text:
Mohandas Karamchand Gandhi
Ni Mohandas Karamchand Gandhi (maibalikas: [ˈmoːɦənd̪aːs ˈkərəmtʃənd̪ ˈɡaːnd̪ʱi]; 2 Oktubre 1869[1] – 30 Enero 1948), kadawyan a naamammoan a ni Mahatma Gandhi, ket isu idi ti preeminente a daulo iti Indiano a nationalismo iti tinurayan ti Britaniko nga India. A nagar-aramat kadagiti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal, ni Gandhi ket indauloanna ti India ti panakawayawaya ken nagparegget kadagiti tignay para iti di-naranggas, dagiit sibil a karbengan ken panakawayawaya iti ballasiw ti sangalubongan.[2][3]
Isu ket anak ti nagato nga opisial iti gobierno, ni Gandhi ket naipasngay ken dimmakkel iti maysa a Hindu Bania a komunidad idiay aplaya ti Gujarat, ken nagadal ti linteg idiay Londres. Ni ket nagbalin a nalatak babaen ti panakilabanna para kadagiti karbengan a sibil dagiti Indiano a Muslim ken Hindu Idiay Abagatan nga Aprika, a nagaramat kadagiti pinarang-ayna a wagas iti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal. Isu ket nagsubli idiay India idi 1915, isu ket nangirugi a nagurnos kadagiti agtaltalon tapno agsuppiatda kadagiti adu unay a panag-buis kadagiti dagdaga. Isu ket nabayagen a sumupsupiat iti "komunalismo" ( a kas iti panagibatay ti politika iti relihion) isu ket nawatiwat a gimmay-at kadagiti amina grupo ti relihion. Isu ket nagbalin a daulo dagiti Muslim a nagprotesta ti agapapday a kasasaad iti Kalipato. Isu ket nagidaulo ti Nailian a Kongreso ti India idi 1921, ni Gandhi ket nangidaulo kadagiti dagup tipagilian akampania para iti panag-namay ti kinapanglaw, nangipadakkel kadagiti karbengan ti babbai, isu ket nagipatakder kadagiti pagtutunosan dagiti relihion ken etniko, nangipasardeng ti di-panakasagid, nagpaadu ti bukod a panagtalek ti ekonomia, ken ti ngato ti amain a naibaga ti panaggun-od ti Swaraj—ti panakawayawaya ti India manipud ti Britaniko a panagturay.
Ni Gandhi ket nagidaulo kadagiti Indiano iti panagprotesta ti nailian a panagbuis ti asin nga adda ti 400 km (250 mi) a Martsa ti Asin a Dandi idi 1930, ken kalpasan daytoy ti panagtunton iti Britako nga Ikalusay ti India idi 1942, idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Naibalod isuna para iti daytoy ken dagiti dadduma pay a politiko a basol nga inaramidna kadagiti napalabas a panawen. Ni Gandhi ket nagbirbiruk kadagiti panagsanay ti di-naranggas ken kinapudno kadagiti amin a kasasaad, ken mangipatakder a dagiti dadduma atao ket kastoy met ti aramidenda. Nasirmatana a dagiti purok ket isu dagitoy ti bugas iti pudno nga India kennagparang-ay ti kinabukodan a panag-namay; isu ket saan a nagsuporta kadgiti programa ti industrilisasion ti disipulona a ni Jawaharlal Nehru. Isu ket nalanay a nagbiag iti maysa a nanamay a pagtaengan a komunidad ken nagkawes kadagiti tinawtawid ti India a dhoti ken mantilia, a nalaga itisag-ut ken naimanbi ti ima iti maysa a charkha. Ti kasupiatna ti politika a ni Winston Churchill ket sinusuronna a kas ti "gudua a labus a pakir."[4] Isu ket maysa a naruknoy a mangmangan laeng ti dinegdeng, ken nagaramid kadagiti atiddog a panagayuno a kas ti pamay-an ti kinabukodan a panagpapuro ken politika a panagpagaraw.
Kadagiti kinaudi a tawenna, isu ket saan a naragsakan para iti panagbingay iti India, ni Gandhi ket nagobra a mangipasardeng kadagiti panagpipinnatay a nagbaetan dagiti Muslims ken dagiti Hindu ken Sikh a simron idiay nagbeddengan ti lugar a nagbaetan ti India ken Pakistan. Isu ket napatay idi 30 Enero 1948 babaen ti maysa a Hindu nationalista a pimmanunot a ni Gandhi ket magipagrikna unay kadagiti Muslim ti India. Ti Enero 30 ket napalpaliiw a kas ti Aldaw ti Martir idiay India. Ti pammadayaw a Mahatma (Sanskrit: mahāt̪mā wenno "Nalatak a Kararua", ket naipakat kaniana idi 1914.[5] Idiay India isu ket tinawtawagan pay a ti Bapu (Gujarati: bāpuː wenno "Ama"). Isu ket naamammoan idiay India a kas ti Ama iti Pagilian;[6] ti kasangyna nga 2 Oktubre, ket nailaglagipan idiay a kas ti Gandhi Jayanti, daytoy ket maysa a nailian a piesta, ken ti sangalubongan akas ti Internasional nga Aldaw iti Di-Naranggas. Ti pilosopia ni Gandhi ket saan a teoretiko ngem daytoy ket maysa a pragmatismo, a daytoy ket ti, ti panagsanay kadagiti bukodna a prinsipio iti agdama a panawen. No damagen nga agited ti mensahe kadagiti tattao, isu ket agsungbat a, "Ti biagko ket isu ti mensahek."[7]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Mohandas Karamchand Gandhi[8] ket naipasngay idi 2 Oktubre 1869[1] idiay Porbandar, ti maysa nga aplaya nga ili nga idi ket paset iti Bombay a Presidensia, Britaniko nga India.[9] Isu ket naipasngay idiay puonan a pagtaenganna, a naamammoan tattan akas ti Kirti Mandir.[10] Ti amana, ni Karamchand Gandhi (1822–1885), a naipagtagikua ti Hindu a komunidad ti Modh, ket nagserbi a kas ti diwan (nagato nga opisial) iti Porbander nga estado, ti maysa abassit a naprinsipe nga estado idiay Ahensia ti Kathiawar iti Britaniko nga India.[10][11] Ni apongna ket ni Uttamchand Gandhi, a natawtawagan pay a ni Utta Gandhi.[10] Ti inana, ni Putlibai, a nanipud idiay Pranami a komunidad ti Vaishnava, ket isu ti maikapat nga asawa ni Karamchand, dagiti tallo nga immuna nga assawana ket pimmusayda iti panagpasngay.[12] Ti Jain a kapanunutan ket napigsa a nakaimpluensia kenni Gandhi a naisangsangyan babaen ti inana nga isu ket maysa a napsnek a Jain.[13][14]
Dagiti Indiano a klasiko, a naipangpangruna dagiti sarita ni Shravana ken ari Harishchandra, ket adda dagitoy ti nalatak a impakto kenni Gandhi idi isu ket maysa nga ubing. Iti bukodna nga autobiograpia, inakuna a dagitoy ket nakabati kadagiti saan a maikkat a kapanunutan iti biukodna a panunot. Nga isu ket nagsurat ti: "Nagayuyang kaniak ken tinultuladko a siak ket ni Harishchandra asaankona mabilang." Ti nasapa a bukod a panakainaganan ni Gandhi kadagiti kinapudno ken ayat a kas dagitoy ti kangatuan a pateg ket masurot kadagitoy nga epiko a karakter.[15][16]
Idi Mayo 1883, ti agtawen ti 13 a Mohandas ket naiyasawa tiagtawen ti 14 a ni Kasturbai Makhanji (ti umuna anaganna ket kadawyan a naipababab ti "Kasturba", ken ti nadungdungngo a "Ba") iti maysa a naurnos nga ubing a panagasawa, segun kadagiti ugali iti dayta a rehion.[17] Iti daytoy a pamay-an, isu ket nakapukaw ti maysa atawen a panagbasa.[18] Recalling the day of their marriage, a kinunana a maysa idi ket, "Nga awan ti ammomi a panggep ti panagasawa, para tikaniami daytoy ket kasla ti agkawkawes ti baro a bado, mangmangan kadagiti nasamit ken ken agay-ayayam kadagiti kabagianmi." Nupay kasta, a kas idi ti agdakor a tinawtawid, ti katutubo a babai a makiasawa ket nasken nga agnanayonnga agnaed idiay balay ti inana, ken adaywanna ti asawana.[19] Idi 1885, idi ni Gandhi ket agtawen ti 15, ti immuna nga anakda ket naipasngay, nge isu ket nagbiag laeng iti mano nga aldaw. Ti ama ni Gandhi, a ni Karamchand Gandhi, ket pimmusay pay idi rugi dayta a tawen.[20]
Ni Mohandas ken Kasturba ken nagannakda ti uppat, amin ket lallaki: ni Harilal, ket naipasngay idi 1888; ni Manilal, ket naipasngay idi 1892; ni Ramdas, ket naipasngay idi 1897; ken ni Devdas, a naipasngay idi 1900.[17] Iti tengnga a pagadalanna idiay Porbandar ken ti nagato a pagadalanna idiay Rajkot, ni Gandhi ket saan unay a nasaririt nga estudiante. Isu ket saan a similsileng iti panagdal wenno ti panagay-ayam. Maysa kadagiti termino a reporta ket nagigatad kaniana a kas "nalaing iti Inggles, nasayaat met iti Aritmetika ken nakapsot iti Heograpia; nasingpet, ken saan a nasayaat ti panagsuratna." Naipasana ti matrikulasion a panag-eksamen idiay Kolehio ti Samaldas College in Bhavnagar, Gujarat, with some difficulty. Gandhi's family wanted him to be a barrister as it would increase the prospects of succeeding to his father's post.[21] Idi 1926 ni Manilal Gandhi ket nagiyebkas ti essemna a mangasawa kenni Fatima Gool anak a babai ti maysa a Muslim a Negosiante idiay Abagatan nga Aprika. Ni Gandhi ket napigsa a nagbalakad a saana kayat daytoy, a nagbalballaag a daytoy ket kasupadi nga aramid ken nakaro a makadadael ti karrer ni Manilal. Ti anakna ket saana asinurot daytoy a panunot.[22]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Gandhi, Rajmohan (2006), pg 1-3.
- ^ Pilisuk ken Nagler (2011), pg 306-307.
- ^ "Mohandas Gandhi (1869 - 1948)".
- ^ Richard Toye (2010). Imperio ni Churchill: Ti Lubong a Nagaramid Kaniana ken ti Lubong nga Inaramidna. Macmillan. p. 176-7.
- ^ Gandhi, Rajmohan (2006), Gandhi: ti lalaki, dagiti tattaona, ken ti imperio, Unibersidad iti California a Pagmalditan, p. 172 Inadaw a sinao: "Dagitipanagtawag idiay Durban ken Verulam ket mangitudo kenni Gandhi a kas maysa a 'Mahatma', 'nalatak a kararua'. Isu ket nasirmata kas maysa a nalatak a kararua gapu ta isu ket nangpatakder kadagiti gapuana dagiti napanglaw. (p 172)"
- ^ Markovits, Claude (2006). Un-Gandhian Gandhi. Permanente a Nangisit. p. 59. ISBN 978-81-7824-155-5.
- ^ Douglas Allen (2008). Ti Pilosopia ni Mahatma Gandhi para iti Duapulo ket Maysa a Siglo. Lexington Books. p. 34.
- ^ Todd ken Marty (2012), pg 8. Ti nagan a Gandhi ket kayatna asaoen ket ti "tiendero", ngem ti ama ni Mohandas ken ti apongna ket politikoda ken saanda a tiendero.
- ^ Miller (2002), pg 9.
- ^ a b c Majumudar (2005), pg 27, 28.
- ^ Schouten (2008), pg 132.
- ^ Tendulkar (1951).
- ^ Singh, Savita; Misra, Bharati (2005). Alternatibo a Gandhi (tomo. 2 : Di-naranggas-A-Maararamid). Concept Publishing Company. p. 110. ISBN 978-81-8069-124-9.
- ^ Sannuti (2010).
- ^ Sorokin (2002), pg 169.
- ^ Rudolph ken Rudolph (1983), pg 48.
- ^ a b Mohanty (2011).
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "At the High School".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Playing the Husband".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Ti Ipupusay ti Amak ken ken ti Doble a Panagbabainko".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Panagisagana para iti Inglatera".
- ^ Gandhi (1990) p 304-5


c: text/html

text:
HIV/AIDS
Ti panakakurang ti inmuno ti tao a panakaalis ti birus / nagun-od a panakakurang ti inmuno a sindroma (Inggles: Human immunodeficiency virus infection / Acquired immunodeficiency syndrome) (kadawyan a naipangyababaan iti HIV/AIDS) ket maysa a sakit iti di panakaaran ti sakit a sistema ti tao a gapuanan babaen ti panakakurang ti inmuno ti tao a panakaalis ti birus (HIV).[1] Iti laus-ud nga umuna a panakaalis ti maysa a tao ket mabalin a makarikna ti ababa a paset ti panawen iti kasla trangkas a sakit. Daytoy ket kadawyan a sarunuen ti napaut a paset ti panawen nga awan dagiti sintoma. Ti irarang-ay ti sakit daytoy ket umad-adu a sumampitaw ti di panakaaran ti sakit a sistema, a mangpalaka ti tao a makagun-od kadagiti pakaalisan, a mairaman dagiti oportunistiko panakaalis,ken dagiti bung-or a dagitoy ket kadawyan a saan nga apektaran dagiti tattao a saan a nadadaelean dagiti di panakaaran ti sakit a sistema.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sepkowitz KA (Hunio 2001). "AIDS—dagiti immuna a 20 a tawtawen". N. Engl. J. Med. 344 (23): 1764–72. doi:10.1056/NEJM200106073442306. PMID 11396444.
Dagiti nagibasaran
- Mandell, Gerald L.; Bennett, John E.; Dolin, Raphael, eds. (2010). Pamunganayan ken Panakasanay ni Mandell, Douglas, ken Bennett kadagiti makaalis a sakit (Maika-7 ed.). Philadelphia, PA: Churchill Livingstone/Elsevier. ISBN 978-0-443-06839-3.
- Nagsaupan a Prograna ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti HIV/AIDS (UNAIDS) (2011). Sangalubongan a Panagsungbat iti HIV/AIDS, Epidemiko a panagpabaro ken sektor a panagrang-ay para iti sangalubongan apanagserrek. Nagsaupan a Prograna ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti HIV/AIDS.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bulan (kalendario)
Ti bulan ket maysa a kita ti pinagrukud iti oras, us-usaran daytoy kadagiti kalendario nga immuna a nainbento idiay Mesopotamia, nabingbingay ti tawen ti sangapulo ket dua a bulan.
Dagiti linaon
Dagiti kita ti bulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad ket kita ti bulan nga addaan laeng ti kangrunaan na iti astronomia.
Sidereal a bulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Makunkuna daytoy a sidereal a bulan ngamin ta ti manu nga oras nga makapan nga agsubli ti Bulan (Ingles:Moon) iti naikkan a nagyanan dagita bituen (Latin:sidera): 27.321661 al-aldaw (27 aldaw 7 oras 43 minutos 11.5 segundo).
Tropikal a bulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket basbassit met laeng a pinagrukud ti bulan. Basbasit nga oras ti pinagsubli ti Bulan kadagiti naikkan a nagyanan dagita bituen: 27.321582 al-aldaw (27 aldaw 7 oras 43 minutos 4.7 segundo).
Anomalistic a bulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket at-atiddog met a pinagrukud ti bulan, ti kinaatiddog na ket: 27.554551 al-aldaw (27 aldaw 13 oras 18 minutos 33.2 segundo).
Draconic a bulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket makunkuna pay a 'draconitic' a bulan,[1] ken makunkuna pay a nodical a bulan. Addaan ti pinagrukod na daytoy a: 27.212220 al-aldaw (27 aldaw 5 oras 5 minutos 35.8 segundo).
Synodic a bulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy addaan ti pinagrukod na a: 29.530589 al-aldaw (29 aldaw 12 oras 44 minutos 2.9 segundo).
Dagiti ka-atiddog ti bulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Linton, Christopher M. (2004). Manipud iti Eudoxus to Einstein: pakasaritaan iti matematikal nga astronomia. Nagipablaak: Cambridge University Press. p. 7.


text:
George Frideric Handel
Ni George Frideric Handel (Aleman: Georg Friedrich Händel; pannakabalikas [ˈhɛndəl]) (23 Pebrero 1685 – 14 Abril 1759) ket maysa idi a Aleman a naipasngay a Britaniko a Baroko a komposer, a nadayeg kadagiti bukodna nga opera, dagiti oratorio, himno ken dagiti organo a konsierto. Ni Handel ket naipasngay idi 1685, iti maysa a pamilia a saan a nagay-ayat ti musika. Isu ket nagagun-od ti nangruna apanakasanay ti musika idiay Halle, Hamburg ken Italia sakbay a nagtaeng idiay Londres (1712) ken nagbalin a naturalisado a suheto ti Britaniko idi 1727.[1] Babaen ti daytan a panawen isu ket napigsa idin a naimpluensiaan babaen dagiti nalatak a komposer ti Italiano a Baroko ken ti tengnga nga Aleman a poliponiko a koro a tawidan.
Iti kaunegan ti sangapulo ket lima atawtawen, ni Handel, ti dramatiko a henio, ket nangirug kadagiti tallo a kompania ti komersial nga opera tapno makaited kadagiti noblidad ti Inggles iti Italiano nga opera, ngem ti publiko ket immay a dumngeg ti timek a kasirib ti soloista ngem ti musika. Idi 1737 isu ket nagsaksakit, ken nagbalbaliw ti turong ti panagparpartuatna ken nangibagbagaan kadagiti tengnga a klase. Ti Rambakan ni Alejandro (1736) ket nasayaat a naaw-awat idi, ni Handel ket nagaramid ti panaglasatna kadagiti Inggles a koro nga obrana. Kalpasan ti panagballigina ti Mesias (1742) isu ket saanen a nagpabpabuya ti Italiano nga opera. Ni Handel ket bassit laeng idi a nagbalballigi kadagiti pabuyana ti Inggles nga Oratorio ken kadagiti tema ti mito ken biblia, ngem idi nagurnos ti maysa a pabuya ti Mesias tapno pagnam-ayan ti Ospital Foundling (1750) nagpatingga daytoy ti pannakadillawna. Dagiti makatignay nga oratorio ni Handel ket dagiti etiko. Dagitoy ket saan a nasantipikado babaen ti liturhiko a dignidad ngem babaen ti moral a kapanunotan ti nagtagitaoan.[2] Isu jket gangani a bulseken, ken nagtateng idiay Inglatera ti ganganai a limapulo a tawtawen, isu ket pimmusay a naipammadayawan ken nabaknang a tao.
Ni Handel ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a komposer ti amin a panawen, nga adda kadagiti obra a kas ti Musika a Danum, Musika para dagiti Nailain a Palpalinang ken ti Mesisas ket nagtultuloyda anadayeg. Ni Handel ket nagkompuesto kadagiti adadu ngem uppat a pulo nga opera kadagiti sumurok a tallo pulo a tawtawen, ken manipud idi naladaw a tawtawen ti 1960, iti kaada ti panagungar manen ti baroko a musika ken ti kasisigud nga instrumentasion, ti panagayat kadagiti opera ni Handel ket dimakdakkel. Dagiti operana ket naglaon ti naisangsangayan a panakaidagig ti tao—a naipangpangruna para iti komposer a saan a naamammoan kadagiti pannakiayatna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- ^ "Britaniko nga Umili babaen ti Tignay ti Parlamento: George Frideric Handel". Parliament.uk. 14 Abril 2009. Naala idi 13 Abril 2012.
- ^ Bukofzer, M. (1983) Musika iti Baroko a Panawen. Manipud kenni Monteverdi aginggan kenni Bach, p. 337.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti George Frideric Handel idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti George Frideric Handel idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti George Frideric Handel idiay Wikisource
- George Frideric Handel
- Dagiti Anglikano a santo
- Dagiti baroko a komposer
- Dagiti naipunpon idiay Westminster Abbey
- Dagiti klasiko a kompositor ti simbaan a musika
- Dagiti kompositor para iti pipa nga organo
- Dagiti Inggles a klasiko nga organista
- Dagiti Inggles a kompositor
- Tattao nga Inggles ti Aleman a kaputotan
- Dagiti Aleman a klasiko nga organista
- Dagiti Aleman a kompositor
- Dagiti Aleman nga emigrante idiay Nagkaykaysa a Pagarian
- Kamkameng ti Naarian a kagimongan dagiti Musikero
- Dagiti naturalisado nga umili ti Nagkaykaysa a Pagarian
- Dagiti kompositor ti opera
- Dagiti improbisado ti organo
- Tattao a narambakan iti liturhiko a kalendario ti Luterano
- Tattao manipud idiay Halle, Saxony-Anhalt
- Tattao manipud ti Dukado ti Magdeburg
- 1685 a pannakaipasngay
- 1759 nga ipupusay
- Tattao nga Aleman ti maika-18 a siglo


text:
Papeles:En-us-Iran.ogg
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Pakasaritaan ti papeles
Ipindut ti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigud a langana iti dayta nga oras.
Panagusar ti papeles
Awan ti pampanid a nakasilpo iti daytoy a papeles.
Global a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay cs.wiktionary.org
- Panag-usar idiay en.wiktionary.org
- Panag-usar idiay et.wiktionary.org
- Panag-usar idiay fr.wiktionary.org
- Panag-usar idiay nl.wiktionary.org
- Panag-usar idiay pl.wiktionary.org
- Panag-usar idiay simple.wiktionary.org
- Panag-usar idiay ta.wiktionary.org


text:
Linteg
Ti linteg ket maysa a sistema dagiti alagaden ken pagibagnosan nga ipatpatungpal babaen kadagiti sosial a patakder tapno maturayan ti panagkukua.[1] Dagiti linteg ket inar-aramid babaen dagiti gobierno, a naisangsangayan dagiti bukodda a lehislatura. Ti pagannnurotan dagiti linteg kaniada ketmabalin a maimpluensiaan babaen ti maysa a batay-linteg (naisurat wenno saan) ken iti kakarbengan a nakaisuratanna. Ti linteg ket mangsukog kadagiti politika, ekonomia ken kagimongan kadagiti di mabailbilang a waya ken agserbi a kas maysa a sosial a mamangkappia kadagiti pannnakibinang a baetan ti tattao.
Ti sapasap a paggiddiatan ket mabalin a maaramid ti baetan dagiti hurisdiksion ti sibil a linteg (mairaman ti Kanon ken Sosialista a linteg), nga iti lehislatura wenno dagiti dadduma a sentro ti bagi ket mangisurat ken mangitipon kadagiti lintegda, ken dagitisistema ti sapasap a linteg (mairaman ti Islamiko a linteg), nga idiay ti hues ket nagaramid kadagiti napatapatan a simmarunuan a naaw-awat. Iti naipakasaritaan, dagiti relihioso a linteg ket addan ti naisangsangayn a papel iti panangikappia kadagiti sekular a banag, a dagitoy ket kastoy pay laeng a kaso kadagiti dadduma pagilian, a naisangsangayn ti Islamiko.
Ti hustisi a pamay-an ti linteg ket sapsap a nabingbingay kadagiti dua a nangruna paset. Ti kriminal a linteg ket mangianggep kadagiti ugali a napanpanunotan a makadangran ti sosial ng aurnos ken iti nabasolan a partido ket mabalin a maibalud wenno mamulta. Ti sibil a linteg (nasken a saan amaiyallilaw kadagiti hurisdiksion ti sibil a linteg dita ngato) a mangipanggep iti pangikappiaan dagiti [[darum] (suppiatan) a baetan dagiti tao wenno dagti gunglo. Dagitoyy a pangikappiaan ket mangited ti maysa a pakailintegan a pamuspusan (kadawyan a kuarta a pannkaidadanes) iti nangabak a nadarum.
Babaen ti sibil a linteg, dagiti sumaganad a kinapangpangruna, ken dagiti daddum apay, nga adda: ti tulag a linteg ket mangtimbeng manipud kadagiti panaggatang ti baliete ti bus aginggana ti panagilaklako kadagiti deribatibo a pagtagilakuan. Ti tagikua linteg ket mangtimbeng ti panangiyallatiw ken titulo iti bukod a tagikua ken pudno a tagikua. Ti panagtalek a linteg ket maipakat kadagiti pundo a tinengtengngel para iti panangipaay ti ken talinaay ti pinansia. Ti tort a linteg ket mangpalubos ti panagtunton para iti panangisukat no ti maysa tagikua ti tao ket nadangran. Ti batay-linteg a linteg ket mangited ti maysa abatayan para iti panagpartuat ti linteg, ti panagsalaknid kadagiti karbengan ti nagtagitaon ken ti panagpili kadagiti politikal a pannakabagi. Ti administratibo a linteg ket inus-usar a mangrepaso kadagiti keddeng dagiti ahensia ti gobierno. Ti internasional a linteg ket mangtaripato kadagiti pannakibiang a baetan dagiti naturay nga estado kadagiti tignay a sumakop manipud ti panagtagilako aginggana ti milisia a tignay.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Robertson, Dagiti krima iti nagtagitaoan, 90; kitaen ti "analitiko a hurisprudensia" para kadagit adu a debado no ania iti linteg; iti Ti Konsepto iti Linteg ni Hart ket nangisuppiat a ti linteg ket maysa a "sistema dagiti alagaden" (Campbell, Dagiti Parawad ti Nainkalintegn a Panagad-adal, 184); Kinuna ni Austin idi ket "ti bilin ti maysa a naturay, nga inkeddengan babaen ti panangipangta iti pammasingked" (Bix, John Austin); Nangilawlawag ni Dworkin iti linteg a kas maysa nga "interpretibo a konsepto" tapno makagun-od iti hustisia (Dworkin, Imperio ti Linteg, 410); ken ni nagsupsuppiat ni Raz a ti linteg ket maysa a "turay" tapno mamamngkappia dagiti kakayatan ti tao (Raz, Ti Turay ti Linteg, 3–36).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti naimaldit a taudan
- Akhlaghi, Behrooz (2005). "Komersiala Linteg ti Iran ken ti Baro a Linteg ti Puonan FIPPA". Iti Yassari, Nadjma. Ti Sharīʻa kadagiti Batay-linteg ti Apganistan, Iran, ken Ehipto. Mohr Siebeck. ISBN 3-16-148787-7.
- Albrow, Martin (1970). Burokrasia (Dagiti Kangrunaan a konsepto iti Politikal a Siensia). Londres: Palgrave Macmillan. ISBN 0-333-11262-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Linteg idiay Wikimedia Commons
- JurisPedia
- Dagiti nainkalintegan nga artikulo, damdamag, ken dagiti interaktibo a mapa
- WorldLII – Instituto ti Sangalubongan a Pakaammo ti Nainkalintegan
- CommonLII – Instituto ti Mankomunidad a Pakaammo ti Nainkalintegan
- AsianLII – Instituto ti Asia a Pakaammo ti Nainkalintegan (AsianLII)
- PacLII – Instituto ti Is-isla ti Pasipiko a Pakaammo ti Nainkalintegan


text:
Papa Pio II
Ni Papa Pio II, naipasngay a kas ni Enea Silvio Bartolomeo Piccolomini (Latin Aeneas Silvius Bartholomeus; 18 Oktubre 1405 – 14 Agosto 1464) ket isu ti Papa manipud idi 19 Agosto 1458 aginggana idi pimmusay idi 1464. Ni Pio II ket naipasngay idi idiay Corsignano idiay teritorio ti Sienese. Ti kapautan ken kangrunaan nga obrana ket ti sarita ti biagna, ti Dagiti Komentario,nga is-isu laeng ti autobiograpia a naisurat ti agturturay a Papa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pio II idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Bonifacio VIII
Ni Papa Bonifacio VIII (c. 1235 – 11 Oktubre 1303), ket naipasngay idi a kas ni Benedetto Gaetani, ket isu idi ti Papa iti Katoliko a Simbaan manipud idi 1294 aginggana idi 1303. Tatta nga aldaw, isu ket mabalin a mailaglagipan para kadagiti pnakiringgorna kenni Dante, nga isu ket nangikabil kaniana idiay Walo a Sirkulo iti Impierno idiay Divina Commedia, kadagiti simonista.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bonifacio VIII idiay Wikimedia Commons


text:
Ipatalos yo pa ya ed salitan Pangasinan. Sarag yon dagdagan o bawasan. Salamat.
Say Siyudad na Keson (English: Quezon City; Filipino: Lungsod Quezon) sakey 1st class siyudad ed rehion Metro Manila, Filipinas.
kabeddeng ti Lungsod ng Maynila iti abagatan-a-laud, ti Ciudad ti Caloocan ken Ciudad ti Valenzuela iti laud ken amianan-a-laud, ti San Juan ken ti Ciudad ti Mandaluyong iti abagatan, ken ti Ciudad ti Marikina ken Ciudad ti Pasig iti abagatan-a-daya. Iti amianan, iti ballasiw ti Karayan Marilao, ket ti Ciudad ti San Jose del Monte iti provincia ti Bulacan, ket iti met daya ket dagiti ili ti Montalban ken San Mateo iti provincia ti Rizal.


text:
Palawan
Ti Palawan ket maysa nga isla a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Lumaud a Visayas. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Puerto Princesa. Dagiti isla ti Palawan ket nayurnos manipud iti dumna ti Batangas agingga iti Borneo iti abagatan-a-laud, iti nagbaetan ti Baybay Abagatan Tsína iti amianan-a-laud ken ti Baybay Sulu iti abagatan-a-daya.
Sigud a paset ti rehion ti Abagatan a Katagalogan (Rehion IV) ti Palawan, partikular iti (MIMAROPA) wenno Rehion IV-B iti Luzon. Ngem idi Mayo 23, 2005 babaen ti Bilin Ehekutibo Bilang 103 ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo, nayakar ti Palawan iti Rehion VI (Laud a Visayas). Saan a kinayat ti kaaduan a Palaweños daytoy a panangyakar iti Palawan, ta saanda a nakonsulta maipapan itoy. Kaaduan nga ili agraman ti Siudad ti Puerto Princesa ket inkeddengda ti agtalinaed iti Rehion IV-B ngem ti umakar iti Rehion VI. Idi Agosto 19, 2005, inyetnag ti Malacañang ti Administratibo a Bilin Bilang 129 tapno marisut ti parikut ken tapno mawayat ti proseso ti pannakayalis ti Palawan manipud iti MIMAROPA iti Lumaud a Visayas.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Palawan iti 23 nga ili ken 1 a siudad. Adda met iti babaen ti sakup ti Palawan ti Is-isla ti Spratly wenno Grupo ti Is-isla a Kalayaan iti Baybay Abagatan Tsína, nga iruprupir ti gobierno ti Pilipinas kas sakup ti teritoriona .
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Inggles) naala idi 30 Enero 2013


text:
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Pilipinas
Ti Pilipinas ket nabingbingay kadagiti, manipud ti kangatuan a pannakabingbingay aginggana iti kababaan:
- Dagiti autonomo a rehion
- Dagiti kadawyan nga administratibo a rehion ket saanda anabutosan ken dagitoy ket naikeddeng nga ima dagiti nailin a gobierno, ngem saan a dagiti kabukbokodanda a gpbierno.
- Dagiti probinsia (lalawigan, probinsiya) ken dagiti nawaya a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Dagiti ili (bayan, balen, bungto, banwa) ken dagiti komponente a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Baranggay (makunkuna pay a kas barrio)
Ti tunggal maysa a pannakabingbingay iti tunggal maysa nga agpang manipud kadagiti probinsia aginggana kadagiti baranggay ket isu ti unit ti lokal a gobierno (LGU). Para kadagiti administratibo a panggep, dagiti probinsia ken dagiti siudad ket naigrupoda kadagiti rehion. Ti presidente ket addaan ti bileg nga agpartuat, mangikkat ken mangikeddeng ti pannakabukel dagiti rehion, daytoy ket maar-aramid ken masansan maikonsulta kadagiti unit ti lokal a gobierno a maapektaran; malaksid kadagiti autonomo a rehion, a daytoy ket nasken a pasingkedan iti plebesito dagiti agtaeng kadagiti unit ti lokal a gobierno iti pannakairamanda iti aniaman a pannakaiyasentar.
Adda pay dagiti sabali a politikal a pannakabingbingay para kadagiti sabali a sanga iti gobierno:
- Dagiti lehislatibo a distrito para iti Kamara dagiti Pannakabagi
- Dagiti maipapan ti ukoman a rehion para Dagiti Korte ti Rehional a Tribunal.
Dagiti linaon
- 1 Dagiti unit ti lokal a gobierno
- 2 Dagiti sabali pay a pannakabingbingay
- 3 Estadistika
- 4 Dagiti nagibasaran
- 5 Kitaen pay ti
Dagiti unit ti lokal a gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Amin dagiti rehion malaksid ti maysa (Metro Manila) ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti tunggal maysa a probinsia ket indauluan ti maysa a gobernador. Ti lehislatibo a pannakabagina ket isu ti Sangguniang Panlalawigan a binukel dagiti nadumaduma a kameng manipud kadagiti distrito ti Sanggunian, ken kaaduan kadagiti kaso ket kasigkay dagiti kongresional a distrito.
Dagiti siudad ken dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion, malaksid ti kaaddada kadagiti probinsia ket mabalin pay nga addaanda kadagiti nawaya a siudad. Dagiti nawaya a siudad, a naidasig a kas urbano unay wenno dagiti nawaya a komponente a siudad, dagitoy a sisuda ket saanda nga adda iti turay ti probinsia. Dagitoy a siudad ket saan nga imatonan babaen dagiti probinsia anaginna kaniada, saan dagitoy a makibinningay kadagiti rentas ti buis iti probinsia, ken kaaduan kadagiti kaso dagiti umilida ket dsaanda a mabalin nga agbutos wenno agpili kadagiti probinsial nga opisina.
Dagiti siudad a politikal a paset iti probinsia ket tinawtawagan kadagiti komponente a siudad. Dagiti agbutbutos kadagitoy a siudad ket mapalubosanda nga agbutos ken tumaray kadagiti puesto iti probinsial a gobierno.
Dagiti ili ket kankanayon dagitoy a komponente dagiti probinsia, malaksid ti Pateros, Metro Manila, a daytoy ket nawaya.
Dagiti siudad ken dagiti ili ket indauluan babaen ti mayor. Ti lehislatibo nga ima dagitoy a unit ket dagiti Sangguniang Panlungsod para kadagiti siudad ken Sangguniang Bayan para kadagiti ili, a buklen dagitoy dagiti sapasap a nabutosan a konsehal wenno dagiti dadduma pay a a kaso, babaen ti distrito ti Sanggunian .
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad (komponente ken nawaya) ken dagit iili ket mabingbingayda pay kadagiti baranggay. Ti baranggay ket isu ti kabassitan a politikal a unit. Kadagiti adu ti populasionna a siudad, dagiti baranggay ket naigrupo kadagiti sona ken/wenno kadagiti distrito para kadagiti administratibo a panggep . Kadagiti away a lugar, dagiti sitio wenno dagiti purok ket isu dagiti waya a kinaykayat para iti panagbingbingay kadagiti baranggay para kadagiti administratibo a panggep. Ti tunggal maysa a baranggay ket indauluan babaen ti kapitan ti baranggay.
Dagiti naaladan a komunidad ket mabalinda a paset ti baranggay wenno baranggay met laeng. Kas pagarigan ti baranggay a kadua ti naaladan a komunidad ket ti Forbes Park, Siudad ti Makati.
Dagiti sitio ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti baba dagiti baranggay ket dagiti babbabassit a komunidad a naamammuan a kas dagiti sitio ken dagiti purok. Saan amin a dagiti baranggay ket nabingbingay ti kastoy. Ti pannakaidauloda ket saan a bigbigan ti Unit ti Lokal a Gobierno ken saan a nabutosan kadagiti kadawyan a sapasap a panagbutos. Dagiti sitio ken dagiti purok ket kaaduan dagitoy kadagiti bassit ti populasion, dagiti away a baranggay a mabalin nga adda dagiti nadumaduma a paset ti populasionna a naiwarwaras kadagiti nalawlawa a lugar ken napalikmutan dagiti taltalon wenno saan pay a naparang-ay a bakrang dagiti bantay, wenno dagiti pay sabsabali nga isla.
Dagiti sabali pay a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion ket dagiti administratibo a pannakaigrupo dagiti probinsia. Amin malaksid ti maysa a rehion ti awan ti politikal a bileg, ngem daytoy laeng ket agserbi a kas administratibo a pannkaigrupo dagiti probinsia. Ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao ket addaan ti politikal a bileg, ken indauluan daytoy babaen ti rehional a gobernador. No ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ket agbalin met nga autonomo, daytoy ket agbalinto met nga addaan ti politikal a bileg.
Amin malaksid ti maysa a rehion ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti Metro Manila (ti Nailian a Kapitolio a Rehion) ket saan a nabingbingay kadagiti probinsia, ngem embes ket dagus a nabingbingay kadagiti siudad ken dagiti ili. Dagiti siudad ken dagiti ili ti Metro Manila ket naigrupoda kadagiti awan annongna a distrito para kadagiti administratibo a panggep.
Ti Kangatuan a Korte ket, iti napalabas, ket nangikeddeng a ti rehion ket nasken a buklen ti ad-adu ngem maysa a probinsia.[1]
Dagit ehislatibo a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pay maipatinayon, ti Pilipinas ket nabingbingay pay kadagiti lehislatibo a distrito. Dagiti lehislatibo a distrito ketmabalin nga agmaymaysa a probinsia, grupo dagiti siudad ken/wenno dagiti ili, agmaymaysa a siudad, wenno, kadagiti kaso a ti siudad ket addaan ti adu a populasion, ken grupo dagiti baranggay.
Ti panggep dagiti lehislatibo a distriko ket ti panagbutos kadagiti pannakabagi iti Kamara dagiti Pannakabagi, ken iti kaaduan dagiti kayarigan, dagiti pannakabagi pay iti Sangguniang Panlalawigan (probinsial a konsehal) wenno Sangguniang Panlungsod (konsehal ti siudad). Dagiti lehislatibo a distrito ket awan ti panagsanayda kadagiti administratibo nga annong.
No ti probinsia wenno ti siudad ket buklen laeng ti agmaymaysa a lehislatibo a distrito, makunkuna daytoy a maymaysa a distrito (kas pagarigan, ti "Maymaysa a distrito ti Siudad ti Muntinlupa").
Dagiti maipapan ti ukoman a rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti PIlipinas ket nabingbingay kadagiti tallo pulo ket tallo a maipapan ti ukoman a rehion, para iti panggep a panangurnos ti panangsasaruno ti ukoman. Dagit imaipapan ti ukoman a rehion ket mangipakpakita pay laeng ti kasisigud a rehional a pannakaaramid ti nga inpakauna babaen ti dati a Presidente a ni Marcos.
Estadistika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita dagiti agdama a bilang dagiti rehion, dagiti probinsia, dagiti ili, ken dagiti siudad iti Pilipinas manipud idi Hunio 30 2012.[2]
*dagiti autonomo a rehion laeng
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti pannakabingbingay iti Pilipinas idiay Wikimedia Commons


text:
Rehion ti Davao
Nagsasabtan: 7°5′N 125°35′E / 7.083°N 125.583°E
Ti Rehion ti Davao ket maysa a kadagiti rehion iti Pilipinas, a nadasig kas Rehion XI. Masarakan iti abagatan-a-daya a deppaar ti Mindanao, ti rehion ket buklen ti 4 a probinsia, ti Tanap ti Compostela, Davao del Norte, Davao del Sur, ken Davao Oriental. Linalaw ti rehion ti Golpo ti Davao. Ti Siudad ti Davao ti rehional a sentrona.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Davao (Inggles) naala idi 2 Hunio 2013


text:
Bataan
Ti Bataan ket maysa a probinsia iti Pilipinas a nangokupar iti intero a Peninsula ti Bataan iti Luzon ket paset ti rehion ti Tengnga a Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Balanga. Kabeddengna dagiti probinsia ti Zambales ken Pampanga iti amianan. Sangsanguen ti peninsula ti Baybay Abagatan Tsína iti laud ket launenna ti Luek Manila iti daya.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Bataan iti maysa a komponente a siudad ken 11 nga ili.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Inggles) naala idi 29 Mayo 2012


text:
Utek
Ti utek ket isu ti sentro iti sistema ti nerbios kadagiti amin nga ayup a bertebrata ken kaaduan kadagiti inbertebrata, bassit laeng kadagiti inbertebrata a kas dagiti esponhe, karominas, ti manakman a tunicate ken ekinodermata ti awan utekna, urayno ti adda ti nerbios a kulapot. Daytoy ket mabirukan iti ulo, kadawyan nga asideg kadagidiay kangrunaan nga organo ti panagrikna para kadagiti panagrikna iti panagkita, panagdengngeg, timbeng, panagraman, panagangot. Ti utek iti maysa a bertebrata ket isu ti karikutan nga organo iti bagaina. Iti tipikoa tao ti cerebral cortex (ti kadakkelan apaset) ket nakarkulo nga aglaon kadagiti 15–33 bilion a neurona,[1] iti tunggal maysa ket naikapet babaen kadagiti sinapsis aginggana kadagiti rinibu a sabsabali a neurona. Dagitoy a neurona ket makisinnaritada iti tungngal maysa baben iti pamay-an iti atiddog a protoplasmiko nga urat a tinawtawagan kadagiti axon, a mangawit kadagiti tren a pulso ti senial a tinawtawagan iti makapataud nga aksion kadagiti adayo a parte iti utek wenno bage a mangpunta kadagiti naisangayan a mangawat a selula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pelvig, DP; Pakkenberg, H; Stark, AK; Pakkenberg, B (2008). "Dagiti bilang ti neokortiko glial a selula iti utek ti tao". Neurobiolohia iti Panaglakay 29 (11): 1754–1762. doi:10.1016/j.neurobiolaging.2007.04.013. PMID 17544173.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kandel, ER; Schwartz, JH; Jessel, TM (2000). Dagiti pamunganayan iti Neural a Siensia. McGraw-Hill Professional. ISBN 978-0-8385-7701-1.
- Purves, D; Lichtman, J (1985). Dagiti pamunganayan iti Neural Panagrang-ay. Sinauer Associates. ISBN 978-0-87893-744-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Utek idiay Wikiquote
- Dagiti midia a mainaig ti Utek idiay Wikimedia Commons
- Brain Museum


text:
Nawaya a software
Ti nawaya a software (English: free software) ket ti wayawaya wenno kinawaya ti maysa a user wenno agus-usar a pagtarayen, kopiaen, iwaras, adalen, baliwan, ken papintasen ti software.
Dakdakamaten ti nawaya a software ti uppat a langa ti wayawaya para kadagiti agar-aramat iti software:
- Ti wayawaya a pagtarayen wenno pagandaren ti programa, para iti aniaman a gapu (wayawaya 0)
- Ti wayawaya nga adalen wenno sukisoken no ania dagiti maaramidan ti programa, ket usaren daytoy iti ania man a pakasapulan (wayawaya 1). Masapul ditoy ti kaadda ti akses iti taudan a kodigo wenno source code.
- Ti wayawaya a maiwaras manen (redistribute) dagiti kopia tapno makatulong kadagiti kakadua (wayawaya 2).
- Ti wayawaya a pasayaaten ken papintasen pay ti programa, ken ited iti publico dagiti naaramid a panangpasayaat tapno agnaar ti sibubukel a komunidad (wayawaya 3). taudan a kodigo wenno source code.
Dagiti mabigbig a pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
- GNU, GNU Emacs, GNU C Library
- Operating systems: GNU/Linux, FreeBSD, OpenBSD
- Kernels: Linux, HURD
- Web browsers: Mozilla Firefox
- OpenOffice.org
- Databases: MySQL, PostgresSQL
- Apache
- GNOME, KDE
- Programming language compilers/interpreters: GNU Compiler Collection, PHP, Perl, Python
- MediaWiki (ti software ti Wikipedia)


text:
Timur
Ni Timur, Tarmashirin Khan, Emir Timur (Persiano: تیمور Timūr, Chagatai: Temür "landok"; 8 Abril 1336 – 18 Pebrero 1405), naipakasaritaan a naamammoan a kas ni Tamerlane[1] (manipud ti Persiano: تيمور لنگ, Timūr-i Lang, Aksak Timur "Timur ti Pilay" iti Turko), ket maysa idi a Turko ruler[2][3][4] nga isu ti nagparukma ti Laud, Abagatan ken Tengnga nga Asia ken nangbangon ti [[Timurid a dinastia]. Isu ket apong ni Ulugh Beg, nga isu ti nangturay ti Tengnga nga Asia manipud idi 1411 aginggana idi 1449,[5][6][7] ken ti tallo a kaadayo nga apong ni Babur, ti nangbangon ti Mughal nga Imperio, a nangituray ti Abagatan nga Asia kadagiti napalabas a sigsiglo.[8][9][10][11][12]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakabalikas nga Ingglés: /ˈtæmərleɪn/
- ^ "Timur (agparparukma a Turko)." Encyclopædia Britannica. Kasayaatan aPagibasaran. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011, Online nga Edision.
- ^ Josef W. Meri, Sibilisasion ti Mediebal nga Islamiko, Routledge, 2005, p.812 Online nga Edision
- ^ Massoume Price, Dagiti Nadumaduma a kita ti Tattao ti Iran: Ti Pagibasaran aTaudan ti libro, ABC-CLIO, 2005, p. 56, a nagisasao ti Tagikua ti menor a pamilia ti milisia, ken Turko a taudan, ni Timur ket naipasngay idi idiay Transoxiana (itan ket ti Uzbekistan) idi maika-14 a asiglo. Isu ket naipangato ti kinaprominente iti panagserbisio ti lokal a turay ti Mongol, nangitunton nga isu ket kaputotan a naipud ti Chingiz-Khan, ken inabakna amin a nakibinglay kaniana. Online nga Edision
- ^ Pakasaritaan ti Matematika. Babaen ni David Eugene Smith[1]
- ^ Siensia ti Islamiko a sibilisasion: dagiti nagbanagan ti internasional a timpuyogan: "Dagiti Siensia a patakder ti Islamiko a sibilisasion", & "Siensia ken teknolohia iti Turko ken Islamiko a lubong"[2]
- ^ Ti sangalubongan a naipatakder nga enbiromento a kas ti representasion kadagiti kina-agpayso: Babaen ti mannurat a ni:A.J.J. Mekking[3]
- ^ "Timur", Encyclopædia Britannica, Online nga Akademiko nga Edision, 2007.
- ^ "Tengnga nga Asia, pakasaritaan ti Timur", iti Encyclopædia Britannica, Online nga Edision, 2007., Ti insasao: "... ti Timur ket immuna naipagkaykaysa babaen ti panagturayna dagit itribu ti Turko-Mongol a mabirukan idiay labneng ti dua a karayan...."
- ^ Pakasaritaan ti Tengnga nga Asia, Encyclopædia Britannica Online. 13 Disiembre 2008.
- ^ B.F. Manz, "Tīmūr Lang", iti Ensiklopedia ti Islam.
- ^ "Timur" Ti Columbia nga Ensiklopedia, Maikanem nga Edision, 2001–05. Ti insasao: Tamerlane, c.1336–1405, b. Kesh, idiay asideg ti Samarkand. Isu ket tinawtawagan pay ti Timur Leng (Timur ti pilay). Isu ket anak a lalaki idi ti daulo ti tribu, ken maysa a kaputotan manipud ti ina ni Genghis Khan. Isu ket manipud ti tribu ti Mongol, Barlos. Adda idi dagiti tribu ti Mongol nga agtataeng idiay lugar nga indauloan ti amana. Ni Timur iti nasapa a milisia a karrerna ket nagparparukma kadagiti kasuppiatna nga itan ket ti Turkistan; babaen idi 1369 ket natalinaed a nagtengtengngel ti intero a lugar manipud idiay kapitolio ti Samarkand.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Timur idiay Wikimedia Commons


text:
Pagsasao nga Inggles
Ti Inggles ket maysa a pagsasao iti Laud a Hermaniko a nagtaud kadagiti Anglo-Sahon a pagarian iti Inglatera ken nagwaras iti nagbalin nga abagatan a daya nga Eskósia a naseknan iti Angles a taga-ugma a pagarian iti Northumbria. Ti sumaganad nga adua panakaseknan iti Pagarian iti Nalatak a Británia ken ti Nagkaykaysa a Pagarian manipud ti maika-18 a siglo, babaen ti Imperio a Briton, ken iti Estados Unidos manipud ti tengnga ti maika-20 a siglo,,[5][6][7][8] daytoy ket adu a naiwaras iti sangalubongan, nabalinan a umun-una a pagsasao iti internasional a diskurso ken ti lingua franca kadagiti kaaduan a rehion.[9][10]Kaaduan ti agadadal iti daytoy a kas iti [maikadua a pagsasao]] ken maus-usar a kas iti opisial a pagsasao iti Kappon ti Europa ken dagiti adu a Mankomunidad a pagilian, ken adu pay kadagiti pakakaduaan. Isu daytoy ti maikatlo kadagiti patneng nga maisasao a pagsasao iti lubong, kalpasan ti Mandarin nga Insik ken Espaniol.Isu daytoy ti kaaduan ti mangisasao iti labes ti lubong.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ English Adjective – Oxford Advanced Learner's Dictionary – Oxford University Press ©2010.
- ^ Reperensia ti Pagsasao nga Inggles iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ a b Ti Panagballigi iti Inggles, The Economist, 20 Dec. 2001
- ^ "Lecture 7: World-Wide English". EHistLing. Naala idi 26 Marso 2007.
- ^ Ammon, pp. 2245–2247.
- ^ Schneider, p. 1.
- ^ Mazrui, p. 21.
- ^ Howatt, pp. 127–133.
- ^ Crystal, pp. 87–89.
- ^ Wardhaugh, p. 60.
- ^ Seth Mydans (Mayo 24, 2007) Iti labes dagiti kultura, Ti Ingglés ket isu ti balikas New York Times. Naala idi 21 Septiembre 2011


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga awan kadagiti titulo
Awan wenno awan linaon ti
|title=
Daytoy a biddut ket rumsua para kadagiti dakamat ti CS1 no amin a mainaig a parametro ti titulo ket maikkat wenno maibati a blanko. Depende iti kita ti dakamat (
{{cite web}},
{{cite book}},
{{cite journal}}, kdpy.), dagiti mabalin a parametro ti titulo ket mabalin a mangiraman ti
|title=,
|chapter=,
|article=,
|journal=,
|booktitle=, ken dadduma pay. Nasken nga adda ti kastoy a parametro ti titulo ti maited iti tunggal maysa a dakamat.
Sagpaminsan a daytoy a biddut ket rumsua gaputa ti maysa nga editor ket nagus-usar ti CS1 a dakamat ti napabassit a nota ti baba no ti
{{sfn}} wenno maysa kadagiti pamilia dagit iplantilia ti
{{harv}} ket nasaysayaat koman a maitutop. Daytoy a biddut ket rumsua pay no ti maysa nga editor ket agus-usar ti
{{citation}} ngem nangikeddeng nga agusar ti
{{masapul a dakamaten}}.
Ti mangsolbar iti daytoy a biddut, mangited ti pateg para iti
|title= wenno sukatan ti dakamat ti CS1 iti nasaysayaat a maitutop a plantilia.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga awan kadagiti titulo.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid iti espasio ti Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia tungtungan ket saana mairaman kadagiti pagsurotan a kategoria ti biddut.
Pampanid iti kategoria "Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga awan kadagiti titulo"
Ti sumaganad a 5 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 5 a dagup.


text:
Papeles:Flag of the United States.svg
Pakasaritaan ti papeles
Ipindut ti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigud a langana iti dayta nga oras.
Panagusar ti papeles
Ti sumaganad kadagiti 32 a silpo ti panid ditoy a papeles:
- Altötting
- Bietnam a Gubat
- Cape Town
- Karachi
- Karayan Mississippi
- Listaan dagiti agal-alagad ti pagsasao
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen ti densidad iti populasion
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen ti kadakkel
- Listaan dagiti nagan ti wagayway
- Listaan dagiti naturay nga estado
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP) tunggal maysa a tao
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal) tunggal maysa a tao
- Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan
- Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion
- Listaan dagiti pagilian ken territorio babaen ti dagup a kadakkel
- Neil Armstrong
- Pagsasao a Griego
- Pagsasao a Pranses
- Pagsasao a Ruso
- Pagsasao a Sueko
- Pagsasao nga Insik
- Suppiat nga Arabo-Israeli
- Tattao a Pilipino
- Tattao a Pransés
- Tattao nga Espaniol
- Tattao nga Ilokano
- Unibersidad iti Hawai'i
- Wagayway iti Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Estados Unidos
- Plantilia:USA
Global a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay ab.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ace.wikipedia.org
- Amirika Syarikat
- Kuala Lumpur
- Pola:Navbox
- Pola:Navbox/doc
- Pola:Amirika Carékat infobox
- Pola:Infobox imperium beulanda
- Keurajeuën Beulanda
- Pola:Country data Amirika Carékat
- Pola:Country data United States of America
- Pola:Country data United States
- Pola:Country data USA
- Pola:Country data US
- Pola:Country data U.S.
- Pola:Country data AS
- Pola:Cham ethnic group infobox
- Bansa Cham
- Pola:Country data Amerika Serikat
- Pola:Sarajevo city infobox
- Sarajevo
- Seunaleuëk:USA
- Panag-usar idiay af.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a global a panag-usar iti daytoy a papeles.


text:
Pagsasao a Swahili
Ti pagsasao a Swahili wenno Kiswahili[3] ket maysa a Bantu a pagsasao nga insasao dagiti nadumaduma nga etniko a grupo nga agtataeng kadagii nadumaduma a luglugar iti aplaya ti Kanal Mozambique manipud ti akin-amianan a Kenya aginggana ti akin-amianan a Mosambike, a mairaman ti Is-isla ti Komoros.[4] Daytoy ket maisasao pay dagiti etniko a minoridad a grupo idiay Somalia. Urayno lima ariwriw a tatato ti agsasao ti Swahili a kas ti patneng a pagsasaoda,[5] daytoy ket naus-usar a kas maysa a lingua franca iti kaaduan ti Daya nga Aprika, a kayatna asaoen ket ti dagup a bilang dagiti mangisasao ket nasuroka 60 a riwriw.[6] Ti Swahili ket agserserbi a kas maysa a nailianl, wenno opisial apagsasao, kadagiti lima a pagilian: ti Tanzania, Kenya, Uganda, ti Komoros ken ti Demokratiko a Republika iti Kongo.
Adda dagiti Swahili a bokabulario ket naala manipud ti Arabiko baaen t adadu ngem duapuloa siglo a panakaiyasidegan dagiti agsasao ti Arabiko a nagtataeng idiay aplaya ti abagatan a daya nga Aprika. Daytoy ket naginaynayon pay kadagiti Persiano, Aleman, Portuges, Inggles, ken Pranses a balikas iti bokabulariona babaen ti panakaiyasasidegna kadagiti napalabas a lima a siglo.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti eskolar ket awanda ti umanay a panakasaritaan wenno arkeolohiko nga ebidensia tapno mangpalubos kaniada a mangibaga ti pudno a petsa ken lugar a rimsuaan ti pagsasao a Swahili wenno ti Swahili a kultura. Nupay kasta, daytoy ket naipanpanunotan a ti tattao nga agsasao ti Swahili ket simmakupda kadagiti agdama a teritorio, a mangkepkep ti Taaw Indiano, a nanipud idi kasakbayan ti 1000 A.D. Dagiti Arabo agtagtagilako ket naamammoanda nga adaanda ti nawatiwat a panakaiyasideg ti aplaya a tattao manipud ti saan a naladladaw ngem maika-6 a siglo A.D., ken ti Islam ket nangrugrugi a naiwarwaras idiay igid nga Aplaya ti Daya nga Aprika manipud idi saan a naladladaw ngem maika-9 a siglo.
Dagiti tao manipud idiay Oman [8] ken idiay Golpo ti Persia Persian ket nagtaengda idiay Purpuro ti Zanzibar, a nangtulong daytoy ti panakaiwaras tiIslam ken ti pagsasao a Swahili ken kultura nga adda dagiti nangruna paglakuan ken sentro ti kultura nga adadayo ngem ti Sofala (Mozambique) ken Kilwa (Tanzania) iti abagatan, ken Mombasa ken Lamu idiay Kenya, Barawa, Merca, Kismayo ken Mogadishu (Somalia) iti amianan, ti Is-isla ti Komoros ken akinamianan a Madagascar idiay Taaw Indiano.
Nagrugi idi agarup a 1800, dagiti agturturay ti Zanzibar ket nagurnosda panaglaklako a panagbanbaniaga idiay kaunegan ti nangruna a daga, aginggana kadagiti nadumaduma a danaw idiay Rengngat ti Daya nga Aprika ti kontinente. Dagitoy idi n ket nangipatakderda kadagiti permanente a dalan ti panaglaklako, ken dagiti agsasao ti Swahili nga aglaklako ket nagtaengda kadagiti pagsardengan kadagiti igid ti baro a dalan ti paglaklakuan. Para idi kaaduan, daytoy a pamay-an ket saan a nangiturong ti napudno a kolonisasion. Ngem ti kolonisasion ket rimsua idiay laud ti Danaw Malawi, a tattan ket ti Probinsia ti Katanga ti Demokratiko a Republika ti Kongo, a nangited ti adu a nagbalbaliw a dialekto.
Ti kasapaan a naamammuan a dokumento a naisurat ti Swahili ket dagiti surat a naisursurat ti Kilwa idi 1711, iti Arabiko a sinuratan. Dagitoy ket naipatulod idiay Portuges ti Mozambique ken dagiti lokal a kumaduaanda. Dagiti kasisigud a surat ket naipreserba tattan idiay Naipakasaritaan nga Arkibo ti Goa, India.[9] Ti sabali pay a taga-ugma a naisurat a dokumento ket ti maysa nga epiko a daniw iti Arabiko a sinuratan a natituloan ti Utendi wa Tambuka (Ti Pakasaritaan ti Tambuka); daytoy ket napetsaan ti 1728. Nupay kasta, ti Latin a sinuratan ket nagbalin nga isu ti pagalagadan babaen ti impluensia dagiti kolonial a bileg ti Europa
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ethnologue a listaan dagiti pagilian a ti Swahili ket naisasao
Thomas J. Hinnebusch, 1992, "Swahili", Internasional nga Ensiklopedia dagiti Lingusitika, Oxford, pp. 99–106
David Dalby, 1999/2000, Ti Linguaesperio a Rehistro dagiti Pagsasao ken Komunidad a Bitla ti Lubong, Linguasphere Press, Makadua a tomo, pg. 733–735
Benji Wald, 1994, "Sub-Sahara nga Aprika", Atlas dagiti Pagsasao iti Lubong, Routledge, pp. 289–346, mapmapa 80, 81, 85
- ^ a b Swahili reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Kongo Swahili reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Aplaya a Swahili reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford
- ^ Prins 1961
- ^ Peek, Philip M.; Kwesi Yankah (2004). Aprikano a sarsarita: mays anga ensiklopedia. Taylor & Francis. p. 699. ISBN 0-415-93933-X.
- ^ Irele 2010
- ^ http://wikisource.org/wiki/Baba_yetu
- ^ Kharusi, N.S. (2012) Ti etniko nga etiketa ti Zinjibari: Dagiti politika ken panagpili ti pagsasao a nagbanagan kadagiti agsasao ti Swahili idiay Oman. Dagiti etnisidad Hunio 2012 tom. 12 bil. 3 335-353, DOI: 10.1177/1468796811432681
- ^ E.A. Alpers, Marpil ken dagiti Tagabu idiay Daya a Tengan ti Aprika, Londres, 1975, pp. 98–99 ; T. Vernet, "Les cités-Etats swahili et la puissance omanaise (1650–1720), Journal des Africanistes, 72(2), 2002, pp. 102–105.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ashton, E. O. Swahili a Gramatiko: Mairaman ti intonasion. Longman House. Essex 1947. ISBN 0-582-62701-X.
- Irele, Abiola and Biodun Jeyifo. Ti Oxford ensiklopedia ti Aprikano a kapanunotan, Tomo 1. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan E.U. Siudad ti New York. 2010. ISBN 0-19-533473-6
- Blommaert, Jan: Panagikeddeng dagiti karbengan ti pagsasao: Inggles ken Swahili iti Tanzania a nabisita manen (sosiolinguistiko a panagrangrang-ay ti Tanzania a Swahili) – Dagiti Obra a Papel ti Urbano a Pagsasao & Panakaamo ti Panagbasa ken Panagsurat, papel 23, Univbersidad ti Gent 2003
- Brock-Utne, Birgit (2001). "Edukasion para iti Amin – ti ania a pagsasao?". Oxford a Repaso iti Edukasion 27 (1): 115–134. doi:10.1080/03054980125577.
- Chiraghdin, Shihabuddin ken Mathias Mnyampala. Historia ya Kiswahili. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. Dumaya nga Aprika. 1977. ISBN 0-19-572367-8
- Contini-Morava, Ellen. Pangnagan aPanakaidasig iti Swahili. 1994.
- Lambert, H.E. 1956. Chi-Chifundi: Ti Dialekto iti Akin-abagatan nga Aplaya ti Kenya. (Kampala)
- Lambert, H.E. 1957. Ki-Vumba: Ti Dialekto iti Akin-abagatan nga Aplaya ti Kenya. (Kampala)
- Lambert, H.E. 1958. Chi-Jomvu ken ki-Ngare: Dagiti subdialekto ti Mombasa a Lugar. (Kampala)
- Marshad, Hassan A. Kiswahili au Kiingereza (Nchini Kenya). Pundasion ti Jomo Kenyatta. Nairobi 1993. ISBN 9966-22-098-4.
- Nurse, Derek, ken Hinnebusch, Thomas J. Swahili ken Sabaki: ti linguistiko a pakasaritaan. 1993. Dagiti serie: Unibersidad ti California a Panagipalaak dagit Lingguistika, v. 121.
- Ogechi, Nathan Oyori: "Kadagiti karbengan ti pagsasao idiay Kenya (iti legado a puesto ti Swahili idiay Kenya)", iti: Nordiko a Warnakan kadagiti Aprikano a Panagadadal 12(3): 277–295 (2003)
- Prins, A.H.J. 1961. "Dagiti agsasao ti Swahili a Tattao iti Zanzibar ken dagiti Aplaya ti Daya nga Aprika (Dagiti Arabo, Shirazi ken Swahili)". Etnograpiko a Panagsukisok iti Aprika, inurnos babaen ni Daryll Forde. Londres: Internasional nga Instituto ti Aprika.
- Prins, A.H.J. 1970. Ti Nautiko a Diksionario ti Swahili. Pangyuna a Panagdadal ti Swahili a Leksiko – 1. Dar es Salaam.
- Whiteley, Wilfred. 1969. Swahili: ti panagungar ti nailian apagsasao. Londres: Methuen. Dagiti serie: Dagiti Panagadadal ti Aprikano a Pakasaritaan.
- Dagiti pagsasao nga addaan ti kodigo ti ISO 639-2
- Dagiti pagsasao nga addaan ti kodigo ti ISO 639-1
- Swahili
- Dagiti pagsasao ti Kenya
- Dagiti pagsasao ti Tanzania
- Dagiti pagsasao ti Uganda
- Dagiti pagsasao ti Demokratiko a Republika iti Kongo
- Dagiti suheto–berbo–banag a pagsasao
- Dagiti pagsasao nga awan ti aweng dagiti adda ti aweng a pamilia


text:
January 27, 2013
Salsaludoan ti CPP-NPA ken Cordillera People’s Democratic Front (CPDF) ti dakkel a taktikal a balligi a nagun-od ti umili ti Mankayan iti panangpasardeng ken panangpatakyas iti drilling operation ti Gold Fields sadiay Tabio, Mankayan.
Iti laksid ti amin a kontra-umili nga inar-aramid ti ganggannaet a kompanya karaman ti naranggas a panangwara iti barikada, ti panangiyuli kadagiti awan-basaran a kaso laban kadagiti lider-masa ken pananglipit kadagiti kabuklan a nagbarikada, napinget nga inlaban ti umili ti Mankayan ti ansestral a daga da kontra iti panagpalawa ti operasyon ti Gold Fields, maysa a dakkel a kompanya ti minas iti ili da a kasosyo ti Lepanto Consolidated Mining Company, Incorporated (LCMC). Nasurok a makatawen a nagpursigi ti umili a nangmentina ti barikada tapno lapdan ti panagserrek dagiti ramramit ti Gold Fields ken paisardeng ti panag-drill iti ansestral a daga da.
Daytoy a drilling operation ti Gold Fields a kabaelan na a danonen ti inggana 1,000 metro agpauneg iti daga ket agserbi koma a sumngawan ti pudot manipud iti uneg ti daga tapno makaabante ti panagminas ti LCMC iti daydiay a paset. Adda 75 tawenen a nagminminas ti LCMC idiay Mankayan. Daytoy ket nagresulta iti nalawa a pannakadadael ti agrikultural ken dadduma pay a kadagaan ken adu a didigra iti nadumaduma a paset ti nasao nga ili a kas iti panagreggaay ti daga ken narsuod a paset ti daga ti Barangay Poblacion ken Colalo. No matuloy ti ekspansyon ti LCMC idiay Tabio, Bulalacao, Balili ken Bedbed, sigurado a nalawlawa a daga manen ti madadael ken ad-adu pay a didigra ti mapasamak. Mapukaw to ti ansestral a daga a pagtataudan ti pagbiag ti umili manipud pay idi ugma. Amin a rigat ken sakripisyo nga impuonan ti umili tapno padur-asen dagitoy a dagdaga ket mamimpinsan a mapunas gapu iti kinagamrud dagiti imperyalista. Iti agdama, aglaklak-am ti pagilian ken intero a lubong ti awan kapada a didigra gapu iti nalawa a pannakadadael ti aglawlaw.
Napeggad ken makadidigra la ngaruden ti panagminas ti LCMC iti daga ti umili, awan pay ti maipaay daytoy a pudno a benepisyo kadagiti madangdangran. Inaldaw nga agak-akup ti Lepanto ti minilmilyon a balor ti balitok ken dadduma pay a mineral ngem barya laeng ti kasukat ti bannog dagiti mangmangged. Ulbod ken allilaw ti ipampannakkel ti Lepanto a panagdur-as nga ipapaay na iti ili a Mankayan. Saan a masukatan ti sumagmamano laeng nga imprastruktura ti nalawa a pannakadadael ti daga ken pagbiagan ken ti mismo a pagnanaedan ti umili. Kasta met dagiti saksakit nga imbunga ti operasyon dagitoy dadakkel a kompanya ti minas. Adayo nga agkurkurang la unay ti ipaspasueldo ti kompanya kadagiti mangmangged tapno masungbatan uray man laeng dagiti batayan a kasapulan da ken ti papamilya da.
Ti panagsardeng ti panagminas ti LCMC ket saan a pukaw kadagiti mangmangged, mannalon, ken dadduma pay nga umili ti Mankayan. Lallalo a mawayawayaan da pay ketdi manipud iti managgundaway a kasasaad. Dakkel ti deposito a balitok, gambang, landok, ken dadduma pay a mineral iti intero a pagilian a mausar koma para iti bukod a pangkasapulan ti umili no maitakderen dagiti nailian nga industriya ken para iti pudno a reporma iti daga. Ngem adu ditoy ket ginamruden dagiti imperyalista a kakumplot dagiti agturturay a dasig. Isu a dagiti kapitalista a pagilian ti mangibakbaknang kadagitoy bayat nga agtaltalinaed tayo nga agrigrigat ken nakurapay.
Dakkel ti balligi a nagun-od ti umili iti panangpasardeng ken panangpatakyas iti drilling operation ti Gold Fields idiay Tabio, Mankayan. Ngem saan pay a nalpas ti laban. Agingga nga adda pay dakkel a deposito ti balitok ken dadduma pay a mineral, nakasarang latta ti pangta ken peggad a serken dagiti dadakkel a kompanya ti minas dagiti dagdaga tayo gapu ta awan patingga ti kinagamrud dagiti imperyalista.
Husto ti takder ti umili ti Mankayan ken amin nga umili iti nalawa a paset ti Benguet, Abra, Mountain Province, ken Ilocos Sur nga apektado iti panagminas ti LCMC a ti laeng solusyon ket ti panangpasardeng iti intero nga operasyon ti nasao a kompanya. Ngem namnamaen tayo a saan a bastabasta isuko ti LCMC ti panaggamrud na iti natural a kinabaknang tayo. Dagiti linteg ti reaksyunaryo a gobyerno ket napanday tapno mas pagserbian dagiti imperyalista. Pinasingkedan ti agdama a rehimen Aquino ti nawaya nga eksplorasyon, produksyon, ken makali da iti kadagaan ti Pilipinas, ekspansyon dagiti sigud ken baro a sumsumrek a gangannaet a kompanya ti minas ken ti nawaya a panangipanaw iti pagilian kadagiti balitok, landok ken gambang. Kasta met a kakumplot da dagiti instrumento ti ranggas ti reaksyunaryo nga estado karaman ti korte ken pagbaludan. Ti AFP ken PNP ket nalatak nga agserserbi kas “Investment Defense Force” tapno salakniban ti interes dagitoy.
Isu a namnamaen tayo nga adu pay a rigat ken sakripisyo ti baklayen tayo. Basar iti bukod tayo mismo a kapadasan, napaneknekan a ti panagballigi tayo ket bunga ti urnos, panagtitimpuyog, ken napinget a pannakilaban tayo. Babaen iti nasayaat ken husto a panangidaulo, organisado a panagtignay ken natibker a pangngeddeng, naipangabak tayo ti panangpaatras kadagiti ramramit ti Gold Fields. Ken, sigurado nga ad-adu pay ti magun-od tayo a balligi babaen iti panagdidinnanggay ken napinget a panagtignay.
Agkatkatay ti LCMC ken dagiti kasosyo na a ganggannaet a kompanya a kasla agmauyong nga aso a mangituloy iti panaggamrud da iti kinabaknang ti ansestral a daga tayo. Isu a rumbeng laeng a tuloy-tuloy a saganaan tayo ti amin a posible nga aramiden na. Importante dagiti panaginnadal maipanggep iti kasasaad ken dagiti panagbalbaliw daytoy, kasta met ti panagadal kadagiti batayan a problema ti gimong a Pilipinas karaman ti husto a solusyon iti daytoy. Kabaelan tayo laeng a sanguen ti dakkel a kompanya ti minas kas iti LCMC ken Gold Fields no dakkel ti bilang tayo. Isu a rumbeng nga agtultuloy a papigsaen ken palawaen ti panagkaykaysa ti intar tayo agingga kadagiti kabangibang nga il-ili. Masapul nga aramaten tayo dagiti nadumaduma a wagas tapno epektibo a paayen ti ania man a plano ti LCMC ken dagiti kasosyo na a dadakkel a kompanya ken salakniban ti ansestral a daga tayo ken kinabaknang na. Isu a rumbeng nga awisen tayo ti napigsa a pannakitinnulong dagiti dadduma pay a sektor ti gimong, a kas iti simbaan, lokal a gobyerno, dagiti maka-umili a kapitalista, ken nadumaduma a progresibo nga organisasyon a mangitantandudo iti panangaywan iti aglawlaw ken pagimbagan ti umili.
Manen, saludoan ti CPP, NPA, CPDF, ken intero a rebolusyonaryo a tignayan ti dakkel a balligi ti umili ti Mankayan ken makikaykaysa iti intero a laban para iti panangpasardeng iti makadadael a panagminas ti Lepanto.
Rambakan dagiti nagun-od a balligi ti umili!
Ituloy ti laban inggana mapasardeng ti makadadael a panagminas ti Lepanto!


text:
Back to Publications
Rebolusyonaryo nga Edukasyon ken Kultura dagiti Umili iti Amianan-Laud a Luzon
Ti RAMUT ket rebolusyonaryo a pagiwarnak para iti edukasyon ken kultura ti umili iti Amianan-Laud a Luzon. Agserbi daytoy para iti nauneg a panagadal, panagamiris, ken panangiramut kadagiti nadumaduma nga isyu a makaapekto iti umili. Kasta met nga agserbi ti RAMUT kas pagayusan dagiti nadumaduma a porma ti rebolusyonaryo a kultura a mangiladladawan iti biag ken dangadang ti umili—dagiti kanta, daniw, drowing, ken dadduma pay a literatura ken sining.
Ti RAMUT ket nakapauneg iti tarabay ti Partido Komunista ti Pilipinas.


text:
Oksíheno
Ti Oksíheno ( /ˈɒksɨdʒɨn/ ok-si-jin) ket isu ti elemento nga addaan ti atomiko a numero iti 8 ken nairepresenta babaen ti simbolo nga O. Ti naganna ket naala manipud ti Griego a ramut a ὀEύς (oxys) ("asido", literal a "natadem", a mangitudo ti naalsem a nanam iti asido) ken ti -Yevής (-genēs) ("agpadpataud"), gapu ta idi daytoy a nanaganan, addan ti biddut a kapanunutan nga amin nga asido ket makasapul ti oksiheno ti panakabukelda. Iti pagalagadan a temperatura ken presion, ti dua nga atomo iti daytoy nga elemento ket agpiansa tapno agporma ti dioksiheno, maysa daytoy a pusasaw nga asul, awan ti ayamuom, awan ti nanam a diatomiko nga alingasaw nga ti pormulana ket ti O2.
Ti oksíheno ket kameng iti chalcogen a grupo idiay periodiko a lamisaan ken daytoy ket nakaro a reaktibo a saan a metal nga elemento nga aggaggagana nga agporma kadagiti kumadua (a kas dagiti oksido) a gangani kadagiti amin a dadduma nga elemento. Ti oksíheno ket maysa a napigsa nga oksido nga ahente ken daytoy ket addaan ti maikadua a kangatuan ti elektronegatibidad kadagiti amin nga elemento (ti laeng pluor ti addaan ti nagatngato nga elektronegatibidad).[1] Bababen ti masa, ti oksíheno ket isu ti maikatlo a kaaduan nga elemento iti law-ang, kalpasan ti hidróheno ken helio[2] ken ti kaaduan nga elemento babaen ti masa iti rabaw a natangken ti daga, a makaaramid daytoy ti gangani a kagudua iit masa ti rabaw a natangken. Ti nawaya nga Panakaaduan dagiti kimiko nga elemento is too kimikalio unay a reaktibo iti Daga no awan ti photosintetiko nga aksion dagiti agbibiag nga organismo, nga agusar ti enerhia ti lawag ti init tapno agpataud ti elemental nga oksíheno nga agtaud ti danum. Ti elemental nga O2 ket mangrugi laeng nga agpaadu idiay atmospera kalpasan ti ebolusionario a panagparang kadagitoy nga organismo, iti agarup idi a 2.5 a bilion a tawtawen.[3] Ti diatomiko nga oksíheno nga alingasaw ket buklenna ti 20.8% iti tomo iti angin.
Gapu ta buklenna ti kaaduan a masa iti danum, ti oksíheno ket buklenna ti kaaduan a masa kadagiti agbibiag nga aorganismo (kas pagarigan, agarup a dua pagkatlo ti masa ti bagi ti tao). Amin kadagiti kangrunaan a klase iti patakder ti molekula iti sibibiag nga organismo, a kas dagiti protina, dagiti karbohidrato, ken dagiti taba,ket aglaonda ti oksíheno, a kas dagiti pay kangrunaan a kumadua nga inorganiko a mangbukel kadagit kontsa ti ay-ayup, ngipen, ken tulang. Ti elemental nga oksíheno ket mapataud babaen ti sianobakteria, algas ken mulmula, ken mausar dagitoy iti selular a panaglinget para iti amin a narikut a biag. Ti oksíheno ket makasabidong kadagiti anaerobio nga obligado nga organismo, a dagitoy ket ti kaaduan a porma dagiti nasap a biag iti Daga aginggana ti O2 ket nangrugi nga immadu iiti atmospera. Ti maysa pay a porma ti (alotropo) iti oksíheno, osono (O3), ket tumulong dagitoy a mangsalaknib ti biospera manipud ti ultrabioleta a radiasion nga addaan ti nagato a kangato ti daga nga osono a rutap, ngem daytoy ket rugitan iti asideg ti rabaw a daytoy ket produkto iti narugit nga asuk. Iti nagatngato pay a nababa nga orbita ti daga nga altitud nga atomiko nga oksiheno ket adu dagitoy idiay ken daytoy ket punganay pay iti panagrunot parakadagit pagluganan ti limbang.[4]
Ti oksiheno ket nawaya a duktalan babaen ni Carl Wilhelm Scheele, idiay Uppsala, idi 1773 wenno nasapsapa pay, ken ni Joseph Priestley idiay Wiltshire, idi 1774, ngem ni Priestley ket isu ti naikkan ti prioridad gapu ta ti obrana ket immuna a naipablaak. Ti nagan nga oksíheno ket naaramid idi 1777 bababen ni Antoine Lavoisier,a dagit panag-eksperimentona iti Oksíheno ket nakatulong a nagikkat ti panagtalek ti nalatak idi a plogiston a teoria iti panag-uram ken panag-runot. Ti oksíheno ket pinataud ti industria babaen ti praksional nga alambike iti nalikido nga angin, ti panag-usar dagitiseolita nga addaan ti presion a panag-siklo tapno mapaadu ti oksiheno manipud iti agin, elektrolisis iti danum ken dadduma pay a pamuspusan. Dagiti us-usar ti oksiheno ket mairaman kadagiti panagtaud iti asero, dagiti plastik ken dagiti tela; propulsor ti kuitis; oksíheno aterapia; ken suporta ti biag kadgiti eroplano, dagiti submarino, panagbaniaga ti limbang ken dagiti panagbatok ti adalem a danum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "WebElements Periodiko a Lamisaan dagiti Elemento | Oksíheno | Elektronegatibidad". Webelements.com. Naala idi 2011-11-07.
- ^ Emsley 2001, p.297
- ^ "NASA Research Indicates Oxygen on Earth 2.5 Billion Years ago" (Press release). NASA. 2007-09-27. Naala idi 2008-03-13.
- ^ "Panagrunot ti atomiko a oksihena". Naidulin manipud ti kasisigud idi Hunio 13, 2007. Naala idi 2009-08-08.


text:
Republika a Tseka
Ti Tseka a Republika (i/ˈtʃɛk/ chek;[8] Tseko: Česká republika, pannakabalikas [ˈtʃɛskaː ˈrɛpuˌblɪka] ( denggen), ababa a porma ti Česko Pannakabalikas a Tseko: [ˈtʃɛsko]), ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Europa. Ti pagilian ket nabeddengan babaen ti Alemania iti laud, ti Austria iti abagatan, ti Eslobakia iti daya ken ti Polonia iti amianan. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna, nga dda dagiti 1.3 a riwriw nga agnanaed, ket ti Prague. Ti Tseka a Republika ket mangiraman kadagiti naipakasaritaan a teritorio iti Bohemia ken Moravia ken ti maysa a bassit a paset ti Silesia.
Ti Tseka nga estado, ket dati a naamammuan a kas Bohemia, ket naporma idi kaladawan ti maika-19 a siglo a kas maysa a bassit a dukada iti Prague, nga iti dayta a panawen ket tinurturayan babaen ti nabileg nga Imperio ti Nalatak a Moravia. Kalpasan ti pannkatnag ti Imperio idi 907, ti sentro ti bileg ket naipan manipud ti Moravia idiay Bohemia, babaen dagiti Přemyslid. Manipud idi 1002 daytoy ket pormal a nabigbigan a kas paset ti Nasantuan a Romano nga Imperio.[9][10] Idi 1212 ti dukado ket naipangato iti maysa a pagarian ken idi las-ud ti panagturay dagiti Přemyslid duke/ari ken dagiti simmarsaruno kaniada, dagiti Luxembourgs, ti pagilian ket nakaabut ti kalatakanna a gay-at ti teritorio (maika-13 – maika-14 a siglo). Idi las-ud ti Hussite a gubgubat ti pagarian ket nakasango kadagiti ekonomiko nga embargoe ken dagiti krusada manipud kadagit amin a paset ti Europa. Kalpasan ti Gubat ti Mohács idi 1526, ti Pagarian ti Bohemia ket nagininut a nadaddadael iti maysa a Habsburg a monarkia a kas maysa kadagiti tallo a nangruna a paset, a mairaman ti Arkidukado ti Austria ken ti Pagarian ti Hungaria. Ti Bohemio a Yaalsa (1618–20) a pannkaabak iti Gubat ti Puraw a Bantay, ket nangiturongan ti adu pay a pannkaipatengnga ti monarkia a mairaman ti pannakapilit a pannaka-Katoliko manen ken Pannka-Aleman manen. Iti pannakatunaw ti Nasantuan a Romano nga IMperio idi 1806, ti Bohemio a pagarian ket nagbalin a paset ti Austriano nga Imperio. Idi maika-19 a siglo dagiti Tseka adaga ket nagbalin a nabileg a balayan ti industria iti monarkia ken ti bugas ti Republika ti Czechoslovakia a naporma idi 1918, kalpasan ti pannkarebba iti [[Austro-Hungaro nga Imperio] kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I. Kalpasan ti 1933, ti Czechoslovakia ket nagtultuloy nga isu laeng ti demokrasia idiay tengnga ken daya nga Europa.
Kalpasan ti Munich a Tulagan, Polako a pannkaikapet ti Zaolzie ken Aleman a panagraut iti Czechoslovakia ken ti dimtengan a pannakapukaw ti namnama ti Lumaud a sungbat ken ti panagyaman para iti pannakawaya ti kaaduan apaset ti Czechoslovakia babaen ti Nalabbasit a Buyot, ti Partido Komunista ti Czechoslovakia ket nangabak ti kaaduan kadagiti 1946 a panagbutos. Iti 1948 a kudeta, ti Czechoslovakia ket nagbalin ngainturturayan ti komunista nga estado. Idi 1968, ti immadadu a di nakaipaneknekan ket kimmaro kadagiti panagpadas a maireporma ti turay a komunista. Dagitoy a pasamak, a nakunkuna a kas dagiti Primabera ti Prague iti 1968, ket nagpatingga iti maysa a panagraut babaen dagiti buyot ti pagpagilian ti Timpuyogan ti Warsaw (a malaksid ti Romania); dagiti tropa ket naggigianda iti pagilian aginggana ti Tersiopelo a Rebolusion ti 1989 , idi narebba ti komunista a turay. Idi 1 Enero 1993, ti Czechoslovakia ket nakappi a natunaw kadagiti kontituentona nga estado, ti Tseka aREpublika ken ti Eslobako a Republika.
Ti Tseka a Republika ket isu ti immuna a dati a kameng ti Comecon a nakagun-od ti kasasaad iti maysa a narang-ay a pagilian segun ti Banko ti Lubong.[11] Iti pay maipatinayon, ti pagiian ket adda ti kangtuan a panagrang-ay ti nagtagitaon idiay Tengnga ken Daya nga Europa,[12] a nairanggo a kas maysa a "Nangato Unay a Panagrang-ay ti Nagtagitaoan" a pagilian. Daytoy ket mairanggo paya a kas ti maikatlo a kakappian a pagilian idiay Europa ken ti kaaduan a demokratiko ken nasalun-at (babaen ti mortalidad ti maladaga) a pagilian iti rehion. Daytoy ket maysa a pluralista adu a partido a parlamentario a representatibo a demokrasia, maysa a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ti OECD, ti OSCE, ti Konsilo ti Europa ken ti Visegrád a Grupo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pagsasao a Tseka". Republika a Tseka – Opisial a website. Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang iti Tseka a Repbublika. Naala idi 14 Nobiembre 2011.
- ^ Dagiti umili a tagikua dagiti minoridad, a tradisional ken iti napaut a batayan ket agnanaed iti kaunegan ti Tseka a Republika, ket addaanda ti karbengan nga agusar ti kabukbukodanda a pagsasao iti pannakisinnarita kadagiti agturturay kadagiti sanguanan ti korte ti linteg (para iti listaan dagiti mabigbigan a minoridad kitaen ti Annuroten dagiti Nailian a Minoridad iti Gobierno ti Tseka a Republika). Ti artikulo 25 iti Tseka a Dokumento ti Linteg ti Kammasapulan kakarbengan ken dagiti Batayan a Wayawaya mangisigurado ti karbengan dagiti nailian ken etniko a minorodad para iti edukasion ken ti pannakisinnarita kadagiti agturturay iti kabukbukodanda a pagsasao. Tignay Blng. 500/2004 Coll. (Ti Administratino nga Alagaden) iti parapona iti 16 (4) (Pamay-an a Pagsasao) ket mangisigurado, a ti maysa nga umili ti Tseka a Republika, a tagikua ti nailian wenno etniko a minoridad, a tradisional ken iti kapautan nga agnanaed iti kaunegan ti teritorio ti Tseka a Republika, ket addaan ti karbengan nga agyebkas iti maysa nga administratibo nga ahensia ken ken makapan iti daytoy iti pagsasao iti minorodad. Iti kaso a ti maysa nga administratibo na ahensia ket awan ti empleado a makaammo ti pagsasao, ti ahensia ket akinrebbeng a mangala ti agipatpatarus a ti ahensia ket isu ti agbayad. Segun ti Tignay Blng. 273/2001 (Maipanggep Kadagiti Karbengan dagiti Kameng dagiti Minoridad) parapo 9 (Ti karbengan a mangusar ti pagsasao iti nailian a minoridad iti panangirebbeng kadagiti agturturay ken iti sanguanan dagiti korte ti linteg) ti isu met laeng ket maipakat pay para kadagiti kameng dagiti nailian a minoridad iti sanguanan dagiti korte ti linteg .
- ^ Ti pagsasao nga Eslobako ket mabalin a maipanunotan nga opisial a pagsasao ti Tseka a Republika babaen dagiti naisangsangayan a kabanagan, a naipalpalawag babaen dagiti nadumaduma a linteg –a kas ti linteg 500/2004, 337/1992. Taudan: http://portal.gov.cz. Cited: "Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: "V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském..." (§16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) „Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině..." (§ 3, odstavec 1). http://portal.gov.cz
- ^ Tseko: ČSÚ – Tseka nga Opisina ti Estadistika. Czso.cz. Naala idi 12 Agosto2012.
- ^ "Population". Tseka nga Opisina ti Estadistika. 2012-10-19. Naala idi 2012-12-19.
- ^ Senso ti Populasion ken Pagbalayan 2011: Resulta ti Nangruna a nagpatinggaan. Tseka nga Opisina ti Estadistika. Naal aidi 19 Disiembre2012.
- ^ a b c d "Tseka a REpublika". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 10 Oktubre 2012.
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford, maikadua nga edision, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1989.
- ^ Mlsna, Petr; Šlehofer F. and Urban D. (2010). "Ti Dalan ti Tseka a Pannakabatay-linteg". Umuna nga edidion (iti : (Bilingual) - Tseka, Inggles). Praha: Úřad Vlády České Republiky (Ti Opisina ti Gobierno ti Tseka a Republika). pp. 10–11. Naala idi 31 Oktubre 2012.
- ^ Čumlivski, Denko (2012). "800 let Zlaté buly sicilské" (iti czech). Dagiti Nailian nga Arkibo ti Tseka a Republika (Národní Archiv České Republiky). Naidulin manipud ti kasisigud idi 1 Oktubre 2012. Naala idi 31 Oktubre 2012.
- ^ Velinger, Enero (28 Pebrero 2006). "Ti Banko ti Lubong ket nangmarka ti Panagturpos ti Tseka a Republika iti 'Narang-ay' a Kasasaad". Radio Prague. Naala idi 22 Enero 2007.
- ^ "Reporta ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan ti 2009" (PDF). UNDP.org. Naala idi 25 Abril 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hochman, Jiří. Naipakasaritaan a diksionario ti Tseka nga Estado (1998)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tseka a Republika idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tseka a Republika manipud idiay Wikivoyage
- Gobierno
- Website ti gobierno.
- Website ti Presidente.
- Portal ti Publko nga Administrasion.
- Senado.
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete.
- Sapasap a pakaammo
- Czech Republic a naikabil idiay Ti Kinapudno a Libro ti Lubong
- Wikimedia Atlas iti ti Tseka a Republika
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Republika a Tseka
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1993


text:
Tsokolate
Ti tsokolate ket ti naproseso, kadawyan a nasam-it a makan a napataud manipud ti bukel ti tropikal a kayo ti Theobroma cacao. Ti kakaw ket naimuyonganen kadagiti napalabas a tallo a milenio idiay Mehiko, Tengnga nga Amerika ken Akin-amianan nga Abagatan nga Amerika. Ti kasapaan a nadokumentuan a panag-usar ket idi 1100 SK. Ti kaaduan ti Mesoamerikano a tattao ket nagar-aramidda ti mainum a tsokolate, a mairaman dagiti Aztec, nga isuda ket nagar-aramid iti mainum a naamammuan a kas ti xocolātl [ʃo'kolaːt͡ɬ], ti balikas ti Nahuatl a ti kaibuksilanna ket "napait a danum". Ti bukbukel ti kayo ti kakaw ket adda ti nakaro a nanam iti kinapait, ken mabalin a nabubodan tapno makananam ti kasta.
Kalpasan ti panagibubod, ti bukbukel ket mabilag, madalusan, ken kalpasanna ket matuno, ken maikkat ti kontsa tapno mapataud ti bagas ti kakaw. Magilingto dagiti bagas ti kakaw iti masa ti kakaw, ti puro a tsokolate iti nakersang a porma. Gaputa daytoy a masa tikakaw ket kadawyan a maipatubboog ken masukog nga adda wenno awan dagiti nailalaok, daytoy ket tinawtawagan ti arak a tsokolate. Ti arak ket mabalin a maproseso kadagiti dua a komponenete: dagiti solido ti kakaw ken mantekilia ti kakaw. Ti saan a nasam-itan a panangiyurno a tsokolate (napait a tsololate) ket nangruna nga aglaon kadagiti solido ti kakaw ken mantekilia ti kakaw kadagiti nadumaduma a proporsion. Kaaduan kadagiti makmakan a tsokolate tatta nga aldaw ket isu ti porma ti nasam-it a tsokolate, ti panagtitipon dagiti solido ti kakaw, mantekilia tikakaw weeno dadduma pay taba, ken asukar. Ti gatas a tsokolate ket isu ti nasam-it a tsokolate nga aglaon ti tinimok ti gatas wenno kondensada a gatas. Ti puraw a tsokolate ket aglaon ti mantekilia ti kakaw, asukar, ken gatas ngem saan nga aglaon kadagiti solido ti kakaw.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Tsokolate idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Tsokolate idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)
- Kanen dagiti Dios
- Glosario dagiti termino ti tsokolate
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Chocolate". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.


text:
Papa Juan VII
Ni Papa Juan VII (c. 650 – 18 Oktubre 707) ket isu ti papa manipud idi 705 aginggana idi 707. Isu ti simmaruno kenni Juan VI, isu ket (a kas ti sinarunona) kaputotan iti Griego.[1] Isu ket maysa kadagiti papa ti Bisantino a Kinapapa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Murzaku, Ines Angeli (2009). Agawid idiay Roma: dagiti Basiliano a monghe ti Grottaferrata idiay Albania. Analekta Kryptoferris. p. 47. ISBN 978-8889345047. "Ti Rossano, maysa nga ili idiay akin abagatn nga Italia, a mabalin nga isu ti nakaipasngayan ti sabali a nadayeg a pigura, ni Papa Juan VII nga isu ti nagturay ti Sede ni San Pedro para kadagiti dua a tawtawen (705–707)"
- Claudio Rendina, I Papi. Storia e segreti, Newton Compton, Roma, 1984.
- Daytoy nga artikulo ket mangitiptipon ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan idiay publiko a pagturayan: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "John VII (pope)". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Juan VII idiay Wikimedia Commons


text:
Zamboanga Sibugay
Ti Zamboanga Sibugay ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Peninsula ti Zamboanga iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti ili ti Ipil. Kabeddengna dagiti probinsia ti Zamboanga del Norte iti amianan, Zamboanga del Sur iti daya, ken ti Siudad ti Zamboanga iti abagatan-a-laud. Iti abagatan ket ti Luek Sibuguey iti Golpo Moro.
Ti Zamboanga Sibugay ti kabaruan a probinsia iti Pilipinas, nabangon idi laeng 2000 iti pannakaisina ti maikatlo a distrito ti Zamboanga del Sur.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Zamboanga Sibugay iti 16 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Inggles) naala idi 1 Pebrero 2013


text:
Malaysia
Ti Pederasion ti Malaysia wenno Persekutuan Malaysia wenno Malaysia, ket maysa a bangsa iti Abagatan-a-Daya nga Asia. Buklen ti dua a rehion a heograpikal a ginudua ti Baybay Abagatan Tsína:
- Ti Laud a Malaysia wenno Peninsular a Malaysia iti Penisula a Malayo ket makibingay iti beddeng a daga iti amianan iti Thailand ken iti abagatan iti Singapore.
- Ti Daya a Malaysia, a buklen ti pederal a teritorio ti Labuan ken dagiti estado ti Sabah ken Sarawak, ket okuparanna ti akin-amianan a paset ti isla ti Borneo, ken makibeddeng iti Indonesia ken iti Brunei.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Malaysia
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Malayo
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pederal a pagilian
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1963
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti mankomunidad a monarkia


text:
Greenland
Ti Lupanlunti[1] o Grinland[1] (Kalaallisut: Kalaallit Nunaat, nangangahulugang "Lupa ng mga taga-Lupanlunti", "Lupa ng mga Grinlandes", o "Lupa ng mga Grinlandero"; Danes: Grønland) ket maysa a malaki nga Articong isla. Maysa ipo ti kasaping bansa ng Reino ti Denmark a nakalagay ti pagitan iti Baybay Artico ken Baybay Atlantico, se abagatan iti Kapuluan ng Kanadyanong Artiko. Meron ipo nga populasion ti 50,000 na dagiti naninirahan o residente lang dahil se dagiti cool na clima. Karamihan iti populasion iti nakatira se katimugang bahagi na dagiti isla, iti dagiti nga baybayin. Capitolio iti Lupanlunti ti Nuuk.
- ^ a b Greenland: Lupanlunti [orihinal na Lupanluti, kasta a meaari a maling pagkakamakinilya lang; o Grinland (Panganiban)
- Greenland
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti Danes nga agkamkammatalek
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Danes
- Dagiti agkamkammatalek a teritorio ti Amianan nga Amerika
- Dagiti Europeano nga agkamkammatalek
- Dagiti dati a kolonia ti Norwega
- Dagiti Inuit a teritorio
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti pagilian idiay Akin-amianan nga Amerika
- Dagiti rehion ti Artiko
- Dagiti espesial a teritorio ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1979


text:
Dinosauro
Ti dinosauro ket dagiti adu ti nadumaduma a kitana a grupo nga ayup ti klade Dinosauria. Immunada a nagparang idi las-ud ti Triasiko a paset ti panawen, idi agarup a 230 riwriwyears a tawtawen, ket isu dagitoy idi dagiti nagturay a naindagaan a bertebrado para kadagiti 135 riwriw a tawtawen, manipud idi rugi ti Hurasiko (idi agarup 200 riwriw a tawtawen) aginggana idi gibus ti Kretaseo (idi 65.5 riwriw a tawtawen), nga idi ti Kretaseo–Paleoheno a pasamak ti panag-awan a nagiturong ti panag-awan kadagiti kaaduan a grupo ti dinosauro idi pakalpasan ti Mesosoiko a Panawen. Dagiti posil a rehistro ket mangipakita a dagiti billit ket nagtaud manipud kadagiti teropodo dinosauro idi las-ud ti Hurasiko a Paset ti Panawen, ken naibanagan dagitoy a subgrupo dagiti dinosauro iti moderno a sistema a panakidasig.[1][2] Adda dagiti billit a nagbiag manipud ti panag-awan a pasamak a rimsua idi 65 riwriw a tawtawen, ken dagiti putotda kat nagtultuloy kadagiti dinosauro a nagtaudan agingana tatta nga agdama nga aldaw.
Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jacques Gauthier, Lawrence F. Gall, dagiti mannurat., Jacques; de Querioz, Kevin (2001). "Dagiti Nadutdutan a Dinosauro, agtaytayab a dinosauro, nabalangatan a dinosauro, ken ti nagan nga 'Aves'." (PDF). Ti Baro a Perspektibo iti Taudan ken Nasapa nga Ebolusion dagiti Billit: Nagbanagan ti Internasional a Timpuyog iti Pammadayaw kenni John H. Ostrom. Peabody a Museo iti Masna a Pakasaritaan, Unibersidad ti Yale. ISBN 0-912532-57-2. Naala idi 2009-09-22. Ad-adu ngem maysa a
|last1=ken
|author=ti nainaganan (tulong)
- ^ Zhou, Z. (2004). "Ti taudan ken nasapa nga ebolusion dagiti billit: panakaduktal, supsuppiat, ken dagiti perspektibo manipud ti posil nga ebidensia". Naturwissenschaften 91 (10): 455–471. Bibcode:2004NW.....91..455Z. doi:10.1007/s00114-004-0570-4. PMID 15365634.


text:
Bavaria
Ti Nawaya nga Estado ti Bavaria (Aleman: Freistaat Bayern, pannakabalikas [ˈfʁaɪʃtaːt ˈbaɪ.ɐn] ( denggen)), ket maysa nga estado ti Alemania, a mabirukan idiay abagatan a daya ti Alemania. Daytoy ket adda ti kalawa iti 70,548 kuadrado kilometro (27,200 sq mi), daytoy ket isu ti kadakkelan nga estado babaen ti kadakkel ti lugar, a mangporma ti gangani a20% iti dagup a kalawa ti daga ti Alemania. Ti Bavaria ket isu timaikadua a kaaduan ti populasion nga estado ti Alemania (kalpasan ti Amianan a Renania-Wespalia), nga adda dagiti 12.5 a riwriw nga agtataeng, nga adadu ngem ti dagiti taalo a naturay a pagilian a kabeddengna. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Bavaria ket ti Munich, ti maikatlo a kadakkelan a siudad idiay Alemania.
Daytoy ket maysa kadagiti kaduogan nga estado idiay Europa, daytoy ket nabangon a kas maysa a dukado idi tengga ti umuna a milenio. Idi maika-17 a siglo, ti Duketi Bavaria ket nagbalin a maysa a Prinsipe-elektor ti Nasantuan a Romano nga Imperio ti Aleman a Pagilian. Ti Pagarian ti Bavaria ket rimsua manipud idi 1806 aginggana idi 1918,ken ti Bavaria manipud idin ket maysan a nawaya nga estado (republika). To moderno a Bavaria ket mangiraman pay kadagiti paset ti naipakasaritaan a rehion ti Franconia, Akin ngato a Palatinado ken Swabia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Fortschreibung des Bevölkerungsstandes". Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung (iti Aleman). 31 Disiembe 2011.
- ^ "GDP ti Estado". Opisina ti Portal dagiti Pederal nga Estadistika ti Alemania. Naala idi 2012-08-27.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bavaria idiay Wikimedia Commons


text:
Negros Occidental
Ti Negros Occidental ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Lumaud a Visayas iti Visayas. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Bacolod. Sakupenna ti akin-amianan-a-laud a gudua ti Isla ti Negros. Iti amianan-a-laud, iti balalsiw ti Golpo Panay ken ti Ilet Guimaras ket ti isla-probinsia ti Guimaras ken ti probinsia ti Iloilo iti Isla ti Panay.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Negros Occidental iti 19 nga ili ken 13 a siudad. Ti Negros Occidental ti kaaduan iti siudad kadagiti amin a proninsia iti Pilipinas.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Inggles) naala idi 12 Pebrero 2013


text:
Bulgaria
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bulgaria
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti dati nga imperio
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 681
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1878
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1908
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Evangelio ni Judas
Ti Evangelio ni Judas ket maysa a documento a maipagarup nga inar-aramat dagiti Cainites, maysa a nasapa a Cristiano a gnostico a secta. Naipablaak daytoy iti 2006 kalpasan a natarimaan ken naipatarus daytoy manipud kadagiti nasarakan a kadaanan a manuscrito a papyrus a naisurat iti duog a pagsasao a Coptico. Mapapati nga orihinal a naisurat daytoy iti pagsasao a Griego ngem naipatarus iti Coptico iti nasarakan a manuscrito a napetsaan babaen ti radiocarbon iti nagbaetan ti maika-3 ken maika-4 a siglo.
Linaon ti evangelio ti positivo a a pannakaitalimudok ken ni Judas Iscariote, ti apostol a nadakamat kadagiti orthodox wenno tradisional nga Evangelio a kas nangliput ken ni Jesus babaen ti panangilakona iti Cristo kadagiti autoridad a Romano a nangilansa ken Jesus iti cruz. Patalgedan ti Evangelio ni Judas a maysa a panagtungpal kadagiti bilin ni Jesus ti inaramid ni Judas Iscariote a saan ket a kas panangliput.
Adda aganay a 50 nga ob-obra a mapapati kas evangelios ti nasapa a simbaan, ngem 20 laeng kadagitoy nga evangelio ti am-ammo, a pakairamanan dagiti uppat a canonical nga evangelio da Juan, Marcos, Lucas ken Juan. Ti Evangelio ni Judas ket maysa kadagiti nabati a 16 nga evangelio.


text:
Papa Conon
Ni Papa Conon (c. 630 – 21 Septiembre 687) ket isu ti Papa manipud idi 21 Oktubre 686 aginggana idi pimmusay idiay Roma. Isu ket naipan a kas komproniso a kandidato, gapu ti kaadda a suppiatan a nagbaetan dagiti dua a sangkatipunan dagti nagtaeng ti milisia ken kleriko a Roma. Idi pimmusay, ni Conon ket naipunpon idi idiay Immuna a Basilika ni San Pedro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Conon idiay Wikimedia Commons


text:
Gabon
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Gabon
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio


text:
Digital object identifier
Ti digital object identifier (DOI) wenno ti pagsasao nga Ilokano ket dihital a panagilasin ti banag ket maysa a kuerdas ti karakter (ti "dihital a panagilasin") a mausar ti naisangsangayan a panagilasin ti banag a kas ti elektroniko a dokumento. Ti metadata a maipanggep ti banag ket naipenpen a mainaig ti DOI a nagan ken daytoy a metadata ket mabalin a mangiraman ti lokasion, a kas ti maysa a URL, nga isu daytoy ti panabirukan ti banag. Ti DOI para ti maysa a dokumento ket agtagtaginayon, ngem ti lokasionna ken dagiti dadduma a metadana ket mabalin nga agbalbaliw. Ti panagitudo ti online a dokumento babaen ti bukodna a DOI ket mangted ti nataltalna a panagisilpo ngen ti panagitudo laeng ti bukodna a URL, gapu ket no agablbaliw ti bukodna a URL, ti nangipablaak ket pabaroenna laeng ti metadata para iti DOI tapno makasilpo ti baro a URL.[1][2][3]
Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sinurat ni, Ian H., David Bainbridge ken ni David M. Nichols (2010). Kasano ti Agaramid ti Dihital a Biblioteka (2nd ed.). Amsterdam; Boston: Morgan Kaufmann. pp. 352–253. ISBN 978-0-12-374857-7.
- ^ Langston, Marc; Tyler, James (2004). "Ti panagisilpo kadagiti warnakan nga artikulo iti online a lugar ti pagisuroan: Ti agtagtaginayon a panilpo, DOI, ken OpenURL". Ti Internet ken Nangatngato nga Edukasionn 7 (1): 51–58. doi:10.1016/j.iheduc.2003.11.004.
- ^ "Kasano ti panakabalin ti 'Dihital a Panagilasin ti Banag'". BusinessWeek (BusinessWeek). 2001-07-23. Naala idi 2010-04-20. "No maipagarup a dagiti agipabpablaak ket taripatuenda dagiti databases, dagitoy a naisentro a reperensia, asaan a kasla dagiti agdama a panilpo ti Web, ket saanto a matukkol wenno mabaak."


text:
Sikolohía
Ti sikolohía ket maysa nga akademiko ken maipakat a displina a mangiraman ti sientipiko a panagadal kadagiti maipapan ti isip a pamay-an ken dagiti panagkukua.[1][2] Ti sikolohía ket adda ti madagdagus a gandat ti panakaawat dagiti agmaymaysa ken dagiti grupo babaen kadagiti panangipatakder kadagiti sapasap a pamunganayan ken panagsuksukisok kadagiti naisangsangayan a kaso,[3][4] ken babaen dagiti adu a pannakaigapo daytoy ket dumtengan a pakagandatan ti panagpasayaat ti kagimongan.[5][6] Iti daytoy a rabaho, ti propesional agobobra wenno agsuksukisok ket tinawtawagan a kas ti maysa a sikologo, ken mabalin a maidasig a kas maysa a sosial, panagkukua, wenno kognitibo a sientista. Dagiti sikologo ket pumadasda a mangawat ti papel dagiti pamay-an ti isip iti agmaymaysa ken sosial a panagkukua, bayat nga agsuksukimat kadagiti pisiolohiko ken neurobiolohiko a pamay-an a pakaibatayan dagiti kognitibo a pamay-an ken panagkukua.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kasano nga inlawlawagan ti APA ti "sikolohía"?". Naala idi 15 Nobiembre 2011.
- ^ "Pannakaipalpalawag ti "Sikolohía (Pagsurotan aPanid ti APA)"". Naala idi 20 Disiembre 2011.
- ^ Fernald LD (2008). Sikolohía: Dagiti innem aperspektibo (pp. 12–15). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
- ^ Hockenbury & Hockenbury. Psychology. Worth Publishers, 2010.
- ^ O'Neil, H.F.; cited in Coon, D.; Mitterer, J.O. (2008). Pangyuna ti sikolohía: Dagiti dalanan ti isip ken panagkukua (maika-12 ed., pp. 15–16). Stamford, CT: Cengage Learning.
- ^ "Ti mision ti APA [American Psychological Association|Amerikano a Sikolohiko nga ASosiasion] ket ti mangiparang-ay ti pannakapartuat, komunikasion ken pannakaipakat ti sikolohiko a pannakaammo tapno maimbagan ti kagimongan ken mapasayaat ti biag ti tattao"; APA (2010). Maipanggep ti APA. Naala idi 20 Oktubre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sikolohia idiay Wikimedia Commons


text:
Katar
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud idiay Qatar)
Katkategoria:
- Katar
- Arabiano a Peninsula
- Dagiti pagilian ti Lumaud nga Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti emirato
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo a Pagtitinnulongan para kadagiti Arabo nga Estado ti Golpo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti peninsula ti Asia
- Dagiti pagilian ti Persiano a Golpo
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1971
- Lumaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Kategoria:Pampanid nga agus-usar ti dakamat nga addaan ti accessdate ken awan ti URL
Daytoy ket pagsurotan a kategoria kadagiti dakamat nga agus-usar ti
|accessdate= a saan met a mangited ti url para iti
|url=.
|accessdate= masapul ti
|url=
Ti
|accessdate= ket isu ti petsa nga inaganan ti taudan ti web babaen ti
|url= a nainayon iti artikulo. No ti
|accessdate= ket nainayon iti dakamat nga awan ti
|url= agparangto daytoy a mensahe. No ti dakamat ken saan nga agus-usar ti silpo ti web, ti
|accessdate= ken redundante ken nasken a maikkat.
No dagiti taudan ti web ket adda ti panangipablaak wenno sabalipay a natalinaay a petsa a mainaig iti daytoy, ti
|accessdate= ket adda laeng iti limitado a patag ngem mabalin a naserbi iti panangilasin ti maysa a maitutop a bersion ti taudan. No awan tit
|url=, ti
|accessdate= ket awan ti kaibuksilanna.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, mangited ti pateg para iti
|url= wenno ikkaten ti
|accessdate=. Dagiti editor ket nasken a padasenda ti mangikeddeng no apay a ti dakamat ket addaan ti
|accessdate= ngem awan ti
|url=. Kas pagarigan, ti dakamat ket mabalin a kasisigud nga awan ti
|url=, wenno ti
|url= ket mabalin a naikkat gaputa dagiti silpo a manglabsing ti karbengan ti kopia ti nagpartuat, wenno gaputa ti
|url= ket naikeddeng idi a natay ken (di naigaggagara) a naikkat. No ti dakamat ket kasisigud nga awan ti
|url= wenno naikkat idi para kadagiti panaglabsing ti karbengan ti kopia, ikkaten ti
|accessdate=. No naikkaten ti natay nga
|url=, ipasubli ti
|url= ken no mabalin simpaen daytoy.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga agus-usar ti dakamat nga addaan ti accessdate ken awan ti URL.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid iti espasio ti Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia tungtungan ket saana mairaman kadagiti pagsurotan a kategoria ti biddut.
Pampanid iti kategoria "Pampanid nga agus-usar ti dakamat nga addaan ti accessdate ken awan ti URL"
Ti sumaganad a 26 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 26 a dagup.


text:
VIGAN CITY - Lima iti natay ken 45 ti nadundunor iti pannakaisadsad ti jeep idiay Baay-Licuan, Abra.
Segun ken ni Chief of Police P/Inspector Henry Rosal, agdagup iti limapulo a pasaheros pakairamanan ti driver a ni Victor Gallotan Pacio, 44, addaan asawa ken taga Barangay Mapisla iti naglugan iti jeep idi napasamak ti aksidente.
Maibasar iti imbestigasyon ti Baay- Licuan PNP, agaw- awid dagiti biktima a naggapu iti immatendaran da a programa ti 4Ps idiay sitio Baquero, Barangay Nalbuan ngem idi adda dan iti agpasalog a pagkurbaan ti kalsada, naawanan ti preno ti jeep a puon ti pannakaitappuak na iti kanal nga aguneg iti maysa a metro.
Agsipud iti kinapardas ti panagsalog ti jeep, timpuak dagiti dadduma a pasaheros idinto a naipakpak met dagiti dadduma iti uneg ti lugan a puon ti nakatayan ken nakadundunoran dagiti pasaheros.
Dagiti nadundunor ket naitaray iti nadumaduma nga ospital idiay Abra idinto a dagiti nakaro ti kasasaad na ket naitaray idiay MetroVigan Cooperative Hospital, Bantay, Ilocos Sur.
Nainget nga im- imbestigaran dagiti PNP- Baay- Licuan, Abra ti nakaam- ames nga aksidente.


text:
Papa Marcelo I
Ni Santo Papa Marcelo I, ket isu ti papa manipud idi Mayo wenno Hunio 308 aginggana idi 309, isu ti simmaruno kenni Papa Marcelino kalpasan ti atiddog a naggiddiatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Liber Pontificalis, ed. Louis Duchesne, I, 164–6; cf. Pangyuna, xcix–c; Acta SS., Enero, II, 369
- Joseph Langen, Pakasaritaan ti Romano Katoliko a Simbaan I, 379 sqq.
- Paul Allard, Pakasaritaan ti panagirurumen, V, 122–4
- Louis Duchesne, Taga-ugma a pakasaritaan ti Simbaan, II, 95–7.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Marcelo I idiay Wikimedia Commons
Daytoy nga artikulo ket mangiraman ti testo manipud ti pablaak nga adda itan iti turay a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope Marcellus I". Katoliko nga Ensiklopedia. Robert Appleton Company.