text:
GASANGGASAT, HONEY
Sarita ni Corazon F. Quiamas
YARASAASNANTO TI SAGRADO A DAMAG. IPATOKARNANTO TI BALSE A PAGGAAYATDA NGA AGASSAWA. ISALADANTO KEN SALING TI RAGSAK.
“ DIOSKO, bendisionam koma ‘tay papelko. Dandanin agtapos ti school year,” intanimitim ni Berting idi nayawatna ti test booklet-na iti proctor. Makapangpangkis ken maul-ulaw a rimmuar iti Room 102 a nageksamenanna iti Principles of Learning and Teaching wenno PLT. Kutkutimermeren itay ‘diay uneg ta super lamiis ti erkon. Naggabbet ti nerbios ken lammin ti riknana. Puro essay ngamin amin ‘diay ineksamenna.
Kurang ti oras. Tsk, diak nasungbatan ti dua kadagiti uppat a case studies kadaytay test-ko. Uray la a nagsaksakit dagitoy matak, inrasonna iti bagina. Talaga nga agarrapen sipud pay idi masansan nga agbasa iti nobela iti eskuelada. Maysa idi isuna nga Educational Assistant wenno EA ket parte ti panagbasa iti nobela ti annongenna tapno matulonganna ti maestrana a mangisuro kadagiti estudianteda nga adda iti Special Education a klase.
Nagasat ta adda nangliwat nga ageksamen ket naaddaan iti bakante a tugaw iti kuarto. Naladaw ngamin a nagrehistro idi ket imbalakad kenkuana dagiti examiners a mapan latta a masapa iti Leeward Community College no madanonan ti aldaw ti eksaminasion ket no adda mairana a saan a makaatendar, adda mabakantian a tugaw ket makaeksamen isuna. Daytay ti naudi nga ineksamenna. Isu ‘tay PLT. Tapno agbalin a lisensiado a maestro ni Berting , dawaten ti departamento ti edukasion iti estado ti Hawaii a masapul nga ipasana ti PRAXIS I ken II ken ti PLT a kas licensure examinations. Naikarigatannan a naipasa ti nasao a PRAXIS I ken II isu nga ‘tay laeng PLT ti nabatin. Maysa laengen. Ngem daydiay ti karigatan. Namimpaten a daras nga ineksamenna ngem awanan latta iti gasat. Bareng naikararaganna itan. Malagip ni Berting dagiti tutuokna a nag-review. Tinawaganna payen ti Educational Testing Center wenno ETS ‘diay mainland nga isu ti pakaisumitiran ken mang-evaluate kadagiti answer sheets. Nag-order ni Berting kadakuada iti reviewer a libro. Tinaginginana bassit ti bayadna ngem inkidemna lattan.
A, no koma la kasla ‘diay Filipinas a maysa laeng a pessat nga eksamen ti ipasa dagiti agngayangay a manursuro ket no maipasadan, napanen, impambar ni Berting iti bagina. Itan ta saanen nga EA no diket nagbalinen a temporario a maestro ditoy Hawaii, nasken a maipasana ti lisensia ti kinamaestro. Imbag ketdi ta naala a mangisuro uray saan pay a lisensiado. Inikkan ti departamento ti edukasion iti estado ti Hawaii ni Berting iti uppat a tawen a panangipasa kadagiti nadakamat a teacher licensure examinations. Ti adatna, maikapatnan a tawen nga agisursuro. Nalawag a daytoy metten ti maudi a tawennan no agmalas. No dina maipasa, nalpas ti ani awan garami. Mapatapuak la ketdi. Ket anian a gasatna ken ti pamiliana no maaramid a kasta.
Lima a tawenen ni Berting ditoy Hawaii. Tinawing ni Saling nga asawana a sigud a kaayan-ayatna idi ‘diay Filipinas. Agpadada idi a manursuro. Immay ni Berting ditoy Hawaii a ti laeng aruatenna a nakakapet kenkuana ken ti Official Transcript of Records-na wenno OTR ti binalonna. Apaman a nakadap-aw ditoy Hawaii, pina-evaluate-na a sigud ti OTR-na iti Educational Credential Evaluation‘diay Wisconsin. Saan ngamin nga akseptaren ti Estados Unidos ti nasao nga OTR nga aggapu ‘diay Filipinas no saan a ma-evaluate nga umuna basar iti pagalagadan iti edukasion ti nasao nga estado. Naawat a sigud ni Berting a kas EA iti Highlands Intermediate iti Pearl City iti umuna a tawenna a panagnaed. Iti sumaruno a tawen, naawat a temporario nga special education teacher iti Kapolei Elementary iti Kapolei. Iti dayta met la a tawen, Sinabado a nagatendar iti klase maipanggep iti Respecialization in Special Education Program a kasapulan iti pinangisurona iti special education.
Nagawid ni Berting iti balayda nga agtatapaw ti panunotna. Binusbosinaan pay itay ti maysa a negro a naka-mercedes benz a sumarsaruno kenkuana iti stop light iti sanguanan ti Waipahu High School. Berde ngarud la ti silawen, di pay nagabante ni Berting iti kaadalem ti pampanunotenna. ‘Nia pay, immawengen ti honk honk.
“What?” immulagat ni Berting iti negro a mangmulmulagat met kenkuana manipud iti side mirror ti Toyota Tacoma a luganna a kabulon ti panangbaddekna iti siliniador ti lugan. Ammo ni Berting a ditoy Hawaii, awan agbusbosina. No adda man agbosina, nalabit nga emerhensia ti gapuna wenno talaga a nakaro ti basol ti mabosinaan. A, adu unay a sarsarita, kinunana iti bagina. Masikuran gapu iti agngangabit a mabalin a mapasamak iti biagda a sangapamiliaan.
Impaigid ni Berting ti Toyota Tacoma iti driveway ti balayda a nakaipaskilan ti plakard a FOR SALE. Naginad bassit ti panagawidna iti Waianae a lugarda ta madama a mailawlawa ti Farrington Hwy a dalanda. Impisitna ti remote control ti garage door ket naglukat a nagpangato ti ridaw ti garahe. Simmabat ti naimas nga angot ti prinito a bulongnas a lutlutuen ni baketna a Saling. Simrek.
“Irikepmo a sigud ‘ta garahe ket no maangot dagitoy kaarrubatayo a Purgi ti sidatayo,” impasabat ni Saling a madama nga agpritprito iti kosina. Nagtugaw ni Berting iti sofa a nakasango iti TV. Ti sala ti balayda ket isu met ti ‘yan ti kosina.
“Daddy!” Uray la a dandani nagbaliktad ni Aloha Jane a nagtaray a napan limmagto a nagpasaklot ken ni Berting. Iti apaginnem a tawen ken saisenta a libra a dagsen ti kakaisuna nga anakda nga ubing, uray la a naganikki a naisaltek ti ama iti sofa.
“Ow, Aloha Jane. That was very sore, anakko,” inyasugna iti anakna. “How’s my Sweetie Babe. How’s school?” sinaludsodna bayat nga am-amloyenna ti pangatiddogen a buok ni Aloha Jane.
“Fine, Daddy. You know what, I topped the mad minute test during our Math. ” impangas ti anakna.
“Really? Wow!” Ket inagkan ni Berting ti ubing.
“’Nia, kumusta met ‘tay ineksamenmo?” Naalumamay ti boses ni Saling a nagsaludsod bayat ti panangidasdasarna iti pangmalem iti lamisaan.
“’Nia ti panagriknam, Lakay?” indagullitna ti nagsaludsod ta naipilkat dagiti mata ni Berting iti TV. Saan nga iti mabuya no di ket ti kinarigat a sungbatan ti pasungbat ni Saling.
“Bareng adda gasat, a,” kinunana idi maalana ti riknana. Dinan dinakamat a saanna a nasungbatan ti dua kadagiti uppat a case studies a naidatag a masulbar iti eksaminasionna. Dina kayat nga ikkan ti pagpampanunotan manen ti baketna. Binagkat ni Berting ni Aloha Jane ket impatugawna iti sanguanan ti lamisaan a pangananda.
“Nagtawag gayam ‘tay realtor, ni Mr. Shiroma,” kinuna ni Saling bayat ti panangidardaramudomna iti bulongnas iti plato a nakargaan iti nagalip a kamatis.
“Ket?”
“Adda kano maysa a hapon a nangtawar iti balaytayo.”
“Mano nga’d tawarna?”
“Tallo gasut a ribu. ‘Nia, itedtan?”
“Tsk. Arigna impadawatta ti balayen a no sikmawenta ti tawarna, Honey,” insanaltek ni Berting. “Laglagipem a ginatangta ti balay iti lima gasut a ribu. Masapul a tanangenta,” innayonna a bulon ti panangyawatna iti napkin ken ni Aloha Jane nga itay pay la a gawgaw-aten ti ubing iti rabaw ti lamisaan ngem saanna a magaw-at.
“Di maymayat bassit ngem iti awan mapagketta. No guyodenton ti banko a nakautanganta, di dakdakesto,” inkalintegan ni Saling.
“Yurayta koma pay bassit, Honey. Barbareng addanto met la nangatngato ti tawarna. Papintaanta man ketdi ‘toy balay tapno pumimpintas pay ken ad-adda a madanonda ti presiota nga innem a gasut a ribu, ” intang-ab ni Berting.
“Tapno aggastoka manen?” Nagbusingar ti agong ni Saling.
“No isu ti nasken a kas appan kadagiti gumatang, di aramidenta, Honey. Tangay, saan met unay nga isu ti nangina.”
“Mano ngata ngarud ti magasto?”
“Siguro, dua ribu. Mabalin nga usarenta pay laeng ti credit card-ta iti Home Depot a pangalaanta iti pinta.”
“Bayadantanto lattan, a. Utangem manen, isunto man a baybayadamon,” insingasing ni Saling. “Kaano ngarud ti panggepmo?” innayonna.
“Ton umay a Biernesen. Pagpagisu. Awanto ti klasemi ta collaboration day-mi ‘diay eskuela. Addanto tallo nga aldaw ti panagpintak. Kasaritakto ni Kumpad Ronie a saan pay la a mapan agyarda ta kaduakto,” insungbat ni Berting.
Nabun-as ti biag ni Ronie a kumpadreda. Nabayadannan ti balayna gapu iti Ronie’s Yard Service and Maintenance a bukodna a negosio. Addaan isuna iti tallo nga obreros. Ti laeng agtagtagibalay ti obra ni Lagring a baketna. Ni Lagring ti pangibabaisan da Berting ken Saling ken ni Aloha Jane idi saan pay nga agbasa ti ubing. Kaykayatanda met ta awananda ngamin iti anak. Ken maysa, isuda ti kakaisuna nga ama ken ina iti buniag ti balasangda. Dakkel ti sapul ni Ronie ta saan nga agdalan iti tax ti negosiona. Puro cash money ti dawatenna a bayad ti trabahona kadagiti agtagikua kadagiti balbalay nga obraenna. Sangagasut a doliar ti kada balay. Makaobra isuna iti trese agingga iti kinse a balay iti kada aldaw. Aginaldaw nga agobra. Awan Sabado ken Domingo a panaginana kenkuana. Obra latta nga obra isuna isu nga adut’ kuartana. Ngem masapul a kasarita ni Berting isuna maipanggep iti panagpinta. Ammo ni Berting a saan a makasaan ni Ronie ta adu metten dagiti kinidkiddawna idi kadakuada a pinagpagustuanda ken Saling.
MADAMA nga ilaklako da Saling ken Berting ti balayda. Masapul nga aramidenda ti kasta ta no inkaso a maikkat ni Berting iti pagtrabahuanna, agpakarigatdanton a mangisakad iti pagtinnag iti balay a tallo a ribu a doliar iti makabulan. Maysa a Licensed Practical Nurse wenno LPN ni Saling iti Department Of Health iti Public Health Nursing Branch iti Leeward a distrito. Agpapaay a kas nars iti special education department iti Pupuhi Elementary School iti Waipahu. Saan a makaumanay ti sueldona a pagbiagda bayat ti panangitultuloy ni Berting nga ipasa ti ek-eksamenenna ken bayat nga awan pay pagobraanna. ‘Su a no malako ti balay , sumapulda pay laeng iti pagkaseraanda. Medio nalaglag-an la bassit nga ibaklay ti pagrenta ket sapusapo a maisakadanda uray saanton a maestro ni Berting. Ammo dagiti agassawa a mabalin a guyoden ti banko ti balayda gapu’t kaawan pag-mortgage-da no saanda nga alistuan nga ilako. Isu a masapul ket masapul nga agkutida.
Iti ragup ti dandani walo ribu a doliar a sueldo da Berting ken Saling kada bulan iti agdama, saanda unay a marigatan iti panagbiagda. Nabayadandan ti Toyota Tacoma truck ken Honda Pilot a babbaro a lugandan. Napigsa bassit ti sueldo ni Berting ta nalpasnan ti Master of Science in Special Education iti University of Hawaii ngem naladaw a nangrugi a nagek-eksamen kadagiti innem a kategoria iti PRAXIS a teacher licensure gapu ta ti ammona idi ket alisto laeng. Ngem ita, marigatan met la ngarud a makagulpi a mangipasa amin dagitoy ta iti laksid ti saanda a panaggigiddan a maeksamen, puro naririgat pay. Isu a daytan, maip-ipitdan.
“Come in and close the door, Mr. Panotnot,” imbilin ni Mr. Kutaka a prinsipal iti Kapolei Elementary nga eskuelana iti sumaruno a bigat. Inin-inayad ni Berting nga inrikep ti ridaw. Pinaayaban itay ti prinsipalna bayat a mangisursuro. Inikkanna dagiti ubbing iti group work ket imbagana ken ni Mr. Matsumoto nga EA-na a bantayanna bassit dagiti ubbing.
“Please sit down,” kinuna ti prinsipal a nakatugaw iti abay ti lamisaaanna. Nagtugaw ni Berting. Kakaasi a mangpilpilit iti isemna. Lamlamiisen dagiti imana. Kasla adda pamurpurngotanna iti mabalin a gapu ti nakapaayabanna iti opisina.
“I need to tell you straight, Mr. Panotnot. I can’t assure you of a teaching position next school year without your valid teaching license. I know you’ve one more test to pass. By the way you told me before that you took the test, did you receive already the result?” Pormal ti panagsao ni Mr. Kutaka.
“Not yet, Mr. Kutaka. I’m expecting it to come out one of these days,” kinuna ni Berting iti barbar a timek.
“Well, I’m not praying for it, but just in case you didn’t pass it, you still can take the same test again at the end of summer. I’m not sure though about the test dates but I advise you to check it out in the PRAXIS series website. But I guarantee that while you’ll be waiting for the result of your test again, the next school year shall have started. That means that I can’t hire you for the meantime unless you’ll pass it. Just keep me informed of any development,” inlawlawag ti prinsipal.
“Thank you, Mr. Kutaka, and I’ll put that in mind,” insungbat ni Berting . Dayta laeng ti nabalinnan nga insao. Abusta saanna pay a kayat ti Panotnot nga apeliedona. Panggepna a pasukatan ta sangagasut met la a doliar ti magastona koma ngem dina pay ket masangon iti kaadu a parikutna.
DANDANI dua a bulanen ti napalabas sipud ‘di panageksamen ni Berting. Tagtagiurayenan ti sangpet ti resulta. Kada ipisok ti kartero dagiti surat iti mailbox-da, isu ti umunana a kitaen. Agkararag pay nga umuna sakbay a kitaenna dagiti surat. No dadduma, ni Aloha Jane ti mapan mangala kadagiti sursurat no adda obrana iti uneg ti balayda. Saan pay a nalako da Berting ken Saling ti balayda. Adda dagiti manggatang ngem nababa met ti tawar. Agsakit ti ulodan nga agassawa iti kapapanunot. Adda dagiti panawen nga agsubangda. Agpimpinnabasolda no apay ngamin a gimmatangda iti balay ket saan pay a sigurado ti kasasaad ti pagobraan ni Berting.
“Gasanggasat, Honey. Dayta ket ti pagsasaom ngamin idi. Itan, ‘nia ngaruden?” insingir ni Saling a madama a mangipispisok iti labaanna iti washing machine iti uneg ti garahe. Madama met ni Berting nga agsibsibog kadagiti rosas iti sikigan ti driveway nga asideg ti ruangan ti garahe.
“Ala, saanta latta koma nga agbimbinnabalaw, Honey. Manangngaasi ni Apo Dios,” inkalintegan ni Berting.
“’Nia a saan? No dika koma nagimbabasa iti post graduate studies-mo ket inatupagmo koma ti panageksamenmo, di saanta koma a kastoy nga agngangabit. Ti met ngamin ammom ket salsaluyotem a maipasa ti teacher licensure ditoy Hawaii!” Ngumatngaton ti tono ti boses ni Saling. Agallungoganen ti bosesna iti arubayan. Saanen a simmungbat ni Berting. Saan a gapu ta baka mangeg dagiti kaarrubada ti iriag ni baketna no di ket talaga nga adda basolna. Ngem basolna kadi no kayatna met a maaddaan iti balay a makuna a bagida ket agpaayto ken Aloha Jane nga ipatpategda nga anak? Nagbasa manen tapno manayonan ti sueldona? Ngem namiskarkuloak sa. Inun-unak koma a sinango ti panaglisensiak iti panangisuro, nakunana met la iti bagina idi agangay.
“Ana ngata no ag-care home-ta? Tangay, maysaka nga LPN ket maysaak met nga special education teacher. Nalabit a ti background-ko kadagiti medically fragile nga estudiantek ken ti kina-nurse-mo iti eskuela ket umanay nga eksperiensata para iti dayta a negosio,” insingasing ni Berting ken ni Saling.
“A, diak ammo, Berting. Masapul sa no kua ti panag-training-ta ken panangiproseso kadagiti licensing requirements ti balay ken dadduma pay a paperworks. ‘Nia ngarud, ag-quit-tan iti pagtrabahuanta? Kasano ngaruden ti medical-tayo a sangapamiliaan? Saksakidolta met a dua. Nagngina ti bayadan iti doktor ken iti agas no awan ti share a bayadan ti medical,” impasungbat ni Saling.
“Ket gumatangta iti medical-tayo, a,” kinuna ni Berting.
“Kastay kunak, diak ammo. Saan a nalaklaka nga aramiden ti amin. No kas bilang ta ag-care home-ta a talaga ket no inkaso nga adda mapasamak nga emergency, sinno ti mabati iti balay a mangkita kadagiti mapanawan? Masapul koma a tallo a tao ti agbibinnadang iti dayta a klase a negosio. Ngem duduata laeng.”
“’Nia ti kayatmo a sawen?”
“Hay, Mr. Roberto Panotnot. ‘Su a dimo maipaspasa ti eksamenmo ta adda kapkapsut ti batok ti utekmo!” impir-ak ni Saling. “Okay, kastoy. Kas pagarigan adda itarayta a maysa kadagiti tarakenta iti Emergency Hospital. Sinno ti agbati iti balay a mangkita kadagiti dadduma a taraken? Sinno ti mangatibay ken ni Aloha Jane?”
“Ket sika wenno siak, a, ti agbati. Maysa kadata no kua ti manguyog. Wenno, no nasken ti emergency, ket ag-dial-ta iti 911,” inkalintegan ni Berting.
“Ket kasano ngaruden ni Aloha Jane? Sinno ti mangitulnog kenkuana a mapan agbasa? Dimo kunaen nga agpambarka iti eskuela. Sabali ti pagannurotan ti eskuela ditoy no ikumperarmo ‘diay Filipinas. Isu a narigat sa dayta a negosio aglalo ita ta ubing pay ni Aloha Jane!” inwagteng ni Saling. “Maysa pay, denggem daytoy. Kas pagarigan adda kadata ti maospital, kasano ti panaggigianta. Kasano ti panangsango ti maysa kadata dagiti taraken ken ni Aloha Jane ken ‘diay panagbasana? Uray pay makaalata man iti substitute caregiver, ammok a narigatto latta no kua ti situasionta,” innayonna.
“Gasanggasat, Honey. Manangngaasi ni Apo Dios. Saanto ngata met a mapasamak ti adda iti panunotmo. Makadakkelton ni Aloha Jane.”
“A, awan imposible a maaramid, Berto. Agsakbay maarusto pay. Gasanggasat, Honey kunam manen. Ania ita ti mapaspasamakta? Gasanggasat kunam man idin ‘su a gimmatangta iti balay ngem…” Saanen a natuloy ni Saling ti nagsao. Aglanglangoyen dagiti matana. Pinilitna nga inep-ep ti maibusuang koman a sangitna..
Saan a nakasungbat ni Berting. Ammona nga adda puntos ni baketna. No koma lang adda kadua pay a maysa iti balay, nagpintas koman. Adda koma kasinnublat no kas pagarigan adda saan a mapakpakadaan a mapasamak. A, ngem narigat latta ta adda met ubing iti balay, nakunana iti bagina.
Nagsardeng ti lugan ti kartero iti sanguanan ti balayda. Indisso ni Berting ti pagsibog sa nagturong iti ‘yan ti kartero.
“How’re you doin’, man?” sinaludsod ti negro kenkuana bayat ti panangyaw-awatna kadagiti surat.
“Fine, thank you,” insungbat ni Berting.
Kadagiti surat, nakitana ti maysa a sobre a naggapu iti ETS. Ammonan a dayta ti resulta ti eksaminasionna. Ngem nabengbeng ti sobre. Kasla nagtupak manen ti langit iti abagana. Siguradona a saan manen a nakapasa. No naingpis, nakapasa. Ngem nabengbeng met ta ammona nga adda iti uneg ti sobre dagiti eksplanasion no ania dagiti aspeto a saanna a naipasa. Aglulokenen ti tultulangna. Linuktanna ti surat. Agpayso. Saanna manen a naipasa iti dua a puntos a nagkuranganna.
“’Nia dayta?” inamad ni Saling ken ni Berting
“’Tay resulta ti PLT test-ko.”
“Ket?”
Saanen a simmungbat ni Berting. Nalpasen ti ani awan garami kenkuana.
AGPAYSO. Saanen a na-rehire ni Berting a nangisuro iti simmaruno a panaglulukat ti klase. Ngem saan a naawanan iti namnama. Nag-test manen itay kallabes a bulan. Naki-join iti reviewer class nga inaramid ti Hawaii Teacher Standards Board. Ingumesna a permi ti nag-review. Ngem dina kayat a panunoten ti resultanto ti test-na. Ad-adda ketdi a matukay ti kumarkaron nga anxiety-na no panunotenna. Maawatnanto lattan iti koreo ti agbalin a resulta. Imbaklayen ni Saling ti medical-da. Adu ti makaltas iti sangkabassit a sueldo ni Saling ngem awan maaramidanda. Saanda pay a nalako ti balayda. Limmaka manen ti tawar dagiti mapan maki-open house. Imbag ketdin ta nasayaat ni Ronie a kumpadreda ta innalana ni Berting a maysa kadagiti kaduana nga agyarda. Sangagasut a doliar ti sueldo ni Berting iti maysa nga aldaw. Marigatan da Berting ken Saling a mangisakad iti mortgage ti balayda ken dagiti dadduma pay a kasapulan iti panagbiag ngem an-anusanda. Pasaray makautangda pay kada Ronie ken Lagring iti kuarta no agkamtud ti gastuenda. Imbag ketdin ta agbasa ni Aloha Jane iti Pupuhi Elementary a pagub-obraan ni Saling a kas nurse iti special education department ket agkuyog no kuan dagiti agina a mapan ken agawid manipud iti eskuela ta no saan koma, problema manen ti mangsundo ken Aloha Jane manipud iti eskuela.
“Apay a taptapayaem ‘ta siketmo, Pare?” sinaludsod ni Ronie kalpasan a naasana ti badang a pagtabasna kadagiti mock orange a nayalad iti pimmalasio a balay ni Mr. Kishimoto iti Kahala. Kaliplippas nga indissaag ni Berting ti lawn mower manipud iti truck.
“Kua, Pare, Natukkol sa met ti siketkon kadaytay panangbaggatko ‘toy lawn mower.”
“Tsk, apay ngamin a dimo inayaban ni Erning a kaduam?”
“No madama met nga agkaykaykay dita likud ‘toy balay. Ken maysa, sigsigud met no kua a bagbagkatek. Mabalin, nabasolak ‘tay panangbagkatko Pare,” immuregreg ni Berting ti sakitna.
“Nakurang iti praktis, Pare. Ken saanka ngamin a nasukog iti kastoy a klase ti obra. Ballpen ken papel met ngamin ti naruam nga ig-iggamam,” inkantiaw ni Ronie. “ Ngem, ala, itugtugawmo pay laeng dita sirok ti bittaog ta pangal-alaam ‘ta riknam,” innayonna.
“Mayaten.” Pinilit ni Berting ti immisem. Pinagandarna ti lawn mower ket napanen iti nalawa a barukong ti bermuda grass iti sango ti balay. Malagip ni Berting nga idi kasangsangpetna ditoy Hawaii, makaringgor ni Ronie iti Lamwa a sao no agsarsarita maipapan iti yard and maintainance a negosiona. Naammuanna a ti lamwa ket isu ti lawn mower. Yarda ket isu met ti yard.
Agsapa iti kabigatanna. Saanen a makapan agyarda ni Berting. Limtegen ti siketna ket marigatan pay a bumangon iti pagiddaanna.
“Tawagam man bassit ni Ronie, Honey,” imbilin ni Berting ken ni Saling a madama nga agparparikar iti papanna panagobra.
“Apay?”
“Awanen. Naala ‘toy siketkon,” inyasugna .
“’Nan, kitak man.” Inasitganna ti asawana.
“Apounayen, Lakay. Limtegen. Apay a dimo imbaga kaniak ‘di rabii ta inikkak koma iti ice?”
“Ti ammok ket alisto laeng nga agpukaw.”
“Tsk, saan a mabalin a mabaybay-an dayta. Pakaammuak ni Miss Yamamura a boss-ko ta saanak pay la a mapan agobra. Inka ipakita iti doktor. Innak la biit i-drop ni Aloha Jane ‘diay eskuela ket subliankanto.”
NATUKKOL ti siket ni Berting. Masapul nga ag-therapy iti dua a bulan tapno aglaing. Saanen a makapan agyarda. Awanen ti pangalaanda iti pag-mortgage-da. Numona ta panagbabayadan manen iti sumaruno a lawas.
“Inka pay la umutang kada Kumadre Lagring, Honey, iti tallo ribu a doliar,” insingasing ni Berting.
“Ket sikan, a, Berto. Siak met la aminen. Kasla siakon ti ama ditoy a pagtaengan.”
“Sika la bassiten, Honey. Tawagak koma ida a ngem kasla saan sa met a maiparbeng aglalo ket dakkel met a gatad ti utangenta,” inkalintegan ni Berting.
“Di maymayat no duata a mapan, Lakay. Intan ta siak ti ag-drive no nasakit ‘ta siketmo.”
“Inton rabii ngaruden ti papanta. Awan ni Ronie gayam ita ta napan nagyarda. Maymayat no rabii ta makasangota isuda a dua.”
“Mammet la gayam. Di nasaysayaat nga agpayso no ‘ton rabii,” inyanamong ni Saling.
Imparking ni Saling ti SUV-da iti driveway ti balay da Ronie ken Lagring. Binagkatna ni Aloha Jane ta nakaturog manipud iti ‘yanna a booster seat a pagtutugawanna iti uneg ti lugan. Agin-iniin met ni Berting a nangitalmeg iti agan-andap a buzzer iti pader ti garahe. Naglukat ti garage door ti balay ket nalukaisan ti SUV a BMW X5 ken truck a Honda Ridgeline . Nagsilaw iti uneg ti garahe .
“Ne, dakayo met gayam, Mare, Pare. Sumrekkayo. Aluadanyo bassit ket nailet ti dalan iti baet dagitoy dua a lugan.”
“Ket no nagdadakkel ngamin dagitoy lugluganyo, Mare,” insungbat ni Lagring bayat a lumalaemda iti uneg ti balay. Nalawa ti uneg ti balay da Lagring. Wood tiles ti datarda. Napipintas dagiti china cabinets. Kasla pagsinean ti kadakkel ti plasma a TV. Aggapu’t Filipinas dagiti narra a tugtugawda. Naggiddanda idi a nag-order ken ni Lagring. Basbassit ti TV da Saling ta nail-ilet ti living room-da.
Saan met ketdi a maatiw ‘diay balay. Isuna laeng ta agngangabiten, nakuna ni Saling iti bagina bayat iti nalimed a panangiwarasna dagiti matana.
“Ronie! Adda ditoy da Mare ken Pare,” impukkaw ni Lagring. “Urayentayo bassit ket agdigdigos,” innayonna.
“Inka ipaidda ni Aloha Jane dita bangir a kuarto, Mare. Nagdagsen a saksaklotem,” insingasing ni Lagring.
“Saanen, Mare. Baka makariing ket adda mangmangit ‘toy anakmo’t buniag no kasta a mapugsapugsat ti turogna,” insungbat ni Saling.
“Ket kumusta met dayta siketmo, Pare?”
“Aglalaing met ketdin, Mare, ta madama ti terapik. Bareng makayardaakto met laeng iti saan a mabayag.”
“Nakapasiarkayo man, Pare, Mare,” kinuna ni Ronie a bulonna ti napan immabay a nakikatugaw ken ni Lagring iti couch nga abay ti TV. Umayamuom ti pantene a shampoo-na.
“Wen, Pare, ta kastoy ngay. Umaykam’ koma man pay laeng umutang iti tallo ribu a doliar a para iti mortgage-mi iti daytoy a bulan. Saankami met ngarud a makairuar iti sangkabassit nga urnongmi ken ni Saling ta in-certificate of deposit-mi met iti banko.”
Nagtinnaliaw da Ronie ken Lagring.
“Ket, Pare, Mare, adda maitedmi a ngem kagudua laeng ti gatad a kidkiddawenyo. Inkiremmi ngaminen ken Ronie a binayadan a namimpinsan dagita dua a lugan. Agasem, immabut iti nasurok nga otsenta a ribu.”
“Diyo la mayanayen a tallo, Mare. Ammoyo met a diak pay la makasapul,” intawar ni Berting.
“Itedmon no adda mapespesmo, Ling,” insarurong ni Ronie.
“Ket kasano ngaruden ‘tay planom a gumatang iti dua a weed eater ken maysa nga automatic a lamwa, Lakay?”
“’Ton maminsanen. Yanusmi pay la dagitay daan. Mayatdan sa met pay la bassit,” impatalged ni Ronie.
NASULBAR ti maysa a bulan a mortgage da Ronie ken Saling. No pangalaanda manen iti sumaruno a bulan, padasendanto ti mangun-unor nga agunnoy kadagiti dadduma pay nga am-ammoda. Narigat payen pati paggasolina kadagiti luganda ta nguminngina latta ti presio ti gas. Alas dies manen ti aldaw. Matuokan met a kanayon a nakapupok iti balayda.
Inlukatna ti garahe ta padasenna a punasan ti truck-na tapno maka-exercise met. Iti panaglukat ti garahe, namulagatanna ti kartero a mangipispisok kadagiti suratda iti uneg ti mailbox iti igid ti kalsada a sango ti balayda. Dayta manen dagiti bills, kinunana iti bagina. No saan a junkmail ti maawat da Berting, puro bills. Phone bill. Water bill. Electricity bill wenno oceanic cable bill. Kinudkod ni Berting ti bilbil ti boksitna. Napanna kinurimes dagiti surat iti uneg ti mailbox. Maysa kadagiti sursurat ti naggapu iti ETS. Nagkebba ni Berting. Binigtingna. Nalag-an. Naingpis. Dina kayat a lukatan! Simrek iti balayda. Manipud iti pasilio ti balayda, imparintumengnan ti nagna a nagturong iti family bedroom-da a ‘yan ti altar. Nasakit ti siketna ngem naggabbet ti adrenalin ken gagarna a makabasa iti linaon ti surat. Idi makadanon iti sango ti altar, aglanglangoyen dagiti matana. Nagrosario. Idi malpas, agtigtigerger a nanglukat iti surat. Idi nabasana, bimtaken ti sangitna a maip-ipit. Naipasana ti test-na! Pagpagisu. Awan surok, awan kurang ti score-na. Kasla nagpukaw nga asuk ti sakit ti siketna. Inton sumangpet ti asawana ken anakna, agtarayto a sumabat kadakuada. Agkanna ni Baketna. Ikarkarigatannanto nga ipallayog nga ipangato ni Aloha Jane. Sippawento ti takiag ti langit sa ipallayogna nga isubli met la kenkuana. Mapnonto iti garikgik ti ubing ti tangatang. Kibinenanto ni Saling tapno sumrekda a sangapamiliaan iti balayda. Yarasaasnanto ti sagrado a damag. Ipatokarnanto ti paggaayatda a balse nga agassawa. Isaladanto ken ni Saling ti ragsak. Pakuddotnanto ken ni Honey-na ti bagina. Siguraduenna a saanto nga agdardarepdep laeng. Kabigatanna, mapanto ‘diay eskuelada. Agandapto ti nabayagen a nalidem a rupana. Idatagnanto ken Mr. Kutaka ti resulta ti test-na. Abrasaento ti prinsipalna. Agsubli manen a mangisuro. Maysanton a probationary teacher. Kalpasan ti uppat a semestre, maalananton ti kina-tenured-na. Kontakennanto pay gayam ni Mr. Shiroma. Ibabawinanton ti pannakailako ti balay. Gabutennanto ti FOR SALE a plakard. Inton Domingo, mapandanto makimisa. Ipamisadanto ken Saling ti panagyamanda. Iti karabian dayta nga aldaw, aglutonto ni Saling iti agkakaimas a makan. Mapanto met gumatang ni Berting ti pulotan nga ahi limu ken tako iti Safeway Store. Imbitarandanto da Ronie ken Lagring a mapan makipangan iti balayda.
-Gibusna


c: text/html

text:
MANILA – Sangapulo ket tallo a probinsia, siudad ken munisipalidad ti consistent top performing local government units iti napalabas a tallo a tawen, segun iti Department of Interior and Local Government.
Daytoy ti press release a naggapu iti opisina ti Department of Interior and Local Government idi Agosto 14, sumagmamano nga aldaw sakbay a natay ni DILG Secretary Jesse M. Robredo gapu iti pannakaikras ti eroplano a naglugananna iti kabaybayan ti Masbate idi Agosto 18,
Iti statement manipud ken ni Robredo, innagananna a consistent top performing LGUs ti probinsia ti La Union, Cavite, Albay ken Ilocos Norte; dagiti siudad ti Valenzuela, Makati, Angeles, Taguig, Davao, Laoag, Vigan, ken Cabanatuan; ken ti munisipalidad ti Ilagan iti probinsia ti Isabela.
“Padayawak dagitoy a lokal a gobierno gapu iti saan nga agressat a commitmentda nga agpangato ken mangmentener iti kangatuan a pagbatayan iti pannakaipaay iti serbisio publiko iti saklawda a lokalidad. Ti narimat nga ehemploda ti agpaay nga inspirasion kadagiti sabali tapno ad-adda pay ti panagtrabahoda iti mandatoda,” kinuna ni Robredo.
Segun iti DILG secretary, regular nga adda dagiti 13 nga LGUs iti kangatuan a sangapulo a gobierno iti probinsia, siudad ken munisipalidad a nakagun-od ti kangatuan a puntos para iti tawen 2009 agingga iti 2011 iti isaysayangkat ti departamento a Local Governance Performance Management System (LGPMS) tunggal tawen.
Nagraduan ken naranggo dagiti lokal a gobierno maibatay iti performance area index manipud iti maysa (kababaaan) agingga iti lima (kangatuan) kadagiti sumaganad: administrative governance, social governance, economic governance, environmental governance and fundamentals of good governance, which include transparency, participation and financial accountability.
Kinuna pay ti DILG secretary a saan laeng a pammigbig ti magun-od dagiti napili a best performing LGUs no di pay maikkanda iti gundaway a mainominar iti Gawad Pamana ng Lahi a maipapaay kadagiti LGUs a mangitag-ay iti doktrina ti nasayaat a panangituray kas maiyannurot kadagiti pagbatayan, a pakairamanan ti LGPMS.
Dagiti sumaganad dagiti top performing provincial, city ken municipal governments para iti 2011:
Probinsia – Bohol, 4.91; La Union, 4.89; Cavite, 4.88; Pangasinan, 4.87; South Cotabato, 4.864; Mountain Province, 4.855; Albay, 4.839; Bulacan, 4.836; Rizal, 4.832; ken Ilocos Norte, 4.828.
Highly urbanized Cities – San Juan City, 4.9; Puerto Princesa City, 4.88; Iloilo City, 4.87; Valenzuela City, 4.85; Makati City, 4.819; Angeles City, 4.816; Tacloban City, 4.77; Quezon City, 4.75; Taguig City, 4.71; and Davao City, 4.7.
Component Cities – Laoag City, 4.99; Naga City, 4.93; Vigan City, 4.921; Ligao City, 4.917; Tagaytay City, 4.87; Cabanatuan City, 4.86; Dipolog City, 4.83; Calamba City, 4.82; San Fernando City, La Union, 4.81; and La Carlota City, 4.79.
Municipalities – Ilagan, Isabela, 4.92; Carmona, Cavite, 4.9; Santol, La Union, 4.89; Alimodian, Iloilo, 4.883; San Mateo, Isabela, 4.879; San Luis, Aurora, 4.86; Surallah, South Cotabato, 4.843; Maslog, Eastern Samar and New Lucena, Iloilo, 4.839; Bacoor, Cavite, 4.822; and San Gabriel, La Union, 4.820.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SAN FERNANDO CITY – Maysa a balasang ti nagbalin a biktima ti mannipdut bayat ti pannagnana iti maysa a kalsada ditoy siudad.
Nagpulong iti polis ni Arlene Manalang, 35, residente iti Philex Poro, ditoy siudad a natakaw ti kuartana a P32,940 bayat ti pannagnana iti Ortega Street ditoy siudad.
Segun iti biktima, mapanna koma ideposito ti kuartana iti bangko ngem idi magmagna iti Ortega Street, maysa a lalaki ti nangdungpar kenkuana.
Natakuatan laengen ti biktima a naiwa ti bagna ken awanen ti kuartana.
Saan pay a nabigbig ti mannanakaw.#


text:
STA. Cruz, Ilocos Sur – Nablo iti saka ken nasugatan iti nadumaduma a paset ti bagi ti maysa nga ubing idi natinnag iti salamagi iti las-ud ti pagadalan ti Barangay Besalan iti daytoy nga ili.
Nainagan ti ubing a ni Emil Richard Cortez, 8, Grade 2 iti Besalan Elementary School ken residente iti nasao met laeng a barangay.
Iti pulong ni Joan Cortez, ina ti biktima, natinnag ti ubing iti immulianna a salamagi nga adda iti uneg iti pagadalanda.
Naitaray ti ubing iti Ilocos Research, Training and Medical Center idiay San Fernando La Union para iti pannakataming ti bullo ken sugatna.#


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur. Saanen a naidanon ti biag ni Manuel Layco, 25, baro, agmanmaneho iti traysikel ken residente iti Barangay Olo-olo ditoy, gapu iti sinagrapna nga uppat a bagsol iti likudanna.
Nainagan ti suspetsa a ni Ramil Cuaresma, 38, kalugaran ti biktima.
Iti imbestigasion ti pulis, adda iti plasa ti suspek agraman ti dua a kaduana idi simmangpet ti biktima nga adda met dua a kaduana ket maysa ti mapapati a nagkuna iti: “tallo-tallo” a puon ti panagriri ti suspetsa ken ti biktima.
Sinakayan ti biktima ti motorsiklona sa pimmanaw. Mapapati met a napan nangala ti suspetsa iti kutsilio iti balay ti kabsatna.
Idi simmangpet ti biktima a nakalugan iti motorsiklo, mapapati nga inatake ti suspetsa sana binagsol iti namin-uppat a daras iti likud daytoy.
Naideklara a natayen ti biktima idi maidanon iti Candon General Hospital. Simmuko met ti suspetsa iti kapitan ti barangayOlo-olo.#


text:
Wednesday, April 30, 2014
FREE-PATENT TI DAGDAGA, MAITULTULOY
Cabugao, Ilocos Sur –Agtultuloy a maas-asikaso dagiti Free Patent Application (Residential) kadagiti agindeg iti Barangay a masakupan ti ili a Cabugao, Ilocos Sur kasta met iti Poblasion a kalikagumanna ti matituluan iti kabukbukodanda a daga.
Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Mayo 2, 2014, impakaammo ni Municipal Assessor Lilia S. Flores a naiwayat pay ti Cabugao Cadastral Survey Project tapno lehitimo a makapatitulo dagiti lot owners a masakupan ti Munisipalidad ti Cabugao babaen iti libre a serbisio ken panagkammayet a programa ti DENR Regional Office 1-Land Management Service (LMS) ken iti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Sakbayna, naaramid ti Pre-Titling Info-Drive ti DENR ken ti Municipal Assessor’s Office kadagiti barangay babaen iti pannakitinnulong dagiti Kapitanes ti Barangay kadagiti maseknan a kalugaranda.
Gapu itoy a programa, naiyawat kadagiti agtagikua iti napatituluan a daga babaen iti “Handog Titulo Program” babaen iti naangay a Ceremonial Awarding iti 107 a maited a Titulo iti karabiyan ti Abril 23, 2014 a rugi ti panagpiesta ti ili babaen iti panangyawat da Mayor Ediboy ken ni Governor Ryan Luis V. Singson a binayabay dagiti Opisiales ti DENR ken LGU iti imatang dagiti nagatendar nga umili iti Cabugao Central Park (CCP), Brgy. Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 4:44 PM 0 comments
AGTULTULOY TI TRABAHO TI SPES
Cabugao, Ilocos Sur – Agtultuloy ti panagtrabaho dagiti SPES (Special Program for the Employment of Students) a nagbuligan nga ipatpatungpal ti Department of Labor and Employment (DOLE)-Vigan City ken ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ita a Tawen 2014.
Maibatay iti rekord ti Human Resource Management Office (HRMO) ti LGU-Cabugao, umabot ti 50 nga estudiante ti agtartarabaho kadagiti Opisina ti nadumaduma a Departamento ti LGU a nakaidesignaranda. Tallo a Batch ti naituyang a panagtrabaho dagitoy a naawat nga estudiante a naggapu iti nadumaduma a barangay ti ili a Cabugao.
Iti pannakiuman ti Web In-Action kadagiti SPES Employees iti Abril 30, 2014, imbatad ti kaaduan kadakuada a naibaonda a mapan ag-census kadagiti barbarangayda kadagiti indibidual a nakaturpos ngem awan ti pagsapulanda. Daytoy ket direktiba ti DOLE tapno mairekord ti nagan/datos dagitoy a maseknan iti Philjob Net a ditoy ket matulongan dagiti awan trabahoda a makabirok iti pagsapulanda babaen iti online program ti Ahensia. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:31 AM 0 comments
OFF-SEASON PLAN DAGITI VEGETABLE GROWERS, MAIRUBUAT
Cabugao, Ilocos Sur - Mairugi manen ti panagmula dagiti kameng ti Cabugao Vegetable Growers and Producers Association nga idauluan
ni Mr. Armando Azcueta iti Off-Season Type a klase ti nateng ita a bulbulan tapno agtultuloy nga adda trabaho dagiti padana a vegetable growers/traders ken saan a mapulsot ti pannakapataud ti suplay ti nateng a mangbalanse iti pagkasapulan iti merkado.
Insupusop ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT, High Value Crop Development Program Coordinator a no agkurkurang ti mailako a nateng ket kapilitan a mapan agangkat dagiti traders iti sabali nga ili ket agresulta no kua iti panagngina ti presio a mangparigat kadagiti konsumidores ket kayatda a maantisiparan/maliklikan koma daytoy a problema.
Imbatad ti kaaduan a Vegetable Growers a sinagrapda itay kallabes a panagmumula dagiti padada nga agnatnateng iti napintas a presio a nangruna iti sili ket agyamyamanda iti agtultuloy a suporta ti LGU Cabugao kadagiti gannuatda a mangpapintas ti kasasaadda nga agmulmula ken agnegnegosio iti nateng.
Kabayatanna, naited kadagiti mannalon iti pangrugianda a bukel manipud iti DA-LGU babaen ken ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT, HVCDP Coordinator ken kaduada a nagplano a manggun-od ti kasapulanda pay a dadduma a bukbukel tapno maipamaysada ti agmula itoy a bulbulan.
Kagiddan a tinamingda iti nadakamat a mitingda idi Abril 28, 2014 ket iti panangpatibkerda ti asosasionda a nangruna iti pannakapapintas ti recording kasta met iti Financial a kasasaad ti asosasionda tapno agtultuloy a nasayud iti operasionda a kas maysa nga organisado a pagtuladan a sektor. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:29 AM 0 comments
ELIMINATION TI BASKETBALL TOURNAMENT, MAAR-ARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action idi Abril 29, 2014, imbatad dagiti Coaches a maipatpatungpal ti Elimination Round babaen iti Round Roving kadagiti agsasalip a Team manipud kadagiti barangay a nakisalip kadaytoy nga inter-barangay basketball competition.
Buklen ti 6 a Bracket dagiti Team.
Kas iti gagangay, innayon dagiti napagdamagan a naregget dagiti Basketball Cheerers ken Sympathizers, agindeg kadayta a barangay agraman dagiti Opisiales dagiti barangayda a mangtartarabay/mangsursurot kadagiti Players-da nga agensayo ken makidangadang iti basketball iti Cabugao Cultural and Sports Complex a pakaang-angayan dagiti naka-schedule a Games iti minalem.
Kabayatanna, mainayon met a mabuya iti ay-ayam ti kategoria ti Inter-Agency Games kas iti panagsalip dagiti Players iti Mayor’s Team, Vice Mayor’s Team, BFP-Cabugao Team, PNP Cabugao Team ken LGU Team.
Segun iti kaaduan a mapan agbuybuya, imbatadda nga agtultuloy a naurnos ken natalna iti mapaspasamak a salisal gapu iti naipakpakauna a pannakaannurot ti sportsmanship ken disiplina iti tunggal Player para iti daytoy a kangrunaan a summer sports. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:27 AM 0 comments
Tuesday, April 29, 2014
HERMANA MAYOR TI LGU-CABUGAO ITI TAWEN 2014
Cabugao, Ilocos Sur – Sinabet dagiti kameng ti Pamilia-LGU Cabugao ti imahen ni Patron San Markos Ebanghelista iti sanguanan ti Simbaan Romano Katolika ket inturongda iti sanguanan ti Munisipio (Presidencia) a ditoy ti nakaiplastaran ti Patron ti Ili iti imatang ti kaaduan ken dagiti kameng ti Pamilia-LGU nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. idi Abril 28, 2014.
Iti panangrugi ti Misa, naibasa ti Mensahe iti Pammasangbay babaen ken ni Mayor Ediboy sakbay a narugian ti Nasantuan a Misa iti panangannong ni Rev. Fr. Felix Costales, Parish Priest ti Cabugao Catholic Church.
Sakbayna, babaen iti Pammilin ti Opisina ti Ama ti Ili idi Abril 7, 2014 ket naipakaammo kadagiti amin a kameng ti Pamilia-LGU a mapusgan ita a Tawen 2014 nga agbalin a “Hermana Mayor” ti LGU-Cabugao ket makipagyan ti Imahen ni San Markos Ebanghelista iti makatawen ditoy Munisipio. Kas panangrespeto iti isasangbay ti Patron ti Ili ket maigunamgunam nga agatendar ti amin nga Empleado ken dadaulo iti Opisina ti LGU-Cabugao a mangsabat iti Imahen ken agatendarda iti Nasantuan a Misa a maaramid iti Munisipio.
Kalpasan ti Misa, naisimpa ti Imahen ti Patron iti naisadia a pagyananna iti Municipal Conference Building ket nairuknoyan ti Kararag (Novena) babaen kadagiti Deboto. Maangay ti panagnobena ken panag-vigil dagiti empleado iti siam nga aldaw.
Kalpasan ti Misa, naangay iti panagtataripnong dagiti Empleado ken agraman dagiti Opisiales ti Ili babaen iti naaramid a salu-salo iti uneg ti Munisipio. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:23 AM 0 comments
SCHOLARSHIP PROGRAM TI LGU, NAIPATUNGPAL
Cabugao, Ilocos Sur – Nageksamen dagiti naawat nga Aplikante para iti “libre a panagadal” a programa ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ket naaramid idi Abril 28, 2014 iti School Building ti Cabugao North Central School, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Ti Cabugao Education Scholarship Program ket naaprobaran a Gakat ni SB Member Danilo Q. Gazmen ken indarirag ti Joint Committee on Education and Appropriation ti Sangguniang Bayan ken inaprobaran ni Mayor Ediboy idi Oktubre 14, 2013.
Daytoy a linteg ket maiyimplimentar ket maisagut dagiti makaruar iti eksamen nga agtutubo a naregget ti namnamada a makaileppas ti kurso iti High School ken Kolehio. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:06 AM 0 comments
1st LUMBA TI MOTOR-CABUGAO MOTOCROSS, DUPUDOP TI NAGBUYA
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti 1st Lumba ti Motor-Cabugao Motocross idiay disso ti Cur-ruoy, Brgy. Daclapan, Cabugao, Ilocos Sur idi Abril 26, 014 a nagpartisiparan dagiti Professional/Novice Riders a nagrehistro babaen iti Invitational nga indauluan da Motocross Professionals Jovie Saulog, Glen Aguilar ken Bebet de la Cruz.
Iti nasao a pasalip ti Motocross ket tinarabay ti LGU-Cabugao ken dadduma pay nga establisimiento a mangsupsuportar kadaytoy a motor racing a kas pangparagsak iti maudi nga aldaw iti pannakaselebrar ti 2014 Cabugao Ragsak Festival iti ili ti Cabugao (Abril 23-26, 2014).
Iti pannakalukat ti pasalip, nag-Courtesy dagiti Motor Riders ken ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a maysa kadagiti nagbuya kadaytoy a naiduma a pasalip ti lumba ti motor.
Iti Words of Welcome ni Mayor Ediboy, kinablaawanna dagiti amin a Riders ken dagiti adu a nagbuya a kaaduan nga umili ti Cabugao ken naggapu iti kabangibang nga ili.
Pinagyamanan pay ti Alkalde Munisipal dagiti dadduma nga esponsor ken nangorganisar kadaytoy a pasalip, dagiti Opisiales ti ili ken barangay a nakipagtarabay kasta metten iti nasayud a pannakaurnos ti trapiko, natalna ken kinatalged dagiti nagbuya iti palumba ti motor.
Kalpasan ti Oath of Sportsmanship nga inted ni Mr. Jovie Saulog, naikkan dagiti Riders iti sumagmamano a minutos a nagpraktis sakbay a naaramid ti racing proper.
Kabayatan ti nagmalem a palumba, namantener ti naurnos a Trapiko, ti linak ken talna dagiti nagbuya babaen iti panangiwanwan dagiti Kapolisan ken Barangay Tanod. Nakikaysa pay dagiti Kapitanes ti Barangay ken dagiti Opisiales ti Barangay Daclapan nga idauluan ni Brgy. Captain Charlie R. Somejo.
Nakitinnulong iti pannakaimaton ti palumba da Brgy. Captain Thaddeus U. Soller ken ni Mr. Rommel Naval. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:00 AM 0 comments
FERTILIZER DISTRIBUTION, AGTULTULOY PAY LAENG
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web in-Action iti Cabugao DA-LGU Office idi Abril 28, 2014, nairekord nga agtultuloy pay laeng ti pannakaited dagiti ganaganda Triple 14 (Complete Fertilizer) kadagiti mannalon iti 33 a barangay ti ili babaen kadagiti Opisiales ti Barangay ken Farmer’s Association nga as-asistiran dagiti pannakabagi ti DA-LGU Cabugao nga idauluan ni Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada.
Dagitoy a subsidized inputs ket paset ti programa iti pannakaidur-as ti Agrikultura ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken panangtulong kadagiti sapasap a mannalon iti inda manen panagmula iti Wet Season 2014 (Hunio-Nobiembre) ken impaay ti Gobierno Probinsial nga idauluan ni Governor Ryan Luis V. Singson. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 7:00 AM 0 comments
Monday, April 28, 2014
1 MILION A TSEKE NGA INABAK TI LGU-CABUGAO, NAITED
Cabugao, Ilocos Sur – Naited ti Tseke nga agbalor iti 1 Million Pesos a Premio ti LGU-Cabugao iti panangabakna iti “Search for the CY 2013 Agri-Pinoy Rice Achiever’s Award” kas maysa kadagiti “Outstanding Municipalities and LGU babaen iti National Rice Program iti Department of Agriculture (DA).
Inawat ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti nasao a premio iti Abril 28, 2014 iti Opisinana iti imatang dagiti kaduana nga Opisiales ti LGU-Cabugao kas kada Vice Mayor Deogracias Jose Victorino “DJ” H. Savellano, Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada, SBM Benedict M. Savellano, Committee Chair on Agriculture and Fishery, SBM Danny Q. Gazmen, SBM Vicky S. Serna, SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, SBM Jayhan Alcid-Tan, SBM Josefina S. Vallejo ken ni Municipal Rice Program Coordinator Nereo S. Daproza.
Nadakamat pay iti nasao a pammadayaw ti LGU-Cabugao a resulta daytoy iti positibo ken adu a naitulongna iti pannakaidur-as ti produksion ti pagay iti Region 1 iti Tawen 2013.
Kabayatanna, ibagian met da Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada ken ni Mr. Nereo S. Daproza, Municipal Rice Program Coordinator, dagiti napadayawan iti Outstanding Agricultural Extension Workers (AEWs) a karaman kadayta a nadakamat a pammadayaw. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:33 PM 0 comments
NARAGSAK TI ADMINISTRATION NIGHT TI PIESTA
Cabugao, Ilocos Sur – Napunno ti ragsak ti Cabugao Central Park Auditorium iti pannakarambak ti Administration Night iti Abril 24, 2014 a nagpartisiparan dagiti Municipal Officials nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr., Pamilia-LGU, Kakapitanes ti Barangay ken Opisiales ti nadumaduma nga Asosasion, umili ti Cabugao ken Balikbayan.
Pinarungbo dagiti makapikapik a samiweng nga impatayab ti Don Podring de Guzman Orchestra ket saan a kinabaelan a pagmawmawen dagiti sonata iti alibtak ken regta dagiti sumasala a nangipakita iti laingda a mangkumpas kadagiti agduduma a piesa a maipatayab iti Banda a nangpadaeg iti salonan.
Agduduma dagiti sonata ket mainaganan dagiti mangidaulo kadagitoy nga Opisial/Grupo wenno Balikbayan a napan nagsala.
Naited ti pammadayaw ken premio dagiti nangabak a Float iti napasamak a Grand Float Parade iti bigat ti Abril 24, 2013.
Mismo a dagiti Municipal Officials nga idauluan da Mayor Ediboy ken ni Vice Mayor DJ ti nangiyawat kadagiti premio dagiti nangabak.
Nakitaripnong met dagiti natatakneng a sangaili a naggapu iti nadumaduma a benneg ti kagimongan ken dadduma pay a bisita a nakidanggay kadagiti Barangay Officials, Balikbayans ken Pamilia-LGU a nakipagrambak iti dayta a rabii. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:29 PM 0 comments
ESPONSOR TI PAMILIA-LGU ITI KAALDAWAN TI PIESTA
Cabugao, Ilocos Sur - Nakimisa dagiti kameng ti Pamilia-LGU nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti kaaldawan ti Piesta ni San Markos Ebanghelista, Patron ti Simbaan Romano Katolika iti ili a Cabugao, Ilocos Sur idi Abril 25, 2014.
Kadua ti LGU-Cabugao dagiti kameng ti Parish Pastoral Council (PPC) a nangesponsor kadaytoy a Naidaklan a Misa.
Ni Most Reverend Marlo M. Peralta, D.D., Archbishop ti Archdiocese of Nueva Segovia, Vigan City iti kadua dagiti Papadi a nangannong iti nasao a Liturgical Celebration.
Naruay met dagiti umili a nagatendar kadaytoy a Naindaklan a Misa kas pangkulminar iti 4 nga aldaw a Panagpiesta ti Ili ti Cabugao (Abril 23-26, 2014). # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:30 AM 0 comments
“SALA SA KALSADA”, NARAY-AW DAGITI NAGBUYA
Cabugao, Ilocos Sur –Naruay dagiti nagbuya nga umili iti agsumbangir ti Kalsada Nasional iti panagsala dagiti nagaruat iti agduduma nga ubbing ken agtutubo a nangsala iti kabukbukodanda nga Entry iti pakontes ti LGU-Cabugao: “Sala sa Kalsada” a kas maysa a pangray-aw iti publiko iti maikadua nga aldaw ti Piesta ti ili a Cabugao, Ilocos Sur iti kamalman ti Abril 24, 2014.
Nangrugi ti streetdance iti sango ti Munisipio babaen iti panangiwardas ni SB Secretary Maxfel S. Suboc iti preparasion ken urnos dagiti Streetdancers. Tunggal grupo nga agsala ket tinarabay dagiti mangisursuro a Trainors ken Coaches a mangiwanwan kadakuada. Naregta dagiti napusgan a Marshal (Coordinating ken Parade) iti LGU-Cabugao a nangiturong kadagiti tao nga agbuya ken ti lumasatan dagiti Dancers iti National Highway.
Buklen ti nagsasaruno a nagsala iti kalsada iti linia dagiti Dancers iti Zone 1, 3, 2 ken 4. Immuna met ti Lipit National High School, simmaruno ti Pug-os NHS, Cabugao NHS, Sisim NHS ken Cabugao Institute iti High School Category a nangkumpas iti naibaet a sound mobile.
Immuna ti Mobile Patrol Car ti MPS Cabugao ken nakitinnulong ti kapolisan ken Blue Boys (Public Safety Officer) a timmulong a nangiwanwan ti panaggunay ti streetdancing.
Nagtungpal ti streetdancing iti Cabugao Central Park (CCP), Brgy. Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur ket adu ti tao/umili a nagbuya iti agsumbangir ti kalsada ken iti napasamak a panagpabuyada iti ikub ti CCP. Nagsasaruno a nagpabuya ti uppat a sona ti elementaria sa simmaruno ti 5 a High Schools ti ili ti Cabugao.
Kalpasan ti naaramid a showdown competition, inyalat ti Zone 1 ti Cabugao DepEd District ti Umuna a Premio iti kategoria ti Elementaria ken iti Pug-os National High School iti First Place iti kategoria ti High School. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:39 AM 0 comments
CLEARING KALPASAN TI SEMANA KEN PIESTA, NAARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Mayo 2, 2014, impakaammo ni Mr. Edgar S. Balangatan, AT/, MENRO Designate/ Clean and Green Coordinator a naideploy dagiti agob-obra iti babaenda a nagikkat kadagiti Tarpaulin ken dadduma pay a wara a maigapu iti kalepleppas a selebrasion ti Semana Santa ken iti Panagpiesta ti Ili iti Abril 23-26, 2014.
Nupay kasta, insupusop ni Mr. Balangatan a madagdagus ti clearing ken pannakadalus ti agsumbangir a paset ti Kalsada Nasional manipud Brgy. Sagayaden agingga iti Brgy. Pug-os agraman
dagiti Kalsada (Salomague Bound ken Cuancabal to Nagsincaoan Road) kasta met kadagiti lugar-pampubliko iti Poblasion (Parke, Plaza, Processional Route ken NISTC Public Market) tapno agtultuloy a nadalus ken napintas ti buya iti aglawlaw ti ili.
Ti madagdagus nga aksion dagiti maseknan nga LGU Personnel para iti “Clean and Clearing Activities” apaman a malpas dagiti dadakkel nga aktibidad ket paset ti panangipatungpalda iti direktiba ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti agtultuloy a pannakamantener ti kinadalus ti aglawlaw iti Munisipalidad ken sanitasion para iti umili ken bumisita a Balikbayan iti ili ti Cabugao. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:23 AM 0 comments
Friday, April 25, 2014
GRAND FLOAT PARADE, NAIDUMDUMA
Cabugao, Ilocos Sur - Naaramid ti Grand Float Parade ti 2014 Cabugao Ragsak Festival iti kabigatan ti Abril 24, 2014 (maikadua nga aldaw ti Piesta) a nagpartisiparan dagiti Kameng/Opisiales ti Local Government Unit (LGU)-Cabugao, 33 a barangay agraman dagiti Asosasion iti uneg ti barangay kas iti Senior Citizen, RIC, 4 P’s, BPATS, BNS, BHW’s, Lupong Tagapamayapa, 4-H Club, BPATS, Day Care Worker (DCW), kompania/organisasion iti Sektor Pribado kas iti Nuga Best, SYM Motors, Carylle’s Catering Services, Cabugao DepEd District, Private Hospitals, National Offices kas iti Judiciary, NTA kasta metten iti Muslim Traders, Philippine Taekwondo Cabugao Chapter, CISTODAI, Cabugao Badminton Club ken ti NISTC Stall Holders.
Immuna iti Parada ti Police Mobile Patrol sa iti kameng ti PNP, BFP, Municipal Officials nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Simmarunmo ti Marching Band ti Cabugao South Central School (Lead) sa iti Float ni St. Mark the Evangelist ken sinaruno dagiti kameng ti Simbaan-Katolika.
Nakipaset met dagiti Marching Band iti High Schools ken Elementaria iti nadumaduma a pageskuelan iti ili.
Tallo a barangay ti nangbukel iti 11 Cluster (A to K) ket sinarunoda dagiti agkakangayed a Floats-da. Nangrugi ti Parada_iti NISTC Public Market, Cabugao, Ilocos Sur ket nagpatingga idiay Cabugao Institute Compound, Cabugao, Ilocos Sur.
Kalpasan ti pannakaiparada dagiti Float ket napagaabayda iti uneg ti Cabugao Institute ket naaramid ti pannakagradoda babaen kadagiti nadutokan a Hurado ket maiwaragawag dagiti mangabak iti karabiyan dayta a petsa a daytoy ti Administration Night ti LGU-Cabugao.
Nagpaay nga Emcee ken Parade Coordinator ni SB Secretary Maxfel S. Suboc. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:10 AM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
CANDON CITY – Rambakan dagiti tribu a Bago, Itneg, Kankanaey, Tingguian ken dadduma pay a katutubo manipud nadumaduma nga il-ili ti Ilocos Sur ti Maika-5 a Begnas Ylocos a maangay idiay Galimuyod, Ilocos Sur manipud Oktubre 21 agingga iti 25.
Kinuna ni Ruben Bastero, Regional Director ti National Commission on Indigenous Peoples (NCIP), bayat ti interbio kenkuana ti DZTP Radyo Tirad Pass, a paset daytoy ti pannakarambak ti maika-15 nga anibersario ti Indigenous Peoples Rights Act.
Dagiti sumaganad dagiti naisagana nga aktibidad iti Begnas Ylocos Fest, segun ken ni Bokal Robert Tudayan:
*Oktubre 21-24 – maisayangkat ti maysa a panagsanay dagiti napili nga agtutubo iti kannawidan a sala ken kanta ti tribu sadiay North Luzon Philippines State College (NLPSC) a partisiparan ti 50 nga IP Youth.
*Oktubre 24-25: maangay ti dua aldaw a Trade Fair iti sanguanan ti munisipio ti Galimuyod, Ilocos Sur.
*Oktubre 25 (kaaldawan ti Begnas Ylocos): maisayangkat ti ritual ken pannakapili ti Baggak ken Bagnos ti Begnas 2012, pasalip ti panaglutuan kadagiti exotic foods ken organic foods.
Manamnama a makipartisipar iti parambak dagiti tribu manipud iti Alilem, Burgos, Nagbukel, Lidlidda, San Emilio, Banayoyo, Quirino, Narvacan, Candon, Santa Lucia, Tagudin, Santo Domingo, Galimuyod, Salcedo, Gregorio Del Pilar, Suyo, Sigay, Cabugao, San Juan, Santa Cruz, Cervantes, Sugpon ken Magsingal.
Kabayatanna, naangay iti La Union itay Oktubre 20 ti “Taray ti Ragsak” a nakipasetan dagiti empleado ti gobierno a pakairamanan dagiti IPs, kas paset ti pannakarambak ti National Indigenous People’s Month (NIPM) a maselselebraran iti bulan ti Oktubre kas panangbigbig kadagiti katutubo iti amin a paset iti pagilian.
Impalgak ni Bastero a kas panangselebrar iti NIPM, naipatangatang kadagiti amin a radio stations ti Radyo ng Bayan ken DZTP dagiti guidelines, programa, proyekto ken dadduma pay nga aktibidad ti NCIP.
Naangay pay idi Oktubre 20 ti IP Congress a nakipartisiparan dagiti iskolar ni Gov. Manuel Ortega ken Cong. Victor Ortega a nakatrataran dagiti isyo ken pakaseknan iti pannakasalaknib ti kultura dagiti katutubo.
Maangay pay inton Oktubre 27 ti misa ken pasalip iti panaglutuan iti taraon dagiti IPs nangruna ti Etag, napreserba a karne, sadiay Pugo, La Union kas culminating activity.
Manamnama ti idadar-ay ditoy dagiti nadumaduma a munisipalidad nga addaan kadagiti organisado a tribal councils wenno gunglo.
Kinuna ni Bastero a maipasagepsep bayat ti selebrasion ti Begnas Festival ti panangtaginayon kadagiti nakaisigudan a sala, kanta ken kannawidan.
Paset pay ti selebrasion ti pannakaipaay iti cataract screening kadagiti katribu ken uray pay dagiti saan a kameng ti tribu.
Sagudayen ti Proclamation No. 1906 series of 2009 ti pannakaideklara ti Oktubre kas National Indigenous People’s Month.
Ti tema ti parambak ita a tawen: “IPRA ay Gabay sa Kaunlaran. Isaisip, Ipabatid at Isakatuparan.” (Danny Antalan)


text:
MAUSAR ti naipangato a buis dagiti umili para kadagiti nagduduma a gannuat, programa ken proyekto dagiti umili kas ti Build, Build Program para ti imprastraktura; libre nga edukasion manipud elementaria agingga iti kolehio, pangpasueldo kadagiti minilion nga agserserbi iti gobierno, paggatang kadagiti alikamen ken dadduma pay a paggastosan ti nasional ken lokal a gobierno.
Dayta ti kasimplean a panangilawlawag dagiti opisial ti Bureau of Internal Revenue iti kinapateg ti panagbayad ti buis dagiti umili tapno magun-odda ti tarigagayda a makolekta a mairamanto iti sumaruno nga annual budget ti pagilian. Ngem maus-usar amin ngata a makolekta a buis kadagiti napateg unay a paggastosan ti gobierno a makatulong kadagiti kaaduan nga umili?
Iti panaggibus ti panagbayadan iti buis ita a bulan. Nasingir met laeng ngata ti BIR ti target-da a tax collection? Nagbuis met laeng ngata iti umno dagiti kompania ken indibidual nga adu iti natgedanda, wenno saan ta dinto met laeng a mausar iti umno dagiti kolektaen ti gobierno a buisda?
Manipud pay idi un-unana a panawen, maibilangen ti nakaro a buis a mangpadagsen iti biag dagiti tattao. Idi tiempo ni Apo Jesucristo, kinagurgura dagiti marigrigat dagiti agkolkolekta iti buis. Idi panawen a sakup pay laeng dagiti Kastila ti Pilipinas, ti panagbuis ti gapu nga adu dagiti nagalsa nga Indio wenno Pilipino.
Agpaysa a napateg unay ti buis dagiti umili ta daytoy ti pagtaudan dagiti pondo para iti operasion ti gobierno. Ngem saan koma a mapakaruan nga agsagaba dagiti napanglaw babaen ti saan a pannakaingato ti buis dagiti kangrunaan a kasapulan iti panagbiag.
Masapul met a dagiti pondo ti gobierno ket masaluadan ken mausarda laeng kadagiti napateg a gannuat ken proyekto, saan ketdi a maar-aramat kadagiti awan-mamamaayna a proyekto wenno alikamen, pangpasueldo iti aglaplapusanan kadagiti mapilpili nga agpapaay iti gobierno, ken kupkupiten laeng dagiti rinuker a tattao.
Nakasaysayang dagiti pondo ti gobierno a maus-usar kadagiti white elephant projects, kasta met dagiti maduprak nga imprastraktura a nabiit pay a nabangon ken saan pay a naabrot ti pannakaipatakderda kas kadagiti masukatan a nabiit pay a nakonkreto a kalsada, ken tunged wenno pangted a rangtay ken dalan, irigasion nga awan danumna, arko ken waiting shed kadagiti kalsada a sobra ti nginana, ken dagiti dadakkel a pasdek nga awan ti agnaed wenno mangar-aramat.
Nainget ti BIR iti liderato ni Commissioner Cesar Dulay iti panagkolekta iti buis ta uray dagiti babassit a sari-sari store ket pagbuisendan. Ngem adu latta dagiti kompania ken tattao a nagdadakkelan ti masapulanda a kuskusitenda iti buisda. Mapagduduan met dagiti dadduma nga agpapaay iti BIR a makikunkunsabo kadagiti dadakkel a kompania ken korporasion tapno bumaba dagiti bayadanda a buis kas kadagiti naipadpadamag a dua a dadakkel a kompania ti sigarilio a nakipag-areglo iti gobierno.
Adu dagiti negosiante iti underground economy kas dagiti saan a rehistrado nga agpapautang iti kuarta a nagdadakkelan dagiti ganarenda ngem saanda a pulos nga agbubuis. Nagadu dagiti agpapaay iti gobierno ken pribado a sektor a nagdadakkelan dagiti sueldoda, ngem nagbassit dagiti buisda. Adu a propesional kas kadagiti artista, atleta, doktor, abogado, ken dadduma pay a propesion dagiti nagdadakkel dagiti matgedanda ngem nakurang met dagiti buisda.
Adu dagiti bumdeng nga agbuis ta saanda a kayat a maksayan dagiti matgedanda. Adu dagiti masayangan nga agbuis ta saan met laeng a maaramat amin a makolekta a buis iti umno a pananggasto ti pondo ti gobierno. Gapu iti dayta, nakapanunot dagiti economic advisers dagiti naglabas ken agdama nga administrasion tapno maipangato ti tax collection ti gobierno babaen ti pannakaingato ti buis dagiti magatang a produkto ken serbisio.
Saanen a makalisi dagiti amin nga umili iti panagbayadan iti Value Added Tax ta amin a produkto ken serbisio a gatangen ket addan sigud a nainayon a buisda a mangpangina iti presioda. Nangatngato pay dagiti Sin Tax a mainayon kadagiti produkto kas ti sigarilio ken arak a gapu ta bisio dagitoy ket ikarigatan dagiti naigameren ti gumatang.
Naggibusen ti panagbayadan ti buis ita a bulan para itay napalabas a tawen, adu dagiti umasog iti rigatda nangruna dagiti bassit ti natgedanda. Agagal dagiti umili iti dumagdagsen a kasasaad ti panagbiag gapu iti kinangato ti binayadanda a buis para iti napalabas a tawen. Masubokto pay laeng ti patauden nga epekto ti Tax Reform and Inclusion Law a nangrugi nga agapekto ita a tawen.
Adayo pay ti panagbayadan ti buis para iti 2018, ngem mariknan ti nadagsen unay ti epekto ti TRAIN Law kadagiti napanglaw ta uray no saanen nga agbayad iti buis dagiti agsusueldo iti saan a nangatngato ngem P250,000.00 iti makatawen, ket ngimmato met ti buis dagiti adu a kangrunaan a magatgatang agraman dagiti gasolina ken dadduma pay a petroleum products a mangpataud iti nakaro nga epekto iti itatayok dagiti dadduma pay a produkto ken serbisio a kasapulan unay dagiti amin a tattao.
Pabor ti TRAIN Law kadagiti babassit ti sueldoda. Ngem ti dakesna, timmayok metten ti presio dagiti kangrunaan a magatgatang ken serbusio, ket uray dagiti ubbing ken awan ti pagtrabahuanna ket ibaklayda ti nayon a buis dagiti gatangenda.


text:
SAN FERNANDO CITY – Kinuna ti PNP regional director ditoy nga agtultuloy ti naing-inget a kampania maikontra iti agraraira a paltog tapno madalusan ti rehion kadagiti loose firearms.
“Itultuloytayo ti naing-inget a kampaniatayo maikontra iti agraraira a paltog kas panagrespondetayo iti direktiba ni PNP Chief Jesus Verzosa a mangsurot kadagiti agtagikua kadagiti saan a rehistrado a paltog ken dagiti nagpason ti lisensiada,” kinuna ni Gatan idinto nga innayonna a kasapulan a madalusan iti rehion kadagiti loose firearms aglalo ket umadani ti eleksion.
Kabayatanna, pinadayawan ni Gatan dagiti operatiba a nangisayangkat iti operasion a nakakumpiskaan dagiti sumagmamano nga armas ken balbala iti Alcala, Pangasinan idi Septiembre 1.
Inreport ni Police Senior Supt. Percival Barba, Pangasinan provincial director, a nakakumpiska dagiti nagtipon nga elemento ti Regional Mobile Group I, 107th Provincial Mobile Group, Alcala police, Sta. Barbara police ken ti Special Operations Group ti PPPO kadagiti nadumaduma nga armas kada Dionisio Castillo Jr., Cornelio Jose, Rodrigo Libed, and Rodrigo Oliferes, agpapada nga agnaed iti daytoy nga ili.
Nakakumpiska dagiti polis iti caliber 9mm Taurus pistol ken M16 armalite rifle nga addaan balbala manipud ken ni Castillo iti pagtaengan daytoy iti Barangay San Juan.
Karaman met dagiti nakumpiska kada Jose, Libed ken Oliferes, agpapada nga agnaed iti Barangay Sinabaan, ti maysa a caliber .45 pistol, caliber 9mm Taurus pistol, dua a shotgun, M16 armalite rifle, ken nadumaduma a balbala.
Nupay kasta, kinuna ti polis a natakuatanda nga addaan iti lisensia ti caliber 9mm.
Naisayangkat ti panagsukisok babaen ti search warrants nga inyisio ni Judge Ulysses Butuyan ti Regional Trial Court Branch 51 iti Tayug, Pangasinan maikontra kada Castillo, Jose, Libed, ken Oliferes.
Makasuan dagiti uppat iti illegal a panagikut iti armas ken ammunition.
Indagadag ni Gatan iti publiko ti pananggundawayda iti gun amnesty program a mangrugi iti Oktubre 1 agingga iti 30 idinto nga innayonna nga agaw-awatdan ken agprosproseso kadagiti aplikasion iti amnestia iti paltog kas maibatay iti programa ti gobierno a pannakontrol dagiti armas.#


text:
Calasiao, Pangasinan
Ti Calasiao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Calasiao ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Ambonao
- Ambuetel
- Banaoang
- Bued
- Buenlag
- Cabilocaan
- Dinalaoan
- Doyong
- Gabon
- Lasip
- Longos
- Lumbang
- Macabito
- Malabago
- Mancup
- Nagsaing
- Nalsian
- Poblacion East
- Poblacion West
- Quesban
- San Miguel
- San Vicente
- Songkoy
- Talibaew
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
NAGBUKEL, Ilocos Sur – Nasukalan dagiti polis ti maysa a plantasion ti marihuana bayat ti pursuit operation nga insayangkatda maikontra iti maysa a lalaki a masuspetsa a gumatang iti daytoy maiparparit a droga iti Barangay Cusocos ditoy nga ili idi agsapa ti Pebrero 1.
Nasukalan dagiti polis ti nasao a plantasion nga aglawa iti sumurok-kumurang a 16 metro kuadrado iti bakante a lote a napalawlawan kadagiti kaykayo iti kapanpantokan a paset ti nadakamat a barangay a nakaimulaan iti duapulo a fully grown a marihuana a mapattapatta nga agbalor iti P4,000.00.
Sakbay ti pannakasukal iti nasao a plantasion, nagturong dagiti polis iti Barangay Cusocos kalpasan a nakaawatda iti tawag iti selpon manipud ken ni Barangay Captain Ester Sape a nangipakaammo kadakuada nga adda kinamatda a dua a lalaki a suspetsoso ti tignayda ket natiliwda ti maysa a Lawrence Montero y Adona, 24, naasawaan, mannalon, ken residente iti Barangay San Antonio, Narvacan, Ilocos Sur.
Innaganan ni Montero ti kaduana a ni John Martinez y Delfin, 22, baro, mannalon ken residente met laeng iti Barangay San Antonio, Narvacan, Ilocos Sur.
Segun ken ni Montero, nagluganda ken ni Martinez iti Honda Bravo a motorsiklo iti ipapanda iti barangay tapno gumatangda iti marihuana ngem bayat ti panagur-urayda iti sango ti maysa a kalapaw iti panpantok iti asideg ti barangay road, sinitar ida ti maysa a di nabigbig a lalaki a nakalugan iti motorsiklo no ania ti kaaddada iti nasao a lugar.
Mapapati a naalarma dagiti dua ket nagtarayda iti nagsupadi a direksion ngem kinamat ida dagiti bumarangay a nakatiliwan ni Montero.
Nangisayangkat dagiti polis iti pursuit operation, kaduada dagiti kameng ti barangay council agraman ni Montero ket ditoy a nasukalanda ti nasao a plantasion.
Naipiskotda met ni Martinez iti Barangay Lapting, Nagbukel.
Pinarut dagiti barangay officials ken polis dagiti pinuon ti marihuana sada inkuyog dagiti dua iti police station para iti pannakaimbestigada.#


text:
SUYO, Ilocos Sur – Dua a bangkay ti lalaki ken babai a mapapati a biktima ti pammagsol ti naireport a nasarakan sadiay Sitio Baudan, Barangay Man-atong, ditoy nga ili idi malem ti Nobiembre 13.
Nabigbig dagiti biktima a da Roberto Macusi y Dacua, 42, truck driver ken residente iti Barangay Calumbaya, Bauang, La Union ken Erma Marinas y Orina, 35, ken residente iti Sitio Naiba, Barangay Malaya, Cervantes, Ilocos Sur.
Iti panagimbestiga dagiti polis, naammuan nga agpa-Tagudin, Ilocos Sur dagiti biktima a nakalugan iti Izusu Canter tanker truck ket agdaldaliasatda iti nadakamat a barangay idi pinara ida dagiti di nabigbig a suspek sada binagbagsol dagiti biktima a nagsagrapanda kadagiti sugat iti nadumaduma a paset ti bagida.
Di pay ammo no ania ti motibo ti pannakabagbagkong dagiti dua.#


text:
Taguig
Ti Siudad ti Taguig ti kabaruan a siudad iti Metro Manila iti Filipinas. Masarakan iti lumaud a playa ti Dan-aw Laguna ken kabeddeng ti Siudad ti Muntinlupa iti abagatan, Siudad ti Parañaque iti umabagatan-a-laud, Siudad ti Pasay iti laud, ken ti Siudad ti Makati, ili ti Pateros, ken Siudad ti Pasig iti amianan.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Siudad ti Taguig iti 28 a barbaranggay.
Maysa ti Fort Bonifacio nga espesial nga ekonomiko a distrito iti Siudad ti Taguig.


text:
Davao del Sur
Ti Davao del Sur ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti Rehion ti Davao iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Digos. Kabeddengna dagiti probinsia ti Davao del Norte iti amianan, ti baro a probinsia ti Davao Occidental iti abagatan, ken ti Cotabato, Sultan Kudarat, Abagatan a Cotabato ken Sarangani iti laud. Adda iti daya ti probinsia ti Golpo ti Davao
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Davao del Sur iti 14 nga ili ken 2 a siudad.
Ti Siudad ti Davao ket maysa nga agwaywayas a siudad ken nakasina iti probinsia. Dagiti agindeg iti siudad ket saanda nga agbutos kadagiti opisial ti probinsia ken addaanda iti bukod a pannakabagi iti Kongreso ti Filipinas.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Salaysay ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
NALPASEN ti maikapat a SONA ni Presidente Benigno Aquino III, kabagis. Daytoy ‘tay makunkuna nga State of the Nation Address wenno reportna kadatayo nga umili. Laonen daytoy dagiti naaramidan ti administrasionna iti kalkalpas manen a makatawen a panagserbina kadatayo.
Iti rekord ti pagiliantayo, ‘bagis, daytoyen ti kapautan a SONA—immabot iti maysa nga oras ken 42 a minuto. Ne, ket mabalin a kunaem, no dimo nabuya, nga adu ngarud ti nasaona. Nga adu ngarud ti inreportna a naaramidanna– ti administrasionna.
Ala, kadawyan daytan iti asino man a presidente. Ikannawagna dagiti naaramidanna ta di ket kunaen dagiti kritiko a “naturog laeng iti pansitan” ti inar-aramidna.
Ita, padalanantayo man dagiti dadduma a naibinsabinsana iti SONA, ‘bagis. Adda kenkan a mangutob kadagitoy no umanamongka wenno saan. Ta datayo man met nga umili ti pudpudno a makaammo kada-gitoy.
Umuna, ti maipanggep iti Pantawid Pamilyang Pilipino Program wenno ad-adda nga am-ammo a 4Ps. Daytoy ‘tay mangmangted iti suporta kadagiti marigrigat a pamilia. Adda aw-awaten dagitoy a pangsupusop iti panagbiagda iti kada bulan. Kunana, manipud iti dati a 700,000 a pamilia nga adda iti babaen ti programa idi tawen 2010 a panangrugi ti panagtakemna, mapan kanon nga 4 a riwriw daytoy. Ket iti sumuno a tawen, panggepna nga ikalawa ti sakup daytoy a programa. Karamanton ditoy dagiti annak nga agedad agingga iti 18.
Ne, dika umisem, kabagis. Saan a gapu ta adu dagiti sagibsibmo ket mangigisen ‘ta isemmo. Laglagipem, para kadagiti annakmo dayta a tulong. Saan a para iti bukodmo a pagimbagan. Saan a para iti bisiom.
Maikadua, iti benneg ti agri-kultura a mabalin nga itarapnostayo iti ekonomia. Manipud kano pay idi nagtakem, bimmaban ti panagangkattayo iti bagas kadagiti sabsabali a pagilian. Manipud iti dati a 2 riwriw a metriko tonelada idi 2010, umab-abot laengen iti 350,000 metriko tonelada. Napintas dayta a damag, saan kadi, kabagis? Ngem agurayka, apay ngarud nga agan-annay met latta dagiti adda iti benneg daytoy a pagsapulan? Ne, diak met ketdi im-impluwensiaan ti panangutobmo kadagiti pasamak, ‘bagis!
Impanamnama pay ti presidente ti naiget a pannaksaluad dagiti baybaytayo kontra kadagiti ilegal a mangngalap tapno iti kasta, agnumar dagiti kailiantayo, ‘bagis. Saan laeng a dagiti ganggannaet ti kayatna a sawen ditoy. Pati dagiti kadaraantayo nga ilegal ti wagas ti panagkalapna. Nasayaat unay daytoy aglalo no maakem dagiti maseknan nga ahensia ti trabahoda a mangsaluad itoy a kinabaknang ti pagiliantayo.
Maipanggep met iti riri a daga iti Hacienda Luisita a kanayon kano a pakaikonekan ti naganna, siraragsak a mangipakaammo nga idi pay Pebrero, naidalusen ti Department of Agrarian Reform dagiti listaan dagiti maikkan iti benepisio. Ket manamnama nga itoy bulan ti Septiembre, maibunongen kadagiti benepisiario dagiti lote a nabayagen nga ilablabanda a malagip nga iti kallabes, nakaipatlian pay ti biag dagiti dadduma a mannalon.
Sadiay met Iloilo, naipanam-nama ti pannakataripato/pannakasaluad dagiti irigasion tapno umadu ti apit ket makapataud iti suplay a mangsupusop iti panagkasapulan ti pagiliantayo aglalo no panawen dagiti kalamidad. Saan la koma ngarud a sadiay a paset ti pakaipakatan ti kastoy a programa ta ammotayo met, ‘bagis, nga adu pay dagiti probinsia a mangnamnama latta iti tudo tapno makatalonda. Daytoy koma ti maikkan iti importansia.
(Adda tuloyna)


text:
ILOCO FILM FESTIVAL. Nagpaala da Ronnie Lazaro (kannigid, sango), nalatak nga aktor iti teatro ken pelikula, ken ni Byron Bryant (sango), premiado a director ti Indie film ditoy pagilian, iti pakalaglagipanda a retrato iti Los Mojitos iti Vigan City Heritage Village kalpasan ti film festival a naangay iti University of Northern Philippines idi Septiembre 27-28, 2010 a nakaipabuyaan dagiti pelikula ni Bryant a nagab-abak kadagiti awards kadagiti festivals ditoy ken iti ballasiw-taaw ken lektiur iti film making. Karaman iti retrato ni Danny Antalan, reporter ti DWRS, ken ni Clement de Peralta (maikatlo iti kannigid). (Salvador A. Espejo)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › ILOCO FILM FESTIVAL


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Maysa a pagtaengan ti dimmapo sadiay Barangay Apatot idi agarup agmatuon ti Abril 14.
Mapapati a faulty wiring ti nakaigapuan ti uram a nagkayamkam iti maikadua a kadsaaran ti balay ti maysa a Rexy Swain, negosiante.
Nupay nagresponde dagiti bumbero ti Bureau of Fire Protection a naggapu iti kaparanget daytoy nga ili, napardas ti panagkayamkam ti apuy ket saan a nasalbar ti balay malaksid dagiti sumagmamano nga alikamen.
Saan a dagus a naammuan no mano ti balor dagiti sanikua a dimmapo gapu iti uram.#


text:
MAKALAWAS laengen ket maangay inton Mayo 14, 2018 ti Barangay and Sanguniang Kabataan Elections. Kangitingiten ti panagkampania dagiti kandidato kadagiti botante. Panawen met daytoy a panangtakuat ken panangamiris dagiti botante iti integridad ken kabaelan dagiti kandidato nga itandudoda iti eleksion.
Naminduan a naipawayway ti termino dagiti nakatugaw nga opisial iti barangay, ken nabayagen nga awan ti lider dagiti konseho ti agtutubo gapu iti nagsaruno pannakaisanud manipud idi 2016 ti Barangay and SK Elections. Nasayaat unay ta maikkanen iti gundaway dagiti bumarangay ken agtutubo a mangpili kadagiti opisial a mangidaulo kadakuada. Rumbeng nga usaren dagiti umili a nainsiriban ti eleksion tapno maisaad iti akem dagiti kandidato nga addaan iti integridad ken kabaelan nga agserbi, ket saandanto nga agbabawi no dagiti mangabak ket dagiti awanan karbengan nga agakem iti posisionda.
Amangan a no malpas daytoy a Barangay and SK Elections ket mamin-adunto manen a maisanud ti sumaruno a panagpipili ket mapabayag manen ti termino dagiti mangabak ken agtugaw a kandidato. Nabayagto manen a panagan-anus dagiti umili iti sumaruno a panagpipili. Kangrunaan a rason ti panangipasanud ni Presidente Rodrigo Duterte iti namindua a daras ti Barangay and SK Elections ket ti pammatina a mausar ti kuarta a nagtaud iti illegal drug trade tapno mangabak dagiti kandidato nga adda pannakainaigna iti droga, ket agamak ti Presidente nga agraira ti narco-politics iti Pilipinas.
Inrakuraken ni Philippine Drug Enforcement Agency Director General Aaron Aquino ti pakauna a listaan dagiti nasurok a 200 a barangay officials nga adda pannakainaigna iti illegal a droga. Maanamnama nga adda pay sumaruno a listaan nga irakurak ti PDEA. Kaaduan kadagiti nairaman iti narco-list nga opisial iti barangay ket taga-Bicol Region ken Metro Manila. Adda met sumagmamano a taga-Region I ken taga-Ilocos Sur. Ngem sigurado ngata a pudno ti linaon listaan ti PDEA?
Dagiti dadduma nga agdama ken sigud nga opisial iti barangay a nairaman iti listaan ket saanda nga aklonen nga adda pannakainaigda iti illegal a droga. Adda metten dagiti simmuko iti Oplan Tokhang ken nagdalanda iti proseso tapno madalusan dagiti naganda ngem nairamanda latta iti PDEA narco list.
Umalma dagiti dadduma nga opisial ti barangay iti pannakairamanda iti narco list ta saanda a naikkan ti “due process” ken “presumption of innocence” babaen ti pannakayuli ti darum iti piskalia ken husgado tapno madependeranda koma ti bagida. Ngem awanen ti maaramidanda ta nairakuraken iti publiko ti listaan ket maapektaran la ketdi ti kandidaturada. Naglibakan dagiti dadduma a kandidato a nairaman iti listaan ti pammabasol kadakuada, ken inrasonda a politically-motivated dagiti pammabasol kadakuada.
Binabalaw ti Commission on Human Rights ti pannakaiparuar ti narco list ta mailabsing dayta iti kalintegan dagiti nairaman a nasken a napaneknekan nga awan-panagdudua iti korte dagiti maak-akusaran nga opisial ta dayaw ken integridadda ti nakataya. Nasayaat a sakbay ti pannakairakurak iti publiko ti listaan ket nangipila koma ti PDEA iti kaso iti piskalia wenno husgado kontra kadagiti nairaman iti narco list tapno adda pagtakderan ti pannakaibutaktakda iti publiko. Dinepensaan met ti PDEA ti narco list a nagdalan daytoy iti umno a proseso ken validation.
Uray ania ti ibaga ti PDEA ken reaksion dagiti maak-akusaran nga opisial iti barangay ket “self serving” wenno pabor kadakuada. Dagiti bumarangay ti ad-adda a makaammo ti kinatao ken aramid dagiti kalugaranda nga opisial. Am-ammoda nga amang dagiti agus-usar, aglaklako wenno protektor iti illegal a droga.
Masapul nga amirisen ken sagaten a nasayaat dagiti botante a bumarangay ken agtutubo dagiti butosanda a kandidato. Saanda laeng nga agpannuray iti kinalatak, kinnabagian, kuarta wenno pabor a maited kadakuada, ken iyendorso dagiti nangato nga opisial ti gobierno.
Maibilang a non-political exercise ti Barangay and SK Elections, ket rumbeng a dagiti kandidato ket saanda nga agdepender kadagiti politiko. Rumbeng met a dagiti politiko ket saanda a bibiangan daytoy nga eleksion. Ngem iti realidad ken kultura ti eleksion iti Pilipinas, saan a malapdan dayta ti Commission on Elections.
Maibasar iti linteg, maiparit nga adda partidona dagiti kandidato, ken makibiang dagiti politiko. Ngem ania ti pudno a mapaspasamak iti eleksion iti barangay ken SK? Aggugrupo met latta dagiti kandidato uray awan ti pormal a kandidato. Adda met latta dagiti grupo ken indibidual a mapan umapo kadagiti nangato a politiko. Adda met latta dagiti kandidato a suportaran dagiti politiko tapno addanto met tumulong kadakuada iti kampania no isuda ti pailayon nga agkandidato.
Aklonen man wenno saan dagiti nakatugaw nga opisial iti gobierno, ngem pudno a maysa kadagiti dakes a mapaspasamak no panawen ti eleksion iti Pilipinas – nasional, lokal, barangay ken SK – ket ti panagaramat ti kuarta a pagpasuksok wenno paggatang iti botos kadagiti botante. Daksanggasat ta ti eleksion ket nagbalinen a kasla popularity contest a nasken a maaramat ti kuarta tapno maisaad iti posision iti gobierno. Nagbalinen ti politika a kasla negosio a nasken ti puonan wenno investment tapno maaddaan iti ganansia.
No maisaad iti akem dagiti kandidato a nagpasuksok wenno naggatang iti botos, ania ngarud ti namnamaen kadakuada? Agabrotda iti ginastoda babaen kadagiti nagduduma nga illegal nga aramid agraman panagkurakot ken pannakainaig iti illegal a droga. (Eden Alviar)


text:
Kinuna ni Apo Salgado a no adda man maymaysa a balikas a mangibaga amin dagitoy, isu ti "panagyaman”. Ta tumibtibker latta ti pammati ken linnangen ti gobierno ken simbaan.
Inyarig pay ni Apo Salgado ti gobierno ken simbaan iti riles ti tren. Dagitoy ti mangaw-awit kadagiti tattao a nakalugan iti tren. Saan dagitoy nga agtupa no di ket agbinnayabayda a mangsaluad ken mangtapaya kadagiti tattao.
Pinasingkedan met ni Mayor Singson-Medina bayat iti panagbitlana ti nasinged a langenlangen ti simbaan ken ti gobierno. Ti panagbinnulig ti simbaan ken ti gobierno ti siudad iti pannakaselebrar iti maika-250 a tawen ti Nueva Segovia ken ti siudad ti Vigan ti mangpaneknek iti kinalagda dayta a panaglangen.
Kinuna pay ni Mayor Singson-Medina a ti panagtipon ti napalabas ken agdama ket mangipaay iti pagsayaatan dagiti umili.
“Maparmek dagiti adu a karit ti panawen… impapatitayo ti pananggun-od iti pagsayaatan dagiti agindeg iti Vigan ken Nueva Segovia… agkikibintayo ita a mangsurot iti dalan nga iturong ti Apo,” kinuna ni Mayor Singson-Medina.
Inladawan pay ti mayora ti panagtinnulong ti dua a benneg a kas iti umbilical cord ti ina iti ubing.
Naminsan pay a naibasa ti dekreto ti Ari ti Espania a namagbalin ti Vigan kas Siudad Fernandina de Vigan.
Iti met biang ni Mayor Pascual, kinunana a saan a panangisuko no di ket maysa a panangipakita iti respeto ken kinatulnog iti eklesiastika iti panangiyawatda iti simboliko a krus iti Nueva Segovia.
Kinuna ti mayora a ti iyaayda iti siudad ti Vigan ket panangitultuloy iti pagrebbenganda iti katolisismo.
Kinuna ni Mayor Pascual a nalukay ti riknada iti panangipaimada iti krus kadagiti Biguenio “iti nagan dagiti umili ti Cagayan, nangruna iti Lallo, ” idinto nga inyunay-unayna nga “iyawatko ti replika ti kina-ebanghelio ti krus kas simbolo iti suporta dagiti umili ti Lallo, Cagayan iti dioses ti Nueva Segovia.”
Kinuna ti mayora nga inaramidda ti rebbengenda kas katoliko a mangipatpateg iti katolisismo, ket “pakalaglagipanyo daytoy kadakami iti Lallo which is the former Ciudad de Nueva Segovia.”
Dagiti Aktibidad
Kas kinuna ni Mayor Eva Marie S. Medina, saanen a maulit pay daytoy a pagteng iti daytoy a henerasion agsipud ta no adda man dagiti sumarsaruno a panagrambak, isayangkatto dagiti sumarsaruno a kaputotan. Innayon ti mayora nga aramidenton dagiti “appoko” ti parambak ti sumaruno a 50 wenno 100 a tawen.
Tapno ad-adda a namaris ti parambak, adda dagiti naangay a gannuat a saan laeng a makatulong iti agdama no di pay agpaay a pakalaglagipan dagiti sumaruno nga annak kas iti pannakaimula ti 2,500 a seedlings iti amin a barangay ti Vigan City. Naisayangkat daytoy kas pangsaluad iti aglawlaw, ken dedikado ken napasnek a panangaywan iti natural a kinabaknang ti aglawlaw.
Naaramid pay ti panangbirok iti umuna a maipasngay a maladaga iti Setiembre 7, 2008. Naited ti pammadayaw ken ni Derick Dinand Borilla ti Cabaroan Daya, Vigan City a naipasngay iti alas singko iti agsapa iti Setiembre 7. Saan laeng binisita dagiti city officials, impaayanda pay ni ubing a Derick iti regalo kas iti scholarship grant iti University of Northern Philippines. Kayatna a sawen, nakaseguron ti panagbasana manipud iti pre-school agingga iti kolehio nga awan ti bayadanna. Siguradon ti naraniag a masakbayanna.
Nainaguraran met iti daytoy nga aldaw ti Buridek Museum, kaunaan a museo dagiti ubbing iti Ilocandia ken maikatlo iti Filipinas. Kangrunaan a panggep iti pannakaipasdek daytoy ti pannakasuportar iti intellectual curiosity dagiti ubbing babaen iti cultural conservation approach.
Daytoy ti agbalin a balay dagiti ubbing tapno dida malipatan ti kultura ti maysa nga Ilokano.
(Adda tuloyna)


text:
Kadagiti simmarsaruno nga aldaw, nakaragragsak ni Polingay. Sinutil pay ketdin ti sabali a manangna, ni Isabelle nga agad-adal iti kolehio, a krasna ni Louis, isu a naragsak. Naglibak ni Polingay ta dina kayat a nakarkaron ti panangsutil ti manangna kenkuana. Ken maysa, amangan no pagungtan pay da amang ken inangna no maammuanda a krasna ni Louis. Amangan no ibagada a nagubingan pay laeng ket sabalin ti sumsumrek iti panunotna. Ni Polingay ti buridek kadagiti tallo a babbai.
Ngem dina mailibak a pannakadakamat laeng ti nagan ni Louis ket nalausen ti banugbog ti barukongna. Kastoy kadi ti agayat? nakunana iti nakemna.
Dimteng ti aldaw ti Domingo. Umuna a misa ti inatenderanda a sangapamilia iti Baguio Cathedral tapno maaddaanda iti panawen nga agisagana iti pagsasanguanda kadagiti sangailida. Kalpasan ti misa, napanda nakitienda. Ngem nasuktan iti pannakapaay ti gagar ken ragsak ni Polingay. Ta saan sa a maikanatad dagiti ginatangda a sagana. Saan a para Amerikano ti isaganada a pangaldaw no di dagiti para iti padada a taga-bambantay.
“Dagitoy laeng ti isaganatayo?” nagmurareg ni Polingay.
“Ket wen a. Adda pay aya sabali?” insungbat ni inangna. Nasiputanna a nagtinnaliaw da manangna.
Saanen a nagun-uni pay ni Polingay. Ngem iti unegna, dakkel ti ikokontrana kadagiti ginatangda a pagsasanguanda kadagiti sangailida. Saan a maikanatad, nakunana. Saan a maitutop. Amerikano dagiti sangailida ket rumbeng a dagiti taraon dagiti Amerikano ti pagsasanguanda. Iti naganus a panunotna, dayta koma ti rumbeng nga insaganada.
Ngem adda kadi maaramidanna? Anak laeng, dina maipapilit ti kayatna. Saanen a matimtimek. Ngem adda nagtubo a rurod iti kaungganna. Rurod nga umal-alimpatok.
Saanna a nailinged dayta a rurodna. Nakamisuot lattan idi aggawidda ken uray idi addadan iti balayda.
Saan a timmulong nga agisagana iti taraon. No baonenda, saan a nangipangpangag. Nagtalinaed a nakamisuot nga agbuybuya iti telebision iti salas. Idi inungtan ni inangna, napanen nagpupok iti siledna. Saanen a rimmuar.
Wen, mabain ni Polingay iti saganada. Mabain la ketdi ken ni Louis. Ania la ti makunan dagiti dadakkel ni Louis? Ay, mabain la ketdi ken ni Louis!
Madamdama, pinagtimkan ni manangna nga Isabelle. Simmangpet kanon ti pamilia Reid. Nasken a rummuar iti siled tapno makiandingay kadagiti sangaili. Ken maysa, dandanin ti panangaldawda.
Ay, mabain la ketdi a rummuar. Mabain ken ni Louis. Ngem kapilitan a rimmuar idi ayaban manen ni manangna nga Isabelle. Nasken a sanguenna ti kinapudno.
Saan a matimtimek bayat ti panagtutungtong da amangna ken dagiti kakabsatna ken dagiti sangaili. Nagtugaw iti suli. Awan ti gaganaygayanna. Ngilangil ken tung-ed laeng ti isungbatna kadagiti sangailida. Mapilpilit ti isemna kadakuada.
Inyayab ni Inangna ti pangngaldawda. Agsarsaruggaddeng ni Polingay a simmurot. Ad-adda a limmidem ti rupana idi makitana dagiti insagana ti inangna. Luto dagiti Ibaloi: adda pinikpikan a nalaokan iti etag; pinirito a manok; lauya a pinulpogan a baboy ken nalaokan iti repolio; ti espesialti ni inangna a pinuneg; kinilnat nga organic a broccoli ken sitting beans; nalabaga nga innapuy wenno kintoman; patupat ken sinuman a naaramid iti ngumisit nga organiko a diket; tubbog ti lemon ken naluom a papaya ken atis a mulada iti paraanganda.
Ngem napaliiw ni Polingay a pagaayat dagiti sangaili ti pinuneg. Insuro ni inangna ken ni Mrs. Reid no kasano pamay-anna. Masmasdaaw pay ti ina a puraw a daytoy laeng ti chorizo wenno longganisa a nalaokan iti dara.
Kinuna ni Manangna a Claire: “Sadinoman a pakaidestinuan ni Mr. Reid, pagaayatna a ramanan ti luto dagiti sumangbayanna. Saanna a kaalumiim.”
Simlep iti kaungganna ti imbalikas ni amangna: “Agingga a saan nga ipateg ti tao ti kinaasinona, saan met a makaadayo iti pagtaktakderanna.”
Ngem kakaruan iti amin ti insawang ni inangna: “Ti laeng pagbainam ket isu ti kinaadda ti bainmo iti bukodmo a bagi. Ngem no ipagpannakkelmo ta bagim, maipagpannakkelmo no siasinoka a saanka nga aglinglinged iti anniniwan ti sabali…”
Dayta ti nanglukat kenkuana iti kinapudno a saan a rumbeng nga ibain ti kinaasino.
Ita, maysan a registered nurse ni Polingay. Saannan nga ibain a pulos ti kinaasinona. Sipapannakkel a mangibaga a maysa nga Igorota, uray no agnaeden sadiay Australia a kaduana ti tallo nga annakna ken ti asawana a maysa nga Australiano a doktor.
Ta ania ngamin aya ti bain? It is a negative emotion that combines feelings of dishonor, unworthiness, and embarrassment.
Awan kaimudingan ti bain iti naprogreso a gimong!#


text:
Plantilia:Hidden
Daytoy a plantilia ket agpartuat ti kahon ti dinamiko a pagdaliasatan nga agus-usar kadagiti deklarasion ti sabanas ti estilo iti MediaWiki:Common.css ken kodigo ti Javascript iti MediaWiki:Common.js. Daytoy ket iparangna ti umuna a parametro (ti paulo) nga addaan iti silpo ti [ipakita] iti kanawan. No pinduten ti agar-aramat ti [ipakita], ti maikadua a parametro (ti bagi) ket maiparang iti baba ti paulo ken ti silpo ti [ipakita] ken agbalin nga [ilemmeng]. Ti panagpindut ti [ilemmeng] ilemmengnanto manen ti bagi ken ti silpo ti [ilemmeng] ket agbalin manen nga [ipakita].
Ti plantilia ket saan a mangited ti maysa nga argumento a mangikeddeng ti kasasaad ti panagtengngel ti ipakita/ilemmeng. Iti kaso ti naiyumok, dagiti pagtengngelan ti ipakita/ilemmeng iti nailemmeng a linaon ket mangitalinaayda iti bukodda a kasasaad. Awan ti pamay-an iti rebbaen amin wenno ipakita amin.
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen ti taudan]
Napno nga eskritu[urnosen ti taudan]
{{Hidden | expanded=true   | style = | headerstyle = | header = | contentstyle = | content = |fw1= |fw2= |bg1= |bg2= |ta1= |ta2= }}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Dua laeng dagiti parametro a nasken para iti daytoy a plantilia:
- header
- teksto para iti paulo (title); alternatibo iti panagusar iti saan a nainaganan a parametro ti {{{1}}}
- content
- teksto para iti bagi (content); alternatibo iti panagusar iti saan a nainaganan a parametro ti {{{2}}}
Pagpilian[urnosen ti taudan]
- style
- panag-estilo a CSS para iti amin a plantilia.
- headerstyle
- panag-estilo a CSS para iti titulo (paulo).
- contentstyle
- panag-estilo a CSS para iti nailemmeng a linaon.
- expanded
- ti aniamann a saan a blanko a pateg (kasla ti
|expanded=on) ket mangpataud iti plantilia nga umuna a naipalawa babaen ti kasisigud.
Nota: Daytoy a plantilia ket saanna a respetuen ti preperensia ti agar-aramat iti "justify paragraphs".
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Batayan[urnosen ti taudan]
Iti daytoy a kas pagarigan dua laeng dagiti nasken a parametro ti nainaganan.
Likudan ti paulo[urnosen ti taudan]
CSS[urnosen ti taudan]
Dagiti parikut[urnosen ti taudan]
Panagtutuon ti buton ti ipakita/ilemmeng[urnosen ti taudan]
"{{hidden|Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.|def}}" mangited iti "
- Ti mabalin a panagsolbar ket ti pananginayon ti "padding-right:5.8em;" iti css ti parametro ti paulo:
- Kas pagarigan dita ngato nga addaan iti panagsolbar:
Dagiti paset[urnosen ti taudan]
Dagiti paset a mairaman iti uneg ti nailemmeng a lugar ket pagresultaan kadagiti nadadael nga angkla iti tabla dagiti linaon iti ngato ti panid.
Saanka a makapan ditoy manipud ti tabla dagiti linaon[urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{Hidden begin}}
- {{Hidden end}}
- {{Hidden}}
- {{Marebba a listaan}}


text:
Wednesday, August 26, 2015
NAGSAGANA TI MDRRMC ITI ILALASAT NI “BAGYO INENG!”
Cabugao, Ilocos Sur – Sakbay ken kalpasan a naibayog ti pagsignalan ti Bagyo Ineng iti Kailokuan, nagtignay ti puersa ti Municipal Disaster Risk Reduction and Management Council (MDRRMC) ti Cabugao nga ibagian da Engr. Nestor B. Somera. MDRRMC Officer iti panagmonitorda ken dagiti kakaduana kadagiti calamity prone areas (inland ken coastal area) tapno mamakdaarda ken maaramid ti information drive maipapan iti ilalasat ti didigra.
Naisagana pay dagiti maaramat a lugan ken kanaigna a ramit ket naiprepararda iti MDRRMC Operation Center iti Munisipio.
Iti pannakiuman ti Web In-Action idi Agosto 25, 2015, imbatad ni Engr. Nestor B. Somera a malaksid iti panangalertoda kadagiti kakaduada a mangbukel ti MDRRMC iti Munisipio nga agmobilisar/agmonitor manipud iti aw-away agingga iti Poblasion, naidagadag pay ti panagmonitorda kadagiti kalsada ken iti National Highway a masakupan ken mabatogan ti ili.
Kanaig daytoy, innayon pay ni Engr. Somera nga aramidenda ti naan-anay a pannaki-koordinar kadagiti dadduma a Departamento ti Opisina ti LGU a maseknan no dumteng ti kalamidad tapno naan-annayas ti panagrespondeda a mangaksion kadagiti pakaseknan dagiti umili. Iti Agosto 24, 2015, nasuspende ti klase ti amin a pagadalan iti Munisipalidad gapu iti pannakarikna ti kaadda pay laeng ti Bagyo Ineng iti lokalidad.
Nupay kasta, iti naurnong a datos ti report kadagiti barangay ken disaster prone area, awan ti naireport a nadidigraan a pamilia ket adda laeng sumagmamano a disso ti nadadael ngem naaksionan daras babaen iti pannakitinnulong ti MDRRMC kadagiti maseknan nga Ahensia.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuayen ti napartak a panangipatungpal ti pagrebbengan iti panawen ti emerhensia tapno maprotektaran dagiti umili babaen iti panangikalikagum ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno mapakadaan ken maalay-ayan ti epekto dagiti dumteng a kalamidad no adda man. # (Web In-Action)
Naisagana pay dagiti maaramat a lugan ken kanaigna a ramit ket naiprepararda iti MDRRMC Operation Center iti Munisipio.
Iti pannakiuman ti Web In-Action idi Agosto 25, 2015, imbatad ni Engr. Nestor B. Somera a malaksid iti panangalertoda kadagiti kakaduada a mangbukel ti MDRRMC iti Munisipio nga agmobilisar/agmonitor manipud iti aw-away agingga iti Poblasion, naidagadag pay ti panagmonitorda kadagiti kalsada ken iti National Highway a masakupan ken mabatogan ti ili.
Kanaig daytoy, innayon pay ni Engr. Somera nga aramidenda ti naan-anay a pannaki-koordinar kadagiti dadduma a Departamento ti Opisina ti LGU a maseknan no dumteng ti kalamidad tapno naan-annayas ti panagrespondeda a mangaksion kadagiti pakaseknan dagiti umili. Iti Agosto 24, 2015, nasuspende ti klase ti amin a pagadalan iti Munisipalidad gapu iti pannakarikna ti kaadda pay laeng ti Bagyo Ineng iti lokalidad.
Nupay kasta, iti naurnong a datos ti report kadagiti barangay ken disaster prone area, awan ti naireport a nadidigraan a pamilia ket adda laeng sumagmamano a disso ti nadadael ngem naaksionan daras babaen iti pannakitinnulong ti MDRRMC kadagiti maseknan nga Ahensia.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuayen ti napartak a panangipatungpal ti pagrebbengan iti panawen ti emerhensia tapno maprotektaran dagiti umili babaen iti panangikalikagum ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno mapakadaan ken maalay-ayan ti epekto dagiti dumteng a kalamidad no adda man. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 4:58 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Naiyospital ti dua a motorista idi nagdinnungparda iti national highway iti sanguanan ti tiendaan publiko ditoy nga ili itay nabiit.
Naitaray iti Corpuz Clinic and Hospital da Danilo Macadangdang, 42, security guard, residente iti Barangay Katipunan, ditoy nga ili ken ni PO2 Danny Malicsay, PNP member, residente iti Barangay Barikir, ditoy met laeng nga ili ken dakkel ti dadael dagiti luganda gapu iti nasao nga aksidente.
Segun iti report, oberteykan koma ti motorsiklo a minaneho ni Malicsay ti chopchop a minaneho ni Macadangdang ngem mapapati a kellaat a nagpakannigid ti naud-udi a nakadungparan ti kutit daytoy ken nakatulidan dagiti biktima.#


text:
lipatenka koman, ngem sibibiag met
ti batonlagip dagiti kalmanta
ket agumbi ti iliwko iti lailom
Imatonan ni Jaime M. Agpalo, Jr.
Nalukatan daytoy a benneg tapno makibin dagiti budding writers a mangpatadem iti plumada. Agpaay daytoy iti amin a grupo wenno asinoman a mayat a mangibisik iti sinuratna tapno ad-adda pay a mapakired ti riknana a tumiliw kadagiti kigaw a balikas nga isaangna iti pasnaan ti pagimalditan.
Ipatulod ti/dagiti sinurat iti [email protected] wenno wenno iti BENNEG DAGITI KATTUNGBOL, Tawid News Magasin, Rivero Street, Brgy. 9, Vigan City, llocos Sur.
Urayek Latta ti Panagsublim
Ni Rocel Reyes
Dingras, Ilocos Norte
lipatenka koman, ngem sibibiag met
ti batonlagip dagiti kalmanta
ket agumbi ti iliwko iti lailom
ket lumaem pay iti barukong
umared-ed ti pait iti darikmat
ta dinak panawan ti anniniwan
ti kinaawanmo iti pakarso ni ayat
a nangpasingkedantat’ panagmaymaysata
a, makabatibat dagiti tarimbangon
agbibittayonda a padeppak
iti nalam-ek a sardam, ngem iti kaanoman
dikanto latta malipatan
burakek la koman ti batonlagip
nga ubbog ti di mapenned nga apro
ngem umanges met, umang-anges
isu nga urayek latta ti panagsublim


text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Mapapati a panagtakaw ti motibo ti pannakapapatay ti maysa a mannalon iti maysa a paggiinoman sadiay Barangay Sta. Lucia ditoy nga ili idi rabii ti Nobiembre 19.
Saanen a naiyabot iti Central Ilocos Sur District Hospital ti biag ni Euloterio Cabotage y Cabotage, 54, naasawaan, mannalon, ken residente iti Barangay Aquib ditoy nga ili.
Sakbayna, naggiinom da Cabotage, ti anakna a ni Gerald, 31, naasawaan, ken dadduma pay a kabagianda iti De Chaves Store. Mapapati a sinurot ti nabigbig a suspek ti biktima idi napan daytoy immisbo tapno takawanna. Ngem mapapati a nakiranget ni Cabotage ket inasutna ti balisongna sana binagsol ti suspek. Inasut met ti suspek ti paltogna sana pinaputokan iti namitlo ti biktima a nakatamaan ti tengngedna.
Naglibas ti suspek iti saan nga ammo a direksion.
Nakarekobre ti SOCO team manipud iti ISPPO iti tallo a kapsula manipud iti cal. 9 mm ken 2 a deformed slugs.
Awanen ti kuarta ti biktima a sumurok kumurang P5,000.00 a mapapati a kinurimes ti suspek.#


text:
KATEDRAL NI SAN PABLO. Iti rabii, ingget rangrang ti Katedral ni San Pablo, maysa kadagiti kadaanan a pasdek, karaman dagiti duog a pagtaengan a masarakan iti Heritage Village nga inlista ti UNESCO a Sanikua ti Sangalubongan. Pumingpinget ti kampania dagiti agtuturay iti Vigan City nga idadauluan ni Mayor Eva Marie S. Medina tapno mairaman daytoy a maysa kadagiti pito a mapili para iti New7Wonders Cities a manamnama a maiwaragawag inton Disiembre 7, 2014.
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › KATEDRAL NI SAN PABLO