text:
Meka
Ti Meka[3] ( /ˈmɛkə/; Arabiko: مكة, Makkah, panangibalikas [ˈmækkæ]) ket maysa a siudad idiay Hejaz ken ti kapitolio ti probinsia ti Makkah idiay Saudi Arabia. Ti siudad ket mabirukan idiay 70 km (43 mi) idiay kaunegan ti Jeddah iti akikid a ginget iti kangato a 277 m (909 ft) ti pantar ti baybay. Ti populasionna idi 2012 ket 2 a riwriw, ngem dagiti agbisbisita ket ad-adu a pagkatluenna dagiti bilang ti tunggal maysa a tawen iti las-ud ti Hajj a paset ti panawen a natengtengngel iti maika-sangapulo ket dua a lunar a bulan ti Muslim ti Dhu al-Hijjah.
Nga isu ti nakaipasngayan a lugar ni Mahoma ken ti lugar a nakaisuratan ti Koran,[4][5] Ti Meka ket naipanpanunotan a kas ti kasantuan a siudad iti relihion ti Islam[6] ken maysa a peregrino a naam-ammuan a kas ti Hajj ket obligatorio para kadagiti amin a makabael a Muslim. Ti Hijaz ket nabayagen nga inturayan dagiti kaputotan ni Mahoma, dagiti sharif, a nawaya nga agturturay wenno basalo kadagiti dakdakkel nga imperio. Daytoy ket sinagepsep ti Saudi Arabia idi 1925. Iti moderno a panawenna, ti Meka ket nakakitkita ti adu a panagpadakkel iti kadakkel ken inpraestruktura. Gapu ti daytoy, ti Meka ket nakapukaw kadagiti adu a rinibu nga agtawen a pasdek ken dagiti arkeolohiko a sitio.[7] Tatta nga aldaw, adda dagiti agarup a 15 a riwriw a Muslim a mangbisbisita ti Meka, a mairaman dagiti adu a riwriw ti las-ud ti bassit nga aldaw ti Hajj.[8] A kas ti nagbanagan, ti Meka ket nagbalinen a maysa kadagiti kaaduan a kosmopolitano ken dibersio a siudad iti Muslim a lubong,[9] urayno dagiti saan a Muslim ket agtultuloyda a maiparit a sunrek ti siudad.[10]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taga-ugma wenno nasapa a nagan para iti lugar ti Meka ket Bakkah (a naisurat pay iti Baca, Baka, Bakah, Bakka, Becca, Bekka, kdpy.).[11][12][13] Ti Pagsasao nga Arabiko a balikas, ti bukodna nga etimolohia, a kasla iti Meka, ket saan a nalawag.[14] Daytoy ket nawatiwat a namatmatian a sinonimo para iti Meka, daytoy ket naibagbaga a naisangsangayan a ti nasapa a nagan ti ginget a mabirukan idiay, bayat a dagiti Muslim nga eskolar ket sapasapda nga agus-usar a mangibaga ti sagrado a lugar ti siudad nga asideg a nakapalikmut ken mairaman ti Kaaba.[15][16]
Ti porma a Bakkah ket inus-usar para iti nagan ti Meka idiay Koran iti 3:96, bayat a ti porma a meka ket inus-usar iti 48:24.[14][17] Iti abagatan nga Arabiko, ti pagsasao nga inus-usar idiay akin-abagatan a paset ti Arabiano a Peninsula iti panawen ni Mahoma, ti b ken m ket mabalin dagiti nga agsinnukat.[17] Dagiti dadduma pay a nagibasaran ti Meka iti Koran (6:92, 42:5) ket tinawtawagan ti Umm al-Qura, a kayatna a sawen ket "ina ti amin a pagtaengan."[17]
Ti sabali pay a nagan ti Meka, wenno ti kaatapan ken banbantay a a nangpalikmut ti daytoy, segun ti Arabo ken Islamiko a tawidan, ket Faran wenno Pharan, a mangibagbaga ti Desierto ti Paran a naibaga idiay Daan Testamento.[18] Ti Arabo ken Islamiko a tawidan ket agtengtengngel a ti kaatapan ti Paran, iti nawatiwat a panagsasao, ket ti Hijaz ken ti lugar a nagtaengan ni Ishmael idi ket ti Meka.[18] Ni Yaqut al-Hamawi, ti maika-12 a siglo a Siriano a heograpo, ket insuratna a ti Faran ken "ti naiyulog ti Arabo a balikas ti Hebreo. Maysa kadagiti nagan ti Meka a naibaga iti Torah."[19] Adda ti maysa a Tal Faran ("Turod ti Faran") idiay ruar nga igid ti Meka.[19]
Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket tinurayan babaen ti Munisipalidad ti Meka, ti munisipal a konseho dagiti sangapulo ket uppat a lokal a nabutosan a kamkameng nga indauluan babaen ti mayor (tinawtawagan a kas maysa nga Al-Amin) nga indutok babaen ti gobierno ti Saudi. Ti agdama a mayor ti siudad ket ni Usama al-Bar.[20]
Ti Meka ket isu ti kapitolio ti Rehion ti Makkah, a mangiraman ti kaaruba ti Jeddah. Ti probinsial a gobernador idi ket ni Abdul Majeed bin Abdulaziz Al Saud manipud idi 2000 aginggana idi pimmusay idi 2007.[21] Idi 16 Mayo 2007, ni prinsepe Khalid bin Faisal Al Saud ket naidutok idi a kas ti baro a gobernador.[22]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Islamiko a tradison ket mangigupit ti rugi ti Meka kadagiti kaputotan ni Ishmael. Adu kadagiti Muslim ket mangitudo kapitulo almo 84:3–6 ti Daan a Testamento ti panangibaga ti perigrinasion idiay Ginget ti Baca, a nakitkita dagiti Muslim a kas ti panangibagbaga iti Meka a kas Bakkah iti Surah 3:96 ti Koran. Ti pay Griego a historiador a ni Diodorus Siculus a nagbiag idi baetan ti 60 BCE ken 30 BCE ket nangisurat ti maipanggep ti adayo a lugar idiay Arabia iti obrana iti Bibliotheca historica a nangipalpalawag ti nasantuan nga altar nga inbagbaga dagiti Muslim iti Kaaba idiay Meka "Ken ti templo ken nabangonen idiay, a nasatuan unay ken nakaro a rinaraeman babaen amin dagiti Arabiano".[23] Ni Ptolomeo ket sagpaminsan pay idi a mamgibagbaga kano idi a tinawtawagana ti Meka iti "Macoraba", ngem daytoy a panangilasin ket kontrobersial.[24]
Iti Sharḥ al- Asāṭīr, ti komentario iti Samaritano a kronolohia ti midrash dagiti Patriarka, iti di ammo a petsa a mabalin a naisurat idi maika-10 a siglo C.E., ket natunton a ti Meka Mecca ket inpatakder idi dagiti lallaki nga anak ni Nebaioth, ti kalakayan nga anak a lalaki ni Ishmael.[25][26][27]
Iti panawen idi maika-5 a siglo, ti Kaaba ket lugar idi a pagraraeman para kadagiti diosen ti pagano a tribu ti Arabia. Ti kangrunaan idi a pagano a diosen ti Meka ket ni Hubal, nga inabil idi idiay babaen ti nagturay a tribu ti Quraysh[28][29] ken nabati idiay aginggana idi maiak-7 a siglo.
Idi maika-5 a siglo,ti Quraysh ket tinengngelna ti Meka, ken nagablinda a nalaing a nagtagtagilako ken komersiante. Idi maika-16 a siglo timmiponda pay iti lukratibo a komersio ti rekado, sgapu ta dagiti gubat kadagiti sabali aparte ti lubong ket agpatpataud a mangilingay ti dalan ti komersio manipud kadagiti napeggad a dalan iti baybay kadagiti nasaysayaat a dalan iti daga. Ti Bisantinonga Imperio ket dati idi a nagtengel iti Baybay Nalannasit, ngem immad-adun ti panagpirata. Ti sabali pay idi a dalan a mapan iti Golpo Persiano babaendagitikarayan ti Tigris ken Euprates, ket naipangpangta pay idi babaen dagiti ekspolitasion manipud ti Sasasanida nga Imperio, ken riniribo pay babaen dagiti Lakmida, ken dagiti Gasanida, ken ti Gubgubat ti Romano–Persiano. Ti kaprominensia ti Meka a kas sentro ti komersio ket inatiwna pay ti siudad ti Petra ken Palmyra.[30] Nupay kasta, dagiti Sasanida ket saanda a kankanayon a nakaipangpangat iti Meka ken idi 575 CE isuda ket sinalaknibanda pay ti sudad ti Arabia manipud ti panagraut iti Pagarian ti Axum, nga indauluan ti Kristiano a daulona a ni Abraha. Dagiti tribu ti akin-abagatan nga Arabia, ket kimmidawda iti tulong manipud ti Persiano nga ari a ni Khosrau I, ken iti met sungbatna isu ket napan iti abagatan idiay Arabia nga addaan kadagiti soldado ken dagiti plota ti barko idiay Meka. Ti interbension ti Persiano ket nangatipa ti pannakaiwaras ti Kristianidad nga agpadaya idiay Arabia, ken ti Meka ken ti Islamiko a Propeta a ni Mahoma nga isu iti dayta a panawen ket agtawen iti innem idiay tribu ti Quraysh ket "saanto a dumakkel iti turay ti krus."[31]
Babaen ti tengnga ti maika-6 a siglo, adda idin dagiti tallo a nangruna a pagtaengan idiay akin-amianan nga Arabia, iti amin nga igid ti abagatan-laud nga aplaya a mangbeddeng ti Baybay Nalabbasit, iti mataengan a rehion iti nagbaetan ti baybay ken dagiti nalatak a bantay iti daya. Urayno ti luagar iti likmut ti Meka ket saan a maapitan, daytoy idi ti kabaknangan kadagiti tallo a pagtaengan nga adu kadagiti danum babaen ti nalatak a Bubon Zamzam ken ti puesto kadagiti pagballasiwan dagiti nangruna a dalan ti karaban.
Dagiti narusanger a kondision ti langa ti daga ti Arabiano a peninsula ket tikankanyon a kasasaad iti suppiat a nagbaetan dagiti lokal a tribu, ngem iti tinawen mangideklarada iti kappia ken mapanda amin idiay Meka iti maysa a tinawen a peregrinasion. Aginggana idi maika-7 a siglo, daytoy a panagbanniaga ket naikeddeng idi para kadagiti relihioso a rason babaen dagiti pagano nga Arabo tapno agraemda iti bukodda nga altar, ken uminom iti Bubon Zamzaml. Nupay kasta, daytoy pay ti panawen iti tunggal maysa a tawen a makappiaan dagiti suppiat, masolbar dagiti utang , ken ti komersio ket mapasamak kadagiti banag ti Meka. Dagitoy a tinawen a pasamak ket nangited kadagiti tribu iti kapanunotan iti sapasap nga identidad ken nangaramid ti Meka a kas maysa a nangruna a pagtengngaan ti isip para iti peninsula.[32]
Dagiti karaban ti kamelio, a nakunkuna nga immuna nga inusar babaen Magoma, ket paset idi ti agdurdur-as nga ekonomia ti Meka. Dagiti kumaduaan nagtitinnulagan babaen dagiti nagtagtagilako idiay Meka ken dagiti lokal a nomadiko a tribu, a mangiyeg kadagiti tagilako – lalat, dinguen, ken dagiti metal a namina kadagiti lokal a banbantay – idiay Meka tapno maikarga kadagiti karaban ken maawit kadagiti siudad idiay Siria Siria ken Irak.[33] Dagiti historikal a panangilaglagip ket mangited pay kadagiti dadduma a banag a dagiti tagilako manipud kadagiti sabali a pagilian ket mabalin pay a napan babaen ti Meka. Dagiti tagilako manipud idiay Aprika ken ti Adayo a Daya ket limmabas a mapan idiay Siria ket mairaman dagiti rekado, lalat, medisina, kawes, ken dagiti aadipen; iti maisubli ti Meka ket makaawat iti kuarta, ar-armas, dagiti sereal ken bino, ken dagitoy met ket maiwaras iti amin a paset ti Arabia. Dagiti taga-Meka ket nagpirma kadagitoy a tulagan kadagiti Bisantino ken dagiti Beduino, ken nakitinnulag iti natalged nga ilalabas dagiti karaban, ken nagitedda iti danum ken dagiti karbengan ti pagaraban. Ti Meka ket nagbalin a sentro ti nalukay a konpederasion ti kliente dagiti tribu, a nagiraman kadagiti Banu Tamim. Dagiti sabali a rehional a bileg ket dagiti Abisinio, Ghassan, ken Lakhm ket kimmapsutda idin ken pinanawanda ti komersio ti Meka nga isu ti kangrunaan a nagikaykaysa apuersa idiay Arabia idi naladaw a maika-6 a siglo.[32]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket addaan iti kangato iti 277 m (909 ft) iti ngato ti pantar ti baybay, ken agarup a 80 km (50 mi) iti uneg manipud ti Baybay Nalabbasit.[34] Ti Sentral Meka ket mabirukan iti koridor a nagbaetan dagiti banbantay, a kankanayon a matawtawagan iti "Kalawakaw iti Mekaa." Ti lugar ket aglaon iti ginget ti Al Taneem, ti Ginget ti Bakkah ken ti ginget ti Abqar. Daytoy a lokasion ti kabanbantayan ket nangipalawag ti kontemporaneo a panagpadakkel ti siudad. Ti siudad ket maipatengnga idiay lugar ti Masjid al-Haram, a nababbaba ngem iti kaaduan ti siudad. Ti lugar iti likmut ti meskita ket buklen ti daan a siudad. Dagiti nangruna nga abenida ket ti Al-Mudda'ah ken Sūq al-Layl iti amianan ti meskita, ken ti As-Sūg Assaghīr iti abagatan. Idi nagpadpadakkel dagiti Saudi iti Nalatak a Meskita idiay sentro ti siudad, nga idiay idi ket adda dagiti ginasot a balbalay ken itan ket sinukatanen dagiti nalawa nga abenida ken dagiti kuadrado ti siudad. Dagiti tradisional a balay ket naipatakder iti lokal a bato ken kadawyan a dua wenno tallo a kadsaaran. Ti dagup a kalawa ti Meka tatta nga aldaw ket sumurok a 1,200 km2 (460 sq mi).[35]
Iti kasakbayan ti moderno a Meka, ti siudad ket nangpadpadas ti bassit a nangruna a taudan ti danum. Dagidi immuna ket dagiti lokal a bubon, a kas ti Bubon Zamzam, a nagpataud ti kadawyan a natabang a danum. Ti maikadua a taudan idi ket ti ubbog ti Ayn Zubayda. Dagiti taudan iti daytoy nga ubbog ket dagiti banaty ti J̲abal Saʿd (Jabal Sa'd) and Jabal Kabkāb, a mabirukan iti bassit a kilometro iti daya ti Jabal Arafa wenno agarup a 20 km (12 mi) iti abagatan a daya ti Meka. Ti danum ket nabunag manipud daytoy babaen ti panagusar kadagiti kanal iti sirok ti dagas. Ti maikatlo a manmano a pagtaudan idi ket ti tudo nga inpenpen babaen ti tattao kadagiti bassit a pagidulinan ti danum wenno dagiti sisterna. Ti tudo ket saan unay nga adu ken mangipresenta pay iti layus ken peggad daytoyen manipud idi un-unana nga aldaw. Segun kenni Al-Kurdī, adda idin dagiti 89 a historiko a layus aginggana idi 1965, a mairaman dagiti nadumaduma a paset ti panawen ti Saudi. Iti naudi a siglo ti maysa a kakaruan ket napasamak idi 1942. Manipud idin, nabangonen dagiti penned tapno mabanagan ti problema.
Dagiti kaarrubaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ajyad
- Al Adl (2010-11-10)
- Al Faisaliyyah
- Al Gemmezah
- Al Ghassalah
- Al Hindawiyyah
- Al Iskan
- al-Khalidiya
- Al Maabda
- Al Muaisem
- Al Nuzha
- Al Rasaifah
- Al Shoqiyah
- Al Shubaikah
- Al Sulaimaniyyah
- Al Tundobawi
- Al Utaibiyyah
- Al Zahir
- Al Zahra
- Aziziyah
- Gazza[36]
- Jabal Al Nour
- Jarwal
- Jurhum [37]
- Mina
- Misfalah
- Shar Mansur[37]
- Suq Al Lail
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Meka ket adaan iti namaga a klima. Saan a kas dagiti sabali a sudad ti Saudi Arabia, ti Meka ket mangitalinaay ti nabara a temperaturana iti kalamiisan, ken mabalin a sumakop iti 18 °C (64 °F) iti rabii aginggana iti 30 °C (86 °F) iti malem. Dagiti temperatura iti kalgaw ket napudot unay ken malabsanna ti marka ti 40 °C (104 °F) iti malen ken lumaiis iti 30 °C (86 °F) iti rabii. Mabalin nga agtudo met bassit idiay Meka iti baetan dagiti bulan ti Nobiembre ken Enero.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Thi ekonomia ti Meka ket kaaduan nga agdepdepende iti tinawen a peregrinasion. A kas inbaga ti maysa nga akademiko, "Dagiti taga-Meka ket awan dagiti panggedanda ngem ti agserbi laeng dagiti hajji." Ti matgedan a mapataud manipud ti Hajj, ket saan laeng a mangpaandar ti ekonomia ti Meka ngem iti pakasaritaan daytoy ket adu ti apektona iti ekonomia ti intero nga Arabiano a Peninsula. Ti matgedan ket mapataud kadagiti nadumaduma a waya. Ti maysa a pamay-an ket ti panagbuis dagiti peregrino. Dagiti buis ket napangina idi las-ud ti Nalatak a Depresion, ken adu nga adda dagitoy a buis ket adda aginggana idi naladaw a 1972. Ti sabali a waya iti panagpataud ti matgedan ti Hajj ket babaen dagiti serbisio kadagiti peregrino. Kas pagarigan, ti nailian a kompania ti eroplano ti Saudi, ti Saudia, ket agpataud ti 12% iti matgedanna manipud iti peregrinasion. Dagiti plete a binayadan dagiti peregrino iti ipapanda idiay Meka babaen ti daga ket agpataud pay ti matgedan; kas met dagiti otel ken dagiti kompania ti pagdagusan a mangibalay kaniada.
Ti siudad ket makaala iti ad-adu ngem $100 a riwriw, bayat a ti gobierno ti Saudi ket aggastos iti $50 a riwriw kadagiti serbisio para iti Hajj. Adda met dagiti dadduma nga industria ken dagiti paktoria iti siudad, ngem ti Meka ket awanen iti nangruna a papel iti ekonomia ti Saudi Arabia, a kangrunaan laeng a naibatay kadagiti eksport ti lana.[40] Dagiti bassit nga industria nga agpatpataray idiay Meka ket mairaman ti abel, alikamen, ken dagiti gamigam. Ti kaaduan ti ekonomia ket naibatay iti serbisio.
Ti siudad ket adun a dimmakkel kadagiti maika-20 ken maika-21 a siglo, gapu ti panagpasayaat ken kalaka ti panagbanniaga iti eroplano, ken nagpaadu daytoy kadagiti bilang dagiti peregrino a nakibingbinglay iti Hajj. Dagiti rinibu Saudi ket nagtrabtrabahoda iti amin a paset ti tawen tapno mangtaripato ti Hajj ken agtrabaho kadagiti otel ken dagiti paggatangan a mangserbi kadagiti peregrino;dagitoy nga agtrabtrabaho ket nagpaadu met ti kammasapulan para iti pagdagusan ken dagiti serbisio. Ti siudad ket addaan kadagiti adu a nawaya a dalan, ken aglaon kadagiti paggatangan ken dagiti natayag a pasdek.[41]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Munisipalidad ti Meka. Holymakkah.gov.sa. Naala idi 2013-02-03.
- ^ "Population". Statistical Yearbook 47 (2011). Central Department Of Statistics & Information. Naala idi 15 Nobiembre 2013.
- ^ Sagpaminsan a, Makkah wenno Bakkah.
- ^ Naipakasaritaan a pateg ti Koran ken ti Ḥadith A.M. Khan
- ^ Ti Nasken a maammuan ti Amin a maipanggep ti Koran Ahmed Al-Laithy
- ^ Nasr, Seyyed. Mecca, Ti Nasantuan, Medina, Ti Naraniag: Dagiti Kasantuan a Siudad ti Islam. Apertura. 2005
- ^ Taylor, Jerome (2011-09-24). "Meka para kadagiti Nabaknang: Ti kasantuan a lugar ti Islam ket 'agbalinen a Vegas'". The Independent. Londres.
- ^ Ti Saudi a torre: Ti Meka a maigiddiat ti Las Vegas: Nataytayag, nasansantuan ken nadaydayeg (gangani) iti aniaman a lugar, The Economist, napetsaan idi Hunio 24 2010, Cairo.
- ^ Fattah, Hassan M.Dagiti Islamiko a Peregrino ket Mangiyegda ti Kosmopolitano nga Angin iti Saan a Maipada a Siudad, New York Times. Enero 20, 2005.
- ^ Esposito, John L. (2011). Ti Nasken a Maamuan ti sinoman a maipanggep ti Islam. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 25.
Ti Meka, a kasla ti Medina, ket Narikpan kadagiti saan a Muslim
- ^ Barbara Ann Kipfer (2000). Ensiklopediko a diksionario ti arkeolohia (Illustrated nga ed.). Springer. p. 342. ISBN 9780306461583.
- ^ Cyril Glassé; Huston Smith (2003). Ti baro nga ensiklopedia ti Islam (Nabaliwan, nailustrado nga ed.). Rowman Altamira. p. 302. ISBN 9780759101906.
- ^ William E. Phipps (1999). Mahoma ken Hesus: ti panangipada dagiti propeta ken dagiti insursuroda (Nailustrado nga ed.). Continuum International Publishing Group. p. 85. ISBN 9780826412072.
- ^ a b Kees Versteegh (2008). C. H. M. Versteegh ken Kees Versteegh, ed. Ensiklopedia ti pagsasao nga Arabiko ken linguistiko, Tomo 4 (Nailustrado nga ed.). Brill. p. 513. ISBN 9789004144767.
- ^ Daniel C. Peterson; Sher Ali Maulawi; Mirza Tahir; Ahmad Hadhrat (2007). Mahoma, propeta ti Dios. Wm. B. Eerdmans Publishing. pp. 22–25. ISBN 9780802807540.
- ^ Ti Nasantuan a Koran nga adda ti Panakaipatarus. Islam Internasional. 2004. p. 753. ISBN 9781853727795.
- ^ a b c Philip Khûri Hitti (1973). Dagiti kapitolio a siudad ti Arabo nga Islam (Nailustrado nga ed.). Unibersidad ti Minnesota a Pagmalditan. p. 6. ISBN 9780816606634.
- ^ a b Sir Sayyid Aḥmad Khān (1870). Ti serie dagiti salaysay ti biag ni Mahoma: ken dagiti suheto a simmarsaruno. Londres: Trübner & co. pp. 74–76.
- ^ a b Reuven Firestone (1990). Dagiti panagbanbanniaga ti nasantuan a dagdaga: ti ebolusion ti sarsarita ti Abraham-Ismael iti Islamiko a panakaawat ti testo. SUNY Press. pp. 65, 205. ISBN 9780791403310.
- ^ "Mecca Seeks to Lead Saudi Arabia's Solar Energy Expansion". Bloomberg. Bloomberg. 22 Septiembre 2012. Naala idi 20 Enero 2013.
- ^ "Prince Abdul-Majid, Governor of Mecca, Dies at 65". The New York Times. Associated Press. 2007-05-07. Naala idi 1 Enero 2008.
- ^ "Prince Khalid Al Faisal appointed as governor of Makkah region". Saudi Press Agency. 16 Mayo 2007. Naala idi 2008-01-01.
- ^ Translated by C H Oldfather, Diodorus Of Sicily, Volume II, William Heinemann Ltd., London & Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, MCMXXXV, p. 217.
- ^ Crone, Patricia (1987). Meccan Trade and the Rise of Islam. Princeton University Press. pp. 134–135. ISBN 1593331029.
- ^ Alan David Crown, Samaritan Scribes and Manuscripts, Mohr Siebeck 2001 p.27
- ^ Patricia Crone, M. A. Cook Hagarism: The Making of the Islamic World, Cambridge University Press 1977 p.22.
- ^ Hava Lazarus-Yafeh,Intertwined Worlds: Medieval Islam and Bible Criticism, Princeton University Press 1992 pp.61-62
- ^ Hawting, G. R. (1980). "The Disappearance and Rediscovery of Zamzam and the 'Well of the Ka'ba'". Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London. 43 (1): 44–54 (44). JSTOR 616125.
- ^ Islamic World, p. 20
- ^ Lapidus, p. 14
- ^ Bauer, S. Wise (2010). The history of the medieval world: from the conversion of Constantine to the First Crusade. W. W. Norton & Company. p. 243. ISBN 978-0-393-05975-5.
- ^ a b Lapidus, pp. 16–17
- ^ Islamic World, pp. 17–18
- ^ Islamic World, p. 13
- ^ "Mecca Municipality". Holymakkah.gov.sa. Naala idi 2010-04-06.
- ^ Nauram ti kaarubaan ti Meka idiay asideg dagiti peregrino ti Hajj. news.outlookindia.com (2005-01-17)
- ^ a b NigeriaNews: "Ti Kano ket nagrenrenta kadagiti 15a balay idiay Saudi para kadagtii peregrino". Ndn.nigeriadailynews.com (2009-06-30). Naala idi 2013-02-03.
- ^ "Weather averages Mecca". PME. Naala idi Agosto 17, 2009.
- ^ "Mecca Climate and Weather Averages, Saudi Arabia". Weather2Travel. Naala idi 2014-10-14.
- ^ Mecca. World Book Encyclopedia. 2003 edition. Volume M. p. 353
- ^ Howden, Daniel (2006-04-19). "Shame of the House of Saud: Shadows over Mecca". London: The Independent (UK). Naala idi 2007-05-03.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- dagiti editor ti Time-Life Books. (1999). Amia kadi tikita ti biag kadagtii daga ti propeta: Islamiko a lubong, AD 570 – 1405. Time-Life Books. ISBN 0-7835-5465-6.
- "Quraysh". Encyclopædia Britannica. Britannica Concise Encyclopedia (online). 2007. Naala idi 2007-02-19.
- Lapidus, Ira M. (1988). Ti Pakasaritaan dagiti Islamiko a Kagimongan. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-22552-3.
- Hawting, G. R. (1980). "Ti Pannakapukaw ken Pannakaduktal manen ti Zamzam ken ti 'Bubon ti Ka'ba'". Warnakan ti Eskuela ti Oriental ken Aprikano a Panagadadal, Unibersidad ti Lon dres. 43 (1): 44–54. JSTOR 616125.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rosenthal, Franz; Ibn Khaldun (1967). Ti Muqaddimah: Ti Pangyuna a Pakasaritaan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-09797-6.
- Crone, Patricia (1987). Meka a Panaglaklako ken ti Panagpangato ti Islam. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan.
- Burton, Richard Francis (1855). Kabukbukodan a Naratibo ti Peregrino ti Al-Madinah ken Meccah — Tomo 1 (Text file). 2. 1 (Pannakailaglagipan nga ed.). Tylston ken Edwards. Naala idi 2008-10-22.
- Burton, Richard Francis (1855). Kabukbukodan a Naratibo ti Peregrino ti Al-Madinah ken Meccah — Tomo 2 (Text file). 2. 2 (Pannakailaglagipan nga ed.). Tylston ken Edwards. Naala idi 2008-10-22.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Meka iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Meka iti Wikiquote (iti Ingles)
- Munisipalidad ti nasantuan a Meka Opisial a website (iti Arabiko)


c: text/html

text:
Adda Kadi Pelikula, Libro, Wenno Kanta nga Iparparit Dagiti Saksi ni Jehova?
Awan. Saan a reprepasuen ti organisasionmi dagiti espesipiko a pelikula, libro, wenno kanta sa ikeddengna no ania dagiti liklikanmi. Apay?
● Iparparegta ti Biblia a sanayen ti tunggal indibidual ti ‘pannakabalin ti pannakaawatna’ tapno mailasinna ti umiso ken di umiso.—Hebreo 5:14.
● Nangipaay ti Kasuratan kadagiti pamunganayan a prinsipio a makatulong iti maysa a Kristiano iti panangpili iti paglinglingayan. * Iti amin nga aspeto ti biagtayo, kalattayo nga ‘itultuloy a siguraduen no ania ti makaay-ayo iti Apo.’
● Isursuro ti Biblia a dagiti ulo ti pamilia ket addaan iti autoridad a mangpili no ania a paglinglingayan ti ipalubosna para iti pamiliana. (1 Corinto 11:3; Efeso 6:1-4) Ngem iti ruar ti pamilia, awan ti karbengan ti siasinoman a mangikeddeng no ania a pelikula, kanta, wenno artista ti liklikan dagiti miembro ti kongregasion.—Galacia 6:5.
^ par. 4 Kas pagarigan, kondenaren ti Biblia ti aniaman a mangitandudo iti espiritismo, seksual nga imoralidad, wenno kinaranggas.—Deuteronomio 18:10-13; Efeso 5:3; Colosas 3:8.
Ammuem ti Ad-adu Pay
AGRIINGKAYO!
Pangbirokak iti Nasayaat a Paglinglingayan?
Ania dagiti rumbeng nga ikabilangam no agpilpilika iti musika, pelikula, wenno libro?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1936
Ti 1936 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 11 – Katie Webster, Amerikana a pianista (pimmusay 1999)
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 28 – Mario Vargas Llosa, taga-Peru a mannurat, politiko, agiwarwarnak, manalaysay ken nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 9 – Glenda Jackson, Briton nga aktres ken politiko
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 12 – Juan S.P. Hidalgo, Jr., Filipino a mannurat
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 29 – John McCain, Senador ti Estados Unidos (R-AZ); Republikano a kandidato ti Presidente idi 2008
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 2 – Feliciano Belmonte Jr., Filipino a politiko
- Oktubre 28 – Ted Hawkins, Aprikano-Amerikano a musikero (pimmusay 1995)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 17 – Papa Francisco, maika-266 ken agdama a Papa ti Simbaan a Katoliko
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 18 – Rudyard Kipling, Briton a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1865)
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 8 – Charles Curtis, maika-31 a Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1860)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 15 – Grazia Deledda, Italiana a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1871)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 10 – Luigi Pirandello, Italiano a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1867)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1936 iti Wikimedia Commons


text:
Listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a teritorio iti Asia
Daytoy ti listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a teritorio iti Asia. Daytoy ket mangiraman kadagiti napno a mabigbigan nga estado, dagiti estado nga addaan iti limitado a pannakabigbig, ken dagiti agkamkammatalek a teritorio iti Asia ken dagiti saan nga estado ti Asia. Daytoy ket ilistana dagiti 48 a naturay nga estado ken dagiti 6 nga agkamkammatalek a teritorio ken dadduma pay a teritorio. Parte ti Rusia ket adda idiay Asia, ngem ti Rusia ket teknikal nga adda idiay Europa gapu ta ti kapitoliona iti Moscow ket adda idiay.
Dagiti linaon
Dagiti heograpikal a pagbeddengan ti Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dibision a pagbaetan ti Asia ken Europa ket mapasamak iti Banbantay Ural, Karayan Ural ken Baybay Kaspio iti daya, ti Banbantay Kaukaso ken ti Baybay Nangisit ken dagiti rummuaranna, ti Bosporo ken Dardanelo iti abagatan. Ti Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Rusia ken Turkia ket addaanda amin iti teritorio idiay Asia ken Europa. Ti Armenia ken Cyprus ket interoda nga adda idiay Akinlaud nga Asia ngem dagitoy ket sosiopolitikal a pagpagilian ti Europa.
Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Aprika ket kadawyan a naikeddeng a ti Kanal Suez ken mangikabil ti peninsula Sinai idiay Asia, ken isu a ti Ehipto ket mabalin a mairaman a kas estado ti Asia.
Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Australasia (Oceania) ket masuppiatan, ken maikabil iti ayan a pagbaetan ti Java ken Baro a Guinea. Ti Indonesia ket gay-atenna dagitoy dua a lugar, ngem naikeddeng a paset ti Asia. Ti Daya a Timor ket sagpaminsan a naikeddeng a kas parte ti Australasia, ngem gapu ti pannakalikmutna babaen ti Indonesia ken gapu ta parte idi ti Indonesia, daytoy ket naikeddeng a paset ti Asia. Ti Papua Baro a Guinea ket sagpaminsan a naikeddeng a paset ti Asia gapu ti kaarubana nga Indonesia, ngem manmano laeng daytoy, ken kadawyan amaawat a kas paset ti Australasia. Ti dibision a pagbaetan ti Asia ken Amianan nga Amerika ket naikeddenga nga iti Lingsat Bering. Adda dagiti Is-isla ti Aleutia ket mabalin a maikeddeng a kas Asia.
Dagiti naturay nga estado[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naturay nga estado ket ti politikal a pannakainaig iti epektibo a kinaturay iti populasion a panagramidanna dagiti pannangikeddeng iti nailian nga interesado.[1] Segun ti Kombension ti Montevideo, ti estado ket nasken nga addaan iti permanente a populasion, ti naipalawag a teritorrio, ti gobierno, ken ti kapasidad a sumrek kadagiti relasion kadagiti sabali nga estado.[2]
Dagiti estado a kameng ti Nakaykaysa a Pagpagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti 48 nga estado ti Asia ti daytoy a listaan. Aminda ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian[3] malaksid ti Palestina, maysa daytoy a agpalpaliiw nga estado ken saan pay unay a nagtengngel iti kaaduan iti tinuntonna a teritorio.[4]
Dagiti saan nga estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti innem nga estado iti daytoy a listaan ket addaan kadagiti agdumaduma nga agpang iti pannakabigbig, ngem saanda a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Amin ket naipalawagda a kas dagiti estado babaen ti deklaratibo a teoria ti pannakaestado.
Dagiti agkamkammatalek a teritorio ken dadduma pay a teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti innem nga entidad iti daytoy a listaan ket mabalin a suheto iti estado a saanda a paset, wenno addaanda iti espesial a pannakaitunos a naikeddeng babaen ti sangalubongan a tulag.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti pagilian ti Asia babaen ti GDP
- Listaan dagiti immun-una a naturay nga estado iti Asia
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket naitedda para iti sibubukel nga estado, mairaman dagiti lugar a mabirukan iti ruar ti Asia. Ti Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Rusia, ken Turkia ket agramanda amin ti teritorio idiay Europa. Ti pagbeddengan a pagbaetan ti Asia ken Oceania ket saan a nalawag ti pannakaibaga, ken ti Indonesia ken Daya a Timor ket sagpaminsanda a naikabkabil iti Oceania.
- ^ a b c d Ti kalawa ken populasion dagiti estado nga addaan iti separista a rehion ket mairaman dagiti separista a rehion.
- ^ Nairangarang ti Herusalem a kapitolio ti Israel idi 1950.[32] Ti Linteg ti Herusalen ti 1980 ket ibagan a ti "Herusalem, kompleto ken naikaykaysa, ketti kapitolio ti Israel", ken ti siudad ket agserbi a tugaw ti gobierno, ayan ti pagtengan ti Presidente, dagiti opisina ti gobierno, korte suprema, ken parlamento.[33] Ti Resolution 478 ti Konsilio ti Seguridad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken inrangarangna a ti Linteg ti Herusalen nga "awan serbi ken pateg" ken tinawaganna dagiti kameng nga estado nga agikkat kadagitidiplomatiko a misionda manipud iti Herusalem.[34] Dagiti ganganaet a pagilian ket agtalinnay kadagiti embahadada idiay Tel Aviv ken dagiti dadduma a siudad ti Israel.[35]
- ^ Urayno ti Kuala Lumpur ket ti opisial a kapitolio ti Malaysia, ti Putrajaya ket isu ti tugaw ti gobierno.[36]
- ^ Ti Akrotiri ken Dhekelia ket dagiti kuartel ti militar ti Britania, nga addaan iti populasion a mairaman dagiti 8,000 personel ken pamilia ti Nagkaykaysa a Pagarian.[37]
- ^ Urayno dagiti isla ket awanen dagiti nabati nga indehenio nga agtataeng, ti kuartel ti militar a pagbingbingayan ti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Estados Unidos ket mabirukan idiay isla ti Diego Garcia, nga agraman dagiti 4,000 nga agtrabtrabaho.[30]
- ^ Mangirepresenta ti dagup a kalawa ti daga. Mairaman ti tinunton a kalawa ti taaw, tidagup a kalawa iti 54,400 km2 (21,004 sq mi).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ashley, Richard K (1 Hunio 1988). "Untying the Sovereign State: A Double Reading of the Anarchy Problematique". Millennium – Journal of International Studies. Sage Journals. 17 (2): 227–262. doi:10.1177/03058298880170020901. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Montevideo Convention on the Rights and Duties of States". Council on Foreign Relations. 26 Disiembre 1933. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "United Nations Member States". United Nations. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Non-member States". United Nations. Naala idi 5 May 2013.
- ^ a b c d e "Field Listing :: Names". CIA. Naala idi 28 Hulio 2011.
- ^ "UNGEGN List of Country Names" (PDF). United Nations Group of Experts on Geographical Names. 2007. Naala idi 28 Hulio 2011.
- ^ a b c d e f g h i j "List of countries, territories and currencies". Europa. 9 Agosto 2011. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ Biddut ti dakamat: Imbalido nga etiketa ti
; awan ti teksto a naited para kadagiti ref a nanaganan ti
UN Names
- ^ a b c d e "Field Listing :: Capital". CIA. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "UNGEGN World Geographical Names". United Nations Group of Experts on Geographical Names. 29 Hulio 2011. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ a b c d e f g h "Country Comparison :: Population". CIA. Hulio 2012. Naala idi 2 Septiembre 2012.
- ^ a b c d e "Field Listing :: Area". CIA. Naala idi 7 Agosto 2011.
- ^ a b c "About Abkhazia". Abkhazia Ministry of Foreign Affairs. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ a b "Abkhazia (autonomous republic, Georgia)". Encyclopaedia Britannica. Naala idi 2011-03-03.
- ^ "Abkhazia presents proof of independence recognition by Vanuatu". RT. 7 Hunio 2011. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "Regions and territories: Abkhazia". BBC News. 8 Pebrero 2011. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ a b c "Country Overview". Office of the Nagorno Karabakh Republic in the United States. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "Regions and territories: Nagorno-Karabakh". BBC News. 20 Enero 2011. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "Official website of the President of the Nagorno Karabagh Republic". President.nkr.am. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Nagorno-Karabakh (region, Azerbaijan)". Encyclopaedia Britannica. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ a b "A Mediterranean Quagmire". The Economist. 22 Abril 2010. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "Cyprus country profile". BBC News. 27 Mayo 2011. Naala idi 3 Agosto 2011.
- ^ "DPÖ: "2009 sonu itibarıyla nüfus 285 bin 356"". Kibris Postasi. 8 Oktubre 2010. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Palestinians face new uncertainty over President Mahmoud Abbas succession". The Independent. 20 Septiembre 2015. Naala idi 29 Oktubre 2015.
- ^ "Israel and Palestinian territories country profile". BBC News. 9 Marso 2011. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ a b c "Regions and territories: South Ossetia". BBC News. 8 Pebrero 2011. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ Kafkas Vakfi. "South Ossetia". Hartford Web Publishing. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Government Information Office, Republic of China (Tawian)". Government Information Office, Republic of China (Tawian). Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Field Listing :: Dependency Status". CIA. Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ a b "British Indian Ocean Territory". CIA. Naala idi 14 Agosto 2011.
- ^ Kas naipaltiing iti Insik a teksto iti kayarigan ti Macau, ti teksto ti Batayan a Linteg ti Macao, ken ti Website ti Gobierno ti Macaobsite, ti napno a nagan ti teritorio ket Espesial nga Administratibo a Rehion ti Macao ti Republika ti Tattao ti Tsina. Urayno mabalin pay a mausar dagiti kombension ti "Espesial nga Administratibo a Rehion ti Macao", "Macao" ken "Macau".
- ^ "Middle East :: Israel". CIA. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Basic Law: Herusalem, Capital of Israel". The Knesset. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ "Resolution 478" (PDF) (Press release). United Nations Security Council. 1980. Naala idi 10 Agosto 2011.
- ^ Embassies and Consulates in Israel, Israel Science and Technology Homepage
- ^ "Putrajaya – Federal Administrative Capital". Malaysian Government. Naala idi 15 Agosto 2011.
- ^ "Akrotiri". CIA. Naala idi 14 Agosto 2011.


text:
Marie Curie
Ni Marie Skłodowska-Curie (7 Nobiembre 1867 – 4 Hulio 1934) ket maysa idi a Pranses-Polako a pisiko ken kimiko, a naindayegan para iti pionero a panagsukimat iti radioaktibidad. Isu ti immuna a babai a nangabak ti Premio Nobel, is-isu ti babai a nangabak ti dua a pag-obraan, ken is-isu ti nangabak iti adadu ngem maysa a siensia. Isu pay idi ti immuna a babai a propesor idiay Unibersidad ti Paris (La Sorbonne), ken idi 1995 isu ti nagbalin nga immuna a babai a naipunpon kadagiti bukodna a pammadayaw iti Panthéon idiay Paris.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
a. ^ Ti Polonia ket nabingbingay idi maika-18 a siglo iti Rusia, Prusia ken Austria, ken ti panagnamnama idi ni Marie Skłodowska–Curie a ti panagnagan ti elemento iti patneng a pagilianna ket mangiyeg ti panangikaskaso ti kaawan ti panakawayana. Ti Polonio ket mabalin nga isu ti immuna a kimiko nga elemento a nainaganan tapno mangipakita ti politikal a saludsod.[2]
b. ^ Dagiti taudan ket agdumaduma unay ti kapanggepan ti paset ti maikadua a gradona. Ni Tadeusz Estreicher iidiay panagikabilna idi 1938 iti Diksionario ti Polako a Biograpiko ket nagsursurat a bayat nga adu kadagiti taudan ket mangibagbaga nga isu ket nakagun-od ti grado ti matematika, daytoy ket saan a husto, ken ti maikadua gradona idi ket iti kimika .[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Marie Curie - Biograpia". Nobelprize.org. 4 Hulio 1934. Naala idi 1 Agosto 2012.
- ^ Kabzińska, Krystyna (1998). "Chemiczne i polskie aspekty odkrycia polonu i radu" [Kimiko ken dagiti Polako nga Asopeto ti Polonio ken Radio a Panagduktal]. Przemysł chemiczny (iti Polako). 77: 104–107.
- ^ Tadeusz Estreicher (1938). "Curie, Maria ze Skłodowskich". Polski Słownik Biograficzny, Vol. 4 (iti Polish). p. 111.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Marie Curie iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Marie Curie iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
LEKSION 21
Ania ti Bethel?
Ti Bethel ket Hebreo a sao a ti kaipapananna ket “Balay ti Dios.” (Genesis 28:17, 19) Maitutop daytoy nga awag kadagiti pasilidad dagiti Saksi ni Jehova iti intero a lubong. Ditoy a maor-organisar ken masupsuportaran ti trabaho a panangasaba. Ti Bagi a Manarawidwid ket agserserbi iti sangalubongan a hedkuarter idiay New York State, U.S.A., ket sadiay nga imatmatonanna dagiti trabaho kadagiti sanga nga opisina iti nagduduma a pagilian. Kas grupo, dagidiay agserserbi kadagitoy a pasilidad ket maaw-awagan iti pamilia ti Bethel. Kas iti maysa a pamilia, agnanaed, agtrabtrabaho, mangmangan, ken agad-adalda iti Biblia a sangsangkamaysa.—Salmo 133:1.
Naisangsangayan a lugar a sadiay ket boluntario nga agtrabtrabaho dagiti miembro ti pamilia. Iti tunggal pasilidad ti Bethel, adda dagiti Kristiano a lallaki ken babbai nga agserserbi iti amin a tiempo a mangaramid iti pagayatan ti Dios ken agtrabtrabaho a maipaay kadagiti interes ti Pagarian. (Mateo 6:33) Awan kadakuada ti masusuelduan wenno matangtangdanan, ngem libre ti pagyanan ken kanenda ken addaanda met iti allowance para iti personal a paggastuanda. Amin nga adda iti Bethel ket agtrabtrabaho kadagiti opisina, kosina, wenno panganan. Adda met dagiti agtrabtrabaho iti pagimprentaan, wenno agdalus iti kuarto, aglaba, agmantener, ken dadduma pay.
Okupado a lugar a mangsupsuporta iti panangikasaba iti Pagarian. Ti kangrunaan a panggep ti Bethel ket ti panangipakaammo iti kinapudno iti Biblia iti adu a tattao aginggat’ mabalin. Kas pagarigan, naisurat daytoy a broshur babaen ti panangiwanwan ti Bagi a Manarawidwid, naipatulod babaen iti kompiuter kadagiti ginasut a grupo dagiti agipatpatarus iti intero a lubong, nayimprenta babaen kadagiti napapartak a pagimprentaan iti sumagmamano a pasilidad ti Bethel, sa naipatulod iti nasurok a 110,000 a kongregasion. Kadagitoy a proseso, dakkel ti maitultulong ti pamilia ti Bethel a mangsupsuporta iti naganat a trabaho—ti panangikasaba iti naimbag a damag.—Marcos 13:10.
Siasino dagiti agserserbi iti Bethel, ken kasano a maas-asikaso dagiti kasapulanda?
Ania a naganat a trabaho ti supsuportaran ti aktibidad iti Bethel?


text:
Ania ti Kaipapanan Dagiti Numero iti Biblia? Naibasar Kadi iti Biblia ti Numerology?
Sungbat ti Biblia
Masansan a literal ti kaipapanan ti numero iti Biblia ngem no dadduma nausar dayta kas simbolo. Gagangay nga ipakita ti konteksto no ti numero ket nausar a simbolo. Usigem dagitoy a pagarigan iti simboliko a kaipapanan dagiti numero a nausar iti Biblia:
1 Panagkaykaysa. Kas pagarigan, inkararag ni Jesus iti Dios a dagiti adalanna ket “maymaysada koma amin, a kas kenka, Ama, naikaykaysaka kaniak ket naikaykaysaak kenka.”—Juan 17:21; Mateo 19:6.
2 Iti legal a kasasaad, dua a saksi ti mangpatalged a pudno ti maysa a banag. (Deuteronomio 17:6) Kasta met, ti pannakaulit ti maysa a sirmata wenno sasao patalgedanna a sigurado ken pudno dayta. Kas pagarigan, idi imbaga ni Jose ti kaipapanan ti tagtagainep ni Faraon ti Egipto, kinunana: “Ti kinapudno a ti tagtagainep naulit ken Faraon iti namindua kaipapananna a ti banag naipasdek a sititibker iti biang ti pudno a Dios.” (Genesis 41:32) Iti maysa a padto, ti “dua a sara” irepresentarna ti dua a turay, ti Imperio ti Medo-Persia a tinukoy ni propeta Daniel.
—Daniel 8: 20, 21; Apocalipsis 13:11.
3 No kasano a paneknekan ti tallo a saksi a pudno ti maysa a banag, ti namitlo a pannakaulit patalgedanna wenno ipaganetgetna dayta.
—Ezequiel 21:27; Aramid 10: 9- 16; Apocalipsis 4:8; 8: 13.
4 Irepresentar daytoy ti kompleto a langa wenno naan-anay a pannakatungpal, kas iti sasao nga “uppat a suli ti daga.”
—Apocalipsis 7:1; 21:16; Isaias 11:12.
6 Gapu ta kurang ti maysa tapno agbalin a pito, a masansan a mangirepresentar iti kompleto, ti innem irepresentarna ti saan a kompleto wenno imperpekto wenno nainaig kadagiti kabusor ti Dios.
—1 Cronicas 20:6; Daniel 3:1; Apocalipsis 13:18.
7 Masansan nga irepresentar daytoy a numero ti kinakompleto. Kas pagarigan, binilin ti Dios dagiti Israelita a likmutenda ti Jerico iti pito nga agsasaruno nga aldaw ken mamimpito a likmutenda dayta iti maikapito nga aldaw. (Josue 6:
15) Naglaon ti Biblia iti adu nga umasping a pagarigan ti kasta a pannakausar ti bilang a pito. (Levitico 4:6; 25:8; 26:18; Salmo 119:164; Apocalipsis 1: 20; 13:1; 17:10) Idi kinuna ni Jesus ken Pedro a masapul a pakawanenna ti kabsatna “saan nga, Agingga iti mamimpito, no di ket, Agingga iti mamimpitopulo ket pito,” ti pannakaulit ti bilang a “pito” kaipapananna a “naan-anay.”—Mateo 18:21, 22.
10 Daytoy a numero irepresentarna ti pakabuklan wenno pakadagupan ti maysa a banag.
—Exodo 34:28; Lucas 19:13; Apocalipsis 2: 10.
12 Daytoy a numero irepresentarna ti kompleto nga urnos ti Dios. Kas pagarigan, ti nasirmata ni Juan maipapan iti kasasaad idiay langit ket karamanna ti maysa a siudad nga addaan iti “sangapulo ket dua a pamuon a bato, ket kadakuada adda ti sangapulo ket dua a nagan ti sangapulo ket dua nga apostol.” (Apocalipsis 21:14; Genesis 49:28) Kasta met laeng ti kaipapanan ti napamin-adu a 12.
—Apocalipsis 4:4; 7: 4-8.
40 Ti dadduma a panangukom wenno panangdusa ket nainaig iti numero a 40.
—Genesis 7:4; Ezequiel 29:11, 12.
Numerology ken gematria
Dagitoy a simboliko a kaipapanan dagiti numero iti Biblia ket naiduma iti numerology, a ramanenna ti espiritismo tapno maammuan ti kaipapanan dagiti numero, ti kombinasionda, ken ti pakadagupanda. Kas pagarigan, dagiti Judio a Cabalist inadalda ti Hebreo a Kasuratan nga inusarda ti gematria, a nagsapulda iti nalimed a kayulogan ti numero a katupag dagiti letra. Ti numerology ket maysa a kita ti panagpadles a kondenaren ti Dios.


text:
Yuri Gagarin
Ni Yuri Alekseyevich Gagarin (Ruso: Ю́pий AлekcéeBич ГarápиH[1]; IPA: [ˈjʉrʲɪj ɐlʲɪˈksʲejɪvʲɪtɕ ɡɐˈɡarʲɪn]; 9 Marso 1934 – 27 Marso 1968) ket maysa idi a Sobiet a piloto ken kosmonauta. Isu idi ti immuna a tao a nagbanniaga a napan idiay akin-ruar a limbang, idi ti Vostok a lugan ti limbang ket nakalpas ti maysa a pagliklikmutan ti Daga idi 12 Abril 1961.
Ni Gagarin ket nagbalin a maysa nga internasional a selebridad, ken nagungunaan idi kadagiti adu a medalia ken dagiti titulo, a mairaman ti Banuar ti Kappon ti Sobiet, ti kangatuan a pammadayaw ti pagilian. Ti Vostok 1 ket nangmarka nga is-isu laeng ti luganna ti limbang, ngem nagserbi a kas reserba a tripulante ti mision ti Soyuz 1 (a kinanungpalan ti didigra a panakaibangga). Kalpasan daytoy ni Gagarin ket nagbalin a deputado a drektor nga agsansanay ti Sentro ti Panagsanay ti Kosmonauta idiay ruar ti Moscow, a kalpasan daytoy ket naipanaganan kaniana. Ni Gagarin ket pimmusay idi 1968 idi ti panagsansanay a MiG 15 a jet a pinilotona ket naibangga.
Dagiti linaon
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Yuri Gagarin ket naipasngay idi idiay purok ti Klushino idiay asideg ti Gzhatsk (naipanaganan kenni Gagarin idi 1968 kalpasan idi pimmusay), (itan ket idiay Smolensk Oblast, Russia), idi 9 Marso 1934.[2] Dagiti nagannak kaniana, ket ni Alexey Ivanovich Gagarin ken ni Anna Timofeyevna Gagarina, ket nagtrabtrabahoda iti kolektibo a pagtalonan.[3] Urayno nailaslasinda kadagiti reporta babaen ti nbaliaks a naipatarus ti Inggles a kas "mintalon", isuda idi ket saan a dagiti "mintalon". Ni Anna Timofeevna ket naamammoan idi a kas maysa a nalaeng nga agbasbasa, ken ni Aleksej Ivanovich ket maysa a nalaing a allawagi. Ni Yuri ket isu ti maikatlo kadagiti uppat nga ubbing, ken ti kinauna a kabsatna a babai ket timmulong a nagpadakkel kaniana bayat a dagiti nagannak kaniana ket nagtrabtrabahoda. A kas dagiti riniwriw a tattao idiay Kappon ti Sobiet, ti pamilia a Gagarin ket nagsagsagaba idi las-ud ti panagsakup ti Nazi idi Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Kalpasan idi ti maysa nga opisial ti Aleman ket innalana ti balayda, ti pamilia ket nangipatakder ti bassit a kalapaw nga idiay ti naggigiananda ti maysa a tawen ken siam a bulan aginggana ti panapatingga ti panagsakup.[4] Dagidi dua a kinauna kakabsatna ket naipammatalawda idiay Nazi nga Alemania para iti panagtagtagabu idi 1943, ken saanda a nagsubsubli aginggana ti kalpasan ti gubat. Idi 1946, ti pamilia ket immalisda idiay Gzhatsk.[4]
Karrer iti Sobiet nga Aero Puersa[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi isu ket maysa nga agtutubo, ni Gagarin nagbalin a nagayayat iti limbang ken dagiti planeta.[5] Kalpasan ti panagbasa ti maysa a tawen idiay teknikal nga Eskuela ti Propesion idiay Lyubertsy, ni Gagarin ket napili idi para iti adu pay a panagsanay iti maysa a nangato a teknikal nga eskuela idiay Saratov. Bayta nga adda idiay, isu ket kimmappon iti "AeroClub", ken nakasursuro nga agpatayab ti maysa a nalag-an a maipatayab a lugan, ti maysa a pagliwliwaanna a nakakapkapanan ti kaaduan a panawenna.
Idi 1955, kalpasan ti panagturposna ti teknikal a panagbasbasaa, isu ket simmrek ti panagpatayab a panagsanay iti milisi idiay Eskuela ti Piloto ti Orenburg. Bayat nga adda idiay naamammuanna ni Valentina Goryacheva, nga isu ti inasawan idi 1957, kalpasan ti panakagun-odna ti piloto a payakna iti maysa a MiG-15. Kalpasan ti panagturpos, isu ket naipatudonan idiay pagpatayab. Isu ket nagbalin a maysa a Teniente iti Aero Puersa ti Sobiet idi 5 Nobiembre 1957; idi 6 Nobiembre 1959 isu ket nakagun-od ti ranggo iti Kangatuan a Teniente.[6]
Karrer iti Sobiet a programa ti limbang[urnosen | urnosen ti taudan]
Panakapili ken panagsanay[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1960, kalpasan ti panabirbiruk ken ti maysa a pamay-an ti panagpili, ni Yuri Gagarin ket napili idi a kinaduaanna dagiti 19 a piloto para iti Sobiet a programa ti limbang. Ni Gagarin ket napilpili par aidi para kadagiti nalalaing a panagsanay a grupo a naamammoan a kas dagiti Sochi nga Innem, a dagitoy ti nagtaudan a nakapilian dagiti immuna a kosmonauta ti Vostok a programa. Ni Gagarin ken dagiti prospektibo a kandidato ket naisuheto kadagiti eksperimento a naidaremdem a mangpadas ti pisikal ken sikolohikal a kaibturda; isu ket napan pay ti panagsanay para iti sumaruno a panagpatayab. Manipud kadagiti duapulo a napilpili, ti dimteng a napili para iti umuna panagpatayab ket ni Gagarin ken ni Gherman Titov gapu kadagiti kalaingda iti las-ud ti kadagit panagsanayda ken dagiti pay maipapan ti bagi a panakaidasig — ti pagyanan ket limitado idiay bassit a pagmanehuan ti Vostok, ken dagitoy dua a lallaki ket pandekda. Ni Gagarin idi ket 1.57 metro (5 ft 2 in) ti katayagna.[3]
Ipupusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 27 Marso 1968, bayat a kadawyan nga agsasanay iti panagpatayab manipud idiay Pagpatayaban ti Chkalovsky, isu ken ti instruktor ti panagpatayab a ni Vladimir Seryogin ket pimmusay iti maysa a pannakaitupa ti MiG-15UTI idiay asideg ti ili ti Kirzhach. Dagiti bangkay ni Gagarin ken ni Seryogin ke nakremado ken dagit dapo ket naipunpon kadagiti diding ti Kremlin idiay Nalabbasit a Kuadrado.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti umuna a naganna ket sagpaminsan a naitrasliterado ti Yuriy, Youri, ken Yury.
- ^ Hanbury-Tenison, Robin, ed. (2010). Dagiti Nalatak nga Eksplorador. Londres: Thames & Hudson. p. 270. ISBN 978-0-500-25169-0.
- ^ a b Tito, Dennis (13 Nobiembre 2006). "Yuri Gagarin". Oras Europa babaen ti Time.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 26 Marso 2008.
- ^ a b Moskvitch, Katia (3 Abril 2011). "Ti Klushino ni Yuri Gagarin: Ti naliplipata a a balay ti naisalaysayan ti limbang". BBC News. Naala idi 4 Abril 2011.
- ^ French, Francis; Burgess, Colin (2007). Into Idiay Naulimek a Baybay: Dagiti Nangiyununa ti Limbang a Panawen, 1961-1965. Lincoln: Unibersidad ti Nebraska Press. p. 2. ISBN 0-8032-1146-5. OCLC 71210133.
- ^ (iti Ruso) "Юpий AлekceeBич ГarapиH". Astronaut.ru. 11 Hulio 2007. Naala idi 30 Marso 2008.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bassin, Mark; Kelly, Catriona, dagiti ed. (2012). Soviet and Post-Soviet Identities. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 140–141. ISBN 1107011175.
- Gavrilin, Vyacheslav Mikhailovich (1973). Sportsmen of the Soviet Army. Moscow: Novosti Press Agency. OCLC 23374154.
- Siddiqi, Asif A (2000). Challenge to Apollo: The Soviet Union and the Space Race, 1945–1974. Washington, D.C.: NASA. OCLC 48909645. SP-2000-4408. Part 1 (page 1-500), Part 2 (page 501-1011).
- Hall, Rex; Shayler, David (Mayo 2001). The rocket men: Vostok & Voskhod, the first Soviet manned spaceflights. Springer. p. 350. ISBN 1-85233-391-X.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Jenks, Andrew L (2012). The Cosmonaut Who couldn't Stop Smiling: The Life and Legend of Yuri Gagarin. Northern Illinois University Press. ISBN 978-0-87580-447-7.
- Cole, Michael D (1995). Vostok 1: First Human in Space. Springfield, NJ: Enslow. ISBN 0-89490-541-4.
- Doran, Jamie; Bizony, Piers (1998). Starman: The Truth Behind the Legend of Yuri Gagarin. London: Bloomsbury. ISBN 0-7475-4267-8.
- "S. P. Korolev. Encyclopedia of life and creativity" - edited by C. A. Lopota, RSC Energia. S. P. Korolev, 2014 ISBN 978-5-906674-04-3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Yuri Gagarin iti Wikiquote (iti Ingles)
Midia a mainaig kenni Yuri Gagarin iti Wikimedia Commons


text:
Paraguay
Nagsasabtan: 23°S 58°W / 23°S 58°W
Ti Paraguay (Espaniol: [paɾaˈɣwai]; Guarani: Paraguái [paɾaˈɣwaj]), opisial a ti Republika ti Paraguay (Espaniol: República del Paraguay, Guarani: Tetã Paraguái), ket ti napalikmutan ti daga a pagilian idiay sentral nga Abagatan nga Amerika, bineddengan daytoy babaen ti Arhentina iti abagatan ken abagatan a laud, ti Brasil iti daya ken ti amianan a daya, ken ti Bolivia iti amianan a laud. Ti Paraguay ket mabirukan kadagiti bangkag ti Karayan Paraguay, nga agayus babaen ti tengnga ti pagilian manipud iti amianan aginggana iti abagatan. Gapu ti sentral a lokasionna idiay Abagatan nga Amerika, daytoy ket sagpaminsan a tinawtawagan a kas Corazón de América ("Puso ti Amerika").[7]
Dagiti indihenio a Guaraní ket nagtataengdan idiay Paraguay para kadagiti saan a nabibiit ngem milenio sakbay a naparukma ti teritorio babaen dagiti Espaniol idi maika-16 a siglo. Dagiti nagtataeng nga Espaniol ken dagiti mision ti Hesuita ket nangipayammoda iti Kristianidad ken Espaniol a kultura iti rehion. Ti Paraguay ket adda idi iti patingga ti ruar iti imperio a kolonia ti Espania, nga addaan laeng kadagiti bassit nga urbano a sentro ken dagiti agtataeng. Kalpasan ti wayawaya manipud iti Espania idi 1811, ti Paraguay ket tinurayan idi babaen dagiti diktador a nangisayangkat kadagiti annuroten ti pannakaisinsina ken protektionista.
Kalpasan iti didigra a Gubat ti Paraguay (1864–1870), ti pagilian ket nakapukaw iti 60 aginggana iti 70 a porsiento iti populasionna babaen ti gubat ken sakit, ken agarup a 140,000 kuadrado kilometro (54,054 sq mi) iti teritoriona iti Arhentina ken Brasil. Babaen iti maika-20 a siglo, ti Paraguay ket nagtultuloy a nagib-ibtur kadagiti nagsasaruno nga autoritariano a gobierno, ken nagbanagan iti turay ni Alfredo Stroessner, a nangidaulo iti kapautan a diktadura ti militar iti Abagatan nga Amerika manipud idi 1954 aginggana idi 1989. Isu ket naparmek iti maysa a kudeta iti militar, ken dagiti nawaya nga adu partidona a panagbubutos ket immuna a naurnos ken natengngel idi 1993. Kalpasan ti maysa a tawen, timmipon ti Paraguay iti Arhentina, Brasil ken Uruguay a nagpundar iti Mercosur, ti rehional a panagtitinulngan iti ekonomia.
Manipud idi 2009, ti populasion ti Paraguay ket nakarkulo iti agarup a 6.5 a riwriw, kaaduan ket naikonsentrado iti rehion ti abagatan a daya ti pagilian. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Asunción, a ti metropolitano a lugar ket pagtaengan dagiti gangani a pagkatlo a populasion ti Paraguay. No maigiddiat kadagiti kaaduan a pagilian ti Latin nga Amerika, ti indihenio a pagsasao ken kultura ti Paraguay, ti Guaraní, ket agtultuloy a kaaduan a makaimpluensia. Kadagiti tunggal maysa a senso, dagiti agtataeng ken kaaduanda a mangibaga kaniada a kas mestiso, ken mangipaltiing daytoy kadagiti tawen a pannakiasawa kadagiti nadumaduma a grupo ti etniko. Ti Guaraní ket mabigbig a kas maysa nga opisial a pagsasao ken kakuyogna ti Espaniol, ken dagitoy dua a pagsasao ket adu a naisasao iti pagilian.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti bangir ti eskudo ti Paraguay:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Paraguay a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- ^ a b c d "Paraguay". International Monetary Fund. Naala idi 20 Abril 2012.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 18 Hulio 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Paraguay – Constitution, Article 140 About Languages". International Constitutional Law Project. Naala idi 3 Disiembre 2007. (see translator's note)
- ^ "8 LIZCANO" (PDF). Convergencia.uaemex.mx. Naala idi 5 Oktubre 2012.
- ^ "Paraguay, corazón de América (1961)". Internet Movie Database. Naala idi 5 Oktubre 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Paraguay iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Paraguay manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Nailian a Departamento ti Turismo (iti Espaniol)
- Paraguay manipud iti Encyclopædia Britannica
- Paraguay a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Paraguay iti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Paraguay iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Bariweswes ti Paraguay manipud iti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Paraguay
- Paraguay
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1811
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Politika
Ti Politika (manipud ti Griego πoλιtιkός, politikos "iti, para iti, wenno maipanggep kadagiti umili") ket maysa a proseso babaen dagiti grupo ti tattao ti panagaramid ti pangngeddeng para kadagiti grupo. Uray no sapasap a maidakdakamat wenno mainanaig kadagiti gobierno ti politika ken mapalpaliiw met iti amin a panagnanaig dagiti gunglo ti tattao a pakairamanan ti korporasion, akademia, ken dagiti relihioso a paset ti kagimongan. Daytoy ket nabuklan iti "sosial a pannakibiang a mairaman ti turay wenno bileg"[1] ken agiturturong para iti regulasion iti publiko a pannakibiang iti kaunegan ti politikal a paset,[2] ken dagiti pamay-an ken pamuspusan a maus-usar a pagannurotan ken panangidangep ti annuroten.[3]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a politika ket nagtaud iti Griego a balikas a Πoλιtιkά (politika), a naimodelo ti "dagiti pannakibiang iti siudad" ni Aristotle, ti nagan ti librona iti panagturay ken dagiti gobierno, a naipatarus iti Ingles idi maika-15 a siglo a kas naisurat ti Latin a "Polettiques".[4] Daytoy ket nagbalin a "politika" iti Tengnga nga Ingles s. 1520. Ti sao a politik ket immuna a napasingkedan iti Ingles idi 1430 ken naggapu daytoy manipud ti Tengnga a Pranses a politique, a nagtaud iti Latin a politicus,[5] nga isu daytoy a pannakaisurat ti Latin iti Griego a πoλιtιkός (politikos), a kayatna a sawen ket "iti, para iti, wenno maipanggep kadagiti umili", "sibil", "sibiko", "tagikua ti estado",[6] a manipud iti πoλίtnς (polites), "umili"[7] ken dayta ket manipud ti that πόλις (polis), "siudad".[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panagipalpalawag dagiti Politika". dict.die.net.
- ^ "Politika (panangipalpalawag)". everything2.co.
- ^ "Panagipalpalawag dagiti Politika". thefreedictionary.com.
- ^ "Politika". Online Etymology Dictionary.
- ^ Charlton T. Lewis, Charles Short. "A Latin Dictionary". Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πoλιtιkός "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πoλίtnς "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.
- ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πόλις "A Greek-English Lexicon" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Perseus Digital Library.


text:
‘Ay-ayatem Kadi ti Kaarrubam a kas iti Bagim’?
“Masapul nga ayatem ti kaarrubam a kas iti bagim.”—MAT. 22:39, Ti Nasantuan a Kasuratan.
KANTA: 73, 36
1, 2. Kasano nga ipakita ti Kasuratan ti kinapateg ti ayat?
AYAT ti kangrunaan a galad ni Jehova a Dios. (1 Juan 4:16) Ni Jesus ti kaunaan a pinarsuana, a kaduana idiay langit iti binilbilion a tawen. Gapuna, nasursuro ni Jesus ti naayat a daldalan ti Dios. (Col. 1:15) Iti intero a panagbiagna, agraman ti panagbiagna ditoy daga, impakita ni Jesus a naan-anay a maawatanna a nakaay-ayat a Dios ni Jehova, ket tinuladna dayta nga ayat. Makapagtalektayo ngarud nga agnanayon a naayat ti panangituray ni Jehova ken ni Jesus.
2 Idi napagsaludsodan ni Jesus no ania ti kadakkelan a bilin iti Linteg, kinunana: “‘Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo iti amin a pusom ken iti amin a kararuam ken iti amin a panunotmo.’ Daytoy ti kadakkelan ken umuna a bilin. Ti maikadua, nga umasping iti dayta, isu daytoy, ‘Masapul nga ayatem ti kaarrubam a kas iti bagim.’”—Mat. 22:37-39, Ti Nasantuan a Kasuratan.
3. Asino ti ‘kaarrubatayo’?
3 Imbaga ni Jesus a ti panagayat iti kaarruba ket sumaruno iti panagayat ken Jehova. Ipakita daytoy a nagpateg nga ipakitatayo ti ayat iti amin a pannakirelasiontayo. Ngem siasino ti ‘kaarrubatayo’? No naasawaantayo, ti kaasitgan a kaarrubatayo ket ti asawatayo. Asideg met kadatayo dagiti amin a kakabsat iti kongregasion, dagiti padatayo nga agdaydayaw iti pudno a Dios. Kasta met dagiti tattao a masarakantayo iti ministerio. Kasano a maipakita dagiti agdaydayaw ken Jehova ken dagiti mangsursurot iti pannursuro ti Anakna ti panagayat iti kaarruba?
AYATEM TI ASAWAM
4. Apay a mabalin a naballigi ti panagasawa uray imperpektotayo?
4 Inaramid ni Jehova ti kaunaan nga agassawa babaen iti panangparsuana kada Adan ken Eva, kalpasanna, pinagtiponna ida. Pinanggepna nga agbalin a naragsak ken agnanayon ti panagasawada ken punnuenda ti daga kadagiti agbalin nga annakda. (Gen. 1:27, 28) Ngem gapu iti panagrebeldeda iti panangituray ni Jehova, nadadael ti panagasawada, ken nangyeg iti basol ken ipapatay iti amin a tao. (Roma 5:12) Nupay kasta, isuronatayo ti Kasuratan no kasano nga agbalin a naballigi ti panagasawatayo. Naglaon ti Biblia iti kasayaatan a balakad maipapan iti panagasawa gapu ta naggapu dayta ken Jehova, ti Namunganay iti panagasawa.—Basaen ti 2 Timoteo 3:16, 17.
5. Kasano kapateg ti ayat iti panagasawa?
5 Ipakita ti Sao ti Dios a ti ayat—nabara a personal a singgalut wenno napalalo a panangipateg—ket napateg tapno matagiragsak dagiti tattao ti pannakirelasion. Pudno unay dayta iti panagasawa. Iti surat ni apostol Pablo iti kongregasion ti Corinto, kinunana: “Ti ayat mabayag-panagituredna ken manangngaasi. Ti ayat saan a managimon, saan nga agpangas, saan nga agtangsit, saan a naalas ti panagtigtignayna, saanna a sapulen dagiti bukodna a pagimbagan, saan a magargari nga agpungtot. Saanna nga ing-ingpen ti pannakadangran. Saanna a pagrag-oan ti kinakillo, no di ket makipagrag-o iti kinapudno. Anusanna ti amin a bambanag, patienna ti amin a bambanag, inanamaenna ti amin a bambanag, ibturanna ti amin a bambanag. Ti ayat saan a pulos aggibus.” (1 Cor. 13:4-8) No utoben ken iyaplikartayo dagitoy a naipaltiing a sasao, sigurado a manayonan ti ragsak ti panagasawatayo.
6, 7. (a) Ania ti kuna ti Biblia maipapan iti kinaulo? (b) Kasano a tratuen ti Kristiano nga asawa a lalaki ni baketna?
6 Gapu iti urnos ti Dios mainaig iti kinaulo, nakapatpateg ti ayat. Inlawlawag ni Pablo: “Kayatko a maammuanyo a ti ulo ti tunggal lalaki isu ti Kristo; ket ti ulo ti babai isu ti lalaki; ket ti ulo ti Kristo isu ti Dios.” (1 Cor. 11:3) Ngem saan a mausar ti kinaulo tapno agbalin a diktador. Kas pagarigan, us-usaren ni Jehova ti kinaulona ken ni Kristo babaen iti nadungngo ken saan a managimbubukodan a pamay-an. Kas resultana, apresiaren ni Jesus ti naayat a kinaulo ti Dios ta kinunana: “Ay-ayatek ti Ama.” (Juan 14:31) Saan koma a kasta ti marikna ni Jesus no nagubsang ti pannakilangen ni Jehova iti dungdunguenna nga Anak.
7 Nupay ti asawa a lalaki ti ulo ti asawa a babai, ibaga ti Biblia kadagiti assawa a lallaki nga ‘itudinganda ti asawada iti dayaw.’ (1 Ped. 3:7) Ti maysa a pamay-an a maipakita dagiti assawa a lallaki ti dayaw kadagiti assawada ket ti panangikabilangan iti kasapulan dagiti assawada. Kasta met ti panangipalubos kadakuada nga agpili nga umuna mainaig iti dadduma a banag. Kuna ti Sao ti Dios: “Assawa a lallaki, itultuloyyo nga ayaten dagiti assawayo, no kasano a ti Kristo inayatna met ti kongregasion ken inyawatna ti bagina a maipaay iti dayta.” (Efe. 5:25) Wen, uray la impaay ni Jesus ti biagna para kadagiti pasurotna. No tuladen ti asawa a lalaki ti naayat a panangusar ni Jesus iti kinaulona, nalaklaka a maipakita ti asawa a babai ti ayat, respeto, ken panagpasakup ken lakayna.—Basaen ti Tito 2:3-5.
AYATEM DAGITI KAPAMMATIAM
8. Kasano koma a matmatan dagiti agdaydayaw ken Jehova dagiti padada a Kristiano?
8 Iti intero a lubong, minilion dagiti agdaydayaw ken Jehova ken mangsaksaksi iti nagan ken panggepna. Kasano koma a matmatan ti maysa nga agdaydayaw ken Jehova dagiti padana a Saksi? Kuna ti Sao ti Dios: “Aramidentayo koma ti naimbag kadagiti amin, ngem nangnangruna kadagidiay nainaig kadatayo iti pammati.” (Gal. 6:10; basaen ti Roma 12:10.) Insurat ni apostol Pedro: “Ita ta ginugoranyon dagiti kararuayo babaen ti panagtulnogyo iti kinapudno a ti imbungana ket di managinsisingpet a nainkabsatan a panagayat, ayatenyo ti maysa ken maysa a nasged unay manipud iti puso.” Kinuna pay ni Pedro kadagiti padana a Kristiano: “Kangrunaan iti amin, maaddaankayo iti nasged nga ayat iti maysa ken maysa.”—1 Ped. 1:22; 4:8.
9, 10. Apay nga agkaykaysa dagiti adipen ti Dios?
9 Naidumduma ti organisasiontayo gapu ta nasged ken pudno nga ay-ayatentayo dagiti padatayo nga agdaydayaw ken Jehova. Kanayonanna, gapu ta agtultulnogtayo ken Jehova ken tungtungpalentayo dagiti lintegna, tultulongannatayo babaen ti kabibilgan a puersa iti intero nga uniberso, ti nasantuan nga espirituna. Gapuna, matagtagiragsaktayo ti naisangsangayan a panagkaykaysa kas pudno nga agkakabsat iti intero a lubong.—Basaen ti 1 Juan 4:20, 21.
10 Impaganetget ni Pablo a kasapulan nga agiinnayat dagiti Kristiano. Kinunana: “Kawesanyo ti bagbagiyo kadagiti kinalailo ti pannakipagrikna, kinamanangngaasi, kinapakumbaba iti panagpampanunot, kinaalumamay, ken mabayag a panagitured. Itultuloyyo nga anusan ti maysa ken maysa ken sibubulos a pakawanen ti maysa ken maysa no ti asinoman adda pakaigapuan ti reklamona maibusor iti sabali. Kas iti sibubulos a panangpakawan kadakayo ni Jehova, kasta met ti aramidenyo. Ngem, malaksid kadagitoy amin a banag, kawesanyo ti bagbagiyo iti ayat, ta dayta ket naan-anay a singgalut ti panagkaykaysa.” (Col. 3:12-14) Agyamantayo unay ta adda kadatayo ti ayat—ti “naan-anay a singgalut ti panagkaykaysa”—aniaman ti pulitayo wenno sadinoman ti naggapuantayo!
11. Kasano a ti ayat ken panagkaykaysa ti pakabigbigan ti organisasion ni Jehova?
11 Ti pudpudno nga ayat ken panagkaykaysa ti pakabigbigan dagiti adipen ni Jehova kas mangan-annurot iti pudno a relihion. Kinuna ni Jesus: “Babaen iti daytoy maammuanto ti isuamin a dakayo dagiti adalak, no addaankayo iti ayat iti maysa ken maysa.” (Juan 13:34, 35) Insurat pay ni apostol Pedro: “Ti annak ti Dios ken ti annak ti Diablo nabatadda babaen itoy a kinapudno: Tunggal maysa a saan nga agar-aramid iti kinalinteg saan a nagtaud iti Dios, uray met ti saan nga agayat iti kabsatna. Ta daytoy ti mensahe a nangngegyo nanipud idi damo, a rebbeng a maaddaantayo iti ayat iti maysa ken maysa.” (1 Juan 3:10, 11) Ti ayat nga agresulta iti panagkaykaysa ti pakabigbigan dagiti Saksi ni Jehova kas pudno a pasurot ni Kristo, dagiti us-usaren ti Dios tapno maitungpal ti panggepna a maikasaba ti naimbag a damag ti Pagarian iti intero a lubong.—Mat. 24:14.
PANANGURNONG ITI “DAKKEL A BUNGGOY”
12, 13. Ania ti ar-aramiden ita ti “dakkel a bunggoy,” ket ania ti dandanin mapasaranda?
12 Ti kaaduan nga adipen ni Jehova ket paset ti “dakkel a bunggoy . . . manipud kadagiti amin a nasion ken kadagiti tribu ken kadagiti ili ken kadagiti pagsasao.” “Sitatakderda iti sanguanan ti trono [ti Dios] ken iti sanguanan ti Kordero [ni Jesu-Kristo].” Siasino dagitoy? “Dagitoy isuda dagidiay naggapu iti dakkel a rigat, ket linabaanda dagiti pagan-anayda ket pinapudawda ida iti dara ti Kordero” gapu ta ipakpakitada ti pammatida iti daton a subbot ni Jesus. Dagiti kameng ti umad-adu a “dakkel a bunggoy” ay-ayatenda ni Jehova ken ti Anakna ken “mangipapaayda [iti Dios] iti sagrado a panagserbi iti aldaw ken rabii.”—Apoc. 7:9, 14, 15.
13 Dadaelento ti Dios daytoy nadangkes a lubong inton “dakkel a rigat.” (Mat. 24:21; basaen ti Jeremias 25:32, 33.) Ngem gapu iti ayat ni Jehova kadagiti adipenna, isalakannanto ida kas maysa a grupo ken iyegna ida iti baro a lubongna. Kas naipadto dandani 2,000 a tawenen ti napalabas, ti Dios “punasennanto ti amin a lua kadagiti matada, ket awanton ni patay, awanto metten ti panagleddaang wenno panagsangit wenno ut-ot.” Il-iliwem kadi ti agbiag idiay Paraiso kalpasan ‘ti panaglabas dagiti immuna a bambanag’?—Apoc. 21:4.
14. Mano itan ti bilang dagiti kameng ti dakkel a bunggoy?
14 Idi nangrugi ti maudi nga al-aldaw idi 1914, sumagmamano laeng a ribu ti bilang dagiti adipen ni Jehova iti intero a lubong. Gapu iti ayatda iti kaarruba ken babaen iti tulong ti espiritu ti Dios, inkagumaan ti bassit a bilang dagiti napulotan a Kristiano a natda nga ikasaba ti naimbag a damag ti Pagarian. Kas resultana, maur-urnong itan ti dakkel a bunggoy nga addaan iti namnama nga agbiag ditoy daga. Adda bilangtayon nga agarup 8,000,000 a Saksi a naikameng iti nasurok a 115,400 a kongregasion iti intero a lubong ken umad-adu pay ti bilangtayo. Kas pagarigan, bayat ti 2014 a tawen serbisio, nasurok a 275,500 a baro a Saksi ti nabautisaran. Gapuna, mapan a 5,300 ti mabaubautisaran iti kada lawas.
15. Kasano kasaknapen ti trabaho a panangikasaba iti Pagarian?
15 Nakasaksaknapen ti trabaho a panangasaba. Maipabpablaaken dagiti naibatay iti Biblia a literaturatayo iti nasurok a 700 a lengguahe. Ti Pagwanawanan ti kasasaknapan ti pannakaiwarasna a magasin iti intero a lubong. Nasurok a 52,000,000 a kopia ti mayim-imprenta iti binulan, ken maipabpablaak dayta a magasin iti 247 a lengguahe. Ti us-usarentayo a libro a pangyadal iti Biblia nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? ket nayimprentan iti nasurok a 200,000,000 a kopia iti nasurok a 250 a lengguahe.
16. Apay a nakarangrang-ay iti naespirituan ti organisasion ni Jehova ditoy daga?
16 Ti napartak a panagrang-ay a makitkitatayo ita ket resulta ti pammatitayo iti Dios ken ti naan-anay a panangawattayo iti Biblia—ti naipaltiing a Sao ni Jehova. (1 Tes. 2:13) Naidumduma unay ti naespirituan a panagrang-ay ti ili ni Jehova nupay gurguraen ken busbusoren ida ni Satanas, “ti dios daytoy a sistema ti bambanag.”—2 Cor. 4:4.
KANAYON NGA IPAKITAM TI AYAT ITI SABSABALI
17, 18. Ania koma ti ipakita dagiti adipen ti Dios kadagiti saanda a kapammatian?
17 Ania ti masapul nga ipakita dagiti adipen ni Jehova kadagiti saan nga agdaydayaw iti pudno a Dios? Nagduduma ti reaksion dagiti kaskasabaantayo—adda dagiti dumngeg, adda met dagiti bumusor. Ngem aniaman ti reaksion dagiti tattao, ibaga ti Sao ti Dios ti kababalin a masapul a taginayonen dagiti adipenna. Kunana: “Ti panagsaoyo kankanayon koma a mabuyogan iti kinaparabur, natemplaan iti asin, tapno ammoyo no kasano ti rebbengyo nga isusungbat iti tunggal maysa.” (Col. 4:6) No ikalintegantayo ti namnamatayo kadagiti sabsabali, aramidentayo dayta iti “naalumamay a kababalin ken nauneg a panagraem” gapu iti ayattayo kadagiti kaarrubatayo.—1 Ped. 3:15.
18 Ipakitatayo latta ti ayat iti kaarruba uray no saan nga awaten ti nauyong a bumalay ti mensahetayo. Tuladentayo ni Jesus: “Idi narabrabngis, saanna a sinubadan iti panangrabngis. Idi agsagsagaba, saan a nagipangpangta, no di ket intultuloyna nga intalek ti bagina iti daydiay [ni Jehova] mangukom a sililinteg.” (1 Ped. 2:23) Kaduatayo man dagiti kapammatiantayo wenno ti sabsabali, ipakitatayo ti kinapakumbaba ken iyaplikartayo daytoy a balakad: ‘Saanyo nga isupapak ti panangdangran iti panangdangran wenno panangrabngis iti panangrabngis, no di ket mangipaay iti pamendision.’—1 Ped. 3:8, 9.
19. Ania a prinsipio ti insuro ni Jesus iti panangtratotayo kadagiti bumusbusor?
19 Babaen iti panagbalin a napakumbaba, tungtungpalen dagiti adipen ni Jehova ti nagpateg a prinsipio nga insuro ni Jesus. Iti Sermonna iti Bantay, kinunana: “Nangngegyo a naikuna, ‘Masapul nga ayatem ti padam a tao ket guraem ti kabusormo.’ Nupay kasta, kunak kadakayo: Itultuloyyo nga ayaten dagiti kabusoryo ken ikararagan dagidiay mangidaddadanes kadakayo; tapno mapaneknekanyo ti bagbagiyo nga annak ni Amayo nga adda iti langlangit, yantangay pagleggakenna ti initna kadagiti nadangkes a tattao ken kadagiti naimbag ket pagtuduenna kadagiti nalinteg a tattao ken kadagiti nakillo.” (Mat. 5:43-45) Wen, kas ad-adipen ti Dios, masapul a sursuruentayo nga ‘ayaten dagiti kabusortayo’ aniaman ti kababalinda kadatayo.
20. Apay a mapnonto ti intero a lubong iti ayat iti Dios ken iti kaarruba? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
20 Iti amin a gundaway, masapul nga ipakita dagiti adipen ni Jehova nga ay-ayatenda ni Jehova ken dagiti kaarrubada. Kas pagarigan, uray saan a dumngeg ti dadduma iti mensahe ti Pagarian, ipakitatayo ti ayat iti kaarruba no agkasapulanda. Insurat ni apostol Pablo: “Dikay koma makautang iti maysa a banag iti asinoman, malaksid iti panagayat iti maysa ken maysa; ta ti agayat iti padana a tao natungpalna ti linteg. Ta ti kodigo ti linteg, ‘Dika makikamalala, Dika mamapatay, Dika agtakaw, Dika agagum,’ ken aniaman a sabali pay a bilin ti adda, magupgop iti daytoy a sao, nga isu ti, ‘Masapul nga ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.’ Ti ayat di agaramid iti dakes iti padana a tao; gapuna ti ayat isu ti kaitungpalan ti linteg.” (Roma 13:8-10) Kas Saksi ni Jehova, ipakpakitatayo ti pudpudno nga ayat iti daytoy nasinasina, naranggas, ken nadangkes a lubong nga iturturayan ni Satanas. (1 Juan 5:19) Sigurado a maipakitanto ti ayat iti amin nga aramid iti baro a lubong inton mapukawen ni Satanas, dagiti demoniona, ken dagiti rebelioso a tattao. Talaga a nagsayaatto a bendision inton ayaten ti amin a tattao ti Dios ken dagiti kaarrubada!


text:
Ti Umiso a Relihion Isurona ti Panagraem iti Sao ti Dios
INSURO ni Jesus ti panagraem iti Sao ti Dios, ti Biblia. Nabatad dayta iti sungbatna idi sinulisog ti Diablo. (Mateo 4:4-11) Kas pagarigan, ania ti inaramid ni Jesus idi sinulisog ni Satanas a pagbalinenna a tinapay ti dadduma a bato? Inlaksid dayta ni Jesus babaen ti panangadawna iti naipaltiing a sasao ni Moises, a mabasa iti Deuteronomio 8:3. Ania ti insungbat ni Jesus idi intukon kenkuana ti Diablo ti amin a turay ditoy lubong kasukat ti uray maysa laeng a tignay ti panagdayaw? Pinagkedkedanna ti tukon babaen ti panangdakamatna iti Nainkasuratan a prinsipio a masarakan iti Deuteronomio 6:13.
Panunotem daytoy! Nupay ni Jesus ket Anak ti Dios, ti Biblia ti kangrunaan a nagpannurayanna no mangisursuro. Ken saanna a pulos nga inkompromiso ti Sao ti Dios tapno laeng maay-ayona dagiti tattao. (Juan 7:16-18) Ngem adu a lider ti relihion idi kaaldawan ni Jesus ti saan a mangraraem iti Sao ti Dios. Apay? Impangpangrunada dagiti tradision ti tao imbes a ti Sagrado a Kasuratan. Sipaprangka a kinuna ni Jesus kadagita a lider ti relihion: “Iti kasta, laksidenyo ti pannursuro ti Dios tapno surotenyo ti bukodyo a pannursuro. Dakayo nga aginsisingpet! Pudno unay ti impadto ni Isaias maipapan kadakayo: ‘Kuna ti Dios, dagitoy a tattao kunkunada a dayawendak, ngem adayo ti pusoda kaniak. Awan serserbi ti panagdaydayawda kaniak gapu ta isursuroda dagiti linteg nga aramid ti tao ket ibilangda a bilinko.’”—Mateo 15:6-9, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Adu a relihion ditoy lubong, Kristiano man wenno saan, ti mangibagbaga a raemenda ti Biblia. Ngem mano a relihion ti ammom a mangilaksid kadagiti tradision ti tao no saan a maitunos dagita kadagiti pannursuro ti Sao ti Dios? Usigem ti uray dua laeng a pagarigan.
TOPIKO: Narelihiosuan a titulo.
NO ANIA TI ISURSURO TI BIBLIA:
Kinondenar ni Jesus dagiti lider ti relihion idi kaaldawanna gapu iti panagayatda iti titulo ken panagtarigagayda iti kinalatak. Kinunana a “magustoanda dagiti katan-okan a lugar kadagiti fiestaan ken kangrunaan a tugaw kadagiti sinagoga. Magustoanda ti makablaawan iti publiko ken maawagan iti ‘Maestro.’” Kalpasanna, kinuna ni Jesus kadagiti adalanna: “Ngem saancay coma a managan ti Rabbi; ta maymaysa laeng ti mannursuroyo, ket dacay amin agcacabsatcayo. Ket awan ti naganenyo ti amayo itoy rabaw ti daga; ta maymaysa ti Amayo, isu nga adda sadi langit.”—Mateo 23:1-10, Ti Biblia, PBS.
SALUDSOD:
Dagiti kadi lider daytoy a relihion kaay-ayoda dagiti pammadayaw a titulo ken tarigagayanda ti agbalin a nalatak iti komunidad, wenno likliklikanda dagita kas panangtungpal iti bilin ni Jesus?
TOPIKO: Panagusar kadagiti ladawan iti panagdayaw.
NO ANIA TI ISURSURO TI BIBLIA:
“Dica mangaramid iti maipaay kenca a ladawan a kinitikitan, uray ania a catulad ti adda idiay ngato sadi langit, wenno ti adda iti baba ditoy daga, wenno ti adda iti danum iti uneg ti daga: Dica irucnoy ti bagim cadacuada wenno pagservian ida.”—Exodo 20:4, 5, Ti Biblia, PBS.
Insurat ni apostol Juan kadagiti Kristiano: “Adaywanyo dagiti didiosen.”—1 Juan 5:21, Naimbag a Damag, 1983 nga edision.
SALUDSOD:
An-annuroten kadi daytoy a relihion ti nalawag a bilin ti Biblia a saan a panagusar kadagiti ladawan ken idolo iti panagdayaw iti Dios?
Mabirokam ti Umiso a Dalan
Iti laksid ti nagadu a relihion ita, mabirokam daydiay agturong iti biag. Adu ti pakabigbigan “ti pudno a relihion nga awan pakapilawanna iti imatang ti Dios.” (Santiago 1:27, Naimbag a Damag) Dagiti teksto a nailawlawag kadagitoy nga artikulo ket mabalin nga agserbi kas tanda a mangiturong kenka iti dayta a relihion.
Apay a dimo kiddawen kadagiti Saksi ni Jehova nga ilawlawagda dagiti sungbat kadagiti saludsod a nadakamat kadagitoy nga artikulo? Bayat a pampanunotem ti sungbatda, surotem ti nasayaat nga ulidan dagiti agnanaed iti siudad ti Berea idi umuna a siglo. Kalpasan a nangngegda ti inkasaba ni apostol Pablo, ‘inadalda dagiti Nasantoan a Sursurat tapno ammoenda no pudno met laeng ti sasawen ni Pablo.’ (Aramid 17:11, Naimbag a Damag) No raraemem ti Sao ti Dios ken sipapasnek nga adalem dayta kas iti inaramid dagiti taga-Berea, mabirokam ti dalan nga agturong iti biag. Kalpasanna, sika ti agdesision no kayatmo ti magna iti dayta a dalan.
Ania a relihion ti mangiparparegta kadagiti tattao nga agadalda iti Biblia tapno makitada no umiso ti maad-adalda?


text:
Enerhia
Iti pisika, ti enerhia ket isu ti saan a dagus a napalpaliiw a kaadu manipud kadagiti adu a porma, a kas ti kinetiko nga enerhia, makapataud nga enerhia, naraniag nga enerhia, ken dagiti dadduma pay; a nailista iti pakabuklan iti daytoy nga artikulo. Daytoy ket maysa a nangruna a topiko iti siensia ken teknolohia ken daytoy nga artikulo ket mangted iti pakabuklan kadagiti nangruna nga aspetona, ken mangited kadagiti adu a naisangayan nga artkulo a maipanggep ti enerhia ken dagiti nadumaduma a porma ken dagiti kontesto.
Ti saludsod ket "ania kadi ti enerhia?" daytoy ket narigat a masungbatan iti maysa a nalaka, iti waya a nalaka maawatan, urayno ti enerhia ket mabalin a maingetan a maipalawag iti teoretikal a pisika. Kadagiti balikas ni Richard Feynman, "Daytoy ket importante a ibanagan a ti pisika tatta nga aldaw, awanantayo ti pannakaammo no ania ti enerhia. Awanantayo iti maysa a ladawan kadagiti bassit a banag iti maysa a depinitibo a kaadu."[1]
Nupay kasta, daytoy ket nalawag a ti enerhia ket kankanayon a kammasapulan para kadagiti panagaramid ti mekanikal nga obra, ken ti konsepto ket adda ti nalatak a kinapangruna iti masna a siensia. Dagiti masna a batayan a paset a pakairukodan ti enerhia ket dagiti inus-usar para iti mekanikal nga obra; dagitoy ket kankanayonda a kapadpada iti paset ti puersa a maipaadu babaen ti paset ti kaatiddog. Dagiti sabali pay a kapadpada a paset ti enerhia ket dagiti masa apaset a maipaadu babaen dagiti kapardas ti paset a naikuadrado.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Richard Feynman, kadagiti Lektura ni Feynman iti Pisika (1964) Tomo I, 4-1
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alekseev, G. N. (1986). Enerhia ken Entropia. Moscow: Mir Publishers.
- Crowell, Benjamin (2011) [2003]. Light and Matter. Fullerton, CA: Lawag ken Banag.
- Ross, John S. (23 Abril 2002). "Obra, Bileg, Kinetiko nga Enerhia" (PDF). Project PHYSNET. Estado nga Unibersidad ti Michigan.
- Smil, Vaclav (2008). Enerhia iti katutubo ken kagimongan: sapasap nga enerhetiko dagiti narikut a sistema. Cambridge, USA: MIT Press. ISBN 0-262-19565-8.
- Walding, Richard, Rapkins, Greg, Rossiter, Glenn (1999-11-01). New Century Senior Physics. Melbourne, Australia: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-551084-4.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Enerhia iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Enerhia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
Bahamas
Nagsasabtan: 24°15′N 76°00′W / 24.250°N 76.000°W
Ti Bahamas i/bəˈhɑːməz/, opisial a ti Mankomunidad ti Bahamas, ket maysa a pagilian a nakabuklan dagiti adadu ngem 3,000 nga is-isla, dagiti kayo (isla), ken dagiti isleta. Mabirukan daytoy idiay Taaw Atlantiko nga amanianan ti Kuba ken Hispaniola (Republika ti Dominikano ken Haiti), amianan a laud iti Turko ken Is-isla ti Caicos, ken abagatan a daya iti Estados Unidos (kaasitgan ti estado iti Florida). Ti kadakkel ti dagana ket 13,939 km2 (5,382 sq mi), nga addaan ti populasion iti 353,658. Ti kapitoliona ket ti Nassau. Iti heograpia, Ti Bahamas ket naisanglad kadgiti isu met laeng a kawar nga isla a kas ti Kuba, ti Hispaniola ken ti Turko ken Is-isla ti Caicos; ti pannakainagan iti Bahamas ket kadawyan a maipatudona ti Mankomunidad ken saan a ti heograpiko a kawar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bf.html
- ^ "•Sapasap a Lasasaad ken dagiti Agdama". Pan American Health Organization.
- ^ "Mission to Long Island in the Bahamas". Evangelical Association of the Caribbean.
- ^ "1973: Ti Init ti Bahamas ket limned idiay Britaniko nga Imperio". BBC News. Hulio 9, 1973. Naala idi 2009-05-01.
- ^ Panagipada ti nagbaetan ti 2000 ken 2010 a Senso ti Populasion ken Panagbalbaliw a Porsiento.
- ^ a b c d "Ti Bahamas". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-12-14.
- ^ "Bahamas Living Conditions Survey 2001" (PDF). Department of Statistics. Naala idi 4 Oktubre 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Bahamas
- Bahamas
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti purpuro ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Ingles
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1973
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Mannalon, pimmusay iti panangtabat kenkuana ti maatap a kabit ti asawana
BAGUIO CITY-Pimmusay ti maysa a mannalon kalpasan a tinagtagbat daytoy ti maatap a kabit ti asawana sadiay Brgy. San Jose, Alfonso Lista, Ifugao.
Nabigbig ti biktima a ni Rudy Martinez, 52 anyos, residente iti nasao a lugar bayat a ti suspek ket nabigbig a ni Jaime Ortiz, 60 anyos, balo, mannalon ken residente met laeng iti nasao a lugar.
Maibasar iti imbestigasion, nagturong ti biktima iti balay ti suspek ken sinapulna ti asawana ngem killaat latta a tinagbat ti suspek ti biktima iti namidua a daras babaen iti buneng a nangitunda iti dagus nga ipupusay ti biktima.
`
Iti imbestigasion ti pulisya ket napaneknekan nga adda ti relasion ti asawa ti biktima ken ti suspek.
Naammuan pay nga immunan a nangipila ti biktima iti kaso a frustrated murder iti suspek kalpsan a ginandat met laeng ti supspek a papatayen daytoy.
Kalpasan ti insidente ket boluntaryo a simmuko ti suspek iti barangay kapitan ken naiturong daytoy iti kuerpo ti Alfonso Lista Municipal Police Station..


text:
Kasano No Adiktoak iti Pornograpia?
No ania ti mabalinmo nga aramiden
Nasken a nalawag iti panunotmo no ania a talaga ti pornograpia. Ti pornograpia ket nabatad a maysa a pamay-an tapno agbalin a nakababain ti nadayaw a banag a pinarsua ni Jehova. No kasta ti panangmatmatmo iti pornograpia, nalaklakam a ‘guraen ti dakes.’—Salmo 97:10.
Panunotem dagiti dakes nga epektona. Ti pornograpia ipababana ti dayaw dagidiay naiparang iti dayta ken kasta met dagidiay mangbuya iti dayta. Adda ngarud naimbag a rason no apay a kuna ti Biblia: “
Nasaldet daydiay nakakita iti didigra ket rugianna ti aglemmeng.”—Proverbio 22:3.
Agkarika iti bagim. “
Insapatak a pulos a diak matmatan a sidederrep ti maysa a balasang,” kinuna ti matalek a lalaki a ni Job. (Job 31:1, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Dagiti sumaganad ket sumagmamano kadagiti kari a mabalinmo nga aramiden:
Diak agusar iti Internet no agmaymaysaak.
Dagus nga iserrak ti aniaman a kellaat nga agparang iti site wenno ti site a mismo a mangipakita kadagiti imoral a ladawan wenno eksena.
Agpabalakadak iti maysa a nataengan ti panagpampanunotna a gayyem no mailaw-anak manen nga agbuya iti pornograpia.
Ikararagmo dayta. Impakaasi ti salmista ken ni Jehova: “
Iliklikmo dagiti matak manipud panangkita iti awan pategna.” (Salmo 119:37) Kayat ti Dios nga agballigika, ket no agkararagka kenkuana, maipaayannaka iti bileg a mangaramid iti nasayaat!—Filipos 4:13.
Makisaritaka iti maysa a tao. Masansan a dakkel ti maitulongna tapno maisardengmo ti ugalim no adda pangibagaam iti marikriknam.—Proverbio 17:17.
Laglagipem: Tunggal maliklikam ti pornograpia, dakkel a balligi dayta iti biangmo. Ikararagmo ken Jehova a Dios ti maipapan iti panagballigim ket agyamanka kenkuana ta inikkannaka iti bileg. No liklikam ti pornograpia, maparagsakmo ti pusona!—Proverbio 27:11.


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Malakias 2:1-17
2 “Ket ita agpaay kadakayo daytoy a bilin, O papadi.+2 No dikayto agimdeng,+ ken no dikayto ipapuso+ ti panangidayaw iti naganko,”+ kinuna ni Jehova ti buybuyot, “sigurado nga ibaonkonto met kadakayo ti lunod,+ ket ilunodkonto dagiti bendisionyo.+ Wen, inlunodko pay ti bendision, agsipud ta saanyo nga ipappapuso dayta.”3 “Adtoy! Babalawek ti naimula a bin-i+ maigapu kadakayo, ket mangiwarisakto iti ibleng kadagiti rupayo, ti ibleng dagiti piestayo; ket pudno nga addanto mangipan kadakayo iti dayta.4 Ket kasapulanto a maammuanyo nga impatulodko kadakayo daytoy a bilin,+ tapno iti kasta agtultuloy koma ti tulagko+ ken Levi,”+ kinuna ni Jehova ti buybuyot.5 “No maipapan iti tulagko, adda idi kenkuana, daydiay tulag iti biag ken iti talna,+ ket intultuloyko nga inted ida kenkuana, buyogen ti buteng. Ket nagtultuloy a nagbuteng kaniak;+ wen, gapu iti naganko isu nagaligaget.+6 Ti mismo a linteg ti kinapudno adda idi iti ngiwatna,+ ket awan ti kinakillo a masarakan kadagiti bibigna. Nakipagna kaniak iti talna ken iti kinalinteg,+ ket adu dagidiay pinagbaw-ingna manipud iti biddut.+7 Ta dagiti bibig ti padi isuda ti rebbeng a mangsalimetmet iti pannakaammo, ket ti linteg isu ti rebbeng a sapulen dagiti umili manipud iti ngiwatna;+ ta isu ti mensahero ni Jehova ti buybuyot.+8 “Ngem dakayo—simiasikayo iti dalan.+ Pinagtibkolyo ti adu iti linteg.+ Dinadaelyo ti tulag ni Levi,”+ kinuna ni Jehova ti buybuyot.9 “Ket siak met, iti biangko, sigurado a pagbalinenkayto a maum-umsi ken nababa kadagiti amin nga umili,+ yantangay saanyo a sinalimetmetan dagiti dalanko, no di ket nangipakitakayo iti panangidumduma iti linteg.”+10 “Saan kadi nga addaantayo amin iti maymaysa nga ama?+ Saan kadi a maymaysa a Dios ti nangparsua kadatayo?+ Apay ngarud a makilangentayo a sigugulib iti maysa ken maysa,+ iti panangtabbaaw iti tulag dagidi ammatayo?+11 Ti Juda nakilangen a sigugulib, ket nakarimrimon a banag ti naaramid iti Israel ken iti Jerusalem;+ ta tinabbaawan ti Juda ti kinasanto ni Jehova,+ nga inayatna, ket tinagikuana kas nobia ti anak a babai ti maysa a ganggannaet a dios.+12 Gessatento ni Jehova ti tunggal maysa a mangaramid iti dayta,+ daydiay siririing ken daydiay sumungsungbat, manipud kadagiti tolda ni Jacob, ken daydiay mangididiaya iti daton a sagut+ ken Jehova ti buybuyot.”13 “Ket daytoy ti maikadua a banag nga ar-aramidenyo, daytoy a mangibunga iti pannakaabbong ti altar ni Jehova iti lulua, buyogen ti panagsangit ken panagsennaay, iti kasta awanen ti itataliaw iti daton a sagut wenno panagragsak iti aniaman a banag manipud iti imayo.+14 Ket kinunayo, ‘Maigapu iti ania?’+ Maigapu iti daytoy, a ni met laeng Jehova nangsaksi iti nagbaetanyo iti asawa ti kinaagtutubom,+ a kenkuana nakilangenka a sigugulib, nupay isu kaasmangmo ken asawa ti tulagmo.+15 Ket adda maysa a saan a nangaramid iti dayta, ta adda kenkuana ti nabatbati iti espiritu. Ket ania ti sapsapulen idi dayta? Ti bin-i ti Dios.+ Ket masapul nga aluadanyo ti bagbagiyo maipapan iti espirituyo,+ ket awan koma ti makilangen a sigugulib iti asawa ti kinaagtutubom.+16 Ta ginurana ti panagdiborsio,”+ kinuna ni Jehova a Dios ti Israel; “ken daydiay nga iti kinaranggas inabbonganna ti kawesna,”+ kinuna ni Jehova ti buybuyot. “Ket masapul nga aluadanyo ti bagbagiyo maipapan iti espirituyo, ket dikay makilangen a sigugulib.+17 “Pinakilyo ni Jehova babaen iti sasaoyo,+ ket kinunayo, ‘Iti ania a pamay-an nga isu pinakilmi?’ Babaen iti panagkunayo, ‘Tunggal maysa nga agar-aramid iti dakes ket naimbag kadagiti mata ni Jehova, ket kadagidiay nga isu maragsakan’;+ wenno, ‘Sadino ti ayan ti Dios ti kinahustisia?’”+


text:
APENDISE
Ngagan na Dios
—Keyusan anna Kebalinanna
KUNNASI nga nebalittag i Salmo 83:18 ta Bibliam? Kunnaw i kagian na New World Translation of the Holy Scriptures: “Mammuan nakuan na totolay nga sikaw, nga mangngagan tu Jehova, sikaw laman i Katannangan ta interu davvun.” Kunnatun gabbalaman i kagian na karuan nga Biblia. Ngem sinallianan na aru nga bersion na Biblia i ngagan nga Jehova tu titulo nga “Yafu” onu “Dios.” Anni kari nakuan i meyusa taw nga bersikulo? Titulo onu i ngagan nga Jehova?
Tukuyanna yaw nga bersikulo i meyannung ta ngagan. Ta orihinal nga Hebreo nga neyusa tape metura i aru nga parte na Biblia, mabibbig tatun i nerumuruma nga personal nga ngagan. Ta Hebreo nga letra, kunnaw i neketurana
Kunnasi kabalor na yatun nga ngagan? Ikonsideram i modelo nga pakimallo nga netuddu ni Jesus. Kunnaw i gafuna: “Ama mi nga egga ta langi, marayaw paray i ngagam-mu.” (Mateo 6:9) Nepakimallo gapa ni Jesus: “Ama, ipasingam-mu ngana i dayaw na ngagam-mu!” Netabbag gapa na Dios: “Nipasingak-ku ngana, ay ek-ku mangana nga ipasingan noka!” (Juan 12:28) Manawag gafu nga kuruga mabalor i ngagan na Dios. Ngatta gafu sinallianan na karuan nga nangibalittag tu Biblia yaw nga ngagan tu titulo?
Egga dua nga rason. Ollu, aru i makkagi nga mawag tu ari meyusa yatun nga ngagan megafu ta awan tu makannammu nu kunnasi i fustu nga kevuyâna gari. Metura i Hebreo gari nga awan tu letra nga a, e, i, o, anna u. Awan gafu tu makasiguradu ta maddaggun nu kunnasi nga ivuyâ na totolay gari i YHWH. Ngem yaw kari i makefugag ta pangiyusa tam ta ngagan na Dios? Turi ta tiempo na neketura na Biblia, awayyana nga mavuyâ i ngagan nga Jesus tu Yeshua onu baka Yehoshua
I mekadua nga rason nu ngatta nalsa i ngagan na Dios ta Biblia ay megafu ta nabayag ngana nga tradision na Judio ira. Aru nira i mangurug nga ari pulus mepangngo nga vuyatan i ngagan na Dios. Nebase yaw nga pangurug ta ari fustu nga aplikasion na dob nga: “Ariammu usan i ngagan ni Jehova nga Dios mu ta awan tu kuentana, ta ari pagurayan ni Jehova nga ari makastigo i sinni laman nga mangiyusa tu ngaganna ta awan tu kuentana.”
Megamma tatun nga dob i ari fustu nga pangiyusa tu ngagan na Dios. Ngem igammana kari i marespeto nga pangiyusa tatun nga ngagan? Ari pulus. Matalo nga lallaki i nattura ta Hebreo nga Biblia (i “Old Testament”) nga nattolay mekunnay ta Dorob nga neyawa na Dios ta Israelita gari. Ngem kanayun nga neyusada i ngagan na Dios. Angngariganna, egga yatun ta aru nga salmo nga mekakkansion ta publiko. Nebilin paga mismu ni Jehova nga Dios ta aripanna ira nga agaladda i ngaganna. Sinuppal gapa yatun na matalo ira. (Joel 2:32; Kingngua 2:21) Yari tu, marespeto nga usu-usan na Cristiano ira i ngagan na Dios, kagitta na kingngua ni Jesus gari.
Madammo nga liwa i nakua na nangibalittag ira ta Biblia megafu ta sinalliadda tu titulo i ngagan na Dios. Pinabbalidda tu gitta na ararayyu anna ari tu kurug nga persona i Dios. Ngem ta kakuruganna, ipagaram na Biblia ta totolay nga makikofun ira kani Jehova. (Salmo 25:14) Nonopammu i madukko nga kofummu. Makagim kari tu madukko kamu nga makkofun nu ariammu gamma ammu i ngaganna? Nu kunnatun gafu, kunnasi nga mabbalin tu mas madukko i totolay ta Dios nu ariadda ammu i ngaganna nga Jehova? Fuera paga tatun, nu ari nga usan na totolay i ngagan na Dios, ariadda gapa ammu i makakkasta nga kebalinanna yatun. Anni kari i kebalinan na ngagan na Dios?
Nepakanawag mismu na Dios i kebalinan na ngaganna kani Moises nga matalo nga aripanna. Turi ta nepakkiavu ni Moises i ngagan na Dios, netabbag ni Jehova: “Mabbaling Ngâ tu Anni Laman nga Pilliakku nga Pabbalinan.” (Exodo 3:14) Kunnaw gapa i nepangibalittag tatun ni Rotherham: “Mabbaling Ngâ tu maski anni nga kayàku.” Yari tu mabbalin si Jehova tu maski anni nga kawagan tape matuppal i gakkag na ira. Mapabbalinna paga i pinaratuna ira tu maski anni nga kawagan para ta ketuppal na gakkag na ira.
Anni i kuammu para ta kokkofummu nu awayyam mabbalin tu maski anni nga kayàmu nga pabbalinan? Nu nattaki tu grabe i tadday nira, awayyam mabbalin tu malalaki nga doktor tape morruammu yaya. Nu nalugi gapa i negosio na tadday, awayyam mabbalin tu riku tape moffunammu i kofummu. Ngem ta kakuruganna, ariammu mapabbalin i baggim ta maski anni nga kayàmu nga pabbalinan. Awan nittam i makakua tu kunnatun. Durante nga maggigiammu ka tu Biblia, mappabbaw ka noka nga makasingan nu kunnasi nga mabbalin si Jehova tu maski anni nga kawagan tape matuppal i promesana ira. Segun ta 2 Cronicas 16:9, magayayya paga yaya nga usan i pakapangnguana para ta totolay nga mangiddu sa. Yaw nga makakkasta ira nga aspeto na personalidad ni Jehova ay ari malippawa danuri ari makannammu ta ngaganna.
Manawag gafu nga egga nakuan ta Biblia i ngagan nga Jehova. Kuruga makoffun i pangammu ta kebalinanna yatun nga ngagan anna i pangiyusa tatun ta paddayarayaw tam tape mas maddukko kani Jehova nga nelangitan nga Yama tam. *
^ par. 3 Para ta aru paga nga informasion meyannung ta ngagan na Dios, ta kebalinanna, anna ta rason ira nu ngatta meyusa ta paddayarayaw, innammu i brosiur nga Ang Banal na Pangalan na Mananatili Magpakailanman nga nepublisa na Saksi ni Jehova. Innammu gapa i seksion 1 na bukleta nga Tulong sa Pag-aaral ng Salita ng Diyos.