text:
Apayao
Ti Apayao ket naparikusan kadagiti probinsia ti Cagayan iti amianan ken daya, ti Abra ken Ilocos Norte iti laud, ken ti Kalinga iti abagatan. Naikuyog daytoy a probinsia iti Rehion Administratibo ti Kordiliera. Ti kapitoliona ket ti ili ti Kabugao. Sigud a ti probinsia ti Kalinga ken ti probinsia Apayao ket maymaysa a probinsia a managanan Kalinga-Apayao. Idi 1995, nagudua ti Kalinga-Apayao ket nailasin kas dua a probinsia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti probinsia ti Apayao ket nabingbingay kadagiti pito nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012


c: text/html

text:
Iti maikapat aa tawen ti rehimen nga US-Aquino, sagsagrapen ti umili a Pilipino ti kinarigat ken pannakaidadanes, manipud iti estado dagiti agar-ari a dasig ti dadakkel nga apo’t daga ken kumprador burgesya. Ipatpatungpal daytoy ti nakaro a panaggamrud, kagiddan ti kontra-umili nga Oplan Bayanihan nga addaan panggep a rebbeken ti rebolusyonaryo a puersa iti uneg ti tallo a tawen. Para iti umili ti Ilocos-Cordillera, naibutaktaken ti ubbaw nga arapaap ti “nalinteg a dalan”, ken lumawlawag ti kumarkaro nga imperyalista a panangraut ken militarisasyon.
Kas ti naglabas a tallo a SONA (State of the Nation Address) ni Aquino, sigurado a bin-ig kinaulbod manen ti iwaragawag na. Ipannakel na ti gumilgilap a ladawan ti ekonomya a mangilemlemmeng iti kinaaso-aso na kadagiti ganggannaet, kangrunaan ti imperyalismo nga U US. Agtuloy dagiti patakaran ti rehimen a mangtungpal kadagiti diktar ti International Monetary Fund ken World Bank, ken dagiti dadakkel a bangko a kangrunaan a kontrol ti imperyalista nga U US a mangsigurado iti panangpespes iti kinabaknang ti pagilian, pakairamanan ti rehiyon nga Ilocos-Cordillera.
Agtultuloy ti kumarkaro a panagmirmiraut ken panangliplipit iti umili. Daytoy ti mangiduron iti umili a mamulat iti pudno a kagagalad ti mananggundaway a sistema, lumaban tapno baliwan ti sistema a malakolonyal ken malapyudal, k ken labanan dagiti manangagum a proyekto ken negosyo dagiti ganggannaet ken lokal nga agar-ari a dasig.
Ibilbilang ti rehimen nga US-Aquino dagiti rehiyon ti Ilocos ken Cordillera kas base a pagpespesan kadagiti kinabaknang. Kangrunaan ditoy dagiti manangagum nga imperyalista a proyekto ken negosyo kas dagiti dadakkel a pagminasan ken planta ti kuryente.
Agtaltalinaed a 599, 814 (wenno apagkatlo ti intero a kadagaan ti Cordillera) ektarya ti naipauneg iti naduma-duma a permiso ken aplikasyon tii dadakkel a panagminas, karaman dagitay nagpason ngem mayap-apila ken mapatpatalinaed latta. Babaen ti narebisa nga EO79 serye 2012, a mangpapartak iti pannakaapruba dagiti sigud nga aplikasyon ti dakkel a panagminas (Large Scale Mines o LSM), adda ti panggep nga agumen ti kadagaan ti pagilian ken dagiti nainsigudan a dagdaga dagiti umili, ken kontrolen dagiti erya ti babassit a panagminas [Small Scale Mines wenno SSM]. Pammaneknek dagitoy ti panggep da nga iyawat kadagiti dadakkel a ganggannaet a kapitalista ken lokal nga aso-aso da ti amin a kinabaknang ti Pilipinas kas higante a ganansya da.
Natudo kas mineral belt a nabaknang iti baalitok ken dadduma pay a kinabaknang ti kabambantayan ti Cordillera ken Ilocos agingga iti baybay. Sadiay Apayao, addan ti pammalubos ti lokal a gobierno para iti panagminas ti Cordillera Exploration Inc. (CEXI), a subsidyaryo ti Nickel-Asia -Sumitomo Metal. Sadiay Abra, naanomalya ti pannakaala ti Grand Total & Exploration Mining Corp. ti endorsement para iti pinal nga ebalwasyon manipud iti Mining & Geosciences Bureau no pay saan a dimmalan daytoy iti proseso ti Free Prior & Informed Consent (FPIC). Sumaksaklaw daytoy iti 11,612 ektarya a kadagaan ti uppat a munisipyo. Nag-drilling operation latta met ti agkasosyo nga Goldfields-Lepanto Consolidated Mining Corp. (G-LCMC) idiay Mankayan, Benguet uray awan ti FPIC. Nagrugi manen ti operasyon iti Philex Mining Corporation kalpasan a maipasardeng daytoy idi naperdi ti mine tailings dam daytoy a nangiwara ti 20 milyong tonelada a rugit/sabidong, ta permi ti panagirupir ti dakkel a kapitalista nga kumpanya a malukatan manen daytoy.
Sadiay Kalinga, malaksid iti Makilala Mining Corp. ti Freeport McMoran (dati a Phelps Dodge) nga ituloy ti drilling ken panagitakder kadagiti pasdek ken dadduma pay nga istruktura iti panagminas, sumsumrek metten dagiti kumpanya nga Carrascal Nickel Corp. ken Indophil — dagiti kumpaya nga addan pagminasan na iti dadduma pay a rehiyon iti pagilian — uray no awan pay pammalubos ti gobyerno.
Natatek met laeng dagiti dadduma pay a probinsya iti rehiyon Cordillera ti aplikasyon dagiti nadumaduma a kumpanya ti minas.
Sadiay rehiyon ti Ilocos, addan ti 24 nga aprubado ken 61 nga aplikasyon para iti Mineral Production Sharing Agreement, Exploration Permit ken Financial-Technical Assistance Agreement a dumanon iti 1,795,597 ektarya, nga ti kaaduan na ket offshore mining.
Dumanon met iti 48 munisipyo ti maapektaran ti magnetite mining iti igid-baybay ti Ilocos, malaksid pay kadagiti apektado sadiay Cagayan a dumanon iti 13,483 ektarya. Addan dagiti limned a baryo (kas ti maysa a paset ti Santa, Ilocos Sur) aglalo iti panawen ti bagyo; kabayatan na, dagiti mangngalap ket mapilitan nga umadayo iti taaw tapno makapagkalap—banag a mangmangted ti peggad iti biagda, at- atiddog nga oras ti panagtrabaho ken nayon a gastos iti gasolina.
Sinerreken ti kapitalista a sistema dagiti babassit a panagminas iti Cordillera. Dimmanonen iti 30,000 ti bilang dagiti minero nga agub-ubra kadagiti SSM iti Benguet, kangrunaan sadiay ili Itogon. Nakaro a riribuk ti mapaspasamak iti Mt. Capcapo iti Baay-Licuan ken Lacub iti Abra. Nairut met a kontrolado ti pamilya Mangaoang ti SSM iti Gaang, Balbalan nga addaan 500 a magunggundawayan a minero. Iggem dagiti pinansyer ti panaggatang ti balitok, panagpaabang kadagiti ramit kas ti ball-mill ken jack-hammer, ken uray ti panag-suplay ti taraon, kemikal ken pasabog. Malaksid iti Banco de Oro ni Henry Sy, simrek metten a kas pinansyer ti sumagmamano a Tsino, Koreano ken dadduma pay a ganggannaet a nangkontrol iti panagtagilakuan ti balitok. Kangrunaan met a gumatgatang ti mine tailings kadagiti SSM dagiti dadakkel a kumpanya iti panagminas a kas ti Benguet Corp., LCMC ken Philex Mining Corporation, ta 40% pay a balitok ti saan pay a naala manipud kadagitoy. Dagiti dadakkel a kapitalista latta ti mangak- akup iti balitok a kinabaknang ti pagilian.
Iti open-pit a panagminas iti Mainit, Bontoc, Mountain Province (MP), addan dagiti panaglangan dagiti ubbing nga ageskuela ta maguyguyod da iti panagbunag ti naba, kasukat ti nababa a tangdan.
Agtultuloy dagiti proyekto a pang-enerhiya tapno makaala ti suplay a kuryente iti rehiyon nga Cordillera para iti kasapulan ti intero a Luson. Segun iti listaan dagiti proyekto nga Geothermal ken Hydropower, dumanon iti 1.7 billion watts ti manamnama a mapartuat iti rehiyon. Manipud ti plano a mangipatakder ti 38 hydropower dams a mangpartuat ti 899 Megawatts idi 2010, dimakkel pay daytoy a dumanon iti 67 dagiti proyekto nga agpartuat ti 1,357 Megawatts manipud iti rehiyon. Madoble ti sigud a walo a naaprubaran nga hydropower dam iti MP ken lima iti Kalinga. Sadiay karayan ti Sta. Maria-Allig iti Mallig, Flora, Apayao, mairaman a lumned ti kabalbalayan, maysa a rangtay ken maysa nga eskuela tapno laeng maurnong ti 15.447 milyon cubic meters ti danum para iti dam. Iti karayan ti Abulog-Apayao iti Abulog, Kabugao, Apayao, 600 Megawatts ti plano a partuaten ti Megadam nga itakder ti kumpanya nga Pan Pacific. Ti nasao a dam ket 234 metro ti kangato na ken mayimbak ti 3.98 billion cubic meters a danum.
Kadagiti hydropower dam, 18 ti itakder ti SN Abotiz/Hedcor, nga isu’t mangpatpataray met laeng iti Binga ken Ambuklao Dam iti Benguet, idinto a 13 met ti itakder ti Sta. Clara Power Corp. Gapu iti Renewable Energy Act nga inaprubaran ti US-Arroyo idi 2008, dakkel nga insentibo ti maala dagiti agipasdek ti hydropower dam, karaman dagiti carbon credits ken subsidyo a magastos iti panagaramid ti planta ken sigurado a ganansya gapu iti panangilako ti kuryente iti Wholesale Electricity Spot Market.
Kasupadi dagiti rason dagiti kumpanya nga agitaktakder dagiti hydropower ken geothermal a planta, saan nga agresulta dagitoy iti nababbaba a presyo ti kuryente, aglalo ta bassit laeng ti kasapulan ti rehiyon— tallo agingga uppat a Megawatts laeng para kadagiti probinsya ti Kalinga ken Mountain Province (MP) bayat a sangapulo a daras a dakdakkel ti partuaten nga enerhiya iti target nga 16 hydropower plant iti MP. Uray no saan a bumayag ti maysa nga hydropower plant agingga 25-50 tawen, kas pangarigan, panggep laeng dagiti kumpanya a maala ti climate change mitigation fund manipud kadagiti nadudur-as a pagilian.
Pito ti naaprubaranen a proyekto nga geothermal iti Cordillera manipud iti plano nga walo a planta. Ti kumpanya a Chevron ti natudo kas kangrunaan nga agpupuonan iti proyekto a geothermal iti Lubuagan- Tinglayan, Kalinga; iti Buguias, Benguet; Sadanga, Bontoc, Barlig iti Mt. Province ken Tinoc, Ifugao ken dadduma pay nga aplikasyon iti aglawlaw dagitoy. Ti Chevron met laeng ti mangpatpataray iti planta a geothermal sadiay Tiwi, Albay ken iti MakBan geothermal plant iti Abagatan a Katagalugan.
Agtultuloy a lablabanan ti umili dagitoy a planta a geothermal, kas ti panangbarikada ti umili sadiay Sityo Ag-agama, Western Uma iti Lubuagan, Kalinga, idi Mayo 12, 2012 kontra iti Chevron.
Pinaay met laeng ti umili ti Sagada ken Besao iti MP ti plano ti Philcarbon a mangitakder ti Windmill Farm, ta maagum ti ansestral a dagdagada. Malaksid iti epekto iti suplay iti danum kadagiti taltalon ken komunidad, delikado met laeng dagiti kabalbalayan iti lawlaw ken sakaanan ti bambantay no ipatakder da ti higante nga tore ken kalsada para iti windmill.
Kabayatan na, naimballigian a napasardeng ti umili ti Mankayan, Benguet ti drilling ti Goldfields- Lepanto Consolidated Mining Corp. kalpasan ti atiddog a militante a pannakidangadang ken panagbarikada da. Daytoy ket uray no idurduron latta ti kumpanya ti baro nga FPIC tapno lumawa ti sakuop ti operasyon da.
Kasupadi ti PR Economics (Ekonomiya nga Public Relations) ti rehimen nga US-Aquino a pasig nga inuulbod, lalo a mailumlumlom iti utang ken kinakurapay dagiti mannalon iti kapatagan ken kabambantayan. Agtultuloy ti panagngato ti presyo dagiti kasapulan iti panagtalon kas ti bin-i, abono, pestisidyo; kasta met ti abang iti irigasyon ken dadduma pay bayat a mabaybay-an latta ti programa ken suporta a pasilidad para iti agrikultura.
Kabayatan na, agtultuloy nga agsusuek ti presyo dagiti produkto nga agrikultural. Manipud iti PhP15 kada kilo laeng nga kangatoan a presyo ti yellow corn (dried), bimmaba pay daytoy iti PhP9 agingga PhP12 kada kilo (PhP10.48 iti kadawyan na para iti Cordillera). Segun mismo iti datos ti gubyerno, idi 2010 ket PhP9.39 ti magastos iti produksyon ti kada kilo ti mais, isu nga lugi pay dagiti mannalon ta awan ti kasukat ti pigsa’t tegged da. Sadiay Ilocos, agtaltalinaed nga PhP40 agingga PhP72 kada kilo ti presyo ti tabako, a bimmaba manipud iti kangatoan na a presyo ti PhP81.50 agingga PhP95 kada kilo idi 2011 agingga ita. Nabayag a nagtalinaed ti tangdan dagiti mangmangged-talon iti PhP80 agingga PhP200 kada aldaw, adayo iti P512 kada aldaw a minimum cost of living ti maysa pamilya nga inkeddeng ti gobyerno mismo.
Dagiti kumpanya iti tabako ti mismo nga agak-akem iti panagusura iti Ilocos. Dumanon iti 15% ti interes iti pautang ti United Leaf Planters Inc., bayat nga ti Phillip Morris-Fortune Tobacco ket agsingsingir ti 15% interes no ti utang ket saan a mabayadan sakbay ti Hunyo 30, nga isu’t panagleppas ti panagtatabako.
Nasaknap met ti panangagum ti dagdaga dagiti mannalon. Sadiay Apayao, inagum ti pamilya nga Cayosa ti 200 ektarya kadagiti mannalon iti Pudtol, Flora ken Sta. Marcela babaen ti panagpatitulo da kadagiti nainsigudan a dagdaga. Kasta met, nalawa ti mapaspasamak a panangagaw ti dagdaga kadagiti lugar a sakop dagiti proyekto ti Renewable Energy ken panagminas.
Dakkel ti bimmassitan ti bilang dagiti gardinero nga agmulmula kadagiti nateng, gapu iti nangato a presyo dagiti kasapulan iti panagmula/farm inputs ken panagsuek ti presyo dagiti produkto a resulta iti panagserrek dagiti nateng ken karne manipud kadagiti pagilian ti Tsina, US, ken awan naanay a tulong ti gobyerno kadagiti gardinero. Nayon na, mailumlumlom iti utang ti umad-adu a gardinero.
Adun a mannalon ti mapilpilitan a mangisugal iti biag da iti napeggad a panagtrabaho kadagiti SSM.
Nakakaasi ti kasasaad ti umili iti Ilocos-Cordillera. Nakabilang ti 2 a probinsya ti Cordillera — Ifugao ken Apayao nu sadinno 47% ken 59.80% ti populasyon kada maysa kadagitoy ket nakabilang kadagiti kakurapayan iti intero a pagilian. Ti nakaro a kasasaad dagiti kabangibang dagitoy a probprobinsya ti rehiyon Cordillera ket saan nga adayo a maipareho iti dua iti ngato. Saan nga makatulong dagiti pangtapal a programa ti rehimen US-Aquino. Kas pangarigan, ti itangtangsit na a Conditional Cash Transfer program wenno Programang Pantawid Pamilyang Pilipino (4Ps), ti pagbanagan ti P300 kada bulan a maawawat dagiti benepisyaryo ket nakabasbassit nu maikissay dagiti taktakda a mangipatpatungpal kadagiti rekisitos kas iti seminar, panag-report ken panagpatsek-ap ken gastos nga agbibiahe a mapan iti sentro. Nu anagen, dakdakkel pay ti mapastrekda nu inusar na dagitoy nga aldaw a nakitegged. Kasupadi na, ti ipapan iti ballasiw-taaw ti migrante a Pilipino ti mangsalsalbar iti adu a mannalon ken nainsigudan nga umili a pasig nakasanggir iti kuarta a patulod dagiti kabagyan da iti ballasiw-taaw. Ti agdama a krisis iti intar ti OFW ita, kas ti panangpaawid iti minilyon a mangmangged manipud sadiay Middle East, Taiwan ken dadduma pay a pagilian, ket sigurado a mangpakaro iti krisis pangkabiagan ti umili iti Amianan a Luzon.
Kumarkaro pay ti pananglalais a sagsagrapen dagiti nainsigudan nga umili gapu iti pannakapaidam iti karbengan iti edukasyon. Awan serbi ti pannakaingatona nga unibersidad dagiti tallo a kolehiyo iti rehiyon, ta adu met dagiti rekisito pay a narigat a matungpal. Kas pangarigan, lalo a bumasbassit ti subsidyo ti nasyunal a gobyerno para kadagitoy – Mountain Province State University (dati nga MPSPC), Ifugao State University ken Apayao State University (dati nga Apayao State College). Kasta pay a saan nga umabot ti 1,000 ti bilang dagiti estudyante ti Apayao State University.
Saan a nababbaba ngem 7 a dadakkel a pribado nga eskuelaan iti Cordillera ti napalubosan a mangingato ti matrikula iti 5-10 porsyento, ken 7 agingga 27 porsyento ti mabalinda nga ingato iti bayad ti dadduma pay a mabayadan iti panagbasa.
Maipatpatungpal metten ti K+12, a lalo a mangpadpadagsen iti parikut dagiti titser, estudyante ken nagannak. Gapu ta kadawyan a maymaysa laeng ti titser ken kurang dagiti pasilidad, ingkapilitan a makissayan ti aldaw ti panageskuela dagiti ubbing. Iti Abra ken dadduma pay a sulsulinek a lugar iti rehiyon, tallo aldaw kada lawas laeng ti panageskuela dagiti ubbing tapno umannatop iti iskedyul ti sumagmamano a titser. Adda dagiti eskuela nga agkukuyog iti klase ti Grade 2 ken Grade 3, iti maymaysa a kuarto ken maymaysa a titser.
Kurang la ngaruden ti subsidyo para kadagiti pangpubliko nga ospital, mapribado pay dagitoy, kas ti Baguio General Hospital iti Baguio City, Ilocos Training and Regional Medical Center iti San Fernando, La Union ken Region 1 Medical Center iti Dagupan, Pangasinan. Segun daytoy iti programa a Public- Private Partnership ti rehimen nga US-Aquino. Nakarkaro pay, naikkaten ti charity ward dagiti pampubliko nga ospital, ket naisukat ditoy ti pilit a pannakaipatungpal ti Philhealth. Ngem kurang la unay ti maala a serbisyo ken agas iti sistema ti Philhealth; saan a kabaelan ti marigrigat a tennagan ti P300 kada bulan a kontribusyon (a plano da nga ingato iti P600 kada bulan ita a tawen) idinto a sangkasapulan, sangkasaangan la ngaruden ti umili.
Kimmaro pay ti laos a serbisyo a pangsalun-at ti rehimen nga US-Aquino gapu iti naduma-duma a kriminal a panangkissay iti pondo para kadagiti mangmangged iti sektor ti salun-at, kas pangarigan ti P20 laengen nga alawans manipud iti sigud a P50. Iti kabuklan na, adayo a nababbaba ti badyet a mailatlatang kumpara iti inkeddeng ti World Health Organization, a mangibagbaga a lima porsyento (5%) koma ti kabuklan a pastrek ti pagilian ti mailatang para iti serbisyo ti salun-at. Iti agdama, sensilyo laeng a kabatog ti 62 sentimo kada aldaw ti mailatang para ti salun-at ti maysa a Pilipino—kurang pay a panggatang ti maysa a tableta ti simple a paracetamol.
Iggem latta dagiti warlord ken pampolitika a dinastiya ti bileg iti pagbiagan ken politika iti Ilocos- Cordillera ken ti panagabante iti interes dagiti dadakkel nga agum iti ekonomya.
Adda iti rehiyon ti sumagmamano kadagiti kababayagan a dinastiya. Malaksid kadagiti Marcos iti Ilocos Norte (IN), dagiti Singson ti Ilocos Sur (IS) ken dagiti Ortega ti La Union, dekada metten ti panagtugaw iti pusisyon ti agama a Bulut iti Apayao. Inton 2016, 37 tawen ton nga iggem ti pamilya Ortega ti umuna a distrito ti La Union, wenno manipud pay a nageleksyon ti Interim Batasang Pambansa idi 1978. No mairaman pay ti panawen sakbay a nayetnag ti martial law, 58 tawen dan a nagari. Iti met tukad ti munisipyo, nasaknap ti nepotismo. Dumanonen iti 43 tawen ti pusisyon ti pamilya a kas alkalde.
Nasaknapen ti burukrata kapitalismo ken kultura ti kinakunniber uray kadagiti lugar a saan a narimbaw ti warlordismo. Kangrunaan a pagalaan dagiti politiko ti makuna nga “standard operating procedure” wenno SOP ti pork barrel, lalo dagitay para koma iti imprastraktura babaen ti Department of Public Works & Highways (DPWH) ken dagiti espesyal a proyekto a kas ti Cordillera Road Improvement Project (CRIP) ken Payapa ken Masaganang Pamayanan (Pamana) manipud iti dakkel a pondo ti Office of the Presidential Assistance on the Peace Process (OPAPP).
Pimmalpak ngem bibiagen da manen ti makuna a “peace zone” dagiti LGUs ken kontra-rebolusyonaryo a grupo, nga iti kinapudno na ket ramen ti Oplan Bayanihan.
Ipagpagna manen dagiti politiko ti gakat nga Organic Act, ti linteg a mangipatungpal ti pangrehiyon nga awtonomya. Awan ti sabali a panggep na daytoy no di ti panangawis kadagiti akintengnga a puersa, karaman dagiti propesyonal ken dadduma pay a sektor, tapno itandudo da dagiti manangagum a proyekto. Maminduan nga insarwa daytoy ti umili ti Cordillera a kas ubbaw nga awtonomiya. Lalo a pampaneknekan daytoy a ti pudno nga awtonomya ket saan a magun-od iti uneg ti sistema a malakolonyal ken malapyudal, a pagar-arian ti dadakkel nga apo’t daga ken kumprador burgesya segun iti diktar ti amo da nga imperyalismo nga US.
Agrugrugi metten ti pabuya da mainaig ti Charter Change. Agpammarang ti Malacanang a saan nga umanamong, ngem agtungpal met laeng daytoy iti panangiduron kadagiti alyado ken taw-an ni Aquino iti Kongreso a sumuporta kadaytoy. Panggep ti Charter Change a lalo a pakaroen ti panagserrek dagiti ganggannaet nga agpupuonan, karaman dagiti dadakkel a ganggannaet a panagminas ken proyekto nga elektrisidad iti Amianan a Luzon. Karaman ditoy ti panagikkat ti limitasyon iti matagikua da a daga ken puonan. Kabayatan na, idurduron da met laeng ti gakat a mangpalubos iti panagsubli dagiti base militar ti US ditoy pagilian.
Kumarkaro a Militarisasyon
Ita a malmalpasen ti maikatlo a tawen ti Oplan Bayanihan ti rehimen nga US-Aquino, napaay ti panggep na daytoy a “parmeken” ti rebolusyonaryo a pwersa nga NPA. Apaman nagtugaw ni Aquino idi 2010, insayangkat da ti nalawa ken aggigiddan nga operasyon iti Cordillera. Dimmanon iti saggaysa a batalyon ti nagoperasyon kada probinsya. Ngem awan ti uray maysa a larangan a gerilya ti NPA ti narebbek, nanayonan pay ketdi dagitoy. Madama nga ipatpatungpal ti rehimen ti plano a nayonan dagiti puersa a pangsuporta iti AFP. Agsasaruno ti panagsanay dagiti pulis iti babaen ti Regional Public Safety Batallion (RPSB) para iti Special Counter-insurgency Unit Training (SCOUT) ken ti Special Action Force (SAF) ti PNP, agserbi daytoy kas nayon a puersa ti AFP kakuyog ti paramilitar nga CAFGU, gapu iti kinakurang dagiti tropa ti Phil. Army.
Innem a batalyon manipud iti tallo a brigada nga nakapauneg iti dua a dibisyon ti AFP ti nakakampo iti Ilocos ken Cordillera. Nakabase ti 81st IBPA (iti babaen ti 703rd IBde iti 7th ID) sadiay Ilocos Sur ken Ilocos Norte, bayat a dua a batalyon ti 503rd Ibde, ti 41st ken 50th IBPA, ket nakatutok iti Abra. Iti sidong ti 501st Ibde, inaplagan ita ti 54th IBPA ti MP bayat a sinukatan ti 17th IB ti 21st IBPA sadiay Kalinga a napan iti Cagayan, ken sinaklaw met ti 86th IBPA ti Ifugao agingga Isabela ken Quirino. Dakkel a paset met ti 77th Cadre IBPA ti nagtalinaed kadagiti ditatsment ti CAFGU iti Cordillera.
Naibutaktaken ti pudno a panggep ti CPLA nga agpampammarang a _socio-economic force. _Nalukasan manen ti traydor a panggep daytoy nga agbalin kas pagreklutaan ti AFP iti intar dagiti nainsigudan nga umili. Kadaytoy Hunyo, adda 168 CPLA ti narekluta iti AFP a mangipatungpal ti panagranggas iti pada da a biktima ti nailian a panangidadanes.
Mapanggudua ti panggep ti panagrekluta da kadagiti nainsigudan nga umili para iti kontra-insurhensya. Paglalabanen da ti naduma-duma a tribu, banag a mangibunga iti tribal war. Gunggundawayan met ti AFP ken PNP dagiti nainsigudan a tradisyon, kas ti panangibales, tapno waraen ti intar dagiti nainsigudan nga umili.
Ipatpatungpal ti AFP ti naikeddeng a rebbengen na nga agserbi kas Investment Defense Force wenno puersa a pangseguridad dagiti proyekto a manangagum, ket kakuyog da itan ti RPSB ken PPSC.
Itantandudo ti NPA ti interes dagiti nainsigudan nga umili tapno mabaliwan ti bulok a sistema ti gimong. Isunga nangato ti palaban a pakinakem daytoy a kabaelan na a rebbeken ti pasista nga atake ti rehimen US-Aquino, no pay basbassit ken nakapkapsut pay daytoy no ikumpara iti kabusor. Pursigido daytoy, kakuyog ti masa ken dadduma pay a rebolusyonaryo a pwersa iti panangidaulo ti Partido Komunista ti Pilipinas, nga ipagballigi ti demokratiko a rebolusyon ti umili nga agturong iti sosyalismo. Pammaneknek daytoy nga agtultuloy a pumigpigsa ti buyot dagiti marigrigat, ken adu pay a balligi ti magun-od.
Agtultuloy a papaayen ti umili ti Ilocos-Cordillera, katinnulong ti hukbo da, ti palalo a panagatake dagiti manangagum. Kabinnulig dagiti nainsigudan nga umili ti NPA iti panangsalaknib iti ansestral a daga, kabiagan, kinabaknang ken karbengan.
Nakaro ti panagrigrigat ti umili a gunggundawayan ken binaybay-an ti rehimen nga US-Aquino. Pakpakaroen dagiti mananggamrud a proyekto dagiti imperyalista ken dadakkel a kapitalista ti nailian a pannakaidadanes kadagiti nainsigudan nga umili a kabatog ti panagpunas kadagiti tribu. Gapu ti kinabaknang nga adda kadagiti dagdaga ti umili, nagduduma a manangagum ken mananggudua a taktika ti ar-aramiden ti kabusor. Ti panagkaykaysa dagiti nainsigudan nga umili ti tulbek tapno paayen ti agresibo a panangraut ti estado.
Ti pannakaipatungpal ti agraryo a rebolusyon ken pudno a nailian nga industriyalisasyon ti manggibus iti nabayagen a panagrigrigat, pannakaranggas ken pannakagundaway dagiti nainsigudan nga umili ken amin nga umili a Pilipino. Tapno maipatungpal daytoy, tulbek ti panangagaw ti bileg a pampolitika, panagitakder iti demokratiko a gobyerno ti umili ken panagabante iti sosyalista a sistema.
Babaen laeng ti armado a pannakidangadang a magun-od ti pudno a wayawaya ken pannakalung-aw iti kinarigat. Rebbengen tayo ti panangitakder kadagiti organo ti demokratiko a bileg pampolitika ti umili, panangbukel ken panangsanay kadagiti milisyang bayan, panangparegta iti gerilya a pannakidangadang ti umili ken naregget a panangpairteng kadagiti taktikal nga opensiba.
Dakkel ken napateg ti mainayon ti rebolusyonaryo a tignayan ti Ilocos-Cordillera iti panagabante ti gubat ti umili iti intero a pagilian—ti nainkalintegan a gubat a manggibus iti amin a langa ti panangidadanes ken pananggundaway.
IYABANTE TI GUBAT TI UMILI, AGTURONG ITI NANGATNGATO A TUKAD TI ARMADO A
PANNAKIDANGADANG!
AGKAMENG ITI BAGONG HUKBONG BAYAN!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Le Corbusier
Ni Charles-Édouard Jeanneret, a nasaysayaat a naamammoan akas ni Le Corbusier (Pransés a pannakabalikas: [lə kɔʁbyzje]; Oktubre 6, 1887 – Agosto 27, 1965), ket maysa idi ngan arktekto, dumidibuho, urbanista, ken mannurat, a nadayegan a kas maysa kadagiti nangipangyuna ti natawtawagan tattan a kas ti moderno nga arkitektura. Isu ket naipasngay idiay Suisa ken nagbalin a maysa a Pranses nga umili idi 1930. Ti karrerna ket nagpaut kadagiti lima a dekada, nga adda dagiti pasdekna a nanbangon kadagiti labes ti Europa, India ken Amerika.
Isu ti nangipangyuna kadagiti panagadal ti moderno a nangato a daremdem ken isu ket nangikeddeng ti panagited ti nasaysayaat a kasasaad ti panagbiag kadagiti napusek a siudad.
Ni Le Corbusier ket nangampon ti parno a naganna idi tawtawen ti 1920, a naipagarup nga innalana manipud ti nagan ti adayo a puonanna, a ni "Lecorbésier."
Isu ket nagunggunaan ti Frank P. Brown a Medalia ken AIA a Balitok a Medalia idi 1961.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Le Corbusier idiay Wikimedia Commons
- Le Corbusier
- 1887 a pannakaipasngay
- 1965 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay La Chaux-de-Fonds
- Dagiti modernista nga arkitekto
- Kamkameng ti Congrès International d'Architecture Moderne
- Dagiti arkitekto ti maika-20 a siglo
- Purismo
- Dagiti Suiso nga arkitekto
- Dagiti Suiso nga agplanplano ti urbano
- Dagiti Suiso nga agsursurat ti arkitektura
- Dagiti Suiso a dumidibuho ti alikamen
- Dagiti Pranses nga arkitekto
- Modernismo
- Dagiti Pranses nga agplanplano ti urbano
- Dagiti Pranses nga agsursurat ti arkitektura
- Dagiti Pranses a dumidibuho ti alikamen
- Dagiti pimmusay babaen ti panakalmes
- Dagiti teoretiko ti arkitektura
- Dagiti tattao a Prases ti Suiso a kaputotan
- Dagiti urbano a teorista
- Dagiti nagunggunaan ti Naarian a Balitok a Medalia


text:
Matsuo Bashō
Ni Matsuo Bashō (松尾 芭蕉? 1644 – Nobiembre 28, 1694), naipasngay a kas ni Matsuo Kinsaku (松尾 金作?), ken Matsuo Chūemon Munefusa (松尾 忠右衛門 宗房?),[2][3] ket isu idi ti kadayegan a mannaniw iti Edo a paset ti panawen idiay Hapon. Iti las-ud ti kabibiagna, ni Bashō ket nabigbigan idi para kadagiti obrana iti kolaboratibo a haikai no renga a porma; tatta nga aldaw, kalpasan kadagiti sigsiglo a komentario, isu ket mabigbigan a kas maysa aturay ti ababa ken nalawag a haiku (idi dayta a panawen ket nakunkuna a hokku). Ti daniwna ket sangalubongan a naindayegan, ken idiay Hapon adu kadagiti daniwna ket napatpataud kadagiti monumento ken tawidan a luglugar. Urayno ni Bashō ket naikeddeng a nadayeg idiay laud para kadgiti bukodna a hokku, isu ket namatmati a ti kasayaatan nga obrana ket adda ti panangiyuna ken panakibinglay iti renku. Isu ket nangibagbanga a, “ADu kadagiti sumursurot kaniak ket makasuratda ti hokku a kas met laeng kaniak. Ti ayan ti panagipakitaak no sinoak ket iti panagisilpo kadagiti berso.”[4]
Ni Bashō ket naipayamammo ti daniw idi isu ket maysa nga ubing, ken kalpasan idi isu ket nakitinnipon ti saririt a ladawan ti Edo (moderno a Tokyo), isu ket napardas a naamaamon iti amin a Hapon. Isu mangmangged a kas maysa a manursuro, ngem liniklikudanna ti sosial, urbano a biag ti literatio a sirkulo ken nagayayat a nagkalkallutang iti amina apset ti pagilian, a napnapan ti laud, daya, ken idiay kaadaywan ti akin-amianan a kabakiran tapno makagun-od kadagiti pangparugso para kadagiti sinursuratna. Dagiti daniwna ket nainpluensian babaen kadagiti nasansanayna kadagiti naipalawlaw a lubongna, a kankanayon a nangipenpen ti rikna ti ladawan ti bassit a simple nga el-elemento.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Louis Frédéric, Ensiklopedia ti Hapon, Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, 2002, p. 71.
- ^ "松尾芭蕉". Ti Kompania ti Asahi Shimbun Company. Naala idi 2010-11-22.(Hapon)
- ^ "芭蕉と伊賀上野". 芭蕉と伊賀 Igaueno Cable Television. Naala idi 2010-11-22.(Hapon)
- ^ Drake, Chris. ' “Nagsasaruno a Kuriat” ni Bashō a kas Literatura nga Inggles', iti Warnakan ti Renga ken Renku, Pablaak 2, 2012. p7


text:
Sibutu, Tawi-Tawi
Ti Sibutu ket maysa nga ili iti probinsia ti Tawi-Tawi iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sibutu ket nabingbingay a politikal kadagiti 16 a barbaranggay.[3]
- Ambutong Sapal
- Datu Amilhamja Jaafar
- Hadji Imam Bidin
- Hadji Mohtar Sulayman
- Hadji Taha
- Imam Hadji Mohammad
- Ligayen
- Nunukan (Santa Fe)
- Sheik Makdum
- Sibutu Proper (Poblacion)
- Talisay (Saint Annalyn)
- Tandu Banak
- Taungoh
- Tongehat
- Tongsibalo
- Ungus-Ungus
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Tawi-Tawi". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ "Probinsia ti Tawi-Tawi". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Basel-Stadt
Ti Basel-Stadt ( Basel-Stadt (tulong·paammo); Siudad ti Basel; wenno Basle-Ville) ket maysa kadagiti 26 a Dagiti kanton iti Suisa. Ti siudad ti Basel ken dagiti munisipalidad ti Bettingen ken Riehen ket isu ti mangbuket ti daytoy a teritorio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Dagiti estadistika ti Kanton iti Basel-Stadt, MS Excel a dokumento – Bevölkerung nach Wohnviertel im März 2012 (Aleman) Naala idi 3 Mayo 2012
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Basel-Stadt idiay Wikimedia Commons


text:
Taaw Pasipiko
Nagsasabtan: 0°N 160°W / 0°N 160°W
Ti Taaw Pasipiko (manipud iti Latin a nagan a Mare Pacificum, "nalinak a baybay", nga inyawag ti Portuges a mannaliasat a ni Fernando Magellan) ti kadakkelan a bagi ti danum iti lubong. Sakupenna ti apagkatlo ti rabaw ti Daga, addaan iti kalawa a 179.7 riwriw a kuadrado kilometro (69.4 a riwriw kuadrado milia).
Addaan ti Taaw Pasipiko iti agarup 25,000 nga is-isla a kaaduan a masarakan iti abagatan ti ekuador.
Masarakan iti lumaud a pingpingir ti Taaw Pasipiko ti adu a baybay, ti kadadakkelan ket dagiti Baybay Celebes, Baybay Coral, Baybay Daya a Tsina, Baybay ti Hapon, Baybay Abagatan Tsína, Baybay Sulu, Baybay Tasman, ken Baybay a Duyaw.


text:
Avicenna
Ni Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Sīnā[2] (Persiano پور سينا Pur-e Sina [ˈpuːr ˈsiːnɑː] "anak a lalaki ni Sina"; c. 980 – 1037), sapasap a naamammoan a kas ni Ibn Sīnā wenno ti Nailatino a nagan nga Avicenna, ket maysa idi a Persiano[3][4][5][6] erudito, a nagsursurat kadagiti gangani a 450 a treatado dagiti nawatiwat a sakop dagiti suheto, nga adda dagiti agarup 240 a nabatbati. Iti naisangsangayan, 150 dagitoy a nabatbati a treatado ket maipatengnga ti isip iti pilosopia ken 40 kadagitoy ket maipanggep ti medisina.[7][8]
Kaaduan kadagiti nadayeg nga obrana ket Ti Libro iti Panagagas, ti maysa a nawatiawat a pilosopiko ken sientipiko nga ensiklopedia, ken Ti Kanon iti Medisina,[9] nga idi ket pagalagadan ti medikal a medisina kadagiti unibersidad.[10] Ti Kanon iti Medisina ket naus-usar idi a kas ti maysa a testo a libro dagiti unibersidad iti Montpellier ken Leuven idi nasapsapa ngem 1650.[11] Ti Kanon ti Medisina ni Ibn Sīnā ket mangite ti maysa akompleto a sistema iti medisina segun kadagiti pamunganayan ni Galen (ken ni Hippocrates).[12][13]
Ti kuerpona ket mairamraman ti panasursurat iti pilosopia, astronomia, alkemia, heolohia, sikolohia, Islamiko a teolohia, lohiko, matematika, pisika,ken ti pay daniw.[14] Isuna ket naikedkeddeng a kas ti kadayegan ken kaimpluensiaan nga erudito iti Islamiko a Nabalitokan a Panawen.[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "D. Gutas, 1987, ''AVICENNA ii. Biograpia'', Encyclopaedia Iranica". Iranicaonline.org. Naala idi 2012-01-07.
- ^ (Goichon 1999)
- ^ Paul Strathern (2005). Ti ababa a pakasaritaan ti medisina: manipud kenni Hipokrates aginggana ti hene a terapia. Running Press. p. 58. ISBN 978-0-7867-1525-1.
- ^ Brian Duignan (2010). Medieval Philosophy. The Rosen Publishing Group. p. 89. ISBN 978-1-61530-244-4.
- ^ Michael Kort (2004). Central Asian republics. Infobase Publishing. p. 24. ISBN 978-0-8160-5074-1.
- ^
- Ibn Sina ("Avicenna") Ensiklopidia ti Islam. Maika-2 nga edision. Inurnos babaen ni P. Berman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel ken W.P. Henrichs. Brill 2009. Naala manipud ti Brill online: www.encislam.brill.nl (2009) Insasao: "Isu ket naipasngay idi 370/980 idiay Afshana, ti pagtaengan ti inana, idiay asideg ti Bukhara. Ti patneng a pagsasaona ket Persiano."
- A.J. Arberry, "Avicenna iti Teolohia", KAZI PUBN INC, 1995. excerpt: "Ni Avicenna ket isu idi ti kalatakan kadagiti amin nga gapanpanunot a Persiano; a kas maysa a mangngagas ken metapisiko"[1]
- Henry Corbin, "Ti Baniaga ken ti mensahero: Iran ken Pilosopia", Liblibro ti Amianan nga Atlantiko, 1998. pg 74:"A ti nagan nga Avicenna (Ibn sinda, pimmusay 1037) ket sapasap a kronolohia a nailista nga umuna kadagiti nadayeg nga Irani a pilosopo, adda dagiti kinaudi nga ebidensia ket nangipakita ti kaadda ti Ismaili a sistema ti pilosopia nga adda ti patakder a saan a basbassit a kompleto ngem kenni Avicenna". [2]
- ^ "Avicenna (Abu Ali Sina)". Sjsu.edu. Naidulin manipud ti kasisigud idi 11 Enero 2010. Naala idi 2010-01-19.
- ^ O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Avicenna", MacTutor nga arkibo ti Pakasaritaan iti Matematika, Unibersidad ti San Andres.
- ^ Nasr, Seyyed Hossein (2007). "Avicenna". Encyclopædia Britannica Online. Naidulin manipud ti kasisigud idi 31 October 2007. Naala idi 2007-11-05.
- ^ "Avicenna 980-1037". Hcs.osu.edu. Naala idi 2010-01-19.
- ^ "Medisina: ti maysa panagpabuya kadagiti libro a maipanggep ti medisina ken panagoperar manipud kadagiti inurnong a pinorma babaen ni J.K. Lilly". Indiana.edu. Naidulin manipud ti kasisigud idi 14 Disiembrer 2009. Naala idi 2010-01-19.
- ^ Ni Edwin Clarke, Charles Donald O'Malley (1996). Ti utek ti tao ken duri: ti naipakasaritaan a panagadal a nailustrado babaen kadagiti surat manipud ti kinaugma aginggana ti maika-20 a siglo. Norman Publishing. p.20. ISBN 0-930405-25-0
- ^ Iris Bruijn (2009). "Dagiti Sirhano ti Barko iti Olandes Kompania ti Daya nga India: Komersio ken Rang-ay iti Maikasangapulo ket walo a Siglo". Unibersidad ti Amsterdam a Pagmalditan. p.26. ISBN 90-8728-051-3
- ^ "Avicenna", iti Encyclopaedia Iranica, Online a Bersion 2006". Iranica.com. Naala idi 2010-01-19.
- ^ "Avicenna (Persiano a pilosopo ken sientista) - - Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Naala idi 2012-01-07.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Avicenna idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Avicenna idiay Wikiquote


text:
Bulgaria
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bulgaria
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti dati nga imperio
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 681
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1878
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1908
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Papa Benedicto XIII
Ni Papa Benedicto XIII (2 Pebrero 1650 – 21 Pebrero 1730), ket naipasngay a kas ni Pietro Francesco Orsini, ken kalpasan daytoy Prayle Vincenzo Maria Orsini, O.P., ket isu idi ti papa manipud idi 1724 aginggana idi pimmusay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Papa Benedicto X ket naipanunotan tatan a kas maysa a kontrapapa. Iti dayta a panawen, nupay kasta, daytoy a kasasaad ket saan a nabigbigan ken isu nga ti papa nga opisial a tinawtawagan ti Romano Katoliko a simbaan a kas ti maikasangapulo a pudno a Papa Benedicto ket nangala ti opisiala bilang XI, a saan a ti X. Daytoy ket nangipangato ti panagbilang kadagiti amin a sumarsaruno a Papa Benedicto babaen ti maysa. Ni Papa Benedicto XI-XVI ket, manipud ti opisial a panakakita, ti maikasangapulo aginggan ti maikasangapulo ket lima a papa iti daytoy a nagan.
- ^ http://www.treccani.it/enciclopedia/papa-benedetto-xiii_%28Dizionario-Biografico%29
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Benedicto XIII idiay Wikimedia Commons


text:
Para Kenka Luna
1/13/2012 08:14:00 PM daniw/prosa No comments
Para Kenka Luna,
Kailiwko iti tunggal isem nga iburaymo manipud iti daya a kas katukad ti ikukul-obko. Ta ur-urayek ti kanito a kas iti pagtugmok ti danata iti naminsan. Sadiayko laeng idi a naiparikna kenka ti bara dagiti agepko.
Nawatiwat ti agpatnag imnas. Dagiti rabii a nasalemsem lallalo laeng a degdeganda ti iliw nga in-inot a magkelkeltay iti bagik. Dagiti linnaaw, kaslada la dagum a mangrud-ak iti pusok. Nasaem ti agmaymaysa a mantaltalantan ti nalawa a disierto ket diak matukod ti kinaadalem ti law-ang nga awanka ditoy sibayko. Amin nga aglawlawko ket immasulen.
Tandaanam daytoy imnas. Uray no dita kankanayon a makadenna ti tunggal maysa. Silalagipakto latta kenka. Ibatikto ti imeng daytoy ayatko iti kada rabii tapno iburaymo kadagiti annakta. Diam koma met liplipatan a ti pigsak ket isu met ti pigsam. Ti angesmo isu ti mabiag iti ayatko.
Ket ita a sumipnget, a kas kadagiti napalpalabas pay a rabii. Agurayak a siaaanus ditoy laud a kadduak ti urok ti lubong. Ket sakbay a lukagennak, tagainepek manen ti punganay.
Toy mangipatpateg unay,
Helios
1/13/12
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Papa Cornelio
Ni Santo Papa Cornelio ket isu ti papa manipud idi 6 wenno 13 Marso 251 aginggana idi namartir idi Hunio 253.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Cornelio idiay Wikimedia Commons
- "Pope Cornelius". Katoliko nga Ensiklopedia. New York: Robert Appleton a Kompania. 1913.
- Sursurat ni Papa Cornelio I
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Cornelius". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Allauch
Nagsasabtan: 43°20′13″N 5°28′58″E / 43.3369°N 5.4828°E
Ti Allauch (Alaug iti Oksitano; Pransés a pannakabalikas: [alo]) ket maysa a komuna ti Pransia a naisanglad idiay daya iti Marseille idiay departmento ti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion ti Pransia. Dagiti agtataeng ditoy ket tinawtawagan a kas dagiti Allaudians.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Allauch ket maysa nga administratibo a sentro ti kanton ti Bouches-du-Rhône. Daytoy ket paset ti communauté urbaine Marseille Provence Métropole. Adda dagiti agarup a 19,057 nga agtataeng manipud ti 2006 a senso. Daytoy ket adda ti kaadayo a 12 km manipud ti sentro ti Marseille, ken 35 km manipud idiay Aix-en-Provence.
Pannakaplano ti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Allauch a Purok, ti naipakasaritaan a sentro ti komuna, ket aglaon laeng ti bassit a paset ti populasion ti siudad (2,594 in 2006).[1] Dagiti sabali a kaaduan nga urbanoa kaarubana wenno sentro ti purok ket: ti Logis-Neuf (7,224 nga agtataeng),[1] La Pounche (3 360 nga agtataeng),[2] Fontvieille, Pié d'Autry.[3]
Nupay kasta, iti kinapudno dagiti urbano nga ungto ti Allauch ket makitiponda ti Marseille ken Plan-de-Cuques.
Ti Allauch ket naisina manipud ti urbano nga ungto ti Mimet babaen ti masiko iti l'Étoile, a pagbanagan daytoy ti nasken a dumalan idiay Peypin tapno makapan manipud idiay Allouch a mapan idiay Cadolive ken ti Mimet. Awan ti dalan a dagus a mangikapet ti Allauch a Purok idiay Aubagne ken Roquevaire gaputa dagitoy ket naisinsinada babaen dagiti adu a kilometro ti masna a turod iti Garlaban isu a nasken a liklikan daytoy.
Ti amin a daya a bangir ti komuna ket buklen dagiti kabakiran a masiko.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Allauch ket addaan ti Mediteraneo a klima nga agtudtudo ti Septiembre aginggana ti Mayo ken nadam-eg ken nalamiis iti Oktubre-Nobiembre. Ti kalgaw ket napudot ken namaga.
Ti tabla dita baba ket mangipakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971 - 2000:
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Bases de données infra-communales 2006 : populasion
- ^ y compris les Aubagnens
- ^ les statistiques de Pié d'Autry sont intégrées à celles d'Allauch village
- ^ http://france.meteofrance.com/france/climat_france?48043.path=climatstationn%252F13054001
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Official website (Pranses)
Dagiti midia a mainaig ti Allauch idiay Wikimedia Commons


text:
Cortes, Surigao del Sur
Ti Cortes ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cortes ket nabingbingay a politikal kadagiti 13 a barbaranggay.[2]
- Balibadon
- Barobo
- Burgos
- Capandan
- Mabahin
- Madrelino
- Manlico
- Matho
- Poblacion
- Tag-Anongan
- Tigao
- Tuboran
- Uba
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Surigao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Plantilia:Angkla
Ti {{Angkla}} a plantilia ket agikabil ti maysa wenno ad-adu pay a HTML nga angkla. Ti lokasion ket maisilpo no usaren ti
[[#link|...]] a panagsurat.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
1.
{{angkla|foo}}
- ket maisilpo a kastoy [[#foo|...]] iti isu met laeng nga artikulo,
- wenno maisilpo a kastoy [[nagan ti artikulo#foo|...]] manipud kadagiti sabali nga artikulo ken manipud kadagiti baw-ing.
2. Ti angkla ket kasayaatan a mausar a panangisilpo iti uneg ti artikulo ngem ti panag-usar iti titulo ti paset. Kas pagarian,
==
{{angkla|foo}}Titulo ti paset ==
- Ditoy, ket agsilpo iti [[nagan ti artikulo#foo]] ket umisu latta uray no mapanaganan ti paset.
3. Daytoy ket mabalin ti agaramid iti sangapulo nga angkla iti maysa a panagtawag. Kas pagarigan,
{{angkla|foo|bar|baz}}
- agaramid ti tallo nga angkla a maisilpo iti [[#foo]], [[#bar]] ken [[#baz]].
- No inaganan ti sangapulo nga angkla addanto biddut nga agparang.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Angkla
Ti plantilia ti {{angkla}} ket agikabil ti maysa wenno adadu nga angkla ti HTML iti maysa a panid. Dagitoy a lokasion ket mabalin a maisilpo babaen ti panag-usar ti eskritu ti [[#lokasion|…]]. Dagiti parametro ditoy ket naikabil a pagnam-ayan; awan ti nasken nga usaren a nagan dagiti parametro.


text:
Libya
Ti Libya (Arabiko: ليبيا, Berber: ⵍⵉⴱⵢⴰ, Libya) ket maysa a pagilian idiay Maghreb a rehion iti Amianan nga Aprika a nabeddengan babaen ti Baybay Mediteraneo iti amianan, ti Ehipto iti daya, ti Sudan iti abagatan a daya, ti Chad ken Niger iti abagatan, ken ti Arhelia ken Tunisia iti laud.
Nga adda iti gangani a 1.8 riwriw kuadrado kilometro (700,000 sq mi), ti Libya ket isu ti maikatlo a kadakkelan a pagilian idiay Áprika babaen ti kalawa, ken ti maika-17 a kadakkelan iti lubong.[5] Ti kadakkelan a siudad ket ti, Tripoli, a pagtaengan daytoy kadagiti 1.7 a riwriw iti 6.4 a riwriw a dagup a populasion iti Libya. Dagiti tallo a tinawtawid a paset iti daytoy a pagilian ket ti Tripolitania, Fezzan ken Cyrenaica.
Idi 2009 ti Libya ket adda ti kangatuan ti HDI idiay Aprika ken ti maikapat a kangatuan ti GDP (PPP) tunggal maysa a tao idiay Aprika, a kalpasan laeng ti Seychelles, Guinea Ekuatorial ken Gabon. Ti Libya ket adda ti maika-10 a napasingkedan a reserba ti lana iti aniaman a pagilian iti lubong ken ti maika-17 a kangatuan ti panagpataud ti petrolio.[6]
A kas nagbanagan ti Sibil a Gubat ti Libya, ti Libio nga Arabo a Jamahiriya , a daytoy ket addan iti 34 tawtawen, ket narabba ken ti Libya ket simrek iti paset ti panawen a panagturay babaen ti panagbalbaliw nga administrasion a tinawtawagan a ti Nailian a Pagibaliwan a Konsilo.[7] Ti NTC ket nangibaga ti panggepenna a mangimaton ti umuna a paset iti panagibaliwan ti batay-linteg a demokrasia, a kalpasan daytoy ket nangitonton nga agikkatto para iti maysa a representatibo a lehislatura.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.nationalanthems.info/ly.htm
- ^ http://ntclibya.com/InnerPage.aspx?SSID=26&ParentID=20&LangID=1
- ^ a b c d "Libya". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-17.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ U.N. Demographic Yearbook, (2003), "Demographic Yearbook (3) Pop., Gatad iti Pop. Dumakkel, Kalawa ti Rabaw ken Densidad", Estadistika a Dibision ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Hulio 15, 2006.
- ^ Tinawena Pakdaar ti Estadistika, (2004), "Napasingkedan a reserba ti lana babaen ti pagilian, 1980–2004", O.P.E.C.. Naala idi Hulio 20, 2006.
- ^ "Ipaammo ti Konsilo". Nailian a Pagibaliwan a Konsilo ti Libya. Naala idi 23 Oktubre 2011.
- ^ Birsel, Robert (31 Agosto 2011). "Dagiti baro nga agturay ti Libya ket agiyaddang para iti panagbutos". Reuters. Naala idi 24 Oktubre 2011.
- Libya
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Politikal nga inhennieria babaen ti kudeta
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1951


text:
Kapaut ti lawag ti init
Ti kapaut ti lawag it init wenno or-oras ti lawag ti init ket isu ti klimatolohiko a panangitudo, panagrukod ti kapaut ti lawag ti init iti maited a paset ti panawen (kadawyan, a maysa nga aldaw wenno maysa a tawen) para iti maysa a naited a lokasion ti Daga, kadawyan daytoy a maiyebkas a kas maysa a napipia kadagiti nadumaduma a tawen. Daytoy ket sapasap a panangitudo ti kakuyem ti maysa a lokasion manipud ti insolasion, a mangrukod ti dagup nga enerhia nga ited babaen ti lawag ti init kadagiti naited a paset ti panawen.
Ti kapaut ti lawag ti init ket kadawyan a maiyebkas kadagiti oras iti tungngal maysa a tawen, wenno dagiti (napipia) oras iti tungngal maysa nga aldaw. Ti umuna a naibaga a panagrukod ket ti sapasap a kalawag ti init iti maysa alokasion no maipada kadagiti sabali a luglugar, bayat a ti naud-udi ket angpalubos para iti panangipada ti lawag ti init kadagiti nadumaduma a panawen ti tiempo iti isu met laeng a lokasion.[1] Ti sabali pay a masansan nga inus-usar ti panangrukod ket ti pannakaibagi a porsiento ti nairehistro a kalawag ti kapaut ti lawag ti init ken ti kapaut lawag ti aldaw iti napaliiw a paset ti panawen.
Ti maysa a nangruna nga usar ti datos ti kapaut ti lawag ti init ket ti panangilasin ti klima dagiti sirtio, a naipangpangruna kadagiti pagliwliwaan ti salun-at. Daytoy ket mangikeddeng pay ti sikolohiko a pagbanagan ti napigsa a lawag ti solar iti parsua a tao. Daytoy ket maus-usar pay laeng a panangiragpat kadagiti papanan ti turista.[1]
Panangipalawag ken panagrukod[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti alagaden atawen ket buklen dagiti 8760 nga oras, a nagudua kadagiti 4380 nga oras iti tungngal maysa para iti aldaw ken rabii. Isunga ti teoretiko a kangatuan abilang dagiti oras ti lawag ti init, para iti gangani nga awan ti ulepna a lokasion a kas dagiti paset ti desierto ti Sahara, ket 4380. NUpay kasta, dagiti mangirehistro nga instrumento ket adda met dagiti praktikal a pagpatinggaan, ken mangpabassit daytoy ti teoretiko a kanagtuan.
Dagiti "naraniag" nga oras ti lawag ti init ket mangirepresenta kadagiti dagup nga oras no ti lawag ti init ket napigpigsa ngem ti naibaga a pagpatingngaan, a kas maigiddiat dagiti oras a "makitkita" . Ti "makitkita" a lawag ti init, kas pagarigan, ket mapasamak iti ileleggak ken ilelennek ti init, ngem saan unay a napigsa a mangparag-o ti sensor. Ti panagrukod ket maaramid babaen dagiti instrumento a tinawtawagan dagiti panangirehistro ti lawag ti init. Para iti naisangayan apanggep ti panangirehistro ti kapaut ti lawag ti init, ti rekorder ti Campbell-Stokes ket isu ti inus-usar, ken daytoy ket agus-usar ti nagtimbukel a sarming ti lente tapno mangipatengnga dagitiraya ti init iti naisangayan a nadaremden a sintas. No ti kapigsa ket labsenna ti naikeddeng a pagpatingngaan, ti sintas ket mauramto. Ti dagup a kaatiddog ti tugo t ti uram ket kapada ti bilang dagiti naraniag nga oras .[2] Ti sabali pay a kita ti rekorder ket ti rekorder ti lawag ti init ti Jordan. Dagiti barbaro, nga elektroniko a rekorder ket addaanda ti nataltalinaay a sensitibidad ngem dagiti papael a sintas.
Tapno naitunos ti narukod a datos iti sangalubongan, idi 1962 ti Gunglo ti Sangalubongan a Meteorolohiko (WMO) ket nangipalawag ti naiyalagad a daremdem ti rekorder ti Campbell-Stokes , daytoy ket tinawtawagan iti iNggles iti Interim Reference Sunshine Recorder (IRSR).[1] Idi 2003, ti kapaut tilawag ti init ket kanungpalan idin a naipalawag a kas ti paset ti panawen iti las-ud ti dagus a panaglabes ti pagpatingngaan a pateg ti irradiansa ti solar iti 120 W/m².[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "8. Panagrukod ti Kapaut ti Lawag ti Init", Alagaden dagiti Meteorolohiko nga Instrumento ken dagiti Pamay-an iti Panagpalplaliiw, WMO, 2008
- ^ Dagit ipanangipalplawag para kadagiti sabali nga inaldaw nga elemento, Opisina ti Meteorolohia ti Australia


text:
Telebision
Ti telebision (TV) ket ti telekomunikasion a pamay-an para iti panagiwaragawag ken panangawat kadagiti ladawan a mabalin a monokromo (nangisit ken puraw) wenno namarisan, nga adda wenno awan ti maikuyog nga uni. Ti "yelebision" ket mabalin pay a mangibaga ti naisangayan a alikamen a telebison, programa ti telebision, owenno panagiwaragawag ti telebision.
Ti etimolohia ti balikas ket adda ti naglalaok a taudan iti Latin ken Griego, a ti kaibuksilanna ket "adyu a pannakakita": Griego tele (tῆλe), adayo, ken Latin visio, kita (manipud ti video, vis- tapno kitaen, wenno buyaen).
Ti komersial a magun-od manipud idi naladaw a tawtawen ti 1920, ti alikamen a telebision ket nagbalbalinen a masansan iti balbalay, dagiti negosio ken dagii patakder, ken naisangayan a kas pamay-an para iti panangipaskil, ti taudan ti panagpalpaliwa, ken damdamag. Manipud idi tawtawen ti 1950, ti telebision ket isu idin ti pamay-an para iti panagsukog ti publiko a kananakem. Manipud idi tawtawen ti 1970, ti pannakagun-od kadagiti video cassette, dagiti laserdisc, dagiti DVD ken tattan dagiti Blu-ray Disc ket nagresultaan ti alikamen a telebison ket masansanen nga inus-usar para iti panagbuya ti nairekord ken ti pay naiwaragawag a material. Kadagiti kinaudi a tawwn, ti Internet a telebision ket nakakitkitan ti pannakaadu ti telebision a magun-od babaen ti Internet babaen dagiti serbiso a kas ti iPlayer ken Hulu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Telebision idiay Wikimedia Commons


text:
Hesse
Ti Hesse /ˈhɛs/ wenno Hessia (Aleman: Hessen [ˈhɛsən], Hesse a dialekto: Hesse [ˈhɛzə]) ket kultural a rehion ti Alemania ken nagan ti estado ti Alemania.
- Ti kultural a rehion ti Hesse ket mangiraman ti Estado ti Hesse ken ti lugar a tinawtawagan ti Rhenish Hesse (Rheinhessen) iti kaarrubana nga estado ti Renania-Palatinado . Ti kaduogan a siudad ti kultural a rehion ti Hesse, Mainz, ket adda idiay Rhenish Hesse.
- Ti Estado ti Hesse (Aleman: Land Hessen, literal a kaibuksilan ti "Pagilian ti Hesse") ket paset ti dakdakkel a kultural a rehion. Daytoy ket adda ti kalawa iti 21,110 km2 (8,150 sq mi) ken gangani a sumurok ti innem a riwriw nga agtataeng. Ti kapitoliona ket ti Wiesbaden. Ti kadakkelan a siudad ti Hesse ket ti Frankfurt am Main.
Ti nagan a "Hesse" ket nagtaud manipud ti Hesse a dialekto. Ti sabali pay a nagan a "Hessia" ket nagtaud manipud ti mediebal a Latin ti Hassia. Ti Aleman a termino a Hessen ket inus-usar babaen ti Europeano a Komision gapu kadagit annurotenda a saan nga ipatarus dagiti nagnagan ti rehion (parapo 1.31 & 1.35).[3] Ti termino a "Hesse" ket nanunpalan a nagtaud manipuds ti Hermaniko a tribu a tinawtawagan ti Chatti, a nagtataeng iti rehion idi umuna a siglo B.C.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ (Aleman) "Populasion ti Estado". Portal ti Opisina dagiti Pederal nga Estadistika ti Alemania. Naala idi 2007-04-25.
- ^ (Aleman) "Bruttoinlandsprodukt". Volkswirtschaftliche Gesamtrechnungen. Statistische Ämter des Bundes und der Länder. 2011. Naala idi 22 Mayo 2011.
- ^ Pagsurotan ti Inggles nga Estilo ti Europeano a Komision, http://ec.europa.eu/translation/writing/style_guides/english/style_guide_en.pdf
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hessen idiay Wikimedia Commons
- Opisial a Portal ti gobierno
- Wiki a maipanggep ti Hesse iti pagsasao a Hesse
- "Hesse". Katoliko nga Ensiklopedia.


text:
Ni Hubert Horatio Humphrey, Jr. (Mayo 27, 1911 – Enero 13, 1978), ket nagserbi babaen ni Presidente Lyndon B. Johnson a kas ti maika-38 a Bise Presidente iti Estados UNidos.
Ni Humphrey ket namindua a nagserbi a kas ti Senador ti Estados Unidos manipud idiay Minnesota, ken nagserbi a kas ti Demokratiko a Baut ti Kaadua. Isu idi tinangibangon ti Partido Demokratiko-Agtaltalon-Agobobra ti Minnesota ken Dagiti Amerikano para iti Demokratiko nga Aksion. Isu pay ket nagserbi a kas ti Mayor iti Minneapolis, Minnesota manipud idi 1945 aginggana idi 1949. Ni Humphrey ket isu idi ti nominado iti Partido Demokratiko idi 1968 a panagbutos ti presidente ngem inabak ti Republikano a nominado, a ni Richard Nixon.
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Hubert Humphrey idiay Wikimedia Commons


text:
Suleiman I
Ni Suleiman I ( /ˌsʊlɪˈmɑːn/; Otomano a Turko: سلطان سليمان اول, Sultān Suleimān-i evvel or قانونى سلطان سليمان, Kānūnī Sultān Suleimān, Moderno a Turko: I. Süleyman (Pannakabalikas a Turko: [sylejˈmɑn]) wenno Kanuni Sultan Süleyman; 6 Nobiembre 1494 – c. 5 Septiembre 1566) ket idu idi ti maikasangapulo ken kapautan a nagturturay nga Emperador, Sultan ti Otomano nga Imperio, manipud idi 1520 aginggana idi pimmusay idi 1566. Isu ket naamammoan ti Laud a kas ni Suleiman ti Nadaeg[1] ken idiay Daya, a kas ni "Ti Agit-ited ti Linteg" (Turko: Kanuni; Arabiko: القانونى, al‐Qānūnī), para iti kompleto a panangibangonna manen ti legado a sistema ti Otomano. Ni ket nagbalin a prominente a monarkia ti maika-16 a siglo a Europa, a nagturturay ti idi kinapigsa ti milisia, politikal ke ekonomiko a bileg ti Otomano nga Imperio. Ni Suleiman ket kinabukodanna nga indauloan dagiti buyot ti Otomano ti panagrukmada kadagiti pammasakedan ti Belgrado, Rodas, ken ti kaaduan ti Hungaria sakbay a napasardeng ti panagiparukmana idiay Sillong ti Vienna idi 1529. Isu ket ti kaaduan a nagikapet ti Tengnga a Daya iti pannakisuppiatna kadagiti Safavid ken dagiti dakkel a paset ti Amianan nga Aprika ken ti kaadadayo ti laud a kas ti Arhelia. Babaen ti turayna, ti Otomano a plota ket nangiturturay kadagiti baybay manipud ti Mediteraneo aginggana idiay Baybay Nalabbasit ken ti Persiano a Golpo.[2]
Iti panangidaulona ti agpadpadakkel nga imperio, ni Suleiman ket binukbukodanna a nagipatakder kadagiti panagsuksukat ti lehislatibo a mainaig ti kagimongan, edukasion, panag-buis, ken kriminal a linteg. Ti kanonikal a lintegna (wenno ti Kanuns) ket nagsimpa ti porma ti imperio kadagiti siglo. Ni Suleiman ket saan laeng a maysa a naisangsangayan a mannaniw ken mammanday ti balitok; isu let nagbalin pay a nalatak a patro ti kultura, a nagtartaripatu ti nabalitokan a panawen ti artistiko, literario ken ti panagrang-ay ti arkitektura ti Otomano nga Imperio.[3] Isu ket nagsasao ti lima a pagsasao: Otomano a Turko, Arabiko, Chagatai (dialekto Dagiti pagsasao a Turko ken kabagian ti Uyghur ken Uzbek), Persiano ken Serbio.
Iti panakisina ti Otomano a tradision, Ni Suleiman ket nangasawa ti maysa a babai ti harem, a ni Roxelana, a nagbalin a ti Sultan Hürrem; dagiti intigana a kas maysa a reina iti korte ken ti kinabilegna iti Sultan ket nagpadayeg kaniana. Ti anakda a lalaki, a ni Selim II, ket sinarurona ni Suleiman kalpasan ti ipupusayna idi 1566 kalpasan ti panagturay ti 46 a tawtawen.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Suleiman I idiay Wikimedia Commons


text:
Paracale, Camarines Norte
Ti Paracale ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Paracale ket politikal a nabingbingay iti 27 a barbaranggay.[2]
- Awitan
- Bagumbayan
- Bakal
- Batobalani
- Calaburnay
- Capacuan
- Casalugan
- Dagang
- Dalnac
- Dancalan
- Gumaus
- Labnig
- Macolabo Island
- Malacbang
- Malaguit
- Mampungo
- Mangkasay
- Maybato
- Palanas
- Pinagbirayan Malaki
- Pinagbirayan Munti
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Tabas
- Talusan
- Tawig
- Tugos
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Camarines Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 25 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Santiago, Ilocos Sur
Ti Santiago ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santiago ket nabennebenneg iti 24 a barbaranggay.[2]
- Al-aludig
- Ambucao
- San Jose (Baraoas)
- Baybayabas
- Bigbiga
- Bulbulala
- Busel-busel
- Butol
- Caburao
- Dan-ar
- Gabao
- Guinabang
- Imus
- Lang-ayan
- Mambug
- Nalasin
- Olo-olo Norte
- Olo-olo Sur
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Sabangan
- Salincub
- San Roque
- Ubbog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Bais, Negros Oriental
Ti Siudad ti Bais ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Oriental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Bais ket nabingbingay a politikal iti 35 a barbaranggay.[2]
- Baranggay I (Pob.)
- Baranggay II (Pob.)
- Basak
- Biñohon
- Cabanlutan
- Calasga-an
- Cambagahan
- Cambaguio
- Cambanjao
- Cambuilao
- Canlargo
- Capiñahan
- Consolacion
- Dansulan
- Hangyad
- La Paz
- Lo-oc
- Lonoy
- Mabunao
- Manlipac
- Mansangaban
- Okiot
- Olympia
- Panala-an
- Panam-angan
- Rosario
- Sab-ahan
- San Isidro
- Katacgahan (Tacgahan)
- Tagpo
- Talungon
- Tamisu
- Tamogong
- Tangculogan
- Valencia
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Basud, Camarines Norte
Ti Basud ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Basud ket politikal a nabingbingay iti 29 a barbaranggay.[2]
- Angas
- Bactas
- Binatagan
- Caayunan
- Guinatungan
- Hinampacan
- Langa
- Laniton
- Lidong
- Mampili
- Mandazo
- Mangcamagong
- Manmuntay
- Mantugawe
- Matnog
- Mocong
- Oliva
- Pagsangahan
- Pinagwarasan
- Plaridel
- Poblacion 1
- San Felipe
- San Jose
- San Pascual
- Taba-taba
- Tacad
- Taisan
- Tuaca
- Poblacion 2
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Camarines Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 25 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
GMA Network
Ti Global Media Arts (GMA) Network, Incorporated( dati nga Greater Manila Area) ket maysa nga kangrunaan a network ti pantelebisyon iti Pilipinas. Agipabpabuya kadagiti programa nga pang-linglingay ken damdamag babaen iti upat a pulo ket siyam (49)nga istasyon, uppat nga istasyon nga ka-affiliate ken tallo pulo ket uppat (34) nga istasyon ti radyo iti intero nga pagilian. Daytoy nga network ket mabuya met iti sanga lubungan babaen ti GMA Pinoy TV.
Ni Atty. Felipe R. Gozon ti agdama nga Chairman at CEO.


text:
Kategoria:Estados Unidos
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 2 a subkatkategoria, manipud ti 2 a dagup.
E
- Dagiti estado ti Estados Unidos (14 K, 50 P)
H
- Heograpia ti Estados Unidos (2 K)
Pampanid iti kategoria "Estados Unidos"
Ti sumaganad a 90 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 90 a dagup.
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pederal a batay-linteg a republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti dati a konpederasion
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko


text:
Siudad ti Lapu-Lapu
Ti Siudad ti Lapu-Lapu ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Cebu iti Pilipinas. Sakupen ti ciudad ti dandani isuamin nga Isla ti Mactan, agarup maysa a kilometro iti abagatan-a-daya ti isla ti Cebu. Paset ti Siudad ti Lapu-Lapu iti Metro Cebu a nakasentro iti iti Siudad ti Cebu.
Ti lugar ti agdama a siudad ket sigud a maaw-awagan iti Mactan sakbay ti idadateng dagiti mannakup nga Kastila. Idi 1730, inaramid kas ili a managan Opon dagiti fraile nga Augustiniano. Idi 1961, napagbalin ti ili ti Opon a kas siudad ket naipanagan ken ni Lapu-Lapu, ti kaunaan a Pilipino a bannuar a mabigbig kas umuna a nangparmek iti ganggannaet a mannakup, ni Fernando Magellan (wenno Magallanes), idi 1521.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Lapu-Lapu ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Agus
- Babag
- Bankal
- Baring
- Basak
- Buaya
- Calawisan
- Canjulao
- Caw-oy
- Cawhagan
- Caubian
- Gun-ob
- Ibo
- Looc
- Mactan
- Maribago
- Marigondon
- Pajac
- Pajo
- Pangan-an
- Poblacion
- Punta Engaño
- Pusok
- Sabang
- Santa Rosa
- Subabasbas
- Talima
- Tingo
- Tungasan
- San Vicente1
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
Dagiti midia a mainaig ti Siudad ti Lapu-Lapu idiay Wikimedia Commons
- Alcantara
- Alcoy
- Alegria
- Aloguinsan
- Argao
- Asturias
- Badian
- Balamban
- Bantayan
- Barili
- Boljoon
- Borbon
- Carmen
- Catmon
- Compostela
- Consolacion
- Cordova
- Daanbantayan
- Dalaguete
- Dumanjug
- Ginatilan
- Liloan
- Madridejos
- Malabuyoc
- Medellin
- Minglanilla
- Moalboal
- Oslob
- Pilar
- Pinamungahan
- Poro
- Ronda
- Samboan
- San Fernando
- San Francisco
- San Remigio
- Santa Fe
- Santander
- Sibonga
- Sogod
- Tabogon
- Tabuelan
- Tuburan
- Tudela
(Malaksid ti Siudad ti Mandaue, amin ket administratibo a nawaya manipud ti probinsia, ngem naigrupo iti Cebu babaen ti Opisina ti Nailian nga Estadistika)


text:
Aldaw
Ti aldaw ket maysa a paset ti panawen, a sappasap a naipalpalawag a kas ti pagbayatan a dumagup ti 24 nga oras.[1] Mabalin pay a kayatna a saoen a ti paset ti sibubukel nga aldaw a ti agdama a lokasion ket nasilnagan babaen ti lawag ti Init, a naamammoan pay a kas ti aglawag. Ti paset ti panawen a manrukrukod manipud ti lokal a tengnga ti aldaw aginggana ti lokal a tengnga ti aldaw ket makunkuna a ti solar nga aldaw.[2][3]
Ti nadumaduma a panangipalpalawag iti daytoy a sangalubongan a konsepto ti tao ket maus-usar segun ti linaon, kammasapulan ken pakainugotan. Idi 1967, ti segundo ket nabaliwan idi ti panakaipalpalawagna iti termino ti kaatiddog ti allon ti lawag, ken daytoy ket nagbalinn a ti SI a batayan ti paset ti panawen. Ti paset ti panagrukod para iti panawen a makunkuna nga "aldaw", ket nabaliwan idi 1967 a kas ti 86,400 SI a segsegundo ken naikkan ti simbolo a d, ket saan a paset nga SI, ngem daytoy ket naaw-awat para iti panag-usar ti SI.[1] Ti maysa a sibil nga aldaw ket kadawyan a daytoy pay ket 86,400 a segundo, a mabalin a manayonan wenno makissayan ti bisiesto a segundo iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras UTC, ken, kadagidiay dadduma pay a lokasion, sagpaminsan a manayonan wenno makissayan ti maysa nga oras no agibalbaliw manipud wenno mapan t Oras a panagin-inut ti lawag. Ti balikas nga aldaw ket mabalin pay a mangitudo ti aldaw iti lawas wenno ti maysa a petsa ti kalendario, a kas ti sungbat ti saludsod nga "Ania nga Aldaw?" Ti aldaw ket mangipatudo pay ti paset ti aldaw a saan a rabii — a makunkuna pay a kas ti 'agaldaw'. Dagiti tabas ti biag ti tattao ken dagiti dadduma pay a sebbangan ket maikabagian ti solar nga aldaw ti Daga ken ti siklo ti aldaw ken rabii (kitaen dagiti sirkadiano a kumpas).
Ti pagtengngaan a kaatiddog ti solay nga aldaw ditoy Daga ket agarup a 86,400 segundo (24 oras) ken adda dagiti agarup a 365.2422 solar nga alaldaw iti maysa a tropikal atawen. Gaputa ti nailangitan a panagtayyek ket saan a pudno a nagtitimbukel, isu nga dagiti banbanag ket agbanbaniagada kadagiti nadumaduma a kapardas kadagiti nadumaduma a puesto kadagiti bukodda a panagtayyek, ti maysa a solar nga aldaw ket saan a tinawen nga agpapada ti kaatiddog ti panawen iti amin a panagtayyek a tawen. Ti aldaw, ket naaw-awatan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagaramid ti maysa a dagup a panagtayyek ti Daga.[4] no maipanggep ti nailangitan a lugar iti likud wenno adayo a bituen (naipagarup nga agtaltalinaay), ket makunkuna a nailangitan nga aldaw. Daytoy a paset ti panawen a panagtayyek ket agarup a mamin 4 a basbassit ngem 24 nga oras ken adda tiagarup a 366.2422 iti maysa a tropikal a tawen (adadu ngem maysa a nailangitan nga aldaw ngem ti bilang ti solar nga al-aldaw). Daytoy ket gapu ti pagangayan ti ugot, ti paset ti panawen a panagtayyek ti Daga ket saan nga agtaltalinaay, a pagbanagan daytoy kadagiti bassit a panagdumaduma para iti solar nga al-aldaw ken nailangitan nga 'al-aldaw'. Dagiti dadduma a planeta ken bu-bulan ken addaanda ti nailangitan ken solar nga al-aldaw.
Dagiti linaon
Pangyuna[urnosen | urnosen ti taudan]
No malaksid ti 24 nga oras (86,400 a segundo), ti balikas nga aldaw ket maus-usar kadagiti nadumaduma a kaatiddog itipanawen a naibatay ti panagtayyek ti daga ti lawlaw ti pagtayyekanna. Ti maysa a nagruna ket ti solar nga aldaw, a naipalpalawagan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagsubli ti Init ti pagpatingaan a puntos (ti kangatuan apuntosna iti langit). Gaputa ti Daga ket immitlog a pagtayyekanna ti Init no ti Daga ket agpuspusipos iti nagsikig a pagtayyekan, daytoy a paset ti panawen ket mabalin nga agpaut ti 7.9 a segundo a nabaybayag ngem (wenno nabibiit ngem) 24 nga oras. Iti pagtengngaan ti sumurok a makatawen daytoy nga aldaw ket kapadpada ti 24 nga oras (86,400 a segundo).
Ti aldaw, iti kapanunotan ti agaldaw a nailasin manipud ti rabii a panawen, ket sapasap a naipalpalawagan a kas ti paset ti panawen iti las-ud ti lawag ti init ket dagus a maabutanna ti rabaw ti daga, no maipagarup nga awan dagiti lokal a mangtiped. Ti kaatiddog ti aldaw ket pakatengngaan ti gangani nga adadu ngem kagudua ti 24-nga oras nga aldaw. Dua a banag ti managramid ti aldaw nga atatiddog ngem ti rabii. Ti Init ket saan apuntos, ngem adda ti nalawagan a kadakkel ti agarup a 32 minutos iti arko. Ti maipatinayon, ti tangatang ket agisilnag ti lawag ti init iti pamay-an nga a makaabot ti rabaw ti daga urayno ti Init ket adda ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 34 a minutos iti arko. Isu nga ti umuna a lawag ket makaabo ti rabaw ti daga no ti tengnga ti Init ket adda pay laeng ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 50 a minutos iti arko. Ti paggiddiatan ti panawen ket depende ti anggulo ti illeleggak ti Init ken ilelennekna (daytoy ket pamay-an ti latitud), ngem daytoy ket mabalin a dumaguo ti agarup a pito a minutos.
Ti taga-ugma nga ugali ket adda ti baro a panagrugi ti aldaw a maalin a ti ileleggak wenno ilelennek ti Init idiay lokal nga horisonte (Italiano a panagipagarup, kas pagarigan) Ti pudno a kanito iti, ken ti bagbaetan, ti dua nga illeleggak wenno dua nga ilelennek ket maitalek iti heograpiko a puesto (longitud ken ti pay latitud), ken ti panawen ti tawen. Daytoy ti panawen a kas ti nainaganan babaen dagiti taga-ugma a hemisperiko nga init a pagorasan.
Ti nataltalinaay nga aldaw ket maalin a maialpalawag babaen ti panaglabas ti Init babaen ti lokal a meridiano, a mapasamak daytoy ti lokal a tengnga ti aldaw (nangatngato a pagpatinggaan) wenno tengnga ti rabii (nababbaba a pagpatinggaan). Ti pudno a kanito ket maitalek iti heograpiko a longitud, ken ti basbassit a gay-at iti oras a panawen ti tawen. Ti kaatiddog tikastoy nga aldaw ket gangani nga agtaltainaay (24 nga oras ± 30 a segundo). Daytoy nga oras ti nainaganan babaen dagiti moderno nga init a pagurasan.
Ti kaaduan pay a panagparang-ay ket mangipalpalawag ti saan a pudno a natimbengan nga Init nga aggungunay ti natalinaay a kapardas iti igid ti nailangitan nga ekuador; ti kapardas ket kapadpada ti napakatengngaan a kapardas ti pudno nga Init, ngem ikkatenna dagiti panakaidumaduma iti maysa a tawen bayat a ti Daga ket aggungunay iti igif ti pagtayyekanna ti lawlaw ti Init (gapu ti kapardasna ken ti panagsikig ti pagtayyekanna).
Ti aldaw ti Daga ket immatiddog kadagiti napalabas a panawen. Daytoy a penomena ket gapu dagiti ugot nga inpangpangato babaen ti Bulan a mangpabuntog ti pagtayyekan ti Daga. Gapu ti pamay-an a panakaipalpalawagan ti segundo, ti natimbengan a kaatiddog ti aldaw ket agarup a 86,400.002 a segundo, ken umatatiddog babaen ti agarup a 1.7 milisegundo tunggal maysa a siglo (ti pakatengngaan ti 2,700 a tawtawen. Kitaen ti panagpardas ti ugot para kadagiti salaysay. Ti kaatiddog ti maysa nga aldaw ket nakarkaulo a kas ti 21.9 nga oras idi 620 a riwriw a tawen manipud ti ritmitas (dagiti agsinnublat a tuon ti gubang). Ti kaatiddog ti aldaw para iti Daga wenno Proto-Daga sakbay ti pasamak a panakapartuat ti bukodtayo a Bulan babaen ti impakto ket saan pay a naamammoan.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino ket nanipud ti Daan nga Ingles a dæg, nga adda ti sapasap a nagtaudan a kas ti Tag iti Alemana, ken dag iti Norweo, Danes, Sueko ken Olandés. Ti "aldaw" ket isu ti maika-98 kadawyan a balikas iti Inggles segun ti AskOxford.com.
Internasional a Sistema dagiti Paset (SI)[urnosen | urnosen ti taudan]
T aldaw, nga adda ti simbolo a d, ket naipalpalawagan a kas ti 86,400 a segundo. Ti segundo ket ti paset ti panawen iti SI paspaset.
Ti aldaw iti UTC a gantingan ti oras ket mabalin a mangiraman ti negatibo wenno positibo a bisiesto a segundo, ken isu a daytoy ket adda ti kaatiddog iti 86,399 wenno 86,401 a segundo.
Ti Internasional nga Opisina dagiti Kadagsen ken Rukod (BIPM) ket agdama a mangipalpalawag ti segundo a kas ti
… ti kapaut dagiit 9 192 631 770 a paset ti panawen ti radiasion a kapadpada ti panagdaliasat a nagbaetan ti dua a napino unay a lessaad ti natalinaay a kasasaad ti sesio 133 nga atomo.[5]
Daytoy ket mangaramid ti naibatay ti SI nga aldaw ti agpayso a 794,243,384,928,000 kadagita a paset ti panawen.
Desimal ken metriko nga oras[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-19 a siglo naisingasing idi ti panagaramid ti desimal a pisi a (1⁄10,000 wenno 1⁄100,000) ti maysa nga astronomiko nga aldaw a batayan ti paset ti oras. Daytoy ket kalpasan a panagsilnag ti desimal nga oras ken kalendario, a daytoy ket saanen a naususar gapu ti karigatna a agtungpal kadagiti naamammoan apaset. Ti kaballigian a kandidato ket ti centiday = 14.4 a minutos, a kas maysa a pagkapat nga abababa ti maysa nga oras ken asideg a mapuntaan ti SI a kilosegundo ken ti Daan nga Insik a ke.
Astronomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti aldaw nga adda ti agpayso a 86,400 a SI a segundo ket isu ti astonomiko a paset ti oras (ti segundo ket saan a kinaykayatan iti astronomia).[6]
Para iti maysa a naited a planeta, adda dagiti tallo a kita ti aldaw a naipalpalawag iti astronomia:
- Ti nailangitan nga aldaw - ti sibubukel a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti kaadayo dagiti bituen
- Ti bituen nga aldaw - ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti panagpadpada ti kaatiddog ti aldaw ken rabii
- katimbengan a solar nga aldaw - pakatengaan toi oras ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti Init a kas ti sentro a bituen
Para iti Daga, ti nailangitan nga aldaw ken ti bituen nga aldaw ket gangani nga agpadpada ti kaatiddog ken agarup a 3 minutos 56 a segundo nga abababab ngem ti solar nga aldaw. No minaig ti agtaltalna a bitbituen, ti Daga ket agpupusipos ti laeng sumurok a mamin 366 iti pagtayyekanna ti las-ud ti maysa a kompleto a panagtayyekna. Ti panagtayyek ti Daga ti lawlaw ti Init ket pabassitenna (babaen ti maysa) ti bilang ti panagbaniaga ti Init ti ballasiw ti langit ti Daga iti maysa a bituen a tawen.
Mainaig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas ket mangitudo kadagit nadumaduma a naipalpalawag a kapanunotan, a mairamn dagiti sumaganad:
- 24 nga oras (apag-isu)
- ti paset ti panawen ti lawag no ti Init ket adda ti nagato ti lokal a horisonte (a daytoy ket ti, ti oras ti paset ti panawen manipud ti ileleggak manipud ti ilelennek);
- ti napno nga aldaw a mangsakop ti nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a mangrugi ti panagrugi ti naspnget a paset ti panawen wenno manipud ti maysa a puntos nga asideg ti tengnga ti nasipnget a paset ti panawen;
- ti napno a nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a sagpaminsan a makunkuna a kas ti nychthemeron iti Inggles, manipud ti Griego a para iti rabii-aldaw;
- ti paset ti panawen manipud ti 6:00 AM aginggana ti 6:00 PM wenno 9:00 PM wenno ti sabali pay a natalna a pagorasan a paset ti panawen nga agtuon wenno mangrugi manipud ti paset dagiti panawen a kas ti "bigat", "sardam", wenno "rabii".
Sibil nga aldaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Para iti sibil a pamay-an ti sapasapa a pagorasan ti oras ket naipalpalawagen para iti amin a rehion a naibatay ti katibengan a lokal a solar nga oras iti maysa a sentro nga meridiano. Dagiti kastoy a sona tioras ket nangrugi a naampon idi agarup a tengnga ti maika-19 a siglo idi dagiti perrokarril nga adda kadagiti gnanayon a programa ket naus-usar, nga adda kadagit inagrunaan apagilian ket nangampon kadagitoy idi 1929. Para iti dagup a sangalubongan, adda dagiti 40 sa kastoy a sona ti oras ti maus-usar tattan. Ti kangrunaan ket ti "oras ti lubong" wenno Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Ti agdama a sapasap a taripnong ket mangirugrugi ti sibil nga aldaw a mangrugi ti tengnga a rabii, a daytoy ket asideg ti ababaa a pagpatinggaan ti katimbengan nga Init idiay sentro a meridiano ti sona ti oras. Ti maysa nga aldaw ket kadawyana nabingbinagay iti 24 nga oras iti 60 a minuto siti 60 a segundo ti tunggal maysa.
Bisiesto a segundo[urnosen | urnosen ti taudan]
Tapno mailinia ti sibil nga aldaw iti napudno a panaggunay ti Init, mabalin a manayonan wenno makissayan kadagiti bisiesto a segundo.
Ti maysa a sibil a pagorasan nga aldaw ket kadawyan a 86,400 a SI a segundo ti kaatiddogna, ngem isunto ket 86,401 a segundo wenno 86,399 a segundo ti kaatiddogna no mapasamak ti maysa a bisiesto a segundo.
Dagiti bisiesto a segundo ket masakbayan a maiwaragawag babaen ti Internasional a Panagtayyek ti Daga ken Serbiso ti Reperensia a Sistema nga isu daytoy ti mangrukrukod ti panagtayyek ti Daga ken mangikeddeng no nasken ti bisiesto a segundo. Dagiti bisiesto a segundo ket rumsua laeng iti gibus ti maysa a UTC a bulan, ken naisengsengngat laeng daytoy iti gibus ti Hunio 30 wenno Disiembre 31.
Dagiti paammo ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Dagiti saan a SI paset a naw-awat para iti panag-usar ti SI, ken dagiti paset a naibatay kaagiti kammasapulan nga agnanayaon".
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Solar nga Aldaw". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Day". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Adda dagiti mannurat nga agibagbaga nga agalud ti panagilasin ti "aldaw" iti panawen a panagtayyek. Kas pagariagan: Courtney Seligman. "Panagtayyek a Panawen ken Kaatiddog ti Aldaw". Naala idi 2011-06-03. "Aluadan a palagip: Gaputa ti panagtayyek a paset ti panawen ti Daga ket ganganina a kapadpadana ti kaatiddog ti aldawna, sagpaminsantayo nga agsadadot ti panagitungtungan ti panagtayyek ti langit, ken mangibagbaga a dagiti bituen ket agtaytayyek ti lawlawtayo iti tunggal maysa nga aldaw. Iti kapdana daytoy, saan a kadawyan kadagiti saan a naannad a tattao a mangilaok ti panatayyek a paset ti panawen ti planeta iti kaatiddog ti aldaw, wenno baliktaden."
- ^ Resolutsion 1 ti maika-13 a taripnong ti CGPM (1967/68)
- ^ P. Kenneth Seidelmann, ed., Panagipalpalawag a Suplemento iti Astronomiko nga Almanak, (Mill Valley, CA: University Science Books, 1992) 696.


text:
Kanton iti Uri
Ti Uri (Aleman: Uri (tulong·paammo)) ket maysa kadagiti 26 kanton ken nangbangon a kameng ti Suiso a Konpederasion. Daytoy ket mabirukan idiay Tengnga a Suisa. Ti teriorio ti kanton ket sakupenna ti tanap iti Karayan Reuss a nagbaetan ti Danaw Lucerna ken ti Paso ti San Gotthard. Ti Aleman ket isu ti nangruna a pagsasao idiay Uri. Ti Uri ket isu laeng idi ti kanton a dagiti ubbing idiay pagadalan ket naskenda a makaadal iti Italiano a kas ti umuna a ganganaet a pagsasaoda. Ngem idi tawen ti panagadal iti 2005/2006 daytoy ket nabaliwan iti Inggles a kas dagiti sabsabali a kanton. Ti populasion ket agarup a 35,000 a dagitoy ket mairaman dagiti 3,046 (or 8.7%) a ganganaet.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Aleman) naala idi 10 Disiembre 2011
- ^ Pederal a Departamento dagiti Estadistika (2008). "Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeit, Geschlecht und Kantonen" (Microsoft Excel). Naala idi Nobiembre 5, 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Uri idiay Wikimedia Commons


text:
Sigma, Capiz
Ti Sigma ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Capiz iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sigma ket politikal a nabingbingay iti 21 a barbaranggay.[2]
- Acbo
- Amaga
- Balucuan
- Bangonbangon
- Capuyhan
- Cogon
- Dayhagon
- Guintas
- Malapad Cogon
- Mangoso
- Mansacul
- Matangcong
- Matinabus
- Mianay
- Oyong
- Pagbunitan
- Parian
- Pinamalatican
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Tawog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Capiz". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Capiz". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Moscow
Ti Moscow ket isu ti kapitolio, ti kapusekan ti papulasion a siudad, ken ti kaaduan ti populasion a pederal a suheto iti Rusia. Daytoy a siudad ket maysa a nangruna iti politikal, ekonomia, kultural, siensa, relihion, busbos, edukasion ken sentro kadagiti pagluganan iti Ruso ken ti kontinente. Ti Moscow ket isu ti akin-amianan unay a dakkel a siudad iti Lubong (ngem saan nga isu tu kalamiisan), ti kapusekan ti populasion a ciudad iti Europa, ken maika-6 a kadakkelan a maitutop a siudad iti lubong. Ti populasion na daytoy, segun ti 2010 a Senso, ket 11,503,501.[7] Batayan ti Forbes 2011, ti Moscow ket addaan kadagiti 79 a bilionario, naiyallatiw na ti Siudad ti New York a kas ti siudad nga addaan ti kaaduan a bilang kadagiti bilionario.[11]
Ti Moscow ket naisaad idiay Karayan Moslva idiay Tengnga a Pederal a Distrito iti Europa a Ruso. Iti kabayatan iti pakasaritaan na, daytoy a siudad ket nagserbi a kapitolio kadagiti nagsasaruno nga estado, manipud ti taga-ugma a Natan-ok a Dukesa iti Moscow ken ti simmaruno a Tsardon iti Russia ken ti Kappon ti Sobiet. Ti Moscow ti pagsaadan ti Moscow Kremlin, ken ti taga-ugma a kota nga iti daytoy nga aldaw ket isu ti pagtaengan ti Presidente ti Ruso ken iti ehukutibo a sanga iti Gobierno iti Ruso. Ti Kremlin ket isu pay ti maysa kadagiti nadumaduma a Sangalubongan a Tawidan a Sitio ditoy a siudad. Isuda a dua a siled ti parlamento iti Ruso (ti Duma ti Estado ken ti Tipunan ti muyong a Konsilo ket nakatugaw met idiay Moscow.
Ti siudad ket naiserbian babaen ti bariwakwak a naaramidan a paglugluganan, nga mairaman dagiti uppat nga internasional nga eropuerto, siam a pungto ti tren, ken maysa kadagiti kaunegan iti uneg ti daga a tubo iti lubong, ti Moscow a Metro, ket maikadua laeng iti Tokyo iti banag iti panaglugan ken maibigbigan a kas ti maysa a mohon babaen ti kinabaknag ken sabsabali nga arkitektura kadagiti isuda a 185 nga estasion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ ПpeзидeHT Poccийckoй Фeдepaции. ykaз №849 oT 13 Maя 2000 r. «O пoлHoMoчHoM пpeдcTaBиTeлe ПpeзидeHTa Poccийckoй Фeдepaции B фeдepaлbHoM okpyre». BcTyпил B cилy 13 Maя 2000 r. OпyблиkoBaH: "CoбpaHиe зakoHoдaTeлbcTBa PФ", №20, cT. 2112, 15 Maя 2000 r. (Presidente ti Tipunan ti muyong iti Ruso. Bilin #849 iti Mayo 13, 2000 Iti Plenipotentiario a Representatibo ti Presidente iti Ruso a Pederasion iti maysa a Distrito Pederal. Nagbalin idi Mayo 13, 2000).
- ^ ГoccTaHдapT Poccийckoй Фeдepaции. №OK 024-95 27 дekaбpя 1995 r. «Oбщepoccийckий kлaccифиkaTop эkoHoMичeckиx perиoHoB. 2. ЭkoHoMичeckиe paйoHы», B peд. ИзMeHeHия №5/2001 OKЭP. (Gosstandart iti Ruso a Pederasion. #OK 024-95 Disiembre 27, 1995 Ruso a Panakaidasig dagiti Ekonomiko a Rehion. 2. Dagiti Ekonomiko a Rehion, natarimaan babaen ti Panagpasayaat #5/2001 OKER. ).
- ^ "Dagiti Piesta ken nagnangruna a petsa iti Moscow". Gobierno ti Siudad ti Moscow. Naala idi 29 Septiembre 2010.
- ^ a b "Ti Mayor ti Siudad ti Moscow". Gobierno iti Moscow. Naala idi 18 Marso 2010.
- ^ "The Moscow Statute". Moscow City Duma. Gobierno ti Moscow. 28 Hunio 1995. Naala idi 29 Septiembre 2010. "Ti kangatuan ken eksklusibo (representatibo) a bagiti estado a bileg idiay Moscow ket ti Siudad ti Moscow a Duma."
- ^ Ministro ti Ekonomiko a Panagrang-ay ti Ruso a Pederasion. Pederala Panagrehistro, Kadastre&Kartograpo a Serbisio. Nailian a Reporta ti Rusia Landuse 2008, p.187-188 (Ruso)
- ^ a b ФeдepaлbHaя cлyжбa rocyдapcTBeHHoй cTaTиcTиkи (Federal State Statistics Service) (2011). "ИHфopMaциoHHыe MaTepиaлы oб okoHчaTeлbHыx иTorax Bcepoccийckoй пepeпиcи HaceлeHия 2010 roдa[[Kategoria:Dagiti artikulo a naglaon ti Ruso a testo]] (Information on the final results of the 2010 All-Russian Population Census)". Bcepoccийckaя пepeпиcb HaceлeHия 2010 roдa (2010 All-Russia Population Census) (iti Russian). Federal State Statistics Service. Naala idi 2011-12-28. Ti silpo ti wiki ket naikabil iti titulo ti URL (tulong)
- ^ Ti kuenta ti densidad ket nakarkulo idi babaen ti panagbingbingay ti populasion a naireporta babaen ti 2010 a Senso babaen tilugar a naipakita idiay "Lugar" a pagikabilan. Pangngaasi a laglagien a daytoy a kuenta ket mabalin a saan nga husto a ti lugar a nainaganan idi infobox ket mabalin a saan a naireporta para iti kapadpadana atawen a kas ti populasion.
- ^ ПpaBиTeлbcTBo Poccийckoй Фeдepaции. ПocTaHoBлeHиe №725 oT 31 aBrycTa 2011 r. «O cocTaBe TeppиTopий, oбpaзyющиx kaждyю чacoByю зoHy, и пopядke иcчиcлeHия BpeMeHи B чacoBыx зoHax, a Takжe o пpизHaHии yTpaTиBшиMи cилy oTдeлbHыx ПocTaHoBлeHий ПpaBиTeлbcTBa Poccийckoй Фeдepaции». BcTyпил B cилy пo иcTeчeHии 7 дHeй пocлe дHя oфициaлbHoro oпyблиkoBaHия. OпyблиkoBaH: "Poccийckaя ГaзeTa", №197, 6 ceHTябpя 2011 r. (Government of the Russian Federation. Resolution #725 iti August 31, 2011 On the Composition of the Territories Included into Each Time Zone and on the Procedures of Timekeeping in the Time Zones, as Well as on Abrogation of Several Resolutions of the Government of the Russian Federation. Nagbalin idi after 7 days following the day of the official publication).
- ^ Opisial iti amin a teritorio iti Ruso babaen ti Artikulo 68.1 iti Batay-linteg iti Ruso.
- ^ Ody, Elizabeth (2011-03-10). "Ni Carlos Slim ket isu ti umuna ti Forbes Listaan dagiti Bilionario ti Maikadua a Tawen". Bloomberg. Naala idi 2011-06-01.


text:
Internet Movie Database
Ti Internet Movie Database (IMDb) (Ilokano: Batayan a datos ti Pelikula ti Internet) ket maysa nga online a batayan ti datos ti pakaammo a mainaig kadagiti pelikula, dagiti programa ti telebision ken dagiti ay-ayam a video. Daytoy ket mangiraman kadagiti aktor, dagiti empleado ti panagpataud, ken dagiti piksion akarakter a naipakita kadagitoy tallo a makitkita a pagliwliwaan ti midia. Manipud idi 2008, ti maysa a lanag ket mangpakabael pay dagiti agar-aramat idiay Estados Unidos ti nadaras a panagkita kadagiti sumurok a 6,000 a peleikula ken dagiti pabya ti telebision manipud ti CBS, Sony ken dagiti nadumaduma pay nga agparpatuat ti nawaya a pelikula.
Daytoy ket maysa kadagiti kadayegan online a papanan iti pagliwliwaan, nga adda dagiti sumurok a 100 a riwiriw a naisangayan nga agar-aramat it itungngal maysa a bulan ken ti natalinaay ken napardas a dumakdakkel a kaada ti mobile.[2] Ti IMDb ket nairugi idi Oktubre17, 1990, ken idi 1998 daytoy ket ginatang idi babaen ti Amazon.com. Manipud idi Agosto 24, 2013 ti IMDb ket addaan kadagiti 2,615,797 a titulo (mairaman kadagiti episode) ken dagiti 5,406,250 a personalidad iti batayan ti datosna,[3] ken dagiti pay 45 a riwriw a nairehistro nga agar-aramat. Ti website ket nairanggo iti 53 babaen ti Alexa.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagit inagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Imdb.com Site Info". Alexa Internet. Naala idi 2013-09-01.
- ^ "Top Ten Internet Companies | CelebJunkyz.com | Celebrity News Celebrity Gossip Celebrity Blog". CelebJunkyz.com. Agosto 19, 2009. Naala idi Agosto 20, 2011.
- ^ "Stats". IMDb. Naala idi Agosto 24, 2013.


text:
HIV/AIDS
Ti panakakurang ti inmuno ti tao a panakaalis ti birus / nagun-od a panakakurang ti inmuno a sindroma (Ingles: Human immunodeficiency virus infection / Acquired immunodeficiency syndrome) (kadawyan a naipangyababaan iti HIV/AIDS) ket maysa a sakit iti di panakaaran ti sakit a sistema ti tao a gapuanan babaen ti panakakurang ti inmuno ti tao a panakaalis ti birus (HIV).[1] Iti laus-ud nga umuna a panakaalis ti maysa a tao ket mabalin a makarikna ti ababa a paset ti panawen iti kasla trangkas a sakit. Daytoy ket kadawyan a sarunuen ti napaut a paset ti panawen nga awan dagiti sintoma. Ti irarang-ay ti sakit daytoy ket umad-adu a sumampitaw ti di panakaaran ti sakit a sistema, a mangpalaka ti tao a makagun-od kadagiti pakaalisan, a mairaman dagiti oportunistiko panakaalis,ken dagiti bung-or a dagitoy ket kadawyan a saan nga apektaran dagiti tattao a saan a nadadaelean dagiti di panakaaran ti sakit a sistema.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sepkowitz KA (Hunio 2001). "AIDS—dagiti immuna a 20 a tawtawen". N. Engl. J. Med. 344 (23): 1764–72. doi:10.1056/NEJM200106073442306. PMID 11396444.
Dagiti nagibasaran
- Mandell, Gerald L.; Bennett, John E.; Dolin, Raphael, eds. (2010). Pamunganayan ken Panakasanay ni Mandell, Douglas, ken Bennett kadagiti makaalis a sakit (Maika-7 nga ed.). Philadelphia, PA: Churchill Livingstone/Elsevier. ISBN 978-0-443-06839-3.
- Nagsaupan a Prograna ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti HIV/AIDS (UNAIDS) (2011). Sangalubongan a Panagsungbat iti HIV/AIDS, Epidemiko a panagpabaro ken sektor a panagrang-ay para iti sangalubongan apanagserrek. Nagsaupan a Prograna ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti HIV/AIDS.


text:
Enrique B. Magalona, Negros Occidental
Ti Enrique B. Magalona ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Enrique B. Magalona ket politikal a nabingbingay iti 23 a barbaranggay.[2]
- Alacaygan
- Alicante
- Poblacion I (Baranggay 1)
- Poblacion II (Baranggay 2)
- Poblacion III (Baranggay 3)
- Batea
- Consing
- Cudangdang
- Damgo
- Gahit
- Canlusong
- Latasan
- Madalag
- Manta-angan
- Nanca
- Pasil
- San Isidro
- San Jose
- Santo Niño
- Tabigue
- Tanza
- Tuburan
- Tomongtong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Negros Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Bulacan, Bulacan
Ti Bulacan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bulacan ket nabingbingay a politikal iti 14 a barbaranggay.[2]
- Bagumbayan
- Balubad
- Bambang
- Matungao
- Maysantol
- Perez
- Pitpitan
- San Francisco
- San Jose (Poblacion)
- San Nicolas
- Santa Ana
- Santa Ines
- Taliptip
- Tibig
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Badiangan, Iloilo
Ti Badiangan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Badiangan ket politikal a nabingbingay iti 31 a barbaranggay.[2]
- Agusipan
- Astorga
- Bingauan
- Bita-oyan
- Botong
- Budiawe
- Cabanga-an
- Cabayogan
- Calansanan
- Catubig
- Guinawahan
- Ilongbukid
- Indorohan
- Iniligan
- Latawan
- Linayuan
- Mainguit
- Malublub
- Manaolan
- Mapili Grande
- Mapili Sanjo
- Odiongan
- Poblacion
- San Julian
- Sariri
- Sianon
- Sinuagan
- Talaba
- Tamocol
- Teneclan
- Tina
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Iloilo". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Joseph Haydn
Ni Franz Joseph Haydn ( /ˈdʒoʊzəf ˈhaɪdən/; Aleman: [ˈjoːzɛf ˈhaɪdən] ( denggen); 31 Marso[1] 1732 – 31 Mayo 1809), naamammuan pay a kas ni Joseph Haydn,[2] ket maysa idi nga Austriano[3] a kompositor, maysa kadagiti kaaduan a prolipiko ken prominente iti Klasika apaset ti panawen. Isu ket kankanayon a tinawtawagan ti "Ama ti Simponia" ken "Ama ti Kuerdas a Kuarteto" gapu kadgiti nangruna a kontribusionna kadagitoy a porma. Isu ket nangruna pay iti panagrang-ay iti piano trio ken ti ebolusion iti sonata porma.[4][5]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti petsa ketdi nakeddengan. Ni Haydn ket nangibagbaga nga isu ket naipasngay iti daytoy nga aldaw (Geiringer (1982, 9); Jones (1810, 8)), ngem adda dagiti kameng ti pamiliana a nagreporta nga embes ket idi 1 Abril (Geiringer). Ti karikutan ket nagtaud manipud kinapudno a dagiti opisial a rehistro ni Haydn ket ssan a nairehistro ti petsa ti pannakaipasngayna ngem ti petsa ti pannakabunniagna, nga iti kaso ni Haydn ket idi 1 Abril (Wyn Jones 2009, 2–3).
- ^ Urayno isu ket sagpaminsan a tinawtawagan ti "Franz Joseph Haydn", ti nagan a "Franz" ket saan idi nga inus-usar ti kompositor iti kabibiagna ken linikliklikan babaen dagiti eskolar tatta nga aldaw. (Webster, James: "Haydn, Joseph", Grove Music Online ed. L. Macy (Naala idi 18 Enero 2007), http://www.grovemusic.com). Kitaen pay ti Nagan ni Haydn.
- ^ Webster ken Feder, 2001
- ^ Rosen 1997, pp. 43–54
- ^ Smallman, Basil (1992). Ti Piano Trio: Ti Pakasaritaanna, Pamay-an, ken Repertorio. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. pp. 16–19. ISBN 0-19-318307-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Joseph Haydn idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Joseph Haydn idiay Wikiquote