text:
Ariwanas
Ti ariwanas ket mays a nawatiwat, a grabitasion a panakaibedbed a sistema a buklen dagiti bituen ken dagiti estelar a tidda, maysa a interestelar a pamay-an iti alingasaw ken tapok, ken nagruna ngem saan unay a maawawatan a komponente a pangpadasanna a nanaganan ti nangisit a banag.[1][2] Ti balikas nga ariwanas ket naala manipud iti Griego a galaxias (YaλaEίaς), literal a kayatna a sawen ket "nagatasan", ti maysa a panagreperensia ti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas. Dagiti kas pagarigan dagiti ariwanas ket sumakop manipud dagiti ansisit nga adda dagiti basbassit ngem sangapulo a riwriw(107) a bitbituen[3] aginggana kadagiti higante nga addaan dagiti ginasut a trilion (1014) a bitbituen,[4] a ti tunggal maysa ket palpalikmutanna ti bukod ti ariwanasna a tengnga iti masa.
Ti ariwanas ket agloan kadagiti nadumaduma a bilang dagiti bituen a sistema, dagiti bituen a rimpuok ken ti kita dagiti interestelar nga ulep. Iti nagbaetan dagitoy a banbanag ket ti maysa a naingpis nga interestelar a pamay-an iti alingasaw, tapok, ken dagiti kosmiko nga anaraar. Ti nangisit a banag ket agparang ti pannakaibilang para iti agarup a 90% iti masa kadagiti kaaduan nga ariwanas. Dagiti napalpaliiw a datos ket agipaltiing a dagiti nawatiwat unay a nangisit nga abot ket baka rumsuada iti tengnga kadagiti adu, wenno baka amin, nga ariwanas. Naipanunotan dagitoy a nagnangruna a mangiturturong iti aktibo a galaktiko a tengnga a mabirukan iti bugas kadagiti ariwanas. Ti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas ket agparang a mangisanglad iti maysa a kastoy a banag.[5]
Ti ariwanas ket naipakasaritaan a naikategoria segun kadagiti makitkita a sukogda; a kadaywan a maitudtudo kadagiti bukodda a makitkita a morpolohia. Ti kadaywan a porma ket ti eliptiko nga ariwanas,[6] nga adda ti basikaw nga immitlog a sukog a lawag a bariweswes. Dagiti agkusikos nga ariwanas ket nasukogda a kasla disko nga adda ti natapokan, nga agkilkillo a dagiti ima. Dagiti rinagis wenno karnarna a sukog ket naamammon dagitoy a kas dagiti rinagis nga ariwanas ken kadaywan a nagtaud manipud iti panaggulo babaen ti grabitasional a panagguyod kadagiti kaarubana nga ariwanas. Dagiti kastoy a pannakitignay a nagbaetan dagiti ariwanas, a mabalin a pagbanagan dagiti panagtitipon, a sagpaminsan nga inaramid ti naisangsangayan a panagpaadu dagiti aramid a panagporma ti bituen a magipapan dagiti agbettak a bituen nga ariwanas. Dagiti basbassit nga ariwanas ket awananda kadagiti nasupnet a patakder a maipadpatudo a kas dagiti rinagis nag ariwanas.[7]
Adda ngata dagiti agarup a 170 bilion (1.7 × 1011) nga ariwanas a mapalpaliiw a law-ang,[8][9] ken posible nga ad-adyu pay kadagiti nawatwatiwat a teoretiko a multiberso.[10] Kaaduan ket 1,000 to 100,000[11] a dagiti parsec iti diametro ken kadaywan a naisina babaen ti kaadayo iti urno s iti riwriw iti parsecs (wenno megaparsecs).[12] Ti Intergalaktiko a limbang (ti limbang a nagbaetan dagiti ariwanas) ket napnoda kadagiti naingpis nga alingasaw iti natimbengan a densidad iti basbassit ngem maysa nga atomo iti tunggal maysa a kubiko metro. Kaaduan kadagiti ariwanas ket naurnosda kadagiti pagurnosan iti asosasion nga ammo a kas dagiti grupo ken rimpuok, a daytoy ket, a kadawyan daytoy nga agbalin dagiti dakdakkel a nalatak a rimpuok. Iti kadakkelan a gantingan, dagitoy nga asosasion ket sapasap dagitoy a maur-urnos kadagiti sabanas ken pilamento, a napalikmutan babaen dagiti nakadakdakkel a vkodapsi.[13]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas nga ariwanas ket nagtaud iti Griego a termino para iti bukodtayo nga aríwánas, galaxias (YaλaEίaς, "milky one"), wenno kyklos ("sirkulo") galaktikos ("nagatasan")[14] para iti langana iti langit. Iti Griego a mitolohia,, ni Zeus ket inkabilna ti anakna a lalaki a naipasngay babaen ti mortal a babai, ti maladaga Herakles, iti suso ni Hera bayat nga isu ket nakaturturog tapno ti maladaga ket inumenna ti nadiosan a gatas ti mortal a babai ken iti gapu daytoy ket agbalinto a saan a matay. Ni Hera ket nakariing bayat nga agsussuso ken nakitana nga agayaywan ti dina ammo a maladaga: induronna ti maladaga ken pimmsuak ti gatasna iti rabii a langit, a nagpataud daytoy ti nakusnaw a lawag a natawtawaganen a kas ti Nagririmpuok a Bitbituen.[15][16]
Iti astronomiko a literatura, ti naipadakkel a balikas ti 'Ariwanas' ket maus-usar a mangitudo ti bukodtayo nga ariwanas, ti Nagririmpuok a Bitbituen, tapno mailasin manipud kadagiti bilion a sabsabali nga ariwanas. Ti Ingles a termino a Milky Way ket masurot manipud iti sarita babaen ni Chaucer:
"See yonder, lo, the Galaxyë
Which men clepeth the Milky Wey,
For hit is whyt."— Geoffrey Chaucer. Ti Balay iti Dayaw, c. 1380.[14]
Idi inaramid ni William Herschel ti bukodna a katologo dagiti nauneg a banag iti langit idi 1786, isu ket nagusar tinagan a agkusikos a nebulosa para kadagiti naisangayan a banag aka ti M31. Dagitoy ket mabigbiganto a dagiti nakadakdakkel a nagtitiponan dagiti bitbituen, idi ti husto a kaadayo dagitoy abanag ket narugian a maiyamanan, ken materminodanto a ka dagiti iisla a law-ang. Nupay kasta, ti balikas a Law-ang ket naawawatan a ti kayatna a sawen ket ti intero nga irurumsua, so nga daytoy nga insao ket saan unayen a maus-usar ken dagiti banbanag ket nagbalin nga ammo a kas dagiti ariwanas.[17]
Panagpalpaliiw a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti realisasion a datayo ket agtaeng iti maysa nga ariwanas, ken adda idi, iti kinapudno, nga adda dagiti sabsabali nga ariwanas, dagiti paralelo a panakaduktalan a naaramid a maipanggep ti Nagririmpuok a Bitbituen ken dagiti dadduma a nebula iti rabii a langit.
Nagririmpuok a Bitbituen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Griego a pilosopo a ni Democritus (450–370 BC) ket nagipaltiing a dagiti naraniag a banda iti rabii a langit a tinawtawagan a Nagririmpuok a Bitbituen ket baka buklen dagiti adayo a bitbituen.[18] Aristoteles (384–322 BC), nupay kasta, namatmati a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket naaramid babaen ti "ti panaggangat iti immapuy a panagisang-aw kadagiti bituen a dagitoy ket dadakkel, adu ken nagiinnnasidegda" ken ti "panaggangat ket maaramid idiay ngato a paset iti tangatang, idiay rehion iti lubong nga agtultuloy kadagiti panaggunay dagiti nainlangitan."[19] Ti Neoplatonista a pilosopo a ni Olympiodorus the Younger (c. 495–570 AD) ket sientipiko idi a kritiko iti daytoy a kapanunutan, a sumupsupiat a no ti Nagririmpuok a Bitbituen ket sublinario daytoy ket nasken nga agparang a sabali kadagiti sabsabali a panawen ken luglugar iti Daga, ken daytoy ket nasken nga adda iti paralahe, na daytoy ket awan. Iti panunutna, ti Naririmpuok a Bitbituen ket maysa a nailangitanl. Daytoy a kapanunotan ket kalpasanto a makaimpluensia iti Islamiko a lubong.[20]
Segun kenni Mohani Mohamed, ti Arabiano nga astronomo a ni Alhazen (965–1037) ket nagaramid ti immuna a panagpalpaliiw ken panagrukod paralahe ti Nagririmpuok a Bitbituen,[21] ken isu ket "naikeddengna a ti gapuanan ti Nagririmpuok a Bitbituen ket awan ti paralahe, adayo unay iti Daga ken saan a tagikuaen ti tangatang."[22] Ti Persiano nga astronomo a ni Abū Rayhān al-Bīrūnī (973–1048) ket nagipaltiing a ti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas ket dagiti "umnong dagiti adu a tidda iti masna iti nebulosa a bitbituen."[23][24] Ti Andalusian nga astronomo a ni Ibn Bajjah ("Avempace", d. 1138) ket nagipaltiing a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket naaramid kadagiti adu a bitbituen a gangani nga agaasideg ken agparang ngaagtultuloy nga imahen gapu ti nagbanagan ti to be a repraksion manipud kadagiti sublunario a materiales,[19][25] a nagdakamat kadagiti panagpalpaliiwna iti pangsilpo iti Hupiter ken Marte a kas ebidensia iti daytoy nga irurumsua no ti dua a banag ket aginnasidegda.[19] Idi maika-14 a siglo, ti Taga-Siri a naipasngay a ni Ibn Qayyim Al-Jawziyya ket nagipaltiing a ti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas ket "reprep dagiti babassit a bitbituen a naipenpen iti maysa a globo dagiti natalinaed a bitbituen".[26]
Ti pudno a paneknek ti Nagririmpuok a Bitbituen a buklen dagiti adu a bitbituen ket manipud idi 1610 idi ni Galileo Galilei ket nagusar ti maysa a teleskopio tapno maadalna ti Nagririmpuok a Bitbituen ken naduktalanna a daytoy ket buklen dagiti adu unay a bilbilang dagiti nakusnaw a bitbituen.[27] Idi 1750 ni Thomas Wright, iti bukodna a Maysa a kasisigud wenno baro a hipotesis iti Law-ang, ket nagsirmata a (napudno) ti ariwanas ket mabalin a agliklikmut a bagi dagiti nawatiwat a bilbilang dagiti bituen a tinengtengngel babaen ti grabitasional a puersa, a kaparis ti sistema a solar iti dakdakkel a gantingan. Ti nagbanagan dagiti disko dagiti bitbituen ket makita a kas banda iti langit manipud iti perspektibo iti uneg ti disko.[28] Iti maysa a tratado idi 1755, ni Immanuel Kant inpasayaatna ti kapanunotan ni Wright a maipanggep ti patakder iti Naririmpuok a Bitbituen.
Ti immuna a panagpadas ti panagipalpalawag ti sukog iti Nagririmpuok a Bitbituen ken ti puestona iti Init ket inaramid ni William Herschel idi 1785 babaen ti naannad a panagbilang dagiti bituen kadagiti sabsabali a rehion iti langit. Isu ket napakataud iti diagrama iti sukog iti ariwanas iti sistema a solar nga asideg ti tengnga.[29] A nagusar iti napasayaat nga arngian, ni Kapteyn idi 1920 ket nakasangpet iti ladawan iti bassit nga (diametto ti agarup a 15 kiloparsecs) basikaw nga immitlog nga ariwanas nga adda ti Init nga asideg ti tengnga. Ti sabali pay a pamay-an ket babaen ni Harlow Shapley a naibatay ti panagkatologo dagiti globular a rimpuok a nagiturong daytoy ti naisangsangayan a sabali a ladawan: ti maysa a dalumpinas a disko nga adda ti diametro ti agarup a 70 kiloparsecs ken ti Init ket adayo manipud iti tengnga.[28] Dagitoy dua a panagusig ket napaay ti panangala ti panagsagepsep iti lawag babaen ti interestelar a tapok nga adda ti galaktiko a dalumpinas, ngem kalpasan ni Robert Julius Trumpler ket inbilangna daytoy a nagbanagan idi1930 babaen ti panagadalna dagiti nalukatan a rimpuok, ti agdama a ladawan ti bukod tayo nga ariwanas, ti Nagririmpuok a Bitbituen, ket rimsua.[30]
Pannakailasin manipud kadagiti sabali a nebulosa[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-10 a siglo, ti Persiano nga astronomo, a ni Abd al-Rahman al-Sufi (naamammoan iti laud a kas ni Azophi), ket nangaramid ti kasapaan a nairehistro a panagpalpaliiw iti Andromeda nga Ariwanas, a nangipalpalawag a daytoy ket "bassit nga ulep".[31] Ti Andromeda nga Ariwanas ket nawaya a naduktalan manen babaen ni Simon Marius idi 1612.[31] Ni Al-Sufi ketnainagananna pay ti Dakkel a Magallanes nga Ulep, a makita daytoy manipud idiay Yemen, ngem saan a makita idiay Isfahan; daytoy ket saan a nakita dagiti Europeano aginggana idi nagbaniaga ni Magellan idi maika-16 a siglo.[32][33] Dagitoy ti immuna nga ariwanas a saan a ti Nagririmpuok a Bitbituen a napalpaliiw manipud iti Daga. Ni Al-Sufi ket nagipablaak kadagitoy a panagsukusokna iti librona a Libro dagiti Natalinaed a Bituen idi 964.
Idi 1750 ni Thomas Wright, iti bukodna a Maysa a kasisigud a teoria wenno baro a hipotesis iti Law-ang, naisipanna (a husto) a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket nadalumpinas a disko dagiti bituen, ken adda dagiti nebulosa a makita iti rabii a langit ket mabalin a dagiti sabsabali a Naririmpuok a Bitbituen.[28][34] Idi 1755, ni Immanuel Kant ket nangipaammo ti termino nga "isla a law-ang" para kadagitoy a adayo a nebulosa.
Ti pakaipanan ti maika-18 a siglo, ni Charles Messier ket nagumnong ti maysa a katologo a naglaon kadagiti 109 a karanigan a nebulosa (nainlangitan a banbanag nga agparang a kasla nebulosa), kalpasan daytoy ket sinaruno ti dakdakkel a katologo dagiti 5,000 a nebulosa nga inurnong babaen ni William Herschel.[28] Idi 1845, ni Apo Rosse ket nagaramid ti maysa a baro a teleskopio ken nakabael a nangilasin ti paggiddiatan ti basikaw nga immitlog ken agkusikos a nebulosa. Isu ket nakabael pay a nakakita ti agmaymaysa a punto a nagtaudan kadagitoy a nebulosa, a daytoy ket nangted ti panagpasingked kadagiti nasapa kapanunutan ni Kant.[35]
Idi 1912, ni Vesto Slipher ket nagaramid kadagiti espektrograpiko a panagadal kadagiti karanigan a nagkusikos a nebulosa tapno maikeddengna no dagitoy ket naaramid manipud kadagiti kimiko a manamnama kadagiti planetario a sistema. Nupay kasta, ni Slipher ket naduktalanna a ti nagkusikos a nebulosa ket adda dagiti nagato a nalabbaga panagsukat, a daytoy ket mangitudo a dagitoy ket umadadayo iti naparpardas a gatad ngem ti panagtalaw a kinapardas ti Naririmpuok a Bitbituen. Nga isu ngarod a dagitoy ket saan a naibedbed ti grabidad ti Nagririmpuok a Bitbituen, ken dagitoy mabalin a saan a paset iti ariwanas.[36][37]
Idi 1917, ni Heber Curtis ket nakapalpaliiw ti nova a S Andromedae ti kaunegan ti "Nalatak nga Andromeda Nebulosa" (a kas ti Andromeda nga Ariwanas, ti Messier a banag a M31, nga ammo). Iti panagbirbirukna kadagiti potograpiko a rehistro, isu ket nakabiruk pay kadagiti 11 a nova. Ni Curtis ket napaliiwna a dagiti nova ket, iti katimbengan, a 10 kinadakkel a nakuskusnaw ngem dagiti rimsua iti bukodtayo nga ariwanas. A kas ti nagbanagan daytoy isu ket nakapabael a nakaaramid ti panagkarkulo ti kaadayo kadagiti 150,000 a parsec. Isu ket nagipatakder kadagiti makunkuna a "isla a law-ang" a hipotesis, nga agibagbaga a ti agkusikos a nebulosa ket dagiti nawaya nga ariwanas.[38]
Idi 1920 ti nakunkuna a Nalatak a Suppiat ket naaramid a naggiddiatan ni Harlow Shapley ken Heber Curtis, ti kaipapanan ti kasasaad iti Nagririmpuok a Bitbituen, ti agkusikos nebulosa, ken dagiti rukod iti law-ang. Tapno masuportaranna iti daytoy a pangtunton a ti Nalatak nga Andromeda Nebulosa ket maysa nga akin-ruar nga ariwanas, ni Curtis ket nagisurat a ti langa dagiti nagisit a bet-ang a kapadpada dagiti tapok nga ulep idiay Naririmpuok a Bitbituen, ken ti pay naisangsangayan a Doppler a panagsukat.[39]
Daytoy a banag ket naipatingga a naikeddeng idi nasapa a panawen ti 1920. Idi 1922, ti astronomo a ni Ernst Öpik ket nagited ti kaadayo a panangikeddeng a nagsuporta ti teoria a ti Andromeda Nebulosa ket maysa nga adayo a naisangsangayan a galaktiko a banag.[40] Ti panagus-usar ti 100 a pulgada a Bantay Wilson a teleskopio, ni Edwin Hubble ket nakapabael a mangsulbar dagiti akin-ruar a paset dagiti agkusikos a nebulosa a kas urnong dagiti nagmaymaysa a bituen ken nanginagan kadagiti Cepheid a panagdumaduma, a daytoy ket nangpalubos kaniana ti panagkarkulo ti kaadayo dagiti nebulosa: dagitoy ket adayoda unay nga sabali a paset iti Naririmpuok a Bitbituen.[41] Idi 1936 ni Hubble nagpataud ti maysa a pannakaidasig ti sistema para kadagiti ariwanas a maus-usar iti tatta pay nga aldaw, ti Hubble a panagsasaruno.[42]
Moderno a panagsukisok[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1944, ni Hendrik van de Hulst ket nagipadto a ti mikroaanda a radision iti kaatiddog ti allon iti 21 sm a nagbanagan manipud iti interestelar nga atomiko a hidroheno nga alingasaw;[43] daytoy a radiasion ket napaliiw idi 1951. Daytoy a radiasion ket nangpalubos para iti naiparang-ay a panagdal ti Ariwanas ti Naririmpuok a Bitbituen, gapu ta daytoy ket saan a naapektaran babaen ti panagsspsep ti tapok ket ti bukod a Doppler a panagsukat ket mabalin nga usaren ti panangimapa dagiti panaggunay ti alaingasaw idiay Ariwanas. Dagitoy a panagpalpaliiw ket nangiturong ti postulasion iti agtaytayyek a baras a patakder iti tengnga ti Ariwanas.[44] Nga adda dagiti napasayaat a radio a teleskopio, ti alingasaw a hidroheno ket mabalin a masurot kadagiti sabsabali nga ariwanas
Idi panawen ti 1970 naduktalan kadagiti panagadal ni Vera Rubin iti kapardas ti panagtayyek iti alingasaw kadagiti ariwanas nga adda dagiti dagup a makita a masa ket (manipud kadagiti bituen ken alingasaw) saan nga husto ti panakaibilang para iti pardas iti agtaytayyek nga alingasaw. Daytoy a problema ti ariwanas a panagtayyek ket naikapanunotan a naipalpalawag babaen ti kaadda kadagiti adu a kantidad iti saan a makita a nangisit a banag.[45][46]
Iti rugi ti panawen ti 1990, ti Hubble a Teleskopio ti Limbang ket nakapataud kadagiti napasayaat a panagpalpaliiw. Ken dagiti pay nadumaduma a banbanag, daytoy ket nangipatakder a ti napukaw a nangisit a banag iti bukod tayo nga ariwanas ket saan a buklen laeng dagiti nakusnaw ken babassit a bituen.[47] Ti Hubble a Nauneg a Lugar, ti maysa nga atiddog unay a panangiparang iti maysa nga awan ti linaon a paset iti langit, ket nakaited ti ebidensia nga adda dagiti agarup a 125 bilion (×1011) nga ariwanas iti law-ang. 1.25[48] Ti panagpasayaat ti teknolohia ti panagduktal ti espektra a saan a makita ti tao (radio a telekopio, inpraroho a kamera, ken x-ray a teleskopio) ket mangpalubos ti panagduktal kadagiti sabsabali nga ariwanas a saan a maduktalan babaen ti Hubble. A naisangsangayan ti, panagsukisok ti ariwanas idiay Pagliklikan a Sona (ti rehion iti langit a nalapdanbabaen ti Naririmpuok a Bitbituen) ket nagpakita kadagiti adu a baro nga ariwanas.[49]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sparke & Gallagher III 2000, p. i
- ^ Hupp, E.; Roy, S.; Watzke, M. (2006-08-12). "NASA ket Nakabiruk kadagiti Paneknek iti Nangisit a Banag". NASA. Naala idi 2007-04-17.
- ^ "Panangilukasan iti Virgo nga Ansisit nga Ariwanas". ESO. 2000-05-03. Naala idi 2007-01-03.
- ^ Uson, J. M.; Boughn, S. P.; Kuhn, J. R. (1990). "Ti tengnga nga ariwanas iti Abell 2029 – Ti maysa a daan nalatak a higante". Siensia. 250 (4980): 539–540. Bibcode:1990Sci...250..539U. doi:10.1126/science.250.4980.539.
- ^ Finley, D.; Aguilar, D. (2005-11-02). "Dagiti astronomo ket nakaala ti kaasitgan a pannakakita itiMisterioso a Bugas ti Nagririmpuok a Bitbituen". Obserbatorio ti Nailian a Radio nga Astronomia. Naala idi 2006-08-10.
- ^ Hoover, A. (2003-06-16). "Dagiti UF nga Astronomo: Ti Law-ang Nasimsimple Bassit ngem ti Nanamnama". Hubble News Desk. Naala idi 2011-03-04. Based upon:
- Graham, A. W.; Guzmán, R. (2003). "HST Potometrio dagiti Ansisit nga Basikaw nga Immitlog nga Ariwanas idiay Coma, ken ti Panagipalpalawag para iti naipasingked a Patakder a Dikotomia a nagbaetan ti Ansisit ken Naraniag a Basikaw nga Immitlog nga Ariwanas". Astronomiko a Warnakan. 125 (6): 2936–2950. Bibcode:2003AJ....125.2936G. arXiv:astro-ph/0303391. doi:10.1086/374992.
- ^ Jarrett, T. H. "Near-Infrared Galaxy Morphology Atlas". Instituto ti Teknolohia ti California. Naala idi 2007-01-09.
- ^ Gott III, J. R. (2005). "Mapa iti law-ang". Astropisikal a Warnakan. 624 (2): 463–484. Bibcode:2005ApJ...624..463G. arXiv:astro-ph/0310571. doi:10.1086/428890.
- ^ Mackie, G. (2002-02-01). "Ti panagkita ti Law-ang iti maysa a bukel iti Taranaki a Darat". Unibersidad ti Swinburne. Naala idi 2006-12-20.
- ^ Ti Pabrika iti Kinapudno David Deutsch – 2011
- ^ "Ti Kadakkelan a Nailadawan nga Ariwanas ni Hubble ket Mangidaton ti Baro a Nangato a Panagilawlawagan a Panakakita". NASA. 2006-02-28. Naala idi 2007-01-03.
- ^ Gilman, D. "Dagiti Ariwanas: Isla dagiti Bitbituen". NASA/WMAP. Naala idi 2006-08-10.
- ^ "Rimpuok ti Arwanas ken Dakkel a Gantingan a Patakder". Unibersidad ti Cambridge. Naala idi 2007-01-15.
- ^ a b Harper, D. "galaxy". Online Etymology Dictionary. Naala idi 2011-11-11.
- ^ Waller & Hodge 2003, p. 91
- ^ Koneãn˘, Lubomír. "Emblematiko, Agrikultura, ken Mitograpia Ti Nagtaudan ti Nagririmpuok a Bitbituen" (PDF). Akademia dagiti Siensia iti Republika ti Tseko. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi Hulio 20, 2006. Naala idi 2007-01-05.
- ^ Rao, J. (2005-09-02). "Sukisuken ti Pagturayan ti Pumapana". Space.com. Naala idi 2007-01-03.
- ^ Plutarch (2006). Ti Kompleto nga Obra Tomo 3: Dagiti Salaysay ken Nadumaduma. Kapitulo 3: Echo a Biblioteka. p. 66. ISBN 978-1-4068-3224-2.
- ^ a b c Montada, J. P. (2007-09-28). "Ibn Bajja". Stanford nga Ensiklopedia iti Pilosopia. Naala idi 2008-07-11.
- ^ Heidarzadeh 2008, pp. 23–25
- ^ Mohamed 2000, pp. 49–50
- ^ Bouali, H.-E.; Zghal, M.; Lakhdar, Z. B. (2005). "Pannakaidayeg iti Optikal a Penomena: Panangipatakder ti Immuna a Ibn Al-Haytham a Pagobraan iti Potograpia" (PDF). Ti Edukasion ken Panagsanay kadagit Optiko ken Potoniko a Komperensia. Naala idi 2008-07-08.
- ^ O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni", MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews.
- ^ Al-Biruni 2004, p. 87
- ^ Heidarzadeh 2008, p. 25, Table 2.1
- ^ Livingston, J. W. (1971). "Ibn Qayyim al-Jawziyyah: Ti Maika-14 a siglo a Salaknik iti Astrolohiko a Pannakailangitan ken Alkemiko a Transmutasion". Warnakan iti Amerikano nga Oriental a Kagimongan. 91 (1): 96–103 [99]. JSTOR 600445. doi:10.2307/600445.
- ^ O'Connor, J. J.; Robertson, E. F. (Nobiembre 2002). "Galileo Galilei". Unibersidad ti St. Andrews. Naala idi 2007-01-08.
- ^ a b c d Evans, J. C. (1998-11-24). "Ti Ariwanas tayo". Unibersidad ti George Mason. Naala idi 2007-01-04.
- ^ Paul 1993, pp. 16–18
- ^ Trimble, V. (1999). "Robert Trumpler ken ti (Awan) panakasarang iti Limbang". Pakdaar iti Amerikano nga Astronomiko a kagimongan. 31 (31): 1479. Bibcode:1999AAS...195.7409T.
- ^ a b Kepple & Sanner 1998, p. 18
- ^ "Abd-al-Rahman Al Sufi (Disiembre 7, 903 – Mayo 25, 986 A.D.)". Observatoire de Paris. Naala idi 2007-04-19.
- ^ "Ti Dakkel a Magalanes nga Ulep, LMC". Observatoire de Paris. Naala idi 2007-04-19.
- ^ Kitaen ti inadaw a sinao manipud iti Maysa a kasisigud a teoria wenno baro a hipotesis iti Law-ang ni Wright idiay Dyson, F. (1979). Panagdisturbo ti Law-ang. Pan a Liblibro. p. 245. ISBN 0-330-26324-2.
- ^ Abbey, L. "Ti Konde iti Rosse ken ti Lebiatano iti Parsontown". Naala idi 2007-01-04.
- ^ Slipher, V. M. (1913). "Ti raniag a kinapardas iti Andromeda a Nebulosa". Pakdaar ti Lowell nga Obserbatorio. 1: 56–57. Bibcode:1913LowOB...2...56S.
- ^ Slipher, V. M. (1915). "Spektrograpiko a Panagpalpaliiw iti Nebulosa". Nadayeg nga Astronomia. 23: 21–24. Bibcode:1915PA.....23...21S.
- ^ Curtis, H. D. (1988). "Dagiti nova iti Agkusikos a Nebulosa ken ti Teoria nga Isla a Law-ang". Dagiti Pablaak iti Astronomiko a kagimongan iti Pasipiko. 100: 6. Bibcode:1988PASP..100....6C. doi:10.1086/132128.
- ^ Weaver, H. F. "Robert Julius Trumpler". Nailian nga Akademia dagiti Siensia ti Estados Unidos. Naala idi 2007-01-05.
- ^ Öpik, E. (1922). "Maysa a karkulo iti kaadayo iti Nebulosa". Astropisikal a Warnakan. 55: 406. Bibcode:1922ApJ....55..406O. doi:10.1086/142680.
- ^ Hubble, E. P. (1929). "Ti agkusikos a nebulosa a kas maysa a nailangitan a sistema, Messier 31". Astropisiskal a Warnakan. 69: 103–158. Bibcode:1929ApJ....69..103H. doi:10.1086/143167.
- ^ Sandage, A. (1989). "Edwin Hubble, 1889–1953". Warnakan iti Naarian a Kagimongan ti Astronomiko iti Kanada. 83 (6). Naala idi 2007-01-08.
- ^ Tenn, J. "Hendrik Christoffel van de Hulst". Estado a Unibersidad ti Sonoma. Naala idi 2007-01-05.
- ^ López-Corredoira, M. (2001). "Panagbirbiruk para iti nadalumpinas a Galaktiko a baras ken singsing idiay DENIS". Astronomia ken Astropisika. 373 (1): 139–152. Bibcode:2001A&A...373..139L. arXiv:astro-ph/0104307. doi:10.1051/0004-6361:20010560.
- ^ Rubin, V. C. (1983). "Nangisit a banag kadagiti agkusikos nga ariwanas". Sientipiko nga Amerikano. 248 (6): 96–106. Bibcode:1983SciAm.248...96R. doi:10.1038/scientificamerican0683-96.
- ^ Rubin, V. C. (2000). "Sangagasut a Tawen dagiti Agtaytayyek nga Ariwanas". Dagiti Pablaak iti AStronimiko a Kagimongan iti Pasipiko. 112 (772): 747–750. Bibcode:2000PASP..112..747R. doi:10.1086/316573.
- ^ "Ti Hubble Nagpaay ti Pangyuna a Panagilawlawag para iti Nangisit a Banag". Hubble News Desk. 1994-10-17. Naala idi 2007-01-08.
- ^ "Mano pay ti kaadu dagiti ariwanas?". NASA. 2002-11-27. Naala idi 2007-01-08.
- ^ Kraan-Korteweg, R. C.; Juraszek, S. (2000). "Panagmapa dagiti Nailemmeng a Law-ang: Ti panakaiwarwaras ti ariwans idiay Pagliklikan a Sona". Dagiti Pablaak iti Astronomiko a Kagimongan iti Australia. 17 (1): 6–12. Bibcode:1999astro.ph.10572K. arXiv:astro-ph/9910572.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Al-Biruni (2004). The Book of Instruction in the Elements of the Art of Astrology. R. Ramsay Wright (transl.). Kessinger Publishing. ISBN 0-7661-9307-1.
- Belkora, L. (2003). Minding the Heavens: the Story of our Discovery of the Milky Way. CRC Press. ISBN 0-7503-0730-7.
- Bertin, G.; Lin, C.-C. (1996). Spiral Structure in Galaxies: a Density Wave Theory. MIT Press. ISBN 0-262-02396-2.
- Binney, J.; Merrifield, M. (1998). Galactic Astronomy. Princeton University Press. ISBN 0-691-00402-1. OCLC 39108765.
- Dickinson, T. (2004). The Universe and Beyond (4th nga ed.). Firefly Books. ISBN 1-55297-901-6. OCLC 55596414.
- Heidarzadeh, T. (2008). A History of Physical Theories of Comets, from Aristotle to Whipple. Springer. ISBN 1-4020-8322-X.
- Kepple, G. R.; Sanner, G. W. (1998). The Night Sky Observer's Guide, Volume 1. Willmann-Bell. ISBN 0-943396-58-1.
- Mohamed, M. (2000). Great Muslim Mathematicians. Penerbit UTM. ISBN 983-52-0157-9. OCLC 48759017.
- Paul, E. R. (1993). The Milky Way Galaxy and Statistical Cosmology, 1890–1924. Cambridge University Press. ISBN 0-521-35363-7.
- Sparke, L. S.; Gallagher III, J. S. (2000). Galaxies in the Universe: An Introduction. Cambridge University Press. ISBN 0-521-59740-4.
- Van den Bergh, S. (1998). Galaxy Morphology and Classification. Cambridge University Press. ISBN 0-521-62335-9.
- Waller, W. H.; Hodge, P. W. (2003). Galaxies and the Cosmic Frontier. Harvard University Press. ISBN 0-674-01079-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kategoria:Ariwanas iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Koronadal
Ti Siudad ti Koronadal ket maysa a maika-3 a klase a klase a siudad iti probinsia ken isu ti kapitolio iti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Koronadal ket nabingbingay a politikal iti 27 a barbaranggay.[2]
- Assumption (Bulol)
- Avanceña (Bo. 3)
- Cacub
- Caloocan
- Carpenter Hill
- Concepcion (Bo. 6)
- Esperanza
- General Paulino Santos (Bo. 1)
- Mabini
- Magsaysay
- (Bo. 4)
- Paraiso
- Zone I (Pob.)
- Zone II (Pob.)
- Zone III (Pob.)
- Zone IV (Pob.)
- Rotonda
- San Isidro
- San Jose (Bo. 5)
- San Roque
- Santa Cruz
- Santo Niño (Bo. 2)
- Sarabia (Bo. 8)
- Zulueta (Bo. 7)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abagatan a Cotabato". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Abagatan a Cotabato". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Agpanunottay man met ita a kalgaw kadagiti positibo a banag a mangibalat kadagiti upay ken sennaay tapno agnanayon a nabunga dagiti amin a ganuattayo.
Iti daytoy a panawen ti moderno a panagbiag, adu pay la ti agbibiag iti sidong dagiti kadaanan a pammati ken kaugalian. Kas iti kaadda iti siding iti pagayusan ti lua. Malas kano daytoy. Babaluen ti babai nga addaan iti siding a kastoy.
Mabalin a kunam, kailian, apay, uso pay ‘ya dayta a pammati idi ugma ita a panawen ti komputer?
Mayatka man wenno madika, adda latta dagiti mamati itoy. Narigat nga iwagat dagiti nakaisigudan. Ngem no maminsan, adda met pagsayaatanda ta agserbida a kas timon iti nadalluyon a taaw ti biag.
Nupay kasta, agbaliw ken dumur-as ti biag. Daytoy ti gapuna a dagiti negatibo a nakaisigudan a pammati ket pagbalintayo koma ketdi a positibo. Iti daytoy a wagas, saan a mailuod wenno mailumlom iti “kasipngetan” a puon ti saan a pagdur-asan ti biagtayo.
Kas koma ti napasamak ken ni Janice. Kaarrubami daytoy idiay Pangasinan. Napintas a balasang ni Janice. Agtayag iti walo a kadapan ken walo a pulgada. Kasla natubtubay ti pammagina. Pagatsiket ti nasileng ken nakangisngisit a buokna. Nakarimrimat dagiti matana ken makaay-ayo ti wayas a kallidna iti kannigid a pingpingna. Naragsak a kasarsarita. Saan a pikon a kas kadagiti dadduma.
No agtungtungtongkami ket maikawak a kuldingen ti nalamuyot a bakrangna wenno ti makakuriente a bakrangna wenno ti makakuriente a barbonan a takiagna, sumipat met wenno kumuddot iti baballing, sika. Ayna, malipatak a saan ni kumander ken dagiti nakaikamangak no malang-abko ti sabong ti kalgaw nga agtaud kenkuana. Iti dayta nga isem ken pammagi, makulding la ketdi ti rikna ti uray asino a lalaki nga agarapaap.
Ngem addda dakkel a parikut ni Janice: awan a pulos ti agarem kenkuana. Dandanin maungpot ni Janice dagiti aldaw iti kalendario ngem awan ti agarem kenkuana.
Iti naminsan nga ummong iti purok, dinamagko kadagiti babbaro no apay a lislisianda nga armen ni Janice.
Sangsangkamaysada a nangibaga a mangibalo kano ni Janice ta adda sibibiag a sallapiding iti kannigid a mumukatanna. Kasla balatong ti kadakkel ti sidingna.
Nagsanamtekak iti dayta a naammuak. Ay, uray idi ubingak pay, pammati daytan dagiti lallakay ken babbaket a no adda siding iti pagayusan ti lua, babaluen ti babai.
Kasta met dagiti babbaro ditoy, mamatida a malas ti makaasawa ken ni Janice. Diak mababalaw dagiti babbaro. Ania ti gunggonam a mangasawa iti napintas no mataykanto met laeng iti mabiit? Apagbiit a langit, agtangadkan iti barsanga? Bay-amon nga armen ni Janice!
No dadduma, addan sa kinaagpaysona a nadaras a mabalo ti adda sidingna iti baba ti nagsulian ti matana. Kas ken ni Maribeth a kaarrubami sadiay Ilokos.
Nasapa a naasawaan ni Maribeth, agtawen la iti sweet sixteen a kuna. Kontraktor ti balay ti nakaasawa kenkuana.
Awan ti maipilaw iti asawa ni Maribeth. Dakkel ti masapulanna. Dakkel ti pinatakderna a balayda a ninamnamada a dua a pagtatarayanto ti lima nga ubbing.
Maysa nga aldaw, bayat ti panangtarabay ni Andy dagiti ubbingna iti baba ti mahalhaloblak a dua a kadsaaran a balay idi napugsat ti kawayan a pagtaktakderan ti maysa a trabahador bayat ti panagpalitadana. Naitupak iti ulo ni Andy ti kawayan ket awanen ti angesna a naidanon iti ospital.
(Maigibusto)


text:
Calayan, Cagayan
Ti Calayan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas. Masarakan ti Calayan iti nagbeddengan ti ili ti Aparri, Cagayan ken ti probinsia ti Batanes, iti Baybay Abagatan Tsina. Dagitoy ket isla a naaramid iti puraw a darat ken natitirad a bato.
Naggapu iti Ibanag a balikas ti "calayaan" a kayatna a sawen ket "adu a laya."
Ti Calayan ket isu ti maika-29 nga ili ti Cagayan.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Calayan ket nabingbingay a politikal iti 12 a barbaranggay.[2]
- Cabudadan
- Balatubat
- Dadao
- Dibay
- Dilam
- Magsidel
- Naguilian
- Poblacion/Centro I
- Babuyan Claro
- Centro II
- Dalupiri
- Minabel
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cagayan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Rusngiit nga uray la gumigis
Arutittit nga sumaplit arigem palsiit
Ngem no talyawem iti aglawlawmo ikit
Awan sabali no di ni Johnny, inka masirit.
Kabayatan iti nagkaado a sagubanitna
Agsusukot, agtutupatop, agsasanga
Maalananto payla’t aggarakgak, agkatawa
Uray na la itangad-tangad, natnag gayam pustiso na.
Arak ti maysa nga inna pangliwliwa
Pammigat, pangngaldaw,pangrabii isu’t danumna
No kastigarem, pampaimas pangan kunaen na kenka
“Ket di mo paylang ilabay”, inka isungbat, ay sultakennaka.
Intunno makaadon, isaganam da bagin
Di mapugsatan ti sao, karyarenna amin
Dayta ni Johnny, katatao na’t managbabain
Ngem no makainom, Diyos ko, mangibabain.
Kiwar ditoy, pinggit dita, dayta’t inna iyul-ulo
Nalaing nga umanunsyo, uray pinagbulan ti baket a kubbo
Ipustananto pay amin a di mangan-ano
Ngem no naatap ni gasat, agtinnagton a tuyo tay adobo.
Awan la’t di awan, tila adda paylang inda masangsango
Siam ti nagsasaruno, adda pay ubba nga agsussuso
Di payen mapunas a buteg, agkaraiwara nga isbo
Ngem no simmangbay da rabiin, dayta manen Apo, otso-otso.
Kastoy ti kasasaad iti kaaduan a Pilipino
Nakakatkatawa a kunaem ngem isu’t pudno
Narway unay inda panagsarak ti rag-o
Sadanto laeng mautob iti nasayaat,
dimmagadanton ken dimmapo.
ARIEL “Bhonj_” AGNGARAYNGAY, is a native of Solsona, Ilocos Norte and a third-year Civil Engineering Student in MMSU.


text:
VIGAN CITY – Dua a balay sadiay Barangay III ditoy siudad ti nauram idi malem ti Disiembre 12.
Naireport a nauram ti balay ni Alexis Figuracion Fragante Jr., 58, naasawaan, negosiante; ken ti family house da dati a Konsehal Everin Molina, residente iti Barangay I ditoy siudad.
Naireport ti uram idi agarup 1:50 ti malem ket nadepdep ti apuy idi agarup 3:10.
Kas maibasar iti inisial a panagimbestiga ti BFP Vigan, nagtaud ti uram manipud iti outlet ti refrigerator, telebision ken washing machine iti balay ni Fragante.#


text:
ENGKUENTRO. Madama ti panangisalaysay ni Lt. Col. Ernesto Simon ti 86th Infantry Batallion ti Philippine Army kadagiti kameng ti media ti napasamak nga engkuentro iti nagbaetan dagiti tropa ti gobierno ken ti NPA idi Septiembre 10, 2010. Adda iti makannigid dagiti nadumaduma a dokumento ken ramramit-komunikasion a nabati dagiti rebelde a gerilia iti lugar a nagmimitinganda idi naglibasda bayat ti uppat nga oras a rinnupak. (Danny Antalan)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › ENGKUENTRO


text:
Plantilia:VisualEditor navbox
- VisualEditor
- Pagibagaan a panid (iti Ilokano)
- Pagibagaan a panid (iti Ingles) - idiay MediaWiki
Maipanggep
- Apay a maararamid daytoy?
- Dokumentasion:
- Masansan a salsaludsod (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Panagrang-ay:
- Dagti linawas ken binulan a reporta ti kasasaad (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- WMF Roadmap (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Inheniera a gangandat ti WMF, 2013-2014 (iti Ingles) - idiay MediaWiki
Tulong
- Alagaden ti agar-aramat / Panag-usar
- Dagiti apat ti teklado
- TemplateData
- Pagsursuruan ti TemplateData
Tumulong
- Sentral a Pagipatarusan - idiay MediaWiki
Panagsukisok
- Kangrunaan a panid ti panagsukisok (iti Ingles) - idiay Meta
• Agdama a panangusig (iti Ingles)
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
babaen ti tipo ti agar-aramat, a kas % kadagiti amin nga inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
babaen ti tipo ti agar-aramat, a kas % kadagiti amin a inurnos babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
a kas % kadagiti amin nga inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
patingga a bilang dagiti inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
patingga a bilang dagiti inurnos, babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inaldaw a nga agur-urnos babaen ti UI
babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inoras a naipasubli a pabagbalbaliw
babaen ti tipo ti panangisubli
Dadduma pay
- Pagipadasan ti kinaudi a bersion ti VisualEditor - idiay MediaWiki
- Bugzilla


text:
Wednesday, July 26, 2017
MUNICIPAL NUTRITION MONTH 2017 CELEBRATION, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti One-day Celebration ti Municipal Nutrition Month 2017 ti ili a Cabugao, Ilocos Sur babaen itii Tema: “Healthy diet, Gawing habit for life” iti St. Mark the Evangelist Parish Hall, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur a nagatendaran dagiti Barangay Nutrition Scholars (BNS) ken Child Care Development Workers (CDWs) iti ili a Cabugao, Ilocos Sur iti Hulio 25, 2017.
Nagpartisipar dagiti Opisiales ti LGU-Cabugao nga isuda SBM Atty. Bryan Jett S. Pano; MNAO Jeanette Garcia; MLG Officer Connie Lazo Quinola; OIC Municipal Health Officer Dr. Mark-Lawrence T. Tirao ket nangipaayda met iti mensaheda maipapan iti Tema ken iti panagballigi ti nadakamat a selebrasion.
Nangted ti Mensahena ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Kimmablaaw ken nagyaman iti padamag a dakkel ti nagdur-asan ti trabaho iti nutrision iti Munisipalidad ket kunana a kasapulan a tungpalen iti inaldaw ti ipaawat ti Tema a “Healthy diet, Gawing habit for life” ta daytoy ti pundasion iti napaut a panagbiag ken panangnanam iti kaipapanan ti panagbalin a nataengan.
Nakulminar ti selebrasion babaen kadagiti naaramid a Lecture a nagsaritaan dagiti Resource Speakers; naiwayat a Quiz Bee a nakagrupuan dagiti partisipantes ket impaay ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang dagiti Premio dagiti mangabak a kas iti First Prize – 1,500; 2nd Prize – 1,000; 3rd Pirize – 500 ken giveaways kadagiti consolation prizes. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:13 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Segun ti local broadcast media, binuraken ti polisia ti di pay pimmudot a trabaho ti Task Force Rudy Valdez kalpasan a naarestar dagiti a dua a masuspetsa a triggermen iti panakapapatay ni nag-bise mayor ken agdama a senior councilor Rodolfo Valdez ti Pasuquin, Ilocos Norte. Nagkemmeg dagiti dua nga agpagayam sumagmamano nga oras kalpasan ti assassination ni Apo Valdez iti imatang ti putotna a balasitang idi Abril 26, aldaw ti Domingo. Iti uneg ti karsel dita INPJ, nagtimek dagiti dua a balud ket kunada nga inosente da kano ti murder charges kontra kadakuada.
Pudno man wenno saan, kasla man nasapa unay a nalasang ti nasa-o a Task Force Rudy Valdez no maidasig kadagiti ammo ti kaaduan a task force a bungayen ti polisia. Ti gagangay, alaenna ti linawas wenno binulbulan uray pay addan naappot a suspetsa ken naakusar. Adun ti kaso iti naglabas ditoy entero a Pilipinas nga dagiti suspects wenno accused personalities ket maduktalan iti kamaudianan a “fall guys” da met gayam. Fall guys kuna tayo no riro wenno palso dagiti maatap wenno naakusar a tatta-o gapu ti krimen a dida met pudpudno nga inaramid.
Maysa pay, kas man la premature ti atap ti polisia a politika ti motibo iti panakapapatay ni Apo Rudy Valdez. No dagiti de kalibre ken natinneb nga imbestigador ti agdiskarte, liklikanda ti nasapa a panagibbat ti masiregda a motibo iti maysa a napasamak a krimen. Dida agpatingga iti maymaysa nga anggulo. Agsawarda nga agukkon iti adu nga inpormasion tapno masa-o a nasolbaren ti maysa krimen. Di tay tagtagibassiten iti sirib dagiti imbestigador ti INPPO ken Pasuquin police station agsipud ta nalalaingda. Ngem tay kunadan, awan ti perpekto a tao. No maminsan, adda latta panagriro dagiti appo nga eksperto idi pay punganay ken iti agdama.#


text:
Lehislatibo a distrito iti Biñan
Ti Lehislatibo a distrito iti Biñan, tipay maikalima a lehislatibo a distrito ti Laguna, ket ti kabarbaro a napartuat a distrito manipud iti agdama a umuna a lehislatibo a distrito ti Laguna a mangirepresenta ti siudad ti Biñan iti akinbaba a kamara ti Kongreso ti Filipinas.
Pinirmaan ti Presidente ti Republika ti Filipinas idi Marso 27 ti Tignay ti Republika 10658, a mangisina ti Biñan manipud iti umuna a lehislatibo a distrito ti Laguna. Dagiti siudad ti San Pedro ken Santa Rosa ket maibatida iti umuna a distrito.[1]
Binutosan ti siudad ti immuna apannakabagina iti panagbubutos ti Kamara dagiti Pannakabagi idi 2016.
Dagiti linaon
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 283,396
- Kalawa ti daga (km²): 43.50


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Sabsabali a klase daytoy a nagbekkel ta impangtana pay nga agnanayon nga al-aliaenna ti kalib-inna.
Iti report manipud iti polis ditoy nga ili, nasarakan ti pamilia ni Jerry Villanueva y Caboral, 35, baro, mannalon ken residente iti Barangay Dan-ar ditoy nga ili, a nakabitin babaen ti nylon cord a mapattapatta nga agatiddog iti maysa a metro iti uneg ti balayna idi agarup 5:30 ti malem ti Septiembre 9.
Intaray dagitoy ti biktima iti Candon City Hospital ngem naideklara nga awanen ti biagna.
Nakarekobre dagiti polis iti papel a mapapati a nakaisuratan ti suicide note ni Villanueva a napetsaan iti September 9 a naiturong iti maysa a Bhe, kalib-inna.
Kastoy ti linaon ti mapapati a suicide note: Bhe, kung saan ka masaya pinapalaya na kita I love you Bhe love Jerry Villanueva. P.S. Sana masaya ka na. Bye habang buhay kitang mumultuhin traidor!!!


text:
Wednesday, June 24, 2015
BFAR, TUMULONG MET KADAGITI 4 P’s TI CABUGAO
Cabugao, Ilocos Sur – Simmarungkar dagiti dua a pannakabagi ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR)-Region 1 idi Hunio 22, 2015 iti Opisina ti DA-LGU Cabugao nga imatonan ni Acting Municipal Agriculturist Robert S. Savella tapno mangisayangkatda iti “Profiling” kadagiti kameng ti Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4 P’s) ditoy nga ili iti pakaseknan ti gandat ti Ahensia a tumulong kadagitoy a nakurapay nga umili babaen iti pannakikammayetda iti Department of Social Welfare and Development (DSWD).
Imbatad ni Mrs. Milagros R. Paz, Municipal Fisheries Coordinator a dagitoy a programa ket paset ti agtultuloy a napintas a pannakikammayet/pannaki-partner ti LGU-Cabugao kadagiti Ahensia ken Opisina a makaprobitsar iti mayataday a serbisio a para kadagiti nakurapay a kaamaan iti lokalidad. # (Web In-Action)
Imbatad ni Mrs. Milagros R. Paz, Municipal Fisheries Coordinator a dagitoy a programa ket paset ti agtultuloy a napintas a pannakikammayet/pannaki-partner ti LGU-Cabugao kadagiti Ahensia ken Opisina a makaprobitsar iti mayataday a serbisio a para kadagiti nakurapay a kaamaan iti lokalidad. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:26 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Pagsasao a Wetares
Ti pagsasao a Wetares ket ti pagsasao ti Wetar, ti maysa nga isla iti abagatan a Maluku, Indonesia, ken dagiti asideg nga isla ti Liran ken Atauro, ti naud-udi a naibaga ket iti Daya a Timor iti amianan ti Dili.[3] Dagiti uppat a kangrunaan a karuay ti Wetares iti Wetar ket makaanaydana a nisangayan a maikeddeng a dagiti sabali a pagsasao.
Kagudua dagiti agsasao iti Wetares ket agtataengda iti isla ti Atauro iiti Daya a Timor, nga idiay ket adda dagiti naisasao nga uppat a kapada a dialekto ti Wetares (maipagarup a Ili'uun): ti Rahesuk iti tengnga, ti Resuk iti abagatan a daya, ti Raklungu iti abagatan a laud,[3] ken ti Dadu'a iti amaianan. Agarup a kagudua ti populasion ti Dadu'a ket immalisda idiay Timor, idiay aplaya ti distrito ti Manatuto, nga idiay ket naimpluensiaan manipud iti Galoli.[4]
Ti Wetares ket asideg a kabagian ti Galoli, a naisasao idiay amianan nga aplaya ti Daya a Timor ken babaen ti imigrante a komunidad idiay abagatan nga aplaya ti Wetar.
Pagsasao nga Adabe[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti dialekto a Raklungu ti Atauro, wenno Klu'un Hahan Adabe, ket naikamali idi a kas pagsasao a Papuano babaen ni Antonio de Almeida (1966) ken naireporta a kas "Adabe" iti Wurm & Hattori (1981). Adu kadagiti simmarsaruno a taudan ket intultuloyda daytoy a biddut, a nagipakpakita ti pagsasao a Papuano idiay Isla Atauro.[5] Ni Geoffrey Hull, direktor ti panagsukisok para iti Instituto Nacional de Linguística iti Daya a Timor, ket inpalawagna laeng ti Wetares a kas naisasao idiay Isla Ataúro.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Aputai iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Ili'uun iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Parai iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Tugun iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Adabe (naikamali a nailasin a kas Papuano) iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Wetar". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ a b c Geoffrey Hull: The Languages of East Timor. Some Basic Facts, Instituto Nacional de Linguística, Universidade Nacional de Timor Lorosa'e (PDF-Datei; 203 kB)
- ^ [1]
- ^ Ethnologue (2013), for example, shows "Adabe" being spoken on central Atauro, in the area of Raklungu, and lists the population and all three dialects of Atauro Wetarese as being Papuan Adabe.


text:
Pagsasao a Katalan
Ti Katalán ( /kætəˈlæn/, /ˈkætəlæn/, wenno /ˈkætələn/;[3] Nagan a naited dagti umili: català, IPA: [kətəˈɫa] wenno [kataˈla]) ket maysa a Romanse a pagsasao, ti nailian ken isu laeng ti opisial a pagsasao iti Andorra ken kumaduaan nga opisial a pagsasao idiay Espaniol a naturayan a komunidad iti Catalonia, ti Is-isla a Baleariko ken Balensiano a Komunidad, a daytoy ket makunkuna idiay a Balensiano (valencià, IPA: [valensiˈa]), ken idiay pay siudad iti Alghero (nga daytoy nga Algherese ket maisasao), idiay Italiano nga isla iti Sardinia. Maisasao pay daytoy, nga awanan ti opisial a makaibigbigan, idiay naturayuan a komunidad iti Aragon (idiay La Franja) ken Murcia (idiay Carche) idiay Espana, ken idiay napakasaritaan a Roussillon a rehion iti akin-abagatan a Pranses, agarup a kapadpada ti agdama adépartement iti Pyrénées-Orientales (Akin-amianan a Katalonia).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Pagsasao a Katalan iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013).
- ^ a b Some Iberian scholars may alternatively classify Catalan as an Ibero-Romance language/East Iberian.
- ^ Katalán Dictionary.com Unabridged. Random House, Inc. (naala idi: Marso 20, 2010).


text:
Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Tuloyna)
Para kaniak ket dagitoy man ti napintas a daniwan ken daniwen iti romantiko a panangtratar ken lirikal a wagas. Ket wen, padpadasek nga iparangarang dagitoy kadagiti surreal ken uray iti erotiko nga imahen ken panangiladawan a natawtawid wenno natultuladko met kada T.S. Eliot, Pablo Neruda, Federico Garcia Lorca. Rainer Maria Rilke, Sylvia Plath, Emily Dickinson, Mark Strand ken dadduma pay.
Diak ammo no apay a daytoy ti naturturong ti panagdaniwko. Agputputarak met no kua kadagiti mangtratar kadagiti reklamo ken komentario a sosiopolitikal ngem ad-adda a daytoy liday itan ti kangrunaan a nasumokko a trataren iti daniw.
Siguro ngamin ket naumaakon kadagiti kunaek a tradisional a panagdaniw iti Ilokano a mangdandaniw pay latta iti ayat, pammati wenno relihion, politika wenno ideolohia, kultura wenno kannawidan, ngem iti isu met la isu a pagtitinnuladanen nga estilo manipud pay angged. Saan a masapul nga agbaliw ti form ken content. Free verse latta wenno uray soneto ti form ta isun ti nakairuaman. Saan met a mabalin a mabaliwan ti content wenno ti tema kada idea ta adda kadi met aya kabarbaro pay ita? Awanen ti avant garde ita ta nakaunan a nabayag dagiti nakauna ken immuna. Ngem adda latta met pay, a, mabaliwan. Kayatko a sawen adda latta pay room for improvement iti panagdaniwtayo iti Ilokano. Tapno adda makuna a panagdur-as no di man panagbariw-as ti/iti Ilokano poetry ken iti poetics dagiti individual a mannaniw nga Ilokano.
Siguro, kayatko met a maiduma koma ti daniw ken panagdaniwko, piman.
Siguro, kayatko met ti maaddaan iti kasla kabukbukodak nga estilo wenno pakaidumaan tapno di met kunkuna no kua dagiti agkuna a ti daniwko ket kasla met la Hidalgo, Duque, La Julian, Rambaud, Padios, wenno Agcaoili. (Wen, idolok amin dagitoy a mannaniw, ket wen, nagipadpadronak met ket pinapaabayak ti sumagmamano kadagiti gusgustok a daniwda, kas gagangay iti maysa a mangrugrugi nga agputar iti daniw—ti la dakesna met ket no uray met makuna a bangolankan wenno duogankan nga agsursurat iti daniw ket dimo metten maadawyan dagiti idolom ket isu la nga isu metten a tultuladem ida wenno id-idoluem ida iti panagdaniwmo).
Ket wen, a, piman, kayatko met a ti daniw ken panagdaniwko koma ket Aragon, maam-ammo kas Aragon, saan a kas kadagiti id-idoluek.
Ngem siguro, saan met a panagpangas daytoy, wenno panangitandudo iti bukod a bagi. Saanko nga ibagbaga nga addaakon wenno I have arrived. Ta diak ammo no addaak ditoyen wenno adayo pay ti nasken a daliasatek ket adu pay a bagas ken danum ti nasken nga ibusek tapno magteng wenno madanonko ti ar-arapaapek a kaikarian nga estetika ken poetika. No adda man mabalin a makaibaga wenno makabigbig, awan sabali no di dagiti met laeng readers-ko wenno audience/recipient dagitoy a daniwko, isuda a makaapresiar wenno makaanus a mangbasa, mangbuksil wenno mangimutektek kadagiti sursuratek a daniw.
Kasdiay laeng met ti gapuna a padpadasek a maiduma ti panagdaniwko ken ti daniwek ken ti daniwak. Adda dakkel nga ambisionko iti kinamannurat wenno kinamannaniwko. Saan a tapno maam-ammo ngem ketdi tapno umammo wenno makaammo. Saan met a tapno agbalin a rebelde wenno subersibo. Diak kayat nga adda kalabanko ditoy uray ammok a nasken ti pannakirupir ket siempre no adda irupir, adda met nasken a makontra ken adda rebbengna a mabalbaliwan something somewhere along the way. Diak met kayat a sisiak laeng iti daytoy nga ambision, saan koma a siak wenno sisiak laeng. Kaykayatko nga adda kakaduak. Saan a sisiak, saan a siak daytoy no di ket ti sibubukel a kurditantayo a dakdakkel nga amang ngem iti amin kadatayo.
Barbareng ngarud makapudnoak ket adda makaduak nga agambision. Masapul ita ti ambision ken panagambision no kayattayo nga adda panagbalbaliw wenno pamalbaliwan iti panagdaniwan nga Ilokano.
Panagpadas pay laeng met ketdi daytoy a gannuatko. Testing the waters. Isu ita dagitoy inurnongko a daniw ditoy librok. Awan ketdi ti makuna a kabarbaro kadagitoy. Padaspadas la amin dagitoy. Experimento. Panagay-ayam. Madasig pay laeng a confessional poetry daytoy. ‘Tay panangikompesar kadagiti babassit a padas, babassit a rikna, babassit a basol, babassit a kinaloko nga agkasapulan iti pannakilangen, pannakaawat, pannakaaklon ken pammakawan. Wenno saan, pannakauyaw wenno pannakaumsi ken pannakaukom. Ket saan a nasken a dakkel, bassit laeng. Saan a nasken a komplikado, simple laeng. Iti daniw, saan a nasken nga iparangmo ti amin, saanmo a lablabusan nupay silalabus, ikkam iti bidang wenno duanaigna tapno uray ammo ti amin a lamolamo daytoy nga awan bra, panti wenno bripna, madi a makita dagiti mata ti pakabuklanna ngem maimatangan ti isip ken maaprosan ti rikna. Ti daniw ket burburtia, saanmo nga ipalgak wenno isuro wenno ikasaba wenno ipaannurot ti umno a sungbatna. Bay-am nga adda agtaud nga adu a sungbat, umno man wenno biddut.
(Adda tuloyna)


text:
Adu dagiti industria ditoy probinsia a pagtataudan iti pamastrekan dagiti residente. Ngem iti panaglasat ti panawen, manmanon dagiti nabatbati ket posible nga alun-onento metten ida ti moderno a panagbiag.
Kas ti panagpartuat iti sinelas iti Capangpangan, Vigan City. Ubingkami pay idi kapigsa ti panagpartuat iti sinelas iti Capangpangan. Maaramid dagiti sinelas manipud iti lalat ti animal, kas iti baka ken nuang.
Narikut ti proseso ti panagaramid iti sinelas. Makuskosan dagiti dutdot ken kimpet a taba kadagiti kudil, mayuper dagiti lalat iti pagkurtian (kasla sinublan a pakaikargaan iti apog), ken naata a kudil ti kamantiris tapno bumlad santo ibilag. Adu a puyat, kettang ken ling-et ti agsayasay iti pannakaaramid ti maysa a sinelas. Ngem saan a paudi ti pintas ti disenio dagiti sinelas ti Capangpangan ken no palausen ti manarita, makipinnaut iti dapan.
Ngem iti idadateng dagiti ismagel a sinelas, in-inut a nagpukaw daytoy nga industria. Ania ngarud ta nalaklaka met nga amang ti presio dagitoy a sinelas malaksid a nalag-an ken komportable iti saka. Iti ipupusay dagiti lumallakay nga agar-aramid iti lalat a sinelas, awanen ti simmukat kadakuada. Kaykayat metten dagiti agtutubo ti mapan makigasanggasat iti siudad nga agsapul iti sabali a panggedan. Kaadduanna pay ketdin ti napan iti ballasiw-taaw tapno agbalin a trabahador kadagiti paktoria, karpintero, mason ken dadduma pay a trabaho a mangted iti dakdakkel a sueldo ken naranraniag a masakbayan.
Ita, awanen ti agkurkuti iti Capangpangan. Natayen daytoy nga industria.
Adda pay dagiti dadduma a mapukpukawen nga industria. Dakamatentayo ti panagaramid iti kattukong. Manmanon ti agar-aramid iti daytoy. No saan a maikkan iti suporta, agngangabit a mapukaw metten daytoy nga industria.
Sabali laeng ti panagaramid iti buneng, kutsilio, kumpay ken dadduma pay a patadem. Manmanon dagiti agar-aramid iti buneng iti Santa. Dakkel ti posibilidad a no awanton dagiti agar-aramid ita ta lumakaydan, agpukaw metten daytoy nga industria.
Itay nabiit, pinadayawan ti gobierno probinsial dagiti agparpartuat dagiti lokal a produkto a dandanin agpukaw ditoy probinsia.
Napintas daytoy nga addang ti gobierno probinsial. Ngem saan laeng koma nga agpatingga ditan. Kasapulan dagitoy nga industria ti suporta ken tulong pinansial tapno makapagtultuloyda iti sanguanan ti kumpetision nga itden dagiti umarngi a moderno a produkto. Tumulong koma ti gobierno probinsial tapno agtultuloyda a tumakder nga industria.
Saan a pammadayaw ken pammigbig laeng ti kasapulan a maited kadagitoy nga industria, no di pay pinansial a tulong ken suporta. Dekorasion laeng iti diding ti pammadayaw a palagip iti nagbalin a pasetna iti napalabas. An-annuem dagiti pammadayaw no maungkawdanton dagitoy nga industria?#


text:
Nakigtotak iti dayta a reaksion ni Angelo. Diak ninamnama a maibalikasna dagita.
Kellaat a timmakder ni Angelo sa nagtaray a nagturong iti siledna. Nanalpaak ti ridaw nga inrikepna.
Kayatko koma a suroten ngem saanko nga intuloy. Ad-adda laeng a kumaro ti situasion. Inkeddengko a kasaritak inton bigat.
Iti dayta a rabii, alusiisennak iti iddak. Adu dagiti agsisimparat iti panunotko. Ania ti aramidek? No saan a kayat ni Angelo nga ama ni Arthur, saanto a nasayaat ti langenlangenda a dua. Dakkel a problema dayta iti uneg ti pagtaenganda.
Nakaturogak nga awan ti makitak a solusion iti problemak.
Ngem idi bumangonak a mapan mangisagana iti pammigatmi, awanen ni Angelo iti siledna.
Naammuak kadagiti addina a nasapa a napan nagbasa. Naamilko ti bibigko. Ammok lattan a nadagsen ti rikna ti anakko.
Awan arimekmekmi bayat ti pannanganmi. Kas iti sigud, adu latta ti ipadpadamag ti inaudi maipapan iti inaramidda iti uneg ti klaseda. Saan met a matimtimek ti maysa. Ammok a dumdumlaw iti ipapan panagbasa ni Angelo a di nammigat.
Iti pangaldaw, sinapak ti naggawid manipud iti opisina. Inkeddengko a kasaritak ni Angelo. Diak kayat a kumaro ti saksakiten ti nakemna.
Ngem saan a naggawid ni Angelo tapno umay mangan. Kellaat a rimmasuk ti pungtotko. Pappapasannak ni Angelo? Ngem idi agangay, pinakalmak ti riknak. Kasapulan ni Angelo ti pannakaawat. Iti dayta a kinaganusna, saan a maikkat ti panangipapanna a nalipatakon daydi nagawan nga amana ket insukatkon iti sabali. Posible a saan pay a magaw-at ti panunotna nga adda met kalintegak nga agbirok iti ragsak kalpasan ti ipupusay ti amana. Adda met karbengak nga agayat pay, ayat a nasarakak ken ni Arthur.
Iti dayta a malem a panangdagas ni Arthur kaniak, nadakamatko kenkuana ti napasamak iti nagbaetanmi ken ni Angelo.
“Diak ammo ti aramidek tapno mapaasidegko ti riknana kenka,” nakunak.
Nabayag a di nagtimek ni Arthur. Nagari ti ulimek iti nagbaetanmi.
“Dumtengto ti panawen a maawatnak met laeng a maikadua nga amana,” nakunana idi agangay.
“Sapay koma,” nakunak idinto nga imbulosko ti nauneg a sennaayko.
Saanen a nagtuloy ni Arthur a mangitulod kaniak iti kaserak. Kinunana nga ad-adda laeng a lumanlan ti sakit ti nakem ni Angelo no makitana ni Arthur.
Ngem idi tumadogak iti salas, awan a nadatngak ni Angelo.
“Di pay naggawid ti kabsatyo?” sinaludsodko ken ni Gerlyn.
“Awan pay met, Mang,” ni Jona ti simmungbat.
“Immaynakami sinukon idiay eskuela, Mang,” kinuna ni Gerlyn. “Adda intedna a suratmo.”
Inyawat ni Gerlyn ti nakupin a surat. Agtigtigerger ti imak a nangawat. Binasak ti surat.
Mang,
Saannakon nga aggawid dita. Mapanak aggian idiay yan da lelong. Diak kayat a sukatam ni Dadi iti sabali.
Angelo
Kellaat, nagayus ti lua iti pingpingko.
(Adda tuloyna)


text:
Tuesday, November 7, 2017
BRANCH OPENING TI BDO CABUGAO, NAARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti Opisial a pannakalukat ti BDO Cabugao Branch idi Nobiembre 3, 2017 a masarakan iti dumna ti National Highway, Cabugao, Ilocos Sur.
Naaramid ti Cutting of Ribbon ket ginetteng da Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken ni Mrs. Jerlie Seguban-Cobangbang iti ribbon a nangipalnaad iti panaglukat ti nadakamat a banko.
Naisaruno a naaramid ti panangbendision ni Rev. Fr. Felix A. Costales, Kura Paroko iti Iglesia Romano Katolika iti pannakalukat ti kabarbaro a Pasdek iti imatang dagiti Empleados ken Opisiales ti nadakamat a banko; Opisial ti Ili ken dagiti Bisita.
Nasangaili met da Pasado Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken ni Mr. Pablo Tan iti nadakamat a blessing ken cutting of ribbon. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:27 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Agcaoili, pinadayawan ti UFCH;
awatenna ti Progress Award for Education
Pinili ti United Filipino Council of Hawai’i ni Dr. Aurelio Solver Agcaoili a kas naisangsangayan nga edukador iti sibubukel nga Estado ti Hawai`i babaen ti panangitedna kenkuana iti pammadayaw a Progress Award for Education.
Maiyawatto daytoy nga award kenni Agcaoili iti maysa a pormal a seremonia iti Royal Hawaiian Hotel iti Waikiki, Hawai`i, iti Estados Unidos ti Amerika inton Nobiembre 24. Kadua ni Agcaoili a mapadayawan dagiti dadduma pay a binigbig ti UFCH, maysa nga aliansa dagiti adu nga organisasion dagiti Filipino iti nadumaduma a parte ti Hawai`i.
Binigbig ti UFCH ni Agcaoili gapu iti aramidna iti edukasion saan laeng iti uneg ti Unibersidad ti Hawai’i nga agdama a pagpapaayanna a kas manursuro iti Ilokano, iti pelikula ti Filipinas ken kultura a popular, iti literatura, iti panagiyulog ken interpretasion, ken iti drama. Kaduana dagiti nagduduma civic organizations ken cause-oriented groups, kasta met ti GUMIL Hawai`i, Annak ti Kailokuan iti Amerika, ken ti Timpuyog Dagiti Mannurat nga Ilokano, inrusuat ni Agcaoili ti 2007 International Conference on Ilokano and Amianan Languages and Cultures. Isu met laeng ti nangirubuat iti Fiesta Ilokano ken Amianan a naangay iti Philippine Consulate General ken manamnamanto manen a maangay iti kada Pebrero a bulan a pannakarambak ti Philippine Arts Month.
Kinonseptualisa ni Agcaoili ti agtultuloy a pannakaedukar ti komunidad kadagiti isyu iti kanser ken iti kinaranggas iti taeng babaen ti 4K Initiative (Kur-itan Kontra iti Kanser ken iti Kinaranggas iti Taeng) ken ti 3K Initiative (Kur-itan Kontra iti Kinaranggas iti Taeng), agpada a community language program nga adda iti babaen ti Ilokano Language and Literature Program iti Unibersidad ti Hawai`i. Kadua ni Agcaoili a nangisayangkat kadagitoy nga inisiatiba ti Asian American Network for Cancer Awareness, Research and Training, ken ti Domestic Violence Clearinghouse and Legal Hotline-Pilipina Rural Project.
Ni Agcaoili met laeng ti maysa kadagiti nangirugi iti Nakem Conferences a maysa itan a tignayan ken addaanen iti country chapter iti Filipinas, ti Nakem Conference Philippines nga ipangpanguluan ni Dr. Alegria Tan Visaya, sekretaria ti Board of Regents ti Mariano Marcos State University.
Nileppas ni Agcaoili, babaen iti Presidential Scholarship, ti kinadoktorado iti Unibersidad ti Pilipinas a nangisuruanna sakbay a nagpa-Amerika. Dua pay a masterado ken dua a kurso a batsilier ti niringpas ni Agcaoili.
Mannurat ni Agcaoili iti Bannawag; kasta met nga agsursurat iti Ingles ken Tagalog. Ti nobelana a Dangadang ti maysa kadagiti napadayawan iti Centennial Literary Prize idi 1998.
Friday, November 23, 2007
Agcaoili, pinadayawan ti UFCH
Posted by Ka Iddo at 6:10 AM
Labels: education/culture/
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
VIGAN CITY – Bangkayen ti maysa a security guard idi masarakan ti maysa nga empleada iti opisinada idi Pebrero 25.
Naireport iti police station ditoy a nasarakan ni Janet Briones y Agroilan, 47, naasawaan, ken residente iti Barangay II, Vigan City, ti bangkay ni Edwin Fuller y Cabigne, 52, naasawaan, ken residente iti Barangay Napo, Magsingal iti records section ti Land Transportation Office, Vigan City.
Naitaray ti guardia iti Gabriela Silang General Hospital para iti pannakaeksamenna no ania ti nakagapu iti ipapatayna.
Iti inisial a panagimbestiga dagiti polis, awan ti makitada a sugat ni Fuller.#


text:
CURRIMAO, Ilocos Norte, Hunio 9 (PIA) – Manamnama ti pannakaipatakder ti 20 megawatt (MW) solar energy farm project ditoy nga ili iti kabiitan a panawen kalpasan nga inaprobaran ti DENR ken LGU-Currimao ti pannakapukan dagiti kayo iti masakupan ti proyekto.
Agarup 600 a pinuon ti agoho, ipil-ipil ken damortis ti manamnama a mapukan a masarakan iti agarup 50 ektaria ti kalawana a lote idiay Barangays Bimmanga ken Paguludan-Salindeg iti ili ti Currimao.
Kinuna ni PENRO Juan de los Reyes Jr. ti Ilocos Norte, a madaman ti pannakaiproseso ti umiso a permit para ti pannakapukan dagiti kayo a madalapus ti proyekto.
Inkari ti mangimaton ti solar farm, a Soleq Philippines, Inc., a sukatanda ti tallo gasut a napatubon a kayo ti tunggal maysa a kayo a mapukan ken maimula dagitoy iti bakante a lote iti Currimao.
Inkari pay ti Soleq Philippines ti pannakaited ti pundo a Php30 million para iti pannakaipaktader kadagiti pasdek – eskwelaan ken scholarship program para kadagiti lumugar nga estudiantes. Addanto pay mabangon a pagpatuboan ti bunobon a kayo nga agbalor ti Php20 million.
Segun ti Soleq Philippines, kabailan ti 20MW Currimao Solar Farm ti agpataud ti koriente para iti 8,000 a residentes iti inaldaw. (Freddie G. Lazaro/PIA-1 Ilocos Norte, Gilliane Micha R. Niño, intern MMSU DevCom)


text:
MAILAGIP ita nga aldaw iti sangalubongan ti maibilang a karanggasan a terorismo a nakatayan dagiti agtallo ribu a tattao a makipagili iti 62 a pagilian pakairamanan ti Pilipinas – ti panagatake iti United States idi Septiembre 11, 2001 sadiay World Trade Center, New York City; Pentagon, Washington; ken Sharksville, Pennsylvania.
Nagdagup iti 2,977 a biag dagiti natay iti dayta a terorismo pakairamanan dagiti 19 nga Arabo a terorista, ngem nanayonan pay dagiti natay a nagsakit iti kanser ken nakompirmaran a gapu ti pannakalang-abda iti makasabidong nga angin ken dapo dagiti narba a pasdek iti World Trade Complex.
Mapagam-amkam nga iti panaglabas dagiti tawen ket tumaudto pay dagiti dakes nga epekto iti salun-at kadagiti na-exposed iti sabidong ti angin kadagiti adda sadiay asideg ti Ground Zero sadiay Lower Manhattan, New York City idi 2001.
Kakibin ti agtultuloy a pangta ti terorismo iti nagduduma a paset ti lubong, ti saan nga agkupas a lagip dagiti tattao iti 9/11 attacks a nagbalinen a simbolo ti nadangkok a bunga ti terorismo uray 16 a tawenen ti napalabas. Nalawag pay laeng iti lagip dagiti adu a tattao nangruna dagiti kapamilia, gagayyem ken mangipatpateg kadagiti inosente a tattao a naibuis ti biagda gapu iti naballikog a pammati dagiti Arabo a terorista a kameng ti Al Qaeda, ken gurada kadagiti Amerikano ken dagiti sabali ti pammatina.
Napatak pay laeng iti panunot dagiti adu a tattao iti sangalubongan ti buya a “live” a naipabuya iti CNN television a nagsaruno a panangdungpar ti United Airlines Flight 175 ken American Airlines Flight 11 kadagiti dua a torre ti World Trade Center. Agal-alingaget pay laeng dagiti makalagip iti buya a panagtatappuak dagiti tattao kadagiti nangato a pasdek kabayatan ti pannakapupuorna agingga a narba. Natay iti dayta a panagatake dagiti 2,753 a tattao pakairamanan dagiti 343 a bombero, 71 a polis, 37 a personnel ti Port Authority, ken kaaduanna ket dagiti agserserbi kadagiti nagduduma a kompania nga adda iti uneg dagiti narpuog a pasdek.
Sadiay Pentagon, Washington, nagdagup iti 184 dagiti natay kalpasan a ti na-hijacked nga American Airlines Flight 77 ket nag-crashed iti pasdek. Kaaduanna kadakuada dagiti agserserbi iti US Army ken US Navy pakairamanan dagiti militar ken sibilian agraman ni Lt. Gen. Timothy Maude, Army Deputy Chief of Staff, a kangatuan a military official a natay iti Pentagon.
Iti kataltalonan iti asideg ti Shanksville, Pennsylvania, 40 a pasahero ken crew members ti United Airlines Flight 93 dagiti natay idi natnag ti eroplano. Mapapati a dagiti hijackers ket inrantada nga iregreg ti eroplano iti dayta a disso ngem iti planoda a pangidungparan kalpasan a dagiti pasahero ken crew ket ginandatda a kontrolen ti flight deck.
Agingga iti agdama a panawen, agtultuloy ti dakes nga epekto iti salun-at dagiti na-exposed iti aglawlaw iti Ground Zero kalpasan ti pannakarpuog ti WTC Twin Towers. Idi 2006, lima a tawen kalpasan ti terorismo, nasuroken a 1,000 dagiti naduktalan a nagsakit iti kanser gapu iti pannakalang-abda iti nasabidongan a tapok wenno dapo manipud iti narpuog ken napuoran a pasdek.
Maibilang ti 9/11 attacks sadiay United States a kadaraan a panagatake iti mabigbig a kabilegan a pagilian iti lubong, kalpasan ti panangraut ti Japanese Imperial Forces iti Pearl Harbor sadiay Hawaii idi Disiembre 7, 1941 a nangsilmut ti Maikadua a Gubat iti Lubong.
Kalpasan ti nadara a terorismo iti US idi 2001, ken panangaklon ni Osama Bin Liden a lider ti grupo dagiti terorista nga Al Qaeda nga isuda ti akin-utek ken nangisayangkat iti dayta a terorismo ket adun dagiti nagbaliwan ken immingetan ti seguridad ti US ken dagiti dadduma a pagilian. Nagbalin a nainget ti panagdaliasat kadagiti eropuerto ken iseserrek dagiti ganggannaet kadagiti estado ti US ken kadagiti pagilian iti Laud a kagurgura dagiti Arabo a terorista.
Idi 2001, inyusuat ni US President George Bush ti gerra kontra iti terorismo iti lubong. Rinaut ken pinaksiat dagiti Allied Forces iti panangidaulo ti US dagiti pagilian nga inatapda a nagpaingan dagiti terorista ken nagilemmeng kadagiti armas nga agpataud iti nainsaknapan ken nakaro a didigra. Napaksiat dagiti Taliban iti Afghanistan. Napapatay ni Saddam Hussein iti Iraq.
Idi simmukat ni US President Barack Obama, naituloy ti gerra kontra terorista. Napapatay met dagiti operatiba ti Central Intelligence Agency, Navy SEAL Team Six ken dadduma pay nga Special Forces, ni Osama Bin Laden iti paglemlemmenganna a compound sadiay ili a Bilal, Abbotabad, Pakistan.
Kalpasan ti pannakatay ni Bin Laden ken ikakapsut ti Al Qaeda, idi 2013 kellaat a nagsaknap ti narangranggas a grupo ti internasional a terorista nga idauluan ni Abu Bakr Al Baghdadi – ti Islamic State of Iraq and Syria. Narungrungsot nga amang ti ISIS ngem ti Al Qaeda no maibasar kadagiti nagduduma a terorismo nga isaysayangkatda iti nagduduma a pagilian a nakatkatayanen ken nakasugsugatanen dagiti adu nga inosente a tattao.
Nagbalinen ti ISIS a salinong dagiti lokal a grupo dagiti Muslim fundamentalists nga agisaysayangkat kadagiti terorismo iti nagduduma a pagilian pakairamanan ti South East Asia. Ditoy Pilipinas, immadun dagiti lokal a terorista a nagsapata ken nakikaysa iti ISIS kas ti Abu Sayyaf Group ken Maute Group a responsible ti terorismo ken krisis iti Marawi City a gapu ti nakaideklaraan ti Martial Law iti intero a Mindanao.
Iti pannakailagip ti maika-16 nga anibersario ti 9/11 Attacks, lagipen met koma dagiti amin a tattao a naayat iti kappia ti kinadangkok ken kinapeggad ti terorismo, ket agkaykaysa ken agtignayda a mangkondenar ken mangkontra iti uray ania a wagas ti terorismo ta daytoy ket mailabsing ti linteg ti Dios ken tao. (Eden A. Alviar)


text:
Wednesday, February 14, 2018
SERVICE AGREEMENT SIGNING TI SISTERHOOD TI CITY COUNTY OF HAWAII KEN TI ILI A CABUGAO, NAARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti Signing ti Service Agreement ti Sisterhood ti City County of Hawaii ken ti ili a Cabugao, Ilocos Sur babaen iti opisial nga bibisita dagiti Sakada manipud iti Hilo ken Hawaii, USA nga indauluan ni Council Chairwoman Valerie Poindexter ken ni Council Member Eileen O’Hara ken dagiti Opisiales ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang.
Naaramid ti agreement signing iti Opisina ni Mayor Josh Edward nga inannong ti Chief Executive ken iti Hawaii Delegation Officials iti imatang dagiti Sakada; Opisiales ti Ili ken dagiti Department Heads/Section Heads ti LGU-Cabugao idi Pebrero 13, 2018.
Sakbayna, pormal a nakipinnirma iti Katulagan ni Mayor Josh Edward ken ni County Mayor Harry Kim iti panagbalin a Sisterhood City ti ili a Cabugao kadaytoy nadakamat a siudad a masakupan iti Estado ti Hawaii iti imatang dagiti kameng ti Konseho ti Siudad nga indauluan ni Council Chairwoman Valerie Poindexter kasta metten dagiti Konsehales ti ili a Cabugao idiay Hawaii, USA.
Kabayatanna, simmangpet ti Delegasion ti Hawaii idi Pebrero 9, 2018 ket manamnama a maileppas ti panagbisitada iti Pebrero 15, 2018.
Sakbayna, kangrunaan a paset ti panagbisitada iti naaramid a Sakada Commemoration iti Port Salomague Sakada Shrine, Barangay Salomague, Cabugao, Ilocos Sur ken ti naaramid a Sakada Night idi Pebrero 10, 2018 iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Kabayatanna, inasistiran dagiti natudingan nga empleado ti Munisipio a nagbisita kadagiti Tourist Destinations iti Ilocandia kabayatan kadagiti aldaw (Pebrero 9-15, 2018) a panagyanda ditoy Ilokos partikular ditoy ili ti Cabugao, Ilocos Sur. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:08 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Inawat met dagiti maibilangen nga institusion iti agduduma a produkto iti probinsia ti Living Treasure Awards kas kada: Teodora Rodrigo, Corazon Agosto (abel weaving); Elena Panela, Isabelita Quitevis, Isabel Pagal (loom weaving) Salvacion Ramos (burial cloth weaving); Juanito de la Cruz, Brigido Espejo (basi ken suka); Arsenio Alzate (basketry and soft broom making), Vicente Quitioan (sagad); Melecio Subadi (labtang making); Ernesto Asitura (stone craft); saturnine Mandac (kattokong making); Fidel Go (jar making); Matilde Tongson (bibingka); Margarita Bigsao (bamboo craft); Diego Baday (labba ken bigao making); Caridad Lacasandile (lace making); Dionisio Pal-oay (bamboo hat making); Hilaria Lais (bag ken basket weaving); Nelson Alonzo (tambourine making); Florentino Pilar (saddle making); Isabelita de la Cruz (Ilocano pastries); Teresita Lagasca (turones de mani); Lorenzo Mata (abaniko); Perlita Varilla (opia making); Felicisima Frando (pottery making); Emilio Wagan (chant); ken Manuel Buagayan (gong playing).
Iti maudi nga aldaw ti parambak, naiyawat ti premio kadagiti nangabak iti Salisal Iladawanna’t Gaget ti Lumugar, Agsaknap ti Timpuyog wenno SIGLAT Awards. Agdagup iti 768 a barangay ti Ilocos Sur ti nagsasalip para iti naduma-duma a kategoria a nagsentro iti health, nutristion ken environmental protection; peace and order, social welfare, public safety ken disaster risk management; education, culture and youth development; agricultural productivity, cooperative development ken entrepreneur; governance and ddministration.
Nag-overall champion ti ili a Cabugao a nakaala iti 11 a pammadayaw. Napili kas Best in Coastal Resource Mgt. ken Best in Fish Production ti Bgry. Dardarat; Best Innovative Practices, Best Brgy. Herbary, Best in Gender and Development, Best in Tourism Promotion ken Outstanding Sangguniang Kabataan ti Brgy. Pug-os; Best Implementer in PWD ti Brgy. Rizal ken Best in Fiscal Mgt. ti Bgry. Salapasap. Napili pay kas Outstanding Punong Barangay ni Percival Savellano ti Brgy. Salapasap.
First Runner-Up ti Tagudin babaen ti pannakagun-od ti Brgy. Baracbac ti Best in Nutrition Program, Brgy. Lacong kas Best in Agricultural Productivity, Bgry. Magsaysay iti Best Implementer in Elderly Program, Brgy. Pudoc West ti Best in Non-Formal Education, Bario-an kas Best Brgy. Cooperative ken Outstanding Brgy. Based Entrepreneur ni Danilo Sevilla ti Brgy. Bimmanga.
Nagun-od met ti Candon City ti kina-2nd Runner-Up kalpasan a mapili ti Brgy. Calaoa-an kas Best Implementer in SWM ken Best Performing Barangay, Brgy. San Andres kas Most Healthy Barangay, Greenest Barangay ti Palacapac ken Outstanding Day Care Worker ni Myrna Novida ti Brgy. Oaig Daya.
Nagtabla met iti kina-3rd Runner-Up ti ili a Gregorio del Pilar ken Vigan City a nakagun-od iti saggatlo a pammadayaw. Best Brgy. Tree Park ti Poblacion Norte, Best in Organic Farming ti Matue ken Outstanding Brgy. Nutrition Scholar ni Delia Dalida ti Poblacion Norte, agpapada a barangay iti Gregorio del Pilar idinto a napili met kas Safest and Most Peaceful Barangay, Most Funcional BADAC ken Best in Sports and Physical Fitness ti Brgy. Beddeng-Laud ti Vigan City.
Dagiti dadduma pay a nakaawat iti pammadayaw: Most Functional Botika ng Barangay ti Brgy. Maratudo, Magsingal; Outstanding Farmers’ Association ti Brgy. Barbarit, Magsingal; Cleanest Barangay ti Sto. Tomas, Sto. Domingo; Best in Livestock Development ti Namitpit, Quirino; Best in Backyard Gardening ti Poblacion Sur, Lidlidda; Most Functional Brgy. Disaster Cooadinating Council ti Kalumsing, San Emilio; Outstanding Lupong Tagapamayapa (1st-3rd Class Municipality) ti Pinipin, Sta. Cruz, 4th-5th class met ti Dalawa, Alilem; Best managed Elementary School at the Barangay ti Tinaan, Sta. Maria; Best Day Care Center ti San Isidro, Bantay; Outstanding Sangguniang Barangay ti Bannuar, San Juan; Best Performing NGO ti Balidbid, Salcedo ken Outstanding Barangay Health Worker ni Juana Tubon ti Napo, Sto. Domingo.
Iti sumipnget, naangay ti maysa a period party iti daan a balay (maysa itan a museum) daydi Fr. Jose Burgos. Nagsikawes dagiti dimmar-ay iti pagan-anay a maiyataday iti tema a panawen ti Kastila. Nagkalesa pay ti dadduma a simmangpet idinto a sinarabo ida dagiti kadaanan a sonata babaen ti maysa a grupo ti kumakanta.
Kas pangpinale, naipabuya ti maysa a sarsuela a nagpaayan pay ti gobernador kas maysa kadagiti aktor. Panangipakita daytoy a masapul a mataginayon daytoy a klase ti literatura a nangray-aw ken namagsangit kadagiti lelong ken lelangtayo ken nangitandudo kadagiti nalalaing a mannurattayo tapno maam-ammoda iti sibubukel a pagilian.
Nangpangayed pay iti Kannawidan Ylocos Festival ti yaay dagiti celebrities a kas kada Paolo Bediones, Jomari Yllana, Janina An Miguel, Richard Poon, Yeng Constantino, Vhong Navarro, Sam Milby, Pokwang, Pooh Quaio ken Side A.
Saan man a mailinia daytoy iti dadduma a daddadakkel a festival iti sabali a paset ti pagilian no iti kaadu ti tao ti pagbasaran, makuna a daytoy ti maysa kadagiti kadakkelan a parambak a naangay iti sibubukel a Rehion Uno wenno iti Kailokuan. Daytoy pay laeng ti maikadua a tawen a pannakaisayangkatna ngem makita a mangrugi metten a makaaramid iti bukodna a nagan.
Mangnamnama ti gobierno probinsial a dumakkel pay a dumakkel daytoy kadagiti masungad a tawen.#


text:
Plantilia:IPA-de
Panangibalikas nga Aleman: [{{{1}}}]
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket pormatenna dagiti transkripsion ti IPA ken isilpona dagita iti WP:IPA para iti Aleman. Ti transkripsion ket nasken a maipada kadagiti taripnong iti dayta a tekla; para kadagiti transkripsion ti ak-akikid a dialekto, usaren ti {{IPA-amin}}, a mangisilpo iti ad-adu a kompleto a tekla ti IPA.
Ti umuna a selula ti plantilia ket para iti transkripsion, ken ti maikadua a pagpilian a selula ket ti panangibaliw a mangtengngel ti pangyuna a teksto.
|pron=→ "pannakabalikas"
|lang=→ "Aleman:"
|IPA=→ "IPA:"
No awan ti maikadua pateg, agparang ken mausarto ti pangyuna iti "Panangibalikas nga Aleman:" ti maysa nga awan linaon a maikadua a parametro ket agparangto nga awan ti pangyuna a teksto.
Panagusar kadagiti plantilia ti pannakabalikas iti IPA[urnosen ti taudan]
Ti Wikipedia ket mangited kadagiti nadumaduma a plantlia para iti husto a panagiparang kadagiti transkripsion ti IPA.
Kita ti letra ti IPA[urnosen ti taudan]
Iti sapasap, dagiti simbolo ti IPA iti panid ket nasken a marikpan iti plantilia ti
{{IPA}}, daytoy ket mangpormat ti teksto iti maysa a mangpataud ti kita ti letra ti IPA. No adu ti paset ti panid ket agus-usar iti IPA, daytoy ket kustomario nga agipablaak iti pakdaar iti dayta a kinapudno iti
{{Pakdaar ti IPA|lang=ilo}}, ngem ti tunggal maysa a tangdan ket makasapul laeng ti plantilia ti
{{IPA}} para iti husto a pannakapormat.
No awan dagiti makaanay a rumsua tapno maikkan iti pakdaar, ikeddengen ti plantilia a maisilpo iti tekla ti IPA para iti umuna a kayarigan ti IPA iti panid wenno seksion.
Dagiti balikas iti Ingles[urnosen ti taudan]
Para kadagiti balikas iti Ingles, iti kaaduan, saan a rehional a transkripsion, a kas no mangited iti panangibalikas iti tekla ti balikas iti maysa nga artikulo, agusar kadagiti plantilia a mangisilpo iti Tulong:IPA para iti Ingles, ti karta a subpaset ti IPA a maitunos iti Ingles:
- {{IPA-en}}, maiparang a kas: Panangibalikas nga Ingles: /balikas/ (ti pay /balikas/, Panangibalikas nga Ingles: /balikas/, panangibalikas /balikas/, ken dadduma pay).
- {{IPAc-en}}, automatiko a mangbaliw iti IPA, tapno ti
{{IPAc-en|'|w|3r|d}}ket agparang a kas /ˈwɜrd/. Daytoy ket mangited ti panagkallautang ti bao a silsilpo kadagiti simbolo, ken isu itan ti kinaynayat a plantilia.
Dagiti ganganaet a balikas[urnosen ti taudan]
Para kadagiti ganganaet a balikas a saan nga asimilado iti Ilokano, mausar kadagiti plantilia a mangisilpo iti ad-adu a sapasap a tsart ti Tulong:IPA , nga aglaon kadagiti amin a nangruna a simbolo ti IPA:
- {{IPA-amin}}, agparang a kas: IPA: [balikas]. Wenno:
- Para kadagiti naisangayan a pagsasao, mabalin nga adda met dagiti dedikado a tekla ti IPA para iti naiyalagad a transkripsion. Adda met dagiti nadumaduma a pagpilian para kadagiti pannakaiparangda. Ti umuna a selula ket mangiraman ti kodigo ti ISO ti pagsasao; ti maikadua ket ti transkripsion; ti makatlo a tekla ket ti maysa a pangyuna a insasao; ken ti maikapat ket ti baetan para iti papeles ti uni. Kas pagarigan ti panagusar iti balikas ti a Pranses iti eau [o] , addaan iti kasisigud a pormat iti:
{{IPA-fr|o}}→ Panangibalikas a Pranses: [o]
- Wenno ti balikas a "panangibalikas" ket mabalin a mausar a kas ti introduksion:
{{IPA-fr|o|pron}}→ panangibalikas: [o]
- Nagan ti pagsasao laeng:
{{IPA-fr|o|lang}}→ Pranses: [o]
- "IPA" laeng:
{{IPA-fr|o|IPA}}→ IPA: [o]
- Silpo laeng:
{{IPA-fr|o|}}→ [o]
- Ti ania man kadagitoy ket mabalin nga itipon iti papeles ti uni:
- Para iti kasisigud a pangyuna nga insasao, nupay kasta, nasken ti pagikabilan a kas ti “-”:
IPA-amin para kadagiti saan a nasuportaran a pagsasao[urnosen ti taudan]
Napartuat dagiti baw-ing para kadagiti pagsasao nga awan kadagiti dedikado a plantilia. Dagiti transkripsion nga agus-usar kadagitoy a baw-ing ket agdama a maisilpo iti {{IPA-amin}}; no mapartuat ti naisangayan a plantilia kadagiti artikulo ket hustodanton a maisilpo. Kas pagarigan, mabalin nga usaren ti
{{IPA-jv|balikas}} para iti Habanes, ngem iti agdama maibaw-ingto iti
{{IPA-amin}}, ken agpataud daytoy iti IPA: [balikas].
Panangibaliw iti IPA[urnosen ti taudan]
Ti sabali pay a kita ti plantilia ti naisangayan a pagsasao ket mangpalubos ti panangikabil kadagiti ordinario a letra (wenno kombensional a kapada ti ASCII) manipud iti naited a pagsasao para iti automatiko a panangibaliw kadagiti simbolo ti ponetiko. Dagiti pagsasao nga agdama a magun-od, ken pagarigan ti panagusar, ket makita dita baba:
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{respell}}, para kadagiti panangiletra manen a panangibalikas, a mabalin a mausar kadagiti balikas nga Ingles a maipatinayon iti IPA
- {{lang-nci-IPA}}, para iti mamindua a transkripsion ti IPA ti Nahuatl
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
KADAANAN NGA ARUATEN. Dandani mapukawen dagiti kadaanan a pagan-anay kas iti ngato agsipud ta dagitin partuat ti kabaruanan a panawen ti ad-addan nga aruaten dagiti agtutubo. Sa laengen maibado dagitoy no adda naisangsangayan a pasken, kas iti naangay iti maudi a rabii ti 2008 Kannawidan Festival a nagaruat dagiti sangsangaili ken agtuturay ti probinsia a pakairamanan ni Gov. Deogracias Victor Savellano ken dati a Bokala Asucena Purisima kadagiti kawes circa panawen dagiti Kastila.(Salvador A. Espejo)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › KADAANAN NGA ARUATEN


text:
Subsebbangan
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti subsebbangan (naipangyababaan ti "subsp." wenno "ssp.") ket mabalin a ti taksonomiko a ranggo a ababbaba ngem ti sebbangan, wenno maysa a taksonomiko a unit iti dayta a ranggo. Ti subsebbangan ket saan a mabigbigan no agmaymaysa: ti sebbangan ket mabalin a mabigbigan nga awan kadagiti subsebbanganna wenno dua wenno ad-adu (mairaman dagiti napukawen), ngem saan a mabalin nga agmaymaysa.
Dagiti organismo a tagikua dagiti nadumaduma a subsebbangan iti isumet laeng a sebbangan ket makabaelda ti makipinnutot ken makapataud kadagiti nalames a kaputotan, ngem kadawyan dagitoy a saanda a makipinnutot iti katutubo gapu ti heograpiko a pannakaisinawenno dadduma pay a banag. Dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti nadumaduma a subsebbangan ket kadawyan a saan unay a malasin ngem dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti sebbangan. Dagiti pakailasinan a maigupit kadagiti subsebbangan ket kadawyanda a nagbalaliw a kas maysa aresulta ti heograpiko a pannakaiwarwaras wenno pannakaisinsina.
Dagiti linaon
Nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti soolohia, ti International Code of Zoological Nomenclature (Maika-4 nga edision, 1999) ket mangawat laeng ti maysa a a ranggo ti baba iti sebbangan, ti naibagbaga a ranggo ti subsebbangan.[1] Dagiti sabali pay a pannakaigrupo, ket dagiti entidad ti "inprasubespeipiko" ket awanda kadagiti nagan a tinartaripato babaen ti ICZN. Dagiti kastoy a porma ket awan ti opisial a kasasaad iti ICZN, urayno dagitoy ket mabalin a naserbi iti panangipalplawag kadagiti altitudinal wenno heograpiko a klina, dagiti kita ti taraken, dagiti [[Dagiti _transheniko_nga_ayup#Transheniko_nga_ayayup|transheniko nga ayup], kdpy. Bayat a ti sientipiko a nagan dagiti sebbangan ket maysa a binomen, ti sientipiko a nagan dagiti subsebbangan ket trinomen - ti binomen a sinaruno babaen ti subespesipiko a nagan. Ti dua anagan ti tigre ket Panthera tigris, isunga para iti tigre ti Sumatra ti tallo a naganna ket, kas pagarigan, Panthera tigris sumatrae.
Iti basteriolohia, ti laeng ranggo iti babab ti sebbangan a nalawag a natartaripato babaen ti kodigo ti nomenklatura ket ti subsebbangan, ngem ti inprasubespesipiko a taksa ket nangrunada unay iti bakteriolohia; Ti apendiks 10 iti kodigo ketmangipakpakita kadagiti rekomendasion a maikeddeng tapno mangawis ti panagpapada iti panagipalplawag iti kastoy a taksa. Dagiti nagan a naipablaak sakbay idi 1992 iti ranggo ti karuay ket naal-ala dagitoy a kas nagan dagiti subsebbanagn.[2] (kitaen ti International Code of Nomenclature of Bacteria)
Iti botanika, sagiti subsebbangan ket maysa kadagit iadu a ranggo ti baba dagiti sebbangan, a kas ti karuay, subkaruay, porma, ken subporma. Ti subespeipiko a nagan ket sarunuan babaen ti "subsp." wenno "ssp.", a aks ti Schoenoplectus californicus ssp. tatora (Totora). Nlaglagipen nga amin a parte ti dua a nagan ket nakairig malaksid ti pudno a balikas ti "subsp." wenno "ssp." Ti aniaman a botaniko a nagan a mairaman dagiti subsebbangan, karuay, kdpy., ket tinawtawagan ti maysa a inpraespesipiko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Index". International Code of Zoological Nomenclature. Maikapat nga Edision. Ti Museo ti Masna a Pakasaritaan. Enero 1, 2000. Naala idi Enero 17, 2013.
- ^ "Chapter 3Rules of Nomenclature with Recommendations". National Center for Biotechnology Information. Naala idi Enero 17, 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ernst W. Mayr, Peter D. Ashlock: Dagiti Pamunganayan ti Sistematika a Soolohia, Mcgraw-Hill College, 1991, ISBN 0-07-041144-1


text:
Iti inaldaw a panagpasada ni Lino, adu dagiti makadennana. Naruay dagiti padasna kadagiti pasaherona, nangruna dagiti babbai.
Kinapudnona, adda bullilisingna iti maysa a beerhouse. Ipangpangasna pay kadagiti kakaduana a drayber ti kinalapsat ti bullilisingna. Sangkadullitna ti kinasiglatna a nangtiliw iti ubing a bullilisingna.
“Basta driver, sweet lover!” sangkakunana.
Pamrayan laeng dagiti kakaduana ti agwingiwing no kasta nga aggiinomda a rugianen ni Lino ti agpangkusaw.
Naminsan, nakasarak ni baketna iti ababa a surat iti bulsa ti pantalon ni Lino. Nalipatan daytoy nga impalladaw. Nakalanad iti surat ti maysa nga agnagan Merly nga agkitada ken ni Lino iti sanguanan ti maysa a pagadalan. Kasapulan kano ti babai iti tallo a ribu ta aggawid ket masakit ti inana.
Saan a dinakdakamat ni Anneng ti naduktalanna. Nagpaliiw ketdi. Agsuspetsan no apay a bassit ti yin-intrega ni lakayna a mapasadaanna. Adu ti yagal ni Lino: nabtakan iti pilid, nadadael ti preno, bassit ti mapasada ta awan ti klase ken no ania la ditan a pagpambarna.
Dimteng ti aldaw a panagsarak da Lino ken ni Merly. Nasapa nga immulog ni Anneng. Awan pay alas nuebe, addan iti nagkurusan nga agpadpadaan. Alas nuebe y media ti nailanad a panagkita ti asawana ken ti bullilisingna.
Iti eksakto alas nuebe y media, nasaripatpatanna ti taksi ni lakayna a nagpaigid iti saan nga adayo manipud iti sango ti pagadalan. Dimsaag ni lakayna. Kasla awan aniamanna a nagturong iti maysa a panganan. Masinunuo itan ni Anneng a masansan a ditoy ti pagsarsarakan ni lakayna ken ti bulilisingna.
Naguray ni Anneng iti sangapulo a minutos sa simrek iti restaurant. Nakitana ti lakayna ken maysa a babai a mangmangan iti suli ti restaurant.
Uray la bimsag ni Lino idi mataldiapanna ni baketna.
Nabayag a minatmatan ni Anneng ti asawana. Kalpasanna, sintimek a pimmanaw met laeng.
Idi aggawid ni Lino, nakaimpaken dagiti lupotna iti sango ti ruangan. Uray kasano ti panagtugtogna, awan ti nangpastrek kenkuana. Uray dagiti dua nga annakna, saan a pinalubosan ti inada a rummuar.
“No sina, di sina!”nakuna ketdi ni Lino. Binitbitna ti maleta ket nagturong iti kasera ti bulilisingna. Saandan nga inlimed ti panagkabbalayda.
Ngem iti biag, saan amin a panawen ket napno iti katawa. Adda met dumteng a saning-i.
Ti insapsapata idi ni Lino a bumtak ti aprona no agul-ulbod ken ni baketna ket pimmudno. Idi damo, nakarikna iti panagkakapsut. Ngem dina intaltalek. Bisin la dayta, nakunana. Ngem idi agangay, masansan metten. Naiyospital. Naduktalan a nakaro unay ti sakitna iti apro.
Dakkel a problema ni Lino ti busbosenna iti ospital. Awan urnongna ta gastadora ni Merly.
Yan ti paitna, idi awanen ti madilamutan ti kabbalayna kenkuana, simmuroten iti sabali a lalaki!
Maysa a malem, naklaat ni Lino idi makitana ti sangailina. Ni Anneng ken ti dua nga annakda.
Lalaki ni Lino ngem iti dayta a darikmat, nagsangit iti napalaus a panagbabawina.
“Saankan nga agsangit,” nakuna ni baketna. “Nabayagen a pinakawandaka. Padasentayo manen a bukelen ti pagtaengantayo…”
Isu a no maminsan, kailian, no adda nakabasolam, saanmo a paglibakan a dakamatem pay ti Dios tapno makalusotka laeng.
Kuna ti Nasantuan a Biblia: “Dimo paglikudan ti karim, ngem tungpalem ti sinapataam iti Apo nga aramiden. Ngem ita, ibagak kadakayo a dikay agsapata a pulos: diyo pagsaksi ti langit ta isu ti trono ti Dios wenno ti daga ta isu ti pagbatayan dagiti sakana wenno ti Jerusalem ta isu ti siudad ti naindaklan nga Ari. Dimo met pagsapata ti ulom agsipud ta dimo mapapuraw wenno mapangisit iti uray maysa laeng a buokmo. Kastoy laeng ti kunayo: no wen, ‘wen’; no saan, ‘saan’, ta agtaud iti managdakdakes ti aniaman nga inayonyo.” #


text:
MAILAGIP ita nga Enero 25, 2018 ti maikatlo nga anibersario ti nadara a ranget sadiay Tukanalipao, Mamasapano, Maguindanao, a nakatayan dagiti 44 a kameng ti Philippine National Police Special Action Force; maysa a sibilian, ken 18 a kameng ti Moro Islamic Liberation Front ken Bangsamoro Islamic Freedom Fighters.
Napapatay dagiti SAF commando opeatives kabayatan ti panangisayangkat iti Oplan Exodus tapno matiliw ti Malaysian ken international a terorista nga eksperto iti panagaramid ti bomba, ken wanted iti United States Federal Bureau of Investigation a ni Zulkifli bin Hir alias Marwan, ken Abdul Basit Usman. Napapatay dagiti SAF Commando ni Marwan, nakalibas met ni Usman. Ngem iti panagsanud dagiti SAF Commando, napasamak ti nadara a ranget a maibilang a missencouter iti nagbaetan ti SAF ken dagiti nagtitipon a puersa ti MILF ken BIFF.
Maibilang dayta a trahedia iti pakasaritaan ti PNP a kaaduan dagiti natay iti maysa nga insidente. Naglak-am iti nakaro a kritisismo ni sigud a Presidente Benigno Aquino III, suspendido a PNP Chief Director General Alan Purisima, ken SAF Commander Getulio Napeñas, iti nagbanagan ti Oplan Exodus gapu ta suspendido idi ti PNP Chief, ken nailimed ti operasion kada Interior and Local Government Secretary Mar Roxas ken PNP Deputy Director General Leonardo Espina.
Naisayangkat dagiti nagduduma nga imbestigasion iti ranget sadiay Mamasapano, babaen ti Senado, National Bureau of Investigation ken Commission on Human Rights. Natakuatan a napasamak ti trahedia gapu iti kaawan ti umno a coordination iti nagbaetan ti PNP – SAF ken dagiti tropa ti Armed Forces of the Philippines tapno nadarasda koma a nakaipatulod ti tulong. Awan met ti coordination iti MILF gapu ti implementasion ti ceasefire. Nailimed ti Oplan Exodus tapno agballigi ti mision a mangparmek ken ni Marwan ta napaay dagiti naming-adu a nasapsapa nga operasion a naipakaammo kadagiti unit ti AFP. Naduktalan pay a kabayatan ti ranget sadiay Tukanalipao ket nakaestambay laeng dagiti adu nga operatiba ti SAF iti igid ti highway sumagmamano a kilometro ti distansiana iti war zone iti kamaisan nga abay ti nalubo a karayan, ngem saanda a nagtignay kabayatan ti pannakiranget dagiti kakaduada.
Dinayyeg ti Mamasapano Massacre ti Aquino Administration gapu iti kaadu dagiti napapatay a SAF Commando uray no napatayda met ti kangrunaan a target a ni Marwan kas kinompirma ti FBI a positibo nga isuna ti natay maibasar iti DNA test. Nakaro a protesta ken pammabalaw ti linak-am da Aquino, Purisima ken Napeñas kadagiti umili aglalo dagiti naulila a pamilia dagiti napapatay a SAF Commando.
Uray iti agdama a panawen nga agduan a tawen nga awanen ni Aquino iti turay ken nabayagen a nakapagretiro da Purisima ken Napeñas, ket kasla al-alia wenno batibat kadakuada ti trahedia sadiay Mamasapano gapu ta kalaksidan ti ibabangon manen ti lagip dayta a nadara a pasamak no dumteng ti anibersariona, ket agtultuloy ti panangsangoda iti Sandiganbayan kadagiti nakaidarumanda a kaso mainaig iti Mamasapano Massacre.
Biddut man ti pannakailimed ti Oplan Exodus ken panangtalek ni Aquino kada Purisima ken Napeñas, ngem kas Commander-In-Chief, desision dayta ti Presidente tapno masaluadan ti panagballigi ti operasion. Uray adu dagiti natay a SAF Commando, saan met a naan-anay a napaay ti Oplan Exodus ta napapatayda met ni Marwan a mabalin a no nakalibas ken sibibiag pay koma ket nakaisayangkat pay iti ad-adu a terorismo a mabalin a nakaibuisan iti ad-adu pay a biag, kas ti pannakalibas ti pasurotna a ni Basit Usman a a natay kabayatan ti itutulongna kadagiti terorista a Maute Group ken Abu Sayyaf Group iti nadara a gubat sadiay Marawi City iti nagbaetan dagiti tropa ti gobierno ken dagiti mangid-idolo kadagiti terorista iti Islamic State of Iraq and Syria.
No ikompara ti ranget iti Mamasapano, nadardara nga amang ti gubat sadiay Marawi City ken ad-adu dagiti nadadael ta iti sentro ti siudad a nagpaut iti agpito a bulan, ken nakaigapuan ti pannakaideklarar ti Martial Law iti intero a Mindanao agingga inton agtapus ti 2018.
Agdagup iti 166 dagiti napapatay a soldado ken polis pakairamanan dagiti 12 a natay iti panagitinnag ti bomba dagiti eroplano. Nasurok met a 1,400 dagiti nasugatan iti tropa ti gobierno. Agdagup met iti 962 dagiti napapatay a terorista pakairaman dagiti 13 a ganggannaet. Agdagup met iti 87 dagiti napapatay a sibilian, 40 kadakuada dagiti natay iti sakit.
Napasamak ti nadara a gubat sadiay Marawi City gapu ti “failure of intelligence” iti benneg ti PNP ken AFP. Saan a naamuan ti nabayag a panagsagana dagiti terorista iti dayta a nadara ken napaut a gubat ta ti ipangpangruna ti administrasion ket ti gerra kontra illegal a droga. Ngem apay nga agkurang ti panangbabalaw dagiti Pilipino iti panagbiddut ti agdama nga administrasion?


text:
US-RP Balikatan: Tulong Panagdur-as ti Kaskenan
Kanunonganmi la unay ti pannakaipagna ti US-RP Balikatan civil-military operation kadagiti dua nga ili ti probinsia ti Ilocos Sur. Namnanaenmi mangidalan koma ti maysa a wagas iti panangitandudo ti panagdur-as. Lalo la unay kadagiti nasulinek a lugar, a kas kadagiti tallo a barangay iti ili Salcedo -- ti Marnay, ti Pias ken ti Baluarte ken kadagiti dua pay a barangay ti Sinait -- ti Teppeng ken Cadanglaan. Namnamaenmi a maited koma ti awan sawsawirna a pannakipulapol ken aggamulo tapno agtigay dagiti 250 a kameng ti Civil Military Operations United States Army Pacific(CMO-USAP) nga agpartisipar iti US-RP Balikatan operation wenno humanitarian assistance babaen ti panangbayabay kadakuada ti Armed Forces of the Philippines(AFP). Ipaay koma kadakuada dagiti awanan kondiones a pannakipartisipar wenno suporta tapno magun-odan ti kapkanekan a pannakailukat ti dur-asan dagiti nadakamat a luglugar. Daytoy a gagem ket tartarigagayan la ketdi ti kaaduan no dipay isuda amin nga umili kadagiti nasao a luglugar ken kadarappatna.
Ti RP-US Balikatan Operation ket kaipapananna iti panangtaliaw ken panangidiaya kadagiti serbisio kadagiti disso nga agkasapulan iti nasisita a tulong. Kas iti pannakaipatakder ti dua a classroom ken water system kadagiti barbarangay ti Teppeng ken ti Cadanglaan iti ili a Sinait tapno masulosionan ti agpangpangta a rigat a sangoen babaen ti mapasaran nga El Nino phenomenon. Iti interior nga ili ti Salcedo, maipatakder ti water system ken flood control barrier iti Barangay Pias. Dua a classroom ti maistimar iti sadiay Barangay Marnay. Sadiay Barangay Baluarte, ti pangipasdekanda ti health center tapno mangasistir ti pannakasaluad ti salun-at dagiti umili ken pagkamangan dagiti addaan an-annayen saan laeng a dagiti bumarangay no dipay ket dagiti kaparanget a luglugar. Makunami met a dakkel la ketdi a pakabang-aran dagiti umili dagiti nasao a luglugar daytoy.
Ti naannayas a pannakaipagna ti kastoy a humanitarian assistance ket maitutop la unay. Papigsaenna ti panggep a nairut a relasion ti United States ken ti pagilian. Agpada nga agnumar iti pagimbagan dagiti dua a nasion ken dagiti kaparangetda iti rehion. Isu a kunaenmi a rumbeng la unay nga ited met ti suporta itoy a ganuat.
Babaen kadagiti kakastoy a humanitarian operations dagiti dua nga armada, agtultuloy met iti panagsisinnukatda kadagiti kapanunotan ken istratehia para iti panagimbagan ti sapasap. Babaen iti panagiinnadal ti ammo iti bileg ti teknolohia ken taktika, ti pannakaipagna dagiti community development projects dakkel la ketdi ti magun-odan daytoy a military exercises. Nupay makuna a military exercises dagitoy, maibilang met a civilian in nature ta saanda met a makipartisipar iti aniaman a tignay a maibusor para iti seguridad ti pagilian. Agserbida laeng dagitoy nga exercises para iti ad-adu pay a wagas iti trening dagiti kameng ti armada ti dua a pagilian.
Namnamaenmi a maipakita laeng koma iti daytoy a balikatan exercises kadagiti umili ti makapnek a civilian-military operation a saan a nalaokan iti combat operation. Ti military trening koma a maragpat ket babaen iti advise and assist, kabayatan maar-aramid ti exercise. Mangidiayada laeng koma iti tulong ken panagdu-as wenno mangilukat ti ridaw para iti panagbalbaliw. Tapno aglupos met ti lugar nga inda tulongan. Babaen iti panagtinnulong, panagsisinnukat ti ammo ken kabaelan, ti panggep daytoy a ganuat ket magun-odan.
Tartarigagayanmi la unay a naballigi koma ti panggep ti ganuat. @
Saturday, February 27, 2010
US-RP Balikatan: Tulong Panagdur-as ti Kaskenan
1 comment:
- savita said...
-
PART TIME HOME JOBS | DO OFFLINE DATA ENTRY JOB
Is your search for a home job always ends in some kind of SCAM OR FRAUD? If so, don’t loose heart, because visionjobcare.com brings you, 100% genuine and legitimate home jobs. Do offline data entry at home, submit the job through email and get paid handsomely every month. Millions already Joined & Benefitted with our service. For more details E-mail us at support.visionjob@gmail.com
Visit Us at http://www.visionjobcare.com/XXX.html
- 5:21 PM


text:
Idi Marso 24, 2012, bigbigat pay laeng ngem addan 11 nga ayup a nalako/nagatang, segun kada Mr. Elpidio Mejia, Sekretario ti Cabugao Livestock Traders Association ken ni Mr. Bonifacio Socias, Sr., agay-aywan iti opisina ti Municipal Livestock Office.
Iti biang ti dadduma a dinguen nangruna iti baboy, kaaduan iti aldaw ti Sabado ti umili a mapan agpakilo iti Municipal Livestock Office iti asideg ti Dayo-Cabugao ilakoda a baboy ta maparti/maipauraga dagitoy iti kabigatanna, Domingo, a kaaldawan ken kaadu ti tao nga aggatang iti Tiendaan (NISTC).
Kasapulan nga agatendarda a Sekretario ken Tesorero ti asosasion nangruna iti Presidente iti aldaw ti Dayo tapno ma-update daras ti pagdurdur-asan ti pinansial a rekord ti asosasion.
Naobserbaran pay a daddadakkel ita ken bumunbun-as dagiti mai-Dayo nga ayup. Aktibo met ti pannakai-dayo ti dadduma a dinguen a kas iti kalding ken burias. # (Web In-Action)


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Nagsagrap ti maysa a polis kadagiti dunor idi natnag ti motorsiklona iti nauneg a kali ti matrabtrabaho a kalsada sadiay Barangay Paing, ditoy nga ili idi malem ti Hulio 24.
Nupay kasta, rimmuar met laeng ni SPO3 Manuel Arreola y Aman, 42, naasawaan, kameng ti Santa police station, ken residente iti Barangay Paratong, Vigan City, iti Metro Vigan Cooperative Hospital a nakayospitalanna kalpasan ti pannakataming dagiti sugatna.
Naammuan iti inbestigasion nga agpalaud a direksion ni Arreola a nakasakay iti Euro GTX 150 a motorsiklona ket iti paset ti kalsada a matrabtrabaho, masabatna ti maysa a truck isu a nagpaamian a linia ngem natnag ti pilid ti luganna iti kali a puon ti nakaikrasanna iti kalsada.
Saan a nadakamat iti police blotter no asino ti nagmaneho iti truck a nakasinnabat ni Arreola.#


text:
San Nicolas, Pangasinan
Ti San Nicolas ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Nicolas ket nabingbingay a politikal kadagiti 33 a barbaranggay.[2]
- Bensican
- Cabitnongan
- Caboloan
- Cacabugaoan
- Calanutian
- Calaocan
- Camanggaan
- Camindoroan
- Casaratan
- Dalumpinas
- Fianza
- Lungao
- Malico
- Malilion
- Nagkaysa
- Nining
- Poblacion East
- Poblacion West
- Salingcob
- Salpad
- San Felipe East
- San Felipe West
- San Isidro (Sta. Cruzan)
- San Jose
- San Rafael Centro
- San Rafael East
- San Rafael West
- San Roque
- Santa Maria East
- Santa Maria West
- Santo Tomas
- Siblot
- Sobol
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)