text:
CANDON CITY – Rinambakan daytoy siudad ti Feria de Candon, kas pananglagip iti Feria Exposicion 1892 ken panangrugi metten iti selebrasion ti Paskua 2011.
Tampok nga aktibidad ti pannakaidaton ti sabong iti rebulto ti Sakada, kas panangipaay iti respeto kadagiti sangapulo ket lima a kaunaan a sakada a naggapu iti Candon a napan nagtrabaho iti kaunasan idiay Hawaii.
Karaman kadagiti aktibidad ti pannakaiparada dagiti parol nga inaramid dagiti barbarangay, pannakalukat ti trade fair a nakailakuan kadagiti one town one product dagiti 24 nga ili ken siudad iti maikadua a distrito, Sakada Freedom Run 2011, musical concert, chefs on parade, cooking contest, electrical float parade, Christmas light competition, Ferialympics, ken dadduma pay.
Ti tema ita a tawen: “Dagiti Produktotayo, Intay Itandudo”#.


c: text/html

text:
WEN, idi pay laeng koma a kayatko a suraten daytoy ngem naituntungkua. Saan, saanak a mangited iti suhestion no di ket saritaek laeng dagiti nakunada. Adda latta met rason iti tunggal sangaduyog a singasing no di man sangabandehado nga argumento. Karbenganda met iti madengngeg. Adda ti pangngeddeng kadagiti ima ti tunggal maysa no umayon wenno saan. Saanka a biangan iti pangngeddengmo. Umanayen kaniak a naisuratko dagitoy.
Dayta ti puntok iti makuna da Nid, Arsenio ken Joel.
Asinoda, kunam?
Ni Nid Anima, mannurat a taga-Abra.
Arsenio Salvador, mannurat a taga-Pangasinan.
Joel Manuel a taga-Ilocos Norte.
Isuda ti kayatko a sawen.
Ngamin, addaanda iti sangsangkamaysa a kapanunotan nupay nagdudumada iti bersion ken interpretasion, rason ken panangimutektek.
NI NID ANIMA KEN TI ILOCO’S DEFILEMENT
Rewind. Agsublitayo iti napalabas. Abril 7, 1990. Seminar Workshop ti GUMIL La Union a naangay a mismo iti Diego Silang Hall ti provincial capitol.
Iti dayta a seminar workshop idiay La Union, kinuestionaran ni Nid Anima ti ortograpia. Imbaga ni Nid a nasaysayaat nga usaren ti sigud nga ortograpia a pakaaramatan dagiti letra “C”, ken dadduma pay. Ortograpia a kas iti “surat dagiti lallakay ken babbaket” a termino met ni apong Cles Rambaud. Adda pay ti letter “Q” ken “QUE” ken “GUI” ken dadduma pay.
Ni (daydi) apo Pelagio Alcantara ti nangsungbat kadagiti amin a saludsod, singasing ken argumento ni apo Nid. No nakangangakami a dimngeg, dagiti laeng mata ken isem da apo Juan S. P. Hidalgo, Jr. ken apo Gobernador Justo C. Orros ti agsarsarita.
Wen, masdaawak met kadagidi. Apay a nabaliwan ngay ti ortograpia? No agbasaak iti Bannawag idi ket adda pay laeng dagiti letra “C” ken “QUE” ken “GUI” ken dadduma pay.
Ngem ania ti makunak no di dimngeg a nagnganga ta “nganga” ngarud datao a mannurat idi, hehehe!
Sinolo da apo Pel ken Nid ti nagdiskusion kadaydi a malem maipapan dayta nasukatan nga ortograpia.
[ Adda tuloyna ]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CANDON CITY – Adda dagiti nangdayaw iti daytoy a lalaki agsipud ta managtungpal iti linteg. Ngem ad-adu dagiti nangkatawa kenkuana gapu ta iti kinamanagtungpalna iti linteg, imbukingna laeng ti kinaignorantena iti linteg a puon ti posible a pakakasuanna.
Iti report manipud iti Candon City police station, maysa a lalaki nga idi agangay ket naammuan nga agnagan iti Alvin Disomimba y Maca-ayong, 39, naasawaan, resi-dente iti Barangay Maynganay Norte, Sta. Maria, Ilocos Sur ti nangi-deposito iti maysa a bag a naglaon iti paltog iti security guard ti korte a ni Basilio G. Allagones, 54, naasawaan, ken residente iti Barangay Sucoc, Narvacan, Ilocos Sur.
Pagannurotan iti regional trial courts ditoy a maideposito dagiti armas dagiti agatendar iti hearing iti korte.
Segun iti guardia, awan ti impakita ni Disomimba a dokumento idi indepositona ti nasao a paltog a maysa a caliber 22 revolver.
Nairana nga adda ineskortan dagiti polis-Candon a balud a mahuisio iti korte iti dayta nga aldaw ket impakaammo kadakuada ni Allagones maipapan ti naideposito a paltog nga awanan iti doku-mento.
Idi mapan sublien ni Disomimba ti indepositona a bag, nasaludsod manen kenkuana dagiti dokumento ti nasao a paltog ket idi awan ti maipakitana, inareston dagiti polis.
Impaima ni Allagones kadagiti polis ti caliber 22 a paltog nga awanan iti marka ken serial number a nagkarga iti lima a bala ken sabali pay a lima a bala para iti nasao a kalibre.
Impan dagiti polis ni Disomimba iti police station agraman dagiti nakumpiskada a paltog ken balbala.
Maisagsagana metten ti pannakaipila ti maikanatad a charges maikontra kenkuana.
Posible met nga agbabbabawi itan ni Disomimba no apay nga indepositona ti paltogna kas panagtungpalna iti pagannurotan ti korte idinto a kolorum daytoy.#


text:
UTC−00:44
Ti UTC−00:44 ket maysa a panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti −00:44.
Ti UTC−00:44 ket inus-usar idi diiay Liberia aginggana idi Mayo 1, 1972. Daytoy ket naamammuan idi a kas ti Natimbeng nga Oras ti Monrovia wenno Oras ti Liberia. Ti eksakto a sona ti oras id ket ti GMT −0h 43m 08s (naibatay iti longitud ti Monrovia) aginggana idi nabaliwan a kas ti GMT−0:44 idi Marso 1, 1919. Idi 1972 daytoy ket nabaliwan iti UTC.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Oras ti Liberia manipud ti Maika-5 nga Edision ti Internasional nga Atlas babaen ni Thomas G. Shanks


text:
STA. CATALINA, Ilocos Sur – Saanen nga idarum ti pamilia ti security guard ti polis a nakadinnungpar ti immuna idi rabii ti Pebrero 12.
Iti report manipud iti polis ditoy, nagpirma ti pamilia ni Rodolfo Verazon, 47, security guard, residente iti Barangay Pangada, Sta. Catalina, Ilocos Sur, iti affidavit of desistance ket saandan nga interesado nga agdarum pay maikontra ken ni PO3 Gilbert Rabang.
Segun iti inisial nga inbestigasion, agpalaud ti Hi-Lux patrol car a minaneho ni Rabang idi mapapati a dinungpar ti motorsiklo a minaneho ni Verano ti akinlikud a ridaw ti makannawan a paset ti patrol car.
Naitaray ni Verano iti St. James Hospital ngem natay bayat ti pannakataming dagiti sugatna iti balay-pagagasan.
Mapapati a malaksid nga awan ti headlight ti motorsiklo ken nakainom ti biktima, awan pay ti lisensiana idi mapasamak ti aksidente.#


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Palawan
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Palawan, ket isu dagiti umuna, maikadua ken maikatlo a distrito, ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Palawan ken ti nawaya a siudad ti Puerto Princesa iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti probinsia ket maymaysa a lehislatibo a distrito aginggana idi1972. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV-A manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, daytoy ket naidistrito manen kadagiti dua a lehislatibo a distrito aginggana idi 2013. Gapu ti RA 10171, ti probinsia ket nabingbingay tattan kadagiti tallo a distrito, ti maika-3 a distrito ket makunkuna pay a ti Maymaysa a Distrito ti Puerto Princesa ken mairaman ti pay ti Aborlan.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Agutaya, Araceli, Busuanga, Cagayancillo, Coron, Culion, Cuyo, Dumaran, El Nido, Kalayaan, Linapacan, Magsaysay, Roxas, San Vicente, Taytay
- Populasion (2010): 385,593
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Balabac, Bataraza, Brooke's Point, Narra, Quezon, Rizal (Marcos), Sofronio Española (nabangon idi 1994)
- Populasion (2010): 353,865
1987-2013[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Puerto Princesa1
- Dagiti ili:Aborlan, Balabac, Bataraza, Brooke's Point, Narra, Quezon, Rizal (Marcos), Sofronio Española (nabangon idi 1994)
- Populasion (2007): 555,768
- ^1Urbano unay a siudad, agbutos laeng a kaduana ti Palawan para iti kongresional a pannakabagi manipud idi Hulio 9, 2007. Nawaya a siudad manipud ti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia babaen ti Proklamasion ti Presidente Blng. 1264.
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Puerto Princesa1
- Dagiti ili: Aborlan
- Populasion (2010): 254,982
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^1 Sinukatan babaen ni Sofronio Española babaen ti Elektoral a Tribunal ti Kamara a naikeddeng idi Marso 6, 1953.
- ^2 Nabutosan para iti Senado idi 1971.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
BURGOS, Pangasinan – Lima a tattao ti nasukalan a nangserrek iti maysa a pagadalan ditoy idi parbangon ti Agosto 16 ket no saan a nakadlaw ti security guard, posible a nakurimesda dagiti kompiuter ken monitor.
Iti inisial a panagimbestiga dagiti nagreponde a polis, bayat ti panagrekorida ni Condrado Dumlao Busnila, 53, naasawaan, ken residente iti Barangay Sapa Grande, Burgos, nakitana nga adda tao iti maikadua a kadsaaran a nakaikabilan dagiti kompiuter ket pinukkawanna ti kaduana a guardia.
Ngem nakadlaw dagiti suspek ket dagusda a nagtataray iti saan nga ammo a direksion idinto a pinanawandan dagiti 11 a CPU ken monitor a nalpasen a naisako.
Nabati pay dagiti suspek ti 3 a sweater a nagmarka iti Tribal ken Cavaliers 23, shoulder bag a nagkarga iti bolt cutter, 3 flat screw drivers, plier ken flat bar.
Kas maibatay iti CCTV footage, nakastrek dagiti di pay nabigbig a suspek babaen ti panangputedda iti kandado ti computer room.#


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Maysa a bangkay ti lalaki a nauram ti nasarakan iti sementario ditoy nga ili.
Binigbig ti amana a ti anakna a ni Rey Cuaresma, 19, residente iti Libtong, Tagudin, Ilocos Sur ti bangkay a nasarakan iti sementerio ditoy.
Segun iti amana, sumagmamanon nga aldaw a binirbirokda ti anakna ket nagpakuyog iti polis ti Tagudin idi nangegda ti flash report nga adda nasarakan a bangkay a nauram iti sementerio ditoy.
Mapapati a naudi a nakita a sibibiag ti biktima a magmagna nga agpaamianan iti nagbaetan ti Santiago ken San Esteban.
Pattapatta dagiti polis a sabali a lugar ti nakapapatayan ti biktima ket naibelleng ti bangkayna iti sementerio ta awan ti naguraman iti lugar a nakasarakan kenkuana.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Dua ti kaso a naisaklang maikontra iti suspetsa a nangpaltog iti kasinsinna, segun iti polis ditoy.
Nakasuan ni Alfonso Peria iti murder gapu iti mapapati a panangpapatayna ken ni Oscar del Castillo, naasawaan, agnaed iti Bulag West ditoy nga ili ken frustrated murder gapu iti pannakairaman a napaltogan ti maysa a baket.
Dati a susik ti mapapati a gapu iti krimen.
Segun iti polis, adda saksi a nangitudo iti suspetsa a nangpaltog kadagiti biktima.
Naipanen iti crime lab iti rehion ti paraffin test iti suspetsa ken ballistic test ti basyo a nasarakan iti crime scene, segun iti polis ditoy.
Adda metten iti ikut ti polis ti shotgun a mapapati a naaramat iti krimen.#


text:
CANDON CITY – Kinuna ti district engineer iti maikadua nga engineering district a ti panagtudotudona ti makagapu iti pannakataktak iti pannakasemento dagiti kalsada iti maikadua a distrito.
“Mataktaktayo bassit ta ditayo met makapagtrabaho no agtudtudo ta madadael ti pannakabase ti masimsimpa a kalsada,” kinuna ni District Engr. Ray Elaydo iti maikadua nga engineering district iti probinsia bayat ti interbio kenkuana ti DZTP itay nabiit.
Daytoy ti reaksion ni Elaydo kadagiti adu a complaint manipud kadagiti commuters a pakairamanan dagiti estudiante, mangisursuro, negosiante ken biahero gapu iti nabuntog a panaguyas ti trapiko kadagitoy makalkalsada a paset ti national highway iti maikadua a distrito.
Maysa a biahero ti nagkuna a nabuntog unay ti pannakaitrabaho dagiti matarimaan a kalsada a mangmangted iti perhuisio iti riding public.
Sabali laeng dagiti complaints manipud kadagiti adda luganna iti kaawan dagiti naan-anay a warning signs sakbay dagiti masimsimpa a kalsada a pakaigapuan dagiti aksidente.
Ngem indagadag ni Elaydo ti panaganus ti riding public iti panagbiaheda agsipud ta adu ti matrabtrabaho a kalsada iti maikadua a distrito.
Kinuna ti district engineer a babaen ti initiatibo ni Cong. Eric Singson, naikkan iti pondo dagitoy a kalsada iti sakup ti maikadua a distrito ti Ilocos Sur.
Innayon ni Elaydo nga inyunay-unayna kadagiti kontraktor iti panangipasdekda iti naan-anay a warning signs kadagiti masimsimpa a kalsada agsipud ta importante dagitoy a mangballaag kadagiti motorista tapno agannadda ken maiyadayoda iti aksidente.
Pakairamanan kadagiti madama a masimsimpa dagiti kalsada a sakup iti Tagudin, Santa Cruz, Santa Lucia, Candon, Santiago, San Esteban, Santa Maria, Narvacan ken Santa.#


text:
VIGAN CITY – Nasullatan ti drainage iti batog ti Pideg a sakup ti Santa, Ilocos Sur isu a nagurnong ti danum ken pitak iti kalsada.
Daytoy ti panangilawlawag ni Vice Governor Jerry Singson a nakagapu iti pannakatrapik dagiti lugan nga agpaabagatan ken agpaamianan iti agsapa ti Mierkoles, Agosto 8.
“Adda gayam crossed drainage iti batog ti Pideg ket daydiay a drainage, nasullatan isu a nag-overflow ti danum a nagbirok iti dalanna a nangiyanud iti adu a pitak a naggapu iti ngato (bantay) ket adu a danum ti naurnong dita…” kinuna ni Singson.
Kanaig pay daytoy, kinuna ti bise gobernador nga imbilinna iti hepe ti DPWH 2nd engineering district nga ibirokanda iti permanente a solusion iti problema tapno saan a maperhuisio dagiti biahero iti masanguanan.
Nataktak ti panagbiahe dagiti lugan iti sitio Pideg agsipud iti dakkel a danum ken pitak a nagdissuor iti malasatanda a kalsada iti agsapa ti Agosto 8 a nakaigapuan iti pannakaladaw iti trabahoda dagiti mapan agopisina, dagiti estudiante, ken dagiti mangisursuro a mapan agreport iti pagadalanda iti segundo distrito ken dadduma pay nga agbiahe.
Kinuna ni Singson a pinaadalna iti DPWH no ania ti maaramid a permanente a solusion iti problema tapno malapdan ti posible a destruksion a gubuayen ti nasao a problema iti masakbayan.
“Bassit la a tudo, nangteden iti problema,” kinuna ni Singson idinto nga inyunay-unayna a panunoten koma ti DPWH nga adda pay sumangpet a tudo ken bagyo ket kasapulan nga isapulanda iti permanente a solusion iti problema.
Kinuna ni District Engineer Rey Elaydo a tallo ti agsasaruno a drainage a lumasat iti sirok ti kalsada ket nasullatanda iti pitak a naggapu iti bantay gapu iti tuloytuloy a panagtudona.
Innayonna nga iprogramada ti pannakaikabil ti dakdakkel a culvert tapno nalawlawa ti pagnaan ti danum.
Kinuna pay ni Singson a gapu iti napigso a tudo, naparnuay ti landslide iti dalan nga agturong iti Cervantes ket saan a makalasat dagiti lugan.#


text:
Cotabato
Ti Cotabato, (sigud nga Amianan a Cotabato (North Cotabato), ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion a SOCCSKSARGEN iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Kidapawan ken pagbeddenganna ti Lanao del Sur ken Bukidnon iti amianan, ti Davao del Sur ken ti Siudad ti Davao, Sultan Kudarat iti abagatan, ken ti Maguindanao iti laud.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti probinsi ti Cotabato ket nabingbingay iti 1i nga ili ken maysa a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
SAN FERNANDO CITY – Segun iti Department of Health ken ti kapolisan ditoy, bimmassit ti bilang dagiti nagbalin a biktima iti paputok iti panangselebrarda iti baro a tawen iti rehion.
Kinuna ni PNP Regional Director Police Chief Supt. Leopoldo Bataoil a bimmaba iti 45 a porsiento ti nabiktima iti paputok kas maibasar iti rekord manipud kadagiti police provincial offices iti rehion a pakairamanan ti Pangasinan, La Union, Ilocos Sur ken Ilocos Norte.
Segun iti provincial director, aganay a 90 ti biktima ti paputok idi 2007 ngem iti daytoy a tawen, 50 laeng dagiti nagbalin a biktima.
Kinuna ni Bataoil a bimmaba ti bilang dagiti biktima ti paputok iti rehion gapu iti nainget a kampania ken information drive ti kapolisan ditoy iti babaen ti Oplan Iwas Paputok.
Kabayatanna, nasurok a tallo gasut a nadumaduma a toy guns ken paputok a nakumpiska iti operasion ti dinadael dagiti polis ti police regional office ditoy itay nabiit.
Nadadael dagitoy a sinanpaltog ken nadumaduma ti kitana a paputok a nakumpiska iti nagsasaruno nga operasion iti intero a rehion manipud Disiembre 21 agingga iti 27, 2007 babaen ti pammilin ni PNP Police Regional Director Leopoldo Bataoil.
Nakakumpiska dagiti operatiba ti Pangasinan police provincial office iti 40 a nadumaduma a toy guns, idinto a 5 nga atiddog a sinanpaltog ken 8 nga ababa a toy guns ti nasamsam ti Agoo Police Station.
Nakumpiska met dagiti polis iti Ilocos Norte iti 102 a toy pellet guns, 12 a “Very’s” pistol mini-shotguns, 97 packs a plastic pellets ken 84 boxes para iti “Very’s” pistol.
Kinuna ni Bataoil a naisayangkat dagiti operasion agsipud kadagiti illegal a mailaklako a toy guns ken firecrackers iti rehion.
Kinuna ti PNP regional director a makapadakes ti ipaay dagiti nasao a sinanpaltog agsipud ta adda lead ken kemikal dagiti balada ken kasla pudpudno dagitoy a toy gun a mabalin nga aramaten kadagiti illegal nga aktibidad wenno krimen.
Naduktalan pay nga adu kadagiti aglako kadagiti nasao a toy guns ken paputok ti awanan iti permit. (Danny Antalan)


text:
VIGAN CITY – Nainaguraran ti baro a dua-kadsaaran a Justice hall ditoy siudad idi Marso 25.
Ni Department of Justice Chief State Counsel Ricardo Paras ti kangrunaan a sangaili iti inagurasion a tinabunuan da House Deputy Speaker Eric Singson, Mayor Allen Singson, DPWH Assistant Director Angelito Damo ken dadduma pay nga opisial ti ili ken kameng ti justice department ditoy siudad.
Napunduan iti P28 milion manipud iti DOJ ken counterpart a pondo ni Cong. Singson, ditoyen ti pakaibalayan dagiti dua a regional trial courts nga idauluan da Judge Gabino Babin ken Judge Policarpio Martinez, MTCC, City Prosecutor’s Office, Public Attorney’s Ofice the ti Probation Office.#


text:
VIGAN CITY – Nadunor ti agama iti aksidente a napasamak iti nagkurusan ti Quezon Avenue ken Burgos Street ditoy itay lawasna.
Natukkol ti saka ni Dennis Leonardo Requilman, 37, naasawaan, idinto a nadundunor ti anakna a ni Mark, 4, idi nakidinnungpar ti luganda a Yamaha RS iti maysa a Hyundai van a minaneho ni Edwin Arcena, 43, residente iti Cabaroan Daya ditoy a siudad iti nasao a nagkurusan.
Segun iti polis, agpaabagatan ti motorsiklo idinto nga agpadaya ti van idi nagdinnungparda iti nagkurusan.
Naitaray dagiti biktima iti Lahoz Clinic and Hospital para iti pannakaagas dagiti sugatda.
Simmuko iti polis ditoy ni Arcena.#


text:
BAGUIO CITY – Sabali manen a pagtagilakuan ti nauram ditoy siudad itay abril 14, sumagmamano nga aldaw kalpasan ti pannakauram ti dry goods section.
Nauram ti maikadua a kadsaaran ti Andoks Restaurant a masarakan iti Session Road a mapapati a nagtaud manen iti faulty wiring.
Nupay kasta, bassit laeng ti nadadael gapu ta nadaras a nadepdep ti uram.
Daytoy ti maikapat nga uram a napasamak ditoy siudad iti las-ud ti tallo a bulan iti daytoy a tawen.
Kabayatanna, linagidaw ni Victor Calimlim, tesorero ti Baguio Market-Plaza Cooperative Multipurpose (Bamapcom), ti saan a pannakainspeksion dagiti koneksion ti koriente kadagiti pagtagilakuan iti tiendaan publiko ditoy a mapapati a puon ti pannakauram ti dry goods section itay Abril 11.
Segun ken Calimlim, nagbaybay-a ti siudad iti saan a pannakinspeksion kadagiti pagtagilakuan iti tiendaan publiko iti uneg ti 18 a tawen tapno maamiris koma ti kinatalged dagiti koneksion ti kuriente.
Mapattapatta a P3 milion ti dimmapo a tagilako ken sanikua gapu iti pannakauram ti dry goods section.
Agdagup iti 56 nga stall ti dimmapo iti uram a nangrugi iti alas 4:20 iti parbangon. Nakontrol dagiti bombero ti uram kalpasan ti maysa nga oras.
Dagiti agsasallupang ken agtitinnali a barut ti kuriente ti maipagarup a nagtaudan ti uram, segun iti report dagiti security guard ti tiendaan.
Kinuna ti maysa a guardia a nakangngegda nga immuna iti sanetset sakbay ti apuy.
Idi Abril 2, agdagup iti P45 milion ti balor dagiti tagilako ken sanikua ti naireport a dimmapo iti pannakauram ti Tiong San Harrison Supermarket. Nagpaut ti uram iti siam nga oras.
Nangrugi ti uram iti 6th floor ti walo-kadsaaran a pagtagilakuan. Faulty electrical wiring ti maitudtudo a gapu ti uram.
Agpateg met iti P70M ti balor ti sanikua a dimmapo idi nauram ti maysa a pasdek ti Unibersidad ti Baguio idi Pebrero 11 iti daytoy met la a tawen. Barut ti kuriente ti maipagarup a gapu iti nasao nga uram.#


text:
Sarita ni Danny B. Antalan
Manipud kimmuyogak kenni Gloria iti libot, binigat metten nga agpagnapagnaak. Ti umuna nga agdan nga umuli ti simbaan ti pagpatinggaak.
Napigsa ti duron ti panunotko a kabaelak ti umuli. Ngem daytoy matak ti mangibagbaga a nangato. Daytoy tumengko ti mangipaspasimudaag nga aramidek laengen ti umuli inton bigat.
Sinurotko ti tumengko ta isu ti balakad ti matak.
Indissok ti ubetko iti semento nga agdan. Ngem anian a panakairanana a sumungad ni Gloria. Tumakderak koma ta ipakitak a kayarigak ti soldado a natibker a mangipaay iti saludo iti reyna a lumasat. Ngem saan a simmurot ti likodko ket diak nakatakder.
“Pirmi ti ling-etmo,” ti rupak ti kitkitaenna nga umis-isem.
“Nagpaling-etak ngamin.”
“Ti la ar-aramidem. Inka ket agtugaw idiay kolumpiom bayat ti panagsusopmo iti suakom,” kinunana.
Nakarit ti riknak. Nangruna iti maudi a balikasna. Ta malagipko daydi arapaapko.
“Madanonto ti aldaw… addanto met suakok.”
“Awan met nuangmo nga isukatmo iti suako.”
“Bumaknangak, aramidek ti amin a kabaelak. Saan la dagita a mabilbilang a baknang ti nakasakmol ti bibigda iti suako. Ikarik iti bagik!”
Adda suakok tattan. Ngem saan a simbolo ti kinabaknang ken kinangato. Ngem ita adtoy ti babai a nangipalagip iti kinaparammagko.
“Gloria, no ammom la koma, no apay a nagpaling-etak iti daytoy nga agsapa!”
“Ket ania?”
“Agsipud ta ay-ayatenka latta!”
Saan a nagtimek ti baket. Nagbaw-ing. Diak magaw-at ti ekspresion iti rupana.
Ngem pudno ti imbagak kenkuana: no ammona la koma. Nangruna ti panagsaritami idi kalman ken ni Fernando.
“Agpatulongak koma, anakko.”
“Awan ti saan, basta kabaelak, Amang.”
“Tulongannak koma ken ni Gloria. Barbareng masibbolko ti nasam-it a ‘wen’na.”
“Ay apo, laklakayankayon… tila ar-aramidenyo. Apay, dikayo maalas iti dayta ar-aramidenyo? Nakababain.”
“Anakko, awan innubingan ken linnakayan iti ayat.”
“Namin-adu a nangegko daytan a balikas. Ngem sabali ti realidad. Ti realidad… dimon kabaelan ti umuli iti walopulo ket tallo nga agdan ti simbaan.”
“Nasakit dagita a balikasmo, Fernando. Ngem ipakitak kenka, kabaelak pay laeng ti umuli iti agdan.”
“Ket kitaenta ah, bareng di agpakaro dayta rayumam. No maaramidmo, awanton ti makunak, Amang.”
MANGTIMTIMTIM ni Tonying iti sanger ti tallo tawenna a basi idi lumas-udak iti solarda iti Tinaan. Inyopreserna ti Blend 45 a baso nga adda laonna a basi ngem inngatok ti imak.
“Kasla nayadok ti kariskisna, gayyem.”
“Alaek koma ti timplam, ngem adda pagduduaak a paset ti bagik. Ud-udak man pay ti panagkedkedko.”
“Saanka met ngamin a mannalon.”
Nagsig-amak. “Saan pay laeng a napugsat ti kuerdas ti biolinmo?” insaludsodko. Ammonan ti kayatko a sawen.
“Limmukay laeng ngem mabalin a pairutan,” kinitanak sana imbulos ti saludsod a padpadaanak. “Apay, beterano pay laeng ti takderna? Ket no, maisbuam san ta tanganmo?”
Nalag-an ti katawak. “Saan laeng a seks ti puon ti amin a ragsak iti puso.”
A sinippaw ni Tonying. “Ala, kuston, dikanto ket agsangit. Gayyem, mabalin aya a dika kuyogen.”
IMDENGAM, o Imnas/ Ta inka ka’d mangrikna/ Kadagitoy nga un-unnoy/ Toy gumawgawawa./ Ammuem a toy ayat/ Nagtaud gapu kenka…
Naglukat ti narra a ruangan ket rimmuar ni Gloria.
“Kukuaenyo, mabainnak! Kuston!” dina ammo ti aramidenna no guyodennak nga iyuuneg iti balay wenno ibatogna ti tammudona iti agpuypuyot a bibigna.
“Dimo kadi nagustuan ti ayug ti nagdanggay a bosesko ken ti makasalibukag nga aweng ti biolin?” sinaludsodko.
“Hamman, ngem umunegkayo. Pangaasiyo. Kaasiandak iti dila dagiti kaarruba. Saan a sikayo ti talanggutangenda,” kinuna ni Gloria idinto nga intudona ti sopa nga ayan dagiti dua a babbalasitang nga agbuybuya iti telebision.
“Addakami, apok!” indaydayaw ni Tonying kadagiti dua.
“K lelong. Umayyo kadi ka-eyeball ni grandma?” kinuna ti naub-ubing.
“Saan a siak, apok, ni Lelongyo a Federico.”
Sumungbat koma pay ti balasitang, ngem nagbannikes ni Gloria iti sanguananda.
“Hala, saan a makituttot ti ubrayo. Saritaan ti nataengan daytoy. Umunegkayon iti kuarto.”
Agtantanabutob dagiti dua a simmurot.
“Apayen? Mabainnak iti panangtapatyo kaniak,” kinuna manen ni Gloria.
“Kasta idi kapanawenantayo.”
“Met la gayam, saantayo a panawen itan. Ania ngamin ti gagarayo? Rabiin.”
“Daytoy ngarud padak a lakay, kunak no agkabawen, ngem malagipna met ti agarem.” kinuna ni Tonying.
“Awisenka koma nga agpasiar.”
Nagmulagat ti baket. “Ania ti naknakanmo? Mabainnak!”
“Ania ta mabainen, tattay ko pay a dengdenggen dayta. Saanta nga umadayo. Saankami nga agawid no dinak palugodan.”
“Dinak kariten!”
“Adda latta kenka ah!”
“Sadino ngamin?”
“Idiay laeng met Baballasiaoan ti papananta… idiay Pinsal Falls.
“Ala, wen. Ngem agawidkayon. Masinsindian ti ubetko kadakayo. Tila ar-aramidenyo.”
“Inkami ngaruden.”
NALAM-EK ti parbangon, ngem gumilgil-ayab ti riknak. Kabaelak! Dayta ti ikkis ti riknak nga umuli iti walo pulo ket tallo a tukad ti agdan. Amin a negatibo iti panunotko ket inwaksik.
Rinugiak. Mayat ti rubbuatna. Kasta met laeng iti maikadua; maikatlo; maikapat; maikalima… maikasangapulo!
Idi madanonko ti maika-tallopulo ket lima nga addang, ket diak ammo no ania ti nagtedted iti semento nga agdan a nagtaud iti rupak. Lua wenno ling-et?
Anianto ngarud ti yestoriak ken ni Gloria inton madamdama bayat ti panagpallailangmi iti disso a kunkunada a nagdissuan ti dapan ni Angalo? Diak kayat a makita ni Gloria a nakababbaba ti abagak iti daytoy nga agsapa.
(Adda tuloyna)


text:
Taaw Indiano
Ti Taaw Indiano ket isu ti maikatlo a kadakkelan a taaw a pannakabingbingay ti lubong, a sumaksakup ti agarup a 20% ti danum iti rabaw ti Daga.[1] Daytoy ket nabeddengan babaen ti Asia a mairaman ti India, nga isu daytoy ti nakainagana ti taaw[2][3][4][5]—iti amianan, iti laud babaen ti Aprika, iti daya babaen ti Australia, ken iti abagatan babaen ti Akin-abagatan a Taaw (wenno, depende ti panagilawag, babaen ti Antartika.)[6]
Kas maysa a komponente ti Taaw ti Lubong, ti Taaw Indiano ket namarkaan manipud ti Taaw Atlantiko babaen ti 20° daya meridiano nga agpa-abagatan manipud ti Rawis Agulhas, ken manipud ti Taaw Pasipiko babaen ti meridiano ti 146°55' a daya.[7] Ti akinamianan unay a gayatan ti Taaw Indiano ket agarup a 30° ti amianan idiay Golpo Persiano. Daytoy a Taaw ket gangani 00010 km (6200 mi) ti kalawana kadagiti akinabagatan nga ungto ti Aprika ken Australia, ken ti kalawana ket 55600073 km² (35000028 mi²)[8], a mairaman ti Baybay Nalabbasit ken ti Golpo Persiano.
Ti tomo ti taaw ket nakarkulo iti 131000292 km³ (08600070 mi³).[9] dda dagiti babassit nga Is-isl a a naiwarwaras kadagiti barakus ti kontinente. Dagiti isla a pagilian iti kaunegan ti taaw ket ti Madagascar (ti maikapat a kadakkelan nga isla ti lubong), Komoros, Seychelles, Maldibas, Maurisio, ken Sri Lanka. Ti purpuro ti Indonesia ket pagbeddengan ti taaw iti daya.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Rasul Bux Rais (1986). Ti Taaw Indiano ken dagiti Nalatak a Bileg. Routledge. ISBN 978-0389206958.
- ^ Harper, Douglas. "Online Etymology Dictionary". Online Etymology Dictionary. Naala idi 18 Enero 2011.
- ^ Indo-Amerikano a panakibiang : dagiti orientasion ken perspektibo ti ganganaet a panakibiang ni P.V. Narasimha Rao ken Bill Clinton Babaen ni Anand Mathur; Panid 138 “Ti India ket sakupenna ti tengnga apuesto idiay rehion ti Taaw Indiano isu a ti Taaw ket nanaganan idi kalpasan ti India.”
- ^ Dagiti Politika ti Taaw Indiano arehion: dagiti katimbengan ti bileg Babaen ni Ferenc Albert Váli; Panid 25
- ^ Heograpia ti India Para iti Serbisio Sibil nga Eksamen Babaen ni Hussain; Panid 12-251; "INDIA KEN TI HEO-POLITIKA TI TAAW INDIANO "(16-33)
- ^ "'Taaw Indiano' — Merriam-Webster Dictionary Online". Naala idi 2012-07-07.
taaw ti D ti Aprika, A ti Asia, L ti Australia, ken Amianan ti of Antartika ti kalawa agaup a 28,350,500 kuadrado milia (73,427,795 kuadrado kilometro)
- ^ Dagiti patinggaan ti Taaw ken Baybay. Organisasion ti Sangalubongan a Hidrograpiko Naipangpangruna a Pablaak Bilang. 23, 1953.
- ^ http://www.enchantedlearning.com/subjects/ocean/
- ^ Donald W. Gotthold, Julia J. Gotthold (1988). Taaw Indiano: Bibliograpia. Clio Press. ISBN 1-85109-034-7.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Midia a mainaig iti Taaw Indiano iti Wikimedia Commons


text:
No maminsan, nupay saantayo pay a sisasagana a sumango iti dakkel a panagbalbaliw iti panagbiagtayo, sumrektayon iti biag ti naestadoan. Ngem no dadduma, sapulentayo latta ti nakairuamantayo iti laksid a sabalin ti panagbiagtayo iti agdama iti napalabas. Dakkel la unay a biddut daytoy. No saan a maaluadan, agtinnag nga awan ti mamaayna ti pinarintumengan a karinkari.
Kas ken ni Cely, addanen iti asawa ngem saanna pay laeng nga inikkan iti importansia ti responsibilidad a rumbeng koma nga akmenna iti asawana, ken iti uneg ti pagtaenganda. No ania daydiay panagbiagna idi balasang, isu pay laeng ti ar-aramidenna uray addan asawana. Un-unaenna nga aramiden dagiti bambanag a pagduyosan ti bagina. Saanna pay laeng a kayat ti aganak ta importante kenkuana ti immal-o a pammagina. Sangkasaona a dina pay kayat ti aganak ta saanna pay laeng a naipapas ti kinabalasangna. Dayta ti sangkarasonna ken ni Albert nga asawana no kasdiay nga ipadlaw ti lakayna ti ayatna a maaddaanda metten iti anak.
Saan ngarud a nagbaliw ti lifestyle ni Cely. Magustuanna ti agpasiar. Masansan a saan a masangpetan ni Albert. Siempre, iliwen met ti asawana ti kinnaaddana koma iti pagtaenganda no sumangpet manipud iti trabaho. Ta isu met ti rumbeng koma a mapasamak. Ngem anian ta kawaw ti pagtaengan a sangpetanna. No dadduma, awan pay ti masangpetanna a taraon. Kapilitan nga isu ti agisagana iti kanenda ket no masadut, mangan laengen iti ruar.
Iti pannakasemsem ti lalaki, kinasaritana manen ti baketna. Ngem kaskasdi ti inrason ni Cely, saanna pay a naipapas ti panagbiag ti kinabalasang. Kayatna pay ti agpapas nga aglang-ay sakbay a maigalut iti kinaina.
Napunuan ni Albert ket naladaw metten a nagaw-awid. Inggaed ti lalaki ti nagtrabaho. Impaayna ti panawenna iti trabaho. Ditoy ti nangibukbokanna iti panawenna.
Nagbalaw ni Cely idi rinabii metten a maladaw a sumangpet ni Albert santo nagsapa a bumangon a mapan agopisina. Agkape laengen ket umulogen iti balayda. Saanen a kas idi nga agek ti pangriingna ken ni Cely.
Pinadasna a kasao ni Albert, ngem saan met nga inkaskaso ti lalaki. Ibabana nga insegida ti telepono. Uray dagiti emailna iti lakayna, awan a mabasana a sungbat uray tulnek la koma.
Napan ni Cely iti pagtrabahuan ni Albert, ngem di nagparang ti lalaki. Impiduana ngem kaskasdi a di inasikaso ti lakayna.
Naglabas ti panawen a kasta ti situasionda. Ditoy a naamiris ni Celia ti biddutna. Saanna ngamin nga inikkan ti importansia a sumangsangon iti dakkel a responsibilidad. A saanen a dagiti laeng agpaay kenkuana ti importante no di ket addan katukadna a nasisita nga aramidenna. Isu dayta ti responsibilidadna iti asawana. Ti panangakemna iti kapatgan amin nga akem ti maysa a naasawaan. Nautobnan ti amin.
Inkeddeng ni Cely nga agtignay itan tapno salbarenna ti relasionda ken ni Albert. Sipapakumbaba a nagpatulong iti katuganganna a babai. Ti katuganganna a babai ti nangidalan iti panagkappiada a dua.
Ita, nagsubli met laeng ti nasam-it a langenlangenda. Nagyaman ni Cely ta nasapa a naamirisna ti biddutna ket saan a nagtungpal ti kinaawan responsibilidadna nga asawa iti panagsinada ken ni Albert.
Akmen koma ti babai ti pagrebbenganna kas maiyataday iti maysa a naasawaan. Masapul a patas ti akmen ti tunggal maysa. No nasam-it ti langenlangen dagiti agassawa, makaguyugoy ken makaay-ayo a buyaen, saan laeng nga iti imatang ti padada a parsua no di ket iti Dios.#


text:
Immuna a naaramid ti Parada iti aglikmut ti Poblasion a nangrugi iti Cabugao Institute Ground sa nagtungpal iti ikub ti Cabugao Central Park, Brgy. Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur.
Iti Parada, inyuna ti Mobile Patrol Car ti Municipal Police Station sa simmaruno dagiti Opisiales ti LGU Cabugao nga indauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken ni Vice Mayor Danilo Q. Gazmen agraman dagiti Konsehales ti ili. Simmaganad ti grupo dagiti Opisiales ti Federated Farmer’s Association ken Cabugao Federated Fishermen’s Association nga indauluan da Mr. Elmer Guerrero Bromeo ken ni Mr. Bonifacio Valle kas panagsaganadda.
Nakikaysa met dagiti Marching Band dagiti eskuela-elementaria ken High School ti ili a Cabugao. Naurnos ti trapiko babaen ti panangiwardas dagiti polis ken security personnel nga idauluan ni Cabugao Chief of Police William N. Nerona. Adda met nakipaset a kameng ti Philippine Army ken Bureau of Fire Safety a nakipulapol iti publiko.
Naangay ti programa iti CCP Flagpole Area. Indauluan ni Mrs. Lucille S. Somera ti ababa a kararag. Naaramid ti National Anthem babaen iti CI Marching Band ken Panunumpa sa Watawat nga indauluan ni Mrs. Eva Clemens Reintar. Indauluan met ni Mrs. Lourdes Azcueta ti pannakakanta ti Cabugao Hymn.
Kimmablaaw ken nagyaman ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti natunos ken sangsangkamaysa a partisipasion dagiti barangay kasta met dagiti asosasion iti uneg ti barangay nga indauluan ti Farmers ken Fishermen a nakikaysa iti daytoy napnuan balligi a taripnong ti umuna nga aldaw ti panagpiesta ti ili. Impeksa ni Mayor Ediboy ti ragsakna a nakaimatang iti aglaplapusanan a nagatendar iti parada ken pakontes ti Bahay Kubo ni Mannalon iti CCP.
Nagsarita met ni MAFC Chairman Rogelio Barlolong iti pateg ti panangiyuna dagiti mannalon/mangngalap iti panagrambak. Bininsa ni Mr. Nereo S. Daproza, AT/DA-LGU dagiti annuroten ken kategoria ti pakontes ti Bahay-Kubo ni Mannalon. Nagpaay a Board of Judges da Ms. Connie L. Quinola, MLGO Officer V ti LGU-Cabugao, Dr. Elizabeth S. Pablico, MARO Caretaker, ken Engr. Warren S. Siruno iti Municipal Engineering Office.
Kabayatan ti pannaka-grado dagiti mangabak a bahay kubo, pinasiar ni Mayor Ediboy a saggaysa dagiti Bahay Kubo ni Mannalon ket inapresiarna daytoy a naiduma a pakontes ken exhibit dagiti mannalon ken mangngalap.
Nagpaay nga Emcee da Mrs. Joenah G. Sevilleja, AT/DA-LGU ken MAFC Chairman Rogelio Barlolong. # (Web In-Action)


text:
VIGAN CITY – Nailungalong itay nabiit ti pannakaipangato ti inspection fees kadagiti imported frozen meat a mailako ditoy siudad.
Kinuna ni Vigan City Slaughterhouse Master Dr. Arnulfo Quitoriano a daytoy ti natratar iti naisayangkat a public hearing itay nabiit mainaig iti nasao a lungalong ni Konsehal Juan Carlo Medina.
Kas maibatay daytoy a lungalong ni Medina, manayonan ti inspection fee a masingsingir kadagiti imported a frozen meat a mailaklako iti siudad ti Vigan ket itinto slaughterhouse ti pakaipakatan ti inspeksion sakbay a maipanda iti tiendaan publiko a mailako.
Segun ken ni Quitoriano, aggapu dagiti imported frozen meat manipud iti USA, Ireland, France ken dadduma pay a pagilian iti ballasiw-taaw sana impasingked a nadalus dagitoy agsipud ta masursurot ti umisu a temperatura dagiti lugan a pakaikargaanda ken nainget ti pannakainspeksionda kadagiti naggapuanda a pagilian.
Naammuan ken ni Quitoriano nga addan supplier nga agideldeliber kadagiti imported frozen meat a mailako iti tiendaan ken pagtagilakuan iti Vigan City.
Kinuna pay ni Quitoriano nga apaman a simmangpet dagiti delivery van iti Vigan, mainspeksion dagiti kargada ken maipakita kenkuana no umisu met laeng dagiti dokumentoda.#


text:
KAIKUPKUPIN pay laeng ti alingasaw ti SONA ni Pres. Duterte... gimmil-ayaben a kasla kimat ti giyera de lenggua (word war) dagiti dua nga ulo a sigud nga aggayyem ngem ita... arigdan ti kasla aso ken pusa. Nasaktan kano ni CPP founder Joma Sison iti estilo ni Digong a nangibunga iti pannakaisardeng ti peace talk iti baet ti gobyerno ken grupo-CPP-NDF-NPA.
Adu dagiti nararasaw a pannao ti imbasnot ni Digong kas koma iti edad ken estado iti salun-at ni Joma. Lakay kanon ken masakit. No pudno kano a natured... masapul nga agawid (Joma) ta sanguenna dagiti kasona saan nga aglemlemmeng sadiay The Netherlands. Mayat kano ti biagna sadiay idinto ta piman a mamirmiraut kano dagiti taona ditoy Pilipinas. Adu pay dagiti nagagasang a pasagid ken kugsil ni Digong kadagiti naglabas nga aldaw.
***
Gimluong met ti sungbat ni Joma Sison itay nabiit. Ni met Pres. Digong ti binasnutanna. Masakit kano ti presidente ket rumbeng nga agpadoktor para iti utek daytoy. No itimbangtayo dagita a pinnadakes dagiti dua... tonelada pards. Grabe a kasla saan a nakappapati ngem naimutektekantayo a pudno. Arigda kano ti ubbing a di maanawa dagiti dadakkelda. Hayxsh... biag. Adu pay ketdin ti mabuisit. Adda pay nagkuna nga agsangoda la koman a dua uray ania ditan a klase ti ranget wenno gubat tapno malpasen ti tensiyon. Kasano a dika mabuisit ket nagadu dita dagiti aggigiddan a parikut ti pagilian iti agdama. Naka-isa pay laeng ti Martial Law idiay Mindanao. Dipay nalpas ti giyera dita Marawi. Maitultuloy met latta ti giyera kontra droga. Dumegdegdeg met ti parikut dita kustom a ti kaudian ket ti pannakaibutaktak ti P6.4Bilyon a droga a nakalusot manipud China.
Inayonmo pay ti kontrobersiya iti STL-Jueteng. Ultimo Barangay election... dipay nai-pinal no matuloy wenno saan. Maryakowzina... adu dagiti agdama a parikut. No alaem iti pinnudot... awan ti pagtungpalan dagita a parikut. Mabagtitkan kabsat... adda pay laeng dagita a problema a nakamulagat!
***
Itay nabiit... adda manen baro nga eksena. No medyo limmamiis ti Digong Vs. Joma a kontrobersiya... simgiab met ti Digong vs. Noynoy gapu iti giyera kontra droga. Unayen! ‘Nia manen dayta? Kastoy, pards... adda ngamin nasao wenno padaplis ni sigud a Presidente Benigno “Noynoy” Aquino III panggep iti kampanya kontra illegal a droga. Kasla ngamin kano awan met nagbaliwan ti pagilian uray adda ti kampanya kano ni Pres. Duterte kontra droga. Natural, arigna iti kugtar iti rupa ni Pres. Duterte ti daplis ni Noynoy. Isu nga iti panagbitlana iti maika-113 nga anibersaryo ti BIR itay nabiit... kinuna ni Duterte a di koma agbiddut a sumrek iti illegal a drug trade ni Aquino ta no saan ket PATGEDANNA. Iti ungetna... kinuna ti presidente nga adda dagiti heneral nga aide kano ni Aquino ken uray ti naabak a kimmandidato a presidente iti sibayna ti konektado kano iti illegal a drug trade. Innagananna pay dagiti kano “bata” ni Noynoy kas kenni retirado a Heneral ken agdama a mayor ti Bantayan, Cebu a ni Mayor Vicente Loot ket konektado iti illegal a droga. “Sabi ni P-Noy parang walang nangyari. Sige, pumasok ka sa droga, P-noy pag hindi kita pinutulan ng ulo, buang ka. Anong walang nangyari? Mga heneral mo noon, yang aide mo, aide ni Roxas puro nasa droga konektado. Number 1 riyan yung bata niyo si Gen. Loot. Aywan ko kung nandito si Loot, Put... huwag mo akong takut-takutin, general ka.” Dagita dagiti putedputed a basnot ni Digong. Pammaneknek a nasaktan iti panangtagibassit ni Noynoy iti nagappuananen ti Duterte Administration kontra illegal a droga.
Kinapudnona... no intay lagipen dagiti ballaag ti presidente... maysa kadagiti innagananna a persona a konektado iti droga ket ni daydi Ozamiz City Mayor Reynaldo Parojinog, Sr. Iti maysa a raid dagiti otoridad... napapatay daytoy agraman asawana ken 13-pay a dadduma. Ti makagapu... droga ken armas. Pammaneknek dayta a pasamak nga agtultuloy latta ti kampanya ti administrasyon kontrra illegal a droga.
***
Kinapudnona... bayat kadagiti maisaysayangkat nga imbestigasyon iti pannakapapatay ni Mayor Parojinog ken kakaduana... bimmasnot met ni PNP Chief Dir. Gen. Ronald dela Rosa nga adda pay kano dagiti sumarsaruno a maitumba manipud iti grupo dagiti drug lord ken narco-politician kadagiti sumarsaruno pay nga operasyon ti pulisya. “Marami pa, hintay-hintay lang kayo... that should serve as a warning to everyone”. Nadagsen dayta a ballaag ni Bato. Iti agdama, kas kinunana... manarimaanen ti “case build-up” kontra kadagiti narco-politicians a siguden nga innaganan idi ni Digong. “Nationawide scale yun, marami pa!” innayon pay ni Bato. No intay lagipen..itay laeng nabiit... sakbay iti operasyon kontra Parojinog... napapatay ti mataap a drug lord sadiay Iloilo a ni Melvin Odicta ken ti asawana a ni Meriam. Napapatay dagitoy kalpasan a nakisaritada kenni Dela Rosa idiay Camp Crame idi napan a tawen gapu iti pannakairamanda iti listaan dagiti konektado iti droga. Idi maamad kenni Bato no apay a napapatay ni Mayor Parojinog... adtoy ti sungbat ni Heneral: “I want him alive, to answer the charges, pero kung lumaban siya then I want my men alive more than him pag siya lumaban. After the smoke has cleared, it should be the good man standing and the bad man lying on the pavement.” Iti dayta a raid, nakasamsam dagiti otoridad iti armas, granada, maatap a shabu ken dadduma pay. Dagita nga eksena ket maysa pay a pammaneknek nga adayo pay ti ungto ti kampanya ti administrasyon kontra droga.
***
Analysis: idi katibok ti panangrugi ti Oplan Tokhang... adu dagiti nainaganan (adu met ti saan) nga indibiduwal ken grupo ti adda iti listaan nga eggem ni Pres. Duterte. Manipud barangay officials nga agpangato. Uray iti showbiz, adda dagiti nairaman ti naganda iti listaan. Ayandan dagita a nakalista? Natokhang amin ngata dagita? Apay a kasla limmamiis? Agtultuloy ngata a maim-imbestigaran dagita? Maysa a burburtia iti agdama ti estilo ti kampanya ti administrasyon kontra droga. Dayta ngata ti makagapu no apay kasla adda dagiti saan a kuntento... maysa ditan ni Ex-Pres. Benigno Aquino? Iti pannakaisursurat daytoy nga espasyo, agur-uraykami pay laeng iti reaksiyon wenno sungbat a basnot met manipud kenni Noynoy. Masiguromi a nakangursiit man ni Noynoy kadagiti nasasakit a daplis ni Digong kenkuana... nasaktan daytoy ken mabalin a mangisagsagana met iti isaplitna a kontra-banat kenni ni Pres. Duterte.
Tsk tsk... no sibibiag daydi lolok... sangatonelada a kantiyaw ti ipugsitna kontra kada Digong ken Noynoy. Agasem ket dua a presidente... agpinpinnalapaldan gapu iti droga? kadi a kasla nakababain? Only in the Philippines, pards! He he... ne, awan espasyon. Adios mi amor, ciao, mabalos!


text:
Sofronio Española, Palawan
Ti Sofronio Española ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sofronio Española ket nabingbingay kadagiti 9 a barbaranggay.[2]
- Abo-abo
- Iraray
- Isumbo
- Labog
- Panitian
- Pulot Center
- Pulot Interior (Pulot II)
- Pulot Shore (Pulot I)
- Punang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Palawan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Palawan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Mehiko
Nagsasabtan: 23°N 102°W / 23°N 102°W
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano[14]wenno kadawyan a makunkuna a kas Mehiko[15], ket maysa nga batay-linteg a pederal a republika iti Amianan nga Amerika. Nabeddengan iti amianan iti Estados Unidos; iti abagatan ken laud babaen ti Taaw Pasipiko; iti abagatan a daya babaen ti Guatemala, Belis, ken ti Baybay Karibe; ken iti daya babaen ti Golpo ti Mehiko.[16]Naisakupan na daytoy iti nganngani a dua a riwriw a kuadrado kilometro (sumurok a 760,000 kuadrado milia),[2]Ti Méhiko ket isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti Kaamerikaan babaen ti dagup a kalawa ken ti maika-13 a kadakkelan a naiwayawayas a pagilian iti lubong. Nga addan ti nakarkulo a populasion iti surmurok a 112 a riwriw,[9] isu daytoy ti maika-11 a kapusekan ti populasion ken ti kapusekan ti populasion kadagiti agsasao ti Españiol a pagilian. Ti Mehiko ket maysa a a tiponan ti muyong a nagbuklan dagiti tallo pulo ket maysa nga estado ken maysa a Pederal a Distrito, ti kapitolio a siudad.
Ti Kasakbayan ti Kolumbiano a Mehiko adu kadagiti kultura ket nataenganda dagiti napalaing a sibilisasion a kas ti Olmec, ti Toltec, ti Teotihuacan, ti Sapoteko, ti Maya ken ti Asteka sakbay nga immunada a nakakita kadagiti Europeano. Idi 1521, ti Espania nangirukma ken nangikolonisado ti teritorio manipud ti kuartelna idiay Mehiko-Tenochtitlan, a daytoy ket naadministrado a kas ti Birreinato ti Baro nga Espania. Daytoy a teritorio ket dimteng a nagbalin a ti Mehiko a kas ti panagwaywaya ket nabigbigan idi 1821. Ti kalpasan ti panagwayawaya a paset ti panawen ket naidasig idi babaen ti ekonomiko a pannakatalna, ti Mehikano-Amerikano a Gubat ken ti maipapan ti teritorio a pannakaiyakar iti Estados Unidos, ti sibil a gubat, dagiti dua nga imperio ken ti domestiko a diktadura. Ti kinaudi a naibaga ket nakaiturongan ti Mehikano a Rebolusion idi 1910, a nakaipatinggaan ti panakaiyebkas ti 1917 a Batay-linteg ken ti irurumsua ti agdama a sistema ti politika ti Mehiko. Dagiti panagbutos a natengngel idi Hulio 2000 ket nangmarka ti immuna a panangabak ti presidensia ti kasuppiatan a partido manipud ti Partido ti Institusional a Rebolusionario. Manipud idi 2006 ti pagilian ket adda iti tengnga ti maysa a druga a gubat a nakatunton kadagiti 60,000 a biag.[17]
Ti Mehiko ket maysa kadagiti kadakkelan nga ekonomia iti lubong, ken daytoy ket naipanunotan a kas maysa a rehional a bileg ken tengnga a bileg.[18][19][20][21] Iti maipatinayon, ti Mehiko ket isu idi ti immuna a kameng ti Latino Amerikano nga Organisasion para iti Ekonomiko a Panagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay OECD (manipud idi 1994), ken naipanpanunotan a maysa nga akinngato a tengnga a matgedan a pagilian babaen ti Banko ti Lubong.[22] Ti Mehiko ket naipanpanunotan a kas maysa a baro a naindustrialisado a pagilian[23][24][25][26] ken maysa a rumrumsua a bileg.[27] Daytoy ket addaan iti maikasangapulo ket tallo a kadakkelan ti nominal GDP ken ti maikasangapulo ket maysa a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti ekonomiana ket napigsa a naisilpo kadagiti kumaduaanna ti Nawaya a Tulagan ti Komersio ti Amianan nga Amerika (NAFTA), a naipangpangruna ti Estados Unidos.[28][29] Ti Mehiko ket mairanggo ti maikanem iti lubong ken umuna iti Kaamerikaan babaen ti bilang ti UNESCO a Tawid a Luglugar iti Lubong nga addaan iti 31,[30][31][32] ken idi 2007 ket isu idi ti maikasangapulo a kaaduan a nabisbisita a pagilian iti lubong nga adda dagiti 21.4 a riwriw nga internasional a simmangsangpet ti tungngal maysa a tawen.[33]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti panagun-od ti Baro nga Espania ti panakawayawaya manipud ti Espania, naikeddeng daytoy a ti baro a pagilian ket managananto manipud ti kapitoliona, ti Siudad ti Mehiko, a nabangon idi 1524 iti tuon ti taga-ugma nga Aztec a kapitolio ti México-Tenochtitlan. Ti nagan ket naggapu manipud ti Pagsasao a Nahuatl, ken di ammo ti kaibuksilanna.
Ti Mēxihco ket isu idi ti Nahuatl a termino para iti puseg a daga ti Imperio ti Aztec, a nainaganan, ti Ginget ti Mehiko, ken dagiti taona, ti Mexica, ken dagiti naipalikmut a teritorio a nagbalin nga isu ti Estado ti Mehiko a kas maysa a panakabingbingay ti Baro nga Espania sakbay ti pannakawayawaya (ipada ti Latium). Daytoy ket sapasap a naipanunotanm a maysa a toponimo para iti ginget a nagbalin a ti kangrunaan nga etonimo para iti nagbanagan ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, wenno ti baliktadna daytoy.
Ti pasakbay a -co ket isu ti lokatibo ti Nahuatl , a mangaramid a nagan ti lugar ti balikas. Iti labes ti daytoy, ti etimolohia ket di am-ammo. Naisingasing daytoy a naala manipud ti Mextli wenno Mēxihtli, ti nalimed a nagan para iti dios ti gubat ken patron dagiti Aztec, ti Huitzilopochtli, nga iti kaso ti Mēxihco ket kayatna a sawen ti "Lugar a pagtaengan ti Huitzilopochtli".[34] Ti sabali pay a hipotesis[35] ket mangisingasing ti Mēxihco ket naala manipud ti maysa a a panagtipon ti dua a balikas ti Nahuatl a balikas para iti "bulan" (mētztli) ken puseg (xīctli). A kayatna a sawen daytoy ti ("Lugar iti Tengnga ti Bulan") a mabalin a mangibagbaga ti puesto ti Tenochtitlan idiay tengnga ti Danaw Texcoco. Ti sistema dagiti nagsisilpo a danaw, a nakapormaan ti sentro ti Texcoco, ket adda ti porma ti maysa a kuneho, a dagiti Mesoamerikano a pareidolia a mainaig iti bulan. Ti sabali pay a hipotesis ket mangisingasing a naala daytoy manipud ti Mēctli, ti diosen ti maguey.[35]
Ti nagan ti siudad-estado ket naisurat ti Espaniol iti México nga adda iti ponetiko a pateg ti   a letra iti Mediebal nga Espaniol, a nangirepresenta ti awan timek a prikatiba a postalbeolar ti [ʃ]. Daytoy nga uni, ken ti pay natimekan a prikatiba a postalbeolar ti [ʒ], a nangirepresenta ti  , ket nagbalin ti maysa a awan timek a makedngan a prikatiba ti [x] idi las-ud ti maika-16 a siglo. Daytoy ket nangiturong ti sabsabali a pannakaibaga ti ti Méjico kadagiti nadumaduma apablaak iti Espaniol, a kangrunaan idiay Espania, nga idiay Mehiko ken dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol ket kinaykayatda ti panagiletra a México. Kadagiti napalabas a tawen ti Real Academia Española, nga agalalagad ti pagsasao nga Espaniol, ket nangikeddeng a dagitoy dua a kita ket mabalin a maawat iti Espaniol ngen ti maipatpatalked a panangiletra ket ti México.[36] Kaaduan kadagiti pablaak kadagiti amin nga agsasao ti Espaniol a pagilian ket sursurotendan daytoy, urayno ti pagpilia a sabali a kita ket sagpaminsan pay laeng a maus-usar.Iti Ingles, ti   iti Mexico ket saan a mangirepresenta ti kasisigud wenno ti agdama nga uni, ngem ti konsonante a rimpuok ti [ks].
Ti opisial a nagan ti pagilian ket nagbalbaliw kadagiti panagbalbaliw ti porma ti gobierno. Iti dua nga okasion (1821–1823 ken 1863–1867), ti pagilian ket naam-ammuan idi a kas ti Imperio Mexicano (Imperio Mehikano). Amin kadagiti tallo a batay-linteg (1824, 1857 ken ti 1917, ti agdama abatay-linteg) ket agus-usar ti nagan nga Estados Unidos Mexicanos[37]—wenno ti sabali a pannakaibaga nga Estados Unidos mexicanos[38] ken Estados-Unidos Mexicanos,[39] nga amindagitoy ket naipatarus ti Ilokano a kas ti "Estados Unidos dagiti Mehikano". Ti termino a República Mexicana, "Mehikano a Repubika" ket nausar idi kadagiti Linteg ti Batay-linteg ti 1836.[40]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano ket maysa a pederasion dagiti tallo pulo ket maysa a nawaya ken dagiti naturay nga estado, a mangporma ti maysa a kappon nga agsansanay ti grado ti pannakaturay kadagiti Pederal a Distrito ken dagiti dadduma a teritorio.
Ti tunngal maysa nga estado ket adda ti bukodna a batay-linteg, kongreso, ken maysa nga ukom, ken dagiti umili ket agbutbutos babaen ti dagus a panagbutos ti gobernador para iti innem a tawen a termino, ken dagiti pannakabangi kadagiti bukodda a maymaysa a kamara a kongreso ti estado para iti tallo a tawen a termino.[41]
Ti Pederal a Distrito ket maysa a naipangpangruna a politikla a pannakabingbingay a tagikua ti sibubukel a pederasion ken saan a ti maysa a naisangsangayan nga estado, ken iti kastoy, ad-adu ti naipatingga a lokal a papel a panagturay ngem dagiti estado ti pagilian.[42]
Dagiti estado ket nabingbingay kadagiti munisipalidad, ti kabassitan a politikal nga entidad ti administrasion iti pagilian, a tinurayan babaen ti maysa a mayor wenno presidente ti munisipio (Presidente munisipal), a binutosan babaen dagiti agtaeng babaen ti kinaadu.[43]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taga-ugma a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Arkaiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasapaan a tidda ti tao idiay Mehiko ket dagiti sangkap dagiti ramit a bato a nabirukan idiay asideg ti kampo ti apoy idiay Ginget ti Mehiko ken napetsaan babaen ti radio karbon idii circa 23,000 a tawtatwen.[44] Ti Mehiko ket isu ti lugar ti panagtaltalon ti mais ken bukbukel a gapuanan ti maysa a nagdaliasatan manipud dagiti paleo-Indiano agan-anup ken agburburas kadagiti purok ti sedentario nga agrikultura idi rugi ti 7000 BCE.
Dagiti klasiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti simmarsaruno a naporma a luglugar a nagtaltalonan ti mais ken dagiti kultural a kababalin a kas ti narikut a mitolohiko ken relihioso a narikut, ti maysa a vigesimal a numeriko a sistema (naibatay ti duapulo a sistema ti panagbilbilang), ket naiwarwaras kadagiti Mehikano a kultura iti sabsabali a lugar ti Mesoamerika.[45] Iti daytoy a paset ti panawen dagiti purok ket nangrugrugida a nagbalbalin a sosial a napagustuan ken naparang-ay iti maysa a Naidauluan ti hepe, ken ti panagirang-ay kadagiti dakkel a sentro ti pagseremonian.[46]
Kadagiti kasapaan a narikut a sibilisasion idiay Mehiko idi ket ti Olmec a kultura a nagrangrang-ay idiay Aplaya ti Golpo idi agarup a 1500 BCE. Ti Olmec a kababalin ti kultura ket naiwarwaras babaen ti Mehiko kadagiti sabali a pannakaporma a panawen ti kultura idiay Chiapas, ti Oaxaca ken ti Ginget ti Mehiko. Ti pannkaporma a paset ti panawen ket nakakitkita ti pannakaiwarwaras ti naisangsangayan a relihioso ken dagiti simboliko a tradision, ken dagiti pay artistiko ket dagiti arkitektural a karikutan.[47] Iti simmarsaruno a kasakbayan a klasiko a paset ti panawen, dagiti sibilisasion ti Maya ken Zapoteco ket nakaparang-ayda kadagiti narikut a sentro idiay Calakmul ken Monte Albán. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen ti immuna nga gapyso a Mesoamerikano a sistema ti panagsurats ket naparang-ay kadagiti kultura ti Epi-Olmec ken ti Zapoteco, ken ti Mesoamerikano a tradision ti panagsurat ket nakaabot ti kasayaatna iti Klasiko a Maya a Hieroglipiko a sinuratan.[48]
Idiay Tengnga a Mehiko, ti karang-ayan a klasiko a paset ti panawen ket nakakita ti irarang-ay tiTeotihuacano, a nagporma ti milisia ken komersio nga imperio a ti politikal nga impluensiana ket naigay-at iti abagatan aginggana iti Maya a luglugar ken iti pay amianan. Iti paset ti panawen a karang-ayna, ti Teotihuacan, ket naglaon kadagiti kadakkelan a pyramide nga estruktura a nabangon idi kasakbayan ti Columbian nga Kaamerikaan, adda ti populasion iti nasurok a 150,000 a tattao. Iti panawen a pannakarebba ti Teotihuacán idi agarup a 600 CE, ti panagsalsalisal a baetan dagiti kangrunaan a sentro ti politiko ket nangrugrugi idiay tengnga a Mehiko a kas ti Xochicalco ken Cholula. Iti daytoy a panawen idi las-ud ti Epi-Klasiko a Nahua a tattao ket nangrugrugida nga immal-alis iti abagatan idiay Mesoamerika manipud iti Amianan, ken politikal ken kultural a nagbalbalinda a nagturturay idiay tengnga a Mexico, idi pinapanawda dagiti agsasao kadagiti pagsasao a Oto-Manguean.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisial a Nagan iti Pagilian". MX: Ti Presidensia ti Mehiko. 2005-03-31. Naala idi 2010-05-30.
- ^ a b Méhiko a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- ^ "Sapasap a Paammo a maipapan iti Mehiko". MX: Sekretario iti Ganganaet a Pannakibiang. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Encyclopaedia Britannica – Dagiti pagsasao ti Mehiko". britannica.com. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ Ti Sapasap a Linteg dagiti Karbengan ti Lingguistika para kadagiti Patneng a Tattao ket maibigbiganna amin dagiti Amerindio a minoridad a pagsasao, a mairaman ti Espaniol, a kas nailian a pagsasao ken naitimbeng nga umisu laeng kadagiti teritorio a maisasao. Ti gobierno ket maibigbigan na dagiti 62 a patneg a pagsasao, ken dagiti sabsabali a kita a saan mawawatan. "Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas". Méhiko: CDI.
- ^ a b c Lizcano Fernández, Francisco (Mayo 2005). "Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI" (PDF). Convergencia (iti Espaniol). Méhiko: Universidad Autónoma del Estado de México, Centro de Investigación en Ciencias Sociales y Humanidades. 38: 185–232; table on p. 218. ISSN 1405-1435.
- ^ "Síntesis de Resultados" (PDF). Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. 2006. Naala idi 2010-12-22.
- ^ "Politikal a Batay-linteg dagiti Nagkaykaysa nga Estado ti Méhiko Titulo 2 Artikulo 40" (PDF). MX: SCJN. Naala idi 2010-08-14.
- ^ a b "INEGI 2010 nga Estadistika ti Senso". inegi.org.mx. Naala idi 2010-11-25.
- ^ a b c "World Economic Outlook Database, Oktubre 2010". IMF. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ "IMF".
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi Mayo 23, 2012.
- ^ "2013 Human Development Report Statistics" (PDF). Human Development Report 2013. United Nations Development Programme. Marso 14, 2013. Naala idi Marso 16, 2013.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mehikano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 366. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mehiko". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 366. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Heograpiko a Diksionario ti Merriam-Webster, Maika-3 nga ed. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.; p. 733
- ^ "Quinto año de gobierno". Semanario Zeta. 2011-11-12. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-12-17.
- ^ James Scott, Matthias vom Hau ken David Hulme. "Ti Labes ti BICs: Dagiti estratehia ti impluensia" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Ti Unibersidad ti Manchester. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Kasano ti mangipada kadagiti rehional a bileg: dagiti panagusig a konsepto ken panagsukisok dagiti topiko" (PDF). Britaniko a Gimong ti Internasional a Panagadadal. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Hapon" (PDF). Naala idi 2012-05-07.
- ^ Oxford Analytica
- ^ "Pagilian ken Agpatpautang a Grupgrupo". Banko ti Lubong. Naala idi Marso 5, 2011.
Ti Akinngato a tengnga a Matgedan a naipalawagan a kas ti matgedan ti tungngal maysa a tao a nagbaetan ti $3,976 – $12,275
- ^ Paweł Bożyk (2006). "Baro a Naindustrialisado a Pagilian". Globalisasion ket Panagbalbaliw ti Ganganaet nga Annuroten ti Ekonomiko. Ashgate Publishing, Ltd. p. 164. ISBN 0-7546-4638-6.
- ^ Mauro F. Guillén (2003). "Dagiti Multinational, Ideolohia, ken Naurnos a Panagobra". Dagiti Patingnga ti Pagtutumpongan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. pp. 126 (Tabla 5.1). ISBN 0-691-11633-4.
- ^ David Waugh (2000). "Dagiti Agpatpataud nga Industria (kapitulo 19), panagrangrang-ay ti Lubong (kapitulo 22)". Heograpia, Ti Napagkaykaysa nga Arngian. Nelson Thornes Ltd. pp. 563, 576–579, 633, and 640. ISBN 0-17-444706-X.
- ^ N. Gregory Mankiw (2007). Dagiti Punganayan dagiti Ekonomia. Mason, Ohio: Thomson/South-Western. ISBN 0-324-22472-9.
- ^ "G8: Nupay dagiti paggiddiatan, ti Mehiko ket Nanam-ay a kas Rumrumsua a Bileg". Ipsnews.net. Hunio 5, 2007. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Mehiko (05/09). Departamento ti Estado ti Estados Unidos. Naala idi:2009-11-25
- ^ CRS a Reporta para iti Kongreso. Serbisio ti Kongresional a Panagsukisok. Nobiembre 4, 2008
- ^ "UNESCO World Heritage Centre – World Heritage List". UNESCO. Naala idi Mayo 25, 2012.
- ^ "Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters". Whc.unesco.org. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Tabla dagiti Tawid a Lugar iti Lubong babaen ti pagilian
- ^ "Turismo" (PDF). Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Aguilar-Moreno, Manuel (2006). Manual ti Biag iti Asteka a Lubong. Facts of Life, Inc. p. 19. ISBN 0-8160-5673-0.
- ^ a b "Nombre del Estado de México". Gobierno ti Estado ti Mehiko. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Abril 27, 2007. Naala idi Oktubre 3, 2007. (iti Espaniol)
- ^ http://buscon.rae.es/dpdI/SrvltConsulta?lema=méxico
- ^ "El cambio de la denominación de "Estados Unidos Mexicanos" por la de "México" en la Constitución Federal". Ierd.prd.org.mx. Naala idi Nobiembre 4, 2009.
- ^ "Constitucion Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1824)". Tarlton.law.utexas.edu. Septiembre 2, 2009. Naala idi Oktubre 30, 2010.
- ^ "Constitución Mexicana de 1857". Tlahui.com. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Leyes Constitucionales de 1836. Cervantes Virtual
- ^ "Artikulo 116". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos Mehikanos. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 112". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos dagiti Mehikano. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 115". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos dagiti Mehikano. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Dagiti Patneng nga Amerikano: Dagiti Kasapaan a Panagak-akar". MSN Encarta. 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Nobiembre 1, 2009.
- ^ Kirchhoff, Paul (1943). "Mesoamérica — Sus Límites Geográficos, Composición Étnica y Caracteres Culturales". Acta Americana 1 (1): 92–107.
- ^ Carmack, Robert; et al. (1996). Ti legado ti Mesoamerika: ti pakasaritaan ken kultura ti maysa a sibilisasion ti Patneng nga Amerikano. New Jersey: Prentice Hall.
- ^ Diehl, Richard A. (2004). Dagiti Olmec : Immuna a Sibilisasion ti Amerika. Londres: Thames ken Hudson. pp. 9–25.
- ^ Sampson, Geoffrey; Dagiti sistema ti panagsursurat: Ti Linguistoko a Pangyuna, Hutchinson (Londres), 1985.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krauze, Enrique (1998). Mehiko: Biograpia ti Bileg: Ti pakasaritaan ti Moderno a Mehiko 1810–1996. New York, New York: Harper Perennial. p. 896. ISBN 0-06-092917-0.
- Meyer, Michael C.; William H. Beezley (2000). Ti Oxford a Pakasaritaan ti Mehiko. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 736. ISBN 0-19-511228-8.
- Parkes, Henry Bamford (1972). Ti Pakasaritaan ti Mehiko (Maika-3 nga ed.). Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-08410-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mehiko iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Mehiko manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Ti Presidensia ti Mehiko (iti Ingles)
- Mehiko a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Mehiko iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Mehiko
- Datos ti heograpia a mainaig iti Mehiko iti OpenStreetMap
- Mehiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1813


text:
Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maudi iti dua a paset)
Ngem saan pay a napudotan ni Sen. Villar ti tugawna no ar-arigen, sinagadsaden dagiti netizen ti isyu.
Apay kano nga ipawil ket ti innapuy ti makunkuna nga staple food ni Pilipino? Apay koma a makedngan ti kanenna? Adda kenkuanan no abusuenna ti ipaunegna.
No nagaget ti tao, no ammona nga itrabaho, iwatwat ti kinnanna, papananna no di mausar amin nga enerhia nga imet ti innapuy? kuna pay dagiti netizen.
Nga agpayso met!
Kaniak laeng, kuna ni Sen. Villar, maseknanak iti pannakasalaknib ti salun-at ti tunggal maysa. Napaneknekan iti panagadal a ngumato iti 11% ti posibilidad nga agkadiabetes ti tao iti tunggal plato ti innapuy nga ipaunegna.
“Saanak a mangaramid iti linteg a mangipawil iti unli rice,” innayon pay ni Sen. Villar. “Nasaok laeng ti pakaseknak iti nalabes a pannangan iti innapuy a pakaigapgapuan ti panagngato ti blood sugar a mangibunga iti sakit a diabetes. Ngem saankonto a maparitan ti publiko a mangan iti unli rice. Aglalo ket daytoy ti kangrunaan a taraon ti pagilian. Pinili, kinayatda dayta. Awan maaramidak dita. Kaniak laeng ti pakaseknan ti tunggal maysa iti benneg ti salun-at.”
Ngem nakasarak ketdi ni Sen. Villar iti umanamong iti kinunana.
Saanak a pabor iti pannakaipawil ti unlimited rice, kinuna ni Dr. Parolita Misson, nutrition program coordinator ti National Nutritional Council ti Central Visayas, ngem umanamongak a malimitaran ti panangipauneg iti innapuy.
Ket inagapad ni Dr. Mission ti risgo ti sobra nga innapuy a maipauneg. Umuna ditan ti pannakabukel ti sakit a diabetes. Kadagiti nataengan (edad 19 agingga 59), masapul a mangipaunegda laeng iti innapuy a maysa ket gudua a tasa no lalaki ken maysa a tasa no babai.
Mabalin a bassit kadatayo ti rekomendar ni Dr. Mission. Ngem daytoy laeng ti pamuspusan no di kayat ti agsakit iti diabetes a nakasapsapa.
Di pay nagmawmaw ti isyu iti unli rice, sabali pay nga isyu ti umaw-aweng ita. Addada kanon peke a bagas a nakastrek iti pagiliantayo. Nagtaud kano idiay Tsina.
Ti nasao a peke a bagas, naaramid iti napaglalaok nga arina, starch ken plastic resin. Wen, plastic resin! Agasem dayta bagas a naaramid iti plastic resin a pannakaramen iti panagaramid iti plastik?
Saanen a nasken nga ipalawag a dakes ti ibungana iti salun-at dayta a banag. Uray metten saan a nakaadal, maawatannan dayta. Isu a nakadadanag man no pudno ti agwarwaras a damag.
Nagruar iti social media ti panag-panic dagiti dadduma. Adda dita a pinadasda a tinukel ti innapuyda sada imbaltog iti datar. No ngamin kano aglagto, peke a bagas ti naluto. Ta adda ramenna a plastik isu a lumagto. Ken napanda payen impaarisit iti ahensia ti gobierno dagiti atapenda a peke a bagas a nagatangda.
Ngem impasingked ketdi ti National Food Authority (NFA) nga awan ti peke a bagas a mailaklako iti pagilian.
Kayatna a sawen, saan pay a nakastrek dayta a pagam-amkan a peke a bagas ta segun kadagiti maseknan nga ahensia, naiget ti panagbantayda kadagiti sumsumrek a bagas iti pagilian.
Ken segun iti NFA, awan ti kinapudnona a peke ti bagas a naluto no limmagto apaman a tinukel nga imbaltog iti datar. Natural dayta a talugading ti innapuy.
Iti panagadal ti NFA, napaneknekanda iti pisikal a rupa ti mapagduaduaan a bagas a saan a peke dagitoy. Indalanda pay iti microscopic test a kunkunada.
Ipamatmat laeng daytoy a natalged latta dagiti gatgatangentayo a bagas iti pagilian. Banag a mangpalag-an iti riknatayo nga umili.
Saan a kas kadagiti sabsabali a pagilian, malaksid iti China, a pagam-amkanda dagiti mailaklako a bagas iti lugarda. Kas pangarigan iti India a napaneknekan metten nga adda peke sadiay. Iti istoria ti kaklasek idi nga adda sadiay ita, saanda payen unay nga agipapauneg iti innapuy iti amakda a naaramid daytoy iti plastik.
Sabagay, kinunana, addan inruar ti gobierno ditoy a brand dagiti peke a bagas. Ngem kaskasdi latta a di maikkat ti panagduaduami kadagiti mailaklako iti merkado, innayonna pay.
No kasta ngarud a pudno ti damag iti sabali a pagilian, maitutop laeng nga agridamtayo met ditoy. Nasayaat dayta panangiget dagiti maseknan nga ahensia tapno saan a makastrek iti pagilian dayta peke a bagas.
A masapul a pakitinnulongantayo nga umili.#


text:
Buklen ti Cluster 2 Day Care Centers ti Brgy. Baclig, Carusipan, Cuancabal, Cuantacla, Dardarat, Namruangan, Pila, Sagayaden, Turod ken Turod Patac a naggapuan iti 186 nga ubbing a nagturpos iti Day Care.
Iti programa, immuna a naaramid ti Grand March nga indauluan dagiti LGU Officials, Guest Speaker, MSWDO, Parents/Guardians, Brgy. Officials ken dadduma a bisita iti nasao a Recognition Program.
Nangipaay ti Invocation ni Ms. Susan Manahan, Day Care Worker ti Carusipan Day Care Center (DCC). Kalpasan a nakanta ti Pambansang Awit ken Cabugao Hymn, nag-Opening Remarks ni Mrs. Constancia Sonido, Cuancabal DCW. Nag-Words of Welcome met ni Ardleigh Kyrah Dolores, Cuantacla Day Care Pupil.
Naisaganad ti Pinning of Ribbons to the Day Care Pupils babaen kadagiti nagannak. Naisaruno ti Awarding of Gold Medals to the Outstanding Graduates iti sangapulo a DCC babaen kadagiti Donors.
Simmaruno ti Awarding of Gold Medals to the “Most Outstanding Graduates” babaen ti panangirepresentar ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, Committee Vice Chair in Social Services ken ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Iti Mensahe ni SBM Tan-Yee, pinalagipanna dagiti nagannak ken Guardians nga igaedda ti mangtarabay kadagiti ubbing nga umuli iti tukad ti adal gapu ta nagbalinen a “competitive” ti Edukasion iti agdama. Dinayawna ti kinagasatda ita dagiti ubbing ta adda ti programa ti Day Care nga agtultuloy a supsuportaran ti LGU ket agtalinaed koma ti pammatida a maitultuloy dagitoy a programa ken proyekto a mangpasayaat ti kalidad ti Edukasion para kadagiti tumantan-ay nga ubbing.
Naaramid ti awarding of Silver Medals to the Outstanding Graduates babaen kadagiti Donors sa nai-Award dagiti Gold Medals kadagiti A-1 Child babaen met la kadagiti Donors.
Naaramid met ti Awarding of Gold Medal to the Participant of the Municipal Children’s Congress iti Draw and Tell a nagun-od ni Stephanie Raciles ti Turod DCC.
Inaramid ni Mrs. Constancia Sonido, DCW Cuancabal ti Presentation of the Graduates sa kinompirmar ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ti panagturpos dagiti 186 nga ubbing iti dayta a malem. Pinadayawan ni Mrs. Gazmen ti agtultuloy nga akem dagiti Nagannak/Guardians a kadua dagiti Day Care Workers a mangtartarabay kadagiti ubbing tapno maiturong iti napintas a masakbayanda ken ti panagadalda. Innayon ni Mrs. Gazmen a ti balligi ti ubing ket balligi met ti nagannak. Insupusopna a dagiti ubbing ti espesial a paset ti biag ti pamilia ket dagitoy ti inspirasion iti panagtrabaho ken panagagawa. Dinakamat pay ni Mrs. Gazmen iti pannakapapintas ti Cabugao Cultural Sports Complex babaen iti napintas a panangiwanwan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a pakaang-angayan daytoy a panaggraduar dagiti ubbing iti tinawen. Impalagipna pay ti “commitment” dagiti Day Care Workers (DCWs) nga agserbisio ti napudno ken pinagyamananna ti suportar ti Barangay Council kadagitoy 10 a bilang ti barangay a naggapuan dagiti naggraduar.
Introduction of the Guest Speaker ti inaramid ni Ms. Evelyn Tapiceria, DCW, Sagayaden DCC. Nagpaay a Guest Speaker ni Vice Mayor Deogracias Jose Victorino “DJ” H. Savellano. Iti Mensahe ti Bise Mayor, imbagana a madegdegan koma ti agtultuloy nga ayat iti panangsursuro kadagiti ubbing tapno maasa dagiti talentoda ken agbalinda a mapangnamnamaan a lider iti ili iti masanguanan.
Kalpasan ti Farewell Speech ni Stephanie Claire Sinampaga, Namruangan Day Care Pupil, naited dagiti Certificate dagiti ubbing a nagturpos ket indauluan ti Guest Speaker, Vice Mayor DJ Savellano ken agraman dagiti Sanggunian Bayan Members a naitaripnong ken kasta metten da MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ken ni MSWD Assistant Leonora G. Reintar a nagiyawat kadagiti sertipiko kadagiti ubbing a naggraduar.
Closing Remarks ti binagi ni Mrs. Debbie S. Reclusado, Turod DCW.
Nakipaset met iti nadakamat a Graduation Ceremony da SB Member Dr. Jemaima S. Tan-Yee; SBM Vicky S. Serna; SBM Jayhan A. Tan; SBM Josefina S. Vallejo; ken ni MSWD Assistant Leonora G. Reintar.
Nagpaay nga Emcee da Mr. Ronie Solar ken ni Mrs. Constancia Sonido, agpada a Day Care Workers. # (Web In-Action)


text:
ALILEM, Ilocos Sur – Dua a lalaki ti inaresto ti polis ditoy gapu iti kasoda a direct assault upon an agent of a person in authority idi malem ti Hulio 18.
Inaresto dagiti polis-Alilem da Alejo Alejo Tamtam Jr. y Suoc, 20, baro, estudiante iti sekundaria ken Tobio Tegio y Degito, 25, baro, hardinero, agpada a residente iti Mangcoybot, Alilem Daya, Alilem, Ilocos Sur babaen ti bileg ti warrant of arrest nga inyisio ti hues iti 13th Municipal Circuit Trial Court Alilem-Sugpon gapu iti kasoda a panangasulto iti maysa a tao iti otoridad babaen ti Criminal Case No. 106 iti sala ni Judge Redan A. Acal, Presiding Judge ti 13th MCTC Alilem-Sugpon.
Nagpiansa ni Tamtam iti P12,000.00 para iti temporario a pannakawayawayana.#


text:
1849
Ti 1849 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – Ni Zachary Taylor ket nagmadi nga agsapata ti opisina iti aldaw a panaginana (Dominggo). Ti Urbano a sarita ket nagtengtengel a ni David Rice Atchison, Presidente pro tempore ti Senado ti Estados Unidos ket isu idi Presidente de jure para iti maysa nga aldaw.
- Marso 5 – Ni Zachary Taylor, ti maika-12 a Presidente iti Estados Unidos, ket naisapata a kas presidente.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 19 – Leona Florentino, Filipina a mannaniw (pimmusay 1884)
- Hulio 5 – William Thomas Stead, Amerikano nga agiwarwarnak (pimmusay 1912)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 15 – James K. Polk, maika-11 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1795)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 7 – Edgar Allan Poe, Amerikano a mannurat (naipasngay 1809)
- Oktubre 17 – Frédéric Chopin, Polako-Pranses a musikero ken kompositor (naipasngay 1810)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1849 iti Wikimedia Commons


text:
Tuesday, June 2, 2015
PANNAKAMANTENER TI CCP, AGTULTULOY
Cabugao, Ilocos Sur – Babaen iti agtultuloy a pannakaipatungpal ti Clean and Green Program ti Munisipio, agtultuloy latta ti pannakaiwanwan kadagiti agay-aywan ken agdaldalus (JO Personnel) iti uneg ken ruar ti Cabugao Central Park (CCP) kas iti pannakaputed a patas dagiti babassit a ruot nga agtubtubo iti ikub ti CCP, pannaka-pruning dagiti sanga ti kaykayo a nayon a linong dagiti maisar-ong nga agpasiar ken pannakadalus ti uneg ken aglikmut ti nasao a pasilidad ti LGU.
Mainayon pay a maaywanan ken mamantener ti pagaayaman ti basketball, pagaayaman ti ubbing ken dadduma pay a pasilidad ti CCP.
Daytoy ti impasingked ni MENRO Edgar S. Balangatan, AT agsipud ta inaldaw a bisbisitaen ti nadumaduma a benneg ti kagimongan a kas iti ubbing, agtutubo, nagannak, nataengan, wenno sangaili a maisar-ong wenno balikbayan a naayat nga agpasiar kadagiti public places ti Munisipalidad iti aldaw iti uray ania a bulan ita a Tawen 2015.
Innayon pay ni Mr. Balangatan a kasapulan a mapagtalinaed a napintas a mabuybuya ken natalinaay a pagpallailangan dagiti umili iti aniaman nga oras ti aldaw ken sardam ken maysa daytoy a rupa ti Munisipio iti amin a benneg ti kagimongan. # (Web Situational Report)
Mainayon pay a maaywanan ken mamantener ti pagaayaman ti basketball, pagaayaman ti ubbing ken dadduma pay a pasilidad ti CCP.
Daytoy ti impasingked ni MENRO Edgar S. Balangatan, AT agsipud ta inaldaw a bisbisitaen ti nadumaduma a benneg ti kagimongan a kas iti ubbing, agtutubo, nagannak, nataengan, wenno sangaili a maisar-ong wenno balikbayan a naayat nga agpasiar kadagiti public places ti Munisipalidad iti aldaw iti uray ania a bulan ita a Tawen 2015.
Innayon pay ni Mr. Balangatan a kasapulan a mapagtalinaed a napintas a mabuybuya ken natalinaay a pagpallailangan dagiti umili iti aniaman nga oras ti aldaw ken sardam ken maysa daytoy a rupa ti Munisipio iti amin a benneg ti kagimongan. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:41 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Mexicali
Ti Mexicali (Espaniol: [mexiˈkali] ( denggen)) ket ti kapitolio a siudad ti estado ti Mehiko ti Baja California ken ti tugaw ti Ili ti Mexicali. Ti Siudad ti Mexicali ket addaan iti populasion iti 689,775, segun ti senso idi 2010, bayat a ti populasion ti intero a lugar ti metropolitano ket umabot iti 996,826; a pakaaramidan ti siudad ken ti lugar ti metropolitano iti maikadua a kaaduan ti populasion idiay Baja California.
Daytoy ket napundar idi Marso 14, 1903. Ti Mexicali ket mabirukan idiay pagbeddengan ti Mehiko–Estados Unido iti asideg ti kabsatna a siudad ti Calexico, California a mangbukel iti dua nga estado, internasional a sentro ti populasion a makunkuna iti Calexico–Mexicali.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mexicali iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Mexicali manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
TUBO, Abra – Di pay nasarakan ti bangkay ti maysa a baro a naiyanud bayat ti panagbantayna iti asarna a naipakat iti karayan sadiay Barangay Amtuagan, ditoy nga ili idi Agosto 18 a kangitingit ti Bagyo Maring.
Nakadanon pay iti Vigan City, Santa ken Caoayan, Ilocos Sur ti grupo dagiti kakabagian ni Lino Calantay, 32, baro, mannalon, ket nagpanawaganda iti radio no adda nasalsalaw dagiti agnaed kadagitoy a lugar a madalanan ti karayan Abra a pattapattada a nakaiyanudan ti biktima.
Segun ken iti barangay kapitan nga agnagan Doming, mismo a nakitada ti pannakaiyanud ti biktima ngem awan nakaitured a nangarayat kenkuana gapu iti napegges nga agus ti karayan.
Kinunana a nagpakaammo ti munisipio ti Langiden idi malem ti Domingo nga adda nakitada a bangkay a maiyan-anud ket patienda a bagi daytoy ni Calantay.
Maipalagip a nagturong ti biktima iti karayan tapno bantayanna ti asarna ngem kellaat a nagdinakkel ti karayan ket naiyanud.#


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Natiliw iti manhunt operation ti maysa a lalaki a sumangsango iti illegal recruitment sadiay Barangay Miramar ditoy nga ili idi aldaw ti Pebrero 7.
Inaresto dagiti elemento ti Magsingal Police Station nga indauluan ni Senior Inspector Jaime Navarro Laguesma, OIC, ni Gilbert Preza y Gorospe, 49, naasawaan, ken residente iti nadakamat nga aldaw babaen ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Nida Bringas Alejandro ti Regional Trial Court, First Judicial Region, Branch 24, Cabugao, Ilocos Sur.
Sumangsango ni Preza iti kaso a syndicated illegal recruitment iti babaen ti Criminal Case No. 3025-KS ket awan ti nairekomenda a piansana para iti temporario a pannakawayawayana.
Iti pannakaisurat daytoy, Nakakustodia ti akusado iti police station ditoy.#


text:
Rusia
Nagsasabtan: 60°N 90°E / 60°N 90°E
Ti Rusia i/ˈrʌʃə/ wenno /ˈrʊʃə/ (Ruso: Poccия, tr. Rossiya; IPA: [rɐˈsʲijə] ( denggen)), opisial a naamammoan a kas ti Rusia ken ti Ruso a Pederasion[7] (Ruso: Poccийckaя Фeдepaция, tr. Rossiyskaya Federatsiya; IPA: [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə] ( denggen)), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Eurasia.[8] Daytoy ket maysa a pederal a semi-presidential a republika, a buklen dagiti 83 pederal a suheto. Manipud ti amianan a laud a mapan iti abagatan a daya, ti Rusia ket makibingbingay ti pagbeddengan iti Norwega, Pinlandia, Estonia, Latvia, Lituania ken Polonia (dagitoy dua ket babaen ti Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukrania, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Tsína, Mongolia, ken Amiana a Korea. Adda pay daytoy dagiti maipapan ti baybay a pagbeddengan iti Haón babaen ti Baybay iti Okhotsk, ken ti estado ti Etados Unidos iti Alaska babaen ti Nailet a Baybay Bering. Iti 17,075,400 kuadrado kilometro (6,592,800 sq mi), ti Rusia ket isu ti kadakkelan a pagilian iti lubong, a mangsakop iti sumurok a pagkawalo iti matagtagitao a lugar iti Daga. Ti Rusia ket isu pay ti maikawalo a kaaduan ti populasion a pagilian nga adaan ti 143 a riwriw a tattao.[9] Gumay-at daytoy ti ballasiw ti sibubukel iti akin-amianan nga Asia ken 40% iti Europa, agsangapda kadagiti siam a sona ti oras ken agitiptipon iti maysa a nalawa a sakop iti kapalikmutan ken dagiti porma ti daga. Ti Rusia ket adda ti kadakelan a reserba kadagiti mineral ken enerhia a rekursos iti lubong[10] ketn isu ti kadakkelan nga agpatpataud iti lana ken masna nga alingasaw iti sangalubongan. Ti Rusia ket adda ti kadakkelan a reserba a kabakiran ken dagiti danawna ket aglaon iti agarup a maysa a pagkapat iti di-naapgad a danum iti lubong.[11]
Ti pakasaritaan iti daytoy a pagilian ket nangrugi kadagiti Daya nga Eslabo, nga immungar a kas dagiti malaslasin a grupo idiay Europa a nagbaetan dagiti maika-3 ken maika-8 a siglo AD.[12] Binangon ken tinurayan babaen ti maysa a Barangiano a napili a mannakigubat ken dagiti kaputotanda, ti mediebal nga estado iti Rus ket rimsua idi maik-9 a siglo. Idi 988 inamponna ti Ortodokso a Kristianidad manipud ti Imperio a Bisantino,[13] a nagrugian ti sintesis dagiti Bisantino ken Eslabo a kultura a nagilawlawag ti Ruso a kultura para kadagiti sumaruno a milenio.[13] Ti Rus' ket naapday ken nagbalin kadagiti nadumaduma a babassit nga estado; kaaduan kadagiti Rus' a dagdaga ket sinakop babaen dagiti Mongol a panagraut ken dagitoy ket nagbali a tibutario dagiti nomadiko a Nabalitokan a Horda.[14] Ti Nalatak a Dukado iti Moscow ket nagininut a nangtipon kadagiti nakapalikmut a Ruso a prisipalidad, nakaganab ti panakawayawayas manipud ti Nabalitokan a Horda, ken nangituray ti kultura ken politika a legado iti Kievan Rus'. Babaen ti maika-18 a siglo, daytoy a pagilian ket kaaduan a nagpalawa babaen ti panagrukma, panagikapet, ken eksplorasion a nagbalin iti Imperio a Ruso, nga isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga imperio iti pakasaritaan, a gumay-at manipud ti Polonia idiay Europa aginggana idiay Alaska iti Amianan nga Amerika.[15][16]
Sakbayan ti Ruso Rebolusion, ti Rusia ket nagbalin ti kadakkelan ken ti umuna a kumaduaan iti Kappon ti Sobiet, ti immuna a batay-linteg a sosialista nga estado iti lubong ken mabigbigan a maysa a nalatak a bileg,[17] a daytoy ket nagbanagan ti naikeddeng a papel dagiti Kumadua a panagballigi iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[18][19] Ti panawen ti Sobiet ket nakakita kadagiti kaaduan a nagun-od iti teknolohi iti maika-20 a siglo, a mairaman ti umuna a panagbaniaga ti nagtagitaon iti limbang iti lubong. Ti Ruso a Pederasion ket naibangon sakbayan ti panakarunaw iti Kappon ti Sobiet idi 1991, ngem daytoy ket mabigbigan a kas ti nalinteg a personalidad iti Sobiet nga estado.
Ti Ruso nga ekonomia ket isu timaikasiam a kadakkelan iti lubong babaen ti nominal a GDP ken maikanem a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang, nga adda ti maikatlo a kadakkelan a nominal ti milisia a busbos. Ti Russia ket maysa kadagiti kapardasen nga agrangrang-ay a kangrunaan nga ekonomia iti lubong. Maysa pay kadagiti lima a mabigbigan a [dagiti nuklear a naarmasan nga estado|nuklear a naarmasan nga estado]] ken agtagikua kadagiti kadakkelan ti reserba dagiti armas iti dagup a panagdadael. Ti Russia ket maysa a nalatak a bileg ken agnanayon a kameng iti Salaknib a Konsilo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, kameng iti G8, G20, ti Konsilo iti Europa, ti Asia-Pasipiko nga Ekonomiko a Pagtitinnulongan, ti Organisasion ti Shanghai a Pagtitinnulongan, ti Komunidad ti Eurasian nga Ekonomiko, ti Organisasion par aiti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa (OSCE), ti Organisasion ti Komersio ti Lubong (WTO), ken ti daulo a kameng iti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/result-december-2011.ppt
- ^ "Ti Rúso a Pederasion: saspasap a panakaidasig". Pederal nga Estado kadagiti Estadistika a Serbisio. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2003-10-21. Naala idi 5 Abril 2008.
- ^ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2012.xls
- ^ a b c d "Rusia". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naala idi 5 Enero 2014.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Dagiti nagan a Ruso a Pederasion ken Rusia ket nasken nga agpadpadan to". "Ti Batay-linteg iti Ruso a Pederasion". (Artikulo 1). Naala idi 25 Hunio 2009.
- ^ "Rusia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 31 Enero 2008.
- ^ ФeдepaлbHaя cлyжбa rocyдapcTBeHHoй cTaTиcTиkи (Federal State Statistics Service) (2011). "ИHфopMaциoHHыe MaTepиaлы oб okoHчaTeлbHыx иTorax Bcepoccийckoй пepeпиcи HaceлeHия 2010 roдa (Information on the final results of the 2010 All-Russian Population Census)". Bcepoccийckaя пepeпиcb HaceлeHия 2010 roдa (2010 All-Russia Population Census) (iti Ruso). Federal State Statistics Service. Naala idi 2011-12-28.
- ^ "Komision iti Ruso a Pederasion para iti UNESCO: Panorama iti Rusia". Unesco.ru. Naala idi 29 Oktubre 2010.
- ^ Biblioteka iti Kongreso. "Topograpia ken pagayusan ti danum". Naala idi 26 Disiembre 2007.
- ^ "Rusia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 31 Enero 2008.
- ^ a b Naala manipud kenni Glenn E. Curtis (ed.) (1998). "Rusia: Panagadal ti Pagilian: Kievan Rus' ken Mongol a Paset ti Panawen". Washington, DC: Pederal a Panagsukisok Dibision iti Biblioteka iti Kongreso. Naala idi 20 Hulio 2007.
- ^ Ti Mongol nga imperio: ti ibabangon ken legado, Babaen ni Michael Prawdin, Gérard Chaliand, (2005) panid 512-550
- ^ Rein Taagepera (Septiembre 1997). "Panagpalawa ken Panagpabassit a Tabs dagiti Dakkel a Turay: Kontesto para iti Rusia". Pagkapat nga Internasional a Panagadadal. 41 (3): 475–504. doi:10.1111/0020-8833.00053.
- ^ Peter Turchin, Thomas D. Hall and Jonathan M. Adams, "Daya-Laud Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio", Warnakan iti Lubong-Sistema a Panagsukisok Tom. 12 (no. 2), pp. 219–229 (2006).
- ^ Dagiti politika dagiti nalatak a Bileg: ti panagbalbaliw idiay Estado Unidos ken ti Kappon ti Sobiet Books.Google.com
- ^ Weinberg, G.L. (1995). Nakaarmas a Lubong: Ti Sangalubongan a Pakasaritaan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Cambridge nga Unibersidad ti Pagmalditan. p. 264. ISBN 0-521-55879-4.
- ^ Rozhnov, Konstantin, Sino ti Nagabak ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat?. BBC.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rusia
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pederal a pagilian
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio


text:
Sarita ni Arnold A. Reyes
(Umuna a Paset)
IDALDALIMANEK ni Erning dagiti papeles iti lamisaanna idi asitgan da Tony, Ben ken Mario.
“Kasangayko, pari,” kinuna ni Tony, “Intayo aghapihapi ‘diay Redland. Umaykan tapno makompleto ti barkada.”
“Sige, umayak,” inyanamong ni Erning. Pagustuanna man la idan tapno saandan a kanayon a kuliten. Nabayagen dagiti kaopisinaanna a mangkulkulit kenkuana a sumurot iti panaghapihapida iti beerhouse.
Nakaar-ariwawada iti lugan. Nagpipinnasindayag da Tony, Ben ken Mario iti padasda iti babai. Namrayan ni Erning ti nagdengngeg. Sinutil la ket ngarud dagiti kaopisinaanna idi imbagana a damona ti umadak iti beerhouse.
“Dikanto agbabawi a sim-murot, pari,” kinuna ni Tony. “Ubbing ken nalalapsat dagiti chicks iti Redland. Ken palabanda.”
“Baka malipatan ni Pari Erning ni Solima no maaprosanna ni Lulu,” insarurong ni Ben.
Nagdalapdapen ti sipnget idi sumrekda iti pagiinuman. Inokuparda ti lamisaan nga adda iti suli. Nagbilin ni Tony iti sangadosena a serbesa ken pulotan.
“Dikayo agpamayan, kakadua,” kinuna ni Tony. “Napuskol ti petakatayo. Uray no pinnatnagan, kunayo, sapsapadatayo. Sinaganaak daytoy a panagkasangayko.”
“Dayta man ti magustuak,” kinuna ni Ben idinto a binukbokanna iti serbesa ti basona. Kasla mawaw la unay a nangarub-ob iti serbesa. Awanen ti naggian ti basona idi idissona iti lamisaan.
“O, agpulotanka, pari,” indungso ni Mario ti kilawen iti sanguanan ni Erning. “Dika agkapuykapuy no kastoy nga asideg ti langit kadatayo.”
“Baka pampanunoten ni Pari Erning ti pang-or a sumabat kenkuana no agawid,” inkantiaw ni Ben.
“Saanak a USA, pari,” nakuna ni Erning. “Uray pinnatnagan, okeyak.”
“Dayta, a, ti lalaki,” impikpik ni Mario. “Paragsakentayo ti kasangay ni Pari Tony.”
Kalpasan ti saggapatda a botelia ti serbesa, naarimbangawdan a kasla tukak a damona ti maarbisan.
Mangrugin a pumuskol ti rupa ni Erning. Nupay kasta, kabaelanna pay ti uray uppat pay a botelia.
Sinitsitan ni Tony ti serbidor. Adda inyarasaasna. Nagtung-ed ti serbidor.
Madamdama, immasideg ti uppat a babbai. Inyam-ammo ni Tony da Frances, Maria, Grace ken Lulu. Napigket ti panangmatmat ni Erning ken ni Frances. Napudaw. Nabaknang ti barukongna. gimmitara ti pammagina. Agtawen ngata iti sangapulo ket walo.
“Frances, buniagam man ni Pari Erning,” inkidday ni Tony.
“Ekspertoak iti dayta,” inkatawa ni Frances. Nagtugaw iti abay ni Erning. Nagdennes dagiti luppoda.
Naipatayab ti garampang a tokar. Timmakder da Mario, Tony ken Ben ken dagiti kaasmangda. Kasta unay ti pamsaakanda nga agkuyegyeg ken agkayangkayang.
“Inta met agsala,” inyawis ni Frances.
“Sweet music laeng ti ammok,” nakudkod ni Erning ti di met aggagatel a teltelna.
Sineniasan ni Frances ti serbidor ket inarasaasanna. Nalamuyot a tokar ti simmaruno a naipatayab.
“O, paboritom,” kinuna ni Frances. “Sumublatta met nga agsala.”
“Napintaska, Frances,” inyarasaas ni Erning idi agsalsaladan.
“Nalaingka met gayam a bumola,” inkatawa ni Frances. “Manon a babai ti nangibagaam iti dayta?”
“Sika pay laeng.”
Nagkatawa manen ni Frances. Ngem nagpabus-oy idi awiden ni Erning. Narikna ni Erning ti nabaknang a barukong ti balasang a naidennes iti barukongna. Kinidemanna ti imnas a mangitaytayok kenkuana.
Nalpas ti sonata. Nagtugawda. Tinuyagan ni Erning ti basona sana inareb-eb. Nalabbasiten. Timmured. Sangkaaprosna ti luppo ni Frances.
“Pari, kursonadak ni Frances,” inkissiimna ken ni Tony.
“Areglado, pari,” insungbat ni Tony. “Siak ti makaammo. Kukuam ita nga agpatnag ni Frances.”
(Adda tuloyna)


text:
SAN FERNANDO CITY – Sabali pay a bangkay a mapapati a karaman kadagiti mabirbirok pay a mangngalap a nagpukaw bayat ti Bagyo Kabayan ti naalaw iti kabaybayan ti Bolinao idi agarup alas 4:00 ti malem ti Oktubre 7.
Naalaw dagiti crewmen iti BRP Apolinario Mabini ti bangkay a tumtumpaw iti kabaybayan ti nadakamat nga ili ken nakaron ti panagrupsana, segun ken ni Capt. Alberto Mogol, kumander ti Navy iti Poro Point ditoy nga ili.
Manamnama a maammuan ti kinasiasino ti bangkay a mapapati a maysa kadagiti mabirbirok a mangngalap a nagpukaw bayat ti Bagyo Kabayan.
Iti kaudian a report, 13 pay a mapukpukaw a mangngalap ti mabirbirok kalpasan a naabutan ida ni Bagyo Kabayan bayat ti panagkalapda iti kabaybayan.
Maipalagip nga idi Septiembre 29, nasurok a 200 a mangngalap manipud iti Infanta, Dasol, Bolinao ken Agno iti Pangasinan ti timmapog iti kabaybayan a naglugan iti 37 a bangka.
Ngem naireport nga idi Oktubre 1, dinuprak ti napigsa nga angin ken dadakkel a dalluyon dagiti bangkada a puon ti panagkatangkatangda iti kabaybayan.
Kanaig daytoy, maysa nga agnagan iti Artemio Quintero, taga-Poblacion, Infanta ti nasarakan a bangkayen a nakalugan iti bangkana a nagmarka iti Joshaina.
Narekobre ti bangka sadiay Agno.
Kabayatanna, kinuna ni Director Melchito Castro ti Office of Civil Defense iti Region 1 a no awanen ti masaripatpatanda pay a mangngalap, maisardengen ti iwaywayatda a search and rescue opearations.#


text:
Cabugao, Ilocos Sur – Maangay ti Seminar dagiti Barangay Nutrition Scholars (BNS) iti 33 a Barangay ti Munisipalidad ti Cabugao a mangrugi iti Hunio 22, 2015 agingga iti Hunio 26, 2015 iti Municipal Conference Building, Cabugao, Ilocos Sur.
Napauluan ti seminar iti “Training of Trainers on the Promotion of Good Nutrition”.
Sakbay ti Training Proper ket naangay ti Registration; Opening Program; Getting to know you; Levelling of Expectation and Training Mechanics.
Timmabuno iti seminar ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ket kimmablaaw ken nagyaman ta maangay manen ti kakastoy a panagtitipon a mangipaay ti gundaway a mangipangato iti kaammuan ken mangpabaro/mangpatibker iti linnangen iti hanay dagiti BNS.
Kangrunaan a nayadal kadagiti nadakamat a pannakaramay ti Munisipio iti Nutrision iti Day 1 ket dagiti sumaganad:
1.Overview of the Philippine Plan of Action for Nutrition, 2011-2016.
2.Overview of the National Plan of Action on Infant and Young Child Feeding (IYCF) 2011-2016.
3.Presentation Tips.
4.Discussion of session assignment for IYCF Counselling Course Dinner.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket maigapu iti agtultuloy a pannakaibayog ti programa ti Nutrision a supsuportaran ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno mamantener ti salun-at a kakuykuyog iti agtultuloy a progreso ti ili ken iti sapasap nga agnanaed. # (Web In-Action)


text:
VIGAN CITY – Kas paset ti panagadalda iti napipintas a gapuanan ti sabali a probinsia, bimmisita ti Liga ng mga Barangay sa Pilipinas, Pasay City Chapter ditoy Ilocos Sur idi Agosto 5.
Aganay 172 a barangay captains ken 326 a barangay kagawad, barangay secretaries ken barangay treasurers a karaman iti nasao a delegasion ti dimngeg kadagiti presentasion ti siudad ti Vigan ken Ilocos Sur Tourism Office.
Kinuna ni LBP President Ma. Antonia Cuneta a paset ti community immersion ti panagbisitada tapno maammuan ken masursuroda dagiti napipintas a gapuanan dagiti sabali a lugar a padasenda nga ipakat iti bukodda a lugar.
Malaksid ti Vigan, pinasiar pay ti grupo ti siudad ti Laoag ken ili ti Pagudpod iti Ilocos Norte.#


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Saan pay nga ammo ti kinasiasino ken motibo iti pannakapapatay ti maysa a baro iti katurodan ken langalang a paset ti Sitio Dinumaran, Barangay Patong, ditoy nga ili idi malem ti Mayo 25.
Ngem maysa nga anggulo a kitkitaen ti kapolisan no adda pannakainaig ti droga ti pannakapapatay ni Jimmy Tarangco y Ullero, 26, baro, ken residente iti nadakamat a lugar.
Segun iti maysa nga Abelina Usana y Baniaga, 29, idi agarup 2:55 ti malem ti nadakamat a petsa, badbaduanna dagiti annakna idi makangeg iti kanalbuong ti paltog.
Rimmuar iti balay ni Usana ket nakitana laengen ni Tarangco a nakadalutaytay ken daradara iti ummong dagiti pagtungo iti likudan ti balayda agarup 15 metros ti kaadayona iti daya ti balayda.
Segun iti report, dagus a natay ti biktima gapu iti sinagrapna a sugat iti makannawan a rupana.
Nakarekobre dagiti nagresponde nga elemento ti Magsingal police station ken personnel ti Crime Lab, Ilocos Sur Provincial Police Office iti crime scene iti maysa a plastic wad para iti kapsula ti shot gun ken selpon a Samsung ken Motorola.
Nakasukain pay dagiti inbestigadori iti maysa a heat sealed plastic sachet iti makannawan nga akinlikud a bulsa ti pantalon ni Tarangco.
Naipan iti crime lab office, Ilocos Sur PPO ti plastic wad ken heat sealed plastic sachet idinto nga adda iti kustodia ti Magsingal Police Station ti dua a cellular phones.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis mainaig iti nasao a pammapatay.
Kabayatanna, idi agarup 3:30 ti malem ti Mayo 25, inreport ti Ilocos Sur District Hospital, Narvacan, Ilocos Sur iti kapolisan ti Sta. Maria ti kaadda ti pasienteda a biktima iti naiwawa a bala.
Nainaganan ti biktima a ni Evelyn Dacquel y Dusata, 24, awanan asawa, ken residente iti Barangay Gusing, Sta. Maria, Ilocos Sur.
Naammuan iti inbestigasion nga idi agarup 2:30 ti malem ti nadakamat a petsa, bayat ti panagtugaw ken panagilad da Ariel Caberto y Yagyagan ken ni Dacquel iti sirok ti Camanteles idi makangegda kadagiti kanalbuong manipud iti abagatan.
Idi bumangon koma ni Dacquel, nakarikna iti sakit iti akimbaba a paset ti makannawan a sakana ken nakitana nga agar-aruyoten iti dara.
Naitaray ti bikima iti ospital ngem rimmuar met laeng kalpasan ti pannakaagasna.
Nakarekobre dagiti polis iti nagiladan da Dacquel iti maysa a buli manipud iti cal. 45.
Iti pannakaisurat daytoy, di pay ammo ti kinasiasino dagiti nagpaputok.#


text:
VIGAN CITY – Linagidaw dagiti konsehal ditoy ti mapapati a saanen a panagmula dagiti mannalon ditoy siudad gapu iti kangina dagiti gatangenda a kasapulanda iti panagtalonda.
Iti privilege speech ni Konsehal George Villanueva iti session itay Mayo 26, kinunana a gapu iti kinangina ti presio ti ganagan, pagpatraktor ken gasolina, naupayen nga agmula dagiti mannalon iti siudad ket imbes nga igatangda ti puonanda kadagiti kasapulan iti panagtalon, usarenda laengen a paggatang ti bagas.
Kinuna ni Villanueva a sumagmamano a mannalon ti nakapatpatangna ket ti kangina dagiti kasapulanda iti talon ti kangrunaan a saning-ida a pakaigapuan ti pannakaupaydan nga agmula.
Segun iti konsehal, sumagmamano a mannalon ti nangibaga nga imbes nga usarenda ti puonanda a gumatang kadagiti kasapulan iti panagtalonda, igatangda laengen iti bagas.
Indagadag ni Villanueva ti panangiwayat ti komite iti agrikultura tapno matulongan dagiti taga-Vigan a mannalon ta no agsardengdan nga agmula, adda pangta a masagrap dagiti agnaed ditoy kangrunaan iti poblasion ti food crisis.
Dinakamatna dagiti kooperatiba kas iti Fatima ken Nueva Segovia Consortium of Cooperatives a mangtulong koma kadagiti mannalon iti problemada mainaig kadagiti kasapulanda iti talon babaen ti panangtedda iti livelihood assistance kadagitoy.
Ngem insungbat ni Konsehal Andres Adriatico, chairman ti committee on agriculture, a saan a nabaybay-an dagiti mannalon ta adda naiwaras kadakuada a bukbukel, ganagan ken dadduma pay nga agricultural inputs.
Sinarurongan ni Konsehal Herminigildo Apelin ni Adriatico a saan a binaybay-an ti gobierno ti siudad ti benneg ti agrikultura idinto nga indagadagna kadagiti mannalon a tulonganda koma met ti city government tapno mapasayaat ti serbisioda, saan ketdi a mangbutbuteng.
Inyopreser met ni Konsehal Loreto Quibilan a libre nga ipabulodna ti sprayerna iti siasinoman a mannalon nga agkasapulan.
Kabayatanna, kinuna ni Konsehal Benjo Verzoza a makaalarma a talaga ti ingingina amin a magatgatang ket insingasingna nga adalenda koma a nasayaat ti maipapaay a pondo iti agrikultura ta saan a makaumanay ti nailatang a P1 milion a pondo.
Napag-aanamongan ti konseho a mapaayaban iti sumaruno a sesion ni Engr. Fortunato Bulao, National Food Authority Manager, tapno malawlawagan ti problema iti bagas, ni City Environment and Natural Resources Officer Glenn Concepcion, maipanggep iti organic fertilizer, ken City Welfare and Development Officer Celerina Agcamaran mainaig iti Bigasan ng Bayan. (Nemia Icari)