text:
Saludo para kadagiti Immuna a Sakada itoy a Selebrasion ti Sentenario, Maluktan iti Disiembre 10, 2005
Salaysay da Amado Yoro ken Melchor Agag
“Napateg unay ti kaipapanan ni Sakada iti biagko,” kinuna ni Mrs. Nenita Diga, maysa kadagiti imigrante a nakaumay met ditoy Hawaii gapu iti panangibilangna a ti gundawayna nga immay ket maigapu kadagiti immuna a nagdappat a kadaraan. Dati a maestra idiay Sta. Maria, Ilocos Sur..” No awan ni Apo a Sakada, mabalin nga awanak koma met ditoy Hawaii ita. Ni Sakada ti nanglukat ti ruangan ti kaaddak ditoy. Saan koma a kastoy ti biagko no awan ni Sakada. Nagtrabahoda a sipapasnek, nagrigatda iti plantasion dagiti kaunasan ken pinia. Inturedda ti pudot, ken bannog iti agmalem. Ti dadduma a matgedanda ket ipaw-itda iti ilida tapno adda nayon ti pagadal dagiti annakda a napanawan….”. kasla saan a mauma ni Nana Nenita a mangipeksa iti nalaus a panagyaman ken panangbigbigna iti napalabas a gapuanan dagiti kadaraan iti pannakadasdas ti dalan ti panagrang-ay iti Hawaii. Naandur, nagaget, naanus, saan a nasukr ngem natudio ngamin dagiti Ilokano iti pannakitegged. Iti sabali a pannao, saanda a basta sumangdo a dagus, ngem inurayda ti pannakabigbigda iti aramid ken kabaelan, ket pagangayanna, isudan ti daulo.
Adu pay dagiti sabsabali a nangipeksa iti panagraemda kadagiti sakada iti daydi naangay a seminar nga inangay ti Gumil Hawaii idi Setiembre 5, 2005 iti pagtaengan ti presidenteda ni M/M Brigido Daproza iti Waipahu.
Kas tema ti on the spot iti brief essay writing contest: “Ania ti Kaipapanan ti Biagmo Itoy Selebrasion ti Maika-100 a tawen dagiti Sakada”. Nakipartisipar dagiti kameng ti GH ken dagiti nakiseminar/workshop. Nagpili da Mrs. Pacita Saludes, Cleo Bala Casino ken toy nagsurat.
Iti agdanggay a ganetget ken panagsagana ti selebrasion, umayen ti opisial a pannakalukat ti maikasangagasut nga anibersario dagiti Sakada. Disiembre 10, 2005 babaen iti Filipino Centennial Celebration Commission [FCCC] a pannakidanggay ti First Hawaiian Bank [FHB], a maluktan ken maangay iti Hawaii Convention Center. Atendaran dagiti nangato a turayen iti gobierno a pakairamanan dagiti delegasion ti Hawaii idiay US Congress, dua a senador, da Senador Deniel Inouye, Daniel Akaka, dua a Congressmen da Neil Abercrombie ken Ed Case, Gobernador Linda Lingle, Mayor Mufi Hannemann, iti Honolulu, ken dadduma pay a turayen.
Maaramid ti opisial a proklamasion, adda met mangibagi ti gobierno ti Filipinas nga aggapu iti Philippine Consulate General, Honolulu, ket iti karabiyanna, Commemorative Dinner nga agpateg iti $75.00 tunggal maysa. Ni Dr. Serafin Jun Colmenares ken kakaduana ti mangimaton itoy a panaglukat.
Disiembre 17, 2005 ti pannakalukais [unveiling] ti Sakada Statue & marker, idiay daan nga Olaa Sugar Plantation, idiay Big Island. Ipanguluan ni Governor Linda Lingle dagiti dadduma pay nga opisial ti gobierno, dignitario, lider ti komunidad. Ni Dr. Fred Soriano iti Hilo ti nangaramid itoy nga estatua a naggapu iti solid, hard “blue-rock” ket ditoy met a maikitikit dagiti 15 a Filipino nga immuna unay a nagsangpet iti Hawaii da:1. Antonio Gironella, 14; 2. Francisco Gironella, 18; 3. Vicente Gironella, 19; 4. Celestino Cortez, 19; 5. Julian Galmen, 20; 6. Mariano Cortez, 21; 7. Martin de Jesus, 22; 8. Mariano Gironella, 23; 9. Apolonio Ramos, 26; 10. Emiliano Dasulla, 26, naasawaan; 11.Cecilio Sagun, 27, naasawaan; 12. Prudencio Sagun, 28,naasawaan; 13. Marcelino Bello, 28; 14. Filomeno Rebollido, 30; 15. Simplicio Gironella, 56, naasawaan. (Ni Simplicio Gironella ti ama da Antonio, Francisco, Vicente, and Mariano Gironella) Following the first arrival, here came the different waves of Filipino Immigrations: 1. First Waves – December 20, 1906- 1919; 2. Second Waves – 1920-1929 In 1925 about 50% Filipinos –sugar plantation workers. Pablo Manlapit led a fight for higher pay and better home; 3. Third Waves – 1930- 1934. The Tyding McDuffie Independence Act/Commonwealth; 4. Fourth Waves – 1946. Mass migration (Gran Exodus). Port Salomague, Cabugao, Ilocos Sur. Vigan, Ilocos Sur as a Recruiting Center via SS Maunawili and SS Falcon 5. Fifth Waves – 1965.
Kas paset ti pananglukat, adu dagiti nadumaduma nga aktibidad a pakairamanan iti cooking demonstration, lechon, fashion show contest. Mairaman met a mabigbig dagiti kangrunaan a Filipino iti Big Island a maipangpangruna gapu kadagiti propesion, tay-ak iti pagsapulan wenno pagsiriban.
Dagiti kameng ti Big Island Filipino Centennial Celebration Commission mairaman da Mayor Harry Kim, Honorary Chair, Commissioner Cornelia “Coco” Anguay, Chair; Mildred Asuncion, sekretaria; Thelma Merino, tesorera; Dagiti mangibagi kadagiti nadumaduma a distrito: Lito Asuncion, South Hilo; Lorraine Mendoza, Wainaku-Pepeekeo; Romel Dela Cruz, Laupahoehoe-Waimea; Gilbert Pagat ken Rose Bautista, Kohala; Dr. Dominador Genio ken Alan Salazar, Kailua-Kona; Rusty Obra ken Hilaria Panglao, Ka’u-Ocean view-Pahala; Estrella Balbag, Keeau-Pahoa; Elmer Gorospe, ILWU; Roxcie Waltjen, City Parks & Recreation.
Standing Committee: Margarita “Dayday” Hopkins, Lito Asuncion, Toni Lambayan, Carol Brown, Lorraine Godoy, Edwin Ranan, Elmer Gorospe, Adrel Vicente, Dr. Barbara Arthurs, Nick Los Banos, Romel Dela Cruz, Dr. Dominador Genio, Jr., Mildred Asuncion, Christina Ranan, Rose Bautista, Jeremy Agag, Melchor Agag, Jr.
Maangay met ti Centennial Kick-off iti Maui iti Disiembre 17, 2005 babaen iti Centennial Committee nga ipanguluan ni Vince Bagayo ken kakaduana iti Maui. Ni Judge Artemio Baxa ti commissioner a mangibagi iti Maui
Kalpasan daytoy a grand opening, agtultuloy dagiti aktibidad iti makatawen ti selebrasion babaen iti adu nga aktibidad a pakipartisiparan ti adu a gunglo iti komunidad. Aggibus no Disiembre 17, 2006.
Saluduantayo dagiti appo a sakada nga immuna a nangdana ti dalantayo.
Sangagasut a tawen ti napalabas, dagiti immuna a nakontrata a trabahador ti simmangpet iti daga a Hawaii. Intugotda ti pateg ken balor ti daan a lubongda ken tinarakenda a nasayaat ti kari ti darepdep ken arapaap ti America.
Dagiti nga immuna a simmangpet ti makuna a sakada.
Umaykayon…….tumipon ken padasen ti naragsak a seremonia daytoy selebrasion ti sentenario ti panagsanglad dagitoy a sakada.
Sabado, Disiembre 10, 2005
Nabaknang a pakasaritaan, serbisio dagiti nadumaduma a, proklamasion, paglinglingayan addanto ni Jordan Segundo. Addanto pangaldaw. Adda libre a Bus kadagiti mapili a lugar. Silulukat iti publiko. Iti ad-adu nga impormasion, awagan da Ethel Ward 235-8589 wenno JP Orias 387-8297. awagan ni Lynne Gutierrez maipapan iti libre a Bus a pagluganan.
Panglagip a panangrabii, Hilton Hawaiian Village Hotel, Coral Ballroom. Adda maiparang a Video, Pannakabigbig dagiti sibibiag a sakada, pananglinglingay ti ABS-CBN, adu a salsala. $75.00 ti maysa a tiket. $2000.00 no esponosran ti maysa a lamisaan a sangapulo ti laonenna. Para iti tiket ken dadduma nga impormasion, awagan ni Jun Colmenares 485-0390 wenno 349-9319 wenno Leo Gozar iti 230-0088
Sabado, Disiembre 17, 2005
Malukaisan ti Estatua ti Sakada iti Keeau, Big Island iti alas nuebe iti bigat agpatingga iti alas dos iti malem. Maawis ti publiko. Panangwarwar ti abbong, pangngaldaw, pananglinglingay. Para iti ad-adu nga impormasion, kontaken ni Margarita Hopkins 961-0319, Lito Asuncion 959-2255 wenno Coco Anguay 982-9023
Para iti ad-adu nga impormasion itoy agmakatawen a kalendario dagiti aktibidad, bisitaen ti website filipinosinhawaii100.org
Daytoy ti maysa a taldiap ti nabasami: Babaen ti “An Act for Government of Masters & Servants” Hawaii Legislature of 1850 naaprobaran ti linteg a mapalubosan dagiti agpategged wenno kompania tapno agalada kadagiti trabahador iti ganggannaet a pagilian. Sakbay ti panagsangpet dagiti Filipino iti Hawaii, addan dagiti sabali a nasion wenno rasa nga immuna kas iparang dagitoy nga urnos iti panagsangpetda:
- Chinese, 1852;
- South Sea Islanders, 1859-1865;
-Japanese, 1868;
- Portuguese, 1878;
- Norwegians, 1881;
- Germans, 1881;
- Puerto Rican, 1900;
- Korean, 1903;
- Filipinos, 1906;
- Spaniards, 1907.
Inkeddeng ti Hawaii Sugar Planters Assn (HSPA) ti mapan agrekrut ti trabahadorna iti Filipinas babaen iti pannakabagina nga agnagan A. F. Judd a napan iti Manila, ket adda dagiti sangapulo ket lima [ 15 ] nga immuna a naurnosna ken bin-ig nga Ilokano ken bin-ig a lallaki a naglugan iti SS Doric nga immuna a simmanglad iti Honolulu port idi Disiembre 20, 1906 ket kalpasanna naitarusda iti Ola’a Sugar Plantation iti Big Island. Dagiti kinse a lallaki: Antonio Gironella, 14 Francisco Gironella, 18 Vicente Gironella, 19 Celestino Cortez, 19 Julian Galmen, 20 Mariano Cortez, 21 Martin de Jesus, 22 Mariano Gironella, 23 Apolonio Ramos, 26 Emiliano Dasulla, 26 Cecilio Sagun, 27 Prudencio Sagun, 28 Marcelino Bello, 28 Filomeno Rebollido, 30 Simplicio Gironella, 56 (Ni Simplicio Gironella ti ama da Antono, Francisco, Vicente, ken Mariano Gironella)
Disiembre 17, 2005 ti pannakalukais [unveiling] ti Sakada Statue & marker, idiay daan nga Olaa Sugar Plantation, idiay Big Island. Kalpasanna, makatawen ti selebrasion babaen iti adu nga aktibidad a pakipartisiparan ti adu a gunglo iti komunidad. Aggibus no Disiembre 17, 2006.
Sumagmamano a rason no apay a nagpa-Hawaii dagiti Filipino. Nupay adda idi panagkedkedda nga umay iti Hawaii, ngem gapu ta adda met dagiti napintas a madamdamagda a kasla Gloria ti Hawaii, kas paraiso ti ragsak ken kinasaliwanwan. Immayda ngarud tapno agurnong ti adu a kuarta ket no makaurnongda, mabalin nga agsublida met la iti pagilian tapno mabalinda ti gumatang iti nalawlawa a daga a pagsanikuaanda. Mabalinda ti aggatang iti daga ken lote sa bangonanda iti balay.
Sumagmamano ken kangrunaan a rason no apay a kaayatanda dagiti trabahador a Filipino aglalo dagiti Ilokano:
Malaksid a kaaduanna ti addaan iti padas iti talon, patien dagiti agpatarabaho a ni kadaraan aglalo ni Ilokano ket:
Nagaget
Naanus
Natudio
Naandur
Managtungpal
1981 idi maigamgamuloak met iti Sakada affairs, iti 75th Anniversary nga indauluan ni Ambassador Juan Dionisio, sa ti 46 Sakada nga indauluan ni Cisco Ugale para iti 50th anniversary ken ni Rep Jun Abinsay. Nasken koma a pagbalinen a balligi daytoy maika-100 a tawen. Adu ti kaipapanan ti selebrasion. Dagiti nagduduma a padas, pannakigasanggasat dagiti nagkauna. Adda pay-balligi. Adda lagip iti kaunasan-kapiniiaan iti pannangged ken pannakatrato iti pannakitrabaho. Itan ti intayo met panangipakita ti panagyaman ken panangbigbig kadagiti amma, inna ken kakabsat a nangdesdes ti agdama a Hawaii. Maminsan la a mapasamak iti biagtayo iti las-ud ti sangagasut a tawen.
Tema: Filipinos in Hawaii: 100 years and Beyond
Dagiti kameng ti komision
1. Mr. Elias Beniga – Chairman
2. Mr. Jake Manegdeg – Vice Chairman
3. Mr. Eddie Agas, Sr. – Oahu Community Liaison
4. Ms. Cornelia Anguay – Big Island Community Liaison
5. Dr. Belinda Aquino – Chair, Global Conference & Trade Expo
6. Judge Artemio Baxa – Maui Community Liaison
7. Mrs. Leticia Castillo – Lanai Community Liaison
8. Dr. Serafin ‘Jun’ Colmenares –Chair, Opening & Closing Ceremonies
9. Mr. Leo Rojas Gozar – Chair, Festival & Cultural Arts
10. Dr. Raymund Liongson – Chair, Logo/Theme & Commemorative Book
11. Mr. Oscar Portugal – Kauai Community Liaison
12. Mr. Homer Rabara – Chair, Historical
13. Mr. Ben Saguibo – Treasurer & Finance Chair
14. Mr. Anacleto “Lito” Alcantra - Member
15. Mr. Amado I. Yoro – Chair, Media, Communication & Publicity
Umawag iti 845-3100 no adda kayatyo nga ammuen maipapan iti sentenario. Adda met toll free 1-866-509-FCCC [3222], ket madadaan toy kabsatyo a mangala ken mangsungbat iti saludsodyo.
***********
adda nayonna
ni Ben Saguibo kas naisangsangayan a lider dagiti mangmangged
Maikadua a paset
Ben Saguibo: naidumduma a lider dagiti mangmangged
Amado I. Yoro
Gapu iti aglaplapusanan a panagserbina iti komunidad ken kangrunaan iti Union dagiti mangmangged iti man construction ken non-construction industry iti Hawaii, naikkan ni Ben Saguibo, mabigbigbig a lider iti pammadayaw [standing ovation] kenkuana idi Oktubre 19, 2005, Fairmont Orchid Hotel iti North Kohala a nakaangayan ti maika-23 nga agtinawen a kombension ti Laborers’ International Union of North America [LIUNA] AFL-CIO idi Oktuber 18-22, 2005.
Aganay a limagasut dagiti timmabuno a gagayyem, kameng ti LIUNA, Local 368, ti pamilia ken dagiti agraem kenkuana.
Nupay nayanak ni Ben idiay Bacarra, Ilocos Norte, immay nagubing ken dimmakkel iti kampo ti kaunasan iti Waialua Sugar Plantation iti Waialua. Inkaubingna ti panagnegosio ket no kasdiay a saan a sumrek nga agtrabaho iti kapiniaan, makategged ni Ben iti kuartana babaen iti panagideliberna iti aginaldaw a pagiwarnak. Idi agadal iti Waialua High School, napaliiw a dagus ti maestrana a malaksid a naasintar ken sumrek iti klasena iti umisu nga oras, managdayaw ken napasnek iti panagbasa ni Ben.
Idi nasapa a paset ti 1950’s nga isu metten a bumangbangon a mangpasubli ti dati a kasasaad ken itatakder ti Hawaii gapu iti epekto nga imbati ti sangalubongan a gubat a maikadua [ WWII] nasarakan laengen ni Ben ti bagina nga addan nga agtrabaho iti construction, project by project, paycheck to paycheck. Gapu ta adda met kenkuana ti puso a kinapatriota, inkeddeng ni Ben ti sumrek iti National Guard Reserves tapno agserbi iti pagilian. Nagretiro a kas Sergeant First Class idi 1989.
Simnek met ti pana ni Kupido ket idi 1950, inkallaysana ti kaayan-ayatna a ni Eleanor ket aginggana ita, iti nasuroken a limapulo a tawen a kallaysada, naparaburanda iti tallo nga annak da Alan, Clayton, ken Cynthia.
Idi agbalin nga Estado ti Hawaii idi 1959, isu met ti pannakadutok ni Ben a kas job steward babaen ken ni Elmo Samson, teddek ti Local Union 368.
Agtrabaho nga inaldaw iti konstraksion iti ania man a panawen, tudo, init. Iti rabii, agboluntario a mapan kadagiti balbalay dagiti tattao tapno agawis kadagiti agbalin a kameng ti Union. Rinagpat ni Ben ti agdama a puestona babaen iti anep, agawana ken saldet nga agtrabaho ken mangidaulo.
Iti nasayaat a kababalin ken galadna nga agtrabaho ket nadaras a nabigbig ken nagunggonaan. Nadaras a naikkan ti gundaway a mangidaulo kas porman a mangkita kadagiti kakaduana a mangmangged. Intedna ti panawenna ket kinuna: “idi maikkanak ti akem, innalak a serioso ket saanak a nagpamayan tapno magun-odko ti panagtalek ti pakitrabahuak kasta met dagiti idauluak.”
Gapu ti balligi ni Ben a nangpasayaat ken nangpaadu ti kameng ti union, idi 1961, naikkanen ti full time organizer, ken mabayadan payen saanen a gratis a serbisio. Pagsayaatan unayen ti dumakdakkel a pamiliana para iti agserbi kadakuada.
Binusbos ni Ben dagiti saan a mabilbilang nga oras kas “talking story” a mangam-ammo kadagiti tattao, ti man grupo dagiti agpatpategged ken mangmangged, tapno agiserrek iti adu a kameng.
Nalaing nga agluto ni Ben. Saanna a sanudan ti panagisagana iti nasayaat a kanen para kadagiti awaganna iti “da bruddahs”
Iti uneg ti union, ammona ti ar-aramidenna tapno maguyugoyna dagiti kakaduana a mangisagana kadagiti estrahedia ti politika ken iti panangipakaammona iti mapaspasamak iti union. Napagbalinna ida nga aktibo.
Nangrugi ni Ben a timmapog iti politika ti union idi nasapa a 1970 kas auditor, simmaruno nabotosan a Recording Secretary ket nagangayanna a nagun-odna a a kas Business Manager idi 1987 ket nainayon a kas pagrebbenganna iti nagtipon a saad ti Secretary-Treasurer idi 1993, ks kangatuan a puesto iti Local 368. Malaksid iti union, nagserbi wenno agdama nga agserbi pay ni Ben iti nadumaduma a puesto iti community trusts, boards, committees, executive councils and alliances. Saan a makideman ngem bigbigen dagiti nadumaduma a lider adda iti gobierno kas iti senador, gobernador, mayor, dagiti adda iti militaria, dagiti dagiti gagayyem ken kameng, dakkel ti panangbigbig ken panagraemda itoy Ilokano a lider
Ibilangna a kangrunaan a nagpuonanna iti balligi ti pigsa ti suporta ti pamiliana. Tallo nga annak, pito nga appoko ken maysa nga apo a babai iti tumeng.
Binigbig ken naikkan ti pammadayaw babaen iti panangyawat kenkuana ni Rocco Davis, Special Assistant to the General President Terry O’Sullivan. Iti komperensia kinablaawan met ni Terry O’Sullivan ni Ben Saguibo, babaen iti teleconference call a nagkunaanna: “the best labor leader in Hawaii Local 368”.
Malaksid iti regular a trabaho ni Ben a kas Business Manager, Secretary-Treasurer, Local 368 AFL-CIO, maited pay la ni Ben ti panawenna nga agserbi iti komunidad. Isu ti agdama a tesorero iti Filipino Centennial Celebration Commission ad-adda nga am-ammo nga Act 159 ti komite a mangisagana iti pannakaplano, pannakaisagana iti makatawen a selebrasion ti maikasangagaust nga anibersario ti panagsangpet dagiti immuna a sakada a kinontrata ti Hawaiian Sugar Planter Assn nga agtrabaho kadagiti plantasion ti unas iti Hawaii. Isu pay ti agdama a Chairman ti Finance Committee iti nasao a komision.
Daytoy ti surat ni gobernador Benjamin J. Cayetano idi dutokanna ni Ben Saguibo a kas maysa kadagiti 15 a komisioner ti Filipino Centennial Celebration Commission:
November 2002
“It is my pleasure to appoint you to FCCC until December 31, 2006. You have a vital role to perform which will place many demands your time and energy. I am confident, however, that your background and expertise, you will contribute significantly as a member of the Commission. I thank you for your willingness to serve in this capacity.
(SGD) Benjamin J. Cayetano
Governor of Hawaii
Idi 1996, maysa kadagiti pinadayawan ti United Filipino Council of Hawaii a kas Progress Awardee, Labor and Construction Category. Pinullo metten dagiti sertipiko ken plake kas mangpaneknek nga adun ti nagapuananna a saan a para kenkuana ngem para iti sapasap a Local 368.


c: text/html

text:
Maysa Met Nga Arte ti Panagulbod
(Para ken ni Armando, Jr., 10, ken dadduma pay a kas kenkuana)
nariddisak manen itoy a paskua
nariddis iti umel a labilab
ken natudok iti rinibu a dagum
iti kaunggan, naal-allia ti nakem
ta diak napennek iti husto
mabisinan latta iti kinapudno
ti naganus a nakem ni armando
no dinno ti yan ti amana itoy a paskua
siak ti datar, wen, siak ti datar
nasakit, nasakit la unay
nasaktan la unay unay ita a paskua
a dinuyok dagiti natnag a lua
ti ubing a mangsapsapul iti amana
kadagiti natnag a maregmeg ti sainnek
ti ina, ti ina a nagsasainnek
nagsasainnek ken nagsasaibbek nga ina
iti kinaawan iti panagpapada
nagsasainnek ken nagsasaibbek
iti padapada a saludsod
a saludsod iti panagpapada
iti panagpapada a diak nasungbatan
iti panagpapada a diak masungbatan
sinakdok ti ubbog-daniw
iti daniw ti emmanuel lacaba
kadagiti bubon ti daniw
daniw a sibug ti kinapudno
tapno laeng adda ti diaya nga ay-ayo
ay-ayo iti dayta laeng a kanito
ken liklik ti umel a balikas
wenno allilaw iti kinapudno
ngem, adalem la unay, di mabatok
di mabatok ti naganus a nakem
ti panagtalaytay ti mannakigubat
ti masa kadagiti tamtambak
kadagiti rangtay a troso iti karayan
tapno mapekka ti kawar
kawar iti ngulayngulay
saan a ti bilang dagiti sinang-at
a bantay, bantay ti pannubok
ti lapped ti nasin-aw a panggep
ti panggep a di malapdan
no di ket ti panangidateng
ti mensahe ti kinapudno ken rumbeng
nga awan ti tao a nakakawar
nakakawar iti ngulayngulay
iti kawar dagiti didiosen
dagiti ganggannaet a didiosen
ken uleg a kayumangi a nangsikbab
kadagiti balitok ken gambang
kaykayo ken karayan iti kordiliera
agartistaak no kua, agartistaak
katawaak dagiti libak
libak a nakakatkatawa
katawaak ti semsem ken gurak
katawaak ti gurak nga aglibak
iti di agsusurot ti libak
nga ay-ayo iti naganus a nakem
no kua digosek ti naganus a nakem
kadagiti sabongsabongan a balikas
ray-awen iti sm, jolibee ken mc do
ngem iliwen latta ti ubing ti arakup
ti bara ti arakup, nabara nga arakup
ti amana itoy a paskua
agarteak latta, agarteak
ta agarte no kua ti agulbod
ta maysa met arte ti panagulbod
panagulbod a sulbod
sulbod ti di mabirokan a sungbat
iti naganus a nakem ti ubing
agawidto, wen, agawidto no bigat
agawidto, balong, no bigat
inton bigat nga agawid, balong
bigat iti di mabilang a bigat
ta di met agpagpatingga ti bigat
ngem iti arte ti panagulbod
dina mapedped ti iliw
iti naganus a nakem ti ubing
ti arte ti panagulbod
dina maiserrek iti naganus a nakem
ti uni dagiti billit-tuleng iti rabii
no ipasngay ti ina ti danag
iti barukong, barukong a mailiw
ken agpukaw daytoy iti kasipngetan
tapno ilinged ti iliw iti kasipngetan
iti kasipngetan a pakakitaan
met laeng iti sibeg nga anniniwan
anniniwan nga agur-uray
agur-uray met ti isasangpet
ti ama ita a paskua
paskua, mano pay ngata a paskua
nga agarteak iti kinaulbod
nga artistaak iti kinaulbod
mano ngata pay a paskua ti maikupin
sakbay a masungbatan a mapnek
ti naganus a nakem ti ubing
sakbay a masungbatan
dagiti sainnek ken saibbek ti ina
sakbay a mapasardeng
a maduyok dagiti datar
kadagiti napait a lua
mano ngata pay a paskua ti lumabas
sakbay a masilawan ti kaamaan
a pangibuangan ti iliw ti barukong
sakbay a mapukaw iti kasipngetan
ti peggad iti panagawid ti ama
wen, wen, mano ngata pay a paskua
ti palabsen, sakbay a dumteng ti panagpapada
sakbay a maisardeng a maibaddek
ti kalintegan, ti kalintegan dagiti babassit
dagiti babassit nga umili iti kordiliera
mano ngata pay a paskua iti lumabas
sakbay a mapasardeng nga agsikbab
iti gambang ken balitok
kadagiti kaykayo ken karayan
dagiti ganggannaet a didiosen
a dios dagiti uleg a kayumanggi...
-JAIME M. AGPALO, JR.
Disiembre 25, 2004
2015 H
Sunday, December 26, 2004
DANIWINNEK LATTA URAY PASKUA
Maysa Met Nga Arte ti Panagulbod
Thursday, December 23, 2004
DANIW PANGASINENSE MAN MET
Padasek man met ti agdaniw iti Pangasinense. Ti Iluko bersion daytoy ket nangabak iti Umuna a Gungguna iti Salip iti Daniw 1995 ti GUMIL Pangasinan...
IKAERMEN NA MANAG-ANLONG
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapoy espiritu
Na panaoy ampetang,
No di kapataktakot ya aniani
Ed Pantabangan tan Calaca,
Ya Ambuclao tan Binga.
Agak la umsempet ed Bangayao:
Na paraiso na manlelegep,
Sumisigay tan bumabantak,
Kumikitang tan bumulibuli,
Pumapalaoy tan lumalarganete.
Agak la unsempet ed Bangayao –
Ta panoko lan anglongan
So Puro Sisay tan Pallangan?
Aramay hundred islands ed Alaminos?
Aramay salambaw ed dayat?
Aramay singa diamante
Ya bura na daluyon ed Punta,
Dimad Sabangan tan Buyog?
Dimad berden Palandey Dayasdas
Ya abong na manok tan bayawak?
Si ama ya mambabagot na kogon?
Si bilas Erning ya man-uuring
Ed kamelegan ya bulkan?
Aramay uugaw ya mansasaltok
Na dakumo tan ballasoy?
Si ayro Aida ya manpapaud?
Aramay bibii tan akukulaw
Ya manpoportiwan
Ed papag sirong na niog?
Aramay lalaki ya mansesellem?
Aramay mamasiken ya
Man-aayuman na sigay
Ed naugip ya gilig na dagat?
Aramay mamarikit ya
Mangagaur na sibitsibit?
Aramay papa na mangagalaw
Ed tapaw na ilog?
Aramay kannaway
Tan uwak ya untitikyab
Ed inektarian pukok?
A, agkola la ira maanlongan
Ta binuldoserda lay
Panlandey ya pan-anlongak.
Agak la unsempet ed Bangayao:
Ta agko la naebetan
So tepetda ray anako—
No aken dimmiket
So amputin buwer
Ya pangagalawan-pan-uusilan?
No iner so nilada
Ramay tarukoy,
Aramay umang tan balat?
No aken ya ambanget
So madukdok
Ya aragan tan pallippa,
Arosip tan pukpoklo,
Kulot tan balballulang?
No aken ya anggapoy
Naalada ed tangrib
Ya kusileng tan susuktoen,
Ya susom-balasang tan pusapusa,
Ya talaba tan takudog?
No aken anggapoy nasukilda
Ya kappo tan bukawil,
Ya bayyat tan tukmem,
Ya gerretan tan sungetan?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapo lay malegepan
Ya panapana tan maratangtang,
Ya badong-badong tan susom-baboy,
Ya mellet tan kalwit?
Anggano manrosas lay bagbag
Anggapo lay naala
Ya kurita, pusit tan talanggutang?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapo lay masigayan
Ya bidaw-bidaw tan pingka,
Kabalias tan bulegleg,
Ya talakitok tan lamayan,
Ya malaga tan ikuran?
Ta anggapo lay nakitangan
Ya bisugo tan igat?
Ta say monamon ya nasalambaw
Et agla nayari ya kilawen
Ta aggano no manlulukso
Taway krudo.
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta agko la naebetan
so tepetda ray anako –
No aken ya naiyalis ed Tubag
So kalapaw nen laki;
No iner so nilada
Ramay tanem nen bae
Ya mangga, santol, tan suha,
Ya bayawas, kasoy, tan sarguelas,
Ya lomboy, niog tan langka,
Ya kamoteng-kahoy, tugi tan ubi?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta agko naitepel so ermen
Ya kasalat na sonatay
Panaoy ampetang,
Ta sana ney lay
Unabet ed siak
Aliwan kansion na andidit,
Kuriat, riari, pilat tan karag
No di say ungol na higante
Na cool-fired power ya makina
Ya man-uta na gita.
Agak la unsempet ed Bangayao
Say lugar na naidaton
Ed sakim na altar
Na panagaligwas.
JIMMY M. AGPALO, JR.
Relocation Site, Brgy. Pangascasan
Sual, Pangasinan
Nobiembre 22, 1994
Saturday, December 18, 2004
DANIW LATTA...
Aminek, naginana ti musak...nabayag a pinagpaadaanak iti isusublina...adu a remedio...ngem awan latta...ngem kalpasan iti pannakabasak kadagiti dandaniw ni Dr. Ariel S. Agcaoili, ne, nagsubli ketdin ti musa...saan laeng a daniw no dipay ket iti sarita...nabileg dagiti balikas ni apo Ariel, a saan laeng nga iti sangrat ken nakaisangratanna no dipay ket antidote iti sugnod ti nagpasugnod, hehehe!...isu a dumaniwak manen...adtoy ti sungbatko iti daniw ni apo Ariel....
************************************************************************************************
Kurarayan a Pluma: Para ken ni Dr. Ariel S. Agcaoili
(sungbat iti daniwna a The Poet of the Voice of Our People Lost)
wen, ayi, agpadaya manen dagiti kannaway
iti leggak, a sumakdo iti leggak dagiti balikas
dagiti balikas a silaw ti naamitan a teggaak
ti rabak, ti teggaak saanen a rabak
no di ket babak, babak nga allilaw
allilaw ‘giti nakatugaw, nakatugaw a sallapingaw
a nangiduol iti lugaw, lugaw a kalawakaw
kinawkaw a lugaw ken sinimot a sagpaw
iti away a kapanagan, kapanagan dagiti kannaway
kannaway agwarsida iti diket a bagas dagiti balikas
balikas a nabagas, atang a berso a nakasarukang
nakasarukang a siit karabukob dagiti garamugam
garamugam, garamugam a nairuam
nairuam a mangitik-ab lua ti kaadduan
kaaduan, kaaduan nga aglulua
aglulua ta awan ti itik-abna
ken wen, ayi, dagiti bulong ti algarroba
agdeppada manen iti bigat
deppaanda dagiti rigat
rigat a pinanawanen ti bigat
bigat a binagkat dagiti saanen a mabagkat
a ladawan ti kaadduan, kaadduan a ladawan
ladawan no apay nga indisso ni Nelia
ti korona ti katkatawa, ti nakakatkatawa a korona
korona a balangkantis, liwliwa a tirtiris
tinirtiris a liwliwa, liwliwa nga allilaw
dagiti buaya a nakatugaw, nakatugaw a pasaw
a dina ammo ti saraaw, wen, saraaw
saraaw a makaulaw, makaulaw
a kari dagiti nakatugaw, intayab ti ullaw
ullaw dagiti ulaw, mangkik, bullagaw
ken dagiti naglapayag iti puraw ken duyaw
wen, ayi, dagiti tuwato ngumato manen tayabda
tapno agbirok tayab ti agsapa, no adda pay agsapa
dagiti annak ni Angkuan, Angkuan a nagraranggasan
a pinagraranggasan dagiti garamugam
garamugam a rumbeng a warsian iti bagas
nga atangan iti daradara a balikas
balikas ti berso nga agtungtunglab
a tinunglab dagiti antukab a balikas
balikas nga isarukang, isarukang dagiti balikas
dagiti binatog ti bua a lua, lua ti bua a naibinatog
luppo ti kawitan a berso, berso dagiti managberso
arak a dugsak, dugsak dagiti sariwakwak
di lipatan binagkal a binatog ti akkal
akkal ti gawed dagiti tiwed
tiwed a ngednged babassit a tengnged
tengnged dagiti tiwed ket siniten
sigarilio a naingel, ingel dagiti maingel
a mangsaka iti kararua ti naidalit nga ili
ili a nakasalapon iti sirok ti baliti
baliti dagiti di katawtaw-an iti ili
wen, ayi, agpadaya manen dagiti kanaway iti leggak
agdeppa manen dagiti bulong ti algarroba iti agsapa
iti agsapa, tumayab manen dagiti tuwato iti nangato
agimaldit manen ti kurarayan a pluma…
--JIMMY M. AGPALO, JR.
Disiembre 6, 2004
Friday, December 17, 2004
DANIW MANEN (kano)
PRAKTIS LATTA, PRAKTIS ITI DANIW, PRAKTIS NGA AGDANIW
Diak a nagkari ken Ka ilong, ngem pasadek laeng a yikkis babaen iti daniw dagiti ikkisda, dagiti arungaing, dagiti saning-ida, dagiti ngaretngetda, ti rurodda, ken amin-aminen a sakit ti nakemda. Ken Ka Ilong ken kadagiti mangngalap iti Lingayen Gulf, para kadakayo daytoy a daniw ken dagiti sumarsaruno pay a daniw….
*********************************************************************************
Nakatag-ayen Gemgem Ti Anak-Lingayen Gulf
saan laeng a daing no dipay ket arungaing
ti inang-angkatko ken ka ilong
dagiti pay kinilo a sainnek ken sennaay
dagiti binaniera a pinget ken gaget a nalpay
kada dumulong iti baybay ti namnama
itakdangna dagiti kinitangan a saning-i
a lubuag ti barukong, barukong a nadagsen
nakadagdagsen a barukong a pinadagsen iti sikbab
sikbab dagiti higante a trawl nga ari ken peste
peste nga ari iti lingayen gulf
lingayen gulf a silpo ti angesna
ken anges ti pamiliana
anges pay pamilia ti kapadana
kapadana a marurod kadagiti aso
aso dagiti alimatek iti takdang
lalo no eppes a kari inna itakdang
itakdangna nga itakdang ti lunod
di maugotan a lunod kadagiti tur-og
tur-og a bantay nga agintutur-og
bantay a ginatang, ginatang a serbisio
serbisio tapno aginturtur-og a bantay
isu a lappedak no kua, lappedak
ta batokenna ti nadara a sagmak
no dinan malappedan nga itakdang
ti sangabaniera a lua, lua a napait
lalo no daytoy ket inna saningian
ti bayakabak a nanglayus, layus a krus
layus iti nadalluyon a krus
iti krus a kayabkab ti langis
maitayok met ti gatangen
iti di magaw-at nga agpangen
isinal-itna no kua ti ngaretnget
ta uray kano pilitenna a sanggaen
ti gemgem ti kimat a bugiaw
ti kigaw a bullalayaw
uray no karwasenna iti pinget
ti laglagto ti rizal iti datar ti namnama
aguper latta isuna iti kinapulos
mawaw latta ti baso iti baso ti tik-ab
mabisin latta dagiti pinggan iti gao
gao uray no sangkamukat a murkat la koma
murkat dagiti didiosen iti lingayen gulf
no inapunanen iti espiritu ti lapad
asugenna no kua ti dulin nga atiddog
ta baddekanna kano dagiti tugot
tugot dagiti maingel a simutsimot
uray agsebba met iti apuy
magsatna la ketdi ti kapet
kapet dagiti nakakapet
nakakapet iti tugaw
iti tugaw dagiti nakatugaw
dagiti nakatugaw a nangikari iti lugaw
linugaw iti taaw agas ti saraaw
ngem ti kari ket ubbaw a kalawakaw
ta awan ti gao uray koma la kinawkaw
wenno sinimot a sagpaw
ta agidog latta dagiti trawl iti taaw
yaonda amin nga arapaap, amin amin
nga arapaap iti laem ti lingayen gulf
iti naminsan nga innak manen agangkat
pinidutna kanon ti tag-ay ti gemgem
gemgem a naitag-ay, naitag-ay a gemgem
gemgem ti nalabaga a dangadang
dangadang ti gemgem dagiti babassit
babassit a mailupitlupit, mailupitlupit
wen, diak kano mababalaw, diak babalawen
no kimpet iti patadem, patadem a natadem
tadem ti nalukot a gemgem
ikur-itkonto man kano ti gil-ayab
gil-ayab ti dara a kanaw ken limog
limog a dara iti lingayen gulf
ti dara iti lingayen gulf
iti daradara a lingayen gulf
pidutekto kano dagiti maregmeg
dagiti naburak nga ingpen masakbayan
‘giti annak-mangngalap a labus-butegan
lamayan dagiti naidasay a saning-i
dung-awan dagiti naidasay nga araraw
araraw a bugas dagiti ablen a binatog
a lasag ken dara dagiti daniw
dagiti daniw a daradara iti dangadang
iti dangadang dagiti mailupitlupit
a mangngalap iti lingayen gulf…
-JAIME M. AGPALO, JR.
Sitio La Loma, Brgy. San Antonio
Narvacan, Ilocos Sur
Disiembre 15, 2004
Thursday, December 16, 2004
LISTAAN DAGITI TIMMABUNO ITI SEMINAR ITI GUMIL LA UNION
DIRECTORY OF GUESTS & PARTICIPANTS
ILOKO CREATIVE WRITING FORUM
Open University System, DMMMSU
Gov. Ortega St., San Fernando City
27-Nov-04
Blng Nagan ti Delegado Pagtaengan/Ahensia nga Imbagian ti Delegado
1 Abad, Rebekah San Juan, La Union
2 Abad, Ruby T. University of Northern Philippines, Vigan City
3 Abellera, Priscilla, H. DMMMSU - OUS Newsette (Associate Editor)
4 Aberin, John Emmanuel Ilocanos Sur, San Fernando City (SPADE Bulletin)
5 Abihay, Sheryl S. Ass'n. of Writers & Authors for Reg. Dev't. (AWARD)
6 Acosta, Virginia C. Ass'n. of Writers & Authors for Reg. Dev't. (AWARD)
7 Afroilan, Reynaldo Vigan City, Ilocos Sur (La Fernandina Update)
8 Agas, Gloria Lorenzana Quirino, Tagudin, Ilocos Sur
9 Alcantara, Crescencia R Sir Pelagio Alcantara Development (SPADE) Foundation
10 Alcantara, Djuna R. Namnama Village, San Fernando City (GUMIL La Union)
11 Alcantara, Pablito Baguio City
12 Alfonso, Rolly D. Office of the City Mayor, San Fernando (La Union)
13 Alicias, Robert R. Vigan City, Ilocos Sur (La Fernandina Update)
14 Almodovar, Eddy A. Bacnotan, La Union (GUMIL La Union)
15 Almoite, Roland A. Bacnotan, La Union (GUMIL La Union)
16 Angco, Edilberto H. Vigan City (Special Guest & Lecturer)
17 Anoc, Juanita C. Ass'n. of Writers & Authors for Reg. Dev't. (AWARD)
18 Antonio, Teresita V. RFAAFIL Representative (Guest & RFAAFIL Representative)
19 Asuncion, Roman F. Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
20 Bambico, Arlene Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
21 Bautista, Danilo A. San Juan, Ilocos Sur (ISNHS, Vigan City)
22 Bautista, Roberto G. Parian Oeste, Bauang, La Union (GUMIL La Union)
23 Barde Al Gerard S. Cabugnayan, San Juan, La Union (GUMIL La Union)
24 Bederio, Concepcion, O. DMMMSU- Open University System (University Director)
25 Bermudez, Prescillano N. PIA-CAR, Bangued, Abra (Special Guest & Lecturer)
26 Boadilla, Rufino, Re. Sta. Rita, Agoo, La Union (GUMIL La Union)
27 Britos, Edward Ger. Tagudin, Ilocos Sur
28 Buquing, Sancho Sudipen, La Union
29 Caburian, Danilo I. Balawarte, Agoo, La Union
30 Calderon, Hedrich Paringao, Bauang, La Union (Lorma Colleges)
31 Calica, Herminiano C. Aringay, La Union (GUMIL La Union)
32 Calub, Ray Alvin E St. Louis College, San Fernando City (The Torch)
33 Cariño, Lydia Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
34 Combas, Marcos J., Jr. Borabor, Galimuyod, Ilocos Sur
35 Corpuz, Leonora C. Sevilla, San Fernando City (GUMIL La Union)
36 Corpuz, Madeleine Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
37 Cosales, Edgar Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
38 Costales, Joven F. Naguilian, La Union (Donor, & GLU Legal Adviser)
39 Dacanay, Dionisio C. Calautit, Bacnotan, La Union (GUMIL La Union)
40 Damoco, Teofilo B. Sudipen, La Union (GUMIL La Union)
41 Dingcog, Lorenzo T. Arosip, Bacnotan, La Union
42 Duldulao, Pete B. San Nicolas, Ilocos Norte (GUMIL Ilocos Norte President)
43 Dumaguin, Felicisima S. Santiago Sur, San Fernando City (GUMIL La Union)
44 Flores, Adelia Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
45 Gacayan, Epifania T. National Book Development Board/GUMIL La Union
46 Garcia, Lydia Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't. (AWARD)
47 Guerra, Cristina DMMMSU - Open University System, San Fernando City
48 Julian, Peter La Oscariz, Ramon, Isabela (Special Guest, Panelist & Judge)
49 Lagasca, Henry Philippine Information Agency, Region I (Guest & Panelist)
50 Lagrea, Mark Alvin ISPSC, Tagudin, Ilocos Sur
51 Lazaga, Purisimo O. Nagsabaran, San Juan, La Union (GUMIL La Union)
52 Lucas, Jaime P. Dagupan City (AWARD/GUMIL Pangasinan)
53 Mahinay, Remedios S. Barraca, Bangar, La Union (AWARD)
54 Monis, Wilben ISPC, Tagudin, Ilocos Sur
55 Ocasion, Abraham N. Balaoan, La Union (GUMIL La Union)
56 Obasa, Eddie Mar B.* Pagudpud, Ilocos Norte*
57 Ortega, Mary Jane C. Mayor, City of San Fernando (Guest of Honor & Speaker)
58 Paloan, Leah G St. Louis College, San Fernando City (The Torch)
59 Recometa, Nilo DMMMSU - Open University System, San Fernando City
60 Refugia, Flory Joy, E. Agoo, La Union
61 Renon, Milagros L. Busel-busel, Luna, La Union (GUMIL La Union)
62 Retaldo, Marin Pangasinan (Ass'n. of Writers & Authors for Reg.Dev't.)
63 Reyes, Leah Mae Pagdalagan, San Fernando City
64 Rivera, Ignacio P. Tuba, Benguet
65 Rivera, Edward S. Office of the City Mayor, San Fernando, La Union
66 Sermonia, Joseph R. Tuddingan, Naguilian, La Union (GUMIL La Union)
67 Somera, Joe J. Brgy. Quezon, Cabugao, Ilocos Sur
68 Soriano, Danilo Office of the City Mayor, San Fernando (La Union)
69 Tamayo, Kristine Lorma Colleges, San Fernando City (The Lorma Highlights)
70 Tangalin, Henry R. Ortiz, Naguilian, La Union (GUMIL La Union)
71 Tangalin, Roger Es. San Miguel, Agoo, La Union (GUMIL La Union)
72 Tubice, Esther T. Dolores, Abra
73 Viduya, Noemi Rosario, La Union (RFAAFIL)
*Saan a nakaabot
Tuesday, December 14, 2004
NE, NAGLALAINGDA, KAILIAN!
(IMPATULOD NI DJUNA ALCANTARA, Secretary-General ti GLU)
RESULTA TI 0N-THE-SPOT POETRY WRITING CONTEST
a nangay iti Function Hall ti Open University System,
Don Mariano Marcos Memorial State University,
Siudad ti San Fernando, iti maika-27 ti Nobiembre, 2004
nga inesponsoran ti GUMIL La Union
Reynald F. Antonio Award for Iluko Literature (RFAAFIL)
National Book Development Board (NBDB) ken ti
Sir Pelagio Alcantara Development (SPADE) Foundation
1. Salip ti On-the-Spot a Daniw (Beterano, Iluko)
Umuna a Gunggona Danilo A. Bautista
San Juan, Ilocos Sur
Maikadua a Gunggona Edward Ger. Britos
Tagudin, Ilocos Sur
Maikatlo a Gunggona Joe J. Somera
Cabugao, Ilocos Sur
Maikapat a Gunggona Joseph R. Sermonia
Naguilian, La Union
2. Salip ti On-the-Spot a Daniw (Agdadamo, Iluko)
Umuna a Gunggona Lorenzo T. Dingcog
Arosip, Bacnotan, La Union
Maikadua a Gunggona Ruby Tang-alan Abad
Alfonso, Gregorio del Pilar
Ilocos Sur
Maikatlo a Gunggona Remedios S. Mahinay
Barraca, Bangar, La Union
3. Salip ti On-the-Spot a Daniw (English)
Umuna a Gunggona Kristine Tamayo
Lorma Colleges, SFC
Address: Irisan, Baguio City
Maikadua a Gunggona Hedrich Calderon
Lorma Colleges
San Fernando City
Address: Bauang, La Union
Maikatlo a Gunggona Mark Alvin Lagrea
ISPSC, Tagudin, Ilccos Sur
ON-THE-SPOT ILUKO & ENGLISH POETRY WRITING CONTEST
(BETERANO KEN AGDADAMO)
DONORS & SPONSORS:
Cash Prizes: Reynald F. Antonio Award for Iluko Literature (RFAAFIL)
Judge Joven F. Costales, legal adviser of GUMIL La Union
Book Gifts: National Book Development Board (NBDB)
& Raffle Reynald F. Antonio Award for Iluko Literature (RFAAFIL)
Prizes Sir Pelagio Alcantara Development (SPADE) Foundation
Mr. Peter La. Julian
ANAK Gift “Awis nga Agpaay Kailokuan” (A.N.A.K.) Certificates (Free
Registration for the 2005 GF National Convention awarded
by RFAAFIL to winners of the on-the-spot Poetry Writing
contest organized by GLU.
Venue : Courtesy of the Open University System, Don Mariano Marcos
Memorial State University, Gov. Ortega St., San Fernando City
Video Services: Courtesy of the City Government of San Fernando (La Union)
BOARD OF JUDGES, PROCTORS AND WATCHERS
On the Spot Poetry Writing Contest (English)
Board of Judges
Chair Mr. Peter La. Julian Co-Chair : Dr. Edilberto H. Angco
The Gazette Newspaper La Fernandina Update
Proctors/Watchers
Ms, Fanny T. Gacayan Ms. Leonor T. Corpuz
GLU Secretariat GLU Secretariat
On-the-Spot Iluko Poetry Writing Contest (Beterano ken Agdadamo)
Dagiti Nangbukel ti Hunta ti Hurado
Pangulo : Dir. Jaime P. Lucas
AWARD President/GUMIL Pangasinan
Dagiti Kameng
Mr. Pete B. Duldulao Mr. Dionisio C. Dacanay
GUMIL Ilocos Norte GUMIL La Union
Proctors/Watchers
: Mr. Purisimo O. Lazaga Ms. Milagros L. Renon
GLU Secretariat GLU Secretariat
Sunday, December 12, 2004
Ti Gemgem ken ti Pluma: pluma iti gemgem, gemgem ti pluma, kasapulan unay!
Ti agsumbangir a paset ti alad ti Mining Act 1995
Ti Mining Act of 1995 ket dakkel nga isyu a nabayagen a pagdedebatean iti sala ti hustisia. Itay nabiit, nangeddengen ti korte suprema iti pannakakompirmarna a kas maysa a linteg.
No dakkel ti maitulongna daytoy iti pagilian, saan met a masasaan iti kinaadda iti dakkel met a pagdaksan.
Makatulong daytoy babaen iti pannkapataud iti 210,000 a trabaho, $5Billion investment ket namnamaen iti PhP5Billion nga excise tax manipud iti 21 a sidadaanen nga aglukat a pagminasan.
Saan a makapaglukat dagiti pagminasan kadagiti konsesionsda gapu iti isyu ti legalidad ti mining act. Addaan ti pagilian iti total reserves of gold nga agarup 162.7 million metric tons ken iti copper reserves a 4.05 million metric tons. Agpateg dagitpoy a reserves iti US$ 5 trillion. Ket mapapati a makapataud ti gobierno manipud itoy iti US$110 billion a buis.
Kadagiti laengen figures kadagiti maipagarup a pagsayaatan ket namnamaenen a mabayadanto met ngatan ti pagilian ti utangna.
Iti sabali a bangir ti alad, nagasuk metten ti dakkel a riribuk a maparnuay kadagiti kabambantayan ti pagilian, nangruna iti Northern ken Southern Luzon. Ti linteg ket panangipalubos ti gobierno iti panagtagikua dagiti ganggannaet nga agminminas kadagiti mineral reserves ti pagilian babaen iti 60-40 a bingay.
Kadagiti 30 na minasan nga agur-uray iti pannakalukatna, namnamaen a manayonan pay daytoy. Namnamaen met nga amin suli ti kabantayan iti Northern Luzon ken Southern Luzon ket adda ti ganggannaet a mangminas kadagita.
Riribuk. Dakkel la ketdi a riribuk. Saan a basta dakkel a riribuk ti maparnuay no dipay ket nadara a riribuk. Ta ti linteg ket kaipapanannan a dina panangbigbig ti kalintegan dagiti Indegenous People kadagiti dagdagada. Sadino ngarud ti papanan dagitoy a katutubo nga agnanaeden iti kadagita a lugar sipud pay idi panawen a saanen a malagip? No mapapanawda kadagiti lugarda dagitoy nga IP’s, agturongda la ketdi iti siudad a makilinnetlet ken nayon a bilang dagiti agpalama ken agpidut iti basura? Kadagiti dadduma, di bumurong nga imbes a gabion ken pala, ti pidutenda ket ti nakadiayan a maso ken kumpay. Umadu la ket ti kaso a panaglabsing ti kalintegan ti tao.
No sensennaayan ti damsak a napasamak kadagiti probinsia ti Quezon ken Aurora nga impaay ni Winnie, namnamaen a maulit dayta a banag no dipay ket kikit laeng dayta a banag ken didigra a pinarnuay ti tao iti pannakaminas kadagiti bambantay. Namnamaem ti pannakasabidong dagiti talon no saan a magaburan. Namnamaen ti panagruar ti adu a sakit a kas iti silicosis (abnormal a panagtubo ti lasag iti bara), scleroderma (tumangken a pennet ti bagi), heatsyncope (panagsardeng ti sirkulasion ti dara iti utek) ken dadduma pay a sakit nga itden iti pannakasamal iti lead, mercury ken cyanide nga usar dagiti minasan. Kadagiti talon iti kapatagan, maluyakan (siltation) ket pabassitenna ti produksion ti talon, a kas iti mapaspasamak kadagiti minaisan ti Abra a maipagarup a sinabidongan ti LCMC. Dumteng ti nasaknap a bisin. Saan laengen a dagiti taga-kabambantayan ti maapektaran no dipay ket dagiti taga-patad.
Maipangruna koma a sanguen dagiti tunggal bassit agingga iti kadadakkelan a parikut a parnuayen iti pannakalukat kadagiti kabambantayan iti Northern ken Southern Luzon kadagiti ganggannaet a minasan. Maipangruna koma ti kasapulan ken karbengan dagiti Indigenous People ngem kadagiti gangganaet. Maipangruna koma a sabaten iti saan a pannakarabngis (manen ken manen) kadagiti natural resources. Maipangpangruna koma a maikkan iti direkta a pagsayaatan dagiti maapektaran nga umili.
No saan a maikkan iti sungbat dagiti tumaud a pagdaksan daytoy a mining act, namnamaenen ti nadara a sapasap a dangadang. Ti dangadang dagiti babassit nga umili. ##
Friday, December 10, 2004
Umasibay ayamuom ti musa
Appigud, latta, kailian!
Makadandaniwak. Kasla nagsubli manen ti regta ti musa. Siguro ket nausawanen wenno nalunag pay ket ngatan a ti pasugnodna?
Sabali a talaga daytay rikna a kayatmo ti agdaniw ngem awananka iti regta. Sapulem pay laeng dagiti balikas nga inka imaldit. Wenno karkarawaem. Wenno kurobem pay laeng, ket iti panagkurkurob, balitungeg payla a balikas met ti maidaya.
Sabali met daytan linipatmon ti daniw ngem pagammuan man la ta ikellaat a makadandaniwka. A kayatmo ti agsurat iti daniw. Nga agisuratka ta amangan no la ketdi sumakit ti ulo. Ta daytoy ngarud ti sakit ti mannurat, no dina maisurat ti diktar ti musa ket dumteng no kua ti pasugnod. No nagpasugnod ti musa ket, daytoyen ti aw-awaganda iti writer’s block wenno holiday dagiti mannurat.
No kaano a malpas daytoy a holiday, awan iti makaibaga. Ta kellaat nga agpukaw ken kellaatto manen a dumteng. Isu a no umar-arubayan pay laeng, nasken a pasabatanen iti regget bareng agregget ‘ta regget..
No nagaget ti musa, ad-adu ti maisurat. Saan a parikut ti isurat ta umay ket umay lattan dayta nga isurat. Kellaat lattan nga ag-flash iti utek ket presto, addan ti aydea.
Nabayag met a nagbakasion ti musa kaniak. Diak a makasurat it daniw ken sarita. No adda ti maisuratko, nakadkadlaw a naata ken di makapnek. Adu a balakad maipapan iti writer’s block iti innak sinurot. Ngem kangrunaan nga impamaysak ti panagbasabasa. Tapno manayunan ti impormasion iti utek. Bareng isubli dagiti balikas a binasa dagiti balikas nga ablen nga ipabasa.
Ket iti kababasa, immagibas manen ti musa. Pinadasko a pinasabbtan ket nakaputarak manen iti tallo a daniw ken dua a sarita.
Ngem isuna laeng ta appigud. Appigud dagitoy a nasken a makayasan pay nga umuna. Ket uray no appigud, uray no naata pay laeng, imalditko man bareng no isu daytoyen ti pammaregta.
Adtoy ti appigud a daniw kalpasan ti nakaro a writer’s block. Itoy a daniw kasasaok man ‘toy bagik, no ituloyko pay laeng iti agsurat wenno saan. Ta addan ti panggepkon a mangidisso ti pluma, kangrunaanna iti salun-at a rason. Ala ket adtoy ti appigud a daniw:
TI PIEK ITI UNEG TI SABUT
ikkis ti duog a kampana
iti kampana ti duog nga ikkis
ikkis ti ulimek a dangadang, umel
umel kadin ti dangadangmo
dangadangmo, managberso
managberso, miraem, miraem managberso
kuridemdem ti kandela, kandela a silaw
silaw ti piek, piek iti uneg ti sabut
sabut a kukkukkokan, kukkokam
kukkokam manen ken manen ti sabut
tapno maalaw ti biag, alawen ti biag
biag ti piek iti sabut a kukkokkam
kukkokam iti ulimek a dangadang
dangadang a naulimek ti pompiang
pompiang dagiti kumaw, puraw
ken duyaw a lapayag
lapayag dagiti uleg a kayumanggi
kayumanggi a nangdios iti pirak
iti tallopulo a pirak, pirak ti kappi
kappi nga aglulumba, lumba ti kappi
kappi a kumalab iti baton-lagip
lagip ti baton, basnot-baston ti taraon
taraon a dara ken lasag ‘giti babassit
babassit ti taraon ti nagbaston
dara ken lasag, lasag ken dara
dara iti altar, altar a daradara
lasag ti takiag, takiag a nalasag
saan a kalasag, kalasag a laspag
laspag a linaspag dagiti nagbaton
nagbaton agpipinnangatuan isbo
isbo a nangato, ampaw nga isbo
isbo a naapgad, saanen a naapgad
isbo a nasam-it, saanen a nasam-it
napait nga isbo, isbo ‘ti babassit
bassit ken nagbaston, padapada
wen, padapada, Kenkuana, ngem awan
awan iti panagpapada, ta binastonda
a binaston ti telon ti panagpapada
isu a daradara ti padeppa
padeppa, managberso, daradara
daradara ti padeppa, kukkokamon,
kukkokamon tapno maalaw biag ti piek
piek iti uneg ti sabut a kukkukkokam
kukkokam iti ulimek a dangadang
Sunday, December 05, 2004
ATILA 2004 (kiddaw a maipablaak)
TI ATILA 2004
NI J. AGPALO, JR.
ART Tolentino Ignacio Litrary Awards. Iti laksid iti kinaababa ti panawen a pannakaiwaragawagna, adda latta met ti 18 a simmangpet a nakisalip. Dagitoyda man:
1. BUYOT ni Napoleon Bonaperte
2. SADIRI ni Lorimar Legrand
3. TI PUSO KEN PANUNOT TI MAYSA NGA KABSAT NGA PULIS ni Charito Chavez
4. BATON-LAGIP ni Bato Ni Lagip
5. DAGITI DATON A SABONG ITI RIO DE LAOAG ni Julian Magdiwang
6. DARA TI GERILIA ni Bonifacio T. Padsan
7. PEON ni Ahedres Adik
8. TI SUMINIT NGA DARANG NI APO INIT IDIAY SITIO REBBA ni Unknown
9. AGARAGAAG LATTA DAGITI MARABANNUAR ni Anniniwan T. Agdama
10. RONDA ni J. Diel Vim
11. KARIT ni Baro a Kristo
12. MARMARNA ni Bituen T. Amianan
13. ABOUT… FACE! ni Sergeant Major
14. DAGITI MALALAKI A TANOD ITI BARANGAY CAWCAWATI ni Kapitan Osmon
15. G.I. JOE ni Salacnib Guerrero
16. LADAWAN ni Sarhento Diego
17. ARIMPADEK ni Eden Joana Paraiso
18. DATON PARA ITI INA A DAGA ni Maj. General Pro B. Lem
Binasak ngarud ida. Ket adtoy dagiti rimuar a top 10 a pilik (saan a nagsasagannad):
1. SADIRI
2. BATON-LAGIP
3. BUYOT
4. LADAWAN
5. DARA TI GERILIA
6. DATON PARA ITI INA A DAGA
7. DAGITI DATON A SABONG ITI RIO DE LAOAG
8. PEON
9. DAGITI MALALAKI A TANUD ITI BRGY. CAWCAWATI
10. AGARAGAAGTO LATTA DAGITI MARABANUAR
Wow! Nagbagasen dagiti maapit! No dagiti kakastoy ti basaem, ay, ket kaska la nagna iti muliehon ket naasa pay ti utek iti kinasidap ti panagut-utek dagitoy nangsurat kadagitoy. Dinaydayawko la unay ti kinalaingda.
Adda pay dagiti sumagmamano a kasla nagpada ti saritada: Kas koma ti “Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag” ken ti “Dara ti Gerillia” ta maipapan ken daydi apo Roque Ablan. Kasla ketdin nagpada ti panunot dagiti dua a writer ditoy. Ket super a ti pannakasuratda.
Dua man met laengen ti nangtratar iti biag ti soldado a makiruprupak idiay Mindanao: “GI Joe” ken ti “Daton a Dara iti Ina a Daga”. Super a ti pannakasuratda ta agpadada la ngarud a nangabak.
Dua met ti nangtratar iti maipapan iti Oakwood Mutiny: “Ladawan” ken ti “Buyot”. Apounayen a laing met dagitoy a dua a nangsurat kadagitoy ta nagbinnitibitda iti ranko.
Tallo ti nangtratar ti maipapan iti tanud: “Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati” ken ti “Marmarna.” Ken “Ronda” Napintas daydiay immuna ta nangabak la ngarud, ngem ‘diay maikadua, hyper ti pinamay-anna ta inikkanna metten ti “police power” dagiti tanud a karakterna, banag a saan a nakapappapati ta, awan iti police power dagiti tanud no di laeng isuda ti auxiliary ti police. Ket ti laeng adda a kalinteganda ket ti kalintegan ti amin a sibilian—ti citizen’s arrest. Ti “Ronda” napintas. Nagmayat ti panangisuratna ngem atiddog laeng dagiti detalie. Inusarna pay ni Kapitan Enteng, ket napaisemak, ket nagsuspetsaakon a maysa la ketdi a mannurat iti drama ti radio ti author ken nangsukat kaniak idi immikkatakon iti Mountain Province Broadcasting Corporation---ta 1992-1997 ta siak ti nagsursurat ti maipapan ken ni Kapitan Enteng ken ni Kuarog a tsip Tanud. Ket diak a nagbiddut idi nalukatanen dagiti sobre, isu a talaga, dayta nay mamalaki a mannurat dita San Nicolas, Ilocos Norte.
Tallo met ti nangdamakamat iti PNP: “Arimpadek” ken ti “Karit” ken ti “Ti Kapanunotan ti Maysa a Kabsat a Polis.” Agpapada dagitoy a napintas. Detaliado ken naannad ti pannakasurat ti “Arimpadek” ket naayatanak a. Iti “Karit” lukat pay laeng kasla addan ti karit nga inna italtalukatik, ngem nagpasgar ketdin dayta police a karakterna? Wenno dayta writer ti nagpasgar ket nagbuteng a nangisurat iti rumbeng a para iti dayta a karit? Dayta naudi, “Ti Kapanunotan…”ayna, makapaganas man sika. Nairteng dagiti risiris a namay-an ti author ket kunam la addaka met iti situasion wenno pasamak iti sarita. Naglaing ni author a nangsurat ti saritana, nakalinlinteg uray pay no dina ammo ti agsurat iti umno nga ortograpia.
Maysa met ti nangsurat ti under-cover agent a mangtiktik iti maysa a kumander iti unibersidad, ngem ad-adda a ti kumander ti taray ti sarita.Adda met ti nangtratar ti maysa a kabsat, ngem diak nakita a sinurotna ti paglintegan a maipapan kadagiti armada, PNP ken tanud ti trataren, sapay no di class AA a sarita, sayang; kasta man met laengen ti maysa a sarita a maipapan iti soldado a nagikkat iti armada ngem ti taray ti sarita ket nagtinnag a labistori.
Adda met nangtratar ti maipapan iti EDSA-2 ket blow by blow ti namay-anna, sika—chronicle kunam man! Kumpleto detalie pati oras, ken saan pay a nasukatan dagiti agbibiag iti EDSA-2. Nagdanag la ket ngarud ni apo ATI, ta maysa kano a daytoy a libelous in nature. Ngem kunak met a saan a libelous ti kakastoy a sinurat no saan pay a naipablaak, ta awan ti libel no dipay naipablaak. Ngem kaniak a biang, saan a sarita ti kastoy no di ket maysa a naurnong a facts, wenno maysa a clippings wenno inurnong a damag kadagiti pagiwarnak. Awan met la pulosen ti makita ditoy a bunga ti panunot. Nalipatansa ni author ti kayat a sawen ti short story? A maysa nga imahinasion laeng, maysa a fiction ti short story. Iti ngata realism iti nagbatayanna a nangsurat? Kastoy ti kayat a sawen ti realism wenno ultra realism short stories: Realism (art and literature), in art and literature, an attempt to describe human behavior and surroundings or to represent figures and objects exactly as they act or appear in life. Dina met diniskribir a kas iti connotation, a kas iti sarita nga “Aplat” ni Salvador Espejo ken ti “Ti Eleksion iti Barangaymi” ni Meliton Brillantes. Diak a nakita iti kas iti fiction kadagiti dua a “Dagiti Sabong iti Rio de Laoag” ken ti “Dara ti Gerilia” nangtratar ken daydi apo Ablan ken kadagiti dua a nangtratar ti maipapan ti Oakwood mutiny “Ladawan” ken “Buyot”—ta linaokanda iti fiction. Napipia ken ni nangsurat iti maipapan ken ni Capt. Villaruel ta sinukatanna dagiti dadduma a facts ket nagbalinen a fiction. Ti ehemplo iti chronicle a sarita a maipapan iti news, feature, editorial ken letters to the editor, ket ti saritak a napauluan iti “Kronika ti Tribal War” a nangabak iti 3rd Prize iti Salip ti Sarita iti GUMIL California 1995.
Nupay kasta, nagbabagasda ketdi a dagitoy a naisalip
Isu a siraragsakak idi a nangi-email ken ni apo Art, ket kunak: sangadakulapan (nanumo) laeng ti ATILA, ngem nagbaknang ti maapit!
Kastoy a ti sarita! Kunkunak man.
Ngem idi panaggagapasen, dimteng ketdin ti bagyo! Signal number 4 a bagyo, ket dagiti namnamen nga apiten a dawa, narurosda iti daga ket saanen a napakinabangan ti ATILA 2004. Nagsayangen! Tsk! Tsk! Tsk! Sayang a talaga. Siguro a ket, saan a naikari a para iti ATILA iti kinabakedda. Para iti sabali a salip, no isalip pay dagiti akimputar kadagitoy.
NAUNGTANAK PAY GAPU ITI ATILA
KALPASAN a naamiris dagiti sinurat no asino kadakuada iti naglabsing iti pagannurotan iti salip, natinnag ketdin ti uppat a pilik!
Diak a mabatok no apay a kasdiay iti nagbalinanna. Siguradoek met, nga iti dayta a kinalaing dagiti author a nagputar kadagita a sarita, bangolanda ngata. Ngem, ania la unayen, aya? Ala, wen, taoda laeng met piman, nga agbiddut.
Ngem masayanganak latta sika. Isu a nagpagnapagnaak ket idi agsubliak, addan ti long neck nga Emperador. Tumimtimak man laengen ta pangadalan kadagiti manuskrito kunak. Ngem ti linteg ket linteg kuna met ni ATI, ania ngarud? Linteg a ket linteg!
“Ania la ketdin, aya! Dika la ketdin maitantan dayta nga arak! Uminumkanto kadi no umimbagka! Kaat-atakem la ngaruden, umin-inumka manen!” immisuot ni kumander in tsip.
Bassit laeng pangpalabasan kadagiti manuskrito ti ATILA kunak koma, ngem idi taldiapak ti long neck, nagudua gayamen, yo!
Ania pay nay, inturogkon a.
KALPASAN a naamiris dagiti sinurat no asino kadakuada iti naglabsing iti pagannurotan iti salip, naruros ketdin ti uppat a tonelada!
1. Sadiri
2. Baton-lagip
3. Dara ti Gerilia
4. Peon
Diak a mabatok no apay a kasdiay iti nagbalinanna. Siguradoek met, nga iti dayta a kinalaing dagiti author a nagputar kadagita a sarita, bangolanda ngata. Ngem, ania la unayen, aya? Ala, wen, taoda laeng met piman, nga agbiddut. Agbiddut met ti mannurat. Wenno nalabit a nagdardarasda ket dida inamiris dagiti annuroten.
Inadalko dagiti manuskrito a nadiskualipay no adda pay la remediona, kunak, a, ta sayang la ngarud. Inkunsultak ken ni apo ATI. Maysa a natakneng a military ni apo ATI, ket kunana a ti linteg ket linteg!
Wen met ketdi a. Ania ti serbina a linteg no di suroten? Ania ti serbina a pagannurotan ti salip no di suroten.
Dua nga entry ti saan a nangtungpal iti alagaden a nasken a “maipapan wenno agpaay kadagiti pannakabagi wenno ramay ti linteg wenno adda iti serbisio ti militaria/polisia (soldado, polis, wenno uray barangay tanud)” (Pagannurotan Bilang 3).
Maysa met nga entry ti di nangsurot iti porma ti sarita a nasken a suraten: “Saan a tradisional ti pannakasurat ti isalip a sarita, masapul a panay a dayalogo wenno panagpapatang (dialogues) ti pakabuklan ti sarita. No adda man wenno di maliklikan ti pasetna a narration, nasken a saan a nasursurok ngem 15 laeng a linia (sentence) a narration ti maaramat iti pakabuklan ti sarita.)” (Pagannurotan Bilang 4).
Immanay met a nakadiskalipikaan ti dua pay nga entry ti saanda a panangsurot iti alagaden a nasken a 12 a font size ti maaramat (no naikompiuter), ken nasken a doble espasio laeng ti pannakaitype wenno pannakaencodena (Pagannurotan Bilang 5).
Bassit la ngaruden ti nakisalip, napabassit pay laeng. Isu a napagnunumuanmi a hurados a pito laengen dagiti umuna a dupag iti inkam panagpili, ta bale kaguduan dayta.
Umuna a dupag ti panagpili iti pito (7) a kapintasan. (saan nga agsasagannad)
1. ATI—
1. ARAGAAG LATTA DAGITI MARABANNUAR by Anniniwan T.
Agdama
2. DAGITI MALALAKI A TANOD ITI BARANGGAY CAWCAWWATI –
by Kapitan Osmon
3. DAGITI DATON A SABONG ITI RIO DE LAOAG by Julian
Magdiwang
4. DARA PARA ITI INA A DAGA ni Major Pro B. Lem
5. GI JOE by Sarhento Diego wenno
6. LADAWAN by Salacnib Guerrero
7. ABOUT FACE by Sergeant Major
2) RVA---
GI JOE
LADAWAN
DAGITI DATON A SABONG ITI RIO DE LAOAG
DATON ITI INA A DAGA
DAGITI MALALAKI A TANOD ITI BARANGAY CAWCAWWATI
BUYOT
AGARAGAAG LATTA DAGITI MARABANNUAR
3) JMA -----
A) Buyot
B) Ladawan
C) Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag
D) Daton Iti Ina a Daga
E) Agaragaagto Latta Dagiti Marabanuar
F) GI Joe
G) Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati
* URNAAN
PAULO TI SARITA PUNTOS
1. Agaragaagto Latta Dagiti Marabanuar 3
2. Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag 3
3. Daton Iti Ina a Daga 3
4. GI Joe 3
5. Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati 3
6. Ladawan 3
7. Buyot 2
8. About Face 1
** RESULTA TI URNAAN UMUNA A DUPAG TI PANAGPIPILI
Dagiti Pito (7) a napili a kapintasan
1. Agaragaagto Latta Dagiti Marabanuar
2. Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag
3. Daton Iti Ina a Daga
4. GI Joe
5. Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati
6. Ladawan
7. Buyot
A) RESULTA ITI MAIKA-2 NGA URNAAN (lima a pili iti saan nga
agsasagannad)
ATI—
DATON A DARA.............
LADAWAN
DAGITI MALALAKI A TANUD.....
DAGITI DATON A SABONG......
GI JOE
RVA:
GI JOE
LADAWAN
DAGITI DATON A SABONG ITI RIO DE LAOAG
DAGITI MALALAKI A TANOD ITI BARANGAY CAWCAWWATI
DATON A DARA…
JMA
Daton a Dara…
Buyot
Dagiti Daton a Sabong
Ladawan
GI Joe
PAULO PUNTOS
Daton a Dara iti Ina a Daga 3
Buyot 1
Dagiti Malalaki a Tanud… 2
GI Joe 3
Ladawan 3
Dagiti Daton a Sabong 3
RESULTA TI TOP 5
1. Daton a Dara iti Ina a Daga
2. GI Joe
3. Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag
4. Ladawan
5. Dati Malalaki a Tanud
Rinankingda iti 1-5 nga agsasagannad (in order) manipud kapipipintasan kadagiti amin a napintas agingga napintas. Binnassitan ti iskor. Ti kabassitan ti iskor ti 1st Prize. Agsasarunon. No adda ti agpada, pagbutosan iti para dayta laeng a puesto. Ti saan a napagasatan, ukoparanna ti sumaruno a puesto ket bumaba dagiti dadduma.
B) RESULTA TI MAIKA-3 NGA URNAAN
ATI
1. Daton iti Ina a Daga
2. GI Joe
3. Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati
4. Dagiti daton a Sabong iti Rio de Laoag
5. Ladawan
RVA
1. Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag
2. GI Joe
3. Ladawan
4. Daton iti Ina a Daga
5. Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati
JMA
1. Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag
2. Ladawan
3. Daton iti Ina a Daga
4. GI Joe
5. Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati
TI RESULTA:
PAULO PUNTOS
1. Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag 3
2. Ladawan 6
3. Daton iti Ina a Daga 8
4. GI Joe 8
5. Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati 13
Nagtabla da DATON INA A DAGA ken GI JOE. Nabibinnutos manen dagiti tallo a hurados ket dagitoy ti botosda.
ATI
Daton iti Ina a Daga
GI Joe
RVA (thru text messages)
GI Joe
Daton iti Ina a Daga
JMA
Daton iti Ina a Daga
GI Joe
TI RESULTA: Ti DATON TI INA A DAGA ti mangukopar ti 2nd prize ket 3rd prize ti GI JOE
DAGITI LIMA A NAPAGASATAN
1st Prize, Dagiti Daton a Sabong iti Rio de Laoag
2nd Prize, Daton iti Ina a Daga
3rd Prize, GI Joe
4th Prize, Ladawan
5th Prize, Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati
DAGITOY DAGITI MAKINSARITA KEN TI INABAKDA:
1st Prize, Reynaldo A. Duque ti Candon City, Ilocos Sur babaen iti saritana a “Dagiti Daton A Sabong iti Rio de Laoag. Umawat ni RAD iti $500.00 ken plake manipud iti Jatobi Inc. ken plake ti pamadayaw.
2nd Prize, Rodgerry Rodriguez, ti Candon City, Ilocos Sur babaen iti saritana a “Daton iti Ina a Daga.” Umawat ni RMR iti $350.00 manipud ken ni Mr. & Mrs. Lupo (San Diego CA) ken plake pammadayaw.
3rd Prize Ni Noli Dumlao ti Paoay, Ilocos Norte babaen iti saritana a “GI Joe.” Umawat iti $250.00 manipud ken ni Atty. Shane Mallari (Chicago, Illinois) ken plake pammadayaw.
4th Prize, Ariel Tabag ti Sta. Teresita, Cagayan babaen ti saritana a “Ladawan”. Umawat iti $200.00 manipud kada Mr. & Mrs. Pol D. Atao iti Houston Texas, ken plake ti pammadayaw.
5th Melliton Gal. Brillantes iti Aparri, Cagayan babaen iti saritana a “Dagiti Malalaki a Tanud iti Brgy. Cawcawati”. Umawat iti $150.00 manipud kada Mr. & Mrs. Fortenberry iti Blessings Texas, ken plake ti pammadayaw.
TI SPECIAL AWARDS: (maysa a pammaregta a gungguna para iti pakaitedanna a mannurat)
DAGITI NAGPILIAN A PAULO TI SARITA KEN NAGSURAT:
1. ARIMPADEK, ni Eduardo A. Padaoan, ti Umingan, Pangasinan ken Canada
2. BUYOT, ni Danilo Antalan, iti Candon City
3. TI KAPANUNOTAN TI MAYSA A KABSAT A PULIS, ni Charito Chaves, ti Narvacan, Ilocos Sur ken Ohio, USA
EBALUASION KEN NAKAIBASARAN TI PANAGPILI:
1. Nakaipablaaken ni Eduardo Padaoan. Maysa kadagiti pioneer iti GUMIL Pangasinan
2. Nakaipablaaken ni Danilo Antalan. Nangab-abak pay ketdin iti pasalip.
3. Dipay pulos a nakaipablaak ni Chavez.
4. Posible a nagsurat ni Padaoan iti ayatna a mangabak ken ammona iti agsurat iti sarita iti nalinteg nga
ortograpia.
5. Posible a nagsurat ni Antalan iti ayatna a mangabak ken ammona iti agsurat iti sarita iti nalinteg nga
ortograpia.
6. Posible a nagsurat ni Chavez iti ayatna a makipartisipar iti sarita uray no dina ammo iti agsurat iti nalinteg
nga ortograpia. Ngem nalinteg ketdi iti panangsurat ti saritana.
Iti binnutos, sangsangkamaysa dagiti hurado a nangited ken ni Chavez ti pammaregta a pammadayaw. Umawat daytoy iti plake.
Total log ba?
Total Log Ban?
Kasla dadael a plaka. Nabayagen a naibagbaga. Nabayagen a naidardarirag. Ngem saan met a matungtungpal. Nagadu ti naglalaing a sumao. Nagadu ti naglalaing nga agkritiko ngem agpatingga laeng met iti sao tapno agpabanglo iti nabangsit a nagan. Tapno laeng maidiario ti naganna ket mapagsasaritaan met a saan a kameng ti committee on silence iti kongreso wenno senado. Ay, anian a panangbullilikong?
Total log ban wenno selective logging? Isu nga isu! Nabayagen a mangmangngeg. Ngem kabayatan iti debate, agtultuloy latta met iti inaldaw a panagpukan ti kayo dagiti illegal loggers ken legal loggers agraman dagiti kaingeros.
Legal man ken illegal wenno kaingeros, saan kadi a padapadada nga agpukpukan iti kayo iti inaldaw kadagiti kabambantayan? Saan kadi a padapadada amin a mangramrames ti kabakiran? Saan kadi a padapadada amin nga agak-akop iti kuarta idinto ta iti nagakopanda ket peggad ti umili?
No mapasamak ti didigra ti flashflood, umuna a maitudo ti kaingeros. Ti illegal loggers. Ngem saan a mapabasol dagiti legal concessionaries a nalimed a naikkan iti permit nga agpukan kadagiti rinibribu nga ektaria. Apay siguradoka kadi nga agpatingga laeng iti uneg ti naituding kadakuada a pagpukananda ti pagpukananda? Iti kultura ni Pinoy a kinasuitik, iti nakaro a korapsion iti gobierno, siguradoka a saan a limmaksid dagitoy iti pagpukananda. Ket no masitada, siempre ipakitada laeng ti permitda, nalpasen ti minimini. Agpukandanto manen iti ad-adu iti ruar ti naited kadakuada sada ipan iti uneg ti naited kadakuada a permit. Asino ngarud ti mangsita kadakuada?
Sitaen ti military? Ket no awan met ti bilegda nga agsita kadagitoy? Sitaen ti NPA? Iti rebelasion ti maysa nga illegal logger sadiay Cagayan, agpada nga adda pannakabagi ti NPA ken ti military, sabali pay dagiti adda iti gobierno. Ti mabati kadakuada ket awan payen iti kagudua. Isu nga yad-aduda iti agpukan tapno ad-adu met ti pannakabagida.
Sadiay Ilocos Norte, napabasol ti maysa nga opisial ti Air Force a kas dadaulo ti illegal logging. isu metten ti puon iti pannapapanawna dita. Umanay kadi dayta a pannakapapanaw dita ti danios iti inaramidna a panangpugipog kadagiti kaykayo iti nabatbati a kabakiran ti Norte?
Sadiay Apayao, nagpipinnaltog dagiti military ken kameng ti CPLA gapu iti panangkontrol wenno asino iti akinkontrol ti illegal logging iti Marag Valley ken iti aglawlawna. Agpipinnabasolda.
Itay laeng nabiit, binabalaw ni Pres. Gloria Macapagal-Arroyo dagiti NPA a protektor kadagiti illegal loggers iti Sierra Madre. Bimmuelta ti NPA ket pinabasol met ni Ka Roger Rosal ni Senador Angara a dakkel ti pannakainaigna iti panagtroso. Iti kaadu ti kayo a maimatangan kadagiti nalayus a luglugar, balasubas laengen ti mangibaga nga awan ti commercial logging iti Sierra Madre.
Agmawmawto met laeng dagitoy a pinnabasol. Pinnabasol a pinnabasol. Agbaawto met laeng a kas linugaw. Ket inton agbaawton, agbanglesto metten. Damagton a nabangles ti labasna. Awanton ti kuentana. Maituloy manen ti panagtroso dagiti illegal ken legal ken kaingeros.
No addanto manen didigra, tinnudo, pinnabasolto manen. Binnaraan. Ngem inton manen agbaaw, agbanglesto manen. Maituloyto latta manen ti panagtroso. Agingga addanto manen didigra. Ket pinnabasolto manen. Agbaawto manen, ken agbales. Panagtrotroso manen. Kasta a kasta ti mapasamak agingga tinawen met nga umad-adu ti bilang dagiti biktima ti didigra.
Ket kabayatan iti pinnabasol, iti kada sumangpet a bagio, agkararagka laengen ta dikanto ket magaburan wenno maiyanud. No dika magaburan ken dika maiyanud, nagasatka. nagasgasatka ngem kadagiti nagaburan ken naiyanud.
No inkararagam dagiti biktima, ikararagam metten nga ikanayon ti kararua dagiti mangramrames kadagiti kabakiran agraman kadagiti protektorda. ##

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Luigi Pirandello
Ni Luigi Pirandello (Panangibalikas nga Italiano: [luˈiːdʒi piranˈdɛllo]; 28 Hunio 1867 – 10 Disiembre 1936) ket maysa idi nga Italiano a dramatista, nobelista, ken mannurat ti ababa a sarita a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1934, para iti "natured ken nasilnag a panagpasayaat ti drama ken ti entablado". Dagiti obra ni Pirandello ket mairaman dagiti nobela, dagiti gasut nga ababa a sarita, ken agarup a 40 a pab-pabuya, nga adu kadagitoy ket naisurat ti Sisiliano.


text:
TPS2159 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2159 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2159 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
Posts Tagged Switch with LDO
TPS2159 TI Inventory
Jul 26
TPS2158 TI Inventory
Jul 26
TPS2158 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2158 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2158 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2155 TI Inventory
Jul 26
TPS2155 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2155 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2155 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2151 TI Inventory
Jul 26
TPS2151 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2151 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2151 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2150 TI Inventory
Jul 26
TPS2150 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2150 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2150 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2149 TI Inventory
Jul 26
TPS2149 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2149 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2149 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2148 TI Inventory
Jul 26
TPS2148 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2148 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2148 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2147 TI Inventory
Jul 26
TPS2147 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2147 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2147 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2145 TI Inventory
Jul 26
TPS2145 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2145 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2145 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2141 TI Inventory
Jul 26
TPS2141 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2141 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2141 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2140 TI Inventory
Jul 26
TPS2140 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2140 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2140 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2075 TI Inventory
Jul 26
TPS2075 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2075 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2075 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2074 TI Inventory
Jul 26
TPS2074 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2074 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2074 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2071 TI Inventory
Jul 26
TPS2071 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2071 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2071 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]
TPS2070 TI Inventory
Jul 26
TPS2070 TI Lowest Price Digger: TI@Parkeli.com / TI Part TPS2070 STOCK HOTLINE: +86-755-83995017 / TI Part Number: TPS2070 Category: TI Products , TI Semiconductors, TI Power Management, TI USB Power and Load Switches, TI USB Power and Charging Port Controllers, TI Switch with LDO, TI Components, TI DataSheets, TI Diagrams, TI RFQ: TI@Parkeli.com Manufacturer: Texas [...]


text:
Bagis/Sis,
Kayat mi nga ipakaamo kanyayo nga adda ti maaramid nga National ID tayo. Ket no kayat yo ti agkaroon ti National ID ket Paki-send yo ti email address yo tapno i-send ko kanyayo diay form nga mafill-upan.Para ti Naduma duma nga chapters, Kontakin da kami nga National Officers no kasatnu yo nga maala ti Form tapnu dakayo ti makaamo nga mangidistribute kadagiti members yo.
Kadagiti adda ti Probinsya or abroad, mas mayat nga makicoordinate kayo diay ayan ti chapter yo tapno mam-mamminsan nga maipadala kanyami ken tapno macertify met lang nga legitimate nga member ti organisasyon tayo bagis/sis.Sapay kuma ta maawatan yo daytoy kakabagis/sis. Agyamanak. Agbiag ti UI.


text:
Binomio a nomenklatura
Ti binomio a nomenklatura (wenno dua-nagan a nomenklatura) ket isu ti pormal a sistema a panagnagan kadagiti sebbangan kadagitiamin a sibibiag a banag babaen ti panangited iti tunggal maysa iti nagan a binuklan ti dua a paset, dagitoy dua a nagan ket agus-usar kadagiti porma ti Latin a gramatika, urayno bamalin a maibatay dagitoy manipud kadagiti sabali a pagsasao. Dagiti kastoy a nagan ket tinawtawagan ti dua a nagan , ti sientipiko a nagan; wenno tinawtawagan pay daytoy ti saan a pormal a nagan a Latin. Ti umuna apaset ket mangilasin ti henero a pakaitagikuaan ti sebbangan; ti maikadua a paset ket pakailasinan ti sebbangan iti kaunegan ti henero. Kas pagarigan, ti tattao ket tagikua ti henero ti Homo ken iti kaunegan ti henero ti sebbangan ti Homo sapiens. Ti pormal a pangyuna daytoy a sistema itipananginagan kadagiti sebbanagn ket naipammadayaw iti Sueko a sientista ani Carl Linnaeus, a nagtaudan kadagiti obrana iti Species Plantarum idi 1753.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti Panagamiris ti Bilohiko a Nomenklatura
- Thi Pagsasao ti Hortilultura
- Crinan, Alexander, ed. (2007), Plant Names : Ti Alagaden para iti Hortikulturo, Agimungmungoy, Hardinero ken dagiti Estudiante (PDF), Horticultural Taxonomy Group, Royal Botanic Garden Edinburgh, naala idi 4 Hunio 2011


text:
Wikipedia:Awan ti kasisigud a panagsukimat
Dagiti artikulo ti Wikipedia ket nasken a saan nga aglaon kadagiti kasisigud a panagsukimat. Ti insasao a "kasisigud a panagsukimat" ket inus-usar iti Wikipedia a panangitudo kadagiti materiales a kas kadagiti kinapudno, panagpabasol, ken dagiti kapanunotan nga awan kadagiti natalged, ken naipablaak a taudan. Babbaen ti "kaadda", ti kayat a sawen ti komunidad ket ti natalged a taudan ket nasken a naipablaaken ken adda pay laeng a mabirukan iti sadinoman a lugar ti lubong, iti ania man a pagsasao, numan makita iti online, urayno awan ti taudan nga agdama a nainaganan iti artikulo. Dagiti artikulo nga agdama nga awan ti nainaganan a reperensia wenno nagibasaran iti ania man a kita ket mabalin a makatungpal iti daytoy nga annuroten no adda ti maikanada a panagnamnama a ti aniaman a paset ti material ket nasuportaran babaen ti maysa a pannakaipablaak, ken natalged a taudan. Daytoy ket mangiraman kadagiti aniaman a panagusig wenno sintesis ti naipablaak a material nga agserbi a mangiyaddang ti puesto a saan a naiyaddang babaen dagiti taudan. Tapno maipakitam a saanka nga aginaynayon, nasken a makabaelka nga agdakamat ti natalged, naipablaak a taudan a dagus a mainaig iti topiko ti artikulo, ken dagus a mangsuporta ti material a nairepresenta. Daytoy nga annuroten ti kasisigud a panagsukimat ket saan a maipakat kadagiti tungtungan a panid.


text:
YLOCO
Cacailian, daytoy ti umoctayo amin a mangtunton iti umiso, historical ken responsivo nga reintelectualisasion ti dilatayo a Samtoy. Umaycayo ket ibinglayyo dagiti nabalitocan a pampanunot ken addang nga agservi a raniag ti Ilocano tapno aglayag cas napabaro, napapigsa ken sibibiag a lenguaje a mabalin nga iyatar cadagiti malalaki a dila iti sangalubongan.
Mapagtutungtongan dagiti pacasecnan ti Iloco cas maysa a dila a manarimaan nga aglasat iti reintelectualisasion, pannacapapapintas, evolusion manipud iti cajon a limitasionna iti agdama gapu iti dictar dagiti adda iti bileg nga awanan met ngarud iti calintegan a mangmuli iti daytoy a pagsasao agsipud ta macuna a tagaruar dagitoy.
Dagitoy ngamin a fuerza a nangbeckel iti daytoy a pagsasao, indictarda dagiti napoliticaan nga ahenda a mamagcaycaysa cadagiti dila iti sangcapuruan a Filipinas, maysa a reacsionario a panangtunton iti cunada a "nasionalismo"; ngem iti kinaagpaysona, maysa daytoy a panangtaldeng cadagitoy a dila ket saandan a macatayactac iti lubong para iti globalisasion.
Ita, makitatayo ti nalidem ken macapadanag a pacapayan ti pagsasaotayo nga inramraman dagiti agcuncuna a "maka-Filipino." Impilit dagitoy a tinuccol ti nasimbeng ken narimat a masacbayanna gapu iti panangidictar dagitoy no ania ti rumbeng a maaramid iti daytoy pagsasao a dida met pagsasao, daytoy "Samtoy" saanen a Saomi ditoy no di ketdi cayatda pay a biangan ti panagdur-asna.
Maysa a dackel a camali a datayo nga Ilocano, simmurot iti dictar ti Instituto ti Lenguaje Nasional a macayasan ti alfabetotayo nga Ilocano babaen iti pannacaiccat ti letra c, v, f, ñ, ch, x, ken z. Nacaladladingit a saan a naipilit dagiti editores iti cangrunaan a bunannagtayo a defendaran ti tradision ti literacy ti Lenguaje Ilocana.
Ngarud, naiccat dagitoy a letra, nausar laeng ti k iti lugar ti c, ti b iti lugar ti v, ti p iti lugar ti f, ti ni iti lugar ti ñ, ti ts iti lugar ti ch, ti ks iti lugar ti x, ken ti s iti lugar ti z. Castoy ti agtultuloy ita a mapaspasamac iti dandani isuamin a pagsasao iti sangcapuruan. Napalaus a castoy ti mapaspasamac ita iti Tagalog a pinagparangda a Filipino ket no castoy laeng, saanto a macaruc-at daytoy a pagsasao iti limbo a nangigarangugongan kencuana dagiti ultra-Nasionalista nga agpanggep a mangitag-ay iti daytoy. Ti nasakit, inraman dagitoy amin a dila iti sangcapuruan a casla ketdin cucuada amin dagitoy nupay agparparang laeng a "Tagalista" dagitoy.
Ita, no cayattayo nga Ilocano a ti Iloco agbalin a pagsasao nga addaan tawa a tuman-aw iti lubong ken casta met nga addan iti pundasion iti Astronesiano a capupuonna a pinasingdat ti pannacaalina iti Hispanico a tradision ken pananggaw-atna iti capadasan ti Lumaud, panawenen tapno lumacsidtayo iti dana ti perdision a pangiturturongan ti dila a "Filipino" cadatayo. Panawenen a pabacnangentay ti pagsasaotayo saan laeng a babaen iti panangisublitayo iti impaidamda a ramen ti nabacnang a Latino a tawidtayo cadagiti Español no di pay ketdi ti panangsacdotayo iti capadasan dagiti Ingles ken Americano.
Dagitoy ngarud ti tungtongan iti daytoy a blogsite:
Reintelectualisasion
Estandardisasion
Nainliterarioan a Panagsukisoc ken Kinaescolar
Pannacausar ti Iloco kas Pagsasao ti Panangisuro
Pannacaisuro ti Iloco
Ken Dadduma Pay
Maawiscayo a makipartisipar babaen cadagiti dillaw ken singasingyo.
JOEL B. MANUEL


text:
William Howard Taft
Ni William Howard Taft (Septiembre 15, 1857 – Marso 8, 1930) ket isu iditi Maika-27 a Presidente iti Estados Unidos (1909–1913) ken kalpasan daytoy ti maikasangpulo a Pangulo ti Hustisia ti Estados Unidos (1921–1930). Isu laen tiagmaymaysa a nagserbi kadagitoy dua nga opisina.
Sakbay a nagbalin a Presidente, ni Taft ket napili idi nga agserbi idiay Kangatuan a Korte ti Ohio idi 1887. In 1890, ni Taft ket naidutok a kas maysa a Paradawat Heneral ti Estads Unidos ken idi 1891 a kas maysa a hues ti Korte ti Estados Unidos a Pagkiddawan para iti Maikanem a Lawlaw. Idi 1900, ni Presidente William McKinley indutokna ni Taft a kasGobernador-Keneral iti Pilipinas. Idi 1904, ni Presidente Theodore Roosevelt ket indutokna ni Taft a kas ti Sekretario iti Gubat iti maysa a ganetget a panagpalaing kenni Taft, nga idi ket asidegna a kumaduaan ti politika, a pinilina a sumarono kaniana ti kinapresidente. Ni Taft nagipagarup ti nangruna a papel tipanasoldar kadagiti parikut, ken nagipagarup kadagiti dadduma nga okasion ti papel nga agtigtignay a Sekretario iti Estado, bayat a nagapday kadagiti daton manipud kenni Roosevelt nga agserbi ti Kangatuan a Korte.
Isu ket nagsaksakay ti allon iti nadayeg a panakasuporta ti kaduana a Republikano a ni Roosevelt, ni Taft nalaka a nagabak iti 1908 a panagtarayna para iti presidente.[2]
Iti maymaysa a terminona, ti domestiko a programa ni Taft ket nagiyunay-unay ti panagdadael ti talek, reporma ti sibil a serbisio, ti panagpapigsa ti Komision ti Pangestado a Komersio, panagpasayaat dagiti panag-obra ti koreo a serbisio, ken ti panakaipasa ti Maikasagapulo ket innem a Panagpasayaat. Iti ballasiw taaw, ni Taft snagsukisok ti panagpasayaat ti panagrang-ay ti ekonomiko dagiti pagilian idian Latino nga Amerika ken Asia babaen ti "Doliar a Diplomasia", ken nangipakita ti naturay a panagikeddeng ken panagtengngel iti panagsungbat ti rebolusion idiay Mehiko. Ti managturong ti obra ani Taft ket naamammoanna idi dagiti pagbanagan kadagiti politiko a panagikeddengna, nga agnanayon a naisinsinanan dagiti nangruna a kontituensiana, ken nakaro a naabak ti panagtarayna ti maikadua a termino iti panagbutos ti presidnte idi 1912. Iti panagsukisok dagiti eskolar ti kinapresidente, ni Taft ket kadawyan a mairanggo iti makadua wenno maikatlo a pagkapat kadagiti amin a presidente.
Kalpasan ti ipapanawna ti opisina, ni Taft ket kaaduan nga inususarna dagiti orasna ti akademia, arbitrasion, ken ti panagbiruk para iti kappia ti lubong babaen ti bukodna nga inpatakder a Liga ti Panagipatungpal ti Kappia. Idi 1921, kalpasan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ni Presidente Warren G. Harding indutokna ni Taft a kas ti Pangulo ti Hustisia iti Estados Unidos. Ni Taft ket nagserbi iti daytoy a kapasidad sakbay ti nabiit nga ipupusayna idi 1930.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Finkelman, Paul (2006). Encyclopedia of American civil liberties. CRC Press. p. 1601. ISBN 978-0-415-94342-0. Naala idi Hulio 11, 2011.
- ^ Arnold, Peri. "William Howard Taft: Dagiti Kampania ken Panagbutos". Amerikano a Presidente: Ti Online a Pagibasaran a Rekurso. Unibersidad iti Virginia. Naala idi Disiembre 8, 2010.
Ti Panagballigina idi ket naparmekan. Isu ket nagawit kadagiti amin malaksid kadagiti tallo nga estado nga adda ti ruar ti Demokratiko a Nataked nga Abagatan ken nangabak kadagiti won 321 nga elektoral a butos a maigiddiat ti 62 ni Bryan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Kategoria:William Howard Taft iti Wikimedia Commons