text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
2 Cronicas 18:1-34
18 Ket naaddaan ni Jehosafat iti naruay a kinabaknang ken dayag;+ ngem nangbukel iti pannakiasawa nga aliansa+ ken Acab.+2 Gapuna tawtawen kalpasanna simmalog a napan ken Acab idiay Samaria;+ ket nagisakripisio ni Acab iti naruay a karkarnero+ ken bakbaka maipaay kenkuana ken maipaay kadagiti umili a naikuyog kenkuana. Ket rinugianna a guyugoyen+ a sumang-at a maibusor iti Ramot-galaad.+3 Ket ni Acab nga ari ti Israel kinunana ken Jehosafat nga ari ti Juda: “Kumuyogkanto kadi kaniak a mapan idiay Ramot-galaad?”+ Gapu itoy kinunana kenkuana: “Siak ket kasla met laeng kenka, ket ti ilik kasla iti ilim ken kumuyog kenka iti gubat.”+4 Nupay kasta, kinuna ni Jehosafat iti ari ti Israel: “Pangngaasim, agimtuodka+ umuna iti amin maipaay iti sao ni Jehova.”5 Gapuna ti ari ti Israel inummongna a sangsangkamaysa dagiti mammadto,+ uppat a gasut a lallaki, ket kinunana kadakuada: “Mapankaminto kadi a bumusor iti Ramot-galaad iti gubat, wenno idiakto kadi?”+ Ket rinugianda a kunaen: “Sumang-atka, ket ti pudno a Dios itednanto dayta iti ima ti ari.”6 Ngem kinuna ni Jehosafat: “Awan kadi ditoyen ti maysa a mammadto ni Jehova?+ Agimtuodtayo koma ngarud babaen kenkuana.”+7 Iti kasta ti ari ti Israel kinunana ken Jehosafat:+ “Adda pay maysa a lalaki+ a babaen kenkuana makapagimtuodtayo ken Jehova, ngem siak pudno unay a kagurak,+ ta agipadpadto maipapan kaniak, saan a pagimbagan, no di ket, iti amin nga al-aldawna, pagdaksan.+ Isu ni Mikaias nga anak ni Imla.”+ Nupay kasta, kinuna ni Jehosafat: “Saan koma a sawen ti ari ti banag a kas iti dayta.”+8 Iti kasta nangayab ti ari ti Israel iti maysa nga opisial ti palasio+ ket kinunana: “Darasem nga iyeg ni Mikaias nga anak ni Imla.”+9 Ita ti ari ti Israel ken ni Jehosafat nga ari ti Juda situtugawda idi tunggal maysa iti tronona, nakawesanda kadagiti pagan-anay,+ ken situtugawda iti pagirikan idiay pagserkan ti ruangan ti Samaria; ket amin dagiti mammadto agak-akemda idi kas mammadto iti sanguananda.+10 Idin ni Zedekias nga anak ni Kenaana inyaramidanna ti bagina iti sarsara+ a landok ket kinunana: “Daytoy ti kinuna ni Jehova,+ ‘Babaen kadagitoy iduronmonto dagiti Sirio agingga a matalipuposmo ida.’”+11 Ket amin dagiti dadduma a mammadto nagipadpadtoda iti kas met laeng iti dayta, a kunkunada: “Sumang-atka idiay Ramot-galaad ket agballigika,+ ket sigurado nga itedto dayta ni Jehova iti ima ti ari.”+12 Ket nagsao kenkuana ti mensahero a napan mangayab ken Mikaias, a kunkunana: “Adtoy! Ti sasao dagiti mammadto sangsangkamaysada a naimbag iti ari; ket ti saom, pangngaasim, agbalin koma a kas iti maysa kadakuada+ ket masapul a sawem ti naimbag.”+13 Ngem kinuna ni Mikaias: “Kas sibibiag ni Jehova,+ no ania ti sawento ti Diosko, dayta ti sawek.”+14 Idin simrek a napan iti ari, ket kinuna kenkuana ti ari: “Mikaias, mapankaminto kadi idiay Ramot-galaad iti gubat, wenno idiakto kadi?” Dagus a kinunana: “Sumang-atka ket agballigika; ket mayawatdanto ita imayo.”+15 Iti kasta kinuna kenkuana ti ari: “Mamin-ano a daras a pagsapataenka+ a rebbeng a saanmo a sawen kaniak ti aniaman no di ti kinapudno iti nagan ni Jehova?”+16 Gapuna kinunana: “Pudno unay a makitak dagiti amin nga Israelita a naiwarawara iti rabaw ti bambantay, kas karkarnero nga awanan iti pastor.+ Ket kinuna ni Jehova: ‘Awanan dagitoy iti appo.+ Agsublida koma a sitatalna tunggal maysa iti balayna.’”+17 Idin ti ari ti Israel kinunana ken Jehosafat: “Saan aya a kinunak kenka, ‘Agipadtonto maipapan kaniak, saan nga iti naimbag a bambanag, no di ket dakes’?”+18 Ket kinunana: “Gapuna denggenyo ti sao ni Jehova:+ Pudno unay a makitak ni Jehova a situtugaw iti tronona+ ken ti isuamin a buyot+ ti langlangit a sitatakder iti makannawanna ken iti makannigidna.+19 Ket kinuna ni Jehova, ‘Siasinonto ti mangsikap ken Acab nga ari ti Israel tapno sumang-at koma ket mapasag idiay Ramot-galaad?’ Ket adda idi panagsasarita, daytoy sasawenna ti maysa a banag a kas itoy, ket daydiay sasawenna ti maysa a banag a kas iti dayta.+20 Kamaudiananna rimmuar ti maysa nga espiritu+ ket nagtakder iti sanguanan ni Jehova ket kinunana, ‘Siak sikapakto.’ Iti kasta kinuna kenkuana ni Jehova, ‘Iti ania a pamay-an?’+21 Iti daytoy kinunana, ‘Mapanakto ket pudno unay nga agbalinak a makaallilaw nga espiritu iti ngiwat dagiti amin a mammadtona.’+ Gapuna kinunana, ‘Isu sikapamto, ken, kanayonanna, sikanto ti rummuar a nangabak.+ Rummuarka ket aramidem ti kasta.’+22 Ket ita adtoy nangikabil ni Jehova iti makaallilaw nga espiritu iti ngiwat dagitoy a mammadtom;+ ngem ni met laeng Jehova nangisao iti didigra maipapan kenka.”+23 Immasideg ita ni Zedekias+ nga anak ni Kenaana+ ket kinabilna ni Mikaias+ iti pingping+ ket kinunana: “Iti ania koma a dalan a limmasat manipud kaniak ti espiritu ni Jehova tapno makisao kenka?”+24 Iti kasta kinuna ni Mikaias: “Adtoy! Makitam no ania a dalan iti dayta nga aldaw+ inton sumrekka iti kaunggan a siled tapno aglemmengka.”+25 Idin kinuna ti ari ti Israel: “Alaenyo ni Mikaias ket isubliyo ken Amon a panguluen ti siudad ken ni Joas nga anak ti ari.+26 Ket masapul a kunaenyo, ‘Daytoy ti kinuna ti ari: “Ikabilyo daytoy a tao iti balay a pagikulongan+ ket taraonanyo iti napabassit a sustento a tinapay+ ken napabassit a sustento a danum agingga nga agsubliak a sitatalna.”’”+27 Kalpasan dayta kinuna ni Mikaias: “No ngarud agsublika a sitatalna, ni Jehova saan a nagsao babaen kaniak.”+ Ket innayonna: “Denggenyo, dakayo amin nga umili.”+28 Ket ti ari ti Israel ken ni Jehosafat nga ari ti Juda simmang-atda nga agturong idiay Ramot-galaad.+29 Ti ari ti Israel kinunana ita ken Jehosafat: “Addanto pananglimlimo+ ken iseserrek iti bakal maipaay kaniak, ngem sika, iti biangmo, ikawesmo dagiti pagan-anaymo.”+ Iti kasta nanglimlimo ti ari ti Israel, a kalpasan dayta simrekda iti bakal.+30 No maipapan iti ari ti Siria, binilinna dagiti panguluen ti karkaruahe a kukuana, a kunkunana: “Masapul a makirupakkayo, saan nga iti bassit wenno iti dakkel, no di ket iti ari ti Israel laeng.”+31 Ket naaramid nga, apaman a dagiti panguluen ti karkaruahe nakitada ni Jehosafat, isuda, iti biangda, kinunada iti bagbagida: “Dayta ti ari ti Israel.”+ Gapuna bimmaw-ingda a bumusor kenkuana a makirupak; ket nangrugi nga agpukkaw ni Jehosafat maipaay iti tulong,+ ket tinulongan ni Jehova a mismo,+ ket ti Dios dagus a ginuyugoyna ida a pumanaw kenkuana.+32 Ket naaramid nga apaman a nakita dagiti panguluen ti karkaruahe a saan idi nga isu ti ari ti Israel, dagus a nagsublida manipud panangsurot kenkuana.+33 Ket adda idi maysa a lalaki a nangballok iti bai a nangipaspasarak, ngem napuntaanna+ ti ari ti Israel iti nagbaetan dagiti kanayonan a kabal ken ti nagsasaip a kabal, iti kasta kinunana iti kumakaruahe:+ “Ibaw-ingmo ta imam, ket masapul nga iruarnak manipud iti pakarso, agsipud ta nakaro unay ti pannakasugatko.”+34 Ket nagtultuloy a kimmaro ti kinabara ti panagbabakal iti dayta nga aldaw, ket ti met laeng ari ti Israel kinasapulan a mapagtalinaed a sitatakder iti karuahe a sumangsango kadagiti Sirio agingga iti rabii; ket nagin-inut a natay iti tiempo ti ilelennek ti init.+


c: text/html

text:
Doliar ti Estados Unidos
Ti doliar ti Estados Unidos (senial: $; kodigo: USD; naipangyababaan pay ti US$), ken makunkuna pay a kas ti doliar ti U.S. wenno doliar nga Amerikano, ket isu ti opisial a kuarta a pidusiario iti Estados Unidos iti Amerika ken dagiti ballasiw taaw a teritoriona. Daytoy ket nabingbingay kadagiti1oo a babbabassit a paset a makunkuna kadagiti sentabo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Doliar ti Estados Unidos iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
India
Nagsasabtan: 21°N 78°E / 21°N 78°E
Ti India (i/ˈɪndiə/), opisial a ti Republika ti India (Bhārat Gaṇarājya),[c] ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia. Isu daytoy ti maikapito a kadakkelan a pagilian babaen ti heograpiko a kalawa, ti maikadua a kaaduan ti populasion a pagilian nga adda ti sumurok a 1.2 a bilion a tattao, ken ti kaaduan ti populasion a demokrasia iti lubong. Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Indiano iti abagatan, ti Baybay Arabiano iti abagatan a laud, ken ti Luek iti Bengal iti abagatan a daya, makibingbingay kadagiti daga a nagbeddengan iti Pakistan iti laud;[d] Tsína, Nepal, ken Bhutan iti amianan a daya; ken Burma ken Bangladesh iti daya. Idiay Taaw Indiano, ti India ket asideg idiay Sri Lanka ken ti Maldives; iti maipatinayon daytoy, dagiti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti Indias ket makibingbingayda ti baybay a pagbeddengan iti Tailandia ken Indonesia.
Daytoy ket pagtaengan dagiti taga-ugma a Tanap ti Indo a Sibilisasion ken maysa a rehion ti naipakasaritaan a dalan dagiti komersio ken dagiti nawatiwat nga imperio, ti Indiano a subkontinente ket nainaganan idi para iti komersial ken kultural a kabaknang para iti atiddog a pakasaritaanna.[9] Uppat kadagiti kangrunaan a relihion ti lubong—Hinduismo, Budismo, Hainismo, ken Sihismo—ket manipud ditoy, a dagiti Soroastrismo, Kristianidad, ken Islam ken dimteng idi umuna a milenioCE ken nakatulong daytoy ti panagsukog ti nadumaduma a kultura iti daytoy a rehion. Naininut nga inkapet babaen ken tinurayan ti administrasion iti Britaniko Daya nga India a Kompania manipud idi nasap a maika-18 a siglo ken dagus a nadmistratibo babaen tiu Nagkaykaysa a Pagarian manipud idi tengnga ti maika-19 a siglo, ti India nagbalin a maysa a nawaya apagilian idi 1947 kalpasan ti maysa a panagsagsagaba para iti panagwaya a namarkaan daytoy babaen ti nakappia a resistansia nga indauloan babaen ni Mahatma Gandhi.
Ti Indiano nga ekonomia ket isu ti maika-11 iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maika-3 a kadakkelan babaen ti agpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (PPP). Sumakbay ti panagreporma ti naibatay ti paggatangan nga ekonomia idi 1991, ti India kety nagbalin a maysa kadagiti kapardasan nga agrangrang-ay a nagruna nga ekonomia; naipanunutan daytoy a maysa a baro nga industrialisado a pagilian. Nupay kasta, agtultuloy a mangsango kadagiti panagkarit iti kapanglaw, panakaammo ti panagbasa ken panagsurat, corruption, ken di-makaanay a publiko a pannaripato ti salun-at. Maysa naarmasan ti nuklear nga estado ken maysa a rehional a bileg, adda daytoy ti maikatlo a kadakkelan kadagiti buyot iti lubong ken mairanggo a maikasiam ti panaggasto ti milisia kadagiti amin a pagilian. Ti India ket maysa a pederal a batay-linteg a republika a tinurayan babaen ti parlamentario a sistema a binuklan dagiti 28 nga estado ken dagiti 7 a kappon ateritorio. Ti India ket maysa a pluralistiko, nadumadumaan tipagsasao, ken nadumadumaan ti etniko a kagimongan. Daytoy ket pagtaengan pay dagiti nadumaduma nga ayup kadagiti nadumaduma a nasalakniban apagtaengan.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "[...] Ti Jana Gana Mana ket isu ti Nailian a Kanta iti India, a daytoy ket suheto ti panagbalbaliw kadagiti balikas a palubusan ti Gobierno no adda kadagiti rumsua nga okasion; ken tikanta a Vande Mataram, a daytoy ket adda ti papelna a paset ti pakasaritaan iti panagsagsagaba para iti Indiano a wayawaya, ket nasken kapadpada a mapammadayan iti Jana Gana Mana ken daytoy ket nasken a ti kasasaadna ket kapada." (Konstituente nga Asemblia iti India 1950).
- ^ "Ti kadakkel iti daytoy a pagilian ket suheto a pagsuppiatan gapu ta adda dagiti nagbeddengan a maisuppiatan. Ti gobierno ti India ket inlistana ti kalawa a kas 3,287,260 km2 (1,269,220 sq mi) ken ti dagup a kalawa a kas 3,060,500 km2 (1,181,700 sq mi); ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket inlistana a kas 3,287,263 km2 (1,269,219 sq mi) ken ti dagup a kalawa a kas 2,973,190 km2 (1,147,960 sq mi)." (Bibliotek aiti Kongreso 2004).
- ^ Kitaen pay ti: Dagiti opisial a nagan iti India.
- ^ Ti Gobierno iti India ket ipammateganna a kabeddenganna a pagilian ti Apganistan, a maipanunutanna amin iti Kashmir a kas paset iti India. Nupay kasta, daytoy ket naisuppiatan, ken ti rehion a nagbeddengan ti Apganistan ket tinurturayan babaen ti Pakistan. Taudan: "Ministro iti Panakibiang ti Balay (Departamento iti Panagtaripatu ti Pagbeddengan)" (DOC). Naala idi 1 Septiembre 2008..
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Sentro ti Nailian a Panakaammo 2005.
- ^ Wolpert 2003, p. 1.
- ^ Sentro ti Nailian a Pannakaammo 2005.
- ^ Ti Warnakan iti India 2007.
- ^ Ministro ti Pannakibiang iti Balay 2011.
- ^ a b c d "India". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Human Development Report 2014 Summary" (PDF). The United Nations. Naala idi 24 Hulio 2014.
- ^ Stein 1998, pp. 16–17.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti India iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay India manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti Gobierno ti India
- India a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti India iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti India
- Datos ti heograpia a mainaig iti India iti OpenStreetMap
- India
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1947
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Moses
Ni Moses (Hebreo: מֹשֶׁה, Moderno Moshe Tiberiano Mōšéh ISO 259-3 Moše ; Arabiko: موسى Mūsā ) ket, segun ti Hebreo a Biblia ken ti Koran, timaysa arelihioso a daulo, mangitited ti linteg ken propeta, nga isu ti tradisional a naibagbaga a nagsurat ti Torah. A tinawtawagan pay ti Moshe Rabbenu iti Hebreo (מֹשֶׁה רַבֵּנוּ, Lit. "Moses ti Manursuro kaniatayo/Rabino"), isu ti kangrunaan a propeta iti Hudaismo,[1][2] ken isu ket naipanpanunotan pay a nangruna a propeta iti Kristianidad ken Islam, ken dagiti pay adu a bilang ti dadduma pay a pammati.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Deuteronomy 34:10 KJV
- ^ Ti Maimonides, a 13 a pamunganayan ti pammati, maika-7 a pamunganayan
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Moses iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Moses iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Kasano ti Panangsangok Kadagiti Kamalik?
I-download
Ania ti aramidem?
Basaem ti napasamak ken Karina, ken panunotem a sika ti adda iti situasionna. Ania ti aramidem?
Karina: “Nagpaspas ti panagmanehok a mapan idiay eskuelaan idi pinaranak ti maysa a polis sanak tiniketan. Makapasuron! Imbagak ken Mamang ket kinunana a masapul nga ibagak ken Papang ngem diak kayat.”
Ania ti aramidem?
Opsion A: Dimo ibagbaga ken mangnamnamaka a di pulos maammuan ni papangmo.
Opsion B: Ibagam ken papangmo ti eksakto a napasamak.
Mabalin a piliem ti Opsion A. Ngamin, nalabit ipapanto lattan ni mamangmo nga impudnomon ken ni papangmo. Ngem adda dagiti nasayaat a rason nga ipudnom dagiti kamalim
Tallo a rason nga aminem dagiti kamalim
1. Dayta ti umiso nga aramidem. Maipapan iti estandarte para kadagiti Kristiano, kuna ti Biblia: “Kayatmi ti agbiag a mapagtalkan iti amin a bambanag.”—Hebreo 13:18.
“Talaga nga ikagkagumaak ti agbalin a napudno ken responsable kadagiti ar-aramidek
—ken aminek a dagus no nagkamaliak.” —Alexis.
2. Mas mapakawan dagidiay mangadmitir kadagiti kamalida. Kuna ti Biblia: “Daydiay mangabbong kadagiti salungasingna [wenno basolna] saanto nga agballigi, ngem daydiay mangipudno ken mangpanaw kadakuada maipakitaanto iti asi.”—Proverbio 28:13.
“Masapul a naturedka no aminem ti kamalim ngem dayta ti makatulong tapno agtalek kenka dagiti tattao ta makitada a napudnoka. No aminem ti kamalim, pagsayaatam dayta.”
—Richard.
3. Kangrunaan iti amin, maparagsakmo ni Jehova a Dios. Kuna ti Biblia: “Ti nasikap a tao nakarimrimon a banag ken Jehova, ngem ti kinasingedna adda kadagidiay napalungdo,” wenno nalinteg.—Proverbio 3:32.
“Kalpasan a nakaaramidak iti nakaro a kamali, naamirisko a masapul nga ipudnok ken aminek dayta. Ngamin, dinak bendisionan ni Jehova no diak ar-aramiden ti pagayatanna.”
—Rachel.
Kasano ngarud a sinango ni Karina ti kamalina? Pinadasna nga ilimed ken papangna ti pannakatiketna gapu iti napaspas a panagmanehona. Ngem dina mailimed dayta iti agnanayon. “Agarup makatawen kalpasanna,” kuna ni Karina, “nadlaw ni papangko nga adda tiket iti napaspas a panagmaneho a nakanagan kaniak idi kitkitaenna ti rekord ti insurance-mi. Nagproblemaak unay ta uray ni mamangko ket nakaunget ta diak inaramid ti imbagana nga aramidek!”
Masursuro a leksion: Kuna ni Karina: “Dakdakes ti resulta ti panangilimed kadagiti kamali. Ikaromto latta dagiti epektona!”
No kasano a makasursuroka kadagiti kamalim
Agkamalitay amin. (Roma 3:
Ti sumaganad nga aramidem ket agsursuroka kadagiti kamalim. Nakalkaldaang ta saan a kasta ti ar-aramiden ti dadduma nga agtutubo! Nalabit mariknada ti narikna idi ti tin-edyer a ni Priscilla. Kunana: “Maupayak unay idi no agkamaliak. Nababa ti panagkitak iti bagik isu a kasla nagdagsen unay dagiti kamalik nga uray la diak kabaelan nga awiten dagita. Maladingitanak unay idi ken ipapanko nga awanen ti serserbik.”
Kasta kadi met ti marikriknam no dadduma? No wen, laglagipem daytoy: No sangkapanunotmo dagiti nagkamaliam, kaska la kumitkita iti sarming iti sangom (rearview mirror) bayat nga agmanmanehoka. No dagiti napalabas ti kanayon a pampanunotem, mariknam nga awan serserbim ken awan gawaymo a mangsango kadagiti masanguanan a problema.
Mas balanse koma ngarud ti panagpampanunotmo.
“Lagipem dagiti nagkamaliam ken dagita koman ti pagnakmam tapno dimonton ul-uliten. Ngem dimo unay sangkapanunot tapno dika maupay.”
—Elliot.
“Ibilangko dagiti kamalik a pakasursuruak. Iti tunggal kamalik, kitaek ti maadalko a makatulong kaniak nga agbalin a nasaysayaat a tao ken nalalaing a mangtaming iti situasion. Nasaysayaat ti panangaramid iti kasta tapno naim-imbag ti pagbanagam.”
—Vera.


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Masapul a Maammuak Maipapan iti Sexting?
Ania ti sexting?
Ti “sexting” ket ti panangipatulod kadagiti makaparasuk a teks, retrato, wenno video babaen iti selpon. “Kasla normal laengen ita dayta,” kinuna ti maysa a lalaki. “Agtinnekskayo ket inton agangay, agpinnatulodkayon kadagiti makaparasuk a retratoyo.”
Apay nga ar-aramiden dayta dagiti tattao? Para iti dadduma a tin-edyer, “ti kaadda ti labus a retrato ti karelasionmo iti selponmo ti pakakitaan a mahiligka iti seks,” kuna ti maysa a senior deputy prosecuting attorney a nakotar iti The New York Times. “Kasla kiss mark dayta, isuna laeng ta iti selpon.” Adda pay tin-edyer a nagkuna a maysa dayta a kita ti “natalged a pannakiseks” ta “saanka a masikogan ken saanka a makayakar iti S.T.D.”
Karaman kadagitoy ti dadduma pay a rason a maki-sexting dagiti tin-edyer:
Tapno agalembong iti kayatda a makarelasion.
Gapu ta nakaawatdan iti makaparasuk a retrato isu a mariknada a masapul met nga agipatulodda.
Ania dagiti pagdaksan ti sexting?
Apaman a naipatulodmon ti retratom babaen iti selpon, saanmon a kukua dayta, ken saanmon a makontrol no pangusaranda dayta—wenno no kasano nga apektaranna ti reputasionmo. “Nakalaklakan nga ipatulod ken i-save dagiti ebidensia ti naalas a kondukta,” kinuna ni Amanda Lenhart a senior research specialist ken autor ti report ti Pew Research Center maipapan iti sexting.
Iti dadduma a kaso
Dagiti labus a retrato ket maipatulod iti adu a kas pagraragsakan.
Agipatulod dagiti naisina a boyfriend iti labus a retrato dagiti dati a girlfriend-da tapno makabalesda.
AMMOM KADI? Iti adu a kaso, ti panangipatulod iti labus a retrato ket maibilang a krimen a kas kadagsen ti panangabuso iti ubbing ken panangiwaras iti pornograpia maipapan kadagiti ubbing. Dadduma a menor de edad a naki-sexting ti uray la naidarum iti krimen mainaig iti sekso.
Ania ti kuna ti Biblia?
Positibo ti panangdakamat ti Biblia maipapan iti seksual a panagragsak kadagiti agassawa. (Proverbio 5:18) Nupay kasta, nalawag ti ibagbagana maipapan iti seksual a kondukta dagiti saan nga agassawa. Usigem dagitoy a teksto iti Biblia:
“Ti pannakiabig ken tunggal kita ti kinarugit wenno kinaagum saan koma nga uray madakamat iti nagtetengngaanyo, . . . uray ti nakababain nga ugali wenno minamaag a panagsasao wenno naalas a panagang-angaw.”—Efeso 5:3, 4.
“Papatayenyo . . . dagiti kameng ti bagiyo nga adda iti rabaw ti daga no maipapan iti pannakiabig, kinarugit, panaggartem iti sekso, makapasakit a tarigagay, ken kinaagum.”—Colosas 3:5.
Dagita a teksto ket saan laeng a mangpakdaar maibusor iti “pannakiabig” (seksual a relasion dagiti di agassawa), iramanna met dagiti banag a kas iti “kinarugit” (nalawa ti kaipapananna a termino a tumukoy iti aniaman a kita ti kinarugit iti moral) ken “panaggartem iti sekso” (saan a ti normal a romantiko a karirikna a mapennek iti panagasawa no di ket ti derrep a posible nga agresulta iti di umiso a kondukta).
Isaludsodmo iti bagim:
Kasano a ti panangipatulod kadagiti labus a retrato ket maysa a kita ti “kinarugit”?
Iti ania a pamay-an a rubrobanna ti di umiso a “panaggartem iti sekso”?
Apay a “makapasakit” ti tarigagay a mangbuya wenno mangiwaras kadagiti labus a ladawan?
Dagiti sumaganad a teksto iti Biblia ipakitana ti nadagdagsen a rason no apay a liklikantayo ti sexting.
“Aramidem ti amin a kabaelam a mangiparang iti bagim a naanamongan iti Dios, maysa a mangmangged nga awan ti aniaman nga ibainna.”—2 Timoteo 2:15.
“Anian a kita ti tattao ti rebbeng a pagbalinanyo kadagiti nasantuan a panagbibiag ken ar-aramid ti nadiosan a debosion!”—2 Pedro 3:11.
Deskribiren dagita a teksto dagiti positibo a resulta ti panagtalinaed a nadalus iti moral. No mapagwadan ti konduktam, dikanto makaaramid iti dinadarasudos a tignay a pagbabawyamto.—Galacia 6:7.
Isaludsodmo iti bagim:
Ania a kita ti kinataok?
Maseknanak kadi iti reputasion ti sabsabali?
Pagragsakak kadi ti banag a makapasakit iti sabsabali?
Kasano a mabalin a maapektaran ti sexting ti reputasionko?
Kasano a mabalin a madadael ti sexting ti panagtalek kaniak dagiti dadakkelko?
KAPADASAN “Adda gayyemko a nangilimed iti relasionna iti maysa a lalaki. Idi kuan, in-send-na kenkuana ti labus a ladawanna, sa kasta met ti inaramid ti nobiona. Awan pay dua nga aldaw kalpasanna, kinita ni tatangna ti selponna ket nakigtot ken nadismaya iti natakuatanna. Kinompronta ni tatangna, ket inaminna amin. Ammok a pagbabbabawyanna ti inaramidna, ngem talaga a nakigtot ken nakapungtot unay dagiti nagannakna! Dida pay ketdin sigurado no pagtalkanda pay ti anakda.”
Realidad: Iti sexting, agpada a maibabain ti agipatulod ken ti umawat. “Marurodak unay ken maupayak iti bagik,” kuna ti maysa a tin-edyer a pinilit ti nobiona nga ag-sexting.
Gapu kadagiti dakes nga epekto ti sexting kenka ken iti sabsabali agraman dagiti posible a dusa nga ipataw ti linteg, sigurado a pagsayaatam ti panangsurotmo iti balakad ti Biblia:
“Umadayoka kadagiti tarigagay a naikasigudan iti kinaagtutubo.”—2 Timoteo 2:22.
“Iliklikmo dagiti matak manipud panangkita iti awan pategna.”—Salmo 119:37.
Ania ti aramidem?
Iyaplikarmo ti balakad ti Biblia iti pudpudno a situasion. Basaem ti kinuna ni Janet, samo pilien ti opsion a kasayaatan para kenka.
“Adda naam-ammok a lalaki. Dinawatna ti numero ti selponko ket intedna met ti numerona. Iti makalawas, kidkiddawennan a patulodak kadagiti retratok a naka-bikini.”—Janet.
Panagkunam, ania koma ti rumbeng nga inaramid ni Janet? Sika ngay, ania ti aramidem?
OPSION A Mabalin nga irasonmo: ‘Saan met a dakes dayta. Total, no mapankam iti beach, makitanak met a naka-bathing suit.’
OPSION B Mabalin nga irasonmo: ‘Diak ammo ti pampanunotenna. Mangipatulodak lattan iti retratok a saan unay a makagargari, ket kitaekto no ania ti reaksionna.’
OPSION C Mabalin nga irasonmo: ‘Sabali ti panggep daytoy a lalaki. I-delete-ko ketdin ti teksna.
Ti Opsion C ti kasla kasayaatan a pilien, saan kadi? Ngamin, kuna ti Biblia: “Makita ti manakem ti dumteng a riribuk ket liklikanna, ngem sarakusoken ti saan nga agpampanunot a tao ket agbabawi kalpasanna.”—Proverbio 22:3, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Ipakita daytoy ti isyu a masansan a pakaigapuan ti sexting ken dadduma pay a kita ti narugit nga aramid: Pilpiliem kadi a naimbag dagiti agbalin a gagayyemmo? (Proverbio 13:20) “Makikaduaka kadagidiay ammom a di mangpanuynoy kadagiti di umiso nga aramid,” kuna ti agtutubo a ni Sarah. Umanamong ti sabali pay nga agtutubo a ni Delia. “Ti dadduma nga ipagarupmo a gagayyem didaka matulongan a mangtaginayon iti nasayaat a kababalinmo, isuda ketdi ti mangdadael iti dayta,” kunana. “No ti konduktada ket maikontra kadagiti linteg ti Dios, parparegtaendaka a mangsalungasing iti ammom nga umiso. Kasta kadi a talaga ti kayatmo?”


text:
Ania ti Makunam Maipapan iti Biblia?
Dayta kadi ket . . .
libro a naglaon iti sirib ti tao?
libro dagiti parparbo nga estoria?
Sao ti Dios?
TI KUNA TI BIBLIA
“Amin a Kasuratan impaltiing ti Dios.”—2 Timoteo 3:16, Baro a Lubong a Patarus.
TI MAIPAAYNA KENKA NO PATIEM DAYTA
Makapnek a sungbat kadagiti napateg a saludsod iti biag.—Proverbio 2:1-5.
Mapagpannurayan a giya iti inaldaw a panagbiag.—Salmo 119:105.
Pudno a namnama iti masanguanan.—Roma 15:4.
MAPAGTALKANTAYO KADI TI KUNA TI BIBLIA?
Wen, gapu iti tallo a rason:
Nakaskasdaaw a panagtutunos. Nasurok a 1,600 a tawen a naisurat ti Biblia. Agarup 40 a nagduduma a tattao ti nangisurat iti dayta. Saan nga agaammo ti kaaduan kadakuada. Ngem agtutunos amin a naisurat iti Biblia ken maymaysa ti kangrunaan a temana!
Napudno dagiti mannurat. Masansan a saan a dakamaten dagiti historiador ti pannakaabak dagiti kailianda. Ngem sipaprangka a dinakamat dagiti mannurat iti Biblia dagiti basolda ken basol dagiti kailianda.—2 Cronicas 36:15, 16; Salmo 51:1-4.
Matungtungpal a padto. Agarup 200 a tawen a nasaksakbay nga impadto ti Biblia ti pannakadadael ti nagkauna a siudad ti Babilonia. (Isaias 13:17-22) Saanna laeng a dinakamat no kasano a maparmek ti Babilonia no di ket innagananna pay ti mangparmek!—Isaias 45:1-3.
Adu pay a padto iti Biblia ti natungpal met agingga iti kabassitan a detalye. Ngem saan kadi a dayta ti namnamaentayo iti Sao ti Dios?—2 Pedro 1:21.
PANUNOTEM
Kasano a mapasayaat ti Sao ti Dios ti biagmo?
Sungbatan dayta ti Biblia iti ISAIAS 48:17, 18 ken 2 TIMOTEO 3:16, 17.
Ammuem ti Ad-adu Pay
NAIMBAG A DAMAG MANIPUD ITI DIOS
Talaga Kadi a ti Dios ti Naggapuan ti Naimbag a Damag?
Kasanotayo a masigurado a pudno ti mensahe ti Biblia?


text:
Kategoria:Pagpagilian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 14 a subkategoria, manipud iti 14 a dagup.
- Dagiti dati a pagilian (2 K)
:
- Katkategoria babaen ti pagilian (64 K)
*
- Dagiti listaan ti pagpagilian (2 K, 7 P)
D
- Dagiti estado a kameng babaen ti organisasion (19 K, 1 P)
- Dagiti pannakaidasig ti pagilian (4 K, 4 P)
- Dagiti pederal a pagilian (3 K, 21 P)
K
- ► Kodkodigo ti pagilian (3 P)
P
T
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya (16 K, 17 P)
Pampanid iti kategoria "Pagpagilian"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
Partido Demokratiko (Estados Unidos)
Ti Partido Demokratiko ket maysa kadagiti dua a kangrunaan a kontemporario a politiko a partido idiay Estados Unidos a kaduana ti Partido Republikano. Daytoy a partido ket agsuporta ti sosial a liberal ken progresibo a plataporma[1][2][3], ken ti kongresional a timpuyog ti partido ket buklen dagiti progresibo, liberal, sentrista[4], ken dagiti libertariano. Daytoy a partido ket adda ti kaatiddogan a rehistro ti agnanayon nga operasion idiay Estados Unidos ken maysa kadagiti kadaanan a politiko a partido iti lubong.[5] Ni Barack Obama ket isu ti maika-15 a Demokrata a nagtengtengngel ti opisina ti Presidente iti Estados Unidos.
Manipud ti maika-112 a Kongreso a kalpasan ti 2010 a panagbutos, ti Partido Demokratiko ket agtengtengngel kadagiti minoridad a tugaw idiay Kamara dagiti Pannakabagi, ti kaaduan a tugaw idiay Senado, ti minoridad ti estado a panakagobernador, ken ti pay minoridad dagiti estado a lehislatura.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Grigsby, Ellen. Panagusig kadagiti Politika: Ti pangyuna ti Politika a Siensia, ngem ti liberiralismona ket para iti kaaduan a kinaudi a bersion iti liberalismo-moderno a liberalismo..
- ^ Arnold, N. Scott (2009). Imposing values: an essay on liberalism and regulation. Florence: Oxford University Press. p. 3. ISBN 0-495-50112-3.
Ti moderno a liberalismo ket sakupenna ti kanigid iti sentro iti tinawtawid nga espektro ken nairepresenta babaen ti Partido Demokratiko idiay Estados Unidos.
- ^ Levy, Jonah (2006). Ti estado kalpasan ti statismo: dagiti baro nga aktibidad ti estado iti panawen ti liberalisasion. Florence: Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. p. 198. ISBN 0-495-50112-3.
Iti korporado a lugar ti panagturay, ti sentro-kanigid inpuestona manen kaniana tapno agipandag para iti reporma. Ti Partido Demokratiko ti Estados Unidos ket nagusar kadagiti kalpasan a panagrebtak dagiti eskandalo ken ti panagrebba kadagti presio ti bingay ti pinansia tapn rautenda dagiti Partido Republikano...Ti korporado a panagituray a reporma ket nakakaskasdaaw a maibagay iti uneg ti sukog ti sentro-kanigid nga ideolohia. Ti Partido Demokratiko ken ti SPD ket nagitalekda ti panagrang-ay ti kasasaad ti regulasion a kas ti mangtimbeng ti mangimaton a turay, korporado a bileg, ken ti panakapaay ti tiendaan.
- ^ Hale, John (1995). Ti Panagaramid kadagiti Baro a Demokrata the New Democrats. New York City: Political Science Quarterly. p. 229.
Maikadua, dagiti Demokrata idiay Kongreso ket nalasin kadagiti liberal ken ti sentrista a paypayak
- ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/157244/Democratic-Party#233981.toc
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Partido Demokratiko (Estados Unidos) iti Wikimedia Commons


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Salmo 49:1-20
Iti mangiwanwanwan. Ti annak ni Kore.+ Samiweng.49 Denggenyo daytoy, dakayo amin nga ili.Umimdengkayo, dakayo amin nga agnanaed iti sistema ti bambanag,+2 Dakayo nga annak ti sangatauan kasta met dakayo nga annak ti tao,Agpadpada a sika a nabaknang ken sika a napanglaw.+3 Ti bukodko a ngiwat agsaonto iti bambanag ti kinasirib,+Ket ti panagmennamenna ti pusok maipapanto iti bambanag ti pannakaawat.+4 Iti proverbio nga ebkas iyallingagkonto ti lapayagko;+Iti arpa luktakto ti burburtiak.+5 Apay koma nga agbutengak iti al-aldaw ti dakes,+Inton ti mismo a biddut dagiti mananggamsaw kaniak liklikmutendak?+6 Dagidiay agtaltalek iti sanikuada a pagbiag,+Ken agpaspasindayag maipapan iti kinaruay ti kinabaknangda,+7 Awan maysa kadakuada ti makabalin iti aniaman a pamay-an a mangsubbot uray pay iti maysa a kabsat,+Wenno uray mangted iti Dios iti subbot maipaay kenkuana;8 (Ket ti gatad ti pannubbot ti kararuada napateg unay+Iti kasta simmardeng dayta agingga iti tiempo a di nakedngan)9 Tapno isu kaskasdi nga agbiag iti agnanayon ket saanna a makita ti abut.+10 Ta makitana nga uray pay dagidiay masirib matayda,+Agpadpada a daydiay maag ken daydiay awan nakemna mapukawda,+Ket masapul nga ibatida iti sabsabali dagiti sanikuada a pagbiag.+11 Ti makin-uneg a tarigagayda ket dagiti balayda agingga koma iti tiempo a di nakedngan,+Dagiti tabernakuloda agingga iti kinapkaputotan.+Pinanagananda dagiti sanikuada a daga iti nagnaganda.+12 Ket kaskasdi ti naindagaan a tao, nupay maidaydayaw, saan a makapagtultuloy nga agtaeng;+Isu pudno a mayasping kadagiti animal a nadadaelen.+13 Daytoy ti dalan dagidiay addaan iti kinamaag,+Ken dagidiay sumursurot kadakuada isuda a maragsakan kadagiti mismo a balikasda. Selah.14 Kas karnero naitudingda iti mismo a Sheol;+Ni met laeng patay ipastorannanto ida;+Ket iti bigat pagpasakupento ida dagidiay napalungdo,+Ket sigurado nga agrunot dagiti langada;+Ti Sheol imbes a ti nangato a pagyanan isu ti agpaay iti tunggal maysa.+15 Nupay kasta, ti met laeng Dios subbotennanto ti kararuak manipud iti ima ti Sheol,+Ta isu awatennakto. Selah.16 Dika agbuteng gapu ta ti maysa a tao makagun-od iti kinabaknang,+Gapu ta ti dayag ti balayna umadu,+17 Ta iti ipapatayna saan a pulos makaitugot iti aniaman a banag;+Ti dayagna saanto a bumaba a kumuyog kenkuana.+18 Ta bayat ti panagbiagna binembendisionanna ti bukodna a kararua;+(Ket dagiti tattao idayawdakanto agsipud ta agaramidka iti naimbag maipaay iti bagim)+19 Ti kararuana iti kamaudianan dumteng laeng agingga iti kaputotan dagidi ammana.+Saandanton a pulos makita ti lawag.+20 Ti naindagaan a tao, nupay maidaydayaw, a saan a makaawat,+Pudno a mayasping kadagiti animal a nadadaelen.+


text:
Biolohia
Ti biolohia ket maysa a masna a siensia a maipapan iti panagadal iti biag ken dagiti sibibiag nga organismo, a mairaman dagiti patakderda, aramid, panagtubo, taudan, ebolusion, panakaiwarwaras, ken taksonomia.[1] Ti biolohia ket nawatiwatat suheto a naglaon kadagiti adu a subdibision, dagiti topiko, ken dagiti disiplina. Kadagiti kangrunaan a topiko ket dagiti lima a mangtipon a pamunganayan a mabalin a maibagbaga a dagiti kammasapulan nga annuroten iti moderno a biolohia:[2]
- Dagiti selula ket dagitoy ti kangrunaan a paset iti biag
- Dagiti baro a sebbangan ken tinawtawid nga ugali ket pinataudan iti ebolusion
- Dagiti hene ket isu dagitoy ti kangrunaan a paset iti panagtawtawid
- Ti maysa nga organismo a timbenganna ti bukodna nga uneg nga enbironmento tapno mataripatuna ti natalinaay ken agnanayon a kasasaad
- Dagiti sibiiag nga organismo ket agibus ken baliwanna ti enerhia.
Dagiti subidisplina iti biolohia ket mabigbigan kadagiti batayan iti gantingan a dagiti organismo ket inadadal ken dagiti pamay-an nga usaren ti panagadal kaniada: ti biokimiko ket sukimatenna ti pamunganayan a kimiko iti biag; ti molekular a bilolohia ket adalenna ti narikut a panakitinnignay dagiti sistema iti biolohiko a molekula; ti selula abiolohia ket sukimatenna ti kangrunaan a pasdek a lapped kadagiti amin a biag, ti selula; ti pisiolohia ket sukimatenna ti maipapan ti bagi ken kimiko a rebbengan dagiti kulapot, dagiti organo, ken dagiti sistema ti organo iti maysa nga organismo; ken ti ekolohia ket sukimatenna no kasano a makitinnignay dagiti nadumaduma nga organismo ken tumaripnong iti bukodda nga enbironmento.[3]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termio a biolohia ket naala manipud iti Griego a balikas a Bίoς, bios, "biag" ken ti suldong a -λoYίa, -logia, "panagadal iti." Daytoy ket agparang iti Aleman (a kas ti biologie) a nasapsapa ngem idi 1791, ken mabalin a maysa a likud a pormasion manipud ti daan a balikas a amphibiolohia (a kayatna a sawen ket ti panagadal dagiti anpibio ) babaen ti panagikkat ti immuna ngaamphi-. Ti nagan ket namatmati nga immuna nga inusar babaen ni Karl Burdach (1776-1847) a mangibanga ti panagadal ti tao. Ni Jean-Baptiste Lamarck idi ti (1744-1829) immuna a nagusar iti nalawlawa a kapanunotan.[4]
Urayno ti biolohia iti moderno a pormana ket maysa a kabarbaro ken agdama a panakarang-ay, dagiti siensia a maikabagian ken mairaman iti daytoy ket naadadalen manipud kadagiti taga-ugma a panawen. Ti masna a pilosopia ket kinasapsapa nga inadal idi dagiti sibilisasion iti Mesopotamia, Ehipto, ti Indiano a subkontinente, ken Tsina. Nupay kasta, ti taudan ti moderno a biolohia ken ti arngianna ti panagadal iti masna ket kaaduan a nasursurotan manipud idi tag-ugma a Gresia.[5] Bayat a ti ormal a panagadal iti medisina ket nanipud pay idi ni Hippocrates (ca. 460 BC – ca. 370 BC), ni Aristotle (384 BC – 322 BC) nga isu ti kaadua a nagparawad ti panagrangrang-ay ti biolohia. Dagiti naipangpangruna ket dagiti Dagiti Pakasaritaan iti Ayup ken dagiti sabsabali nga obrana a nangipakita kadagiti naturalista panagirayna, ken dagiti simmakbay nga ad-adu nga emperiko nga obrana a nagipatengnga ti isip iti bilohiko a gapuanan kendibersidda iti biag. Ti simmaruno kenni Aristoteles idiay Lyceum, a ni Theophrastus, ket nagsurat kadagiti serie ti liblibro iti botania a nabati a kas ti kangrunaan a kontribusion iti taga-ugma iti siensia dagiti mula, ken dagiti pay mapan iti Tengnga a Pannpanawen.
Dagiti eskolar iti medibal nga Islamiko a lubong a nagsurat iti biolohia ket mairaman ni al-Jahiz (781–869), Al-Dinawari (828–896), nga isu ket nagsurat ti botania,[6] ken ni Rhazes (865–925) nga isu ket nagsurat iti anatomia ken pisiolohia. Ti medisina ket naipangpangruna nga inadadal babaen dagiti Islamiko nga eskolar a nagob-obra iti tinawtawid a Griego a pilosopia, bayat a ti masna a pakasaritaan ket kaaduan a nakaala kadagiti Aristoteliano a kapanunutan, a naipangpangruna ti panagtengtengngel ti natalinaay a pagsasarunuan iti biag.
Ti biolohia ket napardas a naparang-ay ken nagtubo babaen ti dramatiko a pannakaparang-ay ti mikroskopio niAntony van Leeuwenhoek. Isu daytoyen nga idi a dagiti eskolar ket nakaduktal ti spermatozoa, bakteria, inpusoria ken ti aragaag a panakakaskasdaaw ken dibersidad iti mikroskopiko a biag. Dagiti panagsukimat babaen ni Jan Swammerdam ket nangiturong kadagiti baro a panagayat iti entomolohia ken nangitakder ti kangrunaan a pamay-an iti mikroskopiko a panagrangkay ken panagmantsa.[7]
Dagiti panagrang-ay ti mikroskopia ket adda daytoy ti natukok nga impakto iti biolohiko a panagpampanunot. Idi nasapa a maika-19 a siglo, adu dagiti biologo a nagitudo ti sentro a pannakaipangpangruna iti selula. Idi 1838 ken 1839, ni Schleiden ken Schwann ket nangrugida a nagiragpat ti kapanunotan a ti (1) ti kangrunaan a paset dagiti organismo\ ket ti sellula ken (2) dagiti agmaymaysa a selula ket addaanda kadagiti pakaidumaan iti biag, urayno suppiatenda ti kapanunotan a dagiti (3) amin a selula ket nagtaud manipud ti panagbingbingay dagiti sabsabali a selula. Agyamantayo kadagiti obra ni Robert Remak ken Rudolf Virchow, nupay kasta, babaen ti 1860s kaaduan kadagiti biologo ket immawatda kadagiti tallo a doktrina iti naam-ammauanton a kas ti selula a teoria.[8]
Iti agdama, ti taksonomia ken panakaidasig ket nagbalin a nagtengngaan ti isip iti masna a pakasaritaan. Ni Carolus Linnaeus ket nagipablaak ti maysa a kangrunaa a taksonomia para iti masna a lubong idi 1735 (dagiti nadumaduma a kita ket naususaren manipud idin), ken ti 1750 a panagiyammo ti sientifiko a nagnagan para kadagiti amin a sebbanganna.[9] Ni Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, ket trinatona dagiti sebbangan a kas dagiti parbo a kategoria ken dagiti sibibiag a porma a kas nalukneng—nga agpalpaltiing pay a ti posibilidad iti kadawyan a nagtaudan. Urayno isu ket sinuppiatna ti ebolusion, ni Buffon ket maysa a nangruna a pigura iti pakasaritaan iti ebolusionario a kapanunotan; ti obrana ket nakaimpluensia kadagiti ebolusionario a teoria kenni Lamarck ken Darwin.[10]
Dagiti naganetget a panagpanpanunut ti ebolusionario ket nagtaud kadagiti obra ni Jean-Baptiste Lamarck. Nupay kasta, ti Britaniko a naturalista a ni Charles Darwin, a nagtipon ti bioheograpiko nga arngian iti Humboldt, ti unipormista a heolohia ni Lyell, dagiti sinursurat ni Thomas Malthus ti panagrang-ay ti populasion, ken ti bukodna a kalaing iti morpolohiko, a nagpartuat ti naballigi a teoria ti ebolusion a naibatay iti masna a panagpili; kapadpada a panagrason ken ebidensia a nagiturong kenni Alfred Russel Wallace ti nawaya a panakaabotna ti isu met laeng a nagpatinggaan.[11]
Ti pannakaduktalan iti maipapan ti bagi a representasion iti panagtawid ket dimteng kadagiti ebolusionario a pamunganayan ken henetiko ti populasion. Idi 1940s ken nasap a 1950, dagiti eksperimento ket nagitudo ti DNA a aks komponente dagiti kromosoma a angtengngel kadagiti henes. Ti panakitengngaan dagit isip dagiti baro a modelo nga organismo a kas dagiti birus ken bakteria, ken dagiti pay panakaduktalan iti doble a helikoidal a patakder iti DNA idi 1953, ket nagmarka ti panagdaliasat iti panawen iti molekular a henetiko. Manipud idi 1950 aginggana iti agdama a panawen, ti biolohia ket nawatiwaten a naipadakkel iti melekular a pagturayan. Ti henetiko a kodigo ket narengngat ni Har Gobind Khorana, Robert W. Holley ken ni Marshall Warren Nirenberg kalpasan ti DNA ket naawatan nga aglaon kadagiti kodones. Kanungpalanna, ti Gandat a Henoma ti Tao ket nairugi idi 1990 nga adda ti namnama iti panagmapa ti sapasap a henoma ti tao. Daytoy a gandat ket nalpas idi 2003,[12] nga adda pay dagiti adu a panagusig nga agdama a maipabpablaak. Ti Gandat a Henoma ti Tao ket isu ti immuna nga addang iti sangalubongan a ganetget a pannakaitipon dagiti naumnong a pannakaammo iti biolohia iti nairebbengan, a molekular a pannakaipalpalawag iti bagi ti tao ken dagiti bagi ti organismo.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ A naibatay babaen ti panakailawlawag idiay Gandat nga Aquarena Basaan a daga glosario dagiti termino.
- ^ Avila, Vernon L. (1995). Biolohia: Panagtalunton iti biag iti daga. Boston: Jones ken Bartlett. pp. 11–18. ISBN 0-86720-942-9.
- ^ Siensia ti Biag, Weber nga Estado a Museo iti Masna a Siensia
- ^ "Sino ti nagrugi ti termino a biolohia?". Info.com. Naala idi 2012-06-03.
- ^ Magner, Pakasaritaan dagiti Siensia ti Biag
- ^ Fahd, Toufic. "Botania ken agrikultura": 815., iti Morelon, Régis; Rashed, Roshdi (1996). Ensiklopedia iti Pakasaritaan iti Arabiko a Siensia. 3. Routledge. ISBN 0415124107.
- ^ Magner, Pakasaritaan dagiti Siensia ti Biag, pp 133–144
- ^ Sapp, Henesis, kapitulo 7; Coleman, Ti biolohia iti Sangapulo ket siam a Siglo, kapitulio 2
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay iti Biolohiko a Kapanunutan, kapitulio 4
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay ti Biolohiko a Kapanunotan, kapitulio 7
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay ti Biolohiko a Kapanunutan, kapitulio 10: "Ti ebidensia ni Darwin para iti ebolusion ken sapasap a nagtaudan"; ken kapitulio 11: "Ti gapuanan iti ebolusion: masna apaagpili"; Larson, Ebolusion, kapitulior 3
- ^ Noble, Ivan (2003-04-14). "BBC NEWS | Siensia/Masna| Ti henoma ti tao ket kanungpalan a nakompleto". BBC News. Naala idi 2006-07-22.


text:
Ania ti Kuna ti Biblia?
Ania ti mapasamak no mataytayo?
ADDA DAGITI MAMATI a no mataytayo, adda banag a sumina kadatayo nga agtultuloy nga agbiag. Patien met ti dadduma a ti ipapatay ti pagpatinggaan ti amin. Sika ngay, ania met ti patpatiem?
TI KUNA TI BIBLIA
“No maipapan kadagiti natay, saanda a pulos sipapanunot iti aniaman.” (Eclesiastes 9:5) No matay ti maysa a tao, awanen.
TI DADDUMA PAY A MAAMMUANTAYO ITI BIBLIA
Idi natay ti immuna a lalaki a ni Adan, nagsubli iti tapok. (Genesis 2:7; 3:19) Kasta met laeng ti amin a matay, agsublida iti tapok.—Eclesiastes 3:19, 20.
Naabsuelton, wenno napakawanen, dagiti natay kadagiti basolda. (Roma 6:7) No natayen ti maysa a tao, saanen a madusa gapu kadagiti basolna.
Agbiagto kadi manen dagiti natay?
PANAGKUNAM?
Wen
Saan
Siguro
TI KUNA TI BIBLIA
“Addanto panagungar.”—Aramid 24:15.
ANIA PAY TI MAAMMUANTAYO ITI BIBLIA?
Masansan nga ipada ti Biblia ti ipapatay iti pannaturog. (Juan 11:11-14) Kabaelan ti Dios a riingen dagiti natay, no kasano a kabaelantayo met a riingen ti matmaturog a tao.—Job 14:13-15.
Adda dagiti panagungar a nairekord iti Biblia a mangted kadatayo iti natibker a rason a mamati nga agbiagto manen dagiti natay.—1 Ar-ari 17:17-24; Lucas 7:11-17; Juan 11:39-44.
Ammuem ti Ad-adu Pay
ANIA A TALAGA TI ISURSURO TI BIBLIA?
Sadino ti Ayan Dagiti Natay?
Ammuem ti kuna ti Biblia no sadino ti ayan dagiti natay ken no apay a matay ti tao.
AGRIINGKAYO!
Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Ipapatay?
Ania ti mapasamak no mataytayo? Adda kadi namnama a makitatayto manen dagiti ay-ayatentayo a natayen? Ammuem dagiti makaliwliwa a sungbat ti Biblia kadagiti saludsod maipapan iti ipapatay.


text:
Leksion 4
Siasino ni Jesu-Kristo?
1. Kasano a nangrugi ti biag ni Jesus?
Saan a kas iti asinoman a tao, nagnaed ni Jesus idiay langit kas espiritu a persona sakbay a nayanak ditoy daga. (Juan 8:23) Isu ti kaunaan a pinarsua ti Dios ken timmulong iti pannakaparsua ti amin a dadduma pay a bambanag. Mayanatup a maawagan iti “bugbugtong” nga Anak ti Dios ta isu ti kakaisuna a direkta a pinarsua ni Jehova. (Juan 1:14) Nagserbi ni Jesus kas Pannakangiwat ti Dios, isu a naawagan met a “ti Sao.”—Basaem ti Proverbio 8:22, 23, 30; Colosas 1:15, 16.
2. Apay nga immay ni Jesus ditoy daga?
Ti Dios imbaonna ti Anakna ditoy daga babaen ti panangyallatiwna iti nailangitan a biag ni Jesus iti aanakan ti birhen a Judio nga agnagan Maria. Isu nga awan ti tao nga ama ni Jesus. (Lucas 1:30-35) Immay ni Jesus ditoy daga (1) tapno isurona ti kinapudno maipapan iti Dios, (2) tapno iyulidanna kadatayo ti panagaramid iti pagayatan ti Dios uray iti sidong dagiti pakarigatan, ken (3) tapno itedna ti perpekto a biagna kas “subbot.”—Basaem ti Mateo 20:28.
3. Apay a kasapulantayo ti subbot?
Ti subbot ket gatad a maibayad tapno mawayawayaan ti maysa a tao iti pangta ni patay. (Exodo 21:29, 30) Saan a karaman ti ipapatay ken panaglakay iti orihinal a panggep ti Dios agpaay iti sangatauan. Kasanotayo nga ammo? Imbaga ti Dios iti kaunaan a tao a ni Adan nga isu ket matay no aramidenna ti aw-awagan ti Biblia a “basol.” Isu a no saan a nagbasol ni Adan, saan koma pulos a matay. (Genesis 2:16, 17; 5:5) Sigun iti Biblia, ti ipapatay “simrek” iti sangatauan babaen ken Adan. No kasta, impatawid ni Adan iti amin a kaputotanna ti basol ken ti supapak dayta, ti ipapatay. Kasapulantayo ti subbot tapno mawayawayaantayo iti dusa nga ipapatay a tinawidtayo ken Adan.—Basaem ti Roma 5:12; 6:23.
Siasino ti makaipaay iti subbot a mangwayawaya kadatayo manipud iti ipapatay? No mataytayo, dagiti laeng bukodtayo a basol ti maikarotayo. Awan ti imperpekto a tao a makaikaro iti basbasol ti sabsabali.—Basaem ti Salmo 49:7-9.
4. Apay a natay ni Jesus?
Perpekto ni Jesus, saan a kas kadatayo a managbasol. No kasta, saanna a kasapulan ti matay maipaay kadagiti basolna ta pulos a saan a nagbasol. Imbes ketdi, natay agpaay iti basbasol ti sabsabali. Impakita ti Dios ti naisangsangayan nga ayatna iti sangatauan babaen ti panangibaonna iti Anakna a matay maigapu kadatayo. Impakita met ni Jesus ti ayatna kadatayo babaen ti panagtulnogna ken Amana ken panangtedna iti biagna maipaay kadagiti basoltayo.—Basaem ti Juan 3:16; Roma 5:18, 19.
5. Ania itan ti ar-aramiden ni Jesus?
Idi adda ni Jesus ditoy daga, pinaimbagna dagiti masakit, pinagungarna dagiti natay, ken nangted bang-ar kadagiti agsagsagaba. Impakitana ngarud no anianto ti aramidenna iti masanguanan agpaay iti amin a natulnog a tattao. (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28) Kalpasan ti ipapatay ni Jesus, isu ket pinagungar ti Dios kas espiritu a persona. (1 Pedro 3:18) Nagur-uray ni Jesus iti makannawan ti Dios agingga nga inted kenkuana ni Jehova ti pannakabalin nga agturay kas Ari iti intero a daga. (Hebreo 10:12, 13) Ita, agturturayen ni Jesus kas Ari idiay langit, ket ipakpakaammo dagiti pasurotna dayta a naimbag a damag iti intero a lubong.—Basaem ti Daniel 7:13, 14; Mateo 24:14.
Din agbayag, usarenton ni Jesus ti pannakabalinna kas Ari tapno gibusanna ti amin a panagsagaba ken dagidiay mangpatpataud kadagita. Amin a mangipakita iti pammati ken Jesus babaen ti panagtulnogda kenkuana tagiragsakendanto ti biag iti paraiso a daga.—Basaem ti Salmo 37:9-11.
Ammuem ti Ad-adu Pay
ANIA A TALAGA TI ISURSURO TI BIBLIA?
Ti Subbot—Kapatgan a Sagut ti Dios
Ania ti subbot? Kasanoka a mabenepisiaran iti daytoy?


text:
Kristo
Ti Kristo (Griego Xpισtός (Khristós) 'sinapoan') ket maysa a patarus iti Hebreo a מָשִׁיחַ (Māšîaḥ), ti Mesias, ken inususar a kas maysa a titulo para kenni Hesus iti Baro a Tulag.[3]
Dagiti simmursurot kenni Hesus ket naamammoanda a kas dagiti Kristiano (a kas dagiti Tignay 11:26) gapu ta namatmatida kenni Hesus nga isu ket ti Mesias (Kristos) a naipadto iti Hebreo a Biblia – isu ngarod a kadawyan a tinawtawaganda iti Hesukristo, a kayatna a saoen ket Hesus ti Kristos. Daytoy a balikas ket kasisigud a titulo, ngem kalpasan a nagbalin a paset iti nagan a "Hesukristo", nupay kasta daytoy ket inususar pay latta a kas maysa a titulo, nga agsinnubalit a panagusar ti Kristo Hesus, a kayatna a saoen ket "Ti Mesias Hesus". Iti kadawyan apanagusar – uray kadagiti uneg ti sekular a sirkulo – ti "Kristo" ket sapasap a natrato a kapadpada ti "Hesus iti Nasaret".[4]
Ni Hesus ket saan nga inawawat babaen dagiti kaaduan a Hudio a kas ti bukodda a Mesias.[5] Dagiti pay Kanonikal nga Ebanghelio makalaglagip kadagitio Panakailikudan ni Hesus. Nupay kasta, dagiti Nisea a Kristiano ket nagururayda ti Maikadua nga Idudumteng ni Kristo a namatmatida a tungpalennanto dagiti nabati a Mesianiko a padto ti Kristiano.
Ti lugar iti Kristiano a teolohia a matawtawagan a Kristolohia ket nagrunaan a mangipapan iti masna ken kinatao ni Hesukristo a kas nairehistro kadagiti Kanonikcal nga ebanghelio ken dagiti surat iti Baro a Tulag.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti tao a rupa ni Dios: ti Kristo nga ikono babaen ni Christoph Schoenborn 1994 ISBN 0-89870-514-2 page 154
- ^ Sinai ken ti Monasterio ni Santa Katarina babaen ni John Galey 1986 ISBN 977-424-118-5 page 92
- ^ Ni Hesus iti Pakasaritaan, Kristo iti Pammati babaen ni Thomas Zanzig 2000 ISBN 0-88489-530-0 page 33
- ^ "Etimolohia nga Online: Kristo". Etymonline.com. Naala idi Nobiembre 19, 2010.
- ^ Dagiti siam a saludsoden ti tattao a maipanggep ti Hudaisma babaen ni Dennis Prager, Joseph Telushkin 1981 ISBN 0-671-42593-5 page 87
- ^ Kristolohia: Ti Bibliko a, Pakasaritaan, ken Sistematiko a Panagadal kenni Hesus babaen ni Gerald O'Collins 2009 ISBN 0-19-955787-X panid 1-3


text:
Nagpaiduma nga Eksibit iti Biblia
Buyaem no kasano a naaramid daytoy nga eksibit a masarakan iti sangalubongan a hedkuarter, a mangipakita iti pakasaritaan ti nagan ti Dios iti Biblia.
Ammuem ti Ad-adu Pay
NAIMBAG A DAMAG MANIPUD ITI DIOS
Adda Kadi Nagan ti Dios?
Adu ti titulo ti Dios, kas iti Mannakabalin-amin, Namarsua, ken Apo. Ngem agarup 7,000 a daras a nausar ti personal a nagan ti Dios iti Biblia.
TI PAGWANAWANAN
Ti Karit iti Panangam-ammo iti Dios
TI PAGWANAWANAN —PAGADALAN NGA EDISION
Daytoy ti Naespirituan a Tawidtayo
Parayrayem ti apresasionmo iti naespirituan a tawidtayo babaen ti panangusigmo iti naaramidan ni Jehova iti sangatauan ken iti ilina.


text:
Maikadua a Sangalubongan a Gubat
Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat (Ingles: World War II), ket maysa a sangalubonagan a suppiatan a nagpaut manipud idi 1939 ken nalpas idi 1945. Kaaduan a nairaman dagiti adu a pagilian ti lubong, a nairaman dagiti Nalatak a Kabilegan, ken nakaaramid ti dua a nagsuppiat nga agkakadua a milisia: ti Agkakadua ken ti Pagtayyekan. Daytoy ti kaaduan a naisapasap a gubat ti pakasaritaan, nga adda dagiti agarup a 100 a riwriw a tattao a nagserbi kadagiti unidad ti milisia. Iti kasasaad a "dagup a gubat", dagiti kangrunaan a nakibinglay ket nagikabilda kadagiti amin nga ekonomia, industria, ken sientipiko nga abilidad para iti panagserbi gubat a ganetget, a nagborra ti panakailasin a nagbaetan dagiti paisano ken milisia a rekursos. Namarkaan baaben kadagiti naimudinganMarked a paspasamak a pannakairaman kadagiti bunton pannakapatay kadagiti paisano, a mairaman ti Holokausto ken ti is-isu a panagusar ti nuklear nga armas iti pannakigubat, a nagbanagan ti 50 riwriw aginggana ti sumurok a 70 riwriw a natnatay. Dagitoy a natnatay ket makaaramid iti daytoy a gubat ti kaaduan ti natay iti pakasaritaan ti nagtagitaoan.[1]
Urayno ti Hapon ket nakigubgubat idin iti Tsina idi 1937,[2] ti gubat ket sapasap a naibagbaga a daytoy ket nagrugi idi 1 Septiembre 1939, iti panagraut iti Polonia babaen ti Alemania, ken dagiti simmaruno a panangideklara iti gubat iti Alemania babaen ti Pranses ken kaaduan kadagiti pagilian iti Imperio a Britaniko ken Mankomunidad. Ti Alemania ket kinayatna ti agipatakder ti maysa a dakkel nga imperio idiay Europa. Manipud ti naladaw a 1939 aginggan ti nasapa a 1941, kadagiti serie iti kampania ken dagiti tulag, ti Alemania ket nagparakma wenno pinarmekna iti kaaduana a kontinente ti Europa; iti tengnga ti Nasi-Sobiet a tulagan, ti agmangngamangnga bassit a Sobiet ket napno wenno bassit a naiparukma, nasakopan ken nangsilpo ti teritorio dagiti innem a Europeano a kaarubana, ti mairaman ti Polonia. Ti Britani aken ti mankomunidad ket nabatbati nga is-isu laeng ti kangrunaan a puersa a nagtultuloy a nakilablaban a sumipiat ti Aksis, a dagiti gubat ket nararamid idiay Amianan nga Aprika ken ti pay nabayagen a Gubat ti Atlantiko. Idi Hunio 1941, ti Aksis a Europa ket nagirugi ti panagraut iti Kappon ti Sobiet, a nakaited daytoy ti panagrugi ti kadakkelan a teatro ti daga iti pakasaritaan ti gubat, a nakabedbed daytoy kadagiti kangrunaan a paset dagiti Aksis a puersa ti milisia. Idi Disiembre 1941, ti Hapon, a maipanggepanna ti mangituray iti Asia, ket timmipon iti Aksis, ti panagdaruros iti Estados Unidos ken dagiti tagikua ti Europa idiay Taaw Pasipiko, ken napardas a nangparukma ti kaaduan iti Akinlaud a Pasipiko.
Ti panagabanse ti Aksis ket naipasardeng idi 1942, kalpasan a ti Hapon ket napaay kadagiti serie iti gubgubat ken dagiti Europeano a tropa ti Aksis ket naabakda idiay Amianan nga Aprika ken, mangikeddeng, iti Stalingrad. Idi 1943, nga adda dagiti serie iti panakaabak ti Alemania idiay Dumaya a Europa, ti Aliado a panagraut iti Pasista nga Italia, ken dagiti panagballigi ti Amerikano idiay a Pasipiko, ti Aksis ket napukawna ti kaessemanna ken nangaramid kadagiti estratihiko a panagsanod kadagiti amin a sanguanan. Idi1944, dagiti lUmaud a Kumaduaan ket rinautda ti Pransia, bayat a ti Kappon ti Sobiet nakagun-od met laeng kadagiti amin a napukawna a teritorio ken rinautna ti Alemania ken dagiti kumaduaanna. Ti gubat idiay Europa ket simmardent iti panakatiliw iti Berlin babaen dagiti tropa ti Sobiet ken Polako ken ti simmaruno a awan kondisionna a panagsuko ti Alemania idi 8 Mayo 1945. Idi panawen ti 1944 ken 1945 ti Estado sUnidos ket inabakna ti marina ti Hapon ken natiliwna dagiti nangruna nga is-isla iti Laud a Pasipiko, a nangtinnag kadagiti bomba nga atomiko iti dayta a pagilian idi ti panagraut iti Hapon a Purpuro ("Balay nga Is-isla") ket nagbalin a nagarasugas. Ti gubat idiay Asia ket nagsardeng idi 15 Agosto 1945 idi ti Hapon ket immannurot a sumuko.
Ti dagup a panagballigi dagiti Kumaduaan kadagiti Aksis idi 1945 ket nagpasardeng iti daytoy a suppiat.Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangibalbaliw ti politiko a panagitaratar ken sosial a patakder iti lubong. Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (Ingles: UN) ket naipatakder tapno makaayaywan para iti internasional a panagtitinnulongan ken mangipawil kadagiti sumakbay a suppiatan. Dagiti nalatak a kabilegan ket isuda ti nagballigi iti gubat-ti Estados Unidos, Kappon ti Sobiet, Tsina, Britania, ken Pransia ken nagbalin dagitoy a permanente a kameng iti Salaknib a Konsilol ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[3] Ti Kappon ti Sobiet ken ti Estados Unidos ket rimsuada a kas kadagiti agsinuppiat a nalatak a kabilegan, a nakaaramid daytoy ti entablada ti Nalamiis a Gubat, a nagbayag para kadagiti sumaruno a 46 a tawtawen. Iti kabayatan, ti impluensi dagiti nalatak a bileg ti Europa ket nagrugrugi ti panakaapdayda, bayat a ti dekolonisasion iti Asia ken Aprika ket nagrugi. Kaaduan kadagiti pagilian a nadadaelan kadgiti industriada ket immakarda iti ekonomia a panagungar. Ti politiko a panagtitipon, a naipangpangruna ti idiay Europa, ket rimsua gapo kadagiti ganetget a panagtalinaed kadagiti pannakibiang kalpasan ti gubat.
Dagiti linaon
Kronolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagrugi iti gubat ket sapasap a naam-ammuan nga idi 1 Septiembre 1939, iti panagrugi ti [Panagraut iti Polonia|Aleman a panagraut iti Polonia]]; ti Britania ken Pransia ket nagideklara ti gubat iti Alemani a kalpasan daytoy ti dua nga aldaw. Dagiti sabsabali a petsa para iti panagrugi iti gubat ket mairaman ti panagrugi iti Maikadua a Gubat ti Sino-Hapon idi 7 Hulio 1937.[4][5]
Dagiti dadduma ket sumorsurotda ti Britaniko a historiador a ni A. J. P. Taylor, nga isu ket nagtengtengngel a ti Gubat ti Sino-Hapon ken ti gubat idiay Europa ken dagiti koloniana ket nagpapadada a rimsua ken dagiti dua ket naitipon idi 1941. Daytoy nga artikulo ket agususar ti kadaywan a panagipetsa. Dagiti dadduma pay a petsa ti panagrugi ket sagpaminsan a nausar para iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket mairaman ti Italiano a panagraut iti Abisinia idi 3 Oktubre 1935.[6]
Ti husto a petsa iti pannakalpas ti gubat ket saan pay nga unibersal a inannurotan. Daytoy ket naipalplatiing a ti gubat ti ket nalpasan iti panagisardeng ti gubat iti 14 Agosto 1945 (V-J nga Aldaw), a saan a ti pormal a panagsulo ti Hapon (2 Septiembre 1945); iti daduma a pakasaritaan ti Europa, daytoy ket nagsardeng idi V-E nga Aldaw (8 Mayo 1945). Nupay kasta, ti Tulag iti Kappia iti Hapon ket saan a napirmaan aginggana idi 1951,[7] ken iti Alemania ket saan aginggana idi 1990.[8]
Napalabas[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Umuna a Sangalubongan a Gubat ket nangbalbaliw ti politika a mapa, ti panakaabak dagiti Katengngaan a Bileg, a mairaman ti Austria-Hungaria, Alemania ken ti Imperio nga Otomano; ken ti 1917 panag-agaw ti Bolshevik ti bileg idiay Rusia. Ti kabayatan, dagiti agdama a nangabak a Kumaduaan a kas ti Pransia, Belga, Italia, Gresia ken Romania ket nakagun-odda kadagiti teritorio, bayat nga adda dagiti baro nga estado a napartuat idi gapu ti panakarebba iti Austria-Hungria ken dagiti imperio ti Ruso ken Otomano.
Iti kalpasan a nagbanagan ti gubat, ti iredentista ken rebankista a nationalismo ket nagbalin a nangruna kadagiti adu nga estado ti Europa. Ti rebankismo ken rebankismo ket napigsa idi idiay Alemania gapu iti naisangsangayan a teritorial, kolonial, ken busbos a napukpukaw a nagun-od gapu ti Tulag iti Versailles. Babaen ti tulag, ti Alemania ket nakapukaw ti agarup a 13 a porsiento ti balayna a teritorio ti ken amin kadagiti ballasiw taaw a teritoriona, bayat a naiparparit ti panagikapet kadagiti sabsabali nga estado, ti panagsupapak ket nasken, ken naikkan ti patingga no kasano ti kadakkel ken kapabilidad ti siiigam a buyot dagiti pagilian.[9] Ti kabayatan, ti Sibil a Gubat ti Rusia ket nangirugi ti pannakapartuat iti Kappon ti Sobiet.[10]
Ti Imperio nga Aleman ket narunaw idi idiay Aleman a Rebolusion iti 1918–1919, ken napartuat ti maysa a demokratiko a gobierno, a naam-ammuan idi a kas ti Weimar a Republika. Ti pannakigubatan a paset ti panawen ket nakakita kadagiti panagriri a nagbaetan dagiti agsupsuporta dagiti baro a republika ken dagiti nagubsang a kasuppiatan dagiti kanawan ken kanigid. Urayno ti Italia ket maysa a kumaduaan ti diplomatiko a tulagan ket nakagun-od kadagiti teritorio, dagiti Italiano a nationalista ket nakaugetda gapu kadagiti nikarkari a naaramid babaen ti Britania ken Pransia a mangpatalged ti iseserrek ti Italiano iti gubat ket saan a natungpalan ti nagtutulagan ti kappia. Manipud idi 1922 aginggan idi 1925, ti pasista a tignay nga indauloan babaen ni Benito Mussolini ket nagagaw ti bileg idiay Italia nga adda ti nasionalista, totalitariano, ken panagtitipon dagiti klase a programa a nangikkat ti representatibo a demokrasia, namedmedan ti sosialista, kanigid a payak ken dagiti liberal a puersa, ken nagkamat ti maysa nga agresibo ganganaet nga annuroten a mangipunta ti panagpilit a panagpanday ti Italia a kas maysa a bileg ti lubong—ti maysa a "Baro nga Imperio a Romano".[11] Idiay Alemania, ti Nasi a Partido nga indauloan babaen ni Adolf Hitler ket nagkamkamat a mangibangon ti pasista a gobierno idiay Alemania. Ti kaadda ti rugi ti Nalatak a Panagsagsagaba, ti domestiko a panagsuporta para kadagiti Nasi ket dimmakkel ken, idi 1933, ni Hitler ket naidutok idi a kas ti Kanselor iti Alemania. Iti kalpasan a nagbanagan ti Reichstag a puor, ni Hitler ket nagpartuat ti estado a totalitariano nga adda laeng ti maymaysa a partido nga indauloan babaen dagiti Nasi.[12]
Ti Kuomintang (KMT) a partido idiay Tsina ket nangirugi ti maysa a panagkaykaysa a kampania a sumuppiat kadagiti rehional nga agtagtagikua kadagiti dagdaga ken napagkaykaysada ti Tsina idi tengnga ti 1920 a panawen, ngen isudan idin ket nairamanda ti maysa a sibil a gubat a kasuppiat kadagiti dati nga Insik a komunista a kumaduaanna.[13] Idi 1931, ti maysa a dumakdakkel a militaristiko nga Imperio a Hapon, a nabayagen a nagkamkamat ti panagimpluensia idiay Tsina[14] a kas ti umuna nga addang a nakitkita ti gobiernona a kas ti karbengan a panagturay ti Asia ti pagilian, ket inusarda ti Mukden a Pasamak a kas gapu a panagrugi ti panagraut ti Manchuria ken mangibangon ti tirtiris nga estado iti Manchukuo.[15] Gaputa nakapsut unay nga agresista ti Hapon, ti Tsina ket nagkidkidaw idiay Liaga ti Pagpagilian para iti tulong. Ti Hapon ket nagikkat manipud ti Liga ti Pagpagilain kalpasan a daytoy ket naipato para iti panagrautna ti Manchuria. Dagitoy dua apagilian ket nakilablabanda nadumaduma a gubat, iti Shanghai, Rehe ken Hebei, aginggana ti Tanggu a Panagsardeng ti Panagdangadang ket napirmaan idi 1933. Kalpasan daytoy, dagiti puersa ti Insik a boluntario ket nagtultuloyda nga agresista kadagiti panagriribok ti Hapon idiay Manchuria, ken Chahar ken Suiyuan.[16]
Ni Adolf Hitler, a kalpasan ti maysa a saan anagballigi a panagpadas a panagipalladaw ti gobierno ti Alemania idi 1923, ket nagbalin a ti Kanselor ti Alemania idi 1933. Isu ket nagikkat ti demokrasia, a nagitakder ti radikal, napaayatan ti maipapan ti puli a panagbaliw ti urnos ti lubong, ken nagrugi ti nawatiwat a panagarmas manen akampania.[17] Ti kabayatan, ti Pransia, tapno makagun-od kadagiti kumaduaanna, ket pinalubosanna ti Italia idiay Ethiopia, a kinaykayat ti Italia a tagikuen. Daytoy apasamak ket napakaro idi nasapa a 1935 iditi Teritorio iti Saar Basin ket legado idi a naitipon iti Alemania kenni Hitler ken sinuppiatna ti Tulag iti Versailles, pinardasanna ti panagarmasna manen a programa ken nagipanguna ti konskripsion.[18]
Iti panagnamnama a mapasardeng ti Alemania, ti nagkaykaysa a Pagarian, Pransia ken Italia ket nagporma ti Stresa a Sanguanan. Ti Kappon ti Sobiet, ket nadanagan gapu ti dagiti gandat ti Alemania a panagtiliw ti nawatiwat a luglugar ti dumaya a Europa, ket nagsurat ti maysa a tulagan iti agsinnaranay a panagtulong ti Pransia. Sakbay daytoy a nagrugi, ti Pranko-Sobiet a tulag ket nasken idi a mapan ti burokrasia iti Liga iti Pagpagilian, a nakaaramid daytoy nga awan ti kagatna.[19][20] Nupay kasta, idi Hunio 1935, ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nagaramid ti maysa a nawaya a tulagan ti marina nga adda ti Alemania, a nagpasayaat dagiti dati a gawidan. Ti Estados Unidos, ket nagdandanag kadagiti napaspasamak idiay Europa ken Asia, ket nangipasa ti Neutralidad a Tignay idi Agosto.[21] Idi Oktubre, ti Italia ket rinautna ti Ethiopia, ken ti Alemania ket isisu laengen idi ti kangrunaan a Europeano a pagilian nga agsupsuporta ti panagraut. Ti Italia nangikkat ti panagsuppiatna ti gandat ti Alemania nga agsagepsep ti Austria.[22]
Ni Hitler ket kinaritna ti Versailles ken Dagiti Tulag ti Locarno a tultulag babaen ti remilitarisasion ti Rhineland idi Marso1936. Isu ket nakaawat ti bassit a panagsungbat manipud kadagiti dadduma a bileg ti Europa.[23] Idi nangrugi ti Sibil a Gubat ti Espania idi Hulio, ni Hitler ken Mussolini ket nagsuporta ti pasista ken autoritariano a puersa ti nationalista kadagiti sibil a gubatda a sumuppiat ti sinupurtaran ti Sobiet a Spaniol Republika. Dagitoy dua a bangir ket nagusar iti daytoy a suppiat ti mangpadas kadagiti baro nga armas ken pamay-an ti pannakigubat,[24] a dagiti Nationalista ket nangabakda ti gubat idi nasap a 939. Idi Oktubre 1936, ti Alemania ken Italia ket nagporma ti Roma-Berlin nga Aksis. Kalpasan ti maysa a bulan, ti Alemania ken Hapon ket nagpirmada ti Kontra-Komintern a Tulag, a tiniponan ti Italia ti simmaruno a tawen. Idiay Tsina, kalpasan ti Xi'an a Pasamak ti Kuomintang ken dagiti puersa ti komunista ket nakitinnulagda ti panagsardeng ti suppiat tapno mairepresentada ti maysa a nagkaykaysa a sanguanan a mangsuppiat ti Hapon.[25]
Dagiti pasamak sakbay ti gubat[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagraut iti Etiopia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maikasua nga Italo–Abisinio a Gubat ket maysa idi a nabiit a kolonial agubat a nangrugi idi Oktubre 1935ken nalpas idi Mayo 1936. Ti gubat ket naglabanan a nagbaetan dagiti siiigam a puersa ti Pagarian iti Italia (Regno d'Italia) ken dagiti siiigam a puersa iti Etiopiano nga Imperio (a naam-amm-an pay a ti Abisinio). Ti gubat ket nagbanagan ti milisia a panagsakup iti Etiopia ken ti panakaikapet kadagiti baro a napartuat a kolonia ti Italiano a Daya nga Aprika (Africa Orientale Italiana, wenno AOI); iti maipatinayon, daytoy ket nakaiparang ti kakapsut iti Liga dagiti Pagpagilian a kas maysa a puersa ti panagpreserba ti kappia. Ti Italia ken Etiopia ket kameng idi dagitoy a dua a pagpagilian, ngem ti Liga ket awan ti inaramidna nga idi ti naudi ket nalawag a naglabsing ti bukod nga Artikulo X ti Liga.[26]
Sibil a Gubat ti Españia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Alemania ken Italia ket nangipabulod ti suporta ti Nationalista nga insureksion lnga indauloan babaen ni heneral Francisco Franco idiay Espania. Ti Kappon ti Sobiet ket nagsuporta ti pannakaikapet ti adda a gobierno, ti Espaniol a REpublika, a nakapakpakita ti kumanigid a kakaykayatanna. Ti Alemani ken USSR inusarda daytoy a palikud a gubat a kas maysa nga opurtunidad a mangsubok kadagiti napasayaat nga armas ken taktika. Ti naigagara a Panagbomba iti Guernica babaen ti Aleman a Condor a Sangaarbanan idi Abril 1937 ket nagiparawad ti nawatiwat a panagdandanag a ti sumaruno a nangruna a gubat ket agiraman ti nakaro nga aligaget a panagraut a panabomba dagiti paisano.[27][28]
Panagraut ti Hapon iti Tsina[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Hulio 1937, ti hapon ket tiniliwna ti dati nag imperial nga Insik a kapitolio iti Beijing kalpasan a nagidurog ti Rangtay Marco Polo a Pasamak, a nagpatinggaan ti Hapon a kampania a mangraut ti amin a Tsina.[29] Dagiti Sobiet ket pinardasanda apinirmaan ti maysa a di-naranggas atulag iti Tsina tapno mangipabulod ti suporta a materiales, a nagpataud ti pannakapalpas ti dati a pagtitinnulongan ti Alemania ken Tsina. Ni Heneralissimo Chiang Kai-shek nangibaniaga dagii bukodna a kalaingan a buyot tapno agsalaknib ti Shanghai, ngem kalpasan ti tallo a bulan a panakilablaban, ti Shanghai ket natnag. Dagiti Hapon ket nagtultuloyda a nagidurduron kadagiti puersa ti Insik, ti panakatiliw ti kapitolio ti Nanking idi Disiembre 1937 ket nagitalek ti Nanking a Nadawen apanagpapatay.
Idi Hunio 1938, dagiti puersa ti Insik pinasardengda dagiti panagiduron ti Hapon babaen ti panaglayos ti Duyaw a Karayan; daytoy a namayan ket nakaited ti panawen para iti panagisagana dagiti Insik kadagiti panagsalaknibda idiay Wuhan, ngem ti siudad ket natiliw idi Oktubre.[30] Dagiti panagballigi ti milisia ti Hapon ket saan a nagyeg ti panakarebba iti Insika resitansia a ninamnama a magun-od ti Hapon, embes ket ti gobierno ti Tsina ket immalis idiay kaunegan ti Chongqing ken nagtultuloy a nakigubat.[31]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kalpasan ti panagtinnag iti Maikatlo a Republika iti Pransia idi 1940, ti de facto a gobierno ket ti Turay ti Vichy. Nagibalin kadagiti mayat dagiti pagtayyekan nga annuroten aginggana idi Nobiembre 1942 a nagbatbati a pormal nga agmangngamangnga. Ti Nawaya a Puersa a Pransia, nga agnaed idiay Londres, ket naibigbigan dagiti Agkakadua a kas ti opisial a gobierno idi Septiembre 1944.
- ^ 23 Agosto 1939, ti USSR ken Alemania nagpirma da iti saan a managriribok a tulag, sektreto a biningbingay to Daya nga Europa iti global nga inpluensia. Ti panagisardeng ti gubat ti USSR iti Hapon idi 16 Septiembre 1939; rinaut ti Polandia idi 17 Septiembre 1939; rinaut ti Pinlandia idi 30 Septiembre 1939; pinilit nga innayon dagiti estado ti Baltiko idi Hunio 1940; innala ti akindaya a Romania idi 4 Hulio 1940. idi 22 Hunio 1941, ti USSR ket rinauot babaen ti Pagtayyekan ti Europa; ti USSR ket timmipon kadagiti pagilian a makilablaban kadagiti pagtayyekan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sommerville, Donald (2008). Ti Kompleto a Nailadawan a Pakasaritaan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat: Ti Autoritario apanakaidatag iti Kadaksana Suppiat iti Pakasaritaan ti Nagtagitaoan nga adda ti Panagusig dagiti Naikeddengan a Panagsarak ken Naisangayan a Nagsuppiatan. Lorenz Books. p. 5. ISBN 0-7548-1898-5.
- ^ Barrett, David P; Shyu, Lawrence N (2001). Ti Tsina iti kontra Hapon a Gubat, 1937–1945: politiko, kultura ken kagimongan. Tomo 1 kadagiti Panagadal iti moderno a Pakasaritaan ti Tsina. New York: Peter Lang. p. 6. ISBN 0-8204-4556-8.
- ^ Ti Salaknib a Konseho ti UN, naala idi Mayo 15, 2012
- ^ Chickering, Roger (2006). Ti Lubong iti Dagup a Gubat: Sangalubongan a Suppiat ken dagiti Politiko ti Panagdadael, 1937–1945. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 64. ISBN 0-275-98710-8. Naala idi 15 Nobiembre 2009.
- ^ Fiscus, James W (2007). Kritikal a Perspektibo iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Rosen Publishing Group. p. 44. ISBN 1-4042-0065-7. Naala idi 15 Nobiembre 2009.
- ^ (Ben-Horin, Eliahu (1943). Ti Tengnga a Daya: Nagsasabtan iti Pakasaritaan. W. W. Norton & Co. p. 169; Taylor, A. J. P (1979). Kasano ti Panagrugrugi dagiti Gubat. Hamilton. p. 124. ISBN 0241100178; Yisreelit, Hevrah Mizrahit (1965). Panagadal ti Asia ken Aprika, p. 191). Para iti 1941 kitaen ti (Taylor, A. J. P (1961). Ti Taudan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Hamilton. p. vii; Kellogg, William O (2003). Amerikano a Pakasaritaan ti Nalaka a Pamay-an. Edukasianal a Serie ni Barron. p. 236 ISBN 0764119737). Adda pay dagiti kapanunutan a ti Umuna a Sangalubongan a Gubat ken ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket agpadpada a paset iti "Sibil a Gubat ti Europa" wenno "Maikadua a Tallopulo a Tawen a Gubat". (Canfora, Luciano; Jones, Simon (2006). Demokrasia idiay Europa: Maysa a Pakasaritaan iti Ideolohia. Wiley-Blackwell. p. 155. ISBN 1405111313; Prin, Gwyn (2002). Ti Puso iti Gubat: Iti Bileg, Suppiat ken Obligasion iti Maikaduapulo ket Maysa a Siglo. Routledge. p. 11. ISBN 0415369606).
- ^ Masaya, Shiraishi (1990). Ti Pannakibiang ti Hapon iti Bietnam, 1951–1987. SEAP a Pagipablaakan. p. 4. ISBN 0-87727-122-4.
- ^ "Dagiti Panakibiang ti Alemania-Amerikano – Tulag iti Kinaudi a Nagbanagan a Maipangngep iti Alemania (dua a manayonan ti uppat)". Usa.usembassy.de. Naala idi 29 Enero 2012.
- ^ Kantowicz 1999, p. 149
- ^ Davies 2008, pp. 134–140
- ^ Shaw 2000, p. 35
- ^ Bullock 1962, p. 265
- ^ Preston 1998, p. 104
- ^ Myers 1987, p. 458
- ^ Smith 2004, p. 28
- ^ Coogan, Anthony (Hulio 1993). "Dagiti Boluntario a Buyot iti Amianan a daya a Tsina". Pakasaritaan Tatta nga Aldaw. 43. Naala idi 14 Nobiembre 2009.
Nupay nga adda dagiti tropa nga Insik idiay Amianan a daya a nakasanud idiay abagatan, adda dagiti napalab-og babaen dagiti nagpaspasanga Buyot tiHapon ken nakasangoda idi ti panagpili iti panagresista a daytoy ket naisuppiat kadagiti bilbilin, wenno suuko. Adda dagiti nagbilbilin a simmuko, a nakagun-od ti nagato nga opisina iti tirtiris a gobierno, ngem dagiti dadduma nakilabanda kadgiti nagparparmek. Dagiti puersa a binibilinda ket isu dagityo ti immuna a buyot dagiti boluntario
- ^ Brody 1999, p. 4
- ^ Zalampas 1989, p. 62
- ^ Record 2005, p. 50
- ^ Mandelbaum 1988, p. 96
- ^ Schmitz, David F (2001). Ti Immuna a nasirib a Tao. Rowman & Littlefield. p. 124. ISBN 0-8420-2632-0.
- ^ Kitson 2001, p. 231
- ^ Adamthwaite 1992, p. 52
- ^ Graham 2005, p. 110
- ^ Busky 2002, p. 10
- ^ Barker, A. J (1971). Invasion of Ethiopia 1936. Ballantine Books. pp. 131–2. ISBN 0-345-02462-1.
- ^ Beevor, Antony (2006). Ti Gubat par aiti Espania: Ti Sibil a Gubat ti Espania 1936–1939. Londres: Phoenix. pp. 258–260. ISBN 0-7538-2165-6.
- ^ Budiansky, Stephen (2004). Bileg ti Angin : Dagiti lallaki, Dagiti Makina, ken dagiti Kapanunotan a Nangrebulosionario ti Gubat, manipud ti Kitty Hawk aginggana ti Golpo a GubatII. Londres: Viking. pp. 209–211. ISBN 0-670-03285-9.
- ^ Fairbank, John King; Feuerwerker, Albert; Twitchett, Denis Crispin (1986). Ti Cambridge a pakasaritaan iti Tsina. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. pp. 547–551. ISBN 0-521-24338-6.
- ^ Fairbank, John King; Feuerwerker, Albert; Twitchett, Denis Crispin (1986). Ti Cambridge a pakasaritaan iti Tsina. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 566. ISBN 0-521-24338-6.
- ^ Taylor, Jay (2009). Ti Heneralissimo: Ni Chiang Kai-shek ken ti panagsagsagaba para iti moderno a Tsina. Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. pp. 150–152. ISBN 978-0-674-03338-2.


text:
Republika a Tseka
Nagsasabtan: 49°45′N 15°30′E / 49.750°N 15.500°E
Ti Republika a Tseka (i/ˈtʃɛk/ CHEK;[9] Tseko: Česká republika, panangibalikas [ˈtʃɛskaː ˈrɛpuˌblɪka] ( denggen), ababa a porma ti Česko Panangibalikas a Tseko: [ˈtʃɛsko]), ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Europa. Ti pagilian ket nabeddengan babaen ti Alemania iti laud, ti Austria iti abagatan, ti Eslobakia iti daya ken ti Polonia iti amianan. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna, nga dda dagiti 1.3 a riwriw nga agnanaed, ket ti Prague. Ti Republika a Tseka ket mangiraman kadagiti naipakasaritaan a teritorio iti Bohemia ken Moravia ken ti maysa a bassit a paset ti Silesia.
Ti estado ti Tseka ket dati a naamammuan a kas Bohemia, ket naporma idi kaladawan ti maika-19 a siglo a kas maysa a bassit a dukada iti Prague, nga iti dayta a panawen ket tinurturayan babaen ti nabileg nga Imperio ti Nalatak a Moravia. Kalpasan ti pannakatnag ti Imperio idi 907, ti sentro ti bileg ket naipan manipud ti Moravia idiay Bohemia, babaen dagiti Přemyslid. Manipud idi 1002 daytoy ket pormal a nabigbigan a kas paset ti Nasantuan a Romano nga Imperio.[10][11] Idi 1212 ti dukado ket naipangato iti maysa a pagarian ken idi las-ud ti panagturay dagiti Přemyslid duke/ari ken dagiti simmarsaruno kaniada, dagiti Luxembourgs, ti pagilian ket nakaabut ti kalatakanna a gay-at ti teritorio (maika-13 – maika-14 a siglo). Idi las-ud ti Hussite a gubgubat ti pagarian ket nakasango kadagiti ekonomiko nga embargo ken dagiti krusada manipud kadagiti amin a paset ti Europa. Kalpasan ti Gubat ti Mohács idi 1526, ti Pagarian ti Bohemia ket nagininut a nadaddadael iti maysa a Habsburg a monarkia a kas maysa kadagiti tallo a nangruna a paset, a mairaman ti Arkidukado ti Austria ken ti Pagarian ti Hungaria. Ti Bohemio a Yaalsa (1618–20) a pannakaabak iti Gubat ti Puraw a Bantay, ket nangiturongan ti adu pay a pannkaipatengnga ti monarkia a mairaman ti pannakapilit a pannaka-Katoliko manen ken Pannka-Aleman manen. Iti pannakatunaw ti Nasantuan a Romano nga Imperio idi 1806, ti Bohemio a pagarian ket nagbalin a paset ti Austriano nga Imperio. Idi maika-19 a siglo dagiti Tseka a daga ket nagbalin a nabileg a balayan ti industria iti monarkia ken ti bugas ti Republika ti Czechoslovakia a naporma idi 1918, kalpasan ti pannkarebba iti Austro-Hungaro nga Imperio kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I. Kalpasan ti 1933, ti Czechoslovakia ket nagtultuloy nga isu laeng ti demokrasia idiay tengnga ken daya nga Europa.
Kalpasan ti Munich a Tulagan, Polako a pannkaikapet ti Zaolzie ken Aleman a panagraut iti Czechoslovakia ken ti dimtengan a pannakapukaw ti namnama ti Akinlaud a sungbat ken ti panagyaman para iti pannakawaya ti kaaduan apaset ti Czechoslovakia babaen ti Nalabbasit a Buyot, ti Partido Komunista ti Czechoslovakia ket nangabak ti kaaduan kadagiti 1946 a panagbutos. Iti 1948 a kudeta, ti Czechoslovakia ket nagbalin nga inturturayan ti komunista nga estado. Idi 1968, ti immad-adu a di nakaipaneknekan ket kimmaro kadagiti panagpadas a maireporma ti turay a komunista. Dagitoy a pasamak a nakunkuna a kas dagiti Primabera ti Prague iti 1968, ket nagpatingga iti maysa a panagraut babaen dagiti buyot ti pagpagilian ti Timpuyogan ti Warsaw (a malaksid ti Romania); dagiti tropa ket naggigianda iti pagilian aginggana ti Tersiopelo a Rebolusion ti 1989 , idi narebba ti komunista a turay. Idi 1 Enero 1993, ti Czechoslovakia ket nakappi a natunaw kadagiti konstituentona nga estado, ti Republika a Tseka ken ti Eslobako a Republika.
Ti Republika a Tseka ket isu ti immuna a dati a kameng ti Comecon a nakagun-od ti kasasaad iti maysa a narang-ay a pagilian segun ti Banko ti Lubong.[12] Iti pay maipatinayon, ti pagiian ket adda ti kangtuan a panagrang-ay ti nagtagitaon idiay Tengnga ken Daya nga Europa,[13] a nairanggo a kas maysa a "Nangato Unay a Panagrang-ay ti Nagtagitaoan" a pagilian. Daytoy ket mairanggo paya a kas ti maikatlo a kakappiaan a pagilian idiay Europa ken ti kaaduan a demokratiko ken nasalun-at (babaen ti mortalidad ti maladaga) a pagilian iti rehion. Daytoy ket maysa a pluralista adu a partido a parlamentario a representatibo a demokrasia, maysa a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ti OECD, ti OSCE, ti Konseho ti Europa ken ti Visegrád a Grupo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pagsasao a Tseka". Republika a Tseka – Opisial a website. Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang iti Tseka a Repbublika. Naala idi 14 Nobiembre 2011.
- ^ Dagiti umili a tagikua dagiti minoridad, a tradisional ken iti napaut a batayan ket agnanaed iti kaunegan ti Tseka a Republika, ket addaanda ti karbengan nga agusar ti kabukbukodanda a pagsasao iti pannakisinnarita kadagiti agturturay kadagiti sanguanan ti korte ti linteg (para iti listaan dagiti mabigbigan a minoridad kitaen ti Annuroten dagiti Nailian a Minoridad iti Gobierno ti Tseka a Republika). Ti artikulo 25 iti Tseka a Dokumento ti Linteg ti Kammasapulan kakarbengan ken dagiti Batayan a Wayawaya mangisigurado ti karbengan dagiti nailian ken etniko a minorodad para iti edukasion ken ti pannakisinnarita kadagiti agturturay iti kabukbukodanda a pagsasao. Tignay Blng. 500/2004 Coll. (Ti Administratino nga Alagaden) iti parapona iti 16 (4) (Pamay-an a Pagsasao) ket mangisigurado, a ti maysa nga umili ti Tseka a Republika, a tagikua ti nailian wenno etniko a minoridad, a tradisional ken iti kapautan nga agnanaed iti kaunegan ti teritorio ti Republika a Tseka, ket addaan ti karbengan nga agyebkas iti maysa nga administratibo nga ahensia ken ken makapan iti daytoy iti pagsasao iti minorodad. Iti kaso a ti maysa nga administratibo na ahensia ket awan ti empleado a makaammo ti pagsasao, ti ahensia ket akinrebbeng a mangala ti agipatpatarus a ti ahensia ket isu ti agbayad. Segun ti Tignay Blng. 273/2001 (Maipanggep Kadagiti Karbengan dagiti Kameng dagiti Minoridad) parapo 9 (Ti karbengan a mangusar ti pagsasao iti nailian a minoridad iti panangirebbeng kadagiti agturturay ken iti sanguanan dagiti korte ti linteg) ti isu met laeng ket maipakat pay para kadagiti kameng dagiti nailian a minoridad iti sanguanan dagiti korte ti linteg .
- ^ Ti pagsasao nga Eslobako ket mabalin a maipanunotan nga opisial a pagsasao ti Republika a Tseka babaen dagiti naisangsangayan a kabanagan, a naipalpalawag babaen dagiti nadumaduma a linteg –a kas ti linteg 500/2004, 337/1992. Taudan: http://portal.gov.cz. Cited: "Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: "V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském..." (§16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) „Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině..." (§ 3, odstavec 1). http://portal.gov.cz
- ^ (iti Tseko) ČSÚ – Tseka nga Opisina ti Estadistika. Czso.cz. Naala idi 12 Agosto 2012.
- ^ "Population". Tseka nga Opisina ti Estadistika. 2012-10-19. Naala idi 2012-12-19.
- ^ Senso ti Populasion ken Pagbalayan 2011: Resulta ti Nangruna a nagpatinggaan. Tseka nga Opisina ti Estadistika. Naala idi 19 Disiembre 2012.
- ^ a b c d "Republika a Tseka". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 10 Oktubre 2012.
- ^ "Human Development Report 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford, maikadua nga edision, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1989.
- ^ Mlsna, Petr; Šlehofer F. and Urban D. (2010). "Ti Dalan ti Tseka a Pannakabatay-linteg" (PDF). Umuna nga edidion (iti : (Bilingual) - Tseka ken Inggles). Praha: Úřad Vlády České Republiky (Ti Opisina ti Gobierno ti Tseka a Republika). pp. 10–11. Naala idi 31 Oktubre 2012. Ti dakamat ket agus-usar ti nasukatanen a parametro ti
|coauthors=(tulong)
- ^ Čumlivski, Denko (2012). "800 let Zlaté buly sicilské" (iti Czech). Dagiti Nailian nga Arkibo ti Republika a Tseka (Národní Archiv České Republiky). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 1 Oktubre 2012. Naala idi 31 Oktubre 2012.
- ^ Velinger, Enero (28 Pebrero 2006). "Ti Banko ti Lubong ket nangmarka ti Panagturpos ti Republika a Tseka iti 'Narang-ay' a Kasasaad". Radio Prague. Naala idi 22 Enero 2007.
- ^ "Reporta ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan ti 2009" (PDF). UNDP.org. Naala idi 25 Abril 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hochman, Jiří. Naipakasaritaan a diksionario ti Estado ti Tseka (1998)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Republika a Tseka iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Republika a Tseka manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Gobierno
- Website ti gobierno.
- Website ti Presidente.
- Portal ti Publko nga Administrasion.
- Senado.
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete.
- Sapasap a pakaammo
- Republika a Tseka a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Republika a Tseka
- Dagiti taudan manipud iti ganganaet a pagsasao ti CS1 (cs)
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Republika a Tseka
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1993