text:
JW.ORG
—Mangpaspasayaat iti Biag
Dagiti tattao iti sadinoman ket matultulongan ti jw.org. Dagiti sumaganad ket sumagmamano laeng iti adu nga ebkas ti apresasion a naipatulod iti sangalubongan a hedkuarter dagiti Saksi ni Jehova agingga idi Mayo 2014.
Tulong Kadagiti Ubbing
“Ti ages-eskuela a bassit pay nga anakko ket mangyawid no kua kadagiti lapis, babassit nga ay-ayam, ken anteohos pay ketdi dagiti gagayyemna. Namin-adun nga inlawlawagmi a panagtakaw ti ar-aramidenna ken dakes dayta. Saannakami nga ipangpangag agingga nga in-download-mi ti video a Dakes ti Agtakaw iti jw.org. Nagdakkel ti naitulongna ken dayta ti eksakto a kasapulan ti anakmi. Idi nabuyana, imbagana a kayatnan nga isubli amin nga inyawidna ta kombinsidon nga iti imatang ti Dios, dakes ti agtakaw. Talaga a natulongannakami daytoy a website!”
‘Ti video a Dakes ti Agtakaw iti jw.org ket nagdakkel ti naitulongna ken dayta ti eksakto a kasapulan ti anakmi’
“Magusgustuan dagiti annakmi ti website. Ida-download-da dagiti animated video a makatulong kadakuada nga ad-adda a mangyaplikar kadagiti prinsipio ti Biblia maipapan iti panagulbod ken panagtakaw. Masursuroda met ti agkakapateg a galad a mausarda iti unos ti panagbiagda isu a dakkel ti maitulongda iti kagimongan.”
Tulong Kadagiti Ages-eskuela
“Ibilangko idi a nagrigat ti ageskuela isu a kayatko payen ti sumardeng. Ngem maysa nga aldaw, nabasak ti artikulo nga ‘Isardengko Kadin ti Ageskuela?’ iti website a jw.org. Impaawatna nga adda maitulong kaniak ti panageskuela. Naammuak a no ageskuelaak, masanayak para iti masanguanan ken matulongannak nga agbalin a responsable.”
“Dagiti balakad daytoy a website para kadagiti agtutubo ti nangisuro kaniak no kasanok a pagtalinaeden dagiti nasayaat nga ugalik iti eskuelaan”
“Dagiti balakad daytoy a website para kadagiti agtutubo ti nangisuro kaniak no kasanok a pagtalinaeden dagiti nasayaat nga ugalik iti eskuelaan. Nasursurok nga ipasnek ti panagadalko ken liklikan dagiti pakasingaan.”
“Inyestoria ti katrabahuak a mabul-bully ti anakna a babai idiay eskuelaan. Padana met la a babai ti kangrunaan a mangar-aramid iti dayta. Saan a nasayaat ti epekto dayta iti anakna nga uray la dina kayaten ti mapan ageskuela iti sumagmamano nga aldaw ta mabutbuteng unay. Inlawlawagko kenkuana ti sumagmamano a punto ti whiteboard animation a Maparmekmo ti Bully Uray Dika Lumaban, a mabuya iti jw.org. Nagustuanna unay ti balakad nga agpakatawa tapno mabaliwan ti taray ti saritaan. Sinuruanna ti anakna no kasano ti panangsango iti bully. Nagbanaganna, naturtureden ti anakna no mapan ageskuela. Idi agangay, simmayaat ti situasion ken nagbalin payen a mannakigayyem ti mangbul-bully kenkuana.”
Tulong Kadagiti Agtutubo
“Pagyamanan iti artikulo a napauluan iti ‘Apay a Sugsugatek ti Bagik?’ a mabasa iti jw.org. Nabayagen a problemak dayta. Impagarupko no sisiak ti kasta ket no ibagak iti sabsabali, didak maawatan. Talaga a nakatulong kaniak dagiti pagarigan iti artikulo. Adda met laengen makaawat kaniak!”
“Talaga a nakatulong kaniak dagiti pagarigan iti artikulo. Adda met laengen makaawat kaniak!”
“Gapu iti jw.org, nalaklaka a makagun-odak iti tulong maipapan kadagiti problema a mangap-apektar kadagiti agtutubo. Adda artikulo a nangnangruna a nakatulong kaniak a mangilasin kadagiti kita ti panangbastos isu a naamirisko a biktimaak gayam idi iti kasta. Ita, ammokon dagiti umiso a pamay-an a mangsango iti dayta.”
Tulong Kadagiti Nagannak
“Nakaal-alikuteg ti tin-edyer nga anakko. Masansan a marigatanak unay gapu iti agbaliwbaliw ken di maispeling a kababalinna. Gapu iti dayta, marigatankami nga agtungtong. Maysa nga aldaw, linuktak ti jw.org iti seksion a para kadagiti agassawa ken nagannak. Nagadu nga artikulo ti nakitak a makatulong iti situasionko ken nangisuro kaniak no kasanok a kasarita ti anakko. Nabenepisiaran met isuna iti jw.org. Ibagbaganan kaniak ti riknana agraman dagiti pakaragsakan ken pakadanaganna.”
“Masansan a naintiempuan ti kaadda ti maysa nga artikulo iti jw.org a makatulong kadakami a mangsolbar iti problema dagiti annakmi”
“Para kadakami a nagannak, tultulongannakami ti jw.org tapno naragsak ti panangisuromi kadagiti annakmi. Kas pagarigan, ti whiteboard animation maipapan iti panangbirok iti pudno a gayyem ti nakatulong kadakuada a maaddaan iti umiso a pannakaawat maipapan iti pannakigayyem ken no kasano a makigayyemda kadagidiay nasayaat ti impluensiana kadakuada. Masansan a naintiempuan ti kaadda ti maysa nga artikulo iti jw.org a makatulong kadakami a mangsolbar iti problema dagiti annakmi. Naglaon dayta iti nagadu a balakad.”
Tulong Kadagiti Agassawa
“Innem a tawenen sipud idi nagkallaysakami ken baketko. Kas iti dadduma nga agassawa, marigatankami a pagtunosen ti agduma nga estilo ti pannakisaritami, dimmakkelanmi a pamilia, ken kapanunotanmi kadagiti bambanag. Iti jw.org, nagustuak ti artikulo a napauluan iti ‘No Kasano ti Dumngeg a Naimbag.’ Praktikal ti balakadna maipapan iti panangpasayaat iti abilidad a dumngeg. Binasak dayta sa impabasak met ken baketko. Inkagumaanmi nga iyaplikar dagiti makatulong a singasingna.”
“Gapu iti jw.org, nasalbar ti relasionmi nga agassawa”
“Makatawenen a makitimtimpuyogak kadagiti Saksi ni Jehova ket kayatko nga iyebkas ti apresasionko gapu iti website a jw.org. Adu ti nasursurok iti dayta a site, agraman ti panangkontrolko iti kinamanagpungpungtotko ken no kasano nga agbalinak a nasayaat nga asawa ken ama. Talaga a maikunak a gapu iti jw.org, nasalbar ti relasionmi nga agassawa.”
Tulong Kadagiti Umel
“Gimmanaygayak manen gapu iti jw.org. Limmaingak nga agsenias babaen kadagiti video iti American Sign Language. Panagriknak idi a diak makaaramid kadagiti makapnek a kalat iti biag. Ngem idi nabuyak ti video a Seeing God’s Word in My Language, rimmagsakak ken bimmileg ti determinasionko a kanayon a mangpanunot kadagiti positibo a banag.”
“Gimmanaygayak manen gapu iti jw.org”
“Talaga a nagpateg ti jw.org. Maysaak a boluntario a tumultulong kadagiti umel, nangruna kadagiti agtutubo nga umel. Gapu iti adu ken nadumaduma a reperensia iti sign language, limmaingak nga agsenias. Tinulongannak ti website a mangasistir kadagidiay kayatda a pasayaaten ti relasionda iti pamilia ken gagayyemda.”
Tulong Kadagiti Bulsek
“Maysaak a bulsek a natulongan ti jw.org. Ipapaayannak kadagiti impormasion nga adu pay a bulan ti mapalabas sakbay a maawatko no maipatulod iti koreo. Pinasayaat dayta a website ti biag ti pamiliak ken pinagbalinnak a makatulong a miembro ti komunidad. Gapu iti dayta, kagiddankon dagiti makakita a gagayyemko nga umawat iti impormasion.”
“Pinasayaat dayta a website ti biag ti pamiliak ken pinagbalinnak a makatulong a miembro ti komunidad”
“Para kadagidiay saan a makabasa iti Braille wenno awan umdas a kuartada a paggatang kadagiti libro a Braille, talaga a maysa a gameng ti jw.org. Babaen kadagiti makaisuro nga audio recording-na, mangngegan dagiti bulsek dagiti kabaruan nga impormasion maipapan iti nadumaduma a topiko. Nadisenio dayta a site para iti amin a kita ti tao. Iparpariknana kadakami a bulsek nga adda serbimi ken pasetkami iti kagimongan.”
Tulong Kadagiti Kayatda a Maam-ammo ti Dios
“Naiduma ti website-yo iti dadduma a narelihiosuan a site ta saan a napno kadagiti narelihiosuan a termino ken sasao a maawatan laeng ti padi. Dinaka met gabsuonan iti nagadu nga impormasion nga uray la matikawka. Simple ken direkta ti website-yo. Nalawag dayta ken saan a napno iti pilosopia. Dina pagparangen a komplikado ti pammati. Imbes ketdi, isursurona a kabaelan uray ti ordinario a tao ti maaddaan iti pammati.”
“Simple ken direkta ti website-yo . . . Isursurona a kabaelan uray ti ordinario a tao ti maaddaan iti pammati”
“Nakapimpiman! Kasta ti biagko no awan ti jw.org. Iti lubong nga adda iti naespirituan a kinasipnget, daytoy a website ket kas iti bombilia a mabalinko a gangtan a dagus. Insigida a makitak ken mangngegak dagiti artikulo a mangilawlawag iti panangmatmat ti Dios kadagiti bambanag ken maammuak dagiti sungbat ti adu a saludsodko iti biag.”
“Apresiarek amin a naawatko a naespirituan a tulong ditoy mismo a tengnga ti kabakiran iti South America. No awan daytoy a website, awan direksion ti biagko.”


c: text/html

text:
Nazi nga Alemania
Ti Nazi nga Alemania, a naamammoan pay a kas ti Maikatlo a Reich, ket isu ti sapasap a nagan ti Alemania idi daytoy ket maysa a totalitariano nga estado a tinurayan babaen ni Adolf Hitler ken ti bukodna a Nailian a Sosialista a Partido ti Agobobra nga Aleman (NSDAP). Idi 30 Enero 1933 ni Hitler ket nagbalin a ti Kanselor iti Alemania, a napardas a nagikkat kadagiti amin a kasuppiatna tapno agturay a kas ti agmaymaysa a daulo. Ti estado ket tinagilangitna ni Hitler a kas ti bukodna a Führer ("daulo"), a ngaisentro amin a bileg kaniana. Dagiti historiador ket nagiyunayunayda ti hipnotiko a pagangayan kadagiti retorikana kadagiti adu nga agbuybuya, ken ti panagkitana kadagit bassit a grupo. Nga insurat ni Kessel, "Ti panakalapunos...dagiti Aleman ket mangisasaoda ti panakaitalimeng ti 'hipnotiko' nga araraw ni Hiltler..."[4] Babaen ti "pamunganayan ti daulo", ti maibaga ti Führer ket isu ti isu ti maipategan kadagiti amin a linteg. Dagiti nangato nga opisial ket agreportada kenni Hitler ken surotenda dagiti annurotenna, ngen addaanda ti naisangsangayan nga autonomia. Ti gobierno ket saan idi a naur-urnos, nga agtitinnulong a bagi, ngem ti maysa nga urnong dagiti sangkatiponan a nagsalsalisal ti panagala ti bileg ken agpaspasayaat ti parabor para iti Führer.[5] Iti katengngaan ti Nalatak a Panagsagsagaba, ti Nazi a gobierno ket nakaipasubli ti rang-ay ken nannipatingga kadagiti kadagiti adu a saan a panangtrabtrabaho a nagus-usar ti napigsa a panaggastos ti milisia ken ti maysa nga aglalaok nga ekonomia ti nawaya nga komersio ken dagiti panakasanay ti sentro a panagplano.[6] Adu dagiti publiko a panagobobra a naararamid, a mairaman ti panagipatakder dagiti Autobahn. Ti panakaisubli ti rang-ay ket nakaited ti turayan ti panakdayeg; ti panagpasardeng kadagiti amin a kasuppiat ket nakaramid kenni Hitler a nagturay nga awan ti simupsuppiat.
Ti panag-gura a maipapan ti puli, a naipangpangruna ti kontra semitismo, ket isu idi ti kangrunaan a gandat ti kagimongan iti Nazi nga Alemania. Ti Gestapo (nalimed a polis ti estado) ken ti SS a babaen ni Heinrich Himmler ket dinadaelda ti liberal, sosialista, ken ti komunista a kasuppiat, ken pinarukma ket pinatayda dagiti Hudio. Naipamatmati a dagiti Tattao a Hermaniko—a tinawtawagan pay a kas dagiti Nordiko a puli—ket isu dagitoy ti kapuroan a representasion ti Ario a puli, ken isu ngarud a dagitoy ket ti agturay a puli. Ti edukasion a pakaipatengngaan ti isip iti maipapan ti puli a biolohia, annuroten ti populasion, ken ti maipapan ti bagi a kasalun-at. Ti panakaikameng iti Hitler a Kinaagtutubo nga organisasion ket nagbalin a nasken a kapilitan. Ti bilang dagiti babbai a nakastrek iti kalpasan ti sekondario a panagadal ket bimmaba, ken dagiti opurtunidad ti karrerr ket napabassit. A natawtawagan dagti karnengan ti babbai a kas ti "produkto ti Husio a kinasirib," dagiti Nazi ket nagsanayda ti tinawtawaganda a "emansipasion manipud ti emansipasion."[7] Ti panagliwliwa ken turismo ket naurnos babaen ti programa a Pigsa Babaen ti Ragsak. Ti gobierno ket nagtengtengngel kadagiti artistiko a panagiyebkas, a nagiragragpat kadagiti naisangsangayn a porma ti arte ken nagpatammay ken nagiparit kadagti dadduma. Dagiti Nazi ket nagirugida ti di nadayeg a Entartete Kunst (Dehenerado nga arte) a panagibabuya idi 1937.[8] Ti ministro ti propaganda a ni Joseph Goebbels ket nagisumamay a nagusar kadagiti pelikuka, dagiti dakel a gimongan, ken ti makahipnotismo a panagbitla ni Hitler tapno matengngel ti pamanunotan ti publiko.[9] Ti Kalgaw nga Olimpiada ti 1936 ket nanagipabuya ti Maikatlo a Reich iti sangalubongan nga entablado.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idi 1939, sakbay a ti Alemania ket nakagun-od ti panagtengngel kadagiti dua a naudi a rehion a tinengtengngelna idi sakbayan ti Tulag ti Versailles—Alsace-Lorraine, Danzig, ken ti paset ti Laud a Prusia a lokal a naamammoan a kas ti "Polako a Koridor"—ti kalawana ket 633,786 kuadrado kilometro (244,706 sq mi). Kitaen ti Statistisches Jahrbuch 2006.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gesetz über das Staatsoberhaupt des Deutschen Reichs, 1 Agosto 1934:
"§ 1 Ti opisina ti Reichspräsident ket naitipon iti Reichskanzler. Isunga dagiti dati a karbengan ti Reichspräsident ket naipan iti Führer ken Reichskanzler ni Adolf Hitler. Isu ket aginagan kadagiti deputadona."
- ^ Neil J. Kressel (2002). Masa a Gura: Ti Sangalubongan nga Itatakder ti Panagpatay ti Puli Ken Aligaget. Basic Books. p. 121.
- ^ Anthony McElligott; Tim Kirk; Ian Kershaw (2003). Ti Panagobobra para iti Führer: Dagiti salaysay a pammadayaw kenni Apo Ian Kershaw. Manchester U.P. p. 6.
- ^ Robert O. Paxton; Julie Hessler (2011). Ti Europa iti Maika Duapulo a Siglo. Cengage. p. 286.
- ^ Guntram H. Herb (2008). Pagpagilian ken Nationalismo: Ti Sangalubongan a Panagrepaso ti Pakasaritaan. ABC-CLIO. p. 454.
- ^ Stephen J. Lee (1996). Weimar ken Nazi nga Alemania. Heinemann. p. 56.
- ^ Peter Watson (2002). Moderno nga Isip: Ti maysa a Nasiriba Pakasaritaan ti Maika-20 a Siglo. HarperCollins. p. 328.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Antoine Laurent de Jussieu
Ni Antoine Laurent de Jussieu (12 Abril 1748 – 17 Septiembre 1836) maysa idi a Pranses a botaniko, a naindayegan a kas ti immuna a nangipalaak ti natural a pannakaidasig dagiti agsabsabong a mula; kaaduan iti sistemana ket agtultuloy a maus-usar tatta nga aldaw. Ti panangidasigna ket naibatay iti ken naipaatiddog a di-naipablaak nga obra babaen ti ulitegna, ti botaniko a ni Bernard de Jussieu.
Dagiti linaon
Biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Jussieu ket naipasngay idi idiay Lyon. Isu ket napan idiay Paris tapno agadal iti medisina, ken nagturpos idi 1770. Isu ket propesor idi ti botanika idiay Jardin des Plantes manipud idi 1770 aginggana idi 1826. Ti anakna a lalaki a ni Adrien-Henri ket nagbalin met a botaniko.
Iti panagadalan kadagiti agsabsabong a mula, ti Genera plantarum (1789), ni Jussieu ket nangampon ti metolohia a naibatay iti panag-usar kadagiti nadumaduma a karakter tapno maipalawag dagiti grupo, ti maysa a panunot a naala manipud ti Eskoses-Pranses a naturalista a ni Michel Adanson. Daytoy ket signipikante a pannakapasayaat iti "artifpisial" a sistema ni Linnaeus, a ti kadayegan nga obrana ket ti pannakaidasig dagiti mula kadagiti klase ken dagiti urnos a naibatay itibilang dagiti estabre ken dagiti pistil. Ni Jussieu ket inus-usarna met idi ti binomio a nomenklatura Linnaeus, a nagresultaan ti obra a kaaduan a nakaabot ti adu nga impakto; kaaduan kadagiti agdama nga aldaw a pamilia ti mula ket agtultuloy pay laeng a naigupit kenni Jussieu. Ti 1981 a Pakasaritaan ti siensia ti botanika ni Morton ket nakabilang kadagiti 76 a pamilia ni Jussieu a naikonserba idiay ICBN, no kas pagarigan a maigiddiat laeng kadagiti 11 para kenni Linnaeus. Iti panagsursurat ti natural a sistema, ni Sydney Howard Vines ket inbagbagana a
"Ti gloria iti daytoy a nasayaat a pannakagn-od ket tagikua met ni Jussieu: isu idi ket makabael a tao a husto a nagparang iti sikolohiko a kanito, ken ti lallaki a nagparang a nakaaramid, ken agtuloyto a mangaramid, amin a nalatak a panagisapasap iti siensia."[1]
Idi 1788, isu ket nabutosan a ganganaet a kameng ti] Naarian a Sueko nga Akademia dagiti Siensia.
Isu ket kameng idi ti Masoniko a Pagdagusan ti Les Neuf Sœurs.
Dagiti obra[urnosen | urnosen ti taudan]
- Jussieu, Antoine Laurent de (1789). Genera plantarum : secundum ordines naturales disposita, juxta methodum in Horto regio parisiensi exaratam, anno M.DCC.LXXIV. Paris. OCLC 5161409. Naala idi 2009-08-19.
- Jussieu, Antoine Laurent de. Opuscules de botanique. Naala idi 2009-08-19.
- Principes de la méthode naturelle des végétaux. París, 1824.
- 1770 : An aeconomiam animalem inter et vegetalem analogiae ou Comparaison de la structure et des fonctions des organes végétaux avec les phénomènes de la vie animale (Thèse défendue devant la faculté de médecine de Paris)
- 1773 : Mémoire sur la famille des renonculacées Iti: Histoire de l'Académie Royale des Sciences. Année 1773. Paris 1777, p. 214–240.
- 1774 : Exposition d'un nouvel ordre de plantes adopté dans les démonstrations du Jardin royal Iti: Histoire de l'Académie Royale des Sciences. Année 1774. Paris 1777, p. 175–197.
- Examen de la famille des Renoncules. In: Histoire de l'Académie Royale des Sciences. Année 1773. Paris 1777, pp. 214–240
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Antoine-Laurent de Jussieu idiay Wikimedia Commons
- ^ Vines, Sydney Howard (1913). "Robert Morison 1620—1683 and John Ray 1627—1705". Iti Oliver, Francis Wall. Makers of British botany. Cambridge University Press. pp. 8–43.
- ^ "Panag-usisa ti Mannurat para kenni 'Juss.'". International Plant Names Index.
- Duane Isely, One hundred and one botanists (Iowa State University Press, 1994), pp. 118–120
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "De Jussieu". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Stevens, Peter Francis (2013). The Development of Biological Systematics: Antoine-Laurent de Jussieu, Nature, and the Natural System. Columbia University Press, 2013. ISBN 0231515081. Naala idi 4 Pebrero 2014.


text:
Sistema ti panagrukod
Ti sistema ti panagrukod ket ti agasmang dagiti yunit ti panagrukod a mabalin a mausar tapno maibaga ti ania man a mabalin a marukod ken historikal idi a nangruna, naregulado ken naipalawag gapu ti panagtagilako ken ti internal a komersio. Kadagiti moderno a sistema ti panagrukod, adda dagiti kantidad a naidesignado a kas dagiti kammasapulan a yunit, a ti kayatna sawen ket amin dagiti masapul a yunit ket mabalin a maala kaniada, a bayat a dagiti nasapa ken kaaduan a naipakasaritaan a panawen, dagiti yunit ket naited babaen ti arbirario a bilin babaen dagiti entidad ti agturturay ken dagitoy ket saan nga agsisilpo a mainaig wenno bukod a natalinaay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tavernor, Robert (2007), Smoot's Ear: The Measure of Humanity, ISBN 0-300-12492-9


text:
Supersebbangan
Ti supersebbangan ket maysa agrupo iti saan a basbassit ngem ti dua a naisangayn a sebbangan ngem asideg nga agkabagian a sebbangan iti alopatriko a pannakaiwarwaras. Saan amin a karikot ti sebbanagan, urayno dagiti kriptiko wenno singsing a sebbangan ket supersebbangan, ken ti sinnublat, ngem adu ti kastoy. Ti supersebbanagn a mangbukel ti dua a kabsat a sebbangan ket tinawtawagan ti paris a sebbangan.
Dagti kas pagarigan ket mairaman ti:
- Puffinus puffinus grupo dagiti shearwater – saan a supersebbangan, ngem ti P. yelkouan ti grupo a dati a naglaonanna ket supersebbangan.
- Phylloscopus collybita grupo dagiti leaf warbler
- dagiti Tapaculo


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Panaglisensia:[urnosen]
Kasisigud a listaan pang-ipan[urnosen]
The original description page is/was here. All following user names refer to en.wikipedia.
- 2009-05-02 14:09 Ichwan Palongengi 276×59× (17023 bytes) Made the number wider
- 2009-05-02 14:01 Ichwan Palongengi 276×59× (16498 bytes) {{logo fur   |Article = Windows 98 |Use = Product   |Source =   |Used for = |Owner = |Website = |History
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panagusar iti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panagusar idiay ar.wikipedia.org
- Panagusar idiay az.wikipedia.org
- Panagusar idiay be.wikipedia.org
- Panagusar idiay bn.wikipedia.org
- Panagusar idiay bs.wikipedia.org
- Panagusar idiay cs.wikipedia.org
- Panagusar idiay da.wikipedia.org
- Panagusar idiay de.wikipedia.org
- Panagusar idiay el.wikipedia.org
- Panagusar idiay en.wikipedia.org
- Panagusar idiay eo.wikipedia.org
- Panagusar idiay es.wikipedia.org
- Panagusar idiay fi.wikipedia.org
- Panagusar idiay hu.wikipedia.org
- Panagusar idiay id.wikipedia.org
- Panagusar idiay ja.wikipedia.org
- Panagusar idiay ka.wikipedia.org
- Panagusar idiay kk.wikipedia.org
- Panagusar idiay ko.wikipedia.org
- Panagusar idiay lv.wikipedia.org
- Panagusar idiay mr.wikipedia.org
- Panagusar idiay ms.wikipedia.org
- Panagusar idiay nl.wikipedia.org
- Panagusar idiay no.wikipedia.org
- Panagusar idiay pl.wikipedia.org
- Panagusar idiay pl.wikibooks.org
- Panagusar idiay pt.wikipedia.org
- Panagusar idiay ru.wikipedia.org
- Panagusar idiay sh.wikipedia.org
- Panagusar idiay si.wikipedia.org
- Panagusar idiay sk.wikipedia.org
- Panagusar idiay sr.wikipedia.org
- Panagusar idiay sv.wikipedia.org
- Panagusar idiay ta.wikipedia.org
- Panagusar idiay te.wikipedia.org
- Panagusar idiay tr.wikipedia.org
- Panagusar idiay vi.wikipedia.org
- Panagusar idiay yo.wikipedia.org
- Panagusar idiay zh.wikipedia.org


text:
Estoria 86: Lallaki nga Inturong ti Bituen
MAKITAM kadi ti naraniag a bituen nga itudtudo ti maysa kadagitoy a tattao? Dagitoy a lallaki naggapuda iti Daya. Mamatida a ti bituen iturturongna ida iti maysa nga importante.
Idi nakagteng dagiti lallaki idiay Jerusalem, nagimtuodda: ‘Ayan ti ubing nga agbalinto nga ari dagiti Judio? Nakitami ti bituenna a damo idi addakam idiay Daya.’
Ni Herodes, nga ari ti Jerusalem, dina kayat nga adda sabali nga ari a mangala ti lugarna. Gapu itoy sinaludsodna iti nangato a padi no sadinot’ pakaiyanakan ti naikari nga ari. Kunada: ‘Kuna ti Biblia idiay Betlehem.’
Kalpasanna inawaganna dagiti lallaki a naggaput’ Daya. Imbagana kadakuada nga ipakaammoda kenkuana inton nabirokandan ti ubing. Naginkukuna ni Herodes a kayatna met ti agdaydayaw iti ubing, ngem ti kinapudnona ket kayatna a patayen.
Sinursurot dagiti lallaki ti bituen idiay Betlehem, ket nakitada ti yan ni Maria ken Jesus. Nangtedda ti regregalo iti ubing a Jesus. Ngem pinakdaaran ni Jehova ida a saanda nga agsubsubli ken Herodes, isu a nagawidda iti sabali a dalan.
Nakapungtot ni Herodes idi nangngeganna a nagawiden dagiti lallaki a taga Daya. Gapu itoy imbilinna nga amin nga ub-ubbing a lallaki idiay Betlehem a dua a tawen agpababa mapapatayda. Ngem pinakdaaran ni Jehova ni Jose, ket nagtalawda a napan idiay Egipto. Kalpasan ti ipapatay ni Herodes, nagsublidan idiay Nazaret. Ditoyen ti dimmakkelan ni Jesus.
Asino ti kunam a nangpasilnag iti dayta baro a bituen? Laglagipem, a gapu iti bituen naiturong nga immuna dagiti lallaki idiay Jerusalem, a ngangngani isut’ nakapapatayan ni Jesus. Kayat ni Satanas a patayen ti Anak ti Dios, isu a nalabit isut’ nangpasilnag iti dayta a bituen.
Mateo 2:1-23; Mikias 5:2.
Dagiti Saludsod
- Siasino dagiti lallaki iti ladawan, ket apay nga itudtudo ti maysa kadakuada ti naraniag a bituen?
- Gapu ta dina kayat nga adda sabali nga ari a mangala iti lugarna, ania ti inaramid ni Ari Herodes?
- Nangiturongan ti naraniag a bituen kadagiti lallaki, ngem apay a nagnada iti sabali a dalan idi nagsublida iti pagilianda?
- Ania ti imbilin ni Herodes, ken apay?
- Ania ti imbaga ni Jehova nga aramiden ni Jose?
- Siasino ti nangpasilnag iti baro a bituen, ken apay?
Kanayonan a saludsod
- Basaenyo ti Mateo 2:1-23.
Mano ti tawen ni Jesus ken pagnanaedanna idi binisita dagiti astrologo? (Mat. 2:1, 11, 16)


text:
Myanmar
Ti Myanmar i/ˈbɜrmə/, opisial a ti Republika iti Kappon iti Myanmar i/ˌmjɑːnˈmɑr/ Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw, pannakabalikas [pjìdàʊɴzṵ θàɴməda̰ mjəmà nàɪɴŋàɴdɔ̀]), ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia ken Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket nabeddengan babaen ti India, Bangladesh, Tsína, Laos ken Thailand. Pagkatlo ti dagup ti nakapalikmut ti Myanmar a 1,930 kilometro (1,200 mi) ket agporma ti aplaya iti igid ti Luek iti Bengal ken ti Baybay Andaman. Iti 676,578 km2 (261,227 kd mi), isu daytoy ti maika-40 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket isu pay ti maika-24 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong nga addan ti sumurok a 58.8 riwriw a tattao.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- ^ a b c d "Burma (Myanmar)". Internasinal a Pundo ti Paguartaan. Naala idi 6 Mayo 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ Ti kalsada nga inprastruktura ket pra iti panagmaneho ti kanigid pay laeng.
- ^ CIA – The World Factbook – Myanmar
- ^ Panagrangrang-ay a Banko ti Asian – Kinapudno a Pagalagadan ti Myanmar,  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- Is-isla ti Paracel (tinengngel babaen ti Tsina)
- Is-isla ti Pratas (tinengngel babaen ti Taiwan)
- Is-isla ti Spratly (sinuppiatan ken tinengngel babaen dagiti nadumaduma nga agtunton)
- Myanmar
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti dati a republika a sosialista
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Militar a diktadura
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1948
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Ti Eskosia (Eskoses a Gaeliko: Alba ([ˈalˠ̪apə] listen (tulong·paammo))) ket maysa a pagilian a paset iti Nagkaykaysa a Pagarian[11] Ssakupenna ti akin-amianan a pagkatlo iti isla iti Gran Britania, makibingbingay ti pagbeddengan iti Inglatera iti abagatan ken nabeddengan babaen ti Baybay Amianan iti Daya, ti Taaw Atlantiko iti amianan ken laud, ken ti Amianan a Kanal ken ti Baybay Irlanda iti abagatan a laud. Ti pay kangrunaan a daga, ti Eskosia ket buklenna pay dagiti 790 nga is-isla a mairaman ti Akin-amianan nga is-isla ken ti Hebrides.
- ^ "Rehistrar-Heneral Tengnga-2005 Karkulo ti Populasion para iti Eskosia". UK: Gro-Scotland. 16 Pebrero 2010. Naidulin manipud ti kasisigud idi 15 Pebrero 2008. Naala idi 30 Abril 2010.
- ^ "Ti Populasion iti Eskosia ket addaan ti kangatuan manipud idi 1977". STV. 27 Abril 2011. Naala idi 27 Abril 2011.
- ^ Dagiti Nailian a Pakabilangan a Gandat ti Eskoses. Dagup ti Domestiko a Produkto dagiti Agdama a Presio iti Eskosia, 2010 Q4. Edinburgh: Gobierno ti Eskoses. 11 Agosto 2010. Naala idi 2 Hulio 2011.
- ^ "Dagiti Napardas a Kinapudo ni Santo Andrew". Scotland.org—The Official Online Gateway. Naala idi 2 Disiembre 2007.
- ^ "St Andrew", Katoliko nga Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
- ^ "St Margaret iti Eskósia", Katoliko nga Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
"Patron a santo", Katoliko nga Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
- ^ "St Columba", Catholic Online, naala idi Nobiembre 15, 2011
- ^ "Directgov: Pagsasao nga Ingles – Gobierno, dagiti umili ken karbengan". Directgov. Naala idi 23 Agosto 2011.
- ^ "Europeano a Kalintegan a Dokumento para iti Rehional wenno dagiti Minoridad a Pagsasao". Gobierno ti Eskosia]. Naala idi 23 Oktubre 2011.
- ^ Macleod, Angus "Ti Gaeliko ket naikkan ti opisial a kasasaad" (22 Abril 2005) The Times. Londres. Naala idi 2 Agosto 2007.
- ^ "ISO 3166-2 Newsletter Date: 2007-11-28 No I-9. "Ti nasukatan a listaan dagiti subdibision a nagnagan ken kodigo dagiti elemento" (Panid 11)" (PDF). Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad dagiti kodigo para iti pannakabagian ti nagnagan dagiti pagilian ken dagiti subdibision – Paset 2: Kodigo dagiti subdibidion ti pagilian. Naala idi 31 Mayo 2008. "SCT Eskoses Pagilian"


text:
Chanakya
Ni Chanakya (c. 370–283 BCE)S. K. Agarwal (1 Septiembre 2008). Para iti Panagpasayaat ti Panagturay. Akademiko a Pundasion. p. 17. ISBN 978-81-7188-666-1. Naala idi 2012-06-06.  ket maysa idi nga Indiano a manursuro, pilosopo ken naarian nga agbalbalakad.
Isu ket kasisigud a manursuro ti taga-ugma a Unibersidad ti Takshashila, ni Chanakya ket nangimaton idi ubing ti immuna a pannakaipangato ti bileg ti Maurya nga emperador ti Chandragupta. Isu ti kaaduan a naipammadayawan para iti nangruna a papelna iti pannakabangon ti Maurya nga Imperio, isu daytoy ti immuna nga imperio iti pakasaritaan ti arkeolohiko a kaaduan a nagturay ti Indiano a subkontinente. Ni Chanakya ket nagserbi a kas ti nangruna nga agbalbalakad kenni Chandragupta ken ti anakna a lalaki a ni Bindusara.
Ni Chanakya ket tinawtawid a nailaslasin a kas Kautilya wenno Vishnu Gupta, a nangisurat ti taga-ugma a treatado ti politika ti India a nakunkuna a ti Arthaśāstra.[1] Iti kastoy, isu ket naipanpanunotan a kas pionero iti paset ti ekonomiko ken siensia politika idiay India, ken ti obrana ket naipagpagarup a kas maysa a nangruna a simmarunnuan ti Klasiko nga Ekonomiko.[2][3][4][5] Ni Chanakya ket sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti "Indiano a Machiavelli",[6] nupay dagiti obrana ket immununa babaen ti 1,800 a tawtawen ngem ni Machiavelli.[7] Dagiti onrana ket napukpukaw idi asideg ti gibus ti Gupta a dinastia ken saan a naduktalan manen aginggana idi 1915.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mabbett, I. W. (1964). "Ti Petsa ti Arthaśāstra". Warnakan ti Oriental a Kagimongan ti Amerikano (Oriental a Kagimongan ti Amerikano) 84 (2): 162–169. doi:10.2307/597102. JSTOR 597102. ISSN 0003-0279.
- ^ L. K. Jha, K. N. Jha (1998). "Chanakya: ti pionero nga ekonomista ti lubong", Internasional a Warnakan ti Sosial nga Ekonomiko 25 (2-4), p. 267–282.
- ^ a b Waldauer, C., Zahka, W.J. ken Pal, S. 1996. Kauṭilya's Arthashastra: Ti binabaybay-an a simmarunnuan ti klasiko nga ekonomiko. Indiano a Panagrepaso ti Ekonomiko, Tom. XXXI, No. 1, pp. 101-108.
- ^ Tisdell, C. 2003. Ti Lumaud a perspektibo ti Arthasastra ni Kauṭilya : daytoy kadi ket mangited ti batayan para iti ekonomiko a siensia? Ekonomiko a Teoria, dagiti Panakaipakat ken Banbanag ti Obra a Papel Blg. 18. Brisbane: Eskuela ti Ekonomiko, Ti Unibersidad ti Queensland.
- ^ Sihag, B.S. 2007. Kauṭilya kadagiti patakder, panagturay, pannakaammo, etiko ken prosperidad. Humanomics 23 (1): 5-28.
- ^ "Ti Indiano a Machiavelli" wenno Politikal a Teoria idiay India idi Dua a Ribu a Tawtawen babaen ni Herbert H. Gowen. Political Science Quarterly Tom. 44, No. 2 (Hun., 1929), pp. 173-192. Nangipablaak: Ti Akademia ti Politikal a Siensia.
- ^ Herbert H. Gowen (1929). ken iti adadu a naitaripnong a lubong wenno Politikal a Teoria idiay India idi Dua a Ribu a Tawtawen, Political Science Quarterly 44 (2), p. 173–192.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Chanakya idiay Wikiquote


text:
Papa Benedicto II
Ni Santo Papa Benedicto II ket isu ti Papa manipud idi 684 aginggana idi 685. Ni Papa Benedicto II ket pimmusay idi 8 Mayo 685. Isu ti simmaruno kenni Leon II. Urayno isu ket napili di 683, isu ket saan a naikeddeng aginggana idi 684 gaputa saan a naala ti pammalubos ni Emperador Konstantino IV aginggana idi kalpasan dagiti napalpalabas a bulan kalpasan ti pannakabutosna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Benedicto II idiay Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Wikidata
Ti Wikidata ket maysa a gandat ti Wikimedia tapno agpartuat ti maysa a nawaya ken pagtitinnulongan a batayan ti datos. Manipud idi Pebrero 2013[pabaroen], ti gandat ti Wikidata ket nagiyalalis kadagiti silpo ti pagsasao manipud kadagiti artikulo idiay sentral a batayan ti datos tapno mapalaka ti panagtaripato.
Ti Ilokano Wikipedia ket mabalinen nga agusar kadagiti silpo a naipenpen idiay Wikidata. Kas pagarigan, dagiti silpo ti pagsasao nga agparparang iti kanigid a baras ti Wikidata ket nagtaud manipud ti d:Q2013.
Iti kasakbayan, ti Wikidata ket mangiramanto kadagiti nadumaduma a kita kadagiti pakainaiganan dagiti datos, a kas dagiti pakaammo a mausar kadagiti infobox.
Dagiti linaon
- 1 Dagiti silpo ti pagsasao (Paset 1)
- 1.1 Panangimaton kadagiti silpo ti pagsasao iti Wikidata
- 1.2 Panangiyalis kadagiti silpo ti pagsasao
- 1.3 Mainaig a pakaammo
- 2 Infoboxes (Paset 2)
- 3 Dagiti silpo ti ruar
Dagiti silpo ti pagsasao (Paset 1)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tungngal maysa a Wikipedia a panid nga adda ti naikabkabil idiay Wikidata ket agus-usar kadagiti silpo a naipenpen idiay tapno maipakita dagiti silpo ti pagsasao a maiparparang dita kanawan a batong. Dagiti sigud a silpo ti pagsasao a naisurat iti wiki a testo iti maysa a panid ket mabalin pay laeng a mabigbigan wenno mausar, ken patuonennna laeng ti pakaammo para iti dayta a pagsasao (no adda) manipud idiay Wikidata.
No ti maysa nga artikulo ket naisilpo idiay Wikidata, daytoyen ket iparangna amin a silpo a nailista idiay, ket mainayon kadagiti silpo a naisurat iti wiki a testo iti artikulot. Kadagiti suppiat a kaso, wenno naikedkeddeng a panaggiddiat, a baetan ti lokal a silpo ken ti maysa a silpo ti Wikidata para iti maysa a naited a pagsasao, ti lokal a silpo ket isu ti maiparang; dagiti silpo ti Wikidata kadagiti sabali a pagsasao ket maiparangda pay.
No ti maysa nga artikulo ket saan pay a naisilpo manipud idiay Wikidata, daytoy ket agiparang laeng kadagiti silpo a naisurat ti wiki a testo iti artikulo, a kasla met laeng idi. Addanto dagiti kaskaso,addanto dagiti banag ti Wikidata a maipada iti artikulo, ngem ti artikulo ti Ilokano a Wikipedia ket saan pay a naikapet wenno naikameng ti daytoy. Kadagiti masakbayan a panagtartaripato iti Wikidata, dagitoy a banag ket masimpanto.
Panangimaton kadagiti silpo ti pagsasao iti Wikidata[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti baro nga artikulo[urnosen | urnosen ti taudan]
- S1. Kaparpartuatko ti maysa nga artikulo iti XEN; Ammokon nga adda dagiti artikulo kadagiti Wikipedia ti |Inggles|Tagalog iti daytoy met laeng a suheto a tinawtawagan ti XSW. Kasanoak nga agpartuat ti Interwiki a silpona daytoy?
- Mapanka idiay Wikidata.
- Iti kangrunaan a pagpilian (iti kanigid ti kudil a Vector) birukem ti "Banag babaen ti titulo".
- Pindutem ti "Banag babaen ti titulo".
- Iti agpakita a panid, ikabil ti kodigo ti pagsasao (kas pagarigan, en para iti Inggles) ken ti nagan ti panid idiay Wikipedia a kapadpadana (XSW). Kalpasan daytoy pindutem ti Biruken.
- No addan ti banag, mapanka iti baba ti banag, pindutem ti "agnayon", ikabilmo ti nalukatan a pagikabilan ti kodigo ti sitio (ilo para iti Ilokano) ken ti nagan ti artikulo a pinartutamo (XEN). Kalpasan daytoy pinduten ti "idulin". Nalpaskan.
- No awan daytoy a banag, partuatem daytoy babaen ti panagpindut ti "agpartuat ti maysa a banag", agiabilka ti nagannna (XEN) ken ti deskripsion ti banag. Kaplasan daytoy inayon ti kodigo ti pagsasao a kas ti naibagbaga dita ngato.
- No agplaplanoka nga agnayon kadagiti silpo ti pagsasao, mabalinmo nga usaren ti gadget a "slurpInterwiki", mabalin a magun-od datoy kadagiti gadget ti Wikidata. Kalpasam a napakabaelan ti gadget, ken addakan iti panid ti banag, pindutem ti "Agala kadagiti interwiki" kadagiti pagpilian dita kanigid.
Dagiti naiyalalis nga artikulo[urnosen | urnosen ti taudan]
- S2. Kaiyal-alisko iti artikulo iti YEN idiay NEY, ken amin dagiti silpo ti interwiki ket saanen a maiparparang. Ania kadi ti aramidek?.
- Mapanka idiay Wikidata ken biruken ti banag para iti YEN a kas ti naipalpalawag idiy S1.
- Iti panid ti banag, birukenm ti Ilokano a silpo ti interwiki, pindutem ti urnosen, sukatam YEN iti NEY, ken idulinmo no nalpaskan.
- Laglagipen a daytoy ket mabayag pay sakbay nga agparang ti Ilokano a panid. Mabalinmo a purgaen ti panid tapno daytoy ket dagus nga agparang.
Dagiti saan nga husto a silpo ti interwiki[urnosen | urnosen ti taudan]
- S3. Kakitkitak laeng a ti artikulo a ZEN ket naisilpo iti saan nga husto nga artikulo ti XSW kadagiti Wikipedia ti Aleman|Pranses|Inggles. Kasano ti panangpasayaatko daytoy?
- Idiay paset dagiti silpo ti interwiki ti artikulo ti ZEN pinduten ti simbolo ti panagsurat iti baba dagiti silpo ti interwiki. Daytoy ket mangipan kenka idiay Wikidata para iti banag ti ZEN.
- Idiay "Listaan dagiti panid a naisilpo ti daytoy a banag" a paset ti banag iti Wikidata, birukem ti Aleman a naikabil iti XSW.
- Pindutem ti "urnosen" a buton ti naikabil ken pindutem ti "ikkaten".
- Ulitem daytoy kadagiti saan nga husto a naikabkabil.
- No saan nga agparang ti simbolo ti pangsurat iti Wikipedia ti Ilokano, t banag ket saan pay a nainayon iti Wikidata. No kasta daytoy, surotem ti S1 dita ngato.
Adadu ngem maysa a pamilia ti interwiki[urnosen | urnosen ti taudan]
- S4. Nakitkitak laeng a dagiti artikuloiti ilo:YEN, en:YDE ken fr:YFR ket nagkakaduada a naisilpo, ken ti cs:YCS ken hu:YHU ket nagkakaduada a naisilpo. Nga amin dagitoy a lima nga artikulo ket ket addada iti agpapada a suheto. Kasano ti panagbirukko ken panagitipon kadagitoy iti Wikidata?
- Mabalinmo dagitoy a naikabkabil a kas ti naipalplawag iti S1 dita ngato – iti daytoy a kaso, mabalinmo a padasen tid:Special:ItemByTitle/en/YEN ken d:Special:ItemByTitle/cs/YCS; no saan amabalin daytoy, padasem ti agbiruk kadagiti sabali a titulo kadagiti sabali a Wikipedia, kadagiti kaso mabalin ti banag ket napartuaten para iti maysa a titulo, ngem ti artikulo ket saan pay a nasilpuan.
- No makabirukka ti dua a banag, ikkatem amin a silpo manipud iti maysa (sapasap a ti adda ti ab-ababa a numerona iti Q , ngem mabalin nga usaren ti sabali no adda dagiti addu a naisilpo nga artikulo), ken kiddawem a maikkat ti sabali.
- No makabirukka ti maysa a banag, inayonmo dagiti silpo a panngepen ti artikulo.
- No saanka a makabiruk kadagit ibanag, agpartuatka ti banag para kadagita lima nga artikulo, a kas ti naipalplawag iti S1 dita ngato.
- Iti sapasap, a kas panagraenm kadagiti dadduma nga agur-urnos ken agbasbasa kadagiti kakabsattayo a gandat, nasaysayaat no mapanaka agnayon kadagiti awan silpo kadagiti artikuloda.
- Mabalinmo dagitoy a naikabkabil a kas ti naipalplawag iti S1 dita ngato – iti daytoy a kaso, mabalinmo a padasen tid:Special:ItemByTitle/en/YEN ken d:Special:ItemByTitle/cs/YCS; no saan amabalin daytoy, padasem ti agbiruk kadagiti sabali a titulo kadagiti sabali a Wikipedia, kadagiti kaso mabalin ti banag ket napartuaten para iti maysa a titulo, ngem ti artikulo ket saan pay a nasilpuan.
Panaginayon kadagiti baro a silpo ti interwiki[urnosen | urnosen ti taudan]
- S5. Iti artikulo nga adda ti bukodna apannkaikabil iti Wikidata , ken dagiti silpona ket nabayagen nga inikkat babaen ti bot wenno tao, ken adda nagnayon iti Pangasinan a silpo ti interwiki. Ani akadi ti aramidek?
- Kitaem no adda ti artikulo iti Pangasinan ken adda met laeng iti isu a topiko;
- No adda, ikeddengmo a daytoy ket maysa a panagkiddaw nga inayon ti Pangasinan a silpo ti pagsasao iti Wikidata, surotem ti S1.
- No saan nga adda, ikkatem ti silpo ti pagsasao.
Dagiti agnanayon a suppiat[urnosen | urnosen ti taudan]
- S6 Ar-aramidek amin dagitoy, ngem kankanayok a makakitkita kadagiti suppiat kadagit sabali a wiki.
- Mapanka idiay Wikipedia tungtungan:Wikidata#Dagiti interwiki a suppiat ken ibagam dagitoy idiay. Masimpanto dagitoy wenno maipatulod idiay d:WD:IWC tapno daytoy ket mabalain nga ikaskaso kadagiti agar-aramat ti sabali a Wikipedia.
- No masapulmo iti tulong, mapanka agsaludsod ditoy.
Panangiyalis kadagiti silpo ti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti lokal a silpo ti pagsasao kadagiti panid ti Wikipedia ket mabalin a matalgedan a maikkat no ti lokal a listaan ken ti listaan ti Wikidata let agpadpada. Laglagipen a ti saan a naipalpalawag a pagikkat kadagiti silpo ti pagsasao ket mabalin nga gaparang a kas maysa a bandalismo. Tapno mapawilanka amaipasubli, mangibatika ti maysa a pakabuklan (summary) no agikikkatka kadagiti lokal a silpo, a nasaysayaat no isilpom daytoy a panid.
Iti sapasap, daytoy ket nasay-sayaat nga ikkaten dagiti silpo ti artikulo ti Wikipedia no dagitoy ket naisilpodan idiay Wikidata. (Mabalinmo a makita no ti panid ket "naisilpon" iti Wikidata babaen ti kaada ti testo nga "Urnosen dagiti silpo" ti baba ti listaan dagiti pagsasao.) Gaputa daytoy ket dagiti amianan a nabatbati a silpo ti interwiki ket kankanayonda a tutnan ti barbaro a pakaammo a maitited ti Wikidata. Mabalin pay a makitkita a dagiti kadakkel ti panid ket bumassitda no maikkat dagiti atiddog a listaan dagiti interwiki. Nupay kasta, nasken a saanmo nga ikkaten dagiti silpo no saanmo paya napasingkedan a nakopiadan idiay Wikidata. Adda dagitoy nga obra ket agdama nga ar-aramiden babaen dagiti bot..
Semi-automatiko a panagipan kadagiti silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dita baba ket dagiti pamay-an a mabalin a mausar tapno mabaliwan dagiti silpo iti kasla automatiko a pamay-an, a mangpabassit kadagiti pannakaaramid kadagiti biddut bayat nga agiyal-alis kadagiti silpo:
- Mabalinmo nga inayon ti JavaScript idiay bukodmo a common.js a panid, a mangpalubos kenka, no agur-urnoska iti maysa a panid, ti panagpindut ti buton nga "agikkat kadagiti interwiki" , a mangikkat amin kadagiti silpo ti pagsasao a nakopian idiay Wikidata:
mw.loader.load('//www.wikidata.org/w/index.php?title=User:Yair_rand/checksitelinks.js&action=raw&ctype=text/javascript');
- Ti slurpInterwiki ket maysa a gadget ti Wikidata a mabalin a mausar iti semi-automatiko a panagala kadagiti silpo manipud ti artikulo. Kitaen dagiti gadget ti Wikidata.
Ti manual a panaginayon kadagiti silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sumaganan a pamay-an ket isu ti pangunaan a waya ti panag-urnos kadagiti silpo ti pagsasao:
- Mapanka iti banag ti Wikidata. Adda dagiti dua a pamay-an a panagaramid daytoy:
- Pindutem ti kolordapo a silpo ti "urnisen dagiti silpo" iti baba ti "Sabsabali a pagsasao" a baras
- Mapanka idiay d:Special:ItemByTitle ken birukem ti panidmo
- Ipadam dagiti silpo iti artikulo
- Urnosem dagiti silpo idiay Wikidata.
- Ti umuna ket para iti kodigo ti pagsasao
- Ti maikadua ket ti silpo ti pagsasao
- A ti silpo ti [urnosen] ket agparang ken adda dagiti tallo a pagpilian: idulin, ikkaten, ken ukasen
- Ti idulin ket inus-usar no kompletokan a nalpas a nagsuksukat kadagiti pakaammo
- Ti kompleto nga ikkaten ket mangikkat ti naikabil manipd ti batayan ti datos.
- Ti ukasen ket mangukas ken mangbaliw ti interface
- Inayon amin nga awan a silpo iti Wikidata ni nasken.
- No nalpasen a naikabil amin a silpo, padasem a kitaen ti bersion ti artikulo iti Wikipedia a naikkat amin a silpo ti pagsasao, ken ipadam ti agdama abersion ti artikulo. Kitaem dagii adda a paggiddiatan a baetan dagiti agparparang a testo. No awan, mapatalgedanen a maikkat dagitoy. No adda dagiti paggiddiatan, mabalinmo a saannga ikkaten ti maigiddiat a silpo, wenno, ti nasaysayaat, agsublika nga agurnos idiay Wikidata, ken ikkatem idia manipud iti artikulo.
Mainaig a pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti mangipakpakita ti kasasaad dagiti artikulo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nasayaat nga artikulo ken dagiti nailaslasin nga arikulo kadagiti sabali a Wikipedia ket naibagnaga babaen ti maysa a bituen a kaariping ti silpo ti pagsasao. Daytoy a bituen ket naararamid babaen ti plantilia. Ti Wikidata ket saan pay nga agipenpen kadagitoy a pakaammo, dagitoy a plantilia ket nasken a saan a maikaat ngem dagiti silpo ti pagsasao ti plantilia ket mabalien a maikkat.
Panaglapped kadagiti silpo ti Wikidata[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa nga artikulo ket mabalin a kompleto a malappedan dagiti silpo ti Wikidata babaen ti panag-usar ti salamanka abalikas ti {{noexternallanglinks}}. Ti salamangka a balikas ket manglapped pay dagiti naisangsangayan laeng a silpo ti pagsasao, iti porma iti "{{noexternallanglinks:es|fr|it}}", a manglapped kadagiti silpo ti Espaniol, Pranses, ken Italiano.
Sakup dagiti silpo ti pagsasao ti Wikidata[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti komunidad ti Wikidata ket nakitunosda iti RFC nga amin a nagan a lugar (namespaces) kadagiti gandat ti Wikipedia a saan a mairaman ti "Agar-ramat" ket mabalin a maipenpen idiay Wikidata. Ti kaibuksilanna daytoy ket dagiti interwiki a silpo para dagiti kategoria, plantilia, ken dagiti annuroten apanid ti Wikipedia ket mabalin a maipenpen idiay Wikidata ken mabalin a lokal a maikkat. Para iti kas pagarigan ti banag ti Wikidata a mangitudtudo ti Wikipedia a nagan a lugar, kitaen ti Q4654925, a mangitudtudo ti Wikipedia:Portal ti komunidad.
Kaudian a balbaliw[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti panagibalbaliw iti Wikidata a mainaig kadagiti artikulo iti daytoy a Wikipedia ket agparangto idiay kaudian a Balbaliw no ti pagpilian ket mapakabaelan babaen ti agar-aramat. Kitaen ti Special:Preferences#mw-prefsection-rc.
Infoboxes (Paset 2)[urnosen | urnosen ti taudan]
Manayonanto
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nagruna a panid ti Wikidata idiay Wikidata
- Wikidata idiay Meta-Wiki


text:
Papa Inocencio I
Ni Santo Papa Inocencio I ket isu ti papa manipud idi 401 aginggana idi 12 Marso 417.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Daytoy nga artikulo ket mangiraman ti testo manipud ti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope St. Zosimus". Katoliko nga Ensiklopedia. Robert Appleton Company.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Inocencio I idiay Wikimedia Commons
- "Pope Innocent I". Ensiklopedia Katoliko. New York: Robert Appleton Company. 1913.
- Agbiruk kadagiti Nakaipunponana
- Opera Omnia babaen ti Migne Patrologia Latina
- Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
- Liber pontificalis


text:
fidel wrote:
Hogan wrote:
Right now, bassit nga talaga ti Ilocano nga agsiksikat ti boksing. For example, ti current Philippine super-bantamweight champion (122 lbs) nga ni Jun Talape ket taga Abra. Lumaban to ti OPBF kadagitoy. Adda pay sumagmamano nga outstanding professional boxers from Abra nga adda "promise" da: Samuel Apuya and Jay Balido - nalaing da sika (irep-representaran da itatta ti Viloria Boxing Gym nga naka-base idiay Vigan). Nasayaat man ti plano diay taga Vigan nga promoter ket napintas no adda pay koma dadduma nga sumuporta ti boxing idiay Ilocos region. Adda met boxers idiay Baguio ken Benguet ngem away pay ti makunam nga adda "promise" na nga kas kenni Rey Tam (nga limmaban dati vs. the legendary Alexis Arguello).
Actually, adu met dagiti Ilokano nga kayat na nga agboxing. Kasapulan la ti suporta. Kas inistoria diay promoter nga taga-Vigan, adu ti amateur boxing for the past years ngem daydi makin-iggem awan met ti programa na nga umasenso ti amateur boxing - kasla topa-topada lang kano. Ngem no pampanunotem dagidi immuna nga heroes ti Philippines kas koma kada Diego Silang, Artemio Ricarte nga natutured, apay koma met nga madi ag-shine ti Ilocano ti boxing? Kasapulan laeng ti suporta dagiti pada nga Ilocano nga adda met kabaelanna....
...ditoy koma nga ibaot ni manong chavit, bobong marcos ken dadduma pay ti paset ti kinabaknangda tapno kasta ado nga ilocano ti matulungan iti tay-ak ti boksing nangruna dagidiay agngayangay...
Ni Chavit - tumultulong. Ni Bongbong? - awan pangnamnamaam kaniana no maypanggep ti sports, baka ni Michael Keon pay siguro no adda promising boxers idiay Norte. Ngem no adda siguro agserioso nga boxing coordinator - mabalin nga maaramid....
Ket no ag-sponsor dagiti Ilokano Paclanders? Mabalin ko i-volunteer ti bagik nga coordinator. Ania ti makunayo apo?


text:
Demokrasia
Ti demokrasia ket maysa a porma ti gobierno a dagiti amin a naikeddeng nga umili ket adda ti agpapada a panagikeddeng kadagiti amin a panangipato a mabalin a mangbaliw kadagiti biagda. Ti demokrasia ket mangpalubos kadagiti tattao a makapada a makibinglay—no ti dagus wenno babaen kadagiti nabutosan a representatibo—iti panagisingasing, panagrang-ay, ken panagpartuat kadagiti linteg. Daytoy ket sakupanna dagiti kasasaad ti sosial, ekomnomiko ken kultura a mangipalubos ti nawaya ken agpadpada a panakasanay ti politiko a kinabukbukodan a panagikeddengl . Daytoy ket nagtaud manipud ti Griego: δnuokpatίa (dēmokratía) "turay ti tattao",[1] a naaramid manipud ti δῆuoς (dêmos) "tattao" ken kpάtoς (kratos) "bileg", circa 400 BC, tapno mangibaga kadagiti politiko a sistema nga idi ket adda kadagiti Griego siudad-estado, a naisangsangayan ti Atenas. Dagiti dadduma a kultura kalpasan ti Gresia ket nakaiparawadda kadagiti adu para iti ebolusion ti demokrasia a kas ti Taga-ugma a Roma, Europa, ken ti Amianan ken Abagatan nga Amerika.[2]
Ti demokratiko a gobierno ket maigiddiat kadagiti porma ti gobierno a ti bileg ket tinengtengngel babaen ti maysa, a kas ti monarkia, wenno ti bileg ket tinengtengngel babaen ti bassit a bilang dagiti tattao, a kas ti maysa nga oligarkia wenno aristokrasia. Nupay kasta, dagitoy a suppiatan, a tinawtawid manipud ti Griego a pilosopia, ket saanen a malaslasin gapu dagiti kontemporaneo a gobierno ket addaanda kadagiti naglalaok a demokratiko, oligarkiko, ken monarkiko nga elemnto. Ni Karl Popper ket inlawlawaganna ti demokrásia a maigiddiat ti diktadura wenno tirania, a daytoy ket mangipatpatengnga ti isip para kadagiti kalakaman dagiti tao a mangtengngel kadagiti dauloda ken ti mangikkat kaniada nga awan ti kammassapulan para iti maysa a rebolusion.
Adda dagiti nadumaduma a kita ti demokrasia, ngem adda dagiti dua a porma, dagitoy dua ket ket maipanggepda no kasano ti sibubukel a bagi dagiti umili—ti naturay a bileg iti aniaman a kita ti demokrasia—ti mangtungpal ti nakemna. Ti maysa a porma ti demokrasia ket ti dagus a demokrasia, a dagiti umili ket addaanda ti dagus ken aktibo a pannakibinglay kadgiti panagikeddeng ti gobierno. Kaaduan kadagiti moderno a demokrasia, ti sibubukel a bagi dagiti umili ket agtultuloy nga isu ti naturay a bileg ngem ti politiko a bileg ket saan a dagus a naisansanay babaen dagiti nabutosan a representatibo; daytoy ket tinawtawagan a kas ti representatibo a demokrasia. Ti konsepto ti representatibo a demokrasia ket kaaduan a rimsua manipud kadagiti kapanunotan ken dagiti patakder a naparang-ay iti las-ud ti Europeano a Tengnga a Panawen ken ti Panawen ti Panagpalpalawag ken dagiti Amerikano ken Pranses a Rebolusion.[3]
Dagiti pannakailasin[urnosen | urnosen ti taudan]
No adda konsenso no kasono ti mangipalawag iti demokrasia, ngem ti legado nga ekualidad, wayawaya ken ti alagaden ti linteg ket nailasin dagitoyen a kas dagiti nangruna a panangilasin manipuden kadagiti taga-ugma a panawen.[4][5] Dagitoy a pamunganayan ket naiballatek kadagit amin a mabalin nga umili a kas agpapada sakbay iti linteg ken addaan iti agpapada a pana-usar kadagiti lehislatibo a proseso. Kas pagarigan, iti representatibo a demokrasia, ti tunggal maysa a butos ket agpapada iti kadagsen, nga awan kadagiti awan gapuna a panangigawid a mabalin a maipakat iti sinoman nga agtartaray nga agbalin a representatibo, ken ti wayawaya dagiti mabalin nga umili ket masalaknibanda babaen kadagiti nalintegan a karbengan ken dagiti wayawaya a kadawyan a sinalaknibanna babaen ti batay-linteg.[6][7]
Ti maysa a teoria ket agtengtengel a ti demkrasia ket makasapul kadagiti tallo a kammasapulan a pamunganayan: 1) panagtengngel iti panagpangato, kas iti kinaturay nga agtataeng kadagiti kababaan ng aagpang iti turay, 2) saan a panagpapada iti politikan ken 3) dagiti kadawyan a sosisal nga inkedkeddeng laeng a maawat babaen dagiti tattao ken instituto a mangiballatek ti immuna kadagiti dua a pamunganayan iti panagtengngel ti panagpangato ken ti saan a panagpapada iti politika.[8]
Ti termino a "demokrasia" ket sagpaminsan a naus-usar a kas pangyababaan para iti liberal a demokrasia, a daytoy ket karuay ti representatibo a demokrasia amabalin a mangiraman kadagiti elemento a kas ti politikal pluralismo; ekualidad sakbay iti linteg; ti karbengan iti petision kadagiti nabutosan nga opisial para kadagiti panangirebbeng kadagiti reklamo; rumbeng a proseso; dagiti sibil a wayawaya; dagiti karbengan ti tao; ken dagiti elemento ti sibil a kagimongan iti ruar ti gobierno. Ni Roger Scruton ket insuppiatna a ti demokrasia laeng ket saan a makaited ti personal ken plikal a wayawaya malaksid no adda met dagiti instituto ti sibil a kagimongan.[9]
Kadagiti adu a pagilian, a naipangpangruna ti Nagkaykaysa a Pagarian a nangipaammo iti Westminster a sistema, ti kangrunaan a pamunganayan ket ti parlamentario a kinaturay, bayat a nagtaltalinaay iti kinawaya ti hustisia.[10] Idiay Estados Unidos, ti panagsina dagiti bileg ket kanknayon a nadkdakamat a s ti sentral a gupit. Idiay India, ti kadakkelan a demokrasia iti lubong, ti supremasia ti parlamentario ket suheto iti batay-linteg a mangiraman ti panagrepaso iti hustisia.[11] Dagiti sabali pay nga usar ti "demokrasia" ket mangiraman iti dagus a demokrasia. Urayno ti termino a "demokrasia" ket kadawyan nga inus-usar iti kontesto iti politikal nga estado, dagit ipamunganayan ket mabalin pay a maipakat kadagiti pribado a gunglo.
Ti agturay ti kaaduan ket kankanayon a nailista a kas panangilasin iti demokrasia. Isu a ti demokrasia ket mangipalubos para kadagitiminoridad ti politika ta maparukma babaen ti "tirania ti kaaduan" iti kaawan kadagiti legado a panangsalaknib kadagiti tao wenno dagiti karbengan ti grupo. Ti maysa a kammasapulan a paset ti maysa a "umno" a representatibo a demokrasia ket dagiti kompetrtibo a panagbutos a nasayaat para kadagiti substantibo[12] ken pamay-an.[13] Iti pay maipatinayon, wayawaya iti politikal a panangiyebkas, wayawaya iti bitla, ken wayawaya iti pablaak ket naikeddeng dagitoy kadagiti kammasapulan a karbengan a mangpalubos kadagiti mabalin nga umili tapno naskenda a mapaammuan ken mabalinda ti agbutos segun kadagiti bukod nga interesado.[14][15]
Naisingasing pay a ti batayan a langa ti demokrasia ket ti kapasidad dagiti amin nga agbutbutos ti nawaya ken napno a pannakibinglay iti biag ti kagimonganda.[16] Nga ddaan daytoy iti panangiyunay-unay kadagiti panangipagarup iti sosial a kontrato ken ti kolektibo a nakem dagiti amin nga agbutbutos, ti demokrasia ket mabalin pay a maiasin a kas porma ti politikal a kolektibismo gapu ta naipalawag daytoy a kas porma ti gobierno a dagiti amin a mabalin nga umili ket addaanda iti agpapada a karbengan iti panagaramid iti linteg.[17]
Bayat a ti demokrasia ket kankanayon a maipadpada iti republikano a porma ti gobierno, ti termino a "republika" ket klasiko a mangsakop kadagiti demokrasia ken dagiti aristokrasia.[18][19] Adda met dagiti demokrasia a batay-linteg a monarkia, a kas ti Nagkaykaysa a Pagarian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
- ^ Demokratia, Henry George Liddell, Robert Scott, "Ti Griego-Inggles a Leksikon", idiay Perseus
- ^ Weatherford, J. McIver (1988). Dagiti Indiano nga agitited: kasano a binaliwan dagiti Indiano ti Amerika ti lubong. New York: Fawcett Columbine. pp. 117–150. ISBN 0-449-90496-2.
- ^ "Demokrasia".Encyclopædia Britannica.
- ^ Wayawaya ken hustisiapara iti dadduma iti Economist.com
- ^ "Aristotle, Politics.1317b (Libro 6, Paset II)". Perseus.tufts.edu. Naala idi 2010-08-22.
- ^ R. Alan Dahl, I. Shapiro, J. A. Cheibub, The Democracy Sourcebook, MIT Press 2003, ISBN 0-262-54147-5, silpo ti Liblibro ti Google
- ^ M. Hénaff, T. B. Strong, Public Space and Democracy, Pagmalditan ti Unibersidad ti Minnesota, ISBN 0-8166-3387-8
- ^ Kimber, Richard (1989). "On Democracy". Scandinavian Political Studies 12 (3): 201, 199–219. ISSN 0080-6757.
- ^ Roger Scruton (2013-08-09). "A Point of View: Is democracy overrated?". BBC News.
- ^ "Parliamentary sovereignty". UK Parliament. Naala idi 18 Agosto 2013.
- ^ "All-party meet vows to uphold Parliament supremacy". The New Indian Express. 2 Agosto 2013. Naala idi 18 Agosto 2013.
- ^ Kasayat a substantibo ket kaibuksilanna iti ekualida kadagiti amin a mabalin nga umili kadagiti amin a mairebbeng a banag, ka siti panagpapada iti opurtunidad, dagiti sosial a kasasaad, kdpy.
- ^ Ti kasayaat ti panay-an ket kaibuksilanna a dagiti alagaden dagiti panagbutos ket nalawag, masakbayan a maiyasentar, ken saan a mangparabor iti aniaman a grupo weno tao iti sabali.
- ^ A. Barak,The Judge in a Democracy, Pagmalditan ti Unibersidad ti Princetons, 2006, p. 27, ISBN 0-691-12017-X, Silpo ti Liblibro ti Google
- ^ H. Kelsen, Ethics, Tom. 66, Blng. 1, Paset 2: Foundations of Democracy (Oktubre , 1955), pp. 1–101
- ^ Martha Nussbaum, Women and human development: the capabilities approach (Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridges, 2000).
- ^ Larry Jay Diamond, Marc F. Plattner (2006). Dagiti elektoral a sistema ken demokrasia p.168. Pagmalditan ti Umibersidad ti Johns Hopkins, 2006.
- ^ Montesquieu, Spirit of the Laws, Bk. II, ch. 2–3.
- ^ William R. Everdell. The End of Kings: A History of Republics and Republicans. Pagmalditan ti Unibersidad ti Chicago, 2000.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Demokrasia idiay Wikimedia Commons


text:
Kalding
Ti kalding ket maysa a mammal iti genus a Capra nga addaan siam nga kita: ti Ibex, ti West Caucasian Tur, ti East Caucasian Tur, ti Markhor, ken ti Atap a Kalding.
Ti ayup a kadawyan a maawagan iti "kalding" ket isu ti napaamo a kalding (Capra aegagrus hircus), a domesticado a kita iti sebbangan ti Atap a Kalding. Dagiti kalding ket bovid a kamkameng ti familia a Bovidae) ken caprins iti subfamilia a Caprinae. Agngatingat dagiti kalding, addaanda iti boksit nga uppat ti siledna a mangak-akem iti pannakagiling a nalaing ti taraonda.
Sebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Capra aegagrus - atap a kalding (Bezoar Goat, Pasang)
- Capra aegagrus hircus - Napaamo a Kalding
- Capra aegagrus creticus - kri-kri (Cretan goat, Agrimi, Cretan ibex)
- Capra caucasia - West Caucasian tur
- Capra cylindricornis - East Caucasian tur
- Capra hircus - Cashmere goat
- Capra falconeri - markhor
- Capra falconeri heptneri - Bukharan markhor
- Capra falconeri chialtanensis - Chialtan markhor
- Capra falconeri megaceros - straight-horned markhor
- Capra falconeri jerdoni - Suleman markhor
- Capra ibex - alpine ibex
- Capra ibex ibex
- Capra ibex nubiana - Nubian ibex
- Capra ibex sibirica - Asiatic ibex
- Capra pyrenaica - Spanish ibex
- Capra pyrenaica pyrenaica - Pyrenean Ibex†
- Capra pyrenaica lusitanica - Portuguese Ibex†
- Capra walie - Walia ibex
Panagtaraken ken pakaaramatan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti domesticado a kalding, Capra aegagrus hircus, ket maysa kadagiti kabayaganen a matartaraken nga species. Iti rinibribun a tawtawen, maar-aramat iti intero a sangalubongan ti domesticado a kalding a taudan ti gatas, karne (maawagan iti chevon), buok, ken lalat. Iti naudi a siglo, naglatak met ti kalding kas taraken iti balay.
Ti lalat ti kalding ket nalatak a maus-usar iti Tengnga a Pampanawen kas pagiboteliaan iti danum ken arak iti panagdaliasat, ken kas papel a pagsuratan iti sumagmamano a rehion.
Ti karne ken gatas ti kalding ket maar-aramat agpapan ita, ngem saanen a gagangay iti Estados Unidos a kas kadagiti dadduma a rehion iti lubong. Maibilang ti gatas ti kalding kas universal a gatas agsipud ta mabalin nga ipauneg ti adu a mammal. Iti Filipinas, popular ti kalding kas karne a masida ket nalatak kadagiti luto a Filipino a kas iti caldereta ken adobo. Iti Kailokuan, masansan a kalding ti kaykayat dagiti Ilokano a lutuen kas pinapaitan ken kilawen.


text:
Ti Sarita ni Genji
Ti Sarita ni Genji (源氏物語 Genji Monogatari?) ket maysa a klasiko nga obra iti Hapon a literatura a sinurat babaen ti natakneng a babai a Hapon ken ni Murasaki Shikibu idi nasapa a tawtawen ti maika-11 a siglo, idi panawen ti kapigsa ti Heian a paset ti panawen. Daytoy ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti immuna a nobela iti lubong, ti immuna a moderno a nobela, ti immuna a sikolohiko a nobela wenno ti immuna a nobela a naipanpanunotan pay laeng a klasiko. Ti nobela ket mangiladladawan ti naisangayan a pannakaipakita dagiti panggedan iti nangato a kortesano idi las-ud ti Heian a paset ti panawen.[1] Bayat a daytoy ket naipanpanunotan a maysa a maestra obra, ti apagisu a pannakaidasigna ken impluensia iti Akinlaud ken Daya a kanon ken panngepen iti suppiat.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Museo ti Arte ti Birmingham (2010). Museo ti Arte ti Birmingham : ti alagaden kadagiti urnong. [Birmingham, Ala]: Museo ti Arte ti Birmingham. p. 49. ISBN 978-1-904832-77-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Ti Sarita ni Genji idiay Wikimedia Commons


text:
Juana ti Arko
Ni Juana ti Arko (Pranses: Jeanne d'Arc,[2] IPA: [ʒan daʁk]; ca. 1412[3] – 30 Mayo 1431), a parbo ti nagan a kas "Ti Katulong iti Orléans" (Pranses: La Pucelle d'Orléans), ket maysa a bannuar ti Pransia ken maysa a Romano Katoliko a santo. Isu ket naipasngay a kas maysa a mannalon a babai iti tatta nga aldawen ti akindaya a Pransia. A timmunton ti nainlangitan a pannakaiturong, isu ket nangidaulo ti buyot ti Pransia kadagiti nangruna a panagballigi idi las-ud ti Gubat ti Sangagasut a Tawtawen, a nagited ti pakadalanan ti pannakabalangat ni Karlos VII iti Pransia. Isu ket natiliw babaen dagiti Borgona, ket naisubli ket naipasukat iti kuarta kadagiti Inggles, naidarum babaen dagiti nagkaykayat ti Inggles nga Obispo iti Beauvais a ni Pierre Cauchon para kadagiti panagpabasol a "insubordinasion ken heterodoksia",[4] ken idi ket pinuoran iti pasok para iti herehia idi idu ket agtawen ti 19.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.chemainustheatrefestival.ca/season_saint_timeline.html
- ^ Ti naganna ket naisursuta kadagiti nadumaduma a kita, a naisangsangayan idi masakbayan ti tengnga ti maika-19 a siglo. Kitaen ti Pernoud ken Clin, pp. 220–221. Adda ti reporta nga isu ket nagpirpirma ti naganna akas ti "Jehanne" (kitaen ti www.stjoan-center.com/Album/, paspaset 47 ken 49; daytoy ket naipaammo pay iti Pernoud ken Clin).
- ^ Dagiti moderno a pakabuklan ti biograpia ket mangipanpaneknek a ti pannakaipasngayna ket idi Enero 6 para kenni Juana. Iti kinapudno, nupay kasta, isu ket makakarkulo laeng ti bukodna a tawen. Amin dagiti saksi ti panagisubli ti sigud a kasasaad a tribunal ket nagkarkarkulo ti tawenna urayno adu kadagitoy a tattao ket dagiti apongna ken manganak a tatangna. Ti Enero 6 a panagtunton ket naibatay iti maysa a taudan: ti maysa a surat manipud kenni Apo Perceval de Boullainvilliers idi 21 Hulio 1429 (kitaen ti Juana ti Arko Nga Agmaymaysa ken ti Saksina ni Pernoud, p. 98: "Ni Boulainvilliers ket agibagbaga ti pannakaipasngayna idiay Domrémy, ken isu ti nangited kaniatayo ti petsa, a mabalin nga isu daytoy ti pudno, a nagibaggaga nga isu ket naipasngay iti rabii ti Piesta dagiti Tallo nga Ari, Enero 6"). Ni Boulainvilliers, nupay kasta, ket saan idi a manipud idiay Domrémy. Daytoy a pasamak ket mabalin a saan a nairehistro. Ti pannakasanay dagiti parokia a rehistro para kadagiti saan a nalatak a pannakaipasngay ket saan a nagrugrugi aginggana kadagiti adu a simmarsaruno a kaputotan.
- ^ Marina Warner, Juana ti Arko, Ladawan ti Babai a Kinatured, p.5
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- DeVries, Kelly (1999). Juana ti Arko: Ti Daulo ti Milisia. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-1805-5. OCLC 42957383.
- Famiglietti, Richard C. (1987). Naarian ngaIntriga: Didigra idiay Korte ni Karlos VI 1392–1420. AMS a panagadadal dagiti Tengnga a Panawen, 9. New York: AMS Press. ISBN 0-404-61439-6.
- Lucie-Smith, Edward (1976). Juana ti Arko. Bristol: Allen Lane. ISBN 0-7139-0857-2.
- Oliphant, Mrs. (Margaret) (Hunio 2002) [1896]. Jeanne d'Arc: Ti Biagna ken Ipupusay. Heroes of the Nations. IndyPublish.com. ISBN 978-1404310865.
- Pernoud, Régine; Marie-Véronique Clin (1999). Juana ti Arko: Ti Saritana. inpatarus ken binaliwan babaen ni Jeremy duQuesnay Adams; inurnos babaen ni Bonnie Wheeler. New York: St. Martin's Press. ISBN 9780312214425. OCLC 39890535.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Juana ti Arko idiay Wikimedia Commons


text:
Bisikleta
Ti bisikleta (Ingles:"bicycle" wenno "bike"[2]ken sagpaminsan pay a makunkuna a kas ti "pushbike",[3] "pedal bike",[4] "pedal cycle",[5] wenno "cycle"[6]), ket isu ti pinaandar ti tao, mapidpidal, maymaysa a tugot a lugan, nga adda kadagiti dua a pilid a naikapet iti maysa a kuadro, nga adda ti maysa iti likudan ti immuna.[7] Ti aglugligan ti biskleta ket tinawtawagan ti siklista.
Dagiti bisikleta ket immuna idi a naipayammo idi maika-19 a siglo idi Europa ken itan ket adda dagiti ad-adu ngem maysa a bilion a bilang iti sangalubongan, mamindua ngen ad-adu ngem dagiti kotse.[8] Dagitoy ti kangrunaan a pamay-an a pagluganan kadagiti adu a rehion. Dagitoy ket mangitedda pay ti nadayeg a pangliwliwaan, ken naamponen para iti panagusar a kas abalbalay ti ubbing, sapasap nga inus-usar para iti panagpapigsa, panagipakat iti militar ken polis, dagiti serbisio ti mensahe, ken panaglumba ti biskleta.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Koeppel, Dan (Enero 2007), "Panagtayab ti Pagaw", Magasina ti Panagbisikleta (Rodale, Inc.) 48 (1): 60–66, ISSN 0006-2073, naala idi 2012-01-28
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982. "bike n. 1. a. Colloq. pangyababaan ti bicycle n."
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982. "pushbike n.2 1. a. Colloq. pangyababaan ti bicycle n."
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982. "pedal bike n. 2003 Yorks. Post (Nexis) 11 Nob., Ti immuna a motorisado a Honda idi ket ti mapidal a bisikleta a naikkan tiati a militar a radio generator."
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982. "pedal cycle n. 1905 Times 18 Nob. 13/2 Ti sirok a kadsaaran ket napunno kadagiti nadumaduma a pagikabilan ti mapidal a siklo, motorsiklo, ken dagiti nadumaduma a karro."
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982. "cycle n. II. 11. Ti maysa a pangyababaan, a naamamuan ken mairamraman, iti biskleta ken trisikleta."
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982. "bicycle, n. Ti maysa a lugan a buklen ti dua a pilid a tinengtengngel ti kuadro a buklen dagiti dua a pilid nga adda ti maysa iti likudan ti immuna, a maisikko babaen ti manibela iti sanguanan a pilid ken pinaandar babaen dagiti pidal."
- ^ "Dagiti bisikleta a mapataud iti lubong - Worldometers". Naala idi 2 Enero 2012.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amina Maipanggep ti Panagbisikleta, Rand McNally.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bisikleta idiay Wikimedia Commons


text:
Ovidio
Ni Publius Ovidius Naso (20 Marso 43 SK – AD 17/18), naamammoan pay a kas ni Ovid iti agsasao ti Inggles a lubong, ket maysa idi a a Romano a mannaniw a kasayaatan a naamammoan a kas ti nagsurat ti tallo a kangrunaan nga urnong ti daniw, ti Heroidas, Amores ken Ars Amatoria, ken ti Metamorposis, ti maysa a mitolohiko a heksametro a daniw. Isu ket nadayeg a naamammoan para iti Fasti, a maipanggep ti Romano a kalendario, ken ti Tristia ken ti Epistulae ex Ponto, ti dua nga urnong dagiti daniw a naisurat idi idu ket naipatalaw idiay Baybay aNangisit. Ni Ovidio ket isu pay ti nagsurat kadagiti nadumaduma a babbassit a pirgis, tiRemedia Amoris, ti Medicamina Faciei Femineae, ken ti atiddog a lunod a daniw nga Ibis. Isu ket nagsurat pay ti napukaw a trahedia, a Medea. Isu ket naipanpanunotan a kas ti apo ti naliday a kopla, ket tinawtawidan anairanggo a kumaduann ni Virgilio ken ni Horacio a kas maysa kadagiti tallo a kanoniko a mannaniw ti Latin a literatura. Ti eskolar a ni Quintiliano ket nangipanunot kaniana a kas ti kinaudi kadagiti kononikal nga elehista ti ayat iti Latin.[1] Ti daniwna, nga adu a tinultulad idi las-ud ti Naladaw a Kina-ugma ken ti Tengnga a Panpanawen, nga kaaaduan a nakaimpluensia ti Europeaano nga arte ken literaturae ken agtultuloy a kas maysa kadagiti kangrunaan a nagtataudan ti klasiko a mitolohia.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Quint. Inst. 10.1.93
- ^ Mark P. O. Morford, Robert J. Lenardon, Klasiko a Mitolohia (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan US, 1999), p. 25. ISBN 0-19-514338-8 ISBN 978-0-19-514338-6
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Ovidio idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Ovidio idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Ovidio idiay Wikisource
- Ovidio
- 43 SK a pannakaipasngay
- 17 nga ipupusay
- Dagiti Romano ti umuna a siglo SK
- Dagiti Romano ti umuna a siglo
- Dagiti mannurat ti umuna a siglo SK
- Dagiti mannurat ti umuna a siglo
- Dagiti mannaniw ti umuna a siglo SK
- Dagiti mannaniw ti umuna a siglo
- Dagiti mannurat ti Latin ti Nabalitokan a Panawen
- Dagiti mannurat ti pagsasao a Latin
- Dagiti mannaniw ti Romano a panawen
- Tattao manipud idiay Sulmona
- Dagiti elihiako a mannaniw
- Dagiti napatalaw a Taga-ugma a Romano
- Dagiti epiko a mannaniw


text:
BAGUIO CITY - MAISAGSAGANA ita ti kaso a panaglabsing iti probisyon ti RA 10591 wenno illegal possession of firearms kontra iti dua a sigud a miyembro ti militar ken tallo a dadduma pay a mapapati a miyembro ti gun running syndicate.
Daytoy ket kalpasan a nakemmeg daytoy iti maysa a checkpoint iti Mapaoay Community Police Assistance Center (COMPAC) sadiay barangay Ipil, Tabuk City, Kalinga.
Nakemmeg da Lorenzo Erezari Ambasing, 63-anyos, retired army, ken residente ti Camcamalog, Pinukpuk, Kalinga; Wilfredo Hidalgo Gonzalo ti Pinagan, Tabuk City; Reynaldo Aggustin Banggawan ti Asibanglan, Pinukpuk, Kalinga; Donald Longid Comafay ti Bacari, Paraceles, Mountain Province; ken ni Edwin Flora Bumatay ti Umingan, Pangasinan, a na-dismiss iti Philippine Army.
Nakumpiskar manipud kadagiti suspek ti maysa a Colt M16 rifle nga addaan iti magazine ken 32 a bala, cash a dumanon iti 40, 000 pisos, cellphones ken ti luganda a maysa a Toyota Tamaraw FX.
Iti agdama ket adda iti kustodiya ti Kalinga Provincial Police Office dagiti suspek ken dagiti nakumpiskar a banag a maaramat kas ebidensiya kontra kadagiti suspek.


text:
Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan
Ti Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan (Ingles: International Monetary Fund wenno IMF) ket maysa a sangalunongan a gunglo a nairugi idi 1944 idiay Konperensia ti Bretton Woods ken pormal a napartuat idi 1945 babaen dagiti 29 a kameng ti pagpagilian. Ti naibagbaga a gandat ti IMF ket ti mamngtalinaay kadagiti pannakisinnukat a gatad ti pannakisinnukat ti kuarta ken tumulong iti pannangibangon manen ti kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II a sistema ti sangalubongan a panagbayad iti luboong. Dagiti pagilian ket agkontibusionda kadagiti kuarta iti maysa a urnongan babaen ti maysa a naipabatang a sistema manipud kadagitipagilian nga adda dagiti saan a natimbeng a panagbayad ket temporarioda a makautangda kadagiti pundo. Babaen kadagitoy a tignay ken dagiti dadduma paya a panagsipsiput kadagiti ekonomia ken annuroten dagiti kamengna, ti IMF ket agob-obra a manparang-ay dagiti naikameng a pagpagilianna.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Escobar, Arturo. 1980. Bileg ken Pannakakita: Panagrang-ay ken ti Inbension ken Panangimaton ti Maikatlo a Lubong. Kultural nga Antropolohia 3 (4): 428–443.
20. http://www.clarin.com/politica/gobierno/FMI-advirtio-sancion-Argentina-mostrar_0_349165280.html
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bordo, M. D. "Ti Bretton Woods a Sistema ti Sangalubongan a Panguartaan: Ti Naipakasaritaan Pakabuklan", iti Retrospektibo iti Bretton Woods a Sistema, inurnos babaen ni M. D. Bordo ken ni B. Eichengreen. London:1993;
- Boughton, J. M. Naulimek a ebolusion: Ti Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan 1979–1989, Washington DC, 2001.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan idiay Wikimedia Commons
- Opisial a website


text:
Hangul
Ti Hangul[nb 1] (Koreano: 한글 [haːn.ɡɯl] ( denggen); naisurat a kas ti Han-geul idiay Abagatan a Korea), ket naamammoan pay a kas ti Chosŏn'gŭl (조선글) idiay Amianan a Korea, ket isu ti patneng nga abesedario ti pagsasao a Koreano. Daytoy ket napartuat idi las-ud ti Joseon a Dinastia idi 1443, ken isu pay laeng ti opisial nga abesedario ti Korea.
Ti Hangul ket maysa nga agpayso nga abesedario nga addaan kadagiti 24 a konsonante ken bokal a letletra. Nupay kasta, imbes a maisursurat nga agsasaruno a kas ti Latin nga abesedario, dagiti letra ti Hangul ket naigrupoda kadagiti kuadro, a kas ti 한 han, a ti tunggal maysa ket maisurat ti maysa a silaba. Urayno ti silaba a 한 han ket kasla agmaymaysa a karakter, daytoy ket buklen ti tallo a letra: ㅎ h, ㅏ a, ken ㄴ n. Ti tunggal maysa a silabiko a kuadro ket buklen ti dua aginggana ti lima a letra, a mairaman ti saan a basbassit ngem maysa konsonante ken maysa a bokal . Dagitoy a kuadro ket maurnosda iti horisontal manipud ti kanigid nga agpakanawan wenno agtakder manipud ti baba. Dagiti bilang ti mabalin a kudaro ket 11,172, ngem adda dagiti basbassit a mabalin a silaba iti Koreano, ken saan nga amin a mabalin a silaba ket rumsua. Para iti maysa a ponolohiko a panagipalpalawag, kitaen ti Koreano ponolohia.
Dagiti linaon
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Opisial a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Abagatan a Korea[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti moderno a nagan a Hangul (한글) ket inaramid idi babaen ni Ju Sigyeong idi 1912. Han (한) a kayatna sawen ket "nalatak" iti duog a Koreano, bayat a ti geul (글) ket isu ti patneng a Koreano a balikas para iti "sinuratan". Ti Han ket mabalin pay a maawatan a kas ti Sino-Koreano a balikas ti 韓 "Koreano", tapno ti nagan ket mabalin a mabasa a kas "Koreano a sinuratan" ken kas pay ti "nalatak a sinuratan".[1]Ti 한글 ket binalbalikas iti [hanɡɯl] ken daytoyen ket naromanisado kadagiti sumaganad a pamay-an:
- Hangeul wenno han-geul iti Nabaliwan a Romanisasion iti Koreano, nga isu ti inus-usar ti gobierno ti Abagatan a Korea kadagiti amin a pablaak ti Ingles ken agpagparegget para kadagiti amin a pamay-an.
- Han'gŭl iti McCune–Reischauer a sistema. No mausar a kasla Inggles a balikas, daytoy ket maipapaay nga awan kadagiti diakritiko: Ti hangul, ket kaykanayon a naipaddel a letra a kas Hangul. Kastoy ti agparparang kadagiti kaaduan a diksionario ti Ingles.
- Hankul iti Yale a Romanisasion, ti sistema a maisingasing para kadagiti teknikal a lingnguistiko a panagadal.
Amianan a Korea[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Amianan a Korea ket kinaykayatna a tawtawgan daytoy ti Chosŏn'gŭl (조선글; [tɕosʌnɡɯl]) para kadagiti rason a mainaig kadagiti nadumaduma a nagnagan iti Korea wenno uri kŭlcha (우리 글자; "dagiti karaktertayo")[2] a kas ti maysa a panangiyebkas ti [[nasionalismo ti Koreano nga etniko].
Kasisigud a nagan ti Hunminjeongeum[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti kasisigud a nagan idi ket ti Hunminjeongeum (훈민정음; 訓民正音; kitaen ti pakasaritaan). Gapu kadagiti saan a panagkayat kadagiti nagan a Hangeul, Chosŏn'gŭl, ken urigeul (우리글) (kitaen dita baba) babaen [[dagiti Koreano idiay Tsina], ti saan a nadayeg nga ababa a porma ti jeongeum ket mabalin a mausar a kas maysa nga awan panirigan a nagan kadagiti sumagmamano nga internasional a kontesto.
Dadduma pay a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi nasapa a maikaduapulo a siglo, ti Hangul idi ket naindakdaksan a kas nagubsang babaen dagiti literato a napilpili a nagkaykayat ti tradisional a hanja a sistema ti panagsurat.[3] Inik-ikkanda ti nagnagan a kas:
- Achimgeul (아침글 "ti panagsurat a mabalin nga adalen ti maysa a bigat")[4]
- Gugmun (Hangul: 국문, hanja: 國文 "nailian a sinuratan")
- Eonmun (Hangul: 언문, hanja: 諺文 "bernakular a sinuratan")[3]
- Amgeul (암글 "women's script"; naisurat pay iti Amkeul 암클).[3] Am (암) ket ti maysa a pasaruno a mangipakpakita ti maysa a pangnagan ket para iti babai
- Ahaetgeul wenno Ahaegeul (아햇글 wenno 아해글 "sinuratan ti ubbing")
Nupay kasta, dagitoy a nagnagan ket duogen tattan, gaputa ti panag-usar ti hanja iti panagsurat ket nagbalinen a manmano idiay Abagatan a Korea ken kompleto a naikkaten idiay Amianan a Korea.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hangul ket inwarragawag idi babaen ni Sejong ti Natan-ok, ti maikapat nga ari ti Joseon a Dinastia. Ti Salas dagiti Mainugot (Jiphyeonjeon, 집현전) ket kankanayon a naipammadayawan para iti obra.[5]
Ti gandat ket nalpas idi kaladawan ti Disiembre 1443 wenno Enero 1444, ken naipalplawagan idi 1446 iti maysa a dokumento a natituluan iti Hunmin Jeongeum ("Dagiti Husto nga Uni para iti Edukasion ken ti Tattao"), nga isu pay daytoy ti nakanaganan ti abesedario.[3] Ti petsa a pannkaipablaak ti Hunmin Jeong-eum, ket Oktubre 9, ket nagbalin a ti Aldaw ti Hangul idiay Abagatan a Korea. Ti kapadana daytoy idiay Amianan a Korea, ket ti Aldaw ti Chosongul, iti Enero 15.
Dagiti nadumaduma panagipagpagarup a maipanggep ti pamay-an a pannakapartuat ket naipaiddan babaen ti pannakaduktal idi 1940 iti 1446 Hunmin Jeong-eum Haerye ("Hunmin Jeong-eum Panangipalpalawag ken dagiti Kas Pagarigan"). Daytoy a dokumento ket nangipalpalawag ti daremdem dagiti konsonante a letra segun dagiti artikulatorio a ponetiko ken dagiti bokal a letra segun dagiti pamunganayan iti yin ken yang ken tunos ti bokal.
Iti panangipalplawag ti kammasapulan para iti baro a sinuratan, ni Ari Sejong ket nangipalpalawag a ti pagsasao a Koreano ket naibatay idi ti sabali manipud ti Insik; ti panagusar kadagiti Insik a karakter (a naam-ammuan iti hanja) iti panagsurat ket narigat para kadagiti kadawyan a tao a dagiti laeng pribilihio nga aristokrato (yangban, 양반), a kadawyan a lallaki, ti mabalin a nalaing nga agbasa ken agsurat. Ti kaaduan kadagiti Koreano idi ket saan a makabasa wenno makasurat sakbay ti pannakaaramid ti Hangul.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lee & Ramsey 2000, p. 13
- ^ Young-Key 1997, p. 2
- ^ a b c d "5. Nadumaduma aNagnagan para iti Hangeul". Ti Nailian nga Akademia ti Pagsasao a Koreano. Enero 2004. Naala idi 2008-05-19.
- ^ Choi Seung-un; Structures et particularités de la langue coréenne
- ^ "2. Ti Paammo iti Pannakaaramid iti Hangeul". Ti Nailian nga Akademia ti Pagsasao a Koreano. Enero 2004. Naala idi 2008-05-19.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chang, Suk-jin (1996). "Scripts and Sounds". Korean. Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. ISBN 1-55619-728-4. (Volume 4 of the London Oriental and African Language Library).
- Hannas, William C (1997). Asia's Orthographic Dilemma. University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1892-X.
- Young-Key, Kim-Renaud, ed. (1997). The Korean Alphabet: Its History and Structure. University of Hawai`i Press. ISBN 978-0-8248-1723-7.
- Lee, Iksop; Ramsey, Samuel Robert (2000). The Korean Language. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-9130-0.
- "Hangeul Matchumbeop". The Ministry of Education of South Korea. 1988.
- Sampson, Geoffrey (1990). Writing Systems. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1756-4.
- Silva, David J. (2002). "Western attitudes toward the Korean language: An Overview of Late Nineteenth and Early Twentieth-Century Mission Literature" (PDF). Korean Studies 26 (2): 270–286. doi:10.1353/ks.2004.0013.
- Sohn, Ho-Min (2001). The Korean Language. Cambridge Language Surveys. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36943-5.
- Song, Jae Jung (2005). The Korean Language: Structure, Use and Context. Routledge. ISBN 978-0-203-39082-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hangul idiay Wikimedia Commons


text:
Bertrand Russell
Ni Bertrand Arthur William Russell, Maika-3 nga Earl Russell, OM, FRS[1] (18 Mayo 1872 – 2 Pebrero 1970) ket maysa a Britaniko a pilosopo, lohiko, matematiko, historiador, ken sosiala kritiko.[2] Kadagiti nadumaduma a puntos iti biagna, naipanunutanna ti bagina a kas maysa a liberal, maysa a sosialista, ken maysa a pasipista, ngem inakuna pay nga isu ket saan a dagitoy iti ania a natukok a kapanunotan.[3] Isu ket naipasngay idiay Monmouthshire, iti maysa a prominente ken aristokratiko a pamilia idiay Britania.[4]
Ni Russell ket nangidaulo ti Britaniko a "yaalsa a sumupiat ti idealismo" idi nasapa a maika-20 a siglo. Isu ket naipanunutan a kas maysa kadagiti nangipatakder iti analitiko a pilosopia a kumaduaanna ti sinarunona a ni Gottlob Frege ken ti gayyemna a ni Ludwig Wittgenstein, ken isu ket nawatiwat a naipanunutan a kas maysa kadagiti primero a lohiko iti maika-20 a siglo.[2] Isu ket kimmadua a nagsurat, kenni A. N. Whitehead, ti Principia Mathematica, iti maysa a panagpadas ti panagibaba ti matematiko iti lohika. Ti pilosopiko a salaysayna a "Iti Panakiyammo" ket naipanunutan a maysa a "paradigma iti pilosopia."[5] Dagiti obrana ket kaaduan a nakaimpluensia iti lohika, matematika, agasmang iti teoria, lingguistika, siensia ti kompiuter (kitaen ti kita a teoria ken kita a sistema), ken pilosopia, a naipangpangruna ti pilosopia iti pagsasao, epistemolohia, ken metapisika.
Ni Russell idi ket maysa a prominente a kontra-gubat nga aktibista; isu ket mangipangabak iti kontra-imperialismo[6][7] ken isu ket naibalud para iti panak-pasipismona idi panawen ti Umuna a Sangalubongan a Gubat.[8] Kalpasan daytoy, isu ket nagkampania ti panag-kontra kenni Adolf Hitler, ken nagdillaw iti Estalinista a totalitarianismo, nagdaruros ti pannakairaman ti Estados Unidos iti Gubat ti Bietnam, ken maysa a managsarita a kumayat iti panagikkat ti armas a nuklear.[9]
Isu ket maysa a nalatak nga agkomkomentario iti relihion, ni Russell a mairaman dagityi dadduma pay a kas ni Karl Marx, Sigmund Freud, ken Friedrich Nietzsche ket nagpasakbayda ti maysa a "baro nga eskuela iti panunot" a tinawtawagan ni Greg Epstein a kas ti "antagonistiko nga ateismo", nga isu daytoy idi "ti panakakita ti relihion ket maysa napalabasen a banag ken nasken a mapardasan iti puntos iti panagapday ti panakaimpluensiana".[10] Idi 1950 ni Russell ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura, "iti panakabigbigan kaniana kadagiti nadumaduma ken naisangsangayan a sinursurat nga isu ket mangipangabak kadagiti kinataoan nga umno ken panagwaya iti panunot."[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kreisel, G. (1973). "Bertrand Arthur William Russell, Earl Russell. 1872-1970". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 19: 583–526. doi:10.1098/rsbm.1973.0021. JSTOR 769574.
- ^ a b Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia, "Bertrand Russell", 1 Mayo 2003
- ^ "Naipanunutak ti bagik iti turong a Libera, maysa a Sosialista, wenno maysa a Pasipista, ngem saanak pay iti aniaman kadagitoy a banag, iti ania a natukok a kapanunutan." —Autobiograpia, p. 260.
- ^ Hestler, Anna (2001). Gales. Marshall Cavendish. p. 53. ISBN 978-0-7614-1195-6.
- ^ Ludlow, Peter, "Panagipalpalawagan", Ti Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia (Otonio nga 2008 Edision), Edward N. Zalta (ed.), URL = [1].
- ^ Richard Rempel (1979). "Manipud ti Imperialismo aginggana ti Nawaya a Komersio: Couturat, Halevy ken Umuna a Krusada ni Russell". Warnakan iti Pakasaritaan kadagiti Kapanunutan (Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan) 40 (3): 423–443. doi:10.2307/2709246. JSTOR 2709246.
- ^ Bertrand Russell (1988) [1917]. Politiko a Kapanunutan. Routledge. ISBN 0-415-10907-8.
- ^ Samoiloff, Louise Cripps. C.L.R. James: Dagiti Laglagip ken dagiti Komentario, p. 19. Associated University Presses, 1997. ISBN 0-8453-4865-5
- ^ "Ti Bertrand Russell a Palko". Russell.mcmaster.ca. 6 Hunio 2011. Naala idi 1 Oktubre 2011.
- ^ Epstein, Greg M. (2010). Naimbag nga Awan ti Dios: Ania ti Patien dagiti Bilion a saan a Relihioso a Tattao. New York: HarperCollins. p. 16. ISBN 978-0-06-167011-4.
- ^ Ti Nobel a Pundasion (1950). Bertrand Russell: Ti Premio Nobel iti Literatura 1950. Naala idi 11 Hunio 2007.


text:
Salt Lake City
Ti Salt Lake City, kadawyan a maipangyababaan iti Salt Lake, wenno SLC ket isu ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Estado ti Utah. Daytoy ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 191,180 in 2013,[1] ti siudad ket mabirukan iti bugas ti metropolitano a lugar ti Salt Lake City, ken addaan iti nakarkulo a populasion iti 1,140,483 manipud idi 2013. Ti Salt Lake City ket mabirukan pay iti dakdakkel nga urbano a lugar a naam-ammuan a kas ti Naitiptipon nga Estadistikal a Lugar ti Salt Lake City-Provo-Orem.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "United States Census Bureau, Utah incorporated places over 50,000 population estimates". census.gov. 22 Mayo 2014. Naala idi 22 Mayo 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Salt Lake City idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Salt Lake City manipud idiay Wikivoyage


text:
Suesia
Ti Suesia (i/ˈswiːdən/ swee-dən; Sueko: Sverige [ˈsværjɛ] ( denggen)), opisial a kas ti Pagarian ti Suesia (Sueko: Konungariket Sverige (tulong·paammo)), ket maysa a Nordiko a pagilian idiay Peninsula ti Eskandinabia idiay Akin-amianan nga Europa. Ti Suesia ket nakibeddeng ti Norwega ken Pinlandia, ken naisilpo ti Dinamarka babaen ti rangtay-tunel a ballasiwan ti Öresund.
Iti 450,295 kuadrado kilometro (173,860 sq mi), ti Suesia ket isu ti maikatlo a kadakkelan a pagilian iti Kappon ti Europa babaen ti kalawa, nga addaan ti dagup a populasion iti agarup 9.4 a riwriw.[8] Ti Suésia ket addaan ti nababa a densidad ti populasion iti 21 nga umili kada kuadrado kilometro (54 /sq mi) a dagiti populasion ket kaaduan idiay akin-abagatan a kagudua iti daytoy a pagilian. Agarup a 85% iti populasion ket agtaeng iti urbano a luglugar.[9] Ti kapitolio ti Suesia ket ti Stockholm, nga isu pay daytoy ti kadakkelan a siudad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Befolkningsstatistik". www.scb.se. Naala idi 2009-06-16.
- ^ "Pakabuklan iti Estadistika a Populasion 1960–2008". www.scb.se. Naala idi 2010-06-03.
- ^ Paammo nga ti Dagiti agsasao ti Sueko a Pinlandeses wenno dadduma pay nga agsasao ti Sueko a naipasngay iti ruar ti Suesia a mainaganan kaniada a kas Sueko uray no naipangay da ti ballasiw taaw. Adu pay dagiti tattao a naipangay idiay Suesia a saanda ngata a dagiti Sueko.
- ^ a b c d "Suésia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "Human Development Report 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ "Är svenskan också officiellt språk i Sverige?" (iti Suésia). Språkrådet (Konsilo ti Pagsasao iti Suésia). 2008-02-01. Naala idi 2008-06-22.
- ^ Pakabuklan iti Estadistika ti Populasion 1960 – 2008 – Estadistika a Suesia (bingbingay iti ganganaet lugar iti likud, a mairaman ti naipasngay a ganganaet ken naipasngay a Suesia nga addaan ti dua a ganganaet a naipasngay a nagannak)
- ^ "Befolkningsstatistik". Statistiska centralbyrån. Naala idi 2010-05-18.
- ^ Estadistika ti Suesia. Yearbook of Housing and Building Statistics 2007. Estadistika ti Suesia, Enerhia, Dagiti renta ken Panagtagilako ti balbalay a Paset ti Estadistika, 2007. ISBN 978-91-618-1361-2. Magun-od iti online idiay PDF format
- Suesia
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Akin-amianan nga Europa
- Eskandinabia
- Di ammo ti tawen a panakabangon


text:
Anak
No maipapan iti bilohia, ti maysa nga anak wenno ubing (ad-adu ngen maysa: annak wenno ubbing) ket maysa a tao a nagbaetan dagiti agpang iti pannakaipasngay ken panagbalasang wenno panagbaro.[1] Adda dagiti biolohiko a panangipalplawag iti anak a mangiraman ti fetus, a kas parsua a di naipasngay nga ubing.[2][3][4] Ti nainlalintegan a panangipalplawag ti "anak" ket sapasap a mangitudo iti maysa a ub-ubbing, a naamammuan pay a kas ti maysa a tao nga ub-ubing ngem ti tawen ti kaaduan.[1]
Ti "anak" wenno "ubing" ket mabalin pay a mangipalawag ti maysa a pannakikabagian iti nagannak (a kas dagiti anak a lalaki ken dagiti anak a babai iti aniaman nga edad)[5] wenno, iti metaporiko, ti maysa a turay a pigura, wenno mamngipakita ti pannakaikameng iti maysa a grupo iti maysa a sangkaputotan, tribu, wenno relihion; daytoy ket mabalin pay a mangibaga a napigsa a nabanagan babaen ti naisangayan a panawen, lugar, wenno pasamak, a kas iti "anak iti katutubo" wenno "anak iti Tawtawen ti Innem a pulo".[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Child". Inggles a Diksionario ti Oxford. Naala idi Enero 5, 2013.
- ^ Kitaen ti Shorter Inggles a Diksionario ti Oxford 397 (Maika-6 nga ed. 2007), a ti immuna a panakaipalplawagna ket "Ti fetus; maysa a maladaga;...". Kitaen pay ti ‘Ti Kompakto nga Edision iti Inggles a Diksionario ti Oxford: Kompleto a testo a napartuat manen ti Mikrograpiko’, Tom. I (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, Oxford 1971): 396, a nangipalpalawag daytoy a kas : ‘Ti di naispasngay wenno kaipaspasngay a parsua a tao; foetus, maladaga’.
- ^ anak - ti pannakaipalplawag ti anak ti Medikal a diksionario - babaen ti Free Online Medical Dictionary, Teasauro ken Ensiklopedia
- ^ Anak - Medikal a Panangipalpalawag ken manipud ti Merriam-Webster
- ^ Kas pagarigan, ti departamento ti Sosial Seguridad ti Estados Unidos ket naisangayan a nangipalawag a ti manakman ket ubing nga agtawen ti sumurok a 18
- ^ "American Heritage Dictionary". 2007-12-07.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Annak idiay Wikimedia Commons
- Wikichild.org
- United Nations Children's Fund (UNICEF)
- Datos a batayan ti pamilia, OECD


text:
Arhentina
Ti Arhentina i/ˌɑrdʒənˈtiːnə/, opisial nga Arhentino a Republika (Espaniol: República Argentina [reˈpuBlika aɾxenˈtina]), ket isu ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika babaen ti kadakkel ti daga, kalpasan ti Brasil. Naibuklan a kasla pederasion dagiti 23 a probinsia ken maysa a naturayan a siudad, ti Buenos Aires. Isu daytoy ti maikawalo a kadakkelan a pagilian iti lubong babaen ti kadakkel ti daga ken ti kadakkelan kadagiti agsasao ti Espaniol a pagpagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas 2004–2005". Nailian a Pagadalan ti Estadistika ken Senso iti Arhentina. (Espaniol)
- ^ Buenos Aires Herald. "Ti populasion ti Arhentina iti 40, 117,096, nga inbaga ti INDEC".
- ^ a b c d "Argentina — World Economic Outlook Database, Septiembre 2011". Imf.org. 2006-09-14. Naala idi 2012-01-07.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (Espaniol)
- Arhentina
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1816


text:
Kuarta
Ti kuarta ket isu ti ania abanag wenno rehistro nga isu ti sapasp a maaw-awat a kas bayad para kadagiti laklako ken serbisio ken panagibayad kadagoto utang iti maysa a naited a sosio-ekonomiko a kontesto wenno pagilian.[1][2][3] Dagiti kangrunaan apamay-ay ti kuarta ket naisalsalumina a kas: a banag ti panakisinnukat; ti unit ti pakabilangan; ti naipenpen a pateg; ken, sagpaminsan kadagiti napalabas, ti alagaden ti naitungkua a bayad.[4][5] Ti amiaman a kita ti banag wenno natalged a mapasingkedan a rehistro a mangtungpal kadagitoy a pamay-an ket mabalin a maikeddeng a kuarta.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mishkin, Frederic S. (2007). Ti Ekonomia ti Kuarta, Panagibanko, ken dagiti Pinansia a Pagtagilakuan (Pagpilian nga Edision). Boston: Addison Wesley. p. 8. ISBN 0-321-42177-9.
- ^ Ania kadi ti Kuarta? Babaen ni John N. Smithin [1]. Naala idi Hulio-17-09.
- ^ "kuarta : Ti Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia". Ti Baro a Palgrave Diksionario ti Ekonomia. Naala idi 18 Disiembre 2010.
- ^ Mankiw, N. Gregory (2007). "2". Makroekonomiia (Maika-6 nga ed.). New York: Worth Publishers. pp. 22–32. ISBN 0-7167-6213-7.
- ^ T.H. Greco. Kuarta: Panangawat ken Panagpartuat kadagiti Pagpilian a Legado a pangawatan, Karayan Puraw a Pagsasabtan, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). ISBN 1-890132-37-3


text:
Medisina
Ti medisina ket isu ti naipakat a siensia wenno panagsanay iti panagsukimat ti puon ti sakit, agas, ken panag-atipa iti sakit.[1] Daytoy ket sumakop kadagiti nadumaduma a panagsanay iti panagaywan ti salun-at a naparang-ay tapno mataripato ket maipasubli it salun-at babaen ti panag-atipa ken panangagas iti sakit kadagiti parsua a tao.
Ti kontemporario a medisina ket mangipakat iti siensia ti salun-at, biomediko a panagsukimat, ken mediko a teknolohia aginggana ti panagsukimat ti puon ti sakit ken agasan dagiti dunor ken saki, kadawyan a babaen ti agas wenno siruhia, ngem babaen pay kadagiti terapia a naindumadumaan a kas ti sikoterapia, dagiti akin-ruar a sanget ken panagguyod, protesis, biolohiko, radiasion ken dadduma pay.
Ti balikas a medisina ket nagtaud manipud ti Latin ars medicina, a tikaibuksilanna ket ti arte ti panangagas.[2][3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford a panangipalawag iti "medisina"
- ^ Etimolohia: |Latin: medicina, manipud ti ars medicina "ti mediko nga arte", manipud ti medicus "mangngagas". (Etym.Online) Cf. mederi "ti mangagas", etym. "ammuen ti kasayaatan a kurso para iti," manipud ti PIE *med- "ti mangrukod, patingga. Cf. Griego medos "balakad, plano", Abestiko vi-mad "mangngagas")
- ^ "Medisina" Online a Diksionario ti Etimolohia
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Medisina idiay Wikimedia Commons


text:
Tiempo (atmosperiko)
Ti tiempo wenno panawen ket isu ti kasasaad iti atmospera, iti degrado no daytoy ket napudot wenno nalamiiis, nabasa wenno namaga, natalna wenno nabagio, agraniag wenno nakuyem.[1] Kaaduan kadagiti penomena ti tiempo ket mapasamak idiay tropospera,[2][3] iti baba bassit ti stratospera. Ti tiempo ket kadawyan a mangitudo ti inaldaw a temperatura ken aktibidad ti presipitasion, bayat a ti klimae ket isu ti termino para iti natimbeng a kasasaad ti atmosperiko kadagiti atiddog a paset ti panawen.[4] No mausar nga awan ti kulipikasionna, ti "tiempo" ket maw-awatan nga isu ti tiempo wenno panawen iti Daga.
Ti tiempo ket patpatarayen babaen dagiti giddiatan ti presion ti angin (temperatura ken kabasa) kadagiti baetan ti luglugar. Dagitoy a paggigiddiatan ti presion ken temperatura ket mabalin a gapu ti anggulo iti Init iti naisangayan a lugar, nga agdumaduma babaen ti latitud manipud kadagiti tropiko. Ti napigsa apaggiddiatan ti temperatura iti baetan ti polar ken ti tropikal nga angin ket mangpataud ti jet stream. Dagiti sistema ti tiempo kadagiti tengnga a latitud, a kas dagiti ekstratropikal nga alipugpog, ket dagiti gapuanan babaen dagiti pannkariribok ti ayus ti jet stream. Gapu ti aksis ti Daga ket napakbo a relatibo iti dalumpinas ti pagtayyekanna, ti lawag ti init ket insidente kadagiti nadumaduma nga anggulo kadagiti nadumaduma a panawen iti maysa atawen. Iti rabaw ti Daga, dagiti temperatura ket kadawyan a sumakop ti ±40 °C (−40 °F aginggana ti 100 °F) iti tinawen. Kadagiti rinibo a napalabas a tawen,dagiti panagbalbaliw iti panagtayyek ti Daga ket pabanaganna ti dagup ken pannakaiwarwaras iti solar nga enerhia a maala babaen ti Daga ken impluensianna ti napaut a termino ti klima ken ti sangalubongan a panagbalbaliw ti klima.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Diksionario ti Merriam-Webster. Tiempo. Naala iti 27 Hunio2008.
- ^ Glosario iti Meteorolohia. Hydrosphere. Naala idi 27 Hunio 2008.
- ^ Glosario iti Meteorolohia. Troposphere. Naala idi 27 Hunio 2008.
- ^ "Klima". Glosario iti Meteorolohia. Meteorolohiko a Kagimongan ti Amerikano. Naala idi 14 Mayo 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tiempo idiay Wikimedia Commons


text:
Awan inggana
Ti awan inggana (simbolo: ∞) ket maysa nga abstrakto a konsepto a mangipalpalawag ti awan ti aniaman a patinggana ken maipaay kadagiti nadumaduma a pagobraan, daytoy ket naipangpangruna ti matematika ken pisika. Ti Inggles a balikas ti infinity ket nagtaud manipud ti Latin ti infinitas, a mabalin a maipatarus iti "awan beddengna", daytoy ket binulod a patarus manipud ti Griego a balikas ti apeiros, a ti kaibuksilanna ket "awan patinggana".[1]
Iti matematika, ti "awan inggana" ket kankanayon a matrato a kasla iti maysa a bilang (kasla ti agbilang wenno panagrukod kadagiti banag: "ti awan ignggana a bilang dagiti termino") ngem daytoy ket saan nga isu met a bilang a kas dagiti pudno a bilang. Kadagiti sistema ti bilang a mangiraman kadagiti inpinitesimal, ti resiprokal ti maysa nga inpinitesimal ket maysa nga awan inggama a bilang, a kas iti bilang a dakdakkel ngem ti aniaman a pudno a bilang. Ni Georg Cantor ket nangpormalisado kadagiti adu a kapanunotan a mainaig iti awan inggana ken dagiti awan inggana nga agsmang idi las-ud ti naladaw a maika-19 a siglo ken ti nasapa a maika-20 a sigsiglo. Iti teoria a pinarang-ayna, adda dagiti awan inggana nga agasmang kadagiti nadumaduma a "kadakkel" (a tinawtawagan ti kardinalidad).[2] Kas pagarigan, ti agasmang dagiti sibubukel a bilang ket mabilang nga awan inggana, bayat a ti awan inggana nga agsmang dagiti pudno a bilang ket saan a mabilang.[3]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taga-ugma a kultura ket addaanda idi kadagiti nadumaduma a kapanunotan a maipanggep ti saad iti awan inggana. Dagidi taga-ugma nga Indiano ken dagidi Griego, ket saanda a nakaikodigo kadagiti termino ti awan inggana iti pormalisado a sistema ti matematika, ken nagarngianda ti awan inggana a kas maysa a konsepto ti pilosopia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ etymonline Naala idi 2012-03-06
- ^ Gowers, Timothy; Barrow-Green, Hunio; Daulo, Imre (2008). Ti Princeton a Kakuyog ti Matematika. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. p. 616. ISBN 0-691-11880-9., Extract of page 616
- ^ Maddox 2002, pp. 113 –117


text:
Armas
Ti armas, wenno igam ket ti aniaman nga instrumento nga inus-usar tapno mangulpit ti dadael wenno makadangran kadagiti sibibiag a parsua, dagiti estruktura, wenno dagiti sistema. Dagiti armas ket inus-usar a mangpa-adu ti resulta ken kasayaat dagiti tignay a kas ti panaganup, krima, panangipatungpal iti linteg, bukod a panagsalaknib, ken pannakigubat. Iti nalawlawan a kontesto, dagiti armas ket mabalin a maipagarup a mairaman ti aniaman nga inususar tapno makagun-od ti estratehiko, material wenno isip a panangatiw iti maysa a kabusor.
Bayat a dagiti ordinario a banag a kas dagiti bislak, batbato, dagiti lugan, wenno dagiti lapis ket mabalin a mausar a kas dagiti armas, adu dagiti naigaara a maidaremdem para iti panggep – a maisakup manipud kadagiti implemento a kas dagiti pang-or aginggana kadagiti espada ken dagiti paltog ken dagiti komplikado a moderno nga interkontinental a balistiko a misil, biolohiko ken dagiti siberarmas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti armas idiay Wikimedia Commons