text:
Komunismo
Ti Komunismo (manipud ti Latin communis - sapasap, sangalubongan) ket maysa a rebolusionari a sosialista a tigmnay tapno makapartuat ti maysa nga awan klase, awan kuarta, ken awan estado a sosial nga urnong a naipatakder babaen ti sapasap a panagtagikua dagiti pamay-an ti panagpataud, ken ti pay sosial, politiko ken ekonomiko nga ideolohia a mangipaturong ti panakabangon iti daytoy a sosial nga urnos. Daytoy a tignay, kadagiti Marxista-Leninista a panakaipatarus, ket kaaduanna a naimpluensian ti pakasaritaan tti maika-20 a siglo, a nakakita ti nakaro a panagsasalisal a nagbaetan ti "sosialista a lubong" (dagiti sosialista nga estado a tinurayan babaen dagiti partido komunista) ken ti "lumaud a lubong" (dagiti pagilian ng aadda dagiti tiendaan nga ekonomia).
Iti Marxista a teoria, puro a komunismo ket maysa a naisangsangayan nga agpang iti naipakasaritaan a panagrang-ay a dimteng manipud ti panagrang-ay dagiti produktibo a puersa a nangiturong ti kaaduan unay kadagiti kabaknang ti materiales, a mangpalubos para iti naibatay ti panagiwarwaras a kammasapulan ken dagiti sosial a panakibiang a naibatay kadagiti nawaya a naigambang a tattao.[1][2] Ti husto a panangilawagan ti komunismo ket agdumaduma, ken kanayon naibiddutan, iti sapasap a politika a ballaag, a maisinnukatan nga inususar iti sosialismo; nupay kasta, ti Marxista a teoria ket makisuppiat a ti sosialismo ket panagdaliasat nga agpang laeng iti dalan a mapan ti komunismo. Ti Leninismo ket aginayon ti Marxismo a pakinakem ti maysa nga umun-una a partido tapno mangidaulo ti proletario a rebulosion ken mangitalged kadagiti amain a bileg ti politiko kalpasan ti rebolusion para kadagiti agob-obra a klase, para iti panagrang-ay iti sangalubongan a panakarikna ti klase ken pagbinglayan ti agob-obra, iti agpang a panagdaliasat a nagbaetan ti kapitalismo ken sosialismo.
Dagiti konsilo a komunista ken dagiti saan a Marxista a libertariano a komunista ken anarko-komunista ket suppiatenda dagiti kapanunotan ti umun-una a partido ken ti maysa nga agpang a panagdaliasat, ken mangitakderda para iti panakabangon ti napno a komunismo tapno dagus a amngrugi kalpasan ti panakaikkat ti kapitalismo. Adda dagiti nawatiwat a sakop dagiti teoria kadagiti naisangsangayan a komunista iti pammateg a kasano ti mangbangon kadagiti kita ti intitusion a mangsukat kadagiti nadumaduma a makina ti ekonomia (a kas ti panagiwarwaras ti makmakan, edukasion, ken dagiti ospital) a kas ti irurumsuada babaen kadagiti kapitalista a sistema—wenno saan nga aramiden dagitoyen. Adda kadagitoy a komunista ket addaanda ti naisangsangayan a plano para kadagiti kita ti administrtibo a bagbagi a mangsukat kadagiti agdama, bayat nga agnanayon a mangikarkari a dagitoy a bagi ket saan a naipatengnga ken tagikua ti agob-obra, a kasla ti agdama ti uneg dagiti aktibista a tignay. Dadgiti dadduma ket awan dagiti konkreto a planoda kalpasan ti rebolusion, embes ket agtuntonda nga agtaltalek kadagiti agob-obra ti lubong ken ti napanglaw ket kabukbukodanda a maammoanto dagiti husto a moda iti panagiwarwaras ken nawatiwat a panagpataud, ken dagiti pay koordinasion, nga awan ti kammasapulan para kadagiti aniaman a naipatakder a "panagsukat" para iti kapitalista a naibatay ti estado a panagtengngel.
Iti moderno a panagisao a makunkuna dagiti adu nga agkomkomento a sosiologo ken politiko a kas ti "sapasap a politiko", ti komunismo ket kankanayo a maususar ti panagitudo kadagiti annuroten dagiti komunista nga estdo, a kas, dagiti dagup a tinengtengngel babaen dagiti komunista a partido, urayno ti aniaman a naipakat a linaon ti pudno nga ekonomiko a sistema a sursurotenda. Dagiti kas pagarigan kadagitoy ket dagiti annuroten ti Sosialista a Republika iti Bietnam a ti ekonomiko a sistema ket agitiptipon ti "doi moi", ti Republika dagiti Tattao iti Tsina (PRC) a ti ekonomiko a sistema ket agitiptipon ti "sosialista a tiendaan ti ekonomia", ken ti ekonomiko a sistema ti Kappon ti Sobiet a naipalawag a kas ti "estado a kapitalista" babaen dagiti saan a Leninista a sosiologo ken kalpasan daytoy babaen dagiti komunista nga umadadu a sumupsupiat ti kalpasan ti Stalin a panawen a modelo ti Sobiet a naparang ti panawen ti maika-20 a siglo (a kas, dagiti Maoista, dagiti Trotskista ken dagiti libertariano a komunista)—ken ti maysa pay a puntos babaen ni Vladimir Lenin.[3]
Etimolohia ken terminolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti komonunismo ket nagtaud manipud ti Latin a balikas a communis, a kayatna a saoen ket "biningayan" wenno "tagikua ti amin".[4][5]
Iti kapanggepan ti naipakasaritaan a materialismo, ti komunismo ket isu ti kakapanunotan iti maysa a nawaya a kagimongan nga awan ti panakabingbingay wenno panakaisinsina, a ti sangkataoan ket nawaya tipanakairurumen ken pagkurangan. Ti maysa a komunista a kagimongan ket awan kadagiti gobierno, pagilian, wenno klase apanakabingbingay. Iti Marxista a teoria, ti diktadura ti proletariado ket isu ti agtengnga a sistema anagbaetan ti kapitalismo kenkomunismo, no ti gobierno ket adda ti pamay-an ti panagbalbaliw kadagiti pamuspusan ti panagtagikua manipud ti pribatismo a mapan ti naurnong a panagtagikua.[6] Iti politkal a siensia, ti termino a "komunismo" ket sagpaminsan a naus-usar a mangitudo kadagiti komunista nga estado, ti porma ti gobierno a ti estado ket agtigtignay babaen ti maysa a maysa a partido a sistema ken mangirangarang ti panakaitalek iti Marxismo-Leninismo wenno ti kapadpada kadagiti kastoy.
Iti moderno a panag-usar, ti balikas a "komunismo" ket maus-usar pay laeng a mangitudo kadagiti annuroten dagiti nagbukbukodan a nagirangarang a sosialista agobierno a buklen dagiti maysa a partido nga estado nga isuda idi ket maysa alegado a partido ti politika asistema nga agtigtignay babaen dagiti naisentro a naplano ang ekonomia ken ti maysa nga estado a panagtagikua kadagiti pamuspusan ti panagpataud, nga adda iti estado, nga itigapuna, ket mangitunton a nangirepresenta ti kakaykayatan dagiti agobobra a klase. Ti naisangsangayan a paset ti moderno a tignay ti komunista ketagipabpabasol a dagitoy nga estado ket saanda anangipadas a lumasat ti komunista a kagomongan, bayat a dagiti dadduma pay ket makisinnupiat a saanda a nakagunod ti lehitimado a sosialismo. Kaaduan kadagitoy a gobierno ket ibatayanda kadagiti ideolohiadaiti Marxismo-Leninismo, ngem saanda a tinawtawagan ti sistema nga inpatakderda a kas ti "komunismo", wenno nagituntonda iti anianan a panawen a ti ideolohia ket is-usa laeng ti nagpapaandar ti puersa kadagiti annurotenda: Ni Mao Zedong, kas pagarigan, ket nagsukimat ti Baro a Demokrasia, ken ni Vladimir Lenin idi nasapa a panawen ti 1920 ket nangipatakder ti gubat a komunismo; ken kalpasan daytoy, ti Bietnames ket nangipatakder ti doi moi, ken dagiti Insik ket nagsublida ti sosialismo nga adda dagiti Insik a pakaidumdumaan. Dagiti gobierno a nanginagnagan babaen dagiti sabali a gobierno a kas "komunista" ket sapasapda a tumounton a nangipatakderda ti maysa a panaglasat a sosialista a sistema. Daytoy a sistema ket sagpaminsan a nakunkuna akas ti estado a sosialismo wenno babaen dagiti kapadpada a nagnagan.
Ti "puro a komunismo" ket maysa atermino a sagpaminsan anaus-usar a mangitudo iti agpang ti pakasaritaan kalpasan ti sosialismo, urayno adu met laeng dagiti komunista a simple nga agus-usar ti termino a "komunismo" tapno mangitudo ti dayta nga agpang; ti termino ket kapadpada ti "Napno a komunismo". Ti awan klase, awan estado a kagimongan a naigandat a panakaidumduma ti daytoy a komunismo ket ti maysa kadagiti panagikeddeng no aniaman ti mapataud ken ania dagiti annuroten a sukimaten ket naararamid para iti kasayaatan ti sibubukel a kagimongan—a kas iti 'iti, babaen, ken para iti agobobra a klase', a saan adagiti nabaknang ti agtengtengngel ti kabaknanagan ket dagiti dadduma ket agobobra para kaniada iti matgedan a pakaibatayan. Iti daytoy a komunismo dagiti interesado ti amina kameng ti kagimongan ket maikkan ti agpapada a kadagsen iti sumaruno, iti praktikal a panagaramid ti pamay-an apanagikeddeng iti politika ken ekonomiko a panagbuklan ti biag. Ni Karl Marx, ken dagiti pay sabsabali a komunista apilosopo, ket nagigagarada a saan a nangited ti naisalaysayan a pangipalpalawag no kasano ti pamay=an ti komunismo a kas maysa a sosial a sistema, wenno dagiti husto a dalan a mangpakabael dagiti agobobra wenno kasano ti tumakder, wenno dagiti nainaganan a materiales no kasano ti mapan ti komunismo manipud ti kapitalismo. Iti Komunista a Warragawag, ni Marx ket saan a nagibagbaga ti maysa a 10-a puntos a palano ti panagbalakad ti panakaiwarwaras manen dagiti daga ket panagpataud tapno mairugi ti panaglasat iti komunismo, ngem isu ket nangikari a daytoy ket sapasap ken magsakup kadagiti aain. Daytoy ket kanayon a naipagpagarup a ni Marx iket nangikeddeng a dagitoy a teoria ket mabasa ti kastoy tapno dagiti sumaruno a teorista iti naisangsangayan a saad ket ket makaamponda ti komunismo kadagiti bukodda a lokalidad ken kasasaad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kritiko iti Gotha Programme, Karl Marx.
- ^ Napno a Komunismo: Ti Patingga a Pagtungpalan: http://www.economictheories.org/2009/05/full-communism-ultimate-goal.html Naarkibo 29 Hulio 2011 idiay WebCite
- ^ Lenin's Naurnong nga ob-obra Tomo. 27, p. 293, inadaw nga insao babaen ni Aufheben Naarkibo 25 Oktubre 2009 idiay WebCite
- ^ "Communism". Britannica Encyclopedia.
- ^ World Book 2008, p. 890.
- ^ "Kritisismo ti ti Gotha Programme—IV". Kritisismo ti Gotha Programme. Naala idi 2009-10-18.
- Holmes, Leslie (2009). Communism: A Very Short Introduction. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-955154-5.
- Lansford, Tom (2007). Communism. Marshall Cavendish. ISBN 978-0-7614-2628-8.
- Link, Theodore (2004). Communism: A Primary Source Analysis. The Rosen Publishing Group. ISBN 978-0-8239-4517-7.
- Rabinowitch, Alexander (2004). The Bolsheviks come to power: the Revolution of 1917 in Petrograd. Pluto Press.
- "Ci–Cz Volume 4". World Book. Chicago, Illinois: World Book, Inc. 2008. ISBN 978-0-7166-0108-1.


c: text/html

text:
Kamelio
Ti kamelio ket maysa a paris ti ramay ti saka nga ungulata iti kaunegan ti henero ti Camelus, nga addaan kadagiti naisangsangayan a deposito ti taba a tinawtawagan kadagiti "pissuol" iti bukotna. Dagiti dua a nabatbati a sebbangan ti kamelio ken ti dromedario, wenno maysa ti pissuolna a kamelio, daytoy ket patneng ti Tengnga a Daya ken ti Sara ti Aprika; ken ti Baktriano, wenno dua ti pissuolna a kamelio, daytoy ket agtataeng idiay Tengnga nga Asia. Napamo dagitoyen a dua a sebbangan; dagitoy ket mangited ti gatas, karne, dutdot para kadagiti tela wenno tagilako, ken dagiti agob-obra nga ayup.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a "kamelio" ket naala manipud ti Latin ken Griego (camelusken kamēlos) manipud ti Hebro wenno Penisio ti gāmāl, daytoy ket mabalin a pangited ti anag a ramut a kaibuksilan ti agbaklay wenno agawit (mainaig iti Arabiko ti jamala).[3][4]
Ti "kamelio" ket adu pay a naus-usar a mangipalawag ti aniaman kadagiti innem a kasla kamelio a mamalia iti pamilia ti Camelidae: dagiti dua nga agpayso a kamelio, ken ti uppat a Camalidae ti Abagatan nga Amerika: ti lama ken ti alpaka ket tinawtawagan dagitoy dagiti "kamelio ti Baro a Lubong", bayat a ti guanaco ken vicuña ket tinawtawagan dagitoy dagiti "kamelio ti Abagatan nga Amerika".[5][6]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Camelus gigas". ZipcodeZoo. BayScience Foundation, Inc. Naala idi 7 Disiembre 2012.
- ^ Falconer, Hugh (1868). Dagiti Paeleontolohiko a Pannakalaglagip ken dagiti Nota iti Naladaw a ni Hugh Falconer: Fauna antiqua sivalensis. R. Hardwicke. p. 231.
- ^ "camel". Ti Baro a Diksionario ti Amerikano ti Oxford (Maika-2 nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 2005.
- ^ Herper, Douglas. "camel". Online a Diksionario ti Etimolohia. Naala idi 28 Nobiembre 2012.
- ^ "llama". Century Dictionary and Cyclopedia. wordnik. Naala idi 28 Nobiembre 2012.
- ^ Bornstein, Set (2010). "Important ectoparasites of Alpaca (Vicugna pacos)". Acta Veterinaria Scandinavica 52 (Suppl 1): S17. doi:10.1186/1751-0147-52-S1-S17. ISSN 1751-0147. Naala idi 28 Nobiembre 2012.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ramet, J. P. (2011). Ti teknolohia ti panagaramid ti keso manipud ti gatas ti kamelio (Camelus dromedarius). Papel ti Panagpataud ti Ayup ken Salun-at ti FAO. Rome: Gunglo ti Makan ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. ISBN 92-5-103154-1. ISSN 0254-6019. OCLC 476039542. Naala idi 6 Disiembre 2012.
- Vannithone, S.; Davidson, A. (1999). "Kamelio". The Oxford companion to food. Oxford Oxfordshire: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 127. ISBN 0-19-211579-0.
- Camels and Camel Milk. Reporta nga inted babaen ti FAO, Nagkaykaysa a Pagpagilian. (1982)
- Wilson, R.T. (1984). Ti kamelio. New York: Longman. ISBN 0-582-77512-4.
- Yagil, R. (1982). Dagiti Kamelio ken Gatas ti Kamelio. FAO Animal Production and Health Paper 26. Roma: Gunglo ti Makan ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. ISBN 92-5-101169-9. ISSN 0254-6019.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kamelio idiay Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ti Lamelio idiay Wikiquote

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Silet
Ti silet wenno bassit a bagbagis ket isu ti parte ti pangalpaan nga alimunumon kalpasan ti bituka ken sarunuen babaen ti dakkel a bagbagis, ken isu daytoy ti kaaduan nga ayan ti pakaaramidan ti pannakalpa ken panagsagepsep ti makan. Daytoy ket makaawat kadagiti tubbog ti apro ken tubbog ti pali babaen ti heptopankreatiko nga alimunumon. Kadagiti inbertebrata a kas dagiti igges, dagiti termino a "pangalpaan nga alimunumon" ken "dakkel a bagbagis" ket kankanayon dagitoy a naus-usar a mangilawlawag ti intero a bagbagis. Daytoy nga artikulo ket kangrunaan a maipanggep iti lalaem ti tao , urayno ti pakaammo a maipanngep ti prosesona ket dagus a maipakat kadagiti kaaduan a nakadkaduaan a mamalia. Ti kangrunaan nga annong ti silet ket ti panagsagepsep kadagiti taraon ken mineral a mabirukan iti makan.[1] (Ti kangrunaan a mailaksid ket dagiti baka; para iti pakaaamo a maipanngep ti panagkalpa dagiti baka ken dadduma pay a kapadpadana a mamalia, kitaen dagiti managngalngal.)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Sherwood, Lauralee (2006). Dagiti kammasapulan ti pisiolohia: ti perspektibo ti tao (Maikatlo nga ed.). Florence, KY: Cengage Learning. p. 768. ISBN 0-534-46697-4.
- Solomon et al. (2002) Biolohia Maikanem nga Edision, Brooks-Cole/Thomson Learning ISBN 0-03-033503-5
- Townsend et al. (2004) Sabiston a Libro ti Siruhia, Elsevier ISBN 0-7216-0409-9
- Thomson A, Drozdowski L, Iordache C, Thomson B, Vermeire S, Clandinin M, Wild G (2003). "Panagrepaso ti bassit a pagtakian: Normal a pisiolohia, paset 1.". Dig Dis Sci 48 (8): 1546–64. doi:10.1023/A:1024719925058. PMID 12924651.
- Thomson A, Drozdowski L, Iordache C, Thomson B, Vermeire S, Clandinin M, Wild G (2003). "Panagrepaso ti bassit a pagtakian: Normal a pisiolohia, paset 2.". Dig Dis Sci 48 (8): 1565–81. doi:10.1023/A:1024724109128. PMID 12924652.


text:
Kanal Suez
Ti Kanal Suez (Arabiko: قناة السويس Qanāt al-Sūwais), naamammuan pay babaen ti sabali a nagan ti "'Ti Kalsada idiay India", ket maysa nga artipisial a lessaad ti baybay a danum a pagdalanan idiay Ehipto, a mangikapet ti Baybay Mediteraneo ken ti Baybay Nalabbasit. Daytoy ket nalukatan idi Nobiembre 1869 kalpasan ti 10 a tawtawen a panagipatakder, daytoy ket mangpalubos a pagluganan babaen ti danum idiay baetan ti Europa ken Asia nga awan ti panagdaliasat ti lawlaw ti Aprika. Ti akin-amianan a sangladan ket ti Puerto Said ken ti akin-abagatan a sangladan ket ti Puerto Tawfiq idiay siudad ti Suez. Ti Ismailia ket naisanglad idiay laud nga igidna, iti 3 km (1.9 mi) nga amianan ti tengnga a puntos.[1]
Idi immuna naipatakder, ti kanal idi ket 164 km (102 mi) ti kaatiddogna ken 8 m (26 ft) ti kaadalemna. Kalpasan kadagiti adu a panagpadpadakkel, ti kanal ket 193.30 km (120.11 mi) a katiddogen, 24 m (79 ft) a kaadalem ken 205 metro (673 ft) iti kalawa manipud idi 2010.[2] Daytoy ket buklen ti akin-amianan a sumrekan a kana iti 22 km/14 mi, ti kanbal ket 162.25 km/100.82 mi ken ti akin-abagatan a sumrekan a kanal ti 9 km/5.6 mi.[3]
Ti kanal ket maymaysa a dalan nga adda dagiti paglabsan a luglugar idiay "Ballah a Paglabsan" ken ti Danaw Nalatak a Napait.[4] Daytoy ket aglaon dagiti kandado; ti danum ti baybaya= ket nawaya nga agayus iti uneg ti kanal. Iti sapasap, ti kanal iti amianan ti Napait a Dandanaw ket agpaamianan nga agayus iti kalamiisan ken abagatan iti kalgaw. Ti ayus ti abagatan ti dandanaw ket agbalbaliw iti ugot idiay Suez.[5]
Ti kanal ket tagikua ket tinartarapato babaen ti Turay ti Kanal Suez[6] (SCA) ti Ehipto. Babaen ti sangalubongan a tulagan, daytoy ket mabalin a mausar "iti panawen ti gubat ken iti panawen ti kappia, babaen ti amin a barko ti komersio wenno ti gubat, nga awan ti panakailasin ti wagayway."[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "pagsurotan ti Kanal Suez". Marine Services Co. Naala idi 2 Abril 2010.
- ^ "Dagiti Panakaidasig ti Kanal". Turay ti Kanal Suez. 2010. Naala idi 2 Abril 2010.
- ^ "Dagiti Pannakaidasig ti Kanal".
- ^ Turay ti Kanal Suez
- ^ The Red Sea Pilot. Imray Laurie Norie & Wilson. 1995. p. 266.
- ^ Opisial "Sapot a pagsaadan ti Turay ti Kanal Suez".
- ^ Taripnong ti Konstantinopla ti Kanal Suez ti 2 Marso 1888 ket naipakpakat pay laeng ken natartaripato iti Nasionalisasion a Tignay Nasser.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Britannica (2007) "Kanal Suez", iti: Ti baro nga Encyclopædia Britannica, maiak-15 nga ed., 28, Chicago, Ill. ; Londres : Encyclopædia Britannica, ISBN 1-59339-292-3
- Galil, B.S. ken Zenetos, A. (2002). "Ti baybay apanagbalbaliw: eksotiko idiay akin-daya a Baybay Mediteraneo", iti: Leppäkoski, E., Gollasch, S. ken Olenin, S. (eds), Agparparukama ti akuatiko a sebbangan ti Europa : pannakaiwarwaras, impakto, ken panagtaripato, Dordrecht ; Boston : Kluwer Academic, ISBN 1-4020-0837-6, p. 325–336
- Garrison, Ervan G. (1999) Ti Pakasaritaan ti inhennieria ken teknolohia : dagiti na-arte a pamay-an, maika-2 nga ed., Boca Raton, Fla. ; Londres : CRC Press, ISBN 0-8493-9810-X
- Karabell, Zachary (2003) Panagbisngay ti Disierto: Ti Panagpartuat ti Kanal Suez, Knopf, ISBN 978-0-375-40883-0
- Oster, Uwe (2006) Le fabuleux destin des inventions : le canal de Suez, TV a dokumentario a pinataud babaen ti ZDF ken inmatonana babaen ni Axel Engstfeld (Alemania)
- Sanford, Eva Matthews (1938) Ti Mediteraneo a lubong iti taga-ugma a panawen, Ronald a serie ii pakasaritaan, New York : The Ronald Press Company, 618 p.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kanal Suez idiay Wikimedia Commons


text:
Kappia
Ti kappia ket maysa kasasaad iti babaen ti kaawan iti ranggas, dagiti suppiat a panagkukua ken ti kawaya manipud ti buteng iti ranggas. Daytoy ket sapasap a naamammuan a kas ti kaawan iti busor, ti kappia ket mangisingasing pay ket ka-adda iti nasalun-at wenno baro a naagasan a interpersonal wenno internasional a pannakibiang, ti prosperidad kadagiti banag iti sosial wenno ekonomiko a nam-ay, ti pannakabangon ti ekualidad, ken ti maysa a mayat a politikal nga urnos nga agserbi ti agpayso nga interesado kadagiti amin. Iti internasional a pannakibianga, ti panawen ti kappia ket saan laeng a ti kaawan iti gubat wenno naranggas a suppiat,ngem isu pay ti ka-adda iti positibo ken madayawan a kultural ken ekonomiko a pannakibiang.


text:
Kudil
Ti kudil ket isu ti naalumaymay a pannakabungon dagiti bertebrata. Dagiti dadduma pay a pannakabungon ti ayup a kas ti akin-ruar a rurog ti artropoda ket adda ti sabali a taudan ti panagrang-ay, estruktura ken kimiko a pakabuklan. Ti pangnagan a kutaneo ket ti kaibusilanna ti "maipapan iti kudil" (manipud ti Latin cutis, kudil). Kadagiti mamalia, ti kudil ket isu ti kadakkelan nga organo iti sistema ti integumentario a binuklan dagiti tuon iti ektodermo a kulanit, ken mangsalaknib kadagiti piskel, tultulang, ken dagiti ligamento ken dagiti akin-uneg nga organo.[1] Ti sabali a kita ti kudil ket adda met kadagiti ampibia, dagiti reptilia, ken dagiti billit.[2] Amin dagiti mamalia ket addan kadagiti buok ti kudilda, uray dagiti marino a mamamlia a kasla agparparang nga awan buokda. Ti kudil ket makitignay iti enbironmento ken isu ti umuna a linia iti depensa manipud kadagiti akin-ruar a banag. Kas pagarigan, ti kudil ket addaan ti nanruna a papael iti panagsalaknib ti bagi kadagiti patoheno[3] ken ti adu unay a pannakapukaw ti danum.[4] Dagiti dadduma pay nga annongna ket dagiti insulasion, panagtimbeng ti temperatura, panagrikna, ken ti panagpataud kadagiti poliko ti bitamina D. Ti nakaro a nadadael a kudil ket mabalin a maagasan babaen ti panagporma ti kulanit ti piglat.Ti kapuskol ti kudil ket agdumaduma manipud kadagiti lokasion iti maysa nga organismo. Kas pagarigan iti tattao , ti kudil a mabirukan iti sirok dagiti mata ken ti paraigid ti kalub ti mata ket isu ti kaingpisan a kudil iti bagi iti 0.5 mm a kapuskol, ket maysa daytoy kadagiti umuna a lugar a makaipakita kadagiti senial iti panaglakay. Ti kudil dagiti palad ken dagiti dapan iti saka ket 4 mm ti kapuskolna ken isu dagitoy ti kapuskolan a kudil iti bagi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panagaywan ti Kudil" (repaso), Health-Cares.net, 2007
- ^ Alibardi L. (2003). Pannaka-ampon iti daga: Dagiti kudil ti reptilia a maipada kadagiti ampibia ken dagiti endotermo nga amniota. J Exp Zoolog B Mol Dev Evol. 298(1):12–41. PMID 12949767
- ^ Proksch E, Brandner JM, Jensen JM. (2008).Ti kudil: ti maysa a nangruna a bangen. Exp Dermatol. 17(12):1063–72. PMID 19043850
- ^ Madison KC. (2003). Bangen nga annong ti kudil: "la raison d'être" iti epidermis. J Invest Dermatol. 121(2):231-41. doi:10.1046/j.1523-1747.2003.12359.x PMID 12880413


text:
Taaw Atlantiko
Ti Taaw Atlantiko ket ti maikadua a kadakkelan a taaw iti lubong, kalpasan ti Taaw Pasipiko. Daytoy ket addaan iti dagup a kalawa iti agarup a 106,400,000 kuadrado kilometro (41,100,000 sq mi),[1] daytoy ket sakupenna ti agarup a 20 porsiento iti rabaw ti Daga ken agarup a 29 porsiento ti kalawa ti rabaw ti danum. Ti umuna a paset ti naganna ket mangibaga kenni Atlas iti Griego a mitolohia, ken mangaramid ti Atlantiko ti "Baybay ni Atlas".
Ti kaduogan nga ammo a pannakaibaga ti "Atlantiko" ket iti Dagiti Pakasaritaan ni Herodotus idi agarup a 450 BC (Hdt. 1.202.4): ti Atlantis thalassa (Griego: Ἀtλavtὶς θάλaσσa; Ilokano: Baybay ni Atlas). Ti termino nga Etiopiko a Taaw, a naala manipud ti Etiopia, ket naipakat idi iti akin-abagatan nga Atlantiko idi naladaw a maika-19 a siglo.[2] Sakbay idi nakaduktal dagiti Europeano kadagiti sabali a taaw, ti terminoda iti "taaw" ket kapada dagiti danum iti labes ti Lingsat Gibraltar nga ammo itan a kas ti Atlantiko. Dagiti nasapa a Griego ket namatmatida a daytoy a taaw a ket higante a karayan a nangpalikmut ti lubong.
Ti Taaw Atlantiko ket sakupenna ti maysa a nabennat a nasukog iti S a labneng ti longitudinal a maigay-at iti nagbaetan ti Eurasia ken Aprika iti daya, ken ti Kaamerikaan iti Akin-abagatan a Taaw iti abagatan (dagiti sabali a panangipalawag ket mangibagbaga ti Taaw Atlantiko a kas gumay-at nga agpaabagatan iti Antartika). Ti ekuador ket mangbingay daytoy iti Amianan a Taaw Atlantiko ken Abagatan a Taaw Atlantiko. Ti termino a "Sentral nga Atlantiko" ket mangibagbaga ti lugar a nagbaetan ti Abagatan nga Amerika ken Aprika iti amianan ti Ekuador;[3] bayat a heograpiko a paset ti Amianan nga Atlantiko, ti karakterna ket sabali unay kadagiti danum iti amianan a nagbaetan ti Amianan nga Amerika ken Europa.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Taaw Atlantiko ket nabeddengan iti laud babaen ti Amianan ken Abagatan nga Amerika. Daytoy ket maikapet iti Taaw Artiko babaen ti Lingsat Dinamarka, Baybay Greenland, Baybay Norwego ken Baybay Barents. Iti daya, dagiti pagbeddengan ti maitutop a taaw ket ti Europa: ti Lingsat Gibraltar (nga idiay ket maikapet iti Baybay Mediteraneo, ti maysa kadagiti marginal a baybayna, ken iti pasubli, ti Baybay Nangisit, ken dagitoy dua ket sagidenda pay ti Asia) ken Aprika.
Iti abagatan a daya, ti Atlantiko ket tumipon iti Taaw Indiano. Ti 20° a meridiano daya, nga agtartaray iti abagatan manipud ti Rawis Agulhas aginggana ti Antartika ket mangipalawag ti pagbeddenganna. Adda met dagiti turay a mangipakita iti daytoy a gumay-at iti abagatan aginggana iti Antartika, bayat a dagiti dadduma ket mangipakita daytoy a nabeddengan idiay 60° a paralelo babaen ti Akin-abagatan a Taaw.[4]
Iti abagatan a laud, ti Pasahe Drake ket mangikapet daytoy iti Taaw Pasipiko. Ti inaramid ti tao a Kanal Panama ket mangisilpo ti Atlantiko ken Pasipiko. Malaksid dagiti naibaga, dagiti sabali a dakkel a bagi ti danum a kadenna ti Taaw Atlantiko ket ti Baybay Karibe, ti Golpo ti Mehiko, Luek Hudson, ti Taaw Artiko, ti Baybay Mediteraneo, ti Baybay Amianan, ti Baybay Baltiko, ken ti Baybay Keltiko.
Daytoy ket sakupenna ti agarup a 22% iti rabaw ti Daga, ti Atlantiko ket maikadua iti kadakkel kalpasan ti Pasipiko. No mairaman dagiti kadennana a baybay, daytoy ket sakupenna ti maysa a kalawa iti agarup a 106,400,000 kuadrado kilometro (41,100,000 sq mi);[1] no saan nga iraman dagitoy, daytoy ket addaan iti kalawa iti 82,400,000 kuadrado kilometro (31,800,000 sq mi). Ti daga a maatianan idiay Atlantiko ket sakupenna iti uppat a beses ngem dagiti taaw ti Pasipiko ken Indiano. Ti tomo ti Atlantiko no mairaman dagiti kadennana a baybay ket 354,700,000 kunibo kilkilometro (85,100,000 cu mi) ken no awan dagitoy ket 323,600,000 kubiko kilkilometro (77,640,000 cu mi).
Ti natimbeng a kaadalem ti Atlantiko kadagiti kadennana a baybay, ket 3,339 metro (1,826 kadkadeppa; 10,955 ft); no awan dagitoy ket 3,926 metro (2,147 kadkadeppa; 12,881 ft). Ti kaadaleman, ti Nauneg a Milwaukee ket 8,380 metro (4,580 kadkadeppa; 27,490 ft) ken adda daytoy idiay Trinsera ti Puerto Rico. Ti kaakaba ti Atlantiko ket agdumaduma manipud ti 1,538 nautika milia (2,848 km; 1,770 mi) idiay nagbaetan ti Brasil ken Sierra Leone aginggana ti sumurok a 3,450 nautika milia (6,400 km; 4,000 mi) idiay abagatan.
Kinapangruna iti kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Taaw Atlantiko ket ninaganan babaen dagiti taga-ugma a Griego kenni Atlas ti Titan wenno ti Banbantay Atlas a nainaganan kaniana;[5][6] dagitoy dua ket mangiraman ti konsepto iti panagsarapa iti langit. Ti trans-atlantiko a panagbanniaga ket addaan iti nangruna a papel iti panagpadakkel ti Akinlaud a sibilisasion kadagiti Kaamerikaan. Ti Atlantiko ket isu ti mangisina ti "Daan a Lubong" manipud ti "Baro a Lubong". Kadagiti moderno a panawen, adda met dagiti panangiyebkas a mangibagbaga iti taaw kadagiti bassit a makaay-ayo a waya a kas ti 'ti Alog, a mangibagbag iti pannakabingbingay iti heograpiko ken kultura a nagbaetan ti Amianan nga Amerika ken Europa, ken naisangayan iti nagbaetan dagiti pagilian nga agsasao iti Ingles kadagiti dua a kontinente. Adu kadagiti tattao a Britaniko a mangibagbaga iti Estados Unidos ken Kanada a kas "ballasiw ti alog", ken iti baliktad.[7]
Ti "Nangist nga Atlantiko" ket mangibagbaga iti papel iti daytoy a taaw iti panagsukog ti pakasaritaan ti nangisit a tattao, a naipangpangruna babaen ti panagtagilako ti aadipen ti Atlantiko. Ti Irlandes a migrasion iti Estados Unidos ket isu ti kaibuksilanna no mausar ti termino a "Ti Berde nga Atlantiko" . Ti termino a "Nalabbasit nga Atlantiko" ket naus-usar idi a panangibaga ti Marxiano a konsepto iti maysa nga Atlantiko nga agtrabtrabaho a klase, ken ti Atlantiko a panagsanay dagiti indihenio nga Amerikano. [8][9][10]
Dagiti panangilasin ti danum[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti katimbengan, ti Atlantiko ket ti kaapgadan a nangruna a taaw; ti kaapgad ti danum ti rabaw iti nawaya a taaw ket sumakop manipud ti 33 aginggana iti 37 a paspaset iti tunggal maysa a ribu (3.3 – 3.7%) babaen ti masa ken agdumaduma iti latitud ken tiempo. Ti panagbawbaw, panagtudtudo, panagayus iti uneg ti karayan ken panagtunaw tii yelo ti baybay ket mangimpluensia kadagiti pateg ti kaapgad ti rabaw. Urayno dagiti pateg ti kababaan a kaapgad ket iti amianan bassit ti ekuador (gapu ti napigsa a tropikal a panagtudtudo), iti sapasap dagiti kababaan a pateg ket adda kadagiti nagato nga altitud ken iti igid dagiti aplaya a sumrekan idiay dagiti dakkel a karayan. Dagiti kaapgadan a pateg ket mapasamak iti agarup a 25° amianan ken abagatan, kadagiti subtropikal a rehion nga adda iti bassit a panagtudtudo ken nakaro a panagbawbaw.
Dagiti temperatura ti rabaw ti danum, nga agdumaduma iti latitud, dagiti sistema ti ayus, ken tiempo ket mangipakita ti pannakaiwarwaras ti latitud iti solar nga enerhia, ken sumakop manipud ti baba ti −2 °C (28 °F) aginggana ti sumrok a 30 °C (86 °F). Dagiti kangatuan a temperatura ket mapasamak iti amianan ti ekuador, ken dagiti bassit a pateg ket mabirukan kadagiti polar a rehion. Kadagiti tengnga a latitud, dagiti lugar ti kangatuan a panagdumaduma dagiti temperatura, dagiti pateg ket mabalin nga aggigiddiat babaen ti 7–8 °C (45–46 °F).
Ti Taaw Atlantiko ket buklen dagiti uppat a nangruna a masa ti danum. Ti Amianan ken Abagatan nga Atlantiko a sentral a dandanum ket mangbukel ti rabaw. Ti sub-Antartiko nga agpatengnga a danum ket gumay-at kadagiti kaadalem iti 1,000 metro (550 kadkadeppa; 3,300 ft). Ti Adalem a Danum ti Amianan nga Atlantiko ket umabot iti kaadalem iti ad-adu ngem 4,000 metro (2,200 kadkadeppa; 13,000 ft). Ti Baba a Danum ti Antartiko ket sakupenna dagiti labneng ti taaw kadagiti kaadalem iti ad-adu ngem 4,000 a metmetro.
Iti uneg ti Amianan nga Atlantiko, dagiti ayus ti taaw ket mangisalumina ti Baybay Sargasso, ti dakkel a nabennat a bagi ti danum, nga addaan iti ngato ti natimbeng a kaapgad. Ti Baybay Sargasso ket aglaon kadagiti adu a gatad dagiti ruot ti taaw ken isu pay ti pagbugian para kadagiti is Europeano ngaigat ken ti Amerikano nga igat.
Ti epekto ti Coriolis ket mangibalikoskos ti danum ti Atlantiko iti agpakanawan a direksion, bayat a ti danum ti Abagatan nga Atlantiko ket agbalikoskos nga agpakanigid. Dagiti abagatan nga atab ti Taaw Atlantiko ket semi-diurnal; a dagiti dua nga nangato nga atab ket mapasamak iti las-ud ti tunggal 24 a lunar nga or-oras. Kadagiti latitud ti ngato ti 40° Amianan adda met dagiti mapasamak a panapallayog ti daya-laud.
Nagbeddengan a pagpagilian ken terteritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti estado (terteritorio iti italiko) nga addan iti aplaya iti Taaw Atlantiko (malaksid kadagiti Baybay, Baltiko ken Mediteraneo) ket:
Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
Aprika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Angola
- Benin
- Isla ti Bouvet (NOR)
- Kamerun
- Is-isla ti Kanaria (ESP)
- Kabo Berde
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Guinea Ekuatorial
- Gabon
- Gambia
- Ghana
- Guinea
- Guinea-Bissau
- Pantar ti Marpil
- Liberia
- Madeira (PRT)
- Mauritania
- Morocco
- Namibia
- Nigeria
- Republika iti Kongo
- Santa Elena, Ascension ken Tristan da Cunha (UK)
- Santo Tomas ken Prinsipe
- Senegal
- Sierra Leone
- Abagatan nga Aprika
- Togo
- Akinlaud a Sahara (tinunton babaen ti Morocco) (MAR)
Abagatan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Amianan ken Sentral nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Karibe[urnosen | urnosen ti taudan]
- Anguilla (UK)
- Antigua ken Barbuda
- Aruba (NED)
- Bahamas
- Barbados
- Bonaire (NED)
- Britaniko nga Is-isla ti Birhen (UK)
- Is-isla ti Cayman (UK)
- Kuba
- Curaçao (NED)
- Dominica
- Republika a Dominikano
- Guadeloupe (FRA)
- Grenada
- Haiti
- Hamaika
- Martinique (FRA)
- Montserrat (UK)
- Saba (NED)
- Puerto Rico (USA)
- Saint Barthélemy (FRA)
- San Kristobal ken Niebes
- Santa Lucia
- Sint Maarten (NED)
- San Martin (FRA)
- San Vicente ken dagiti Grenadito
- Sint Eustatius (NED)
- Trinidad ken Tobago
- Is-isla ti Turks ken Caicos (UK)
- Is-isla ti Birhen ti Estados Unidos (USA)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "The New Encyclopædia Britannica", Volume 2, Encyclopædia Britannica, 1974. p. 294
- ^ George Ripley; Charles Anderson Dana (1873). The American cyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge. Appleton. pp. 69–. Naala idi 15 Abril 2011.
- ^ Sentral Atlantiko iti website ti NOAA.
- ^ Limits of Oceans and Seas. International Hydrographic Organization Special Publication No. 23, 1953.
- ^ Merriam-Webster, Merriam-Webster Unabridged, Merriam-Webster.
- ^ Houghton Mifflin Harcourt, American Heritage Dictionary of the English Language (maika-5 nga ed.), Houghton Mifflin Harcourt.
- ^ Example: BBC Click – Episode 4 Abril 2009
- ^ David, Armitage. "The Red Atlantic". Project MUSE. Naala idi 28 Oktubre 2012.
- ^ http://uncpress.unc.edu/books/11603.html
- ^ http://web-facstaff.sas.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Armitage_ThreeConcepts.pdf
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Winchester, Simon (2010). Atlantic: A Vast Ocean of a Million Stories. HarperCollins UK. ISBN 978-0-00-734137-5.
- Kaaduan iti daytoy nga artikulo ket nagtaud manipud ti sitio ti publiko a dominio ti http://oceanographer.navy.mil/atlantic.html
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Taaw Atlantiko idiay Wikimedia Commons
- Taaw Atlantiko a naikabil iti The World Factbook
- Kitaen ti Tataaw iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- www.cartage.org.lb
Nagsasabtan: 0°N 30°W / 0°N 30°W


text:
Tornilio
Ti tornilio ket kita ti pangisirot a nailaslasin babaen ti helikal a kabaliete, a makunkuna iti akin-ruar a roskas wenno laeng ti roskas, a naiyabungot iti likmut ti silindro. Adda met dagiti roskas ti tornilio a nadaremdem a maikapet iti komplimentario a roskas, a makunkuna iti maysa a akin-uneg a roskas, ken masansan iti porma iti maysa a tuerka wenno maysa a banag nga addaan ti akin-uneg aa roskas a naiporma ii unegna. Dagiti sabali pay a roskas ti tornilio ket nadaremdem a mangpisi ti helikal a kabaliete iti naluklukneng a materiales intono maisengngat ti tornilio. Ti kaaduan apannaka-usar dagiti tornilio ket ti panagtengngel ken ti panangipuesto kadagiti banag.
Ti maysa a tornilio ket kankanayon nga addaan ti ulo, a naipangrunaan a naporma iti paset timaysa nga ungto ti tornilio a mangpalubos daytoy a maipusipos, wenno maipairutan. Ti kadawyan a ramramit para iti panagpairut kadagiti tornilio ket mairaman dagiti birador ken dagiti liabe. Ti ulo ket kadawyan a dakdakkel ngem ti bagi ti tornilio, tapno saan unay a nauneg a mapairutan ti tornilio ngem ti kaatiddogna ken ti panangited ti pakaikapetan a rabaw. Adda met dagiti malaksid; kas pagarigan, dagit imakunkuna iti Inggles a carriage bolt ket addaan kadagiti nasukog nga ulo a saan a naidaremdem a maipairutan; dagiti set screw ket masansan dagitoy nga addaan ti basbassit nga ulo ngem ti akin-ruar a diametro ti tornilio; dagiti J-bolt ket addaan ti ulo a nasukogan a kas ti letra a J a saan a nadaremdem a mapairutan, ngem kadawyan a mailussok iti kongkreto a mangpalubos daytoy a mausar a kas maysa nga agnkla a tornilio. Ti silindriko a paset ti tornilio manipud ti bangir ti ulo aginggana ti ungto ket makunkuna iti gurong; daytoy ket mabalina napno a maipairutan wenno sangkapaset laeng.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Smith 1990, p. 39.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tornilio idiay Wikimedia Commons


text:
Panangidakamat ti mannurat (botanika)
Iti botaniko a nomenklatura, ti panangidakamat ti mannurat ket mangibagbaga ti panangidakamat ti tao (wenno grupo ti tattao) nga umiso a nangipablaak ti botaniko a nagan, kasla ti immuna a nangipablaak ti nagan bayat a nangtungpal kadagiti pormal a kammasapulan a kas inkeddeng babaen ti Internsional a Kodigo ti Botaniko a Nomenklatura (ICBN).[1] Iti botanika, kadawyan daytoy (ngem saan a nasken) ti panangiyababa ti nagnagan ti mannurat segun ti mabigbig a listaan dagiti alagaden a pangyababaan. Kadagiti kaso no dagiti sebbangan ket saaen nga adda iti kasisigudna a heneriko a puesto (kasla ti baro a kombinasion iti henero ken ti naisangayan nga epiteto), maited dagiti mannurat ti kasisigud a puesto ken dagiti baro a kombinasion (ti dati iti parentesis).
Adda met dagiti paggiddiatan a nagbaetan ti botaniko a Kodigo ken ti kadawyan a panagsanay iti soolohia. Kas pagarigan, iti soolohia ti tawen a pannakaipablaak ket maited kalpasan ti nagan wenno nagnagan ti mannurat ken ti nagsurat ti baro a kombinasion ket kadawyan a saan a mainayon. Ti bassit met a bilang kadagiti ad-adu nga espesialisado a panagsanay ket agdumaduma pay iti pagbaetan kadagiti singasing kadagit kodigo ti botaniko ken soolohiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- McNeill, John; Barrie, F.R.; Burdet, H.M. & Demoulin, V., eds. (2006), International code of botanical nomenclature (Vienna Code) adopted by the seventeenth International Botanical Congress, Vienna, Austria, Hulio 2005 (eletroniko nga ed.), Vienna: International Association for Plant Taxonomy, naala idi 2011-02-20


text:
Bantay Parker (Pilipinas)
Ti Bantay Parker, lokal a naamammuan a kas Melibengoy, ket estratobulkan idiay isla ti Mindanao, Pilipinas (6°06.8' N, 124°53.5' E). Daytoy ket mabirukan idiay probinsia ti Abagatan a Cotabato, 30 kilometro a laud ti Siudad ti General Santos ken 44 kilometro nga abagatn ti Siudad ti Koronadal.
Ti Inggles a nagan ti bulkan ket naala manipud ti Amerikano a Heneral, Heneral Frank Parker, a nakakita ti bulkan ken nagtunton nga isu ti "nakaduktal" idi las-ud ti panagpatayabna nga isu ti nagpiloto idi 1934. Ni Heneral Parker ket nangidaulo ti ekspedision aginggana iti danaw idiay abut ti bulkan ti bantay a kakuyogna idi dagiti dadduma a opisial ti gobierno ti kolonial nga Estados Unidos ken Pilipinas, a mairaman ni Bise-Gobernador-Heneral Joseph Ralston Hayden ken Probinsial a Gobernador Gutierrez, idi otonio ti 1934.[3]
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kangatona ket naited iti 1,784 metero manipud kadagit idadduma ataudan ken iti 1,824 metro babaen dagiti dadduma pay.[1] Daytoy ket addaan ti diametro ti baba iti 40 km. Daytoy ket addaan ti 2.9-km-kalawa a kaldera nga addaan ti napadsok a bakras nga agpangato iti 200-500m iti ngato ti danaw a tinawtawagan tattan iti DanawMaughan. Ti danaw nga opisial a tinawtawagan ti Danaw Holon, ket nainaganan ti sabali pay nga Amrikano a nadungpar a kakuyog idi ni Parker.
Ti Melibengoy ket naikedkeddeng a kas maysa kadagiti sagrado a lugar ti tribu ti T'boli. Daytoy ket mangibalbalay dagiti manmano a sebbangan ti, Parantica dannatti reyesi, a natakutan babaen idi ni Propesor Josue de los Reyes ti Notre Dame ti Unibersidad ti Marbel ken naipablaak iti Entomolohiko a Warnakan ti Panagsukisok nga Instituto ti Senckerburg idi Disiembre 1994.
Dagiti opisial ti gobierno ket nagpasingked pay ti pannakakita ti Tarsier ti Pilipinas, Tarsius syrichta a mabalin kano a mabirukan kadagiti kaarubayan a baranggay ti Dana wHolon.
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Parker ket naipampamattian a namitlo a nagbettak kadagiti 3,800 a napalabas a tawtawen, ti naudi ket idi Enero 4, 1641. Ti panagbettak idi 1641 ket gapuanan ti pannakaporma ti abut ti bulkan a danaw.
Idi Septiembre 6, 1995, dagiti lokal nga opisial ket inreportada ti namatmattianda a bulkaniko nga aktibidad idiay Danaw Maughan. Ti kano aktibidad a gapuanan ti guedday ken dagiti panaglayus iti igid ti Karayan Ga-o a paatianan ti Danaw Maughan ken pakaitiponan ti Karayan Allah iti amianan. Gapu ti daytoy a penomeno, ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas ket nangikabil kadagiti alikamen ti panagsisiim a nangikeddenga a ti naibagbaga nga aktibidad ket inaramid ti tao.
Kalpasan ti basbassit ngem maysa a tawen kalpasan ti aktibidad idi 1995, ti temporario a pemnned ket naporma iti agarup a 250 m manipud ti rummuaran ti Danaw Maughan, ken daytoy ket nangbutbuteng kadagiti agtataeng iti kaunegan ti lugar gapu ti panagbutbuteng kadagiti kelaat a layus. Dagiti naideposito a tinumek ket nangpenned ti agay-ayus a Karayan Ga-o ket gapuanan ti panagpangato ti agpang ti danaw ti agarup nga 6 a metro.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas
- Bulkan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Daytoy nga artikulo ket agus-usar ti 1,824 ma kangto nga inted babaen ti Programa ti Global a Bulkanismo.[1] Ti website ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS) ket mangited ti kangato iti 1,784 m.[2]
- ^ Biddut ti dakamat: Imbalido nga etiketa ti
; awan ti testo a naited para kadagiti ref a nanaganan
gvp
- ^ J. R. Hayden ken ni Kapitan C. Morera, Sept. 4, 1934 ken ni Hayden ken ni Gob. Gutierrez, Enero 15, 1935, Joseph Ralston Hayden Papers, Box 27, Folder 32, Naipakasaritaan a Biblioteka ti Bentley, Unibersidad ti Michigan.


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Ti
wenno Hagia Sophia Sancta Sapientia; ket ti dati a patriarko a basilika ti Griego nga Ortodokso, ken kalpasanna ti imperial a meskita, ken itan ket museo (Ayasofya Müzesi) idiay Istanbul, Turkia. Manipud ti petsa a pannakaipatakderna idi 537 aginggana idi 1453, daytoy ket nagserbi a kas maysa a katedral ti Akindaya nga Ortodokso ken tugaw ti Iglesia ti Konstantinopla, malaksid idi baetan ti 1204 ken 1261, idi daytoy ket napagbaliwen iti katedral ti Romano a Katoliko babaen ti Latin nga Imperio. Ti pasdek ket meskita manipud idi 29 Mayo 1453 aginggana idi 1931. Daytoy idi ket naisekularisado ken nalukatan a kas museo idi Pebrero 1, 1935.
Ti simbaan ket nairuknoy idi iti
Kinasaririt ti Dios, ti Berbo, ti maikadua a persona ti Nasantuan a Trinidad, ti piesta ti patronna ket mapasamak iti Disiembre 25, ti komemorasion iti pannakaipasngay ti inkarnasion iti Berbo ni Kristo. Urayno sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti Sancta Sophia (a kas nainaganan kenni Santa Sofia), ti sophia a kas ti ponetiko a panangiletra iti Latin iti Griego a balikas para iti kinasaririt, ti napno a naganna iti Griego ket Naός tῆς ἉYίaς toῦ Θeoῦ Eoφίaς, "Altar ti Nasantuan a Kinasaririt ti Dios".
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina- Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
Agdadamoka kadi? Surotem ti
pakabuklan ti Ilokano Wikipedia. Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti
pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo. Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre,
iwanwandaka ngarud. Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid?
Ipadigom ti kinalaingmo ditoy Ay, nagalas met!
Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin. For non-Ilokano speakers please visit the
local embassy or request help here.
Ti Wikipedia ket ibalbalayan ti
Pundasion ti Wikimedia, ti maysa a di aggan-ganansia nga organisasion a mangibalbalay kadagiti nadumaduma a gandat:
Commons Nawaya a pagidulinan ti midia


text:
Daytoy nga artikulo ket maipanggep ti abesedario nga inusar idi a panagsurat iti Latin. Para iti moderno nga abesedario a naibatay manipud iti daytoy, kitaen ti Latin a sinuratan
.
Ti klasika a Latin nga Abesedario wenno Romano nga abesedario ket rimmang-ay manipud ti lumaud a kita iti Griego nga abesedario a tinawtawagan ti Cumae nga abesedario, a naampon ken nabaliwan babaen dagiti Etrusko a nagturay iti nasapa a Roma. Ti Etrusko nga abesedario ket inampon met idi ken pinasayaat babaen dagiti taga-ugma a Roma tapno agsuratda iti pagsasao a Latin.


text:
San Leonardo, Nueva Ecija
Ti San Leonardo ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Leonardo ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.[2]
- Bonifacio District (Poblacion)
- Burgos District (Poblacion)
- Castellano
- Diversion
- Magpapalayoc
- Mallorca
- Mambangnan
- Nieves
- San Bartolome (Poblacion)
- Rizal District (Poblacion)
- San Anton
- San Roque
- Tabuating
- Tagumpay
- Tambo Adorable
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Panaglisensia [ urnosen ]
Siak, ti agtengtengel ti karbengan ti kopia iti daytoy nga obra, ket agipablaak babaen kadagiti sumaganad a lisensia:
Maited ti pammalubos ti agkopia, agiwaras ken/wenno mangbaliw iti daytoy a dokumento babaen ti termino iti
, Bersion 1.2 wenno ti aniaman a kinaudi a bersion babaen ti GNU Free Documentation License Free Software Foundation; nga awan dagiti Sabsabali a Paset, awan dagiti Sanguan nga Aklub a Testo, ken dagiti Likudan nga Aklub a Testo. Ti kopia ti lisensia ket nairaman iti paset a natituluan ti .
GNU Free Documentation License
http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true
Mabalinmo ti agpili kadagiti lisensia a kaykayatmo.
This image shows a flag, a coat of arms, a seal or some other official . The use of such symbols is restricted in many countries. These restrictions are independent of the insignia copyright status. Pakasaritaan ti papeles
Panagusar iti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
Panagusar idiay ab.wikipedia.org
Panagusar idiay ace.wikipedia.org
Panagusar idiay af.wikipedia.org
Panagusar idiay am.wikipedia.org
Panagusar idiay an.wikipedia.org
Panagusar idiay ar.wikipedia.org
Panagusar idiay arz.wikipedia.org
Panagusar idiay ast.wikipedia.org
Panagusar idiay az.wikipedia.org
Panagusar idiay be-x-old.wikipedia.org
Panagusar idiay be.wikipedia.org
Panagusar idiay bg.wikipedia.org
Panagusar idiay bn.wikipedia.org
Panagusar idiay bs.wikipedia.org
Panagusar idiay ca.wikipedia.org
Panagusar idiay ce.wikipedia.org
Panagusar idiay cu.wikipedia.org
Panagusar idiay da.wikipedia.org
Panagusar idiay diq.wikipedia.org
Panagusar idiay el.wikipedia.org
Panagusar idiay en.wikipedia.org
Kitaen
ti adu pay a global a panagusar iti daytoy a papeles.
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti dihital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
Vasily Zaytsev
Ni Vasily Grigoryevich Zaytsev (Ruso: Bacи́лий ГpиrópbeBич ЗáйцeB; IPA: [vʌˈsʲilʲɪj ɡrʲɪˈɡorʲjevʲɪtɕ ˈzajtsɨf]; 23 Marso 1915 – 15 Disiembre 1991) ket maysa idi a tirador ti Sobiet ken Bannuar ti Kappon ti Sobiet idi las-usd ti Sangalubongan a Gubat II. Idi baetan ti 10 Nobiembre ken 17 Disiembre 1942, idi las-ud ti Gubat ti Stalingrad, isu ket pimmatay kadagiti 225 a soldado ken dagiti opisial ti Wehrmacht ken dagiti dadduma pay a buybuyot ti Aksis, ken mairaman dagiti 11 a kabusor a tirador.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Vasily Zaytsev idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Vasily Zaytsev idiay Wikiquote


text:
Daytoy ket listaan dagiti kaudian a sinukatan kadagiti pampanid a nakasilpo manipud iti naisangayan a panid (wenno kadagiti kameng ti maysa a nainaganan a kategoria).
Dagiti panid iti
listaan ti bambantayam ket dagiti napuskol.
Pagpilian iti kaudian a balbaliw
Leyenda:
B
Daytoy a panagurnos ket nakapartuat iti baro a panid (kitaen pay ti
listaan ti baro a pampanid) m
Daytoy ket bassit a panagurnos
b
Daytoy a panagurnos ket inaramid babaen ti bot
D
Urnos ti Wikidata
(
±123) Ti panagbaliw ti kadakkel ti panid babaen ti bilang dagiti byte
Ipakita dagiti naudi a | 50 100 | 250 | 500 a sinukatan iti kallabes a 1 | 3 | | 7 14 | 30 nga al-aldaw | Ilemmeng dagiti bassit a panagurnos | Ipakita dagiti bot | Ilemmeng dagiti di ammo nga agar-aramat | Ilemmeng dagiti nakarehistro nga agar-aramat | Ilemmeng dagiti inurnosko Ipakita ti Wikidata
Ipakita dagiti kabarbaro a sinukatan a mangrugi manipud idi 15:02, 11 Mayo 2015


text:
Isabel Martinez de Peron
Ni María Estela Martínez de Perón (naipasngay idi Pebrero 4, 1931), ammo pay a kas ni Isabel Peron, ket isu idi ti presidente ti Arhentina manipud idi Hulio 1, 1974 aginggana idi Marso 24, 1976. Isu ti maikatlo nga asawa ni Juan Domingo Peron a presidente met laeng iti Arhentina (1946-1955, 1973-1974). Isu ti immuna a babai a presidente ti Arhentina ken iti intero a kontinente ti Amerika.
Nagbalin a presidente ni Isabel Peron idi sinukatanna ti pimmusay nga asawana a presidente a ni Juan Peron idi Hulio 1, 1974. Ni Isabel idi ti bise presidente met laeng a kabayatan a presidente ti lakayna.
Idi Marso 24, 1976, nakidnap ken napadisi iti takem ni Isabel babaen ti maysa a panangrabsut iti turay (kudeta) nga indauluan ti hepe ti milisia a ni Heneral Jorge Videla a nagbalin a presidente kalpasan daytoy. Natengngel ni Isabel iti babaen ti pannakaibalud iti balay. Idi 1981, naipan sadiay Espania a kas maysa a pammagtalaw.


text:
Estoria 98: Idiay Bantay ti Olivo
DAYTOY ni Jesus idiay Bantay ti Olivo. Ti uppat a lallaki a kaduana isu dagiti apostolesna. Isuda da Andres, Pedro, Santiago ken Juan. Makitkitam kadi ti templo ti Dios idiay Jerusalem iti adayo?
Martes idi, dua nga aldaw kalpasan ti panaglugan ni Jesus a simrek iti Jerusalem iti urbon nga asno. Iti bigbigat dayta nga aldaw, kayat a tiliwen dagiti papadi ni Jesus tapno patayen. Ngem agbutengda a mangaramid iti daytoy ta kaykayat dagiti tattao ni Jesus.
Imbaga ni Jesus kadagidiay relihiuso a papangulo a dusaen ti Dios ida gapu kadagiti kinadakes nga aramidenda. Kalpasan dayta, simmang-at ni Jesus iti Bantay ti Olivo, ket rinugian dagitoy uppat nga apostoles ti nagsalsaludsod kenkuana. Kayatda a maammuan no kaano a pagpatinggaen ni Jesus amin a kinadakes ken umay manen nga agturay kas ari.
Ammo ni Jesus a dagiti pasurotna ditoy daga didanto makita inton umay manen. Ngamin ta isunto ti adda idiay langit. Gapuna imbaga ni Jesus kadagiti adalanna ti bambanag a mapasamakto ditoy daga inton agturturayen kas Ari idiay langit.
Kuna ni Jesus nga addanto dadakkel a gubgubat, adunto a tattao ti agsakit ken mabisin, dumakes unay ti krimen ken dadakkel a ginggined. Kuna pay ni Jesus a ti naimbag a damag ti pagarian ti Dios maikaskasabanto iti intero a daga. Makitkitatay kadin a mapaspasamak dagitoy iti tiempotayo? Wen! Ngarud makasigurotayo a ni Jesus agturturayen idiay langit. Iti mabiiten pagpatinggaennan amin a kinadakes ditoy daga.
Mateo 21:46; 23:1-39; 24:1-14; Marcos 13:3-10.
Dagiti Saludsod
- Iti ladawan, siasino kadakuada ni Jesus, ken siasino dagiti kakaduana?
- Ania ti kayat nga aramiden dagiti papadi ken ni Jesus idiay templo, ket ania ti imbagana kadakuada?
- Ania ti insaludsod dagiti apostol ken ni Jesus?
- Apay nga imbaga ni Jesus kadagiti apostolna ti sumagmamano kadagiti banag a mapasamakto ditoy daga inton agturay kas Ari idiay langit?
- Ania ti imbaga ni Jesus a mapasamak sakbay a pagpatinggaenna ti amin a kinadakes ditoy daga?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Mateo 23:1-39.
Nupay ipasimudaag ti Kasuratan a mabalin ti agusar kadagiti sekular a titulo, ania ti ipakita dagiti sasao ni Jesus iti Mateo 23:8-11 maipapan iti panagusar kadagiti pammasablog a titulo iti kongregasion Kristiano? (Ara. 26:25; Roma 13:7; 1 Ped. 2:13, 14)
Ania ti inusar dagiti Fariseo tapno malapdanda dagiti tattao nga agbalin a Kristiano, ket kasano nga us-usaren dagiti narelihiosuan a panguluen dagiti isu met la a taktika iti moderno a panawen? (Mat. 23:13; Luc. 11:52; Juan 9:22; 12:42; 1 Tes. 2:16)
- Basaenyo ti Mateo 24:1-14.
Iti Mateo 24:13, kasano a naipaganetget ti pateg ti panagibtur?
Ania ti kaipapanan ti sao a “panungpalan” iti Mateo 24:13? (Mat. 16:27; Roma 14:10-12; 2 Cor. 5:10)
- Basaenyo ti Marcos 13:3-10.
Ania nga ebkas iti Marcos 13:10 ti mangipakita iti kinaganat ti panangikasaba iti naimbag a damag, ket kasanotayo koma a maapektaran iti sasao ni Jesus? (Roma 13:11, 12; 1 Cor. 7:29-31; 2 Tim. 4:2)


text:
Sakit ti ulo
Ti sakit ti ulo ket isu ti ut-ot iti aniaman a lugar iti rehion tia ulo wenno tengnged. Daytoy ket mabalin a sintoma iti bilang dagiti nadumaduma a kasasaad ti ulo ken tengnged.[1] Ti kulanit ti utek ket saan a sensitibo iti ut-ot gapu ti kaawan dagiti reseptor to ut-ot. Ngem ti ut-ot ket gapuanan babaen ti pannakariro dagiti sensitibo ti ut-ot nga estruktura iti arubayan ti utek. Siam dagiti lugar ti ulo ken tengned ti addaan kadagitoy a sensitibo ti ut-ot nga estruktura, isu daytoy ti karanio (ti periosteum ti banga-banga), dagiti piskel, dagiti urat ti nerbios, dagiti arteria ken dagiti urat, dagiti subkutaneo a kulanit, dagiti mata, dagiti lapayag, dagiti senos paranasales ken dagiti aangotan.
Adda met dagiti nadumaduma a bilang a sistema ti pannakaidasig para kadagiti sakit ti ulo. Ti kaaduan a mabigbigan ket ti International Headache Society. Ti sakit ti ulo ket di naisangayan a sintoma, a ti kaibuksilanna ket mabalin nga adda dagiti adu a gapuanan. Ti panangagas ti sakit ti ulo ket depende iti nagtaudan nga etiolohia wenno gapuanan, ngem sapasap daytoy a mairaman kadagiti analhesiko.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sakit ti ulo ket natalipupos a naidasig babaen ti Internasional a Pannakaidasig dagiti Kirokiro ti Sakit ti Ulo ti International Headache Society nga isu ti nangipablaak ti maikadua nga edision idi 2004.[2] Daytoy a pannakaidasig ket aw-awatemn met babaen ti WHO.[3]
Adda met dagiti sabali a sistema ti pannakaidasigt. Maysa kadagiti mmuna apanangipadas ket naipablaak idi 1951.[4] Ti National Institutes of Health ket nagparang-ay ti sistema a pannakaidasig idi 1962.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "headache" iti Diksionario ti Medisina ti Dorland
- ^ "216.25.100.131" (PDF). the Headache Classification Subcommittee of the International Headache Society. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2004-06-13.
- ^ Olesen et al., p. 9–11
- ^ BROWN MR (Septiembre 1951). "The classification and treatment of headache". Med. Clin. North Am. 35 (5): 1485–93. PMID 14862569.
- ^ Ad Hoc Committee on Classification of Headache (1962). "Classification of Headache". JAMA 179 (9): 717–8. doi:10.1001/jama.1962.03050090045008.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gorman, Christine; Park, Alice (Oktubre 7, 2002). The New Science of Headaches. Time. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2003-02-12. Naala idi 22 Pebrero 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kitaen ti Sakit ti ulo iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Zhu Xi
Ni Zhu Xiwenno Chu Hsi (Insík: 朱熹, Oktubre 18, 1130, Youxi, Probinsia ti Fujian, Tsina – Abril 23, 1200, Tsina) ket maysa idi a Song a Dinastia a Konpusiano nga eskolar a nagbalin a nagidadaulo a pigura ti Eskuela dagiti Pamunganayan ken ti kaimpluensiaan a rationalista a Neo-Konpusiano idiay Tsina. Dagiti naiparawadna ti Insika pilosopia ket mairaman ti panangipatudonanna ti kinapangruna dagiti Analekta ni Confucius, ti Mencius, ti Nalatak a Panagadadal, ken ti Doktrina ti Katimbengan (ti Uppat a Liblibro), ti panagipeksana ti panagsuksukimat kadagiti banag (gewu), ken dagiti sintesis kadagiti kammasapulan a konsepto ti Konpusiano.
Dagiti linaon
Paamo ken panagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- J. Percy Bruce. Ni Chu Hsi ken dagiti Apona, Probsthain & Co., Londres, 1922.
- Daniel K. Gardner. Panagadadal para iti maysa a Nasirib a Tao, Unibersidad ti California a Pagmalditan, Berkeley, 1990. ISBN 0-520-06525-5.
- Bruce E. Carpenter. 'Chu Hsi ken ti Arte ti Panagbasa' iti Unibersidad ti Tezukayama a Panagrepaso (Tezukayama daigaku ronshū), Nara, Hapon, bi. 15, 1977, pp. 13–18. ISSN 0385-7743
- Wing-tsit Chan, Chu Hsi: Biag ken Kapanunotan (1987). ISBN 0-312-13470-3.
- Wing-tsit Chan, Chu Hsi: Baro a Panagadadal. Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan: 1989. ISBN 978-0-8248-1201-0
- Gedalecia, D (1974). "Panagiliwaksay Iti Sustansia ken Pamay-an." Pilosopia Daya ken Laud. tom. 4, 443-451.
- Hoyt Cleveland Tillman, Utilitariano a Konpucsianismo: Panagkarit ni Ch‘en Liang kenni Chu Hsi (1982)
- Wm. Theodore de Bary, Neo-Konpusiano nga Ortodokso ken ti Panagadadal ti Isip-ken-Puso (1981), itipanagrangrang-ay ti panunot kalpasan ti ipupusay ni Zhu Xi
- Wing-tsit Chan (ed.), Chu Hsi ken Neo-Konpusianismo (1986), maysa nga agsmang dagiti papel, ti konperensia
- Donald J. Munro, Dagiti Ladawan ti Katutubo ti Tao: Ti a Sung Ladawan (1988), ti panagusig ti konsepto ti katutubo ti tao iti kapanunotan ni Zhu Xi
Panagipatpatarus[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wing-tsit Chan, Panagpanpanunot akadagiti Adda a Banag, New York, 1967.
- Wing-tsit Chan (naipatarus ken naurnos), Ti Punganayan aLibro ti Insika Pilosopia. Princeton, NJ: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, 1963.
- Zhu Xi (naipatarus nga adda dagiti komentario babaen ni Daniel K. Gardner) "Panagadadal para iti maysa a Nasirib a Tao: Dagiti Napili Manipud ti Panakisasao kenni Apo Chu, Naurnos babaen ti Topiko". Berkeley, Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1990.
Dagiti kompleto nga obra[urnosen | urnosen ti taudan]
Zhu Xi, inurnos babaen ni Li Jingde. Beijing: Zhonghua Shuju, 1986
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Zhu Xi idiay Wikimedia Commons
- Ni Zhu Xi ken dagiti Palkona ti Kaligrapo idiay Online a Museo ti Tsina
- Ni Chu Hsi ken Dibinasion - Joseph A. Adler
- Panagtaltalna ken Aktibidad - Joseph A. Adler
- Obra ni Zhu Xi iti Proyekto Gutenberg
- Umuna apaset ti Naidasdasig a Panakisasao kenni Apo Zhu


text:
Sistema ti immuno
Ti sistema ti immuno ket maysa a sistema dagiti biolohiko nga estruktura ken dagiti proseso iti kaunegan ti maysa nga organismo a mangsalaknib kadagiti sakit. Tapno nasayaat nga agannong , ti maysa a sistema ti immuno ket nasken a makaduktal kadagiti adu a kita dagiti ahente, manipud kadagiti birus aginggana kadagiti parasitiko nga igges, ken mangilasin kaniada manipud kadagiti bukod ti organismo a nasalun-at a kulanit.
Dagiti patoheno ket mabalinda ti napardas nga agbaliw ken umammpon, ken isunga makaliklikda ti pannakaduktal ken neutralisasion babaen ti sistema ti immuno, nupay kasta, dagiti nadumaduma a mekanismo ti depensa ket agbalbaliwda met tapno mabigbiganda ket madadaelda dagiti patoheno. Uray dagiti simple a uniselular nga organismo a kas ti bakteria ket agtagikuada ti rudimentario a sistema ti immuno, kadagiti porma iti ensima a mangprotekta kadagitoy kadagiti pannakaalis ti bakteriopago. Dagiti dadduma pay a batayan a mekanismo ti immuno ket nagbalbaliw kadagiti taga-ugma nga eukariota ken nabatbatida kadagiti moderno a nagtataudanda, kasla dagiti mula ken dagiti insekto.


text:
Nalatak a Bangen ti Raw-ang
Ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang ket isu ti kadakkelan a sistema ti koral a raw-ang[1][2] a buklen dagiti sumurok a 2,900 nga agmaymaysa a raw-ang[3] ken dagiti 900 nga isla a gumay-at ti sumurok a 2,600 a kilometro (1,600 mi) iti kalawa ti agarup a 344,400 kuadrado kilometro (133,000 sq mi).[4][5] Ti raw-ang ket mabirukan idiay Baybaya Koral, idiay aplaya ti Queensland, Australia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ UNEP a Sentro ti Panangimatonan ti Konserbasion (1980). "Nasalakniban a Luglugar ken Tawidan ti Lubong – Nalatak a Bangen ti Raw-ang a Tawidan a Lugar ti Lubong". Departamento tie Enbironmento ken Tawidan. Naidulin manipud ti kasisigud idi 11 Mayo 2008. Naala idi 14 Marso 2009.
- ^ "Ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang a Pateg ti Tawidan ti Lubong". Naala idi 3 Septiembre 2008.
- ^ Ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang a Tawidan a Lugar ti Lubong, a daytoy 348,000 km kuadrado, ket adda dagiti 2900 a raw-ang. Nupay kasat, daytoy ket saan a mangiraman kadagiti raw-ang a mabirukan idiay Ilet ti Torres, nga adda dagiti nakarkulo a kalawa ti 37,000 km kuadrado ken mabalin nga adda ti 750 a raw-ang ken dagiti baknad. (Hopley, p. 1)
- ^ Fodor's. "Pagsurotan aPanagbaniaga ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang". Naala idi 8 Agosto 2006.
- ^ Departamento ti Enbironmento ken Tawidan. "Panagrepaso ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang a Tignay ti Marino a Parke Marine ti 1975". Naidulin manipud ti kasisigud idi 18 Oktubre 2006. Naala idi 2 Nobiembre 2006.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hopley, David; Smithers, Scott G.; Parnell, Kevin E. (2007). Ti Heomorpolohia ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang: panagrang-ay, dibersidad, ken panagbalbaliw. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-85302-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang idiay Wikimedia Commons


text:
Amianan a laud nga Europa
Ti amianan a laud wenno amianan nga akinlaud nga Europa, wenno ti nalukay a naipalawag ng amianan nga akinlaud a rehion ti kontinental nga Europa. Ti panangibaga ket naipalawag kadagiti heograpiko ken etnograpiko.
Dagiti pagilian ti Amianan a laud nga Europa:
Kadawyan a mairaman:
No maipapan iti heograpia, ti amianan alaud nga Europa ket buklen ti Irlanda, Gran Britania, Belhika, ti Olanda, Luxembourg, akin-amianan nga Alemania, Dinamarka, Norwega Suesia ken ti Islandia. Ti Akin-amianan a Pransia, ken akin-abagatan nga Alemania ket sagpaminsanda pay a naikedkeddeng a kas paset ti pannakaigrupo. Ti Akin-abagatan a Pransia ken ti Pinlandia ket kadawyanda a saan a naikeddeng a kas paset ti amianan a laud, a ti akin-abagatan a Pransia ket masansan a naikeddeng a kas paset ti rehion ti Mediteraneo wenno Akin-abagatan nga Europa. Iti pay maipatinayon, ti Belhika, ti Olanda ken ti akin-amianan nga Alemania ket saanda a kankanayon a naikeddeng a kas paset ti pannakaigrupo. Ti termino ket makaserbi no matungtungan kadagiti parikut iti klima wenno biolohia.
Iti pakasaritaan ken lingguistika, idiay amianan a laud nga Europa dagiti nabati a nangruna a pannakaigrupo ket ti Keltiko nga Europa, Hermaniko nga Europa, ken ti Pines. Nupay kasta, awanen ti nasayaat a pannakaigiddiat a kas Sasao a Hermaniko wenno Sassao a Romanse gapu ta dagitoy ket agpadada iti opisial a kasasaad iti amin dagiti tradisional a turay ti Keltiko ken ti rehion ket addaan iti pakasaritaan ti Protestantenismo a mangiddiat iti daytoy manipud kadagiti kaarrubana iti Latin a Mediteraneo wenno Eslabo nga akindaya nga Europa. Daytoy ti pakaiturongan ti adu nga agpapada a panangipalawag a kas ti heograpiko a maysa nga adda iti ngato, ngem matarawidwidan a mangilaksid ti Pransia ken ti Wallonia, ken mangiraman kadagiti lugar a nangitalinaay kadagiti elemento ti Keltiko iti Tengnga a Panpanawen. Narukod daytoy babaen ti gupitna, daytoyto ket as-asideg iti lugar a naipakita iti mapa a kas ti akin-amianan nga Europa ken mainayon ti Ababa a Pagpagilian ken ti akin-amianan nga Alemania.
Teatro ti Gubat ti Sangalubongan II[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pakasaritaan ti militar ti Britania ken Kanada, ti Amianan-Laud nga Europa ket naus-usar idin a mangibagbaga kadagiti dua a kampania ti daga iti agarup a lugar idi Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Dagiti dua a sabali a pammadayaw iti gubat ket naipangunguna kadagiti rehimento a nakibinglay kadagitoy a kampania. Ti Kampania ti Amianan-Laud nga Europa iti 1940, idi las-ud ti Gubat ti Pransia, a nairestrikto idi iti Belhika ken dagiti puerto ti Kanal ti Pransia. Ti Kampania ti Amianan-Laud nga Europa iti 1944–1945 ket nangrugi kadagiti isasanglad idiay Normandy ken nagpatingga iti panangala ni Mariskal ti kampo Montgomery iti panagsuko ti militar ti Alemania kadagiti amin a puersa ti Alemania idiay Olanda, ti amianan-laud nga Alemania ken Dinamarka iti Lüneburg Heath iti amianan-laud nga Alemania ket linabanan idi babaen ti Maika-21 a Grupo ti Buyot ti Britaniko. Iti immuna a kampania, ti buyot ti Pransia ket akinrebbeng para kadagiti amin nga Akinlaud a Sanguanan manipud idiay Luxembourg aginggana idiay Suisa, ken dagiti met Amerikano ti Maika-12 a Buyot ken ti Maika-6 a Grupo idi las-ud ti maikadua a kampania.
Dagiti yunit ti Umuna aBuyot ti Kanada ket nakilaban kadagiti lima a nangruna a kampania iti amianan-laud nga Europa, a mairaman ti Gubat ti Normandy, dagiti gubat para iti Puerto Kanal, ti Gubat ti Scheldt, ti panaglalaban iti Rhineland idi Pebrero ken Marso 1945, ken kadagiti maudi nga operasion iti daya ti Karayan Rin. Ti paset ti panawen ti estatiko a pannakigubat ket adda met manipud idi Nobiembre 1944 aginggana idi 8 Pebrero 1945 idi las-ud ti immuna a panagimaton kadagiti puesto babaen ti Immuna a Buyot ti Kanada iti Nijmegen Salient.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "North-West Europe". Canadian Soldiers. Naala idi Agosto 9, 2012.


text:
Pakasaritaan
Ti pakasaritaan (manipud ti Griego ἱσtopίa - historia, a kayatna a sawen ket "panagsukimat, pannkaammo a naala babaen ti panagsukimat"[1]) ket maysa a sapasap a termino a mangibaga ti napalabas a paspasamak ken ti pay pannkaduktal, panangurnong, panagurnos, ken panangipakita ti pakaammo a maipanggep kadagitoy a pasamak. Daytoy a termino ket mangiraman ti kosmiko, heolohiko, ken pakasaritaan ti organiko, ngem kankanayon a maibagbaga ti kayatna a sawen ti pakasaritaan ti nagtagitaoan. Dagiti eskolar nga agsursurat ti pakasaritaan ket tinawtawagan a kas dagiti historiador.
Ti pakasaritaan ket mabalin pay a mangitudo ti akademiko a disiplina a daytoy ket agus-usar ti naratibo tapno mangkita ken mangusig ti panagsasaruno dagiti napalabas a paspasamak, ken padasenna a kitaen dagiti tabas ken gapuanan ken nagbanagan a panagikeddeng kadagitoy.[2][3]
Dagiti historiador ket sagpaminsanda a sinupsuppiatan ti kasasaad ti pakasaritaan ken ti serbina babaen ti pannakitungtungan ti panagadal ti disiplina a kas ti kabukbukodanna a gibus ken ti pamay-an ti panangited ti "perspektibo" kadagiti agdama a parikut.[2][4][5][6]
Dagiti sarita a sapasap iti naisangsangayan a kultura, ngem saan a nasuportaran babaen dagiti akinruar a taudan (a kas dagiti sarsarita a maipanggep kenni Ari Arturo) ket kadawyanda a naidasig a kas kultural a tawidan wenno dagiti sarsarita, gapu ta dagitoy ket saanda a suportaran ti "desinteresado a panagsukimat" a nasken iti disiplina ti pakasaritaan.[7][8] Dagitipasamak nga adda sakbay ti naisursurat a rehistro ket naipanpanunotan a kas dagiti kaskbayan a pakasaritaan.
Ni Herodoto, ti maika-5 a siglo B.C. a Griego a historiador ket isu ti naipanpanunotan a kas ti "ama ti pakasaritaan", ken, mairaman ti kontemporariona a ni Tucidides, ket nangtulongda a nangporma kadagiti pundasion para iti moderno a panagadal ti pakasritaan ti nagtagitaon. Dagiti impluensiada ket timmulong a nagparang-ay kadagiti nadumaduma a kita ti panangipatarus ti kasasaad ti pakasaritaan a nagbalbaliw kadagiti napalpalabas a siglo ken agtultuloy nga agbalbaliw tatta nga aldaw. Ti moderno a panagadal ti pakasaritaan ket adu ti pannakasakupna, ken mangiraman ti panagadal kadagiti naisangsangayan a rehion ken ti panagadal kadagiti topiko wenno tematiko nga elemento ti naipakasaritaan a panagsuksukimat. Kankanayon a ti pakasaritaan ket naisursuro a kas paset ti kangrunaan ken sekondario nga edukasion, ken ti akademiko a panagadal ti pakasaritaan ket maysa a nangruna a disiplina kadagiti Unibersidad a panagad-adal.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naggapuan manipud ti *weid- "ammo" wenno "kitaen" ket naikeddeng manipud "ti naaramid manen nga etimon ti wid-tor ["timaysa a makaammo"] (a maipada ti Inggles ti wit) ti supiho a sero-grado a porma ti PIE a ramut*weid- 'kitaen' ken maikabagian pay ti Griego a eidénai, ti pannkaammo".[1][9]
Ti Taga-ugma a Griego a ἱσtopίa[10] (hístōr) ket kayatna sawen ti "panagsukimat","pannakaamo manipud ti panagsukimat", wenno "hustisia". Iti daytoy a kapanunotan a ni Aristoteles ket inusarna ti balikas iti bukodna a Πepὶ Tὰ Zῷa Ἱσtopίaι[11] (Perì Tà Zôa Historíai "Dagiti Panagsukimat kadagiti Ayup"). Ti nagtaudan abalikas ti ἵσtwp ket nasapa a naikeddeng kadagiti Homeriko a Kankanta, Heraklito, dagiti sapata nga Ateniense epebo, ken iti Boiotiko a naisursurat (iti legado a kapanunotan, iti "hustisia" wenno "saksi", wenno ti kapadpadana).
Ti balikas a naikabil iti Pagsasao nga Inggles idi 1390 nga adda ti kayatna a sawen ti "pannakaibagian kadagiti pasamak, sarita". Iti Tengnga nga Inggles, ti sapasap a kayatna sawen idi ket "sarita". Ti pannakaiparit ti iti kayatna sawen ti "rehistro kadagiti napalabas a pasamak" ket nagtaud idi naladaw a maika-15 a siglo. Daytoy ket adda pay laeng idi ti Griego a kapanunotan a ni Francis Bacon ket inus-usarna ti termino idi naladaw a maika-16 a siglo, idi nagsurat ti maipanggep ti "Masna a Pakasaritaan". Para iti kaniana, ti historia ket isu idi ti "ti pannakaammo kadagiti banag a naikeddeng babaen ti limbang ket panawen", ti kita ti pannakaammo a naited babaen ti lagip (bayat a ti siensia ket naited idi babaen ti rason, ken ti daniw ket naited idi babaen ti pantasia).
Iti maysa a panagiyebkas ti lingguistika a sintetiko a maisuppiat ti analitiko/mangisinsina a dikotomia, ti Inggles a kasla iti Insik (史 vs. 诌) ket mangibagbaga tattan ti sabali a balbalikas para iti pakasaritaan ti nagtagitaoan ken ti sapasap a panagisarsarita. Iti moderno nga Aleman, Pranses, ken kaaduan kadagiti Hermaniko ken Romanse a pagsasao, a dagitoy ket nakedngan a sintetiko ken kaaduan a nabalbaliwan ti unina, ti isu met laeng a balikas ket inususar pay laeng a kayatna a saoen ti "pakasaritaan" ken "sarita".
Ti pangilasin a naipakasaritaan ket naikeddeng manipud idi 1661, ken ti historiko ket manipud idi 1669.[12]
Ti historiador iti kapanunotan a kas ti "agsuksukimat ti pakasaritaan" ket naikeddeng manipud idi 1531. Kadagiti amin a pagsasao ti Europa, ti substantibo a "pakasaritaan" ket maus-usar pay laeng a kayatna a sawen ti "ania kadi ti napasamak kadagiti tao", ken "ti eskolar a panagadal ti napasamakd", ti naududi a kapanunotan ket sagpaminsan a nailaslasin iti dakkel a letra, a kas iti "Pakasaritaan", wenno ti balikas a historiograpo.[11]
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti historiador ket nangisursuratda iti kontesto iti bukodda a panawen, ken adda dagiti panagikeddeng kadagiti agdama nga agturturay a kapanunotan no kasano ti mangipatarus ti napalabas, ken sagpaminsanda a nagsursurat tapno makaited kadagiti adal para iti bukodda a kagimongan. Kadagiti balikas ni Benedetto Croce, "Amin a pakasaritaan ket kontemporario a pakasaritaan". Ti pakasaritaan nakedngan babaen ti pannakaporma iti maysa nga 'agpayso a diskurso iti napalabas' babaen ti panagpataud iti salaysay ken dagiti panagusig kadagiti napalabas a pasamak a mainaig ti kaputotan ti nagtagitaoan.[12] Ti moderno a displina iti pakasaritaan ket naidaton iti naipatakderan a panagpataud iti daytoy a diskurso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Joseph, Brian (Ed.); Janda, Richard (Ed.) (2008). Ti Manual dagiti Naipakasaritaan a Lingguistika. Blackwell Publishing (naipablaak idi 30 Disiembre 2004). p. 163. ISBN 978-1-4051-2747-9.
- ^ a b Professor Richard J. Evans (2001). "Ti Dua a Rupa ni E.H. Carr". Pakasaritaan a Napakaitengngaan ti Isip, Pablaak 2: Ania kadi ti Pakasaritaan?. Unibersidad ti Londres. Naala idi 10 Nobiembre 2008.
- ^ Professor Alun Munslow (2001). "Ania ti Pakasaritaan". Pakasaritaan a Napakaitengngaan ti Isip, Pablaak 2: Ania kadi ti Pakasaritaan?. Unibersidad ti Londres. Naala idi 10 Nobiembre 2008.
- ^ Tosh, John (2006). Ti Panagbiruk ti Pakasaritaan (Maika-4 nga ed.). Pearson Education Limited. ISBN 1-4058-2351-8.p 52
- ^ Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.), ed. (2000). "Pangyuna". Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 6. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Nash l, Gary B. (2000). "Ti "Panagtitipon" a Paradigma iti Panagadadal ti Nasapa a Pakasaritaan ti Amerika kadagiti Pagadalan". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. pp. 102–115. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Seixas, Peter (2000). "Schweigen! die Kinder!". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 24. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Lowenthal, David (2000). "Dagiti narikut a kasasaad ken Rag-o ti Panagad-adal ti Pakasaritaan". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagad-adal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a agmalditan. p. 63. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ "Online a Diksionario ti Etimolohia". Etymonline.com. Naala idi 2010-05-16.
- ^ ἱσtopίa
- ^ a b Ferrater-Mora, José. Diccionario de Filosofia. Barcelona: Editorial Ariel, 1994.
- ^ a b Whitney, W. D. TI Siglo a diksionario; ti ensiklopediko a leksikon ti pagsasao nga Inggles. New York: The Century Co, 1889.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pakasaritaan idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Pakasaritaan idiay Wikiquote


text:
Reporma ti Protestante
Ti Reporma ti Protestante ket isu idi ti panagsisina iti kaunegan ti Lumaud a Kristianidad nga inrugi babaen ni John Wycliffe, Jan Hus, Martin Luther, John Calvin, ken dagiti nasapa pay a Protestante. Daytoy ket nairugi babaen ti ti panangipablaak idi 1517 ti Siam a pulo ket Lima a Tesis ni Luther. Dagiti ganetget ti kinabukbukodan a nanginagngana dagiti "agrepreporma", a saan a nangayat kadagiti ("nagprotesta") doktrina, dagiti rito, panangidaulo, ken eklesiastiko nga estruktura iti Romano Katoliko a Simbaan, ket nakaiturongan ti pannakapartuat dagiti baro a nailian a simbaan ti Protestante. Ti Repormasion ket rinugian idi dagit inasapsapa a pasamak iti kaunegan ti Europa, a kas ti Nangisit a Patay ken ti Lumaud a Panagsisina, a nkadadael kadagiti pammati ti tao iti Katoliko a Simbaan ken ti Kinapapa a nangituray daytoy. Daytoy ken dagiti pay dadduma a banag a kas ti pannakaiwarwaras dagiti kapanunotan ti Renasimiento ken dagiti inbension, a kas ti inbension ti pagmalditan,ken ti pannakarebba ti Dumaya nga Imperio ti Romano, ket nangited ti pannakapartuat ti Protestantismo.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brakke, Mary Jo; Weaver, David (2009). Pangyuna ti Kristianidad (4th nga ed.). Belmont, Calif.: Wadsworth. pp. 92–93. ISBN 978-0-495-09726-6.
- Cameron, Euan (2012). Ti Europeano a Repormasion. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- Estep, William R (1986). Renasimiento ken Repormasion. Grand Rapids: Eerdmans. ISBN 0-8028-0050-5.
- Kelly, Joseph F (2009). Ti Ekumeniko a Konseho ti Katoliko a Simbaan: Ti Pakasaritaan. Collegeville, MN: Michael Glazier/Liturgical Press. p. 226. ISBN 978-0-8146-5376-0.
- Simon, Edith (1966). Nalatak a Panpnawen ti Tao: Ti Repormasion. Time-Life Books. pp. 120–121. ISBN 0-662-27820-8.
- Spalding, Martin (2010). Ti Pakasaritaan ti Protestante a Repormasion; Iidiay Alemani a ken Suisa, ken idiay Inglatera, Irlánda, Eskósia, ti Olanda, Pransia, ken Akin-amianan nga Europa. General Books LLC.
- Thomsett, Michael C. (2011). Herehia iti Romano Katoliko a Simbaan : ti pakasaritaan. Jefferson, N.C.: McFarland. p. 156. ISBN 978-0-7864-4448-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Repormasion idiay Wikimedia Commons
- Arkibo ti Internet kadagiti Mainaig a Testo ken Dokumento
- Pagbasaan ti Repormasion ti maika-16 a Siglo
- Ti Urnong ti Repormasion


text:
Pagsasao
Ti pagsasao ket maysa a sistema dagiti simbolo (a nainsapasapan nga ammo kas dagiti balikas), ken dagiti annuroten no kasano a maaramat ken maiturong dagitoy. Ti balikas a pagsasao ket maaramat met kas pangdakamat iti sibubukel a penomenon ti pagsasao, kas koma iti kadawyan a ramramit dagiti pagsasao. Nupay ti pagsasao ket maar-aramat iti komunikasion, saan ketdi a maipada iti daytoy.
Ti nataoan a pagsasao ket natural a pasamak a ti panangsursuro iti dayta ket kas iti nainkasigudan a karirikna ti ubing. Iti gagangay a pormana, ti nataoan a lengguahe nga ar-aramatenna dagiti uni wenno senias a kas simbolo a pangkomunikar babaen kadagiti nainkasigudan a rikna. Nupay rinibu ti nataoan a lengguahe, agpapada dagitoy nga addaan kadagiti gagangay a galad a ti panagpapada dagitoy ket arigna awan ti nagdudumaanda.
Inaramid (wenno iti sabali a kaso nadiskubre) ti tao dadduma pay a pagsasao, karamanna dagiti naar-aramid laeng a nataoan a lengguahe kas iti Esperanto wenno Klingon, panagprograma a pagsasao (iti kompiuter) kas iti Python wenno Ruby, ken kasta metten dagiti termino iti matematika. Dagitoy a lengguahe ket saan a siinget a maipada iti nainkasigudan a nataoan a lengnuahe.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pagsasao idiay Wikimedia Commons


text:
Panaglupos
Iti biolohia, ti panaglupos ket isu ti pamay-an a panagregreg ti maysa a parte ti bagi (masansan ngem saan akankanayon a ti akin-ruar a tuon wenno abbong), mabalin a kadagiti naisangayan a tiempo ti tawen, wenno kadagiti naisangayan a puntos ti siklo ti biagna.
Ti panaglupos ket mabalin a makairaman ti epidermis (kudil), dutdot, buok, lana), wenno dadduma pay ng aakin-ruar a tuon. Kadagiti dadduma a sebbangan, dagiti dadduma parte ti bagi ket mabalinda pay nga itinnag, kas pagarigan, dagiti payak kadagiti dadduma nga insekto. Ti kas pagarigan ket mairaman dagiti daan a dutdot dagiti billit, dagiti daan buok dagiti mamalia (naipangpangruna dagiti aso ken dadduma pay a canidae), daan a kudil dagiti reptilia, ken ti intero nga akin-ruar a rurog daditi artropoda.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Panaglupos idiay Wikimedia Commons
- Panaglupos ti Manok ken dadduma pay a billit


text:
Butan
Ti Butan (/buːˈtɑːn/; Dzongkha: འབྲུག་ཡུལ་; Wylie: 'brug-yul "Druk Yul"), opisial a ti Pagarian ti Butan, ket naserraan ti daga a pagilian idiay Abagatan nga Asia a mabirukan idiay akindaya a patingga ti Himalayas. Daytoy ket nabeddengan iti amianan babaen ti Tsina ken iti abagatan, daya ken laud babaen ti India. Iti laud, ket naisina manipud ti Nepal babaen ti estado ti India iti Sikkim, bayat a ti ad-adayo nga abagatan ket naisina manipud ti Banglades babaen dagiti estado ti India iti Assam ken Laud a Bengal. Ti kapitolio ti Bhutan ken ti kadakkelan a siudadna ket ti Thimphu.
Ti Butan ket rimsua a binukel dagiti naggugubat a peudo aginggana di nasapa a maika-17 a siglo, idi ti lama ken daulo ti militar a ni Ngawang Namgyal, ti immuna a Zhabdrung Rinpoche, nga idi ket pimmanpanaw iti relihioso a persekusion idiay Tibet, ket pinagkaykaysana ti lugar ken nangipatakder ti naisangayan nga identidad ti Butan. Kalpasanna, idi nasapa a maika-20 a siglo, ti Butan ket naipayammo iti Imperio a Britaniko ken nagtalinaay iti napigsa a bilateral a relasion idi India kalpasan ti pannakawayana. Idi 2006, iti naibatay iti global a panagsukisok, ti Business Week ket inranggona ti Butan a kas ti karagsakan a pagilian idiay Asia ken ti maikawalo a karagsakan iti lubong.[4]
Ti ladawan ti daga ti Butan ket sumakop manipu ti subtropikal a tantanap iti abagatan aginggana ti sub-alpino a kabambantayan ti Himalaya iti amianan, a dagiti tuktok ti bantay ket sumurok a 7,000 metro (23,000 ft). Ti dagup ti kalwana ket naireporta a kas agarup a 46,500 km2 (18,000 sq mi) idi 1997[5] ken 38,394 kuadrado kilometro (14,824 sq mi) idi 2002.[6][7] Ti estado a relihion ti Butan ket Vajrayana a Budismo ken ti populasion, itan (manipud idi 2012/2013) ket nakarkulo iti gangani a tallo a pagkapat ti maysa a riwriw,[1] ken kaaduan ket Budista. Ti Hinduismo ket isu timaikadua a kadakkelan a relihion.[8]
Idi 2008, ti Butan ket nagtransision manipud ti patingga a monarkia iti batay-linteg a monarkia ken nagtengngel iti immuna a sapasap a panagbutos.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Bhutan Population clock". Countrymeters.info. 2012. Naala idi 22 Oktubre 2012.
- ^ "Population and Housing Census of Bhutan — 2005" (PPT). UN. 2005. Naala idi 5 Enero 2010.
- ^ a b c d "Bhutan". International Monetary Fund. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "The World's Happiest Countries". Business Week. 11 Oktubre 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi 26 Abril 2009. Naala idi 23 Abril 2009.
- ^ "8th Five Year Plan (1997–2002)" (PDF). Government of Bhutan. 1997. Naala idi 22 Agosto 2011.
- ^ "9th Five Year Plan (2002–2007)". Royal Government of Bhutan. 2002. Naala idi 22 Agosto 2011.
- ^ "National Portal of Bhutan". Department of Information Technology, Bhutan. Naidulin manipud ti kasisigud idi 23 Abril 2012. Naala idi 22 Agosto 2011.
- ^ "Bhutan." World Almanac & Book Of Facts (2008): 752–753. Academic Search Premier. Web. 8 Disiembre 2011.
- ^ Wolf, Siegfried, "Bhutan's Political Transition", ' ' Applied Political Science of South Asia' ', 2 Hulio 2013
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Butan idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Butan manipud idiay Wikivoyage
- Bhutan.gov.bt – Opisial a website ti Gobierno ti Butan
- Butan a naikabil iti The World Factbook
- Butan manipud ti UCB Libraries GovPubs.
- Butan, Encyclopædia Britannica.
- Kitaen ti Butan iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Butan
- Konseho ti Turismo ti Butan
- Butan
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1949


text:
Mecklenburg-Vorpommern
Ti Mecklenburg-Vorpommern [ˈmeːk.lən.ˌbʊɐ̯k ˈfoɐ̯.pɔ.mɐn] wenno nabirngasan ti MeckPomm) ket maysa a pederal nga estado idiay akin amianan nga Alemania. Ti kapitoliona a siudad ket ti Schwerin. Ti estado ket naporma babaen dagiti panagtitipon kadagiti naipakasaritaan a rehion ti Mecklenburg ken Vorpommern kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II, daytoy ket natunaw idi 1952 ken napartuat manen sakbay ti Aleman a panagkaykaysa idi 1990.
Ti Mecklenburg-Vorpommern ket isu ti maikanem a kadakkelan nga estado ti Aleman babaen ti teritorio, ken isu ti kabassitan ti kapusek ti populasion. Ti panatar ti Baybay Baltiko, a maraman dagiti isla a kas ti Rügen ken Usedom, ken ti pay Danaw a Distrito ti Mecklenburg ket nailaslasinan babaen kadagiti adu a pagliwliwaan ken dagiti napistas a katutubo, a makaaramid ti Mecklenburg-Vorpommern a kas maysa kadagiti mangiyuna a papanan dagiti turista idiay Alemania. Tallo kadagiti sangapulo ket uppat a nailian a parke ti Alemania ket mabirukan idiay Mecklenburg-Vorpommern, a maipatinayon kadagiti ginasut a konserbasion ti katutubo a luglugar. Ti Unibersidad ti Rostock (karkulo idi 1419) ken ti Unibersidad ti Greifswald (karkulo idi 1456) ket isu kadagitoy ti kaduogan idiay Europa.
Dagiti kangrunaan a siudad ket mairaman ti Rostock, Schwerin, Neubrandenburg, Stralsund, Greifswald ken Wismar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Populasion ti estado". Opisina ti dagiti Pederal nga Estadistika ti Alemania (iti German). Naala idi 2007-04-25.
- ^ Iti pannakaikkat dagiti estado ti Daya nga Alemania idi 1952 ti panagrehistro ti lugan ket sinursurot dagiti baro a subdibision ti Bezirk. Manipud idi 1991 dagiti naisangsangayan apasaruno ket naikedkeddeng para iti tunggal maysa a distrito.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mecklenburg-Vorpommern idiay Wikimedia Commons
- Opisial a portal ti estado (Aleman, Inggles, Polako)
- Opisial a website ti turismo (Aleman, Inggles, Insik, Hapon, Sueko)
Nagsasabtan: 53°37′N 12°42′E / 53.617°N 12.700°E


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Panaglisensia
Pakasaritaan ti papeles
Panagusar iti papeles
Ti sumaganad kadagiti 3 a silpo ti pampanid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panagusar idiay ace.wikipedia.org
- Panagusar idiay af.wikipedia.org
- Panagusar idiay als.wikipedia.org
- Panagusar idiay ar.wikipedia.org
- Panagusar idiay az.wikipedia.org
- Panagusar idiay az.wiktionary.org
- Panagusar idiay bar.wikipedia.org
- Panagusar idiay be-x-old.wikipedia.org
- Panagusar idiay be.wikipedia.org
- Panagusar idiay bg.wikipedia.org
- Panagusar idiay bn.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a global a panagusar iti daytoy a papeles.


text:
Kanada
Ti Kanada (i/ˈkænədə/) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Amianan nga Amerika a buklen dagiti sangapulo a probinsia ken dagiti tallo a teritorio. Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a paset ti kontinente, daytoy ket maigay-at manipud idiy Atlantiko aginggana idiay Pasipiko ken agpa-amianan a mapan idiay Taaw Artiko. Ti Kanada ket maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong, ken ti sapasap a pagbeddenganna iti Estados Unidos ket isu ti kaatiddogan a pagbeddengan a daga iti lubong.
Ti daga a tattan ket ti Kanada ket tinataengan idin kadagiti napalabas a milenio babaen dagiti nadumaduma nga Aborihen a tattao. Idi rugi ti naladaw a maika-15 a siglo, Dagidi Britaniko ken Pranses a kolonial a ekspedision ket nagsuksukimat, ken kalpasanna ket tinaengan, ti Atlantiko nga a pantar ti rehion. Ti Pransia ket ganganina amin nga insubli dagiti koloniana iti Amianan nga Amerika iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1763 kalpasan ti Pranses ken Indiano a Gubat, nga isu daytoy idi ti teatro ti Amianan nga Amerikano iti Gubat ti Pito a Tawtawen. Idi 1867, iti panagkappon dagiti tallo a kolonia ti Britaniko nga Amianan ngaAmerika babaen ti Konpederasion, ti Kanada ket naporma a kas maysa a pederal a dominio dagiti uppat a probinsia. Dayty ket nangrugian ti panagpadakkel kadagiti probinsia ken dagiti teritorio ken ti maysa a proseso iti panagpaadu ti autonomia, a dimtengan iti 1982 a Tignay ti Kanada.
Ti Kanada ket maysa a pederal nga estado a tinurturayan a kas maysa a parlamentario a demokrasia ken maysa a batay-linteg a monarkia, a ni Reina Isabel II a kas ti daulo ti estado. Ti pagilian ket opisial nga agsasao ti dua ken multikultural iti pederal nga agpang, nga addaan ti populasion iti agarup a 35 a riwriw manipud idi 2013. Ti narang-ay nga ekonomia ti Kanada ket maysa kadagiti kadakkelan iti lubong, a nangruna nga agkamkammatalek kadagiti adu a masna a rekurso ken ti nasayaat a naparang-ay a network dagiti pagtagilakuan, a naipangpangruna iti Estados Unidos, nga adda ti nabayagen nga atiddog ken narikut a relasion.
Ti Kanada ket maysa narang-ay a pagilian, nga adda iti maikasiam a kangatuan ti matgedan iti lubong iti tunggal maysa a tao, ken ti maika-11 a kangatuan a pannakairanggo iti panagrang-ay ti nagtagitaon. Ti Kanada ket mairanggo pay kadagiti kangatuan kadagiti sangalubongan a panagrukod iti edukasion, panagsarsarang ti gobierno, dagiti sibil a kawayaan, kasayaat ti biag, ken kinawaya ti ekonomia. Ti Kanada ket maysa a mabigbig a tengnga a bileg ken maysa a kameng kadagiti sangalubongan a patakder, a mairaman ti G7, G8, G20, NATO, NAFTA, OECD, WTO, Mankomunidad ti Pagpagilian, Francophonie, OAS, APEC, ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[10]
Dagiti linaon
Dagiti probinsia ken teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departmento iti Katawidan ti Kánada. "Naarian a kanta 'Apo Isalakanmo Ti Reina'". Queen's Printer. Naala idi 2011-05-23.
- ^ Kallmann, Helmut. "Dagiti nailian ken naarian a lanta". Iti Marsh, James Harley. Ensiklopedia dagiti Musika iti Kánada. Historica-Dominion. Naala idi 2011-05-23.
- ^ Tignay dagiti Opisial a Pagsasaot. Pagmalditan ti Teritorio. 2004. p. 4. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-08-09.
- ^ Hail, M; Lange, S (Pebrero 25, 2010). "Pederalismo ken Representasion ti Teiria dagiti Nagipatakder nga Amama: Ti maysa a Panagadadal ti Pannakaipadpada iti Kapanunotan ti Batay-linteg iti Estados Unidos ken Kanada". Publius: ti Warnakan iit Pederalismo 40 (3): 366–388. doi:10.1093/publius/pjq001.
- ^ "Pagorasan ti populasion iti Kanada". Estadistika ti Kanada. Naala idi 2015–03-19.
- ^ "2011 Senso: Populsion ken bilang dagiti pagtaengan". Dagiti Estadistika ti Kanada. 2012-02-08. Naala idi 2012-02-08.
- ^ a b c d "Kanada". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-11-05.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
- ^ "Human Development Report 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2011-11-02.
- ^ Petersen K (2003) Ti Panagsukisok tapno Maipapudno ti Kanada a kas maysa a Tengnga a Bileg, Disidente a Boses
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Kanada idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Kanada manipud idiay Wikivoyage
- Kitaen ti Kanada iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Opisial a website ti Gobierno ti Kanada
- Kanada
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1867
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Kagimongan
Ti kagimongan, wenno ti kagimongan ti tao, ket maysa a grupo ti tattao a maikabagian ti tunggal maysa babaen ti agtaltalinaed a pannakibiang, wenno ti maysa a dakkel a pannkaigrupo a makibingbingay ti agpadpada a heograpiko wenno pudno a teritorio, a suheto ti agpadpada a turay ti politika ken dagiti katurayan a kultural a pannakainamnama. Dagiti kagimongan ti tao ket nailaslasin babaen dagiti tabas ti pannakibiang (dagiti sosial a pannakibiang) a nagbaetan ti tungngal maysa atao a nakibingbingay ti naisangsangayan a kultura ken dagiti patakder; ti naited a kagimongan ket mabalin a maipalplawag a kas ti kadagupan kadagitoy a pannakibiang kadagiti kontituente a kamkamengna. Kadagiti sosial a siensia, ti dakdakkel a kagimongan ket kankanayon a parumaenna ti stratipikasion ken/wenno dagiti panangituray a tabas dagiti apo ti grupopa
No iti pay panagtitinnulongan, ti kagimongan ket mabalin a mangpakabael kadagiti kamengna a mangpaimbag kadagiti pamay-an a saan a mabalin kadagiti agmaymaysa a pakaibatayan; ti agmaymaysa ken dagiti sosial a (sapasap) a pagimbagan ket mabalin a mailasin, wenno kadagiti adu a kaso ket mabirukan nga agtutuon.
Ti kagimongan ket mabalin pay a mangbukel kadagiti agpapada ti isip a tattao a tinurturayan kadagiti kabukbuokodanda a waya ket patpateg iti kaunegan ti naturturay, ken dakdakkel a kagimongan. Daytoy ket sagpaminsan a makunkuna a ti subkultura, ti termino a kaaduan a naususar ti kaunegan ti kriminolohia.
Iti pay nawatwatiwat, ti kagimongan ket mabalin a mailadawan a kas maysa nga ekonomiko, sosial, wenno industrial nga inprastruktura, a mangbukbukel ti nadumaduma nga urnong ti agmaymaysa a tattao. Dagiti kameng ti kagimongan ket mabalin a maigiddiat kadagiti etniko a grupo. Ti kagimongan ket mabalina ti maysa a naisangsangayan nga etniko a grupo, a kas dagiti Sahon; ti maysa nga estado ti pagilian, a kas ti Bhutan; wenno ti nalawlawa a kultural a grupo, a kas ti maysa a Lumaud a kagimongan. Ti balikas a kagimongan ket mabalin pay a mangitudo ti maysa a maurnos a boluntario a gunglo ti tattao para kadagiti relihioso, managayat, kultural, sientipiko, politikal, patriotiko, wenno dadduma pay a kapanggepan. Ti "kagimongan" ket mabalin pay, nga adadu babaen ti pamay-an ti metapora, a mangitudo ti sosial nga organismo a kas ti maysa a kolonia ti kuton wenno ti aniaman a kooperatibo a kaurnosan a kas ti, kas pagarigan, kadagiti dadduma pormulasion ti artipisial a kasirib.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasnasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Effland, R. 1998. Ti Kultural nga Ebolusion dagiti Sibilisasion Kolehio ti Komunidad ti Mesa.
- Jenkins, R. 2002. Dagiti Pundasion ti Sosiolohia. Londres: Palgrave MacMillan. ISBN 0-333-96050-5.
- Lenski, G. 1974. Dagiti Kagimongan ti Tao: Ti Panangiyuna ti Makrososiolohia. New York: McGraw- Hill, Inc.
- Raymond Williams, "www.flpmihai.blogspot.com", iti: Williams, Kangrunaan a Balbalikas: Ti Bokabulario ti Kultura ken Kagimongan. Fontana, 1976.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kagimongan idiay Wikimedia Commons
- Pannakaipalplawag ti kagimongan manipud ti Inggles a Diksionario ti Oxford.
- Dagiti nota ti lektura iti "Panangipalplawag ti Kagimongan" manipud ti Unibersidad ti Daya Carolina.


text:
SAN FERNANDO CITY, LA UNION - Uppat nga oras itan ti rotational brownout iti nagduduma a lugar ditoy Amianan a Luzon.
Daytoy ti impakaammo ni Lilibeth Gaydowen, regional corporate communications officer ti National Grid Corporations of the Philippines (NGCP).
Segun kenkuana, saan a mabalin nga ipalubosda a maaramat ti amin a natda a power iti entero a Luzon gapu ta nasken a pagbibingayan daytoy dagiti amin a grid.
Kinunana a makapaspasar pay laeng ita ti ratio wenno generation deficiency ti entero a Luzon grid gapu iti kinakurang ti suplay ti koryente iti laksid ti nangato a demand.
Dinakamatna nga agingga ita ket 55 percent iti ar-aramaten a power ti entero a Luzon ti saan a kabaelan nga isubli ti NGCP gapu pay laeng kadagiti nadadael a 1,500 nga structures kas iti poste kada tower gapu iti idadalapus ti bagyo a ni Glenda.
Gapu iti daytoy, kidkiddawen ti NGCP iti publiko nga aganus dagitoy iti mapaspasaran a rotating brownout gapu ta ar-aramidenda ti amin a kabaelanda tapno maisubli ti umdas a suplay ti koryente nangruna iti South Luzon partikular iti Bicol region.
Idi rabii ket naisublin ti suplay ti koryente iti nagduduma a lugar iti Luzon ngem simmublat met a naaddaan iti power interruption dagiti dadduma a lugar.


text:
De facto
Ti De facto ket maysa a Latin a panangisao a kayat na a saoen ket "maipapan a kinapudno". Iti kalintegan, kadawyan a kayat na a saoen ket "iti pannakasanay ngem saan a nasken nga ikeddeng ti kalintegan" wenno "iti pannakasanay wenno ti kinapudno, ngem saan nga opisial a naipatakder." Kadawyan nga inus-usar daytoy a kaisupadi ti de jure (a kayatna a saoen ket "pakaseknan ti kalintegan") no agiturong kadagiti banag a maipanggep iti kalintegan, panagturay, wenno pamay-an (a ksa dagiti pagalagadan) a mabirukan itikadawyan a padas a kas naaramid wenno naparang-ay ng awan wenno kasupadi ti maysa nga alagaden. No pagtungtungan ti nalintegan a kasasaad, ti de jure ti agpatudon ti makunkuna ti linteg, nga ti while de facto ti agpatudon ti aramid iti mapaspasamak iti pannakasanay. Napadaan daytoy ken kapadpada iti panangisao a "para dagiti amin a gagara wenno pnggep" wenno "iti kinapudno".


text:
Lengguahe ti panangprograma
Ti Lengguahe a pamprograma ket teknikal a estandar wenno pagwadan ti pakitinnarusan nga agpalaka iti panangyebkas dagiti bilin nga ipatungpal ti kompiuter. Bukbuklenna ti pagalagaden ti gramatika ken ti semantika nga agdutdutok iti lengguahe ti komputasion.
Ti lengguahe ti panangprograma ket palakaenna ti panangpadutok a maitumpong ti sumaruno:
- Datos a tungpalen ti kompiuter
- Pagidissuan ti datos
- Pagidulinan ti datos
- Pagipatarusan ti datos
- Pagaramidna kadagiti datos bababen ti dadduma a pasamak
Masapol nga aglasat ti lengguahe ti panangprograma babaen ti pananggupgup (compilation). Kayat a saoen, maipatarusto ti lengguahe iti lengguahe ti makina, wenno maipatarusto tapno maipatungpal ti kompiuter. Adda met ti lengguahe ti scripting nga dida a masapol a maigupgup, ngem tungpalen ti mangpatpatarus (interpreter) tapno agtaray ket saanto a masapol a maigupgop.
Dadduma a lengguahe ti pamprograma wenno ti scripting:
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kayo ti pakasaritaan dagiti komputasional a lenguahe (iti Inggles)
- Listaan dagiti komputasional a lenguahe (iti Inggles)
- Ulidan ti komputasional a lenguahe (iti Espaniol)


text:
Ni Elbridge Thomas Gerry (/ˈɛlbrɪdʒ ˈɡɛri/; Hulio 17, 1744 – Nobiembre 23, 1814) ket maysa idi nga Amerikano a estadista ken diplomatiko. A kas Demokratiko-Republikano isu ket napili a kas ti maikalima a Bise Presidente iti Estados Unidos (1813–1814), a nagserbi babaen ni James Madison, aginggana idi pimmusay kalpasan ti maysa ket kagudua a tawen iti terminona.[1]
- ^ Isu ti maikadua a Bise Presidente a pimmusay bayat nga adda ti opisina; ti immuna ket ti sinarunona, a ni George Clinton.
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Elbridge Gerry idiay Wikimedia Commons


text:
Ni Charles Gates Dawes (Agosto 27, 1865 – Abril 23, 1951) ket maysa idi nga agibanbanko ken politiko nga isu idi ti maika-30 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1925 – 29). Para iti obrana iti Dawes a Plano para kadagiti supapakan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat isu ti kimmaddua a nanagabak ti Premio Nobel iti Kappia idi 1925. Ni Dawes ket nagserbi iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isuna idi ti Mangusisa iti Kuarta, ti immuna adirektor iti Opisina iti Busbost, ken, idi kaladawan ti biagna, ti Embahador idiay Nagkaykaysa a Pagarian.
Ni Dawes ket inasawana idi ni Caro Blymyer idi Enero 24, 1889, ken adda uppat nga annakda: Ni Rufus Fearing Dawes, Carolyn Dawes, Dana McCutcheon, ken Virginia Dawes (Waller 1998: 273).
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Charles Dawes idiay Wikimedia Commons