text:
Ti euro (senial: €; kodigo: EUR) ket isu ti opisial a kuarta ti eurosona, a buklen dagiti 18 kadagiti 28 a kamkameng nga estdao ti Kappon ti Europa. Daytoy ket kuarta pay nga inus-usar babaen dagiti Instituto ti Kappon ti Europa. Ti eurosona ket buklen ti Austria, Belhika, Cyprus, Estonia, Pinlandia, Pransia, Alemania, Gresia, Irlánda, Italia, Luxembourg, Malta, the Olánda, Portugal, Slovakia, Eslobenia, ken España.[2][3] Daytoy a kuarta ket maus-usar pay kadagiti lima a Europeano a pagpagilian isu ngarud a daytoy ket inaldaw nga inus-usar babaen dagiti 332 a riwriw a Europeano.[4] Iti patinayon, sumurok a 175 a riwriw a tattao iti sangalubongan a mairamn ti 150 a riwriw a tattao idiay Aprika ket agus-usarda kadagiti kuarta a napalseng iti euro.
Ti euro ket isu ti maikadua akadakkelan a reserba a kuarta ken ti pay maikadua a kaaduan a naikomersio a kuarta iti lubong kalpasan ti doliar ti Estados Unidos.[5][6] Manipud idi Pebrero 2012, nga adadu ngem €890 bilion a maibalbalikuskos, ti euro ket adda ti kangatuan a naitipon a kuenta dagiti nota ti banko ken sensilio a [maibalbalikuskos (kuarta)|maibalbalikuskos]] iti lubong, ken linabsannan ti doliar ti E.U..[note 14] Segun ti Internasional a Pudo ti Panguartaan a karkulo iti 2008 GDP ken pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang kadagiti nadumaduma a kuarta, ti eurosona ket isu ti maikadua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong.[7]
Ti nagan a euro ket opisial a naampon idi 16 Disiembre 1995.[8] Ti euro ket naiyamammo kadagiti busbos a tiendaan ti lubong a kas ti panakabilangan a kuarta idi 1 Enero 1999, a nagsukat ti dati a Europeano a Unit ti Kuarta (ECU) iti pannakaibagi ti 1:1. kadagiti sensilio ti Euro a ken dagiti nota ti banko a naiserrek nga agbalikuskos idi Enero 1 2002.[9] Bayat a ti euro ket dimteng a bimassit iti US$0.8565 ti kaunegan ti dua a bulan, daytoy ket nailaklako a nagatngato ngem ti doliar ti E.U. manipud idi gibus ti 2002, a ti kinangatuanna ket US$1.6038 idi Hulio 2008.[10]
Manipud idi naladaw a 2009 ti euro ket nairebreb iti Naturay a Europeano-utang a didigra a daytoy ket nangiturong ti panakapartuat iti Europeano a Patakder ti Natalna a Pinansia ken dagiti pay dadduma areporma a naigandat ti panagpatalna ti kuarta. Idi Hulio 2012, ti euro ket immuna a natnag iti kaunegan ti dua a tawen iti baba ti US$1.21, kalpasan kadagiti pannakadandanagan kadagiti utang ti Gresia ken dagiti nakasikoran ti sektor ti panagbanko idiay España.[11]
AdministrasionUrnosen
Ti euro ket imatonan ken inadministro babaen ti naikuartel idiay Frankfurt a Banko Sentral ti Europa (ECB) ken tiEurosistema (buklen dagiti banko sentral a pagpagilian ti eurosona. A kas nawaya banko sentral, ti ECB ket adda ti is-isu a turay a mangisaad ti annuroten ti kuarta. Ti Eurosistema ket makibinglay iti panagprenta, panangimenta ken panangiwaras dagiti nota ken dagiti sensilio kadagiti amin nga naikameng nga estado, ken ti panangipataray kadagiti sistema a panagbayad ti eurosona.
Ti 1992 a Tulagan ti Maastricht ket mangibaklay iti annong kadagiti kaaduan nga estado ti Kappon ti Europa tapno maampon ti euro kalpasan ti pannakasabat kadagiti nasken a pangbaliwen a kasapulan iti kuarta ket busbos, urayno saan pay nga inaramid daytoy amin nga estado. Ti Nagkaykaysa aPagarian ken Dinamarka ket nakitulagda kadagiti pannakailaksid,[12] bayat a ti Suesia (a timmipon iti Kappon ti Europa idi 1995, kalpasan a napirmaan ti Tulagan ti Maastricht) ket linikudanna ti euro iti maysa reperendum idi 2003, ken linklikanna ti obligasion a mangampon ti euro baaen ti saan a panangsabat kadagiti kamamsapulan ti kuarta ken busbos. Amin a pagilian a timmipon ti Kappon ti Europa manipud idi ket nangikari a mangampon ti euro iti masakbayan.
Panangited kadagiti modalidad para kadagiti nota ti bankoUrnosen
Manipud idi Enero 5 002, dagiti nalilian a banko sentral (NCB) ken ti ECB ket nangited kadagiti banko nota ti euro iti pakaitunosan a batayan.[13] Dagit ibanko nota ti euro ket saan a mangipakita no ania a banko sentral ti nangited kaniada. Dagiti NCB ti Eurosistema ket naskenda a mangawat dagiti banko nota ti euro nga inparparuar babaen dagiti sabali a kameng ti Eurosistema ken dagitoy a banko nota ket saan a maisubsubli kadagiti nagtaudanda. Ti ECB ket mangited kadagiti 8% iti dagup a pateg dagiti banko nota nga inted babaen ti Eurosistema.[13] Iti panagsanay, dagiti banko nota ti ECB ket maiparparuar babaen dagiti NCB, isunga makaal-ala kadagitoy ti kapadpada a liabilidad a kapadpada ti ECB. Dagitoy a liabilidad ket mangawit ti tubo iti kangrunaan gatad ti repinansia iti ECB. Ti sabali pay a 92% kadagiti banko nota ti euro ket it-ited dagiti NCB a maibagay kadagiti respektibo a bingay iti tulbek a puonan ti ECB,[13] a nakarkulo babaen ti panag-usar ti agpaada a pannakatimbeng ti nailian a bingay ti populasion ti Kappon ti Europa ken ti nailian a bingay ti GDP ti Kappon ti Europa.[14]
Dagiti sensilo ken banko notaUrnosen
Ti euro ket nabingbingay kadagiti 100 sentabo (sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti euro sentabo, a naipangpangruna no ilasin dagitoy manipud kadagit sabali a kuarta, ken mainagnaganan a kastoy iti sapasap a bangir kadagiti amian a sensilio ti sentabo). Kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad ti ad-adu ngem maysa a porma ti euro ken sentabo ket nailetra nga awan ti s, malaksid ti normal a panag-usar ti pagsasao nga Inggles.[15] Wenno saan, tinormal nga ad-adu ngem maysa iti Inggles ket naisingsingasing ken inus-usar,[16] nga adda dagiti adu a [[Linguistiko a parikut a maipanggep ti euro|lokal a panagduduma] a kas ti 'centime' iti Pransia.
Amin a naiparuar a sensilio ket adda iti sapasap a bangir a mangipakpakita ti denominasion wenno pateg, ken ti maysa a mapa iti likudan. Gapu ti linguistiko a kaadu ti Europa, ti Latin bersion ti abesedario ti euro ket inus-sar (a saan a kas ti saan unay a sapasap a Griego wenno Siriliko) kenArabiko a numnumero (dagiti sabali a testo ket naus-usar kadagiti nailian a bangir kadagitinailian a pagsasao, ngem dagiti sabali a testo iti sapasap a bangir ket liniklikan). Para kadagiti denominasion a malaksid dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, dayta a mapa ket mangipakpakita laeng dagiti 15 a naikameng nga estado a naikaeng laeng idi naipangyuna ti euro. Idi rugi ti 2007 wenno 2008 (depende ti pagilian) ti daan a mapa ket agdama anasuksukatan babaen ti maysa a mapaa ti Europa a mangipakpakita paya kadagitipagilian ti ruar ti Kappon a kas ti Norwega. Dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, nupay kasta, ket taginayonenda ti daan a daremdemda, a mangipakpakita ti heograpiko a mapa ti Europa nga adda dagiti 15 a naikameng nga estado idi 2002 a naipangato bassit iti mapa. Amin a bangir dagitoy ket dinaremdem babaen ni Luc Luycx. Dagiti sensilo ket addaanda pay ti nailian a bangir a mangipakpakita ti ladawan a naisangayan a pinili babaen ti pagilian a nangiparuar ti sensilio. Dagiti euro a sensilio manipud kadagiti aniaman nga estado a kameng ket nawayada a maka-usar kadagiti aniaman a pagilian a nangampo ti euro.
Dagiti sensilio ket naitited kadagiti denominasion ti €2, €1, 50c, 20c, 10c, 5c, 2c, ken 1c. Tapno maliklikan ti panag-usar ti dua a kabassitan a sensilio, adda dagiti pannakisinnukat ti kuarta a naipipan kadagiti kaasitgan a lima a sentabo idiay Olanda (babaen ti boluntario a tulagan) ken idiay Pinlandia (babaen ti linteg).[17] Daytoy a panagsanay ket up-upayen babaen ti Komision, ken dagiti panagsanay dagiti aglaklako a saan a mangawat kadagiti nagato ti pategna a nota ti euro.[18]
Dagiti komemoratibo a sensilo nga adda iti €2 a pategna ket naiparuaren nga adda dagiti panagbalbaliw ti daremdem iti nailian a bangir ti sensilio. Dagitoy ket mairaman dagiti sapasap a naiparparuar a sensilio, a kas ti €2 a komemoratibo a sensilio para iti maika sangapuloket lima nga anibersario iti panagpirma ti Tulagan iti Roma, ken dagiti nailaian a naiparuar a sensilio, a aks ti sensilio a mangipalagip ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2004 nga inparuar babaen ti Gresia. Dagityo a sensilo ket mabalin nga awaten kadagiti amin a paset ti eurosona. Dagiti kolektor a sensilio nga adda dagiti nadumaduma a denominasion ket naiparuanda payen, ngem dagitoy ket saan a naikeddeng para iti sapsapa panagbayad, ken dagitoy ket mabalin a maawat laeng iti kameng nga estado a nangiruar kaniada.[19]
Ti daremdem para kadagiti banko nota ti euro ket addaan kadagiti sapasap a daremdem kadagiti dua a bangir. Ti daremdem ket pinartuat babaen ti Austriano nga dumidibuho a ni Robert Kalina.[20] Dagiti nota ket naiparuar kadagiti €500, €200, €100, €50, €20, €10, €5. Iti tungngal maysa a nota ket addaan ti bukod a maris ken nairuknoy iti artistiko a paset ti panawen ti Europeano anga arkitektura. Ti sanguanan ti nota let nangipakpakita kadagiti tawa ken dalanan a ruangan bayat a ti likudan ket adda dagiti rangtay, a nagisimsimbolo kadagiti silpo a baetan dagiti pagilian ken iti masakbayan. Bayat a dagiti daremdem ket naipato nga awan dagiti aniaman a malasin a pakailasinan, ti immuna adaremdem babaen ni Robert Kalina ket dagiti naisangayan a rangtay, a mairaman ti Rialto ken ti Pont de Neuilly, ken dagitoy ket nabaliwan tapno sapasap ti kitada; dagiti kanungpalan a daremdem ketmangipakpakita pay laeng kadagiti asideg a pannakaipadpada kadagiti immuna nakaibatayanda; isunga dagitoy ket saan a pudno a sapasap ti kitada. Dagiti monumento ket makitkita a kapadpada dagiti nadumaduma a nailian a monumento tapno kayaten dagitoy ti sinoman.[21]
Dagiti notaUrnosen
- ^ "Ti monetario a tulagan, ti dalan a limbang a naampon ti mikro-ekonomiko". Naala idi 6 Septiembre 2011.
- ^ "Babaen ti UNMIK nga administrasion a turong 1999/2". Unmikonline.org. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Babaen ti akin-uneg a tignay (awan ti reperensia) Kitaen pay ti Montenegro ken ti euro
- ^ A kumaduaan ti Doliar ti Zimbabwean (saanen a maususar manipud idi 12 Abril 2009), US$, Pound sterling, Rand ti Abagatan nga Aprika ken Pula ti Botswana
- ^ Malaksid ti akin-amianan a Cyprus nga agus-usar ti Turko a lira
- ^ A mairaman dagiti ballasiw taaw a departmento
- ^ Malaksid ti Campione d'Italia nga agus-usar ti Suiso a pranko.
- ^ Ti laeng European a paset ti pagilian ti Kappon ti Europa ken agus-usar ti euro. Ti Karibe nga Olanda ket nangipayamammo ti Doliar ti Estados Unidos idi 2011. Curaçao, Sint Maarten ken Aruba ket adda dagiti bukodda a kuarta, a napalsengan ti doliar.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Pransia (agtigtignay para iti EC) ken Monaco". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken San Marino". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken Siudad ti Batikano". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti Maikatlo a protokol iti Cyprus a pagkapet a Tulag ti Kapponti Europa ken dagiti lokal a bilin ti Britaniko" (PDF). Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Babaen ti Tulagan ti Konsilo ti Kappon ti Europa". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Manipud idi 30 Oktubre, 2009:
Dagup a EUR a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 771.5 (nota ti banko) + 21.032 (csensilio) =792.53 bilion EUR * 1.48 (gatad ti panagsukat) = 1,080 bilion USD
Dagup USD a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 859 bilion USD
- "Tabla 2: Euro a nota tibanko, dagiti kuenta (EUR bilion, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "2009, Oktubre: Dagup a nota ti banko: 771.5 (bilion EUR)"
- "Tabla 4: Euro a sensilio, dagiti kuenta (EUR a riwriw, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "2009, Oktubre: Dagup a sensilio: 21,032 (riwriw a EUR)"
- "Money Stock Measures". Federal Reserve Statistical Release. Board of Governors of the Federal Reserve System. Naala idi 13 Disiembre 2009. "Tabla 5: Saan a Nasimpa Babaen ti Panawen a Komponente iti M1 (Bilion kadagiti doliar), saan a nasimpa babaen ti panawen, Oktubre 2009: Kuarta: 859.3 (bilion USD)"
- "Euro foreign exchange reference rates". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "Gatad ti panagsukat 2009-10-30: 1 EUR = 1.48 USD"
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Opisial a dokumento ken lehislasion a mangibaga ti euro a kas "ti agmaymaysa a kuarta".
"Regulasion ti Konsilo (EC) No 1103/97 of 17 Hunio 1997 iti naisangsangay a probision a naipanggep ti panagiyamammo ti euro". Opisial a Warnakan L 162, 19 Hunio 1997 P. 0001 – 0003. Dagiti European a Komunidad. 19 Hunio 1997. Naala idi 1 Abril 2009.
Daytoy a termino ket sagpaminsan a naampon babaen ti midia (Google a papanan para kadagiti insao)
- ^ Rosenberg, Matt (23 Mayo 2010). "Dagiti pagilian ti Euro: 22 a Pagpagilian ket agus-usar ti Euro a kas ti Opisiala Kuartada". About.com. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Dagiti ministro ti KE ket kinayatda ti panagserrek ti Estonia iti euro". BBC News. 8 Hunio 2010. Naala idi 19 Hulio 2010.
- ^ "Ti Dagup a populasion manipud idi 1 Enero". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2011-03-11. Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Triennial Central Bank Survey 2007". BIS. 19 Disiembre 2007. Naala idi 25 Hulio 2009.
- ^ Aristovnik, Aleksander; Čeč, Tanja (30 Marso 2009 2010). "Kompositional a panagsukisok ti Ganganaet a Reserba ti Kuarta Idi 1999–2007 a Paset ti Panawen. Ti Euro vs. Ti Doliar A kas dagiti magyuna a Reserba ti Kuarta". Munich Personal RePEc Archive, Paper No. 14350. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009.
- ^ "Europeano a Konsilo ti Madrid (12/95): Dagiti Nagbanagan". Europeano a Parlamento. Naala idi 14 Pebrero 2009.
- ^ "Immuna a panagsukat (2002)". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ http://www.x-rates.com/d/USD/EUR/hist2012.html
- ^ "Dagiti sangalubongan a paklakuan idiay España ket natnag, nagdandanag ti Italia". 31 Mayo 2012.
- ^ "Ti Euro". Komision ti Europa. Naala idi 29 Enero 2009.
- ^ a b c Ti pakasaritaan tiBanko Sentral ti Europa, papel ken dagiti annong baben ni Hanspeter K. Scheller Maikadua a Nabaliwan nga Edision idi 2006, ISBN 92-899-0022-9 (prenta) ISBN 92-899-0027-X (online) panid 103 iti pdf nga online a bersion
- ^ "Capital Subscription". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 18 Disiembre 2011. "Dagiti bingay ti NCBs iti daytoy a puonan ket nakarkulo babaen ti panag-usar ti tulbek a mangibanak ti repektibo a bingay ti pagilian iti populasion ken dagup a domestiko ti produkto iti Kappon ti Europa – kadagiti agpapada apannakatimbeng. Ti ECB ket pasayaatenna dagitibingay iti tungngal lima a tawen ken no adda tumipon a baro a a pagilian iti Kappon ti Europa. Ti panagpasayaat ket maaramid babaen ti batayan iti datos a naited babaen ti Komision ti Europa."
- ^ Komision ti Europa. "Panangiletra kadagiti balikas nga "euro" ken "sentabo" kadagiti opisial a pagsasao ti Komunidad a kas naus-usar kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad" (PDF). Naala idi 26 Nobiembre 2008.
- ^ Direktorado ti Komision ti Europa-Heneral para iti Panagipatarus. "Estilo a Pagsurotan ti Inggles: Ti manual para kadagiti mannurat ken agipatpatarus iti Komision ti Europa" (PDF). Naala idi 16 Nobiembre2008. ; Kappon ti Europa. "Interinstitusional nga alagaden ti estilo, 7.3.3. Dagiti alagaden para it panagiyebkas dagitipaset ti kuarta". Naala idi 16 Nobiembre 2008.
- ^ Komision ti Europa (Enero 2007). "Euro a kuarta: lima ken pamiliar". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ Pop, Valentina (22 Marso 2010) Ti KOmision ket agmismisuot kadagiti senial ti pagtagilakuan nga agkunkuna ti: 'dagiti nota ti €500 ket saan amaawat', EU Observer
- ^ Komision ti Europa (15 Pebrero 2003). "Komunikasion ti Komision: Ti panangiyuna kadagiti banko nota ti euro ken dagiti sensilio kalpasan ti maysa a tawen ti COM(2002) 747". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ "Robert Kalina, dumidibuho kadagiti banko nota ti euro, nga agob-obra idiay Oesterreichische Nationalbank idiay Vienna". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Schmid, John (3 Agosto 2001). "Panagkitikit kadagiti Nota iti Baro nga Identidad ti Europa". International Herald Tribune. Naala idi 29 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Baldwin, Richard; Wyplosz, Charles (2004). Dagiti Ekonomika ti Europeano a Panangikaykaysa. New York: McGraw Hill. ISBN 0-07-710394-7.
- Buti, Marco; Deroose, Servaas; Gaspar, Vitor; Nogueira Martins, João (2010). Ti Euro. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-92-79-09842-0.
- Jordan, Helmuth (2010). "Fehlschlag Euro". Dorrance Publishing.
- Simonazzi, A. ken ni Vianello, F. [2001], “Liberalisasion ti Pinansia, ti Agmaymaysa a Kuarta ti Europa ken ti Problema iti Awan Panagtrabaho”, iti: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), Globalisasion, Dagiti Patakder ken Sosial a Pakaitunosan, Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig ti euro idiay Wikimedia Commons
- Dagiti opisial a website


c: text/html

text:
Jimmy Carter
Ni James Earl "Jimmy" Carter, Jr. (naipasngay idi Oktubre 1, 1924) ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas ti maika-39 a Presidente iti Estados Unidos (1977–1981) ket nagunggunaan idi ti 2002 Premio Nobel ti Kappia, ti isi-su laeng a Presidente ti Estados Unidos a nakagun-od ti daytoy a Premio kaplasan idi rimmuar iti opisina. Sakbay a nagbalin a Presidente, ni Carter ket nagserbi a kas maysa nga opisial ti Marina ti Estados Unidos, maysa idi nga agtaltalon iti mani, nagserbi ti dua a termino a kas ti maysa a Senador ti Estado ti Georgia ken maysa a kas ti Gobernador iti Georgia (1971–1975).[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Warner, Greg. "Inbagbaga bi Jimmy Carter nga isu ket 'saanen a mabalina maitaripnong' iti SBC". Baptist Standard. Naala idi Disiembre 13, 2009. "Inbagana nga agbati a kas maysa diakono ken manursuro ti Dominggo nga pagadalan idiay Maranatha Baptista a Simabaan idiay Katanapan ken agsuporta kadagiti panagikeddeng ti simbaan nga agipatulod ti kagudua dagiti parawadna ti mision idiay Kooperatibo a Baptista a Kumaduaan."
- ^ "Jimmy Carter". New Georgia Encyclopedia. Konsilo ti Nagtagitaoan ti Georgia. Naala idi Disiembre 9, 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Jimmy Carter idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rumbeng Kadi nga Agkararagak Kadagiti Santo?
Sungbat ti Biblia
Saan. Ipakita ti Biblia a ti Dios laeng ti pagkararagantayo babaen iti nagan ni Jesus. Kinuna ni Jesus kadagiti adalanna: “
Kastoy ngarud ti panagkararagyo: Amami sadi langit: Madaydayaw koma ti nasantoan a naganmo.” (Mateo 6:9, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Pulos a saanna nga imbaga kadagiti adalanna nga agkararagda kadagiti santo, anghel, wenno iti siasinoman no di ket iti Dios laeng.
Kinuna pay ni Jesus kadagiti pasurotna: “
Siak ti dalan, ken ti pudno, ken ti biag; awan ti makapan iti Ama no di magna kaniak.” (Juan 14:6, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Ni Jesus laeng ti inautorisaran ti Dios a mangibabaet kadatayo.—Hebreo 7:25.
No ngay agkararagak iti Dios ken kadagiti santo?
Iti maysa kadagiti Sangapulo a Bilin, kinuna ti Dios: “
Siak, ti APO a Diosmo, managimonak a Dios.” (Exodo 20:5, New American Bible) Iti ania nga anag a ‘managimon’ ti Dios? Iti footnote ti New American Bible kunana nga isu ket “
mangalkalikagum iti naipamaysa a debosion.” Kalikaguman ti Dios a maipaay laeng kenkuana dayta a debosion wenno panagdaydayaw—a pakairamanan ti kararag.—Isaias 48:11.
Masaktantayo ti Dios no sabali ti pagkararagantayo, kadagiti man santo wenno nasantuan nga anghel. Idi nagruknoy ni Juan iti maysa nga anghel, isu ket inatipa ti anghel babaen ti panangibagana: “
Dimo aramiden ti kasta! Adipenak met a kas kenka ken kas kadagiti kakabsatmo a nangpaneknek iti pudno maipapan ken ni Jesus. Ti Dios laeng ti pagdaydayawam!”—Apocalipsis 19:10, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.


text:
Mabalin Kadi nga Agusar Dagiti Kristiano iti Kontraseptibo?
Sungbat ti Biblia
Saan nga imbilin ni Jesus kadagiti pasurotna a maaddaanda iti anak wenno saan. Ken saan met nga imbilin dayta dagiti adalanna. Awan ti mabasa iti Biblia a nabatad a mangkondenar iti panangkontrol iti panaganak. No maipapan iti daytoy a banag, agaplikar ti prinsipio a nadakamat iti Roma 14:12: “
Tunggal maysa kadatayo makikuentanto iti Dios maipaay iti bagina.”
Gapuna, nawaya dagiti agassawa a mangikeddeng no aganakda wenno saan. Mabalinda met nga ikeddeng no mano ti kayatda nga anak ken no kaanoda a maaddaan iti anak. No pilien dagiti agassawa ti agusar kadagiti pamay-an a manglapped iti panagsikog (nonabortive contraception), personal a desisionda dayta. Awan koma ti mangbabalaw kadakuada.—Roma 14:4, 10-13.


text:
Dagupan
Ti Siudad ti Dagupan ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas. Masarakan iti sungaban ti Golpo ti Lingayen, ti Dagupan ti kangrunaan a sangladan ken sentro ti komersio iti Pangasinan.
Am-ammo ti siudad a kas kapitolio ti bangus iti Pilipinas gapu kadagiti adu a pupokan wenno pagtaraknan iti bangus iti lugar.
Mabigbig pay ti Dagupan a kas nakapasamakan ti panagtuno iti kaatiddogan a tinuno a bangus iti sangalubongan. Agatiddog daytoy iti 1,007.56 a metro wenno 3,305.64 a kadapan, ken inaramid dagiti taga-Dagupan idi Mayo 3, 2003 kas paset ti panangrambak ti siudad iti Piesta ti Bangus.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Dagupan ket nabingbingay a politikal kadagiti 31 a barbaranggay.[2]
- Bacayao Norte
- Bacayao Sur
- Baranggay II (Nueva)
- Baranggay IV (Zamora)
- Bolosan
- Bonuan Binloc
- Bonuan Boquig
- Bonuan Gueset
- Calmay
- Carael
- Caranglaan
- Herrero
- Lasip Chico
- Lasip Grande
- Lomboy
- Lucao
- Malued
- Mamalingling
- Mangin
- Mayombo
- Pantal
- Poblacion Oeste
- Baranggay I (T. Bugallon)
- Pogo Chico
- Pogo Grande
- Pugaro Suit
- Salapingao
- Salisay
- Tambac
- Tapuac
- Tebeng
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
UTC+07:30
Ti UTC+07:30 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +07:30.
Ti UTC+07:30 ket naus-usar idi a kas oras a panagin-inut ti lawag ken Alagaden nga Oras idiay Singapur. Idi baetan ti 1941 ken 1942 sakbay ti panagsakop ti Hapon, ken manipud idi 1945 aginggana idi 1970 kalpasan ti panagsakop, ti Singapur ket inus-usarna idi ti UTC+07:30 a kas oras a panagin-inut tilawag. Idi metten 1970 nga inkeddeng ti Singapur nga inrangarangna a ti UTC+07:30 a kas ti bukodna nga Alagaden nga Oras ti Singapur.
Ti UTC+08:00 ket isu ti agdama nga Alagaden nga Oras ti Singapur ken daytoy nga alagaden nga oras ket naus-usaren manipud idi 1982.


text:
Pagsasao nga Inggles
Ti Inggles ket maysa a pagsasao iti Laud a Hermaniko a nagtaud kadagiti Anglo-Sahon a pagarian iti Inglatera ken nagwaras iti nagbalin nga abagatan a daya nga Eskósia a naseknan iti Angles a taga-ugma a pagarian iti Northumbria. Ti sumaganad nga adua panakaseknan iti Pagarian iti Nalatak a Británia ken ti Nagkaykaysa a Pagarian manipud ti maika-18 a siglo, babaen ti Imperio a Briton, ken iti Estados Unidos manipud ti tengnga ti maika-20 a siglo,,[5][6][7][8] daytoy ket adu a naiwaras iti sangalubongan, nabalinan a umun-una a pagsasao iti internasional a diskurso ken ti lingua franca kadagiti kaaduan a rehion.[9][10]Kaaduan ti agadadal iti daytoy a kas iti [maikadua a pagsasao]] ken maus-usar a kas iti opisial a pagsasao iti Kappon ti Europa ken dagiti adu a Mankomunidad a pagilian, ken adu pay kadagiti pakakaduaan. Isu daytoy ti maikatlo kadagiti patneng nga maisasao a pagsasao iti lubong, kalpasan ti Mandarin nga Insik ken Espaniol.Isu daytoy ti kaaduan ti mangisasao iti labes ti lubong.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ English Adjective – Oxford Advanced Learner's Dictionary – Oxford University Press ©2010.
- ^ Reperensia ti Pagsasao nga Inggles iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ a b Ti Panagballigi iti Inggles, The Economist, 20 Dec. 2001
- ^ "Lecture 7: World-Wide English". EHistLing. Naala idi 26 Marso 2007.
- ^ Ammon, pp. 2245–2247.
- ^ Schneider, p. 1.
- ^ Mazrui, p. 21.
- ^ Howatt, pp. 127–133.
- ^ Crystal, pp. 87–89.
- ^ Wardhaugh, p. 60.
- ^ Seth Mydans (Mayo 24, 2007) Iti labes dagiti kultura, Ti Ingglés ket isu ti balikas New York Times. Naala idi 21 Septiembre 2011


text:
Ti The Beatles ket Inggles a grupo ti agkankanta ti rock manipud idiay Liverpool, Inglaterra. Maibilbilang ti The Beatles a kas kapapatgan ken kababalligian a grupo ti musika iti amin a panawen, gapu iti nagun-odda a nainsapasapan a balligi iti kinalatak, pammadayaw ken impluensia a cultural. Pinattogda ti adu a rehistro iti panaglakuan ken nakaimuntarda iti nasurok a 50 a Top 40 a hit single a pakairamanan ti 20 a #1 iti Estados Unidos laeng. Mapattapatta a nakalako ti Beatles iti mapan a maysa a bilion a kopia dagiti kantada iti sangalubongan [1]. Malaksid iti dakkel ken napateg nga impluensia iti musika, ti The Beatles ket uppat kadagiti kadadakkelan a persona iti maika-20 a siglo, ken sumagmamano kadagiti kangrunaan a simbolo iti pakasaritaan ti tao.
Maaw-awagan pay kas "The Fab Four" iti Inggles, ti The Beatles ket isu da John Lennon (1940 - 1980), Paul McCartney (nayanak idi 1942), George Harrison(1943 - 2001), ken Ringo Starr (nayanak kas Richard Starkey idi 1940).


text:
Makro a pagsasao ti ISO 639
Ti ISO 639-3 ket maysa nga internasional nga alagaden para kadagiti kodigo ti pagsasao. Iti panangipalawag kadagiti kodigo ti pagsasaona, adda met dagiti naipalawag a kas dagiti makro a pagsasao a mabalin a mangsakop kadagiti naparaigidan a kaso a paggiddiatan dagiti napigsa ti sabali a nagdalanan dagiti dialekto ken asideg nga agkakabagian a pagsasao (dagiti lugar ti dialekto), wenno dagiti sabali a kita ti bitla a naikeddeng nga agpapada wenno agigiddiat a pagsasao para iti etniko wenno politikal embes a dagiti lingguistiko a rasrason. Adda dagiti lima pulo ket innem a pagsasao iti ISO 639-2 a naikeddeng a dagiti makro a pagsasao iti ISO 639-3.[1] Ti panag-usar ti daytoy a kategoria iti makro a pagsasao ket naipakaten iti maika-16 nga edision ti Ethnologue.[2]
Adda met dagiti makro a pagsasao nga awan ti agmaymaysa a pagsasao a kas naiplawag babaen ti 639-3 iti ISO 639-2, a kas ti. 'ara' (Arabiko). Dagiti sabali a kas ti 'nor' (Norwego) ket adda iti bukodda a dua nga agmaymaysa a paset (nno Nynorsk, nob Bokmål) nga adda itan iti 639-2. Ti kayatna saoen ket dagiti dadduma a pagsasao (a kas ti. 'arb' Alagaden nga Arabiko) nga inkeddeng babaen ti ISO 639-2 a kas dagiti dialekto iti maysa a pagsasao ('ara') ket adda itan iti ISO 639-3 iti naisangayan a kontesto a naikeddeng nga isuda ket agmaymaysa a pagsasao. Daytoy ket panangipadas a mangibanag kadagiti sabali a kita a mabalin a lingguistiko a naisangayan iti tunggal maysa kaniada, ngem matrato dagitoy babaen dagiti agsasao a kas dagiti porma iti isu met laeng a pagsasao, kasla dagiti kaso iti diglossia. Kas pagarigan,
Dagiti linaon
Dagiti kita dagiti makro a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
- elemento nga awan ti kodigo iti ISO 639-2: 1 - hbs
- dagiti elemento nga awan kadagiti dua a kodigo iti ISO 639-2: 4 - fas, msa, sqi, zho
- dagiti elemento nga awan iti kodigo iti ISO 639-1: 25
- dagiti elemento nga awan iti kodigo iti ISO 639-1: 30
- dagiti elemento nga addaan ti agmaymaysa a pagsasao ken addaan iti ISO 639-1: 2
- nor - nn, nb
- hbs - hr, bs, sr
Listaan dagiti makro a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a listaan ket iramanna laeng ti opisial a datos manipud ti http://www.sil.org/iso639-3.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Sakop ti denotasion para kadagiti panangilasin ti pagsasao". SIL International.
- ^ Lewis, M. Paul, ed. 2009. Ethnologue. Dallas: SIL International
- ^ "Dokumentasion para iti panangilasin ti ISO 639: ara". SIL International.
- ^ "Dokumentasion para iti panangilasin ti ISO 639: arb". SIL International.
- ^


text:
Anatomia
Ti anatomia (manipud ti Griego ἀvatέuvw - anatemnō, "putden, iwaen", manipud ti ἀvά - ana, "iti, rabaw", ken tέuvw - temnō, "Agiwaak") ket maysa a sanga ti biolohia ken medisina a mangikeddeng ti estruktura dagiti sibibiag a banag. Daytoy ket sapasap a termino a mangiraman ti anatomia ti tao, anatomia ti ayup (sootomia), ken anatomia ti mula (pitotomia). Kadagiti dadduma apasetna ti anatomia ket as-asideg a mainaig iti embriolohia, maipadpada nga anatomia ken maipadpada nga embriolohia,[1] babaen kadagiti sapasap a ramut ti ebolusion.
Ti anatomia ket nabingbingay nagubsang nga anatomia (wenno makroskopiko nga anatomia) ken mikroskopiko nga anatomia.[1] Ti nagubsang nga anatomia ket isu ti panagadal kadagiti estruktura a mabalin, no nasayaat a mairepresenta wenno narangkay, ket mabalin a makita nga awan dagiti tulong a panagkita iti mata.[1] Ti mikroskopiko nga anatomia ket isu ti panagadal kadagiti babassit nga anatomiko nga estruktura iti mikroskopiko a gantingan. Daytoy ket mangiraman kadagiti histolohia (ti panagadal kadagiti kulanit),[1] ken sitolohia (ti panagdal kadagiti selula). Dagiti termino a mikroanatomia ken histolohia ket sagpaminsan nga agpadpada a maus-usar (nga iti kaso ket ti panangilaslasin a baetan ti histolohia ket bilolohia ti selula ket saan a nainget a naaramid a kas ti naipalplawag ditoy).
Ti pakasaritaan ti anatomia ket nailaslasin idi, kadagiti napalabas a panawen, babaen ti maysa nga agtultuloy a panagrang-ay ti pannakaawat kadagiti pamay-an dagiti organ ken dagiti estruktura iti uneg ti bagi. Dagiti pamay-an ket napasayaatda a naparang-ay, a nagpaspasayaat manipud kadagiti panagsukisok kadagiti ayup babaen ti panagrangkay kadagiti bangkay (natay a bagbagi ti tao) aginggan akadagit narikut a pamay-an a naparang-ay idi maika-20 a siglo a mairaman ti Rayo-ekis a makina, ultrasound, ken MRI.
Nasken a ti anatomia ket saan nga iyallilaw iti anatomiko a patolohia (tinawtawagan pay ti morbido nga anatomia wenno histopatolohia), nga isu daytoy ti panagadak tinagubsang ken mikroskopiko a langlanga dagiti nagsakit nga organo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kitaen ti Anatomia idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)


text:
Segundo
Ti segundo wenno kanito (simbolo: s) ket isu ti batayan a pagbilangan iti oras iti Internasional a Sistema dagiti Pagbilangan (SI)[1] ken isu pay ti pagbilangan iti oras kadagiti sabali [[sistema ti panagrukod] (naipangyababaan iti s wenno sec[2]); daytoy ti maikadua a pannakabingbingay iti oras baabaen ti innem a pulo, ti umuna a pannakabingbingay babaen ti 60 ket ti minuto.[3] Iti baetan ti AD 1000 (idiinusar ni al-Biruni dagiti segundo) ken idi 1960 ti segundo ket naipalawag a kas 1/86,400 iti natimbeng a solar nga aldaw (dayta a panangipalawag ket maipakat pay laeng kadagiti dadduma nga astronomikal ken dagiti legado a kontesto).[4]< Idi baetan ti 1960 ken 1967, daytoy ket naipalawag kadagiti itermino iti paset ti panawen iti pagliklikmutan ti Daga iti lawlaw ti Init idi 1900,[5] ngem tattan ket nasaysayaat a naipalplawagen kadagiti termino ti atomiko. Dagiti segundo ket mabalin a marukod babaen ti panagusar ti mekanikal, elektriko wenno dagiti atomiko a pagurasan.
Dagiti astronomiko a panagpalpaliiw iti maika-19 ken maika-20 a sigsiglo ket nangipakita a ti natimbeng a solar nga aldaw ket agin-inut ngem marukod nga umatatiddog ken ti kaatiddog ti tropikal a tawen ket saan met nga intero a maipadto; isunga ti gunay ti init-daga ket saanen a naikeddeng a nasayaat a batayan para iti panangipalawag. Iti pannakaipayammo kadagiti atomiko a pagurasan, nagbalinen daytoy a maipalawag ti segundo a naibatay iti kammasapulan a tagtagikua iti natura. Manipud idi 1967, ti segundo ket naipalawagen nga iti:
ti kapaut dagiti paset ti panawen ti 9,192,631,770 iti radiasion a maitunos iti trnsision ti nagbaetan ti dua a hiperpino nga estruktura iti pundamental a kasasaad ti atomo ti sesio 133.[1]
Idi 1997, ti CIPM ket nangpaneknek a ti sumaruno a panangipalawag ket "mangitudo ti nakatalna nga atomo ti sesio ti temperatura iti 0 K."[1]
Dagiti pasaruno ti SI ket masansan a naitiptipon iti balikas a segundo tapno mangibaga kadagiti subdibision ti segundo, kas ti, ti milisegundo (maysa a sangkaribu ti segundo), ti mikrosegundo (maysa a sangkariwriw ti segundo), ken ti nanosegundo (maysa a sangkabilion ti segundo). TBabaen kadagiti pasaruno ti SI, mabalin pay a mausar tapno mangporma dagiti pangpaadu ti segundo a kas ti kilosegundo (maysa a sangkaribu dagiti segundo), dagiti kastoy a pagilangan ket manmano laeng a mausar iti panagsanay. Ti kaaduan ket dagiti dakdakkel a pagbilangan a saan nga SI a saan a naporma babaen dagiti bileg ti sangapulo; imbes ket, ti segundo ket maipaadu babaen ti 60 tapno mangporma ti minuto, a daytoy ket maipaadu babaen ti 60 tapno mangporma ti oras, a daytoy ket maipa-adu babaen ti 24 tapno mangporma ti aldaw.
Ti segundo ket batayan pay a pagbilangan ti oras iti sentimetro-gramo-segundo, metro-kilogramo-segundo, metro-tonelada-segundo, ken dagiti sistema ti pagbilangan ti kadapan-libra-segundo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Unit of time (second)". SI Brochure. BIPM. Naala idi 2013-12-22.
- ^ [1 sec]. Merriam Webster Learner's Dictionary. Naala idi 2012-03-24.
- ^ "Online Etymology Dictionary".
- ^ International System of Units from NIST naala idi 25 Marso 2012.
- ^ "Leap Seconds". Time Service Department, United States Naval Observatory. Naala idi 2012-03-24.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Segundo idiay Wikimedia Commons


text:
Tulong:Panag-usar kadagiti tungtungan a panid
Ti tungtungan a panid (Inggles discussion page) ket maysa a panid a mabalin nga usaren dagiti agur-urnos tapno matungtungan dagiti panagrang-ay ti maysa nga artkulo wenno dagiti dadduma pay a panid ti Wikipedia.
Titungtungan a panid a maitutop ti maysa nga artikulo ket nanaganan ti "Tungtungan:Kas pagarigan", a ti "Kas pagarigan" ket isu ti nagan ti artikulo. Kas pagarigan, ti tungtungan apanid para iti pagtungtungan ti panagparang-ay ti artikulo a Pilipinas ket nanaganan ti Tungtungan:Pilipinas. Ti tungtungan a panid a maitutop ti sabali a nagan ti lugar (namespace) ket mainaganan babaen ti panaginayon ti "tungtungan" kalpasan ti etiketa ti nagan ti lugar (namespace); kas pagarigan, ti tungtungan a panid para iti Wikipedia:Maipanggep ket makunkuna a ti Wikipedia tungtungan:Maipanggep.


text:
Ania ti Baro iti JW.ORG?
Ipakita daytoy a panid dagiti baro a nainayon iti jw.org. Tapno mabirokam dagiti kabbaro a magasin, libro, ken dadduma pay a publikasion, mapanka iti panid dagiti Publikasion.
DAGITI MASURSUROK ITI BIBLIA
Iyugalim ti Mangted!
MINISTERIO ITI PUBLIKO
Panangusar iti JW.ORG a Mangisaknap iti Mensahe ti Biblia
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA
Adda Kadin Nakakita iti Dios?
AGBALINKA A GAYYEM NI JEHOVA
Dagiti Maurnong a Bookmark!
ANIA TI ISURSURO TI BIBLIA?
Ania ti Kinapudno Maipapan iti Dios?
—Paset 2
LADAWAN PARA ITI AKTIBIDAD TI PAMILIA
Ania ti Masursurotayo ken Abraham?
MINISTERIO ITI PUBLIKO
Panangasaba iti Adayo a Teritoria
—Australia
AGBALINKA A GAYYEM NI JEHOVA
Serye ti Animated Video a Mangtukay iti Puso Dagiti Ubbing
ANIA TI ISURSURO TI BIBLIA?
Ania ti Kinapudno Maipapan iti Dios?
—Paset 1
WORKSHEET


text:
Ti Bikol wenno Bicolano ket maysa a pagsasao a maar-aramat iti Penisula ti Bicol iti isla ti Luzon iti Pilipinas.
KaidasiganUrnosen
Ti Bicolano ket nabennebenneg iti tallo a grupo: Aplaya a Bikol, Kaunegan a Bikol, ken Pandan Bikol.
AplayaUrnosen
- Naga
- Agta (Isarog)
- Agta (Mt. Iraya)
- Central Bicolano / Bicolano (Naga)
- Virac
- Bicolano (Abagatan a Catanduanes)
KauneganUrnosen
- Agta (Mt. Iraga)
- Buhi-Daraga
- Bicolano (Albay)
- Iriga
- Bicolano (Iriga) / Rinconada Bicolano
Pandan (Catanduanes)Urnosen
- Bicolano (Amianan a Catanduanes)
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Senso iti Pilipinas, 2000. Tabla 11. Sangakabbalayan a Populasion babaen ti Etnisidad, Sekso ken Rehion: 2000


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Notes in the original file: "Phonetic recording file recorded by me. Who Speaks is a friend of mine who gave me permission to release all rights (Public domain)"
Public domain Public domain false false
Daytoy nga obra ket naibbatanen iti
babaen ti mannurat, pagturayan a publiko . Daytoy ket maipakat iti sangalubongan. Susana Freixeiro
Kadagiti sabali a pagilian daytoy ket saan a mabalin a nalinteg; no kastoy ket:
Ni
Susana Freixeiro ket mangited ti sinoman ti karbengan nga agusar iti daytoy nga obra para iti aniaman a panggep, nga awan dagiti kasasaad, malaksid no adda dagiti kasasaad a masapul babaen ti linteg.
Public domain Public domain false false Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Petsa/Oras Bassit a ladawan Dagiti rukod Agar-aramat Komentario
agdama 12:01, 3 Enero 2009 1.0 s (15 KB) Derbeth {{Information |Description={{en|pronunciation of "España" in Spanish}} |Source= File:ES-españa.ogg |Date=2006-09-22 |Author= User:Susana Freixeiro |Permission= |other_versions= }} Notes in the original file: "Phonetic recording file recorded by Panag-usar ti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
Panag-usar idiay ast.wiktionary.org
Panag-usar idiay cs.wiktionary.org
Panag-usar idiay de.wikipedia.org
Panag-usar idiay de.wiktionary.org
Panag-usar idiay en.wikipedia.org
Panag-usar idiay en.wiktionary.org
Panag-usar idiay fa.wikipedia.org
Panag-usar idiay fr.wikipedia.org
Panag-usar idiay fr.wiktionary.org
Panag-usar idiay he.wikivoyage.org
Panag-usar idiay id.wikipedia.org
Panag-usar idiay ko.wikipedia.org
Panag-usar idiay mg.wikipedia.org
Panag-usar idiay min.wikipedia.org
Panag-usar idiay ne.wikipedia.org
Panag-usar idiay pl.wiktionary.org
Panag-usar idiay ta.wikipedia.org
Panag-usar idiay tr.wikipedia.org
Panag-usar idiay tr.wiktionary.org
Panag-usar idiay yo.wikipedia.org
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti dihital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
Istres
Nagsasabtan: 43°30′54″N 4°59′22″E / 43.51510°N 04.98950°E
Ti Istres (Pransés a pannakabalikas: [istʁ]) (Oksitano: Istre) ket maysa a komuna idiay akin-abagatan a Pransia, adda daytoy iti 60 km (38 mi) iti amianan a laud ti Marseille. Daytoy ket adda ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion, ti Bouches-du-Rhône a departamento, a daytoy ket maysa a subprepektura. Dagiti agtataeng ket tinawtawagan a kas dagiti Istréens.
Dagiti linaon
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Istres idiay Wikimedia Commons


text:
Senegal
Ti Senegal i/ˌsɛnɨˈɡɔːl/ (Pranses: le Sénégal), opisial a ti Republika iti Senegal (République du Sénégal, IPA: [ʁepyblik dy seneɡal]), ket maysa a pagilian idiay lumaud nga Áprika. Ti naganna ket naggapu iti Karayan Sénégal a nakabeddenganna iti daya ken amianan. Ti Senegal ket nabeddengan ti ruar babaen ti Taaw Atlantiko iti laud, ti Mauritania iti amaianan, ti Mali iti daya, ti Guinea ken Guinea-Bissau iti abagatan; ti uneg ket ganganina a napalikmutan Ti Gambia, iti amianan, daya ken abagatan, malaksid ti ababa nga aplaya ti Taaw Atlatiko ti Gambia. Ti Senegal ket sakupenna ti kalawa ti daga iti gangani a 197,000 kuadrado kilometro (76,000 sq mi), ket adda ti nakarkulo a populasion iti agarup a 13 a riwriw. Ti klima ket tropiko nga addaan ti dua a tiempo: ti namaga a tiempo ken ti panagtutudo a tiempo.
Ti Dakar, ket isu ti kapitolio a siudad iti Senegal, mabirukan daytoy idiay lumaud unay anga ungto ti pagilian idiay Cap-Vert a peninsula. Ti agarup a 500 kilometro(300 mi) manipud ti aplaya, idiay Taaw Atlantiko, ket naisanglad ti Is-isla ti Cape Verde. Idi agdama ti maika-17 a siglo ken maika-18 a siglo, adu dagiti nadumadumama puerto ti komersion, a tagikua dagiti nadumaduma nga imperio, ti naipatakder kadgiti igid ti pantar. Ti ili ti St. Louis ket nagbalin a kapitolio iti Pranses a Laud nga Áprika (Afrique occidentale française, wenno AOF) sakbay a naiyakar idiay Dakar idi 1902. Ti Dakar ti kalpasan daytoy ket nagbalin a kapitolio idi 1960 iti panawen iti panagwaywayas manipud ti Pransia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ « La langue officielle de la République du Sénégal est le Français. Les langues nationales sont le Diola, le Malinké, le Pulaar, le Sérère, le Soninké, le Wolof et toute autre langue nationale qui sera codifiée. » − Extrait du site officiel du Example gouvernement sénégalais
- ^ ANSD (Pranses)
- ^ a b c d "Senegal". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 20 Abril 2012.
- Senegal
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- G15 a pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Digital object identifier
Ti digital object identifier (DOI) wenno ti pagsasao nga Ilokano ket dihital a panagilasin ti banag ket maysa a kuerdas ti karakter (ti "dihital a panagilasin") a mausar ti naisangsangayan a panagilasin ti banag a kas ti elektroniko a dokumento. Ti metadata a maipanggep ti banag ket naipenpen a mainaig ti DOI a nagan ken daytoy a metadata ket mabalin a mangiraman ti lokasion, a kas ti maysa a URL, nga isu daytoy ti panabirukan ti banag. Ti DOI para ti maysa a dokumento ket agtagtaginayon, ngem ti lokasionna ken dagiti dadduma a metadana ket mabalin nga agbalbaliw. Ti panagitudo ti online a dokumento babaen ti bukodna a DOI ket mangted ti nataltalna a panagisilpo ngen ti panagitudo laeng ti bukodna a URL, gapu ket no agablbaliw ti bukodna a URL, ti nangipablaak ket pabaroenna laeng ti metadata para iti DOI tapno makasilpo ti baro a URL.[1][2][3]
Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sinurat ni, Ian H., David Bainbridge ken ni David M. Nichols (2010). Kasano ti Agaramid ti Dihital a Biblioteka (2nd nga ed.). Amsterdam; Boston: Morgan Kaufmann. pp. 352–253. ISBN 978-0-12-374857-7.
- ^ Langston, Marc; Tyler, James (2004). "Ti panagisilpo kadagiti warnakan nga artikulo iti online a lugar ti pagisuroan: Ti agtagtaginayon a panilpo, DOI, ken OpenURL". Ti Internet ken Nangatngato nga Edukasionn 7 (1): 51–58. doi:10.1016/j.iheduc.2003.11.004.
- ^ "Kasano ti panakabalin ti 'Dihital a Panagilasin ti Banag'". BusinessWeek (BusinessWeek). 2001-07-23. Naala idi 2010-04-20. "No maipagarup a dagiti agipabpablaak ket taripatuenda dagiti databases, dagitoy a naisentro a reperensia, asaan a kasla dagiti agdama a panilpo ti Web, ket saanto a matukkol wenno mabaak."


text:
Internet
Ti Internet ket ti sapasap nga awag kadagiti agsisilpo wenno agkikinnonektar a network ti kompiuter a mabalin nga usaren ti publiko iti sangalubongan. Maipatulod dagiti datos babaen ti packet switching iti panangaramat iti napagkaykaysaan ti amin a pagrukodan a maawagan iti protokol ti internet (IP).
Buklen ti Internet ti rinibu nga agduduma a dadakkel ken babassit a network a komersial wenno pang-akademia ken pang-gobierno. Awit daytoy ti nadumaduma nga inpormasion ken serbisio a kas iti surat nga elektronika wenno esurat, online a panagsasarita ken panaggigimong wenno panagpipinnadamag (chat, forum, newsgroup), ken dagiti agsisinnilpo a pampanid ti web ti World Wide Web.


text:
Abalbalay
Ti abalbalay ket ti aniaman a banag a mabalin a mausar para iti panagay-ayam. Dagiti abalbalay ket kadawyan nga ay-ayamen babaen dagiti ubbing ken dagiti taraken. Ti panagay-ayam kadagiti abalbalay ket makapalpaliwa a pamay-an a panangsanay kadagiti ubbing para iti biag iti kagimongan. Dagiti nadumaduma amateriales ket inus-usar iti panagarmid kadagiti abalbalay a makaliwliwa kadagiti ubbing ken manakman. Adu kadagiti banag ket nadaremdem tapno agserbi a kas dagiti abalbalay, ngem dagiti tagilako a mapataud para kadagiti dadduma panggep ket mabalin pay a mausar. Kas pagarigan, ti bassit nga ubing ket mabalin ti agpidut iti maysa a sankabalayan a banag ken "patayabenna" iti angin ken aginkukuna a daytoy ket maysa nga eroplano. Ti sabali a panangikeddeng ket ti interaktibo a dihital a panagliwliwa. Adda dagiti abalbalay a naipangpangruna a napataud a kas dagiti [[Maur-urnong|ur-urnongen] a banag ken maikeddenga maipabuya laeng.
Ti taudan dagiti abalbalay ket prehistoriko; dagiti munieka a mangirepresenta kadagiti maladaga, dagiti ayup, ken dagiti soldado, ken dagiti pay representasion dagiti ramramit nga inus-usar babaen dagiti manakman ket nalaka a nabirbirukan kadagiti arkeolohiko a luglugar. Ti taudan ti balikas nga "abalbalay" ket di ammo, ngem naipampamattian nga immuna a nausar idi maika-14 a siglo.[1]
Iti sapasap ti abalbalay ken panagay-ayam, ket nangruna no maipanggep iti panagdakkel ken panagadal a maipanngep kadagiti kaarubayan tayo. Dagiti ubbing ket us-usarenda dagiti abalbalay ket agay-ayamda tapno maduktalada ti identidadda, makatulong kadagiti bagida a pumigsa, makaadal kadagiti gapuanan ket pagbanagan, agsukimat kadagiti pannakaikabagian, ken agsanay kadagiti kalaing a kasapulanda a kas manakman. Dagiti manakman ket agus-usarda kadagiti abalbalay ket agay-ayamda tapno mangporma ken mangpapigsa kadagiti sosial a piansa, mangisuro, manglagip ken mangpapigsa kadagiti inadal manipud kadagiti kinubingda, mangduktal ti bukodda nga identidad, sanayenda dagiti isipda ken bagbagi, sukimatenda dagiti pannakaikabagian, sanyenda dagiti kinalaing, ken dekorasionanda dagiti pagtaenganda.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Abalbalay idiay Wikimedia Commons
- Kline, Stephen (1995). Iti Ruar ti Hardin: Dagiti Abalbalay, TV, ken ti Kultura dagiti Ubbing iti Panawen ti Pangtagilako. Verso Books. ISBN 1-85984-059-0.
- Walsh, Tim (2005). Dagiti AWan Panawenna nga Abalbalay: Dagiti Klasiko nga Abalbalay ken dagiti Nagpartuat Kaniada. Andrews McMeel Publishing. ISBN 0-7407-5571-4.
- Wulffson, Don L. Dagiti Abalbalay!. Henry Holt and Company. ISBN 0-8050-6196-7.


text:
Federico Fellini
Ni Federico Fellini (Pannakabalikas nga Italiáno: [fedeˈriːko felˈliːni]; Enero 20, 1920 – Oktubre 31, 1993) ket maysa idi nga Italiano a direktor ti pelikula ken mannurat ti senario. Isu ket naamammoan iti naisangsangayan nga estilo a magilaok dagiti ladawan ti pantasia ken baroko, isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kaimpluensiaan nga agararamid ti pelikula ti maika-20 a siglo, ken nawatiwat a nararaeman.[1] Isu ket nangabak kadagiti lima nga Gungguna ti Akademia|, a nagbalbalin nga isu ti tao a kaaduan a nangabak ti Oscar Kalaingan a Pelikula ti Ganganaet a Pagsasao iti pakasaritaan.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Burke ken Waller, 12
- ^ Alcinema.org (Naipatarus manipud ti Italiano: Ni "Federico Fellini ket isu ti direktor a nangabak ti kaaduan nga Oscar: 4 para iti Kasayaatan a Ganganaet a Pelikula (1957: La Strada, 1958: Dagiti Rabii ti Cabiria, 1964: 8 1/2, 1975: Amarcord) ken maysa para iti Nagun-od ti Kabibiag idi 1993.")
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Federico Fellini idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Federico Fellini idiay Wikiquote
- Pundasion ni Fellini Opisial a sitio ni Rimini (iti Italiano)
- Fondation Fellini pour le cinéma (Suisa) Opisial a Suiso a sitio (iti Pranses)
- 1920 a pannakaipasngay
- 1993 nga ipupusay
- Dagiti nangabak ti BAFTA (tattao)
- Dagiti nangabak ti Gungguna ti Europeano a Pelikula (tattao)
- Dagiti Italiano a direktor ti pelikula
- Dagiti direktor ti komersial ti telebision
- Dagiti Italiano a mannurat ti senario
- Dagiti Italiano a Romano Katoliko
- Tattao manipud idiay Rimini
- Dagiti nangabak ti David di Donatello
- Dagiti direktor ti pelikula ti pagsasao nga Inggles
- Dagiti direktor ti pelikula ti pagsasao nga Aleman
- Tattao manipud ti Probinsia ti Rimini


text:
Porma (botanika)
- Daytoy nga artikulo ket maipanggep ti "porma" itibotanika. Para iti panag-usar iti soolohia, kitaen ti Porma (soolohia).
Iti botaniko a nomenklatura, ti porma ket maysa kadagiti "sekondaria" a taksonomiko a ranggo, iti baba ti karuay, ngem baba met ti sebbanagan; daytoy ket maysa nga inpraespesipiko a takson. No ad-adu ngem tallo a ranngo ti mailista iti panangipalawag ti maysa a takson, ti "pannakaidasig" ket mainagnaganan, ngem tallo laeng a parte ti mangbukel ti "nagan" ti takson: ti nagan ti henero, ti naisangayan nga epiteto, ken ti maysa nga inpraespesipiko nga epiteto.
Ti pangyababaan ti "f." wenno ti napno a "forma" ket nasken a maikabil sakbay ti inpraespesipiko nga epiteto tapno makaibaga ti ranggo. No maiprenta daytoy ket nasken nga najairig ti letra.
Kas pagarigan:
- Acanthocalycium spiniflorum f. klimpelianum wenno
- Acanthocalycium spiniflorum forma klimpelianum (Weidlich & Werderm.) Donald
- Crataegus aestivalis (Walter) Torr. & A.Gray var. cerasoides Sarg. f. luculenta Sarg. ket maysa a pannakaidasig timula nga agnagan ti:
- Crataegus aestivalis (Walter) Torr. & A.Gray f. luculenta Sarg.
Ti maysa a porma ket kadawyan a mangitudo ti grupo nga adda madlaw ngem bassit a paggiddiatan. Kas pagarigan, dagiti porma ti sebbangan ti puraw a sabong a kadawyan nga addaan ti namarisana sabsabong ket mabalin a managanan ti "f. alba". Formae apomicticae ket sagpaminsan dagitoy a managanan kadagiti mula ng aseksual a makapataud, babaen ti apomixis. Adda met dagiti botaniko a namatmati nga awan serbina ti manginagan kadagiti porma, gapu ta teoretiko nga adu unay dagiti bilang ti a naibatay kadagiti bassit a henetiko a paggigiddiatan.


text:
Toni Morrison
Ni Toni Morrison (naipasngay a kas ni Chloe Ardelia Wofford;[1] Pebrero 18, 1931) ket maysa nga Amerikana a nobelista, editor, ken propesor. Dagiti nobelana ket naamammoan kadagiti epiko a tema, narugso a dialogo, ken nabaknang kadagiti naisalaysayan a karakter. Dagiti kalatakan a nobelana ket mairaman ti Ti Kaasulan a Mata, Sula, Kanta ni Solomon ken Nadunggo. Isu ket nakomisionado pay a nagsurat ti librito para it imaysa a baro nga opera, ti Margaret Garner, nga immuna a naipabuya idi 2005. Isu ket nangabak ti Premio Nobel idi 1993 ken idi 1987 ti Premio Pulitzer para iti Nadunggo. Idi 29 Mayo 2012, isu ket nagunggunaan ti Presidensial a Medalia ti Waya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Duvall, John N. (2000). Ti Panakailasin kadagiti Piksion ni Toni Morrison: Modernista a Kinapudno ken Kalpasan ti moderno a Kinangisit. Palgrave Macmillan. p. 38. ISBN 978-0-312-23402-7. "Kalpasan amin a naipablaak a pakaammo kenni Morrison ket naitunos a ti napno a naganna ket Chloe Anthony Wofford, isu a ti pannaka-ampon ti 'Toni' a kas paangisukat ti 'Chloe' ket maipammadayawan pay laeng ti naited a nagan. Ti tengnga a nagan ni Morrison, nupay kasta, ket saan idi nga Anthony; ti rehistro ti pannakaipasngayna ket mangipakpakita a ti napno a naganna idi ket Chloe Ardelia Wofford, a nangipakita a ni Ramah ken George Wofford ket ninagananda ti anakda ababai manipud ti apongna abaket manipud ti ina, a ni Ardelia Willis."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Toni Morrison idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Toni Morrison idiay Wikiquote


text:
Kanada
Ti Kanada (i/ˈkænədə/) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Amianan nga Amerika a buklen dagiti sangapulo a probinsia ken dagiti tallo a teritorio. Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a paset ti kontinente, daytoy ket maigay-at manipud idiy Atlantiko aginggana idiay Pasipiko ken agpa-amianan a mapan idiay Taaw Artiko. Ti Kanada ket maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong, ken ti sapasap a pagbeddenganna iti Estados Unidos ket isu ti kaatiddogan a pagbeddengan a daga iti lubong.
Ti daga a tattan ket ti Kanada ket tinataengan idin kadagiti napalabas a milenio babaen dagiti nadumaduma nga Aborihen a tattao. Idi rugi ti naladaw a maika-15 a siglo, Dagidi Britaniko ken Pranses a kolonial a ekspedision ket nagsuksukimat, ken kalpasanna ket tinaengan, ti Atlantiko nga a pantar ti rehion. Ti Pransia ket ganganina amin nga insubli dagiti koloniana iti Amianan nga Amerika iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1763 kalpasan ti Pranses ken Indiano a Gubat, nga isu daytoy idi ti teatro ti Amianan nga Amerikano iti Gubat ti Pito a Tawtawen. Idi 1867, iti panagkappon dagiti tallo a kolonia ti Britaniko nga Amianan ngaAmerika babaen ti Konpederasion, ti Kanada ket naporma a kas maysa a pederal a dominio dagiti uppat a probinsia. Dayty ket nangrugian ti panagpadakkel kadagiti probinsia ken dagiti teritorio ken ti maysa a proseso iti panagpaadu ti autonomia, a dimtengan iti 1982 a Tignay ti Kanada.
Ti Kanada ket maysa a pederal nga estado a tinurturayan a kas maysa a parlamentario a demokrasia ken maysa a batay-linteg a monarkia, a ni Reina Isabel II a kas ti daulo ti estado. Ti pagilian ket opisial nga agsasao ti dua ken multikultural iti pederal nga agpang, nga addaan ti populasion iti agarup a 35 a riwriw manipud idi 2013. Ti narang-ay nga ekonomia ti Kanada ket maysa kadagiti kadakkelan iti lubong, a nangruna nga agkamkammatalek kadagiti adu a masna a rekurso ken ti nasayaat a naparang-ay a network dagiti pagtagilakuan, a naipangpangruna iti Estados Unidos, nga adda ti nabayagen nga atiddog ken narikut a relasion.
Ti Kanada ket maysa narang-ay a pagilian, nga adda iti maikasiam a kangatuan ti matgedan iti lubong iti tunggal maysa a tao, ken ti maika-11 a kangatuan a pannakairanggo iti panagrang-ay ti nagtagitaon. Ti Kanada ket mairanggo pay kadagiti kangatuan kadagiti sangalubongan a panagrukod iti edukasion, panagsarsarang ti gobierno, dagiti sibil a kawayaan, kasayaat ti biag, ken kinawaya ti ekonomia. Ti Kanada ket maysa a mabigbig a tengnga a bileg ken maysa a kameng kadagiti sangalubongan a patakder, a mairaman ti G7, G8, G20, NATO, NAFTA, OECD, WTO, Mankomunidad ti Pagpagilian, Francophonie, OAS, APEC, ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[10]
Dagiti linaon
Dagiti probinsia ken teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departmento iti Katawidan ti Kánada. "Naarian a kanta 'Apo Isalakanmo Ti Reina'". Queen's Printer. Naala idi 2011-05-23.
- ^ Kallmann, Helmut. "Dagiti nailian ken naarian a lanta". Iti Marsh, James Harley. Ensiklopedia dagiti Musika iti Kánada. Historica-Dominion. Naala idi 2011-05-23.
- ^ Tignay dagiti Opisial a Pagsasaot. Pagmalditan ti Teritorio. 2004. p. 4.
- ^ Hail, M; Lange, S (Pebrero 25, 2010). "Pederalismo ken Representasion ti Teiria dagiti Nagipatakder nga Amama: Ti maysa a Panagadadal ti Pannakaipadpada iti Kapanunotan ti Batay-linteg iti Estados Unidos ken Kanada". Publius: ti Warnakan iit Pederalismo 40 (3): 366–388. doi:10.1093/publius/pjq001.
- ^ "Pagorasan ti populasion iti Kanada". Estadistika ti Kanada. Naala idi 2014–07-3.
- ^ "2011 Senso: Populsion ken bilang dagiti pagtaengan". Dagiti Estadistika ti Kanada. 2012-02-08. Naala idi 2012-02-08.
- ^ a b c d "Kanada". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-11-05.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
- ^ "Human Development Report 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2011-11-02.
- ^ Petersen K (2003) Ti Panagsukisok tapno Maipapudno ti Kanada a kas maysa a Tengnga a Bileg, Disidente a Boses
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Kanada idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Kanada manipud idiay Wikivoyage
- Kitaen ti Kanada idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)
- Opisial a website ti Gobierno ti Kanada
- Kanada
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1867
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Giovanni Pierluigi da Palestrina
Ni Giovanni Pierluigi da Palestrina (3 Pebrero 1525 wenno 2 Pebrero 1526 – 2 Pebrero 1594)[1] ket maysa idi nga Italiano a Renasimiento a kompositor iti sagrado a musika ken ti kadayegan a maika16 a siglo a representatibo iti Romano nga Eskuela iti komposision iti musika.[2] Isu ket adda ti napaut nga impluensia iti panagrang-ay ti musika ti simbaan, ken ti obrana ket kankanayon a nakitkita a kas ti nakaipangatuan ti Renasimiento a poliponia.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The New Grove Dictionary of Music and Musicians, Maika-2 nga ed., s.v. "Palestrina, Giovanni Pierluigi da" babaen ni Lewis Lockwood, Noel O'Regan, kenni Jessie Ann Owens.
- ^ a b Jerome Roche, Palestrina (Oxford a Panagadal kadagiti kompositor, 7; New York: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1971), ISBN 0-19-314117-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Giovanni Palestrina idiay Wikimedia Commons
- Pundasion ti Palestrina


text:
Ania ti Kaipapanan Dagiti Numero iti Biblia? Naibasar Kadi iti Biblia ti Numerology?
Sungbat ti Biblia
Masansan a literal ti kaipapanan ti numero iti Biblia ngem no dadduma nausar dayta kas simbolo. Gagangay nga ipakita ti konteksto no ti numero ket nausar a simbolo. Usigem dagitoy a pagarigan iti simboliko a kaipapanan dagiti numero a nausar iti Biblia:
1 Panagkaykaysa. Kas pagarigan, inkararag ni Jesus iti Dios a dagiti adalanna ket “maymaysada koma amin, a kas kenka, Ama, naikaykaysaka kaniak ket naikaykaysaak kenka.”—Juan 17:21; Mateo 19:6.
2 Iti legal a kasasaad, dua a saksi ti mangpatalged a pudno ti maysa a banag. (Deuteronomio 17:6) Kasta met, ti pannakaulit ti maysa a sirmata wenno sasao patalgedanna a sigurado ken pudno dayta. Kas pagarigan, idi imbaga ni Jose ti kaipapanan ti tagtagainep ni Faraon ti Egipto, kinunana: “Ti kinapudno a ti tagtagainep naulit ken Faraon iti namindua kaipapananna a ti banag naipasdek a sititibker iti biang ti pudno a Dios.” (Genesis 41:32) Iti maysa a padto, ti “dua a sara” irepresentarna ti dua a turay, ti Imperio ti Medo-Persia a tinukoy ni propeta Daniel.
—Daniel 8: 20, 21; Apocalipsis 13:11.
3 No kasano a paneknekan ti tallo a saksi a pudno ti maysa a banag, ti namitlo a pannakaulit patalgedanna wenno ipaganetgetna dayta.
—Ezequiel 21:27; Aramid 10: 9- 16; Apocalipsis 4:8; 8: 13.
4 Irepresentar daytoy ti kompleto a langa wenno naan-anay a pannakatungpal, kas iti sasao nga “uppat a suli ti daga.”
—Apocalipsis 7:1; 21:16; Isaias 11:12.
6 Gapu ta kurang ti maysa tapno agbalin a pito, a masansan a mangirepresentar iti kompleto, ti innem irepresentarna ti saan a kompleto wenno imperpekto wenno nainaig kadagiti kabusor ti Dios.
—1 Cronicas 20:6; Daniel 3:1; Apocalipsis 13:18.
7 Masansan nga irepresentar daytoy a numero ti kinakompleto. Kas pagarigan, binilin ti Dios dagiti Israelita a likmutenda ti Jerico iti pito nga agsasaruno nga aldaw ken mamimpito a likmutenda dayta iti maikapito nga aldaw. (Josue 6:
15) Naglaon ti Biblia iti adu nga umasping a pagarigan ti kasta a pannakausar ti bilang a pito. (Levitico 4:6; 25:8; 26:18; Salmo 119:164; Apocalipsis 1: 20; 13:1; 17:10) Idi kinuna ni Jesus ken Pedro a masapul a pakawanenna ti kabsatna “saan nga, Agingga iti mamimpito, no di ket, Agingga iti mamimpitopulo ket pito,” ti pannakaulit ti bilang a “pito” kaipapananna a “naan-anay.”—Mateo 18:21, 22.
10 Daytoy a numero irepresentarna ti pakabuklan wenno pakadagupan ti maysa a banag.
—Exodo 34:28; Lucas 19:13; Apocalipsis 2: 10.
12 Daytoy a numero irepresentarna ti kompleto nga urnos ti Dios. Kas pagarigan, ti nasirmata ni Juan maipapan iti kasasaad idiay langit ket karamanna ti maysa a siudad nga addaan iti “sangapulo ket dua a pamuon a bato, ket kadakuada adda ti sangapulo ket dua a nagan ti sangapulo ket dua nga apostol.” (Apocalipsis 21:14; Genesis 49:28) Kasta met laeng ti kaipapanan ti napamin-adu a 12.
—Apocalipsis 4:4; 7: 4-8.
40 Ti dadduma a panangukom wenno panangdusa ket nainaig iti numero a 40.
—Genesis 7:4; Ezequiel 29:11, 12.
Numerology ken gematria
Dagitoy a simboliko a kaipapanan dagiti numero iti Biblia ket naiduma iti numerology, a ramanenna ti espiritismo tapno maammuan ti kaipapanan dagiti numero, ti kombinasionda, ken ti pakadagupanda. Kas pagarigan, dagiti Judio a Cabalist inadalda ti Hebreo a Kasuratan nga inusarda ti gematria, a nagsapulda iti nalimed a kayulogan ti numero a katupag dagiti letra. Ti numerology ket maysa a kita ti panagpadles a kondenaren ti Dios.


text:
Hans Christian Andersen
Ni Hans Christian Andersen (Pannakabalikas a Danés: [ˈhanˀs ˈkʁæsdjan ˈɑnɐsn̩]; sapasap a naamammoan babaen kadagiti pangyabaaan ti naganna a H. C. Andersen, [ˈhɔːˀ ˈseːˀ ˈɑnɐsn̩]; Abril 2, 1805 – Agosto 4, 1875) ket maysa idi a Danes a mannurat, mannurat ti banbanig a sarita, ket mannaniw a naamammuan para kadagiti sarita dagiti ubbing. Dagitoy ket mairaman ti "Ti Natibker a Soldado ti Lata," "Ti Reina ti Niebe," "Ti Bassit a Sirena," "Thumbelina," "Ti Bassit a Kasapuego nga Ubing a Babai," ken "Ti Nalaad a Piek ti Pato."
Iti las-ud ti kabibiagna isu ket naipatunton para iti panagiparakragsak kadagiti ubbing ti sangalubongan, ken naipaamdayawan babaen dagiti kaarian. Dagiti daniw ken saritana ket naipatpatarusen kadagiti adadu ngem 150 a pagsasao. Dagitoy ket nagreggetan dagiti pelikula, pabuya, dagiti ballet, ken dagiti animado a pelikula.[1]
Dagiti linaon
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Hans Christian Andersen ket naipasngay idi idiay ili ti Odense, Dinamarka, idi Martes, Abril 2, 1805. Is-isu laeng ti anak.
Ti ama n i Andersen, nga agnagan met laeng ti Hans, ket nangipagpagarup kanian a nga isu ket maikabagian kadagiti nobilidad. Ti apongna manipud ti amana ket nangibagbaga kenni amana a ti pamiliana ket naitagikua idi ti nangatngato a sosial a klase, ngem dagiti panagsuksukisok ti daytoy ket naikeddeng a saan nga agpayso. Ti pamilia ket naipagpagarup a naipakpakaammo ti kaarian a Danes, ngem babaen ti panagtrabaho wenno panagtagtagilako. Tatta nga aldaw, daytoy a panagipagpagarup ket agtultuloy latta a ni Andersen ket mabalin nga anakk ti ruar ti naarian a pamilia. Iti aniaman akaso, ni Ari Federico VI ket nakaala ti personal a panagay-ayat kaniana a kas maysa nga ubing ken nagbayad ti paset ti panagadalna.[2] Segun ti mannurat a nir Rolf Dorset, ti kaputotan ni Andersen ket agtultuloy a saan a naamammuan. Ni Hans Christian ket napilitan idi a mangsuporta ti bagina. Isu ket nagtrabtrabaho nga agdadamo ti maysa a mangngabel ken, kalpasan daytoy , para iti maysa a mannait. Iti edad at 14, isu ket immalis ken napan idiay Copenhagen tapno agbiruk ti trabaho a kas maysa nga aktor. Nga isu ket adda ti nasayaat a soprano a timek, isu ket naawat idiay Naarian a Danes a Teatro, ngem ti timekna ket nagbalbaliw metten . Ti katarbahoanna ti teatro ket nangibagbaga kaniana a ni Andersen ket maysa a mannaniw. Nga isu ket serioso a nangawawat daytoy a singasing, isu nga nangipatengga ti isipna ti panasursurat.
Ni Jonas Collin, nga isu, kalpasan ti panakaamammo kenni Andersen, ket nadagusan ti nalatak a panagayat kaniana, ken nagipatulod kania iti eskuela ti gramatika idiay Slagelse, nga isu ket nagbaybayad kadagiti amin a gastosna.[3] Ni Andersen nakaipabllak idin ti immuna a saritana, Ti Alalia iti Nakaipunponan ni Palnatoke, idi 1822. Uray no isu ket saan a nalaing nga estudiante, isu ket simmerk pay idiay eskuela ti Elsinore aginggana aidi 1827.[4]
Kalpasan daytoy isu ket nangibagbaga a dagiti tawenna ti eskuela ket isu dagiti kasipngetan ken kapaitan iti biagna. Iti maysa nga eskuela, isu ket nagtaeng idiay balay apo ti eskuela. Isu idiay a naabuso "tapno mapasayaat ti karakterna", nga isu daytoy ti naibagbaga kaniana. Kalpasan daytoy ket inbagbagana a dagiti manursuro ket nangupay kanaina nga agsurat, a nagbanagan daytoy ti kaso nga iseserrekna ti kasasaad a panagsagsagaba.
Kareer[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa nga obra[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nasap a banbanig a sarita babaen ni Andersen a tinawtawagan ti Ti Sebo a Kandela (Danes: Tællelyset) ket naduktalan idi idiay Danes nga arkibo idi Oktubre 2012. Tisarita, ket naisurat idi tawtawen ti 1820, ket maipanggep idi ti kandela a saan a nakarikrikana a nabigbigan iti pateg. Daytoy ket naisurat bayat nga isu idi ket adda pay laeng iti eskuela ken nairuknoy ti maysa nga umaw-awat ti pagimbagan, a tagikua daytoy ti nakaimbagan a pamilia aginggana idi nairuar a kadua dagiti dadduma apappapel ti pamilia iti maysa a maleta itimaysa a lokal nga arkibo.[5]
Idi 1829, ni Andersen ket nagay-ayat kadagiti adu a panagbalballigi iti maysa nga ababa a sarita anatituloan iti YTi Panagbanniaga a Panapagna manipud ti Kanal ni Holmen Aginggana ti daya a Puntos ti Amager. Iti daytoy a libro, ti protagonista ket nakasarsarungkar kadagiti karakter a samaksakup manipud kenni San Pedro aginggan iti agsasao a pusa. Nagisaruno iti daytoy a panagballigi iti maysa a teatriko a pirgis, Ayat idiay Torre ti Simbaan San Nicola ken maysa a tomo ti ababa a dandaniw. Urayno isu ket nakaaramid laeng ti bassit a progreso iti panagsursurat ken panagipablaak kalpasan daytoy, idi 1833 isu ket nakagun-od ti bassit a tulong ti panagbanniaga manipud ti Ari, a nagpakabael kaniana a napan kadagiti immuna apanagbanbaniagana iti Europae. Idiay Jura, idiay asideg ti Le Locle, Suisa,isu ket nagsurat ti sarita nga, Agnete ken ti Merman. Isu ket naggigian iiti rabbii idiay Italiano a purok ti igid ti baybay ti Sestri Levante ti isu met laeng a tawen, a nagiparegget ti nagan a, Ti Luek dagiti Pabula.[6] Idi Oktubre, 1834, isu ket simmangpet idiay Roma. Dagiti panagbanbaniaga ni Andersen idiay Italia ket mangiballatek itiimmuna a nobelana ; ti autobiograpia a natituloan ti Ti Improvisatore (Improvisatoren) a naipablaak idi 1835, a nakaawat kadagiti dagus a pammadayaw.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Elias Bredsdorff, Hans Christian Andersen: ti sarita ti biagna ken obra 1805-75, Phaidon (1975) ISBN 0-7148-1636-1
- ^ Hans Christian Andersen - Kinaubing ken Edukasion. Danishnet.
- ^ "H.C. Andersens skolegang og livet i Slagelse". Hcandersen-homepage.dk. Naala idi 2010-04-02.
- ^ "H.C. Andersens skolegang i Helsingør Latinskole". Hcandersen-homepage.dk. Naala idi 2010-04-02.
- ^ "Ti lokal a historiador ketnakabiruk ti immuna a banbanig a sa rita ni Christian Andersen".
- ^ Andersen Festival, Sestri Levante
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andersen, Hans Christian (2005) [2004]. Jackie Wullschläger, ed. Fairy Tales. Tiina Nunnally. New York: Viking. ISBN 0-670-03377-4.
- Andersen, Jens (2005) [2003]. Hans Christian Andersen: Ti Baro a Biag. Tiina Nunnally. New York, Woodstock, ken Londres: Overlook Duckworth. ISBN 978-1-58567-737-5.
- Bredsdorff, Elias (1975). Hans Christian Andersen: ti sarita ti biagna ken obra 1805-75. Phaidon. ISBN 0-7148-1636-1. Naala idi 4 Abril 2012.
- Stig Dalager, Panagbanniaga iti Asul, naipakasaritaan, biograpiko a nobela a maipanggep kenni H.C.Andersen, Peter Owen, Londres 2006, McArthur & Co., Toronto 2006.
- Ruth Manning-Sanders, Kannaway ti Dinamarka: Ti Sarita ni Hans Christian Andersen, Heinemann, 1949
- Norton, Rictor (ed.) Ti Nadunggo nga Anakko a Lalaki: Dagiti Bakla aSurat ti Ayat kadagiti napalabas a Siglo. Leyland Publications, San Francisco. 1998 ISBN 0-943595-71-1
- Rossel, Sven Hakon (1996). Hans Christian Andersen: Danes a Mannurat ken Umili ti Lubong. Rodopi. ISBN 9-051-83944-8.
- Terry, Walter (1979). Ti Apo ti Balet ti Ari. New York: Dodd, Mead & Company. ISBN 0-396-07722-6.
- Wullschläger, Jackie (2002) [2000]. Hans Christian Andersen: Ti Biag ti Maysa a Mangisarsarita. Chicago: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. ISBN 0-226-91747-9.
- Zipes, Jack (2005). Hans Christian Andersen: Ti Di Maaw-awatan a Mangisarsarita. New York ken Londres: Routledge. ISBN 0-415-97433-X.
Pakaammo a naala manipud ti naikabil ti Ensiklopedia ti Baro a Lubong kenni Hans Christian Andersen, nalisensiaan babaen ti Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hans Christian Andersen Odense aPakaammo
- Biograpia ni Hans Christian Andersen
- Andersen, Hans Christian (2005) [2004]. Jackie Wullschlager, ed. Banbanig a Sarita. Tiina Nunnally. New York: Viking. ISBN 0-670-03377-4.
- Andersen, Jens (2005) [2003]. Hans Christian Andersen: Ti Baro a Biag. Tiina Nunnally. New York, Woodstock, ken Londres: Overlook Duckworth. ISBN 978-1-58567-737-5.
- Stig Dalager, Panagbanbaniaga iti Asul, naipakasaritaan, biograpiko a nobela amaipanggep kenni H.C.Andersen, Peter Owen, Londres 2006, McArthur & Co., Toronto 2006.
- Ruth Manning-Sanders, Kannaway ti Dinamarka: Ti Sarita ni Hans Christian Andersen, Heinemann, 1949
- Norton, Rictor (ed.) Ti Nadungngo nga Ubingko: Ti Bakla a Sursurat ti Ayat kadagiti Sigsiglo. Leyland Publications, San Francisco. 1998 ISBN 0-943595-71-1
- Terry, Walter (1979). Ti Apo ti Ballet ti Ari. New York: Dodd, Mead & Company. ISBN 0-396-07722-6.
- Wullschlager, Jackie (2002) [2000]. Hans Christian Andersen: Ti Biag ti Manalaysay. Chicago: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. ISBN 0-226-91747-9.
- Zipes, Jack (2005). Hans Christian Andersen: Ti Saan a Nawawatan a Manalaysay. New York ken Londres: Routledge. ISBN 0-415-97433-X.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hans Christian Andersen idiay Wikimedia Commons
- Hans Christian Andersen
- 1805 a pannakaipasngay
- 1875 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay Odense
- Tattao a Danes ti maika-19 a siglo
- Dagiti agururnong ti banbanig a sarita
- Dagiti Danes a mannurat ti ubbing
- Dagiti Danes a Kristiano
- Dagiti Danes a mannurat ti pantasia
- Dagiti Danes a nobelista
- Dagiti Danes a mannaniw
- Dagiti natay a mainaig ti sakit idiay Dinamarka
- Dagiti mannurat a nagungunaan ti Prometeo a Pammadayaw
- Eskandinabo a sarsarita
- Danes a sarsarita
- Dagiti biseksual a mannurat
- LGBT a tattao manipud idiay Dinamarka


text:
VIGAN CITY - Natay ti maysa nga ubing agsipud ti pannakalmes na ti irigasyon idiay Brgy. Paing, Bantay, Ilocos Sur.
Nabigbig ti biktima Aaron Riberal agatwen ti 9 ataga San Sebastian, San Vicente, San Sebastian.
Segun ti impormasyon, napan naggapas ti ina ti biktima ken intugot na daytoy kadwa da dagiti dadduma pay a kakabagyan da idi nagbalaw agsipud ta saan na metten a masarakan ti anak na.
Nagpatulong kadagiti kakadwa na ket sinursuro da ti biktima ngem nasarakan dan nga awan ti poot na iti maysa a irigasyon.
Intaray da iti ospital ngem natay kabayatan a maag-agasan.


text:
Rutherford B. Hayes
Ni Rutherford Birchard Hayes (Oktubre 4, 1822 – Enero 17, 1893) ket isu idi ti Maika-19 a Presidente iti Estados Unidos (1877–1881). A kas presidente, isu ti nangimaton ti panakalpas iti Panagipatakder manen ken ti iseserrek ti Estados Unidos iti Maikadua a Rebolusion ti Industria. NI Hayes ket maysa nga agrepreporma a nangrugi kadagiti ganetget a nangiturong ti reporma a sibil a serbisio ken nagipadas ti, napaay, a panagtunos dagiti panagsina a nangiturong ti Sibil a Gubat ti Amerikano idi nasapsapa a limapulo a tawtawen.
Isu ket naipasngay idiay Delaware, Ohio, ni Hayes ket nagsanay ti linteg idiay Lower Sandusky (tattan a ti Fremont) ken paradawat ti siudad iti Cincinnati manipud idi 1858 aginggana idi 1861. Idi nangrugi ti Sibil a Gubat, ni Hayes ket pinanawanna ti naballigi a karrrer ti politiko tapno sumrek ti Kappon ti Buyot. Isu ket nasugatan ti namin lima a beses, ken nakaro a nasugatan idiay Gubat ti Abagatan a Bantay, isu ket nakagun-od ti dayaw para iti kinatured iti gubatan ken naipangato ti ranggo iti komandante heneral. Kalpasan ti gubat, isu ket nagserbi idiay Kongreso ti Estados Unidos manipud idi 1865 aginggana idi 1867 a kas maysa a Republikano. Ni Hayes ket pimmanaw idiay Kongreso tapno agtaray para iti Gobernador iti Ohio nga isu ket nabutosan ti dua a termino, a nagserbi manipud idi 1867 aginggana idi 1871. Kalpasan ti panakagibus ti maikadua a terminona, isu ket nagituloy ti panagsanayna iti linteg, ngem nagsubli met laeng iti politiko idi 1875 tapno agserbi ti terminona akas gobernador.
Idi 1876, ni Hayes ket nabutosan a kas presidente iti maysa kadagiti nakaro a kasuppiatan ken naisupapak a panagbutos ti Amerikano a pakasaritaan. Urayno isu ket naabak ti nadayeg a butos kenni Samuel J. Tilden ti Demokrata , ni Hayes ket nangabak ti kinapresidente babaen ti kabassitan a paggidiatan kalpasan ti panaggungguna kaniana ti Komision ti Kongreso ti nasuppiatan a duapulo nga elektoral a butos. Ti nagbanagan daytoy ket ti Kompromiso iti 1877, a dagiti Demokrata ket immannurotda ti panakabutos ni Hayes ket inawatna ti panakalpas ti panagsakop ti milisia iti Abagatan.
Ni Hayes ket namatmati iti meriokratiko a gobierno, agpapada a panakatrato nga awan ti panakairebbeng ti puli, ken ti panagparang-ay babaen ti edukasion. Isu ket nagbilin kadagiti pederal a tropa ti mangpatalna ti Nalatak a Welga ti Perrokarril iti 1877 ken nagbilin kaniada nga agsanod kadagiti Akin-abagatan a kapitolio iti panakalpas ti Panagipatakder manen. Isu ket nangisayangkat ti nalanay a reporma a serbisio sibil a nangpatakder ti pundasion para kadagiti reporma ti panawen ti 1880 ken 1890. Ni Hayes ket nagtaginayon ti karina a saan nga agtaray para iti panagbutos manen. Isu ket nagretiro idiay balayna idiay Ohio ken nagbalin a nangipatakder kadagiti sosial ket edukasional a reporma.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti La Union
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti La Union, ket dagiti umuna ken maikadua a distrio, ket isu dagitoy ti pannakabagi iti Probinsia iti La Union iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas. Daytoy a probinsia ket nabingbinagy iti dua kongresional a distrito manipud idi 1907. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi iti Rehion I manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagbutos ti dua a sapasap a pannakabagi idiay Kadawyan a Nailian a Kongreso Manipud idi 1984 aginggana idi 1986.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti San Fernando
- Munisipalidad: Bacnotan, Balaoan, Bangar, Luna, San Juan, San Gabriel (naiyakar manipud iti Mountain Province 1920), Santol (naiyakar manipud iti Mountain Province 1920), Sudipen (naiyakar manipud iti Mountain Province 1920)
- Populasion (2007): 335,508
1907–1922[urnosen | urnosen ti taudan]
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Agoo, Aringay, Bauang, Caba, Naguilian, Rosario, Santo Tomas, Tubao, Bagulin (naiyakar manipud ti Mountain Province 1920), Burgos (Disdis) (naiyakar manipud ti Mountain Province 1920), Pugo (naiyakar manipud ti Mountain Province 1920)
- Populasion (2007): 385,464
1907–1922[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
Plantilia:Navbar-collapsible
Dagiti linaon
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ikabil daytoy ti sumaganad a kodigo iti paulo a lugar dagiti marebba a tabla tapno mainayon ti makita iti kanigid a silpo ti annong ti kitaen/tungtungan/urnosen:
{{Navbar-collapsible| Wikitext ti paulo|{{subst:FULLPAGENAME}}}}
Dagiti parametro[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasken[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1
- (ti umuna a saan a nainaganan a parametro) Testo nga agparang a naipatengnga iti baras ti titulo (ti ngato a baras).
- 2
- (ti maikadua a saan a nainaganan a parametro) Ti nagan ti plantilia, a nasken para kadagiti silpo ti "
{{subst:FULLPAGENAME}}a kas apat para iti daytoy a pateg.
" tapno agbalin kadagiti amin a panid a pakausaran ti plantilia. Mabalin nga usaren ti
Pagpilian[urnosen | urnosen ti taudan]
- plain
- No maiyasentar iti
plain=1ti ket maipadakkelto iti atatiddog a porma ti .
- fontcolor
- Manginagan ti maris ti testo ti titulo ken maris ti silpo iti .
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- {{navbar}}
- Daytoy a plantilia ket mangilak-am ti navbar, ti taudan ket nasaysayaat a maipadumaan.
- {{Navbar-header}}
- Ipuestona ti iti kanawan nga igid ti linia, masansan a maus-usar iti saan a marebba a paulo ti navbox.
- {{Tnavbar-navframe}}
- Mausar a maikuyog kadagiti Navframe div, ipuestona ti iti kasumbangir ti langa ti [ilemmeng]/[ipakita] .


text:
Ti kodigo ti pagsasao ket isu ti kodigo a mangipabagi kadagiti letra ken/wenno dagiti numero a kas dagiti pangilasin weeno dagiti panangidasig para kadagiti pagsasao. Dagitoy a kodigo ket mabalin a mausar tapno maurnos dagiti urnong ti biblioteka weeno dagiti presesntasion iti datos, tapno makapili kadagiti husto a lokalisasion ken dagiti patarus iti komputasion, ken kas ti panangikeddeng nga ababa a panangisurat para kadagiti at-atiddog a porma ti nagan ti pagsasao.
Dagiti panggep ti kodigo ti pagsasao ketmangpadas a mangidasig iti kaunegan ti narikut a lubong dagiti pagsasao iti tao, dagiti dialekto, ken dagiti sabali a kita. Kaaduan kadagiti panggep ket agaramidda met ti kompromiso a pagiidiatan ti sapasap ken ti makanayen a kompleto a suporta dagiti naisangayan a dialekto.
Kas pagarigan, kaaduan ti tattao iti Tengnga nga Amerika ken Abagatn nga Amerika ket agsaoda iti Espaniol. Ti Espaniol a maisasao idiay Mehiko ket bassit met a maigiddiat manipud ti naisasao idiay Peru. Dagiti sabali a rehion iti Mehiko ket addanto met dagiti bassit a sabali a dialekto ken ayug iti Espaniol. Ti panggep ti kodigo ti pagsasao ket mabalin a mangigrupo amin kadagitoy a kas "Espaniol" para iti panagpili iti tabas ti teklado, kaaduan a aks "Espaniol" para iti kadawyan a panag-usar, wenno ilasin ti tunggal maysa a dialekto tapno mangpalubos kadagiti idioma iti naisangayan a rehion.


text:
Dissuor Victoria
Ti Dissuor Victoria wenno Mosi-oa-Tunya (Tokaleya Tongga: Agkanagruod nga Ulep) ket dissuor a masakaran iti abagatan ti Aprika iti Ayus a Zambezi nagbaetan kadagiti paglilian a Zambia ken Zimbabwe.
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipagarup ket ni David Livingstone, misionero ken eksplorador nga eskoses, ti immuna a Europeano a nakita ti dissuor. Itatta ti nagkitaanna ket napanaganan ti 'Puro a Livingstone', puro a masarakan iti Zambia. Daytoy a puro met kais-isu a daga a mapagnaan iti tengnga ti dissuor.[1] Pinanaganan ni Livingstone ti dissuor iti 'Dissuor a Victoria' tapno madayawanna ni Reyna a Victoria. Ngem, am-ammo pay met ti 'Mosi-oa-Tunya' ta nalatak, isu nga nailistaan iti World Heritage List babaen dagiti dua a nagan.[2]
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Livingstone Tourism Association (Inggles)
- ^ World Waterfalls Website inala idi 1 March 2007


text:
Benus
Ti Benus ket isu ti maikadua a planeta manipud ti Init, a pagtaytayyekenna ti tunggal 224.7 nga al-aldaw ti Daga. Kadagiti Ilokano, ti Benus ket naamammoan kadagiti nagan a baggák, kamuntatála ken palpallátok. Daytoy a planet a ket nainaganan kenni Benus, ti Romana diosa iti ayat ken pintas. Kalpasan ti Bulan, isu daytoy ti karaniagan a masna a banag iti rabii a langit, a makaabot daytoy ti nalawag a kapigsa iti −4.6, naranigen daytoy nga agsaruag ti anniniwan. Gapu ti Benus ket maysa nga nakapkapsut a planeta manipud ti Daga, agparang daytoy a kas saan nga umadayo iti Init: ti panagbennatna ket makadanon ti kadakkel iti 47.8°. Ti Benus ket madanonna ti karaniganna sakbay ti ileleggak ti init wenno sakbay ti ilelennek ti init, daytoy ti gapu a naamammoan a kas ti Agsapa Bituen wenno Rabii a Bituen.
Ti Benus ket naidasig a kas maysa a naindagaan a planeta ken sappaminsan a matawtawagan a kas ti "kabsat a planeta" ti Daga gapu ti agpadpada a kadakkel, grabidad, ken ti kaaduan a panakaaramid. Ti Benus ket naabbongan ti saragasag nga ap-ap kadagiti naballatek unay nga ulep iti sulpuriko nga asido, nga agpawil a makita tti rabawna manipud ti tangatang iti makita a lawag. ti Benus ket addaan ti kapuskolan a tangatang kadagiti amin a naindagaan a planeta iti Sistema Sola, a kaaduan a nabuklan daytoy ti karbon dioksido. Ti tangatang a presion iti rabaw ti planeta ket 92 a napigpigsa ngem ti Daga. Ti Benus ket awanan ti karbon a siklo tapno makaala ti karbon para kadagiti batbato ket langlanga ti rabawna, wenno awan pay daytoy kadagiti organiko a biag nga agsagepsep iti daytoy iti biomasa. Ti Benus ket adda pammati a dayty ket addan idi kadagiti taaw,[2] ngem dagitoy ket bimbawbawidi ngimmato ti temperatura gapu ti timmalaw nga inbernadero a pagangayan.[3] Ti danum ket seguro a napotodisosiasion, ken, gapu ta awan ti magnetiko a lugar ti planeta, ti nawaya hidroheneo ket naitanod iti interpanetario a law-ang babaen ti solar nga angin.[4] Ti rabaw ti Benus ket namaga a desierto a langa nga addaan kadagiti kasla baldosa a batbato, a kanayon a napasadiwa babaen ti by bulkanismo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Emily Lakdawalla, Ti langa ti Benus ket Makauma ngem ti Maipanunutam nga Aramidna, Blog ti Kagimongan ti Planeta, Sept. 21 2009 (naala idi Dis. 4 2011)
- ^ Hashimoto, G. L.; Roos-Serote, M.; Sugita, S.; Gilmore, M. S.; Kamp, L. W.; Carlson, R. W.; Baines, K. H. (2008). "Ti Felsic ti ukis ti nangato a daga idiay Benus a naipaltiing babaen ti datos ti Galileo nga Asideg nga Inpraroho a Panagmapa ti Espektrometro". Warnakan iti Heopisikal a Panagsukisok, Dagiti planeta 113: E00B24. Bibcode:2008JGRE..11300B24H. doi:10.1029/2008JE003134.
- ^ B.M. Jakosky, "Dagiti tangatang iti Naindagaan a Planeta," iti Beatty, Petersen ken Chaikin (eds,), Ti Baro a Sistema Solar, maika-4 nga edision 1999, Sky Publishing Company (Boston) ken Cambridge University Press (Cambridge), pp. 175–200
- ^ "Caught in the wind from the Sun". ESA (Venus Express). 2007-11-28. Naala idi 2008-07-12.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Klase (biolohia)
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti klase (Latin: classis) ket
- ti taksonomiko a ranggo. Dagiti dadduma pay a nalatak a naamammuan a ranggo ket ti biag, dominio, pagarian, pilo, urnos, pamilia, henero, ken sebbangan, nga iti klase ket adda iti nagbaetan ti pilo ken urnos. Para kadagiti pay nalatak a naamammuan a ranggo, adda dagiti pagpilian iti asideg nga ab-ababa a ranggo, a nainaganan babaen ti prefix sub-: subklase (Latin: subclassis).
- ti taksonomiko a paset, ti takson, iti dayta a ranggo. Iti dayta a kaso ti ad-adu ngem maysa ket dagiti klase (Latin classes)
Ti pakabuklan iti tunggal maysa a klase ket naikeddeng babaen ti taksonomo. Kankanayon nga awan ti husto a pakaitunosan, nga adda dagiti nadumaduma a taksonomo a mangal-ala ti sabsabali a puesto. Awan dagiti alagaden a nasken a suroten ti maysa a taksonomo iti panagipalawag ti klase, ngem para kadagiti nalatak a naamammuan nga ayup mabalin nga addato dagiti konsenso. Kas pagarigan, dagiti aso ket kadawyan a naikabil iti pilo a kordata (dagit iayup nga adda dagiti notokorda); iti klase a Mammalia; iti urnos a Carnivora.


text:
Biolohia
Ti bilohia ket maysa a masna a siensia a maipapan iti panagadal iti biag ken dagiti sibibiag nga organismo, a mairaman dagiti patakderda, aramid, panagtubo, taudan, ebolusion, panakaiwarwaras, ken taksonomia.[1] Ti biolohi aket nawatiwata suheto a naglaon kadagiti adu a subdibision, dagiti topiko, ken dagiti disiplina. Kadagiti kangrunaan a topiko ket dagiti lima a mangtipon a pamunganayan a mabalin a maibagbaga a dagiti kammasapulan nga annuroten iti moderno a biolohia:[2]
- Dagiti selula ket dagitoy ti kangrunaan a paset iti biag
- Dagiti baro a sebbangan ken tinawtawid nga ugali ket pinataudan iti ebolusion
- Dagiti hene ket isu dagitoy ti kangrunaan a paset iti hpanagtawtawid
- Ti maysa nga organismo a timbenganna ti bukodna nga uneg nga enbironmento tapno mataripatuna ti natalinaay ken agnanayon a kasasaad
- Dagiti sibiiag nga organismo ket agibus ken baliwanna ti enerhia.
Dagiti subidisplina iti biolohia ket mabigbigan kadagiti batayan iti gantingan a dagiti organismo ket inadadal ken dagiti pamay-an nga uasren ti panagadal kaniada: ti biokimiko ket sukimatenna ti pamunganayan a kimiko iti biag; ti molekular a bilolohia ket adalenna ti narikut a panakitinnignay dagiti sistema iti biolohiko a molekula; ti selula abiolohia ket sukimatenna ti kangrunaan a pasdek a lapped kadagiti amain a biag, ti selula; ti pisiolohia ket sukimatenna ti maipapan ti bagi ken kimiko a rebbengan dagiti kulapot, dagiti organo, ken dagiti sistema ti organo iti maysa nga organismo; ken ti ekolohia ket sukimatenna no kasano a makitinnignay dagiti nadumaduma nga organismo ken tumaripnong iti bukodda nga enbironmento.[3]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termio a biolohia ket naala manipud ti Griego a balikas a Bίoς, bios, "biag" ken ti suldong a -λoYίa, -logia, "panagadal iti." Daytoy ket agparang iti Aleman (a aks ti biologie) a nasapsapa ngem idi 1791, ken mabalin a mays a a likud a pormasion manipud ti daan a balikas a amphibiolohia (a kayatna a saoen ket ti panagadal dagiti anpibio ) babaen ti panagikkat ti immuna ngaamphi-. Ti nagan ket namatmati a immuna nga inusar babaen ni Karl Burdach (1776-1847) a mangibanga ti panagadal ti tao. Ni Jean-Baptiste Lamarck idi ti (1744-1829) immuna a nagusar iti nalawlawa a kapanunutan.[4]
Urayno ti biolohia iti moderno a pormana ket maysa a kabarbaro ken agdama apanakarang-ay, dagiti siensia a maikabagian ken mairaman iti daytoy ket naadadalen manipud kadagiti taga-ugma apanawen. Ti masna a pilosopia ket kinasapsapa nga inadal idi dagiti sibilisasion iti Mesopotamia, Ehipto, ti Indiano a subkontinente, ken Tsina. Nupay kasta, ti taudan ti moderno a biolohia ken ti arngianna ti panagadal iti masna ket kaaduan a nasursurotan manipud idi tag-ugma a Gresia.[5] Bayat a ti ormal a panagadal iti medisina ket nanipud pay idi ni Hippocrates (ca. 460 BC – ca. 370 BC), ni Aristotle (384 BC – 322 BC) nga isu ti kaadua a nagparawad ti panagrangrang-ay ti biolohia. Dagiti naipangpangruna ket dagiti Dagiti Pakasaritaan iti Ayup ken dagiti sabsabali nga obrana a nangipakita kadagiti naturalista panagirayna, ken dagiti simmakbay nga addu nga emperiko nga obrana a nagipatengnga ti isip iti bilohiko a gapuanan kendibersidda iti biag. Ti simmaruno kenni Aristotle idiay Lyceum, a ni Theophrastus, ket nagsurat kadagiti serie ti liblibro iti botania a nabati a kas ti kangrunaan a parawad iti taga-ugma iti siensia dagiti mula, ken dagiti pay mapan iti Tengnga a Panawen.
Dagiti eskolar iti medibal nga Islamiko a lubong a nagsurat iti biolohia ket mairaman ni al-Jahiz (781–869), Al-Dinawari (828–896), nga isu ket nagsurat tibotania,[6] ken ni Rhazes (865–925) nga isu ket nagsurat iti anatomia ken pisiolohia. Ti medisina ket naipangpangruna nga inadadal babaen dagiti Islamiko nga eskolar a nagob-obra iti tinawtawid a Griego a pilosopia, bayat a ti masna a pakasaritaan ket kaaduan a nakaala kadagiti Aristoteliano a kapanunutan, a naipangpangruna ti panagtengtengngel ti natalinaay a pagsasarunuan iti biag.
Ti biolohia ket napardas a naparang-ay ken nagtubo babaen ti dramatiko a panakaparang-ay ti mikroskopio niAntony van Leeuwenhoek. Isu daytoyen nga idi a dagiti eskolar ket nakaduktal ti spermatozoa, bakteria, inpusoria ken ti aragaag a panakakaskasdaaw ken dibersidad iti mikroskopiko a biag. Dagiti panagsukimat babaen ni Jan Swammerdam ket nangiturong kadagiti baro a panagayat iti entomolohia ken nangitakder ti kangrunaan a pamay-an iti mikroskopiko a panagrangkay ken panagmantsa.[7]
Dagiti panagrang-ay ti mikroskopia ket adda daytoy ti natukok nga impakto iti biolohiko a panagpampanunot. Idi nasapa amaika-19 a siglo, adu dagiti biologo a nagitudo ti sentro a panakaipangpangruna iti selula. Idi 1838 ken 1839, ni Schleiden ken Schwann ket nangrugida a nagiragpat ti kapanunotan a ti (1) ti kangrunaan a paset dagiti organismo\ ket ti sellula ken (2) dagiti agmaymaysa a selula ket addaanda kadagiti pakaidumaan iti biag, urayno suppiatenda ti kapanunutan a dagiti (3) amin a selula ket nagtaud manipud ti panagbingbingay dagiti sabsabali a selula. Agyamantayo kadagiti obra ni Robert Remak ken Rudolf Virchow, nupay kasta, babaen ti 1860s kaaduan kadagiti biologo ket immawatda kadagiti tallo a doktrina iti naamamamoanton a kas ti selula a teoria.[8]
Iti agdama, ti taksonomia ken panakaidasig ket nagbalin a nagtengngaan ti isip iti masna a pakasaritaan. Ni Carolus Linnaeus ket nagipablaak ti maysa a kangrunaa a taksonomia para iti masna a lubong idi 1735 (dagiti nadumaduma a kita ket naususaren manipud idin), ken ti 1750 a panagiyammo ti sientifiko a nagnagan para kadagiti amin a sebbanganna.[9] Ni Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, ket trinatona dagiti sebbangan a kas dagiti parbo a kategoria ken dagiti sibibiag a porma a kas nalukneng—nga agpalpaltiing pay a ti posibilidad iti kadawyan anagtaudan. Urayno isu ket sinuppiatna ti ebolusion, ni Buffon ket maysa a nagruna a piguro iti pakasaritaan iti ebolusionario a kapanunutan; ti obrana ket nakaimpluensia kadagiti ebolusionario a teoria kenni Lamarck ken Darwin.[10]
Dagiti naganetget a panagpanpanunut ti ebolusionario ket nagtaud kadagiti obra ni Jean-Baptiste Lamarck. Nupay kasta, ti Britaniko a naturalista ani Charles Darwin, a nagtipon ti bioheograpiko nga argian iti Humboldt, ti unipormista a heolohia ni Lyell, dagiti sinursurat ni Thomas Malthus ti panagrang-ay ti populasion, ken ti bukodna a kalaing iti morpolohiko, a nagpartuat ti bnaballigi a teoria ti ebolusion a naibatay iti masna apanagpili; kapadpada a panagrason ken ebidensia a nagiturong kenni Alfred Russel Wallace ti nawaya apanakaabotna ti isu met laeng a nagpatinggaan.[11]
Ti panakaduktalan iti maipapan ti bagi a representasion iti panagtawid ket dimteng kadagiti ebolusionario a pamunganayan ken henetiko ti populasion. Idi 1940s ken nasap a 1950, dagiti eksperimento ket nagitudo ti DNA a aks komponente dagiti kromosoma a angtengngel kadagiti henes. Ti panakitengngaan dagit isip dagiti baro a modelo nga organismo a kas dagiti birus ken bakteria, ken dagiti pay panakaduktalan iti doble a helikoidal a patakder iti DNA idi 1953, ket nagmarka ti panagdaliasat iti panawen iti molekular a henetiko. Manipud idi 1950 aginggana iti agdama a panawen, ti biolohia ket nawatwaten a naipadakkel iti melekular a pagturayan. Ti henetiko a kodigo ket narengngat ni Har Gobind Khorana, Robert W. Holley ken ni Marshall Warren Nirenberg kalpasan ti DNA ket naawatan nga aglaon kadagiti kodones. Kanungpalanna, ti Gandat a Henoma ti Tao ket nairugi idi 1990 nga adda ti namnama iti panagmapa ti sapasap a henoma ti tao. Daytoy a gandat ket nalpas idi 2003,[12] nga adda pay dagiti adu a panagusig nga agdama a maipabpablaak. Ti Gandat a Henoma ti Tao ket isu ti immuna nga addang iti sangalubongan a ganetget a panakaitipon dagiti naumnong a pannakaammo iti biolohia iti nairebbengan, a molekular a panakaipalpalawag iti bagi ti tao ken dagiti bagi ti organismo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ A naibatay babaen ti panakailawlawag idiay Gandat nga Aquarena Basaan a daga glosario dagiti termino.
- ^ Avila, Vernon L. (1995). Biolohia: Panagtalunton iti biag iti daga. Boston: Jones ken Bartlett. pp. 11–18. ISBN 0-86720-942-9.
- ^ Siensia ti Biag, Weber nga Estado a Museo iti Masna a Siensia
- ^ "Sino ti nagrugi ti termino a biolohia?". Info.com. Naala idi 2012-06-03.
- ^ Magner, Pakasaritaan dagiti Siensia ti Biag
- ^ Fahd, Toufic. "Botania ken agrikultura". p. 815., iti Morelon, Régis; Rashed, Roshdi (1996). Ensiklopedia iti Pakasaritaan iti Arabiko a Siensia 3. Routledge. ISBN 0415124107.
- ^ Magner, Pakasaritaan dagiti Siensia ti Biag, pp 133–144
- ^ Sapp, Henesis, kapitulo 7; Coleman, Ti biolohia iti Sangapulo ket siam a Siglo, kapitulio 2
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay iti Biolohiko a Kapanunutan, kapitulio 4
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay ti Biolohiko a Kapanunutan, kapitulio 7
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay ti Biolohiko a Kapanunutan, kapitulio 10: "Ti ebidensia ni Darwin para iti ebolusion ken sapasap a nagtaudan"; ken kapitulio 11: "Ti gapuanan iti ebolusion: masna apaagpili"; Larson, Ebolusion, kapitulior 3
- ^ Noble, Ivan (2003-04-14). "BBC NEWS | Siensia/Masna| Ti henoma ti tao ket kanungpalan a nakompleto". BBC News. Naala idi 2006-07-22.


text:
Zaragoza
Ti Zaragoza (Españiol a pannakabalikas: [θaɾaˈɣoθa]), makunkuna pay a ti Saragossa iti Ingglés, ket isu ti kapitolio iti Probinsia ti Zaragoza ken iti Naturay a komunidad iti Aragon, España. Naisanglad daytoy idiay karayan Ebro ken dagiti tributariona, ti Huerva ken ti Gállego, ti asideg ti sentro iti daytoy a rehion, iti tanap nga addaan kadagiti nadumaduma a langa ti daga, manipud iti desierto (Los Monegros) aginggana kadagiti kabakiran, karuotan ken kabanbantayan.
Idi 1 Septiembre 2010 i populasion ti siudad ti Zaragoza ket 701,090,[1] iti uneg ti administratibo a patinggana iti kalawa ti daga iti 1,062.64 km2 (410.29 kd mi), a mangiranggo iti maikalima idiay España. Isu daytoy ti maika-35 a kaaduan ti populasion idiay Kappon ti Europa. Ti populasion iti metropolitano a lugar ket nakarkulo idi 2006 iti 783,763 nga agtaeng. Ti munisipalidad ket pagtaengan ti sumorok a 50 porsiento dagiti Aragones a populasion. Daytoy a siudad ket naisanglad iti kangato iti 199 a metro.
Ti Zaragoza ket nangisaili ti Expo 2008 idi kalgaw iti 2008, maysa daytoy a Piesta ti Lubong iti danum ken maipagnanayon a panagrangrang-ay. Kandidato daytoy idi para iti Europeano a Kapitolio iti Kultura idi 2016.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Zaragoza supera los 700.000 habitantes". Heraldo.es. 2006-01-01. Naala idi 2011-04-10.


text:
Ti Deoksiribonukleiko nga asido (Ingles: Deoxyribonucleic acid)) DNA) ket maysa a nukleiko nga asido nga aglaon ti henetiko a mangisursuro ti panag-usar iti panagrang-ay ken pamay-an kadagiti amain a naamammoan a sibibiag nga organismo (malaksid kadagitiRNA birus). Ti DNA a paset nga umawawir iti daytoy a henetiko a pakaammo ket makunkuna a dagiti hene. Ken dagiti dadduma pay a panagsasaruno ti DNA ket adda dagiti kapanggepanna a patakder, wenno mairaman ti panagtimbeng ti panag-usar iti daytoy a henetiko a pakaammo. No mairaman dagiti RNA ken dagiti protina, ti DNA ket maysa kadagiti tallo a kangrunaan a makromolekula akammasapulan para kadagiti amain a naamammoan a porma iti biag.
Ti DNA ket buklen dagiti dua nga atiddog a polimero iti naampapaok a paset a tinawtawagan a dagiti nukleotido, nga adda dagiit duri a napartuat dagiti asukar ken pospato a grupgrupo a nagtitipon babaen dagiti bedbed nga ester. Dagitoy dua a baraan ket adda kadagiti dua nga agsumbangir a turong ken isu dagitoy ket kontra-paralelo. Ti naikabit ti tunggal maysa nga asukar ket maysa kadagiti uppata a kita dagiti milekula a makunkuna a nukleobases (inpormal a kas ti, bases). Isu daytoy ti panagsarsaruno kadagitoy nga uppat a nukleobase ti igiid ti duri nga agikodigo kadagiti pakaammo. Daytoy a pakaammo ket mabasa ti panagusar ti henetiko a kodigo, a mangibaga ti panagsarsaruno dagiti amino nga asido iti uneg ti protina. Ti kodigo ket mabasa babaen ti panagkopia dagiti nabennat a DNA idiay minaig a nukleiko nga asido a RNA iti pamay-an a makunkuna a ti transkripsion.
Iti uneg dagiti selula a DNA ket naururnos kadagiti attiddog a patakder a tinawtawagan a dagiti kromosoma. Bayat ti panagbingbingay ti selula dagitoy a kromosoma ket mapaminduanda iti pamay-an ti DNA a panagpamindua, nga agited ti tunggal maysa a selula ti bukodna a kompleto a agasmang dagiti kromosoma. Ti Eukariotiko nga organismo (dagiti ayup, dagiti mula, hongo, ken dagitii protista) ket agidulinda a kaaduan kadagiti bukodda a DNA ti uneg ti tennga ti selula ken dagiti dadduma pay a DNA kadagidiay organulo, a kas ti mitokondria wenno kloroplasto.[1] Iti naigiddiatan, dagiti prokariota(bakteria ken arkuea) ket idulinda laeng ti bukodda DNA iti sitoplasma.Iti uneg dagiti kromosoma, dagiti kromatina a protina a kas dagiti histona a kompakto ekn naurnos a DNA. Dagitoy a kompakto a patakder ket mangiturong kadagiti panagtignay a nagbaetan ti DNA ken dagiti nadumaduma aprotina, a tumultulong a tengngel no ania kadagiti paset ti DNA ti maisuratan.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Russell, Peter (2001). iGenetics. New York: Benjamin Cummings. ISBN 0-8053-4553-1.