text:
Espesial a pampanid
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dagiti reporta ti panagtaripato
- Dagiti ababa a panid
- Dagiti atiddog a panid
- Dagiti kadaanan a panid
- Dagiti makiddaw a kategoria
- Dagiti makiddaw a panid
- Dagiti makiddaw a papeles
- Dagiti makiddaw a plantilia
- Dagiti namindua a naibaw-ing
- Dagiti naputed a baw-ing
- Dagiti nasalakniban a panid
- Dagiti nasalakniban a titulo
- Dagiti naulila a panid
- Dagiti ngudo a panid
- Dagiti panid a saan a naikapet kadagiti banag
- Dagiti panid nga adda kadagiti kabassitan a rebision
- Dagiti saan a nakategoria a kategoria
- Dagiti saan a nakategoria a panid
- Dagiti saan a nakategoria a papeles
- Dagiti saan a nakategoria a plantilia
- Dagiti saan a nausar a kategoria
- Dagiti saan a nausar a papeles
- Dagiti saan a nausar a plantilia
- Lint errors
- Pampanid nga awan kadagiti silpo ti pagsasao
Lislistaan ti pampanid
- Agbiruk
- Amin a pampanid
- Amin a pampanid nga addaan iti pasakbay
- Dagiti panid a nakasilpo kadagiti panangilawlawag a panid
- Entity usage
- Katkategoria
- Kayo ti kategoria
- Listaan dagiti baw-ing
- Pages with badges
- Pagsurotan a katkategoria
- Pampanid kadagiti topiko nga asideg kenka
- Pampanid nga adda tagikua ti panid
- Panagbiruk kadagiti akinruar a silpo
- Panangilawlawag a pampanid
Sumrek / agpartuat ti pakabilangan
Dagiti agar-aramat ken karkarbengan
- Baliwan dagiti kredensial
- Dagiti annuroten ti kontrasenias
- Dagiti automatiko a serra
- Dagiti global a kakaykayatan
- Dagiti karbengan ti agar-aramat
- Dagiti karbengan ti grupo ti agar-aramat
- Dagiti kontrasenias ti bot
- Dagiti kontribusion ti agar-aramat
- Dagiti naserraan nga agar-aramat
- Dagiti pakaammo
- Dagiti sagut
- Global a panagtaripato ti grupo
- Ikkaten dagiti kredensial
- Isaad manen dagiti tandaan
- Isaad manen ti kontrasenias
- Kakaykayatan
- List OAuth applications
- Listaan dagiti aktibo nga agar-aramat
- Listaan dagiti global a naserraan nga adres ti IP
- Listaan dagiti global a pakabilangan
- Listaan ti agar-aramat
- Panagtaripato ti global a pakabilangan
- Pannakaikameng kadagiti global a grupo
- Sukatan wenno ikkaten ti adres ti esurat
Kaudian a balbaliw ken lislistaan
Dagiti reporta ti midia ken dagiti panagikarga
Datos ken ramramit
- API feature usage
- Bersion
- Dagiti gadget
- Dagiti mensahe ti sistema
- Dagiti taudan ti libro
- Disso dagiti wiki
- Estadistika
- Estadistika ti panagusar ti gadget
- Kitaen ti datos ti interwiki
- Listaan dagiti wiki ti Wikimedia
- Padasen ti panagmarka ti heroglipiko
- Pagipadasan ti grapo
- Pagipadasan ti plantilia
- Pagsubokan ti API
- Palawaen dagiti plantilia
- Panangasiwa ti sagat ti panagabuso


c: text/html

text:
Plantilia:Urnosen ti nasalakniban-napno/dok
Daytoy a plantilia ket maikabil iti tungtungan a panid tapno agkidda iti panagurnos iti maitunos ti napno a nasalakniban a panid. Ti plantilia ket nasken a makuyogan babaen ti nalawag ken naisangayan a deskripsion iti kiddaw a panagbaliw.
PanagusarUrnosen
- Batayan a panagusar
{{urnosen ti nasalakniban-napno}}
- Inaganan dagiti maurnosto a panid
{{urnosen ti nasalakniban-napno|Umuna a maurnosto a panid|Maikadua a maurnosto a panid|...}}
- Idiaktibo ti kiddaw
{{urnosen ti nasalakniban-napno|nasungbatan=wen}}
- Amin dagiti parametro
{{urnosen ti nasalakniban-napno | Umuna a maurnosto a panid|Maikadua a maurnosto a panid|Maikatlo a maurnosto a panid|... | nasungbatan = | answered = | ans = | demo = }}
Dagiti parametroUrnosen
Amin dagiti parametro ket pagpilian laeng.
- dagiti panangipuesto a parametro - inaganan dagiti maurnosto a panid. Mabalin ti aginayon kadagiti awan patinggana a bilang ti panid.
nasungbatanwenno
answeredwenno
ans- isaad daytoy iti "wen", "yes", "y", "true" wenno "1" tapno mamarkaan a nasungbatanen ti panid. Daytoy ket mangikkat ti panid manipud iti kategoria ti kiddaw ti panagurnos.
demo- isaad daytoy iti "wen", "yes", "y", "true" wenno "1" tapno maipadas ti plantilia. Daytoy ket pasardengenna dagiti kategoria ken ti panagpasingked ti nagan ti espasio.
Kitaen payUrnosen
- {{Urnosen ti nasalakniban-interface}}
- {{Urnosen ti nasalakniban-bassit}}
- {{Urnosen ti nasalakniban-plantilia}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pebrero 10
Ti Pebrero 10 ti maika-41 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 324 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (325 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1857 – Tomás del Rosario, Filipino a politiko (pimmusay 1913)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1923 – Wilhelm Röntgen, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1845)
- 1939 – Papa Pio XI, Papa iti Simbaan a Katoliko (naipasngay 1857)
- 2000 – Jim Varney, Amerikano nga aktor (naipasngay 1949)
- 2014 – Shirley Temple, Amerikana nga aktres ken diplomata (naipasngay 1928)


text:
Marka ti pabrika
Ti marka ti pabrika ken iti Ingles ket makunkuna a trademark trade mark, wenno trade-mark[1] ket ti mabigbigan a senial, desinio wenno panangiyebkas a manilasin ti kadagiti produkto ken dagiti serbisio iti naisangayan a taudan manipud kadagiti dadduma.[2][3][4][5] Ti agtagikua ti marka ti pabrika ket mabalin a maysa a tao, dagiti gunglo ti negosio, wenno aniaman a nainkalintegan nga entidad. Ti marka ti pabrika ket ket mabalin a mabirukan iti pakahe, etiketa, polieto wenno iti produkto. Dagiti marka ti pabrika ket maiparparang pay kadagiti pasdek ti kompania.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Ti pannakaestilo ti trademark a kas agmaymaysa a balikas ket kaaduan a maus-usar laeng idiay Estados Unidos ken Pilipinas, bayat a ti dua a panagestilo ti trade mark ket inus-usar kadagiti sabali a pagilian iti lubong, a mairaman ti Kappon ti Europa ken ti dati a luglugar ti Mankomunidad (urayno ti Kanada ket opisial nga agus-usar ti "trade-mark" a naibatay iti Trade-mark Act, "trade mark" ken "trademark" ket kadawyan pay dagitoy a maus-usar).
- ^ "Ti marka ti pabrika ket balikas, insasao, simbolo, ken/wenno desinio a mangilasin ken mangisalumina ti taudan kadagiti tagilako iti maysa partido manipud kadagiti sabali". Naala idi 2011-12-13.
- ^ "Ti marka ti pabrika ket senial a mangisalumina kadagiti tagilakon ken serbisio manipud kadagiti kompetitormo (mabalinmo nga ibaga ti marka ti pabrikam a kas ti bukodmo a "marka")". Naala idi 2012-12-22.
- ^ "Ti marka ti pabrika ket mangilasin kadagiti tagilako ken kadagiti serbisio kadagiti naisangayan nga agltagtagilako. Dagiti senial a mabalin para iti panangisalumina kadagiti produkto wenno dagiti serbisio iti naisangayan nga kompania manipud ti kadagiti sabali a ompania ket mabalin para iti panagsalaknib ti marka ti pabrika". Naala idi 2012-12-22.
- ^ http://www.cbp.gov/xp/CustomsToday/2002/February/other/christmas.xml
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pakaammo ti Patentente ken Marka ti Pabrika manipud ti UCB Libraries GovPubs


text:
Abagatan a Sudan
Nagsasabtan: 8°N 30°E / 8°N 30°E
Ti Abagatan a Sudan (/ˌsaʊθ suːˈdæn/ (dengngen) or /suːˈdɑːn/), opisial a ti Republika ti Abagatan a Sudan[8] ken dati a tinawtawagan ti Akin-abagatan a Sudan, ket maysa a naseraan ti daga a pagilian idiay daya-tengnga nga Aprika[8] a paset ti subrehion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti Akin-daya nga Aprika.[9] Ti agdama a kapitoliona ket ti Juba, ken isu pay ti kadakkelan a siudadna. Ti kapitolio a siudad ket naplano ken sentronto a mabirukan idiay Ramciel iti masakbayan.[10] Ti Abagatan a Sudan ket bineddengan babaen ti Etiopia iti daya, ti Kenya iti abagatan a daya, ti Uganda iti abagatan, ti Demokratiko a Republika ti Kongo iti abagatan alaud, ti Republika ti Tengnga nga Aprika iti laud ken ti Republika ti Sudan iti amianan. Daytoy ket mangraman ti nalawa a kalugnakan a rehion ti Sudd, a pinorma babaen ti Puraw a Nilo ken lokal makunkuna a aks ti Bahr al Jabal.
Dagiti teritorio ti moderno nga Abagatan a Sudan ken ti Republika ti Sudan ket paset idi ti Ehipto babaen ti Muhammad Ali a Dinastia, ken tinurayan idi a kas maysa nga Anglo-Ehipsio a kondominio aginggan idi nakagun-od ti Sudan pannakawayawaya idi 1956. Kalpasan ti Umuna a Sibil a Gubat ti Sudan, ti Autonomo a Rehion ti Akin-abagatan a Sudan ket naporma idi 1972 ken nagpaut agingana idi 1983. Nangrugi ti Maikadua a Sibil a Gubat ti Sudan ket nagpatingga iti Komprehensibo a Tulagan ti Kappia idi 2005. Iti naladaw iti dayta met laeng a tawen, ti akin-abagatan nga autonomia ket naipasubli idi naporma ti maysa nga Autonomo a Gobierno ti Akin-abagatan a Sudan .
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Transisional a Batay-linteg iti Republika ti Abagatan a Sudan, 2011". Gobierno ti Abagatan a Sudan. Naala idi 12 Hulio 2011. Paset 1, 6(2). "Ti Ingles ket isunto ti opisial a pangobraan a pagsasao ti Repubika ti Abagatan a Sudan".
- ^ "Iti Panagtaldiap". Official portal. Gobierno ti Abagatan a Sudan. 12 Hulio 2011. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Saan a kontento kadagiti senso ti Sudan". News24.com. AFP. 21 Mayo 2009. Naala idi 14 Hulio 2011.[permanente a natay a silpo]
- ^ a b c d "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken dagiti Suheto". World Economic Outlook Database, Abril 2013. Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan. Abril 2013. Naala idi 18 Abril 2013.
- ^ "Gini Index". Banko ti Lubong. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Baro a pagilian, baro a numero: Kodigo ti pagilian: 211 ti opisial a nainaganan iti Abagatan a Sudan" (Press release). Kappon ti Internadional a Telekomunikasion. 14 Hulio 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-05. Naala idi 20 Hulio 2011.
- ^ ".ss Domain Delegation Data". Internet Assigned Numbers Authority. ICANN. Naala idi 1 Septiembre 2011.
- ^ a b "Abagatan a Sudan". he World Factbook. CIA. 11 Hulio 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2020-04-24. Naala idi 14 Hulio 2011.
- ^ "Pannakaidasig dagiti rehion ti lubong babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian". UN. Naala idi 25 Septiembre 2011.
- ^ "Bariweswes ti Abagatan a Sudan". BBC. 5 Hulio 2011. Naala idi 24 Hulio 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biel, Melha Rout (2007). South Sudan after the Comprehensive Peace Agreement. Jena: Netzbandt Verlag. ISBN 978-3-937884-01-1.
- Tvedt, Terje (2004). South Sudan. An Annotated Bibliography. (2 vols) (2nd nga ed.). London/New York: IB Tauris. ISBN 1-86064-987-4.
- "Profile: Southern Sudan leader Salva Kiir". BBC Online. 5 Enero 2011. Naala idi 24 Hulio 2011.
- "No One to Intervene: Gaps in Civilian Protection in Southern Sudan" (PDF). New York: Human Rights Watch. Hunio 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-10-01. Naala idi 2013-08-28.
{{cite journal}}: Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Abagatan a Sudan iti Wikimedia Commons
- Gobierno ti Abagatan a Sudan
- Gobierno ti Abagatan a Sudan – Mision ti Estados Unidos ken Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Gobierno ti Abagatan a Sudan – Mision ti Nagkaykaysa a Pagarian
- Gobierno ti Abagatan a Sudan a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Abagatan a Sudan iti Curlie (iti Ingles)
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti natay nga akinruar a silpo manipud idi Septiembre 2022
- Abagatan a Sudan
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Daya nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 2011
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika


text:
Departamento ti Sucre
Ti Sucre ket departamento ti Rehion ti Karibe ti Colombia. Ti departamento ket nairanggo iti maika-27 babaen ti kalawa, 10,670 km2 (4,120 sq mi) ken addaan iti populasion ti 772,010, a mangiranggo daytoy ti maika-20 kadagiti 32 a departamento ti Colombia. Ti Sucre ket bineddengan babaen ti karibe iti amianan a laud; babaen ti Departamento ti Bolívar iti daya ken babaen ti Departamento ti Córdoba iti laud.
Ti Sucre ket nanaganan idi a kas pammadayaw ti bannuar ti Wayawaya a ni Antonio José de Sucre a naibagbaga nga insasaona babaen dagiti nagpundar ti departamento a naireperensia iti ipupusay ni Simón Bolívar' iti "Pinatayda ti pusok", ti insasaona bayat idi limmabas iti teritorio ti agdama nga aldaw a Departamento ti Sucre.
Manipud idi 2009, ti Departamento ti Sucre ket addaan iti nakarkulo a populasion ti 802,733, a kadagiti 234,886 ket adda idiay kapitolio ti departamento ti Sincelejo, segun dagiti paltiing ti DANE.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sucre ket nabingbingay kadagiti 5 rehion wenno probinsia:
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Sucre
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Sucre iti Wikimedia Commons


text:
Aprika
Ti Aprika ket ti maikadua a kadakkelan ken ken ti maikadua a kaaduan ti populasion a kontinente iti lubong. Iti agarup a 30.2 riwriw km2 (11.7 riwriw sq mi) ken mairaman dagiti asideg nga isla, daytoy ket sakupenna ti innem a porsiento iti dagup a kalawa ti rabaw ti Daga ken 20.4 porsiento iti dagup a kalawa ti daga.[2] Daytoy ket addaan kadagiti 1.1 bilion a tattao manipud idi 2013, daytoy ket kadagupan iti agarup a 15% iti populasion ti tao iti lubong.[1] Ti kontinente ket napalikmutan babaen ti Baybay Mediteraneo iti amianan, ti Kanal Suez ken ti Baybay Nalabbasit iti igid ti Peninsula Sinai iti amianan a daya, ti Taaw Indiano iti abagatan a daya, ken ti Taaw Atlantiko iti laud. Ti kontinente ket iramanna ti Madagascar ken dagiti nadumaduma a purpuro. Daytoy ket addaan kadagiti 54 napno a nabigbigan a naturay nga estado ("pagpagilian"), siam a terteritorio ken dagiti dua a de facto a nawaya nga estado nga addaan iti limitado wenno awan pannakabigbig.[3]
Ti populasion ti Aprika ket isu ti kaubingan kadagiti amin a kontinente; 50% kadagiti Aprikano ket agtawen ti 19 wenno ub-ubing.[4]
Ti Arhelia ket ti kadakelan a pagilian ti Aprika babaen ti kalawa, ken ti Nigeria ket ti kadakkelan babaen ti populasion. Ti Aprika, a naisangayan ti sentral nga Akindaya nga Aprika, ket kaaduan a naaw-awat a kas ti lugar a taudan dagiti tatttao ken ti klado ti Hominidae (dagiti nalatak a bakes), a kas naebidensiaan babaen dagiti kasapaan a hominidae ken dagiti taudanda, ken dagiti pay naud-udi a napetsaanen iti agarup a pito a riwriw a tawtawen ti napalabas, a mairaman ti Sahelanthropus tchadensis, Australopithecus africanus, A. afarensis, Homo erectus, H. habilis ken H. ergaster – a dagiti kasapaan a Homo sapiens (moderno a tao) ket nabirukan idiay Etiopia ken napetsaan idi agarup a 200,000 a tawtawen ti napalabas.[5] Ti Aprika ket sakkawenna ti ekuador ken sakupenna dagiti nadumaduma a luglugar ti klima; daytoy laeng ti kontinente a gumay-at manipud iti akin-amianan a temperado aginggana dagiti akin-abagatan a temperado a sona.[6]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasakbayan a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aprika ket naikeddeng babaen dagiti kaaduan a paleoantropologo nga isu ti kaduogan a natagtagitao a teritorio iti Daga, a ti sebbangan ti tao ket nagtaud manipud iti daytoy a kontinente.[7][8] Idi las-ud ti tengnga ti maika-20 a siglo, dagiti antropologo ket nakaduktalda kadagiti adu a posil ken ebidensia ti panagtaeng ti tao a mabalin a nasapsapa ngem 7 a riwriw a tawtawen ti napalabas. Dagiti tidda ti posil dagiti nadumaduma a sebbangan iti nasapa a kasla bakes a tattao ket naipagarup a nagbalin iti moderno a tao, kas ti Australopithecus afarensis (radiometriko a napetsaan iti agarup a 3.9–3.0 riwriw a tawtawen SK),[9] Ti Paranthropus boisei (c. 2.3–1.4 riwriw a tawtawen SK)[10] ken ti Homo ergaster (c. 1.9 riwriw–600,000 a tawtawen SK) ket naduktalanen.[2]
Kalpasan ti ebulosion ti homo sapiens sapiens idi agarup a 150,000 to 100,000 a tawtawen ti napalabas idiay Aprika, ti kontinente ket kangrunaan a natagtagitao babaen dagiti grupo ti agananup-agburburas.[11][12][13] Dagitoy nga immuna a moderno a tattao ket pinanawanda ti Aprika ken tinagtagitaoda ti amin a paset ti lubong idi las-ud ti migrasion ti Iruruar idiay Aprika a napetsaan idi agarup a 50,000 a tawtawen ti napalabas, ken rimmuar iti kontinente a mabalin a bimmallasiw iti Bab-el-Mandeb idiay Baybay Nalabbasit,[14][15] ti Lingsat ti Gibraltar idiay Morocco,[16] wennoti Ismo ti Suez idiay Ehipto.[17]
Dagiti sabali pay a migrasion dagitoy a moderno a tattao iti kaunegan ti kontinente ti Aprika ket napetsaanen iti dayta a panawen, nga adda iti ebidenisa ti nasapa a panagtaeng ti tao a nabirukan idiay Akin-abagatan nga Aprika, Abagatan a daya nga Aprika, Amianan nga Aprika, ken ti Sahara.[18]
Ti kadakkel ti Sahara ket naipakasaritaanen a nakaro nga agdumaduma, nga iti kalawana ket napardas nga agdumaduma ken dagiti dadduma a panawen ket mapukpukaw depende kadagiti klimatiko a kasasaad ti lubong.[19] Iti patingga dagiti Panawen ti yelo, a nakarkulo idi agarup a 10,500 SK, ti Sahara ket nagbalin manen a berde a nalames a ginget, ken dagiti populasion ti Aprika ket nagsubli iti uneg ken dagiti kabambantayan nga aplaya idiay Sub-Sahara nga Aprika, ken adda dagiti pinintaan iti bato a nangpakpakita ti nalames a Sahara ken dagiti adu a populasion a naduktalan idiay Tassili n'Ajjer a napetsaan iti agarup a 10 milmilenio.[20] Nupay kasta, ti panagpudpudot ken ti panagmagmaga ti klima ket kaibuksilanna a babaen idi 5000 BC, ti rehion ti Sahara ket immad-adun a nagbalbalin a namaga ken nabusor. Idi agarup a 3500SK, gapu ti pakbo ti pagtayyekan ti Daga, ti Sahara ket nakasanay ti paset ti panawen iti napardas a panagbalin iti desierto.[21] Ti populasion ket immakarda kadagiti rehion ti Sahara ken napanda idiay Ginget ti Nilo iti baba ti Maikadua a Katarata nga idiay ket nagaramidda kadagiti permanente wenno semi-permanente a pagtaengan. Napasamak ti nakaro a resesion ti klima, ken nagpabassit ti nakaro ken kankanayon a panagtudtudo idiay Sentral ken Akindaya nga Aprika. Manipud idin iti daytoy a panawen, dagiti namaga a kondision ti nagtultuloy idiay Akindaya nga Aprika ken immad-adu idi las-ud ti naudi a 200 a tawtawen, idiay Etiopia.
Ti panagpaamo ti baka idiay Aprika ket immay sakbay ti agrikultura ken mabalin nga adda a kakuyog dagiti kultura ti agan-anup ken agburburas. Naipagpagarup a babaen idi 6000 SK, ti baka ket napaamon idiay Amianan nga Aprika.[22] Idiay kompleks ti Sahara-Nilo, dagiti tattao ket nagpaamoda kadagiti nadumaduma nga ayuop, a mairaman ti burro ken ti bassit a nasaraan ti tornilio a kalding a kadawyan idi manipud idiay Arhelia aginggana idiay Nubia. Idi tawen ti 4000 SK, ti klima ti Sahara ket nangrugrugi a pimmardas a nagbalin a nagmagmaga.[23] Daytoy a panagbaliw ti klima ket taudan ti panagpabassit dagiti danaw ken dagiti karayan ken taudan ti imad-adu a panagbalin ti desierto . Daytoy ket isu ti gapuanan ti panagpaadu ti gatad ti daga a nasayaat para kadagiti pagtaengan ken nangtulong kadagiti migrasion dagiti komunidad ti agtaltalon idiayi ad-adu a tropikal a klima ti Laud nga Aprika.[23]
Babaen ti umuna a milenio SK, naipayammo ti panagobra iti landok idiay Akin-amianan nga Aprika ken napardas a naiwaras iti ballasiw ti Sahara kadagiti akin-amianan a paset ti sub-Sahara nga Aprika,[24] ken babaen idi 500 SK, ti panagobra ti metal ket nagbalinen a kadawyan idiay Laud nga Aprika. Ti panagobra ti landok ket napnon a naipundar idi agarup a 500 SK kadagiti adu a lugar iti Daya ken Laud nga Aprika, ngem dagiti dadduma a rehion ket saanda met a nangrugi iti panagobra ti landok aginggana kadagiti nasapa a siglo ti AD. Dagiti banag ti gambang manipud idiay Ehipto, Amianan nga Aprika, Nubia, ken Etiopia a napetsaan idi agarup a 500 SK ket nakali idiay Laud nga Aprika, ken mangisingasing a dagiti network ti Trans-Sahara a panagtagilako ket napundaren babaen ti daytoy a petsa.[23]
Dagiti teritorio ken dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagilian iti daytoy a tabla ket naikategoria segun ti isbangan dagiti heograpiko a rehion nga inus-usar babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken ti datos a nairaman ket naala kadagiti taudan manipud kadagiti artikulo ken no agiddiat dagitoy maikkan met dagitoy iti pakaammo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "2013 World Population Data Sheet" (PDF) (Infographic) (iti Ingles). Population Reference Bureau. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2013-12-27. Naala idi 2015-02-04.
- ^ a b Sayre, April Pulley (1999), Africa, Twenty-First Century Books. ISBN 0-7613-1367-2.
- ^ Kitaen ti Listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a terteritorio idiay Aprika.
- ^ Harry, Njideka U. (11 Septiembre 2013). "African Youth, Innovation and the Changing Society". Huffington Post.
- ^ University of Utah Public Relations (16 Pebrero 2005). "The Oldest Homo sapiens: Fossils Push Human Emergence Back to 195,000 Years" (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-05. Naala idi 2015-02-04.
- ^ "Africa". Visual Geography (iti Ingles). Naala idi 2007-11-24.
- ^ Whitehouse, David (2000-12-06). "Genetic Study Roots Humans in Africa". BBC News (iti Ingles).
- ^ Geological Society of America (30 Agosto 2007). "Migration of Early Humans From Africa Aided By Wet Weather". ScienceDaily (iti Ingles).
- ^ Kimbel, William H.; Rak, Yoel; Johanson, Donald C. (2004). The Skull of Australopithecus afarensis (iti Ingles). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-515706-0.
- ^ Tudge, Colin. (2002) The Variety of Life., Oxford University Press. ISBN 0-19-860426-2.
- ^ Ivan Sertima, Ivan. (1995) Egypt: Child of Africa/S V12 (Ppr), Transaction Publishers. pp. 324–325. ISBN 1-56000-792-3.
- ^ Mokhtar, G. (1990) UNESCO General History of Africa, Vol. II, Abridged Edition: Ancient Africa, University of California Press. ISBN 0-85255-092-8.
- ^ Eyma, A. K. and C. J. Bennett. (2003) Delts-Man in Yebu: Occasional Volume of the Egyptologists' Electronic Forum No. 1, Universal Publishers. p. 210. SBN 1-58112-564-X.
- ^ Spencer Wells, The Journey of Man
- ^ Stephen Oppenheimer. The Gates of Grief Naiyarkibo 2014-05-30 iti Wayback Machine
- ^ Winters, Clyde (2011). "The Gibraltar Out of Africa Exit for Anatomically Modern Humans". WebmedCentral BIOLOGY (iti Ingles). 2 (10). doi:10.9754/journal.wmc.2011.002319.
- ^ Robin Derricourt, "Getting 'Out of Africa': Sea Crossings, Land Crossings and Culture in the Hominin Migrations", 7 Hulio 2006.
- ^ Candice Goucher et al., World History: Journeys from Past to Present (2013), pp. 2-20, books.google.com/books?isbn=1134723547
- ^ The Sahara: Past, Present and Future, pp. 1-41, books.google.com/books?isbn=1317970012
- ^ Mercier, Norbert; Le Quellec, Jean-Loïc; Hachid, Mimalika; Agsous, Safia; Grenet, Michel (Hulio 2012). "OSL dating of quaternary deposits associated with the parietal art of the Tassili-n-Ajjer plateau (Central Sahara)". Quaternary Geochronology 10: 367–373. doi:10.1016/j.quageo.2011.11.010. Naala idi 7 Marso 2013.
- ^ "Sahara's Abrupt Desertification Started by Changes in Earth's Orbit, Accelerated by Atmospheric and Vegetation Feedbacks" Naiyarkibo 2014-03-07 iti Wayback Machine, Science Daily.
- ^ Diamond, Jared. (1999) "Guns, Germs and Steel: The Fates of Human Societies. New York:Norton, pp.167.
- ^ a b c O'Brien, Patrick K. (General Editor). Oxford Atlas of World History. New York: Oxford University Press, 2005, pp. 22–23.
- ^ Martin and O'Meara, "Africa, 3rd Ed." Naiyarkibo 2007-10-11 iti Wayback Machine Indiana: Indiana University Press, 1995.
- ^ Dagiti kontinental a rehion segun ti isbangan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
- ^ USCensusBureau:Countries and Areas Ranked by Population: 2009
- ^ Ti Espaniol nga Is-isla Kanarias, a ti Las Palmas de Gran Canaria ken Santa Cruz de Tenerife ket agkadua kapitolio, ken masansan a naikeddeng a paset ti Akin-amianan nga Aprika gapu ti relatibo a kaasidegda iti Morocco ken ti Akinlaud a Sahara; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Espaniol nga eksklabe ti Ceuta ket napalikmutan iti daga babaen ti Morocco idiay Akin-amianan nga Aprika; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Ehipto ket kadawyan a naikeddeng a transkontinental a pagilian idiay Akin-amianan nga Aprika (rehion ti Nagkaykaysa a Pagpagiliann) ken Akinlaud nga Asia; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para laeng iti paset ti Aprika, iti laud ti Kanal Suez.
- ^ Ti Portuges nga Is-isla Madeira ket masansan a naikeddeng a paset ti Akin-amianan nga Aprika gapu ti relatibo a kaasidegda iti Morocco; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Espaniol nga eksklabe ti Melilla ket napalikmutan iti daga babaen ti Morocco idiay Akin-amianan nga Aprika; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti teritorio ti Akinlaud a Sahara ket tinunton babaen ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ken Morocco. Ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ket mabigbigan a kas naturay nga estado babaen ti Kappon ti Aprika. Ti Morocco ket tuntonenna ti intero a pagilian a kas bukodna nga Akin-amianan a Probprobinsia. Ti Morocco mangimaton iti 4/5 iti teritorio bayat a ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ket agtengel iti 1/5. Ti panangikapet ti Morocco' iti daytoy a teritorio ket saan pay a nabigbigan ti sangalubongan.
- ^ Ti Bloemfontein ketti ukoman a kapitolio ti Abagatan nga Aprika, bayat a ti Cape Town ket ti lehislatibo a tugaw, ken ti Pretoria ket ti administratibo a tugaw ti pagilian.
- ^ Ti Yamoussoukro ket ti opisial a kapitolio ti Côte d'Ivoire, nayat a ti Abidjan ket tide facto a tugaw.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Asante, Molefi (2007). The History of Africa. Estados Unidos: Routledge. ISBN 0-415-77139-0.
- Clark, J. Desmond (1970). The Prehistory of Africa. Londres: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-02069-2.
- Crowder, Michael (1978). The Story of Nigeria. London: Faber. ISBN 978-0-571-04947-9.
- Davidson, Basil (1966). The African Past: Chronicles from Antiquity to Modern Times. Harmondsworth: Penguin. OCLC 2016817.
- Gordon, April A.; Donald L. Gordon (1996). Understanding Contemporary Africa. Boulder: Lynne Rienner Publishers. ISBN 978-1-55587-547-3.
- Khapoya, Vincent B. (1998). The African experience: an introduction. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-745852-3.
- Moore, Clark D., and Ann Dunbar (1968). Africa Yesterday and Today, in series, The George School Readings on Developing Lands. New York: Praeger Publishers.
- Naipaul, V. S.. The Masque of Africa: Glimpses of African Belief. Picador, 2010. ISBN 978-0-330-47205-0
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Aprika iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Aprika manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Andy Warhol
Ni Andy Warhol (Agosto 6, 1928 – Pebrero 22, 1987) ket maysa nga Amerikano a pintor, agparpanuay ti pelikula, publisista, aktor ken maysa a kangrunaan a pigura iti tignay a Pop nga Arte.
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti hCard
- Amin a pungol nga artikulo
- Dagiti pungol a nangruna nga artikulo
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti ISNI
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti VIAF
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti WORLDCATID
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BIBSYS
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BNC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BNE
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BNF
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti CANTICN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti EMU
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti GND
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti ICCU
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti J9U
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti LCCN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti LNB
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NDL
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NKC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLG
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLK
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NSK
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NTA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti PLWABN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SELIBR
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti AAG
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NGV
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti TePapa
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti PIC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti RKDartists
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti ULAN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti DTBIO
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti CINII
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti FAST
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti MusicBrainz
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NARA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti RERO
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SNAC-ID
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SUDOC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti Trove
- Kontrol ti autoridad nga agraman kadagiti 38 nga elemento


text:
Kategoria:Panagtaripato ti CS1: agus-usar iti parametro ti authors
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti
|authors=. Dagiti parbo a nagan ti
|authors= ket saanda a naaramid aparte daytoy a kategoria.
Babaen iti kasisigud, dagiti mensahen ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket maiparang kadagiti amin nga agbasbasa ken dagiti mensahe ti pagtaripatuan a kategoria ket nailemmneg manipud kadagiti amin nga agbasbasa.
Ikabil dagiti sumaganad a teskto iti bukodmo a panid iti common CSS wenno iti espesipiko a panid ti CSS ti kudil (ti common.css ken skin.css):
Tapno maiparang dagiti mensahe ti panagtaripatuan:
.mw-parser-output span.cs1-maint {display: inline;} /* Iparang dagiti mensahe ti panagtaripato ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Tapno maiparang amin dagiti biddut mensahe a kaisigud a nailemmeng:
.mw-parser-output span.cs1-hidden-error {display: inline;} /* Iparang amin dagiti mensahe ti biddut ti cs1|2 */
Tapno mailemmeng kadagiti mensahe ti biddut:
.mw-parser-output span.cs1-visible-error {display: none;} /* Ilemmeng dagiti mensahe ti panagtaripato ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Maysa manen nga Abrenio ti dimmur-as gapu iti panagtalon. Manipud met iti Dolores ket ni Ceserina A. Aquitola, 66, naed ti Calumbaya a nakaadal iti natural a wagas ti panagtalon babaen kadagiti insayangkat ti OPAG a training seminar manipud idi 2017. Iti agdama, aglaklako isunan ti organiko a bogaso a napataud manipud iti alinta wenno… Read more »READ MORE
Maestra, nakaadal iti ‘baking’ kabayatan ti quarantine
THE BAKER TEACHER: Gapu iti pannakaipatungpal ti ECQ ditoy Abra idi Marso, rimuar ti talento iti panagluto partikular iti baking ni Ms. Nancy Bragas Millare, maysa a maestra iti pangpubliko a pagadalan ditoy Abra. Segun kenkuana, gapu ta nakarikep dagiti dadduma a regular a paggatgatangan iti mirienda ditoy probinsia kabayatan iti ECQ, napanunotna nga isun… Read more »READ MORE
Mannalon ti Angad, Bangued, nakapaturpos
SIGLAT TI MANNALON NGA ABRENIO: Dua a nurse ti napagturpos ni Belen Blanco Blanza, 58, naed ti Angad, Bangued gapu iti gaget ken regtana iti panagtalon. Nupay maysa a single parent, saan a lapped daytoy iti panangisakadna kadagiti uppat nga annakna. Manipud iti kagudua nga ektaria, nakapundar ni Nanang Belen iti 3.2 ektaria a talon… Read more »READ MORE


text:
Tomas Oppus
Ti Tomas Oppus ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tomas Oppus ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Anahawan
- Banday (Pob.)
- Bogo (Pob.)
- Cabascan
- Camansi
- Cambite
- Canlupao
- Carnaga
- Cawayan
- Hinagtikan
- Hinapo
- Hugpa
- Iniguihan
- Looc
- Maanyag
- Maslog
- Ponong
- Rizal
- San Isidro
- San Miguel
- Tinago
- Biasong
- Higosoan
- Mag-ata
- San Antonio(Calayugan)
- San Roque
- Luan
- Mapgap
- San Agustin(Lutaw)
- Zervanda
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Tomas Oppus | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akindaya a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Southern Leyte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Papa Nicolas I
Ni Papa Nicolas I (c. 800 – 13 Nobiembre 867), wenno San Nicolas ti Natan-ok, ket nagturay manipud idi 24 Abril 858 aginggana idi pimmusay. Isu ket nailaglagipan a kas ti maysa a nagitiptipon kadagiti turay ken bileg ti papa, a nagipekpeksa ti impluensia iti naipakasaritaan a panagrang-ay ti kinapapa ken ti puestona kadagiti Kristiano a pagpagilian iti Lumaud a Europa. Ni Nicolas ket nangipatpatalged a ti papa ket nasken nga adda ti dagup a pangturay kadagiti amin a Kristiano, uray dagiti naarian, kadagiti banag iti pammati ken dagiti moralidad.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Durant, Will. Ti Panawen ti Pammati. New York: Simon ken Schuster. 1972. Kapitulo XXI: Panagsupsuppiat ti Kristianidad 529–1085. p. 517–551
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Nicolas I iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Pakdaar ti panagurnos nagan ti panid
Plantilia:Pakpakdaar ti panagurnos/Panid/Plantilia:Pakdaar ti panagurnos nagan ti panid
Daytoy ket ti meta plantilia ti {{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid}}.
Daytoy ket mangisubli ti napno a nagan ti panid para iti pakdaar ti panagurnos ti agdama a panid. Daytoy ket mabalin kadagiti suheto a panid a kas dagiti artikulo ket dagiti tungtungan a panidda.
Ti {{pakdaar ti panagurnos napno a nagan ti panid}} ket maibaw-ing ditoy ket mabalin a mausar a kas sabali a nagan iti daytoy a plantilia.
No imbes a masapulmo ti nagan ti tungtungan a panid para iti pakdaar ti panagurnos usare met ti {{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan}}.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket mabalin a mausar nga awan kadagiti aniaman a parametro ken automatiko a mangiparuar iti maitutop a napormat nga adres ti panid ti pakdaar ti panagurnos. Kasla daytoy:
{{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid}}
Mamngparuar daytoy ti nagan ti panid iti pakdaar ti panagurnos para iti daytoy a panid:
- Plantilia:Pakpakdaar ti panagurnos/Panid/Plantilia:Pakdaar ti panagurnos nagan ti panid
Daytoy ket mabalin, kas pagarigan a mausar tapno agpataud ti silpo iti pakdaar ti panagurnos para iti agdama a panid. Kasla daytoy:
[[{{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid}}]]
Daytoy a plantilia ket mabalin para kadagiti amin a pakdaar ti panagurnos.
Tungtungan a panid ti pakdaar ti panagurnos[urnosen ti taudan]
Usaren ti sumaganad tapno agpataud iti tungtungan a panid ti plantilia ti pakdaar ti panagurnos:
{{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid|tungtungan}}
Nota: daytoy ket saan a mabalin kadagiti panid ti Agar-aramat wenno tungtungan a panid ti Agar-aramat gapu ta dagitoy a pakdaar ti panag-urnos ket awanda kadagiti tungtungan a panid.
Inaganan ti panid[urnosen ti taudan]
Tapno maala ti nagan ti panid iti pakdaar ti panagurnos iti sabali a panid, usaren ti parametro ti
|page=. Kas pagarigan:
{{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid|page=Kas pagarigan}}
agpataud ti: Plantilia:Pakpakdaar ti panagurnos/Panid/Kas pagarigan
{{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid|page=Agar-aramat:Kaspagarigan}}
agpataud ti: Agar-aramat:Kaspagarigan/Pakdaar ti panagurnos
{{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid|tungtungan|page=Kas pagarigan}}
agpataud ti: Plantilia tungtungan:Pakpakdaar ti panagurnos/Panid/Kas pagarigan
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Wikipedia:pakdaar ti panagurnos – Adu pay a pakaammo a maipanggep kadagiti pakdaar ti panagurnos.
- {{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan}} – Mangisubli ti napno a nagan ti tungtungan a panid para iti pakdaar ti panagurnos para iti agdama a panid.
- {{pakdaar ti panagurnos}} – Ti plantilia para iti panagaramid kadagiti kahon ti pakdaar ti panagurnos.
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao a Marshales
Ti pagsasao a Marshales (Marshales: baro nga ortograpiaKajin M̧ajeļ wenno daan nga ortograpia Kajin Majōl, ammo pay a kas Ebon, ket ti pagsasao a Malayo-Polinesio a naisasao idiay Is-isla Marshall ababen dagiti agarup a 44,000 a tattao, ken ti nangruna apagsasao ti pagilian. Adda dagiti dua a dialekto: ti Rālik (akinlaud) ken Ratak (akindaya).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Marshallese". SIL International. n.d. Naala idi Disiembre 5, 2012.
- ^ Marshales iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Online a diksionario ti Marshales–Ingles
- Addaan ti Kaipuleohone kadagti rekording dagiti sarsarita manipud kadagiti tawen ti 1950 ken dagiti pay indeks nga etiketa dagiti balaikas ti mula ken ayup


text:
Naimbag nga orasyo amin papagayam ken sukimi a readers ti ABN, ania ngay ti madamag ita kadagiti batug yo a langit este kadagiti pagnanaedan yo? Naimbag laeng no saan kayo nga apektado kadagiti mapaspasamak ita ditoy lubong, kadagiti nagduduma nga isyu ken paspasamak iti aglawlaw tayo? No dakami ti kas yo damagen, sus Apo aya Kayong Angkuan, saanmi nga ammo no ania itan dagitoy a mapaspasamak. Nakirun ti lubong, aminsan a paset ti lubong ket adda riribuk. Kas pagarigan laengen idiay Mindanao partikular idiay Marawi City, nagdakkel a parikut ti panangsakup dagiti maatap a rebelde wenno ti kunada a Maute Group. Adu dagiti civilian wenno inosente nga umili ti nagbalin a biktima nangruna kadagiti saan a basta nakapanaw iti nasao a lugar idi sakupen dagiti armado a rebelde. Bayat a masursurat daytoy a kolum ta Kayong Angkuan, addan ti damag nga iti las-ud ti uppat nga aldaw, maparmek ken makontrol da dagiti nasao a grupo. Ti laeng makunami,sus maria kusina, nagbassit a grupo, dimmanun pay laeng kastoy kabayag ken kaadu dagiti naperhuisio ken nadadael.
Kuna ngarud dagiti managpaliiw Kayong Angkuan, nagbassit a grupo didansa pay kabaelan a rebbeken, lalu la ketdin no nagdakkel a pagilian kas China ti mangpanggep a mangsakup kadatayo? Sus Ina aya, awanen a, maysa laeng nga aldaw, amangan no nasakupdatayon ket addatayon iti babaen ti asino ditan a pagilian a mangsakup kadatayo. Sus Apo, saan koma a mapasamak dayta, yad-adayom Apo… saanmo koma nga ipalubos a mapasamak ti kasta kadakami.
Iti naglabas nga aldaw, adu dagiti saan a makaparagsak a damag, Kayong, kas koma laengen ti napasamak iti maysa a casino iti Metro Manila, adu ti natay iti daydiay nga insidente gapu laerng iti maysa a lalaki a nagpagunggan. Adu to nagatap kadagiti kauna a guest ti nasao a casino ngem saan a babaen iti balay ngem ketdi iti uram, nagpaputok ti nasao a suspect ket nag-panic dagiti bisita wenno dagiti adda iti casino ta ipagarupda a sinerrek dagiti rebelde a kameng ti Maute wenno dagiti ISIS nga ibagbagada. Nagtatarayda, ngem no ania ti nagtutuon iti ulo ti maysa a tao ket nagparnuay iti apoy, ditoy ti nakatayan dagiti daddduma gapu iti asuk.
Adu ti mangipagarup a rebelde wenno bulos dagiti rebelde a grupo ti nasao a lalaki ngem, saan a patien dagiti awtoridad. Intultuloy ngarud ti awtoridad ti nagimbistigar agingga iti natiliwda ti suspect a no sadino ket casino chips kano laeng ti rantana. Ngem, ania ti makagapu? Segun iti initial nga imbistigasyon ket nabisyo daytoy a tao. Dakkel ti utangna gapu iti panagkas-casino na ken maysa gayam a bulangero. Sus, Kayong, saanmo a padasen ti agbisyo ta awan nasayaat a pagbambanagan ti biagmo.
Wen, kayong Angkuan, dayta ti nagbalin a resulta ti imbistigasyon. Ngem kuna met dagiti gagayyem kanu ti natiliw a suspect, nasingpet kano met daytoy…ngem, ania ngarud ti pudno ita, nasingpet wenno nabisyo a talaga ket casino pay ken bulang wenno pallot ti bisyona. Kasanon no ABS a kunada, ammom ti ABS Kayong Angkuan? Alak-Babai-Sugal ti kayat a sawen dayta kayong. Isu a no agkamkamtud ka met laeng iti kuarta saankan nga agbis-bisio, kasta ti kapintasan a maaramidam.
Na, ah sus Kayong, naglabesta manen iti oras nga inta pannaki-is-istorya. Masapul nga umawidakon ta narigaten no umaydata kamaten iti binalsig. Ala, kastan…bindisyon koma ti Dios a namarsua ti agbati kadakayo amin nga awan labasna. Tsup tsup, muahmuah.


text:
Lawag
Ti makitkita a lawag (simple laeng a makunkuna iti lawag) ket isu ti elektomagnetiko a radiasion a makita iti mata ti tao, ken isu ti akin-rebbeng para iti panagrikna iti panagkita.[1] Ti makitkita a lawag ket addaan iti maysa a kaatiddog ti allon iti sakup ti agarup a 380 nanometro (nm), wenno 380&a beses;10−9 m, aginggana ti agarup a 740 nanometro – iti baetan ti saan a makita nga inpraroho, nga addan kadagiti at-atiddog a kaatiddog ti allon ken ti saan a makita nga ultrabioleta, nga addaan kadagiti basbassit a kaatiddog ti allon.
Dagiti kangrunaan a tagikua ti makitkita a lawag ket dagiti intensidad, turong ti propagasion, prekuensia wenno kaatiddog ti allon ti espektro, ken ti polarisasion, bayat a ti pardasna iti maysa a kawaw, ket 299,792,458 a metro iti tungngal maysa a segundo, ket maysa daytoy kadagiti kammasapulan nga agnanayon iti katutubo. Ti makitkita a lawag, a kas met laeng dagiti amin a kita ti elektromagnetiko a radiasion (EMR), ket eksperimental a mabirbirukan a kankanayon nga aggungunay iti daytoy a kapardas iti kawaw.
Iti pannakaipadana kadagiti amina a kita iti elektromagnetiko a radiasion, ti makitkita a lawag ket maiparuar ken masagepsep kadagiti bassit unay a "bungon" a tinawtawagan kadagiti poton, ken mangipakpakita kadagiti tagikua kadagiti allon ken dagiti partikula. Daytoy a tagikua ket makunkuna a kas ti pannakadua ti allon-partikula. Ti panagadal ti lawag, a naam-ammuan iti optika, ket maysa a nangruna a pagsukimatan a lugar iti moderno a pisika.
Iti pisika, ti termino a lawag ket sagpaminsan paya a mangitudtudo iti elektromagnetiko a radiasion iti ania man a kaatiddog ti allon, uray no makita wenno saan.[2][3] Daytoy nga artikulo ket mangipatengnga ti isip iti makitkita a lawag. Kitaen ti artikulo ti elektromagnetika a radiasion para iti sapasap a termino.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ International Commission on Illumination (1987). International Lighting Vocabulary [Internasional a Bokabulario iti Panagsilaw]. Bilang 17.4. CIE, maika-4 nga edision. ISBN 978-3-900734-07-7.
Babaen ti Internasional a Bokabulario iti Panagsilaw, ti panangilawlawag ti lawag ket: “Ti ania man a radiasion a makabael a mangpataud ti dagus a rikna a panagkita.”
- ^ Smith, Gregory Hallock (2006). Camera Lenses: From Box Camera to Digital [Dagiti Lente ti Kamera: Manipud iti Kahon ti Kamera Aginggana iti Dihital] (iti Ingles). SPIE Press. p. 4. ISBN 978-0-8194-6093-6.
- ^ Narinder Kumar (2008). Comprehensive Physics XII [Komprehensibo a Pisika XII] (iti Ingles). Laxmi Publications. p. 1416. ISBN 978-81-7008-592-8.


text:
Sasao a Tanap Dandanaw
Ti sasao a Tanap Dandanaw ket ti bassit a pamilia ti sasao a Papuano. Tentatiboda idi nga ingrupo babaen ni Stephen Wurm iti sasao a Tor iti bukodna a singasing ti Trans–New Guinea. Saan a nakabiruk ni Clouse (1997) ti ebidensia iti pannakaikapet ti sasao a Tor ken ingrupona ida iti sasao a Luek Geelvink. Indasig ni Malcolm Ross dagiti pagsasao a kas nawaya a pamilia.
PannakaidasigUrnosen
Dagiti nodo ti agpang ti pamilia ni Wurm ket naikabil iti napuskol iti kladograma dita baba:
Dagiti pangsandiUrnosen
Dagiti pangsandi a kinonstrukto manen ni Ross para iti proto-Tariku ket,
Ti maitunos a pangsandi nga "I" ken "thou" ket dagiti proto–Daya a Tanap Danaw ti *a, *do, ti Awera ti yai, nai (ti naududiket manipud iti *dai; iyasping pay ti e "we"), ken ti Rasawa ti e-, de-. Saan a makibinningay ti Saponi kadagiti pangsandi iti pamilia a Tanap Dandanaw; pudno a dagiti pangsandina iti mamire "I, we" ken ba "thou" ket palagip iti proto–Daya nga Ulo ti Billit ti *meme "we" ken *ba "thou". Nupay kasta, makibinningay iti kagudua dagiti batayan a leksiko ken bokabulario ti Saponi iti Rasawa, ken inbati ni Ross iti pamilia ti Tanap Dandanaw aginggana intono malpas ti adu a panagsukisok. Ti pagsasao a Tause ket dati pay idi a naigrupo kadagiti grupo ti Tariku ti sasao a Tantanap Dandanaw. Inyakar ni Ross daytoy iti Sasao a Daya nga Ulo ti Billit – Sentani gapu iti batayan dagiti panagpapada ti pangsandi; ninamnamana a daytoy ket mangital-o iti ad-adu pay a panagsukisok.
PonolohiaUrnosen
Inbagbaga da Clouse ken Clouse (1993) nga adu kadagiti sasao a Tantanap ket makibinningayda kadagiti nadumaduma a saan a kadawyan a langa ti ponolohia. Bayat a ti sasao a Papuano ket kadawyan nga addaan kadagiti saan a basbassit a dua nga agpaagong a ponema, daytoy ket saan a kastoy a kaso para iti sasao a Tantanap Dandanaw. Ngem adda met dagiti agpaagong a ponetiko kadagiti kaaduan a sasao a Tantanap Dandanaw, saanda nga aggiddiat kadagiti maitunos a nabosesan a maipasardeng a panagsardeng. Ti Doutai, Sikaritai ken Obokuitai awananda pay kadagiti agpaagong a ponetiko. Iti pay maipatinayon, awan kadagiti pagsasao a Tantanap Dandanaw iti addaan iti likido a ponema. Kinonstrukto manen ni Clouse (1997) ti tinaudan ti Tantanap Dandanaw ti tipolohiko ti naisangayan nga imbentorio ti konsonante, nga intero a mangbukel kadagiti panagpasardeng, /p, t, k, b, d/.
Adu kadagiti pagsasao ket addaanda kadagiti nangato a nakonstrikto a (naprikatibo) paaweng; iti Doutai ken Kirikiri dagitoy ket mangbukel kadagiti naisina a ponema manipud iti /i/ ken /u/. Dagiti naiprikatibo a paaweng ket mabalin a kasla napadur-as manipud iti pannakaikkat ti sumagruno a konsonante.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Clouse, Duane A. (1997). Karl Franklin (ed.). "Towards a reconstruction and reclassification of the Lakes Plains languages of Irian Jaya". Papers in New Guinea Linguistics. 2: 133–236. ISSN 0078-9135. OCLC 2729642.
- Clouse, Heljä; Duane A. Clouse (1993). "Kirikiri and the western Lakes Plains languages: selected phonological phenomena". Language and Linguistics in Melanesia. 24: 1–18. OCLC 9188672.
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782.
- Silzer, Peter; Heljä Heikkinen (1991). Index of Irian Jaya languages (Second nga ed.). Jayapura: University Cenderawasih and Summer Institute of Linguistics. OCLC 26368341.


text:
India
Nagsasabtan: 21°N 78°E / 21°N 78°E
Ti India (/ˈɪndiə/ (dengngen)), opisial a ti Republika ti India (Bhārat Gaṇarājya),[c] ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia. Isu daytoy ti maikapito a kadakkelan a pagilian babaen ti heograpiko a kalawa, ti maikadua a kaaduan ti populasion a pagilian nga adda ti sumurok a 1.2 a bilion a tattao, ken ti kaaduan ti populasion a demokrasia iti lubong. Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Indiano iti abagatan, ti Baybay Arabiano iti abagatan a laud, ken ti Luek iti Bengal iti abagatan a daya, makibingbingay kadagiti daga a nagbeddengan iti Pakistan iti laud;[d] Tsína, Nepal, ken Bhutan iti amianan a daya; ken Burma ken Bangladesh iti daya. Idiay Taaw Indiano, ti India ket asideg idiay Sri Lanka ken ti Maldives; iti maipatinayon daytoy, dagiti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti Indias ket makibingbingayda ti baybay a pagbeddengan iti Tailandia ken Indonesia.
Daytoy ket pagtaengan dagiti taga-ugma a Tanap ti Indo a Sibilisasion ken maysa a rehion ti naipakasaritaan a dalan dagiti komersio ken dagiti nawatiwat nga imperio, ti Indiano a subkontinente ket nainaganan idi para iti komersial ken kultural a kabaknang para iti atiddog a pakasaritaanna.[9] Uppat kadagiti kangrunaan a relihion ti lubong—Hinduismo, Budismo, Hainismo, ken Sihismo—ket manipud ditoy, a dagiti Soroastrismo, Kristianidad, ken Islam ken dimteng idi umuna a milenioCE ken nakatulong daytoy ti panagsukog ti nadumaduma a kultura iti daytoy a rehion. Naininut nga inkapet babaen ken tinurayan ti administrasion iti Britaniko Daya nga India a Kompania manipud idi nasap a maika-18 a siglo ken dagus a nadmistratibo babaen tiu Nagkaykaysa a Pagarian manipud idi tengnga ti maika-19 a siglo, ti India nagbalin a maysa a nawaya apagilian idi 1947 kalpasan ti maysa a panagsagsagaba para iti panagwaya a namarkaan daytoy babaen ti nakappia a resistansia nga indauloan babaen ni Mahatma Gandhi.
Ti Indiano nga ekonomia ket isu ti maika-11 iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maika-3 a kadakkelan babaen ti agpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (PPP). Sumakbay ti panagreporma ti naibatay ti paggatangan nga ekonomia idi 1991, ti India kety nagbalin a maysa kadagiti kapardasan nga agrangrang-ay a nagruna nga ekonomia; naipanunutan daytoy a maysa a baro nga industrialisado a pagilian. Nupay kasta, agtultuloy a mangsango kadagiti panagkarit iti kapanglaw, panakaammo ti panagbasa ken panagsurat, corruption, ken di-makaanay a publiko a pannaripato ti salun-at. Maysa naarmasan ti nuklear nga estado ken maysa a rehional a bileg, adda daytoy ti maikatlo a kadakkelan kadagiti buyot iti lubong ken mairanggo a maikasiam ti panaggasto ti milisia kadagiti amin a pagilian. Ti India ket maysa a pederal a batay-linteg a republika a tinurayan babaen ti parlamentario a sistema a binuklan dagiti 28 nga estado ken dagiti 7 a kappon ateritorio. Ti India ket maysa a pluralistiko, nadumadumaan tipagsasao, ken nadumadumaan ti etniko a kagimongan. Daytoy ket pagtaengan pay dagiti nadumaduma nga ayup kadagiti nadumaduma a nasalakniban apagtaengan.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "[...] Ti Jana Gana Mana ket isu ti Nailian a Kanta iti India, a daytoy ket suheto ti panagbalbaliw kadagiti balikas a palubusan ti Gobierno no adda kadagiti rumsua nga okasion; ken tikanta a Vande Mataram, a daytoy ket adda ti papelna a paset ti pakasaritaan iti panagsagsagaba para iti Indiano a wayawaya, ket nasken kapadpada a mapammadayan iti Jana Gana Mana ken daytoy ket nasken a ti kasasaadna ket kapada." (Konstituente nga Asemblia iti India 1950) .
- ^ "Ti kadakkel iti daytoy a pagilian ket suheto a pagsuppiatan gapu ta adda dagiti nagbeddengan a maisuppiatan. Ti gobierno ti India ket inlistana ti kalawa a kas 3,287,260 km2 (1,269,220 sq mi) ken ti dagup a kalawa a kas 3,060,500 km2 (1,181,700 sq mi); ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket inlistana a kas 3,287,263 km2 (1,269,219 sq mi) ken ti dagup a kalawa a kas 2,973,190 km2 (1,147,960 sq mi)." (Bibliotek aiti Kongreso 2004) .
- ^ Kitaen pay ti: Dagiti opisial a nagan iti India.
- ^ Ti Gobierno iti India ket ipammateganna a kabeddenganna a pagilian ti Apganistan, a maipanunutanna amin iti Kashmir a kas paset iti India. Nupay kasta, daytoy ket naisuppiatan, ken ti rehion a nagbeddengan ti Apganistan ket tinurturayan babaen ti Pakistan. Taudan: "Ministro iti Panakibiang ti Balay (Departamento iti Panagtaripatu ti Pagbeddengan)" (DOC). Naala idi 1 Septiembre 2008..
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Sentro ti Nailian a Panakaammo 2005.
- ^ Wolpert 2003, p. 1.
- ^ Sentro ti Nailian a Pannakaammo 2005.
- ^ Ti Warnakan iti India 2007.
- ^ Ministro ti Pannakibiang iti Balay 2011.
- ^ a b c d "India". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Human Development Report 2014 Summary" (PDF). The United Nations. Naala idi 24 Hulio 2014.
- ^ Stein 1998, pp. 16–17.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti India iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay India manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti Gobierno ti India
- India a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- India iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti India
- Heograpiko a datos a mainaig iti India iti OpenStreetMap
- India
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Pagpagilian ti G15
- Pagpagilian ti G20
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1947
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Kategoria:Chad
Pampanid iti kategoria "Chad"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian


text:
1969
Ti tawen idi 1969 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra E).
PaspasamakUrnosen
- Enero 12 – Naideklara ti linteg-militar idiay Madrid, narikpan ti Unibersidad ken naaresto dagiti sumurok a 300 nga estudiante.
- Enero 20 – Sinaruno ni Richard Milhous Nixon ni Lyndon Baines Johnson a kas maika-37 a Presidente iti Estados Unidos.
NaipasngayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 14 – Jason Bateman, Amerikano nga aktor, direktor ken produser
PebreroUrnosen
- Pebrero 11 – Jennifer Aniston, Amerikana nga aktres
MarsoUrnosen
- Marso 27 – Mariah Carey, Amerikana a kumakanta
AbrilUrnosen
- Abril 25 – Renée Zellweger, Amerikana nga aktres
MayoUrnosen
- Mayo 14 – Cate Blanchett, Australiana nga aktres
HulioUrnosen
- Hulio 24 – Jennifer Lopez, Amerikana nga aktres ken kumakanta
OktubreUrnosen
- Oktubre 3 – Gwen Stefani, Amerikana kumakanta
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 4 – Matthew McConaughey, Amerikano nga aktor
PimmusayUrnosen
- Marso 28 – Dwight D. Eisenhower, maika-34 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1890)
- Hunio 22 – Judy Garland, Amerikana nga aktres ken kumakanta (naipasngay 1922)
- Agosto 17 – Otto Stern, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1888)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti 1969 iti Wikimedia Commons


text:
Industria
Ti industria ket isu ti produksion iti maysa a ekonomiko a tagilako wenno serbisio iti maysa a kaunegan ti ekonomia.[1]
Ti industria ket kankanayon a naidasdasig kadagiti tallo a sektor: kangrunaan wenno panangiyaon, sekondario wenno panagpataud, ken tersiario wenno dagiti serbisio. Adda dagiti dadduma a mannurat nga aginaynayon kadagiti sektor ti kuatenario (pannakaammo) weeno ti pay kuinario (kultura ken panagsukisok).
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Dagiti industria iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Baw-ing-nadumaduma
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a palntilia ket mabalin a mausar kadagiti panid a kangrunaan a baw-ing iti topiko para kadagiti nadumaduma a termino nga addaan pay kadagiti maipada panangilawlawag a panid. Daytoy a plantilia ket mabalin aginggana kadagiti 10 a baw-ing.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
{{Baw-ing-nadumaduma|BAW-ING1}}→
{{Baw-ing-nadumaduma|BAW-ING1|BAW-ING2}}→
{{Baw-ing-nadumaduma|BAW-ING1||BAW-ING3}}→
- (Daytoy ket gapuanan laeng a maiparang ti "BAW-ING1" gapu ta awan ti "BAW-ING2. No awan ti maikabil, ipakita laeng ti plantilia dagiti naikabil sakbay ti awan a naiakbil.)
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Akinbaba a kamara
Ti akinbaba a kamara ket maysa kadagiti dua a kamara ti dua-kamara a lehislatura, ti sabali a kamara ket ti akinngato a kamara.[1]
Urayno iti opisial a puestona iti "baba" ti akinngato a kamara, kadagiti adu alehislatura iti sangalubongan, ti akinbaba a kamara ket addaan iti ad-adu a bileg.
Ti lehislatura a buklen ti maymaysa laeng a kamara ket tinawtawagan iti maysa-kamara.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Bicameralism (1997) babaen ni George Tsebelis
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Akinbaba a kamara iti Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Dagiti logo
Adu kadagiti ladawan ti logo wenno tatak ket naus-usar iti Wikipedia ket maawat para iti Wikipedia ti agusar kadagiti logo a tagikua dagiti sabali para kadagiti panggep ti ensiklopedia. Adda met dagiti tallo a panggep iti panag-usar ti logo. Ti umuna, kadawyan kadagitoy ket dagiti ladawan a saan a nawaya, ken isu a ti pannakausarda ket nasken nga amannurot para iti saan a nawaya a linaon ken, iti pannakaisangayan, ti kriteria ti saan a nawaya a linaon. Iti makadua, dagiti logo ket kadawyan dagitoy a marka ti pabrika ken isu a ti pannakausarda ket nawaya a maigawidan dagiti panggep ti karbengan ti kopia. Iti maikatlo, adda met dagiti editorial aparikut a maipanggep iti panagkappon iti neutral a panirigan ken ti panagpili ti matunos a logo ken representasion.
Ti ensiklopediko a gapu para iti panangiraman ti logo ket kapada ti gapu para iti panangiraman kadagiti ladawan ti nadayeg nga aktor: kaaduan kadagiti agar-aramt ket makariknada a dagiti ladawan ket mangited ti nasayaat a pakaammo a maipanggep iti tao a narigat met a maipalawag iti testo laeng. Dagiti logo ket nasken a maiyannugot a kas dagiti ladawan para iti naited nga entidad. Saan a kas ti tattao, nupay kasta, a kadawyan a mabalin ti mangala ti retrato iti dayta a tao, dagiti logo ket nasalakniban ti linteg to karbengan ti kopia ken marka ti pabrika isu a saan a masukatan babaen ti kompleto a nawaya nga alternatibo.


text:
Cordillera Day 2008 Synthesis
By Jill Cariño, CPA Vice Chairperson for External Affairs
April 24, 2008
Nabara a panangdayaw kadatayo amin iti naballigi a panangiyangay to Cordillera Day 2008!
Daytoy napalabas a dua nga aldaw ket napateg unay para kadatayo amin a dimar-ay ditoy nga okasyon. Inkarigatan tayo nga immay ken nagtitipon ditoy tapno agbibinningay ti kapadasan, ken tapno agpapigsa ti nakem, kapanunutan ken panagkaykaysa tayo nga mangituloy ti militante a pannakilaban para iti karbengan tayo a kas nainsigudan nga umili ken kas Pilipino.
Daytoy maika-24 a panangselebrar ti Cordillera Day ket naaramid iti uneg ti nakaro a krisis pang-ekonomya ken pampulitika iti pagilian a Pilipinas. Itatta ket panawen met lang ti nakaro a pananggundaway ken panagsamsam ti daga, biag ken kinabaknang tayo nga umili iti Cordillera. Kasta met ti kumarkaro a panangidadanes dagiti pasista a terorista iti gobyerno a mangturturay kadatayo.
Ania ti Inaramid ken Inadal Tayo Ditoy?
Babaen kadagiti innadal, bitla, pabuya ken sarsarita idi kalman aginggana itatta nga aldaw, ket limmawag kadatayo dagiti isyu ken kasasaad ti umili iti Cordillera ken ti Pilipino. Linagip tayo dagiti adal iti pakasaritaan ti Abra ket nakita tayo nga ti balligi ket magun-od babaen iti napigsa a panagkaykaysa ken militante a panagtignay dagiti umili.
Nakita tayo nga ti puon ken gapu iti panagrigrigat tayo nga umili ket isu ti agtultuloy a panagkontrol dagiti ganganaet ken agar-ari a dasig iti ekonomya ken pulitika a sistema ti pagilian. Nakita tayo nga ti tungtungpalen ti gobyerno ket ti interes dagiti babaknang imbes nga unaen koma ti interes ken pagsayaatan ti kaaduan a marigrigat nga umili. Limmatak met lang ti kinaawan konsiensia dagiti agturturay a mangkurkurakot ken mangipalpalubos ti panagsamsam dagiti dadakkel a korporasyon ti minas ken terorismo ti estado ni Arroyo kontra kadagiti umili.
Ken naadal tayo nga importante unay ti pannakigayyem kadagiti adda iti ballasiw-taaw, tapno lumawa ti suporta para iti dangadang tayo ditoy Cordillera, ken tapno buklen ti nalawa nga agkaykaysa a prente iti intar dagiti anti-imperyalista a pwersa iti sangalubongan.
Ania Ngarud ti Nagun-od it Cordillera Day 2008?
Babaen iti aktibidad tayo itatta, naurnong ti pigsa ti rinibribo a tattao a nagapu iti nadumaduma a lugar ti Pilipinas ken iti ballasiw-taaw tapno supyaten ti panagdadael ken pananggundaway iti mineral a kinabaknang ditoy Abra. Babaen iti panagpirma tayo kadagiti petition ken resolusyon ti Cordillera Day 2008, naipablaak tayo ti oposisyon ti adu nga umili kontra ti panagminas, militarisasyon ken pasismo ti estado. Babaen iti panag-urnong tayo ditoy, naipakita tayo nga saan nga agul-ulimek ti umili, nu di ket naregta ken militante tayo nga lumablaban para iti karbengan ken pagsayaatan ti kaaduan.
Ania ti Pagbanagan ti inaramid Tayo ditoy?
Babaen kadagiti resolusyon ken petition nga pinirmaan tayo itatta, maipadanon tayo kadagiti maseknan iti gobyerno ti pudno a rikna ken posisyon dagiti umili ti Cordillera maipapan kadagiti isyu a makaapektar kadatayo, kangrunaan ti makadadael a panagminas ken ti terrorism ti estado. Babaen iti Unity Pact, napalawa tayo ti panagkaykaysa ti umili ken napaneknekan tayo nga saan nga agsardeng ti tigayan, nu di ket pumigpigsa pay daytoy, tapno salakniban ti daga, biag ken karbengan dagiti nainsigudan nga umili.
Ania ti Karit Kadatayo itatta?
Ngarud, ti karit kadatayo amin itatta: Ituloy tayo ti laban nga inrugi dagiti ap-appo tayo. Lagipen tayo ti indaton dagiti kakailian nga immuna kadatayo . Suruten tayo ti insuro dagiti lallakay ken babbaket nga limmaban kontra it Cellophil logging, Chico dams, open pit mining, San Roque dam ken dadduma pay nga makadadael a proyekto. Pang-iggeman tayo ti balligi dagiti kakailian tayo nga Itneg, Kalinga, Kankanaey, Ibaloi, Bontoc , Isneg, Ifugao ken dadduma pay nga limmaban kontra kadagiti higante a korporasyon kas iti Cellophil. Paregtaen tayo ti tignayan ti umili aginggana magun-od ti pudno a wayawaya, demokrasya, hustisya ken kappia.
Kas ti imbaga ti maysa a kailian tayo a taga-Abra a nagsao idiay Permanent Peoples Tribunal idiay Belgium idi October 1980. Kuna na: "Haan kayo koma nga maallilaw. Haan kami nga atrasado. Kas iti dadduma pay, kayat mi ti panagdur-as. Kayat mi nga sumayaat ti biag mi - nasaysayaat ng edukasyon, salun-at ken serbisyo pangkagimungan. Ngem kayat mi nga dakami ti mangtengngel wenno mangikeddeng ti panagdur-as ti biag ken daga mi. Kiddawen mi ti rebbengen mi nga agdesisyon para iti pagimbagan ken pagdur-asan mi. Saan mi a bigbigen ti kalintegan ti siasino man a mangtakaw ti dagdaga, bakbakir ken dadduma a rekursos mi. Mamati kami nga husto ti pannakilaban mi. Nakasagana kami nga lumaban ken ited ti biag mi tapno salakniban ti daga mi." Kas ti inpakita tayo babaen iti panagpirma ken panangaprobar kadagiti petition ken resolusyon itatta, nalawag nga umannamong tayo iti rikna dagiti kakailian tayo a Tingguian.
Ngarud, kas pananggupgop iti dua-aldaw a programa tayo, agkaykaysa tayo man a mangipukkaw:
Kaigorotan Lumaban! Ituloy ti Tignayan!
Minas ken Terorismo - Gandaten ti Estado!
Daga, biag, kinabaknang - Salakniban!
Wayawaya ken demokrasya - Ilaban!
Agbiag ti umili ti Kordilyera!
Agbiag ti CPA!
Agbiag tayo amin!


text:
Sasao a Madang
Ti sasao a Madang wenno Kabambantayan a Madang–Adelbert ket ti kadakkelan a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea (TNG). Daytoy ket naidasig idi a kas Trans–Baro a Guinea babaen ni Stephen Wurm, ken sinaruno babaen ni Malcolm Ross. Timmunos ni William A. Foley a daytoy ket "nasayaat a mabalin" a ti sasao a Madang ket parte ti TNG, uray no dagiti pangsandi, ti kadawyan a batayan ti panangidasig ti TNG, ket nabaliwanen iti Madang.
Ti pamilia ket nanaganan manipud iti Probinsia ti Madang ken ti Kabambantayan Adelbert.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Impalawag ni Sidney Herbert Ray ti pamilia nga Aplaya a Rai idi 1919. Idi 1951 insilpo dagitoy iti sasao a Mabuso babaen ni Arthur Capell tapno mapartuat ti pamiliana a Madang. Impadakkel ni John Z'graggen (1971, 1975) ti Madang kadagiti sasao a Kabambantayan nga Adelbert ken ninagananna manen ti pamilia iti Kabambantayan a Madang–Adelbert, ken inampon ni Wurm (1975)[1] daytoy a kas maysa a sanga ti pilo ti Trans–Baro a Guinea. Para iti kaaduan a parte, ti pamilia a Madang ni Ross (2005) Madang ket mangiraman kadagiti isu met laeng a pagsasao a kas ti Kabambantayan a Madang–Adelbert ni Z'graggen, ngem ti internal a pannakaidasig ket sabali kadagiti nadumaduma a respekto, a kas ti pannakaiwaswas ti sanga a Brahman.
Internal a pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti uppat a nasayaat a naipalawag a sanga ti Madang,
- Akin-abagatan a Kabambantayan Adelbert
- Croisilles (Akin-amianan a Kabambantayan Adelbert)
- Aplaya a Rai
- Kalam
ken mainayon pay ti sasao a Kowan a saan a nalawag ti pannakaidasigna.
Ti panawen a kauneg ti Madang ket maipada iti Austronesio wenno Indo-Europeano. As-asideg nga ikabil ni Ross (2000) ti sasao a Kowan iti Akin-abagtaan nga Adelbert, ken isilpona ti Aplaya a Rai ken Kalam. Dagiti pangsandi ket kas dagiti sumaganad:
Dagiti ket sukatanda dagiti pangsandi ti TNG. Nupay kasta, agbati dagiti dual a suldong ti *-le ken *-t, ken dagiti kasisigud a pangsandi ket agparang nga adda a kas dagiti maisasao a suldong ti Kalam.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
- Pawley, Ross, & Osmond, 2005. Papuan languages and the Trans New Guinea phylum. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 38–51.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Arkibo ti ELAR ti Panangidokumento ti Pamilia ti Pagsasao a Sogeram ti Papua Baro Guinea


text:
Londres
Ti Londres /ˈlʌndən/ (dengngen) ket isu ti kapitolio iti Inglatera ken ti Nagkaykaysa a Pagarian, ti kadakkelan a metropolitano a lugar iti daytoy a pagilian ken ti kaaduan ti populasion idiay Europa.[nota 1] Mabirukan daytoy idiay Karayan Thames, ti Londres ket maysa a kangrunaan a pagtaengan para kadagiti kalpasan a dua a milenio, ti pakasaritaana daytoy ket masarakan pay ti panakabangonna babaen dagiti Romano, a tumawtawag iti daytoy a kas ti Londinium.[7] Ti taga-ugna a bugas ti Londres, ti Siudad iti Londres, kaaduana naalana ti kuadrado milia a medibal a pagbeddengan. Manipud idi maika-19 a siglo, ti nagan a Londres ket mangipatudo pay ti metropolis a naparang-ay iti palikmut a bugasna.[8] Kaaduan iti daytoy a konurbasion ket agbukel ti Londres rehion[9] ken ti Kalatakan a Londres nga administratibo a lugar,[10][nota 2] a tinurayan ti nabutosan a Mayor iti Londres ken ti Londres a Gimong.[11]
Ti Londres ket maysa a mangiyun-una a sangalubongan a siudad, nga adda kadagiti kapigsa iti arte, komersio, edukasion, pal-paliwa, moda, pinansia, panagay-wan ti salun-at, midia, dagiti propesional a serbisio, panagsukisok ken panagrang-ay, turismo ken pagluganan nga amin ket mangiraman ti kinadayegna.[12] Daytoy ket maysa kadagiti mangiyuna kadagiti sentro ti pinasia iti lubong [13][14][15] ken addaan ti maikalima- wenno maikanem a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong depende iti panagrukod.[nota 3][16][17] Ti Londres ket naibagbaga a kas maysa a kapitolio ti kultura iti lubongl.[18][19][20][21] Daytoy ti kaaduan a mabisbisita a siudad iti lubong a kas narukod babaen dagiti sangalubongan a simmangsangpet[22] ken isu pay daytoy ti kadakkelan a sistema ti eropuerto ti siudad iti lubong a narukod babaen ti trapiko ti pasahero.[23] Dagiti 43 nga unibersidad ti Londres ket mangporma ti kadakkelan a konsetrasion ti nangatngato a pagadalan idiay Europa.[24] Idi 2012, ti Londres ket nagbalin nga isu ti immuna a siudad a nangsangaili ti moderno nga Kalgaw nga Olimpiada iti tallo a beses.[25]
Dagiti notaUrnosen
- ^ kaaduan kadagiti internasional a pagadalan ket iranggoda ti Londres kadagiti kalatakan a 5 kaaduan a populasion a metropolitano a lugar idiay Europa : ESPON, Urban Audit, UN WUP, OECD.
- ^ Kitaen pay ti: Dagiti nailian a kapitolio.
- ^ Panangiranggo kadagiti siudad babaen ti metropolitano a kalawa ti GDP ket mabalin nga agdumaduma a kas maysa a resulta kadagiti paggiddiatan iti panangipalplawag kadagiti pagbeddengan ket ti kadakkel dagiti populasion kadagiti naipada a lugar, dagiti agbalbaliw a gatad ti panagsukat ti kuarta ken ti pamay-an a nausar a panagkarkulo ti mairuar. Ti Londres ken Paris ket nawatiwatda nga agpadpada iti kadakkel kadagiti termino iti dagup a pataud iti ekonomiko a mabalin a pagresultaan iti panagdumaduma kadagiti maikatlo a partido a taudan nga agdumaduma no ania ti naipalawag nga adda iti maikalima wenno maikanem a kadakkelan a GDP ti siudad iti lubong. Ti reporta babaen ti the McKinsey Global Institute a naipablaak idi 2012 ket nagkarkulo a ti Londres ket adda iti GDP ti siudad iti US$751.8 bilion idi 2010, a maipada iti US$764.2 a bilion para iti Paris, a mangaramid kaniada nga agsaruno a ti maikanem ken maikalima a kadakkelan iti lubong. Ti reporta babaen ti PricewaterhouseCoopers a naipablaak idi Nobiembre 2009 ket nagkarkulo a ti Londres ket addaan ti GDP ti siudad a nakarkulo iti panaggiddiat ti bileg ti panaggatang iti US$565 bilion idi 2008, a maipada iti US$564 a bilion para iti Paris, a mangaramid kadagitoy nga agsaruno iti maikalima ken maikanen a kadakkelan iti lubong. Ti McKinsey Global Institute a panagsukisok ket nagusar ti metropolitano a kalawa nga adad ti populasion iti 14.9 a riwriw para iti Londres a maipada iti 11.8 a riwriw para iti Paris, baya a ti PricewaterhouseCoopers a panagsukisok ket nagusar ti metropolitano a kalawa nga addaan iti populasion iti 8.59 a riwriw para iti Londres a maipada iti 9.92 a riwriw para iti Paris.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^
"London, United Kingdom Forecast : Weather Underground (weather and elevation at Bloomsbury)" (online). The Weather Underground, Inc. Naala idi 22 Agosto 2014.
{{cite journal}}: Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ "Metropolitan Area Populations". Eurostat. 16 Nobiembre 2017. Naala idi 17 Nobiembre 2017.
- ^ Regional and local economic growth statistics, UK Parliament. Naala idi 24 Disiembre 2016.
- ^ "Monitoring London's economy". London City Hall. Naala idi 5 Agosto 2017.
- ^ http://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=378&From=GBP&To=USD
- ^ http://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=43629&From=GBP&To=USD
- ^ "Romano". Ti Museo iti Londres. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-06-22. Naala idi 7 Hunio 2008.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: bot: di ammo ti kasasaad ti kasisigud nga URL (silpo)
- ^ Mills 2001, p. 140
- ^ "Dagiti Opisina ti Gobierno para iti Inggles a Rehion, Dagti Pudno a Papeles: Londres". Opisina dagiti Nailian nga Estadistika. Naala idi 4 Mayo 2008.
- ^ Elcock, Howard (1994). Lokal a Gobierno: Annuroten ken Panagtaripatu ti Lokal a Panagturay. Routledge. p. 368. ISBN 978-0-415-10167-7.
- ^ Jones, Bill; Kavanagh, Dennis; Moran, Michael; Norton, Philip (2007). Dagiti Politika ti UK. Pearson nga Edukasion. p. 868. ISBN 978-1-4058-2411-8.
- ^ "Sangalubongan aPagsurotan ti Bileg ti Siudad idi 2009" (PDF). Instituto para kadagiti Urbano nga Estratehia – Ti Pundasion ti Mori panglagipan. Naala idi 14 Disiembre 2010.
- ^ "Sangalubongan a Pagsurotan kadagiti Sentro ti Komersio idi 2008" (PDF). Mastercard.
- ^ "Dagiti Sangalubongan a Sentro ti Pinansia 9" (PDF). Z/Yen. 2011.
- ^ ""Dagiti Kabilegan a Siudad iti Ekonomia a Siudad iti Lubong"". Forbes. 15 Hulio 2008. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-04-13. Naala idi 3 Oktubre 2010.
- ^ "Dagiti Dinako Unay a Siudad idi 2025". Ganganaet nga Annuroten. Septiembre 2012. Naala idi 28 Septiembre 2012.
- ^ "Sangalubongan a panagiranggo ti GDP ti siudad idi 2008–2025". PricewaterhouseCoopers. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-05-30. Naala idi 16 Nobiembre 2010.
- ^ Calder, Simon (22 Disiembre 2007). "Londres, kapitolio iti lubong". The Independent. Londres.
- ^ "Ti Londres ket isu ti kapitolio iti lubong iti maika-21 a siglo... kinuna ti New York | News". Evening Standard. London. Naala idi 10 Pebrero 2012.
- ^ "London is world capital of culture says LSE expert – 2008 – News archive – News – News and media – Home". .lse.ac.uk. Naala idi 10 Pebrero 2012.
- ^ "Kultural nga Estratehia | Turay ti Kalatakan a Londres". London.gov.uk. 6 Septiembre 2010. Naala idi 10 Pebrero 2012.
- ^ "Ti Londres ti kanagtuan iti pannkairanggo kadagiti papanan a siudad". The Independent. 1 Hunio 2011. Naala idi 12 Hunio 2012.
- ^ "Ti Beijing ket linabsanna ti Londres a kas ti kadakkelan a sentro ti pagtayaban iti lubong. Napalno ti dakkel nga eropuerto". SEntro para iti Pagtayaban. Naala idi 12 Hunio 2012.
- ^ "Ti bilang dagiti estudiante idiay Londres ket agtultuloy a dumakdakkel". Turay ti Kalatakan a Londres. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-03-14. Naala idi 27 Agosto 2010.
- ^ "Ti IOC ket nangpili ti Londres a kas ti Mangsangaili a Siudad kadagiti Ay-ayam iti XXX Olimpiada intono 2012". Komite ti Internasional nga Olimpiada. 6 Hulio 2005. Naala idi 3 Hunio 2006.
BibliograpiaUrnosen
- Ackroyd, Peter (2001). Londres: Ti Biograpia. Londres: Vintage. p. 880. ISBN 978-0-09-942258-7.
- Mills, David (2001). Dictionario dagiti Nagan ti Lugar ti Londres London Place Names. Oxford Paperbacks. ISBN 978-0-19-280106-7. OCLC 45406491.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Londres iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Londres manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Karl Moritz Schumann
Ni Karl Moritz Schumann (17 Hunio 1851 iti Görlitz – 22 Marso 1904 iti Berlin) ket maysa idi nga Aleman a botaniko.
Ni Dr. Schumann ket isu idi ti manangaywan ti Botanisches Museum iti Berlin-Dahlem manipud idi 1880 aginggana idi 1894. Nagserbi pay isuna a kas ti immuna a mangipangulo ti Deutsche Kakteen-Gesellschaft (Kagimongan ti Cactus ti Aleman) a pinundarna idi Nobiembre 6, 1892.
Nakipartisipado ni Karl Moritz Schumann a kas maysa a kolaborador iti Die Natürlichen Pflanzenfamilien babaen da Adolf Engler ken K. A. E. Prantl ken iti Flora Brasiliensis babaen ni Carl Friedrich Philipp von Martius.
Dagiti henero ti Schumannianthus (Gagnepain), Schumanniophyton (Harms), Schumannia (Kuntze) ken dagit inadumaduma a sebbangan ken naipanagan kaniana, a mairaman dagiti sumaganad:
BibliograiaUrnosen
- Schumann, K. M., "Gesamtbeschreibung der Kakteen" (Complete description of cacti), 1898.
- Schumann, K. M., et al., "Kakteen (Iconographia Cactacearum) im Auftrage der Deutschen Kakteen-Gesellschaft", 1900–1921.
- Schumann, K. M., "Praktikum für morphologische und systematische Botanik", 1904.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti obra babaen wenno maipanggep ken ni Karl Moritz Schumann iti Internet Archive
- Mexikon — ababa biograpia ken ladawan
- Deutsche Kakteen Gesellschaft


text:
Linux (kernel)
Ti Linux ket maysa a sistema ti panangpaandar iti kompiuter. Ti Linux ti maysa kadagiti kalatakan a pammaneknek ken pammatalged ti nawaya ken libre a software ken ti nawaya a software a panagpartuatan. Saan a kas kadagiti propitario a sistema a kas iti Microsoft Windows wenno Mac OS, ti taudan a kodigo ti Linux ket silulukat ken sidadaya iti publico ket uray asino ket nawaya a mangusar, mangbaliw, ken mangiwaras.
Ni Linus Torvalds, maysa a Finlandes, ti nangirugi idi 1991 iti adda ita a Linux, kabayatan nga agbasbasa isuna idi iti Universidad ti Helsinki.


text:
Pagsasao nga Indones
Ti Indones[3] (Bahasa Indonesia) ket isu ti opisial a pagsasao iti Indonesia. Daytoy ket maysa a naiyalagad a rehistrar iti Malaka a dialekto iti Malayo, maysa nga Austronesio a pagsasao a naus-usaren idi a kas maysa a lingua franca iti purpuro ti Indonesia kadagiti napalabas a sig-siglo.
Ti Indonesia ket isu ti maikapat a kapusekan ti populasion a pagilian iti lubong. Iti daytoy a dakkel a populasionna, ti bilang dagiti tattao a nalaing nga agsao iti Indones ket agbalbalinen a makaabot ti agarup a 100%, nga agpabalin iti Indones, ken ti Malayo, a maysa kadagiti kaaduan a maisasao a pagsasao iti lubong.[4]
Kaaduan kadagiti Indones, malaksid ti panagsasao iti nailian a pagsasao, ket kadawyanda a nalaing nga agsao iti sabali pay a rehional a pagsaso (kas pagarigan ket mairaman ti Habanes, Minangkabau ken Sundanes) a dagitoy ket kadawyan a maus-usar kadagiti balbalay ken iti kaunegan dagiti komunidad. Kaaduan kadagiti pormal nga edukasion, ken kaasitgan amin dagiti nailian a midia ken dagiti sabsabali a kita ti pannakisarita, ket nakababalin nga inus-usar ti Indones. Idiay Daya a Timor, nga isu daytoy idi ket maysa a probinsia ti Indonesia manipud idi 1975 aginggana idi 1999, ti Indones ket isu ti mabigbigan babaen ti batay-linteg a kas maysa kadagiti dua a pagsasao ti panagobra (ti sabali pay ket ti Ingles), a kudua dagiti opisial a pagsasao iti Tetum ken Portuges.
Ti Indones a nagan para iti daytoy a pagsasao ket Bahasa Indonesia (literal a "ti pagsasao iti Indonesia"). Daytoy a sao ket sagpaminsan a mabirukan pay iti naisuratan wenno naisasao nga Ingles. Ti pay maipatinayon, daytoy a pagsasao ket sagpaminsan pay a makunkuna a kas "Bahasa" babaen dagiti agsasao iti Ingles, ngem daytoy ket kayatna a sawen laeng ket "pagsasao" ken isu ngarud a saanna a teknikal a mainaganan ti pagsasao nga Indones.
Heograpiko a pannakaiwarwaras[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 2010, ti Indones ket addaan kadagiti 42.8 a riwriw a patneng nga agsasao, ken 154.9 a riwriw a nangisasao a kas maikadua a pagsasao,[1] a nagisasao daytoy a maikuyog dagiti lokal a nakaiyanakada a dila, ka mangited daytoy iti dagup a bilang dagiti agsasao idiay Indonesia iti 197.7 a riwriw.[1] Daytoy ket kadawyan a kas umuna a pagsasao kadagiti urbano a lugar, ken kas maikadua a pagsasao babaen dagiti agtataeng kadagiti adu pay nga away a parte ti Indonesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Badan Pusat Statistik / Statistics Indonesia. Penduduk Indonesia: Hasil Sensus Penduduk 2010 / Population of Indonesia: Result of Indonesia Population Census 2010 (iti Indones ken Ingles). pp. 421, 427. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2 Abril 2015. Naala idi 12 Abril 2015.
- ^ "East Timor Languages". easttimorgovernment.com (iti Ingles).
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Indones". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 222. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Sneddon, James N. (2004). The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society [Ti Pagsasao nga Indones: Ti Pakasaritaanna ken Pabuyan iti Moderno a Kagimongan] (iti Ingles). UNSW Press. p. 14.


text:
Hapon
Nagsasabtan: 35°N 136°E / 35°N 136°E
Ti Hapon[9] (Pagsasao a Hapon:日本, Nihon; ti nadadaan a pormal nga awag ket Nippon) ket maysa nga isla a pagilian a masarakan iti Taaw Pasipiko, iti daya ti Korea ken Tsína, a naibartay manipud iti Baybay Okhotsk iti amianan agingga iti Baybay Daya a Tsína iti abagatan. Buklen ti nasurok a 3,000 nga is-isla, ti kadakkelan kadagitoy ket dagiti isla ti Hokkaido, Honshu, Shikoku, ken Kyushu. Kaaduan kadagiti isla ti Hapon ket kabambantayan ken adu kadagitoy ti addan bulkan. Ti kangatuan amin a tuktok ken ti Bantay Fuji.
Ti Hapon ti maikadua a kadakkelan ti ekonomiana a pagilian iti sangalubongan (Ti Estados Unidos ti umuna) ken maysa kadagiti nangnangruna nga industrialisado a pagilian iti lubong. Maysa a unitario a batay-linteg a monarkia nga addaan iti emperador ken mabutbutosan a parlamento, ti Dieta, a maysa kadagiti kadaanan a lehislatura iti Asia. Maysa ti Hapon kadagiti kadadakkelan iti populasion a pagilian iti lubong. Ti kapitoliona a Tokyo, nga addaan iti nasurok a 30 riwriw nga agtaeng, ket ti maibilang a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong.
Administratibo a pannakabingbingayUrnosen
Naguduagudua ti Hapon iti 47 a prepektura, a kadawyan a nagrupo kadagiti rehion. Ti Honshu, ti kadadakkelan ken kaaduan ti populasionna nga isla, ket naguduagudua iti lima wenno ad-adu pay a rehion. Dagiti dadduma a dadakkel nga is-isla ket addaan saggaysa a rehion.
Manipud iti amianan agpaabagatan, dagiti sumaganad dagiti rehion:
Dagiti prepektura ket nabingbingay pay kas siudad, ili ken bario. Dagiti kangrunaan a siudad ket nabennebenneg kas elektoral a distrito (Ingles: wards), ti tengnga a paset ti Tokyo ket nabingay iti 23 nga espesial nga elektoral a distrito.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "法制執務コラム集「法律と国語・日本語」" (iti Hapon). Lehislatibio nga Opisina iti Kamara dagiti Konsilo. Naala idi 19 Enero 2009.
- ^ Babaen dagiti sarsarita, Ti Hapon ket nabangon iti daytoy nga aldaw babaen ni Emperador Jimmu, ti immuna nga emperador iti daytoy a pagilian.
- ^ "Japan Statistical Yearbook 2010" (PDF). Opisina dagiti Estadistika. p. 17. Naala idi 15 Enero 2011.
- ^ "Karkulo ti Opisina ti Opisial a Hapon nga Estadistika". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi 25 Agosto 2010.
- ^ "Dagiti Immuna a Bilang iti Populasion ken Sangakabbalayan". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi Pebrero 25, 2011.
- ^ a b c d "Japan". Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2011. Naala idi 30 Septiembre 2011.
- ^ "World Factbook: Gini Index". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-06-25. Naala idi Mayo 11, 2011.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 2014. pp. 21–25. Naala idi Hulio 27, 2014.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Hapon". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 210. ISBN 978-0-8248-2088-6.


text:
Is-isla Bangka Belitung
Ti Is-isla Bangka Belitung (Indones: Kepulauan Bangka Belitung), ket ti probinsia ti Indonesia, ken dati a parte ti Probinsia ti Abagatan a Sumatra. Mabirukan iti akin-abagatan a daya nga aplaya ti Sumatra, ti probinsia ket buklen dagiti dua a nangruna nga isla, ti Bangka ken Belitung, ken dagiti nadumaduma a babbabassit nga isla. Ti Lingsat Bangka ket mangisina iti Sumatra ken Bangka, ken ti Lingsat Gaspar ket mangisina iti Bangka ken Belitung. Ti Baybay Natuna ket adda iti amianan, ti Baybay Java ket adda iti abagatan, ken ti probinsia ket naisina manipud iti Borneo iti daya babaen ti Lingsat Karimata. Ti probinsia ket beddengan babaen ti Abagatan a Sumatra iti laud, ti Isla Riau iti amianan, ti Laud a Kalimantan iti daya ken ti Baybay Java iti abagatan. Ti kapitoliona ket ti Pangkal Pinang, ken isu daytoy ti sentro ti ekonomia ti probinsia ken ti tugaw ti Probinsial a Gobierno ti Bangka-Belitung. Dagiti dadduma pay a siudad ken dagiti ili idiay Bangka-Belitung ket mairaman ti Sungailiat, Tanjung Pandan ken Manggar. Manipud iti senso idi 2015, ti populasion ti Bangka-Belitung ket 1,372,813. Ti probinsia ket addaan iti maysa ekuatorial a klima ken addaan kadagiti tropikal a kabakiran, ngem dagitoy ket maaw-awanen gapu iti panagpukpukan kadagiti kayo. Ti Bantay Maras ket isu ti kangatuan a punto iti proboinsia ken ti isla ti Bangka, itikatayag iti 699 m. Adda dagiti nadumaduma a karayan iti probinsia, kas ti Karayan Sebuku, Karayan Baturusar ken Karayan Mendo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Is-isla Bangka Belitung iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Is-isla Bangka Belitung manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Diaspora
Ti diaspora (manipud iti Griego ti διaσπopά, "agwarwara, pannakaiwarwaras")[1] ket ti pannakaiwarwara ti populasion a ti nagtaudanna ket iti kaunegan ti basbassit a lugar ti heograpia. Ti diaspora ket mabalin pay a mangibaga ti panaggungunay ti populasion manipud iti kasisigud a pagtaenganna.[2][3] Ti diaspora ket nagbalinen a mangibaga ti naisangayan a historikal nga adu a pannakaiwarwaras iti maysa a inboluntario a kasasaade, a kas ti pannakapapanaw dagiti Hudio idiay Judea, ti panagtalaw dagiti Griego kalpasan ti pannakatnag ti Konstantinopla, ti Aprikano a Trans-Atlantiko a panagtagilako ti aadipen, ti akin-abagatan nga Insik wenno dagiti Hindu ti Abagatan nga Asia idi las-ud ti panagtagilako ti kuli, dagiti Irlandes idi las-ud ken kalpasan ti IBisin ti Irlanda, ti pannakapapanaw dagiti Palestina iti maika-20 a siglo[3][4] ken ti eksilo ken deportasion dagiti Circassiano.
Iti kinaudi, dagiti eskolar ket insaluminnada dagiti nadumaduma a kita ti diaspora, a naibatay kadagiti gapuanan a kas ti imperialismo, panaglagilako wenno dagiti migrasion panagtrabaho, wenno iti kita ti sosial a pannakaitunos iti kaunegan ti komunidad ti diaspora ken dagiti pannakaikapetna kadagiti daga ti kaputota. Adda met dagiti komunidad ti diaspora a mangitaltalinaay iti napigsa a pannakaikapet iti politika iti pagtaenganda. Dagiti dadduma pay a kita a kadawyan kadagiti adu a diaspora ket dagiti panagisip iti panagsubli, dagiti pannakaikabagian kadagiti sabali a komunidad iti diaspora, ken ti kaawan ti napno a integrasion iti mangsangaili a pagilian.[3]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ διaσπopά. Liddell, Henry George; Scott, Robert; Leksikon ti Griego-Ingles iti Proyekto ti Perseus
- ^ "Diaspora". Merriam Webster. Naala idi 22 Pebrero 2011.
- ^ a b c Melvin Ember, Carol R. Ember and Ian Skoggard, ed. (2004). Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities. ISBN 978-0-306-48321-9.
- ^ Rozen, Mina (2008). Homelands and Diasporas: Greeks, Jews and Their Migrations (International Library of Migration Studies). Londres, Inglatera: I. B. Tauris. ISBN 1-84511-642-9.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Gewecke, Frauke. "Diaspora" (2012). University Bielefeld – Center for InterAmerican Studies.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Diaspora iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Romblomanon
Ti Romblomanon ket ti maysa nga Austronesio a rehional a pagsasaoa naisasao, a kakuyog iti Asi ken Onhan, iti probinisa ti Romblon idiay Filipinas. Ti pagsasao ket tinawtawagan pay iti Ini, Tiyad Ini, Basi, Niromblon, ken Sibuyanon. Daytoy ket parte ti pamilia ti pagsasao a Bisaya ken asideg a kabagian dagiti sabali a sasao a Filipino.
Dagiti lokasionUrnosen
Ti Romblomanon ket naisangayan a naisasao kadagiti sumaganad nga isla idiay Romblon:
- Romblon: ti bugbugtong nga ili ti Romblon.
- Sibuyan: amin dagiti ilina, Cajidiocan, Magdiwang, ken San Fernando.
- Tablas: ti ili ti San Agustin.
- Oriental Mindoro: dagiti migrante nga agsasao iti Romblomanon manipud iti Carmen idiay Tablas ket inyegda ti pagsasao a naipangpangruna iti ili ti Bansud ken dagiti pay migrante nga agsasao ti Romblomanon manipud iti Tablas, Romblon ken is-isla ti Sibuyan kadagiti sumaganad nga ili Mansalay, Bulalacao ken dagiti parte ti Bongabong ken Roxas.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Romblomanon iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Agustin ti Hipona
Ni Agustin ti Hipona (Latin: Aurelius Augustinus Hipponensis;[1] Nobiembre 13, 354 – Agosto 28, 430), ammo pay a kas ni San Agustin, San Austin,[2] wenno San Agostino, ket maysa idi nga obispo ti Hippo Regius (itan ket ti Annaba, Arhelia). Isu ket maysa idi a Latin a pilosopo ken teologo manipud idiay Probinsia ti Aprika ti Romano nga Imperio ken sapasap a naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan nga agpanpanunot a Kristiano iti amin a panawen. Dagiti insursuratna ket kaaduan a nakaimpluensian iti panagrang-ay ti Akinlaud a Kristianidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti nomen ti Aurelius ket awan ti kayatna a sawen, a mangitudtudo laeng ti Romano a pannakaumili (kitaen ti: Salway, Benet (1994). "Ania ti adda iti nagan? Ti Panagsukimat ti Romano nga Onomastiko a Panagsanay manipud iti c. 700 B.C. aginggana ti A.D. 700". Ti Warnakan dagiti Romano a Panagadadal. Kagimongan para iti Panangipangato kadagiti Romano a Panagadadal. 84: 124–45. doi:10.2307/300873. ISSN 0075-4358. JSTOR 300873.).
- ^ Ti Amerikano a Tawidan ti Kolehio a Diksionario. Boston, MA: Houghton Mifflin Company. 1997. p. 91. ISBN 0-395-66917-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti obra a mainaig ken ni Agustin ti Hipona iti Wikisource (iti Ingles)
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Agustin ti Hipona iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig ken ni Agustin ti Hipona iti Wikimedia Commons


text:
Dagitoy ken taga barangay 27 ken barangay 29 iti Laoag City nga agdagup da amin iti 63 idinto nga 40 met maipud iti barangay Barani iti Suidad ti Batac.
3 ribu a pisos ti inawt a suweldo dagitoy kasukat ti panagtrabaho da iti uneg ti sangapulo nga aldaw.
Nagyaman met ti gobernador dagitoy iti panagtrabaho da kadagiti bukod da a barangay a nagdalus kadagiti igid ti kalsada, nagikkat kadagiti naibangen a basura kadagiti pagayusan ti danum ken dadduma pay.
Kunana a babaen iti tulong da ket saan unay a narikna ti panaglayus na kadagiti asideg ti pagayusan ti danum ken iti sentro ti suidad a mapaspasaran no adda laeng iti napigsa a tudo gapu kadagiti naibangen a basura kadagiti kanal.
Gapu iti daytoy, kiniddaw ti gobernador nga itultuloy nga agbalin a nadalus iti ayan ken napintas iti drainage wenno pagayusan ti danum tapno awan iti aniaman a dakes a mapasamak no adda iti napigsa a tudo wenno bagyo ditoy probinsia.
Mangnamnama ti ama ti probinsia nga agtultuloy iti pannakipartisipar da kadagiti programa ken aktibidad ti probinsia kagiddan iti panangipasigurado na nga adda laeng a mangipapaay ti suporta kadagiti kailian.
Ti pannakaibunong iti suweldo dagitoy ket inasistaran dagiti kameng ti Environment and Natural Resources Office, Provincial Social Welfare and Development Office of the Barangay Affairs ken Treasury Office. (Rod Sadian)
(Source: Provincial Government of Ilocos Norte)


text:
Telebision
Ti telebision (TV) ket ti telekomunikasion a pamay-an para iti panagiwaragawag ken panangawat kadagiti ladawan a mabalin a monokromo (nangisit ken puraw) wenno namarisan, nga adda wenno awan ti maikuyog nga uni. Ti "yelebision" ket mabalin pay a mangibaga ti naisangayan a alikamen a telebison, programa ti telebision, owenno panagiwaragawag ti telebision.
Ti etimolohia ti balikas ket adda ti naglalaok a taudan iti Latin ken Griego, a ti kaibuksilanna ket "adyu a pannakakita": Griego tele (tῆλe), adayo, ken Latin visio, kita (manipud ti video, vis- tapno kitaen, wenno buyaen).
Ti komersial a magun-od manipud idi naladaw a tawtawen ti 1920, ti alikamen a telebision ket nagbalbalinen a masansan iti balbalay, dagiti negosio ken dagii patakder, ken naisangayan a kas pamay-an para iti panangipaskil, ti taudan ti panagpalpaliwa, ken damdamag. Manipud idi tawtawen ti 1950, ti telebision ket isu idin ti pamay-an para iti panagsukog ti publiko a kananakem. Manipud idi tawtawen ti 1970, ti pannakagun-od kadagiti video cassette, dagiti laserdisc, dagiti DVD ken tattan dagiti Blu-ray Disc ket nagresultaan ti alikamen a telebison ket masansanen nga inus-usar para iti panagbuya ti nairekord ken ti pay naiwaragawag a material. Kadagiti kinaudi a tawwn, ti Internet a telebision ket nakakitkitan ti pannakaadu ti telebision a magun-od babaen ti Internet babaen dagiti serbiso a kas ti iPlayer ken Hulu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Telebision iti Wikimedia Commons


text:
La Bouilladisse
Ti La Bouilladisse ke maysa a komuna a departamento iti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion ti Pransia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa a pagtaengan nga ili iti silbikultura, pagtalonan ken ti bassit nga industria ti silaw a naisanglad idiay ginget ti bassit a karayan Merlançon, adda ti 14 milia (23 km) ti amianan a daya iti Marseille idiay pagtumtumpungan dagiti dalan iti D8 iti D45e ken D96 a kalkalsada. Ti A52 a pagdalanan ti lugan ket paraigidanna ti abagatan a a laud a pagbeddengan ti teritorio ti komuna. Ti TER a serbisio ti perokaril ket mangikapet ti ili iti Aix ken Marseille.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti komuna ket napartuat idi Hulio 6 1880 a kas ti La Bourine, idi naisina manipud ti kaarubana a purok ti Auriol. Inamponna ti agdama a nagan idi Enero 20 1910.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti makitkita[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti simbaan ni San Laurent, a napetssan manipud idi maikaduapulo a siglo.
- Ti kapilia iti La Bourine, a napetssan manipud idi maikasangapulo ket walo a siglo.
- Dagti dua a maika-18 a siglo a kastilio iti Velin-Tournon ken La Malvesine.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a sapot ti pagsaadan ti purok (iti Pranses)
Dagiti midia a mainaig iti La Bouilladisse iti Wikimedia Commons


text:
San Pedro ti Apostol
Pinintaan ni San Pedro babaen ni
Peter Paul Rubens
a mangipakpakita ti santo a kas Papa(1611-1612).
Naipasngay ca. 1 BC Betsaida, Gaulanitis, Roman Empire Pimmusay mabalin nga idi AD 67 Roma, Italia, Romano nga Imperio Pammadayaw Katoliko a Simbaan, Simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, Anglikano a Komunion, Luteranismo, Oriental nga Ortodokso, Islam ( naipammadayawan) [1] Kangrunaan nga altar Basilika ni San Pedro Rambakan Kangrunaan a rambakan (kenni Pablo ti Tarsus) 29 Hunio ( Katoliko a Simbaan, Simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, Oriental nga Otodokso, Anglikanismo, Luheranismo) Tugaw ni San Pedro idiay Roma 18 Enero (Sakbay ti-1960 a Romano a Kalendario) Konpesar ni San Pedro 18 Enero (Anglikanismo) Tugaw ni San Pedro 22 Pebrero (Simbaan ti Romano Katoliko) San Pietro iti Vincoli 1 Agosto (sakbay ti-1960 a Romano a Kalendario) Dagiti gupit Tul-tulbek ti Langit, palio, Rgalia ti Papa ken dagiti simbolo, Kawitan, ti tao a nailansa nga akinbaba ti ulona, nabangon a kas maysa nga Apostol, agtengtengngel ti libro wenno nalukot. Patronato Kitaen ti Patronado ni San Pedro Nainpluensian Hesus Kangrunaan nga obra 1 Pedro
2 Pedro
Ni
San Pedro, wenno Simon Pedro, ket maysa idi a nasapa a Kristiano a daulo ken maysa kadagiti sangapulo ket dua nga apostol ni Hesus.
^
Naipakasaritaan a Diksionario dagiti Propeta Iti Islam Ken Hudaismo, Brandon M. Wheeler, Dagiti Disipulo ni Kristo: "Ti Muslim exegesis ket manginagnagan kadagiti disipulo a kas ni Pedro, Andres, Mateo, Tomas, Felipe, Juan, Jaime, Bartolome, ken Simon"
Dagiti midia a mainaig ken ni San Pedro iti Wikimedia Commons


text:
Pamulinawen, pusok indengam man
Toy umas-asug agrayod'ta sadiam.
Panunotem man inka pagintutulngan
Toy agayat, agukkoy dita sadiam.
Essem nga diak malipatan ta nasudi unay a nagan,
Uray sadin ti ayan, lugar sadino man,
Aw-awagan di agsarday, ta naganmo kasam-itan.
No malagipka, pusok ti mabang-aran.
Adu a sabsabong, narway a rosrosas
Ti adda't ditoy a di nga mabuybuya,
Ngem awan man laeng ti pakaliwliwaan
No di dayta sudim ken kapintas.
Aywen, biagko, indengam man.
Iyasasokko nga inaldaw
Ta diak to a kayat ti sabali nga imnas
Sika laeng, o, biagko, ita ken uray tanemman
No malagipka, pusok ti mabang-aran.
Dakay nga ububbing, didakam' tultuladen
Ta dakkel kamin nga agiinnarem
Ta ituloyyo ta panagadalyo
Tapno inkay magun-od kakaligumanyo
Essem nga diak malipatan, ta nasudi unay a nagan,
Uray sadin ti ayan, lugar sadino man,
Aw-awagan di agsarday ta naganmo kasam-itan.
No malagipka, pusok ti mabang-aran.


text:
Ido
Ti Ido ket maysa a pagsasao a napartuat nga adda iti pagtungpalan nga agbalin a maysa a sangalubongan a maikadua a pagsasao para kadagiti agsasao iti nadumaduma linguistiko a pundo. Ti Ido ket naisangayan a naidaremdem a kas kadawyan a gramatika, ortograpia, ken leksikograpia, ken iti amin ket nalaka a maadal ken mausar. Iti puot, ti Ido ket naidasig a kas maysa a naisangalen nga internasional a katakunaynay a pagsasao.
Ti Ido ket napartuat idi 1907 para iti essem a panagreporma ti nasirmata a pakapawilan iti Esperanto, ti maysa a pagsasao a napartuat para iti isu met laeng a kapanggepan idi nasapsapa met laeng a 20 a tawen. Ti nagan ti pagsasao ket nasurotan ti nagtaudanna iti Esperanto a balikas nga ido, a kayatna a sawen ket "anak",[2] gapu ta datoy a pagsasao ket maysa nga "anak" iti Esperanto. Kalpasan ti pannakapunganay daytoy, ti Ido nakaala kadagiti suporta manipud kadagiti sumagmamano a komunidad ti Esperanto, ngem ti sumaganad a kellaat nga ipupusay idi 1914 iti maysa kadagiti kangrunaan a nangipatakder, a ni Louis Couturat, naapday ti kalatakanna. Adda dua a rason ti gapuanan daytoy: umuna, ti irurumsua iti adu a panagsisina gapu kadagiti agsalsalisal a reporma a gandat; ken maikadua, ti maysa a sapasap a kaawanan ti siaammo iti Ido a kas maysa a kandidato para iti maysa nga internasional a pagsasao. Dagitoy a tiped ket nagpakapsot iti daytoy a tignay ken saan a nakaala manen ti pannakadarikmat aginggana idi bumangon ti internet.
Ti Ido ket agus-usar kadagiti kapadpada a 26 a letra a kas ti Ingles nga abesedario nga awan dagiti diakritiko. Nakaala kadagiti bokabulariona manipud iti Pranses, Italiano, Espaniol, Ingles, Aleman, ken Ruso, ken nalaka a maawatan kadagiti nagadal ti Esperanto.
Adda dagiti adu nga obra iti literatura a naipatarus iti Ido, a mairaman ti Ti Bassit a Prinsipe ken ti Ebanghelio ni Lukas. Manipud idi 2000, adda ti agarup nga 100–200 nga agsasao ti Ido iti lubong.[1]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b Blanke (2000), nadakat idiay Sabine Fiedler "Prasiolohia kadagiti naplano a pagsasao", Prasiolohia / Phraseologie, Walter de Gruyter 2007. pp. 779.
- ^ "Esperanto-Ingles a Diksionario". Naala idi 12 Pebrero 2012.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Ido iti Wikimedia Commons