text:
The consumption of electronic cigarettes or vapes is an emerging epidemic, especially among the…
Ti panangibaba iti edad dagiti tattao nga mabalin nga gumatang, aglako, wenno agusar iti vapes ken electronic cigarettes iti edad 18, ket mangited kadakuada iti gundaway tapno makaalada kadagiti produkto nga mabalin nga adda dakes nga epekto na iti salun-at ken mabalin nga agbunga iti panagabuso, kuna dagiti eksperto iti medisina ken salun-at.
( See Vape use could lead to alcohol and illegal drug use --health experts)
Daytoy ti nakuna ni Antonio Dans, presidente iti Asia Pacific Center for Evidence-Based Health Care. iti forum dagiti Philippine College of Physicians (PCP) idi August 31,
(“Ti panangusar dagitoy e-cigarettes iti amin nga tao, uray dagiti saan nga agsigsigarilyo, nangnangruna dagiti ububbing, gapu iti side effects ken peligro na, daytoy ti saan mi nga kayat. Mabalin nga agbunga daytoy iti adiksyon iti naduma duma nga substance kasla kuma iti tabako.”)
Senate Bill (SB) No. 2239 wenno ti Vaporized Nicotine Products Regulation Act nga in file ni Senador Ralph Recto idi May 26, ket adda iti interpellation period prior to second reading approval,ngem ti counterpart na, House Bill No. 9007, ket nasapsapa nga naapprobaran iti third reading idi Mayo.
SB 2239 ited na kadagiti retailers ti “responsibilidad nga imtuoden ti edad dagiti gumatang,” nga “masapul nga mangipakita” iti valid identification card nga adda edad wenno pannakayanak na.
Panggep ti dua nga bills nga i-modify ti Executive Order No. 106, nga pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte idi Pebrero 2020, nga mangiparit iti panaglako ken panangiwaras iti electronic nicotine/non-nicotine delivery systems (ENDS/ENNDS) ken heated tobacco products (HTPs) kadagiti tattoo nga saan pay nga 21 years old.
Anya ti kaipapanan ti panangibaba iti age restrictions para kadagiti baro nga cigarette products? Adtoy ti tallo nga banag nga masapul nga maammuan:
1. Kaano ti panangrugi dagiti smokers?
“Ti smoking ket pediatric disease/sakit. Adu nga smokers ket mangrugi nga agsigarilyo antes edad 18,” kuna ni Rizalina Gonzales, maysa nga pediatrician ken miembro iti Philippine Pediatric Society (PPS), iti maysa nga online forum maipanggep iti Covid-19 and Tobacco inrubuat ti Imagine Law, maysa nga grupo ti public interest nga mangirusat iti evidence-based policy para iti salun-at ken well-being dagiti Filipino.
Maysa iti walo nga Filipino teens edad 13-15 ket “nakausar iti produkto ti tabako,” manipud iti data nga aggapu iti 2019 Global Youth Tobacco Survey (GYTS), maysa nga school-based survey nga ar-aramiden ti Epidemiology Bureau iti Department of Health (DOH).nga suportado ti World Health Organization (WHO) ken United States Centers for Disease Control and Prevention (U.S. CDC).
Naipakita pay iti survey nga 14.1%, wenno 940 kadagiti 6,670 student participants,ket nakapadas wenno nag eksperimento iti electronic cigarettes.”
Uppat nga tawen ti napalabas, idi inrugi ti DOH ti kwestion iti e-cigarettes,impakita ti GYTS nga 40% kadagiti estudiante ket ammoda ti produkto.
Manipud iti 2018 position paper ti PPS Tobacco Control Advocacy Group (TCAG). Dagiti ub-ubbing ket pinadas da ti e-cigarettes mostly “out of curiosity,” Ti dadduma, gapu iti”good flavors,” influence of peers ken ti perception nga daytoy ket “healthier” ngem dagiti traditional cigarettes.
Ni Tedros Adhanom Ghebreyesus, ti Director-general iti WHO, kinuna na iti July 27 nga artikulo maipanggep iti laban iti epidemya ti tabako nga ti ahensya ket “concerned nga dagiti ubbing nga agus usar ti e-cigarettes ket mabalin nga mangusar kadagitoy nga produkto iti future.”
2. Anya ti ammo tayo maipanggep iti epekto ti e-cigarette smoking iti salun-at dagiti ub- ubbing nga tattao?
Ti asuk ti tabako adda 7,000 kemikal- ad-adu ngem ti 90 kadagitoy kasla kuma ti ammonia ken carbon monoxide, adda dakes nga epekto na iti salun-at, manipud iti U.S. Food and Drug Administration (FDA). Agingga iti 70 ket pagtaudan ti cancer, kaduana ti arsenic, benzene, ken lead, base iti recent assessment ti International Agency for Research on Cancer.
Kadagitoy, dagiti eksperto ket agdanag aglalo iti exposure dagiti ubbing iti nicotine,maysa nga kemikal nga masarakan iti mula nga tabako kaduana dagiti maka adik nga properties na.
Dagiti eksperto iti salun-at iti August 31 forum imbaga da nga ti”adolescent brain ket vulnerable iti epekto ti nicotine,” aglalo iti cognitive, emotional, social,sensory ken motor development, nga mabalin nga mangidalan iti panangusar iti dadduma nga droga ken substances.
Ineksplika ni Gonzales nga ti nicotine ket mabalin na nga apektaran ti executive functions ti utek kasla kuma iti learning, impulse control, ken risk-taking behaviors, Innayon na pay nga no ti ubing ket masursuro na ti agsigarilyo, marigatan to nga agsardeng “gapu iti brain immaturity.”
Ti 2017 systematic review kadagiti panagadal iti adverse outcomes ti panagsigarilyo iti salun-at dagiti ubbing, nga nai-publish iti Current Opinion in Pediatrics,ti nagkuna nga ti panagsigarilyo aglalo no ubing ka pay ket ingato na ti risk for developing psychiatric disorders ken impairment iti cognitive function in later life.
Iti 2019 explainer iti alternatibo nga baro nga produkto, published by the U.S.-based kompanya ng tabako , ti Philip Morris International, dagiti HTPs ken adu nga e-cigarettes ket adda pay la nicotine na, ngem sumagmamano kadakuada ket awan ti nicotine na.
Ti nicotine ket “adda” iti HTPs,nga naaramid iti bulong ti tabako, ngem ti nicotine iti e-cigarettes ket “nailaok iti e-liquid,” ti kuna na.
(See VERA FILES FACT SHEET: Smoke-free alternatives to cigarettes explained)
Saan la nga nicotine ti concern dagiti eksperto ti salun-at. Adda pay iti epekto ti flavoring agents nga mausar iti ENDS/ENNDS no ma-inhale. Ti WHO ket na-estimate na nga over 16,000 unique flavors ti e-liquids ket adda idiay merkado, ket maengganio na dagiti ubbing nga usaren daytoy.
Uray no sumagmamano kadagitoy flavorings (propylene glycol, acetaldehyde, formaldehyde, and acrolein) ket makuna nga safe iti food ken beverages, limitado ti ebidensya nga mangipakita iti safety na no mausar iti e-cigarette products, kuna ti U.S. Flavor and Extract Manufacturers Association.
Kas pangarigan, ti diacetyl, ti kemikal nga addaan iti intense butter flavor, adda “known pulmonary toxicity” nga napigsa nga associated iti sakit nga “popcorn lung” (bronchiolitis obliterans). Ti research manipud 2016, nga nai-publish iti Environmental Health Perspectives, impakita na nga ti diacetyl ket na-detect iti 39 out of 51 flavored e-cigarettes nga ilaklako dagiti leading brands idiay Estados Unidos.
“Dagit flavorings… ket saan nga mapan iti tian tayo...mapan idiay lungs, ket awan ti data nga mangibaga nga safe ...adda damage na iti bagi tayo,” kuna ni Glynna Ong-Cabrera,pulmonologist ken head ti Philippine College of Chest Physicians, iti naglaok nga Ingles ken Filipino.
Uray pay no kasta, bassit ti impormasyon nga mangibaga iti eksakto nga epekto iti salun-at ti long-term use ti ENDS/ENNDS nga produkto, manipud iti 2020 report ti WHO Regional Office for Europe.
Adda la ebidensya iti sumagannad:
Idi Feb.18 ti kalkalpas nga tawen, nai-record ti U.S. FDA ti 2,807 nga kaso ti e-cigarette wenno vape-associated lung injury (EVALI) wenno natnatay iti pagilian, aglalo kadagiti teen users.
Kinumpirma ti Department of Health (DOH) ti umuna nga kaso ti e-cigarette -associated lung injury idi Nov. 19, 2019 maipanggep iti 16-year old nga babai nga taga Central Visayas nga nagusar iti e-cigarettes ken combustible cigarettes iti innem nga bulan.Nakarikna iti “sudden -onset severe shortness of breath, required oxygen supplementation, and ICU admission,” manipud iti report ti DOH.
3. Kasano nga maisalbar dagiti ub-ubbing iti panag sigarilyo?
Manipud iti 2018 position paper ti PPS TCAG,masapul nga ma screen dagiti ub-ubbing, teen-agers, nagannak, uray pay dagiti caregivers iti usar ti ENDS/ENNDS kasta met nga maadalan da iti health hazards. Masapul nga aramiden dagiti pediatricians daytoy.
Nairekomendar pay ti regulasyon ti internet sales ti ENDS/ENNDS “gapu ta ti minors mabalin nga makaala ken makagatang” uray no adda warning nga dagitoy nga produkto ket para laeng kadagiti nataengan.
Nasapa nga sinuportaran ni Education Secretary Maria Leonor Briones ti mas estrikto nga measures kontra e-cigarettes,naobserbaran na nga”kadagiti banag maipanggep ti substance use prevention, saan nga umanay ti edukasyon.”
“ Iti ruar dagiti klase, masapul ti policies ken structures nga tumulong iti health-promoting choices,nga mang komplemento kadagiti isursuro mi iti eskwela,” innayon na.
Gonzales, ti Chairman ti TCAG, ket inggunam gunam na ti papel dagiti nagannak tapno bumassit ti exposure dagiti ubbing iti nicotine,aglalo ta adda current health crisis nga masapul nga agmantinir da iti balbalay da.
“Masapul nga sursuruan dagiti nataengan nga saan la nga isu da ti na apektaran. Actually,dagiti annak nga adda iti poder yo,uray no adda kayo idiay ruar, ti third-hand nga asok, ti chemical residue ket risk factor,” kunana iti naghalo nga English ken Filipino.
Editor's note: Ti VERA Files ket parte ti Project Seeing Through the Smoke, ket adda suporta na manipud iti International Union Against Tuberculosis and Lung Disease, Inc (The Union ) ken Bloomberg Philanthropies.
Sources
Senate of the Philippines, Senate Bill No. 2239
House of Representatives, House Bill No. 9007
Official Gazette of the Philippines, Executive Order No. 106
Philippine College of Physicians, Press Conference: Junk Vape Bill Now!, Aug. 31, 2021
Imagine Law, Public Forum on COVID-19 and Tobacco, Aug. 16, 2021
World Health Organization, Global Youth Tobacco Survey
On the health effects of e-cigarette smoking
- U.S. National Institutes of Health, Tobacco, E-Cigarettes and Child Health, April 29, 2017
- International Agency for Research on Cancer, List of classifications by cancer sites with sufficient or limited evidence in humans, IARC Monographs Volumes 1–129
- U.S. Food and Drug Administration, Chemicals in Cigarettes: From Plant to Product to Puff, June 6, 2020
- Environmental Health Perspectives, Flavoring Chemicals in E-Cigarettes: Diacetyl, 2,3-Pentanedione, and Acetoin in a Sample of 51 Products, Including Fruit-, Candy-, and Cocktail-Flavored E-Cigarettes , June 1, 2016
- Journal of Medical Toxicology, Review of Health Consequences of Electronic Cigarettes and the Outbreak of Electronic Cigarette, or Vaping, Product Use-Associated Lung Injury , July 16, 2020
- Flavor and Extract Manufacturers Association of the United States, The Safety Assessment and Regulatory Authority to Use Flavors: Focus on E-Cigarettes
- U.S. Food and Drug Administration, Food Additive Status List
- World Health Organization Regional Office for Europe, ELECTRONIC NICOTINE AND NON-NICOTINE DELIVERY SYSTEMS
U.S. Centers for Disease Control and Prevention, Outbreak of Lung Injury Associated with the Use of E-Cigarette, or Vaping, Products | Electronic Cigarettes | Smoking & Tobacco Use , Aug. 3, 2021
Department of Health, DOH-FDA RECEIVES FIRST PH CASE REPORT OF E-CIGARETTE OR VAPE-ASSOCIATED LUNG INJURY (EVALI), Nov. 15, 2019
World Health Organization, WHO reports progress in the fight against tobacco epidemic, July 27, 2021
World Health Organization, WHO report on the global tobacco epidemic 2021: addressing new and emerging products, July 27, 2021
World Health Organization, Tobacco: Industry tactics to attract younger generations, March 25, 2020
World Health Organization, Tobacco: Industry tactics to attract younger generations, March 25, 2020
Philippine Pediatric Society, PPS-TOBACCO CONTROL ADVOCACY GROUP POSITION STATEMENT ON ENDS/ ENNDS
Department of Education, DepEd supports stricter measures against e-cigarettes | Department of Education, April 4, 2021
(Ginagabayan ng code of principles ng International Fact-Checking Network sa Poynter, ang VERA Files ay sumusubaybay sa mga maling pahayag, flip-flops, nakaliligaw na mga pahayag ng mga pampublikong opisyal at kilalang personalidad, at pinasisinungalingan ang mga ito gamit ang tunay na ebidensya. Alamin ang inisyatibong ito at aming pamamaraan.)


c: text/html

text:
Oktubre 9
Ti Oktubre 9 ti maika-282 nga aldaw ti tawen (maika-283 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 83 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1879 – Max von Laue, Aleman a pisiko ken akademiko, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 1960)
- 1892 – Ivo Andrić, Yugoslavo a nobelista, mannaniw, ken mannurat iti ababa a sarita, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 1975)
PimmusayUrnosen
- 1943 – Pieter Zeeman, Olandes a pisiko ken akademiko, laureado ti Premio Nobel (naipasngay 1865)
- 1958 – Papa Pio XII (naipasngay 1876)
- 1967 – Che Guevara, Arhentino-Kubano a pisiko, politiko ken daulo ti gerilia (naipasngay 1928)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsasao a Turumsa
Ti pagsasao a Turumsa ket ti mabalin nga awaen a pagsasao a Papuano ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket naidasigen a kas pagsasao a Bosavi, ken 19% a maipada iti leksiko iti pagsasao a Bosavi iti Dibiyaso, ngem agparang daytoy a gaou dagiti panagbulbulod. Daytoy ket addaan iti ad-adu (61%) a pannakaipada iti leksiko iti Doso, ti laeng nalawag a kabagianna.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Turumsa iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ a b Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Turumsa". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Congratulations iti maysa nga nagpintas ken makapabilib nga performance manipud ONE FC Strawweight World Champion Joshua Pacio ken keni Lito “Thunder Kid” Adiwang iti Team Lakay iti kalkalpas laeng nga laban da. Ita nga panawen ti pannubok ken ti mangmangyari nga negatibo iti aglawlaw, daytoy nga panagballigi yo ti agserbi nga palagip ken namnama iti tunggal maysa nga adda pagdaldalanan na nga problema. Hard work, sacripisyo ken pammati ti Diyos, iti inpakita yo. Congratulations kakailyan ken agbiag kayo!
Photo by One Championship/Benguet Congressional District Office- Cong. Eric Yap/ABN


text:
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi iti Huebes, Enero 1 (dominikal a letra D). Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1981, 1987, 1998, 2009, 2015, 2026 ken 2037[1] wenno ti tawen ti Huliano ti 1915 (kitaen dagiti tabla dita baba).
Daytoy laeng ti kadawyan a tawen nga addan dagiti tallo a pannakapasamak ti Maika-13 ti Biernes (dagiti bisiesto a tawen a mangrugi kadagiti Dominggo ket makibinningayda kadagitoy a panangilasin); Pebrero, Marso ken Nobiembre.
Ti kadawyan a tawen ket ti tawen nga addaan kadagiti 365 nga aldaw, a saan a bisiesto a tawen nga addaan kadagiti 366 nga aldaw.
Daytoy a kita ti tawen ket addaan kadagiti 53 a lawas iti lawas-aldaw a pormat ti ISO 8601.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Robert van Gent (2017). "The Mathematics of the ISO 8601 Calendar". Utrecht University, Department of Mathematics. Naala idi 20 Hulio 2017.


text:
Kategoria:Dagiti plantilia ti datos ti pagilian ti pagpagilian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan laeng iti sumaganad a subkategoria.
Pampanid iti kategoria "Dagiti plantilia ti datos ti pagilian ti pagpagilian"
Dagiti sumaganad a 197 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 197 a dagup.
A
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Sudan
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Aprika
- Plantilia:Datos ti pagilian Albania
- Plantilia:Datos ti pagilian Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Andorra
- Plantilia:Datos ti pagilian Angola
- Plantilia:Datos ti pagilian Antigua ken Barbuda
- Plantilia:Datos ti pagilian Apganistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhelia
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhentina
- Plantilia:Datos ti pagilian Armenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Australia
- Plantilia:Datos ti pagilian Austria
- Plantilia:Datos ti pagilian Azerbaijan
B
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahamas
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahrain
- Plantilia:Datos ti pagilian Banglades
- Plantilia:Datos ti pagilian Barbados
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Selanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Siudad ti Batikano
- Plantilia:Datos ti pagilian Belhika
- Plantilia:Datos ti pagilian Belis
- Plantilia:Datos ti pagilian Benin
- Plantilia:Datos ti pagilian Bielorusia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Bolivia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bosnia ken Herzegovina
- Plantilia:Datos ti pagilian Botswana
- Plantilia:Datos ti pagilian Brasil
- Plantilia:Datos ti pagilian Brunei
- Plantilia:Datos ti pagilian Bulgaria
- Plantilia:Datos ti pagilian Burkina Faso
- Plantilia:Datos ti pagilian Burma
- Plantilia:Datos ti pagilian Burundi
- Plantilia:Datos ti pagilian Butan
C
D
E
- Plantilia:Datos ti pagilian Ecuador
- Plantilia:Datos ti pagilian Ehipto
- Plantilia:Datos ti pagilian El Salvador
- Plantilia:Datos ti pagilian Eritrea
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobakia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Espania
- Plantilia:Datos ti pagilian Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Estonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eswatini
- Plantilia:Datos ti pagilian Etiopia
G
- Plantilia:Datos ti pagilian Gabon
- Plantilia:Datos ti pagilian Gambia
- Plantilia:Datos ti pagilian Georgia
- Plantilia:Datos ti pagilian Ghana
- Plantilia:Datos ti pagilian Grenada
- Plantilia:Datos ti pagilian Gresia
- Plantilia:Datos ti pagilian Guatemala
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea Ekuatorial
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea-Bissau
- Plantilia:Datos ti pagilian Guyana
H
I
K
- Plantilia:Datos ti pagilian Kamerun
- Plantilia:Datos ti pagilian Kanada
- Plantilia:Datos ti pagilian Katar
- Plantilia:Datos ti pagilian Kazakhstan
- Plantilia:Datos ti pagilian Kenya
- Plantilia:Datos ti pagilian Kirgistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Kiribati
- Plantilia:Datos ti pagilian Komoros
- Plantilia:Datos ti pagilian Republika ti Kongo
- Plantilia:Datos ti pagilian Kroasia
- Plantilia:Datos ti pagilian Kuba
- Plantilia:Datos ti pagilian Kuwait
L
- Plantilia:Datos ti pagilian Laos
- Plantilia:Datos ti pagilian Lebanon
- Plantilia:Datos ti pagilian Lesotho
- Plantilia:Datos ti pagilian Letonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Liberia
- Plantilia:Datos ti pagilian Libya
- Plantilia:Datos ti pagilian Liechtenstein
- Plantilia:Datos ti pagilian Lituania
- Plantilia:Datos ti pagilian Luxembourg
M
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Macedonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Madagascar
- Plantilia:Datos ti pagilian Malawi
- Plantilia:Datos ti pagilian Malaysia
- Plantilia:Datos ti pagilian Maldibas
- Plantilia:Datos ti pagilian Mali
- Plantilia:Datos ti pagilian Malta
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Marshall
- Plantilia:Datos ti pagilian Maurisio
- Plantilia:Datos ti pagilian Mauritania
- Plantilia:Datos ti pagilian Mehiko
- Plantilia:Datos ti pagilian Pederado nga Es-estado ti Mikronesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Moldova
- Plantilia:Datos ti pagilian Monaco
- Plantilia:Datos ti pagilian Mongolia
- Plantilia:Datos ti pagilian Montenegro
- Plantilia:Datos ti pagilian Morocco
- Plantilia:Datos ti pagilian Myanmar
N
P
- Plantilia:Datos ti pagilian Pakistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Palau
- Plantilia:Datos ti pagilian Estado iti Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Panama
- Plantilia:Datos ti pagilian Papua Baro a Guinea
- Plantilia:Datos ti pagilian Paraguay
- Plantilia:Datos ti pagilian Peru
- Plantilia:Datos ti pagilian Pinlandia
- Plantilia:Datos ti pagilian Polonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Portugal
- Plantilia:Datos ti pagilian Pransia
R
S
- Plantilia:Datos ti pagilian Samoa
- Plantilia:Datos ti pagilian San Kristobal ken Niebes
- Plantilia:Datos ti pagilian San Marino
- Plantilia:Datos ti pagilian San Vicente ken dagiti Grenadito
- Plantilia:Datos ti pagilian Santa Lucia
- Plantilia:Datos ti pagilian Santo Tomas ken Prinsipe
- Plantilia:Datos ti pagilian Saudi Arabia
- Plantilia:Datos ti pagilian Senegal
- Plantilia:Datos ti pagilian Serbia
- Plantilia:Datos ti pagilian Seychelles
- Plantilia:Datos ti pagilian Sierra Leone
- Plantilia:Datos ti pagilian Singapur
- Plantilia:Datos ti pagilian Siria
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Solomon
- Plantilia:Datos ti pagilian Somalia
- Plantilia:Datos ti pagilian Sri Lanka
- Plantilia:Datos ti pagilian Sudan
- Plantilia:Datos ti pagilian Suesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Suisa
- Plantilia:Datos ti pagilian Surinam
T
- Plantilia:Datos ti pagilian Tailandia
- Plantilia:Datos ti pagilian Tanzania
- Plantilia:Datos ti pagilian Tayikistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Timor-Leste
- Plantilia:Datos ti pagilian Togo
- Plantilia:Datos ti pagilian Tonga
- Plantilia:Datos ti pagilian Trinidad ken Tobago
- Plantilia:Datos ti pagilian Tsina
- Plantilia:Datos ti pagilian Tunisia
- Plantilia:Datos ti pagilian Turkia
- Plantilia:Datos ti pagilian Turkmenistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Tuvalu


text:
Pigkawayan
Ti Pigkawayan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pigkawayan ket nabingbingay a politikal iti 40 a barbaranggay.[2]
- Anick (Upper Balogo)
- Upper Baguer (Baguer)
- Balacayon
- Balogo
- Banucagon
- Bulucaon
- Buluan
- Buricain
- Capayuran
- Central Panatan
- Datu Binasing
- Datu Mantil
- Kadingilan
- Kimarayag
- Libungan Torreta
- Lower Baguer
- Lower Pangangkalan
- Malagakit
- Maluao
- North Manuangan
- Matilac
- Midpapan I
- Mulok
- New Culasi
- New Igbaras
- New Panay
- Upper Pangangkalan
- Patot
- Payong-payong
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Poblacion IV
- Presbitero
- Renibon
- Simsiman
- South Manuangan
- Tigbawan
- Tubon
- Midpapan II
- Cabpangi
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Pigkawayan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Soccsksargen Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XII (Soccsksargen)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti North Cotabato". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
South Carolina
Ti South Carolina wenno Carolina Sur ket maysa nga estado a mabirukan idiay Nauneg nga Abagatan iti Estados Unidos. Ti South Carolina ket maysa kadagiti 13 nga orihinal a probinsia a kolonia ti Britania, ken naawatan iti kappon idi Mayo 23, 1788. Ti Columbia ti kaddakelan a siudadna ket isu met ti kapitoliona ngem ti Greenville-Spartanburg-Anderson wenno "Upstate" ti kaddakelan a metro a siudadna.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "Elevations and Distances in the United States". United States Geological Survey. 2001. Naala idi Oktubre 24, 2011.
- ^ Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.
Dagiti sipo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti South Carolina iti Wikimedia Commons


text:
Nelson Mandela
Ni Nelson Rolihlahla Mandela (Panangibalikas a Xhosa: [xoˈliːɬaɬa manˈdeːla]; (18 Hulio 1918 – 5 Disiembre 2013) [1] nagserbi a kas Presidente iti Abagatan nga Aprika manipud idi 1994 aginggana idi 1999, ket isu idi ti immuna nga Abagatan nga Aprikano a presidente a nabutosan ti maysa nga napno a pannakabagi a demokratiko a panagbutos. Sakbay a nagbalin a presidente, ni Mandela ket maysa idi a mannakigubat a kontra-aparteid nga aktibista, ken ti daulo ken kumadua a daulo iti Umkhonto we Sizwe, ti siigam a payyak iti Nailian a Kongreso ti Aprikano (ANC). Idi 1962 isu ket naibalud ken napadaksan iti sabotahe ken dadduma pay apabasol, ken nasentensiaan a maibalud ti napno a panagbiagna. Ni Mandela ket nagserbi iti 27 a tawtawen iti pagbaludan, ken nagyan kadagiti kaaduan a tawen idiay Isla ti Robben. Kalpasan ti panakawayana iti pagbaludan idi 11 Pebrero 1990, Ni Mandela ket nangidaulo ti partidona para kadagiti negosasion a nagbanagan ti demokrasia idi 1994. Kas iti presidente, kankanayonna nga inpauna dagiti panagtunos, bayat nga nangipakaammo kadagiti annuroten para kadagiti panagkontra ti kapanglawan ken dagiti di-katimbengan idiay Abagatan nga Aprika.[2][3]
Idiay Abagatan nga Aprika, ni Mandela ket kadawyan a naamammuan a kas ni Madiba, daytoy ket ti Xhosa a sangkabagi a nagan; wenno kas ni tata (Xhosa: ama).[4] Ni Mandela ket nakaawat kadagiti ad-adu ngem 250 a premio kadagiti sumurok a uppat a dekado, a mairaman ti 1993 a Premio Nobel ti Kappia.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Nelson Mandela – Biograpia". Nobelprize.org. Ti Pundasion ti Nobel. 1993. Naala idi 30 Abril 2009.
- ^ http://www.ceri-sciencespo.com/archive/octo99/artmk.pdf
- ^ "EISA Abagatan nga Aprika: Ti panag-presidente ni Nelson Mandela (1994-1999)". Eisa.org.za. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Madiba’s Many Names Pundasion a Nelson Mandela


text:
Art Guevarra
Callao Caves iti Penablanca nagpasyarak
Timmawagka bayat panagbuyak pusaksak
Adu dagiti sutil, panangrabakmo kaniak
Nammuam a kadduak mangisursuro a babbalasang
Calawagan Dakkel National High School a napipintas.
Inladawak pintas pito a gukayab.
Maikaddua ket addaan pasdek a kapilia
Nagulimikak ket kiniddaw kenni Jehova
Ditoy ti pagkasaranta.
Adu ti mabukel a daniw kadagitoy kueba
Ta marikna simbeng ti ayog
Tarakitik a mangwarwar kaibatugan a karirikna.
Nagmulaak iti masetas iti gukayab maikapat ken maikalima
Babaen iti panangiwanwan ni Manong Jim Domingo.
Nagmulaak adu a lanot, yellow bell
Iti igid ti sangagasut a palidang nga agdan
A mangitunda iti gukayab ti Callao.
Nagbilogak a nagturong ungto ti karayan
Ket naimatangak riwriw a panniki a rimmuar
Sakbay alun-onen ti sipnget ti lawag.
Nagdaliasatak pinsal a nangted arbis
Nariknak panakailiw ken ayat toy pusok
Nagdigosak nalinis, naadalem a karayan.
Naragsakak unay uray awanka ditoy sibay
Inkagumaam panangkumusta kaniak.
Ditoy pusok ayatmo pagtalinaedek
Uray pay naunday a panawen ti aglabas agurayak.


text:
Baybay Savu
Ti Baybay Savu (wenno ti Baybay Sawu) ket ti bassit a baybay iti kaunegan ti Indonesia ken nainaganan para iti isla ti Savu (Sawu) iti akin-abagatan a pagbeddengannna. Daytoy ket bineddengan babaen ti Savu ken Rai Jua iti abagatan, dagiti isla ti Rote ken Timor (pagbaetan a nagbingayan ti Daya a Timor ken Indonesia) iti daya, ti Flores ken ti Purpuro Alor iti amianan/amianan a laud, ken ti isla ti Sumba iti laud/amianan a laud. Iti pagbaetan kadagitoy nga isla, daytoy ket agayus idiay Taaw Indiano iti abagatan ken iti laud, ti Baybay Flores iti amianan, ken ti Baybay Banda iti amianan a daya.
Ti Baybay Savu ket makaabot iti agarup a 3500 m iti kaadalem. Daytoy ket sakupenna iti agarup a 600 km manipud iti laud aginggana iti daya, ken 200 km manipud iti amianan aginggana iti abagatan. Ti kadakkelan a siudad iti baybay ket ti Kupang, ti kapitolio ti Daya a Nusa Tenggara ti probinsia iti isla ti Timor ken adda met dagiti agarup a 450,000 nga agtataeng.
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Baybay Savu a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro ti Daya nga India. Ipalawag ti IHO ti patinggana a kas dagiti sumaganad:[1]
Iti amianan. Babaen dagiti akin-abagatan a patingga ti Baybay Flores [Dagiti aplaya ti amianan ti Flores, Komodo, Banta ken ti linia iti Tanjong Naroe ti amianan a daya a punto ti Soembawa, kalpasanna iti igid ti amianan anga aplayana aginggana iti Tanjong Sarokaja (8°22′S 117°10′E / 8.367°S 117.167°E)] ken Baybay Banda [125° Daya … [iti] Isla Alor, kalpasanna iti lawlaw ti daya a punto ken ti igid dagiti aplaya ti amianan ti Alor, Pantar, dagiti isla ti Lomblen ken Adoenara ken kalpasanna iti ballasiw ti akin-amianan a patingga ti Lingsat Flores aginggana iti Tanjong Serbete ti akindaya unay a patingga ti Flores].
Iti daya. Babaen ti meridiano ti 125° Daya iti pagbaetan ti Alor ken Timor.
Iti abagatan. Babaen ti linia manipud iti abagatan a laud a punto ti Timor aginggana iti amianan a daya a punto ti Roti, babaen ti daytoy nga isla aginggana iti abagatan a laud a puntona, kalpasanna tilinia a mapan iti Poeloe Dana (10°49′S 121°17′E / 10.817°S 121.283°E) ken aginggana iti Tanjong Ngoendjoe, ti akin-abagatan unay a patinga ti Soemba ken babaen ti daytoy nga isla aginggana iti Tanjong Karosso iti akinlaud a puntona.
Iti laud. Ti linia manipud iti Tanjong Karosso (Soemba) aginggana iti Toro Doro (8°53′S 118°30′E / 8.883°S 118.500°E) iti abagatan nga aplaya ti Soembawa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naala idi 7 Pebrero 2010.


text:
Ouagadougou
Ti Ouagadougou (/ˌwɑːɡəˈduːɡuː/; Mossi: [ˈwaɡᵊdᵊɡᵊ]) ket ti kapitolio ti Burkina Faso ken ti sentro ti administrasion, kumunikasion, kultura ken ekonomia ti pagilian. Daytoy pay ti kadakkelan a siudad ti pagilian, ken agraman iti populasion iti 1,475,223 (manipud idi 2006).[2] Masansan a maipangyababa ti nagan ti pagilian iti Ouaga. Dagiti agtataeng ket tinawtawagan iti ouagalais.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "World Gazetteer". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-01-11.
- ^ National 2006 census final results Naiyarkibo 2015-07-21 iti Wayback Machine
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ouagadougou iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Ouagadougou manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti gobierno ti Ouagadougou (iti Pranses)


text:
Probabilidad
Ti probabilidad wenno pannakaseguro ket ti rukod wenno panagpattapatta no kasano ti kaseguro nga adda ti mapasamak wenno ti maysa nga insasao ket agpaysao. Dagiti probabilidad ket naikkanda kadagiti pateg iti baetan ti 0 (0% mairana wenno saanto a mapasamak) ken 1 (100% mairana wenno mapasamakto).[1] No ti degrado ti probabilidad ket nangatngato, ad-adu ti pannakaseguro a mapagteng ti maysa a pasamak, wenno, dagiti at-atiddog a serye dagiti pagtuladan, no nangatngato ti bilang iti beses a manamnama a mapagteng ti kastoy a pasamak.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Feller, W. (1968), T Pangyuna iti Teoria ti Probabilidad ken dagiti Pakaipakatanna (Tomo 1). ISBN 0-471-25708-7
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kallenberg, O. (2005) Dagiti Probabilistiko Simetria ken dagiti Panagduduma a Pamunganayan. Springer -Verlag, New York. 510 pp. ISBN 0-387-25115-4
- Kallenberg, O. (2002) Dagiti Pundasion ti Moderno a Probabilidad, Maika-2 nga ed. Dagiti Serie ken Estadistika ti Springer. 650 pp. ISBN 0-387-95313-2
- Olofsson, Peter (2005) Probabilidad, Estadistika, ken Estikastiko a Pamay-an, Wiley-Interscience. 504 pp ISBN 0-471-67969-0.


text:
Pluto
Ti Pluto, pormal a panakaidasig 134340 Pluto, ket isu ti maikadua a kadakkelan a naamammoan nga ansisit a planeta iti Sistema Solar (kalpasan ti Eris) ken ti maika sangapulo a kadakkelan a bagi a napalpaliiw a dagus a napakaliklikmutan ti Init. Kasisigud a naidadasig a kas ti makaasiam a planeta manipud ti Init, ti Pluto ket naidasig idi a kas maysa nga ansisit a planeta ken plutoid gapu ti panakaiduktalan a daytoy ket maysa kadagiti dakkel a bagbagi iti uneg ti Kuiper a barikes.
Kasla kadagiti kamkameng iti Kuiper a barikes, ti Pluto ket kangrunaan a nabuklan kadagiti bato ken yelo ken daytoy ket minaig a bassit laeng: agarup a maysa a pagkamnem ti masa iti Bulan ti Daga ken maysa a pagkatlo iti tomona. Addaan daytoy ti eksentriko ken napalikig unay a pagliklikmutan iti 30 aginggana ti 49 AU (4.4–7.4 bilion km) manipud ti Init. Daytoy ket ipanna ti Pluto ti sagpaminsan nga umasideg iti Init ngem ti Neptuno. Manipud idi 2011, daytoy ket 32.1 AU manipud ti Init.


text:
San Kristobal ken Niebes
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Katkategoria:
- San Kristobal ken Niebes
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1983
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Akaigawa, Hokkaido
Ti Akaigawa (赤井川村, Akaigawa-mura) ket maysa a purok a mabirukan idiay Subprepektura ti Shiribeshi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Septiembre 2016, ti purok ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 1,157. Ti dagup a kalawa ket 280.11 km².
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sentro ti Akaigawa ket mabirukan iti kaldera ken napalikmutan kadagiti bantay iti amin a bangir.[3]
Ti Paglinglingayan ti Kiroro ket mabirukan iti akindaya aparte ti purok.[4]
- Banbantay: Bantay Yoichi, Bantay Ponkuto
- Dagiti karayan: Karayan Yoichi, Karayan Shiroigawa, Karayan Akaigawa
Dagiti kaarruba a siudad ken ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan ket naala manipud iti Ainu a baliaks iti "hure-pet", a ti kayatna a sawen ket "nalabbasit a karayan".[5]
- 1899: Simmina ti Purok Akaigawa manipud iti Purok ti Ōe (itan ket Ili ti Niki).
- 1906: Ti Akaigawa ket nagbalin a Maikadua a Klase a Purok.
- 1991: Nalukatan ti Paglinglingayan ti Kiroro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 7.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
- ^ Bariweswes ti Akaigawa
- ^ Paglinglingayan ti Kiroro
- ^ Pakasaritaan ti Akaigawa
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Akaigawa, Hokkaido iti Wikimedia Commons
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Tamparan
Ti Tamparan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tamparan ket nabingbingay a politikal kadagiti 44 a barbaranggay.[4]
- Bocalan
- Bangon
- Cabasaran
- Dilausan
- Lalabuan
- Lilod Tamparan
- Lindongan
- Linuk
- Occidental Linuk
- Linuk Oriental
- Lumbaca Ingud
- Lumbacaingud South
- Lumbaca Lilod
- Balutmadiar
- Mala-abangon
- Maliwanag
- Maidan Linuk
- Miondas
- New Lumbacaingud
- Pimbago-Pagalongan
- Pagayawan
- Picarabawan
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Poblacion IV
- Raya Niondas
- Raya Buadi Barao
- Raya Tamparan
- Salongabanding
- Saminunggay
- Talub
- Tatayawan North
- Tatayawan South
- Tubok
- Beruar
- Dasomalong
- Ginaopan
- Lumbac
- Minanga
- Lilod Tubok
- Mariatao Datu
- Pagalamatan Linuk
- Pindolonan Mariatao Sarip
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Damdamag (2011-06-08). Dagiti daulo ti Muslim ket gumawawada kenni Lim The Manila Bulletin, naala idi Disiembre 18, 2011
- ^ LGU, Dagiti Munisipalidad DILG Website, naala idi Disiembre 24, 2012
- ^ Municipality of Tamparan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Pekal
Ti pagsasao a Pekal ket ti pagsasao a Malayano nga insasao dagiti agarup a 30,000 a tattao iti isla ti Sumatra idiay Indonesia, ken kaaduan a naipangpangruna idiay Rehensia ti Mukomuko iti Probinsia ti Bengkulu. Daytoy ket nasken a saan nga iyallilaw iti pagsasao a Mukomuko/dialekto nga as-asideg a maikabagian ngem maisalunima manipud iti Pekal. Daytoy ket addaan pay iti adu nga impluensia manipud iti Pagsasao a Rejang nga isu ti kaaduan a naisasao a pagsasao iti probinsia.
Panangiyasping[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pekal iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Pekal". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Davao Oriental
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Davao Oriental, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Davao Oriental iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Davao Oriental ket paset idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Davao aginggana idi 1965, idi napartuat ken naikkan ti bukodna a pannakabagi. Daytoy ket nagbalin a paset ti pannakabagi ti Rehion X manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, daytoy ket nabingbingay kadagiti dua a lehislatibo a distrito.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Mati
- Dagiti ili: Banaybanay, Governor Generoso, Lupon, San Isidro
- Populasion (2010): 309,783
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Congressional Library Bureau. "Roster of Philippine Legislators". Republic of the Philippines, House of Representatives. Naala idi 17 Pebrero 2017.
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Mangrugi inton bigat, tumulong ti Kadiwa ni Manang Imee kadagiti mannalon ditoy probinsia babaen ti panaggatang ken panagilako kadagiti mulada a nateng.
Segun ken ni Jill Quitoriano iti INVEST, kompraen ti gobierno probinsial dagiti apit dagiti mannalon tapno dagitoy ti agilako babaen iti Kadiwa ni Manang Imee. Karaman kadagiti produkto a mailako ket dagiti nateng, bawang kasta met kadagiti kangrunaan a kasapulan dagiti umili iti inaldaw kas iti bagas ken dadduma pay.
Agplastar ti Kadiwa ni Manang Imee iti Dap-ayan Center manipud iti alas 4:00 iti malem agpatengga iti alas 8:00 iti rabii.
Gapu iti daytoy, inawis ni Manang Imee dagiti kailian nga umay gumatang iti Kadiwa Center iti Dap-ayan gapu ta nalaklaka dagiti mailako no idasig iti presio dagiti magatang iti groseria ken tiendaan.
Gagem ti kaudian a ganuat ni Manang Imee ket tapno naan-anay a matulongan dagiti mannalon a nakaro a naapektaran ti apitda itay kallabes a Bagyo Ineng.
Iti umay a lawas, agbalin ton a dua nga aldaw ti Farmers Market. (PGIN-CMO)


text:
Hulio 11
Ti Hulio 11 ti maika-192 nga aldaw ti tawen (maika-193 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 173 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1767 – John Quincy Adams, maika-6 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1848)
- 1920 – Yul Brynner, naiyanak idiay Rusia nga Amerikano nga aktor (pimmusay 1985)
PimmusayUrnosen
- 1989 – Laurence Olivier, Ingles nga aktor iti pelikula ken entablado ken direktor (naipasngay 1907)


text:
Kuarta
Ti kuarta ket isu ti ania abanag wenno rehistro nga isu ti sapasp a maaw-awat a kas bayad para kadagiti laklako ken serbisio ken panagibayad kadagoto utang iti maysa a naited a sosio-ekonomiko a kontesto wenno pagilian.[1][2][3] Dagiti kangrunaan apamay-ay ti kuarta ket naisalsalumina a kas: a banag ti panakisinnukat; ti unit ti pakabilangan; ti naipenpen a pateg; ken, sagpaminsan kadagiti napalabas, ti alagaden ti naitungkua a bayad.[4][5] Ti amiaman a kita ti banag wenno natalged a mapasingkedan a rehistro a mangtungpal kadagitoy a pamay-an ket mabalin a maikeddeng a kuarta.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mishkin, Frederic S. (2007). Ti Ekonomia ti Kuarta, Panagibanko, ken dagiti Pinansia a Pagtagilakuan (Pagpilian nga Edision). Boston: Addison Wesley. p. 8. ISBN 0-321-42177-9.
- ^ Ania kadi ti Kuarta? Babaen ni John N. Smithin [1]. Naala idi Hulio-17-09.
- ^ "kuarta : Ti Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia". Ti Baro a Palgrave Diksionario ti Ekonomia. Naala idi 18 Disiembre 2010.
- ^ Mankiw, N. Gregory (2007). "2". Makroekonomiia (Maika-6 nga ed.). New York: Worth Publishers. pp. 22–32. ISBN 0-7167-6213-7.
- ^ T.H. Greco. Kuarta: Panangawat ken Panagpartuat kadagiti Pagpilian a Legado a pangawatan, Karayan Puraw a Pagsasabtan, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). ISBN 1-890132-37-3


text:
Big Bang
Ti Big Bang a teoria ket isu ti mangalaladag a kosmolohiko a modelo a mangipalpalawag ti nasapa a panagrang-ay iti Law-ang.[1] SEgun ti Big Bang a teoria, ti Law-ang ket maysa idi a napudot unay ken nasedsed a kasasaad a napardas a dimmakkel. Daytoy a napardas a panagpadakkel ket nagbanagan ti panagpalamiis iti Law-ang ken nagbanagan tatta ti ti agtultuloy a panagpadakkelna a kasasaad. Segun kadagiti kinaudi a panagrukod ken dagiti panagpalpaliiw, ti Big Bang ket napasamak idi agarup a 13.75 bilion a tawtawen,[2][3] a gapu daytoy a naipanunotan a ti tawen iti Law-ang.[4][5] Kalpasan ti irurugi a panagpadakkelna manipud iti maysa a singularidad, ti Law-ang ket immanayen a nalamiisan tapno makapalubos ti enerhia a mabaliwan kadagiti nadumaduma a subatomiko a partikulae, a mairaman dagiti proton, dagiti neutron, ken dagiti eledtron. Bayat a dagiti proton ken dagiti neutron a naipagtitipon tapno makaporma kadagiti immuna nga atomiko a katengngaan iti bassit laeng a minuto kalpasan ti Big Bang, makasapul ti rinibo a tawtaen tapno maitipon kaniada kadagiti elektron ken agpartuat kadagiti naelektriko nga agmangngamangnga nga atomo. Ti immuna nga elemento a napataud idi ket ti hidróheno, a nairaman dagiti tugot iti helio ken litio. Ti higante nga ulep kadagitoy nga immuna nga elemento ket nakitinnipon babaen ti grabidad tapno makaporma kadagiti bituen ken dagiti ariwanas, ken dagiti nadagdagsen nga elemento ket nasintesado babaen ti kaunegan ti bitbituen wenno idi las-ud dagiti supernova.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wollack, Edward J. (10 Disiembre 2010). "Kosmolohia: Ti Panagadal iti Law-ang". Law-ang 101: Big Bang a Teoria. NASA. Naala idi 27 Abril 2011.
- ^ Komatsu, E.; et al. (2009). "Five-Year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe Observations: Cosmological Interpretation". Suplemento Astropsikal a Warnakan. 180 (2): 330. Bibcode:2009ApJS..180..330K. doi:10.1088/0067-0049/180/2/330.
- ^ Menegoni, E.; et al. (2009). "Baro a gawidan dagiti panakaidumaduma iti napino a patakder a talinaay manipud kadagiti CMB anisotropia". Maipapan iti bagi a Panagrepaso D. 80 (8): 087302. arXiv:0909.3584. Bibcode:2009PhRvD..80h7302M. doi:10.1103/PhysRevD.80.087302.
- ^ "Origins: CERN: Dagiti kapanunotan: Ti Big Bang". Ti Exploratorium. 2000. Naala idi 3 Septiembre 2010.
- ^ Keohane, J. (8 Nobiembre 1997). "Ti Big Bang a teoria". Damagen ti maysa nga astropisisista. GSFC/NASA. Naala idi 3 Septiembre 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Big Bang iti Wikimedia Commons


text:
Sumbawa
Ti Sumbawa ket ti maysa nga isla idiay Indonesia, iti tengnga ti Is-isla Basbassit a Sunda, iti Lombok iti laud, ti Flores iti daya, ken Sumba iti ad-adayo nga abagatan a daya. Daytoy ket parte ti probinsia ti Laud a Nusa Tenggara, ngem adda agdama nga addang nga inar-aramid ti gobierno ti Indonesia a mangaramid daytoy a kas bukod a probinsia.[1]
Ti Sumbawa ket addaan iti kalawa iti (mairaman dagiti bassit nga isla) iti 15,448 kuadrado kilometro wenno 5,965 kuadrado milia (tallo a beses iti kadakkel ti Lombok) nga addaan iti agdama a populasion (Enero 2014) iti agarup a 1.39 a riwriw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jakarta Post, 14 Nobiembre 2013
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sumbawa iti Wikimedia Commons


text:
Hunio 18
Ti Hunio 18 ti maika-169 nga aldaw ti tawen (maika-170 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 196 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1788 – Carl Sigismund Kunth, Aleman a botaniko (pimmusay 1850)
- 1941 – Sadikul Sahali, Filipino a politiko
- 1942 – Paul McCartney, Ingles a musikero ken kompositor
- 1976 – Blake Shelton, Amerikano a kumakanta
PimmusayUrnosen
- 2010 – José Saramago, Portuges a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1922)


text:
Dimiao
Ti Dimiao ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dimiao ket nabingbingay a politikal kadagiti 35 a barbaranggay.[2]
- Abihid
- Alemania
- Baguhan
- Bakilid
- Balbalan
- Banban
- Bauhugan
- Bilisan
- Cabagakian
- Cabanbanan
- Cadap-agan
- Cambacol
- Cambayaon
- Canhayupon
- Canlambong
- Casingan
- Catugasan
- Datag
- Guindaguitan
- Guingoyuran
- Ile
- Lapsaon
- Limokon Ilaod
- Limokon Ilaya
- Luyo
- Malijao
- Oac
- Pagsa
- Pangihawan
- Sawang
- Puangyuta
- Tangohay
- Taongon Cabatuan
- Tawid Bitaog
- Taongon Can-andam
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Dimiao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Enero 25
Ti Enero 25 ti maika-25 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 340 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (341 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1860 – Charles Curtis, Bise Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1936)
- 1933 – Corazon Aquino, Maika-11 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 2009)
- 1982 – Noemi, ket maysa a kumakanta manipud idiay Italia
- 1989 – Yasmien Kurdi, artista iti pagilian ti Filipinas


text:
Maika-140 a meridiano daya
Ti 140° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Asia, Australasia, ti Taaw Pasipiko, ti Taaw Indiano, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-140 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-40 a meridiano laud.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-140 a meridiano daya ket lumabas babaen ti:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Darby, Andrew (22 Disiembre 2003). "Canberra all at sea over position of Southern Ocean". The Age. Naala idi 13 Enero 2013.
- ^ "Indian Ocean". Encyclopaedia Britannica. Naala idi 13 Enero 2013.


text:
Pagsasao a Basko
Ti Basko (Basko: euskara, IPA: [eus̺ˈkaɾa]) ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Basko. Iti lingnguistiko, ti Basko ket saan a kabagian dagiti sabali a pagsasao iti Europa ken naisina a pagsasao, iti ania man a pagsasao. Dagiti Basko ket indehenio, ken naipangpangruna nga agtataengda, iti Pagilian a Basko, ti rehion a mangaskaw iti akinlauud unay a Pireneo kadagiti kadenna a parte ti akin-amianan nga Espania ken ti akin-abagatan a laud ti Pranmia. Ti pagsasao a Basko ket insasao babaen dagiti 27% kadagiti Basko kadagiti amin a teritorio (714,135 kadagiti 2,648,998).[2] Kadagitoy, 663,035 ket addada iti lugar nga Espaniol iti Pagilian a Basko ken dagiti nabati a 51,100 ket addada iti paset ti Pranses.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Basko iti Ethnologue (Maika-19 nga ed., 2016)
- ^ a b c Gobierno Vasco (Hulio 2012). "V. Inkesta Soziolinguistikoa". Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco. Naala idi 18 Hulio 2012.


text:
Romblon
Ti Romblon ket maysa nga isla a probinsia ti Filipinas a masarakan iti rehion ti MIMAROPA iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti ili a managan met laeng iti Romblon. Buklen ti Romblon ti adu a purpuro iti Baybay Sibuyan. Masarakan Marinduque ken Quezon iti abagatan, ti Mindoro iti daya, ti Aklan iti amianan, ken ti Masbate iti laud. Dagiti tallo a kadadakkelan a puro ket ti Isla ti Romblon, Isla ti Tablas, ken Isla ti Sibuyan.
Ti Romblon ti kangrunaan a paggapgapuan ti nangato a kalidadna a marmol, a pumadpad iti kalidad dagiti marmol ti Italia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Romblon iti 17 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Mimaropa Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "MIMAROPA". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-B (Mimaropa)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-B (Mimaropa)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-B (Mimaropa)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Romblon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Thomas A. Hendricks
Ni Thomas Andrews Hendricks (Septiembre 7, 1819 – Nobiembre 25, 1885)[1] ket maysa idi nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas maysa a Pannakabagi ken maysa a Senador manipud idiay Indiana, ti maika-16 a Gobernador iti Indiana (1873–1877), ken ti maika-21 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1885). Ti immuna a Demokratiko a gobernador a nabutosan idiay Akin-amianan nga Estados Unidos kalpasan ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ken nagsalsalabnik ti Demokratiko a puesto idiay Senado ido panawen ti gubat, ni Hendricks ket napardas a dimakkel ti kadayegna kadagiti nailian apartido. Kalpasan ti dua a napaay a panagpadasna ti panagabakk ti opisina ti gobernador, ti terminona ket namarkaan babaen ti Derraaw iti 1873, a daytoy ket nangsagepsep kadagiti kaaduan nga enerhiana. Isu ket sinuppiaten ti babaen ti napigsa a kaaduan dagiti Republikano idiay Sapasap nga Asemblia ti Indiana, ken saan a nakatignay kadagiti aniaman a naisangsangayan a lehislasion. Ni Hendricks ket isu idi ti napaay a kanditato para iti Bise Presidente ti Demokratiko nga etiketa ni Samuel Tilden iti kontrobersial a panagbutos ti presidente idi 1876. Urayno ti napaay a salunatna, isu ket nangawat ti nominasion ti partidona tapno agtaray para iti Bise presidente ti panagbutos idi 1884 a kas ti kumadduaan a tumarayan ni Grover Cleveland, ken nagserbi iti dayta nga opisina aginggana ti ipupusayna kalpasan ti walo a bulan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Biograpia ni Thomas A Hendricks". HendricksMn.com. Naala idi 2007-01-04.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Thomas A. Hendricks iti Wikimedia Commons


text:
Cochlospermum religiosum
Ti Cochlospermum religiosum ket ti agsabsabong a mula manipud iti tropikal a rehion ti Abagatan a daya nga Asia ken ti Subkontinente Indiano. Daytoy ket bassit a kayo nga agtubo iti katayag iti 7.5 m (25 ft) a kadawyan a mabirukan kadagiti matnag-bulong a bakir. Ti nagan a religiosum ket naala manipud iti kinapudno a dagiti sabong ket inus-usar a kas daton kadagiti templo. Daytoy ket ammo pay iti Ingles a kas silk-cotton tree gapu kadagiti kapsula nga aglon kadagiti bukel nga agraman kadagiti nalamuyot a kasla kapas a banag a kapada iti kapok.[1] Ti sabali pay a naganna iti Ingles ket buttercup tree gapu ta dagiti duyaw ken naraniag a sabong ket kasla dagiti dakkel a Ranunculus.[2]
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Puon iti Kolkata, Laud a Bengal, India.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Cochlospermum religiosum iti Wikimedia Commons


text:
Leni Robredo
Ni Leni Robredo (naiyanak a kas ni Maria Leonor Santo Tomas Gerona; nayanak idi Abril 23, 1964)[2] ket ti abogado a Filipino, aktibista-sosial, ken politiko nga isu ti maika-14 a Bise Presidente ti Filipinas. Ni Robredo ket nagtaray babaen ti Partido Liberal, ken nangabak iti panagbubutos babaen dagiti 14,418,817 a butos wenno 35.11% dagitibutos, ken bassit laeng nga inabakna ni Senador Bongbong Marcos babaen dagiti 263,473 a butos.[3] Isu ti maikadua a babai a nagserbi a kas Bise Presidente iti pakasaritaan ti Filipinas.
Naammuan iti atension iti publiko ni Robredo idi 2012 kalapsan ti ipupsay ti asawana, ni Jesse Robredo ti Sekretario ti Lokal a Gobierno, iti aksidente ti eroplano idiay Isla ti Masbate. Sakbay ti aksidente, ti pannakairamann iti biag ti publiko idi ket kas abogado ken aktibista-sosial. Kalpasan daytoy, nagtaray isuna iti sapasap a panagbubutos iti 2013 ken nangabak a kas representatibo ti maika-3 a Distrito ti Camarines Sur iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas, ti puesto a tinengngelna aginggana iti panagbaliw ti administrasion idi Hunio 2016.
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naiyanak ni Maria Leonor Santo Tomas Gerona idi Abril 23, 1964 idiay Naga, Camarines Sur, Filipinas,[4] ti kaunaan kadagiti tallo nga annak da Antonio Gerona ti retiro a Hues ti Pagdaruman a Rehional a Korte ti Siudad ti Naga ken ni Salvacion Sto. Tomas.[5]
Nagbasa idi ni Gerona idiay Universidad de Sta. Isabel idiay Siudad ti Naga, nagturpos iti elementaria idi 1978, ken manipud iti High School idi 1982. Isu ket nagturpos iti grado tiEkonomia manipud iti Eskuela ti Ekonomia ti Unibersidad ti Filipinas, Diliman idi 1986. Kalpasanna, napan isuna a nagala iti Master ti Administrasion ti Negosio idiay San Beda College sakbay a nagadal ti linteg idiay Unibersidad ti Nueva Caceres ken nagturpos idi 1992.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Hon. Gerona-Robredo, Leni". Official 16th Congress Website. House of Representatives, Republic of the Philippines. Naala idi Abril 15, 2016.
- ^ a b "Vote PH 2016: Leni Robredo". Philippine Daily Inquirer. Abril 10, 2016. Naala idi Abril 12, 2016.
- ^ Cayabyab, Marc Jayson. "Leni Robredo is vice president". newsinfo.inquirer.net. Naala idi 2016-05-27.
- ^ "Leni Robredo: I can't refuse call to serve". Rappler.
- ^ That first night, I knew he was gone—Robredo’s wife Inquirer.net (naal aidi Hunio 13, 2014)


text:
Gabriel García Márquez
Ni Gabriel José García Márquez (Marso 6 1927 - Abril 17 2014) ket maysa idi a Colombiano a mannurat a nalatak kas nobelista ken agiwarwarnak ken aktibista iti politika. Naipasngay isuna iti ili ti Aracataca, Colombia ngem nangruna a nagnaed iti Mehiko ken Europa.
Nagtrabaho ni García Márquez a kas reporter iti pagiwarnak nga El Espectador idiay Bogotá, Colombia, ken kas ganganaet nga agiwarwarnak idiay Roma, Paris, Barcelona, Caracas, ken Siudad ti New York.
Ti Relato de un náufrago (Ilokano: Estoria ti Napukaw a Marinero) iti umunana nga limmatak nga estoria. Naipablaak nga serial iti maysa nga pagiwarnak idi 1955 santo inmaldit a nobela idi 1970. Ti Cien años de soledad (Ilokano: Sangagasut a Tawen ti Kinaagmaymaysa; Ingles: One Hundred Years of Solitude) ti kalatakan a nobelana a mabigbig gapu iti panagaramatna iti estilo nga enkanto a realismo iti panagsurat iti piksion.
Napadayawan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1982.
Dagiti obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
- Matmata ti Aso nga Azul (Ojos de perro azul) (1947)
- Bagyo ti Bulong (La hojarasca) (1955)
- Awan Agsursurat ken ni Coronel (El coronel no tiene quien le escriba) (1961)
- Pumpon ni Dakkel a Mama (Los funerales de la Mamá Grande) (1962)
- Ti Dakes nga Oras (La mala hora) (1962)
- Sangagasut a Tawtawen ti Kinamaymaysa (Cien años de soledad) (1967)
- Estoria ti Napukaw a Marinero (Relato de un náufrago) (1970)
- Ti Otonio ti Puonan nga Ama (El otoño del patriarca) (1975)
- Ti naliday nga estoria ni Eréndira ken ni Lelangna nga Awanan Asi (La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada) (1978)
- Pakasaritaan ti Naipadto nga Ipapatay (Crónica de una muerte anunciada) (1981)
- Ayat iti Tiempo ti Bayongobong (El amor en los tiempos del cólera) (1985)
- Ni Heneral iti Laberintona (El general en su laberinto) (1989)
- Perperegrino (Doce cuentos peregrinos) (1992)
- Iti Ayat ken dadduma pay a Demonio (Del amor y otros demonios) (1994)
- Damdamag iti Maysa a Naitaray (Noticia de un secuestro) (1996)
- Agbiag tapno Makaibaga (Vivir para contarla) (2002)
- Laglagipko kadagiti Naliday a Puta (Memoria de mis putas tristes) (2004)


text:
José Palma
Ni José Palma y Velasquez (3 Hunio 1876 – 12 Pebrero 1903) ket Filipino a mannaniw ken soldado. Isu ket empleado idi ti La Independencia idi panawen nga insuratna ti Filipinas, ti patriotiko a daniw iti Espaniol. Immuna a naipablaak daytoy iti immuna nga anibersario a pablaak ti La Independencia idi 3 Septiembre 1899. Ti daniw ket maibagay iti instrumental a tuno ti Marcha Nacional Filipina babaen ni Julian Felipe, ken manipud idin daytoyen ti batayan para iti amin a pannakaipatarus ti Nailian a Kanta ti Filipinas.
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay ni Palma idiay Tondo, Manila, idi 3 Hunio 1876, ti buridek nga anak da Don Hermogenes Palma, ti klero ti Opisina ti Intendencia, ken ni Hilária Velasquez. Ti laklakay a kabsatna a lalaki ket ni Rafael Palma. Kalpasan ti pannakalpasna ti primera enseñanza (immuna a panagad-adal) idiay Tondo, ni Palma ket intultuloyna ti panagad-adalna idiay Ateneo Municipal. Bayat idi adda idiay, isu ket nagin-inut a nagpalaing a kompositor kadagiti berso. Ti maysa kadagiti nasapa nga obrana ket ti La cruz de Sampaguitas idi 1893. Iti isu met laeng a tawen adda met ti nabiit a romantiko a relasionna iti babai nga agnagan iti Florentina Arellano ken dagiti nagannnak kaniana ket saan met a nagayat kaniana.
Ti Katipunan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi kimmaro met dagiti palimed nga aktibidad dagiti rebolusionario, ni Palma ket nangiruknoy met dagiti panawenna iti panagsurat kadagiti daniw. Idi 1894, isi ket timmipon iti Katipunan ngem saan met a simrek iti gubat idi nangrugi ti Rebolusion ti Filipinas idi 1896. Kanungpalan isuna a timmipon kadagiti puersa ti rebulosion ni Koronel Rosendo Simón idi 1899 idi nangrugi ti Gubat ti Filipinas-Amerika ken nakilaban babaen ti puersa ni Servillano Aquino kadagiti pannakilablaban idiay Angeles ken Bambang. Gapu ta saan a pisikal a makasango kadagiti rigat ti gubat, isu ket kankanayon idi a nagbatbati kadagiti kampo ken nangliwliwa kadagiti soldado iti kundiman. Isu ket kanungpalan a timmipon ti empleado ti Tagalog a paset ti rebolusionario a waranakan ti, La Independencia, tapno makilaban kadagiti Amerikano a saanna met a maaramid iti pakigubatan.
La Independencia[urnosen | urnosen ti taudan]
Masansan a nagliwliwa da Palma ken dagiti kaduana iti warnakan kadagiti kanta ken kadagiti daniw bayat a nagin-inana kadagiti kampo wenno dagiti sabali a lugar kadagiti las-ud ti martsa nga adayo met kadagiti nagkamkamat a puersa ti Amerikano. Maysa kadagitoy a panagin-inana idi idiay Bautista, Pangasinan, idi ti poetiko nga espiritu ni Palma ket nagpataud ti daniw ti Filipinas a maibagay ti instrumental a tuno ni Julian Felipe, ti “Marcha Nacional Filipina”, a naisurat a kas insidental a musika iti nasapsapa a makatawen para iti Deklarasion ti Wayawaya ti Filipinas idiay Kawit, Cavite. Ti Filipinas ket naipablaak idi iti Espaniol iti immuna nga anibersario a pablaak ti La Independencia idi 3 Septiembre 1899
Panagsurat ti Filipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Sinurat ni Palma ti Filipinas idiay balay ni Doña Romana G. vda de Favis idiay Sitio Estación ti Barrio Nibaliw, Bayambang (itan ket ti Baranggay Población West, Bautista, Pangasinan). Idi 24 Hunio 1900, ti Nibaliw ket nanaganan manen iti "Bautista", a kas pammadayaw ken San Juan ti Baptista, ken naisina manipud iti Bayambang.[1]
Teskto ti Filipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Tierra adorada,
hija del sol de Oriente,
su fuego ardiente
en ti latiendo está.
Tierra de amores,
del heroísmo cuna,
los invasores
no te hollarán jamás.
En tu azul cielo, en tus auras,
en tus montes y en tu mar
esplende y late el poema
de tu amada libertad.
Tu pabellón que en las lides
la victoria iluminó,
no verá nunca apagados
sus estrellas ni su sol.
Tierra de dichas, de sol y amores
en tu regazo dulce es vivir;
es una gloria para tus hijos,
cuando te ofenden, por ti morir.
Ipupusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay ni José Palma iti daig idi 12 Pebrero 1903.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Zaide, Gregorio F. (1984). Philippine History and Government. National Bookstore Printing Press.
- Palma, José (1912). Melancólicas : coleccion de poesías. Manila, Filipinas: Liberería Manila Filatélica. (Ti dihital a kopia ket mabirukan idiay HathiTrust Digital Library idi 2010-03-31)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dumindin, Arnaldo. Gubat ti Filipinas-Amerika, 1899–1902


text:
Lehislatibo a distrito iti Biliran
Ti Lehislatibo a Distrito iti Biliran ket isu ti pannakabagi ti probinsia ti Biliran iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Leyte aginggana idi 1995.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili:Almeria, Biliran, Cabucgayan, Caibiran, Culaba, Kawayan, Maripipi, Naval
- Populasion (2010): 161,760
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Klasiko nga Insik
Ti pagsasao a Klasiko nga Insik (古文, Pinyin: gǔ wén, "taga-ugma a teksto") ket isu ti pagsasao ti klasiko a literatura manipud iti gibus ti panawen ti Primabera ken Otonio babaen ti gibus ti Han a Dinastia, ti naisurat a porma ti Daan nga Insik. Ti termino ket naus-usar pay para iti Literario nga Insik (文言文 wényán wén, "testi ti naisurat a pagsasao"), ti tradisional nga estilo ti naisurat nga Insik a naimodelo iti klasiko a pagsasao, ken mangaramid daytoy a sabali manipud iti ania man a moderno a naisasao a porma ti Insik. Ti Literario nga Insik ket inus-usar idi kadagiti amin a pormal a panagsurat idiay Tsina aginggana idi nasapa a maika-20 a siglo, ken idi pay, las-ud dagiti nadumaduma a paset ti panawen, idiay Hapon, Korea ken Bietnam. Kadagiti agsasao iti Insik, ti Literario nga Insik ket kaaduanen a nasukatan babaen ti naisurat a bernakular nga Insik, ti estilo ti panagsurat a kapada ti moderno a naisasao a Mandarin nga Insik, bayat a dagiti agsasao kadagiti pagsasao a saan nga Insik ket kaaduandan a binaybay-an ti Literario nga Insik tapno maiparabor kadagiti lokal a bernakular.
Ti Literario nga Insik ket naamammuan a kas ti kanbun iti Hapon, hanmun iti Koreano, ken Hán văn iti Bietnamis (Manipud ti 漢文 kadagiti amin a tallo a kaso; pinyin: hànwén, "Han a panagsurat").


text:
Plantilia:Pp
Daytoy ket sapasap a plantilia para iti panagpataud kadagiti banderola ken dagiti ikono ti kandado. Daytoy ket mabalin a mausar iti ania man a rason ti salaknib, ti ania man a tignay ti salaknib, ken ti ania man nga agpang ti salaknib.
Panagusar
{{pp | 1 = rason | small = wen/saan | action = tignay | expiry = panagpaso | date = petsa ti salaknib | user = nagan ti agar-aramat | section = nagan ti paset ti tungtungan a panid | category = no }}
Dagiti parametro
Amin dagiti parametro ket pagpilian.
- 1 - ti rason ti pannakasalaknib ti panid. No maisaad, daytoy ket nasken a maysa kadagit ipateg a nailista iti tabla dagiti rason.
- small - isaad ti "yes", "y", "1", "true", "wen", wenno "w", ti ikono ti kandado ket mapataud imbes a ti banderola ti napno a salaknib.
- action - ti tignay ti salaknib. Nasken a maysa iti "edit" (para iti normal a salaknib), "move" (para iti salaknib ti panangiyalis) wenno "autoreview" (para kadagiti di pay maibanag a panagbaliw)[1]. Ti kasisigud a pateg ket "edit".
- expiry - ti petsa apanagpaso ti salaknib. Daytoy ket mabalin a petsa (para iti temporario a salaknib), wenno maysa kadagiti kuerdas ti "indef", "indefinite", "indefinitely", wenno "infinite" (para iti agnanayon a salaknib). No daytoy ket petsa, daytoy ket nasken nga umiso a maikabil iti maikadua a parametro ti #time parser function.
- date - the protection date. This must be valid input to the second parameter of the parser function ti #time. Daytoy nga argumento ket adda laeng pakabanagan kadagiti rason ti "office" ken "reset" =.
- user - ti nagan ti agar-aramat para iti panagpataud kadagiti silpor. Manipud idi Hulio 2014, daytoy ket pakabanagan laeng no mainaganan ti rason ti "usertalk".
- section - ti nagan ti paset ti nasalakniban a tungtungan a panid nga ayan ti pagtungtungan. Daytoy ket mabalin kadagiti kaaduan ti, ngem saan nga ti amin, dagiti pateg ti reason.
- category - categories are suppressed if this is set to "no", "n", "0", or "false".
Dagiti rason
Ti sumaganad a tabla ket aglaon kadagiti magun-od a rason, ken maipatinayon pay dagiti tignay a pakagun-odanda.
Dagiti pagarigan ti sintaksis
Dagiti ikono ti kandado
Ikono ti kandado para iti panid a nasalakniban gapu ti bandalismo:
{{pp|vandalism|small=yes}}
Ikono ti kandado para iti panid a temporario a nasalakniban gapu kadagiti suppiat ti panagurnos:
{{pp|dispute|small=yes|expiry=1 Nobiembre 2021}}
Dagiti banderola
Banderola para iti nasalakniban a panid gapu ti tirtiris a pakabilangan, nga addan iti silpo iti tungtungan a panid:
{{pp|sock|section=Dagiti pakadanagan ti tirtiris a pakabilanagan}}
Banderola para iti panid a temporario a nasalakniban iti pannakaiyalis gapu ti bandalismo ti panangiyalis ti panid:
{{pp|vandalism|action=move|expiry=25 Nobiembre 2021}}
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
Nota
- ^ Pakaammo:Daytoy a tignay ket agdama a saan a maus-usar iti Ilokano wikipedia


text:
Plantilia:Str letter
0
Daytoy ti meta-plantilai ti {{str letter}}.
Daytoy ket mangala iti kuerdas a kas parametro, ken mangisubli iti kaatiddogna kadagiti immuna a letra.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
No awan linaon ti parametro wenno saan a maipalawag, daytoy ket maikeddeng a sero iti kaatiddog:
{{str letter}}mangusibli iti 0
{{str letter|}}mangusibli iti 0
{{str letter| }}mangusibli iti 0
Ti panagbilang ket singaen babaen dagiti bilang, dagiti simbolo, ken dagiti pangtuldek:
{{str letter|12345}}mangusibli iti 0
{{str letter|abcdef?}}mangusibli iti 6
{{str letter|abc def}}mangusibli iti 3
{{str letter|ABcD123}}mangusibli iti 4
{{str letter|abc, def}}mangusibli iti 3
{{str letter|abc(def)}}mangusibli iti 3
{{str letter|abc xyzabcdefghijklmnopqrstuvwxyz}}mangusibli iti 3
{{str letter|ÁbČĐÈęFğ}}mangusibli iti 8
{{str letter|NR a reference }}mangusibli iti 2
{{str letter|abcdefghijklmnopqrstuvwx}}mangusibli iti 24
{{str letter|abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}}mangusibli iti 26
Dagiti nagibasaran[urnosen ti taudan]
- ^ maysa a nagibasaran
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
BAGUIO CITY – Nailaylayon iti maysa a lawas ti implementasyon ti total ban wenno naan-anay a panakaiparit ti panaglako ken panagiserbi iti arak ken dadduma pay nga alcoholic products iti siudad ti Baguio.
Maipalagip nangrugi ti panakaipatungpal ti nasao a pammilin ni Mayor Benjamin Magalong idi September 11 ken nagpaso daytoy idi September 19, 2021.
Nupay kasta, kinuna iti Bombo Radyo Baguio ni Engr. Bonifacio De la Pena, city administrator, a napagnunumuan dagiti opisyal a mailaylayon ti liquor ban agingga inton Domingo, September 26.
Nupay kasta, ilawlawagna a mapalubosan ti bar deliveries kadagiti produkto ti arak kas konsiderasyon iti kiddaw dagiti bar establishment owners gapu iti panakapukaw ti trabaho dagiti agarup 40 nga empleyado dagitoy.
Agtaltalinaed met ti 30% a customer capacity kadagiti enclosed wenno indoor dine-in establishments.
Kabayatanna, impalagip ni Engr. Dela Pena a 20% ita ti venue capacity kadagitu religious gatherings wenno worship activities agingga inton September 26, 2021.
Kinuna ti opisyal a dagitoy a pagalagadan ti siyudad ti Baguio ket gapu iti agtultuloy a panagngato ti kaso ti COVID-19 a nangitunda iti 100% nga occupancy rate kadagiti ospital iti siudad.


text:
1863
Ti tawen ti 1863 ket kadawyan idi a a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 30 – Andrés Bonifacio, Ama ti rebolusion iti Filipinas (pimmusay 1897)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 14 – Arsenio Cruz-Herrera, Filipino nga abogado ken politiko (pimmusay 1917)


text:
Plantilia:Arkibo
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket inus-usar kadagiti panid ti napalabas a tungtungan a panid. Mangisilpo daytoy a palntilia iti kanagtuan nga agpang ti tungtungan a panid. Para kadagiti naiyarkibo a subpanid, usaren ti karakter ti pipa ken sarunuen babaen ti maysa a pagpilian a parametro tapno a maibaga ti husto a silpo iti "agdama a tungtungan a panid".
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{Automatiko a nabigador ti arkibo}}
- {{Webarchive}}


text:
Pasismo
Ti pasismo ket maysa a radikal nga autoritariano a nasionalista a politikal nga ideolohia.[1][2] Dagiti pasista ket agsukisokda kadagiti pannakaiyaddang kadagiti bukodda a pagilian a naibatay ti pannakaitalek ti maysa nga organiko a nailian a komunidad a dagiti tattaona ket nagkaykaysada a kas agmaymaysa a tattao iti nailian a kinasiasino. Isuda ket naipagkaykaysa babaen kadagiti suprapersonal a panakaikapet iti kaputotan ken kultura babaen ti maysa a totalitariano nga estado nga agsuksukisok ti masa a mobilisasion iti maysa a pagilian babaen ti disiplina, indoktrinasion, maipapan iti bagi a panagsanay, ken euhenesia.[3][4] Ti pasismo ket agbirbiruk ti panagipukaw kadagiti nasirmata a gangganaet nga inpluensia a naikapapunotan a gapuanan ti dehenerasion iti pagilian wenno ti saan a maitutop ti nailian a kultura.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Turner, Henry Ashby, Panangikeddeng manen ti pateg ti Pasismo. Dagiti Baro a Puntos a Pannakaimatangan, 1975. p. 162. Mangibaga kadagiti "gandat iti radikal ken autoritariana a nasionalismo" ti pasismo.
- ^ Larsen, Stein Ugelvik, Bernt Hagtvet and Jan Petter Myklebust, Sino kadi dagiti pasista: Dagiti sosial a ramut ti Europeano a Pasismo, p. 424, "naurnos a porma ti integratibo a radikal a nasionalista nga autoritarianismo"
- ^ Grčić, Joseph. Etika ken Politikal a Teoria (Lanham, Maryland: Unibersidad ti Amerika, Inc, 2000) p. 120
- ^ Blamires, Cyprian, Sangalubongan a Pasismo: ti Naipakasaritaan nga Ensiklopedia,Tomo 1 (Santa Barbara, California: ABC-CLIO, Inc., 2006) p. 140-141, 670.
- ^ Robert O. Paxton. Ti Anatomi aiti Pasismo. First Vintage Books Edition. New York, New York, USA: Vintage Books, 2005. pp. 144.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pasismo iti Wikimedia Commons


text:
BAGUIO CITY – Sumangsango iti kaso a panaglabsing iti RA 9165 wenno iti Comprehensive Dangerous Drug Act of 2002 ti maysa a babai a maysa kadagiti regional top drug personalities iti Cordillera Region kalpasan a nakumpiskaran ti marijuana nga aggatad ti P240-K sadiay Kalinga itay laeng nabiit.
Immuna iti daytoy, inserbi dagiti otoridad ti Search Warrant iti pagtaengan ti nasao nga indibidual sadiay lleb, Nambaran, Tabuk City, Kalinga.
Nagpositibo ti implementasyon ti warrant a nagresulta iti panangtiliw dagiti otoridad kenni Anita Paclay Sabawil alyas Ammanay, 47-anyos, tubo ti Tinglayan, Kalinga.
Nadiskobre ken nakumpiskar manipud iti pagtaengan ni Ammanay ti dua a marijuana bricks nga agdagsen ti 2,000 a gramo ken aggatad ti mapattapatta a P240,000.


text:
Caramoan
Ti Caramoan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Caramoan ket politikal a nabingbingay iti 49 a barbaranggay.[2]
- Agaas
- Antolon
- Bacgong
- Bahay
- Bikal
- Binanuahan (Poblacion)
- Cabacongan
- Cadong
- Colongcogong
- Canatuan
- Caputatan
- Gogon
- Daraga
- Gata
- Gibgos
- Guijalo
- Hanopol
- Hanoy
- Haponan
- Ilawod
- Ili-Centro (Poblacion)
- Lidong
- Lubas
- Malabog
- Maligaya
- Mampirao
- Mandiclum
- Maqueda
- Minalaba
- Oring
- Oroc-Osoc
- Pagolinan
- Pandanan
- Paniman
- Patag-Belen
- Pili-Centro
- Pili-Tabiguian
- Poloan
- Salvacion
- San Roque
- San Vicente
- Santa Cruz
- Solnopan
- Tabgon
- Tabiguian
- Tabog
- Tawog (Poblacion)
- Toboan
- Terogo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Caramoan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Bicol Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Andrea Bocelli
Ni Andrea Bocelli,(Panangibalikas nga Italiano: [anˈdrɛːa boˈtʃɛlli]; nayanak idi 22 Septiembre 1958) ket maysa nga Italiano a kumakanta ti klasikal, ken mannurat ti kanta.[1][2] Naiyanak a saan a nasayaat a makakita, isu ket permanente a nagbulsek idi agtawen iti 12 kalpasan ti aksidente iti putbol.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Andrea Bocelli". Decca Records. Universal Music. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 30 Abril 2011. Naala idi 10 Disiembre 2013.
- ^ http://www.classicalbrits.co.uk/artist/andrea-bocelli
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Andrea Bocelli iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Andrea Bocelli iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Sasak
Ti pagsasao a Sasak ket insasao babaen dagiti grupo ti etniko ti Sasak, a mangbukel iti kaaduan ti populasion ti Lombok, Indonesia. Daytoy ket asideg a kabagian dagiti pagsasao a kadenna iti Bali ken ti akinlaud a gudua ti Sumbawa.
Ti pagsasao ket nabingbingay kadagiti lima a dialekto, a saan a kankanayon nga agsinnaranay a maawatan:
- Kuto-Kute (Amianan a Sasak)
- Nggeto-Nggete (Amianan a daya a Sasak)
- Meno-Mene (Tengnga a Sasak)
- Ngeno-Ngene (Tengnga-Daya a Sasak, Tengnga-Laud a Sasak)
- Meriaq-Meriku (Tengnga-Abagatan a Sasak)
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Sasak iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Sasak". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Online a Diksionario ti pagsasao a Sasak – Igles
- Urnong ti Musika ti Indonesia ken Malaysia ni David Goldsworthy a naiyarkibo iti Paradisec ket mairaman ti nawaya a panagserrek kadagiti rekording iti Sasak.


text:
Nasken koma maikabil daytoy a plantilia iti ngato dagiti kategoria nga inus-usar a iti panagtaripato ti Wikipedia imbes a kas paset ti esnsiklopedia – kas pagarigan, iti ngato ti Kategoria:Administrasion ti Wikipedia.
{{Pagtaripatuan a kategoria
|shortcut=KAT:KATW
|hidden=true
|tracking=false
|purpose=Daytoy a kategoria ket surotenna dagiti panid a naikkan iti etiketa ti {{tl|Masapul a dakamaten}}.
|desc=Kategoria para kadagiti artikulo (ken dadduma a panid, kas dagiti plantilia a naikeddeng iti portal ken nangruna nga espasio) a naikkan iti etiketa a kas makasapul wenno ad-adu pay a dakamat para iti pammasingked, babaen ti panagusar ti plantilia ti {{tlx|Masapul a dakamaten}}. Saan a mangiraman kadagiti tungtungan apanid a naikkan ti etiketa iti {{tlf|Talkfact}}.
}}
Deskripsion: Kategoria para kadagiti artikulo (ken dadduma a panid, kas dagiti plantilia a naikeddeng iti portal ken nangruna nga espasio) a naikkan iti etiketa a kas makasapul wenno ad-adu pay a dakamat para iti pammasingked, babaen ti panagusar ti plantilia ti {{Masapul a dakamaten}}. Saan a mangiraman kadagiti tungtungan apanid a naikkan ti etiketa iti {{Talkfact}}.
Kodigo
{{Pagtaripatuan a kategoria
|tracking=true
|purpose=Daytoy a kategoria ket surotenna dagiti panid a naikkan iti etiketa ti {{tlf|albumchart|Billboard200}}.
}}
Kodigo
{{Pagtaripatuan a kategoria
|empty=true
|empty_text =Daytoy a kategoria ket surotenna dagiti akademiko a warnakan babaen ti parametro ti {{para|frequency}} iti bukodda a {{tlf|Infobox journal}}. Nasken koma nga awan linaon daytoy a kategoria, ngem mapunnonto no mausar dagiti di pagalagadan a parametro ti {{para|frequency}}.
}}


text:
Mangiparang ti maymaysa a bulan ken nasken a maipalawag ti parametro ti month . Daytoy a parametro ket mabalin a bulan wenno numero , ti agdama a bulan usaren ti month=current (next ken last ken mabalin pay a maawat).
year
Ti parametro ti year ket mangisaad ti tawen kalendario a ti kasisigud ket ti agdama a tawen.
format
Ti mangirugi ti lawas iti Lunes usaren ti format=LunUmuna wenno, ti mangiraman dagiti numero ti lawas iti iso format=iso.
show_year
Ti mangiparang ti tawen usaren ti show_year=on. Ti mangiparang ti tawen kalpasan ti bulan usaren ti show_year=with month.
txt_pref_m
Daytoy ket manginayon ti pangsaruno iti nagan ti bulan.
txt_suff_m
Daytoy ket manginayon ti suldong ti nagan ti bulan.
float
Ti panangitumpaw ti kalendario iti kanigid wenno kanawan usaren ti float=left wenno float=right.
lk
Ti mangisilpo kadagiti aldaw, bulan ken ttawen usaren ti lk=on.
Ti mangisilpo kadagiti aldaw ken bulan usaren ti lk=dm.
Ti mangisilpo kadagiti bulan ken tawen usaren ti lk=my.
Ti mangisilpo kadagiti aldaw ken tawen usaren ti lk=dy.
Ti mangisilpo kadagiti aldaw laeng usaren ti lk=d.
Ti manguislpo kadagiti bulan laeng usaren ti lk=m.
Ti mangisilpo kadagiti tawen laeng usaren ti lk=y.
lk_pref
Daytoy ket manginayon ti pangsaruno kadagiti amin a silpo.
lk_pref_d
Daytoy ket manginayon ti pangsaruno kadagiti silpo ti aldaw.
lk_pref_m
Daytoy ket manginayon ti pangsaruno kadagiti silpo ti bulan.
lk_pref_mnext
Daytoy ket manginayon ti pangsaruno ti silpo ti sumaruno a bulan.
lk_pref_mprev
Daytoy ket manginayon ti pangsaruno ti silpo ti napalabas a bulan.
lk_suff
Daytoy ket manginayon ti sudong kadagiti amin a silpo.
lk_suff_d
Daytoy ket manginayon ti sudong kadagiti silpo ti aldaw.
lk_suff_m
Daytoy ket manginayon ti sudong kadagiti silpo ti bulan.
lk_suff_mnext
Daytoy ket manginayon ti sudong ti silpo ti sumaruno a bulan.
lk_suff_mprev
Daytoy ket manginayon ti sudong ti silpo ti napalabas a bulan.
prevnext
Ti manginayon ti silpo kadagiti napalabas ken sumaruno a bulan usaren ti prevnext=on.
title_colour
Usaren daytoy tapno mabaliwan ti maris ti likudan iti baras ti titulo nga addaan iti nagan ti bulan, ken ti baras ti baba (kasla iti. title_colour=#2e8b57).
week_colour
Usaren daytoy tapno mabaliwan ti maris ti baras a mangilista kadagiti aldaw iti lawas (kasla iti week_colour=#2e8b57).
colour
Daytoy ti pangyababaan para kadagit dua iti ngato.
EndNote
Daytoy ket manginayon ti teksto iti baba ti baras.
Ti {{kalendario|lk=on|show_year=on|float=right|month=current}} ket agpataud iti kalendario dita kanawan. Ti {{kalendario}} ken {{kalendario|prevnext=true|format=iso|zero=0|row=3}} ket pataudenna dagiti kalendario dita baba.


text:
Osasco
Ti Osasco (Panangibalikas a Portuges: [oˈzasku]) ket maysa nga ili idiay Estado ti São Paulo, Brasil a mabirukan idiay Kalatakan a São Paulo ken mairanggo a maikalima iti populasion kadagiti ili ti São Paulo. Segun ti IBGE idi 2015, ti Osasco ket agdama nga addaan iti maika-9 a kangatuan a dagup ti domestiko a produkto idiay Brasil, ken ti maikadua a kadakkelan iti Estado ti São Paulo. Ti populasion ket 696,382 (karkulo idi 2016) iti maysa a kalawa iti 64.95 km².[2] Daytoy ket maysa kadagiti kapusekan iti populasion a siudad, ken maipada iti densidadna iti Tokyo ken Siudad ti New York. Daytoy ket naikeddeng a nangruna nga urbano a sentro iti Akinlaud a parte ti Kalatakan a São Paulo. Daytoy ket maysa idi a distrito ti Siudad ti São Paulo aginggana idi Pebrero 19, 1962, idi ti Osasco ket nagbalin nga ili.[3] Ti pagsasao ti siudad ket "Urbs labor", insasao a Latin a ti kayatna sawen ket "Obra ti Siudad".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Population estimates for July 1st, 2015". Naala idi Hunio 4, 2016.
- ^ "IBGE – Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística".
- ^ IBGE, history
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Osasco iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Osasco manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
... a ni Papa Francisco(nailadawan) ket isu ti immuna a papa nga agnagan ti Francisco, immuna a Hesuita a papa, immuna a papa manipud ti Kaamerikaan, ken isu pay ti immuna a papa a naggapo ti ruar ti Europa manipud kenni Gregorio III idi maika-8 a siglo?
... a ti Lisbon ket isu ti akin-laud unay a dakkel a siudad a mabirukan idiay Europa, ken isu pay ti akin-laud unay a kapitolio a siudad ken ti maymaysa laeng iti igid ti pantar ti Atlantiko?
... a ni Karlomagno ket isu ti tinawtawagan a kas ti "Ama ti Europa" ken ti immuna a nangikaykaysa ti kaaduan a paset ti Laud nga Europa?
... a ti aldaw ket umat-atiddog ti agarup a 1.7 milisegundo ti tunggal maysa a siglo?


text:
Isla Balabac
Ti Isla Balabac ket ti akin-abagatan unay nga isla ti probinsia ti Palawan iti Filipinas, daytoy ket agarup laeng a 50 kilometro (31 mi) iti amianan manipud iti Sabah, Malaysia, iti ballasiw ti Lingsat Balabac.
Iti administratibo, ti isla ket mangporma ti nangruna a parte ti ili ti Balabac ken nabingbingay kadagiti 14 a baranggay (dagiti sabali naga 6 a baranggay ti ili ket addada kadagiti sabali nga asideg nga isla):
Ti Isla Balabac ket pagtaengan dagiti nadumaduma nga endemiko a sebbangan. Daytoy ket pagtaengan dagiti billit a kas ti kolordapo nga imperial a pagaw (Ducula pickeringii), cockatoo ti Filipinas (Cacatua haematuropygia), blue-headed racket-tail (Prioniturus platenae), ken ti Kalaw ti Palawan (Anthracoceros marchei). Ti marabutit nga ugsa ti Filipinas, ken dagiti subsebbangan ti kalatakan a marabutit nga ugsa (Tragulus napu) ket mabirukan laeng iti daytoy nga isla.
Dagiti Molbog, ti grupo ti etnolingguistiko a Muslim, ket naikonsentradoda iti daytoy nga isla. Ti pagbiaganda ket mairaman ti panagtalon, panagkalap, panagsinnukat ken panagtagilako kadagiti kaarruba a sentro ti pagtagilakuan ti Mapun ken Sabah.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Heograpiko a datos a mainaig iti Isla Balabac iti OpenStreetMap


text:
Opening of 2 Bailey Bridge at Sitio Lungboy, Suyo Proper
August 21, 2020: panakalukat ti dua a bailey bridge ti sitio Lungboy, Suyo Proper. Napundoan manipod ti 20% development Fund tapno ti kasta karkaro a mapapardas ken mapapintas ti pagnaan dagiti kakabsat tayo a mannalon nangnangruna iti tiempo ti panagtutudo.
Indauloan garud ti ama ti Ili Mario B. Subagan ken dagiti Sanguniang Bayan ken inmatangan dagiti agindeg ti nasao a lugar daytoy a pasamak..
Mangnamnama tayo garud ti agtultuloy a progreso babaen kadagiti naduma duma a ganuat, proyekto, actibidades ken programa para ti pagshaatan ti amin.


text:
Tulong:Pakabuklan ti inurnos
Pakabuklan ti inurnos (Ipalawagmo bassit dagiti binaliwam)
☐ Daytoy ket bassit a panagurnos ☑ Bantayan daytoy a panid
Babaen ti panangipablaak kadagiti binaliwan, umannurotka kadagiti Termino ti Panagusar, ken umannurotka a saanmo a waswasen nga ibbatan dagiti kontribusionmo babaen ti Lisensia ti CC BY-SA 3.0 ken ti GFDL. Umannurotka a ti maysa a silpo wenno URL ket umanayen a pammadayaw babaen ti lisensia ti Creative Commons.
Ukasen
Ti pakabuklan ti inurnos ket ti ababa a panangipalawag ti maysa nga inurnos iti panid ti Wikipedia. No urnosem ti maysa a panid, adda bassit a pagikabilan ti teksto a namarkaan iti Pakabuklan ti inurnos a mabirukan iti baba ti nangruna a kahon ti pagurnosan ken iti ngato ti buton ti Idulin ti panid. Dagiti pakabuklan ti panagurnos ket maiparang kadagiti listaan dagiti binalbaliwan (kasla kadagiti pakasaritaan ti panid ken listaan ti bambantayan), ken iti ngato dagiti panid ti diperensia.
Nasayaat a panagsanay ti mangpunno ti pagikabilan ti pakabuklan ti panagurnos, wenno agnayon kasla iti kaso ti panagurnos iti paset, tapno daytoy ket makatulong kadagiti sabali nga agar-aramat a makaawat ti inaramidmo a panagurnos. Tapno maliklikan ti aksidente a panagpanaw iti blanko pakabuklan ti inur-nos, mabalinmo a pilien ti "Pakaammuannak no sumrek ti blanko a pakabuklan ti panagurnos" iti etiketa ti Ur-urnosen iti bukodmo a kakaykayatan ti agar-aramat, no nakapartuatkan iti pakabilangan.


text:
Plantilia:Mabalin nga awan linaon a kategoria
Daytoy ket isu ti plantilia ti
{{mabalin nga awan linaon a kategoria}} .
Daytoy ket mabalin a maikabil iti ngato iti ania man a kategoria a kadawyan a sagpaminsan nga awan linaon. Daytoy ket kadawyan para kadagiti kategoria ti panagtaripato, pagsurotan ken panagdalus.
Pagpilian[urnosen ti taudan]
- Ti pananginayon ti parametro ti
|hide=trueket mangipataud a saan a mangiparang ti plantilia.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Copenhagen
Ti Copenhagen (Danes: København [kʰøpm̩ˈhɑwˀn] (dengngen)) ket ti kapitolio ken kaduan ti populasion a siudad ti Dinamarka. Manipud idi 1 Enero 2021, ti siudad ket addaan iti populasion iti 799,033 (638,117 iti Munisipalidad ti Copenhagen, 103,677 iti Munisipalidad ti Frederiksberg, 42,670 iti Munisipalidad ti Tårnby, ken 14,569 iti Munisipalidad ti Dragør).[1][2][3] Daytoy ket mangbukel ti bugas ti nalawlawa nga lugar ti urbano ti Copenhagen (populasion 1,336,982) ken ti lugar ti metropolitano ti Copenhagen (populasion 2,057,142). Mabirukan ti Copenhagen iti akindaya nga aplaya ti Zealand; ti sabali paya paset ti siudad ket mabirukan iti Amager, ken maisina daytoy manipud iti Malmö, Suesia, babaen ti lingsat ti Øresund. Mngisilpo ti Rangtay Øresund kadagiti dua a siudad babaen ti perokaril ken kalsada.
Immuna a nadokumentuan idi maika-11 a siglo, ti Copenhagen ket nagbalin a kapitolio iti Dinamarka iti pakauna iti maika-15 a siglo. Idi agdama ti maika-17 a siglo, babaen ti turay ni Kristiano IV, daytoy ket nagbalin a naipangruna a rehional a sentro.
Ti Copenhagen ket maysa a naipangpangruna a rehional a sentro iti kultura, komersio, midia, ken siensia, a kas naibaga babaen dagiti nadumaduma a sunda ken pannakiranggo (kitaen ti Internasional a pannakiranggo dita baba). Ti Siensia ti kabibiag, pakaammo ti teknolohia ken pagipatpatulod ket dagitoy ti naisangayan a paset, ken ti panagsukisok ken panagrang-ay ket agit-ited ti nagruna a papel ti ekonomia ti siudad. Dagiti nasayaat a lokasionna ken dagiti nasayaat a patakder, nga adda ti kadakkelan nga eropuerto iti Eskandinabia,[4] Kastrup, nga adda ti kaadayo a 14 a minuto babaen ti perokaril manipud iti sentro ti siudad, ket nagpakabael daytoy a maysa a rehional a sentro ken nalatak a lokasion para kadagiti rehional a kuartel[5] ken dagiti pagbibinnagbagaan.
Ti Copenhagen ken kanayon a naipammadayawan a kas maysa kadagiti siudad nga addaan iti nasayaat a kita ti kabibiag.[6][7][8] Daytoy ket naipampanunotan pay a maysa kadagiti gayyem ti katutubo a siudad. Ti danum iti uneg ti sangladan ket nadalus ken natalged a paglangoyan. 36% kadagiti umili ket mapanda agtrabaho nga agusar babaen ti bisiklet. Iti inaldaw, agbisikletada iti dagup nga 1.2 a riwriw a km.[9]
Manipud ti kalpasan iti milenia, ti Copenhagen ket nakakita ti napigsa nga urbano ken kultural a panagrangrang-ay. Daytoy ket gapu kadagiti adu a puonan dagiti kultural a pasilidad ken dagiti pay impraestraktura ken dagiti baro nga allon dagiti narang-ay nga agdardaremdem, dagiti kosinero ken dagiti arkitekto.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "BEV22: Summary Vital Statistics (Provisional Data) by Region, Type of Movement and Sex". Statistics Denmark (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 5 December 2020. Naala idi 2018-02-10.
- ^ "Geografiske inddelinger" [Heograpiko a pannakbingbingay]. dst.dk (iti Danes). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Hunio 2017. Naala idi 25 Hulio 2021.
- ^ "Population and Population Projections" [Dagiti Populasion ken dagiti Padto ti Populasion]. dst.dk (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 8 Pebrero 2017. Naala idi 16 Oktubre 2018.
- ^ "Københavns Lufthavn / Copenhagen Airport – Copenhagen, Denmark" [Eropuerto ti Copenhagen – Copenhagen, Denmark]. Waymarking.com (iti Danes ken Ingles).
- ^ "Copenhagen Region Ranks 3rd in Western Europe for Attracting Head Offices" [Ti Copenhagen a Rehion ket Mairanggo a ti Maika-3 idiay Lumaud a Europa para iti Panagawis kadagiti Mangipagulo nga Opisina]. Ministry of Foreign Affairs of Denmark [Ministro iti Gangganaet a Pannakibiang iti Dinamarka] (iti Ingles). 6 Enero 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-05-09. Naala idi 24 Hulio 2009.
- ^ "A Great Place to Live" [Maysa a nalatak a Pagtaengan]. Invest in Denmark (iti Ingles). Ministry of Foreign Affairs of Denmark. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-03-23. Naala idi 2012-05-10.
- ^ a b Husband, Stuart (19 Hunio 2007). "Copenhagen is Scandinavia's Most Desirable City" [Ti Copenhagen ket isu ti kaesseman a Siudan iti Eskandinabia]. International Herald Tribune (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-06-25. Naala idi 2012-05-10.
- ^ "Europe's 10 Best Places To Live" [Dagiti 10 a Kasayaatan a Pagtaengan iti Europa]. Forbes (iti Ingles). 21 Hulio 2008.
- ^ "Copenhagen – City of Cyclists" [Copenhagen – Siudad dagiti Agbisbisikleta]. Københavns Kommune [Siudad iti Copenhagen] (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-07-01. Naala idi 2012-05-10.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Copenhagen iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Copenhagen manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Le Puy-Sainte-Réparade
Ti Le Puy-Sainte-Réparade wenno Le Puy ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Le Puy-Sainte-Réparade iti Wikimedia Commons


text:
Rodolfo Biazon
Ni Rodolfo "Pong" Gaspar Biazon (nayanak idi Abril 14, 1935) ket politiko manipud idiay Filipinas. Isu ket dati a Senador. Isu ket nabutosan idi a kas Senador iti panagbubutos idi 1992 para kadagiti 3 a tawen a termino. Isu ket nabutosan idi iti immuna nga innem a tawen a terminona iti panagbubutos idi 1998, ken nabutosan manen iti panagbubutos idi 2004. Isu ket nagserbi a kas representatibo para iti bugbugtong a distrito ti Siudad ti Muntinlupa manipud idi 2010 aginggana idi 2016.


text:
Tabuk City – Aginnagaw ti sipnget ken lawag idi petsa June 8, 2006 idi agallangugan ti damag a pinatay dagiti masuspetsa a kameng ti death squad ti estado da Rafael “Markus” Bangit ken Gloria Casuga, maysa a mangisursuro iti Quezon, Isabela idiay Echague, Isabela. Iti sumaruno a bulan iti daytoy met laeng a tawen, napasamak manen ti panang-ambush iti lugan ni Dr. Chandu Claver a sadino ket nakaro a nasugatan isuna ken ti anak da ken natay ni Alyce claver nga asawa na.
Sakbay a mapapatay da Markus ken Alyce, naiyaramid ti nagduduma a krimen ken nadangkok a panaglabsing iti kalintegan tao kas iti nasaknap a panang-reyd ken saan a nainkalintegan a panangrakisa dagiti police kadagiti balbalay nga idadauluan ni Kalinga Provincial Director Pedro Ramos kadagiti barangay iti Tabuk kas iti barangay Dilag, Lacnog, Nambaran , San Juan, Gobgob ken Tuga. Ditoy a napapatay da Amor ken Noel Gobiangan ken maysa nga ag-apilyedo ti Gallema. Amin dagitoy ket biktima ti Oplan Bantay Laya 1 and 2 ken ti Inter-Agency Legal Action Group (IALAG) ni presidente Gloria Macapagal Arroyo. Uray iti upland Kalinga iti daytoy a panawen ket nakaro ti operasyon militar. Idi nagtugaw ni president Benigno Simeon Aquino III iti programa na nga usto a dalan wenno “daang matuwid” ngem kakibin daytoy Oplan Bayanihan ken ti ramen na a Peace and Development Team (PDT’s) a nakaro met laeng ti sinagrap ti umili a human rights violations ditoy probinsya.
Sangapulo a tawen ti naglabas ngem inggana ita ket awan hustisya. Agtaltalinaed nga awan sungbat iti saludsod dagiti ubbing a naulila, kapamilya, kakabagian, ka-tribuan, gagayyem ken kakailian kabayatan nga agtultuloy dagiti Operation Plan a mangpakarkaro iti kasasaad dagiti mannalon. Aggibus ti Oplan Bayanihan ni Benigno Simeon Aquino III ita a tawen ngem napaay iti panggep na a mangkillo ken mangiyadayo iti kaipapanan ti usto a Bayanihan gaputa naiduma iti kongkreto a biag dagiti umili ti Bayanihan militar. Ania ngata manen ti sumaruno nga Operation Plan?
Iti pammati a ti pudno a hustisya ken waya-waya ket saan a madawat a kas tinapay nu di ket mailaban, alaen ti Justice and Peace Advocates for Kalinga (JPAK) ken Cordillera People’s Alliance – Kalinga a karit a mangpatibker iti ganuat na bayat a tantannawagan na ti pannakatameng ken pannangipaay iti naan-anay a hustisya kadagiti amin a Biktima ti EJK iti probinsya, rehiyon iti umadani a panagtugaw ni nangabak a presidente Rodrigo Duterte kas panangipa-simuda-ag iti ibagbaga na a kapia ken talna para iti pagilian a Pilipinas.
KALINGA JUSTICE AND PEACE ADVOCATES FOR KALINGA (JPAK)
June 8, 2016