text:
Baybay Abagatan Tsina
Ti Baybay Abagatan Tsina ket maysa a pingir a baybay a kapaset ti Taaw Pasipiko, a mangsaksakup iti lawa manipud iti Singapur ken Ilet ti Malaka aginggana iti Ilet iti Taiwan nga addaan iti agarup a 3,500,000 kuadrado kilometro (1,400,000 sq mi). Daytoy a lugar ket importante gapu kadagiti nagbanagan manipud iti maysa a pagkatlo kadagiti panagdaliasat dagiti barbarko kadagitoy a dandanum, ken adda pay pammati a daytoy a lugar ket agtengtengngel iti adu a reserba iti lana ken alingasaw.[1]
Mabirukan daytoy idiay
- abagatan iti kangrunaan a daga ti Tsina ken ti isla iti Taiwan,
- laud iti Filipinas,
- amianan iti Sabah (Malaysia), Sarawak (Malaysia) ken Brunei,
- amianan iti Indonesia,
- amianan a daya iti Malay peninsula (Malaysia) ken Singapur, ken
- daya iti Bietnam.
Ti bassit nga Is-isla ti Baybay Abagatan Tsina, a naururnos a kas purpuro, ket addaan iti bilbilang dagitoy iti gasgasut. Daytoy a baybay ken dagiti kaaduan nga awan ti nagtaeng nga is-isla ket suheto kadagiti agsupsuppiat a panagala ti panagturay babaen kadagiti adu a pagilian. Dagitoy a banag ket makaipakita kadagiti sabsabali a nagnagan a maus-usar kadagiti is-isla ken daytoy a baybay.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Panagkita kadagiti kangrunaan a banbanag iti gimongan ti salaknib idiay Asia Associated Press, ROBIN McDOWELL, Hulio 21 2011. Naala idi Hulio 21 2011


c: text/html

text:
Sagada- March 11,2013- Inadal dagiti Madama nga masansanay kas trainors dagiti babbai iti Mt. Province ken Ifugao ti System of Rice Intensification (SRI).
Daytoy ket sistema ti panagmula iti pagay nga basbassit ti usarem nga danum, ken mapaadu ti anak ti pagay, ken ti apit.
Iti daytoy nga innadal, ti umuna nga parte ket maipanggep iti food sovereignty, ken ti maikadwa nga parte ket no kasatno nga maimpower dagiti babbai.
Segun kinni Gwendoline Longid Gaongen, gapu ta dagiti babbai ti kangrunaan nga agproblema iti kurang a makan ken maisaang iti uneg ti balay, isunga kasapulan metlaeng nga agadal da no kasatno nga paaduen ti production ti makan.(Igon Doco)
SRI- Inadal Dagiti Masansanay nga Trainers ti Babbai
Sagada- March 11,2013- Inadal dagiti Madama nga masansanay kas trainors dagiti babbai iti Mt. Province ken Ifugao ti System of Rice Intensification (SRI).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Naga, Camarines Sur
Ti Siudad ti Naga ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Naga ket nabingbingay a politikal kadagiti 27 a barbaranggay.[2]
- Abella
- Bagumbayan Norte
- Bagumbayan Sur
- Balatas
- Calauag
- Cararayan
- Carolina
- Concepcion Grande
- Concepcion Pequeña
- Dayangdang
- Del Rosario
- Dinaga
- Igualdad Interior
- Lerma
- Liboton
- Mabolo
- Pacol
- Panicuason
- Peñafrancia
- Sabang
- San Felipe
- San Francisco (Poblacion)
- San Isidro
- Santa Cruz
- Tabuco
- Tinago
- Triangulo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Naga | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Bicol Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
UTC+07:00
Ti UTC+07:00 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +07:00. Iti ISO 8601 ti mainaig nga oras ket maisuratto a kas 2021-10-24T12:35:16+07:00.
Daytoy ket ammo pay a kas ti ora ti Indotsina wenno iti Inggles a kas ti Indochina Time (ICT), daytoy nga oras ket inus-usar idiay:
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)Urnosen
Amianan nga AsiaUrnosen
- Rusia - Oras ti Omsk
Daya nga AsiaUrnosen
Daytoy ket naikeddeng a ti akinlaud unay a sona ti oras idiay Daya nga Asia.
- Mongolia (akinlaud a paset) - Oras idiay Mongolia
Abagatn a daya nga AsiaUrnosen
Dagiti paggiddiatan ti opisial nga UTC+07 ken ti heograpiko nga UTC+07Urnosen
Gapu ti naikalintegan, politikal ken ken ekonomia a maipatinayon pay ti pisikal wenno heograpiko a kriteria ket naus-usar iti panagala kadagiti sona ti oras, daytoy ket surotenna dagiti opisial a sona ti oras ken saan amangipanggep kadagiti linia ti meridiano. Ti sona ti oras ti UTC+07, ket puro a naala kadagiti termino ti heograpia, ken mangbukel ti eksakto a nagbaetan dagiti meridiano ti 97°30′ D ken 112°30′ D. Kas ti resulta, adda dagiti lugar ti Asia nga urayno naisanglad iti maysa a lugar nga addaan iti "pisikal" nga oras ti UTC+07, ngem pudno met nga agus-usar ti sabali a sona ti oras.
Iti met kapada daytoy, adda met dagiti lugar ti Asia nga agus-usaren iti UTC+07, urayno ti bukodda a "pisikal" a sona tioras ket UTC+06 (akinlaud unay a paset ti Indonesia).
Luglugar a mabirukan iti uneg dagiti longitud ti UTC+07 nga agus-usar kadagiti sabali a sona ti orasUrnosen
Dayto ket maipanggep kadagiti lugar iti uneg ti 97°30′ D aginggana iti longitud ti 112°30′ D.
- Agus-usar ti UTC+06:30
- Ti paset ti Myanmar
- Agus-usar ti UTC+08
- Adu apaspaset ti Tsina, a mairaman kas pagarigan ti Probinsia ti Guangxi ken Isla ti Hainan
- Kaaduan ti Sentral a Mongolia ken mairaman ti kapitolio ti Ulaanbaatar
- Peninsular a Malaysia
- Akindaya a paset ti Krasnoyarsk Krai idiay Rusia
- Akinlaud a paset ti Sarawak idiay Borneo ti Malaysia a mairaman ti Kuching
- Singapur
- Ugus-usar ti UTC+09
- Agus-usar ti UTC+10
- Akinlaud a Republika ti Sakha
- Akinlaud a Zabaykalsky Krai, a mairaman ti Chita
Luglugar a mabirukan iti ruar dagiti longitud ti UTC+07 nga agus-usar ti oras ti UTC+07Urnosen
Luglugar a nagbaetan ti 82°30′ L ken 97°30′ D ("pisikal" nga UTC+06)Urnosen
- Ti akinlaud unay a paset ti Indonesia a mairaman ti Banda Aceh.
Luglugar a nagbaetan ti 102°30′ L ken 117°30′ D ("pisikal" nga UTC+08)Urnosen
- Ti akindaya unay a paset ti Java a mairaman ti Surabaya, Malang, ken Banyuwangi.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "HOVT – Hovd Time". Asian time zones. Time and Date. Naala idi 14 Hulio 2012.


text:
Vigan
Ti Siudad ti Vigan ket maysa a maika-5 a klase a siudad iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas. Isu met laeng ti kapitolio ti Ilocos Sur. Am-ammo ti Siudad ti Vigan kas maysa kadagiti kadaanan a sigud a siudad idi panawen dagiti Espaniol. Maawagan idi ti siudad kas Siudad Fernandina. Iti agdama, masarakan pay laeng iti siudad dagiti kalsadana a napatad iti bato ket dagiti balbalay a daan nga addaan arkitektura nga Espaniol. Kas kadaanan iti amin nga adda pay laeng a kolonial a siudad Espaniol iti Filipinas, napili ti Siudad ti Vigan kas maysa a Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Vigan iti 39 a barbaranggay, nga isu dagiti sumaganad.[2]
- Ayusan Norte
- Ayusan Sur
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
- Baranggay V (Poblacion)
- Baranggay VI (Poblacion)
- Barraca
- Beddeng Laud
- Beddeng Daya
- Bongtolan
- Bulala
- Cabalangegan
- Cabaroan Daya
- Cabaroan Laud
- Camangaan
- Capangpangan
- Mindoro
- Nagsangalan
- Pantay Daya
- Pantay Fatima
- Pantay Laud
- Paoa
- Paratong
- Pong-ol
- Purok-a-bassit
- Purok-a-dackel
- Raois
- Rugsuanan
- Salindeg
- San Jose
- San Julian Norte
- San Julian Sur
- San Pedro
- Tamag
- Baranggay VII
- Baranggay VIII
- Baranggay IX
Naggappuan ti nagan ti Vigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi dimteng ni Don Juan de Salcedo iti ayan ita iti Vigan babaen ti karayan Mestizo, nagdisso iso iti lugar nga ayan tatta ti Baranggay Pagpartian. Nakitana dagiti mulmula nga adda kadagiti igid ti karayan. Naammuanna a dagitoy ket "bigaa." Iti nagan daytoy a mula iti nangalaanna ti nagan iti Vigan.
Iti damdamo, ti nagan ti siudad ket "Siudad Fernandina," a kas pammadayaw ti agdama idi nga Ari ti Espania.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Turismo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kinapateg a maipapan iti kultura ken pakasaritaan ti Vigan ti paspasyaren dagiti turista. Nanaganan a kas World Heritage City ken New7Wonders Cities ti UNESCO.
Monumento ni Elpidio Quirino, maikainem a presidente ti Filipinas
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Vigan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Zambales
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Zambales, ket dagiti umuna ken maikadua a distrito, ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Zambales ken ti nawaya a siudad ti Olongapo iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Ti Zambales, a mairaman ti siudad ti Olongapo (nadokumentuan ti linteg idi 1966), ket bukbuklen ti agmaymaysa a distrito manipud idi 1972. Ti probinsia ken ti nadukomentuan a siudad ket nairepresenta iti Temporario a Nailian a Kongreso a kas paset iti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Ti Zambales ket nagbutos ti maysa a pannakabagi idiay Kadawyan a Nailian a Kongreso idi 1984, a nangipatulod ti Olongapo ti maysa a sabali a pannakabagi a kas maysa nga urbano unay a siudad. Manipud idi Pebrero 11, 1987, ti probinsia (ti Olongapo ket naigrupo manen iti daytoy) idi ket nabingbingay iti dua a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg, ken nagbutos kadagiti kameng ti naipasubli manen a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi iti dayta met laeng a tawen.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Olongapo1
- Munisipalidad: Castillejos, San Marcelino, Subic
- Populasion (2010): 391,626
-  ^1 Urbano unay a siudad manipud idi Disiembre 7, 1983. Nawaya manipud ti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia. Makibutos laeng ti Zambales para kadagiti nadumaduma a nailian a lehislatura.
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Botolan, Cabangan, Candelaria, Iba, Masinloc, Palauig, San Antonio, San Felipe, San Narciso, Santa Cruz
- Populasion (2010): 363,995
-  ^1 Pimmusay idi Agosto 3, 2011
-  ^2 Nangabak kadagiti espesial a panagbutos idi Pebrero 5, 2012.
Maymaysa a Distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Botolan, Iba, Masinloc, Olongapo (nominal a naikapet iti Subic 1913, nabangon manen idi 1959, nagbalin a siudad idi 1966), San Marcelino, San Narciso, Santa Cruz, Subic, Cabangan (nabangon manen idi 1907), San Felipe (nabangon manen idi 1908), San Antonio (nabangon manen idi 1908), Palauig (re-established 1909), Candelaria (nabangon manen idi 1909)
-  ^1 Naidutok babaen ni Presidente Elpidio Quirino a kas Sekretario ti Nailian a Salaknib idi Septiembre 1, 1950 a nagbakante ti puestona.
1984–1986[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Botolan, Cabangan, Candelaria, Castillejos, Iba, Masinloc, Palauig, San Antonio, San Felipe, San Marcelino, San Narciso, Santa Cruz, Subic
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Pagsasao a Rerep
Ti pagsasao a Rerep ket maysa kadagiti adu a pagsasao ti grupo ti Igid ti baybay ti Malekula iti Vanuatu. Adda daytoy kadagiti 375 nga agsasao idi 1983 kadagiti populasion ti etniko iti 580. Dagiti paset ti Biblia ket naipatarus iti Rerep idi baetan ti 1892 ken 1913.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rerep iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Rerep". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Pagsasao a Masbatenio
Ti Masbatenio wenno Minasbate ket ti pagsasao a Bikol-Bisaya nga insasao babaen dagiti ad-adu ngem 600,000 a tattao, a naipangpangruna idiay probinsia ti Masbate idiay Filipinas. Daytoy ket asideg unay a kabagian ti Capiznon, Hiligaynon/Ilonggo ken Waraywaray, ken amin dagitoy ketinsasao idiay Visayas. Daytoy ket naikeddeng a pagsasao a Bisakol, a ti kayatna sawen ket ti pagsasao nga agpakatengnga iti pagbaetan dagiti sasao a Bisaya ken sasao a Bikol.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Masbatenio iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Masbatenyo". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Plantilia:Str len
0
Daytoy ket isu ti {{str len}} a meta-plantilia.
Daytoy ket mangala kadagiti kuerdas a kas parametro ket isublina ti kaatiddogna (saan a mairaman dagiti iti rugi ken gibus). Daytoy ket mabalinen a makabilang ti amiaman a kangato no kasapulan.
Kas pagarigan
No ti parametro ket awan linaon wenno saan a nainaganan daytoy ket maikeddenga iti sero a kaatiddog:
{{str len}}mangisubli ti 0
{{str len|}}mangisubli ti 0
{{str len| }}mangisubli ti 0
Daytoy ket pudno nga agbilang ti kaatiddog, urayno dagiti kuerdas ket aglaon kadagiti baetan, kasla ti kapadpada ti maysa a numero, wenno aglaon kadagiti espesial a karakter:
{{str len| ab cde }}mangisubli ti 6
{{str len| 1234567 }}mangisubli ti 7
{{str len| café åäö }}mangisubli ti 8
{{str len| 499-a karkarakter... }}mangisubli ti 499
{{str len| 1000-a karkarakter... }}mangisubli ti 1000
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Str len
Ti plantilia ket mangala kadagiti kuerdas a kas parametro ket isublina ti kaatiddogna, ilaksidna dagiti baetan iti rugi ken gibus ti kuerdas.
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao a Persiano
Ti Persiano[3] (فارسی, IPA: [fɒːɾˈsiː]) ket maysa nga Irani a pagsasao iti uneg ti Indo-Irani a sanga iti pagsasao nga Indo-Europeano. Naipangpangruna daytoy a maisasao idiay Iran, Apganistan, Tajikistan ken dagiti pagilian a naipakasaritaan babaen ti Persiano nga impluensia. Ti pagsasao a Persiano ket naidasig a panagtultuloy iti Tengnga a Persiano, ti opisial a relihioso ken literario a pagsasao iti Sasanida a Persia, a daytoy met ket panagtultuloy iti Daan a Persiano, ti pagsasao iti Persiano nga Imperio iti Akemenida a panawen.[4][5] Ti Persiano ket maysa a plurisentriko a pagsasao ken dagiti gramatikona ket kapadpada kadagiti adu a kontemporario a pagsasao ti Europa.[6]Natawtawagan daytoy iti Persiano ket gapu iti taudanna manipud ti kapitolio ti Akamenida nga imperio, ti Persis (Fars wenno Pars) isu a nakaalaan ti nagan a Persiano (Farsi wenno Parsi).
Adda dagiti agarup a 110a riwriw nga agsasao iti Persiano iti sangalubongan, a ti pagsasao ket addaan iti opisial a kasasaad idiay Iran, Apganistan ken Tajikistan. Para kadagiti napalabas a siglo ti Persiano ket prestihion a kultural a pagsasao kadagiti sabali a rehion iti Akinlaud nga Asia, Sentral nga Asia, ken Abagatan nga Asia babaen dagiti nadumaduma nga imperio a naibatay kadagita a rehion.[7]
Ti Persiano ket addaan iti adu nga (kangrunaan iti leksikon) impluensia kadagiti kaarruba a pagsasao, a naisangayan ti Sasao a Turko idiay Sentral nga Asia, ti Kaukaso, ken Anatolia, dagiti kaaruba nga Irani a pagsasao, ken ti pay Armenio, ken Sasao nga Indo-Aryan, a naipangpangruna ti Urdu. Daytoy ketnakaited pay ti impluensia iti Arabiko, a naisangayan ti Bahrani nga Arabiko,[8] bayat a nagbulbulod met ti bokabulario manipud iti daytoy kalpasan ti Muslim a panagrukma ti Persia.[9][6][10][11][12][13]
Daytoy ket addaan iti atiddog a pakasaritaan iti literatura iti porma iti Tengnga a Persiano sakbay ti Islam, ti Persiano ket isu idi ti immuna a rimmuar a pagsasao ti sibilisasion ti Muslim babaen ti monopolia ti Arabiko iti panagsurat, ken ti panagsurat iti daniw iti Persiano ket naipundar a kas tradison ti korte kadagiti adu nga akindaya a korte.[7] Dagiti naindayegan nga obra ti Persiano a literatura ket ti Shahnameh ni Ferdowsi, dagiti obra ni Rumi, Rubaiyat ni Omar Khayyam, Divan ni Hafiz ken dagiti daniw ni Saadi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iran, 41.282 M (53%) – 50.629 M (65%) Loc.gov, Apganistan, 14.917 M (50%), Tajikistan, 6.094 M (79.9%), Uzbekistan, 1.237 M (4.4%)
- ^ Windfuhr, Gernot. Dagiti pagsasao iti Iran. Routledge. 2009. p. 418.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Persiano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 454. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ulrich Ammon, Norbert Dittmar, Klaus J. Mattheier, Peter Trudgill, "Sociolinguistics Hsk 3/3 Serie Tomo 3 iti Sosiolinguistiko: Internasional a Kuardenio iti Siensia ti Pagsasao ken Kagimongan", Walter de Gruyter, 2006. Maika-2 nga edision. pg 1912. Naala: "Tengnga a Persiano, makunkuna pay a Pahlavi ket dagus a panagtultuloy iti daan a Persiano, ken inus-usar a kas ti naisurat nga opisial a pagsasao iti pagilian." "Nupay kasta, kalpasan ti Muslim panagrukma ken ti panakarebba iti Sassanid, ti Arabiko ket nagbalian a kaaduan a pagsasao iti pagilian ken ti Pahlavi ket naawanan ti kinapangruna, ken grado a sinukan babaen ti Dari, maysa a nadumaduma a Tengnga a Persiano, nga adda ti adu a binulod nga elemento manipud ti Arabiko ken Parto."
- ^ Skjærvø, Prods Oktor (2006). Ensiklopedia Iranika,"Iran, vi. Dagiti pagsasao nga Irani ken sinuratan, "baro a Persiano, ket isu "ti naggappuan iti Tengnga a Persiano" ken isu ti "opisial a pagsasao iti Irani nga estado kadagiti napalabas a siglo", a dagiti dadduma a saan a Persiano nga Irani a pagsasao ti "asideg a panakaibagian ket narigat a maipatakder" ti nagbaetan dagiti nadumaduma (Tengnga ken Moderno) nga agpan g. Moderno a Yaḡnōbi ket tagikua ti isu met laeng a a dialekto a grupo a kas ti Sogdian, ngem daytoy ket saan a dagus a nagtaudan; ti Baktriano ket mabalin nga asideg a maikabagian iti moderno a Yidḡa ken Munji (Munjāni); ken Wakhi (Wāḵi) a tagikua ti Khotanese."
- ^ a b Richard Davis, "Persian" iti Josef W. Meri, Jere L. Bacharach, "Mediebal nga Islamiko a Sibilisasion", Taylor & Francis, 2006. pp. 602–603. "Ti gramatika iti Baro a Persiano ket kapadpada kadagiti adu a kontemporario a pagsasao ti Europa."Ti kapadana pay, ti bugas a bokabulario iti Persiano ket agtagtaginayon a naala manipud ti Pahlavi.
- ^ a b Encyclopædia Britannica: Persian literature, naala idi Septiembre 2011.
- ^ Dialect, Culture, and Society in Eastern Arabia: Glossary. Clive Holes. 2001. Page XXX. ISBN 90-04-10763-0
- ^ Lazard, Gilbert 1975, "The Rise of the New Persian Language" in Frye, R. N., The Cambridge History of Iran, Vol. 4, pp. 595–632, Cambridge: Cambridge University Press. "The language known as New Persian, which usually is called at this period (early Islamic times) by the name of Dari or Farsi-Dari, can be classified linguistically as a continuation of Middle Persian, the official religious and literary language of Sassanian Iran, itself a continuation of Old Persian, the language of the Achaemenids. Unlike the other languages and dialects, ancient and modern, of the Iranian group such as Avestan, Parthian, Soghdian, Kurdish, Balochi, Pashto, etc., Old Persian, Middle and New Persian represent one and the same language at three states of its history. It had its origin in Fars (the true Persian country from the historical point of view) and is differentiated by dialectical features, still easily recognizable from the dialect prevailing in north-western and eastern Iran."
- ^ Lazard, Gilbert, "Pahlavi, Pârsi, dari: Les langues d'Iran d'apès Ibn al-Muqaffa" in R.N. Frye, Iran and Islam. In Memory of the late Vladimir Minorsky, Edinburgh University Press, 1971.
- ^ Nushin Namazi (24 Nobiembre 2008). "Persian Loan Words in Arabic". Naala idi 1 Hunio 2009.
- ^ Classe, Olive (2000). Encyclopedia of literary translation into English. Taylor & Francis. p. 1057. ISBN 1-884964-36-2.
Since the Arab conquest of the country in 7th century AD, many loan words have entered the language (which from this time has been written with a slightly modified version of the Arabic script) and the literature has been heavily influenced by the conventions of Arabic literature.
- ^ Ann K. S. Lambton, Persian grammar, Cambridge University Press 1953. "The Arabic words incorporated into the Persian language have become Persianized".


text:
Melanesia
Ti Melanesia ket subrehion ti Oceania a gumay-at manipud idiay lumaud a patingga ti Taaw Pasipiko aginggana idiay Baybay Arafura, ken agpadaya idiay Fiji. Ti rehion ket buklen dagiti pagilian ti Vanuatu, Is-isla ti Solomon, Fiji ken Papua Baro a Guinea; malaksid kadagitoy a nawaya a pagilian, ti Melanesia ket mangiraman pay ti Baro a Caledonia, ti espesial a kolektibidad ti Pransia, ken ti rehion ti Laud a Papua, a mangiraman kadagiti dua a probinsia ti Indonesia, Papua ken Laud a Papua.
Ti nagan a Melanesia (manipud ti Griego: uέλaς nangisit; Griego: vῆσoς is-isla) ket immuna nga inusar babaen ni Jules Dumont d'Urville idi 1832 tapno mangibaga ti etniko ken heograpiko a panangigrupo kadagiti isla a dagiti inpagpagarupna a nangitagtagitao ket naisalumina kadagiti adda idiay Polinesia ken Mikronesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Melanesia iti Wikimedia Commons


text:
Samar (isla)
Ti Samar ket ti maysa nga isla idiay Visayas, iti kaunegan ti tengnga a Filipinas ken ti maikatlo a kadakkelan nga isla iti pagilian. Ti isla ket nabingbingay kadagiti tallo a probinsia: ti probinsia ti Samar (ti akinlaud a dua a panglima ti isla ti Samar), probinsia ti Akin-amianan a Samar, ken ti probinsia ti Akindaya a Samar. Dagitoy a tallo a probinsia, ken maikuyog dagiti probinsia iti asideg nga is-isla ti Leyte ken Biliran ket parte ti rehion ti Akindaya Visaya.
Ti Samar ket ti maysa nga akindaya unay nga isla idiay Visayas. Ti isla ket naisina manipud iti Leyte babaen ti Lingsat San Juanico, nga iti kaakikidan a puntona ket agarup laeng a dua a kilometro iti ballasiwna. Daytoy a lingsat ket ballasiwen babaen ti Rangtay San Juanico. Ti Samar ket mabirukan iti abagatan a daya ti Peninsula ti Bicol idiay Luzon, ti kadakkelan nga isla ti pagilian; isina dagitoy dua babaen ti Lingsat San Bernardino. Iti abagatan ti Samar ket ti Golpo Leyte, ti lugar ti Gubat ti Golpo Leyte, ti maysa a kaaduan a mangikeddeng a gubat ti baybay idi las-ud ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Ti golpo ket malukatan iti Baybay Filipinas, a mabirukan iti daya ti Samar ken parte ti Taaw Pasipiko.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Samar idi ti immuna nga isla iti Filipinas a nakita babaen ti ekspedision ti Espaniol ni Ferdinand Magellan idi Marso 16, 1521 idi kalkalpasna a pimmanaw idiay Is-isla Marianas. Idi naamirisna a simmangpet iti maysa a purpuro inyugisna dagiti isla kas San Lazaro (San Lazarus iti Espaniol) gapu ta nakitada daytoy iti Sabado ti Lazarus. Uray no ti Samar ket isu idi ti immuna nga isla a nakita idiay Filipinas babaen ni Magellan, saan a simmanglad isuna ken nagtultuloy a naglayag iti abagatan aginggana, ken kalpasan iti panagangkla idiay Isla Suluan, isu ket kanungpalan a simmanglad idiay Isla Homonhon idi Marso 17, 1521.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "2010 Philippine Yearbook" (PDF) (Maiak-23 nga ed.). Manila, Philippines: National Statistics Office. ISSN 0116-1520. Naala idi 2015-12-14.
- ^ a b "Islands of Philippines". Island Directory. United Nations Environment Programme. Naala idi 18 September 2015.
- ^ "Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities" (PDF). 2010 Census and Housing Population. National Statistics Office. Naala idi Septiembre 18, 2015.
- ^ Parr, Charles McKew So Noble a Captain: The Life and Times of Ferdinand Magellan Thomas Y. Crowell, New York, 1953. p.431
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Samar (isla) iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Samar (isla) manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Irak
Nagsasabtan: 33°N 44°E / 33°N 44°E
Ti Irak (/ɪˈræk/ or /ɪˈrɑːk/ (dengngen); Arabiko: العراق al-‘Irāq); opisial a ti Republika iti Irak (Arabiko: جمهورية العراق (tulong·pakaammo) Jumhūriyyat al-‘Irāq, ket maysa a pagilian idiay Akinlaud nga Asia a makaisakop ti kaaduan ti amianan a laud a patingga iti kabanbantayan ti Sagrose, ti akindaya a paset iti Siriano a Let-ang ken ti akin-amianan a paset iti Arabiano a Let-ang.[5]
Ti Irak ket nabeddengan babaen ti Siria iti amianan a laud, ti Turkia iti amianan, ti Iran iti daya, ti Hordania iti abagatan a laud ken ti Kuwait ken Saudi Arabia iti abagatan. Ti Irak ket addaan iti akikid a paset iti aplaya nga agrukod ti 58 km (36 mi) idiay akin-amianan ti Golpo a Presiano. Ti kapitolio na a siudad ket ti Baghdad ken isu daytoy ti sentro a daya iti daytoy a pagilian.
Ti Irak ket addaan kadagiti dua a kangrunaan a karayan, ti Tigris ken ti Euprates, dagitoy ket agayosda iti tengnga ti Irak, agay-ayos dagitoy manipud ti amianan a laud nga agpaabagatan a daya. Dagitoy a karayan ket mangited ti Irak ti pannakabaelna iti agrikultura a dagdaga a maigiddiat kadagiti kadaratan a kaaduan a naisakop iti Akinlaud nga Asia.
Ti Irak ket naam-ammuan babaen ti Griego a toponimo ti 'Mesopotamia' (Daga a nagbaetan iti dua a karkarayan) ken natagtagitaon dagiti nagtultuloy ken nagsasaruno a sibilisasion manipud idi maika-6 a milenio SK. Ti rehion a nagbaetan ti karayan Tigris ken Euprates ket masansan a makunkuna a kas ti duyan ti sibilisasion ken ti nakayanakan ti panagsurat. Kadagiti nadumaduma a paset ti panawen iti pakasaritaanna, ti Irak ket sentro idin dagiti patneng nga Akadio, Sumerio, Asirio, ken dagiti imperio ti Babilonio. Daytoy ket paset pay idi dagiti imperio ti Akuemenida, Helenistiko, Partia, Sasanida, Romano, Rashidun, Umayad, Abasida, Mongol, Sapabida, Apsarida, ken ti Otomano nga Imperio, ken babaen ti Britaniko a turay a kas maysa a bilin ti Liga ti Pagpagilian.[6]
Dagiti moderno a pagbeddengan ti Irak ket kaaduan a namarkaan idi 1920 babaen ti Liga ti Pagpagilian idi ti Otomano nga Imperio ket nabiungbingay babaen ti Tulag ti Sèvres. Ti Irak ket naikabil idi babaen ti turay ti Nagkaykaysa a Pagarian a kas ti Britaniko a Bilin ti Mesopotamia. Ti monarkia ket naipatakder idi 1921 ken ti Pagarian ti Irak ket nakagun-od ti pannakawayawaya manipud ti Britania idi 1932. Idi 1958, ti monarkia ket natuang idi ken napartuat ti Republika ti Irak . Ti Irak ket tinengngel idi babaen ti Partido Ba'ath manipud idi 1968 aginggana idi 2003. Kalpasan ti maysa a panagraut nga indauloan babaen dagiti multinasional a puersa, ti partido Ba'ath ket naikkat idi iti kinabilegna ken natengngel dagiti adu a partido a panagbutos ti parlamento. Ti Amerikano a kaada idiay Irak ket nagpatingga idi 2011.[7] Ti Irak ket pagbalayan ti dua a kasantuan a lugar iti lubong kadagiti Shia: Ti Najaf ken Karbala.[8]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Arabiko a nagan nga العراق al-ʿIrāq ket naus-usaren manipud ti kasakbayan ti maika-6 a siglo. Adda dagiti nadumaduma a naisingsingasinga tinaudan para iti nagan. Ti maysa ket napetsaan iti Sumerio a siudad ti Uruk (Bibliko a Hebreo Erech) ken isunga kanungpalan ti Sumerio a tinaudan, gaputa ti Uruk ket isu idi ti Akadio a nagan para iti Sumerio a siudad ti Urug, a naglaon ti Sumerio a balikas para iti "siudad", UR.[9][10]
Ti Akin-baba a Mesopotamia ket kankanayon idi a tinawtawagan "ti daga tiIrak" iti Arabiko, a ti kaibuksilanna ket "ti nalames" wenno "naramutan ti nauneg a daga".[11] Idi las-ud tithe mediebal a paset ti panawen, adda met idi ti rehion a tinawtawagan ti ʿIrāq ʿArabī ("Arabiano nga Irak") para iti akin-baba a Mesopotamia ken ʿIrāq ʿajamī ("Ganganaet nga Irak"),[12] para iti rehion a mabirukan idiay Tengnga ken Akinlaud nga Iran.[13] Ti pannakaibaga ket naipakasaritaan a mairaman ti tanap iti abagatn ti Banbanatay Hamrin ken saan a nangiraman ti akin-amianan unay ken dagiti akin-laud unay a paset ti moderno a teritorio ti Irak.[14] Ti panangibaga a Sawad ket inusar pay idi iti nasapa a panawen ti Islamiko para iti rehion ti deposito ti sedimento ti karayan Tigris ken Euprates, a mangigiddiat iti namaga a desierto ti Arabia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "CIA - The World Factbook". Cia.gov. Naala idi 2011-12-02.
- ^ a b c d "Irak". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "World Bank GINI index". Data.worldbank.org.
- ^ "Human Development Index and its components. Human Development Report 2011" (PDF). UNDP.
- ^ "Ti Panakairangarang iti Pamunganayan para iti Nabayag a Pannakibiang iti Panakitinnulong ken Panakigayyem a Baetan ti Republika ti Irak ken ti Estados Unidos iti Amerika".
- ^ "Top 10 Battles for the Control of Iraq". Livescience.com. Naala idi 2009-03-23.
- ^ Basu, Moni (2011-12-18). "Nagpatinggan ti Makapatay a gubat ti Irak iti iruruar dagiti naudi a tropa ti Estados Unidos". CNN.com. Naala idi 18 Disiembre 2011.
- ^ On Point: The United States Army In Operation Iraqi Freedom - Panid 265, Gregory Fontenot - 2004
- ^ "Online e Diksionario ti Etimolohia". Etymonline.com. 1979-12-10. Naala idi 2009-03-23.
- ^ Halloran, John A. (2000). "Sumerio a Leksikon".
Ti nagan ti taga-ugma unay a siudad ti URUK- Ti Siudad ti Gilgamesh ket napartuat manipud ti siudad ti UR ken UK a naipagpagarup a kaibuksilan ti pannakaparsua(a-ku, a-Ki & a-ko. Ti Aramiko ken Arabiko a ramut ti IRQ ken URQ ket mangibagbaga kadagiti tributario ti ken mangibagbga pay ti kondensasion (ti danum).
- ^ Rassam, Suha (2005-10-31). Kristianidad idiay Irak: Dagiti Tinaudan ken Panagrang-ay aginggana iti Agdama nga Aldaw. Gracewing Publishing. ISBN 978-0-85244-633-1.
- ^ "Iraq – Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "ʿERĀQ-E ʿAJAM(Ī)". Encyclopaedia Iranica.
- ^ Magnus Thorkell Bernhardsson (2005). Reclaiming a Plundered Past: Archaeology And Nation Building in Modern Iraq. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan. p. 97. ISBN 978-0-292-70947-8. Naala idi 25 Enero 2013.
Ti pannakaibaga nga Irak ket saan a nangiraman kadagiti rehion ti Tikrit idiay Tigris ken idiay asideg ti Hīt idiay Euprates.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Irak iti Wikimedia Commons
- Nailian a Sentro ti Midia ti Irak
- Presidensia ti Irak
- Gabinete ti Irak
- Parlamento ti Irak
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete
- Irak a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Irak iti Curlie (iti Ingles)
- Irak
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pederal a republika
- Lebante
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Mesopotamia
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti pagilian ti Golpo Persiano
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1932
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia


text:
Sasao nga Angan
Ti sasao nga Angan ket ti pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti panangidasig ni Malcolm Ross. Ti sasao nga Angan ket nalawagda nga umiso a pamilia. Immunada a a nailasin a kasta babaen da J. Lloyd ken A. Healey idi 1968; indasig ni Wurm (1975) isuda a kas Trans–Baro a Guinea.
- Pamilia nga Angan:
Ammo ti Menya para kadagiti termino ti pannakaikabagian a diadiko (dagiti termino a pannagibaga ti pannakaikabagian ti dua wenno ad-adu a tao iti tunggal maysa kaniada), nga adda iti basbassit ngem dagiti 10 a pagsasao ken saan nga adu unay iti Papua Baro a Guinea (ngem addada met iti pagsasao nga Oksapmin).[3]
Dagiti pangsandi (nawaya ken dagiti pangyuna ti banag) ket:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Angan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Saan a nailista ti Ankave iti panangidasig ni Ross. Daytoy ket addaan kadagiti pangsandi a 1sg a naibatay iti ni, ngem saan a 2sg a naibatay iti ti.
- ^ The Oksapmin Kinship System, naala idi Mayo 21, 2009.
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.


text:
Les Baux-de-Provence
Ti Les Baux-de-Provence ket maysa a komuna iti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia, ti probinsia ti Provence. Daytoy ket addaan iti nakakaskasdaaw a puesto idiay kabanbantayan ti Alpilles, a naisanglad idiay ngato ti kabatbatuan a nabalangatan kadagiti nadadael a tidda dagiti kastilio a maimatmatangan dagiti tanap iti abagatan. Ti naganna ket mangtudtudo ti lugar — idiay Probensal, a baou ket maysa a kabatbatuan a kawwet. Ti nagan ti purok ket naala manipud ti aluminio nga oro ti Bauxite nga immuna a naduktalan idiay idi 1821 babaen ti heologo a ni Pierre Berthier.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Les Baux-de-Provence iti Wikimedia Commons


text:
Ni Nelson Aldrich Rockefeller (Hulio 8, 1908 – Enero 26, 1979) ket mays aidi nga Amerikano a negosiante, pilantropo, agseserbi ti publiko, ken politiko. Isu ket nagserbi a kas ti maika-41 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1974–1977), a nagserbi babaen ni Presidente Gerald Ford, ken ti maika-49 a Gobernador ti New York (1959–1973). Isu pay ket nagserbi kadagiti administrasion ni Franklin Roosevelt, Harry Truman ken Dwight Eisenhower kadagiti nadumaduma a puesto. isu ket kameng ti Pamilia a Rockefeller, isu ket nalatak nga agur-urnong kadagiti arte.
Dagiti midia a mainaig ken ni Nelson Rockefeller iti Wikimedia Commons


text:
Tattao a Sambal
Dagiti Sambal ket dagiti grupo ti etnolingguistiko a Filipno a kangrunaan nga agtataeng idiay probinsia ti Zambales ken dagiti ili ti Pangasinan ti Bolinao ken Anda. Ti termino ket mabalin pay a mangibaga kadagiti sapasap a mangtagtagitao ti Zambales.
Kadagiti tawen ti 1950, dagiti ginasut a Sambal manipud kadagiti akin-amianan nga ili ti Zambales, ket immalisda ken nagtaengda idiay Quezon, Palawan; daytoy a pataengan ket tinawtawagan iti Panitian. Dagiti agtataeng ket tinawtawaganda ti bagbagida a kas Palawenyong Sambal (Kastila: zambales palaweños) wenno simple laeng a Sambal.


text:
Trinidad
Ti Trinidad ket ti dakdakkel ken ti ad-adu iti populasion kadagiti dua a nagruna nga isla iti Trinidad ken Tobago. Mabirukan ti isla iti 11 km (6.8 mi) iti amianan akindaya nga aplaya ti Venezuela ken mabirukan iti paset ti kontinen iti Abagatan nga Amerika. Masansan daytoy a maibagbaga a kas ti akin-abagatan unay nga isla iti Karibe. Iti kalawa iti 5,131 km2 (1,981 sq mi), daytoy pay ti maikalima a kadakkelan iti West Indies.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Trinidad manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Gotrinidadandtobago.com: Trinidad and Tobago tourism website


text:
Bantay Everest
Ti Bantay Everest (Nepali: सगरमाथा, Sagarmāthā; Tibetano: ཇོ་མོ་གླང་མ, Wylie: jo mo glang ma; Chomolungma[4][5][6] wenno Qomolangma /ˈtʃoʊmoʊˌlɑːŋmə/ CHOH-moh-LAHNG-mə,[6] "Nasantuan nga Ina"; Insik: 珠穆朗玛峰; pinyin: Zhūmùlǎngmǎ Fēng; [7]) ket isu ti kangatuan a bantay iti Daga, nga adda ti pantok iti 8,848 metro (29,029 ft) ti ngato ti lessaad ti baybay. Daytoy ket mabirukan idiay Mahalangur a paset ti Himalaya. Ti internasional a pagbeddengan a nagbaetan ti Tsina ken Nepal ket gumay-at ti pudno a puntos ti pantok.Ti bukodna a massif ket mangiraman kadagiti kaarrubana a pantok ti Lhotse, 8,516 m (27,940 ft); Nuptse, 7,855 m (25,771 ft); ken Changtse, 7,580 m (24,870 ft).
Idi 1856, ti Nalatak a Trigonometriko a Panagsukimat ti Britaniko nga India ket nangibangon ti immuna a naipablaak a kangato ti Everest, a naam-ammuan idi a kas ti Pantok XV, iti 29,002 ft (8,840 m). Idia 1865, ti Everest ket naikkan idi ti opisial a nagan babaen ti Naarian a Kagimongan ti Heograpiko kalpasan ti panangisingasing babaen ni Andrew Waugh, ti Britaniko ti Heneral nga agsuksikamat ti India. Ni Waugh ket ninagananna ti bantay manipud ti sinarununa ti puesto, a ni Apo George Everest. Urayno dagiti Tibetano ket tinawtawaganda idin ti Everest a kas ti "Chomolungma" kadagiti napalabasen a sigsiglo, ni Waugh ket saanna idi nga ammo daytoy gapu ta ti Nepal ken Tibet ket narikpan idi manipud kadagiti ganganaet.
Pannakaduktal[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1802, dagiti Britaniko ket nangirugi iti Nalatak a Trigonometriko a Panagsukisok ti India tapno mangikeddeng ti lokasion ken nagnagan dagiti katayagan a bantay iti lubong. Nangrugi idiay akin-abagatan nga India, ti timpuyogan ti panagsukisok ket napanda nga nagpaamianan nga agus-usar kadagiti higante teodolito, ti tunggal maysa kadagitoy ket agdagsen iti 500 kg (1,100 lb) ken makasapul kadagiti 12 a tao a mangawit, tapno umiso ken nasayaat a mangrukod kadagiti katayag. Naabotda ti sakaana ti bantay Himalaya babaen idi tawtawen ti 1830, ngem ti Nepal ket saan a nangipalubos kadagiti Britaniko a sumrek iti pagilian gapu kadagiti pannakailen iti politikal nga agresion ken ti posible a panangikapet. Dagiti nadumaduma a kiddaw a sumrek iti Nepal dagiti agsuksukisok ket napaay.[8]
Dagiti Britaniko ket napilitda nga nagtuloy kadagiti panagpalpaliiwda manipud idiay Terai, ti rehion iti abagatan ti Nepal ken paralelo iti Himalaya. Narigat dagidi kasasaad idiay Terai gapu kadagiti nakaro a panagtudtudo ken malaria. Tallo ti natay kadagiti opisial ti panagsukisok manipud ti malaria bayat a dua pay ti nagretiro gapu ti napapa-ay a salun-at.[8]
Uray kasta, isi 1847, dagiti Britaniko ket nagtultuloyda iti Nalatak a Trigonometriko a panagsukisok ken nangrugrugi kadagiti naisalaysayan a panagpalpaliiw kadagiti pantok ti Himalaya manipud kadagiti estasion a pagpaliiwan aginggan iti kaadayo iti 240 km (150 mi). Ti klima ket nangrestrikto ti obra kadagiti naudi a tallo a bulan iti tawen. Idi Nobiembre 1847, ni Andrew Waugh, ti Britaniko a Agrimensura Heneral ti India ket nagaramid kadagiti nadumaduma a panagpaliiw manipud ti estasion ti Sawajpore a mabirukan idiay akindaya a patingga ti Himalaya. Ti Kangchenjunga ket isu idi ti naikeddeng a kangatuan a pantok iti lubong, ken iti kaada iti interesado nakitana ti panatok iti labesna, iti agarup a kaadayo iti 230 km (140 mi). Ni John Armstrong, maysa kadagiti opisial ni Waugh, ket nakitana met ti pantok manipud tilokasion iti ad-adayo a laud ken tinawaganna it pantok "b". Ni Waugh intono kua ket sinuratna dagiti panagpalpaliiw ket nangiturong a ti pantok "b" ket nangatngato ngem ti Kangchenjunga, ngem gapu ti kaadayo ti distansia dagiti panagpalpaliiw, dagiti as-asideg a panagpalpaliiw ket nasken tapno mapasaingkedan. Tisimmaruno a tawen, nangipatulod ni Waugh ti agsukisok nga opisial nga agsubli idiay Terai tapno agaramid kadagiti as-asideg a panagpalpaliiw iti pantok "b", ngem dagiti ulep ket nangipasardeng met dagiti panagipadasda.[8]
Idi 1849, ni Waugh ket inpatulodna ni James Nicolson iti dayta a lugar, ket nagaramid met kadagiti dua a panagpalpaliiw manipud idiay Jirol, iti kaadayo iti 190 km (120 mi). Ni Nicolson ket innalana ti kadakkelan a teodolito ken napan a nagpadaya, ken nakagun-od kadagiti sumurok a 30 a panagpalpaliiw manipud kadagiti lima a nadumaduma a lokasion, a ti kaasitgan ket 174 km (108 mi) manipud ti pantok.[8]
Nagsanod ni Nicolson idiay Patna iti Ganges tapno agtignay kadagiti kammasapulan a panagarkulo a naibatay kadagiti panagpalpaliiwna. Dagiti naata a datosna ket nangited ti natimbeng a katayag iti 9,200 m (30,200 ft) para iti pantok "b", ngem daytoy ket saan a nangikeddeng ti repraksion ti lawag a mangrungad kadagiti kangato. Nupay kasta, ti numero ket nalawag a nangibaga a ti pantok "b" ket nataytayag ngem ti Kangchenjunga. Kalpasanna, ni Nicolson nagsakit iti malaria ken napilit idi a nagawid ken saan a nakalpas kadagiti karkulona. Ni Michael Hennessy, maysa kadagiti katulong ni Waugh, ket nangrugrugin a nanginagan kadagiti pantok a naibatay kadagiti Romano a numeral, a ti Kangchenjunga ket nanagana iti Pantok IX, bayat a ti "b" itan ket nagablinen a Pantok XV.[8]
Idi 1852, ti naestasion iti kuartel ti pagsukisokan idiay Dehradun, ni Radhanath Sikdar, ti maysa nga Indiano a matematiko ken agrimensura manipud idiay Bengal, ket isu idi ti immuna a nanginagan ti Everest a kas ti kangatuan a pantok iti lubong ,ken nagusar kadagiti trigonometriko a panagkarkulo a naibatay kadagiti rukod ni Nicolson.[9] Ti maysa nga opisial a panangirangarang a ti Pantok XV ket isu ti kanagtuan ket nataktak kadagiti adu a tawen gapu kadagiti panagulit kadagiti panagkarkulo tapno mapasingkedan. Ni Waugh ket nangrugrugi a nagobra kadagiti datos ni Nicolso idi 1854, ken kaduana met dagiti empleadona ket gangani nakausar kadagiti dua a tawen a nagob-obra kadagiti panagkarkulo, ken nangibanag kadagiti parikut iti repraksion iti lawag, barometriko a presion, ken temperatura kadagiti adayo a distansia dagiti panagpalplaiiw. Kanungpalanna, iidi Marso 1856, inrangarangna dagiti nasukimatna iti maysa a surat iti deputadona idiay Calcutta. Ti Kangchenjunga ket nairangarang idi a kas 28,156 ft (8,582 m), bayat a ti Pantok XV ket naikan idi iti katayag iti 29,002 ft (8,840 m). Nangikeddeng ni Waugh a ti Pantok XV ket isu idi ti "mabalin a kangatuan iti lubong".[8] Ti Pantok XV (rinukod iti kadapan) ket nakarkulo idi iti eksakto a 29,000 ft (8,839.2 m) iti katayag, ngem publiko a nairangarang a 29,002 ft (8,839.8 m) tapno maliklikan ti impresion a ti eksakto a katayag iti 29,000 kadapan (8,839.2 m) ket ti laeng napabukel a karkulo.[10] Ni Waugh ket naisarirt nga isu "ti immuna a tao a pimmaddak iti dua a saka iti Bantay Everest".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Naibatay ti kangato ti gora ti niebe, saan a ti ulo a bato. Para kadagiti adu pay a salaysay, kitaen ti Panagrukod.
- ^ Ti puesto ti pantok ti Everest idiay internasional a pagbeddengan ket nalawag a naipakpakita iti naisalaysayan a pannakaimapa ti topograpiko, a mairaman ti opisial a pannakaimapa ti Nepal.
- ^ Ti WGS84 a nagsasabtan a naited ditoy ket kinarkulo nga inusar ti naisalaysayan a pannakaimapa ti topograpiko ken ti pannakaiyannnumong iti adventurestats. Mabalin nga awan dagiti biddut babaen ti ad-adu ngemn 2". Dagiti nagsasabtan a mangipakpakita ti Everest ti ad-adu ngem maysa a minuto nga ad-adayo ti daya a naiparang ti daytoy a panid manipud ti kinaudi, ket agparparang pay laeng ti Wikipedia kadagiti sabsabali a pagsasao, ket saan a husto.
- ^ "Everest". 8000ers.com. 2008-02-13. Naala idi 2011-10-04.
- ^ "Bantay Everest". about.com. 2011-03-02. Naala idi 2011-10-04.
- ^ a b "Ladawan a Palko ti Everest". mountainsoftravelphotos.com. Mayo 2010. Naala idi 2011-10-04.
- ^ http://www.nepalresearch.org/dictionaries/nep_eng/nep_eng.pdf
- ^ a b c d e f Peter Gillman, ed. (1993). Everest – The Best Writing and Pictures from Seventy Years of Human Endeavour. Little, Brown and Company. pp. 10–13. ISBN 978-0-316-90489-6.
- ^ Biswas, Soutik (20 Oktubre 2003). "The man who "discovered" Everest". BBC News. Naala idi 11 Abril 2008.
- ^ "Letters to the Editor". The American Statistician. 36 (1): 64–67. Pebrero 1982. doi:10.1080/00031305.1982.10482782. JSTOR 2684102.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Astill, Tony. Bantay Everest : Ti Rekonosimiento 1935, Ti Mannurat, 2005.
- Warnakan ti Amerikano nga Alpino, 2005, p. 393.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Bantay Everest iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Bantay Everest iti Wikiquote (iti Ingles)
- Sitio ti National Geographic iti Baytay Everest


text:
Lehislatibo a distrito iti Abagatan a Leyte
Ti Lehislatibo a Distrio iti Abagatan a Leyte ket isu ti pannakabagi iti probinsia iti Abagatan a Leyte iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Kasakbayan ti panagbubutos iti Abagatan a Leyte iti bukodna a pannakabagi a kas maysa a nawaya a probinsia, dagiti agdama a tinurturayan iti daytoy a probinsia ket nairepresenta a kas paset iti maikadua ken maikatlo a distrito ti Leyte manipud idi 1907 aginggana idi 1931, ken iti maikatlo a distrito manipud idi 1931 aginggana idi 1961. Manipud idi 1978 aginggana 1984 daytoy ket paset iti pannakabagi iti Rehion VIII.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 399,137
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
1902
Ti 1902 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 27 – John Steinbeck, Amerikano a mannurat (pimmusay 1968)
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 28 – Arthur Capell, Australiano a lingguista (pimmusay 1986)
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 23 – Halldór Laxness, Islandiko a mannurat (pimmusay 1998)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 8 – Paul Dirac, Ingles a pisiko (pimmusay 1984)
- Agosto 10 – Norma Shearer, Kanadiana nga aktres (pimmusay 1983)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 21 – Isaac Bashevis Singer, naipasngay idiay Polonia a Hudio-Amerikano a mannurat (pimmusay 1991)


text:
Plantilia:Kalendario/bulan-en/pagipadasan
Kalendario/bulan-en/pagipadasan
Daytoy a plantilia ken maus-usar para iti panangipatarus kadagiti nagan ti bulan iti Ingles tapno mausar a maikabil kadagiti parametro a mangawat laeng kadagiti Ingles a nagan ti bulan.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Ti kodigo ti {{Kalendario/bulan-en|{{#time:F}}}} ket mangited ti → October
No maikabil iti parametro ti plantilia ti kodigo ti {{Kalendario/bulan-en}} iti panid ti Enero 15 daytoy ket mangited ti → January 15
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Sistema ti panagbalikuskos
The sistema ti panagbalikuskos wenno sistema ti sirkulatorio ket maysa a sistema ti organo a mangpalubos ti panagbalikuskos ti dara ken linpa tapno maipan dagiti taraon (a kas dagiti amino asido ken dagiti elektrolito), oksiheno, karbon dioksido, dagiti hormona, dagiti selula ti dara ken dadduma pay, a mapan ken manipud kadagiti selula iti bagi tapno mataraonanna ken tumulong a lumaban kadagiti sakit, mangpatalinaay ti temperatura ti bagi ken pH, ken tapno mangtaripato ti homeostasis.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sistema ti panagbalikuskos iti Wikimedia Commons


text:
Uruguay
Nagsasabtan: 33°S 56°W / 33°S 56°W
Ti Uruguay opisial a ti Republika Oriental ti Uruguay wenno ti Akin-daya a Republika ti Uruguay[6] wenno ti Daya a Republika ti Uruguay (Karayan)[7] (Espaniol: República Oriental del Uruguay, panangibalikas: [reˈpuBlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwaj]), ket pagilian idiay abagatan daya a rehion ti Abagatan nga Amerika. Daytoy ket ineddengan babaen ti Arhentina iti laud ken ti Brasil iti amianan ken daya, ken ti Taaw Atlantiko titi abagatn ken abagatan a daya. Ti Uruguay ket pagtaengan dagiti 3.3 a riwriw a tattao, a kadagitoy ket 1.8 a riwriw ti agtataeng iti metropolitano a lugar iti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ti Montevideo. Daytoy ket addaan iti kalawa iti agarup a 176,000 kuadrado kilometro (68,000 sq mi), ti Uruguay ket heograpiko nga isu ti maikadua a kabassitan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika kalpasan ti Surinam.
Ti Uruguay ket nagtultuloy a saan unay a natagtagitao anginggana ti pannakaipatakder ti Colonia del Sacramento, ti maysa kadagiti kaduogan a Europeano a pagtaengan iti pagilian, babaen dagidi Portuges idi 1680. Ti Montevideo ket napundar id a kas maysa a militar a pagsammakedan babaen dagidi Kastila idi nasap a a maika-18 a siglo, ken nagipakpakita kadagiti naisalsalisal a panagtunton iti rehion. Ti Uruguay ket nagun-odna ti pannakawayawaya idi baetan ti 1811 ken 1828, kalpasan ti uppat nga aldaw a panagririri iti Espania, Portugal, Arhentina ken Brasil. Daytoy ket nagtultuloy a suheto ti ganganaet nga impluensia ken panagbibiang kadagiti panawen ti maika-19 a siglo, ken ti militar ket addaan iti agsublisubli a papel kadagiti lokal a politika aginggana idi maika-20 a siglo. Ti moderno nga Uruguay ket demokratiko a batay-linteg a republika, nga adaan iti presidente nga agserbi a kas daulo ti estado ken daulo ti gobierno. Daytoy ket kankanayon a mairanggo a kas maysa kadagiti kaaduan a napadur-as ken kabaknanagan a pagilian iti Latin nga Amerika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Extended National Household Survey, 2006: Ancestry" (PDF) (iti Espaniol). Nailian nga Instituto ti Estadistika.
- ^ Resultados del Censo de Población 2011: población, crecimiento y estructura por sexo y edad ine.gub.uy
- ^ a b c d "Report for Selected Countries and Subjects". World Economic Outlook. International Monetary Fund. Oktubre 2014. Naala idi 16 Pebrero 2015.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 14 Abril 2012.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Kas pagarigan, Pablaak ti Internasional a Korte ti Hustisia idi 20 Abril 2010 re judgment Argentina v Uruguay.
- ^ Embahada ti Uruguay, Pretoria, Abagatan nga Aprika
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrew, G. R. (2010) Blackness in the White Nation: A History of Afro-Uruguay, Ti Pagmalditan ti Unibersidad ti North Carolina
- Behnke, A. (2009) Uruguay in Pictures, Twenty First Century Books
- Box, B. (2011) Footprint Focus: Uruguay, Footprint Travel Guides
- Burford, T. (2010) Bradt Travel Guide: Uruguay, Bradt Travel Guides
- Canel, E. (2010) Barrio Democracy in Latin America: Participatory Decentralization and Community Activism in Montevideo, Ti Pagmalditan ti Estado nga Unibersidad ti Pennsylvania
- Clark, G. (2008) Custom Guide: Uruguay, Lonely Planet
- Jawad, H. (2009) Four Weeks in Montevideo: The Story of World Cup 1930, Seventeen Media
- Lessa, F. and Druliolle, V. (eds.) (2011) The Memory of State Terrorism in the Southern Cone: Argentina, Chile, and Uruguay, Palgrave Macmillan
- Mool, M (2009) Budget Guide: Buenos Aires and Montevideo, Cybertours-X Verlag
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Uruguay iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Uruguay manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website
- Uruguay a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Uruguay manipaud ti UCB Libraries GovPubs
- Uruguay iti Curlie (iti Ingles)
- Bariweswes ti Uruguay manipud ti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Uruguay
- Dgaiti padto ti panagdur-as
- Uruguay
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1825
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
1955
Ti 1955 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 6 – Rowan Atkinson, komediante, aktor ken mannurat manipud idiay Inglaterra
- Enero 28 – Nicolas Sarkozy, maysa a politiko manipud idiay Pransia
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 22 – Valdis Zatlers, maysa a politiko manipud idiay Letonia
- Marso 30 – Marilou Diaz-Abaya, Filipina a direktor ti pelikula (pimmusay 2012)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 10 – Mel Tiangco, maysa a personalidad iti telebision iti Filipinas
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 27 – Charo Santos-Concio, Filipina nga aktres ken produser ti pelikula
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 13 – Whoopi Goldberg, Amerikana nga aktres ken komidiante
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 12 – Thomas Mann, mannurat nga Aleman, nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1875)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 30 – James Dean, Amerikano nga aktor (naipasngay 1931)


text:
Nobiembre 20
Ti Nobiembre 20 ti maika-324 nga aldaw ti tawen (maika-325 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 41 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1858 – Selma Lagerlöf, Sueko a mannurat, laureado iti Premio Nobel (pimmusay 1940)
- 1923 – Nadine Gordimer, Taga-Abagatan nga Aprika a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2014)
- 1927 – Mikhail Ulyanov, Sobiet-Ruso nga aktor (pimmusay 2007)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1866 – Otto Karl Berg, Aleman a botaniko (naipasngay 1815)
- 1910 – Leo Tolstoy, Ruso a mannurat (naipasngay 1828)


text:
Lal-lo
Ti Lal-lo ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas. Idi panawen ti panagturay dagiti Espaniol iti Filipinas, am-ammo ti Lal-lo a kas ti siudad ti Nueva Segovia.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Lal-lo ket nabingbingay a politikal iti 35 a barbaranggay.[2]
- Abagao
- Alaguia
- Bagumbayan
- Bangag
- Bical
- Bicud
- Binag
- Cabayabasan (Capacuan)
- Cagoran
- Cambong
- Catayauan
- Catugan
- Centro (Poblacion)
- Cullit
- Dagupan
- Dalaya
- Fabrica
- Fusina
- Jurisdiction
- Lalafugan
- Logac
- Magallungon (Sta. Teresa)
- Magapit
- Malanao
- Maxingal
- Naguilian
- Paranum
- Rosario
- San Antonio (Lafu)
- San Jose
- San Juan
- San Lorenzo
- San Mariano
- Santa Maria
- Tucalana
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lal-Lo | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Plantilia:Ammom kadi/Pebrero 16
- ... a ni Suleiman I (nailadawan) ket isu ti kapautan a nagturturay nga Emperador, Sultan tiOtomano nga Imperio ken dinaydayaw pay uray dagiti kasuppiatna?
- ... a ni René Descartes ket isu ti ammo a kas ti ama ti 'Moderno a Pilosopia'?
- ... a ni Alan Turing ket naipanpanunutan nga isu ti ama ti siensia ti kompiuter ken artipisial a kasirib?
- ... a ni Dmitri Mendeleev ket nangipadto kadagiti agpayso a tagikua ti elemento urayno dagitoy ket saan pay a naduktalan?
- ... a ti Danaw Tanganyika ket isu ti kaatiddogan a nasadiwa a danum a danaw iti lubong?


text:
Lobo, Batangas
Ti Lobo ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lobo ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Apar
- Balatbat
- Balibago
- Banalo
- Biga
- Bignay
- Calo
- Calumpit
- Fabrica
- Jaybanga
- Lagadlarin
- Mabilog Na Bundok
- Malabrigo
- Malalim Na Sanog
- Malapad Na Parang
- Masaguitsit
- Nagtalongtong
- Nagtoctoc
- Olo-olo
- Pinaghawanan
- San Miguel
- San Nicolas
- Sawang
- Soloc
- Tayuman
- Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lobo | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Departamento ti Valle del Cauca
Ti Valle del Cauca, wenno Ginget ti Cauca (Panangibalikas nga Espaniol: [ˈbaʎe ðel ˈkauka], Panangibalikas nga Espaniol: [ˈbaʝe ðel ˈkauka]) ket departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay akinlaud a bangir ti pagilian, a sumangsango iti Taaw Pasipiko, ken daytoy ket naikeddeng a maysa kadagiti kangrunaan a departamento ti Republika ti Colombia. Ti kapitoliona ket ti Santiago de Cali. Gapu ti nasayaat a lokasionna, naikedkeddengen a daytoy ket ti Aruangan ti pasipiko ti Colombia. Malaksid ti Cali dagitisiudad a kas ti Buenaventura, Cartago ken Tulua ket addaan iti adu nga impluensia ti ekonomia, politika, sosial ken kultura iti biag ti departamento. Ti Valle del Cauca ket addaan iti kadakkelan a bilang dagiti naaya nga ilih (kasla dagiti Metropolitano a lugar) nga addan ti sumurok a 100,000 inga agtataeng iti pagilian, a mabilbilang dagiti innem iti kaunegan dagiti pagbeddenganna.[2] Ti Buenaventura ket addaan iti kadakkelan ken makumikom a puerto ti Colombia, a mangiyak-akar ti agarup a 8,500,000 a tonelada dagiti tagilako.[3]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alcalá
- Andalucía
- Ansermanuevo
- Argelia
- Bolívar
- Buenaventura
- Buga
- Bugalagrande
- Caicedonia
- Cali
- Calima
- Candelaria
- Cartago
- Dagua
- El Aguila
- El Cairo
- El Cerrito
- El Dovio
- Florida
- Ginebra
- Guacari
- Jamundí
- La Cumbre
- La Unión
- La Victoria
- Obando
- Palmira
- Pradera
- Restrepo
- Riofrio
- Roldanillo
- San Pedro
- Sevilla
- Toro
- Trujillo
- Tuluá
- Ulloa
- Versalles
- Vijes
- Yotoco
- Yumbo
- Zarzal
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Estadistika ti Populasion babaen ti DANE
- ^ Libro ti Opisial a senso, pg 54 (Espaniol)(+ 70 mb papeles)
- ^ "Opisial nga estadistika ti puerto ti Buenaventura (Espaniol)". Sprbun.com. Naala idi 17 Oktubre 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Valle del Cauca iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Departamento ti Valle del Cauca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Gao
Ti pagsasao a Gao (tinawtawagan pay iti Nggao) ket ti maysa a naisagmak a pagsasao nga Oceniko a naisasao idiay Is-isla Solomon. Dagiti agsasao ket agtataengda idiay Isla Santa Isabel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gao iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Gao". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nawaya a panagserrek iti Paradisec kadagiti urnong ti rekording iti Gao.
- Nawaya a panagserrek iti Paradisec kadagiti urnong dagiti nota iti bokabulario ti Gao.


text:
Synsepalum brevipes
Ti Synsepalum brevipes ket ti bassit a mula wenno ti kalalainganna iti kadakkel aginggana iti dakkel a kaayo iti pamilia ti Sapotaceae,[1] a patneng iti tropiko ken subtropiko nga Aprika.
Sakup ken habitat[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket mabirukan kadagiti tropiko ti Aprika ken dagiti subtropikal a tanap manipud iti Angola aginggana iti Zimbabwe ken Mozambique. Daytoy ket mabirukan iti namaga a kankanayon a berde a bakir wenno kas maysa a komponente iti ripariano a mulmula.[2]
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti madadael a kayo wenno ukis ti kayo ket mangiparuar iti nagatas a latex, ken ti marka ti maugisan nga ukis ti kayo ket nalabbasit.[2] Dagiti ungkay ken dagiti ubing a bulong ket nalamuyot. Ti nasan-it ayamuomna a sabsabong ken mapataud manipud iti naladaw a kalgaw aginggana iti panagsusuldong. Ti makan a bunga ket agparang iti naladaw a panaglalam-ek ken aglaon iti maysa a nalamuyot a bukel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Coates Palgrave, Keith; Coates Palgrave, Meg (1983). Trees of Southern Africa (2nd rev. nga ed.). Cape Town: C. Struik. ISBN 0-86977-081-0.
- ^ a b Hyde, Mark; et al. "Synsepalum brevipes (Baker f.) T.D. Penn". Flora of Zimbabwe. Naala idi 7 Hulio 2015.


text:
Mikhail Ulyanov
Ni Mikhail Alexandrovich Ulyanov (Ruso: Mиxaи́л AлekcáHдpoBич yлbя́HoB; 20 Nobiembre 1927 – 26 Marso 2007) ket maysa idi a Sobiet ken Ruso nga aktor ken maysa kadagiti kaaduan a mabigbigan a tao kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II a teatro ken sinema ti Sobiet. Isu ket nanaganan a kas Artista ti Tattao ti USSR idi 1969 ken nakaawat iti espesial a premio manipud iti Piesta ti Pelikula ti Venice idi 1982.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Mikhail Ulyanov iti Wikimedia Commons
- Biograpia
- Mikhail Ulyanov iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
(Ken ni OTIL)
Aggaraw manen ti bulbulong. Madamdama
magangtanen ti bombilia a manglapped
panagsaknap sipnget. Sakayam manen ti
34 ti tawennan a Suzuki 125 a mapan
sumakada sangabotelia a kumugtar
nga isu ti in-inutem nga ipadalan
karabukob a mawaw. Madamdama
saanton a gagangay ti kapigsa ti
karaoke a mangipatayab kanta
ti Juan de la Cruz band. Sabayannakanton
tay asom a ni Nasty Mac a mangkanta iti
Knock on Wood ni Victor Wood. Mapisang
manen ti ulimek iti Kurruoy. Daytoy
laengen liwliwam ta napukawmon bileg
a saan a mapatumba ti agua de pataranta.
Maysa laengen a bote ti kabaelam sipud
addan da Is, Len, Sula ken Abbin. Dimon
nakasango da Abat, Tinoy, Balu ken Kikok.
sa ita dimteng manen ni Dowap nga
agdildilat no ibagam ti baka. Ti
iliblibasmo nga igatang stallion,
wafer itan ti isangpetmo. Ngem ita
a sardam itagaymo latta ta kumugtar
ta itangadko met toy San Mig Light. Ta
inkanton maturog, agurok. Masapanto
manen a riingennaka ti garakgak ni Dowap.
Ngem sakbayna sayaatem a templaen ta
baradibud ta dinto kas iti di
napagustuan ti idiar ni bumaket
no malipatam a bugguongan ti sidaen.
Mancielito S. Tacadena
Namruangan, Cabugao,
2732 Ilocos Sur


text:
“Ti talon ket mangted ti taraon ken pagbiagan, kasapulan laeng ti gaget ken regta tapno ni mannalon dumur-as panabiagna,” daytoy ti kinuna ni Cosme Ola, maysa a mannalon ti Culliong, San Juan a nakapaturpos ti annak gapu iti panagtalon.
Dua kadagiti annakda iti asawana a ni Jayma Ola ti nakagraduar ken madama payen nga agtrabtrabaho. Maysa a soldado ken maysa nga agricultural technologist ti nagbalin a bunga ti anus ken gaget dagiti agassawa.
Segun kenni Mr. Ola, panagmula ti pagay, nateng, ken panagtaraken ti animal ken lames ti kangrunaan a pagbiaganda. Dagiti uppat nga annakda ket nasuroanda nga agtalon isu ti gapu na a maysa kadakuada ket pinilina ti nagbasa iti agriculture course gapu ta nakitana nga adda ti nasayaat a masakbayan iti panagtalon. Isuna ni Beverely Ola-Macaso a permanente itan nga empleado ti Office of the Municipal Agriculturist ti LGU-San Juan.
Manipud iti maysa nga ektaria a talon, in-inot a nanayunan agingga nagbalin nga uppat nga ektaria kas pundar dagiti agassawa manipud iti pastrekda iti panaglako iti nateng. Dagiti produktoda ket mailaklako sadiay Lagangilang ken Dolores, ket nangrugi pay metten ti panagsupplyda sadiay Rustan’s Supermarket ita a tawen.
Dakkel pay met a tulong kadakuada ti pannakaipaay iti makinaria ti panagtalon kas iti thresher ken kuliglig a naggapu iti Department of Agriculture ken OPAg. Dagitoy ket naited iti Culliong Farmer’s Association nga idadauloan ti asawana a ni Jayma. Daytoy ti pagsisinnublatan nga usaren dagiti miembro ken maipa-upa kas pamastrekan ti asosasion.
“Agyamanak unay ti kaadda ti programa ti gobierno para kadakami a mannalon, daytoy ti inspirasionmi a mangitultuloy ti daytoy nainsigudan a pagbiagan” kinuna pay ni Mr. Ola.
#SanJuanFarmers #SagotKadagitiMannalon #OMAgSanJuan #OPAg
Photo Credits Beverely Ola-Macaso


text:
Sasao a Dagan
Ti sasao a Dagan ket ti bassit a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao idiay "Ipus ti Billit" (akin-abagtan a daya a peninsula) ti Baro a Guinea, ti akindaya unay a sasao a Papuano ti nangruna a daga. Sagpaminsanda a nairamraman iti naipagpagarup a sanga ti Abagatan a daya a Papuano ti Trans–Baro aGuinea (TNG), ngem dagiti pamilia ti Abagatan a daya Papuano ket saan pay a naipakita nga as-asideg a maikabagian iti tunggal maysa kaniada ngem kadagiti sabali a pamilia ti TNG.
Dagiti pagsasao ket:
- Daga, Mapena, Maiwa, Dima (Jimajima), Ginuman, Kanasi (Sona), Onjob, Umanakaina (Gwedena), ken ti gangani nga awanen a Turaka.
Urayno asideg nga agkabagian, saanda unay nga asideg. Ti kaasitgan a pagsasao iti Umanakaina, kas pagarigan, ket ti Ginuman, ken daytoy laeng ket 23% nga agpada iti leksiko. Dagiti pagsandi ket:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Dagan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.


text:
Bisiesto a tawen a mangrugi iti Domingo
Daytoy ti kalendario para iti ania man a bisiesto a tawen a mangrugi iti Domingo, Enero 1 (dominikal a letra AG), a kas dagiti tawen ti 1956, 1984, 2012, 2040, ken 2068.[1]
Daytoy laeng ti bisiesto a tawen nga addaan kadagiti tallo a pannakapasamak iti Maika-13 ti Biernes (ti kadawyan a tawen a mangrugi kadagiti Huebes ket makibinningay kadagitoy a pakailasinan). Iti tunggal maysa a pagarigan ti Maika-13 a Biernes ket tallo a bulbulan ti baetanda iti Enero, Abril, ken Hulio. Iti pannakaisangayan, dagitoy a pagarigan ket 13 a pay a lawas ti nagbabaetanda.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Robert van Gent (2017). "The Mathematics of the ISO 8601 Calendar". Utrecht University, Department of Mathematics. Naala idi 20 Hulio 2017.


text:
Linteg militar
Ti linteg militar ket maysa a sistema dagiti annuroten a mayetnag ken maipatungpal no rabsuten wenno tenglen ti maysa nga autoridad ti militar ti normal a pannakatarawidwid wenno pannakaituray ti hustisia.
Masansan a maisayangkat ti linteg militar no agbalin a nasisita a maipatungpal dagiti aramid dagiti autoridad ken organisasion a militar, nangruna no kadagiti di mapakpakadaan a pakasapulan, ken no dagiti normal nga institusion ti justicia ket saanen a makatignay wenno awananen iti bileg ken samay iti kabarbaro a situasion wenno pasamak, kas koma no adda gubat, dadakkel a kalamidad ti nakaparsuaan, riribuk a cibil, iti nasakup a teritorio wenno kalpasan ti maysa a kudeta (panangrabsut iti turay). Ti kasapulan a panangtaginayon iti urnos ken linak ti publiko kabayatan ti emerhensia ti kangrunaan a panggep ti linteg militar. Nupay kasta, ti pannakaideklara ken pannakayetnag ti linteg militar ti ar-aramaten dagiti diktadura, nangruna dagiti diktadura ti militaria, tapno maipatungpalda ti panagturayda.
Gagangay a ti linteg militar ket kissayanna dagiti personal a karbengan dagiti umili, limitaranna ti kaunday ti proseso ti pannakausig, ken iyetnagna dagiti nakarkaro a pannusa ngem iti ordinario a linteg. Iti adu a pagilian, dusa a patay ti maysa nga iyetnag ti linteg militar iti sumagmamano a krimen, uray pay no dagiti adda a masursurot a linteg ket saan a sakupen ti sistemana dagiti nasao a krimen ken pannusa.
Iti dadduma a pagilian, ipaturay ti linteg militar dagiti annuroten a kas iti curfew. Masansan nga iti babaen daytoy a sistema, ti pannakatarawidwid ken pannakaipataray ti hustisia ket tengngel amin ti militaria tribunal a maaw-awagan iti korte militar. Mapagteng met ti pannakasuspende ti pannakaipatungpal ti habeas corpus.
Linteg militar iti nadumaduma a pagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Filipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Nayetnag ti linteg militar iti Filipinas manipud 1972 agingga iti 1981 iti babaen ti turay ni Presidente Ferdinand Marcos, tapno mapengdan ti dumakdakkel a riribuk a sibil iti pagilian ken ti pangta ti panangrabsut dagiti Komunista iti turay kalpasan dagiti agsasaruno a panagbomba iti Manila. Idi damo, inawat ti kaaduan nga umili ti pannakaideklara ti linteg militar. Ngem idi agangay, immadu nga immadu ti nangtubngar iti daytoy gapu iti panaglablabes ken panagabuso iti karbengan a kas tao nga aramid ti militaria. Adu a bumusbusor iti gobierno ni Marcos ken kalabanna iti politika ti natiliw a nabalud, naparparigat, napapatay ken nagpukaw.


text:
VIGAN CITY – Mangrugi inton bigat August 5, 2021 agingga August 10, 2021 iti pannakasuspenso iti trabaho iti Local Government Unit iti Sta. Catalina, Ilocos Sur.
Ti nasao nga addang ket nakaisalinong iti Memorandum No. 2021-14 a pinirmaan ni Mayor Edgar R. Rapanut gapu iti panagpositibo iti covid-19 iti maysa nga emplyado iti munisipyo isu a saan pay laeng a sumrek iti trabaho dagiti amin nga emplyado, opisyal ken job orders.
Nupay kasta ket mailaksid iti nasao a pagannurutan dagiti health personnel iti Rural Health Unit ken emergency wenno rescue personnel iti nasao nga ili.
Kiddaw ti mayor kadagiti nakapulapol ti pasyente a sumurotda iti nainget a stay at home policy ken pakaamoanda iti RHU numan bilang adda iti mariknada a sintomas iti covid-19.
Kabayatanna, maisubli iti operasyon iti LGU inton August 11, 2021.


text:
Departamento ti Bolívar
Ti Bolívar ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket nanaganan manipud iti maysa kadagiti kasisigud a siam nga estado ti Estados Unidos ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay amianan a paset ti pagilian, daytoy ket gumay-at ti paset ti agarup nga amianan-abagatan manipud iti aplaya ti Karibe idiay Cartagena idiay asideg ti sabangan ti Karayan Magdalena, ken idiay abagatan nga igid ti karayan iti maysa a pagbeddengan ti Departamento ti Antioquia. Dagiti departamento ti Sucre ken Córdoba ket mabirukan iti laud, ken ti Departamento ti Atlántico ket adda iti amianan ken daya (kaaduan kadagiti pagbeddengan ket pinorma babaen ti Kanal del Dique). Iti ballasiw ti Karayan Magdalena iti daya ket ti Departamento ti Magdalena.
Ti kapitoliona ket ti Cartagena, dagiti nagruna pay a siudad ket mairaman ti Magangué ken Turbaco.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Achí
- Altos del Rosario
- Arenal del Sur
- Arjona
- Arroyo Hondo
- Barranco de Loba
- Calamar
- Cantagallo, Bolívar
- El Carmen de Bolívar
- Cartagena
- Cicuco
- Clemencia
- Córdoba
- El Guamo
- Hatillo de Loba
- Magangué
- Mahates
- Margarita
- María La Baja
- Santa Cruz de Mompox
- Montecristo
- Morales
- Norosí
- El Peñón
- Pinillos
- Regidor
- Rio Viejo
- San Cristobal
- San Estanislao
- San Fernando
- San Jacinto
- San Jacinto del Cauca
- San Juan Nepomuceno
- San Martín de Loba
- San Pablo
- Santa Catalina
- Santa Rosa
- Simití
- Soplaviento
- Talaiga Nuevo
- Tiquisio
- Turbaco
- Turbana
- Villanueva
- Zambrano
- Santa Rosa del Sur
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Información Institucional: Geografía" (iti Espaniol). Gobernación del Bolivar. 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 5 Marso 2012.
- ^ Kline, Harvey F. (2012). "Bolivar, Departamento ti". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 83. ISBN 978-0-8108-7813-6.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Bolívar iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Departamento ti Bolívar manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Pinamungajan
Ti Pinamungajan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggayUrnosen
Ti Pinamungajan ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Anislag
- Anopog
- Binabag
- Buhingtubig
- Busay
- Butong
- Cabiangon
- Camugao
- Duangan
- Guimbawian
- Lamac
- Lut-od
- Mangoto
- Opao
- Pandacan
- Poblacion
- Punod
- Rizal
- Sacsac
- Sambagon
- Sibago
- Tajao
- Tangub
- Tanibag
- Tupas
- Tutay
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Municipality of Pinamungajan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ernest Hemingway
Ni Ernest Miller Hemingway (Hulio 21, 1899 – Hulio 2, 1961) ket maysa nga Amerikano a nobelista ken mannurat iti ababa-a-sarita. Dagiti obrana, a nagtaud iti nasakup a padpadasna iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, iti Sivil a Gubat iti Espania, ken iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ket ibagian ti napatak a minimalismo ken kinagagangay; dagitoy nga obra ket nangisaknap iti napateg nga impluensia iti pannakapatanor ti maika-20 a siglo a piksion. Dagiti agbibiag kadagiti obra ni Hemingway ket kadawyan a natibker a lallalaki, a masansan a maawatan kas ladawan a mismo ti karakter ni Hemingway, a nasken a mangsanay iti kinamanangaasi iti di mapakpakadaan a gundaway ken panawen. Adu kadagiti obrana, kas iti Sumingising met ti Init (Ingles: The Sun Also Rises), Maysa a Panagpakada iti Ig-igam (Ingles: A Farewell to Arms) Ti Lakay ken ti Baybay (Ingles: ken The Old Man and the Sea), ket mabigbig itan kas klasiko iti pagrukodan ti literatura nga Amerikano.
Inawat ni Hemingway ti Premio Nobel iti Literatura idi 1954, pito a tawen kasakbayan ti panangkettelna iti bukodna a biag idi 1961.
Dagiti obranaUrnosen
NobelaUrnosen
- (1925) The Torrents of Spring
- (1926) The Sun Also Rises
- (1929) A Farewell to Arms
- (1937) To Have and Have Not
- (1940) For Whom the Bell Tolls
- (1950) Across the River and Into the Trees
- (1952) The Old Man and the Sea
- (1962) Adventures of a Young Man
- (1970) Islands in the Stream
- (1986) The Garden of Eden
- (1999) True at First Light
- (2005) Under Kilimanjaro
Saan-a-piksionUrnosen
- (1932) Death in the Afternoon
- (1935) Green Hills of Africa
- (1960) The Dangerous Summer
- (1964) A Moveable Feast
Koleksion ti sarsaritaUrnosen
- (1923) Three Stories and Ten Poems
- (1925) In Our Time
- (1927) Men Without Women
- (1932) The Snows of Kilimanjaro
- (1933) Winner Take Nothing
- (1938) The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories
- (1947) The Essential Hemingway
- (1953) The Hemingway Reader
- (1972) The Nick Adams Stories
- (1976) The Complete Short Stories of Ernest Hemingway
- (1995) Collected Stories
PelikulaUrnosen
- (1937) The Spanish Earth
- (1962) Adventures Of A Young Man, naadaw kadagiti sarita a Nick Adams ni Hemingway's. (am-ammo pay kas Hemingway's Adventures Of A Young Man.)


text:
Malayo Larantuka
Ti Malayo Larantukay ket ti kontak a karuay ti Malayo a naisasao idiay ket iti likmut ti siudad ti Larantuka idiay isla ti Flores, Indonesia, ken kadagiti dua nga enclave a purok ti Wure idiay isla ti Adonara (iti ballasiw ti akikid a lingsat manipud iti Larantuka) ken dagiti uppat a purok ti Luek Konga Bay, iti agarup a 40 kilometro iti daya ti Larantuka idiay Flores, ken agserbi a kas as a lingua franca iti akindaya nga ungto ti Flores ken dagiti kaarrubayan nga isla.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Malayo Larantuka iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Larantuka Malay". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Plantilia:Unbulleted list
Daytoy a plantilia ket agpartuat kadagiti awan markana a listaan. Ti tunggal maysa a banag iti listaan ket mabalin a manayonan kadagiti estilo ti CSS babaen iti panangikabil iti nabilangan a parametro.
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Nalaka a panagusar
{{unbulleted list|umuna a banag|maikadua a banag|maikatlo a banag|...}}
- Amin dagiti parametro
{{unbulleted list |umuna a banag|maikadua a banag|maikatlo a banag|... |class = klase |style = estilo |list_style = estilo ti etiketa ti ul |item_style = estilo para kadagiti amin nga estilo ti etiketa ti li |item1_style = estilo ti umuna nga etiketa ti li |item2_style = estilo ti maikadua nga etiketa ti li |... }}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
- Dagiti panangipuesto a parametro (
1,
2,
3...) - dagitoy ti listaan dagiti banag. No awan ti listaan dagiti banag, awan ti iparuar ti modulo.
class- ti naidumduma a klase para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut iti listaan, kas iti
plainlinks.
style- ti naidumduma nga estilo ti CSS para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut iti listaan, kas iti
font-size: 90%;.
list_style- ti naidumduma nga estilo ti CSS para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut iti listaan. Ti pormat ket kapada met laeng a kas ti parametro ti
|style=.
item_style- ti naidumduma nga estilo ti CSS para iti listaan ti banbanag (dagiti etiketa ti
... ). Ti pormat ket kapada met laeng a kas ti parametro ti
|style=.
item1_style,
item2_style,
item3_style... - ti naidumduma nga estilo ti CSS para iti tunggal maysa a listaan ti banbanag. Ti pormat ket kapada met laeng a kas ti parametro ti
|style=.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{plainlist}}
- {{flatlist}} ken {{hlist}}
- {{ordered list}} ken {{unordered list}}
- {{nowrap}}
- {{pagelist}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao nga Embaloh
Ti Embaloh (Mbalo) ket ti maysa nga Austronesio (Dayak) a pagsasao ti Borneo. Malaksid iti Taman, daytoy ket saan nga asideg kadagiti sabali a pagsasao, ken ti pannakaidasigna ket napauten a kontrobersial. Insingasing da Adelaar ken Himmelmann (2005) a daytoy ket naisangayan nga asideg iti Bugines. Nupay kasta, daytoy ket masansan a nabatbati a kas maysa a naisina iti kaunegan ti Nuklear a Malayo-Polinesio.
Ti Kalis (Kalis Maloh) ket mabalin a naisalumina a pagsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Embaloh iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Embaloh". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, The Austronesian languages of Asia and Madagascar. Routledge, 2005.


text:
Plantilia:Ammom kadi/Pebrero 28
- ... a ni Papa Benedicto XVI (nailadawan) ket isu ti immuna a papa a nagikkat manipud kenni Papa Gregorio XII idi 1415, ken isu ti immuna a nagboluntario a nagikkat manipud kenni Papa Celestino V idi 1294?
- ... a ti Tanzania ket nagtaud ti naganna manipud ti panagkaykaysa idi 1964 ti estado ti Tanganyika ken ti Zanzibar tapno mangporma ti Republika ti Tanganyika ken Zanzibar?
- ... a ti San Marino ket inkedkeddeng babaen ti kaaduan nga isu ket addaan ti kaduogan a maus-usar pay laeng a naisurat a batay-linteg iti lubong?
- ... a ni Tomas Aquino ket kinemmeg ti bukodna a pamilia ken naibalud idi gapu ti panagayatna a tumipon kadagiti Dominikano imbes nga agbalin a maysa a Benediktino a monghe?
- ... a ti Wimbledon ket isu ti kaduogan ken kangayedan a torneo ti tenis iti lubong?


text:
Taraka
Ti Taraka ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Taraka ket nabingbingay a politikal kadagiti 43 a barbaranggay.[2]
- Bandera Buisan
- Boriongan
- Borowa
- Buadi Dingun
- Buadi Amao
- Buadi Amunta
- Buadi Arorao
- Buadi Atopa
- Buadi Dayomangga
- Buadi Ongcalo
- Bucalan
- Cadayonan Bagumbayan
- Caramat
- Carandangan Calopaan
- Datu Ma-as
- Dilabayan
- Dimayon
- Gapao Balindong
- Ilian
- Lumasa
- Lumbac Bagoaingud
- Lumbac Bubong Maindang
- Lumbac Pitakus
- Malungun
- Maruhom
- Masolun
- Moriatao Loksa Datu
- Pagalamatan
- Pindolonan
- Pitakus
- Ririk
- Salipongan
- Lumasa Proper (Salvador Conch
- Sambolawan
- Samporna Salamatollah
- Somiorang Bandingun
- Sigayan Proper
- Sunggod
- Sundig
- Supangan
- Tupa-an Buadiatupa
- Buadi Amunud
- Mangayao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Taraka | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Piagapo
Ti Piagapo ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Piagapo ket nabingbingay a politikal kadagiti 37 a barbaranggay.[2]
- Aposong
- Bagoaingud
- Bangco (Pob.)
- Bansayan
- Basak
- Bobo
- Bubong Tawa-an
- Bubonga Mamaanun
- Bualan
- Bubong Ilian
- Gacap
- Katumbacan
- Ilian Poblacion
- Kalanganan
- Lininding
- Lumbaca Mamaan
- Mamaanun
- Mentring
- Olango
- Palacat
- Palao
- Paling
- Pantaon
- Pantar
- Paridi
- Pindolonan
- Radapan
- Radapan Poblacion
- Sapingit
- Talao
- Tambo
- Tapocan
- Taporug
- Tawaan
- Udalo
- Rantian
- Ilian
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Piagapo | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Natay gapu ti panagbekkelna ti maysa a menor de edad nga agtawen iti sangapulo ket innem, grade 10 student ti Ilocos Sur National High School ken residente ti Brgy. Ayusan Norte, Vigan City.
Napakaammoan ti Vigan City Police Station nga adda ti panagpakamatay a napasamak iti nasao a barangay isu nga insigida a nagrespondeda.
Segun ti lolo ti biktima a ni Lorenzo Espiritu, agtawen iti limapulo ket pito, idi nakariing ket nadlawna a ti biktima ket nakabitin iti railings ti agdan iti family house da babaen ti barikes a naiputipot iti tengngedna.
Pinasingkedan met ti ina ti biktima a ni Antonette Pacano nga iti ala una y media tattay parbangon ket nakitana ti biktima iti taw ti uneg ti kuartona a gandatenna koma ti tumupwak ngem linapdanna.
Agtultuloy ti panangduktal dagiti pannakabagi ti linteg no ania ti rason ti panagbekkel ti biktima.


text:
Baybay Solomon
Ti Baybay Solomon ket ti baybay a mabirukan iti kaunegan ti Taaw Pasipiko. Daytoy ket mabirukan iti pagbaetan ti Papua Baro a Guinea ken ti Is-isla ti Solomon. Nailablabanan idiay dagiti adu a nangruna a gubat idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II.
Gay-at[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti pagpatinggaan ti Baybay Solomon a kas dagiti sumaganad:[1]
Iti Amianan a laud. Babaen ti Abagatan a daya a patingga ti Baybay Bismarck [Ti linia manipud iti Akin-abagatan a punto ti baro nga Irlanda iti igid ti paralelo ti 4°50' Abagatan aginggana iti aplaya ti Baro a Britania, iti igid ti Akin-amianan nga aplayana ken kalapsanna ti linia manipud iti Akinlaud a patinggana babaen ti Akin-amianan a punto ti Isla Umboi aginggana iti Punto Teliata, Baro a Guinea (5°55′S 147°24′E / 5.917°S 147.400°E)].
Iti Amianan a daya. Babaen ti linia manipud iti Akin-abagatan a punto ti Baro nga Irlanda aginggana iti Amianan a punto ti Isla Buka, babaen ti daytoy nga isla aginggana iti Amianan a laud a punto ti Isla Bougainville, iti igid dagiti aplaya ti Akin-abagatan a Bougainville, Choisel [Choiseul], Ysabel [Santa Isabel], dagiti isla ti Malaita ken San Cristobal [Makira].
Iti Abagatan. Ti akin-amianan a patingga ti Baybay Coral iti pagbaetan ti Isla San Cristobal, dagiti isla ti Solomon, ken Isla Gado-Gadoa, idiay akindaya a patingga ti Baro a Guinea [Isla Gado-Gadoa iti asideg ti Akinday a patinggana (10°38′S 150°34′E / 10.633°S 150.567°E), ken agpababa iti daytoy a meridiano aginggana iti 100 a kadeppa a linia ken kalapsanna iti igid ti Akin-abagatan a pingir ti Raw-ang Uluma (Suckling) ken dagiti gumay-at iti Agpadaya iti agadayo a kas ti Abagatan a daya a punto ti Raw-ang Lawik (11°43.5′S 153°56.5′E / 11.7250°S 153.9417°E) idiay Isla Tagula [Vanatinai], kalapsanna ti linia iti Akin-abagatan a patingga ti Isla Rennell ken manipud iti Akindaya a punto ti Rawis Surville, thi Akindaya a patingga ti Isla San Cristobal].
Iti Abagatan a laud. Babaen ti aplaya ti Baro a Guinea ken ti linia manipud iti Abagatan a daya unay a punto babaen ti Purpuro Louisiade aginggana iti Isla Rossel.
Kaadaleman a punto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Solomon keyt mangiraman ti Trinsera ti Baro a Britania, ken makaabot iti kaadaleman a partena iti 29,988 a kadapan (9,140 m) iti baba ti pantar ti baybay iti Planet Deep.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naala idi 7 Pebrero 2010.
- ^ "Solomon Sea". Encyclopaedia Britannica. Naala idi 10 Marso 2012.


text:
Bulkan Smith
Ti Bulkan Smith , ammo pay iti Bantay Babuyan, ket eskoria a kono idiay Is-isla ti Babuyan, ti akin-amianan unay a paset ti grupo ti is-isla ti Babuyan idiay Lingsat Luzon, amianan ti nangruna nga isla ti Luzon, Filipinas. Ti bantay ket maysa kadagiti aktibo a bulkan ti Filipinas, a naudi a nagbettak idi 1924.
Ti bulkan ket mabirukan idiay Ili ti Calayan, probinsia ti Cagayan, ti ili nga agturay iti Is-isla ti Babuyan malaksid ti Isla ti Fuga.
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti narapis ti mulmula nga eskoria a kono ket agtayag ti 688 metro (2,257 ft) nga addaan iti diametro ti baba iti 4.5 kilometro (2.8 mi).[1] Dagiti tuon ti basaltiko nga ayus ti lava ket makitkita iti abagatan ti bulkan.[1][2]
Ti Bulkan Smith ket maysa kadagiti mabalin a lima a Pleistoseno aginggana ti Holoseno a bulkaniko a sentro iti Isla ti Babuyan (a naamammuan pay ti Isla ti Babuyan de Claro) a ti Smith, ti kaubingan a bulkan iti isla . Ti kadakkelan nga isla ket ti Babuyan Claro (ammo pay ti Bantay Pangasun), ti maysa nga aktibo nga estratobulkan nga addaan iti dua a nasayaat a napreserba nga abut ti bulkan a pantok nga aglawa ti 300 ken 400 m (980 ken 1,310 ft) diametro, a mabirukan iti tengnga ti isla.[2] Ti Babuyan Claro ket agarup a 4.3 kilometro (2.7 mi) pantok aginggana ti pantok ti Bulkan Smith, daytoy ket amianan ken akin-laud unay a pantok iti nagsukog ti trianggulo nga isla.[3]
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bulkan Smith ket nagbettaken iti namin innem a beses, ti naudi ket idi 1924.[3]
Emerhensia nga inbestigasion idi 1993[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti timpuyog dagiti bulkanologo manipud iti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) Timpuyog ti Napardas a Sungbat ket nagaramid ti maysa nga inbestigasion idi Huliuo 8, 1993 kalpasan kadagiti reporta ti bulkaniko nga aktibidad idiay Isla ti Babuyan. Ti resulta ti panagsukisok ket nangipakpakita a ti Bulkan Smith ket natalna ken awan ti bulkaniko a gingined a nairehistro iti las-ud ti dayta a panagsukisok.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Bulkan Smith". Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS). Naala idi 2013-12-26.
- ^ a b "Bulkan Smith, Cagayan, Tanap ti Cagayan, Filipinas". Mapa ti Google. Naala idi 2013-12-26.
- ^ a b "Babuyan Claro – Background". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2013-12-26.


text:
Wikipedia:Pungol
Ti kayat a sawen ti balikas a pungol iti pagsasao nga Ilokano ket ababa. Iti Wikipedia dagiti pungol ket dagiti ababa a panid (Ingles: stub), (sapasap a dagitoy ket naglaon kadagiti ab-ababa ngem 1500 a teksto) dagitoy ket narugian a panid wenno artikulo a saan pay a nalpas wenno nakompleto. Mabalin a nayonan, baliwan, tarimaanen, pasayaaten, papintasen, paddakkelen pay dagitoy a a pampanid.
Kasano ti tumulong[urnosen ti taudan]
No makakasarungkar kayo kadagiti pungol nga artikulo, mabalinmo ti mangirugi nga agurnos kadagitoy wenno saan, mabalinmo ti mangidasig ti maysa a pungol nga artikulo babaen ti panagikabil ti sapasap a plantilia a kas iti
{{pungol}}.
Nupay kasta, dagiti pungol ket nasken a saan a mabayag a maidasig a kas maysa a sapasap a {{pungol}}. Nasken dagitoy a maika-kategoria kadagiti sabsabali ken umisu a kategoria.
Kitaen dagiti pannakaidasig dita baba para kadagiti sabsabali a panakaidasig kadagiti pungol nga artikulo.
Kasano ti agbiruk kadagiti pungol nga artikulo[urnosen ti taudan]
Ti agbiruk kadagitoy a pungól nga artikulo, kitaen dagiti sumaganad a naisilpo kadagitoy a pampanid;
Dagiti nadumaduma a panakadasig ti pungol[urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad ket dagiti sabsabali a pannakaidasig dagiti pungol a pampanid ken platilia a mabalin nga usaren.
Sapasap[urnosen ti taudan]
- {{Pungol}} - para kadagiti pungol a saan a maidasig iti sabali a pungol, usaren daytoy a kas temporario laeng a pannakaidasig aginggana intono makabiruk iti husto a pannakaidsig.
Arte[urnosen ti taudan]
- {{Pelikula-pungol}}
- {{Musika-pungol}}
- {{Artista-pungol}}
- {{Telebision-pungol}}
- {{Literatura-pungol}}
Ay-ayam[urnosen ti taudan]
- {{Ay-ayam-pungol}}
- {{Ay-ayam-bio-pungol}}
Heograpia[urnosen ti taudan]
- {{Heograpia-pungol}} - para iti amin a heograpikal a lokasion (luglugar, ili, siudad, pagilian, kdpy)
- {{Pilipinas-heograpia-pungol}} - Para kadigiti amin a heograpiko a lokasion iti Pilipinas.
Pagsasao[urnosen ti taudan]
- {{Pagsasao-pungol}}
- {{Au-pagsasao-pungol}}
Siensia[urnosen ti taudan]
- {{Siensia-pungol}}
- {{Biolohia-pungol}}
- {{Kimika-pungol}}
- {{Matematika-pungol}}
- {{Medisina-pungol}}
- {{Pisika-pungol}}
- {{Tiempo-pungol}}
Tattao[urnosen ti taudan]
- {{Aktor-pungol}}
- {{Aktres-pungol}}
- {{Bio-pungol}}
Teknolohia[urnosen ti taudan]
Sabsabali pay[urnosen ti taudan]
- {{Makmakan-pungol}}
- {{Pakasaritaan-pungol}}
- {{Militar-pungol}}
- {{Politika-pungol}}
- {{Relihion-pungol}}
- {{Pagluganan-pungol}}