text:
Ti ‘Counter Clockwise’ Structure
Ania ti pagpapadaan dagitoy a sarita, ‘A Rose for Emily’ ni William Faulkner; ‘Apay Ngata, Sabong, A Naisalsalumina: Maysa A Meditasion’’ a nangabak iti Umuna a Gunggona a sarita ni Atty. Benjamin M. Pascual; ‘Sultana’ a sarita toy numo toy biang a naipablaak itay nabiit ditoyTawid; ti ‘Baggak’ a saritak a naipablaak iti ‘Sirmata Magasin’ ken, ti ‘Saddam’ a sarita ni Ariel Tabag ken nangabak iti Umuna a Gunggona iti Palanca Awards 2011?
Agpapadada ti istraktura ti pannakaisurat, immatras! Agpapadada pay a nangrugi iti ipapatay ti bida, sa kalpasanna, nawarwaren ti pakasaritaan. Ketdi, tao ti bida dagiti amin a sinurat, idinto a ti ‘Sultana’ ket ayup – maysa nga aso.
Naisalumina iti pannakaisurat dagiti sarita. Ketdi, saanen nga isu ti kabaruanan ta addan dagitoy nga istilo sipud pay idi un-unana. Saan laeng nga iti sarita ken nobela iti pakabasaan no dipay ket iti daniw.
Arintapusen ti dekada 90’s idi sinurattayo ti artikulo (ditoy met laeng kolum nga ‘Iti Duyog Ti Singasing’) maipanggep kadagiti istraktura iti pannakaisurat dagiti sarita ken nobela. Dinakamattayo ti kinaadda ti counter clockwise structure. Ta ngamin, no adda ti inawagantayo iti clockwise structure adda met ti counter clockwise. Iti ngamin panagbasabasatayo kadagiti liblibro ti literatura daytoy ti napaliiwtayo.
Nabasatayo idin ti ‘A Rose for Emily’ ni William Faulkner. Sa manen nabasatayo ti nangabak a sarita ni Atty. Benjamin Pascual a napauloan iti ‘Apay Ngata, Sabong, a Naisalsalumina: Maysa a Meditasion’ agraman dagiti kritisismo ken komentariona.
Diak ngarud nagpangadua a nageksperimento met iti kastoy a klase ti sarita. Uray kunak man, saan a maipablaak, wenno dumtengto ti panawenna a, a maipablaak. Ken maysa, naiserbi metten ti kangrunaan nga akem ti sinurat, ti panangpadas met iti agsurat iti kas iti napadasan dagiti nalatak a mannurat. Napasamaken ti pannakapnek wenno satisfaction – ti panangsurat met ti kabaelan a suraten dagiti nalalatak ken nalalaing a mannurat wenno kasdiay gayam iti agsurat iti kasdiay a klase ti sinurat. Dayta laeng met ti simple a motibotayo.
Idi nanglukat ti Sirmata Magasin, kasapulan ti sarita. Awan ti sidadaan a sarita nga isandi. Ala, man laengen, uray adda kuskuselna. Impablaaken, nupay adda idi ti gandat nga isalip koma. Imatonan pay la idi ti Saringit Chronicle ti pannakaipablaak ti Sirmata Magasin. Immabut met ti sumagmamano nga issue a tinarabayna.
Kunatayo idi sinurattayo ti artikulo, a no nagpakannawan ti clockwise, nagpakanigid met ti counter clockwise. Iti ababa a pannao, imbes nga umabante ti sarita, a kas iti gagangay a mapaspasamak, nagatras ketdi wenno abante-atras, atras-abante. Kasta ti pannakaisuratna. Saan a gagangay, limmaksid.
Saan ketdi a dagiti nobela ken iti sarita ti pakabasaan ti kastoy a porma. Uray met dagiti dadduma a dandaniw ket immatrasda met wenno nag-counter clockwise ti pannakaisuratda. Daytoy ti napaliiwtayo ken insurattayo manen iti daytoy met la a kolum nasuroken a maysa a dekada ti napalabas. Dinakamattayo ti maipapan ti sarita, kasta met ti daniw tapno maiparangarang ti kinaadda dagiti sinurat wenno pannakaisurat a nagatras.
Dinakamattayo idin daytoy maipapan iti panagsurat iti daniw idi sinurattayo iti maipapan kadagiti tayutay wenno figure of speech. Saanko a mabatoken no iti Saringit Chronicle wenno iti Tawid Magasin a naipablaak. Ngem siguradoak a di met Tawid News Magasin ta awan pay la idi.
Kunatayo man idi dinakamattayo ti tayutay a CLIMAX. The ascending order of ideas enumerated in a series. The enumeration of items is interesting only when the arrangement follows a climatic order. Naurnos a kapanunotan nga agibunga iti pannakapnek, kunam man laengen, he-he! Dayta makapikapik nga urnos dagiti detalie ti sinurat ket nasken nga ipangpangruna.
Kitaen ken usigen ‘toy linia ti daniw ni Percy Bysshe Shelley a napauloan iti ‘The Indian Serenade’:‘I die! I faint! I fail!’
Iti Iluko: Natayak! Nakapsutak! Napaayak!
Makapangato iti kiday a linia, di met? Dandanik pay naibbatan ti libro a basbasaek. Makapatayyek iti bukelbukel ti mata. Nakakaintriga. Apay kunam?
Iti umuna pay laeng a balikas a ket, naggibus koman a! Natayak, kunana. Natayen. Ania pay la ti ituloyna ket natayen? Ala, man? Ngem adda tuloyna. Apay a pinasarunuanna pay laeng iti nakapsut? Sa napaay?
Immatras ti pannakaisurat ti daniw. Climatic order!
Iti panagawatko itoy a linia ni Shelley, kastoy, kailian: Isu a natay ta nakapsut iti pannubok ti biag ket napaay iti panggep ti Dios kenkuana. Naglawag, saan? Ti kangrunaan a ramen daytoy a figures of speech ket ti lohika. No lohika no kuna, naurnos a konsepto.
Naurnos a konsepto ti kasapulan a tekniko ti kastoy a klase ti sarita, nobela wenno daniw. Saan a lumaksid kadayta a konsepto.
Iti sarita nga ‘Apay Ngata, Sabong, A Naisalumina: Maysa a Meditasion’ ni apo Benjamin Pascual, ket immuna a natay ti asawa ti bida, sa in-inut a nagatras babaen ti tekniko pannakagennedgenned wenno episodic babaen panagaramatna kadagiti interlude, requiem, ken dadduma pay; sa iti gibusna ket iti daydi kaunaan a pannakakita ti bida a lalaki iti bida a babai. Dayta ti konsepto ti pannakaisuratna.
Iti sarita a ‘Baggak’, iti opening ti sarita ket ti ipapatay met ti bida, sa nagatras-atras babaen iti tekniko ti transition wenno leave one space then capitalized the first word. Iti gibusna ti sarita, maipadto iti pannakaiyanak ti bida. Manipud ipapatay, nagatras ti sarita agingga naggibus iti pannakaipadto ti pannakaipasngay ti bida. Kastoy ti konsepto ti pannakaisuratna.
Kabaliktad daytoy a klase ti panagiparang iti plot pattern a “Boy Meets Girl” wenno vice versa. Iti “Boy Meets Girl” plot pattern, agam-ammo a siempre dagiti bida iti opening ti sarita, sadanto, agayan-ayat, agasawa, agpamilia, mataenganda, sadanto matay. Ngem iti daytoy nga istraktura, umuna met a matay ti bida, santo mataengan, sa agpamilia, sa makiayan-ayat, sa makiam-ammo ti lalaki iti babai. Nagbaliktad! Itoy nga istraktura, ket ad-adda nga agtaray ti sarita babaen ti Theme Driven Presentation.
Ti sarita a ‘Saddam’ ni Ariel Tabag, ket immuna naibaga a natayen ti bida a lalaki santo nawarwar ti pakasaritaan. Ket itoy a pakasaritaan, naglasat nga immuna iti panunot ti narrator. Isu met la ti konsepto ti pannakaisurat.
Itoy a banag, malagipko la unay ti naisurat ni Atty. Benjamin Pascual a diskusionda ken ni apo Juan S.P. Hidalgo, Jr. maipanggep ti kakastoy a sarita. Insurat ni apo Ben Pascual dayta a saritaanda iti panid ti libro, ken ginatangko met dayta a libro ken ni apo Juan S. P. Hidalgo nasuroken a dua a dekada ti napalabas. Ipalpalawag ni Atty. Ben Pascual a napintas a sarita a naglasat nga umuna ti panunot ti naretor dagiti paspasamak. Dayta ti urnos ti konsepto ti pannakaisuratna.
Iti met sarita a ‘Sultana’ pinadastayo inlaksid ti kangrunaan nga agbibiag, imbes a tao ti masarsarita, aso. Immuna met a naiparang ti pannakatay ti aso babaen iti tekniko nga ‘In Medias Res’ wenno ‘Medias in Res’ sa met la nawarwar ti pakasaritaan no kasano a natay ti aso, dagiti pagsayaatan a naaramidan ti aso, no kasano a simmangbay iti pamiliada ti aso, ken kasano iti pannakanagan ti uken a ‘Sultana’. Nga isu ti gibus ti sarita.
Nupay agpapadada ti pannakaisurat dagitoy a sarita nga immatras, nagdudumada ti istilo ti panagiparang, a kas dagiti naagapad.
Sumagmamano laeng dagitoy a sarita ti immatras wenno nagtinnag iti inawagantayo counter clockwise structure wenno pannakaisurat ti sarita. Adu dagiti nasagangtayo a kastoy, saan la a sarita ken nobela no dipay iti daniw, banag a mangipaneknek ti kinaadda dagiti kakastoy a sinurat.
Ket saan laeng nga iti kinaaddana no dipay ket nabayagen nga adda daytoy ngem saan nga ‘unay a maus-usar’ iti Iloko. Inrugi ni Atty. Benjamin Pascual iti Iloko, a kunaen dagiti agpalpaliiw kadagiti sarita a maysa nga experimental a sarita, ta ngamin, uray sadino iti pangirugiam a panangbasa, iti rugi ti sarita, iti tengnga ti sarita wenno iti gibus ti sarita iti panangbasam, agtinnag latta iti pannakapnekmo a mangbasa.
Ti makitak a rason idi no apay a manmano ti kastoy a sinurat ket maymaysa ngamin ti outlet wenno pakairuaran dagiti sinurat. Iti pammaliiwko, agbasar met dagiti sinurat iti preperensia ti literary editor. Natural laeng dayta. Lumtaw latta ti preperensia.
Binalakadannak pay idi iti literary editor a dagiti napisikalan ti risirisna ti suratek. Ngem saanko a linia iti kasta a sinurat, ket kunak met, mapanak laengen agsurat iti radio ta saanko a magaw-at dayta a polisia (editorial policy). Saanko a linia iti agsurat iti kinadang-as wenno napisikalan a risiris. (Iti kaaddak iti radio, saan a nagpatingga ni apo Juan S. P. Hidalgo, Jr. a nanguyot iti panagsuratko manen.) Sumagmamano metten a mannurat iti binalakadak maipapan itoy. Ti panagsurat iti fiction ket maiduma unay iti panagsurat iti damag, salaysay ken kapadana.
Kadagiti sinursuratko a sarita, awansa iti sinuratko a dinnanogan, sinnaktan iti pisikal a bagi, pinnatayan wenno ania la ditan a kinadang-as. Ti napisikalan a risiris ket maysa laeng kadagiti nagkaadu a klase dagiti risiris: tao kontra tao (napisikalan ken verbal attack); tao kontra gimong; tao kontra iti bagina met laeng, ken; adda pay iti awanan a pulos iti risiris wenno dagiti symbolical stories (intellectual) a nakaaramatan laeng iti open ken close symbolism.
Adu pay dagiti nasken nga adakan ni mannurat, lalo dagiti sidadaan a mangilukat ti panunotda iti nakaisigudan. Tapno saan a kasla agpapada dagiti mabasbasa. @
Friday, February 24, 2012
Ti ‘Counter Clockwise’ Structure
6 comments:
- franklinmarshall said...
-
One of the best mental image ever
Motorcycle Fairings devised to keep your golf swing on plane is "Ben Hogan's Asics Onitsuka Tiger Pane of Glass". Hogan spends a whole chapter in his book "Five Lessons" on the swing plane  Belstaff Jackets using this "pane of glass" imagery. This tells you how important he felt swinging the club on plane is to becoming a great golfer.
- 5:32 PM
- wenbin wang said...
-
Football/soccer involves a lot of running, and sudden side movements, language learning software
which may lead to ankle and foot sprains or serious injuries. So kick start your game with a flawless pair of football/soccer true religion sale sneakers to steal the show and These sneakers feature outsole studded with cleats for optimum traction over the field.babyliss pro flat iron
<a href="http://www.babylissproflatiron.com/cheap-babyliss-pro-230-c-51.html" title="Babyliss Pro These studded plates incorporated in the outsole of the sneaker avoid slippage on wet and slippery fields. Get going on the fie
- 10:16 AM
- biningshao said...
-
Broadcast your Office 2010 PowerPoint presentation to a remote audience, whether or not they have PowerPoint installed. The broadcast download Office 2010 PowerPoint slide show feature allows you to share your presentation through a Web browser quickly without additional set up.
- 5:15 PM
- Alice said...
-
sac fendi
sac guess
sac dolce gabbana
sac gucci
sac louis vuitton
sac prada
sac versace
sac juicy
sac burberry
sac chanel
sac chloe
sac dior
lunettes de soleil
lunettes de soleil gucci
lunettes de soleil louis vuitton
lunettes de soleil dolce gabbana
lunettes de soleil ed hardy
- 9:25 AM
- lin741852 said...
-
burberry tasche
chanel tasche
sac dolce gabbana
sac fendi
sac guess soldes
sac guess 2012 soldes
sac gucci
porte cles chanel
bracelet louis vuitton
tee shirts g star
tee shirts lacoste
tee shirts levis
sac guess
sac louis vuitton soldes
sac louis vuitton
portefeuille louis vuitton
chaussures louis vuitton
chaussures nike
Christian Louboutin Soldes
Christian Louboutin 2012
chaussures puma
sac louis vuitton soldes
sac louis vuitton
sac a main
tee shirts
juicy couture bolsas
louis vuitton bolsas
sac louis vuitton>
sac prada
sac versace
- 8:53 AM
- Staff Uniform said...
-
I think this blog post very well for me for future.
- 9:39 PM


c: text/html

text:
1724
Ti 1724 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 29 – Papa Benedicto XIII, naipasngay a kas ni Pierro Orsini, ket sinarunona ni Papa Inocencio XIII a kas ti maika-245 a papa.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 22 – Immanuel Kant, Aleman a pilosopo (pimmusay 1804)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1724 iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Malaria
Ti Malaria ket maysa nga inaw-awit ti lamok a makaalis a sakit ti tatttao ken dagiti dadduma nga ayup a punganayan babaen dagitiprotista (maysa a kita ti mikroorganismo) iti hener a Plasmodium. Dagiti protista ket umunada nga akaran ti dalem, ken agtigtignayda a kas dagiti parasito iti uneg dagiti nalabbaga sellula ti dara, a mangpataud kadagiti sintoma a kadawyan a mairaman ti gurigor ken sakit ti ulo, kadagiti nakaro a kaso daytoy ket rumangrang-ay iti koma wenno patay. Ti sakitket sapasap kadagiti tropikal ken subtropikal a rehion idiay maysa a nalawa a banda ti ekuador, a mairaman ti kaaduan iti Sub-Sahara nga Aprika, Asia, ken ti Kaamerikaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Malaria iti Wikimedia Commons


text:
Turkia
Ti Turkia (Turko: Türkiye), opisial a ti Republika iti Turkia ( Türkiye Cumhuriyeti (tulong·paammo)), ket maysa a pagilian idiay Europa a mabirukan idiay Akinlaud nga Asia (kaaduanna idiay Anatolia a peninsula) ken idiay Daya a Trasia idiay Abagatan a daya nga Europa. Ti Turkia ket nabeddengan babaen dagiti walo a pagilian: Bulgaria iti amianan a laud; Gresia iti laud; Georgia iti amianan a daya; Armenia, Azerbaijan (ti exclave iti Nakhchivan) ken Iran iti daya; ken Irak ken Siria iti abagatan a daya. Ti Baybay Mediteraneo ken Cyprus ket addada iti abagatan; ti Baybay Eheo ket adda iti laud; ken ti Baybay Nangisit ket adda iti amianan. Ti Baybay iti Marmara, ti Bosporo ken ti Dardanelo (a dagitoy ket buklenda dagiti Nailet a baybay ti Turko) ket ilasinna ti nagbeddengan a nagbaetan ti Daya a Trasia ken Anatolia; ilasinna pay ti Europa ken Asia.[5]
Ti Turkia ket maysa kadagiti innem a nawaya a Turko nga estado. Ti kaaduan iti populasion kadagitoy ket Muslim.[6] Ti opisial a pagsasao iti daytoy a pagilian ket ti Turko, a ti Kurdo ken Zazaki ket maisasao dagitoy babaen dagiti Kurdo ken Zaza, a mangbukel ti 18% iti populasion.[7]
Dagiti Oghuz a Turko ket nangrugrugida a mapmapan iti lugar a makunkuna tattan a ti Turkia (naala manipud ti Mediebal a Latin Turchia, i.e. "Daga dagiti Turko") idi maika-11 a siglo. Daytoy ket pimmardas babaen ti panagabak dagiti Seljuk kadagiti Bisantino idiay Gubat iti Manzikert.[8] Adda dagiti bassit a beyliks ken ti Seljuk a Sultanato iti Rûm a nagturay ti Anatolia aginggana ti Mongol a panagraut. Idi rugi ti maika-13 a siglo, ti Otomano a beylik ket pinagtitiponda ti Anatolia ket nagaramidda ti imperio a gumay-at ti kaaduan iti Abagatn a daya iti Europa, Lumaud nga Asia ken Amianan nga Aprika. Kalpasan ti panagrebba ti sumaganad a panakaabak ti Imperio nga Otomano idi Umuna a Sangalubongan a Gubat, adda dagiti pasetna a sinakupan babaen ti nagabak a Kumaduaan. Adda maysa a grupo dagiti ubbing a milisia nga opisial, nga indauloan babaen ni Mustafa Kemal Atatürk ken dagiti kaduana, nagaramidda ti nagballigi a sumupiat kadagiti Kumaduaan; idi 1923, nagipatakder dagitoy ti moderno a Republika iti Turkia a ni Atatürk a kas ti immuna apresidente.
Ti Turkia ket maysa a demokrata, sekular, unitario, batay-linteg a republika nga addaan ti taga-ugma a tinawtawid a kultura. Ti Turkia ket umadadu a naipatipon iti Laud babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Konsilo iti Europa, NATO, OECD, OSCE ken ti G-20 a dagiti kangrunaan nga ekonomia. Ti Turkia ket nangrugi a nakitulag ti napno a panagkameng iti Kappon ti Europa idi 2005, nga isu ket maysa idin a kumaduaan a kameng iti Europeano a Komunidad ti Ekonomia manipud idi 1963 ken nakadanon ti maysa a tulagan ti kappon ti aduana idi 1995. Ti Turkia ket nagtaraken iti asideg a kultural, politikal, ekonomiko ken industria a panakibiang iti Tengnga a Daya, dagiti Turko nga estado iti Tengnga nga Asia ken dagiti pagilian ti Aprika babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Turko a Konsilo, Nagsaupan nga Administrasion iti Turko nga Arte ken Kultura, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong ken ti Organisasion ti Ekonomiko a Panagtitinnulong.
Ti lokasion ti Turkia iti nagsasabtan ti Europa ken Asia ket mangaramid daytoy a maysa a nagruna a heostratehiko a pagilian.[9][10][11] Gapu ti naipangruna a lokasionna, dakkel nga ekonomia ken kabilegan ti militar, ti Turkia ket maysa a nangruna a rehional a bileg.[11][12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "IMF World Economic Outlook Database, Abril 2012". Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2012. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Gini Coefficient by Equivalised Household Disposable Income". Turkstat. Naala idi 16 Mayo 2015.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 Marso 2013. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Lira ti Turkia (Türk Lirası, TL) ket sinukatanna ti Baro a Turko a lira idi Enero 1, 2009.
- ^ Atlas ti Nailian aHeograpiko iti Lubong (Maika-7 nga ed.). Washington, D.C.: Nailian a Heograpiko. 1999. ISBN 0-7922-7528-4. "Europa" (pp. 68–69); "Asia" (pp. 90–91): "Ti kadawyan a maawawat a panakabingbingay a baetan ti Asia ken Europa ... ket pinorma babaen ti Banbantay Ural, Karayan Ural, Baybay Kaspio, Banbantay Kaukaso, ken ti Nangisit a Baybay nga addaan dagiti pagayusanna, ti Bosporo ken Dardanelo."
- ^ KONDA a Panagsukisok ken Konsultasion (2011-06-25). "Relihion, Sekularismo ken ti Dalungdong iti inaldaw a biag" (PDF). Milliyet. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud (PDF) idi 2009-03-25.
- ^ "Ti CIA World Factbook ket agited kadagiti 18% a Kurdo". Cia.gov. Naala idi 2011-05-16.
- ^ "Turkia – Dagiti Turko a Nagtaudan". Countrystudies.us. Naala idi 2011-05-16.
- ^ Mango, Andrew (2000). Atatürk. Overlook. ISBN 1-5856-7011-1.
- ^ Shaw, Stanford Jay; Shaw, Ezel Kural (1977). Pakasaritaan iti Imperio nga Otomano ken Moderno a Turkia; Tomo.1, Imperio iti Gazis. ti pannakabangon ken panakaawan ti Imperio nga Otomano, 1280–1808. Cambridge University Press. ISBN 0-5212-9163-1.
- ^ a b "Panagpangato tyi Turkia ken Rusia". Stratfor. 2009-03-17. Naala idi 2011-08-21.
- ^ "Ti Turkia ngata ket Taudan itif Stabilidad ti Tengnga a Daya?". heptagonpost.com. 2010-12-18. Naala idi 2011-05-16.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Turkia iti Wikimedia Commons
- Abagatan a Korea
- Amianan a Korea
- Apganistan
- Armenia
- Azerbaijan
- Bahrain
- Banglades
- Bietnam
- Butan
- Brunei
- Cambodia
- Cyprus
- Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Daya a Timor
- Ehipto
- Filipinas
- Georgia
- India
- Indonesia
- Iran
- Irak
- Israel
- Hapon
- Hordania
- Katar
- Kazakhstan
- Kirgistan
- Kuwait
- Laos
- Lebanon
- Malaysia
- Maldibas
- Mongolia
- Myanmar
- Nepal
- Oman
- Pakistan
- Rusia
- Saudi Arabia
- Singapur
- Sri Lanka
- Siria
- Tailandia
- Tayikistan
- Tsina
- Turkia
- Turkmenistan
- Uzbekistan
- Yemen
- Turkia
- Baybay Eheo
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Akindaya nga Europa
- Dagiti pagilian ti Daya a Mediteraneo
- Eurasia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- G20 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ti Moderno a Turko
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1923
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia


text:
Australia (kontinente)
Ti Australia ket isu ti kabassitan a kontinente iti lubong, a naglaon ti kangrunaan a daga ti Australia ken dagiti asideg nga is-isla a mairaman ti Tasmania, New Guinea, ti Is-isla ti Aru ken Is-isla ti Raja Ampat. Ti Australia ken dagitoy nga asideg nga is-isla, ket paset amin ti agpadpada a heolohikal a bagbagi ti dagdaga, ket naisina babaen dagiti baybay a nagyanan ti kontinental a samang — ti Baybay Arafura ken ti Nailet a Baybay a Torres a nagbaetan ti Australia ken New Guinea, ken Nailet a Baybay a Bass a nagbaetan ti kangrunaan a daga ti Australia ken Tasmania.
Idi kaadalem ti baybay ket ababaw idi panawen ti Panawen ti yelo a Pleistoseno, a mairaman ti kinaudia a kaaduan a glasier idi 18,000 BC, dagiti dagdag ket nagpormada iti maymaysa, ken agnanayon a bagbagi ti dagdaga. Iti lasud ti napalabas a sangagasut a tawtawen, dagiti panagadalem ti agpang ti baybay ket nalayusan na dagiti ababa a dagdaga ken naisina ti koninente iti tatta a nga aldaw a nababa a natikag aginggana ti natikag bassit a kangrunaan a daga ken ti kabanbantayan nga is-isla iti New Guinea ken Tasmania.
Iti heolohia, ti kontinente maigay-at iti igid ti kontinent a samang, nga tatta dagiti naisina a daddaga ket maipanunutan pay laeng a kontinente.[1] Gapu ti panakaiwarwars ti mulmula ken ayayup a naiballasiw ti maymasa a Pleistoseno a bagbagi ti dagdaga dagiti naisina a dagdaga ket addaan da ti maikabagian a biota.
Ti New Zealand ket saan nga adda iti daytoy a kontinental a samang ngarud ket daytoy ket saan a paset iti kontinente iti Australia ngem daytoy ket paset iti limned a kontinente ti Zealandia. Ti Zealandia ken Australia ket paset dagitoy iti nalawlawa a rehion a naamammoan a kas iti Oceania wenno Australasia. Ti Australia ket sagpaminsan pay a maammuan iti teknikal a panaglaon babaen kadagiti nagan a Sahul, Australinea ken Meganesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Johnson, David Peter (2004). Ti Heolohia iti Australia. Port Melbourne, Victoria: Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. pp. panid 12.


text:
The Vigan City Chess Tournament 2014 involved 90 competitors across 3 categories from various towns and cities of Ilocos Sur. The tournament was held at the Vigan City ABC Hall on August 16, 2014 and at the Vigan Culture and Trade Center (VCTC) on August 17, 2014. The event is organized by the City Government of Vigan, with the support of the Vigan City Chess Club.
We run the tournament using the Swiss Perfect management system. The event sees players compete in 7 rounds, often playing matches t...
More
Nainget latta ti panangipatungpal ti City Public Safety and Disaster Risk Reduction Manganement Office iti LGU Vigan pakaseknan ti Transportation Ordinance iti Ciudad. Babaen kadagiti traffic enforcers , nangisayangkat da ti operation a panagtiliw kadagiti motorista nga saan a sumor surot kadagiti pagal-lagadan. Kaaduan kadagiti natiliw da ket dagiti agmanmaneho nga awanan iti Drivers License a dagitoy ket nagmuelta iti lima gasut a pisos.
Awan ti motorista nga makaalasat iti pannakatiliw iti Ci...
More
Naaramid ti inspection kadagiti proyekto iti tallo a Barangays iti Vigan babaen kadagiti mangbukbukel ti City Project Monitoring Committee a pakabilangan ni Maximo Rabanal, Agar Villanueva., DILG representative, AmadoValdez ken Barangay Captains Edmund Supnet, Edwin Alicante ken Elizabeth Anicas. Tapno masigurado a dagitoy nga naileppas a proyekto ket sinurot met lang dagiti contractor iti pannakaimplementar na, wen no saan a nasurot iti nakaylanad iti Program of Work wenno POW.
Immuna a napanan...
More
Sangapulo ket tallo a Bigueño ti natulungan manen babaen ti loan assitance a naipaay kadakuada a programa ti Gobierno Ciudad iti Vigan ken NSCC, a daytoy a programa ket Vigan City Livelihood Program. Iti pannakaywaras ti loan assitance, ditoy a presente ni SPM George Villanueva nga nangited met ti pammagbaga kadakuada kas iti mensahe a pangusar da nasayaat ti binulod da.
Iti bilang da nga 13 nga immawat ti loan assistance, maysa ti kabarbaro a miembro , ken sangapulo ket dua met ti nagreloan,9 t...
More
Naaramid ti inspection kadagiti proyekto iti tallo a Barangays iti Vigan babaen kadagiti mangbukbukel ti City Project Monitoring Committee a pakabilangan ni Maximo Rabanal, Agar Villanueva., DILG representative, AmadoValdez ken Barangay Captains Edmund Supnet, Edwin Alicante ken Elizabeth Anicas. Tapno masigurado a dagitoy nga naileppas a proyekto ket sinurot met lang dagiti contractor iti pannakaimplementar na, wen no saan a nasurot iti nakaylanad iti Program of Work wenno POW.
Immuna a napanan...
More
Babaen ken Senator Cynthia Villar ken iti Gobierno Ciudad iti Vigan, maysa manen a livelihood wenno kanayunan a pamastrekan ti naisuro kadagiti Bigueño. Nasurwan dagiti miembros ti NGOs nga GABRIELA iti Vigan, no kasanu ti livelihood a twinning ken weaving of nets babaen iti panangaramat iti coconut husks. Immuna a naisuro kadagiti nagsanay ket ti pannakaykabil dagiti bunot iti niyog iti decorticator machine, tapno daytoy ti magiling, simmaruno ket ti panangurnos da kadagiti fiber babaen iti mak...
More
The City Government of Vigan through the stewardship of Mayor Eva Marie S. Medina will soon establish the Early Child Care Development Center (ECCD) at the Dep Ed Vigan City Division in Barangay IX, Vigan City. The Early Child Care Development Center (ECCD) in Manila allocated funds amounting to P 2,300,000.00 and is expected to be finished in 90 days or until November this year.
The center will cater to all children of the city especially those on the day care center. It also aims to support th...
More
Vigan has started enforcing a law requiring artists to be immunized with Hepatitis B vaccine before they perform their rituals on clients. Clients below 21 years old are also required to present a written parental consent to the tattoo artist and body piercer before they could acquire their body art.
The regulation on tattoo and body piercing shops is part of an ordinance that the city council passed to protect the public from any risk of contracting diseases through blood exchanges that maybe p...
More
Maysa a programa nga ilunglungalong ti DILG ket ti Millenium Development Goal Family Based Action for Children and their Environs in the slums wenno MDG faces. Programa a mangipaay ti tulong wenno panangtarabay kadagiti pamilya tapno maipaayan ti napinpintas a masakbayan dagiti annakda, babaen ti pannakitinnulong ti City Government. Ken kasta pay kadagiti maseknan nga ahensya ti Gobyerno.
Kadagupan ti uppat a pulo a pamilya ti napili manipud ti ciudad a vigan. Dagiti miembro ken opisyales iti na...
More
Agtultuloy latta ti panangipaay ti City Government iti panangidaulo ni Mayor Eva Marie S. Medina ti tulong kadagiti agkasapulan a Bigueño.
Maysa a residente iti Barangay Capangpangan ti naikkan ti livelihood assistance, mismo nga inyawat ni Mayor Medina ti checke nga aggatad iti lima ribo a piso ken ni Angelito Arce, a daytoy ket usaren na kan para iti kanayunan a pagpuunan na iti negosyo na a longganisa.
Napalalo ngarud ti panagyaman ni Manong Angelito iti daytoy a tulong nga naipaay kenkuana....
More


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Baro a biag iti mangngalap a taga-Barangay Bateria ditoy nga ili kalpasan a nalasatanna ti panagkatangkatangna iti nadawel a taaw idi Hunio 20.
Segun iti report, nagpataaw idi rabii ti Hunio 19 ni Tata Roming Magno, 70, residente iti nadakamat a barangay, inyawidna dagiti iket iti agsapa, sa nagrakit a nagsubli iti taaw tapno mapanna alikumkomen dagiti dadduma a naipakat nga iketna ngem saanen a nakaawid gapu iti napigsa nga angin ken dalluyon.
SAN JUAN, Abra – Naisingasing bayat ti session ti hunta probinsial a naangay idi Hunio 19 ditoy nga ili ti panangpatronahe dagiti empleado ken estudiante dagiti bukod a produkto ti probinsia.Daytoy ti maysa a naipangruna a natratar iti naisayangkat nga out of town session ti hunta probinsial nga indauluan ni Bise Gobernador Rolando Somera babaen ti panangsangaili ida ti lokal a gobierno nga idadauluan ni Mayor Marco Bautista ken ti sangguniang bayan nga idadauluan ni Bise Mayor Rosalinda Billeda.
CANDON CITY – Tallupulo ket siam a mannalon a nauraman iti pugon ti inikkan ni Congressman Eric Owen Singson iti tulong a pinansial itay nabiit.
Kinuna ni Estrella de Peralta, branch manager ti National Tobacco Administration-Candon Branch a naikkan dagiti mannalon iti sag-P10,000.00 a tulong.
Kinunana a naited ti pinansial a tulong tapno makasubbot dagiti mannalon iti pukawda iti idadapo ti pugonda bayat ti panaglutoda iti tabako.
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Agdagup 180 nga ubbing a nagbasa iti Day Care ditoy idi napalabas a tawen ti winarasan ti Municipal Social Welfare and Development iti nasustansia a taraon itay nabiit.
Mismo a ni Mayor Chester Elaydo ti nangted kadagiti taraon kadagiti ubbing.
Kinuna ni Rosa Guarte, MSWD Officer, a gatas, tsokolate, oats, noodles, asukar, ken dadduma pay a nasustansia a taraon ti naited kadagiti ubbing a kaadduanna nga agbasbasa itan iti prep school.
BUTOS PARA NEW 7 WONDERS CITIES. Kadua ni Pambansang Kamao ken Congressman Manny Pacquiao da Gov. Luis “Chavit” Singson ken Vigan City Mayor Eva Marie S. Medina a nangisenias ti Number 1 kas panangikampaniada ti pannakaibutos ti Siudad ti Vigan tapno mairaman iti New7Wonders Cities. Kangrunaan a sangaili ni Gov. Singson iti panagkasangayna idi Hunio 21 ti boxing icon a nagkampeon iti 8 a dibision. Ti Vigan ti kakaisuna nga indeklara ti UNESCO a kakaisuna a World Heritage City iti sibubukel a pagilian. (ladawan: Dante Tacata/teksto: Mancielito S. Tacadena)


text:
3/28/08
X
Idinto ta nakaul-ulimek ti kampanario ti siudad,
Nakalawlawag, saan a malmaldaang ti init.
Tangadek ti ballaag ti pagorasan: agur-urokka
Bayat ti panagur-urayda nga agsasainnek iti lagip
Ti ipupusay a nangisagut iti biag nga awan-inggana.
Mangrikna ti rupa: agayunoak, manglanganak iti pammigat
Ken merienda. Awanan-bain metten ti konsensia—
Mano a bulan kadin a pangngaldaw ti umuna a grasia
Ti boksit? Ket ita, irasrasonak nga amang a natantan-ok
Ti mangregreg iti ling-et para iti tunggal onsa ti gatas
Dagiti putot ngem iti agpailansa iti sango dagiti tattao.
Daytoy ti pammatik: iti amin a disso, adda ti Apo Dios.
Pakawanendak ta diak ammo ti eskediul ti Nazareno:
Agrasrasawak nga iti ungto daytoy a trapik, napudot ti ulo
Dagiti nagdidinnungpar. Mano kadi nga Ave Maria,
Amami, ken Gloria ti mangpakawan iti kinainosente
Wenno apag iti buya ti agmatuon: maibilag dagiti dapan
Iti kalsada a pagtagilakuan iti an-anib, gasat ken kanibusanan?
Daytoy ti laonen ti trabahok: aruat ti ina ti kamiseta—
MJ iti sango, Jesucristo iti likud; narugit ti dila ti baro
Bayat ti panangyabagana iti Pasion; nayurit iti rupa ti ubing
Ti sapatos; iti sarming, kasla siak met laeng ti drayber ti bus.
Nakaul-ulimek ti aglawlaw ket imakmakiniliak ti damdamag
Iti malem a mabisinak, sakbay ti oras ti ipupusay ni Kristo.
Bannawag, Marso 24, 2008
Impaskil ni Asseng idi 2:44 PM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: daniw, nasantuan a lawas, pammati
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Ensiklopedia
Ti maysa nga ensiklopedia ket maysa a nakatiponan dagiti ammo wenno pannakaammo ti tattao. Daytoy a termino ket naggapu iti balikas a Griego nga eYkύkλιoς πaιδeίa, enkyklios paideia ("iti uneg ti sirkulo ti pangisuro"). Manipud iti balikas a eYkύkλιoς, a kayatna a sawen ket circuit shaped a buklen dagiti balikas a kύkλoς wenno circuit ken πaιδeίa, wenno pangisuro/pangsuro.
Dagiti ensiklopedia ket mabalin a naglaon iti nalawa a pannakaammo iti agduduma a sakup (Ti Encyclopædia Britannica ti maysa a mabigbig a pagarigan), wenno mabalin a naglaon laeng iti maipapan iti maysa a partikular a sakup (kas koma dagiti ensiklopedia ti medisina wenno filosofia). Adda met dagiti ensiklopedia a naglaon iti topiko maipapan iti maysa a partikular a cultura wenno nailian a panirigan, kas koma iti Great Soviet Encyclopedia.


text:
Vincent van Gogh
Ni Vincent Willem van Gogh (Marso 30, 1853 – Hulio 29, 1890) ket maysa a pintor nga Olandes, a kaaduan a mabigbigbig kas maysa kadagiti kalalaingan a pintor iti pakasaritaan ti arte iti Europa. Pinutarna dagiti obrana (mapattapatta nga aganay a 900 a pinintaan ken 1,100 a drowing) iti uneg laeng ti sangapulo a tawen sakbay a nagsagaba iti sakit ti isip (a maatap a gapu iti a bipolar disorder) sa nagpakamatay. Saan unay a nagballigi kas pintor idi sibibiag pay, ngem kalpasan ti ipapatayna napartak ti panaglatakna, nangruna idi maipabuya ti 71 a pinturana idiay Paris idi Marso 17, 1901 (11 a tawen kalpasan ti ipupusayna).
Ti impluensia ni Van Gogh iti expressionismo, fauvismo ken nasapa nga abstraksion ket nakasaksaknap, kas makita iti adu nga agduduma nga aspekto ti maika-20 a siglo nga arte. Ti Museo Van Gogh iti Amsterdam ket nairuknoy kadagiti obra ni Van Gogh ken dagiti kapatadanna. Ti Museo Kröller-Müller iti Otterlo iti met laeng Olanda, ket addaan met iti adu a koleksion ti pinintaan ni Van Gogh. Sumagmamano a pintura ni Van Gogh ket mairaman kadagiti kanginginaan a pinintaan iti lubong. Idi Marso 30, 1987, ti pinintaan ni Van Gogh nga Irises ket nalako iti US$53.9 milion iti Sotheby's; idi met Mayo 15, 1990, ti pinintaanna a Portrait of Dr. Gachet ket nalako iti US$82.5 milion iti Christie's.
Dagiti nalatak nga obra[urnosen | urnosen ti taudan]
- (1885) Ingles: The Potato Eaters
- (1888) Ingles: Bedroom in Arles
- (1888) Ingles: Cafe Terrace at Night
- (1888) Ingles: The Red Vineyard
- (1889) Ingles: The Starry Night
- (1889) Ingles: Irises
- (1889) Ingles: Still Life: Vase with Twelve Sunflowers
- (1889) Pranses: Portrait de l'artiste sans barbe
- (1890) Ingles: Portrait of Dr. Gachet
- (1890) Ingles: Wheat Field with Crows
- (1890) Ingles: Peasant Woman Against a Background of Wheat
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti imprenta babaen ni Vincent van Gogh, vggallery.com.


text:
Kagimongan
Ti kagimongan, wenno ti kagimongan ti tao, ket maysa a grupo ti tattao a maikabagian ti tunggal maysa babaen ti agtaltalinaed a pannakibiang, wenno ti maysa a dakkel a pannkaigrupo a makibingbingay ti agpadpada a heograpiko wenno pudno a teritorio, a suheto ti agpadpada a turay ti politika ken dagiti katurayan a kultural a pannakainamnama. Dagiti kagimongan ti tao ket nailaslasin babaen dagiti tabas ti pannakibiang (dagiti sosial a pannakibiang) a nagbaetan ti tungngal maysa atao a nakibingbingay ti naisangsangayan a kultura ken dagiti patakder; ti naited a kagimongan ket mabalin a maipalplawag a kas ti kadagupan kadagitoy a pannakibiang kadagiti kontituente a kamkamengna. Kadagiti sosial a siensia, ti dakdakkel a kagimongan ket kankanayon a parumaenna ti stratipikasion ken/wenno dagiti panangituray a tabas dagiti apo ti grupopa
No iti pay panagtitinnulongan, ti kagimongan ket mabalin a mangpakabael kadagiti kamengna a mangpaimbag kadagiti pamay-an a saan a mabalin kadagiti agmaymaysa a pakaibatayan; ti agmaymaysa ken dagiti sosial a (sapasap) a pagimbagan ket mabalin a mailasin, wenno kadagiti adu a kaso ket mabirukan nga agtutuon.
Ti kagimongan ket mabalin pay a mangbukel kadagiti agpapada ti isip a tattao a tinurturayan kadagiti kabukbuokodanda a waya ket patpateg iti kaunegan ti naturturay, ken dakdakkel a kagimongan. Daytoy ket sagpaminsan a makunkuna a ti subkultura, ti termino a kaaduan a naususar ti kaunegan ti kriminolohia.
Iti pay nawatwatiwat, ti kagimongan ket mabalin a mailadawan a kas maysa nga ekonomiko, sosial, wenno industrial nga inprastruktura, a mangbukbukel ti nadumaduma nga urnong ti agmaymaysa a tattao. Dagiti kameng ti kagimongan ket mabalin a maigiddiat kadagiti etniko a grupo. Ti kagimongan ket mabalina ti maysa a naisangsangayan nga etniko a grupo, a kas dagiti Sahon; ti maysa nga estado ti pagilian, a kas ti Bhutan; wenno ti nalawlawa a kultural a grupo, a kas ti maysa a Lumaud a kagimongan. Ti balikas a kagimongan ket mabalin pay a mangitudo ti maysa a maurnos a boluntario a gunglo ti tattao para kadagiti relihioso, managayat, kultural, sientipiko, politikal, patriotiko, wenno dadduma pay a kapanggepan. Ti "kagimongan" ket mabalin pay, nga adadu babaen ti pamay-an ti metapora, a mangitudo ti sosial nga organismo a kas ti maysa a kolonia ti kuton wenno ti aniaman a kooperatibo a kaurnosan a kas ti, kas pagarigan, kadagiti dadduma pormulasion ti artipisial a kasirib.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasnasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Effland, R. 1998. Ti Kultural nga Ebolusion dagiti Sibilisasion Kolehio ti Komunidad ti Mesa.
- Jenkins, R. 2002. Dagiti Pundasion ti Sosiolohia. Londres: Palgrave MacMillan. ISBN 0-333-96050-5.
- Lenski, G. 1974. Dagiti Kagimongan ti Tao: Ti Panangiyuna ti Makrososiolohia. New York: McGraw- Hill, Inc.
- Raymond Williams, "www.flpmihai.blogspot.com", iti: Williams, Kangrunaan a Balbalikas: Ti Bokabulario ti Kultura ken Kagimongan. Fontana, 1976.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kagimongan iti Wikimedia Commons
- Pannakaipalplawag ti kagimongan manipud ti Inggles a Diksionario ti Oxford.
- Dagiti nota ti lektura iti "Panangipalplawag ti Kagimongan" manipud ti Unibersidad ti Daya Carolina.


text:
1/30/11
BALANGATANKA, DANIW
Adtoy man ti napanunotmi a desinio-- naibasar iti "I ♥ NY" ken kapadana. Naamirismi man a mayat met no maitan-ok wenno maitandudo mismo ti daniw. Isu nga adtoy ti awaganmi iti "BALANGATANKA, DANIW" a kamiseta.
Ken wen gayam, agilaklakokami kadagiti kamiseta kas iti dayta. No interesadokayo, pakaammuandak laeng iti ariel.tabag@gmail.com
Impaskil ni Asseng idi 9:31 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: daniw, i crown poetry, ilocano poetry, t-shirt for sale, t-shirt on ilocano poetry
1/20/11
Naidumduma a Pammigat
NAIDUMDUMA A PAMMIGAT
Riniingnak ti bugguong ket nalipatak nga addaak gayam iti sopa
Imbes nga iti bassit a kalapaw iti probinsia ket ni nanang ti aglutluto.
Nalagipko nga imbalatnak gayam ti maysa a long neck a basi
A nabayagen a nakaistambay iti ref— ‘imbag laeng ta di nagsuka.
Panipngeten pay laeng ken narnekan dagiti dua a putot. Naisangsangayan
A ti kasimpungalan ti aglutlto ken mabalin a nangidalimanek kadagiti baso,
Botelia, ken pinggan iti lamesita; nangpunas kadagiti nagaruyot nga arak,
Katay, ken lua. Diak kayat a panunoten ngem di maiwagsak ti umuna a riri
Idi rabii, a mabalin a saan laeng a ti naksetan nga insaang nga innapuy
Ti makagapu no di pay ket amin-amin a babassit a di panagkinnaawatan
Iti napalabas a dua a tawen, dua a bulan ken dua nga aldaw.
Pinilitnak a nagsao, siak nga Ilokano a matiritir ti dilana
No baliksek ti marikiknak nangruna la ngarud no iti Tagalog
Isu nga ingkasirko ti nabayagen nga an-anusak a pakbet
A naigisar iti aramang nga adda karabasana; ti panagsagadna
Iti rabii; ti panangsukitna iti alutiit tunggal agsanaltek iti nasarangsang;
Ti panangbugiawna kadagiti nangisit a kuton. Ti dina panangangot
Iti nasikkil a papel-de-banko sakbay a magastos, ti panamagbalinna a nisnis
Kadagiti daan a badbado; ti di panagnaed iti balay tunggal Baro a Tawen.
Ket nagulimek— isuna a nalaing nga agibalikas kadagiti dina kayat kaniak.
Idi sinaludsodna no ania dagiti kayatko a mapasamak, kinunak
A ti panagluto ti pinakbet, umuna dagiti adu a kamatis
A pinettak ti ima ken nataltal a naganus a laya, masuyatan
Iti bugguong a munamon, maparabawan iti babassit a nagtitimbukel
A tarong ken parya a naiwa laeng iti tengnga ken nalaokan
Iti uray ania iti patani, utong, pallang, sabong ti marunggi
Ken sangkabassit a nakirog a karne ti baboy a naiwa iti babassit.
Sakbay a timmallikud ken simrek iti nakarikep a siled
Dagiti narnekan nga ubbing, kunana nga agbirokak iti trabaho.
Sakbay pay a makabangonak, indiayana a ramanak
Ti linutona. Ti naalsem, naadat, napait, nasugpet a natnateng,
Nakamanmantika a karne ken ingget apgadna a bugguong
Naaramidna a naimas— maysa a naimas a pinakbet Ilokano.
Ita a Sabado a nakabakasion iti Departamento ti Panangpaimbag
Ken Panangpadur-as iti Gimong, naglanglangkami iti naidumduma a pammigat.
.
KAKAIBANG ALMUSAL
Ginising ako ng bagoong kaya’t nakalimutan kong nasa sopa pala
Sa halip na sa munting kubo sa probinsiya at ang nanay ang nagsasangag.
Naalala ko tuloy na itinumba pala ako ng isang long neck na basi
Na matagal nang naka-estambay sa ref— mabuti’t di naging sukang Iloko.
Madilim-dilim pa’t mahimbing pa ang dalawang supling. Kakatwa
Na ang kabiyak ang nagluluto at malamang nagligpit sa mga baso,
Botelya, at pinggan sa lamesita; nagpunas sa mga tumulong alak,
Laway at luha. Ayokong isipin subalit di nawawaglit ang unang away
Kagabi, na marahil hindi na lamang ang nasunog kong kanin
Ang dahilan kundi lahat-lahat ng mga maliliit na di pagkakaunawaan
Sa nakaraang dalawang taon, dalawang buwan at dalawang araw.
Pinilit akong magsalita, ako na Ilokanong pilipit ang dila
Kung bigkasin ang aking saloobin lalo na’t sa wikang Tagalog.
Kaya’t isinumbat ko ang matagal ko nang pinagtitiisang pakbet
Na iginisa sa alamang na may kalabasa; ang pagwawalis niya
Sa gabi; ang pagdutdot sa butiki tuwing tumutunog ng malutong;
Ang pagtaboy sa mga itim na langgam. Ang di pag-amoy
Sa malutong na pera bago gastusin; ang pagsasabasahan
Sa mga lumang damit; ang di paglagi sa bahay tuwing Bagong Taon.
At nanahimik siya— siyang matatas magbigkas ng mga ayaw sa akin.
Nang tanungin kung ano ang gusto kong mangyari, sinabi kong
Ang pagluluto ng pinakbet ay nauuna ang maraming kamatis
Na pinisa ng kamay at pinitpit na murang luya, binubuhusan
Ng bagoong-isda, pinapatungan ng maliliit na bilugang talong
At alampaya na ginayat lamang sa gitna at sinasahogan
Ng alin man sa butil ng patani, bataw, sigarilyas, bulaklak
Ng malunggay at kaunting sinangag na karne ng baboy.
Bago siya tumalikod at pumasok sa saradong kuwarto
Ng mga natutulog na bata, sinabing maghanap ako ng trabaho.
Bago pa man ako bumangon, nag-alok siyang tikman ko
Ang niluto niya. Ang maasim, maanghang, mapait, mapakla
Na mga gulay, mamantikang karne at ang ubod ng alat na bagoong,
Nagawa niyang masarap— isang masarap na pinakbet Ilokano.
Ngayong Sabado na nakabakasyon siya sa Kagawaran ng Kagalingang
Panlipunan at Pagpapaunlad, nagsalo kami sa kakaibang almusal.
AST
(hiniram sa flickr.com, kay tglow, ang larawan)
Impaskil ni Asseng idi 7:12 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: domestic life, food poetry, ilocano poetry, pinakbet
Pannakiabig
Impaskil ni Asseng idi 7:11 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: pannakiabig, unfaithful
Maudi a Kalgaw
MAUDI A KALGAW
Daydi ti naudi a kalgaw ti kinaagtutubo:
Nagsinnublat ti gurruod ken kimat
Ket iti apagdarikmat, kinamat ti pumarakapak
A bayakabak dagiti lamolamo a dapanta
A nagturong iti kalapaw iti sirok ti bagbag.
Natuduanta latta ket naslep dagiti bagita
Ngem kas iti kiaw ken nalabaga a sabong
Nagtalinaed a gumaygayebgeb dagiti mata
Umas-asuk dagiti kudil kagiddan
Ti yaasuk ken panagangsab ti daga
Bayat ti panangtagikua ti langit iti pudot
A nailimed iti atiddog a kalgaw.
Kabarbaro a pagteng ti kabigatanna:
Nagrusing dagiti rettab ken kalunay,
Nakalanglangton ti aglawlaw
Ket naayatan dagiti dakulapta
Iti panangaprosda kadagiti linnaaw.
Dagiti dapanmo, sarunuenda
Ti yuritko nga arado iti barukong ti daga
Kalpasanna, maisina dagiti bin-i
Iti taep— dagiti di sinagid ti buot,
Nabubun-as; sa mayuper iti karayan.
Iti tawa, inaldaw nga impalpalagip ti bayakabak
Ti pettat a yaayna ken ti pannakaslepta
Bayat ti panagtubo dagiti bunubon, kumaro
Ti panagregget kadagiti kinelleng— agkinnamatan
Wenno mangtiliw iti tuwato wenno agpuros iti sabong
Sa maibisti iti lapayagmo ket daniwanka…
Iti aldaw a nakatudon ti murdong ti bunubon
Ket nakiki ti nailabas a lumablabaga a dakulap
Naggidanta a nangibalikas a mabalinen ti agraep
Ken naggiddanta pay a nagkatawa iti nakasarsarangsang.
HULING TAG-ARAW
Iyon ang huling tag-araw ng kabataan:
Naghalinhinan ang kulog at kidlat
At sa kisapmata, hinabol ng rumaragasang ulan
Ang ating mga hubad na talampakan
Patungo sa kubo sa lilim ng kabalyero.
Naabutan pa rin tayo at basang-basa ang katawan
Subalit gaya ng mga dilaw at pulang bulaklak
Nananatiling nagliliyab ang ating mga mata
Umuusok ang mga balat kaalinsabay
Ng pag-usok at pag-ungol ng lupa
Habang inaangkin ng langit ang init
Na kinimkim sa mahabang tag-araw.
Ang kinabukasan ay bagong yugto:
Sumibol ang mga damo, kabute, at kulitis.
Naging luntian ang paligid
At nawiwili ang mga palad natin
Sa paghaplos sa mga hamog.
Ang iyong mga talampakan, susundan
Ang iguguhit kong araro sa dibdib ng lupa
Saka hihirangin ang mga butil
Sa tulyapis— ‘yung walang bahid ng amag,
Malulusog; at saka ilublublob sa ilog.
Sa bintana, araw-araw na ipinaaalala ng ulan
Ang biglaan niyang pagdating at pagkabasa natin.
Habang lumalago ang mga punla, tumitindi
Ang pagnanais na nasa bukid— maghahabulan
O manghuhuli ng tutubi o mamimitas ng bulaklak
Saka ipalalamuti sa taynga at tutulaan kita…
Sa araw na matuwid na ang dulo ng punla
At nakiliti ang idinaang mamula-mulang palad
Sabay tayong nag-usal na puwede nang magtalok
At sabay din tayong tumawa ng pagkakalutong.
(Ti ladawan, ala iti kataltalonan iti Gullasing, iti kusayan ti bangkag ni tatang. Ti Bantay Quimmallugong ti akinrabaw iti dayta nagsukot a kabambantayan.)
Impaskil ni Asseng idi 7:09 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: ilocano erotic poetry, ilocano poetry, ilocano romantic poetry
Nasarakanka iti Lugan
NASARAKANKA ITI LUGAN
Inunaak ti oras ken dagiti padak
A makilumlumba tapno natalged,
Nanam-ay ti bagi. Ket nagabayta.
Nakakayang latta— inawidnaka
Ket nagdippit dagiti luppom.
Sangadangan ti baetta,
Ngem iti apagdarikmat a perreng,
Addakan kadagiti naririmat a matak—
Agkurkurnoak metten
iti sumsumga nga imatangmo.
Ammok nga iti panagkidemmo,
Liniklikam ti mangnamnama iti ayat
Nga iti panagkunam, di maiparbeng,
Wenno iti kappia nga agtalinaed laeng
Nga ar-arapaapem. Binay-am
Ti tunggal lag-oy ti lugan, binay-am
Nga induronduronnaka ti napegges nga angin.
Sinuktanna ti simcard
Ket inlimedna ti panagteksna.
Pasingkedak nga umun-unaak koma
A mangsippaw iti ulom, salaknibak
Sakbay a maipalek iti landok a tugaw
Iti sangom. Ngem bay-ak koma,
Di gapu ta masimronak iti kinalupoymo,
No kas pangarigan nagtinnim-ogkayo:
Duakayo a masaktan ngem panagkunak
Dimon iginggina ti panaas
Ti uray kasla gemgem a dugol.
Nagkidkidemka ngem agsasallupang
Ti nagdaldaliasat iti panunotmo. Ammok
Ta dika man la nagkir-in no nangsalig
Wenno linumbaanda ti lugan. Nakitak
Daytoy iti kinalidem ti lawlaw ti matam
A di nailemmeng ti nangisit nga eye shadow
Ken dagiti dana ti lua a di napugas
Ti narasay a pulbos.
Idi nauman iti selpon, ginunggonnaka.
Impalagipna nga uray addaka iti opisina,
Asawanaka, ket sika ti babai iti balayyo.
Nasarakanka iti lugan— nagsennaay,
Nagkidem, nagsadagka iti abagak.
ARIEL S. TABAG
(Mapattapatta a nasurat iti 2007-2008 bayat ti panagnaedmi iti SJDM, Bulacan.)
Inunaak ti oras ken dagiti padak
A makilumlumba tapno natalged,
Nanam-ay ti bagi. Ket nagabayta.
Nakakayang latta— inawidnaka
Ket nagdippit dagiti luppom.
Sangadangan ti baetta,
Ngem iti apagdarikmat a perreng,
Addakan kadagiti naririmat a matak—
Agkurkurnoak metten
iti sumsumga nga imatangmo.
Ammok nga iti panagkidemmo,
Liniklikam ti mangnamnama iti ayat
Nga iti panagkunam, di maiparbeng,
Wenno iti kappia nga agtalinaed laeng
Nga ar-arapaapem. Binay-am
Ti tunggal lag-oy ti lugan, binay-am
Nga induronduronnaka ti napegges nga angin.
Sinuktanna ti simcard
Ket inlimedna ti panagteksna.
Pasingkedak nga umun-unaak koma
A mangsippaw iti ulom, salaknibak
Sakbay a maipalek iti landok a tugaw
Iti sangom. Ngem bay-ak koma,
Di gapu ta masimronak iti kinalupoymo,
No kas pangarigan nagtinnim-ogkayo:
Duakayo a masaktan ngem panagkunak
Dimon iginggina ti panaas
Ti uray kasla gemgem a dugol.
Nagkidkidemka ngem agsasallupang
Ti nagdaldaliasat iti panunotmo. Ammok
Ta dika man la nagkir-in no nangsalig
Wenno linumbaanda ti lugan. Nakitak
Daytoy iti kinalidem ti lawlaw ti matam
A di nailemmeng ti nangisit nga eye shadow
Ken dagiti dana ti lua a di napugas
Ti narasay a pulbos.
Idi nauman iti selpon, ginunggonnaka.
Impalagipna nga uray addaka iti opisina,
Asawanaka, ket sika ti babai iti balayyo.
Nasarakanka iti lugan— nagsennaay,
Nagkidem, nagsadagka iti abagak.
ARIEL S. TABAG
(Mapattapatta a nasurat iti 2007-2008 bayat ti panagnaedmi iti SJDM, Bulacan.)
Impaskil ni Asseng idi 7:05 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: ilocano poetry
1/19/11
TONGUES OF LOVE
Six poets will read their love poems in the original Cebuano, Iluko, Hiligaynon, Waray, Bicol, and Tagalog languages on 8 February (Tuesday), 7-9pm at the Conspiracy Bar in Visayas Avenue. The Filipino versions will be read right after the performance of the original.
Dubbed “Tongues of Love,” writers Richel Dorotan, Ariel Tabag, John Iremil Teodoro, Jerry Gracio, Niles Jordan Breis, and Rebecca T. Añonuevo are going to engage the audience with their latest take on the erotics of love. The open mike portion follows the reading.
The event is part of the annual Philippine International Writers Festival, a National Commission for Culture and the Arts sponsored project. The U.P. Institute of Creative Writing spearheads Tongues of Love, along with two other poetry performances, to be held in February 2011.
For details, visit www.panitikan.com or the Likhaan fb account. Or call the U.P. Institute of Creative Writing.
Dubbed “Tongues of Love,” writers Richel Dorotan, Ariel Tabag, John Iremil Teodoro, Jerry Gracio, Niles Jordan Breis, and Rebecca T. Añonuevo are going to engage the audience with their latest take on the erotics of love. The open mike portion follows the reading.
The event is part of the annual Philippine International Writers Festival, a National Commission for Culture and the Arts sponsored project. The U.P. Institute of Creative Writing spearheads Tongues of Love, along with two other poetry performances, to be held in February 2011.
For details, visit www.panitikan.com or the Likhaan fb account. Or call the U.P. Institute of Creative Writing.
Impaskil ni Asseng idi 8:57 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: erotic poetry, love poetry in regional languages, romantic poetry, tounges of love
1/9/11
Salip iti Daniw ti Talaang Ginto, silulukaten
Agawaten ti Komisyon sa Wikang Filipino kadagiti pakisalip iti salip iti daniw ti Talaang Ginto: Gawad Surian sa Tula-Gantimpalang Antonio Laperal Tamayo 2011.
Adtoy ti padamag ti nasao a komision:
Tumatanggap na ang Komisyon sa Wikang Filipino ng mga lahok para sa timpalak sa Talaang Ginto: Gawad Surian sa Tula-Gantimpalang Antonio Laperal Tamayo 2011.
Ang timpalak ay bukas sa lahat, maliban sa mga kawani ng KWF at kanilang kaanak.
Ang lahok ay kailangang isang (1) tula na orihinal na nasusulat sa Filipino, maaaring may sukat at tugma o nasa anyo ng malayang taludturan. Malaya ang paksa at walang takdang haba.
Bawat lahok ay kailangang may apat na kopyang makinilyado o kompiyuterisado, may dalawang espasyo sa bond paper na may sukat na 8 ½” x 11.”
Ang mga magwawagi ay tatanggap ng kanilang gantimpala gaya ng sumusunod: Una, P20,000.00 at titulong Makata ng Taon 2011; pangalawa, P15,000.00; pangatlo, P10,000.00 at tropeo bawat isa. Tatanggap din ang tatlong magwawagi ng karangalang-banggit ng P5,000.00 at plake bawat isa.
Ang lahok ay maaaring dalhin nang personal o ipadala sa koreo sa: Lupon sa Tula 2011, Komisyon sa Wikang Filipino, 2/F Watson Bldg., 1610 J.P. Laurel St. San Miguel, Manila.
Ang huling araw ng pagsusumite ng lahok ay sa Marso 11, 2011. Para sa kumpletong Tuntunin at Pormularyo, bisitahin ang www.kwf.gov.ph.
Para sa iba pang detalye, tumawag sa KWF tel. 736-2519 o 736-0315.
Impaskil ni Asseng idi 9:24 AM 2 comments: Links to this post
Maipanggep iti: salip iti daniw, talaang ginto. paligsahan sa tula
1/3/11
Ti Balay
Ti dream house ni Asseng a maipatakder koma iti sakaanan ti Bantay Quimmallugong iti Sta. Teresita, Cagayan.
(Dagiti pasamak, lugar, ken nagan ket parbo laeng. No adda man panagkaarngida iti pudno a biag, naigagara :D )
Ti Balay
Sarita ni ARIEL S. TABAG
“ANIA ti mismisuotam, aya?” indingkal ni baket kaniak. “Bimmarbaruan a Tawen!”
“Kua, adda ngamin depekto ti balay,’ kinunak.
“Depekto?” tinangad ni baket ti bunggalo. “Ania a depekto?”
“Lipatemon,” kinunak.
Nagkuretret ti muging ni baket. Ngem dinakon pinagsaludsodan pay. Ammona ngata a dinanto met la maawatan no idetalyek pay. Ad-adda a pakaseknan ti lalaki no adda depekto ti balay, kas koma no inanay, saan?
Wen, addaak iti ruar ti balay. Sibsibugak dagiti mulak a naimasetera a petsay.
Ngem pudno ti kuna ni baket. Agmismisuotak. Kinapudnona, tunggal sumangbay ti Baro a Tawen, umappayaw latta ngamin iti panunotko ti yaakarmi iti balay nga insagut ti ikit ni baket. Insagut, kunak, gapu ta inkeddengen daytoy nga ikit ni baket ken ti lakayna ti mapan agyan “for good” idiay Qatar a pagobraan ti kakaisuna nga anakda a babai. Ken mayat kano ti rubuat ti impatakderda a negosio sadiay— ti panagalahas. Ket gapu ta masayangan kano nga agrakaya lattan wenno bakiren lattan ti asino ditan a pilato ti balayda iti Francisco Homes III iti Muzon, San Jose del Monte, Bulacan, dakami laengen ti agyan— kasta ti kunada, saan nga agbantay. Isu kano pay a maksay iti binulan a sueldo ni baket ti pagupami.
Nayat ti katugangak a babai. Wen, saan a dakami ken baket ti nayat. Ti katugangak a babai ken ti ikit ni baket ti nagtulag ken nangikeddeng iti panagyanmi sadiay!
Idi kuna ni baket nga isu pay ‘ta tres mil (kasta pay laeng a gatad idi ti pagupa iti apartment) a mainut, ammok lattan a nayaten iti pangngeddeng iti ina ken iti ikitna.
Saan, kunak koma. Ngem narigat met a yarmarko ti singko mil a magangganarko iti binulan iti panagsuratsurat iti sarita kada daniw ken panagdesdesiniok iti libro nga isiksikik no kasta a nakaturog ni Salacnib, ti kakaisuna nga anakmi.
“Apagisu ta sadiay gayam ti ayan da Mang Rolly,” kinuna ni baket. Ti drayber ti shuttle bus ti DSWD a pagpapaayanna a Social Worker ti kayatna a sawen. Iti ababa a pannao, libre ti pagplete ni baket manipud iti subdibision agingga iti Quezon City nga ayan ti opisinana. Nasurok met a maysa nga oras a biahe dayta. Ti laeng kanenna ken meriendaenna ti maksayna no kua iti sueldona.
Apounayen, nakunak iti nakemko. Uman-anam. ‘Imbag la ketdin ta adda e-mail ket sadiay nga awatek ken ipatulodko dagiti trabahok. Sa laeng rummuarak no adda nasken a kamitingko iti ruar ken no agsingirak iti bayad dagiti trabahok— banag a maysa pay nga irasrason ni baket no apay a kaludonmi ti katugangak a babai ken ti lalaki a buridekda a kalepleppasna iti Information Technology ta isuda ti agaywan ken ni Salacnib no kasta a rummuarak.
Idi nagtung-edak, dagus nga inarakupnak ni baket. Ngem siguradoak a saan a gapu ta nayatak no di ket gapu iti panangpalabesko (manen) iti dina manen pannakatubngar iti kayat ti katugangak a babai.
Ngem apay a Baro a Tawen pay ti napilida a yaakarmi idinto a kasayaat koma met a panangurnos iti bagis a napnek iti napalabas a naisangsangayan nga aldaw?
Kuna ti katugangak a babai a ti Baro a Tawen ti kasayaatan nga aldaw a panangrugi iti ania man a gannuat iti biag— aglalo la ngaruden iti panagpatakder iti pagtaengan, nga itoy a kaso, yaakar.
“Maige naman, di ga?” no namin-ano a kuna ni baket babaen ti Batangenia a bengngatna, sa ipasirigna ti screen ti selponna nga ayan ti ladawan ti akaranmi a balay. Nalawag a makitak ti nawalat a bunggalo a nagmaris iti kiaw ken maroon ta nasipnget ti ayanmi nga uneg ti lipat-bahay a trak a kinaludonmi ti tinawidna a de-kutson a sopa, single-burner a paglutuan, kabinet a plastik, krib, ken sumagmamano a karton nga ayan dagiti partes ti kompiuter, telebision, luplupot, lunglongan, gamigam ti ubing, liblibro ken gitara a kakaisuna a sanikua ti nawayas a lalaki a kas kaniak. Napigsa ti timek ni baket ta awan tawa ti lugan. Adda ti katugangak, ti kayongko ken ti putotko iti abay ti drayber.
“Okey naman,” kinunak. Ta ania koma pay ti maibagak ket isuda met laeng ti napan nangkita? Nairana met ngamin ti kaadda ti kamitingko iti daydi inyeskediulda a panangbisita iti balay. “Isuna laeng ta nasamek,” kasla dayamudom ti panangibalikasko.
“No madalusam, nalawa a pagmulaam iti natnateng,” kinuna ni baket a siaalumamay. Diakon simmungbat. Ammona met nga igigir dagiti pagirayak. Ta impudnok met ti kinamannuratko ken ti panagayatko iti literatura, arte ken musika sakbay a nagtiponkami— bambanag a no di maipunta, talaga nga awan ti maipaayna a kinabaknang. Naileppasko met ti PolSci, a, ngem awan met ditan ti ulok; nakababain met ngarud kadatao a nakurapay ti mangrugi manen. Iti laksid dayta, inaklonnak met ni baket. Nakikaidda pay a dina oras; ket nagasawakam la ket ngarud a dina oras. Banag a pangsidsidungetan ti katugangak a babai ken ti ikit ni baket kaniak. Dinadaelko kano ti masakbayan ni baket. Kayatda kano ngamin met idi a mapan ni baket idiay Qatar.
Apagisu a lumgak ti init idi makagtengkami iti pagakaranmi. Apagisu, kuna ti katugangak. Pagilasinan iti nasayaat a panangabaruanan dagiti apagleggak a sinamar ti init.
Masdaawak ta impangpangas ti katugangak a pioneer ti kabsatna iti dayta a lugar ngem iti met sakaanan ti munturod ti ayan ti balay; iti pay asideg ti apagapaman a libtong nga atapek a dati a bassit a waig. Sabagay, no talaga koma a nasisiribda a tattao, ammoda koma a saan a mayannatup iti karbengan ti kas kaniak a di maun-uni a naikamang ti ar-aramidenda.
Addan nakatakder a balbalay iti amin a bakante a solar. Ngem nalaka laeng a mailasin dagiti adda taona iti awan: namaris dagiti addaan tao, idinto nga agrakrakaya dagiti awan aggigian— pudno a nabakir dagiti atep, ridaw ken tawada. Nakakaskasdaaw ta adda met guardia iti ruangan ti subdibision. Naammuak kalpasan ti sumagmamano nga aldaw a kadarapat la gayam ti subdibision ti ayan ti Pabahay ni Erap a kaaduan a naggapu iti Tondo ken Smokey Mountain ti tattaona.
Ngem namatiak met laeng nga adda mabalin ken pioneer ti ikit ni baket iti subdibision ta pasar ti dua a solar— iti 120 metro kuadrado ti tunggal solar— ti nagtakderan ti balayda, a maysa kadagiti manmano a dadakkel a bunggalo. Adda laeng nayariping a kasla bodega a nangsakaw iti maikadua a solar; iti tuktok daytoy a kasla bodega ti terasa ti balay— no siak ti masurot, napintas a patakderan iti kalkalapaw sa maekstensionan iti koriente ket mayat a pannakaopisina ti house-husband a kas kaniak.
Immuna nga inserrekmi ti imahen ti Sagrada Pamilia, tallo a baso a napno iti asin, bagas, ken sensilio ken botelia a nagawangan iti Emperador a napno iti danum.
Gas pay, kinunak idi ngem saan kanon ta Gasul metten ti paglutuan.
Kalpasan a naiserrek dagiti gamigam, innalakon ti iduldulinko a kumpay ken bassit a pala. Nakaammo metten dagiti agiina a nangiplastar kadagiti alikamen iti uneg ti balay. Sigurado a dinto met la maipapilit ni baket iti katugangak no ania a kortina ti maikabil; no pagpuestuan ti sopa; no sadino ti sanguan ti telebision; no pagplastaran ti plastik a lamisaan; no pakaibitinan ti relo; no pakaibitinan ti Krus. No addaak sadiay, natural nga aponerak ti baket ta paset dayta ti estratehiak nga umamo. Nayon man metten a pampanunotek ta ammok met a mas mayannatup ti kayat koma ni baket. Isu a binaybay-ak idan.
Iti pattapattak iti solar a nadalusak, makapagmulaak iti marunggay iti nagsulian, adda sangkabassit a kamotit, tarong ken okra, utong a sallayusay, sumagmamano nga herbal a kas iti oregano, baraniw, silit’ sairo, ken mabalin met ti mangirapin iti marigold, rosas, ken pandaka a santan.
Nargaanen iti turog dagiti kabbalayko idi impuestok ti kompiuter ken dadduma pay a gamigamko iti bodega a naikeddeng a pangipuestuak. Napnekak ta naplanok no kasano nga aramidek a sinsinan bassit a biblioteka daytoy. Nakubong ket amano a pagsuratak ken pagpartuatak iti kankanta (mamatiak nga addanto met laeng banag dagitoy); pigketak iti nagbasutan iti tray ti itlog tapno natibong ken di rummuar ti uni a siguradok a di magustuan ti katugangak ta no dadduma ngamin ket ikantak met dagiti putputarek sa bitogbitogek ti gitarak, di ngamin?
Ti adatna, al-alaek pay laeng ti turogko iti dayta a rabii, kunam la no umunan a tudo ti Mayo ti parakapak ti bayakabak. Inalistuak ti nagiserra kadagiti steel window. Natakuatak a sumagmamano gayam ti bettak. Ken kangrunaanna, natakuatak a magna gayam ti danum iti nagsaipan ti bodega ken iti kangrunaan a balay. Agubbog dita ti danum a mabunnong iti ngato. Isu met laeng nga agrekrekka ti diding ken ti basar. Kasla indardaras nga inleppas ti nagobra a malasin latta a saan a kapkapin-ano ti ikit ni baket.
Ania pay no di nakautko ti kakaisuna a linukotlukotko a tallo ribu nga inggatangko iti semento ken darat ken para iti labor-na tapno laeng saanen a makastrek ti danum.
Ngem iti unos laeng ti makalawas, nagsasaruno a natakuatak dagiti depekto ti balay: inanay ti sibubukel a bobeda; adda pay dagiti naukisan a waya ti koriente a mabalin a gapuanan ti bao; barado dagiti tubo a kumamang iti lababo; barado ti kasilia; aglunggilunggi dagiti seradura dagiti ridaw.
Amin dagitoy, in-inut nga inlatlatanganmi iti pagpatarimaan. A no sumaren, agarup mapan met laeng ti tres mil a binulan ta nairamanen dita ti pagpletemi a tallo kada katugangak ken ti kayongko no agudongkami iti Manila a mapan aggatang iti masapsapul.
Kadagupan dagiti depekto ti balay, ti barado a kasilia ti narigat nga imbirbirokak iti solusion. Agingga a nangayabak iti tubero.
Nasdaawak iti kinuna ti tubero. Agarup sibubukel a sirok ti balay, deposito kano ti rugit. Iti ababa a pannao, nakalian ti agarup sibubukel a sirok ti balay. Ti imasna, gapu ta nalabit daytoy ti kaunaan a naipatakder, saan a naikamang dagiti tubo iti drainage ti subdibision. Sa pay la asideg iti dati a lipnok. Isu a no agtudo, tumpaw ti di rumbeng a tumpaw.
“Kasla adda sabali nga innalada ditoy, Adi,” kinuna ti tubero a nairanrana pay met nga Ilokano. “Salsalitok sa met dagiti dati nga akimbalay,” kinunana.
Diak impadlaw ti pannakasemsemko iti ikit ni baket ta nalagipko ti negosiona.
“Ania ngarud ti maaramid, ‘Nong?” kinunak.
“Dua, Adi,” kinuna ti tubero. “Ikamangta iti tubo ti drainage ti subdibision dagiti tubo nga aggapu iti balay. Ngem dakkel, a, a kuarta ti busbosem ta masapul a kalienta, tubtobenta ti dadduma a flooring ti balay.” Sa insarunona idi agkuretret ti mugingko. “Maikadua, Adi, igaedmo ti aglualo a dina unay sansanen ti agtudo.”
Nakudkodko laengen ti ulok iti angaw ti tubero.
GAPU ta insursuro ni nanangko a dakes ti makiapa iti baket, pulos a diak sinungbatan iti pasurngi ti katugangak. Uray no madillawna amin a panagtuglepko bayat ti panangyin-indayonko iti putotko, no kasta a di nasayaat ti pannakaipisok ti brief-ko iti pagikabilan iti pagmurngan, no kasta a diak dagus maigaw-an iti kanen ni baket no kasta a maladaw a sumangpet ta mairana a matrapik ti shuttle bus, no kasta a saanko a dagus a maikabassit ti apuy no agbureken ti ap-apuyek…
No kasta a maammuanda nga awan ti papanak, sumalog ti baket a mapan makitungtong iti kaarruba— pindaenna dagiti balay nga aglikaw iti munturod, ket apagisunto a pangngaldaw no makaiwakas.
Ti met kayongko, agrubuat a kasla mapan mangopisina: agsapatos iti lalat, agpantalon iti slacks, agpolosirt. Sa igpilanna ti folder-bag-na. Mapanak agaplay, kunana. Uray mapanto met laeng maki-Internet iti no sadino a suli ti San Jose del Monte.
Dua ti pammaneknekko iti dayta. Umuna, gapu ta no kasta a makalikudda, isamirak a siripen ti e-mailko ta di ket adda kliente (maysaak kadagiti nangidamo iti prepaid Internet broadband). Makitak met a naka-online ti YM ti kayongko. Maikadua, inlimedko a dinaitan iti nangisit a panait ti ayan ti zipper ti folder-bag-na— daytay no ilukatmo ti bag, maikkat met laeng ti panait. Ngem idi binsirek iti naminsan, adda pay laeng ti panait. Siempre, awan met ngata ti agaplay a dina la pulos lukatan ti ayan ti resume-na wenno dadduma pay a papelesna.
Apay a dida mapan kadagiti uppat pay a kakabsat ni baket?
Malaksid a pagrasonda ti panangkadkaduada a mangaywan iti putotko, adda atapko a maitured dagiti kakabsat ni baket ti sumungbat iti katugangak, banag a karkardayo iti pamilia dagiti Tagalog a mortal a basol ti mangdisrespeto iti nagannak. Dayta ti pagkunaak met a napeklan a Tagalog ni baketko. Nalabit umanayen kenkuana ti naminsan a naglabsing— ti pannakikasarna iti lalaki (siak dayta!) a puor ti kararua ti inana.
Naminsan a panagbakasion ti katugangak ken ti kayongko iti Batangas, nagluas met ti ipagko nga inauna da baket. Nalabit dina impagarup a nagintuturogak iti kuarto idi nagpatpatangda nga agkabsat iti salas. Wenno inrantana nga impangngeg. Ti nabukelko nga anag ti inyunay-unayna ken ni baket, ikagumaananmi kano ti lumaksid iti inada ken umadayo iti radar ti ikitda nga adda sadiay Qatar. Iti ababa a pannao, kayatna a pumanawkamin iti balay ti ikitda. Para kano iti pamiliami; ken iti panagbalinko a kas pudno nga adigi ti pamiliami.
Ne, ket napia pay daytoy nga ipagko. Isu a kunam pay, naginririingak ket napanak gimmatang iti dua bungon a monay ken sangalitro a Coke a mineriendana.
Ngem diak ammo no buteng wenno asi ni baket ti kasla pannakalipatna iti nagtungtonganda ken manangna. Ta dina met naidukdukit kaniak uray no naynay ti panangipasagidko.
Mayo, a gagangay a pannakaiwakasen dagiti trabaho iti talon iti lugarmi idiay Cagayan idi nagbakasion da nanang ken ti buridekmi a babai iti ‘yanmi. Pagimbaganna ti kaadda ti selpon ta inteksko lattan ti lugananda ket nakadanondan iti ayanmi.
Idi madlaw ni nanang a dakdakami iti putotko, kinunana: “Addakay’ metten iti sadimpalnek ti lubong, Anakko.”
Nagkatawaak laeng.
Sa naklaatak ta imbes nga itugawna, napanna innala ti batia iti kosina sa inkarunukonnan dagiti pagpigadanmi. Sinitsitanna ti buridekmi ket gawgaw ti inobradan. Dayta nga idiar ni nanangko ti nangibagaak ken ni baket a pagbakasionenna pay laeng ti katugangak ken ti kayongko. Ta di ket adda agsiapel a teksas ken kamanokan. Bassit ngem nasagitsit a kunada ni nanang— simmabunganay dagiti gurongna, uha dagiti nagkakauna nga Ilokana ti rupana. Nalabit dinan pampanunoten a nabakbaket ti abalayanna no idanonko amin a mapaspasamakmi ken baket.
Naibalaybaydan dagiti pagpigadan idi tinung-edannak ni nanang. Kayatna a mapanak iti abayna a nakasango iti pagbalaybayan. Sinublat ti adingko nga inubba ni Salacnib.
“Itulokmo met a pagpigadanda dagita lupotmon?” kinuna ni nanang.
Kasla nasuyatanak iti nalamiis a danum. Idi laeng a naamirisko a dagiti gayam daan a siurpant ken kamisetak dagiti naibalaybay.
“Ikartonminto aminen ken adingmo no addada pay ta nasaysayaat laengen nga anayenda idiay balay,” kinuna ni nanang a no manen manglangit.
“Sori, ‘Nang,” nagbanarbar ti timekko.
“No koma ngamin ipamaysam ti agbirok iti pagbaknangam ngem dagita surat-surat kada gitara-gitara kada komkompiuter ti ob-obraem.”
Diakon simmungbat.
“Tituladoka met, Anakko… idinto a ni tatangmo, greyd sik met laeng, ngem naipatakderannak met iti adigi sakbay a timmaoka…”
Nalag-an ti panangyibbet ni nanang kadagiti balikasna. Ngem kasla adda linuktanna iti panunotko. Kasla nasirayak ti kinaatiddog ti rangtay— a di la ketdi mabangon— a mamagsilpo iti Cagayan ken Batangas.
Nakaawiden da nanang idi inkeddengko ti agluto kadagiti taraon a pagaayatko, ken kayatko a masursuronto a pagaayat met da baket ken dagiti putotko.
Inkirogko iti laya ken bugguong sa inikkak iti laurel ti karne ti manok imbes a soy, sibuyas ken pimienta ti inusarko.
Inggiddanko ti bugguong, kamatis ken laya iti pakbetek imbes nga igisarko iti aramang ken laokak iti karabasa.
Inikkak iti bawang, pimienta, laurel ken papaya ti lauya a kukod ti baboy imbes a kamatis, balangeg ken Maggi Sinigang Mix.
Insawsawko iti naperresan a bugguong ti prito a tilapia imbes a ketsap.
Kunam pay, makiinnunan a makitienda ti katugangak. Makiinnuna metten nga agluto ta nupay dina ibagbaga kaniak, dina mairusok ti luto ni Ilokano. No siak ti makauna, bagina ti agsaosao iti kunana nga Italiano. Nalabit husto met dagiti ibagbagana ta lima a tawen met a nagtrabaho sadiay. Bagayna met ketdi ta adda atapko a putot ti praile a naiparsiak idiay Mindoro ti kaputotanna ta kalanglangana la unay ni Gloria Romero.
“Lei è un cane pigro!” (You are a lazy dog! Awan dumam iti aso a di pay agkuti iti pagid-iddaanna uray kusayam!)
“Avete ottenuto nulla ma voi siete due palle!” (You have nothing but your two balls! Awan la ti pagkarkaritmo no di dagita batillogmo!)
Gapu iti kauulitna kadagitoy, maikabesak pay ketdin. Nakitak payen iti Internet ti kayatna a sawen. Ngem diak imbagbaga dayta kenkuana.
Umisemak latta. Ngem dimteng ti gundaway a masusungegak lattan. Ket tinuladko ti bengngat ni Eddie Garcia, nakabambannayat a kinunak ti kakaisuna nga Espaniol nga ammok: “Mi casa su cocina!”
Diak ammo no naawatanna ta kellaat met a napamuttaleng.
Dispensarennak, Baket, kunak laengen iti panunotko no malagipko ti palawag ti paboritok nga Eraserheads iti dayta a linia ti Espaniol a kantada a nairaman iti album ti nadumaduma a musikero kas panglagip iti maika-100 nga Anibersario ti pannakawayawaya ti Filipinas kadagiti Kastila: “Daytoy balayko isu ti kosinam.”
NADAKDAKAMATKO daytoyen kadagiti papagayam. Makabulanmi pay laeng iti immakaranmi a balay, saanen a nagbinulan ni baket. Atapek nga idi nagkanaigkami iti kapapanunotko kadagiti natakuatak a depekto ti balay, nalipatak nga impampag.
Siempre, litania man daytan a di maputputpot ti katugangak. Numona ta tulagmi ken baket nga inton makapagnan ti inauna, yalaanmi iti katulongan. Kayatna a sawen ti panagsikog ni baket, no suroten ti isu met laeng a rason, mayextend ti panagbalinko a house-husband. Dina met ngarud kayat a dagiti lattan katugangak ken ti kayongko ti mangaw-awir iti anakmi.
Pagimbaganna ta idi naipasngay ti buridek, apagisu a maidiaya kaniak ti trabaho nga umisu la unay iti pagirayak— ti agbalin a kameng ti maysa a pagiwarnak. Adda daytoy iti Manila ngem kasla nakalaglag-an kaniak uray adayo ti biahe. Malaksid a mayadayoak iti katugangan ken kayongko, agganarak pay iti gatad a medio nawadwad ta addan umanay a para iti katulongan iti balay.
Ken addan makaanay a binulan a pagtinnag iti house and lot iti bandana iti Fairview. Pagimbagan pay iti kompania a nastrekak, uray nabiitak pay iti trabaho, mabalin ti ag-loan iti agingga iti sien mil. Sumagmamano a ribu laeng ti binulodko kada nanang, inkeddengmin ken baket ti mangala iti tintinnaganmi iti Fairview.
Ket kunam la no adda kas kadakkel ti bagon a bato a naakkal iti abagak. Nagbatin ti katugangak ken ti kayongko iti balay ti ikit ni baket!
Makalawas laeng idi makaakarkami, nagbirbirokak iti segunda mano a motor iti AyosDito.ph. Napia la ti mainut iti plete a sumrek.
Anian a pannakakellaatko ta nasulek ti imatangko iti balay nga adda iti “For Sale”. Ti balay ti ikit ni baket!
Makasangsangit ni baket idi inangawko a gatangenmi laengen ti balay. Diak ammo no iti bainna iti inaramid ti ikitna wenno iti panagparikutna no sadino ti pangipakabbalayanna iti adi ken inana.
Banag a nakaigapuan met laeng ti napalalo a panagtibbayok. Ta nagparikna lattan kaniak ti sumaruno nga ibaga ni baket.
Ania ngarud, immay manen, a, nakikabbalay kadakami ti katugangak ken ti lalaki a buridek da baket.
Ket dayta ti pudpudno a pagmismisuotak. Adda depekto ti balay, saan?—O
(Naipablaak iti Bannawag, Enero 10, 2010 a bilang.)
Impaskil ni Asseng idi 7:31 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: balay, domestic life, filipino family, ilocano fiction, ilokano culture
Salip iti Sarita a Para Ubbing ti 1st Premio GUMIL Filipinas
Silulukaten ti Salip iti Sarita a Para Ubbing ti Umuna a Premio GUMIL Filipinas.
Imatonan ti Editorial Committee ti GUMIL Filipinas (GF), ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti sangalubongan, tapno maaronan ti regget dagiti mannurat nga Ilokano a mangpabaknang itoy a benneg ti Literatura Ilokana.
Dagiti met sumaganad ti esponsor: GF Pres. Elizabeth M. Raquel, GF Adviser Juan S.P. Hidalgo Jr., Rudy Ram. Rumbaoa, Eduardo Padaoan, Corazon F. Quiamas, Joel B. Manuel, ken Ariel S. Tabag.
Dagiti pagannurotan:
1. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat nga Ilokano iti intero a lubong, malaksid iti agdama a Presidente ti GUMIL Filipinas ken dagiti kameng ti Editorial Committee ti GF nga agpaay a Secretariat.
2. Panagsurat iti Ababa a Sarita a Para Ubbing ti salip. Agpaay dagitoy a sarita a para kadagiti ubbing nga agtawen iti 6-9. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti tunggal mannurat ket agatiddog daytoy iti 4-6 a panid, naimakinilia wenno naikompiuter iti doble espasio iti 8 1/2 x 11 a papel a coupon bond.
3. Ti parbo a nagan ti maikabil iti manuskrito a pakisalip. No ipatulod babaen ti email: dua nga MS Word document files ti idatag. Umuna, ti sarita a pakisalip. Maikadua, ti parbo ken pudno a nagan ti autor, pakasaritaan ti biag ti autor. No ipatulod babaen ti koreo: uppat a kopia ti isumite ken pakuyogan ti entry iti narikpan a sobre a nakailanadan ti paulo ti sarita, parbo ken pudno a nagan ken kabibiag ti autor. No iti e-mail, iturong iti gumilfilipinas@gmail.com. No iti koreo, ipatulod iti Premio GUMIL Filipinas Secretariat, c/o BANNAWAG, Manila Bulletin Publishing Corporation, Muralla cor. Recoletos Sts., Intramuros, 1002 Manila. Nasken a maawat ti pakisalip iti e-mail wenno namarkaan iti koreo iti di naladladaw ngem tengngat’ rabii ti Enero 31, 2011.
4. Rumbeng nga orihinal, di pay naipablaak, di naadaw iti ania man a naipablaaken a sinurat, ken di pay nangabak iti ania man a salip iti panagsurat ti sarita nga isalip. Nasken met a di naisalip iti sabali a pasalip a kagiddan ti pannakaiwayat ti Premio GUMIL Filipinas.
5. Agbalin a kukua ti GUMIL Filipinas dagiti mangabak a sarita. Maikkan pay iti karbengan a mangedit, mangatur ken mangipablaak iti libro, magasin wenno periodikal a pilina nga awan sungsungbatanna iti autor. Agtalinaed ketdi ti copyright iti autor.
6. Saan a mabalbaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado— malaksid no maduktalan kalpasanna a linabsing ti mannurat ti Pagannurotan Bilang 4. Iti dayta a panaglabsing, maibabawi ti gunggona ket dinton mapalubosan pay ti autor a makisalip iti ania man a salip nga esponsoran ti GUMIL Filipinas.
7. Dagiti gunggona: Umuna a Gunggona, P7,000; Maikadua a Gunggona, P5,000; Maikatlo a Gunggona , P4,000. Maikkanto pay iti sertipiko dagiti mangabak.
8. Mayawat dagiti premio iti Maika-43 a Kombension Nasional ti GUMIL Filipinas iti Abril 8-10, 2011 iti Cabugao, Ilocos Sur.
Imatonan ti Editorial Committee ti GUMIL Filipinas (GF), ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti sangalubongan, tapno maaronan ti regget dagiti mannurat nga Ilokano a mangpabaknang itoy a benneg ti Literatura Ilokana.
Dagiti met sumaganad ti esponsor: GF Pres. Elizabeth M. Raquel, GF Adviser Juan S.P. Hidalgo Jr., Rudy Ram. Rumbaoa, Eduardo Padaoan, Corazon F. Quiamas, Joel B. Manuel, ken Ariel S. Tabag.
Dagiti pagannurotan:
1. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat nga Ilokano iti intero a lubong, malaksid iti agdama a Presidente ti GUMIL Filipinas ken dagiti kameng ti Editorial Committee ti GF nga agpaay a Secretariat.
2. Panagsurat iti Ababa a Sarita a Para Ubbing ti salip. Agpaay dagitoy a sarita a para kadagiti ubbing nga agtawen iti 6-9. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti tunggal mannurat ket agatiddog daytoy iti 4-6 a panid, naimakinilia wenno naikompiuter iti doble espasio iti 8 1/2 x 11 a papel a coupon bond.
3. Ti parbo a nagan ti maikabil iti manuskrito a pakisalip. No ipatulod babaen ti email: dua nga MS Word document files ti idatag. Umuna, ti sarita a pakisalip. Maikadua, ti parbo ken pudno a nagan ti autor, pakasaritaan ti biag ti autor. No ipatulod babaen ti koreo: uppat a kopia ti isumite ken pakuyogan ti entry iti narikpan a sobre a nakailanadan ti paulo ti sarita, parbo ken pudno a nagan ken kabibiag ti autor. No iti e-mail, iturong iti gumilfilipinas@gmail.com. No iti koreo, ipatulod iti Premio GUMIL Filipinas Secretariat, c/o BANNAWAG, Manila Bulletin Publishing Corporation, Muralla cor. Recoletos Sts., Intramuros, 1002 Manila. Nasken a maawat ti pakisalip iti e-mail wenno namarkaan iti koreo iti di naladladaw ngem tengngat’ rabii ti Enero 31, 2011.
4. Rumbeng nga orihinal, di pay naipablaak, di naadaw iti ania man a naipablaaken a sinurat, ken di pay nangabak iti ania man a salip iti panagsurat ti sarita nga isalip. Nasken met a di naisalip iti sabali a pasalip a kagiddan ti pannakaiwayat ti Premio GUMIL Filipinas.
5. Agbalin a kukua ti GUMIL Filipinas dagiti mangabak a sarita. Maikkan pay iti karbengan a mangedit, mangatur ken mangipablaak iti libro, magasin wenno periodikal a pilina nga awan sungsungbatanna iti autor. Agtalinaed ketdi ti copyright iti autor.
6. Saan a mabalbaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado— malaksid no maduktalan kalpasanna a linabsing ti mannurat ti Pagannurotan Bilang 4. Iti dayta a panaglabsing, maibabawi ti gunggona ket dinton mapalubosan pay ti autor a makisalip iti ania man a salip nga esponsoran ti GUMIL Filipinas.
7. Dagiti gunggona: Umuna a Gunggona, P7,000; Maikadua a Gunggona, P5,000; Maikatlo a Gunggona , P4,000. Maikkanto pay iti sertipiko dagiti mangabak.
8. Mayawat dagiti premio iti Maika-43 a Kombension Nasional ti GUMIL Filipinas iti Abril 8-10, 2011 iti Cabugao, Ilocos Sur.
Impaskil ni Asseng idi 7:18 AM No comments: Links to this post
Maipanggep iti: premio gumil filipinas
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
VisualEditor/Portal
Naragsak nga isasangbay iti portal para iti VisualEditor. Ti VisualEditor (VE) ket ti baro a waya ti panagurnos ti Wikipedia nga agdama a pinarparang-ay babaen ti pundasion ti Wikimedia. Daytoy ket mangpalubos iti tattao nga agurnos a saan nga agadal iti wiki markup. Manamnamami a makatulongto iti tattao nga agparawad iti Wikipedia.
- Apay nga ar-aramidenmi daytoy?
- Dagiti panangiparuar ti VisualEditor
- Dagiti Kankanayon a Masaludsod
- Saludsod ken Sungbat ti Midia (iti Ingles)
- Kasano ti agusar ti VisualEditor
- Roadmap ti VisualEditor
- Dagiti reporta ti panagsubok ti agar-aramat
- Portal ti desinio
- Pabaruen dagiti panid ti tulong
- Agnayon ti TemplateData
- Tulongan dagiti agdadamo nga agar-aramat
- Sentral a Pagipatarusan
- Ipatarus dagiti dokumentasion
Maipanggep ti VisualEditor
Ti VisualEditor ket "bisual" a waya iti panagurnos ti Wikipedia. Ti panagurnos iti Wikipedia ket historikal a makasapul ti tattao nga agdal iti markup, ti narikut met a pagsasao ti panagsurat, uray ti panagaramid ti bassit a panagbaliw iti panid. Idi 2001, daytoy ket maawat idi; idi 2014, daytoy ketmangpappapanaw kadagiti kontributor. Manamnamami a ti VisualEditor ket naserbinto kadagiti addan a kontributor ken nasaysayaatto kadagiti kabarbaro.
VisualEditor has been available as an opt-in "alpha" release at MediaWiki.org since mid-2012 and on the English-language Wikipedia since December 2012, in 14 more languages since April 2013, and almost all other languages since the beginning of June 2013. As of July 2015, it has been available by default to logged-in and logged-out editors at more than 75% of the Wikipedias. We expect to make it available by default to most of the remaining languages in late 2015. Since late November 2014, it is also available as an opt-in Beta Feature at all WMF wikis except Wiktionary and Wikisource.
We are releasing regular status updates at Mediawiki.org, and a multilingual newsletter, focused on WMF wikis. Learn about the current priorities.
Panagusar iti VisualEditor
Para kadagiti mayat nga agusar ti VisualEditor, adda met ti alagaden ti panag-usar, ken dagiti pay listaan dagiti kadawyan nga apat ti teklado.
Iti agdama, ti VisualEditor ket adu kadagiti bilang ti parikut. No makasarakka ti parikut, pangngaasi ngarud nga ireporta idiay pagibagaan a panid. Adda met dagiti kabarbaro a langa a maaramidto pay laeng. Dagiti agdama a limitasion ket mairaman ti:
- Nabuntog a panagkarga — Makauray ti nabayag tapno maikarga para iti atiddog, ken narikut a pampanid iti VisualEditor. Iti masakbayan ti sopwer ket naparpardasto, ken mangpalubosto para iti mangikarga kadagiti dakdakkel a panid.
- Saan a kompleto a panagurnos — Adda met dagiti elemento ti "narikut" a panagporma nga agparangto ken mangpalubos kenka nga agurnos kadagiti linaonda, ngem saanto a mangipalubos kadagiti agar-aramat nga agurnos iti estruktura wenno aginayon kadagiti baro a maikabil – kasla dagiti listaan panangipalplawag. Ti panaginayon kadagiti langa iti daytoy a lugar ket maysa kadagiti iyunay-unaymi.
- Limitado a suporta ti pagbasabasa — Iti agdama, ti VisualEditor ket mabalin laeng kadagiti kabarbaro unay a bersion ti Firefox, Chrome, Safari ken Internet Explorer. Saan daytoy a mabalin kadagiti daan unay a bersion iti ania man a pagbasabasa. Ti suporta para iti Opera ket limitado.
- Kaaduan kadagiti aglaon a panid, saan a dagiti tungtungan a panid — Ti VisualEditor ket napakabaelan laeng para kadagiti dadduma a nagan ti espasio. Kadagiti kaaduan a Wikipedia, ti VisualEditor ket mabalin a mausar kadagiti panid ti artikulo, Agar-aramat:, Papeles:, Tulong: ken Kategoria:. Ti VisualEditor ket agdama a saan a magunod para kadagiti panid ti Wikipedia: wenno ania man a pampanid ti tungtungan.
Gapu kadagitoy a limitasion, ken dagiti matungpuan a parikut, mangisingasingkami a dagiti agar-aramat ket pindutenda ti "Review your changes" sakbay nga idulin ti panid, ken ireporta dagiti ania man a problema a makitada.
Kasano ti tumulong
Tapno mapasayaatto ti VisualEditor, adu met dagiti banag a masapulmi ti tulong. Ti maysa a dakkel a paset ket ti panagusar ti sopwer, panagbiruk kadagiti parikut ken panangireporta kaniada, ngem adu pay met dagiti daduma a maobra. Dagitoy ket mairaman ti:
- Panagpabaro kadagiti panid — Amin dagit igandatmi ket addaanda kadagiti panid ti tulong a mangpalaka para kadagiti baro nga agar-aramat iti agparawad. Daksanggasat met a dagitoy ket naaramid iti markup nga editor, ken iti panagbalbaliw ti VisualEditor, dagiti screenshots ken dagiti panagisursuro ket agbalindanto a baak. Makatulongto no ti tattao ket pabaruenda dagiti panid ti tulong, a naibatay iti panangisursuromi ti panagusar ti VisualEditor.
- Pananginayon ti TemplateData kadagiti plantilia — ti VisualEditor ket addaan ti langa ti nasayaat nga editor ti plantilia, nga ipalawagminto a nasaysayaat idiay panid ti tulong. A kas makitamto no usarem daytoy iti Wikipedia, adda met dagiti plantilia nga addaan kadagiti nainagan a parametro ken dagiti nasayaat a deskripsion tapno nalaklakada a mausar. Dagiti dadduma ket awanda met. Daytoy ket gapu ta dagiti plantilia ket makasapulda ti "TemplateData" sakbay a mabalin daytoy a langa. No interesadoka nga aginayon ti TemplateData, adaankami iti alagaden ti panagaramid, a maikuyog ti listaan dagiti nangruna a plantilia a pakainayonan dagitoy.
- Help your community — See the list of useful ways to help your local community to optimize the editing experience with the visual editor.
- Tumulong kadagiti agdadamo nga agar-aramat — No balliginto ti pannakairuar ti VisualEditor, ad-adunto met dagiti agar-aramat ngem ti nakasansanayantayo, ken urayno ti panag-urnos ket mabalin a nalaklaka, ti pannakitinnignay iti komunidad ket narigatto pay met laeng. Pangngaasi a padasen ti tumulong idiay help desk, wenno idiay kanal ti tulong ti IRC, tapno makatulong kadagitoy nga agdadamo a masanay iti Wikipedia.


text:
Matematika
Ti Matematika (manipud ti Griego uάθnua máthēma, “panakaammo, panagadal, agadadal”) ket isu ti panagadal iti kaadu, patakder, limbang, ken panagbaliw. Dagiti Matematiko ket agbirukda kadagiti pagtuladan ken agaramid kadagiti baro a pagannurotan a konhetura. Dagiti matematiko ket paganamunganda ti agpayso wenno balbaliwanda dagiti konhetura babaen ti matematiko a paneknek. Ti panagsukisok a nasken para ti panagpadtuan kadagiti parikut a matematika ket agbayag ti tawtawen wenno sisiglo nga agnanayon a panagusisa. Manipud kadagiti imumn-una nga obra ni Giuseppe Peano (1858–1932), David Hilbert (1862–1943), ken dadduma pay kadagiti napudno a naisawang a sistema iti naladaw a maika-19 a siglo, nagbalin a kadawyan a makita ti matematiko a panagsukisok ket isu ti panagipatakder ti kinapudno babaen ti nainget a panagpugay manipud kadagiti maibagay a napili a kinapudno a naisawang ken panagilawlawag. No dagitoy a matematiko a patakder ket nasayaat a modmodelo iti agpayso a penomeno, no kasta ket ti matematiko a panagrason ket kadawyan nga agited kadagiti kinasaririt wenno padpadto.
Babaen ti pangusar ti abstrassion ken lohikal a panagrason, ti matematiko ket naparang-ay manipud ti panagbilbilang, panagkalkulo, panagrukod, ken ti sistematiko a panagadal kadagiti sukog ken dagiti gunay dagiti maipapan ti bagi a banbanag. Ti naipakat a matematiko ket aramiden ti nagtagitaoan manipud idi adda dagiti naisurat a rehistro. Dagiti nainget a pangsuppiat ket immuna a nagparang kadagiti Griego a matematiko, a kalatakan dagiti Elemento ni Euklides . Ti matematiko ket nabuntog a naparang-ay anginggana ti Renasimiento, nga idi ti matematiko a panagpabaro a panagtitinnulongan kadagiti baro a sientipiko a naduktalan ket nangiturong ti napardas a gatad iti matematiko a panagduktal nga agtultuloy iti agdama nga aldaw.[2]
Ti kinuna ni Galileo Galilei (1564–1642), 'Ti law-ang ket di-makabasa aginggana no maadal tayo ti pagsasao ken maam-ammuan dagiti karakter a nakasurat. Naisurat daytoy iti matematiko a pagsasao, ken dagiti letra ket dagiti trianggulo, dagiti sirkulo ken dagiti heometriko a tabas, a no awan dagitoy ket narigat a maawatan iti maysa a balikas. No awan dagitoy, agkalkallautang tayo iti nasipnget a laberinto'.[3] Carl Friedrich Gauss (1777–1855) intudona ti matematiko a kas "ti Reina dagiti Siensia".[4] Ni Benjamin Peirce (1809–1880) ket tinawtawagna ti matematiko a "ti siensia a mangala kadagiti nasken a patingga".[5] Kinuna ni David Hilbert ti matematiko: "Saantayo nga agsasao kadagiti pannakaikeddeng iti aniaman a kapanunutan. Ti matematiko ket saan a kasla maysa nga ay-ayam a ti akemna ket naibanag babaen kadagiti naikeddeng a naitulag a pagalagadan. Ngem, isu daytoy ti maysa a konseptual a sistema nga addaan ti nasken a kinauneg a mabalin laeng ken babaen ti pamuspusan wenno saan."[6] Kinuna ni Albert Einstein (1879–1955) a "no dagiti linteg ti matematiko ket mangipatudo ti kina-agpayso, saan dagitoy a nalawag; ken no dagitoy ket nalawag, saan dagitoy a mangipatudo kadagiti kina-agpayso".
Ti matematika ket inus-usar iti sangalubongan a kas maysa a nasken iti kaadua a paset, a mairaman ti masna a siensia, inhenieria, medisina, ken dagiti sosial a siensia. Ti Naidangep a matematiko, ti sanga ti matematiko a pakaseknan ti panakaidangep iti matematiko a panakaammo kadagit sabsabali a paset, agparegget ken agusar kadagiti baro a naduktalan a matematiko ken sagpaminsan a mangiturong ti panagrangrang-ay kadagiti barbaro a displina ti matematiko, a kas dagiti estadistika ken ay-ayam a teoria. Dagiti matematiko ket makitinnulagda pay kadagiti puro a matematiko, wenno gapu ti bukodna a matematiko, nga awanani ti naidangep a kapanuotan. Awan ti nalawag a linia a panagilasin ti puro ken naidangep a matematiko, ken ti naipakat a panagusar a narugian a kas ti puro a matematiko ket kadawyan a naduktalan.[7]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a matematika ket nagtaud manipud ti Griego uάθnua (máthēma), nga idi ti pagsasao a taga-ugma a Griego, ket kaibuksilanna ti "no ania ti maad-adal ti maysa", "no ania ti maammuan ti maysa", isunga ti "panagadal" ken "siensia", ken iti moderno a Griego ket "adal" laeng. Ti balikas a máthēma ket naal amanipud ti uavθάvw (manthano), bayat a ti kapada ti Griego ket uaθaίvw (mathaino), dagitoy dua ket kaibuksilanda "ti agadal". Idiay Gresia, ti balikas para iti "matematika" ket adda ti basbassit ken adadu a teknikal a kaibuksilan ti "matematiko a panagadal", uray kadagiti Klasiko a panawen.[8] Ti pangilasinna ket uaθnuatιkός (mathēmatikós), a kayatna a sawen ket "mainaig ti panagadal" wenno "nagaget", a mabalin a kaibuksilanna pay ti "matematiko". Naisangsangayan ti, uaθnuatιkὴ tέxvn (mathēmatikḗ tékhnē), Latin: ars mathematica, a kaibuksilanna "ti matematiko nga arte".
Iti Latin, ken iti Ingles aginggana idi panawen ti1700, ti termino a matematika ket sapasap a kaibuksilan ti "astrolohia" (wenno sagpaminsan nga "astronomia") ngem iti "matematika"; ti kaibuksilanna ket nagin-inut a nagbalbaliw iti agdama a pormana manipud idi agarup a 1500 aginggana idi 1800. Daytoy ket gapuanan kadagiti adu a madi a pannakaipatarus: a naisangsangayan ti ballag ni San Augustin a dagiti Kristiano ket nasken a maammuanda ti mathematici a kayatna sawen ket dagiti astrologo, daytoy ket sagpaminsan a madi ti pannakaipatarusna nga ipato dagiti matematiko.
Ti nalawag a porma iti Ingles, a kas ti ad-adu ngem maysa a porma iti Pranses ti les mathématiques (ken basbassit nga inus-usar iti agmaymaysa a kita ken ti la mathématique), ket masurotan pay manipud ti Latin a neutro ti ad-adu ngem maysa ti mathematica (Cicero), a naibatay ti ad-adu ngem maysa iti Griego ti ta uaθnuatιkά (ta mathēmatiká), unga inus-usar babaen ni Aristoteles (384–322 BC), ken sumurok-kumurang a kaibuksilanna ti "amin a matematiko a banag"; urayno mabalin a binulod laeng iti Ingles ti panangilasin ti mathematic(al) ken nagporma ti pangnagan ti matematika kalpasan ti tabas ti pisika ken metapisika, a tinawid manipud ti Griego.[9] Iti Inggles, ti pangnagan a matematika ket makaal-ala ti agmaymaysa a a porma ti berbo. Kadawyan daytoy a maipababa iti maths wenno , iti agsasao ti Ingles nga Amianan nga Amerika, iti math.[10]
Dagiti panagilawlawag ti matematika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Aristoteles ket nangipalplawag ti matematika a kas "ti siensia ti kaadu", ken daytoy a panangipalpalawag ket kaaduna nga inus-usar aginggana idi maika-18 a siglo.[11] Idi rugi ti maika-19 a siglo, idi ti panagadal ti matematika ket immad-adu ken nangrugrugi a mangipangpanggep kadagiti narikut a maawatan a topiko a kas ti grupo a teoria ken panangipalawagan a heometria, nga awan ti husto a pannakainaiganna iti kaadu ken panagrukod, dagiti imatematiko ken dagiti pilosopo ket nangrugrugida a nangisingasing kadagiti sabsabali a kita ti baro a panangipalpalawag.[12] Adda dagitoy a panangipalpalawag ket nangiyunay-unay ti panagikkat a karakter a kaaduan ti matematika, adda dagiti nangiyunay-unay kadagiti kinarit ti pannakaawatna, adda dagiti nangiyunay-unay kadagiti naisangsangayan a topiko iti kaunegan ti matematika. Ita nga aldaw, awan ti konsenso iti sapasap a panangipalplawag ti matematika, uray kadagiti propesional.[13] Awan pay dagiti konsenso no ti matematika ket maysa nga arte wenno siensia.[14] Adda dagiti adu a nalatak a matematiko ket saanda a nakal-ala ti kinaykayat iti panangipalplawag ti matematika, wenno mangikedkeddeng a daytoy ket saan a mabalin a maiplawag.[13] Adda dagiti nangibagbaga, a ti "Matetematika ket isu ti ar-aramiden dagiti Matematiko."[13]
Dagiti tallo a kangrunaa a kita ti panangipalplawag ti matematika ket tinawtawagan ti lohisista, intuisionista, ken pormalista, a ti tunggal maysa ket mangipakpakita ti sabali a panunot ti pilosopiko a panagadal.[15] Amin dagitoy ket adda ti nakaro a problema, awan kadagitoy ti nawatiwat a pannaka-awat, ken awan ti mabalin a panangikaykaysa.[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Awan ti nabati manipud kadagiti taga-ugma a kapadpadada wenno pannakailadawan ti kabibiag ni Euklides. Nupay kasta, dagiti pannakailadawan ti obrana iti arte ket naitalged kadagiti kapanunotanna (kitaen ti Euklides).
- ^ Eves
- ^ Marcus du Sautoy, Ti Ababa a Pakasaritaan ti Matematiko: 1. Newton ken Leibniz, BBC Radio 4, 27/09/2010.
- ^ Waltershausen
- ^ Peirce, p. 97.
- ^ Hilbert, D. (1919-20), Natur und Mathematisches Erkennen: Vorlesungen, gehalten 1919-1920 in Göttingen. Nach der Ausarbeitung von Paul Bernays (Inurnos ken adda ti Inggles a pauna babaen ni David E. Rowe), Basel, Birkhäuser (1992).
- ^ Peterson
- ^ Dagitoy dua akapanunotan ket mabirukan iti Plato. Liddell ken Scott, s.voce uaθnuatιkός
- ^ Ti Oxford a Diksionario ti Inggles nga Etimolohia, Ingles a Diksionario ti Oxford, sub "matematika", "matematiko""
- ^ "maths, n." ken "math, n.3". Inggles a Diksionario ti Oxford , on-line a bersion (2012).
- ^ James Franklin, "Aristoteliano a Realismo" itiPilosopia ti Matematika", ed. A.D. Irvine, p. 104. Elsevier (2009).
- ^ Cajori, Florian (1893). Ti Pakasaritaan ti Matematika. Matematiko a Kagimongan ti Amerikano (1991 naimaldit manenn). pp. 285–6. ISBN 0821821024.
- ^ a b c Mura, Robert (Disiembre 1993). "Dagiti Ladawan ti Matematika a Tinengtengngel dagiti Manursuro ti Unibersidad dagiti Siensia ti Matematika". Edukasional a Panagad-adal iti Matematika. 25 (4): 375–385.
- ^ Tobies, Renate ken Helmut Neunzert (2012). Iris Runge: Ti Biag a Pagsasabtan ti matematika, Siensia, ken Industria. Springer. pp. 9. ISBN 3034802293.
Nasken nga umuna nga agsalusod no ania ti sapsap a kaibuksilan babaen ti matematika. Dagiti nadayeg nga eskolar ket nagisuppiatda iti daytoy a banag aginggana idi nagbalin nga asul ti rupada, ngem awan pay ti konsenso a naala no ti matematika ket maysa a masna a siensia, maysa a sanga ti sangkataoan, wenno maysa a porma ti arte .
- ^ a b Snapper, Ernst (Septiembre 1979), "Dagiti Tallo a Pagrigatan ti Matematika: Lohisismo, Intuitionismo, ken Pormalismo", Magasina ti Matematika, 52 (4): 207–16, doi:10.2307/2689412, JSTOR 2689412.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Matematika iti Wikimedia Commons
- Nawaya a Liblibro ti Matematika
- Online nga Ensiklopedia ti Matematika manipud idiay Springer,


text:
Montgomery, Alabama
Ti Montgomery /mɒntˈɡʌməri/ ket isu ti kapitolio ti Estado ti Alabama, ken isu ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Montgomery.[1] Daytoy ket nanaganan kenni Richard Montgomery, daytoy ket mabirukan idiay Karayan Alabama, idiay Aplaya a Tanap ti Golpo. Manipud idi Senso idi 2010, ti Montgomery ket addaan iti populasion iti 205,764. Daytoy ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Alabama, kalpasan ti Birmingham,[2] ken ti maika-103 a kadakkelan idiay Estados Unidos. Ti Estadistika a Lugar ti Metropolitano ti Montgomery ket addaan iti nakarkulo a populasion idi 2010 iti 374,536. Daytoy ti maikapat a kadakkelan a Metropolitano iti estado ken ti maika-136 kadagiti metropolitano a luglugar ti Estados Unidos.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Find a County". National Association of Counties. Naala idi 2011-06-07.
- ^ Spencer, Thomas (Pebrero 25, 2011). "2010 Census: Rural to urban shift for Alabama population". al.com. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi Hunio 24, 2011. Naala idi Hunio 24, 2011.
- ^ Population in Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas, U.S. Census Bureau, Census 2000 and 1990 Census, Disiembre 30, 2003, naala idi Septiembre 20, 2008
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Montgomery, Alabama iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Montgomery, Alabama manipud iti Wikivoyage (Ingles)


text:
Benjamin Harrison
Ni Benjamin Harrison (Agosto 20, 1833 – Marso 13, 1901) ket isu idi ti Maika-23 a Presidente iti Estados Unidos (1889–1893). Ni Harrison, ket apoko a lalaki ni Presidente William Henry Harrison, ket naipasngay idiay North Bend, Ohio, ken immalis idiay Indianapolis, Indiana, ti tawen a 21, a dimteng a nagbalin a nadayeg a politiko idiay. Idi panawen ti Sibil a Gubat ti Amerikano, isu ket nagserbi idi ti Kappon a kas maysa a Brigada Heneral iti XX a Kuerpo ti Buyot iti Cumberland. Kalpasan ti gubat isu ket napaay a timmaray para iti panakagobernador ti Indiana, ken idi kalpasan daytoy isu ket nabutosan idiay Senado ti Estados Unidos babaen ti lehislatura ti Indiana .
Ni Harrison, maysa a Republikano, ket nabutosan idi ti panakapresidente iti 1888, nga inabakna ti Demokratiko nga agdama a ni Grover Cleveland. Ti administrasionna ket kaaduan a nailaglagipan para iti ekonomiko a lehislasion, a mairaman ti McKinley a Taripa ken ti Sherman a Kontra ti panagtalek a Tignay, ken para iti tinawena panagbusbos ti pederal nga immuna a nakaabot ti maysa a bilion a doliar. Dagiti DEmokrata ket rinautda ti "Bilion a Doliar a Kongreso", ken inusar daytoy a panggep, a mairaman ti dumakdakkel a saan a panakaidayeg ti nagina a taripa, ti panagabakda dagiti Republikano, kadagitoy dua idiay 1890 a panagbutos ti tengnga atermino ken ti panakabutos manen a panagtaray ni Harrison idi 1892. Ni Harrison ket nagipatakder ti, urayno saan anagballigi, para iti pederal a panagpundo ti edukasion ken ti lehislasion a panagsalaknid kadagiti panagbutos a karbengan para kadagiti Aprikano nga Amerikano. Isu ket nangimaton pay ti pakanawat dagiti innem nga estado iti Kappon.
Isu ket inabak babaen ni Cleveland iti panagtarayna ti panakabutosna manen idi 1892, ni Harrison ket nagsubli ti pribado a panagbiag idiay Indianapolis. Kalpasan daytoy isu ket nagirepresenta ti Republika iti Venezuela iti internasionala kaso a maisuppiat ti Nagkaykaysa a Pagarian. Idi 1900, isu ket nagbanniaga idiay Europa a kas paset ti daytoy a kaso ken, kalpasan ti ababa a panagnaedna, isu ket nagsubli idiay Indianapolis, nga idiay ket pimmusay ti simaruno a tawen manipud ti komplikasion a nagtaudan ti trangkaso. Iti tatta a panawen is-isuna laeng ti presidente ti Estados Unidos a nanipud idiay Indiana ket isuna laeng ti apoko a lalaki ti maysa a presidente.