text:
Ramon Magsaysay, Zamboanga del Sur
Ti Ramon Magsaysay ket maysa a maka-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ramon Magsaysay ket nabingbingay a politikal iti 27 a barbaranggay.[2]
- Bagong Opon
- Bambong Daku
- Bambong Diut
- Bobongan
- Campo IV
- Campo V
- Caniangan
- Dipalusan
- Eastern Bobongan
- Esperanza
- Gapasan
- Katipunan
- Kauswagan
- Lower Sambulawan
- Mabini
- Magsaysay
- Malating
- Paradise
- Pasingkalan
- Poblacion
- San Fernando
- Santo Rosario
- Sapa Anding
- Sinaguing
- Switch
- Upper Laperian
- Wakat
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Ramon Magsaysay | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


c: text/html

text:
Warner Baxter
Ni Warner Leroy Baxter (Marso 29, 1889 – Mayo 7, 1951) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor ken kaaduan nga ammo iti papelna a kas The Cisco Kid iti In Old Arizona (1929) a nangabakanna ti maikadua a, for which he won the second Kalaingan nga Aktor kadagiti Gunguna ti Akademia kadagidi tawen ti 1928–1929.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Warner Baxter iti Wikimedia Commons
- Warner Baxter iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Warner Baxter iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Warner Baxter iti AllMovie

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plan-de-Cuques
Ti Plan-de-Cuques ket maysa a komuna ti amianan a daya ti Marseille a departamento ti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Dagiti agtataeng ti daytoy a komuna ket tinawtawagan a kas dagiti Plan-de-Cuquois.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Plan-de-Cuques iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Ghari
Ti pagsasao a Ghari (ammo pay a kas Gari, Tangarare, Sughu, ken Laud a Guadalcanal) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay isla ti Guadalcanal ti Is-isla Solomon.
Ti dialekto ti Vaturanga ket adun a naus-usar kadagiti patarus ti misionario ken liturhiko, ken nakaiturongan ni Arthur Capell a mangipalawag iti daytoy a kas pagsasao ti mision/eklesiatiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ghari iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- Ivens, W. G. (1934). "A Grammar of the Language of Vaturanga, Guadalcanal, British Solomon Islands". Bulletin of the School of Oriental Studies, University of London. 7 (2): 349–375. doi:10.1017/s0041977x0008527x.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Na Voihavo Matena na Hahani Tabu Online a teksto ti liturhia ti Anglikano iti Vaturanga, indihitado babaen ni Richard Mammana
- Paradisec open access Listaan ti bokabulario iti dialekto a Vaturanga
- Paradisec open access Swadesh a listaan ti Vaturanga
- Paradisec open access Napno a teksto ti gramatika ti pagsasao a Vaturanga, Guadalcanal, Is-isla Solomon
- Paradisec open access Mapa dagiti pagsasao ti Guadalcanal


text:
Akaigawa, Hokkaido
Ti Akaigawa (赤井川村, Akaigawa-mura) ket maysa a purok a mabirukan idiay Subprepektura ti Shiribeshi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Septiembre 2016, ti purok ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 1,157. Ti dagup a kalawa ket 280.11 km².
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sentro ti Akaigawa ket mabirukan iti kaldera ken napalikmutan kadagiti bantay iti amin a bangir.[3]
Ti Paglinglingayan ti Kiroro ket mabirukan iti akindaya aparte ti purok.[4]
- Banbantay: Bantay Yoichi, Bantay Ponkuto
- Dagiti karayan: Karayan Yoichi, Karayan Shiroigawa, Karayan Akaigawa
Dagiti kaarruba a siudad ken ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan ket naala manipud iti Ainu a baliaks iti "hure-pet", a ti kayatna a sawen ket "nalabbasit a karayan".[5]
- 1899: Simmina ti Purok Akaigawa manipud iti Purok ti Ōe (itan ket Ili ti Niki).
- 1906: Ti Akaigawa ket nagbalin a Maikadua a Klase a Purok.
- 1991: Nalukatan ti Paglinglingayan ti Kiroro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 7.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
- ^ "Bariweswes ti Akaigawa". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-08-13. Naala idi 2018-05-31.
- ^ Paglinglingayan ti Kiroro
- ^ Pakasaritaan ti Akaigawa
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Akaigawa, Hokkaido iti Wikimedia Commons
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Top Allan Mountain Bike Race – Naisangsangayan a pasalip a mangparagsak iti maikadua nga aldaw iti panagpiesta ti ilitayo a Sudipen nga idadauloan ti naayat ken aktibo nga ina iti ilitayo Hon. Wendy Joy D. Buquing, naangay ti kaunaan a lumba ti bisikleta wenno maaw-awagan iti “Top Allan Mountain Bike Race” a nakisalipan iti 64 a Bikers a nabingay ti kategoria iti Seniors Division (agtawen 18 agpangato) ken Juniors Division (agtawen 14-17). Nangrugi ti lumba ditoy sango iti Munisipiotayo, ket dinaliasatda ti rota a mapan idiay Top Allan a binayabayan dagiti kameng iti PNP, BFP, Municipal Health Office, Reservist ken MDRRMO. Dagiti Premio dagiti nangabak ket dagiti sumaganad: Kampeon – Tropeo ken Php 5,000; 2nd Place –Tropeo ken Php 3,000; 3rd Place –Tropeo ken Php 2,000; kasta met a naikkan dagiti nakagun-od iti 4th -10th Place – 1,000.
Sapasap met a naikkan iti gunguna dagiti amin a simmali iti daytoy nga aktibidad. Iti Senior Division naiyalat ni Franklin Ian Fernandez iti Barangay Poblacion ti Kampeonato. Nagun-od ni Jesther Dungan iti Brgy. Poblacion ti Maikadua a pwesto kasta met a nagun-ot ni Reymark Munio iti Barangay Ipet ti maikatlo a pwesto. Iti met Junior Division naiyalat ni Churchill Joash Bangayan manipud iti Barangay San Francisco Norte iti kampeonato, Maikadua ni Jay Angelo Poblete iti Barangay Duplas. Nagun-od met ni Christian James Balicha iti barangay Poblacion ti maikatlo a pwesto.


text:
Masna a didigra
Ti masna a didigra ket isu ti nangruna makabusor a pasamak a pagbanagan manipud dagiti masna a proseso iti Daga; dagiti pagarigan ket dagiti layus, dagiti panagpugso ti bulkan, dagiti gingined, dagiti tsunami, ken dagiti dadduma pay a heolohiko a proseso. Ti masna a didigra ket mabalin a gapuanan ti pannakapukaw iti biag wenno pannakadadael iti tagikua, ken kadawyan a mangibati kadagiti ekonomiko a pannakadadel kadagiti malabsanna, ti kakaro daytoy ket depende iti kapinget dagiti napektaran a populasion , wenno ti abilidadda nga umimbag.[1]
Ti maysa a makabusor a pasamak ket saan a pakaipangatuan ti agpang iti didgra no mapasamak iti lugar nga awan ti madanaw a populasion.[2][3][4] Iti maysa a madanar a lugar, nupay kasta, a kas ti San Francisco, ti maysa a gingined ket mabalin nga adda iti makadidigra a pagbanagan ken makabati ti napaut a pannakadadael, a makasapul iti tawtawen a panagsimpa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ G. Bankoff; G. Frerks; D. Hilhorst (2003). Pannakadanar a Panagmapa: Dagiti Didigra, Panagrang-ay ken Tattao. ISBN 1-85383-964-7.
- ^ Luis Flores Ballesteros. "Ania kadi ti mangikeddeng ti didigra?" 54 Pesos Sep 2008:54 Pesos 11 Sep 2008. Ania kadi ti mangikeddeng ti didigra
- ^ D. Alexander; B. Wisner; P. Blaikie; T. Cannon; I. Davis (2002). Dagiti Pamunganayan ti Panagplano ti Emerhensia ken Panangimaton. Harpended: Terra publishing. ISBN 1-903544-10-6.
- ^ Mariesgo – Dagiti Masna a Peggad, pannakadanar ti tattao ken dagiti didigra. Wiltshire: Routledge. 2004. ISBN 0-415-25216-4.


text:
Pagsasao a Kasiguranin
Ti Kasiguranin (Casiguranin) ket ti pagsasao ti ili ti Casiguran idiay akin-amianan a Filipinas. Daytoy ket nagtaud manipud iti nasapa a dialekto ti Tagalog a nakaro a nagbulod manipud iti sasao nga Agta ti Akin-amianan a daya a Luzon.[2]
Ti Dilasag, Dinapigue, Maconacon, ken Divilacan ket dagiti ili a kangrunaan nga agsasao iti Ilokano iti amianan bassit ti Casiguran.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kasiguranin iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Robinson, Laura C. and Jason William Lobel (2013). "The Northeastern Luzon Subgroup of Philippine Languages." Oceanic Linguistics 52.1 (2013): 129.


text:
Pinguino
Dagiti pinguino (urnos Sphenisciformes, pamilia Spheniscidae) ket dagiti grupo ti akuatiko, di makatayab a billit a kaaduan nga agnanaed idiay Akin-abagatan a Hemisperio, ken naisangayan idiay Antartika.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Williams, Tony D. (1995). The Penguins – Spheniscidae (iti Ingles). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-854667-X.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pinguino iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Sphenisciformes iti Wikispecies


text:
Nalamiis a Gubat
Ti Nalamiis a Gubat (kadawyan a napetsaan iti 1947–1991) ket isu idi ti agtaltalinaed a kasasaad iti politiko ken milisia a panagirteng a nagbaetan dagiti kabilegan iti Lumaod a lubong, nga indauloan babaen ti Estados Unidos ken dagiti kumaduanna ti NATO, ken ti komunista a lubong, nga indauloan babaen ti Kappon ti Sobiet, dagiti satelite nga estado ken kumaduaan. Daytoy ket nangrugi kalpasan iti panagballigi ti temporario a panagikadua ti gubat a simmupiat iti Nazi nga Alemania, a nagibati daytoy ti USSR ken ti Estados Unidos a kas dagiti dua a nalatak a bileg nga adda dagiti naisangsangayan a nagbaetan ti ekonomia ken politiko. Ti Kappon ti Sobiet ket pinartuatna ti Dumaya a Kumaduaan kadagiti dumaya a pagpagilian ti Europa a sinakupanna, a nagtartaripato kadagitoy a kas dagiti satelite nga estado. Ti kalpasan ti gubat a panagungar ti Lumaud nga Europa ket naparang-ay babaen ti Marshall a Plano ti Estados Unidos , bayat a ti Kappon ti Sobiet, a nagan-annad kadagitoy a kondision a naikapet, ket saanna a kinayat ken nangipatakder ti COMECON kadagiti Dumaya a kumaduaanna. Ti Estados Unidos ket pinandayna ti NATO, ti maysa a kumaduaan ti milisia nga agususar ti panaglas-ud iti komunismo a kas ti kangrunaan nga estratehia babaen ti Truman a Doktrina, idi 1949, bayat ti kumaduaan a Sobiet ket nagporma ti Warsaw a Tulagan idi 1955. Adda dagiti pagilian a nakilinia kadagitoy dua a bileg, bayat nga adu pay dagiti nagpilia nga agbati nga agmangngamangnga iti Di-Nailinia a Tignay.
Ti Nalamiis a Gubat ket kastoy a nainaganan gaputa saan a nakaiwagar ti dagus nga aramid ti milisia, gaputa dagitoy dua ket nagtagikuada kadagiti nuklera nga armas, ken ti panagusar kadagitoy ket mabalin a panakaikari ti bukodda nga agsinnaranay a naipatalgedan a panakadadael. Dagiti siklo iti minaig a talna ket sarunuento babaen ti irteng a mabalin a mangiturongto iti gubat. Ti kairtengan ket ti panakairaman ti Berlin a Panaglapped (1948–1949), ti Koreano a Gubat (1950–1953), ti Suez a Kibatang (1956), ti Berlin a Kibaltang iti 1961, ti Misil ti Kuba a Kibaltang (1962), ti Bietnam a Gubat (1959–1975), ti Yom Kippur a Gubat (1973), ti Gubat ti Sobiet iti Apganistan (1979–1989), ken ti "Makabael a Pumapana" NATO milisia nga ay-ayam (1983). Ti suppiat ket embes a naiyebkas babaen ti milisia a kumaduaan, estratehiko a panagibaniaga dagiti puersa, ti nawatiwat a panagtulong kadagiti kliente nga estado, panagsisiim, daddakkel a kampania ti propaganda, kadawyan ken nuklear a lumba ti armas, panagkidkiddaw kadagiti agmangngamangnga a pagilian, panagsasalisal kadagiti ay-ayam paspasamak, lken ti teknolohiko a panagbingbinglay a kas ti Lumba ti Limbang. Ti EU ken USSR ket nakilaban kadagiti parbo a gubgubat kadagiti nadumaduma a kitkita: idiay Latin nga Amerika ken Abagatan a daya nga Asia, ti USSR nagasasinado ken timmulong ti panagaywan kadagiti Komunista a rebolusion, a sinuppiat dagiti Lumaud a pagilian ken dagiti rehional a kumaduanda; adda dagiti nangpadas ti mangisubli babaen ti through subersion ken pannakigubat, nga adda dagiti aglaklaok a nagbanagan. Tapno mapedpedan ti peggad iti pannakapataud ti nuklear a gubat, dagitoy dua ket gimmun-odda ti détente idi panawen ti 1970 tapno a makissayan dagiti politiko a panagirteng.
Iti panawen ti 1980, ti Estados Unidos ketnagpadakkel kadagiti diplomatiko, milisia, ken ekonomiko a presion iti Kappon ti Sobiet, a ti daytoy a panawen ket agparparigaten daytoy a pagilian manipud ti ekonomiko a panagtaltalinaed. Iti panawen ti naladaw a 1980, ti Presidente ti Sobiet a ni Mikhail Gorbachev ket nagipaammo kadagiti agipawaya a reporma iti perestroika ("panagpabaro", "reorganisasion", 1987) ken glasnost ("panaglukat", ca. 1985). Daytoy ket nanglukat ti pagilian ken dagiti satelite nga estado iti kakapppiaan a nga allon dagiti rebolusion a nangipatingnga iti panakarebba ti Kappon ti Sobiet idi 1991, a nagibatbati ti Estado sUnidos a kas ti naturay a bileg ti milisia. Ti Nalamiis a Gubat ken dagiti napaspasamak ket nakabati kadagiti naisangsangayan a legado, ken kankanayon a maitudtudo kadagiti nadayeg a kultura, a naipangpangruna iti midia a mangipakpakita kadagiti tema itipanagsisiim ken ti panagpangta iti nuklear a panakigubat.
Dagiti nagtaudan ti termino[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Inggles a mannurat ken agiwarwarnak a ni George Orwell ket nagusar ti nalamiis a gubat, a kas maysa a sapasap a ternimo, iti salaysayna a “Sika ken ti Atomiko a Bomba”, a naipablaak idi Oktubre 19, 1945, idiay Britaniko a warnakan a Tribune. Nga agimatmatangan ti maysa a lubong nga agnanaed iti anniniwan iti pangta iti nuklera a panakigubat, nga insurat ni Orwell ti:
- "Para kadagiti napalabas nga uppat a pulo wenno limapulo a tawtawen, Mr. H. G. Wells ken dagiti dadduma pay ket nagbalballag kaniatayo a ti tao ket madangran iti bukodna a panakadadael kadagiti bukodna nga armas, a mangibati laeng kadagiti agturay akuton wenno dagiti sabsabali pay a managpapangen a sebbangan. Ti sinoman a nakakita kadagiti nadadael a siudad iti Alemania ket makakita iti daytoy a panunot ket mabalin a maaramid. Nupay kasta, ti panagkitkita ti lubong a sibubukel, ti panaganod para kadagiti adu a dekada ket saan nga ti ipapan iti anarkia ngem ti reimposision ti panagtagabu. Datayo ket tumurturong kadagiti saan a sapasap a panarebba ngem para iti panawen ti natalinaed a dakes a kas ti tagabu nga imperio iti taga-ugma. Ti teoria ni James Burnham ket adu daytoy a natungtungan, ngem bassit laeng dagiti tattao a naikapanunutan pay laeng ti ideolohikona ken pagbanaganna daytoy, ti kita a panakakita ti lubong, ti kita dagiti pammati, ken ti sosial a patakder a mabalinto nga agballigi iti maysa nga estado a saan a maparukma idi keniti maysa nga agnanayon a kasasaad iti "nalamiis a gubat" kadagti kaarrubana."[1]
Iti Ti Agpalpaliiw iti Marso 10, 1946, ni Orwell ket nagsurat a “kalpasan ti Moscow a konperensia idi Disiembre, ti Rusia ket nangrugi a nagaramid ti ‘nalamiis a gubat’ iti Britania ken ti Britaniko nga Imperio.”[2]
Ti immuna a pangusar ti termino a mangipalpalawag ti leppas ti gubat a Maikadua a Sangalubongan a Gubat a heopolitikal a panagirnget a nagbaetan ti USSR ken dagiti bukodna a satelite ken ti Estados Unidos ken dagiti kumaduaanna ti lumaud a Europa ket nanipud kenni Bernard Baruch, ti maysa nga Amerikano a mangibusbus ken agabalbalakad ti presidente.[3] Idiay South Carolina, idi Abril 16, 1947, isu ket nangited ti maysa a bitla (babaen ti agiwarwarnak a ni Herbert Bayard Swope)[4] a nagkunkuna a, “Saantayo a maulbodan: datayo tatta nga aldaw ket addatayo iti tengnga ti nalamiis a gubat.”[5] Ti agsursurat ti warnakan a ni Walter Lippmann ket nagited iti daytoy a termino ti nawatiwat a pangusar, iti libro a Ti Nalamiis a Gubat; idi sinaludsod idi 1947 a maipanggep ti nagtaudan ti termino, isu ket nangitudo iti Pranses a termino manipud idi panawen ti 1930,a la guerre froide.[6]
Pakabuklan[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti saan a pakaitunosan dagiti historiador a maipanggep ti rugi a puntos ti Nalamiis a Gubat. Bayat a kaaduan kadagiti historiador ket tugodanda dagiti taudan iti paset ti panawen a dagus a pannakaisaruno ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, dagiti dadduma ket sumuppiatda a daytoy ket nangrugi iti paset ti gibus ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, urayno ti irten a nagbaetan ti Ruso nga Imperio, ken dagiti dadduma a pagilian ti Europa ken ti Estados Unidos ket nangrugin manipud idi maika-19 a siglo.[7]
Kas ti nagbanagan ti 1917 ga Rebolusion ti Bolshevik idiay Rusia (a sinarunuan babaen ti ipapanawna manipud ti Umuna aSangalubongan a Gubat), ti Sobiet a Rusia ket nakabiruk kaniana nga isu ket saan a nairamraman kadagiti sangalubongan a diplomasia.[8] Ti daulo a ni Vladimir Lenin ket inbagana a ti Kappon ti Sobiet ket napalikmutan babaen dagiti "bumusbusor a sirkulo dagiti kapitalista", ken nakitkitana a ti diplomasia a kas maysa nga armas a mangbingbingay kadagiti kabusor ti Sobiet, a nairugi babaen ti pannakabangon ti Sobiet a Comintern, a nagtawtawag ti rebolusionario a yaalsa iti ballasiw taaw.[9] Ti simmaruno a daulo a ni Joseph Stalin, a nakakitkita ti Kappon ti Sobiet a kas maysa nga "isla ti sosialista", ket nangibagbaga a ti Kappon ti Sobiet ket nasken a kitaenna "ti agdama a pannakalikmut ti kapitalista ket masukatan ti sosialitan a pannakalikmut."[10] Iti nasapsapa ngem 1925, ni Stalin ket nangibagbaga a nakitkitana dagiti sangalubongan a politika a kas maysa a bipolar a lubong a lugar a pangawisan ti Kappon ti Sobiet kadagiti pagilian kumaykayat ti sosialismo ken dagiti kapitalista a pagilian ket mangawisda kadagiti estado a kumaykayat ti kapitalismo, bayat a ti lubong ket adda iti paset ti panawen iti "temporario a panangitalinaay ti kapitalismo " a pakaisarunuan ti dumtengan a pannakarebbana.[11]
Dagiti nadumaduma a pasamak sakbay ti Maikadua a Sanaglubongan a Gubat ket nangipakpakita kadagiti agsinnaranay a saan apakaitalekan ken pannakailem a nagbaetan dagiti Lumaud a bileg ken ti Kappon ti Sobiet, malaksid kadagiti sapasap a pilsopiko a karit nga inaramid dagiti Bolshevik a maipapan ti kapitalismo.[12] Adda idi ti Lumaud a suporta iti kontra-Bolshevik a Puraw a tignay iti Sibil a Gubat ti Rusia,[7] ti 1926 a panangipundo ti Sobiet ti yaalsa dagiti sapasap nga agtrabtrabaho ti Britaniko a gapuanan ti nangisardengan ti Britania ti relasionna iti Kappon ti Sobiet,[13] Ti 927 a panangirangarang ni Stalin ti nakappia a pakikaduaan kadagiti kapitalista a pagilian ket "agsubli kadagiti napalabas,"[14] a pannakikumplot a panangipabasol idi las-ud ti 1928 a pabuya a tribunal ni Shakhty iti naplano a Britaniko- ken Pranses a kudeta,[15] tipanagmadi ti Amerikanoa mangbigbig ti Kappon ti Sobiet aginggana idi 1933[16] ken dagiti Stalinista a Tribunal ti Moscow iti Nalatak a Panagpurga, nga adda dagiti pannakailem a panagsisiim iti Britaniko, Pranses, Hapon ken Nazi nga Aleman.[17] Nupay kasta, ti US ken USSR ket sapasapda idi a nakisinsina iti baetan dagiti dua a sangalubongan a gubat.[18]
Ti Kappon ti Sobiet ket rinugianna idi a nangpirma ti awan-ranggas a tulagan iti Alemania. Ngem kalpasan idi rinaut ti Kappon ti Sobiet ti Buyot ti Alemania Idi Hunio 1941 ken idi binomba Pearl Harbor ti Hapon idi Disiembre 1941, ti Kappon ti Sobiet ken dagiti bileg ti Aliado ket nangporma timaysa a kumaduaan iti pakainugotan. Ti Britania ket nagpirma ti pormal a pakikaduaan ken ti Estados Unidos ket nangaramid ti di pormal a tulagan. Iti panawen ti gubat, ti Estados Unidos ket nangit-ited ti tulong iti Britania ken dagiti Sobiet babaen ti buodna a Programa ti Pabulod ken Paabang[19] Nupay kasta, ni Stalin nagtultuloy a nakaro nga nagil-ilem ken namatmati a dagiti Britaniko ken Amerikano ket nakikumplotda tapno masegurado a dagiti Sobiet ket kaaduan a mangannong dagiti pannakilablaban iti Nazi nga Alemania. Segun ti daytoy a panirigan, dagiti Lumaud nga Aliado ket ingaggagarada a tinantan ti panaglukat ti maikadua a sanguanan ti kontra-Aleman tapno sumrekda iti kinaudi a kanito ken sukogendad ti tulagan ti kappia. Isunga, dagiti pannagipagpagarup ti Sobiet iti Laud ket nakaibati ti napigsa a pannakairteng kenpanagbusor a nagbaetan dagiti Aliado a bileg.[20]
Gibus ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat (1945–47)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti panawen ti gubat a konperensia a maipanggep ti kalpasan ti gubat a Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Alliado ket nasisinnuppiatda no kasano ti nasken a kita ti mapa ti Europa, ken no kaso a mailadawanto dagiti pagbeddenganna, kalpasan ti gubat.[21] Ti tunggal maysa bangir ket nagtengtengel ti sabsabali a kapanunotan a maipanggep ti pannakabangon ken pannkataripato ti salaknib kalpasan ti gubat.[21] Dagiti Lumaud nga Aliado ket kinaykayatda ti sistema a panagsalaknib a nasken a nawatiwat a mabangon dagiti demokratiko a gobierno, a mangpalubos kadagiti pagilian a nakappia a mangsolbar kadagiti pagigiddiatanda babaen tih kadagiti sangalubongan a gunglo.[22]
Gapu kadagiti naipakasaritaan a pannakasanay ti Rusia kadagiti kankanayon a panagraraut[23] ken dagiti adu a bilang ti natay (nakarkulo iti 27 a riwriw) ken ti pannakadadael ti Kappon ti Sobiet idi las-ud ti Maikadu a Sangalubongan a Gubat,[24] ti Kappon ti Sobiet ket nagbirbiruk ti pannkasayaat ti panagsalaknib babaen ti panangituray kadagiti kaunegan a pannakibiang kadagiti pagilian a nakabeddeng iti daytoy.[21][25] Idi las-ud ti gubat, ni Stalin ket nagpartuat kadagiti espesial a sentro ti pagsanayan para kadagiti Komunista manipud kadagiti nadumaduma a pagilian tapno makapatakderda kadagiti sekreto a pulis a tumalek iti Moscow iti kabiitan a makaala ti panagtengngel ti Nalabbasit a Buyot. Dagiti ahente ti Sobiet nangalda ti panagtengngel kadagiti midia, a naipangpangruna ti radio; pinardasanda a riniribuk ken inparit amin a nawaya a sibik a patakder, a nangrugi manipud kadagiti grupo ti agtutubo aginggana kadagiti eskuela, dagiti simbaan ken dagiti kasinnupiat a partido.[26] Ni Stalin ket nagbirbiruk pay ti agtultuloy a pannakaikappia iti Britania ken ti Estados Unidos, a nagnamnama a makaipatengnga ti isip iti uneg a panangibangon manen ken ti panangipadakkel ti ekonomia.[27]
Dagiti lUmaud nga Aliado ket nabingbingayda kadagiti paniriganda iti baro a lubong kalapasan ti gubat. Dagiti gandat ni Roosevelt – balligi ti militar idiay Europa ken Asia, ti pannakagun-od ti Amerikano a supremasia iti sangalubongan nga ekonomia iti Imperio a Britaniko, ken ti pannakapartuat ti maysa a gunglo ti kappia ti lubong – dagitoy idi ket ad-adu a global ngem ti kukua ni Churchill, a naipangpangruna idi a naisentro iti panangala ti panagtengngel iti Mediteraneo, a mangisigurado ti panagbiag ti Imperio a Britaniko, ken ti pannakawaya dagiti pagilian ti Day a Europa a kas maysa a panglapped a pagbaetan dagiti Sobiet ken ti Nagkaykaysa a Pagarian.[28]
Iti Amerikano a panirigan, ni Stalin ket mabalin a maysa a gayyem iti panaggun-od kadagitoy a gandat, a ti pakaigiddiatan ti arngian ti Britaniko a ni Stalin ket nagparparang nga isu ti kakaruan apangta iti pannakagunod ti gandatna. Gaputa dagiti Sobiet ket kaaduanen a sinakupna ti Daya nga Europa, ni Stalin ket adda idi ti panangatiwna ken dagiti dua a lumaud a daulo ket nagsinnaitda para kadagiti paraborna. Dagiti paggiddiatan a nagbaetan kenni Roosevelt ken ni Churchill ket nakaiturongan kadagiti sabali a tulagan kadagiti Sobiet. Idi Oktubre 1944, ni Churchill ket napan idiay Moscow ken timmulag a mabingay dagiti Balkan kadagiti bukodda a timbukel ti impluensia, ken idiay Yalta ni Roosevelt ket nagpirma ti sabali a tulagan kenni Stalin a maipanggep ti Asia ken sanna a kinayat a sinuportaran ni Churchill kadagiti banag iti Polonia ken dagiti Reparasion.[28]
Dagiti dadduma pay a nagtitinnulagan a maipanggep ti kalpasan ti gubat a balanse ket napasamak idiay Konperensia ti Yalta idi Pebrero 1945, urayno daytoy pay a konperensia ket saana nakaabot kadagiti nakedngan a konsenso iti batayan para iti maysa a kalpasan ti gubat a pannakaibanagan iti Eropa.[29] Idi Abril 1945, pimmusay ni Presidente Roosevelt ken sinaruno babaen ni Harry S. Truman, nga isu ket saan a nangitaltalek kenni Stalin ken dimmawat iti balakad manipud ti maysa a nailasin a grupo dagiti intelektual ti ganganaet nga annuroten. Ni Churchill ken ni Truman ket saanda a kinayat, ken dagiti dadduma pay, ti keddeng ti Sobiet a mangpasayaat ti Lublin a gobierno, ti tinengtengngel ti Sobiet a kasuppiat iti eksilo a gobierno ti Polonia idiay Londres, a dagiti relasionna kadagiti Sobiet ket nadadaelen.[30]
Kalpasan ti panagballigi dagiti Aliado idi Mayo 1945, dagiti Sobiet ket sinakupdan ti Day a Europa,[29] bayat a dagiti napigsa apuersa ti Estados Unidos ken dagiti puersa ti Lumaud nga Aliado ket nagtalinaayda idiay Lumaud a Europa. Idiay Sinakop ti Aliado nga Alemania, ti Kappon ti Sobiet, Estados Unidos, Britani aken Pransia ket nangbangonda kadagiti sona ti panagsakop ti nalukay a batayan para iti nabingbingay a panagtengngel ti uppat a bileg.[31]
Ti Aliado a konperensia idiay San Francisco idi 1945 ket nangipatakder ti adu ti pagilianna a Nagkaykaysa aPagpagilian (UN) para iti panagtaripato ti kappia, ngem ti panangipatungpal a kapasidad ti bukodna a Konsilo ti Salaknib ket naparalisado idi ti babaen ti abilidad dagiti agmaymaysa a kameng nga agusar ti bileg ti beto.[32] Gapu ti daytoy, ti UN ket nabaliwan iti maysa a saan nga aktibo a timpuyogan para kadagiti pannakisinnukatan kadagiti kontrobersial a retoriko, ken dagiti Sobiet ket inkeddengda daytoy a kas maysa a tribuna a propaganda.[33]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Orwell, "Sika ken ti Atomiko a Bomba", Tribune Oktubre 19, 1945
- ^ Orwell, George, Ti Agpalpaliiw, Marso 10, 1946
- ^ Gaddis 2005, p. 54
- ^ Safire, William (Oktubre 1, 2006). "Islamopascismo ti Sinoman?". The New York Times. The New York Times Company. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-10-22. Naala idi Disiembre 25, 2008.
- ^ 'Bernard Baruch ket nagaramid ti termino a "Nalamiis a Gubat"', history.com, Abril 16, 1947. Naala idi Hulio 2, 2008.
- ^ Strobe Talbott: Ti Nalatak nga Eksperimento: Ti Sarita dagiti Taga-ugma nga Imperio, Moderno nga Es-estado, ken ti panagbiruk para iti maysa a Sangalubongan a Pagilian (2009) p.441 n.3; ti bukod a libro ni Lippmann ket Lippmann, Walter (1947). Ti Nalamiis a Gubat. Harper. Naala idi Septiembre 2, 2008.
- ^ a b Gaddis 1990, p. 57
- ^ Lee 1999, p. 57
- ^ Palmieri 1989, p. 62
- ^ Tucker 1992, p. 46
- ^ Tucker 1992, pp. 47–8
- ^ Halliday 2001, p. 2e
- ^ Tucker 1992, p. 74
- ^ Tucker 1992, p. 75
- ^ Tucker 1992, p. 98
- ^ LaFeber 1991, pp. 194–197
- ^ Tim Tzouliadis. The Forsaken. The Penguin Press. ISBN 978-1-59420-168-4.
- ^ Heller, p. 19. "Ngem babaen idi 1924 ti Kappon ti Sobiet, ket indaulonen babaen ni Joseph Stalin, ket pinanawanna daytoy nga annuroten iti panangiyaddang ti rebolusion ti lubong. Gaputa napabannog babaen babaen kadagiti gubat dagiti uneg ket ruar a kabusor, ti gobierno ti Sobiet ket nangikeddeng a mangipatengnga ti isip para iti dagus a kasakbayan iti pannakaungar manen ti bukodna nga ekonomia ken panagrang-ay. ... Ti Estados Unidos pay idi ket politikal a mannakisina idi las-ud ti pannakigubatan a paset ti panawen."
- ^ George C. Herring Jr., Tulon iti Rusia, 1941–1946: Estratehia, Diplomasia, dagiti Taudan ti Nalamiis a Gubat (Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan, 1973).
- ^ Gaddis 1990, pp. 151–153
- ^ a b c Gaddis 2005, pp. 13–23
- ^ Gaddis 1990, p. 156
- ^ Gaddis 2005, p. 7
- ^ "Dagiti daulo ket nagladladigitda kadagiti Sobiet a natnatay iti panawen ti gubat", BBC News, Mayo 9, 2005. Naal aidi Hulioy 2, 2008.
- ^ Gaddis 1990, p. 176
- ^ Max Frankel, "Aniniwan ni Stalin," New York Times Nob. 21, 2012 nagrepaso Anne Applebaum, Landok a Kutina: Ti Panglusit ti Daya a Europa , 1944–1956 (2012), Kitaen ti pangyunan, ti testo kalpasan ti nota 26, ken kapitulo 3, 7-9
- ^ Heller, p. 27. "Manipud ti Sobiet a perspektibo, ti kalpasan ti gubat a paset ti panawen iti kappia ken pannangibangon manen ket nangruna idi. Isunga, ti panagtultuloy iti panagtitinnulong ken nakappia a relasion kadagiti panawen ti gubat a gagayyemna, ti Estado sUnidos ken ti Gran Britania, ket nasken idi a nalatak a naes-esseman."
- ^ a b Plokhy 2010
- ^ a b Gaddis 2005, p. 21
- ^ Zubok 1996, p. 94
- ^ Gaddis 2005, p. 22
- ^ Bourantonis 1996, p. 130
- ^ Garthoff 1994, p. 401
Dagiti nagibasaran ken adu pay a mabasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Davis, Simon, ken Joseph Smith. Ti A aginggana ti Z iti Nalamiis a Gubat (Scarecrow, 2005), ti ensiklopedia a agpatengnga ti isip iti aspeto ti milisia
- Friedman, Norman (2007). Ti Limapulo a Tawen a Gubat : Ti Suppiat ken Estratehia iti Nalamiis a Gubat. Naval Institute Press. ISBN 1-59114-287-3.
- Gaddis, John Lewis (1990). Russia, ti Kappon ti Sobiet ken ti Estados Unidos. Ti Naipatarusan a Pakasaritaan. McGraw-Hill. ISBN 0-07-557258-3.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Gaddis, John Lewis (1997). Ammotayo Tatan: Pangpanunot manen ti Pakasaritaan ti Nalamiis a Gubat. Unibersidad ti Oxford University a Pagmaldiatn. ISBN 0-19-878070-2.
- Gaddis, John Lewis (2005). Ti Nalamiis a Gubat: Ti baro a Pakasaritaan. Penguin Press. ISBN 1-59420-062-9.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Garthoff, Raymond (1994). Détente ken Panagisango: DagitiPanakibianga nga Amerikano-Sobiet manipud kenni Nixon aginggan kenniReagan. Brookings Institution Press. ISBN 0-8157-3041-1.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Haslam, Jonathan. Ti Nalamiis a Gubat ti Rusia: Manipud ti Oktubre a Rebolusion aginggan ti Panagrebba ti Diding (Unibersidad ti Yale a Pagmalditan; 2011) 512 pampanid
- Hoffman, David E. Ti Natay nga Ima: Ti Saan a Naibaga asarita iti Nalamiss a Gubat a Lumba ti Armas ken ti Napeggad a Legadona (2010)
- Hopkins, Michael F. "Ti Agtultuloy a Debado ken Baro a Arngian iti Pakasaritaan ti Nalamiis a Gubat," Naipakasaritaan aWarnakan, Dis 2007, Tomo. 50 pablaak 4, pp 913–934, historiograpia
- Johnston, Gordon. "Panagbisita manen ti kultural a Nalamiis a Gubat," Sosial a Pakasaritaan, Agosto 2010, Tomo. 35 Pablaak 3, pp 290–307
- Lüthi, Lorenz M (2008). Ti Sino-Sobiet a panagsina: Ti Nalamiis a Gubat iti komunista lubong. Princeton University Press. ISBN 0-691-13590-8.
- LaFeber, Walter (2002). Amerika, Rusia, ken ti Nalamiis a Gubat, 1945–2002. McGraw-Hill. ISBN 0-07-284903-7.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Leffler, Melvyn (1992). Ti Panagturay iti Bileg: Nailian a Salaknib, ti Truman Administrasion, ken ti Nalamiis a Gubat. Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan. ISBN 0-8047-2218-8.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Leffler, Melvyn P. and Odd Arne Westad, eds. Ti Cambridge a Pakasaritaan ti Nalamiis a Gubat (3 tomo, 2010) 2000pp; dagiti baro a salaysay babaen dagitimangidaulo nga eskolar
- Lewkowicz, Nicolas (2010). Ti Aleman asaludsod ken Internasional nga Urnos, 1943–48. Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-24812-0.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Lundestad, Geir (2005). Daya, Laud, Amianan, Abagatan: Kangrunaan a Panagrangrang-ay iti Internasional a Politiko manipud idi 1945. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 1-4129-0748-9.
- McMahon, Robert (2003). Ti Nalamiis a Gubat: Ti Nababa Unay a Pangyuna. Unibersidad ti Oxford a PagmalditanPress. ISBN 0-19-280178-3.
- Lüthi, Lorenz M (2008). Ti Sino-Sobiet a panagsina: Ti Nalamiis a Gubat iti komunista lubong. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-13590-8.
- Malkasian, Carter (2001). Ti Koreano a Gubat: Kammasapulan a Pakasaritaan. Osprey Publishing. ISBN 1-84176-282-2.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Mastny, Vojtech. Ti Nalamiis a Gubat ken di natalged a Sobiet: ti Stalin aTawtawen (1996) online edidion
- Fedorov, Alexander (2011). Ti Ruso a ladawan kadagiti Lumaud a Pabuya: Dagiti agdama, estereotipo, Mitolohia, Illusions. Lambert Academic Publishing. ISBN 978-3-8433-9330-0.
- Miller, Roger Gene (2000). Ti Panagisalakan ti Siudad: The Berlin Airlift, 1948–1949. Unibersidad ti Texas A&MPress. ISBN 0-89096-967-1.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Njolstad, Olav (2004). Ti Naudi a Dekada ti Nalamiis a Gubat. Routledge. ISBN 0-7146-8371-X.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Nolan, Peter (1995). Ti Panagungar ti Tsina, ti Panagrebba ti Rusia. St. Martin's Press. ISBN 0-312-12714-6.
- Pearson, Raymond (1998). Ti Panagungar ken Panagrebba ti Ruso nga Imperio. Macmillan. ISBN 0-312-17407-1.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Plokhy, S.M. (2010). Yalta: Ti Pateg iti Kappia. Penguin?. ISBN 0-670-02141-5.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Porter, Bruce; Karsh, Efraim (1984). Ti USSR iti Suppiat ti Maikatlo a Lubong: Dagiti Armas ti Sobiet ken Diplomasia dagiti Lokal a Gubat. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-31064-4.
- Puddington, Arch (2003). Panagiwarwaragawag ti Kawayaan: Ti Panagballigi ti Nalamiis a Gubat iti Radio ti Nawaya a Europa ken Radio Liberty. Unibersidad a Pagmalditan iti Kentucky. ISBN 0-8131-9045-2.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Roberts, Geoffrey (2006). Dagiti Gubat ni Stalin: Manipud ti Sangalubongan aGubat agianggana ti Nalamiis a Gubatr, 1939–1953. Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. ISBN 0-300-11204-1.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Stone, Norman (2010). Ti Atlatiko ken dagiti Kabusorna: Ti Pakasaritaan ti Nalamiis a Gubat. Basic Books Press. ISBN 0-465-02043-7.
- Taubman, William (2004). Khrushchev: Ti Tao ken ti Panwenna. W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-32484-2.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo); Premio Pulitzer
- Tompson, William J (1997). Khrushchev: Ti Politiko a Biag. Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-16360-6.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Tucker, Spencer, ed. Ensiklopedia iti Nalamiis a Gubat: Ti Politiko, Sosial, ken Milisia a Pakasaritaan (5 tom. 2008), sangalubongan a pannakaisakop
- Walker, Martin. Ti Nalamiis a Gubat: Maysa aPakasaritaan (1995), Britaniko a panakita
- Wettig, Gerhard (2008). Ni Stalin ken ti Nalamiis a Gubat idiay Europa. Rowman & Littlefield. ISBN 0-7425-5542-9.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Zubok, Vladislav; Pleshakov, Constantine (1996). Iti Uneg ti Nalamiis a Gubat tie Kremlin: Manipud kenni Stalin aginggana kenni Khrushchev. Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. ISBN 0-674-45531-2.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Zubok, Vladislav M. Ti Napaay anga Imperio: Ti Kappon ti Sobiet iti Nalamiis a Gubat manipud kenni Stalin aginggana kenni Gorbachev (2008)
Kangrunaan a nagtaudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrew, Christopher; Mitrokhin, Vasili (2000). TI Espada ken ti Kalasag: Ti Mitrokhin nga Arkibo ken ti Nalimed aPakasaritaan iti KGB. Basic Books. ISBN 0-585-41828-4.
- Dobrynin, Anatoly (2001). Iti Konpedensia: Embahador ti Moscow kadagiti dagiti Innem a Presidente ti Nalamiis a Gubat. Unibersidad iti Washington a Pagmalditan. ISBN 0-295-98081-8.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Hanhimaki, Jussi and Odd Arne Westad, eds. Ti Nalamiis a Gubat: Ti Pakasaritaan dagiti Dokumento ken dagiti Nakasaksi (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2003). ISBN 0-19-927280-8.
- Sakwa, Richard (1999). Ti Panagungar ken Panagrebba ti Kappon ti Sobiet, 1917–1991. Routledge. ISBN 0-415-12290-2.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- Cardona, Luis (2007). Nalamiis a Gubat KFA. Barcelona, ESpana: Routledge.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Nalamiis a Gubat iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Nalamiis a Gubat iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti arkibo
- Dagiti arkibo ti naway a Kagimongan, Budapest (Hungaria), maysa kadagiti kadakkelan nga arkibo ti pakasaritaan ti komunismo ken ti nalamiis a gubat iti lubong Naiyarkibo 2011-05-11 iti Wayback Machine
- Arkibo dagiti sibil a panagsalaknib ti Nagkaykaysa a Pagarian Naiyarkibo 2008-12-22 iti Wayback Machine
- Kalpasan ti Nalamiis a Gubat nga Ekonomia ti Lubong manipud ti Dagiti dihital nga arkibo ti ganganaet a pannakibiang ti Dean Peter Krogh
- CONELRAD Sitio ti Nadayeg a Kultura ti Nalamiis a Gubat
- Dhital nga Arkibo ti CBC – Kultura ti Nalamiis a Gubat: Ti Nuklear a Panagbutbuteng kadagiti tawtawen ti 1950 ken 1960
- (CWIHP)
- Dagiti Papeles ti Nalamiss a Gubat
- Dagiti papel ti CAESAR, POLO, ken ESAU Naiyarkibo 2009-07-10 iti Wayback Machine
- Dagiti dokumento a magun-od a maipanggep ti tangatang nga intelihensia idi las-ud ti Nalamiis a Gubat, Presidensial a Biblioteka ni Dwight D. Eisenhower
- Dagiti bibliograpia
- Naipababa a bibliograpia para iti lumba ti armas manipud ti Dihital a Biblioteka ti Alsos Naiyarkibo 2006-02-03 iti Wayback Machine
- Damdamag


text:
Baybay Laptev
Ti Baybay Laptev (Ruso: Mópe ЛáпTeBыx, more Laptevykh) ket ti pingir a baybay ti Taaw Artiko. Daytoy ket mabirukan iti pagbaetan ti akin-amianan nga aplaya ti Siberia, ti Peninsula Taimyr, Severnaya Zemlya ken ti Is-isla Baro a Siberia. Ti akin-amianan a pagbeddenganna ket lumabas manipud iti Rawis Artiko agingga iti punto nga addaan kadagiti nagsasabtan iti 79°N ken 139°E, ken agpatingga idiay Rawis Anisiy. Ti Baybay Kara ket mabirukan iti laud, ti Baybay Daya a Siberia iti daya.
Ti baybay ti nanaganan manipud kada Ruso nga eksplorador Dmitry Laptev ken Khariton Laptev; daytoy ket dati nga addaan kadagiti nadumaduma a nagan, ti naudi ket ti Baybay Nordenskjold (Ruso: Mópe HopдeHшeлbдa), manipud ken ni eksplorador Adolf Erik Nordenskiöld. Ti baybay ket addaan iti nakaro a klima nga addaan kadagiti temperatura iti baba ti 0 °C (32 °F) kadagiti sumurok a 9 a bulan iti tinawen, ababa ti apgad a danum, awan unay iti flora, fauna ken populasion ti tao, ken saan unay nga adalem (kaaduan a saan nga adadalem ngem 50 metmetro). Kaaduan daytoy a nayelo, ngem kadawyan a matunaw met iti Agosto ken Septiembre.
Dagiti aplaya ti baybay ket tinagtagitao idi dagiti napalabas a tawen babaen dagiti indehenio a tribu dagiti Yakagiro ken kalpasanna dagiti Even ken dagiti Evenki, ken dagitoy ket manggalap, mangganup ken nagtartaraken iti reindeer. Kalpasanna dagitoy ket tinaengan dagiti Yakuto ken kalpasanna dagiti Ruso. Dagiti panagsukisok ti Rusia iti lugar ket nangrugi idi maika-17 a siglo. Naggapoda manipud iti abagatan babaen dagiti nadumaduma a dakkel a karayan nga agayus iti baybay, kas ti prominente a Karayan Lena, ti Khatanga, ti Anabar, ti Olenyok, ti Omoloy ken ti Yana. Ti baybay ket aglaon kadagiti nadumaduma a sangadosena nga isla, ken adu kadagitoy ketaglaon kadagiti nasayaat a napreserba a tidda dagiti mammuthus,.
Dagiti nangruna nga aktibidad ti tao iti dayta a lugar ket ti panagmina ken ti panaglayag idiay Akin-amianan a Dalan ti Baybay; ti panagkalap ken panaganup ket sinansanay ngem awan ti nasayaat a komersio a panagkalap. Ti kadakkelan a pagtaengan ken puerto ket ti Tiksi.
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ket ipalawagna dagiti patingga ti baybay Laptev babaen ti sumaganad:[4]
Iti laud. Ti akindaya a patingga ti Bayaby Kara [Ti Isla Komsomolets manipud iti Rawis Molotov aginggana ti Rawis Abagatan a Daya; kalpasanna ti Rawis Vorochilov, Isla Oktiabrskaya Revolutziya aginggana idiay Rawis Anuchin. Kalpasanna idiay Rawis Unslicht idiay Isla Bolshevik. Ti Isla Bolshevik aginggana idiay Rawis Yevgenov. Kalpasanna idiay Rawis Pronchisthehev iti nangruna a daga (kitaen ti karta ti Rusia Blng.. 1484 iti tawe ti 1935)].
Iti amianan. Ti linialine a mangikapet ti Rawis Molotov iti Akin-amianan unay a punto ti Isla Kotelni (76°10′N 138°50′E / 76.167°N 138.833°E).
Iti daya. Manipud ti Akin-amianan unay a punto ti Isla Kotelni – babaen ti Isla Kotelni aginggana idiay Rawis Madvejyi. Kalpasanna babaen ti Isla Malyi [Ti Isla Bassit a Lyakhovsky], aginggana idiay Rawis Vaguin idiay Isla Nalatak a Liakhov. Kalpasanna idiay Sviatoy Noss iti nangruna a daga.
Ti panagusar ti agdama a heograpiko a nagnagan ken ti transkripsion daytoy a panangipalawag ket maitunos iti lugar a naipakita iti mapa.
- Ti pagbeddengan ti baybay ket mangrugi idiay Rawis Artiko (dati a Rawis Molotov) idiay Isla Komsomolets iti 81°13′N 95°15′E / 81.217°N 95.250°E ken maisilpo iti abagatan a daya ti rawis ti isla.
- Ti sumaruno a paset ket balasiwenna ti Lingsat Krasnoyarmyy ken maiturong iti Rawis Vorochilov idiay Isla Rebolusion Oktubre ken kalpasanna babaen ti dayat nga isla aginggana idiay Rawis Anuchin iti 79°39′37″N 100°21′22″E / 79.66028°N 100.35611°E.
- Ti sumaruno, ti pagbeddengan ket ballasiwenna ti Lingsat Shokalsky aginggana idiay Rawis Unslicht iti 79°25′04″N 102°31′00″E / 79.41778°N 102.51667°E idiay Isla Bolshevik. Mapan nga ad-adayo babaen ti isla aginggana idiay Rawis Yevgenov iti 78°17′N 104°50′E / 78.283°N 104.833°E.[5]
- Manipud idiay, ti pagbeddengan ket mapan babaen ti Lingsat Vilkitsky aginggana idiay Rawis Pronchishchev iti 77°32′57″N 105°54′4″E / 77.54917°N 105.90111°E idiay peninsula Tamyr.
- Ti akin-abagatan a pagbeddengan ket ti aplaya ti nangruna a daga ti Asia. Dagiti prominente a langa ket ti Golpo Khatanga (estuario ti Karayan Khatanga) ken ti delta ti Karayan Lena.
- Iti daya, ti poligono ket ballasiwenna ti Lingsat Dmitry Laptev. Daytoy ket ikapetna ti Svyatoy Nos iti 72°42′N 141°12′E / 72.7°N 141.2°E iti Rawis Vaguin iti 73°26′0″N 139°50′0″E / 73.43333°N 139.83333°E iti daya unay ti Isla Bolshoy Lyakhovsky.
- Ti sumaruno, ti pagbeddengan ti Baybay Laptev ket ballasiwenna ti Lingsat Eterikan aginggana idiay Isla Bassit a Lyakhovsky (ammo pay a kas isla Malyi) iti 74°05′00″N 140°35′00″E / 74.0833°N 140.5833°E aginggana idiay Rawis Madvejyi.
- Iti kanungpalan, adda met bassit a paset babaen ti Isla Kotelny iti akin-amianan unay a rawisna iti 76°10′N 138°50′E / 76.167°N 138.833°E.
- Ti maudi a silpo ket umabot manipud idiay ken agsubli aginggan aidiay Rawis Artiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Baybay Laptev, Nalatak nga Ensiklopedia ti Sobiet (iti Ruso)
- ^ Laptev Sea, Encyclopædia Britannica on-line
- ^ A. D. Dobrovolskyi and B. S. Zalogin Dagiti bayaby ti USSR. Baybay Laptev, Unibersidad ti Moscow (1982) (iti Ruso)
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-10-15. Naala idi 6 Pebrero 2010.
- ^ "Topographic maps T-48-XIII, XIV, XV – 1:200 000". Toпorpaфичeckиe kapTы (iti Ruso). Naala idi 2012-09-17.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Baybay Laptev iti Wikimedia Commons


text:
Lady Gaga
Ni Stefani Joanne Angelina Germanotta (/ˈstɛfəniː dʒʌrməˈnɑːtə/ STE-fə-nee jurr-mə-NAH-tə; nayanak idi Marso 28, 1986), ammo iti entablado a naganna a kas Lady Gaga, ket maysa nga Amerikana akumakanta ket mannurat ti kanta. Naipasngay ken dimmakkel idiay Siudad ti New York, isu ket nangruna anagadal idiay Kombento iti Sagrado a Puso ket nabiit a nagadal idiay Tisch a Pagadalan dagiti Arte ti Unibersidad ti New York sakbay a nagikkat tapno agipatengnga ti isipna ti karerrna ti musika. Isu ket nagrugrugi nga agpabpabuya kadagidiay mabuya a rock a musika iti Baba a Bangir ti Daya ti Manhattan, ken pinirmaan ti Streamline Records babaen idi gibus ti 2007. Idi panawen tipanagtrabahona a kas mannurat ti musika para iti kompania ti plaka, ti bosesna ket nakaala kadagiti panakaimatang ti agrerehistro nga artista ni Akon, a nagpirma kaniana ti bukodna nga etiketa ti Kon Live Distribution.


text:
Yen ti Hapon
Ti yen ti Hapon ket isu ti opisial a kuarta iti Hapon. Daytoy ket isu ti maikatlo a kaaduan a naitagtagilako a kuarta a panagawatan iti ganganaet a pagsinnukatan a pagtagilakuan kalpasan ti Doliar ti Estados Unidos ken ti euro.[1] Daytoy ket nawatiwat a naus-usar a ka maysa a reserba a kuarta kalpasan ti doliar ti Estados Unidos, ti euro ken ti libra esterlina.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Yen ti Hapon iti Wikimedia Commons


text:
Hesse
Ti Hesse /ˈhɛs/ wenno Hessia (Aleman: Hessen [ˈhɛsən], Hesse a dialekto: Hesse [ˈhɛzə]) ket kultural a rehion ti Alemania ken nagan ti estado ti Alemania.
- Ti kultural a rehion ti Hesse ket mangiraman ti Estado ti Hesse ken ti lugar a tinawtawagan ti Rhenish Hesse (Rheinhessen) iti kaarrubana nga estado ti Renania-Palatinado . Ti kaduogan a siudad ti kultural a rehion ti Hesse, Mainz, ket adda idiay Rhenish Hesse.
- Ti Estado ti Hesse (Aleman: Land Hessen, literal a kaibuksilan ti "Pagilian ti Hesse") ket paset ti dakdakkel a kultural a rehion. Daytoy ket adda ti kalawa iti 21,110 km2 (8,150 sq mi) ken gangani a sumurok ti innem a riwriw nga agtataeng. Ti kapitoliona ket ti Wiesbaden. Ti kadakkelan a siudad ti Hesse ket ti Frankfurt am Main.
Ti nagan a "Hesse" ket nagtaud manipud ti Hesse a dialekto. Ti sabali pay a nagan a "Hessia" ket nagtaud manipud ti mediebal a Latin ti Hassia. Ti Aleman a termino a Hessen ket inus-usar babaen ti Europeano a Komision gapu kadagit annurotenda a saan nga ipatarus dagiti nagnagan ti rehion (parapo 1.31 & 1.35).[4] Ti termino a "Hesse" ket nanunpalan a nagtaud manipuds ti Hermaniko a tribu a tinawtawagan ti Chatti, a nagtataeng iti rehion idi umuna a siglo B.C.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Bevölkerung in Hessen am 31.12.2020 nach Gemeinden". Hessisches Statistisches Landesamt (iti Aleman). Hunio 2021.
- ^ "Archive copy" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2016-03-04. Naala idi 2017-06-12.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
- ^ "State population". Portal of the Federal Statistics Office Germany (iti Aleman). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-03-10. Naala idi 2014-03-27.
- ^ Pagsurotan ti Inggles nga Estilo ti Europeano a Komision, http://ec.europa.eu/translation/writing/style_guides/english/style_guide_en.pdf
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Hesse iti Wikimedia Commons
- Opisial a Portal ti gobierno
- Wiki a maipanggep ti Hesse iti pagsasao a Hesse
- "Hesse". Katoliko nga Ensiklopedia.


text:
Dagiti pagsasao ti Filipinas
Adda dagiti agarup a 120 aginggana kadagiti 175 a pagsasao idiay Filipinas, depende iti pamay-an ti pannakaidasig.[5] Ti uppat ket dagiti saanen a naisasao. Gangani amin ket sasao a Malayo-Polinesio, bayat a ti maysa ket Chavacano, ti maysa a kreol a naibatay iti pagsasao a Romanse. Ti dua ket opisial (Ingles ken Filipino), bayat a (manipud idi 2015) sangapulo ket siam ket dagiti opisial a katakunaynay a pagsasao.[4][6] No mairaman dagiti agsasao iti maikadua a pagsasao, ad-adu dagiti agsasao iti Filipino ngem iti Ingles idiay Filipinas.[7]
Inbagbaga ti Komisyon sa Wikang Filipino dagiti 135 nga adda a sasa a Filipino iti pagilian babaen ti bukodna a mapa iti Atlas Filipinas a naipablaak idi 2014.
Dagiti indihenio a sinuratan ti Filipinas (Kulitan, Baybayin, Tagbanwa ken dadduma pay) ket manmanoda a maus-usar; imbes ket, ti sasao a Filipino ket naisursurat ita nga aldaw iti sinuratan a Latin gapu iti kolonial a panagsanay ti Espaniol ken Amerikano. Maus-usar pay ti sinuratan nga Arabiko kadagiti lugar ti Muslim kadagiti sangkabassit a lugar idiay akin-abagatan a Filipinas. Addaita ti agdama a tiganay iti pagilian a mangipasa iti Burador a Linteg ti Baybayin, nga opisial a mangirangarang ti Baybayin a kas ti nailian a sinuratan ti panagsurat iti pagilian a maikuyog ti sinuratan a Latin. Ti Filipinas laeng ti pagilian iti ASEAN a saan nga opisial nga agusar iti ania man kadagiti bukodna a tradisional a sinuratan a panagsurat.
Dagiti nailian ken opisial a pagsasaoUrnosen
Ti batay-linteg ti 1987 ket mangirangarang ti Filipino a kas ti nailian a pagsasao ti pagilian. Ti Filipino ken ti Ingles ket opisialda a pagsasao, nga agraman iti pannakabigbig dagiti rehional a pagsasao akas katakunaynay nga opisial kadagiti respetiboda a rehion, a mairaman ti Aklanon, Bikol, Cebuano, Chavacano, Hiligaynon, Ibanag, Ilokano, Ibatan, Kapampangan, Kinaray-a, Maguindanao, Maranao, Pangasinan, Sambal, Surigaonon, Tagalog, Tausug, Waraywaray, ken Yakan. Ti Espaniol ken Arabiko ket maital-oda a kas pagpilian ken boluntario laeng.[8]
Ti Espaniol ket isuidi ti nailian ken opisial apagsasao ti pagilian kadagiti napalabas nga ad-adu ngem tallo a siglo babaen ti turay ti kolonial nga Espaniol, ken nagbalin a lingua franca ti Filipinas kadagitisiglo ti maika-19 ken nasapa a maika-20. Idi 1863 ti maysa nga opisial a bilin ti Espaniol ket nagipaammo iti unibersal nga edukasion, a nagpartuat iti libre a publiko a panagadal iti Espaniol.[9] Daytoy pay idi ti pagsasao ti Yaalsa ti Filipino, ken ti Batay-linteg ti Malolos idi 1899 nga epektibo a nagirangarang iti daytoy a kas ti opisial a pagsasao ti Umuna a Republika ti Filipinas.[10] Ni José Rizal, ti nailian a bannuar ket kaaduan a nagsurat kadagiti obrana iti Espaniol. Ni Luciano de la Rosa ket nangipundar a ti Espaniol ket naisasao idi babaen ti dagup a 60% iti populasion idi nasapa a maika-20 a siglo a kas ti umuna, maikadua wenno maikatlo a pagsasao. Kalpasan ti panagsakop ti Amerikano ti Filipinas ken ti panagusar ti Ingles, nagin-inut a bimmassit ti panagusar ti Espanioly, a naipangpangruna kadagidi tawen ti 1940.
Dagiti indihenio a pagsasaoUrnosen
Segun ti Ethnologue, ti dagup dagiti 182 a patneng a pagsasao ket naisasaoda iti pagilian ken uppat kadagitoy a pagsasao ket naidasigda akas awanen: Dicamay Agta, Katabaga, Tayabas Ayta ken Villaviciosa Agta.[11] Malaksid iti Ingles, Espaniol, ken dagiti karuay ti Insik (Hokkien a Filipino, Kantones, ken Mandarin),ken Chavacano, amin dagiti pagsasao ket tagikua ti pamilia ti pagsasao a Malayo-Polinesio.
Adda dagiti 13 nga indihenio a pagsaao nga ddaan iti saan a basbassit ngem maysa a riwriw a patneng nga agsasao: ti Tagalog, Cebuano, Ilokano, Hiligaynon, Waraywaray, Kapampangan, Bikol Sentral, Pangasinan, Maranao, Maguindanao, Kinaray-a, ken Tausug. Maysa wenno ad-adu kadagitoy ket patneng a naisasao iti ad-adu ngem 90% iti populasion.
Ti pamilia ti sasao a Filipino nga inlasin babaen ni Robert Blust ket mangiraman kadagiti pagsasao ti amianan a Sulawesi ken ti pagsasao a Yami ti Taiwan, ngem sanna nga iraman ti sasao a Sama–Bajaw iti Purpuro ti Sulu ken dagiti pay daduma a sasao nga Amianan a Borneano a naisasao idiay akin-abagatan a Palawan.
Ti Eskayano ket ti maysa nga artipisial a katakunaynay a pagsasao a napartuat a kas mangisimbolo iti pagilian ti Bohol kalpasan ti Gubat ti Filipino–Amerikano. Daytoy ket inus-usar babaen dagiti agarup a 500 a tattao.
Panagsinnaranay a pannakaawatUrnosen
Ti sasao a Filipino ket masansana a tinawtawagan babaen dagiti Filipino a kas dagiti dialekto, gapu daytoy ti reliko saan saan a hustoa bokabulario nga inus-usar iti literatura idi las-ud ti paset ti panawen ti Amerikano (1898–1946). Bayat nga adda met dagiti ginasut a dialekto iti Filipinas, irepresenta dagitoy dagiti panagduduma dagiti saan a basbassit ngem 120 naisangayan a pagsasao, ken adu kadagitoy a pagsasao ket mangitalinaayda iti ad-adu a pagiddiatan ngem dagiti pagiddiatan dagiti napauten a pagsasao ti Europa a kas ti Pranses ken Espaniol.
Dagiti kaaduan a paggiddiatan dagiti pagsasao ket mabalin a makita kadagiti sumaganad a patarus iti nailian a pasasao iti Filipinas:
Panaggigidiat ti dialektoUrnosen
Ti gatad ti panaggigiddiat dagiti daialekto ket agdumaduma manipud iti baetan dagiti pagsasao. Dagiti pagsasao a kas ti Tagalog, Kapampangan ken Pangasinan ket ammo nga adaan iti moderado a panaggigiddiat ti dialekto.
Kadagiti pagsasao ti Rehion ti Bicol, nupay kasta, adda du a pagigiddiatan ti dialekto. Adda dagiti ili nga adda kadagiti bukodda a dialekto. Dita baba ket ti sentensia iti "Napautka kadi nga adda idiay Tiendaan?" a naipatarus kadagiti dadduma a karuay ti Bikol. Ti patarus ket sarunuen babaen ti dialekto ken ti maitunos a pagsasao, ken ti siudad/ili idiay Bicol a nakaisasaoan. Ti kamaudian a patarus ket iti Tagalog.
- Haloy ka duman sa saodan? (Pagalagadan nga Aplaya a Bikol, ti dialekto ti Bikol Sentral; Canaman, Camarines Sur)
- Aloy ka duman sa saodan? (Magarao, ti karuay ti Aplaya a Bikol; Magarao, Camarines Sur)
- Huray ka doon sa saodan? (Bikolano ti Akin-amia a Catanduanes wenno Bikol ti Pandan; Pandan, Catanduanes)
- Naəban ikā sadtō sāran? (Bikol Rinconada; Siudad ti Iriga)
- Nauban ikā sadtō sāran? (Bikol Rinconada; Nabua, Camarines Sur)
- Uban ika adto sa saod? (Libon, Bikol ti Albay; Libon, Albay)
- Naәgәy ika adto sa saran? (Buhinon, Bikol ti Albayl; Buhi, Camarines Sur)
- Eley ka idto sa sed? (Laud a Miraya Bikol, Bikol ti Albay; Oas, Albay)
- Na-alõy ika idto sa sâran/mercado?(Laud a Miraya Bikol, Bikol ti Albay; Polangui, Albay)
- Naulay ka didto sa saran? (Daya a Miraya Bikol, Bikol ti Albay; Daraga, Albay)
- Dugay ka didto sa mercado? (Ticao, Masbatnio; Monreal, Masbate)
- Awat ka didto sa plasa? (Gubat, Akin-abagatan a Sorsogon; Gubat, Sorsogon)
- Matagal ka ba roon sa pamilihan? (Tagalog)
Tsart a panangiyasping ti sasao a FilipinoUrnosen
Dita baba ket ti tsart ti sasao a Filipino. Bayat nga adda dagiti suppiatan no ania dagiti maidasig a kas pagsasao ken no ania dagiti maidasig a kas dialekto, ti tsart ket mangpasingked a ti kaaduan ket addaan iti panagpapada, ngem saanda a nga agsisinnaranay a maawatan. Naurnos dagitoy a pagsasao segun dagiti rehion a patneng a nakasasaonda (manipud iti amianan nga agpaabagatan, kalpasanna ti daya nga agpalaud).
Adda pay ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Tao (ammo pay a kas Yami) ti Isla ti Orkidia ti Taiwan a saan a nairaman iti pagsasao ti Filipinas.Ti pagsasaoda, ti Tao (wenno Yami) ket paset ti sasao a Bataniko a mangiraman ti Ibatan, Babuyan, ken Itbayat ti Batanes.
Listaan dagiti agsasao iti tunggal maysa pagsasaoUrnosen
Dita baba ket ti karkulo ti populasion manipud itisenso ti Filipnas idi 2000 babaen ti Turay ti Estadistika ti Filipinas iti bilang dagiti Filipino nga agsasao kadagiti sumaganad nga 18 a pagsasao a kas patneng a pagsasao.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "The Constitution of the Republic of the Philippines – GOVPH". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-06-17. Naala idi 2016-10-06.
- ^ Constitution of the Philippines 1987,[1] Article XIV, Section 7.
- ^ Constitution of the Philippines 1987,[1] Article XIV, Section 6.
- ^ a b DepEd adds 7 languages to mother tongue-based education for Kinder to Grade 3. GMA News. Hulio 13, 2013.
- ^ McFarland, C. D. (1993). Subgrouping and Number of Philippine Languages.
- ^ The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein... Article XIV Section 7.
- ^ Dagiti Pagsasao ti Filipinas
- ^ Article XIV, Sec 7: For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and, until otherwise provided by law, English. The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein. Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis.
- ^ "Philippines – EDUCATION". Naala idi Marso 15, 2015.
- ^ Article 93 of the Malolos Constitution reads, "Art. 93. The use of languages spoken in the Philippines shall be optional. This use cannot be regulated except by virtue of law, and solely for acts of public authority and in the courts. For these acts the Spanish language will be used in the meantime."
- ^ Lewis, M. Paul; Simons, Gary F., dagiti ed. (2015). "Ethnologue: Languages of the World" (18 nga ed.). Dallas, Texas: SIL International.
- ^ Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000
- ^ Lobel, Jason. An Satuyang Tataramon – Ethnologue. Bikol Sentral (Dagiti daialekto: Naga, Legazpi, Daet, Partido, and Virac)
- "Ethnologue report for Philippines".
- Lobel, Jason William; Wilmer Joseph S. Tria (2000). An Satuyang Tataramon: A Study of the Bikol language. Lobel & Tria Partnership Co. ISBN 971-92226-0-3.
- Malcolm Warren Mintz (2001). "Bikol". Facts About the World's Languages: an Encyclopedia of the World's Major Languages, Past and Present. ISBN 0-8242-0970-2.
- Reid, Lawrence A. (1971). Philippine minor Languages: Word lists and phonologies. University of Hawai'i Press. ISBN 0-87022-691-6.
- Rubino, Carl Ralph Galvez (1998). Tagalog-English English-Tagalog Dictionary. Hippocrene Books. ISBN 0-7818-0961-4.
- Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). Ilocano Dictionary and Grammar. University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-2088-6.
- Carl Ralph Galvez Rubino. "The Philippine National Proverb". Translated into various Philippine languages. Naala idi July 28, 2005.
- Sundita, Christopher Allen (2002). In Bahasa Sug: An Introduction to Tausug. Lobel & Tria Partnership, Co. ISBN 971-92226-6-2.
- Christopher Sundita. "Languages or Dialects?". Understanding the Native Tongues of the Philippines. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-06-16. Naala idi July 28, 2005.
- Yap, Fe Aldave (1977). A Comparative Study of Philippine Lexicons. Institute of Philippine languages, Department of Education, Culture, and Sports. ISBN 971-8705-05-8.
- R. David Zorc (1977). "The Bisayan dialects of the Philippines: Subgrouping and reconstruction". Pacific Linguistics. C (44).
- R. David Zorc (2001). "Hiligaynon". Facts About the World's Languages: an Encyclopedia of the World's Major Languages, Past and Present.
- Joseph Reylan B. Viray (2006). "Dagang Simbahan". Makata International Journal of Poetry. 7 (12).
- Luciano de la Rosa (1960). "El Filipino: Origen y Connotación". El renacimiento filipino.
Adupay a mabasbasaUrnosen
- Dedaić, Mirjana N.; Nelson, Daniel N. (2003). At War With Words. Walter de Gruyter. ISBN 3-11-017649-1. Naala idi 2007-10-04.
- Hamers, Josiane F. (2000). Bilinguality and Bilingualism. Cambridge University Press. ISBN 0-521-64843-2. Naala idi 2007-10-04.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
- Ricardo Maria Nolasco iti dibersidad dagitipagsasao ti Filipinas
- Lawrence R. Reid Panid ti web ni Dr. Lawrence A. Reid.
- Ti panagbalbaliws ti Filipno a kas nailian a Pagsasao
- Carl Rubino panid tiweb ni Dr. Carl Rubino. Ti Filipino lingguista a nagadal iti sasao a Filipino.


text:
Peter Finch
Ni Frederick George Peter Ingle Finch (28 Septiembre 1916 – 14 Enero 1977) ket naiyanak nga Ingles nga Australiano nga aktor.[1][2] Isu ket kaaduan a malaglagip para iti papelna a kas ni Howard Beale iti pelikula ti Network, ket isu daytoy ti nangabakanna ti kalpasan idi natay iti Kalaingan nga Aktor, ti maikalima a Kalaingan nga Aktor a gungunana manipud iti BAFTA, ken ti Kalaingan nga Aktor agunguna manipud iti Golden Globes. Isu idi ti immuna nga aktor a nagungunaan ti Gunguna ti Akademia idi natayen iti kategoria ti panagarte.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Obituary Variety, 19 Enero 1977, p. 94.
- ^ "Finch, Frederick George Peter Ingle (1916–1977)". Australian Dictionary of Biography Online Edition. Naala idi 27 Hulio 2008.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Peter Finch iti Wikimedia Commons
- Finch, Peter (1916–1977) iti Screenonline ti British Film Institute
- Peter Finch iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Maika-55 a paralelo amianan
Ti maika-55 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 55 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Europa, Asia, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Iti daytoy a latitud ti init makitkita para kadagiti 17 nga oras, 22 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 7 nga or-oras, 20 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 55° a paralelo amianan ket lumabas iti:
Dagiti nadayeg a siudad ken ili iti 55°N[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya:
- Omsk, Omsk Oblast, Rusia
- Novosibirsk, Novosibirsk Oblast, Rusia
- Derry, Akin-amianan nga Irlanda, Nagkaykaysa a Pagarian
- Newcastle upon Tyne, Inglatera, Nagkaykaysa a Pagarian
- South Shields, Inglatera, Nagkaykaysa a Pagarian
Usar a kas pagbeddengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maika-55 a paralelo ket agserbi a kas ti akin-abagatan a pagbeddengan ti teritorio ti Nunavik idiay Quebec.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-10-12. Naala idi 2015-06-11.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)


text:
Luek Cenderawasih
Ti Luek Cenderawasih (Indones: Teluk Cenderawasih, ti kayatna sawen : Luek ti Billit ti Paraiso), ammo pay akas Teluk Sarera (Luek Sarera), dati a Luek Geelvink (Olandes: Geelvinkbaai) ket ti maysa a dakkel a luek iti akin-amianan a Probinsia ti Papua ken Laud a Papua, Baro a Guinea, Indonesia.[1]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Luek Cenderawasih ket ti maysa adakkel aluek iti amianan a laud ti probinsia ti Indonesia Papua ken iti daya ti probinsia ti Laud a Papua, iti pagbaetan ti Peninsula ti Ulo ti Billit ken iti sabangan ti Karayan Mamberamo.
Ti luek ket dakdakkel ngem 300 a kilometro iti kalawa. Ti igid ti baybay manipud iti Manokwari, iti amianan a laud ti luek, aginggana iti Rawis ti d'Urville iti sabangan ti Mamberamo ket dakdakkel ngen 700 a kilometro iti kaatiddog. Iti abagatan, ti peninsula ti Wandammen agpaamianan iti luek. Dagiti nangruna a lugar iti igid ti aplaya ket ti Manokwari, Ransiki, Wasior ken Nabire.
Agatian iti Luek ti Karayan Wamma, Karayan Tabai, Karayan Warenai, ken Karayan Wapoga.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan nga Olandes iti luek ket manipud iti barko a De Geelvink nga inlayag iti luek babaen ni Jacob Weyland idi 1705. Ti Olandes a barkoket nanaganna manipud iti pamilia a Geelvinck.
Nailian a parke iti baybay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Nailian a Parke ti Teluk Cenderawasih ket mabirukan iti Teluk Cenderawasih. Adda dagiti adu a raw-ang ti korales a mabirukan iti Luek Cenderawasih. Adda dagiti parte ti lugar a nairangarang a nasalakbniban a reserba ti baybay kadagiti 1.5 a riwriw nga ektaria, ti kadakkelan a masna aparke iti Abagatana daya nga Asia. Ti akinlaud a parte ti luek ket nairangarang a nailian a parke ti baybay idi 2002.
Is-isla[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti isla mabirukan iti luek ket mairaman ti Biak, ti Is-isla Padaido, Supiori ken Numfor (Numfoor), ti purpuro a dati nga ammo a kas Is-isla Schouten. Iti ad-adayo nga abagatan iti luek ket ti 140 a kilometro iti kaatiddog nga isla ti Japen (Yapen). Dagiti basbassit nga isla iti luek ket ti Num ( Pulau Num ), Rumberpon , Waar (wenno Meoswaar), Roon ken Kurudu. Mabirukan ti Is-isla Mapia iti amianan, ken abagatan ti Palau.
Probinsia ti Laud a Papua[urnosen | urnosen ti taudan]
- Purpuro ti Is-isla Auri (Kepulauan Auri)
- Meos Waar
- Rumberpon
- Isla Roon
- Meos Angra
Probinsia ti Papua[urnosen | urnosen ti taudan]
- Is-isla Biak (amo pay a kas Is-isla Schouten):
- Biak
- Is-isla Padaido (Kepulauan Padaido)
- Numfor
- Supiori
- Is-isla Yapens
- Yapen
- Mios Num
- Kaipuri
- Is-isla Ambai (Kepulauan Ambai)
- Is-isla Kuran (Kepulauan Kuran)
- Purpuro ti Is-isla Moor (Kepulauan Moor)
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Teluk Sarera: Indonesia National Geospatial-Intelligence Agency, Bethesda, MD, USA


text:
3rd Joint Quarterly Meeting
Naisayangkat iti 3rd Joint Quarterly Meeting iti nagbabaetan dagiti konseho iti Municipal Council for the Protection of Children (MCPC), Local Committees on Anti-Trafficking and Violence Against Women and Children (LCAT-VAWC) ken iti Municipal Advisory Council (MAC) nga indauloan ti naayat ken naaktibo nga ina iti ili, Mayor Weng. Kalpasanna ket iso ti panagtataripnong dagiti mangbukbukel iti Civil Society Organization babaen kenni MLGOO Moises Sibayan kenni MPDC Head of Office Susan Natividad.
Gagem dagitoy nga aktibidad a mataming, makita, ken masolusyonan dagiti nadumaduma a pakaseknan iti tunggal konseho para ti nasaysayod a panakaipaay iti serbisyo para ti amin.


text:
Pagsasao a Teanu
Ti pagsasao a Teanu (wenno Puma, Buma) ket ti nangruna a pagsasao nga insasao iti isla ti Vanikoro, iti akindaya unay a probinsia ti Is-isla Solomon.
Adda pakaammo iti Teanu, ken dagiti pay dua a pagsasao ti isla a mabalin a mabirukan iti François (2009).
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Naala ti pagsasao ti naganna manipud iti Teanu, ti isla a mabirukan iti amiana a daya ti grupo ti isla ti Vanikoro. Ti isu met laeng a pagsasao ket ammo pay iti literatura a Puma (wenno kamali a Buma), manipud iti nangruna a purok ti isla Teanu.[2]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Listaan ti sasao a Vanikoro (panid ti web ni Alexandre François).
- ^ François (2009).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- François, Alexandre (2009), "The languages of Vanikoro: Three lexicons and one grammar", iti Evans, Bethwyn (ed.), Discovering history through language: Papers in honour of Malcolm Ross, Pacific Linguistics 605, Canberra: Australian National University, pp. 103–126
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lingguistiko a mapa ti Vanikoro, a mangipakpakita iti tradisional a teritorio ti Teanu.
- Dagiti arkibo ti audio para iti pagsasao a Teanu[permanente a natay a silpo]
- ti batayan a bokabulario ti Teanu (Buma)[permanente a natay a silpo] (sitio: ABVD)


text:
Salvador Laurel
Ni Salvador Roman Hidalgo Laurel[2] (Nobiembre 18, 1928 – Enero 27, 2004), ken ammo pay a kas ni Doy Laurel, ket isu idi ti Bise Presidente ti Filipinas manipud idi 1986 aginggana idi 1992 babaen ni Corazon Aquino. Sakbay daytoy, nabiit a nagserbi a kas ti immuna ken (isu-isu laeng) a Kangrunaan a Ministro ni Aquino manipud idi Pebrero 25 aginggana idi Marso 25 1986.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Ti kasisigud a termino a nagpatingga idi Disiembre 30, 1973 ngem naputed gapu ti pannakairangarang ti Linteg Militar babaen ni Presidente Ferdinand Marcos idi Septiembre 23, 1972.
- ^ Jose P. Laurel Pakailaglagipan a Pundasion


text:
Maika-120 a meridiano laud
Ti 120° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-120 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-60 a meridiano daya.
Idiay Kanada kaaduan ti pagbeddengan a nagbaetan ti British Columbia ken Alberta ket naipalawag babaen ti daytoy a meridiano, ken idiay Estados Unidos ti paset a pagbeddengan a nagbaetan ti California ken Nevada ket agagrup a surotenna daytoy.
Ti natimbeng nga oras ti solar iti daytoy a meridiano ket mangikeddeng ti oras para iti Sona ti Oras ti Pasipiko (UTC−08:00) iti las-ud ti pagalagadan nga oras. Nupay kasta iti kaaduan a paset ti tawen, daytoy ti meridiano para iti Oras a Panagin-inut ti lawag ti Alaska, gapu ta ti oras ti panagin-inut ti lawag ket naob-obserba iti gangani a 2/3 iti tawen.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-120 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:


text:
Svalbard
Ti Svalbard ket maysa a purpúro idiay Artiko, a nagbuklan ti kaamianan a paset iti Norwega. Mabirukan daytoy iti amianan iti kangrunaan a daga ti Europa, ti tengnga a nagbaetan ti kangrunaan a daga ti Norwega ken ti Amianan nga Ungto. Dagitoy a grupo ti is-isla ket nakasakopda manipud iti 74° aginggana iti 81° amianan a latitud (ti kaunegan ti Sirkulo ti Artiko), ken manipud ti 10° aginggana ti 35° daya longitud. Ti Spitsbergen ket isu ti kadakkelan nga isla, a sarunuen babaen ti Nordaustlandet ken Edgeøya. Ti administribo a sentro ket ti Longyearbyen, ken dagiti pagtaengan ket mairaman ti Ruso a pagminaan a komunidad ti Barentsburg, ti pagsukisokan a komunidad iti Ny-Ålesund ken ti pagminaan a lugar iti Sveagruva. Ti purpuro ket tinurayan babaen ti Gobernador iti Svalbard.
Dagiti isla ket immunada a maus-usar a kas balienero a kampo idi maika-17 ken maika-18 a siglo, a ti kalpasanna ket pinanawan da dagitoy. Ti Panagmina ti karbon ket nangrugi iti damo ti maika-20 a siglo, ken addaan dagiti permanente a komunidad ti naipabangon. Ti Tulag a Spitsbergen iti 1920 ket maibigbigan na ti Noewego a panakaturay, ken ti 1925 Svalbard a Tignay ket nagpabalin ti Svalbard a napno a paset iti Pagarian iti Norwega. Daytoy a tignay ket isu pay ti nagpabangon ti Svalbard a kas nawaya a sona ti ekonomia ken maysa a demilitarisado a sona. Ti Norwego a Store Norske ken ti Ruso nga Arktikugol ket isuda laeng dagiti agminmina a kompania ti nabati kadagitoy nga is-isla. Ti panagsukisok ken turismo ket isun ti nagbalin a kangrunaan nga industria. Dagiti dua a kangrunaan a pasilidad ti panagsukisok ket ti Unibersidad a Sentro idiay Svalbard ken ti Svalbard Global Seed Vault. Awan dagiti kalkalsada a mangisilpo kadagitoy a pagtaengan; imbes ket agususarda iti niebe a pagluganan, eroplano, ken banbanka nga agserserbi a pagluganan kadagitoy a komunidad. Ti Eropuerto ti Svalbard , Longyear ket agserserbi a kas ti kangrunaan a pagsangladan kadagiti dadduma a paset ti Europa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti populasion kadagiti pagtaengan. Svalbard". Dagiti estadistika ti Norwega. 22 Oktubre 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-25. Naala idi 24 Marso 2010.
- ^ "The .bv and .sj kangtuan nga agpang a pagturayan". Norid. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-01-23. Naala idi 24 Marso 2010.


text:
Hmm … ti browser mo ket daan unayen.
Pabaroen tayo ti browsermo tapno maganasam iti napaspaspas, ken nataltalgen nga kapadasan ayan iti site.
Anya iti aramiden nu Mariknam nga Agsakit Ka
Nu mariknam nga madi ti bagbagim ken madanagan ka panggep kadagiti sintomas mo, mabalin nga narigat nga ammoen nu anya ti aramiden. Intayo pagsaritaan nu anya iti aramiden nu madi ka nga sigurado.
Malaksid nu kasapulam ti dagdagus nga medikal nga taripato, kapintasan latta ti agtalinaed iti uneg. Maprotektaram ti sarilim ken dagiti daduma babaen ti panagtalinaed nu ayan mo.
Dagitoy ket kairamanan dagiti sintomas kasla iti gurigor, uyek, wenno kinakurang ti anges. Nu kasapulam ti tulong tapno agbirok ti tagaipaay taripato nga kadua iti network, ag-sign in iti account mo iti planom ti salun-at.
Kitaen dagiti detalye tapno maawatan ti pannakasakop mo para iti eksamem para iti Coronavirus (COVID-19), ken dagiti maikonekta iti eksamen nga panagbisita ken pannangagas.
Nu iti tagaipaay taripato ti salun-at mo ket nagkiddaw iti eksamen para iti Coronavirus (COVID-19) para kanyam, usarem iti pangbirok nga tool (locator tool) mi tapno makabirok iti sentro ti pag-eksamenan nga asideg nu ayan mo. Daytoy ket para laeng kadagiti miembro.
Agtalinaed nga nakakonekta nu sika ket masakit, uray nu madi nga maikonekta iti virus. Mabalin kayo nga agtungtong babaen ti telepono wenno ipadas ti telehealth nga panagbisita nu kasapulam nga makikatungtong ken iti tagaipaay mo ti taripato manipod iti pagtaengam.
Panangilibak
Dagiti benepisyo nga nailawlawag ayan iti daytoy nga website ket ilawlawag na dagiti federala requirements ken nasyonal nga polisiya ti UnitedHealthcare, dagiti kanayunan nga benepisyo ket mabalin nga adda ayan dagiti daduma nga estado ken babaen ti daduma nga plano.
Daytoy a pahina ket ilawlawagna dagiti benepisio nga ituktukonmi kadagiti amin a miembro kadagiti amin nga estado. Iramanda met dagiti pederal a makalikaguman. Nalabit ad-adu dagiti adda a benepisio kadagiti dadduma nga estado ken kadagiti dadduma a plano. Nangaramidkami kadagiti pagalagadan ken pagtuladan a mabalin nga agaplikar kadagiti produktomi bayat dagitoy a tiempo. Dagiti impormasion ket sumario ken mabalin a mabaliwan. Para iti kanayonan nga impormasion, kontakem ti representatib ti akawntmo wenno tawagam ti numero iti ID kardmo kas miembro.
Daytoy a link ket maar-aramid a sidadaan tapno makaala ka iti impormasion manipud iti maikatlo a partido a website. Daytoy a link ket naipaay laeng kas panglakaan ken saan a panangiyendorso ti linaon ti maikatlo a partido a website wenno aniaman kadagiti produkto wenno serbisio a naidiaya iti dayta a website. Saankami a responsible para kadagiti produkto wenno serbisio a naidiaya wenno ti linaon dagiti aniaman a naikamang a website wenno aniaman a link a nailaon iti nai-link a website. Saankami nga agaramid ti aniaman a pakdaar maipapan ti kalidad dagiti produkto wenno serbisio a naidiaya, wenno ti linaon wenno kinaumiso dagiti materiales kadagitoy a website.


text:
Unibersidad ti Ateneo de Manila
Ti Unibersidad ti Ateneo de Manila (Ateneo de Manila University/Pamantasan na Ateneo de Manila) ket maysa a pribado nga unibersidad a tartarawidwidan ti Kagimongan ni Jesus (Jesuita) iti Filipinas. Masarakan ti kangrunaan a campusna iti Loyola Heights iti Siudad ti Quezon, Metro Manila. Ididiayana dagiti programa iti benbenneg ti elementaria, sekondaria, kolegio, graduado, ken post-graduado iti nadumaduma a paglaingan a kas iti ar-arte, humanidades, komercio, linteg, siensia sosial, teolohia, ken dagiti puro ken aplikado a siensia.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ateneo de Manila University
- Ateneo de Manila High School Naiyarkibo 2006-01-05 iti Wayback Machine
- Ateneo de Manila Grade School Naiyarkibo 2008-05-13 iti Wayback Machine
- Ateneo Law School Naiyarkibo 2005-07-10 iti Wayback Machine
- Ateneo Graduate School of Business
- Ateneo IT Institute Naiyarkibo 2006-04-22 iti Wayback Machine
- Ateneo Campus Network Group


text:
Pagsasao a Dani ti Grand Valley
Ti pagsasao a Dani ti Grand Valley, wenno simple laeng a Dani,[2] maysa daytoy ti kaaduan nga agsasao a sasao a Papuano idaiy Baro a Guinea ti Indonesia. Ti tattao a Dani ket agtatengda idiay Ginget Baliem iti Akinlaud a Kabanbantayan.
Adu unay ti panaggigiddiat iti dialekto isu nga ikeddeng ti Ethnologue dagiti agsisina a kodigo kadagiti tallo a karuay:
- Akinbaba
- Tengnga wenno Sentrall, ammo pay a kas Tulem
- Akingngato
Ti Akinbaba a Dani ti Grand Valley ket aglaon kadagiti subdialekto ti Akinbaba a Grand Valley ti Hitigima (Dani-Kurima, Kurima), Akinngato a Bele, Akinbababa a Bele, Akinbaba a Kimbin (Kibin), ken aAkingngato a Pyramid. Ti Hupla, tradisional a naikeddeng a sabali a pagsasao, ket as-asideg iti Akinbaba a Grand Valley ngem kadagiti karuay iti tunggal maysa kaniada iti Dani ti Grand Valley.
i pagsasao a Dani ket maigiddiat laeng kadagiti dua a batayan a maris, ti mili para kadagiti nalamiis/nangisit a maris a kas ti asul, berde, ekn nangisit, ken mola para kadagiti nabara/napusasaw a maris a kas ti nalabbasit, duyaw ken puraw. Daytoy nga ugali ket mangaramid daytoy a makaay-ayo a pagobraan iti panagsukisok para kadagiti sikologo ti pagsasao, a kasni Eleanor Rosch, a mangsuksukisok iti hipotesis Whorf.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akinbabab iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Tengnga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akingato iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Hupla iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ No maiyasping iti Lani


text:
Mesopotamia
Ti Mesopotamia (manipud ti Taga-ugma a Griego: Meσoπotauίa: "[daga] a nagbaetan ti karkarayan"; Arabiko: بلاد الرافدين (bilād al-rāfidayn); Siriako: ܒܝܬ ܢܗܪܝܢ (beth nahrain): "daga ti karkarayan") ket isu ti nagan para iti lugara ti Tigris–Euprates a sistema ti karayan, nga isu tattan ti moderno nga aldaw nga Irak ken ti basbassit a pannakaibaga ti amianan a daya ti Siria, abagatan a daya ti Turkia ken dagiti babbabassit a paset ti abagatan a laud ti Iran.
Daytoy kaaduan a naipanpanunotan idiay Laud a kas ti duyan ti sibilisasion, ti Gambang a Panawen a Mesopotamia ketnairaman ti Sumer ken dagiti imperio ti Akadio, Babiloniko ken Asiriano, nga amin ket patneng ti teritorio ti moderno nga aldaw nga Irak. Iti Landok a Panawen, daytoy ket tinengtengngel idi dagiti imperio ti Neo-Asiriano ken Neo-Babiloniko. Dagiti patneng nga Sumerio ken Akadia (a mairaman dagiti Asiria ken Babiloniko) ket nagturturayda ti Mesopotamia manipud idi ununa ti naisursurat a pakasaritaan (c. 3100 BC) aginggana ti panakatnag ti Babilonia idi 539 BC, nga idi daytoy ket pinarukma baba ti Akemenida nga Imperio. Daytoy ket natnag kenni Alejandro ti Natan-ok idi 332 BC ken, kalpasan ti ipupusayna, daytoy ket nagbalin a paset ti Griego a Seleusida nga Imperio.
Idi agarup a 150 BC, ti Mesopotamia ket tinengtengngel idi babaen dagiti Partiano. Ti Mesopotamia ket nagbalin a lugar ti pakigubgubatan a nagbaetan dagiti Romano ken Partiano, nga add dagiti paset ti Mesopotamia a nabiit a tinengtengngel ti Romano. Idi AD 226, daytoy ket natnag kadagiti Sasanida a Persiano, ken nagtultuly a tinurturayan dagiti Persiano aginggana idi maika-7 a siglo nga Arabo nga Islamiko a panagrukma ti Sasanida nga Imperio. Adda dagiti bilang ti nangruna a neo Asiriano ken Kristiano a patneng nga estado ti Mesopotamian nga adda idi nagbaetan ti Umuna a siglo BC ken maika-3 a siglo AD, a mairaman ti Adiabene, Osroene ken Hatra.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Mesopotamia iti Wikimedia Commons


text:
Agkurang iti datos
Ti agkurang iti datos (DD) a sebbangan ket ti maysa a naikategorian babaen ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN) kas mangidaton iti saan a makaanay a pakaammo tapno maaramid iti maitutop a panangipateg iti kasasaad ti panagay-aywan. Daytoy ket saan a nasken a mangibaga a ti sebbangan ket saan nga ekstensibo a naadal; ngem mangibaga a bassit wenno awan ti pakaammo a magun-od iti kaadu ken pannakaiwarwaras dagiti sebbangan.
Isingasing ti IUCN a nasken nga agaluad tapno maliklikan iti pannagiklase dagiti sebbangan a kas "agkurang iti datos" no ti kaawan dagiti rehistro ket mabalin a mangibaga ti maisagmak a kabassit ti kaadu: "No ti sakop ti takson ket suspeto a relatibo a maigawidan, no adu ti napalabasen apanawn manipud iti a naudi a rehistro ti takson, mabalin a mairebbeng ti kasasaad a maipangta"[1].
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The Categories," in IUCN (1994).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- IUCN (2001). "2001 Categories & Criteria (version 3.1)". 2014 IUCN Red List. Naala idi 2014-08-26.


text:
Kanser
Ti kanser /ˈkænsər/ (dengngen), ammo iti mediko a kas ti arimpatayen a neoplasma, ket maysa a nawatiwat a grupo dagiti nadumaduma a sakit, nga amin ket mangiraman ti panagpadakkel ti selula. Iti kanser, dagiti selula ket agbingbingayda ken saan a matengngel iti idadakkelda, nga agporma dagitoy kadagiti arimpatayen a bung-or, ken rautenda dagiti asideg a paset ti bagi. Ti kanser ket mabalin pay nga agwaras kadagiti ada-dayo pay a paset ti bagi babaen ti limpatiko a sistema wenno waig ti dara. Saan amin a bung-or ket adda kanserna. Dagiti di maarimpatayen a bung-or ket saanda nga agtulltuloy a dumakdakkel, saanda a rauten dagiti kaarrubada a kulanit, ken saan nga agwarwaras iti bagi. Adda dagiti sumurok a 200 a sabsabali nga ammo a kanser a mangisagaba ti tattao.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nagibasaran
- Holland, James F. (2009). Holland-Frei medisina ti kanser (Maika-8 nga ed.). New York: McGraw-Hill Medical. ISBN 978-1-60795-014-1.


text:
Kyiv Oblast
Ti Kyiv Oblast wenno Kiev Oblast[1][2][3][4][5] (Ukraniano: KиïBcbka oблacTb, translit. Kyivs’ka oblast’; tinawtawagan pay a kas Kyivshchyna – Ukraniano: KиïBщиHa) ket ti maysa nga oblast (probinsia) idiay sentral nga Ukrania. Ti administratibo a sentro ti oblast ket ti siudad ti Kyiv (Ukraniano: KиïB, Kyiv), ken agserbi pay daytoy a kas kapitolio ti Ukrania. Urayno daytoy ket mabirukan iti sentro ti Kyiv Oblast, ken mangibalbalay kadagiti bagi ti gobierno ti oblast, ti Kiev ket bukod nga agturturay a siudad nga addaan iti espesial a kasasaad ken saan nga agraman iti nainkalintegan a turay ti oblast.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kyiv Oblast Government Portal
- ^ State Archives of Kyiv Oblast
- ^ "Yahoo! Kyiv Oblast Weather Forecasts". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-04-17. Naala idi 2016-05-25.
- ^ "INVESTMENT PASSPORT of Kyiv oblast" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2015-04-17. Naala idi 2016-05-25.
- ^ Kyiv Oblast’s choices for green tourists
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kyiv Oblast iti Wikimedia Commons
- kyiv-obl.gov.ua – Opisial a website ti Administrasion ti Kyiv Oblast


text:
Papa Juan XXIII
Ni Santo Papa Juan XXIII (Latin: Ioannes XXIII), naipasngay a kas ni Angelo Giuseppe Roncalli (Panangibalikas nga Italiano: [ˈandʒelo dʒuˈzɛppe roŋˈkalli]; 25 Nobiembre 1881 – 3 Hunio 1963), ket maysa a Papa manipud idi 28 Oktubre 1958 aginggana ti ipupusayna idi 1963.
Ni Angelo Giuseppe Roncalli ket isu idi ti maikapat kadagiti sangapulo ket uppat nga annak a naipasngay a nagtataeng idiay purok ti Lombardia.[1] Isu ket naordinado a kas padi idi 10 Agosto 1904 ken nagserbi kadagiti nadumaduma a puesto, a mairaman ti papal nuncio idiay Pransia ken delegado idiay Bulgaria, Gresia ken Turkia. Iti kosistorio idi 12 Enero 1953, ni Papa Pio XII ket inaramidna ni Roncalli a kardinal ken kas ti Kardinal-Padi ti Santa Prisca ken maipatinayon pay a nainaganan pay a kas ti Patriarka ti Benisia.
NI Roncalli ket nabutosan a kas papa idi 28 Oktubre 1958 iti edad ti 76 kalpasan kadagiti 11 a balota. Saan a nanamnama ti pannakabutosna, ken ni Roncalli ket napan idiay Roma nga addaan iti biliete ti tren nga agsubliidiay Benisia. Isu ti immuna a papa nangala ti nagan ti papa iti "Juan" kalpasan ti pannakabutosna kadagiti ad-adu ngem 500 a tawen, ken ti pannakapilina ket nakaikeddengan ti komplikado a saludsod ti opisial a pannakaibilang a pannakaikapet iti naganna a papa gapu ti antipapa iti daytoy a nagan.
Ni Papa Juan XXIII ket nangsurpresa kadagiti nangnamnama kania a kas maysa a mamngimaton a papa babaen ti panagtawag ti historiko a Maikadua a Konseho ti Batikano (1962–65), ti immuna a gimong a nailukat idi 11 Otubre 1962. Isu ket saan a nagbiag a nakakita ti pannakakompletona. Ni JUan ket pimmusay iti kanser ti tian idi 3 Hunio 1963, uppat ken kagudua a tawen kalpasan ti pannakabutosna ken dua a bulan kalpasan ti pannakakompleto ti kanungpalan ken naindayegan nga ensiklikalna, Pacem in Terris.
Dagiti naregget a pannakaimatanganna iti panagpapada ket naipakpakita iti naindayegan nga insaona: 'Naaramidtayo amin iti langa ti Dios, isu nga agpapada tayo amin kenni Apo Dios.'[2] Ni Juan XXIII ket nagaramid kadagiti adu a naregget a bitla iti las-ud ti kinapapana, ti maysa ti aldaw a panangirangarangna ti Maikadua a Konseho ti Batikano iti tengnga ti rabii kadagiti naurnong a tattao idiay Kuadrado ti San Pedro: "Naemma nga Annak, iti panagawidyo, makabiruk kayo kadagiti ubbing: appukuenyo dagiti annakyo ken kunayo ket: Daytoy ti appukuen ti Papa!" [3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Papa Juan XXIII". IT: Vatican. Naala idi 2013-06-23.
- ^ Canonisation of Blessed John Paul II and Blessed John XXIII, The National Catholic Church of the United Kingdom and Ireland, 4 Hulio 2013
- ^ "John XXIII: the speech to the moon above ..." Vatican Radio. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-10-20. Naala idi 2 Marso 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Juan XXIII iti Wikimedia Commons


text:
Agdagup 23 nga estudiante ti naikkan iti trabaho ita a Bakasion 2021
Agdagup 23 nga estudiante ti naikkan iti trabaho ita a Bakasion 2021 ket nagtrabahoda kadagiti Opisina iti naduma duma a Departamento ti LGU a nakaidesignaranda. 20 nga aldaw ti naituyang a panagtrabaho ti tunggal maysa kadagitoy nga estudiante nga naggapo iti nadumaduma a pageskuelaan ti kolehio ken barangay iti ili manipud Hulyo 5, 2021 agingga iti Agosto 2, 2021. Inyawat ti naayat nga ina iti ilitayo Hon. Wendy Joy D. Buquing dagiti gunggonada a nagtrabaho kas SPES Beneficiaries itay Bigat, Agosto 9, 2021. Ti Special Program for the Employment of Students (SPES) ket nagbuligan nga inganuat ti Department of Labor and Employment (DOLE-RO1) ken ti LGU-Sudipen para kadagiti agkasapulan ti trabahoda nga agad adal ita a bakasion.Ti naited ket pakabuklan ti 60% a mabatayan ti LGU-Sudipen idinto ta iti 40% ti ited met ti DOLE-RO1 .


text:
Sasao a Sama–Bajaw
Ti sasao a Sama–Bajaw ket ti nasayaat a nabangon a grupo dagiti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Bajau ken Sama ti Filipinas, Indonesia ken Malaysia. Kangrunaanda a naisasao idiay Borneo ken ti Purpuro ti Sulu iti pagbaetan ti Borneo ken Mindanao.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Inlasin ni Grimes (2003) dagiti siam a sasao a Sama–Bajaw.
- Balangingi (Bangingi'; Akin-amianan a Sama)
- Tengnga a Sama (Siasa Sama)
- Akiin-abagatan a Sama (Sinama)
- Pangutaran Sama
- Mapun (Kagayan)
- Yakan
- Abaknon (Inabaknon)
- Bajau nga Indones
- Bajau ti Laud nga Aplaya
Dagiti immuna a pito ket naisasao idiay rehion ti Sulu iti akin-abagatan a Filipinas. Ti Bajau nga Indones ket kangrunaan a naisasao idiay Bajaw Sulawesi kem ti Bajau ti Laud nga Aplaya idiay Sabah, Borneo. Adda dagiti nadumaduma a dialekto a mabalin a nailasin.[1]
Imbagbaga ni Blust (2006)[2]a ti ebidensia a ti leksiko ket mangibaga a nagtaud ti Sama–Bajaw idiay rehion ti Barito iti abagatan a daya ti Borneo, ngem saan met nga iti nabangon a grupo ti sasao a Barito. Sinurot met ti Ethnologue ken tumawtawag iti nagresultaan a grupo iti 'Kalatakan a Barito'.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Miller, Mark (2007). A grammar of West Coast Bajau. ISBN 978-0-549-14521-9.
- ^ Blust, Robert. 2006. 'The linguistic macrohistory of the Philippines'. In Liao & Rubino, eds, Current Issues in Philippine Linguistics and Anthropology. pp 31–68.


text:
Papa Benedicto II
Ni Santo Papa Benedicto II ket isu ti Papa manipud idi 684 aginggana idi 685. Ni Papa Benedicto II ket pimmusay idi 8 Mayo 685. Isu ti simmaruno kenni Leon II. Urayno isu ket napili di 683, isu ket saan a naikeddeng aginggana idi 684 gaputa saan a naala ti pammalubos ni Emperador Konstantino IV aginggana idi kalpasan dagiti napalpalabas a bulan kalpasan ti pannakabutosna.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Benedicto II iti Wikimedia Commons


text:
1600
Ti tawen idi 1600 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano. Daytoy idi ti naudi a a bisiesto a tawen ti siglo agingga idi tawen ti 2000.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 28 – Papa Clemente IX (pimmusay 1669)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1600 iti Wikimedia Commons


text:
Pagbilao
Ti Pagbilao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Pagbilao iti 27 a barbaranggay.[2]
- Alupaye
- Añato
- Antipolo
- Bantigue
- Bigo
- Binahaan
- Bukal
- Ibabang Bagumbungan
- Ibabang Palsabangon
- Ibabang Polo
- Ikirin
- Ilayang Bagumbungan
- Ilayang Palsabangon
- Ilayang Polo
- Kanlurang Malicboy
- Mapagong
- Mayhay
- Pinagbayanan
- Baranggay 1 Castillo (Pob.)
- Baranggay 2 Daungan (Pob.)
- Baranggay 3 Del Carmen (Pob.)
- Baranggay 4 Parang (Pob.)
- Baranggay 5 Santa Catalina (Pob.)
- Baranggay 6 Tambak (Pob.)
- Silangang Malicboy
- Talipan
- Tukalan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Pagbilao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Listaan dagiti Departamento ti Colombia babaen ti populasion
Daytoy ket listaan dagiti departamento ti Colombia babaen ti populasion segun kadagiti sapasap a senso a naala idi 2018, 2005, ken babaen dagiti karkulo idi 2020 nga inaramid babaen ti Departamento Administratibo ti Nailian nga Estadistika (Departamento Administrativo Nacional de Estadística, iti Espaniol). Dagiti lima a departamento a kaaduan ti populasion ket aglaon iti ganggani a kagudua iti dagup ti populasion.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "Censo General 2018 – Proyecciones departamentales de población 2018–2050" (iti Espaniol). Departamento Administrativo Nacional de Estadística (DANE). Naala idi 26 Marso 2020.
- DANE – censo regiones de Colombia Naiyarkibo 2007-08-25 iti Wayback Machine
- DANE (2009). Proyecciones Nacionales y Departamentales de Población 2005–2020 (PDF) (iti Espaniol). Bogotá, Colombia: Departamento Administrativo Nacional de Estadística. p. 50. ISBN 978-958-624-078-9. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 23 Nobiembre 2007. Naala idi 21 Nobiembre 2012.


text:
Sasao a Manobo
Ti sasao a Manobo ket dagiti grupo ti pagsasao nga insasao idiay Filipinas. Amin dagitoy ket agnagan iti Manobo wenno Banobo. Dagiti agsasao kadagitoy ket naipangpangruna a mabirukan iti likmut ti dagiti rehion ti Akin-amianan a Mindanao, Tengnga a Mindanao (agdama atinawtawagan iti SOCCSKSARGEN) ken Caraga a patnengda a naisasao idiay.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tengnga
- Daya: Dibabawon, Rajah Kabunsuwan, Agusan
- Abagatan: Ata, Matigsalug (Tigwa); Obo
- Laud: Akinlaud a Bukidnon, Ilianen
- Amianan: Binukid, Kagayanen, Higaonon, Kinamigin
- Abagatan: Tagabawa, Sarangani, Cotabato


text:
Kategoria:Dagiti taudan ti pagsasao ti CS1 iti Aleman (de)
Daytoy ket pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti parametro ti
|language=de tapno mailasin ti taudan iti Aleman. Dagiti panid iti daytoy a kategoria ket nasken koma laeng nga inayon babaen dagiti plantilia ti CS1 ken Modulo:Citation/CS1.
Kitaen pay
Pampanid iti kategoria "Dagiti taudan ti pagsasao ti CS1 iti Aleman (de)"
Dagiti sumaganad a 94 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 94 a dagup.
A
B
F
K
- Kanton ti Berna
- Kanton ti Friburgo
- Kanton ti Glarus
- Kanton ti Hinebra
- Kanton ti Jura
- Kanton ti Lucerna
- Kanton ti Neuchâtel
- Kanton ti San Galo
- Kanton ti Schaffhausen
- Kanton ti Schwyz
- Kanton ti Solothurn
- Kanton ti Uri
- Kanton ti Zug
- Kanton ti Zurich
- Dagiti kanton ti Suisa
- Karlomagno
- Kastl, Akin-ngato a Bavaria
- Kirchweidach
- Carl Sigismund Kunth


text:
Pagsasao a Kalinga
Ti Kalinga ket ti lugar ti dialekto ti Probibsia ti Kalinga idiay Filipinas nga insasao babaen dagiti tattao nga Igorot, a kakuyogna ti Ilokano. Ti karuay ti Banao nga Itneg ket saan a maysa kadagiti kaaruba a pagsasao nga Itneg.
Dagiti dialekto[urnosen | urnosen ti taudan]
Bingbingayen babaen ni Ronald Himes (1997)[2] ti Kalinga kadagiti 3 a dialekto.
- Masadiit (idiay Abra)
- Akin-amianan a Kalinga
- Abagatan-Tengnga a Kalinga
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Banao nga Itneg iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Masadiit nga Itneg iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Moyadan nga Itneg iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Butbut a Kalinga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Limos a Kalinga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Tanudan a Kalinga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
(Dagiti maipatinayon a reperensia iti baba ti 'Kodkodigo ti pagsasao' iti kahon ti pakaammo)
- ^ Himes, Ronald S. 1997. “Reconstructions in Kalinga-itneg”. Oceanic Linguistics 36 (1). University of Hawai'i Press: 102–34.


text:
Bucas Grande
Ti Bucas Grande ket ti maysa nga isla iti probinisa ti Surigao del Norte idiay Filipinas. Ti isla ket kasigkay iti ili ti Socorro, Surigao del Norte.[1] Ti kalawana ket 128 kuadrado kilometro (49 sq mi).
Ti Isla Bucas Grande ket mabirukan iti adayo nga akindaya a parte ti probinsia ti Surigao del Norte. Ti bugbugtong nga isla nga ili ti isla ket ti ili ti Socorro, Surigao del Norte. Daytoy ket addaan iti dagup a kalawa iti 12,445 hektaria ken addaan iti agarup a 20,000 nga agtataeng. Ti ili ket addaan kadagiti 14 baranggay ti baranggay Don Albino Taruc, Navarro, Rizal, Del Pilar, Dona Helene, Honrado, Nueva Estrella, Pamosaingan, Salog, San Roque, Sudlon, Santa Cruz, Songkoy ken N. Sering.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Historical Background". Socorro. Province of Surigao Del Norte. Naala idi 29 Agosto 2013.


text:
17 a Barangay iti ilitayo a buklen dagiti Barangay Tanod/BPATs (Barangay Peacekeeping Action Team)
Manarimaan ti panagsanay dagiti pannakabagi ti 17 a Barangay iti ilitayo a buklen dagiti Barangay Tanod/BPATs (Barangay Peacekeeping Action Team) ditoy Municipal Gymnasium.
Kabinnulig dagiti kameng ti Municipal Police Station-Sudipen nga ibagian ni PMAJ Rommel Ramos ti Bureau of Fire Protection (BFP) nga imatmatonan ni SFO3 Alex M Leonen, OIC MFM.
Ditoy a nangiyadal kadagiti sumaganad:
1. Role, Duties and Responsibilities of Punong Barangay and BPATS/Barangay Tanod.
2. Objective of the Course and Other Administrative Announcement, Role of BPATS/Tanod Relations to PNP and MDRRMC
3. Actual Demonstration
4. Anti-Terrorism Awareness Lecture ken First Responder’s Role.
5. Disaster Relief and Rescue Operation
6. Arrest Techniques/Probaton and Handcuffing Techniques
Nakikaysa ti naayat nga ina iti ilitayo Hon. Wendy Joy D. Buquing iti nadakamat a panagsanay. Ingunamgunam daytoy ti importansia iti daytoy a panagsanay tapno mapagtalinaed ti kinaurnos ken kinatalna iti barangay kasta met iti ili.


text:
Ti kunkunada: Awan kano ti panagkalikagum ni Imelda Marcos iti sapatos ken dagidiay adu a sapatos na ket inted dagiti agar-aramid ti sapatos idiat Marikina tapno kano ital-o ma dagitoy iti sangalubongan
Iti daytoy a maiwarwaras a bidyo (Team Sario – IMELDA MARCOS 3,000+ Shoes Explained …Ctto) a nabuya iti namin-1.2 milyon a daras, pinaglibakan ni dati a First Lady Imelda Marcos ti alegasyon ti TV host ken Economics professor Winnie Monsod’s nga dakkel ti panagkalikag na iti sapsapatos.
Kuna ni Imelda nga awan ti panakalikagum na iti sapsapatos (uray nu impapilit ni Monsod nga addaan ni Imelda ti koleksiyon na a sapsapatos nga 3,000) ket italtal-o na lang ti industriya ti sapatos ti Marikina.
Iti bidyo, maysa a babae a nainterbyu ti nangibaga nga regregaluan dagiti agar-aramid ti sapatos ni Imelda ti sangapulo a pares ti kada domingo.
Nu man agpayso, mabalin a makatabunno weno makaurnong isuna ti 520 a pares ti kada tawen weno nasurok 3,000 a pares nga isu ti ammo ti kaadwan a koleksiyon na.
Nakontra daytoy a kinaadu ta daytoy ket isu ti bilang ti Philippine Commission on Good Government ken ti accounting firm ti Sycip, Gorres ken Velayo. Ngem ti kuna ti Time Magazine, CNN, New York Times, ken BBC, ti lang bilang da ket nasurok a 1,000 a pares uray nu kuna ti Associated Press idi 2012 nga adda ti 1,000 a pares ti dinadael ti anay ken buot.
Adda iti imet ti Marikina Shoe Museum ti 253 a pares a nakaparang ken 467 ti nakadulin. Numanpay kaadduan ket naaramid iti lokalidad, adu kadagiti sapatos ti addaan tatak nga imported. Segun iti ABC Australia (https://www.abc.net.au/…/imelda-marcos-shoe…/7877098
), ti paborito a pares ni Imelda ket ti inaramid ti Italiano a sapatero a Beltrami. ” Naayatan ni Mrs. Marcis dagiti nangisit a sapatos a de-takong a nakabilan iti nangingina a maris ti bato ken adda pay balitok a materyales, isunga nagpaala isuna ti nayon pay a pares a padpada nga istilo,” nailanad. Addaan 58 a Beltrami a pares.
Nailista ti Newsbreak dagiti sapatos nga adda iti Marikina (https://www.rappler.com/…/212529-imelda-marcos-shoes…/
) Museum ken naibilang kadagiti nalatak a nagan ti sapatos kas iti Charles Jourdan, Christian Dior, Bruno Magli, Ravne, Evan Picone, Gucci, Oleg Cassini, Walter Steiger, Anne Klein, ken Stuart Weitzman.
Ti kalakaan kadagiti imported a pares ti sapatos ket umagarup US100 a dolyares.
Dagiti Marikina a sapatos ket agbalor innem inggana nga sangapulo ket maysa a dolyares.