text:
DZPA CMN News (July 2, 2016)— July 4, 2016
JULY 2, 2016 – Maysa manen a pammaltog ti napasamak ditoy Bangued idi malem di kalman diay Barangay Macray Bangued, iti agarup alas 5:56.
Iti report a naawat ti DZPA CMN news, nainaganan dagiti biktima a da Mark Chan Bulosan Testado, a nagsagrap ti tama ti akinkannawan a rupa, tengnged ken abaga na. Nairaman met ti pammaltog ni Edmund Palos a nagsagrap ti tama iti bala ti rupa ken teng-nged.
Sigun ti report iti Bangued PNP, ti suspetsa ket maysa a minor de edad ken mapapati a nausar ti pammaltog ket gauge 12 shotgun a saan a na-recover.
Basar ti report, dagiti biktima ti agturong iti motorsiklo a naggapu ti maysa a basketball game, idi daytoy ti inuray ti suspetsa asideg ti kalsada a nangpaltogan na kadakuada ti naminsan a daras.
Dagiti biktima ti naitaray iti Abra Provincial Hospital. Agingganat agdama at-large pay laeng ti suspetsa.
Naka-recover dagiti awtoridad iti crime scene ti basyo ti gauge 12 shotgun.
Maipalagip a daytoyen ti maikadwa a pasamak iti umuna a bulan ti hulio a no sadinno ti immunna ket bigat di kalman sadiay Bangued Central Market.
JULY 2, 2016- Nagtalinaed a blangko dagiti awtoridad no sinno ti suspetsa ken motibo ti napasamak a pammaltog ken pammapapatay idi agsapa idi kalman sadiay Farmers Market ti Bangued Public market.
Ti biktima ket ni Godofredo Tupasi Marquez, addaan asawa, negosiante ken residente ti San Miguel Bucay, Abra.
Iti pannakisarita ti DZPA CMN news kadagiti kameng ti Bangued MPS, kinita da ti CCTV iti lugar a nakaaramidan ti krimen, ngem saan a gumangana.
Maur-uray met ti otopsia ti bangkay ni Marquez no mano ti tama iti biktima.
Kagiddan daytoy a banag, nangawagan ti Bangued PNP iti tulong ti publiko nga ipakaammo da koma ti identity dagiti suspetsa.
JULY 2, 2016 – Naluktan itay bigat iti sanguanan ti Municipal Hall iti Bangued dagiti ballot boxes a naaramat idi naglabas nga eleksion ti barangay idi 2010.
Iti pannakisarita ti DZPA CMN news kenni Mrs. Amelia Bersamira, ICO Municipal Treasurer ti Bangued, ti ballot boxes ket 117 a maaramat inton umay nga Oktubre a Barangay elections.
Kuna ni Bersamira a dagiti dukomentos iti uneg na kas ti election return ti agbati iti kustodia ti opisina iti Municipal Treasury. Innayon na pay a ti pannakalukat dagitoy ket naimatangan a mismo ni Mr. Remando Basa iti Commission on Election. Kuna na pay a nabagaan dagiti partido political tapno imatangan ti pasamak , karaman dagiti kameng ti media. Dagiti dadduma a linaon daytoy ket napooran ken kalpasan na naisubli ti ballot boxes iti bodega ti Bangued.


c: text/html

text:
Dagiti Dumandanog iti Angin
babawikon a timmamdag
di laeng nasulek no di ket nakidag
kadagiti ebanghelio a naidasay-napasag
ti paitna, imbaagdat' ipusda dagiti tayaktak
dagiti awanan rupa a kutak a kutak,
naladaw a bimmangon, saradat’ nagluptak
awan serbi ti ibabatok iti estero,
no marugitan met laeng dayta ulo
iti awanan kaimudinganna a senakulo
ta kasano koma nga ambingam ti diaya
a kalpasanna nga awatem koma ket isakmolna
wenno isalakanna met laeng a kanen sarwana
iti sumsumiag a panawen ti haytek
di maturog ken paudi dagiti inigges nga utek
a di makaamiris iti badang a nagballatek
kadagiti balikas nga inibbatan
ti katatao a nailamina-nailadawan
di ngarud naimbag agespeho iti narikian
ala, wen, makaipasda iti nakem
kas iti beinte nuebe, addaan dua a tadem
ngem di mabtak ta ulom no bumatokka iti adalem
agrupsa ti lasag, agkitemda iti malem
ngem ti kinabalasubas itugot iti tanem
ket dikanto masinit no adaywam ‘ta temtem
ay, ania la ketdin aya, dumandanogda iti angin
dagiti inangin a tuktok a di makailasin
iti puraw a darat ken naapgad nga asin
di makaamiris, di makaawat, agkalkallautang
dina ammo nga agnanayon ti lawag ti tangatang
ken agpukaw ti anniniwan ti langalang
Friday, December 15, 2006
DANIW
Dagiti Dumandanog iti Angin
3 comments:
- ariel said...
-
Nalagsat dagiti binatogmo, Ka Jim! Nakabunbun-as!
- 1:06 PM
- jim agpalo, jr. said...
-
nabasak diay postem iti blogmo, ka ariel, ket napanak met timman-aw iti sigud a pagannninawan ngem kas iti buya iti iraq ti naimatangak... isu a sinuratko daytoy a daniw tapno maiyebkasko met ti sainnek ta dinto ket maullom iti barukong nga isu pay ti dagensen no maluom nga agdumdom...
- 6:22 AM
- tommy said...
-
Ayna apo! Saanak unay nga makareleyt ket nu tutukak dagiti henyo. Napaspaspas kay pay nga agsuraten manong ariel ken manong Jim ngem ti panagbasakon!
- 10:14 AM

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Monday, September 09, 2013
Dagiti Sarsarita Para Ubbing
Idi radio pay laeng ti kangrunaan a taudan ti impormasion, paboritotayo a denggen dagiti putar (daydi) Angkel Pete Aromin (awanan relasionmi, a kas pangawag laeng kenkuana, papolar nga awag) a napauloan iti “Dagiti Sarsarita ni Angkel Pete” a nabayag a nangilillili ti muging iti yuyeng ti imahimasion; a kunaentayo a nabayag a tinaraonanna ti mugingtayo kadagiti sarsarita. Dagitoy ket nangngegan kadagiti kangrunaan a radio stations iti Northern Luzon babaen ti produksion ti MPBC; dagiti sarsarita a nangited iti binagbag-oy a liwliwa ken impormasion a nangtaraon ti adu a muging iti dinekdekada.
Idi inayabanen ti Namarsua (daydi) Angkel Pete, sinublat ni Amor Cabaccang, ket pinauloanna met iti “Dagiti Sarsarita ni Lola Angela.” Dinekada metten daytoy iti napalabas, ket agingga iti agdama mangngegan pay laeng iti tangatang..
Saanko a mabubos a maisip iti panagwerret dagiti panunot dagiti dua a mannurat (Aromin ken Cabaccang) no kasanoda a pinagubbog ti mugingda kadagiti sarsarita a para ubbing ta immabut ti panagsursuratda iti dinekdekada, iti inaldaw-aldaw—Lunes agingga iti Sabado..
Nupay nagtrabahotayo met iti MPBC a kas scriptwriter ken copywriter iti innem a tawen, saantayo a nagsurat iti sarsarita a para ubbing. Kadagiti sangapulo ket uppat a drama a produksion ti MPBC, sangapulo ket tallo iti intay nagsursuratan, ti laeng sarsarita a para ubbing ti saan.
Nupay kasta, iti kapaliiwantayo kadagiti putar da Angkel Pete ken Amor Cabaccang, saan laeng a didaktiko no di ket simmalpada met kadagiti sensitibo a panirigan ken paspasamak naigamer iti lasag ken dara ti gimong. Dagiti sarita a saan laeng a mangbagbaga no di ket luktanna ti muging iti kabarbaro nga eksperiensa wenno mangguyugoy (persuade), iti kinainosente ken panangiladawan ti panagawat ti maysa nga ubing iti inna aglawlawna, iti biagna a kas ubing, ken panaganalisar kadagiti sumagpat a kabarbaro a banag kenkuana.
Ti kinainosente, panagtakuat, panagawat ken pannakiramraman iti mapaspasamak iti gimong ken panagiparang kadagiti sensitibo a panirigan ti ammotayo a depinision ti sarsarita.
Dagiti sensitibo a panirigan ket nabiit pay a naipasngay ta nabayag a saan a makaaliwaksay dagiti sarsarita iti pagilian ta dinominaran dagiti didaktibo a tema.
Ngem ita a panawen, nagbalbaliwen ti panirigan ti kaaduan a mannurat kadagiti sarsarita ta simmagpatdan kadagiti putar a nasken iti pannakibiangda iti gunay ti gimong ken iti panagaddang ti panawen.
Iti bukodtayo a panirigan nasken laeng a makiramraman dagiti ubbing wenno makibiang iti bukodda a gimong tapno saanda nga agkalaegan ken agtaytayyek iti maymaysa wenno sumagmamano laeng a tema. Iti ababa a pannao, nawayan ti dagiti sarsarita (para ubbing) nga agdakiwas iti sadinoman a yuyeng ti imahinasion. Nupay agdakiwasda, saanda nga umadayo iti konsepto ti kinainosente ti maysa nga ubing.
Iti Ilocano Children’s lit, dagiti konsepto maipapan iti pananggamulo dagiti ubbing iti bukodda a biag ken maaninaw kadagiti putar (daydi) Reynaldo A. Duque ken Clesencio Rambaud; iti panangiladawan kadagiti nakain-inosente a sarsarita ken makapaisem ta naigamer sadiay ti kinaubing—aramid ken kapanunotan dagiti ubbing ket masarakan kadagiti putar ni Sherma Benosa.
Ti kinainosente ket saan a maiyadayo kadagiti sarsarita uray no gamuloenda iti bukodda biag, iti man pannakiramanda iti mapaspasamak iti gimong, iti man panagtakuatda iti kabarbaro a banag, iti panangiduronda a nawaya ti kabukbukodanda a pangngeddeng, ket iti panangipresentarda kadagiti sensitibo a panirigan.
Nalawag ti kinainosente dagiti aramid ken panagpampanunot dagiti ubbing; ket iti kaanoman saan a pulos a natibnokan iti malisia ken dadduma pay a aspekto iti muging ti nataengan,
Iti pammaliiwtayo, naganus pay laeng ti literatura dagiti ubbing iti pagilian no ikompera dagiti sabsabali a nasion.
Lalona kadagiti naputar iti bukod a dila ni Ilokano. Ti makitatayo a rason ket ti kinakisang dagiti mabasa, mangngeg ken mabuya; ti limitado a panangragpat kadagitoy ket nasken a mawarwaran pay nga umuna tapno pumayagpag iti tangatang ti pannakapnek.
Nakisang ti mabasa a Ilocano Children’s lit. Nagsardengen nga agipablaak iti sarsarita ti Bannawag, nagsardengen ti pasalip iti sarsarita nga inesponsoran ni Honor Blanco Cabie ket kadagiti dandaniw a para ubbing met ita iti nakaituonan ti immatangda.
Nailadawan ti kinapudno nga ilulutuad dagiti sarsarita babaen iti pilit a panangibaklay dagiti mannurat, tagapatarus, editor ken ilustrador iti salaysay ni Eugene Y. Evasco a napauloan iti “Sitwasyon ng Panitikang Pambata sa Pilipinas (2010-2012)” a nangidataganna ti kasasaad iti agdama ti Children’s lit.
“Walang duda, hindi nagkukulang sa inisyatiba ng mga manunulat, ilustrador, at tagapaglimbag tungo sa ikauunlad ng panitikang pambata sa Pilipinas. Karamihan sa mga produksiyon ay maituturing na sugal, kapangahasan, at pakikiisa sa pagpapayabong ng anyo at nilalaman ng mga aklat pambata. Hindi maituturing na trabahong mapagkakakitaan ang paglikha ng mga aklat pambata, sa pananaw ng mga manunulat, tagasalin, editor, at ilustrador. Ngunit naglaan sila ng maraming oras sa training at pag-aaral upang matamo ang mataas na antas ng sining at propesyonalismo. Binubuhay ng mga pangunahing palimbagan gaya ng Vibal, Anvil, Lampara, Tahanan, at Adarna ang anyo ng panitikang pambata sa pagsusulong ng mga bagong anyo, gayong may mga puna’t batikos sa kalakhan ng kanilang komersiyal na mga produkto. Anu’t anuman, napapanatili nilang maunlad ang produksiyon ng panitikang pambata sa hindi laging sumasandig sa mga de-kahon, pormula, at gasgas na mga paksain”.
Pudno la unay ti kunana a saan a maibilang a trabaho a pagganaran wenno kumitaan ti panagsurat, ta kas iti nakunan iti naminsan Reynaldo Duque, dipay mabalin nga igatang iti kape. Nupay kasta, gapu dayta pannakapnek (satisfaction) sangoen latta dagiti mannurat ti talentoda nga agaramid iti sarsarita; kadagiti publisher, pudno la unay ti kuna ni Evasco a pannakisugal, kinadursok nga aramid iti agipablaak kadagiti libro a saan nga ammo wenno saan a sigurado nga agsubli pay ti puonan, nupay kasta, aramidenda latta met ti amin a kabaelanda iti panagdur-as kadagiti libro a para ubbing. Isu a kitkitaenda met a nalaing dagiti pinutar a saan a nakasanggir a kanayon kadagiti pormula, de-kahon wenno dagiti naulit-uliten nga idea nga iti kabayagnan a maul-ulit ket saanen a malagip a kaano a nangrugi wenno nangrugi idi time immemorial.
Kas iti singasing ni Evasco, kasapulan kano dagiti timek dagiti nadumaduma a rehion tapno mapabaknang ti literatura a para ubbing iti pagilian. Kastoy man iti pammaliiwna:
“May mga inisyatiba rin mula sa mga indibidwal, mga organisasyon, at mga masigasig na tinig mula sa rehiyon upang punan ang mga nakaliligtaan ng mga komersiyal na tagapaglathala.”
Wen a, an-annuen ngarud dagiti regget nga agprodius kadagiti sinurat a para ubbing no awan iti badang nga agtaud kadagiti kakailian, dagiti mannursuro iti amin nga agpang (level), dagiti estudiante ken dagiti mangipatpateg ken napinget a manartarabay iti panagsantak daytoy a benneg, ti literatura.
Isu nga iti sangaduyog a singasing ni Evasco, maitutop laeng koma a naburburnok pay koma ti bilang dagiti riders ket mangipatpateg itoy a klase ti literatura. Ti panangsaranay kadagiti mannurat, tagapatarus, editor ken ilustrador ket puon ken gubuayan iti regta nga agputar pay iti ad-adu ken narangrang-ay, de-kalidad a sinurat a mabalin met nga ipannakkel iti sangalubongan a kas kabukbukodan a literatura para ubbing. Kastoy man ti singsing ni Evasco:
“Sa lahat ng nabanggit, hinihiling ng panitikang pambata ang mas maraming mambabasa at mas masugid na tagapagtangkilik. Aanhin pa ang mga pagbabago, aanhin pa ang mga paghamon sa paksa at anyo kung hindi naman ito pahahalagahan ng mga bata at pamilyang Pilipino? Kung gayon, kailangan ng tulong ng mga magulang, guro, at ibang nagmamalasakit upang ipakilala sa mga batang mambabasa ang mga hiyas ng kasalukuyang panitikan para sa batang Filipino.”
Babaen iti irteng ken gutad ti pammailin ti Departamento ti Edukasion (DepEd Order No. 16, series of 2012) maipapan iti Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE), manamnama ti panagruar dagiti libro a para ubbing, dagiti literatura a mangmuli iti naimbag a pannursuro, mangguyugoy nga agtakuat kadagiti kabarbaro a banag, makipaset iti saritaan ken diskusion ken dadduma pay a mangidur-as iti kinatao ken mangpabaknang iti kapanunotan, nga amin ket nagtaud kadagiti naputar a sarsarita.
Nausaren idi ti kastoy nga approach ti edukasion. Dagiti sarsarita ti pagadalan iti umuna a grado agingga maikatlo. Ti Philippine literature (Filipiniana) iti nangatngato nga agpang a pakabasaan dagiti sinurat da Carlos Bulusan, Alejandro Roces, ken dadduma pay a mannurat a Pinoy.
Iti panangisubli manen iti sigud approach ti edukasion, manamnama iti panagsubli met dagiti marapukawen no dipay ket saan nga ammo iti agdama a henerasion a putar dagiti nagkauna a mannurat, dagiti sarsarita, pasintawi, dandaniw, burburtia ken dadduma pay. Isu a kinuna man ni Evasco iti salaysayna;
“Aasahang maitatampok sa mga aklat na ito ang panitikang-bayan gaya ng mga alamat, mito, kuwentong-bayan, epiko na hindi kadalasang naitatampok sa mga aklat na nilikha sa Metro Manila. Dagdag pa, makatutulong rin ito upang higit na pagyamanin ang mga paksang maaaring talakayin ng pambansang panitikang pambata...”
Nakaranraniag ti masakbayan daytoy a klase ti literatura ta nakasagpat payen kadagiti nadumaduma a nasion babaen iti patarus. Kas mabasa met laeng iti salaysay ni Evasco:
“Mabuting balita rin na may mga aklat pambata sa Pilipinas ang naisasalin sa mga banyagang wika sa Asya. Sinundan nito ang dating pagkakasalin ng mga piling aklat ng Lampara Books (paris ng A Spider Story, The Spectacular Tree, at Si Isem sa Bayang Bawal Tumawa) sa wikang Tamil, Bahasa, at Mandarin ng tagapaglimbag na Kumaresh Publications ng Singapore noong 2004.
Pinakamatagumpay sa larangan ng pagsasalin at paglalathala ng aklat sa ibang bansa ang premyado at isa sa nangungunang manunulat para sa bata na si Luis Gatmaitan. Sa taong 2009, naisalin sa wikang Bahasa ang aklat pambatang Dua Belas Pasang Sepatu (Sandosenang Sapatos) ni Luis Gatmaitan ng Metalexia Publishing (Jakarta). Naisalin naman noong 2010 sa wikang Thai at Ingles ang Dukdik, The Pesky Blood Cell (Si Duglit, Ang Dugong Makulit) ng Kanok Bannasan Publishing (Bangkok). Noong 2011 naman, dalawa pa niyang aklat ang naisalin at nalathala sa ibang bansa. Una ay May Mga Lihim Kami ni Ingkong sa wikang Nihonggo ng Hikumano Publishing House, Inc. (Tokyo). Pangalawa naman ang bersyong Thai na Sandosenang Sapatos ng Kanok Bannasan Publishing. Napipinto na ring maisalin sa Danish ng Melaangaard Publishing ang kababanggit na libro ni Gatmaitan.
Dagdag pa rito, naisalin din sa Swedish ng Trasten (Stockholm) noong Oktubre 2011 ang premyadong aklat na Naku, nakuu, nakuuu (Adarna 2008), kuwento ni Nanoy Rafael at guhit ni Sergio Bumatay III.
Nakalawlawag ti masakbayan ti Children’s lit, nasken laeng ti panagsalukag ken suporta iti publiko... @
Posted by Ka Iddo at 7:47 AM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
1) MANAOAG, PANGASINAN – Uray no nalipatan ni PGMA ti edukasion iti napalabas a SONA, adda pay laeng ti panawen dagitoy nga estudiante a napan nagkararag iti uneg ti simbaan. Napateg unay ti edukasion ngem awansa ketdi ti kongreto a programa ti gobierno a mangidur-as ti kalidad ti edukasion ta saan man la a pulos a nadakamat ti pangulo iti SONA? Ti edukasion ti pundasion ti human resources ti maysa a nasion. Isu a rumbeng laeng a saan a baybay-an a kas iti saan a panangbaybay-a dagitoy nga agtutubo a namnama ti pagilian.
=======================================================================
SONA-GINIP: Maysa a panagamiris
Idi 2006, nagaramat ti pangulo kadagiti karakter ken institusion a paganodan dagiti mensahena. Ngem daytoy a tekniko ket kimmitan ken limmataken idi panawen ni Pres. Ramos a nangaramatanna met ken ni Mang Pandoy a kas paepek wenno behikulo ti mensahe. Inulit ni PGMA daytoy idi 2006 ngem saan a nagballigi a nangipasagepsep kadagiti kari a naisurat iti rabaw ti danum uray no daytoy ket immabut iti 166 nga audience applause.
Idi 2007, immabut iti 55 a minutos ti kabayag ti ‘well delivered speech’ a nagtema iti “The state of the nation is strong.” Ti punch line ni PGMA - "From where I sit, I can tell you -- a President is always as strong as she wants to be" ket nagapit iti 103 nga applause ket 3 nga standing ovation ken kabayagan nga standing ovation nga agpaut iti 3 a segundos.
Iti 2007 SONA, saanen a nagaramat ti pangulo iti/kadagiti karakter wenno institusion a kas paganodan ti mensahena no di ket imbinsabinsanan dagiti programa a nakabuyaan met iti presentation. Mas epektibo daytoy a wagas a mangtiliw iti immatang dagiti amin a dumdumngeg ken agbuybuya ngem ti 2006 a SONA.
Iti suma total iti SONA 2007, nakalalaing ni PGMA a kas tourist guide wenno copywriter gapu iti panagdaliasat ken panagpasiar ti amin kadagiti inawaganna a super regions a kas ti North Luzon Agribusiness Quadrangle, Metro Luzon Urban Beltway, Cyber Corridor, Central Philippine ken Mindanao. Banag a nakapimpintas nga ehemplo iti virtual travelogue ti SONA 2007.
Isuna laeng ta kas iti 2006, ti 2007 a SONA ket maysa laeng a SONA-GINIP ken ni Pinoy nga agkirkiraos iti buksitna ken agtungtunglab iti taaw ni rigat. Napintas, wen, nakapimpintas dagiti naikari iti 2006 ken 2007 a SONA ngem agingga ita saan pay laeng a nagmata dagita a kari. Duapulo a porsiento pay laeng iti natungpal. Ngamin iti rason no apay a saan nga agmata dagita a kari ket iti no sadino iti pangalaanda iti badiet dagita a proyekto ken imprastraktura idinto ta adda payen deficit ti badiet.
Ket adtoy manen ti 2008 a SONA a makapaisem ken makapangilangil. No taraon koma daytoy ket kasla adobo a karne ti baboy a pasig amin a simumulagat a taba nga agyegyegyeg ken aglanglangoy pay iti manteka a buybuyaem iti dungrit a mallukong. Makapalimuyaw a taraon.
Ti punch line ni PGMA a “tough choices” ket di makapnek ta iti likudan daytoy a bitlana ket dagiti laeng general proclamation than needs. Saan a maawatan dagiti nakurapaay iti saan nga ispesipiko a turongen ti tungtongan a mangiyaon kadakuada iti panangsolbar ti sangsangoenda a krisis. Saan met a nasungbatan dagiti krisis a sinango ti pangulo ken ti administrasion a nasken koma nga inlawlawagna. Nalaka nga ibaga dagiti goal ngem agduma daytoy iti implementasion a lalo no kinaawan iti sinseridad ken kalakaan iti amin iti mangibinsabinsa kadagiti nagapuanan ngem saan a makapnek dagiti nalanaganad.
Nupay nagaramat manen ti pangulo kadagiti karakter, (tagabantay ti butaning, kdp) ad-adda ketdi a patienmi iti kinalaing ti ghost writerna a nangaramatanna iti dramatic effects (iti paset nga I care for…) a kas sandi iti makautoy a litania iti iti saan unay a kumidag a nagapuanan ken kas intro ken kas nangsalimuyaw iti panangisakitna iti EVAT.
Raemenmi ti pangulo iti kinalaingna nga agbitla with matching facial expressions and gestures, ken ammona iti agideliber a nalaing kadagiti punto por punto a kidag, ngem saankami a napnek iti linaon ken kababagas iti imbitlana. Kas nakunakon, kasla adobo a taba ti baboy... #
Wednesday, July 30, 2008
Tuesday, July 29, 2008
Dagiti texbuk ti elementaria, nababalaw
“Dida ammo ti heograpiada,” daytoy ti pammabalaw ni diputado ti Ifugao Gualberto Lumauig iti DECS, dagiti author ken editors ken publishers ti tallo a texbuk ti elementaria a nairanta a para iti pampubliko ken pribado nga eskuelaan, gapu iti biddut a naisurat maipapan iti probinsia ti Ifugao.
Kiniddawen ti Lumauig iti recall para kadagiti nasao a libro a naglaon iti opensibo ken insulto ken panangibabain kadagiti umili iti Ifugao. Dagiti nasao a libro ket ti “Ang Lahing Pilipino sa Nagbabagong Panahon,” a para iti grade six ken dagiti “Ang Lahing Pilipino” ken “Yakal Pabasa” a para kadagiti grade two pupils.
Mabasa iti panid 40 iti “Ang Lahing Pilipino sa Nagbabagang Panahon” a dagiti kano Ifugao ket agnanaed iti Benguet! Iti panid 41 iti nasao met laeng a libro, mabasa man daytoy a binatog a nangdeskribir kadagiti Ifugao, “kilala sa pamumugot ulo, mabalasik, at mapaghiganti.” Adda aya met kasta a banag kadagitoy a panawen.
Kuna ni Lumauig, a mabasa kano met iti panid 5 iti “Ang lahing Pilipino, “Kilala ang mga Ifugao sa pagiging mabangis, kinatatakutan ng mga Kristiyano, walang kinikilalang Diyos…” Nasaknapen TI Kristianiusmo iti Ifugao. Iti isu met laeng a libro, nailanad a ti Banaue Rice Terraces ket masarakan iti probinsia ti Benguet. Ania ket a nagdakkelanen a biddut daytoy?
Iti met libro a “Yakal Pabasa,” iti maipapan iti “Ang Alamat ng Mina Sa Baguio” ket biddut ti ilustrasionna ta ti met sibubukel a Banaue Rice Terraces ti ladawan, banag a nangpadegdeg iti napasamak iti panid 5 iti libro a “Ang Lahing Pilipino.”
Agbibiagtayon iti lubong ti cyberage. Ket awanen dagita a sarsarita idi ugma kadagitoy a panawen maipapan iti pammutol ti ulo wenno headhunting. Ket nakadidillaw unay a dagiti author ti nasao a libro, dagiti editor ken ti publisher ket saandansa ketdi a nagreserts no ania dagiti umno nga ikabkabilda wenno isursuratda kadagiti libro. Talaga a dida ammo ti heograpiada.
Laglagipen koma a ti libro ket isu iti pagadalan ken pagadawan iti naimbag a sursuro ken adal dagiti ubbing, ngem no dagiti kakastoy a maisursurat iti libro iti adalen dagiti ubbing agbalinda met a munnel ken kangel nga umili.
Ti kalidad koma dagiti maipablaak a texbuk iti kangrunaan iti amin. Tinawen met laengen nga adda dagiti mababalaw a texbuk. Nalawag ngarud a dagiti maisursurat a pagadalan dagiti ubbing ket nababa unay iti kalidadda ket dida matun-oyan ti de kalidad nga edukasion agsipud iti kinababa ti kalidad dagiti texbuk nga adalenda.
Ti edukasion iti panangitag-ay iti kasasaad ti maysa nga indibidual. Ket dayta nga edukasion a magun-odan ket behikulo ti asinoman a mangidur-as met ti ilina ken ti pagilianna. “Dagiti agtutubo ti namnama ti pagilian,” kuna ti nailian a banuar. Ngem adalan met daguitoy nga agtutubo iti di umno, ay badarong!
Ngem no dagiti kakastoy a kita ti texbuk iti adalen dagiti ubbing, ania a klase ti edukasion iti namnamaen?
Maysa laeng iti maigunamgunam, sayataenyo met a ti agaramid kadagiti texbuk daydiay adda ti sirib ken sirmata ken namnama a yallatiwyo. Iti DECS, rebisarenyo met a nalaing a dagiti mailanad ti maipablaak a libro no umno met laeng wenno saan. Rebisarenyo dagiti mailanad no maragpatda met laeng iti gagem a mangingato ti kalidad ti edukasion iti pagilian a saan ket nga ad-adda mangidagem. ##
Friday, July 25, 2008
KWF Updated
Napabaro a Pagalagadan ti Gawad Komisyon (Iluko) 2008
Daniel Lucas Nesperos
7/24/2008 11:42:03 PM
Gawad Komisyon 2008
Ti Gawad Komisyon 2008 ket salip iti panagsurat ti daniw ken ababa a sarita iti sangapulo a kadadakkelan a lengguahe iti Filipinas a pakairamanan ti Ilokano (Iluko), Pangasinan (iti pannakitinnulong ti Don Jose Tamayo Foundation), Kapampangan, Bikol, Samar-Leyte, Sugbuanong Binisaya, Hiligaynon, Meranao, ken Tausug, malaksid iti Tagalog a salip iti panagsurat iti ababa a sarita a para kadagiti ubbing. Maangay daytoy kas kas paset ti pannakarambak ti Buwan ng Wikang Pambansa tunggal Agosto. Tarawidwidan dagiti Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino ti pasalip kadagiti nadakamat a rehional a lengguahe iti panangiwanwan ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF).
Dagiti Pagalagadan:
• Silulukat daytoy a salip kadagiti amin nga umili a Filipino malaksid iti pangulo ken kameng ti Komisyon sa Wikang Filipino ken ti Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino ken kadagiti nangabak iti umuna a gunggona iti Gawad Komisyon 2006 ken 2007.
• Masapul nga orihinal ti pakisalip, saan pay a naisalip iti ania man a pasalip ken saan pay a naipablaak iti magasin wenno rimmuar iti Internet. Saan met a maawat ti pakisalip a na-recycle laeng.
• Awan ti ania man a pakabigbigan iti piesa uray pay parbo a nagan ti nangaramid. Adda pormulario a maala kadagiti opisina ti Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino. Maikabil iti naserraan a sobre ti nasungbatan a pormulario iti pannakisalip a kadua ti resume/biodata ti autor. Masapul a manotarioan ti pormulario.
• Para iti daniw:
1. Rukod ken rima: Mabalin nga adda rukod ken rima ti daniw, mabalin met a nawaya.
2. Kaatiddog: Saan nga ab-ababa ngem sangagasut (100) a linia ngem saan met a nasursurok ngem tallo gasut (300) a linia.
3. Tema: Nawaya ti autor a mangpili iti tema iti daniwna.
• Para iti ababa a sarita:
1. Kaatiddog: Saan nga ab-ababa ngem sangapulo (10) a pahina ngem saan a nasursurok ngem tallopulo (30) a pahina.
2. Tema: Nawaya ti autor a mangpili iti tema ti saritana.
• Masapul a maimakinilia wenno maikompiuter (Font 12-Arial), dagiti pakisalip iti doble espasio (ababa a sarita) iti 8 ½ x 11 a bond paper, ken addaan maysa a pulgada a margin iti ngato, baba ken agsumbangir nga igid daytoy. Masapul nga agsasaruno ti bilang dagiti panid a mailanad iti tengnga a baba ti kada panid kas iti 1 ti 20, 2 ti 20, kdpy.
• Masapul a mangisumite ti makisalip iti uppat (4) a hard copy— maysa nga orihinal ken tallo (3) pay a kopia— ken maysa (1) nga electronic file (iti format nga MS Word document; iti diskette wenno CD).
• Maysa laeng a piesa wenno sinurat iti kada kategoria ti mabalin nga idatag ti tunggal makisalip.
• Dagiti premio iti kada kategoria:
Umuna a Gunggona – P15,000.00 ken sertipiko
Maikadua a Gunggona – P10,000.00 ken sertipiko
Maikatlo a Gunggona – P8,000.00 ken sertipiko
Tallo (3) a Konsolasion – P2,000.00 ken sertipiko
• Maikkan amin a sinurat a pakisalip iti Pammaneknek ti Pannakisalip iti aldaw a pannakaited ti sinurat iti opisina ti KWF.
• Pinal ti pangngeddeng dagiti hurado ket saan a mabalin a protestaan. Agbalin a kukua ken idulin ti KWF dagiti amin a mangabak a piesa ket karbenganna nga ipablaak dagitoy ken ipablaak manen no kasapulan nga awan ti awaten a royalty dagiti nagsurat. Mabalin nga alaen ti autor dagiti saan a nangabak a sinuratna kalpasan ti uppat (4) a bulan manipud iti pannakaiwaragawag dagiti nangabak.
• Ipatulod wenno ited a personal ti pakisalip iti Panrehyong Sentro ng Wikang Filipino R-I, CETC Bldg., Mariano Marcos State University, Batac City 2906 Ilocos Norte wenno iti Komisyon sa Wikang Filipino, 2/F Watson Bldg., 1610 J.P. Laurel St., San Miguel, Manila.
• Maawat dagiti pakisalip agingga iti alas singko iti malem iti Setiembre 30, 2008. Para iti dadduma pay nga impormasion, umawag iti Tel no. (077) 792-4141 wenno ag-e-mail iti frances09nicolas@yahoo.com, anib21@gmail.com.
Sunday, July 20, 2008
Look "Ma, car-less Sunday! Ti car-less Sunday ket maysa nga experimental concern iti panaginut iti gasolina ken panangpabassit ti polusion iti kangrunaan a kalsada ti Baguio City, ti Session Road. Kaugnay daytoy a car-less Sunday iti programa a Walk, Baguio Walk, a panangilungalong iti pannagna dagiti empleado a mapan agtrabaho iti kada Lunes. Isuna laeng ta car-less ngarud, ngem agkaiwara met dagiti binuntuon a basura iti amin a suli ti kalsada ken eskinita gapu iti panagparikut ti siudad iti awan iti pagibellenganda gapu iti pannakapunnon ti dumpsite. Lalo la unay iti tiendaan, ayna, nagbangsit. Sapay koma ta masolbar daytoy a parikut iti kabiitan a panawen. Ken tumulong koma met amin nga umili itoy a parikut a saan ket a no sadino la ditan iti inda pagibarbarsakan kadagiti basurada. Di koma baybay-an a madadael ti siudad gapu iti basura.
Tuesday, July 15, 2008
Tungtongan-papolasion: Agtugawkayo ta Isut’ Maiparbeng
Agtugawkayo iti sango ti maymaysa a lamisaan ken pagsasaritaan no ania iti kasasayaatan amin nga addang ta daytoy ti maiparbeng nga aramid dagiti nanakem. Saan ketdi a maysanmaysa mangited iti opinionna a masansan a madadaddael met ngarud nga addang ken awan kaes-eskanna a pateg ti katay iti panangsolbar ti nadaras unay a panagadu ti papolasion. Idian koma dayta pinnangatoan iti kiday ken tinnallikudan iti dalikepkep ta iti mata dagiti ubbing, iladladawan laeng dagiti tignayyo iti saan nga umiso nga aramid iti manakem.
Serioso a banag iti daras a panagadu ti papolasion. Iti Asia, ti Pinas ti kanangatoan ta addaan iti 2.%. maika-12 metten ti nasion a kaaduan iti papolasion, 88.7 milion. Adu unayen dagiti matmatay nga inna iti panaganakda ta 10 iti inaldaw; dagiti kayyanak a matmatay, ti 473,000 nga abortion wenno panagpaikkat iti 1.4 million nga unwanted pregnancies. Saan a nakakatkatawa a banag daytoy. Ket saan a makatulong itoy a banag iti panangpipinnangato ti isbo dagiti pulitiko ken ti simbaan (katoliko). Agapapadakayo nga addaan iti panirigan no kasano nga imanehar ti papolasion ngem apay a saankayo nga agsango iti maymaysa a lamisaan tapno pagsaritaan ti kasasayaatan amin nga addang?
Ti kunayo ngata, dayawendakayo dagiti ub-ubbing a nakatuon dagiti matada a kadakayo iti inkay panagsusupring ken panagaramid iti saan a nasayaat nga addang nga inda tuladen?
Serioso a parikut ti panangmanehar ti papolasion. Iti mapaspasamak a surbey iti nga iwaywayat ti website ti yahoo.philippines, 84% dagiti responde (kabayatan a sursuraten daytoy) iti mamati a ti kinaadu ti papolasion iti maysa a rason iti kinakurapay ni Pinoy. Iparangarangna daytoy a serioso a banag iti pannakaipaset ken pannabiang ti sibubukel a papolasion itoy nga isyu. Ket iti saan a panagtunos dagiti addang dagiti agilinlinteg ken ti simbaan ket ipaayna laeng iti kurimed a ngayemngem ken pananakaikkkat iti panagraem iti liderato iti yaaalut-ot iti pudpudno nga isyu, nga isu dayta ti kinakurapay.
Saan koma a maaramat daytoy nga isyu a barengbareng no di ket tratoen koma a kas kangrunaan iti amin ket kitaen ken solbaren tapno maliklikan iti pannakakatay dagiti adu nga inna, dagiti adu a maladaga, ken maliklikan iti unwanted pregnancy.
Panawenen iti panagkaykaysa. Adun a danum iti limmasat iti sirok ti rangtay ngem dipay napasamak dayta panagkaykaysa iti sango ti maymaysa a lamisaan. Dagiti koma addang a saan laeng a mangibunga iti positibo a solusion no di ket addang a mangited pay iti naimbag a ladawan iti mata dagiti sumarsaruno a dadaulo iti man simbaan ken iti gobierno, kadagiti agtutubo ken lalona la unay kadagiti ub-ubbing.
Panawenen nga idian ti panagkanyakanya addang. Panawenen iti panagkaykaysa. Ta no saan a mapasamak daytoy, saan met a mapasamak iti nasayaat a pannakamanehar ti papolasion ket rumigat a rumigat latta ti biag. Umaddakayo a kas maiparbeng…
Ti ladawan ket ti MEMORIAL FOR THE UNBORN CHILD iti Pacdal Circle, Baguio City.##
Monday, July 14, 2008
Ti Kulibangbang ken ti ubing
Ti kulibangbang agsapsapul iti sabong... ti ubing, agbalinto met a sabong, ken kaay-ayonto ti kulibangbang
Saturday, July 05, 2008
July, national nutrition month
Maika-34 a tawen a selebraran wenno idarirag ti sangkapagilian ti bulan ti Hulio a kas nutrition month babaen iti Section 7 ti Presidential Decree Number 491, wenno ti ad-adda a maawagan iti Nutrition Act of the Philippines, a kunana, “The month of July shall be designated as NUTRITION MONTH, for the purpose of creating greater awareness among our people on the importance of nutrition…”
Ti termino a nutrition ditoy ket saan laeng a taraon iti bagi… “malnutrition retards mental and physical development of our children, weakens their resistance to infections resulting in unnecessary lose of human lives through high infant and child mortality rates; studies indicate the infants and young children, pregnant and lactating women and nursing mothers are most vulnerable to malnutrition;
Nakasentro ti sangkapagilian a pannakaikampania iti pagsayaatan ti nutrision iti "Wastong Nutrisyon ni Mommy, Siguradong Healthy si Baby!" Itoy a sangkapagilian a selebrasion ket maipokus iti maternal nutrition, tapno maksayan ti bilang dagiti matmatay nga ubbing.
Wastong nutrisyon ni baby. Saan ngarud a mailaksid ditoy a kas kangrunaan a pokus ket dagiti masikog ken agpaspasuso. Itoy a programa ti gobierno, maikampania iti sapasap a pagilian dagiti isyu maipapan iti pagsayaatan iti panagpasuso a mismo ti inana iti bebina babaen iti mismo a susona wenno breastfeeding. Ta itoy a panawen, inabaken ken nalatlataken dagiti naibote a gatas a kas taraon dagiti bebi ngem ti breastfeeding. Banag a dakkel la unay a biddut a panirigan dagiti inna daytoy a banag. Awan iti kas iti suso ti ina nga itaraon iti bebi. Maiyadal pay kadagiti inna no kasano ken ania iti aramiden tapno matun-oyan ti umno a nutrision iti wenno kadagiti annakna.
Dagiti dadduma pay a nakalinia a paset ti selebrasion ket ti panangilawlawag kadagiti inna kadagiti pammati maipapan iti panagsikog wenno myths of pregnancy. Karaman met itoyen dagiti rumbeng nga aramidem tapno maliklikan iti tinawen a panagsikog. Ta ngamin iti tinawen a panagsikog, apektaranna la ketdi ti programa wenno ti umno a nutrision kadagiti annak ta ad-adun no kua ti agbibingay iti taraon nga ipaay. Isu a saan laengen a nutrision iti mapagsasaritaan no dipay ket karaman iti panangsirip ken panangliklik kadagiti timmaud a rason no apay a saan a magun-od iti makapnek a resulta ti tinawen a selebrasion iti laksid iti nasuroken a tallopulo a tawen.
Nasken koma iti naqsaknap a panangsuporta kadatoy a programa ti gobierno. Saan laeng koma nga itoy a bulan no dipay ket iti amin nga aldaw iti tawen.
Ti malnutrion ket maysa a serioso a banag a nangapektar saan laeng a dagiti minilmillion a tattao no dipay ket ti mismo a gobierno. Iti sibubukel a lubong, ti pagilian ket kabilang kadagiti sangapulo a naapektaran iti malnutrition.
No agsawen ti report ti UNICEF. manipud iti 1996 agingga iti 2005, ti Pinas ket addaan iti three million a malnutrition nga ubbing. Itoy a tawen a 2008, mapattapatta nga immadu la ketdi iti unay iti bilangda.
Iti report met ti Food and Agricultural Organization, kunana, "Malnutrition in the Philippines is caused by a host of interrelated factors – health, physical, social,
economic and others. Food supply and how it is distributed and consumed by the populace have consequent impact on nutritional status…"
Lalo ita a krisis iti bagas, manamma iti itatayok ti bilang ti dagiti malnourished nga ubbing iti pagilian.
Ket tapno maksayan no di man malapdan ti bilang ti malnutrision, saan laeng koma a ti gobierno laeng iti panagidarirag itoy no di ket amin koma nga umili. Maseknan ti amin ditoy. Saan laeng a dagiti inna no di ket amin amin koma nga umili ket maited ti sangagasut a porsiento a pannakipaset tapno maikkat ti Pinas iti listaan dagiti sangapulo a kaadduan iti malnourished nga ubbing. ##
Wednesday, July 02, 2008
Ania, Kidney, Isukatmo Iti Bagas…?!
Ket wen, apay ketdin a saan? Posible a mapasamak daytoy. Ti posibilidad ket dakkel unay iti tiansana lalo kadagiti nakurapay unay a lugar iti Manila ken iti kabangibangna a probinsia, partikular iti probinsia ti Quezon a kas iti nairakuraken kadagiti nadumaduma a pagiwarnak iti napalabas. Ti tiansa ken posibilidad ket saanen a pagduaduaan pay. Saanen a nasken a pagdedebatean pay iti kinapudnona ta mismon a dagiti nagidonar ti bukodna a bato wenno kidney iti nagsao. Ti presio ket manipud iti 20 mil pisos agingga iti 160 ribu a pisos.
Adda dagiti tallo a kangrunaana rason no apay a mapaspasamak iti ikakapet iti patadem. Daytoy nga ikakapet pakakitaan iti pannakibakal dagiti adda iti tukot ti kasasaad ken pakakitaan iti kinakurang iti panangtaliaw dagiti agrebbeng kadagiti saanda a pakapidutan iti inda pakairanudan.
1. kinarigat iti biag
2. panagessem a rumang—ay ti biag
3. nababa unay nga agpang iti adal
1. Kinarigat ti panagbiag. Uray adda kidney no awan bagas? Uray awan iti kidney a maysa basta adda bagas? Dagitoy iti pakasumaan iti kapanunotan sakbay iti pannakaawis wenno dandanin panagwen iti ikakapet iti patadem. Ti 160 ribu ket maysan a dakkel a kinabaknang dayta kadagiti sangkasapulan sangkaapuyan wenno nababbaba pay nga agpang. Amangan no isu pay ket daytan a ti kadakkelan a maiggamanna iti unos ti panagbiagna. Iti punto ti pannakatingiting dagiti awis ken di pannakaawis, agtinnag no ‘ilako’ ti maysa a kidney, adda igatang ti bagas ket agbiag. Ket no saan nga ‘ilako’ awan iti igatang iti bagas. matay met a simumulagat. Awanen ngarud ti rason no di iti panangkidem iti panangikapet ti dakulap iti patadem. Survival is the name of the game. Nasaysayaat ti pannakigasanggasat ngem ti matay a simumulagat.
Ngem ti kuestion ket apay a dumteng daytoy a punto kadagiti marigrigat? Ngamin iti kinaawan iti political will a pannakidangadang turay iti kinakurapay ti rason. Awan dagiti nalawag nga annuroten. No adda man saan a nalawag no kasano ken asino dagiti agnumar.
Ti ketdi nalawag, sa laeng awiden a sallabayen dagiti nakurapay no pumudot ti tugaw. Aramaten a kas pangbaaw wenno pangadaw ti beggang tapno bumanglo manen iti panagtugaw. Nakurapay la ngaruden iti panagbiagda naibilangda pay laeng a kas nisnis. Maibilang daytoy a naalas aramid no diman isu iti kaalasan.
Hamak mang basahan,
Kung panahong ng eleksiyon
Mas mabango pa sa lotion,
Sa taong may ambisyon.
May panahon na kailangan
Ang suporta ng basahan
‘Pag nagbaga ang upuan
Walang pananggalang.
(Basahan, J. Agpalo, Jr)
Kasla peon koma iti maysa a pakaitarusanna. Nupay kasta, iti pannakaaramat iti kasasaadna, saan met ngarud a naitag-ay iti kasasaad no di ket mas lalo a naimamegda. Ket dayta a pannakaimameg ket iti nagresulta iti nakaro unayen a pannakasireut iti barikes ket dagiti dadduma awan payen a ti irutan abarikes ta awanen metten ti siket ta impesen. Ti dangadang ditoy ket ti panangsilpo iti anges isu a nasken iti ikakapet kadayta a patadem. Nasken dayta nakersang nga addang ta awanen iti pagpilian a sabali.
Idinto a makita kadagiti nakatugaw iti inda panagaapa kadagiti pidpidutenda iti rabaw ken sirok ti lamisaan, uray anniniwan la koma iti siit ket awan kadagiti awanan.
2. Panagessem a rumang-ay ti biag. Amin ket essemanna dayta a banag. No addaka iti baba kayat a talaga iti ngumato. Ket dagiti adda iti ngato kaykayatda pay nga amang met iti agpangato.
Kadagiti naireport a naglako kadagiti kidneyda, adda dagiti limtaw a rason no apay a kimpet iti patadem. Panagnegosio. Maysa a banag a nakaaw-awis dayta mil de mil a bayad. Kadagiti mayat a rumang-ay dayta a mil de mil ket nalawag a kitkitaen a puonan. Ti kinaadda iti puonan ket maysa nga agdadata iti iseserrek iti panangabaruanan. Ngem kadagiti naglako awan pay iti nalawag a resulta iti pannakagun-od iti dayta nga irarang-ay babaen itoy a panaglako iti kidney. Ngamin ti namnamaen a puonan ket naaramat met laeng iti panangpasubli ti napukaw a salun-at ti bagi. Ket kadagiti dadduma a napasnek, kinaawan ti ammo iti pasikutsikot iti negosio iti nangipababa met laeng iti sigud a kasasaad. isu ngarud a ti maikatlo a rason….
3. Nababa la unay ti agpang nga adal. Ta iti agdama a sistema ti edukasion, saanen a constitutional rights ti edukasion no di ket ad-addan a pribelehio. Pribelehio kadagiti addaan pagiskuelana
Kadagiti nakurapay saan a dumteng dayta a kalintegan kadakuada ta awan pay iti igatang iti bagasen addanto la ketdin pagenrolen?
Ti bottom line iti rason ket iti kinaawan iti sistema ti edukasion a maited a mismo kadagiti nakurapay. Kadagiti laeng makasideg iti kusina iti maugingan. Kadagiti dakulap dagiti babasaen iti pakakitaan dayta wenno kadagiti lapayag dagiti radio wenno telebision iti pakangngegan a kas addang iti tignay dagiti rumbeng nga agtignay. Ngem ti agdadata a kinapudno, dayta a tignay ket saan a mapasamak no awan iti badiet. Ngarud, ti punto itoy a punto ket gapu iti kinababa la unay ti adal dagiti awanan, saanda a maawatan ti kaipapanan iti inda panangilako iti kidneyda. Saanda a maawatan iti ibungana a saan a nasayaat kalpasan iti pasamak. Saanda a maawatan iti kinaaadda iti panagngangabit iti biag.
Iti sabali a punto, saan a met a mababalaw iti kinaawan dayta a pannakaawat agsipud iti sentro ti utek ket ti laonen ti buksit iti agdama ken ti ipalaonto manen iti kabagitanna. Ngarud itoy a punto ti saan a pannakawaat ket saan a naikkan iti importansia, ta dayta nga importansia ket dayta nadakamat nga immuna.
Kadagupan a sungbat kadagita a tallo a rason iti ikakapet iti patadem, nasken ngarud iti pannakaitadag iti solusion kadagita a naagapad.
1. Nasiken a programa a posible a solusion iti pannakaipangato iti agpang ti poverty line. Daydiay agpang nga agpangato a rumang-ay a saan ket nga agpangato nga agpang a kumaro pay iti kinakurapay. Ad-adu koma dagiti aramid ngem kadagiti waragawag laeng kadagiti annuroten wenno warawag laeng a mapaspasamaken idinto ta awan pay iti maysa a porsiento laeng iti papolasion dagiti awan iti nakatuon iti panagkuti.
Ti pananakaidanon a mismo kadagiti maseknan kadagiti basic needs wenno kangrunaan a kasapulan ket dakkel la unay nga addang. Ngem itoy nga addama a krisis a dipay masibbolen iti kinangato dagiti gagatangen nakarkaro la ket ngarud ti sasaaden ti biag. Nupay adda dagiti waragawag a tignay, saan a madlaw wenno saan a marikna ti epektona. Isu a kasapulan iti napaspasnek ken nasolsolido pay nga addang. Daydiay addang a sensirado a saan ket nga addang gapu laeng iti kinaadda iti bukod a pagimbagan.
2. Ti kadakkelan a porsiento kadagiti naglako, ket manipud kadagiti nakurapay a disso ti siudad, lalo iti Metro Manila. Kadagiti agnanaed dita a lugar ket manipud met laeng iti probinsia a nagpasiudad tapno makigasanggasat. Ti dakkel a rason dita ket ti trabaho. Kabayatan iti kinaadda dagiti permenente ken 3-6 a bulan a trabaho kadagiti siudad, nabaybay-an met iti pannakaadda iti kaparisna nga ingpen kadagiti rural areas. Saan a dimmanon idiay away dayta maulit-ulit a kinaadda ken kinaadu iti trabaho. Iti siudad laeng ti yan dagita a diaya. Iti dayta a punto, dagiti adda iti away, napan ken nagdudupudopda iti siudad. Ngem saan a nagmata dagita nga arapaapda. Nagangaynna, ad-adda la ket ngarud a kimmaro ti sasaadenda iti biag. Ta asino aya iti saan a mangayat iti irarang-ay. Lalo no dagita a waragawag iti kinaadu iti trabaho ket maysa laeng a nakaay-ayo a waragawag no diman allilaw a kas kalasag kadagiti maibarsak a nalungsot a kamatis wenno panangpabanglo iti tugaw nga agal-alingasaw. Ngarud, ad-adu koma trabaho para kadagiti maseknan nga adda iti tukot ti pilid a saan laeng a mapili dagiti makunkuna nga ikkan iti importansia ket mangipaayan iti tulong. Adda koma met ti bagi dagiti adda iti tukot a nakakukot. Adda koma met ti madilamutan dagiti awan. Ket tapno agmata dayta a banag nasken a dagiti mismo a maseknan iti makaawat kadayta a serbisio a saan ket a maidalan pay iti pinnolitakaan. Saan a kasapulan iti pinnolitikaan itoy a gundaway.
3. Baliwan ti sistema ti panangipatungpal ti panangiyawat kadagiti umili ti maikanatad nga edukasyon. Saan a dumanon kadagiti mismo a maseknan ti maipatpatungpal a sistema iti agdama. Isu nga adu latta dagiti saan a makaadal gapu itoy a sistema. Nasken ti kongreto a sistema a saan a pulos a maarang. Nupay adda ti makunkuna nga ayuda iti edukasion kadagiti nakurapay wenno subsidy saan a nagdiretso iti ima dagiti agsapulan no di ket naarang ken naawid iti sabali a direksion. Dayta lima ribu a subsidia iti tunggal estudiante ket saan pay ket ngata nga ammo ti kaaduan. Adda dayta a tinawenma naibadiet iti edukasyon ngem saan nga iti ima dagiti agsapulan iti nakatnaganna no di ket nagpatingga laeng kadagiti agipatpatungpal nga agiinnuna a mapan mangsisip iti pundo. Sukatan koma ti sistema iti kongreto a sistema a dumanon a mismo ti ayuda kadagiti agkasapulan.
Dagiti rason no apay a kaay-ayo dagiti gangganaet iti umay agpa-kidney transplant iti Pinas.
1. nababa ti bayad
2. nalaka a makasarak iti isukat
3. nalaka a sapulen ti doctor
4. live donor
1. Nababa a bayad. Manipud iti 20 mil agingga iti 160 a ribu. Kadagiti gangganaet a nangato ti balor ti kuartada, sensilio laeng dayta kadakuada. Dayta ti dakkel a rason no apay nga adu dagiti gangganaet ngna um-umay iti Pinas tapno laeng maaddaanda iti sukat ti dadael a batoda.
Ti kidney transplant ket nangrugi pay laeng idi 1970’s iti Pinas. Adda daytoy a pasamak iti nalimed laeng tignay. Nalimed laeng iti mapaspasamak a transaksion ta maiparit la ket ngarud daytoy iti alagaden ti World Health Organization Principles on Human Transplant Guidelines. Saan a mabalin nga aramaten a komesio wenno maiwaragawag iti pannakaipagnana gapu iti seguridad a rason kadagiti amin maseknan.
Kas mabasa iti alagaden ti WHO, maiparit ti commercial transaction maipapan iti organ transplant. Mabasa daytoy manipud iti Guiding Principles 5 to 8. Iti legal dayta. Ngem iti sistema iti underground, saan a mapasamak dayta. Awan dayta a prinsipio kadagiti nalimed nga aramid.
2. Nalaka a makasarak iti isukat. Isu a nalimed laeng ti transaksion. Saan a makagteng wenno dumanon iti agrebbeng itoy a banag. Nupay adda dagiti situsion a dumanon kadagiti agrebbeng itoy a banag, awan iti aksion ta kasapulanda iti nalawag a pammaneknek sakbay iti panagtignay. Ngem kadagiti nalimed a transaksion, makitam kadi ti nalawag nga ebidensia? Ngem iti mismo a lubong dagiti nagilako ken agilaklako, nagbalinen a negosio daytoy. Iti pagilian, nalaka laeng iti gumatang. Ta adu iti sources dagiti middle man itoy. Middle man, wen, saan a direkta a dagiti doctor iti pagtaudan dagiti kidney no di ket adda ti third party a mairaman. Isuda dagitoy dagiti agkalap kadagiti donor wenno agilako kadagiti kidneyda. Adda pay ti allegasion a panagkidnap a pakaaramatan iti transaksion. Sadino kadi ti napanan dagiti nagpukaw nga agingga ita ket dipay nasapulan?
Ngarud ti proseso, kastoy, manipud iti donor wenno agilako, sa middleman, ti doctor santo makadanon iti umawat wenno recipient. Nupay kasta base iti report, dagiti figure nga immuna a nadakamat ket dagiti laeng pinansial a maawat ti donor, sabali pay iti mapan iti middle man, ti doctor. Ket kadagiti dadduma, a kas iti naagapad, agsipud ta nababa ti adalna, nalaka laeng nga allilawen dagiti middleman. Bayadanada iti ababa (20 mil) ti donor wenno nangatngato. Kadagiti kurap a middleman nalaklakan iti mangaramid iti limed a krimen ngem iti agbirok iti pay iti donor. Kindaping.
3. Nalaka a sapulen ti doctor. Kas sagudayen met laeng kadagiti naiwaragawag a report, addaan met dagiti doctor iti kabukbukodanda a middleman. Wen a, alangan met nga isuda pay laeng iti agbirok. Isu a kasapulan kadagiti patudonenda.
Iti rigatna, kadagiti surgeon a mangipapaay iti transplant iti Pinas ket 21 laeng iti bilangda ngem ti operasion ket iti underground ket ad-adu nga amang ti bilangda ngem kadagitoy otorisado. Banag a saan a nasayaat a seniales dagiti iti komunidad medical. Lalo iti ballasiw taaw ta amangan no ibagada manen a dagiti doctor iti Pinas ket manipud kadagiti diploma-mill.
4. Live donor ti pagtaudan ti kidney. Saan a cadaveric. Cadaveric kunada no daytoy ket nagtaud iti bangkay wenno natay a tao. Ngem daytoy a pagtaudan ket basbassit nga amang ti tiansa iti panagbiag ti pasiente ngem ti live donor.
Agtignay koma ti gobierno a mangregulet iti mapaspasamak sakbay a tumaud iti nakana nga indulto. Agtignay koma ti gobierno a mangsolbar ti kinakurapay tapno awanen iti aglako iti kidney. Ti taudan ti kinakurapay ket ti kinaadu ti papolasion. Adda koma aksion ti gibierno maipapan itoy.
Ngarud, saan koma nga agpatingga iti ngiwat dagiti addang a ken maitutop a kasapulan a manglapped kadagiti parikut ti gimong. ##


text:
Pablo ti Apostol
Ni Pablo ti Apostol (c. AD 5 – c. AD 67; nadumaduma atinawtawagan a kas "ti Apostol Pablo" wenno "Santo Pablo"),[3] ken tinawtawagan pay a kas ni Saul ti Tarsus,[4] ket naipagarupan nga isu ti kaimpluensiaan a nasapa Kristiano a misionario. Dagiti naibagbaga a sinursurat babaen ti simbaan (ti Pauline epistles) ket mangporma kadagiti adu a paset ti Baro a Testamento. Ti impluensia iti Kristiano a panagpanpanunot dagiti epistola a naibagbaga a sinuratna ket adu,[5][6] gapo ti pannkaitaripnongna a kas maysa a prominente nga apostol ti Kristianidad idi las-ud ti panangiwarwaras ti Ebanghelio babaenti nasap a komunidad dagiti Kristiano iti ballasiw ti Romano nga Imperio.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pedro ken Pablo . Kadagiti Dappat ni San Pablo . Tarsus . 1. PBS. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Acts 22:3
- ^ a b c Harris, p. 411
- ^ Acts 9:11 "Saul, ti Tarsus"
- ^ "Saul ti Tarsus – naamammoan a kas ni Pablo, ti Apostol ti Pagano". JewishEncyclopedia.com. Naala idi 2012-02-10.
- ^ Oxford a Diksionario ti Kristiano a Simbaan ed. F.L. Lucas (Oxford) naikabil para kenni Pablo
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Pablo ti Apostol iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Pablo ti Apostol iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Pablo ti Apostol iti Wikisource (Ingles)


text:
2012
Ti tawen idi 2012 (MMXII) ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra AG), ti maika-2012 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-12 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-12 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-3 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian a Sapasap a Gimong (Ingles: United Nations General Assembly) ket nangiparangarang a ti 2012 ket Sangalubongan a Tawen iti Mannakitinnulong.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 13 - Enero 22 - Ti umuna a Panawen ti lamlam-ek nga Olimpiada dagiti Kinaagtutubo a maaramid to idiay Innsbruck, Austria.
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 11 - Whitney Houston, Amerikana a kumakanta ken aktres (naipasngay 1963)
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 8 – Ernest Borgnine, Amerikano nga aktor (naipasngay 1917)
- Hulio 9 &ndash Dolphy, ari ti komedia manipud idiay Filipinas (naipasngay 1928)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 25 &ndash Neil Armstrong, Amerikano nga astronauta (naipasngay 1930)
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 8 – Marilou Diaz-Abaya, Filipina a direktor ti pelikula (naipasngay 1955)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 2012 iti Wikimedia Commons


text:
Banbantay Ural
Ti Banbantay Ural (Ruso: ypáлbckиe rópы, tr. Uralskiye gory; IPA: [ʊˈralʲskʲɪjə ˈgorɨ]; Baskir: ypaл Tayҙapы), wenno simple laeng a dagiti Ural, ket ti kabambantayan nga agarup a mapan manipud iti amianan aginggana iti abagatan babaen ti akinlaud a Rusia, manipud iti aplaya ti Taaw Artiko aginggana iti Karayan Ural ken ti akin-amianan a laud ti Kazakhstan.[1] Ti kabambantayan ket mangporma ti parte ti kombensional a pagbeddengan a pagabetan dagiti kontinente ti Europa ken Asia. Ti Isla Vaygach ken dagiti isla ti Novaya Zemlya ket mangporma pay ti ad-adu a kawar iti amianan a mapan iti Taaw Artiko.
Dagiti bantay ket mabirukan iti kaunegan ti heograpikal a rehion ti Ural ken adu a mangtuon iti Distrito Pederal ti Ural ken iti rehion ti ekonomia ti Ural. Nabaknang dagitoy kadagiti rekurso, mairaman dagiti mina ti metal, uging, napateg ken napateg bassit a batbato. Manipud idi maika-18 a siglo, ti banbantay ket adun a nagkontribusion iti sektor ti mineral iti ekonomia ti Rusia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ural Mountains, Encyclopædia Britannica on-line
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Banbantay Ural iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Banbantay Ural manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Peakbagger.com panid para iti Banbantay ti Ural
- Dagiti ekspedision ken Panagpassiar iti Ural panid dagiti lima a parte ti Banbantay Ural


text:
J. J. Thomson
Ni Apo Joseph John "J. J." Thomson, OM, FRS[1] (18 Disiembre 1856 – 30 Agosto 1940) ket maysa idi a Britaniko a pisiko.
Idi 1897 ni Thomson ket nangipakita a dagiti rayos ti katodiko ket naglaon kadagiti dati a di ammo a negatibo a nakarga a partikula, ken isu ket naipammadayawan iti pannakaduktal ken pannakailasin iti elektron; ken iti nawatwatiwat a kapanunotan, iti pannakaduktal iti immuna a subatomiko a partikula. Ni Thomson ket naipammadayawan pay iti ppannakabiruk ti immuna nga ebidensia para kadagiti isotopo iti natalinaay nga (saan nga radioaktibo) elemento idi 1913, kas paset iti panagsukimatna iti komposision kadagiti rayos ti kanal (dagiti positibo nga iono). Isu pay ti nagparnuay ti espektrometro ti masa.
Ni Thomson ket nagungunaan idi 1906 iti Premio Nobel iti Pisika para iti panagduktal ti elektron ken para iti obrana iti konduksion iti elektrisidad kadagiti alingasaw.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rayleigh (1941). "Joseph John Thomson. 1856-1940". Obituary Notices of Fellows of the Royal Society. 3 (10): 586–609. doi:10.1098/rsbm.1941.0024.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni J. J. Thomson iti Wikiquote (Ingles)
- Midia a mainaig kenni J. J. Thomson iti Wikimedia Commons
- Ti Pannakaduktal ti Elektron
- TI Premio Nobel iti Pisika 1906
- Ababa a bibliograpia para kenni Joseph J. Thomson


text:
San Francisco
Ti San Francisco (/ˌsæn frənˈsɪskoʊ/), opisial a ti Siudad ken Probinsia ti San Francisco, ket isu ti busbos, kultura, ken pagluganan a sentro iti Luek a Lugar ti San Francisco, ti maysa a rehion iti 7.5 a riwriw a tattao a mairaman ti San Jose ken Oakland.[10] Ti maymaysa laeng a Siudad ken probinsia idiay California, buklenna daytoy ti daga a kalawa ti agarup a 46.9 kuadrado milia (121 km2)[11] idiay amianan a gibus iti San Francisco a Peninsula, nga addaan ti kapusek iti agarup a 17,179 a tattao tunggal maysa a milia (6,632 tattao tunggal maysa a km2). Isu daytoy ti kapusekan a nataengan a dakkel a siudad (populasion ti sumurok a 200,000) idiay estado iti California ken ti makadua a kapusekan ti populasion a dakkel a siudad idiay Estados Unidos kalpasan ti Siudad ti New York. Ti San Francisco ket isu ti maikapat a kapusekan ti popuilasion a siudad idiay California ken ti maika-13 a kaaduan ti populasion a siudad idiay Estados Unidos, nga addaan ti populasion iti 805,235 manipud ti 2010 a Senso. Ti San Francisco-Oakland-Fremont a metropolitano a lugar ket addaan ti populasion iti 4,335,391.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Don't Call It Frisco". San Francisco Examiner, San Francisco Chronicle. Abril 3, 1918. p. 6. Naala idi Hulio 11, 2011.
- ^ Nupay adu kadagiti agtaeng ket taripatuenda pay laeng ti parbo a nagan a "Frisco" daytoy ket saan nga husto, adu kadagiti agtaeng, kangrunaan kadagiti ubbing ken dagiti patneng nga agob-obra a klase, ket binibiagda daytoy a balikas. Iti ania man a kaso, daytoy a suppiat a banag ket mangipakita nga adda dagiti kultural a pannakabinningay iti uneg Ti Siudad. Sullivan, James (Oktubre 14, 2003). "Frisco, ti maysa a balikas para iti siudad ti igid ti luek, ket agsubsubli kadagiti ubbing ken dagiti hip. Ni Herb Caen ket napardas nga agpuspusipos.". San Francisco Chronicle. p. D-1. Naala idi Hunio 12, 2008.
- ^ Adu kadagiti turista ket panagannanda ti San Francisco a kas "Frisco." Nupay kasta, dagiti lokal ket upayenda daytoy. Ni Samuel D. Cohen ket nagsurat nga adu ti nangipautang daytoy iti "Friscophobia" ti agiwarwarnak a ni Herb Caen, nga tiimmuna a librona, a naipablaak idi 1953, ket "Saanmo a Tawagan a Frisco" kalpasan idi 1918 nga artikulo ti warnakan nga addaan ti isu met laeng a nagan. Ni Caen ket naidangeop babaen ti kaaduan nga isu ket mabigbigan nga autoridad ti isu idi a, ken saan a, ti sirok ti dignidad ti siudad, ken ti kaniana, ti Frisco ket saana a maibturan. Cohen, Sam (Septiembre 11, 1997). "Dagiti lokal ti, makaammo: dagiti turista laeng ti tumawtawag ti 'Frisco'". Golden Gater Online. Estado nga Unibersidad ti San Francisco. Naala idi Hulio 13, 2008.
- ^ "PPIE: Ti Siudad a Makaammo". Nakakaskasdaaw nga Amerika. Publiko a Biblioteka ti San Francisco. Marso 29, 2005. Naala idi Hunio 14, 2008.
- ^ Caen, Herb (1949). Baghdad-ti-igid-ti_Luek. Garden City, New York: Doubleday. ISBN 978-0-89174-047-6. OCLC 31060237. LC F869.S3 C12.
- ^ "1939 Namarisan a San Francisco!!!". UnknownWW2InColor. UnknownWW2InColor (Ramano-Archives). 1939. Naala idi Hunio 5, 2009.
- ^ "San Francisco : Gobierno". SFGov.org. Naala idi Marso 8, 2012.
Ti San Francisco ket naikappon idi a kas maysa a Siudad idi Abril 15, 1850 babaen ti tignay iti Lehislatura.
- ^ a b "GCT-PH1 – Populasion, Dagiti Paset ti Balbalay, Kalawa, ken Densidad: 2010 – Probinsia – Senso a Trakto". 2010 a Senso ti Estados Unidos - Pakabuklan a Papeles 1. Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi Hulio 11, 2011.
- ^ "GCT-PL2 – Populasion ken Kasasaad ti Panakataeng ti Balbalay: 2010 – Estado sUnidos – Naitipon nga Estadistika ti Kalawa nga addaan ti Metropolitano ken Mikropolitano a Komponente ti Estadistika ti Lugar; ken para iti Puerto Rico". 2010 a Senso ti Estados Unidos - Pakabuklan a Papeles 1. United States Census Bureau. Naala idi Hulio 11, 2011.
- ^ "Tinawen a Karkulo ti Populasion iti Naitiptipon nga Estadistika ti Luglugar: Abril 1, 2000 aginggana idi Hulio 1, 2008". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-08-23. Naala idi Hunio 30, 2008.
- ^ "Senso ti Estados Unidos". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi Hunio 30, 2008.
- ^ "Ti opisina ti Senso ti Estados Unidos ket nagiyawat ti 2010 a Senso ti Dagup ti Populasion ti California". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Marso 8, 2011. Naala idi Marso 30, 2011.
- Dagiti kondado ti California
- Dagiti naitiptipon a siudad-kondado idiay Estados Unidos
- Dagiti siudad idiay Lugar ti Luek ti San Francisco
- Dagiti kondado idiay Lugar ti Luek ti San Francisco
- Dagiti kondado a tugaw idiay California
- Dagiti puerto a pagtaengan idiay Estados Unidos
- Dagiti matagtagitao nga aplaya a lugar idiay California
- San Francisco, California
- Dagiti matagtagitao a lugar a nabangon idi 1776
- Dagiti naitiptipon a siudad ken ili idiay California
- Dagiti mision a pagtaengan ti Espaniol idiay Amianan nga Amerika


text:
My Writings
Idi agbasbasaak, nasadutak nga agsurat. Arigna awan naikur-it kadagiti kuadernok. Ad-adda a kaykayatko ti agbasa ngem ti agsurat, ti dumngeg ngem daytay ikur-i-kur-it dagiti mangeg. Masadutak nga agitugtugot iti bolpen ken papel isut' gapuna a maapresiarko a naimbag ti pagimbagan ti Internet. Nairanta daytoy a panid ta ditoy nga isarusarko dagiti kayatko a leppasen a suraten.
Selpon
Life is too ironic to fully understand. It takes sadness to know what happiness is.
Wen, kinamauyong, kunak kadagiti aramid nga abnormal gapu ken ayat. Ditoy ngamin lugarmi a Petersburg, agmauyong kunak ti tao – nga umuli iti billboard tapno tumapuak, nga agtammeng iti pantok ti lighthouse a di bumaba agingga a matay iti bisin kangrunaanna iti lamiis, nga agbekkel iti tali a maibitin iti cedar tree, nga agtapuak iti nangato a tawa ti condominium, nga aglemmes iti nakalamlamiis a taaw, ken uray ania la ditan a pamuspusan tapno laeng makettel ti bukod a biag. A, para kaniak, kinamauyong dagitoy nga aramid dagiti tao a maabak gapu ken ayat.
Naipablaaken a Sinuratko
Sayang ti umuna a sinuratko!
Diak malagip dagiti dadduma ....
Bola, impablaak ti Bannawag iti Agosto 29, 2011 issue
Unpublished
Dagiti sinuratko a saan pay a naipablaak.
Naaladan a Sinuratko
Siak laeng ti makastrek iti daytoy naaladan a lugar. Napartak a pagidulinan kadagiti mapanunot wenno dagiti pangted a sursuratek. Kasla diak mapanunot a maipempen dagitoy iti adayo a lugar ket maukuagda uray sadino ti ayanmo. Nagsayaaten a gundaway. Kanito laengen ti limitasionko.
Ti Surat a Saan a Dimmanon idiay Filipinas


text:
Nailian a parke
Ti nailian a parke ket parke nga inus-usar para kadagiti panggep ti konserbasion. Masansan daytoy a reserba ti natural, semi-natural, wenno napadur-as a daga nga inrangarang wenno tagikua ti naturay nga estado. Urayno dagiti agmaymaysa a pagilian ket aggigiddiatda a mangikeddengda dagiti bukodda a nailian a parke, adda met ti sapasap a kapanunotan: ti panagay-aywan ti naatap a katutubo para iti posteridad ken kas simbolo ti nailian a pasindayag.[1] Iti pay maipatinayon, ti maysa a sangalubongan a gunglo, ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN), ken ti bukodn a Komision ti Lubong iti Nasalakniban a Luglugar, ket nangipalawag ti "Nailian a Parke" a kas ti bukodna a Kategoria II a kita dagiti nasalakniban a lugar. Bayat a dagiti kapanunotan para iti daytoy a kita ti nailian aparke ket datin a naisingasing, ti Estados Unidos ti immuna a nagbangon ti kastoy, ti Nailian a Parke ti Yellowstone, idi 1872. Ti kadakkelan a nailian a parke iti lubong a makasabat ti panangipalawag ti IUCN ket ti Nailian a Parke ti Akin-amianan a daya ti Greenland, a nabangon idi 1974. Segun ti IUCN, adda metten dagiti 6,555 a nalian a parke iti sangalubongan manipud idi 2006 a makaabot iti daytoy a kriteria. Ti IUCN ket agdama pay laeng a matungtung kadagiti parametro ti panangipalawag ti nailian a parke.[2]
Dagiti nailian a parke ket gangani dagitoy a nakalukat kadagiti agbisbisita.Kaaduan dagiti nailian a parke ket mangited ti pagliwliwaan iti ruar ken dagiti oportunidad ti panagkampo ken dagiti pay panagadal a naikari a mangpaadal ti publiko iti kinapangruna ti konserbasion ken dagiti natural a siddaaw iti daga a pakabirukan ti nailian a parke.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Europarc Federation (eds.) 2009, Living Parks, 100 Years of National Parks in Europe, Oekom Verlag, Munchen
- ^ "Pakasaritaan dagiti Nailian a Parke". Gunglo dagiti Turay ti Nailian a Parke. Naala idi 12 Nobiembre 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Nailian a parke iti Wikimedia Commons


text:
Abagatan a daya nga Asia
Ti Abagatan a daya nga Asia wenno Akin-abagatan a daya nga Asia ket subrehion ti Asia, a mangbukel kadagiti pagilian a heograpiko nga abagatan ti Tsina, daya ti India, laud ti Baro a Guinea ken amianan ti Australia.[1] Ti rehion ket naisanglad iti pagsasabtan dagiti heolohiko a plata, nga addaan iti nakaro a seismiko ken bulkaniko nga aktibidad. Ti Abagatan a daya nga Asia ket buklen ti dua a heograpiko a rehion
- Nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia, naamammuan pay a kas ti Indotsina, ken mangbukel ti Cambodia, Laos, Myanmar (Burma), Tailandia, ken Bietnam;
- Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, a mangbukel tiBrunei, Malaysia, Daya a Timor, Indonesia, Filipinas, ken Singapur.[2]
Dagiti kangrunaan a relihion ket Islam, Budismo ken Taoismo, ken sarunuen met ti Kristianidad. Nupay kasta, adu met dagiti nadumaduma a relihion a mabirukan kadagiti amin a paset ti rehion, a mairaman ti Hinduismo ken dagiti adu a naimpluensiaan ti animista a pangsanay.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Klaus Kästle (Septiembre 10, 2013). "Mapa ti Rehion ti Abagatan a daya nga Asia". Nations Online Project. One World - Nations Online. Naala idi Septiembre 10, 2013.
Nations Online is an online destination guide with many aspects of the nations and cultures of the world: geography, economy, science, people, culture, environment, travel and tourism, government and history.
- ^ "World Macro Regions and Components". The United Nations. Naala idi Septiembre 13, 2009.
- ^ Ti moderno nga antropolohia iti Abagatan ... .Liblibro ti Google. Naala idi Oktubre 17, 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Osborne, Milton (2010; immuna a naipablaak idi 1979). Southeast Asia: An Introductory History Allen & Unwin. ISBN 978-1-74237-302-7
- Banister Fletcher; Cruickshank, Dan (1996; first published in 1896). Sir Banister Fletcher's a History of Architecture, Architectural Press, Maika-20 nga edision. ISBN 0-7506-2267-9. Cf. Maikapat a Paset, Kapitulo 27.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Abagatan a daya nga Asia iti Wikimedia Commons


text:
Uppat a Nasudi a Kinapudno
Kangrunaan ken sentro iti sursuro (wenno sutta) ni Apo Buddha ket iti nanaganan nga Uppat nga Nasudi a Kinapudno.
- Dukkha: Amin nga nailubongan a biag ket napno iti panagsagaba, mapelpeltang, ken saan mapmapnek. Nasken nga maawatan ti dukkha. Naawatanen ti dukkha. (Daytoy nga sao aggapu iti Pāli (Sanskrit: duḥkha), ket isu iti naggapuanan ti sao nga Tagalog a "dukha," a kayatna saoen ket "agtuok.")
- Samudaya: Ti puon ti panagtuok nga aggapu iti panagpideg iti panagtarigagay (tanha), panagapal, panagagum, nairamut iti kinakuneng. Nasken nga ibbatan dagitoy. Naibbatanen iti tarigagay.
- Nirodha: Adda gibus ti panagsagaba. Nasken nga mapasardeng ti dukkha. Napasardengen ti dukkha.
- Magga: Adda dalan, Ti Walo nga Nasudi a Dalan (Ariya magga), nga pagnaan a pagpanawan iti dukkha. Nasken nga patubuen ken pagrangayen daytoy nga dalan. Daytoy nga dalan ket nabangonen.


text:
Abagatan a Korea
Ti Abagatan a Korea ( denggen (tulong·paammo)), opisial a ti Republika iti Korea (Koreano: Daehan Minguk listen), ket maysa a naturay nga estado idiay akin-abagatan a paset iti Koreano a Peninsula.[6] Nailawlawag daytoy iti maysa a resolusion ti U.N. idi 1948 a kas daytoy laeng ti nalintegan a gobierno idiay Korea. Ti nagan a "Korea" is ket naala manipud iti Goryeo, maysa a dinastia a nagturay kadagti Tengnga a Panawen.
Dagiti kaarrubana ket ti Tsina iti laud, ti Hapon iti daya, ti Amianan a Korea iti amianan, ken ti Baybay Daya a Tsina iti abagatan. Ti Abagatan a Korea ket naisadag idiay amianan a natemplado a sona nga daytoy ket addan ti kaaduan kabanbantayan a dagdaga. Naksakup daytoy ti dagup a kalawa a 99,392 kuadrado kilometro[7] ken addaan iti populasion ti agarup a 50 a riwriw. Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti siudad ti Seoul, nga addaan iti populasion iti 10 a riwriw.
Ti arkeolohia ket mangipakpakita a ti Peninsula ti Korea ket sinakup idi babaen ti Akin-baba a Paleolitiko a paset ti panawen (2.6 Ma–300 Ka).[8][9] Ti pakasaritaan ti Korea ket mangrugi tii pannakapundar ti Gojoseon idi 2333 SK babaen ti naipakasaritaan a Dan-gun. Kalpasan ti panagkaykaysa ti Tallo a Pagpagarian ti Korea babaen ni Silla AD 668, ti Korea ket tinurayan idi babaen ti Goryeo a Dinastia (918–1392) ken Joseon a Dinastia (1392–1910). Daytoy ket insilpo babaen ti Imperio ti Hapon isi 1910. Idi patingga ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Korea ket nabingbingay idi kadagiti sona a panagsakop ti Sobiet ken Estados Unidos. Ti maysa a panagbubutos ket natengngel idiay sona ti Estados Unidos idi 1948 a nakaiturongan ti pannakapartuat ti Republika ti Korea. Urayno ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nangipasa iti resolusion a nangirangang a ti Republika laeng ti nainkalintegan a gobierno idiay Korea, dagiti Sobiet ket nangipatakderda ti kasuppiat a gobierno idiay Amianan.
Ti Koreano a Gubat ket nangrugi idi 1950 idi dagiti puersa manipud ti Amianan ket rinautda ti Abagatan. Ti gubat ket nagpaut iti tallo a tawen ken nairaman ti Estados Unidos, Tsina, ti Kappon ti Sobiet, ken dagiti dadduma pay a pagpagilian. Ti pagbeddengan a nagbaetan kadagitoy dua a pagilian ket agtultuloy a kas ti kakaruan a napasammakedan iti lubong. Kadagiti dekada a simmaruno, ti ekonomia ti Abagatan a Korea ket dimmakkel unay ken ti pagilian ket nabaliwan iti maysa a nangruna nga ekonomia.[10] Ti sibilian a gobierno ket sinukatanna ti militar a turay idi 1987. Iti agdama, ti Abagatn a Korea ket addaan ti nainget a linteg ti panagtengngel ti paltog a mairanggo kadagiti pagilian nga addaan ti kabassitan a bilang dagiti armas iti tungngal maysa a tao.
Ti Abagatan a Korea ket maysa a presidensial a republika a mangbukel kadagiti 17 nga administratibo a pannakabingbingay ken maysa daytoy a narang-ay a pagilian nga addaan ti nangato unay nga alagaden ti panagbiag. Daytoy ti maikapat a kadakkelan nga ekonomia ti Asia ken ti maika-15 (nominal) wenno Maika-12 (Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang) a kadakkelan nga ekonomia iti lubong.[11] Ti ekonomia ket pinaadar kadagiti panagiluas, nga adda dagiti pannakaipatenga ti panagpataud kadagiti elektronika, dagiti lugan, dagiti panagaramid ti barko, makina, dagiti petrokimiko ken robotika. Ti Abgatan a Korea ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, WTO, ken OECD, ken ti nangpundar a kameng ti APEC ken ti Pantok ti Daya nga Asia.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Korea ket nagtaud manipud ti Goryeo, a mangibagbaga ti taga-ugma a pagarian ti Goguryeo, ti immuna a dinastia ti Korean a binisita babaen dagiti agtagtagilako a Persiano a nangibagbaga iti daytoy iti Koryŏ (Goryeo; 고려) a kas Korea.[12] Ti termino a Koryŏ ket kaaduan pay a nausar tapno mangibaga ti Goguryeo, a bukod a nanginagan kaniana iti Koryŏ idia maika-5 a siglo. Uray ti kaadda dagiti panangiletra iti Corea ken Korea kadagiti pablaak ti maika-19 a siglo, adda met dagiti Koreano a namatmati a ti Imperio ti Hapon, iti dayta a panawen ti panagsakop ti Hapon, ket nangigagara ti naiyalagad a panangiletra iti Korea, a mangaramid ti Hapon nga umuna nga alpabetiko nga agparang.[13]
Babaen ti turay ti Hapon, ti "Joseon" ket nagbalin nga opisial a nagan para iti intero a teritorio, ngem saan daytoy a unibersal nga inaw-awat. Idi las-ud ti daytoy a panawen, adda met dagiti nadumaduma a grupo a nakilaban para iti pannakawayawaya, ti kadayegan ket ti Daehan Minguk Imsi Jeongbu.
Kalpasan ti panagsuko ti Hapon, idi 1945, ti Republika ti Korea (Daehan Minguk) ket naampon idi a kas ti nalinteg a nagan para iti baro a pagilian. Gapu ta ti gobierno ket tinengngelna laeng ti akin-abagatn a paset ti pagilian ti Koreano a Peninsula, naaramid idi ti inpormal a termino ti Abagatan a Korea , ken nagbalbalin daytoy a kadawyan iti Akinlaud a Lubong. Nupay kasta, dagiti Koreano ket agtultuloyda a a mangibagbaga ti masa ti daga wenno ti intero a peninsula a kas laeng ti Hanguk (Korea) wenno Namhan (Abagatan a Korea).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Korea, Abagatan: Tattao ken Kagimongan, CIA World Factbook.
- ^ "총인구, 인구성장률 : 지표상세화면 (panagadu ti populasion)". Opisina ti nailian nga Estadistika. 2008. Naala idi Oktubre 29, 2010.
- ^ a b c d "Abagatan a Korea". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Septiembre 2011. Naala idi Nobiembre 5, 2011.
- ^ "Country Comparison :: Distribution of family income - Gini index". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. Naala idi Nobiembre 11, 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ CIA World Factbook
- ^ "Ti Heograpia ti Korea". Asianinfo.org. Pebrero 1, 2010. Naala idi Hulio 13, 2010.
- ^ "Dagiti Taga-ugma a Sibilisasion" (Press release). Kanada: Naarian a Museo ti Ontario. Disiembre 12, 2005. Naala idi Abril 25, 2010.
- ^ Prehistoriko a Korea, OPisina ti Primo Ministro.
- ^ "Abagatan a Korea: Ekonomiko ken dagiti sosial a panmagrang-ay". Encyclopædia Britannica. Naala idi Pebrero 18, 2010.
- ^ Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto, Internasional a Pundo ti Panguartaan.
- ^ Yunn, Seung-Yong (1996), "Dagiti nasapa a pannakaiyasideg dagiti Muslim iti Korea", Relihioso a kultura ti Korea, Hollym International, p. 99
- ^ Demick, Barbara. "Breaking the occupation spell: Some Koreans see putdown in letter change in name." Boston Globe. Septiembre 18, 2003. Naalidi Septiembre 2, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Abagatan a Korea iti Wikimedia Commons
- Ti opisial a website ti Republika ti Korea (Korea.net)
- Ti Opisial a Sitio ti Alagaden ti Turismo ti Korea
- Abagatan a Korea a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- Kitaen ti Abagatan a Korea iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Saba
Ti saba ket maysa a makan a prutas a napataud babaen dagiti nadumaduma a kita ti dakkel a hierba dagiti agsabsabong a mula ti henero ti Musa.[1] (Kadagiti sabsabali a pagilian, dagiti saba ket naus-usar para iti panagluto ken mabalin a matawagan kadagiti plantain.) Ti prutas ket adda dagiti nadumaduma a kadakkel, maris ken katangken,ngem kadawyan daytoy nga immatiddog ken killo, nga addaan ti nalamuyot a lasag ken nabaknang iti almidon a mabalin a naukisan iti duyaw, morado wenno nalabbaga no naluom. Dagiti bunga ket dumakkelda nga agririmpuok nga agbitbitin kadagiti rimpuok manipud ti ngato ti mula. Gangani amin a moderno a makan a partenokarpiko (awan bukel) a sabsaba ket nagtaud kadagiti dua a naatap a sebbangan ti– Musa acuminata ken Musa balbisiana. Dagiti sientipiko a nagan kadagiti kaaduan a nataltalon a saba ket ti Musa acuminata, Musa balbisiana, ken Musa × paradisiaca para iti hibrido ti Musa acuminata × M. balbisiana, depende kadagiti bukodda a henomiko a pakabuklan. Ti duog a sientipiko a nagan a Musa sapientum ket saanen a naus-usar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Saba", Online a Diksionario ti Merriam-Webster, naala idi 2013-01-04
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Saba iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Saba iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text: SAN JUAN, Abra – Naisingasing bayat ti session ti hunta probinsial a naangay idi Hunio 19 ditoy nga ili ti panangpatronahe dagiti empleado ken estudiante dagiti bukod a produkto ti probinsia.Daytoy ti maysa a naipangruna a natratar iti naisayangkat nga out of town session ti hunta probinsial nga indauluan ni Bise Gobernador Rolando Somera babaen ti panangsangaili ida ti lokal a gobierno nga idadauluan ni Mayor Marco Bautista ken ti sangguniang bayan nga idadauluan ni Bise Mayor Rosalinda Billeda.


text:
Gubat ti Sangagasut a Tawtawen
Ti Gubat ti Sangagasut a Tawtawen ket dagidi serie ti suppiat a nailaban manipud idi 1337 aginggana idi 1453 a nagbaetan ti Inglatera ken Pransia. Daytoy ket nagbanagan ti maysa a dinastiko a suppiat a nangrugi manipud idi ni Guillermo ti Agparparukma a nagbalin nga Ari ti Inglatera bayat a nagtultuloy a Duke ti Normandia. A kas ti duke ti Normandia, dagiti Inggles nga ari adda utangda nga agraem ti Ari ti Pransia ngem kasla dagiti immununa a duke dagitoy ket nagtaginayonna ti adu nga autonomia. Ti riri a panagraem ket maysa idi a seremonia a ti riri nga agup-upa wenno basalo ket nangisalda ti panagraem ken panagparukma kadagiti apona ti riri. Daytoy a panagsanay ket napasardeng idi maikasangapulo ket uppat a siglo idi ni Eduardo III ket napaay a nakaited ti panagraem kenni Philip VI ti Pransia ken ni Philip ket saan a nangtaripatu ti inkarina a panagisubli ti paset ti Guienne nga innala ni CarlosIV. Dagiti dadduma pay a nangruna a banag ket mairaman dagiti nadumaduma a naggigiddiat a panagpadas a panagtengngel ti paglakkuan ti Inggles a lana.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Anglo-Normando a dinastia a nagturay ti Inglatera, manipud ti Normando a Panagrukma ti 1066, ket naipatingga idi babaen ti maysa panakikaduaan a nagbaetan ni Geoffrey ti Anjou ken Roberto ti Gloucester, a ti anak a lalaki ni Geoffrey a ni Enrique ket nagbalin a ti immuna kadagiti Angevino nga ari ti Inglatera idi 1153.[1] Ti Ari ti Inglatera ket dagus a nagturturay kadagiti adadu a teritorio iti kontinente ngem ni ti Ari ti Pransia. Ti panakabalin daytoy a parikut ket dagiti idi duke ti Normandia, dagiti Inggles nga ket nakautangda ti panagraem ti Ari ti Pransia, nupay kasta dagiti duke ket adda isuda kadagiti adu nga autonomia manipud idi maika-11 a sigloken dagiti masakbayan ken saan idia daytoy a parikut iti panagsanay.[2]
Ni Ari Juan ket nakatawid ti adu nga estado manipud kenni Ari Ricardo I. Nupay kasta, ni Philip II ti Pransia ket nakeddeng a nagtignay a nangala ti gundaway ti kinakapsut ni Ari Juan, iti kinalegado ken maipapan ti milisia, ken babaen idi 1204 ket nagballigi iti panagtengngelna kadagiti kaaduan a taga-ugma a teritoria a tagtagikua. Ti simmarsaruno a Gubat ti Bouvines (1214), a mairaman ti Saintonge a Gubat (1242) ken ti kanungpalan ti Gubat ti Santo-Sardos (1324), ket nagpabassit kadagit itinengtengngel ti Inglatera iti kontinente kadagiti bassit a probinsia idiay Gasconia, ken ti kompleto a panakapukaw ti Normandia.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bartlett. Ti Inglatera babaen dagiti Normando ken Angevino nga ari. p. 22
- ^ Bartlett. Ti Inglatera babaen dagiti Normando ken Angevino nga ari. p. 17
- ^ Gormley. Gubat ti Sangagasut a Tawtawen: Pakabuklan Estado nga Unibersidad ti Ohio
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Gubat ti Sangagasut a Tawtawen iti Wikimedia Commons


text:
Due to the long line of comments regarding the Tribal Council Request for donations, I would like to add this to clarify some issues. Although this information was not received through official channels, I believe them to be accurate. I will update this information as we hear back from the Tribal Council officials.
The Tribal Council is a separate entity from the Barangay Council although it is sanctioned and supported by the Barangay. This is evident by the presence of several barangay members who are also serving in the Tribal Council. Sagunto is a small town, and I believe that not many projects get past the Barangay. So there is no disrespect of the Captain here, it is simply a separate matter from the usual Barangay issues. It is prudent to have a degree of separation between the various organizations. Let's not get bogged down with whose ego was not smoothed over first. Especially since our honorable Capitan has not voiced any objections about this project but rather seems to be supportive of it as you can see in the photographs of the group.
This is a noble goal for the tribe. I noted when I was present during the Rizal Day festivities that the tribal dances were presented by a very talented group from another barangay. This thought, that "why is there not an organization in Sagunto presenting a tribal performance?", did cross my mind then. I am sure there are many talented Bagos in Sagunto who could have done as well if not better. I am glad that the Tribal Council has taken it upon themselves to correct this.
Here are some preliminary figures, to give everyone an idea how much is needed. The Bago Tribal Council requests aid in procuring the following items:
Costumes for the dancers
Gangsa - is the Bago gong (estimate cost for 12-piece set = 70,000 pesos)
Tambor - drum made of deer skin (estimate cost, 3,000 pesos)
The cost for a 6-piece gong set is estimated at 35,000 pesos. The council hopes for a 12-piece set. There are no estimates yet for the costumes
and tambor. I'm sure they can't be cheap. If you have some information about these costs please share your information here. (Those named above, please confirm your pledge. If it's a mistake, let me know and I will remove it from the list)If you'd like to make a pledge, leave a comment and I will update the list.
Donations may be sent directly to the Bago Tribal Council Treasurer, Mr. Daniel Pascua, Sagunto, Sison, Pangasinan.
We thank you all for your help, and as one of our youngest members here on the blog said, "every little bit counts". So let's all pull together and help our tribe, let's show our younger generations what a proud and noble people we are.
Thursday, May 24, 2007
Tribal Council Donations
Due to the long line of comments regarding the Tribal Council Request for donations, I would like to add this to clarify some issues. Although this information was not received through official channels, I believe them to be accurate. I will update this information as we hear back from the Tribal Council officials.
Posted by JMom at 6:28 AM
Labels: announcement, Bago, donations, Tribal Council
20 comments:
-
-
wen ngarud ya agpayso katribuan taga pugo dagidiay immay nagsala idi fiesta nga napalabas ken minmayat ngem kunak ket nalalaing tayo pay a uray dagitoy KALIPI tayo ket mabalin nga isuda ti mabukel nga agsala uray siak no masapul ti bulog ket mayat ta inrugi manen appok ken annak ko ti panagurnong agpayso nga kunayo nga adu nga kantidad ngem pagbabassitan aye apay dinto ngata met mapartuwat dayta ibaga yo kada kapid ko nga Boying Annaguey ken Boying Quilaman dita Amerika baka dida ammo daytoy nga proyekto pakpakamuztaan ida ni uncle romeo da. ala aguray ta agpakaadak pay bassit ket adun ti bayadak ditoy.
kimat
- May 24, 2007 at 8:28 AM
- Roselee said...
-
Thanks a lot for explaining what's the difference between the barangay council and the tribal council. I'm sure nga adu kaniatayo ti mangipagarop nga tribal and barangay council ket maymaysa.
Nasayaat met ta nailista dagita nagpledge tapno ammo tayo no sino ti singerento. Ta no dadduma naglaka ti agsao ngem nagrigat ti agaramid,di met? (No offence kuma kaniayo apo ibagbagak lang ti kapanunotk)
Adda koma madamag ko. Apay nga nagadu nga gangsa iti gatangenen?Kailangan tay ba nga talaga ti 12?
- May 24, 2007 at 8:33 AM
-
-
oh hi kimat you are here imbag man!ay apo how I wish I know you!
Roselee am asking that same ? before how come that they are in need of lots of gongs ngem I know it now ta no agsala ti laLLAKI MABALIN NGA ISU TI IGGEM DAN AT THE SAME TIME ITS THEIR MUSIC and okay lang but we can ask representative of Bago Council to explain us more about it for everybody's sake.
Oh no for sure pledge is pledge and it can not be broken hahahha! kanta sa met didiayen di panawen da jeanette ken uncle Dadong hahah!
eva
- May 24, 2007 at 8:48 AM
-
-
hello kimat, ayan mo aya tatta?
paggatangan ngata ti nalaka nga costume? If you are in sagunto now, kindly help them find better sources of gongs and costumes.
if i can take home these bronze vases and decorations to trade-in (wow nagngina gayamen ti bronze gongs tattan)...nadagsen to met.
Larry, where can I sell these bronze vases? Ilakom nga kunam? Kitaen yo dayta pictures ti E-Cordi, dita link right side, makita yo ti samples ti gongs nga usaren nga agsala. JMom, post mo ngata dyay picture ni Jay with Abra dancers...
- May 24, 2007 at 9:36 PM
- Roselee said...
-
Kas ano u apo nga ammo ti estimate dagita gong? Addan ba napan nagkita mismo? Idiay nagkitaan da?
Mng Jerry no awan pay nakita da wenno na enquire da nga gong, pakibaga ken mng Irene ta kontaken da ni manang mi Fe (Anak ni auntie Arsing nga naikamang diay Lamut,Ifugao).Agtatrabaho isuna ti NFA Bontoc.Ibaga na ken mng Fe nga paki enquire na bassit no sagmano ti gongs.Pakiprint dagita pix ti gongs nga inpaw it da mng Emily then ited mo ken mng Irene tapno ammoda no ania nga klase ti Gong ti enquire da. Uray cotumes met laengen ibagam ta paki enquire na.No okay lang kanyayo apo. It's up 2 u.Suggestion ko lang daytoy apo.
I-try ko nga kontaken ni mng Faye no makontak ko.
- May 25, 2007 at 7:26 AM
- Omom said...
-
Thanks Nette for the clarification. I know some people are not aware (like me) that there's a Tribal Council. Like I said, I've learned a lot since the inception of this virtual abung. That link on the Bago by Mr. Buaquen really helps explain the Bago situation.
Imbag a ta adda dagitoy elders tayo idta nga mangisuro kada tayo iti cultura nga dati tapno saan tayo nga maliplipatan no addino ti nagapuanan. It is our culture and heritage, we have to be proud of it, treasure it and protect it. Isunga uray no saga-basit ti tulung nga maited, no pagtitinulungan tayo amin nalaka nga aramiden no anyaman nga proyecto ti kailangan.
~Babot
- May 25, 2007 at 9:44 AM
-
-
HELLO ROSELEE, BEFORE YOU ATTEND YOUR ANNUAL SUKA MEETING AND ELECTIONS, I'D LIKE TO EXPRESS MY SUPPORT TO ALL OF YOU GUYS IN UK PLANNING FOR WONDERFUL PROJECTS FOR THE COMMUNITY. I'VE HEARD ABOUT OTHER SAGUNTONIANS' PROJECTS TOO LIKE BRGY. LIBRARY AND WATER RESERVOIR. I'M SO GLAD THESE THINGS ARE BEING THOUGHT OUT. I PLEDGE THIS LITLE AMOUNT THAT WE CAN AFFORD TO HELP RAISE THAT NEEDED AMOUNT FOR THE GONGS FOR I AM A TRADITIONAL DANCES LOVER MYSELF. GOSH, ALL THESE PROJECTS YOU UK SAGUNTONIANS ARE PLANNING ARE JUST GREAT. I CAN'T WAIT TO SEE YOUR OTHER PROJECT SOLICITATIONS ESP. ON THE RESERVOIR.
ALE, INKAYO MAKIPLANO. PANGAASI YO APO. PANUNUEN TAY LAENG KOMA TI PAGREBBENGAN TI AMIN. I LOVE YOU ALL !!!!!
- May 25, 2007 at 4:30 PM
- Roselee said...
-
Thanks mng Emz....crosss my fingers...
I think there's more important issue to be discussed today rather than the projects...I don't have the authority to give you the details (about this issue) because I'm not an oficer.This is a confidential matter.It's between us SUKA members only.
I'll update u later if the meeting goes well.
- May 26, 2007 at 1:46 AM
-
-
Just in case they'd ask about other projects ongoing, there's this Microbusiness contest sponsored by Babot, and the Green Group 3G contest nga syak met ti makin panunot. No adda met willing nga mangnayon ti funds for the grant ken prizes for the Green groups, mangited da latta ta ti na promise ko ket nga amount per winner (from my own pocket) ket saan sa nga attractive para kadagiti young groups wenno oldies. inton agawidak, ilawlawag konto kadagiti groups. As of now, only 2 group applicants have applied.
Let anyone inquiring to join or co-sponsor to read the 3G green contest announcement in this blog for further details. They may sponsor a certain prize award. Aglalo dagidiay mangayat nga malinisan ta waig, let's push them into getting more-environment friendly. Salamat apo.
- May 26, 2007 at 4:47 AM
-
-
ururayek ng aglukat diay shop diay laud malagip ko Domingo awan ni maestro pay gayam isu nga immayak man la ditoy Roasario nga mangikur-it ken makiinniliw ken bumisita manen kadakayo kasus kadua nga bago ti makinbagi toy internet shop ditoy ngem ti lakay na ket taga Canada met puraw nataer met ket naragsak piman nga kasarsarita ket ipalapal ko lattan ti ingles ko ket matarusanna met ni Baket na ket taga Agat. Min aduadu gayamen ti kunakunayo ditoy ket minsayaat la unay makayayo diay anak ni apok nga roselee ni marifaye mayat ta ammona piman ti naggapuan ti pulina. wen maestra Emily damdamgemkaniak ti paggatangan ti gangsa adu diay bantay saan nga Plawan a diay Baguio ipa made to order da kadagidiay agararamid ti bronse wen nangina met adda met nalaklaka ngem diyo magustuan ti uni na isu nga no gumatang diay adda kalidad nan...ngem aya ket kukuaen ngay dagitoy Conseho ti Tribu bassit nga dawat laeng met ti taga ballasiw taaw nga mangipadamag mangsirip ti kunkunada ket awan pay gungunayyo narigat ti makibiang met ta baka dakes to man da taon agsipud ta awan met di awan ken nagadalak ta mintalonak met la ngamin, ngem ala a ket di kayo maumuma annak ken appok ida dakayon ti mangawat ken itultuloyyo lattana ti ganwat yo kunak manen pagbabassitan ket umado. Ala Babot Jeanette Eva ken Emily agan anus kayo latta nga mangiwanwan ket ni kitkitaek ket adun ti nagdur-asan na toy inganuat mo Babot ale pumakadaak manen ta ni ururayenda toy tukak ken ararusip diay balay nga pangaldawan mi.
kimat
- May 26, 2007 at 6:46 PM
-
-
Hehe, naimbag ta adda nga dagos sungbat from you kimat. of course, the tribal council has long planned for this solicitation and search for the seller of gongs(months ago, I heard). Ask uncle henry for it's him and his team who've been suggesting to SUKA to finance this, ti nanggeg ko. No ngay adda laeng nalaklaka nga source, ta sika ket addan sa ammom dita nga paggappuan ti quality instruments. salamat ta i suggest min to dayta no agsaludsod da manen.Diay Baguio nga agpayso aya.
I remember attending a seminar for our traditional instruments in UP-Diliman before. It's where I saw lots of Ilocano and Igorot/Bago instruments that our local barrio don't use or keep anymore. Mayat koma no dagiti apong tayo dita (hello APO lakay, ayan mo ngayen?) , agurnong da ti instrumento nga kannawidan nga inususar idi, tapno no agawid dagitoy balikbayans, adda ipakita da ken annak da. Ayanna ngay dagidiay nadumaduma nga kawayan nga pinarpar nga pagtokar idi ususaren ti lallakay? Ayna apo, agurnong tayo tapno adda met ipasa tayo nga tawid kadagiti appo ken annak tayo.
- May 26, 2007 at 11:28 PM
-
-
Hello Admin, we need to correct the info on pledges. But wait till I inform the tribal council about the CORRECTION THE PLEDGER WANTS TO MAKE. Good you've said earlier "CONFIRM these info" calling the attenton of the pledgers. Well as you've read in the lower thread, Mr Henry Palit-Ang promised the amount for the purchase of "one set of gongs -6pcs" which now would amount to 35,000 pesos. Let us tell the council that the 20,000 pesos THEY REMEMBER promised them is wrong (now who really forgot what?) and actually a lot higher. Kitaen yo man apo, dakdakkel gayam dyay naipromise da.(Good for them...hehe, bad for us being tagged as printing the wrong info.)
Now messengers and donors, saan kay koma mauma apo nga tumulong uray ado nga hassles na daytoy.
Next time, ilista tayo apo dagidiay promises da, nakasurat wenno nakatape tapno ammo tayo ti pangibasbasaran ti information nga ireport ditoy. Salamat apo.
- May 27, 2007 at 9:00 AM
- Omom said...
-
I left a message at Uncle Henry's home phone last night so I can clarify exactly what the pledge is/was/should be before changing anything. I'll let you know when I've hear back from Don Palit-Ang, hehehe...
Let's keep light and breezy, people. These are just minor snags. Life is good and so are YOU!
- May 28, 2007 at 11:17 AM
-
-
Wen agpayso kano diay personal promise 20,000 pesos nga pledge ni Henry. Nang-ngeg ti kaaduan imbaga na idi nagpamiting idiay balayda.
- May 28, 2007 at 2:01 PM
-
-
Ala umay kayon nga taga America, London, Canada, Hongkong, Israel, Macau, Scotland, Germany, Italy, Australia, Ireland, New Zealand ken dadduma pay nga lugar ta pagbibingawan tayon daytoy problema ti katribuan ta intono agbakasyon tayto no fiesta ket adda buyaen tayo nga napintas nga sala. Agparikna kayon katribuan nga bago. Uray kianganen mabalin latta ta agkakabsat tay amin awan sabsabali. Ni dipay nagrugi ti taga-Canada no irugi dan sumurot metten ti taga London siguradoak awan mintis santo America dida agpaudi ammo tay dayta. He he he.
- May 28, 2007 at 2:11 PM
-
-
wen nga agpayso, apay ngamin, no innem laeng ti kabaelan ti UK, maymayat, ado tay met nga mangayat ti bario. apay SUKA laeng aya ti sagunto balikbayan? malipatan yon sa ti dadduma pay nga agsangaili. maapas tay dagidiay mano nga agawid ket pulos UK met laengen ti kunkunayon.segundaak dayta konam anonymous2. maymayat no roundthe world ti agisponsor ti dayta gangsa tapno mafeel tay amin ti rambak.
- May 28, 2007 at 3:07 PM
-
-
Hello Roselee, hehe napanamon? Naapas kan? Hahaha, kasta talaga, no dadduma, adda argument, ne, democracy in motion kunam man. We are all free to voice out our opinions. Ali agsobli ka ditoyen ta adda pay trabahoen tayo. Saan da pay simmungbat dyay barrio ngem panpununutek, makatulong daytoy naurnong ko nga bronze vases nga pang-trade-in no mabalin para kadagiti gong makers, malpas lang dayta nga project. Agasem, naka 20 kilos sak metten nga bronze ditoy. Napanak dita antique fair ket mayat ti excursion ko di kalman, nagmawmawen ti rurod ko bwahahahaha. Umaycadtoy nga agkanta ta birbiruken daka dagitoy miron ditoy. Bay-am pay dagita lallakay ken babbaket dita ayan mo, they have their own problems hahaha. Kunak ngarud, some diseases are infectious...tagay muna dyan ng sake, antidote!
- May 28, 2007 at 5:39 PM
-
-
ale bagiyon ti agrarambak itatalnak la ditoyen nga mangpalpaliiw kadakayo
mayat to siguro ti mangbuybuya ti kanyaw no madanon narigat la ti adda nga biag didak to met la ikaskaso ta ania ngay ket mintalon met laeng ti nakaibatugak ket didan to met siguro ipaidam no aprusak to met ti maysa nga gangsa.
Imbag pay diay San Emilio ta mariknak ti kanabagok minmaya-mayat maalumiimak met nga makikanyaw no dagiti balikbayan ti kakadua isu nga agragsak kayto latta a dikay madanagan diak to agparikna di bale ta adda gagayyem ko diay ayan ni lakay martin ragragsaken minto la bagbagimin.
kimat
- May 28, 2007 at 5:52 PM
- Omom said...
-
Ala, haan nga naapas ni ading ko Roselee. Apay ya gamin nga ibaga yo nga naapas. Nagbasit nga banag ti gansa. Matmaturog laeng ta addo met gamin ti overtime na idtoy abong. Nabannug laeng kitaen yo. No makariing ni sleeping beauty a ket adan to man idtoy nga agkankanta. Ay ading ko, mariing ka man ta umay ka agkanta, I misssss you talaga. Ni nakasaang toy kape, gimatangak pay ti paboritom nga doughnut. Hehehehe...
Hugs.
~Mng. Babot who love you :-)
- May 29, 2007 at 1:01 AM
-
-
maudi daytoy nga palawag kon apo, aganos kayla bassit kaniak, malpas tayon ton daytoy nga proyekto:
nangngeg ko dyay boses ni tribal chiptin tatta laeng ken rolly ket konak, mapan da ipa scan dayta maudi nga page ti letter da nga adda handwritten nga "list of items". gapu ta nakita dan dayta duwwa nga pieces, 10 pcs laengen kano apo ti kasapulan. no 6 ti ishoulder ni uncle henry, uppat laengen ti naudi pay nga pagtitinnulungan tayo. kes kas naibaga ti chiptin, 20 k ti matandaanan da talaga naibaga idi ni mr. palit-ang ta saan da pay nga ammo no mano ti balor na dayta gongs. urayen yo apo dayta ipa scan da madamdama. no adda pay saludsod yo, ideretso yon apo.
reporting at your service...dakilang utusan, ems.
- May 29, 2007 at 3:54 AM