Napigsaak, kuna ti pangulo.
Lukaisanna ti kamisa-chino ket kumablaaw
ti pasindayag kas kadagiti medalia a tanso.
Kulay-ong ti rusok, ket ti pigsa sumarot
iti mata a landok, iti bisked a plastik
ken iti isem a masakit.
Ket agmartsakami kadagiti lanlansangan.
Ibir-itmi amin a rigat, ti panagsaraaw
ti boksit kas pannakawaw ti isip.
Mano pay a bulan manipud iti panangitunda
iti sementerio ti dagensen tapno maallangon
ti buteng, maalaw ti rikna a napaksuyanen?
Adu a kararag ken pakaasi manipud iti daydi
nga Agosto ti pannakaipatli. Iti mapatalakias
ti ari, kunami nga agpagungga ti panagadi
ti maadi-adi a panagbubussog ti matami.
Ngem, a, ta pamkuatan ti sabali manen a dumrigi.
A Solver Agcaoili
Hon, HI
Agosto 21, 2008


text:
VIGAN CITY – Naggigiddan a nagturpos ti lima a batch dagiti estudiante iti Basic Reflexology and Therapeutic Massage Course iti graduation rites a naangay iti Baluarte ditoy siudad idi Setiembre 13 .
Inesponsoran ti gobierno probinsial nga idauluan ni Gov. Luis “Chavit” Singson, Salinong ti Ilocandia Association Inc. ken ti Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) ti nasao a kurso.
Umabot iti 100 dagiti naikkan iti sertipiko ti panagturpos kalpasan a nagun-odda ti nailatang nga oras ken bilang ti pasiente a mailut a kasapulan tapno pumasa iti kurso.
Kinuna ni Singson a saan a nababa a klase ti inadal dagiti nagturpos ta adu ti agkasapulan iti masahista iti ballasiw taaw.
Innayon ti gobernador a kasapulan laeng dagiti nagturpos ti sinseridad iti panagserbi ket sigurado nga agballigida idinto nga inyunay-unayna a kasapulan nga agtultuloy ti panangipakatda kadagiti nasursuroda tapno maaddaanda iti naan-anay a padas.
“Ipasiguradomi a saan nga agpatingga ditoy ti panangtulongmi kadakayo no di ket agingga iti maisapulyo dagiti naadalyo,” impasingked ti gobernador.
Dinayaw met ni Joel Pilotin, OIC provincial director ti TESDA, daytoy a proyekto ti gobierno probinsial gapu ta babaen itoy, umadu dagiti kakailian a maaddaan iti pagsapulan. Inkarina ti pannakikoordinarna iti mangimaton iti kurso tapno maisayangkat ti competency assessment.
“Kitaentayo no adda met la nasursuro dagiti nagturpos babaen ti competency assessment, ket maikkan dagiti makapasa iti certificate of competency. Babaen itoy, makatulongkami a mangbayabay iti panagsapulyo iti trabaho,” kinuna ni Pilotin.
Inrekomenda pay ti TESDA director a mapaadda koma met ti maysa pay a training center iti maikadua a distrito a pakaisuruan ti masonry, carpentry ken panagpinta iti pasdek.
Kabayatanna, kinuna ti trainor a ni Edwin Antolin a maysa a kita ti alternative medicine ti panagmasahe.
Kinunana a maysa a wagas ti panagagas ti panagmasahe nga awan ti ipatomar nga agas no di babaen laeng ti pisel. Inwaragawagna a maisaruno a dagus ti maikanem a batch kalpasan ti graduation ti immuna a lima a batches.
“Ti laeng iyunay-unayko kadagiti nagturpos, awan koma ti diskriminasion iti pasiente. Adda man wenno awan kuartana no agkasapulan masapul a tamingenyo,” indagadag ni Antolin.#


text:
Pagsasao a Basko
Ti Basko (Basko: Euskara, IPA: [eus̺ˈkaɾa]) ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Basko. Iti lingnguistiko, ti Basko ket saan a kabagian dagiti sabali a pagsasao iti Europa ken naisina a pagsasao, iti ania man a pagsasao. Dagiti Basko ket indehenio, ken naipangpangruna nga agtataengda, iti Pagilian a Basko, ti rehion a mangaskaw iti akinlauud unay a Pireneo kadagiti kadenna a parte ti akin-amianan nga Espania ken ti akin-abagatan a laud ti Pranmia. Ti pagsasao a Basko ket insasao babaen dagiti 27% kadagiti Basko kadagiti amin a teritorio (714,135 kadagiti 2,648,998).[2] Kadagitoy, 663,035 ket addada iti lugar nga Espaniol iti Pagilian a Basko ken dagiti nabati a 51,100 ket addada iti paset ti Pranses.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Basko iti Ethnologue (Maika-19 nga ed., 2016)
- ^ a b c Gobierno Vasco (Hulio 2012). "V. Inkesta Soziolinguistikoa". Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco. Naala idi 18 Hulio 2012.


text:
Alpes
Ti Alpes, maysa kadagiti kalatakan a sistema ti kabambantayan ti Europa, ket gumay-at ti agarup a 1,200 kilometro (750 mi) ti ballasiw dagiti walo nga Alpino a pagpagilian manipud idiay Austria ken Eslobenia iti daya, ti Suisa, Listenstain, Alemania, Pransia iti laud ken ti Italia ken Monaco iti abagatan.[1] Ti Alpes ket naporma kadagiti napalabas a ginasut a riwriw a tawtawen idi nagdidinnungpar dagiti Aprikano ken Eurasiano a tektoniko a plato; ti nakaro a panakaipandangan a gapuanan babaen ti pasamak a resulta ti marina a sedimentasion a nagpangpangato ken nakupkupin kadagiti nangato a pantok ti bantay a kas ti Mont Blanc ken ti Matterhorn. Ti Mont Blanc ket sakupenna ti Pranses–Italiano a pagbeddengan, ken iti 4,810.45 m (15,782 ft) ket ti kangatuan a bantay iti Alpes. Ti rehion ti Alpino a lugar ket aglaon kadagiti adu a pantok a nangatngato ngem 4,000 m (13,123 ft), a nakunkuna a kas ti "uppat a ginasut".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Alpino a Taripnong". Dagiti Alpino a Konperensia. Naala idi Agosto 3, 2012
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Alpes iti Wikimedia Commons
- Satelite a ladawan ti Alpes, naala idi 31 Agosto 2005 babaen ti MODIS a naikarga idiay Terra
- Opisial a sapot ti pagsaadan ti Alpino a Programa ti Limbang Daytoy a pinundoan ti Kappon ti Europa a programa ket kumaduaanna a nagbayad dagiti panagdaliasat a gangandat idiay Alpino a rehion


text:
INTON tiempo ti igaaw/ Ken rabii a nalinnaaw/ Intanto a dua a kas natarnaw/ Agkanta igid ‘diay baybay…
Linia dayta ti maysa a kanta nga addaak iti elementaria idi damok a mangngegan. Kinapudnona, sinalami pay daytoy.
No utoben ti samiweng, maitugotan nga adda karayo nga ikarkari dagiti dumteng nga igaaw/kalgaw iti biag— aglalo kadagiti agayan-ayat. Panawen daytoy a marikna iti talinaay nga itden dagiti napipintas a buya iti aglawlaw.
Malagiptayo ngarud ti panagubingtayo itoy a kanta. Tagiuray idi ti bakasion a panawen ti kalgaw, ti igaaw. Kangrunaan nga ayuyangmi ti baybay a pagalaanmi iti gakka, tarukoy, barawbaraw ken kusimay. Wenno iti bangkag a pagpatayabanmi kadagiti ullaw, pakipagkalianmi iti kamotit ken mani. Uray ngata katengngaan ti aldaw, saanmi a samiren. Nalamiis latta ti aplaw ti angin. Napresko ti aglawlaw.
Iti pay panawen ti igaaw nga agaayamkami iti tarampo, siatong ken koriendo. Pudno nga adu a ragsak ti parnuayen ti kalgaw idi a panawen.
Pudno nga awan pay idi ti gadget a kas iti pagliwliwaan ita dagiti ubbing ken agtutubo. Ngem mabalinko a kunaen a napimpintas nga amang ti panawen ti panagubingmi.
Makaduayya pay ti agay-ayam iti linnemmengan iti sirok ti silnag ti bulan. Ken panaglawwalawwa. Simple a bambanag dagitoy ngem nangisuroda kadagiti adal a di masakdo iti eskuela.
Ngem ita, kaaduan kadagiti ubbing ken agtutubo ti saan a makananam iti ragsak nga itden ti panawen ti kalgaaw wenno igaaw. Kaykayatda nga ibusen ti oras iti sango dagiti gadgets-da.
Ken mabalin a maparitanda payen a rummuar gapu iti sobra a kinadagaang no panawen ti kalgaw. Makasinit iti bagi. Pakaal-alaan laeng iti sagubanit.
Awan ngarud ti turongen dagiti annak no di ibusen ti orasda iti nadumaduma a ramitda.
No kas koma idi a pagadalan ti tunggal kalgaw, saan koma a kas ita nga addayo ti rikna dagiti agkakaarruba uray payen dagiti agkakabagian. Matmatay ti pateg ti pannakiragup, pannakipaset iti gimong.
Pudno a dakkel unay ti namalbaliwan ti lubong a paggargarawan. Climate change, kunada. No kalgaw, sobra ti kinapudotna; no panagtutudo, sobra met ti danum. Ania man kadagitoy, nagpaiduma a didigra ti ibatbatina iti pagilian.
Saan pay a nagtapos ti agdama a bulan, nakaron a tikag ti agraraira iti nadumaduma a paset ti pagilian. Iti laengen ili ti Dumalneg, Ilocos Norte, naireport a mabmabbaten ti pangawidanda iti danum kadagiti agrengrengngat itan a pagtatalonanda. Nadadaelen dagiti mulada.
Iti kallabes, kunada, makaapitda pay laeng kadagiti produktoda sakbay a dupraken ida ti kalgaw. Ngem nasapa kano ita ti tikag kadakuada. Perdision ti panagtalon ken panagbangkagda.
Ditoy pay ilimi, adu metten kadagiti pagtatalonan ti agrengrengngat idinto nga agung-ungar pay laeng dagiti bunubon. No di makaraman iti tudo wenno danum, awan papananna no di madadael dagitoy ket awan ti ganaben dagiti mannalon.
Ket tapno maalaw dagiti mula, awan sabali nga aramiden dagiti kalugaranmi no di ti agpadanum babaen kadagiti kulukol nga impuestoda iti tengnga ti taltalonenda.
Ngem iti kangina dagiti petrolio a produkto ita, nabantot kadagiti mannalon ti agpadanum. Magastuanda la unay. Numona ket saan met laeng a mammaminsanda nga aramiden daytoy. Iti kinapudot ti panawen, nalaka laeng nga agpababa ti danum. Mano la nga aldaw, awan manen.
Segun iti PAGASA, nasapa a dumteng ita ti penomenon nga aw-awaganda iti El Niño wenno sobra ti dagaangna. Kayatna a sawen, saan pay a bunga ti El Niño ti agdama a mapaspasaranda idiay Dumalneg ken sabsabali pay a paset ti pagilian.
Ta saan pay a pormal nga indeklara ti PAGASA ti kaadda ti El Niño iti pagilian!
Anianto laengen no maideklara ti kaadda ti El Niño?
Ita a masursurat daytoy, maysa a forest fire ti napasamak iti Itogon, Benguet. Madama nga imbestigaren dagiti otoridad no ania ti makaigapu. Dua ti kitkitaenda a rason. Umuna ti kaingin nga aktibidad dagiti lumugar. Ken mabalin nga adda nagibelleng iti sisesegged a sigarilio a nangrugian ti puor.
Ania man ti rason, saan koma a kasta kapardas ti panagramaramna no di gapu iti sobra a bara ti aglawlaw. Nakatulong daytoy iti kasla alimukeng a pannakaikisap ti inek-ektaria a kabakiran. Ti nakakaskas-ang, addada biag a naisakripisio.
Kasta man met laegen dagiti uram kadagiti pasdek ken pagtaengan. Saan a nalaka a masebseban ti puor no napudot unay ti aglawlaw. Napardas nga agkayamkam. Minuto laeng a di maleplepan a dagus, dakkel a perwision ti mapasamak.
Malaksid kadagiti uram, puor, ken pannakadadael dagiti mula iti sobra a kinadagaang ti panawen, dakkel met a pangta daytoy iti salun-at. Aduda dagiti agsulbod a sagubanit itoy kastoy a panawen.
Mapagam-amkan pay no kua ti makunkuna a heat stroke. Adun ti nadamagtayo a pimmusay gapu itoy. Iti sobra a kinadagaangna, ma-dehydrate ti bagi. Iti kinakurang ti danum iti bagi, agpalia dagiti dadduma nga organ.
A mabalin a mangibunga iti pannakatay!
Tapno ngarud maliklikan daytoy, masapul a siguraduentayo a kargado ti bagitayo iti danum. Saan laengen a walo a baso a danum iti maysa nga aldaw ti ipaunegtayo. Ad-adu pay koma aglalo no iti kapudotan la ti yantayo. Nupay kasta, saan kano met a mayadbays ti kastoy kadagiti addan diperensiana iti puso. Makadakes laeng ti sobra a danum.
Dakkel pay a pangta iti suplay a danum iti kanito a dumteng ti El Niño. Bumaba ti level dagiti dam wenno water reservoir a pagtataudan ti inumen kadagiti nadumaduma a siudad, pangalaan iti suplay a kuriente ken para iti irigasion.
No kurang unayen ti level ti danum, saan a tuloytuloy ti suplay ti kuriente ken danum. Rotational ti agbalin a suplay kadagitoy.
No adda brownout, ad-adda a marikna dagiti umili ti dagaang. Aglalo kadagiti adda iti siudad. Yad-adayo ti pasamak, amangan manen no adu ti ma-heat stroke ken mahayblad.
Dakkel met ti epekto ti brownout kadagiti nadumaduma a kita ti negosio. No agtultuloy, mabalin a malugi dagiti maseknan.
Ita pay laeng, iwarwaragawagen dagiti otoridad a masapul ti panaginut iti panagusar iti danum ken koriente. Iti kasta, mayalud-od ti panagkiddit ti suplay ket maidanonna agingga a dumteng ti tudtudo a mangpunno manen kadagiti water reservoir-tayo.
Saan nga ang-angaw daytoy El Niño. Makurangantayo pay iti suplay ti taraon gapu iti pannakadadael dagiti mula.
Ammotayo metten a no kurang ti suplay ken dakkel ti panagkasapulan, rason daytoy a ngumina dagiti magatgatang. Panawen la ngaruden ti rigat, rigat latta pay ti sumabat.
Mautob ditoy a kasta la unay ti kinapateg ti pannakatagiben ti nakaparsuaan. No adu la koma pay dagiti kabakirantayo, dagiti kayo a mangtengngel iti maitinnag a tudo, adayo a mariknatayo ti epekto ti El Niño.
Ngem addadtoyen ti parikut iti panagbaliw ti panawen. Sanguentayo ngarud ti bunga ti aramidtayo.
Laeng, adda latta maaramidantayo. Rugian iti bagi. Simple a panaginut iti danum, dakkelen a banag. No met adda mabalintayo a mulaan, rugiantayo koman tapno maisubli ti kinangayed ti aglawlaw. Makipagmaymaysa iti pannakatagiben ti nakaparsuaan.
Dayta, a, no kayattayo pay a mananam ti duayya ken ragsak nga ipaay ti kalgaw/igaaw, kas ibagbaga ti kanta.


text:
Aliaga, Nueva Ecija
Ti Aliaga ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aliaga ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Betes
- Bibiclat
- Bucot
- La Purisima
- Magsaysay
- Macabucod
- Pantoc
- Poblacion Centro
- Poblacion East I
- Poblacion East II
- Poblacion West III
- Poblacion West IV
- San Carlos
- San Emiliano
- San Eustacio
- San Felipe Bata
- San Felipe Matanda
- San Juan
- San Pablo Bata
- San Pablo Matanda
- Santa Monica
- Santiago
- Santo Rosario
- Santo Tomas
- Sunson
- Umangan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)