text:
Meka
Ti Meka[3] ( /ˈmɛkə/; Arabiko: مكة, Makkah, panangibalikas [ˈmækkæ]) ket maysa a siudad idiay Hejaz ken ti kapitolio ti probinsia ti Makkah idiay Saudi Arabia. Ti siudad ket mabirukan idiay 70 km (43 mi) idiay kaunegan ti Jeddah iti akikid a ginget iti kangato a 277 m (909 ft) ti pantar ti baybay. Ti populasionna idi 2012 ket 2 a riwriw, ngem dagiti agbisbisita ket ad-adu a pagkatluenna dagiti bilang ti tunggal maysa a tawen iti las-ud ti Hajj a paset ti panawen a natengtengngel iti maika-sangapulo ket dua a lunar a bulan ti Muslim ti Dhu al-Hijjah.
Nga isu ti nakaipasngayan a lugar ni Mahoma ken ti lugar a nakaisuratan ti Koran,[4][5] Ti Meka ket naipanpanunotan a kas ti kasantuan a siudad iti relihion ti Islam[6] ken maysa a peregrino a naam-ammuan a kas ti Hajj ket obligatorio para kadagiti amin a makabael a Muslim. Ti Hijaz ket nabayagen nga inturayan dagiti kaputotan ni Mahoma, dagiti sharif, a nawaya nga agturturay wenno basalo kadagiti dakdakkel nga imperio. Daytoy ket sinagepsep ti Saudi Arabia idi 1925. Iti moderno a panawenna, ti Meka ket nakakitkita ti adu a panagpadakkel iti kadakkel ken inpraestruktura. Gapu ti daytoy, ti Meka ket nakapukaw kadagiti adu a rinibu nga agtawen a pasdek ken dagiti arkeolohiko a sitio.[7] Tatta nga aldaw, adda dagiti agarup a 15 a riwriw a Muslim a mangbisbisita ti Meka, a mairaman dagiti adu a riwriw ti las-ud ti bassit nga aldaw ti Hajj.[8] A kas ti nagbanagan, ti Meka ket nagbalinen a maysa kadagiti kaaduan a kosmopolitano ken dibersio a siudad iti Muslim a lubong,[9] urayno dagiti saan a Muslim ket agtultuloyda a maiparit a sunrek ti siudad.[10]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taga-ugma wenno nasapa a nagan para iti lugar ti Meka ket Bakkah (a naisurat pay iti Baca, Baka, Bakah, Bakka, Becca, Bekka, kdpy.).[11][12][13] Ti Pagsasao nga Arabiko a balikas, ti bukodna nga etimolohia, a kasla iti Meka, ket saan a nalawag.[14] Daytoy ket nawatiwat a namatmatian a sinonimo para iti Meka, daytoy ket naibagbaga a naisangsangayan a ti nasapa a nagan ti ginget a mabirukan idiay, bayat a dagiti Muslim nga eskolar ket sapasapda nga agus-usar a mangibaga ti sagrado a lugar ti siudad nga asideg a nakapalikmut ken mairaman ti Kaaba.[15][16]
Ti porma a Bakkah ket inus-usar para iti nagan ti Meka idiay Koran iti 3:96, bayat a ti porma a meka ket inus-usar iti 48:24.[14][17] Iti abagatan nga Arabiko, ti pagsasao nga inus-usar idiay akin-abagatan a paset ti Arabiano a Peninsula iti panawen ni Mahoma, ti b ken m ket mabalin dagiti nga agsinnukat.[17] Dagiti dadduma pay a nagibasaran ti Meka iti Koran (6:92, 42:5) ket tinawtawagan ti Umm al-Qura, a kayatna a sawen ket "ina ti amin a pagtaengan."[17]
Ti sabali pay a nagan ti Meka, wenno ti kaatapan ken banbantay a a nangpalikmut ti daytoy, segun ti Arabo ken Islamiko a tawidan, ket Faran wenno Pharan, a mangibagbaga ti Desierto ti Paran a naibaga idiay Daan Testamento.[18] Ti Arabo ken Islamiko a tawidan ket agtengtengngel a ti kaatapan ti Paran, iti nawatiwat a panagsasao, ket ti Hijaz ken ti lugar a nagtaengan ni Ishmael idi ket ti Meka.[18] Ni Yaqut al-Hamawi, ti maika-12 a siglo a Siriano a heograpo, ket insuratna a ti Faran ken "ti naiyulog ti Arabo a balikas ti Hebreo. Maysa kadagiti nagan ti Meka a naibaga iti Torah."[19] Adda ti maysa a Tal Faran ("Turod ti Faran") idiay ruar nga igid ti Meka.[19]
Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket tinurayan babaen ti Munisipalidad ti Meka, ti munisipal a konseho dagiti sangapulo ket uppat a lokal a nabutosan a kamkameng nga indauluan babaen ti mayor (tinawtawagan a kas maysa nga Al-Amin) nga indutok babaen ti gobierno ti Saudi. Ti agdama a mayor ti siudad ket ni Usama al-Bar.[20]
Ti Meka ket isu ti kapitolio ti Rehion ti Makkah, a mangiraman ti kaaruba ti Jeddah. Ti probinsial a gobernador idi ket ni Abdul Majeed bin Abdulaziz Al Saud manipud idi 2000 aginggana idi pimmusay idi 2007.[21] Idi 16 Mayo 2007, ni prinsepe Khalid bin Faisal Al Saud ket naidutok idi a kas ti baro a gobernador.[22]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Islamiko a tradison ket mangigupit ti rugi ti Meka kadagiti kaputotan ni Ishmael. Adu kadagiti Muslim ket mangitudo kapitulo almo 84:3–6 ti Daan a Testamento ti panangibaga ti perigrinasion idiay Ginget ti Baca, a nakitkita dagiti Muslim a kas ti panangibagbaga iti Meka a kas Bakkah iti Surah 3:96 ti Koran. Ti pay Griego a historiador a ni Diodorus Siculus a nagbiag idi baetan ti 60 BCE ken 30 BCE ket nangisurat ti maipanggep ti adayo a lugar idiay Arabia iti obrana iti Bibliotheca historica a nangipalpalawag ti nasantuan nga altar nga inbagbaga dagiti Muslim iti Kaaba idiay Meka "Ken ti templo ken nabangonen idiay, a nasatuan unay ken nakaro a rinaraeman babaen amin dagiti Arabiano".[23] Ni Ptolomeo ket sagpaminsan pay idi a mamgibagbaga kano idi a tinawtawagana ti Meka iti "Macoraba", ngem daytoy a panangilasin ket kontrobersial.[24]
Iti Sharḥ al- Asāṭīr, ti komentario iti Samaritano a kronolohia ti midrash dagiti Patriarka, iti di ammo a petsa a mabalin a naisurat idi maika-10 a siglo C.E., ket natunton a ti Meka Mecca ket inpatakder idi dagiti lallaki nga anak ni Nebaioth, ti kalakayan nga anak a lalaki ni Ishmael.[25][26][27]
Iti panawen idi maika-5 a siglo, ti Kaaba ket lugar idi a pagraraeman para kadagiti diosen ti pagano a tribu ti Arabia. Ti kangrunaan idi a pagano a diosen ti Meka ket ni Hubal, nga inabil idi idiay babaen ti nagturay a tribu ti Quraysh[28][29] ken nabati idiay aginggana idi maiak-7 a siglo.
Idi maika-5 a siglo,ti Quraysh ket tinengngelna ti Meka, ken nagablinda a nalaing a nagtagtagilako ken komersiante. Idi maika-16 a siglo timmiponda pay iti lukratibo a komersio ti rekado, sgapu ta dagiti gubat kadagiti sabali aparte ti lubong ket agpatpataud a mangilingay ti dalan ti komersio manipud kadagiti napeggad a dalan iti baybay kadagiti nasaysayaat a dalan iti daga. Ti Bisantinonga Imperio ket dati idi a nagtengel iti Baybay Nalannasit, ngem immad-adun ti panagpirata. Ti sabali pay idi a dalan a mapan iti Golpo Persiano babaendagitikarayan ti Tigris ken Euprates, ket naipangpangta pay idi babaen dagiti ekspolitasion manipud ti Sasasanida nga Imperio, ken riniribo pay babaen dagiti Lakmida, ken dagiti Gasanida, ken ti Gubgubat ti Romano–Persiano. Ti kaprominensia ti Meka a kas sentro ti komersio ket inatiwna pay ti siudad ti Petra ken Palmyra.[30] Nupay kasta, dagiti Sasanida ket saanda a kankanayon a nakaipangpangat iti Meka ken idi 575 CE isuda ket sinalaknibanda pay ti sudad ti Arabia manipud ti panagraut iti Pagarian ti Axum, nga indauluan ti Kristiano a daulona a ni Abraha. Dagiti tribu ti akin-abagatan nga Arabia, ket kimmidawda iti tulong manipud ti Persiano nga ari a ni Khosrau I, ken iti met sungbatna isu ket napan iti abagatan idiay Arabia nga addaan kadagiti soldado ken dagiti plota ti barko idiay Meka. Ti interbension ti Persiano ket nangatipa ti pannakaiwaras ti Kristianidad nga agpadaya idiay Arabia, ken ti Meka ken ti Islamiko a Propeta a ni Mahoma nga isu iti dayta a panawen ket agtawen iti innem idiay tribu ti Quraysh ket "saanto a dumakkel iti turay ti krus."[31]
Babaen ti tengnga ti maika-6 a siglo, adda idin dagiti tallo a nangruna a pagtaengan idiay akin-amianan nga Arabia, iti amin nga igid ti abagatan-laud nga aplaya a mangbeddeng ti Baybay Nalabbasit, iti mataengan a rehion iti nagbaetan ti baybay ken dagiti nalatak a bantay iti daya. Urayno ti luagar iti likmut ti Meka ket saan a maapitan, daytoy idi ti kabaknangan kadagiti tallo a pagtaengan nga adu kadagiti danum babaen ti nalatak a Bubon Zamzam ken ti puesto kadagiti pagballasiwan dagiti nangruna a dalan ti karaban.
Dagiti narusanger a kondision ti langa ti daga ti Arabiano a peninsula ket tikankanyon a kasasaad iti suppiat a nagbaetan dagiti lokal a tribu, ngem iti tinawen mangideklarada iti kappia ken mapanda amin idiay Meka iti maysa a tinawen a peregrinasion. Aginggana idi maika-7 a siglo, daytoy a panagbanniaga ket naikeddeng idi para kadagiti relihioso a rason babaen dagiti pagano nga Arabo tapno agraemda iti bukodda nga altar, ken uminom iti Bubon Zamzaml. Nupay kasta, daytoy pay ti panawen iti tunggal maysa a tawen a makappiaan dagiti suppiat, masolbar dagiti utang , ken ti komersio ket mapasamak kadagiti banag ti Meka. Dagitoy a tinawen a pasamak ket nangited kadagiti tribu iti kapanunotan iti sapasap nga identidad ken nangaramid ti Meka a kas maysa a nangruna a pagtengngaan ti isip para iti peninsula.[32]
Dagiti karaban ti kamelio, a nakunkuna nga immuna nga inusar babaen Magoma, ket paset idi ti agdurdur-as nga ekonomia ti Meka. Dagiti kumaduaan nagtitinnulagan babaen dagiti nagtagtagilako idiay Meka ken dagiti lokal a nomadiko a tribu, a mangiyeg kadagiti tagilako – lalat, dinguen, ken dagiti metal a namina kadagiti lokal a banbantay – idiay Meka tapno maikarga kadagiti karaban ken maawit kadagiti siudad idiay Siria Siria ken Irak.[33] Dagiti historikal a panangilaglagip ket mangited pay kadagiti dadduma a banag a dagiti tagilako manipud kadagiti sabali a pagilian ket mabalin pay a napan babaen ti Meka. Dagiti tagilako manipud idiay Aprika ken ti Adayo a Daya ket limmabas a mapan idiay Siria ket mairaman dagiti rekado, lalat, medisina, kawes, ken dagiti aadipen; iti maisubli ti Meka ket makaawat iti kuarta, ar-armas, dagiti sereal ken bino, ken dagitoy met ket maiwaras iti amin a paset ti Arabia. Dagiti taga-Meka ket nagpirma kadagitoy a tulagan kadagiti Bisantino ken dagiti Beduino, ken nakitinnulag iti natalged nga ilalabas dagiti karaban, ken nagitedda iti danum ken dagiti karbengan ti pagaraban. Ti Meka ket nagbalin a sentro ti nalukay a konpederasion ti kliente dagiti tribu, a nagiraman kadagiti Banu Tamim. Dagiti sabali a rehional a bileg ket dagiti Abisinio, Ghassan, ken Lakhm ket kimmapsutda idin ken pinanawanda ti komersio ti Meka nga isu ti kangrunaan a nagikaykaysa apuersa idiay Arabia idi naladaw a maika-6 a siglo.[32]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket addaan iti kangato iti 277 m (909 ft) iti ngato ti pantar ti baybay, ken agarup a 80 km (50 mi) iti uneg manipud ti Baybay Nalabbasit.[34] Ti Sentral Meka ket mabirukan iti koridor a nagbaetan dagiti banbantay, a kankanayon a matawtawagan iti "Kalawakaw iti Mekaa." Ti lugar ket aglaon iti ginget ti Al Taneem, ti Ginget ti Bakkah ken ti ginget ti Abqar. Daytoy a lokasion ti kabanbantayan ket nangipalawag ti kontemporaneo a panagpadakkel ti siudad. Ti siudad ket maipatengnga idiay lugar ti Masjid al-Haram, a nababbaba ngem iti kaaduan ti siudad. Ti lugar iti likmut ti meskita ket buklen ti daan a siudad. Dagiti nangruna nga abenida ket ti Al-Mudda'ah ken Sūq al-Layl iti amianan ti meskita, ken ti As-Sūg Assaghīr iti abagatan. Idi nagpadpadakkel dagiti Saudi iti Nalatak a Meskita idiay sentro ti siudad, nga idiay idi ket adda dagiti ginasot a balbalay ken itan ket sinukatanen dagiti nalawa nga abenida ken dagiti kuadrado ti siudad. Dagiti tradisional a balay ket naipatakder iti lokal a bato ken kadawyan a dua wenno tallo a kadsaaran. Ti dagup a kalawa ti Meka tatta nga aldaw ket sumurok a 1,200 km2 (460 sq mi).[35]
Iti kasakbayan ti moderno a Meka, ti siudad ket nangpadpadas ti bassit a nangruna a taudan ti danum. Dagidi immuna ket dagiti lokal a bubon, a kas ti Bubon Zamzam, a nagpataud ti kadawyan a natabang a danum. Ti maikadua a taudan idi ket ti ubbog ti Ayn Zubayda. Dagiti taudan iti daytoy nga ubbog ket dagiti banaty ti J̲abal Saʿd (Jabal Sa'd) and Jabal Kabkāb, a mabirukan iti bassit a kilometro iti daya ti Jabal Arafa wenno agarup a 20 km (12 mi) iti abagatan a daya ti Meka. Ti danum ket nabunag manipud daytoy babaen ti panagusar kadagiti kanal iti sirok ti dagas. Ti maikatlo a manmano a pagtaudan idi ket ti tudo nga inpenpen babaen ti tattao kadagiti bassit a pagidulinan ti danum wenno dagiti sisterna. Ti tudo ket saan unay nga adu ken mangipresenta pay iti layus ken peggad daytoyen manipud idi un-unana nga aldaw. Segun kenni Al-Kurdī, adda idin dagiti 89 a historiko a layus aginggana idi 1965, a mairaman dagiti nadumaduma a paset ti panawen ti Saudi. Iti naudi a siglo ti maysa a kakaruan ket napasamak idi 1942. Manipud idin, nabangonen dagiti penned tapno mabanagan ti problema.
Dagiti kaarrubaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ajyad
- Al Adl (2010-11-10)
- Al Faisaliyyah
- Al Gemmezah
- Al Ghassalah
- Al Hindawiyyah
- Al Iskan
- al-Khalidiya
- Al Maabda
- Al Muaisem
- Al Nuzha
- Al Rasaifah
- Al Shoqiyah
- Al Shubaikah
- Al Sulaimaniyyah
- Al Tundobawi
- Al Utaibiyyah
- Al Zahir
- Al Zahra
- Aziziyah
- Gazza[36]
- Jabal Al Nour
- Jarwal
- Jurhum [37]
- Mina
- Misfalah
- Shar Mansur[37]
- Suq Al Lail
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket adaan iti namaga a klima. Saan a kas dagiti sabali a sudad ti Saudi Arabia, ti Meka ket mangitalinaay ti nabara a temperaturana iti kalamiisan, ken mabalin a sumakop iti 18 °C (64 °F) iti rabii aginggana iti 30 °C (86 °F) iti malem. Dagiti temperatura iti kalgaw ket napudot unay ken malabsanna ti marka ti 40 °C (104 °F) iti malen ken lumaiis iti 30 °C (86 °F) iti rabii. Mabalin nga agtudo met bassit idiay Meka iti baetan dagiti bulan ti Nobiembre ken Enero.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Thi ekonomia ti Meka ket kaaduan nga agdepdepende iti tinawen a peregrinasion. A kas inbaga ti maysa nga akademiko, "Dagiti taga-Meka ket awan dagiti panggedanda ngem ti agserbi laeng dagiti hajji." Ti matgedan a mapataud manipud ti Hajj, ket saan laeng a mangpaandar ti ekonomia ti Meka ngem iti pakasaritaan daytoy ket adu ti apektona iti ekonomia ti intero nga Arabiano a Peninsula. Ti matgedan ket mapataud kadagiti nadumaduma a waya. Ti maysa a pamay-an ket ti panagbuis dagiti peregrino. Dagiti buis ket napangina idi las-ud ti Nalatak a Depresion, ken adu nga adda dagitoy a buis ket adda aginggana idi naladaw a 1972. Ti sabali a waya iti panagpataud ti matgedan ti Hajj ket babaen dagiti serbisio kadagiti peregrino. Kas pagarigan, ti nailian a kompania ti eroplano ti Saudi, ti Saudia, ket agpataud ti 12% iti matgedanna manipud iti peregrinasion. Dagiti plete a binayadan dagiti peregrino iti ipapanda idiay Meka babaen ti daga ket agpataud pay ti matgedan; kas met dagiti otel ken dagiti kompania ti pagdagusan a mangibalay kaniada.
Ti siudad ket makaala iti ad-adu ngem $100 a riwriw, bayat a ti gobierno ti Saudi ket aggastos iti $50 a riwriw kadagiti serbisio para iti Hajj. Adda met dagiti dadduma nga industria ken dagiti paktoria iti siudad, ngem ti Meka ket awanen iti nangruna a papel iti ekonomia ti Saudi Arabia, a kangrunaan laeng a naibatay kadagiti eksport ti lana.[40] Dagiti bassit nga industria nga agpatpataray idiay Meka ket mairaman ti abel, alikamen, ken dagiti gamigam. Ti kaaduan ti ekonomia ket naibatay iti serbisio.
Ti siudad ket adun a dimmakkel kadagiti maika-20 ken maika-21 a siglo, gapu ti panagpasayaat ken kalaka ti panagbanniaga iti eroplano, ken nagpaadu daytoy kadagiti bilang dagiti peregrino a nakibingbinglay iti Hajj. Dagiti rinibu Saudi ket nagtrabtrabahoda iti amin a paset ti tawen tapno mangtaripato ti Hajj ken agtrabaho kadagiti otel ken dagiti paggatangan a mangserbi kadagiti peregrino;dagitoy nga agtrabtrabaho ket nagpaadu met ti kammasapulan para iti pagdagusan ken dagiti serbisio. Ti siudad ket addaan kadagiti adu a nawaya a dalan, ken aglaon kadagiti paggatangan ken dagiti natayag a pasdek.[41]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Munisipalidad ti Meka. Holymakkah.gov.sa. Naala idi 2013-02-03.
- ^ "Population". Statistical Yearbook 47 (2011). Central Department Of Statistics & Information. Naala idi 15 Nobiembre 2013.
- ^ Sagpaminsan a, Makkah wenno Bakkah.
- ^ Naipakasaritaan a pateg ti Koran ken ti Ḥadith A.M. Khan
- ^ Ti Nasken a maammuan ti Amin a maipanggep ti Koran Ahmed Al-Laithy
- ^ Nasr, Seyyed. Mecca, Ti Nasantuan, Medina, Ti Naraniag: Dagiti Kasantuan a Siudad ti Islam. Apertura. 2005
- ^ Taylor, Jerome (2011-09-24). "Meka para kadagiti Nabaknang: Ti kasantuan a lugar ti Islam ket 'agbalinen a Vegas'". The Independent. Londres.
- ^ Ti Saudi a torre: Ti Meka a maigiddiat ti Las Vegas: Nataytayag, nasansantuan ken nadaydayeg (gangani) iti aniaman a lugar, The Economist, napetsaan idi Hunio 24 2010, Cairo.
- ^ Fattah, Hassan M.Dagiti Islamiko a Peregrino ket Mangiyegda ti Kosmopolitano nga Angin iti Saan a Maipada a Siudad, New York Times. Enero 20, 2005.
- ^ Esposito, John L. (2011). Ti Nasken a Maamuan ti sinoman a maipanggep ti Islam. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 25.
Ti Meka, a kasla ti Medina, ket Narikpan kadagiti saan a Muslim
- ^ Barbara Ann Kipfer (2000). Ensiklopediko a diksionario ti arkeolohia (Illustrated nga ed.). Springer. p. 342. ISBN 9780306461583.
- ^ Cyril Glassé; Huston Smith (2003). Ti baro nga ensiklopedia ti Islam (Nabaliwan, nailustrado nga ed.). Rowman Altamira. p. 302. ISBN 9780759101906.
- ^ William E. Phipps (1999). Mahoma ken Hesus: ti panangipada dagiti propeta ken dagiti insursuroda (Nailustrado nga ed.). Continuum International Publishing Group. p. 85. ISBN 9780826412072.
- ^ a b Kees Versteegh (2008). C. H. M. Versteegh ken Kees Versteegh, ed. Ensiklopedia ti pagsasao nga Arabiko ken linguistiko, Tomo 4 (Nailustrado nga ed.). Brill. p. 513. ISBN 9789004144767.
- ^ Daniel C. Peterson; Sher Ali Maulawi; Mirza Tahir; Ahmad Hadhrat (2007). Mahoma, propeta ti Dios. Wm. B. Eerdmans Publishing. pp. 22–25. ISBN 9780802807540.
- ^ Ti Nasantuan a Koran nga adda ti Panakaipatarus. Islam Internasional. 2004. p. 753. ISBN 9781853727795.
- ^ a b c Philip Khûri Hitti (1973). Dagiti kapitolio a siudad ti Arabo nga Islam (Nailustrado nga ed.). Unibersidad ti Minnesota a Pagmalditan. p. 6. ISBN 9780816606634.
- ^ a b Sir Sayyid Aḥmad Khān (1870). Ti serie dagiti salaysay ti biag ni Mahoma: ken dagiti suheto a simmarsaruno. Londres: Trübner & co. pp. 74–76.
- ^ a b Reuven Firestone (1990). Dagiti panagbanbanniaga ti nasantuan a dagdaga: ti ebolusion ti sarsarita ti Abraham-Ismael iti Islamiko a panakaawat ti testo. SUNY Press. pp. 65, 205. ISBN 9780791403310.
- ^ "Mecca Seeks to Lead Saudi Arabia's Solar Energy Expansion". Bloomberg. Bloomberg. 22 Septiembre 2012. Naala idi 20 Enero 2013.
- ^ "Prince Abdul-Majid, Governor of Mecca, Dies at 65". The New York Times. Associated Press. 2007-05-07. Naala idi 1 Enero 2008.
- ^ "Prince Khalid Al Faisal appointed as governor of Makkah region". Saudi Press Agency. 16 Mayo 2007. Naala idi 2008-01-01.
- ^ Translated by C H Oldfather, Diodorus Of Sicily, Volume II, William Heinemann Ltd., London & Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, MCMXXXV, p. 217.
- ^ Crone, Patricia (1987). Meccan Trade and the Rise of Islam. Princeton University Press. pp. 134–135. ISBN 1593331029.
- ^ Alan David Crown, Samaritan Scribes and Manuscripts, Mohr Siebeck 2001 p.27
- ^ Patricia Crone, M. A. Cook Hagarism: The Making of the Islamic World, Cambridge University Press 1977 p.22.
- ^ Hava Lazarus-Yafeh,Intertwined Worlds: Medieval Islam and Bible Criticism, Princeton University Press 1992 pp.61-62
- ^ Hawting, G. R. (1980). "The Disappearance and Rediscovery of Zamzam and the 'Well of the Ka'ba'". Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London. 43 (1): 44–54 (44). JSTOR 616125.
- ^ Islamic World, p. 20
- ^ Lapidus, p. 14
- ^ Bauer, S. Wise (2010). The history of the medieval world: from the conversion of Constantine to the First Crusade. W. W. Norton & Company. p. 243. ISBN 978-0-393-05975-5.
- ^ a b Lapidus, pp. 16–17
- ^ Islamic World, pp. 17–18
- ^ Islamic World, p. 13
- ^ "Mecca Municipality". Holymakkah.gov.sa. Naala idi 2010-04-06.
- ^ Nauram ti kaarubaan ti Meka idiay asideg dagiti peregrino ti Hajj. news.outlookindia.com (2005-01-17)
- ^ a b NigeriaNews: "Ti Kano ket nagrenrenta kadagiti 15a balay idiay Saudi para kadagtii peregrino". Ndn.nigeriadailynews.com (2009-06-30). Naala idi 2013-02-03.
- ^ "Weather averages Mecca". PME. Naala idi Agosto 17, 2009.
- ^ "Mecca Climate and Weather Averages, Saudi Arabia". Weather2Travel. Naala idi 2014-10-14.
- ^ Mecca. World Book Encyclopedia. 2003 edition. Volume M. p. 353
- ^ Howden, Daniel (2006-04-19). "Shame of the House of Saud: Shadows over Mecca". London: The Independent (UK). Naala idi 2007-05-03.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- dagiti editor ti Time-Life Books. (1999). Amia kadi tikita ti biag kadagtii daga ti propeta: Islamiko a lubong, AD 570 – 1405. Time-Life Books. ISBN 0-7835-5465-6.
- "Quraysh". Encyclopædia Britannica. Britannica Concise Encyclopedia (online). 2007. Naala idi 2007-02-19.
- Lapidus, Ira M. (1988). Ti Pakasaritaan dagiti Islamiko a Kagimongan. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-22552-3.
- Hawting, G. R. (1980). "Ti Pannakapukaw ken Pannakaduktal manen ti Zamzam ken ti 'Bubon ti Ka'ba'". Warnakan ti Eskuela ti Oriental ken Aprikano a Panagadadal, Unibersidad ti Lon dres. 43 (1): 44–54. JSTOR 616125.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rosenthal, Franz; Ibn Khaldun (1967). Ti Muqaddimah: Ti Pangyuna a Pakasaritaan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-09797-6.
- Crone, Patricia (1987). Meka a Panaglaklako ken ti Panagpangato ti Islam. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan.
- Burton, Richard Francis (1855). Kabukbukodan a Naratibo ti Peregrino ti Al-Madinah ken Meccah — Tomo 1 (Text file). 2. 1 (Pannakailaglagipan nga ed.). Tylston ken Edwards. Naala idi 2008-10-22.
- Burton, Richard Francis (1855). Kabukbukodan a Naratibo ti Peregrino ti Al-Madinah ken Meccah — Tomo 2 (Text file). 2. 2 (Pannakailaglagipan nga ed.). Tylston ken Edwards. Naala idi 2008-10-22.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Meka iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Meka iti Wikiquote (iti Ingles)
- Munisipalidad ti nasantuan a Meka Opisial a website (iti Arabiko)


c: text/html

text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Inaresto dagiti nagtipon nga elemento ti Cabugao police station ken PIB ISPPO ti maysa a construction worker a sumangsango iti kaso idi sardam ti Marso 16 sadiay Barangay Turod ditoy.
Naaresto ni Denver Dion y Sambrana, 21, awanan asawa, babaen ti bileg ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Raphiel F. Alzate ti Regional Trial Court, Branch 24, Cabugao, Ilocos Sur.
Sumangsango ni Dion, top 3 iti LOI Manhunt Charlie ti nadakamat nga estasion ti polis, iti kaso a homisidio a nai-docket iti babaen ti Criminal Case No. 3596-KS ket rekomendado nga agpiansa iti P80,000.00.
Temporario a nakadetene ti akusado iti police station para iti umisu a disposision.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Menor de edad pay laeng dagitoy ngem natureddan a nangserrek iti maysa a pagadalan tapno takawanda. Malasda ta nakita ida ti maysa a katulong a nagbitbit iti tinakawda ket daytoy ti nangibuking kadakuada.
Segun iti report, nakita ni Nicaso Aguilar, helper, da Michael Cuya-an, 13, ken Jerick-al S. Lutong, 11, agpada a residente iti Barangay Comillas North ditoy nga ili a nagbitbit iti flashlight ken music box idi agarup 6:00 ti bigat ti Hulio 26.
Inannugot dagiti dua a sinerrekda dagiti pagklasean ti Comillas North Elementary School a pakairamanan ti kuarto ti prinsipal babaen ti panangdadaelda iti landok a barra ti comfort room sada puersado a linuktan dagiti kabinet ken drawers ngem awan ti nakurimesda a kuarta no di laeng ti music box.
Kalpasan ti pannakaipan dagiti suspek iti police station para iti dokumentasion, naipaimada iti opisina ti MSWDO gapu ta menor de edadda.#


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Maysa a lugan ti napukawan iti preno ket dinungparna ti alad ti maysa a pagadalan iti barangay Dan-ar, a nakasugatan ti pahinante ti lugan.
Nagsagrap iti pannakadundunor iti nadumaduma a paset ti bagina ni Joel Bragado, 24, pahinante, ket naitaray iti Candon General Hospital para iti pannakaagasna.
Iti inisial nga imbestigasion ti polis, agturturong iti abagatan a direksion ti Isuzu Tanger, addaan plaka AVV-188, a minaneho ni Elpidio Bernardo, 55, residente ti Barangay 21, San Nicolas, Ilocos Norte, idi nagpukaw ti preno ti lugan a puon ti saan a nakakontrolan ti drayber iti manibela ket dinungparna ti alad ti Dan-ar Elementary School.


text:
Sarita ni Jose Edwin S. Sajonia
(MAUDI A PASET)
Kasla mabriat ti barukongko a rimmuar iti opisinana. Rimmuarak iti kampus. Yantangay awanen ti klasek, agawidakon idiay Barangay Lacuben ta panunotek a nalaing ti aramidek.
Inyumanko ti parikutko ken ni Tatang.
“Saanka la koma a nagpangpangulon, Barok no dimo maitakderan ti kalinteganyo nga estudiante. No maammuan ni manongmo ti paspasarem, madadael ti ganasna a mangtulong kenka. Laglagipem, masiribka ket saan la koma a dayta ti gapu a matungday dagiti arapaaptayo. Ita pay ta dandanikan makalpas.”
Inangaymi ti emergency meeting ti SSG babaen ti pammalubos ti Campus Dean. Nagyankami iti Student Center tapno saan a naparangarang a kas idiay Convention Center a dati a pagmimitinganmi.
Immuna iti agenda ti kiddaw ni Dr. Barmando. Ngem nagmosion ni Jenwar a mayud-udi ket umuna ti pannakaisubli dagiti dianitor tapno adda agdalus ken mapaaprobaran ti bigat-malem a panagrekurida ti school bus iti barbarangay tapno matulongan dagiti adayo ti pagindeganna nga estudiante.
Naaprobaran dagitoy dua ket nayaramidan ti resolusion a maipasa iti University President ken maikkan met ti kopia ti Campus Dean a pakaammuanna kabayatan a maaprobaran.
Iti pannakatratar ti kalikagum ni Dr. Barmando, nabingay dagiti estudiante. Ad-adu dagiti saan nga immanamong babaen ti panangidaulo da Ericzon, Jenwar ken Mikaela Joy. Indagasko iti opisina ni Dr. Barmando ti resolusion idi ma-adjourn ti miting.
“Shit! Awan serbina no adu ti komontra. Dapat, dakayo amin,” binittatayna ti papel nga insubli kaniak.
“Kas nakunak, no ania ti kayat dagiti estudiante, isu ti masurot, Sir,” impainayadko.
Kas napagnanamingan, napirmaaan ti dua a naaprobaran a resolusion sa naipaw-it idiay Main Campus ti Unibersidad. Iggemko pay laeng ti resolusion ni Dr. Barmando. Kinasaritak da Ericzon, Jenwar ken Mikaela Joy ngem natangken ti desisionda. Uray kano no dayta ti pakaigapuan ti dida pakaturposan.
Kabigatanna, nasdaawak ta agkaraiwara ti papel ken nagukisan ti kendi iti arubayan ti kampus. Kasla awan ti nagdalus. Simrekak iti masungad a CR iti CAS Building, naangot ti pagisbuan! Awan ti naurnong a danum!
“We are under protest, Jeff. Nagtutulaganmi nga awan ti agdalus. Sori ta didakan napakaammuan. Agtigtignay ita ti Task Force Info-Drive-tayo iti intero a kampus. Mapunnuan ta mapunnuan!” impasabat ni Ericzon idi mapanak iti Library.
Impadamagna pay a madama pay nga ag-loblobby dagiti barangay students idiay opisina ti Campus Dean. Kaargumentoda ni Dr. Barmondo. Ikalintegan kano ti Doktor nga agek-ekonomia ti Campus isu nga iti laeng masakupan ti Poblasion ken asideg a barangay ti maserbisiuan ti School Bus.
Nalagipko ti imbaga ni Tatang. Addaakon iti maikapat a tawen ti Bachelor of Arts, Major in History. Planok ti mangala ti abogasia kalpasanna. Ket mapampanunotko ti aglusulos ti takemko iti kampus. Ngem ania ti rupak kadagiti kaeskuelaak? Maysa a kinatakrot no aramidek. Nagkararagak tapno tumalna ti nakemko ken maigiyanak.
Makalawas laengen sakbay a maammuan ti mangsukat ken ni Dr. Sagumaymay a Campus Dean. Nagaplikar met ni Dr. Precedita Ilanlan. Duada ken Dr. Erico Barmondo ti potensial nga agsalisal. Dandani agkatimbang ti kredensialda.
Pinaayabannak ni Dr. Barmondo ngem diak impirit. Nageksamennak met ketdi iti amin a subject-ko kenkuana ngem diak mangnamnama no paruarennak ta essay-type amin. Mabalinna a lastikuen ti puntos a maalak.
Saan laengen nga aglobby ti ar-aramiden dagiti estudiante. Inyumanda kaniak ti planoda nga agboykot iti klaseda ken mapanda agrali idiay Highway ken Poblasion sada agsubli iti Campus.
“You, Mr. Septembrina, can not control your fellow students. Better resign and delegate your responsibilities to your next in rank!” binannikesannak ni Dr. Barmando iti panagranami idiay canteen.
“Napunnuanen dagiti estudiante, sir,” kinunak.
Napaayabanak iti opisina ti Campus Dean. Diak ninamnama a nagdadarison a simmaruno dagiti kaduak nga student leaders. Pinagkalmak ida.
“I beg of your restraint,” kinuna ni Campus Dean Sagumaymay. “Let’s resolve this peacefully.”
“Mr. Septembrinas is abetting the students to go against the administration!” inwitwit ni Dr. Barmando.
Sungbatak koma ngem pinalugodak dagiti kaduak a lider a nangipalawag no apay a nag-lobby ken nagprotestada. Impettengda a mapasamak ti “student disobedience” no di maaksionan daras ti kalikagumda.
NADANON ti pannakaiyam-ammo ti baro a Campus Dean ti Pacific Valley State University, Cagan-ayan Campus. Naaramat ti Convention Center a naguummongan ti amin nga estudiante ti kolehio ken haiskul agraman dagiti propesor ken mangisursuro.
Nadamagmi a ni Dr. Precedita Ilanlan ti napagbutosan ti Board of Regents a baro a Campus Dean. Umay ita ni Dr. Agapito Purazzo, University President ken kakaduana nga opisiales tapno umayda iproklama ni Dr. Ilanlan. Itay pay nga ur-urayenmi ti bunggoy ti Presidente. Maipatpatayab met ti musika iti karaoke a pagur-urayan.
Pagammuan, simmungad ti tallo a nagsasaruno a van ken maysa a Pajero iti gate. Naklaatak ta ni met Dr. Barmondo ti dimsaag iti maysa a van ket inaklilianna ti Vice President for Student Affairs.
“We come here to proclaim a new Campus Dean and Assistant Campus Dean in the person of Dr. Ilanlan and Dr. Barmondo respectively!” impakaammo ti Presidente. Nagsisipat dagiti mangisursuro.
Mayat ti rungiit ni Dr. Barmondo a napan iti stage. “Forgive me, my colleagues and student-friends. Dakayo ti natibker a pagpangalak ket gapu ta siak ti nadutokan a maikadua a panguloyo, maragsakanak ket ipagpagapuk man nga agtitinnulongtayo. Inrekomendak a maisubli dagiti dianitor ken mapatgan ti kalikagumyo a biahe ti school bustayo. Inaprubaran ni Apo Presidente dagitoy iti napasamak a komperensiami idiay Main Campus idi malem-kalman.”
Nagdir-i dagiti estudiante.
“Mabuhay din si Jeff! Mabuhay tayong lahat!”kinuna ni Ericzon, Jenwar ken Mikaela Joy sada ingngato ti imak.
Kimmaway ni Dr. Barmondo iti stage. Imbalesko ti napatakder a tanganko. Nabaw-asanen ti barukongko.#


text:
Paspas ti manehok itattay bigat. Naladawakon iti opisinak, ungtannakto manen diay sekretariak apow... naung-unget pay ngem siak ta ana ngarud ket awan met tarabakuenna no awanak pay...
Ket kastan sa nga agpayso ti royal... er... loyal. Madanagan ngamin no haannak a makita iti maysa nga aldaw.
Awan relasyon mi. Tita ti awag ko kaniana ta naub-ubing la bassit ngem ni nanangko. Diak kayaten ti mangyempleyo iti seksi ken naubing... diak kayat ti matemptar...
Amangan no idemandadak iti seksual harasmen... narigaten.


text:
SINURSURAN
Kolum ni Jobert M. Pacnis
ITAY Hunio 30, pormalen a nagsapata dagiti lidertayo iti puesto a nangatiwanda iti kalleppas a basingkawel. Naan-anayen ti kinaopisialda, ti kinaliderda a mangibagi kadatayo nga umili para iti pagdur-asan ti tunggal maysa. Nakallalagip daytoy a pagteng, saan laeng a kadagiti napili, kangrunaanna kadatayo nga umili. Maminsan pay, adtoyda a baro nga opisial (nupay isu latta met nga isu dagiti dadduma) a mangidaulo kadatayo.
Nadumaduma a wagas ti pannakaannong daytoy a panagsapata dagiti opisialtayo. Iti biang ti presidente, nasurot ti nakaugalian kangrunaan ti panagsapata a nakapatay ti dakulap iti Nasantuan a Surat. Kasta man met laengen ti bise presidente. Ngem ti kangrunaan a malagip ditoy ket ti panagsapatana iti sanguanan ti maysa laeng a kapitan— kapitan ti kakurapayan a barangay iti distritona idi maysa pay laeng a kongresista.
Ngem ania man ti wagas a pannakaiwayat ti panagsapata iti sanguanan dagiti umili, maysa a napateg a pagteng iti pakasaritaan daytoy. Saan a barengbareng ti panagsapata. Wenno panagkari iti sanguanantayo a nagtalek kadakuada. Nasagraduan a banag, mabalin pay a kunaen.
Adda di maimatangan a bileg a mamagraip kadatayo nga umili ken kadagiti lider. Dayta ti mangitunda iti tunggal maysa ti kinapateg ti akem iti panagdur-as ti paggargarawantayo.
Ket nasayaat la unay no amin dagitoy a nagsapata, aramidenda a sipupuso dagiti naipakumit a pagrebbenganda. Laglagipenda koma a dakkel nga utang a naimbag a nakemda kadatayo ti pannakaipaay kadakuada ti bileg. Agserbida koma ngarud a sipupuso.
Arapaaptayo nga umili ti kaadda koma ti panagkaykaysa dagiti lidertayo tapno mapataray a nasayaat ti rienda ti gobierno ket maipaay met laeng ti serbisio nga awan ti mailanglangi. Nagsayaat a kitkitaen no adda panagtutunos (para iti pagimbagan) dagiti opisialtayo. Saan a pagdanagan dagiti dakes nga aramid ta ti akemda ti kanayon nga um-umkis iti barukongda.
Ngem ti rigatna laeng, saan met latta a mailaksid ti kaadda dagiti opisial, kas pangarigan kadagiti il-ili, a di agkakatunosan. Adda dagiti personal a banag a didanto malipatan a puon ti panagimbubukod ti tunggal maysa. Adda dagiti sugat a naukrit iti kallabes a basingkawel nga agnunnunog iti kaungganda.
Kas iti maysa nga ili iti Tanap. Maitugotan, uray ganggannaetka kadayta a disso, nga awan ti panagmaymaysa dagiti nabotosan nga opisial. Makuna pay ketdi nga adda saksakiten ti nakem ti tunggal maysa. Ken panagimbubukod pay ketdi.
Iti napasamak nga otteyking wenno panagsapata dagiti kappili nga opisial, kas kuna dagiti agindeg a nakasaksi, iti sanguanan dagiti nakautanganda iti bileg, uppat laeng dagiti dimmar-ay— ti mayor ken ti bisena ken dua laeng a konsehal. Awan dagiti dadduma!
Naimbag laeng no adda balido a rason ti kaawanda kadagiti mangnamnama a kailianda a maimatangan koma met ti panagsapatada a pangibinggasanda ti gagemda nga agserbi a sipupudno, awanan panaginkukuna, ken managbuteng iti Dios. Ken panawen nga agyamanda, makisinninggalut iti rikna, gagem, ken arapaap kadagiti iturayanda.
Ngem anian ti rason a lumlumtaw! Kasla kayatda a boykoten (ta majority-da met ti konseho) ti nangabak a mayor ken bise. Kasano, ti amoda a katiketda a para mayor, naabak met! Ket saanda a pulos a maaklon!
(Adda tuloyna)


text:
ITI PANAWEN ti liday, abaga a sanggiran ti Namarsua. Pangadawan iti lawag — nabara a lawag a pagtaudan iti sirib, pigsa ken ganaygay. Kastoy ti napasamak iti pannakaputar daytoy nalatak a kansion a “Silent Night”.
Ngem ammoyo kadi no asino ti nangputar iti kansion, no ania ti inaramat nga instrumento ti nangputar?
Maysa laeng a translation ti kankantaentayo a “Silent Night” manipud iti orihinal a lengguahe a pannakaisuratna. “Stille Nacht” ti orihinal a paulo ti kansion, a pagsasao dagiti Aleman. Naipatarus daytoy a kansion iti nasurok a dua a gasut a kangrunaan a pagsasao iti intero a lubong.
Paskuan. Inulsanen ti niebe ti aglawlaw. Makatitileng ti ulimek iti bassit a komunidad iti Oberndorf, iti asideg ti Salzburg, Austria, kas iti kinaulimek ni Pastor Joseph Franz Mohr. Naliday ti pastor nga agpampanunot iti kina-awan iti kansionenda iti karabian ti paskua.
Kellaat a simrek iti isip ni Mohr ni Franz Gruber, maysa a titser, church organist ken choirmaster. Ket iti dayta a kaaldawan ti Disiembre 24, 1818, nagna iti tallo a kilometro ni Mohr tapno danonenna ni Gruber. Saanna nga ing-ginggina ti lam-ek kaniebean iti panagdaliasatna. Ti kan-sionenda iti karabian ti paskua ti pampanunotenna.
Idi nakagteng ni Mohr iti balay ni Gruber, imbagana a dagus ti gagarana.
“Saan a parikut, adda sinuratko, dua a tawenen iti napalabas ngem awan pay laeng iti notana agingga ita,” insakuntip met ni Gruber. Inyaramidan ngarud ni Gruber iti nota ti inaramidna dua a tawenen ti napalabas.
Ket iti tengnga ti rabii ti Paskua, iti sanguanan ti altar ti Sankt Nikolaus Kirche wenno St. Nicolas Church iti Oberndorf, Austria, naipatangatang iti kaunaan a gundaway ti kansion a napauluan iti “Stille Nact, Heiligi Nacht” a nangpisang iti nakaul-ulimek a rabii. Maysa a choir ti nangbak-ap iti kansion ni Gruber.
Iti dayta a gundaway, naipasngay ti kalatakan a kansion ti paskua.
Ngem saan a ditoy ti nagpatinggaan ti kinakontro-bersial daytoy a kansion. Iti panaglatakna iti sangalu-bongan, timmaud met dagiti adu a saludsod iti kinaasino ti nangputar.
Adda dagiti nangibaga a putar daytoy ni Beethoven, ni Mozart wenno ni Bedyn wenno asino la ditan a nalatak a composer.
Natay ni Gruber nga awan ti namati nga isu ti nangputar iti kansion ta ngamin maysa laeng a nanumo a mannursuro ken musikero.
Ngem iti idadateng iti katengngaan ti maika-20 a siglo, nasarakan dagiti otoridad ti musika ti orihinal a bersion ti “Stille Nacht, Heilligi Nacht” ken maysa a surat iti ima iti papel. Adda iti ngatuen iti kanawan ti pirma ken nagan ni Gruber. Naamiris a nalaing ti papel ket natakuatan ti kinaorihinal daytoy. Naited ngarud ken ni Gruber ti kredito ti pannakaipasngay ti kalatakan a kansion iti krismas.
Adtoy ti orihinal a bersion a kas sinurat ni Franz Gruber.
1. Stille Nacht! Heil'ge Nacht! Alles schläft; einsam wacht Nur das traute hoch heilige Paar. Holder Knab' im lockigten Haar, |: Schlafe in himmlischer Ruh! :|
2. Stille Nacht! Heil'ge Nacht! Gottes Sohn, o wie lacht Lieb' aus deinem göttlichen Mund, Da uns schlägt die rettende Stund'. |: Jesus in deiner Geburt! :|
3. Stille Nacht! Heil'ge Nacht! Die der Welt Heil gebracht, Aus des Himmels goldenen Höhn, Uns der Gnaden Fülle läßt sehn, |: Jesus in Menschengestalt! :|
4. Stille Nacht! Heil'ge Nacht! Wo sich heut alle Macht Väterlicher Liebe ergoß, Und als Bruder huldvoll umschloß |: Jesus die Völker der Welt! :|
5. Stille Nacht! Heil'ge Nacht! Lange schon uns bedacht, Als der Herr vom Grimme befreit In der Väter urgrauer Zeit |: Aller Welt Schonung verhieß! :|
6. Stille Nacht! Heil'ge Nacht! Hirten erst kundgemacht Durch der Engel Alleluja, Tönt es laut bei Ferne und Nah: |: "Jesus der Retter ist da!" :|
Innem nga istansa daytoy a sinurat ni Gruber. Iti panaglabas ti panawen ken iti pannakaurnos dagiti nota, naiyababa. Iti English version, nagbalin a tallo nga istansa, a kastoy:
Silent night Holy night
All is calm all is bright ‘Round your virgin Mother and Child
Holy infant so tender and mild
Sleep in heavenly peace
Sleep in heavenly peace
Silent night, holy night,
Shepherds quake at the sight.
Glories stream from heaven afar,
Heav’nly hosts sing Alleluia;
Christ the Savior is born;
Christ the Savior is born.
Silent night, holy night,
Son of God, love’s pure light.
Radiant beams from Thy holy face,
With the dawn of redeeming grace,
Jesus, Lord, at Thy birth;
Jesus, Lord, at Thy birth.
Ngem kadatayo dItoy Pinas, umanayen dayta umuna a dua nga istansa. Ipalagip daytoy a kanta iti maysa a naulimek a rabii, naipasngay ti Mannubbot babaen ken ni Birhen Maria. Immay ditoy lubong ti AYAT ti Langit.
Iti panangkanta dagiti ubbing daytoy a kansion ita a paskua, isurotayo koma ti kaipapananna daytoy a kan-kantaenda tapno ad-adda pay a mapasiken ken maipasagepgep kadakuada ti mensahe daytoy ken pudno a kaipapanan ti paskua. ##


text:
DANIEL L. NESPEROS
Bariwengweng
itan ta nagpunit ti sugat dagiti rengngat
kas iti alimbadaw ti nasarait a ngiwat
agsamuyeng ti sal-it a nagabel
kadagiti ingget tingra a kinaulbod
ti pito riwriw a kurimaong a paggaak ti abuno
wenno lunod dagiti umay ken pumanaw a bagyo
kinalinnangsot dagiti gipi ken bugi dagiti pagay.
sipapakurang itan dagiti sikekemmeg a dawa
agkarkararag nga agtarusda koma, saan
nga iti kaban dagiti agipuspuslit iti tig-ab
ngem iti bodega dagiti malislisayan a boksit
iti siled dagiti mangarkaramut a segget.
sitatamed dagiti ibo a maitaya iti sako
dagiti usurero ti ili: nairikan latta ti lallay
dagiti inutang a kari ti ruting dagiti pagay
inkanem latta dagiti maullo a bulibol
agtartarus kadagiti pagkiluan iti ili
sukat wenno sandi dagiti sagubanit ti ling-et
agpatnag wenno apagkanito ti naipinggan
a grasia: no masumar koma nga ikaldero
dagiti tangdan iti sekka, raep, gaik, abuno
pasuyot, padanum, pagapas ken painum:
aglipias la ketdi ti nakem— taep ti mabati
a kirkiraosen iti pagbagasan— kawaw latta
dagiti maibuyog a tig-ab wenno bubussog
kadagiti sarusar ti ling-et. piman, agraraay
dagiti eppes a katawa nga ibuyog ti angin
kas iti natay a dawa a testamento
awitna ti agkatangkatang a nakem ken saraaw
ti boksit ti ili, siitdal latta ti presidente iti ibo
ken taep, a takaltakalen ti sikukuranges a kiraos.
agnanaay ti maidus a nailian a bariwengweng.
[Bannawag, Disiembre 8, 2008]
Mikaela Gloria: Umuna A Villanelle
sapsapulek no kua ti isem ni mikaela gloria
iti nabayadan a patalastas ti telebision
a kasingin ti mangurkuranges a pagilian.
agtagilanga a batibat ti siding ti presidente
iti konsensia ti nangina a bayad ti koriente
sapsapulek no kua ti isem ni mikaela gloria.
diak mananam ti amnaw ti bagas ti malakaniang
a naarasaw iti lunod ti kaldero ti ay-ay
a kasingin ti mangurkuranges a pagilian.
mapanday dagiti ulbod a sao ti allilaw
iti nakem dagiti malinay a bisin ti ili
sapsapulek no kua ti isem ni mikaela gloria.
sangitak dagiti naadas a namnama ti ugaw
a kiraos ti sangasaangan iti agmalem
a kasingin ti mangurkuranges a pagilian.
umay latta dagiti layus, bagyo, tikag ken gawat
ngem mabati a nakamuttaleng dagiti tiri
sapsapulek no kua ti isem ni mikaela gloria
a kasingin ti mangurkuranges a pagilian.
daradara ti isem dagiti darudar
makilinnangsot ti angaw ken ellek ken katawa ti layus
no kasta a kadarato nga arasawenda ti napalsian
nga isem dagiti naalisan a gipi ken natay
a bugi dagiti pagay makimaroda kadagiti darudar
dagiti kabus ket itaepda no kua
dagiti daradara nga ibo ti saraaw
makiinnangawkami latta kadagiti sangit sardam
ken umbi dagiti agay-ayam nga ubbing
iti paraangan ti bisin makilinnemmengda no kua
kadagiti padaya dagiti sililisay
a tigab dagiti pinggan naynay ngamin nga idalungdong
ni ina baket ti panes-eksodo dagiti ringiadan a dapan
ket imansayagna ti manto ti bullalayaw
kadagiti bangkay a disierto ti tengnga a daya iti laud
itugkelna ti krus a darepdep ti ubas ken mansanas
ay daradara ti isem dagiti darudar
alang-ang ti ang-ang
tiempo ita ti sidduker ken alang-ang
daytoy walang nga aso iti langalang
piman, di makalasin iti al-alia
a tirtirisen ti nalidem a rupa
iti tallupulo a pirak ni judas
kasungani ti pito ribu a lais.
tiempo ita ti luksaw a mabuniagan
dagiti gita nga awanan ti nagan
nanggamsaw iti inosente a rikna
nagan a pinilkapilkatan ti dudua
agsagni ti saem dagiti pagarup
naduros a kaunggan a di maragup.
tiempo ita ti nakidem a mulengleng
wenno tinulawan ti mata ti maag
dagiti tarigagay di naidaya
kiniddayan ti umsi ti parpardaya
nakakirkirang man dagiti un-unnoy
a katkatawaan ti kapuy ken lupoy.
tiempo ita ti panagpapasanaang
ti madukal nga am-amangaw ti ang-ang
panagilista ti rituer ti kabusor
ti nagan nga inang-angaw ti dikkumer
guddaken ti apas ken panagipapan
agnunog latta ti mulit iti nagan.
Napaksuyan Dagiti Dapan Ken Gemgem
awit ti napaksuy a dapan ti kettang
dagiti dagsen ken dagensen ti lubong.
uray la a napukaw dagiti timek
nagrabrabii ti dir-i ken anek-ek
nagkaykaysa dagiti inep ti boses
iti ayala ken paseo de roxas.
naktang dagiti naitag-ay a gemgem
saan a makaem ti sakit ti nakem
uray agsasallupang dagiti maris
ti mabuniagan a krisis ken risiris
awan nailangitan a sakripisio
awan dagiti bimmaba iti trono
nagtalinaed ti dagensen a deggang
ken dagsen ti padeppa ti malakaniang.
immuneg pay dagiti sugat ti nakem
awit latta, wen, ti sanaang ken saem
ti napaksuyan-nautuyan a dapan
iti dagsen ken dagensen a di kimsen
agsasamusam, wen, ti sugat ti ili
anian a babantot a di mailili.