text:
Plantilia:Cite book
Daytoy a plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ket inus-usar a panagpartuat kadagiti panagdakamat para kadagiti libro.
No agdakamat ti maysa nga artikulo iti periodikal, usaren ti {{cite journal}}. Para kadagiti naurnos nga urnong, usaren ti {{cite encyclopedia}}.
Dagiti linaon
- 1 Panagusar
- 2 Kas pagarigan
- 3 Dagiti parametro
- 3.1 Eskritu
- 3.2 COinS
- 3.3 Nasukatanen
- 3.4 Deskripsion
- 3.4.1 Dagiti mannurat
- 3.4.2 Titulo
- 3.4.3 Petsa
- 3.4.4 Nangipablaak
- 3.4.5 Edision, serserie, tomo
- 3.4.6 Dagiti lokasion ti taudan
- 3.4.7 URL
- 3.4.8 Angkla
- 3.4.9 Dagiti panangilasin
- 3.4.10 Insasao
- 3.4.11 Dagiti editor
- 3.4.12 Laysummary
- 3.4.13 Dagiti pagpilian ti panangiparang
- 3.4.14 Nasken ti suskrision wenno rehistrasion
- 4 Kitaen pay
Panagusar
Agkopia ti usaren a blanko a bersion. Amin a nagnagan ti parametro ket nasken a bassit a letra. Usaren ti karakter a "|" (pipa) iti nagbaetan ti tunggal maysa a parametro. Ikkaten amin a parametro a saan a maus-usar tapno maliklikan dagiti wara iti pagurnosan a tawa. Adda met dagiti wadan a mabalin a mangiraman ti agdama a petsa. No saan nga agdama ti petsa,ti panid.
Kas pagarigan
Titulo
*
{{cite book |title=Mysterious book}}
- Mysterious Book.
Titulo ken tawen
*
{{cite book |title=Mysterious book |date=1901}}
- Mysterious Book. 1901.
Batayan a panag-usar (maymaysa a mannurat)
*
{{cite book |last=Bloggs |first=Joe |authorlink=Joe Bloggs |date=1974 |title=Book of Bloggs}}
- Bloggs, Joe (1974). Book of Bloggs.
Batayan a panagusar (dua a mannurat)
*
{{cite book |last1=Bloggs |first1=Joe |authorlink1=Joe Bloggs |last2=Bloggs |first2=Fred |authorlink2=Fred Bloggs |date=1974 |title=Book of Bloggs}}
- Bloggs, Joe; Bloggs, Fred (1974). Book of Bloggs.
Batayan a panagusar nga addaan iti url (ken accessdate) ken edision
*
{{cite book |last=Bloggs |first=Joe |authorlink=Joe Bloggs |date=1974 |title=Book of Bloggs |edition=1st |url=http://en.wikipedia.org/ |accessdate=Pebrero 17, 2006}}
- Bloggs, Joe (1974). Book of Bloggs (1st nga ed.). Naala idi Pebrero 17, 2006.
Panagdakamat ti kapitulo iti libro nga addaan kadagiti sabali a mannurat para kadagiti sabali a kapitulo ken editor
*
{{cite book |last=Bloggs |first=Fred |editor-first=John |editor-last=Doe |title=Big Compilation Book with Many Chapters and Distinct Chapter Authors |publisher=Book Publishers |date=Enero 1, 2001 |pages=100–110 |chapter=Chapter 2: The History of the Bloggs Family |isbn=978-1-234-56789-7}}
- Bloggs, Fred (Enero 1, 2001). "Chapter 2: The History of the Bloggs Family". Iti Doe, John. Big Compilation Book with Many Chapters and Distinct Chapter Authors. Book Publishers. pp. 100–110. ISBN 978-1-234-56789-7.
Panagdakamat ti kapitulo iti libro nga addaan iti nagkuyog a mannurat ken editor
*
{{cite book |last1=Bloggs |first1=Joe |last2=Egg |first2=Fred |editor-last=Doe |editor-first=John |title=Big Book with Many Chapters and Two Co-authors |publisher=Book Publishers |date=Enero 1, 2001 |origyear=1st. Pub. 1986 |pages=100–110 |chapter=Chapter 6: Getting There |chapterurl=http://en.wikipedia.org/ |isbn=978-1-234-56789-7 |lastauthoramp=y}}
- Bloggs, Joe & Egg, Fred (Enero 1, 2001) [1st. Pub. 1986]. "Chapter 6: Getting There". Iti Doe, John. Big Book with Many Chapters and Two Co-authors. Book Publishers. pp. 100–110. ISBN 978-1-234-56789-7.
Tallo a mannurat, titulo nga addaan iti naipipa a silpo ti wiki, edision
*
{{cite book |last1=Bloggs |first1=Joe |authorlink1=Joe Bloggs |first2=John |last2=Smith |first3=Jim |last3=Smythe |title=[[A Thousand Acres|1000 Acres]] |edition=2nd}}
- Bloggs, Joe; Smith, John; Smythe, Jim. 1000 Acres (2nd nga ed.).
Narikut a panagusar a mangipakpakita ti pagbanagan iti panagusar ti parametro ti volume ken parametro ti lastauthoramp (awan iti volume ken lastauthoramp)
*
{{cite book |first1=Major-General I.S.O. |last1=Playfair |authorlink1=Ian Stanley Ord Playfair |first2=Commander G.M.S |last2=Stitt |first3=Brigadier C.J.C. |last3=Molony |first4=Air Vice-Marshal S.E. |last4=Toomer |editor-first=J.R.M |editor-last=Butler |series=History of the Second World War, United Kingdom Military Series |title=Mediterranean and Middle East. Volume I: The Early Successes Against Italy (to May 1941) |publisher=Naval & Military Press |location=Uckfield, UK |date=2007 |origyear=1st. pub. [[HMSO]]:1954 |isbn=1-845740-65-3}}
- Playfair, Major-General I.S.O.; Stitt, Commander G.M.S; Molony, Brigadier C.J.C.; Toomer, Air Vice-Marshal S.E. (2007) [1st. pub. HMSO:1954]. Butler, J.R.M, ed. Mediterranean and Middle East. Volume I: The Early Successes Against Italy (to May 1941). History of the Second World War, United Kingdom Military Series. Uckfield, UK: Naval & Military Press. ISBN 1-845740-65-3.
Narikut a panagusar a mangipakpakita ti pagbanagan iti panagusar ti parametro ti volume ken parametro ti lastauthoramp (nga adda iti volume ken lastauthoramp)
*
{{cite book |first1=Major-General I.S.O. |last1=Playfair |authorlink1=Ian Stanley Ord Playfair |first2=Commander G.M.S |last2=Stitt |first3=Brigadier C.J.C. |last3=Molony |first4=Air Vice-Marshal S.E. |last4=Toomer |editor-first=J.R.M |editor-last=Butler |series=History of the Second World War, United Kingdom Military Series |title=Mediterranean and Middle East |volume=Volume I: The Early Successes Against Italy (aginggana iti May 1941) |publisher=Naval & Military Press |location=Uckfield, UK |date=2007 |origyear=1st. pub. [[HMSO]]:1954 |isbn=1-845740-65-3 |lastauthoramp=y}}
- Playfair, Major-General I.S.O.; Stitt, Commander G.M.S; Molony, Brigadier C.J.C. & Toomer, Air Vice-Marshal S.E. (2007) [1st. pub. HMSO:1954]. Butler, J.R.M, ed. Mediterranean and Middle East. History of the Second World War, United Kingdom Military Series. Volume I: The Early Successes Against Italy (aginggana iti Mayo 1941). Uckfield, UK: Naval & Military Press. ISBN 1-845740-65-3.
Petsa nga awan aldaw, naisilpo ti wiki a titulo ken nagipablaak, pampanid, edision, lokasion
*
{{cite book |last1=Cordell |first1=Bruce R. |last2=Grubb |first2=Jeff |last3=Noonan |first3=David |date=Septiembre 2001 |title=[[Manual of the Planes]] |edition=3rd |publisher=[[Wizards of the Coast]] |location=Renton, Wash. |isbn=0-7869-1850-0 |pages=134–137}}
- Cordell, Bruce R.; Grubb, Jeff; Noonan, David (Septiembre 2001). Manual of the Planes (3rd nga ed.). Renton, Wash.: Wizards of the Coast. pp. 134–137. ISBN 0-7869-1850-0.
Sabali a pagsasao
*
{{cite book |last=Bloggs |first=Jean |date=1974 |title=Livre de Bloggs |edition=1st |language=Pranses |trans_title=Book of Bloggs |url=http://en.wikipedia.org/ |accessdate=Pebrero 17, 2006}}
- Bloggs, Jean (1974). Livre de Bloggs [Book of Bloggs] (iti Pranses) (1st nga ed.). Naala idi Pebrero 17, 2006.
Agus-usar iti DOI
*
{{cite book |last=Mumford |first=David |authorlink=David Mumford |date=1999 |title=The Red Book of Varieties and Schemes: Includes the Michigan Lectures (1974) on Curves and Their Jacobians |edition=2nd |publisher=Springer-Verlag |doi=10.1007/b62130 |isbn=354063293X}}
- Mumford, David (1999). The Red Book of Varieties and Schemes: Includes the Michigan Lectures (1974) on Curves and Their Jacobians (2nd nga ed.). Springer-Verlag. ISBN 354063293X. doi:10.1007/b62130.
Agus-usar ti parametro ti author-mask
*
{{cite book |first1=Major-General I.S.O. |last1=Playfair |authorlink1=Ian Stanley Ord Playfair |last2=Stitt |first2=Commander G.M.S |last3=Molony |first3=Brigadier C.J.C. |last4=Toomer |first4=Air Vice-Marshal S.E. |editor-last=Butler |editor-first=J.R.M |editor-link=James Ramsay Montagu Butler |series=History of the Second World War, United Kingdom Military Series |title=Mediterranean and Middle East Volume I: The Early Successes Against Italy (to May 1941) |publisher=Naval & Military Press |location=Uckfield, UK |date=2004 |origyear=1st. pub. [[HMSO]]:1954 |isbn=1-845740-65-3 |lastauthoramp=y}}
- Playfair, Major-General I.S.O.; Stitt, Commander G.M.S; Molony, Brigadier C.J.C. & Toomer, Air Vice-Marshal S.E. (2004) [1st. pub. HMSO:1954]. Butler, J.R.M, ed. Mediterranean and Middle East Volume I: The Early Successes Against Italy (to May 1941). History of the Second World War, United Kingdom Military Series. Uckfield, UK: Naval & Military Press. ISBN 1-845740-65-3.
{{cite book |first1=Major-General I.S.O. |last1=Playfair |authorlink1=Ian Stanley Ord Playfair |last2=Flynn |first2=Captain F.C. (R.N.) |last3=Molony |first3=Brigadier C.J.C. |last4=Toomer |first4=Air Vice-Marshal S.E. |editor-last=Butler |editor-first=J.R.M |editor-link=James Ramsay Montagu Butler |series=History of the Second World War, United Kingdom Military Series |title=The Mediterranean and Middle East, Volume II: The Germans come to the help of their Ally (1941) |publisher=Naval & Military Press |location=Uckfield, UK |date=2004 |origyear=1st. pub. [[HMSO]]:19541956 |isbn=1-845740-66-1 |lastauthoramp=y |author-mask=2}}
- ——; Flynn, Captain F.C. (R.N.); Molony, Brigadier C.J.C. & Toomer, Air Vice-Marshal S.E. (2004) [1st. pub. HMSO:19541956]. Butler, J.R.M, ed. The Mediterranean and Middle East, Volume II: The Germans Come to the Help of Their Ally (1941). History of the Second World War, United Kingdom Military Series. Uckfield, UK: Naval & Military Press. ISBN 1-845740-66-1.
{{cite book |first1=Major-General I.S.O. |last1=Playfair |authorlink1=Ian Stanley Ord Playfair |last2=Flynn |first2=Captain F.C. (R.N.) |last3=Molony |first3=Brigadier C.J.C. |last4=Gleave |first4=Group Captain T.P. |editor-last=Butler |editor-first=Sir James |editor-link=James Ramsay Montagu Butler |series=History of the Second World War, United Kingdom Military Series |title=The Mediterranean and Middle East, Volume III: British Fortunes reach their Lowest Ebb (September 1941 to September 1942) |publisher=Naval & Military Press |location=Uckfield, UK |date=2004 |origyear=1st. pub. [[HMSO]]:19541960 |isbn=1-845740-67-X |lastauthoramp=y |author-mask=2}}
- ——; Flynn, Captain F.C. (R.N.); Molony, Brigadier C.J.C. & Gleave, Group Captain T.P. (2004) [1st. pub. HMSO:19541960]. Butler, Sir James, ed. The Mediterranean and Middle East, Volume III: British Fortunes Reach Their Lowest Ebb (September 1941 to September 1942). History of the Second World War, United Kingdom Military Series. Uckfield, UK: Naval & Military Press. ISBN 1-845740-67-X.
Agus-usar ti parametro ti display-authors
*
{{cite book |first1=Major-General I.S.O. |last1=Playfair |authorlink1=Ian Stanley Ord Playfair |last2=Stitt |first2=Commander G.M.S |last3=Molony |first3=Brigadier C.J.C. |last4=Toomer |first4=Air Vice-Marshal S.E. |editor-last=Butler |editor-first=J.R.M |editor-link=James Ramsay Montagu Butler |series=History of the Second World War, United Kingdom Military Series |title=Mediterranean and Middle East Volume I: The Early Successes Against Italy (to May 1941) |publisher=Naval & Military Press |location=Uckfield, UK |date=2004 |origyear=1st. pub. [[HMSO]] |isbn=1-845740-65-3 |display-authors=1}}
- Playfair, Major-General I.S.O.; et al. (2004) [1st. pub. HMSO]. Butler, J.R.M, ed. Mediterranean and Middle East Volume I: The Early Successes Against Italy (to May 1941). History of the Second World War, United Kingdom Military Series. Uckfield, UK: Naval & Military Press. ISBN 1-845740-65-3.
Dagiti parametro
Eskritu
Dagiti naiyumok a parametro ket agkamkammatalek kadagiti nagannak a parametroda:
- parent
- WENNO: parent2—ket mabalin a mausar imbes nga iti parent
- child—ket mabalin a mausar a kakuyog iti parent (ken di maikaskaso no ti parent ket saan a mausar)
- WENNO: child2—ket mabalin a mausar imbes nga iti child (ken di maikaskaso no ti parent2 ket saan a mausar)
- Iti nakalistaan dagiti parbo a nagan, maysa laeng kadagiti parametro ti mabalin a maipalawag; no adu kadagiti parametro ti parbo a nagan ti maipalawag, maysanto laeng iti maiparang.
COinS
Daytoy a plantilia ket mangisengngat ti metadata ti COinS iti maiparuar a HTML, daytoy ket mangpalubos iti sopwer a panagtaripato ti reperensia a mangala ti bibliograpiko a metadata. Kitaen ti: Wikipedia:COinS. Kas sapasap nga alagaden, maysa laeng a banag ti datos iti tunggal maysa a parametro. Saan a mangiraman ti panangipalawag wenno sabali a teksto:
- Usaren ti
|date=27 Septiembre 2007saan a ti
|date=27 Septiembre 2007 (prenta a bersion 25 Septiembre)
Panag-usar kadagiti plantilia iti uneg ti plantilia ti dakamat, ket kadawyan a saan amaisingasing gapu ta adu kadagitoy a plantilia ket manginayon ti adu a HTML wenno CSS a maiparangto iti metadata. Dagiti pay, entidad ti HTML, kas pagarigan ti
,
–, kdpy, ket nasken a saan a mausar kadagiti parametro a mangpataud iti metadata.
Ti metadata ti COinS ket mapartuat kadagitoy a parametro:
|periodical=,
|journal=,
|newspaper=,
|magazine=,
|work=,
|website=,
|encyclopedia=,
|encyclopaedia=,
|dictionary=
|chapter=,
|contribution=,
|entry=,
|article=,
|section=
|title=
|publicationplace=,
|publication-place=
|date=,
|year=,
|publicationdate=,
|publication-date=
|series=
|volume=
|issue=,
|number=
|page=,
|pages=,
|at=
|edition=
|publisher=,
|distributor=,
|institution=
|url=
|chapterurl=,
|chapter-url=,
|contributionurl=,
|contribution-url=,
|sectionurl=
|author#=,
|Author#=,
|authors#=,
|author#-last=,
|author-last#=,
|last#=,
|surname#=
- ti aniaman kadagiti panangilasin (
|isbn=,
|issn=,
|doi=,
|pmc=, kdpy)
Nasukatanen
Nasukatanenn dagiti parametro ti coauthor ken coauthors. Ti panagusar kadagitoy ket mangikabil ti panid iti Kategoria:Pampanid nga aglaon kadagiti plantilia ti dakamat nga addaan kadagiti nasukatanen a parametro. Usaren ti last# / first# wenno author wenno authors. No mausar dagiti coauthor · coauthors para iti et al, imbes ket nga usaren ti display-authors=etal.
Deskripsion
Dagiti mannurat
- last: Apelyido ti bugbugtong a mannurat. San nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren tiauthor-link. Para kadagiti mannurat ti korporado cwenno dagiti mannurat nga addaan laeng iti maysa a nailista a nagan babaen ti taudan, usaren ti last wenno maysa kadagiti parbo a nagannna (kas ti
|author=Bono). Dagiti parbo a nagan: last1, surname, surname1, author, author1.
- author: daytoy a parametro ket inus-usar a mangtengngel ti kompleto a nagan ti bugbugtong a mannurat (umuna ken apelyido) wenno mangtengngel ti korporado a mannurat. Daytoy a parametro ket nasken koma a saan nga agtengngel kadagiti nagan iti ad-adu ngem maysa a mannurat.
- first: Naited wenno umuna a nagan ti mannurat; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti author-link. Dagiti parbo a nagan: first1, given, given1. Masapul ti ti last; ti umuna anagan ket saanto a maiparang no awan linaon ti last.
- WENNO: para kadagiti adu amannurat, usaren ti last1, first1 aginggan iti lastn, firstn a ti ayan ti n ket ti ania man nga agsasaruno a bilangpara iti imaysa nga awan patingga a bilang dagiti mannurat (ti tunggal maysa a firstn ket makasapul iti maitunos a lastn).
|first1=...
|last1=...
|author2=....
Dagiti parbo a nagan: surname1, given1 aginggana iti surnamen, givenn, wenno author1 taginggana iti authorn. Para iti maysa a mannurat ket ti maysa a mainayon a mannurat ti instituto, mabalin nga usaren ti
- author-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia article a maipanggep iti mannurat—saan a ti website ti mannurat; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: author-link1, authorlink, authorlink1, author1-link, author1link.
- WENNO: para kadagiti adu mannurat, usaren ti author-link1 aginggana iti author-linkn. Dagiti parbo a nagan: authorlink1 aginggana iti authorlinkn, wenno author1-link taginggana iti authorn-link, wenno author1link aginggana iti authornlink.
- name-list-format: iparangna dagiti mannurat ken dagiti editor iti estilo ti Vancouver no maisaad iti
vancken no ti listaan ket agusar kadagit parametro ti
last/
firstpara iti listaan ti nagan wenno nagnagan
- vauthors: insina ti kaw-it a listaan dagiti nagan ti mannurat iti estilo ti Vancouver; rikpan kadagiti doble a parentesis dagiti nagan mannurat ti korporado ken institusion:
|vauthors=Smythe JB, ((Megabux Corporation))
- author-link ken author-mask - mabalin nga usaren para kadagitiagmaymaysa a nagan iti
|vauthors=kas naipalawag dita ngato
- authors: Nawaya a porma kadagitinagan ti mannurat; ti panagusar iti daytoy a parametro ket saan a maisingasing gapu ta saan a makaited iti metadata ti dakamat; saan a parbo a nagan ti last
- coauthors: (nasukatanen)
Nagnagan ti coauthors. Masapul ti author, authors, wenno lastnIraman ti coauthors iti author wenno authors wenno agusar ti sabali nga authorn wenno lastn/firstn tapno mailista dagiti coauthors.
- translator-last: Apelyido ti agipatpatarus. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti translator-link. Dagiti parbo a nagan: translator1, translator1-last, translator-last1.
- translator-first: Dagiti naited a nagan wenno umuna a nagan ti agipatpatarus. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti translator-link. Dagiti parbo a nagan: translator1-first, translator-first1.
- WENNO: para kaadgiti adu nga agipatpatarus, usaren ti translator-last1, translator-first1 aginggana ititranslator-lastn, translator-firstn a ti ayan ti n ket ti ania man nga agsasaruno nga awan patinggana a bilang dagiti agipatpatarus (each translator-firstn masapul ti maitunos a translator-lastn). Dagiti parbo a nagan: translator1-last, translator1-first aginggana ti translatorn-last, translatorn-first, wenno translator1 aginggana ti translatorn.
- translator-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a maipanggep iti agipatpatarus—saan a ti website ti agipatpatarus; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: translator-link1, translator1-link.
- WENNO: para kadagiti adu nga agipatpatarsu, usaren ti translator-link1 aginggana iti translator-linkn. Dagit iparbo a nagan: translator1-link aginggana ti translatorn-link.
- collaboration: Nagan ti grupo dagiti mannurat wenno dagiti koloborador; masapul ti author, last, wenno vauthors a mangilista ti maysa wenno ad-adu kadagiti nangruna mannurat; sarunuenna ti author name-list; sukatanna ti 'et al.' iti author name-list.
- others: Tapno mairehistro dagiti kontributor iti obra, a maraman dagit iilustrador. Para iti pateg ti parametro, isurat tiInyilustrado babaen ni John Smith.
- Nota: No agus-usar kadagiti estilo ti naipangyababa a notnota iti baba wenno parentetiko a panangireperensia kadagiti plantilia, saan nga agusar kadagiti adu a nagan iti maysa a pagikabilan gapu ta ti angkla ket saan a mangiyasping iti nailinia a silpo.
Titulo
- title: Titulo ti taudan. Mabalin a maisilpo a kas wiki iti maysa nga adda nga artikulo ti Wikipedia article wenno url mabalin pay a mausar a pananginayon iti maysa nga akinruar a silpo, ngem saan nga isuda a dua. Maiparang kadagiti italiko. No naipalawag ti script-title, ti title ket agtengngel iti romanisado a transliterasion wenno titulo iti script-title.
- script-title: Kasisigud a titulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti alpabeto a naibatay ti Latin (Arabiko, Insik, Siriliko, Greek, Hebreo, Hapon, Koreano, Bietnamis, kdpy); saan nga italiko, surotenna ti naitaliko a transliterasion a naiplawag iti title. Mabalin a mapasakbayan iti maysa a kodigo ti dua a karakter nga ISO 639-1 tapno makatulong iti husto a panangiparang ti eskritu kadagiti pagbasabasa:
... |title=Tōkyō tawā |script-title=ja:東京タワー |trans-title=Tokyo Tower ...
- trans-title: Patarus iti Ilokano ti titulo ti taudan a nadakamat iti ganganaet a pagsasao. Mangiparang kadagiti kudrado a pangrikep kalapasan ti title; no maipalawag ti url, mairamanto ti trans-title iti silpo. Maisingasing ti panagusar ti parametro ti language.
- script-title: Kasisigud a titulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti alpabeto a naibatay ti Latin (Arabiko, Insik, Siriliko, Greek, Hebreo, Hapon, Koreano, Bietnamis, kdpy); saan nga italiko, surotenna ti naitaliko a transliterasion a naiplawag iti title. Mabalin a mapasakbayan iti maysa a kodigo ti dua a karakter nga ISO 639-1 tapno makatulong iti husto a panangiparang ti eskritu kadagiti pagbasabasa:
- Dagiti titulo nga aglaon kadagiti naisangayan a karakter ket maiparang ken saanda a husto a maisilpo malaksid no maikodigo dagita a karakter.
- title-link: Titlulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a mangipanggep iti taudan a nainaganan iti title – saan nga usaren ti adres ti web; saan nga isilpo a kas wiki. Parbo a nagan: titlelink.
- type: Mangited ti maipatinayon a pakaammo a maipanggep ti tipo ti midia iti taudan; pormat iti kaso ti sentensia. Maiparang iti parentesis a sumaruno iti titulo. Kas pagarigan: Tesis, Polieto, aklub ti CD, Pablaak ti warnakan. Parbo a nagan: medium.
- chapter: Ti paulo ti kapitulo ti taudan. Mabalin nga isilpo akas wiki wenno mabalin nga agusar iti chapter-url, ngem saan nga isuda ad ua. Maiparang a kas dagiti insasao.
- script-chapter: Pauli ti kapitulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti naibatay iti Latin nga alpabeto (Arabiko, Insik, Siriliko, Griego, Hebreo, Hapon, Koreano, Bietnamis,kdpy); surotenna ti transliterasion a naipalawag iti chapter. Nasken a mapasakbayan iti maysa a dua a karakter a kodigo ti ISO 639-1 tapno makatulong kadagiti pagbasabasa a husto a mangiaparng ti eskritu:
... |chapter=Tōkyō tawā |script-chapter=ja:東京タワー |trans-chapter=Tokyo Tower ...
- trans-chapter: Ilokano a patarus para iti paulo ti kapitulo, no ti taudan ket nadakamat iti ganganaet a pagsasao. Maiparang kadagiti kuadrado a pangrikep kalpasan ti chapter pagikabilan; no naipalawag ti chapter-url, mairamanto ti trans-chapter iti silpo. Maisingasing nga usaren ti parametro ti language.
- script-chapter: Pauli ti kapitulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti naibatay iti Latin nga alpabeto (Arabiko, Insik, Siriliko, Griego, Hebreo, Hapon, Koreano, Bietnamis,kdpy); surotenna ti transliterasion a naipalawag iti chapter. Nasken a mapasakbayan iti maysa a dua a karakter a kodigo ti ISO 639-1 tapno makatulong kadagiti pagbasabasa a husto a mangiaparng ti eskritu:
- language: Ti pagsasao a nakaisuratan ti taudan. Maiparang kadagiti parentesis nga agraman iti "iti" sakbay ti nagan tipagsasao wenno nagnagan. Ti panagusar ti napno anagan ti pagsasao wenno ti kodigo ti ISO 639-1. No ti taudan ket agusar iti ad-adu ngem maysa a pagsasao, ilista dagitoy akas magmaymaysa, nga insina babaen ti kaw-it, kas ti
|language=Pranses, Aleman. Ti panagusar kadagiti nagan ti pagsasao wenno dagiti kodigo tipagsasao a mabigbigan babaen ti Wikimedia ket manginayon ti panid iti maitunos a kategoria ti Kategoria:Dagiti taudan manipud iti ganganaet a pagsasao ti CS1; saan nga agusar kadagiti plantilia wenno dagiti silpo ti wiki. Nota: No ti pagsasao ket "Ilokano" (wenno "ilo"), awan ti pagsasao amaiparang iti dakmat. Noa: No dua wenno ad-adu dagiti pagsasao ti mailista idiay, saanen a masapul nga iraman ti "ken" sakbay ti maudi a pagsasao. Ti "ken" ket automatiko nga isengngat babaen ti plantilia.
Petsa
- date: Petsa ti nairep-reperensia a taudan. Mabalin a napno a petsa (aldaw, bulan, ken tawen) wenno sangkabassit a petsa (bulan ken tawen, tiempo ken tawen, wenno tawen). Agusar ti pormat a kas dagiti isabali a petsa ti pablaak kadagiti dakamat.[date 1] Nasken no ti year ket mausar a panangipalawag kadagiti silpo ti
{{sfn}}kadagiti nadumaduma a dakamat babaen ti isu met laeng a mannurat iti isu met laeng a tawen.[adu pay] Saan nga isilpo a kas wiki. Maiparang kalapsan dagiti mannurat ken narikpan kadagiti parentesis. No awan ti mannurat, maiparangto kalpasan ti nangipablaak.
- Para iti aproksimado atawen, pasarunuan iti "
c.", lkasla daytoy:
|date=c. 1900.
- Para iti awanan iti petsa, wenno "di napetsado",inayon akas
|date=n.d.
- year: Tawen ti taudan a narep-reperensiaan. Maisingasing ti panagusar ti
|date=malaksid no masabat amin dagiti sumaganad a kondision:
- Ti plantilia ket agus-usar iti
|ref=harv, wenno ti plantilia ket
{{citation}}, wenno
|mode=cs2
- Ti pormat ti
|date=ket YYYY-MM-DD.
- Ti dakamat ket makasapul ti panangipalawag ti
CITEREF.
- Ti plantilia ket agus-usar iti
- orig-year: Kasisigud a pannakaipablaak a tawen; maiparang kalpasan ti petsa wenno tawen. Tapno nalawlawag, pangngaasi a mangited kadagiti espesipidad. Kas pagarigan:
|orig-year=Immuna a naipablaak idi 1859wenno
|orig-year=Naaramid idi 1904. Parbo a nagan: origyear
- df: pormat ti petsa; isaadna dagiti maiparang a petsa iti naibaga a pormat; saan a mangsuporta kadagiti sakup ti petsa wenno dagiti natiempuan a petsa. Mangawat iti maysa a pateg a mabalin a maysa kadagitoy:
dmy– isaad dagiti petsa ti pannakaipablaak iti pormat ti aldaw bulan tawen; saan a mabaliwan dagiti access- ken archive-date;
mdy– kas dita ngato para iti pormat ti bulan aldaw, tawen
ymd– kas dita ngato para iti pormat ti umuna ti tawen a numeriko ti YYYY-MM-DD
dmy-all– isaad dagiti petsa ti pannakaipablaak, access-, ken archive-date iti pormat ti aldaw bulan tawen;
mdy-all– kas dita ngato para iti pormat ti bulan aldaw, tawen
ymd-all– kkas dita ngato para iti pormat ti umuna ti tawen a numeriko ti YYYY-MM-DD
-
- ^ Dagiti petsa ti pannakaipablaak kadagiti reperensia iti kaunegan ti maysa nga artikulo ket naskenda nga adadan iti agpapada a pormat.
Nangipablaak
- publisher: Nagan ti nangipablaak; mabalin a maisilpo a kas wiki no maitutop. Ti nangipablaak ket ti kompania obra a madakdakamat. Saan nga usaren ti parametro ti publisher para iti nagan ti obra (kas ti, libro, ensiklopedia, diario, magasin, warnakan, website). Saan a kadawyan a naus-usar kadagiti periodikal. Dagiti panangidesignado ti korporasion a kas ti "Ltd", "Inc" wenno "GmbH" ket kadawyan dagitoy a saan a mairamraman. Ikkaten ti nagan ti nagipablaak no kapadpada unay a kas ti nagan ti obra (kas pagarigan, Ti The New York Times Co. ket ipablaakna ti diario ti The New York Times , isu nga awan rason a nagannan ti nagipablaak). Maiparang kalpasan ti title; no maipalawag ti work, ti publisher ket marikpanto iti parentesis.
- place: Heograpiko a lugar ti pablaak; kadawyan a saan a naisilpo a kas wiki; saan nga iraman no ti obra ket mangiraman ti lokasion; kas pagarigan: The Boston Globe, The Times of India. Maiparang kalpasan ti titulo; no maipalawag ti work , ti location ket marikpanto iti parentesis. Parbo a nagan: location
- publication-place: No maysa kadagiti publication-place, place wenno location ket maipalawag, ti lokasion ket maiparangto kalpasan ti titulo; no maipalawag dagiti publication-place ken place wenno location , ti place wenno location ket maipakita kalpasan ti titulo a napasarunuan iti "written at" ken publication-place ket maipakita kalpasan ti titulo.
- publication-date: Petsa ti pablaak no sabali manipud idi naisurat ti obra. Maiparang laeng no ti year wenno date ket naipalawag ken sabali, no saan ti publication-date ket isu ti mausar ken maiparang a kas date. Usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa iti artikulo; saan nga isilpo a kas wiki. Sarunuenna ti publisher; no saan a naipalawag ti work , ti publication-date ket sarunuen babaen ti "published" ken marikpan kadagiti parentesis.
- via: Nagan ti nangited iti linaon (no sabali manipud iti nangipablaak). Ti via ket saan a pangsukat para iti publisher, ngem magited iti adu pay a salasay. Daytoy ket mabalin a mausar no ti nagited ti linaon ket mangirepresenta ti taudan iti pormat a saan nga ti kasisigud (kas ti NewsBank]), no ti naited nga URL ket saan a mangipalawag ti identidad ti nangited, no awan ti magun-od nga URL wenno DOI (EBSCO), no ti nangited ket agkiddaw iti atribusion, wenno kas nakiddaw iti WP:The Wikipedia Library (kas ti Credo, HighBeam).
Edision, serserie, tomo
- edition: No ti pablaak ket addaan ti ad-adu ngem maysa nga edision; kas pagarigan: "Maika-2", "Nabaliwan" kdpy. Maiparang a kas " ed." kalpasan daytoy a pagikabilan, isu a ti
|edition=Maika-2ket agpataud ti "Maika-2 nga ed." Saan a maiparang no naipalawag ti pagikabilan ti periodikal.
- series wenno version: No ti taudan ket paset dagiti serye, kasla ti serye ti libro wenno warnakan no ti pannakaibilang ti pablaak ket nairugi manen.
- volume: Para iti maysa a pablaak a naipablaak kadagiti nadumaduma a tomo. Maiparang kalpasan dagiti pagikabilan ti title ken series ; dagiti tomo dagiti uppat a karakter wenno basbassit ket maiparang a napuskol.
Dagiti lokasion ti taudan
- page: Ti bilang ti agmaymaysa a panid iti taudan a mangsuporta ti linaon. Usaren ti
|page=wenno
|pages=, ngem saan nga isuda a dua. Maiparang a sarunuen babaen ti
p.malaksid no maipalawag ti
|nopp=y.
- WENNO: pages: Ti sakop ti pampanid iti taudan a mangsuporta ti linaon. Usaren ti
|page=wenno
|pages=, ngem saan nga isuda a dua. Isina nga agusar iti en dash (–); isina dagiti saan nga agsasaruno a panid iti koma (,); saan nga usaren tapno mangibaga ti dagup a bilang ti pampanid iti taudan. Maiparang a sarunuen babaen ti
pp.malaksid no maipalawag ti
|nopp=y. Dagiti hyphen ket automatiko a mapagbaliwen kadagiti en dashes; no saan a maitutop dagiti hyphen, kas pagarigan: pp. 3-1–3-15, usaren ti
|at=.
- nopp: Isaad iti y tapno mapasardeng dagiti notasion ti
p.wenno
pp.kadagiti saan a maitutop; kas pagarigan, ti
|page=Aklub ti sanguananwenno
|pages=passim.
- nopp: Isaad iti y tapno mapasardeng dagiti notasion ti
- WENNO: at: Para kadagiti taudan a ti bilang ti panid ket saan a maitutop wenno saan a makaanay. Tuonan babaen ti
|page=wenno
|pages=. Agusar laeng ti maysa kadagiti
|page=,
|pages=, wenno
|at=.
- Kas pagarigan: panid (p.) wenno pampanid (pp.); paset wenno seksion (sec.), batong (col.), parapo (para.); track; oras, minutos ken segundo; tignay, senario, canto, libro, parte, oolio, estansa, aklub tilikud, panangilinia a notnota, indicia, kolopono, berso.
URL
- url: Ti URL ti lokasion nga online a pakabirukan ti teksto ti pablaak. Saan a mausar no ti title ket naisilpo a kas wiki. No maipakat, thi silpo ket mabalin a maitudo iti naisangayan a panid wenno pampanid a naireperensia. Ikkaten dagiti adu a pagsurotan a parametro manipud kadagiti URL, kas iti
#ixzz2rBr3aO94wenno
?utm_source=google&utm_medium=...&utm_term=...&utm_campaign=.... Saan nga isilpo kadagiti ania man a komersial nga aglaklako ti libro, kasla iti Amazon.com. Dagiti imbalido nga URL, a mairaman dagiti aglaon kadagiti baetan, ket pagresutaan iti maysa a mensahe ti biddut.
- access-date: Napno apetsan no ti linaon nga intudo babaen ti url ket naudi idi a napasingkedan tapno mangsuporta iti teksto iti maysa nga artikulo; saan nga isilpo a kas wiki; masapul ti url; usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa dagiti panagserrek ket panangiyarkibo kadagiti dakamat.[date 1] Saan a masapul para kadagiti naisilpo a dokumento a saan nga agbaliw. Kas pagarigan, saan a nmasapul ti access-date para kadagiti silpo dagiti kopia ti naipablaak a pappapel t ipanagsukisok babaen ti DOI wenno ti naipablaak a libro, ngem saan nasken nga usaren para kadagiti silpo kadagiti artikulo ti damdamag kadagiti komersial a website (dagioty ket mabalinda nga agbaliw mannipud kadagiti panawen, urayno dagiti ket naipalaakda pay iti pisikal a medium). Laglagipen a ti access-date ket ti petsa a ti URL ket nakita idi a saan laeng a mabalin, ngem ti panagsuporta ti panangiregget a madakdakamat (a saan amabalin a maaramid ti agdama a bersion). Mabalin a nailemmeng wenno naestilo babaen dagiti nairehistro nga editor. Parbo a nagan: accessdate.
- archive-url: Ti URL ti maysa a naarkibo a kopia ti panid ti web, no wenno iti kaso a ti kasisigud nga URL ket saan a mabalin a magun-od. Kadawyan a maus-usar a mangibaga kadagiti serbisio a kas ti WebCite ken Internet Archive; masapul ti archive-date ken url. Parbo a nagan: archiveurl.
- archive-date: Petsa idi naiyarkibo ti kasisigud nga URL; inunaan babaen ti kasisigud a teksto iti "naiyarkibo manipud iti kasisigud idi". Usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa ti panagserrek ken arkibo kadagiti dakamat. Daytoy ket saan a nasken nga isu met laeng a pormat a nausar para kadagiti petsa ti panangipablaak.[date 1] Saan nga isilpo a kas wiki. Parbo a nagan: archivedate.
- dead-url: No ti URL ket agdama pay a mabalin,ngem napasakbayan a naiyarkibo, isaad ti
|dead-url=no. Daytoy ket mangbaliw ti pannakaiparang ti urnos a ti tiitulo ket mangitalinaay ti kasisigud a silpo ken ti naiyarkibo a silpo iti gibus.No ti kasisigud nga URL ket nasukatanan para kadagiti panggep iti spam, patalastas, wenno saan a nasayaat a mausar, ti panangisaad ti
|dead-url=unfitwenno
|dead-url=usurpedketssanto a mangisilpo ti kasisigud nga URL iti maiparang a dakamat; masapul pay laeng ti
|url=. Dagiti sabali pay a maawat a pateg ket ti y, yes, wenno true. Parbo a nagan: deadurl.
- template-doc-demo: Dagiti parametro ti arkibo ket mapasingkedanto kadagiti biddut tapno masigurado nga amin dagiti parametro ket mairaman, wenno no saan ti {{citation error}} ket maawaganto. No adda dagiti biddut, dagiti panid ti nangruna, tulong ken plantilia ket maikabil iti Kategoria:Dagiti artikulo nga addaan ti saan a husto nga eskritu ti dakamat. Isaad ti
|template-doc-demo=truetapno mabaldado ti kategorisasion; nagruna a maus-usar kadagiti dokumentasion a maiparparang ti biddut.
- format: Pormat ti obra nga inbagbaga babaen ti url; kas pagarigan: PDF, DOC, wenno XLS; maiparang iti parentesis kalpasan ti title. Ti HTML ket maipagarup a maibaga ken nasken a saan a mainaganan. Sanna a baliwan ti ikono ti silpo ti ruar. Nota: Dagiti ikono ti silpo ti ruar ket saan a mangiraman ti alternatibo a teksto; isu a saanda a manginayon ti pormat ti pakaammo para kadagiti marigatan ti panagkita.
- Dagiti URL ket nasken a mangrugi iti nasuportaran a panggep ti URI. Ti
http://ken
https://ket suportaranto amin dagiti pagbasabasa; nupay kasta, ti
ftp://,
gopher://,
irc://,
ircs://,
mailto:ken
news:ket makasapulto ti plug-in wenno akin-ruar a panangipakat ken kadawyan a liklikan daytoy. Ti panagsangaili a nagnagan ti IPv6 ket agdama a saan a masuportaran.
- No dagiti URL kadagiti parametro ti plantilia ti dakamat ket aglaon kadagiti naisangayan a karakter, dagitoy ket saanto a husto a maiparang ken maisilpo. Dagita a karakter ket nasken a porsiento a maikodigo. Kas pagarigan, ti baetan ket nasken a masukatan babaen ti
%20. Ti mangikodigo ti URL, sukatan dagiti sumaganad a karakter iti:
- Dagiti agmaymaysa a tuldek ket saan a nasken a maikodigo; nupay kasta, dagiti adu a saan a maikodigo ket maiwaswasto a kas italiko wenno napuskol a panangimarka. Dagiti agmaymaysa a nakulot a pangrikep ket saan a nasken a maikodigo; nupay kasta, ti paris a saan a maikodigo ket maiwaswasto a kas doble a pangrikep para iti panangilak-am ti plantilia.
Angkla
- ref: ID para iti angkla. Babaen ti kasisigud, awan ti angkla a mapataud. Ti kadawyan a nonempty a pateg ti
|ref=IDket agpataud ti maysa nga angkla nga addaan iti naited nga ID; kasla ti mabalin a maisilpo a reperensia a mabalin a puntaan kadagiti silpo ti wiki kadagiti napno a reperensia, naipangpangruna a naserbi iti ababa a dakamat kasla dagiti ababa a nota ken parentetiko a panagreperensia. Ti nangruna a pateg ti
|ref=harvket agpataud ti maysa nga angkla a maitunos iti plantilia ti {{harv}}. Kitaen ti: Dagiti angkla para kadagiti plantilia ti panagreperensia ti Harvard.
Dagiti panangilasin
- id: Ti naisangayan a panangilasin, inus-usar no awan dagiti nausar a naipakat nga espesialisado a panangilasin; silpo ti wiki wenno usaren ti plantilia no mabalin a maipakat.
Dagitoy a panangilasin ket agpartuat kadagiti silpo ken nadidesinio a mangawat ti agmaymaysa a pateg. Ti panagusar ti adu a pateg wenno sabali a teksto ket mangdadel ti silpo ken/wenno mangimbalido ti panangilasin. Iti sapasap, dagiti parametro ket naskenda mangiraman laeng ti karuay a parte ti panangilasin, kas ti
rfc=822 wenno
pmc=345678.
- arxiv: panangilasin ti arXiv ; kas pagarigan:
arxiv=hep-th/9205027(sakbay idi Abril 2007) wenno
arxiv=0706.0001wenno
arxiv=1501.00001(manipud iti Abril 2007). Saan nga iraman dagiti nakaro a pagpaatiddog ti papeles kas ti ".pdf" wenno ".html".
- asin: Amazon Standard Identification Number; no ti umuna a karakter ti pateg ti asin ket digit, usaren ti isbn.
- asin-tld: ASIN a kangatuan nga agpang ti dominio para kadagiti sitio ti Amazon malaksid iti Estados Unidos; dagiti mabalin a pateg:
au,
br,
ca,
cn,
co.jp,
co.uk,
de,
es,
fr,
it,
mx
- asin-tld: ASIN a kangatuan nga agpang ti dominio para kadagiti sitio ti Amazon malaksid iti Estados Unidos; dagiti mabalin a pateg:
- bibcode: Bibcode; us-usaren dagiti adu a sistema ti datos ti astronomia; kas pagarigan:
1974AJ.....79..819H
- doi: Digital object identifier; kas pagarigan:
10.1038/news070508-7. Mapasingkedan daytoy tapno masigurado a mangrugi iti (
10.).
- doi-broken-date: Petsa idi nabirukan ti saan a mabalin a DOI iti http://dx.doi.org. Usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa iti artikulo. Dagiti parbo a nagan: doi_brokendate, doi-inactive-date
- eissn: International Standard Serial Number para iti elektroniko a media iti serial apablaak; mabalin a sinaen dagiti walo a karakter kadagiti dua a grupo ti uppat babaen ti panagusar ti hyphen, ngem saan a maysa nga en dash wenno baetan. Parbo a nagan: EISSN
- hdl: panangilasin ti Handle System para kadaggiti digital a banag ken dadduma pay a rekurso iti Internet. Parbo a nagan: HDL
- isbn: International Standard Book Number; kas pagarigan:
978-0-8126-9593-9. (Kitaen ti: Wikipedia:ISBN ken ISBN). Dagiti dash iti ISBN ket pagpilian, ngem kaykayat. Usaren ti pudno a naiprenta nga ISBN wenno iti libro. Usaren ti 13 a digit nga ISBN – ken mangrugi ti 978 wenno 979 – no daytoy ket mabalin a magun-od. No ti maiprenta ket ti 10 digit nga ISBN wenno iti libro, usaren daytoy. Dagiti ISBN ket mabalin a mabirukan iti panid iti pakaammo ti nagipablaak – kadawyan nga idiay likudan ti titulo ti panid – wenno iti sirok ti barcode a kas numero a mangrugi iti 978 wenno 979 (dagiti barcode a mangrugi kadagiti ania man a sabali a numero ket saan a dagiti ISBN). Para kadagiti taudan nga addaan iti naduduog a 9 a digit a sistema ti SBN, pasarunuan ti numero iti sero; isu a, ti SBN 902888-45-5 ket nasken a maikabil a kas
|isbn=0-902888-45-5. Saan a pagbaliwen ti 10 a digit nga ISBN iti 13 a digit babaen ti panagnayon laeng ti pasaruno a 978; ti maudi a digit ket panagkarkulo a panangitalek ti digit ken ti panangibaliw laeng kadagiti numero ket mang-imbalido ti ISBN. Daytoy a parametro ket nasken laeng nga agtengngel ti ISBN nga awan ti ania man kadagiti maipatinayon a karakter. Daytoy ket mapasingkedan iti kaatiddog, dagiti imbalido a karakter – kadagiti sabali ngem ti [0123456789 -] nga addaan iti "X" a maipalubos a kas maudi a karakter iti 10 a digit nga ISBN – ken ti maitutop a husto a digit. Dagiti parbo a nagan: ISBN
- ismn: International Standard Music Number; kas pagarigan:
979-0-9016791-7-7. pagpilian dagiti hyphen wenno dagiti baetan iti ISMN. Usaren ti ISMN iti pudno a nakaiprentaan wenno iti obra. Daytoy a parametro ket nasken laeng nga agtengngel ti ISMN nga awanan iti ania man a maipatinayon a karkarakter. Daytoy ket makitkita iti kaatiddog, dagiti imbalido a karakter – dagiti ania man malaksid dagiti numero, dagiti baetan, ken dagiti hyphen – ken ti maitutop a check digit. Parbo a nagan: ISMN
- issn: International Standard Serial Number; dagiti walo a karakter ket mabalin a pagsinaen kadagiti dua a grupo iti uppat babaen ti panagusar ti hyphen, ngem saan nga itimaysa a en dash wenno maysa a baetan. Parbo anagan: ISSN
- jfm: Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik
- jstor: reperensia a numero ti JSTOR; kas pagarigan: ti
jstor=3793107ket agpataud iti JSTOR 3793107.
- lccn: Library of Congress Control Number. No adda, dagiti pasakbay nga alpabeto a karakter ket naskenda a bassit a letra.
- mr: Mathematical Reviews
- oclc: OCLC; Online Computer Library Center ti WorldCat
- ol: panangilasin ti Open Library; saan nga iraman ti "OL" iti pateg.
- osti: Office of Scientific and Technical Information
- pmc: PubMed Central; usaren ti numero ti artikulo para iti napno a teksto ti nawaya a repositorio ti artikulo ti warnakan, kas ti
pmc=345678.Saan nga iraman ti "PMC" iti pateg.
- embargo: Petsa a papanan ti pmc nga agdama; no daytoy a petsa ket adda iti masakbayan, saanto a maisilpo ti pmc aginggana iti dayta a petsa.
- pmid: PubMed; agusar ti naisangayan a panangilasin.
- rfc: Request for Comments
- ssrn: Social Science Research Network
- zbl: Zentralblatt MATH
Insasao
- quote: Maitunos nga insasao a teksto manipud ti taudan. Maiparang a naripkpan kadagiti insasao. No maited, ti panangipatingga ti panagdakamat (ti tuldek babaen ti kasisigud) ket mapasardeng, isu a ti insasao ket masapul a manginayon ti panangipatingga a tuldek.
Dagiti editor
- editor-last: Apelyido ti editor. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti editor-link . A ti apelyido ket kadawyan nga umuna a naisurat a kas iti Insik-wenno para kadagiti mannurat ti korporasion, usaren laeng a kas editor-last tapno mairaman ti isu met laeng a pormat a kas ti taudan. Dagiti parbo a nagan: editor-last1, editor-surname, editor-surname1, editor1-last, editor, editor1.
- editor: Daytoy a parametro ket inus-usar a mangtengngel ti kompleto a nagan ti agmaymaysa nga editor (umuna ken apelyido). Daytoy a parametro ket nasken a saan nga agtengngel kadagitinagan iti ad-adu ngem maysa nga editor.
- editor-first: Naited wenno nagnagan ti editor, mairaman dagiti titulo; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Dr. Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti editor-link . Dagiti parbo a nagan: editor-first1, editor-given, editor-given1, editor1-first.
- WENNO: para kadagiti adu nga editor, usaren ti editor-last1, editor-first1 aginggana iti editor-lastn, editor-firstn (Dagiti parbo a nagan: editor-surnamen wenno editorn-last; editor-givenn wenno editorn-first; editorn). Para iti agmaymaysa nga editor ken timaysa nga institusional nga editor, mabalin ngausaren ti
|editor-first1=...
|editor-last1=...
|editor2=....
- editor-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a maipanggep ti editor—saan a ti website ti editor'; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: editor1-link.
- WENNO: para kadagiti adu nga editor, usaren ti editor-link1 aginggana iti editor-linkn (parbo anagan editorn-link).
- name-list-format: iparangna dagiti mannurat iti estilo ti Vancouver no maisaad iti
vancken no tilistaan ket agusar kadagiti parametro ti
last/
firstpara iti listaan ti nagan wenno nagnagan.
- veditors: ti insina ti kaw-it a nagnagan ti editor iti estilot i Vancouver; rikpan kadagiti doble a parentesis dagit nagan ti korporado ken institusion:
|veditors=Smythe JB, ((Megabux Corporation))
- editor-linkn ken editor-maskn - mabalin a mausar para kadagiti agmaymaysa a nagan iti
|veditors=, a kas naiplawag dita ngato
- editor-linkn ken editor-maskn - mabalin a mausar para kadagiti agmaymaysa a nagan iti
- editors: Dagiti nawaya a porma dagiti nagan ti editor; saan a maisingasing ti panagusar daytoy a parametro; saan a parbo a nagan ti editor-last
- Pannakaiparang:
- Usaren ti display-editors tapno matengngel ti kaatiddog ti maiparang a listaan ti nagan ti editor ken ti manginagan no mairaman ti ti "et al.".
- No adda dagiti mannurat: Umuna dagiti mannurat, sarunuen babaen ti nairaman nga obra, kalpasanna "Iti" ken dagiti editor, kalpasanna ti nangruna nga obra.
- No awan dagiti mannurat: Agparang dagii editor sakbay ti nairaman nga obra; ti agmaymaysa nga editor ket sarunuen babaen ti "ed."; dagiti adu nga editor ket sarunuen babaen ti "dagiti ed."
Laysummary
- lay-url: Silpo ti URL iti saan a teknikal a pakabuklan wenno panagrepaso ti taudan; ti titulo ti URL ket naisaad iti "Lay summary". Parbo a nagnagan: lay-summary, laysummary.
- lay-source: Nagan ti taudan ti laysummary. Maiparang kadagiti italiko ken sarunuen babaen ti maysa nga endash. Parbo a nagan: laysource.
- lay-date: Petsa ti pakabuklan. Maiparang kadagiti parentesis.. Parbo a nagan: laydate.
Dagiti pagpilian ti panangiparang
- mode: Isaadna ti elemento ti panangisina, ti kasisigud a pagpatinggaan a pangtuldek, ken ti naisangayan a kapitalisasion segun ti pateg a naited. Para iti
|mode=cs1, ti elemento a panangisina ket tuldek-kaw-it (
;); ti pagpatinggaan a pangtuldek ket tuldek(
.); no maitunos, dagiti umuna a letra dagiti naisangayan a balikas ket maipadakkel a letrai('Naala idi..'). Para iti
|mode=cs2, ti elemento a panangisina ket kaw-it (
,); saan a mainayon ti pagpatinggaan a pangtuldek; no maitunos, dagiti umuna a letra dagiti naisangayan a balikas ket sannda a maipadakkel a ('naala idi...'). Tapno matuonan ti ti pagpatinggaan a pangtuldek, usaren ti postscript.
- author-mask: Sukatanna ti nagan ti umuna a mannurat kadagiti em dash wenno teksto. Isaad ti author-mask iti numeriko a pateg iti n tapno maisaad ti dash n kadagiti kalawa ti baetan ti em; isaad ti author-maskiti pateg ti teksto tapno maiparang ti teksto nga awanan iti maipasurot a panangisina ti mannurat; kas pagarigan, "iti". Nasken pay laeng nga inayon dagiti pateg para kadagiti amin a mannurat para kadagiti panggep ti metadata. Kangrunaan a naikeddeng a mausar kadagiti bibliograpia wenno dagiti estilo ti bibliograpia a dagiti adu a nga obra babaen ti agmaymaysa a mannurat ket agsasarunoda a nailista a kas naipangyababa a notnota iti baba. Saan nga usaren iti listaan a pinataud babaen ti
{{reflist}},
wenno iti kapada gapu ta awan kontrol ti urnos a pannakaiparang dagiti reperensia. Mabali pay nga usaren ti editor-mask ken translator-mask iti isu met laeng a waya.
- display-authors: Mangtengngel iti bilang dagiti maiparang a nagan ti mannurat no maipablaak ti dakamat. Ti mangbaliw ti bilang dagiti maiparang a mannurat, isaad ti display-authors iti kayat a bilang. Kas pagarigan, ti
|display-authors=2ket mangiparang laeng dagiti umun a dua a mannurat iti maysa a dakamat. Babaen ti kasisigud, maiparang amin dagiti mannurat. Ti
|display-authors=etalket iparangna amin dagiti mannurat iti listaan a sarunuen babaen ti et al. Dagiti parbo anagan: displayauthors.
- display-editors:Mangtengngel iti bilang dagiti maiparang a nagan ti editor no maipablaak ti dakamat. Ti mangbaliw ti bilang dagiti maiparang a mannurat, isaad ti display-editors iti kayat a bilang. Kas pagarigan,
|display-editors=2ket mangiparang laeng dagiti umuna a dua nga editor iti maysa a dakamat. Babaen ti kasisigud, maiparang amin dagiti editor.
|display-editors=etalket iparangna amin dagiti editor iti listaan a sarunuen babaen ti et al. Dagiti parbo a nagan: displayeditors.
- last-author-amp: Baliwan ti panangisina iti pagbaetan dagiti dua a naudi a nagan iti listaan ti mannurat iti baetan ampersand baetan (
&) no isaad iti
y,
yes, wenno
true. Pagarigan:
|last-author-amp=yes
- postscript: Mangtengngel ti pagpatinggaan a pangtuldek para iti dakamat; kasisigud iti tuldek (
.); para iti awanan iti pagpatinggaan a pangtuldek, inaganan ti
|postscript=none– ti panangibati nga awan linaon iti
|postscript=ket kapada ti saan a panangiraman daytoy, ngem saan a nalawag. Di ikaskaso no maipalawag ti quote.
Nasken ti suskrision wenno rehistrasion
Dagitoy a parametro ket manginayon ti silpo ti nota iti gibus ti dakamat:
- registration: Para kadagiti taudan ti online a makasapul ti rehistrasion, isaad ti
|registration=yes(wenno
y, wenno
true); pasarunuan babaen ti suskripsion no dagitoy dua ket maisaad.
- subscription: Para kadagiti taudan ti online a makasapul ti suskrisison, isaad ti
|subscription=yes(wenno
y,wenno
true); pasarunuan babaen ti rehistrasion no dagitoy dua ket maisaad.
Ti panangisaad ti
|registration= wenno
|subscription= iti ania man a pateg malaksid iti
y,
yes, wenno
true ket agpataudto iti mensahe ti biddut.
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


c: text/html

text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Umanamong ti akindaga a nakaipatakderan ti 100-tawenna a torre a pagwanawanan a sumrek iti katulagan iti gobierno probinsial para iti pannakarehabilitar ken pannakapapintas daytoy kas pagpasiaran dagiti turista.
Immannugot ti pamilia Canosa a sumrekda iti memorandum of agreement iti gobierno probinsial para iti rehabilitasion iti watchtower ken iti pannakapadur-asna a kas pagpasiaran dagiti turista.
Kinuna ni Michael Canosa nga awan ti problema kadakuada mainaig iti panggep ti gobierno probinsial a mangrehabilitar iti watchtower agsipud ta dakkel ti maitulong ti proyekto iti panagbiagda gapu iti manamnama a yaadu dagiti turista nga agpasiar iti lugarda.
Binisita itay nabiit dagiti miembro ti Committee on Living Treasures and Industrial Development ti nakaipatakderan ti watchtower sadiay Barangay Sulvec ditoy nga ili ken nakipatangda iti pamilia Canosa mainaig iti panggep ti gobierno probinsial a mangrehabilitar iti nadakamat a watchtower sadiay Barangay Sulvec ditoy nga ili ken ti pannakalukatna iti publiko a kas tourist spot.
Kinuna ni Board Member ti 2nd District ti Ilocos Sur Virginia Cordero-Pe Benito a binisitada ti watchtower tapno makitada a mismo no ania ti maaramid tapno mapreserba daytoy para iti sumaruno a henerasion ken kas pammigbig iti daytoy a kas paset ti historiada.
Kinuna met ni Board Member ti First District Efren Rafanan, Sr. a babaen iti iseserrekda iti katulagan iti pamilia Canosa, mapalubosan ti gobierno probinsial a mangrehabilitar iti watchtower ken mapadur-as daytoy a lugar para iti publiko ken turista agsipud ta tumulong dayhtoy iti industria ti turismo ken iti pannakaitandudo ti kultura ken historia ni Ilokano.
Saan unay a maad-adakan ti lugar a nakaipatakderan ti watchtower agsipud ta pinaaladan ti akinkukua ti aglawlaw daytoy gapu iti panangtikap dagiti souvenir hunters kadagiti teha manipud iti istruktura.
Maysa kadagiti kondision ti pamilia Canosa iti iseserrekda iti MOA ti panagpaay ti maysa a miembro ti pamilia a kas caretaker ti watchtower.
Maipalagip nga iti kallabes, kuinestionaran ti gobierno munisipal ti Narvacan ti panagtagikua ti pamilia Canosa iti daga a nakaipatakderan ti watchtower. Nupay kasta, pinaboran ti korte ti pamilia Canosa.
Maysa ti watchtower iti Narvacan kadagiti tallo a pagwanawanan a pinatakder dagiti Espaniol iti Ilocos Sur. Masarakan dagiti dua pay iti ili ti San Esteban ken Santiago.
Nabangon dagitoy a watchtower kas pagwanawanan tapno mapakdaaran dagiti lumugar iti iseserrek dagiti pirata nga aggapu iti South China Sea. (Tawid News)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pannakaadipen
Ti pannakaadipen ket maysa a sitema a ti tattao ket natrato kas tagikua tapno magatang ken mailako, ken dagitoy ket napilitda nga agtrabaho.[1] Dagiti aadipen ket mabalin a napilpilitda a naigagam manipud idi natiliwda, nagatang wenno naipasngay, ken naikkatanda ti karbengan a pumanaw, ti agmadi nga agtrabaho, wenno ti agidemanda ti tangdan. Iti naipakasaritaan, ti pannakaadipen ket naipatakderan a mabigbigan babaen dagiti adu a kagimongan; kadagiti kinaudi apanawen ti pannakaadien ketnaipariten kadagiti kaaduan a kagimongan ngem agtultuloy babaen kadagiti panagsanay iti panagpiansa ti utang, nakontrata a panagserbi, adipen, domestiko a katulong a naikulkulong, dagiti naisangayan a panagampon a dagiti ubbing ket napilit a nga agtrabo a kas adipen, dagiti ubbing a soldado, ken napilit a pannakiasawa.[2] Ti pannakaadipen ket maipatit iti amin a pagilian iti lubong ngem adda pay laeng dagiti nakarkulo a 27 a riwriw nga adipen iti sangalubongan; adda dagiti sumupsuppiat ket nakanamnamada a ti pannakaadipen ket mabalin a mapukawen intono 2042.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Laura Brace (2004). Dagiti Politika ti Tagikua: TRabaho, Waya ken Pannkaitagikua. Unibersidad ti Edinburgh a Pagmalditan. pp. 162–. ISBN 978-0-7486-1535-3. Naala idi Mayo 31, 2012.
- ^ "Relihion ken Etika – Moderno a pannkaadipen: Dagiti moderno a porma iti pannakaadipen". BBC. Enero 30, 2007. Naala idi Hunio 16, 2009.
- ^ Ti pagbalituagan a puntos iti panagkabil iti pannakaadipen?
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Pannakaadipen iti Wikimedia Commons


text:
Saanen a kasapulan nga agreport pay dagiti agarup 1.32 million a retirado a pensioner iti imatmatonan ti gobierno a Social Security System para iti Annual Confirmation of Pensioners Program (ACOP) wenno tinawen a panagreport iti SSS tapno masigurado a saan nga agpulsot ti pannakaited ti binulan a pensionda.
Daytoy ti kinuna ni SSS President ken Chief Executive Officer Emmanuel F. Dooc idinto nga innayonna a mabenepisiaran ti 59.64 a porsiento iti 2.3 million a pensionado iti pannakaikkat ti ACOP compliance requirement para kadagiti retirado a pensioner iti pagilian.
“Kas panagtungpalmi iti annongenmi a mangited iti nasaysayaat ti kalidadna a serbisio kadagiti patpatgentayo a pensionado, maragsakankami a mangiwaragawag kadagiti retirado a pensionado nga agindeg iti Pilipinas a saanen a kasapulan a mapanda pay iti aniaman a sanga ti SSS iti bulan ti pannakayanakda para iti ACOP mangrugi iti Oktubre 30 daytoy a tawen,” kinuna ni Dooc idinto nga innayonna a mangiwayat ti SSS iti verification procedure tapno makumpirma no sibibiag pay ti pensionado ken karbenganna iti benepisio manipud iti SSS.
Ibilbilin ti ACOP kadagiti pensionado a tinawenda nga agreport iti SSS tapno masigurado ti agtultuloy a pannakabayad dagiti benepisioda. Nayimplementar daytoy idi 2012 tapno malapdan dagiti sirkumstansia a saan a talaga a ti resipiente ti agaw-awat iti binulan a benepisioda.
Ngem kasapulan pay dagiti amin a retirado nga agnanaed iti ruar ti pagilian, total disability, survivor pensioners, ken dependent nga annak, ken dagiti agaywan kadakuada nga agtungpal iti ACOP, segun iti SSS.
Kas maibatay iti SSS Circular No. 2017-012, nakaiskediul nga agtungpal nga agreport iti bulan a pannakayanakda dagiti retirado a pensionado nga agnanaed iti ballasiw-taaw ken total disability pensioners; iti bulan ti pannakayanak ti pimmusay a miembro kadagiti survivor pensioners idinto a dagiti menor de edad wenno baldado a dependent pensioners, kaduada nga agreport iti bulan a pannakayanak ti miembro wenno ti pimmusay a miembro.
“Maipalubos ti panagtungpal innem a bulan sakbay ti iskediul ken maikonsidera nga early compliance no nagtungpal ti pensionado iti ACOP iti napalabas a tawen,” kuna ti circular.
Inlawlawag ni Dooc a maipakatan iti mandatory home visit babaen dagiti empleado ti SSS kadagiti retirado a pensionado nga aggigian iti Pilipinas nga agtawen iti 85 ken nangatngato ken survivor pensioners a saanen a makapagreport a personal agsipud iti sakit, sagubanit, wenno injury.
Innayonna a mangipaay pay dagiti doktor ti SSS iti Medical Fieldwork Service wenno home visit kadagiti total disability pensioners.
Impalagip ti SSS kadagiti pensionado nga agresulta iti saan a panagtungpal iti ACOP iti automatiko a pannakasuspender iti pensionda iti bulan kalpasan ti birth month ti pensionado wenno SSS member.
“Maituloy met la ti pension iti las-ud ti dua a bulan panagtungpal ti pensionado. Amin a naakkal a pension manipud iti banko a nakaideposituan ti pensionna, ket maisubli met laeng iti account ti pensionado,” kinuna ti SSS.
Idi aggibus ti Septiembre ita a tawen, agdagup iti 2.31 million dagiti pensionado iti SSS. (Manipud iti report ti SSS)


text:
Burgos, Ilocos Sur
Ti Burgos ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Burgos ket nabennebenneg iti 26 a barbaranggay.[2]
- Ambugat
- Balugang
- Bangbangar
- Bessang
- Cabcaburao
- Cadacad
- Callitong
- Dayanki
- Lesseb
- Lubing
- Lucaban
- Luna
- Macaoayan
- Mambug
- Manaboc
- Mapanit
- Poblacion Sur (Masingit)
- Nagpanaoan
- Dirdirig (Dirdirig-Paday)
- Paduros
- Patac
- Poblacion Norte (Bato)
- Sabangan Pinggan
- Subadi Norte
- Subadi Sur
- Taliao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Okeyka, Apong
ADTOY ti sabali manen nga ummong dagiti pammati da apong a mabalin nga arisiten a nalaing bayat ti panangam-amiristayo iti kaipapanan ken anagda iti agdama a panawen:
• No kaiddam dagiti librom, maaddaanka iti nasidap a memoria. Adda dagiti mamati a kalpasan ti panagadalda iti rabii, ikabilda ti libro nga ad-adalenda iti tukot ti punganda tapno mabati iti uloda ti binasa wenno inadalda.
• Saanka nga agsagsagaysay iti rabii, tapno saanka nga agkalbo, maulila wenno mabalo. Ngem no di maliklikan ti agsagaysay, kagatem nga umuna ti murdong ti sagaysay.
• No agammusay ti pusa, pagilasinan nga adda sumangbay a sangaili. No agtaguob ti aso iti rabii, kaipapananna nga agraira dagiti dakes a di katatawan.
• Dimo ipadpadawat ti sapatosmo ta dakes. Mabalin ketdi nga ipallangatokmo ta kukua ‘diay makasippaw, wenno ilakom iti nalaka— ‘tay kasla impadawatmo met laengen ti kalakana.
• Saanka nga agsagsagawisiw wenno agkankanta iti kabakiran, amangan no tuladendaka dagiti di katatawan wenno makabatbatika. Ti met agsagawisiw iti rabii, agaw-awis kadagiti dakes nga espiritu.
• No adda agbaeng no kasta nga agrubrubatka a pumanaw iti balayyo, yalud-odmo ti biahem tapno maliklikam ti dakes a mapasamak kenka.
• Ti addaan siding iti sakana, nayanak a managbiahe wenno mannakigasanggasat. Ti addaan siding iti rupa, agballigi iti tay-ak ti negosio. Ti addaan iti siding iti tengnga ti agongna, bumaknang ngem saan a naragsak. Ti addaan iti siding iti asideg ti matana, nalaka a makaawis iti agrukbab wenno agayat kenkuana. Ti addaan siding iti imana, kaipapanan ti kinabaknang wenno kinalaing nga agtakaw. Ti addaan siding iti bukot, kaipapanan ti kinasadut. Ti addaan siding iti pagayusan ti lua, babaluen. Ti siding iti yan ti mabagbagi, kaipapanan ti kinaaktibo iti seks.
• No makasabat wenno makakitaka iti amarilio a kulibangbang, kaipapanan daytoy ti suerte. No sumrek ti kayumanggi wenno maris-daga a kulibangbang iti balay, agpukawka iti kuarta; no met nangisit, adda matay a kabagian.
• Nasayat a kapanunotan ti mangsukat iti nagan ti managsakit nga ubing. Iti daytoy a wagas, matikawmo dagiti dakes nga espiritu a mangipapaay iti sakit iti ubing.
• Ti bilang dagiti pangal ti agdan, saan koma nga umisu a mabingay iti apagkatlo. Bilangen dagitoy kas oro (balitok), plata (silver), ken mata (patay). Ti maudi a pangal, saan koma nga apagisu iti mata.—O


text: BOODLE FIGHT ITI ISPPO. Nagkararag nga immuna dagiti police officers ti Ilocos Sur Provincial Police Office nga indauluan ni Senior Supt. Rey de Peralta, OIC provincial director, sakbayda a nagkakalanglang iti pangaldaw, boodle fight style, a kangrunaan a sangailida ni PNP Chief Director General Ronald Dela Rosa. Ni PNP Chief Dela Rosa ti kangrunaan a guest ken speaker iti Provincial Anti-Illegal Drugs Summit nga inangay ti gobierno probinsial nga indauluan ni Gov. Ryan Luis Singson iti Vigan Convention Center idi Marso 20, 2017. (Photo by ISPPO


text:
CANDON CITY – Napan nangiruar iti kuarta iti bangko
ngem sabali metten ti nagsagrap.
Nagpulong iti polis ni Gloria Leongson, 56, residente
iti Sevilla, Sta. Cruz, Ilocos Sur a nasipdut ti walletna a naglaon
iti kuartana nga agdagup iti P28,500, SSSm TIN, Postal Id ken ATM
card.
Kas maibasar iti blotter iti polis ditoy, naggapu ti
biktima iti Allied Bank-Candon a nangiruaranna iti kuartana sa
nagturong iti PNB Candon ket ditan a nadlawanna a nasipdut ti
walletna.
Di pay ammo no asino ti nangsipdut iti walletna.#


text:
CANDON CITY – Nakaam-ames ti pannakapapatay ti maysa nga ubing manipud iti ima ti kalugaranda iti barangay Calongbuyan ditoy.
Nagsagrap iti 11 a bagsol ti biktima a nabigbig iti nagan a Rose May Gaoat, 6, Grade 1, manipud iti masuspetsa a ni Nelson Valdez, 33, dati nga overseas Filipino worker manipud iti Greece, ken agnaed iti nasao met laeng a lugar.
Naammuan iti inbestigasion a matmaturogen ti pamilia ti biktima iti dayta a rabii, idi mariingda iti panangbagbagsol ti suspek iti ruanganda babaen ti natadem a banag.
Mapapati a ti ama ti biktima ti puntiria ti suspek.
Segun iti inbestigasion, binagkat ti suspek ti ubing sana intalaw.
Nasarakan ti ubing iti tengnga ti taltalon nga awanen ti biagna gapu iti lima a bagsol iti tian ken barukong ken innem a bagsol iti likudna.
Simmuko ti suspek iti kabigatanna.


text:
Tanap ti Compostela
Ti Tanap ti Compostela ket maysa a probinsia ti Filipinas a masarakan iti Rehion ti Davao iti Mindanao. Ti ili ti Nabunturan, Tanap ti Compostela ti kapitoliona. Kaabayna ti probinsia ti Davao del Norte iti laud, Agusan del Sur iti amianan, ken Davao Oriental iti daya. Sigud a paset ti probinsia ti Davao del Norte, napagbalin a kas agwaywayas a probinsia ti Tanap ti Compostela idi 1998.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addan ti Tanap ti Compostela iti 11 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Compostela
- Laak (San Vicente)
- Mabini (Doña Alicia)
- Maco
- Maragusan (San Mariano)
- Mawab
- Monkayo
- Montevista
- Nabunturan
- New Bataan
- Pantukan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Adda manen tignay a mangnayon iti tawen a panagbasa iti elementaria. Impalgak ti Department of Education itay nabiit a planona ti mangnayon iti maysa a tawen ti panagbasa iti elementaria.
Saanmi a kuestionaran ti kinasamay daytoy a plano ti DepEd. Mamatikami a sakbay nga impalgak ti dadaulo ti nasao nga ahensia, naikkan daytoy a plano iti naan-anay a panangadal.
Makunami pay ketdi nga awanen ti baro iti daytoy a panggep. Addan dagiti tignay iti kallabes a mangnayon iti maysa a tawen iti panagbasa iti elementaria wenno iti haiskul. Ngem nagpatinggada laeng a plano gapu ta napanunot siguro dagiti immuna a nangidaulo iti DepEd nga agtungpal laeng iti pannakapaay ti nasao a programa gapu kadagiti nagkaadu a limtuad a problema iti pannakaipatungpalna.
Saan a palimed a tinawen nga agkurkurang ti pondo a mait-ited iti DepEd nupay daytoy nga ahensia ti gobiero ti kangatuan iti mailatang a pondo. Gapu iti panagkurang ti pondona, tinawen a problema ti DepEd ti kakurang dagiti pagadalan, kurang a libro ken reading materials, kurang a desk, kurang a mangisuro, kurang a posision a maparnuay idinto nga umad-adu ti bilang dagiti agbasa.
No manayonan ti tawen a panagbasa iti elementaria wenno sekundaria, natural, kasapulan dagiti additional a mangisuro, classrooms, desks, tables, chairs, libro ken dadduma pay. Kasapulan ngarud a manayonan ti pondo ti DepEd. Iti daytoy a tiempo a dandani nakiraudan ti “lakasa’ ti gobierno, pangalaanna ti kuarta a kasapulan? Problema la ketdi ti DepEd ken kangrunaanna, ti gobierno daytoy.
Iti sabali a bangir, no manayonan ti bilang ti tawen nga agbasa dagiti ubbing, kanayonan manen a busbosen dagiti nagannak. Iti daytoy a tiempo a karigat ti panagbiag, aggagal la ketdi dagitoy iti kanayonan a padagsen iti bulsada.
Ngem iti likudan dagitoy a problema, agdadata ti kinapudno a bimmaba ti kalidad ti edukasion iti pagilian. Kuna dagiti otoridad a maigapu daytoy iti kinakurang ti pondo ti DepEd.
Daytoy ti dilemna a sangsanguen ti dadaulo ti DepEd. Aniaman ti ipakatna, isu latta nga isu a dakkel a problema ti DepEd.
Makunami met, masapul a solbaren nga umuna dagiti dadaulo ti DepEd ti kinakurang ti pondo sakbay a mangipakat iti gannuat nga ad-adda laeng a mangpadagsen iti agdama a problema.#


text:
Salaysay ni Melvin Bandonil
(Umuna a paset)
Adtoyen, nakastreken iti pagilian ti pagam-amkan, notorious a grupo ti Sinaloa, maysa a Mexican drug cartel, nga aglaklako kadagiti nagduduma a droga a kas iti marihuana, shabu (methamphetamine), heroin, cocaine ken dadduma pay.
Maibilang a kabibilgan ti Sinaloa drug cartel ta adu ti gamatna iti amin a suli ti gimong, saan a kabaelan a rippuogen dagiti pannakabagi ti linteg sadiay Mexico uray no napinget a tumultulong ti US. Pumayagpag ti bilegna kadagiti pagilian iti Western hemisphere. Kunaen dagiti otoridad a limapulon a nasion ti warwarasan ti grupo iti droga a pakairamanan ti US. Imbilang ti Chicago a public enemy number one ti Sinaloa drug cartel.
Ita, simrek metten daytoy sindikato ti droga iti pagilian, kuna ti Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA). Daytoy ti natakuatanda, ket no saan a marippuog ti gamat ti Sinaloa drug cartel, agpeggad la ketdi ti pagilian iti panagadu ti agbalin a drug dependent wenno adik iti droga.
Dagiti Chinese triads ken West African drug syndicate dagiti agar-aramid, agiserserrek, aglaklako kadagiti droga iti pagilian. Ita, simmawsawen daytoy nabileg a grupo ti Mexican drug cartel nga indauluan ni Joaquin “El Chapo” Guzman.
Segun ken ni Guillermo Valdez, ti sigud a pangulo ti Center for Investigation and National Security (CISEN), maysa nga intelligence service iti nagbaetan iti 2007 ken 2011 sadiay Mexico, maysa a business genius ni El Chapo, ta addaan daytoy iti “leadership qualities and a strategic vision that no other drug traffickers have.” Ngamin isuna ket kabaelanna ti mangiwawa ta addaan iti “great ability to seduce people, and great imagination and entrepreneurial creativity.”
Segun iti pattapatta dagiti mangad-adal ken agpalpaliiw iti panaglakuan iti maiparit a droga iti sangalubongan, ti Sinaloa drug cartel ti akin-iggem iti kadakkelan nga ilgat ti paglakuan, nga umabot iti 40-60 a porsiento.
Saan nga ang-angaw ti kinabileg ni El Chapo. Iti ayat dagiti pannakabagi ti linteg iti pagilian ti Mexico, Columbia, US ken dadduma pay a pagilian iti Western Hemisphere, pinatonganda ti ulona iti US$5 million iti pannakatiliwna, ngem agingga iti agdama, agtultuloy ti panangisaknapna iti pannakadadael dagiti umili nangruna kadagiti ubbing, babbai ken agtutubo iti adu a pagilian gapu iti panaglakona iti maiparparit a droga. Maipagarup nga adda iti pagilian ti Honduras nga aglemlemmeng.
Kuna met ti nalatak nga internet magasin a Forbes, ni kano Joaquin “El Chapo” Guzman ti “the most powerful drug kingpin.” Naibilang iti billionaire ranks manipud iti 2009. Billion dollar ti networkna. Immangal la ket ngarud dagiti kailianna sadiay Mexico ta panangibilang kano a negatibo ti pannakaidayawna ket saan a makatulong iti idudur-as ken pagsayaatan ti gimong ta ngamin maysa a napeklan a kriminal nga agtagilako iti droga. Isu nga iti listaan dagiti billionaire idi 2013, inikkatdan ti naganna. Ta pudno met a saan a maiparbeng a padayawan ti kas kenkuana a maiyabay iti ranggo da Bill Gates, Warren Buffet, Carlos Slim ken dadduma pay a billionaire a naggapu dagiti kinabaknangda iti nasayaat ken mararaem a banag nangruna iti negosio.
Patien dagiti otoridad ti pagilian, nga iti pannakatiliwda kadagiti gamat ti Sinaloa drug cartel iti maysa a rancho sadiay Batangas ti mangipaneknek ti atapda a nakastrekdan iti pagilian. Makaalarma daytoy. Nupay kasta, ad-adalen ken pampaneknekan dagiti pannakabagi ti linteg no ar-aramidenda laeng ti pagilian a kas tranship point wenno ditoy ti pangiserrekanda nga umuna ti droga sakbay a maiwaras kadagiti nadumaduma a pagilian, kas iti aramid dagiti kameng ti Chinese triad ken West African Drug Syndicate.
Ngem gapu ta umad-adu dagiti agus-usar iti shabu iti pagilian, saan a masasaan nga uray ditoy pagilian ket aglakoda metten. Adun dagiti agus-usar. Kurimed iti pannakailakona kadagiti bangketa, ken kadagiti inawaganda iti shabu tiangge. Minillionen dagiti nailuod.
Agdagup iti 84 kilos a shabu ken aggatad iti P420 million pesos ti natiliw dagiti pannakabagi ti linteg iti maysa a rancho sadiay Brgy. Inosluban, Lipa City, Batangas iti mismo a kaaldawan ti Paskua. Naipiskot da Gary Ting Tan, alias Gary Chua agraman dagiti agassawa nga Argay Argenos ken ni Rochelle Argenos. Ni George Torres, maysa a Fil-Am ken addaan iti US passport ti nangupa kano dayta a rancho.
Ni Gary Tan ket mapapati nga aglaklako iti maiparparit a druga iti Metro Manila ken kadagiti kabangibangna a rehion. Ni Gary Tan ket tudoen dagiti pannakabagi ti linteg a gamat ti Sinaloa drug cartel iti pagilian.
(Adda tuloyna)


text:
Wikipedia:Renunsia dagiti linteg
Ti Wikipedia ket naglaon kadagiti artikulo a maipanggep ti kalintegan a topiko; yantangay, awan ti warantia nga aniaman nga ti ania man kadagitoy nga artikulo ket napudno. Awan ti aniaman a talged a ti sarita a nailaon iti artikulo a naibagbaga iti kalintegan a banag ket agpayso, apag-isu, wenno naitumpongan. Ti kalintegan ket sabsabali iti aniaman a luglugar ket kanayon nga agbalbaliw-sagpaminsan pay ket napardas unay nga agbalbaliw. Nupay ti sarita a naaramid a maipanggep ti linteg ket agpayso, mabalin nga agpayso laeng idiay nakaisakupan ti tao a nagipablaak iti dayta a pakaammo; ken mabalin a dayta a linteg ket nasukatanen, nabaliwan wenno naipasubli babaen ti sumarsaruno a naiparang-ay manipud idi naikabil ditoy Wikipedia.
Ti kalintegan a naited ditoy Wikipedia ket, sapasap a kita ken saan a mabalin a pagsukat kadagiti balakad iti na-lisensian a propesional, a kas pagarigan babaen ti mainugot a turay nga addaan ti naipangrunaan a pannakaammo a makaidangep iti naisangayan a paspasamak iti kasta a kasom.
Pangngaasi nga agkita ken makisao kayo kadagiti propesional ti kalintegan, abogado wenno iti kapadpadana a kastoy.
Awan kadagiti agmaymaysa nga agararamid, agpatpataray ti sistema, agparparang-ay, wenno dagiti padrina iti Wikipedia wenno sinoman a naikapet iti Wikipedia ket makaala ti responsibilidad para kadagiti aniaman a nagbanagan iti panagpadas a panagusar wenno panag-ampon ti aniaman a pakaammo wenno dakes a pakaammo a naitanggaya iti daytoy a sapot ti pagsaadan.
Awan iti Wikipedia.org wenno aniaman a gandat ti Wikimedia Foundation Inc., ti rumbeng a mapanunot a panagpadas ti agited wenno agipaay ti kalintegan a pakimakem wenno agub-obra iti pannakasanayan ti kalintegan.


text:
Nakaay-ayat dagiti agilinlinteg ditoy pagilian ta maseknanda unay iti imaheda kadagiti tattao. Kayatda nga iti mata ken panunot dagiti umili: nadayaw, honorable, maraem, pagwadan, nadalus, nasin-aw, mapagpiaran, awanan mulitda nga agtuturay. No palaluen ti manarita, daydiay imahe a saan a makapettak iti bulong, kasla tay sarming a “babasagin”.
Makita ti naipanurok a panangsalaknib dagiti agilinlinteg iti imaheda, nangruna dagiti adda iti House of Representatives babaen ti maysa a gakat nga impila ti maysa a kabaddungalanda itay nabiit.
Daytoy ti House Bill 2140 nga impila ni Diputado Aurelio “Dong” Gonzales, Jr. ti maikatlo a distrito ti Pampanga, no sadino a naidagadag ti pannakaipabassit, pannakalapped wenno pannakaisardeng ti panangiparang kadagiti miembro iti House of Representatives kas managdakdakes, kriminal wenno panaglabsing iti linteg iti sine wenno telebision.
No suroten ti panagtaray ti panunot ni Gonzales, no kastoy ti pannakaiparang wenno pannakailadawan dagiti kongresman iti telebision ken sine, maimpluensiaan ti publiko a pakairamanan dagiti ubbing a maaddaan iti negatibo nga impression kadagiti agilinlinteg.
Nakakatkatawa daytoy. Iti pelikula wenno TV a Pilipino, natural nga adda latta daydiay kontrabida a mangted iti risiris tapno maabbukay ti interes iti publiko a mangituloy iti panagbuyada agingga iti kanibusanan. Ania koma ti dakesna no managdakdakes ti congressman iti pelikula, kas met iti kaadda dagiti maiparang a dakes nga agtuturay, polis, ken uray pay papadi? Pelikula laeng daytoy, ngem naipakita ti maysa a ilgat ti pudno a biag, nga adda met dagiti maibilbilang a maraem a tattao ngem rinuker gayam ti nagunegda.
Ngem akuen man wenno saan dagiti kongresman, saan a kasta kangato ti panagkita dagiti umili kadakuada. No agilinlinteg kunam, umuna ketdi nga umapay iti panunot dagiti tattao dagiti imbutosda iti poder a napulapolan kadagiti anomalia, panagkunniber, kinamanagimbubukod, tay bukodda nga interes ti immuna a tinamingda idinto nga impalikudda ti interes ti pagilian.
Mabalin nga ipettengda nga awan ti kinaagpaysona dayta a banag. Ngem nasakit nga annugoten a sabali ti imahe a kayatda a pakailadawanda iti imahe ti kaadduan kadakuada nga adda iti panunot dagiti tattao.
Sensitibo unay dagiti agilinlinteg. No mabalin, dida kayat ti mapilaw wenno mababalaw uray agdadata nga adda uging iti imada, wenno nasukalanda a kimmaut iti sarusar ti pagilian. Kalubanda ketdi ti dakes nga aramidda ket kakaasi piman dagiti nagtured a nagibulgar kadagiti anomaliada ta isuda pay ketdin ti nagbalin a kangrunaan a suspek a naglabsing iti linteg.#


text:
Ni Latta Sarah ti Reyna ti Takilia
SAAN a mapagduaduaan a malaksid a nalatak a singer, bituen iti pelikula ni Sarah Geronimo. Agarup amin a pelikulana, nag-hit iti takilia. Iti daytoy pelikulana a “Miss Granny,” pinaneknekan manen ni Sarah nga isu ti “reyna ti takilia” iti Filipinas. Iti pannakasursurat daytoy a maikalima nga aldaw ti nasao a pelikula kadagiti pagsinean, nakaganaren iti P57-milion. Kayatna a sawen, nasurok a P10-milion iti kada aldaw.
Ken ipalagipmi a bukod ni Sarah ti “Miss Granny” no ar-arigen; awan ti ka-loveteam-na. Kasla suporta laeng ditoy da Xian Lim ken James Reid.
Malaksid iti kinabituenna iti pelikula ken iti musika, nasiglat met ni Sarah a TV host. Adu ti maray-aw no kasta nga ag-host iti “ASAP.”
* * * Adu ti nangdayaw ken ni Paulo Avelino iti pannakayalnag ti pagbidaanna a pelikula a “Goyo: Ang Batang Heneral” nga improdius ti TBA Studios, Artikulo Uno ken Globe Studios. Nagguapo kano ti aktor ken umisu laeng nga isu ti nangakem ken ni Heneral Goyo.
Iti biang ni Paulo, dawatna a mabuya koma dagiti millennial ti nasao a pelikula ta maipapan daytoy iti panagayat iti pagilian, ken pananginanama iti nasayaat a masakbayan.
Dawatna met a gumanar koma ti pelikula tapno umadu pay ti pagpuonan dagiti prodiuser para kadagiti planoda a dadakkel a pelikula a pakapidutan iti adal ken mangtignay.
Maipalagip a daytoy “Goyo” paset ti trilohia dagiti pelikula. Immuna ti “Heneral Luna” a nagbidaan ni John Arcilla; maikadua daytoy “Goyo” ken maikatlo ti pelikula a maipapan ken ni Presidente Manuel L. Quezon.
Madakamat met a maysa kadagiti prodiuser ni Paulo iti “Goyo.” Kinapudnona, maikadua daytoyen a pannakipuonanna, immuna ti “I’m Drunk I Love You” a nagbidaanda kada Maja Salvador, Dominic Roco ken Jasmine Curtis ken indirehe met laeng ni Jerrold Tarog a direktor ti “Heneral Luna” ken “Goyo.”
Kabayatanna, kakadua ni Paulo iti “Goyo: Ang Batang Heneral” da Carlo Aquino, Mon Confiado, Epy Quizon, Gwen Zamora, Karl Medina, Aaron Villaflor, Alvin Anson, Art Acuna, Ronnie Lazaro, Perla Bautista, Jojit Lorenzo, Carlo Cruz, Che Ramos, Matt Evans, RK Bagatsing, Stephanie Sol, Miguel Faustmann, Jason Dewey, Bret Jackson, Ethan Salvador, Robert Sena, ken Benjamin Alves.—O
SARAH


text:
Wikipedia:Dagiti pirma
Ti panagpirma ti inpablaak kadagiti tungtungan a panid, para kadagiti artikulo ken saan nga artikulo a nagan ti espasio, ket nasayaat a panagsanay, ken mangikeddeng iti pannakitungtung babaen ti panagtulong a manginagan ti nagsurat ti naisangsangayan a komentario. Dagiti dadduma nga agar-aramat ket mabalindanto nga agdaliasat iti maysa a tungtungan a panid ken maiyebkasda dagiti bukodda a komentario ti naisangsangayan, ken ti wenno dagiti maitutop nga agar-aramat. Ti pannakisinnarita ket maysa a nangruna a paset ti panagtitinnulongan a panagurnos, gapu ta daytoy ket makatulong kadagiti agar-aramat tapno maawatanda ti panagrang-ay ken ebolusion ti maysa nga obra.
Dagiti komentario a naipablaak kadagiti tungtungan a panid ti agar-aramat, dagiti tungtungan a panid ti artikulo ken dagiti sabali pay a tungtungan a panid ket nasken a maitutop a mapirmaan. Ti panagusar ti panagpirma a nakaro ken agtultuloy a manggulgulo ket mabalin a pakaiturongan ti pannakaserra babaen ti annuroten ti manggulgulo a panagurnos.
No agurnos kadagiti artikulo ti umuna a nagan ti espasio, nasken a saan a pirmaan, gapu ta ti artikulo ket nagbibingayan nga obra a naibatay kadagiti kontribusion ti adu a tattao, ken ti maysa nga editor ket saan koma a maisalumina kadagiti sabali nga editor.
Dagiti linaon
Panggep dagiti pirma[urnosen ti taudan]
Dagiti pirma iti Wikipedia ket mangilasin kenka a kas agar-aramat ken dagiti kontribusionmo iti Wikipedia. Dagitoy ket mangawis iti sibil a pannakitungtung babaen ti panangilasi iti mannurat iti naisangayan a komentario ken ti petsa a pannakaaramid. Gapu iti dayta, ti kaada iti saan a nasayaat a pirma ket maup-upay. Iti sapasap, ti ania man a saan a maipalubos iti nagan ti agar-aramat ket nasken a saan a mausar iti pirma.
Kaano a saan ken mausar dagiti pirma[urnosen ti taudan]
Dagiti aniaman a pablaak a maaramid kadagiti panid ti tungtungan ti agar-aramat, pampanid ti tungtungan ti artikulo ken dagiti ania man a dadduma a panid ti tungtungan ket nasken a mapirmaan. Dagiti panagurnos kadagiti artikulo ket nasken a saan a mapirmaan, gapu ta dagiti pirma iti Wikipedia ket saan a mangikeddeng iti panagtagikua wenno panangibukod a panagsurat iti aniaman nga artikulo. Imbes a ti pakasaritaan ti panid ket isun ti agserbi a panangilasin kadagiti panagurnos dagiti agar-aramat. Isu a dagiti pirma ket saan a nasken a mausar kadagit pakabuklan ti panagurnos, gapu ta saan dagitoy a maipatarus manipud ti
~~~~.
Kasano ti agpirma kadagiti pablaakmo[urnosen ti taudan]
Kaykayat a pagpilian[urnosen ti taudan]
Panagusar kadagiti uppat a tilde[urnosen ti taudan]
Add dagiti dua a waya iti panagpirma kadagiti pablaakmo:
- Iti gibus dagiti komentariom imakinilia ti uppat a tilde (~), kasla daytoy:
~~~~.
- No us-usarem ti pagpilian ti baras ti ramit ti panagurnos (daytoy ket kadawyan nga agparang a kasisigud iti pagbuyaan iti pagurnosan),[1] pinduten ti ikono ti pirma: wenno , tapno mainayon dagiti upat a tilde.
Ti pirmam ket agparangto kalpasana maidulin dagiti binaliwam. Ti resulta a maiparuar ket isu met laeng kadagiti dua a kaso.
Ti panangimakinilia kadagiti uppat a tilde ket resultanto iti sumaganad:
Gapu ta ti panangimakinilia kadagiti uppat a tilde ket manginayon iti oras ken petsa iti resulta ti pirmam, daytoy ti kaykayat a pagpilian para iti panagpirma kadagiti pablaakmo kadagiti tungtungan.
Laglagipem a no piliem iti agkontribusion a saan a sumrek, wenno addaanka iti pakabilangan, nasken a pirmaam latat dagiti pablaakmo. Iti daytoy a kaso ti IP a pagtaengam ket isunto ti mausar a naganmo nga agar-aramat, ken mangisilpunto daytoy iti pakasaritaan dagiti kontribusionmo. Ti IP a pagtaengam ket mabalin a kaslanto iti 192.0.2.213 wenno 2001:DB8:CEEE:21B:DB60:07FE:4277:63FF.
Dagiti sabali a pagpilian[urnosen ti taudan]
Panagusar kadagiti tallo a tilde[urnosen ti taudan]
Ti panangimakinilia kadagiti tallo a tilde ket resultanto iti sumaganad:
Nupay kasta, gapu ta daytoy ket awan iti petsa ken oras iti pirmam, pirmaam laeng koma iti daytoy a waya no agibatbati kadagiti sapasap a pakdaar iti panidmo wenno panid ti tungtungam. Daytoy ket napalaka pay nga apat (imbes a ti mangimakinilia ti napno a kodigo) no kayatmo ti mangited ti silpo iti tungtungam a panid.
Panagusar kadagiti lima a tilde[urnosen ti taudan]
Ti panangimakinila kadagiti lima a tilde ket pagbaliwenna ti petsa ken oras iti agdama a petsa ke oras, a saan a manginayon ti pirmam, kasla iti daytoy:
Iti sapasap, no makisinnarita kadagiti dadduma nga agar-aramat, nasken nga usarem ti maysa kadagiti dati a pagpilian, ken saan laeng ti oras ken petsa.
- ^ No ti pannakaisaad ti pagbasabasa ket saan a mangipalubos iti JavaScript, agparang laeng dagiti ikono no mabaliwan ti pannakaisaad. No ti pagbasabasa ket naisaad a saan nga agiparang kadagiti rerato, ti ikono ket mabalin a mabirukan iti "Pirma, petsa ken oras"


text:
Rehion ti Ilocos
Ti Rehion ti Ilocos (maaw-awagan pay iti Kailokuan ken Ilokandia) ket maysa kadagiti rehion ti Filipinas, a napusgan a kas Rehion I wenno Rehion 01. Buklen daytoy ti uppat a probinsia: Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ken Pangasinan. Ti siudad ti San Fernando ti rehional a sentro ti Rehion ti Ilocos.
Masarakan ti rehion iti dakkel a tanap iti amianan-a-laud a paset ti Luzon. Kadeppaarna ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ken ti Tanap ti Cagayan iti daya, ti Tengnga a Luzon iti abagatan ken ti Baybay Abagatan Tsína iti laud.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Rehion ti Ilocos ket sakupenna ti akikid a tanap a nagbaetan ti Kordiliera Sentral ken ti Baybay Abagatan Tsina. Daytoy ket sakupenna pay ti akin-amianan a paset ti tanap ti Tengnga a Luzon, iti amianan a daya ti Banbantay ti Zambales.
Ti Golpo ti Lingayen ket isu ti kalatakan a a bagi ti danum ti rehion ken aglaon kadagiti adu a bilang dagiti isla, a mairaman ti Nailian a Parke ti Ginasut nga Is-isla. Ti amianan ti rehion ket ti Lingsat Luzon.
Ti karayan Agno ket agayus babaen ti Pangasinan ken matianan idiay Golpo ti Lingayen. Ti karayan ket agayus iti nalawa a delta iti asideg ti Lingayen ken Siudad ti Dagupan.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Rehion ti Ilocos ket immuna a natagtagitao babaen dagiti aborihinal a Negrito sakbay a napapanawda kadagiti nagsasaruno nga allon dagiti imigrante nga Malayo/Austronesio a napnapan iti akikid nga aplaya. Tinaengan dagiti Tingguian iti kaunegan, dagiti Ilokano iti amianan, ken dagiti Pangasinense iti abagatan.
Manipud ti datos a pannakaiwarwaras ti populasion ti Rehion ti Ilocos, nalawag daytoy a saan amin nga agtataeng ket dagiti Ilokano. Agarup a pagkatlo ket saan a dagiti ngem adda met dagiti panagipagpagarup nga amin nga agtataeng iti rehion ket dagiti Ilokano laeng. Sakbay ti administrasion ni Ferdinand Marcos, ti Pangasinan ket saan idi a paset ti rehion.[2]
Simmangpetda dagiti Kastila idi maika-16 a siglo ken nagipatakderda kadagiti mision ti Kristiano ken dagiti instituto ti gobierno tapno mangtengngel kadagiti patneng a populasion tapno pagbaliwenda iti Romano Katoliko a Simbaan. Iti agdama a Siudad ti Vigan iti probinsia ti Ilocos Sur ket nagbalin nga obisporiko a tugaw ti Nueva Segovia. Dagiti Ilokano kadagiti akin-amianan a paset ket saanda a nalaka a naaw-awis, nupay kasta, daytoy ket agtultuloy a lugar a napunno kadagiti pannakaikatil iti Espania. Dagitoy a pannakaikatil ket rimmuar kadagiti nadumaduma a punto iti pakasaritaan ti iyaalsa dagiti probinsia ti Ilocos, a kaaduan a naam-ammuan kenni Andres Malong kenni Juan dela Cruz Palaris iti Pangasinan, ni Diego Silang ken ti asawana a ni Gabriela Silang idi 1764, ken ti Yaalsa ti Basi idi maika-19 a siglo. Nupay kasta, dagiti Pangasinense iti abagatan ti naudi a nangsuppiat kadagidi Kastila.[3]
Idi 1901, ti rehion ket napan iti kolonia a turay dagiti Amerikano, ken idi 1941, babaen ti panagsakup dagiti Hapon.
Idi las-ud ti 1945, dagiti nagkaykaysa a trop ti Amerikano ken ti Mankomunidad ti PIlipinas a mairaman dagiti gerila dagiti Ilokano ken dagiti Pangasinese ket winayaanda ti Rehion ti Ilocos manipud kadagiti puersa ti Hapon idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.
Adda met dagiti moderno a presidente ti Repbulika ti Filipinas a patubo ti rehion: ni Elpidio Quirino, Ferdinand Marcos, ken ni Fidel V. Ramos.
Sakbay ti pannakaporma ti Rehion Administratibo ti Kordiliera, ti Rehion ti Ilocos ket nangiramraman kadagiti probinsia ti Abra, Mountain Province, ken Benguet. Sakbay idi binaliwan ni Ferdinand Marcos ti Rehion ti Ilocos, ti Pangasinan ket saan idi a paset ti rehion.
Demograpiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti probinsia ti Rehion ti Ilocos ket isu ti naipakasaritaan a pagilian dagiti Ilokano a mairaman ti dati a Presidente ti Filipinas a ni Ferdinand Marcos. Dagiti Ilokano ket mangbukel iti 66% iti rehion, dagiti Pangasinense ket mangbukel iti 27%, ken dagiti Tgalog ket mangbukel iti e%.[5]
Ti Pangasinan ket isu ti naipakasaritaan a pagilian dagiti Pangasinense a mairaman ti dati a Presidente ti Filipinas a ni Fidel Ramos. Ti populasion ti Pangasinan ket buklen ti agarup a 60% iti dagup a populasion ti rehion. Dagiti Pangasinense ket agdama amangbukel ti agarup a 50% iti populasion ti probinsia. Dagiti Ilokano ket saanda idi a dagiti kasisigud a mangiagtagitao iti Pangasinan. Dagiti Ilokano ket nangrugrugida a napnapan idiay Pangasinan idi maika-19 a siglo[6] Ti Pangasinan ket dati idi a probinsia ti Rehion III (Tengnga a Luzon), ngem ni Presidente Marcos ket pinirmaanna ti Bilin Blng. 1, 1972, a nangitiptipon ti Pangasinan ti Rehion ti Ilocos. Dagiti minoridad a grupo ket mairaman dagiti komunidad ti Tinggian ken dagiti Isneg a mangitagtagitao kadagiti bakras ti Kabambantayan ti Kordiliera.
Kaaduan ti populasion ket Romano Katoliko ken adda met dagiti napigsa nga agraraem iti Protestantismo a kas iti denominasion ti Aglipayan iti adayo nga amianan ti pagilian. Adda met dagiti agraraen kadagiti nadumaduma a denominasion ti Kristiano, a kas ti Iglesia ni Cristo, dagiti Mormon, ken dadduma pay. Adda pay dagiti pamamti ti tradisional nga animistiko a naipangpangruna kadagiti komunidad ti away. Dagiti bassit a komunidad ti agtagtagilako nga Insik ken Indiano ket kangrunaan dagitoy a Budista, Taoista, ken dagiti Hindu.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno ti ekonomia ti akin-abagatan a paset ti rehion, a naipangpangruna ti Pangasinan, ket naibatay iti agro-industrial ken idustria ti serbisio, ti ekonomia ti akin-amianan a paset ti rehion ket naibatay iti sektor ti agrikultura. Ti ekonomia ti Pangasinan kaaduan iti negosio, a kas ti panagtaraken ken panagproseso ti bangus, panagtaraken ti dinguen, panagproseso ti bangoong, ken dadduma pay. Adda met dagiti sektor iti ekonomia iti panagtagilako, dagiti serbisio ti pinansias, ken dagiti serbisio ti edukasion. Ti matgedan dagiti probinsia ti Ilocos wenno ti akin-amianan a paset ket kaaduan nga aggapo iti panagtalon iti bagas, tabako, mais, unas, ken dagiti prutas; ti panagtaraken kadagiti dinguen a kas dagiti baboy, manok, kalding, ken dagiti nuang.
Ti pannakaiwarwaras ti tignay ti ekonomia iti rehion ket mabalin a makita manipud iti panagsingir ti rentas ti buis iti nailian a gobierno. Ti kaaduan kadagiti panagsingir ket agtaud manipud iti Pangasinan, a nangited ti 61% iti kadagupan.[7]
Ti serbisio ken dagiti industri ti manupaktoria ti silaw ket kaaduan kadagiti siudad. Ti Siudad ti Dagupan ket kaadaun a pinatpataray dagiti negosiante, a nangirigrugi a nangipadakkel kadagti negosio iti nailian nga agpang. Ti Siudad ti San Fernando, La Union ket addaan pay iti internasional a puerto ket adaaan pay ti napabaro ken maparang-ayto a Sangal;ubongan nga Eropuerto ti San Fernando. Ti Siudad ti Laoag, Ilocos Norte ket addaan pay ti sangalubongan nga eropuerto.
Politikal a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Rehion ti Ilocos ket buklen dagiti 4 a probinsia, 8 a siudad, 116 nga ili, ken dagiti 3265 a baranggay.[8]
Dagiti komponente a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad ti Alaminos, Pangasinan
- Siudad ti Batac, Ilocos Norte
- Siudad ti Candon, Ilocos Sur
- Siudad ti Laoag, Ilocos Norte
- Siudad ti San Carlos, Pangasinan
- Siudad ti San Fernando, La Union
- Siudad ti Urdaneta, Pangasinan
- Siudad ti Vigan, Ilocos Sur
Nawaya a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ Bilin ti Presidente Blng. 1, 1972
- ^ Kultura ken Pakasaritaan babaen ni Nick Joaquin
- ^ a b "Populasion ken Tinawen a Gatad ti Idadakkel para iti Filipinas Dagiti Rehion, Probinsia, ken dagiti Urbano Unay a Siudad" (PDF). Senso ken Populasion ti Sangkabalayan ti 2010. Opisina ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 9 Agosto 2013.
- ^ Opisina ti Nailian nga Estadistika
- ^ Rosario Mendoza Cortes, Pangasinan, 1801–1900: The Beginnings of Modernization
- ^ Opisina ti oordinasion ti Nailian nga Estadistika
- ^ "Listaan dagiti Rehion". Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-10-27. Naala idi 9 Enero 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Rehion ti Ilocos iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Dakdakkel ti naganansia dagiti nagmula iti tabako ita a tawen no maikumpara iti napalabas a tawen, segun iti maysa nga opisial ti National Tobacco Administration.
Daytoy ti sungbat ni NTA Director Teddy Molina iti pammabalaw dagiti mannalon a nabaybay-anda gapu ta P5 laeng ti naituon iti floor price ti tabako ken iti kinababa ti presio ti nakalidad a tabako ita a tawen no maikumpara iti presiona idi napan a tawen.
Iti daytoy a tawen, immabut laeng ti presio ti nakalidad a tabako iti P75 kada kilo idinto a linabsanna pay ti P90 idi napan a tawen.
Ngem inkalintegan ni Molina bayat ti interbio kenkuana ni Danny Tajon a naipatangatang iti DWRS itay nabiit nga iti baet a nababbaba ti average a presio ti adda kalidadna a tabako ita a tawen no maikumpara iti average price daytoy met laeng a klase ti tabako idi napan a tawen, dakdakkel pay laeng ti naganansia dagiti tobacco farmers.
“Babaen ti rekord ti NTA, iti daytoy a tawen, ti rumrummuar nga average a presio ti quality tobacco ket P73 kada kilo,” kinuna ni Molina sana innayon nga idi napalabas a tawen, “ti average price ti quality tobacco ket P84 kada kilo”, nababbaba iti P11 kada kilo.
Ngem inyunay-unay ni Molina a nupay nababbaba ti average price ti nakalidad a tabako iti daytoy a tawen, bimmassit met ti nabusbos ni mannalon kadagiti inputs kas iti abono.
“Gapu ta nanginngina nga amang ti inputs idi napan a tawen, nakagasto ni mannalon iti P15,300 kada ektaria idinto nga iti daytoy a tawen, nalaklaka ti fertilizer ket nakagasto laeng daytoy iti P9,980 kada ektaria,” panangilawlawag ni Molina.
Kinuna ti direktor nga idi napan a tawen, kas maibatay iti sumar ti NTA ken no sinurot la ketdi ni mannalon ti inrekomenda ti ahensia a teknolohia, nakaganansia ni mannalon iti neto a P30,000 kada ektaria idinto nga ita a tawen, nakaganansia daytoy iti neto a P45,000 kada ektaria.
“Saan a presio ti pagpapatangan no di mano ti net income ni apo mannalon…” kinuna ni Molina.
Iti tripartite conference iti nagbaetan dagiti mannalon ken traders ken manufacturers, dinawat dagiti agmulmula iti tabako ti P20 kada kilo a maituon iti P61 kada kilo a floor price ti tabako.
Idi damo, P2 kada kilo laeng ti kayat dagiti traders ken manufacturers a mainayon iti floor price ti tabako ngem ninayonanda met laeng idi agangay iti P3 tapno agbalin a P5 kada kilo ti fllor price daytoy a produkto.
Sakbay ti eleksion, agdagup iti P6 bilion ti rinuk-atan ti gobierno nasional a bingay dagiti tobacco poducing provinces, ket P3 bilion ti napan iti Ilocos Sur agsipud ta daytoy ti kadakkelan iti produksion iti tabako.#


text:
Ni Jaime M. Agpalo, Jr.
Maysa kadagiti kapipintasan a sarita para kadagiti ubbing ti sinurat ni Gabriel Garcia Marquez, 1982 Nobel Prize in Literature, a napauluan iti “A Very Old Man With Enormous Wings” a nabasak idi 2003 iti dakkel ken napuskol a libro a “100 Fiction” nga inedit ni James Pickering ken impablaak ti University of Houston. Maysa daytoy kadagiti iduldulinko a libro a pakabasaan kadagiti koleksion dagiti kapipintasan a sarita dagiti nalatak ken am-ammo a mannurat iti sangalubongan. Tagipintasek unay ti sarita – saan laeng a para ubbing no di ket amin.
Adda ngamin kaipapanan iti biag ti sarita. Adda met kaipapanan daytoy iti biag ti mannurat.
Naisangsangayan ta saan laeng a naisalsalumina ti estilo no di pay kuldingenna ti rikna ti asinoman nangruna ni Kristiano. Nasurat iti nagbaetan ti realidad ken bunga ti panunot. (Basaen ti napalabas nga isyo maipapan iti “Magic wenno Magical Realism” daytoy a kolum, kas kanayonan a detalye.) Nasurat iti nagbaetan iti realistic ken unrealistic.
Segun iti damag, agsagsagaba ni Gabo – palayaw ni Gabriel Garcia Marquez – iti senile dementia. Adda tiempo a temporario a pannakapukaw ti memoriana, adda met dagiti gundaway a saan. Sakit a saan nga ammo ti gapuna. Sakit dagiti nataengan. Ketdi, kinontra daytoy ni Jaime Abello, director ti New Journalism Foundation a binuangay a mismo toy mannurat.
Ad-adda a naglatak ni Gabo kadagiti nobelana a “Memories of My Melancholy Whore,” ti nobelana idi 2004, “Love in the Time of Cholera” ken ti “No One Writes to the Colonel.” Ngem kalatakan amin ti nobelana a “One Hundred Years of Solitude” a naipatarus pay iti tallopulo ket lima a lengguahe ken iti agdama, addan iti digital edition. Sabali ti impelikulada a nobelana a napauluan iti “Of Love and Other Demons.”
Nagsakit iti lymphatic cancer idi 1999 a dandanina nakatayan. Ngem saan a lapped dayta sakitna a kanser tapno masuratna pay ti nobelana a “Memories of My Melancholy Whore.” (Basaen ti kallabes nga isyo daytoy a kolum a nangtratarantayo maipapan kadaytoy a nobelana.)
Iti saritana nga “A Very Old Man With Enormous Wings”, kunaenmi a kumanunong met daytoy a banag iti kasasaadna. Kayariganna ti anghel – anghel iti literatura nga addaan iti dakkel ken nalapad a payak.
Nagduduma nga interpretasion a kas iti sarita. Natnag iti daga – kunaenta laengen nga immay iti daga a kas anghel – sa met la nagsubli sadi langit.
Amin a tao ket addaan iti payak – payak ti biag. Payak ti kinaasino. Payak ti kinatao. Payak a kas dutdot ti anghel wenno kas iti dakkel ken nalapad a payak ti panniki.
Depende iti tao ti payak nga adda kenkuana. Ta ti mismo a tao ti mangaramid iti payakna kabayatan ti panagbiagna. Agaramid iti payak a kas iti payak ti anghel wenno payak ti panniki.
Dakkel ken nalapad kas iti payak ti anghel ti payak ni Gabo. Nalapad ti payakna iti linapogan ti literatura.
Amin a tao, umay ditoy lubong a kas maysa a tumatayab. Kabayatan ti kaaddana ditoy lubong, aramidenna metten ti payakna babaen kadagiti aramidna.
No aniaman a payak ti inaramidna isu dayta ti aramatna a rummuar iti daytoy a lubong.
Ngem kas iti tuodan a kapanunotan, no timmayok iti iruruarna iti daytoy a lubong, ammo lattan no sadino ti papanan wenno pagturonganna. No nagkayabkab daytoy a nagsuek nga agpababa, ammo lattan ti kaitutopanna a direksion.
Segun iti amin nga inaramidna.
Ti duogan a lakay a nalapad ti payakna – payak ti anghel? Maysa kadagita ni Gabo!#


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Kiddawen ti grupo dagiti mannalon ti pannakaingato ti floor price ti tabako iti P65 kada kilo iti maangay a tripartite meeting.
Impalgak ni Konsehal Bernard Vicente, presidente ti gunglo dagiti agmulmula iti tabako ditoy probinsia, a daytoy ti kiddawenda iti maangay a tripartite meeting iti nagbaetan dagiti agmulmula iti tabako ken dagiti agparpartuat iti sigarilio ken traders ti tabako.
Iti napalabas a tripartite meeting, napagbalin ti floor price ti tabako a P61 kada kilo iti Class A a tabako.
Kiniddaw pay ti grupo ken ni National Tobacco Administration head Edgardo Zaragoza nga iti probinsia ti Ilocos Sur ti pakaangayan ti tripartite meeting tapno ad-adu dagiti makatabuno a mannalon.#


text:
SUYO, Ilocos Sur – Kas pannakipaset ti gobierno probinsial iti panangiselebrar ti Suyo National High School iti Nutrition Month, maysa a grupo manipud iti kapitolio ti pinusgan ni Gov. Luis “Chavit” Singson a mangiwayat iti supplemental feeding kadagiti amin nga estudiante ditoy a pagadalan idi Hulio 30.
Iti mensahe ti gobernador nga imbasa ni Sangguniang Panlalawigan Member Teresita Cordero, kinunana a kasapulan ti pannakaipaganetget ti husto a nutrision kadagiti ubbing ta ti taraon ti kasayaatan a pangtagiben iti salun-at ket kasapulan ti panagtignay ti amin a sektor tapno maparmek ti panagbisin ken malnutrision ket ti supplemental feeding ti maysa a wagas tapno maragpat daytoy.
Iti kaudian nga estatistika nga imparuar ti Department of Social Welfare and Development Office, 26 iti 100 a pre-school nga agtawen iti lima agpababa ti underweight. Umabot met iti uppat a milion ti agsagsagaba iti bisin gapu iti kinakurang ti ipaunegda a taraon idinto a 800,000 kadagitoy ti agsagsagaba iti nakaro unay a bisin.
Naidanon pay iti lugar ti Ilocos Sur Mobile Purification Plant a nagmalmalem a nangipaay iti libre a nadalus a danum kadagiti umili. Adda pay libre a sine a naipabuya iti asideg ti pila tapno saan a matuokan dagiti umili bayat ti panagurayda iti pannakapunno dagiti impilada a container.#


text:
Ni Mancielito S. Tacadena
VIGAN CITY – Tallo nga industrial design specialists manipud iti Manila ti nangidaulo iti pannakapasayaat ti disenio ken label dagiti nadumaduma a produkto iti Ilocos Sur bayat ti tallo nga aldaw a konsultasion a naangay manipud Pebrero 15-17.
Immuna a naangay ti konsultasion para kadagiti ili iti maikadua a distrito sadiay siudad ti Candon idi Pebrero 15. Naangay met ti konsultasion para iti maikadua a distrito iti siudad ti Vigan idi Pebrero 16 sa iti met la siudad ti Candon idi Pebrero 17 para kadagiti upland municipalities.
Segun ken ni Ma. Julia Amigable, provincial consultant ti Buy Ilocos Sur Made Product, katinnulong ti gobierno probinsial dagiti ahensia ti Department of Trade and Industry (DTI), Technical Education and Skills Development Authority (TESDA), Department of Labor and Employment (DoLE), Department of Science and Technology (DoST), Department of Agrarian Reform (DAR) ken Department of Agriculture.
Innayon ni Amigable a maysa daytoy a wagas tapno lalo pay a maikkan iti gundaway a makikompetensia dagiti produkto ti Ilocos Sur kadagiti produkto ita iti merkado.
“Mangtedda iti suhestion tapno maddaan iti napintas a packaging ken labelling dagiti produkto ken maaddaan iti baro a disenio dagiti aramid kas iti labba, bigao, abel iluko ken dadduma pay a produkto ditoy,” inlawlawag ni Amigable.
Impatalged ti gobierno probinsial ti panangtulongna kadagiti manufacturers iti gastosda apaman a maiyimplimentar dagiti napagtutulagan a panagbalbaliw iti parupa dagiti produkto.#