text:
Bantay
Ti bantay ket maysa a dakkel a porma ti daga a gumay-at ti ngato dagiti naipalawlaw a daga iti maysa a napatingaan a lugar a kadawyan iti porma ti maysa a pantok. Ti bantay ket sapasap a napadpadsok ngem ti maysa a turod. Dagiti bantay ket naporma babaen dagiti tektoniko a puersa wenno bulkanismo. Dagitoy a puersa ket lokal a makaipangato ti rabaw ti daga babaen ti sumurok a 10,000 kadkadapan (3,000 m). Dagiti bantay ket in-inutda a manurunor babaen dagiti tignay ti karayan, kondision ti tiempo, ken dagiti glasier. Adda dagiti bassit a bantay a naipaadayo kadagiti pantok, ngem kaaduan ket rumsua kadagiti dakkel a kabambantayan.
Ti katayagan a bantay iti Daga ket ti Bantay Everest idiay Himalaya ti Asia,a ti pantokna ket 8,848 m (29,029 ft) ti ngato ti natimbeng a lesaad ti baybay. Ti katayagan nga ammo a bantay iti Sistema a Solar ket ti Olympus Mons idiay planeta ti Marte iti 21,171 m (69,459 ft).
Dagiti linaon
Panangipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti unibersal a panangipalawag iti bantay. Ti kangato, tomo, rtallo a dimension a representasion ti langa ti daga, kapadsok, pannakabaet ken panagtultuloy ket nausar a kas kriteria para iti panangipalawag iti bantay.[1] Iti Ingles a Diksionario ti Oxford ti bantay ket naipalawag a kas "ti natural kangato ti rabaw ti daga a kellaat a ngumato iti adu wenno bassit manipud ti kaarubayan a lessaad ken makagun-od iti a maysa nga altitud a, relatibo iti kadenna a kangato, ket nakangayngayed wenno nalatak."[1]
No man ti langa ti daga ket matawagan iti bantay ket mabalin nga agdepende iti lokal a panagusar. Ti kangatuan a puntos sidiay San Francisco, California, ket tinawtawaga iti Bantay Davidson, uray pay no ti katayagna iti 300 m (980 ft), a mangaramid daytoy a duapulo a kadkadapan a basbassit iti kababa para iti bantay babaen ti kadagiti panangikeddeng ti Amerikaw. Iti pay maipada, ti Bantay Scott iti ruar ti Lawton, Oklahoma ket 251 m (823 ft) manipud ti babana aginggana ti kangatuan a puntos. Ti Diksionario ti Pisikal a Heograpia ti Whittow[2] ket nangibagbaga nga "Adda dagiti turay a mangikeddeng a ti kalatak iti ngato ti 600 m (2,000 ft) a kas banbantay, dagiti adda iti baba ket naibagbaga a kas dagiti turod."
Idiay Nagkaykaysa a Pagarian ken idiay Republika ti Irlanda, ti bantay ket kadawyan a naipalawag a kas ti ania man a pantok iti saan a basbassit 2,000 kadkadapan (wenno 610 metmetro) iti katayag,[3][4][5][6][7] bayat a ti opisial a panangipalawag ti banatay ti gobierno ti Nagkaykaysa a Pagarian, para iti panggep ti panagserrek, ket ti pantok ti 600 metmetro wenno nagatngato.[8] Iti pay maipatinayon, adda dagiti panangipalawag a mangiraman ti kammasapulan a topograpikal a prominensia, ken kadawyan ti 100 wenno 500 kadkadapan (30 wenno 152 m).[9] Bayat ti kapautan, ti Estados Unidos ket ipalawagna ti bantay a kas ti 1,000 kadkadapan (300 m) wenno nataytayag. Ti amia man a maipada a porma ti daga nga ab-ababa ngem iti daytoy a katayag ket maikeddeng a turod. Nupay kasta, ita nga aldaw, ti United States Geological Survey (USGS) ket nangikeddeng a dagitoy a termino ketawanan kadagiti teknikal a panangipalawag idiay Estados Unidos.[10]
Ti panangipalawag ti Enbironmental a Programa ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti "kabambantayan nga enbironmento" ket mangiraman ti ania man kadagiti sumaganad:[11]
- Kangato ti saan a basbassit ngem 2,500 m (8,200 ft);
- Kangato ti saan a basbassit ngem 1,500 m (4,900 ft), nga addaan iti arisadsad ti ad-adu ngem 2 gradgrado;
- Kangato ti saan a basbassit ngem 1,000 m (3,300 ft), nga addaan iti arisadsad ti ad-adu ngem 5 gradgrado;
- Kangato ti saan a basbassit ngem 300 m (980 ft), nga addaan iti 300 m (980 ft) a sakop ti kangato iti uneg ti 7 km (4.3 mi).
Ti panagusar kadagitoy a panangipalawag,dagiti bantay ketsakupenda ti 33% iti Eurasia, 19% iti Abagatan nga Amerika, 24% iti Amianan nga Amerika, ken 14% iti Aprika.[12] Kas sibubukel, 24% iti masa ti daga ti Lubong ket kabambantayan.[13]
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti klima kadagiti banatay ket agbalin a nalamlamiis kadagiti nangato nga elebasion, gapu ti waya a panangipapudot ti init iti rabaw ti Daga.[14] Ti init ket dagus a papudotenna ti rabaw ti rabaw ti daga, bayat a ti epekto ti inbernadero ket agtignay a kas ules, ken mangiballatek ti pudot iti ayan ti Daga a mapukawto koma iti limbang. Ti epekto ti inbernadero ket mangitalinaay a mangpapudot ti angin iti ababa nga elebasion. No ngumatngato ti elebasion, bumassit met ti epekto ti inbernadero, isu nga agpababa ti ambiente a temperatura.[15]
Ti gatad ti panagpababa ti temperatura iti kanagato, a tinawtawagan ti enbironmental a gatad ti panaglabas, ket saan nga agnanayon (idaytoy ket mabalin nga agbaliw iti inaldaw wenno babaen ti tiempo ken ti pay rehion), ngem ti kadawyan a gatad ti panaglabas ket 5.5°C tunggal 1,000 m (3.57°F tunggal 1,000 ft).[16][17] Isu a, ti ingangato iti 100 metmetro iti bantay ket agarup a kapada ti panaggunay iti 80 kilkilometro (45 milmilia wenno 0.75° iti latitud) iti ayan ti kaasitgan nga ungto.[18] Daytoy a pannakaikabagian ket aproksimado laeng, nupay kasta, gapu ta dagiti lokal a banag a kas ti kaasideg kadagiti taaw (kas ti Taaw Artiko) ket mabalin a nadaras a mangbaliw ti klima.[19] No ngumatngato ti altitud, ti nangruna a porma ti panagtudtudo ket agbalin a niebe ken pumigsa met dagiti angin.[20]
Ti epekto ti klima iti ekolohia iti maysa a kanagto ket mabalin akaaduan a maala babaen ti kombinasion ti kaadu ti panagtudtudo, ken ti biotemperatura,a kas inpalawag babaen ni Leslie Holdridge idi 1947.[21] Ti biotemperatura ket ti natimbeng a temperatura, nga amin a temperatura iti baba ti 0 °C (32 °F) ket naikedengda a 0 °C. No ti temperatura ket ti baba ti 0 °C, dagiti mula ket saanda nga agtubo, isunga tieksakto a temperatura ken saan nga importante. Dagiti pantok ti banbantay nga addaan iti permanente a niebe ket mabalin nga addaan iti biotemperatura iti baba ti 1.5 °C (34.7 °F).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Gerrard 1990.
- ^ Whittow, John (1984). Dictionary of Physical Geography. London: Penguin. p. 352. ISBN 0-14-051094-X.
- ^ Nuttall, John & Anne (2008). "Inglatera". The Mountains of England & Wales 2 (maika-3 nga ed.) (Milnthorpe, Cumbria: Cicerone). ISBN 1-85284-037-4.
- ^ "Survey turns hill into a mountain". BBC. Naala idi 3 Pebrero 2013.
- ^ "A Mountain is a Mountain – isn't it?". www.go4awalk.com. Naala idi 3 Pebrero 2013.
- ^ "mountain". dictionary.reference.com. Naala idi 3 Pebrero 2013.
- ^ Wilson, Peter (2001). "Listing the Irish hills and mountains" (PDF). Irish Geography (Coleraine: University of Ulster) 34 (1): 89. doi:10.1080/00750770109555778.
- ^ "What is a "Mountain"? Mynydd Graig Goch and all that...". Metric Views. Naala idi 3 Pebrero 2013.
- ^ Helman, Adam (2005). The Finest Peaks - Prominence and Other Mountain Measures. Trafford Publishing. ISBN 978-1412059954.
- ^ "What is the difference between lake and pond; mountain and hill; or river and creek?". USGS. Naala idi 11 Pebrero 2013.
- ^ Blyth 2002, p. 74.
- ^ Blyth 2002, p. 14.
- ^ Panos (2002). "High Stakes". Naala idi 17 Pebrero 2009.
- ^ Lazaridis, Mihalis (2010). First Principles of Meteorology and Air Pollution. Springer. p. 70. ISBN 978-9400701618.
- ^ Lutgens, Frederick K.; Tarbuck, Edward J. (1998). The Atmosphere: An Introduction to Meteorology. Prentice Hall. pp. 15–17, 30–35, 38–40. ISBN 0-13-742974-6.
- ^ "Adiabatic Lapse Rate". Goldbook. IUPAC. Naidulin manipud ti kasisigud idi 21 Pebrero 2007.
- ^ Dommasch, Daniel O. (1961). Airplane Aerodynamics (3rd ed.). Pitman Publishing Co. p. 22.
- ^ Blyth 2002, p. 15.
- ^ "Factors affecting climate". The United Kingdom Environmental Change Network. Naidulin manipud ti kasisigud idi 16 Hulio 2011.
- ^ Blyth 2002, p. 12.
- ^ Lugo, Ariel E.; Brown, Sandra L.; Dodson, Rusty; Smith, Tom S.; Shugart, Hank H. (1999). "The Holdridge Life Zones of the conterminous United States in relation to ecosystem mapping". Journal of Biogeography 26 (5): 1025–1038. doi:10.1046/j.1365-2699.1999.00329.x.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Banbanatay idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Banbantay idiay Wikimedia Commons
- Fraknoi, A., Morrison, D., & Wolff, S. (2004). Panagbanbaniaga kadagiti Planeta. Maika-3 nga Ed. Belmont: Thomson Books/Cole.


c: text/html

text:
Indanan, Sulu
Ti Indanan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Indanan ket nabingbingay a politikal kadagiti 34 a barbaranggay.[2]
- Adjid
- Bangalan
- Bato-bato
- Buanza
- Bud-Taran
- Bunut
- Jati-Tunggal
- Kabbon Maas
- Kagay
- Kajatian
- Kan Islam
- Kandang Tukay
- Karawan
- Katian
- Kuppong
- Lambayong
- Langpas
- Licup
- Malimbaya
- Manggis
- Manilop
- Paligue
- Panabuan
- Panglima Misuari (Sasak)
- Pasil
- Poblacion (Indanan)
- Sapah Malaum
- Sawaki
- Sionogan
- Tagbak
- Timbangan
- Tubig Dakulah
- Tubig Parang
- Tumantangis
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sulu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Sulu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Ti puro a balitok ket adda ti nasileng a duyaw a maris ken ti nasileng a tinawtawid a naipanunotan a napintas, ken makataripatu a saan a malati iti angin wenno danum. Ti panakakemiko, ti balitok ket maysa a panaglasat a metal ken maysa a grupo 11 nga elemento. Daytoy ket maysa kadagiti saan a nalaka nga agreaktibo a kimiko nga elemento a natangken babaen ti kadagiti pagalagadan a kasasaad. Isu a daytoy a metal ket kadawyan arumsua iti nawaya nga elemental (patneng) a porma, a kas dagiti tapi wenno bukbukel kadagiti bato, kadagiti urat ken kadagiti alubial a deposito. Dagiti saan a kadawyan, daytoy ket rumsua kadagiti mineral a kas ti balitok a kompuesto, a kadawyan kadagiti telurio.


text:
Papel
Ti papel ket ti naingpis a materiales a napataud babaen ti panagtalmeg kadagiti nabasa a sagut, kadawwan daytoy a ti ubaas a selulosa a nagtaod manipud ti tarikayo, dagiti rutay ken dagiti ruot, ken ti panangipamaga kadagitoy kadagiti nalap-it a sabanas.
Ti papel ket adu ti aramatna a materiales nga adu kadagiti usar. Bayat a ti kadawyan nga usar ket para iti panagsurat ken panagimalditan, daytoy pay ket kaaduan a naus-usar a pagbungon a materiales, kadagiti adu a produkto ti panagdalus , kadagiti adu a bilang ti proseso ti industrial ken panagpatakder, ken naus-usar pay daytoy a kas laok ti makan – a naisangsangayan kadagiti kultura ti Asia.
Ti papel ken proseso ti ubaas a panagaramid ti papel ket naibagbaga a napartuat idiay Tsina idi las-ud ti nasapa a maikadua a siglo AD, ken mabalin a nasapsapa ngem ti tawen ti 105 A.D.,[1] babaen ti korte ti eunuko Cai Lun ti Han , urayno ti kasapaan nga arkeolohiko dagiti pirgis ti papel ket nagtaud manipud ti maika-2 a siglo SK idiay Tsina.[2]
Ti moderno nga industria ti ubaas ken papel ket global, a ti Tsina ket isu ti mangiyun-una ti panagpataud keb ti Estados Unidos ti sumarsaruno.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kaduogan a naamammuan kadagiti arkeolohiko a pirgis ti asideg a simmarunuan ti moderno a papel ket idi maika-2 a siglo SK idiay Tsina. Ti ubaas a proseso ti panagaramid ti papel ket naigupit kenni Cai Lun, ti maika-2 a siglo AD a korte ti eunoko ti Han.[2] RTi papel ket nasayaat a sukat ti seda kadagiti adu a pangipakatan, ti Tsina ket mabalin a makailuas kadagiti adu a kantidad ti seda, ken nakatulong daytoy iti Nabalitokan a Panawen.
Ti papel ket naiwarwaras manipud iti Tsina babaen ti Tengnga a Daya aginggana ti mediebal nga Europa idi maika-13 a siglo, nga idiay ti ti nakabangonan dagiti nabilegan ti danum a molino ti papel.[3] Idi maika-19 a siglo, ti industrial a panagaramid daytoy ket nangipababab ti pategna, ken nangpakabael ti masa a panangisinnukat ti pakaammo ken nakatulong ti adu kadagiti panagsikko ti kultura. Idi 1844, ti Kanadiano nga inbento a ni Charles Fenerty ken ti Aleman a ni F.G. Keller ket nawayada a nagparang-ay ti proseso para iti panag-ubaas kadagiti sagut ti tarikayo.[4]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a "papel" ket etimolohiko a nagtaud manipud ti Latin ti papiro, a nagtaud met manipud ti Griego ti πάπupoς (papuros), ti balikas para iti mula a Cyperus papyrus .[5][6] Ti papiro ket isu ti napuskol, kasla papel a materiales a napataud manipud ti amag ti mula a Cyperus papyrus nga inus-usar idi taga-ugma nga Ehipto ken dagiti dadduma a kultura ti Mediteraneo para iti panagsurat sakbay ti panangipaammo ti papael iti Tengnga a Daya ken Europa.[7] Urayno ti papael ket etimolohiko a nagtaud manipud ti papiro, dagitoy dua ket adu ti paggiddiatanda a napataud ken ti panagrang-ay ti moderno a papel ket mailasin manipud ti panagrang-ay ti papiro. Ti papiro ket "laminado dagiti masna a mula, bayat a ti papel ket napataud manipud kadagiti sagut a dagiti tagikuada ket banaliwan babaen ti panangiyuper a panagpalukneng wenno panagwarwara.[2]
Dagiti nagibasaran ken dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hogben, Lancelot. “Panagmaldit, Papel ken dagiti Innipis”. Bennett, Paul A. (ed.) Books and Printing: A Treasury for Typophiles. New York: The World Publishing Company, 1951. pp 15-31. p. 17. & Mann, George. Print: A Manual for Librarians and Students Describing in Detail the History, Methods, and Applications of Printing and Paper Making. Londres: Grafton & Co., 1952. p. 77
- ^ a b c Tsien 1985, p. 38
- ^ Burns 1996, pp. 417f.
- ^ Burger, Peter. Ni Charles Fenerty ken ti Inbensionna a Papel. Toronto: Peter Burger, 2007. ISBN 978-0-9783318-1-8 pp.25-30
- ^ πάπupoς, Henry George Liddell, Robert Scott, Ti Griego-Inggles a Leksikon, iti Perseus
- ^ papiro, kadagiti Diksionario ti Oxford
- ^ "Panangipalplawag ti Papiro". Dictionary.com. Naala idi 2008-11-20.
- Burns, Robert I. (1996). "Paper comes to the West, 800−1400". Iti Lindgren, Uta. Europäische Technik im Mittelalter. 800 bis 1400. Tradition und Innovation (Maika-4 nga ed.). Berlin: Gebr. Mann Verlag. pp. 413–422. ISBN 3-7861-1748-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Papel idiay Wikimedia Commons
- Kasano ti agaramid ti papel?
- Panagaramid ti organiko a papel


text:
Etiopia
Ti Etiopia ( /ˌiːθiˈoʊpiə/) (Ge'ez: ኢትዮጵያ ʾĪtyōṗṗyā), opisial a naamammoan a kas ti Pederal Demokratiko a Republika ti Etiopia, ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Sara iti Aprika. Isu daytoy ti maikadua a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Áprika, nga adda ti sumurok a 82 a riwriw nga agtaeng,[3] ken ti maikasangapulo a kadakkelan babaen ti kalawa ti lugar, a sumakop ti 1,100,000 km2. Ti Etiopia ket nabeddengan babaen ti Eritrea iti amianan, ti Djibouti ken Somalia iti daya, ti Sudan ken Abagatan a Sudan iti laud, ken Kenya iti abagatan. Ken ti kapitoliona ket adda idiay Addis Ababa, isu pay daytoy ti kaaduan ti populasion a napalikmutan ti daga iti lubong.
Ti Etiopia ket maysa idi a monarkia para kadagiti kaaduan a pakasaritaanna, ken ti Etiope a dinastia ket masurotanna ti ramutna manipud ti maikadua a siglo BC.[5] Ti Etiopia ket maysa pay kadagiti kadaanan a sitio iti rimsuaan ti nagtagitaoan a naam-ammuan dagiti sientista iti tatta nga aldawi, a nakaparnuay kadagiti kadaanan a pagsurotan iti nagtagitaoan.[6] Mabalin nga isu daytoy ti rehion nga immuna a naggapuan dagiti Homo sapiens para iti ipapanda idiay Tengnga a Daya ken dagiti puntos iti labes.[7][8][9] Kaduaanna ti Roma, Tsina ken Persia, ti Etiope nga Aksum nga Imperio ket naipanunutan idi a kas maysa kadagiti uppat a nalatak a kabilegan iti maika-3 a siglo.[10][11][12] Idi agdama a panawen ti Karapkap para iti Áprika, ti Etiopia ket isu laeng ti Aprikano a pagilian malaksid ti Liberia a nakataginayon ti katurayanna a kas maysa a mabigbigan a nawaya a pagilian, ken maysa idi kadagiti uppat nga Aprikano a kameng iti Liga dagiti Pagilian. Kalpasan ti bassit a panawen iti Italiano a panagsakop, ti Etiopia ket nagbalin a dokumento ti linteg a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Idi dagiti dadduma a pagilian ti Aprika ket nakagun-od ti panakawayaway kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, adu kadagitoy ti immampon kadagiti maris iti wagaywaway iti Etiopia, ken ti Addis Ababa ket nagbalin a lokasion kadagiti nadumaduma nga internasional nga organisasion a naipakatengngaan ti isip para iti Áprika. Ti Etiopia ket maysa kadagiti nangibangon a kaemeng ti Di-Nailinia a Tignay, G-77 ken ti Organisasion ti Aprikano a Panagkaykaysa. Ti Addis Ababa ket isuti agdama a kuartel ti Kappon ti Aprika, ti Pan Aprikano a Kamara ti Komersio, UNECA ken ti Aprikano nga Agsagsagana a Puersa. Ti Etiopia nakakitan dagiti nadumaduma a sistema ti gobierno kalpasan ti dinastia nga indauloan babaen ni Haile Selassie ket naabak idi 1974.
Ti taga-ugma a Ge'ez a sinuratan ket nawatiwat a maususar idiay Etiopia. Ti Etiopiano a kalendario ket pito aginggana ti walo a tawen a likudan ti Gregorian a kalendario . Ti pagilian ket maysa nga adu ti pagsasaona ken adu ti etnikona a kagimongan kadagiti agarup a 80 a grupo, a dagiti dua akadakkelan ket ti Oromo ken ti Amhara, a dagitoy a dua ket agsasaoda kadagiti Apro-Asiatic a pagsasao. Ti kaaduan a populasionna ket Kristiano bayat a ti maysa apagkatlo ket Muslim, a dagitoy a dua a relihion ket adda ti napigsa aramutda iti pagilian. Ti adu a populasion dagiti Etiopiano a Hudio ket nagtataengda idiay Eiopia aginggana ti panawen ti 1980. Tipagilian ket ibalayanna pay ti naikararuaan a Rastafari a tignay. Adda dagiti 9 UNESCO a Tinawtawid a Lugar ti Lubong idiay Etiopia.
Urayno isu ti kangrunaan a taudan iti kayaran Nilo, ti Etiopia ket nakapan kadagiti serie ti panagbisin idi panawen ti 1980, a naipakaro babaen dagiti nakariro a heopolitiko ken sibil a gubgubat. Ti pagilian ket narugianen a makaungarr, ken adda tattan ti kadakkelan nga ekonomia babaen ti GDP idiay Daya nga Aprika ken Tengnga nga Aprika.[13][14][15] Ti Etiopia ket sursurotenna ti maysa a pederal a republika a sistema ti politika ken ti EPRDF ket isu ti agturturay a partido manipud idi 1991.
Dagiti linaon
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Etiope a Batay-linteg". Artikulo 5 Etiope a batay-linteg. APAP. Naala idi 3 Disiembre 2011.
- ^ CIA – Etiopia – Dagiti Etniko a Grupo. Cia.gov. Retrieved on 2012-03-03.
- ^ a b Ahensia ti Tengnga nga Estadistika iti Etiopia. Ahensia ti Tengnga nga Estadistika iti Etiopia
- ^ a b c d "Etiopia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ Idi agsasao kalpasan ti panagpirmana ti naisuppiatan a nagbaetan a tulagan ti Etiopia ken Italia idi 1889,ni Emperador Menelik II ket nangipalpalawag ti puestona: "Saantayo a makapalubos ti integridad tayo a masalsaludsodan a kas dagiti Kristiano ken nataknengan a pagilian, wenno ti karbengan a mangituray ti bukodtayo nga imperio iti patingga a panagwayawaya. Ti Emperador iti Etiopia ket maysa a kaputotan iti dinastia nga agtawen iti 3,000 — ti maysa a dinastia nga iti dayta nga agdama a panawen ket saan pay a simmuko kadagiti ganganaet. Ti Etiopia ket saan pay a naparukmaan ken isu ket saanto a maparukmaan babaen ti siasinoman." Ti Etiopia a Di-nabedbedan: Panagadal kadagiti Emansipasion ti Puli – p. xxv babaen ni Joseph Ephraim Casely Hayford
- ^ Michael Hopkin (16 Pebrero 2005). "Ti Etiopia ket isu ti kasayaatan a pagpilian para iti duyan dagiti Homo sapiens". Katutubo. doi:10.1038/news050214-10.
- ^ Li, J. Z.; Absher, DM et al. (2008). "Sangalubongan a Panakibiang ti Nagtagitaoan a Naadaw manipud ti Nalawa a Henoma a Tabas iti Pannakadumaduma". Siensia 319 (5866): 1100–1104. Bibcode:2008Sci...319.1100L. doi:10.1126/science.1153717. PMID 18292342.
- ^ "Dagiti Nagtagitaoan ket Immakar Manipud ti Aprika a Bimmallasiw iti Lubong, a Kinunan ti Panagadal ti DNA". Bloomberg.com. 2008-02-21. Naala idi 2009-03-16.
- ^ Karen Kaplan, Los Angeles Times (2008-02-21). "Napalikmutan ti Lubong manipud ti Addis Ababa". Startribune.com. Naala idi 2009-03-16.
- ^ Stuart Munro-Hay, Aksum: Maysa nga Aprikano a Sibilisasion iti Naladaw a Taga-ugma. Edinburgh: Unibesidad a Pagmalditan, 1991, p. 57 ISBN 0-7486-0106-6.
- ^ Aksumite Etiopia. Workmall.com (2007-03-24). Naala idi 2012-03-03.
- ^ Paul B. Henze, Dagiti Tuon iti Oras: Pakasaritaan iti Etipia, 2005 ISBN 1-85065-522-7.
- ^ "Ti Etiopia ket linabsanna ti Kenya tapno nagbalin nga isu ti Kadakkelan nga Ekonomia ti Daya nga Aprika". Nazret.com. 2010-02-06. Naala idi 2010-06-02.
- ^ Ti GDP a panagggatang a kabilegan ti Etiopia idi 2010: 86 bilion. Imf.org (2006-09-14). Naala idi 2012-03-03.
- ^ Ti GDP a panaggatang a kabilegan ti Kenya GDP idi 2010: 66 Bilion. Imf.org (2006-09-14). Naala idi 2012-03-03.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Beshah, Girma ken Aregay, Merid Wolde Ti Saludsod iti Kappon dagiti Simbaan kadagiti Luso-Etiopiano a Panakibiang (1500–1632), Lisbon, Junta de Investigações do Ultramar ken Centro de Estudos Históricos Ultramarinos (1964).
Adu pay a mabasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Zewde, Bahru (2001). Ti Pakasaritaan ti Moderno nga Etiopia, 1855–1991 (Maika-2 nga nga ed.). Athens, OH: Unibersidad ti Ohio a Pagmalditan. ISBN 0-8214-1440-2.
- Selassie I., Haile (1999). Ti Biagko ken Panagrangrang-ay ti Etiopia: Ti Autobiograpia ni Emperador Haile Selassie I. Inpatarus babaen ni Edward Ullendorff. Chicago: Frontline. ISBN 0-948390-40-9.
- Henze, Paul B. (2004). Dagiti Tuon ti Oras: Ti Pakasaritaan ti Etiopia. Shama Books. ISBN 1-931253-28-5.
- Marcus, Harold G. (1975). Ti Biag ken dagiti Panawen ni Menelik II: Etiopia, 1844–1913. Oxford, U.K.: Clarendon. Naiprenta manen, Trenton, NJ: Red Sea, 1995. ISBN 1-56902-009-4.
- Marcus, Harold G. (2002). Ti Pakasaritaan ti Etiopia (napabaro nga nga ed.). Berkeley: Unibersidad iti California a Pagmalditan. ISBN 0-520-22479-5.
- Mockler, Anthony (1984). Gubat ni Haile Selassie. New York: Random House. Naimaldit manen, New York: Olive Branch, 2003. ISBN 1-902669-53-3.
- Rubenson, Sven (2003). Ti Panagbiag ti Etiopiano a Panagwaywayas (Maika-4 nga ed.). Hollywood, CA: Tsehai. ISBN 0-9723172-7-9.
- Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2003). Encyclopaedia aethiopica, Tom. 1: A-C. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
- Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2005). Encyclopaedia aethiopica, Tom. 2: D-Ha. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
- Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2007). Encyclopaedia aethiopica, Tom. 3: He-N. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Etiopia idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Etiopia manipud idiay Wikivoyage


text:
Pannakairuam
Ti pannakairuam ket isu ti agtultuloy a panagusar iti mangbaliw ti panagwa a sustansia wenno panagkukua urayno adda dagiti saan a nasayaat a pagbanagan,[1] wenno maysa a neurolohiko a pannkarebkas a pangiturongan kadagiti kastoy a panagkukua .[2]
Dagiti pannkairuam ket mabalin a mangiran ti, ngem saan a limitado iti, panag-abuso ti druga, panag-abuso ti panagwatwat, panag-abuso ti makan, panag-abuso ti sekso, panag-abuso ti kompiuter, ken panagsugal. Dagiti klasiko a pakailasinan ti pannkairuam ket mairaman ti di-nasayaat a panagtengngel kadagiti sustansia wenno panagkukua, panagikaskaso laeng kadagiti sustansia wenno panagkukua, panagtultuloy a panagusar urayno adda dagiti madi a pagbanagan, ken panaglibak.[3] Dagiti ruam ken tabas a mainaig iti pannkairuam ket kadawyan a mailasin babaen ti dagus a gratipikasion (nabiit ti bayagna a gunguna), a mairaman ti natatak a makapasakit a pagbanagan (agbayag a pagbanagan).[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angres DH, Bettinardi-Angres K (Oktubre 2008). "Ti sakit iti pannakairuam: dagiti taudan, agas, ken panagimbag". Dis Mon 54 (10): 696–721. doi:10.1016/j.disamonth.2008.07.002. PMID 18790142.
- ^ Amerikano a Kagimongan para iti Pannakairuam a Medisina (2012). Panagilawlawag ti Pannkairuam.
- ^ Morse RM, Flavin DK (Agosto 1992). "Ti panangilawlawag ti alkoholismo. Ti Nagtipon a Komiet iti Nailian a Konseho iti Alkoholismo ken Panagtalek iti Druga ken ti Amerikano a Kagimongan iti Panagsanay a Medisina tapno Agadal ti Panagilawlawag ken Kammasapulan para iti Panagsukimat ti Puon ti Sakit iti Alkoholismo". JAMA 268 (8): 1012–4. doi:10.1001/jama.1992.03490080086030. PMID 1501306.
- ^ Marlatt GA, Baer JS, Donovan DM, Kivlahan DR (1988). "Dagiti panangkukua ti pannkairuam: etiolohia ken agas". Annu Rev Psychol 39: 223–52. doi:10.1146/annurev.ps.39.020188.001255. PMID 3278676.


text:
Santa Maria, Laguna
Ti Santa Maria ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Adia
- Bagong Pook
- Bagumbayan
- Bubukal
- Cabooan
- Calangay
- Cambuja
- Coralan
- Cueva
- Inayapan
- Jose Laurel, Sr.
- Kayhakat
- Macasipac
- Masinao
- Mataling-Ting
- Pao-o
- Parang Ng Buho
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
- Jose Rizal
- Santiago
- Talangka
- Tungkod
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sinait, Ilocos Sur
Ti Sinait ket maysa a maikatlo a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sinait ket nabennebenneg iti 44 a barbaranggay.[2]
- Aguing
- Ballaigui (Poblacion)
- Baliw
- Baracbac
- Barikir
- Battog
- Binacud
- Cabangtalan
- Cabarambanan
- Cabulalaan
- Cadanglaan
- Calingayan
- Curtin
- Dadalaquiten Norte
- Dadalaquiten Sur
- Duyayyat
- Jordan
- Calanutian
- Katipunan
- Macabiag (Poblacion)
- Magsaysay
- Marnay
- Masadag
- Nagcullooban
- Nagbalioartian
- Nagongburan
- Namnama (Poblacion)
- Pacis
- Paratong
- Dean Leopoldo Yabes (Pug-us)
- Purag
- Quibit-quibit
- Quimmallogong
- Rang-ay (Poblacion)
- Ricudo
- Sabangan (Marcos)
- Sallacapo
- Santa Cruz
- Sapriana
- Tapao
- Teppeng
- Tubigay
- Ubbog
- Zapat
Ti nagtaudan ti nagan ti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi sakbay nga immay dagiti Kastila, ti ayan tatta ti Sinait ket kuta dagiti pirata a "tirong." Dagitoy a pirata ket addaan ti paay-ayam a "sin-nait." Inikkat dagiti Kastila ti maysa nga 'n' iti "sin-nait," nga isu metten ti nagtaudan ti nagan ti ili.
Trivia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gapu iti pannakailako iti bawang kada aldaw ti tienda, naawagan a kas "Centro ti Bawang iti Amianan" (Inggles:Garlic Center of the North).
- Nabalbaliwan iti nagan iti Baranggay Pug-Os nga Don Leopoldo Yabes, akas pammadayaw ken pakalaglagipan iti dati a dekano iti Universidad ti Pilipinas nga nagnaed iti Sinait.
Luglugar a mapasyar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Imelda Cove - kabaybayan a makita diyay Baranggay Cabangtalan, nga addaan iti puraw nga kadaratan.
- Santuario ni Apo Lakay - Makita iti Baranggay Dadalaquiten, isu iti nagdissuan iti ladawan ni Santo Kristo Milagroso a naggapu idiay Nagasaki, Hapon. Iti kabaybayan nga abay ti Baranggay Dadalaquiten iti nakaalaan dagiti mangngalap iti imahen, kagiddan iti imahen iti Virgen Milagrosa, nga innala dagiti taga - Badoc, Ilocos Norte.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- Sinait National High School - Official Website


text:
Qing a Dinastia
Ti Qing a Dinastia, ken ti pay Imperio ti Nalatak a Qing wenno Nalatak a Qing, ket isu idi ti kinaudi nga imperial a dinastia ti Tsina, a nagturay manipud idi 1644 aginggana idi 1912 nga adda ti nabiit a, napaay a panagpabaro idi 1917. Daytoy ket sinakbayan idi babaen ti Ming a Dinastia ken sinaruno babaen ti Republika ti Tsina.
Ti dinastia ket binangon idi babaen ti Jurchen Aisin Gioro a sangkaputotan iti kontemporario a Amianan a daya a Tsina. Ti Aisin Gioro a daulo, a ni Nurhachi, nga isu idi ti immuna a basalo kadagiti Ming nga emperador, ket nangrugrugi a nangipagkaykaysa ti sangkaputotan a Jurchen idi naladaw a maikasangapulo ket innem a siglos. Babaen ti 1635, ti anak a lalaki ni Nurhachi a ni Hong Taiji ket mabalinda nga agtunton a pinagtitiponda ti maysa ken nagkaykaysa a tattao a Manchu ken nagrugrugida a nagpilpilit ti Ming a rummuar ti Liaoning idiay akin-abagatan a Manchuria. Idi 1644, ti Ming a kapitolio ti Beijing ket pinarukma idi babaen ti rebolto dagiti agtaltalon nga indauloan babaen ni Li Zicheng, ti dati nga opisial ti menor a Ming a nagbalin a daulo ti rebolto dagiti agtaltalon, nga idin ket nagirangarang ti Shun a dinastia. Ti kinaudi a nagturay ti Ming , ti Emperador Chongzhen, ket nagpakamatay idi natnag ti siudad. Idi napan ni Li Zicheng a simmuppiat ti Ming a heneral a ni Wu Sangui, ti naudi ket nakikadu a kadagiti Manchu ken linukatanda ti Bessang Shanhai kadagiti buyot ti Manchuria. Babaen ni Prinsipe Dorgon, nangagawda ti panagtengngel ti Beijing ken pinapanawda ni nabiit a Shun a Dinastia ni Li Zicheng . Ti kompleto a pasipikasion ti Tsina ket nagun-od idi agarup a 1683 babaen ni Emperador Kangxi.
Kadagiti napalabas a panawen ti panagturayan, ti Qing ket nagbalin nga adu a naitiptipon ti Insika kultura. Dagiti imperial a pangsubok ket nagtultuloy ken dagiti sibil a katulong ti Han ket nangimatmaton ti imperio a kinadduaan dagiti Manchu. Ti Qing ket nakaabot ti kangato ti babaen ti panagturay ni Emperador Qianlong idi maikasangapulo ket walo a siglo, a nagpadpadakkel ti labes kadagiti kasakbayan ken kinaudi a pagbeddengan ti Tsina. Ti imperial a kinadaksan ket inpakpakita babaen ti ministro a ni Heshen ken dagiti serie ti rebelion, dagiti masna a didigra, ken dagiti pannakaabak kadagiti gubat kadagiti bileg ti Europeano ket nagpakapsot ti Qing idi las-ud ti maikasangapulo ket siam a siglo. "Dagiti Di Agpapada a Tulag" ket nangited para iti Ekstrateritorialidad ken nagikkata kadagiti dakkel a luglugar dagiti tulagan a puerto manipud ti Insika kinaturay. Ti gobierno ket nagpadas ti panagpabaro idi las-ud ti Tignay ti Bukod a Panagpapigsa idi naladaw a maika-19 a siglo ket nakaiyeg laeng kadagiti bassit a nagbanagan. Ti panakaabak ti Umuna a Sino-Hapon a Gubat ti 1894–1895 ket isu ti taudan para iti gobierno ti Qing government ken ti nagbanagan ket nangipakpakita a ti reporma ket nangpabaro unay ti Hapon manipud ti Meiji Panagpabaro manen idi 1867,a naisangsangayan no maipada iti Tignay ti Bukod a Panagpapigsa idiay Tsina.
Ti 1911 a Wuchang a Yaalsa iti Baro a Buyot ket nangipatingga iti pannakatuang kenni emperatris Dowager Longyu ken ti kayyanak a Puyi idi Pebrero12, 1912. Uray pay no ti panakairangarang ti Republika ti Tsina, dagiti heneral ket nagtultuloyda a naglalaban para kadagiti simmarsaruno a dekada idi las-ud ti Apo ti Gubat a Panawen. Ti Puyi ket nabiit idi a naipasubli ti bilegna idiay Beijing babaen ti Zhang Xun idi Hulio 1917, ken idiay Manchukuo babaen ti Haponidi baetan ti 1932 ken 1945.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Samuel Wells Williams (1848). Ti Tengnga a pagarian: ti panagsukimat ti ... Insik nga imperio ken dagiti agtataeng... 1 (1 nga ed.). New York: Wiley & Putnam. p. 489.
- ^ Mark C. Elliott. Ti Manchu a Dalan: Dagiti walo a Wagayway ken Etniko a Identidad iti Naladaw nga Imperial a Tsina. Stanford, CA: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, 2001. pp. 290-291.[1]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (Disiembre 2006). "Daya-Laud nga Orientasion dagiti Naipakasaritaan nga Imperio". panagsukimat ti Warnakan a sistema ti lubong 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x Kitaen ti
|issn=pateg (tulong). Naala idi 12 Agosto 2010.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bartlett, Beatrice S. Dagiti Monarkia ken Ministro: Ti Nalatak a onsilo idiay Mid-Ch'ing Tsina, 1723–1820, Berkeley ken Los Angeles: Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1991. ISBN 978-0-520-06591-8.
- Ebrey, Patricia. Insik a Sibilisasion: Ti Taudan alibro (maika-2 nga edision), New York: Simon ken Schuster, 1993. ISBN 978-0-02-908752-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cotterell, Arthur. (2007). Dagiti Imperial a Kapitolio ti Tsina - Ti Uneg a Pakaimatangan ti Nainlangitan nga Imperio. Londres: Pimlico. 304 pampanid. ISBN 978-1-84595-009-5.
- Elliot, Mark C. (2001). Ti Manchu a Dalan: Dagiti Walo a Wagayway ken Etniko nga Identidad ti Naladaw nga Imperial a Tsina. Stanford, CA: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Qing a Dinastia idiay Wikimedia Commons
- Paset dagiti Ming ken Qing a dinastia ti "Populasion ti Tsina: Dagiti Mabasbasa ken Mapmapa." Naala idi 2008-11-10.


text:
UTC−02:00
Ti UTC−02:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 2 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Dagiti linaon
Kas oras ti panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Greenland (Dinamarka) - kaaduan ti isla: agpaliiw kadagiti alagaden ti DST ti Kappon ti Europa
- Saint Pierre ken Miquelon (Pransia) - agpaliiw kadagiti alagaden ti DST ti Amianan nga Amerika
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brasil - Is-isla ti Atlantiko - Fernando de Noronha, Trindade ken Martim Vaz, kdpy.
- Is-isla ti Abagatan a Georgia ken ti Abagatn a Sandwich (Nagkaykaysa a Pagarian)
Kas oras ti panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatn a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brasil - Distrito Pederal, Espírito Santo, Goiás, Minas Gerais, Paraná, Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul, Santa Catarina, São Paulo
- Uruguay


text:
Sibunag, Guimaras
Ti Sibunag ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Guimaras iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sibunag ket politikal a nabingbingay iti 14 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Ayangan
- Bubog
- Concordia
- Dasal
- Inampologan
- Maabay
- Millan
- Oracon
- Ravina
- Sabang
- San Isidro
- Sebaste
- Tanglad
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Guimaras". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Guimaras". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Calamba, Laguna
Ti Calamba ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas. Kabeddengna dagiti ti Siudad ti Cabuyao iti amianan, Los Baños iti daya, dagiti ili ti Santo Tomas ken Talisay ti probinsia ti Batangas iti abagatan, ken iti laud ti ili ti Silang ken ti Siudad ti Tagaytay iti provincia ti Cavite. Iti amianan-a-laud ket ti Dan-aw ti Laguna.
Sakbay a nagbalin nga ili ti Calamba, sigud dayoty a paset ti Tabuco, am-ammo itan a Cabuyao. Napagbalin nga agwaywayas a pueblo ti Calamba idi Agosto 28, 1742.
Idi Abril 21,2001, naanamongan babaen iti plebesito, ti panagbalin kas siudad ti sigud nga ili ti Calamba.
Ti Calamba ti nakaipasngayan ni Jose Rizal, ti nailian a bannuar ti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addan ti Siudad ti Calamba iti 54 a barbaranggay.[2]
- Bagong Kalsada
- Banadero
- Banlic
- Barandal
- Bubuyan
- Bucal
- Bunggo
- Burol
- Camaligan
- Canlubang
- Halang
- Hornalan
- Kay-Anlog
- Laguerta
- La Mesa
- Lawa
- Lecheria
- Lingga
- Looc
- Mabato
- Makiling
- Mapagong
- Masili
- Maunong
- Mayapa
- Paciano Rizal
- Palingon
- Palo-Alto
- Pansol
- Parian
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Baranggay 5 (Poblacion)
- Baranggay 6 (Poblacion)
- Baranggay 7 (Poblacion)
- Prinza
- Punta
- Puting Lupa
- Real
- Sucol
- Saimsim
- Sampiruhan
- San Cristobal
- San Jose
- San Juan
- Sirang Lupa
- Tulo
- Turbina
- Ulango
- Uwisan
- Batino
- Majada Labas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Siudad ti Calamba idiay Wikimedia Commons
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
January 30, 2013
Komusta ti MTB-MLE?
Komusta ti MTB-MLE?
Ni PRESCILLANO N. BERMUDEZ
ITI panaglukat dagiti pagadalan iti School Year 2012-2013 a damo a pannakaipakat ti pannakausar ti nakayanakan a pagsasao iti pannakaisuro dagiti agad-adal wenno ti mother tongue based-multilingual education (MTB-MLE), adu ti naragsakan, nangruna dagiti ubbing nga agad-adal ta nalakan a maawatanda ti isursuro ti maestrada. Mairaman ditan ti apokomi a kaserserrek a Grade I iti Juan C. Laya Memorial School ditoy San Manuel, Pangasinan nga ilimi a nagkuna idi dinamagmi no ania ti padasna iti umuna nga aldawna iti eskuela a kas Maikamaysa, “Naglaka met gayam ti ag-Grade 1.”
Nupay kasta, akuen met dagiti nakasarsaritami a titser ditoy ilimi nga agkarkarawada, no labsen ti agsao, no kasano ken no ania ti nasayaat nga aramidenda tapno pumudno ti tarigagay ti MTB-MLE a mangpasayud iti panagadal babaen ti pannakaaramat ti nakayanakan a dila.
No agparikut dagiti mangisursuro iti MTB-MLE kadagiti disso a pagnaedan dagiti Ilokano, nakarkaro pay ti panagparikut dagiti mangisursuro iti nakayanakan a pagsasao kadagiti disso nga aglalaok dagiti pupils-da. Daytoy ti natakuatanmi iti pannakipatpatangmi ken ni Mrs. Blanche G. Cayaban, Teacher III iti Rizaluna Elementary School iti Brgy. Rizaluna, Cordon, Isabela. Ilokano ti kaaduan nga agnanaed iti Cordon. Ngem gapu ta dumna daytoy pagserkan nga ili iti probinsia ti Isabela manipud Manila iti Nueva Vizcaya ken Ifugao, dagiti tribu a dumna iti Cordon, ageskuela dagiti annakda iti pagadalan primaria iti patad nga as-asideg ngem dagiti bukodda a pagadalan iti kabambantayan. Mairaman ditoy ti Rizaluna Elementary School. Nupay makapagsao dagiti katutubo iti Cordillera iti Ilokano, nabatad a saan a daytoy ti nakayanakanda a pagsasao. “Awan pagpilianmi – mairamanda iti panangisuromi iti nakayanakantayo a pagsasao,” kinuna ni Mrs. Cayaban.
Patienmi a maysa a pagparikutan dagiti mangisursuro ti limitado nga ammoda iti umno nga ispeling ken grammar ti lengguahe nga Ilokano a pinakaro pay dagiti nabatad a biddut a linaon dagiti MTB-MLE Grade 1 Learner’s Material (Units 1 & 2) Ilokano nga insagana a mismo ti Instructional Materials Council Secretariat (IMNCS) ti Department of Education.
Daytoy tallo a volume a workbook ti kangrunaan ita a maar-aramat iti pannakaisuro ti MTB-MLE iti Rehion I ken II.
Adtoy ti sumagmamano a biddut a nadlawmi kadagiti workbook:
Biddut nga ispeling. Kas koma iti balikas nga “agipurwak” nga “agipuruak” koma a kas maibatay iti Tarabay iti Ortograpia ti Pagsasao nga Ilokano nga inruar ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ken impablaak ti Bannawag.
Dimi met mautob no apay a ti balikas a “patugotan,” nagbalin a “patuggutan” (nadoble ti letra g) iti workbook.
Sabali laeng dagiti biddut iti panagusar kadagiti ligatura “a” ken “nga” ken iti panagusar kadagiti letra “o” ken “u” (a kas makita met laeng iti patuggutan).
Ken biddut pay ti panagaramat iti paudi wenno suffix. Iti Ilokano, a maigidiat iti maar-aramid iti Filipino, kanayon a maisilpo ti paudi iti stem word, kas koma “addaantayo,” saan ket nga “addaan tayo.”
Biddut, kunami ta saan a sinurot dagiti workbook dagiti pagannurotan iti ortograpia ken gramatika Ilokana a nabayagen a sursuroten dagiti mannurat nga Ilokano. No adda man pagannurotan a sinurot dagiti nangsurat kadagiti workbook, nasayaat koma no ipakitada met.
Adu pay dagiti biddut kadagiti workbook a nadlawmi ket nabatikami ngarud a nagngatangata no kasano a mailangoy dagiti titser ti MTB-MLE.
Ala, wen, adda naikahon a pakaammo iti maudi a bulong ti MTB-MLE Grade 1 Learner’s Material ILOKANO nga agkidkiddaw iti yaawag iti IMCS no adda saludsod ken makuna kadagiti linaon dagiti workbook. Ngem ania koma ti pagimbagan nga ibunga dagiti makuna iti linaon dagiti workbook – kas kadagiti sumagmamano a nadakamat iti ngato? Madaman a maar-aramat dagiti workbook a pannakabiblia ita dagiti mamaestra iti MTB-MLE!
Makapaladingit nga akuen ti kinapudno a maisungani iti nadarisay a panggep a pannakaisuro ti umno a pannakaisurat ken pannakaammo iti umno nga ortograpia ken gramatika Ilokana ti maisursuro ken maipaspasagepsep ita kadagiti agad-adal. Naliklikan koma daytoy no naipabasa koma nga immuna dagitoy kadagiti school head iti Region I ken Region II a pakaibilangan dagiti mabigbig ken matalek a mannurat nga Ilokano. –O
(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 11, 2013 a bilang.)
Posted by Asseng at 1:04 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Hindi-Urdu
Ti Hindi-Urdu wenno Hindustaniko (हिंदी उर्दू, ہندی اردو) ket maysa nga Indo-Aryan a pagsasao ken ti lingua franca ti Amianan nga India ken Pakistan.[5][6] Daytoy ket naam-ammuan a kas ti pagsasao a Hindustaniko (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی, Hindustānī, IPA: [ɦɪ̃n̪d̪ʊsˈt̪aːni], literal: "ti Hindustan"),[7] ken naipakasaritaan a, kas ti Hindavi wenno Rekhta. Daytoy ket nangruna a nagtaud manipud ti Khariboli a dialekto ti Delhi, ken mangitiptipon ti adu a bilang ti bokabulario manipud ti Persiano, Arabiko, Sanskrito ken Turkic.[8][9] Daytoy ket maysa a plurisentriko a pagsasao, nga adda ti dua nga opisial a porma, ti Pagalagadan a Hindi ken Pagalagadan nga Urdu,[10] a dagitoy ket dagiti naalagad a rehistrona. Dagiti naisasao ket narigatda a malasin, ken urayno dagiti opisial a pagalagadan ket agpadpada kadagiti gramatiko, ngem dagitoy ket aggiddiatda kadagiti literario a taripnong ken iti akademiko ken teknikal a bokabulario, a ti Urdu ket napigsa nga agtagtaginayon ti Persiano, Tengnga nga Asiatiko ken Arabiko a pannakainpluensia, ken ti Hindi ket kaaduan nga agitaltalek iti Sanskrito.[11][12] Sakbay ti Pannakabingbingay ti Britaniko nga India, dagiti termino a Hindustanko, Urdu, ken Hindi ket nagpapada; amin ket nagsaksakup ti naam-ammuan tattan a kas ti Urdu ken Hindi .[13] Ti termino a Hindustaniko ket maus-usar pay laeng para iti lokal a pagsasao ken lingua franca ti India ken Pakistan, kas pagarigan para iti pagsasao dagiti Bollywood a pelikula, ken dagiti pay nadumaduma a naigiddiatan a kita ti Hindi a naisasao ti ruar ti Subkontinente, a kas ti Fiji a Hindustaniko ken ti Karibe a Hindustaniko ti Surinam ken Trinidad.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasapaan a porma ti agdama nga aldaw a Hindustaniko ket nagtaud manipud ti Tengnga nga Indo-Aryan apabhramsha ti lokal a pagsasao ti Amianan nga India kadagiti maika-17 ken maika-13 a siglo CE.[14] Ni Amir Khusro, a nagbibiag idi maika-13 a siglo CE idi las-ud ti paset ti panawen ti Delhi a Sultanato idiay Amianan nga India, ket nagus-usar kadagitoy a porma (nga isu idi ti lingua franca para iti paset ti panawen) kadagiti sinursuratna ket nanginagnagan ti pagsasao a kas ti Hindavi.[14] Ti Delhi a Sultanato, a bibukbukel dagiti nadumaduma a dinastia ti Turko ken Persiano a nagturturay manipud idiay Delhi, ket sinarsaruno idia babaen ti Mughal nga Imperio idi 1526.
Urayno dagiti Mughal ket nanipud ti Timurid (Gurkānī) Turko-Mongol a kaputotan,[15] dagitoy id ket Persiano a porma, ken ti Persiano ket nagin-inut a nagbalin nga isu ti pagsasao ti estado ti Mughal nga imperio kalpasan ti Babur.[16][17][18][19]
Iti patingga ti Mughal a paset ti panawen, ti pannakapispisi ti imperio ket ti nailaslasina sistema, ti maysa a sabali a kita ti Khariboli, maysa kadagiti simmarunuan ti lokal a pagsasao nga apabhramsha idiay Delhi, ken dagiti asu=ideg a siudad, ket nagin-inut a nagsuksukat ti Persiano a kas ti lingua franca kadagiti nailaslasin a naadalan a nangatngato a klase a naisangsangayan idiay akin-amianan nga India, urayno ti Persiano ket nakatalinaay ti kadayeganna. Ti termino a Hindustani (literal "ti Hindustan") ket isu idi ti nagan a naited ti sabali a kita ti Khariboli.
Para kadagiti sosio-politiko a rason, turayno daytoy ket sabali a kita ti Khariboli nga adda dagiti Persiano a bokabulariona, ti rumrumsua a pannakaidaydayaw a dialekto ket nagbalbalin a naamammuan a kas ti Urdu (husto nga zabān-e Urdu-e mo'alla "pagsasao ti korte" wenno zabān-e Urdu زبان اردو, ज़बान-ए उर्दू, "pagsasao ti kampo" iti Persiano, a naala manipud ti Turko Ordū "kampo", ckapadpada ti Inggles horde; gapu kadagiti taudanna a kas kadawyan a bitla ti buyot ti Mughal). Ti ad-adu pay a Persiano a bersion ti naudi ket nabangon a kas maysa a pagsasao ti korte a tinawtawagan ti Rekhta, wenno "naglalaok".
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 120 a riwriw ti Pagalagadan a Hindi (1999), 45 a riwriw ti Urdu (1999). Ethnologue 16.
- ^ BBC: Ti pagsurotan ti Urdu
- ^ Ti Derektorado ti Tengnga a Hindi ket alagadenna ti panag-usar ti Devanagari a sinuratan ken Hindi a panagiletra idiay India. Taudan: Direktorado ti Tengnga a Hindi: Pangyuna
- ^ Nailian a Konsilo para iti Panagrang-ay ti Pagsasao nga Urdu
- ^ Mohammad Tahsin Siddiqi (1994), Hindustaniko-Ingles a pangilalaok ti kodigo iti moderno a testo ti literario, Unibersidad ti Wisconsin, "... ti Hindustaniko ket isu ti lingua franca ti India ken Pakistan ..."
- ^ Lydia Mihelič Pulsipher, Alex Pulsipher, Holly M. Hapke (2005), Rehional a Heograpiko ti Lubong: Sangalubongan a Tabas, Lokal a Kabibiag, Macmillan, ISBN 0-7167-1904-5, "... Babaen ti panawen ti Britaniko a kolonisasion, ti Hindustaniko ket isu idin ti lingua franca iti amin nga akin-amianan nga India ken iti tatta nga aldwen Pakistan ..."
- ^ "Maipanggep ti Hindi-Urdu". North Carolina State University. Naala idi 2009-08-09.
- ^ Michael Huxley (editor) (1935), Ti Heograpiko a magasina, Tomo 2, Geographical Press, "... Para kadagiti baro a temino daytoy ket makaala nga awan keddeng kadagiti Persiano, Arabiko, Turko ken Sanskrito a diksionario ..."
- ^ Gran Britania, Naarian a Kagimongan dagiti Arte (1948), Warnakan ti Naarian a Kagimongan dagiti Arte, Tomo 97, "... daytoy ket saan a nasayaat a lappedan kadagitlaeng bokabulario nga agtaltalek ti Sanskrito, wenno agtaltalek laeng ti Persiano. No ti maysa a pagsasao ket pumigsa ken maparang-ay daytoy ket nasken a makaala kadagitoy dua a taudans, a kas ti Inggles a nangalala iti Latin ken Teutoniko a taudan..."
- ^ Robert E. Nunley, Severin M. Roberts, George W. Wubrick, Daniel L. Roy (1999), Ti Kultural a Langa ti Daga ti Pangyuna ti Nagtagitaoan a Heograpia, Prentice Hall, ISBN 0-13-080180-1, "... ti Hindustaniko ket isu ti naikabatayan kadagitoy dua a pagsasao ..."
- ^ Hindi babaen ni Yamuna Kachru
- ^ Britannica ti Agadadal: India: Agpili kadagiti salaysay babaen ni Dale Hoiberg, Indu Ramchandani panid 175
- ^ "Hindustani B2". Inggles a Diksionario ti Oxford (Maika-3 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford. Septiembre 2005.
- ^ a b Keith Brown, Sarah Ogilvie (2008), Naipabassit nga Ensiklopedia dagiti Pagsasao iti Lubong, Elsevier, ISBN 0-08-087774-5, "... ti Apabhramsha ket mabalin nga adad iti pnanagdaldaliasat a kasasaad manipud ti Tengnga nga Indo-Aryan a mapmapan iti Baro nga Indo-Aryan a paset. Adda dagiti elemento ti Hindustani nga agparparang ... ti naisangsangayan a porma ti lingua franca a Hindustani ket agparparang kadagiti sinursurat ni Amir Khusro (1253–1325), a tinawtawaganna iti Hindwi ..."
- ^ Zahir ud-Din Mohammad (2002-09-10), Thackston, Wheeler M., ed., Ti Baburnama: Dagiti Pakalaglagipan ni Babur, Prisipe ken Emperador, Dagiti Klasiko ti Moderno a Biblioteka, ISBN 0-375-76137-3, "Nota: Ti Gurkānī ket isu ti Persiano a porma ti Mongoliano a balikas ti "kürügän" ("manugang"), ti titulo a naited iti nangibangon ti dinastia kalapasan ti pannakiasawana iti pamilia ni Genghis Khan."
- ^ B.F. Manz, "Tīmūr Lang", iti Ensiklopedia ti Islam, Online nga Edision, 2006
- ^ Encyclopædia Britannica, "Timurid a Dinastia", Online nga Akademiko nga Edision, 2007. (Inadaw nga insasao:...Ti Turko a dinastia ket nagtaud manipud ti agrukrukma a ni Timur (Tamerlane), a naindayegan para kadagiti nasayaat a panagiyungarna ti artistiko ken intelektual a biag idiay Iran ken Tengnga nga Asia....Dagiti agilaklako ken artistiko a komunidad ket naipan idiay kapitolio a siudad ti Herat, nga idiay ti nakabangonan ti biblioteka, ken ti kapitolio ket nagbaln a sentro ti maysa a napabaro ken nasayaat nga artistiko a kultura ti Persia...)
- ^ "Dagiti Timurid". Ti Columbia nga Ensiklopedia (Maika-6 nga ed.). Siudad ti New York: Unibersidad ti Columbia . Naala idi 2006-11-08.
- ^ Encyclopædia Britannica artikulo: Panagtitipon ken panagpadakkel dagiti Indo-Timurid, Online nga Edision, 2007.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Asher, R. E. (1994). Hindi. In Asher (Ed.) (pp. 1547–1549).
- Asher, R. E. (Ed.). (1994). Ti Ensiklopedia ti Pagsasao ken Lingusitika. Oxford: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
- Bailey, Thomas G. (1950). Suruam kenka ti Hindustaniko. Londres: English Universities Press.
- Chatterji, Suniti K. (1960). Indo-Aryan ken Hindi (reb. maika-2 ngaed.). Calcutta: Firma K.L. Mukhopadhyay.
- Dua, Hans R. (1992). Hindi-Urdu a kas ti maysa a plurisentriko a pagsasao. Iti M. G. Clyne (Ed.), Dagiti Plurisentriko apagsasao: Dagiti giddiatan akita kadagiti nadumaduma a pagilian. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1.
- Dua, Hans R. (1994a). Hindustani. Iti Asher (Ed.) (pp. 1554).
- Dua, Hans R. (1994b). Urdu. Iti Asher (Ed.) (pp. 4863–4864).
- Rai, Amrit. (1984). Ti kamara a nabingbingay: Ti taudan ken panagrang-ay ti Hindi-Hindustaniko. Delhi: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-561643-X.
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Henry Blochmann (1877). Inggles ken Urdu a diksionario, romanized (8 nga ed.). CALCUTTA: Naiprenta idiay pagmalditan ti Baptista a mision para iti Calcutta a libro ti pagadalan a kagimongan. p. 215. Naala idi 2011-07-06.ti Unibersidad ti Michigan
- John Dowson (1908). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī (3 nga ed.). LONDRES: K. Paul, Trench, Trübner & Co., ltd. p. 264. Naala idi 2011-07-06.ti Unibersidad ti Michigan
- John Dowson (1872). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. LONDRES: Trübner & Co. p. 264. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- John Thompson Platts (1874). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. Tomo 6423 ti Biblioteka ti Kolehio ti Harvard a preserbasion ti microfilm a programa. LONDON: W.H. Allen. p. 399. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- John Thompson Platts (1892). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. LONDRES: W.H. Allen. p. 399. Naala idi 2011-07-06.ti Publiko a Biblioteka ti New York
- John Thompson Platts (1884). Ti diksionario ti Urdū, klasiko a Hindī, ken Ingles (naiprenta manen nga ed.). LONDON: H. Milford. p. 1259. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- Shakespear, John. Ti Diksionario, Hindustani ken Ingles. maika-3 nga ed., much enl. Londres: Naiprenta para iti mannurat babaen ni J.L. Cox ken Annak a Lallaki: Inlako babaen ti Parbury, Allen, & Co., 1834.


text:
Bangar, La Union
Ti Bangar ket maysa a maika-3 klase nga ili iti probinsia ti La Union iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bangar ket nabingbingay iti 33 a barbaranggay.[2]
- Agdeppa
- Alzate
- Bangaoilan East
- Bangaoilan West
- Barraca
- Cadapli
- Caggao
- Consuegra
- General Prim East
- General Prim West
- General Terrero
- Luzong Norte
- Luzong Sur
- Maria Cristina East
- Maria Cristina West
- Mindoro
- Nagsabaran
- Paratong Norte
- Paratong No. 3
- Paratong No. 4
- Central East No. 1
- Central East No. 2
- Central West No. 1
- Central West No. 2
- Central West No. 3
- Quintarong
- Reyna Regente
- Rissing
- San Blas
- San Cristobal
- Sinapangan Norte
- Sinapangan Sur
- Ubbog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagadalan[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti ili ti Bangar ket addaan iti agarup kompleto nga elementaria iti kada baranggay ken uppat nga eskuwelaaan para iti nangato a pagadalan. Kadakkelan iti Dona Francisca Lacsamana de Ortega Memorial National High School (DFLOMNHS) wenno aw-awagan da a FLOS ken iti annex na nga maaw-awagan a Casa Cristo Annex. Kasta met a ditoy nga ili a makita iti Regional Science High School. Adda pay iti Saint Christopher Academy a pribado nga elementaria ken nangato a pagadalan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti La Union". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti La Union". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Daras a timmakder ni Nana Merced idi dumanon kenkuana iti sala a pagbuybuyaanna iti paboritona a teleserye ti angot ti makmaksetan nga innapuy. Iti pannakatikawna tapno salbarenna ti agtultuloy a panakaksetna, naiggamanna ti pabitin ti kaldero nga asero nga awan ti rigis a pangiyaonna koma manipud iti dalikan. Naglinamma iti dakulapna ti uges ti kudil a nakesset.
Pinuyotanna ti nasinit tapno maalay-ayan ti ut-ot sana ginaw-atna ti pamunas ket binarabadanna daytoy. Inbalikkuagna ti tangep ti kaldero ket simmabat iti agongna ti angot ti ngumisiten nga innapuoy. Pabpabasolenna ni Tata Carias nga itay pay bigat a pimmanaw tapno agpabaaw iti pudot ti ulona kalpasan iti inda panagsubang gapu laeng iti bassit a banag.
Ket iti panagpanpanunotna no kasanona nga ray-awen ti bagbagina, naimasanna ti nagbuya ket nalipatanna ti lutlutuenna nga innapuy nga itay pay koma a nalinay. Sigurado a madegdeganto manen ti ririda ken lakayna. Amangan ti bassit a rissik ket agbalin a gil-ayab.
Kinitana ti innapuy, nangala iti bandehado sana inlasin ti mabalinna pay a masalbar. Nangrim-it iti bawang. Pimmanaw ni Tata Carias itay a di nammigat. Daytoyton ti pangrabianna.
Isunton ti agpakumbaba ken lakayna.


text:
Klasiko nga Insik
Ti pagsasao a Klasiko nga Insik (古文, Pinyin: gǔ wén, "taga-ugma a testo") ket isu ti pagsasao ti klasiko a literatura manipud ti gibus ti panawen ti Primabera ken Otonio babaen ti gibus ti Han a Dinastia, ti naisurat a porma ti Daan nga Insik. Ti termino ket naus-usar pay para iti Literario nga Insik (文言文 wényán wén, "testi ti naisurat a pagsasao"), ti tradisional nga estilo ti naisurat nga Insik a naimodelo iti klasiko a pagsasao, ken mangaramid daytoy a sabali manipud ti aniaman a moderno a naisasao a porma ti Insik. Ti Literario nga Insik ket inus-usar idi kadagiti amin a pormal a panagsurat idiay Tsina aginggana idi nasapa a maika-20 a siglo, ken idi pay, las-ud dagiti nadumaduma a paset ti panawen, idiay Hapon, Korea ken Bietnam. Kadagiti agsasao iti Insik, ti Literario nga Insik ket kaaduanen a nasukatan babaen ti naisurat a bernakular nga Insik, ti estilo ti panagsurat a kapada ti moderno a naisasao a Mandarin nga Insik, bayat a dagiti agsasao kadagiti pagsasao a saan nga Insik ket kaaduandan a binaybay-an ti Literario nga Insik tapno maiparabor kadagiti lokal a bernakular.
Ti Literario nga Insik ket naamammuan a kas ti kanbun iti Hapon, hanmun iti Koreano, ken Hán văn iti Bietnamis (Manipud ti 漢文 kadagiti amin a tallo a kaso; pinyin: hànwén, "Han a panagsurat").


text:
Departamento ti Norte de Santander
Ti Amianan a Santander (iti Espaniol, Norte de Santander) ket departamento ti Colombia. Daytoy ket adda iti amianan ti pagilian, a nagbeddengan ti Venezuela. Ti kapitoliona ket ti Cúcuta, maysa kadagiti nangruna a siudad ti Colombia.
Ti Departamento ti Norte de Santander ket bineddengan babaen ti Venezuela iti daya ken amianan, babaen ti Departamento ti Santander ken Departamento ti Boyacá iti abagatan ken babaen ti Departamento ti Abagatan a Santander ken Departamento ti Cesar iti daya.[2]
Ti opisial a naganna iti Espaniol ket "Departamento de Norte de Santander" (Departamento ti Amianan a Santander) iti pammadayaw ti Colombiano a ,ilitar ken politikal a daulo a ni Francisco de Paula Santander. Ti Departamento ti Norte de Santander ken mabirukan idiay amianan a laud a sona ti Rehion ti Andes ti Colombia.
Ti lugar ti agdama nga aldaw a Norte de Santander ket nangruna a nagpapel iti pakasaritaan ti Colombia, idi las-ud ti Gubat ti Wayawaya manipud ti España idi ti Kongreso ket nangited ti nagtaudan ti Kalatakan a Colombia idiay Villa del Rosario.
Dagiti linaon
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion ken dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Lunaud[urnosen | urnosen ti taudan]
Akin-abagatan[urnosen | urnosen ti taudan]
Akin-daya[urnosen | urnosen ti taudan]
Abagatn-Laud[urnosen | urnosen ti taudan]
Tengnga[urnosen | urnosen ti taudan]
Abagatan a daya[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "DANE". Naala idi 13 Pebrero 2013.
- ^ http://www.colombia-sa.com/departamentos/nsantander/nsantander-in.html
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Norte de Santander idiay Wikimedia Commons
- (Espaniol) Gobieno ti Norte de Santander
- (Espaniol) Akreditasion ti Norte de Santander


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti naipatarus a termino nga awan ti kasisigud
|trans_chapter=masapul ti
|chapter=
Daytoy a biddut ket rumsua no dagiti [[Tulong:Panagdakamat nga Estilo 1|dakamat ti CS1] ket addan ti Inggles a patarus iti titulo ti kapitulo iti
|trans_chapter= ngem awan ti kasisigud a pagsasao ti titulo ti kapitulo iti
|chapter=.
Ti mangsolbar iti daytoy a biddut, mangited ti pateg para iti
|chapter=. Padasen ti agnayon ti
|language= no saan pay a paset ti dakamat.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti naipatarus a termino nga awan ti kasisigud.[a]
|trans_title=masapul ti
|title=
Dagiti dakamat ti CS1 ket mangireporta ti daytoy a biddut no ti dakamat ket addaan ti Inggles a patarus ti titulo iti
|trans_title= ngem awan ti kasisigud a pagsasao ti titulo iti
|title=.
Ti mangsolbar iti daytoy a biddut, mangited ti kasisigud a pagsasao para iti
|title=. Padasen ti agnayon ti
|language= no saan pay a paset ti dakamat.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti naipatarus a termino nga awan ti kasisigud.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Zhu Xi
Ni Zhu Xiwenno Chu Hsi (Insík: 朱熹, Oktubre 18, 1130, Youxi, Probinsia ti Fujian, Tsina – Abril 23, 1200, Tsina) ket maysa idi a Song a Dinastia a Konpusiano nga eskolar a nagbalin a nagidadaulo a pigura ti Eskuela dagiti Pamunganayan ken ti kaimpluensiaan a rationalista a Neo-Konpusiano idiay Tsina. Dagiti naiparawadna ti Insika pilosopia ket mairaman ti panangipatudonanna ti kinapangruna dagiti Analekta ni Confucius, ti Mencius, ti Nalatak a Panagadadal, ken ti Doktrina ti Katimbengan (ti Uppat a Liblibro), ti panagipeksana ti panagsuksukimat kadagiti banag (gewu), ken dagiti sintesis kadagiti kammasapulan a konsepto ti Konpusiano.
Dagiti linaon
Paamo ken panagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- J. Percy Bruce. Ni Chu Hsi ken dagiti Apona, Probsthain & Co., Londres, 1922.
- Daniel K. Gardner. Panagadadal para iti maysa a Nasirib a Tao, Unibersidad ti California a Pagmalditan, Berkeley, 1990. ISBN 0-520-06525-5.
- Bruce E. Carpenter. 'Chu Hsi ken ti Arte ti Panagbasa' iti Unibersidad ti Tezukayama a Panagrepaso (Tezukayama daigaku ronshū), Nara, Hapon, bi. 15, 1977, pp. 13–18. ISSN 0385-7743
- Wing-tsit Chan, Chu Hsi: Biag ken Kapanunotan (1987). ISBN 0-312-13470-3.
- Wing-tsit Chan, Chu Hsi: Baro a Panagadadal. Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan: 1989. ISBN 978-0-8248-1201-0
- Gedalecia, D (1974). "Panagiliwaksay Iti Sustansia ken Pamay-an." Pilosopia Daya ken Laud. tom. 4, 443-451.
- Hoyt Cleveland Tillman, Utilitariano a Konpucsianismo: Panagkarit ni Ch‘en Liang kenni Chu Hsi (1982)
- Wm. Theodore de Bary, Neo-Konpusiano nga Ortodokso ken ti Panagadadal ti Isip-ken-Puso (1981), itipanagrangrang-ay ti panunot kalpasan ti ipupusay ni Zhu Xi
- Wing-tsit Chan (ed.), Chu Hsi ken Neo-Konpusianismo (1986), maysa nga agsmang dagiti papel, ti konperensia
- Donald J. Munro, Dagiti Ladawan ti Katutubo ti Tao: Ti a Sung Ladawan (1988), ti panagusig ti konsepto ti katutubo ti tao iti kapanunotan ni Zhu Xi
Panagipatpatarus[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wing-tsit Chan, Panagpanpanunot akadagiti Adda a Banag, New York, 1967.
- Wing-tsit Chan (naipatarus ken naurnos), Ti Punganayan aLibro ti Insika Pilosopia. Princeton, NJ: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, 1963.
- Zhu Xi (naipatarus nga adda dagiti komentario babaen ni Daniel K. Gardner) "Panagadadal para iti maysa a Nasirib a Tao: Dagiti Napili Manipud ti Panakisasao kenni Apo Chu, Naurnos babaen ti Topiko". Berkeley, Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1990.
Dagiti kompleto nga obra[urnosen | urnosen ti taudan]
Zhu Xi, inurnos babaen ni Li Jingde. Beijing: Zhonghua Shuju, 1986
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Zhu Xi idiay Wikimedia Commons
- Ni Zhu Xi ken dagiti Palkona ti Kaligrapo idiay Online a Museo ti Tsina
- Ni Chu Hsi ken Dibinasion - Joseph A. Adler
- Panagtaltalna ken Aktibidad - Joseph A. Adler
- Obra ni Zhu Xi iti Proyekto Gutenberg
- Umuna apaset ti Naidasdasig a Panakisasao kenni Apo Zhu


text:
Wikipedia:Annuroten ti nagan ti agar-aramat
Mabalinmo ti agaramid ti pakabilangan tapno ti naganmo nga agar-aramat ket maipakita a kaariping kadagiti inur-urnosmo. Ti nagan ti agar-aramat ket maysa a waya ti panangipakita no sino ti nagurnos ti maysa a panid. Daytoy ket makatulong kadagiti agar-armat a makitungtung ken makatulong pay ti panangidulin kadagiti rehistro. Mabalinmonton ti agpartuat ti bukodno a panid a naitituluan ti naganmo nga agar-aramat, ken tungtungam a panid, a mabalin a pangibatian dagiti dadduma nga agar-aramat kadagiti mensahe kaniam.
Ti naganmo nga agar-aramat ket mabalin a saan a ti pudno a naganmo, ngem aluadam ken saayatem met ti agpili ti naganmo.
Dagiti linaon
Annuroten dagiti mapakagura a nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a piliem ket nasken a saan a mapakagura wenno makasungani ti sinoman . Pangngaasi a laglagipem a ti tattao nga agur-urnos ditoy ket naggapuda kadagiti nadumaduma a lugar ken sabsabali a kultura. Kitaen dita baba dagiti alagaden tapno maliklikan ti manggura ti tattao:
- Liklikan nga usaren dagiti nagan ti tattao iti politika, militar wenno relihion wenno dagiti pasamak.
- Liklikan ti agpili kadagiti nagan nga amangan a makapagura. Nasken a ti naganmo ket saan a mangisingasing a sika ket agtengtengel kadagiti puesto iti politika, relihion wenno dagiti pammati a mabalin a makasungani ti dadduma a tao.
- Saanka nga agtulad kadagiti kapadpada a nagan ti sabsabali nga agar-aramat.
- Dagiti makapagura wenno makasungani a nagan ket mabalin a mangpawil wenno mariribokan dagiti dadduma a agar-aramat a tumulong ditoy Wikipedia.
- Adda met dagiti dadduma a nagan a saan a makapagura ngem dagitoy ket makaipakita ti napigsa a panirigan wenno relihioso unay. Dagitoy a nagan ket upayen ngem saan a maiparit ngem mabalin dagitoy a gapuanan kadagiti pannakisinnungat.
- Pangngaasi a saan nga usaren dagiti nagan nga addaan iti "bot" gaputa dagitoy ket mabalin a makaiyallilaw kadagiti agar-aramat a bot nga us-usaren a panagtaripato iti Wikipedia. Dagitoy ket saan a makapagura ngem saan a maipalubos.
- No adda dagiti agreklamo a maipanggep ti naganmo, pangngaasi a panunotem a baliwam. No adu unay ti agar-aramat nga agreklamo, makiddawto a baliwam ken no saanmo nga ikkaten, dagiti administrador ket mabalindanto nga ikkaten nga awan pakdaarna.
- Liklikan ti agpartuat kadagiti panangipaksil a nagan ti agar-aramat.
- Dagiti maigaggagara a makapagura, makasungani wenno bastos unay a nagan ti agar-aramat ken mabalinto nga ikkaten dagiti administrador nga awan pakdaarna.
Kasano ti mangbaliw ti naganmo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ilokano Wikipedia ket agdama nga awan dagiti burokrata a maka-aramid ti tignay a panagsukat ti nagan ti agar-aramat ngem mabalin ti agkiddaw ditoy.
Panagikkat ken panagitipon kadagiti nagan ti agar-aramat[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ilokano Wikipedia ket agdama nga awan dagiti burokrata a maka-aramid ti tignay a panagikkat ken panagitipon kadagiti nagan ti agar-aramat ngem mabalin ti agkiddaw ditoy.
Annuroten ti panagusar kadagiti nadumaduma a nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti alagaden a mangiparit ti panagusar ti ad-adu ngem maysa a nagan ti nagar-aramat, ngem nasken a saanmo nga usaren dagitoy kadagiti dakes nga aramid. Nasken a saanmo nga usaren ti mamin-adu a panagbutos manipud kadagiti dadduma a naganmo.


text:
Potograpia
Ti potograpia (manipud ti Griego ti photos- para iti "lawag" ken ti -graphos para iti "panangiladawan") ket isu ti arte, siensia, ken panagsanay ti panagpartuat kadagiti napaut a ladawan babaen ti panangirehistro ti lawag wenno dadduma pay nga elektromagnetiko a radiasion, itikimiko babaen dagiti pamay-an ti sensitibo ti lawag a materiales a kas ti potograpiko a pelikula, wenno elektroniko babaen dagiti pamay-an ti maysa a sensor ti ladawan.[1] Kadawyan a dagiti lente ket inus-usar tapno pakipatengngaan ti lawag nga agballatek wennomaiparuar manipud kadagiti nbanag iti maysa a pudno a ladawan iti sensitibo ti lawag a rabaw iti uneg ti kamera iti las-ud ti napanawenan a pakailatakan. Ti resulta iti maysa nga elektroniko a sensor ti ladawan ket maysa a elektriko a karga ititunggal maysa a pixel, nga isu daytoy ti elektroniko a maproseso ken maipenpen iti maysa a papeles a porma ti ladawan para iti panagidaya wenno panagproseso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Spencer, D A (1973). The Focal Dictionary of Photographic Technologies. Focal Press. p. 454. ISBN 978-0133227192.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Potograpia idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Potograpia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Pakasaritaan ti Lubong iti Potograpia manipud Ti Pakasaritaan ti Arte.


text:
Plantilia:ISO 639 a nagan
Ti plantilia ket makasapul ti maysa a kodigo ti pagsasao ti ISO 639
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket inus-usar a mangsolbar dagiti nagan ti kodigo ti pagsassao ti ISO 639-1, ISO 639-2 ken ISO 639-3
- Dagiti maipatinayon kadagiti kodigo ti ISO 639-1 Alpha-2
Saan amin a pagsasao ket addaan kadagiti kodigo ti ISO 639-1. Isunga, kadagiti mapalabas a panawen, dagiti agar-aramat ket maaw-awisda nga agnayon ti alagaden wenno dagiti konbersio iti naisangayan a kaso dita baba.
- "deva" mangited ti "Devanāgarī" (manipud ti ISO 15924)
- "tlh" mangited ti "Klingon" (manipud ti ISO 639-2)
- "mni" mangited ti "Manipuri" (manipud ti ISO 639-2)
- "pra" mangited ti "Prakrit" (manipud ti ISO 639-2)
- "hans" mangited ti "Napalaka nga Insik" (manipud ti ISO 15924)
- "hant" mangited ti "Tradisional nga Intsik" (manipud ti ISO 15924)
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- {{Pagsasao}}


text:
Agkararag ni Enos iti naimpusuan ket magun-odna ti pannakapakawan dagiti basolna—Sumnek iti panunotna ti timek ti Apo, a mangikarkari iti pannakaisalakan dagiti Lamanite iti masanguanan nga aldaw—Ikagumaan dagiti Nephite nga ibangon manen dagiti Lamanite—Agrag-o ni Enos iti Mannubbotna. Agarup 420 s.c.
1 ADTOY, napasamak a siak, ni Enos, siaammoak a nalinteg a tao ti amak—gapu ta insuronak iti pagsasaona, kasta met ti pannaripato ken pammagbaga ti Apo—ket maidaydayaw koma ti nagan ti Diosko gapu iti daytoy—
2 Ket ibagak kadakayo ti pannakisinnupangetko iti Dios, sakbay a naawatko ti pammakawan dagiti basolko.
3 Adtoy, napanak naganup iti kabakiran; ket naimula iti pusok dagiti balikas a masansan a mangngegko iti amak maipapan iti agnanayon a biag, ken ti ragsak dagiti santo, a simlep iti pusok.
4 Ket nabisinan ti kararuak; ket nagparintumengak iti sango ti Namarsua kaniak, ket immawagak kenkuana iti napasnek a panagkararag ken panangipakumbaba iti bukodko a kararua; ket immawagak kenkuana iti unos dayta nga aldaw; wen, ket idi dimteng ti rabii ipukpukkawko pay laeng ti timekko tapno dumanon iti langit.
5 Ket adda timek nga immay kaniak, a kinunana: Enos, napakawanen dagiti basolmo, ket mabendisionanka.
6 Ket siak, ni Enos, ammok a saan nga agulbod ti Dios; gapuna, napukaw ti manidsidir a basolko.
7 Ket kinunak: Kasano ti pannakaaramidna, Apo
8 Ket kinunana kaniak; Gapu iti pammatim ken ni Cristo, a dimo pay nangngegan ken nakita. Ket adu a tawen ti naglabas sakbay nga imparangarangna ti bagina iti lasag; gapuna, mapanka, ta inaramidna a naan-anay ti pammatim.
9 Ita, napasamak nga idi nangngegko dagitoy a balikas nangrugi a nariknak ti tarigagay nga agpaay iti pagsayaatan dagiti kabsatko, dagiti Nephite; gapuna, impaayko ti sibubukel a kararuak iti Dios gapu kadakuada.
10 Ket idi nakipinnettengak iti espiritu, adtoy, immay manen iti panunotko ti timek ti Apo, a kinunana: Sarungkarakto dagiti kabsatmo a maibatay iti kinaregtada a mangtungpal kadagiti bilinko. Intedko kadakuada daytoy a daga, ket nasantuan daytoy a daga; ket saanko nga ilunod malaksid laeng no gapu iti kinadakes; gapuna, sarungkarakto dagiti kabsatmo kas iti imbagak; ket ti panaglabsingda ti puon ti ladingit a sumeksek iti uloda.
11 Ket kalpasanna, siak, ni Enos, nangngegak dagitoy a balikas, timmibker ti pammatik iti Apo; ket nagkararagak kenkuana iti napnuan pakaasi nga agpaay kadagiti kabsatko, dagiti Lamanite.
12 Ket napasamak a kalpasan ti panagkararag ken panagbannogko iti amin a kinaregta, kinuna kaniak ti Apo: Itedkonto kenka dagiti tarigagaymo gapu iti pammatim.
13 Ket ita adtoy, daytoy ti banag a tinarigagayak kenkuana—a no mabalin koma, a dagiti taok, dagiti Nephite, masulisogda nga aglabsing, ken madadaelda iti uray ania a wagas, ket saan koma a madadael dagiti Lamanite, a taginayonen ti Apo a Dios ti kasuratan dagiti taok, dagiti Nephite; a maibatay iti pannakabalin ti nasantuan a takiagna, ta maidatagto koma iti masakbayan nga aldaw kadagiti Lamanite, ta, mabalin, nga isudanto ti maisalakan—
14 Gapu ta iti agdama awan ti nagmaayan ti panagrigrigatmi iti pannakaisubli kadakuada ti pudno a pammati. Ket insapatada gapu iti gurada, a no mabalin, dadaelendakami ken dagiti kasuratanmi, ken kasta met amin a kannawidan dagiti ammami.
15 Gapuna, iti pannakaammok a nataginayon ti Apo a Dios dagiti kasuratanmi, sinansanko ti immawag kenkuana, ta kinunana kaniak: Awatemto ti ania man a banag a dawatem, a patiem a maawatmo iti nagan ni Cristo.
16 Ket addaanak iti pammati, ket impakaasik iti Dios a taginayonenna koma dagiti kasuratan; ket intulagna kaniak nga isunto ti mangidanon kadagitoy kadagiti Lamanite iti ammona a rumbeng a panawen.
17 Ket siak, ni Enos, ammok a mapasamakto babaen ti katulagan nga inaramidna; gapuna a naginana ti kararuak.
18 Ket kinuna kaniak ti Apo: Kinalikaguman met kaniak dagiti ammayo daytoy a banag; ket mapasamakto kadakuada babaen ti pammatida; gapu ta mayarig iti pammatim ti pammatida.
19 Ket napasamak a siak, ni Enos, napanak kadagiti tao ni Nephi, nga agipadpadto kadagiti banag nga umay, ken mangipaneknek kadagiti banag a nangngeg ken naimatangak.
20 Ket paneknekak a nagregta dagiti tao ni Nephi nga isubli ti pudno a pammati dagiti Lamanite iti Dios. Ngem awan ti nagmaayan dagiti bannogmi; saan a mapekka ti gurada, ket naiturongda iti sigud a kinadakesda ket nagbalinda a naatap, ken narungsot, ken tattao a mawaw iti dara, napnuan iti panagdaydayaw kadagiti didiosen ken kinarugit; agbibiag kadagiti atap nga ayup; agnanaed kadagiti tolda, ken agallaalla iti langalang a nakabarikes iti lalat ken nakiskisan dagiti uloda; ket nalaingda iti bai, ken iti pana, ken iti wasay. Ket adu kadakuada ti saan a nangan malaksid iti saan a naluto a karne; ket kanayonda nga ikalikagum ti mangdadael kadakami.
21 Ket napasamak a nagsukay dagiti tao ni Nephi iti daga, ket nagpatanorda iti amin a kita ti bukel, ken bunga, ken pangen ti ayup, ken pangen ti amin a kita ti baka, kalding, ken naatap a kalding, ken adu pay a kabalio.
22 Ket adu a propeta ti adda kadakami. Ket nasukir nga umili dagiti tao, narigatda a makaaw-awat.
23 Ket awan ti adda sadiay malaksid ti kinadursok, panangikasaba ken panangipadto iti gubgubat, panagririri, ken pannakadadael, ken kanayon a panangipalagip kadakuada iti patay, ken ti pagpatinggaan ti agnanayon, ken ti panangukom ken pannakabalin ti Dios, ken amin dagitoy a banag—kanayon a mangriing kadakuada tapno agbutengda iti Apo. Kunak nga awan ti nagkurangan dagitoy a banag, ta nakalawlawag ti pannakaisaritana, ket matengngelda nga agturong iti napardas a pannakadadael. Ket isuratko ti maipapan kadakuada iti kastoy a wagas.
24 Ket naimatangak ti gubgubat dagiti Nephite ken Lamanite iti panaglabas dagiti aldawko.
25 Ket napasamak a lumaklakayakon, ket napalabas ti sangagasut-ken-pitopulo-ket-siam a tawen manipud iti panawen nga ipapanaw ti amami a ni Lehi iti Jerusalem.
26 Ket nakitak a nasken a mapanakton iti tanem iti saan a mabayag, a naibaonak babaen ti pannakabalin ti Dios a masapul a mangasaba ken mangipadto kadagitoy a tao, ken mangipalawag iti balikas babaen ti kinapudno nga adda ken ni Cristo. Ket inaramatko ti amin nga aldawko a nangipalawag, ket nagrag-oak iti daytoy, a nalablabes pay ngem ti lubong.
27 Ket mapanakton iti lugar a paginanaak, a yan ti Mannubbotko; gapu ta ammok nga aginanaakto kenkuana. Ket agrag-oakto iti aldaw nga itdenna iti kinataok ti saan a pannakatay, ken agtakderakto iti sango; ket makitakto a siraragsak ti rupana, ket kunananto kaniak: Umayka kaniak, sika a nagasat, adda lugar a naisagana nga agpaay kenka iti mansion ti Amak. Amen.


text:
Liga ti Arabo
Ti Liga dagiti Arabo nga Estado (Arabiko: جامعة الدول العربية Jāmiʻat ad-Duwal al-ʻArabiyya), sapasap a tinawtawagan ti Liga ti Arabo (Arabiko: الجامعة العربية al-Jāmiʻa al-ʻArabiyya), ket maysa a rehional a gunglo dagiti Arabo nga estado iti kaunegan ken lawlaw ti Amianan nga Aprika ken Abagatan a laud nga Asia. Daytoy ket naporma idiay Cairo idi 22 Marso 1945 kadagiti immen a kameng: Ehipto, Irak, Transhordania (renamed Hordania idi 1949), Lebanon, Saudi Arabia ken Siria. Ti Yemen ket timmipon a kas kameng idi Mayo 1945. Iti agdama, ti Liga ket addaan kadagiti 22 a kameng, nupay ti pannakibinglay ti Siria ket napasardeng manipud idi Nobiembre 2011 a kas maysa a nagbanagan iti represion iti las-ud ti agdama a yaalsa.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Liga dagiti Arabo nga Estado idiay Wikimedia Commons
- http://qatarconferences.org/arableaguesummit2013/arabic/
- (Arabiko) Ti Liga dagiti Arabo nga Estado (opisial a sitio).


text:
Baranggay
- Saan nga iyalis ti baranggay iti barangay[Paammo 1], ti baranggay ket isu ti husto a panangiletra daytoy a balikas iti pagsasao nga Ilokano.
Ti baranggay[1] (am-ammo pay a kas barrio) ket ti kabassitan a benneg ti lokal a gobierno iti Pilipinas. Buklen dagiti baranggay ti maysa nga ili wenno Siudad. Manipud idi Septiembre 30, 2011 addan ti aganay a 42,026 a baranggay iti Pilipinas.[2]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti barangay ket saan nga husto a panangiletra ngem daytoy ket temporario a naibaw-ing iti daytoy nga artikulo gapu ti kaadu ti artikulo a naisilpo iti dayta a panid. Ti kayatna a saoen ti barangay iti pagsasao nga Ilokano ket bassit a banka.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Napasingkedan daytoy a panagiletra manipud ti Ilocano Dictionary and Grammar, Carl Ralph Galves Rubino, panid 98.
- ^ Pagalagadan ti Heograpia a Kodigo ti Pilipinas. Naala idi Marso 12, 2012.


text:
Francisco Goya
Ni Francisco José de Goya y Lucientes (Pannakabalikas nga Espaniol: [fɾanˈθisko xoˈse ðe ˈɣoʝa i luˈθjentes]; 30 Marso 1746–16 Abril 1828) ket maysa idi nga Espaniol a romantiko a pintor ken agprenprenta a naipanunotan a kas ti naudi kadagiti Daan nga Agturay ken ti immuna kadagiti moderno. Ni Goya ket maysa idi a pintor ti korte ti Espaniol a Balangat, ken babaen kadagiti obrana ket agkomkomentario ken agsalsalaysayand idi ti panawenna. Ti subersibo ken naipanpanunotan nga elemento ti artena, ken ti pay natured a panagtengtengngelna ti pinta, ket nanagited ti maysa a modelo para kadagiti obra ti sumakbay a kaputotan dagiti artista, a naisangsangayan kenni Manet, Picasso ken Francis Bacon.[1]. Iti pammadayaw kaniana,ti nailian a prempremio ti pelikula ket tinawtwagan a kas Dagiti Goya a Premio.
Dagiti linaon
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Goya ken Modernismo, Bienal Internacional de São Paulo Naala idi 27 Hulio 2007
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ciofalo, John J. Dagiti Bukod aRetrato ni Francisco Goya. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2001
- Tomlinson, Janis. Francisco Goya y Lucientes 1746–1828'.' Phaidon, 1999, 1994.
- Buchholz, Elke Linda. Francisco de Goya. Cologne: Könemann, 1999. ISBN 3-8290-2930-6
- Connell, Evan S. Francisco Goya: A Life. New York: Counterpoint, 2004. ISBN 1-58243-307-0
- Gassier, Pierre. Goya: Ti mayasa a Biograpiko ken Kritiko a Panagadal. New York: Skira, 1955
- Havard, Robert. "Panagbisita manen ti Balay ni Goya: No Apay a ti Tuleng a Lalaki ket Pinintaan ti Paderna iti Nangisit". Pakdaar dagiti Espaniol a Panagadadal, Tomo 82, Pablaak 5 Hulio 2005. 615 – 639
- Hughes, Robert. Goya. New York: Alfred A. Knopf, 2004. ISBN 0-394-58028-1
- Junquera, Juan José. Dagiti nangisit a Pinintaan ni Goya. Londres: Scala Publishers, 2008. ISBN 1-85759-273-5
- Licht, Fred. Goya: Dagiti Taudan ti Moderno a Tenneban iti Arte. Universe Books, 1979. ISBN 0-87663-294-0
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Francisco de Goya y Lucientes idiay Wikimedia Commons
- Francisco Goya
- 1746 a pannakaipasngay
- 1828 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay Campo de Belchite
- Dagiti tuleng nga artista
- Tattao nga Espaniol ti Basko a kaputotan
- Dagiti Espaniol a pintor ti romantiko
- Dagiti Espaniol a Romano Katoliko
- Dagiti Espaniol nga agprenprenta
- Kamkameng ti Naarian nga Urnos ti España
- Dagiti pintor ti korte


text:
San Petersburgo
Ti San Petersburgo (Ruso: CaHkT-ПeTepбypr, tr. Sankt-Peterburg; IPA: [sankt pʲɪtʲɪrˈburk] ( denggen)) ket maysa a siudad ken maysa a pederal a suheto (maysa a pederal a siudad) iti Rusia a mabirukan idiay Karayan Neva idiay ungto ti Golpo iti Pinlandia idiay Baybay Baltiko. Idi 1914 ti nagan ti siudad ket nabaliwan iti Petrograd (Ruso: ПeTporpaд; IPA: [pʲɪtrɐˈgrat]), idi 1924 nabaliwan iti Leningrad (Ruso: ЛeHиHrpaд; IPA: [lʲɪnʲɪnˈgrat]) ken idi 1991 naipasubli met laeng iti San Petersburgo.
Iti Ruso a literatura, dagiti di pormal a dokumento, ken bitla, ti "Santo" (CaHkT-) ket kadawyan a saan a mainaynayon, a ti maikabkabil laeng ket ti Petersburgo (ПeTepбypr, Peterburg). Iti kadawyan a panagisasao dagiti Ruso mabalin nga itintinnagda pay ti "-burg" (-бypr), a maibati laeng ti Peter (ПиTep, Ruso: [ˈpʲitʲɪr]).
Ti San Petersburgo ket nabangon babaen ti Sar a ni Pedro ti Natan-ok idi Mayo 27 [D.E. 16] 1703. Manipud idi 1713 aginggana idi 1728 ken manipud idi 1732 aginggana idi 1918, ti San Petersburgo ket isu idi ti imperial a kapitolio iti Rusia. Idi 1918 ti sentro a bagi ti gobierno ket immalis manipud idiay San Petersburgo (nga idi ket ti Petrograd) idiay Moscow.[9] Daytoy ti maikadua a kadakkelan asiudad ti Rusia kalpasan ti Moscow nga adda dagiti gangani a 5 riwriw nga agtataeng. Ti San Petersburgo ket maysa a nagruna a Europeanoa sentro ti kultura, ken maysa pay a nagruna Ruso a puerto idiay Baybay Baltiko.
Ti San Petersburgo ket kadawyan a naipalpalawagan a kas ti Kalaudan a siudad iti Rusia.[10] Daytoy pay ti akin-amianan unay a siudad iti lubong nga adda ti populasion ti sumurok a maysa a riwriw (ti Helsinki ket adadayo iti amianan.). Ti Naipakasaritaan a Sntro iti San Petersburgo ken dagiti Mainaig a Grupo dagiti Monumento ket buklen ti maysa a UNESCO a Tinawtawid a Lugar ti Lubong . Ti San Petersburgo ket pagtaengan pay Ti Ermita, ti maysa kadagiti kadakkelan a museo ti arte iti lubong.[11] Adda dagiti adu a bilang dagiti ganganaet a konsulado, internatsional a korporasion, banbanko ken dagiti dadduma pay a negosio ket mabirukan idiay San Petersburgo.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Sueko ng agakolkoloni ket nangipatakderda idi ti Nyenskans, a pagsammakedan, idiay sabangan ti Karayan Neva idi 1611, idiay daga a tinawtawagan ti Ingermanland.[12] Ti bassit nga ili a tinawtawagan ti "Nyen" ket dimmakdakkel iti lawlaw daytoy.
Ni Pedro ti Natan-ok ket nagay-ayat idi kadagiti panagbanbaniaga ti taaw ken dagiti maritimo a pannakibiang, ken nangipangpanggep a makagun-od ti Rusia iti maysa a pagsangladan, tapno makalinnako kadagiti maritimo a pagilian.[13] Isu ket nakasaksapul ti nasaysayaat a pagsangladan ngem ti Arkhangelsk, nga adda idiay amianan ti Baybay Puraw ken narikpan kadagiti barko ti bulbulan ti las-ud ti tiempo ti kalamiisan.
Idi Mayo 12 [D.E. 1] 1703, idi las-ud ti Nalatak nga Akin amianan a Gubat, ni Pedro ti Natan-ok ket natiliwna ti Nyenskans, ken ti asideg a masakbayan ket sinukatann ti pagsammakedan. Idi Mayo 27 [D.E. 16] 1703,[14] idiay asasideg ti estuario (5 km/3 a milia iti uneg ti daga manipud ti golpo), idiay Isla Zayachy (Hare), isu ket nangrugi a nangipatakder ti Pedro ken Pablo a Pagsammakedan, nga isu daytoy ti immuna ladrilio ken bato a pasdek iti baro a siudad.[15]
Ti siudad ket binangon babaen dagidi reklutado nga agtaltalon manipud kadagiti amin a paset ti Rusia; adda pay dagiti adu a balud ti Sueko a nairamraman kadagiti napalbas a tawen[16] babaen ti panangimaton ni Alexander Menshikov. Adda dagiti rinibu nga aadipen a pimmusay a nagbangbangon ti siudad.[17] Kalpasan daytoy ti siudad ket nagbalin nga isu ti sentro ti Gobierno ti San Petersburgo. Ni Pedro ket inyalisna ti kapitolio manipud idiay Moscow idiay San Petersburgo idi 1712, sakbay ti 9 tawtawen ti Tulag ti Nystad iti 1721 a nakaipatinggaan ti gubat; isu ket nangibagbaga ti San Petersburgo a kas ti kapitolio (wenno tugaw ti gobierno) a nasapsapa ngem idi 1704.[13]
Idi las-ud kadagiti immuna a nasapsapa a tawen, ti siudad ket rimmang-ay ti lawlaw ti Kudarado Tinidad idiay kanawan nga igid ti Neva, idiay asideg ti Pedro ken Pablo a Pagsammakedan. Nupay kasta, ti San Petersburgo ket nangrugrugin a dimakdakkel babaen ti plano. id las-ud ti 1716, ni Domenico Trezzini ket nangibagbaga ti gandat nga to ayan ti sentro ti siudad ket mabirukan idiay Isla Vasilyevsky ken nasukogan babaen ti maysa a rektanggulo a parilia dagiti kanal. Ti ganday ket saan a nalpas, ngem makitkita pay laeng kadagiti tabas kadagiti kalsada. Idi 1716 Pedro ti Natan-ok ket indutokna ni Jean-Baptiste Alexandre Le Blond a kas ti mangidaulo nga arkitekto ti San Petersburgo.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ ПpeзидeHT Poccийckoй Фeдepaции. ykaз №849 oT 13 Maя 2000 r. «O пoлHoMoчHoM пpeдcTaBиTeлe ПpeзидeHTa Poccийckoй Фeдepaции B фeдepaлbHoM okpyre». BcTyпил B cилy 13 Maя 2000 r. OпyблиkoBaH: "CoбpaHиe зakoHoдaTeлbcTBa PФ", №20, cT. 2112, 15 Maя 2000 r. (Presidente ti Tipunan ti muyong iti Ruso. Bilin #849 iti Mayo 13, 2000 Iti Plenipotentiario a Representatibo ti Presidente iti Ruso a Pederasion iti maysa a Distrito Pederal. Nagbalin idi Mayo 13, 2000).
- ^ ГoccTaHдapT Poccийckoй Фeдepaции. №OK 024-95 27 дekaбpя 1995 r. «Oбщepoccийckий kлaccифиkaTop эkoHoMичeckиx perиoHoB. 2. ЭkoHoMичeckиe paйoHы», B peд. ИзMeHeHия №5/2001 OKЭP. (Gosstandart iti Ruso a Pederasion. #OK 024-95 Disiembre 27, 1995 Ruso a Panakaidasig dagiti Ekonomiko a Rehion. 2. Dagiti Ekonomiko a Rehion, natarimaan babaen ti Panagpasayaat #5/2001 OKER. ).
- ^ Opisial a sapot ti pagsaadan ti San Petersburgo. Bilbilang iti San Petersburgo
- ^ ЗakoHoдaTeлbHoe CoбpaHиe CaHkT-ПeTepбypra. ЗakoH №555-75 oT 26 okTябpя 2005 r. «O пpaздHиkax и пaMяTHыx дaTax B CaHkT-ПeTepбypre», B peд. ЗakoHa №541-112 oT 6 Hoябpя 2008 r. (Lehislatibo nga Asemblia iti San Petersburgo. Linteg #555-75 iti Oktubre 26, 2005 Kadagiti piesta ken Panglaglagipan a petsa idiay San Petersburgo. ).
- ^ Opisial a sapot ti pagsaadan ti San Petersburgo. ПeTepбypr B цифpax (Bilbilang iti San Petersburgo) (Ruso)
- ^ Ti kuenta ti densidad ket nakarkulo idi babaen ti panagbingbingay ti populasion a naireporta babaen ti 2010 a Senso babaen tilugar a naipakita idiay "Lugar" a pagikabilan. Pangngaasi a laglagien a daytoy a kuenta ket mabalin a saan nga husto a ti lugar a nainaganan idi infobox ket mabalin a saan a naireporta para iti kapadpadana atawen a kas ti populasion.
- ^ ПpaBиTeлbcTBo Poccийckoй Фeдepaции. ПocTaHoBлeHиe №725 oT 31 aBrycTa 2011 r. «O cocTaBe TeppиTopий, oбpaзyющиx kaждyю чacoByю зoHy, и пopядke иcчиcлeHия BpeMeHи B чacoBыx зoHax, a Takжe o пpизHaHии yTpaTиBшиMи cилy oTдeлbHыx ПocTaHoBлeHий ПpaBиTeлbcTBa Poccийckoй Фeдepaции». BcTyпил B cилy пo иcTeчeHии 7 дHeй пocлe дHя oфициaлbHoro oпyблиkoBaHия. OпyблиkoBaH: "Poccийckaя ГaзeTa", №197, 6 ceHTябpя 2011 r. (Government of the Russian Federation. Resolution #725 iti August 31, 2011 On the Composition of the Territories Included into Each Time Zone and on the Procedures of Timekeeping in the Time Zones, as Well as on Abrogation of Several Resolutions of the Government of the Russian Federation. Nagbalin idi after 7 days following the day of the official publication).
- ^ Opisial iti amin a teritorio iti Ruso babaen ti Artikulo 68.1 iti Batay-linteg iti Ruso.
- ^ McColl, R. W., ed. (2005). Ensiklopedia ti heograpia ti lubong 1. N. Y.: Infobase Publishing. p. 1216 Agsurok ti
|pages=wenno
|at=(tulong). ISBN 0-8160-5786-9. Naala idi Pebrero 9, 2011.
- ^ V. Morozov. Dagiti Bitla iti San Petersburgo ken ti Panagsukog ti Nawatwatiwat a Europa. Instituto ti Panagsukisok ti Kappia ti Copenhagen. 2002. Ciaonet.org
- ^ "Panagbanbaniaga ti San Petersburgo / Ti Ermita". Geographia.com. Enero 6, 1990. Naala idi Enero 25, 2010.
- ^ Williams, Harold (1914). Rusia ti Tattao a Ruso. Pitman & Sons. p. 33.
- ^ a b Wilson, Derek (Enero 5, 2010). Peter the Great. Macmillan. p. 82. ISBN 9781429964678. Naala idi Pebrero 25, 2012.
- ^ Hughes, Lindsey (2004). Pedro ti Natan-ok: ti Biograpia. Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. p. 66. ISBN 0-300-10300-X.
- ^ "Pedro ken Pablo a Pagsammakedan". Saint-Petersburg.com. Naala idi Hunio 19, 2009.
- ^ "Konsulado Heneral ti Suesia – Suesia ken San Petersburgo". Swedenabroad.com. Oktubre 17, 2005. Naala idi Enero 6, 2009.
- ^ "San Petersburgo: Paris ti Amianan wenno Siudad ti Tultulang?," Ti Independiente. Hulio 8, 2006
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti San Petersburgo idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay San Petersburgo manipud idiay Wikivoyage
- San Petersburgo
- Dagiti dati a nailian a kapitolio
- Dagiti Banuar a Siudad iti Kappon ti Sobiet
- Dagiti naplano a kapitolio
- Dagiti aplaya a lugar a nataengan idiay Rusia
- Dagiti nataengan a lugar a nabangon idi 1703
- Dagiti puerto a siudad ken ili idiay Rusia
- Dagiti puerto a siudda ken ili idiay Baybay Baltiko
- Dagiti Tinawtawid a Lugar ti Lubong idiay Rusia


text:
Richard Stallman
Ni Richard Matthew Stallman (nayanak idi Marso 16, 1953) ti nangbangon iti tignay para iti nawaya a sopwer, ti gandat a GNU, ti Free Software Foundation, ken ti League for Programming Freedom. Isu ti nangimbento iti kapanunotan a copyleft tapno masaluadan dagiti panggep daytoy a tignay, ken tapno mapagtalinaed daytoy a kapanunotan iti nawaras a panagaramat iti GNU General Public License (Sapasap a Lisensia a Publico a GNU) para iti sopwer. Kas maysa a naisalsalumina a programmer, pinutarna ti adu a sopwer a pakairamanan ti GNU Emacs, GNU C Compiler, ken GNU Debugger. Nangrugi isuna iti Projecto a GNU idi Enero 5 1984. Binangonna ti Free Software Foundation idi Oktubre 1985.


text:
Liberalismo
Ti liberalismo (manipud ti Latin liberalis)[1] ket maysa a politikal a pilosopia wenno sangalubongan apanirigan a nabangon kadagiti kapanunotan ti waya ken panagpapada.[2] Dagiti liberal ket mangipakpatakderda kadagiti nawatiwat a waywaya kadagiti panirigan a maikaeddeng kadagiti pannakaawatda kadagitoy a pamunganayan, ngen sapasap nga agsupsuportada kadagiti kapanunotan a kas ti nawaya ken nasayaat a panagbutos, sibil a karkarbengan, wayawaya ti panagiwarnak, wayawaya ti relihion, nawaya a panaglaklako, ken ti karbengan ti biag, wayawaya, ken tagikua.[3][4][5][6][7]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Katulongan ti Latin a Diksionario ken Gramatika Unibersidad ti Notre Dame. Naala idi 2010-02-20.
- ^ Young, p. 39
- ^ Kathleen G. Donohue. Kinawaya manipud ti Panagkayat: Amerikano a Liberalismo ken ti Kapanunotan ti Aggatgatang (Baro a Panagadadal iti Amerikano nga Intelektual ken Kultural a Pakasaritaan). Unibersidad ti Johns a Pagmalditan. Naala idi 2007-12-31. "Tallo kaniada - wayawaya manipud ti panagbutbuteng, wayaway ti panagbitla, ken wayawaya ti relihion - ket nabayagen a kammasapulan ti liberalismo."
- ^ Ti Ekonomista, Tomo 341, Pabpablaak 7995-7997. Ti Ekonomista. Naala idi 2007-12-31. "Para kadagiti amin a tallo ket makibingbingay ti pammati iti liberal a kagimongan a kas ti naipalplawag dita ngato: ti maysa a kagimongan a mangitited ti naibatay ti linteg a gobierno (agturturay babaen dagiti linteg, a saan a babaen ti tattao) ken wayawaya ti relihion, panunot, panagiyebkas ken ekonomiko a pannakitignay; ti maysa akagimongan a ..."
- ^ Sehldon S. Wolin. Politika ken Panirigan: Panagtutuloy ken Panagpasayaat iti Lumaud a Politikal a Kapanunotan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. Naala idi 2007-12-31. "Bayat a ti liberalismo ket napukawen a kas maysa a publiko a naibagbaga nga ideolohia, daytoy ket nakatagtaginayon ti ti panagbukbukod iti... Ti kaaduan akankanayon kadagiti nadakdakamat a karbengan a mairaman ti kinawaya ti panagbitla, panagiwarnak, asemblia, relihion, tagikua, ken dagiti pamay-an a karbengan"
- ^ Edwin Brown Firmage, Bernard G. Weiss, John Woodland Welch. Relihion ken Linteg: Dagiti Bibliko-Hudaiko ken Islamiko a Perpektibo. Eisenbrauns. Naala idi 2007-12-31. "Saanen a nasken ti panangipalplawag ditoy kadagiti pundasion ken pamunganayan ti moderno a liberalismo, a mangiyunayunay kadagiti kapategan ti wayawaya ti konsiensia ken wayawaya ti relihion"
- ^ John Joseph Lalor. Cyclopædia ti Politikal a Siensia, Politikal nga Ekonomia, ken ti Politikal a Pakasaritaan ti Estados Unidos. Nabu Press. Naala idi 2007-12-31. "Ti demokrasia ket kabukbukodanna a mangikapet ti maysa aporma ti gobiernot: liberalismo, iti kinawaya ken dagiti aggaransia ti kinawaya. Dagitoy dua ket mabalinda nga agtunos; saanda nga agsuppiat, ngem dagitoy ket saanda nga agpadpada, wenno nasken a naikapet. Iti moral nga urnos, ti liberalismo ket isu ti kinawaya ti panagpanunot, a nabigbigan ken sinaysanay. Daytoy ket isu ti primordial a liberalismo, a kas ti kinawaya ti panagpanpanunot ket isu ti katan-okan kadagiti kawayaan. Ti tao ket saan a nawaya iti aniaman a degrado wenno iti animan a pakalawlawan ti tignay, no isu ket saan nga agpanpanunot a naikkan ti sagut iti pannakaammo. Ti kinawaya ti panagraem, ti kinawaya ti panagadal, ken ti kinawaya ti warnakan ket naala a kadagusan manipud ti kinawaya ti panagpanpanunot."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Liberalismo idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Liberalismo idiay Wikiquote


text:
Marxismo
Ti Marxismo ket maysa nga ekonomiko ken sosiopolitikal a sangalubongan a panirigan ken pamay-an ti sosioekonomiko a panagsukimat a naibatay ti materialista panangipatarus ti naipakasaritaan a panagrang-ay, ti dialektiko a panirigan ti sosial a panagbalbaliw, ken ti maysa a panagusig kadagiti klase a pannakibiang iti kaunegan ti kagimongan ket dagitipannakaipakatda kadagiti panagusig ken panagdillaw ti panagrang-ay ti kapitalismo. Idi tengnga aginggan ti naladaw a maika-19 a siglo, ti intelektual a panagrang-ay ti Marxism o idi ket inpayuna babaen dagiti dua nga Aleman a pilosopo, a ni Karl Marx ken Friedrich Engels. Dagiti Marxista a panagusig ken metolohia ken nakaimpluensia kadagiti adu a politikal nga ideolohia ken dagiti sosial a tignay kadagiti napalabas a pakasaritaan. Ti Marxismo ket buklenna ti maysa nga ekonomiko a teoria, ti sosiolohiko a teoria, ti [[Marxista a pilosopia|pilosopiko a pamay-an] ken ti rebolusionario a panirigan ti sosial a panagbalbaliw.[1] Awan ti naipatingga a Marxista a teoria; Ti Marxista a panagusig ket naipakaten kadagiti nadumaduma a suheto ken nabalbaliwanen kadagiti lasud ti dalan ti panagparang-ay tapno adda dagiti nadumaduma a teoria ti Marxista.[2]
Ti Marxismo ket naibatay iti materialista a pannkaaawat ti naigimongan a panagrang-ay, a nagal-ala manipud ti punto s a nagrugianna kadagiti kammasapulan a tignay ti ekonomia a kasapulan babaen ti kagimonagan ti tao tapno makaited kadagiti materiales a kasapulanna. Ti porma ti ekonomiko nga organisasion, wenno moda ti produksion, ket naawawat nga isu ti batayan manipud ti kaaduan ti dadduma a sosial a penomena — a mairaman dagiti sosial apannakibiang, politikal ken dagiti legado a sistema, moralidad ken ideolohia — a rimmuar (wenno babaen kadagiti kaaduan a naimpluensiaanda). Dagitoy a sosial a pannakibinag ket mangporma ti superestruktura, para iti pannakaporma ti ekonomiko a sistema a pangibatayan. No dagiti puersa ti produksion (a kangrunaan ti teknolohia) ket mapasayaat, dagiti adda a porma ti sosial nga organisasion ket agbalin a saan a nasayaat ken pasardenganna ti adu pay a panagprogreso. Dagitoy a saak a kinasayaat ket kabukbukodanda apagbalinen dagitoy a kas dagiti sosial a panagsuppiat iti porma ti salisal ti klase.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ sosial asiensia : Dagiti Marxista nga impluensia - Britannica Online Encyclopedia
- ^ Wolff and Resnick, Richard ken Stephen (Agosto 1987). Ekonomia: Ti Marxiano kontra ti Neoklasiko. Ti Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. 130. ISBN 0801834805. "Ti Marxiano a teoria (agmaymaysa) ket sinukatan dagiti Marxiano a teoria (ad-adu ngem maysa)."
- ^ Panagipadpada dagiti Sistema iti Duapulo ket Maysa a Siglo, 2003, babaen ni Gregory ken Stuart. P.62, Teoria ti Panagbalbaliw ni Marx. ISBN 0-618-26181-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Marxismo idiay Wikimedia Commons