text:
Iti rabii, naaramid ti Min-iinnayo Is Nan Nainsigudan Ay Ayuwen wenno kompetision dagiti kadaanan a kankanta. Iti daytoy a programa, saan laeng a dagiti kankanta dagiti tribtribu, kas koma dagiti dayyeng, duayya ken salidummay ti nangngegan no di pay dagiti aweng manipud iti instrumento kas koma ti kalaleng wenno nose flute.
Iti daytoy met la a rabii, naangay ti talent portion dagiti sangapulo ket innem a kandidata ti Baggak Ti Daya a nakisalipan dagiti kalibnosan a babbalasang dagiti nadumaduma a tribu .
Maikadua nga aldaw
Naangay ti Cultural Ensemble Competition iti maikadua nga aldaw. Naipabuya dagiti tradisional a salsala ken kankanta dagiti ili a dominaran dagiti tribtribu a pakairamanan dagiti addaan iti tugot ti Kankanaey, Tingguian, Bago ken Itneg.
Reprep dagiti nagdadarison iti Candon tapno agbuya kadagiti sala ken kankanta ket uray dagiti bisita a naggapu iti Cultural Center of the Philippines, National Commission on Culture and the Arts, Department of Education ken dadduma pay nga ahensia ti turay, saanda a nailinged ti panagdayawda iti nabaknang a kultura a salsalimetmetan dagiti nadumaduma a tribu iti Ilocos Sur.
Nabara ti sipsipat dagiti tattao iti Sikep ti Bago Tribe nga impabuya ti Candon City, Epas ti Kankanaey nga imparang ti Cervantes, Kaon ti San Emilio, Ilocos Sur, Guyugoy ti Sigay, ti Lueb ti Tingguian ti Galimuyod, Sapit ti Gregorio del Pilar, Sabusab ti Alilem ken dadduma pay a kadaanan a sala.
Napnek dagiti tattao a nagbuya kadagiti nadumaduma a sala ti tadek, dagiti musika manipud kadagiti instrumento a naaramid iti kawayan, kayo, ken ti umal-allangogan a gangsa. Nabara pay ti panangawat dagiti agbuya kadagiti dance-drama a naipakatan iti choreography, kanta ken sala dagiti kannawidan ken ug-ugali dagiti tribtribu.
Uray nalabesen ti pangaldaw, diretso latta dagiti pabuya ken saan a nagkir-in dagiti tattao iti yanda a kasla saanda a narikna ti bisin.
Iti karabianna, napili ti Miss Baggak ti Daya 2008.
Naballaetan ti programa kadagiti kanta dagiti bisita nga artista. Nangipangeg met ni Congressman Eric Singson iti samiweng ti kabambantayan.
Risiris ti panagpili iti reyna. Nagparada dagiti kandidata a nagaruat iti tribal attire, swimsuit ken iti abel gown ket in-inut a nakerrasan ti sangapulo ket innem a kandidata iti tallo laengen a finalist.
Napili a Miss Baggak Ti Daya 2008 ni Cherry Ann Pineda, taga-Salcedo, Ilocos Sur, first runner-up ti kandidata ti Santa Cruz ken 2nd runner-up ti kandidata ti Gregorio del Pilar.
Maikatlo nga aldaw
Chorale competition ti naangay iti maikatlo nga aldaw. Partisipante ditoy dagiti makunkuna a non-IP dominated nga ili.
Nangegan manen dagiti kansion a salidummay, duayya ken dadduma pay a samiweng
Iti malemna ti pannakaiyawat koma dagiti premio dagiti nangabak iti nadumaduma a kompetision. Ngem kas immun-una a nadakamat, napigsa ti pammati nga adda dakkel a pakainaigan dagiti gangsa iti panagtudona iti tribal festival iti maysa a lugar. Nairanrana wenno saan, simmangbay ti bayakabak.
Nupay kasta, makuna a balligi ti umuna a Begnas Festival ti probinsia ti Ilocos Sur. Nangruna ta dakkel ti suporta nga inted da Gobernador Savellano ken House Deputy Speaker Eric Singson ken ti administrasion ni Candon City Mayor Allen Singson iti daytoy a programa.
Kinapudnona agingga ita, iti kaltaang ti rabii, kasla mangmangegko pay laeng dagiti dayyeng ti salidummay ken ti patit ti gangsa. Kasla makitkitak pay laeng dagiti naparagsit a garaw dagiti saka ken nalap-it a siket bayat ti panangdanggay dagiti kameng ti tribu iti tadek..
Maipasiguradok nga agbuyaakto manen agsipud ta inkari dagiti agtuturay iti probinsia a dakdakkelto a pagteng ti maikadua a Begnas Festival a maangay met la iti siudad ti Candon.#


c: text/html

text:
Sasao a Polinesio
Ti sasao a Polinesio ket dagiti pamilia ti pagsasao a naisaao iti heograpikal a Polinesia ken dagiti nadumaduma nga "Akinruar" manipud iti abagatan tengnga a Mikronesia, aginggana kadagiti bassit nga isla iti amianan a daya ti dakdakkel nga is-isla ti Abagatan a daya nga Is-isla ti Solomon ken naiwarwarsi babaen ti Vanuatu. Dagitoy ket naidasigda a kas parte ti pamilia ti Austronesio, a maitagikua iti sanga ti Oceaniko iti dayta a pamilia. Dagiti Polinesio ket makibinningayda kadagiti naidumduma a kutural nga ugali a nagresultaan manipud kadagiti agarup a 1000 a tawtawen ti sapasap a panagdur-as, a mairaman ti sapasap a lingguistiko a panagdur-as, iti lugar ti Tonga ken Sāmoa babaen ti kaaduan nga umuna a milenio SK.
Adda dagiti agarup a uppat a pulo a sasao a Polinesio. Ti kalatakan kadagitoy ket ti Tahitiano, Sāmoano, Tongano, Māori ken Hawayano. Gapu ta dagiti isla ti Polinesia ket nasapada pay laeng a natagtagitao ken gapu ti internal a lingguistiko a dibersipikasion ket nangrugi laeng idi agarup a 2,000 tawtawen ti napalabas, dagiti pagsaaoda ket nakatalinaay kadagiti napigsa a panagpapada. Adda pay laeng dagiti adu a kognado a balikas iti ballasiw dagiti nadumaduma nga isla a kas ti tapu, ariki, motu, kava (kultura a Kava), ken tapa ken ti pay Hawaiki, ti mitiko a pagtaengan para kadagiti dadduma a kultura.
Amin a sasao a Polinesio ket mangipakita ti napigsa a pangpapada, a naipangpangruna iti bokabulario. Dagiti paaweng ket masansanda a natalinaay kadagiti kaputotan a pagsasao, ken gangani a kankanayon nga a, e, i, o ken u. Ti nasalaysayan a pagtaengan ti Māori ti Baro a Selanda, a ti w ket inus-usar imbes a ti v, ket tinawtawagan iti Hawaiki; iti Is-isla Cook, a ti h ket masukatan iti glottal a panagsardeng, daytoy ket makunkuna nga ‘Avaiki; iti Is-isla ti Hawaii, a ti w ket inus-usar ken ti k ket masukatan iti glottal a panagsardeng, ti kadakkelan nga isla iti grupo ket agnagan iti Hawai‘i; iti Sāmoa, a ti s ket saan pay a sinukatan babaen ti h, ti v ket inus-usar imbes a ti w, ken ti k ket masukatan iti glottal a panagsardeng, ti kadakkelan nga isla ket tinawtawagan iti Savai'i. Iti Is-isla ti Society, ti k ken ng ket masukatan babaen ti glottal a panagsardeng, isu a ti nagan ti nagtaudan a pagtaengan ket maibalikas a kas Havai‘i.[2]
Dagiti linaon
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sasao a Polinesio ket maipan kadagiti dua a sanga, ti Tongiko ken Nuklear a Polinesio. Ti Tongaon ken Niueano ket mangbukel ti sanga ti Tongiko; amin dagiti nabati ket parte ti sanga ti Nuklear a Polinesio.[3]
- Pannakaisilpo a Nuklear a Polinesio
- Futuniko: Wallisiano wenno Daya nga Uveano (fakaʻuvea) (Isla Wallis, Wallis ken Futuna), Fakafutuna wenno (Daya) Futunano (Isla Futuna, Wallis ken Futuna), Pukapukano, Rennell-Bellona, Tikopia, Laud nga Uveano wenno Faga Uvea (idiay Ouvéa iti Baro a Caledonia), Futuna-Aniwan wenno Laud a Futunano (idiay Futuna ken Aniwa iti Vanuatu), Mele-Fila (idiay Mele, iti akin-abagatan nga isla ti Éfaté iti Vanuatu), Emae (iti Emae iti Vanuatu), Anuta
- Elliceano
- Samoiko: Sāmoano, Tokelauano
- Elliceano–Akinruar: Tuvaluano, Nukuoro (Nukuoro iti FSM), Kapingamarangi (idiay Kapingamarangi iti FSM), Nukuria (Nuguria iti daya ti Papua Baro a Guinea),[4] Takuu (Atol ti Takuu iti daya ti Papua Baro a Guinea), Nukumanu (Nukumanu iti daya ti Papua Baro a Guinea), Ontong Java (wenno Luangiua; Ontong Java iti Is-isla ti Solomon), Sikaiana (Sikaiana kadagiti Solomon), Pileni (ken Taumako; Is-isla Raw-ang kadagiti Solomon)
- Akindaya a Polinesio
- Rapa Nui (Isla Pakua ti Panagungar-Chile)
- Tengnga nga Akindaya a Polinesio
- Marquesiko
- Marquesano (Is-isla Marquesas iti Pranses a Polinesia)–Mangareva (Is-isla Gambier iti Pranses a Polinesia)
- Hawayano
- Tahitiko
- Tahitiano (Is-isla Kagimongan)
- Austral (Tubuaiano)
- Rapano (Rapa Iti)
- Tuamotuaon (Purpuro Tuamotu, Pranses a Polinesia)
- Rarotongano (Is-isla Cook Māori)
- Rakahanga-Manihiki (Rakahanga ken Manihiki, akin-amianan nga Is-isla Cook)
- Penrhyn (wenno Tongarevano; Tongareva iti akin-amianan nga Is-isla Cook)
- Maori ti Baro a Selanda–Moriori (Is-isla Chatham)
- Marquesiko
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Polynesian". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Hiroa, Te Rangi (1964). Vikings of the Sunrise. New Zealand: Whitecombe and Tombs Ltd. p. 69. ISBN 0-313-24522-3. Naala idi 21 Agosto 2010.
- ^ Lynch, John; Ross, Malcolm; Crowley, Terry (2002). The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon. ISBN 978-0-7007-1128-4. OCLC 48929366.
- ^ Marck, Jeff (2000), Topics in Polynesian languages and culture history. Canberra: Pacific Linguistics
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Edward Tregear (1891). The Maori-Polynesian comparative dictionary. Lyon and Blair. p. 675. Naala idi 2011-07-21.
- Edward Tregear (1895). A Paumotuan dictionary with Polynesian comparatives. Whitcombe & Tombs Limited. p. 76. Naala idi 2011-07-21.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Charpentier, Jean-Michel; François, Alexandre (2015). Atlas Linguistique de Polynésie Française — Linguistic Atlas of French Polynesia (iti Pranses ken Ingles). Mouton de Gruyter & Université de la Polynésie Française. ISBN 978-3-11-026035-9.
- Irwin, Geoffrey (1992). The Prehistoric Exploration and Colonisation of the Pacific. Cambridge: Cambridge University Press.
- Krupa V. (1975–1982). Polynesian Languages, Routledge and Kegan Paul
- Lynch, J. (1998). Pacific Languages : an Introduction. University of Hawai'i Press.
- Lynch, John, Malcolm Ross & Terry Crowley (2002). The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon Press.
- Marck, Jeff (2000), Topics in Polynesian languages and culture history. Canberra: Pacific Linguistics.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sasao a Polinesio iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mérida, Yucatán
Ti Mérida (Panangibalikas nga Espaniol: [ˈmeɾiða] ( denggen)) ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Mehiko iti Yucatán ken ti pay kadakkelan a siudad iti Peninsula Yucatán. Daytoy ket mabirukan idiay amianan a laud a parte ti estado, iti agarup a 35 kilometro (22 milia) manipud iti aplaya ti Golpo ti Mehiko. Ti siudad ket isu pay ti tugaw ti ili ti Ili ti Mérida, a mangiraman ti siudad ken dagiti lugar iti kaarrubayanna.
Segun ti senso idi 2015, ti populasion ti Mérida ket 892,363, mangiranggo daytoy a maika-13 kadagiti kaaduan ti populasion a lugar ti metropolitano iti Mehiko. Ti kalawa ti ili ket 858.41 km2 (331.43 sq mi). Ti lugar ti metropolitano ket mangiraman kadagiti ili ti Mérida, Umán ken Kanasín ken addaanda iti populasion iti 1,035,238 iti isu met laeng a senso idi 2010. Daytoy ti kadakkelan kadagit iuppat a siudad iti lubong a makibinningay iti nagan a Mérida, dagiti tallo a sabali ket ti Espania, Venezuela, ken ti Filipinas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Mérida, Yucatán iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Mérida, Yucatán manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Wikipedia:Dagiti biograpia ti sibibiag a tattao
Dagiti agur-urnos ket naskenda nga agan-annad no agikabkabil kadagiti pakaaamo a maipanggep iti sibibiag a tattao kadagiti ania man a panid ti Wikipedia.[1]Dagiti kastoy a banag ket makasapul ti nangato a grado ti panagrikna, ken nasken a nainget a maitunos kadagiti amin a maipakat a linteg, ti daytoy nga annuroten, ken dagiti tallo a bugas nga annuroten ti linaon ti Wikipedia:
Paammo[urnosen ti taudan]
- ^ Ti maysa a tao ket maipagarup a sibibiag malaksid no adda ti rason a sabali a pakamatian. Daytoy nga annuroten ket saan a maipakat kadagiti tao a nairangarangen a natay iti lumangan.


text:
Hulio 12
Ti Hulio 12 ti maika-193 nga aldaw ti tawen (maika-194 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 172 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1904 – Pablo Neruda, Chileno a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1973)
- 1936 – Juan S.P. Hidalgo, Jr., Filipino a mannurat
- 1948 – Richard Simmons, Amerikano a personalidad ti telebision ken eksperto iti kinasalun-at


text:
Pagsasao a Bipi
Ti pagsasao a Bipi ket ti akinlaud unay a pagsasao a Laud a Manus. Daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 1200 a tattao idiay Bipi ken Is-isla Sisi iti laud nga aplaya ti Isla Manus, Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea. Addaan daytoy iti urnos ti balikas iti SVO.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Bipi iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Bipi". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti urnong ni Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti material iti pagsasao a Bipi.


text:
Pagsasao a Bumang
Ti pagsasao a Bumang (Insik: 布芒语) ket ti maysa a paaweng a pagsasao nga Austroasiatiko ti Yunnan, Tsina. Daytoy ket insasao babaen dagit agarup a 200 a tattao idiay Manzhang 曼仗, Distrito ti Mengla 勐拉地区, Kondado ti Jinping, Prepektura ti Honghe, Yunnan, Tsina. Ti Bumang ket kabarbaro a naduktalan babaen ni Dao Jie ti Insik a lingguista kadagiti tawen ti tengnga a 2000. Daytoy ket asideg a kabagian ti Kháng (Edmondson 2010).
Dagiti linaon
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ikeddeng ni Jerold A. Edmondson (2010) ti Bumang ken ti asideg a kabagianna a pagsasao a Kháng a kas sasao a Khmuiko gapu iti leksikal nga ebidensia, bayat a ni Dao Jie 刀洁 (2007) ket isingasingna a ti Bumang ket mabalin a maysa a pagsasao a Palaungiko.
Uray no ti Bumang ken Mang ket addaanda iti agpada a nagan ken naisasao isuda a dua idiay Prepektura ti Honghe ti Probinsia ti Yunnan iti Tsina, saanda nga asideg nga agkabagian ken saanda nga agparang iti agpada a sanga (Edmondson 2010). Bayat nga ikeddeng ni Edmondson a ti Bumang ket mabalin a pagsasao a Khmuiko, ti Mang ket saan, ken as-asideg daytoy a kabagian dagiti pagsasao a Bolyu ken Bugan iti akin-abagatan a Tsina.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti autonimo ti Bumang ket bu˨˦maŋ˨˦ (Dao Jie 2007). Idiay Tsina, ti Bumang ket naidasigda a kas parte ti pakipagilian a Dai. Dagiti agsasao iti Bumang ket napalikmutanda kadagiti agsasao iti Puraw a Tai (Tai Don), Nangisit a Tai (Tai Dam), ken Pu'er Dai. Dagiti kawwes ti babbai a Bumang ket kapada iti Kháng, Ksingmul, Puraw a Tai, ken Nangisit a Tai (Edmondson 2010).
Iti kaunegan ti Manzhang 曼仗,[3] Distrito ti Mengla 勐拉地区, naisasao ti Bumang idiay Shangmanzhang 上曼仗 (kadagiti 22 a sangkabalayan; nga ammo iti pagsasao a Bumang a kas ban˩˨jau˥˩) ken ti Xiamanzhang 下曼仗 (kadagiti 49 a sangkabalayan). Ti Shangmanzhang 上曼仗 ket mabirukan iti Purok ti Tiantou 田头村, Ili ti Mengla 勐拉乡, bayat a ti Xiamanzhang 下曼仗 ket mabirukan iti pinatpataray ti estado a plantasion ti goma (国营橡胶农场) (Dao Jie 2007).
Dagiti Bumang ket nagtaudda manipud iti tattao a Kháng nga immakar manipud idiay Bietnam kadagidi tawen ti 1800 (Edmondson 2010:139).
Ponolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasla iti Kháng, ti Bumang ket maysa a paaweng a pagsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bumang iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Bumang". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ "金平苗族瑶族傣族自治县勐拉乡田头村委会慢仗村". Ynszxc.gov.cn. Naala idi 2015-02-18.
- Dao Jie 刀洁. 2007. Bumang yu yanjiu 布芒语研究 [A study of Bumang]. Beijing: 民族出版社 [Nationalities Publishing House].
- Edmondson, Jerold A. 2010. "The Kháng language of Vietnam in comparison to Ksingmul (Xinh-mun)." In Kenneth A. McElhanon and Ger Reesink, A Mosaic of languages and cultures: studies celebrating the career of Karl J. Franklin, 138-154. SIL e-Books, 19. [Dallas]: SIL International SIL e-Books: A Mosaic of languages and cultures: studies celebrating the career of Karl J. Franklin


text:
Luba, Abra
Ti Luba ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abra iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Luba ket nabingbingay a politikal iti 8 a barbaranggay.[2]
- Ampalioc
- Barit
- Gayaman
- Lul-luno
- Luzong
- Nagbukel-Tuquipa
- Poblacion
- Sabnangan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abra". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 23 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Abra". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 30 Hunio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Adda dagiti agarup a 120 aginggana kadagiti 175 a pagsasao idiay Filipinas, depende iti pamay-an ti pannakaidasig.[5] Ti uppat ket dagiti saanen a naisasao. Gangani amin ket sasao a Malayo-Polinesio, bayat a ti maysa ket Chavacano, ti maysa a kreol a naibatay iti pagsasao a Romanse. Ti dua ket opisial (Ingles ken Filipino), bayat a (manipud idi 2015) sangapulo ket siam ket dagiti opisial a katakunaynay a pagsasao.[4][6] No mairaman dagiti agsasao iti maikadua a pagsasao, ad-adu dagiti agsasao iti Filipino ngem iti Ingles idiay Filipinas.[7]
Inbagbaga ti Komisyon sa Wikang Filipino dagiti 135 nga adda a sasa a Filipino iti pagilian babaen ti bukodna a mapa iti Atlas Filipinas a naipablaak idi 2014.
Dagiti indihenio a sinuratan ti Filipinas (Kulitan, Baybayin, Tagbanwa ken dadduma pay) ket manmanoda a maus-usar; imbes ket, ti sasao a Filipino ket naisursurat ita nga aldaw iti sinuratan a Latin gapu iti kolonial a panagsanay ti Espaniol ken Amerikano. Maus-usar pay ti sinuratan nga Arabiko kadagiti lugar ti Muslim kadagiti sangkabassit a lugar idiay akin-abagatan a Filipinas. Addaita ti agdama a tiganay iti pagilian a mangipasa iti Burador a Linteg ti Baybayin, nga opisial a mangirangarang ti Baybayin a kas ti nailian a sinuratan ti panagsurat iti pagilian a maikuyog ti sinuratan a Latin. Ti Filipinas laeng ti pagilian iti ASEAN a saan nga opisial nga agusar iti ania man kadagiti bukodna a tradisional a sinuratan a panagsurat.
Dagiti linaon
- 1 Dagiti nailian ken opisial a pagsasao
- 2 Dagiti indihenio a pagsasao
- 3 Kitaen pay
- 4 Dagiti nagibasaran
- 5 Adupay a mabasbasa
- 6 Dagiti silpo ti ruar
Dagiti nailian ken opisial a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti batay-linteg ti 1987 ket mangirangarang ti Filipino a kas ti nailian a pagsasao ti pagilian. Ti Filipino ken ti Ingles ket opisialda a pagsasao, nga agraman iti pannakabigbig dagiti rehional a pagsasao akas katakunaynay nga opisial kadagiti respetiboda a rehion, a mairaman ti Aklanon, Bikol, Cebuano, Chavacano, Hiligaynon, Ibanag, Ilokano, Ibatan, Kapampangan, Kinaray-a, Maguindanao, Maranao, Pangasinan, Sambal, Surigaonon, Tagalog, Tausug, Waraywaray, ken Yakan. Ti Espaniol ken Arabiko ket maital-oda a kas pagpilian ken boluntario laeng.[8]
Ti Espaniol ket isuidi ti nailian ken opisial apagsasao ti pagilian kadagiti napalabas nga ad-adu ngem tallo a siglo babaen ti turay ti kolonial nga Espaniol, ken nagbalin a lingua franca ti Filipinas kadagitisiglo ti maika-19 ken nasapa a maika-20. Idi 1863 ti maysa nga opisial a bilin ti Espaniol ket nagipaammo iti unibersal nga edukasion, a nagpartuat iti libre a publiko a panagadal iti Espaniol.[9] Daytoy pay idi ti pagsasao ti Yaalsa ti Filipino, ken ti Batay-linteg ti Malolos idi 1899 nga epektibo a nagirangarang iti daytoy a kas ti opisial a pagsasao ti Umuna a Republika ti Filipinas.[10] Ni José Rizal, ti nailian a bannuar ket kaaduan a nagsurat kadagiti obrana iti Espaniol. Ni Luciano de la Rosa ket nangipundar a ti Espaniol ket naisasao idi babaen ti dagup a 60% iti populasion idi nasapa a maika-20 a siglo a kas ti umuna, maikadua wenno maikatlo a pagsasao. Kalpasan ti panagsakop ti Amerikano ti Filipinas ken ti panagusar ti Ingles, nagin-inut a bimmassit ti panagusar ti Espanioly, a naipangpangruna kadagidi tawen ti 1940.
Dagiti indihenio a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Segun ti Ethnologue, ti dagup dagiti 182 a patneng a pagsasao ket naisasaoda iti pagilian ken uppat kadagitoy a pagsasao ket naidasigda akas awanen: Dicamay Agta, Katabaga, Tayabas Ayta ken Villaviciosa Agta.[11] Malaksid iti Ingles, Espaniol, ken dagiti karuay ti Insik (Hokkien a Filipino, Kantones, ken Mandarin),ken Chavacano, amin dagiti pagsasao ket tagikua ti pamilia ti pagsasao a Malayo-Polinesio.
Adda dagiti 13 nga indihenio a pagsaao nga ddaan iti saan a basbassit ngem maysa a riwriw a patneng nga agsasao: ti Tagalog, Cebuano, Ilokano, Hiligaynon, Waraywaray, Kapampangan, Bikol Sentral, Pangasinan, Maranao, Maguindanao, Kinaray-a, ken Tausug. Maysa wenno ad-adu kadagitoy ket patneng a naisasao iti ad-adu ngem 90% iti populasion.
Ti pamilia ti sasao a Filipino nga inlasin babaen ni Robert Blust ket mangiraman kadagiti pagsasao ti amianan a Sulawesi ken ti pagsasao a Yami ti Taiwan, ngem sanna nga iraman ti sasao a Sama–Bajaw iti Purpuro ti Sulu ken dagiti pay daduma a sasao nga Amianan a Borneano a naisasao idiay akin-abagatan a Palawan.
Ti Eskayano ket ti maysa nga artipisial a katakunaynay a pagsasao a napartuat a kas mangisimbolo iti pagilian ti Bohol kalpasan ti Gubat ti Filipino–Amerikano. Daytoy ket inus-usar babaen dagiti agarup a 500 a tattao.
Panagsinnaranay a pannakaawat[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sasao a Filipino ket masansana a tinawtawagan babaen dagiti Filipino a kas dagiti dialekto, gapu daytoy ti reliko saan saan a hustoa bokabulario nga inus-usar iti literatura idi las-ud ti paset ti panawen ti Amerikano (1898–1946). Bayat nga adda met dagiti ginasut a dialekto iti Filipinas, irepresenta dagitoy dagiti panagduduma dagiti saan a basbassit ngem 120 naisangayan a pagsasao, ken adu kadagitoy a pagsasao ket mangitalinaayda iti ad-adu a pagiddiatan ngem dagiti pagiddiatan dagiti napauten a pagsasao ti Europa a kas ti Pranses ken Espaniol.
Dagiti kaaduan a paggiddiatan dagiti pagsasao ket mabalin a makita kadagiti sumaganad a patarus iti nailian a pasasao iti Filipinas:
Panaggigidiat ti dialekto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti gatad ti panaggigiddiat dagiti daialekto ket agdumaduma manipud iti baetan dagiti pagsasao. Dagiti pagsasao a kas ti Tagalog, Kapampangan ken Pangasinan ket ammo nga adaan iti moderado a panaggigiddiat ti dialekto.
Kadagiti pagsasao ti Rehion ti Bicol, nupay kasta, adda du a pagigiddiatan ti dialekto. Adda dagiti ili nga adda kadagiti bukodda a dialekto. Dita baba ket ti sentensia iti "Napautka kadi nga adda idiay Tiendaan?" a naipatarus kadagiti dadduma a karuay ti Bikol. Ti patarus ket sarunuen babaen ti dialekto ken ti maitunos a pagsasao, ken ti siudad/ili idiay Bicol a nakaisasaoan. Ti kamaudian a patarus ket iti Tagalog.
- Haloy ka duman sa saodan? (Pagalagadan nga Aplaya a Bikol, ti dialekto ti Bikol Sentral; Canaman, Camarines Sur)
- Aloy ka duman sa saodan? (Magarao, ti karuay ti Aplaya a Bikol; Magarao, Camarines Sur)
- Huray ka doon sa saodan? (Bikolano ti Akin-amia a Catanduanes wenno Bikol ti Pandan; Pandan, Catanduanes)
- Naəban ikā sadtō sāran? (Bikol Rinconada; Siudad ti Iriga)
- Nauban ikā sadtō sāran? (Bikol Rinconada; Nabua, Camarines Sur)
- Uban ika adto sa saod? (Libon, Bikol ti Albay; Libon, Albay)
- Naәgәy ika adto sa saran? (Buhinon, Bikol ti Albayl; Buhi, Camarines Sur)
- Eley ka idto sa sed? (Laud a Miraya Bikol, Bikol ti Albay; Oas, Albay)
- Na-alõy ika idto sa sâran/mercado?(Laud a Miraya Bikol, Bikol ti Albay; Polangui, Albay)
- Naulay ka didto sa saran? (Daya a Miraya Bikol, Bikol ti Albay; Daraga, Albay)
- Dugay ka didto sa mercado? (Ticao, Masbatnio; Monreal, Masbate)
- Awat ka didto sa plasa? (Gubat, Akin-abagatan a Sorsogon; Gubat, Sorsogon)
- Matagal ka ba roon sa pamilihan? (Tagalog)
Tsart a panangiyasping ti sasao a Filipino[urnosen | urnosen ti taudan]
Dita baba ket ti tsart ti sasao a Filipino. Bayat nga adda dagiti suppiatan no ania dagiti maidasig a kas pagsasao ken no ania dagiti maidasig a kas dialekto, ti tsart ket mangpasingked a ti kaaduan ket addaan iti panagpapada, ngem saanda a nga agsisinnaranay a maawatan. Naurnos dagitoy a pagsasao segun dagiti rehion a patneng a nakasasaonda (manipud iti amianan nga agpaabagatan, kalpasanna ti daya nga agpalaud).
Adda pay ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Tao (ammo pay a kas Yami) ti Isla ti Orkidia ti Taiwan a saan a nairaman iti pagsasao ti Filipinas.Ti pagsasaoda, ti Tao (wenno Yami) ket paset ti sasao a Bataniko a mangiraman ti Ibatan, Babuyan, ken Itbayat ti Batanes.
Listaan dagiti agsasao iti tunggal maysa pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Dita baba ket ti karkulo ti populasion manipud itisenso ti Filipnas idi 2000 babaen ti Turay ti Estadistika ti Filipinas iti bilang dagiti Filipino nga agsasao kadagiti sumaganad nga 18 a pagsasao a kas patneng a pagsasao.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "The Constitution of the Republic of the Philippines – GOVPH".
- ^ Constitution of the Philippines 1987,[1] Article XIV, Section 7.
- ^ Constitution of the Philippines 1987,[1] Article XIV, Section 6.
- ^ a b DepEd adds 7 languages to mother tongue-based education for Kinder to Grade 3. GMA News. Hulio 13, 2013.
- ^ McFarland, C. D. (1993). "Subgrouping and Number of Philippine Languages".
- ^ The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein... Article XIV Section 7.
- ^ Dagiti Pagsasao ti Filipinas
- ^ Article XIV, Sec 7: For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and, until otherwise provided by law, English. The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein. Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis.
- ^ "Philippines – EDUCATION". Naala idi Marso 15, 2015.
- ^ Article 93 of the Malolos Constitution reads, "Art. 93. The use of languages spoken in the Philippines shall be optional. This use cannot be regulated except by virtue of law, and solely for acts of public authority and in the courts. For these acts the Spanish language will be used in the meantime."
- ^ Lewis, M. Paul; Simons, Gary F., dagiti ed. (2015). "Ethnologue: Languages of the World" (18 nga ed.). Dallas, Texas: SIL International.
- ^ Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000
- ^ Lobel, Jason. An Satuyang Tataramon – Ethnologue. Bikol Sentral (Dagiti daialekto: Naga, Legazpi, Daet, Partido, and Virac)
- "Ethnologue report for Philippines".
- Lobel, Jason William; Wilmer Joseph S. Tria (2000). An Satuyang Tataramon: A Study of the Bikol language. Lobel & Tria Partnership Co. ISBN 971-92226-0-3.
- Malcolm Warren Mintz (2001). "Bikol". Facts About the World's Languages: an Encyclopedia of the World's Major Languages, Past and Present. ISBN 0-8242-0970-2.
- Reid, Lawrence A. (1971). Philippine minor Languages: Word lists and phonologies. University of Hawai'i Press. ISBN 0-87022-691-6.
- Rubino, Carl Ralph Galvez (1998). Tagalog-English English-Tagalog Dictionary. Hippocrene Books. ISBN 0-7818-0961-4.
- Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). Ilocano Dictionary and Grammar. University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-2088-6.
- Carl Ralph Galvez Rubino. "The Philippine National Proverb". Translated into various Philippine languages. Naala idi July 28, 2005.
- Sundita, Christopher Allen (2002). In Bahasa Sug: An Introduction to Tausug. Lobel & Tria Partnership, Co. ISBN 971-92226-6-2.
- Christopher Sundita. "Languages or Dialects?". Understanding the Native Tongues of the Philippines. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-06-16. Naala idi July 28, 2005.
- Yap, Fe Aldave (1977). A Comparative Study of Philippine Lexicons. Institute of Philippine languages, Department of Education, Culture, and Sports. ISBN 971-8705-05-8.
- R. David Zorc (1977). "The Bisayan dialects of the Philippines: Subgrouping and reconstruction". Pacific Linguistics. C (44).
- R. David Zorc (2001). "Hiligaynon". Facts About the World's Languages: an Encyclopedia of the World's Major Languages, Past and Present.
- Joseph Reylan B. Viray (2006). "Dagang Simbahan". Makata International Journal of Poetry. 7 (12).
- Luciano de la Rosa (1960). "El Filipino: Origen y Connotación". El renacimiento filipino.
Adupay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dedaić, Mirjana N.; Nelson, Daniel N. (2003). At War With Words. Walter de Gruyter. ISBN 3-11-017649-1. Naala idi 2007-10-04.
- Hamers, Josiane F. (2000). Bilinguality and Bilingualism. Cambridge University Press. ISBN 0-521-64843-2. Naala idi 2007-10-04.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ricardo Maria Nolasco iti dibersidad dagitipagsasao ti Filipinas
- Lawrence R. Reid Panid ti web ni Dr. Lawrence A. Reid.
- Ti panagbalbaliws ti Filipno a kas nailian a Pagsasao
- Carl Rubino panid tiweb ni Dr. Carl Rubino. Ti Filipino lingguista a nagadal iti sasao a Filipino.


text:
Mambajao, Camiguin
Ti Mambajao ket maysa a maika-3 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camiguin iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mambajao ket nabingbingay a politikal iti 13 a barbaranggay.[2]
- Agoho
- Anito
- Balbagon
- Baylao
- Benhaan
- Bug-ong
- Kuguita
- Magting
- Naasag
- Pandan
- Poblacion
- Soro-soro
- Tagdo
- Tupsan
- Yumbing
- Umycco
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camiguin". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Camiguin". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Guarne
Ti Guarne ket ti maysa a munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Akindaya nga Antioquia. Daytoy ket mabirukan iti 24 km iti daya ti Medellín.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti immuna a nagtataeng iti Guarne ket dagidi Indiano a Tahamíesa nagtaud manipud iti Karayan Nare. Idi 1541, simrek ni Alvaro Mendoza iti lugar ti Guarne, ngem saan a nakabiruk iti balitok ken nagsubli idiay Ginget ti Aburrá. Idi 1640, nagbirbiruk iti balitok, da Kapitan Fernando del Toro Zapata ken Diego Beltran del Castillo ket simmangpetda idiay Guarne. Dagiti immuna a nagtataeng a saan nga Amerindiano iti Guarne ket dagidi aadipen. Idi 1757, ti Guarne ket nagbalin a parte ti Rionegro, ken idi 1814, pinartuat ni Juan del Corral ti Ili ti Guarne.


text:
Kategoria:Singapur
Pampanid iti kategoria "Singapur"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti kapitolio idiay Asia
- Dagiti siudad-estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian idiay Asia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Malayo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik


text:
Mainaig a sinuksukatan
Mangikabil iti maysa a nagan ti panid tapno makita dagiti panagbaliw kadagiti naisilpo a panid wenno iti dayta a panid. (Tapno makita dagiti kameng iti maysa a kategoria, ikabil ti Kategoria:Nagan ti kategoria). Dagiti panagbaliw kadagiti panid iti Listaan ti bambantayam ket addada iti napuskol.
- B
- Daytoy a panagurnos ket nakapartuat iti baro a panid (kitaen pay ti listaan ti baro a pampanid)
- m
- Daytoy ket bassit a panagurnos
- b
- Daytoy a panagurnos ket inaramid babaen ti bot
- D
- Urnos ti Wikidata
- (±123)
- Ti panagbaliw ti kadakkel ti panid babaen ti bilang dagiti byte
18 Agosto 2019
- Pagsasao a Mor (Austronesio); 05:25 -1 Lam-ang Tungtungan aramid Nagsimpa iti panangiletra/gramatika Etiketa: PHP7
- Sasao nga Austronesio; 05:23 +2 Lam-ang Tungtungan aramid Nagsimpa iti panangiletra/gramatika Etiketa: PHP7
- Pagsasao a Hattam; 05:19 +4 Lam-ang Tungtungan aramid patarus bassit Etiketa: PHP7


text:
Carl Spitteler
Ni Carl Friedrich Georg Spitteler (24 Abril 1845 – 29 Disiembre 1924) ket maysa idi a Suiso a mannaniw a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1919. Dagiti obrana ket mairaman dagiti pesimista ken natured a dandaniw.
Ni Spitteler ket naipasngay idiay Liestal,a manipud idi 1863 isuna ket nagadal ti kalintegan idiay Unibersidad iti Zurich. Idi 1865-1870 nagadal pay isuna ti teolohia iti dita met laeng a pagadalan, idiay Heidelberg ken Basel. Kalpasan daytoy, isuna ket nagtrabaho idiay Rusia a kas manursuro, manipud idi Agosto 1871, a nagnaed idiay (nga addan dagiti panawen idiay Pinlandia) aginggana idi 1879. Kalpasanna daytoy, nagisuro isuna ti elementaria idiay Bern ken La Neuveville, ken kas maysa pay nga agiwarwarnak para iti Der Kunstwart ken kas maysa nga editor para iti Neue Zürcher Zeitung. Idi 1883 ni Spitteler ket inasawana ni Marie op der Hoff, isu ket maysa nga estudientena idiay Neuveville.


text:
Lawag
Ti makitkita a lawag (simple laeng a makunkuna iti lawag) ket isu ti elektomagnetiko a radiasion a makita iti mata ti tao, ken isu ti akin-rebbeng para iti panagrikna iti panagkita.[1] Ti makitkita a lawag ket addaan iti maysa a kaatiddog ti allon iti sakop ti agarup a 380 nanometro (nm), wenno 380&a beses;10−9 m, aginggana ti agarup a 740 nanometro – iti baetan ti saan a makita nga inpraroho, nga addan kadagiti at-atiddog a kaatiddog ti allon ken ti saan a makita nga ultrabioleta, nga addaan kadagiti basbassit a kaatiddog ti allon.
Dagiti kangrunaan a tagikua ti makitkita a lawag ket dagiti intensidad, turong ti propagasion, prekuensia wenno kaatiddog ti allon ti espektro, ken ti polarisasion, bayat a ti pardasna iti maysa a kawaw, ket 299,792,458 a metro iti tungngal maysa a segundo, ket maysa daytoy kadagiti kammasapulan nga agnanayon iti katutubo. Ti makitkita a lawag, a kas met laeng dagiti amin a kita ti elektromagnetiko a radiasion (EMR), ket eksperimental a mabirbirukan a kankanayon nga aggungunay iti daytoy a kapardas iti kawaw.
Iti pannkaipadana kadagiti amina a kita iti elektromagnetiko a radiasion, ti makitkita a lawag ket maiparuar ken masagepsep kadagiti bassit unay a "bungon" a tinawtawagan kadagiti poton, ken mangipakpakita kadagiti tagikua kadagiti allon ken dagiti partikula. Daytoy a tagikua ket makunkuna a kas ti pannakadua ti allon-partikula. Ti panagadal ti lawag, a naamammuan iti optika, ket maysa a nangruna a pagsukimatan a lugar iti moderno a pisika.
Iti pisika, ti termino a lawag ket sagpaminsan paya a mangitudtudo iti elektromagnetiko a radiasion iti ania man a kaatiddog ti allon, urayno makita wenno saan.[2][3] Daytoy nga artikulo ket mangipatengnga ti isip iti makitkita a lawag. Kitaen ti artikulo ti elektromagnetika a radiasion para iti sapasap a termino.
Dagiti notaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ International Commission on Illumination (1987). Internasional a Bokabulario iti Panagsilaw. Bilang 17.4. CIE, maika-4 nga edision. ISBN 978-3-900734-07-7.
Babaen ti Internasional a Bokabulario iti Panagsilaw, ti panangilawlawag ti lawag ket: “Ti aniaman a radiasion a makabael a mangpataud ti dagus a rikna a panagkita.”
- ^ Gregory Hallock Smith (2006). Dagiti lente tikamera: manipud tikahon ti kamera aginggana iti dihital. SPIE Press. p. 4. ISBN 978-0-8194-6093-6.
- ^ Narinder Kumar (2008). Komprehensibo a Pisika XII. Laxmi Publications. p. 1416. ISBN 978-81-7008-592-8.


text:
Francisco Sionil José
Ni F. Sionil José wenno Francisco Sionil José (naiyanak idi Disiembre 3, 1924) ket maysa nga Ilokano a mannurat iti Ingles ken maysa kadagiti mabigbig a kalatakan a nobelista ken piksionista iti Inggles iti Filipinas ken pati iti Asia.
Naiyanak iti marigrigat a pamilia nga Ilokano iti Rosales, Pangasinan, ti lugar ti kaaduan kadagiti nobela ken saritana, nagbasa iti Unibersidad iti Santo Tomas kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ngem nagsardeng nga agbasa ket sinangona ti panagsurat ken panagiwarnak. Kadagiti simmaruno a tawtawen, nagbalin a mannurat ti nadumaduma a literario ken warnakan a pablaakan, nangirugi iti maysa a pagipablaakan, ken binangonna ti sanga iti Filipinas ti PEN, maysa nga internasional a gunglo dagiti mannurat.
Dagiti sinuratna manipud pay idi dekada 60, no matipontipon amin ket agbalin a kas epiko a ti kaadu ken kasaknap ti sakupna ket itandudona ni Jose iti pantok ti panagsuratan iti Ingles iti Filipinas. Ngem kangrunaanna, ti naynay a panangiganetgetna iti ar-arep-ep dagiti Filipino iti nailian a panagwaywayas ken naingimongan a husticia ti mangpatalged iti pateg dagiti obrana.
Iti lima-a-novela nga obramaestrana, ti Pannakigasanggasat iti Rosales, a buklen ti Po-on, Tree (Ilokano: Kayo), My Brother, My Executioner (Ilokano: Kabsatko, Mammitayko), The Pretenders (Ilokano: Dagiti Manglimlimo), ken Mass (Ilokano: Masa), imbislinna ti pakasaritaan ti Filipinas kabayatan nga es-estoriaenna dagiti kabibiag dagiti kaputotan dagiti Samson a dagiti personal a biagda ket nakabinggas iti pannakidangadang ti pagilian para iti hustisia ken wayawaya.
Dagiti obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nobela iti Pannakigasanggasat iti Rosales
Lima-a-nobela a serie a mangsakup iti tallo a siglo ti pakasaritaan ti Filipinas, a maiwarwarwas ken mabasbasa iti sanngalubongan ken naipatarus iti aganay a 22 a pagsasao.
- Po-on
- Tree
- My Brother, My Executioner
- The Pretenders
- Mass
Internasional nga edision dagiti nobela a Rosales
- Dusk
- Don Vicente
- The Samsons
Dadduma pay a nobnobela
- Gagamba The Spider Man
- Viajero
- Siniserye
- Ben Singkol
- Ermita
Novella
- Three Filipino Women
Koleksion ti ababa a sarita
- God Stealer and Other Short Stories
- Puppy Love and Other Short Stories
- Olvidon and Other Stories
- Platinum: Ten Filipino Stories
- Waywaya: Eleven Filipino Short Stories
Daniw
- Questions
Saan-a-piksion
- In Search of the Word
- We Filipinos: Our Moral Malaise, Our Heroic Heritage
- Soba, Senbei and Shibuya: A memoir of post-war Japan
Dagiti naawatna a pammadayaw[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pammadayaw a Pakalaglagipan ken Ramon Magsaysay iti Panagiwarnak, Literatura ken Arte ti Managpartuat a Komunikasion (1980)
- Pammadayaw a Nailian nga Artista iti Literatura (2001)
- Pablo Neruda Sentenario a Premio (2004)
- Pammadayaw a Palanca


text:
MIMAROPA
Ti MIMAROPA, (sigud a MIMARO) am-ammo kas Rehion IV-B, ket maysa a rehion ti Filipinas a masarakan iti Luzon. Ti nagan a MIMAROPA ket akronimo dagiti probinsia ti rehion a Occidental Mindoro, Oriental Mindoro, Marinduque, Romblon ken Palawan. Ti Palawan ngem nayakar iti rehion ti Lumaud a Visayas (Rehion VI) idi Mayo 23, 2005 babaen ti Ehekutibo a Bilin Bilang 429[2]. Nupay kasta, idi Agosto 19, 2005, ni Presidente Arroyo ket nangipakdaar ti Administratibo a Bilin Blng. 129 a mangtengngel ti nasapsapa nga Ehekutibo a Bilin 429 bayat a maururay ti panagrepaso.,[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Ehekutibo a Bilin Blng. 429". Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 2010-03-22.
- ^ "Administratibo a Bilin Blng. 129". Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 2011-03-22.


text:
Santo Domingo, Nueva Ecija
Ti Santo Domingo ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santo Domingo ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Baloc
- Buasao
- Burgos
- Cabugao
- Casulucan
- Comitang
- Concepcion
- Dolores
- General Luna
- Hulo
- Mabini
- Malasin
- Malayantoc
- Mambarao
- Poblacion
- Malaya (Pook Malaya)
- Pulong Buli
- Sagaba
- San Agustin
- San Fabian
- San Francisco
- San Pascual
- Santa Rita
- Santo Rosario
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Listaan dagiti Bise Presidente ti Filipinas
Daytoy ket kompleto a listaan dagiti Bise Presidente ti Filipinas, nga inaugarado a kas Bise Presidente ti Filipinas kalpasan ti pannakapasingked ti batay -linteg a nalawag a nangirangarang ti kaadda idiay Filipinas. Naisuppiatan ti pannakairaman ni Mariano Trías iti daytoy a listaan, gaputa ni Trias ket napili idi a kas bise presidente iti Konbension Tejeros, ken kas bise presidente manen para iti nabiit ti biagna a Republika ti Biak-na-Bato, nga idi ket nawaswas kalpasan ti pannakapirma ti Tulagan ti Biak-na-Bato ken ti eksilo ni Aguinaldo. Ti Saan a ti pannakaituloy ti turay babaen ni Emilio Aguinaldo idi naituloy ti rebolusion idi Mayo 1898 wenno ti kadawyan a proklamasion ken inaugarasion a kas Presidente babaen ti Umuna a Republika ti Filipinas idi 1899 ket dagidi turay a nangited para iti kina-bise presidente. Ti kina-bise presidente iti kaunegan ti kontesto ti gobierno ti Filipinas ket pormal idi a napartuat babaen ti batay-linteg idi 1935.
Dagiti bise presidente idi las-ud ti Mankomunidad iti Filipinas ket addaan idi iti turay iti Amerikano, ken awan idi ti opisina ti bise presidente idi las-ud ti Maikadua a Republika, ken naikeddeng idi a tirtiris a gobierno ti Imperial a Hapon idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.
Idi inrangarang ni Ferdinand Marcos ti linteg militar, ti nakatugaw a bise presidente, a ni Fernando Lopez, ket naikkat idi iti opisina. Ni Marcos ket nagturay nga awan ti bise presidente aginggana idi 1986. Ti batay-linteg ti 1973 ket immuna idi a saan a nangited ti bise presidente, ngem dagiti simmarsaruno a panagbalnaliw ti batay-linteg ket nangisubli ti opisina. Ti maysa a bise presidente ket napakabaelan a nagtugaw kalpasan ti panagbutos idi 1986 idi ti etiketa ni Marcos-Arturo Tolentino ket nairangarang nga isuda dagiti nangabak babaen ti Batasang Pambansa.
Adda met dagiti tallo a bise presidente a nagbalin a presidente gapu ti ipupusay dagiti presidente - ni Sergio Osmeña (1944), Elpidio Quirino (1948) ken ni Carlos P. Garcia (1957). Isuda ket saan a nanginominado ti baro a bise presidente, gaputa ti batay-linteg ti 1935 ket silensio iti daytoy a banag; ti baro a bise presidente ket maipatugaw kalpasan a naammuan dagiti resulta dagiti panagbutos. Ni Gloria Macapagal-Arroyo ket nagbalin a presidente kalpasan idi inkeddeng ti Kangatuan a Korte a ni Joseph Estrada ket nagikkat. Ni Arroyo ket indutokna ni Teofisto Guingona kalpasan ti manmano nga aldaw kalpasan ti pannakaipangatona iti bileg. Ti batay-linteg ti 1987 ket nagbilin a ti Presidente ket manginominado ti bise presidente manipud ti kameng ti Kongreso ti Filipinas, nga idiay dagiti dua a kamara ket agbutosda para iti pannakaikeddeng babaen ti kaaduan a butos.
Ni Fernando Lopez ket isu ti kapautan a nagserbi a bise presidente, isu ket nagserbi iti dagup ti gangani a 11 a tawtawen. Ni Arturo Tolentino ket nagserbi ti 11 nga al-aldaw sakbay a naikkat idi 1986 babaen ti Rebolusion ti Bileg ti Tattao. Ni Noli de Castro ket isu idi ti immuna a bise presidente a saan a kameng ti ania man a partido ti politika ngem mainaig iti kumaduaan nga indauluan babaen ti Lakas-CMD.
Dagiti linaon
Listaan dagiti Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti saan nga opisial a Bise Presidente ti Filipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti historiador ken dagiti dadduma pay a pigura ket nangilasin kadagiti sumaganad a tao a kas nagtengngel ti kina-bise presidente iti gobierno a naikeddeng a mangirepresenta ti Filipinas, ngem dagiti terminoda iti opisina ket saan a naibilang babaen ti gobierno ti Filipinas a kas paset ti presidensial a panagsisinnaruno.
- Kapisanan ng Paglilingkod sa Bagong Filipinas (KALIBAPI; Gunglo para iti Serbisio iti Baro a Filipinas)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nangrugi ti terminona iti pannakabutosna a kas bise presidente iti Konbension Tejeros.
- ^ Nagpatingga ti terminona iti pannakawaswas ti Republika ti Biak na Bato.
- ^ a b Kimmaddua iti Sangkatipunan ti Magdalo iti rebolusionario a kagimongan ti Katipunan.
- ^ a b c Simmaruno kalpasan ti ipupusay ti presidente.
- ^ Nagpatingga ti terminona babaen ti pannakairangarang ti linteg militar.
- ^ AWan ti opisina ti bise presidente iti kasisigudl, di nabaliwan a Batay-linteg ti 1973, a napasingkedan idi Enero 17, 1973. Dagiti enimienda iti Artikulo VII ken nagisubli iti daytoy a puesto.
- ^ Nagpatingga ti termino idi nabatuag ni Marcos idi 1986 Rebolusion ti Bieg ti Tattao
- ^ Nagbalin a bise presidente babaen ti panagtunton a panaballigi iti naisuppiatan a kellaat a panagbutos idi 1986.
- ^ Ni Laurel ket kameng idi ti Partido Nacionalista, a kimmadua iti etiketa ti UNIDOt. Idi 1989, nawaswas idi ti UNIDO ken ni Laurel ket nabutosan a kas presidente dagiti Nacionalista.
- ^ Ni Estrada ket timmaray idi a kadua ni Eduardo Cojuangco iti NPC; ti bukodna a partido, Partido ng Masang Pilipino ket kimmaddua idi iti NPC.
- ^ Nominado babaen ni President Arroyo ken pinasingkedan babaen ti Kongreso.
- ^ Nagpatingga ti terminona babaen ti pannakatiliwna dagiti Puersa ti Amerikano .
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Batay-linteg ti Republika iti Filipinas idi 1973". Philippine Constitutions. Chan Robles Virtual Law Library. Naala idi 2006-10-26.
- "Batay-linteg ti Republika iti Filipinas idi idi 1987 - Artikulo VII". Philippine Constitutions. Chan Robles Virtual Law Library. Naala idi 2006-10-26.


text:
Plantilia:Reflist
Daytoy a plantilia ti dakamat ket mangited iti panagpormat ket dagiti langa ti panagurnos para kadagiti nota ti baba. Daytoy ket palikmutanna ti etiketa ti
nga inus-usar babaen ti pagpaatiddog ti MediaWiki iti
Cite.php tapno maipakita ti listaan dagiti reperensia a kas inpalawag babaen dagiti etiketa ti
. Daytoy ket manginayon iti suporta iti napabassit a kadakkel ti letra, dagiti batong, dagiti grupo ken dagiti naipalawag iti listaan a reperensia.
Nota: Ditoy Ilokano Wikipedia, no agusar ti etiketa ti
, mapataudto ti bugbugtong a batong ken automatikonto a mabaliwan ti bilang dagiti batong no ad-adu ngem sangapulo ti bilang dagiti reperensia depende iti kadakkel ti iskrin a pakaiparanganna, kas pagarigan dagiti nagibasaran ti artikulo ti Abagatan nga Amerika (kitaen ti phab:T164230 ken batong para kadagiti reperensia para iti adu pay a pakaammo).
Dagiti linaon
- 1 Dagiti parametro
- 2 Panagusar
- 3 Dagiti saanen a nasken a parametro
- 4 Datos ti plantilia
- 5 Pagtaripatuan a kategoria
- 6 Kitaen pay
- 7 Dagiti nagibasaran
Dagiti parametro
Awan dagiti nasken a parametro; no awan ti maited, mapataudto ti bugbugtong a batong ken automatikonto a mabaliwan ti bilang dagiti batong no ad-adu ngem sangapulo ti bilang dagiti reperensia depende iti kadakkel ti iskrin a pakaiparanganna (kitaen ti phab:T164230 ken batong para kadagiti reperensia para iti adu pay a pakaammo). Dagiti pagpilian a parametro ket:
- Ti saan a nanaganan a parametro (nasken a ti umuna no mausar): ti kabassitan a kaakaba para iti tunggal maysa batong dagiti reperensia, kadawyan a dagiti em. Ti sintaksis a (kas pagarigan)
|30emnga awan iti baetan (saan a kas ti
|30 em). Mabalin pay dagiti sibubukel a bilang, ti
|1ket mangited iti bugbugtong a batong ti
|2ket mangited iti
30emken ti kasisigud (amin a bilang a saan a 1 wenno 2) ket mangited iti
25em.
- refs: inus-usar iti naipalawag iti listaan a reperensia.
- group: mainaganan babaen iti nagan iti subpaset dagiti maipakitanto a reperensia; ti pateg ket nasken a maitunos iti nailinia a nausar, kas ti
{{Reflist|group=groupname}}ket mangipakita iti amin a reperensia nga agraman iti nagan a 'groupname' (
). Adda dagiti lina a nagan ti grupo a nasakbayan a naipalawag a sabali a mangi-estilo iti listaan. Kitaen ti § Dagiti naigrupo a reperensia dita baba.
- liststyle: mangibaga ti mausar nga estilo no maipakaita ti listaan ti reperensia. Ti kasisigud ti nabilangan a listaan. No maisaad, daytoy ket tuonenna ti naisaad nga estilo babaen ti parametro ti
|group=, a saan a mangapekto ti panagannong iti grupo. Kitaen ti § Dagiti estilo ti listaan dita baba.
Panagusar
Dagiti batong
- Suporta ti pagbasabasa: Internet Explorer 10+, Firefox 2+, Chrome 4+, Safari 3.1+, Opera 11.1+
Kas pagarigan, ti
{{Reflist|30em}} ket mangibaga iti pagbasabasa nga agpartuat iti kaaduan a mabalin a batong (iti kaakaba iti saan a basbassit ngem 30 em, iti daytoy a pagarigan) iti naited a kaakaba ti pangiparangan a tawa. (Dagiti yunit a nasuportaran ket em, ex, in, cm, mm, pt, pc, px, ngem ti em ket isu ti kankanayon a maus-usar.) Nasken nga awan ti espasio a pagbaetan ti bilang ken ti yunit.
Pagarigan
- Nota 1:Ti sintaksis ti
{{Reflist|2}}(kas pagarigan), a mangibaga kadagiti dua a batong iti agpada a kaakaba urayno no ania ti magun-od a pakaiparangan, ket nasukatanen (ken nabaldado ti mobile a panagkita). No agusar iti 1 mangited ti plantilia iti bugbugtong a batong bayat a ti 2 ket mangited iti 30em. No agusar kadagiti ad-adu a bilang ti batong, mangited daytoy iti 25em.
- Nota 2: Suporta ti pagbasabasa: Internet Explorer 10+, Microsoft Edge, Firefox 2+, Chrome 4+, Safari 3.1+, Opera 11.1+
Dagiti naipalawag iti listaan a reperensia
Ti listaan dagiti reperensia ket mabalin a maipalawag iti kaunegan ti {{Reflist}} iti panagusar ti parametro ti
|refs=, kasla iti panagiraman dagiti elemento ti nanaganan a
...  iti uneg ti paglaonan ti
... .
Pagarigan
Dagiti naigrupo a reperensia
Mabalin a maigrupo dagiti reperensia kadagiti sabali a seksion (para kadagiti panangipalawag a nota, dagiti tabla ti reperensia, ken dadduma pay a kasta) babaen ti
group=:

a ti groupname ket (kas pagarigan)
dagiti nota wenno
dagiti taudan. Ti nagan ti grupo ket saan a nasken a marikpan kadagiti simbolo ti insasao; daytoy ke maigiddiat manipud iti pangmarka iti nota ti baba a nasken dagiti simbolo ti insasao no ti nagan ti grupo ket mangiraman iti espasio.
Ti tunggal maysa a grupo a naus-usar iti artikulo ket nasken nga addaan iti maiyasping a listaan ti reperensia:
{{Reflist|group=nagan ti grupo}}
Dagiti nasakbayan a naipalawag a grupo
Adda dDagiti nasakbayan a naipalawag a grupo ti nagnagan nga automatiko a mangisaat kadagiti etiketa kadagiti pangmarka ti nota ti baba ken ti listaan ti reperensia kadagiti sabali nga estilo. Isu a ti panangisaad ti
{{Reflist|group=lower-alpha}} ket mangisaad ti grupo iti
lower-alpha ken mangi-estilo ti listaan ti reperensia dagiti karakter ti lower alpha. Ti maipada a pangmarka ti nota ti baba ket mabalin a maporma babaen ti
... . Daytoy ket pinalaka /etiketa babaen dagiti serye dagiti plantilia tapno maisaad dagiti estilo ti grupo para iti pangmarka ti nota ti baba ken ti listaan ti reperensia:
- ^ Saan s a suportaran babaen ti Internet Explorer 7 ken iti ab-ababa
Dagiti estilo ti listaan
Kas ti naibagbaga iti § Dagiti nasakbayan a naipalawag a grupo, adda dagiti naisakbayan a naipalawag agrupo nga automatiko a manginayon ti estilo ti listaan. Ti panagusar dagiti nailista a plantilia ket nalaklaka ngem ti panagusar iti
|liststyle=.
Dagiti listaan ti reperensia ket kasisigudda a dagiti nabilangan a listaan. Bbaen ti panagusar ti parametro ti
|liststyle=, mabalin a tenglen no kasano a maipakita ti listaan. Kas pagarigan, ti panagusar ti
|liststyle=upper-roman ket pagresultaanto dagiti reperensia a mamarkaan kadagiti numeral ti Romano imbes a dagiti desimal a bilang. Mangawat ti parametro iti ania man nga umiso a pateg ti CSS a naipalawag para iti
list-style-type a kas naipakita dita baba.
...ngem suportaran pay laeng dagiti dadudma a pagbasabasa.
Mabalin ti agusar iti
|liststyle= tapno agiddiat dagiti etiketa para iti listaan ti nota ti baba ken ti reperensia . Nasken nga annadan iti panagusar gapu ta makaallilaw daytoy kadagiti agbasbasa. Kas pagarigan:
Pangsuporta a CSS
Ti {{Reflist}} ket agus-usar iti alagaden ti CSS iti MediaWiki:Common.css tapno maisaad ti kadakkel ti letra:
div.reflist { font-size: 90%; }
Maysa kadagiti sumaganad a klase ket ikeddeng babaen ti plantilia no maisaad ti kaakaba ti batong:
.references-column-width- mausar no isaad iti umuna a di nanaganan a parametro a kas ti
|30em,
|25em,
|1,
|2, kdpy.
.mw-references-wrapken
.mw-references-columns- mausar dagitoy no agusar kadagiti etiketa ti
,
, ken no usaren ti {{Reflist}} a saan nga agraman iti umuna a di nanaganan a parametro.
Dagiti sumaganad a tagikua ti CSS ket naus-usar babaen ti panagusar dagiti plantilia ti {{column-width}}:
column-widthpagalagadan ti CSS3
-moz-column-widthpagpaatiddog ti CSS ti Mozilla
-webkit-column-widthpagpaatiddog ti CSS ti Webkit
Panangiduma ti panagkita
Babaen ti panagurnos iti bukodmo a CSS, ti personal a langa ti listaan ti reperensia ket mabalin a maiduma. Manipud iti kakaykayatan, pilien ti etiketa ti Tabas, kalapasanna iti napili a kudil pilien ti Naiduma a CSS. Kalpasan ti panagurnos ken panangidulin, suroten dagiti tarabay iti ngato ti panid tapno mapurga.
Kadakkel ti letra
Ti kadakkel ti letra para kadagiti listaan ti reperensia ket kasisigud iti 90% iti kadawyan a kadakkel. Ti mangbaliw daytoy, inayon ti:
ol.references,
div.reflist,
div.refbegin {
font-size: 90%;
}
Baliwan ti 90% iti kayat a kadakkel.
Dagiti batong
Tapno mabaldado dagiti batong, inayon ti:
.references-column-width {
-moz-column-width: auto !important;
-webkit-column-width: auto !important;
column-width: auto !important;
}
Iti pay maipada, tapno mapilit iti naisangayan a bilang dagiti batong iti amin a listaan ti reprensia, baliwan ti bilang iti kayat a bilang.
Dagiti panagbibingay ti batong
Tapno manayonan kadagiti panagbibingay (dagiti alagaden) iti pagbaetan dagiti batong, inayon ti:
.references-column-width {
-moz-column-rule: 1px solid #aaa;
-webkit-column-rule: 1px solid #aaa;
column-rule: 1px solid #aaa;
}
Mabalin pay a baliwan ti langa dagiti panagbibingay babaen ti panagbaliw dagiti pateg.
Dagiti saanen a nasken a parametro
Dagitoy a parametro ket saanen a nasken a mausar:
- colwidth: kapada iti panangibaga iti 'column-width' para iti umuna a saan a nanaganan a parametro, sinukatan babaen ti kaakaba a kas ti umuna a saan a nanaganan a parametro.
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Reflist
Iparang daytoy a plantilia ti listaan dagiti nota iti baba iti gibus ti maysa nga artikulo ken mangited kadagiti maipatinayon a pagpilian iti panagpormat ken panagurnos. Kalpasan ti panagpindut iti "Ipablaak dagiti binaliwan" ken no agsubli iti moda ti panagbasa iti VE, saanmo a makita ti listaan dagiti reperensia. Kalpasan ti panagpindut iti "Idulin ti panid" ken no agsubli iti kadawyan a moda iti panagbasa, agparangto ti listaan ti reperensia a naipakat dagiti binaliwan, kitaen ti T53146.
Pagtaripatuan a kategoria
Kategoria:Pampanid nga agus-usar iti reflist nga agraman kadagiti di ammo a parametro (0)
Kitaen pay
- {{Refbegin}} ken {{Refend}} – pormaten dagiti listaan ti reperensia
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
Dagiti nagibasaran
- ^ "Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification". W3C. Disiembre 7, 2010.
- ^ "Cascading Style Sheets, level 2 CSS2 Specification". W3C. Abril 11, 2008.


text:
Ciro ti Natan-ok
Ni Ciro II ti Persia (Persiano: کوروش بزرگ, Daan a Persiano: [1] Kuruš; c. 600 SK wenno 576 SK–530 SKref>(Dandamaev 1989, p. 71) ), sapasap a naamammoan a kas ni Ciro ti Natan-ok,[2] naamammoan pay a kas ni Ciro ti Laklakay, ket isu idi ti nangbangon ti Akamenida nga Imperio.[3]Babaen ti panagturayna, ti imperio ket nangar-arakup kadagiti amin a napalabas a sibilisado nga estado ti taga-ugma nga Asideg a Daya,[3] ken nawatiwat a nagpadakkel ken dimteng a kaaduan a nagparukma ti Abagatan a laud nga Asia ken ti kaaduan ti Tengnga nga Asia ken ti Kaukaso. Manipud ti Baybay Mediteraneo ken Helesponto iti laud aginggana idiay Karayan Indus iti daya, ni Ciro ti Natan-ok ket nagpartuat ti kadakkelan nga imperio a nakitkita ti lubong.[4] Dagiti napno a panagturayna idi a titulo ket Ti Nalatak nga Ari, Ari ti Persia, Ari ti Anshan, Ari ti Media, Ari ti Babilonia, Ari ti Sumer ken Akkad, Ari dagiti uppat a suli ti lubong. Isu pay ti nangipalpalawag a naipanpanunotan ti kaaduan a ti maysa kadagiti naipakasaritaan a kangrunaan a pannakairangarang ti karbengan ti nagtagitaoan babaen ti Ciro a Silindro idi baetan ti 539 ken 530 SK.
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Unicode: 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁. Taudan: maysa a binnatong iti Pasargadae.
- ^ Xenophon, Anabasis I. IX; kitaen pay ti M. A. Dandamaev "Ciro II", iti Encyclopaedia Iranica.
- ^ a b Schmitt Akemenida a dinastia (i. Ti sangkaputotan ken dinastia)
- ^ Kuhrt, Amélie (1995). "13". Ti Taga-ugma nga Asideg a Dayat: C. 3000-330 BC. Routledge. p. 647. ISBN 0-415-16762-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Ciro ti Natan-ok iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Ciro ti Natan-ok iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Wikipedia:Ipagarup ti naimbag a pammati
Ti panagipagarup ti naimbag a pammati ket kammasapulan a pamunganayan iti Wikipedia. Daytoy ti pannangipagarup a dagiti urnos ti agur-urnos ken dagiti komentario ket naaramid iti naimbag a pammati. Kaaduan ti tattao ket padasenda ti tumulong ken saanda nga agdadael ditoy. No dagitoy ket saan a pudno, ti gandat a kasla ti Wikipedia ket saanto nga agballigi manipud idi nairugi. Daytoy nga alagaden ket saan a mangtunton kadagiti agur-urnos nga agtuloyda nga agipagarup ti naimbag a pammati iti kaada kadagiti nalawag nga ebidensia kadagiti bandalismo. Ti panangipagarup ti naimbag a pammati ket saan a mangiparit ti pannakitungtung ken panagdillaw. Ngem nasken a dagiti agur-urnos ket saanda nga igupit dagiti tignay a madildillaw iti kinadakes, malaksid no adda dagiti naisangayan nga ebidensia iti kinadakes.


text:
Pagsasao a Kaluli
Ti pagsasao a Kaluli, wenno Bosavi, ket ti pagsasao a Papuano ti Papua Baro a Guinea. Dagiti nanaganan a dialekto ket ti Ologo, Kaluli, Walulu, Kugenesi, ngem saan nga adu ti paggigiddiatanda.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kaluli iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kaluli". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ "Kaluli". World Atlas of Language Structures. Naala idi 3 November 2011.


text:
Clarin, Misamis Occidental
Ti Clarin ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Misamis Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Clarin ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Bernad
- Bito-on
- Cabunga-an
- Canibungan Daku
- Canibungan Putol
- Canipacan
- Dalingap
- Dela Paz
- Dolores
- Gata Daku
- Gata Diot
- Guba (Ozamis)
- Kinangay Norte
- Kinangay Sur
- Lapasan
- Lupagan
- Malibangcao
- Masabud
- Mialen
- Pan-ay
- Penacio
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Poblacion IV
- Segatic Daku
- Segatic Diot
- Sebasi
- Tinacla-an
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Misamis Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Misamis Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
AGSUSUEK ti produksion iti taraon iti Pilipinas, ken ngimmina dagiti presioda kadagiti immuna a siam a bulan ita a tawen, kas ipaneknek ti kaudian a report manipud iti Philippine Statistics Authority.
Maibasar iti data ti PSA, ti industria ti agrikultura ket nakapataud laeng iti 0.83% itay 3rd quarter ti 2018. Dagiti produksion iti panagtalon ken panagkalap ket bimmabada. Ngimmato met ti presio ti produksion iti agrikultura, iti gross value a PhP 409.0 billion. Ngimmato iti 6.82% no maidilig iti naglabas a tawen. Naaddaan met iti 0.15% a nayon ti produksion iti agrikultura agingga iti 3rd quarter ti 2018.
Dagiti produkto iti panagtalon ket addaan iti 45.58% iti kadagupan ti produksion ti agrikultura, ken bimmaba iti 3.64%. Nagsuek ti apit nga irik iti 5.70%, ken mais iti 14.83%. Immadu ketdi ti produksion iti niog, unas, saba, pinia, kape, mangga, tabako, abaka, kamatis ken goma. Daytoy a benneg ti agrikultura ket
addaan iti gross earning a P214.1 billion, nangatngato iti 1.93%. Manipud Enero agingga itay Septiembre, ti gross production dagiti apit itoy a benneg ket bimmaba iti 1.38%.
Ngimmato ketdi ti produksion iti livestock subsector iti 2.15%. Sakupenna daytoy ti 18.89 ti kadagupan ti produksion iti agrikultura. Malaksid iti nuang, ket ngimmato ti produksion dagiti kaaduan a dinguen nangruna iti baboy a ngimmato iti 2.55%. Daytoy a benneg ket addaan iti grossed production nga aggatad iti P74.7 billion wenno 8.81% a nayon no maikompara iti naglabas a tawen. Ngimmato iti 2% iti livestock production.
Iti poultry subsector, nakapataud daytoy iti 5.45% a nayon a produksion, ken sakupenna ti 18.44% iti kadagupan ti produksion iti agrikultura. Ngimmato iti produksion ti manok ken pato, ken itlogda. Ti gross value iti poultry production ket aggatad iti P56.1 billion, nangatngato iti 19.19% ngem itay naglabas a tawen. Ngimmato ti produksion iti 5.31% iti las-ud ti siam a bulan ti 2018.
Bimmaba met ti produksion ti fisheries subsector iti 2.64%. Sakupenna iti 17.08% iti kadagupan ti produksion iti agrikultura. Bimmaba ti produksion iti bangus, padaw, galunggong ken yellowfin tuna, ngem immadu ti produksion iti tilapia, paltat ken seaweeds. Ti gross earnings daytoy a subsector ket P64.1%, nangatngato ngem 12.22% iti naglabas a tawen. Bimmaba iti 2.21% iti produksion iti las-ud ti 3rd quarter iti 2018. Ngimmato met iti presio dagiti produkto iti agrikultura iti 7.71%. Timmal-o iti presio dagiti apit iti talon iti 5.78%, dinguen wenno livestock iti 6.52%, poultry iti 13.03% ken fisheries iti 15.26%. Nanayonan ti presio manipud iti talon ken puon dagiti produkto iti average a 6.85% iti las-ud ti immuna a siam a bulan ti 2018.
Dagitoy a data ti PSA ket iyanninawna ti agngangabiten a kasasaad ti industria ti agrikultura iti Pilipinas. Uray no daytoy ti kalawaan a sektor iti benneg ti ekonomia iti pagilian ket agtultuloy a kinakurang ti suporta ti gobierno. Ti pannakabaybay-a ti industria ti agrikultura ti kangrunaan a gapu ti kinangina dagiti mailaklako a taraon, a nangpatayok pay ti inflation rate iti Pilipinas agingga iti 6.7%.
Naglawa dagiti talon a pagmulaan, daga a pagtaraknan iti dinguen, baybay ken karayan a pagkalapan ken pamupukan iti lames wenno ikan. Ngem apay nga agkurkurang iti produksion ti taraon, a nangpangina kadagiti presioda?
Nakalkaldaang met nga iti laksid a ti Pilipinas ket napalawlawan iti nalawa a baybay a pagkalapan, ket agang-angkaten ti pagilian iti lames agraman galunggong manipud ballasiw-taaw, kabayatan nga adu a ganggannaet dagiti umar-arog nga agkalap iti kabaybayan a paset ti West Philippine Sea wenno South China Sea ken Philippine wenno Benham Rise
Awan ngamin ti naan-anay ken nasamay a solusion ken programa ti gobierno a mangpadur-as ti agrikultura. Imbes a mapadur-as ti produksion iti panagtalon, livestocks, poultry, ken fisheries, ket ilunglungalong ketdi ti gobierno ti panagangkat iti bagas, nateng, rekado, karne ken lames.
Sakupen ti crop production nangruna iti panagmula iti pagay ti kadakkelan a paset ti crop subsector iti industria ti agrikultura. Ti bagas manipud iti pagay ti kangrunaan a taraon dagiti Pilipino. Ngem uray dagiti mismo a mannalon nga agmulmula iti pagay ket agkurkurangda pay iti kanen a bagas gapu iti kinanginan daytoy a taraon.
Nadagsen nga isyu ken nangparigat kadagiti kadawyan a Pilipino ti kinakirang ti nalaka a presio ti bagas ita a tawen gapu ti kaadda iti rice hoarding dagiti negosiante, ken naitantan iti importasion ti National Food Authority a gapu ti naglusulosan ti sigud nga administrador, ken nangkiddawan dagiti dadduma a senador ken kongresista iti panaglusulosen ni Agriculture Secretary Emmanuel Pi√Īol.
Imbes a mangadaptar ti gobierno iti gannuat a mangtulong kadagiti lokal nga agmulmula iti pagay, immandar ketdi ni Presidente Rodrigo Duterte iti Rice tarification wenno nalaklakan a panag-import iti bagas manipud iti sabali a pagilian no la ketdi agbayadda iti taripa ken buisda. Daytoy nga addang ket ad-adda nga imamegna ti nadaleben a kasasaad dagiti mannalon iti pagay ta mismon a ti gobierno ti mangilunglungalong iti importasion iti bagas. Adda ngata naun-uneg a gapu ta kaykayat ti gobierno ti agangkat iti bagas, ngem ti padur-asen ti lokal nga industria ti agrikultura?
Saan ngata a nasaysayaat no ti gobierno ket ipaayanna ti ad-adu a pondo a pangtulong kadagiti mannalon? No kabaelan dagiti pribado a negosiante a gatangen dagiti irik nga apit dagiti
mannalon iti nangato a presio, apay a saan koma a kabaelan ti NFA ti aggatang iti tumutop a gatad, tapno adda naan-anay a supply; saan ketdi nga agangkat iti bagas manipud iti sabali a pagilian?  No saan a maalaw ti panagngangabit ti industria nga agrikultura, dumtengto ti tiempo a maupay dagiti agpataud iti taraon.#
FILE PHOTO: MY LIFE. A septuagenarian farmer washes the roots of the rice seedlings after pulling them out in a method called ‚Äúsikka‚ÄĚ in Magsingal, Ilocos Sur this July. The farmers next plant the seedlings manually (‚Äúraep‚ÄĚ). (photo by Edward Antonio)


text:
The Plant List
Ti The Plant List ket ti listaan dagiti botanikal a nagan dagiti sebbangan ti mulmula a pinartuat babaen ti Royal Botanic Gardens, Kew ken ti Missouri Botanical Garden ken nairugi idi 2010.[1] Naikeddeng idi daytoy a komprehensibo a rehistro iti amin nga ammo a nagnagan dagiti sebbangan ti mula kadagiti amin a mapalabas a panawen.
Idi Oktubre 2012, nairugi ti pangsaruno a proyekto iti World Flora Online nga addaan idi iti gandat a mangipablaak iti maysa nga online ti flora iti amin nga ammo a mulmula babaen intono 2020.[2]
Adda pay maysa a komplimentario aproyekto a tinawtawagan iti International Plant Names Index (IPNI), a nairaman pay ti Kew. Ti IPNI ket mangigandat a mangited kadagiti salaysay iti pablaak ken saan nga aggandat a mangikeddeng no ania dagiti maawat a nagan dagiti sebbangan. Dagiti kabarbaro a naipablaak a nagan ket automatikoda a mainayon manipud iti IPNI iti World Checklist of Selected Plant Families, ti maysa a database a nakaibatayan ti Plant List.
Dagiti linaon
Dagiti nabirukan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Plant List ket addaan kadagiti 1,064,035 a sientipiko a nagnagan ti mula iti ranggo ti sebbangan.[3] 350,699 ket dagiti maawat a nagnagan ti sebbangan, a maitagikua kadagiti 642 pamilia ti mula ken dagiti 17,020 a henero.[4] Mangawat ti Plant List kadagiti agarup a 350,699 a naisangayan a sebbangan, nga agraman kadagiti 470,624 a sinonimo para kadagita a sebbangan, a mangisingasing nga adu kadagita a sebbangan ket naibagbagadan babaen ti ad-adu ngem maysa a nagan. Manipud idi 2014, Nakaikeddeng ti Plant List nga adda pay dagiti 243,000 a nagan a 'di nasolbar', a ti kayatna a sawen ket saan pay aa nakedngan dagiti botaniko no sabalida a sebbangan wenno duplikado dagiti 350,699 a naisangayan a sebbangan.
Pannakadlaw iti publiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi nairugi ti The Plant List idi 2010 (ti International Year of Biodiversity), daytoy ket nakaawis iti pannakad iti midia para iti komprehensibo nga arngianna. Nangitampok ti Fox News ti bilang dagiti sinonimo a nabirukan, a mangisingasing a daytoy ket naipaltiing iti maysa a "nakasidsiddaaw a kaawan" ti dibersidad iti daga."[5] Nakaawis pay ti Plant List iti pannakadlaw para iti panangipatakder iti obra ni Charles Darwin ti maysa nga Ingles a naturalista, nga isuna idi 1880s ket nangirugi ti listaan iti mula a tinawtawagan iti Index Kewensis (IK). Naginayon ti Kew iti maysa a pagtengngaan iti 6,000 a sebbangan iti tinawen manipud idi immuna anaipalaab ti IK a nagraman kadagiti 400,000 a nagan dagiti sebbangan.[5] Nupay kasta, ti IK (babaen idi 1913 nagliklik a nagramid iti taksonomiko a pangngeddeng kadagiti dakamatna) ket agdama anaipatpataray a kas parte ti IPNI imbes nga iti Plant List.[6]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Australian Plant Census
- Australian Plant Name Index
- Global Strategy for Plant Conservation
- International Plant Names Index
- Wikispecies
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "World's Largest Plants Database Assembled". discovery.com. 2010.
- ^ "Website of the World Flora Online Consortium". The World Flora Online Consortium. Naala idi Marso 10, 2019.
- ^ "Summary Statistics". The Plant List. Naala idi Hunio 27, 2014.
- ^ "US, British scientists drew up the comprehensive list of world's known land plants". CBC.
- ^ a b "World's Plant Life Far Less Diverse Than Previously Thought". Fox News. 30 Disiembre 2010.
- ^ "About the Index Kewensis". International Plant Names Index. 2004.


text:
Kategoria:Dagiti amin a plantilia ti datos ti pagilian
Daytoy a kategoria ket automatiko a manginayon kadagiti amin a panid a mangilak-am iti {{Ipakita ti datos ti pagilian}}; saan a nasken ti manual a manginayon daytoy a kategoria kadagiti panid.
Pampanid iti kategoria "Dagiti amin a plantilia ti datos ti pagilian"
Dagiti sumaganad a 200 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 601 a dagup.(napalabas a panid) (sumaruno a panid)
A
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Georgia ken ti Is-isla ti Abagatan a Sandwich
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Sudan
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Tyrol
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Yemen
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Amerika
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Aprika
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Arabia
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Osetia
- Plantilia:Datos ti pagilian Abkhazia
- Plantilia:Datos ti pagilian Adda ti ruar a Bassit nga Is-isla ti Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Aden
- Plantilia:Datos ti pagilian Adigueya
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-abagatan a Rodesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-abagatan ken Antartiko a Dagdaga ti Pransia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-abagatan nga Irlanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-amianan a Cyprus
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-amianan a Rodesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-amianan nga Irlanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-ngato a Volta
- Plantilia:Datos ti pagilian Akin-uneg a Mongolia
- Plantilia:Datos ti pagilian Akinlaud a Sahara
- Plantilia:Datos ti pagilian Akrotiri ken Dhekelia
- Plantilia:Datos ti pagilian Alabama
- Plantilia:Datos ti pagilian Alaska
- Plantilia:Datos ti pagilian Albania
- Plantilia:Datos ti pagilian Alberta
- Plantilia:Datos ti pagilian Alderney
- Plantilia:Datos ti pagilian Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Amerikano a Samoa
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a laud a Terteritorio
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Macedonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Yemen
- Plantilia:Datos ti pagilian Amin a Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Andino a Komunidad
- Plantilia:Datos ti pagilian Andorra
- Plantilia:Datos ti pagilian Angola
- Plantilia:Datos ti pagilian Anguilla
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartika
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartika ti Arhentina
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartiko a Teritorio ti Australia
- Plantilia:Datos ti pagilian Antartiko a Teritorio ti Britaniko
- Plantilia:Datos ti pagilian Antigua ken Barbuda
- Plantilia:Datos ti pagilian Antillas ti Olanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Apganistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Arabo Jamahiriya ti Libya
- Plantilia:Datos ti pagilian Aragón
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhelia
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhentina
- Plantilia:Datos ti pagilian Arizona
- Plantilia:Datos ti pagilian Arkansas
- Plantilia:Datos ti pagilian Armenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Aruba
- Plantilia:Datos ti pagilian Asturias
- Plantilia:Datos ti pagilian Australasia
- Plantilia:Datos ti pagilian Australia
- Plantilia:Datos ti pagilian Austria
- Plantilia:Datos ti pagilian Austria-Hungaria
- Plantilia:Datos ti pagilian Azad Kashmir
- Plantilia:Datos ti pagilian Azawad
- Plantilia:Datos ti pagilian Azerbaijan
- Plantilia:Datos ti pagilian Azerbaijan SSR
- Plantilia:Datos ti pagilian Azores
B
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahamas
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahrain
- Plantilia:Datos ti pagilian Balensiano a Komunidad
- Plantilia:Datos ti pagilian Banglades
- Plantilia:Datos ti pagilian Bantay Athos
- Plantilia:Datos ti pagilian Barbados
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Caledonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Hebridas
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Pransia
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Selanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Basko a Pagilian
- Plantilia:Datos ti pagilian Belga a Kongo
- Plantilia:Datos ti pagilian Belhika
- Plantilia:Datos ti pagilian Belis
- Plantilia:Datos ti pagilian Benelux
- Plantilia:Datos ti pagilian Benin
- Plantilia:Datos ti pagilian Bermuda
- Plantilia:Datos ti pagilian Bielorusia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bielorusia SSR
- Plantilia:Datos ti pagilian Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Bohemia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bolivia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bonaire
- Plantilia:Datos ti pagilian Bosnia ken Herzegovina
- Plantilia:Datos ti pagilian Botswana
- Plantilia:Datos ti pagilian Brasil
- Plantilia:Datos ti pagilian Bretania
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Bilin para iti Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Guiana
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Honduras
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko a Raj
- Plantilia:Datos ti pagilian Britaniko nga Is-isla ti Birhen
- Plantilia:Datos ti pagilian Brunei
- Plantilia:Datos ti pagilian Bulgaria
- Plantilia:Datos ti pagilian Burkina Faso
- Plantilia:Datos ti pagilian Burma
- Plantilia:Datos ti pagilian Burundi
- Plantilia:Datos ti pagilian Butan
- Plantilia:Datos ti pagilian Buyot ti Estados Unidos
C
- Plantilia:Datos ti pagilian California
- Plantilia:Datos ti pagilian Cambodia
- Plantilia:Datos ti pagilian Ceuta
- Plantilia:Datos ti pagilian Ceylon
- Plantilia:Datos ti pagilian Chad
- Plantilia:Datos ti pagilian Chile
- Plantilia:Datos ti pagilian Colombia
- Plantilia:Datos ti pagilian Colorado
- Plantilia:Datos ti pagilian Connecticut
- Plantilia:Datos ti pagilian Cornwall
- Plantilia:Datos ti pagilian Costa Rica
- Plantilia:Datos ti pagilian Crimea
- Plantilia:Datos ti pagilian Curaçao
- Plantilia:Datos ti pagilian Cyprus
D
- Plantilia:Datos ti pagilian Daga Reina Maud
- Plantilia:Datos ti pagilian Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Plantilia:Datos ti pagilian Dagiti Nawaya a Puersa ti Pransia
- Plantilia:Datos ti pagilian Dahomey
- Plantilia:Datos ti pagilian Daya a Turkestan
- Plantilia:Datos ti pagilian Daya nga Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Delaware
- Plantilia:Datos ti pagilian Demokratiko a Republika iti Kongo
- Plantilia:Datos ti pagilian Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi
- Plantilia:Datos ti pagilian Demokratiko Pederal a Yugoslavia
- Plantilia:Datos ti pagilian Dependensia ti Ross
- Plantilia:Datos ti pagilian Dinamarka
- Plantilia:Datos ti pagilian Djibouti
- Plantilia:Datos ti pagilian Dominica
- Plantilia:Datos ti pagilian Dubai
E
- Plantilia:Datos ti pagilian Ecuador
- Plantilia:Datos ti pagilian Ehipto
- Plantilia:Datos ti pagilian El Salvador
- Plantilia:Datos ti pagilian Eritrea
- Plantilia:Datos ti pagilian Es-estado ti Papa
- Plantilia:Datos ti pagilian Eskosia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobakia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobakia a Republika (1939–1945)
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Espania
- Plantilia:Datos ti pagilian Estado iti Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Estado ti Espania
- Plantilia:Datos ti pagilian Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Estonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Etiopia
- Plantilia:Datos ti pagilian Europa
F
G
- Plantilia:Datos ti pagilian Gabon
- Plantilia:Datos ti pagilian Gagauzia
- Plantilia:Datos ti pagilian Gales
- Plantilia:Datos ti pagilian Galicia
- Plantilia:Datos ti pagilian Gambia
- Plantilia:Datos ti pagilian Georgia
- Plantilia:Datos ti pagilian Georgia (Estado iti Estados Unidos)
- Plantilia:Datos ti pagilian Georgia SSR
- Plantilia:Datos ti pagilian Ghana
- Plantilia:Datos ti pagilian Gibraltar
- Plantilia:Datos ti pagilian Ginget ti Aosta
- Plantilia:Datos ti pagilian Gisla ti Gaza
- Plantilia:Datos ti pagilian Gran Britania
- Plantilia:Datos ti pagilian Greenland
- Plantilia:Datos ti pagilian Grenada
- Plantilia:Datos ti pagilian Gresia
- Plantilia:Datos ti pagilian Guadalupe
- Plantilia:Datos ti pagilian Guam
- Plantilia:Datos ti pagilian Guangxi Zhuang
- Plantilia:Datos ti pagilian Guatemala
- Plantilia:Datos ti pagilian Guernsey
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea Ekuatorial
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea-Bissau
- Plantilia:Datos ti pagilian Gunglo dagiti Amerikano nga Estado
- Plantilia:Datos ti pagilian Gunglo ti Liberasion ti Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Gunglo ti Salun-at ti Lubong
- Plantilia:Datos ti pagilian Guyana
H
- Plantilia:Datos ti pagilian Haiti
- Plantilia:Datos ti pagilian Hamaika
- Plantilia:Datos ti pagilian Hapon
- Plantilia:Datos ti pagilian Hawaii
- Plantilia:Datos ti pagilian Herm
- Plantilia:Datos ti pagilian Hokkaido
- Plantilia:Datos ti pagilian Honduras
- Plantilia:Datos ti pagilian Hong Kong
- Plantilia:Datos ti pagilian Hordania
- Plantilia:Datos ti pagilian Hungaria
I
- Plantilia:Datos ti pagilian Idaho
- Plantilia:Datos ti pagilian Illinois
- Plantilia:Datos ti pagilian Imperio a Britaniko
- Plantilia:Datos ti pagilian Imperio iti Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Imperio iti Brasil
- Plantilia:Datos ti pagilian Imperio iti Etiopia
- Plantilia:Datos ti pagilian Imperio iti Korea


text:
Plantilia:Mbox
Daytoy ket isu ti {{mbox}} wenno meta plantilia ti mensahe ti kahon ti nadumaduma nga nagan ti espasio.
Daytoy a meta plantilia ket inus-usar ti panagaramid kadagiti plantilia ti kahon ti mensahe nga inus-usar kadagiti nadumaduma a kita ti panid ken isu a makasapul ti panagbaliw ti estilo depende iti panid a nakausaranna. Depende iti kita ti panid a maduktalan daytoy ket agusar kadagiti {{ambox}}, {{tmbox}}, {{imbox}}, {{cmbox}} ken {{ombox}}.
Laglagipen a daytoy a plantilia ket nasken a mausar laeng para kadagiti kahon ti mensahe a nasken a mabaliwan dagiti estiloda. Kaaduan dagiti kahon ti mensahe ket makasapul iti daytoy ken nasken a dagus nga agusar kadagiti {{ambox}}, {{tmbox}}, {{imbox}}, {{cmbox}} wenno {{ombox}}. Ti dagus a pangusar kadagita a plantilia ket kaibuksilanna a ti plantilia ket kapadanto iti panid ti plantiliana ken dagiti sabali a lugar a pakaiparanganna, ket mangaramid daytoy a nalawag no ania a kita ti pampanid ti panggepna a pakausaran. Mangited pay daytoy ti panagala kadagiti mainayon a langa a maited dagita a plantilia, ken makatulong ti karga ti server.
Dagiti linaon
Panagusar
Daytoy a plantilia ket mangala kadagiti isu met laeng a parametro a kas ti {{ambox}} ken {{imbox}} kdpy. Kitaen ti napno a dokumentasion idiay.
Add met dagiti kahon a tawagan daytoy a plantilia nga agtengngel laeng kadagiti ladawan iti kanagtuan a 52px ti kaakaba, isunga dayta a patingga ket maipakat pay iti daytoy a plantilia wenno addanto dagiti saan a nasayaat wenno parikut ti plantilia.
Demospace
Daytoy a plantilia ket mabalin a pagpilian ti parametro ti "demospace" a naiplawag idiay {{panagduktal ti nagan ti espasio}}. Dayta a parametro ket para iti panagsubok laeng ken dagiti panggep a panangipakita. No kayat nga ikabil ti kahon ti mensahe iti maysa laeng nga estilo, dagus daytoy nga usaren ti dagiti sabali nga mbox.
Ti nagan ti espasio nga "Image:" ,"File:" ken "Papeles:" ket maawatan amin daytoy a plantilia.
Dagiti parametro
Listaan dagiti amin a parametro:
{{mbox | demospace = {{{demospace|}}} / main / talk / file / category / other | type = speedy / delete / content / style / notice / move / protection | image = none / [[Image:Some image.svg|40px]] | imageright = [[Image:Some image.svg|40px]] | style = dagiti pateg ti CSS | textstyle = dagiti pateg ti CSS | text = Ti bagi ti teksto ti mensahe. | small = {{{small|}}} / left / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = Ti ab-ababa a bagi ti teksto ti mensahe. }}
Nota: Dagiti parametro ti
|small= ket makabanag laeng no ti plantilia ket adda iti maysa nga artikulo, tungtungan a panid wenno maysa a "sabali" a panid. Para iti dokumentasion dagiti parametro ti
|small= kitaen ti {{ambox}}, {{tmbox}} ken {{ombox}}. Ti panagusar ti
|small= no saan a husto ket awan ti pakabanaganna, ngem saan pay a makadadael daytoy.
Kitaen pay
Adda dagiti nadumaduma a meta-plantilia iti pamilia ti mbox :
- {{ambox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti artikulo.
- {{cmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti kategoria.
- {{imbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti papeles (ladawan).
- {{mbox}} – Adda iti panagduktal ti nagan ti espasio, para kadagiti kahon ti mensahe nga inus-usar kadagiti nadumaduma a kita ti panid ken isunga makasapul nga agbaliw ti estilo depende iti panid a nakausaranna.
- {{ombox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti dadduma a pampanid.
- {{tmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti tungtungan a panid.
Asideg a mainaig kadagiti meta-plantilia:
- {{asbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti pungol nga artikulo.
- {{dmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti panangilawlawag ken naiyasentar a pagsurotan.
- {{fmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti paulo ken baba.
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Mountain Province
Ti Mountain Province ket maysa a probinsia iti kabambantayan ti Filipinas iti Rehion Administratibo ti Kordiliera iti Luzon. Kapitoliona ti ili ti Bontoc ken kaabayna dagiti probinsia ti Ifugao, Benguet, Ilocos Sur, Abra, Kalinga, ken Isabela.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mountain Province ket nabingbingay a politikal kadagiti 10 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Pagsasao a Pear
Ti pagsasao a Pear ket ti maysa a naisagmak a pagsasao a Mon-Khmer ti Cambodia. Ti Pear ket naisasao kaadgiti 3–4 a purok ti Distrito ti Rovieng, Probinsia ti Preah Vihear, Cambodia (Ethnologue).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pear iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Pear". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Departamento ti Córdoba
Ti Córdoba ket maysa a Departamento ti Republika ti Colombia a mabirukan idiay amianan iti daytoy a pagilian idiay Rehion ti Karibe. Ti Córdoba ket sanguenna iti amianan ti Baybay Karibe, iti amianan a daya babaen ti Departamento ti Sucre, iti daya babaen ti Departamento ti Bolívar ken iti abagatan babaen ti Departamento ti Antioquia. Ti kapitoliona ket ti siudad ti Montería.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Córdoba ket buklen dagiti 30 a munisipalidad ken nangruna nga ili:
- Ayapel
- Buenavista
- Canalete
- Cereté
- Chimá
- Chinú
- Ciénaga de Oro
- Cotorra
- La Apartada
- Lorica
- Los Córdobas
- Momil
- Monitos
- Montelíbano
- Montería
- Planeta Rica
- Pueblo Nuevo
- Puerto Escondido
- Puerto Libertador
- Purísima
- Sahagún
- San Andrés de Sotavento
- San Antero
- San Bernardo del Viento
- San Carlos
- San José de Uré
- San Pelayo
- Tierralta
- Tuchín
- Valencia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Departamento ti Córdoba iti Wikimedia Commons
- (iti Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Cordoba


text:
Barotac Nuevo
Ti Barotac Nuevo ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Barotac Nuevo ket politikal a nabingbingay iti 29 a barbaranggay.[2]
- Acuit
- Agcuyawan Calsada
- Agcuyawan Pulo
- Bagongbong
- Baras
- Bungca
- Cabilauan
- Cruz
- Guintas
- Igbong
- Ilaud Poblacion
- Ilaya Poblacion
- Jalaud
- Lagubang
- Lanas
- Lico-an
- Linao
- Monpon
- Palaciawan
- Patag
- Salihid
- So-ol
- Sohoton
- Tabuc-Suba
- Tabucan
- Talisay
- Tinorian
- Tiwi
- Tubungan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Iloilo". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Hunio 10
Ti Hunio 10 ti maika-161 nga aldaw ti tawen (maika-162 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 204 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
PaspasamakUrnosen
- 1940 – Maikadua a Sangalubongan a Gubat: Ti Norwega ket simmuko kadagiti puersa ti Alemania.
- 1940 – Maikadua a Sangalubongan a Gubat: Ti Italia key nangrugi ti napaay a panagrautna iti Pransia.
NaipasngayUrnosen
- 1910 – Howlin' Wolf, Aprikano-Amerikano a musikero iti blues (pimmusay 1976)
- 1915 – Saul Bellow, Kanadiano-Amerikano a nobelista, laureado ti Premio Nobel (pimmusay idi 2005)
- 1922 – Judy Garland, Amerikana nga aktres ken kumakanta (pimmusay idi 1969)
PimmusayUrnosen
- 323 BC – Alehandro ti Natan-ók, ari ti Macedonia (naipasngay idi 356 BC)
- 1949 – Sigrid Undset, Norwego a mannurat, laureado ti Premio Nobel (naipasngay idi 1882)
- 1967 – Spencer Tracy, Amerikano nga aktor (naipasngay 1900)
- 2012 – Dolphy, komediante manipud idiay Pilipinas (naipasngay idi 1928)
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Midia a mainaig iti Hunio 10 iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Pormal a naiyallatiw ti rienda ti turay iti kabarbaro a mangidaulo iti Department of Education, Division of Vigan City babaen ti maysa a seremonia a naangay iti Vigan City Convention Center ditoy idi Disiembre 10.
Inyawat ni outgoing Division Superintendent Dr. Alberto Macob ti responsibilidad ken ni Dr. Anselmo Aludino iti seremonia a dinar-ayan dagiti agtuturay ti Vigan City nga indauluan ni Mayor Eva Marie S. Medina, dagiti konsehal, DepEd Ilocos Sur Division Superintendent Jorge Reinante, pannakabagi ti DepEd regional office, dagiti mangisursuro ken empleado iti dibision, Garry Carreon, presidente ti Federated Parent-Teachers Association ken dadduma pay a sangaili.
Tubo iti Vigan City, nagisuro ni Aludino iti Ilocos Sur National High School sakbay a nadutokan a mangidaulo iti DepEd Vigan City Division.#


text:
SAN ESTEBAN – Kasla agong ti tao a napitpit ti sungo ti maysa a pick-up kalpasan a nakidinnungpar iti sabali a lugan iti barangay San Rafael iti daytoy nga ili.
Ti Nissan Frontier pick-up, addaan iti plaka nga XMB-688 ken kukua ti Toro Motors Corporation ket minaneho ni Henry Sola, 48 anios, residente iti Santa Cruz, Laguna.
Iti inisial nga inbestigasion ti pulis ditoy, agturturong iti abagatan a direksion ti pick-up idi maysa a saan a nabigbig a minibus ti nangala iti liniana, a nakaigapuan ti di pannaka-kontrol ni Sola iti manibela iti panangkabigna tapno agpaigid agingga a naidungpar iti sementado nga alad.
Nupay nakaro a nadadael ti lugan, awan met ti naan-ano kadagiti pahinante ti pick-up agraman ti driver.


text:
Harry S. Truman
Ni Harry S. Truman (Mayo 8, 1884 – Disiembre 26, 1972) ket isu idi ti maika-33 a Presidente iti Estados Unidos (1945–1953). A kas ti maikatlo a bise pesidente ni Franklin D. Roosevelt ken ti maika-34 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1945), isu ket simmaruno ti kinapresidente idi Abril 12, 1945, idi pimmusay ni Presidente Roosevelt kalpasan ti basbassit ngem tallo a bulan kalpasan ti irurugi ti awan ti pakaigiddiatanna a maikapat a termino.
Idi panawen ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ni Truman ket nagserbi iti pag-gugubatan idiay Pransia a kas maysa nga opisial ti arteleria ti bukodna a Nailian a Guardia. Kalpasan ti gubat, isu ket timmipon ti politiko a makina ti Partido Demokratiko ni Tom Pendergast idiay Siudad ti Kansas, Missouri. Isu ket nabutosan a kas opisial ti kondado ken idi 1934 a kas maysa a senador ti Estados Unidos. Kalpasan nga isu ket nakaala ti nailian a panakaidayawan a kas daulo ti panawen ti gubat a Truman Komite, ni Truman ket sinikatanna ni bise presidente Henry A. Wallace a kas ti kimmadduaan a timmarayan ni Roosevelt idi 1944.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig kenni Harry S. Truman iti Wikimedia Commons


text:
Dagiti pagsasao ti Komoros
Dagiti opisial a pagsasao ti Komoros ket ti Komoriano, Pranses ken Arabiko. Ti Komoriano (wenno Shikomoro) ket ti maysa a pagsasao a Bantu nga asideg a kabagian iti Swahili. Daytoy ti kaaduan a naisasao iti pagilian, 96.9%.[1] Nupay kasta, ti Komoriano ket eksklusibo laeng a maibitbitla. Sakbay ken idi las-ud ti paset ti panawen ti kolonia, awan ti naidaton nga opisial a pannakabigbig kadagiti amin a Komoriano. Sakbay ti kolonisasion ti Pranses, ti Arabiko ken Swahili ket isu laeng dagiti pagsasao nga inus-usar babaen dagiti politikal a bileg (dagiti sultan) ken babaen ti edukasion. Ti Arabiko ket isu idi ti pagsasao ti relihion, ken ti pagsasao ti komersio. Kas resulta ti kolonisasion, ti administrasion ken edukasion itan ket iti Pranses.[2] Ti Komoros ket maysa a napno a kameng ti Organisation Internationale de la Francophonie ken ti Liga ti Arabo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Union des Comores". Tlfq.ulaval.ca. Naala idi 2012-05-25.
- ^ webyo. "Présidence de l'Union des Comores [Site officiel]". Beit-salam.km. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-03-23. Naala idi 2012-05-25.