text:
Sorghum
Ti Sorghum ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti ruot iti Poaceae. Sangapulo ket pito kadagiti 25 a sebbangan ket patneng iti Australia,[2][3] ken adda met dagiti sumagmamano a sumakup manipud iti Aprika, Asia, Mesoamerika, ken dagiti dadduma nga isla iti Taaw Indiano ken Pasipiko.[4][5] Naimulmula ti maysa a sebbangan para iti bukbukel, bayat nga adu dagiti sabali a naus-usar a kas pakan ti ayup a mula, a naimuyongan kadagiti nabara a klima iti sangalubongan wenno naturalisado kadagiti daga ti pagaraban.[6] Ti Sorghum ket adda iti subpamilia ti Panicoideae ken ti tribu ti Andropogoneae (ti tribu ti Andropogon gerardi ken unas).
Panangimuyong ken dagiti usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa a sebbangan, ti Sorghum bicolor,[7] a patneng iti Aprika nga adu itan iti porma a naimuyongan,[8] ket maysa a nangruna nga apit iti sangalubongan, nga inaus-usar a kas makan (ka sbukbukeln ken iti sirup a sorghum wenno "arnibal a sorghum"), pakanti ayup, ti panagpataud kadagiti mainum ng arak, ken dagiti bio-sungrod. Kaaduan kadagiti kita ket ti makaibtur iti tikag- ken pudot, ken naipangpangruna kadagiti namaga a rehion, a ti bukbukel ket maysa kadagiti kangrunaan a makan para kadagiti napanglaw ken tattao ti away. Dagitoy akita ket mangbukel kadagiti nangruna a komponente iti pakan ti ayup kadagiti adua a tropikal a rehion. Ti S. bicolor ket maysa nagruna apit ti makan iti Aprika, Tengnga nga Amerika, ken Abagatan nga Asia, ken ti maikalima a kangrunaan a naimulmul nga apit a sereal iti lubong.[9]
Kadagiti nasapa nga agpang iti panagtubo ti mula, adda dagiti sumagmamano a sebbangan ti sorghum a mabalin a makalon kadagiti agpang ti hydrogen cyanide, hordenine, ken dagiti nitrato a makapatay kadagiti agar-arab nga ayup. No madagsenan babaen ti tikag wenno pudot, mabalin pay nga aglaon dagiti mula iti makasabidong nga agpang ti cyanide ken dagiti nitrato kadagiti kamaudian nga agpang iti panagtubo.[10][11]
Ti sangubongan a demanda para iti sorghum ket nakaro nga immadu iti baetan idi 2013 ken 2015 idi nangrugrugi a gimmatang ti Tsina kadagiti apit ti sorghum ti Estados Unidos tapno mausar a kas pakan dagiti dingoen a kas maysa a pangisukat para iti domestiko a naimulmula a mais. Gimmatang ti Tsina iti agarup a $1-bilion a dagup ti sorghum ti Amerika iti tinawen aginggana idi Abril 2018 idi nagibales ti Tsina kadagiti panangiyutang iti sorghum ti Amerika a kas parte ti suppiat ti panagtagialako dagiti dua a pagilian.[12]
Dibersidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti maawat a sebbangan[13]
- Sorghum amplum – amianan akinlaud nga Australia
- Sorghum angustum – Queensland
- Sorghum arundinaceum – Aprika, Subkontinente Indiano, Madagascar, is-isla ti akinlaud a Taaw Indiano
- Sorghum bicolor – naimuyongan a sorghum, masansan a makunkuna a sorghum, ammo pay akas durra, jowari, wenno milo. Patneng iti rehion ti Sahel ti Aprika; naturalisado kadagiti adu a lugar
- Sorghum brachypodum – Akin-amianan a Teritorio ti Australia
- Sorghum bulbosum – Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nga Australia
- Sorghum burmahicum – Tailandia, Myanmar
- Sorghum controversum – India
- Sorghum × drummondii – Sahel ken laud nga Aprika
- Sorghum ecarinatum – Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nga Australia
- Sorghum exstans – Australia
- Sorghum grande – Akin-amianan a Teritorio, Queensland
- Sorghum halepense – Johnson grass – Amianan nga Aprika, is-isla ti akindaya nga Atlantiko, akin-abagatan nga Asia manipud iti Lebanon aginggana iti Bietnam; naturalisado iti Daya nga Asia, Australia, ti Kaamerikaan
- Sorghum interjectum – Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nga Australia
- Sorghum intrans – Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nag Australia
- Sorghum laxiflorum – Filipinas, Is-isla Basbassit a Sunda, Sulawesi, Baro a Guinea, akin-amianan nga Australia
- Sorghum leiocladum – Queensland, New South Wales, Victoria
- Sorghum macrospermum – Akin-amianan a Teritorio ti Australia
- Sorghum matarankense – Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nga Australia
- Sorghum nitidum – Daya nga Asia, Subkontinente Indiano, Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea, Mikronesia
- Sorghum plumosum – Australia, Baro a Guinea, Indonesia
- Sorghum propinquum – Tsina, Subkontinente Indiano, Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea, Isla ti Paskua, Mikronesia, Is-isla Cook
- Sorghum purpureosericeum – Sahel manipud iti Mali aginggana iti Tanzania; Yemen, Oman, India
- Sorghum stipoideum – Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nga Australia
- Sorghum timorense – Is-isla Basbassit a Sunda, Maluku, Baro a Guinea, akin-amianan nga Australia
- Sorghum trichocladum – Mehiko, Guatemala, Honduras
- Sorghum versicolor – akindaya ken akin-abagatan nga Aprika manipud iti Etiopia aginggana iti Namibia; Oman
- Sorghum virgatum – dagiti namaga a rehion manipud iti Senegal aginggana iti Lebante.
- Dati a nairaman
Adu kadagiti sebbangan a dati a parte ti Sorghum, ket naikeddeng itan a nasaysayaat a maikabil kadagiti sabali a henero: Andropogon, Arthraxon, Bothriochloa, Chrysopogon, Cymbopogon, Danthoniopsis, Dichanthium, Diectomis, Diheteropogon, Exotheca, Hyparrhenia, Hyperthelia, Monocymbium, Parahyparrhenia, Pentameris, Pseudosorghum, Schizachyrium, ken Sorghastrum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew". Naala idi 4 Septiembre 2016.
- ^ Sally L. Dillon; Peter K. Lawrence; Robert J. Henry; et al. "Sorghum laxiflorum and S. macrospermum, the Australian native species most closely related to the cultivated S. bicolor based on ITS1 and ndhF sequence analysis of 28 Sorghum species". Southern Cross Plant Science. Southern Cross University. Naala idi 28 Pebrero 2016.
- ^ Australia, Atlas of Living. "Sorghum – Atlas of Living Australia". Naala idi 4 Septiembre 2016.
- ^ "Tropicos, Sorghum Moench". Tropicos.org. Naala idi 2018-05-31.
- ^ "Flora of China Vol. 22 Page 600 高粱属 gao liang shu Sorghum Moench, Methodus. 207. 1794". Efloras.org. Naala idi 2018-05-31.
- ^ "Sorghum". County-level distribution maps from the North American Plant Atlas (NAPA). Biota of North America Program (BONAP). 2014. Naala idi 4 Septiembre 2016.
- ^ Mutegi, Evans; Sagnard, Fabrice; Muraya, Moses; et al. (2010-02-01). "Ecogeographical distribution of wild, weedy and cultivated Sorghum bicolor (L.) Moench in Kenya: implications for conservation and crop-to-wild gene flow" (PDF). Genetic Resources and Crop Evolution. 57 (2): 243–253. doi:10.1007/s10722-009-9466-7.
- ^ Stefan Hauser; Lydia Wairegi; Charles L. A. Asadu; Damian O. Asawalam; Grace Jokthan; Utiang Ugbe (2015). "Sorghum- and millet-legume cropping systems" (PDF). CABI and Africa Soil Health Consortium. Naala idi 7 Oktubre 2018.
- ^ Tove Danovich (15 Disiembre 2015). "Move over, quinoa: sorghum is the new 'wonder grain'". The Guardian. Naala idi 31 Hulio 2018.
- ^ "Cyanide (prussic acid) and nitrate in sorghum crops Primary industries and fisheries. Queensland Government". Naala idi 2018-10-15.
- ^ "Sorghum". Naala idi 2018-10-15.
- ^ "Sorghum, targeted by tariffs, is a U.S. crop China started buying only five years ago". LA Times. Abril 18, 2018. Naala idi 28 Enero 2019.
- ^ "The Plant List: Sorghum". Royal Botanic Gardens Kew and Missouri Botanic Garden. Naala idi 28 Pebrero 2017.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Watson, Andrew M. (1983). Agricultural Innovation in the Early Islamic World: The Diffusion of Crops and Farming Techniques, 700–1100. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24711-X.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sorghum iti Wikimedia Commons
- "Sorghum". Encyclopædia Britannica (iti Ingles). 25 (Maika-11 nga ed.). 1911.


c: text/html

text:
LAOAG CITY – Inlawlawag ni Atty. Arnedo Valera, maysa nga International lawyer a nakabase idiay Washington DC, USA dagiti opinyon wenno panirigan na iti idadalan ti HMS Queen Elizabeth ti United Kingdom iti West Philippine Sea.
Segun kenni Atty. Valera, ti panaglayag ti HMS Queen Elizabeth a dumalan iti WPS ket paset iti joint and multilateral exercise no sadinno ket karaman ti Estados Unidos, Australia, Japan ken ti France.
Kunana a malaksid iti joint and multilateral exercise, mangiyuswat pay dagitoy ti freedom of navigation ken ti innocent passage.
Inpetteng na a nalawag a kalikagom nga ipakita dagitoy a paset da iti global security nupay saan daytoy a claimant iti WPS ngem nagpirma da met iti law of the sea.
Nupay kasta, kunana a rumbeng nga awan ti maaramid nga aksyon wenno addang a mangitunda ti gubat.
Mainaig iti daytoy, kunana a nalawag met ti rakurak ti UK a no mapan da iti West Philippine Sea ket 10 a milya ti kaadayo da iti pagin-innagawan a teritoryo.
Patien na nga awan met ti mapasamak a gulo iti daytoy nga addang ti HMS Queen Elizabeth gapo ta ammo met dagiti pagilyan a makipagpaset iti joint exercise iti rehiyon a saan da a mabalin a sumrek iti regional conflict.
Inbatad na nga kapada met laeng daytoy iti napasamak idi 2018 a nagbyahe met ti HMS Albion a nangiyuswat met ti freedom of navigation no sadinno ket nagbalin nga agresibo ti China babaen iti panangsurot ti Chinese warships daytoy ken nangipatayab da ti aircraft iti British vessel.
Naamoan a ti Her Majesty Ship wenno HMS Queen Elizabeth ket isu ti kadakkelan ken kabibilegan a modern aircraft carrier ti United Kingdom, ken aglaon daytoy ti 18 a British-American F-35 fighter jets, 1700 crew, ken 250 nga American marines.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maika-100 a meridiano laud
Ti 100° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-100 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-80 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-100 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
Estados Unidos[urnosen | urnosen ti taudan]
Idiay Estados Unidos ti meridiano 100° laud iti Greenwich ket mangporma iti akindaya a pagbeddengan ti Texas panhandle iti Oklahoma (mayugotan daytoy iti taudan iti Tulag Adams-Onís idi 1819 ken ti nangikappia ti pagbeddengan a nagbaetan ti Baro nga Espania ken ti Estados Unidos iti pagbaetan ti Karayan Nalabbasit ken Karayan Arkansas). Ti Dodge City, Kansas ket eksakto a mabirukan iti interseksion ti Karayan Arkansas ken ti maika-100 a meridiano.
Idiay sentral a Nalatak a Tantanap, ti meridiano ket agarup a mangmarka ti akinlaud a pagbeddengan ti kadawyan a sakop ti nadam-eg nga angin manipud iti Golpo iti Mehiko, ken ti agarup a pagbeddengan ti (urayno adda met dagiti lugar a mangipan ti pagbeddengan iti ad-adyo a daya) nagbaetan ti namaga bassit a klima iti laud ken dagiti nadam-eg a kontinental (amianan ti agarup a 37°N) ken nadam-eg a subtropikal (abagatan ti agarup a 37°N) a klima iti daya. Ti kita ti agrikultura iti laud ti meridiano ket kadawyan nga agkamkammatalek iti nakaro a panagsibog. Iti pakasaritaan, ti meridiano ket masansan a mal-ala a kas ti agarup a pagbeddengan a nagbaetan ti akindaya ken akinlaud nga Estados Unidos. Tinaengan dagiti puraw, ken naiwarwaras nga agpalaud kalpasan ti Sibil a Gubat ti Amerikano, iti lugar ti likmut iti daytoy a meridiano idi las-ud ti tawtawen ti 1870.
Ti senial iti ballasiw ti U.S. Highway 30 idiay Cozad, Nebraska, ket mangmarka ti lugar a pagsabtan ti maika-100 a meridiano ken dagiti dalan ti Oregon Trail, Pony Express, transkontinental a perokaril, ken ti Lincoln Highway.
Iti popular a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Beyond the Hundredth Meridian (1954) ni Wallace Stegner, ket ti biograpia ni John Wesley Powell, ti maysa nga eksplorador iti Laud nga Amerika. Ti kanta nga "At the Hundredth Meridian" babaen ti The Tragically Hip ket maipanggep iti maika-100 a meridiano laud, a naisangayan idiay Kanada, ken no kasano a tradisional a naikeddeng a ti "pangrugian ti nalatak a tantanap."


text:
LAOAG CITY – Inpakaammmo ni Dr. Alfredo Domingo, ti municipal health officer iti ili ti Paoay nga adda ti uppat a kaso ti delta variant iti nasao nga ili.
Kuna ni Domingo a dagiti nagpositibo ket immunan a nagpositibo iti covid-19
Inbatad na a kadagiti delta variant cases ket maysa ti residente iti Brgy. Nagbacalan, Brgy. Suba, Brgy. Sungadan ken iti Brgy. Cabangaran
Segun ken ni Domingo, agpapada a naipan iti Mariano Marcos Memorial Hospital and Medical Center iti siudad ti Batac dagiti maseknan sakbay a nagpositibo dagitoy iti covid-19.
Kuna na a kalpasan a naalan dagitoy ti specipen ket naipatulod iti Philippine Genome Center para iti testing ket nagpositibo dagitoy.
Kabayatanna, inlawlawag ni Domingo a ti taga Brgy. Suba ket adda iti ili ti Currimao ken idiay a dimmalan iti panagquarantine.
Innayun na a dagiti primary contacts ti delta case iti Brgy. Sungadan ket adda da met a nakaquarantine iti Brgy. Pasil gapu iti residensya dagitoy.


text:
by Jenmar “Tito” Verzola
“Kas tay ugsa nga agsapul ti danum kasta met ti kararuak a mawaw kenka Apo”
Gapu iti agdama nga agraraira nga sakit ket maipagel ti anyaman a kita ti panag-uummung maibilang ti panag-gimong. Numan pay ta adda dagiti misa nga mabuya babaen ti moderno nga teknolohiya, saan na daytoy a masukatan ti ragsak nga marikna nu ag-uummung tayo a kas maysa a Gimong. Saan a mabaelan ti baro nga teknolohiya nga punwen ti pannaka-uwaw nga marikrikna tayo ita.
Daytoy met siguro ti narikna dagiti adalan ti Apo kalpasan ti naulpit a pannaka-papatay na. Nakarikna da met siguro ti nakaro a pannaka-uwaw gapu iti ipapanaw na iti sibay da, ket nagraira ti liday iti tumunggal maysa kadakwada. Naawan ti ubbug ti danum a ni Kristo iti sibay da ket maiyarig dan ti mula nga malaylaylay ket ti rikna da nalday. Isu met daytoy ti gapuna nga nabaliwan ti taray ti biag da, naibalud da iti liday nga inyeg ti pannakapukaw ti Apo iti sibay da.
Naawan a naminpinsan ti liday a narikna da idi nagsubli ti Apo iti sibay da kalpasan a napagungar. Limmangto manen ti dati a malaylaylay ket simmaranta ti agkakapoy. Napno da iti ragsak ket napukaw ti uwaw nga nariknada ket nabaelanda nga pukawen met ti liday ti dadduma.
Kas pasurot ti Apo, nasken nga maaddaan tayo ti natibker a namnama nga aglippas met laeng ti rigat nga laklak-amen tayo ita ket mabaelantayo met laeng ti makapagtitipun kas gimong nga umasideg iti ubbog ti danum a mangpalpalangto ken mangpaspasaranta. Agtalek tayo nga maawat tayo met laeng ti wayawaya manipud iti agdama a “pannakabalud” tayo gapu iti daytoy agraraira nga sakit.
Ti agdama a pasamak ket maysa pay met nga awis kadatayo nga saan tayo laeng koma nga sapulen ti danum nga makaited ti gin-awa ken makapukaw ti uwaw nga marikna tayo. Babaen ti naiimbag nga aramid, mabalin tayo met nga agbalin a danum a mangpukaw ti uwaw ti sabali. Mabalin tayo met nga agbalin a danum a mangpalangto ken mangpasaranta kadagiti malaylaylay ken agkakapoy.
Agserbi tayo koma a danum iti tumunggal maysa!
Jenmar “Tito” Verzola is a first year theology seminarian in San Jose Seminary. He is from the Diocese of Bayombong, Nueva Vizcaya


text:
Carnoux-en-Provence
Ti Carnoux-en-Provence ket maysa a komuna nga adda ti amianan a daya ti Marseille a departamento iti Bouches-du-Rhône ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay Pransia. Daytoy ket napartuat idi 1966 manipud ti komuna ti Roquefort-la-Bédoule.
Ti Kampo ti Carpiagne, ti kuartel para iti Umuna-maika-11 a Cuirassier a Rehimento a nakalasagan (rehimento ti tangke) a Buyot ti Pransia ket mabirukan ditoy.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Carnoux-en-Provence iti Wikimedia Commons


text:
Libreville
Ti Libreville ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Gabon, idiay laud a tengnga nga Aprika. Ti siudad ket puerto idiay Karayan Komor, idiay asideg ti Golpo ti Guinea, ken sentro ti panagtagilako para iti rehion ti tarikakayo. Manipud idi 2013 ti populasionna ket 703,904.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "GeoHive – Gabon". 2015-10-22.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Libreville iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Libreville manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Site officiel de la Mairie de Libreville (iti Pranses)


text:
James Buchanan
Ni James Buchanan, Jr. (Abril 23, 1791 – Hunio 1, 1868, Panangibalikas nga Ingles: /bjuːˈkænən/) ket isu idi ti Maika-15 a Presidente iti Estados Unidos (1857–1861). Isu ket ti maymaysa laenga presidente manipud idiay Pennsylvania ken ti laeng presidente a saan nakiasawa. Ti kaanakanna a babai a ni Harriet Lane ket isu nagayayam ti papel a kas ti balasang iti balay.
Ni Buchanan (kankanayon a matawtawagan a kas ni Buck-anan babaen dagiti kontemporariona) ket maysa a nadayeg ken napadasan a politiko ket maysa anagballgi nga baogado sakbay a nagbalin a presidente.[1] Isu ket pannakabagi ti Pennsylvania iti Kamara dagiti Pannakabagi ti E.U. ken kalpasan daytoy ti Senado, ken nagserbi a kas ti Ministro para iti Rusia babaen ni Presidente Andrew Jackson. Isu pay ket ti Sekretario iti Estado babaen ni Presidente James K. Polk. Kalpasan idi saanna nga inawat ti daton para iti panakaidutok ti Kangatuan a Korte, ni President Franklin Pierce ket nangidutok kaniana ti Ministro para iti Nagkaykaysa a Pagarian, nga ti daytoy a kapasidad ket timmulong a nagburador ti kontrobersial a Waragawag ti Ostend.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Thomas Bailey, Lizabeth Chen ken David Kennedy. Ti Amerikano a Pagpinnintasan. Maika-13 nga Edision. Kompania ti Houghton Mifflin. New York: 2006, p. 415


text:
Yucatán
Ti Yucatán (Panangibalikas nga Espaniol: [ɟ͡ʝukaˈtan] (dengngen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Yucatán (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Yucatán), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 106 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Mérida.
Daytoy ket mabirukan idiay amianan a parte ti Peninsula Yucatán. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Campeche iti abagatan a laud ken ti Quintana Roo iti abagatan a daya, ti Golpo ti Mehiko iti amianan nga aplayana.
Sakbay ti isasangpet dagiti Espaniol iti Peninsula ti Yucatán, ti nagan idi daytoy a rehion ket Mayab.[2] Inti pagsasao a Maya, maipatarus ti "ma' ya'ab" a kas "bassit". Daytoy ket nangruna idi a rehion para iti sibilisasion ti Maya, ken ditoy ti kaaduan a rimmang-ayanna, ken ditoy ti nagpundaran dagidi Maya dagiti siudad ti Chichen Itza, Izamal, Motul, Mayapan, Ek' Balam ken Ichcaanzihóo (tinawtawagan pay iti T'ho), itan ket ti Mérida.[3]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/yuc/poblacion/default.aspx?tema=me&e=31.
- ^ de San Buenaventura, Joseph (1994). Historias de la conquista del Mayab, 1511–1697. p. 183. ISBN 968-6843-59-0.
- ^ (Molina Solís 1896, p. 33)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Yucatán iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Yucatán manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti Yucatán iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Yucatán


text:
Valdivia
Ti Valdivia (Panangibalikas nga Espaniol: [balˈdiBja]) ket ti siudad ken komuna iti akin-abagatan a Chile, inadministro babaen ti Munisipalidad ti Valdivia. Ti siudad ket nanaganan manipud iti nagpundar daytoy, ni Pedro de Valdivia ken mabirukan kadagiti pagsasabtan ti karayan Calle-Calle, Valdivia, ken Cau-Cau, iti agarup a 15 km (9 mi) iti daya dagiti aplaya nga ili ti Corral ken Niebla. Manipud idi Oktubre 2007, ti Valdivia ket isun ti kapitolio ti Rehion ti Los Ríos ken isu pay ti kapitolio ti Probinsia ti Valdivia. Ti nailian a senso idi 2002 ket nangirehistro ti komuna ti Valdivia a kas addaan iti 140,559 nga agtataeng (Valdivianos), kadagitoy ket 127,750 ket nagtataengda iti siudad.[2] Dagiti kangrunaan nga aktibidad iti ekonomia ti Valdivia ket mairaman ti turismo, panagtarikayo, metalurhia, ken panagpataud iti serbesa. Ti siudad ket ayan pay ti Austral nga Unibersidad ti Chile, a napundar idi 1954 ken ti Centro de Estudios Científicos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Valdivia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Valdivia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Dwight D. Eisenhower
Ni Dwight David "Ike" Eisenhower (maibalikas a /ˈaɪzənhaʊər/, EYE-zən-how-ər; Oktubre 14, 1890 – Marso 28, 1969) ket isu idi ti maika-34 a Presidente iti Estados Unidos manipud idi 1953 agunggana idi 1961. Isu idi ket dati a lima a bituen a heneral iti Buyot ti Estados Unidos idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan aGubat, ken nagserbi a kas ti Kangatuan nga Agbilbilin kadagiti Kumaduaan a Puersa idiay Europa; responsiblidadna dagiti panagplano ken panangimaton ti panagraut iti Amianan nga Aprika idiay Operasion a Panagsilaw idi 1942–43 ken ti nagballigi a panagraut iti Pransia ken Alemania idi 1944–45, manipud ti Lumaud a Sanguanan. Idi 1951, isu ti immuna anagbalin a kangatuan nga agbilbilin ti NATO.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Eisenhower a Biblioteka ti Presidente ken aSapot a Pagsaadan ti Museo". Eisenhower.utexas.edu. Naala idi Mayo 3, 2010.
- ^ "Dagiti dati a SACEUR". Aco.nato.int. Naala idi Enero 26, 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Dwight D. Eisenhower iti Wikimedia Commons


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
UTC+05:30 2008: Asul (Disiembre), Kahel (Hunio), Duyaw (amin a paset ti tawen), Napusasaw nga Asul - Luglugar ti baybay
Ti UTC+05:30 ket panangilasin ti timmbengan ti oras manipud ti UTC iti +05:30. Daytoy nga oras ket inus-usar idiay India ken Sri Lanka. Daytoy ket 5 aken gudua nga oras nga umuna iti Greenwich Mean Time wenno GMT. Daytoy ket nausar idi para iti Sona ti Oras ti Kunlun.
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Joe Biden
Ni Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr. (nayanak idi Nobiembre 20, 1942) ket Amerikano a politiko ken ti maika-46 ken agdama a presidente ti Estados Unidos. Maysa a kameng ti Partido Demokratriko ken nagserbi a kas ti maika-47 a Bise Presidente manipud idi 2009 aginggana idi 2017 ken kas maysa a senador ti Estados Unidos iti Estado iti Delaware manipud idi Enero 3, 1973 aginggana idi nagbabawi idi Enero 15, 2009, kalpasan ti pannakabutosna a kas Bise Presidente.
Ni Biden ket naipasngay idiay Scranton, Pennsylvania ken nagyan idi idiay iti sangapulo a tawen sakbay nga immalis idiay Delaware. Nagbalin nga abogado idi 1969, ken nabutosan a hunta iti probinsia idi 1970. Ni Biden ket immuna a nabutosan iti Senado idi 1972 ken nagbalin a maika-innem a kaubingan a senador iti pakasaritaan ti Estados Unidos. Nabutosan iti Senado iti innem a beses, isu idi ti maika-uppat a kalakayan a senator sakbay nga nagbabawi, ken isu ti maika-15 ti kinabayagna a nagserbi iti pakasaritaan ti panag-senador. Ni Biden ket nabayag a kameng ken nakatugaw idi iti Komite ti Relasion iti Sabsabali a Pagilian. Napigsa isuna a timmulong ti panagipan dagiti Militar ti Estados Unidos idiay Gubat ti Bosnia. Nag-kontra met isuna iti Gubat ti Look idi 1991. Pinaboran na ti nagbutos iti Resolusion ti Gubat iti Irak idi 2002, ngem isu met laeng idi ti nangibaga ti resolusyon ti panangibaliw ti estratehia iti dayta a gubat. Isuna ket nagtugaw iti Komite iti Senado a Hustisia. Nagtugaw pay idi iti Komite ti Hustisia iti pinagbutos ken ni Robert Bork ken Clarence Thomas iti Kangatuan a Korte ti Estados Unidos.
Namindua a napaay iti panagtarayna nga agbalin a Demokrata a Presidente idi 1988 ken 2008, nasapa a nagbabawi kadagiti namidua a panagtarayna. Isuna ti pinili ni Barack Obama nga agtaray a kas Demokrata a Bise Presidente idi 2008 a panagbutos iti presidente idiay Estados Unidos. Ni Biden ket isu ti immuna a Romano Katoliko ken isu pay ti immuna a naggapu iti Delaware a nagbalin a Bise Presidente ti Estados Unidos.
Nasapa biag ken edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Nayanak ni Biden idiay Scranton, Pennsylvania, anak da Joseph Robinette Biden Sr. (1915–2002)[1] ken ni Catherine Eugenia "Jean" Finnegan (1917–2010).[2] Isu ti kinaunaan kadagiti annakda iti Katoliko a pamilia, iti patneng nga Irlanda ken Ingles (nga addaan iti ramutda idiay Probinsia ti Londonderry).[3][4][5] Ni apongna a baket manipud ken ni tatangna, a ni Mary Elizabeth Robinette, ket naggapu iti pamilia a patneng a Pranses ken inasawana ni Joseph H. Biden.[6] Adda dua a kabsatna a lalaki, da James Brian Biden ken ni Francis W. Biden, ken adda met kabsatna a babai, ni Valerie (Biden) Owens.[7] Ti apongna, a ni Edward F. Blewitt, ket kameng iti Senado iti Estado iti Pennsylvania.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Joseph Biden Sr., 86, Father of the Senator". The Philadelphia Inquirer (iti Ingles). Septiembre 3, 2002. p. B4.
- ^ Chase, Randall (Enero 9, 2010). "Vice President Biden's Mother, Jean, Dies at 92". WITN-TV (iti Ingles). Associated Press. Naala idi Enero 11, 2011.
- ^ "Profile: Joe Biden". BBC News (iti Ingles). Agosto 23, 2008. Naala idi October 24, 2008.
- ^ "Number Two Biden Has a History Over Irish Debate". The Belfast Telegraph (iti Ingles). Nobiembre 9, 2008. Naala idi Enero 22, 2008.
- ^ Mauriello, Tracie (Agosto 24, 2008). "In Scranton, Celebration for Local Boy Who Made Good". Pittsburgh Post-Gazette (iti Ingles). Naala idi Hunio 15, 2011.
- ^ Witcover, Jules (2010). Joe Biden: A Life of Trial and Redemption (iti Ingles). New York City: William Morrow. p. 6. ISBN 978-0-06-179198-7.
- ^ "Joe Biden Biography". 4Biden.com (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Agosto 27, 2008. Naala idi Agosto 19, 2008.
- ^ Krawczeniuk, Borys (Agosto 24, 2008). "Remembering His Roots". The Times-Tribune (iti Ingles). Naala idi Enero 21, 2009.


text:
Tulong:Pakasaritaan ti panid
Ti pakasaritaan ti panid ket mangipakita ti urnos ti panawen a pannakaramid ti pannakabaliw ti artikulo ti Wikipedia wenno dadduma pay a panid ti Wikipedia. Amin a mabalin a maur-nos a panid ti Wikipedia ket addaan iti mainaig a pakasaritaan ti panidda (makunkuna pay apakasaritaan ti rebision wenno pakasaritaan ti panagurnos), ken mabalin daytoy a maserrekan babaen ti panagpindut iti etiketa ti "Kitaen ti pakasaritaan" iti ngato ti panid.
Ti pakasaritaan ti panid ket aglaon iti listaan dagiti dati a rebision ti panid, ken mairaman ti petsa ken oras (iti UTC) iti tunggal maysa nga urnos, ti nagan ti agar-aramat wenno adres nga IP ti agar-aramat a nagaramid iti daytoy, ken dagiti pakabuklan ti inurnos. Kas pagarigan, ti pakasaritaan a panid ti daytoy a panid ti tulong ket mangipakpakita nga immuna a napartuat idi Abril 2, 2014.


text:
LAOAG CITY – Inbatad ni Fire Senior Inspector Ronald Castillo, ti fire marshal ti BFP-Laoag a ti nag-overheat nga oven toaster ti namunganayan ti napasamak nga uram iti maysa a pagtaengan iti Brgy. 23 ditoy ciudad ti Laoag.
Segun kenni Castillo, itay nakariing ti agnagan ti Shielo ket inpapudot na iti oven ti tinapay ken naliwayan na nga isu ti makaigapo a nag-overheat.
Inlawlawag na nga adda ti agnagan ti Erlinda Albano ti insalakan dagiti bombero gapo ta napupok iti uneg ken narigatan a rumuar gapo iti kadakkel ti apoy ken ti asok.
Kunana a naamoan nga adda ti tao iti uneg kalpasan nga adda ti nangeg da nga agik-ikkis ken dagus a simrek dagiti bimbero iti uneg ti pagtaengan a maur-uram.
Inpalgak na nga idi naitawag kadakuada ket 3:48 itay parbangon ken idi nakadanon da iti lugar ket dakkelen ti apoy.
Naamoan a nagpaot ti 35 a minutos sakbay a naideklara a fire out ti napasamak babaen iti panagtitinnulong dagiti bombero ditoy ciudad ti Laoag, Sarrat ken San Nicolas.
Innayon ni Castillo a nasurok maysa a milyon a pisos ti balor ti balay a nauram.


text:
Ethnologue
Ti Ethnologue: Dagiti Pagsasao iti Lubong ket naibatay ti web apablaak nga aglaon kadagiti estadistika para kadagiti 7,105 a pagsasao ken dagiti dialekto iti maika-17 nga edision, a naipablaak idi 2013.[1] Aginggana idi maika-16 nga edision idi 2009, ti pablaak ket naiprenta idi a tomo. Ti Ethnologue ket mangited kadagiti pakaammo iti bilang dagiti agsasao, lokasion, dagiti dialekto, dagiti lingguistiko a pakainaigan, pannakagun-od ti Biblia iti pagsasao, ken ti maysa a karkulo iti nakarkulo a biabilidad ti pagsasao nga agus-usar ti EGIDS.[2] Manipud idi Hulio 2013, daytoy ti kaaduan a komprenhesibo ken maserrekan a katologo ti pagsasao, urayno adda met dagiti pakaammo a baak wenno madi a pakaammo. Ti proyekto nga adda met ti kapada a gandat a naiparparang-ay pay laeng ket ti Rehistro ti Obserbatorio ti Linguaesperio.
Ni William Bright, ti editor idi ti Pagsasao: Warnakan ti Lingguistika a Kagimongan ti Amerika, ket nangisurat iti Ethnologue a daytoy "ket naserbi para kadagiti ania man a reperensia a samang dagiti pagsasao iti lubong."[3] Segun kenni Ole Stig Andersen iti Radio Danmarks, urayno ti "Ethnologue ket dimmakkelen a nagbalin a kakompletuan iti lubong ken autoratibo a panagsukimat kadagiti pagsasao iti lubong," ti datos ket adu kadagiti biddut.[4] Kas pagarigan, ti panangipada a reperensia ket mabalin a mangisilpo iti madi a kodkodigo ti ISO 639, bayat a dagiti puon ti pamilia ket automatiko a napataud, a pagresultaan ti problematiko a mabalin a manbakkawen dagiti pannakaikabagian ti pagsasao.
Pakabuklan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ethnologue ket inpablaak babaen ti SIL Internasional (dati a naamammuan a kas ti Kalgaw nga Instituto ti Lingguistika), ti Kristiano a gunglo ti serbisio ti lingguistika, a mangadal kadagiti nadumaduma minoridad a pagsasao, tapno mapalaka ti panagdur-as ti pagsasao ken makiobra kadagiti agsasao kadagiti kasta a komunidad ti pagsasao tapno maipatarus dagiti paset ti Biblia iti bukodda a pagsasao.
Idi 1984, ti Ethnologue ket nagipablaak ti sistema ti panagkodigo a sistema iti tallo a letra, a tinawtawagan ti maysa a "kodigo ti SIL", tapno mainaganan ti tunggal maysa a pagsasao nga ipalawagna. Dagitoy nga agasmang ti kodigo ket nalabsanna ti sakop dagiti dati nga alagaden, a kas ti ISO 639-1. Ti maika-14 nga edision, a naipablaak idi 2000, ket nangiraman kadagiti 7148 a kodigo ti pagsasao a kadawyan a saan a naitumbas kadagiti kodigo ti ISO 639-2. Idi 2002 ti Ethnologue ket dinamag idi a maki-obra iti International Organization for Standardization (ISO) tapno maitipon dagiti kodigona iti burador nga internasional nga alagaden. Ti Ethnologue ket agus-usar tattan iti daytoy nga alagaden, a tinawtawagan iti ISO 639-3.[5] Ti maika-15 nga edision, a naipablaak idi 2005, ket mangiraman kadagiti 7299 a kodigo. Ti maika-16 nga edision ket naipablaak idi tengnga ti 2009, ken ti maika-17 idi 2013.
No ania ti pakaibilangan ti pagsasao ket depende iti sosio-lingguistiko a panangipategan: kitaen ti Dialekto. A kas inbagbaga ti pangyuna, "Saan amin dagiti Eskolar ket makibinningay ti isu met laeng a kriteria no ania ti pannakabukel iti 'pagsasao' ken no ania dagiti langa a mangipalawag ti dialekto. Ti Ethnologue ket surotenna ti kriteria nga inus-usar babaen ti ISO 639-3,[6] a kangrunaan a naibatay iti mutual a pannakiinnawat. Ti nagbibingayan a langa dagiti pannakiinnawat ti pagsasao ket kompleks, ken kadawyan a mangiraman ti etimolohiko ken gramatika nga ebidensia a nagtutunosan dagiti eksperto. Ti tipolohiko a panagusig ti pagsasao ket pakaiturongan dagiti eksperto iti sapasap a pannakitunos (wenno saan) kadagiti dadduma a panagkakabagian ti pagsasao. No adda mabirukan a baro a mangsuporta nga eksperto nga ebidensia para iti pagsasao ken dagiti editor ti Ethnologue ket maawatda ti pakaammo, mabalin a baliwanda ti pannakaidasig ti pagsasao, ken baliwanda dagiti pananginagan. Dagiti panangikeddeng ti panangidasig ti ISO ket inaramid babaen ti sabali a proseso ken timpuyog.
Iti pay maipatinayon iti panagpili ti nangruna a nagan para ti pagsasao, ti Ethnologue ket mangited pay kadagiti nagan babaen no ania ti panagtawag dagiti agsasao iti pagsasaoa, babaen dagiti gobierno, babaen dagiti gangganaet ken babaen dagiti agkakaarruba, ken no kasano pay a nanaganan idi ken naipakasaritaan a naireperensia, uray ania ti designasion ken naikeddeng nga opisial, politikal a husto wenno makapagura. Ti pananginagan ti tattao babaen dagiti akin-ruar a grupo ket agtultuloy a kontrobersial.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ethnologue Website ti maika-17 nga edision
- ^ Lewis, M. Paul & Gary F. Simons. 2010. Assessing Endangerment: Expanding Fishman’s GIDS. Revue Roumaine de linguistique 55(2). 103–120. Online a bersion
- ^ Bright, William. 1986. "Book Notice on Ethnologue", Language 62:698.
- ^ Panagrepaso ti maika-15 nga edision, babaen ni Ole Stig Andersen (Radio Danmarks)
- ^ Simons, Gary F.; Gordon, Raymond G. (2006). "Ethnologue". Iti Brown, Edward Kenneth (ed.). Encyclopedia of Language and Linguistics. 4 (2nd nga ed.). Elsevier. pp. 250–253. ISBN 978-0-08-044299-0. (preprint)
- ^ "Scope of denotation for language identifiers". SIL International. Naala idi 2013-06-23.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Web a bersion iti The Ethnologue
- Kasano a dagiti Lingguista ken dagiti Mersenario ket Nakibinningayda ti Biblia kadagiti 6,912 a Pagsasao (The New York Times)
- Ethnologue 13 (1996) kodkodigo ti pagsasao ken nagnagan


text:
Dapitan
Ti Siudad ti Dapitan ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Dapitan ket nabingbingay a politikal kadagiti 50 a barbaranggay.[2]
- Aliguay
- Antipolo
- Aseniero
- Ba-ao
- Bagting (Pob.)
- Banbanan
- Banonong (Pob.)
- Barcelona
- Baylimango
- Burgos
- Canlucani
- Carang
- Cawa-cawa (Pob.)
- Dampalan
- Daro
- Dawo (Pob.)
- Diwa-an
- Guimputlan
- Hilltop
- Ilaya
- Kauswagan
- Larayan
- Linabo (Pob.)
- Liyang
- Maria Cristina
- Maria Uray
- Masidlakon
- Napo
- Opao
- Oro
- Owaon
- Oyan
- Polo
- Potol (Pob.)
- Potungan
- San Francisco
- San Nicolas
- San Pedro
- San Vicente
- Santa Cruz (Pob.)
- Santo Niño
- Sicayab Bocana
- Sigayan
- Silinog
- Sinonoc
- Sulangon
- Tag-olo
- Taguilon
- Talisay (Pob.)
- Tamion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Dapitan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Naarian a Biblioteka ti Olanda
Ti Naarian a Biblioteka ti Olanda (Olandes: Koninklijke Bibliotheek wenno KB; Naarian a Biblioteka) ket naikuartel iti The Hague ken napundar idi 1798. Ti mision ti Naarian a Biblioteka ti Olanda, kas naipresenta iti website ti biblioteka, ket ti magited ti "pagserrkan iti pannakaammo ken kultura iti napalabas ken iti agdama babaen ti panangited kadagiti nangato ti kalidadna a serbisio para iti panagsukisok, panagadal, ken panagsanay a maipapan iti kultura".
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kapanunotan a mangpundar iti maysa a nailian a biblioteka ket insingasing ni representatibo Albert Jan Verbeek idi Agosto 17, 1798. Ti urnong ket maibatayto kadagiti nakompiskado nga urnong ni William V.[2][3] Ti biblioteka ket opisial a napundar a kas ti Nationale Bibliotheek idi Nobiembre 8 iti isu met laeng a tawen, kalpasan nga imbalakad dagiti representatibo ti komite ti pannakapartuat ti nailian a biblioteka iti isu met laeng nga aldaw. Ti Nailian a Biblioteka ket immuna laeng a nalukatan para kadagiti kameng ti Bagi Ti Representatibo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "KB in a nutshell".
- ^ "National Library of The Netherlands". Preserving the World's Rarest Books (iti Ingles). 2018-02-13. Naala idi 2019-08-13.
- ^ Hanson, J. C. M. (Abril 1940). "Review: The Royal Library of the Netherlands". The Library Quarterly: Information, Community, Policy. The University of Chicago Press. 10 (2): 266–269. doi:10.1086/614725. JSTOR 4302710.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Naarian a Biblioteka ti Olanda iti Wikimedia Commons
- Opisial a website (iti Ingles)


text:
Saree - Midhol
By Senthil
Fack product, fack site, don't pursus the product i lose the 1100, idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat idiat 6 enru 5 6


text:
Washington, D.C.
Ti Washington, D.C., pormal a ti Distrito iti Columbia ken kadawyan a naibagbaga a kas ti Washington, "ti Distrito", wenno ti D.C., ket isu ti kapitolio ti Estados UNidos. Idi Hulio 16, 1790, ti Residensia a Tignay ket nagpasingked ti pannakapartuat ti maysa a kapitolio a distrito a kas pinalubosan babaen ti Batay-linteg ti Estados Unidos. Ti Distrito ket babaen ti ekslusibo a pannakaturayan ti Kongreso ti Estados Uniudos ken isu a daytoy ket saan a paset ti aniaman nga estado ti Estados Unidos.
Dagiti estado ti Maryland ken Virginia nangisagutda kadagiti daga ti igid ti Karayan Potomac tapno makaporma ti pederal a distrito; nupay kasta, ti Kongreso ket insublina ti bingay a paset ti Virginia idi 1846. Ti Siudad ti Washington, a mabirukan idiay daya ti sigud a puerto ti Georgetown, ket nabangon idi 1791 tapno agserbi a kas ti baro a nailian a kapitolio. Ti Kongreso ket nangtipon ti sibubukel a Distrito babaen ti maysa a maymaysa a munisipal a gobierno idi 1871. Ti siudda ken ti E.U. nga estado ti Washington, a daytoy ket adda idiay Pasipiko nga aplaya ti pagilian, ket nanaganan dagitoy dua a kas pammadayaw kenni George Washington.
Ti Washington, D.C., ket adda ti nakarkulo a populasion ti 617,996 in 2011, ti maika-25 a kaaduan ti populasion a lugar idiay Estados Unidos. Dagiti agluglugan manipud ti suborbia ti lawlaw ti Maryland ken Virginia ket mangipangato ti populasion ti siudad ti sumurok a maysa a riwriw ti las-ud ti panagtrabaho a lawas. Ti Metropolitano a Lugar ti Washington, a pakaipasetan ti Distrito, ket adda ti gangani a populasion ti 5.6 a riwriw, ti maikapito a kadakkelan a metropolitano a lugar iti daytoy a pagilian.
Dagiti sentro kadagiti amin a tallo a sangsanga ti pederal a gobierno ti Estados Unidos ket adda ti daytoy a Distrito, a mairaman ti Kongreso, Presidente, ken Kangatuan aKorte. Ti Washington ket balayan kadagiti adu a nailian a monumento ken museo, a dagitoy ket kangrunaan a naisanglad idiay wenno ti lawlaw ti National Mall. Ti siudad ket mangisangaili kadagiti 176 a ganganaet nga embahada ken ti adu pay a kuartel dagiti sanglubongan nga organisason, komersio a kapkappon, dagiti di agganganansia nga organisasion, dagiti mangipatakderan a grupo, ken dagiti propesional nga organisasion.
Ti lokal a nabutosan a mayor ken 13 a kameng ti konseho ti siudad ket nangituray ti daytoy a Distrito manipud idi 1973; nupay kasta, ti Kongreso ket mangtartaripatu ti kangatuan a turay para iti siudad ken mabalinda ti mangsukat kadagiti lokal a linlinteg. Isu a dagiti agtaeng ti D.C. ket addaanda ti basbassit a bukod a panagturay ngem dagiti agtaeng kadagiti estado ti Estados Unidos. Ti Distrito ket adda ti maysa a di makabutos, sapasap a Kongresional a delegado, ngem awan kadagiti senador. Ti Duapulo ket tallo a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos, a napasingkedan idi 1961, ket mangite iti Distrito ti tallo nga elektoral a butos kadagiti panagbutos ti presidente.
PakasaritaanUrnosen
Dagiti agsasao ti Algonquian a tattao a naam-ammuan a kas dagiti Nacotchtank ket nagtaeng kadagiti lugar ti lawlaw ti Karayan Anacostia idi immuna a simmangpet dagiti Europeano idi maika-17 a siglo.[1] Nupay kasta, dagiti tattao a Nacotchtank ket kaaduan kadagitoy ti pimmanaw babaen idi maika-18 a siglo.[2]
Iti "Pederalista Bilang. 43", a naipablaak idi Enero 23, 1788, ni James Madison ket nangisuppiat a ti baro a pederal a gobierno ket makasapul ti turay para iti nailian a kapitolio tapno makaited para iti bukodna a panakataripatu ken pannakatalged.[3] Idi sakbayan ti lima a tawen, iti pasamak a naamammoan a kas ti Yaalsa ti Pennsylvania idi 1783, ti maysa a sangkatiponan dagiti di natgedan a soldado ket linakubda ti Kongreso bayat a dagiti kamkamengna ket adda idiay timpuyog ti Philadelphia. To gobierno ti Pennsylvania ket nagmadi a kimmiddaw a pumilit a papunawen dagiti agprotprotesta, a nagiyunayunay ti kammasapulan para iti nailian a gobierno a saan nga agtaltalek kadagiti aniaman nga estado para iti bukodna a seguridad.[4]
Ti Umuna nga Artikulo, Walo a Paset iti Batay-linteg iti Estados Unidos ket mangipalubos ti pannakabangon iti maysa a "Distrito (ti saan a sumurok ti sangapulo a kuadrado milia) a kas ti, babaen ti panagited dagiti naisangsangayan nga estado, ken ti panagawat iti Kongreso, ket agbalin a tugaw ti gobierno ti Estados Unidos."[5] Nupay kasta, ti Batay-linteg ket saan a nangibaga ti lokasion ti kapitolio. A ti nagbalinan kalpasan daytoy ti naam-ammuan a kas ti Kompromiso iti 1790, ni Madison, ni Alexander Hamilton, kenni Thomas Jefferson ket immannurotda a ti pederal a gobierno ket agbayad kadagiti nabatbati a nga Utang ti Rebolusionario a Gubat ti tunggal maysa nga estado a sukat daytoy ti panagipatakder ti baro a nailian a kapitolio idiay Akin-abagatan nga Estados Unidos.[6][a]
Dagiti notaUrnosen
^[a] Babaen idi 1790, dagiti Akin-abagatan nga estado ket nakabayaddan kadagiti ballasiw taaw nga utangda manipud ti Rebolusionario a Gubat. Dagiti Akin-amianan nga estado ket saanda pay a nakabayad, ken kayatda a ti pederala gobierno ti mangbayad kadagitoy nga utang. A ti kayatna asaoen daytoy ket dagiti Akin-abagatan nga estado ket makibingay kadagiti utang ti Akin-amainan, ti Abagatan ket nangipatakderan para iti nailian a kapitolio nga asasideg a mabirukan kadagiti teritorioda nga agtaktagikua kadagiti tagabu.[6]
^[b] Ti Residensia Tignay ket nangipalubos ti Presidente ti panagpili ti lokasion ti uneg ti Maryland ket ti adadayo ngem ti Karayan Anacostia. Nupay kasta, ni Washington ket nangisukat ti pagbeddengan ti pederal a teritorio idiay abagatan a daya tapno mairaman ti siudad ti Alexandria idiay akin-abagatan nga ungto ti Distrito. Idi 1791, ti Kongreso ket binaliwanna ti Residensia a Tignay tapno mapasingkedanna ti baro a lugar, a mairaman ti teritorio nga inibbatan babaen ti Virginia.
^[c] Aginggana idi 1890, ti Opisina ti Senso ti Estados Unidos ket nangibilang ti Siudad ti Washington, Georgetown, ket dagiti saan a naikorporado a Kondado ti Washington a kas tallo a sabsabali a luglugar. Ti datos a naited iti datoy nga artikulo ken naipud tidi sakbayan ti 1890 ket nakarkulo a kasla idi ti Distrito iti Columbia ket maysa nga agmaymaysa a munisipalidad a kas iti tatta nga aldaw. Ti datos ti populasion para iti tunggal maysa a siudad sakbay ti 1890 ket mabalin a magun-od[7]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ McAtee, Waldo Lee (1918). Ti Panakailadawan ti Pakasaritaan ti Distrito iti Columbia. Washington, DC: H.L. & J.B. McQueen, Inc. p. 7.
- ^ Burr, Charles (1920). "Ti Ababa a Pakasaritaan ti Anacostia, Ti Naganna, Nagtaudan ken Panagrang-ay". Dagiti rehistro ti Naipakasaritaan a kagimongan ti Columbia. 23: 170.
- ^ Madison, James. "Ti Pederalista Bilang. 43". Ti Nawaya a Warnakan. Biblioteka iti Kongreso. Naala idi 2011-09-05.
- ^ Crew, Harvey W.; Webb, William Bensing; Wooldridge, John (1892). "IV. Ti Washington ket Nagbalin a Kapitolio". Sentenario a Pakasaritaan ti Siudad iti Washington, D. C. Dayton, Ohio: United Brethren Publishing House. p. 66.
- ^ "Batay-linteg iti Estados Unidos". Dagiti Nailian nga Arkibo ken Administrasion dagiti Rehistro. Naala idi 2008-07-22.
- ^ a b Crew, Harvey W.; Webb, William Bensing; Wooldridge, John (1892). Sentenario a Pakasaritaan ti Siudad iti Washington, D. C. Dayton, Ohio: United Brethren Publishing House. p. 124.
- ^ Gibson, Campbell (Hunio 1998). "Populasion dagiti 100 a Kadakkelan a Siudad ken dagiti Dadduma nga Urbano a Lugar idiay Estados Unidos: 1790 to 1990". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi 2008-07-29.


text:
Marso 16
Ti Marso 16 ti maika-75 nga aldaw ti tawen (maika-76 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 290 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1839 – Sully Prudhomme, Pranses a mannurat (pimmusay 1907)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1940 – Selma Lagerlöf, Sueko a mannurat, Premio Nobel a laureado (naipasngay 1858)
- 1975 – T-Bone Walker, Amerikano a gitarista (naipasngay 1910)


text:
Kategoria:Polonia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.
H
- Heograpia ti Polonia (1 K)
E
- Dagiti pungol nga artikulo ti Polonia (1 K, 1 P)
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Tengnga nga Europa
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ukraniano
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Polako


text:
Pebrero 10
Ti Pebrero 10 ti maika-41 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 324 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (325 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1857 – Tomás del Rosario, Filipino a politiko (pimmusay 1913)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1923 – Wilhelm Röntgen, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1845)
- 1939 – Papa Pio XI, Papa iti Simbaan a Katoliko (naipasngay 1857)
- 2000 – Jim Varney, Amerikano nga aktor (naipasngay 1949)
- 2014 – Shirley Temple, Amerikana nga aktres ken diplomata (naipasngay 1928)


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
{{tlf|...}}
Daytoy ket isu ti plantilia ti {{Tlf}}. Daytoy ket kapada ti {{Tlp}}, ngem saan a mangisilpo daytoy iti plantilia.
Panagpormat ti kadawyan a panggep[urnosen ti taudan]
- 1 Ti
{{tlg}} ket isu ti kaaduan a kadawayn, a manpalubos iti ania man a kombinasion ti estilo ti teksto ken/wenno dagiti pagpilian ti estilo ti silpo.
- 2 Manglapped ti panagbalkot ti teksto babaen ti panangikabil daytoy iti uneg dagiti etiketa ti
... .
- 3 Agusar iti agbaet iti maysa a monospace a letra ngem saan a
... .
- 4 Mangipalubos kadagiti silpo kadagiti plantilia iti ania man a nagan ti espasio.
Dagiti sabali pay a plantilia ti panagpormat[urnosen ti taudan]
Agraman kadagiti silpo ti utilidad[urnosen ti taudan]


text:
1865
Ti 1865 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – Ni Abraham Lincoln Presidente ti Estados Unidos ket na-inagurado para iti maikadua a termino; Ni Andrew Johnson ket nagbalin a Bise Presidente.
Abril–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 14 – Ni Abraham Lincoln ket napaltogan idiay Teatro ni Ford idiay Washington, D.C. babaen ni John Wilkes Booth.
Hulio–Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 16 – Ti Republica Dominicana ket nakaala men ti panakawayawaya manipud ti Espana.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 25 – Pieter Zeeman, Olandes a pisiko ken akademiko, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 1943)
Hulio–Disembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 27 – Charles G. Dawes, Bise Presidente iti Estados Unidos, nagungunaan ti Premio Nobel iti Kappia (pimmusay 1951)
- Nobiembre 2 – Warren G. Harding, maika-29 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1923)
- Disiembre 30 – Rudyard Kipling, Britaniko a mannurat, Nobel a laureado (pimmusay 1936)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 15 – Abraham Lincoln, maika-16 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1809)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1865 iti Wikimedia Commons


text:
LAOAG CITY – Inlawlawag ni Mrs. Norma Lagmay, ti Provincial Agriculturist a dakkel a tulong para kadagiti mannalon ti mapaspasaran a tudo.
Segun kenni Lagmay, maibilang pay laeng a benepisyo ti tudo para it panagtalon dagiti tattao.
Kunana a saan laketdi a napigsa ken tuloy-tuloy ti panagtudo ket makaraep wenno makapagtalonen dagiti kaprobinsyaan.
Inbatad na a no met agtultuloy ti napigsa iti dua agingga iti tallo nga aldaw ket posible nga aglapyas ti karayan wenno waig nga isu ti manglapunos kadagiti nairaep.
Mainaig iti daytoy, kuna ni Lagmay nga idi kalman, addan ti 35 agingga iti 40 a porsiento ti naraepan iti kataltalonan ditoy Ilocos Norte.
Dinakamat na nga agpapan ita ket awan met pay ti maaw-awat ti opisina na a report mainaig iti posible a pannakadadael dagiti talon wenno nairaep dagiti mannalon.


text:
Karayan Yangtze
Ti Karayan Yangtze, wenno Chang Jiang (Mandarin [tʂʰɑ̌ŋ tɕjɑ́ŋ]) ket isu ti kaatiddogan a karayan idiay Asia, ken ti maikatlo a kaatiddogan iti lubong. Daytoy ket agayus iti 6,418 kilometro (3,988 mi) manipud kadagiti glasier idiay Banak ti Qinghai-Tibet idiay Qinghai nga agpadaya a bumallasiw ti abagatan a laud, tengnga ken akindaya a Tsina sakbay nga agayus idiay Baybay Daya a Tsina idiay Shanghai. Daytoy pay ket maysa kadagiti kadakkelan a karayan iti lubong babaen ti tomo ti panagayus. Ti Yangtze ket agayus ti maysa a panglima a kalawa ti daga ti Republika dagiti Tattao iti Tsína (PRC) ken ti labneng ti karayanna ket pagtaengan dagiti maysa a pagkatlo ti populasion ti Tsina.[6]
No mairaman ti Karayan Duyaw, ti Yangtze ket isu ti kangrunaan a karayan iti pakasaritaan, kultura ken ekonomia ti Tsina. Ti nalames a Karayan Yangtze Delta ket agpatpataud ti ad-adu ngem 20% ti GDP ti Tsina. Ti Karayan Yangtze ket agay-ayus kadagiti nadumaduma a kita ti ekosistema ken kabukbukodanna pay a pagtaengan dagiti nadumaduma a endemiko ken dagiti nadangran a sebbangan a mairaman ti Insik a buaya ken ti esturion ti Yangtze. Para kadagiti rinibu a tawen, dagiti tattao ket inus-usarda ti karayan para iti danum, panagsibog, kinadalus, pagluganan, industria, panagmarka ti pagbeddengan ken gubat. Ti Penned ti Tallo a Baw-ang idiay Karayan Yangtze ket isu ti kadakkelan a hidro-elektriko nga estasion ti elektrisidad iti lubong.[7][8]
Dagiti napalabas a tawen, daytoy a karayan ket nakasagsagaba maipud kadagiti karugitan ti industria, dagiti nagayusan ti agrikultura, panaglan-ak, ken dagiti pannakapukaw ti kalugnakan ken danaw, a dagitoy ket mangipakaro kadagiti natiempoan a panaglayos. Adda dagiti paset ti karayan a nasalakniban tattan a kas dagiti katutubo a reserba. Ti maysa bennat ti Yangtze nga agyayus ti adalem a karabukob iti akinlaud a Yunnan ket paset ti Tallo a Paralelo a Karkarayan dagiti Nasalakniban a Lugar ti Yunnan, ti Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO.
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a "Yangtze", a nailetra pay iti "Yangtse" wenno "Yangzi", ket naala manipud iti lokal a nagan para iti maysa a gay-at iti akin-baba a Yangtze idiay asideg ti Yangzhou.
Ti "Yangzi" (Insik: 扬子; pinyin: Yángzǐ) ket isu idi ti nagan ti purok ken ti lugar ti maysa a taga-ugma a pagballasiwan ti balsa, ken ti "Jiang" (Insik: 江; pinyin: Jiāng) ken maysa kadagiti Insika balikas para iti karayan.[9] Idi maiak-13 a siglo, ti nadayeg nga opisial ti Song a Dinastia, a ni Wen Tianxiang ket nangsurat ti maysa a daniw a natituluan iti Yangzi Jiang. Kalpasanna, dagiti Lumaud a Misionario ket nangngegda ti nagan ken impakatda iti intero a karayan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Encyclopædia Britannica: Yangtze River http://www.britannica.com/eb/article-9110538/Yangtze-River
- ^ "Main Rivers". National Conditions. China.org.cn. Naala idi 2010-07-27.
- ^ https://probeinternational.org/three-gorges-probe/flood-types-yangtze-river Naiyarkibo Hulio 23, 2011, iti Wayback Machine Naala idi 2011-02-01
- ^ "Three Gorges Says Yangtze River Flow Surpasses 1998". Bloomberg Businessweek. 2010-07-20. Naala idi 2010-07-27.
- ^ Zhang Zengxin; Tao Hui; Zhang Qiang; Zhang Jinchi; Forher, Nicola; Hörmann, Georg (2009). "Moisture budget variations in the Yangtze River Basin, China, and possible associations with large-scale circulation". Stochastic Environmental Research and Risk Assessment. Springer Berlin/Heidelberg. 24 (5): 579–589. doi:10.1007/s00477-009-0338-7.
- ^ (Insik) [1] Naala idi2010-09-10
- ^ "Tallo a Karabukob a Penned, Tsina : Ladawan ti Aldaw". earthobservatory.nasa.gov. Naala idi 2009-11-03.
- ^ Dagiti Sangalubongan a Karayan, bariweswes ti Tallo a Karabukob a Penned, Naala idi Agosto 3, 2009
- ^ (Insik)An Min, "夜晤扬子津" Yangzi Wanbao 2010-01-23
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Carles, William Richard, "Ti Yangtse Chiang", Ti Heograpiko a Warnakan, Tom. 12, Blng. 3 (Sep., 1898), pp. 225–240; Inpablaak babaen ti: Blackwell Publishing para iti Kagimongan ti Naarian a Heograpiko (a kaduna ti Instituto dagiti Britaniko a Heograpo)
- Danielson, Eric N. 2004. Nanjing ken ti Akin-baba a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom. II. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN 981-232-598-0.
- Danielson, Eric N. 2005. Ti Tallo a Karabukob ken Ti Akin-ngato a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom.. III. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN 981-232-599-9.
- Grover, David H. 1992 Dagiti KOmersio a Barko ti Amerikano idiay Yangtze, 1920–1941. Wesport, Conn.: Praeger Publishers.
- Van Slyke, Lyman P. 1988. Yangtze: katutubo, pakasaritaan, ken ti karayan. Ti Bassit a Libro ti Stanford . ISBN 0-201-08894-0
- Winchester, Simon. 1996. Ti Karayan iti Tengnga ti Lubong: Ti angpangato a panagdaliasat idiay Yangtze ken Panagsubli iti Insik a Panawen, Holt, Henry & Company, 1996, hardcover, ISBN 0-8050-3888-4; trade paperback, Owl Publishing, 1997, ISBN 0-8050-5508-8; trade paperback, St. Martins, 2004, 432 pampanid, ISBN 0-312-42337-3
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Karayan Yangtze iti Wikimedia Commons
Palko ti Karayan Yangtze


text:
Mahatma Gandhi
Ni Mohandas Karamchand Gandhi (maibalikas: [ˈmoːɦənd̪aːs ˈkərəmtʃənd̪ ˈɡaːnd̪ʱi]; 2 Oktubre 1869[1] – 30 Enero 1948), kadawyan nga ammo a kas ni Mahatma Gandhi, ket isu idi ti preeminente a daulo iti Indiano a nationalismo iti tinurayan ti Britaniko nga India. A nagar-aramat kadagiti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal, ni Gandhi ket indauloanna ti India ti panakawayawaya ken nagparegget kadagiti tignay para iti di-naranggas, dagiit sibil a karbengan ken panakawayawaya iti ballasiw ti sangalubongan.[2][3]
Isu ket anak ti nagato nga opisial iti gobierno, ni Gandhi ket naipasngay ken dimmakkel iti maysa a Hindu Bania a komunidad idiay aplaya ti Gujarat, ken nagadal ti linteg idiay Londres. Ni Gandhi ket nagbalin a nalatak babaen ti pannakilabanna para kadagiti karbengan a sibil dagiti Indiano a Muslim ken Hindu Idiay Abagatan nga Aprika, a nagaramat kadagiti pinarang-ayna a wagas iti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal. Isu ket nagsubli idiay India idi 1915, isu ket nangirugi a nagurnos kadagiti agtaltalon tapno agsuppiatda kadagiti adu unay a panag-buis kadagiti dagdaga. Isu ket nabayagen a sumupsupiat iti "komunalismo" ( a kas iti panagibatay ti politika iti relihion) isu ket nawatiwat a gimmay-at kadagiti amin a grupo ti relihion. Isu ket nagbalin a daulo dagiti Muslim a nagprotesta ti agapapday a kasasaad iti Kalipato. Isu ket nagidaulo ti Nailian a Kongreso ti India idi 1921, ni Gandhi ket nangidaulo kadagiti dagup ti pagilian a kampania para iti panag-namay ti kinapanglaw, nangipadakkel kadagiti karbengan ti babbai, isu ket nangipatakder kadagiti pagtutunosan dagiti relihion ken etniko, nangipasardeng ti di-panakasagid, nagpaadu ti bukod a panagtalek ti ekonomia, ken ti ngato ti amain a naibaga ti panaggun-od ti Swaraj—ti panakawayawaya ti India manipud iti Britaniko a panagturay.
Ni Gandhi ket nangidaulo kadagiti Indiano iti panagprotesta ti nailian a panagbuis ti asin nga adda ti 400 km (250 mi) a Martsa ti Asin a Dandi idi 1930, ken kalpasan daytoy ti panagtunton iti Britako nga Ikalusay ti India idi 1942, idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Naibalod isuna para iti daytoy ken dagiti dadduma pay a politiko a basol nga inaramidna kadagiti napalabas a panawen. Ni Gandhi ket nagbirbiruk kadagiti panagsanay ti di-naranggas ken kinapudno kadagiti amin a kasasaad, ken mangipatakder a dagiti dadduma atao ket kastoy met ti aramidenda. Nasirmatana a dagiti purok ket isu dagitoy ti bugas iti pudno nga India ken nagparang-ay ti kinabukodan a panagnamay; isu ket saan a nagsuporta kadgiti programa ti industrilisasion ti disipulona a ni Jawaharlal Nehru. Isu ket nalanay a nagbiag iti maysa a nanamay a pagtaengan a komunidad ken nagkawes kadagiti tinawtawid ti India a dhoti ken mantilia, a nalaga iti sag-ut ken naimanbi ti ima iti maysa a charkha. Ti kasupiatna ti politika a ni Winston Churchill ket sinusuronna a kas ti "gudua a labus a pakir."[4] Isu ket maysa a naruknoy a mangmangan laeng ti dinegdeng, ken nagaramid kadagiti atiddog a panagayuno a kas ti pamay-an ti kinabukodan a panagpapuro ken politika a panagpagaraw.
Kadagiti kinaudi a tawenna, isu ket saan a naragsakan para iti panagbingay iti India, ni Gandhi ket nagobra a mangipasardeng kadagiti panagpipinnatay a nagbaetan dagiti Muslims ken dagiti Hindu ken Sikh a simron idiay nagbeddengan ti lugar a nagbaetan ti India ken Pakistan. Isu ket napatay idi 30 Enero 1948 babaen ti maysa a Hindu nationalista a pimmanunot a ni Gandhi ket magipagrikna unay kadagiti Muslim ti India. Ti Enero 30 ket napalpaliiw a kas ti Aldaw ti Martir idiay India. Ti pammadayaw a Mahatma (Sanskrit: mahāt̪mā wenno "Nalatak a Kararua", ket naipakat kaniana idi 1914.[5] Idiay India isu ket tinawtawagan pay a ti Bapu (Gujarati: bāpuː wenno "Ama"). Isu ket ammo idiay India a kas ti Ama iti Pagilian;[6] ti kasangayna iti 2 Oktubre, ket nailaglagipan idiay a kas ti Gandhi Jayanti, daytoy ket maysa a nailian a piesta, ken ti sangalubongan akas ti Internasional nga Aldaw iti Di-Naranggas. Ti pilosopia ni Gandhi ket saan a teoretiko ngem daytoy ket maysa a pragmatismo, a daytoy ket ti, ti panagsanay kadagiti bukodna a prinsipio iti agdama a panawen. No damagen nga agited ti mensahe kadagiti tattao, isu ket agsungbat a, "Ti biagko ket isu ti mensahek."[7]
Nasapa a biagUrnosen
Ni Mohandas Karamchand Gandhi[8] ket naipasngay idi 2 Oktubre 1869[1] idiay Porbandar, ti maysa nga aplaya nga ili nga idi ket paset iti Bombay a Presidensia, Britaniko nga India.[9] Isu ket naipasngay idiay puonan a pagtaenganna, nga ammo tattan a kas ti Kirti Mandir.[10] Ti amana, ni Karamchand Gandhi (1822–1885), a naipagtagikua ti Hindu a komunidad ti Modh, ket nagserbi a kas ti diwan (nagato nga opisial) iti Porbander nga estado, ti maysa abassit a naprinsipe nga estado idiay Ahensia ti Kathiawar iti Britaniko nga India.[10][11] Ni apongna ket ni Uttamchand Gandhi, a natawtawagan pay a ni Utta Gandhi.[10] Ti inana, ni Putlibai, a nanipud idiay Pranami a komunidad ti Vaishnava, ket isu ti maikapat nga asawa ni Karamchand, dagiti tallo nga immuna nga assawana ket pimmusayda iti panagpasngay.[12] Ti Jain a kapanunotan ket napigsa a nakaimpluensia kenni Gandhi a naisangsangyan babaen ti inana nga isu ket maysa a napasnek a Jain.[13][14]
Dagiti Indiano a klasiko, a naipangpangruna dagiti sarita ni Shravana ken ari Harishchandra, ket adda dagitoy ti nalatak a impakto kenni Gandhi idi isu ket maysa nga ubing. Iti bukodna nga autobiograpia, inakuna a dagitoy ket nakabati kadagiti saan a maikkat a kapanunutan iti biukodna a panunot. Nga isu ket nagsurat ti: "Nagayuyang kaniak ken tinultuladko a siak ket ni Harishchandra asaankona mabilang." Ti nasapa a bukod a panakainaganan ni Gandhi kadagiti kinapudno ken ayat a kas dagitoy ti kangatuan a pateg ket masurot kadagitoy nga epiko a karakter.[15][16]
Idi Mayo 1883, ti agtawen ti 13 a Mohandas ket naiyasawa tiagtawen ti 14 a ni Kasturbai Makhanji (ti umuna anaganna ket kadawyan a naipababab ti "Kasturba", ken ti nadungdungngo a "Ba") iti maysa a naurnos nga ubing a panagasawa, segun kadagiti ugali iti dayta a rehion.[17] Iti daytoy a pamay-an, isu ket nakapukaw ti maysa atawen a panagbasa.[18] Recalling the day of their marriage, a kinunana a maysa idi ket, "Nga awan ti ammomi a panggep ti panagasawa, para iti kaniami daytoy ket kasla ti agkawkawes ti baro a bado, mangmangan kadagiti nasam-it ken ken agay-ayayam kadagiti kabagianmi." Nupay kasta, a kas idi ti agdakor a tinawtawid, ti katutubo a babai a makiasawa ket nasken nga agnanayonnga agnaed idiay balay ti inana, ken adaywanna ti asawana.[19] Idi 1885, idi ni Gandhi ket agtawen ti 15, ti immuna nga anakda ket naipasngay, nge isu ket nagbiag laeng iti mano nga aldaw. Ti ama ni Gandhi, a ni Karamchand Gandhi, ket pimmusay pay idi rugi dayta a tawen.[20]
Ni Mohandas ken Kasturba ken nagannakda ti uppat, amin ket lallaki: ni Harilal, ket naipasngay idi 1888; ni Manilal, ket naipasngay idi 1892; ni Ramdas, ket naipasngay idi 1897; ken ni Devdas, a naipasngay idi 1900.[17] Iti tengnga a pagadalanna idiay Porbandar ken ti nagato a pagadalanna idiay Rajkot, ni Gandhi ket saan unay a nasaririt nga estudiante. Isu ket saan a similsileng iti panagdal wenno ti panagay-ayam. Maysa kadagiti termino a reporta ket nagigatad kaniana a kas "nalaing iti Ingles, nasayaat met iti Aritmetika ken nakapsot iti Heograpia; nasingpet, ken saan a nasayaat ti panagsuratna." Naipasana ti matrikulasion a panag-eksamen idiay Kolehio ti Samaldas College idiay Bhavnagar, Gujarat, a narigrigatan met iid. Ti pamilia ni Gandhi ket kinayatda iidi nga isuna ket agbalin a barrister gapu ta sumayaat ti prospekto a mangsaruno ti puesto ti amana.[21] Idi 1926 ni Manilal Gandhi ket nagiyebkas ti essemna a mangasawa kenni Fatima Gool anak a babai ti maysa a Muslim a Negosiante idiay Abagatan nga Aprika. Ni Gandhi ket napigsa a nagbalakad a saana kayat daytoy, a nagbalballaag a daytoy ket kasupadi nga aramid ken nakaro a makadadael ti karrer ni Manilal. Ti anakna ket saana asinurot daytoy a panunot.[22]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c Gandhi, Rajmohan (2006), pg 1-3.
- ^ Pilisuk ken Nagler (2011), pg 306-307.
- ^ "Mohandas Gandhi (1869–1948)".
- ^ Richard Toye (2010). Imperio ni Churchill: Ti Lubong a Nagaramid Kaniana ken ti Lubong nga Inaramidna. Macmillan. p. 176-7.
- ^ Gandhi, Rajmohan (2006), Gandhi: ti lalaki, dagiti tattaona, ken ti imperio, Unibersidad iti California a Pagmalditan, p. 172 Inadaw a sinao: "Dagitipanagtawag idiay Durban ken Verulam ket mangitudo kenni Gandhi a kas maysa a 'Mahatma', 'nalatak a kararua'. Isu ket nasirmata kas maysa a nalatak a kararua gapu ta isu ket nangpatakder kadagiti gapuana dagiti napanglaw. (p 172)"
- ^ Markovits, Claude (2006). Un-Gandhian Gandhi. Permanente a Nangisit. p. 59. ISBN 978-81-7824-155-5.
- ^ Douglas Allen (2008). Ti Pilosopia ni Mahatma Gandhi para iti Duapulo ket Maysa a Siglo. Lexington Books. p. 34.
- ^ Todd ken Marty (2012), pg 8. Ti nagan a Gandhi ket kayatna a sawen ket ti "tiendero", ngem ti ama ni Mohandas ken ti apongna ket politikoda ken saanda a tiendero.
- ^ Miller (2002), pg 9.
- ^ a b c Majumudar (2005), pg 27, 28.
- ^ Schouten (2008), pg 132.
- ^ Tendulkar (1951).
- ^ Singh, Savita; Misra, Bharati (2005). Alternatibo a Gandhi (tomo. 2 : Di-naranggas-A-Maararamid). Concept Publishing Company. p. 110. ISBN 978-81-8069-124-9.
- ^ Sannuti (2010).
- ^ Sorokin (2002), pg 169.
- ^ Rudolph ken Rudolph (1983), pg 48.
- ^ a b Mohanty (2011).
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "At the High School".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Playing the Husband".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Ti Ipupusay ti Amak ken ken ti Doble a Panagbabainko".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Panagisagana para iti Inglatera".
- ^ Gandhi (1990) p 304-5
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Mahatma Gandhi iti Wikimedia Commons


text:
Hulio 25
Ti Hulio 25 ti maika-206 nga aldaw ti tawen (maika-207 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 159 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1905 – Elias Canetti, naiyanak a Bulgaro Briton a mannurat (pimmusay 1994)
- 1988 – Sarah Geronimo, artista iti ABS-CBN
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1980 – Vladimir Vysotsky, Ruso a kumakanta-mannurat ti kanata, mannaniw, aktor (naipasngay 1938)
- 2020 – Peter Green, Briton a gitarista iti blues rock (naipasngay 1946)


text:
Idi Abril 23, 1521 ni Ferdinand Magellan ket simmanglad idiay Cebu. Isu ket kinablaawan babaen ni Rajah Humabon, nga isu ken kaduan idi ti asawana ken dgaiti agarup a 800 natibo, ket binuniagan idi dagiti Kastila idi Abril 14, 1521 ken naikeddeng nga isuda dagidi immuna a Katoliko a Filipino. Ni Magellan, nupay kasta, ket napaay a nagtunton iti Filipinas para iti balangat ti Espania, gapu ta napatay met idiay kaarruba nga Isla ti Mactan.
Idi 1570 ti ekspedision ti Kastila ket nga inbilin babaen ti kongkistador a ni Miguel López de Legazpi ket nagdemanda ti pannakaparukma ti Manila. Ti maikadua a tagabilinna, ni Martín de Goiti ket napan idiay Cebu ken simmangpet idiay Manila. Dagiti Muslim a Tagalog ket kinablaawanda met dagiti gangganaet, ngem ni Goiti ket addaan met idi ti sabali a plano. Ti puersa ti Kastila dagiti 300 a soldado ket nagmartsada idiay Manila ken nakilabanda iti maysa a gubat kadagiti nakaro a naarmasan a Kastila ken napardas nga inakda dagiti pagtaengan dagiti natibo. Ni Legazpi ken dagiti kaduana ket simmurotda iti simmaruno a tawen ken nakitulagda iti kappia kadagiti tallo a rajah ken nagurnos iti konseho ti siudad a binukel dagiti dua a mayor, dagiti 12 a konsehal, ken sekretario.
Ti nadidingan a siudad ket ammo idi a ti Intramuros, idiay akin-abagatan nga igid ti Karayan Pasig ket naipatakder tapno masalakniban dagiti nagkolonia a Kastila. Idi Hunio10, 1574, ni Ari Felipe II ti Espania ket innikkanna ti Manila ti titulo iti Insigne y Siempre Leal Ciudad ("Naisalumina ken Agnanayon a Matalek a Siudad"). Idi 1595, ti Manila ket nairangarang a kas ti kapitolio ti Is-isla ti Filipinas ken nagbalin a sentro ti trans-pasipiko a panagtagilako ti pirak kadagiti ad-adu ngem tallo a siglo.
Ti Baguio ket dati idi a naikeddenga kas ti "kalgaw a kapitolio" ti pgilian manipud idi 1903 aginggana idi 1976. Ti presidensial a mansion ket adda iti kaunegan dagiti patingga ti sisudad, ken ti Kangatuan a Korte ket agtengtengel pay laeng kadagiti sesionda iti kalgaw ti Abril–Mayo idiayBaguio. Ti Bilin ti Presidente Blng. 940 iti 1976 ket saan a nangibagbaga iti Baguio nga agtuloy a kas ti "kalgaw a kapitolio", ngem ti siudad ket agtengtengel pay laeng iti daytoy a pannakaisalumina iti saan nga opisial a kapasidad.


text:
Pagsasao a Chamorro
Ti Chamorro (Chamorro: Finu' Chamorro wenno Chamoru) ket ti pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a 47,000 a tattao (agarup a 35,000 a tattao idiay Guam ken agarup a 12,000 idiay Is-isla ti Akin-amianan a Marianas.[3] Daytoy ket insasao babaen dagiti tattao a Chamorro nga isuda dagiti indehenio a tattao iti Guam ken ti Is-isla ti Akin-amianan a Marianas, isuda a dua ket teritorio ti Estados Unidos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chamoru iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Chamorro". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Chung, Sandra. 1998. The design of agreement: Evidence from Chamorro. University of Chicago Press: Chicago.


text:
Omar
Ni Omar wenno Umar (Arabiko: Umar ibn Al-Khattāb, Umar Anak a lalaki ni Al-Khittab, c. 586–590 CE – 7 Nobiembre 644), natituluan iti Farooq ti Natan-ok ket maysa idi kadagiti kabilegan ken impluensial a Muslim a nagturturay iti pakasaritaan.[2] Isu ket maysa idi a sahabi (kumadduaan) ti Islamiko a propeta a ni Mahoma. Isu ti nangsukat kenni Kalipa Abu Bakr (632–634) a kas ti maikadua a Kalipa ti Rashidun a Kalipato idi 23 Agosto 634. Isu ket maysa idi a nalaing a hurista ken isu ket nadayeg nga ammo para iti hustisiana, a nakagunodanna ti titulo nga Al-Farooq (Ti mangilaslasin ti nagbaetan ti umno ken dakes). Babaen ni Umar ti Islamiko nga Imperio ket naipadakkel ti saan pay a nakitkita a kinapardas a nagturturay ti amin a Sassanid a Persiano nga Imperio ken ti ad-adu ngem pagkatlo ti Akindaya nga Imperio a Romano.[3] Dagiti panagrautna ti Sassanid a Persiano nga Imperio ket nagbanagan ti pannakaparukma ti Persiano nga imperio iti basbassit ngem dua a tawtawen.[4] Ni Umar idi, segun ti Hudio a tradison, ti nangipaigid ti Kristiano a panagiparit kadagiti Hudio ken nangpalubos kadagiti Hudio idiay Herusalem ken ti panagraem.[5]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Umar ket naipasngay idi idiay Meka iti kaputotan ti Banu Adi, ken akinrebbeng idi para iti arbitarasion kadagiti tribu.[6] Ti amana ket ni Khattab ibn Nufayl ken ti inana ket ni Hantama bint Hisham, manipud iti tribu ti Banu Makhzum. Nakunkuna nga isu ket kameng ti pamilia ti tengnga a klase. Idi isu ket agtutubo, isu ket nagtartaraken kadagiti kamelio tiamana kadagiti tanap nga asideg idiay Meka. Ti agtagtagilako nga amana ket naindayegan idi gapu ti kasiribna kadagiti kameng ti tribuna. Kinuna met ti Umar: "Ti amak, ni Al-Khattab ket nauyong idi a tao. Pinagtrabtrahonak idi iti narigat; no saanak nga agtrabaho binabautnak ken pinagtrabahonak aginggana intono mabannogak."[7]
Urayno manmano dagiti makabasa ken makasaurat iti sakbay ti Islamiko nga Arabia, ni Umar ket nakaadal nga agbasa ken agsurat idi ubing. Urayno isu ket saan a mannaniw, isu ket nakaparang-aya iti panagayat iti daniw ken literatura.[8] Segu ti tradision ti Quraish, bayat nga isu ket kadagiti agtutubo a panawen, ni Umar ket nakaadal iti martial arts, panagsakay iti kabalio ken gabbo. Isu ket natayag, napigsa, ken nalaing a gumagabbo.[8][9] Isu ket nalaing pay nga orador ken simmaruno kenni amana a kas maysa arbitrador kadagiti tribu.[10]
Ni Umar ket nagbalin nga agtagtagilako ket napan kadagiti nadumaduma apanagbanniaga idiay Roma ken Persia, a naibagbaga nga idiay ket nakasarak kadagiti nadumaduma nga eskolar ken nangusig kadagiti kagimongan ti Romano ken Persia. Isu ket nagballigi pay a kas maysa nga agtagtagilako.[8][11] Kasla met dagiti nakapalikmut kaniana, ni Umar ket nagay-ayat nga uminom kadagiti aldawna iti masakbayan nga Islamiko.[12]
Pamilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Umar ket nangasawa kadagiti 9 a babbai iti kabibiagna ken addaan idi kadagiti 14 nga annak, 10 nga annak a lalaki ken 4 nga annak a babbai.
Dagiti salaysay ket dagiti sumaganad:
- Asawa: Zaynab bint Maz'un (iti panawen ti Jahiliyyah [Al-aldaw ti Kuneng])
- Anak a lalaki: Abdullah ibn Umar
- Anak a lalaki: Abdulrahman ibn 'Umar (Ti Laklakay)
- Anak a lalaki: Abdulrahman ibn 'Umar
- Anak a babai: Hafsa bint Umar
- Asawa: Umm Kulthum bint Jarwila Khuzima (naidiborsio)[13]
- Anak a lalaki: Ubaidullah ibn Umar
- Anak a lalaki: Zayd ibn 'Umar[13]
- Asawa: Quraybah bint Abi Umayyah al-Makhzumi (naidiborsio, inasawa babaen ni Abdulrehman ibn Abu Bakr)
- Asawa: Umm Hakim bint al-Harith ibn Hisham (manipud iti asawana, ti dati a kadua ni 'Umar ken kadua ni Ikrimah ibn Abi-Jahl ket natay idiay Gubat ti Yarmouk, kalpasanna naidiborsio ngem kinuna ni al-Mada'ini a saanna nga indiborsio)[14]
- Anaka babai: Fatima bint 'Umar
- Anak a lalaki: Asim ibn Umar
- Asawa: Atikah bint Zayd ibn Amr ibn Nufayl (cousin of 'Umar and former wife of Abdullah ibn Abu Bakr[15][17] inasawana ni 'Umar idi agtawen ti 12 AH ken kalpasan idi napatay ni Umar, inasawana ti az-Zubayr ibn al-Awwam)
- Anak a lalaki: Iyaad ibn 'Umar
- Asawa: Umm Kulthum bint 'Ali (ti anak a babai ni Ali ibn Abi Talib).[18][19][20]
- Anak a lalaki: Zayd ibn 'Umar, (naindayegan nga ammo a kas ni Ibnul Khalifatayn; ti anak a lalaki dagiti dua a kalipa a kas Umar ken Ali).
- Anak a babai: Ruqayyah bint 'Umar
- Asawa: Luhyah (ti babai manipud idiay Yemen (Yaman) ket naisuppiatan iti kasasaad iti pannakiasawa kenni 'Umar, al-Waqidi said that she was Umm Walad, meaning a slave woman)[13]
- Anak a lalaki: Abdulrahman ibn 'Umar (ti kaubingan a Abdulrehman bayat nga adda met dagiti mangibagbaga nga isu ti akintengnga Abdulrehman manipud kenni Luhyah)
- Asawa: Fukayhah (kas Umm Walad)
- Anak a babai: Zaynab bint 'Umar (ti kabassitan nga anak ni 'Umar manipud kenni Fukayhah)
Ti sabali pay nga anak a lalaki ket ni az-Zubayr ibn Bakkar, tinawtawagan ti Abu Shahmah, ngem di ammo no ania ti ina.[13]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Muhammad, ibn Sa'ad. At-Tabaqat al Kubra. pp. Kapitulo 3 panid 281. 830-840 BCE
- ^ Ahmed, Nazeer, Islam iti Sangalubongan a Pakasaritaan: Manipud ti Ipupusay ti Propeta a ni Mahoma aginggana ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, Amerikano nga Instituto ti Islamiko a Pakasaritaan ken Cul, 2001, p. 34. ISBN 0-7388-5963-X.
- ^ Hourani, p. 23.
- ^ http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/Caliphate.html
- ^ Dubnow, Simon (1968). Pakasaritaan dagiti Hudio: Manipud ti Romano nga Imperio aginggana ti Panawen ti Nasapa a Mediebal. 2. Cornwall Books. p. 326. ISBN 978-0-8453-6659-2.
- ^ https://archive.org/stream/UmarIbnAl-KhattabHisLifeAndTimesVolume1/100714724-Umar-Ibn-Al-Khattab-Vol-1#page/n37/mode/2up
- ^ Muhammad Husayn Haykal (1944). Al Farooq, Umar. Kapitulo 1, p. 45.
- ^ a b c Haykal, 1944. Kapitulo 1.
- ^ Muhammad ibn Jarir al-Tabari, History of the Prophets and Kings
- ^ Haykal, 1944. Chapter 1, pp. 40–41.
- ^ Tabqat ibn Sa'ad. Kapitulor: Umar ibn Khattab.
- ^ Haykal, 1944. Chapter 1, p. 47.
- ^ a b c d e Nasab Qurayshi, p. 349, by az-Zubayri
- ^ Finding the Truth in Judging the Companions (al-Isaba fi tamyiz as-Sahaba) 8/ 193 babaen ni Ibn Hajar al-Asqalani
- ^ a b History of the Prophets and Kings 4/ 199 babaen ni Muhammad ibn Jarir al-Tabari
- ^ ibn Sa'ad, 3/ 265
- ^ al-Bidayah wa al-Nihayah 6/352 babaen ni ibn Kathir
- ^ Musannaf 'Abd al-Razzâq 6/ 163–164 #10354
- ^ Sahih al-Bukhari vol.4 bk.52 #132
- ^ Tarikh al-Tabari 2/343
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Donner, Fred, The Early Islamic Conquests, Princeton University Press, 1981.
- Guillaume, A., The Life of Muhammad, Oxford University Press, 1955.
- Albert Hourani, A History of the Arab Peoples, Faber and Faber, 1991.
- Madelung, Wilferd, The Succession to Muhammad, Cambridge University Press, 1997.
- G. Levi Della Vida and M. Bonner, "Umar" in Encyclopedia of Islam, CD-ROM Edition v. 1.0, Koninklijke Brill NV, Leiden, The Netherlands, 1999.
- Previte-Orton, C. W. (1971). The Shorter Cambridge Medieval History. Cambridge: Cambridge University Press.
- How Many Companions Do You Know? By Ali Al-Halawani.
- ibn Sa'ad. The Book of the Major Classes (Tabaqat al-Kubra).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Omar iti Wikimedia Commons
- Naiyaon manipud iti Ti Pakasaritaan dagiti Kalipa babaen ni Jalal ad-Din a kas Suyuti
- Sirah ti Amirul Muminin Umar Bin Khattab (r.a.a.) babaen ni Shaykh Sayyed Muhammad bin Yahya Al-Husayni Al-Ninowy.


text:
Sasao a Babar
Ti sasao a Babar ket dagiti grupo ti sasao a Timor a naisasao idiay Is-isla Babar.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
- Laud a Damar
- Amianan: Dawera-Daweloor, Amianan a Babar, Dai
- Abagatan
- Masela – Abagatan a Babar: Tengnga a Masela; Daya a Masela, Laud a Masela, Serili, Abagatan a daya a Babar
- Abagatan a laud a Babar: Emplawas; Imroing, Tela-Masbuar
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Babar". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Jyutping
Jyutping (Insik: 粵拼; Jyutping: jyut6 ping3; Panangibalikas a Kantones: [jyːt̚˨ pʰɪŋ˧]), (sagpamisan a mailetra iti Jyutpin) ket ti sistema ti romanisasion para iti Kantones a pinarang-ay babaen ti Kagimongan ti Lingguistika ti Hong Kong (LSHK) idi 1993. Ti pormal a naganna ket ti Ti Isbangan ti Romanisasion ti Kantones Ti Kagimongan ti Lingguistika ti Hong Kong. Ti LSHK ket mangiyaddang iti panagusar iti daytoy a sistema ti romanisasion.
Ti nagan a Jyutping (daytoy ti romanisasion iti Insik a nagan ti Jyutping, 粵拼) ket ti naipangyababa a nagan a mangbukel iti umuna a karkarakter nga Insik kadagiti termino ti Jyut6 jyu5 (粵語, a ti kayatna sawen ket "Kantones ti bitla") ken ping3 jam1 (拼音 "ponetiko nga alpabetot").


text:
Septiembre 13
Ti Septiembre 13 ti maika-256 nga aldaw ti tawen (maika-257 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 109 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1903 – Amado V. Hernandez, Filipino a mannurat (pimmusay 1970)
- 1903 – Claudette Colbert, Pranses-Amerikana nga aktres (pimmusay 1996)
- 1957 – Ferdinand Marcos, Jr., politiko iti senado
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1598 – Ari Felipe II ti Espania (naipasngay 1527)


text:
Maika-70 a paralelo amianan
Ti maika-70 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 70 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga, idiay Artiko. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Europa, Asia ken Amianan nga Amerika, ken lumabas kadagiti akin-abagatan a baybay iti Taaw Artiko.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 24 nga oras, 0 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken Sibil a Suripet iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 70° a paralelo amianan ket lumabas iti:


text:
Kitahiroshima, Hokkaido
Ti Kitahiroshima (北広島市, Kitahiroshima-shi) ket ti maysa a siudad a mabirukan iti Ishikari, Hokkaido, Hapon. Ti "Kita" ket ti balikas a Hapon para iti "amianan", isu a ti nagan ti ili a Kitahiroshima-shi, ket maipatarus a kas "siudad ti Amianan-Hiroshima"".
Manipud idi Abril 30, 2017, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 58,918, kadagiti 27,221 a sangkabalayan,[3] ken ti densidad ti populasion iti 500 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 118.54 kuadrado kilometro (45.77 sq mi).
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Septiembre 1, 1996, ti ili ti Hiroshima ket naurnos manen tapno maital-o ti kasasaad ti siudad, ngem adda metten ti siudad ti Hiroshima, iti laud ti isla ti Honshu. Isu a, ti Hiroshima ket nabaliwan ti naganna iti Kitahiroshima iti dayta nga aldaw.
- 1884: dagiti 25 a pamilia, 107 a tattao ket immakarda manipud iti Hiroshima.[4]
- 1894: Napundar ti purok ti Hiroshima.
- 1968: Ti Purok ti Hiroshima ket nagbalin nga Ili ti Hiroshima.
- 1996: Ti Ili ti Hiroshima ket nagbalin a Siudad ti Hiroshima ken nabaliwan ti nagan iti Kitahiroshima.
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti unibersidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Pribado[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti High school[urnosen | urnosen ti taudan]
Publiko[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hokkaido Kitahiroshima High School
- Hokkaido Kitahiroshima Nishi High School
Pribado[urnosen | urnosen ti taudan]
- Sapporo Nihon University High School
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Perokaril[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalsada[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket maserrekan babaen dagiti rota ti 36, 274 ken ti expressway interchange iti laud. Idi 1981, nalukatan ti paglabsan a rota ti 274 was opened ken ti paglabsan a rota ti 36 ket nalikatan idi 1986.
Dagiti kabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 7.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
- ^ "Opisial a website ti Siudad ti Kitahiroshima" (iti Hapon). Hapon: Siudad ti Kitahiroshima. Naala idi 15 Mayo 2017.
- ^ "姉妹都市". Opisial a website ti Siudad ti Kitahiroshima. Naala idi 29 Pebrero 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Danaw Manguao
Ti Danaw Manguao ket ti maysa a danaw a mabirukan iti akin-amianan unay a rehion ti isla ti Palawan iti Filipinas. Daytoy ket ayan dagiti nadumaduma nga endemiko a sebbangan ti ikan, a kas ti sleeper goby Oxyeleotris expatria.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Lake Manguao". Wetlands of Southeast Asia. ASEAN Regional Center for Biodiversity Conservation. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-28. Naala idi 2007-01-31.
- "Lake Manguao: State of Conservation and Sustainable Development". Academe II. Kuweba ng Anak ng Lupa. Naala idi 2007-01-31.


text:
Janet Gaynor
Ni Janet Gaynor (Oktubre 6, 1906 – Septiembre 14, 1984) ket maysa idi nga Amerikana nga aktres iti pelikula, entablado ken telebision.
Inrugi idi ni Gaynor ti pagsapulanna a kas ekstra kadagiti ababa a silensio a pelikula. Kalpasan ti panagpirmana iti Fox Film Corporation (kalpasanna ti 20th Century Fox) idi 1926, isu ket dimmayeg ken nagbalin kadagiti maysa a kaaduan a makaaw-awis iti takilia iti dayta a panawen. Idi 1929, isu ti immuna a nangabak iti Kalaingan nga Aktres para iti panangiladawanna kadagiti tallo a pelikula: 7th Heaven (1927), Sunrise: A Song of Two Humans (1927), ken Street Angel (1928). Daytoy kaeng ti maymaysa nga akasiona a ti maysa nga aktres ket nangabak iti maysa nga Oscar para kadagiti nadumaduma a papel iti pelikula. Nagtultuloy ti panagballili iti pagsapulan ni Gaynor iti panawen iti adda unina a pelikula, ken isu ket nakagun-od iti nasayaat a panagballigi iti kasiisgud a bersion ti A Star Is Born (1937), ken isu daytoy ti nangabakanna ti maikadua a nominasion iti Kalaingan nga Aktres ti Gunguna ti Akademia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Janet Gaynor"; Integrated Authority File; naala idi: Agosto 14, 2015; panangilasin ti GND: 119075482.
- ^ a b SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ Find a Grave; naala idi: Oktubre 9, 2017; ID ti nangitaneman ti: 1338.
- ^ a b data.bnf.fr; panangilasin ti BNF: 12320469f.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baker, Sarah J. (2009). Lucky Stars: Janet Gaynor and Charles Farrell. Anders, Allison (foreword). Albany, Georgia: Bean Manor Media. p. 299. ISBN 978-1593934682. OCLC 503442323.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Janet Gaynor iti Wikimedia Commons
- Janet Gaynor iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Janet Gaynor iti Internet Broadway Database (iti Ingles)


text:
Hulio 24
Ti Hulio 24 ti maika-205 nga aldaw ti tawen (maika-206 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 160 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1857 – Henrik Pontoppidan, Danes a mannurat (pimmusay 1943)
- 1969 – Jennifer Lopez, Amerikana nga aktres ken kumakanta
PimmusayUrnosen
- 1980 – Peter Sellers, Ingles a komidiante ken aktor (naipasngay 1925)
- 1991 – Isaac Bashevis Singer, naipasngay idiay Polonia a Hudio-Amerikano a mannurat (naipasngay 1902)


text:
Nailian a Biblioteka ti Korea
Ti Nailian a Biblioteka ti Korea ket mabirukan iti Seoul, Abagatan a Korea ken nabangon idi 1945. Daytoy ket mangibalay kadagiti sumurok a 10 a riwriw a tomo, mairaman dagiti sumurok a 1,134,000 a gangganaet a libro ken adda pay iti Nailian a Gamgameng ti Abagatan a Korea.
Daytoy ket nabaliwan ti ayanna iti kaunegan ti Seoul, manipud iti Sogong-dong, Jung-gu iti Namsan-dong idi 1974, ken manen iti agdama a lokasion iti Banpo-dong, Seocho-gu, idi 1988. Daytoy ket naiyakar manipud iti Ministro ti Edukasion iti the Ministro ti Kultura idi 1991.
Pannakaikapet iti publiko a pagloganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti biblioteka ket serbian dagiti linia ti subway 3, 7 ken 9 nga amin ket mangikapet iti Estasion ti terminal ti Express a Bus.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Nailian a Biblioteka ti Korea iti Wikimedia Commons


text:
Holokausto
Ti Holokausto (manipud iti Griego ὁλόkauσtoς holókaustos: hólos, "sibubukel" ken kaustós, "napuoran"),[1] a naamammoan pay a kas ti Shoah (Hebreo: השואה, HaShoah, "didigra"; Yidish: חורבן, Churben wenno Hurban,[2] manipud iti Hebreo para iti "panagdadael"), ket isu daytoy idi ti panagpatay tipuli kadagiti agaru nga innem a riwriw a Europeano a Hudio idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti maysa a programa iti sistematiko a tinalgedan ti estado a panagpapatay babaen ti Nazi nga Alemania, nga indauloan babaen ni Adolf Hitler, kadagiti amin a nasakupan ti Nazi a teritorio.[3] Kadagiti siam a riwriw a Hudio a nagtaeng idiay Europa sakbay ti Holokausto, agarup a dua apagkatlo ti nakanibusan.[4] A naisangsangayan, dagiti sumurok a maysa a riwriw a Hudio nga ub-ubing ket pinatay iti Holokausto, a kas dagiti pay agarup a dua ariwriw a Hudio a babbai ken tallo a riwriw a Hudio a lallaki.[5][6]
Adda dagiti eskolar a namatmati a ti panakailawlawag ti Holokausto kent nasken a mairaman ti panagpaty ti puli dagiti Nazi kadagiti riwriw a tatao kadagiti sabsabali a grupo, a mairaman ti Romani, dagiti kumanigid, Sobiet a balud iti gubat, Polako ken dagiti Sobiet a paisano, dagiti bakla, dagiti tattao a nabaldado, Saksi ni Hehoba ken dagiti dadduma pay a politiko ken relihiosa a kinasuppiat, a rimsua nga awan ti giddiatan no dagitoy ket Aleman wenno saan nga Aleman nga etniko a taudan. Ti panagusar daytoy a panagipalpalawag, ti dagup a bilang dagiti biktima ti Holokausto ket nagbaetan ti 11 a riwriw ken 17 a riwriw a tattao.[7]
Ti panagdadames ken panagpatay ti puli ket naiyaddang a naaramid. Dagiti nadumaduma alinteg a mangikkat kadagiti Hudio manipud iti sibil a kagimongan, most a naisangsangayan ti Linlinteg a Nuremberg, ket inaramid ti Nazi nga Aleaman sakbay ti rugi ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Dagiti konsetrasion a kampo ket naipatakder a dagiti naibalud ket naisuheto kadagiti obra a panagtagabu aginggana dagitoy ket natayda iti panakabannog wenno sakit. Kadagiti baro a lugar a pinarukma ti Alemania idiay dumaya a Europa, dagiti espesial a unit a tinawtawgan a ti Einsatzgruppen ket pimmatay kadagiti Hudio ken dagiti politiko a kasupiat kadagiti masa a panagpaltuog. Dagiti simmakop ket nagitunton kadagiti Hudio ken Romana maibalud kadagiti napunno ti tao a gueto sakbal a maipatulod dagitoy babaen ti tren kadagiti pagpatayana kampo , no dagitoy nga agbiagda kadagiti panagbanniaga, kaaduan kadagitoy ket pinatay kadagiti alingasaw a kamara.
Tunngal maysa a ima ti burokrasia ti Nazi nga Alemania ket nairaman kadagiti [[lohistiko] a nangiturong kadagiti pinakapatay ti puli, a nagpabalin ti Maikatlo a Reich ti tinawtawagan ti maysa a Holokausto nga eskolar iti "maysa a panagpatay ti puli nga estado".[8] Adda dagiti paggiddiatan ti kapanunotan no mano kadagita populasion ti Alemania ti nakaammo iti daytoy a pannakikumplot ti gobierno para iti Hudsio a populasion. Kaaduan kadagiti historiador ket nagitunton a dagiti sibil a populasion ket saanda nga ammo dagiti dakes a nararamid, a naipangpangruna dagiti panagipatayan a kampo, a dagitoy ket mabirukan iti ruar ti Alemania a nasakupan ti Nazi nga Europa. Ti historiador a ni Robert Gellately, ket nupay kasta, ket nangtunton a ti gobierno ket saana nagilimed iti daytoy a pannakikumplot babaen ti midia, ken dagiti paisano ket ammoda dagiti tunggal maysa nga aspeto malaksid para iti panagusar ti alingasaw a kamara.[9] Dagiti naisangsangayan a naipakasaritaan nga ebidensia ket mangitudo ti kapanunutan a ti kaaduan kadagiti biktima ti Holokausto, sakbay ti panakaitalawda kadagiti kampo, ket saanda nga ammo iti gasat nga agur-uray kaniada, wenno saanda a namatmati; naregtada a namatmati nga isuda ket maiyakar kadagiti sabali a pagnaedan.[10]
Etimolohia ken panagusar iti termino[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a holokausto ket manipud iti Griego a balikas a holókauston, timaysa a ayup a sakripisio a maidaton ti maysa a dios a ti sibubukel nga (holos) ayup ket kompleto a mapuoran (kaustos).[11] Pra kadagiti ginasot a tawtawen, ti balikas a "holokausto" ket inus-usar di ti Ingles a mangitudo kadagiti nalatak a nadawel a panagpapatay, ngem manipud idi panawen ti 1960, ti termino ket nagbalin nga inusar baben dagiti eskolar ken nadayeg a mannurat a nailaslasin a panagpatay ti puli dagiti Hudio.[12] Ti menor a seria a pabuya a Holokaustot ket naipammadayawan ti panangiyamammo ti daytoy a termino kadagiti sapasap a panangisao manipud idi 1978.[13]
Ti bibliko a balikas a Shoah (שואה) (naipaletra pay a Sho'ah ken Shoa), a kayatna a sawen ket "kalamidad", ket nagbalin a pagalagadan ti Hebreo a termino para iti Holokausto a naspsapa ngem idi panawen ti 1940, a naipangpangruna idiay Europa ken Israel.[14] Ti Shoah ket kakaykata babaen dagiti adu a Hudio gapu kadagiti adu a rason, a mairaman ti makapagura a teolohiko a tabas ti balikas a "holokausto", nga itudoda ti Griego a pagano nga ugali.[15]
Dagiti Nazi ket nagus-usar ti maysa a eupemistiko a panangisao, ti "Kinaudi a Papakailawlawagan ti Hudio a Saludsod" (Aleman: Endlösung der Judenfrage), ken ti panangisao a "Kinaudi a Papakailawlawagan" ket nawatiwat a naus-usar a kas termino para iti panagpatay ti puli kadaigit Hudio. Dagiti Nazi ket inus-usarda pay ti panagisao a "lebensunwertes Leben" (Biag a di napateg ti Biag) iti panangpadas a panagitag-ay dagiti panagpapatay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti balikas ket nabirukan bassit iti [Klasiko] a Griego a literatura iti sapasap ti maysa a daton. Ti pangilasin ὁλόkauσtoς "holókaustos], "sibubukel a napuoran", nga ad-adu a kadawyan iti kapadpada a porma manipud iti ὁλόkautoς [holókautos], ket adda iti Griego a bersion iti Hebreo a Biblia nga inusar iti Lebitiko 6,21–22 iti sumaganad a kontesto: "[…] ti naiyurno a pisi iti idaton a bukel ket idatonmonto para iti nasam-it nga ayamuom iti Apo. / Ti padi […] ket isunto ti mangidaton. Daytoy ket maysa nga alagaden para iti agnaayo iti Apo. Daytoy ket naskento a sibubukel a napuoran)."
- ^ "Holokausto," Encyclopaedia Britannica, 2009: "ti sistematiko a tinalgedan ti estado a panagpatay kadagiti innem a riwriw a Hudio a lallaki, babbai ken ub-ubbing, ken dagiti riwriw pay a dadduma babaen ti Nazi nga Alemania ken dagiti timmulong kaniana idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Dagiti Nazi ket tinawtawaganda daytoy a kas ti "ti kinaudi a papakailawlawagan iti Hudio a salusod ..."
- ^ Niewyk, Donald L. Ti Columbia a Pagsurotan ti Holokausto, Pagmalditan ti Unibersidad ti Columbia, 2000, p.45: "Ti Holokausto ket sapasap a naipalpalawagan a kas ti panagpapatay kadagiti ad-adu ngem 5,000,000 a Hudio babaen ti Nazi nga Alemania ken dagiti timmulong kaniada iti panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Dagiti Aleman ket tinawtawaganda daytoy a "ti kinaudi a pakailawlawagan iti Hudio a salusod".
- ^ "Brian Levin, Direktor, Sentro para iti Panagadal iti Gura Kinaagpatingnga, Estado nga Unibersidad ti California:". Huffingtonpost.com. Hulio 26, 2010. Naala idi 2010-07-31.
- ^ Sonja M. Hedgepeth; Rochelle G. Saidel (14 Disiembre 2010). Sekso a panagranggas kadagiti Husio a babbai idi panawen ti Holokausto. UPNE. p. 16. ISBN 978-1-58465-905-1. Naala idi 25 Enero 2012.
No dua a riwriw a Hudio a bababi tipinapatay idi panawen ti Holokausto, ti seksual a panagranggas ket maysa a lote ti bassit ngem naranggas ti lote dagiti adu.
- ^ Stephanie Fitzgerald (1 Enero 2011). Dagiti ubbing iti Holokausto. Capstone a Pagmalditan. p. 4. ISBN 978-0-7565-4390-7. Naala idi 25 Enero 2012.
Sumurok a maysa a riwriw a Hudio nga ub-ubbing ti pinapatay idi.
- ^ Ni Donald Niewyk ket nagipaltiing a ti kalawaan a panagipalpalawag, a mairaman dagiti Sobiet a natay a paisano, ket mangpataud daytoy iti dagup dagiti natay iti 17 a riwriw. Liblibro ti Google Dagiti karkulo ti dagup dagiti natay a saan a Hudio a biktima ket naindumaan babaen ti riniwriw, a gapu kadagiti nagbeddengan a nagbaetan ti panakatay babaen ti panakaidadanes ken panakatay babaen ti panagbisin ken dagiti dadduma pay a pamay-an iti kontesto iti dagup a gubat ket saan a nalawag. Iti kinadagupan, agarup a 5.7 a riwriw (78 porsiento) kadagiti 7.3 a riwriw a Hudio iti nasakupan a Europa ket nakanibusan (Gilbert, Martin. Atlas iti Holokausto 1988, pp. 242–244). Daytoy ket maisuppiat kadagiti lima aginggana ti 11 a riwriw (1.4 a porsiento aginggana ti 3.0 a porsiento) kadagiti 360 a riwriw a saan a Hudio iti tinurayan ti Aleman nga Europa. Small, Melvin kenJ. David Singer. Pagaliwaksiyan iti Panagarmas: Internasional ken sibil a Gubgubat 1816–1980 ken Berenbaum, Michael. Mosaiko dagiti Biktima: Dagiti Saan a Hudio a Naidadames ken Pinapatay babaen dagiti Nazi, New York: Unibersidad ti New York a Pagmalditan, 1990
- ^ Berenbaum, Michael. "Naskena Maammuan iti Lubong", Museo a Holokausto ti Estados Unidos, 2006, p. 103.
- ^ John Ezard (Pebrero 17, 2001). "Dagiti Alemana ket ammoda iti Holokausto a panagamak a maipanggep kadagiti pagipatayan a kampo". The Guardian. Londres.
- ^ See Leni Yahil, Ina Friedman, Haya Galai, Ti Holokaustot: ti gasat iti Europeano a Panahudio, 1932–1945, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1991, p. 257; Donald L. Niewyk, Francis R. Nicosia, Ti Columbia Pagsurotan ti Holokausto, Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan, 2000, p. 26; Gerald D. Feldman, Wolfgang Seibel, Dagiti luglugar iti Nazia Panagddadanes: Burokrasia, Negosia, ken ti Organisasion iti Holokausto, Liblibro ti Berghahn, 2006 p. 245.
- ^ Ti Siglo a Diksionario ken Siklopedia, tomo.4, p.2859
- ^ Niewyk, Donald L. (2000). Ti Columbia a Pagsurotan ti Holokausto. Pagmalditan ti Unibersidad ti Columbia. p. 45.
- ^ Ni Alan Steinweis ket nagited ti panagsukisok iti daytoy a penomena idiay Steinweis, Alan E. (2001). "Ti Holokausto ken Amerikano a Kultura: Ti Panagusig ti Kinaudi a Panakaeskolar". Dagiti Panagadal ti Holokausto ken Panagpatay ti puli. 15 (2): 296–310. doi:10.1093/hgs/15.2.296.
- ^ ""Ti Holokausto: Panagilawlawag ken Umuna Pannakitungtungan", Yad Vashem. Naala idi Hunio 8, 2005.
- ^ Para iti sinupiat a pannakakita iti makunkuna a makapagura a tabas iti kayat a sawen iti balikas a "holokausto", kitaen ti Petrie, Jon. "Ti Sekular a lubong 'HOLOKAUSTO': Naeskolar a Mitolohia, Pakasaritaan, ken Maika Sangapulo ket Dua a Kayat a Sawen", Warnakan iti Panagsukisokk ti Panagpatay ti puli Tomo. 2, bilang. 1 (2000): 31–63. (Para iti web a bersion iti daytoy nga artikulo kitaen ti [1] )


text:
Borongan
Ti Siudad ti Borongan ket maysa a maika-5 a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Daya a Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Borongan ket nabingbingay a politikal iti 61 a barbaranggay.[2]
- Alang-alang
- Amantacop
- Ando
- Balacdas
- Balud
- Banuyo
- Baras
- Bato
- Bayobay
- Benowangan
- Bugas
- Cabalagnan
- Cabong
- Cagbonga
- Calico-an
- Calingatngan
- Campesao
- Can-abong
- Can-aga
- Camada
- Canjaway
- Canlaray
- Canyopay
- Divinubo
- Hebacong
- Hindang
- Lalawigan
- Libuton
- Locsoon
- Maybacong
- Maypangdan
- Pepelitan
- Pinanag-an
- Purok A (Pob.)
- Purok B (Pob.)
- Purok C (Pob.)
- Purok D1 (Pob.)
- Purok D2 (Pob.)
- Purok E (Pob.)
- Purok F (Pob.)
- Purok G (Pob.)
- Purok H (Pob.)
- Punta Maria
- Sabang North
- Sabang South
- San Andres
- San Gabriel
- San Gregorio
- San Jose
- San Mateo
- San Pablo
- San Saturnino
- Santa Fe
- Siha
- Songco
- Sohutan
- Suribao
- Surok
- Taboc
- Tabunan
- Tamoso
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Borongan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akindaya a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VIII (Daya a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Eastern Samar". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)