text:
Bise Presidente ti Filipinas
Ti Bise Presidente ti Filipinas (Filipino: Pangalawang Pangulo ng Filipinas, inpormal a kas, "Ang Pangalawang Pangulo" wenno "Bise Presidente" naala manipud ti Espaniol). Daytoy ket isu ti maikadua a kangatuan nga ehekutibo nga opisial ti gobierno ti Filipinas, kalpasan ti Presidente. Ti opisial a pagtaengan ti Bise Presidente ti Filipinas ket ti Balay ti Pilipino, Kompleks ti CCP, Pasay.[7]
Dagiti linaon
- 1 Deskrpsion
- 2 Pakasaritaan
- 3 Dagiti rebbeng ken dagiti responsibilidad
- 4 Panagsisinnaruno
- 5 Dagiti gundaway ti opisina
- 6 Dagiti sibibiag a Bise Presidente
- 7 Listaan dagiti Bise Presidente
- 8 Kitaen pay
- 9 Dagiti nagibasaran
- 10 Dagiti silpo ti ruar
Deskrpsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bise Presidente ti Filipinas ket isu ti umuna kadagiti linia ti panagsasaruno iti Filipinas , kem agtaken iti Kinapresidente kalpasan ti ipupusay, panagikkat, wenno pannakaikkat babaen ti pannakaidarum ti pangulo ken ti pagbanagan ti pannakabasol iti agdama a panagtakem. Ti puesto ket winaswas idi babaen ti Linteg Militar idi 1972, ken saan idi a nairaman iti kasisigud a teksto ti Batay-linteg ti 1973 . Dagiti panagpasayaat iti daytoy a bersion ket nangipasubli ti puesto kadagidi panagbubutos idi 1986. Ti agdama a batay-linteg ket mangitaginayon iti daytoy a puesto.
Ti Bise Presidente ket saan a maipada kasla kadagiti sabali a pagilian, ti Bise Presedente ket awan kadagiti opisial a responsibilidad malaksid kadagiti naikeddeng babaen ti agdama a Presidente. Dagiti tawid ti panagturay ti puesto ket nagtauden manipud ti Mankomunidad ti Filipinas, ken ti immuna a nagtakem, ni Sergio Osmeña (bayat nga dda dagiti kapada a nainaganan a puesto kadagiti gobierno sakbay ti Umuna a Republika iti Filipinas, awan daytoy a puesto babaen ti naikeddeng nga umuna nga opisial a nailian a gobierno a naipatakder idi 1898). Daytoy ket mangiraman ti Bise Presidente a maikkanto ti kangatuan a ranggo a karebbengan ti gabinete.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti pannakawaya[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna nga ammo idi a bise presidente a nagtunton a kas paset ti gobierno et ni Mariano Trías, ti terminona ket nangrugi idi Marso 22, 1897. Isu ket nabutosan idi las-ud dagiti eleksion ti Taripnong a Tejeros, ken kanungpalan idi a nabutosan a bise presidente ti Kangatuan a Konsehal a nangimaton kadagiti tulagan ti Biak na Bato idi 1897. Daytoy a Kangatuan a Konsehal ket awan ti kinaturay, di pay nagturay ti ania man nga estado, ken inus-usar laeng para iti panagtawar kadagiti Kastila. Daytoy a konsehal ket kanungpalan a nasukatan, ken awan ti adda a kastoy a puesto idi las-ud ti pannakairangarang ti pannakawaya ti pagilian idi 1898, ken addaan idi daytoy ti diktadora a gobierno. Ti opisial nga immuna a pudno a repubika ti pagilian ket napundar idi 1899, ken awan pay daytoy idi ti bise presidente. Embes ket a naserbi ni Trias kadagiti gabinete ni Apolinario Mabini ken ni Pedro Paterno, a kas ministro ti pinansia ken ministro ti gubat. No Trias ket saan a naikedkeddeng a kas Bise Presidente iti Filipinas gaputa ti Kangatuan a Konsehal ket saan a nangirangarang ti ania man a naturay nga estado.
Dagiti Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Batay-linteg ti Filipinas idi 1935 ket nangipatakder ti puesto ti Bise Presidentente, nga awan kadagiti nasken a responsibilidad, urayno mabalin ti Presidente, no kayatna, ken mangidutok ti Bise Presidente iti puesto ti gabinete. Ti immuna idi a nabutosan iti puesto ti Bise Presidente babaen ti batay-linteg ket ni Sergio Osmeña. Kaduana a nabutosan ni Manuel L. Quezon kadagiti immuna a panagbubutos iti Filipinas, ni Osmena ket naikkan idi ti kangatuan a ranggo iti rebbeng ti gabinete iti pannakairugi ti Mankomunidad ti Filipinas idi Nobiembre 1935. Sakbay ti pannakawaya idi 1946, dayta a rebbeng idi ti gabinete ket ti Sekretario ti Pagbagbagaan ti Publiko, ken naireserba laeng idi para iti Bise Gobernador-Heneral (maysa nga Amerikano). Ni Bise Presidente Osmena ket nagtengngel iti daytoy a puesto manipud idi 1935 aginggana idi 1939, ken ti kapadan a rebbeng iti Gabinete ti Gubat idi las-ud ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan
Kalpasan ti pannakawaya, ti kangatuan ti ranggo ti puesto ti gabinete ket nagbalin nga iti Sekretario dagiti Ganganaet a Pannakibiang (daytoy pay kaeng ti agdama a kangatuan a ranngo ti rebbeng ti gabinete iti opisial a protokol), a naited idi kenni Bise Presidente Elpidio Quirino. Ni Bise Presidentet Fernando Lopez ket nagmadi ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang idi isu ket nagbalin a Bise Presidente ni Quirino idi 1949. Nupay kasta, ni Bise Presidente Carlos P. Garcia ken ni Emmanuel Pelaez ket nagtengngelda pay ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang, ti tawidan a naipasubli iti Maikalima a Republika, a ni Bise Presidente Salvador Laurel ken ni Teofisto Guingona, Jr. ket nagtengngelda ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang. Ni Gloria Macapagal-Arroyo ket nagserbi a kas Sekretario ti Naingayeman a Nam-ay ken Panagrang-ay. Dagiti sabali a puesto ti Gabinete nga awan ti titulo iti Sekretario ket naited idi kenni Joseph Estrada a kas Mangipangulo ti Komision ti Kontra-Krima ti Presidente ken ni Noli de Castro a kas Mangipangulo ti Konsehal ti Koordinasion ti Pagbalayan ken Urbano a Panagrang-ay.
Ti maymaysa kadagiti Bise Presidente ti Maikatlo a Republika, ni Diosdado Macapagal ket saan idi a naikkan ti puesto iti gabinete, gapu ta isu ket ti immuna a nabutosan a Bise Presidente a saan a naggapu iti isu met laeng a partido a kas ti imkumbento.
Ni Arturo Tolentino ket nairangarang idi a kas ti elektado a Bise Presidente babaen ti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1986. Isu ket nagsapata a kas Bise Presidente idi Pebrero 16, 1986 sakbay kenni Hepe ti Hustisia a ni Ramon Aquino ngem, gapu ti nadayeg a pammati a dagiti panagbutos ket madi, isu ket saan a pudno a nagserbi a kas Bise Presidente. Kalpasan ti maysa a lawas kalpasan ti panagsapata ni Tolentino, ti makunkuna a Rebolusion ti Bileg ti Tattao ket nangrebba ti panagturay ni Marcos. Idi Pebrero 25, 1986 ni Corazon Aquino ken ni Salvador H. Laurel ket naisapatada a kas Presidente ken Bise Presidente.[8]
Linia ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rebbeng ken dagiti responsibilidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Artkulo VII Paset 3 iti Batay-linteg ti 1987 ket agbilin ti kaadda iti Bise Presidente "nga addanto ti kapada a kualipikasion ken ti termino iti opisina a nakabutosanna h, ken ti isu met laeng a kababalin, a kas ti Presidente." Ti Bise Presidente ket mabalin a maikkat manipud ti daytoy a puesto iti isumet laeng a kababalin a kas ti Presidente, ken mabalin a maidutok a kas Kameng ti Gabinete.
Ti Bise Presidente ket nasken amaipan iti opisina babaen ti nadayeg a panagbubutos a maaramid iti tunggal maikadua a Lunes iti Mayo (wenno kas sabali a maited babaen ti linteg) para iti termino kadagiti innem a tawen ititengnga ti aladaw ti Hunio 30 ti tawen a nakabutosan ti opisial, ken agpatingganto iti tengnga ti aldaw iti isumet laeng a petsa kalpasan ti innem a tawen. Ti paset 4 ket mangibagbaga a ti Bise Presidente ket saan a mapalubosan nga agserbi ti dua nga agsasaruno a termino, ken no ti aniaman a kaso a ti opisial ket iwagsakna ti puestona iti laud ti terminona, daytoy ket maikeddengto a kas maysa a panagsalingbat iti termino para iti nakabutosanna.
Isupay ket agtakem pay kadagiti rebbeng ken dagiti responsibilidad ti Presidente (a kas Agtigtignay a Presidente) no (1) ti puesto ti Presidente ket saan pay a napili, agingga no addanton napili ken kualipikado, (2) ti Presidente ket natayen wenno permanente a nabaldado, ken agserbinto ti di pay nagpaso a termino, ken/wenno (3) ti Kamkameng ti Gabinete ket mangited iti Presidente ti Senado ken ti Tagabitla ti Kamara ti naisurat a panangirangarang a ti Presidente ket saanen a makaaramid kadagiti reposibilidad ken dagiti rebbengna.
Panagsisinnaruno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bise presidente ket isu ti umuna iti linia ti panagsasruno ti presidente a kas inbilin ti batay-linteg ti 1987. Ti panagsisinnaruno iti kaso ti inakapasitasion wenno ipupusay ti Presidente ti Filipinas ket namitlon a napasamak:
- Ti panagtakem ni Sergio Osmeña a kas presidente kalpasan ti ipupusay ni Manuel L. Quezon gapu ti daig idi 1944.
- Ti panagtakem ni Elpidio Quirino idi 1948 kalpasan ti ipupusay ni Manuel Roxas gapu ti atake ti puso.
- Ti panagtakem ni Carlos P. Garcia iti presidente 1957 kalpasan ti pannakatupa ti Eroplano ti Presidente iti Filipinas a nagsakayan idi ni Ramon Magsaysay.
Ti Bise Presidente ket nagbalinen a Presidente babaen ti panagikkat:
- Ni Gloria Macapagal-Arroyo idi nangituray ti Kanagtuan a Korte a ni Joseph Estrada ket agikkat idi 2001.[9][10]
Dagiti gundaway ti opisina[urnosen | urnosen ti taudan]
Matgedan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti matgedan ti Bise Presidente ket sumakop manipud ti P103,000 to P111,917[11] iti maysa abulan, nga inkeddeng babaen ti Kongreso.
Opisial a pagtaengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti naipakasaritaan, ti Bise Presidente ket saan idi a naikkan ti opisial a pagtaengan. Nupay kasta, ti Bise Presidente ket agtengngel pay iti opisina a kakuyogna ti Presidente idiay Ehekutibo a Pasdek (itan ket ti Salas ti Kalayaan ) iiti kompleks ti Palasio Malacañan manipud idi 1935 aginggana idi 1972, idi ti puesto ket winaswas babaen ti linteg militar ti 1973. Idi naipasubli ti puesto, ni Bise Presidente Salvador H. Laurel ket nagtengngel ti opisina idiay dati a Pasdek ti Lehislatibo idiay Abenida Padre Burgos, Manila, aginggana nga iti pasdek ket nagbalin a Nailian a Museo iti Filipinas. Ti opisina ti Bise Presidente ket naiyalis idiay Philippine International Convention Center, aken manen idiay Sentro ti Pinansia ti PNB idiay Pasay, Metro Manila idi 2005.[12] Ti agdama a Bise Presidente a ni Jejomar Binay ket indutokna a ti Balay ti Pilipino idiay Siudad ti Pasay a kas ti opisial a pagtaengan ken ti kangrunaan a pagobraan ti Bise Presidente iti Filipinas.
Dagiti sibibiag a Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti lima a Bise Presidente ti agdama a sibibiag, ti agdama ken dagiti uppat a dati a Bise Presidente:
-
Joseph Estrada
(babaen ni Fidel V. Ramos)
Naipasngay idi 19 Abril 1937
-
Gloria Macapagal-Arroyo
(babaen ni Joseph Estrada)
Naipasngay idi 5 Abril 1947
-
Teofisto Guingona
(babaen ni Gloria Macapagal-Arroyo)
Naipasngay idi 4 Hulio 1928
-
Noli de Castro
(babaen ni Gloria Macapagal-Arroyo)
Naipasngay idi 6 Hulio 1949
-
Jejomar Binay
(babaen ni Benigno Aquino III)
Naipasngay idi 11 Nobiembre 1942
Listaan dagiti Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.gov.ph/directory/office-of-the-vice-president/
- ^ http://ovp.gov.ph/speeches.php?id=358
- ^ http://www.abs-cbnnews.com/global-filipino/world/06/30/10/world-leaders-foreign-governments-congratulate-aquino-binay
- ^ http://wiki.answers.com/Q/Is_the_title_His_Excellency_applicable_to_Vice-President_Jejomar_Binay
- ^ http://travel.state.gov/law/legal/treaty/treaty_1503.html
- ^ http://www.abs-cbnnews.com/nation/12/19/10/binay-set-coconut-palace-move
- ^ Ni BP Binay ket naiyalis ti opisinana idiay Coconut Palace idi Marso, Yahoo News, Pebrero 12, 2011.
- ^ Ti Bise Presidente : Ti Ababa a Pakasaritaan, Opisina ti Bise Presidente ti Filipinas.
- ^ Chan Robles Virtual Law Library: Philippine Supreme Court Decisions On-Line
- ^ Nagikkat ti Daulo ti Filipinas, Gaou tu Eskandalo - New York Times
- ^ http://www.dbm.gov.ph/wp-content/uploads/2012/03/Manual-on-PCC-Chapter-5.pdf http://www.gov.ph/downloads/2012/04apr/20120430-EO-0076-BSA.pdf
- ^ Quezon.ph: "For trivia-hunters, Benigno S. Aquino III and the presidency" by Manuel L. Quezon III


c: text/html

text:
Ubbing a Mapabpabutngan
Ubbing a Mapabpabutngan
No sumipngeten, makitam dagitoy nga ubbing kadagiti kalsada ti makin-amianan nga Uganda. Rinibu kadakuada ti magmagna a sakasaka. Pumanawda kadagiti barioda sakbay a rumabii ken magnada a mapan iti daddadakkel a siudad, kas iti Gulu, Kitgum, ken Lira. Apaman nga addadan sadiay, agsisinada a mapan kadagiti pasdek, estasion ti bus, parke, ken paraangan. No sumingising ti init, makitam manen ida kadagiti kalsada nga agaw-awid. Nupay karkarna, apay a kanayon nga aramidenda dayta?
DADDUMA a tattao awaganda ida iti pangrabii a biahero. Ngem dagitoy nga ubbing ket saan a mapan agtrabaho iti pangrabii a reliebo. Sumipnget pay no pumanawda iti pagtaenganda ta no rabiin iti kakaykaywan, napeggaden iti pagnanaedanda.
Dandanin dua a dekada a dagiti bario ket rarauten ti buyot dagiti gerilia ken kidkidnapenda dagiti ubbing. Kada tawen, ginasut nga ubbing a lallaki ken babbai ti makidnap kadagiti pagtaenganda sa mailemmeng dagitoy iti napuskol a kabakiran. Kaaduanna a rabii ti pannakakidnap dagiti ubbing tapno agbalin dagitoy a reserba dagiti rebelde. Isudanto ti sanayenda nga agsoldado, babaonen, ken makidenna kadakuada. No madi dagiti nakidnap nga ubbing, mabalin a putden dagiti nangkidnap kadakuada ti agong wenno bibigda. Makapasidduker ti pannakapapatay dagidiay natiliw a mangikagkagumaan nga agtalaw.
Adda pay dadduma nga agtutubo a biktima ti terorismo. Ubbing pay unay dagiti nabaldado a tin-edyer idiay Sierra Leone idi pinawad ken pinukolan dagiti nagtagibuneng a lallaki. Dagiti ubbing a lallaki ken babbai idiay Afghanistan agay-ayamda kadagiti kaarngi dagiti kulibangbang nga eksplosibo a naikali iti daga isu a mapawad ken mabulsekda no bumtak dagita a namaris nga “ay-ayam.”
Sabali met ti nagbanagan ti dadduma nga agtutubo a naapektaran iti terorismo. Kas pagarigan, idi 1995 a panangraut ti terorista idiay Oklahoma City, E.U.A., 19 nga ubbing, a dadduma kadakuada ti naka-diaper, ti karaman kadagiti 168 a tattao a napapatay. Kas iti napigsa nga angin a nangiddep kadagiti kandela, ti bomba ti insigida a nangkeltay iti biag dagidiay a maladaga. Inikkat dagiti terorista ti kalintegan dagiti ubbing nga agay-ayam, agkatawa ken arakupen ti amma ken innada.
Nabiit pay dagitoy a pasamak, ngem ti kinaranggas dagiti terorista ket sinigsiglon a mangap-apektar iti sangatauan kas iti makitatayto.
[Kahon iti panid 3]
PANAGSAGANA NO BILANG MATAY TI ANAKDA
“Itay agsapa a nariingak, inyimtuod ti sangapulo ti tawenna a barok, ‘Rimmaut kadin dagiti terorista?’” Kasta ti insurat ti autor a ni David Grossman maipapan iti kinaranggas a mapaspasamak iti lugarda. Kinunana pay: “Mabuteng ti barok.”
Kadagiti kallabes a tiempo, nagadu nga ubbing ti natay kadagiti panangraut dagiti terorista. Gapu iti dayta, sagsaganaan ti dadduma a nagannak ti naranggas nga ipapatay ti ubbing pay nga annakda. “Diakto pulos malipatan ti naminsan nga imbaga kaniak ti agtutubo nga agnobio maipapan kadagiti planoda iti masanguanan,” insurat ni Grossman. “Planoda ti agkallaysa ken maaddaan iti tallo nga annak. Saan a dua, no di ket tallo. Ngamin, no matay ti maysa, addanto pay dua a mabati.”
Saanda a nadakamat no ania ti aramidenda no matay ti dua kadagiti annakda—wenno no matayto amin dagitoy a tallo. *
[Footnote]
^ par. 12 Dagiti naadaw iti daytoy a benneg ket manipud iti libro a Death as a Way of Life, ni David Grossman.
[Picture Credit Line iti panid 3]
© Sven Torfinn/ Panos Pictures

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TOPIKO ITI AKKUB | MAPAGTALKANKA KADI?
Kinamapagtalkan
—Importante Pay Kadi?
Nagtrabaho ni Hitoshi iti accounting office ti maysa nga ahensia idiay Japan. Bayat nga ad-adalenda ken boss-na ti maysa a report maipapan iti kuarta, imbaga kenkuana ti boss-na a masapul a “doktorenna” ti report. Inlawlawag ni Hitoshi a saan nga ipalubos ti konsiensiana nga aramiden dayta a panagulbod. Kas resultana, imbaga ti boss-na a masesante isuna, ket talaga a kasta ti napasamak.
Kalpasan ti mano a bulan, naupay ni Hitoshi iti panagbirokna iti trabaho. Kas pagarigan, idi nainterbiu iti maysa a trabaho, imbaga ni Hitoshi a dina kayat ti agulbod iti trabahona. Insungbat ti nanginterbiu, “Sabsabali ti panagpampanunotmo!” Pinatibker dagiti kapamilia ken gagayyem ni Hitoshi ti determinasionna nga agbalin a napudno, ngem nagduadua. Kinunana, “Pinampanunotko no pagsayaatak met laeng ti panagbalinko a napudno gapu iti pammatik.”
Ipakita ti kapadasan ni Hitoshi a saan nga ipatpateg ti amin ti panagbalin a mapagpiaran. Kinaagpaysuanna, ibilang pay ti dadduma a padagsen laeng dayta, nangruna iti panagnegosio. “Napalawlawanak kadagiti suitik a tattao,” kuna ti maysa a babai nga agtrabtrabaho idiay South Africa, “isu a no dadduma, kasla mapilitanak a mangtulad kadakuada.”
Ti maysa a kita ti di kinamapagpiaran ket ti panagulbod, a normalen ita. Tawtawenen ti napalabas, iti panagadal ti maysa a psychologist ti University of Massachusetts Amherst a ni Robert S. Feldman, nakitana nga 60% kadagiti adulto ti agulbod iti maminsan iti kada 10 a minuto a panagsasarita. “Makapakigtot ti resultana,” kuna ni Feldman. “Dimi inekspektar a normalen a paset ti inaldaw a panagbiag ti panagulbod.” Ngem kasla saan a nakappapati ta nupay di kayat ti kaaduan ti mapagulbodan, kaaduan met a tattao ti agulbod.
Apay a normal itan ti panagulbod, panagtakaw, ken dadduma pay a kita ti di kinamapagtalkan? Ania ti epektona kadatayo ti di kinamapagtalkan? Ken kasanotayo a maliklikan dagita nga aramid?


text:
Estoria 6: Ti Naimbag nga Anak, ken ti Dakes
KITAEM da Cain ken Abel itatta. Isuda dadakkeldan. Nagbalin a mannalon ni Cain. Isu ti agmulmula ti pagay ken prutas ken natnateng. Ni Abel ti nagbalin a pumapastor ti karnero.
Maysa nga aldaw, nangyeg da Cain ken Abel ti sagut iti Dios. Nangyeg ni Cain kadagiti taraon manipud mulmulana. Ket ni Abel nangyeg met ti kasasayaatan kadagiti karnerona. Ni Jehova naay-ayo ken Abel ken iti sagutna. Ngem saan a naay-ayo ken ni Cain ken ti sagutna. Ammom kadi no apay?
Saan laeng a gapu ta nasaysayaat ti sagut ni Abel ngem ti sagut ni Cain. Gapu ngamin ta naimbag a tao ni Abel. Inayatna ni Jehova ken ti kabsatna. Ngem ni Cain ket dakes; saanna nga inayat ti kabsatna.
Kuna ti Dios ken Cain a balbaliwanna ti ar-aramidna. Ngem nakapungtot unay ni Cain gapu ta ad-adda a kaykayat ti Dios ni Abel. Isu nga idi bukbukoddan idiay kataltalonan, pinang-or ni Cain ni kabsatna nga Abel ti napigsa nga isut’ nakatayanna. Saan kadi a nagdakes dayta?
Ti Dios malaglagipna pay ni Abel, uray no isut’ natayen. Saan a malipatan ni Jehova ti nasayaat a tao kas ken Abel. Maysa nga aldaw isublinto ni Jehova ni Abel iti biag. Ket saanton a matay ni Abel. Saan kadi a nagsayaat a makitatayto dagiti nasayaat a tattao kas ken Abel?
Saan a maay-ayo ti Dios kadagiti tattao kas ken Cain. Isu a kalpasan ti panangpapatay ni Cain iti kabsatna, ti Dios ti nangdusa kenkuana. Isu ti impanawna ti adayo manipud dadduma iti pamiliana. Innala ni Cain ti maysa kadagiti kakabsatna a babbai, a nagbalin nga asawana.
Ti dadduma nga annak a lallaki ken babbai da Adan ken Eva ti nagaassawada ken naganakda met. Di nagbayag adun tattao ditoy daga. Intay ammuen ti dadduma kadakuada.
Genesis 4:2-26; 1 Juan 3:11, 12; Juan 11:25.
Dagiti Saludsod
- Ania ti trabaho da Cain ken Abel?
- Ania dagiti sagut nga inyeg da Cain ken Abel ken ni Jehova?
- Apay a naay-ayo ni Jehova iti sagut ni Abel, ken apay a saan a naay-ayo iti sagut ni Cain?
- Ania a kita ti tao ni Cain, ket kasano a pinadas ni Jehova nga ilinteg ni Cain?
- Ania ti inaramid ni Cain idi duduadan ken ni Abel idiay kataltalonan?
- Ania ti napasamak ken ni Cain kalpasan a pinapatayna ti kabsatna?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Genesis 4:2-26.
Kasano nga inladawan ni Jehova ti napeggad a sasaaden ni Cain? (Gen. 4:7)
Kasano nga impakita ni Cain no ania ti adda iti pusona? (Gen. 4:9)
Ania ti panangmatmat ni Jehova iti panangpapatay iti awan basolna? (Gen. 4:10; Isa. 26:21)
- Basaenyo ti 1 Juan 3:11, 12.
Apay a nakapungtot unay ni Cain, ket kasano nga agserbi daytoy kas pakdaar kadatayo ita? (Gen. 4:4, 5; Prov. 14:30; 28:22)
Kasano nga ipakita ti Biblia nga uray no dagiti kameng ti pamiliatayo ket busorenda ni Jehova, makapagtalinaedtayo latta a natarnaw? (Sal. 27:10; Mat. 10:21, 22)
- Basaenyo ti Juan 11:25.
Ania ti inkari ni Jehova kadagiti amin a matay maigapu iti kinalinteg? (Juan 5:24)
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Masursurotayo Kada Cain ken Abel?
I-print-yo daytoy nga aktibidad, basaenyo dagiti teksto iti Biblia ken kompletuenyo ti dayalogo.
Abel
—“Nupay Natay, Agsasao Pay Laeng”
Ania ti masursurotayo maipapan ken Abel ken iti pammatina uray bassit laeng ti dinakamat ti Biblia maipapan kenkuana?


text:
KAPITULO 14
No Kasano nga Agbalin a Naragsak ti Biag ti Pamiliayo
Ania ti kasapulan iti panagbalin a naimbag nga asawa a lalaki?
Kasano a maitungpal ti maysa a babai ti akemna kas asawa?
Ania ti ramanen ti panagbalin a nasayaat a nagannak?
Ania ti mabalin nga aramiden dagiti annak tapno agbalin a naragsak ti pamilia?
1. Ania ti tulbek ti naragsak a biag ti pamilia?
KAYAT ni Jehova a Dios a naragsak ti biag ti pamiliayo. Naglaon ti Biblia a Saona kadagiti balakad nga agpaay iti tunggal kameng ti pamilia, nga ilawlawagna ti kayat ti Dios nga akmen ti tunggal maysa. No itungpal dagiti kameng ti pamilia dagiti akemda a maitunos iti balakad ti Dios, makapnek unay ti resultana. Kinuna ni Jesus: “Naragsak dagidiay dumdumngeg iti sao ti Dios ken mangsalsalimetmet iti dayta!”—Lucas 11:28.
2. Ti kinaragsak ti pamilia agpannuray iti panangbigbigtayo iti ania?
2 Ti kinaragsak ti pamilia agpannuray a nangnangruna iti panangbigbigtayo a ti pamilia ket urnos ni Jehova, daydiay inawagan ni Jesus iti “Amami.” (Mateo 6:9) Adda ti tunggal natauan a pamilia gapu iti nailangitan nga Amatayo—ken awan duadua nga ammona no ania ti mangparagsak kadagiti pamilia. (Efeso 3:14, 15) No kasta, ania ti isursuro ti Biblia maipapan iti akem ti tunggal kameng ti pamilia?
TI DIOS TI NAMUNGANAY ITI PAMILIA
3. Ania ti kuna ti Biblia maipapan iti punganay ti natauan a pamilia, ken apay nga ammotayo a pudno ti ibagbagana?
3 Ni Jehova pinarsuana dagiti immuna a tao, da Adan ken Eva, ken pinagtiponna ida kas agassawa. Insaadna ida iti makaay-ayo a paraiso a pagtaengan ditoy daga—ti minuyongan ti Eden—ken imbilinna nga aganakda. “Agbungakayo ken agadukayo ket punnuenyo ti daga,” kinuna ni Jehova. (Genesis 1:26-28; 2:18, 21-24) Saan la a sarsarita daytoy, ta pinaneknekan ni Jesus a pudno ti kuna ti Genesis maipapan iti punganay ti natauan a pamilia. (Mateo 19:4, 5) Nupay adu dagiti parikut a sumangbay kadatayo ken saan a kas iti pinanggep ti Dios ti kasasaad ti biag ita, kitaentayo no apay a posible nga agbalin a naragsak ti pamilia.
4. (a) Kasano a makatulong ti tunggal kameng a mamagbalin iti pamilia a naragsak? (b) Apay a ti panangadal iti biag ni Jesus ket nakapatpateg iti kinaragsak ti pamilia?
4 Makatulong ti tunggal kameng a mamagbalin iti pamiliada a naragsak no tuladenda ti panagayat ti Dios. (Efeso 5:1, 2) Ngem kasano a matuladtayo ti Dios idinto ta ditay met makita? Mabalin a masursurotayo ti pannakilangen ni Jehova agsipud ta imbaonna ditoy daga ti inauna nga Anakna. (Juan 1:14, 18) Idi adda ditoy daga, daytoy nga Anak a ni Jesu-Kristo, nagsayaat ti panangtuladna iti nailangitan nga Amana, isu a kas man la ni Jehova ti kalanglangen ken dengdenggen idi dagiti nakakita ken immimdeng ken ni Jesus. (Juan 14:9) Gapuna, no sursuruentayo ti ayat nga impakita ni Jesus ken tuladentayo ti ulidan nga impaayna, makatulong ti tunggal maysa kadatayo a mamagbalin iti pamiliatayo a naragsak.
PAGWADAN KADAGITI ASSAWA A LALLAKI
5, 6. (a) Kasano nga agserbi a pagwadan dagiti assawa a lallaki ti panangtrato ni Jesus iti kongregasion? (b) Ania ti masapul nga aramidentayo tapno mapakawan dagiti basoltayo?
5 Kuna ti Biblia a tratuen koma dagiti lallaki dagiti assawada a kas iti panangtrato ni Jesus kadagiti adalanna. Usigem daytoy a bilin ti Biblia: “Assawa a lallaki, itultuloyyo nga ayaten dagiti assawayo, no kasano a ti Kristo inayatna met ti kongregasion ken inyawatna ti bagina a maipaay iti dayta . . . Iti kastoy a pamay-an rebbeng a dagiti lallaki ayatenda dagiti assawada a kas kadagiti bukodda a bagi. Ti agayat iti asawana a babai ay-ayatenna ti bagina, ta awan pay a pulos ti tao a nanggura iti bukodna a lasag; no di ket taraonan ken ipatpategna dayta, a kas met ti panangipateg ti Kristo iti kongregasion.”—Efeso 5:23, 25-29.
6 Ti panagayat ni Jesus iti kongregasion dagiti adalanna ket agserbi a perpekto a pagwadan kadagiti assawa a lallaki. Ni Jesus “inayatna ida agingga iti panungpalan,” nga insakripisiona ti biagna gapu kadakuada, uray no imperpektoda. (Juan 13:1; 15:13) Kasta met, nabalakadan dagiti assawa a lallaki: “Itultuloyyo nga ayaten dagiti assawayo ket dikay agpungtot a sipapait kadakuada.” (Colosas 3:19) Ania ti tumulong iti asawa a lalaki a mangyaplikar iti kasta a balakad, nangruna no agbiddut ti asawana? Rumbeng a laglagipenna dagiti bukodna a biddut ken no ania ti masapul nga aramidenna tapno pakawanen ti Dios. Ania ngay dayta? Masapul a pakawanenna dagidiay makabasol kenkuana, agraman ti asawana. Siempre, nasken a kasta met ti aramiden ti asawana. (Mateo 6:12, 14, 15) Maawatam kadi no apay a kuna dagiti dadduma a ti naballigi a panagasawa ket panagtipon ti dua a tao a sidadaan a mamakawan?
7. Ania ti inkabilangan ni Jesus, nga agserbi a pagwadan kadagiti assawa a lallaki?
7 Nasayaat met a tandaanan dagiti assawa a lallaki a kanayon a nakonsiderasion ni Jesus kadagiti adalanna. Inkabilanganna dagiti pagkapuyan ken pisikal a kasapulanda. Kas pagarigan, idi nabannogda, kinunana: “Umaykayo a pribado, dakayo, iti langalang a lugar ket aginanakayo iti apagbiit.” (Marcos 6:30-32) Maikari met dagiti assawa a babbai iti naayat a konsiderasion. Inladawan ida ti Biblia kas “narasrasi a basehas” ket masapul a ‘padayawan’ ida dagiti assawa a lallaki. Apay? Agsipud ta agpada a maikari dagiti assawa a lallaki ken babbai nga umawat iti “di kaikarian a parabur ti biag.” (1 Pedro 3:7) Laglagipen koma dagiti assawa a lallaki a napateg iti Dios ti maysa a tao, saan a gapu ta babai wenno lalaki, no di ket gapu iti kinamatalekna.—Salmo 101:6.
8. (a) Kasano a ti lalaki a ‘mangay-ayat iti asawana ay-ayatenna ti bagina’? (b) Ania ti kaipapanan ti panagbalin a ‘maymaysa a lasag’ ti agassawa?
8 Kuna ti Biblia a ti lalaki a ‘mangay-ayat iti asawana ay-ayatenna ti bagina.’ Pudno daytoy agsipud ta kas kuna ni Jesus, ti agassawa “saandan a dua, no di ket maymaysadan a lasag.” (Mateo 19:6) Masapul ngarud a ti seksual nga interesda ket agpaay laeng kadakuada a dua. (Proverbio 5:15-21; Hebreo 13:4) Maaramidda daytoy no ipakitada ti di agimbubukodan a pannakaseknan iti kasapulan ti tunggal maysa kadakuada. (1 Corinto 7:3-5) Imutektekam daytoy a palagip: “Awan pay a pulos ti tao a nanggura iti bukodna a lasag; no di ket taraonan ken ipatpategna dayta.” Dagiti assawa a lallaki rebbeng nga ayatenda ti assawada a kas iti panagayatda iti bagida, a laglagipenda a manungsungbatda iti uloda a ni Jesu-Kristo.—Efeso 5:29; 1 Corinto 11:3.
9. Ania a galad ni Jesus ti nadakamat iti Filipos 1:8, ket apay a dagiti assawa a lallaki rebbeng nga iparangarangda daytoy a galad kadagiti assawada?
9 Dinakamat ni apostol Pablo ti maipapan iti ‘kinalailo [wenno, kinadungngo] nga adda ken Kristo Jesus.’ (Filipos 1:8) Makapabang-ar ti kinadungngo ni Jesus, a kaay-ayo dagiti babbai a nagbalin nga adalanna. (Juan 20:1, 11-13, 16) Tartarigagayan dagiti assawa a babbai ti dungngo dagiti assawada.
ULIDAN KADAGITI ASSAWA A BABBAI
10. Kasano a nangipasdek ni Jesus iti ulidan kadagiti assawa a babbai?
10 Ti pamilia ket maysa nga organisasion. Tapno naannayas ti panagandarna, masapul nga adda ulona. Uray ni Jesus, adda Ulona a pagpasakupanna. “Ti ulo ti Kristo isu ti Dios,” no kasano a “ti ulo ti babai isu ti lalaki.” (1 Corinto 11:3) Ti panagpasakup ni Jesus iti kinaulo ti Dios ket nagsayaat nga ulidan gapu ta addaantayo amin iti ulo a masapul a pagpasakupantayo.
11. Ania a kababalin ti rebbeng nga ipakita ti asawa a babai iti asawana, ket ania ti mabalin nga epekto ti konduktana?
11 Agbiddut dagiti imperpekto a lallaki ken masansan a dida naan-anay a maakem ti kinauloda. Ania ngarud ti rumbeng nga aramiden ti asawa a babai? Di rumbeng a tagibassitenna ti kabaelan nga aramiden ti asawana wenno agawenna ti kinaulo ni lakayna. Nasayaat a laglagipen ti asawa a babai nga iti imatang ti Dios, napateg unay ti natalna ken naalumamay nga espiritu. (1 Pedro 3:4) No iparangarangna ti kasta a kababalin, nalaklaka a maipakitana ti nadiosan a panagpasakup, uray iti sidong dagiti narikut a kasasaad. Maysa pay, kuna ti Biblia: “Ti babai rebbeng nga addaan iti nauneg a panagraem iti asawana.” (Efeso 5:33) Ngem kasanon no ti asawa a lalaki dina bigbigen ni Kristo kas Ulona? Kastoy ti idagadag ti Biblia kadagiti assawa a babbai: “Agpasakupkayo kadagiti bukodyo nga assawa, tapno iti kasta, no ti asinoman saan a natulnog iti sao, mabalin a magun-od ida nga awan ti sao babaen iti kababalin dagiti assawada a babbai, agsipud ta nasaksianda ti nadalus a kababalinyo agraman ti nauneg a panagraem.”—1 Pedro 3:1, 2.
12. Apay nga awan pagdaksanna no sidadayaw nga iyebkas ti asawa a babai dagiti kapanunotanna?
12 Kapammatianna man ti asawana wenno saan, dina kayat a sawen nga awan panagraem ti asawa a babai no sitataktika nga iyebkasna ti kapanunotanna a maisupadi iti kapanunotan ni lakayna. Mabalin nga umiso ti kapanunotanna, ket pagimbagan ti pamiliana no denggen ni lakayna. Nupay saan nga immanamong ni Abraham idi nangisingasing ni Sara nga asawana iti praktikal a solusion ti maysa a parikut iti sangakabbalayanna, kinuna ti Dios kenkuana: “Imdengam ti timekna.” (Genesis 21:9-12) Siempre, no ti desision ti asawa a lalaki ket saan a maikaniwas iti linteg ti Dios, maipakita ti asawa a babai ti panagpasakupna babaen ti panangsuportana iti dayta a desision.—Aramid 5:29; Efeso 5:24.
13. (a) Ania ti idagadag ti Tito 2:4, 5 kadagiti naasawaan a babbai? (b) Ania ti kuna ti Biblia maipapan iti panagsina ken diborsio?
13 Iti panangtungpalna iti akemna, adu ti maaramidan ti asawa a babai nga agpaay iti pamiliana. Kas pagarigan, ipakita ti Biblia a dagiti naasawaan a babbai rebbeng “nga ayatenda ti annakda, a nasimbengda koma iti panunot, nadalus, managtrabaho iti pagtaengan, naimbag, nga ipaspasakupda ti bagbagida kadagiti bukodda nga assawa.” (Tito 2:4, 5) No kasta ti kababalin ti maysa nga asawa ken ina, magun-odna ti manayon nga ayat ken panagraem ti pamiliana. (Proverbio 31:10, 28) Ngem gapu ta imperpekto ti agassawa, adda dagiti nakaro a kasasaad a mabalin nga agbanag iti panagsina wenno diborsio. Adda dagiti kasasaad a ti Biblia ipalubosna ti panagsina. Nupay kasta, di rumbeng a laglag-anen ti panagsina, ta ibalakad ti Biblia: “Ti babai saan a sumina iti asawana; . . . ket ti lalaki saanna koma a panawan ti asawana.” (1 Corinto 7:10, 11) Ken ipalubos laeng ti Biblia ti diborsio no nakiabig ti asinoman kadagiti agassawa.—Mateo 19:9.
PERPEKTO NGA ULIDAN KADAGITI NAGANNAK
14. Kasano a trinato ni Jesus dagiti ubbing, ket ania ti kasapulan dagiti annak kadagiti dadakkelda?
14 Nangituyang ni Jesus iti perpekto nga ulidan nga agpaay kadagiti nagannak iti wagas a panangtratona kadagiti ubbing. Idi pinadas dagiti dadduma a paritan dagiti ubbing nga umasideg kenkuana, kinuna ni Jesus: “Bay-anyo dagiti ubbing nga umay kaniak; dikay padasen a pawilan ida.” Kalpasanna, kuna ti Biblia nga “innalana dagiti ubbing kadagiti takiagna ket rinugianna a binendisionan ida, nga impatayna kadakuada dagiti imana.” (Marcos 10:13-16) Yantangay inwayaan ni Jesus ti nakilangen kadagiti ubbing, saan kadi a kasta met ti rebbeng nga aramidem kadagiti annakmo? Saan a sangkabassit no di ket adu a panawen ti masapulda kenka. Nasken nga iwayaam nga isuro ida, ta bilin ti Dios dayta kadagiti nagannak.—Deuteronomio 6:4-9.
15. Ania ti mabalin nga aramiden dagiti nagannak tapno masalakniban dagiti annakda?
15 Bayat a dumakdakes daytoy a lubong, dagiti annak masapulda dagiti nagannak a mangsalaknib kadakuada kadagiti tattao nga aggandat a mangdangran kadakuada, kas kadagiti manangabuso. Usigem no kasano a sinalakniban ni Jesus dagiti adalanna, a sidudungngo nga inawaganna iti “babassit nga annak.” Idi natiliw ken asidegen a mapapatay, inliklikna ida iti peggad. (Juan 13:33; 18:7-9) Kas nagannak, nasken a nasiputka kadagiti panaggandat ti Diablo a mangdangran kadagiti annakmo. Nasken a pakdaaram ida. * (1 Pedro 5:8) Ad-adda nga agpeggad ita ti pisikal, espiritual, ken moral a kinatalgedda.
16. Ania ti maadal dagiti nagannak iti wagas ti panangtaming ni Jesus kadagiti pagkapuyan dagiti adalanna?
16 Iti daydi rabii sakbay ti ipapatay ni Jesus, nagsusupiat dagiti adalanna no siasino kadakuada ti natantan-ok. Imbes nga ungtanna ida, siaayat nga intultuloy ni Jesus a binalakadan ida babaen ti sao ken ulidan. (Lucas 22:24-27; Juan 13:3-8) No maysaka nga ama wenno ina, ammom kadi no kasano a matuladmo ti ulidan ni Jesus iti panangaturmo kadagiti annakmo? Pudno, kasapulanda ti disiplina, ngem maipaay koma dayta iti “maiparbeng a rukod,” saan ket a gapu iti pungtot. Dika agsao a sidadarasudos a “kas kadagiti panangsugat ti kampilan.” (Jeremias 30:11; Proverbio 12:18) Maipaay koma ti disiplina iti wagas a maawatanto ti anakmo a maitutop unay dayta.—Efeso 6:4; Hebreo 12:9-11.
PAGWADAN KADAGITI ANNAK
17. Kasano a nangipasdek ni Jesus iti perpekto nga ulidan kadagiti annak?
17 Adda kadi maadal dagiti annak ken ni Jesus? Wen, adda! Babaen ti mismo nga ulidanna, impakita ni Jesus no kasano ti panagtulnog dagiti annak kadagiti dadakkelda. Kinunana: “Sawek ti insuro kaniak ni Ama.” Innayonna: “Kankanayon nga aramidek ti bambanag a makaay-ayo kenkuana.” (Juan 8:28, 29) Natulnog ni Jesus iti nailangitan nga Amana, ket ibilbilin ti Biblia kadagiti annak nga agtulnogda kadagiti dadakkelda. (Efeso 6:1-3) Nupay maysa idi ni Jesus a perpekto nga ubing, nagtulnog kadagiti dadakkelna a da Jose ken Maria, nga agpada nga imperpekto. Awan duadua a nakatulong dayta a nangparagsak iti tunggal kameng ti pamilia ni Jesus!—Lucas 2:4, 5, 51, 52.
18. Apay a kanayon a nagtulnog ni Jesus iti nailangitan nga Amana, ket siasino ti maragsakan no agtulnog ita dagiti annak kadagiti dadakkelda?
18 Kadagiti ania a pamay-an a dagiti annak ad-adda a matuladda ni Jesus ken maparagsakda dagiti dadakkelda? Pudno, mabalin a no dadduma adda rigrigatna ti agtulnog kadagiti nagannak, ngem kayat ti Dios nga agtulnog dagiti annak. (Proverbio 1:8; 6:20) Kanayon idi a nagtulnog ni Jesus iti nailangitan nga Amana, uray iti sidong dagiti narigat a kasasaad. Naminsan, idi adda narigat unay a kayat ti Dios nga aramiden ni Jesus, kinuna ni Jesus: “Ikkatem kaniak daytoy a kopa [ti kayat ti Dios nga aramiden ni Jesus].” Nupay kasta, inaramid ni Jesus ti pagayatan ti Dios agsipud ta awan panagduaduana nga ammo ni Amana ti kasayaatan. (Lucas 22:42) No sursuruen dagiti annak ti agtulnog, maparagsakda unay dagiti dadakkelda ken ti nailangitan nga Amada. *—Proverbio 23:22-25.
19. (a) Kasano a sulisogen ni Satanas dagiti ubbing? (b) Ania ti mabalin nga epektona kadagiti nagannak no makaaramid iti di umiso dagiti annak?
19 Ti Diablo sinulisogna ni Jesus, ket masiguradotayo a sulisogenna met dagiti agtutubo nga agaramid iti di umiso. (Mateo 4:1-10) Us-usaren ni Satanas a Diablo ti impluensia dagiti kakadua, ket mabalin a narigat a sarangten dayta. Anian a nagpateg ngarud a liklikan dagiti ubbing ti makitimpuyog kadagiti agar-aramid iti dakes! (1 Corinto 15:33) Ni Dina nga anak ni Jacob, intultuloyna ti nakilangen kadagidiay saan nga agdaydayaw ken ni Jehova, ket naisagmak. (Genesis 34:1, 2) Panunotem laengen ti saem a sagabaen ti pamilia no makaaramid iti seksual nga imoralidad ti maysa a kameng ti pamilia!—Proverbio 17:21, 25.
TI TULBEK TI NARAGSAK A PAMILIA
20. Tapno naragsak ti pamilia, ania ti masapul nga aramiden ti tunggal kameng ti pamilia?
20 Nalaklaka a tamingen dagiti parikut iti pamilia no mayaplikar dagiti balakad ti Biblia. Kinapudnona, ti panangyaplikar kadagita a balakad ti tulbek ti naragsak a pamilia. Ngarud, dakayo nga assawa a lallaki, ayatenyo ti asawayo, ket tratuenyo a kas iti panangtrato ni Jesus iti kongregasionna. Dakayo nga assawa a babbai, agpasakupkayo iti kinaulo ti asawayo, ket tuladenyo daydiay maikari nga asawa a babai a nailadawan iti Proverbio 31:10-31. Dakayo a nagannak, isuroyo dagiti annakyo. (Proverbio 22:6) Dakayo nga amma, ‘idauluanyo ti sangakabbalayanyo iti nasayaat a pamay-an.’ (1 Timoteo 3:4, 5; 5:8) Ken dakayo nga annak, agtulnogkayo kadagiti dadakkelyo. (Colosas 3:20) Awan ti perpekto iti pamilia, ta agbiddut ti amin. No kasta, agpipinnakumbaba ken agpipinnakawankayo.
21. Ania a naragsak a masakbayan ti agur-uray kadatayo, ken kasano nga agbalin a naragsak ti pamiliatayo uray ita?
21 Pudno a naglaon ti Biblia iti adu nga agkakapateg a balakad ken sursuro maipapan iti biag ti pamilia. Maysa pay, isurona kadatayo ti maipapan iti baro a lubong ti Dios ken paraiso a daga a napno kadagiti naragsak a tattao nga agdaydayaw ken ni Jehova. (Apocalipsis 21:3, 4) Anian a nagragsak a masakbayan ti agur-uray kadatayo! Uray ita, naragsak ti pamiliatayo no tungpalentayo dagiti bilin ti Dios a masarakan iti Saona, ti Biblia.
^ par. 15 Dagiti impormasion a makatulong tapno masalakniban dagiti ubbing ket masarakan iti kapitulo 32 ti libro nga Agsursuroka iti Naindaklan a Mannursuro, nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
^ par. 18 No laeng bilinen dagiti nagannak ti anakda nga agsalungasing iti linteg ti Dios a di masapul nga agtulnog ti anak.—Aramid 5:29.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Panagdaydayaw ti Pamilia?
Ammuem no kasano a makatulong daytoy tapno sumingedka iti Dios ken tumibker ti relasionyo kas pamilia.


text:
SUHETO ITI AKKUB
Dagiti Selulam—Sibibiag a Libraria!
IDI 1953, impablaak ti dua a molecular biologists a da James Watson ken Francis Crick ti nadiskobreda, a nagpateg iti pannakaawat ti siensia maipapan iti biag. Nadiskobreda a ti estruktura ti DNA ket kasla dua a sinulid a nagkinnawikaw. * Kaaduanna a masarakan dayta iti nucleus dagiti selula. Naglaon ti DNA kadagiti “naisurat” nga impormasion isu a makuna a dagiti selula ket sibibiag a libraria. Nagresulta dayta a nakaskasdaaw a nadiskobreda iti ad-adu pay a moderno a panagdiskobre iti biology. Ngem para iti ania dagiti “naisurat” nga impormasion kadagiti selula? Ti mas makapainteres, kasano ngata a naikabil dagita iti selula?
APAY A KASAPULAN TI SELULA TI IMPORMASION?
Napanunotmo kadin, ‘Kasano ngata nga agbalin a kayo ti maysa a bukel? Kasano nga agbalin a tao ti pertilisado nga itlog? Kasanok a natawid ti langa dagiti nagannakko?’ Ti sungbat ket adda iti impormasion iti DNA.
Dandani amin a selula ket addaan iti DNA—dagiti komplikado a molekula a kasla atiddog a natiritir nga agdan. Iti genome ti tao wenno maysa a kompleto a set ti DNA, addaan dagita nga agdan iti agarup 3 a bilion a “tukad” dagiti kemikal. Awagan dagiti sientista dagita a “tukad” kas base pairs ta dua a kemikal a substansia ti mangbukel iti kada tukad. Adda uppat a klase dagita a kemikal. Ti pangababaan nga awag kadagita ket A, C, G, ken T a naala iti umuna a letra ti naganda. * Idi 1957, imbaga ni Crick a dagiti agsasaruno a “tukad” dagiti kemikal ti mangbukel kadagiti instruksion iti porma a code. Nangrugi a maawatan ti maipapan iti dayta a code idi 1960’s.
Dagiti impormasion, ladawan man dayta, uni, wenno sasao, ket maidulin ken maiproseso iti adu a pamay-an. Kas pagarigan, makaidulin ti kompiuter iti impormasion iti digital a pamay-an. Dagiti met sibibiag a selula ket agidulin ken agiproseso iti impormasion babaen kadagiti kemikal, ket ti DNA ti kangrunaan nga usarenda. Maipasa ti DNA no aggudua dagiti selula ken makapataud ti organismo iti kapadana—dagiti abilidad a napateg kadagiti adda biagna.
Kasano nga us-usaren dagiti selula ti impormasion? Panunotem ti DNA kas koleksion dagiti recipe (instruksion iti panagluto) a tunggal maysa ket naglaon kadagiti agsasaruno nga addang dagiti proseso. Tunggal addang ket naisurat a naimbag iti eksakto a sasao. Ngem imbes a cake wenno tinapay ti resultana, mabalin a repolio wenno baka. Siempre, kadagiti sibibiag a selula, eksakto ti amin a prosesona isu a mas komplikado dagita.
No maisurat ti impormasion a linaon ti DNA ti maysa a selula ti bakteria, agbalin dayta a 1,000 ti panidna a libro
Sa laeng mausar dagiti naidulin nga impormasion iti DNA no kasapulan daytan, kas koma no masapul a suktan ti nadadael wenno masakit a selula iti nasalun-at a selula wenno no ipasa dagiti pisikal a langa iti annak. Kasano kaadu nga impormasion ti malaon ti DNA? Alaentay a pagarigan ti bakteria, maysa kadagiti kabassitan nga organismo. Kuna ti German scientist a ni Bernd-Olaf Küppers a no ti impormasion a linaon ti DNA maipapan iti pannakaaramid ti maysa a selula ti bakteria ket maisurat iti lengguahe ti tao, agbalin dayta a 1,000 ti panidna a libro. Isu nga insurat ti chemistry professor a ni David Deamer: “Makapasiddaaw ti kinakomplikado ti uray kasimplean a kita ti biag.” Kasano la ngaruden ti kaadu ti impormasion iti maysa a genome ti tao? “Mapunno[na] ti libraria a naglaon iti sumagmamano a ribu a libro,” kuna ni Küppers.
‘NAISURAT ITI PAMAY-AN A MAAWATANTAYO’
Sigun ken Küppers, dagiti “naisurat” iti DNA ket maipada iti maysa a lengguahe. Kunana a kas iti lengguahe ti tao, husto ti pannakaurnos dagiti sasao dayta a lengguahe. Kayatna a sawen, adda “grammar” ti DNA, wenno paglintegan a sursurotenna, a mangkontrol a naimbag no kasano a maaramid ken masurot dagiti instruksion.
Dagiti “sasao” ken “sentensia” iti DNA ti mangbukel iti nagduduma a “recipe.” Dagita ti mangidalan iti pannakaaramid dagiti protina ken dadduma a substansia nga agbalinto a kangrunaan a paset ti agduduma a selula a mangbukel iti bagi. Kas pagarigan, mabalin nga ibaga ti “recipe” dagiti instruksion iti panagaramid kadagiti selula ti tulang, masel, kudil, wenno urat. “Ti kasla sinulid a DNA ket maysa nga impormasion, maysa a mensahe iti porma a code dagiti kemikal, maysa a kemikal iti kada letra,” insurat ti evolutionist a ni Matt Ridley. “Kasla di nakappapati, ngem agparang a naisurat dayta a code iti pamay-an a maawatantayo.”
Inkararag ti mannurat ti Biblia a ni David iti Dios: “Dagita matam nakitada uray pay ti maisiksikog a bagik, ket iti librom naisurat dagiti amin a pasetna.” (Salmo 139:16) Siempre, agdandaniw ni David idi insuratna dayta. Ngem no tarusam dayta, talaga a husto ti insuratna a kas iti dadduma pay a mannurat ti Biblia. Awan uray maysa kadakuada ti naimpluensiaan iti sarsarita nga adda mahikana wenno mitolohia dagiti nagkauna a tattao.—2 Samuel 23:1, 2; 2 Timoteo 3:16.
KASANO A NAIKABIL DAGITI IMPORMASION SADIAY?
Kaaduanna, no matarusan dagiti sientista ti maysa a misterio, agresulta dayta iti sabali manen a misterio. Pudno dayta iti pannakadiskobre ti DNA. Idi naammuan a naglaon ti DNA iti impormasion a code ti pormana, naisaludsod dagiti nauneg ti panagpampanunotna a tattao, ‘Kasano a naikabil dagiti impormasion sadiay?’ Gapu ta awan ti tao a nakaobserbar iti pannakaaramid ti umuna a DNA, masapul a datayo ti agaramid iti bukodtayo a konklusion. Ngem masapul a saan a pugpugto dagiti konklusiontayo. Panunotem dagitoy.
Idi 1999, nasarakan idiay Pakistan dagiti tedda ti nabuong a nakadadaan a damdamili nga adda naidumduma a marka, wenno simbolona. Saan pay a naammuan ti kaipapanan dagita a marka. Ngem kombinsidoda a gapuanan dagita ti tao.
Sumagmamano a tawen kalpasan a nadiskobre da Watson ken Crick ti estruktura ti DNA, inrekomenda ti dua a sientista ti panagbirok kadagiti coded radio signals manipud iti law-ang. Ditan a nangrugi ti panagbirok kadagiti nalalaing a sibibiag a parsua iti sabali a planeta.
Ti punto? Ipapan dagiti tattao a gapuanan ti nalaing a sibibiag a parsua ti aniaman nga impormasion, marka man dayta iti damili wenno signal manipud iti law-ang. Dida kasapulan a makita no kasano a naaramid dagita nga impormasion tapno agkonklusionda iti kasta. Ngem idi nadiskobre ti kakomplikaduan a code a naammuan ti tao—ti kemikal a code ti biag—adu ti nangipuera iti kinapudno nga adda nalaing a naggapuan dayta nga impormasion, nga ibagada a basta timmaud lattan ti DNA. Rasonable kadi dayta? Maitunos kadi dayta iti dadduma a konklusionda? Naibatay kadi iti siensia? Adda dagiti respetado a sientista nga agkuna a saan. Karaman kadakuada da Dr. Gene Hwang ken Professor Yan-Der Hsuuw. Ammuem no ania ti kunada.
Inadal ni Dr. Gene Hwang ti matematikal a nakaibasaran ti genetics. Mamati idi iti ebolusion ngem nagbalbaliw ti kapanunotanna gapu iti research-na. “Ti panagadal iti genetics,” kinunana iti Agriingkayo!, “ket mangted iti pannakaawat maipapan iti panagandar ti biag—pannakaawat a namagsiddaaw kaniak iti sirib ti Namarsua.”
Ni Professor Yan-Der Hsuuw ti mangidadaulo iti panag-research maipapan iti embryo iti National Pingtung University of Science and Technology idiay Taiwan. Mamati met idi iti ebolusion ngem nagbalbaliw dayta gapu iti research-na. Maipapan iti panaggudua dagiti selula ken iti panagbalin dagita a tisyu wenno organ, inkomentona: “Dagiti umiso a selula ket masapul nga eksakto ti panagsasaruno ti pannakabukelda ken eksakto a lugar ti pakabukelanda. Umuna a magrupoda nga agbalin a tisyu, sa magrupo dagita nga agbalin nga organ, saka, ken ima. Adda kadi inheniero nga uray iti arapaap laeng ket makaisurat kadagiti instruksion para iti kasta a proseso? Ngem dagiti instruksion iti panagdakkel ti embryo ket nakaskasdaaw ti pannakaisuratna iti DNA. No panunotek amin dagita, kombinsidoak a ti Dios ti nangdisenio iti biag.”
IMPORTANTE KADI NO ANIA TI PATIEM?
Siempre, wen! No ti Dios ti nangparsua iti biag, maikari laeng ngarud a ti Dios ti mapadayawan, saan a ti ebolusion. (Apocalipsis 4:11) Ken no inaramidnatayo ti nakalalaing a Namarsua, adda ngarud rason no apay a sibibiagtayo. Saan koma a kasta no ti biag ket basta timmaud lattan. *
Wen, agbirbirok iti makapnek a sungbat dagiti nalawa ti panagpampanunotna a tattao. “Ti panagbirok ti tao iti panggep ti biagna ti kangrunaan nga inspirasionna iti biag,” kinuna ni Viktor Frankl, a propesor ti neurology ken psychiatry. Kayatna a sawen, adda naespirituan a panagkasapulantayo a kayattay a mapennek. Samo la maawatan no apay nga adda kasta a riknatayo no bigbigem nga inaramidnatayo ti Dios. Ngem no talaga nga inaramidnatayo ti Dios, adda kadi intedna a pamay-an tapno mapennektayo dayta a naespirituan a kasapulantayo?
Sinungbatan dayta ni Jesu-Kristo idi kinunana: “Ti tao agbiag, saan nga iti tinapay laeng, no di ket iti tunggal sao a rumrummuar iti ngiwat ni Jehova [wenno, ti Dios].” (Mateo 4:4) Gapu kadagiti sasao ni Jehova a Dios a nairekord iti Biblia, napennek ti naespirituan a kasapulan ti minilion, naaddaan direksion ti biagda, ken naikkanda iti namnama para iti masanguanan. (1 Tesalonica 2:13) Sapay koma ta kasta ti maaramidan ti Biblia kenka. Maikari ngarud nga adalem daytoy a naidumduma a libro.
^ par. 3 Intuloy nga inadal da Watson ken Crick dagiti nadiskobre dagiti immun-una a researcher maipapan iti DNA wenno deoxyribonucleic acid.—Kitaem ti kahon a “ DNA—Napateg a Tawtawen.”
^ par. 6 Adenine, cytosine, guanine, ken thymine ti nagan dagita.
^ par. 22 Ad-adda a nailawlawag ti isyu maipapan iti panamarsua ken ebolusion kadagiti broshur a The Origin of Life—Five Questions Worth Asking ken Naparsua Kadi ti Biag? a mabasa iti www.jw.org.


text:
Prepektura ti Toyama
Ti Prepektura ti Toyama (富山県 Toyama-ken?) ket maysa a prepektura iti Hapón a mabirukan idiay rehion ti Hokuriku idiay isla ti Honshū.[2] Ti kapitoliona ket ti siudad ti Toyama.[3]
Ti Toyama ket isu ti umuna nga industria a a prepektura idiay Luek ti Toyama a pantar tio Baybay Hapón, ken addaan ti panagtiwan ti indistria itinalaka nga elektrisidad gapu ti kaadu ti danum a rekursos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "富山県の魅力・観光>シンボル". Sapot a pagsaadan ti Prepektura ti Toyama (iti Hapón). Prepektura ti Toyama. Naala idi 9 Septiembre 2011.
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Prepektura ti Toyama" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 991 iti Liblibro ti Google; "Hokuriku" iti p. 344 iti Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Toyama" iti p. 991 iti Liblibro ti Google.


text:
Monday, February 17, 2014
Ti namsek a karakter ken ti pungan a kas behikulo ti nangrugian ken naggibusan ti sarita ken nagsakayan ti palimed, ti panangliklik a mangiladawan iti nalaad a pagteng, ti tema ti sarita, dagiti nagpintasan ti “Ti Palimed ni Katugangak” a sarita ni Aileen D. Serrano, ken nangabak iti Maika-3 a Gunggona, Salip iti Sarita iti Ilokano, 2013 Carlos Palanca Memorial Awards for Literature, Ilocano Category. Adu pay iti nakitami a nagpintasanna ngem dagiti nainaganan laeng ti inkam trataren ken bukitkitan.
Simple laeng ti sarita. Gagangay. Namin-adun a nakabasatayo iti kastoy a sarita. Naulit-ulit, nupay kasta, adda met pangabigna nga isu iti mangipaay iti pannakapnek kalpasan a nabasa.
Lalo ti kaimudingan ni Celia Rodriguez ken ti pungan ti Nanang Ipang, nga isu pay ti nangibun-ay ti isem ken panagtung-ed, naisalsalumina dagitoy a nangpapintas.
No agbasaka iti sarita, lalo no sika ket maibilang nga agpalpaliiw iti panagtulid kadagiti babasaen, sapulen wenno urayen nga adda ti pakaisagudan wenno adda ti banag a mangipaay iti pannakaisab-it iti immatang.
Ania ti signipikante ni Celia Rodriguez iti sarita?
Nadakamat laeng iti apagapaan. Dayta ti rumbeng a mapasamak iti panangiyarig. Isu nga ababa laeng met. Ababa ngem dakkel ti kaipapananna wenno akemna iti sarita.
“Minatmatak ti rupana. Uray agkurkuretreten dagiti pingping ken mugingna, saan a mailibak a napintas ni Nanang Ipang idi kabambanuaganna. Naingpis dagiti bibigna, pangmaratiddogen dagiti kurimatmatna, ken kimmampuso ti rupana. Saan a paatiw ken ni Celia Rodriguez nga artista...”
Inyarig ti autor ti kangrunaan a karakter ti saritana ken ni Celia Rodriguez. Iti pelikula, maysa a signature a kontrabida ni Celia Rodriguez. Saanen a nasken nga iladawan ti kinaasinona ta dayta ti iladladawan ti kangrunaan a karakter, ni Nanang Ipang. Ala-Celia Rodriguez ni Nanang Ipang.
Kangrunaan a karakter, kunatayo manen ta ni la ngarud Nanang Ipang ti masarsarita. Isu ngarud a napauloan iti “Ti Palimed ni Katugangak” ken ti secondary character ket ni Odette, nga isu iti manarsarita.
Ni Odette ket addaan iti karakterisassion a di pulos agbaliw, no ania daydiay inkawes ti autor kenkuana, isun dayta, a saanen a pulos nga agbaliw, natural laeng dayta ta secondary character wenno supporting role. Kastoy ti panangilawlawag ti About.com maipapan kadagiti minor a karakter iti sarita.
A flat character is a minor character in a work of fiction who does not undergo substantial change or growth in the course of a story. Also referred to as “two-dimensional characters” or “static characters,” flat characters play a supporting role to the main character, who as a rule should be round.
Ni ala-Celia Rodriguez a Nanang Ipang, ti addaan iti round character.
A round character is a major character in a work of fiction who encounters conflict and is changed by it, kuna met laeng ti reperensiatayo.
Ni Nanang Ipang, nga addaan iti kababalin a managuyaw, managtagibassit iti manugangna nga ni Odette. Ngem iti udina, agbalbaliw daytoy. Ta timmaud met laeng dagita a negatibo nga aramidna gapu iti frustrations iti arapaapna iti biag. Dayta ngamin pannakapaay ken pannakakeltay iti arapaap ti biag ti gagangay a mamagbaliw iti maysa a tao; ket no saan a maalwadan isu daytoy iti mangikarangukong wenno mangitinnag iti tao iti abut nga awan patinggana.
Kastoy man iti panagbabawi ni Nanang Ipang ken ti pannakaidatag ti frustrations-na iti biag ken isu iti rason no apay a nag-ala-Celia Rodriguez iti tratona ken Odette.
“Dakkel ti nagkurangak kenka, nakkong. Inrantaka a pinaspasakitan idi ta no mabalbalin ket saan koma a sika ti kayatko a maasawa ni Ronnie.” Nakigtotak a nakangngeg iti kinapudno manipud iti katugangak. “Inrantak a pinagsaksakit ti nakemmo ta kayatko koma idi nga agtalawka sakbay a nagkasarkayo iti anakko. Adda Hawayana a yasawami koma ken ni Ronnie ta kayatko koma met a maalanakto idiay Hawaii tapno idiaykamin nga agnaed. Ngem iti panagpaut ti panagdendennayo, nakitak no kasano nga inaywanam ti pamiliayo. Dimmakkel a nasisingpet ken masisirib dagiti annakyo a babbai. Awanen ti mabalinko pay a dawaten.”
Nasayaat laeng ta balitok ti panagpuspuso ni Odette. Balitok a manugang ken ammona a tarabayen ken aywanan ti pamiliana, dayawen ken asikasoen ti nataengan a nakaikamanganna.
Karakter a naibugas iti kababalin dagiti Ilokano. Maysa a tagipatgen (values) a rumbeng laeng a taginayunen ken saluadan. Naisalsalumina ken nanakem a talugading.
Nupay mangrugin iti pannakaisawsawna iti nagduduma a tibnok iti nagduduma a puli ken bunga iti aglawlawna, natayengteng pay laeng daytoy a galad ken ugali ni Ilokano, nga inladawan ti sarita. The gem of the story. Ti tagipatgen nga ibati ti sarita iti muging dagiti riders. Ta no awan daytoy iti sarita, ti literatura ket awan met iti kaimudinganna malaksid iti entertainment. Ti bunga ti arte ket adda latta nga adda ibatina a pagsayaatan, pagdur-asan, mangitag-ay iti kabibiag, mangirugi iti panagbalbaliw no di man isu ti ingpen a ladawan ti humanidad. Ken kanayon nga ipalagip dagiti agpakontes iti panangiladawan iti napipintas nga ugali ken kababalin ni Ilokano. Ket maysa daytoy a sarita a nangiladawan iti manakem a kababalin.
Ket ti met nadungrit a pungan? Ania met ti kaimudinganna iti sarita?
Sizzling hot. Ti pangpaimas iti panagkaldo, nangpananam iti sarita. Nangiruangan iti sarita ken dayta metten a punto iti ayan ti rugi ti nangigibusanna. Isu ti nangipasakayanna ti redeeming quality ti sarita—ti panangallangon, panangsubbot iti nagbiddutan, ti panagbabawi—a rumbeng laeng a mapasamak. Adda subad ti kinaimbag nga aramid. Affirmation ti flat character ni Odette. Affirmation ti round character ni Nanang Ipang—ta no maminsan, saan laeng nga ibaga, ipakita, ken dadduma pay dagiti pammaneknek iti kinasiken ti karakter no di ket maipasango met iti pannakatingiting wenno pannubok ti ikutna a saguday.
Iti panangiparang ti pungan ket lukat, bagi, ken paggibusan ti sarita wenno iti direkta a pannao, ti palimed ni Nanang Ipang. Kastoy man ti pannakaiparang ti eksena.
“Kinepkepanna ti paggugustona a pungan a dina pulos kayat a palabaan uray no kasano iti panangal-allukoymi. Nakarugrugit ken nakaang-angsegen ngem kasla isu ti duayyana no makepkepanna daytoy. Ibagana a saan a makaturog no saanna a rakeprakepen. Apaenna amin a mangig-iggem.”
Iti utek ni managpaliiw a rider, damagenna met iti bagina no ania ti kaipapanan dayta nakarugrugit ken nakaang-angseg a pungan. Dagiti addaan iti mata a panagpaliiw, sublianna ti paulo. Ti ngamin paulo, usually a pakakitaan no ania ti masarsarita. Ania ngamin ti masarsarita?
Ta ania ngamin ti masarsarita? Ti palimed ni katugangak. Ania dayta a palimed? Nasken nga ituloy a basaen tapno maammuan. Isu daytoy iti agserbi a kas sima ti immatang tapno ituloy a basaen ti sarita ta naimulan iti panunot iti kinaadda ti palimed, ken no ania ti relasion dayta a palimed iti pungan. Addan ti sisiimen wenno palpaliiwen ti rider.
Iti panagtultuloy a pannakaibukirad ti palimed, mabasa daytoy nga ad-adda pay a mangpikapik kadagiti agbasbasa.
“Agurayka, anakko,” kinunana. Inyawatna ti nadungrit a salladayna kaniak. “Alaem daytoy ta isu laeng ti mabalinko nga isubad iti adu nga an-anusmo kaniak.
Saanko nga impadlaw ti pannakaalumiimko. Timmakderak a nangawat iti pungan. Immisemak a nagyaman.
Ti balikas a laba ti kangrunaan nga aramiden ti Odette ta dayta la ngarud ti rumbeng koma a maaramid, a kas nadakamat iti pannakailukat, ti kinaadda ti palimed; nga isu iti pannakawarwar ti palimed no ania dayta. Aramiden ngarud ni Odette iti pananglaba iti pungan—iti panangsukatna iti paneksekan wenno seksek.
Ti pannakalukat ti palimed.
“Ngem napaumelak iti naimuttalat kadagiti matak. Maysa a pareha ti balitok nga aritos nga addaan iti bato a diamante a kas kadadakkel dagiti kuko ti kikitko. Adda pay dua a balitok a pulseras, maysa a balitok a kuentas, ken maysa a singsing a diak ammo no ania a klase ti batbato dagiti naimula iti aglawlaw daytoy ta agsasabali met ti maris no maipasir iti lawag ti bombilia. Naglaok a silver ken balitok ti mismo a singsing. Nalabit nga awan ti makaammo maipanggep kadagitoy. Idi mangrugin nga agkapsut ni Nanang Ipang, maysaak a nakaimatang iti panagpengnget dagiti dua nga annakna a babbai. Pinaginnagawan dagitoy ti jewelry box-na a naglaon kadagiti antigo nga alahas a tinawidna pay laeng kano kadagiti dadakkelna.
“Alaem daytoy ta isu laeng ti mabalinko nga isubad iti adu nga an-anusmo kaniak.”
Iti lennekan, naulimek. Ngem no adda maulinigan a babassit nga asug ken unnoy, isu dayta ti araraw ti parsua a sitatakder iti nagbaetan ti aldaw ken rabii, a sakbay a dumteng ti transition mapanawanna koma ti lubong a natalinaay, nga awanan laok a nangisit a babak—ta segun dagiti addaan nawada a muging, dagiti nangisit a babak ti mangpadagsen iti panaglayag nga agturong iti nakaimudingan. Ket ti panagbabawi kadagiti inar-aramid a di maiparbeng lalo iti pada a tao, kadagiti kameng ti pamilia ket adda pay laeng kaimudinganna, a kas ibasar iti pannursuro iti nariingan a pammati; iti sarita, adda daytoy nga araraw-panagbabawi...
“Apo, dimo kadin paatiddogen ti panagtutuokko. Mabainakon ken ni Odette a manugangko a nakaan-anus kaniak uray no saan a nasayaat ti panangtratarko idi kenkuana. Naimbag pay ket isuna ta maserbiannak, ngem dagiti annakko a babbai a di pay makaitured nga umay mangsirip kaniak, ken mangkita no sibibiagak laeng wenno saanen. Idawdawatko laengen, Apo, a saanmo koma a pukpukawen daytoy a kakaisuna a nakemko, ta diak kayat a marigatan dagiti mangtaraken kaniak. Alaennak kadin, Apo, iti kabiitan a panawen...”
Nasaksian ni Odette iti panagkararag-pannakisao ni Nanang Ipang iti Namarsua ket nanggegna ti araraw daytoy. Maysa nga eksena a mangsubok manen ti kabaelan ti Odette nga agdesision iti maiparbeng...
Matukay ket maaringan ti addaan nalukneng a panagpuspuso ta ngamin ti kararag ket personal nga unnoy ken pannakisao iti Namarsua.
No personal a komunikasion, ti kayatna a sawen ket kabukbukodan a preperensia, nga awanan iti inpluensia nga agtaud iti sabali a tao wenno iti banag a nakaited iti motibo a nangigutugot a mangaramid kadayta a banag.
Maitutop laeng iti pannakisarita ti asinoman iti Mannakabalin a Namarsua, aglalo no kaaddan iti ngangitingitan iti panagtabon ti init wenno twilight zone. Aramid daytoy dagiti dadduma pay a relihion a saan a sakupen ti Kristianismo.
Daytoy a paset ti istoria degdeganna ti pammati iti asinoman a napasnek a makabasa. Makaimpluensia ken makapatignay rikna a situasion.
Ta saan kadi a daytoy ti tarigagayan ti amin, ti kinaadda iti kinatalinaay inton dumteng ti panungpalan?
Nabaknang a kapanunotan.
No taldiapan met ti ugali ken tabas ti naretor, ni Odette, adda makita a rason no apay a saan nga agbaliw ti riknana iti nakaikamanganna ta ammona a tingitingen ti mapaspasamak nga isu iti gamuloenna iti inaldaw-aldaw.
“...Impariknana idin kaniak a saannak a kayat a manugang ngem saanko met sinubadan iti gura. Dinayawko ketdi babaen ti panagayat ken panangasikasok ken lakayko.”
Saan a sinubadan ni Odette ti negatibo a nariknana ken ni Nanang Ipang no di ket impariknana, impakitana a natakneng a naikamang. Awan kenkuana ti balikas a ngipen iti ngipen ken kaarngina.
Ammona a basaen ti situasion ken pagsasaadanna isu a kabaelanna a timbengen dagiti pasamak. Nabasana no apay a nadagsen ti rikna ni Nanang Ipang kenkuana ta gapu daytoy iti frustrations wenno arapaapna a makaturpos koma met iti kursona ni Ronnie nga anak daytoy. Gagangay a marikna ti maysa a nagannak dayta ket pabasolenna ti naikamang wenno agdas-al iti naikamang ti gura. Ngem agbaaw met laeng dayta inton maipakita ti panagayat ken panangipateg iti pamilia.
Saan a nagimula iti sakit ti nakem ken saan a nagibalbales.
“Nagpangngaduaak no sumrekak iti kuarto wenno saan. Inkeddengko a baybay-ak ni Nanang Ipang tapno makapagwayas a mangipeksa kadagiti im-impenna. Maawatak a kasapulanna ti sumagmamano a kanito a panagwaywayas tapno makapagpanunot ken mangutob iti nagbanagan dagiti nasayaat ken dagiti madi nga inar-aramidna iti padana a tao. Adu pay dagiti simmaruno a sinasaona ngem saankon a dinengngeg. Kasla inalasko ti bagik a mangsiim ken manguray kadagiti dadduma pay nga isawangna. Umanayen a naamuak nga agbabbabawin kadagiti panangin-insultona kaniak idi nabiitak pay a naikamang kadakuada.”
Ti maysa pay a nakitami a naisangsangayan iti sarita ket ti point of view. Maysa a first person participant. Partisipante wenno supporting role laeng ti akem ti narrator (ni Odette).
Ti maysa pay a first person point of view ket ti “I” wenno “siak” ti kangrunaan a bida. Ni “siak” ti kangrunaan nga agakem, ni “siak” pay ti narrator.
Iti pammaliiwtayo, ti point of view a first person participant ket manmano a mausar iti Ilocano literature. Saan nga ammo no apay. Nalabit a saan a papolar wenno makatikaw. Dagiti laeng makaidasig ti kaipapanan ken pagdumaan ti flat character ken round character dagiti nagballigi itoy a nangusar itoy point of view.
Well written a sarita. Maikari ti naipaay a pammadayaw.
Nabara a kablaaw iti autor! #
Posted by Ka Iddo at 11:43 AM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
The Sound of Music (pelikula)
Ti The Sound of Music (Ilokano: Ti Uni ti Musica) ket maysa a Broadway a musikal ken maysa a pelikula a naibatay iti libro a The Von Trapp Family Singers a sinurat ni Maria von Trapp. Linaonna ti adu a nalatak a kankanta a kas iti "Edelweiss", "My Favorite Things", "Climb Every Mountain", "Do-Re-Mi", "Sixteen Going On Seventeen," "The Lonely Goatherd", ken "The Sound of Music."
Ti pelikula a nairuar idi 1965 ket inturong ni Robert Wise ken nagbidaan da Julie Andrews a nagakem kas Maria ken Christopher Plummer a nagakem kas Kapitan von Trapp. Nagun-od ti pelikula ti pammadayaw a Kapintasan a Pelikula ken Kalaingan a Direktor iti Pammadayaw nga Oscar.


text:
Talayan, Maguindanao
Ti Talayan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Talayan ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Boboguiron
- Damablac
- Fugotan
- Fukol
- Katibpuan
- Kedati
- Lanting
- Linamunan
- Marader
- Binangga North
- Binangga South
- Talayan
- Tamar
- Tambunan I
- Timbaluan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Maguindanao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
1Saludsodek ngarud: Linaksid kadi ti Dios dagiti tattaona? Saan! Siak a mismo, Israelitaak. Nagtaudak iti kaputotan ni Abraham. Kamkamengak iti tribu ni Benjamin. 2Saan a linaksid ti Dios dagiti tattao a pinilina manipud idi damo. Ammoyo ti paset ti Nasantoan a Surat a nakailanadan ti panagdawat ni Elias iti Dios a maibusor iti Israel. 3“Apo,” kinunana, “pinatayda dagiti profetam ket rinakrakda dagiti altarmo. Siak laengen ti nabati, ket kayatdak pay a patayen.” 4Ania ti insungbat ti Dios kenkuana? Kinunana, “Nangibatiak iti pitoribu a tattaok a di nagrukbab ken ni Baal a didiosen.” 5Kasta met ita: adda natda a pinili ti Dios babaen iti paraburna. 6Naibatay ti panagpilina iti paraburna, saan nga iti inaramidda. Ta no naibatay ti panagpili ti Dios iti inaramid dagiti tattao, saanen a maibilang a pudno a parabur. 7Ania ngarud? Saan a nasarakan dagiti Israelita ti sapsapulenda. Ti bassit a grupo a pinili ti Dios ti nakasarak. Saan nga inkaskaso ti dadduma ti ayab ti Dios. 8Kas kuna ti Nasantoan a Surat, “Pinatangken ti Dios ti puso ken isipda. Agpapan ita, saanda a makakita wenno makangngeg.” 9Ket kuna ni David: “Matiliw ken masiloanda koma kadagiti fiestaanda; Matnagda koma, madusada koma! 10Makullaapan koma dagiti matada tapno dida makakita; Ket pagkubboen koma ti Dios ida iti agnanayon.” 11Saludsodek ngarud: Idi naitibkol dagiti Judio, saanda kadin a bimmangon? Natnagda kadi iti pakadadaelanda? Saan! Gapu ta nagbasolda, immay ti pannakaisalakan kadagiti Hentil tapno apalan ida dagiti Judio. 12Inyeg ti basol dagiti Judio ti nawadwad a bendision ditoy lubong, ket ti kinakurang ti pammatida inyegna ti nawadwad a bendision kadagiti Hentil. Dinto aya ad-adu pay ti bendision inton maibilang amin a Judio a tattao ti Dios? 13Makisaoak ita kadakayo a Hentil. Yantangay ta apostolak kadagiti Hentil, pagpannakkelko ti trabahok 14bareng no umapal dagiti kadaraak, ket iti kasta, addanto maisalakan kadakuada. 15Idi nailaksidda, nagbalin ti sangkataoan a gayyem ti Dios. Anianto ngarud inton awaten ida ti Dios? Mayarigto iti panagungar kadagiti natay! 16No maidaton iti Dios ti umuna a paset ti tinapay, maidaton met ti entero a tinapay. No dagiti ramut ti kayo ti maidaton iti Dios, maidaton met dagiti sanga. 17Nasip-ak ti sumagmamano a sanga ti natartaripato nga olibo, ket naisulbong iti daytoy a kayo ti sanga ti balang nga olibo. Sika a Hentil, mayarigka iti dayta balang nga olibo, ket mairanudka ita iti natibker ken nabunga a biag dagiti Judio. 18Dimo ngarud laisen dagiti nasip-ak a sanga. Apay nga agtangsitka? Maysaka laeng a sanga. Laglagipem a saan a sika ti mangtaraon iti ramut, no di ket sika ti taraonanna. 19Ngem kunamto, “Wen, ngem nasip-ak dagiti sanga tapno adda pakaisulbongak.” 20Pudno daytoy. Nasip-akda agsipud ta dida namati, ngem agtalinaedka iti lugarmo agsipud ta mamatika. Ngem dimo pagtangsit daytoy. Agbutengka koma ketdi. 21No saan a kinailalaan ti Dios dagiti Judio a mayarig kadagiti sigud a sanga, kailalaannakanto ketdin? 22Makitatayo ngarud ti kinamanangngaasi ken kinainget ti Dios. Nainget kadagiti natnag, ngem naasi kenka no la ket kankanayon nga agtalinaedka iti kinamanangngaasina. Ta no saan, uray sika, masip-akkanto met. 23Ngem no mamati dagiti Judio, maisublidanto iti sigud a yanda, agsipud ta kabaelan ti Dios nga isubli ida. 24Mayarigkayo a Hentil iti nasip-ak a sanga ti balang nga olibo, ket nupay maikontra iti nakaparsuaan, maisulbong iti nataraken a kayo ti olibo. Mayarig dagiti Judio iti daytoy natartaripato a kayo. Nalaklakanto ngarud ti panangisubli ti Dios kadagitoy a sanga iti kayo a nakasip-akanda. 25Adda palimed, kakabsatko, a kayatko a maammoanyo tapno diyo ipagarup a masiribkayo. Daytoy ti palimed: Agpatingganto ti panagsukir dagiti Israelita, ngem santo la agpatingga inton makompleto ti bilang dagiti Hentil a mamati iti Dios. 26Kalpasanna, maisalakanto ti amin nga Israel. Kas kuna ti Nasantoan a Surat: “Aggapunto ti Mangisalakan idiay Sion, pukawennanto ti amin a kinadakes iti kaputotan ni Jacob. 27Daytoyto ti pakitulagak kadakuada, inton pakawanek dagiti basolda.” 28Agsipud ta saan nga awaten dagiti Judio ti Naimbag a Damag, kabusor ida ti Dios gapu kadakayo a Hentil. Ngem gapu iti pagayatan ti Dios, ipatpategna met la ida gapu iti karina kadagiti kapuonanda. 29Ta saan a baliwan ti Dios ti panunotna maipapan iti pilien ken bendisionanna. 30No maipapan kadakayo a Hentil, nagsukirkayo idi iti Dios. Ngem ita, inawatyon ti asi ti Dios agsipud ta nagsukir dagiti Judio. 31Iti kasta, iti agdama, agsukir dagiti Judio tapno awatenda met ti kaasi a kas iti inawatyo. 32Ta pinagbalin ti Dios dagiti amin a tattao a balud ti kinasukir tapno maipaayna ti kaasi kadakuada amin. 33Anian a kinabaknang ti Dios! Anian a naguneg ti sirib ken ammona! Siasino ti makailawlawag kadagiti pangngeddengna? Siasino ti makasurot kadagiti dalanna? 34Kas kuna ti Nasantoan a Surat: “Siasino ti makaammo iti panunot ti Apo? Siasino ti makabalin a mangbalakad kenkuana? 35Siasino ti adda naipaayna kenkuana, Tapno masapul a masupapakan?” 36Ta isu ti namarsua kadagiti amin. Agbiagda amin babaen kenkuana ket agserbida kenkuana. Madaydayaw koma ti Dios iti agnanayon! Amen.
Copyright
Learn More


text:
Biolohiko a pannakaidasig
Ti bilohiko a pannakaidasig, wenno sientipiko a pannakaidasig iti bilolohia, ket maysa a pamay-an iti sientipiko a taksonomia nga inus-usar a panangigrupo ken panangikategoria kadagiti organismo kadagiti grupo a kas ti henero wenno sebbangan. Dagitoy a grupo ket naam-ammuan a kas dagiti takson.
Ti moderno a biolohiko a pannakaidasig ket adda ti ramutna iti obra ni Carolus Linnaeus, nga isu ket nangigrupo kadagiti sebbangan segun kadagiti nagbibingayan a pannakailasin. Dagitoy a panangigrupo ket nabaliwanen gapu iti Darwiniano a pamunganayan iti sapasap a taudan. Iti pannakaiyammo iti kladistiko a pamay-an idi naladaw a maika-20 a siglo, ti pilohenetiko a taksonomia a nakaigrupuan dagiti organismo a puro a naibatay iti nainperensia nga ebolusionario a pannakaikabagian, a saan a nangikaskaso ti morpolohiko a pannakaipadpada, ket nagbalinen a sapasap kadagiti dadduma a lugar ti biolohia.[1] Ti molekular a pilokenetiko, nga agus-usar iti DNA a panagsisinnnaruno a kas datos, ket nangiturong pay kadagiti kinaudi a panagbalbaliw ken mabalin nga gatultuloy daytoy iti kastoy. Ti biolohiko a pannakaidasig ket tagikua ti siensia iti biolohiko a sistematika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Laurin, M. (2010). "Ti suhetibo a kasasaad dagiti Linneo a kategoria ken ti nagbanaganan iti ebolusionario a biolohia ken dagiti biodibersidad a panagadal". Dagiti Kontribusion iti Soolohia. 79 (4). Naala idi 21 Marso 2012.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Atran, S. (1990). Dagiti KOgnitibo a Pundasion iti masna a pakasaritaan: para iti antropolohia ken siensia. Cambridge, Inglatera: Unibersidad ti Cambridge a Pagm,lditan. xii+360 pages. ISBN 0-521-37293-3.
- Larson, J. L. (1971). Rason ken panagsanay. Ti representasion iti Masna nga Urnos iti obra ni Carl von Linne. Berkeley, California: Unibersidad ti California a Pagmalditan. VII+171 pages.
- Mayr, Ernst & Bock, W.J. (2002). "Dagiti pannakaidasig ken dadduma pay a sistema ti panangurnos". J. Zool. Syst. Evol. Research. 40 (4): 169–94. doi:10.1046/j.1439-0469.2002.00211.x.
- Schuh, R. T. ken ni A. V. Z. Brower. (2009). Biolohiko a Sistematika: dagiti pamunganayan ken panangipakat (maika-2 nga edn.) Unibersidad ti Cornell a Pagmalditan xiii+311 pages. ISBN 978-0-8014-4799-0
- Sebbangan 2000 & ITIS Katologo ti Biag 2008
- Stafleau, F. A. (1971). Linnaeus ken dagiti Linneo. Ti panangiwaras kadagiti kapanunotandad iti sistematiko a boatanika, 1753–1789. Utrecht: Oosthoek. xvi+386 pages.


text:
Metro Manila
Nagsasabtan: 14°35′N 121°00′E / 14.583°N 121.000°E
Ti Metro Manila, gagangay a maaw-awagan pay Manila laeng iti ruar ti metropolis, ket ti metropolitano a sakup a pakabirukan ti Siudad ti Manila, ti rehional a sentro iti Filipinas. Ti metropolis ket opisial a maawagan kas Nailian a Kapitolio a Rehion wenno ken buklen ti Siudad ti Manila ken dagiti 17 a siudad, a pakairamanan ti Siudad ti Quezon, ti kapitolio ti pagilian idi 1948-1976.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016


text:
Altötting
Ti Altötting (Aleman: [altˈˀœtɪŋ], lokal a [ɔidˈɛːde̝ŋ]) ket maysa nga ili idiay Bavaria, a kapitolio ti distrito ti Altötting.
Daytoy bassit nga ili ket nadayeg para iti Gnadenkapelle (Kapilia iti Grasia), maysa kadagiti kaaduan a nabisbisita nga altar idiay Alemania. Daytoy ket maysa nga adda ti walo a sulina a kapilia a mangiayaywan ti nairaraeman nga estatua ni Birhen Maria. Segun ti sarsarita, idi 1489, ti maysa nga agtwen ti 3 nga ubing a nalmes idiay karayan ket napaungar idi inkabil ti inana idiay sanguanan ti naaramid ti kayo nga estatua ni Birhen Maria idiay ngato nga altar. Ti damag ti daytoy a mirakulo ket napardas a naiwaras, ken ti kapilia ket napardasana naipalawa babaen ti panakaipatakder ti maysa a paglinongan ken nalinongan a pagdalanan.[2]
Ti tinawid ti Bavaria ket tumawag ti panakaikabil ti puso ti natay nga ari iti maysa nga urno ken idulin idiay kapilia iti ti Altötting. Ti puso ni "agmauyong" nga Ari a ni Ludwig II iti Bavaria, ti nangipatakder iti Neuschwanstein a kastilio ket naisanglad iti daytoy a kapilia, a mairaman kadagiti aponan ken amana.
Idi las-ud ti Karolingio a paset ti panawen, adda idi ti maysa a naarian a palasio ditoy. Iti asideg, ni Ari Carloman ket nangipatakder ti maysa a Benediktino a monestario idi 876, a ni Werinolf ket isu ti immuna nga abad, ket nangipatakder pay ti kumbento a simbaan a pammadayaw kenni Apostol Santo Philip. Idi 907 ni Ari Louis ti Ubing ket inikkanna ti kumbento iti ekonomienda kenni Burchard, ti Obispo iti Passau (903-915), (mabalin a kapadpada ni Burchard,ti maikadua ken naudi nga abad). Idi 910 dagiti Hungarosinamsamenda ken pinuoranda ti simbaan ken ti kumbento.
Idi 1228 ni Dúke Louis I iti Bavaria ket inpatakderna manen dagitoy a pasdek ken, kalpasan a dagitoy ket nasantipikado , ket inkabilna a maimatonan dagiti sangapulo ket dua a dagiti Kadawyan a Kanon, nga indauloan babaen ti maysa a proboste. Dagiti kanon ket nagbatida aginggana ti sukularisasion dagiti monestario ti Bavarian idi 1803.[3]
Ni Santo Kondrado iti Parzham, O.F.M. Cap., (1818–1894) ket nagserbi a kas ti portero idiay Friary ni Santa Ana idiay siudad ti Altötting para kadagiti sumaganad a 40 a tawtawen.
Dagiti pay nadayeg nga arkitektura iti ili ket dagiti singin a torre a Stiftskirche, ti maysa analadaw a Gotiko a simbaan a nabangon idi nasapa a tawtawen iti maika-16 a siglo para kadagiti panakaibakbanangan dagiti peregrino, ken ti dakkel a Neo-barok a Basilika, a nabangon idi rugi ti maika-20 a siglo.
Dagiti linaon
Dagiti Internasional a panakibiang[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasingin nga ili ken kakabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Altötting ket simmingin iti:[4]
- Częstochowa idiay Polonia[4]
- Loreto in Italy[4]
- Fátima in Portugal[4]
- Lourdes idiay Pransia[4]
- Příbram, Republika a Tseka
- Appleton, Wisconsin idiay Estados Unidos
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Fortschreibung des Bevölkerungsstandes". Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung (iti Aleman). 31 Disiembre 2013.
- ^ "Altötting". www.altoetting.de. Naala idi 2009-10-10. Di naikaskaso ti teksto ti " Kablaaw " (tulong)
- ^ "Katoliko nga Ensiklopedia (1913)/Oettingen - Wikisource". En.wikisource.org. 2008-09-28. Naala idi 2009-05-05.
- ^ a b c d e "Asosasion dagiti ili ket naggungguna ti Premio ti Europa". www.czestochowa.um.gov.pl. Naala idi 2009-10-10.


text:
Bigbigbigen ti Estonia ti “Maysa a Dakkel a Gapuanan”
Ti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan nga Estonian ket nainominar iti Language Deed of the Year Award iti Estonia para iti 2014. Iti 18 a nainominar, daytoy ti nakaala iti maikatlo a puesto iti maudi a panagbobotos.
Daytoy a baro a patarus ti Biblia, a nairuar idi Agosto 8, 2014, ket impaayan ti pammadayaw ti nalaing iti lengguahe a ni Kristiina Ross iti Institute of the Estonian Language. Dineskribirna ti Baro a Lubong a Patarus kas “nalaka ken makaay-ayo a basaen.” Innayonna: “Ti pannakaaramid dayta ket nakatulong iti pannakapasayaat ti trabaho a panagipatarus iti Estonia.” Ni Rein Veidemann, a propesor iti literatura ken kultura ti Estonia, inawaganna dayta a baro a patarus kas “maysa a dakkel a gapuanan.”
Naipablaak ti umuna a kompleto a Biblia nga Estonian idi 1739, ket sipud idin, dadduma pay a patarus ti napataud. Apay ngarud a ti Baro a Lubong a Patarus ket “maysa a dakkel a gapuanan”?
Kinaumiso. Maysa a nalatak a Biblia nga Estonian a naipablaak idi 1988 ti makomendaran iti panangipatarusna iti nagan ti Dios kas “Jehoova” (Jehova) iti nasurok nga 6,800 a daras iti Hebreo a Kasuratan (Daan a Tulag). * Kasta met laeng ti inaramid ti Baro a Lubong a Patarus nga Estonian ken ad-adu pay ti nagparanganna. Kadagiti paset nga adda nalawag a pangibatayan a maaramat dayta, inusar met ti Baro a Lubong a Patarus ti nasantuan a nagan iti Kristiano a Griego a Kasuratan (Baro a Tulag).
Kinalawag. Ti kadi Baro a Lubong a Patarus ket umiso ken nalaka a maawatan? Ti mararaem a nagipatarus iti Biblia a ni Toomas Paul insuratna iti diario nga Eesti Kirik (Simbaan ti Estonia) a ti Baro a Lubong a Patarus “naragpatna ti kalat a pannakaipatarus iti umiso ken nalaka a maawatan nga Estonian.” Innayonna: “Maipasiguradok kadakayo a daytoy ti damo a gundaway a naragpat daytoy a kalat.”
Nagsayaat ti panangawat dagiti taga-Estonia iti Baro a Lubong a Patarus. Maysa nga estasion ti radio iti pagilian ti nangilatang iti 40 a minuto a programa a ti baro a Biblia ti topiko. Kayat dagiti panguluen ti relihion ken dagiti miembroda ti maaddaan iti kopia isu a kinontakda dagiti Saksi ni Jehova. Maysa nga eskuelaan dagiti babaknang idiay Tallinn ti nagkiddaw iti 20 a kopia ti Baro a Lubong a Patarus tapno mausar iti klase. Magusgustuan dagiti taga-Estonia ti agbasa iti libro, ket maragsakan dagiti Saksi ni Jehova a mangipaay iti umiso ken nalaka a maawatan a patarus ti kasayaatan pay laeng ti pannakaisuratna a libro.
^ par. 5 Kalpasan nga insalaysay ni Ain Riistan, a tserman ti New Testament Studies iti University of Tartu, no kasano a nangrugi a baliksen dagiti taga-Estonia ti nagan ti Dios kas “Jehoova,” kastoy ti kunana: “Panagkunak, mayanatup unay ita dayta a sao a Jehoova. Iti laksid ti nangrugianna, addaan dayta iti nakapatpateg ken napnuan kaipapanan para iti adu a henerasion—Jehoova ti nagan ti Dios a nangibaon iti Anakna a mangsubbot kadagiti tattao.”
Ammuem ti Ad-adu Pay
Adda Kadi Nagan ti Dios?
Adu ti titulo ti Dios, kas iti Mannakabalin-amin, Namarsua, ken Apo. Ngem agarup 7,000 a daras a nausar ti personal a nagan ti Dios iti Biblia.
Apay nga Inaramid Dagiti Saksi ni Jehova ti Baro a Lubong a Patarus?
Apay a naisangsangayan daytoy a patarus ti Sao ti Dios?
Umiso Kadi ti New World Translation?
Apay a naiduma ti New World Translation iti adu a sabali a patarus?


text:
Imperio a Gupta
Ti Imperio a Gupta (Sanskrito: गुप्त साम्राज्य, Gupta Sāmrājya) ket maysa idi a taga-ugma nga Indiano nga imperio nga adda idi agarup a 320 aginggana idi 550 CE ken nangsakup ti kaaduan ti Indiano a Subkontinente.[1] Daytoy ket binangon babaen ni Maharaja Sri Gupta, ti dinastia ket modelo ti maysa a klasiko a sibilisasion.[2] Ti kappia ken kinarang-ay a napartuat babaen ti panangidaulo dagiti Gupta ket nangpakabael ti panagsukimat kadagiti sientipiko ken artistiko a gangandat.[3] Daytoy a paset ti panawen ket tinawtawagan a kas ti Nabalitokan a Panawen ti India[4] ket namarkaan daytoy idi babaen ti adu a inbension ken naduktalan iti siensia, teknolohia, inhennieria, arte, dialektiko, literatura, lohika, matematika, astronomia, relihion ken pilosopia a nagpasingked dagiti elemento a sapasap ng ammo a kas ti Hindu a kultura.[5] Chandra Gupta I, Samudra Gupta ti Natan-ok, ken Chandra Gupta II ti Natan-okt ket isu dagitoy idi kadagiti kalatakan a nagturturay ti Gupta a dinastia.[6] Ti maika-4 a siglo CE a daniw ti Sanskrito a Kalidasa, ket nangpadayaw kadagiti Gupta a nagparukma kadagiti agarup a duapulo ket maysa a pagarian, iti uneg ken ruar ti India, a mairaman ti pagarian dagiti Parasika (Persiano), dagiti Huna, dagiti tribu ti Kambojas a mabirukan idiay laud ken daya dagiti Oxus a ginget, dagiti Kinnaras, Kirata ken dadduma pay.[7]
Ti kangatuana puntos daytoy a kultural a kreatibidad ket dagiti napintas nga arkitekto, eskultura ken pinintaan.[8] Ti Gupta a paset ti panawen ket nagpataud kadagiti eskolar a kas ni Kalidasa, Aryabhata, Varahamihira, Vishnu Sharma ken Vatsyayana a nakaaramid kadagiti adu a panagrang-ay kadagiti adu nga akademiko a lugar a pagobraan.[9][10] Ti siensia ken politikal nga administrasion ket nakaabot ti kinangato idi las-ud ti Gupta a panawen.[11] Ti napigsa a panakaibedbed ti panaglaklako ket nangpakabael ti rehion a kas maysa a nangruna a sentro ti kultura ket nangidisso ti rehion a kas ti kuartel a nangimpluensia kadagiti asideg a pagarian ken dagiti rehion idiay Burma, Sri Lanka, ken Abagatan a daya nga Asia.[12]
Dagiti kasapaan a magun-od nga Indiano nga epiko ket naipagpagarup a naisursurat iti lawlaw ti daytoy a paset ti panawen. Ti imperio ket nagin-inut a naapday gapu kadagiti nadumaduma a banag a kas ti kaadu a pannakapukaw ti teritorio ken imperial a turay a gapuanan babaen ti kabukbukodanda a pannakiringringgor ken panagraut babaen dagiti tattao a Huna manipud idiay Tengnga nga Asia.[13] Kalpasan ti panakarebba ti Imperio a Gupta idi maika-6 a siglo, ti India idi ket tinurayan manen babaen dagiti nadumaduma a rehional a pagarian. Ti bassit a linia ti Gupta a sangkaputotan a nagtultuloy a nagturay ti Magadha kalpasan ti pannakadadael ti imperio. Dagitoy a Gupta ket dimteng nga inikkat baben ti nagturay ti Vardhana a niHarsha Vardhana, nga isu ti nangbangon ti maysa nga imperio iti umuna agudua ti maika-7 a siglo.
Dagiti linaon
Taudan dagiti Gupta[urnosen | urnosen ti taudan]
Segun kadagiti adu a historiador, ti Imperio a Gupta ket maysa idi a Vaisia a dinastia.[14][15] Ti historiador a ni Ram Sharan Sharma ket nangiyunay-unay a dagiti Vaisia a Gupta "ket nagparang a kas maysa a reaksion kadagiti mangirurumen nga agturturay".[16] A.S. Altekar, ti maysa a historiador ken arkeologo, a nagsursurat kadagiti adu a libro iti Gupta a sensilio,[17] Ken naikedkeddeng pay a ti kasta kadagiti Gupta a kas Vaisia iti batayan ti taga-ugma nga Indiano a testo iti linteg, a nangibagbaga ti nagan a nangipatpatingga iti Gupta para iti kameng iti Vaisia a kasta. SEgun ti historiador a ni Michael C. Brannigan, ti ibabangon ti Imperio a Gupta ket maysa kadagiti kadayegan a panaglabsing iti kasta a sistema iti taga-ugma nga India.[15]
Ni Fa Xian ket isu idi ti immuna kadagiti Insik a peregrino a nangbisista ti India idi las-ud ti panagturay ti Gupta nga emperador a ni Chandragupta II. Isu ket nangrugrugi ti panagbanniagana manipud idiay Tsina idi 399 CE ken naabutna ti India isi 405 CE. Idi las-ud ti panaggianna idiay India aginggana idi 411 CE, isu idi ket nagperegrino idiay Mathura, Kanauj, Kapilavastu, Kushinagar, Vaishali, Pataliputra, Kashi ken Rajgriha ken nangararamid kadagiti naannad a panagpalpaliiw a maipanggep kadagiti kasasaad ti imperio. Ni Fa Xian ket naay-ayatan idi gapu ti kinaalumaymay ti administrasion. Ti Panagdusa a Kodigo idi ket naalumaymay ken dagiti panagbasol ket dinusa babaen ti laeng ti multa. Manipud kadagiti panaglaglagipna, ti Imperio a Gupta ket narang-ay idi a paset ti panawen, aginggana idi nadadael ti Roma-Tsina nga aksis ti pagtagilakuan idi natuang ti Han a dinastia, dagiti Gupta ket agpayso a nagrang-ayda idi.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gupta a Dianstia – MSN Encarta. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2009-10-31.
- ^ Ti Gupta a Dinastia ken Imperio. Fsmitha.com. Naala idi 2011-11-21.
- ^ India – Napakaisaritaan a Nakaidission – Ti Klasiko a Panawen – Gupta ken Harsha. Historymedren.about.com (2010-06-17). Naala idi 2011-11-21.
- ^ GUPTA A DINASTIA, NABALITOKAN A PANAWEN TI INDIA. nupam.com
- ^ Taga-ugma nga India. Ti Panawen dagiti Gupta. wsu.edu
- ^ Imperio a Gupta idiay India, ti arte iti Imperio a Gupta, pakasaritaan ti India – India. Indianchild.com. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Raghu Vamsa v 4.60–75
- ^ Gupta a dinastia (Indiano a dinastia). Britannica Online Encyclopedia. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Mahajan, p. 540
- ^ Gupta a dinastia: imperio idi maika-4 a siglo. Britannica Online Encyclopedia. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Ti Imperio a Gupta ti India | Chandragupta I | Samudragupta. Historybits.com (2001-09-11). Naala idi 2011-11-21.
- ^ Panaglaklako | Ti Sarita ti India – Galeria ti Ladawan. PBS. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Agarwal, Ashvini (1989). Ibabangon ken Panakatnag dagiti Imperial a Gupta, Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0592-5, pp.264–9
- ^ Nehra, R.K. Ti Hinduismo ken ti Sabali a Pamamti ti Milisiana. Lancer Publishers, 2010. Naala idi 2012-08-25.
- ^ a b Brannigan, Michael C. Panagar-aramid ti Katimbengan: Ti Pangyuna iti Tradisional nga Asian a Patpateg. Rowman & Littlefield, 2010. Naala idi 2012-08-25.
- ^ Sharma, R.S. Nasapa a Mediebal a Kagimongan ti Indian: Ti Panagadal iti Peudalisasion. Books.google.co.in. Naala idi 2012-06-06.
- ^ Listaan dagiti pablaak ni Altekar iti Open Library.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Harle, J.C., The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, ISBN 0300062176
- Majumdar, R.C. (1977). Ancient India, New Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0436-8
- Raychaudhuri, H.C. (1972). Political History of Ancient India, Calcutta: University of Calcutta ISBN 1-4400-5272-7
- Shiv Chhatrapati 14 Pebrero2013 @ 5:43 pm
- Tej Ram Sharma (1978). Personal and geographical names in the Gupta inscriptions. Concept Publishing Co., Delhi.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrea Berens Karls & Mounir A. Farah. World History The Human Experience.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Imperio a Gupta iti Wikimedia Commons
- Dagiti dati a monarkia ti Asia
- Dagiti dati a pagilian idiay Asia
- Dagiti naipakasaritaan nga imperio ti Hindu
- Dagiti imperio ken pagarian ti India
- Taga-ugma nga India
- Pakasaritaan ti Banglades
- Pakasaritaan ti Bengal
- Pakasaritaan ti Pakistan
- Dagiti dinastia ti India
- Dagiti dati nga imperio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi maika-3 a siglo
- Imperio a Gupta