text:
Joseph Fourier
Ni Jean Baptiste Joseph Fourier (21 Marso 1768 – 16 Mayo 1830) ket maysa idi a Pranses a matematiko ken pisiko a kalatakan a naamammoan para iti panangrugi ti panagsukisok ti Fourier a serie ken dagiti panakaipakatda aginggan akadagiti parikut ti panagiyakar ti pudot ken dagiti panagpigerger. Ti Fourier a panagbalbaliw ken ti Linteg ni Fourier ket nainaganan akas pammadayaw kaniana. Ni Fourier ket sapasap paya naipammadayawan para iti panakaduktal ti epekto ti inbernadero.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cowie, J. (2007). Panagbaliw ti Klima: Biolohiko ken Dagiti Aspeto ti Tao. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 3. ISBN 978-0-521-69619-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Immuna a testo manipud ti publiko aturay ti Rouse a Pakasaritaan ti Matematika
- Fourier, Joseph. (1822). Theorie Analytique de la Chaleur. Firmin Didot (naipablaak manen babaen ti Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2009; ISBN 978-1-108-00180-9)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Joseph Fourier idiay Wikiquote
- [http://fourier1824.geologist-1011.mobi Fourier, J. B. J., 1824, Remarques Générales Sur Les Températures Du Globe Terrestre Et Des Espaces


c: text/html

text:
Tattao a Pilipino
Dagiti Pilipino wenno Tattao a Pilipino dagiti patneng nga agnanaed ken umili ti Republika iti Pilipinas a masarakan iti Abagatan-a-Daya nga Asia. Ti termino a Pilipino (Pilipina no babai) ket mabalin met a dumakamat kadagiti tao a nagtaud iti Pilipinas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nagtitiponan dagiti Filipino nga agnanaed idiay Pilipinas ken iti sabali a pagilian
- ^ Philippines Estados Unidos Departamento iti Estados.
- ^ Pilipino nga Estadistika: US Opisina ti Senso Estados Unidos. Naala idi30 Hunio 2009
- ^ a b c d e Stock Estimates of Overseas Filipinos 2007 Report. Philippine Oversea Employment Administration. Naala idi Hulio 22, 2009.
- ^ Dagiti Pilipino idiay Malaysia. Opisina ti Pagmalditan Sekretario iti Pilipinas. Naaala idi Hulio 22, 2009.
- ^ Pilipino a Kanadiano Dagiti Estadistika ti Kanada. Naaala idi Hunio 30, 2009
- ^ "Departamento iti Ganganaet a Panakibiang dagiti Pilipino idiay Hapon". Hapon. 12 Marso 2011.
- ^ Dagiti Pilipino idiay Hong Kong Opisina dagiti Estadistika. Naaala idi Hunio 30, 2009.
- ^ Pilipino Australiano Opisina dagiti Estadistika Australia. Naala idi 30 Hunio 2009
- ^ Cittadini Stranieri. Bilancio demografico anno 2010 e popolazione residente al 31 Dicembre - Tutti i paesi di cittadinanza, Italia
- ^ Demograpiko iti Taiwan#Dagiti ganganaet nga agtaeng
- ^ Dagiti Pilipino idiay Abagatan a Korea.Kultura ken Pakaammo a Serbisio iti Korea (KOIS). Naaala idi Hulio 21, 2009.
- ^ "Sentro nga Opisina ti Estadistika dagiti Israeli". Sentro nga Opisina ti Estadistika dagiti Israeli.
- ^ "PGMA meets members of Filipino community in Spain". Pilipinas:Gov.Ph: Ti Opisial a Portal ti Gobierno iti Republika iti Pilipinas. Naala idi 1 Hulio 2006.
- ^ Dagiti Pilipino idiay Baro a Selanda. Estadistika ti New Zealand. Naala idi Hulio 2, 2009
- ^ Tattao: Pilipino, Ti Joshua a Gandat
- ^ "8 Folkemengde, etter norsk / utenlandsk statsborgerskap og landbakgrunn 1. januar 2009". Statistisk sentralbyra (Estadistika ti Norwéga). Naala idi 2009.
- ^ "Ti abababa a pakasaritaan iti Pilipinas – Panakibiang ti Olanda". Ti Embahada ti Pilipinas idiay Hague.
- ^ "Ti Pilipinas ket agpalpaliiw kadagiti kasasaad dagiti agtrabtrabaho idiay Pakistan". 5 Nobiembre 2007. Naala idi 19 Disiembre 2009.[natay a silpo]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kriket
Ti kriket ket maysa nga ay-yam ti pang-or ken bola nga ay-ayamen a baetan ti dua a timpuyogan kadagiti 11 nga agay-ayam iti pagay-ayaman iti tengnga ti rektanggulo a 22 a yarda a kaatiddog ti pagtiruan. Ti tunggal maysa a timpuyogan ket agsisinnublatda nga agpang-or, ken mangpadas a makapuntos kadagiti taray, bayat a ti sabali a timpuyogan ket agurnong kadagiti bola. Ti tungngal maysa apanagsinnublat ket makunkuna kadagiti paset ti panagay-ayam.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kriket idiay Wikimedia Commons


text:
Aubagne
Nagsasabtan: 43°17′27″N 5°34′15″E / 43.2908°N 5.5708°E
Ti Aubagne (Pransés a pannakabalikas: [o'baɲ]) ket maysa a komuna a mabirukan ti 17 km (11 mi) ti daya ti Marseille idiay Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatn a Pransia.
Adda ti kuartel ti Ganganaet a Lehion ti Pransia ditoy. Awan ti bayadna ti panag-usar ti publiko a pagluganan manipud idi 2000.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket mabirukan idiay tanap ti Huveaune ken napalawlawan dagiti kabanbantayan ti Garlaban, ken Sainte-Baume iti amianan ken Douard iti abagatan.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gare d'Aubagne nga estasion ti perokaril ket sinerbian ti dagiti rehional a tren a mapmapan idiay Marseille ken Toulon. Ti Aubagne ket isu idi ti immuna a komuna ti Pransia a kompleto a napalikmutan babaen dagiti dalanan ti lugan: ti dalanan ti lugan nga A50 a Marseille-Toulon, A52 a Aubagne-Aix-en-Provence ken ti pangikapetan a dalanan ti lugan a A501.
Ti 9 km a tranbia network ket naplanplano, ti Linia 1 manipud ti estasion a mapan idiay Le Charrel ken Linia 2 manipud ti estasion a mapan idiay La Penne-sur-Huveaune. Ti panangibangon ket mangrugi no 2012 para iti panagilukat iti 2014.[1]
Dagiti personalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- François-Marie, marquis de Barthélemy (1747–1830), Direktor iti Umuna a Pranses a Repbublika
- Alain Bernard (naipasngay 1983), Lumanglangoy
- François-Urbain Domergue (1745–1810), mannurat ken agiwarwarnak
- Marcel Pagnol (1895–1974), nobelista, dramaturgo ken agararamid ti pelikula
- Honoré Joseph Antoine Ganteaume (1755 - 1818), Pranses nga almirante .
Iti nadayeg a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aubagne ket kankanayo a naibagbaga iti pelikula a Manon des Sources. Daytoy ket nakaipasngayan ni Marcel Pagnol, to Pranses a nobelista, dramaturgo ken agararamid ti pelikula a nangisurat ti nobela a nakaibasaran ti pelikula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Aubagne orders Citadis Compact". Railway Gazette International. 7 Oktubre 2011.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Aubagne idiay Wikimedia Commons


text:
Burkina Faso
Ti Burkina Faso (i/bərˌkiːnə ˈfɑːsoʊ/ bər-kee-nə fah-soh; Pransés: [buʁkina faso]) – ken naamammoan pay iti ababa a porma ti naganna ti Burkina – ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Laud nga Aprika. Daytoy ket napalikmutan babaen dagiti innem a pagilian: ti Mali iti amianan, ti Niger iti daya, ti Benin iti abagatan a daya, ti Togo ken ti Ghana iti abagatan, ken ti Côte d'Ivoire iti abagatan a laud. Ti kapitolio ti pagilian ket ti Ouagadougou.
Ti kadakkel daytoy ket 274,200 kuadrado kilometro (105,900 sq mi) nga adda ti nakarkulo a populasion ti sumurok a 15,757,000. Daytoy ket dati a tinawtawgana ti Republika ti Akin-ngato a Volta, daytoy ket nanaganan manen idi 4 Agosto 1984, babaen ni Presidente Thomas Sankara, a kayatna a saoen ket "ti daga dagiti agtaktakder a tattao" kadagiti nangruna a patneng a pagsasao ti pagilian iti Mòoré ken Dioula. Iti panakaisimbolo, ti "Burkina" ket mabalin a maipatarus iti, "tattao iti integridad", manipud ti pagsasao a Mòoré ken "Faso", ken "ama a daga" iti Dioula. Dagiti agtataeng ti Burkina Faso ket tinawtawagan akas dagiti Burkinabè ( /bərˈkiːnəbeɪ/ bər-kee-nə-bay).
Ti Burkina Faso ket nataengan manipud idi 14,000 ken 5000 BC babaen dagiti agananup-agburburas ti pagilian idiay rehion ti amianan a laud ti pagilian. Dagiti taltalon apagtataengan ket nagparparangda idi baetan ti 3600 ken 2600 BC. A tattan ket ti tengnga a Burkina Faso a nagruna a binuklan idi dagiti Mossi a pagarian. Dagitoy a pagarian ti Mossi ket nagbalin a Pranses a protektorado idi 1896. Kalpasan ti panagun-od ti panawaywaya manipud ti pransia idi 1960, ti pagilian ket napan kadagiti adu a panagbalbaliw ti gobierno aginggana idi dimteng ti agdama a pormana, ti semi-presidensial a republika. Ti presidente ket ni Blaise Compaoré.
Daytoy ket kameng ti Kappon ti Aprika, Komunidad dagiti Estado ti Sahel-Sahara, La Francophonie, Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan ken Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Aprika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ INSD Burkina Faso (Pranses)
- ^ a b c d "Burkina Faso". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ CFA a Pranko BCEAO.Kodkodigo: XOF / 952 ISO 4217 a kuarta ken nagnagan ken kodigo dagiti elemento. ISO. Naala idi 8 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- de Turégano, Teresa Hoefert, Aprikano a Sinema ken Europa: Asideg a panakakita ti Burkina Faso, (European Press Academic Publishing, 2004)
- Engberg-Perderson, Lars, Panakadangran ti Panagrang-ay: Dagiti Politika, Gangandat, ken Enbironmento idiay Burkina Faso, (Praeger Publishers, 2003)
- Englebert, Pierre, Burkina Faso: Saan a Natalinaay a Panakaestado ti Laud nga Aprika, (Perseus, 1999)
- Howorth, Chris, Panagipatakder manen ti Lokal a Langa ti Daga: Panangimaton ti Enbironmento idiay Burkina Faso, (Ashgate, 1999)
- McFarland, Daniel Miles ken Rupley, Lawrence A, Naipakasaritaan a Diksionario ti Burkina Faso, (Scarecrow Press, 1998)
- Manson, Katrina ken Knight, James, Burkina Faso (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga), (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga, 2011)
- Roy, Christopher D ken Wheelock, Thomas G B, Daga dagiti Agtaytayab a Maskara: Arte ken Kutura idiay Burkina Faso: Ti Thomas G.B. Wheelock nga Urnong, (Prestel Publishing, 2007)
- Sankara, Thomas, Agsasao ni Thomas Sankara: Ti Burkina Faso a Rebolusion 1983–1987, (Pathfinder Press, 2007)
- Sankara, Thomas, Dakami ti Agtawtawid ti Rebolusion ti Lubong: Dagiti Bitla ti Rebolusion ti Burkina Faso 1983–1987, (Pathfinder Press, 2007)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Burkina Faso idiay Wikimedia Commons
- Premier Ministère opisial a portal ti gobierno (iti Pranses)
- Burkina Faso
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Pranses a Laud nga Aprika
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960


text:
Buenos Aires
Ti Buenos Aires ( /ˈbweɪnəs ˈɛəriːz/ wenno /ˈaɪrɪs/,[5] Españiol: [ˈbwenos ˈaiɾes]) ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan asiudad iti Arhentina, ken ti maikadua akadakkelan a metropolitano a lugar idiay Abagatan nga Amerika, kalpasan ti Kalatakan a Sao Paulo.[6] Daytoy ket mabirukan idiay lumaud nga aplaya ti estuario iti Río de la Plata, idiay abagatan adaya a nga aplaya iti kontinete ti Abagatan nga Amerika. Ti Kalatakan a Buenos Aires a konurbasion, a mangiraman pay kadagiti nadumaduma a Probinsia ti Buenos Aires a distrito, ket mangbukel ti maikatlo a kadakkelan a konurbasion idiay Latin nga Amerika, nga adda ti populasion ti agarup a sangapulo ket tallo a riwriw.[3]
Ti siudad ti Buenos Aires ket saan apaset iti Probinsia ti Buenos Aires, wenno kapitolio ti Probinsia, ngem ti maysa a naturay a distrito. Idi 1880, kalpasan dagiti dekada ti politikal a pannakigubatan, ti Buenos Aires idi ket naipederalisado ken naikkat manipud ti Probinsia ti Buenos Aires. Dagiti patingga ti siudad ket napadakkel tapno mairaman dagiti ili ti Belgrano ken Flores (dagitoy dua ket dagiti agdama a kaarruba ti siudad). Ti 1994 a panagpasayaat iti batay-linteg ket nangited ti sisudad ti katurayan, nga isu ti nagtaudan ti pormal a naganna: Ciudad Autónoma de Buenos Aires (Naturay a Siudad iti Buenos Aires). Dagiti umili ket immunada a nagbutos ti maysa a Daulo iti Gobierno (a kas ti Mayor) idi 1996; sakbay, a ti Mayor ket dagus a naidutok babaen ti Presidente iti Republika.
Dagiti tattao a manipud idiay Buenos Aires ket makunkuna dagitoy a kas dagiti porteño (tattao iti puerto).[7] Ti Buenos Aires ket maysa anagruna a papapnan dagiti turista,[8] ken naamammoan para kadagiti Europeano nga estilo ti arkitektura[9] ken ti nabaknang a kultural a biag,[10] nga adda kadagiti kaaduan a konsentrasion dagiti teatro iti lubong.[11]
Ti Buenos Aires ket agdama a aggaygay-at a mangsangaili ti 2018 a Kalgaw nga Olimpiada ti Kinaagtutubo.[12]
Dagiti linaon
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kangrunaan a nagtaudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Encyclopædia Britannica
- Microsoft Encarta (Narkibo 2009-10-31)
- Sapasap a pakaammo
- (Espaniol) Patricia Moglia, Fabián Sislián and Mónica Alabart, Pensar la historia Argentina desde una historia de América Latina, Buenos Aires:Plus Ultra
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Owens, Mitchell. "Panagbanbaniaga+Liwliwa: Ti Buenos Aires ket Agparparnuay manen Kaniana". Travelandleisure.com. Naala idi 2 Mayo 2012.
- ^ "Sitio oficial de turismo de la Ciudad de Buenos Aires". Bue.gov.ar. Naala idi 2 Mayo 2012.
- ^ a b "Arhentina: Censo2010". Naala idi 25 Pebrero 2011.
- ^ "Desarrollo humano en Argentina / 2010". Naala idi 24 Pebrero 2012.
- ^ "Buenos Aires". Ti Amerikano a Tinawtawid a Diksionario iti Pagsasao nga Inggles. Boston: Houghton Mifflin. 2001.
- ^ R.L. Forstall, R.P. Greene, ken J.B. Pick, "Ania kadagitoy ti kadakkelan? Apay a dagiti naipablaak a populasion para kadagiti kangrunaan nga urbano a lugar ti lubong ket adu unay ti pagiddiatanda", Konperensia dagiti Masakbayan a Siudad, (Unibersidad iti Illinois idiay Chicago, Hulio 2004) – Tabla 5 (p.34)
- ^ "Ania ti Porteño iti Inggles? – Porteño Spanish". Portenospanish.com. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ "Panagbanbaniaga + Liwliwa: Dagiti papanan". Travelandleisure.com. Naala idi 2 Mayo 2012.
- ^ "Buenos Aires Turismo: Arquitectura". Bue.gov.ar. Naala idi 2 Mayo 2012.
- ^ "Buenos Aires Turismo: Turismo Cultural". Bue.gov.ar. Naala idi 28 Mayo 2012.
- ^ "BLa ciudad con más teatros del mundo". Lanacion.com.ar. Naala idi 2 Mayo 2012.
- ^ Ti Buenos Aires ket Nangirugi ti Panaggay-at para iti 2018 a Kinaagtutuno nga Ay-ayam
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Buenos Aires idiay Wikimedia Commons


text:
Biokimika
Ti biokimika, sagpaminsan pay a tinawtawagn iti biolohiko a kimika, ket isu ti panagadal iti kimiko a proseso iti kaunegan ti, ken mainaig kadagiti, sibibiag nga organismo.[1] Babaen ti panagtengngel kadagiti panagayus ti pakaammo babaen ti biokimika a panagisenial ken ti panagayus iti kimiko nga enerhia babaen ti metabolismo, ti biokimiko a proseso ket mangited ti kinarikut iti biag. Kadagiti napalabas a 40 tawen ti biokimika ket ket nagballigin iti panangipalawag kadagiti sibibiag a proseso a gangani nga adda itan kadagiti amin a lugar dagiti siensia ti biag manipud ti botanika aginggan iti medisina ket nakitigtignay iti biokimika a panagsukisok.[2] Tatta nga aldaw ti kangrunaan a naikapatengngaan ti isp itipuro a biokimika ket ti pannakaawat no kasano a mangited dagiti biokohiko a molekula kadagiti proseso a rumsua iti kaunegan dagiti sibibiag a selula, nga adu a pakainaigan iti panagadal ken pannkaawat kadagiti sibubukel nga organismo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Biokimika idiay Wikimedia Commons


text:
Hafez
Ni Khāja Shamsu Dīn Muhammad Hāfez-e Shīrāzī (Persiano: خواجه شمس دین محمد حافظ شیرازی), naamammoan babaen ti parbo a naganna Hāfez (1325/1326–1389/1390),[1] ket maysa idi a Persiano a lirika amannaniw. Dagiti naurnong nga obrana a binuklan dagiti serie ti Persiano a daniw (Divan) ket mabirbirukan kadagiti kaaduan a pagtaengan dagiti mangisasao ti Persiano idiay Iran, Apganistan kenTajikistan , ken dagiti pay nadumaduma a lugar iti lubong, a naadadalda a naikabkabesa dagiti daniwna ken inus-usarda a kas pronerbio ken sinasao ti tatta pay laeng nga aldaw. Ti biagna ket dagiti daniwna ket suheto idi ti adu a panagususig, komentario ken panagipatpatarus, nga adadu a nakainpluensia ngem ti aniaman a mannurat kadagiti kalpasan ti maikasangapulo ket uppat a siglo a Persiano a sinursuratan.[2][3]
Dagiti temana kadagiti ghazal ket inayayatan, pammati, ken mangipakpakita ti hipokarsia. Ti inpluensiana ti kabibiag dagiti Irani ket mabirukan kadagiti "Hafez a mabasbasa" (fāl-e hāfez, Persiano: فال حافظ), dagiti kankanayon a panagus-usar kadagiti daniwna iti Persiano a tawidan a musika, makitkita nga arte ken Persiano a kaligrapia. Ti panteonna idiay Shiraz ket adu kadagiti kankanayon a mangbisbisita. Dagiti panangampon, mangtultulad ken patpatarus a dandaniw ni Hafez ket adda kadagiti amin a kangrunaan a pagsasao.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251392/Hafez
- ^ Yarshater. Naala idi 25 Hulio 2010.
- ^ Hafiz ken ti Lugar ti Irani aKultura iti Lubong babaen ni Aga Khan III, Nobiembre 9, 1936 Londres.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hafez idiay Wikimedia Commons


text:
Bise Presidente iti Estados Unidos
Ti Bise Presidente iti Estados Unidos ket isu ti maikadua a kangatuan nga opisina ti publiko a pinartuat babaen ti Batay-linteg ti Estados Unidos.[1] Ti Bise Presidente, a kaduana ti Presidente iti Estados Unidos, ket saan a dagus a binutosan babaen ti tatttao babaen ti Elektoral a Kolehio opisina ti iti uppat a tawen a termino.[2] Ti Bise Presidente ket ket isu ti umuna a iti lini a a panagsasaruno ti presidente, ken agbalinto a Presidente iti pannakagteng ti ipupusay, panagikkat, wenno pannakaikkat ti Presidente.[3]
Babaen ti Batay-linteg ti Estados Unidos, ti Bise Presidente ket isu ti Presidente ti Senado ti Estados Unidos.[4]
Dagiti linaon
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Goldstein, Joel K. (1982). Ti Moderno a Bise Presidente ti Amerikano. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-02208-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bise Presidente iti Estados Unidos idiay Wikimedia Commons


text:
Virtual International Authority File
Ti Virtual International Authority File (VIAF) ket maysa nga internasional a turay ti papeles. Daytoy ket kumaduaan a gandat dagiti nadumaduma a nailian a bibioteka ken inpatpataray babaen ti Online Computer Library Center (OCLC).[1][2] Ti gandat ket inrugi babaen ti Nailian a Biblioteka ti Alemania ken ti Biblioteka ti Kongreso ti Estados Unidos.
Ti gandatna daytoy ket ti mangisilpo dagiti papales ti nailian a turay (a kas ti Aleman a Turay a Papaeles ti Nagan) iti agmaymaysa a birtual a turay ti papaeles. Iti daytoy a papeles, dagiti agpapada a rehistro manipud kadagiti sabali nga agasmang ti datos ket naisilsilpoda. Ti VIAF a rehistro ket makaala ti alagaden a numero ti datos, aglaon kadagiti nagruna a rehistro ti "kitaen" ken "kitaen pay" manipud kadagiti kasisigud a rehistro, ken mangitudo kadagitikasisigud a rehistro ti turay. Dagiti datos ket mabalin a magun-od iti online babaen ken mabalin a magun-od para kadagiti agsuksukisok ken pannakisinnukatan ken pannakibinningayan ti datos. Ti resiprokal a panagpabaro ket agus-usar ti protokol ti Open Archives Initiative.
Dagiti numero ti papaeles ket agdama a mainaynayon kadagiti biograpiko nga artikulo ti Wikipedia.[3]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
- Universal Authority File (GND)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kelley, Michael; Schwartz, Meredith (2012). "VIAF service transitions to OCLC". Library Journal ( Media Source) 137 (8): 16.
- ^ VIAF, OCLC.
- ^ Ti Wikipedia ket aginayon kadagiti VIAF a panagilasin, CNI


text:
John Maynard Keynes
John Maynard Keynes, Umuna a Baron Keynes,[1] CB, FBA ( /ˈkeɪnz/ kaynz; 5 Hunio 1883 – 21 Abril 1946) ket maysa idi a Britanikoh nga ekonomista a dagiti panunotna ket kaaduan anagbanagan ti teoria ken panagsanay ti moderno a makroekonomika, ken nangpakaammo kadagiti ekonomiko nga annuroten dagiti gobierno. Isu ket nangipatakder ti nalatak a naipasayaat a nasapa nga obra kadagiti gapuanan dagiti siklo ti negosio, ken nawatiwat a naipanpanunotan a lkas maysa kadagiti nangbangon ti moderno nga makroekonomika ken ti kaaduan ti impluensiana nga ekonomista iti maika-20 a siglo.[2][3][4][5] Dagiti kapanunotanna ket dagiti batayan para kadagiti eskuela ti panunot a naamammoan a kas dagiti Keynesiano nga ekonomia, ken dagiti par nadumaduma a nangibatay iti daytoy.
Paammo ken dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jenkins, Nicholas. "John Maynard Keynes Umuna a Baron Keynes (I7810)". W. H. Auden – 'Family Ghosts'. Unibersidad ti Stanford. Naala idi 18 Oktubre2011.
- ^ Daniel Yergin ken Joseph Stanislaw. "yaon manipud ti libro a Dagiti Agibilbilin a Kinatayag" (PDF). Public Broadcasting Service. Naala idi 13 Nobiembre 2008.
- ^ "Kasano ti mangirugi ti maapapday nga ekonomia iti waya a Keynes". BBC. 22 Oktubre 2008. Naala idi 13 Nobiembre 2008.
- ^ Cohn, Steven Mark (2006). Reintroducing Macroeconomics: A Critical Approach. M.E. Sharpe. p. 111. ISBN 0-7656-1450-2.
- ^ Davis, William L, Bob Figgins, David Hedengren, ken Daniel B. Klein. "Dagiti Propesor ti Ekonomiko' Dagiti KInaynayatan nga Agpanpanunot ti Ekonomiko, Dagiti Warnakan, ken dagiti Blog," Econ Journal Watch 8(2): 126–146, Mayo 2011.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Backhouse, Roger E. ken Bateman, Bradley W.. Kapitalista Rebolusionario: John Maynard Keynes. 2011
- Barnett, Vincent. John Maynard Keynes. Londres: Routledge, 2013. ISBN 978-0415567695.
- Beaudreau, Bernard C.. Dagiti Ekonomiko a Pagbanagan ni Mr. Keynes: Kasano a Linabsan ti Maikadua nga Industriala Rebolusion ti Gran Britania Babaen ti. iUniverse, 2006, ISBN 0-595-41661-6
- Clark, Barry. Politikal nga Ekonomia: Ti Komparatibo nga Arngian. Westport: Greenwood Publishing Group, 1998, ISBN 0-275-96370-5
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti John Maynard Keynes idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti John Maynard Keynes idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti John Maynard Keynes idiay Wikisource


text:
Australia
Ti Australia ( /əˈstreɪljə/), opisial a ti Mankomunidad iti Australia,[9] ket maysa a pagilian idiay Akin-abagatan a Hemisperio a nabuklan ti kangrunaan a daga iti kontinente iti Australia ken dagiti is-isla iti Tasmania ken dadduma pay a a babassit nga isla idiay Indiano ken Taaw Pasipiko. Daytoy ket isu ti maikanem akadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kadakkel. Dagiti kaarrubana apagilina ket mairaman ti Indonesia, Daya a Timor ken Papua Baro a Guinea iti amianan; ti Is-isla ti Solomon, Vanuatu ken Baro a Kaledonia iri amianan-daya; ken Baro a Selanda iti abagatan-daya.
Para kadagiti 40,000 a tawtawen[10] sakbay ti Europeano a panagtaeng idi naladaw a maika-18 a siglo, ti Australia ket tinaengan idi babaen dagiti patneng nga Australiano,[11] a naikameng ti ,maysa wenno adadu ti agarup a 250 a grupgrupo ti pagsasao.[12][13] Kalpasan ti panakadukatal babaen dagiti Olandes nga eksplorador idi 1606, ti akin-daya a kagudua ti Australia' ket tinunton babaen ti Gran Britania idi 1770 ken tinaengan babaen ti penal a pagluganan idiay kolonia ti Baro nga Abagatan a Gales manipud idi 26 Enero 1788. Ti populasion ket nagin-inut a dimmakkel kadagiti simmarsaruno a dekada; ti kontinente ket nasuksukimat ken nanayonan ti lima a naipatakder a bukod nga agturturay a Balangat a kolkolonia.
Idi 1 Enero 1901, dagitoy nga innem a kolonia ket napederado, a nangporma ti Mankomunidad ti Australia. Manipud ti Panakapederasion, ti Australia ket nakataripatu ti natalinaay a liberal a demokratiko a sistema ti politika nga agpamay-ay a kas maysa a pederal a parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia. Ti pederasion ket buklen dagiti innem nga estado ken nadumaduma a terteritorio. Ti populasion a 22.7 a riwriw [14] ket adu a naipatengngaan a dagidiay Dumaya nga estado ken kaaduan nga urbanisado.
Daytoy ket nmaysa a nangato a narang-ay a pagilian, ti Australia ket isu ti maika-13 a kadakkelan nga ekonomia iti lubong ken adda ti maikanem a kangatuan ti matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. Ti panaggastus ti Australia ti milisia ket isu ti maika-13 a kadakkelan iti lubong. Nga adda ti maikadua a kangatuan ti pagsurotan ti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan iti lubong, ti Australia ket nangato a mairanggo kadagiti adu a sangalubongan a panagipadpada ti nailian apannakaaramid, a kas ti kasayaat ti biag, salun-at, edukasion, waya ti ekonomiko, ken ti panagsalaknib ti sibil a wayawaya ken dagiti karbengan ti politika.[15] Ti Australia ket maysa a kameng ti G20, OECD, WTO, APEC, UN, Mankomunidad dagiti Pagilian, ANZUS, ken ti Sanglatipunan dagiti Isla ti Pasipiko.
Dagiti linaon
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Australia ket addan ti maysa a naarian a kanta, "God Save the Queen (or King)
(Ilokano: Apo Isalakanmo ti Rena)", a daytoy ket may-ayam no adda dagiti kameng iti Naarian a pamilia no addada idiay Australia. Kadagiti dadduma pay a maibagay a linaon, ti nailian a kanta ti Australia, "Advance Australia Fair", ket isu ti maay-ayam.[1]
- ^ a b Ti Inggles ket awan ti de jure a kasasaad.
- ^ a b Adda dagiti babassit a paggiddiatan manipud kadagiti tallo a sona ti oras, kitaen ti Oras idiay Australia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daytoy ket Pammadayaw – Dagiti Simbolo – Ti Nailian a Kanta iti Australia ken DFAT – "Ti Nailian a Kanta ti Australia"; "Dagiti Nailian a Simbolo". Parliamentary Handbook of the Commonwealth of Australia (maika-29 ed.). 2002 (naipabaro idi 2005). Naala idi 7 Hunio 2007.
- ^ Ti Macquarie a Diksionario
- ^ Collins Inggles a Diksiorio. Bishopbriggs, Glasgow: HarperCollins. 2009. p. 18. ISBN 978-0-00-786171-2.
|accessdate=masapul ti
|url=(tulong)
- ^ "Populasion a pagurasan". Australian Bureau of Statistics website. Mankomunidda iti Australia. Naala idi 6 Enero 2012. Ti populasion a karkulo ket inaldaw nga automatiko a makarkulo iti 00:00 UTC ken naibatay iti datos a naala manipud ti pagurasan ti populasion iti petsa a naipakita iti dakamat.
- ^ Plantilia:Census 2006 AUS
- ^ a b c d "Australia". IMF website. Washington, D.C.: Internasional a Pundo ti Panguartaan. Di ammo a parametro ti
|http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=di naikaskaso (tulong); Awan wenno awan linaon ti
|url=(tulong);
|accessdate=masapul ti
|url=(tulong)
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagagilian. Naala idi 2011-11-02.
- ^ "Batay-linteg iti Australia". ComLaw. 1 Hunio 2003. Naala idi 5 Agosto 2011. "3. Ket kalintegan to para iti Reina, nga addaan ti nabagbagaan iti Pribado a Konsilo,nga iparangarang babaen ti proklamasion a, ti daytoy ken kalpasan ti maysa nga aldaw a daytoy ket naidutoken, a saan a naladladaw ngem maysa a tawen ti mapalabas kalpasan ti panakaipasa iti daytoy a Tignay, dagiti tatao iti Baro nga Abagatan a Gales, Victoria, Abagatan nga Australia, Queensland, ken Tasmania, ken no ti Apo ket napaneknekan a dagiti tatao iti Lumaud nga Australia ket umannurot, ket agkaykaysa da iti Pederal a Mankomunidad iti Australia."
- ^ Wade, Nicholas (22 Septiembre 2011). "Ti Australiano nga Aborihen a Buok ket Mangibagbaga ti Sarita ti Migrasion ti Nagtagitaoan". The New York Times.
- ^ Dagiti Australiano nga Aborihen ken dagiti Europeano ket Nairamutanda idiay Aprika – idi 50,000 a tawtawen
- ^ "Australian Social Trends". Australiano nga Opisina dagiti Estadistika website. Mankomunidad ti Australia. Naala idi 6 Hunio 2008.
- ^ Michael Walsh. 'Pakabuklan dagiti patneng a pagsasao ti Australia' iti Suzane Romaine (ed) Pagsasao idiay Australia (Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1991) ISBN 0-521-33983-9
- ^ Biddut ti dakamat: Imbalido nga etiketa ti
; awan ti testo a naited para kadagiti ref a nanaganan
popclock
- ^ "Australia: World Audit Democracy Profile". WorldAudit.org. Naidulin manipud ti kasisigud idi 13 Disiembre 2007. Naala idi 5 Enero 2008.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Denoon, Donald, et al. (2000). Ti Pakasaritaan ti Australia, Baro a Selanda, ken ti Pasipiko. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-17962-3
- Davison, Graeme; Hirst, John; Macintyre, Stuart (1999). Ti Oxford a Kumaduaan ti Australiano pakasaritaan. Melbourne, Vic.: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-553597-9.
- Emily Kngwarreye – Dagiti Pinintaan (awan ti mannurat a naited) (1996). North Ryde NSW: Craftsman House / G + B Arts International. ISBN 90-5703-681-9
- Germaine, Max (1990). Dagiti Artista ken dagiti Palko ti Australia. Roseville, Vic.: Craftsman House. ISBN 976-8097-02-7.
- Goad, Philip and Julie Willis (eds) (2011). Ti Ensiklopedia ti Australiano nga Arkitektura Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, Port Melbourne, Victoria. ISBN 9780521888578
- Hughes, Robert (1986). Ti Makadangran nga Aplaya: Ti Epiko a Panakabangon ti Australia. Knopf. ISBN 0-394-50668-5.
- Johnson, Vivien (2007). Papunya a Pinintaan: Manipud ti Desierto. Canberra: Nailian a Museo ti Australia. ISBN 978-1-876944-58-2.
- Jupp, James (2001). Ti Australiano a tattao: ti ensiklopedia ti pagilian, tattaona, ken dagiti punganayanda. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-80789-1.
- Macintyre, Stuart (2000). Ti Ababa a Pakasaritaan ti Australia. Cambridge, U.K.: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan ISBN 0-521-62359-6
- McCulloch, Alan; Susan McCulloch, Emily McCulloch Childs (2006). Ensiklopedia ti Australiano nga Arte ni McCulloch. Fitzroy, VIC: Aus nga Edison dagiti Arte a naitaripnong ti The Miegunyah Press. ISBN 0-522-85317-X
- Powell JM (1988). Ti Naipakasaritaan a Heograpia ti Moderno nga Australia: The Restive Fringe. Cambridge, U.K.: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-25619-4
- Robinson GM, Loughran RJ, ken Tranter PJ (2000) Australia ken Baro a Selanda: ekonomia, kagimongan ken enbironmento. Londres: Arnold; NY: OUP; 0340720336 papel 0-340720328 natangken.
- Smith, Bernard; Smith, Terry (1991). Australian painting 1788–1990. Melbourne, Vic.: Unibersidad ti Oxford a Pag,alditan. ISBN 0-19-554901-5.
- Teo, Hsu-Ming; White, Richard (2003). Kultural a Pakasaritaan idiay Australia. Unibersidad ti Baro nga Abagatan a Gales a Pagmalditan. ISBN 0-86840-589-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Australia idiay Wikimedia Commons
- Maipanggep ti Australia manipud ti sapot a pagsaadan ti Departamento ti Ganganaet a Panakibiang ken Komersio
- sapot a pagsaadan ti Gobierno ti Australia (pederal, esestado ken terteritorio)
- sapot a pagsaadan ti Gobierno ti Australia
- Parlamento ti Australia: Siasinoman (mairaman dagiti daulo ti estado)
- Australiano nga Opisina dagiti Estadistika
- portal dagiti organisasion ti komunidad
- Australia
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- G20 a pagpagilian
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1901


text:
Liga ti Arabo
Ti Liga dagiti Arabo nga Estado (Arabiko: جامعة الدول العربية Jāmiʻat ad-Duwal al-ʻArabiyya), sapasap a tinawtawagan ti Liga ti Arabo (Arabiko: الجامعة العربية al-Jāmiʻa al-ʻArabiyya), ket maysa a rehional a gunglo dagiti Arabo nga estado iti kaunegan ken lawlaw ti Amianan nga Aprika ken Abagatan a laud nga Asia. Daytoy ket naporma idiay Cairo idi 22 Marso 1945 kadagiti immen a kameng: Ehipto, Irak, Transhordania (renamed Hordania idi 1949), Lebanon, Saudi Arabia ken Siria. Ti Yemen ket timmipon a kas kameng idi Mayo 1945. Iti agdama, ti Liga ket addaan kadagiti 22 a kameng, nupay ti pannakibinglay ti Siria ket napasardeng manipud idi Nobiembre 2011 a kas maysa a nagbanagan iti represion iti las-ud ti agdama a yaalsa.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Liga dagiti Arabo nga Estado idiay Wikimedia Commons
- http://qatarconferences.org/arableaguesummit2013/arabic/
- (Arabiko) Ti Liga dagiti Arabo nga Estado (opisial a sitio).


text:
1989
Ti 1989 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw a Dominggo iti kalendario a Gregorian.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 26 - Jennica Garcia, ket maysa a artista ti GMA Network.
- Marso 7 - Gerald Anderson, maysa nga artista idiay Pilipinas.
- Pebrero 21 - Corbin Bleu maysa a kumakanta idiay Estados Unidos.
- Hulio 7 - Kim Bum, aktor, kumakanta, ken modelo iti pagilian nga Abagatan a Korea.
- Enero 25 - Yasmien Kurdi, artista iti pagilian a Pilipinas.
- Nobiembre 15 - Jonalyn Viray, maysa a kumakanta iti probinsia ti Rizal
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 28 - Ferdinand Marcos Maika-10 a Presidente ti Pilipinas (Naipasngay 1917)
- Enero 23 - Salvador Dali, maysa a kapategan a pintor iti maika-20 a siglo.


text:
Daytoy ket administratibo a pagsurotan a kategoria Daytoy ket pagsurotan a kategoria. Daytoy ket agaramid ken agtaginayon ti listaan ti pampanid tapno adda dagiti maigapu a listaan. Dagitoy ket saan a paset ti
panagkategoria ti ensiklopedia. Daytoy a kategoria ket nailemmeng kadagiti —malaksid no naikabil ti maibagay a nakaikamenganna a panid kakaykayatan ti agar-aramat.
Adu pay a pakaammo:
Dagitoy a kategoria ket inus-usar a panagsurot, panagaramid kem panagurnos kadagiti listaan a makasapul ti "pannakaikaskaso" (
kas pagarigan, dagiti panid nga agus-usar kadagiti naikkaten a gramatika), wenno nasken a maurnos. Dagitoy a kategoria ket agserbi pay tapno maitipon dagiti kameng ti nadumaduma a listaan wenno dagiti subkategoria iti dakdakkel, ken nasaysayaat a listaan (
nailasin babaen ti pannakaidasig).
Daytoy ket us-usaren laeng tapno adda ti nalaka pagsurotan ken pagtaripatuan kadagiti nangruna nga artikulo ti Wikipedia. Makita pay dita dagiti sabali a kategoria a pagtaripatuan dagiti nangruna nga artikulo.
Pampanid iti kategoria "Nangruna nga artikulo (pungol)"
Ti sumaganad a 200 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 629 a dagup.
(napalabas 200) (
sumaruno 200
)
(napalabas 200) (
sumaruno 200
)


text:
Rangtay
Ti rangtay ket isu ti estruktura a nabangon tapno maisangdpa dagiti pisikal a tiped a kas ti bagi ti danum, ginget, wenno kalsada, para iti panggep iti panangited tipagdalanan kadagitoy a tiped. Adda dagiti adu a kita tidaremdem nga agserbi kadagiti naisangayan a panggep ken mangipakat kadagiti nadumaduma a situasion. Dagiti daremdem tirangrangtay ket aggigiddiat depende iti annong ti rangtay, ti kasasaad ti rabaw ti daga a pakaibangonan ti rangtay, ti material a mausar ti pannakabangonna ken dagiti pundo a magun-od ti pannakaaramidna.
Dagitinagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Bridge idiay Wikimedia Commons
- Dihital a Rangtay: Rangrangtay iti Maika-19 a Siglo


text:
Dusa iti patay
Ti dusa iti patay wenno ti panakabitay ket maysa a legado a pamay-an a ti maysa a tao ket patayen babaen ti estado a kas pammadusa para iti krima. Ti bilin ti ukom a timaysa a tao ket maipadusa ti kastoy a pamay-an ket maysa a patay a sentensia, bayat ti panagipatay ti tao ket maysa a panagbitay. Dagiti krima a mabalin a pagbanagan iti panakabitay a naamaamoan a kas dagiti kapital a krima wenno kapital a basol. Ti termino kapital ket nagtaud manipud ti Latin capitalis, literal a ti "maipapan ti ulo" (a mangitudtudo ti panagbitay babaen ti panagputol).[1]
Ti dusa iti patay ket nararamiden idi babaen dagiti adu a kagimongan (timaysa analatak a nailakssidan ket ti Kievan Rus); iti agdama adda dagiti 58 a pagilian nga agararamid kadagiti kastoy, ken 97 a pagilian ti nagikkat kadagitoy (dagiti nabati ket saanda a nagususaren iti sangapulo a tawen wenno saanda a mangipalubos malaksid kadagiti naisangsangayan a pasamak a kas ti panawen ti gubat).[2] Daytoy ket banag iti aktibo a kontrobersia kadagiti nadumaduma a pagilian ken estado, ken dagiti puesto ket aggigiddiat iti kaunegan timaysa a politiko nga ideolohia wenno rehion ti kultura. Kadagiti kameng nga estado ti Kappon ti Europa, ti Artikulo 2 ti Dokumento iti linteg dagiti Kammasapulan a Karbengan iti Kappon ti Europa ket agiparit ti panag-usar iti dusa iti patay.[3]
Iti agdama ti Amnistia Internasional ketmangipanpanunot a kaaduan kadagiti pagilian ket abolitionista.[4] Ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nangampon, idi 2007, 2008 ken 2010, ti di napatapatan a resolusion a timmawtawag para iti maysa a sangalubongan apanagpasardeng ti panagbitay, nga adda ti panagsirmata ti dumtengan a panakaikkat.[5] Nupay adu kadagiti pagilian ti nagikkat ti dus iti patay, sumurok a 60% tipopulasion ti lubong ket agtaengda kadagiti pagilian a mangararamid par laeng ti panagbitay, a kas ti Republika dagiti tattao iti Tsina, India, ti Estados Unidos ken Indonesia, dagiti uppat a kaaduan ti agtaeng a pagilian ti lubong, nga agtultuloy nga agipakpakat ti dusa iti patay (urayno idiay India, Indonesia ken dagit iadu nga estado ti Estados Unidos ket sagpaminsanda laeng nga us-usaren).Tungngal maysa kadagitoy a pagilian ket simmuppiatda a nagbutos ti resulosion ti Sapasap nga Asemblia.[6][7][8][9][10][11][12][13][14]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
- ^ Kronenwetter 2001, p. 202
- ^ "Dagiti abolitionista ken retentionista a pagilian | Amnesty International". Amnesty.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Dokumento iti linteg dagiti Kammasapulan a Karbengan iti Kappon ti Europa" (PDF). Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Amnistia Internasional". Amnesty.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "panagpasardeng ti panagbitay". Nagkaykaysa aPagpagilian. 15 Nobiembre 2007. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Asia Times Online – Ti kasayaatan a pagdamagan manipud idiay Abagatan nga Asia". Atimes.com. 13 Agosto 2004. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Coalition mondiale contre la peine de mort – Dagiti Indonesio nga aktibista ket makasanguda ti umadadu a dusa iti patay – Asia – Pasipiko – Actualités". Worldcoalition.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "No serious chance of repeal kadagitoy nga estado nga agus-usar ti panagbitay". Egovmonitor.com. 25 Marso 2009. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ AG Brown ket kinunanan a surotenna ti linteg iti panagbitay
- ^ "lawmakers-cite-economic-crisis-effort-ban-death-penalty". Fox News. 7 Abril 2010. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "ti panagbitay ket saan nga asideg a mapatinggaan idiay Estados Unidos". International Herald Tribune. 29 Marso 2009. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Ti panagikkat ti Panagbitay ket saan amaaramid a kinunana ti kontra-patay nga aktibista". Axisoflogic.com. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Ti baro a Texas? Ohio's death penalty examined – Campus". Media.www.thelantern.com. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "TI PANAGBITAYIDIAY HAPON-FIDH > Karbengan ti Nagtagitaoan para iti Amin / Les Droits de l'Homme pour Tous". Fidh.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
Bibliograpia
- Kronenwetter, Michael (2001). Dusa iti Patay: Ti Reperensia a Manual (2 ed.). ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-432-9.


text:
Djibouti
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Djibouti
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Nalabbasit
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Golpo ti Aden
- Sara ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1977
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Asteroid
Dagiti asteroid ket dagiti bassit a planeta (bassit a bagbagi ti Sistema Solar ken dagiti ansisit a planeta) a saan a dagiti bandus, a naipangpangruna kadagiti adda iti akin-uneg a Sistema a Solar. Dagitoy ket tinawtawagan pay idi a kas dagiti planetoid, a naipangpangruna dagiti dadakkel. Dagitoy a termino aket naipakasariaan a naipakpakat idi iti aniaman nga astronomiko a banag nga agpalpalikmut iti Init a saan a nangipakpakita ti disko iti maysa a planeta ken saan a napaliiwan nga adda dagiti pannakailasinan itimaysa nga aktibo a bandus, ngem kas dagiti bassit a banag iti akin-ruar a Sistema a Solar a naduktalan, dagiti nalaka nga agbalbaliw a nakaibaytayan ti rabawda ket nabirukan idi a kapadpada dagiti bandus, ken isu a dagitoy ket kankanayon a nailaslasin manipud kadagiti tradisional nga asteroid.[1] Isunga ti termino nga asteroid ket kaaduan a nagbalinen a naipangpangruna a mangitudo kadagiti bassit a bagiu iti akin-uneg a Sistema a Solar aginggana iti pagtayyekan ti Hupiter. Dagitoy ket naigrupoda kadagiti akin-ruar a bagi nga centaur, dagitii Neptuno a troyan trojan, ken dagiti trans-Neptunio a banag a kas dagiti bassit a planeta, a daytoy ti termino a kinaykayat kadagiti sirkulo ti astronomikow.[2] Iti daytoy nga artikulo ti termino nga "asteroid" ket mangitudo kadagiti bassit a planeta iti akin-uneg a Sistema a Solar.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti asteroid". NASA – Jet Propulsion Laboratory. Naala idi 13 Septiembre 2010.
- ^ Asimov, Isaac, ken ni Dole, Stephen H. Dagiti Planeta para iti Tao (New York: Random House, 1964), p.43.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Asteroids idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Juan XVII
Ni Papa Juan XVII (pimmusay idi 6 Disiembre 1003), naipasngay a kas ni John Sicco, ket ti anak a lalaki ti sabali pay a Juan Sicco,[1] ket naipasngay idi idiay rehion ti Roma a nakunkuna idi a kas ti Biveretica.[2] Isu ti nangsaruno kenni Papa Silvestre II a kas Papa manipud idi 16 Mayo 1003, ngem isu ket pimmusay kalpasan ti innem a bulan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Juan XVII idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Inocencio VII
Ni Papa Inocencio VII (mabalin nga idi 1339[1] – 6 Nobiembre 1406), naipasngay idi a kas ni Cosimo de' Migliorati, ket nabiit idi a Papa idiay Roma idi baetan ti 1404 ken 1406 idi las-ud ti paset ti panawen ti Lumaud a Panagguddua (1378–1417) bayat nga adda idi ti kasuppiat a Papa, ni Kontrapapa Benedicto XIII, idiay Avignon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti maymaysa a kontemporario a taudan a mangitudtudo ti tawenna (salaysay ni Dietrich von Nieheim) a mangibagbaga nga isu ket nagbalin a Papa iti edad a 65. A. Kneer: Zur Vorgeschichte Papst Innozenz VII., Historisches Jahrbuch, 1891, p. 347-348. Adda dagiti nadumaduma a moderno a taudan (a mairaman Ti Katoliko nga Ensiklopedia wenno Encyclopædia Britannica) ket nangikabkabil ti pannkayanakna a kas idi ca. 1336
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Inocencio VII idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Vitaliano
Ni Santo Papa Vitaliano (Italiano: Papa Vitalianus) ket isu ti Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 30 Hulio 657 aginggana idi 27 Enero 672.
Isu ket naipasngay idi idiay Segni, Lazio, ti anak a lalaki ni Anastasio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Vitaliano idiay Wikimedia Commons
Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Vitalianus". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.


text:
Daytoy a plantilia ket inus-usar a panangiparang ti bassit nga ikono ti wagayway iti asideg ti naisilpo iti wiki a nagan ti pagilian. Daytoy ket mainaig kadagiti plantilia ti {{wagaywayikono}} ken {{wagaywaypagilian}}, ngem makaited daytoy ti ad-adu a pagpilian kadagiti termino iti kuerdas ti testo a maiparang.
{{wagayway|pangilasin ti pagilian|sabali a kita|name= alternatibo a kuerdas ti testo|size=kaakaba ken/wenno katayag ti ladawan ti wagayway}}
pangilasin ti pagilian ket isu ti kadawyan a nagan ti pagilian (a kas ti "Pilipinas"), ti kadawyan a parbo a nagan (a kas ti "PHL"), wenno ti alagaden a kodigo ti pagilian a kas dagiti nailista iti ISO 3166-1 alpha-3
sabali a kita (variant) ket maysa a pagpilian a maikadua a parametro a mabalin a mausar a mangiparang ti sabali a kita ti wagayway, kasla iti naipakasaritaan a wagayway. Ti listaan kadagiti sabali a kita para iti tunggal maysa a pagilian ket nadokumentuan iti maitutop a panid ti plantilia, a kas ti Plantilia:Datos ti pagilian Alemania
alternatibo a kuerdas ti testo, daytoy a pagpilian a pateg, nga nainaganan babaen ti parametro ti name, ket inus-usar a panangiparang ti sabali a testo
size, daytoy pagpilian a pateg ket nainaganan babaen ti parametro ti size , ket inus-usar a panangibaga ti kaakaba ken/wenno katayag ti ladawan ti wagayway. Daytoy a parametro ket mainaganan baben ti panag-usar ti alagaden nga eskritu ti ladawan.


text:
Grover Cleveland
Ni Stephen Grover Cleveland (Marso 18, 1837 – Hunio 24, 1908) ket isu idi ti Maika-22 ken maika-24 Presidente iti Estados Unidos. Ni Cleveland ket isu laeng ti presidente a nagserbi ti dua a saan a nagsaruno a termino (1885–1889 ken 1893–1897) ken isu ti agmaymaysa a namindua a naibilang ti panagibilang kadagiti presidente. Isu ti nangabak iti nadayeg a butos para iti presidente ti tallo a beses iti 1884, 1888, ken 1892—ken isu laeng ti Demokrata a nabutosan ti panakapresidente iti panawen ti politiko a panakaturay ti Republikano a nagpaut manipud idi 1861 aginggana idi 1913.
Ni Cleveland ket isu idi ti daulo ti nagay-ayat ti negosio a dagiti Bourbon a Demokrata a nagsuppiat kadagiti nagina a taripa, Nawaya a Pirak, panagpabussog, imperialismo ken naited a kuarta a tulong kadagiti negosio, dagiti agtaltalon wenno dagti beterano. Dagiti pannakigubatna para iti politiko a panagreporma ken piskal a konserbatismo ket nagaramid kaniana ti maysa nga ikono para kadagiti Amerikano a konserbatibo ti dayta a panawen.[1] Ni Cleveland ket nakagun-od kadagiti pammadayaw para iti pannakaregtana, panakawayawaya, integridad, ken panagitalek kadagiti pamunganayan iti klasiko a liberalismo.[2] Ni Cleveland ket saan nabanbannog a nakilaban ti binalintungeg a politiko, pannakisuki, ken manangituray. Ti kinapudno, a kas maysa nga agrepreporma tipannakaidaydayawna ket napigsa unay idi a ti reporma apayak ti Partido Republikano, a makunkuna a ti "Mugwumps", ket kaaduan kadagitoy ti pimmanaw ti GOP nga etiketa ken napanda anagsuporta kaniana idi 1884.[3]
Adda nakapunta a didigra ti pagilian idi isu ket nangrugi ti maidua a terminona idi ti Derraaw iti 1893 ket nakapataud ti nailiana a panagsagsagaba a saan a naipasanud ni Cleveland. Daytoy ket nagdadael ti partidona Demokratiko, a daytoy ket naglukat ti dalan para iti maysa a Republikano aguedday idi 1894, ken para iti agrario ken naipirakan a panagagaw ti bikodna a partido Demokratiko idi 1896. Ti nagbanagan daytoy ket ti maysa a panagilinia manen ti politiko a naglippas ti Tallo a Partido a Sistema ken nangirugi ti Uppat a Partido a Sistema ken ti Narang-ay a Panawen.[4]
Ni Cleveland ket nangala kadagiti napigsa a puesto ken napigsa a nadildillaw idi. Ti panakibiangna iti Welga ti Pullman idi 1894 tapno agnanayon nga aggunay dagiti perrokarrilto ket nanggura dagiti nailian a kappon dagiti agob-obra ken nanggura ti partido idiay Illinois; ti panagsuportana iti balitok a pagalagadan ken ti panagsuppiatna ti Nawaya a Pirak ket nangisina kadagiti agrario a payak ti Partido Demokratiko.[5] Ti maysa pay, dagiti kritiko ket umusasugda nga isu ket adda laeng ti bassit a kapanunotan ken lasla naturturan kadagiti ekonomiko a didigra ti pagilian a panagsagsagaba ken dagiti welga iti maikadua a terminona.[5] Nupay kasta, ti dayawna ti panakaregta ken nasayaat a karakter ket nalaben kadagiti riribok iti maikadua a terminona. Ti biograpo a ni Allan Nevins ket sinuratna ti kastoy: "ti kalatakan ni Grover Cleveland ket naisanglad ti tipiko ngem saan a dagiti saan a kadaywan a kababalin. Isu ket awan kadagiti sagut nga awan kadagiti rinibo a tattao. Isu ket nagtagikua ti panakaregta, kinatured, panakatibker, panakawayawaya, ken naisangsangayan a kapanunotan. Ngem isu ket nagtagikua kadagitoy ti degrado nga awan kadagiti sinoman."[6]


text:
Pamilia ti pagsasao
Ti pamilia ti pagsasao ket isu ti grupo dagiti pagsasao a maikabagian babaen ti tinaudan manipud ti maysa a puonan, a tinawtawagan ti proto-pagsasao iti dayta a pamilia Ti termino a 'pamilia' ketnagtaud manipud ti puonan a modelo iti taudan ti pagsasao iti naipakasaritaan a liguistika, nga agus-usar ti insasao a mangpada kadagiti pagsasao ti tao iti bilolohiko a puonan ti pamilia, wenno iti maysa a sun=marsaruno a panagbalbaliw, iti sebbanagn iti maysa a pilohenetiko a puonan iti ebolusionario a taksonomia. Awan ti pudno a biolohiko a pannkaikabagian a baetan dagiti agsasao a maibagbaga iti daytoy nga insasao.
Manipud idi 2009, ti SIL Ethnologue ketnangikatologo kadagiti 6,909 a sibibiag a pagsasao.[1] Ti "sibibiag a pagsasao" ket isu ti nawatiwat a naus-usar a kas nangruna a porma iti pannakisinnarita babaen ti naisangayan a grupo dagiti sibibiag a tao. Ti apag-isu a bilang dagiti sibibiag a pagsasao ket aggigiddiat manipud ti 5,000 aginggana ti 10,000, segun ti sapasap a kasayaat ti panangipalplawag ti maysa a tao iti "pagsasao", ken iti maysa a naisangayan no kasano ti panangidasig kadagiti dialekto. Adu pay dagiti natayen ken awanen a pagsasao.
Ti pannkaikameng dagiti pagsasao iti isu met laeng a pamilia ti pagsasao ketmaipatakder babaen ti komparatibo a lingguistika. Dagiti anak a pagsasao ket naibagbaga nga adda dagiti henetiko wenno henelohiko a pannkaikabagian; ti immuna a termino a naibagbaga ket ad-adu a moderno , bayat a ti naudi a naibaga ket ad-adu a tradisional.[2] Ti ebidensia ti linguistiko a pannakaikabagian ket makita iti mapalpaliiw a pakabingayan a panakailasin a saan a naigupit iti panagbulod. Ti henelohiko a pannkaikabagian dagiti pagsasao nga adda ket makibinningayda ti pannkatalinaay, dagitoy dagitilanga iti proto-pagsasao a saan a maipalawag babaen ti pannakairana wenno panagbulod. Ti pannkaikameng iti maysa a sanga wenno grupo iti kaunegan ti pamilia ti pagsasao ket nabangon babaen dagiti pakibingayan a panagbaparo, isu daytoy dagiti sapasap a langa kadagitoy a pagsasao a mabirukan iti sapsap a puonan iti intero a pagsasao. Kas pagarigan, dagiti Hermaniko a pagsasao ket dagitoy ti "Hermaniko" a nakibinningay ti bokabulario ken dagiti gramatiko a langa a naipampamattian nga adda iti Proto-Indo-Europeano a pagsasao. Dagitoy a langa ket naipammatian a dagiti baro nga panagpabaro a napasamak iti Proto-Hermaniko, ti tinaudan ti Proto-Indo-Europeano nga isu idi ti tinaudan kadagiti amin a Hermaniko a pagsasao.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ethnologue: Dagiti pagsasao iti lubong, Maika-16 nga edision". Naala idi 8 Hunio 2010, ISBN 978-1-55671-216-6
- ^ Müller, Max (1862). Dagiti lektura ti siensia ti pagsasao: a naibagbaga idiay Naarian apatakder ti Royal Gran Britania idi Abril, Mayo ken Hunio, 1861 (3rd ed.). Londres: Longman, Green, Longman ken ni Roberts. p. 216. "Ti henelohiko a pannakaidasig kadagiti nakaipatakderan dagiti pagsasao nga Aryano, a nakitkita tayo, iti asideg a panangipada iti gramatiko a panagilasin iti tunggal maysa;...."


text:
Pagsasao a Turko
Ti Turko (Turko: Türkçe (tulong·paammo)), maitudo a kas ti Istanbul Turko,[6][7] ket maysa a pagsasao a maisasao a kas ti patneng a pagsasao babaen ti sumurok a 83 a riwriw a tattao iti dagup iti lubong,[4][8] a mangaramid iti daytoy ti kaaduan a mangisasao kadagiti Turko a pagsasao. Dagiti mangisasao ket kaaduan a mabirukan idiay Turkia ken Akin-abagatan a Sipre nga addaan ti basbassit a grupo idiay Irak, Gresia, Bulgaria, ti Republika iti Macedonia, Kosovo, Albania ken sabsabali pay a paset iti Dumaya a Europa. Ti Turko ket maisasao pay babaen dagiti adu a riwriw a tattao nga imigrante a nagtaud idiay Lumaud a Europa, a naipangpangruna ti Alemania.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Taylor & Francis Group (2003). Dumay a Europa, Rusia ken Tengnga nga Asia 2004. Routledge. p. 114. ISBN 978-1857431872. Naala idi 2008-03-26.
- ^ "Ti Muslim Minoridad iti Griego a Trasia".
- ^ "Siriano a Turko".
- ^ a b c Europeano a Komision (2006). "Naipangpangruna a Eurobarometro 243: Dagiti Europeano ken dagiti bukodda a pagsasao (Panagala)" (PDF). Europa. Naala idi 2010-02-14.
- ^ "Dagiti mabigbigana minoridad a pagsasao iti Romania". Conventions.coe.int. Naala idi 2011-11-03.
- ^ Geoffrey Lewis, Reporma ti Turko a Pagsasao: Maysa a Didigra a Balligi, Unibersidad ti Oxford a pagmalditan, 2002., p. 26
- ^ Corpus a panagusig ken panakaidumaduma iti ... – Yuji Kawaguchi, Makoto Minegishi, Jacques Durand – Liblibro ti Google. Books.google.com. Naala idi 2011-11-03.
- ^ "Programa ti Turko a Pagsasao", Unibersidad ti Syracuse


text:
Mauritania
Ti Mauritania[6] ket maysa a pagilian idiay Maghreb idiay Laud nga Aprika. Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Atlantiko iti laud, babaen ti Lumaud a Sahara iti amianan, babaen ti Arhelia iti amianan a daya, babaen ti Mali iti daya ken abagatan a dayat, ken babaen ti Senegal iti abagatan a laud. Nainaganan daytoy babaen ti taga-ugma a Berber a Pagarian iti Mauretania,a kalpasan daytoy ket nagbalin a probinsia iti Romano nga Imperio, nupay ti moderno nga estado ket sakupenna ti teritorio nga adayo iti abagatan a laud iti dayta daan a pagarian. Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti [Nouakchott]], a mabirukan idiay pantar ti Atlantiko.
Ti gobierno iti Mauritania ket naipatuang idi 6 Agosto 2008, iti maysa a milisia a kudeta nga indauloan babaen ni Heneral Mohamed Ould Abdel Aziz. Idi 16 Abril 2009, Ni Heneral Aziz ket nagikkat manipud ti milisia tapno agtaray a kas presidente iti panagbutos iti 19 Hulio, nga isu ket nagabak. Idiay Mauritania agarup a 20% iti populasion ket agbibbiagda iti basbassit ngem US$1.25 iti tunggal maysa nga aldaw.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "États généraux de l’Éducation nationale en Mauritanie". Le Quotidien de Nouakchott. Naala idi 6 Pebrero 2012.
- ^ Departamento iit Ekonomia ken Sosial a Panakibiang a Dibision (2009). Prospekto ti Populasion ti Lubong, Tabla A.1 (PDF). 2008 a rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 12 Marso 2009.
- ^ "Mauritania : Lokasion, Mapa, Kalawa, Kapitolio, Populasion, Relihion, Pagsasao – Pakaammo ti Pagilian". Naala idi 6 Agostot 2008.
- ^ a b c d "Mauritania". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 19 Abril 2012.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ i/mɔrɪˈteɪniə/; Arabiko: موريتانيا Mūrītānyā; Wolof: Gànnaar; Soninke: Murutaane; Pulaar: Moritani; Pranses: Mauritanie; Espaniol: Mauritania), opisial a ti Islamiko a Republika iti Mauritania.
- ^ "UNDP: Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan – Tabla 3: Nagtagitaoan ken matgedan a kinapanglaw (Ti populasion nga agbibiag iti baba ti linia akinapanglaw (2000–2007))" (PDF). Naala idi 4 Hulio 2010.
- Mauritania
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti Islamiko a republika
- Dagiti Islamiko nga estado
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Militar a diktadura
- Amianan nga Aprika
- Politikal nga inhennieria babaen ti kudeta
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti pagilian ti Laud nga Aprika


text:
Brasil
Ti Brasil i/brəˈzɪl/ (Portuges: Brasil, IPA: [bɾaˈziw]), wenno opisial a makunkuna a Pederatibo a Republika iti Brasil[8][9] (Portuges: República Federativa do Brasil, dengngen (tulong·paammo)), ket isu ti kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika. Isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti lubong, babaen ti heographika a kalawa ken babaen ti populasion nga addaan ti sumurok a 192 riwriw a tattao.[10][11] Isu laeng daytoy ti agsasao ti Portugés iti Kaamerikaan ken ti kadakkelan a lusópona a pagilian iti lubong.[10]
Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Atlantiko iti daya, ti Brasil ket adda ti pantar iti 7,491 km (4,655 mi).[10] Nabeddengan ti amianan babaen ti Venezuela, Guyana, Suriname ken ti Pranses a ballasiw a rehion iti Pranses a Guiana; iti amianan a laud babaen ti Colombia; iti laud babaen ti Bolivia ken Peru; iti abagatan a laud baben ti Ahentina ken Paraguay ken iti abagatan babaen ti Uruguay. Adda dagiti nadumaduma a purpuro manipud kadagiti paset ti teritorio ti Brasil, a kas ti Fernando de Noronha, Rocas Atoll, Purpuro ti Santo Pedro ken Santo Paulo, ken Trindade ken Martim Vaz.[10] Pagbeddenganna amin dagiti sabsabali anga Abagatan nga Amerika malaksid ti Ecuador ken Chile.
Ti Brasil ket maysa a kolonia idi iti Portugal manipud ti isasanglad ni Pedro Álvares Cabral idi 1500 aginggana idi 1815, a daytoy ket naipangato iti ranggo a pagarian ken ti Nagkaykaysa a Pagarian iti Portugal, Brasil ken ti Algarves ket naporma. Ti kolonia a bedbed ket naburak idi 1808, idi ti kapitolio iti Portuges a kolonial nga imperio ken naisubli manipud ti Lisbon iti Rio de Janeiro, kalpasan a rinaut ni Napoleon ti Portugal.[12] Ti panakawaya ket nagun-od idi 1822 idi naporma iti Imperio iti Brasil, ti maysa a unitario nga estado a tinurayan ti maysa a batay-linteg a monarkia ken maysa a parlamentario a sistema. Daytoy a pagilian ket nagbalin a presidential a republika idi 1889, idi adda maysa a milisia a kudeta a nagiproklama ti Republika, uray no ti bikameral a lehislatura, a natawtawagan tattaan a ti Kongreso, ket napetsaan idi napasingkedan iti immuna a batay-linteg idi 1824.[12] Ti agdama a Batay-linteg, a naipannurotan idi 1988, ket mangipalpalawag ti Brsil a kas maysa a Pederal Republika.[13] Ti Pederasion ket naporma babaen ti kappon iti Pederal a Distrito, dagiti 26 nga Estado, ken dagiti 5,564 Munisipalidad.[13][14]
Ti Ekonomia iti Brasil ket isu ti maikanem iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maikapito babaen ti Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (manipud idi 2011).[15][16] Ti Brasil ket maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel a kangrunaan nga ekonomia ti lubong. Dagiti panagreporma ti ekonomia ket nakaited iti daytoy a pagilian ti baro nga internasional a panakabigbigan.[17] Ti Brasil ket maysa a nagipatakder a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti G20, CPLP, Kappon ti Latin, ti Organisasion dagiti Ibero-Amerikano nga Estado, ti Organisasion dagiti Amerikano nga Estado, Mercosul ken ti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika, ken maysa kadagiti BRIC a pagilian. Ti Brasil ket maysa pay kadagiti 17 a Megadiberso a pagpagilian, a pagtaengan dagiti naidumaduma a kaatapan, masna a katutubo, ken nawatiwat a masna a rekurso kadagiti nadumaduma a nasalakniban a luglugar iti Brasil.[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Demograpiko". Gobierno ti Brasil. 2011. Naala idi 2011-10-08. (Inggles)
- ^ Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Cor ou raça
- ^ IBGE. Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas.
- ^ IBGE. 2011 Sumakbay a Populasion
- ^ a b c d "Brazil". Internasional a Pondo ti Paguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Rendimento
- ^ Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon - UND 2011. "Table 1: Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan iti 2011 ken dagiti nairaman" (PDF). UNDP. Naala idi 2011-12-04.
- ^ A kas pagarigan iti national website.
- ^ Mugnier, Clifford (Enero 2009). Grids & Datums – Pederatibo a Republika iti Brasil.[natay a silpo]
- ^ a b c d e "Heograpia iti Brasil". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ "Tattao iti Brasil". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ a b "Introduction of Brazil". The World Factbook. Sentro nga Ahensia ti Saririt. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ a b "Brazilian Federal Constitution" (iti Portuges). Presidency of the Republic. 1988. Naala idi 2008-06-03. "Brasialiano a Pederal a Batay-linteg". v-brazil.com. 2007. Naala idi 2008-06-03. "Saan nga Opisial a panakaipatarus"
- ^ "Dagiti teritorio a paset iti agpanga munisipalidad" (iti Portuges). Brasiliano nga Instituto iti Heograpia ken Estadistika. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ "World Development Indicators database" (PDF file), Banko ti Lubong, 7 Oktubre 2009.
- ^ "CIA – The World Factbook – Panagpapada dagiti Pagilian – GDP (Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang)". Cia.gov. Naala idi 25 Enero 2011.
- ^ Clendenning, Alan (2008-04-17). "Ti Agrangrang-ay a Brasil ket maysanton a kabilegan iti lubong". USA Today – The Associated Press. p. 2. Naala idi 2008-12-12.
- Dagiti artikulo nga addaan kadagiti natay a silpo iti ruar manipud idi Agosto 2011
- Brasil
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Latin nga Amerika
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Portuges
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1822


text:
Antártika
Antártika
Daytoy a mapa ket agus-usar ti ortograpiko a panagpadakkel, ti asideg a polar a panagkita. Ti Abagatan nga Ungto ket asideg iti tengnga, nga dagiti longitud a nagsasabtan ti linia.
Nagsasabtan: 90°S 0°E / 90°S 0°E
Ti Antártika (i/ænˈtɑrktɨkə/ wenno /ænˈtɑrtɨkə/)[2][3][Paamo 1] ket ti akin-abagatan unay a kontinente iti lubong, maisakupan na ti Abagatan nga Ungto. Mabirukan daytoy idiay Antártiko a rehion iti Akin-abagatan a Hemisperio, gangani nga abagatan amin iti Antártiko a Sirkulo, ken napalikmutan babaen ti Akin-abagatan a Taaw. Nga iti 14.0 a riwriw km2 (5.4 a riwriw sq mi), isu daytoy ti maikalima a kadakkelan ti kalawa a kontinente kalpasan ti Asia, Áprika, Amianan nga Amerika, ken Abagatan nga Amerika. Para iti panakaipadpada, ti Antártika ket gangani a mamindua ti kadakkel iti Australia. Agarup a 98% iti Antártika ket nasakupan ti yelo a nagtimbengan a 1 milia (1.6 km) ti kapuskol na.
Ti Antártika, iti katimbengan, ket isu ti kalamiisan, kamagaan, ken ti kaanginan a kontinente, ket isu ti addaan ti kangatuan a katimbengan ti kangatuan ti daga kadagiti amin a kontinente.[6] Ti Antártika ket nausigen a maysa a desierto, nga addaan ti tinawen a panagtudtudo iti laeng 200 mm (8 a pulgada) iti igid ti aplaya ken ti kaunegan iti daytoy a daga.[7] Ti temperatura idiay Antártika ket naabutan na ti −89 °C (−129 °F). Awan dagiti agnanayon nga agtaeng a tattao, ngem addan ti agarup a 1,000 agingga ti 5,000 a tattao nga agtaeng ti makatawen kadagidiay pagsukisukan nga estation a naiwaras iti dayta a kontinente. Dagiti laeng naampo iti kalamiisan nga organismo ti agbiag idiay, mairaman dagiti adu a kita ti algas, dagiti ayup (kas pagarigan dagiti tungaw, dagiti nematodo, dagiti pinguino, dagiti póka ken dagiti tardigrado), bakteria, kudetdet, dagiti mula, ken protista. No adda mulmula ditoy ti addaan laeng ket ti tundra.
Nupay dagiti mito ken panagipagpagarup a maipanggep ti Terra Australis ("Akin-abagatan a Daga") ket naibagbaga payen manipud idi taga-ugma, ti immuna a napasingkedan a panakakita ti kontinente ket sapsap a naawawat a naaramid idi 1820 baaben ti Ruso a panagbanniaga ni Fabian Gottlieb von Bellingshausen kenni Mikhail Lazarev idiay Vostok ken Mirny. Ti kontinente, nupay kasta, ket nabatbati a saan a naikaskaso kadagiti nabatbati a panawen ti maika-19 a siglo gapu ti makabusor nga enbironmentona, ken adayo a panakaisinsinana. Ti Antartika Tulag ket napirmaan idi 1959 babaen dagiti 12 a pagilian; iti tatta a panawen, 49 a pagpagilin ti nagpirma ti tulag. Ti tulag ket mangiparit kadagiti milisia nga aktibidad ken panagmina kadagiti minerales, mangiparit kadagiti nuklear ken ti panagibelleng kadagiti nuklear a rugit, agsuporta kadagiti sientipiko a panagsukisok, ken agsalaknib ti ekosona ti kontinente. Dagiti agdama nga eksperimento ket inararamid babaen dagiti sumurok a 4,000 sientista manipud kadagiti adu a pagilian.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a pormal a panaginagan ti nagan nga "Antártika" a kas ti maysa a kontinente a nagan idi panawen ti 1890 ket naidakamat babaen ti Eskoses kartograpo a ni John George Bartholomew.[8] Ti nagan nga Antártika ket isu ti nairomanisado a bersion ti Griego a kompuesto a balikas ti ἀvtapktιkή (antarktiké), pemenino ti ἀvtapktιkός (antarktikos),[9] a kayatna asaoen ket "kasumbangir ti Artiko", "kasumbangir ti amianan".[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti balikas ket kinasigud a naibalikasan nga awan ti /k/, ngem ti panangiletra a panakaibalikas ket nagbalina a kadawyan. Ti "c" ket kinasigud a nainayon ti panangiletra para ti etimolohikal a rasrason ken naawatan a saan a silensio.[4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ahensia ti Sentral nga Intelihensia ti Estados Unidos (2011). "Antártika". The World Factbook. Gobierno iti Estados Unidos. Naala idi 22 Oktubre 2011.
- ^ Kolumbia Elektroniko a Ensiklopedia; McGraw-Hill Diksionario iti Sientipiko ken dagiti Teknikal a Banbanag. "Antarctica". Ti Nawaya a Diktionario. Farlex, Inc. Naala idi 19 Hulio 2011.
- ^ "Panakaipalpalawag iti Antártika". Yahoo! Edukasion. Yahoo!. Naala idi 26 Hulio 2011.
- ^ Crystal, David (2006). Ti Panakilaban para iti Inggles. Panagimalditan ti Unibersidad ti Oxford. p. 172. ISBN 9780199207640.
- ^ Harper, Douglas. "Antártiko". Online nga Etimolohia a Diksionario. Naala idi 16 Nobiembre 2011.
- ^ Nailian a Satelite, Datos, ken Pakaammo a Serbisio. "Nailian a Heopisikal a Sentro ti Datos". Gobierno ti Estados Unidos. Naala idi 9 Hunio 2006.
- ^ Joyce, C. Alan (18 Enero 2007). "Ti Panagtaldiap ti Lubong: Dagiti Surpreso a Kinapudno". Ti Almanak ti Lubong. Naala idi 7 Pebrero 2009.
- ^ Ni John George Bartholomew ken ti panakainagan ti Antártika, CAIRT Pablaak 13, Naiilian a Biblioteka ti Eskosia, Hulio 2008, ISSN 1477-4186, ken ti pay "The Bartholomew Archive".
- ^ Liddell, Henry George; Scott, Robert, "Antarktikos", iti Crane, Gregory R., Ti Griego-Inggles a Leksikon, Dihital a Biblioteka ti Perseus, Tufts University, naala idi 16 Nobiembre 2011
- ^ Hince, Bernadette (2000). Ti Antartika Diksionario. CSIRO Publishing. p. 6. ISBN 978-0-9577471-1-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Antártika idiay Wikimedia Commons


text:
Madrid
Ti Madrid (Ingglés/məˈdrɪd/, Españiol: [maˈðɾið]) ket isu ti kapitoio ken kadakkelan a siudad iti Espana. Ti populasion iti daytoy a siudad ket agarup a 3.3 a riwriw[4] ken ti amin a populasion iti Madrid a metropolitano a lugar ket nakarkulo a 6.271 a riwriw.[5] Isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan asiudad iti Kappon ti Europa, kalpasan tiLondres ken ti Berlin, ken ti metropolitano a lugar, ket isu ti maikatlo a kadakkelan iti Kappon ti Europa kalpasan ti Londres ken Paris.[6][7][8][9] Ti siudad ket naidangan ti dagup a 604.3 km2 (233.3 sq mi).[10]
Ti siudad ket mabirukan idiay karayan Manzanares idiay tengnga ti pagilian ken tie Komunidad ti Madrid (a daytoy ket buklen ti siudad ti Madrid, ken dagiti siudad, ili ken dagiti dadduma pay nga urbano a luglugar a nakapalikmut daytoy ken dagiti naipagay-at a suburbo ken purok); daytoy a komunidad ket nabeddengan babaen kadagiti naturay a komunidad ti Castile ken León ken Castile-La Mancha. Gapu ta daytoy ket kapitolio a siudad ti España, ti tugaw ti gobierno, ken ti pagtaengan ti Espaniol a monarkia, ti Madrid ket isu pay ti politikal a sentro ti España.[11] Ti agdama a Mayor ket ni Ana Botella manipud ti Partido ti Tattao (PP).
Ti Madrid nga urbano nga aglomerasion ket adda ti maikatlo a kadakkelan babaen ti GDP[12] iti Kappon ti Europa ken dagiti inpluensiana kadagiti politika, edukasion, panagliwliwa, enbiromento, midia, moda, siensia, kultura, ken dagiti arte ket mangiparawad ti kasasaadna a kas maysa a kadagiti nangruna a sangalubongan a siudad iti lubong.[13][14] Gapu dagiti ekonomiko a mapataudna, ti nangato a pagalagadan ti biag, ken ti kadakkel ti paggatanganna, ti Madrid ket naikapanunotan a nagruna a sentro ti pinansia ti Akin-abagatan a Europa[15][16] ken ti Iberiko a Peninsula; daytoy ket mangsangsangaili kadagiti daulo nga opisina kadagit adu a nangruna a kompania ti España, a kas ti Telefónica, Iberia wenno Repsol. Ti Madrid ket isu ti kaaduan a bisbisitaen dagiti turista idiay España, ken ti maikapat a kaaduan a bisbisitaen dagiti turista ti kontinente,[17] ken isu ti maikasangapulo a kasayaatan a pagtaengan iti lubong] segun ti Monocle a magasina, iti 2010 a pagsurotanna. [18][19] Ti Madrid ket mairanggo pay kadagiti 12 a kaberdean siudad ti Europa idi 2010.[20] Ti Madrid ket isu ti agdama a Kandidato a Siudad para iti Kalgaw nga Olimpiada ti 2020.[21]
Ti Madrid ket ibalbalayanna ti kuartel ti Organisasion ti Sangalubongan a Turismo (WTO), a tagikua ti Organisasion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN), ti SEGIB ken ti Organisasion dagiti Estado ti Ibero-Amerikano (OEI). Daytoy ket mangsangsangaili pay kadagiti nangruna nga agregregulado nga instituto ti España: ti Agtaktakder a Komite ti Asosiasion dagiti Akademia ti Pagsasao nga Espaniol, kuartel ti Naarian nga Espaniol nga Akademia (RAE), ti Cervantes nga Instituto ken ti Pundasion ti Maganganat nga ESpaniol (Fundéu). Ti Madrid ket agururnos kadagiti piesta a kas ti FITUR,[22] ARCO,[23] SIMO TCI [24]ken ti Cibeles Madrid Moda a Lawas.[25]
Bayat a ti While Madrid ket agtagtagikua kadagiti moderno a patakder, daytoy ket nangipreserba ti panakaimatangan ken panakarikna kadagiti adu a naipakasaritaan a kaarrubaanna ken kalkalsada. Dagiti dulonna ket mairaman ti Naarian a Palsio iti Madrid; ti Teatro Real (Naarian a Teatro) nga adda ti nasimsimpa a 1850 a Kamara ti Opera; ti Buen Retiro a parke, a nabangon idi 1631; i maika-19 a siglo a pasdek ti Nailian a Biblioteka (nabangon idi 1712) nga aglaon kadagiti naipakasaritaan nga arkibo ti España; dagiti adu a bilang ti Nailian a museo,[26] ken ti Nabalitokan a Trianggulo iti Arte, a mabirukan idiay igid ti Paseo del Prado ken buklen dagiti tallo a museo ti arte: ti Prado a Museo, ti Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, ti museo ti moderno nga arte, ti Santiago Bernabeu nga Estadio, balayan ti Real Madrid, ken ti Museo ti Thyssen-Bornemisza, a mangbukel kadagiti awan a pakasayaatan dagiti dua a museo.[27]
Kadagiti napalabas a tawtawen ti Palasio Cibeles ken Burayok ket nagbalin a ti monumento a simbolo ti siudad.[28][29][30]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Los fuegos que conmocionaron Madrid". 20minutos.es (iti spanish). 6 Septiembre 2006. Naala idi 13 Agosto 2008. (Espaniol)
- ^ D. Ramón de Mesonero Romanos (1881). Oficinas de la Ilustración Española y Americana, ed. "El antiguo Madrid: paseos históricos-anecdóticos por las calles y casas de esta villa". Naala idi 13 Agosto 2008. (Espaniol)
- ^ "La dominación árabe(Arab rule). Ti siudad iti Mayrit, maysa a kota ti nagtaudan na, naibangon idi babaen ti gibus iti IX a siglo." (iti Espaniol). Naala idi 7 Agosto 2011.
- ^ INE.es Instituto Nacional de Estadística (Pagadalan ti Nailian nga Estadistika)
- ^ Eurostat
- ^ "Dagiti Urbano a Luglugar iti Lubong: Populasion ken Densidad" (PDF). Demograpia. Naala idi 10 Agosto 2008.
- ^ Eurostat, UrbanAudit.org, naala idi 12 Marso 2009. Datos para iti 2004.
- ^ Thomas Brinkoff, Kangrunaan a Aglomerasiones iti Lubong, naala idi 12 Marso 2009. Datos para iti 1 Enero 2009.
- ^ Departamento ti Ekonomia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken Sosial a Panakibiang, Dagiti Prospekto ti Urbanisasion iti Lubong (2007 rebision), (Nagkaykaysa a Pagpagilian, 2008), Tabla A.12. Datos para iti 2007.
- ^ Kameng dagiti Agturturay a Konsilo. Delegado para iti Ekonomia, Panagtrabaho ken Panakailian a Panakiraman. Panid 6
- ^ "Madrid". Indiana.edu. 10 July 2006.
- ^ "Sangalubongan a Panakiranggo ti siudad baban tii GDP 2008–2025". Pricewaterhouse Coopers. Naala idi 20 Nobiembre 2009.
- ^ Globalisasion ken dagiti Sangalubongan a Siudad (GaWC) Mangadadala Grupo ken Network, Unibersidad ti Loughborough . "Ti Lubong segun ti GaWC 2010".
- ^ "2009 a Sangalubongan a Pagsurotan ti Bileg ti Siudad" (PDF). Naala idi 14 bril 2011.
- ^ Pagsurotan dagiti Sangalubongan a Sentro ti Komersio
- ^ Pagsurotan ti Sangalubongan a Bileg ti Siudad
- ^ "Ti Madrid ket isu ti kaaduan a bisbisitaen dagiti turista idiay España". Madridiario.es. 30 Enero 2007. Naala idi 18 Oktubre 2010.
- ^ "Ti Monocle 2009 a Pagsurotan kadagiti Kasayaatan a Pagtaengan a Siudad ti Lubong". Monocle.com. 10 Hunio 2009. Naala idi 18 Oktubre 2010.
- ^ "20 a kasayaatan apagtaengan iti lubong – 10 Madrid". Monocle.com. Naala idi 18 Oktubre 2010.
- ^ Dagiti Kaberdean a Siudad ti Europa. Dagiti mayor ti Siudad (3 Marso 2010). Naala idi 16 Disiembre 2010.
- ^ Ti IOC ket nagpilpili kadagiti tallo a siudad a kas Kandidato para iti Kalgaw nga Olimpiad ti 2020
- ^ [1] FITUR
- ^ [2] ARCO
- ^ [3] SIMO TCI
- ^ [4]Cibeles Madrid Fashion Week
- ^ "Arquitectura. Edificios de los Museos Estatales". Mcu.es. 25 Enero 2012. Naala idi 7 Agosto 2012.
- ^ "Madrid: ". Easy expat. 11 Agosto 2006.
- ^ "Plaza de Cibeles | Españna.paammo iit inggles". Spain.info. Naala idi 7 Agosto 2012.
- ^ "Madrid's Palacio de Cibeles Renovated Into Jaw-Dropping CentroCentro Cultural Center | Inhabitat – Sustainable Design Innovation, Eco Architecture, Green Building". Inhabitat. Naala idi 7 Agosto 2012.
- ^ "Burayok ti Cibeles – Turismo idiay Madrid". Turismomadrid.es. Naala idi 7 Agosto 2012.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Madrid idiay Wikimedia Commons


text:
Azerbaijan
Ti Azerbaijan (i/ˌæzərbaɪˈdʒɑːn/; Azerbaijani: Azərbaycan), opisial a makunkuna a Republika iti Azerbaijan (Azerbaijani: Azərbaycan Respublikası) ket isu ti kadakkelan a pagilian idiay rehion ti Kaukaso iti Eurasia. Mabirukan idiay nagsasabtan iti Akin-laud nga Asia ken Akin-daya ng Europa,[5]naibeddengan baben ti Baybay Kaspio iti daya, Ruso iti amianan, Georgia iti amianan a laud, ken Iran iti abagatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 11 Hulio – Ti Internasional a Populasion nga Aldaw, The demographic situation in Azerbaijan, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 11 Hulio 2011, naala idi 12 Hulio 2011
- ^ a b c d "Azerbaijan:Report for Selected Countries and Subjects". International Monetary Fund. Naala idi Abril 12, 2011.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naala idi Septiembre 1, 2009.
- ^ "Human Development Report 2010". Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian. 2010. Naala idi 4 Nobiembre 2010.
- ^ Ti Azerbaijan ket mabalin a paset iti Asia ken/wenno Europa. Ti UN panakailaslasin dagiti pagilian iti lubong ket ikabil na ti Azerbaijan iit Akin-laud nga Asia; ti CIA World Factbook CIA.gov, NationalGeographic.com, kenEncyclopædia Britannica ket ikabilda ti Georgia iti Asia. A maisasao, kaaduan dagiti nagtaudan ket ikabilda ti Azerbaijan iti Europa, kasla iti BBC NEWS.bbc.co.uk, Merriam-Webster's Collegiate Dictionary, ken Worldatlas.com.
- Azerbaijan
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Kaukaso
- Dagiti pagilian ti Lumaud nga Asia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado ti Moderno a Turko
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Lumaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Azerbaijani


text:
Adam Smith
Ni Adam Smith (5 Hunio 1723 – 17 Hulio 1790) ket maysa idi a Eskoses a moral a pilosopo ken maysa a pionero ti politikal nga ekonomia. Maysa kadagiti kangrunaan a pigura ti Eskoses a Panagpalawag,[1] Ni Adam Smith ket nadayeg a naamammoan para kadagiti dua a klasiko nga obrana: Ti Teori a dagiti Moral a Sentimento (1759), ken Ti Panagsukimat ti Panggep ken Gapuanan ti Baknang dagiti Pagilian (1776). Ti kinaudi, ket kadawyan anaipangyababaan ti Ti Baknang ti Pagpagilian, ket naipanpanuotan nga isu ti bukodna a magnum opus ken ti immuna a moderno nga obra ti ekonomia. Ni ket nadakamatan a kas ti ama ti moderno nga ekonomia ken agdama pay laeng a maysa kadagiti kaimpluensiaan nga agpanpanunot iti pagobraan ti ekonomia tatta nga aldaw.[2] Idi 2009, ni Smith ket nanaganan idi a maysa kadagiti 'Kalatakan nga Eskoses' iti amin a panawen, iti maysa abutos nga inpataray ti Eskoses a kanal ti telebision STV.[3]
Ni Smith ket nagadal ti sosial a pilosopia idiay Unibersidad ti Glasgow ken idiay Kolehio ti Balliol idiay Unibersidad ti Oxford, nga isu idiay ket maysa kadagiti immuna nga estudiante a nakaimbag manipud ti libre a panagdadal nga inpatakder babaen ti kailianna ti Glasgow a ni John Snell. Kalpasan a nagturpos, isu ket nangibitla ti nagballigi a serie kadagiti publiko a lektura idiay Edinburgh, a nagiturong kaniana a makitinnulong kenni David Humeidi las-ud ti Eskoses a Panagpalawag. Ni Smith ket gimmun-od ti kina-propesor idiay Glasgow a nangisursuro ti moral a pilosopia, ken iti las-ud ti daytoy a panawen isu ket nagsurat ken nangipablaak Ti Teoria dagiti Moral a Sentimento. Iti naladladaw a kabibiagna, isu ket nangala ti puesto ti panagisursuro a nangpalubos kaniana nga agbaniaga iti amin a Europa, nga idiay a naamamonna dagiti intelektual a daulo ti panawenna. Ni Smith idin ket nagsubli idiay pagtaenganna ken nagob-obra anagsursurat kadagiti simmarsaruna a sangapulo a tawen ti Ti Baknang ti Pagpagilian, a nangipablaak daytoy idi 1776. Isu ket pimmusay idi 1790 iti tawen a 67.
Dagiti linaon
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Nalatak nga AAgpanpaunot ti Eskoses a Panagpalawag".
- ^ Davis, William L, Bob Figgins, David Hedengren, ken Daniel B. Klein. "Dagiti Propesor ti Ekonomia' Dagiti Kakkaykayatan a Agpanpanunot ti Ekonmia, Dagiti Warnakan, ken dagiti Blog," Econ Journal Watch 8(2): 126-146, Mayo 2011.[1]
- ^ Ti Kalatakan nga Eskoses STV. Naala idi 31 Enero 2012
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Butler, Eamonn (Marso 2007). Adam Smith – Maysa a Pangyuna. Instituto dagiti Ekonomiko a Pannakibiang. ISBN 0-255-36608-6.
- Copley, Stephen (Marso 1995). Baknang ti Pagpagilian ni Adam Smith: Dagiti Baro nga Interdisiplinario a Salaysay. Unibersidad ti Manchester a Pagmalditan. ISBN 0-7190-3943-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ob-obra a mainaig ti Adam Smith idiay Wikisource
Dagiti sasao a mainaig ti Adam Smith idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Adam Smith idiay Wikimedia Commons


text:
Sri Lanka
Ti Sri Lanka (am-ammo kas Ceylon idi 1972) ket maysa nga isla a pagilian iti abagatan ti India.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a Sapot ti pagsaadan ti Gobierno ti Sri Lanka
- BBC profile iti Sri Lanka
- CIA - The World Factbook -- Sri Lanka
- Sri Lanka
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- G15 a pagpagilian
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti isla ti Taaw Indiano
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti sosialista nga estado
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1948
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Tamil
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Papa Inocencio X
Ni Papa Inocencio X (6 Mayo 1574 – 7 Enero 1655), ket naipasngay a kas ni Giovanni Battista Pamphilj (wenno Pamphili), ket isu idi ti Papa manipud idi 1644 aginggana idi 1655.[1] Naipasngay idiay Roma iti maysa a pamilia manipud idiay Gubbio, Umbria a napan idiay Roma idi las-ud ti potipikado ni Papa Inocencio IX,isu ket nagturpos idiay Collegio Romano ken sinurotna ti naitimpuyog a cursus honorum, a sinurotna ti ulitegna a ni Girolamo Pamphilj a kas mangsalaknib-gupit iti Rota, ken kasla kaniana, nakagun-od ti dignidad iti Kardinal-Padi iti Sant'Eusebio, idi 1629. Isu ket nagsanay a kas maysa nga abogado, isu ti nangsaruno kenni Papa Urbano VIII (1623–44) idi 15 Septiembre 1644, a kas maysa kadagiti kasikapan a papa iti dayta a panawen, nga isu ti nangpadakkel ti temporal a bileg iti Santa Sede.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dictionaire Général pour la maîtrise de la langue française la culrute classique et contemporaine. Larousse. 1993. p. 812. ISBN 2-03-320300-X.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Inocencio X idiay Wikimedia Commons


text:
Mozilla Firefox
Ti Mozilla Firefox (sigud nga am-ammo kas "Phoenix" sa iti nabiit ket "Mozilla Firebird") ket maysa a nawaya, ballasiw a plataporma, grapikal a pagbasabasa ti web a pinartuat ti Mozilla Foundation ken ginasut a boluntario. Sakbay ti pannakairuar ti bersionna a 1.0 idi Nobiembre 9, 2004, ti Firefox ket nalataken ken idaydayaw ti adu a taga-media, a pakairamanan ti Forbes ken ti Wall Street Journal. Iti mapan a 25 a riwriw a download iti 99 nga aldaw laeng kalpasan ti pannakairuarna, nagbalin ti Firefox a maysa kadagiti kaaduan a maar-aramat a libre ken nawaya ken nawaya a taudan a software, nangruna kadagiti agus-usar kadagiti pagtaengan. Idi Oktubre 19, 2005, ti Firefox ket addaanen iti 100 a riwriw a download, 344 nga aldaw laeng kalpasan ti pannakairuar ti version 1.0.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Rinugian da Dave Hyatt ken Blake Ross a trinabaho ti gandat a Firefox kas maysa nga sinubsubokan a sanga ti gandat a Mozilla. Namatida a dagiti komersial a pakasapulan ti Netscape ket makaapekto iti browser a Mozilla. Tapno malapdanda ti nakitada nga ibubussog unay ti software ti Mozilla Suite, nangpartuatda iti nalaklaka a pagbasabasa (a naawagan idi damo iti Phoenix, nga itan ket Firefox), a pinanggepda a mangsukat iti Mozilla Suite. Ni Ben Goodger ita ti agpapaay a kangrunaan a mangbukbukel iti Firefox.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti mainayon para iti Firefox ket naisurat iti JavaScript". Rietta. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ "Ti Firefox ket agus-usar ti "html.css" stylesheet para iti kasisigud a panagiparang kadagiti estilo". David Walsh. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ "Firefox addons, Stylish takes advantage of Firefox's CSS rendering to change the appearance of Firefox". userstyles.org. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ a b c d "Kinaudi a a natalna a pablaak ti Firefox". Mozilla. Disiembre 21, 2011. Naala idi Enero 5, 2012.
Kitaen met[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Mahoma
Ni Mahoma (s. 26 Abril 570 – 8 Hunio 632;[1] naisurat pay a kas Mohammad, Mohammed, wenno Muhammed; Arábiko: محمد), kadawyan a mapaspasurotan iti Moro a nagtaudan a ti "PBUH" (napno a nagan: Mohama Ibn `Abd Allāh Ibn `Abd al-Muttalib Arábiko: محمد بن عبدالله بن عبد المطلب ) ket isu idi ti nangbangon iti relihion iti Islam.[2][n 1] Isu ket naipanunutan babaen dagiti Moro ken dagiti Bahá'í nga isu ket ti babaonen ken manmadles iti Dios, ken babaen dagiti Moro ti kinaudi a nagawawit ti kalintegan a serie dagiti Islamiko a manmadles. Kaaduan kadagiti Moro ket maipanunutan da nga isuna ket ti kinaudi a manmadles iti Dios nga isu daytoy ipaadadal ti Koran.[3][n 2] Dagiti Moro ket maipanunutan da nga isuna ket agipulpulang iti kasisigud a saan a nadadael a monoteistiko (maymaysa a dios) a pammati iti Adan, Noah, Abraham, Moses, Hesus ken dagiti sabsabali pay a manmadles.[4][5][6]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kaaduan kadagiti Moro, nupay kasta, saanda a maipanunutan a ni Mahoma ket isu ti "nangbangon" iti Islam, ngamin ket segun ti Koran, ni Mahoma ket isu laeng idi ti kinaudi a serie kadagiti manmadles a pinili babaen ti Dios tapno agibaga ti nasantoan a mensahe iti Islam.
- ^ Saan amin a dagiti Moro ket mamati da a ni Mahoma ket isu ti naudi a manmadles. Kas pagarigan, ti Ahmadiyya a Komunidad ti Moro ket maipanunutan da a ni Mirza Ghulam Ahmad ket maysa pay a manmadles. ("Panakapatingga iti Panakamanmadles | Hadhrat Muhammad (PUBH) ti kinaudi a manmadles". Ahmadiyya a Komunidad ti Moro.)


text:
Tiempo (atmosperiko)
Ti tiempo wenno panawen ket isu ti kasasaad iti atmospera, iti degrado no daytoy ket napudot wenno nalamiiis, nabasa wenno namaga, natalna wenno nabagio, agraniag wenno nakuyem.[1] Kaaduan kadagiti penomena ti tiempo ket mapasamak idiay tropospera,[2][3] iti baba bassit ti stratospera. Ti tiempo ket kadawyan a mangitudo ti inaldaw a temperatura ken aktibidad ti presipitasion, bayat a ti klimae ket isu ti termino para iti natimbeng a kasasaad ti atmosperiko kadagiti atiddog a paset ti panawen.[4] No mausar nga awan ti kulipikasionna, ti "tiempo" ket maw-awatan nga isu ti tiempo wenno panawen iti Daga.
Ti tiempo ket patpatarayen babaen dagiti giddiatan ti presion ti angin (temperatura ken kabasa) kadagiti baetan ti luglugar. Dagitoy a paggigiddiatan ti presion ken temperatura ket mabalin a gapu ti anggulo iti Init iti naisangayan a lugar, nga agdumaduma babaen ti latitud manipud kadagiti tropiko. Ti napigsa apaggiddiatan ti temperatura iti baetan ti polar ken ti tropikal nga angin ket mangpataud ti jet stream. Dagiti sistema ti tiempo kadagiti tengnga a latitud, a kas dagiti ekstratropikal nga alipugpog, ket dagiti gapuanan babaen dagiti pannkariribok ti ayus ti jet stream. Gapu ti aksis ti Daga ket napakbo a relatibo iti dalumpinas ti pagtayyekanna, ti lawag ti init ket insidente kadagiti nadumaduma nga anggulo kadagiti nadumaduma a panawen iti maysa atawen. Iti rabaw ti Daga, dagiti temperatura ket kadawyan a sumakop ti ±40 °C (−40 °F aginggana ti 100 °F) iti tinawen. Kadagiti rinibo a napalabas a tawen,dagiti panagbalbaliw iti panagtayyek ti Daga ket pabanaganna ti dagup ken pannakaiwarwaras iti solar nga enerhia a maala babaen ti Daga ken impluensianna ti napaut a termino ti klima ken ti sangalubongan a panagbalbaliw ti klima.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Diksionario ti Merriam-Webster. Tiempo. Naala iti 27 Hunio2008.
- ^ Glosario iti Meteorolohia. Hydrosphere. Naala idi 27 Hunio 2008.
- ^ Glosario iti Meteorolohia. Troposphere. Naala idi 27 Hunio 2008.
- ^ "Klima". Glosario iti Meteorolohia. Meteorolohiko a Kagimongan ti Amerikano. Naala idi 14 Mayo 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tiempo idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Gelasio I
Ni Santo Papa Gelasio I (pimmusay idi 21 Nobiembre 496) ket isu ti papa manipud idi 492 aginggana idi pimmusay idi 496.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Browne, M. (1998). "Dagiti tallo nga Aprikano a Papa.". Ti Lumaud a Warnakan ti Nangisit a Panagadadal 22 (1): 57–58. Naala idi 2008-04-10.
- Norman F. Cantor, Sibilisasion ti Tengnga a Panpanawen.
- Katoliko nga Ensiklopedia, 1908.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Gelasio I idiay Wikimedia Commons
- "Pope St. Gelasius I". Katoliko nga Ensiklopedia. 1913.
- Duo sunt: pangyuna ken testo iti Inggles
- Opera Omnia babaen ni Migne Patrologia latina nga adda dagiti analitiko a pagsurotan
- Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
- Liber pontificalis
- Decretum Gelasianum: De Libris Recipiendis et Non Recipiendis


text:
Papa Pio XI
Ni Papa Pio XI (Latin: Pio PP. XI; Italiano: Pio XI; 31 Mayo 1857 – 10 Pebrero 1939), naipasngay a kas ni Ambrogio Damiano Achille Ratti, ket Papa manipud idi 6 Pebrero 1922, ken tinurayanna iti Siudad ti Batikano manipud idi panakapartuatna a kas ti nawaya nga estado idi 11 Pebrero 1929 aginggana idi pimmusay idi 10 Pebrero 1939. Isu ket nangikeddeng kadagiti nadumaduma nga ensiklikal a mairaman ti Quadragesimo Anno, a nagipakita ti kapitalistiko nga agum itiinternasional a busbos, ken sosial a hustisia a panagikeddeng, ken Quas Primas, a nagipabangon ti piesta ni Kristo nga Ari. Ti pasasaona a kas ti Papa ket ti, "Kappia ni Kristo idiay Pagarian ni Kristo".


text:
Papa Nicolas I
Ni Papa Nicolas I (c. 800 – 13 Nobiembre 867), wenno San Nicolas ti Natan-ok, ket nagturay manipud idi 24 Abril 858 aginggana idi pimmusay. Isu ket nailaglagipan a kas ti maysa a nagitiptipon kadagiti turay ken bileg ti papa, a nagipekpeksa ti impluensia iti naipakasaritaan a panagrang-ay ti kinapapa ken ti puestona kadagiti Kristiano a pagpagilian iti Lumaud a Europa. Ni Nicolas ket nangipatpatalged a ti papa ket nasken nga adda ti dagup a pangturay kadagiti amin a Kristiano, uray dagiti naarian, kadagiti banag iti pammati ken dagiti moralidad.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Durant, Will. Ti Panawen ti Pammati. New York: Simon ken Schuster. 1972. Kapitulo XXI: Panagsupsuppiat ti Kristianidad 529–1085. p. 517–551
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Nicolas I idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Sergio I
Ni Santo Papa Sergio I (c. 650 – 8 Septiembre 701) ket isu ti papa manipud idi 687 aginggana idi 701. Isu ket napili a mangipatingga ti panakisinnina ni Kontrapapa Pascual ken ni Kontrapapa Teodoro, ni Sergio I ket isu ti nangipatinnga ti kinaudi a nagsuppiatan ti sede vacante ti Bisantino a Kinapapa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ekonomou, Andrew J. 2007. Ti Bisantino a Roma ken dagiti Griego a Papa: Ti Dumaya nga impluensia iti Roma ken ti kinpapa manipud kenni Gregorio ti Natan-ok aginggana kenni Zacarias, A.D. 590–752. Lexington Books.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Sergio I idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Benedicto IX
Ni Papa Benedicto IX (c. 1012 – c. 1056), naipasngay idi idiay Roma a kas ni Teofilacto ti Tusculum, ket isu ti Papa iti tallo nga okasion ti baetan ti 1032 ken 1048.[1] Isu ket maysa kadagiti kaubingan a papa, ken is-isu ti nagbalin a Papa ti ad-adu ngem maysa nga okasion ken ti is-isu pay a nangilako ti kinapapa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Coulombe, Charles A., Dagiti Bikaro ni Kristo: Ti Pakasaritaan dagiti Papa, (Citadel Press, 2003), 198.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Benedicto IX idiay Wikimedia Commons


text:
Rikna
Iti sikolohia, pilosopia, ken dagiti adu a pakaikamenganda, ti rikna ket isu ti sapsap a termino para iti pangibanagan, addaan rikna panagpadas a nagruna a naidasdasig babaen ti sikopisiolohiko a panangiyebkas, dagiti biolohiko a panagtignay, ken kasasaad ti isip. Ti rikna ket kankanayon a maigimong ken naikeddeng a maisinnubalit nga impluensia iti kasasaad ti rikna, temperamento, personalidad, kababalin, ken pagpaayatan, ken maimpluensiaan pay babaewn dagiti hormona ken dagiti neurotransmisor a kas ti dopamina, noradrenalina, serotonina, oxytocina ken cortisol. Ti rikna ket kankanayo nga isu ti puersa a mangiturturong iti likudan ti pagpaayatan, positibo wenno negatibo.[1] Iti libro iti "Sikolohia", ni Schacter ket inpalplawagna ti rikna a kas maysa a "positibo wenno negatibo a panagpadas a maigimong iti naisangayan a tabas iti sikolohiko a tignay." [2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota
- ^ Gaulin, Steven J. C. ken ni Donald H. McBurney. Ebolusionario ti Sikolohia. Prentice Hall. 2003. ISBN 978-0-13-111529-3, Chapter 6, p 121-142.
- ^ Schacter, Gilbert, Wegner. PSYCHOLOGY. Worth Publishers, 2011. p. 310.
Bibliograpia
- Denton, Derek (2006). Dagiti Primordial a Rikan: Ti Annaraar iti Kasasaad ti Rina. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-920314-7.
- Fox, Elaine (2008). Siensia ti Rikna: Dagiti Panagitipon ti Kognitibo ken Neurosientipiko nga Argian. Palgrave MacMillan. ISBN 978-0-230-00517-4.