text:
Hindi-Urdu
Ti Hindi-Urdu wenno Hindustaniko (हिंदी उर्दू, ہندی اردو) ket maysa nga Indo-Aryan a pagsasao ken ti lingua franca ti Amianan nga India ken Pakistan.[5][6] Daytoy ket naam-ammuan a kas ti pagsasao a Hindustaniko (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی, Hindustānī, IPA: [ɦɪ̃n̪d̪ʊsˈt̪aːni], literal: "ti Hindustan"),[7] ken naipakasaritaan a, kas ti Hindavi wenno Rekhta. Daytoy ket nangruna a nagtaud manipud iti Khariboli a dialekto ti Delhi, ken mangitiptipon ti adu a bilang ti bokabulario manipud iti Persiano, Arabiko, Sanskrito ken Turkiko.[8][9] Daytoy ket maysa a plurisentriko a pagsasao, nga adda ti dua nga opisial a porma, ti Pagalagadan a Hindi ken Pagalagadan nga Urdu,[10] a dagitoy ket dagiti naalagad a rehistrona. Dagiti naisasao ket narigatda a malasin, ken urayno dagiti opisial a pagalagadan ket agpadpada kadagiti gramatiko, ngem dagitoy ket aggiddiatda kadagiti literario a taripnong ken iti akademiko ken teknikal a bokabulario, a ti Urdu ket napigsa nga agtagtaginayon ti Persiano, Tengnga nga Asiatiko ken Arabiko a pannakainpluensia, ken ti Hindi ket kaaduan nga agitaltalek iti Sanskrito.[11][12] Sakbay ti Pannakabingbingay ti Britaniko nga India, dagiti termino a Hindustanko, Urdu, ken Hindi ket nagpapada; amin ket nagsaksakup ti naam-ammuan tattan a kas ti Urdu ken Hindi .[13] Ti termino a Hindustaniko ket maus-usar pay laeng para iti lokal a pagsasao ken lingua franca ti India ken Pakistan, kas pagarigan para iti pagsasao dagiti Bollywood a pelikula, ken dagiti pay nadumaduma a naigiddiatan a kita ti Hindi a naisasao ti ruar ti Subkontinente, a kas ti Fiji a Hindustaniko ken ti Karibe a Hindustaniko ti Surinam ken Trinidad.
PakasaritaanUrnosen
Dagiti kasapaan a porma ti agdama nga aldaw a Hindustaniko ket nagtaud manipud iti Tengnga nga Indo-Aryan apabhramsha ti lokal a pagsasao ti Amianan nga India kadagiti maika-17 ken maika-13 a siglo CE.[14] Ni Amir Khusro, a nagbibiag idi maika-13 a siglo CE idi las-ud ti paset ti panawen ti Delhi a Sultanato idiay Amianan nga India, ket nagus-usar kadagitoy a porma (nga isu idi ti lingua franca para iti paset ti panawen) kadagiti sinursuratna ket nanginagnagan ti pagsasao a kas ti Hindavi.[14] Ti Delhi a Sultanato, a bibukbukel dagiti nadumaduma a dinastia ti Turko ken Persiano a nagturturay manipud idiay Delhi, ket sinarsaruno idia babaen ti Mughal nga Imperio idi 1526.
Urayno dagiti Mughal ket nanipud ti Timurid (Gurkānī) Turko-Mongol a kaputotan,[15] dagitoy id ket Persiano a porma, ken ti Persiano ket nagin-inut a nagbalin nga isu ti pagsasao ti estado ti Mughal nga imperio kalpasan ti Babur.[16][17][18][19]
Iti patingga ti Mughal a paset ti panawen, ti pannakapispisi ti imperio ket ti nailaslasina sistema, ti maysa a sabali a kita ti Khariboli, maysa kadagiti simmarunuan ti lokal a pagsasao nga apabhramsha idiay Delhi, ken dagiti asu=ideg a siudad, ket nagin-inut a nagsuksukat ti Persiano a kas ti lingua franca kadagiti nailaslasin a naadalan a nangatngato a klase a naisangsangayan idiay akin-amianan nga India, urayno ti Persiano ket nakatalinaay ti kadayeganna. Ti termino a Hindustani (literal "ti Hindustan") ket isu idi ti nagan a naited ti sabali a kita ti Khariboli.
Para kadagiti sosio-politiko a rason, turayno daytoy ket sabali a kita ti Khariboli nga adda dagiti Persiano a bokabulariona, ti rumrumsua a pannakaidaydayaw a dialekto ket nagbalbalin a naamammuan a kas ti Urdu (husto nga zabān-e Urdu-e mo'alla "pagsasao ti korte" wenno zabān-e Urdu زبان اردو, ज़बान-ए उर्दू, "pagsasao ti kampo" iti Persiano, a naala manipud iti Turko Ordū "kampo", ckapadpada ti Ingles horde; gapu kadagiti taudanna a kas kadawyan a bitla ti buyot ti Mughal). Ti ad-adu pay a Persiano a bersion ti naudi ket nabangon a kas maysa a pagsasao ti korte a tinawtawagan ti Rekhta, wenno "naglalaok".
Dagiti paammoUrnosen
- ^ 120 a riwriw ti Pagalagadan a Hindi (1999), 45 a riwriw ti Urdu (1999). Ethnologue 16.
- ^ BBC: Ti pagsurotan ti Urdu
- ^ Ti Derektorado ti Tengnga a Hindi ket alagadenna ti panagusar ti Devanagari a sinuratan ken Hindi a panagiletra idiay India. Taudan: Direktorado ti Tengnga a Hindi: Pangyuna Naiyarkibo 2010-04-15 iti Wayback Machine
- ^ Nailian a Konsilo para iti Panagrang-ay ti Pagsasao nga Urdu
- ^ Mohammad Tahsin Siddiqi (1994), Hindustaniko-Ingles a pangilalaok ti kodigo iti moderno a teksto ti literario, Unibersidad ti Wisconsin,
… ti Hindustaniko ket isu ti lingua franca ti India ken Pakistan …
- ^ Lydia Mihelič Pulsipher; Alex Pulsipher; Holly M. Hapke (2005), Rehional a Heograpiko ti Lubong: Sangalubongan a Tabas, Lokal a Kabibiag, Macmillan, ISBN 0-7167-1904-5,
… Babaen ti panawen ti Britaniko a kolonisasion, ti Hindustaniko ket isu idin ti lingua franca iti amin nga akin-amianan nga India ken iti tatta nga aldwen Pakistan …
- ^ "Maipanggep ti Hindi-Urdu". North Carolina State University. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-08-15. Naala idi 2009-08-09.
- ^ Michael Huxley (1935), Ti Heograpiko a magasina, Tomo 2, Geographical Press,
… Para kadagiti baro a temino daytoy ket makaala nga awan keddeng kadagiti Persiano, Arabiko, Turko ken Sanskrito a diksionario …
- ^ Gran Britania, Naarian a Kagimongan dagiti Arte (1948), Warnakan ti Naarian a Kagimongan dagiti Arte, Tomo 97,
… daytoy ket saan a nasayaat a lappedan kadagitlaeng bokabulario nga agtaltalek ti Sanskrito, wenno agtaltalek laeng ti Persiano. No ti maysa a pagsasao ket pumigsa ken maparang-ay daytoy ket nasken a makaala kadagitoy dua a taudans, a kas ti Ingles a nangalala iti Latin ken Teutoniko a taudan...
- ^ Robert E. Nunley; Severin M. Roberts; George W. Wubrick; Daniel L. Roy (1999), Ti Kultural a Langa ti Daga ti Pangyuna ti Nagtagitaoan a Heograpia, Prentice Hall, ISBN 0-13-080180-1,
… ti Hindustaniko ket isu ti naikabatayan kadagitoy dua a pagsasao …
- ^ Hindi babaen ni Yamuna Kachru
- ^ Britannica ti Agadadal: India: Agpili kadagiti salaysay babaen ni Dale Hoiberg, Indu Ramchandani panid 175
- ^ "Hindustani B2". Oxford English Dictionary] (Maika-3 nga ed.). Oxford University Press. Septiembre 2005. (Nasken ti suskrision wenno ti pannakaikameng iti publiko a biblioteka ti UK.)
- ^ a b Keith Brown, Sarah Ogilvie (2008), Naipabassit nga Ensiklopedia dagiti Pagsasao iti Lubong, Elsevier, ISBN 0-08-087774-5,
… ti Apabhramsha ket mabalin nga adad iti pnanagdaldaliasat a kasasaad manipud iti Tengnga nga Indo-Aryan a mapmapan iti Baro nga Indo-Aryan a paset. Adda dagiti elemento ti Hindustani nga agparparang … ti naisangsangayan a porma ti lingua franca a Hindustani ket agparparang kadagiti sinursurat ni Amir Khusro (1253–1325), a tinawtawaganna iti Hindwi …
- ^ Zahir ud-Din Mohammad (2002-09-10), Thackston, Wheeler M. (ed.), Ti Baburnama: Dagiti Pakalaglagipan ni Babur, Prisipe ken Emperador, Dagiti Klasiko ti Moderno a Biblioteka, ISBN 0-375-76137-3,
Nota: Ti Gurkānī ket isu ti Persiano a porma ti Mongoliano a balikas ti "kürügän" ("manugang"), ti titulo a naited iti nangibangon ti dinastia kalapasan ti pannakiasawana iti pamilia ni Genghis Khan.
- ^ B.F. Manz, "Tīmūr Lang", iti Ensiklopedia ti Islam, Online nga Edision, 2006
- ^ Encyclopædia Britannica, "Timurid a Dinastia", Online nga Akademiko nga Edision, 2007. (Inadaw nga insasao:...Ti Turko a dinastia ket nagtaud manipud iti agrukrukma a ni Timur (Tamerlane), a naindayegan para kadagiti nasayaat a panagiyungarna ti artistiko ken intelektual a biag idiay Iran ken Tengnga nga Asia.…Dagiti agilaklako ken artistiko a komunidad ket naipan idiay kapitolio a siudad ti Herat, nga idiay ti nakabangonan ti biblioteka, ken ti kapitolio ket nagbaln a sentro ti maysa a napabaro ken nasayaat nga artistiko a kultura ti Persia...)
- ^ "Dagiti Timurid". Ti Columbia nga Ensiklopedia (Maika-6 nga ed.). Siudad ti New York: Unibersidad ti Columbia . Naala idi 2006-11-08.
- ^ Encyclopædia Britannica artikulo: Panagtitipon ken panagpadakkel dagiti Indo-Timurid, Online nga Edision, 2007.
BibliograpiaUrnosen
- Asher, R. E. (1994). Hindi. In Asher (Ed.) (pp. 1547–1549).
- Asher, R. E. (Ed.). (1994). Ti Ensiklopedia ti Pagsasao ken Lingusitika. Oxford: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
- Bailey, Thomas G. (1950). Suruam kenka ti Hindustaniko. Londres: English Universities Press.
- Chatterji, Suniti K. (1960). Indo-Aryan ken Hindi (reb. maika-2 ngaed.). Calcutta: Firma K.L. Mukhopadhyay.
- Dua, Hans R. (1992). Hindi-Urdu a kas ti maysa a plurisentriko a pagsasao. Iti M. G. Clyne (Ed.), Dagiti Plurisentriko apagsasao: Dagiti giddiatan akita kadagiti nadumaduma a pagilian. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1.
- Dua, Hans R. (1994a). Hindustani. Iti Asher (Ed.) (pp. 1554).
- Dua, Hans R. (1994b). Urdu. Iti Asher (Ed.) (pp. 4863–4864).
- Rai, Amrit. (1984). Ti kamara a nabingbingay: Ti taudan ken panagrang-ay ti Hindi-Hindustaniko. Delhi: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-561643-X.
Dagiti adu pay a mabasbasaUrnosen
- Henry Blochmann (1877). Ingles ken Urdu a diksionario, romanized (8 nga ed.). CALCUTTA: Naiprenta idiay pagmalditan ti Baptista a mision para iti Calcutta a libro ti pagadalan a kagimongan. p. 215. Naala idi 2011-07-06.ti Unibersidad ti Michigan
- John Dowson (1908). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī (3 nga ed.). LONDRES: K. Paul, Trench, Trübner & Co., ltd. p. 264. Naala idi 2011-07-06.ti Unibersidad ti Michigan
- John Dowson (1872). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. LONDRES: Trübner & Co. p. 264. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- John Thompson Platts (1874). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. Vol. Tomo 6423 ti Biblioteka ti Kolehio ti Harvard a preserbasion ti microfilm a programa. LONDON: W.H. Allen. p. 399. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- John Thompson Platts (1892). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. LONDRES: W.H. Allen. p. 399. Naala idi 2011-07-06.ti Publiko a Biblioteka ti New York
- John Thompson Platts (1884). Ti diksionario ti Urdū, klasiko a Hindī, ken Ingles (naiprenta manen nga ed.). LONDON: H. Milford. p. 1259. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- Shakespear, John. Ti Diksionario, Hindustani ken Ingles. maika-3 nga ed., much enl. Londres: Naiprenta para iti mannurat babaen ni J.L. Cox ken Annak a Lallaki: Inlako babaen ti Parbury, Allen, & Co., 1834.


c: text/html

text:
Baybay Nangisit
Ti Baybay Nangisit ket bineddengan babaen ti Europa, Anatolia ken ti Kaukaso ken naipatinggaan a naisilpo idiay Taaw Atlantiko babaen dagiti baybay ti Mediteraneo ken Egeo ken dagiti nadumaduma nga kipet. Ti Kipet ti Bosporo ket maisilpo iti Baybay ti Marmara, ken ti Kipet ti Dardanelo ket maisilpo ti baybay idiay rehion ti Baybay Egeo iti Mediteraneo. Dagitoy a dandanum ket mangisina ti Akindaya nga Europa ken Akinlaud nga Asia. Ti Baybay nangisit ket maisilpo pay idiay Baybay Azov babaen ti Kipet ti Kerch.
Ti Baybay nangisit ket addaan iti kalawa ti 436,400 km2 (168,500 sq mi) (saan a mairaman ti Baybay ti Azov),[1] ti kaadalem iti 2,212 m (7,257 ft),[2] ken tomo iti 547,000 km3 (131,200 cu mi).[3] Ti Baybay Nangisit ket mangporma ti maysa a agpa-daya ken agpa-laud nga eliptiko a depresion a naisanglad idiay nagbaetan ti Bulgaria, Georgia, Romania, Rusia, Turkia, ken Ukrania.[4] Daytoy ket nalappedan babaen ti Banbantay Pontiko iti abagatan, ti Banbantay Kaukaso iti daya ken mangipakpakita ti naakaba a samang iti amianan a laud. Ti kaatiddogan a daya-laud a sakupna ket agarup a 1,175 km.
Dagiti nangruna a siudad iti igid ti aplaya ket mairaman ti Batumi, Burgas, Constanța, Giresun, Hopa, Kerch, Mangalia, Năvodari, Novorossiysk, Odessa, Ordu, Poti, Rize, Samsun, Sevastopol, Sochi, Sukhumi, Trabzon, Varna, Yalta ken Zonguldak.
Ti Baybay Nangisit ket adda ti positibo a kaimbengan ti danum; a daytoy ket, ti dagup a ruar a panagayus ti danum a 300 km3 ti tunggal maysa a tawen ti uneg ti Bosporo ken ti Dardanelles a mapan idiay Baybay Egeo. Ti danum ti Mediteraneo ket agayus idiay Baybay Nangisit a kas paset ti dua a dalan ti hidrolohiko a panagsinnukat. Ti ruar a panagayus ti Baybay Nangisit ket nalamlamiis ken saan unay a naapgad, ken tumpaw ti rabaw ti napudpudot, ken naapapgad nga umuneg nga ayus ti Mediteraneo – a daytoy ket pagbanagan ti paggiddiatan iti densidad a gapuanan babaen kadagiti paggiddiatan iti kaapgad – a pakaiturongan ti kaaduan nga anoksiko a tuon ti baba ti rabaw ti dandanum. Ti Baybay Nangisit ket makaawat pay ti danum ti karayan manipud iti dakkel a sistema ti Eurasiano a fluvial idiay amianan ti Baybay, nga isu ti naikasangsangayan ti Don, Dnieper ken Danube.
Iti napalabas, ti kaadalem ti danum kaaduan a nagdumaduma. Gapu kadagitoy a pagduduma iti kaadalem ti danum iti labneng a nangpalpalikmut ti samang ken dagiti mainaig a bidang ket sagpaminsan a ti dagdaga. Iti dadduma pay a kritiko a kaadalem ti danum mabalin a maikapet dagiti naipalikmut a bagi ti danum. Babaen dagitoy nga aktibo a pannakaikapet dagitoy a dalan, dagiti Turko nga Ilet, ti baybay Nangisit ket maitipon iti taaw ti lubong. No awan dayoy a maipapan ti danum a panagsilpo, ti Baybay nangisit ket maysa a danaw, a nawaya a manipud iti sangalubongan a sistema ti taaw. Iti agdama ti agpang ti danum ti Baybay Nangisit ket nangato, isu a ti danum ket makisinsinnukat iti Mediteraneo. Dagiti Turko nga Ilet ket kumapet kadagiti Baybay Nangisit ken Egeo ken buklenna ti Bosporo, ti Baybay ti Marmara ken ti Dardanelo.
Kadakkel[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ket mangipalplawag kadagiti patingga ti Baybay Nangisit a kas dagiti sumaganad:[5]
- Idiay Abagatan a laud. Ti Amianan a daya a patingga ti Baybay ti Marmara Ti Linia a mangitipon ti Rawis ti Rumili iti Rawis ti Anatoli (41°13'N)].
- Idiay Kipet ti Kerch. Ti linia a mangitipon ti Rawis ti Takil ken Rawis ti Panaghia (45°02'N).
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Moderno a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agdama a nagan ti Baybaya ket maipada kadagiti Ingles a nagan, a "Black Sea", a mairaman ti:[11]
- Abhasio: Amshyn Eikʷa (AMшыH Eиқәa)
- Adigue: Khy Shʼuts (Xы ШIyцI)
- Bulgaro: Cherno more (ЧepHo Mope, IPA: [ˈtʃɛrno moˈrɛ])
- Georgiano: Shavi zghva (შავი ზღვა)
- Laz: Ucha zuğa (უჩა ზუღა), wenno laeng ti Zuğa 'Baybay'
- Rumano: Marea Neagră (IPA: [ˈmare̯a ˈne̯aɡrə])
- Ruso: Chornoye morye (ЧëpHoe Mópe, IPA: [ˈtɕɵrnəjə ˈmorʲə]
- Turko: Karadeniz (IPA: [kaˈɾadeniz])
- Ukraniano: Chorne more (ЧopHe Mope, IPA: [ˈtʃɔrnɛ ˈmɔrɛ])
Dagiti kastoy a nagan ket saan pay a naikeddeng a naipakpakita a kasakbayan ti maikaduapulo a siglo, ngem adda dagiti pannakaibagbagaan a dagitoy ket mabalin a kaaduan ket duog.
Ti Baybay Nangisit ket maysa kadagiti uppat a baybay iti Ingles kalpasan kadagiti termino ti maris — dagiti sabali pay ket ti Baybay Nalabbasit, ti Baybay Puraw ken ti Baybay Duyaw.
Naipakasaritaan a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Heograpia ti Strabo (1.2.10) ket nangibagbaga nga iti kinaduog, ti Baybay Nangisit ket kankanayon a tinawtawagan laeng "ti Baybay" (ho pontos). Para iti kaaduan daytoy, ti Graeco-Romano a tradison ket mangibagbaga ti Baybaya Nangisit a kas ti 'Managsangaili a baybay', Euxeinos Pontos (EὔEeιvoς Πόvtoς). Daytoy ket maysa a eupemismo a mangsuksukat ti maysa a nasapsapa a 'Di managsangaili a Baybay', Pontos Axeinos, nga immuna a naibagbaga iti Pindar (nasapa a maikalima a siglo BCE,~475 BC). Ni Strabo (7.3.6) ket kapanunotanna a ti Baybay Nangisit ket tinawtawagan idi ti "di managsangaili" sakbay ti panagkolonia dagiti Griego gapu ta daytoy ket narigat a daliasaten, ken gapu ta dagiti aplayana ket tinataengan babaen dagiti salbahe a tribu. Ti nagan ket sinukatan iti "managsangaili" kalpasan dagiti Milesio ket nakolonianda ti akin abagatan nga aplaya, ti Pontus, a pinagbalinda a paset ti Griego a sibilisasion.
Daytoy ket mabalin pay a ti nagan ket Axeinos a nagtaud babaen ti nadayeg nga etimolohia manipud iti maysa a Escita Iraniko axšaina- 'di nasilawan,' 'nasipnget'; ti panangibagbaga ti "Baybaya Nangisit" ket mabalin a nangrugi idi Taga-ugma.
Ti mapa ti Asia a napetsaan idi 1570,a natituloan iti Asiae Nova Descriptio, manipud dagiti Theatrum nga etiketa ti Ortelis ti baybay "Mar Maggior."
Dagiti mannurat ti pagsasao nga Ingles iti maika-18 a siglo ket kankanayonda nga inus-usar ti nagan nga "Euxine Sea" (/ˈjuːksɪn/ wenno /ˈjuːkˌsaɪn/) a mangibagbaga ti Baybay Nangisit. Ni Edward Gibbon, kas pagarigan, ket tinawtawaganna ti baybaya babaen ti daytoy a nagan iti kadagupan ti Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannarebba ti Romano nga Imperio.[12]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti heolohiko a taudan ti langneng ket matugotan kadagiti dua a naisangayan a duog a arko ti likudan a labneng a naaramid babaen ti panagsina ti bulkaniko nga arko ti Albania ken ti subduksion dagiti Taaw Paleo- ken Neo-Tethys, ngem ti panangitiempo dagitoy a pasamak ketagtultuloy a kontrobersial.[13][14] Manipud iti pannakairugina, dagiti enbironmento ti ti kompresion ti tektoniko ketnakaiturongan ti subsidensia iti labneng, ken nasarsarunuan dagiti napaiyatiddog a paset a nagresultaan itidakkel a gantingan a bulkanismo ken dagiti nadumaduma nga orohenesis, a nagtaudan ti panagsalto ti Kalatakan a Kaukaso, Banbantay Pontiko, Akin-abagatan a Peninsula ti Krimea ken dagiti kabambantayan ti Balkan.[15]
Ti agdama a panagdinnungpar a nagabetan dagiti plata ti Eurasia ken Aprika ken ti agpalaud a panagtalaw ti muton ti Anatolia iti igid it Tukki ti Amianan nga Anatolia ken dagiti Tukki ti Daya nga Anatolia ket mangidiktado ti agdama a kita ti tektoniko,[15] bayat a dagiti langa ket mangpasayaat iti subsidensia iti labneng ti Baybay Nangisit ken ti adu nga aktibidad ti bukan idiay rehion ti Anatolia.[16] Dagitoy ti heolohikal a mekanismo nga, iti napaut a termino, ketnangpataud dagiti periodiko a pannakaisina ti Baybay Nangisit manipud kadagiti amin a global a sistema ti taaw.
Ti moderno a labneng ket nabingbingay kadagiti dua a sub-labneng babaen ti panagbakkog a gumay-at iti abagatan manipud iti Peninsula ti Krimea. Ti dakkel a samang iti amianan ti labneng ket aginggana iti 190 km (120 mi) iti kaakaba, ken mangilanga ti ababaw a bidang nga addaan kadagiti gradiente a nagbaetan ti 1:40 ken 1:1000. Ti akin-abagatan nga igid idiay likmut ti Turkia ken ti akinlaud nga igid iti likmut ti Georgia, nupay kasta, ket representatibo iti akikid a samang a manmano a sumurok iti 20 km (12 mi) iti kaakaba ket ti napadsok a bidang a kadawyan a 1:40 a gradiente kadagiti nadumaduma nga adda iti sirok ti baybay a kanyon ken dagiti pagpaatiddog ti kanal. Ti abisal a tanap Euxine iti tengnga ti Baybay Nangisit ket makaabot ti kaadalem iti 2,212 metro (7,257.22 kadapan) iti abagatan bassit ti Yalta idiay Peninsula ti Krimea.[17]
Ti litoral a sona ti Baybay Nangisit ket masansan a naibagbaga a kas ti Pontiko litoral wenno Pontiko a sona.[18]
Ti lugar a mangpalikmut ti Baybay Nangisit ket kadawyan a tinawtawagan a kas ti Rehion ti Baybay Nangisit. Ti akin-amianan apartena ket mabirukan iti uneg ti barikes Chernozem (barikes ti nangisit a daga) nga agtaud manipud idiay akindaya a Kroasia (Eslobenia), ti igid ti Danubio (akin-amianan a Serbia, akin-amianan a Bulgaria (Tanap ti Danubio) ken ti akin-abagatan a Romania (Tanap ti Wallachia)) akinggana idiay amianan a daya nga Ukrania ken umadayo iti ballasiw ti Rehion ti Sentral a Nangisit a Daga ken ti akin-abagatan a Rusia aginggana idiay Siberia.[19]
Hidrolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Nangisit ket maysa a pingir a baybay [20] ken isu daytoy ti kadakkelan a bagi ti danum iti lubong nga addaan iti meromiktiko a labneng.[21] Dagiti adalem a danum ket saanda a makilaok kadagiti akinngato a tuon ti danum a makaawat iti oksiheno manipud iti atmosperio. Kas resulta, sumurok a 90% iti ad-adalem a tomo ti Baybay Nangisit ket anoksiko a danum.[22] Dagiti tabas ti sirkulasion ti Baybay Nangsit ket kangrunaan a tinengngel babaen ti topograpia ti labneng ken dagiti maikabil ti fluvial, a pagresultaan iti estruktura ti nakaro estratipiko a bertikal a panagtutuon. Gapu ti daytoy a nakaro nga estratipikasion, daytoyket naidasig a kas esturio ti asin a pasengseng.
Ti Baybay Nangisit ket makasanay laeng ti panagakar ti danum iti Baybay Mediteraneo, isu nga amin a panagayus iti uneg ken panagayus iti ruar ket mapasamak idiay Bosporo ken Dardanelo. Ti panagayus ti uneg manipud iti Mediteraneo ket nangatngato iti kaagad ken densidad ngem ti panagayus iti ruar, ken mangpartuat daytoy iti klasiko a sirkulasion ti esturio. Gapu ti daytoy ti panagayus ti uneg ti napuspusek a danum ti Mediteraneo ket mapasamak iti baba ti labneng bayat a ti panagayus ti ruar ti nasadsadiwa a danum ti rabaw ti Baybay Nangisit iti Baybay Marmara ket mapasamak iti asideg ti rabawe. Ti nasadsadiwa a danum ti rabaw ket produkto dagiti maikabil ti fluvial, ken mangaramid daytoy iti Baybay Nangisit iti maysa a positibo a baybay. Ti dagup a maikabil ti nasadiwa a danum keta gpartuat ti maysa a panagayus ti ruar iti tomo a manimdua nga nga ad-adu ngem ti panagayus ti uneg. Ti panagbawbaw ken panagtudo ket ket agarup a kapada ti 300 km3/year.[20]
Gapu ti kaakikid ken kaababaw ti Bosporo ken Dardanelo (ti respektibo a kaadalemda ket 33 ken 70 metmetro), dagiti kapardas ti ayus ti panagayus ti uneg ken panagayus ti ruar ket nangato ken adda met adua a bertikal a kartib. Daytoy ket mangpalubos para iti nariro a panaglaok dagiti dua a tuon.[20] Ti rabaw ti danum ket panawanna ti Baybay Nangisit iti kaapgad iti 17 psu ken danonenna ti Mediteraneo iti kaapgad iti 34 psu. Ti kasta met, ti panagayus ti uneg ti Mediteraneo iti kaapgad iti 38.5 psu ket makasanay ti panagpabassit iti agarup a 34 psu.[20]
Ti natimbeng a sirkulasion ti rabaw ket siloniko ken dagiti danum ti likmut ti perimetro ti Baybay Nangisit ket agkusikos iti kaakaba ti labneng a panagalipuno nga ammo kas ti Ayus ti Ngarab ket addaan iti kapardas iti agarup a 50–100 cm/s. Iti uneg daytoy a langa, adda met dagiti dua a basbassit a sikloniko a panagalipuno, a mangsakop ti akindaya ken akinlaud a sektor ti labneng.[20] Ti Akindaya ken Akinlaud a panagalipuno ket dagiti nasayaat ti unosna a sistema iti panaglalam-ek ngem kumapsot kadagiti serye dagiti nagsisilpo a nakapsot a panagalipuno iti kalgaw ken otonio.
Iti ruar ti Ayus ti Ngarab, dagiti nadumaduma a kasla permanente a nakapsot a panagalipuno iti aplaya ket maporma a kas resulta ti panagallon iti likmut ti bidang ti aplaya ken dagiti mekanismo ti ‘panagkulot ti angin’. Ti tinawen a kapigsa dagitoy a langa ket tinengngel babaen ti maipapan ti tiempo nga atmosperiko ken dagiti fluvial a panagdumaduma. Iti las-ud ti panagsusulbod, ti nakapsut nga alipuno ti Batumi ket maporma idiay akin-bagatan a daya a suli ti baybay.[23]
Iti sirok dagiti danum ti rabaw—manipud iti agarup a 50–100 metmetro—addan daytoy iti haloklina nga agsardeng iti Agtengnga a Tuon ti Lamiis (Cold Intermediate Layer wenno CIL iti Ingles). Daytoy a tuon ket buklen ti nalamiis, naagap a dandanum ti rabaw, a resulta daytoy ti lokalisado nga atmosperiko a panaglamiis ken panagpabassit dagiti maikabil ti fluvial iti las-ud dagiti bulan ti panaglalam-ek. Daytoy ket tidda ti tuon ti nailaok a rabaw ti panaglalam-ek.[20] Ti batayan ti CIL ket namarkaan babaen ti nangruna a piknoklina iti agarup a 100–200 m (330–660 kadkadapan) ken daytoy a panagiddiat ti densidad ket isu ti kangrunaan a mekanismo para iti pannakaisalumina ti adalem a danum.
Iti baba ti piknoklina ket ti masa ti Adalem a Danum, ken ti kaapgad ket ngumato iti 22.3 psu ken dagiti temperatura ket ngumato iti agarup a 8.9 °C.[20] Ti hidrokemikal nga enbironmento ketumalis manipud iti naikkan iti oksiheno iti anoksiko, gapu ti panagusar amin nga adda ngaoksiheno babaen ti panaglungsot ti bakteria kadagiti limned a biomasa. Ti nakapsot a heotermal a panagpapudot ken ti atiddog a panawen ti panagtaeng ket mangpartuat ti napuskol makapapudot a tuon ti baba.[23]
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti saan a napaut a panagdumaduma ti klima idiay rehion ti Baybay Nangisit ket kaaduam a maimpluensiaan babaen ti operasion ti Oksilasion ti Amianan nga Atlantiko, ti mekanismo ti klima a pagresultaan manipud iti panagtignay ti nagabetan dagiti masa ti angain ti amianan nga Atlantiko ken ti tengnga a latitud.[24] Bayat a ti eksakto a mekanismo nga agpataud ti Oksilasion ti Amianan nga Atlantiko ket agtultuloy a saan a nalawag,[25] naipagpagarup daytoy a dagiti kasasaad ti klima a napundar idiay Europa ket pakappiaenna ti pudot ken panagtudo nga umabot iti Sentral nga Europa ken Eurasia, ken mangregulado ti pannakaporna dagiti siklon ti panaglalam-ek, a kaaduan kadagitoy ti akinrebbeng para iti rehional a panagtutudo[26] ken impluensianna ti Mediterranean Sea Surface Temperatures (SST's).[27]
Ti relatibo a kapigsa dagitoy a sistema ket mangipatingga pay ti gatad ti sumangpet a nalamiis nga angin manipud kadagiti rehion ti amianan iti las-ud ti panaglalam-ek.[28] Dagiti sabali pay a banag a makaimpluensia ket mairaman ti rehional a topograpia, no dagiti sistema ti depresion ken bagio a sumangsangpet manipud iti Mediteraneo ket maipanda babaen ti tanap iti likmut ti Bosporo, ti kabambantayan ti Pontiko ken Kaukaso ket agtignayda a kas dagiti tarabay tiallon, ken manglimitado ti kapardas ken dagiti dalan ti siklon a lumabas babaen ti rehion.[29]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakaikapet ti Mediteraneo iti las-ud ti Holoseno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Nangisit ket naikapet iti Taaw ti Lubong babaen ti kawar dagiti dua nga ababaw a kipet, the Dardanelo ken ti Bosporo. Ti Dardanelo ket 55 m (180 ft) iti kaadalen ken ti Bosporo ket ab-ababaw ngem 36 m (118 ft). Babaen ti panangiyasping, tikatayag ti naudi a panawen tiyelo, dagiti pantar ti baybay ket nangatngato ngem 100 m (330 ft) ken nababbabada ngem tatta nga aldawen.
Adda pay ebidensia a dagiti lesaad ti danum idiay Baybay Nangisit ket ab-ababaw iti punto idi las-ud idi kalpasan ti panawen ti yelo, Isu a, kas pagarigan, dagiti arkeologo ket nakabirukda dagiti bato ti suso ken dagiti estruktura nga inaramid ti tao iti agarup a 100 m (330 ft) iti danum idiay aplaya ti Baybay Nangisit iti moderno a Turkia. Isu a naituntunosan a ti Baybay Nangisit ket danaw a naseraan ti daga (kadagiti akingato a tuon) iti las-ud ti naudi a panawen ti yelo ken iti pay panawen kalpasan dayta.
Iti nagresultaan ti naudi a paset ti panawen ti yelo, dagiti lessaad ti danum idiay Baybay Nangisit ken ti Baybay Egeo ket nawayada nga immadalem aginggana idi addaandan iti makaanay a pannakisinnukat a danum. Ti eksakto a linia ti panawen iti daytoy a panagrang-ay ket suheto pay laeng iti debato. Ti maysa aposibilidad ket immuna a napunno ti Baybay Nangisit, a dagiti sobra a danum ket nagayus idiay Bosporo ken kanungpalan idiay Mediteraneo. Adda pay dagiti makadidigra a senario, a kas ti "Teoria ti Layus ti Baybay Nangisit" nga insingasing babaen ni William Ryan, Walter Pitman ken ni Petko Dimitrov.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kalawa ti rabaw—"Heograpia ti Baybay Nangisit". Unibersidad ti Delaware Kolehio ti Panagadadal ti Marina. 2003. Naala idi 2006-12-02.
- ^ Kaadalem—"Europa – Sapot a Pagsaadan a Sumrekan ti Kappon ti Europa". Enbironmento ken Panagpadakkel – Ti Baybay Nangisit: Dagiti Kinapudno ken Bilang.
- ^ "Unexpected changes in the oxic/anoxic interface in the Black Sea". Nature Publishing Grupo. 1989-03-30. Naala idi 2006-12-02.
- ^ UNEP/GRID-Arendal Biblioteka dagiti Mapa ken Grapiko (2001). "Sosio-ekonomiko a panangibagbaga para kadagiti labneng ti pagilian ti Baybaya Nangisit". Naala idi 2010-12-11.
- ^ "Dagiti Patingga dagiti Taaw ken dagiti Baybay, maika-3 nga edision" (PDF). Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-10-15. Naala idi Pebrero 7, 2010.
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Cele mai mari orase din Romania
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Özhan Öztürk (2005). Karadeniz Ansiklopedik Sözlük. İstanbul: Heyamola Yayınları. pp. 617–620.
- ^ Gibbon, Edward. Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannakarebba ti Romano nga Imperio. Biblioteka ti Amin a tao, 1910; naiprenta manen idi 1993. ISBN 0-679-42308-7. Passim.
- ^ McKenzie, DP (1970). "Plate tectonics of the Mediterranean region". Nature. 226 (5242): 239–43. Bibcode:1970Natur.226..239M. doi:10.1038/226239a0. PMID 16057188.
- ^ McClusky, S.; Balassanian, S. (2000). "Global Positioning System constraints on plate kinematics and dynamics in the eastern Mediterranean and Caucasus" (PDF). Journal of Geophysical Research. 105 (B3): 5695–5719. Bibcode:2000JGR...105.5695M. doi:10.1029/1999JB900351.
- ^ a b Shillington, Donna J.; White, Nicky; Minshull, Timothy A.; Edwards, Glyn R.H.; Jones, Stephen M.; Edwards, Rosemary A.; Scott, Caroline L. (2008). "Cenozoic evolution of the eastern Black Sea: A test of depth-dependent stretching models". Earth and Planetary Science Letters. 265 (3–4): 360–378. Bibcode:2008E&PSL.265..360S. doi:10.1016/j.epsl.2007.10.033.
- ^ Nikishin, A (2003). "The Black Sea basin: tectonic history and Neogene–Quaternary rapid subsidence modelling". Sedimentary Geology. 156: 149–168. Bibcode:2003SedG..156..149N. doi:10.1016/S0037-0738(02)00286-5.
- ^ Remote Sensing of the European Seas. 2008. p. 17. ISBN 1-4020-6771-2.
- ^ Prothero, G.W. (1920). Anatolia. London: H.M. Stationery Office.
- ^ "Agriculture in the Black Sea Region". Bs-agro.com. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ a b c d e f g Descriptive Physical Oceanography. Talley, Pickard, Emery, Swift.
- ^ "Meromictic". Merriam-webster.com. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ "Exploring Ancient Mysteries: A Black Sea Journey". Ceoe.udel.edu. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ a b Korotaev, G. (2003). "Seasonal, interannual, and mesoscale variability of the Black Sea upper layer circulation derived from altimeter data". Journal of Geophysical Research. 108. doi:10.1029/2002JC001508.
- ^ Hurrell, J. W. (1995). "Decadal Trends in the North Atlantic Oscillation: Regional Temperatures and Precipitation". Science. 269 (5224): 676–679. Bibcode:1995Sci...269..676H. doi:10.1126/science.269.5224.676. PMID 17758812.
- ^ Lamy, F.; Arz, H.w>; Bond, C.G.; Barh, A.; Pätzold, J. (2006). "Multicentennial-scale hydrological changes in the Black Sea and northern Red Sea during the Holocene and the Arctic/North Atlantic Oscillation" (PDF). Paleoceanography. 21. Bibcode:2006PalOc..21.1008L. doi:10.1029/2005PA001184. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2015-06-10. Naala idi 2015-01-28.
- ^ "Spatial and temporal analysis of annual rainfall variations in Turkey". International Joynal of Climatology. Bibcode:1996IJCli..16.1057T. doi:10.1002/(SICI)1097-0088(199609)16:9 3.3.CO;2-4.
- ^ Cullen, H. M.; Kaplan, A. (2002). "Impact of the North Atlantic Oscillation on Middle Eastern climate and streamflow" (PDF). Climatic Change. 55 (3): 315–338. doi:10.1023/A:1020518305517.
- ^ Ozsoy, E. and U. Unluata (1997). "Oceanography of the Black Sea: A review of some recent results". Earth-Science Reviews. 42 (4): 231–272. Bibcode:1997ESRv...42..231O. doi:10.1016/S0012-8252(97)81859-4.
- ^ Brody, L. R., Nestor, M.J.R. (1980). Regional Forecasting Aids for the Mediterranean Basin. Handbook for Forecasters in the Mediterranean, Naval Research Laboratory. Part 2.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Stella Ghervas, "Odessa et les confins de l'Europe: un éclairage historique", iti Stella Ghervas et François Rosset (ed), Lieux d'Europe. Mythes et limites, Paris, Editions de la Maison des sciences de l'homme, 2008. ISBN 978-2-7351-1182-4
- Charles King, Ti Baybay Nangisit: Ti Pakasaritaan, 2004, ISBN 0-19-924161-9
- William Ryan ken Walter Pitman, Layus ni Noah, 1999, ISBN 0-684-85920-3
- Neal Ascherson, Baybay Nangisit (Vintage 1996), ISBN 0-09-959371-8
- Özhan Öztürk. Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük (Baybay Nangisit: Ensiklopediko a Diksionario). 2 Cilt (2 Volumes). Heyamola Publishing. Istanbul.2005 ISBN 975-6121-00-9.
- Rüdiger Schmitt, "Dagiti Konsiderasion iti Nagan ti Baybay Nangisit", in: Hellas und der griechische Osten (Saarbrücken 1996), pp. 219–224
- West, Stephanie. "‘Ti Kakaskasdaawan kadagiti Amin a Baybay’: ti Griego a Pannakasarak iti Euxine", Gresia ken Roma, Tom. 50, Pablaak 2 (2003), pp. 151–167.
- Petko Dimitrov, Dimitar Dimitrov. Ti Baybay Nangisit, Ti Layus ken dagiti Taga-ugma a Mito. – Varna, 2004. Naiyarkibo 2014-10-06 iti Wayback Machine
- Dimitrov, D. 2010. Heolohia ken Saan a tawid a rekurso ti Baybay Nangisit. LAP Lambert Academic Publishing. ISBN 978-3-8383-8639-3. 244p.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Baybay Nangisit iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Inus-usar daytoy a plantilia kadagiti , no baliwam adunto ti makadlaw. Pangngaasi nga umuna a subokan kadagiti subpanid ti adu a panid /pagipadasan wenno /pangsubok, wenno iti bukodmo a subpanid, ken usigen a pagtungtungan dagiti binaliwan iti panid ti tungtungan sakbay nga isayangkat.
Daytoy a plantilia ket agpataud ti mapa ti lokasion a kas
komposito a ladawan a mangiraman ti mapa ken ti marka ti lokasion. Mabalin pay a pagpilian ken mainayon ti etiketa ken kapsion.
Panagusar
Dagiti papeles ti ladawan ti mapa ket saan a dagus a maala ngem babaen ti katakunaynay a panangipalawag ti mapa. Kas pagarigan, no ti umuna a saan a nainaganan a parametro a naited iti daytoy a plantilia ket "Hapon", daytoy a plantilia ket agusarton iti maikabil para iti Hapon iti
Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Hapon no adda, maysa kadagita ket aglaon ti datos a nasken a mangipataud ti komposito a ladawan.
Pangngaasi a laglagipen
Ti pananginagan ti aniaman a pateg iti parametro ti
caption ket gapuanan ti mapa a maiparang a kas bassit a ladawan. No saan a maideklara daytoy a parametro, ti plantilia ket agpataud iti kasisigud a kapsion.
Dagiti nagsasabtan ket saan a mapasingkedan. No dagiti nagsasabtan ket maiyetnag iti ruar ti nasakupan a lugar babaen ti ladawan ti mapa, ti marka ti lokasion ket saan a mangiparang iti uneg ti ladawan, nupay kasta, mabalin a maiparang daytoy iti sabali a lugar iti panid.
Saan nga usaren ti
. Ti panagusar ti
px
width=200px ket kadawyan nga agpataud ti dakkel unay a mapa a maiparang. Usaren ti
width=200.
Ti agpartuat ti mapa nga addaan iti ad-adu ngem maysa a marka ti lokasion usaren ti {{ Mapa ti lokasion+}} wenno {{ Mapa ti lokasion adu}}.
Dagiti blanko a plantilia
Lokasion ti Yellowstone idiay amianan a laud ti Estados Unidos
Desimal a gradgrado
Gradgrado, minminuto, segsegundo
Agraman iti {{
Coord}}
(kadawyan a para kadagiti infoboxe)
Wikidata
{{Mapa ti lokasion|{{{1}}}
|width =
|float =
|border =
|caption =
|alt =
|relief =
|AlternativeMap=
|overlay_image =
|label =
|label_size =
|position =
|background =
|mark =
|marksize =
|link =
|lat_deg =
|lon_deg =
}}
{{Mapa ti lokasion|{{{1}}}
|width =
|float =
|border =
|caption =
|alt =
|relief =
|AlternativeMap=
|overlay_image =
|label =
|label_size =
|position =
|background =
|mark =
|marksize =
|link =
|lat_deg =
|lat_min =
|lat_sec =
|lat_dir =
|lon_deg =
|lon_min =
|lon_sec =
|lon_dir =
}}
{{Mapa ti lokasion|{{{1}}}
|width =
|float =
|border =
|caption =
|alt =
|relief =
|AlternativeMap=
|overlay_image =
|label =
|label_size =
|position =
|background =
|mark =
|marksize =
|coordinates=
}}
{{Mapa ti lokasion|{{{1}}}
|width =
|float =
|border =
|caption =
|alt =
|relief =
|AlternativeMap=
|overlay_image =
|label =
|label_size =
|position =
|background =
|mark =
|marksize =
}}
Dagiti parametro
Dagiti parametro ti panangiparang ti mapa
Parametro
Deskripsion
{{{1}}}
Nasken. Usaren ti nagan ti mapa a kas ti umuna a saan a nainaganan a parametro. Kas pagarigan, ti pananginagan ti Inglatera ket mangusar kadagiti pateg para iti Inglatera iti Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Inglatera. Kitaen dagiti pagarigan dita baba.
width
Manginagan ti kaakaba ti mapa kadagiti piksel, tuonanna dagiti ania man a kasisigud a pateg. Saan nga iraman ti
px, kas pagarigan:
width=300, saan a ti
width=300px.
default_width
Manginagan ti kasisigud a kaakaba ti mapa kadagiti piksel, naikeddeng para iti panagusar babaen dagiti plantilia a kas dagiti infobox ti lugar. Ti kasisigud a pateg ket 240. Saan nga iraman ti
px. Daytoy a pateg ket mapaadunto babaen ti parametro ti
defaultscale kadagiti agmaymaysa a plantilia ti mapa, no adda, tapno magun-od ti maitunos a kadakkel para kadagiti bertikal a mapa. Kas pagarigan no maited ti
default_width=200 , ti mapa ti Tailandia ket maiparangto iti kaakaba iti 200 * 0.57 = 114 kadagiti piksel (a kas naikeddeng iti
Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Tailandia).
float
Manginagan ti puesto ti mapa iti panid. Dagiti umiso a pateg ket
left,
right,
center and
none. Ti kasisgud ket
right.
border
Manginagan ti maris iti pagbeddengan ti mapa iti 1px. Ti kasisigud ket lightgrey (kitaen ti ). No maisaad iti maris ti web
none, awanto ti mapataud a pagbeddengan. Daytoy a parametro ket manmano laeng a maus-usar.
caption
Ti teksto ti kapsion a maiparangto iti baba ti mapa. Ti pananginagan ti kapsion ket mangpataudto iti mapa a maiparang nga addaan iti kuadro. No maipalawag ti
caption ngem saan a maikkan iti pateg, saanto a maikuadro ti mapa ken awanto ti kapsion a maiparang. No saan a maipalawag ti
caption , santo a maikuadro ken mapataudto ti kasisigud a kapsion. Ti kasisigud a kapsion ket mapartuat manipud iti parametro ti
label (wenno ti agdama a nagan ti panid no saan a naipalawag ti parametro ti label) ken ti parametro ti
name plantilia ti panangipalawag ti mapa. Kitaen dagiti
pagarigan dita baba.
alt
Alternatibo a teksto para iti mapa; us-usaren babaen dagiti .
panagbasa ti pagbuyaan
relief
Ti ania man a saan a blanko a pateg (1, yes, kdpy.) ket mangpataud ti plantilia nga agiparang ti naibaga a mapa iti plantilia ti panangipalawag ti mapa a kas
image1, a kadawyan a
. Kitaen ti pagarigan iti relief a mapa Mapa ti lokasion+/relief.
AlternativeMap
Mangpalubos iti panagusar iti alternatibo a mapa. Ti ladawan ket nasken nga addaan iti isu met laeng nga igid dagiti nagsasabtan a kas ti plantilia ti lokasion ti mapa. Kitaen ti pagarigan iti Mapa ti lokasion+/AlternativeMap.
overlay_image
Mangipalubos ti maysa a maituon a maiparang iti mapa. Daytoy a parametro ket manmano laeng a maus-usar. Kitaen ti pagarigan iti Mapa ti lokasion+/overlay.
Dagiti parametro ti etiketa ken marka
Parametro
Deskripsion
label
Ti teksto ti etiketa a maiparang a kadenna ti marka. Mabalin a mausar ti silpo ti wiki. Ti kasisigud no saan a mainaganan ket ti awan ti etiketana, ken ti laeng panangimarka.
label_size
Ti mausar a kadakkel ti kita ti letra para iti etiketa, maited a kas porsiento iti normal a kadakkel ti kita ti letra ( 100 =dakdakkel). Ti kasisigud ket 90. Saan nga iraman ti
%, kas pagarigan:
label_size=80, saan a ti
label_size=80%.
label_width
Ti mausar a kaakaba para iti etiketa, maited a kas maysa a . Ti kasisigud ket 6. Saan nga iraman ti kadakkel iti em
em, kas pagarigan:
label_width=7, saan a ti
label_width=7em.
position
Ti puesto ti etiketa a mainaig iti marka. Dagiti umiso a pateg ket
left,
right,
top ken
bottom. Daytoy ket kasisigud iti
left wenno
right, depende kadagiti nagsasabtan ken ti puestona a mainaig iti kanawan a pagbeddengan iti ladawan ti mapa.
background
Ti maris ti likudan a mausar para iti etiketa. Kitaen dagiti . Ti kasisgud ket awan maris ti likudan, a mangipakita ti ladawan ti mapa iti likudan ti etiketa.
maris ti web
mark
Ti nagan ti maysa a ladawan a maiparang a kas ti marka. Ti kasisigud ket Red pog.svg ( ). Kitaen dagiti kas pagarigan idiay c:Location markers ken c:Category:Map icons.
marksize
Ti kadakkel ti marka kadagiti piksel. Ti kasisigud ket 8. Saan nga iraman ti
px, kas pagarigan:
marksize=10, saan a ti
marksize=10px.
link
Manginagan ti silpo ti wiki a masurotanto no ti agbasbasa ket pindutenna ti marka. Ti nagan ti naisilpo nga artikulo ket maiparang no ti bao a panangitudo ket agkallautang iti ngato ti marka.
lat_deg
Nasken. Dagiti grado ti latitud. Daytoy a pateg ket mabalin a mainaganan iti panagusar kadagiti gradgrado desimal ken no mausar daytoy a pormat dagiti minuto ken segundo ket nasken a saan a mainaganan.
lat_min
Dagiti minuto ti latitud.
lat_sec
Dagiti segundo ti latitud. Kadawyan a saan a nasken.
lat_dir
N no amianan (kasisgud a pateg) wenno S para iti abagatan ti Ekuador. Dagiti sabali a pateg ket saanto a maiakskaso. Saan a nasken no agus-usar kadagiti napirmaan a grado desimal (kas dagiti negatibo a bilang para iti akin-abagatan a latitud).
lon_deg
Nasken. Dagiti grado ti longitud. Daytoy a pateg ket mabalin a mainaganan iti panagusar kadagiti gradgrado desimal ken no mausar daytoy a pormat dagiti minuto ken segundo ket nasken a saan a mainaganan.
lon_min
Dagiti minuto ti longitud.
lon_sec
Dagiti segundo ti longitud. Kadawyan a saan a nasken.
lon_dir
E para iti daya (kasisgud a pated) wenno W para iti Kangrunaan a Meridiano. Dagiti sabali a pateg ket saanto a maiakskaso. Saan a nasken no agus-usar kadagiti napirmaan a grado desimal (kas dagiti negatibo a bilang para iti akinlaud a longitud).
Dagiti magun-od a mapa
Adda met dagiti sumurok a 1000 a magun-od a mapmapa. Ti agbiruk kadagiti sabali a mapa:
Panagpartuat kadagiti baro a panangipalawag ti mapa
Kitaen ti
Panagpartuat kadagiti baro a panangipalawag ti mapa.
Dagiti pagarigan
Kasisigud a kaakaba ken tumpawan, awan etiketa, kasisigud a kapsion (dagiti desimal a nagsasabtan)
Nota: No saan a mainaganan ti etiketa, ti kasisigud a kapsion ket "Nagan ti panid (Nagan ti mapa)", isu a no daytoy a kas pagarigan ket makita iti panid nga agnagan iti
Pag, ti kasisigud a kapsion ket "Pag (Kroasia)". Kasta met iti panid a nanaganan iti Pag (ili), ti kasisigud a kapsion ket isunto ti "Pag (ili) (Kroasia)".
Mapa ti lokasion (Kroasia)
{{Mapa ti lokasion| Kroasia
| alt = Ti Pag ket maysa nga isla.
| lat_deg = 44.44
| lon_deg = 15.05
}}
Mapa nga addaan iti kasisigud a kapsion (gradgrado/minminuto)
Nota: No saan a mainaganan ti etiketa, ti kasisigud a kapsion ket "Teksto ti etiketa (Nagan ti mapa)", a kas "Pag (Kroasia)" iti daytoy a kas pagarigan.
{{Mapa ti lokasion| Kroasia
| width = 200
| float = right
| alt = Ti Pag ket maysa nga isla.
| label = Pag
| position = right
| mark = Green pog.svg
| lat_deg = 44 | lat_min = 26
| lon_deg = 15 | lon_min = 3
}}
Marka iti ruar ti pagbeddengan ti mapa, awan ti kapsion
{{Mapa ti lokasion| Kroasia
| width = 200
| float = right
| caption =
| alt = Ti Rimini idiay Italia (ruar ti mapa)
| lat_deg = 44.05
| lon_deg = 12.57
| outside = 1
| label = Rimini
| position = right
}}
Kapsion, kadakkel ti etiketa, likudan, marka, kadakkel ti marka
Lokasion ti Rimini idiay Italia
{{Mapa ti lokasion| Italia
| width = 200
| float = right
| caption = Lokasion ti Rimini idiay Italia
| alt = Mapa ti Italia nga addaan iti marka a mangipakpakita ti lokasion ti Rimini
| label = Rimini
| label_size = 150
| position = bottom
| background = orange
| mark = Orange_pog.svg
| marksize = 12
| lat_deg = 44.05
| lon_deg = 12.57
}}
Parametro ti AlternativeMap
Lokasion ti Roma idiay Italia
{{Mapa ti lokasion | Italia
| AlternativeMap = Italy location map.svg
| width = 200
| float = right
| caption = Lokasion ti Roma idiay Italia
| alt = Mapa ti Italia nga addaan iti marka a mangipakpakita ti lokasion ti Roma
| label = Rome
| lat_deg = 41.9
| lon_deg = 12.5
}}
Parametro ti Relief
Mangipakita pay ti automatiko a panangipuesto ti etiketa iti kanigid, gapu ti adayo a kanawan a puesto ti marka.
Lokasion ti Eropuerto ti Biratnagar idiay Nepal
{{Mapa ti lokasion | Nepal
| relief = yes
| caption = Lokasion ti Eropuerto ti Biratnagar idiay Nepal
| alt =Ti Eropuerto ti Biratnagar ket mabirukan idiay abagatan a daya ti Nepal
| label = Biratnagar
| mark = Airplane silhouette.svg
| marksize = 10
| lat_deg = 26 | lat_min = 28 | lat_sec = 53 | lat_dir = N
| lon_deg = 87 | lon_min = 15 | lon_sec = 50 | lon_dir = E
}}
Lokasion ti Eropuerto ti Biratnagar idiay Nepal
{{Mapa ti lokasion | Nepal
| relief =
| caption = Lokasion ti Eropuerto ti Biratnagar idiay Nepal
| alt =Ti Eropuerto ti Biratnagar ket mabirukan idiay abagatan a daya ti Nepal
| label = Biratnagar
| mark = Airplane silhouette.svg
| marksize = 10
| lat_deg = 26 | lat_min = 28 | lat_sec = 53 | lat_dir = N
| lon_deg = 87 | lon_min = 15 | lon_sec = 50 | lon_dir = E
}}
Isu met laeng dagiti nagsasabtan kadagiti sabali a mapa
Ti Lockerbie idiay Eskosia, Nagkaykaysa a Pagarian
{{Mapa ti lokasion | Eskosia
| relief = 1
| width = 180
| float = right
| caption = Ti Lockerbie idiay Eskosia, Nagkaykaysa a Pagarian
| alt = Ti Lockerbie ket mabirukan idiay akin-abagatan nga Eskosia.
| label = Lockerbie
| mark = Blue_pog.svg
| marksize = 9
| lat_deg = 55 | lat_min = 07 | lat_sec = 16 | lat_dir = N
| lon_deg = 03 | lon_min = 21 | lon_sec = 19 | lon_dir = W
}}
Ti Lockerbie idiay Eskosia, Nagkaykaysa a Pagarian
{{Mapa ti lokasion| Nagkaykaysa a Pagarian
| relief = 1
| width = 180
| float = right
| caption = Ti Lockerbie idiay Eskosia, Nagkaykaysa a Pagarian
| alt = Ti Lockerbie ket mabirukan idiay akin-abagatan nga Eskosia.
| label = Lockerbie
| mark = Blue_pog.svg
| marksize = 9
| lat_deg = 55 | lat_min = 07 | lat_sec = 16 | lat_dir = N
| lon_deg = 03 | lon_min = 21 | lon_sec = 19 | lon_dir = W
}}
Mapa a mangballasiw iti meridiano 180°
Kitaen ti Kategoria:Dagiti plantilia ti mapa ti lokasion a mangballasiw iti maika-180 a meridiano
{{Mapa ti lokasion | Fiji
| width = 180
| float = right
| label = Suva
| position = right
| background = yellow
| mark = Locator_Dot.png
| marksize = 7
| lat_deg = 18 | lat_min = 8 | lat_sec = 0 | lat_dir = S
| lon_deg = 178 | lon_min = 26 | lon_sec = 0 | lon_dir = E
}}
Datos ti plantilia
Dagiti parametro ti plantilia
Parametro Deskripsion Kita Kasasaad Nagan timapa
1
Ti nagan timausarto a mapa
Kuerdas nasken Kaakaba ti mapa
width
Mangikdeddeng ti kaakaba ti mapa kadagit piksel, mangituon kadagiti ania man a kasisigud a pateg. Saan nga iraman ti "px", kas pagarigan: "300", saan a "300px".
Numero pagpilian Kasisigud a kaakaba
default_width
Mangikeddeng ti kasisigud a kaakaba iti mapa kadagiti piksel, naikeddeng laeng para iti panagusar kadagiti plantilia aks dagiti infobox. Ti kasisigud a pateg ket 240. Saan nga iraman ti "px". Daytoy a pateg ket mapaadunto babaen ti parametro ti defaultscale a naibaga kadagiti agmaymaysa a plantilia ti mapa, no adda, tapno magun-od ti maysa amaitunos a kadakkel para kadagiti bertikal a mapa.
Numero pagpilian Puesto
float
Mangibaga ti puesto ti mapa iti panid. Dagiti mabalin a pateg ket ti left, right, center ken none. Ti kasisigud ket right.
Kuerdas pagpilian Maris ti beddeng
border
Mangibaga ti maris ti beddeng ti mapa. No maisaad iti none, awanto ti mapataud a beddeng.
Kuerdas pagpilian Kapsion ti mapa
caption
Ti maiparangto a teksto ti kapsion iti baba ti mapa. No maipalawag ti kapsion ngemsaan a maikkan iti pateg, saanto a maikuadro ti mapa ken awanto ti maiparang a kapsion. No saan a aipalawag ti kapsion, saanto a maikuadro ti mapa ken mapataudto ti kasisigud a kapsion.
Kuerdas pagpilian Alternatibo a teksto
alt
Alternatibo a teksto para iti mapa; inus-usar babaen dagiti screen reader.
Kuerdas pagpilian Alternatibo a mapa manipud iti plantilia
relief
Ti ania man a saan a blanko a pateg (1, yes, kdpy.) ket gapuanan ti plantili a mangiparang ti nainaganan a mapa iti depinison ti mapa a kas image1, ken kadawyan daytoy a relief a mapa.
Kuerdas pagpilian Alternatibo a mapa a saan amanipud iti plantilia
AlternativeMap
Mangpalubos iti panagusar iti maysa nga alternatibo a mapa. Ti ladawan ket nasken nga addaan iti isu met laeng nga igid ti nagsasabtan a kas ti plantilia ti mapa.
Kuerdas pagpilian Maituon a ladawan
overlay_image
Mangpalubos iti maysa a maituon a maipatuonto iti mapa. Daytoy a parametro ket manmano a maus-usar.
Kuerdas pagpilian Pangmarka nga etiketa
label
Ti teksto ti maiparangto nga etiketa a kadenna ti marka. Mabalin a mausar ti silpo ti wiki.
Kuerdas pagpilian Kadakkel ti etiketa
label_size
Ti kadakkel ti letra a mausar para iti etiketa, maited a kas porsiento ti kadawyan a kadakkel ti letra. Saan nga iraman ti "%".
Numero pagpilian Kaakaba ti etiketa
label_width
Ti mausar a kaakaba para iti etiketa, maited a kas maysa akadakkel iti em. Saan nga iraman ti "em".
Numero pagpilian Puesto ti etiketa
position
Ti puesto ti etiketa a relatibo iti marka. Dagiti mabalin a pateg ket ti left, right, top ken bottom. Daytoy ket mabalin a kasisigud iti left wenno right, depende kadagit nagsasabtan ti pangmarka ken ti puestona a relatibo iti beddeng ti kanawan iti ladawan ti mapa.
Kuerdas pagpilian Maris ti likudan ti etiketa
background
Ti mausarto a maris ti likudan para iti etiketa.
Kuerdas pagpilian Ladawan ti pangmarka
mark
Ti nagan ti maysa a ladawan a maiparang a kas pangmarka.
Kuerdas pagpilian Kadakkel ti pangmarka
marksize
Ti kadakkel ti pangmarka kadagiti piksel. Saan nga iraman ti "px".
Numero pagpilian Silpo ti pangmarka
link
Mangibaga ti masurot a silpo ti wiki a surutonto no pinduten iti agbasbasa ti marka.
Kuerdas pagpilian Gradgrado ti latitud
lat_deg
Dagiti grado ti latitud. Daytoy a pateg ket mabalin a mainaganan babaen ti panagusar kadagiti grado desimal. No mausar daytoy a pormat, dagiti minuto ken segundo ket nasken a saan a mainaganan.
Numero nasken Minminuto ti latitud
lat_min
Dagiti minuto ti latitud.
Numero pagpilian Segsegundo ti latitud
lat_sec
Dagiti segundo ti latitud.
Numero pagpilian Direksion ti laitud
lat_dir
N no amianan wenno S para iti abagatan ti Ekuador. Saan a nasken no agus-usar iti napirmaan a gradgrado desimal.
Kuerdas pagpilian Gradgrado ti longitud
lon_deg
Dagiti grado ti longitud. Daytoy a pateg ket mabalin a mainaganan babaen ti panagusar ti gradgrado desimal. No mausar daytoy a pormat, dagiti minuto ken segundo ket nasken a saan a mainaganan.
Numero nasken Minminuto ti longitud
lon_min
Dagiti minuto ti longitud.
Numero pagpilian Segsegunto ti longitud
lon_sec
Dagiti segundo ti longitud.
Numero pagpilian Direksion ti longitud
lon_dir
E para iti daya wenno W para iti laud ti Kangrunaan a Meridiano. Saan anasken no agus-usar iti napirmaan a gradgrado desimal.
Kuerdas pagpilian
Kitaen pay
− no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar Dagiti baw-ing


text:
1911
Ti 1911 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A).
PaspasamakUrnosen
Pebrero 3 - Naampon ti wagayway iti California
NaipasngayUrnosen
Enero–PebreroUrnosen
- Pebrero 6 – Ronald Reagan, maika-40 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 2004)
Mayo–HunioUrnosen
- Mayo 8 – Robert Johnson, Amerikano a gitarista ken kumakanta (pimmusay 1938)
- Mayo 27
- Hubert Humphrey, Amerikano a politiko, maika-38 a Bise Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1978)
- Salvador P. Lopez, Filipino a politiko (pimmusay 1993)
- Hunio 17 – Manuel Arguilla, mannurat nga Ilokano (pimmusay 1944)
- Hunio 30 – Czesław Miłosz, Naipasngay a Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2004)
Hulio–AgostoUrnosen
- Hulio 5 – Georges Pompidou, Presidente ti Pransia (pimmusay 1974)
- Hulio 16 – Ginger Rogers, Amerikana nga aktres ken sumasala (pimmusay 1995)
Septiembre–OktubreUrnosen
- Septiembre 19 – William Golding, Ingles a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1993)
Nobiembre–DisiembreUrnosen
- Nobiembre 2 – Odysseas Elytis, Griego a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1996)
- Disiembre 9 – Broderick Crawford, Amerikano nga aktor (pimmusay 1986)
- Disiembre 11 – Naguib Mahfouz, Ehipsio a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2006)
PimmusayUrnosen
Enero–HunioUrnosen
- Mayo 18 – Gustav Mahler, Austriano a kompositor (naipasngay 1860)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti 1911 iti Wikimedia Commons


text:
Enero
Ti Enero ket ti umuna a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano ken maysa kadagiti pito a bulan nga addaan iti kaatidog iti 31 nga al-aldaw. Ti umuna nga aldaw ti bulan ket ammo iti Aldaw ti Baro a Tawen. Daytoy ket, iti katimbengan, ti kalamiisan a bulan ti tawen iti kaaduan a kaunegan ti Akin-amianan a Hemisperio (nga isu daytoy ti maikadua a bulan ti panaglalam-ek) ken ti kapudotan a bulan ti tawen iti kaaduan a kaunegan ti Akin-abagatan a Hemisperio (nga isu daytoy ti maikadua a bulan ti kalgaw). Iti Akin-abagatan a hemisperio, ti Enero ket ti tiempo a kapada ti Hulio iti Akin-amianan a Hemisperio ken ti kasumbangirna met.
Ti Enero ket mangrugi iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Oktubre kadagiti kadawyan a tawen, ken mangrugi iti isu met laeng nga aldaw iti lawas a kas ti Abril ken Hulio kadagiti bisiesto a tawen. Iti kadawyan a tawen, ti Enero ket agpatingga iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Pebrero ken Oktubre iti kadawyan a tawen, ken agpatingga iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Hulio iti bisiesto a tawen. Kadagiti amin a tawen, ti Enero ket mangrugi ken agpatingga iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Mayo iti napalabas a tawen.
PakasaritaanUrnosen
Ti Enero (iti Latin, Ianuarius) ket nainaganan kenni Jano, ti dios ti ruangan; ti nagan ket addaan kadagiti nagrugian iti Romano a mitolohia, a nagtaud manipud iti Latin a balikas ti ruangan (ianua) gapu ta ti Enero ket isu ti ruangan iti tawen.
Iti tradision, ti kasisigud a kalendario ti Romano ket buklen dagiti 10 a bulan nga agdagup kadagiti 304 nga aldaw, ken ti panaglalam-ek ket naikeddeng nga awan bulanna a paset ti panawen. Idi agarup a 713 SK, ti semi-mitiko a simmaruno kenni Romulo, Ari Numa Pompilio, ket isuda kano ti nagnayon kadagiti bulan ti Enero ken Pebrero, ken mangipalubos daytoy ti kalendario a mangipada ti alagaden a lunar a tawen (354 nga al-aldaw). Urayno ti Marso ket kasisigud idi nga isu ti umuna a bulan iti Kalendario ti Daan a Romano, ti Enero ket nagbalinen nga isu ti umuna a bulan ti kalendario ti tawen babaen ti Numa wenno ti Desenbirato idi agarup a 450 SK (aggigiddiat dagiti mannurat a Romano). Iti paggiddiatan, dagiti naisangayan a tawen a maipanggep kadagiti petsa ket nailasin babaen ti pananginagan dagiti dua a konsulado, nga isuda ket simrek iti opisina iti Mayo 1 ken Marso 15 aginggana idi 153 SK, idi nangrugida a simrek iti opisina idi Enero 1.
Dagiti nadumaduma a petsa ti rambakan ti Kristiano ket naus-usar para iti Baro a Tawen idiay Europa iti las-ud ti Tengnga a Panpanawen, ken mairaman ti Marso 25 ken Disiembre 25. Nupay kasta, dagiti mediebal a kalendario ket naiparparang pay laeng iti moda ti Romano kadagiti sangapulo ket dua a batong manipud iti Enero aginggana iti Disiembre. Idi rugi ti maika-i6 a siglo, dagiti pagilian ti Europa ket opisialda a nangrugrugi a nagus-usar manen iti Enero 1 a kas ti rugi ti Baro a Tawen ken sagpaminsan pay daytoy a makunkuna iti Estiklo ti Kapon gapu ta daytoy idi ti petsa ti Rambakan ti Kapon, ken isu ti maikapito nga aldaw kalpasan ti Disiembre 25.
Dagiti naipakasaritaan a nagan para iti Enero ket mairaman ti pannakaibaga a Romano, ti Ianuarius, ti Sahon a termino ti Wulf-monath (kaibuksilanna ket bulan ti lobo) ken ti panangikeddeng ni Karlomagno ti Wintarmanoth (panaglalam-ek / nalamiis a bulan). Iti Eslobeno, daytoy ket tradision a tinawtawagan iti prosinec. Ti nagan ket mainaig iti miho a tinapay ken ti tignay iti panagkiddaw ti banag ken immuna a naisurat idi 1466 iti manuskrito ti Škofja Loka.[1]
Segun kenni Theodor Mommsen (Ti Pakasaritaan ti Roma, tomo 4, Ti Rebolusion, ISBN 1-4353-4597-5, panid 4), ti Enero 1 ket nagbalin nga isu ti umuna nga aldaw ti tawen idi 600 AUC iti Kalendario a Romano (153 SK), gapu kadagiti didigra iti Gubat ti Lusitana. Ti Lusitana a hepe a tinawtawagan ti Punicus ket rinautna ti teritorio ti Romano, inabakna dagiti dua a Romano nga emperador, ken pinatayna met dagiti tropada. Dagiti Romano ket nangibanagda a nangipatulod ti konsulado idiay Espania tapno maipardas ti panagkiddawda iti tulong, "pinagbalinda pay nga inserrek ti opisina dagiti baro a konsulado kadagiti dua a bulan sakbay ti nainkalintegan a panawen" (maika-15 ti Marso).
Dagiti piesta ti EneroUrnosen
- Nailian a bulan ti Panagyaman
- Baro a Tawen – Enero 1
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Stabej, Jože (1966). "Ob petstoletnici škofjeloškega zapisa slovenskih imen za mesece" [Iti maika-500 nga Anibersario ti Škofja Lokal a Rehistro iti Eslobeno a Nagnagan ti Bulbulan]. Loški razgledi (iti Eslobeno). Muzejsko društvo Škofja Loka [Museo ti Kagimongan ti Škofja Loka]. 13. ISSN 0459-8210.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Enero iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Enero iti Wikiquote (iti Ingles)
Pakaammo ti panagbiahe idiay Enero manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Plantilia:Pp-opisina-dmca
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Usaren ti
{{pp-opisina-dmca}}para iti normal a plantilia
- Usaren ti
{{pp-opisina-dmca|category=none}}para iti awan kategoria
Daytoy a palntilia ket nasken a saan a mausar a panglukluko. Usaren laeng kadagiti panid a NASALAKNIBAN TI OPISINA. Pangngaasi a laglagipen a dagiti laeng administrador ti makasalaknib kadagiti panid.
- Daytoy a plantilia ket maikategoria idiay Kategoria:Dagiti nasalakniban-Opisina a panid ti Wikipedia.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Sean Penn
Ni Sean Justin Penn (nayanak idi Agosto 17, 1960)[1] ket maysa nga Amerikano nga aktor, agpatpataud iti pelikula, ken aktibista iti politika. Isuket nangabak kadagiti dua a Kalaingan nga Aktor, para kadagiti papelna iti drama ti misterio iti Mystic River (2003) ken ti biopiko ti Milk (2008).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Sean Penn Biography (1960-)". FilmReference.com. Naala idi Enero 13, 2014.
Sean Justin Penn; born August 17, 1960, in Santa Monica (some sources cite Burbank or Los Angeles), CA...
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Sean Penn iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Sean Penn iti Wikiquote (iti Ingles)
- Sean Penn iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Sean Penn iti Internet Broadway Database (iti Ingles)


text:
Djibouti
Ti Djibouti (Arabiko: جيبوتي Jībūtī, Pranses: Djibouti, Somali: Jabuuti, Afar: Gabuuti), opisial a ti Republika ti Djibouti, ket ti maysa a pagilian a mabirukan idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket beddengan babaen ti Eritrea iti amianan, ti Etiopia iti laud ken abagatan, ken ti Somalia iti abagatan a daya. Ti nabati apagbeddenganna ket pormaen babaen ti Baybay Nalabbasit ken ti Golpo ti Aden iti daya. Sakupen ti Djibouti iti dagup a kalawa laeng iti 23,200 km2 (8,958 sq mi).[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e "Djibouti". The World Factbook. CIA. 5 Pebrero 2013. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-07-02. Naala idi 26 Pebrero 2013.
- ^ a b c d "Djibouti". International Monetary Fund.
- ^ "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Naala idi 21 Marso 2017.
- Djibouti
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Nalabbasit
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Golpo ti Aden
- Sara ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1977
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
1Kalpasanna, dimteng kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
2“Anak ti tao, ipakaammom daytoy kadagiti tattaom; ibagam kadakuada, 'Inton mangiyegak iti kampilan a maibusor iti aniaman a daga, ket mangdutok dagiti tattao iti dayta a daga iti maysa a tao manipud kadakuada nga agbalin a para-wanawanda.
3Siputanna ti kampilan nga um-umay iti daga ket puyotanna ti tangguyobna tapno ballaaganna dagiti tattao!
4No mangngeg dagiti tattao ti uni ti tangguyob ket saanda nga ipangag, ken no umay ti kampilan ket patayenna ida, ti dara ti tunggal maysa ket adda iti bukodda nga ulo.
5Ket no adda makangngeg iti uni ti tangguyob ket saanna nga ipangag, ti darana ket adda kenkuana; ngem no ipangagna, maisalakannanto ti bukodna a biag.
6Nupay kasta, no makita ti para-wanawan ti kampilan nga um-umay, ngem no saanna a pinuyutan ti tangguyob, a ti nagbanaganna ket saan a naballaagan dagiti tattao, ket no umay ti kampilan ket patayenna ti siasinoman, napapatay dayta a tao iti bukodna a basol ngem sapulekto ti darana iti para-wanawan.'
7Ita, sika a mismo, anak ti tao! Pinagbalinka a para-wanawan para iti balay ti Israel; mangngegmonto dagiti sasaok manipud iti ngiwatko ket ballaagamto ida para kaniak.
8No ibagak iti maysa a nadangkes a tao, 'Nadangkes a tao, sigurado a matayka!' ngem no saanmo nga iwaragawag daytoy tapno maballaagan ti nadangkes maipapan iti aramidna, ket matayto dayta a nadangkes iti basolna, ngem sapulekto kadagiti imam ti darana!
9Ngem sika, no ballaagam ti nadangkes maipapan iti aramidna, tapno matallikodanna daytoy, ket no saan isuna a timmallikod manipud iti aramidna, matayto isuna iti basolna, ngem sika a mismo ket maisalakanmonto ti bukodmo a biag.
10Isu a sika, anak ti tao, ibagam iti balay ti Israel, 'Kastoy ti ibagbagayo: Adda kadakami dagiti panagsalungasingmi ken basolmi, ket madaddadaelkamin kadagitoy! Kasano nga agbiagkami?
11Ibagam kadakuada, 'Iti naganko nga adda iti agnanayon—kastoy ti pakaammo ti Apo a ni Yahweh—saanko a pakaragsakan ti ipapatay ti nadangkes a tao, ngem no agbabawi ti nadangkes a tao manipud iti aramidna, agbiagto ngarud isuna! Agbabawikayo! Agbabawikayo manipud kadagiti nadangkes a aramidyo! Ta apay koma a mataykayo, balay ti Israel?'
12Ket sika, anak ti tao, ibagam kadagiti tattaom, 'Ti kinalinteg ti maysa a nalinteg a tao ket saanto a makaisalakan kenkuana no agbasol! Ken ti kinadangkes ti maysa a nadangkes a tao ket saanto a daytoy ti gapu a mapukaw isuna no agbabawi manipud iti basolna. Ta saanto nga agbiag ti nalinteg a tao gapu iti kinalintegna no agbasol isuna.
13No ibagak iti maysa a nalinteg, “Sigurado nga agbiagto isuna!” ket no agtalek isuna iti bukodna a kinalinteg ket kalpasanna, agaramid iti saan a nainkalintegan, saankonto a lagipen ti aniaman a kinalintegna; matayto isuna iti kinadangkes nga inaramidna.
14Ket no ibagak iti nadangkes, “Sigurado a matayka!” ngem no agbabawi isuna kadagiti basolna ket aramidenna ti nainkalintegan ken umno—
15no isublina ti naisalda kenkuana a kiniddawna a sidadangkes, wenno isublina ti tinakawna, ket no surotenna dagiti bilbilin a mangipaay iti biag ket saanen nga agramid iti basol— sigurado nga agbiagto ngarud isuna; saanto isuna a matay.
16Awanto a pulos ti malagip kadagiti basol nga inaramidna, nagtignay isuna a sililinteg; sigurado nga agbiagto isuna!
17Ngem kinuna dagiti tattaom, '“Saan a nalinteg ti wagas ti Apo!” ngem dagiti wagasyo ti saan a nalinteg!
18No tallikodan ti maysa a nalinteg a tao ti kinalintegna ket agaramid iti basol, daytoyto ngarud ti pakatayanna!
19Ket no tallikodan ti maysa a nadangkes a tao ti kinadangkesna ket aramidenna ti nainkalintegan ken rumbeng, agbiagto isuna gapu kadagidiay a banbanag!
20Ngem kinunayo dakayo a tattao, “Saan a nalinteg ti wagas ti Apo!” Ukomekto ti tunggal maysa kadakayo segun iti wagasna, balay ti Israel!'”
21Napasamak daytoy iti maikasangapulo ket dua a tawen, iti maikalima nga aldaw ti maikasangapulo a bulan ti pannakaibaludtayo, nga adda immay kaniak a maysa a nakalibas manipud Jerusalem ket kinunana,
22“Nasakupen ti siudad!” Adda kaniak ti ima ni Yahweh iti rabii sakbay a dimteng ti nakalibas, ket naglukat ti ngiwatko idi dimteng isuna iti parbangon. Isu a nalukatan ti ngiwatko; saanakon nga umel!
23Ket dimteng kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
24“Anak ti tao, ibagbaga dagiti agnanaed kadagidiay a nadadael iti daga ti Israel, 'Maymaysa laeng a tao ni Abraham ket tinawidna ti daga, ngem adutayo! Naited kadatayo ti daga a kas sanikua.'
25Ngarud ibagam kadakuada, 'Kastoy ti ibagbaga ti Apo a Yahweh: Mangmangankayo iti dara ken tumangtangadkayo kadagiti didiosenyo, ket iparparukpokyo ti dara dagiti tattao. Rumbeng kadi a tagikuaenyo ti daga?
26Nagtalekkayo kadagiti kampilanyo ken nangaramidkayo kadagiti makarimon a banbanag; daddadaelen ti tunggal lalaki ti dayaw ti asawa ti kaarrubana. Rumbeng kadi a tagikuaenyo ti daga?'
27Kastoyto ti ibagam kadakuada, 'Kastoy ti kuna ti Apo a Yahweh: Iti naganko nga adda iti agnanayon, sigurado a mapasagto dagiti adda kadagiti nadadael babaen iti kampilan, ket itedkonto dagiti adda kadagiti taltalon kadagiti sibibiag a parsua a kas taraonda, ket matayto babaen kadagiti didigra dagiti adda kadagiti nasarikedkedan ken kueba.
28Ket pagbalinekto a langalang ken nakabutbuteng ti daga, ket agpatingganto ti kinapalangguad ti bileg daytoy, ta mabaybay-anto dagiti bantay ti Israel ken awanto ti lumabas kadagitoy.'
29Isu a maammoandanto a siak ni Yahweh, inton pagbalinek a langalang ken nakabutbuteng ti daga gapu kadagiti amin a makarimon a banbanag nga inaramidda.
30Ket sika, anak ti tao— adda ibagbaga dagiti tattaom maipapan kenka iti abay dagiti pader ken kadagiti ruangan dagiti balbalay, ket ibagbaga ti tunggal maysa kadagiti dadduma— tunggal maysa iti kabsatna a lalaki, 'Mapantayo dumngeg iti sao ti profeta a nagtaud kenni Yahweh!'
31Isu a mapanto kenka dagiti tattaok, kas iti masansan nga ar-aramidenda, ket agtugawdanto iti sangoanam ket dumngegda kadagiti sasaom, ngem saandanto a tungpalen dagitoy. Adda kadagiti ngiwatda dagiti umno a sasao, ngem dagiti pusoda ket adda kadagiti saan a nainkalintegan a pakagunggonaanda.
32Ta kaslaka makay-ayo a kanta kadakuada, maysa a napintas a samiweng a natukaran a nasayaat iti adda kuerdasna nga instrumento, isu a dumngegdanto kadagiti sasaom ngem awanto a pulos kadakuada ti agtulnog kadagitoy.
33Isu nga inton mapasamak amin dagitoy— kitaem! mapasamakto daytoy! — ket maammoandanto a kaduada idi ti profeta.”


text:
Hidroheno
Ti hidroheno ket isu ti kimiko nga elemento nga addaan iti atomiko a numero iti 1. Nairepresenta daytoy babaen ti simbolo a H. Nga addan ti natimbengan nga atomiko a kadagsen iti 1.00794 u (1.007825 u para iti hidroheno-1), ti hidróheno ket isu ti kalag-anan ken ti kaaduan a kimiko nga elemento, a mangbukel ti agarup a 75% ti masa ti kimiko nga elemento iti lawang.[3] Ti saan nga tidda a dagiti bituen ket kangrunaanda a nabuklan iti hidroheno iti bukodda a plasma a kasasaad. Ti masna a rumrumsua nga elemental a hidroheno ket kadawyan a manmano laeng ditoy Daga.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Wiberg, Egon; Wiberg, Nils; Holleman, Arnold Frederick (2001). Inorganiko a kimika. Akademiko a Pagmalditan. p. 240. ISBN 0123526515.
- ^ "Magnetiko a suseptibilidad dagiti elemento ken dagiti inorganiko a kompuesto". CRC a Libro iti Kimika ken Pisika (PDF) (Maika-81 nga ed.). CRC a Pagmalditan.
- ^ Palmer, D. (13 Septiembre 1997). "Ti Hidroheno iti Law-ang". NASA. Naala idi 2008-02-05. Paammo a nupay kasta, kaaduan iti masa ti law-ang ket saan ng addaan iti porma kadagiti kimiko nga elemento. Kitaen ti nasipnget a banag ken nasipnget nga enerhia.


text:
Pagsasao a Turko
Ti Turko (Turko: Türkçe (tulong·pakaammo)), maitudo a kas ti Istanbul Turko,[6][7] ket maysa a pagsasao a maisasao a kas ti patneng a pagsasao babaen ti sumurok a 83 a riwriw a tattao iti dagup iti lubong,[4][8] a mangaramid iti daytoy ti kaaduan a mangisasao kadagiti Turko a pagsasao. Dagiti mangisasao ket kaaduan a mabirukan idiay Turkia ken Akin-abagatan a Sipre nga addaan ti basbassit a grupo idiay Irak, Gresia, Bulgaria, ti Republika ti Amianan a Macedonia, Kosovo, Albania ken sabsabali pay a paset iti Dumaya a Europa. Ti Turko ket maisasao pay babaen dagiti adu a riwriw a tattao nga imigrante a nagtaud idiay Lumaud a Europa, a naipangpangruna ti Alemania.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Taylor & Francis Group (2003). Dumay a Europa, Rusia ken Tengnga nga Asia 2004. Routledge. p. 114. ISBN 978-1857431872. Naala idi 2008-03-26.
- ^ "Ti Muslim Minoridad iti Griego a Trasia".
- ^ "Siriano a Turko".
- ^ a b c Europeano a Komision (2006). "Naipangpangruna a Eurobarometro 243: Dagiti Europeano ken dagiti bukodda a pagsasao (Panagala)" (PDF). Europa. Naala idi 2010-02-14.
- ^ "Dagiti mabigbigana minoridad a pagsasao iti Romania". Conventions.coe.int. Naala idi 2011-11-03.
- ^ Geoffrey Lewis, Reporma ti Turko a Pagsasao: Maysa a Didigra a Balligi, Unibersidad ti Oxford a pagmalditan, 2002., p. 26
- ^ Corpus a panagusig ken panakaidumaduma iti ... – Yuji Kawaguchi, Makoto Minegishi, Jacques Durand – Liblibro ti Google. Books.google.com. Naala idi 2011-11-03.
- ^ "Programa ti Turko a Pagsasao" Naiyarkibo 2011-08-23 iti Wayback Machine, Unibersidad ti Syracuse


text:
José Ferrer
Ni José Vicente Ferrer de Otero y Cintrón[2] (Enero 8, 1912 – Enero 26, 1992), ammo a kas ni José Ferrer,ket maysa idi a taga-Puerto Rico nga aktor, direktor ti teatro ken pelikula. Isu ti immuna a taga-puertorico nga aktor, ken isu pay ti immuna Hispaniko nga aktor a nangabak iti Gunguna ti Akademia (idi 1950 para iti Cyrano de Bergerac).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ IMDb profile
- ^ Jose Ferrer (Amerikano nga aktor) – Britannica Online Encyclopedia. Britannica.com. Naala idi 2012-05-12.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- José Ferrer iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- José Ferrer iti Internet Off-Broadway Database
- José Ferrer iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Kategoria:Filipinas
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 9 a subkategoria, manipud iti 9 a dagup.
E
- Ekonomia ti Filipinas (1 P)
G
- Gobierno ti Filipinas (3 K, 8 P)
H
- Heograpia ti Filipinas (10 K, 3 P)
K
- Kagimongan ti Filipinas (3 K)
- Kultura ti Filipinas (5 K, 5 P)
P
- Pakasaritaan ti Filipinas (2 K, 1 P)
- Politika ti Filipinas (7 P)
T
- Tattao a Filipino (4 K, 2 P)
E
- Dagiti pungol nga artikulo ti Filipinas (2 K, 226 P)
Pampanid iti kategoria "Filipinas"
Dagiti sumaganad a 2 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 2 a dagup.
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Filipinas
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian idiay Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles


text:
Pannakairuam
Ti pannakairuam ket isu ti agtultuloy a panagusar iti mangbaliw ti panagwa a sustansia wenno panagkukua urayno adda dagiti saan a nasayaat a pagbanagan,[1] wenno maysa a neurolohiko a pannkarebkas a pangiturongan kadagiti kastoy a panagkukua .[2]
Dagiti pannkairuam ket mabalin a mangiran ti, ngem saan a limitado iti, panagabuso ti druga, panagabuso ti panagwatwat, panagabuso ti makan, panagabuso ti sekso, panagabuso ti kompiuter, ken panagsugal. Dagiti klasiko a pakailasinan ti pannakairuam ket mairaman ti di-nasayaat a panagtengngel kadagiti sustansia wenno panagkukua, panagikaskaso laeng kadagiti sustansia wenno panagkukua, panagtultuloy a panagusar urayno adda dagiti madi a pagbanagan, ken panaglibak.[3] Dagiti ruam ken tabas a mainaig iti pannkairuam ket kadawyan a mailasin babaen ti dagus a gratipikasion (nabiit ti bayagna a gunguna), a mairaman ti natatak a makapasakit a pagbanagan (agbayag a pagbanagan).[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angres DH, Bettinardi-Angres K (Oktubre 2008). "Ti sakit iti pannakairuam: dagiti taudan, agas, ken panagimbag". Dis Mon. 54 (10): 696–721. doi:10.1016/j.disamonth.2008.07.002. PMID 18790142.
- ^ Amerikano a Kagimongan para iti Pannakairuam a Medisina (2012). "Panagilawlawag ti Pannkairuam". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-06-14. Naala idi 2013-07-25.
{{cite journal}}: Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ Morse RM, Flavin DK (Agosto 1992). "Ti panangilawlawag ti alkoholismo. Ti Nagtipon a Komiet iti Nailian a Konseho iti Alkoholismo ken Panagtalek iti Druga ken ti Amerikano a Kagimongan iti Panagsanay a Medisina tapno Agadal ti Panagilawlawag ken Kammasapulan para iti Panagsukimat ti Puon ti Sakit iti Alkoholismo". JAMA. 268 (8): 1012–4. doi:10.1001/jama.1992.03490080086030. PMID 1501306.
- ^ Marlatt GA; Baer JS; Donovan DM; Kivlahan DR (1988). "Dagiti panangkukua ti pannakairuam: etiolohia ken agas". Annu Rev Psychol. 39: 223–52. doi:10.1146/annurev.ps.39.020188.001255. PMID 3278676.


text:
Andes
Ti Andes ket isu ti kaatiddogan a kontinental a kabambantayan iti lubong. Daytoy ket maysa nga agtultuloy a kabambantayan iti igid ti aplaya ti Abagatan nga Amerika. Daytoy a kabambantayan ket agarup a 7,000 km (4,300 mi) ti kaatiddogna, agarup a 200 km (120 mi) aginggana ti 700 km (430 mi) a kaakaba (kaakabaan iti nagbaetan ti latitud ti 18° ti abagatan ken 20° ti abagatan), ken ti katimbengan a kangato ti agarup a 4,000 m (13,000 ft). Ti Andes ket gumay-at manipud iti amianan nga agpaabagatan babaen kadagiti pito a pagpagilian ti Abagatan nga Amerika: ti Venezuela, Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia, Chile ken Arhentina.
Iti igid ti kaatiddogna, ti Andes ket napisi kadagiti nadumaduma a kabambantayan, a dagitoy ket nailaslasin baaben kadagiti naipakatengngaan a depresion. Ti Andes ket isu ti pakabirukan kadagiti adu a nangato a banak – nga adda kadagitoy ti mangsangsangaili kadagiti nangruna a siudad a kas ti Quito, Bogotá, Arequipa, Medellín, Sucre, ken La Paz. Ti makunkuna a banak Altiplano ket isu ti maikadua a kangatuan a banak kalpasan ti Tibetano a banak.
Ti Andes a kabambantayan ket isu ti kangatuan a kabambantayan ti lubong iti ruar ti Asia. Ti kangatuan a pantok, ket ti Bantay Aconcagua, nga agpangato ti kangatona ti agarup a 6,962 m (22,841 ft) iti ngato ti lessaad ti baybay. Ti pantok ti Chimborazo idiay Andes ti Ecuador ket ad-adayo manipud iti sentro ti Daga ngem ti animan a lokasion iti rabaw ti Daga, gapu ti ekuatorial a baskag a nagbanagan manipud iti panagtayyek ti Daga. Dagiti kangatuan a bulkan iti lubong ket mabirukan idiay Andes, a mairaman ti Ojos del Salado idiay pagbeddengan ti Chile-Arhentina nga agpangato ti 6,893 m (22,615 kadapan). Adda dagiti sumurok a limapulo nga Andino a bulkan ti agpangato pay ti 6,000 m (19,685 kadapan).
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti etimolohia ti balikas nga Andes ket naisuppiatan idin. Ti kangrunaan a konsenso ket naala daytoy manipud iti Quechua a balikas ti anti, a ti kaibuksilanna ket ti "nangato a pantok". Adda dagiti dadduma a namatmati a ti Andes ket nagtaud manipud iti Anti Suyu, maysa kadagiti uppat a rehion ti Inca nga imperio. Urayno kasta daytoy ket mabalin a balikas ti Antisuyo a naala manipud iti panagusar iti Anti a manginagan kadagiti kabambantayan. Dagiti pannakaala manipud iti Espaniol nga andén (iti kapanunotan a panagtalon terasa) ket naisingasing pay idi, ngem daytoy ket naikedkeddeng a saan a husto.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Andes ket mabalin a mabingbingay kadagiti tallo a paset:
- Ti Akin-abagatan nga Andes (abagatan ti Llullaillaco) idiay Arhentina ken Chile;
- Ti Tengnga nga Andes idiay Ecuador, Peru ken Bolivia
- Ti Akin-amianan nga Andes (amianan ti Nudo de Pasto) idiay Venezuela ken Colombia a mangbukel kadagiti tallo nga agaariping a kabambantayan, ti akinlaud, tengnga, ken akindaya a kabambantayan. (Ti kordiliera ti laud, sentral, ken daya).
Idiay akin-amianan a paset ti Andes, ti naiputong a Sierra Nevada de Santa Marta a kabambantayan ket naikedkeddeng a kas paset ti Andes. Ti akindaya a kabambantayan ti Colombia ket is-isu laeng ti gumay-at iti Venezuela.[1] Ti termino a kordilera ket nagtaud manipud iti Espaniol a balikas ti "cuerda", a kayatna a sawen ket "tali". Ti Andes a kabambantayan ket 200 km (124 mi) iti kalawa iti amin a kaatiddogna, malaksid idiay Boliviano a paglap-itan nga idiay ket agarup a 640 kilometro (398 mi) iti kalawa. Dagiti isla ti Olandes a Karibe ti Aruba, Bonaire, ken Curaçao, a naisanglad idiay Baybay Karibe idiay pantar ti Venezuela, a naipagpagarup a nangirepresenta kadagiti nailenned a pantok iti adayo unay nga akin-amianan a baras ti kabambanatayan ti Andes, ngem dagiti agdama a heolohiko a panagadadal ket mangipakpakita a ti kastoy a panagipalpalaka ket saan a mangikeddeng ti narikut a tektoniko a pagbeddengan a baetan ti Abagatan-Amerikano ken dagiti plato ti Karibe.[2]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Andes ket dagiti Mesosoiko – Tersiario nga oroheniko a barikes dagiti bantay iti igid ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko, ti maysa a sona ti bulkaniko nga aktibidad a buklen ti ngarab ti Pasipiko iti Kaamerikaan ken ti pay rehion ti Asia-Pasipiko. Ti Andes dagiti nagbanagan ti pamay-ay a plato a tektonika, a gapuanan babaen ti subduksion iti naintaawan nga ukis ti sirok ti Plato ti Abagatan nga Amerika. Ti naipangpangruna a gapuananti ingangatao ti Andes ket ti pannakaipandagan ti akin-laud a ngarab ti Plato ti Abagatan nga Amerika gapu ti subduksion ti Plato ti Nazca ken ti Plato ti Antartika. Iti daya, ti Andes a kabambantayan ket nabeddengan babaen dagiti nadumaduma a sedimentario a labneng a kas ti Orinoco, Labneng Anasona, Madre de Dios ken ti Gran Chaco a mangisina ti Andes manipud kadagiti taga-ugma a craton idiay akin-daya nga Abagatan nga Amerika. Iti abagatan ti Andes ket makibingbingay ti atiddog a pagbeddengan iti dati a Patagonia Terrane. Iti laud, ti Andes ket agpatingga idiay Taaw Pasipiko, ngem ti Peru-Chile a trinsera ket mabalin nga ikeddeng nga isu daytoy ti akinlaud a patinggana. Manipud ti heograpiko a pakaarngian ti Andes ket naikeddeng nga adda dagiti akinlaud a pagbeddenganna a namarkaan babaen ti lanag dagiti nababa a daga ti aplaya ken ti saan unay a nagubsang a topograpia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Andes travel map". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-09-24. Naala idi 2013-02-19.
- ^ "Akin-ngato a manta nga estruktura iti sirok ti plato ti Karibe-Abagatan nga Amerika a pagbeddengan manipud iti rabaw nga allon ti tomograpia" (PDF). WARNAKAN TI HEOPISIKAL PANAGSUKISOK. 114: B01312. Bibcode:2009JGRB..11401312M. doi:10.1029/2007JB005507. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-06-05. Naala idi 2010-11-21.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- John Biggar, Ti Andes: Ti Alagaden para kadagiti Umul-uli, maika-3 nga edision, 2005, ISBN 0-9536087-2-7
- Tui de Roy, Ti Andes: Idi Agtaytayab ti Kondor. 2005, ISBN 1-55407-070-8
- Fjeldså, J., & N. Krabbe (1990). Dagiti Billit ti Nangato nga Andes. Soolihiko a Museo, Unibersidad ti Copenhagen, Copenhagen. ISBN 87-88757-16-1
- Fjeldså, J. & M. Kessler. 1996. Panagkonserba ti biolohiko a dibersidad ti Polylepis a kakaykayoan kadagiti nagato a luglugar idiay Peru ken Bolivia, ti parawad ti mataltalinaay a panagtaripao ti masna a rekurso idiay Andes. NORDECO, Copenhagen.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Andes iti Wikimedia Commons
- Heolohia ti Andes (Unibersidad ti Arizona) Naiyarkibo 2005-09-22 iti Wayback Machine
- Klima ken ay-ayup ti Andes Naiyarkibo 2007-12-14 iti Wayback Machine
- Dagiti rehion ken mikroklima idiay Andes
- http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/southamerica.html Kompleto a listaan dagiti bantay idiay Abagatan nga Amerika nga adda ti prominensia iti basbassit ngem 1,500 m (4,920 ft)


text:
Listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a teritorio iti Asia
Daytoy ti listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a teritorio iti Asia. Daytoy ket mangiraman kadagiti napno a mabigbigan nga estado, dagiti estado nga addaan iti limitado a pannakabigbig, ken dagiti agkamkammatalek a teritorio iti Asia ken dagiti saan nga estado ti Asia. Daytoy ket ilistana dagiti 48 a naturay nga estado ken dagiti 6 nga agkamkammatalek a teritorio ken dadduma pay a teritorio. Parte ti Rusia ket adda idiay Asia, ngem ti Rusia ket teknikal nga adda idiay Europa gapu ta ti kapitoliona iti Moscow ket adda idiay.
Dagiti heograpikal a pagbeddengan ti Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dibision a pagbaetan ti Asia ken Europa ket mapasamak iti Banbantay Ural, Karayan Ural ken Baybay Kaspio iti daya, ti Banbantay Kaukaso ken ti Baybay Nangisit ken dagiti rummuaranna, ti Bosporo ken Dardanelo iti abagatan. Ti Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Rusia ken Turkia ket addaanda amin iti teritorio idiay Asia ken Europa. Ti Armenia ken Cyprus ket interoda nga adda idiay Akinlaud nga Asia ngem dagitoy ket sosiopolitikal a pagpagilian ti Europa.
Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Aprika ket kadawyan a naikeddeng a ti Kanal Suez ken mangikabil ti peninsula Sinai idiay Asia, ken isu a ti Ehipto ket mabalin a mairaman a kas estado ti Asia.
Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Australasia (Oceania) ket masuppiatan, ken maikabil iti ayan a pagbaetan ti Java ken Baro a Guinea. Ti Indonesia ket gay-atenna dagitoy dua a lugar, ngem naikeddeng a paset ti Asia. Ti Daya a Timor ket sagpaminsan a naikeddeng a kas parte ti Australasia, ngem gapu ti pannakalikmutna babaen ti Indonesia ken gapu ta parte idi ti Indonesia, daytoy ket naikeddeng a paset ti Asia. Ti Papua Baro a Guinea ket sagpaminsan a naikeddeng a paset ti Asia gapu ti kaarubana nga Indonesia, ngem manmano laeng daytoy, ken kadawyan a maawat a kas paset ti Australasia. Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Amianan nga Amerika ket naikeddeng nga iti Lingsat Bering. Adda dagiti Is-isla ti Aleutia ket mabalin a maikeddeng a kas Asia.
Dagiti naturay nga estado[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naturay nga estado ket ti politikal a pannakainaig iti epektibo a kinaturay iti populasion a panagramidanna dagiti pannangikeddeng iti nailian nga interesado.[1] Segun ti Kombension ti Montevideo, ti estado ket nasken nga addaan iti permanente a populasion, ti naipalawag a teritorrio, ti gobierno, ken ti kapasidad a sumrek kadagiti relasion kadagiti sabali nga estado.[2]
Dagiti estado a kameng ti Nakaykaysa a Pagpagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti 48 nga estado ti Asia ti daytoy a listaan. Aminda ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian[3] malaksid ti Palestina, maysa daytoy a agpalpaliiw nga estado ken saan pay unay a nagtengngel iti kaaduan iti tinuntonna a teritorio.[4]
Dagiti saan nga estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti innem nga estado iti daytoy a listaan ket addaan kadagiti agdumaduma nga agpang iti pannakabigbig, ngem saanda a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Amin ket naipalawagda a kas dagiti estado babaen ti deklaratibo a teoria ti pannakaestado.
Dagiti agkamkammatalek a teritorio ken dadduma pay a teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti innem nga entidad iti daytoy a listaan ket mabalin a suheto iti estado a saanda a paset, wenno addaanda iti espesial a pannakaitunos a naikeddeng babaen ti sangalubongan a tulag.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti pagilian ti Asia babaen ti GDP
- Listaan dagiti immun-una a naturay nga estado iti Asia
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket naitedda para iti sibubukel nga estado, mairaman dagiti lugar a mabirukan iti ruar ti Asia. Ti Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Rusia, ken Turkia ket agramanda amin ti teritorio idiay Europa. Ti pagbeddengan a pagbaetan ti Asia ken Oceania ket saan a nalawag ti pannakaibaga, ken ti Indonesia ken Daya a Timor ket sagpaminsanda a naikabkabil iti Oceania.
- ^ a b c d Ti kalawa ken populasion dagiti estado nga addaan iti separista a rehion ket mairaman dagiti separista a rehion.
- ^ Nairangarang ti Herusalem a kapitolio ti Israel idi 1950.[31] Ti Linteg ti Herusalen ti 1980 ket ibagan a ti "Herusalem, kompleto ken naikaykaysa, ketti kapitolio ti Israel", ken ti siudad ket agserbi a tugaw ti gobierno, ayan ti pagtengan ti Presidente, dagiti opisina ti gobierno, korte suprema, ken parlamento.[32] Ti Resolution 478 ti Konsilio ti Seguridad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken inrangarangna a ti Linteg ti Herusalen nga "awan serbi ken pateg" ken tinawaganna dagiti kameng nga estado nga agikkat kadagitidiplomatiko a misionda manipud iti Herusalem.[33] Dagiti gangganaet a pagilian ket agtalinnay kadagiti embahadada idiay Tel Aviv ken dagiti dadduma a siudad ti Israel.[34]
- ^ Urayno ti Kuala Lumpur ket ti opisial a kapitolio ti Malaysia, ti Putrajaya ket isu ti tugaw ti gobierno.[35]
- ^ Ti Akrotiri ken Dhekelia ket dagiti kuartel ti militar ti Britania, nga addaan iti populasion a mairaman dagiti 8,000 personel ken pamilia ti Nagkaykaysa a Pagarian.[36]
- ^ Urayno dagiti isla ket awanen dagiti nabati nga indehenio nga agtataeng, ti kuartel ti militar a pagbingbingayan ti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Estados Unidos ket mabirukan idiay isla ti Diego Garcia, nga agraman dagiti 4,000 nga agtrabtrabaho.[29]
- ^ Mangirepresenta ti dagup a kalawa ti daga. Mairaman ti tinunton a kalawa ti taaw, tidagup a kalawa iti 54,400 km2 (21,004 sq mi).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ashley, Richard K (1 Hunio 1988). "Untying the Sovereign State: A Double Reading of the Anarchy Problematique". Millennium – Journal of International Studies. Sage Journals. 17 (2): 227–262. doi:10.1177/03058298880170020901. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-12-11. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Montevideo Convention on the Rights and Duties of States". Council on Foreign Relations. 26 Disiembre 1933. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-06-28. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ "United Nations Member States". United Nations. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Non-member States". United Nations. Naala idi 5 May 2013.
- ^ a b c d e "Field Listing :: Names". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-14. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ "UNGEGN List of Country Names" (PDF). United Nations Group of Experts on Geographical Names. 2007. Naala idi 28 Hulio 2011.[permanente a natay a silpo]
- ^ a b c d e f g h i j "List of countries, territories and currencies". Europa. 9 Agosto 2011. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ a b c d e "Field Listing :: Capital". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-11-22. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ "UNGEGN World Geographical Names". United Nations Group of Experts on Geographical Names. 29 Hulio 2011. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ a b c d e f g h "Country Comparison :: Population". CIA. Hulio 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-09-27. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ a b c d e "Field Listing :: Area". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-01-31. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ a b c "About Abkhazia". Abkhazia Ministry of Foreign Affairs. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ a b "Abkhazia (autonomous republic, Georgia)". Encyclopaedia Britannica. Naala idi 2011-03-03.
- ^ "Abkhazia presents proof of independence recognition by Vanuatu". RT. 7 Hunio 2011. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "Regions and territories: Abkhazia". BBC News. 8 Pebrero 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-11-05. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ a b c "Country Overview". Office of the Nagorno Karabakh Republic in the United States. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "Regions and territories: Nagorno-Karabakh". BBC News. 20 Enero 2011. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "Official website of the President of the Nagorno Karabagh Republic". President.nkr.am. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Nagorno-Karabakh (region, Azerbaijan)". Encyclopaedia Britannica. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ a b "A Mediterranean Quagmire". The Economist. 22 Abril 2010. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "Cyprus country profile". BBC News. 27 Mayo 2011. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "DPÖ: "2009 sonu itibarıyla nüfus 285 bin 356"". Kibris Postasi. 8 Oktubre 2010. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Palestinians face new uncertainty over President Mahmoud Abbas succession". The Independent. 20 Septiembre 2015. Naala idi 29 Oktubre 2015.
- ^ "Israel and Palestinian territories country profile". BBC News. 9 Marso 2011. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ a b c "Regions and territories: South Ossetia". BBC News. 8 Pebrero 2011. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ Kafkas Vakfi. "South Ossetia". Hartford Web Publishing. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Government Information Office, Republic of China (Tawian)". Government Information Office, Republic of China (Tawian). Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Field Listing :: Dependency Status". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-11-06. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ a b "British Indian Ocean Territory". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-11-29. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ Kas naipaltiing iti Insik a teksto iti kayarigan ti Macau, ti teksto ti Batayan a Linteg ti Macao Naiyarkibo 2012-02-05 iti Wayback Machine, ken ti Website ti Gobierno ti Macaobsite, ti napno a nagan ti teritorio ket Espesial nga Administratibo a Rehion ti Macao ti Republika ti Tattao ti Tsina. Urayno mabalin pay a mausar dagiti kombension ti "Espesial nga Administratibo a Rehion ti Macao", "Macao" ken "Macau".
- ^ "Middle East :: Israel". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-24. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ "Basic Law: Herusalem, Capital of Israel". The Knesset. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Resolution 478" (PDF) (Press release). United Nations Security Council. 1980. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ Embassies and Consulates in Israel, Israel Science and Technology Homepage
- ^ "Putrajaya – Federal Administrative Capital". Malaysian Government. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-08-29. Naala idi 15 Agosto 2011.
- ^ "Akrotiri". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-09-05. Naala idi 2016-03-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)


text:
Literatura
Ti literatura wenno kurditan (manipud ti Latin litterae (ad-adu ngem maysa); letra) ket isu ti arte iti naisurat nga obra ken mabalin nga iti dadduma para a pasamak, ket mangitudo kadagiti eksklusibo a pannakaipablaak dagiti taudan. Ti balikas a literatura ket literal a kaibuksilan ti "dagiti banag a naaramid kadagiti letra" ken ti pars pro toto a termino "let-letra" ket sagpaminsan a naus-usar a mangibaga ti "literatura," a kas kadagiti pigura iti bitla "ar-arte ken letletra" ken "tao dagiti letra." Ti literatura ket sapasap a naidasig a kas addaan kadagiti dua a nangruna a porma ti piksion ken saan a piksion ken dua a nangruna a pamay-ay ti daniw ken prosa.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Literatura iti Wikimedia Commons


text:
COVID-19 Cases as of August 2, 2021
Ti ilitayo, SUYO, a dungo ket makuna a COVID-19 free municipality manen. Itultuloy tayo koma iti agan-annad ken sumurot kadagiti pagannurotan kas panagsalaknib kadagiti bagbagi tayo aglalo ta adda naduktalan iti kabangibang a probinsya ti makunkuna nga “DELTA variant” nga nalaklaka ken ad-adu ti makuna nga akaran na kumpara kadagiti immun-una nga naduktalan da nga variants nga makagapu iti daytoy a sakit.
#CovidUpdates
#COVID-19freemunicipality
#WeHealAsOne
#NapintasSUYO


text:
DMOZ
Ti Open Directory Project (ODP), a naamammuan pay a kas Dmoz (manipud iti directory.mozilla.org, ti sgud a dominio a naganna), ket maysa a nadumaduma a pagsasao a nawaya a linaon a direktorio dagiti silpo ti World Wide Web. Daytoy ket tagikua ti Netscape ngem daytoy ket binagon ket tinartaripatu babaen ti maysa a komunidad dagiti boluntario nga editor.
Ti ODP ket agus-usar ti pagsasarunuan nga ontolohia a pamay-an para iti panagurnos kadagiti listaan ti sitio. Dagiti listaan ti agkapada a topiko ket naikamkameng kadagiti kategoria a mabalin a mangiraman kadagiti bas-bassit a kategoria.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti DMOZ iti Wikimedia Commons
- The Open Directory Project Naiyarkibo 2016-05-14 iti Portuguese Web Archive
- Open Directory Project Blog Naiyarkibo 2016-05-14 iti Portuguese Web Archive
- DMOZ iti Curlie (iti Ingles)


text:
Dagiti distrito ti Hapon
Ti distrito (郡, gun) ket nausar idi a kas maysa nga administratibo a yunit iti Hapon idi baetan ti 1878 ken 1921 ken agarup idi a kapada ti kondado iti Estados Unidos, ti panangiranggo iti agpang dita baba ti prepektura ken iti ngato ti siudad, ili wenno purok.[1] Manipud idi 2008, dagiti siudad ket dagus a tagikua dagiti prepektura ken nawayada manipud kadagiti distrito. Idiay Hapon, dagiti ili ken dagiti purok ket tagikua dagiti distrito ken dagiti distrito ket agtagikua iti bassit wenno awan nga administratibo a turay. Dagiti distrito ket naipangpangruna a naus-usar iti sistema ti adres ti Hapon ken tapno mainaganan dagiti maitutop a heograpikal a lugar ken dagiti urnong dagiti asideg nga ili ken dagiti purok.
Ti distrito ket immun-una a tinawtawagan iti kōri ken addaan kadagiti taga-ugna a tinaudan idiay Hapon. Urayno kuna ti Nihon Shoki a nabangonda idi las-ud dagiti Reporma ti Taika, ti kōri ket kasisigud idi a naisurat iti 評.[2] Saan nga aginggana idi ti Kodigo ti Taihō a ti kōri ket naisuraten iti 郡. Babaen ti Kodigo ti Taihō, ti administratibo a yunit ti probinsia (国, kuni) ket adda idi iti ngato ti distrito, ken ti purok (里 wenno 郷 sato) ket iti baba.
Dagiti makaallilaw a kaso idiay HokkaidōUrnosen
Gapu ta dagiti nagan ti distrito ket naisangayanen iti kaunegan ti bugbugtong a probinsia ken manipud idi 2008 dagiti pagbeddengan ti prepektura ket agarup a nailinia kadagiti pagbeddengan ti probinsia, kaaduan dagiti nagan ti distrito ket naisangayanda iti kaunegan dagiti prepekturada.
Ti Prepekrura ti Hokkaidō, nupay kasta, ket nabaybayag a naipan iti probinsial a sistema ti ritsuryō, iti laeng bassit a tawtawen sakbay a naipayammo ti sistema ti prepektura, isu a dagiti sangapulo ket maysa a probinsia ket mangiraman kadagiti nadumaduma a distrito nga addaan iti agpapada a nagnagan:
- Dagiti tallo a Distrito ti Kamikawa ken dagiti dua a Distrito ti Nakagawa idiay Prepektura ti Hokkaidō. Iti tunggal turay ket mangibaga iti heograpikal a puestona iti igid ti karayan manipud iti nakaalaan ti nagan ti dati a probinsia, ken ti simmaruno a subprepektura. Ti kayat a sawen ti "Kamikawa" ket ti akin-ngato a dalan ti karayan; Ti kayat a sawen ti "Nakagawa" ket tengnga a dalan.
- Distrito ti Kamikawa (Ishikari), imatonan babaen ti Subprepektura ti Kamikawa
- Distrito ti Kamikawa (Teshio), imatonan babaen ti Subprepektura ti Kamikawa
- Distrito ti Kamikawa (Tokachi), imatonan babaen ti Subprepektura ti Tokachi
- Distrito ti Nakagawa (Teshio), imatonan babaen ti Subprepektura ti Kamikawa
- Distrito ti Nakagawa. (Tokachi), imatonan babaen ti Subprepektura ti Tokachi
- Distrito ti Abuta, Distrito ti Rumoi, Distrito ti Sorachi, ken Distrito ti Yufutsu ket agpada, ngem iti tunggal maysa kaniada ket agmaymays a distrito a para kadagiti dua a subprepektura.
- Distrito ti Abuta, imatonan babaen dagiti Subprepektura ti Iburi ken Shiribeshi
- Distrito ti Sorachi, imatonan babaen dagiti Subprepektura ti Kamikawa ken Sorachi
- Distrito ti Teshio, imatonan babaen dagiti Subprepektura ti Rumoi ken Sōya
- Distrito ti Yūfutsu, imatonan babaen dagiti Subprepektura ti Iburi ken Kamikawa
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Japan Counties
- ^ Masashi Kinoshita 木下 正史 (2003). Fujiwara-kyō 藤原京 (iti Hapon). Chūō Kōronsha. p. 64. Ti pannakaduktal dagiti rinibu a tarikayo a tableta timokkan iti naikali a pagsammakedan iti likmut ti taga-ugma a kapitolio ti Fujiwara-kyō ket nangpasingked ti teoria a ti kōri ket kasisigud idi a naisurat iti karakter ti 評, ken saan nga iti karakter ti 郡 nga agparang iti Nihon Shoki.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- "Japan's Evolving Nested Municipal Hierarchy: The Race for Local Power in the 2000s," babaen ni A.J. Jacobs iti Urban Studies Research, Vol. 2011 (2011); doi:10.1155/2011/692764
- Grapiko a mangipakiata ti pannakibiang dagiti siudad ti Hapon iti p. 7 ti "Large City System of Japan" Naiyarkibo 2019-09-17 iti Wayback Machine
- Teksto ti Linteg ti Lokal a Gobierno (iti Hapon)


text:
Maika-117 Founding Anniversary it ilitayo a Sudipen nga addan iti Tema: “Sumudsudi iti Ili no Agyaman ken Agkaykaysa dagiti Umili”
Indauluan ti ay-ayatentayo nga ina iti ili, Mayor Weng ti panagrambak ti maika-117 Founding Anniversary it ilitayo a Sudipen nga addan iti Tema: “Sumudsudi iti Ili no Agyaman ken Agkaykaysa dagiti Umili”.
Immuna a naisayangkat ti Flag Raising Ceremonies ken panakabendision it baro a lugan ti Municipal Disaster Risk Reduction Management Office (MDRRMO). Naisaruno ti Thanksgiving Service babaen kadagiti MESSIAH kas pagyaman ti gobierno lokal iti pannakadanon ti ili ti maika-117 a tawen ti pormal a panagbalin kas maysa a Munisipio iti probinsia ti La
Union. Inatendaran daytoy dagiti opisiales ti Sangguniang Bayan nga idauloan ni VM Melvin G. Macusi pakairamanan dagiti empleado iti munisipio, mangisursuro, opisina iti National Agency kas iti Sudipen MPS, Sudipen BFP, Municipal Trial Court ken NCIP, Kakapitanes ken dagiti Awardees.
Ti highlight ti nasao a program ket iso ti pananabigbig kadagiti sumaganad:
1. Nagretiro a Kameng ti Gobierno – Agustin Dangle Memorial Award of Dedication in Public Service
2. Loyalty Award para kadagiti empleado
3. Nakapasa iti Board Exam – Namnama ti Ili Award for Achievement
4. Nakaturpos kas Summa Cum Laude, Magna Cum Laude, Cum Laude, With Highest Honor – Dr. Jose P. Rizal “Bin-I” Award for
Academic Excellence
Segun kenni Mayor Weng, rumbeng laeng a marambakan iti Sudipen Founding Anniversary gapu ta daytoy ti mangipamatmat iti panangbigbig iti kinamaingel dagiti naglabas a liderato a namagpagbalin a maysa a Munisipio ti ilitayo. Mangipakita daytoy ti kaadda ti kabukbukudan a pagtaktakderan dagiti Ilokano. Manamnama ti intayo panagkaykaysa para ti nasudsudi pay a SUDIPEN!