text:
Kanada
Nagsasabtan: 60°N 95°W / 60°N 95°W
Ti Kanada[10] ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Amianan nga Amerika a buklen dagiti sangapulo a probinsia ken dagiti tallo a teritorio. Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a paset ti kontinente, daytoy ket maigay-at manipud idiy Atlantiko aginggana idiay Pasipiko ken agpa-amianan a mapan idiay Taaw Artiko. Ti Kanada ket maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong, ken ti sapasap a pagbeddenganna iti Estados Unidos ket isu ti kaatiddogan a pagbeddengan a daga iti lubong.
Ti daga a tattan ket ti Kanada ket tinataengan idin kadagiti napalabas a milenio babaen dagiti nadumaduma nga Aborihen a tattao. Idi rugi ti naladaw a maika-15 a siglo, Dagidi Britaniko ken Pranses a kolonial a ekspedision ket nagsuksukimat, ken kalpasanna ket tinaengan, ti Atlantiko nga a pantar ti rehion. Ti Pransia ket ganganina amin nga insubli dagiti koloniana iti Amianan nga Amerika iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1763 kalpasan ti Pranses ken Indiano a Gubat, nga isu daytoy idi ti teatro ti Amianan nga Amerikano iti Gubat ti Pito a Tawtawen. Idi 1867, iti panagkappon dagiti tallo a kolonia ti Britaniko nga Amianan ngaAmerika babaen ti Konpederasion, ti Kanada ket naporma a kas maysa a pederal a dominio dagiti uppat a probinsia. Daytoy ket nangrugian ti panagpadakkel kadagiti probinsia ken dagiti teritorio ken ti maysa a proseso iti panagpaadu ti autonomia, a dimtengan iti 1982 a Tignay ti Kanada.
Ti Kanada ket maysa a pederal nga estado a tinurturayan a kas maysa a parlamentario a demokrasia ken maysa a batay-linteg a monarkia, a ni Reina Isabel II a kas ti daulo ti estado. Ti pagilian ket opisial nga agsasao ti dua ken multikultural iti pederal nga agpang, nga addaan iti populasion iti agarup a 35 a riwriw manipud idi 2013. Ti narang-ay nga ekonomia ti Kanada ket maysa kadagiti kadakkelan iti lubong, a nangruna nga agkamkammatalek kadagiti adu a masna a rekurso ken ti nasayaat a naparang-ay a network dagiti pagtagilakuan, a naipangpangruna iti Estados Unidos, nga adda ti nabayagen nga atiddog ken narikut a relasion.
Ti Kanada ket maysa narang-ay a pagilian, nga adda iti maikasiam a kangatuan ti matgedan iti lubong iti tunggal maysa a tao, ken ti maika-11 a kangatuan a pannakairanggo iti panagrang-ay ti nagtagitaon. Ti Kanada ket mairanggo pay kadagiti kangatuan kadagiti sangalubongan a panagrukod iti edukasion, panagsarsarang ti gobierno, dagiti sibil a kawayaan, kasayaat ti biag, ken kinawaya ti ekonomia. Ti Kanada ket maysa a mabigbig a tengnga a bileg ken maysa a kameng kadagiti sangalubongan a patakder, a mairaman ti G7, G8, G20, NATO, NAFTA, OECD, WTO, Mankomunidad ti Pagpagilian, Francophonie, OAS, APEC, ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[11]
Dagiti probinsia ken teritorioUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Departamento iti Katawidan ti Kanada. "Naarian a kanta 'Apo Isalakanmo Ti Reina'". Queen's Printer. Naala idi 2011-05-23.
- ^ Kallmann, Helmut. Marsh, James Harley (ed.). "Dagiti nailian ken naarian a lanta". Ensiklopedia dagiti Musika iti Kanada. Historica-Dominion. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-10. Naala idi 2011-05-23.
- ^ Tignay dagiti Opisial a Pagsasao (PDF). Gobierno iti NWT. Pagmalditan ti Teritorio. 2004. p. 4. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-08-09. Naala idi 2012-02-14.
- ^ Hail, M; Lange, S (Pebrero 25, 2010). "Pederalismo ken Representasion ti Teiria dagiti Nagipatakder nga Amama: Ti maysa a Panagadadal ti Pannakaipadpada iti Kapanunotan ti Batay-linteg iti Estados Unidos ken Kanada". Publius: ti Warnakan ti Pederalismo. 40 (3): 366–388. doi:10.1093/publius/pjq001.
- ^ "Pagorasan ti populasion iti Kanada". Estadistika ti Kanada. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-06-05. Naala idi 2022-10-2.
{{cite web}}: Kitaen dagiti pateg ti petsa iti:
|accessdate=(tulong)
- ^ "2011 Senso: Populsion ken bilang dagiti pagtaengan". Dagiti Estadistika ti Kanada. 2012-02-08. Naala idi Pebrero 8, 2012.
- ^ a b c d "Kanada". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-11-05.
- ^ "GINI index". The World Bank. Naala idi Oktubre 23, 2014.
- ^ "Table 1: Human Development Index and its components". UNDP. Naala idi Oktubre 5, 2014.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Kanada". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 248. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Petersen K (2003) Ti Panagsukisok tapno Maipapudno ti Kanada a kas maysa a Tengnga a Bileg, Disidente a Boses
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Pakasaritaan
- Francis, RD; Jones, Richard; Smith, Donald B (2009). Banbaniaga: Ti Pakasaritaan ti Kanada. Nelson Education. ISBN 978-0-17-644244-6.
- Taylor, Martin Brook; Owram, Doug (1994). Canadian History. Vol. 1 & 2. Pagmalditan ti Unibersidad ti Toronto.
{{cite book}}: Akinruar a silpo iti
(tulong) ISBN 978-0-8020-5016-8, ISBN 978-0-8020-2801-3
|volume=
- Heograpia ken klima
- Stanford, Quentin H, ed. (2008). Canadian Oxford World Atlas (6th nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan (Kanada). ISBN 978-0-19-542928-2.
- Gobierno ken linteg
- Malcolmson, Patrick; Myers, Richard (2009). Ti Kanadiano a turay: Ti Panangiyammo ti Parlamentario a Gobierno idiay Kanada (maika-4 nga ed.). Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-1-4426-0047-8.
- Morton, Frederick Lee (2002). Linteg, politika, ken ti hustisia a proseso idiay Kanada. Frederick Lee. ISBN 978-1-55238-046-8.
- Militar
- Granatstein, JL (2011). Ti Buyot ti Kanada: Pannakigubat ken Panagaywan ti Kappia (2nd nga ed.). Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-1-4426-1178-8.
- Ekonomia
- Hunio 2012 a pakabuklan (PDF). OECD Economic Surveys. 2012. (Listaan dagiti Ekonomiko a Panagsukisok)
- Konsilo dagiti Kanadiano nga Akademia (2012). Ti Kasasaad ti Siensia ken Teknolohia idiay Kanada, 2012. Konsilo dagiti Kanadiano nga Akademia. ISBN 978-1-926558-47-9.
- Demograpia ken dagiti estadistika
- Dagiti Estadistika ti Kanada (2008). Tawen a Libro ti Kanada (CYB) tinawen 1867–1967. Dagiti Pederal a Pablaak (Reina ti Kanada).
- Dagiti Estadistika ti Kanada (Nobiembre 2011). Tawen a Libro ti Kanada. Dagiti Pederal a Pablaak (Reina ti Kanada). Katologo Blng. 11-402-XWE (ISSN 0068-8142).
- Kultura
- Andrew Cohen (Mayo 8, 2007). Ti Di pay Nalpas a Kanadiano: Ti Tattao a datayo. McClelland & Stewart. ISBN 978-0-7710-2181-7.
- Magocsi, Paul R (1999). Ensiklopedia ti tattao ti Kanada. Kagimongan ti Ontario, Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-0-8020-2938-6.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti midia a mainaig iti Kanada iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Kanada manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Kanada iti Curlie (iti Ingles)
- Opisial a website ti Gobierno ti Kanada


c: text/html

text:
Annual Tree Planting Activity sadiay Bantay Calvario, Indadangan , Kinapian , Suyo Proper
Naaramid ti Annual Tree Planting Activity sadiay Bantay Calvario, Indadangan , Kinapian , Suyo Proper idi July 30,2021 a nakipartisiparan dagiti LGU Suyo Municipal Officials ken Employees, PNP ken BFP personnel nga indaulwan iti nagaget ken naalibtak nga ama ti ili Mayor Mario B. Subagan .
Iti datuy a tree planting activity ket adda naimula nga sangaribu ( 1,000) a puon iti Benguet Pine Tree nga inted iti Lepanto Consolidated Mining Company ken LGU Cervantes.
NAPINTAS Suyo!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kultura
Ti kultura (Latin: cultura lit. panagtalon)[1] ket maysa a moderno a konsepto a naibatay iti maysa a termino nga immuna a nausar iti klasiko a kina-ugma babaen ti Romano nga orador, a ni Cicero: "cultura animi". Ti termino a "kultura" ket immuna a nagparang iti agdama apuotna idiay Europa idi maika-18 ken maika-19 a sigsiglo, tapno mangibaga ti pamay-an ti panagtalonn wenno panagparang-ay, a kas iti agrikultura wenno hortikultura. Idi maika-19 a siglo, ti termino ket rimmmang-ay nga immuna a mangibaga ti panagpasayaat wenno pannakapino ti maysa a tao, a naipangpangruna babaen ti edukasion, ken ti pannakatungpal dagiti nailian nga aspirasion wenno dagiti umno. Idi tengnga ti maika-19 a siglo, adda dagiti sientista a nagususar ti termino a "kultura" tapno mangitudo ti sangalubongan a kapasidad ti nagtagitaon. Para iti Aleman a di-positibista a sosiolohista a ni Georg Simmel, ti kultura ket nangibagbaga "ti kultibasion dagiti agmaymaysa a tao babaen ti ahensia dagiti akin-ruar a porma a dagitoyen ket representatibon ti dalan ti pakasaritaan".[2]
Idi maika-20 a siglo, ti "kultura" ket rimmuar a kas ti maysa a sentro a konsepto iti antropolohia, a binukbuklan ti sakup ti penomena ti tao a saan a maidakamat ti henetiko a tawidan. A naisangsangayan ti termino a "kultura" iti Amerikano nga antropolohia ket adda ti dua a kayatna a sawen: (1) ti rimmang-ay a kapasidad ti tao a mangidasig ken mangirepresenta dagiti pannakasanay kadagiti simbolo, ken ti panagtignay a naiparapaap ken managpartuat; ken (2) dagiti naisalsalumina a pamay-an ti tattao nga agtataeng kadagiti nadumaduma a luglugar iti lubong a nangidasdasig ken nangirepreprenta dagiti pannakasanayda, ken ti napartuat a panagtignayda. Dagiti pannakailaslasin ket agdama a naar-aramid iti nagbaetan ti pisikal nga artipakto a pinartuat babaen ti maysa a kagimongan, a naibagbaga a kas ti material a kultura ken dagiti amin,[3] dagiti di maar-arikap a kas ti pagsasao, tradision, kdpy. a dagitoy ti kangrunaan a batayan ti termino a "kultura".
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti etimolohia ti moderno a termino ti "kultura" ket adda ti maysa a klasiko a taudan. Iti Ingles, ti balikas a "kultura" ket naibatay ti termino nga inus-usar idi babaen ni Cicero idiay bukodna a Tusculan Disputations, nga idiay ket nagsursurat ti panagtalon ti kararua wenno "cultura animi", nga isu a daytoy ket nagus-usar ti maysa amaipapan ti agrikultura a metapora tapno mangipalpalawag ti panagrang-ay ti pilosopiko a kararua, a daytoy ket naawawatan a teleolohiko a kas ti maysa a kangatuan a masna a mabalin a panunot para iti panagrang-ay ti nagtagitaoan. Ni Samuel Pufendorf ket isu ti nangala ti metapora iti moderno a kontestoto, a kayatna a sawen ket adda iti kapada, ngem saanen nga agipagpagarup a ti pilosopia ket isu ti masna a kinalibnos ti tao. Ti panagusarna, ken dagiti adu a mannurat kalpasan kaniana "ket mangitudo kadagiti amin a pamay-an a nagpasayaat ti tao kadagiti kasisigud a barbarismo, ken babaen ti artipisio, ket nagbalin a napno a tao ".[4]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Harper, Douglas (2001). Online a Diksionario ti Etimolohia
- ^ Levine, Donald (ed) 'Simmel: iti kina-agmaymaysa ken dagiti sosial a porma. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan, 1971. p6.
- ^ Macionis, Gerber, John, Linda (2010). Sosiolohia maika-7 Kanadiano nga Ed. Toronto, Ontario: Pearson Canada Inc. p. 53.
- ^ Velkley, Richard (2002). "Ti Irteng ti Kinapintas: Iti Kultura ken Sibilisasion iti Rousseau ken Aleman a Pilosopia". Ti Tao kalpasan ken ni Rousseau: Pilosopia ken Kultura a Sinalsaludsod. Ti Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. pp. 11–30.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kultura iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Kultura iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Departamento ti Meta
Ti Meta ket departamento ti Colombia. Daytoy ket asideg iti heograpiko a sentro ti pagilian, iti daya ti kabambantayan ti Andes. Ti dakkel a paset ti departamento, ket linasat pay ti Karayan Meta , ket naabbongan babaen ti tanap ti karuotan nga ammo a kas ti Llanos. Ti kapitoliona ket ti Villavicencio. Ti departamento ket nangikabil kadagiti monumento iti tunggal maysa a heograpiko a sentro ti Colombia, iti lugar nga ammo kas ti Alto de Menegua, ken asideg laeng a kilometro manipud idiay Puerto López.
Ti Achagua, a kapada met ti Piapoco, ket maysa nga Indihenio a pagsasao nga insasao babaen ti minoridad iti departamento.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Meta iti Wikimedia Commons
- Folklore llanero
- Gobierno ti Meta
- Website ti Territorial-Enbironmental a Sistema ti Pakaammo ti Colombiano nga Amasona SIAT-AC (iti Espaniol)


text:
Baybay Kara
Ti Baybay Kara (Ruso: Kápckoe Mópe, Karskoe More) ket parte ti Taaw Artiko iti amianan ti Siberia. Daytoy ket naisina manipud iti Baybay Barents iti laud babaen ti Lingsat Kara ken ti Novaya Zemlya, ken ti Baybay Laptev iti daya babaen ti purpuro ti Severnaya Zemlya. Daytoy ket nainaganan manipud iti Karayan Kara (agayus iti Luek Baydaratskaya), nga itan ket saanen a nangruna ngem addaan idi iti nangruna a papel iti panagrukma ti Rusia iti akin-amianan a Siberia.[1] Ti balikas a "kara" ket naala manipud iti kara, a kadagiti nadumaduma a sasao a Turkiko ti kayatna a sawen ket "nangisit" ken mangisimbolo pay iti "amianan".
Ti akin-amianan a patingga ti Baybay Kara ket heograpiko a namarkaan babaen ti linia nga agtartaray manipud iti Rawis Kohlsaat idiay Isla Graham Bell, Daga Franz Josef, aginggana idiay Rawis Molotov (Rawis Artiko), ti akin-amianan unay a punto ti Isla Komsomolets idiay Severnaya Zemlya.
Ti Baybay Kara ket agarup a 1,450 kilometro iti kaatiddog ken 970 kilometro iti kaakaba ken addaan iti kalawa iti agarup a 880,000 km2 (339,770 sq mi) ken ti pagtengngaan a kaadalen iti 110 metro (360 ft).
No maiyasping iti Baybay Barents, a makaawat kadagiti relatibo a nabara nga anud manipud iti Atlantiko, nalamlamiis ti Baybay Kara ken agtultuloy a nayelo kadagiti siam a bulan ti tawen.
Ti Kara iti adu a gatad ti nasadiwa a danum manipud kadagiti karayan Ob, Yenisei, Pyasina, ken Taimyra, isu a ti kaapgadna ket agdumaduma.
Dagiti nangruna a puertona ket ti Puerto Novy kenDikson ken nangruna daytoy a kas pagkalapan a lugar urayno nayelo ti baybay malaksid ti dua a bulan iti tawen. Dagiti signipikante a pannakaduktal ti lana ken natural a gas, ti lugar ti Daya-Prinovozemelsky, ti pagpaatiddog ti Labneng ti Lana ti Laud a Siberia, ket naaramiden ngem saan pay a naparang-ay.
HeograpiaUrnosen
Gay-atUrnosen
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ket mangipalawag kadagiti patingga ti Baybay Kara a kas sumaganad:[2]
- Iti laud. Ti akindaya a patingga ti Baybay Barents [Rawis Kohlsaat aginggana ti Rawis Zhelaniya (Desire); Ti laud ken Abagatan a laud ti aplaya ti Novaya Zemlya aginggana ti Rawis Kussov Noss ken kalpasanna ti Akinlaud a sumrekan ti Rawis, Luek Dolgaya (70°15′N 58°25′E / 70.250°N 58.417°E) idiay Isla Vaygach. Babaen ti Isla Vaigach aginggana idiay Rawis Greben; kalpasanna idiay Rawis Belyi Noss iti nagruna a daga].
- iti amianan. Ti Rawis Kohlsaat aginggana idiay Rawis Molotov (81°16′N 93°43′E / 81.267°N 93.717°E) (Akin-amianan unay a punto ti Severnaya Zemlya idiay Isla Komsomolets).
- Iti daya. Ti Isla Komsomolets manipud iti Rawis Molotov aginggana idiay Rawis Abagatan a Daya; kalpasanna idiay Rawis Vorochilov, Isla Oktiabrskaya Revolutziya aginggana idiay Rawis Anuchin. Kalpasanna idiay Rawis Unslicht idiay Isla Bolshevik. Ti Isla Bolshevik aginggana idiay Rawis Yevgenov. Kalpasanna idiay Rawis Pronchisthehev iti nangruna a daga (kitaen ti karta ti Ruso Blng. 1484 iti tawen ti 1935).
Is-islaUrnosen
Adu met dagiti isla ken dagiti grupo ti isla idiay Baybay Kara. Kas saan met a maipada kadagiti sabali a marginal a baybay iti Artiko, a kaaduan kadagiti isla ket mabirukan iti igid dagiti aplaya, idiay Baybay Kara adu dagiti isla a kas ti Is-isla Arkticheskiy Institut, ti Is-isla Izvesti Tsik, ti Is-isla Kirov, Uedineniya, Isla Vize, ken Isla Voronina ket mabirukan dagitoy iti nawaya a baybay kadagiti sentral a rehionna.
Ti kadakkelan a grupo iti Baybay Kara ket ti Purpuro Nordenskiöld, nga addaan daytoy kadagiti lima a subgrupo ken sumurok a siam a pulo nga is-isla. Dagiti dadduma pay a nangruna nga isla idiay Baybay Kara ket ti Isla Bely, Isla Dikson, Isla Taymyr, ti Is-isla Kamennyye ken Isla Oleni.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ E.M. Pospelov, Geograficheskie nazvaniya mira (Moscow, 1998), p. 191.
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-10-15. Naala idi 6 Pebrero 2010.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Ahensia ti Internasional nga Enerhia ti Atomiko:Dagiti Radiolohiko a Kasasaad ti Akinlaud a Baybay Kara Naiyarkibo 2006-09-27 iti Wayback Machine
- Yelo ti baybay ken dagiti polinia ti Baybay Kara: [1] & [2][permanente a natay a silpo]
- Rugit ti baybay ti Baybay Kara: [3]
- Panangipateg ti ekolohia Naiyarkibo 2006-09-30 iti Library of Congress Web Archives


text:
Taaw Pasipiko
Ti Taaw Pasipiko[1] ket isu ti kadakkelan a pannakabingbingay dagiti taaw iti Daga. Daytoy ket gumay-at manipud iti Taaw Artiko iti amianan aginggana ti Akin-abagatan a Taaw (wenno, depende iti panangipalawag, aginggana iti Antartika) iti abagatan ken bineddengan babaen ti Asia ken Australia iti laud ken ti Kaamerikaan iti daya.
Kadagiti 165.25 riwriw a kuadrado kilometro (63.8 riwriw a kuadrado milmilia) iti kalawa, daytoy ti kadakkelan a pannakabingbingay ti Taaw ti Lubong – ken, ken iti dayta a gapu, ti hidrospera – ket sakupenna ti agarup a 46% iti rabaw ti danum ti Daga ken agarup a a maysa a pagkatlo iti dagupna a kalawa iti rabaw, a mangaramid daytoy a dakdakkel ngem no maitiptipon amin dagup ti kalawa ti daga iti lubong.[2] Ti ekuador ket bingayenna pay daytoy iti Amianan a Taaw Pasipiko ken Abagatan a Taaw Pasipiko, nga addaan dagiti dua mailaksid: ti Galápagos ken ti Is-isla Gilbert, a bayat nga agas-askaw iti ekuador, dagitoy ket sibubukelda nga adda iti uneg ti Abagatan a Pasipiko.[3] Ti Trinsera ti Marianas idiay akinlaud nga Amianan a Pasipiko ket isu ti kaadaleman a punto iti lubong, nga umabot daytoy iti kaadalem iti 10,911 metro (35,797 ft).[4]
Ti akindaya a Taaw Pasipiko ket isu idi ti immuna a nakita babaen dagiti Europeano idi nasapa a maika-16 a siglo idi ti Espaniol nga eksplorador a ni Vasco Núñez de Balboa ket binallasiwna ti Ismo ti Panama idi 1513 ken naduktalanna ti nalatak nga "akin-abagatan a baybay" a ninagananna iti Mar del Sur. Ti agdama a nagan ti taaw ket inaramid babaen ni Ferdinand Magellan ti Portugues nga eksplorador idi las-ud ti Espaniol a sirkumnabigasion iti lubong idi 1521, idi nakasarak kadagiti nasayaat nga angin iti panangabotna ti taaw. isu a tinawaganna idi daytoy ti Mar Pacifico iti Portuges, a kayatna a sawen ket "nalinak a baybay".[5]
PakasaritaanUrnosen
Dagiti nasapa migrasionUrnosen
Dagiti nangruna a migrasion ket napasamak idiay Pasipiko kadagiti prehistoriko a panawen. Idi agarup a 3000 BC, dagiti tattao nga Austronesio idiay isla ti Taiwan ket nalainganda iti arte adayo a distansia a panagbanniaga iti canoe ken inwarwarisda ti bagbagida ken dagiti pagsasaoda iti abagatan ti Filipinas, Indonesia, ken ti maritimo nga Abagatan a daya nga Asia; ti laud a mapan idiay Madagascar; ti abagatan a daya a mapan idiay Baro a Guinea ken Melanesia (nakiinnasawa kadagiti patneng a Papua); ken ti daya a mapan kadagiti isla ti Mikronesia, Oceania ken Polinesia.[7]
Ti adayo ti distansia a panagtagilako ket napadur-as iti amin nga igid ti aplaya manipud idiay Mozambique aginggana idiay Hapon. Ti panagtagilako, ken isu ti nagresultaan ti pannakaammo, ken naisakup kadagiti isla ti Indonesia ngem saan nga idiay Australia. Idi saan a naladladaw ngem 878 idi adda iti adu a pagtaengan ti Islamiko idiay Kanton kaaduan daytoy a panagtagilako ket tinengngel idi babaen dagiti Arabo wenno dagiti Muslim. Idi 219 BC ni Xu Fu ket naglayag idiay Pasipiko a nagbirbiruk para iti engkanto ti immortalidad. Manipud idi 1404 aginggana idi 1433 ni Zheng He ket nangidaulo kadagiti ekspedision idiay Taaw Indiano.
Eksplorasion ti EuropeanoUrnosen
Ti immuna nga iyaasideg dagiti Europeano a nabigador iti akinlaud nga igid ti Taaw Pasipiko ket inaramid babaen ti Portuges nga ekspedision ni António de Abreu ken ni Francisco Serrão idiay Is-isla Maluku idi 1512,[8][9] ken iti ekspedision ni Jorge Álvares iti abagatan a Tsina idi 1513,[10] ken dagitoy a dua ket inbilin babaen ni Afonso de Albuquerque.
Ti daya a bangir ti taaw ket naduktalan babaen ti Espaniol nga eksplorador a ni Vasco Núñez de Balboa idi 1513 kalpasan ti ekspedisionna a nangballasiw ti Ismo ti Panama ken nakaabot iti baro a taaw.[11] Ninagananna daytoy iti Mar del Sur (literal a, "Baybay iti Abagatan" wenno "Baybay Abagatan") gapu ta ti taaw ket adda iti abagatan ti aplaya ti ismo nga idiay ti immuna a nagpaliiwanna ti Pasipiko.
Kalpasanna, ti Portuges nga eksplorador a ni Ferdinand Magellan ket naglayag idiay Pasipiko iti ekspedision iti sirkumnabigasion iti lubong manipud idi 1519 aginggana idi 1522. Ni Magellan ket inawagna ti taaw iti Pacífico (wenno "Pasipiko" [a kayatna a sawen ket "nalinak"]) gapu ta, kalpasan ti panaglayag kadagiti nabagio a baybay iti Rawis ti Sara, isu ket nasorpresa no kasano ti nakaipanan ti katalna dagiti danum. Urayno ni Magellan ket pimmusay diay Filipinas idi 1521, ti Espaniol a nabigador a ni Juan Sebastián Elcano ket indauluan ti ekspedision nga agsubli idiay Espania iti ballasiw ti Taaw Indiano ken iti likmut ti Rawis ti Naimbag a Namnama, ken nangkompleto daytoy ti immuna a sirkumnabigasion ti lubong idi 1522.[12] Iti panaglayag iti likmut ti daya dagiti Molucca, idi baetan ti 1525 ken 1527, dagiti ekspedision ti Portuges ket nakaduktal iti is-isla Caroline[13] ken Papua Baro a Guinea.[14] Idi 1542–43 ti Portuges ket naabotn apay ti Hapon.
Idi 1564, dagiti lima nga Espaniol a barko a naglaon kadagiti 379 nga eksplorador ket binallasiwda ti taaw manipud idiay Mehiko nga indauluan babaen ni Miguel López de Legazpi ken naglayagda idiay Filipinas ken Is-isla Mariana.[15] Para kadagiti nabati a paset ti maika-16 a siglo, adu dagiti impluensia dagiti Espaniol, nga addaan kadagiti barko a naglaylayag manipud idiay Mehiko ken Peru iti ballasiw ti Taaw Pasipiko a mapan idiay Filipinas, babaen ti Guam, ken ti panangipatakder Dagiti Espaniol a Daya nga India. Dagiti galeon ti Manila ket nagtartaray kadagiti dua ken gudua a sigsiglo ken nangisilpo ti Manila ken Acapulco, iti maysa kadagiti kaatiddogan a dalan ti panagtagilako iti pakasaritaan. Dagiti ekspedision ti Espaniol ket nakaduktal pay ti Tuvalu, ti Marquesas, ti Is-isla ti Solomon,ken Baro a Guinea idiay Abagatan a Pasipiko.[16]
Kalpasanna, iti panagbiruk ti Terra Australis (kas "ti [nalatak] nga Akin-abagatan a Daga"), dagiti Espaniol nga eksplorador iti maika-17 a siglo ket naduktalanda dagiti purpuro ti Pitcairn ken Vanuatu, ken naglayag iti Lingsat Torres iti baetan ti Australia ken Baro a Guinea, a nanaganan iti nabigador a ni Luís Vaz de Torres. Dagiti Olandes nga eksplorador, ket naglaylayag iti likmut ti akin-abagatan nga Aprika, ket nakibinglayda met ti panagduktal ken panagtagilako; ni Abel Janszoon Tasman ket naduktalanna ti Tasmania ken Baro a Selanda idi 1642.[17] Ti maika-18 a siglo ket mangmarka ti rugi ti nangruna nga eksplorasion babaen dagiti Ruso idiay Alaska ken ti Is-isla Aleutiana. Nangipatulod pay ti Espña kadagiti ekspedision idiay Amianan a laud a Pasipiko ken nakaabot iti Isla Vancouver idiay akin-abagatan a Kanada, ken Alaska. Dagiti Pranses ket sinukimatda ken tinaenganda ti Polinesia, ken dagiti Britaniko ket naglayag kadagiti tallo ken ni James Cook idiay Abagatan a Pasipiko ken Australia, Hawaii, ken ti Amianan a laud ti Pasipiko ti Amianan nga Amerika. Idi 1768, ni Pierre-Antoine Véron, ti ubing nga astronomo a kinykuyogna ni Louis Antoine de Bougainville iti panagbanniagana iti eksplorasion, ket nagipundar ti umiso a kaakaba ti Pasipiko ti umuna iti pakasaritaan.[18] Maysa kadagiti kasapaan a panagbanniaga iti sientipiko nga eksplorasion ket inurnos idi babaen ti Espania iti Ekspedision Malaspina ti 1789–1794. Daytoy ket naglayag iti nawatiwat a luglugar iti Pasipiko, manipud idiay Rawis ti Sara aginggana idiay Alaska, Guam ken ti Filipinas, Baro a Selanda, Australia, ken ti Abagatan a Pasipiko.[16]
Idi maika-16 ken maika-17 a siglo ti Espania ket inkeddengna ti Taaw Pasipiko a Mare clausum – ti baybay a narikpan kadagiti dadduma a bileg ti marina. Ti ammo laeng a sumrekan manipud iti Atlantiko, ti Lingsat ti Magallanes ket sagpaminsan a napatpatruliaan idi babaen dagiti plota a naipatulod a mangpawil ti panaserrek dagiti saan nga Espaniol a barko. Idiay akinlaud a patingga ti Taaw Pasipiko ti Olandes ket nagpangta iti Espaniol a Filipinas.[19]
Baro nga ImperialismoUrnosen
Ti umad-adu nga imperialismo idi las-ud ti maika-19 a siglo ket nagresultaan iti pannakasakop iti kaaduan ti Oceania babaen dagiti bileg ti Europa, ken kalpasanna, ti Hapon ken ti Estados Unidos. Dagiti adu a kontribusion ti oseanograpiko a pannakaammo ket naaramid kadagitoy a panagbanniaga ti HMS Beagle kadagiti tawen ti 1830, a nakalugan ni Charles Darwin; ti HMS Challenger idi las-ud dagiti tawen ti 1870; ti USS Tuscarora (1873–76); ken ti Aleman a Gazelle (1874–76).
Idiay Oceania, Ti Pransia ket naakala iti pangyuna a puesto a kas imperial a bileg kalpasan iti panagramidna a protektorado ti Tahiti ken ti Baro a Caledonia idi 1842 ken 1853.[20] Kalpasan idi binisita ti marima ti Isla ti Paskua ti Panagungar idi 1875 ken 1887, ti Chileno nga opisial ti marina a ni Policarpo Toro ket nakabael a nakitulag ti maysa nga inkorporasion ti isla iti Chile iti natibo a ni Rapanui idi 1888. Babaen ti panagsakup ti Isla ti Paskua ti Panangungar, ti Chile ket timmipon kadagiti imperial a pagilian.[21](p53) Babaen idi 1900 ganggani amin nga is-isla ti Pasipiko ket tinengngel babaen ti Britania, Pransia, Estados Unidos, Alemania, Hapon, ken Chile.[20]
Urayno ti Estados Unidos ket nakagun-od iti panagtengngel iti Guam ken ti Filipinas manipud iti Espania idi 1898,[22] ti Hapon ket isu tikaaduan a nagtengngel ti akinlaud a Pasipiko babaen idi 1914 ken sinakopna dagiti adu nga isla idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II. Nupay kasta, idi nagpatingga dayta a gubat, ti Hapon ket naabak ken ti Plota ti Pasipiko ti Estados Unidos ket isu idi ti birtual a master ti taaw. Manipud idi patingga ti Sangalubongan a Gubat II, adu kadagiti dati a kolonia idiay Pasipiko ket nagbalinday kadagiti nawaya nga estado.
HeograpiaUrnosen
Ti pasipiko ket isinana ti Asia ken Australia manipud iti Kaamerikaan. Daytoy ket mabalinpay nga ad-adu a mabingbingay babaen ti ekuador kadagiti paset ti akin-amianan (Amianan a Pasipiko) ken akin-abagatan (Abagatan a Pasipiko) . Daytoy ket gumay-at iti rehion ti Antartika iti abagatan aginggana idiay Artiko iti amianan.[2] Ti Taaw Pasipiko ket sakupenna ti agarup a mays a pagkatlo ti rabaw ti Daga, ken addaan iti kalawa iti 165.2 ririw kuadrado kilkilometro (63.8 riwriw a kuadrado milmilia) —ken ad-adu a dakdakkel ngem ti intero a masa ti Daga iti agarup a 150 riwriw kuadrado kilkilometro (58 a riwriw kuadrado milmilia).[23]
Daytoy ket gumay-at iti agarup a 15,500 kilkilometro (9,600 mi) manipud idiay Baybay Bering idiay Artiko aginggana idiay akin-amianan a patingga ti sirkumpolar ti Akin-abagatan a Taaw iti 60°S (dagiti nadadaan a panangipalawag ket igay-atna daytoy aginggana idiay Baybay Ross ti Antartika), ti Pasipiko ket umabot iti kalatakanna iti daya-laud a kaakaba iti agarup ti 5°N latitud, nga idiay ket maigay-at iti agarup a 19,800 kilkilometro (12,300 mi) manipud idiay Indonesia aginggana idiay aplaya ti Colombia – kagudua daytoy iti likmut ti lubong, ken ad-adu a mamin lima a beses ti diametro iti Bulan.[24] Ti ammo a kababaan a punto iti Daga—ti Trinsera ti Marianas—ket mabirukan iti 10,911 metmetro (35,797 ft wenno dagiti 5,966 a kadeppa) iti baba ti pantar ti baybay. Ti agtengnga a kaadalemna ket 4,280 metmetro (14,040 ft weno dagiti 2,333 a kadeppa), a mangikabil ti dagup a tomo ti danum iti 710,000,000 kubiko kilkilometro.[2]
Gapu kadagiti epekto ti plata tektoniko, ti Taaw Pasipiko ket agdama a bumasbassit babaen ti agarup a maysa a pulgada iti tunggal maysa a tawen (2–3 cm/yr) kadagiti tallo a bangir, agarup nga agtengnga iti 0.2 kuadrado milia (0.52 km2) iti tinawen. Babaen iti pannakaigiddiat, ti Taaw Atlantiko ket dumakdakkel.[25][26]
Iti igid ti saan a regular nga akinlaud a pagbeddenagn ti Taaw Pasipiko ket mabieukan dagiti adu a bayaby, ti kadakkelan kadagitoy ket ti Baybay Celebes, Baybay Coral, Baybay Daya Tsina, Baybay Filipinas, Baybay ti Hapon, Baybay Abagatan Tsina, Baybay Sulu, Baybay Tasman, ken ti Baybay Duyaw. Ti Lingsat ti Malacca ket tumipon iti Pasipiko ken ti Taaw Indiano iti laud, ken ti Pasahe Drake ken ti Lingsat ti Magallanes ket isilpona ti Pasipiko iti Taaw Atlantiko iti daya. Iti amianan, ti Lingsat Bering ket isilpona ti Pasipiko iti Taaw Artiko.[27]
Iti panagsaksakaw ti Pasipiko ti maika-180 a meridiano, ti Laud a Pasipiko (wenno akinlaud a Pasipiko, idiay asideg ti Asia) ket adda iti Akindaya a Hemisperio, bayat a ti Daya Pasipiko (wenno akindaya a pasipiko, idiay asideg ti Kaamerikaan) ket adda iti Akinlaud a Hemisperio.[28]
Para kadagiti kaaduan a panagbanniaga ni Magalanes manipud iti Lingsat ti Magallanes idiay Filipinas, ti eksplorador ket agpayso a naduktalanna a nalinak ti taaw. Nupay kasta, ti Pasipiko ket saan a kankanayon a nalinak. Adu dagiti tropikal a bagio ti mangsumpeg kadagiti isla ti Pasipiko.[29] Dagiti daga ti likmut ti Ngarab ti Pasipiko ket napno kadagiti bulkan ken masansan a maapektaran babaen dagiti gingined.[30] Dagiti tsunami, a pinataud babaen dagiti adda iti sirok ti baybay a gingined, ket nakadadael kadagiti adu nga isla ken kadagiti dadduma kaso ket nagdadael kadagiti intero nga ili.[31]
Nagbeddengan a pagpagilian ken terteritorioUrnosen
Dagiti naturay a pagilianUrnosen
- Australia
- Brunei
- Cambodia
- Kanada
- Chile
- Tsína
- Colombia
- Costa Rica
- Ecuador
- El Salvador
- Pederado nga Es-estado ti Mikronesia
- Fiji
- Guatemala
- Honduras
- Indonesia
- Hapon
- Kiribati
- Amianan a Korea
- Abagatan a Korea
- Malaysia
- Is-isla ti Marshall
- Mehiko
- Nauru
- Baro a Selanda
- Nicaragua
- Palau
- Panama
- Papua Baro a Guinea
- Peru
- Filipinas
- Rusia
- Samoa
- Singapur
- Is-isla ti Solomon
- Taiwan1
- Tailandia
- Timor-Leste
- Tonga
- Tuvalu
- Estados Unidos
- Vanuatu
- Bietnam
1 Naisuppiatan ti kasasaad ti Taiwan. Para iti adu pay a pakaammo, kitaen ti politikal a kasasaad ti Taiwan.
TerteritorioUrnosen
- Amerikano a Samoa (Estados Unidos)
- Isla Baker (Estados Unidos)
- Is-isla ti Cook (Baro a Selanda)
- Is-isla ti Baybay Coral (Australia)
- Isla ti Paskua ti Panagungar (Chile)
- Pranses a Polinesia (Pransia)
- Guam (Estados Unidos)
- Hong Kong (Tsina)
- Isla Howland (Estados Unidos)
- Isla Jarvis (Estados Unidos)
- Isla Johnston (Estados Unidos)
- Raw-ang Kingman (Estados Unidos)
- Macau (Tsina)
- Atol Midway (Estados Unidos)
- Baro a Caledonia (Pransia)
- Niue (Baro a Selanda)
- Isla ti Norfolk (Australia)
- Is-isla ti Akin-amianan a Marianas (Estados Unidos)
- Atol Palmyra (Estados Unidos)
- Is-isla ti Pitcairn (UK)
- Tokelau (Baro a Selanda)
- Wallis ken Futuna (Pransia)
- Isla Wake (Estados Unidos)
Dagiti masa ti daga ken is-islaUrnosen
Dagiti isla iti intero nga uneg ti Taaw Pasipiko ket mabalin a mabingbingay kadagiti tallo a nangruna a grupo nga ammo a kas ti Mikronesia, Melanesia ken Polinesia. Ti Mikronesia, a mabirukan iti amianan ti ekuador ken laud ti Internasional a Linia ti Petsa, ket mairaman ti Is-isla Mariana iti amianan a laud, ti Is-isla Caroline iti tengnga, ti Is-isla ti Marshall iti laud ken ti is-isla ti Kiribati iti abagatan a laud.[32][33]
Ti Melanesia, iti abagatan a laud, ket mairaman ti Baro a Guinea, ti maikadua a kadakkelan nga isla iti lubong kalpasan ti Greenland ken isu ti kadakkelan kadagiti isla ti Pasipiko. Dagiti sabali pay a nangruna a grupo ti Melanesia manipud iti amianan aginggana iti abagatan ket ti Purpuro Bismarck, ti is-isla ti Solomon, Santa Cruz, Vanuatu, Fiji ken Baro a Caledonia.[34]
Ti kadakkelan a lugar, ti Polinesia, a gunay-at manipud idiay Hawaii iti amianan aginggana ti Baro a Selanda iti abagatan, ken sakupenna pay ti Tuvalu, Tokelau, Samoa, Tonga ken ti Is-isla Kermadec iti laud, ti Is-ila Cook, Is-isla Society ken ti is-isla Austral iti tengnga, ken ti is-isla Marquesas, Tuamotu, Is-isla Mangareva ken ti Isla ti Paskua ti Panagungar iti daya.[35]
Dagiti isla idiay Taaw Pasipiko ket addaan kadagiti uppat a batayan a kita: kontinental nga is-isla, nangato nga is-isla, rawraw-ang ti korales, ken dagiti naisalto a plataporma ti korales. Dagiti kontinetal nga isla ket mabirukan iti ruar ti linia ti andesita ken mairaman ti Baro a Guinea, dagiti isla ti Baro a Selanda, ken ti Filipinas. Adda dagitoy nga isla ket estruktura a mainaig kadagiti asideg a kontinente. Dagiti nangato nga isla ket bulkaniko iti taudan, ken adu kadagitoy ket aglaon kadagiti bulkan. Dagiti kastoy ket ti Bougainville, Hawaii, ken ti Is-isla ti Solomon.[36]
Dagiti raw-ang ti korales iti Pasipiko ket dagiti ababa nga estruktura a dimmakkel iti balsatiko nga ayus ti lava iti sirok ti rabaw ti taaw. Maysa a kas pagarigan iti daytoy ket ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang idiay akin-amianan a daya ti Australia nga addaan kadagiti kawar ti takop ti raw-ang. Ti maikadua a kita ti isla a naporma iti korales ket ti naisalto a plataporma ti korales, a daytoy ket kadawyan a dakdakkel bassit ngem dagiti ababa nga isla ti korales. Dagiti pagarigan ket mairaman ti Banaba (dati nga Isla Taaw) ken ti Makatea iti grupo ti Tuamotu ti Pranses a Polinesia.[37][38]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Pasipiko". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 445. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ a b c Pacific Ocean". Britannica Concise. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.
- ^ International Hydrographic Organization (1953). "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). Monte Carlo, Monaco: International Hydrographic Organization. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-10-08. Naala idi 12 Hunio 2010.
- ^ "Japan Atlas: Japan Marine Science and Technology Center". Naala idi 2007-07-04.
- ^ "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Ferdinand Magellan". Newadvent.org. 1910-10-01. Naala idi 31 Oktubre 2010.
- ^ "Library Acquires Copy of 1507 Waldseemüller World Map – News Releases (Library of Congress)". Loc.gov. Naala idi 2013-04-20.
- ^ Stanley, David (2004). South Pacific. David Stanley. p. 19. ISBN 978-1-56691-411-6. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ Hannard (1991), panid 7
- ^ Milton, Giles (1999). Nathaniel's Nutmeg. Londres: Sceptre. pp. 5, 7. ISBN 978-0-340-69676-7.
- ^ Porter, Jonathan. [1996] (1996). Macau, the Imaginary City: Culture and Society, 1557 to the Present. Westview Press. ISBN 0-8133-3749-6
- ^ Ober, Frederick Albion. Vasco Nuñez de Balboa. Library of Alexandria. p. 129. ISBN 978-1-4655-7034-5. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ "Life in the sea: Pacific Ocean" Naiyarkibo 2014-10-14 iti Wayback Machine, Oceanário de Lisboa. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Galvano, Antonio. The Discoveries of the World from Their First Original Unto the Year of Our Lord 1555, issued by the Hakluyt Society. Kessinger Publishing. p. 168. ISBN 0-7661-9022-6. Naala idi 2011-06-16.
- ^ Whiteway, Richard Stephen (1899). The rise of Portuguese power in India, 1497–1550. Westminster: A. Constable. 1563–2004 reissue
- ^ Henderson, James D.; Delpar, Helen; Brungardt, Maurice Philip; Richard N., Weldon (Enero 2000). A Reference Guide to Latin American History. M.E. Sharpe. p. 28. ISBN 978-1-56324-744-6. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ a b Fernandez-Armesto, Felipe (2006). Pathfinders: A Global History of Exploration. W.W. Norton & Company. pp. 305–307. ISBN 0-393-06259-7.
- ^ Primary Australian History: Book F [B6] Ages 10-11. R.I.C. Publications. 2008. p. 6. ISBN 978-1-74126-688-7. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ Williams, Glyndwr (2004). Captain Cook: Explorations And Reassessments. Boydell Press. p. 143. ISBN 978-1-84383-100-6. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ Lytle Schurz, William (1922), "The Spanish Lake" (PDF), The Hispanic American Historical Review, 5 (2): 181–194
- ^ a b Bernard Eccleston, Michael Dawson. 1998. The Asia-Pacific Profile. Routledge. p. 250.
- ^ William Sater, Chile and the United States: Empires in Conflict, 1990 by the University of Georgia Press, ISBN 0-8203-1249-5
- ^ Tewari, Nita; Alvarez, Alvin N. (17 Septiembre 2008). Asian American Psychology: Current Perspectives. CRC Press. p. 161. ISBN 978-1-84169-749-9. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ "Area of Earth's Land Surface", The Physics Factbook. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Nuttall, Mark (2005). Encyclopedia of the Arctic: A-F. Routledge. p. 1461. ISBN 978-1-57958-436-8. Naala idi 10 Hunio 2013.
- ^ "Plate Tectonics" Naiyarkibo 2014-02-25 iti Wayback Machine, Bucknell University. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Young, Greg (2009). Plate Tectonics. Capstone. pp. 9–. ISBN 978-0-7565-4232-0. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ International Hydrographic Organization (1953). Limits of Oceans and Seas. International Hydrographic Organization. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Agno, Lydia (1998). Basic Geography. Goodwill Trading Co., Inc. pp. 25–. ISBN 978-971-11-0165-7. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ "Pacific Ocean: The trade winds", Encyclopædia Britannica. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Murphy, Shirley Rousseau (1979). The Ring of Fire. Avon. ISBN 978-0-380-47191-1. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Bryant, Edward (2008). Tsunami: The Underrated Hazard. Springer. pp. 26–. ISBN 978-3-540-74274-6. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Academic American encyclopedia. Grolier Incorporated. 1997. p. 8. ISBN 978-0-7172-2068-7. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ Lal, Brij Vilash; Fortune, Kate (2000). The Pacific Islands: An Encyclopedia. University of Hawaii Press. pp. 63–. ISBN 978-0-8248-2265-1. Naala idi 14 Hunio 2013.
- ^ West, Barbara A. (2009). Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania. Infobase Publishing. pp. 521–. ISBN 978-1-4381-1913-7. Naala idi 14 Hunio 2013.
- ^ Dunford, Betty; Ridgell, Reilly (1996). Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia. Bess Press. pp. 125–. ISBN 978-1-57306-022-6. Naala idi 14 Hunio 2013.
- ^ Gillespie, Rosemary G.; Clague, David A. (2009). Encyclopedia of Islands. University of California Press. p. 706. ISBN 978-0-520-25649-1. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ "Coral island", Encyclopædia Britannica. Naala idi 22 Hunio 2013.
- ^ "Nauru", Charting the Pacific. Naala idi 22 Hunio 2013.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Barkley, Richard A. (1968). Oceanographic Atlas of the Pacific Ocean. Honolulu: University of Hawaii Press.
- prepared by the Special Publications Division, National Geographic Society. (1985). Blue Horizons: Paradise Isles of the Pacific. Washington, D.C.: National Geographic Society. ISBN 0-87044-544-8.
- Cameron, Ian (1987). Lost Paradise: The Exploration of the Pacific. Topsfield, Mass.: Salem House. ISBN 0-88162-275-3.
- Couper, A. D. (1989). Development and Social Change in the Pacific Islands. London: Routledge. ISBN 0-415-00917-0.
- Gilbert, John (1971). Charting the Vast Pacific. London: Aldus. ISBN 0-490-00226-9.
- Igler, David (2013). The Great Ocean: Pacific Worlds from Captain Cook to the Gold Rush. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-991495-8.
- Lower, J. Arthur (1978). Ocean of Destiny: A Concise History of the North Pacific, 1500–1978. Vancouver: University of British Columbia Press. ISBN 0-7748-0101-8.
- Napier, W.; Gilbert, J.; Holland, J. (1973). Pacific Voyages. Garden City, N.Y.: Doubleday. ISBN 0-385-04335-X.
- Nunn, Patrick D. (1998). Pacific Island Landscapes: Landscape and Geological Development of Southwest Pacific Islands, Especially Fiji, Samoa and Tonga. editorips@usp.ac.fj. ISBN 978-982-02-0129-3.
- Oliver, Douglas L. (1989). The Pacific Islands (3rd nga ed.). Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1233-6.
- Ridgell, Reilly (1988). Pacific Nations and Territories: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia (2nd nga ed.). Honolulu: Bess Press. ISBN 0-935848-50-9.
- Soule, Gardner (1970). The Greatest Depths: Probing the Seas to 20,000 kadapan (6,100 m) and Below. Philadelphia: Macrae Smith. ISBN 0-8255-8350-0.
- Spate, O. H. K. (1988). Paradise Found and Lost. Minneapolis: University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-1715-5.
- Terrell, John (1986). Prehistory in the Pacific Islands: A Study of Variation in Language, Customs, and Human Biology. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-30604-3.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Taaw Pasipiko iti Wikimedia Commons
Nagsasabtan: 0°N 160°W / 0°N 160°W


text:
Tallon dagiti immuna a nabenepisyaran nga immawat iti accident insurance ti gobierno probinsial nga inpaay ni Gob. Mathew Marcos Manotoc babaen iti Metro Ilocos Norte Council wenno MINC.
Daytoy ket kalpasan a personal nga inyawaten ti gobernador iti sobre kadagiti miembro ti pamilya dagiti naaksidente a tricycle drivers a tinulungan iti probinsia.
Dagitoy ket dua a taga Laoag City ken maysa a taga Banna Ilocos Norte. Segun iti gobernador, daytoy ket kas tulong ken pannakipagrikna pay laeng ti probinsia kadakuada gapu iti pannaka aksidente da bayat nga agpaspasada.
Inlawlawag ni Atty. Nikki Pilar iti MINC Office a ti accident insurance ket inaramid laeng ni Gob. Marcos Manotoc iti daytoy a tawen a no maaksidente ti maysa a public utility vehicle drivers ket ibaklay ti probinsia iti magastos. 30 ribu agingga iti 50 ribu a pisos ti maipaay a MINC accident insurance iti maysa a PUV driver a rehistrado iti MINC.
Mamati ni Atty. Nikki a dakkel a tulong daytoy iti maseknan a pamilya bayat a saan pay a makapasada da.
Kabayatan na, indanon met ni Mrs. Analyn Agustin a taga barangay Camanggaan, Laoag City ken dagiti dua pay a kadua na nga immawat iti tulong manipud iti probinsia ti nalaus a panagyaman da ken ni Gob. Marcos Manotoc gapu iti dakkel a tulong ken ayat na iti pamilya da. (Cita Macalipis)
(Source: Provincial Government of Ilocos Norte)


text:
Tsunami
Ti tsunami (manipud ti Hapon: 津波, lit. "dalluyon ti pangsangladan";[1] Pannakabalikas: /suːˈnɑːmi/ soo-NAH-mee wenno /tsuːˈnɑːmi/ tsoo-NAH-mee[2]) ket dagiti serie ti dalluyon ti danum a gapuanan babaen ti pannakaiyallatiw iti dakkel a tomo ti maysa a bagi ti danum, sapasap a daytoy ket ti maysa ataaw wenno maysa a dakkel a danaw. Dagiti gingined, dagiti panagbettak ti bulkan ken dagiti dadduma pay a sirok ti danum a panagbettak (mairaman dagiti panagibettak ti sirok ti danum kadagiti nuklear a ramit), dagiti ludolud, pannakaburak ti glasier, dagiti impakto ti meteorite ken dagiti daduma paysingsingaen ti ngato wenno baba ti danum ket addan amin ti makapataud a makaaramid ti tsunami.[3]
Dagiti dalluyon ti tsunami ket saan a maipada kadagiti kadawyan a dalluyon ti baybay, gapu ta ti kaatiddog ti allonda ket at-atiddog. Nga ad-adda ngem agparparang a kas agbetbettak a dalluyon, ti tsunami ket mabalin nga umuna a kapadpada ti napardas nga umadadalem nga atab, ken gapu ti daytoy a rason dagitoy ket kankanayon a makunkuna a kas dagiti atab a dalluyon. Dagiti tsunami ket sapasap a buklen dagiti serie dagiti dalluyon nga adda dagiti paset ti panawen a sumakop kadagiti minuto aginggana kadagiti oras, a sumangsangpet iti nakunkuna a "tren ti dalluyon".[4] Dagiti katayag ti dalluyon iti sangapulo a metro ket mabalin a mapataud babaen dagiti dakkel a pasama. Urayno dagiti impakto ti tsunami ket limitado kadagiti lugar ti aplaya, dagiti makadadael a bilegda ket nakaro ken mabalinda a banagan ti intero a labneng ti taaw; ti gingined ken tsunami ti Taaw Indiano ti 2004 ket maysa kadagiti kakaruan a masna a didigra iti pakasaritaan ti nagtagitaon nga adda dagiti sumurok a 230,000 natnatay a tattao kadagiti 14 a pagilian a nagbeddengan ti Taaw Indiano.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Terminolohia ti Tsunami". NOAA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-02-25. Naala idi 2010-07-15.
- ^ Wells, John C. (1990). Diksionario ti panangibalikas ti Longman. Harlow, Inglatera: Longman. p. 736. ISBN 0-582-05383-8. Naikabil "tsunami"
- ^ Barbara Ferreira (Abril 17, 2011). "Mo lumned dagiti, sumaruno dagiti tsunami". Katutubo (warnakan). Naala idi 2011-04-27.
- ^ Fradin, Judith Bloom ken ni Dennis Brindell (2008). Saksi ti Didigra: Dagiti tsunami. Saksi ti Didigra. Washington, D.C.: National Geographic Society. pp. 42, 43.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tsunami iti Wikimedia Commons


text:
Hamaika
Nagsasabtan: 18°N 77°W / 18°N 77°W
Ti Hamaika /dʒəˈmeɪkə/ (dengngen) ket maysa nga isla a pagilian iti Kalatakan nga Antilles, nga addaan ti kaatiddog a 234 kilometro (145 mi), aginggana ti laud ti 80 kilometro (50 mi) a kalawa ken 10,990 a kuadrado kilometro (4,243 kd mi) a kalawa. mabirukan daytoy a pagilian idiay Baybay Karibe, ti agarup a 145 kilometro (90 mi) ti abagatan iti Kuba, ken 191 kilometro (119 mi) a laud iti Hispaniola, ti isla a mangisangsanglad dagiti pagilian nga estado iti Haiti ken ti Dominikano a Republika. Dagiti patneng nga agsasao iti Arawakano a Taíno a nagnaed ti nainaganan nga isla ti Xaymaca, a kayatna a sawen ket "Ti Daga ti Kayo ken Danum", wenno ti "Daga dagiti Ubbóg".[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Hamaika". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Diktionario a Taíno" (iti Espaniol). Ti Nagkaykaysa a Konpedarasion dagiti Tattao a Taíno. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-10-16. Naala idi 2007-10-18.
- Hamaika
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti dati a kolonia ti Ingles
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Pagpagilian ti G15
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962


text:
Integrated Authority File
Ti Integrated Authority File (Aleman: Gemeinsame Normdatei, naamammuan pay akas ti: Universal Authority File) wenno GND (iti Ilokano ket Naipagtitipon a Turay ti Papales) ket maysa nga internasional a turay ti papeles para iti panagurnos kadagiti personal a nagan, dagiti suheto ti paulo ken dagiti bagi ti korporatibo manipud kadagiti katologo. Daytoy ket nagruna nga inus-usar para iti dokumentasion kadagiti biblioteka ken dagiti arkibo. Ti GND kettinartaripato babaen ti Nailian a Biblioteka ti Alemania a nakitinnulongan dagiti nadumaduma a network ti biblioteka. Ti GND ket maiyetnag babaen ti lisensia ti Creative Commons Zero (CC0).[1]
Ti nakatudingan ti GND ket mangited ti maysa a pagsasarunuan kadagiti nangato nga agpang nga entidad ken dagiti sub klase, a naserbi iti pannakaidasig ti biblioteka, ken ti maysa nga arngian iti nalawag a panagilasin kadagiti agmaymaysa nga elemento. Daytoy ket buklen pay ti maysa nga ontolohia kadagiti tagikua a nagan ken kiat ti datos, a naipanggep para iti panangirepresenta ti pannakaammo iti semantiko a web, magun-od daytoy iti naibatay ti XML a pormat ti RDF.[2]
Ti Integrated Authority File ket nangrugi idi Abril 2012 ken mangitiptipon kadagiti linaon dagiti sumaganad a turay ti papeles a saanen a naitultuloy:
- Name Authority File (German: Personennamendatei; PND)
- Corporate Bodies Authority File (Aleman: Gemeinsame Körperschaftsdatei; GKD)
- Subject Headings Authority File (Aleman: Schlagwortnormdatei; SWD)
- Uniform Title File of the Deutsches Musikarchiv (Aleman: Einheitssachtitel-Datei des Deutschen Musikarchivs; DMA-EST)
Iti panawen ti pannakairugina (“GND-Grundbestand” manipu idi 5 bril 2012), ti GND ket agtengtengngel kadagiti 9,493,860 a papeles, a mairaman dagiti 2,650,000 a personal a nagnagan.
Dagiti dadduma pay a turay ti papaeles ket dagiti Virtual International Authority File (VIAF), dagiti Turay ti Biblioteka ti Kongreo (LCNAF), Web NDL Authorities babaen ti National Diet Library (Hapon), ken ti LIBRIS babaen ti National Library of Suesia.
Dagiti kita ti nangato nga agpang nga entidad ti GNDUrnosen
Adda dagiti innem a kita ti GND entidad:[3]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Naisilpo a Datos ti Serbisio ti Nailian a Bilioteka ti Alemania
- ^ GND Ontolohia - Nagan a lugar ti Dokumento, bersion 2012-06-30.
- ^ Entitätencodierung: Vergaberichtlinien (ababa a listaan: daan ken baro a abersion)
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
- Pakaammo a pampanid para iti GND manipud ti Nailian a BIblioteka ti Alemania
- Agbiruk babaen ti OGND (Bibliotheksservice-Zentrum Baden-Württemberg)
- Bereitstellung des ersten GND-Grundbestandes DNB, 19 Abril 2012
- Manipud ti Turay a Panagtengngel iti Nisilpo a Turay ti Datos Presentasion nga inted babaen ni Reinhold Heuvelmann (Nailain a Biblioteka ti Alemania) kadagiti ALA MARC Formats Interest Group, Hunio 2012


text:
Penélope Cruz
Ni Penélope Cruz Sánchez (Panangibalikas nga Espaniol: [peˈnelope kɾuθ ˈsantʃeθ]; nayanak idi 28 Abril 1974)[2] ket Espaniol nga aktres ken modelo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Penélope Cruz". Integrated Authority File. Naala idi 9 Abril 2014.
- ^ "Penelope Cruz Biography". Biography.com. Naala idi 15 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Penélope Cruz iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Penélope Cruz iti Wikiquote (iti Ingles)
- Penélope Cruz iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Penélope Cruz iti AllMusic


text:
Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan
Daytoy ket listaan dagiti amin a pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan a nairaman iti maysa a Programa a Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan.
ListaanUrnosen
- = immadu.
- = sitatalinaed.
- = nakissayan.
- Dagiti kapadpada a pateg ti HDI iti agdama a listaan ket saan a agbalin nga gapadpada iti ranggo, ngamin ket ti ranggo ti HDI ket agpayso a naala babaen ti panangiruar ti pateg ti HDI iti maikanem a desimal a punto.
- Ti numero iti braket ket ibagana ti bilang ti panangiranggo ti pagilian ket ngimmato (ngimmato wenno bimmaba) a mainaig iti baro a datos ti 2011 para iti 2010 ( a kas nainaganan iti reporta idi 2011 , panid 131).
Nangato unay a panagrangrang-ay ti nagtagitaoanUrnosen
Nangato a panagrangrang-ay ti nagtagitaoanUrnosen
Katengngaan a panagrangrang-ay ti nagtagitaoanUrnosen
Nababa a panagrangrangay ti nagtagitaoanUrnosen
Listaan dagiti pagilian babaen ti kontinenteUrnosen
AprikaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
KaamerikaanUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Asia ken OceaniaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Europa ken Tengnga nga AsiaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Listaan dagiti pagilian babaen ti a kontinental a rehionUrnosen
Kameng dagiti estado ti Timpuyog dagiti ArabeUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Kappon ti EuropaUrnosen
Promedio ti amin a kamkameng: 0.853
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Daya nga Asia ken ti PasipikoUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Latin nga AmerikaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
Tengnga a Daya ken Amianan nga AprikaUrnosen
10 a kangatuan nga HDI
10 a kababaan nga HDI
HDI babaen dagiti rehion ken grupoUrnosen
Dagiti pagilian a saan a nairaman iti kinaudi a reportaUrnosen
Dagiti estado a kameng ti UN (kinaudi a datos ti UNDP)Urnosen
Saan a kameng ti UN (saan a nakarkulo babaen ti UNDP)Urnosen
- nakarkulo babaen ti UNDP
PaammoUrnosen
- ^ Ti kinaudi a pannakairaman ti Somalia iti HDI a panagiranggo ket ti reporta idi 1996 (1993 a datos).
- ^ Ti UN ket saan na a maibigbigan tiRepublika iti China (Taiwan) a kas maysa a naturay nga estado. Ti HDI a reporta ket saan na nga iraman ti Taiwan a kas paset ti Republika dagiti Tatao iti Tsina no agkarkulo ti bilang ti Tsina (kitaen ti [1]). The ROC's government calculated its HDI to be 0.868, based on 2010 new methodology of UNDP for calculating 2010 HDIs.[8]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011 - Estadistika nga annex ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan" (PDF). Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan Programa ti Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. pp. 127–130. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ a b "2011 Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". United Nations Development Programme. p. 151. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ "Ti Kasasaad iti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon" (PDF). United Nations Development Programme. 1998. Naala idi 26 Marso 2009.
- ^ "Puerto Rico (Estados Unidos)". United Nations Environment Programme. 2 Marso 1998. Naala idi 26 Marso 2009..
- ^ a b c d e f "Les défis de la croissance calédonienne, iti panid a 13" (PDF) (iti Pranses). CEROM - INSEE. Naala idi 2008-12-10.
- ^ "Greenland (Denmark)". United Nations Environment Programme. 2 Marso 1998. Naala idi 26 Marso 2009..
- ^ Ti UN et saan a nagkarkulo ti HDI iti Macau. Ti gobierno iti Macau ket karkulona ti bulodna a HDI. No nairaman iti HDI ti UN a bilang iti 2007, ti Macau ket agranggo a maika-23 wenno maika-24 (kapadpadana ti Singapur wenno Hong Kong). "Dagiti bilang ti Macao idi 2010". Dagiti Estadistika ken Senso a Serbisio, Macau SAR. 2010. Naala idi 2010-07-01.
- ^ "2010中華民國人類發展指數 (HDI)" (pdf) (iti Insik). Directorate General of Budget, Accounting and Statistics, Executive Yuan, R.O.C. 2010. Naala idi 2010-07-02.
- ^ "Reporta ti Pangrangrang-ay ti Nagtagitaoan - Kosovo 2010" (PDF). UNDP. 2010. p. 100. Naala idi 2011-11-26.


text:
Adolf Hitler
Ni Adolf Hitler (20 Abril 1889 – 30 Abril 1945) ket naiyanak idi nga Austriano, Aleman a politiko ken ti daulo iti Nailian a Sosialista a Partido ti Agobobra nga Aleman (Aleman: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP), kadawyan a makunkuna a ti Nasi a Partido). Isu idi ti kansilier ti Alemania manipud idi 1933 aginggana idi 1945, ken diktador iti Nasi nga Alemania (a kas iti Führer und Reichskanzler) manipud idi 1934 aginggana idi 1945. Ni Hitler ket kadawyana a naikumadua ti pannakabangon iti pasísta idiay Europa, Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ken ti Holokausto.
Maysa a naarkosan a beterano iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ni Hitler timmipon ti Partido ti Agobobra nga Aleman, ti nagpauna iti Nasi a partido, idi 1919, ken nagbalin a daulo iti NSDAP idi 1921. Idi 1923 nagpadas isuna ti kudetá, ti makunkuna a Beer Hall Putsch, idiay Munich. Ti napaay a kudetá ket isu ti nagbanagan a panakaibalud ni Hitler, nga iti daytoy a panawen ket sinurat na ti naisurat a panglaglagip, a Mein Kampf (Ti Panagsagabak). Kalpasan ti panakawayawayaan na idi 1924, ni Hitler ket nakaganab ti suporta babaen ti panagiyaddang na ti Pan-Hermanismo, antisemitismo, ken kontrakommunismo nga addaan isuna ti natagirayad a panagbitla ken Nasi a propaganda. Kalpasan ti panakitudon na a kas ti kanselor idi 1933, binaliwan na ti Weimar a Republika iti Maikatlo a Reich, maysa daytoy a maymaysa a partido diktadora a naibatay iti totalitario ken autokratiko ideolohia iti Nasismo. Ti naisawangna a panggep idi ket ti agipabangon ti maysa a Baro nga Urnos iti kapulosan a Nasi nga Aleman a hegemonia (panagsakup) iti kontinental nga Europa.
Dagiti gangganaet ken domestiko nga annuroten ni Hitler ket addaan iti pagtungpalan iti panaggemgem ti Lebensraum ("pagtaengan a lugar") para iti Hermaniko a tattao. Isu ti nangiturong ti panagarmas manen ti Alemania ken ti panagraut iti Polonia babaen ti Wehrmacht idi Septiembre 1939, a nagbanagan daytoy ti panagrugi Maikadua a Sangalubongan a Gubat idiay Europa. Babaen ti panagturay ni Hitler, idi 1941 dagiti puersa ti Alemani ken dagiti kumaduaan a Europeano kaaduan a sinakopda ti Europa ken Amianan nga Aprika. Dagitoy a naganganab nain-inut a naipasubli, ken idi 1945 dagiti Kumadua a buyot ket inabakda ti buyot ti Alemania. Dagiti supremasista ken pinakapuli a pagayatan nga annuroten ni Hitler ket nagbanagan dagiti sistematiko a panagpapatay kadagiti sangapulo ket maysa a riwriw a tattao, a mairaman dagiti gangani nga innem a riwriw a Hudio.
Iti panungpalan nga al-aldaw iti gubat, idi agdama ti Gubat iti Berlin idi 1945, ni Hitler ket inasawana ti nabayagan a kamalalana, ni Eva Braun. Idi 30 Abril 1945, kalpasan ti basbassit ngem dua nga aldaw, dagitoy dua ket nagpakamatayda tapno saanda a matiliw babaen ti Nalabbaga a Buyot, ken dagiti bangkayda napuoran.
Dagiti nasapa a tawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaputotan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ama ni Hitler, Alois Hitler (1837–1903), ket isu idi ti anak ti ruar ni Maria Anna Schicklgruber. Ti pannakaipasngay a pannakapanekan ni Alois ken saan a nanginagan ti amana, gapu daytoy ti ubing ket innalana ti apelyido ti inana. Idi 1842 ni Johann Georg Hiedler ket inasawana ni Anna. Kalpasan ti ipupusayna idi 1847 ken ti ipupusayna met idi 1856, ni Alois ket inay-aywanan ti pamilia ti kabsat a lalaki ni Hiedler a ni Johann Nepomuk Hiedler.[1] Saan amnipud idi 1876 a ni Alois ket naglehitimado ken ti panagbuniagan a rehistro ket binaliwan ti maysa a padi a nasaksian ti tallo a tao.[2] Idi agur-uray ti tribunal idiay Nuremberg idi 1945, ti Nasi opisial a ni Hans Frank ket nagipaltiing ti kaad dagiti surat a nangitunton nga ti ina ni Alois ket naidakawat nga agtagibalay para iti maysa a Hudio a pamilia idiay Graz ken ti agtawen ti 19 nga anak a lalaki ti pamilia, a ni Leopold Frankenberger, ket isu ti nakaputot kenni Alois.[3] Nupay kasta, awan ti Frankenberger, Hudio wenno dagiti sabali pay, a nairehistro idi idiay Graz iti dayta a paset ti panawen.[4] Dagiti agipakpakasarita ket agduduada a ti matunton nga ti ama ni Alois ket maysa a Hudio.[5][6]
Iti edad a 39, ni Alois innalana ti apelyido a "Hitler", ken naipangiletra pay a kas "Hiedler", "Hüttler", wenno "Huettler"; ti nagan ket mabalin a naipakadawyan ti panungpalan a panangiletra babaen ti maysa a padi. Ti nagtaudan iti daytoy a nagan ket baka ti "maysa nga agtaeng iti kalapaw" (Pagalagadan nga Aleman Hütte), "pastor" (Pagalagadan nga Aleman hüten "ag-guardia", Ingles "heed"), wenno manipud dagiti Eslabo a balikas Hidlar ken Hidlarcek.[7]
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Adolf Hitler ket naipasngay idi 20 Abril 1889 idiay Gasthof zum Pommer, maysa a pagdagusan daytoy idiay Ranshofen,[8] daytoy ket maysa a purok a naikapet idi 1938 iti munisipalidad iti Braunau am Inn, Austria-Hungarai. Isu ket ti maikapat kadagiti innem nga annak ni Alois Hitler ken Klara Pölzl (1860–1907). Dagiti kinauna a kakabsat ni Adolf – Gustav, Ida, ken Otto – ket pimmusayda a kas maladaga.[9] Idi agedad ti tallo ni Hitler, ti pamiliana ket immalis idiay Passau, Alemania.[10] Isu idiay ti nakaadalanna ti naisangyan nga baba a Babaro a dialekto, ngen saan a ti Austriano Aleman, a nakamarka daytoy ti panagbitlana iti amin a kabibiagna.[11][12][13] Idi 1894 ti pamiliana ket immalisda manen idiay Leonding (asideg ti Linz), ken idi Hunio 1895, ni Alois ket nagretiro idiay bassit a dagana idiay Hafeld, nga asideg idiay Lambach, nga isu ket nagpadas iti panagtaltalon ken panagtaripato dagti uyokan. Ni Adolf ket nagbasa idiay Fischlham. Ni Hitler ket naamanga kadagiti pannakigubat kalpasan idi nakabiruk ti nailadawan a libro a maipanggep ti Pranko-Prusiano a Gubat manipud kadagiti tagikua ti amana.[14][15]
Ti inyaalisda idiay Hafeld ket naiparna iti panakairugi iti nakaro a panagringgor ti ama ken anak a lalaki a gapuanan daytoy babaen ti saan a pangsurot ni Adolf ti nainget a displina iti eskuelana.[16] Dagiti ganetget a panagtaltalon ni Alois Hitler idiay Hafeld ket napaay, ken idi 1897 ti pamilia ket immalis idiay Lambach. Ni Hitler ket nagbasa iti maysa a Katoliko a pagadalan a maika-11 a siglo a Benediktino a monasterio, a ti pulpito ket nanakutukotan ti maysa a naestiloan a suwastika a simbolo iti eskudo ni Theodorich von Hagen, ti sigud idi nga abad.[17] Ti agwalo nga edad a Hitler ket nagadal kadagiti panagkanta, nagkanta iti koro ti simbaan, ken isu ket nagpanpanunut pay nga agbalin a maysa a padi.[18] Idi 1898 ket agnanayonda a nagsubli idiay Leonding. Ti ipupusay ti ububing a kabsatna a lalaki, a ni Edmund, manipud iti sakit a kamuras idi 2 Pebrero 1900 ket nauneg nga umapay kenni Hitler. Nagbaliw isuna manipud iti natalged ken nalaing a manakigayyem ken nalaing nga estudiante, iti naliday, nasuktu ken nasidunget nga ubing iti amana ken dagiti manursuro kaniana.[19]
Ni Alois ket nagballigi iti karerna iti opisina ti aduana ken kayatna a ti anakna ket sumurot kaniana.[20] Ni Hitler ket nagngdrama idi ti maysa nga episodio manipud iti daytoy a paset ti panawen nga isu ket intugot ti amana nga agbisita ti opisina ti aduana, a nagiladawan daytoy a kas ti napasamak a nagited ti di-makapakawan a panaggura a nagbaetan ti ama ken anak, a dagitoy dua ket napigsa ti pakinakemda.[21][22][23] Ti di-panakaikaskaso ti panagayat ti anakna a mapan nga agbasa ti klasiko a pagadalan ket ti ayatna nga agbalin a maysa nga artista, idi Septiembre 1900 ni Alois ket inpatulodna ni Adolf idiay Realschule idiay Linz.[24] (Daytoy ket isu met laeng ti nangato nga eskuela a nagbasaan ni Adolf Eichmann idi kalpasan ti 17 a tawtawen.)[25] Ni Hitler ket nagrebelde iti daytoy a keddeng, ken iti Mein Kampf nangipakaammo nga isu ket saan a nalang ti panagadalna, nga isu ket agnamnama a no makita ti amana "a ti bassit a panagrang-ayko idiay teknikal a pagadalan a ti amak ket palubosannak nga agiruknoy ti arapaapko."[26]
Ni Hitler ket nagragut iti Aleman a nationalismo manipud idi ubing pay.[27] Ni Hitler ket nangiyebkas ti pannakamatalekna laeng iti Alemania, nga umuyuyaw ti maapapday a Habsburg a Monarkia ken dagiti panagturayna kadagiti adu ti nadumaduma nga etnikona nga imperio.[28][29] Ni Hitler ken dagiti gayyemna ket inususarda ti panagkablaaw a "Heil", ken nagkankantada kadagiti Aleman a nailian a kanta "Deutschland Über Alles" imbes nga iti Austriano nga Imperial a kanta.[30]
Kalpasan ti kellaat nga ipupusay ni Alois idi 3 Enero 1903, ti panagadal ni Hitler naapday. Isu ket pinalubosan ti inana nga agsardeng idi otonio ti 1905.[31] Simmrek isuna idiay Realschule idiay Steyr idi Septiembre 1904; simmayaat met dagiti panagkukuana ken dagiti aramidna ken dagitoy ket nagin-inut a rimmmang-ay.[32] Idi otonio iti 1905, kalpasan ti pakaruarna maikadua ken panungpalan nga eksamen, ni Hitler ket pimmanaw idiay eskuelana nga awan ti tarigagay nga agpasayaat ti panagadalna wenno awan ti nalawag a planona para iti masakbayan a karrerna.[33]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maser 1973, p. 4.
- ^ Maser 1973, p. 15.
- ^ Rosenbaum 1999.
- ^ Hamann 2010, p. 50.
- ^ Toland 1992, pp. 246–47.
- ^ Kershaw 1999, pp. 8–9.
- ^ Jetzinger 1976, p. 32.
- ^ BBC News, 2011.
- ^ Shirer 1960, p. 9.
- ^ Rosmus 2004, p. 33.
- ^ Keller 2010, p. 15.
- ^ Hamann 2010, pp. 7–8.
- ^ Kubizek 2006, p. 37.
- ^ Kubizek 2006, p. 92.
- ^ Hitler 1999, p. 6.
- ^ Fromm 1977, pp. 493–498.
- ^ Hauner 1983, p. 2.
- ^ Shirer 1960, pp. 10–11.
- ^ Payne 1990, p. 22.
- ^ Kershaw 2008, p. 9.
- ^ Hitler 1999, p. 8.
- ^ Keller 2010, pp. 33–34.
- ^ Fest 1977, p. 32.
- ^ Kershaw 2008, p. 8.
- ^ Lipstadt 2011, p. 272.
- ^ Hitler 1999, p. 10.
- ^ Evans 2003, p. 163.
- ^ Bendersky 2000, p. 26.
- ^ Ryschka 2008, p. 35.
- ^ Hamann 2010, p. 13.
- ^ Kershaw 2008, p. 10.
- ^ Kershaw 1999, p. 19.
- ^ Kershaw 1999, p. 20.


text:
Subsebbangan
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti subsebbangan (naipangyababaan ti "subsp." wenno "ssp.") ket mabalin a ti taksonomiko a ranggo a ababbaba ngem ti sebbangan, wenno maysa a taksonomiko a unit iti dayta a ranggo. Ti subsebbangan ket saan a mabigbigan no agmaymaysa: ti sebbangan ket mabalin a mabigbigan nga awan kadagiti subsebbanganna wenno dua wenno ad-adu (mairaman dagiti napukawen), ngem saan a mabalin nga agmaymaysa.
Dagiti organismo a tagikua dagiti nadumaduma a subsebbangan iti isumet laeng a sebbangan ket makabaelda ti makipinnutot ken makapataud kadagiti nalames a kaputotan, ngem kadawyan dagitoy a saanda a makipinnutot iti katutubo gapu ti heograpiko a pannakaisinawenno dadduma pay a banag. Dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti nadumaduma a subsebbangan ket kadawyan a saan unay a malasin ngem dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti sebbangan. Dagiti pakailasinan a maigupit kadagiti subsebbangan ket kadawyanda a nagbalaliw a kas maysa aresulta ti heograpiko a pannakaiwarwaras wenno pannakaisinsina.
Nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti soolohia, ti International Code of Zoological Nomenclature (Maika-4 nga edision, 1999) ket mangawat laeng ti maysa a a ranggo ti baba iti sebbangan, ti naibagbaga a ranggo ti subsebbangan.[1] Dagiti sabali pay a pannakaigrupo, ket dagiti entidad ti "inprasubespeipiko" ket awanda kadagiti nagan a tinartaripato babaen ti ICZN. Dagiti kastoy a porma ket awan ti opisial a kasasaad iti ICZN, urayno dagitoy ket mabalin a naserbi iti panangipalplawag kadagiti altitudinal wenno heograpiko a klina, dagiti kita ti taraken, dagiti [[Dagiti _transheniko_nga_ayup#Transheniko_nga_ayayup|transheniko nga ayup], kdpy. Bayat a ti sientipiko a nagan dagiti sebbangan ket maysa a binomen, ti sientipiko a nagan dagiti subsebbangan ket trinomen - ti binomen a sinaruno babaen ti subespesipiko a nagan. Ti dua anagan ti tigre ket Panthera tigris, isunga para iti tigre ti Sumatra ti tallo a naganna ket, kas pagarigan, Panthera tigris sumatrae.
Iti basteriolohia, ti laeng ranggo iti babab ti sebbangan a nalawag a natartaripato babaen ti kodigo ti nomenklatura ket ti subsebbangan, ngem ti inprasubespesipiko a taksa ket nangrunada unay iti bakteriolohia; Ti apendiks 10 iti kodigo ketmangipakpakita kadagiti rekomendasion a maikeddeng tapno mangawis ti panagpapada iti panagipalplawag iti kastoy a taksa. Dagiti nagan a naipablaak sakbay idi 1992 iti ranggo ti karuay ket naal-ala dagitoy a kas nagan dagiti subsebbanagn.[2] (kitaen ti International Code of Nomenclature of Bacteria)
Iti botanika, sagiti subsebbangan ket maysa kadagit iadu a ranggo ti baba dagiti sebbangan, a kas ti karuay, subkaruay, porma, ken subporma. Ti subespeipiko a nagan ket sarunuan babaen ti "subsp." wenno "ssp.", a aks ti Schoenoplectus californicus ssp. tatora (Totora). Nlaglagipen nga amin a parte ti dua a nagan ket nakairig malaksid ti pudno a balikas ti "subsp." wenno "ssp." Ti aniaman a botaniko a nagan a mairaman dagiti subsebbangan, karuay, kdpy., ket tinawtawagan ti maysa a inpraespesipiko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Index". International Code of Zoological Nomenclature. Maikapat nga Edision. Ti Museo ti Masna a Pakasaritaan. Enero 1, 2000. Naala idi Enero 17, 2013.
- ^ "Chapter 3Rules of Nomenclature with Recommendations". National Center for Biotechnology Information. Naala idi Enero 17, 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ernst W. Mayr, Peter D. Ashlock: Dagiti Pamunganayan ti Sistematika a Soolohia, Mcgraw-Hill College, 1991, ISBN 0-07-041144-1


text:
Malugod na tinanggap ng meyembro ng kumyeng 353-357 and High Value Crops Growers Association ang 20 Rolyo a Hose
June 8,2021
Naragsak nga inawat dagiti miembros ti Kumyeng 352-357 Tiger Grass and High Value Crops Growers Association nga imatmatunan ti presidente da a ni Mr. Arthur Barcena ti 20 rolyo a hose. Indauluan iti naalibtak nga ama ti ili Mayor Mario B. Subagan ti pannakaiwaras dagitoy.
Ti lokal a gobierno tayo ket mamati ngarud a gapu iti daytoy a proyekto ket manamnama ti pannakapapintas ken pannakapadur-as ti kalidad iti panagbiag dagiti kakailian nga agmulmula ti buybuy ditoy ili tayo a Suyo.
#Napintas_Suyo


text:
Mayo 20
Ti Mayo 20 ti maika-140 nga aldaw ti tawen (maika-141 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 225 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1908 – James Stewart, Amerikano nga aktor (pimmusay 1997)
- 1946 – Cher, Amerikana nga aktres ken kumakanta
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1940 – Verner von Heidenstam, Sueko a mannurat, Premio Nobel a laureado (naipasngay 1859)
- 1947 – Philipp Lenard, Austriano a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1862)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Mayo 20 iti Wikimedia Commons


text:
Is-isla ti Solomon
Nagsasabtan: 8°S 159°E / 8°S 159°E
Ti Is-isla ti Solomon (/ˈsɒləmən ˈaɪləndz/ (dengngen)[4]) ket maysa a naturay nga estado idiay Osiania, daya iti Papua Baro a Guinea, a nabuklan kadagiti agarup a sangaribo nga is-isla. Sakupanna daytoy ti kadakkel ti daga iti 28,400 kuadrado kilometro (11,000 sq mi). Ti kapitoliona ket ti, Honiara, ken mabirukan daytoy idiay isla iti Guadalcanal. Ti pagilian iti Is-isla ti Solomon ket kameng iti Mankomunidad dagiti Pagilian.
Ti Is-isla ti Solomon ket addaan dagiti pammati a nagnaedan babaen dagiti Melanesiano a tattao para kadagiti ribribu a tawtawen. Ti Kastila a managdaliasat a ni Álvaro de Mendaña ket isu ti immuna a simmamglad idiay Is-isla ti Solomon idi 1568 ken ninagananna dagitoy ti Islas Salomón. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nangibangon ti maysa protektorado iti kadagitoy nga is-isla idi 1893. Idi Maikadua a Sangalubongan a Gubat addan dagiti narungsot a panagsusuppiat a nagbaetan dagiti Amerikano ken dagiti Hapon iti Is-isla ti Solomon a kampania iti 1942–45, a mairaman ti Gubat iti Guadalcanal.
Ti bukod a panagturay ket naala idi 1976 ken ti panakawayawayas ket naala met kalpasan ti dua a tawen. Ti Is-isla ti Solomon ket maysa a batay-linteg a monarkia nga addaan ti Reina ti Is-isla ti Solomon , a ti agdama ket ni Isabel II, a kas ti daulo ti estado. Ni Gordon Lilo Darcy ket isu ti maika-11 ken agdama a Kangrunaan a Ministro ti Is-isla ti the Solomon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departamento iti Ekonomia ken Sosial a Pannakibiang Dibison ti Populasion (2009). "Prospekto ti Sangalubongan a Populasion, Tabla A.1" (PDF). 2008 revision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-03-12.
{{cite journal}}: Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ a b c d "Is-isla ti Solomon". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Batay-linteg iti Is-isla ti Solomon (1978)". Paclii.org. Naala idi 2011-07-07.
- Is-isla ti Solomon
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti bulkaniko nga arko nga isla
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Melanesia
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1978
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Plantilia:Koreano
Makasapul ti Plantilia:Koreano iti parametro ti
|hangul=.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{Koreano|hangul=대청황제공덕비|hanja=大清皇帝功德碑|rr=Daechong Hwangje Gongdeokbi}}
agpataud iti: Koreano: 대청황제공덕비; Hanja: 大清皇帝功德碑; RR: Daechong Hwangje Gongdeokbi
Wenno usaren ti
{{Koreano|대청황제공덕비|大清皇帝功德碑|Daechong Hwangje Gongdeokbi}}, agpataud iti Koreano: 대청황제공덕비; Hanja: 大清皇帝功德碑; RR: Daechong Hwangje Gongdeokbi
Adda pay dagiti pagpilian: Ti MR para iti romanisasion McCune–Reischauer , context=north para iti Pagsasao nga Amianan a Korea (agiparang iti Hancha imbes nga iti Hanja ken Chosŏn'gŭl imbes nga iti Hangul)
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- Plantilia:Infobox nagan a Koreano
- Plantilia:Lang-ko
- Plantilia:Hangul
- Plantilia:Hanja


text:
Paniqui
Ti Paniqui ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Tarlac iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Paniqui ket nabingbingay a politikal iti 35 a barbaranggay.[2]
- Abogado
- Acocolao
- Aduas
- Apulid
- Balaoang
- Barang
- Brillante
- Burgos
- Cabayaoasan
- Canan
- Carino
- Cayanga
- Colibangbang
- Coral
- Dapdap
- Estacion
- Mabilang
- Manaois
- Matalapitap
- Nagmisaan
- Nancamarinan
- Nipaco
- Patalan
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Rang-ayan
- Salumague
- Samput
- San Carlos
- San Isidro
- San Juan de Milla
- Santa Ines
- Sinigpit
- Tablang
- Ventenilla
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Paniqui | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Tarlac". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Mallemort
Ti Mallemort ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Ti Mallemort ket maysa a natalna nga ili a mabirukan idiay karayan Durance, nga abagatan ti kabanbantayan ti Luberon. Ti ili ket adda ti 10 km (6.2 mi) a kaasideg idiay Dalan ti lugan a du Soleil (ti kangrunaan a kalsada ti Abagatan ken Marseille), nga asideg a maabutan ti Arles, ti Saint-Rémy, ken Salon-de-Provence.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Mallemort iti Wikimedia Commons


text:
Kanggaru
Ti kanggaru[1] ket ti maysa a marsupial manipud iti pamilia ti Macropodidae (macropods, meaning "dakkel a saka"). Iti sapasap a panagusar iti termino, daytoy ket naus-usar a mangipalawag iti kadakkelan a sebbangan manipud iti daytoy a pamilia, a naipangpangruna kadagiti henero ti Macropus: ti nalabbasit a kanggaru, antilopine a kanggaru, akindaya maris-dapo a kanggaru, ken ti akinlaud a maris-dapo a kanggaru.[2] Dagiti kanggaru ket indihenio iti Australia. Kinarkulo ti gobierno ti Australia nga adda dagiti 34.3 a riwriw a kanggaru nga agtataeng iti kaunegan ti pagapitan a luglugar iti Australia idi 2011, ngimmato manipud iti 25.1 a riwriw iti nasapsap a maysa a tawen.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "kanggaru". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 129. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Groves, C.P. (2005). Wilson, D.E.; Reeder, D.M. (dagiti ed.). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (Maika-3 nga ed.). Baltimore: Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. p. 64 & 66. ISBN 0-801-88221-4. OCLC 62265494.
- ^ "Kangaroo population estimates". Government of Australia: Department of the Environment. Naala idi 27 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kanggaru iti Wikimedia Commons


text:
Andes, Antioquia
Ti Andes ket ti maysa a munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Daytoy ket parte ti subrehion iti Abagatan-akinlaud nga Antioquia. Daytoy ket mabirukan iti akinlaud nga kabambantayan ti Andes ti Colombia. Ti Andes ket napundar idi 13 Marso 1852 babaen ni Pedro Antonio Restrepo Escobar. Ti kangatona ket 1.360 iti ngato ti pantar ti baybay ken addaan iti agpakatengnga a temperatura iti 22 °C. Ti kaadayo a reperensia manipud iti siudad ti Medellín, ti kapitolio ti Departamento ti Antioquia, ket 117 km ken addaan iti dagup a kalawa iti 403.42 km². Datoy nga ili ket ammo a kas lugar a nakaipasngayan ni Gonzalo Arango, ti maysa a mannurat, pilosopo ken agiwarwarnak. Ti kaaduan iti ekonomiana ket agrikultura, ken kangrunaan ket ti panangimuyong iti kape.


text:
Kevin Spacey
Ni Kevin Spacey Fowler, KBE[1] (nayanak idi Hulio 26, 1959), ket maysa nga Amerikano nga aktor, direktor ti pelikula, produser, kumakanta ken komidiante. Inrugina ti karerna a kas aktor ti entablado idi las-ud dagiti tawen ti 1980 sakbay a nakaala kadagiti pangsuporta a papel iti pelikula ken telebision. Isu ket nakaala iti nasayaat a pannakabigbig kadagiti nasapa a tawen ti 1990. Isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktor para iti American Beauty (1999).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Kevin Spacey iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Kevin Spacey iti Wikiquote (iti Ingles)
- Opisial a website
- Kevin Spacey iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Kevin Spacey iti Internet Off-Broadway Database
- Kevin Spacey iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
1920
Ti 1920 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 2 – Isaac Asimov, mannurat (pimmusay 1992)
- Enero 20
- Fabian Ver, Filipino a Heneral (pimmusay 1998)
- Federico Fellini, Italiano a direktor ti pelikula (pimmusay 1993)
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 12 – Pran, taga-India nga aktor (pimmusay 2013)
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 1 – Toshiro Mifune, Hapon nga aktor (pimmusay 1997)
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 18 – Papa Juan Pablo II (pimmusay 2005)
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 11 – Yul Brynner, naiyanak idiay Rusia nga Amerikano nga aktor (pimmusay 1985)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 16 – Levi P. Morton, maika-22 a Bise Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1824)
- Hunio 14 – Max Weber, Aleman a politikal nga ekonomista (naipasngay 1864)
- Agosto 16 – John Gilbert Baker, Ingles a botaniko (naipasngay 1834)


text:
1590
Ti tawen idi 1590 ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Lunes iti Kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes iti nabunbuntog iti 10 nga al-aldaw a kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 15 – sinaruno ni Urbano VII ni Sixto V a kas ti maika-228 a papa; isu ket pimmusay iti malaria kalpasan dagiti sangapulo ket dua nga aldaw.
- Disiembre 5 – sinaruno ni Gregorio XIV ni Urbano VII a kas ti maika-229 a papa.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 13 – Papa Clemente X (pimmusay 1676)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 27 – Papa Sixto V (naipasngay 1521)
- Septiembre 27 – Papa Urbano VII (naipasngay 1521)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1590 iti Wikimedia Commons


text: 3 Ti uleg+ ti kaannadan* iti amin nga atap nga animal nga inaramid ni Jehova a Dios. Kinuna ti uleg iti babai: “Agpayso kadi nga imbaga ti Dios a saanyo a kankanen ti bunga ti tunggal kayo iti hardin?”+2 Insungbat ti babai: “Mabalinmi a kanen ti bunga dagiti kayo iti hardin,+3 malaksid iti bunga ti kayo nga adda iti tengnga ti hardin,+ ta kinuna ti Dios: ‘Dikay mangan iti bungana ken diyo sagiden; ta mataykayo no aramidenyo dayta.’”4 Gapuna, kinuna ti uleg: “Sigurado a saankayto a matay.+5 Ta ammo ti Dios nga iti aldaw a pannanganyo iti dayta, maluktan dagiti matayo ket agbalinkayto a kas iti Dios a makaammo iti naimbag ken dakes.”+6 Nakita ti babai a nasayaat a kanen dagiti bunga dayta a kayo ken makaay-ayo kadagiti mata ken napintas a kitaen. Gapuna, nangpuros iti bunga ket kinnanna.+ Inikkanna pay ti asawana idi nagkaduadan ket nangan met.+7 Naluktan dagiti matada ket nabigbigda a lamolamoda isu a pinagsasaipda dagiti bulong ti higos sa inyabbongda iti bagida.+8 Iti naangin a paset ti aldaw, nangngeg ti lalaki ken ti asawana ti timek ni Jehova a Dios bayat a magmagna iti hardin, ket naglemmengda iti nagbabaetan dagiti kayo iti hardin tapno saan a makita ida ni Jehova a Dios.9 Namin-adu a pinukkawan ni Jehova a Dios ti lalaki ket kinunana: “Ayanmo?”10 Insungbat ti lalaki: “Nangngegko ti timekmo iti hardin, ngem nagbutengak ta lamolamoak isu a naglemmengak.”11 Insaludsod ti Dios: “Asino ti nangibaga a lamolamoka?+ Nanganka kadi iti bunga ti kayo nga imbilinko a dimo kanen?”+12 Insungbat ti lalaki: “Ti babai nga intedmo a kaduak inikkannak iti bunga ti kayo ket kinnanko.”13 Gapuna, kinuna ni Jehova a Dios iti babai: “Ania ti inaramidmo?” Insungbat ti babai: “Inallilawnak ti uleg isu a nanganak.”+14 Kinuna ni Jehova a Dios iti uleg:+ “Iti amin a naamo ken atap nga animal iti tanap, mailunodka gapu iti dayta nga inaramidmo. Aguyaskanto ket mangankanto iti tapok iti intero a panagbiagmo.15 Pagginnuraenkayto+ iti babai+ kasta met ti kaputotam*+ ken ti kaputotanna.*+ Sugatemto* ti mukodna,+ ngem rumekennanto* ta ulom.”+16 Kinunana iti babai: “Pakaruekto ti rigat ti panagsikogmo; naut-otto ti panaganakmo, ngem kailiwmonto ti asawam, ket iturayannakanto.”17 Kinunana ken Adan:* “Imbilinko kenka:+ ‘Saanka a mangan iti bunga ti kayo,’ ngem impangagmo ti asawam ket nanganka iti bunga dayta a kayo, isu a mailunod ti daga maigapu kenka.+ Agrigatkanto nga agtrabaho tapno adda pagtaraonmo iti unos ti panagbiagmo.+18 Agtubonto dagiti siit ken ruot, ket kanemto dagiti mula iti talon.19 Agling-et ken agbannogkanto tapno adda taraonmo* agingga nga agsublika iti daga a nakaalaam.+ Ta tapokka ket agsublikanto iti tapok.”+20 Kalpasanna, pinanaganan ni Adan ti asawana iti Eva,* ta isu ti agbalin nga ina ti amin a sibibiag.+21 Nangaramid ni Jehova a Dios kadagiti nagayad a bado a lalat para ken Adan ken iti asawana ket insuotda dagita.+22 Kinuna ni Jehova a Dios: “Nagbalin ti tao a kas kadata a makaammo iti naimbag ken dakes.+ Ita, masapul nga adda aramidek tapno saan a makapuros ken makapangan iti bunga ti kayo ti biag+ tapno saan nga agbiag nga agnanayon,*—”23 Gapuna, pinaruar ni Jehova a Dios ti lalaki iti hardin ti Eden+ tapno talonenna ti daga a nakaalaanna.+24 Pinapanawna ti lalaki, ket nangipuesto kadagiti kerubin+ iti daya ti hardin ti Eden ken iti sumsumged nga espada nga agtultuloy nga agpuspusipos tapno awan ti makaasideg iti kayo ti biag.


text:
Isabel I iti Inglatera
Ni Isabel I (a naamammo laeng iti "Isabel" aginggana ti panakaipangato ni Isabel II; 7 Septiembre 1533 – 24 Marso 1603) ket isu idi ti reina a nagari iti Inglatera ken Ireland manipud idi 17 Nobiembre 1558 aginggana idi pimmusay. Sagpaminsan a tinawtawagan a kas Ti Birhen Reina, Gloriana, wenno Naimbag a Reina Bess, ni Isabel ket isu idi ti maikalima ket ti naudi a monarkia ti Tudor a dinastia. Isu ket anak a babai ni Enrique VIII, isu ket naipasngay id a kas maysa a prinsesa, ngem ti inana, a ni Anne Boleyn, ket naipapatay idi tidua ket kagudua a tawtawen kalpasan ti panakaipasngayna, ken ni Isabel ket nairangarang a kas maysa nga anak ti ruar. Ti kagudua a kabsatna a lalaki, Eduardo VI, nangpatawid ti balangat kenni Balasang Jane Grey, a nangikkat daytoy kadagiti kagudua a kakabsatna, a ni Isabel ken ti Katoliko a ni Maria, ti panakaisaruno urayno daytoy ket saan a ti kalintegan.Ti testamentona ket naisiasi, ni Maria ket nagbalin a reina, ken ni Balasang Jane Grey ket naipapatay idi. Idi 1558, ni Isabel ket sinarununa ti kagudua a kabsatna a babai, nga isu idi ket naibalud ti nasurok a makatawen idi nagturturay gapu ti panakailemanna ti panagsuporta kadagiti rebelde a Protestante.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Isabel I iti Inglatera iti Wikimedia Commons
}


text:
Keso
Ti keso ket makan a nagtaud manipud iti gatas a napataud kadagiti adu a sakup dagiti nanam, dagiti linabag, ken dagiti porma babaen ti panagtitibnok ti protina ti gatas a makunkuna iti kaseina. Daytoy ket buklen dagiti protina ken taba manipud iti gatas, ken kadawyan a gatas daytoy dagiti baka, nuang, dagiti kalding, wenno karnero. Iti las-ud ti panagpataud, ti gatas ket kadawyan a maasipikado, ken ti panagnayon ti ensima ti rennet ket isu ti pagibanagan ti panagtitibnok. Dagiti solidoket mailasin ken maitalmeg iti kanungpalan a porma.[1] Adda met dagiti keso nga addaan kadagiti buot iti rabaw wenno amin-amin. Kaaduan kadagiti keso ket matunaw iti temperatura ti panagluto.
Adda met dagiti ginasut a mapataud a kita ti keso manipud kadagiti nadumaduma a pagilian. Dagiti estiloda, linabag ken dagiti nanam depende iti tinaudan ti gatas (mairaman ti kinnan ti ayup), nupay dagitoy ket pasteurisado, ti linaon a taba ti mantekilia, ti bakteria ken buot, ti proseso, ken panagkataeb. Dagiti yerba, dagiti rekado, wenno suob ti tarikayo ket mabalin a mausar a kas dagiti ahente ti pananginanam. Ti duyaw aginggana ti nalabbasit a maris dagiti adu a keso, a kas ti Red Leicester, ket mapataud babaen ti panagnayon ti atsuete.
Para kadagiti dadduma met a keso, thi gatas ket maitibnok babaen ti panagnayon kadagiti asido a kas ti suka wenno tubbog ti limon. Kaduan kadagiti keso ket naasipikado bassit babaen ti bakteria, a pagtungpalan ti panagbaliw kadagiti asukar ti gatas iti laktiko nga asido, kalpasanna ti panagnayon ti rennet ket mangkompleto ti panagtibnok. Mabalin met a magun-od ti begeteriano a panagsukat ti rennet; kaaduan kadagitoy ket napataud babaen ti panagbinubod ti Mucor miehei a fungus, ngem dagiti dadduma met ket naiyaon manipud kadagiti nadumaduma a sebbangan ti Cynara.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Fankhauser, David B. (2007). "Fankhauser's Cheese Page". Naala idi 2007-09-23.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ensrud, Barbara (1981). The Pocket Guide to Cheese. Sydney: Lansdowne Press. ISBN 0-7018-1483-7.
- Jenkins, Steven (1996). Cheese Primer. Workman Publishing Company. ISBN 0-89480-762-5.
- McGee, Harold (2004). "Cheese". On Food and Cooking (Revised nga ed.). Scribner. pp. 51–63. ISBN 0-684-80001-2.
- Mellgren, James (2003). "2003 Specialty Cheese Manual, Part II: Knowing the Family of Cheese". Naala idi 2005-10-12.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Keso iti Wikimedia Commons
- Nailustrado a Panagaramid ti Keso Naiyarkibo 2013-01-29 iti Wayback Machine (iti Ingles)
- Cheese.com – mangiraman kadagiti adu a batayan a datos dagiti nadumaduma a kita ti keso. (iti Ingles)
- Pannakaidasig ti keso (iti Ingles)


text:
Carl David Anderson
Ni Carl David Anderson (Septiembre 3, 1905 – Enero 11, 1991) ket Amerikano idi a pisiko. Isu ket kaaduan nga ammo para iti panagduktalna iti positron idi 1932, ti maysa a nagun-od a nakagungunaanna iti Premio Nobel iti Pisika idi 1936, ken iti muon idi 1936.
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay idi ni Anderson idiay Siudad ti New York, ti anak a lalaki dagiti Sueko nga imigrante. Isu ket nagadal iti pisika ken inhenieria idiay Caltech (B.S., 1927; Ph.D., 1930). Babaen ti superbision ni Robert A. Millikan, isuket nangrugi iti panagsukisok kadagiti raya ti kosmiko nga iti las-ud ti kurso ket nakaduktal kadagiti saan a nanamnama a tugot ti partikula kadagiti (dagiti moderno a bersion ket makunkuna ita a kas ti maysa nga Anderson) ladawan ti kamara ti ulep nga isu ket husto a nangiyulog a pinartuat daytoy babaen ti partikula nga addaan iti kapada a masa a kas ti elektron, ngem agkasungani nga elektrikal a karga. Daytoy a panagduktal, a nairangarang idi 1932 ken kalpasanna ket pinasingkedan met dagiti dadduma, ket nagpasingked ti teoretikal a padto ni Paul Dirac ti kaadda ti positron. Immuna a naduktalan ni Anderson dagiti partikula kadagiti raya ti kosmiko. Kalpasanna isu ket nagpataud iti ad-adu pay a napasingkedan a paneknek babaen ti panangipunta kadagiti raya ti gamma a pinataud babaen ti masna a radiaktibo a nuklido ti ThC'' (208Tl)[1] kadagiti sabali a material, a nagresultaan ti pannakapartuat kadagiti paris ti positron-elektron. Para iti daytoy nga obra, nakibinningay ni Anderson ti Premio Nobel iti Pisika idi 1936 kenni Victor Hess.[2]
Idi pay 1936, ni Anderson ken ni Seth Neddermeyer, ti immuna a graduado nga estudiantena, ket naduktalanda ti muon (wenno 'mu-meson', a kas ammo idi kadagiti adu a tawen), ti subatomiko a partikula a 207 a beses a dakdakkel ngem ti elektron, ngem addaan met iti kapada a negatibo a karga ti elektriko ken agtayyek iti 1/2 a kas ti elektron, kadagiti manen raya ti kosmiko. Ni Anderson ken Neddermeyer ket immunada a namatmati a ti nakitada ket ti pion, ti partikula a naisingasing nga adda babaen ni Hideki Yukawa iti teoriana iti napigsa nga inter-aksion. Idi nalawagan a ti nakita ni Anderson ket saan idi a ti pion, ti pisiko a ni I. I. Rabi, ket nariro no kasano a maiyanay ti saan a namamnama a naduktalan iti ania man a lohikal nga isbangan iti pisika ti partikula, ken nagsalsaludsod no "Sino ti nagbilin dayta?". Ti muon ket mays idi kadagiti immuna iti atiddog a listaan dagiti subatomiko a partikula a ti pannakaduktalna ket nangkasdaaw kadagiti teoretiko a saan a nakaawat no kasano a mangiyanay ti nariro iti nadalus ken konseptual nga isbangan. Ni Willis Lamb, iti lekturana iti Premio Nobel ti 1955, ket nangang-angay a nangegna a naibagbaga a "ti makabiruk iti baro nga elementari a partikulo ket magungunaan idi iti Premio Nobel, ngem iti kasta a panagduktal ket nasken koma a madusa babaen iti multa iti 10,000 a doliar." [3]
Dagiti pablaak[urnosen | urnosen ti taudan]
- C.D. Anderson (1933). "The Positive Electron". Physical Review. 43 (6): 491. Bibcode:1933PhRv...43..491A. doi:10.1103/PhysRev.43.491.
- C.D. Anderson (1932). "The Apparent Existence of Easily Deflectable Positives". Science. 76 (1967): 238–9. Bibcode:1932Sci....76..238A. doi:10.1126/science.76.1967.238. PMID 17731542.
- C.D. Anderson (1957), Technical adviser to The Strange Case of the Cosmic Rays, Bell System Science Film, Directed by Frank Capra, Frank Capra Productions.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti ThC" ket historikal a designasion ti 208Tl, kitaen dagiti Panagsasaruno ti panaglungsot
- ^ Physics 1936
- ^ http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1955/lamb-lecture.pdf
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Carl David Anderson iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Carl David Anderson iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
TUPAD (Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged / Displaced Workers)
May 20, 2020: Inyuna da DOLE Regional Director NATANIEL V. ALAMBRA, DOLE Provincial Director EMMANUEL H. HAGAD, staff ni Congresswoman KRISTINE SINGSON- MEEHAN, ken ti PESO manager ti Ili a Suyo Mr. RANDY BISTOYONG ti panakaited ti sweldo Kadagiti TUPAD (Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged/Displaced Workers) 2019 beneficiaries ti ilitayo a SUYO.
Agtultuloy ti panakikammayet ti Ilitayo babaen ti panangimaton ti Mayortayo MARIO B. SUBAGAN kadagiti naduma duma nga ahensia para ti pagsya-atan ti umili ken ti sibubukel nga Napintas Suyo a dungdungoentayo.


text:
Ti Internasional a Linia ti Petsa ket agsikkosikko iti likmut ti maika-180 a Meridiano.
Ti maika-180 a meridiano wenno antimeridiano ket ti meridiano a 180° ti daya wenno ti Kangrunaan a Meridiano a kaaduan a mangporma iti nalatak a sirkulo. Daytoy ket kadawyan iti daya a longitud ken laud a longitud. Daytoy ket naus-usar iti batayan para iti Internasional a Linia ti Petsa gapu ta daytoy iti kaaduan a paset ket lumabas babaen kadagiti nawaya a danum ti Taaw Pasipiko. Nupay kasta, ti meridiano ket lumabas babaen ti Rusia ken Fiji ken ti pay Antartika.
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan iti abagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-180 a meridiano ket lumabas babaen ti:
Ti meridiano ket lumabas pay iti nagbaetan (ngem saan a naisangayan nga asideg iti):
Ti laeng kalsada a mangballasiw daytoy a meridiano, ken adda met dagiti asideg a pasdek, ket adda idiay Fiji.


text:
Adrien Brody
Ni Adrien Nicholas Brody (naiyanak idi Abril 14, 1973) ket maysa nga Amerikano nga aktor. Isu ket nagbalin a popular kalapsan iti panagbidana iti pelikula ni Roman Polanski iti The Pianist (2002), ken isu ti nangabakanna ti Kalaingan nga Aktor iti tawen iti 29, ken mangaramid daytoy kaniana iti kaubingan nga aktor a nangabak iti daytoy a kategoria. Ni Brody pay ti is-isu a lalaki nga Amerikano nga aktor a nakaawat iti César Award ti Pransia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Adrien Brody iti Wikimedia Commons
- Adrien Brody iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Adrien Brody iti AllMovie


text:
Plantilia:1x
{{{1}}}
PanagusarUrnosen
Tuladenna ti umuna nga argumento iti plantilia babaen ti panangipakita a makina.
- Kitaen no kasano nga agkukua ti
{{{1}}}iti maysa a plantilia.
- Kas maysa a metaplantilia, kas pagarigan, agpataud iti
{{1x| }}iti maysa nga etiketa ti
a mapateganto no masukatan ti maresultaan a plantilia, ken saan a kas ti maysa nga etiketa a maaramid kadagiti entidad ti XML/HTML ( ).
Kitaen payUrnosen
- Plantilia:2x
- Plantilia:3x
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Rehion ti Antofagasta
Ti Rehion ti Antofagasta (Espaniol: II Región de Antofagastapanangibalikas: [antofaˈɣasta]) ket maysa kadagiti 15 nga umuna nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile. Daytoy ket buklen dagiti tallo a probinsia, ti Antofagasta, El Loa ken Tocopilla. Daytoy ket mabeddengan iti amianan babaen ti Tarapacá ken babaen ti Atacama iti abagatan ken ti maikadua a kadakkelan a rehion iti Chile. Iti daya daytoy ket beddenganna ti Bolivia ken Arhentina. Ti kapitolio ti rehion ket ti puerto a siudad ti Antofagasta, ti sabali pay a nangruna a siudad ket ti Calama. Ti nangruna nga aktibidad iti ekonomia ket panagmina iti gambang.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.censo2017.cl/wp-content/uploads/2017/12/Cantidad-de-Personas-por-Sexo-y-Edad.xlsx; naala idi: Enero 4, 2018.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website ti Gobierno Regional de Antofagasta (iti Espaniol)
Dagiti midia a mainaig iti Rehion ti Antofagasta iti Wikimedia Commons


text:
Komunikasion
Ti komunikasion wenno pannakisinnarita (manipud ti Latin "communis", a ti kaibuksilanna ket makibinningay) ket isu ti aktibidad a panangitutol ti pakaammo babaen ti panakisinnukat kadagiti panunot, dagiti mensahe, wenno pakaammo, a kas babaen ti bitla, dagiti makitkita, dagiti senias, panagsurat, wenno panagkukua. Daytoy ti naibuksilan a pannakisinnukat iti pakaammo kadagiti baetan ti dua wenno maysa a grupo iti tao.
Ti maysa a panangipalplawag ti komunikasion ket ti “aniaman a tignay a maited ti maysa a tao wenno maawat manipud ti sabali a tao a pakaammo a maipanggep ti kamasapulan ti dayta a tao, dagiti esmanna, dagiti panagpagpagarup, pannakaammo, wenno dagiti makabanag a kasasaad. Ti komunikasion ket mabalin a naigagara wenno di naigagara, mabalin a makairaman ti konbensional wenno di konbensional a senias, mabalin a makaala iti linguistiko wenno di linguistiko a porma, ken mabalin a mapasamak babaen ti naisasao wenno dagiti sabali pay a moda.”[1]
Ti komunikasion ket makasapul ti mangipatulod, ti maysa a mensahe, ken ti maysa a mangawat, urayno ti mangawat saan nga adda wenno ammona ti panggep ti nangipatulod iti panawen ti pannakisinnarita; isunga ti komunikasion ket mabalin a mapasak iti ballasiw dagiti distansia iti panawen ken lugar. Ti komunikasion ket makasapul a dagiti makisinsinnarita aparido ket makibingayda iti lugar agpada a pakisinnaritaan. Ti proseso ti komunikasion ket malpasen kalpasan ti pannakaawat ti nangawat ti mensahe ti nangipatulod.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ de Valenzuela, Julia Scherba. (1992). American Speech-Language-Hearing Association (ASHA): Dagiti Alagaden para kadagiti Pannakasabat dagiti Kammasapula ti KOmunikasion dagiti Tao a Nakaro ti Disabilidadna
- Daniel Chandler, "Ti Transmision a Modelo ti Komunikasion", Aber.ac.uk
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Innis, Harold. Imperio ken dagiti Komunikasion. Rebision babaen ni Mary Q. Innis; pangyuna abalikas babaen ni Marshall McLuhan. Toronto, Ont.: Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan, 1972. xii, 184 p. N.B.: "Ditoy ket [i.e. Innis] isu ti nangirang-ayanna ti bukodna ateoria a ti pakasaritaan dagiti imperio ket adu a naikeddenganna ti kasayaat dagiti pamay-an ti komunikasionda."--manipud tiliud nga aklub ti libro pbk. ed. ISBN 0-8020-6119-2 pbk
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Komunikasion iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Komunikasion iti Wikiquote (iti Ingles)