text:
Akin-amianan a Hemisperio
Nagsasabtan: 45°0′0″N 0°0′0″E / 45.00000°N 0.00000°E
Ti Akin-amianan a Hemisperio[1] ket ti kagudua ti planeta nga adda iti amianan iti ekuadorna—ti balikas a hemisperio ket literal a kaibuksilanna ti “gudua ti espera” wenno "gudua ti globo". Daytoy ket mabalin pay a mangibaga ti gudua ti nainlangitan nga espera iti amianan ti nainlangitan nga ekuador.
Gapu ti pagtayyekan a pannakapakbo ti Daga, ti panaglalam-ek idiay akin-amianan a hemisperio ket agpaut manipud iti solstisio ti panaglalam-ek (kadawyan a Disiembre 21) aginggana iti bernal nga ekuinoksio (kadawyan a Marso 20), bayat a ti kalgaw ket agpaut manipud iti solstisio ti kalgaw (kadawyan a Hunio 21) aginggana iti ekunoksio ti otonio (kadawyan a Septiembre 23).
Ti Artiko ket isu ti rehion nga amianan ti Artiko a Sirkulo. Ti klimana ket naisalsalumina babaen dagiti nalamiis a panawen ti panaglalam-ek ken dagiti nalamiis a kalgaw. Kaaduan nga umay ti presipitasion iti porma ti niebe. Ti Artiko ket makasanay kadagiti aldaw ti kalgaw a saan a lumnek ti Init, ken adda met dagiti aldaw iti las-ud ti panaglalam-ek a saan nga agleggak. Ti kapaut dagitoy a paset ket agdumaduma manipud iti maysa nga aldaw kadagiti lokasion idiay Artiko a Sirkulo aginggana kadagiti nadumaduma a bulan iti asideg ti Amianan nga Ungto.
Iti nagbaetan ti Artiko a Sikulo ken ti Tropiko ti Kanser ket naisanglad ti Akin-amianan a Sona ti kalalainganna a klima. Dagiti panagbalbaliw kadagitoy a rehion a nagbaetan ti panaglalam-ek ken kalgaw ket kadawyan a naalumamay, imbes a ti napudot wenno nalamiis unay. Nupay kasta, ti kalalainganna a klima ket mabalin nga adda ti nakaro unay a di maipadto a tiempo.
Dagiti rehion ti tropiko (ti nagbaetan ti Tropiko ti Kanser ken ti ekuador) ket kadawyan a napudot kadagiti amin a paset ti tawen ken matarawidwidan a makasanay ti tiempo ti panagtudtudo kadagiti las-ud ti bulan ti kalgaw, ken ti namaga a tiempo kadagiti las-ud ti panaglalam-ek a bulan.
Idiay Akin-amianan a Hemisperio, dagiti banag nga agbalballasiw wenno iti ngato ti rabaw ti Daga ket matarawidwidan nga agsikko iti kanawan gapu ti epekto a koriolis. A kas resulta daytoy, dagiti dakkel a horisontal a panagpul-oy ti angin wenno panagayus ti danum ket matarawidwidan a mangporma ti alipuno nga agpakanawan a panagsikko. Dagitoy ket nasaysayaat a makita kadagiti tabas ti sirkulasion ti taaw kadagiti taaw ti Amianan nga Atlantiko ken Amianan a Pasipiko.
Gapu ti isu met laeng a rason, dagiti panagpul-oy ti angin a mapan iti akin-amianan a rabaw ti Daga ket matarawidwidan a maiwaras iti ballasiw ti rabaw iti tabas nga agpakanawan. Isu a ti agpakanawan a sirkulasion ket pakailasinan dagiti nangato a presion ti selula ti klima idiay Akin-amianan a Hemisperio. Iti pay pannakaibaga, ti angin nga agpangato manipud idiay akin-amianan a rabaw ti Daga (nga agpartuat ti rehion ti ababa a presion) ket matarawidwidan a makaala ti angin kaniana iti taba nga agpakanigid. Dagiti bagio ken dagiti tropikal a bagio (dakkel a sistema ti ababa a presion) ket agpusipos iti sumbangir nga agpakanawan idiay Akin-amianan a Hemisperio.
Ti anniniwan ti init a pagorasan ket agpakanawan nga aggunay idiay Akinamianan a Hemisperio (kasumbangir iti Akin-abagatan a Hemisperio). Iti las-ud ti aldaw, matarawidwidan ti Init nga agleggak iti kanagtona iti akin-abagatan a puestona.
Ti Bulan pay ket agparang a "baliktad" no maipata ti pannakakita manipud idiay Akin-abagatan a Hemisperio ken sabali pay ti pannakakita kadagiti bituen.[2] Ti Amianan nga Ungto ket umadayo a mangsango manipud iti galaktiko a sentro ti Nagririmpuok a Bitbituen. Daytoy ket nagresultaan ti basbassit ken saan unay a naraniag a bitbituen idiay Akin-amianan a Hemisperio no maipada idiay Akin-abagatan a Hemisperio ken mangaramid daytoy ti Akin-amianan a Hemisperio ti nasaysayaat a pagpaliiwan ti nauneg a law-ang, gapu ta daytoy ket saan a "malappedan" babaen ti Nagririmpuok a Bitbituen.
Listaan dagiti kontinente[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kontinente ti Akin-amianan a Hemisperio[urnosen | urnosen ti taudan]
- amin ti Europa
- amin ti Amianan nga Amerika, Tengnga nga Amerika ken ti Karibe
- ti kaaduan ti Asia, malaksid ti Daya a Timor ken ti Indonesia (nangruna idiay Akin-abagatan a Hemisperio) ken paset ti Maldibas
- agarup a 2/3 ti Aprika, iti ngato bassit ti "sara"
- 1/10 ti Abagatan nga Amerika, amianan ti sabangan ti Karayan Amasona.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amianan nga Ungto
- Pannakabingbingay ti Amianan–Abagatan
- Abagatan nga Ungto
- Akin-abagatan a Hemisperio
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Online e Diksionario ti Merriam Webster (naibatay iti Kolehio a tomo, Maiak-11 nga ed.) 2006. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.
- ^ "Perspective of the Moon from the Northern and Southern Hemispheres". Naala idi 22 Oktubre 2013.


c: text/html

text:
Fabales
Ti Fabales ket dagiti urnos dagiti mula nga agsabsabong a nairaman iti rosid a grupo dagiti eudicot iti Grupo II ti Angiosperma Pilohenia a sistema ti pannakaidasig. Kadagiti patingga ti taksonomia a grupo dagiti organismo ti APG II, daytoy nga urnos ket mangiraman kadagiti pamilia ti Fabaceae wenno dagiti legume (mairaman dagiti subpamilia ti Caesalpinioideae, Mimosoideae, ken Faboideae), Quillajaceae, Polygalaceae wenno milkworts (mairaman dagiti pamilia ti Diclidantheraceae, Moutabeaceae, ken Xanthophyllaceae), ken Surianaceae. Babaen ti sistema Cronquist ken dagiti dadduma pay s sistema a panangidasig ti mula, ti urnos ti Fabales ket aglaon laeng ti pamilia ti Fabaceae. Dagiti dadduma a pamilia a matrato iti Fabales babaen ti APG II a panangidasig ket inkabil kadagiti sabali nga urbos babaen ti Cronquist, ti Polygalaceae iti isu met laeng nga urnosna, ti Polygalales, ken ti Quillajaceae ken Surianaceae iti kaunegan ti Rosales.
Ti Fabaceae, nga isu ti maikatlo a kadakkelan a pamilia ti mula iti lubong, ket aglaon ti kaaduan iti dibersidad dagiti Fabales, dagiti sabali a pamilia a mangbukel ti maigiddiat a basbassit a paset ti urnos ti dibersidad. Ti panagsukisok iti urnos ket kaaduan a naipatengngaan iti isip iti Fabaceae, gapu ti kaadu ti biolohiko a dibersidadna, ken ti kinapangrunana a kas dagiti masida a mula. Ti Polygalaceae ket masansanda met a nasuksukisok kadagiti pamilia ti mula, gapu ti kadakkel ti dibersidad ti henero ti Polygala, ken gapu ti kamkameng ti pamilia, kasla ti Fabaceae, a dagitoy ket sidsida a mula para kadagiti nadumaduma a sebbangan ti Lepidoptera (kulibangbang ken burbur).[2][3] Bayat a dagiti taksonomo nga agus-usar kadagiti molekular pilohenetiko a pamay-an ket makabiruk ti napigsa a suporta para iti urnos, agtultuloy dagiti saludsod a maipanggep ti morpolohiko a pannakaikabagian ti Quillajaceae ken Surianaceae kadagiti dadduma nga urnos, gapu ti limitado a panagsukisok kadagitoy a pamilia.[4]
Pannakaiwarwaras[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Fabales ket dagiti kosmopolitano nga urnos ti mulmula, malaksid ti subpamilia ti Papilionoideae (Faboideae) ken ti Fabaceae ket adu dagitoy a naiwarwaras iti amin a parte ti Sona ti Temperado nga Amianan.[5]
Galeria[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lathyrus tuberosus iti Fabaceae
Ti Quillaja saponaria iti Quillajaceae
Ti Polygala myrtifolia iti Polygalaceae
Ti Polygala elongata iti Polygalaceae
Ti Suriana maritima iti Surianaceae
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angiosperm Phylogeny Group (2009). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III". Botanical Journal of the Linnean Society. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2017-05-25. Naala idi 2013-07-06.
- ^ Janz, N; Nylin, S. (1998). "Dagiti kulibangbang ken mulmula: Ti pilohenetiko a panagadal". Ebolusion. Kagimongan para iti Panagadal ti Ebolusion. 52 (2): 486–502. doi:10.2307/2411084. JSTOR 2411084.
- ^ DeVries, PJ; Chacon, AI (1992). "Para iti nasaysayaat a pannakaawat ti mangsangaili a panagusar ken biodibersidad iti kulibangbanga a riodinid". Warnakan ti Panagsukisok iti Lepidoptera. 31 (1–2): 103–126.
- ^ Morgan, DR; Soltis, DE; Robertson, KR (Hulio 1994). "Sistematiko ken ebolusionario a pagbanagan ti rbcL a panagduduma ti panagsasaruno ti Rosaceae". Amerikano a Warnakan ti Botanika. Botaniko a Kagimongan ti Amerika. 81 (7): 890–903. doi:10.2307/2445770. JSTOR 2445770.
- ^ Stevens, PF (Mayo 7, 2006). "Website ti Angiosperma Pilohenia". Botaniko a Hardin ti Missouri. Naala idi 2006-11-20.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Fabales iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Fabales iti Wikispecies

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Darrell Tryon
Ni Darrell T. Tryon (20 Hulio 1942 – 15 Mayo 2013) ket maysa id a taga-Baro a Selanda a lingguista, akademiko, ken espesialista iti sasao nga Austronesio. Naipagpangruna nga espesialisado ni Tryon iti panagadal kadagiti pagsasao ti Is-isla Pasipiko, ken naipangparuna iti Vanuatu, ti Is-isla ti Solomon, ken ti agsasao iti Pranses a Pasipiko.[1][2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Makin, Bob (28 Mayo 2013). "Darrell Tryon laid the foundation for four decades of language research in Vanuatu: Lynch". Vanuatu Daily Post. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 8 Disiembre 2013. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ François, Alexandre (2013). "In memoriam Darrell T. Tryon (1942–2013)". Journal de la Société des Océanistes (iti Pranses). No. 136/137. pp. 275–278. Naala idi 3 Abril 2015.


text:
Max Planck
Ni Max Karl Ernst Ludwig Planck, ForMemRS[1] (Abril 23, 1858 – Oktubre 4, 1947) ket maysa idi nga Aleman a teoretikal a pisiko a nangirugi ti kuantum a teoria, a nagabakanna ti Premio Nobel iti Pisika idi 1918.[2]
Ni Planck ket nakaaramid kadagiti adu a kontribusion ti teoretikal a pisika, ngem ti naipammadayaw kaniana ket ti papelna a kas ti nangrugi ti kuantum a teoria. Daytoy a teoria ket nangrebolusionario ti pannakaawat ti tao ti atomiko ken subatomiko a pamay-an, a kas ti panagrebolusionario ti pannakaawat ti limbang ken panawen ti teoria ti relatibidad ni Albert Einstein. No maitipon dagitoy dua, buklenda dagiti kammasapulan a teoria ti maika-20 a a siglo a pisika. Dagitoy dua ket nangiturong ti nagtagitaon ti mangbaliw kadagiti nararaeman a pilosopiko a pammati, ken nangiyeg kadagiti industrial ken militar a pannakaipakat a pagbanagan kadagiti adu nga aspekto ti moderno a biag.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Born, M. (1948). "Max Karl Ernst Ludwig Planck. 1858–1947". Obituary Notices of Fellows of the Royal Society. 6 (17): 161–126. doi:10.1098/rsbm.1948.0024.
- ^ Ti premio Nobel iti Pisika1918. Nobelprize.org. Naala idi 2011-07-05.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aczel, Amir D. Entanglement, Kapitulo 4. (Penguin, 2003) ISBN 978-0-452-28457-9
- Heilbron, J. L. (2000). Ti dilema ti agtaktakder a tao: Ni Max Planck ken dagiti gameng ti Aleman a Siensia. Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. ISBN 0-674-00439-6.
- Pickover, Clifford A. Ni Arkimedes aginggana kenni to Hawking: Dagiti Linteg ti Siensia ken dagiti Nalatak nga Isip ti Likudan Dagitoy, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2008, ISBN 978-0-19-533611-5
- Rosenthal-Schneider, Ilse Kinapudno ken Sientipiko a kinapudno: Pannakisinnarita kenni Einstein, von Laue, and Planck (Estado nga Unibersidad ti Wayne, 1980) ISBN 0-8143-1650-6
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Max Planck iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Max Planck iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Ibn Battuta
ibn Baṭūṭah (Arabiko: أبو عبد الله محمد بن عبد الله اللواتي الطنجي بن بطوطة), wenno Ibn Battuta (ابن بطوطة), naamammoan pay a kas ni Shams ad-Din[1] (Pebrero 25, 1304–1368 wenno 1369), ket maysa idi a Bereberes a Muslim a Morokano nga ekplorador, a naam-ammuan para kadagiti bariwawa a panagbanbanniaga, a dagiti pannakaigapuna ket naipablaak iti Rihla (lit. "Baniaga"). Iti sumurok a paset ti panawen ti tallopulo a tawen,isu ket binisitana ti kaaduan nga mmo a Islamiko a lubong ken ti pay saan a Muslim a dagdaga; dagiti panagbanbanniagana ket mairaman dagiti panagbisitana ti Amianan nga Aprika, ti Sara ti Aprika, Laud nga Aprika, Akin-abagatan nga Europa ken Akindaya nga Europa iti Laud, ken ti Tengnga a Daya, Abagatan nga Asia, Tengnga nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken Tsina iti Daya, ti kaadayo a manglabes ti pagkatlo ti naasideg a kontemporariona a ni Marco Polo. Ni Ibn Battuta ket naipanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan nga agbanbaniaga iti amin a panawen.[2] Isu ket nagbaniaga ti adadu ngem 75,000 milia (121,000 km), ti maysa a bilang a saan a nalablabsan ti sinoman nga eksplorador aginggana ti iyuumay ti ti Alibuob a Panawen kadagiti 450 a tawtawen a simmakbay.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b A.S. Chughtai (Marso 1990). "Ibn Battuta - ti nalatak nga agbanbaniaga". Muslim a teknolohista. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 1999-02-09. Naala idi Abril 1, 2011.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: bot: di ammo ti kasasaad ti kasisigud nga URL (silpo)
- ^ Nehru, Jawaharlal (1989). Panagtaldiap ti Pakasaritaan ti Lubong. Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford. p. 752. ISBN 0-19-561323-6. Kalpasan ti panagiparaigid ti bariwawa a dalan ni Panagbanbanniaga ni Ibn Battuta, insurat ni Nehru ti: "Daytoy ket rehistro ti baniaga a naisalsalumina ti tatta nga aldaw nga adda dagiti adu a pakaimbagan.... Iti ania man a pasamak, ni Ibn Battuta ket mabalin a maysa kadagiti nalatak nga agbanbaniaga iti amin a panawen."


text:
Concepcion, Tarlac
Ti Concepcion ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Tarlac iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Concepcion ket nabingbingay a politikal iti 45 a barbaranggay.[2]
- Alfonso
- Balutu
- Cafe
- Calius Gueco
- Caluluan
- Castillo
- Corazon de Jesus
- Culatingan
- Dungan
- Dutung-A-Matas
- Green Village
- Lilibangan
- Mabilog
- Magao
- Malupa
- Minane
- Panalicsian (Panalicsican)
- Pando
- Parang
- Parulung
- Pitabunan
- San Agustin (Murcia)
- San Antonio
- San Bartolome
- San Francisco
- San Isidro (Almendras)
- San Jose (Poblacion)
- San Juan (Castro)
- San Martin
- San Nicolas (Poblacion)
- San Nicolas Balas
- San Vicente (Caluis/Cobra)
- Santa Cruz
- Santa Maria
- Santa Monica
- Santa Rita
- Santa Rosa
- Santiago
- Santo Cristo
- Santo Niño
- Santo Rosario (Magunting)
- Talimunduc Marimla
- Talimunduc San Miguel
- Telabanca
- Tinang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Concepcion | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Tarlac". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Trinidad
Ti Trinidad ket ti dakdakkel ken ti ad-adu iti populasion kadagiti dua a nagruna nga isla iti Trinidad ken Tobago. Mabirukan ti isla iti 11 km (6.8 mi) iti amianan akindaya nga aplaya ti Venezuela ken mabirukan iti paset ti kontinen iti Abagatan nga Amerika. Masansan daytoy a maibagbaga a kas ti akin-abagatan unay nga isla iti Karibe. Iti kalawa iti 5,131 km2 (1,981 sq mi), daytoy pay ti maikalima a kadakkelan iti West Indies.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Trinidad manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Gotrinidadandtobago.com: Trinidad and Tobago tourism website


text:
Uetersen
Ti Uetersen (Panangibalikas nga Aleman: [ˈyːtɐzən], naamammuan idi nga Ütersen (Holstein)) ket maysa a siudad idiay a distrito iti Pinneberg, idiay Schleswig-Holstein, Alemania. Mabirukan daytoy iti agarup a 7 km (4.3 mi) nga abagatan iti Elmshorn, ken 30 km (19 mi) nga amianan a laud iti Hamburg ti maysa a baassit a karayan idiay Pinnau, nga asideg ti karayan Elbe. Ti Uetersen ket isu daytoy ti pagtaengan ti Rosarium Uetersen, ti kadaanan ken kadakkelan a hardin ti rosas idiay Akin-amianan nga Alemania, naaramid daytoy idi 1929.
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan nga Uetersen, "kagibusan", naala daytoy a nagan gapu ta adda daytoy iti "kaadaywana gibus", a magipatpatudo a ti lokasion iti daytoy ket adda idiay transision idiay Geest Seestermüher marsh. Ngem adda pay dagiti paamatia ti nagan ket naggapu iti "Ütersteen" a kayatna asaoen ket to "ultra-stone" wenno "Ütristina", ti daan a nagan a Pinnau a nagtaudan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2020 (XLS-file)". Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (iti Aleman).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Uetersen iti Wikimedia Commons


text:
Papa Esteban VII
Ni Papa Esteban VII (?– c. 15 Marso 931)[1] ket isu ti Papa manipud idi Pebrero 929 aginggana idi Marso 931. Isu ket kandidato ti naindaksan a Marozia, ti pontipikadona ket napasamak idi las-ud ti paset ti panawen a tinawtawagan ti Saeculum obscurum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Archibald Bower, TI Pakasaritaan dagiti Papa: manipud ti pundasion ti Ssede ti Roma aginggana ti A.D. 1758 (1845), pg. 311
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Esteban VII iti Wikimedia Commons


text:
Johannes Diderik van der Waals
Ni Johannes Diderik van der Waals (23 Nobiembre 1837 – 8 Marso 1923) ket maysa idi nga Olandes a teoretiko a pisiko ken termodinamisista a naindayegan para iti obrana iti maysa a ekuasion ti kasasaad para kadagiti alingasaw ken dagiti likido.
Ti naganna a ket kangrunaan a mainaig iti ekuasion ni van der Waals iti kasaad a mangipalawag ti panagkukua dagiti alingasaw ken ti panagbawbawda iti paset ti likido. Ti naganna pay ket mainaig iti puerpuersa ni van der Waals (dagiti puersa a nagabetan dagiti natalinaay a molekula), dagiti molekula ni van der Waals (bassit a molekular a rimpuok a binedbedan babaen kadagiti puersa ni van der Waals), ken dagiti rayos ni van der Waals (dagiti kadakkel dagiti molekula).
Isu ti immuna a nagbalin a propesor iti pisika ti Unibersidad ti Amsterdam idi napabaro ti daan nga Athenaeum idi 1877 iti Munisipal nga Unibersidad. Ni Van der Waals ket nagungunaan iti Premio Nobeliti Pisika idi 1910.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kipnis, Aleksandr Yakovlevich; Boris Efimovich Yavelov; John Shipley Rowlinson (1996). Van der Waals and Molecular Science. Oxford University Press. ISBN 0-19-855210-6.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Johannes Diderik van der Waals iti Wikimedia Commons


text:
Pamilia
Iti kontesto iti tao, ti pamilia (manipud ti Latin: familia) ket maysa a grupo iti tattao a maikappo iti konsanguinidad, apinidad, wenno kumadduan a panagtaeng. Iti kaaduan kadagiti kagimongan daytoy ti kangrunaan a patakder para iti pannakipulapol dagiti ubbing. Dagiti antropologo ket kaaduanda a mangidasig ti organisasion ti pamilia a kas matrilokal (maysa nga ina ken dagiti annakna); mainaig ti (asawa alalaki, ti asawana, ken annakna; makunkunapay a nuklear a pamilia); ken konsanguinidad (a tinawtawagan pay ti naipaatiddog a pamilia) a dagiti nagannak ket annakda ket agkakadduada nga agtataeng kadagiti dadduma a kameng iti pamilia timaysa a nagannak.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amerikano a Pannakikabagian, David M. Schneider
- Ti Masna aPakasaritaan dagiti Pamilia, Scott Forbes, Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, 2005, ISBN 0-691-09482-9
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mattox, William R., Jr., "America's family time famine" Naiyarkibo 2013-07-26 iti Wayback Machine, Dagiti Ubbing Tatta nga Aldaw, Nob–Des, 1990
- Tabak I., Mazur J., Granado M.C., Örkenyi Á., Zaborskis A., Aasvee K. & Moreno C. (2012). Panagsukisok kadagiti pagduyosan iti pannakisinnarita ti nagannak ken anak idiay Europa kadagiti 12 a tawtawen. Ti Warnakan Nasapa a Kinamanakman, 32 (1), 26-54. DOI: 10.1177/0272431611419509 [1] Naiyarkibo 2012-10-29 iti Wayback Machine
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Pamilia iti Wikiquote (iti Ingles)
- Datos a batayan ti pamilia, OECD,
- Laboratorio ti Panagsukisok ti Pamilia, unh.edu


text:
Shanghai
Ti Shanghai (Insik: 上海; Shanghainese: Zånhae; Mandarin pinyin: Shànghǎi) ket isu ti kadakkelan a siudad babaen ti populasion iti Republika dagiti Tattao iti Tsína (PRC) [3][4] ken ti kadakkelan a maitutop a siudad babaen ti populasion iti lubong.[5] Maysa daytoy kadagiti uppat a probinsia nga agpang a munisipalidad iti PRC, nga adda ti dagup ti populasion iti sumurok a 23 a riwriw manipud idi 2010. Daytoy ket maysa a sangalubongan a siudad, nga adda inpluensia iti komersio, kultura, busbos, midia, moda, teknolohia, ken pagluganan. Daytoy ket maysa a kangrunaan a busbos a ssentro[6] ken ti kasingarngaran a pagikabilan a puerto iti lubong.[7]
Mabirukan daytoy idiay Karayan Yangtze a Delta idiay dumaya a Tsína, ti Shanghai ket nakatugaw idiay wangawangan iti Karayan Yangtze iti tengnga ti paset iti pantar ti Tsína. Ti munisipalidad ket pagbeddenganna dagiti probinsia ti Jiangsu ken Zhejiang iti laud, ken nabeddengan ti day babaen ti Baybay Daya a Tsína.[8]
Maysa daytoy idi a pagkalapan ken abel nga ili, ti Shanghai ket dimmakkel ti kinapangrunanna iti maika-19 a siglo gapu ti panakabigbigan a Europeano para iti bukodna a naiparabor a lokasion ti puerto ken makapataud nga ekonomia. Daytoy a siudda ket maysa kadagiti nalukatan a ganganaet a pagkomerioan kalpasan ti panagabak dagiti Britaniko iti Tsína iti immuna nga opio a gubat ken ti simmaruno a 1842 a Tulag iti Nanking a nagpakabael ti panagipatakfder iti Internasional a Pagtaengan ti Shanghai . Daytoy siudad ket rimmang-ay a kas ti sentro iti komersio a nagbaetan ti daya ken laud, ken nagbalin daytoy ti kalaingan a sentro ti busbos iti Pasipiko nga Asia iti panawen a 1930.[9] Nupay kasta, ti panagala ti Partido Komunista iti kangrunaan a daga idi 1949, bimassit ti panag-impluesia ti siudad. Iti panawen ti 1990, dagiti ekonomiko a reporma nga inyamammo babaen ni Deng Xiaoping ket nagbanagan iti napeksa a panagrangrang-ay ti siudad, a daytoy ket nakaited ti panagsubli iti busbos ken ganganaet a puonan iti siudad.[10]
Ti Shanghai ket maysa a nalatak a papanan dagiti turiata ken naamammoan daytoy kadagiti naipakasaritaan a dulon a kas dagiti Ti Bund, Siudad a Templo ti Dios ken ti Yuyuan a Hardin, ken ti pay dakkel ken dumakdakkel pay a linia ti langit ti Pudong . Nailawlawagan daytoy a kas ti "obra maestra" iti dumakdakkel a ekonomia ti kangrunaan a daga ti Tsína.[11][12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Administrative Divisions" [Kalawa ti Daga]. Shanghai Municipal Government (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-03. Naala idi 19 Hulio 2011.
- ^ "Water Resources" [Danum a Rekursos]. Shanghai Municipal Government (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-03. Naala idi 19 Hulio 2011.
- ^ Chan, Kam Wing (2007). "Misconceptions and Complexities in the Study of China's Cities: Definitions, Statistics, and Implications" [Dagiti Panakariro ken Parikut ti Panagadal dagiti Siudad ti Tsina: Panakilawlawag, Estadistika, ken Pagbanagan] (PDF). Eurasian Geography and Economics. 48 (4): 383–412. doi:10.2747/1538-7216.48.4.383. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 2009-02-04. Naala idi 13 Septiembre 2011., p. 395.
- ^ Dube, Clayton. "What Are China's Largest and Richest Cities?" [Ania Kadi dagiti Kadakkelan ken Kabaknagan a Siudad iti Tsina?]. University of Southern California US-China Institute (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-09-23. Naala idi 2012-05-03.
- ^ "Cities: Largest (Without Surrounding Suburban Areas)" [Dagiti Siudad: Kadakkelan (Nga Awan dagiti Nakapalikmut a Suburbano a Lugar)]. Geohive (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-04. Naala idi 13 Septiembre 2011.
- ^ Corporation of London (2005). The Competitive Position of London as a Global Financial Centre [Ti Panagsalisal ti Puesto iti Londres a kas maysa a Sangalubongan a Sentro ti Busbos] (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-07-15. Naala idi 2012-05-03.
- ^ "Shanghai Overtakes S'pore as World's Busiest Port" [Ti Shanghai ket Labsanna ti S'pore a aks ti Kasingarngaran Apuerto iti Lubong]. Straits Times (iti Ingles). Agence France-Presse. Enero 8, 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-08-15. Naala idi Septiembre 14, 2011.
- ^ "Geographic Location" [Heograpiko a Lokasion]. Shanghai Municipal Government (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-05-29. Naala idi Septiembre 14, 2011.
- ^ Tong, Scott (Oktubre 2009). "Shanghai: Global Financial Center? Aspirations and Reality, and Implications for Hong Kong" [Shanghai: Sangalubongan a Sentro ti Busbos? Aspirasion ken Kina-Agpayso, ken dagiti Tagapniden para iti Hong Kong] (PDF). Hong Kong Journal (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2012-01-11. Naala idi 17 Oktubre 2011.
- ^ "Historic Transformation" [Naipakasaritaan a Panagbalbaliw]. shanghai.gov.cn (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-06-02. Naala idi 2011-12-11.
- ^ Hunt, Katie (21 Mayo 2008). "Shanghai: China's Capitalist Showpiece" [Shanghai: Ti Kapitalista nga Obra Maestra ti Tsina]. BBC News (iti Ingles). Naala idi 7 Agosto 2008.
- ^ "Of Shanghai... and Suzhou" [Iti Shanghai... ken Suzhou]. The Hindu BusinessLine (iti Ingles). 27 Enero 2003. Naala idi 20 Marso 2008.


text:
SUHETO ITI AKKUB
Apay a Manmanon ti Disiplinado?
Kadagiti naglabas a dekada, nagdakkel ti nagbaliwan dagiti pamilia iti North America ken Europa. Idi, dagiti nagannak ti masursurot. Ngem ita, dagiti metten annak ti masurot. Kas pagarigan, panunotem ti tallo a senario a naibasar kadagiti gagangay a situasion.
-
Bayat nga adda iti tiendaan a kadua ni nanangna, nangala iti ay-ayam ti 4-tawenna nga ubing. Pinawilan ni nanangna. “Di met adun ti ay-ayammo?” Naladawen idi nabigbigna a diniretsana la koman imbes a nagsaludsod. “Kayatko ngarud!” inrengreng ti ubing. Kapilitan a ginatang dayta ti ina ta madanagan nga agalboroto manen ti anakna.
-
Simmampitaw ti 5-tawenna nga ubing bayat nga adda kasarsarita ni tatangna. “Nagbayag metten,” kunana. “Intan, agawidtan!” Nagsardeng ni tatangna, nagrukob iti anakna sana inay-ayo: “Mabiit laengen Basang, wen?”
-
Naireklamo manen ti 12 anyos a ni James ta binugkawanna kano ti maestrana. Makaunget ni tatangna—saan nga iti anakna no di ket iti maestra. “Kanayon lattan a sika ti pagpupudotanna,” imbagana ken James. “Bay-am ta ipulongko iti prinsipal!”
Pagarigan laeng dagita, ngem posible a mapasamak. Ipakitada ti aktual a problema dagiti pamilia a sadiay konkonsintiren dagiti nagannak ti kinaawan modo dagiti annakda, pagustuanda lattan ti kayat dagiti ubbing, ken iliklikda ida kadagiti epekto ti dakes nga inaramidda. “Umad-adun dagiti nagannak a sumursurot lattan iti kayat dagiti babassit nga annakda,” kuna ti libro a The Narcissism Epidemic. “Dati, ammo dagiti ubbing a saan nga isuda ti masurot—no di ket dagiti nagannakda.”
Siempre, adu met a nagannak ti mangikagkagumaan a mangisuro kadagiti annakda iti umiso a panagug-ugali, saan laeng a babaen ti nasayaat nga ulidanda no di ket iti nainget ngem naayat a panangkorehir. Ngem sigun iti nadakamaten a libro, dagiti nagannak a mamati a napateg ti panangkorehir “subsubaenda ti ayus ti kultura.”
Apay a kastoyen ti kasasaad? Apay a manmanon dagiti disiplinado nga ubbing?
Kumapkapuy ti Autoridad Dagiti Nagannak
Kuna ti dadduma a nangrugi a kimmapuy ti autoridad dagiti nagannak idi dekada ‘60, idi imparegta dagiti makunkuna nga eksperto a di unay estriktuan dagiti nagannak ti annakda. Kinunada: ‘Didakay koma kabuteng, no di ket gayyemdakayo koma.’ ‘Nasaysayaat ti pammadayaw ngem iti disiplina.’ ‘Imbes a siputanyo dagiti dakes nga ar-aramiden ti annakyo tapno ilintegyo, siputanyo ketdi dagiti nasayaat nga ar-aramidenda.’ Saan nga imbalakad dagiti eksperto nga agbalin a balanse dagiti nagannak no komendaran ken korehirenda dagiti annakda. Pinagparangda ketdi a no makorehir dagiti annak, masaktan ti sensitibo a riknada ken baka agsakitto ti nakemda kadagiti nagannakda inton dumakkelda.
Adda pay idin panawen a kas man la bigla a nadiskobre dagiti eksperto ti sekreto ti nasayaat a panangpadakkel iti annak. Ket daytoy ti imparegtada: Tulongam ti annakmo a maaddaan iti kompiansa iti bagida. Siempre, napateg nga isuro kadagiti ubbing ti panagkompiansa. Ngem nasobraan metten dagiti eksperto ti panangikampaniada iti dayta ta kinunada kadagiti nagannak: ‘Dikay agus-usar iti negatibo a sasao a kas iti saan ken dakes.’ ‘Kanayon nga ibagayo kadagiti annakyo nga espesialda ken kabaelanda ti agbalin nga aniaman a kayatda a pagbalinan.’ Kasla metten napatpateg ti nasayaat a rikna ngem iti panagbalin a nasayaat.
Ngem kamaudiananna, kuna ti dadduma a gapu iti pannakaikampania ti panagkompiansa iti bagi, nagbalin la ngarud a naturturay dagiti ubbing, a kas man la maikarida a pagserbian. Gapu met la iti dayta, adu nga agtutubo ti “saan a nakasagana iti kritisismo ken sagpaminsan a pannakapaay a mapaspasamakiti aktual a biag,” kuna ti libro a Generation Me. Kastoy ti kuna ti maysa nga ama a nakotar iti dayta a libro: “Awan bibiang dagiti katrabahuam no mapukawmo ti kompiansam iti bagim. . . . No saan a nasayaat ti itedmo a report, saan nga ibaga ti boss-mo, ‘Saan a bale ta magustuak met ti kolor ti papel a napilim.’ No kasta ti pannakasanay dagiti ubbing, dakesto dagiti epektona.”
Agbaliwbaliw nga Opinion
Iti naglabas a dekada, ipakita dagiti pamay-an ti panangpadakkel iti annak nga agkarabaliw ti opinion dagiti tattao. Insurat ti edukador a ni Ronald G. Morrish: “Agtultuloy ti panagbaliwbaliw ti disiplina. Dayta ti mangipakita nga adda dagiti panagbalbaliw iti komunidadtayo.” * Kas deskribiren ti Biblia, nakalaklaka laeng a dagiti nagannak ket “yallo-allon dagiti dalluyon wenno yalla-alla ti agbaliwbaliw nga angin.”—Efeso 4:14, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Nalawag nga adda dagiti dakes nga epekto ti agdama a nalukay a panangdisiplina iti annak. Saan la a kimmapuy ti autoridad dagiti nagannak no di pay ket saan a naited kadagiti annak ti kasapulanda a panangiwanwan tapno makaaramidda kadagiti nasayaat a desision ken maaddaanda iti pudpudno a kompiansa a mangsango iti biag.
Adda pay kadi nasaysayaat a pamay-an?
^ par. 15 Dakami ti nangyitaliko; manipud iti libro a Secrets of Discipline: 12 Keys for Raising Responsible Children.


text:
Ponema
Ti ponema ket maysa a batayan a paset iti maysa a ponolohia ti pagsasao, a mairamraman kadagiti sabali a ponema tapno makaporma kadagiti adda ti kaibuksilanna a paspaset a kas dagiti balikas wenno dagiti morpema. Ti ponema ket mabalin a maipalplawag a kas "Ti kabassitan a makaigiddiat a paset ti lingguistika a mabalin a makaited ti maysa a panagbalbaliw ti kabuksilan.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gimson 2008, p. 41.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ponema iti Wikimedia Commons


text:
Imperio a Gupta
Ti Imperio a Gupta (Sanskrito: गुप्त साम्राज्य, Gupta Sāmrājya) ket maysa idi a taga-ugma nga Indiano nga imperio nga adda idi agarup a 320 aginggana idi 550 CE ken nangsakup ti kaaduan ti Indiano a Subkontinente.[1] Daytoy ket binangon babaen ni Maharaja Sri Gupta, ti dinastia ket modelo ti maysa a klasiko a sibilisasion.[2] Ti kappia ken kinarang-ay a napartuat babaen ti panangidaulo dagiti Gupta ket nangpakabael ti panagsukimat kadagiti sientipiko ken artistiko a gangandat.[3] Daytoy a paset ti panawen ket tinawtawagan a kas ti Nabalitokan a Panawen ti India[4] ket namarkaan daytoy idi babaen ti adu a inbension ken naduktalan iti siensia, teknolohia, inhennieria, arte, dialektiko, literatura, lohika, matematika, astronomia, relihion ken pilosopia a nagpasingked dagiti elemento a sapasap ng ammo a kas ti Hindu a kultura.[5] Chandra Gupta I, Samudra Gupta ti Natan-ok, ken Chandra Gupta II ti Natan-okt ket isu dagitoy idi kadagiti kalatakan a nagturturay ti Gupta a dinastia.[6] Ti maika-4 a siglo CE a daniw ti Sanskrito a Kalidasa, ket nangpadayaw kadagiti Gupta a nagparukma kadagiti agarup a duapulo ket maysa a pagarian, iti uneg ken ruar ti India, a mairaman ti pagarian dagiti Parasika (Persiano), dagiti Huna, dagiti tribu ti Kambojas a mabirukan idiay laud ken daya dagiti Oxus a ginget, dagiti Kinnaras, Kirata ken dadduma pay.[7]
Ti kangatuana puntos daytoy a kultural a kreatibidad ket dagiti napintas nga arkitekto, eskultura ken pinintaan.[8] Ti Gupta a paset ti panawen ket nagpataud kadagiti eskolar a kas ni Kalidasa, Aryabhata, Varahamihira, Vishnu Sharma ken Vatsyayana a nakaaramid kadagiti adu a panagrang-ay kadagiti adu nga akademiko a lugar a pagobraan.[9][10] Ti siensia ken politikal nga administrasion ket nakaabot ti kinangato idi las-ud ti Gupta a panawen.[11] Ti napigsa a panakaibedbed ti panaglaklako ket nangpakabael ti rehion a kas maysa a nangruna a sentro ti kultura ket nangidisso ti rehion a kas ti kuartel a nangimpluensia kadagiti asideg a pagarian ken dagiti rehion idiay Burma, Sri Lanka, ken Abagatan a daya nga Asia.[12]
Dagiti kasapaan a magun-od nga Indiano nga epiko ket naipagpagarup a naisursurat iti lawlaw ti daytoy a paset ti panawen. Ti imperio ket nagin-inut a naapday gapu kadagiti nadumaduma a banag a kas ti kaadu a pannakapukaw ti teritorio ken imperial a turay a gapuanan babaen ti kabukbukodanda a pannakiringringgor ken panagraut babaen dagiti tattao a Huna manipud idiay Tengnga nga Asia.[13] Kalpasan ti panakarebba ti Imperio a Gupta idi maika-6 a siglo, ti India idi ket tinurayan manen babaen dagiti nadumaduma a rehional a pagarian. Ti bassit a linia ti Gupta a sangkaputotan a nagtultuloy a nagturay ti Magadha kalpasan ti pannakadadael ti imperio. Dagitoy a Gupta ket dimteng nga inikkat baben ti nagturay ti Vardhana a niHarsha Vardhana, nga isu ti nangbangon ti maysa nga imperio iti umuna agudua ti maika-7 a siglo.
Taudan dagiti Gupta[urnosen | urnosen ti taudan]
Segun kadagiti adu a historiador, ti Imperio a Gupta ket maysa idi a Vaisia a dinastia.[14][15] Ti historiador a ni Ram Sharan Sharma ket nangiyunay-unay a dagiti Vaisia a Gupta "ket nagparang a kas maysa a reaksion kadagiti mangirurumen nga agturturay".[16] A.S. Altekar, ti maysa a historiador ken arkeologo, a nagsursurat kadagiti adu a libro iti Gupta a sensilio,[17] Ken naikedkeddeng pay a ti kasta kadagiti Gupta a kas Vaisia iti batayan ti taga-ugma nga Indiano a teksto iti linteg, a nangibagbaga ti nagan a nangipatpatingga iti Gupta para iti kameng iti Vaisia a kasta. SEgun ti historiador a ni Michael C. Brannigan, ti ibabangon ti Imperio a Gupta ket maysa kadagiti kadayegan a panaglabsing iti kasta a sistema iti taga-ugma nga India.[15]
Ni Fa Xian ket isu idi ti immuna kadagiti Insik a peregrino a nangbisista ti India idi las-ud ti panagturay ti Gupta nga emperador a ni Chandragupta II. Isu ket nangrugrugi ti panagbanniagana manipud idiay Tsina idi 399 CE ken naabutna ti India isi 405 CE. Idi las-ud ti panaggianna idiay India aginggana idi 411 CE, isu idi ket nagperegrino idiay Mathura, Kanauj, Kapilavastu, Kushinagar, Vaishali, Pataliputra, Kashi ken Rajgriha ken nangararamid kadagiti naannad a panagpalpaliiw a maipanggep kadagiti kasasaad ti imperio. Ni Fa Xian ket naay-ayatan idi gapu ti kinaalumaymay ti administrasion. Ti Panagdusa a Kodigo idi ket naalumaymay ken dagiti panagbasol ket dinusa babaen ti laeng ti multa. Manipud kadagiti panaglaglagipna, ti Imperio a Gupta ket narang-ay idi a paset ti panawen, aginggana idi nadadael ti Roma-Tsina nga aksis ti pagtagilakuan idi natuang ti Han a dinastia, dagiti Gupta ket agpayso a nagrang-ayda idi.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gupta a Dianstia – MSN Encarta. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-10-29. Naala idi 2012-11-27.
- ^ Ti Gupta a Dinastia ken Imperio. Fsmitha.com. Naala idi 2011-11-21.
- ^ India – Napakaisaritaan a Nakaidission – Ti Klasiko a Panawen – Gupta ken Harsha. Historymedren.about.com (2010-06-17). Naala idi 2011-11-21.
- ^ GUPTA A DINASTIA, NABALITOKAN A PANAWEN TI INDIA. nupam.com
- ^ Taga-ugma nga India. Ti Panawen dagiti Gupta. wsu.edu
- ^ Imperio a Gupta idiay India, ti arte iti Imperio a Gupta, pakasaritaan ti India – India. Indianchild.com. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Raghu Vamsa v 4.60–75
- ^ Gupta a dinastia (Indiano a dinastia). Britannica Online Encyclopedia. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Mahajan, p. 540
- ^ Gupta a dinastia: imperio idi maika-4 a siglo. Britannica Online Encyclopedia. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Ti Imperio a Gupta ti India | Chandragupta I | Samudragupta. Historybits.com (2001-09-11). Naala idi 2011-11-21.
- ^ Panaglaklako | Ti Sarita ti India – Galeria ti Ladawan. PBS. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Agarwal, Ashvini (1989). Ibabangon ken Panakatnag dagiti Imperial a Gupta, Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0592-5, pp.264–9
- ^ Nehra, R.K. Ti Hinduismo ken ti Sabali a Pamamti ti Milisiana. Lancer Publishers, 2010. Naala idi 2012-08-25.
- ^ a b Brannigan, Michael C. Panagar-aramid ti Katimbengan: Ti Pangyuna iti Tradisional nga Asian a Patpateg. Rowman & Littlefield, 2010. Naala idi 2012-08-25.
- ^ Sharma, R.S. Nasapa a Mediebal a Kagimongan ti Indian: Ti Panagadal iti Peudalisasion. Books.google.co.in. Naala idi 2012-06-06.
- ^ Listaan dagiti pablaak ni Altekar iti Open Library.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Harle, J.C., The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, ISBN 0300062176
- Majumdar, R.C. (1977). Ancient India, New Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0436-8
- Raychaudhuri, H.C. (1972). Political History of Ancient India, Calcutta: University of Calcutta ISBN 1-4400-5272-7
- Shiv Chhatrapati 14 Pebrero2013 @ 5:43 pm
- Tej Ram Sharma (1978). Personal and geographical names in the Gupta inscriptions. Concept Publishing Co., Delhi.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrea Berens Karls & Mounir A. Farah. World History The Human Experience.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Imperio a Gupta iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao nga Ibanag
Ti Ibanag (wenno Ybanag wenno Ibanak) ket maysa a pagsasao nga ar-aramaten ti agarup 500,000 nga agsasao iti Filipinas, nangruna kadagiti akin-amiananan-a-daya a probinsia iti Luzon nga Isabela ken Cagayan, kangrunaan iti Ciudad ti Tuguegarao, Solana, Cabagan, ken Ilagan. Kaaduan kadagiti agsasao iti Ibanag ket makasao met laeng iti Iloko, ti maibilang a lingua franca iti Amianan a Luzon. Naggapu ti termino nga "Ibanag" manipud iti "bannag" a kayatna a sawen 'karayan'. Asideg a kanaig ti Ibanag dagiti pagsasao nga Itawis, Gaddang, Agta, Atta, Yogad, Isneg ken Malaweg.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ibanag iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Antigua ken Barbuda
Nagsasabtan: 17°03′N 61°48′W / 17.050°N 61.800°W
Ti Antigua ken Barbuda (/ænˈtiːɡə ænd bɑːrˈbjuːdə/ (dengngen); Espaniol para iti "taga-ugma" ken "nabarbasan") ket maysa a singin nga isla a pagilian a naisanglad ti nagbaetan ti Baybay Karibe ken ti Taaw Atlantiko. Nabuklan daytoy ti dua a kangrunaan a nataengan nga is-isla, ti Antigua ken ti Barbuda, ken dagiti pay babbabassit nga is-isla (a mairaman ti Great Bird, Green, Guinea, Long, Maiden ken Isla ti York ken ti adadayo nga abagatan, ti isla iti Redonda). Ti permanente abilang ti populasion ket agarup a 81,800 (manipud iti 2011 a Senso) ken ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti St. John's, idiay Antigua.
Dagitoy ket naisina babaen ti bassit a nautiko a milia, ti Antigua ken ti Barbuda ket adda dagitoy iti tengnga iti Is-isla ti Leeward, a paset iti Lesser Antilles, ti agarup a 17 nga amianan a grado iti Ekuador. Ti parbo a nagan daytoy a pagilian ket "Daga dagiti 365 nga Aplaya" gpu kadagiti kaadu ti aplaya a nakapalikmut kadagiti isla. Ti panagturayna, pagsasao, ken kultura ketkaaduan a naimpluensiaan babaen ti Britaniko nga Imperio, a daytoy ket paset idi iti daytoy a pagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Antigua ken Barbuda". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-12.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Antigua ken Barbuda
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1981
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
View by:
Kamag-anak Inc.
A series on political dynasties and their effects on the 2022 elections.
IBA NAMAN
Orasen ti panag dietan? Sigun ti datos, agtul-tuloy nga agpat-pataba daguitay “political dynasties” ditoy paguilian tayo.
Ti kalukmegan a “political dynasty” ket nakapangabak iti 25 a nabotosan a posisyion iti probinsiada idi 2019.
Pak! Adda kabaelam!
Kadaytoy umay nga eleksion, adda kenka ti pannakabalin nu ipalubos mo pay nga agtul-tuloy a nakatugaw daguitay “political dynasties” ta lugaryo.
… wenno rugguianamon tay panagbal-baliw nga karebbengan tay amin.


text:
Liloy
Ti Liloy ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Liloy ket nabennebenneg iti 37 a barbaranggay.[2]
- Banigan
- Baybay (Poblacion)
- Cabangcalan
- Canaan
- Candelaria
- Causwagan
- Communal
- Compra
- Dela Paz
- El Paraiso
- Fatima
- Ganase
- Goaw
- Goin
- Kayok
- La Libertad (Mawal)
- Lamao
- Mabuhay
- Maigang
- Malila
- Mauswagon
- New Bethlehem
- Overview
- Panabang
- Patawag
- Punta
- San Francisco
- San Isidro
- San Miguel
- San Roque
- Santa Cruz
- Santo Niño
- Silucap
- Tapican
- Timan
- Villa Calixto Sudiacal
- Villa M. Tejero
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Liloy | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Kas panagtungpal iti mandatoda a mangtaginayon iti seguridad iti probinsia ti La Union, ipatpatakder dagiti kameng ti Provincial Disaster Risk Reduction Management Office nga idadaduloan ni Bobby Valdriz ti maysa nga abiso para kadagiti aglalangoy iti igid baybay ti San Francisco ken Canaoay iti Siudad ti San Fernando. Mamati ni Governor Francisco Emmanuel “Pacoy” R. Ortega III a babaen iti pannakaiwayat dagiti life line, maamoanda dagiti partisipasionda tapnu awan iti dakes a mapasamak kadakuada. RONALD TALAGTAG, PDRRMO-LU
PHESCO INC. BATCHING PLANT IN BARANGAY BAYABAS (MONGLO),TUBA, BENGUET
This facility is critical in the delivery of concrete materials for the completion of the multi-million circumferential road network...


text:
Nasionalismo
Ti nasionalismo ket maysa a porma ti panagayat iti ili a naibatay manipud ti pannakaikeddeng ti grupo dagiti tao nga addaan iti pagilian. Adda dagiti dua a perspektibo kadagiti taudan ken batayan ti nasionalismo, ti maysa ket ti primordialista a perspektibo a mangilawlawag ti nasionalismo a kas ti maysa a panagpanunot ti taga-ugma ken ti naipagarupan nga ebolusionario a pagduyusan ti tattao tapno mangurnos kadagiti naisangsangayan a panangigrupo a naibatay iti apinidad ti pannakaipasngay; ti sabali pay ket ti modernista a perspektibo a ti nasionalismo a kas ti maysa a baro a penomeno a makasapul kadagiti estruktural a kasasaad ti moderno a kagimongan.[1] Adda dagiti nadumaduma a pannakaipalplawag para kadagiti pakaibuklan ti maysa a pagilian, nupay kasta, dagitoy ket mangiturong kadagiti nadumaduma a nginabras ti nasionalismo. Daytoy ket mabalin a ti pammati ti pannakaumili iti maysa nga estado ket nasken a maipatinggaan iti maysa a puli, kultural, relihioso, wenno pannakailasin ti grupo, wenno ti adu a pakipagilian iti agmaymaysa nga estado ket nasken a buklen ti panangiyebkas a karbengan ken agsansanay ti nailian a pannakailasin urayno babaen dagiti minoridad.[2]
PaammoUrnosen
- ^ Motyl. Ensiklopedia ti Nasionalismo, Tom. 1: Dagiti Kammasapulan a Tema, 2001, p. 251.
- ^ Kymlicka, Will. (1995). Multkultural a Pannakaumili: Ti Liberal a Teoria dagiti Karbengan ti Minoridad. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 16. ISBN 0-19-829091-8.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Nationalism iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Nationalismo iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Chamorro
Ti Chamorro (Chamorro: Finu' Chamorro wenno Chamoru) ket ti pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a 47,000 a tattao (agarup a 35,000 a tattao idiay Guam ken agarup a 12,000 idiay Is-isla ti Akin-amianan a Marianas.[2] Daytoy ket insasao babaen dagiti tattao a Chamorro nga isuda dagiti indehenio a tattao iti Guam ken ti Is-isla ti Akin-amianan a Marianas, isuda a dua ket teritorio ti Estados Unidos.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Chamoru iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Chung, Sandra. 1998. The design of agreement: Evidence from Chamorro. University of Chicago Press: Chicago.


text:
1858
Ti 1858 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 23 – Max Planck, Aleman a pisiko, laureado iti Premio Nobel (pimmusay 1947)
- Mayo 28 – Sidney Herbert Ray, Briton a lingguista (pimmusay 1939)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 27 – Theodore Roosevelt, maika-26 a Presidente iti Estados Unidos, nagungunaan ti Premio Nobel ti Kappia (pimmusay 1919)
- Nobiembre 20 – Selma Lagerlöf, Sueko a mannurat, laureado iti Premio Nobel (pimmusay 1940)
- Disiembre 22 – Giacomo Puccini, Italiano a kompositor (pimmusay 1924)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 2 – John Forbes Royle, Ingles a botaniko (naipasngay 1798)


text:
Indauluan ti ama ti Ili-Carlo Crisanto Peredo ti panakaiwaras dagiti food pack nga naggapu iti puso ken ina ti segundo distrito Congw. Deputy Speaker Kristine Singson Meehan ken manipud ti dadduma pay mga private sector.
Nawarasan ti amin a household ti intero nga ili kasta metten nga naikkan met dagiti opisina ti PNP, BFP, RHU ken amin nga BHS toy ili a Sigay Sinnaranay.
Pagyamanan dagiti miembro ti Sigay ayat a Puso ti Sigay, GIP, ken dagiti kapitan ken kagawad ti tunggal barangay ti pannakarepack ken pannakaiwaras dagitoy a food pack…
Ngarud, iyebkas mi met ti panagyaman mi kadagiti naanus nga congressional staff nga idadaulwan ni ma’am Celle Mendoza ken ni ma’am Ladylyn Ducusin…
Agyaman kami unay ti adu adu…


text:
Internet
Ti Internet ket ti sapasap nga awag kadagiti agsisilpo wenno agkikinnonektar a network ti kompiuter a mabalin nga usaren ti publiko iti sangalubongan. Maipatulod dagiti datos babaen ti packet switching iti panangaramat iti napagkaykaysaan ti amin a pagrukodan a maawagan iti protokol ti internet (IP).
Buklen ti Internet ti rinibu nga agduduma a dadakkel ken babassit a network a komersial wenno pang-akademia ken pang-gobierno. Awit daytoy ti nadumaduma nga inpormasion ken serbisio a kas iti surat nga elektronika wenno esurat, online a panagsasarita ken panaggigimong wenno panagpipinnadamag (chat, forum, newsgroup), ken dagiti agsisinnilpo a pampanid ti web ti World Wide Web.


text:
Pakaseknan ti tunggal maysa Pilipino ti panaginut ti suplay a bagas tapno masolbar ti panagkurang daytoy a taraon a kangrunaan a maidasdasar iti lamisaan ti tunggal pamilia iti pagilian.
Tapno maipaganetget ti nasaknap a kampania ti panaginut ti bagas, madama nga itantandudo ti Departmento ti Agrikultura (DA) ti “Be RICEponsible
advocacy program.”
Panggep ti “Be RICEponsible” ti pannakaguyugoy dagiti mannalon, dagiti mammanday linteg ken dagiti umili iti intero a pagilian nga aginut iti bagas
iti bukod a wagas.
Nailunsad ti “Be RICEponsible” idi 2013 kabayatan ti selebrasion ti “National Year of Rice” tapno makiddaw ti tunggal Pilipino a makipaset para iti pannakagun-od ti panagbalin ti pagilian a kas “rice self-sufficient” wenno pagilian nga addaan ti makaanay a suplay ti bagas a kanen dagiti agindeg.
Idi 2008, basar iti resulta ti panagsukisok dagiti eksperto, agsaysayang ti tunggal Pilipino ti dua a kutsara nga innapuy wenno siam a gramo ti bagas iti tunggal aldaw. No masumar ti nasayang nga innapuy babaen ti pannangimultiplay iti umaboten a 100 milion a populasion iti Pilipinas iti dayta
a tawen, 12 a porsiento ti kaibatoganna nga imported a bagas ti nasayang nga addaan balor a P7.27 bilion. Kaibatogan ti kanen ti 2.5 milion a Pilipino
iti uneg ti makatawen ti nasayang nga innapuy idi 2008.
Kinuna ni Erlinda Manipon, agdama a Regional Technical Director ti DA Region 1, a saan nga agsaysayang ti innapuy ti tunggal umili babaen iti panangkaan ti innapuy nga ikarga iti pinggan, mangan ti brown rice wenno innapuy a nailaok iti mais, ken pagyaman dagiti mannalon gapu iti reggetda nga agpaadu ti bagas.
Kas mannalon, ituloy ti agmula ti pagay ken usaren dagiti kabaroanan a teknolohia tapno umado ti produksion ti bagas.
Para kadagiti mammanday linteg, masapul a tumulongda a mangaramid ti linteg wenno polisia a mangipaganetget ti husto ken umiso a kaadu ti innapuy a kanen ti tunggal Pilipino.
Iti agdama, adda dagiti gobierno lokal a nagaramid ti ordinansia para iti panagkaan ti kagudua tasa nga innapuy tunggal pannangan iti restoran wenno karinderia tapno maliklikan ti pannakasayang daytoy.
Tapno mapasingkedan ti kampania ti “RICEponsible,” nangipaulog ti gobierno nasional ti maysa a Presidential Proclamation No. 524 Series of 2014 a mangistablisar ti selebrasion ti National Rice Awareness Month (NRAM) tunggal bulan ti Nobiembre nga idaulluan ti DA ken dagiti sangayna ken dagiti naka-attached nga ahensiana.
FREDDIE G. LAZARO, PIA-1/ ABN
FILIPINO ATHLETES
In this March 2022 file photo, Cong. Eric Go Yap of Benguet shares some light moment with Team Lakay’s Eduard Folayang and coach Mark...


text:
Ti Libro ni Mormon
Ti Libro ni Mormon ket sagrado a teksto ti tignay ti Santo ti Kinaudi nga Aldaw, nga adda dagiti panagsursurot iti pammati nga aglaon kadagiti sursurat dagiti antigo a propeta a nagtaeng idiay kontinente ti Amerika manipud idi 2200 SK aginggana idi AD 421.[1][2] Daytoy ket immuna a naipablaak idi Marso 1830 babaen ni Joseph Smith a kas ti Ti Libro ni Mormon: Ti Maysa a Pannakalagip a Sinurat babaen ti Ima ni Mormon manipud kadagiti Plata a Naala idiay Platplata ni Nephi.[3]
Segun ti pannakalaglagip ni Smith, ken segun pay ti naratibo ti libro, ti Libro ni Mormon ket kasisigud a naisurat kadagiti di ammo unay a karakter a tinawtawagan a kas ti "nareporma nga Ehipsio"[4] a naikitikit ti nabalitokan a platplata. Tinunton ni Smith a ti kinaudi a propeta a nagkonkribusion iti libro, ti lalaki nga agnagan ti Moroni, ket inkalina idiay turod nga itan ket ti New York ken nagsubli met laeng iti Daga idi 1827 a kas maysa nga anghel,[5] ken nan ti libro ken ni Smith ken nangibilin kaniana a mangipatarus daytoy a kas ebidensia daytoy iti restorasion ti husto a simbaan ni Kristo kadagiti kinaudi nga aldaw.
Ti Libro ni Mormon ket adda kadagiti bilang ti kasisigud ken naisangayan a doktrinal a panagtutungtungan kadagiti suheto a kas ti pannakatnag ni Adan ken Eva,[6] ti natura ti Reparasion,[7] eskatolohia, pannakasubbot manipud iti pisikal ken espiritual nga ipupusay,[8] ken ti organisasion ti simbaan ti kinaudi nga aldaw. Ti kangrunaan a pasamak ti libro ket ti maysa nga ipaparang ni Hesukristo iti Kaamerikaan kalpasan ti panangungarna.
Ti Libro ni Mormon ket isu ti kasapaan kadagiti naisangayan a sursurat ti tignay ti Santo ti Kinaudi nga Aldaw, dagiti denominasion a nangiraraem ti teksto a saan laeng a kas sagrado a teksto ngem naipakasaritaan pay a rehistro dagiti inar-aramid ti Dios kadagiti taga-ugma nga agtataeng iti Kaamerikaan.[9] Ti Libro ni Mormon ket nabingbingay kadagiti babbabassit a libro, a natituluan iti tattao a nanaganan a kas dagiti kangrunaan a mannurat ken, kadagiti kaaduan a bersion, ken nabingbingay kadagiti kapitulo ken dagiti berso. Daytoy ket naisurat iti Ingles, ken kapada ti lingguistiko nga estilo ti Nasapa a Moderno nga Ingles ti Biblia a Bersion ni Ari Jaime, ken daytoy ket napnon wenno sangkapaset metten a naipatarus kadagiti 108 a pagsasao.[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gordon B. Hinckley, "Praise to the Man" Naiyarkibo 2012-06-08 iti Wayback Machine, 1979-11-04.
- ^ Pagsaursuruan a Sistema ti Simbaan (1996, reb. ed.). Manual ti Estudiante Ti Libro ni Mormon (Siudad ti Salt Lake, Utah: Ti Simbaan ni Hesukristo dagiti Santo ti Kinaudi nga aldaw), ch. 6.
- ^ Smith (1830, titulo ti panid) . Idi 1982, ti ganetget iti pannangipalawag ken panangiyunay-unay iti panggepna, Ti Simbaan ni Jesucristo Dagiti Santo iti Ud-udina nga Aldaw ket binaliwanda ti titulo ti libro iti Ti Libro ni Mormon: Sabali pay a Tulag ni Hesukristo LDS Church (2008).
- ^ Mormon 9:32
- ^ Roberts (1902, pp. 11, 18–19) .
- ^ E.g. 2 Nephi 2
- ^ E.g. 2 Nephi 9
- ^ E.g. Alma 12
- ^ "Pangyuna", Libro ni Mormon (1981 LDS Church ed.).
- ^ Ash, Michael R. (1997). "Ti Biblia ni Ari Jaime ken ti Libro ni Mormon". Mormon Fortress. Naala idi 2013-01-01.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Ti Libro ni Mormon iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti midia a mainaig iti Ti Libro ni Mormon iti Wikimedia Commons
- Libro ni Mormon (Ilokano) pdf
- Libro ni Mormon (Ilokano) | LDS.org
- Libro ni Mormon (Ingles) pdf


text:
Alabama
Nagsasabtan: 33°0′N 86°40′W / 33.000°N 86.667°W
Ti Alabama ket maysa nga estado iti a mabirukan idiay umabagatan a daya a rehion iti Estados Unidos. Naibeddengan babaen iti Tennessee iti amianan, Georgia iti daya, Florida ken ti Golpo ti Mehiko iti abagatan, ken Mississippi iti laud. Ti Alabama ti maika 30 a kadakkelan ken ti maika 23 a kaaduan ti bilang iti umili kadagiti 50 nga estado ti Estados Unidos. Ti Alabama ket maikadua ti ranngo iti kadakkel kadagiti kaunegan a dandanum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Cheehahaw". NGS data sheet (iti Ingles). U.S. National Geodetic Survey. Naala idi Oktubre 20, 2011.
- ^ a b "Dagiti kangato ken Kaadayo idiay Estados Unidos". 2001. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-15. Naala idi Oktubre 21, 2011.
- ^ Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.


text:
Plantilia:Unicode
{{{1}}}
Panagusar[urnosen ti taudan]
Iti batayan a bersionna, daytoy a plantilia ket mangisaad iti kita ti letra para iti argumentona iti maysa a mabalin a mangsuporta kadagiti naipangruna a simbolo. Ti argumento ket maibaga babaen ti pabagusar ti panangikodigo ti karakter ti HTML, iti desimal (kas ti
{) wenno heksadesimal (kas ti
©), wenno nbabaen ti panangipekket daytoy a kas naranas a teksto. Dagiti pagarigan:
{{unicode|⋊}}→ ⋊
{{unicode|⋊}}→ ⋊
{{unicode|⋊}}→ ⋊
wenno
{{unicode|⋉}}→ ⋉
{{unicode|⋉}}→ ⋉
{{unicode|⋉}}→ ⋉
Panggep[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket napartuat tapno mangpalubos ti nalaka a panagbaliw kadagiti kita ti letra ti Unicode. Daytoy ket makatulong kadagiti pagbasabasa (browser) no ani akadagiti karakter ti saan a nasayaat a maipakita, kas ti Internet Explorer ti Microsoft iti Windows XP.
Dagiti napili a kita ti letra ket naidesinio tapno mapaadu a mapasayaat ti probabilidad iti nasayaat a panangipakita kadagiti karakter a saan a naisangayan iti Unicode. Nupay kasta, dagiti nadumaduma a kita ti letra ket mangsakop kadagiti nadumduma a a sakop ti Unicode. Daytoy ket mabalin a naserserbi para kadagiti nadumaduma a simbolo ti Unicode. Saan nga usaren daytoy para kadagiti sumaganad:
- Para kadagiti kuerdas ti Internasional a Ponetiko nga Alpabeto, usaren ti {{IPA}}.
- Para kadagiti nadumaduma a sinuratan ti saan a Latin, no mabalin, usaren ti {{lang}}, wenno saan ti {{script}}.
Dagiti internal[urnosen ti taudan]
Ti taudan para iti plantilia ket:
{{{1}}}
ken ti
class="Unicode" ket naipalawag idiay MediaWiki:Common.js a kas ti sumaganad:
.Unicode {
font-family: "Arial Unicode MS", "Lucida Sans Unicode";
}
Laglagipen a naipalawag laeng para iti Windows XP. Maaramid daytoy babaen ti panagpunta ti XP iti JavaScript.
Mabalin a tuonan daytoy babaen iti bukodmo a panangiplawag iti klase ti
Unicode iti personal a CSS (kas ti
Agar-aramat:nagan/common.css).
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Unicode
Daytoy a plantilia ket inus-usar iti panangisaad ti kita ti letra tapno mabalin dgaiti simbolo ti Unicode .
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{IPA}} – Tapno mapormat dagiti simbolo ti Internasional a Ponetiko nga Alpabeto
- {{PUA}} – Tapno mamarkaan dagiti karakter manipud ti Lugar ti Pribado a Pangusar a nasken a matalinaay
- {{transl}} – Sapasap a romanisasion
- {{script}} – Dagiti eskritu iti pagdaliasatan a kaho ti Unicode
- {{UnicodeTitle}}
- {{unichar}} – Tapno mapormat ti maysa a deskripsion ti karakter ti Unicode
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Bisiesto a tawen a mangrugi iti Sabado
Daytoy ti kalendario para iti ania man a bisiesto a tawen a mangrugi iti Sabado, Enero 1 (malaksid ti bisiesto a tawen ti 1752 iti kalendario a Gregoriano nga adda met dagiti aldaw iti Septiembre a naikkat idi) (dominikal a letra BA), a kas dagiti tawen ti 1600, 1972, 2000, 2028, 2056, 2084, 2400 ken 2800[1]
TribiaUrnosen
Dagiti bisiesto a siglo, a ti maudi a tawen iti ania man a siglo nga agpapada a mabingbingay babaen ti 400, ket kankanayon a bisiesto a tawen a mangrugi iti Sabado ken ti Pebrero 29 ket kankanayon a Martes.
Tawtawen iti kalendario a GregorianoUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b . "Ti bisiesto a tawen a mangrugi iti Sabado", jonstlouis.htmlplanet.com, 2011, webpage: HTMcal[permanente a natay a silpo].
- ^ Robert van Gent (2017). "The Mathematics of the ISO 8601 Calendar". Utrecht University, Department of Mathematics. Naala idi 20 Hulio 2017.


text:
Oktubre 9
Ti Oktubre 9 ti maika-282 nga aldaw ti tawen (maika-283 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 83 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1879 – Max von Laue, Aleman a pisiko ken akademiko, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 1960)
- 1892 – Ivo Andrić, Yugoslavo a nobelista, mannaniw, ken mannurat iti ababa a sarita, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 1975)
PimmusayUrnosen
- 1943 – Pieter Zeeman, Olandes a pisiko ken akademiko, laureado ti Premio Nobel (naipasngay 1865)
- 1958 – Papa Pio XII (naipasngay 1876)
- 1967 – Che Guevara, Arhentino-Kubano a pisiko, politiko ken daulo ti gerilia (naipasngay 1928)


text:
1903
Ti 1903 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
MayoUrnosen
- Mayo 3 – Bing Crosby, Amerikano a kumakanta ken aktor (pimmusay 1977)
- Mayo 8 – Fernandel, Pranses nga aktor (pimmusay 1971)
HunioUrnosen
- Hunio 25 – George Orwell, Ingles a mannurat (pimmusay 1950)
SeptiembreUrnosen
- Septiembre 13
- Amado V. Hernandez, Filipino a mannurat (pimmusay 1970)
- Claudette Colbert, Pranses-Amerikana nga aktres (pimmusay 1996)
PimmusayUrnosen
PebreroUrnosen
- Pebrero 12 – José Palma, Filipino a mannaniw ken soldado (naipasngay 1876)
MayoUrnosen
- Mayo 13 – Apolinário Mabini, Filipino a daulo ti rebolusion (naipasngay 1864)
HunioUrnosen
- Hulio 20 – Papa Leon XIII, Italiano a Papa ti Ronamo Katoliko (naipasngay 1810)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 1 – Theodor Mommsen, Aleman a mnnurat (naipasngay 1817)


text:
Plantilia:Kahon ti panagbiruk
Daytoy a plantilia ket agpartuat ti simple a kahon ti panagbiruk kadagiti amin a subpanid ti panid kasla dagiti arkibo.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti simple a
{{kahon ti panagbiruk}} ket agpartuat ti kahon ti panagbiruk. Ti sakopna daytoy ket amin a subpanid iti namarkaan a panid, malaksid ti nakuna a panid.
{{kahon ti panagbiruk |root= / |search-break=  |search-width=number |search-button-label=teksto }}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
- root
- Ti tarheta a panid. Ti
|root=Agar-aramat tungtungan:Kaspagarigan/Arkiboket birukenna amin dagiti subpanid ti Agar-aramat tungtungan:Kaspagarigan/Arkibo. Ti kasisigud ket ti agdama a nagan ti panid.
- noslash
- Babaen ti kasisigud, ti tarheta a panid ket saan a mairaman, babaen ti panangiraman ti slash "/" iti parametro ti"root". No kayat nga iraman, isaad ti
noslash=yes.
- search-break
search-break=yesmangisengngat ti tukkol iti nagbaetan ti baras ti panagbiruk ken ti buton ti panagbiruk. Ti kasisigud ket no.
- search-width
- mabalin a mausar daytoy tapno mabaliwan ti kaakaba ti pagikabilan ti teksto, kadagiti karakter. Ti kasisigud ket 22, ken maibagay iti baras ti panagbiruk nga addaan iti kasisigud a kaakaba ti kahon. Nota: daytoy ket bilang laeng nga awan dagiti unit.
- search-button-label
- mabalin a mausar tapno mabaliwan ti teksto ti buton ti panagbiruk. Ti kasisigud ket "Agbiruk".
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
{{kahon ti panagbiruk |root=Wikipedia:MAS |search-button-label=Biruken ti MAS}}mangited ti:
Kas pagarigan 2:
{{kahon ti panagbiruk |root=Agar-aramat:Kaspagarigan |search-break=no |search-width=22 |search-button-label=Biruken dagiti panid ni Kaspagarigan }}mangited ti:
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pako
Ti pako ket ti maysa a kameng ti grupo dagiti baskular a mula (dagiti mula nga adaan iti xylem ken phloem) nga agpataud babaen dagiti espora ken awanan kadagiti bukel wenno dagiti sabong. Maigiddiatda manipud kadagiti lumot gapu ta baskularda, kas iti kaadda dagiti espesialisado a kulanit a mangala kadagiti danum ken taraon ken addaan iti siklo iti biag a ti sporophyta ket isu ti katurayan a paset. Kas met dagiti sabali a baskular a mula, dagiti pako ket addaan kadagiti kompleks a bulbulong a makunkuna a dagiti megapilo, ngem narikrikutda ngem dagiti mikropilo dagiti Lycopodiopsida. Kaaduan kadagiti pako ket dagiti pako a leptosporangiate, a sagpaminsan a naibagbaga a kas dagiti agpayso a pako. Agpataudda kadagiti nakulot a saringit nga agukrad ken dumakkel kadagiti dakkel a nabingbingay a bulong.[3] Mangiraman ti grupo dagiti agarup a 10,560 nga ammo a sibibiag a sebbangan.[4] ken dagiti pako nga eusporangiate, ti naudi a naibaga ket mangbukel kadagiti pako a mailaksid kadagiti naibagbaga nga agpayso a pako, a mairaman dagiti ipus ti kabalio, pako a pagbatir, pako a marattioid, ken pako nga ophioglossoid.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wattieza, Stein, W. E.; Mannolini, F.; Hernick, L. V.; Landling, E.; Berry, C. M. (2007). "Giant cladoxylopsid trees resolve the enigma of the Earth's earliest forest stumps at Gilboa". Nature. 446 (7138): 904–907. Bibcode:2007Natur.446..904S. doi:10.1038/nature05705. PMID 17443185.
- ^ Pteridophyte Phylogeny Group 2016.
- ^ McCausland, Jim (20 Septiembre 2009). "Rediscover ferns". Sunset.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-09-21. Naala idi 2013-09-07.
- ^ Christenhusz, M. J. M.; Byng, J. W. (2016). "The number of known plants species in the world and its annual increase". Phytotaxa. Magnolia Press. 261 (3): 201–217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti datos a mainaig iti Pteridophyta iti Wikispecies
Dagiti midia a mainaig iti Pako iti Wikimedia Commons


text:
Marso 13
Ti Marso 13 ti maika-72 nga aldaw ti tawen (maika-73 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 293 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1900 – Giorgos Seferis, Griego a mannaniw, nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1971)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1901 – Benjamin Harrison, maika-23 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1833)
- 1975 – Ivo Andrić, Serbo-Kroata a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1892)
- 2022 – William Hurt, Amerikano nga aktor (naipasngay 1950)


text:
Santa Lucia (pagilian)
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Katkategoria:
- Santa Lucia (pagilian)
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1979
- Dagiti isla ti Santa Lucia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Panagipatarus
Ti panagipatarus ket isu ti komunikasion iti kaibuksilan ti teksto iti pagsasao a taudan ti pagsasao babaen ti maysa a kapada ti teksto ti pagsasao a puntaan.[1] Bayat a ti panagbarubasa ket saan a madudua a nasapsap ngem ti panagsurat, ti panangipatarus ket nangrugi laeng kalapsan ti panagparang ti naisurat a literatura; adda dagiti bassit a pannakaipatarus iti Sumerio nga Epiko ni Gilgamesh (ca. 2000 BCE) kadagiti pagsasao ti Abagatan a laud nga Asia idi maikadua a milenio BCE.[2]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Oxford Kakuyog ti Pagsasao nga Ingles, Namit Bhatia, ed., 1992, pp. 1,051–54.
- ^ J.M. Cohen, "Panagipatarus", Ensiklopedia Amerikana, 1986, vol. 27, p. 12.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Balcerzan, Edward, ed., Pisarze polscy o sztuce przekładu, 1440–1974: Antologia (Polako a mamannnurat iti Arte ti Patarus, 1440–1974: maysa nga Antolohia), Poznań, Wydawnictwo Poznańskie, 1977.
- Bassnett, Susan (1990). Dagiti panagadal ti panagipatarus. London & New York: Routledge. ISBN 0-415-06528-3.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Panagipatarus iti Wikimedia Commons
- Panagipatarus iti Curlie (iti Ingles)


text:
Indotsina
Ti Indotsina wenno Indo-Tsina ket ti peninsula idiay Abagatan a Daya nga Asia[1] a mabirukan iti agarup nga abagatan wenno abagatan a laud ti Tsina, ken daya ti India. Ti nagtaudan ti naganna iti Pranses nga Indochine a kas ti panagtitipon iti nagnagan ti "India" ken "Tsina", a mangibagbaga ti lokasion iti teritorio a nagbaetan dagiti dua a pagilian. Daytoy ket maibagbaga pay a kas ti nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia. Ti termino ket mabalin pay a mausar iti bioheograpia para iti "Rehion ti Indotsina", ti nangruna a bioheograpiko a rehion iti uneg ti ekosona ti Indomalaya.
Dagiti pagilian ti nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia, nupay kasta ket nakaala iti impluensia manipud ti India ken Tsina kadagiti agdumaduma a kaadu.[1] Adda met dagiti kultura, a kas ti Cambodia, Laos, ken Tailandia ket kangrunaan a naimpluensiaan babaen ti India nga adda met iti basbassit a pannakaimpluensia babaen ti Tsina. Dagiti dadduma, a kas ti Bietnam, ket kaaduan a naimpluensiaan babaen dagiti kultura ti Insik nga addaan laeng iti bassit a pannakaimpluensia iti kultura manipud ti India, ken kaaduan babaen ti sibilisasion ti Champa a pinarukma idi ti Bietnam idi las-ud ti nagpaabagatan a panagpadakkel.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti teritorio ti Indotsina ket buklen dagiti sumaganad:
- Cambodia
- Laos
- Bietnam
- Myanmar (dati idi a ti Burma; paset ti Britaniko nga India aginggana idi 1937)
- Tailandia (dati idi a ti Siam)
- Malaysia (Peninsular a Malaysia laeng)
- Singapore
Bioheograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti bioheograpia ti termino a Rehion ti Indotsina ket inus-usar a kaibuksilan ti nangruna a bioheograpikol a rehion idiay ekosona ti Indomalaya, ken ti pay pitoheograpiko a ploristika a rehion iti Paleotropikal a Pagarian. Daytoy ket mangiraman ti patneng a flora ken fauna iti amin a pagpagilian dita ngato . Ti kadenna a Rehion ti Malesia ket sakupenna dagiti pagilian ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, ken askawenna dagiti ekosona ti Indomalaya ken Australasia.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Marion Severynse, ed. (1997). The Houghton Mifflin Dictionary Of Geography. Houghton Mifflin Company. ISBN 0-395-86448-8.
- History of the mountain people of southern Indochina up to 1945 (Bernard Bourotte, i.e. Jacques Méry, U.S. Agency for International Development, 195?
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Indotsina iti Wikimedia Commons
- Ti kolonisasion ti Indotsina manipud idi 1892 (iti Ingles) (iti Pranses)


text:
Kímika
Ti kímika ket isu ti siensia ti banag, a naisangsangayan kadagiti kabukbukodanna a kimiko a panagtigtignay, ken dagiti pay bukodna a pakabuklan, estruktura ken tagtagikua.[1][2] Ti kímika ket maipanggep kadagiti atomo ket dagiti panakitinnignayda kadagiti sabali nga atomo, ken naisangsangayan ti tagikua dagiti kimiko a piansa.
Ti kímika ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti "sentro a siensia" gaputa daytoy ket mangikapet ti pisika kadagiti sabali a masna a siensia a kas ti heolohia ken biolohia.[3][4] Ti kímika ket maysa a sanga ti maipapan ti bagi a siensia ngem naisangsangayn manipud ti pisika.[5]
Ti etomolohia ti balikas a kímika ket adu a naisuppiatan.[6] Ti puonan ti kímika ket mabalin a suroten kadagiti nalawag a panagsanay, a naamammoan akas ti alkimia, a daytoy ket nasansanayen para kadagiti adu a milenio kadagiti nadumaduma apaset ti lubong, a naisangsangayan ti Tengnga a Daya.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ania ti Kímika ?". Chemweb.ucc.ie. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-10-03. Naala idi 2011-06-12.
- ^ KImika. (n.d.). Medekal a Diksionario ti Merriam-Webster. Naala idi Agosto 19, 2007.
- ^ Theodore L. Brown, H. Eugene Lemay, Bruce Edward Bursten, H. Lemay. Kimika: Ti Sentro a Siensia. Prentice Hall; 8 edision (1999). ISBN 0-13-010310-1. Pampanid 3-4.
- ^ Ti kímika ket nakitkita a kas sumaksakup ti katengngaan a puesto iti pagsasarunuan dagiti siensia babaen ti "panagkissay nga agpang" a nagbaetan ti pisika ken biolohia. Kitaen ti Carsten Reinhardt. Dagiti kimiko a siensia iti Maika-20 a Siglo: Panagikapetan dagiti Nagbeddengan. Wiley-VCH, 2001. ISBN 3-527-30271-9. Pampanid 1-2.
- ^ Ti kadi kímika ket sanga ti pisika? ti papael babaen ni Mario Bunge[permanente a natay a silpo]
- ^ Kitaen ti: Kimika (etimolohia) para kadagit mabalin a taudan ti daytoy a balikas.
- ^ http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-04
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kimika iti Wikimedia Commons


text:
Daya a Java
Ti Daya a Java (Indones: Jawa Timur, naipangyababa a kas Jatim, Habanes: Jåwå Wétan)[1] ket maysa a probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akindaya a Java, daytoy ket mangiraman iti isla ti Madura, a maikapet iti Java babaen ti kaatiddogan a rangtay idiay Indonesia, ti Rangtay Suramadu, ken ti pay Kangean ken purpuro Masalembu a mabirukan iti ad-adayo a daya ken amianan. Ti kapitoliona ket ti Surabaya, ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Indonesia ken maysa a nangruna a sentro ti industria. Ti Banyuwangi ket ti kadakkelan a rehensia idiay Daya a Java ken ti kadakkelan iti isla ti Java.
Daytoy ket sakupenna ti kalawa iti 47,800 km2. Segun ti karkulo iti senso idi 2010, adda dagiti 37,476,757 a tattao nga agtataeng idiay Daya a Java, a mangaramid daytoy iti maikadua a kaaduan ti populasion a probinsia ti Indonesia; ti kaudian nga opisial a karkulo (para iti Enero 2014) ket 41,529,481.
Daytoy ket addaan iti daga a pagbeddengan iti probinsia ti Tengnga a Java iti laud; ti Baybay Java ken beddengan ti Taaw Indiano dagiti akin-amianan ken akin-abagatan nga aplyana, bayat a ti akikid a Lingsat Bali iti daya ket mangisina ti Java manipud iti Bali.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Piwulang Basa Jawa Pepak, S.B. Pramono, hal 148, 2013
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Daya a Java iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Daya a Java manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Papua (probinsia)
Ti Papua ket ti kadakkelan ken ti akindaya unay a probinsia ti Indonesia a kaaduan a buklen ti Akinlaud a Baro a Guinea. Beddengan daytoy babaen ti estado ti Papua Baro a Guinea iti daya, ti probinsia ti Laud a Papua iti laud, ti Taaw Pasipiko iti amianan, ken ti Baybay Arafura iti abagatan. Segun ti senso idi 2010 babaen ti Estadistika ti Indonesia, ti Papua ket addaan iti populasion iti 2,833,381, kaaduan kadagitoy ket dagiti Kristiano.[2] Ti agpakatengnga a senso idi 2015 ket nangipakita ti populasion iti 3,143,088, bayat a ti kaudian nga opisial a karkulo ket (manipud idi tengnga ti 2019) ket 3,379,302.[3] Nabingbingay tyi probinsia kadagiti duapulo ket walo a rehensia ken maysa a siudad. Ti kapitolio ken kadakelan a siudadna ket ti Jayapura.
Dati a tinawtawagan ti probinsia iti Irian Jaya ken binukel idi ti intero nga Akinlaud a Baro a Guinea aginggana iti inogorasion ti probinsia ti Laud a Papua (sigud idi a Laud nga Irian Jaya) idi 2001. Idi 2002, inampon ti Papua ti agdama a naganna ken naikkan iti espesial a kasasaad a kas autonomo babaen ti lehislasion ti Indonesia. Ti Puncak Jaya ket ti kangatuan a bantay ti probinsia ken ti kangatuan a punto iti Indonesia.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Inrangarang ti Indonesia ti wayawayana idi 1945 ken tinuntonna amin dagiti teritorio ti dati a Daya nga India ti Olandes, a mairaman ti Akinlaud a Baro a Guinea. Nupay kasta, tinalinaay ti rehion babaen ti Olanda aginggana kadagiti tawen ti tengnga ti 1960, a gapuanan dagiti nauilit-ulit a pagrugian dagiti operasion ti militar ti Indonesia idiay. Natunosan daytoy babaen ti Tulag ti New York idi 1962 a ti administrasion ti Akinlaud a Baro a Guinea ket temporarionto a maiyakar manipud iti Olanda iti Indonesia ken babaen intono 1969 imatonanto ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ti maysa a reperendum ti tattao a Papuano, ken maikkandanto kadagiti dua pagpilian: agbati a parte ti Indonesia wenno agbalin a maysa a nawaya a pagilian. Naibagbaga idi daytoy a butos a kas ti Tignay ti Nawaya a Panagpili.[4] Binigbig idi ti reperendum babaen ti sangalubongan a komunidad ken ti rehion ket nagbalin a probinsia ti Indonesia ti Irian Jaya. Nanaganan ti probinsia a kas Papua manipud idi 2002.[5]
Pinirmaan idi 2003 ni Presidente Megawati Sukarnoputri ti maysa a bilin a mangbingay ti Papua kadagiti tallo a probinsia: ti Tengnga nga Irian Jaya (Irian Jaya Tengah), Papua (wenno Daya nga Irian Jaya, Irian Jaya Timur), ken Laud a Papua (Irian Jaya Barat). Ti pormalidad a pannagikabil iti maysa a lokal a gobierno para iti Jaraka iti Irian Jaya Barat (Laud) ket napasamak idi Pebrero 2003 ken naidutok ti maysa a gobernador idi Noniembre; ti maysa a gobierno para iti Irian Jaya Tengah (Tengnga nga Irian Jaya) ket saan idi a dimteng aginggana idi Agosto 2003 gapu kadagiti naranggas a lokal a protesta. Ti pannakapartuat daytoy a naisina a Probinsia ti Tengnga nga Irian Jaya ket pinasardeng babaen dagiti korte ti Indonesia, a nangirangarang a daytoy ket saan a maitunos iti batay-linteg ken maisuppiat iti espesial a tulag ti autonomia ti Papua. Naipalubos idi a maitakder ti dati a pannakabingbingay kadagiti dua a probinsia a kas maysa a napundar a kinapudno.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gordon, Raymond G. Jr. (2005). "Languages of Indonesia (Papua)". Ethnologue: Languages of the World. Naala idi 15 Marso 2009.
- ^ "Badan Pusat Statistik". www.bps.go.id. Naala idi 5 Nobiembre 2018.
- ^ Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2019.
- ^ Monbiot, George (2018-11-23). "Slavemasters" (Opinion). The Guardian. Naala idi 2018-11-24.
- ^ Li-ann Thio (2006), "International law and secession in the Asia and Pacific regions", iti Marcelo G. Kohen (ed.), Secession: International Law Perspectives, Cambridge University Press
- ^ King, 2004, p. 91
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Papua (probinsia) iti Wikimedia Commons


text:
Giosuè Carducci
Ni Giosue Carducci (Hulio 27, 1835 – Pebrero 16, 1907) ket maysa mannaniw, naindaklan a poeta iti Italia. Idi 1906 napadayawan iti Premio Nobel iti Literatura. Isuna iti immuna nga Italiano a nangunggunaan iti daytoypremio.
BiograpiaUrnosen
Naipasngay ni Carducci idiay Val di Castello, bassit nga ili idiay amianan ti Tuscana. Ni amana ket doktor a nangsuportar iti pinagtitipon iti buo nga Italia. Isu garud nga napuersada nga umalis-alis ti pagianan idi ubing pay ni Carducci agingga it Florencia ti napilida a pagnaedan.


text:
Naangay ti umuna nga nga general assembly ti ili nga LAGAT ita nga aldaw idiay Agawa, Besao. Daytoy nga general assembly ket tapno mavalidate ti trinabaho/ imbestigasyon ti FBI Team mainaig iti proposed wind farm nga maipatakder idiay Langsayan Ridge, nga nagbaetan ti Sagada ken Besao.
T i daloy ti programa ket, kalpasan ti registration dagiti amin nga tinmabuno, sinmaruno ti panagluwalo, panaki-am-ammo dagiti amin, overview ti assembly kas parte ti FPIC process, sinmaruno ti Open forum, presentasyon ti FBI Report; plenary; tapos naala dagiti mensahe manipud kadagiti umili.
Jan. 7, 2013


text:
Mont Blanc
Ti Mont Blanc (Panangibalikas a Pranses: [mɔ̃ blɑ̃]) wenno Monte Bianco (Panangibalikas nga Italiano: [ˈmonte ˈbjaŋko]), ti kayatna a sawen iti isuda a dua ket "Puraw a Bantay", ket ti kangatuan a bantay idiay Alpes ken ti kangatuan idiay Europa kalpasan dagiti pantok ti Kaukaso.[3] Daytoy ket agtayag iti 4,808 m (15,774 ft)[1][4] iti ngato ti pantar ti baybay ken nairanggo a kas ti maika-11 iti lubong iti topograpiko a prominensia.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Le Mont-Blanc passe de 4.810 mètres à 4.808,7 mètres".
- ^ Uray no ti Bantay Elbrus ket kadawyan a naikeddeng a katayagan a bantay idiay Europa, ti naud-udi a naibaga a kontinente ket parte ti masa ti daga ti Eurasia, ken agpatingga idiay Bantay Everest (ti kababaan a col a pagbaetan ti Mont Blanc ken Bantay Elbrus: 113 m [1]; ti kababaan a col a pagbaetan ti Bantay Elbrus ken Bantay Everest: 901 m [2]).
- ^ Ti labneng ti Kaukaso ket naus-usaren a kas ti pagbeddengan ti Europa ken Asia manipud idi tengnga ti maika-19 a siglo. Ti Kaukaso ket addaan kadagiti adu a bilang dagiti pantok a nangatngato ngem ti Mont Blanc babaen ti panagmarka ti pagbeddengan ti Rusia ken Georgia wenno iti kaunegan laeng ti Rusia (ti Bantay Elbrus idiay Amianan a Kaukaso iti 5641 m ket ti kangatuan a pantok idiay Europa no mairaman ti Kaukaso).
- ^ Mont Blanc shrinks by 45 cm in two years
- ^ ti prominensia iti 4,696 m para iti Mont Blanc ket naala manipud iti "Ultras Project" (peaklist.org), "Ti listaan ket naurnong idi 2004 babaen da Petter Bjørstad, Jonathan de Ferranti, Eberhard Jurgalski, Vasja Kavcic ken Aaron Maizlish".
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Mont Blanc iti Wikimedia Commons
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Blanc, Mont". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press.


text:
Nailian a Parke ti Subteraneo a Karayan ti Puerto Princesa
Ti Nailian a Parke ti Subteraneo a Karayan ti Puerto Princesa ket nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan iti agarup a 50 kilometro (30 mi) iti amianan ti sentro ti siudad ti Puerto Princesa, Palawan. Ti karayan ket makunkuna pay iti Karayan iti Uneg ti Daga ti Puerto Princesa. Ti nailian a parke ket mabirukan idiay Kabambantayan ti San Pablo iti akin-amianan a pantar ti isla. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Luek San Pablo iti amianan ken ti Karayan Babuyan iti daya. Ti Gobierno ti Siudad ti Puerto Princesa ket tinartaripatona ti Nailian a Parke manipud idi 1992. Ti ruangan ti subteraneo a karayan ket nabiit a pagnaen manipud idiay iti ti Sabang.
Idi 2010, ti grupo dagiti enbironmentalista ken dagiti heologo ket naduktalanda a ti uneg iti daga a karayan ket addaan iti maikadua a kadsaaran, isu a daytoy ket mabalin nga addaan kadagiti bassit a dissuor iti uneg ti kueba. Nakabirukda pay ti simborio ti kueba nga agrukod iti 300 m (980 ft) iti ngato ti uneg ti daga a karayan, dagiti pormasion ti bato, dagiti dakkel a kurarapnit, ti adalem nga abut ti danum iti uneg ti karayan, dagiti adu pay a pagayusan ti danum ti karayan, ti sabali pay a nauneg a kueba, ken dagiti dadduma pay nga ayup ti baybay. Dagiti naun-uneg a lugar ti uneg ti daga a karayan ket ganggani nga imposible a masukimat gapu ti kabassit ti oksiheno.
Idi Nobiembre 11, 2011, ti Karayan iti Uneg ti Daga ti Puerto Princesa ket probisional a napili a kas maysa kadagiti 7 a baro a siddaw iti katutubo. Daytoy a panagpili ket opisial a naikeddeng idi Enero 28, 2012.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti parke ket addaan iti bantay a langa ti daga iti karst a kalisa. Ti Kueba San Pablo ti Uneg ti Daga a Karayan ket at-atiddog ngem 24 km (15 mi) ken aglaon ti maysa a 8.2 km (5.1 mi) a kaatiddog a paset ti uneg ti daga iti Karayan Cabayugan. Ti karayan ket lasatenna ti kueba sakbay a dagus nga agayus idiay Baybay Abagatan Tsina ken mabalin a madaliasat babaen ti bangka aginggana iti 4 km (2.5 mi) iti uneg manipud iti baybay. Ti kueba ket mangiraman kadagiti nangruna a pormasion dagiti estalaktita ken dagiti estalagmita, ken dagiti nadumaduma a dadakkel a kamara, a mairaman ti 360-metro nga agatiddog a Kamara Italiano nga addaan iti agarup a 2.5-riwriw kuadrado metro a tomo. Daytoy ket maysa kadagiti kadakkelan a kuarto ti kueba iti lubong.[1] Ti akin-baba a paset ti karayan nga aginggana iti 6 km manipud iti baybay, ket suheto kadagiti impluensia ti ugot. Manipud iti pannakaduktal idi 2007 ti maysa a karayan iti uneg ti daga idiay Peninsula ti Yucatan ti Mehiko,[2] ti Subteraneo a Karayan ti Puerto Princesa ket isu idi ti kaatiddogan a subteraneo a karayan iti lubong.
Ti lugar ket mangirepresenta pay ti habitat para iti konserbasion ti biodibersidad. Ti lugar ket aglaon ti napno a bantay agingana iti baybay nga ekosistema ken addaan daytoy ti maysa kadagiti kangrunaan a bakir iti Asia. Daytoy ket naibagbaga a kas Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO idi Disiembre 4, 1999.
Flora[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti parke ket addaan kadagiti nadumaduma a pormasion ti bakir a mangireresenta ti walo kadagiti sangapulo ket tallo a kita ti bakir iti tropikal nga Asia, kas dagiti kabakiran ti ultramapiko a daga, kabakiran kadagiti kalisa a daga, montane a bakir, bakir ti kalugnakan ti nasadiwa a danum, tropikal a katuduan a bakir ti tanap, bakir ti karkarayan, bakir ti aplaya,ken bakir ti parakad. Dagiti agsuksukimat ket nakailasinda kadagiti ad-adu ngem 800 a sebbangan ti mula manipud kadagiti 300 a henero ken dagiti 100 a pamilia. Dagitoy ket mairaman ti saan a basbassit ngem 295 a kaykayo a kaaduan babaen dagiti sebbangan ti dipterocarpaceae. Iti bakir ti tanap, dagiti dakkel a kayo a kas ti Dao (Dracontomelon dao), Ipil (Intsia bijuga), Dita (Alstonia scholaris), Amugis (Koordersiodendrum pinnatum), ken Apitong (Dipterocarpus gracilis) ket kadawyan dagitoy. Dagiti sebbanagn ti bakir ti aplaya ket mairaman ti Bitaog (Calophyllum inophyllum), Pongamia pinnata, ken Erynthia orientalis. Dagiti dadduma pay a sebbangan ti mula ket mairaman ti Almaciga (Agathis philippinensis), Kamagong (Diospyros pulganensis) Pandan (Pandanus sp.) Anibong, ken Ratan ('Calamus sp.)
Fauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti billit ket mangbukel ti kadakkelan a grupo dagiti bertebrado a mabirukan iti parke. Kadagiti 252 a sebbangan ti billit nga ammo nga adda iti Palawan, ti dagup dagiti 165 a sebbangan dagiti billit ket nairehistron iti parke. Daytoy ket mangirepresenta ti 67% iti dagup dagiti billit ken dagiti amin a 15 nga endemiko a sebbangan ti billit ti Palawan. Dagiti nagruna a sebbangan a makitita iti parke ket ti asul teltel a loro (Tanygnathus lucionensis), ti Tabon scrub fowl (Megapodius cumunigii), myna ti turod (Gracula religiosa), kalaw ti Palawan(Anthracoceros marchei), ken ti puraw barokong nga agila ti baybay (Halitutus leucogates).
Adda pay dagiti 30 a sebbangan ti mamalia a nairehistron.[3] Kaaduan kadagiti mapalpliiw a mangmangan iti bakir ken ti igid ti baybay no ababa ti ugot ket ti atiddog ti ipusna a macaca (Macaca fascicularis), ti laeng sunggo a mabiruka iti daytoy a lugar. Dagiti dadduma pay a sebbangan ti mamalia iti parke ket ti nabarbasan a baboy (Sus barbatus), bearcat (Arctictis binturong), Palawan stink badger (Mydaus marchei) ken ti anaping ti Palawan (Hystrix pumilus)
Adda pay dagiti 19 nailasenen a sebbangan ti reptilia, walo kadagitoy ket endemiko.[3] Dagiti kadawyan a sebbangan iti lugar ket mairaman dagiti dakkel nga agsidsida a kas ti kadawyan a retikulado a beklat [Python reticulates], ti monitor nga alutiit (Varanus salvator) ken ti berde ti tapingar nga alutiit (Bronchocoela cristatella). Dagiti ampibia ket mairaman dagiti sangapulo a sebbangan. Ti tukay ti kakaykawan ti Filipinas (Rana acanthi) ket isu ti kaaduan ken kankanayon a masarsarakan. Ti maysa a sebbangan, ti Barbourula busuangensis, ken endemiko iti Palawan ket napaliiw pay iti daytoy a lugar.
Dagiti nangruna ket dagiti siam a sebbangan ti kurarapnit, dua a sebbangan dagiti swiftlet ken mabirukan pay iti kueba ti ablat a lawwalawwa (Stygophrynus sp.), ken ti baka ti baybay (Dugong dugon) ken sippit kali a pawikan (Chelonia mydas) a mangmangan iti pantar a lugar ti parke.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Subteraneo a Karayan ti Puerto Princesa". Wondermondo.
- ^ Roach, John (5 Marso 2007). "Kaatiddogan a Karayan iti Uneg ti Daga ket Naduktalan idiay Mehiko, Kinuna dagiti Agbatbatok". National Geographic. National Geographic Society. Naala idi 2008-09-05.
- ^ a b Madulid, 1998
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Nailian a Parke ti Subteraneo a Karayan ti Puerto Princesa iti Wikimedia Commons


text:
Kabugao
Ti Kabugao ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Apayao iti Filipinas.
Dagiti baranggayUrnosen
Ti ili ti Kabugao ket nabingbingay a politikal iti 21 a barbaranggay.[2]
- Badduat
- Baliwanan
- Bulu
- Dagara
- Dibagat
- Cabetayan
- Karagawan
- Kumao
- Laco
- Lenneng (Liyyeng)
- Lucab
- Luttuacan
- Madatag
- Madduang
- Magabta
- Maragat
- Musimut
- Nagbabalayan
- Poblacion
- Tuyangan
- Waga
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Municipality of Kabugao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ CAR Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Apayao". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
BAUANG, LA UNION – Dinayaw ni Gov. Francisco Emmanuel “Pacoy” R. Ortega III ti suporta ti 1590 Energy Corporation (1590 EC) iti National Greening Program (NGP) kalpasan ti naisayangkat a tree planting program isi Hunio 29, 2017 sadiay compound dagitoy iti Barangay Payocpoc Sur, Bauang, La Union.
Pakairamanan dagiti volunteers a nakipaset ket dagiti representatives manipud iti Department of Environment and Natural Resources-Environmental Management Bureau (DENR-EMB), Armed Forces of the Philippines (AFP), Provincial Information and Tourism Office (PITO) ti Provincial Government of La Union (PGLU), local government unit ti Bauang, ken dagiti empleado ti 1590 EC.
Kinuna ni Pacoy a daytoy a ganuat ket maysa a nasayaat nga ehemplo ti corporate social responsibility (CSR) ken suporta iti administrasionna a mangipangpangruna iti preserbasyon ken panangisakit iti daga a nakaiparsuaan.
Adda ti pakabulan a 3,000 seedlings ti naiwaras kadagiti partner agencies, 500 kadagitoy ti naimula kabayatan ti pagteng.
Kas paset ti Lorma Community Development Foundation Incorporated (LCDFI) iti greening program, nangidonar daytoy ti 1,200 seedlings babaen kenni Executive Director Antoinette S. Tejano.
Nagpasalamat met ni Engr. Alberto F. Badillo, general manager ti 1590 EC, kadagiti partner agencies ken kadagiti amin a participants. Nakaawat ti plaque of appreciation amin a representative dagiti organisasion a nakipaset.
Ti nakuna a lugar a tagikua ti PGLU ken imanmanehar ti 1590 EC ket maysa a power plant nga addaan 215MW-capacity diesel engine. Nangrugi ti operasion ti planta idi July 1995 ken mangmangted ti nayon a supply iti Luzon Power Grid. MARCEL A. FLORENTINO, PITO-La Union / ABN
CONTRACT SIGNING AGREEMENT OF LA TRINIDAD THERAPHY CENTER FOR CHILDREN WITH DISABILITIES
represented by Mayor ROMEO K. SALDA and Dr. ANTONETTE P. AGPAS, Health Service Office, herein after to as the party of the first part and...


text:
Makina
Ti makina ket maysa a ramit a mangbukel ti maysa wenno ad-adu a parte, ken agus-usar iti enerhia tapno makagun-od iti gandat. Dagiti makina ket kadawyan a nabilegan babaen dagiti mekanikal, kimika, termal, wenno elektriko a pamay-an, ken dagitoy ket kankanayon a motorisado. Iti pannakaipakasaritaan, ti nabilegan a ramit ket makasapul pay kadagiti agkutkuti a parte tapno maidasig a kas maysa a makina; nupay kasta, ti pannakapartuat ti teknolohia ti elektronika ken nakaiturongan ti panagrang-ay dagiti nabilegan a ramit nga awan dagiti agkutkuti a parte a naikeddeng a kas makina.
Ti simple a makina ket maysa ng alikamen a mangbaliw ti turong wenno kaadu iti maysa a puersa, ngem adu dagiti adda a narikrikut pay a makina.Kas pagarigan ket mairaman dagiti lugan , dagiti elektroniko a sistema, dagiti molekular a makina, dagiti kompiuter, telebision, ken radio.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Dagiti Makina iti Wikimedia Commons
- Teknolohia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oberg, Erik; Franklin D. Jones; Holbrook L. Horton; i Henry H. Ryffel (2000). Christopher J. McCauley; Riccardo Heald; Muhammed Iqbal Hussain (dagiti ed.). Manual ti Makina (Maika-26 nga edision nga ed.). New York: Industrial Press Inc. ISBN 0-8311-2635-3.
- Reuleaux, Franz; (patarus ken anotasion babaen ni A. B. W. Kennedy) (1876). Ti Kinematika iti Makina. New York: naimaldit manen babaen ti Dover (1963).
- Uicker, J. J.; G. R. Pennock and J. E. Schigley (2003). Teoria dagiti makina ken dagiti Mekanismo. New York: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.


text:
Giuseppe Verdi
Ni Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (Panangibalikas nga Italiano: [d͡ʒuˈzɛppe ˈverdi]; 10 Oktubre 1813 – 27 Enero 1901) ket maysa idi nga Italiano a Romantiko a kompositor, a nagnangruna iti opera. Adda dagiti temana ket napauten a nakaramut ti nadayeg a kultura – a kas ti "La donna è mobile" manipud iti Rigoletto, "Va, pensiero" (Ti Koro dagiti Hebreo a Tagabu) manipud iti Nabucco, "Libiamo ne' lieti calici" (Ti Panaginum a Kanta) manipud iti La traviata ken ti "Nadayag a Martsa" manipud iti Aida.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Giuseppe Verdi iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig ken ni Giuseppe Verdi iti Wikimedia Commons
- Opisial a websiteni Giuseppe Verdi Naiyarkibo 2004-11-01 iti Wayback Machine


text:
Umabot iti lima gasut siyam a pulo ket dua a “fuel discount card” ti puntiria ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources wenno BFAR a maibunong iti Ilocos Norte.
Inlawlawag ni Miss Vanessa Dagdagan, mangidadaulo ti BFAR ditoy Ilocos Norte a mannarimaan ti panangaramidda ti schedule para iti pannakaibunong dagitoy iti nadumaduma nga ili nga addaan ti mangngalap.
Segun kenkuana, naglaon ti nasao a card iti tallo ribu a pisos a mabalin nga isakada dagiti mangngalap kadagiti paggasolinaan a kabinbinnulig ti nadakamat nga ahensia ti gobierno kas paset iti pannakikammayetda iti kalikagum ni Gob. Matthew Marcos Manotoc a pannakaipaay ti naan-anay a tulong kadagiti mannalon ken mangngalap ditoy probinsia.
Kunana a dagiti immuna nga immawat ti paspas card ket dagiti duapulo ket lima a mangngalap manipud ti siudad ti Laoag ken simmaruno dagiti sangapulo ket innem a mannalon manipud ti ili a Paoay.
Inbunannagna a ti kualipikasyon dagiti mabalin a manggundaway iti nasao a card ket masapul a rehistrado dagitoy a mangngalap ken addaanda ti “bangka” nga agop-operar iti bukudda nga ili ken saan a dakdakkel ngem “three gross tonnages” ken masapul a saan nga agus-usar dagitoy ti illegal a wagas ti panagkalap.
Innayon ni Dagdagan nga adu pay dagiti sumarsaruno a tulong a nakasagana a maipaay kadagiti mangngalap ditoy probinsia a pakairamanan ti pannakaibunong dagiti “fingerlings” a saan laeng a tilapia ngem uray pay ti karpa ken paltat, pannakaibunong dagiti usarenda a pagkalap kas iti payaw ken dadduma pay. (Ronald Domingo)
(Source: Provincial Government of Ilocos Norte)