c: text/html

text:
Siudad ti Batikano
Nagsasabtan: 41°54′N 12°27′E / 41.900°N 12.450°E
Ti Siudad ti Batikano[14] wenno Estado ti Siudad ti Batikano,[15] iti Italiano opisial a ti Stato della Città del Vaticano (panangibalikas [ˈstaːto della t͡ʃitˈta del vatiˈkaːno]),[16] ket maysa a napalikmutan ti daga a naturay nga siudad-estado a ti teritoriona ket buklen iti nadidingan nga enclave ti kaunegan ti siudad ti Roma, Italia. Adda daytoy ti kalawa ti agarup a 44 ektaria (110 acre), ken ti populasion iti sumorok a 800.[6][17] Daytoy ket mangaramid ti Siudad ti Batikano ti kabassitan a naturay nga estado iti lubong babaen ti kalawa ken populasion.
Ti Estado ti Siudad ti Batikano ket nabangon idi 1929 babaen ti Laterano a Tulag, a pinirmaan babaen ti Sekretario Kardinal ti Estado a ni Pietro Gasparri, para ken ni Papa Pio XI ken babaen ti Kangrunaan a Ministro ken Daulo ti Gobierno a ni Benito Mussolini para ken ni Ari Victor Emmanuel III ti Italia.[18] Ti Estado ti Siudad ti Batikano ket naisangsangyan manipud iti Santa Sede,[19] a napetsaan daytoy manipud idi nasapa a Kristianidad ken isu ti kangrunaan a episkopal a sede dagiti 1.2 bilion a Latin ken ti Dumaya a Katoliko a kumapkappon iti sangalubongan. Dagiti bilin iti Siudad ti Batikano ket naipablaakda iti Italiano; dagiti opisial a dokumento iti Santa Sede ket kangrunaan a maited iti Latin. Dagitoy dua nga entidad ket adada dagiti naisangsangyan a pasaporte: ti Santa Sede, a saan a maysa a pagilian, ket agitited laeng iti diplomatiko ken serbisio a pasaporte, a ti Estado ti Siudad ti batikano ket agitited iti kadawyan a pasaporte. Nga iti tunggal maysa a kaso ket agitited laeng iti bassit a pasaporte.
Ti Laterano a Tulag idi 1929, a nangisangpet ti irurumsua ti siudad-estado, ket mangisao a ka kas ti baro a panakapartuat (Pangyuna ken Artikulo III), a saan a pakakitaan dagiti dakdakkel a Papa nga Estado (756–1870) a sigud idi a nagsakup ti kaaduan iti tengnga nga Italia. Kaaduan kadagityo a teritorio ket nasagepsep iti Pagarian ti Italia idi 1860, ken ti maudi a paset, ti siudad iti Roma nga adda ti Lazio, kalpasan ti sangapulo a tawen, idi 1870.
Ti Siudad ti Batikano ket maysa a eklesiastiko[6] wenno saserdote-a monarkiko[7] nga estado, a tinurayan babaen ti Obispo iti Roma—a ti Papa. Dagiti kangatuan nga opisio ti estado ket dagiti Katoliko a klerigo a nagtaud kadagiti nadumaduma a pagilian. Daytoy ket naturay a teritorio iti Santa Sede (Sancta Sedes) ken ti lokasion ti pagtaengan ti Papa, a matawtawagana ti Apostoliko a Palasio.
Dagiti Papa ket kadawyan a nagtaengda iti daytoy a lugar nga idi 1929 ket nagbalin a ti Siudad ti Batikano manipud idi pannakaisubli manipud iti Abinion idi 1377, ngem nagtaengda pay kadagiti napalabas a panawen idiay Quirinal a Palasio idiay Roma ken sabsabali pay a lugar. Kasisigudda, a nagtaeng idiay Laterano a Palasio idiay Turod ti Caelian idiay adayo a bangir iti Roma manipud iti Batikano. Ni Emperador Konstantino ket nangited iti daytoy a lugar ken ni Papa Miltiades idi 313. Ti pannakapirma dagiti nagtultulagan a nangibangon ti baro nga estado ket naaramid dita naudi a patakder, a nangited ti panakaipangato ti nagan iti Laterano a Tulag, a babaen ti pannakaaammo dagitoy.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti klima ti Batikano ket kapadpada ti Roma; a kalalaiganna, a Mediteraneo a klima nga adda ti nalanay, a panagtutudo iti kalamiisan a tiempo manipud iti Septiembre aginggana ti tengnga ti Mayo ken napudot, a namaga a kalgaw manipud iti Mayo aginggana ti Agosto. Adda pay dagiti lokal a langlanga, a naipangpangruna ti angep ken linnaaw, a pinataud babaen ti naisangsangayan a kinadakkel ti Basilika ni San Pedro, ti kangato, dagiti burayok ken ti kadakkel ti nasimiento a kuadrado.
Ti Siudad ti Batikano ket isu ti kabassitan nga estado, a daytoy ket agarup laeng a 44 ha (110 acre).
Idi Hulio 2007, ti Batikano ket immannurot nga agbalin ti immuna a karbon nga agmangngamangnga nga estado. Planoda a magun-od daytoy babaen ti panagtangdanan ti panagipugso ti karbona dioksido nga adda ti panakapartuat iti Kabakiran a Klima ti Batikano idiay Hungria.[20]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti agbisbisita ken turista ken saanda a mapalubusan nga agmaneho iti uneg ti Batikano no awan ti naisangayan a pammalubos, a kadawyan daytoy a maited laeng kadagiti adda kaipanggepanda iti opisina ti Batikano.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Website ti Estado ti Siudad ti Batikano
- ^ Tulag a nagbaetan ti Santa Sede ken Italia, artikulo 26.
- ^ Ti Siudad ti Batikano ket maysa a siudad-estado
- ^ Segun ti parapo a maika-2 iti Legge sulle fonti del diritto iti 7 Hunio 1929, amin a linteg ken pagalagadan iti estado ket maipablaak iti pagsasao nga Italiano Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano a naikabit iti Acta Apostolicae Sedis. Ti teksto dagiti pito nga immuna a banag a naipablaak iti dayta a suplemento ket naited ditoy. Bayat a ti estado ket agus-usar laeng ti Italiano, adu pay dagiti nadumaduma a pagsasao nga inususar babaen dagiti instituto a mabirukan iti kaunegan ti estado, a kas iti Santa Sede, ti Pontipiko a Suiso a Guardia, ken ti Pontipiko nga Akademia dagiti Siensia. Ti Santa Sede ket agus-usar iti Latin a kas ti opisial a pagsasao ken Pranses a kas ti diplomatiko a pagsasao; iti maipatinayon, ti bukodna a Sekretaria ti Estado ket agus-usar iti Ingles, Aleman, Italiano, Polako, Portuges ken Espaniol. Ti Suiso a Guardia, kadagiti bilin iti parada ket nait-ited iti Aleman, ken agus-usar pay ti Pranses ken Italiano kadagiti amin nga opisial a seremoniana. Ti semi-opisial a warnakan ti Santa Sede a L'Osservatore Romano ket agus-usar iti Ingles, Pranses, Aleman, Italiano, Malayalam, Polako, Portuges ken Espaniol. Ti Radio Batikano ket agususar kadagiti 40 a pagsasao, a mairaman ti Albanes, Amariko, Arabiko, Armenio, Bieloruso, Bulgaro, Insik, Kroata, Tseko, Esperanto, Ingles, Filipino, Pranses, Aleman, Hindi, Hungaro, Italiana, Leton, Lituano, Malayalam, Polako, Portuges, Rumano, Ruso, Eslobako, Eslobeno, Somali, Espaniol, Swahili, Tamil, Tigrigna, Ukraniano, ken Bietnamis.
- ^ http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/apost_constitutions/documents/hf_p-vi_apc_19670815_regimini-ecclesiae-universae_it.html
- ^ a b c d "Santa Sede (Siudad ti Batikano)". CIA—The World Factbook. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-01-10. Naala idi 9 Hulio 2011.
- ^ a b "catholic-pages.com". catholic-pages.com. Naala idi 9 Hulio 2011.
- ^ "Internet a portal iti Estado ti Siudad ti Batikano". Estado ti Siudad ti Batikano. Naala idi 9 Hulio 2011.
- ^ Nick Megoran, "Megoran" (Internasional nga Ensiklopedia iti Heograpia ti Tao, Tom. 11, Elsevier 2009 ISBN 978-0-08-044911-1), p.226
- ^ [1] Naiyarkibo 2019-01-10 iti Wayback Machine, The World Factbook, CIA. Naala idi 25 Enero 2012.
- ^ Manipud idi 1 Enero2002. www.vatican.va Opisina ti Santa Sede a Pagmalditan – Sapasap a Pakaammo. Naala idi 23 Oktubre 2009.
- ^ Sakbay idi 2002, ti Lira ti Batikano (a maipada ti Italiano a lira)
- ^ Ti ITU-T a nainagan a kodigo a 379 para iti Siudad ti Batikano. Nupay kasta, ti Siudad ti Batikano ket nairaman iti Italiano a plano ti panagnumero ken agus-usar ti pagilian ti Italia a kodigo ti 39, a sarunuen babaen ti 06 (para iti Roma) ken 698.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Batikano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 105. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ "Sapot a Pagsaadan ti Estado ti Siudad ti Batikano". Vaticanstate.va. Naala idi 15 Oktubre 2010.
- ^ "Stato della Città del Vaticano" ket isu ti nagan nga inus-usar iti pannakaipatakder a dokumento ti estado, ti Tulag a nagbaetan ti Santa Sede ken Italia, nga artikulo 26.
- ^ "Estado ti Siudad ti Batikano". Gobierno ti Siudad ti Batikano. Naala idi 28 Nobiembre 2007.
- ^ Pangyuna iti Laterano a Tulag
- ^ "Panagtaeng ken panagtrabaho iti ballasiw-taaw – Santa Sede". Opisina ti Ganganaet ken Mankomunidad ti Nagkaykaysa a Pagarian. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-04-29. Naala idi 2012-06-04.
- ^ "Ti Batikan ket agbalin nga Agmangngamangnga iti Karbon". United Press International. 13 Hulio 2007. Naala idi 12 Septiembre 2009.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maysa kadagiti naisigudan a pagbiagan dagiti agnaed iti Malaylay, Mudiit, Dolores ti panagdamili wenno pottery. Ngem iti panaglabas ti panawen, in-inoten daytoy a mapukpukaw.
Ni Nanang Fely Alunday-Kano, edad 70, ti maysa kadagiti nabatbati nga agdamdamili iti nasao a lugar. Napagbasada kenni Albert Kano a kapisi ti puso na dagiti walo nga annakda gapu iti panagdamili ken panagtalon.
Iti agdama, makategged iti P1,600 tunggal lawas ni Nanang Fely manipud kadagiti dinamili a banga, paso, ken bricks a produktona a naaramid manipud iti pananglebbek, panaggamay, ken panagsukog iti daga wenno clay. Kinunana a saanen a kinayat dagiti simmaruno a henerasion nga adalen ti agdamili gapu ta saan dan a kayat ti agiggem iti daga. Ti kabsatna a ni Carlita Alfaro ken ipag na a ni Ludivina Tanura laengen ti kakadduana a makaammo nga agdamili.
Segun kenkuana, ti panagdamili ket kasapulanna ti panaggamay ken panagsukog iti naglaok a darat ken daga. Ti daga ket malebbek ken magasagas sakbay a masukog. Masapul a mailuto dagiti masukog a banga tapno saan a nalaka a mabittak. Daytoy a proseso ket maaramid iti uneg ti tallo nga aldaw.
Kinuna ni Nanang Fely a naimbitaran pay isuna sadiay Luba tapno agisuro no kasano ti agdamili gapu iti kinalagda dagiti produkto na. Daytoy ti nangted kenkuana ti ragsak ken namnama iti panagtultuloy ti tradision iti panagdamili ditoy Abra.


text:
Kategoria:Dagiti bagi ti danum babaen ti pagilian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 60 a subkategoria, manipud iti 60 a dagup.
- Dagiti baybay babaen ti pagilian (11 K)
- Dagiti danaw babaen ti pagilian (10 K)
A
- Dagiti bagi ti danum ti Australia (2 K, 2 P)
- Dagiti bagi ti danum ti Azerbaijan (1 K, 1 P)
B
- Dagiti bagi ti danum ti Baro a Selanda (1 K, 1 P)
- Dagiti bagi ti danum ti Bietnam (2 K, 2 P)
C
- Dagiti bagi ti danum ti Cambodia (1 K, 1 P)
D
- Dagiti bagi ti danum ti Daya a Timor (1 K, 1 P)
E
- Dagiti bagi ti danum ti Ehipto (1 K, 2 P)
- Dagiti bagi ti danum ti Eritrea (1 K, 1 P)
F
- Dagiti bagi ti danum ti Filipinas (7 K, 1 P)
G
H
- Dagiti bagi ti danum ti Hordania (1 K, 1 P)
I
- Dagiti bagi ti danum ti India (2 K, 1 P)
- Dagiti bagi ti danum ti Islandia (1 K, 1 P)
- Dagiti bagi ti danum ti Israel (1 K, 2 P)
K
- Dagiti bagi ti danum ti Kanada (1 K, 1 P)
- Dagiti bagi ti danum ti Korea (1 K, 1 P)
L
M
- Dagiti bagi ti danum ti Malaysia (2 K, 1 P)
N
- Dagiti bagi ti danum ti Norwega (2 K, 3 P)
P
R
S
- Dagiti bagi ti danum ti Saudi Arabia (1 K, 1 P)
- Dagiti bagi ti danum ti Sudan (1 K, 1 P)
T
- Dagiti bagi ti danum ti Tailandia (2 K, 1 P)
- Dagiti bagi ti danum ti Tsina (4 K, 1 P)


text:
Francisco Guilledo
Ni Francisco Guilledo (Agosto 1, 1901 – Hulio 14, 1925), kadawyan nga ammo a kas ni Pancho Villa, ket maysa idi a Filipino a propesional a boksingero. Ni Villa, nga agtayag laeng iti 5 a kadapan ken 1 a pulgada (154 cm) ken saan a nagdagsen iti nadagdagsen ngem 114 a libra (51 kg), uray iti diskriminasion iti puli iti dayta a panawen, isu ket dimmayeg ken nagbalin isuna ti immuna nga Asiano a nangabak iti World Flyweight Championship idi 1923, ken nakagun-od iti reputasion a kas maysa kadagiti kalaingan a Flyweight a boksingero iti pakasaritaan.[1][2] Isu ket saan idi a na-knocked out iti intero a pagsapulanna iti boksing, a nagpatingga iti kellaat nga ipupusayna idi agtawen laeng iti duapulo ket tallo manipud iti komplikasion kalpasan ti panagparut iti ngipen.


text:
1Iti maika-sangapulo a tawen, iti maika-sangapulo a bulan iti maika-sangapulo ket dua nga aldaw ti bulan, immay kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
2“Anak ti tao, sumangoka kenni Faraon nga ari ti Egipto; agipadtoka maibusor kenkuana ken maibusor iti entero nga Egipto!
3Iwaragawagmo ket ibagam, 'Kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh: Dumngegka! Bumusorak kenka, Faraon nga ari ti Egipto! Sika a dakkel a parsua iti baybay nga adda iti tengnga ti karayan, a mangibagbaga kaniak, “Pinagbalinko a kukuak ti karayan!”
4Ta mangikabilakto iti sima iti pangalmo ket kumpetto kadagiti siksikmo ti lames ti Karayanmo a Nilo; ingatokanto manipud iti tengnga ti karayanmo a kaduam dagiti amin a lames iti karayan a kimpet kadagiti siksikmo.
5Ibellengkanto iti let-ang, sika ken dagiti amin a lames manipud iti karayanmo. Agdissokanto iti daga; saankanto a maurnong wenno maingato. Itedkanto a kas taraon kadagiti agbibiag a parsua iti daga ken kadagiti billit kadagiti langit!
6Ket maammoanto dagiti amin nga agnanaed iti Egipto a siak ni Yahweh, gapu ta maysada nga ungkay ti runo iti balay ti Israel!
7Idi iniggamandaka, natukkolka ket tinudokmo dagiti abagada; idi nagsadagda kenka, dinangram dagiti luppoda ken pinagpigergermo dagiti patongda.
8Ngarud, kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh: Dumngegka! Mangyegak iti kampilan a maibusor kenka; isinak ti tunggal tao ken ayup manipud kenka.
9Isu a ti daga ti Egipto ket agbalinto a langalang ken nadadael; ket maammoandanto a siak ni Yahweh, gapu ta imbaga ti nakaam-amak nga ayup nga adda iti baybay, “Kukuak ti karayan, ta inaramidko daytoy!”
10Ngarud adtoy! Maibusorak kenka ken iti karayanmo, pagbalinek ngarud ti daga ti Egipto a langalang ken awan serserbina, ket agbalinkanto a langalang a daga manipud Migdol agingga iti Siene ken kadagiti beddeng ti Cus.
11Awanto ti tao a lumabas iti daytoy! Awanto ti ayup a lumabas iti daytoy! Ken awanto ti agnaed iti daytoy iti las-ud ti uppat a pulo a tawen!
12Ta pagbalinekto ti daga ti Egipto a langalang iti nagtetengngaan dagiti daga nga awan ti agnanaed, ken dagiti siudad daytoy iti nagtetengngaan dagiti nadadael a siudad ket agbalinto a langalang iti las-ud ti uppat a pulo a tawen; ket iwarawarakto ti Egipto kadagiti nasion, ket iwaraskonto ida kadagiti daga.
13Ta kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh: Iti ileleppas ti uppat a pulo a tawen ummongekto ti Egipto manipud kadagiti nadumaduma a puli dagiti tattao a nakaiwarawaraanda.
14Isublikto dagiti sanikua ti Egipto ken isublik ida iti rehion ti Patros, iti daga a nakaiyanakanda. Ken agbalindanto a nababa a pagarian sadiay.
15Isunto ti kababaan kadagiti pagarian, ken saanton a pulos a maingato kadagiti nasion. Pukawek ida tapno saandan nga agturay kadagiti nasion.
16Saanton a pagtalkan ti balay ti Israel dagiti Egipcio. Ngem ketdi, agbalindanto a palagip iti basol nga inaramid ti Israel idi napanda iti Egipto tapno agpatulong. Ket maammoandanto a siak ti Apo a ni Yahweh!”'
17Ket napasamak nga iti maika-27 a tawen iti umuna nga aldaw iti umuna a bulan, immay kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
18“Anak ti tao, impuesto ni Nebucadnesar nga ari ti Babilonia ti armadana tapno agtrabahoda iti narigat a maibusor iti Tiro. Nakuskusan ti tunggal ulo ken nagasgasan ti tunggal abaga, ngem awan a pulos ti tangdanna ken ti armadana manipud iti Tiro, para iti panagtrabahona iti narigat a maibusor iti Tiro.
19Ngarud kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh, 'Adtoy! Itedko ti daga ti Egipto kenni Nebucadnesar nga ari ti Babilonia, ket ipanawnanto ti kinabaknang daytoy, samsamenna dagiti sanikua daytoy, ken alaenna amin a masarakanna sadiay; daytanto ti tangdan ti armadana!
20Intedko kenkuana ti daga ti Egipto a kas tangdanda iti panagtrabahoda para kaniak—kastoy ti pakaammo ti Apo a ni Yahweh.
21Iti dayta nga aldaw, mangaramidak iti sara nga agtubo para iti balay ti Israel, ket pagsaoenka kadagiti nagtetengngaanda, tapno maammoanda a siak ni Yahweh!”'


text:
Alfred Nobel
Ni Alfred Bernhard Nobel (Panangibalikas a Sueko: [ˈalfrɛd noˈbɛl] listen (tulong·pakaammo); 21 Oktubre 1833 – 10 Disiembre 1896) ket maysa idi a Sueko a kimiko, inheniero, inbentor, ken nagpatpataud kadagiti armamento.
Isu idi ti inbentor ti dinamita. Ni Nobel ket isu pay ti nagtagikua ti Bofors, nga isu ket nagbaliw iti turongna iti daytoy manipud ti dati a papel a kas ti nangruna nga agpatpataud ti landok ken paslep iti kangrunaan nga agpatpataud ti kanion ken dagiti sabali pay nga armamento. Ni Nobel ket nagtengngel kadagiti 350 a nadumaduma a patente a ti dinamita ket isu ti kadayegan. Ti baknangna ket inusar idi natayen ti panangipatakder kadagiti Premio Nobel. Ti sintetiko nga elemento ti nobelio ket nainaganan idi kaniana. Ti nagann ket makitakita pay iti moderno nga aldaw kadagiti kompania a kas ti Dynamit Nobel ken AkzoNobel, a kaputotan dagitoy wenno dagiti nagtitipon a kompania nga inpatakder babaen ni Nobel.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Alfred Nobel iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig ken ni Alfred Nobel iti Wikimedia Commons


text:
Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
Ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia[1] (kadawyan nga ammo iti ASEAN /ˈɑːsiɑːn/ AH-SEE-ahn,[2] sagpaminsan a /ˈɑːzi.ɑːn/ AH-zee-ahn)[3][4] ket maysa a heo-politikal ken ekonomiko a gunglo dagiti sangapulo a pagilian a mabirukan idiay Abagatan a daya nga Asia, a naporma idi 8 Agosto 1967 babaen ti Indonesia, Malaysia, ti Filipinas, Singapur ken Tailandia.[5] Manipud idin, dagiti pannakaikameng ket naipalawa a mangiraman ti Brunei, Burma (Myanmar), Cambodia, Laos, ken Bietnam. Dagiti gandatna ket mairaman ti panngipardas ti idadakkel ti ekonomia, sosial a panagrang-ay, panagrang-ay ti kultura kadagiti kamengna, panagsalaknid ti rehional a kappia ken panagtalinaay, ken dagiti opurtunidad para kadagiti kameng a pagpagilian tapno nakappia a pakitungtungan dagiti paggigiddiatan.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Overview" [Pakabuklan]. Association of Southeast Asian Nations (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-01-26. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ "How Do You Say ASEAN?". Voice of America Pronunciation Guide (iti Ingles). VOA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 26 Hulio 2020. Naala idi 31 Enero 2020.
- ^ "The ABC Book, A Pronunciation Guide" [Ti ABC a Libro, Ti Alagaden ti Panagbalikas]. loc.gov (iti Ingles). 8 Mayo 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-01-12. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ Chalermpalanupap, Termsak (1999). "ASEAN-10: Meeting the Challenges" [ASEAN-10: Panangsango kadagiti Karit]. Association of Southeast Asian Nations (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-06-05. Naala idi 27 Hunio 2008.
- ^ Deklarasion ti Bangkok. Wikisource. Naala idi 14 Marso 2007.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia iti Wikimedia Commons


text:
Shikoku
Ti Shikoku (四国, "dagiti uppat a probinsia") ket isu ti kabassitan (225 km wenno 139.8 mi nga attiddog ken ti nagbaetan a 50–150 km wenno 31.1–93.2 mi a kalawa) ken kabassitan ti populasion (4,141,955 manipud idi 2005) kadagiti uppat a kangrunaan nga is-isla iti Hapon, a mabirukan iti abagatan iti Honshū ken daya ti isla iti Kyūshū. Dagiti taga-ugma a naganna ket mairaman ti Iyo-no-futana-shima (伊予之二名島), Iyo-shima (伊予島), ken Futana-shima (二名島). Ti agdama a naganna ket mangipatudo dagiti uppat a dati a probinsia a nangbukel iti daytoy nga isla: Awa, Tosa, Sanuki, ken Iyo.


text:
Tulong:Panagserrek
Saan a nasken ti sumrek sakbay nga agbuya wenno agurnos kadagiti panid. Ngem ti panagserrek ket makanayon kadagiti dadduma pay a pakailasinan, ken sapasap a maisingsingasing. No saanmo a kayat a maammuan ti IP a pagtaengam isu ngaruden a nasken a sumrekka. Napardas ket nalaka laeng ti agpartuat ti kabukbukodan a pakabilangan ti agar-aramat.
PanagserrekUrnosen
Ti panagpartuat ti pakabilangan ket isu ti panangited ti nagan ti agar-aramat (ti pudno a naganmo wenno parbo a nagan) ken ti maysa a kontrasenias. Ti sistema ket paayenna ti maysa a nagan ti agar-aramat a naus-usaren. Ti pakabilangan ti agar-aramat ket maminsan laeng a mapartuat. "Naiserrekanton" kalpasanna daytoy. Ti sumaruno a panagserrekmo, itedmonto manen ti naganmo nga agar-aramat ken ipakitamto a sika met laeng ti isu a tao babaen ti panagusar ti kontrasenias. (Saanmo a pakibingayan ti bukodmo a kontrasenias iti dadduma a tao; daytoy ket mangpalubos ti madi a panagusar ti pakabilangam, a mabalin a pakaiturongan ti pannakaserra.)
Dagiti urnosem ket mairehistro babaen ti naganmo nga agar-aramat. No saanka a nakastrek dagiti inurnosmo ket maipakita iti pakasaritaan ti panid a mairaman ti IP nga adres.
Dagiti pakabilangan ti agar-aramat a kaar-aramid pay laeng iti nabiit ket "maikaykaysanto" (mabalin nga usaren kadagiti amin a gandat ti Wikimedia). Ti daan, a saan a naipagkaykaysa a pakabilangan ket mabalin a maipagkaykaysa idiay pagitiponan ti pakabilangan; dagiti naipagkaykaysa nga agar-aramat ket mabalinda nga usaren ti panid tapno makitada ti kasasaad dagiti naipagkaykaysa a pakabilanganda. Dagiti kakaykayatan ket agdama a nawaya a naiyasentar iti tunggal maysa a wiki. Kitaen ti naipagkaykaysa a panagserrek idiay meta.
Apay a sumrek?Urnosen
Saanka a nasken nga agrehistro tapno makaitedka kadagiti kontribusion, ngem ti panangala ti pakabilangam ket mangipalubos kenka kadagitoy:
- Makapilika ti kayatmo a nagan nga agar-aramat, kalpasan daytoy mabalinmonton nga ipindut ditoy ken agpartuatka ti bukodmo a panid ti agar-aramat. Mabalinmonton ti makitinnulong, makibingay kadagiti pakaammo a maipanggep kaniam, wenno agsanay nga agurnos ken agipablaak. Idiay panidmo nga agar-aramat, mabalinmo a mangkita ti listaan dagiti amin a kontribusionmo ken mabalinmo nga usaren ti listaan ti bambantayam tapno masiputmo dagiti pannakabalbaliw kadagiti panid a kakaykayatam.
- Mabalinka pay ti agpili nga agipatulod wenno umawat kadagiti e-surat kadagiti sabsabali nga agar-aramat.
- Mabalinka nga agikarga kadagiti ladawan idiay commons, naganan manen dagiti panid.
- Mabalinka nga agurnos kadagiti nasalakniban-bassit a pampanid. Dagiti agar-aramat ti IP ket saanda a mapalubosan nga agurnos kadagitoy a nasalakniban a panid, ngem dagiti automatiko a napasingkedan nga agar-aramat ket mabalinda (ken kadawyan nga agbalin a automatiko a napasingkedan nga agar-aramat kalpasan ti uppat nga aldaw)
- Mabalinka nga agusar ti naipagtitipon a panagserrek tapno makaurnoska kadagiti sabsabali a gangandat ti Wikimedia.
- Mabalinka nga agusar kadagiti nadumaduma a kakaykayatam (a mairaman ti pirma) ti tungtungam tapno mabaliwan ti langa ken panagkukua iti Wikipedia.
- Makaurnoskanto a saan a maiparang ti IP nga adresmo, malaksid kadagiti agar-aramat nga addaan kadagiti karbengan ti "Checkuser' ngem isuda ket saanda a makaited kadagitoy iti publiko.
- Mabalinka pay ti agusar kadagiti nasaysayaat a ramramit ti panagurnos.
- Mabalinka pay ti agkiddaw wenno mainominado a kas maysa nga administrador.
Panagpartuat iti pakabilanganUrnosen
Tapno makapartuatka iti pakabilangam, piliem ti Sumrek (ngato a kanawan ti panid) kalpasanna ipindutmo ti agaramid ti pakabilangan. Naskento a mangitedka ti nagan ti agar-aramat ken kontrasenias, ken mangsungbat pay ti makitkita a panagsubok ti "captcha".
Dati a langa ti panagserrekUrnosen
No saan a kayat ti baro a langa ti panagserrek mabalin pay ti sumrek ditoy nga agusar ti dati a langa.


text:
Umuna a Panid
Napili nga artikulo
Ti Baybay Mediteraneo ket maysa a baybay a naikapet idiay Taaw Atlantiko ken napalikmutan babaen ti rehion ti Mediteraneo ken gangani pay a napalikmutan babaen ti daga: iti amianan babaen ti Europa ken Anatolia, iti abagatan babaen ti Amianan nga Aprika, ken iti daya babaen ti Lebante. Ti baybay ket sagpaminsan a naipanpanunotan a kas paset ti Taaw, ngem daytoy ket kankanayon a nailaslasin a kas maysa kompleto a nailasin a bagi ti danum.
Ti nagan a Mediteraneo ket naala manipud ti Latin a mediterraneus, a kayatna a sawen ket "akin-uneg a daga" wenno "iti tengnga ti daga" (manipud ti medius, "tengnga" ken terra, "daga"). Daytoy ket sakupenna ti agarup a kalawa ti 2.5 a riwriw km² (965,000 sq mi), ngem ti pannakaikapetna ti Atlantiko ket 14 km (8.7 mi) laeng iti kalawa. Iti oseanograpia, daytoy ket sagpaminsan a tinawtawagan ti Baybay Euraprikano Mediteraneo wenno ti Europeano a Baybay Mediteraneo tapno mailasin daytoy manipud kadagiti sabsabali a lugar ti baybay mediteraneo.
Ti Baybay a Mediteraneo ket addaan iti natimbeng a kaadalem iti 1,500 m (4,900 kadapan) ken ti kaadaleman a nairehistro a puntos ket 5,267 m (17,280 kadapan) iti Naadalem a Calypso idiay Baybay Honiko.
Pagiwanwanan
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina-Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
- Agdadamoka kadi? Surotem ti pakabuklan ti Ilokano Wikipedia.
- Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo.
- Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre, iwanwandaka ngarud.
- Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid? Ipadigom ti kinalaingmo ditoy
- Ay, nagalas met! Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin.
- For non-Ilokano speakers please visit the local embassy or request help here.
Ammom kadi...
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
- ... a ti Kanal Panama (nailadawan) ket tagikua idi ti Colombia, Pranses ken Amerikano sakbay a tinengtengngel babaen ti gobierno ti Panama idi 1999?
- ... a ti pagsasao a Tseko ket ammo a kas ti Bohemio iti Ingles aginggana idi naladaw a maika-19 a siglo?
- ... a ti balitok ket nanipud kadagiti balikas ti Daan nga Ingles wenno Daan nga Aleman ti gulth a kayatna a sawen ket nasileng ken ti ghol ket duyaw?
- ... a ti Washington, D.C. ket nabangon kadagiti daga a sagut manipud kadagiti estado ti Maryland ken Virginia?
- ... a ti Rio de Janeiro ket maipatarus iti pagsasao nga Ilokano a kas ti Karayan ti Enero?
Napili a ladawan
Kakabsat a proyekto
Ibalbalayan ti Pundasion ti Wikimedia ti Wikipedia, ti maysa a di aggangganansia a gunglo a mangibalbalay pay kadagiti nadumaduma a proyekto:
Nawaya a pagidulinan ti midia
Pagparang-ayan ti sopwer
Koordinasion dagiti proyekto
Libre a liblibro ken manual
Nawaya a batayan ti pannakaammo
Naurnong a damdamag
Naurnong nga inadaw a pasasao
Biblioteka ti nawaya a linaon
Katalogo dagiti sebbangan
Nawaya a pagadalan
Nawaya a tarabay ti panagbanniaga
Nawaya a diksionario
Dadduma a pagsasao ti Wikipedia
Naisurat daytoy a Wikipedia iti Ilokano, ken napartuat idi Oktubre 7, 2005. Adu pay dagiti sabali a magun-od a Wikipedia, makita dita baba dagiti Wikipedia ti Filipinas ken dagiti sumagmamano a kadakkelan.
-
Dagiti Wikipedia ti Filipinas
-
1,000,000+ nga artikulo
-
250,000+ nga artikulo
-
50,000+ nga artikulo


text:
Golpo ti Tailandia
Ti Golpo ti Tailandia, historikal nga ammo a kas ti Golpo ti Siam, ket ti ababaw nga ima ti Baybay Abagatan Tsina[1] a bineddengan babaen ti Cambodia, Tailandia, ken Bietnam.
Dagiti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti moderno a Tailandes a nagan ti golpo ket Ao Thai (Tailandes: อ่าวไทย, [ʔàːw tʰāj] (dengngen), "Golpo Tailandes") ken "Golpo ti Tailadia" ken naamponen a kas opisial a nagan ti bagi ti danum babaen ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko.[2]Ti naganna iti Malayo ken Khmer ket agtultuloy a ti "Golpo ti Siam" (Teluk Siam ken Chhoung Samut Siem). Iti Tailandes, thi golpo ket historikal nga ammo a kas Ao Sayam (Tailandes: อ่าวสยาม).[3]
Daytoy ket kadawyan a nainaganan iti Nalatak a Golpo (Latin: Magnus Sinus) nga ammo dagiti Griego, Romano, Arabo, Persiano, ken dagiti Renasimiento a kartograpo sakbay dagiti adu nga iyu-umay dagiti Portuges nga eksplorador ket inikkatda ti ulimaw a peninsula ti Ipus ti Dragon manipud iti Europeano a mapmapa iti lubong idi las-ud ti maika-16 a siglo.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Golpo ti Tailandia ket bineddenagn babaen ti Cambodia, Tailandia, ken Bietnam. Daytoy ket sakupenna iti kalawa iti 304,000 km2 manipud iti 6° N aginggana iti 13°30' N latitud ken 99°E aginggana iti 104° E longitud.[4]:250 Ti akin-amianan nga ungto ti golpo ket ti Luek ti Bangkok idiay sabangan ti Karayan Chao Phraya. Ti akin-abagatan a pagbeddenagn ti golpo ket ipalawag babaen ti linia manipud iti Rawis Bai Bung idiay akin-abagatan a Bietnam (iti abagatan bassit ti sabangan ti karayan Mekong) aginggana iti siudad ti Kota Bharu idiay aplaya ti Malaysia.
Ti Golpo ti Tailandia ket relatibo nga ababaw: ti natimbeng a kaadalemna ket 58 metro (190 ft) ken ti kaadalemna ket 85 metro (279 ft) laeng.[4]:250 Daytoy ket mangaramid ti nabuntog a panagisinnukat ti danum, ken ti napigsa ti sumrek a danum manipud kadagiti karayan ket mangbassit ti kaapgad iti golpo (3.05–3.25%) ken mangpalames kadagiti sedimento. Dagiti laeng ad-adalem a paset ti addaan iti nangatngato a kaapgad (3.4%) a panagayus iti golpo manipud iti Baybay Abagatan Tsina. Daytoy ket punnuenna ti tengnga a depresion iti baba ti kaadalem iti 50 metro (160 ft). Dagiti nangruna a karayan nga agayus iti golpo ket ti Chao Phraya, ket mairaman dagiti distributariona a Karayan Tha Chin, dagiti Karayan Mae Klong, ken Bang Pakong idiay Luek ti Bangkok, ken iti basbassit a grado ti Karayan Tapi nga agayus idiay Luek Bandon iti abagatan a laud ti golpo.
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ti akin-abagatan a patingga ti Golpo ti Tailandia wenno Siam a kas "Ti linia nga agtartaray manipud iti akinlaud a patingga ti Cambodia wenno Punto Camau (8°36'N) aginggana iti akin-amianan a patingga iti punto idiay daya a bangir ti estuario ti Karayan Kelantan (6°14′N 102°15′E / 6.233°N 102.250°E)".[2] Uray ania ti makunkuna ti panagtunton ti panangipalawag, ti Punto Camau ket mabirukan idiay Bietnam.
Dagiti luek[urnosen | urnosen ti taudan]
Luek ti Bangkok, Luek Prachuap, Ao Manao, Luek Sattahip.
Dagiti isla[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sumaganad ket dagiti sumagmamano a nangruna nga isla iti golpo: Ko Samui, Ko Pha Ngan, Ko Tao, Ko Phaluai, Ko Sichang, Ko Lan, Ko Phai, Ko Khram, Ko Samae San, Ko Samet.
Turismo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Golpo ti Tailandia ket mangibalay kadagiti adu a raw-ang ti korales nga adu a makaawis kadagiti agbatbatok. Ti tropikal a kabara ti danum ket mangawis kadagiti adu a turista. Dagiti kangrunaan a papanan dagiti turista iti Golpo ti Tailandia ket dagiti isla ti Ko Samui ken Ko Pha Ngan idiay Probinsia ti Surat Thani, Pattaya idiay Probinsia ti Chonburi, Cha-Am idiay Probinsia ti Phetchaburi, Hua Hin idiay Probinsia ti Prachuap Khiri Khan, ken Ko Samet idiay Probinsia ti Rayong.
Dagiti suppiat ti teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar a pagbaetan ti Malaysia, Tailandia, Cambodia, ken Bietnam ket suheto dagiti nadumaduma a suppiat ti teritorio. Ti Malaysia ken Tailandia ket nagtulagda nga agtinnulong iti panagpadur-as kadagiti naisuppiatan a lugar, a mairaman dagiti isla ti Ko Kra ken Ko Losin. Ti napauten a suppiat a pagbaetan ti Cambodia ken Bietnam iti Golpo ti Tailandia ket kangrunaan a maipanggep iti isla ti Phú Quốc wenno Koh Tral iti Khmer, nga adda idiay aplaya ti Cambodian.[5] Tuntonen pay ti Cambodia ti 48,000 kuadrado kilometro (19,000 sq mi) iti lugar ti samang.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Proceedings of the Royal Geographical Society". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-03-08. Naala idi 2015-11-05.
- ^ a b "47.—Gulf of Thailand (Siam)", Limits of Oceans and Seas, 3rd edition (PDF), International Hydrographic Organization, 1953, p. 23, naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-10-08, naala idi 7 Pebrero 2010
- ^ "th:ระยะทางเสด็จฯ ประพาสชายทะเลอ่าวสยาม พ.ศ. 2470" [A report on the royal travel through the Gulf of Siam, 1927] (pdf). Royal Thai Government Gazette (iti Tailandes). Bangkok: Cabinet Secretariat. 88 (D): 44. 1927-05-22. Naala idi 2014-03-08.
- ^ a b Khongchai, Narongsak; Vibunpant, Somchai; Eiamsa-ard, Monton; Supongpan, Mala. "Preliminary Analysis of Demersal Fish Assemblages in Coastal Waters of the Gulf of Thailand" (PDF). Worldfish. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2015-02-19. Naala idi 19 Pebrero 2015.
- ^ Prescott, J. R. V. (1978). Boundaries and Frontiers. Rowman and Littlefield. ISBN 0-8476-6086-9.
- ^ Paul Ganster & David E. Lorey, Borders and border politics in a globalizing world.
- Golpo ti Tailandia
- Dagiti golpo ti Taaw Pasipiko
- Heograpia ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti bagi ti danum ti Tailandia
- Dagiti bagi ti danum ti Malaysia
- Dagiti bagi ti danum ti Cambodia
- Dagiti bagi ti danum ti Bietnam
- Baybay Abagatan Tsina
- Pagbeddengan ti Cambodia–Bietnam
- Pagbeddengan ti Cambodia–Tailandia
- Pagbeddengan ti Malaysia–Bietnam


text:
Wikipedia:Annuroten ti panagikkat
Daytoy ket dagiti annuroten ti Ilokano Wikipedia kadagiti panagikkat ti pampanid babaen dagiti admisnistrador. Bayat a dagiti agar-aramat ket makablanko kadagiti panid, dayta a panid ket mabalin pay laeng a makita wenno maserrekan babaen dagiti pakasaritaan ti panagurnos. No ti panid ket ikkaten ti maysa nga administrador, dagita kasisigud a pakasaritaan ti panagurnos ket saanen a makita dagiti agar-aramat a saan nga administrador. Dagiti laeng administrador ti nakapabaelan nga agikkat ken agisubli kadagiti kastoy a panid.
Adda dua a kita ti panagaramid ti panagikkat ditoy, ti konsenso a panagaramid ti panagikkat ken ti pagalagadan para iti nadaras a panagikkat.
Konsenso a panagaramid ti panagikkat[urnosen ti taudan]
Pamay-an[urnosen ti taudan]
Ti sinoman nga agar-aramat ket makaisingasing iti panagikkat ti maysa a panid para iti aniaman a rason. Dagiti agar-aramat ket mabalinda a pakitungtungan iti daytoy a panagkiddaw ti panagikkat ditoy. No agkidkidaw kadagitoy a panagikkat ikabil ti plantilia a {{kiddaw nga ikkaten}} (kitaen daytoy a plantilia {{kiddaw nga ikkaten}}) iti ngato ti maysa a panid tapno mapaammoan dagiti agar-aramat, ken agaramid ti baro a paset idiay pagkiddawan para iti panagikkat. No agkiddaw kadagiti panagisubli ti naikkat a panid usaren met ti pagkiddawan para iti panagisubli ti naikkat a panid.
Alagadan para ti nadaras a panagikkat[urnosen ti taudan]
Ti annuroten ti Ilokano Wikipedia ket pakabaelanna dagiti administrador kadagiti panagikkat ti pampanid a makasabat ti maysa wenno ad-adu pay kadagiti alagadan para iti nadaras a panagikkat. No suppiatem iti kasta a panagikkat, mabalinmo nga ilista idiay pagkiddawan para iti panagisubli ti naikkat a panid.
No kayatmo ti agisingasing ti maysa a panid iti nadaras a panagikkat, ikabil ti {{|Ikkaten|rason}} (kitaen daytoy a plantilia {{Ikkaten}}) iti rabaw iti dayta a panid. Daytoy ket agikabil idiay Kategoria:Kandidato ti nadaras a panagikkat.
Sapasap[urnosen ti taudan]
- S1. Awan ti kaipapananna a linaon wenno pakasaritaan.
- Dagitoy ket mairaman dagiti panagsubok, minamaag, awan linaon wenno awan ti kaipapananna a linaon, dagiti nalabes nga aramid ti tao wenno automatiko a panagaramid kadagiti pungol a panid a saan a makaited ti pagimbagan iti Ilokano Wikipedia, nadadael a ladawan, nayanaup a panagblanko ti panid, wenno dagiti ania man a bandalismo.
- S2. Panaglabsing kadagiti pakaammo a maipanggep ti sibibiag a tattao ken pammadpadakes.
- Dagiti pammadpadakes ken dagiti aniaman a panaglabsing dagiti pakaammo a maipanggep ti sibibiag a tattao.
- S3. Dagiti namindua a naipablaak ken dati a naikkat a pampanid babaen ti annuroten ti panagikkat.
- Dagiti panid a namindua a naipablaak ken dati a naikkat a pampanid babaen ti daytoy nga annuroten malaksid no napasayaaten ti pannakaisuratna ken saanen a maidasig a kas kandidato ti panagikkat.
- S4. Naiparit nga agparparawad.
- Dagiti linaon nga inaramid ti maysa a naiparit nga agar-aramat ken inurnos laeng ti maysa a naiparit nga agar-aramt kalpasan ti pannakaiparit nga adda ti pannakabalin ti nadaksan a pammati. Dagiti nasayaat a parawad dagiti naiparit nga agar-aramat ket nasken nga awaten, ngem no adda nadaksan a pammati iti daytoy nga aramid nasken a panunoten nga umuna dagitoy.
- S5. Redundante.
- No adda dagiti panid nga agpapada ken awan ti adu unay a pagiddiatan ken baetanda a pakasaritaan.
- S6. Panaglabsing ti Karbengan ti kopia
- Dagiti linaon a nalawag ken napaneknekan a panaglabsing ti karbengan ti kopia, wenno linaon a dati a naikkat gapu ti panaglabsing ti karbengan ti kopia.
- S7. Kiddaw ti nagsurat.
- Ti panagikkat babaen ti panagkiddaw iti nagsurat, no ti maysa a nagsurat ket isu laeng ti nagparawad ken awan ti adu unay a linaon ken makaited ti kaimbagan ti Ilokano Wikipedia, agan-annad no agikkat kadagiti kastoy a panid ngamin ket amin a naiparawad ditoy a wiki ket nalisensian babaen ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License (CC-BY-SA) ken GNU Free Documentation License (GFDL) a panag-lisensia.
- S8. Dagiti pampanid ken midia a papeles a nalawag a di maitunos.
- Dagiti pampanid ken midia a papeles a nalawag a di maitunos iti daytoy a wiki wenno iti daytoy a komunidad, malaksid no adda ti naipakaammo ken naipalawagan a linaon ti pakasaritaan.
- S9. Dagiti naisurat iti ganganaet a pagsasao.
- Dagiti naisurat iti ganganaet a pagsasao a kinopia manipud ti sabali a pagsasao ti Wikipedia, dagiti saan a nasayaat wenno aglalaok a pagsasao ti pannakaipatarusna nga artikulo ken dagiti saan a maawatan wenno panagsubok ti pagsasao nga Ilokano. No ti maysa nga artikulo ket naggapu iti sabali a pagsasao ti Wikipedia ken narugian a naipatarus kitaen no mabalin nga arayaten daytoy a panid ken mabalin nga ikabil idiay Wikipedia:Dagiti panid a nasken a maipatarus iti Ilokano. Dagiti artikulo ditoy a kategoria a saan a maarayat ket mabalin a maikkat babaen ti daytoy nga annuroten ti panagikkat.
Dagiti ladawan[urnosen ti taudan]
- L1. Dagiti ladawan nga adda idiay Wikimedia Commons.
- Dagiti papeles a duplikado wenno adda dagiti kapadpadana ken mabalin a magun-od idiay Wikimedia Commons.
- L2. Dagiti ladawan nga aglabsing ti karbengan ti panagkopia.
- Dagiti ladawan nga aglabsing ti karbengan ti kopia ken dagiti ladawan nga aglabsing ti annuroten ti nawaya a panagusar.
- L3. Dagiti ladawan nga awan lisensiana.
- Dagiti ladawan awan lisensiana wenno dagiti ladawan a di-ammo ti nagtaudan.
- L4. Dagiti daan a ladawan wenno saanen a maus-usar.
- Dagiti daan ken saanen a maususar a ladawan wenno nababa ti grado ken saan a nasayaat ti pannakaramidda.
Dadduma pay[urnosen ti taudan]
- D1. Dagiti saan a kontrobersial a panagikkat.
- Dagiti saan a kontrobersial a panagikkat a kas dagiti panagikkat ti panid tapno maiyalis wenno maitipon ti pakasaritaan ti maysa a panid, panagsimpa kadagiti madi ti pannakailetrana a titulo ti pammpanid, dagiti saanen a masapul a kategoria, ken dagiti saanen a maus-usar a plantilia ken modulo.
- D2. Dagiti saanen a masapul wenno naputed a baw-ing.
- Dagiti baw-ing a naputed nga awan wenno awan ti adu unay ti pakasaritaanna.
- D3. Dagiti saanen a masapul a tungtungan ti panid.
- Dagiti tungtungan ti panid a dati a naikkat, aglaon laeng ti bandalismo a tungtungana a panid, saan a maitutop ti linaon ti artikulo wenno awan ti linaonna. (Agbiruk kadagiti naulila a tungtungan ti panid)


text:
CAMP DIEGO SILANG, LA UNION – Nagdapo ti agdagup P2.8 milion a balor ti maiparit nga agas a pakaibilangan ti shabu ken marijuana iti maysa a ceremonial burning nga indauloan ti Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) regional office 1 iti Barangay Carlatan, siudad ti San Fernando ditoy a probinsia, idi Setiembre 5, 2017.
Kinuna ni Bismark Bengwayan, PDEA-1 information officer, ti eksakto a balor ti ilegal a droga ket P2,819,428.68 a pakairamanan ti 321.7077 gramo ti shabu (methamphetamine hydrochloride) nga aggatad ti P1,930,246.20 ken marijuana nga aggatad ti P889,182.48.
Innayon ni Bengwayan a dagiti nasao nga ilegal a droga ket nakolekta manipud kadagiti nagduduma a korte iti Rehion I ken nagserbi kas ebidensia ti nagduduma a kaso ti panaglabsing iti Republic Act 9165 wenno Dangerous Drugs Act of 2002.
Ti ceremonial burning ket paset ti pannakaobserbar ti 23rd National Crime Prevention Week.
Nakipaset iti ceremonial burning ti La Union Police Provincial Office, National Police Commission, ken probinsial a gobierno ti La Union. ERWIN BELEO / ABN
5 DRUG PERSONALITIES HULI SA BUY-BUST SA BAGUIO, ABRA
CAMP DANGWA, Benguet -- Nahaharap ngayon sa kasong paglabag sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang limang...


text:
Putrajaya
Ti Putrajaya, opisial a tiu Pederal a Teritorio ti Putrajaya, ket ti naplano a siudad ken ti pederal nga administratibo a sentro ti Malaysia. Ti tugaw ti gobierno ket naiyakar idi 1999 manipud iti Kuala Lumpur iti Putrajaya gapu ti kaadua ti tattao iti immuna a naibaga. Ti Kuala Lumpur get agtalinaay nga isu ti nailian a kapitolio ti Malaysia ken isu ti tugaw ti Ari, ti Parlamento, ken amin dagiti ganganaet nga embahada, ken ti sentro ti komersio ken busbos iti pagilian. Ti Putrajaya ket isu idi ti kapanunotan ti dati a Kangrunaan a Ministro a ni Mahathir Mohamad. Nagbalin daytoy a ti maikatlo a Pederal a Teritorio ti Malasia, kalpasan ti Kuala Lumpur ken Labuan, idi 2001.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Putrajaya iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Putrajaya manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Kallugong ti natay (Uong)
Ti kallugong ti natay (Amanita phalloides) (English: death cap) ket maysa kadagiti makasabidong nga uong iti henero ti Amanita. Daytoy ket mailasin a basidiocarp wenno agbunga a bagi, dakkel, ken addaan iti pileus (kallugong), manipud lima agingga 15 sentimetro ti kalawana, nalamuyot a kiaw agingga a kayumanggi a namarisan ti berde.
Isu iti impatay ni Papa Clemente VII idi kinnanna daytoy nga uong.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kallugong ti natay (Uong) iti Wikimedia Commons


text:
Kabusor a nalimed. Nalimed a mangipangpangta ti peggad wenno mangdadael tibiag wenno salun-at dagitiumili. Panagtutudo. Kaadu ti trabaho. Mabaybay-an dagiti rugit iti aglawlaw. Agkaiwarang: nakalukat a lata, bote, goma, plastic kdpy. Dagitoy ti pakaurnongan ti danum manipud iti tudo. Dagitoy ti kaayatan a pagnaedan dagiti nalimed a kabusor ti tao. Ti nagan dagitoy a kabusor, Dengue. Dengue, maysa a klase ti lamok a napeggad. Adda sabidong a kupikop dagitoy a mabalin a mangdadael ti salun-at titao.
Awan pilpilien a biktimaen ti Dengue: ubing, nataengan. Adda dagiti maagasan; adda dagiti di makalasat manipud iti peggad – mangitunda iti ipupusay.
Cleanliness is next to Godliness. No nadalus ti aglawlaw, nasalun-at dagiti lumugar. Adayo kadakuada ti peggad nga isangbay dagiti makadangran nga insekto a kasti Dengue a klase ti lamok.
Health is wealth. No masakitka, agpaagas ka iti doctor. Kuarta a bumarbara! Kaarig na nagtakder ka iti asideg ti rengngat samo inregreg t ikuartam a bunga ti panagagawam a kas mangmangged. Kailala. No dadduma, mabaybay-an ngamin ti salun-at. Ditayo madmadlaw dagiti pagtataudan ti agbalin a sagubanit ti bagi.
It is better to prevent than cure! Daytoy ita ti nagbalin a paratignay dagiti umili gapu iti panagsasarunon ti biktima ti Dengue. Very alarming! Saan a sangapulo ngem gasuten ti kaadu dagiti nabiktima iti Dengue! Agasem daytan nga umatiperper a kuarta ti nagastos dagiti biktima! Naim-imbag ta masapulan ti kuarta, ngem ti biag, saan!
Under state of calamity t imaseknan nga ili. Maruk-atan ti calamity fund! Agas ti pakaigatanganna, anian!
Parmeken ti panagadu ti kabusor ti tao a managan iti Dengue. Aramiden ti tao, ubing, nataengan, makipagili, adipen dagiti umili: OPERATION LINIS!
Adda dagiti maisaysayangkat a fumigation. Mapaasukan dagiti lugar nga ipagarup a paglemlemmengan/pagnanaedan dagiti Dengue. Gastos dayta ni Juan de la Cruz. Ngem, adu ti agkuna a saanna a mapuglay dagiti lamok, agtalapuagaw laeng dagitoy. Bayat iti panagkatangkatang dagiti lamok, dida a makasapul iti taraonda. Mabisinanda iti bayat a panagkatangkatangda. An angry man opens his mouth and shuts up his eyes. – CATO.
Maiyataday kadi met daytoy a sinao ni Cato iti biang dagiti lamok?
Agsubli dagiti nabugiaw a lamok a sirurungsot! Bumales wenno ituloy da ti mangbiktima! Darupenda dagiti agnaed iti lugar. Adda turay ti gagemda. Awan ti makalapped, awan pilpilien da a biktimaen!
Iti biang tayo tapno mapuglay dagitoy a Dengue a pangta ti biag ken salun-at dagiti lumugar, isu daydiay OPERATION LINIS! Dalusan a nasayaat iti aglawlaw. Pakleben dagiti nakatiwangwang a bambanag/basura, tapno awan ti agbalin nga stagnant water a pagnaedan (pagitlogan) dagiti Dengue. Malagip tayo ti kuna (parparato) ni Samiris Bangloy idi: “Tapno dika agbalin a biktima ti Dengue, denggem ti kuna ti doctor!” Ti kayat a sawen daytoy a veteran journalist, saan nga iyaleng-aleng no adda dagiti pagilasinan a kinagatnaka ti Dengue, doctor ti pagkamangan, isuda ti makaibaga ti nasakitmo. Isuda ti mangipakapet iti biktima ti agas a mangpaimbag iti pasiente.
No nadalus amin ti aglawlaw, saan a maikkan iti gundaway nga umasideg dagiti kabusor!
PAGPAMPANUNOTAN: calamity is the test of integrity. – SAMUEL RICHARDSON.#


text:
Peter Paul Rubens
Ni Apo Peter Paul Rubens (Panangibalikas nga Olandes: [ˈrybə(n)s]; 28 Hunio 1577 – 30 Mayo 1640), ket maysa idi a Plamenko Barok a pintor, ken nangipangpangyuna ti maysa a nabarayuboy a Barok nga estilo a nagiyunay-unay ti panaggungunay, maris, ken kaderrep. Isu ket kaaduan nga ammo para kadagiti Maisuppiat a Repormasion a [[pedaso ti altar], dagiti retrato, ladawan ti daga, ken dagiti pakasaritaan a pinintaan ti mitolohiko ken dagiti alehoriko a suheto.
Iti pannakaipatinayon ti panagimatmaton ti dakkel a talier idiay Amberes a nangpataud kadagiti pinintaan a nadayeg kadagiti nobilidad ken dagiti agur-urnong ti arte iti kadagupan ti Europa, ni Rubens ket klasiko idi a naadalan a humanista nga eskolar, agur-urnong ti arte, ken diplomatiko a kinabaliero babaen ni Felipep IV, Ari ti Espania, ken ni Carlos I, Ari ti Inglatera.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Peter Paul Rubens iti Wikimedia Commons


text:
Kanal Suez
Ti Kanal Suez (Arabiko: قناة السويس Qanāt al-Sūwais), amo pay babaen ti sabali a nagan ti "'Ti Kalsada idiay India", ket maysa nga artipisial a lessaad ti baybay a danum a pagdalanan idiay Ehipto, a mangikapet ti Baybay Mediteraneo ken ti Baybay Nalabbasit. Daytoy ket nalukatan idi Nobiembre 1869 kalpasan ti 10 a tawtawen a panagipatakder, daytoy ket mangpalubos a pagluganan babaen ti danum idiay baetan ti Europa ken Asia nga awan ti panagdaliasat ti lawlaw ti Aprika. Ti akin-amianan a sangladan ket ti Puerto Said ken ti akin-abagatan a sangladan ket ti Puerto Tawfiq idiay siudad ti Suez. Ti Ismailia ket naisanglad idiay laud nga igidna, iti 3 km (1.9 mi) nga amianan ti tengnga a puntos.[1]
Idi immuna a naipatakder, ti kanal ket 164 km (102 mi) ti kaatiddogna ken 8 m (26 ft) ti kaadalemna. Kalpasan kadagiti adu a panagpadpadakkel, ti kanal ket 193.30 km (120.11 mi) a katiddogen, 24 m (79 ft) a kaadalem ken 205 metro (673 ft) iti kalawa manipud idi 2010.[2] Daytoy ket buklen ti akin-amianan a sumrekan a kana iti 22 km wenno 14 mi, ti kanal ket 162.25 km wenno 100.82 mi ken ti akin-abagatan a sumrekan a kanal ti 9 km wenno 5.6 mi.[3]
Ti kanal ket maymaysa a dalan nga adda dagiti paglabsan a luglugar idiay "Ballah a Paglabsan" ken ti Danaw Nalatak a Napait.[4] Daytoy ket aglaon dagiti kandado; ti danum ti baybaya= ket nawaya nga agayus iti uneg ti kanal. Iti sapasap, ti kanal iti amianan ti Napait a Dandanaw ket agpaamianan nga agayus iti panaglalam-ek ken abagatan iti kalgaw. Ti ayus ti abagatan ti dandanaw ket agbalbaliw iti ugot idiay Suez.[5]
Ti kanal ket tagikua ket tinartarapato babaen ti Turay ti Kanal Suez[6] (SCA) ti Ehipto. Babaen ti sangalubongan a tulagan, daytoy ket mabalin a mausar "iti panawen ti gubat ken iti panawen ti kappia, babaen ti amin a barko ti komersio wenno ti gubat, nga awan ti panakailasin ti wagayway."[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "pagsurotan ti Kanal Suez". Marine Services Co. Naala idi 2 Abril 2010.
- ^ "Dagiti Panakaidasig ti Kanal". Turay ti Kanal Suez. 2010. Naala idi 2 Abril 2010.
- ^ "Dagiti Pannakaidasig ti Kanal".
- ^ Turay ti Kanal Suez
- ^ The Red Sea Pilot. Imray Laurie Norie & Wilson. 1995. p. 266.
- ^ "Website ti Turay ti Kanal Suez".
- ^ Taripnong ti Konstantinopla ti Kanal Suez ti 2 Marso 1888 ket naipakpakat pay laeng ken natartaripato iti Nasionalisasion a Tignay Nasser.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Britannica (2007) "Kanal Suez", iti: Ti baro nga Encyclopædia Britannica, maiak-15 nga ed., 28, Chicago, Ill. ; Londres : Encyclopædia Britannica, ISBN 1-59339-292-3
- Galil, B.S. ken Zenetos, A. (2002). "Ti baybay apanagbalbaliw: eksotiko idiay akin-daya a Baybay Mediteraneo", iti: Leppäkoski, E., Gollasch, S. ken Olenin, S. (eds), Agparparukama ti akuatiko a sebbangan ti Europa : pannakaiwarwaras, impakto, ken panagtaripato, Dordrecht ; Boston : Kluwer Academic, ISBN 1-4020-0837-6, p. 325–336
- Garrison, Ervan G. (1999) Ti Pakasaritaan ti inhennieria ken teknolohia : dagiti na-arte a pamay-an, maika-2 nga ed., Boca Raton, Fla. ; Londres : CRC Press, ISBN 0-8493-9810-X
- Karabell, Zachary (2003) Panagbisngay ti Disierto: Ti Panagpartuat ti Kanal Suez, Knopf, ISBN 978-0-375-40883-0
- Oster, Uwe (2006) Le fabuleux destin des inventions : le canal de Suez, TV a dokumentario a pinataud babaen ti ZDF ken inmatonana babaen ni Axel Engstfeld (Alemania)
- Sanford, Eva Matthews (1938) Ti Mediteraneo a lubong iti taga-ugma a panawen, Ronald a serye iti pakasaritaan, New York : The Ronald Press Company, 618 p.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kanal Suez iti Wikimedia Commons


text:
Sicilia
Ti Sicilia (Italiano Sicilia [siˈtʃiːlja]; Siciliano: Sicilia Palermitano: [sɪˈʃʲɪːljʌ]) ket isu ti kadakkelan nga isla idiay Baybay Mediteraneo; a mairaman dagiti nakapalikmut a babassit nga isla, daytoy ket mangbukel ti naturay a rehion ti Italia, ti Regione Autonoma Siciliana (Naturay a Rehion ti Sicilia).
Ti Sicilia ket mabirukan idiay tengnga a Mediteraneo. Daytoy ket sumakop manipud ti ungto ti Apennine a peninsula a nakasinaan daytoy babaen ti akikid a Ilet ti Messina, a mapan idiay aplaya ti Amianan nga Aprika. Ti kangrunaan a dulon daytoy ket ti Bantay Etna, nga iti 3,320 m (10,890 ft) ket isu ti katayagan nga aktibo a bulkan idiay Europa ken maysa kadagiti kaaktibuan iti lubong. Ti isla ket adda ti kayarigan a Mediteraneo a klima.
Ti kasapaan nga arkeolohiko nga ebidensia ti panagtaeng ti tao ti isla ket napetsaan manipud idi kasapaan ti 8000 BC. Iti agarup a 750 BC, ti Sicilia ket nagbalin a maysa a Griego a kolonia ken para kadagiti sumaganad a 600 a tawtawen daytoy ket sitio idi ti Griego-Punico ken Romano-Punico a gubgubat, a naipatingga nga adda ti Romano a panakadadael ti Kartago. Kalpasan ti pannakatnag ti Romano nga Imperio idi maika-5 a siglo AD, ti Sicilia ket kankanayon a nabalbaliwan kadagiti nagtengtengngel, ken idi las-ud ti nasapa a Tengnga a Pampanawen daytoy ket tinurayan babaen dagiti Bandalos, Ostrogodos, dagiti Bisantino, dagiti Arabo ken dagiti Normano. Iti kaladawan, ti Pagarian ti Sicilia ket nagpaut ti baetan ti 1130 ken 1816, a pinarparukma kadagiti balangat ti Aragon, Espania, ti Nasantuan a Romano nga Imperio, ken ti kanungpalan dagiti Borbones, idi ti Pagarian dagiti Dua a Sicilia. Daytoy idi ket naipagkaykaysa kadagiti amian a paset ti Italia idi 1860, ngem ti simmarsaruno a pannakarebba ti ekonomiko ket nangiturong ti maysa nga allon ti emigrasion, separatismo, ken ti irurumsua ti Mapia, a dagiti kriminal nga ar-aramidda ket nangikaso kadagiti parikut aginggana ti tatta nga aldaw. Kalpasan ti pannakaipasngay ti Italiano a Republika idi 1946, ti Sicilia ket naikkan ti naipangpangruna a kasasaad a kas maysa a naturay a rehion.
Ti Sicilia ket adda ti nabaknang ken naisalsalumina a kultura, a naipangpangruna iti panggep dagiti arte, musika, literatura, panagluto, architektura ken pagsasao. Ti Sicilia ket agtengtengngel pay ti kinapangruna para iti arkeolohiko ken dagiti taga-ugma a sitio a kas ti Necropolis ti Pantalica, ti Ginget dagiti Templo ken ti Selinunte.
Ti ekonomia ti Sicilia ket adu a nadumaduma. Ti agrikultura a paset ket naisangsangayan kadagiti sitrus a prutas, olibas ken lana ti olibas, ub-ubas ken bino. Ti turismo ken panagilaklako ti daga ket ekonomiko a nangruna para iti isla. Urayno adda ti dagup ti domestiko a produkto ti tunggal maysa a tao iti agarup a €17,000, daytoy ket adda ti dua a pagkatlo laeng ti katimbengan ti Kappon ti Europa ken maysa kadagiti kabassitan a naparang-ay a rehion ti Italia.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Bonacini, Elisa (2007) Il territorio calatino nella Sicilia imperiale e tardoromana (Dagiti Reporta ti Britaniko nga Arkeolohiko, Internasional a Serie: 1694) Archaeopress, Oxford, Inglatera, ISBN 978-1-4073-0136-5, iti Italiano nga adada ti abstrakto nga Inggles
- Chaney, Edward. (2000), "Dagiti Britaniko ken Amerikano nga Agbanbaniaga idiay Sicilia manipud ti walo aginggana ti duapulo a siglo", Ti Ebolusion ti Nalatak a Pasiar, Routledge.
- Spadi, Fabio. (2001) "Ti Rangtay idiay Ilet ti Messina: 'Agipababa' ti Karbengan ti Inosente a Panaglabas?" Naiyarkibo 2007-03-22 iti Wayback Machine Internasional ken Comparatibo a Linteg a Pagkatlo 50: 411 ff.
- "Manipud ti Romo aginggana idiay Sicilia: Eroplano wenno Tren?" Eksperto a Balakad ti Panagbaniaga, The New York Times, 7 Pebrero 2008 The New York Times.
- "Ti Italy ket nakaramid kadagiti adu a panakatiliw dagiti mapia". BBC News. 22 Disiembre 2008. Naala idi 23 Abril 2010.
- "Ti Mapia ti Sicilia ket Mangisubsubli ti panakasilpo idiay Estados Unidos". Mapia a Damdamag. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-01-01. Naala idi 23 Abril 2010.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Sicilia iti Wikimedia Commons
- Rehion ti Sicilia— Opisial a website (iti Italiano)


text:
1Ket napasamak iti maikalima nga aldaw ti maikanem a bulan iti maika-innem a tawen, bayat nga agtugtugawak iti uneg ti balayko, ken nakatugaw iti sangoanak dagiti panglakayen ti Juda, nga immay kaniak sadiay ti pannakabalin ni Yahweh nga Apo.
2Ket kimmitaak, ket adtoy, adda maysa a langa a kaing-ingas ti tao, a kasla adda apuy manipud iti patongna nga agpababa! Ken manipud iti patongna nga agpangato ket adda agranraniag a kasla agbegbeggang a landok!
3Ket adda kasla ima nga inggaw-atna ket ginammatanna ti buokko; impangatonak ti Espiritu iti nagbaetan ti langit ken daga, ket kadagiti sirmata manipud iti Dios, impannak idiay Jerusalem nga agturong iti pagserkan ti akin-uneg a ruangan iti amianan, a pagtaktakderan ti didiosen a mangparparnuay iti nakaro nga imun.
4Ket adda sadiay ti dayag ti Dios ti Israel, a kalanglanga ti kas iti nakitak idi idiay patad.
5Ket kinunana kaniak, “Anak ti tao, tumalliawka iti amianan.” Timmalliawak ngarud iti amianan, ket iti agpaamianan a ruangan nga agturong iti altar, sadiay pagserkan ket adda sadiay didiosen ti imun.
6Isu a kinunana kaniak, “Anak ti tao, makitam kadi ti ar-aramidenda? Dagitoy dagiti makarimon unay nga ar-aramiden ditoy ti balay ti Israel tapno adaywak ti bukodko a santuario! Ngem tumaliawka ket makitam dagiti nakarkaro pay a makarimon nga aramid!”
7Kalpasanna, impannak iti pagserkan a ruangan ti paraangan, ket kimmitaak, ket adda maysa nga abut iti pader.
8Kinunana kaniak, “Anak ti tao, palawaem ti abut daytoy a pader.” Pinalawak ngarud ti abut iti pader, ket adda nakitak a ruangan!
9Ket kinunana kaniak, “Umunegka ket kitaem dagiti agkakadakes a makarimon nga ar-aramidenda ditoy.”
10Simrekak ngarud ket nakitak, ket adtoy! Adda agduduma a kita dagiti agkarkarayam ken makarimon a narungsot nga ay-ayup! Naikitikit iti aglawlaw ti pader ti tunggal didiosen ti balay ti Israel.
11Pitopulo a panglakayen iti balay ti Israel ti adda sadiay, ket agtaktakder iti tengngada ni Jaazanias a putot a lalaki ni Safan. Agtaktakderda iti sangoanan dagiti imahen, ken nakaiggem iti insensario ti tunggal tao isu a ti ayamuom ti asuk ti insenso ket nagpangato.
12Ket kinunana kaniak, “Anak ti tao, makitam kadi ti ar-aramiden dagiti panglakayen iti balay ti Israel iti nasipnget? Ar-aramiden daytoy ti tunggal tao kadagiti nailemmeng a siled a nakaidulinan dagiti didiosenna, ta ibagbagada, 'Saannatayo a makita ni Yahweh! Binaybay-anen ni Yahweh ti daga!”'
13Ket kinunana kaniak, “Tumaliawka manen ket kitaem dagiti dadduma nga ad-adda pay a makarimon nga ar-aramidenda.”
14Kalpasanna, impannak iti pagserkan ti ruangan iti balay ni Yahweh nga adda iti amianan a paset, ket adtoy! Agtugtugaw sadiay dagiti babbai nga agladladingit gapu kenni Tammuz.
15Isu a kinunana kaniak, “Makitam kadi daytoy, anak ti tao? Tumaliawka manen ket makitam dagiti nakarkaro pay a makarimon nga aramid ngem kadagitoy.”
16Ket impannak iti akin-uneg a paraangan ti balay ni Yahweh, ket adtoy! Iti pagserkan ti templo ni Yahweh, iti nagbaetan ti portiko ken ti altar, adda agarup dua pulo ket lima a lallaki a nakatallikud iti templo ni Yahweh ken simmangoda iti daya, ket agdaydayawda kenni Semes.
17Kinunana kaniak, “Anak ti tao, makitam kadi daytoy? Bassit kadi laeng a banag para iti balay ti Juda ti panangaramidda kadagitoy a makarimon nga ar-aramidenda ditoy? Ta pinunnoda ti daga iti kinaranggas, ket timallikudda manen tapno pagungetendak, inkabilda dagiti sangsanga kadagiti agongda.
18Isu a dusaekto met ida; saanakto a maasi kadakuada, ket saankonto ida nga ispalen. Uray ipangngegda kaniak ti napigsa a panagsangitda, saankonto ida a denggen!”


text:
Horst Seehofer
Ni Horst Lorenz Seehofer (nayanak idi 4 Hulio 1949) ket politiko ti Kanawan a payak (CSU) ti Aleman. Isu ket nagserbi a kas Ministro Pederal ti Salun-at ket Seguridad Sosial manipud idi 1992 aginggana idi 1998 ken kas ti Ministro Pederal ti Taraon, Agrikultura ken Panagsalaknib ti Konsumer iti gabinete ni Angela Merkel manipud idi 2005 aginggana idi 2008. Idi Oktubre 2008, isu ket nagbalin a mangipangulo ti CSU ken Ministro-Presidente ti Baviera.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Horst Seehofer". Integrated Authority File. Naala idi 9 Abril 2014.
- ^ "Germany's Seehofer, Merkel Ally, Elected Bavarian State Premier". Bloomberg. 2008-10-27. Naala idi 2011-07-09.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Horst Seehofer iti Wikimedia Commons
- Opisial a website ni Seehofer
- Opisial a website ti gobierno ti Baviera Biograpia ni Horst Seehofer (iti Aleman)


text:
Manarimaan ti panagdalus ken panagpinta kadagiti pantion iti kampo santo para iti panangobserbar ti Undas wenno Fiesta dagiti Natay. Maipalagip nga inton October 29 – November 2, 2021 ket mairikep dagiti kampo santo tapno maliklikan ti panagdupudop ti tattao nga agbisita kadagiti kampo santo. Ti panagbisita ken waris ket maaramid sakbay wenno kalpasan dagiti nasao… Read more »READ MORE
Walk-in Vaccination
Umuna nga aldaw iti Walk-in Vaccination ti ABREÑO: Bakunado, Protektado! Caravan ti PGA diay HSAB Grounds. Maipalagip a 1,000 ti target a bakunaan inaldaw, Lunes agingga Biernes inggana mabakunaan ti target a 70% ti kadagupan a populasion ti Abra. #ResBakuna #ABREÑObakunadoprotektado #JoyHELPSandBeyondREAD MORE
Serbisio Caravan
Serbisio Caravan, naidanon sadiay Malibcong. Nakipaset ti PGA nga idadauloan ni Gov. Joy Bernos babaen iti panagiwaras iti food packs kadagiti taga Barangay Lat-ey, Umnap, ken Buanao, Malibcong iti naisayangkat a Serbisyo Caravan sadiay Barangay Umnap idi Oktubre 22, 2021. Ti Serbisio Caravan ket paset iti Retooled Community Support Program (RCSP) ti national government babaen… Read more »READ MORE
Provincial TB Caravan in Jails
Insayangkat ti PGA babaen iti PHO, DOH-CAR, ken Philippine Business for Social Progress (PBSP) ti Provincial TB Caravan on Jails idi Oktubre 22, 2021 diay Bucay District Jail ken Abra Provincial Jail. Agdagup iti 258 a Persons Deprived of Liberty (PDL) ti naipaayan iti libre a chest x-ray. Adda pay 88 a naalaan iti sputum… Read more »READ MORE
24th IPRA Anniversary ken Indigenous Peoples Month Celebration
Panagkaykaysa dagiti Indigenous People, idagdagadag ti NCIP Abra ken ni Provincial IPMR Romero Daoaten bayat iti selebrasion iti maika-24 nga IPRA Anniversary ken 2021 IP Month Celebration ita nga aldaw, Oktubre 22, 2021. Daytoy ket tapno maymaysada a mangprotektar kadagiti kalinteganda a kas Tingguian. Kas paset iti selebrasion, naiparang ti kultura dagiti Tingguian babaen iti… Read more »READ MORE
Walk-in Vaccination (First Come, First Served)
Mangrugi inton October 25, 2021, agbalinen a walk-in ti panagbakuna kontra Covid 19 sadiay HSAB Grounds para kadagiti amin nga Abreño nga agtawen 18 agpangato. Ti panagbakuna ket maisayangkat manipud Lunes agingga Biernes, 8am-3pm. Adda 1,000 slots a mailatang iti tunggal aldaw. Mangitugot iti Valid ID ken ballpen. Agisuot iti face mask ken face shield.… Read more »READ MORE
Pagannurotan iti Panangobserbar iti UNDAS 2021
Maipakat ti Executive Order OCT-02 s., 2021, ni Gov. Joy Bernos manipud October 25-November 10, 2021, tapno maprebentaran ti panagwaras ti COVID-19 kabayatan ti panagobserbar iti Undas 2021. Dagitoy ti pagannurotan a nailanad iti nasao nga Order: Inton 25-28, 2021, ken November 3-10 , 2021 a mailukat dagiti amin a kampo santo manipud 6am-5pm Nakarikep… Read more »READ MORE
Financial Literacy Seminar
Financial Literacy Seminar, insayangkat ti DOLE Abra idi Oktubre 20, 2021 tapno masuroan dagiti Registered Workers Association ditoy Abra a mangmanehar kadagiti pundoda tapno mapasantak wenno mapasayaat ti asosasionda. Segun kenni Roy Ponce Iringan, maysa kadagiti kameng iti workers association, dakkel ti maitulong ti Financial Literacy Seminar gapu ta naammoanda dagiti umno a wagas tapno… Read more »READ MORE
JOY EAP Educational Assistance Program
Mangrugin nga agawat ti PGA babaen iti inisiatibo ni Gov. Joy Bernos kadagiti aplikante iti Joy EAP (Educational Assistance Program) nga indigent a 4th year college student a naka-enroll kadagiti pagadalan ditoy Abra. Requirements: Duly accomplished Joy EAP Application Form (A4 size) Certificate of Indigency from the barangay Enrollment Form School ID Kadagiti interesado iti… Read more »READ MORE
Onsite Validation and Assessment of Abra Tourist Attractions
The Provincial Tourism Office and DOT-CAR rolled out onsite validation and assessment of several tourist attractions in Abra in preparation for the tourism plan. They aim to come up with a marketing strategy and develop more competitive tourism destinations. “We need to continue working on the development of tourist attractions amidst the pandemic. When tourism… Read more »READ MORE


text:
Guyana
Nagsasabtan: 5°00′N 58°45′W / 5°N 58.75°W
Ti Guyana ket opisial a ti Ko-operatibo a Republika iti Guyana[1] ken dati a kolonia iti Britaniko a Guiana, ket maysa a naturay nga estado idiay akin-amianan nga aplaya iti Abagatan nga Amerika a maipapan ti kultura a paset iti Anglopona a Karibe. Ti Guyana ket dati idi a kolonia dagiti Olandes ken, kadagiti sumakbay a 200 tawtawen, ti Britaniko. Is-isu laeng ti estado iti Mankomunidad dagiti Pagilian nga adda iti kangrunaan a daga ti Abagatan nga Amerika, ken is-isu pay ti adda iti subkontinente a ti Ingles ket isu ti opisial a pagsasao. Maysa daytoy kadagiti pagilian ti Karibe a saan nga isla. Daytoy ket kameng pay ti Karibe a Komunidad (CARICOM), a naikuartel ti sekretariona idiay kapitolio ti Guyana, ti Georgetown. Ti Guyana ket nakagun-od ti panagwaywayas manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 26 Mayo 1966, ken nagbalin a republika idi 23 Pebrero 1970. Idi 2008, ti pagilian ket timmipon iti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika a kas maysa a kameng a nangibangon.
Iti naipakasaritaan, ti rehion a naamammoan a kas ti "Guiana" wenno "Guyana" ket buklen ti dakkel a kalasag a masa ti daga idiay amianan iti Karayan Amasonan ken daya iti Karayan Orinoco nga ammo a kas ti "Daga iti adu a Dandanum". Iti naipakasaritaan ti Guyana ket buklen dagiti tallo nga Olandes a kolonia: ti Essequibo, Demerara, ken Berbice. Ti moderno a Guyana ket nabeddengan iti daya babaen ti Surinam, iti abagatan ken abagatan a laud babaen ti Brasil, iti laud babaen ti Venezuela, ken iti amianan babaen ti Taaw Atlantiko.
Iti 215,000 km2, ti Guyana ket isu ti maikatlo a kabassitan a nawaya nga estado iti kangrunaaan a daga ti Abagatan nga Amerika (kalpasan ti Uruguay ken Surinam). Ti populasionna ket agarup a 770,000.
EtimolohiaUrnosen
Ti nagan a "Guyana" ket naala manipud iti Guiana, ti kasisigud a nagan para iti rehion a tattan ket mangiraman ti Guyana, Surinam, Pranses a Guiana, ken dagiti paset ti Venezuela ken Brasil. Segun ti Ingles a Diksionario ti Oxford, ti nagan ket nagtaud manipud iti Ameriko Indiano a balikas a kayatna sawen ket "daga iti adu a dandanum".
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "Parlamento iti Ko-operatibo a Republika iti Guyana". Parliament.gov.gy. 2012-02-16. Naala idi 2012-03-04.
- ^ a b "The World Factbook: Guyana". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-23. Naala idi 2009-10-18.
- ^ a b 2002 a Senso Ti Guyana Opisina dagiti Estadistiko – Guyana. Naala idi 25 Hunio 2009.
- ^ a b c d "Guyana". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.


text:
Plantilia:Template link with subst
{{subst:Plantilia:Template link with subst}}
Ti {{Template link with subst}} ket sabali a kita ti {{Tl}} para kadagiti plantilia a nasken a masukatan nga awanan kadagiti ania man a parametro. Para kadagit imasukatan a plantilia nga agraman kadagiti parametro, padasen ti{{Tlsx}}.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{Tls|nagan ti plantilia}}
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Plantilia:Subst(urnosen tungtungan silsilpo pakasaritaan): Ti {{subst|foo}} ket imalditna ti {{subst:foo}}, a saan a mangisilpo.
- Plantilia:Tlu(urnosen tungtungan silsilpo pakasaritaan) para iti ruar ti espasio ti plantilia, di masukatan, monospace a kita ti letra
- Plantilia:Tlsu(urnosen tungtungan silsilpo pakasaritaan) para iti ruar ti espasio ti plantilia, di masukatan, monospace a kita ti letra
- Kategoria:Dagiti plantilia ti silpo ti uneg
Panagpormat ti kadawyan a panggep[urnosen ti taudan]
- 1 Ti
{{tlg}}ket isu ti kaaduan a kadawayn, a manpalubos iti ania man a kombinasion ti estilo ti teksto ken/wenno dagiti pagpilian ti estilo ti silpo.
- 2 Manglapped ti panagbalkot ti teksto babaen ti panangikabil daytoy iti uneg dagiti etiketa ti
... .
- 3 Agusar iti agbaet iti maysa a monospace a letra ngem saan a
... .
- 4 Mangipalubos kadagiti silpo kadagiti plantilia iti ania man a nagan ti espasio.


text:
Agrekrelamo ken aganil-il dagiti narway a motorista ken pasaheros no tiempo ti inaldaw a rush hours ti bigat ken ti malem. Isuda dagiti agdaldaliasat dita pasetna ti Brgy. Nangalisan, Laoag City, mangrugi ti approach ti Gilbert Bridge agturong ti abagatan. Dita a deppaarna ti Nangalisan ti ayan iti inaldaw a nairot a trapiko gapu ti adu a luglugan nga agpa-sentro ken rummuar ti Laoag .
Gapu ta maseknan ti amin iti daytoy a problema, nagtignay ti Hunta Probinsial nga indauluan ni Bise-Gob. Angelo Marcos Barba. Nainbitaran ken dimmatag ni DPWH District Engineer Nestor Pasion ken ti private contractor. Timpuar ti parikot nanipud narugian ti Road Widening project ti DWPW dita a kalsada. Napintas ti proyekto ta lumawanton ti national highways ditoy Laoag ken iti sapasap nga Ilocos Norte.
Segun ti plano, mapattapatta a mairingpas ti road widening agingga ti Hulyo 2015, sakbay a nakaronton ti nepnep a tudo. Awan ti nabatad a solusyon nga indasar ti DPWH tapno malay-ayan ti sagsagabaen dagiti motorista ken daily commuters. Numan pay kasta, inkari ti liderato ti DPWH nga aramidenna amin a pamuspusan tapno naannayas ti agos ti trapiko dita a paset ti national road.
No maminsan, nareklamo ti tao ta ngamin kaaduanna ti nairuam ti nam-ay. Wen met ketdi, ta asinno koma ti mayat nga agrigat. Ala bassit laeng a panawen nga agtu-ok tayo iti nairot a trapiko dita a disso. Ti agan-anus, isu ti bendesionan ni Apo Dios.#


text:
Nangisit nga abut
Ti nangisit nga abut ket maysa a rehion ti limbang nga oras a pagyanan ti grabidad a mangatipa kadagiti ania man, a mairaman ti lawag, manipud iti panagtalaw.[1] Ti teoria iti sapasap a relatibidad ket mangipadto a ti makaanay a kompakto a masa ket ket mangdadael ti sukog ti limbang nga oras tapno makaporma ti nangisit nga abut. Iti lawlaw ti nangisit nga abaut adda ti nailawlawagan ti matematiko a rabaw a tinawtawagan a kas ti pasamak horisonte a mangmarka ti puntos a saan pakasublian. Daytoy ket tinawtawagan a "nangisit" gapu ta daytoy ket agsagepsep kadagiti amin a lawag a makapunta ti horisonte, a saan a mangiballatek ti ania man, kasla iti nasayaat a nangisit a bagi iti termodinamiko.[2][3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wald 1984, pp. 299–300
- ^ Schutz, Bernard F. (2003). Ti grabidad manipud iti baba nga agpangato. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 110. ISBN 0-521-45506-5.
- ^ Davies, P. C. W. (1978). "Termodinako dagiti Nangisit nga Abut" (PDF). Dagiti Reporta iti Panagrang-ay iti Pisika. 41 (8): 1313–1355. Bibcode:1978RPPh...41.1313D. doi:10.1088/0034-4885/41/8/004.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Nangisit nga abut iti Wikimedia Commons


text:
Panama
Nagsasabtan: 9°N 80°W / 9°N 80°W
Panama (Espaniol: Panamá [panaˈma]), opisial a tinawtawgan ti Republika ti Panama (Espaniol: República de Panamá), ket ti pagilian idiay Tengnga nga Amerika a mabirukan iti pagbaetan ti Amianan ken Abagatan nga Amerika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Costa Rica iti laud, ti Colombia iti abagatan a daya, ti Karibe iti amianan ken ti Taaw Pasipiko iti abagatan. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Siudad ti Panama, ken ti metro a lugarna ket pagtaengan iti gangani a kagudua dagiti 3.6 a riwriw a tattao iti pagilian.
Ti Panama tinagtagitao idia dagiti nadumaduma a tribu sakbay ti panagtaeng babaen dagiti Kastila idi maika-16 a siglo. Simmina ti Panama manipud iti Espania idi 1821 ken timmipon iti kappon ti Nueva Granada, Ecuador, ken Venezuela a nanaganan iti Republika ti Gran Colombia. Idi nawaswas ti Gran Colombia idi 1831, nagtultuloy a nagtipon ti Panama ken Nueva Granada, ken kanungpalan a nagbalin a Republika ti Colombia. Bayat a kimmadkadua iti Estados Unidos, simmina ti Panama manipud iti Colombia idi 1903, ken nagpalubos daytoy iti pannakaipatakder ti Kanal Panama babaen ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos idi pagbaetan ti 1904 ken 1914. Idi 1977, ti maysa a tulag a napirmaan idi para iti dagup a panagiyakar ti Kanal manipud iti Estados Unidos iti Panama babaen ti patingga ti maika-20 a siglo, ken napasingkedan daytoy idi 31 Disiembre 1999.[6]
Dagiti rentas manipud kadagiti panagbayad iti panagusar ti kanal ket agtultuloy a mangirepresenta ti kaaduan a paset ti GDP ti Panama, urayno ti komersio, panagbanko, ken ti turismo ket dagiti nangruna ken dagiti dumakdakkel a sektor. Ti Panama ket addaa iti maikadua a kadakkelan nga ekonomia idiay Tengnga nga Amerika[7] ken isu pay ti kapardasan a dumakdakkel nga ekonomia tunggal maysa a tao idiay Tengnga nga Amerika. Idi 2013, ti Panama ket nairanggo a kas maika-5 kadagiti pagilian ti Latin Amerika kadagiti termino iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon, ken maika-59 itilubong.[8] Manipud idi 2010, agtultuloy ti Panama a kas ti maikadua a kasayaatan iti pagbibinglayan iti ekonomia iti Latin nga Amerika, segun ti Pagsurotan Global a Kompetetibo ti World Economic Forum. Iti panagsakop iti agarup a 40 porsiento iti kalawa iti dagana, dagiti bakir ti Panama ket pagtaengan dagiti adu a tropikal a mula, dagiti ayup ken dagiti billit – ken adda kadagitoy ket saan a mabirukan iti sadino man a lugar iti planeta.[9]
EtimolohiaUrnosen
Adda met dagiti nadumaduma a teoria a maipanggep iti taudan ti nagan a "Panama". Adda dagiti namatmati a ti pagilian ket nanaganna idi itikadawyan a mabirukan a sebbangan dagiti kayo. Dagiti dadduma ket namatmatida a dagiti immuna a nagtataeng ket simmangpetda idiay Panama iti Agosto, no adu dagiti kulibangbang, ken ti nagan ket kayatna a sawen ket "dagiti adu a kulibangbang" iti maysa nga indihenio a pagsasao.
Ti kaaduan nga ammo a bersion ket ti maysa a pagkalapan a purok ken ti asideg nga aplaya ket agnagan iti "Panamá", a ti kayatna a sawen ket "kaadu iti ikan". Ni kapitan Antonio Tello de Guzmán, bayat idi nagsuksukimat iti Pasipiko idi 1515, ket nagsardeng iti bassit nga indihenio a pagkalapan nga ilin. Daytoy ket naibaga idi iti Balangat ken idi 1517 ni Don Gaspar De Espinosa, ti Kastila a teniente, ket nangikeddeng idiay a mangipatakder iti puesto. Idi 1519, nangikeddeng ni Pedrarias Dávila a mangipatakder iti siudad ti Pasipiko para iti Imperio iti daytoy a sitio. Sinukatan ti baro a pagtaengan ti Santa María La Antigua del Darién, a nakapukaw iti annongna iti kaunegan a ti global a plano ti Balangat kalpasan ti rugi ti panagsamsam ti kinabaknang ti Pasipiko babaen ti Espania.
Iti panatitipon amian dagiti adda dita ngato, dagiti taga-Panama kadawyanda a namatmati a ti kayat a sawen ti balikas a Panama ket "kaadu ti ikan, kaykayo ken dagiti kulibangbang". Daytoy ti opisial a panangipalawag babaen dagiti libro ti panagadal ii sosial nga inapprobaran babaen ti Ministro ti Edukasion ti Panama. Nupay kasta, dagiti dadduma ket namatmatida a ti balikas a Panama ket nagtaud manipud iti Kuna a balikas ti "bannaba" a ti kayatna sawen ket "adayo".[10]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-01-03. Naala idi 2015-08-20.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
- ^ "The World Factbook". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-01-03. Naala idi Oktubre 25, 2014.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database: Panama". International Monetary Fund. Oktubre 2014. Naala idi 3 Enero 2015.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi Enero 3, 2015.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Panama". CIA – The World Factbook. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-01-03. Naala idi Disiembre 23, 2010.
- ^ "CIA – The World Factbook – Field Listing – GDP (official exchange rate)". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-27. Naala idi Enero 12, 2010. Ken: "CIA – The World Factbook – Country Comparison – National product". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-06-04. Naala idi Enero 12, 2010. See also: IMF.org
- ^ UNDP Human Development Report 2010. Table 1: Human development index 2010 and its components (PDF). UNDP. p. 144. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-12-04. Naala idi Nobiembre 6, 2010.
- ^ "Country profile: Panama". BBC News. Hunio 30, 2010.
- ^ "Origen del Nombre Panamá". República de Panamá. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-02-14. Naala idi Hulio 25, 2010.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Buckley, Kevin, Panama, Touchstone, 1992. ISBN 0-671-77876-5
- Diaz Espino, Ovidio, How Wall Street Created a Nation, Four Walls Eight Windows, 2001. ISBN 1-56858-196-3
- Harding, Robert C., The History of Panama, Greenwood Publishing, 2006.
- Harding, Robert C., Military Foundations of Panamanian Politics, Transaction Publishers, 2001. ISBN 0-393-02696-5
- Joster, R.M. and Sanchez, Guillermo, In the Time of the Tyrants, Panama: 1968–1990, W.W. Norton & Company, 1990.
- Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.
- Mellander, Gustavo A. (1971). The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years. Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568.
- Porras, Ana Elena, Cultura de la Interoceanidad: Narrativas de Identidad Nacional de Panama (1990–2002), Editorial Carlos Manuel Gasteazoro, 2005. ISBN 9962-53-131-4
- Serrano, Damaris, La Nación Panamena en sus Espacios: Cultura Popular, Resistencia y Globalización, Editorial Mariano Arosemena, 2005. ISBN 9962-659-01-9
- Villarreal, Melquiades, Esperanza o Realidad: Fronteras de la Identidad Panamena, Editorial Mariano Arosemena, 2004. ISBN 9962-601-80-0
- Weeks, John and Gunson, Phil, Panama. Made in the USA, 1992. ISBN 978-0-906156-55-1
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Panama iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Panama manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Gobierno ti Panama
- Panama iti Curlie (iti Ingles)
- Panama Naiyarkibo 2009-01-25 iti Wayback Machine manipud iti UCB Libraries GovPubs
- Panama a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Panama manipud iti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Panama


text:
Oktubre 27
Ti Oktubre 27 ti maika-300 nga aldaw ti tawen (maika-301 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 65 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1858 – Theodore Roosevelt, maika-26 a Presidente iti Estados Unidos, nagungunaan ti Premio Nobel ti Kappia (pimmusay 1919)
- 1952 – Roberto Benigni, Italiano nga aktor
- 1955 – Charo Santos-Concio, Filipina nga aktres ken produser ti pelikula


text:
Pagsasao a Pinlandes
Ti Pinlandes wenno Pinés (suomi (tulong·pakaammo), wenno suomen kieli) ket isu ti pagsasao a maisasao babaen dagiti kaaduan a populasion idiay Pinlandia (92% Manipud idi 2006[3]) ken babaen dagiti patneng a Pines iti ruar ti Pinlandia. Maysa daytoy kadagiti dua nga opisial a pagsasao iti Pinlandia ken opisial a mioridad a pagsasao idiay Suésia. Idiay Suesia, ti pagalagadan a Pinlandes ken Meänkieli, maysa a Pinlandés a dialekto, ket isuda ti maisasao. Ti Pagsasao a Kven, ket maisasao idiay Akin-amianan a Norwega.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Pinlandés ket maysa kadagiti Opisial a Minoridad a pagsasao iti Suésia
- ^ "O rocyдapcTBeHHoй пoддepжke kapeлbckoro, Beпcckoro и фиHckoro языkoB B Pecпyблиke Kapeлия" (iti Ruso). Gov.karelia.ru. Naala idi 2011-12-06.
- ^ Suomi lukuina. "Tilastokeskus – Väestö". Stat.fi. Naala idi 2011-12-06.


text:
Plantilia:Pp
Daytoy ket sapasap a plantilia para iti panagpataud kadagiti banderola ken dagiti ikono ti kandado. Daytoy ket mabalin a mausar iti ania man a rason ti salaknib, ti ania man a tignay ti salaknib, ken ti ania man nga agpang ti salaknib.
Panagusar
{{pp | 1 = rason | small = wen/saan | action = tignay | expiry = panagpaso | date = petsa ti salaknib | user = nagan ti agar-aramat | section = nagan ti paset ti tungtungan a panid | category = no }}
Dagiti parametro
Amin dagiti parametro ket pagpilian.
- 1 - ti rason ti pannakasalaknib ti panid. No maisaad, daytoy ket nasken a maysa kadagit ipateg a nailista iti tabla dagiti rason.
- small - isaad ti "yes", "y", "1", "true", "wen", wenno "w", ti ikono ti kandado ket mapataud imbes a ti banderola ti napno a salaknib.
- action - ti tignay ti salaknib. Nasken a maysa iti "edit" (para iti normal a salaknib), "move" (para iti salaknib ti panangiyalis) wenno "autoreview" (para kadagiti di pay maibanag a panagbaliw)[1]. Ti kasisigud a pateg ket "edit".
- expiry - ti petsa apanagpaso ti salaknib. Daytoy ket mabalin a petsa (para iti temporario a salaknib), wenno maysa kadagiti kuerdas ti "indef", "indefinite", "indefinitely", wenno "infinite" (para iti agnanayon a salaknib). No daytoy ket petsa, daytoy ket nasken nga umiso a maikabil iti maikadua a parametro ti #time parser function.
- date - the protection date. This must be valid input to the second parameter of the parser function ti #time. Daytoy nga argumento ket adda laeng pakabanagan kadagiti rason ti "office" ken "reset" =.
- user - ti nagan ti agar-aramat para iti panagpataud kadagiti silpor. Manipud idi Hulio 2014, daytoy ket pakabanagan laeng no mainaganan ti rason ti "usertalk".
- section - ti nagan ti paset ti nasalakniban a tungtungan a panid nga ayan ti pagtungtungan. Daytoy ket mabalin kadagiti kaaduan ti, ngem saan nga ti amin, dagiti pateg ti reason.
- category - categories are suppressed if this is set to "no", "n", "0", or "false".
Dagiti rason
Ti sumaganad a tabla ket aglaon kadagiti magun-od a rason, ken maipatinayon pay dagiti tignay a pakagun-odanda.
Dagiti pagarigan ti sintaksis
Dagiti ikono ti kandado
Ikono ti kandado para iti panid a nasalakniban gapu ti bandalismo:
{{pp|vandalism|small=yes}}
Ikono ti kandado para iti panid a temporario a nasalakniban gapu kadagiti suppiat ti panagurnos:
{{pp|dispute|small=yes|expiry=6 Oktubre 2022}}
Dagiti banderola
Banderola para iti nasalakniban a panid gapu ti tirtiris a pakabilangan, nga addan iti silpo iti tungtungan a panid:
{{pp|sock|section=Dagiti pakadanagan ti tirtiris a pakabilanagan}}
Banderola para iti panid a temporario a nasalakniban iti pannakaiyalis gapu ti bandalismo ti panangiyalis ti panid:
{{pp|vandalism|action=move|expiry=29 Oktubre 2022}}
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
Nota
- ^ Pakaammo:Daytoy a tignay ket agdama a saan a maus-usar iti Ilokano wikipedia


text:
Kategoria:Politika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 13 a subkategoria, manipud iti 13 a dagup.
- Politika babaen ti pagilian (3 K)
- Politika babaen ti rehion (2 K)
- Politika babaen ti tawen (100 K)
D
- Dagiti Politika iti Bulacan (2 P)
- Dagiti politikal a teoria (8 K, 2 P)
- Dagiti puesto ti turay (6 K, 5 P)
G
- Dagiti gunglo ti politika (1 K)
K
- Politikal a kultura (8 K, 1 P)
P
- Pakasaritaan ti politika (8 K)
- Politikal a pilosopia (8 K, 2 P)
T
- Dagiti titulo ti politika (1 K)
E
T
- Dagiti plantilia ti politika (1 K)
Pampanid iti kategoria "Politika"
Dagiti sumaganad a 23 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 23 a dagup.


text:
day-
grande, mucho, fuerte
Antónimo: lil-
Etimología: Am oko day.
Véase también: daydaymo, daydenmo, daymo, dayatre, daybahari, daybaytu, Daybriti, daydolo, daygeo, dayhoxya, daykabaca, daykano, daykargux, daykotorya, daykowa, daykwanti, daymama, daymatre, daypamtul, daypapa, daypatre, daypetra, daysoksu, daysoti, daywatumon, dayxaher, dayxerafu, daypawbu, dayvento, daylubi, daynakun, daybarix, daykarar, dayloga, daypala, daypeti, dayajabu, daybala, daybardipul, daybawlupul, daybon, daybur, daycolo, dayday, daydenkwanti, daydennumer, dayhazuni, dayhox, dayible, daykotor, daykwantipul, daylama, daylil, daylubilaye, daymeli, daymuhim, dayneo, daypul, daytermopul, daydenmo multi


text:
Sumbawa
Ti Sumbawa ket ti maysa nga isla idiay Indonesia, iti tengnga ti Is-isla Basbassit a Sunda, iti Lombok iti laud, ti Flores iti daya, ken Sumba iti ad-adayo nga abagatan a daya. Daytoy ket parte ti probinsia ti Laud a Nusa Tenggara, ngem adda agdama nga addang nga inar-aramid ti gobierno ti Indonesia a mangaramid daytoy a kas bukod a probinsia.[1]
Ti Sumbawa ket addaan iti kalawa iti (mairaman dagiti bassit nga isla) iti 15,448 kuadrado kilometro wenno 5,965 kuadrado milia (tallo a beses iti kadakkel ti Lombok) nga addaan iti agdama a populasion (Enero 2014) iti agarup a 1.39 a riwriw.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Jakarta Post, 14 Nobiembre 2013
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Sumbawa iti Wikimedia Commons


text:
Indasar ni Gobernador Matthew J. Marcos Manotoc dagiti ipangpangruna na nga ipatungpal iti babaen ti administrasionna iti pananglukat ti manarimaan nga Executive-Legislative 2022-2025 Formulation Workshop ti gobierno probinsial idiay Subic.
Maibilang ditoy iti tarigagay ti gobernador a maaddaan iti pannakabagi dagiti Indigenous People wenno IP’s iti Sangguniang Panlalawigan tapno mapalawa ken napintas ti panangibagi da iti probinsia.
Kangrunaan a dinakamat ti gobernador ken ipaayan ti naan-anay nga atension ket iti kinangina ti singir ti koryente iti Ilocos Norte Electric Cooperative.
Inkari na manen nga aramiden na amin a kabaelan na tapno maipababa ken kabaelan dagiti umili iti pagbayad ti koryente iti INEC nga iti naglabas a bulan ket napalalo iti anil-il dagiti member consumers.
Inulit manen ti gobernador nga agpadpada nga ipangpangrunana a padur-asen iti benneg ti agrikultura ken turismo iti Ilocos Norte
Dinakamat pay ti gobernador dagiti tallo a dadakkel a proyekto ti probinsia a dandanin malpas , ti pan nakapabaro ti Ferdinand E. Marcos Memorial Stadium, ti expansion Provincial Capitol Building ken ti pannakapapintas pay ti Dap-ayan Commercial Building.
Inpakaammo na a binisita na pay ti maipasdek a maikatlo a rangtay a mamagkamang iti Laoag City ken San Nicolas tapno maalay-ayan iti nakaro a trapiko ken adda iti sabali a dalan malaksid iti Gilbert bridge a pagnaan a sumrek iti sentro ti ciudad ti Laoag.
Kunana nga iti umuna a termino na kas gobernador, adu nagbalin a karit kas ti inbati ti naplabas a bagyo Ineng idi 2019, ti panangrugi iti coronavirus disease iti nasapa a paset ti 2020 ken ti African Swine Fever. (Cita Macalipis)
(Source: Provincial Government of Ilocos Norte)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Maguindanao
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Maguindanao, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito, ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Maguindanao ken ti Siudad ti Cotabato iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Maguindanao ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion XII manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Daytoy ket immuna a naikkan ti bukodna a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986, idi nagbutos kadagiti 2 a sapasap a pannakabagi. Idi 1986, daytoy ket nabingbingay kadagiti dua a lehislatibo a distrito. Idi 2007, ti maika-2 a distrito ket nanaganan manen iti Maymaysa a Distrito iti Maguindanao ken ti umuna a distrito ket nagbalin a ti Maymaysa a Distrito iti Shariff Kabunsuan ken Siudad ti Cotabato. Idi Hulio 16, 2008, ti Kangatuan a Korte ket winaswasna ti pannakapartuat ti Shariff Kabunsuan, ken naisubli daytoy ti pannakaturay ti probinsia ti Maguindanao. Ti dati a lehislatibo a distrito ti Shariff Kabunsuan-Siudad ti Cotabato ket naisubli iti pannakainagan a kas ti Umuna a Lehislatibo a Distrito iti Maguindanao-Siudad ti Cotabato, bayat a ti maymaysa a distrito iti Maguindanao idi 2007-2008 ket naisubli iti pannakainagan a kas ti Maikadua a Lehislatibo a Distrito iti Maguindanao.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Cotabato1
- Dagiti ili: Barira, Buldon, Datu Odin Sinuat (Dinaig), Kabuntalan, Matanog, Parang, Sultan Kudarat, Upi, Sultan Mastura (nabangon idi 2003), Datu Blah T. Sinsuat (nabangon idi 2006), Northern Kabuntalan (nabangon idi 2006)
- Populasion (2007): 822,039
^1 Nadukomentuan ti linteg a siudad manipud idi Hunio 20, 1959 babaen ti Republika Tignay Blng. 2364. Nawaya manipud ti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia. Agbutos laeng para iti pannakabagi kadagit inadumaduma a nailian a lehislatura.
^2 Nabutosan a kas pannakabagi ti distrito ken nabiit a naikeddeng a kas ti Maymaysa a Distrito iti Shariff Kabunsuan-Siudad ti Cotabato idi 2007.
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Ampatuan, Buluan, Datu Paglas, Datu Piang, Pagalungan, Shariff Aguak, South Upi, Sultan sa Barongis, Talayan, General Salipada K. Pendatun (nabangon idi 1991), Mamasapano (nabangon idi 1998), Talitay (nabangon idi 1999), Datu Montawal (Pagagawan) (nabangon idi 2000), Paglat (nabangon idi 2001), Guindulungan (nabangon idi 2003), Datu Saudi-Ampatuan (nabangon idi 2003), Datu Unsay (nabangon idi 2003), Datu Abdullah Sangki (nabangon idi 2004), Rajah Buayan (nabangon idi 2004), Pandag (nabangon idi 2006), Mangudadatu (nabangon idi 2006), Datu Anggal Midtimbang (nabangon idi 2006), Datu Hoffer Ampatuan (nabangon idi 2009), Datu Salibo (nabangon idi 2009), Shariff Saydona Mustapha (nabangon idi 2009)
- Populasion (2007): 710,829
^1 Nabutosan a kas pannakabagi ti distrito ken nabit a naikeddeng a kas Maymaysa a Distrito iti Maguindanao idi 2007.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Polinesia
Ti Polinesia (manipud ti Griego: πoλύς "poly" adu + Griego: vῆσoς "nēsos" isla) ket subrehion ti Oceania, a mangbukel kadagiti sumurok a 1,000 nga is-isla a naiwarwaras idiay tengnga ken akin-abagatan a Taaw Pasipiko. Dagiti indehenio a tattao a nangtagtagitao kadagiti isla ti Polinesia ket naitermino iti Polinisio ken makibinningayda kadagiti panagkukua a mairaman ti pagsasao, kultura ken dagiti pammati. Iti naipakasaritaan, isuda amin ket nasanay nga aglaylayag ken nagus-usarda kadagiti bituen tapno aglayagda iti las-ud ti rabii.
Ti termino a "Polinesia" ket immuna a nausar idi 1756 babaen ti Pranses a mannurat a ni Charles de Brosses, ken kasisigud a nangipakat kadagiti amin nga Is-isla ti Pasipiko. Idi 1831, ni Jules Dumont d'Urville ket nanggisingasing iti panangigawid iti panag-usar ti daytoy idi las-ud ti lektura iti Heograpiko a Kangimongan iti Paris.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gatty, Harold (1999). Finding Your Ways Without Map or Compass. Dover Publications, Inc. ISBN 0-486-40613-X.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Polinesia iti Wikimedia Commons


text:
Isla Mavulis
Ti Isla Mavulis ket ti akin-amianan unay kadagiti Is-isla ti Batanes ken ti akin-amianan unay nga isla iti Filipinas. Daytoy ket parte ti probinsia ti Batanes. Saan a matagtagitao ti isla ngem masansana binisbisita babaen dagiti mangngalap (kaaduan manipud iti Itbayat).
Dagiti sabali a nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti patneng a manakman iti Batan ket tinawtawaganda pay ti isla iti Dihami, ti kayatna a sawen ket "amianan" iti pagsasao nga Ivatan. Babaen dagiti sumagmamano a kameng ti kolonial a gobierno ti Espania daytoy ket tinawtawagan iti Diami, ken daytoy ket ammo pay a kas Yami wenno Y'Ami kadagiti kaaduan mapa ti Panawen ti Kolonial nga Amerika iti Filipinas. Saan koma nga iyallilaw iti naudi a naibaga iti aborihinal a Yami iti Taiwan nga agtataeng kadagit iisla iti ad-adayo nga amianan iti las-ud dagiti patingga ti teritorio ti Filipinas, ngem maikabagian iti tattao nga Ivatan babaen ti heograpiko, kultura ken lingnguistiko.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti isla ket parte ti Bulkaniko nga Arko ti Luzon, ken mabirukan iti 141 kilometro (88 mi) iti abagatan a daya ti akin-abagatan nga ungto ti nangruna nga isla ti Taiwan ken 98 km iti kaasitgan nga isla ti Taiwan, ti "Isla Basbassit nga Orkidia" . Ti kaadayona iti Luzon ket 288 kilometro (179 mi). Ti isla ket 2.2 km iti kaatiddog ken agingganaiti maysa a kilometro iti kaakaba. Ti kangatuan a punto, ti Turod Y'Ami, ket 219 metro (719 ft) iti kangato. Nabato ti isla kadagiti aplaya ngem ngem naabongan kadagiti nalangto a mulmula, a mairaman ti parakad, dagiti vuyavuy a palma ken dagiti pay sabali a patneng a bassit a kayo. Adu pay a mabirukan dagiti kapi iti niog.


text:
Kamag-anak Inc. is a series on political dynasty, its issues, and its effect on the 2022 elections.
FATS AND FIGURES
Orasen ti panag dietan? Sigun ti datos, agtul-tuloy nga agpat-pataba daguitay “political dynasties” ditoy paguilian tayo.
Ti kalukmegan a “political dynasty” ket nakapangabak iti 25 a nabotosan a posisyion iti probinsiada idi 2019.
IBA NAMAN
What if, iba naman?
Tunggal eleksion laengen, pare.agpapada a nagan ti makita iti balota.
Ngem kasanu no nakasagana kan para iti panagbalbaliw?
Umayka- ammoenta ti palimed wenno sekreto dagiti political dynasties ken kasanu a labanan dagitoy.
Pak! Adda kabaelam!
Kadaytoy umay nga eleksion, adda kenka ti pannakabalin nu ipalubos mo pay nga agtul-tuloy a nakatugaw daguitay “political dynasties” ta lugaryo…
… wenno rugguianamon tay panagbal-baliw nga karebbengan tay amin.
The Kamag-anak Inc. series is part of Botopedia - a digital compendium of Philippine national and local politics, elections, and public policy.


text:
Siudad ti Masbate
Ti Siudad ti Masbate ket maysa a maika-4 a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Masbate ket nabingbingay a politikal kadagiti 30 a barbaranggay.[2]
- Anas
- Asid
- B. Titong
- Bagumbayan
- Bantigue
- Bapor (Poblacion)
- Batuhan
- Bayombon
- Biyong
- Bolo
- Cagay
- Cawayan Exterior
- Cawayan Interior
- Centro (Poblacion)
- Espinosa
- F. Magallanes
- Ibingay
- Igang
- Kalipay (Poblacion)
- Kinamaligan
- Malinta
- Mapiña
- Mayngaran
- Nursery
- Pating (Poblacion)
- Pawa
- Sinalongan
- Tugbo
- Ubongan Dacu
- Usab
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Masbate | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Bicol Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Linteg
Ti linteg ket maysa a sistema dagiti alagaden ken pagibagnosan nga ipatpatungpal babaen kadagiti sosial a patakder tapno maturayan ti panagkukua.[1] Dagiti linteg ket inar-aramid babaen dagiti gobierno, a naisangsangayan dagiti bukodda a lehislatura. Ti pagannnurotan dagiti linteg kaniada ket mabalin a maimpluensiaan babaen ti maysa a batay-linteg (naisurat wenno saan) ken iti kakarbengan a nakaisuratanna. Ti linteg ket mangsukog kadagiti politika, ekonomika ken kagimongan kadagiti di mabilbilang a waya ken agserbi a kas maysa a sosial a mamangkappia kadagiti pannnakibinang a baetan ti tattao.
Ti sapasap a paggiddiatan ket mabalin a maaramid ti baetan dagiti hurisdiksion ti sibil a linteg (mairaman ti Kanon ken Sosialista a linteg), nga iti lehislatura wenno dagiti dadduma a sentro ti bagi ket mangisurat ken mangitipon kadagiti lintegda, ken dagiti sistema ti sapasap a linteg (mairaman ti Islamiko a linteg), nga idiay ti hues ket nagaramid kadagiti napatapatan a simmarunuan a naaw-awat. Iti naipakasaritaan, dagiti relihioso a linteg ket addan ti naisangsangayn a papel iti panangikappia kadagiti sekular a banag, a dagitoy ket kastoy pay laeng a kaso kadagiti dadduma pagilian, a naisangsangayn ti Islamiko.
Ti hustisia a pamay-an ti linteg ket sapsap a nabingbingay kadagiti dua a nangruna paset. Ti kriminal a linteg ket mangipanggep kadagiti ugali a napanpanunotan a makadangran ti sosial ng aurnos ken iti nabasolan a partido ket mabalin a maibalud wenno mamulta. Ti sibil a linteg (nasken a saan a maiyallilaw kadagiti hurisdiksion ti sibil a linteg dita ngato) a mangipanggep iti pangikappiaan dagiti darum (suppiatan) a baetan dagiti tao wenno dagiti gunglo. Dagitoy a pangikappiaan ket mangited ti maysa a pakailintegan a pamuspusan (kadawyan a kuarta a pannkaidadanes) iti nangabak a nadarum.
Babaen ti sibil a linteg, dagiti sumaganad a kinapangpangruna, ken dagiti dadduma pay, nga adda: ti tulag a linteg ket mangtimbeng manipud kadagiti panaggatang ti baliete ti bus aginggana ti panagilaklako kadagiti deribatibo a pagtagilakuan. Ti tagikua linteg ket mangtimbeng ti panangiyallatiw ken titulo iti bukod a tagikua ken pudno a tagikua. Ti panagtalek a linteg ket maipakat kadagiti pundo a tinengtengngel para iti panangipaay ti ken talinaay ti pinansia. Ti tort a linteg ket mangpalubos ti panagtunton para iti panangisukat no ti maysa tagikua ti tao ket nadangran. Ti batay-linteg a linteg ket mangited ti maysa a batayan para iti panagpartuat iti linteg, ti panagsalaknib kadagiti karbengan ti nagtagitaon ken ti panagpili kadagiti politikal a pannakabagi. Ti administratibo a linteg ket inus-usar a mangrepaso kadagiti keddeng dagiti ahensia ti gobierno. Ti internasional a linteg ket mangtaripato kadagiti pannakibiang a baetan dagiti naturay nga estado kadagiti tignay a sumakop manipud ti panagtagilako aginggana ti tgnay ti militar.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Robertson, Dagiti krima iti nagtagitaoan, 90; kitaen ti "analitiko a hurisprudensia" para kadagit adu a debado no ania iti linteg; iti Ti Konsepto iti Linteg ni Hart ket nangisuppiat a ti linteg ket maysa a "sistema dagiti alagaden" (Campbell, Dagiti Parawad ti Nainkalintegn a Panagad-adal, 184); Kinuna ni Austin idi ket "ti bilin ti maysa a naturay, nga inkeddengan babaen ti panangipangta iti pammasingked" (Bix, John Austin); Nangilawlawag ni Dworkin iti linteg a kas maysa nga "interpretibo a konsepto" tapno makagun-od iti hustisia (Dworkin, Imperio ti Linteg, 410); ken ni nagsupsuppiat ni Raz a ti linteg ket maysa a "turay" tapno mamamngkappia dagiti kakayatan ti tao (Raz, Ti Turay ti Linteg, 3–36).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti naimaldit a taudan
- Akhlaghi, Behrooz (2005). "Komersiala Linteg ti Iran ken ti Baro a Linteg ti Puonan FIPPA". Iti Yassari, Nadjma (ed.). Ti Sharīʻa kadagiti Batay-linteg ti Apganistan, Iran, ken Ehipto. Mohr Siebeck. ISBN 3-16-148787-7.
- Albrow, Martin (1970). Burokrasia (Dagiti Kangrunaan a konsepto iti Politikal a Siensia). Londres: Palgrave Macmillan. ISBN 0-333-11262-8.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Linteg iti Wikimedia Commons
- JurisPedia
- Dagiti nainkalintegan nga artikulo, damdamag, ken dagiti interaktibo a mapa
- WorldLII – Instituto ti Sangalubongan a Pakaammo ti Nainkalintegan
- CommonLII – Instituto ti Mankomunidad a Pakaammo ti Nainkalintegan
- AsianLII – Instituto ti Asia a Pakaammo ti Nainkalintegan (AsianLII)
- PacLII – Instituto ti Is-isla ti Pasipiko a Pakaammo ti Nainkalintegan