text:
BANTAY, Ilocos Sur – Nasarakan a naabandona iti kalsada ti Barangay Ora West ditoy nga ili ti motorsiklo ti robbery hold-up victim a ginandat pay a patayen dagiti tallo a suspek idi rabii ti Pebrero 28.
Nagresponde dagiti polis ket nagturongda iti nadakamat a barangay kalpasan a nakaawatda iti tawag iti selpon idi agarup 7:20 ti sardam ti Marso 2 manipud iti maysa a maseknan nga umili nga adda naabandona a motorsiklo iti barangay road ti Ora West.
Kalpasan a nagpositibo ti impormasion, bineripika ti polis-Bantay iti Vigan City police station no isu ti motorsiklo a naireport nga intaray dagiti nanghold-ap iti maysa a Mark Anthony Alquetra, 31, naasawaan ken residente iti Barangay Capangpangan, Vigan City idi rabii ti Pebrero 28.
Nagparang a mismo ni Alquetra iti police station ket imbagana nga isu ti nakarehistro nga akinkukua iti lugan a maysa a nangisit a Yamaha Mio ken addaan plaka numero 78693.
Maipalagip a naireport nga adda napasamak a shooting incident iti Barangay Capangpangpangan, Vigan City idi agarup 9:21 ti rabii ti Pebrero 28 a nakainbolbaran ni Fermato.
Segun ken ni Fermato, rummuar koman iti gate ti Cral Louie Vigan Longganisa and Bagnet a kukua ni Louie Alquetra y Arce, 47, naasawaan, ken residente met laeng iti nasao a barangay idi inasitgan ti maysa kadagiti tallo a suspek a nakaaruat iti bonete sana pinaputokan ngem nagmintis.
Pinaltogan manen ti suspek iti namindua ngem nagmintis latta.
Linuganan ti gunman ti motorsiklo ni Fermato sada naglibas iti amianan a direksion ken dagiti dua pay a kumplotna nga agpada a nakaaruat iti bonete a nakalugan met iti sabali a motorsiklo.
Kinuna ni Fermato nga inkabilna iti compartment ti motorsiklona ti P100,000.00 a koleksion ken kuartana a personal.
Mapapati a calibre .38 ti naaramat iti pammaltog kas maibasar iti dua nga slug a narekobre ti SOCO team iti nakapasamakan ti krimen.
Agtultuloy ti inbestigasion mainaig iti nasao a pammaltog. (Tawid News)


c: text/html

text:
VIGAN CITY – Kinuna ni naabak a gubernatorial candidate Efren “Rambo” Rafanan a mangipila iti protesta tapno matunton ti napudpudno a napasamak iti eleksion.
Kinuna ni Rafanan a “…kas kandidato, surotek met ti wagas iti proseso” idinto nga inyunay-unayna a “no ti linteg, adda ti namnamaem a pannakasaurmo, pannakasuitikmo ket saan a diay pudpudno a napasamak ti adda a naaramid, we can explore avenues tapno kamatentayo ti pudpudno a napasamak.”
Improklama ni Comelec Provincial Election Supervisor Joel Gines iti sardam ti Mayo 16 dagiti nangabak a kandidato manipud iti kinadiputado iti dua a distrito ti probinsia, gobernador, bise gobernador ken dagiti bokal, kalpasan ti tabulasion dagiti certificate of canvass iti uneg ti session hall ti sangguniang panlalawigan.
Karaman a naiproklama a nangabak a gobernador ni Vice Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano a kinabalubal ni Rafanan para gobernador iti probinsia.
Sakbayna, kinuestionaran ni Atty. Jessie Emmanuel Vizcarra, abogado ti oposision, ti resulta ti eleksion iti sumagmamano nga ili ken siudad gapu iti alegasion a kaadda iti iregularidad iti panagbilangan.
Sakbay ti proklamasion, impetteng ti agsumbangir a kampo nga isuda ti nangabak iti eleksion.
Nagsao pay ni Governor ken senatorial candidate Luis “Chavit” Singson iti radio a kas maibasar kadagiti eleksion returns a naawatda, ni Savellano ti nangabak a gobernador.
Imbatad met ni vice governor-elect Jeremias Singson a naurnos ken natalna ti kalkalpas nga eleksion, kasungani ti inwaragawag ni Rafanan nga adda napasamak nga iregularidad.
“… Amin a presinto ket addaan iti watchers ti agsumbangir a partido, so from the campaign period to the polling places agingga kadagitoy ket nakataltalna met,” kinuna ni Singson.
Mainaig iti mapapati a pannakapasardeng ti panagbilangan iti butos iti Candon City, kinuna ni Bokal Singson a saan a husto ti ipabpabasol ti kampo ni Rafanan.
“… No adda man kasdiay a situasion, (ti legal matters), let us file or go to the appropriate authority maipanggep iti aksion ti maysa a Comelec officer but we should not disturb the proceedings,” kinuna pay ni Singson.
Ngem kinuna ni Rafanan a saan a ti “posision a kinagobernador ti kamkamatenna a kas kandidato no di tuntuntonenna ti napudpudno a kananakem dagiti tattao ken pudno a napasamak” isu a konsultaenna ti abogadona ket mangipila iti protesta “by way of a recount iti Comelec.”
Iti opisial a resulta ti Comelec, nakagun-od ni Savellano iti 131,264 a butos idinto a 132,656 ken ni Rafanan wenno iti diperensia a 1,392 a butos.
Inlupek ni Savellano ni Rafanan iti Cabugao a baluartena babaen ti butos a 10,563 maikontra iti 4,581 laeng a butos ni Rafanan wenno iti diperensia a 5,982 a butos.
Tinarayan met ni Rafanan ni Savellano iti Sta. Catalina babaen iti 3,205 a butos. Nakabutos ni Rafanan iti 4,921 maikumpara iti 1,716 laeng ti butos ni Savellano.
Kinuna ni Bokal Singson nga adu dagiti Lakas a naabak ket no adda inuulbod a napasamak, nangabakda koma aminen.
“Dagiti naabak a Lakas, they accepted their defeat. Kasta koma met ni Rambo…,” kinuna pay ni Singson.
Ngem kinuna ni Rafanan nga “agsaritaak tapno kasta madepdep ti agus ti rikna dagiti amin a kailiantayo, … ket kas maysa a lideryo, intayo tuntonen daydiay namnamaentayo a legal a wagas tapno iti kasta rummuarto met laeng ti kinapudno.”
Nupay kasta, indagadag ni Rafanan ti panagkalma dagiti suporterna agsipud ta “diak kayat ti biolente a wagas a panangtunton nupay ti sangaprobinsiaan ammoda a ni Rambo Rafanan ti nangabak.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SINURSURAN: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
NAGPARDAS la nga agpayso ti panawen, Ka-Sinursuran. Kaano la daydi panangrambaktayo iti Paskua ken Baro a Tawen. Kaano la ti panangim-imastayo ti lam-ek babaen ti panagkutkukot. Ita, mariknan ti dagaang ti panawen nupay ita a masursurat daytoy, saan pay a pormal nga inkannawag ti PAGASA ti panawen ti summer ta adda pay laeng nabatbati nga ipus ti amian.
Kanigid-kanawan itan dagiti nakapuesto kadagiti igid ti kalsada tapno agpahalohaloda. Sigurado ti ganarenda aglalo inton permi ti ikikinnit ti kalgaw.
Simple a buya iti away. Ngem paseten iti panagbiagtayo. Ipamatmatna ti kinasaldet ti puli nga Ilokano. Nalaing a mangipamuspusan iti pagnglakagan tapno agbiag wenno mabiagna laeng ti pamiliana. Dina samiren ti rigat.
No maminsan, addada mabukel a relasion iti paghalohaloan. Isu a kasta unay a maarak ti puesto aglalo no maysa nga Ading Balasang ti agpahalohalo. No saan met, ditoy nga ilibre ni Manong baro ni Ading Balasang a naam-ammona. Nakaay-ayat man no maminsan dagiti kastoy a pagteng.
Malaksid iti halohalo, agruar pay dagiti nadumaduma a pagpalamiis: ice candy, ice cream, scramble, pinipig, ice drop kdpy. A danggayan dagiti street foods kas iti kikiam, pisbol, kuekkuek, adidas, BBQ, isaw ken kaarngida.
Ket diak man no kua malapdan ti bagik a manglagip met kadagiti panawen a naglabas.
No dumteng ti kalgaw idi, mapanak aglakolako iti ice candy nga al-alaek pay iti highway ditoy barangaymi nga Ammubuan. (Kadagidi a panawen, managsaggaysa laeng ti adda ref-na. Dua laeng iti purokmi nga Amianan nga asideg iti baybay.) An-anusak nga ilako nupay katindek ti init. Ngem diak man samiren idi ta kayatko ti makaurnong tapno makatulongak kadagiti nagannak kadakami. Ken maysa, saan a kas ita ti kinnit ti init idi. Adda lailo ti darang/lawagna a mangdaydayas iti kudil. Ngem ita, awan pay alas nuebe, nakaron ti pananguramna iti kudil.
Climate change, dayta ti makagapu. Panagbaliw ti panawen a namunganay iti awan sardayna a panangabusotayo iti nakaparsuaan.
Matdatayo ngarud a manglak-am kadagiti bunga dagiti aramidtayo. Agingga a saantayo nga ipateg ti lubong, ti nakaparsuaan, saan la ketdi nga agsarday dagiti didigra a mabalin a mangduprak kadatayo.
Aganustayo, a, ta isu met ti pinilitayo!
Ngem adda latta met ketdi maaramidantayo. Disiplina laeng iti bukod a bagi ti nasken. Saanen a rumbeng nga ilawlawag ta am-amang pay dagiti maikankannawag a tumutop nga aramiden ti tumunggal maysa kadatayo. Ken idi addatayo iti uneg ti pagadalan, isursuroda dagitan nga addang/wagas a panangsalaknib iti nakaparsuaan.
Ita a kalgaw, malagipko pay dagiti panawen a panagapitmi iti mani iti sangkabassit a daga a bangbangkagen ni tatang iti asideg ti pantok ti baybay. Nakabagbagas man idi dagiti mulana. Dakami nga agkakabagian ti agparut. Kasla pagpiestaan ti sangkabassit a daga ta arakenmi nga ubbing dagiti mapagpursingan a mabuntuon iti asideg ti alad. Dita ti pagpuestuan dagiti agpursing ta nalinong ken nalamiis ti pul-oy ti angin nga ikayab dagiti barakbak ken kawkawwati.
Saankami idi a maan-anawa nga agkikinnamatan iti rabaw dagiti pinuon ti mani a nagpursingan. Agtamblitamblingkami pay kabayatan a yur-uraymi ti malutluto a mani iti kalkalapaw iti igid ti bangkag. Nakaragragsakkami man idi nga agsasango.
Ngem ita, awanen daydi a panawen. Saanen a mulmulaan ni tatang ti nasao a daga ta nauman kadagiti naalibtak a manigsigurado laeng ti ammoda. Namin-anon a natakawan kadagiti mulana a karabasa, kamotit, utong, tabungaw ken dadduma pay a nateng. Arigna awan ti mabagina no dadduma. Isu nga idi masapul daydi lilang ti kuarta a pagpaagasna, isun ti nailako. Ngem saan met ketdi a sabsabali ti nakaala ta kameng met laeng ti kaamaanmi.
Nupay kasta, saanen a ginandat ni tatang a mulaan. Immanayen kenkuana ti panagmulamulana iti tambak dagiti piskeria ken bangkag iti asideg ti balaymi. Nasaysayaat ditoyen ta mabantayanna. Ayup a kas iti baka ken kalding ti kalabanna no maminsan. Isu a di mangliwliwat a manglaglagda kadagiti aladna iti bangkag. Naimbag kadagiti tambak ta dagiti peste laeng ti pakaseknanna.
(Adda tuloyna)


text:
2005
Ti 2005 ket maysa a gagangay a tawen mangrugi iti Sabado kas mayannurot iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 2 – Papa Juan Pablo II (naipasngay 1920)
- Abril 5 – Saul Bellow, Kanadiano a mannurat (naipasngay 1915)
- Hunio 6 – Anne Bancroft, Amerikana nga aktres (naipasngay 1931)
- Hulio 6 – Claude Simon, Pranses a mannurat (naipasngay 1913)
Daytoy a tawen ket napili a:[urnosen | urnosen ti taudan]
- World Year Of Physics 2005 ti International Union of Pure and Applied Physics
- Sangalubongan a tawen iti Microcredit ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian
- Sangalubongan a tawen iti Ayayam ken Physical Education ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian
- Tawen dagiti boluntario ni Gordon Brown, Chancellor of the Exchequer ti UK
- Tawen iti Eucharist ni Papa Juan Pablo II
- Tawen ti pinagadal iti Foreign Language ti Kongreso ti Estados Unidos
- Tawen dagiti Beterano ti Kanada


text:
NANGEGMO kadin ti isla a managan iti Banaba? Dagiti agindeg ditoy ket maawaganda iti Banabans.
Ngem nakaay-ay-ay ti nagbanagan dagiti Banabans. Nasinasinada gapu iti kinakurang iti edukasionda ken biktimada iti Maika-2 a Gubat ti Sangalubongan.
Gapu iti kinaawan iti naan-anay nga edukasion ti maysa a tao, nalaka laeng a maallilaw. Naulpit ti gubat, ta dadaelenna dagiti sanikua, adu ti maipatli a biag, ken dadaelenna dagiti arapaap.
Ngem ita nga aldaw, kayat dagiti Banabans iti maaddaan iti bukod a nasion, ti Banaba Republic, a kas kadagiti kaarrubana a nasion.
Daytoy ti arungaing dagiti Banabans, ket makisimpatia ken umayon iti arungaingda daytoy a sinurat. Suportaran daytoy a sinurat ti amin a pagimbagan ken pagsayaatan dagiti Banabans.
Napapanaw dagiti Ba-nabans iti Isla ti Banaba gapu iti kinadangkok ti gubat ken ti kinakurang iti edukasion.
Dagiti dadduma, naipalaisda sadiay Europa. Ngem ti rigatna, ti Fiji Island Republic a makinsakup iti isla a nakaipadpadan iti kaadduan kadakuada ket saanda a bigbigen a kas umili iti republika dagiti Banabans, malaksid kadagiti nakaasawa iti lokal nga umili.
Kasanon dagiti saan a nakaasawa iti lokal nga umili, awananda iti pagilian wenno saanda nga umili iti aniaman a pagilian?
Ti Kiribati Republic a makinsakup iti agdama iti Isla ti Banaba ket saanna met a bigbigen dagiti Banabans a kas makipagili.
Ti sigud a Gilbert Group of Islands Republic ti Kiribati.
Ngem sadino kadi ti yan ti Banaba Island? Ania ti napasamak kadagiti umilina?
Kastoy ti pakasaritaanna: Maibilang ti bassit nga isla ti Banaba iti Central Pacific. Karrubana dagiti nababaknang nga island republic a kas iti Nauru Republic, Fiji Republic, dagiti grupo ti Vanuato ken Tobago.
Ti Kiribati Republic iti makinsakup iti Banaba iti agdama. Buklen ti grupo dagiti babassit nga isla iti pasipiko.
Ocean island ti kauna-an a naganna. Kabaknangan iti phosphate (abuno) iti amin nga isla iti Central Pacific. Mapapati pay a nabaknang iti lana daytoy nga isla.
Dagiti Banaban ket addaanda iti bukod a lengguahe, kultura ken ortograpia. Nadiskubre ni Albert Ellis, taga New Zealand nga agtrabtrabaho iti maysa a kompania sadiay London, England idi 1900. Natakuatan ni Ellis a nabaknang iti abuno ti lugar. Ngem adayo unay daytoy tapno mapagbalin a kolonia ti England. Isu a nangaramid laengen ni Ellis ken ti gobierno ti England iti kasuratan a minasen dagiti ganggannaet ti lugarda iti uneg ti 999 a tawen. Upaan ti England iti 50 pounds iti tinawen ti lugar.
Dagiti Banabans ket nakisangda iti edukasion. Ti ammoda ket pagsayaatanda ti pannakiayonda kadagiti ganggannaet. Ti ammoda, rang-ay ti inyeg ti kalsada, permanente a pasdek, ken uray iti pannakabaliw ti lengguaheda.
Ngem daytoy metten ti rugi iti in-inut a pannakapukaw ti dagada. Ta babaen iti linteg ti England, saan nga ammo dagiti Banabans a tinagikua gayamen dagiti gangganaet ti isla. Dagiti abuno a nagtaud idtoy nga isla ket dakkel la unay ti naitulongna iti agrikultura ti England, New Zealand ken Australia. Bimmaknang ti agrikultura dagitoy a nasion gapu ti isla.
[ Adda tuloyna ]


text:
ARIES – Nu masaksaktan ka ta malaglagip mo latta isuna… umisem ka… namaymayat ti agbalin a single ngem agpaka tanga.
CAPRICORN – Nu agpili ka…siguradwem a mapnek ka…haan a tay kasla adda kurang latta.
GEMINI – Nu ibaga da nga bitter ka… sangwem ida… ibagam “kasla diyo napadasan ti nasaktan” sabay walk out like this beskwa.
SAGUITTARIUS – Haa ka latta makikadwa kanyadan beskwa…ta nu naka talikod ka…pagsasaritaan dakan tu latta…inka latta agmaymaysan…awan pay panpanunutem beskwa.
VIRGO – Haan mo unay beskwa..ta ti ayat kasla panagsurat.. uray i erase mo agmarkan to latta.
PISCES – Apooo…parparigatam la ta bagim..kasano ka met maka move on no kanayun mo ibaga a miss mo suna…sublyanamon la.
SCORPIO – Ok lang nga agbalin ka nga selfish beskwa…narigat met ngamin a nu adda kaagaw mo beskwa…nangruna iti makan nga kunada.
CANCER – Nu inreject na ta pinagarem mo…bayam lattan ah…ania ngarud pay…kasta talaga adda pannaka basted mo…anusam ah.


text:
CANDON CITY – Posible nga adda manen naisayangkat a panagtakaw kadagiti pawnshop ditoy a siudad no saan a naguantaran dagiti pannakabagi ti linteg ditoy.
Maysa a tip ti naawat dagiti polis ditoy nga adda dagiti mangmangeg a panagtubtob iti kanal nga asideg kadagiti pasdek negosio iti Madarang Street iti abagatan ti Candon public market.
Pinakdaaran dagiti polis dagiti tallo a pasdek negosio idinto nga iningetanda ti panagpatroliada iti nadakamat a lugar.
Mapapati a nakasaep dagiti agpangpanggep nga agtakaw ket insardengda ti panagtubtobda.
Maipalagip a dua a pawnshop ti natakawan iti napalabas a nakakurimesan dagiti mannanakaw iti kuarta ken alahas babaen ti panangtubtobda iti kanal a kumamang iti uneg dagiti pawnshops.#


text:
VIGAN CITY – Naragsakan dagiti mannalon ditoy probinsia gapu iti nabuslon a panagtudtudona iti napalabas a sumagmamano nga aldaw ngem iti panangguyod ni Bagyo Maring iti angin-Habagat, ingget buslon ti danum nga intupakna iti Amianan a Luzon a pakairamanan ti Ilocos Sur.
Naireport a nalayus dagiti coastal barangays ti Caoayan, San Vicente, Magsingal, Cabugao, ken Sta. Maria.
Naireport pay nga adda dagiti naibakuit nga agindeg iti Sta. Maria gapu iti flash flood.
Iti met Narvacan, naideklara nga under state of calamity.
Kanaig daytoy, inwaragawag ti NDRRMC nga awan ti klase iti preschool ken elementary kadagiti sumagmamano a probinsia a pakaibilangan ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, Pangasinan, La Union, Benguet, ken Zambales.#


text:
Salaysay ni Salvador A. Espejo
Adu dagiti gagayyem ngem manmano daytay maibilang a pudpudno a gayyem.
Saanmo a makita daytoy a gayyemmo iti sibaymo bayat ti kaaddam iti tapaw ti balligi wenno iti let-ang ti nam-ay. Dimo makita daytoy iti sirkulo dagiti gagayyemmo kadagiti pasken, parambak ken ragragsak. Ngem iti tiempo a kasapulam ti tulong ken pammaregta, dita a makitam daytoy a gayyem, sidadaan a sumaranay, agserbi ken mangidaton pay uray iti biagna para kenka.
Iti sanguanan ti maysa a pasamak a dandani nangkeltay iti maysa nga arapaap ken naraniag a masakbayan, ti nakatakuatak ti kinapudno nga adda gayam makunkuna a gayyemmo a namnamaem a sumaranay iti tiempo a kasapulam ti kaaddana uray apagkanito laeng, a mangiyebkas iti pammatibker ken panangipamatmatna iti sangkabassit a panangilala kas maysa a gayyemmo.
Ditoy ti nakapaneknekak nga adda gayam dagiti tao a nalupoy iti sanguanan dagiti pannubok ket agsanudda agsipud ta mamatida a dida kabaelan a sarangten daytoy. Kasta met nga adda dagiti agayat a seknan ti buteng ken amak kadagiti gundaway a maipasungalngal ti ayatda iti pagduaduaan a kasasaad.
(Kinapudnona, daytoy a situasion ti nagbalin nga idea iti pinutarko a sarita a naipablaak iti maysa a linawas a magasin. Pinauluak daytoy iti “Yanmo idi Kasapulanka?” Ngem ituloytayonto daytoy iti sabali a paset.)
Diak malipatan daydi nga aksidente: Disiembre 10. Agturong idi da Rose ken ti inana iti Baguio kalpasan ti panagpiesta ti Quirino. Ni Rose ti maysa kadagiti nakoronaan a prinsesa iti nadakamat a piesta isu a naggawid. Agbasbasa idi iti Baguio Colleges Foundation a pangal-alaanna iti kinamaestra.
Agsalog idi ti nagluganda a six-by-six Army jeep kalpasan a nakatapaw iti bantay iti ngatuen ti Cervantes idi napukaw ti drayber ti kontrolna iti manibela ket natnag ti lugan iti rangkis.
Alisto dagiti lallaki a timmapuak iti lugan ket naisalatda iti samek.
Segun kadagiti timmapuak, namin-ano a nagtulatid ti lugan agingga iti lansad ti rangkis.
Iti maikatlo a panagtulatid ti lugan, naruros ni Rose ngem naitupa ti luppona iti dakkel a bato.
Iti nagtuloy a panagtulatid ti lugan iti bakras ti bantay, karaman a naikuyog ti inana.
Kinapudnona, agingga ita, agkullayaw ti riknak ta kasla makitkitak pay laeng ti kauneg ti rangkis a nakaikaranukongan ti lugan da Rose. Milagro ti pannakalasatda nga agina, nangruna ti baket a nairamraman a nakulog agingga iti baba. Malaksid ti agalenna a sakit iti barukongna, awan unay ti nakaro a dunorna.
Ngem gapu iti pannakaitupa ti luppo ni Rose iti bato, naputed ti tulangna ket napakaptan iti landok. Kapilitan a nagsardeng ni Rose a nagbasa gapu iti nabayag a pannakaiyospitalna.
Tunggal Sabado, no adda la ketdi wayak, sumarungkarak iti ospital a pagpapaimbagan ni Rose. Dumagasak no kua iti bookstore ket gumatangak iti pocketbook tapno adda basaenna a pangiliwliwaganna iti utoyna. Dagiti mystery novels, kas kadagiti sinurat ni Emily Loring ken Agatha Cristie ken dadduma pay a mannurat a babai dagiti gatangek a pocketbook.
Sumungsungadak pay laeng iti information desk, naisem dagiti nars a mangibaga nga agtuloyak lattan iti kuarto ni Rose.
(Idi rimmuaren ni Rose, nadakamatna a tagtagiuray dagiti nars no sumarungkarak kenkuana. Anta gayam, sublatenda a basaen dagiti pocketbooks a gatangek bayat ti kaawan ti pasienteda.)
Kalpasan ti bakasion iti Paskua ken Baro a Tawen, naggawid ni Rose iti Namitpit tapno ditoy ti pagpaungaranna. Iti balay ti ikitna ti nagdagusanna, saan a ti Bucnit a yan ti balayda ta adayo iti dalanen ti lugan. Nakasaklay tapno adda katulonganna a magna.
Iti malem kalpasan ti klasek, imbes nga agintekak iti Home Economics building a paggianan da Manong Baring tapno pagsanguanmi ti sangabotelia a gin, aggawidakon iti dagusko saak bumangir iti yan da Rose. Pamrayanmi ti agpatang iti pannakabalkon ti balayda.
In-inut a napunas ti irteng iti bibigna. Di mabayag, naisem met laengen. Mabalin a naawatnan ti napasamak kenkuana. Posible met a naiwagatnan ti maysa a di pangnamnamaan nga ayat. Aniaman kadagitoy, kayarigda ti puris a naasut iti kaunggak.
Kabayatan dagita a panawen, in-inut a naginnasideg ti riknami. Awan ti balikas a naisawang, ngem dagiti tignay ti nangiparipirip nga adda mabukbukel a naun-uneg a rikna iti nagbaetanmi. Nakitak dayta iti isemna no kasdiay a taldiapannak no sumungadak iti dagusna wenno damagenna no kasano ti aldawko iti klasek. Nariknak dayta kadagiti babassit a kuddotna iti bakrangko no kasdiay a sutilek wenno agestoriaak iti makapakatawa. Nariknak dayta no kumpet iti takiagko no kasdiay a mapankami iti pannakaberanda ti dagusna wenno no rummuarkami nga agpaangin iti baba wenno iti nakapsut a piselna iti dakulapko no kasdiay nga agpakadaak iti naladawen a sardam.
Kangrunaan a nakitak dayta iti mata ni Rose idi imbagak nga aggawidakon iti Vigan nga adda posibilidadna a saannakon nga agsubli pay gapu ta naterminaran ti serbisiok ken iti panagpayapayna iti paraanganda idi lumuganak iti six-by-six a trak.
Babassit dagitoy a banag ngem umdasen kaniak. Maysaak a mannurat ket uray saandan a maibalikas, ammok ken mariknak ti naun-uneg a kaipapananda.
Kuna ti maysa a mannaniw: adda tibong dagiti umel a darikmat!
Wen, uray iti let-ang ti maysa a trahedia, maipasngay met ti maysa nga ayat, natibtibker, nakasagana nga agsakripisio ken makirupak iti aniaman nga allawig iti masakbayan!#


text:
Sinaloa
Ti Sinaloa ( /sinaˈlo.a/ (tulong·paammo)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Sinaloa (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Sinaloa), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 18 nga ili ken ti kapitoliona ket ti siudad ti Culiacán Rosales.
Daytoy ket mabirukan idiay Akin-amianan a laud a Mehiko. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Sonora iti amianan, ti Chihuahua ken Durango iti daya (maisinada babaen ti Sierra Madre Occidental) ken ti Nayarit iti abagatan. Iti laud, ti Sinaloa ket addaan iti adu a bingay ti aplaya iti Golpo ti California.
Ti estado ket sakupenna ti kalawa iti 57,377 a kuadrado kilometro (22,153 sq mi), ken mairaman dagiti isla ti Palmito Verde, Palmito de la Virgen, Altamura, Santa María, Saliaca, Macapule ken San Ignacio.
Iti pay maipatinayon iti kapitolo a siudad, dagiti nagruna pay a siudad ti estado ket mairaman ti Mazatlán ken Los Mochis.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sinaloa iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Sinaloa manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Datos ti heograpia a mainaig iti Sinaloa iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Sinaloa


text:
- BEAN, dayta ti awagda kenkuana iti pagadalanda no maminsan. Nalabit gapu iti kinaangawna, kinamanagpakpakatawana. Joker. Naragsak ti patangan, panagsasarita kalpasan ti klase no adda. Ngem no awan, nakaserserioso ti aglawlaw.
Uray kadagiti ubbingna, nagbalinen a markana ti kinaangawna. Ti kinamanagpakatawana. Ngem daytay panagpakpakatawa wenno panagangaw a di makasair ti rikna, ti pride wenno ti kinatao ti maseknan.
Mangpakatawa laeng, dayta ti kangrunaan a panggepna. Iti kasta, naannayas ti panangibisikna kadagiti adal a rumbeng a sagrapen dagiti ubbing. Iti agdama a panawen, saanen a kumna kadagiti ubbing ‘tay nakaserserioso a siled a pagadalanda. Masapuldan ti espasio wenno aglawlaw a mariknada ti kinawayada.
Ket ti mangpakatawa, agpakatawa ti napanunotna a pamuspusan tapno di agdudukot dagiti adalanna.
Namin-adun a napaneknekanna ti kinasamay ti pannakipaset iti lubong a kayat dagiti ubbing no kayat nga ibisik ti adal kadakuada. Ngem maigunamgunam ti limitasion ti tunggal maysa. Saan a gapu ta mayaten a makiangaw wenno makipagkatkatawa ket maiwalinen dayta adda iti nagbabaetanda kadagiti ubbing.
Mapagtalinaed latta ti respeto ti tunggal maysa.
Nangrugi ti kastoy a galadna idi addan iti kolehio idiay Tuguegarao (saan pay a siudad idi idi) a kabisera ti probinsiada. Nautobna a serioso unay dagiti kabaddungalanna ta naynay a naririgat dagiti sangsanguenda a subject-da. Engineering ti kursoda. Inaldaw a numero ti mulmulagatanda. No saanda nga ikaso, daytay agpalpaliwawengda laeng, sigurado la ketdi a saanda a makapasa. Isu a kasta la unayen ti panangigubetda ti bagbagida kadagiti leksionda.
Arig awan payen ti panawenda nga umisem. Pagadalan, library, kasera lattan ti inaldaw a turongda. Awan dayta panagbuya iti sine (nga uso pay laeng idi). Wenno ipapanda kadagiti pagpalpaliwaan. No rummuarda man kalpasan ti klase, mapanda laeng agbatil-patong, ti ipagpampannakkel ti kabisera a luto ti pansit.
Nga isu ti nakapanunotanna nga agpakatawa. Agangaw, agpakatawa a saan a makasair iti rikna. Naimbag la a pangikkat iti stress-da kadagiti klaseda.
Pangpalag-an iti riknada. Pangpalag-an kadagiti aramidda.
Napaneknekanna a dakkel ti naitulong dayta a kinamanagpakatawana. Inkatkatawadan dagiti simmaruno a tawenda iti kolehio agingga a dida napuotan ti pannakalpasda ti lima a tawen pakairamanan ti panag-OJT-da (a nakairamananna a nag-cover idi mapasingkedanen ti panagsiudad ti Tuguegarao).
Iti panagrepasoda idiay Manila, intugtugotna latta ti kinamanagpakatawana. Isu a kasta la unayen ti lag-an ti riknada a nageksamen iti board.
Kenkuana, dina pinanunot ti rigat ti eksamen. Inis-isemanna laeng iti isipna.
Apaman a nalpas ti eksamen, saanda nga impadlaw ti panagdanagda iti mabalin a resulta. Kasta unay man a danag dagiti nakagiddanda idi rummuardan iti pasdek a nageksamenanda.
Nalagipna manen ti panagpakatawana. Idi sinabat dagiti padada nga Ilokano (taga-Ilokos) ti grupoda, kinuna dagitoy: “Agawidtayon, kailian… intayon agmula iti kamotig.”
Maawatanna no apay a kasta. Namnamaen lattan dagitoy padada nga Ilokano a saanda a nabaelan ti eksamen ket masapul nga agawiddan.
Ngem insungbatna: “Agkikitatayonto laengen ‘ton oath taking, kailian!”
A nagkakatawaanda.
Sipud idin, paseten ti biagna ti agpakatawa. Aklonenna met ketdi a no dadduma, adda dagiti gundaway a dina mapuotan a makasair iti rikna aglalo no adda ‘tay ngedngednged ti pannakaawat ti maseknan. Ngem saanna nga itulok nga agnunog ti sugat a maparnuayna.
Agkiddaw iti pasensia, pammakawan ken makikappia a dagus.
Ta kasta la ngarud ti maitutop— panagkikinnaawatan iti nagbabaetan para iti nasaysayud, nataltalna, ken nalaglag-an a panagkakadua.
No apay ngamin nga agpakpakatawa pay, mamati a dakkel ti maipaay daytoy a pagimbagan iti salun-at. Saan laeng kadagiti magasin, journal, internet, social media, telebision ti nakaammuanna kadaytoy. Mismo a kadagiti lisensiado a mangngagas a nakapulpulapolnan.
Kinapudnona ngarud, idi sineknan ti stress, nagpaiduma nga stress, imbalakad ti doktorna a bukodna a bagbagi ti makaagas kenkuana. Aklonenna dagiti pagteng, mamakawan ken agragsak. Dina demdemdemen dagiti napalabasen. Naglabasen dagitoy, rumbeng a lipaten; mangrugi/mangabaruanan para iti masakbayan.
Kastoy ti naibalakad kenkuana kalpasan a nagdalan kadagiti adu a panagagas kadagidi dina maawatan a narikriknana. Nga awan met naduktalanda a diperensiana kadagiti naglasatanna a laboratory exam.
Binaliwanna ngarud ti panagkitana iti biag. Nagbalin a naragsak. Inisemanna laeng dagiti bambanag a mangipaay koma kenkuana iti stress. Ditan ti nanipudan ti limmag-anan ti riknana.
Wen, pudno la unay a dakkel ti maitulong ti kinaragsak, kinamanagpakatawa iti salun-at. Paluk-ayenna dagiti piskel a nautoyan, pababaenna ti presion ti dara ken ruk-atanna dagiti hormone a makatulong iti nadaras a panagimbag kadagiti sagubanit a kimpet.
Ken mariknana, awan dayta nabantot a barukong iti panagisuroda kadagiti ubbing no pagtalinaedenna ti kinakalma wenno panagpakatawana kadagiti adalanda. Malaksid kadagiti jokes (wenno pakpakatawa) nga iserserrekna iti topikoda tapno makapaisem laeng, uray saan a makuna a millenials, makiuso metten kadagiti hugot dagiti ubbing. Ken kadagiti trend iti biag dagiti agtutubo ita. Pagarigan ti linia a nalatak ita kalpasan ti ‘walang forever’: advance mag-isip. Padpadasenna pay ngarud nga adalen ti pagsasao dagiti adda iti third sex a makuna tapno ad-adda a nasayud ti pannakilangenna iti aglawlawna.
Laeng, marigatan latta a mangadal kadagitoy. Agkannawil ti dilana. Nupay kasta, addada met dagiti naadalna.
Isu a kasta la unayen ti kinadekket dagiti ubbing kenkuana. (Ngem adda latta met ketdi dagiti mangliblibbi iti likudanna, aglalo kadagiti kanayonna nga alaen ti atensionda gapu iti kinasulpengda. Ngem ad-adda a dina maaklon no baybay-anna lattan dagitoy. Maipamatmat laeng a dina ipatpateg dagiti adalanna. Uray guraenda, ti napateg, madillaw, isurona dagitoy nga ubbing a mangtagidakes kadagiti ar-aramidenna.)
NGEM daytoy ita kinaangaw ken kinamanagpakatawana, kasla kayatna nga idian wenno isardeng.
Saan a gapu kadagiti ubbing a naitalek kadakuada.
Ketdi, gapu iti maysa a maibilang ita metten a bulbullagaw, wenno payaso kuna dagiti Tagalog.
Pagaammo ti sibubukel a pagilian ti kinaangaw daytoy a bulbullagaw. Wenno kina-joker-na, kunatayo kad’ lattan.
Adda dagiti ikarkari daytoy a bulbullagaw. Nga inton panagkitana ket nagkabsiw, ket madlawna a sidiren dagiti umili, kunaennan a di man la maangaw dagitoy.
Nga angawna laeng dagiti imbagana!
Iti kas kenkuana a tangtangaden dagiti umili, saan koma a rumbeng a kasta. Agbalin a napudno kadagiti isawangna. Sinanama ti sibubukel a pagilian kenkuana.
Ngem kasla metten karnibal ti entablado a yanna. Pagaangawanna dagiti isyo, dagiti serioso a bambanag a mapaspasamak iti pagilian.
Saan met ngarud a talaga a bulbullagaw nga agpakpakatawa iti entablado ti akemna. Pagilian ti rienriendaanna. Umili dagiti mangnamnama. Saan ida a rumbeng a pagaangawan.
Ta ania man a bileg nga adda kenkuana, nagtaud iti ima dagiti umili.
Imbes ngarud nga agpakatawa, maitutop a sanguenna ti parikut ti pagilian. Ummongenna dagiti kakaduana tapno balabalaenda ti pagturongan ti pagilian. Maikanatad a kitaenna a naimbag dagiti isawangna iti sanguanan dagiti mangnamnama, agtaltalek kenkuana nga umili.
Makiddaw a saan koman a makisagpaw dagiti agpalpaltuad kadagiti biddut a damag. Ta saan nga ang-angaw dayta mangyalis iti alipuspos tapno laeng madayaw ti idaydayawda a bulbullagaw.
Saan ngamin nga inaangaw ken mapagaangawan ti turongen ti pagilian. Serioso a banag. Rumbeng a tugawan, adalen ken mennamennaen a naimbag para iti arapaap a panagdur-as.
Awan sabali a kiddawna ita no di ti pannakaisardeng daytoy pannakaang-angaw ti pagilian. Agtrabaho ketdi a sipupudno. Ibelleng ti kinaangaw no pagilian ti pagsasaritaan.
Ta tunggal angaw ken panagpakpakatawa, adda lugarna.
Isu a no mabalin, dika koma aging-angaw, apong… #.


text:
Pagalagadan nga Oras ti Hapon
Ti Pagalagadan nga Oras ti Hapon (Ingles: Japan Standard Time wenno JST) (Hapon: 日本標準時 Nihon Hyōjunji wenno 中央標準時 Chūō Hyōjunji) ket isu ti pagalagadan a sona ti oras iti Hapon, ken daytoy ket 9 nga oras nga umuna iti UTC. Kas pagarigan, no tengnga ti rabii (00:00) iti UTC, ti oras ket 09:00 iti Pagalagadan nga Oras ti Hapon. Awan ti panagininot ti lawag nga oras, ngem ti panakayam-ammona ket namin-anon a naisuppiatan. Ti Pagalagadan nga Oras ti Hapon ket kapadpada ti Pagalagadan nga oras ti Korea, Pagalagadan nga Oras ti Akidaya nga Indonesia ken Oras ti Yakutsk. Idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, kadawyan a matawtawagan daytoy a ti Pagalagadan nga Oras ti Tokyo iti akinlaud a kontesto.


text:
Ti Hungaro (Hungaro: magyar nyelv dengngen (tulong·paammo)) ket maysa a Urales a pagsasao, a paset iti Ugric a grupo, nga insasao dagiti Hungaro. Isu daytoy ti kaaduan kadagiti mangisasao a saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Europa, a naibatay kadagiti bilang ti patneng a mangisasao. Ti Hungaro ket isu ti opisial a pagsasao iti Hungaria ken maisasao pay daytoy babaen dagiti komunidad ti Hungaro dagiti pito a kaarubana a pagilian ken babaen dagiti diaspora a komunidad ti sangalubongan.
Ti Hungaro a nagan para iti pagsasao ket maysa a magyar [ˈmɒɟɒr], a sagpaminsan a maus-usar a kas ti Ingles a balikas a mangitudo kadagiti Tattao a Hungaro a kas maysa nga etniko a grupo.
- ^ Anna Fenyvesi: Pagkontakan ti Pagsasao a Húngaro ti ruar ti Hungaria, John Benjamins Publishing, Amsterdam, 2005, pp. 11
[1]


text:
Ditoy pagilian, nagbalinen a nangina unay ti politika. No awan ti kuartam, kaarigmo ti agsibbol iti mansanas iti bulan. Wenno agbilang no mano ti kadagupan dagiti tanem kadagiti kamposanto.
Dakkel ti akem ti kuarta iti panagkandidato ti maysa a politiko iti pagtakeman a tarigagayanna. Agpayso, dakkel a makatulong ti popularidad ken kabaelan ti kandidato ngem no awan ti kuartana, aglalo no saan a nairaman iti bendision ti administrasion, dakkel unay a pakaarusanna iti panagkampaniana.
Kas panangannugot met laeng da Sen. Ralph Recto ken Diputado iti Surigao Prospero Pichay, Jr., agpada nga agtarigagay para senador iti babaen ti tiket ti administrasion, mapalubosan ti kandidato a mangpaltuad iti P120 milion a gastuenna iti eleksion.
Ngem segun ken ni Pichay, mabalin ti kandidato ti gumasto iti agingga iti P200 milion agsipud ta intuding ti Commission on Elections nga aggasto ti kandidato iti saan a nangatngato ngem P3 para tunggal rehistrado a botante.
Adda nakurang a 44 milion a botante iti pagilian ket no gastuen ti kandidato ti P3.00/botante, nakatingtinggaw a P130 milion ti ilatang ti kandidato para iti kampaniana.
Sabali laeng ti gastuen ti partido para iti sibubukel a tiket tapno masigurado ti panangabakda aglalo ket maibilang daytoy midterm election a reperendum ti agdama a turay ni Pres. Arroyo.
Iti maysa a bangir, ita pay a kasapa umareng-engen dagiti kandidato ti oposision iti kakirang ti pundoda para iti panagkampaniada iti sapasap a pagilian.
No patien ti maysa a kandidato para senador, nakirang ti pundo nga agsangpet manipud kadagiti contributors agsipud iti amakda a bueltaan ida ti administrasion a kunada a mangparigat iti biagda ken negosioda no maduktalan a tumulongda iti oposision.
Iti sabali a bangir, annugoten man wenno saan da Recto, daytoy ti kangrunaan a gapu no apay a timmiponda iti tiket ti administrasion. Nagbalinda a praktikal ta pagsayaatanda ti pannakairamanda iti tiket ti administrasion gapu iti iggem daytoy a makinaria a mangitag-ay iti kandidaturada.
Agareng-eng pay dagiti kandidato iti oposision a maibilang kadagiti nangatngato nga agpang ti panagbiag gapu iti posision, negosio ken nakaikamenganda a pamilia, anianto la ketdin dagiti ordinario nga umili?
Iti kastoy a situasion, awan ti pakailugaran ni napanglaw iti politika, uray igpilna ti nasged a tarigagayna nga agserbi.
Nakakaskasdaaw ngarud a monopolia dagiti babaknang ti politika iti pagilian?


text:
SUYO, Ilocos Sur – Gapu ta nakainom, mapapati a saan a nasimbeng ti pannagna daytoy biktima bayat ti panagballasiwna iti maar-aramid nga spillway ket naikaglis a bulon ti pannakatinnagna iti karayan ken pannakayagusna.
Nainaganan ti biktima a maysa a Jose Novido y Vergara, 65, naasawaan, mannalon, ken residente iti Sitio Dalisis, Barangay Cabugao, ditoy nga ili.
Segun iti report, aggawiden ti biktima a naggapu iti inuman idi agarup 3:00 ti malem ti Hulio 8, ngem bayat ti panagballasiwna iti spillway, naikaglis ket nanabsuok iti karayan ken inyagus ti napigsa a koriente ti danum.
Naitaray ti biktima iti Ilocos Sur District Hospital, Bio, Tagudin, ngem indeklarar ti doktor a nangtaming kenkuana a dead on arrival.#


text:
Sunday, August 26, 2012
MATH CLASS TI UBBING TI TUNGGAL SABADO, MAMULIDA PARA ITI SALIP
Cabugao, Ilocos Sur- Maar-aramid ti MTAP-DepEd Saturday Math Program iti intero a Cabugao DepEd District babaen ti Division Memo Blg. 29, s. 2012. Umabot ti 966 nga agad-adal ti makipaset iti 6 a Sabado a pannakaigannuat itoy. Nangrugi idi Agosto 11 inggana ti Setiembre 15, 2012 a maang-angay iti Cabugao North Central School.
Iti pannakiuman ti Web In-Action iti Superbisora ti DepEd Cabugao District idi malem ti Agosto 25, 2012, imbatadna nga 11 porsiento ti ngimmatuan ita ti bilang ti ubbing a nakipaset kadaytoy a panagadal ti matematika.
Buklen ti agad-adal iti Grade 1- 190; Grade II- 173; Grade III- 128; Grade IV- 156; Grade V - 164 ken Grade VI- 155.
Ditoy met nga agisuro dagiti Mathematician Teachers nga inrekomenda ni Math Coordinator Nora R. Quibilan ken inaprobaran ni Public Schools District Supervisor Helen V. Siruno.
Sagudayen ti Division Memorandum, panggep daytoy a programa a mamuli ken maidur-as dagiti agad-adal iti nakaisigudan nga abilidad dagiti agad-adal iti numero ken masublian ti naadalda iti kallabes a tawen ken tapno maisaganada a nasayaat para iti aniaman a maangay a salisal iti Math ken para pay iti Entrance Examination ti Grade VI. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:49 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dagiti sumaganad dagiti tallo a banag a mangitudtudo no di man mangipaneknek iti kinapateg ti komunikasion.
Intay ngarud ukarkaran a binsabinsaen dagiti kinarakaran dagitoy a kinapateg ken idilig kadagiti awanan itoy a wagas.
1) kangrunaan a kasapulan ti tao tapno rumang-ay-
Kas pagarigan daydiay ermitanio nga agnanaed a maymaysana iti uneg ti kueba, ania kadi ti masiripmo kenkuana? Adda kadi kenkuana ti makunkuna nga irarang-ay lalo no dina kayat ti makipulapol kadagiti padana a tao?
No man is an island, kunada ngarud. Tapno rumang-ay ti tao, kasapulanna daytoy a komunikasion.
Kas pagarigan manen bimmaba daytoy nga ermitanio iti bantay a naedna ket mapan gumatang iti pagbiagna, kasapulanna ti komunikasion. Kasapulanna ti berbal a komunikasion no gumatang daytoy. No dina met kayat ti agtimek, iseniasna no ania ken no mano ti gatangenna, ken iseniasnanto manen ti pagbayadna. Maysa met a komunikasion dayta a wagas a maawagan iti di berbal.
Tapno rumang-ay ti tao, kasapulanna ti komunikasion. Kas pagarigan dagiti mannalon, no mapanda aglako kadagiti produktoda idiay tiendaan wenno mapanda agimaro kadagiti taga tanap iti Cagayan, kasapulanda ti arte ti komunikasion tapno makalakoda kadagiti produktoda.
Mausar ti arte ti komunikasion ditoy a kas kadagiti sumaganad: panangited iti mensahe kadagiti gumatang, panangawat iti mensahe ti gumatang, agkalap iti mensahe kadagiti gumatang, panangaramat kadagiti mensahe nga inawat kadagiti gimmatang, panangiwaras ti inawat a mensahe iti gimmatang…
Ehemplo:
1) "Gumatangka ditoyen, kumari, ta organic a natnateng dagitoy, saan a naaramat ti komersial nga abono…" Panangited iti gumatang ti mensahe
2) "Mano aya, ta gatangek daytoy sangareppet?" Panangawat ti gumatang iti mensahe .
3) "Nalaka laeng kenka, trenta pesos." Panangited iti gumatang ti mensahe .
4) "No organic dagitoy, nasayaat iti salun-at ta awan ti ramenda a toxic. Idiay yanmi, adda poultry nga ibelbellengda laeng ti lugit. Mapanyo laengen alaen." Panagkalap iti impormasion a pakairanudan.
5) "Intayo, kakadua, iti poultry nga agibelbellengda iti lugit. Intay dawaten ta isu ti aramidentayo a compost a pagabono kadagiti mulatayo." Panangiwaras ti komunikasion para iti pagimbagan.
Iti laengen ipapan panagiskuela tapno agsursuro ket panagkalap iti impormasion tapno ad-adu ti ammotayo iti biag ken tapno rumang-ay ti biagtayo.
Kasapulan unay ti tao ti komunikasion tapno rumang-ay ti biagna.
2) nakapagbalbaliw ken mangmuli iti panagbiag ti maysa a tao-
Dua a proseso daytoy ibagbagana:
a) nakapagbalbaliw,
b) mangmuli iti panagbiag
Kas ehemplo, intay kaw-iden ti biag dagiti barrairong iti lubong. Dagiti makunkuna nga itta iti gimong.
Iti punto a NAKAPAGBALBALIW, ited kadagitoy nga itta iti gimong ti umno a wagas ti komunikasion agingga a dumteng ti panagbalbaliw ti paniriganda iti biag.
Ket no nabalbaliwanen ti paniriganda iti biag, rugian a mulien manen ti masakbayanda iti naurnos ken naannayas a panagbiag. Isu nga adda dagiti makunkuna a correctional para kadagiti babbai, penal colony kadagiti lallaki wenno rehabilitation center kadagiti nailuod iti bisio.
Itoy nga ehemplo, ti arte ti komunikasion ket baliwanna ti panirigan, pammati, kapanunotan, ugali, gimong ken dadduma pay. Kasla panangisagana para iti kabarbaro a biag nga isu ti pannakamuli manen para iti panagbalbaliw ken pagimbagan.
3) makaaramid, makapartuat ken makadadael iti maysa nga nga idea wenno kapanunotan
Tallo met nga aspeto daytoy.
1) makaaramid
2) makapartuat
3) makadadael
1) MAKAARAMID. Kas pagarigan ni mannalon, napan gimmatang iti bin-i ti "Gold Rice"ta nadamagna a napintas daytoy a bin-i ta naandur iti tikag ken peste, ken ad-adu ti maapit iti mamin-uppat a daras ken fortified pay daytoy iti Bitamina A. Itoy nga inaramid ni mannalon, immadu iti maminpat a daras ti apitna. Rimmang-ay ngarud ni mannalon. Itoy a punto, ti arte ti komunikasion ket makaaramid iti pagrang-ayan ti biag.
2) MAKAPARTUAT. Ania aya ti kasayaatan nga aramiden tapno mapaadu ti apit dagiti mannalon? Dayta idi ti idea dagiti sientista. Daydiay koma naandur iti peste ken tikag ken ad-adu ti maibungada. Ket napanunot dagitoy a sientista ti agpadakkel kadagiti nadumaduma a variety ti pagay ket ti kaanduran iti peste ken tikag ken kadakkeran ti maapit ti inwarasda kadagiti mannalon, (kas iti ehemplo iti immuna a gold rice). Makapartuat iti pagimbagan ken panagrang-ay
3) Makadadael iti idea, panirigan, kapanunotan, pammati, ken dadduma pay –
Iti pagay latta ti ehemplotayo. Dagiti mannalon idi un-unana, dagiti nabayag a maapit a pagay ti imulada. Sa rakem pay laeng ti maaramat. Ngarud, bassit ti produksion idi. Ngem nabalbaliwan ti pammati, panirigan dagiti mannalon idi naiyam-ammo kadakuada dagiti miracle rice a nabiit laeng a panawen ti urayen ket maapitdan ken saandan nga agaramat iti rakem no di rice thresher tapno nanamnam-ay ti panagapit. Itan, saanen a rakem ti maaramat iti enektaektaria a pagayan no di dagiti rice thresher. Saan payen a nasken nga ibilagda ti apitda ta addan rice dryer ken agusardan kadagiti dadduma pay a teknolohia a panglakagan ken pangdarasanda iti panagtalonda.
Nadadael ti daan a panirigan, pammati, kapanunotan ditoy ket simrek ti sistema a pakairanudan ken pagnam-ayan ti biag ti tao.
Dagitoy nga ehemplo ti mangipakita iti kinapateg ti komunikasion.
(Adda tuloyna)


text:
Tuesday, February 3, 2015
DIVISION MATH CHALLENGE, NAGATENDAR DAGITI PANNAKABAGI TI CABUGAO DepED
Cabugao, Ilocos Sur – Maangay ti 2015 Division Math Challenge iti amin a Distrito ti DepED-Ilocos Sur iti Pebrero 3, 2015 iti Sta. Lucia North Central School, Sta. Lucia, Ilocos Sur.
Naarisit babaen iti Division Office ti dua a contestant/ubbing iti Grade 1, Grade 2 ken Grade 6 iti tallo nga eskuela ti DepED Cabugao a mangibagi ti ili kadaytoy a paeksamen: Cabugao South Central School (Grade II- dua nga ubbing); Cabugao North Central School (Grade I- dua nga ubbing); Sagayaden Elementary School (Grade VI- dua nga ubbing) ken kinuyog ida da Mrs. Nora Quibilan, Math District Coordinator ken kakaduana a mangisursuro a da Mrs. Cheryll Ann B. Navarro ti Cabugao South Central School ken ni Mr. Gilbert Asuncion, Sagayaden Elementary School.
Sakbayna, naangay met ti District Math Festival iti amin a Distrito ti Probinsia babaen iti Tema: “Challenging the Youth to be Globally Responsive Through Math Activities” a nagpartisiparan dagiti Math Contestants itay nabiit. Naaramid daytoy a pakontes nga inesponsoran ti Division Office, MATARI ken LGU’s ken ti DepEd tapno manayonan ti gapuanan a pangpasirib pay kadagiti ubbing a nalaing iti Mathematics.
Kanaig daytoy, panggep ti Math Festival a mangpasayaat pay iti kalidad ti Mathematics Education tapno maiyintek ti laing kadagiti ubbing kadaytoy nga asignatura nga agballigida iti benneg ti Elementaria iti amin a Distrito ti DepED. Kasta pay a mamuli dagiti ubbing para iti promotion of leadership, cooperation, sportsmanship ken camaraderie-da kadagiti kapatadanda.
Naangay met ti 2015 Metrobank-MTAP-DEPEd Math Challenge District Elimination ket naggigiddan iti amin a Distrito ti DepED ti Ilocos Sur a nangisayangkat iti paeksamen idi Enero 13, 2015. # (Web In-Action)
Naarisit babaen iti Division Office ti dua a contestant/ubbing iti Grade 1, Grade 2 ken Grade 6 iti tallo nga eskuela ti DepED Cabugao a mangibagi ti ili kadaytoy a paeksamen: Cabugao South Central School (Grade II- dua nga ubbing); Cabugao North Central School (Grade I- dua nga ubbing); Sagayaden Elementary School (Grade VI- dua nga ubbing) ken kinuyog ida da Mrs. Nora Quibilan, Math District Coordinator ken kakaduana a mangisursuro a da Mrs. Cheryll Ann B. Navarro ti Cabugao South Central School ken ni Mr. Gilbert Asuncion, Sagayaden Elementary School.
Sakbayna, naangay met ti District Math Festival iti amin a Distrito ti Probinsia babaen iti Tema: “Challenging the Youth to be Globally Responsive Through Math Activities” a nagpartisiparan dagiti Math Contestants itay nabiit. Naaramid daytoy a pakontes nga inesponsoran ti Division Office, MATARI ken LGU’s ken ti DepEd tapno manayonan ti gapuanan a pangpasirib pay kadagiti ubbing a nalaing iti Mathematics.
Kanaig daytoy, panggep ti Math Festival a mangpasayaat pay iti kalidad ti Mathematics Education tapno maiyintek ti laing kadagiti ubbing kadaytoy nga asignatura nga agballigida iti benneg ti Elementaria iti amin a Distrito ti DepED. Kasta pay a mamuli dagiti ubbing para iti promotion of leadership, cooperation, sportsmanship ken camaraderie-da kadagiti kapatadanda.
Naangay met ti 2015 Metrobank-MTAP-DEPEd Math Challenge District Elimination ket naggigiddan iti amin a Distrito ti DepED ti Ilocos Sur a nangisayangkat iti paeksamen idi Enero 13, 2015. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:20 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni Vice Mayor Franz Ranches a responsibilidad ti sekretario ti sangguniang panlungsod ditoy a sertipikaran ti kinapudno ti dokumento nga idungsona kadagiti miembro ti konseho ditoy siudad.
“…Kitaen ti sekretario a dagidiay naaprobaran ti city council ket isu ti aktual a rummuar a dokumento ket dayta ti responsibilidad ti sekretario,” kinuna ni Ranches idinto nga inyunay-unayna a “saanmo a maekspektar dagiti members ti city council nga isuda ti mangkuto iti voluminous documents ta nangnangruna a trabaho(da) ti mangpanunot, mangdebate.”
Sumagmamano nga aldaw kalpasan ti panangrugi ti panagbabayad iti buis, nagreklamo dagiti negosiante ditoy gapu iti adu unay a ngimmatuan ti bayadanda a business taxes no maidilig itay napan a tawen.
Intudo ti opisina ti ehekutibo ti konseho ti Vigan a yan ti biddut agsipud ta saan a ti naaprobaran a revenue code ti naipatulod kadakuada a nangibasaranda iti computation iti bayadan iti lisensia.
Ngem kinuna ni Ranches a masapul nga adda tao a responsible iti napasamak.
“… No adda mistake, adda correction of mistake, nakorehiren, awan problema (didiayen) ngem masapul nga adda tao a responsible,” impaganetget ti bise mayor.
Kinuna pay ni Ranches a ni Avila ti mangas-asikaso no ania ti maikabil iti laptop ket responsibilidadna nga ikabil ti pudno ket no mangi-feed iti wrong data, “error dayta, lapse dayta, panaglabsing dayta iti biang ti sekretario.”
Kinuna ni Ranches a personal a nagpatangda iti konprontasion iti sekretario ket inako daytoy nga “honest mistakena”.
“Masdaawtayo no apay a nagpainterbio a sabali met ti ibagbaganan,” kinuna ti bise mayor idinto nga innayonna a kayatna nga ilinteg ti rekord a kas maibasar iti minutes ti session a sinertipikaran a mismo ni Avila no sadino a nakalanad nga inlawlawag ni Konsehal Loreto Quibilan no ania dagiti items wenno probiso a ngumatuan ti taxes.
“Naidentify a ti laeng ngumatuan ti buis dagitoy a negosio, excise taxes on tobacco operation, operation of cockpit, operation of banks, financial institutions, printing and publication, franchise tax,” kinuna ni Ranches.
Kinuna ni Ranches a dagitoy laeng ti apektado nga area a ngumatuan ti buis ket “technically speaking, agepekto(da) inton 2008.”
Kinuna ni Ranches nga iti minutes ti meeting, nailanad a kiniddawna ken ni Quibilan no ania ti sakupen ti baro a revenue code ti siudad ti Vigan.
“It was very clear, nakalawlawag,” inyunay-unay ni Ranches.
Kinuna pay ni Ranches a “no kayatna (Avila) a protektaran wenno dependaran ti bagina, saan koma a babaen ti expense ti maysa nga institusion kas iti siudad ti Vigan agsipud ta ‘unprofessional’ daytoy.”
“Ngem saan a madanagan ni Apo sekretario ta ikkantayo iti due process no ma-impose ti disciplinary action,” impatalged ti bise mayor.


text:
Pagsasao a Moken
Ti pagsasao a Moken ket ti kagudua a dosena nga asideg nga agkakabagian a karuay nga insasao babaen dagiti "Hitano ti Baybay" a Moken iti aplaya ti Burma ken Tailandia. Daytoy ket agbalbaliw bassit manipud kadagiti sabali a sasao nga Austronesio, ken nakaro a naimpluensiaan babaen ti sasao a Mon–Khmer.
Dagiti dialekto[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dialekto a Moken wenno Moklen–Moken ket kadawyan a nabingbingay kadagiti dua a pagsasao, ti Moken ken Moklen, ken maitunos kadagiti dua a karuay a naisasao kadagiti danum ti Tailandia. Nupay kasta, ti Moklen ket maysa laeng kadagiti kagudua a dosena a dialekto a Moken, a kaaduan kadagitoy ket naisasao idiay Burma (Naw Say Bay 1995). Dagiti karuay a Birmano ken saanda pay unay a naus-usig, ngem manipud iti amianan aginggana iti abagatan dagiti ammo a dialekto ket dagiti sumaganad:
- Dung (635 dagiti agsasao[3])
- Jait (331 dagiti agsasao[3])
- Lebi, L'be (980 dagiti agsasao[3])
- Niawi
- Jadiak
- Moklen
Ti Dung babaen ti Niawi ket naisasaoda idiay Burma, kaaduan ti Jadiak ken Moklen idiay Tailandia. (naisasao pay ti Jadiak iti maikadua a lugar iti abagatan ti Moklen.)
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Moken ket masansan a maidasig iti grupo kadagiti sabali a sasao a Malayo-Polinesio ti Abagatan a daya nga Asia, ti Chamiko ken Malayiko, ngem inkeddeng ni Larish (2005) a saanda a maipatagikua. Ti sabali pay a pagsasao nga insasao babaen dagiti Hitano ti Baybay iti isu met laeng nga is-isla, ti Urak Lawoi’, ket maysa kadagiti sasao a Malayiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Moken iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Moklen iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Moken–Moklen". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ a b c Naw Say Bay. 2015. The process of preserving Moken from extinction. Paper presented at SoLE-4, Payap University.
- Michael Larish, 2005. "Moken and Moklen", in Adelaar & Himmelmann, eds, The Austronesian languages of Asia and Madagascar
- Naw Say Bay. 1995. "The phonology of the Dung dialect of Moken", in Papers in Southeast Asian Linguistics No. 13, Studies in Burmese Languages, ed. D. Bradley, vol. 13, pp. 193–205. Pacific Linguistics, the Australian National University.


text:
1868
Ti tawen idi 1868 ket ti bisiesto a tawen a mangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a mangrugi iti Lunes ti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 25 – Ti Wyoming ket nagbalin a teritorio ti Estados Unidos.
- Oktubre 28 – Nangipakat ni Thomas Edison ti immuna a patentena, ti elektriko nga agirehistro ti butos.
- Nobiembre 2 – Sona ti oras: Opisial a nangampon ti Baro a Selanda ti nailian a mangpaliiw ti pagalagadan nga oras.
- Disiembre 25 – Ni Presidente ti Estados Unidos Andrew Johnson ket nangited iti awan kondision a pammakawan kadagiti amin a rebelde iti Sibil a Gubat.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 4 – Felipe G. Calderón, Filipino nga abogado ken politiko (pimmusay 1908)
- Abril 10 – George Arliss, Ingles nga aktor (pimmusay 1946)
- Oktubre 12 – Mariano Trías, immuna a de facto a Bise Presidente ti Filipinas iti rebolusionario a gobierno (pimmusay 1914)
- Nobiembre 9 – Marie Dressler, Kanadiana nga aktres (pimmusay 1934)
- Nobiembre 22 – John Nance Garner, Bise Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1967)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 1 – James Buchanan, maika-15 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1791)
Dagiti silo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1868 iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Bengali
Ti Bengali (Bengali: বাংলা Bangla [ˈbaŋla] ( denggen)) ket maysa a dumaya nga Indo-Aryan a pagsasao. Daytoy ket patneng ti rehion ti dumaya nga Abagatn nga Asia a naamammoan a kas ti Bengal, a mangbukel ti agdama nga aldaw a Bangladesh, ti Indiano mga estado ti Laud a Bengal, ken dagiti paset ti Indiano nga estado ti Tripura ken Assam. Daytoy ket naisursurat nga inususar ti Bengali a sinuratan. Daytoy ket adda dagiti agarup a 193 a riwriw a patneng ken agarup a 230 a riwriw a dagup dagiti mangisasao,[2] Ti Bengali ket maysa kadagiti kaaduan a mangisasao a pagsasao (nairanggo ti maikanem[3]) iti lubong. Ti Nailian a kanta ken ti Nailian a kanta ti India, ken ti Nailian a kanta ti Bangladesh ket napartuat iti Bengali.
Mairaman kadagiti dadduma a pagsasao ti Dumaya nga Indo-Aryan, ti Bengali ket nagtaud manipud kadagiti Magadhi Prakrit ken Sanskrito a pagsasao. Daytoy tattan ti kangrunaan a pagsasao a naisasao idiay Bangladesh ken isu ti maikadua a kaaduan a maisasao idiay India.[4][5] Amin kadagiti Indo-Aryan a pagsasao a mairaman ti Bengali, Hindi, Marathi, Gujarati, Oriya, Assames ket tinawtawagan dagitoy a kas ti annak ti Sanskrito. Para kadagiti suppiat a panakaimatangan a maipanggep kadagiti kastoy a panagilasin ti nailinia a pakasaritaan a nangiturong ti historisismo (kitaen ti Althusser), mabalin nga agbiruk kadagiti sabal nga artikulo.[6][7] [8]
Ti kaadda ti nabaknang a literario a tawidan a timmaud manipud ti Bengali a Renasimiento, ti Bengali ket nairaman a naibedbed ti maysa a naindumadumaan ti kultura a rehion ken maysa a nangruna a nagiparawad ti Bengali a nationalismo. Idiay dati a Daya a Bengal (tattan ket ti Bangladesh), ti napigsa a pannakaammo ket nangiturong ti Tignay ti Pagsasao a Bengali, nga idi las-ud ti 21 Pebrero 1952, adda dagiti tattao a natnatay kaditi las-ud ti panag-welga tapno makagun-od ti panakabigbig daytoy a kas maysa nga estado a pagsasao idi ti Turayan ti Pakistan ken tapno mataripatu ti panakaisursuratna iti Bengali a sinuratan. Ti aldaw a rinamrambakan a kas ti Aldaw ti Tignay ti Pagsasao idiay Bangladesh, ken nairangarang a kas ti Aldaw ti Sangalubongan nga Ina a Pagsasao babaen ti UNESCO idi 17 Nobiembre 1999.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasla dagiti dadduma nga Akin-daya nga Indo-Aryan a pagsasao, ti Bengali ket rimsua manipud kadagiti akin-daya a dialekto ti Tengnga nga Indo-Aryan iti Indiano subkontinente. Ti Magadhi Prakrit kenPali, dagiti kasapaan a nairehistro a naisasao a pagsasao iti rehion ken ti pagsasao ni Gautama Buddha, ket nagbalin a ti Jain Prakrit wenno Ardhamagadhi "Gudua a Magadhi" iti nasapa a paset ti immuna a milenio CE.[9][10] Ti Ardhamagadhi, a kas kadagit amina a Prakrit ti Amianan nga India, ket nangrugrugi a nagpagpaigid kadagiti nakunkuna nga Apabhraṃśa ("Naddael a gramatika") a pagsasao idi kasakbayan ti immuna amilenio.[11] Ti lokal nga Apabhraṃśa a pagsasao ti akin-daya a subkontinente, ti Purvi Apabhraṃśa wenno Abahatta ("AWan kaipapananna nga Un-uni"), ket dimteng a nagbalin kadagiti rehional a dialekto, a dagitoy met laeng ket nangporma kadagiti tallo a grupo: dagiti Bihari a pagsasao, dagiti Oriya a pagsasao, ken dagiti Assames-Bengali a pagsasao. Adda dagiti agsupsuppiat a dagiti nagsasabtan apuntos ket nasapsapa a napasamak a mabalin nga idi pay laeng 500[12] ngem ti pagsasao ket saan a nagtaltalinaay: adda dagiti naggigiddiat a kitkita ken dagiti mannurat ket kankanayonda a nagsursurat kadagiti nadumaduma a dialekto. Kas pagarigan, ti Magadhi Prakrit ket naipampamattian a nagbalbalin iti Abahatta idi agarup a maika-6 a siglo a nakibingbinglay iti tinaudan ti Bengali para kadagiti napalabas a paset ti panawen.[13]
Kadawyan a dagiti tallo a paset ti panawen ket nainagnaganan iti pakasaritaan ti Bengali:[11]
- Daan a Bengali (900/1000–1400)—dagiti testo ket mangiraman ti Charyapada, dagiti panagraraem a kanta; ti irurumsua dagiti pangsandi Ami, tumi, kdpy.; berbo dagiti inplecsion -ila, -iba, kdpy. Asames (Ahomiya) ket nagsangsanga iti daytoy a paset ti panawen ken ti Oriya sakbay ti paset ti panawen ti (maika-8 a siglo-1300). Dagiti sinuratan ken dagiti pagsasao iti daytoy a las-ud ti panawen ket nangnangruna a naimpluensiaan babaen ti pagsasao a Kamrupi (sinuratan-Kamrupa Prakrit) a kas ti intero a rehion- Assam, ti Bengal ken dagiti paset ti Bihar ken Orissa ket babaen idi ti pagarian ti Kamrupa (a naamammuan itan a kas ti Assam).
- Tengnga a Bengali (1400–1800)—dagiti nangruna atesto ti paset ti panawen ket mangiraman ti Shreekrishna Kirtana ni Chandidas; elision ti balikas a patingga nga ô nga uni; ti pannakaiwarwaras dagiti kompuesto a berbo; Persiano a pannakaimpluensia. Adda dagiti eskolar nga adu pay a mangbingbingay iti daytoy a paset ti panawen iti nasapa ken naladaw a tengnga a paset ti panawen.
- Baro a Bengali (manipud idi 1800)—panagpabassit kadagiti berbo ken dagiti pangsandi, ken dagiti dadduma pay a panagbalbaliw (a kas ti tahar → tar "kukua ti babai"/"kukua ti lalaki"; koriyachilô → korechilo ti lalaki/ti babai adda idi nalpasen).
Naipakasaritaan nga asasideg iti Pali, ti Bengali ket nakakitkita ti iyaadu ti Sanskrito nga impluensia idi las-ud ti Tengnga a Bengali (Chaitanya Mahaprabhu a panawen) ken idi pay las-ud ti Bengal a Renasimiento.[14] Kadagiti moderno nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Abagatan nga Asia, ti Bengali ken dagiti kaarrubana, ti Oriya ken Asames (Ahomiya), idiay daya ket nangruna a nagtartaripatu ti Pali/Sanskrito a batayan ti bokabulario, a kas met ti Marathi idiay tengnga-laud.
Nasken a laglagipen a ti insasao a Hindi ken insasao nga Urdu ket agpadpada iti batayanda. Nupay kasta, ti agdama nga pagalagadan a porma ti literario iti Hindi ket adda dagiti adu a naalala manipud ti Sanskrito a bokabulario, bayat a ti literario a porma ti Urdu ket adu kadagiti binulbulod manipud ti Arabiko ken Persiano.
Aginggana idi maika-18 a siglo, awan kadagiti panagipadpadas a panagdokumento ti gramatika ti Bengali. Ti immuna anaisurat a Bengali a diksionario/gramatika, Vocabolario em idioma Bengalla, e Portuguez dividido em duas partes, ket sinurat idi babaen ti Portuges a misionario a ni Manuel da Assumpção idi baetan ti 1734 ken 1742 bayat idi agserserbi idiay Asienda ti Bhawal.[15] Nathaniel Brassey Halhed, ti Britaniko a gramatiko, ket nagsurat ti moderno a gramatika ti Bengali (Ti Gramatika ti Pagsasao a Bengal (1778)) nga immununa a nagus-usar kadagiti Bengali a kaha iti panagmaldit.[2] Ni Ram Mohan Roy, ti nalatak a Bengali repormer,[16] ket nagsursurat pay ti maysa a "Gramatika ti Pagsasao a Bengali" (1832).[17]
Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen, ti porma ti Choltibhasha , a nagus-usar kadagiti napalaka nga inpleksion ken dadduma pay a panagbalbaliw, ket rimrimsua manipud iti Shadhubhasha (naduduog a porma) a kas ti porma a napilpili para iti naisurat a Bengali.[18]
Ti Bengali ket isu idi ti nakapaitengngaan ti isip, idi 1951–52, iti Tignay ti Pagsasao a Bengali (Bhasha Andolon) idiay idi Daya a Bengal (itan ket ti Banglades).[19] Urayno ti pagsasao a Bengali ket insasao ti kaaduan a populasion ti Daya a Bengal, ti Urdu ket nailehislado idi a kas ti is-isu a nailian apagsasao ti Dominion ti Pakistan.[20] OIdi Pebrero 21, 1952, dagiti nagproprotesta nga estudiante ken dagiti aktibista ket pinaltugan babaen ti milisia ken polis idiay Unibersidad ti Dhaka ken tallo nga ubbing nga estudiante ken dadduma pay a tao ti natnatay.[21] Idi 1999, ti UNESCO ket nangirangarang ti 21 Pebrero a kas ti Aldaw ti Internasional nga Ina a Pagsasao para iti panagbigbig kadagiti natnatay.[22][23] Iti sabali pay a pasamak idi Mayo 19, 1961, dagiti polis idiay Silchar, India, ket pimmatayda ti sangapulo ket maysa a tattao a simmupsuppiat a nagdemonstrado ti lehislasion a nangikeddeng ti panag-usar ti pagsasao nga Asames.[24]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 110,000,000 idiay Bangladesh (2001 a senso), 83 a riwriw idiay India (2001 a senso)[1]
- ^ a b c Pagsasao a Bengali iti Asiatiko a Kagimongan ti Bangladesh 2003
- ^ "Dagiti Pakabuklan nga Estadistika". Ethnologue. 2012. Rank 6. Naala idi 2012-05-23."Bengali". Ethnologue. 2012. Rank 6. Naala idi 2012-05-23.
- ^ "Dagiti pagsasao ti India". Naala idi 2009-09-02.
- ^ "Dagiti Pagsasao a Naurnos nga Agpababa babaen ti Kapigsa - India, Dagiti Estado ken Teritorio ti Kappon - 1991 a SEnso" (PDF). Census Data Online. Office of the Registrar General, India. p. 1. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-06-14. Naala idi 2006-11-19.
- ^ "দেব ভাষা নিয়ে অতিকথন"
- ^ সরলরেখায় ইন্ডিক ভাষা-ইতিহাস: সমস্যার ইতিহাস (Nailinia a Pakasaritaan ti Pagsasao nga Indic: Adda dagiti Parikut ti Historiograpia)
- ^ বাংলার খোয়াবনামা (Bangla: A Geneaological Fantasy)
- ^ Shah 1998, p. 11
- ^ Keith 1998, p. 187
- ^ a b (Bhattacharya 2000)
- ^ (Sen 1996)
- ^ Abahattha iti Asiatiko a Kagimongan ti Banglades 2003
- ^ Tagore & Das 1996, p. 222
- ^ Rahman, Aminur. "Grammar". Banglapedia. Asiatiko a Kagimongan ti Banglades. Naala idi 2006-11-19.
- ^ Wilson & Dalton 1982, p. 155
- ^ Goudiya Gramatika ni Rammohan Roy
- ^ Ray, S Kumar. "Ti Pagsasao a Bengali ken Patarus". Dagiti Naipatarus nga Artikulo. Kwintessential. Naala idi 2006-11-19.
- ^ Baxter 1997, pp. 62–63
- ^ Ali & Rehman 2001, p. 25
- ^ "Dhaka Medical College Hostel Prangone Chatro Shomabesher Upor Policer Guliborshon. Bishwabidyalayer Tinjon Chatroshoho Char Bekti Nihoto O Shotero Bekti Ahoto". Ti Azad (iti Bengali). 22 Pebrero 1952.
- ^ "Amendment to the Draft Programme and Budget for 2000-2001 (30 C/5)" (PDF). General Conference, 30th Session, Draft Resolution. UNESCO. 1999. Naala idi 2008-05-27.
- ^ "Resolution adopted by the 30th Session of UNESCO's General Conference (1999)". International Mother Language Day. UNESCO. Naala idi 2008-05-27.
- ^ "Awan ti kumadduaan iti BJP, kinuna ti hepe ti AGP". The Telegraph. Naala idi 2006-11-19.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biswas, Sailendra. Samsada Bangala abhidhana. Maika-7 nga ed. Calcutta, Sahitya Samsad, 2004. Nasken ti napakabaelan ti unicode a pagbasabasa.
- Biswas, Sailendra. Samsad Bengali-Inggles a Diksionario. Maika-3 nga ed. Calcutta, Sahitya Samsad, 2000. Nasken ti napakabaelan ti unicode a pagbasabasa.


text:
MARIKNA ken maibiag kadi pay dagiti Kristiano nangruna dagiti Katoliko a Pilipino ti kaipapanan ti Semana Santa wenno ti lawas a pannakailagip ti panagtutuok, ipapatay ken panagungar ni Apo Jesukristo?
Iti panangngilin ti na-Kristianuan a lubong ti panagalimpatok ti panawen ti Kuaresma ken pannakailagip ti Semana Santa, dayta ti naindaklan a saludsod para kadagiti kaaduan a Pilipino a nasurok a 90% dagiti agarup 105 Million a papulasion a buklen dagiti Kristiano; ken ti 80% dagiti Kristiano ket buklen dagiti Katoliko.
Iti pammati ken tradision dagiti Kristiano nangruna dagiti Katoliko, iti tunggal tawen, nangrugi idi kalman, Domingo Ramos agingga inton Sabado Gloria, ngilinen dagiti mamati a Dios ni Apo Jesukristo, dagiti aldaw ti pannakaparparigat ken ipapatayna iti krus; ken agrambakdanto iti ibabangonna iti tanem iti Domingo Panagungar.
Kadagiti napeklan a relihioso a Kristiano, panawen ti Semana Santa a panagamiris iti konsensia no ti wagas ti panagbiag ket mayanatup met laeng iti pammatulad ni Apo Jesukristo a nangidaton iti biagna iti krus tapno subbotenna iti basol ti sangalubongan. Adda dagiti mangar-aramid kadagiti naespirituan a gannuat a mayanatup iti Pammati kas ti pannakikaysa kadagiti Nasantuan a Misa, prusision, naespirituan a panagrekoleksion ken panagretiro, panagbisita kadagiti simbaan ken dadduma pay a narelihiosuan nga aramid.
Nagduduma dagiti tradision iti tunggal rehion, adda dagiti mangisayangkat iti leccio, pasion, pabasa, senakulo ken dadduma pay a pabuya wenno gannuat a mangiyanninaw ti kaipapanan ti Semana Santa. Adda dagiti agaramid iti panagpenitensia ken panangparigatda iti bukodda a bagi kas wagas ti panagugasda iti bagida iti basol. Adda pay dagiti agawit iti krus ken agpasapsaplit kadagiti bagbagida. Sadiay Brgy. Cutod, San Fernando City, Pampanga, tinawen nga adda dagiti agpapailansa iti krus a daydaywen pay dagiti adu nga agbuya agraman dagiti turista manipud iti ballasiw-taaw.
Ngem ania man a wagas ti panangdangran iti bagi uray iti rason a narelihiusuan ket maikontra iti pammati a na-Kristianuan ta maibilang ti bagi a kukua ti Dios ken templo ti Espiritu Santo ket awan ti karbengan ti sinoman a mangdangran uray iti bukodna a bagi. Ibilin ketdi ti Pammati nga itoy a panawen ket agkompesar kadagiti nagbasolan, ikagumaan ti agkararag, agayunar wenno saan nga agsida iti karne ken panangpabisin iti bagi kadagiti taraon ken banag a pagpenpennakan, ken agiwayat kadagiti aramid iti kaasi aglalo iti panangipaay iti limos ken panangtulong kadagiti awanan ken marigrigat.
Para kadagiti saan a Kristiano ken kadawyan a Katoliko, ti Semana Santa ket ordinario laeng a lawas, tiempo iti panagtrabaho, panagnegosio wenno panaglang-ay. Panawen daytoy a panagbakasion kadagiti adu a pakakumikoman. Adu nga agindeg kadagiti siudad nangruna sadiay Metro Manila dagiti agawid wenno mapan kadagiti probinsia para iti napaut a bakasion. Tiempo daytoy a kaadu dagiti bakasionista nga agpasiar ken agdidigos kadagiti kabaybayan.
Ti nauneg a kaipapanan ken pagturongan iti Semana Santa kadagiti Kristiano ket saan laeng koma nga agpatingga iti sumagmamano nga aldaw, ngem rumbeng a kanayon a mayanninaw iti panagbiag dagiti kaaduan tapno makalung-aw ti Pilipinas iti nakailumluman a kasasaad.
Ipampanakkel dagiti Pilipino a ti Pilipinas ti kangrunaan a pagilian dagiti Kristiano Katoliko iti Asia, maikadua iti East Timor. Ngem maibibiag kadi dagiti Pilipino a Kristiano ti panursuro ken pammatulad ni Apo Jesukristo? Adu a lider ti gobierno nangruna dagiti nangato nga opisial ti nagadal ken nagturpos kadagiti mabigbig a nangato ti kalidadna nga eskuela Katolika a natubay ken naporma ti galad ken kababalinda kabayatan ti kinaubing ken kinaagtutuboda.
Dagiti kaudian a nabutosan a presidente iti Pilipinas – da Gloria Arroyo, Joseph Estrada, Benigno Aquino III ken Rodrigo Duterte – agpapadada a nagadal ken nagturpos kadagiti mararaem nga eskuela Katolika. Kalaksidan kadagiti presidente, adu kadagiti nangato nga opisial iti nasional ken lokal a gobierno ti produkto dagiti Christian – Catholic schools. Ngem ania dagiti inar-aramid wenno ar-aramidenda a saan a mayanatup iti panursuro ken pammatulad ni Apo Jesukristo? Saan kadi nga adda dagiti naakusaran wenno nakombiktaran kadagiti illegal nga aramid kas ti kurapsion, panagkunniber ken panagabusar ti human rights?
Saan laeng a dagiti opisial ken agpapaay iti gobierno dagiti mapilpiltakan ti naganda, ngem adda dagiti dadduma a lider ti pammati a mangar-aramat ti nagan ti Dios para iti bukodda nga interes. Adda dagiti aginbubulsek ken agintutuleng a pasurot a saanda a makita wenno mangeg dagiti dakes nga aramid dagiti mangidauloda kadakuada a mangiturturong kadakuada iti kinadakes.
Iti agdama a panawen a panagturay dagiti didiosen iti gobierno ken pammati, mayanninawda kadi ti wagas ti panagbiag ken pammatulad ni Apo Jesukristo a modelo ti kinalinteg, kinamanagayat ken kinamanangaasi?
Kabayatan ti panagbibiag iti nakaro a kinarigat dagiti mamirmiraut ket adu nga opisial ti gobierno ken pammati, ken dagiti komersiante dagiti agbibiag iti napalaus a kinabaknang ken aglaplapusanan. Agtaltalinaed ti kinarigat ti ekonomia iti pagilian gapu iti saan a pannakaipasardeng ti kurapsion ken panagkunniber. Agtultuloy met ti panagabusar ti kalintegan dagiti tattao kas kadagiti pammapatay ken pannakailupitlupit iti kalintegan dagiti awanan-gaway.
Kinamanagimbubukod iti kinabaknang, saad ken pammadayaw ti nadagsen a krus a mangparparigat ken mangpappapatay kadagiti kaaduan a Pilipino. Ti Pilipinas, kas kangrunaan a pagilian dagiti mamati a Dios ni Apo Jesukristo ket rumbeng nga iyanninawda ti nauneg a kaipapanan ti Semana Santa. Nasken ti panagbabawi ken panagbalbaliw manipud iti nakailumluman a basol tapno maitan-ok ti puli dagiti Pilipino kas napudno a Kristiano, ken agungar ti Pilipinas iti nakaitaneman a kinarigat. (Eden A. Alviar)


text:
Imbiit ni Jobert M. Pacnis
ADUN ti tao a nadanonak iti simbaan nupay agalas dose pay laeng iti aldaw. Namnamsek iti uneg. Mangrugi metten a mapunno ti ridaw ti simbaan. Kadagiti sirok ti kayo iti aglawlaw ken sango, addadan managsaggaysa a nakapuesto dita.
Kadawyanen daytoy a buya tunggal Biernes Santo. No palausen ti manarita, awan mabati a kameng ti pamilia iti maysa a pagtaengan. Kayatda a subboten ti dida pannakakaskastrek iti simbaan gapu kadagiti adu a trabaho. A di maitutop a rason—ta rumbeng laeng nga ipaay iti Apo ti maysa nga aldaw tunggal lawas para Kenkuana.
Kalpasan a nakaugisak iti pagbenditaan, tinurongko ti mini-gym iti abay ti kampanario iti kanawan-a-sango. Nangalaak iti maysa a monoblock ket daytoy ti nagtugawak. Diak kayat iti uneg ta napudot.
Nagplastarak iti suli. Nalawag latta a mangngeg ditoy ti pannakailawlawag dagiti Maudi a Pito a Balikas ni Kristo gapu iti tallo nga ispiker a naimuntar iti tuktok ti simbaan a nakasango iti kalsada.
Nalawag a makitak dagiti sumrek iti gate. Ken kasta metten dagiti agruar-sumrek, ta nalabit pudotenda, iti ridaw ti simbaan.
Talaga a kalgawen. Umarakup ti dagaang. Saan a kabaelan dagiti muymuyong iti aglawlaw a palamiisen ti ikaykayabna nga angin.
Ngem saan ketdi a rason daytoy tapno di mapusek ti simbaan. Napaisemak kadaytoy. Kasla ketdin sa la ammo dagiti pada a deboto ti ridaw ti simbaan no kastoy nga okasion.
Madaman a mailawlawag ti Natungpalen, ti maikanem a balikas, idi kellaat a nanglangeb. Medio nabuak dagiti adda kadagiti kaykayo. Immayda nangkita iti puestoda iti yanko.
Ngem di namki dagiti dadduma. Awan dayta, ilabasna laeng, kasla kunkunada.
“Ibagayna ti adda iti Biblia,” kinuna ti maysa kadagiti lallaki— a nailasinko, maysa kadagiti konsehal ti ili.
Nalagipko ti naynay nga adawen iti Biblia nga isermon ni Apo Padi no kasta nga ipalawagna ti maudi kadagiti pito a balikas:
Idi ngannganin agalas tres iti malem, kellaat a nagsip-nget ti aglawlaw…
Nagkakatawa ti bunggoyda. Diak ammo no ania ti nakakatkatawa iti imbaga ti konsehal. Napangilangilak laengen.
Ket idi madanonen ti batang ni Apo Padi, intarakataknan. Nagkakaribuso dagiti tao. Maysan-maysa ti naglinong. Aglilinnetletkamin ditoy mini-gym. Ken uray iti sango ti simbaan.
Ngem apagbiit laeng ti tarakatakna. Nadepdep met ketdi ti tapok ta pinagayusna bassit. Husto a malpas ni Apo Padi ti batangna.
Timmakderak ket nagtu-rongak iti ridaw ti simbaan tapno mapan umagep iti Natay a Kristo. Ngem kellaat a maysa nga ubing a lalaki ti nagtaray iti sanguanak. Napayatanna ti sapatos ti pamalkaten a babai a sarsarunuek.
“Shit!” kinuna ti babai. Dagadagan ti makanigid a sapatosna.
Iti itataliawna, nalasinko a ti gayam asawa ti pasado a bise-mayor. Nga iti kallabes, indauluanna ti grupo dagiti WOPIC iti simbaan. Agbibitin iti nakaakkub a dakulapna ti maysa a rosario.
Tinengngelna ti ubing. “Dim’ la kitkitaen ti pagnaam!” inkilgana. Iti diak ninamnama, inyablatna ti iggemna a rosario.
Kimmawiwit iti rupa ti ubing ti rosario, ket idi gursoten ti babai ti kuentas, nagsat daytoy ket naregreg ti sumagmamano a binukelna iti pitakpitaken a basar ti simbaan, ti kuros daytoy nagkalangiking a nagballatek iti datar sa nagdisso— immagep— iti sungo ti dagadaga a sapatos ti babai.#


text:
IDI, nasayaat met no ngimmina amin a magatgatang, kunatayo. Ita, pagyamanak met ni Ompong, ti super typhoon a namsaak kadatayo.
Amangan no addan mangpampanunot nga agpakitaakon kadagiti saykayatris.
Nalukayen ti turnilio?
Didigra, pagyamananna, pui! kuna pay ket ngatan ni kayongko a Sabas. Daytoy la unay a kayongko, iti kabangibangmi a barangay, ti peboritko. Madillawna amin a suratek ken ipostek iti Facebook. Dina ammo a paggugustok dayta a galadna ta maad-adalanak. Ti ammona siguro ket masuronak wenno maidagelnak iti pabaribar a komentona no maminsan. No ammona la koma a pagad-adalak dagita a banag.
Ngem apay ngamin, aya, a pagyamyamanak ni Ompong?
Kayong, arisitem a naimbag ti ibagak tapno makaadalka met. Saan a dayta siak laeng ti makaadal kadagiti barusngi a komentom.
Sabagay, ammok nga awan ti palabsem a sinuratko kadagiti magasin ken postek iti social media. Isu a siertok ita a maadalanka. Saan a kas kadagiti dadduma a lidertayo a kasla isuda laeng ti ammona ti mangadal ken mangbagbaga. Kasla koma no yadalda dayta 12 years old and above, a ti gayam kayatna a sawen ket 13 ti tawenna.
Matikawka, kayong? Dimo itulok, a! Ni laeng Mildred ti rebbengna a maulaw, sika met!
Adtoy ngaruden no apay a pagyamyamanak ni Ompong. Arisitem a naimbag, kailian. Aglalo kenka, kayong.
Pagyamanak ni Ompong ta impamatmatna kaniak no kasano karukop ti balayko nga impatok a natalged a pagyanan. Kasta metten dagiti naimatangak a pasdek a nakananama ti pannakaipatakderna.
Kayatna a sawen, a kayat a yadal ni Ompong kadatayo, nga awan mamaay ti patakder ti tao no nakaparsuaan ti agibales.
No naisalip koma a sinuratmo dayta, kayong, loosing breed a kanayon ti tao. Awan ti labanna iti didigra.
Ni Ompong, impamatmatna ti bunga ti aramid ti tao. Ti pannakarames ti nakaparsuaan, ti aglawlaw, binalbaliwanna a namimpinsan ti klima. A daytoy met ti nanggubuay kadagiti agkakarungsot a didigra a sagsagrapentayo ita.
Pagyamanak dayta ken Ompong ta bareng adu ti naluktanna ti isip ken pusona. Pagangayanna, irugitayon nga ipateg ti nakaparsuaan. Ta mamatiak la unay, adda latta maaramidantayo kadagitoy a sangsanguentayo a parikut.
No agkaykaysatayo a mangipateg iti nakaparsuaan, agtitipon dagiti addangtayo, awan papananna no di lumasbang ken lumangto ti aglawlaw. Disiplina leng ti kasapulan.
Di kadi, kayong? Isu nga ania ita ti rumbeng nga aramidem?
Ka-Sinursuran, nakitak ni kayong a nakiplasa kalpasan ti ibibisita ni Ompong. Permi a limmawa dagiti abut ti agongna. Kasano, balitok metten ti presio ‘tay pagaayatna a nateng a para pakbet.
Di kad’ inan-anusannan ti gimmatang iti sangabaso a bukel ti balatong ket inin-inutna a pinablad. Pagdaksanna, nalipatanna ‘diay rayumana. Di kad’ mano nga aldaw a tinartarakenna ti ut-ot dagiti susuopna.
Ngem nakayamanak iti nalimed ta idi agnadnad ti ut-ot a nariknana, innalana metten ‘tay aglatlati a bunengda. Pinatademna iti kasta unay. Rinugianna a pinasapas dagiti ruot, lanut ken kayo iti nagkabakiranen a bangkagda.
Sinaludsodko no nakatukno iti atang. Ngem, pordios, ti kusilapna. Sa kunana: agmulaak man laengen ta di la dagita a komersiante ti bumakbaknang, kayong!
Rumbeng ngarud nga agyaman ni kayong ken ni Ompong ta linuktanna dagita matana. Impakitana ti pateg ti panagsukay iti daga. Masuron siguron ni Ompong kenkuana ta lumakayen ngem dina pay a tinaming dagiti tawidna a daga.
Kayong, pudno ti imbagak?
Gapu ken Ompong, nautobko pay no kasano ti kinarawet dagiti sumagmamano a negosiante. Timmayab a dagus ti presio dagiti magatgatang kalpasan ti bagyo. Nateng la unay. Awan suplay, kunada. Nadadael amin.
Pudno dayta. Ngem maitutop ngata nga ingatoda la unay ti presio idinto a naangkatda pay laeng dagiti tagilakoda idi sakbay ti panagbisita ni Ompong?
Pananggundaway, dayta ti nalawag nga ammok.
Anamongannak met ngata, kayong.
Sumangkautro pay dagita nga adda hardware-na. Permi a panagngato dagiti masapsapul iti panagtarimaan kadagiti dinadael ni Ompong. Agdadata met ngarud ti kinapudno nga stocked-da pay laeng dagiti ilaklakoda.
Pagyamyamanak pay ni Ompong ta aduda dagiti napagsublina iti Namarsua. Ni ngarud kayong, ammona metten ti agtanamitim a tumangadtangad idi umas-asidegen ti bagyo. Apaman a nalpas ti bagyo, naimatangak nga addada simmuknal iti taeng ti Apo idinto a tong-it wenno agsugal laeng ti ammoda uray no aldaw ti Domingo.
Nasayaat la unay dayta. Ngem sapay la koma ta agtultuloy daytoyen. Saan nga iti laeng panawen ti didigra a masapulda ti pagtaklinanda.
Sika met, kayong, sapay ta itultuloymo dayta. Yur-uraynaka ti Namarsua a dekada metten a nalipatam. Idinto a sinanayon a silalagip ken sitatarabay kenka.
Agyamyamanak pay ken ni Ompong ta impamatmatna no kasano kakapuy dagiti dadduma nga agturay. Ken no kasano a binusbosda dagiti para iti umili.
Pagaammotayo man met nga adda calamity fund ti tunggal barangay. Tinawen dayta. Ngem apay nga idi kasapulan dagiti umili, awan ti maitedda? Uray bassit laeng a relief goods. Saan a dayta yuray pay ti tulong nga agtaud iti probinsial wenno nasional a gobierno.
Baka pabasolenda pay ni Ompong a nangitayab iti calamity fund ti barangay?
Ania ti makunam, kayong? Madamagko pay, adda naramanam a relief goods a nagtaud iti barangayyo?
Dakayo, ka-Sinursuran, nakaawatkayo met iti relief goods a nagtaud iti barangay? Wenno baka nagtaud pay iti estasion dagiti telebision ti naawatyo?
Wenno kadagiti Foundations?
Maysa pay a pagyamyamanak ken ni Ompong, biniagna ti espiritu ti panagbibinnadang. Sakbay pay a dimteng ti rungsotna, addadan dagiti purok a nagtitinnulong a nangpalagda iti pagtaenganda.
Ditoy ngarud aglawlaw ti eskuelami, babassit laeng dagiti balbalay. Saan la ketdi a pakawanen ida ni Ompong. Kinapudnona, naaramid pay iti nipa dagiti dadduma. Ngem dua nga aldaw sakbay a dimteng ti bagyo, nagtitinnulongdan a nangpalagda kadagiti balbalayda aglalo ket sumagmamano laeng a metro ti kaadayoda iti baybay iti amianan ti eskuela.
Ginalutanda dagiti balayda. Pinarabawanda pay kadagiti sinako a darat. Tinnulong. Unaenda a leppasen ti maysa, sa isarunoda ti sabali. Kasta a kasta agingga nalpas amin.
Kalpasan ti bagyo, pulos nga awan ti nadadael ti pagtaenganna. Uray nalukib la koma a maysa a sim. Wenno napigis ken naitayab a pingot/nipa.
Gapu itoy, dua lawas kalpasan ni Ompong, ken naipakni dagiti wara/basura/rugit, inangay ti nasao a purok ti maysa a Panagyaman a maisagut iti Namarsua.
Ipamatmat pay daytoy nga aramid ti pannakapalangto ti kinapateg ti panagsagana. Ta ania man a didigra, panagsagana ti maysa a kapintasan a panglaban itoy.
Wen, iti baet ti adu a didigra nga inyeg ni Ompong, saan a mailibak nga adu ti adal a pinataudna. Dagitoy, kas nasaotayo idin, agbalin koma a pagsarmingantayo. Ken pagyamanantayo met para iti nasaysayud a panangsangotayo kadagiti masagangtayo pay a didigra/kalamidad iti biag. #


text:
Balamban
Ti Balamban ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Balamban ket nabingbingay a politikal kadagiti 28 a barbaranggay.[2]
- Abucayan
- Aliwanay
- Arpili
- Bayong
- Biasong
- Buanoy
- Cabagdalan
- Cabasiangan
- Cambuhawe
- Cansomoroy
- Cantibas
- Cantuod
- Duangan
- Gaas
- Ginatilan
- Hingatmonan
- Lamesa
- Liki
- Luca
- Matun-og
- Nangka
- Pondol
- Prenza
- Singsing
- Sunog
- Vito
- Baliwagan (Pob.)
- Santa Cruz-Santo Niño (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Glottolog
Ti Glottolog ket bibliograpiko a database dagiti saan unay nga ammo a pagsasao iti lubong ken nataripato daytoy iti Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology idiay Leipzig, Alemania. Adda dagiti dua a komponente: Ti katologo Languoid, ti katologo dagiti pagsasao ken dagiti pamilia ti pagsasao iti lubong; ken ti Langdoc, ti bibliograpia. Daytoyket maigiddiat manipud iti ad-adu nga ammo nga Ethnologue kadagiti nadumaduma a positibo a waya: Daytoy ket mangpadas laeng a mangawat kadagiti pagsasao a napasingkedanen nga adda ken naidumduma babaen dagiti editor (dagiti karuay a saan pay a napasingkedan, ngem tinawid manipud iti sabali a taudan, ket mamarkaan a kas "spurious" wenno "unattested");[1] daytoy ket mangpadas laeng a mangidasig kadagiti pagsasao kadagiti pamilia a naipakitan nga umiso; naited dagiti adu a bibliograpiko a pakaammo, a naipangpangruna para kadagiti saan unay nga ammo a pagsasao; ken, iti limitado a gay-at, dagiti alternatibo a nagan ket nailista segun ti dagiti taudan nga agusar kaniada. Kadagiti dadduma a kaso, dagiti nagan ti pagsasao kadagiti naikabil iti bibliograpia iti Langdoc ket nainaganan dagitoy babaen ti kodigo ti ISO wenno Glottolog; daytoy ket banag nga agdama a mapadpadakkel. Ti Glottolog ket maigiddiat met kadagiti nadumaduma a negatibo a waya: Ti kangrunaan, malaksid ti agmaymaysa a punto a lokasion iti mapa ket iti heograpiko a sentrona, awan ti maited nga etnograpiko wenno demograpiko a pakaammo. Dagiti akin-ruar a silpo ket maited iti ISO, Ethnologue, ken dagiti dadduma nga online a database ti pagsasao.
Ti edision 2.2 ket naipablaak iti online idi 2013, ken nalisensiaanbabaen ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License. Ti edision 2.4 ket naipablaak idi 2015.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kitaen para iti kas pagarigan ti seksion ti bookkeeping para kadagiti pagsasao ti ISO languages nga inkeddeng ti Glottolog a mainaig nga agdumaduma.
Daytoy a panangisalumina ket saan a maipakat kadagiti dialekto, nga adu kadagitoy ket tinawid manipud iti MultiTree wenno sabali a taudan nga awan iti pammasingked.


text:
BARO A POLICE STATION. Indauluan ni baro a PNP Chief, P/Dir. Gen. Alan La Madrid Purisima ken Gov. Luis “Chavit” Singson (akinsango) ti pannakalukat ti baro a PNP municipal station ti ili a San Ildefonso, Ilocos Sur bayat ti ibibisita ti heneral iti nakaiyanakanna a lugar idi Disiembre 27,
2012. Karaman iti ladawan da (agpakannawan) PNP Regional Director P/CSupt. Franklin Jesus Bucayu, Cong. Ryan Singson, dati a Diputado Ronald Singson ken Vice Gov. Deogracias Victor Savellano. Adda iti likudan da Bokal Jerry Singson ken Mayor Mark Purisima ti San Ildefonso. (ladawan:Dante Tacata/teksto:Mancielito S. Tacadena)
BARO A POLICE STATION
BARO A POLICE STATION. Indauluan ni baro a PNP Chief, P/Dir. Gen. Alan La Madrid Purisima ken Gov. Luis “Chavit” Singson (akinsango) ti pannakalukat ti baro a PNP municipal station ti ili a San Ildefonso, Ilocos Sur bayat ti ibibisita ti heneral iti nakaiyanakanna a lugar idi Disiembre 27,


text:
ALILEM, Ilocos Sur – Mapapati a gapu iti pannakaabakna ti eleksion ti gapu no apay a nagbekkel ti maysa a mannalon idi parbangon ti Mayo 27 daytoy a tawen.
Iti report a naidanon iti Alilem PS idi agarup alas 5 ti parbangon idi Mayo 27 daytoy a tawen, nasarakan dagiti barangay tanod ni Jerry Olarte y Bugtong, 51, naasawaan, mannalon, agnaed iti Brgy. Dalawa, daytoy nga ili, a nakabitin iti sanga ti kawkawati a masarakan iti kataltalonan ti barangayda, nga awanen biagna.
Iti salaysay ni Ligaya Olarte Olarte, asawa ni Jerry, nakariingda nga agassawa iti pasado alas 2 ti rabii. Nagtimpla ni Ligaya iti gatas nga inumen ni lakayna gapu ta di makaturog daytoy. Nagsubli met a naturog ni Ligaya. Idi makariing ni Ligaya iti agarup alas 4, awan ni lakayna iti katreda. Nagpatulong kadagiti barangay tanod a mangsapul ken lakayna.
Kuna ni Ligaya a naabak ti asawana a timmaray para kagawad iti lepleppas a barangay eleksion. Awan kano met ti kinaringringgor ni lakayna. Iti napalpalabas nga aldaw kuna kano ti asawana a madmadi ti rikna ken awan gaganasanna a mangan isu a napanda nagpacheck-up iti ospital. Awan kano met naduktalan ti doktor a sakit ti asawana.
Dinawat ti Alilem PS a maawtopsia ti bangkay ni Jerry ngem saanen nga impalubos ti pamiliana isu a post mortem examination ti bangkay laeng ti insayangkat ti Alilem Rural Health Unit. (Tawid News Team)


text:
SAN FERNANDO CITY – Nagballaag ti
Office of the Civil Defense, Regional Office I ditoy kadagiti amin
nga agnaed iti igid ti baybay nga umakarda pay laeng iti nangato a
lugar agingga iti saan nga agsubli iti normal a kondision ti
kabaybayan ditoy.
Imballaag ti nasao nga opisina
daytoy idinto nga impakaammona a kumitkita ti gobierno munisipal ti
Aringay ken dagiti iti posible a pakairelokaran dagiti agnaed a
naapektaran iti storm surge iti paggiananda a nataltalged a lugar.
Nagmimiting dagiti lokal nga
opisial ti Aringay ken ti Regional Disaster Coordinating Council
(RDCC) tapno pagsaritaanda ti plano a pannakaiyalis dagiti
naapektaran a pamilia iti lote a kukua ti Philippine National
Railways iti Barangay Poblacion.
Kabayatanna, kinuna ti Department
of Social Welfare and Development ditoy rehion nga agtultuloy ti
panagited ti opisinada iti tulong kadagiti pamilia a naawanan iti
pagtaengan gapu iti panagaluyona idi Enero 10.
Segun iti DWSD, agdagup iti 77 a
kabalbalayan ti total a naiyanud idinto a 10 ti partial a nadadael
gapu kadagiti dadakkel a dalluyon a nakaapektaran iti 90 a pamilia a
buklen iti nasurok 460 a residente iti Barangay Alaska, Aringay.
Nupay kasta, awan ti naireport a natay iti dayta nga insidente.
Immuna a naibakuit dagiti apektado
a residente iti Berlin-Alaska Elementary School idinto a
nangipatakder dagiti dadduma iti temporario a pagnaedanda ken napan
nakipagnaed dagiti sabali kadagiti kabagianda nga adda iti natalged a
lugar.
Kinuna ni Marlene Peralta,
assistant regional director ti DWSD, nga agtultuloy ti panagsangpet
dagiti tulong ket naiwaras kadagitoy kadagiti apektado a pamilia.
Nagiwaras met ni Dip. ti second
district Tomas Dumpit, Jr iti tallo sako a bagas, noodles ken kape
kadagiti biktima ti storm surge, malaksid laeng dagiti tulong manipud
iti Philippine National Red Cross, PDCC, Department of Health ti
Region ken ti lokal a gobierno ti Aringay.
Kinuna ti DWSD nga agtultuloy ti
nainget a panangmonitor ken pannakatulong dagiti apektado a pamilia.#


text:
Adda kadin dimmur-asan ti panagbiagtayo?
No ti gobiernotayo ti mapa-pati, dakkel ti simmayaatan ti ekonomia. Addayta ti estatis-tika, sana kuna: simmayaat ti gross national production idinto a bimmaba ti inflation, bimmassit ti depisit ti gobierno, dumakdakkel dagiti dollar remittances manipud kadagiti kailiantayo iti abroad, immadu dagiti naparnuay a panggedan. Kunana pay nga addan panagtalek ken bigbigenen dagiti ganggan-naet a pagilian ti dumurdur-as nga ekonomiatayo babaen ti umad-adu nga agibaut iti negosioda iti pagilian.
Ala wen, mabalin nga adda simmayaatan ti ekonomia no maidilig iti kasasaad ti pagilian iti kallabes a tawen, nupay kuna dagiti kritiko ti gobierno nga ad-adda a rimmigat ti panagbiag dagiti Filipino, nga umad-adu ti bilang dagiti kailian nga adda iti ngarab ti kinapanglaw ken panagbisin. Ti saludsodtayo, pudno kadi a dimmur-asen ti ekonomia ti pagilian? Ket no pudno man, dumanon kadi ti parsiak ti panagdur-as kadagiti ordinario nga umili?
No dagiti kadawyan nga umili ti pagsaludsodan no addan nagluposan ti biagda, makunada la ketdi: isu met la nga isu ti panagbiag. Sada isainnek ti kangina dagiti magatgatang, nababa a pateg ti pisos, nababa a sueldo, adu ti awanan panggedan ken ti dumakdakkel a giwang iti nagbaetan dagiti nabaknang ken napanglaw.
No pudno a dimmur-asen ti ekonomia ti pagilian, apay nga agpanaw dagiti umilina tapno mapanda mangged iti sabali a pagilian?
Mapanka kadagiti mobile passporting nga isayangkat dagiti lokal a gobierno ket makitam dagiti reprep a tattao, kangrunaanna dagiti agtutu-bo, a makipila tapno maka-alada iti passport. Kayatda ti maaddaan iti pasaporte, saan a tapno agpallailang kadagiti nadumaduma a lugar ditoy pagilian no di tapno adda aramatenda iti panagbiaheda a mapan mangged iti sabali a pagilian.
Mapanka iti eropuerto ket makitam dagiti kailian a mapan itulod dagiti patpatgenda iti biag tapno mapanda agpatagabo kadagiti Amerikano, Arabo, Intsik, Hapon, Ingles ken uray payen dagiti Lebanese, Koreano ken dadduma pay, wenno mapan mangged kadagiti paktoria, konstruksion, wenno ania ditan a sumrekan tapno laeng makateggedda iti ipaw-itda kadagiti pamiliada ken patpatgenda.
Mapanka kadagiti job fairs nga isaysayangkat dagiti pribado a kompania ket ma-kitam dagiti aplikante a maki-pilpila para iti pannaka-interbioda bareng makastrekda iti pagsapulan.
Saan a kastoy ti barometro ti maysa a pagilian a nadur-as ti ekonomiana.
Saan a mapan agan-anus wenno mapan agsakripisio iti sabali a pagilian dagiti umili no nanam-ay ken nasayaat ti pagsapulan ken panagbiagda iti bukodda a pagilian.
No dimmur-as man ti ekonomia, saan koma nga ibaga ti gobierno a maigapu daytoy kadagiti inrusatna a reporma iti panagbuisan ken kadagiti programana a nangawis kadagiti ganggannaet a negosiante tapno umayda agibaut iti puonanda ditoy pagilian. Iti bukodmi a biang, dagiti remittances manipud kadagiti kadaraantayo nga agsaksakripisio a mangmangged iti sabali a pagilian ti kangrunaan a mangsarsarakuy iti ekonomia ti pagilian.
Saan pay koma nga ibaga ti turay a naparmeken ti kinapanglaw ken nagluposen ti panagbiag dagiti umili. Saan pay a dimmanon ti parsiak ti kunkunana a panagdur-as kadagiti umili. Nawatiwat pay ti dalanen nga agturong iti pudpudno a panagdur-as.#


text:
CANDON CITY – Maysa a resolusion ti impila ni Sangguniang Panlungsod Member Julio Acance para iti pannakabangon iti baro a pagbaludan a mangsungbat kadagiti problema dagiti balud.
Iti surat ni Jail Inspector Jerry Palacay, agdama a city jail warden, dinakamatna nga agkurang ti pagbaludan para kadagiti babbai idinto a dua laeng ti selda para kadagiti lallaki a makalaon laeng iti walo agingga 10 a balud.
Mapattapatta a P1.4 milion ti kasapulan para iti baro a pagbaludan a maipatakder iti agarup 5,301 square meters a kalawa iti Barangay San Agustin ditoy.#


text:
BAGUIO CITY – Maysa a bisita ditoy
siudad ti natakawan bayat ti panaginumna iti maysa a bar iti
parbangon ti Disiembre 30.
Nagpulong ni Ana Monica Estrella,
33, residente iti Davao City ngem temporario a nagdagus iti Dominican
Hill a napukaw ti wallet a naggianan ti P18,000 a kuartana, driver’s
license, ATM ken dadduma pay nga ID bayat ti panaginumda iti
kakaduana iti 18BC Bar iti Legarda Road iti agarup tengnga ti rabii.
Segun iti biktima, nakakabil ti
walletna iti uneg ti bagna nga imbitinna iti likudan ti tugawna bayat
ti panaginumda.
Ngem
idi napagsaludsodan ti waiter a nagserbi kadakuada, kinunana a dina
nakita ti nangala iti wallet ti biktima gapu ta adu ti serbianna.#


text:
Pagsasao a Ma'anyan
Ti pagsasao a Ma'anyan wenno Ma'anjan wenno Maanyak Dayak ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a tagikua ti sasao a Daya a Barito. Daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 150,000 a tattao a Ma'anyan (subgroup ti tattao a Dayak) nga agtataeng idiay tengnga a Kalimantan, Indonesia. Daytoy ket asideg a kabagian ti pagsasao a Malagasi a naisasao idiay Madagascar. Adda nangato a panagpapada iti leksiko kadagiti sabali a sasao a Daya a Barito a kas ti Paku (77%) wenno pagsasao a Dusun Witu (75%).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ma'anyan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ma'anyan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
gacela ni lorca
awan mayat a maikur-it. latta.
padasek man ngarud ti agipatarus kadagitoy gacela ni lorca. ti gacela ket maysa a forma ti arabic a daniw a gagangay a maipapan iti ayat ken patay ken erotica.
yilokotay' man ti sumagmamano a gacela ni lorca, ngem pasensiakayon, literal sa ti dadduma a paset, from english translations ngamin dagitoy, kas koma iti daytoy "nor of the moon with a serpent's mouth/that labors before dawn" "agob-obra" kadi wenno "agpaspasikal" wenno "agpakpakarigat" wenno "mamarparigat" daydiay "labors" dita? "mamarparigat" ti impanko nupay saanak a kontento, panagriknak kasali iti kontexto ti "tortures of the grass." awan ngamin ti original spanish a texto a masarakak, ken nasayaat koma no kabisado datao ti español ta dagiti koman orihinal nga español a gacela ti impatarusko.
Gacela ti Nasipnget a Patay
Kayatko nga iridep ti darepdep dagiti mansanas,
ti agsanud manipud iti ringgor dagiti sementerio,
kayatko nga iridep ti darepdep daydiay nga ubing
a kayatna a putden ti pusona iti tengngat' baybay.
Diak kayat a mangngeg manen a dagiti natay dida mapukaw ti darada,
a ti agruprupsa a ngiwat ket naynay a dumawdawat iti danum.
Diak kayat a maammuan dagiti pannakaparparigat ti ruot
wenno ti bulan nga addaan ngiwat ti serpiente
a mamarparigat sakbay ti bannawag.
Kayatkot' maturog apagdarimat,
apagdarikmat, maysa a minuto, maysa a siglo;
ngem nasken a maammuan ti amin a saanak a natay;
nga adda kuadra ti balitok kadagiti bibigko;
a siak ti bassit a gayyem ti Akin-laud a pasilio;
a siak ti napigsa nga anniniwan dagiti luak.
Iti parbangon, abbongannak iti belo,
ta ti parbangon kurkurannak iti sagsangarakem a kuton.
Ket babasaem iti danum-ubbog dagiti sapatosko
tapnon maigalis ti silud ti manggagama.
Ta kayatko nga iridep ti darepdep dagiti mansanas,
ti mangammo iti unnoy a mangdalus kaniak iti daga;
ta kayatko ti makipagbiag iti daydiay ubing iti sipnget
a kayatna a putden ti pusona iti tengngat' baybay.
Gacela ti Desperado nga Ayat
Saan a kayat ti rabii ti umay
isut' gapuna a dika makaumay
ket saanak a makapan.
Ngem mapanak,
uray no manggagama nga init kanenna ti pispisko.
Ngem umayka
a dayta dilam pinuoran ti tudo nga asin.
Saan a kayat ti aldaw ti umay
isut' gapuna a dika makaumay
ket saanak a makapan.
Ngem mapanak
iparangkapko kadagiti tukak ti ngatngatingatek a sabong.
Ngem umayka
babaen dagiti napitak a poso negro ti kasipngetan.
Rabii man wenno aldaw dina kayat ti umay
tapno koma pumusayak gapu kenka
ket pumusayka gapu kaniak.


text:
ILOCOS SUR – Agannad kadagiti tawag iti selpon manipud kadagiti di am-ammo a tattao nga agpammarang a nangato nga opisial iti ahensia a mangallilaw kadagiti tattao, daytoy ti ballaag a naggapu manipud iti maysa nga opisial ti Philippine Health Insurance Corporation ((PhilHealth) iti Ilocos itay nabiit.
Kinuna ni Atty. Rodolfo Del Rosario, Jr., officer-in-charge Regional Vice President of PhilHealth-Regional Office I, nga adda dagiti di am-ammo a tattao a mangar-aramat iti selpon nga agdawdawat iti pabor, tulong pinansial wenno dadduma pay a kita ti solisitasion kas iti kiddaw para iti load iti selpon wenno agbirbirok iti caterer a matangdanan iti panagpasken.
Kinuna ni Del Rosario a dimmanon iti atensionda dagitoy nga insidente a napadasan dagiti satellite offices-da iti Candon City, Ilocos Sur ken iti San Carlos City, Pangasinan; dagiti lokal nga opisina ti health insurance iti Ilocos Sur ken Ilocos Norte; ken dadduma pay a PhilHealth offices iti sapasap a pagilian.
Kiniddaw ni Del Rosario iti publiko ti panangballaagda iti pamiliada, kakabagian, gagayyem ken am-ammo a maikaniwas dagitoy nga aramid ken saan nga autorisado ti PhilHealth.
Indagadag ti opisial iti publiko a no makapadasda kadagiti kastoy nga aramid, ireportda laeng iti PhilHealth-Regional Office I wenno komontakda iti (075) 515-6237, ?515-3333 loc. 4132 wenno ag-e-mail iti [email protected] (Tawid News/Manipud iti report ni April M. Montes-Bravo)
BANNER: Ballaag ti PhilHealth iti publiko: Agannad iti phone scam.
ILOCOS SUR – Agannad kadagiti tawag iti selpon manipud kadagiti di am-ammo a tattao nga agpammarang a nangato nga opisial iti ahensia a mangallilaw kadagiti tattao, daytoy ti ballaag a naggapu manipud iti maysa nga opisial ti Philippine Health Insurance Corporation ((PhilHealth) iti Ilocos itay nabiit.


text:
EDUARDO A. PADAOAN
TI TINAGTAGIURAY A PANAGBALBALIW
Rimmang-ayen, pimmintasen panagbiag ti pagilian
Naprogreson dagiti umili ket awanen mataktakawan
Gimmaget dagiti mangmangged ket produkto agkaiwaran
Awanen ti magunggundawayan, kusto a sueldo maawatdan
Dagiti estambay idi, addadan iti pagmumulaan
Wenno productivo a manufactura, factoria a pagkakitaan
Pimmigsan ti eksportasion kadagiti ikan a makalapan
Ta illegal foreign fishermen agbutengdan.
Dimmur-as payen gross national product ti pagilian
Ta mamimminas aminen a suli dagiti kabambantayan
Pati baybay ken taaw mina ti langis agsasallupang
Dagiti ganggannaet ditoyen inda pagabrodan.
Nanipud rang-ay ti biag, asenso ti pagilian
Kadagiti agkakalaing, madaydayaw a parliamentarian
Ngamin dati a presidential government ket nasukatan
Ngarud nagkaykaysan Kongreso ken Malakanyang.
Damo a pinandayda a linteg nga inda nagtutunosan, nagkaykaysaan
Amin nga agtatakaw, depende iti kaadut’ tinakaw mapukolan
No bassit laeng, mabalin a 'ta kikit wenno tangan
No nawadwad, ay! maputdol saka, mapawad iman.
Nagpintas ti pananakaipagna ti agdama a parliamentari
Napartak pannakaipagna ti linteg, agtuturay basbassit inda panagriri
Ket iti lubong, ti pagilian indan pagdidinnamagan ken ap-apalan
Panaggobierno ni pinoy, kopkopiaenen sabsabali a pagilian.
Ita, adda pampandayenda a linteg a nagsayaat man
No maipasa, agarinton kappia ken talna, maiwalinen ti insureksion:
Libre ti pagpaagas,edukasion ken transportasion, nataengan ken baldado inda agpension
Kadagiti umili, adda pay maited kadakuada binulan a rasion!
Ngem ti asemblia, ita man pay a kapanunotan nabingay
Adun a deliberasion ti naaramid, ngem nagkaysaan awan pay
Ket ngarud, napagnunumuanda idi agangay
Alaen iti binnutosan, mayat ken madi kanawan nga ima itag-ay
Indawat ti speaker, dagiti mayat ken madi imada itag-aydan
Ngem awan met nagresponde, ni maysa a bimmutos, awan!
Kasano koma a dagiti miembro a dati met la a kameng gobierno a naglabasan
Nga adda im-imada a maitayag ket nalpasdan a napukolan?
Binaliwanda ngarud ti pagalagadan, daytayen tinnakderan
Ket timmakder ngarud dagiti mayat ken saan, ngem tie ti bilang
Di met ma-break ti prime minister a dati a pangulo ti gobierno a daan
Ta kasano dua met sakana ti napukolan!
Ni Angkuan, uray la angngangngaw iti pannakasayangna iti dayta a linteg
Ta arapaapna ti agseniorito, dinan kayat agtalon, daytay din a pulos mangged.
Iti kuan nariknana, nasipat ti pispisna:
Mabatbatibat gayam, aldawen ket idiay talon ibabaon ni inangna!