text:
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti San Juan
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti San Juan ket isu ti pannakabagi ti Siudad ti San Juan iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972 daytoy ket nairepresenta a kas paset ti umuna adistrito ti Rizal. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV iti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Daytoy ket naigrupo iti Mandaluyong manipud idi 1984 aginggana idi 1995 para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa ken ti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi, a kas distrito ti San Juan-Mandaluyong. Dagitoy dua ket naisina ken nadatonan ti bukodda a pannakabagi iti Kongreso babaen ti paset 49 ti nainkalintegan a dokumento ti siudad ti Mandaluyong (Republika Tignay Blng. 7675) a naaprobaran idi Pebrero 9, 1994, ken napasingkedan idi bril 10, 1994.
Maymaysa a Distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 121,430
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


c: text/html

text:
Ayat iti Panawen ti Ariangga
- Prologo ti Dangadang
1. Estranghero
Inlukat ni Bannuar ti kurtina ti tawa ti eroplano ket manipud iti ere ket nasaksianna dagiti nalidaw a silsilaw nga aggilapgilap iti daga, kas kadagiti kulalanti nga ay-ayamenda idi kenni Ka Laya iti barrio a nakaisadsadanda iti Kailokuan tapno sadiay, iti naariangga nga ulimek dagiti maulupitlupit iti gimong, iti natalinaay nga ariangga dagiti nakem a makariing kadagiti inhustisia ti biag, sadiay, sadiayda a makasusuroda kadagiti wagas ti pannakidangadang iti nagan ti kinalinteg.
Ket nakasursuroda. Sinursuruan ida dagiti umili. Nakasursuroda no kasano ti mangayat nga awan labas, ti mangipateg iti sapasap, panagipateg a saan nga abstrakto no di ket agburayok nga aggapu iti isip, iti nakem, iti lasag, iti paulo dagiti daniw iti inaldaw-aldaw a pannakidangadang iti biag.
Malagipna dagiti a rabii a managpabus-oy, dagidi rabii a nakawaywayas ti panaginnala ti sipnget ken lawag, ti panaginnala ti pul-oy ken bulong, ti panaginnala dagiti bituen iti tangatangda. Immisem ni Bannuar. Nagburayok iti kaungganna ti maysa a ladingit a paggaammona unay.
Nagkidem, ket iti sirmatana, umis-isem ni Laya—ni Ka Wayawaya—agay-ayab, makisasao kenkuana. Nabengbeng dagiti kiday ti balasang a kunam la no sadiay ti paglemlemmengan dagiti amin a palimed ti Tignayan a pagkamkamenganda a dua. Saan a pumanaw dagiti nasam-it nga isem kadagiti naamo a matana. Ket ti agong a natundiris, kasla man laeng agderraas a payaw, dagiti payaw a nakipagmumulaanda a kaduada dagiti makipagrikrikna iti ilunglungalongda a panagbalbaliw iti gimong. Dagiti payaw iti dayaen ti Kailokuan, dagiti nakatangtangig a payaw dagiti kakabsat nga Kalinga, dagiti kakabsat nga Yapayao, dagiti kakabsat nga Ifugao—dagitoy ti malagip ita ni Bannuar ket agsubli ta agsubli kenkuana ti nakaam-ames a lagip nga uppat a tawen nga intartarayanna.
Nangibbet iti nakaun-uneg a sennay.
Laya, kinunana, Laya.
Ka Wayawaya, kinunana iti nababa a timek nga isuna laeng ti makangngeg. Laya, Ka Wayawaya.
Iti sipnget, binirokna ti naisem a rupa ti kaayan-ayatna, ti naamo a rupa ti maysa a parsua a nangipadulinanna kadagiti buteng ken turedna, kadagiti pigsa ken kapuy ti pakinakemna, kadagiti paulo dagiti daniw a sursuratenna. Ta mannaniniw isuna ni liday ket ita, iti daytoy a panagawidna, kayatna nga ikur-it dagitoy a liday, nagananna, sangnguenna. Kayatna a saanen nga agtaray pay, a saanen nga agkamang pay iti estranghero a lugar, iti lugar nga adayo kadagiti lagip. Kayatna ti agtalinaed iti eksena dagiti nadara a lagip.
Binarkesan ti riknana ti nagduduma a ladingit.
Kas iti ladingit ti ipapanaw.
Kas iti ladingit ti panagsubli a dimo ammo no sadinno ti pagsubliam.
Inkeddengna ti agsubli iti daga a nakayanakanna. Awan amad ti yaadayok, kunana, awanan bugas, awanan kaibatogan. Nagbabawi no apay a pimmanaw.
Itay pay nga inanunsio ti piloto ti dandanin pannakikammaysa ti naglugananda iti daga a nakayanakanna. Sinabat isuna ti pamiliar nga eksena: ti panaginnagaw ti sipnget ken lawag.
Kastoy nga eksena idi pumanawak, kinuna iti bagina. Kastoy met laeng nga eksena idi agawenda kaniak ni Ka Laya ken ti bunga ti ayan-ayatmi. Awan, saanda a naikkan iti gundaway tapno masaksianda met koma ti baro nga agsapa kalpasan ti panaginnagaw ti sipnget ken lawag.
Nagkidem.
Iti isipna ket ti ladawan dagiti adu a panaginnagaw ti sipnget ken lawag iti biagna. Iti ili a naggapuanna. Iti ili a nagkamanganna. Kadagiti il-ili a nagtaltalawatawanna. Kadagiti dandaniw nga awan pay iti papel ngem addadan iti barukongna, iti panunotna.
Aginnagaw ti sipnget ken lawag idi panawanna ti pagilian kalpasan ti pannakaikkat ti presidente a mamati maysa laeng a karnabal ken pelikula ti panagidaulo. Nakatugaw idin ti baro a presidente a nagkari a dinanto tultuladen dagiti barrairong ken tulisan. Ketdi, dalusanna ti gimong, ket dinanto ipalubos a mamulitan ti dayawna a dayaw met ti natakneng nga amana.
Nagdengngeg idi ti bitla ni baro a presidente. Aginnagaw ti sipnget ken lawag idi ibagana dayta, iti Luneta, iti sango dagiti riwriw nga umili a napan nakipagragragsak iti balligi ti presidente a minolde dagiti pantasia ti pelikula.
Nagdengngeg ni Bannuar—ngem saan a namati.
Kaduana ni Laya, isuda a dua iti Luneta, kinaandingayda dagiti umili a nagkunkuna, iti pukkaw a kasingin ti balligi ti kaaduan, Erap, Erap, Erap para kadagiti marigrigat!
Ulimek laeng ti adda iti baetanda, isuda ken ni Laya iti dayta a sulinekdagiti sibibiag a panagsaksi iti pakasaritaan a maisurat iti nagan dagiti umili. Ulimek a pakabuklan ti nagsasamusam a kita ni ayat. Ti ayat para iti bukod a bagi. Ti ayat para iti sabali, iti kapada, iti kadua. Ti ayat a para kadagiti awanan ressat a tagtagainep maipapan iti nainkalintegan a biag—ti nalinteg gapu ta nadur-as ken nadur-as gapu ta nalinteg a biag—para iti kaaduan no di man iti sapasap.
Ket napasamak ti baro a rinnupak: umili kontra kadagiti mangidaddadanes.
Isuna ti maysa kadagiti immuna iti santuario ti Birhen iti EDSA. Saan, duada kenni Laya.
Mangisursuron idi ket iti dayta a rabii a di impalubos dagiti senador a luktan ti enbelop a naggianan ti ebidensia tapno mapaneknekan ti kinabalangkantis ti presidente a nangikari iti awan mulitna a panagayat iti pagilian, nagmartsada manipud iti kampusda iti Unibersidad, dinagasda dagiti burgis nga agad-adal iti dua pay a pagadalan iti Katipunan, ket manipud dita, tinayengtengda ti C-5 tapno masalpotna ti santuario ti Birhen a nagkutaanda, kaduada dagiti umili, kaduada dagiti soldado, kaduada dagiti tagainep ken buteng ken kararag, ket iti tallo nga aldaw, kalpasan ti tallo nga aldaw, maulit manen ti pakasaritaan ti naliday a pagilian, ti di pay nalpas a pagilian.
Iti maikatlo nga aldaw, nagsapata ti babai a pangulo, ti maikadua a babai a pangulo. Mumalem kadin idi, sinaludsodna iti bagina? Aginnagaw kadin idi ti sipnget ken lawag?
Adda gita iti dila ti babai, kunana ken ni Laya. I do not trust her. Convent-bred, ha! The nerve, the pretensions. I should know.
Pinisi ni Bannuar ti pandesal ket intedna ti kagudua kenni Ka Laya.
Adu dagiti karasaen iti palasio, kinuna ni Ka Laya. Nakadalungdong iti tubao a nalabbasa nga adda garitgaritna a kiaw ken asul ken berde ken nangisit, ti maris dagiti aglalaok a riknana para ken Laya, ti kakaisuna a Ka Wayawaya iti biagna. Ti kiaw, kunana, kas iti maris a paggaayat ti umuna a babai a presidente a nangbarayuboy iti oportunidad ti demokrasia a naited kenkuana. Ti asul, kas iti maris ti awanan mantsa a birhen a nayanak nga awanan iti basol a tawid. Ti berde, kas kadagiti minuyongan a no agbunga ket agruruoy. Kas kadagiti agbalin a bunga ti ayan-ayatmi a tinenneb ken tentenneben dagiti dangadang iti kalsada, kadagiti rali, kadagiti agsasaruno a martsa tapno maipinget ti kalintegan dagiti umili.
Naggaraw ti tubao ni Laya ket nagparang ti naparammag a kiaw a naigarit iti laylayan ti ulay, ti pannakapanio dagiti kakabsat iti Kamindanawan, ti ulay a nagbalin metten a praktikal a dalungdong dagiti aktibista iti Kamanilaan. Kiaw ti umuna unay a babai a presidente, kunana. Maris ti signos ti umuna unay a batibat a pinaglangada nga ayat iti naunday a panawen. Kiaw met ti umuna unay a dangadang dagiti umili, pannakidangadang a baruyboyen ti dadaulo nga addaan met iti amarilio a gagem.
Ania met ti kolor daytoy baro a presidente a nangtawid kadagiti sakripisio a dara dagiti umili, sinaludsod ni Bannuar iti nakemna.
Addadan iti adayo. Nalpasen ti sapata.
Addadan iti pedestrian lane iti EDSA, iti sango ti monumento a mangipakpakdaar iti naidumduma nga ayat dagiti umili iti pagilian, iti daydi umuna unay a naikappiaan a rebolusion a namuonan kadagiti adu unay a kita ti naisisiasi nga ayat, ti kinadangkok nga aglanglanga nga ayat, ti kinaranggas nga aglanglanga nga ayat, ken ti batibat a pinaglanglangada met nga ayat. Naunday a panawen, kinuna ni Bannuar. Naunday a panawen.
No koma laeng adda am-ammok a mannamay, nabayagen a tinamayko daytoy a babai, kinuna ni Ka Laya, umis-isem.
Siakon ti tamayem tapno kankanayonakto latta nga adda iti dennam, kinuna ni Bannuar.
You with your bourgeois love. Kineddelna ni Ka Laya ni Bannuar.
Adda sabidong kadagiti ruot nga ar-araben dagitoy a karasaen iti panawen ti lenned, kinuna ni Bannuar.
Kasta kano met ti mannamay. Agarab iti ruot iti panawen ti sellag. Ni Ka Laya.
Adda sabidong kadagiti antigo a narra ken algarrubo a manglinlinong iti palasio. Ni Bannuar. Mariknak dagiti managperdi a puersa.
Metaphysics, metaphysics, kinuna ni Ka Laya.
Adda sabidong kadagiti isem dagiti nakapatig a mangliklikmot iti pangulo. Ni Bannuar.
Siak met ti agpugto, kinuna ni Ka Laya. Adda sabidong iti karayan a nabuyok a mangig-igid iti lugar a pakainawan dagiti kari ti pangulo. Iti daytoy nabuyok a danum a nakalipaten iti kayat a sawen ti après ken panagayos, ditoyto a mangipaanod dagiti ubbing a lallaki ti bangka a papel a nakaisuratan dagiti tagainepda. Iparadanto ti baro a pangulo dagitoy nga ubbing a lallaki. Pagkarianna ida.
Dikayonton mangan iti ittip, babbarok, kunaenna.
Malanitanton dagiti bibigyo, annakko, kunaenna.
Saanton nga agsaraaw dagiti boksityo iti agsapa ta maturogkayonton a sibubussog, dakayo amin nga annak ti ili, kunaenna.
Agiddakayonto kadagiti pagturogan a mangidatdatn iti nargaan a turog, iti makapaungar a ridep, ti pagturogran a naarkosan kadagiti lalat dagiti karasaen, kunana.
Ket iti sabsabot ti ulo dagitoy a karasaen, ditoy, ditoykayonto nga uminom iti arak, lumidok iti arak ni imnas, ni dur-as, ni pannakapnek.
Ikarik.
Ikarik ken isapatak.
Ikarik ken isapatak a diakto agungar iti sabali a biag no diak matungpal dagitoy a balikas.
Agpalakpak, siempre ti tallaong, nga adu kadagitoy ti kasingin dagiti karasaen.
Nagplastar ni Bannuar. Immuestrana ti kannigid nga imana iti sangona, iti nibel dagiti matana. Pinormana ti ima a kas paltog, ket kinunana, Ping, ping, ping.
Puntaak ti nagbaetan ti mata ti karasaen a rumrummuar iti agkalkalawakaw a ngiwat ti baro a presidente, inlastogna iti kaayan-ayatna.
Tirador, kinuna ni Laya, sa nagkatawa.
Isu a siak ti inayatmo. Gapu ta nalaingak a tirador.
Phallic argument. Patriarchal fallacy number one, your honor.
Kineddel ni Laya ti bakrangna, nakapimpino a keddel.
Tinukmaanna ti ima ti kaayan-ayatna ket inagkanna. Siiimatang dagiti aktor iti umuna unay a rebolusion dagiti umili, kadagiti agnanayon a muestrada iti dayta a monumento ti kinabannuarda.
Nagkidem manen ni Bannuar ket nilagipna ti rali a nakaarestuan ni Laya.
Dayta ti rugi ti amin.
Ka Wayawaya, kinunana. Laya, Laya.
Nagkidem ket binay-anna a layusen ti riknana dagiti naladingit a lagip, dagiti naragsak a lagip, dagiti awanan-naganda a lagip.
Nanglagip. Linagipna dagiti adu a sennaay ni ayat.
Ti panagkatangkatangna iti agarup uppat a tawen.
Ti pannakaisadsadna kadagiti estranghero a lugar dagiti estranghero met laeng nga agindeg a kas kenkuana.
Ti pannakaipalladawna iti lugar dagiti migrante nga agbirbirok iti kaipapanan manipud iti duadua, buteng, darepdep.
Iti lugar dagiti kapada nga umili a di kaano man binalbaliwan dagiti estranghero a galad ken panirigan.
Iti lugar met laeng dagiti kapada nga umili a mangibain iti sulinek a naggapuanda, a nakalipaten iti pagsasaoda, a saanen nga agsubli iti ili a naggapuan tapno suknalanda koma dagiti sagrado a disso ti panakipagilida.
Naganunsio manen ti piloto. Dandanitayon, kunana. Welcome to the Ninoy Aquino International Airport. Welcome to the Philippines.
Winanawanan ni Bannuar ti agsaknapen a sipnget.
Laya, kinunana. Ka Wayawaya.
2. Sariugma ni Ina Wayawaya
Nangrugi ti amin iti tagtagainep. Maysa a batibat a tagainep nga awanak iti sukal.
Kampay idi a dagiti kabus ken sellag ken lenned ken bannawag ken agmatuon ket maidasar a pammigat kadagiti dulang a nabayagen a kaing-ingas ti saraaw.
Kadagiti dulang a nabayagen a di nakaangot iti lanit.
Kadagiti dulang a nabayagen a di nakangngeg kadagiti karaggak dagiti ubbing nga aggiinnunna nga agtig-ab.
Kadagiti dulang a nabayagen a di nakangngeg kadagiti kararag ti panagyaman dagiti mapmapnek a nagannak.
Sipud pay idi ken aginggana ita, kinuna ni Bannuar.
Isuna ti Bannuar a nagtalawataw.
Ti nagtalawataw nga anak, ama, umili.
Ti nagtalawataw a mannaniw.
Kasasaona ti bagina iti maysa a tagainep.
Adda isuna kadagiti muyong iti sakaanan dagiti natangig a bantay, sa kadagiti dissuor kadagiti luglugar a di maad-adakan ti sariwawek a tao, sa kadagiti baresbes nga agubbog kadagiti kasamsamekan santo agkurno nga agtunda iti matris ti baybay.
Kitaen ni Bannuar ti aglawlaw.
Agtirtiritir dagiti muyong gapu iti saraaw.
Agpapauyo dagiti dissuor gapu iti panagtalapuagaw dagiti nalamiis a danum.
Agdudungsa dagiti karayan gapu iti pannakapukaw dagiti après ken lames ken dagiti sumuko iti subukan.
Manipud pay idi punganay aginggana kadagitoy a panawen dagiti awanan nagan a panagallaalla tapno mabirokan dagiti agpukawpukaw nga ugaw kadagiti makan, kinuna manen ni Bannuar.
Binilangna dagiti ramayna: aguppat a tawen a dina sinublian ti daga a pinanawan. Aguppat a tawen a panaglangan kadagiti martsa ken rali ken ariangga iti Mendiola, iti Ayala, iti Roxas Boulevard, iti Welcome Rotunda.
Ti ariangga ti dangadang ti kailiwna.
Ti ariangga ti Tignayan nga adda iti puso ken isip dagiti umili a makipagmartmartsa tapno maipukkawda dagiti an-anek-ekenda iti kalsada, iti publiko, iti Plaza Miranda, iti Roxas Boulevard.
Kinitana manen dagiti naidasar a pammigat: ti kabus a bulan, ti lenned a bulan, ti mababain a bannawag, ti bulastog a sipnget, ti agsiuman a lawag, ti malislisayan nga agmatuon—amin dagitoy ket nailaoklaok kadagiti nabanglesen nga innapuy a naidasar iti tallo a dulang, numero tres, daytay bilang ti nasantuan a panaglak-am.
Linawlaw dagiti kuttongi nga ubbing dagiti dulang.
Rumkuas dagiti paragpagda ket sumarot kadagiti basar a kawayan a nabayagen a di napasileng, kadagiti diding a tinidtid a bulo a nabayagen a di nakangngeg kadagiti samiweng, kadagiti pagbagasan a nasingdanan iti baredbed a manto dagiti agminatay.
Anged-angedan dagiti ubbing, ket agpangato nga agpababa ti angedda. Nagtitimbukel dagiti nangisit a matada a kunam la no mata dagiti musan a nabayagen a di nakakita iti manok a kurimaongenda.
Agbubussog dagiti boksit dagiti ubbing: kadagitoy agsarsaraaw a boksit nga agindeg dagiti bisin. Ditoy nga agar-arapaap dagiti kullapit nga ubbing iti naimas a pannangan, iti nalabon a pannangan.
Tamboren ti maysa nga ubing a kaing-ingas ti Santo Nino ti boksitna ket kunaenna, iti boses a nasinggit, boses ti awanan gaway, mabisbisinan, Siak, siak ti Santo Nino a patron ken dios ken salakan dagiti malislisayan.
Agmulagat dagiti sabali pay nga ubbing, rungiitanda ti karuprupa ti ubing a dios, sada kunaen, Ay, kunam sa! Saraaw ti adda iti tianmi!
Adda ni Bannuar iti tangatang a mangkikita amin kadagitoy.
Dina maawatan no addaan isuna iti payak wenno adda bileg dagiti sakana a mangikusay iti dagsen ti bagina tapno mapukaw ti dagsen ket makatayab a kas kadagiti billit ket sarangtenna ti bigat, ti rabii, ti lawag, ti sipnget, ti kabus, ti lenned, ti agmatuon, ti agsapa, ti bannawag, ti sardam, ti dagaang ti amian.
Sarangtenna amin dagitoy, tiliwenna a kasla agtiltiliw iti lames iti maysa nga agay-ayos a lipnok ket ipisokna iti supot, kay iti supot ti ugaw, ket agtayab nga agsubli iti nairanta a panganan dagiti kullapit nga ubbing nga addaan met kadagiti kullapit a tian.
Igamerna amin dagitoy kadagiti gawat ken kisang a naidasar met, sa iti nagao nga innapuy a naluyak ken kalanglanga ti kiraos ti boksit.
Bigat idin, agis-isem ti init iti dayta a panawen ti gawat ken iti dayta a bigat ti tagainep, makikinkinnumpas ti dulang kadagitoy a seremonia iti baro a bigat: ti seremonia ti mabilbilang a subo.
Sursuruen dagiti dulang dagiti ritual ti panaglak-am kadagiti bendision dagiti tudo ken arbis ken bayakabak ken bagyo ken angin ken ginggined ken gawat ken init ken arapaap.
Sursuruen dagiti dulang dagiti antigo a kararag, Degdegam, Apo, ti lames ti daga ken ti taaw tapno manayon ti biagmi iti inaldaw-aldaw.
Amen, inkoro dagiti agsaraaw itan a pinggan.
Amen, kinuna dagiti kasla rurog nga ubbing.
Masaksian amin ni Bannuar dagitoy.
Ket partuatenna ti maysa-dua a binatog iti isipna, dagullitenna tapno maikabesana, tapno iti sipnget a pagbulodanna iti inana para iti agkatangkatang a kararuana, sadiay, sadiay, iti sulinek dagiti kuadrado a sipnget nga ikur-itna, Siak, siak ti ama dagiti sipnget a pinanawan ti lawag. Ket inayonna, Siak, siak ti ama ti sipnget a kamalala ni ayat ket sika, sika ti ina ti lawag nga agsiuman iti sipnget. Wenno sika, sika ti lawag a pinanawan ti sipnget.
Maysaak a metapora, kunana, kas iti metapora nga adda kadagiti sipnget ken lawag, kadagiti panaginnagaw ti sipnget ken lawag, kadagiti kabus ken sellag ken bannawag ken lenned.
Siak ni Bannuar a pimmanaw tapno agsubli iti ili, pumanaw tapno agkawili a mangisagut kadagiti amin a dandaniw ken sarsarita maipapan iti panaginnagaw ti sipnget ken lawag kadagiti dulang, kadagiti bendahado, kadagiti latok, kadagiti kammet.
Intag-ayna ti makannigidna: uppat a tawen, kinuna. Aguppat a tawen a panaglangan iti dangadang ti ili.
Pagammuan ta iti ngiwatna ket rimmuar ti uloulo ti maysa nga uleg, maysa a nagita a karasaen, kaing-ingas ti palapal nga agindeg kadagiti narukbos a kayo kadagiti maatianan a baresbes. Sadiay, iti gumawgawawa a danum, sadiay nga aguray ti palapal nga uleg, ti karasaen nga uleg, kasla maysa a takiag, sadiay, iti pantok dagiti bulala wenno dagiti nabangsit a bangar a no agiburay iti angot ket agadiwara ti buyok ti rugit ti tao, isu met laeng a kinabuyok nga iti maysa a rali a nakikuyoganna ket imbaberda iti umuna a babai.
Pinaglaokda ti rugit ti tao ken ti narugit a danum.
Impanda kadagiti selopeyn ti naglaok a rugit ti tao ken ti narugit a danum, sada binalon iti martsa manipud iti Welcome Rotunda aginggana iti Roxas Boulevard, iti embahada dagiti imperialista a kinagurgurana, sada nagtunda iti Mendiola a nakapasagan dagiti dua a kakaduana.
Winananawangan ti bala ti barukong dagiti gagayyemna ket nagwaras ti pulbura iti bagisda, sa iti utekda, sa iti pusoda.
Idi kangitingitan ti rinnupak dagiti soldado a para bantay iti patingga ti poder ti Malakaniang ken dagiti umili a mabisbisinan ken inaramid a pimpiman ti kusit a rehimen, impalladawda a kas pallatibong dagiti nakasupot a rugit ti tao nga inkanawda iti narugit a danum.
Iti apagapaman, nagadiwara ti buyok ket iti Mendiola. Ti Mendiola daytay sementado a kalsada nga agtunda iti wangawangan ti sentro ti poder ti pagilian.
Nagsaknap ti makadul-o nga angot, insaknap ti angin a naggapu iti karayan Pasig, ti angin a naggapu iti baybay ti Manila, ti angin a naggapu kadagiti kaiskuateran a nanglikmot iti palasio ti pangulo ti pagilian, ti angin a naggapu kadagiti kumbento a pagkarkararagan dagiti annak ti Mannakabalin, isuda a ministro ti marigrigat ken agtutuok a Mannubbot.
Naadak aminen ni Bannuar dagitoy a lugar ti pagkararagan: ti simbaan ti San Judeo, kas pagarigan, nga adda iti igid ti palasio mismo, a kaduana ni Laya, daydi Ka Wayawaya, ni Laya iti nagtagisugat a lagip ken pusona.
Iti santuario ti Namarsuada nga agkararag sagpaminsan, kas iti maysa nga aldaw a nalpas ti maysa a prayer rally nga indauluan dagiti organisasion ken eskuelaan ti saan a marigrigat a simbaan.
Wenno ti simbaan ti San Beda, sadiayda nga agparintumeng, agunnoy iti bendision, iti taklin, iti inana, iti gasat, iti kinalinteg, iti ayat—adu, adu a panagun-unnoy.
Iti daydiay a duogan a simbaan, sadiayna a natimud ti ulimek nga aggubuay iti barukong, ti ulimek ti pulso, ti giteb ti puso, ti kebbakebba nga awanan nagan. Daytay ulimek ken talinaay kalpasan ti panagalimpatok a kadua ti ay-ayaten.
Addan baro a tao iti saklotko, kinuna idi ni Ka Laya.
Addada iti utit dagiti antigo a tugaw a pagkararagan, iti asideg dagiti benditado a danum a pangisawsawan kadagiti makannawan a ramramay.
Malagipna ita ti ritualisado a panangisawsawna iti kikitna, sa ti pasiraw-itna, sa ti pattungaganna, sa ti tamudona, sa ti tanganna. Kalpasanna ket paggigiddanenna nga iraremna dagiti lima a ramayna iti benditado a danum tapno riknaenna ti bendita iti templo ti sibibiag a Mannubbot.
Makarikna iti lamiis.
Sumarot ti lamiis ti benditado a danum iti pulsona, sa iti sikona, sa iti aglingling-et a kilikilina, sa iti tengngedna, sa iti pispisna agingga nga agtunda ti lamiis iti utek, iti lagip, kadagiti rikna a pagtibnokan ti pungtot ken panagayat: pungtot iti nagan ti pagilian ken dagiti umili; panagayat met iti nagan ti pagilian ken dagiti umili.
Praise the Lord, insungbat ni Bannuar ken ni Laya.
Awan Kristiano a komunista! Inkatawa ni Laya. Adda biag kadagitoy a katawa, biag nga awan patinggana. Iti kuridepdep a silaw ti nakaul-ulimek a simbaan, maanninag ni Bannuar ti sileng ti buok ti ay-ayatenna, ti kinapalangguad ti tengngedna, dagiti agsumbangir a kallid a kunam la no naikitikit kadagiti pingpingna. Dumerosas ti kudilna a lumabbaga, maris dagiti naglalaok a puli a naggapuanna.
Mamatiak iti Dios Ama a Mannakabalin amin! Ni Bannuar, iti nabangag a timek, kas pangtulad kadagiti born-again iti kalkalsada ti Kamanilaan.
Ateista! Ni Laya. Kineddelna ti takiag ti kaayan-ayatna.
Atenista, kunam, saan nga ateista! Agrungrungiit itan. Addada pay laeng iti simbaan ti San Beda ket ditoy, iti ulimek ti awanan-tao a templo ti sibibiag a Mannubbot, ditoy nga impalgak ni Laya ti baro a kapitulo ti biag ni Bannuar a kas mannaniw a mannakigubat.
Iti dangadangda a nagkallaysa, iti basbas dagiti kakadua, iti sirok dagiti pinagikisda nga armas. Iti nagan ti dangadang, ti rebolusion iti nagan dagiti umili a mapadpaidaman, agassawada.
Kadagiti agtutubo ti responsibilidad ni Bannuar.
Kadagiti babbai met ni Laya.
Daniwan ni Bannuar ti amin-amin.
Amin a rikna.
Ti panagibiraatda iti islogan ti martsa, kas pagarigan.
Ti panaggiinnuray dagiti ralista iti pagkikitaan.
Ti pannakapasutsotda iti de-kolor a danum ti bombero tapno al-alisto a makemmeg isuda dagiti pulis ket maideretsoda iti pagbaludan.
Ti panagbalonda kadagiti pagsukatanda tapno kadagiti eskinita a pagkamanganda ket idiay nga agpelles ket apaman a makapagpellesda ket agsublida iti Mendiola, iti kalsada, iti sadinno man a nagtutulaganda a pagkikitaan.
Daniw ti panagkita ni Bannuar iti rebolusion, iti amin a kita ti rebolusion.
Daniw ti panagkita ni Bannuar iti liday, leddaang, ladingit.
Daniw ti panagkita ni Bannuar iti ray-a, ragsak, rag-o.
Daniw ti panagkita ni Bannuar iti sirkulo ti biag: ti panagtao, sa ti pannakatay, santo ti panagungar.
Agsarsaragisag ti agpakpakadan nga init kadagiti muyong iti agsumbangir a templo ti sibibiag a Mannubbot.
Iti nalidem nga altar, agkidemkidem ti silaw ti Nasantuan a Sakramento nga adda iti kuadrado a pagikkan a naarkosan kadagiti gumilapgilap a babato ken nasileng a balitok. Nakarikep ti paggianan ti Nasantuan a Sakramento ket ammo ni Bannuar, paggaammona a nakatulbek daytoy.
Iti rigat ti biag, tinakawen dagiti birkog ti antigo a Santo Nino idiay Tondo a nakaigapuan, kuna ti kaaduan, ti panagsagaba dagiti tattao idiay Bulacan, Pampanga, Rizal, Nueva Ecija, ken Tarlac.
Ingkipas ti tudo ken layus ken bagyo amin a kari dagiti talon, baybay, ken kabambantayan aginggana a nagari ti panagbisin, aginggana a ti Umuna a Babai iti dayta a panawen ket nagpakpakaasi iti telebision, impakpakaasina ti panangisubli koma dagiti nagbirkog iti antigo nga anak ti Dios.
Impakaasi ti Umuna Babai ti panangisublida iti rebulto iti balayna iti simbaan ti Tondo tapno agsardeng ti didigra, tapno agkalma ti panawen, tapno saanen nga agsaknap pay ti panagsagaba dagiti adu a kailian.
Kineddel ni Laya ti bakrang ni Bannuar, nakapimpino a keddel a naglaokan iti suron ken panangipateg.
Tiniliw ni Bannuar ti kanawan ni Laya. Inagkanna ti ima ti babai, sa ti buokna, sa ti bibigna. Inaprosanna ti tian ti asawana iti dangadang, iti daniw, iti biag.
Addada iti makinkannigid a parte ti naggudua a kadaklan ti duogan a simbaan. Iti sikiganda ket dagiti nagan dagiti patron ti pammati ken patron iti daytoy a simbaan a naikitikit iti lapida a marmol.
Maysa a lapida ti nagkuna: Naitao ken natay iti isu met laeng nga aldaw. Adda kintayeg marikna ni Bannuar no kasta a makabasa iti kasta a lapida.
Saan a gapu ta mabuteng ken patay.
Saan a gapu ta tagtagikukuen ni patay ti kinaagkabannuagna.
Saan a gapu ta mabuteng a matay no di ket gapu ta iti dayta a kanito, makuriro ti panunotna. Maysa a pilosopo ti nagkuna nga apaman a maitao ti tao ken mangrugi metten a matay.
Pesimistiko a panagpampanunot, kunana idi damo. Ngem itan, iti kastoy a kasasaad ti pagilian, iti kastoy a kasasaad dagiti umili, naamirisna itan ti agdadata a kinapudno iti daytoy a panagipapan maipapan iti relasion ti biag ken pannakatay.
Nalamuyot dagiti ima ni Laya. Saan a mailemmeng ditoy ti klase ti biag a nakasanayanna, ti gimong a naggapuanna, ti kapampanunotan a tinubay dagiti adda iti alta sosiedad a no agmandar kadagiti katulong ket kunam la no agmandar iti adipen.
Pinetpetan ni Bannuar ti makannawan nga ima ni Laya sana inlaga dagiti ramayna iti kannigidna iti ramay ti kaayan-ayatna nga asawana a kapisi ti pusona.
Ibagata kadin? saludsoden koma ni Bannuar ngem kinigtot isuna ti kanalbuong iti ruar ti simbaan. Kadagiti dadakkel ni Laya ti kayatna a sawen a pangibagaanda.
Manen, naulit ti kanalbuong ken panakapak dagiti napipigsa nga armas. Kadagiti barbed wire ti Mendiola ti paggapuan dagiti riaw, dir-i, kanalbuong, ket aglalaok nga ariangga.
Ay-ayatenka unay-unay, Laya.
Korni, kinuna ni Laya. Basta dinak ik-ikkan iti sabsabong. Ken no matayak, diak kayat nga agluaka. Daniwannak lattan.
Saan a nagtimek ni Bannuar. Inagkanna ti bibig ni Laya.
Maulit dagiti panakapak dagiti armalayt.
Nairuamdan kadagiti kakastoy a pasamak. Ordinario laengen kadakuada dagitoy nga eksena. Namin-adu kadin a nakigubgubalda kadagiti militar nga agtirgas ken agbatuta—dagiti militar a no mangisaknapda iti panagulaw ket kunam la no agtubada iti ikan iti waig, a no agmaloda ket kunam la no agdusada kadagiti dingnguen nga agpagungga.
Nagpayak dagiti sakada a rimmuar.
Sakbay a simrekda iti simbaan ket awanen nabati nga agralrali iti Mendiola. Isuda itay ti naudi iti dispersal. Ngem adda grupo dagiti agad-adal iti unibersidad ti nagkuna nga agsublida tapno serkenda ti palasio, tapno kasaoda ti babai a pangulo, daytay babai a duyaw ti panagkitana iti amin: duyaw ti daradara nga init, duyaw dagiti daradara a talon, duyaw ti daradara a Mendiola a nakagsatan ti sangapulo ket uppat a biag dagiti mannalon a mangilablaban iti karbenganda a maikkanda iti bengkagen tapno didan maad-adipen, tapno didan makikakaasi kadagiti hasiendero, tapno didan umadayo iti ili tapno birokenda kadagiti disierto dagiti estranghero a pagilian ti naimbag a gasatda a dida mabirokan kadagiti kataltalonan dagiti di met agtaltalon a babaknang.
Iti labes dagiti barbed wire manipud iti sango ti Centro Escolar, agririnnapukrapok dagiti pulis ken dagiti nagsubli a ralista.
Maysa a konsierto ti ariangga.
Iti angin ket ungto dagiti batuta a maipang-or kadagiti agkabannuag a babbai ken lallaki iti unibersidad ti estado. Sipud pay, dagitoy nga agkabannuag ket idurduron isuda ti regget ken gagar a makakita kadagiti bambannogda nga agmartmartsa.
Am-ammo ni Bannuar ken Laya ti kaaduan kadagitoy. Kasadarda isuda no di man ket kapadada iti kananakem para iti ili.
Agpingki ti lasag ken batuta ket maisawang dagiti balikas a ti laeng panaginnagaw ti sipnget ket lawag ti makangngeg: Berdugo! Berdugo ti ili! Mabaybayadan a berdugo ti ili!
Rabsuten dagiti pulis dagiti agkabannuag a ralista, rabsuten met dagiti agkabannuag a ralista dagiti pulis.
Iti adayo, panay met ti klik dagiti kamera dagiti ti retratista, agur-uray kadagiti nadara nga eksena tapno madokumentoda ti kinadangkok ti baro a rehimen a nagkari iti panagbalbaliw, iti nasayaat a panagbiag, iti kappia ken panagdur-as ti amin.
Nanalpaak ti batuta iti teltel ni Bannuar ket nakakita kadagiti bituen. Riaw ni Laya ti maudi a timek a natimudna sakbay a naawanan iti puot.
Addan isuna iti pagbaludan idi makariing. Daradara ti pagan-anayna, ngem timmangkenen ti dara iti barukongna, iti gayadan ti kamisetana a kiaw a namarkaan iti rupa ti nagawid a mangipatpateg iti umili ken pagilian tapno laeng maipatli ti biagna iti tarmak dagiti adu a buteng.
Mannaniw idin ni Bannuar idi madusa iti pannakatay daytoy a mangipatpateg iti umili ken pagilian a ti rupana ket nadaraan itan iti dara ni Bannuar. Inkari daytoy a tao ti panangidatonnda iti biagna, amin a biagna, para iti pagilian. Tinungpalna dayta a kari, ket ti karina ket nagbalin a sagrado nga estoria ti pannakaipatli.
Adu’t dinukotda, kinuna ti maysa a tibak. Dadaulo daytoy iti pagadalan iti university belt. Adu dagiti naitaray kadagiti ospital. Adu dagiti napakaruan. Nagaramat dagiti pulis iti paltog. Adu dagiti nadangran. Didigra, Bannuar.
Ni Laya? sinaludsodna. Naganikki iti sakit iti bakrangna.
Maysa kadagiti dinukotda, kinuna ti dadaulo a tibak. Imbaw-ingna ti matana iti adayo, kadagiti naikuadrado a kaiskuateran iti tawa ti ospital.
3. Ariangga ni Ayat
Nakaruaren ti ulo ti karasaen iti ngiwat ni Bannuar.
Agbalbalikas ti karasaen a nagsinankulibangbang itan.
Nasantuan dagiti karina ti karasaen a kulibangbang. Maipapan daytoy iti wayawaya, iti demokrasia, iti panagkaykaysa, ken iti pinnakawan.
Iruar sagpaminsan ti karasaen ti dila sana baliksen ti adu a daras ti pannakadusa dagiti nagbasol iti nagan ti wayawaya.
Agbariwengweng ti karasaen ket aglemmeng iti utek ni Bannuar.
Manglagip ti mannaniw, iti lagip nga ita, iti lagip a masakbayan.
Rebo, Rebo ti ipanaganta iti anakta, kinuna ni Bannuar kenni Laya.
Nagpintasen a nagan, insungbat ni Laya. Nakaulay iti tubao dagiti taga-Mindanao a kailian, agis-isem, agay-ayat. Adda iliw ken karinio iti timekna.
Addada iti kabambantayan iti Kailokuan. Linamut isudan ti agin-innagaw a sipnget ken lawag. Iti panagsaknap ti sipnget kadagiti kataltalonan, ballasiwenda ti peggad kadagiti agsipsiput a kabalbalayan iti patag.
Adda dagiti ahente ti pormalin ditoy, impatignaan ni Bannuar. Dagiti komersiante iti lungon.
Kayatko a dumakkel ni Rebo a nawaya, kinuna ni Ka Laya.
Kayatko a makita ti wayawaya iti panagallintok ti ubing, kinuna ni Bannuar. Aprosanna ti tian ni Laya. Aprosanna ti biag nga adda ditoy, ti biag a naggapu iti sellangna, iti pus-ongna, iti paulo dagiti daniwna, iti leddaang ken ragsakna.
Idatonta ken Ina Wayawaya, kinuna ni Laya. Ti Ina Wayawaya a nagpukaw a kunam. Ti Ina Wayawaya iti daniwmo maipapan iti naliday a pagilian.
Iti law-ang, agpakita ti espiritu ni Ina Wayawaya ket awatenna ti ubing. Ipaiddana daytoy iti takiagna a takiag dagiti adu pay nga agur-uray nga Ina Wayawaya iti pakasaritaan dagiti adu a dangadang ti naliday a pagilian.
4.0 Panagsubli
Agpigergeren ti eroplano iti pannakigubalna iti narungsot a pul-oy ti Manila bay. Uppat a tawen, kinuna ni Bannuar.
Ipalpalawag ti piloto dagiti malabsanda a lugar, ti kari a langit ken ragsak ti Manila, ti sorpresa dagiti rabii para kadagiti turista.
Iti atiddog a dalan a kumamang iti eropuerto, rinibu a tao ti agmartmartsa tapno sarabuenna iti rungsot ti maysa a bisita a mangitantandudo iti gera.
Daniw, kinuna ni Bannuar. Ariangga. Ayat iti panawen ti ariangga.
Inruarna ti bassit a kuadernona ket sadiayna nga inkur-it ti paulo ti daniw iti panagsublina.
--30--
A Solver Agcaoili
UH Manoa/2007
1 comment:
- bumbu pecel bali said...
-
isinya menarik yaa
sangat memberikan motivasi
berkunjung ke sini juga yaa...
http://kursusinternetmarketingmurah.blogspot.com
http://bumbupecelbali.blogspot.com
Dari http://bantalsilikon01.blogspot.com
http://bantalsilikon01.blogdetik.com/
tanks very much.... :)
- February 28, 2014 at 3:03 AM

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“SOBRA met ti pannusa ti estudiante a maladaw a sumrek iti Cabaybay West National High School! Tallo aldaw laeng… 60 a darekdek! Pangalaanmi?” imbasa kadakami ni Ma’am Lhen ti limmabas iti wall-na a nakatiaganmi. Agnadnadnaden ti katkatawami ta kaibasbasak kadakuada ti maysa a joke a post iti facebook ni Angkel Jose Urata, ti autor ti libro a Ti Karamba ni Insiang.
Pitokami amin iti uneg ti van ti Brgy. Abitog. Sinapami ti nagrubuat ta mapankami maki-District Congress idiay Allacapan. Nagmotor ken nagtraysikel dagiti dadduma aglalo kadagiti kaduami nga asideg iti pakaangayan ti taripnong.
“Asinwo ti nag-post, bezzzz?” kasla nakangngeg a tuleng ni Sir Terry (Dexter ti pudno a naganna ngem Terry ti imbirngasna iti bagbagina ta aydolna kano ni Teri Onor) a nakatugaw iti likud. Apaglabes nga uppat a dekadana. Naawan pay ‘tay paragipigna a kunam la no makikkiki a pato. “Dioskwooo, matnag ti matriskwooo! Sobra met dayta …” Beauty Care ti isursurona iti TLE.
“Ni Ateng Weng,” insungbat ni Ma’am Lhen a nakatugaw iti abay ti draybermi a tanod ti barangay.
“Ni kwonsehallll?” impalagapag ni Sir Terry. “Anyare?”
“Alla, sobra met!” insanamtek ni Ma’am Tessa a nagtengngaanmi ken ni Ma’am Zianne iti likud laeng ti drayber. “Saanna man laeng a pinanunot ti impostena.”
“’Su pay, a!” immisugsog ni Ma’am Zianne a no mingmingam iti nabayag, kasla agkakaarngida ken ni Julia San Jose — isuna laeng ta napudpudaw bassit ti nasao nga artista. Awan pay ti nangigalut kenkuana nupay duapulo ket lima a tawennan. Saan met nga isu ‘tay suplada. Nagsingpet ngarud. Ken nagaget. Naglailo pay ti timekna— ‘tay kanayon a kasla agpakpakaasi. No diak koma pay naigalut iti edadko a tallopulo, sigurado a matnag ti riknak kenkuana.
Kasla ‘tay kapudpudotanna a royal bibingka ti ili ti Ballesteros, maysanmaysa ti nangsapul iti post ni Konsehal Weng. Kayatmi a mabasa a mismo dagiti komentona.
Nakaroda met la unay. Dna lng gnawang sampu…
Pagan-anoda la unayen ti drekdek?
Money-maker dayta nga iskul…
Money-maker? Ania koma ti namkuatanda a nagkuna kadayta iti CWNHS? Gapu laeng iti darekdek a pannusa dagiti ubbing a di sumursurot kadagiti pagalagadan ti SSG wenno Supreme Student Government? Wenno kadagiti fines a kuarta kadagiti dadduma a paglabsingan?
Nagsakit metten ti panag-
dildilada.
Saan a kuarta ti patangan kadagiti napagpapatangan a pannusa. Pangdisiplina. Sa maysa, aprubado ti PTA dagiti pagalagadan. Ken tinawen, tunggal Hunio, a maipalagip dagita kadagiti nagannak no maangay ti assembly meeting a kaduada pay dagiti annakda. Maamendaran pay no adda dida kayat.
Natugkik ti riknak ta siak ti adbayser ti SSG. Naggapu ken ni Manong Samuel ti komento. Ngem awanen dagiti annakna iti pagadalanmi. Dua a tawen itan nga inyakarna ida idiay Manila.
Malagipko la unay ni Manong Samuel. Kanayon idi a mapaayaban gapu iti kinasulpeng dagiti dua nga annakna. Babbaida pay met ngarud. Dimmakkel dagitoy idiay siudad isu a sabali ti aw-awidda. Nagsublida laeng iti barioda a sakup ti pagadalanmi idi maawanan ti trabaho ni Manong Samuel ket nagsinada iti asawana gapu ta nakasaraken daytoy iti Bombay.
Gapu iti bainna, ta managpayubyob dagiti balasitangna ken aginomda pay iti nasanger, inakkalna dagitoy iti pagadalan. Insublina ida idiay siudad ta nakastrek a security guard iti maysa a mall.
Malagipko pay a namin-ano a nag-promissory note dagiti annakna a maikkanda koma pay iti sabali a gundaway ta kayatda ti makalpas. Gapu iti ayat ti pagadalan kadakuada a makatun-oydanto met, naited kadakuada ti kidkiddawenda. Iti udina, nalpasda met laeng ti makatawen.
Permi a yamyaman ni Manong Samuel. Makaluasit pay idi ta ti ammona, di maileppas dagiti annakna ti makatawen iti eskuelami.
Sa ita, adda kasta a komentona?
Kasano a naibagayo a money-maker ti eskuelami, angkel? Saan a nateppelan ni Ma’am Lhen ti bagina ket naikomentona.
Ngem awan ti nauraymi a sungbat ni Manong Samuel idinto nga active now ti FB-na.
Di latta nagressat dagiti komento:
Koma no di maiparit ti agpukan ti kayo j ‘yantayo…
‘Su pay, a…
Napangilangilak. Nagkuna ngamin a pukanenda ti kayo a pagalaanda iti darekdek? Sanga laeng met ti kasapulan. Namaymayat pay a mapalungpongan dagiti kawkawwati, bago, wenno ania ditan a kayo tapno agsaringit ket umadu ti mabalin nga alaen nga imula pay.
Maawatanmi a narigat ti kayo kadagiti dadduma a barangay a serserbian ti pagadalanmi. Tallo kadagiti lima a barangay a nasaok itay ti linakub ti karayan a bin-ig a tata (maaramid a nipa) ti makitkitada. Ken dagiti managsaggaysa a
mangroves aglalo kadagiti adda iti asideg ti sabangan kas ti Brgy. Abitog.
Ngem saan laeng a darekdek ti mabalin nga ipasa dagiti ubbing. Mabalin ti kawayan, taep, tree guard, wenno takki ti ayup a mausar iti garden ti pagadalan. Makisaritada laeng kadagiti opisial ti SSG wenno siak nga adbayser. Nabayagen a kasta ti mapaspasamak— nadanonakon dagita nga alagaden idi kaipalpalladawko iti CWNHS. Ngem apay nga ita laeng nga adda agreklamo?
Malagipko pay ‘diay maysa nga ubingmi (a kabarioan ti nag-post) itay kallabes a grading period (ta tunggal grading a masingir dagiti pannusa). Nakisarita kaniak ta awan pagalaanna iti darekdek.
“Mabalin a bamban lattan ti alaek, sir? Uray ta adda rimmuok ti bayog iti likudan ti balaymi.”
“Ket, wen, a. Napipia pay,” kinunak numona ta aglalaok ti paggalgalutmi no kasta nga agaladkami iti garden nga agarup walopulo metro laengen ti kaadayona iti baybay. Daan a barut ken nylon a nausar kadagti programa, istro a galut dagiti karton a nagyanan dagiti maideldeliber a suplay ti pagadalan, dagiti galut dagiti sako a naglaon kadagiti taep ken takki ti ayup, ken dagiti rigis ti lupot a nausar a props.
“Agyamanak, sir.”
Mas grabe ung anak q. 120 lhat!!! Hmmmmppp… 3 beses lng na-L8! P600 dytan no gatangen iti kabangibang nga ili.
Wow, grabeda met, mars… Ibusem itan ti kayo dita Nagseguroan. Ngem agannadka… tiliwennaka ni Kapitan Sabas!
Ni Manang Andang nga ina ni Lyka Mae, opisial ti SSG, ti naggapuan ti komento. Ipagna ti nag-post.
Pudno nga adu ti alaen ni Lyka Mae a darekdek ta times two ti pannusa ti opisial nga aglabsing. Pagaammoda dayta kas maysa a lider-estudiante.
You must be a model, sangkakunak kadagiti adbayserak. Diyo ipalubos a dakayo pay ti umuna nga aglabsing kadagiti pagalagadan.
Jusku aglalaokda lng… pangiluganan ti kasta kaaduna?
Nimbag kma no tagisi ta uray ginasut ti maipasa.
Tagisi? Ita la a mangngegko dayta. “Ma’am Lhen, ania ti tagisi?” sinaludsodko.
Tinaliawnak. “Dayta ‘tay kasla ruot nga agtubtubo iti katataan, sir,” kinunana. “Matabtabas laeng ta awan serserbida.”
Mama, mag-donate ka na lang ng hollowblocks…
Napipia pay koma.
Maysa met dayta a Ma’am Ronabel nga anak ni Konsehal Weng. Iti dengngegko, ta awanak pay idi iti CWNHS, dati a pangulo ti SSG ni Ma’am Ronabel. Inana ti nag-post ken maestra itan idiay Cavite. Kasla di nagbalin a lider dagiti estudiante. Panawenna pay laeng idi, adda dagitan a pagalagadan.
“Nagsao ni ma’am,” immisugsog ni Ma’am Zianne. “Idi panawenna, pulos nga awan konsiderasionna. Saan a kas ita a mabalin ti promisory notes tapno makapapirma dagiti ubbing.”
In-inauna iti makatawen ni Ma’am Ronabel ngem ni Ma’am Zianne. Agpadada a produkto ti CWNHS.
OMG, drekdek! J baybay, an-anuenda? Kaasi mt dgiti ubbing… sa pay la nagannak ti mapan mangyalad… Ha-ha-ha! Doble psakit!
Nakabarbaran ti riknak. Ni Manang Rolita ti nagkomento. Kaano pay a pinagaladmi dagiti nagannak idiay baybay? Iti dua a tawen a panagadbayserko iti SSG, saanak pay a nagpaayab kadagiti nagannak tapno agalad. Dagiti ubbingko iti TLE ti kadkaduak nga agalad no kasta nga adda mapasangpetmi a darekdek. Ngem gapu ta kaaduan a babbai dagiti ubbingko iti Horticulture ken Agri-Crop, siak payen ti aggisla ti kawayan ken agwalawal iti pagipalokan ti darekdek. Agiyawat laeng ti obrada; ken aggalut.
Idi damdamok ditoy CWNHS, wen, adda napuotak a panagalad dagiti nagannak ngem Brigada Eskuwela daydi. Bulan ti Mayo ti tinawen a Brigada. Ket dagidi naipasa a darekdek iti bulan ti Abril, saanen a naidarekdek ta apagleppas ti eksam, saanen a nagpakpakita ti kaaduan kadagiti ubbing. Naidalimanek dagiti darekdek ket isu ti imbrigada dagiti dadduma a nagannak.
Ngem saan nga iti baybay! Asidegkami laeng iti baybay.
Kunam met laengen no asino nga agsasao ni Manang Rolita. Naimbag koma no ammona ti obligasionna kas maysa a guardian dagiti pagad-adalenna a kaanakanna. Pulos a di makimitmiting. Dina ngata ammo nga adda alagaden ti ania man a pagadalan a kas mayannurot iti agdama a paglintegan? Isuna, iti Ballesteros Farmers Cooperative nga imatonanna, no di makimiting dagiti kamengna, agmueltada a dagus iti dua gasut a pisos! No di pay mai-update ti kameng ti account-na, maawan ti kinita ti kuartana iti makatawen. Agbalin a pondo ti kooperatiba. Ken maiwaras ti dadduma kadagiti 4Ps!
4Ps? Apay, obligasion kadi ti kooperatiba ti maited kadagiti kakabsat a kameng ti 4Ps?
No rasonna a naanamongan dayta dagiti board of directors, di kasta met ngarud ti pagadalan? Inamongan ti PTA dagiti alagaden a pinartuat ti SSG idi. Di ngata nga ad-adda nga agparparang nga adda kenkuana ti “doble a sakit” a laklak-amen dagiti kamengna?
Binalabalak ti sungbatko iti komentona. Ngem natiagak ta isu met nga agsardeng ti naglugananmi. Addan ti prinsipalmi iti paraangan ti Allacapan Vocational High School a nadanonmi. As-asideg ngamin ti paggapuanna ngem kadakami amin. Naglugan iti van-na.


text:
“Nupay ag-piestakami idiay Catucdaan, maragsakankami nga umay mangala ti ganaganmi. Pagyamananmi iti Municipal Government nga idauluan ni Apo Mayor Ediboy. Napateg daytoy a sagut para kadakami a mannalon,” kinuna ni Kagawad Floro Pines ti Barangay Catucdaan. Kaduana ni Brgy. Captain Dominador Seguritan a nangkuyog kadagiti kalugaranda a mannalon.
Kabayatanna, naanus dagiti pannakabagi ti DA-LGU nga idauluan ni Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada a timmulong a nangited kadagiti ganagan.
“Dakkel ti kaipapanan ti maysa a bag a ganagan itoy a kangina ti magatang,” imbaga met ni Mr. Teofilo Sol ti Barangay Sisim. “Maipasigurado nga adda amin usaren dagiti pada a mannalon itoy nga umay a panagtatalon. Dios ti agngina kada Apo Mayor Ediboy!”
Dagiti mannalon a saan a nakaala iti batangda nga aldaw gapu iti di napakpakadaan a makagapu ket maan-anusanda a maikkan no la ket adda ID-da ken naganda iti Farmer’s Masterlist, segun iti DA-LGU Staff. # (Web In-Action)


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Nadadael ti maysa a motorized banca gapu ta napabettakan iti explosibo sadiay Barangay Paratong ditoy nga ili idi agsapa ti Nobiembre 18.
Segun iti panagpalutpot dagiti nagresponde a polis iti panangidaulo ni Police Inspector Danilo Valoria, idi agarup 5:00 ti agsapa ti nadakamat a petsa, naduktalan laengen da Nelson Cabacungan y Guerrero, 62, naasawaan, akinkukua iti bangka, ken residente iti nasao a barangay, ken ti kaduana a maysa a Rey-am Ibarra a nadadaelen ti bangka gapu ta napabettakan iti explosibo.
Mapapati a napabettakan iti explosibo ti bangka idi agarup 12:50 ti bigat ti nadakamat a petsa a kuna dagiti bumarangay a pannakangegda iti kanalbuong manipud iti igid ti baybay.
Nakasarak dagiti polis iti maysa a fuse nga agatiddog iti sumurok kumurang 4 a pulgada a mapapati a naaramat a kas mitsa ti ekplosibo.
Di pay ammo no apay a napabettakan iti ekplosibo ti bangka a mapattapatta nga agbalor iti P20,000.00.#


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Inwaywayna dagiti kaldingna iti talonna idi alas nuebe ti bigat ti Hulio 10, ngem idi napanna kinita dagitoy iti ala una ti malem, awanen dagitoy iti nakaiwaywayanda.
Ngem saan a nalaka a naupay a nagsapul ni Edwin Ugenio y Gorospe, 51, naasawaan, mannalon, ken residente iti Barangay Bungro, ditoy nga ili, sinurotna ti tugot dagiti kaldingna ket natuntonanna dagitoy iti ikut ti maysa a Michelle Sarmiento y Molina, 25, naasawaan, ken residente iti Barangay Camanggaan, ditoy met laeng nga ili.
Saan a nailanad iti police journal no inukod ni Sarmiento dagiti kalding nga agbalor iti P6,500.00. iti nakaiwaywayanda wenno nakagarut dagitoy ket nakastrekda iti paraanganna.
Iti kaudian a report, napilaanen ni Sarmiento iti kaso a theft ket naipatuloden iti provincial fiscal’s office.#


text:
STA. CRUZ, Ilocos Sur – Nakasarak dagiti polis iti paltog iti likudan ti maysa a waiting shed bayat ti panagpatroliada iti Barangay Lantag, ditoy nga ili idi alas 2:20 ti parbangon ti Hulio 16.
Bayat ti panagpatrolia dagiti polis nga indauluan ni COP Police Chief Inspector Simon Damolkis, nasalawda ti grupo dagiti lallaki nga agtutugaw iti uneg ti waiting shed iti nadakamat a barangay ket idi immasidegda kellaat a nagtataray dagitoy iti nadumaduma a direksion.
Imbilin ni Damolkis ti panagimbestiga dagiti polisna ket nakaduktalda iti maysa a Cal. 39 revolver, awanan iti marka ken serial number iti likud ti waiting shed a mapapati nga imbati ti maysa kadagiti agtutugaw a lallaki.
Kinuna dagiti barangay officials ken tanod nga awan dagiti lallaki iti waiting shed idi limmabasda a nagpatrolia isu a dida ammo ti kinasiasino dagitoy.#


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Maysa manen a Florida bus ti naubor bayat iti pagdaliasatna sadiay Brgy. Libtong, Tagudin, Ilocos Sur idi 15:45 ti rabii, Marso 8, 2018. Impulong ni Gary Alinsunurin y Manabot, 34, awanan asawa, driver ti nasao nga bus, kadagiti polis patrol ti Tagudin MPS nga inubor ti luganna dagiti dina nabigbig a tao wenno tattao nakaigapuan ti pannakabuong ti sarming ti maysa kadagiti bintanana.
Napan dagiti patrol kaduada ni Alinsunurin iti lugar a napakasamakan ti panagubor ket nabirokanda ni Jomar Domingo y Austria, 18, awanan asawa, estudyante ken residente ti Brgy. Libtong, Tagudin, Ilocos Sur, nga nangipudno nga maysa isuna kadagiti nagubor iti Florida bus. Ninaganan ni Domingo dagiti kaduana iti panagubor da Jayboy Apacquid y Esteban, 18, awanan asawa, estudyante ken Samuel Panganduyon y Lucina, 17, awanan asawa, estudyante ken pareho a residente iti Brgy. Libtong, Tagudin, Ilocos Sur.
Naarestar dagiti tallo a suspek ken naipan sadiay Tagudin PS para iti umiso a disposision. (Tawid News Team)


text:
2012
Ti tawen idi 2012 (MMXII) ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra AG), ti maika-2012 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-12 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-12 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-3 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian a Sapasap a Gimong (Ingles: United Nations General Assembly) ket nangiparangarang a ti 2012 ket Sangalubongan a Tawen iti Mannakitinnulong.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 13 - Enero 22 - Ti umuna a Panawen ti lamlam-ek nga Olimpiada dagiti Kinaagtutubo a maaramid to idiay Innsbruck, Austria.
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 1 – Wisława Szymborska, Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1923)
- Pebrero 11 – Whitney Houston, Amerikana a kumakanta ken aktres (naipasngay 1963)
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 16 – Ernie Chan, Filipino-Amerikano nga artista iti komiks (naipasngay 1940)
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 8 – Ernest Borgnine, Amerikano nga aktor (naipasngay 1917)
- Hulio 9 – Dolphy, ari ti komedia manipud idiay Filipinas (naipasngay 1928)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 25 – Neil Armstrong, Amerikano nga astronauta (naipasngay 1930)
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 8 – Marilou Diaz-Abaya, Filipina a direktor ti pelikula (naipasngay 1955)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 2012 iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Segun iti maysa a bokal, proseso politikal ti pannakasolbar ti susik iti pagbeddengan ti Ilocos Sur ken Benguet ket no saan nga agkatunosan dagiti dua a probinsia, maikamang iti korte para iti pannakarisutna.
Impakaammo ni Bokal Pablito Sanidad, Jr., a kalpasan dagiti naangay a hearing, addan joint resolution ti sangguniang panlalawigan ti Benguet ken Ilocos Sur mainaig iti boundary dispute iti nagbaetan dagiti dua a probinsia.
Kinuna ni Sanidad nga agsipud ta proseso a politikal ti ti boundary dispute, manamnama a paboran la ketdi dagiti kameng ti SP ti Benguet ti probinsiada idinto a paboran met dagiti kameng ti SP ti Ilocos Sur ti probinsiada.
Innayonna a ti bise gobernador ti Benguet ti mang-break iti tie ket di manamnama a paboranna ti Ilocos Sur iti daytoy nga isyo ket no kasta ti mapasamak, agkamang ti Ilocos Sur iti regular a korte tapno daytoy ti mangdesision a pinal mainaig iti nasao a kontrobersia.
Malaksid ti Bakun, adda pay boundary dispute ti Sugpon iti Kibungan ti nadakamat met laeng a probinsia.#


text:
Italia
Nagsasabtan: 43°N 12°E / 43°N 12°E
Ti Italia[7] i/ˈɪtəli/ (Italiano: Italia [iˈtaːlja]), opisial a ti Italiano a Republika[8] wenno ti Republika iti Italia[9] (Italiano: Repubblica italiana[paammo 1]), ket maysa a unitario a parlamentario a republika idiay Abagatan a Tengga ti Europa. Iti amianan, pagbeddenganna ti Pransia, Suisa, Austria ken Eslobenia iti igid ti Alpes. Iti abagatan, buklenna ti sibubukel nga Italiano a Peninsula, Sicilia, Sardinia–dagiti dua a kadakkelan nga is-isla idiay Baybay Mediteraneo ken dagiti adu pay a babbabassit nga is-isla. Dagiti naturay nga estado ti San Marino ken ti Siudad ti Batikano ket dagiti enclave iti uneg ti Italia, ngem ti Campione d'Italia ket maysa nga Italiano nga exclave idiay Suisa. Ti teritorio ti Italia ket sakupenna ti 301,338 km2 (116,347 sq mi) ken naimpluensiaan babaen ti kalalainganna a klima. Nga addaan ti 60.6 a riwriw nga agtaeng, isu daytoy ti maikalima a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Europa, ken ti maika-23 a kaaduan ti populasion iti lubong.
Ti Roma, ket isu ti kapitolio iti Italia, kadagiti napalabas a sigsiglo isu daytoy idi ti sentro ti politika ken relihion iti Lumaud a sibilisasion a kas kapitolio ti Romano nga Imperio ken ti lugar ti Santa Sede. Kalpasan ti panagapday iti Romano nga Imperio, ti Italia ket nakaibtur kadagiti panagraut dagiti ganganaet a tattao, manipud dagiti Hermaniko a tribu a kas dagiti Lombardo ken Ostrogodo, aginggana dagiti Bisantino ken ti kaudian, dagiti Normando, ken dadduma pay. Kalpasan dagiti napalbas a siglo, ti Italia ket nagbalin a nakaipasngayan dagiti Maritimo a republika ken ti Renasimiento[10]. Urayno ti kaaduan kadagiti kalpasan ti Romano a pakasaritaanna, ti Italia ket nanbingbingay idi kadagiti nadumaduma a siudad ken rehional nga estado (a kas ti Republika ti Benesia ken ti Simbaan nga Estado), ngem daytoy ket naiapgkaykaysa idi 1861.[11] Idi naladaw a maika-19 a siglo, babaen ti Sangalubongan a Gubat I, ken aginggana ti Sangalubongan a Gubat II, ti Italia ket nagtagikua ti maysa a kolonial nga imperio.[12]
Ti moderno nga Italia ket maysa a demokratiko a republika. Daytoy ket nairanggo a kas ti maika-24 a karang-ayan a pagilian iti lubong[5] ken ti Pagsurotan ti Kasayaat ti panagbiag ket nairanggo idin a kas ti sangapulo a kasayaatan iti lubong idi 2005.[13] Ti Italia ket agragrag-o ti maysa a nangato a pagalagadan ti panagbiag, ken adda ti nangato a GDP ti tunggal maysa atao .[14][15] Daytoy ket nangibangon a kameng ti inawtawagan tattan a ti Kappon ti Europa ken paset ti Eurosona. Ti Italia ket kameng pay ti G8, G20 ken NATO. Daytoy ket adda ti maikatlo a kadakkelan a reserba ti balitok, maikawalo a kadakkelan a nominal GDP, maikasangapulo a kangatuan ti GDP (PPP)[16] ken ti maikanem a kangatuan ti busbos ti gobierno iti lubong.[17] Daytoy ket kameng pay nga estado ti Organisasion para iti Ekonomiko a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Konsilo ti Europa, ti Kappon ti Lumaud a Europa ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti Italia ket adda ti maikasiam a kadakkelan ti busbos ti salaknib ken makibinningay ti nulklear nga armas ti NATO.
Ti Italia ket adda ti nangruna a papel iti Europeano ken milisia ti lubong, kultural ken diplomatiko a pannakibiang. Ti Europeano a politiko ti pagilian, sosial ken ekonomiko nga inpluensia ket mangaramid daytoy ti maysa a nangruna a rehional a bileg.[18][19] Ti pagilian ket adda ti maysa a nangato nga agpang ti publiko nga edukasion ken maysa a nangato a globalisado a pagilian.[20]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pannagipagarup iti etimolohia iti nagan nga "Italia" ket adu unay ken dagiti sumaganad a pannakaipalawag nga insingsingasing babaen dagiti historiador ken dagiti linguista ket nawatiwat.[21] Segun ti maysa kadagiti kadawyan a pannakaipalplawag, ti termino nga Italia, manipud iti Latin: Italia,[22] ket binulod idi babaen ti Griego manipud iti Oscan Víteliú, a ti kaibuksilanna ket "dagiti ubbing a baka (urbon)" (cf. Lat vitulus "calf", Umb vitlo "urbon").[23] Ti toro ket simbolo dagiti akin-abagatan a tribu ti Italia ken kankanyon a nangipakpakita a sumangsangdo ti Romano a lobo a kas kumarkarit a simbolo iti nawaya nga Italia idi las-ud ti Sosial a Gubat. Ti Griego a historiador a ni Dionisio ti Halikarnasio ket isu tinangibagbaga iti daytoy a pannakalaglagip a kakuyogna ti sarsarita a ti Italia ket nainaganan idi kalpasan kenni Italus,[24] nga inbagbaga pay babaen ni Aristoteles[25] ken ni Tusidides.[26]
Ti nagan nga Italia ket kasisigud idi a naipakat laeng ti paset nga itan ket ti Akin abagatn nga Italia – segun kenni Antioko ti Sirakusa, ti akin abagatan a paset ti peninsula ti Bruttium (moderno a Calabria: probinsia iti Reggio, ken paset dagitiprobinsia ti Catanzaro ken Vibo Valentia). Ngem babaen ti daytoyen a panawen ti Oenotria ken Itali aken nagbalinen nga agpadpada, ken ti nagan ket naipakat pay ti kaaduan iti Lucania. Dagiti Griego ket nagin-inutda a nangipakat ti nagan nga "Italia" iti dakdakkel a rehion, ngem idi panagturay ti [[Romano nga Emperador|Emperador] Augustus (gibus ti umuna a siglo BC) a daytoy a termino ket naipadakkel a mangsakop ti intero a peninsula aginggana kadagiti Alpes.[27]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasakbayan a pakasaritaan ken kina-ugma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nakalkali manipud kadagiti amin a paset ti Italia ket nangipakpakita ti kadda ti Neanderthal a napetsaan manipud idi Paleolitiko a paset ti panawen, iti agarup a 200,000 tawtawen,[28] Dagiti moderno a tao ket simmangpetda idi agarup a 40,000 tawtawen. Dagiti Taga-ugma atao iti kasakbayan ti Romano nga Italia – a kas dagiti Umbriano, ken dagiti Latin (a nagtaudan dagiti Romano), Volsci, Samnita, dagiti Kelta ken dagiti Ligures a nagtagtagitao iti akin amianan nga Italia, ken dagiti dadduma pay – ket dagidi Indo-Europeano a tattao; ti kangrunaan a naipakasaritaan a tattao iti saan nga Indo-Europeanoa tawidan ket mangiraman kadagiti Etruscans, dagiti Elymians ken Sicani idiay Sicilia ken dagiti prehistoriko a Sardinia.
Idi baetan ti maika-17 ken maika-11 a siglo BC dagidi Misenio a Griego ket nangibangonda kadagiti pannakaiyasideg iti Italia[29][30][31][32][33][34][35] ken idi maika-8 ken maika-7 a sigsiglo BC dagiti kolonia ti Gresia ket nabangonda amin iti igid ti aplaya ti Sicilia ken ti akin abagatan a paset ti Italiano a Peninsula ket nagbalin a naamammuan a kas ti Magna Graecia. Ken dagidi pay Penisia ket nangbangonda kadagiti kolonia kadagiti aplaya ti Sardinia ken Sicilia.
Ti taga-ugma a Roma ket isu idi ti immuna a bassit a komunidad ti agrikultura a nabangon idi maika-8 a siglo BC, a dimmakkel kadagiti napalabas a siglo iti kadakkelan nga imperio a nangbukel ti sibubukel a Baybay Mediteraneo, a nakairuaran dagiti Taga-ugma a Griego ken Romano a kultura iti maysa a sibilisasion. Daytoy a sibilisasion ket impluensial unay a ti legado ket nangruna iti sangalubongan. Ti Taga-ugma a Roma ket nakaro a naimpluensiaan ket nangibati ti markana iti moderno a gobierno, linteg, politika, administrasion, urbano a panagplano, inhennieria, pilosopia, arkitektura, dagiti arte ken dagiti dadduma pay nga aspeto iti lumaud a lubong, a nangporma ti nakaibatayan ti Akinlaud a sibilisasion.
Iti nabontog a pannaka-apday manipud idi naladaw a maikadua a siglo AD, thi imperio ket nagtungpalan ti pannakapisi iti dua a paset idi 395 AD: ti Lumaud a Romano nga Imperio ken ti Akindaya a Romano nga Imperio. Ti akinlaud a paset – babaen ti presion dagidi Pranko, dagidi Bandalo, dagidi Huno, dagiti Godo ken dagiti dadduma pay a populasion manipud iti Akindaya nga Europa – ket nakaitungpalan a natunaw idi 476 AD, idi ti kinaudi nga akinlaud nga Emperador ket inikkat babaen ti Barbaro a hepe nga Odoakro.
Tengnga a Panpanawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti pannakatnag ti Roma, ti Italia ket pinarukma babaen dagiti Hermaniko a Tribu dagiti Ostrogodo, ngem idi maika-6 a siglo ti Taga-daya Romano nga Emperador a ni Justiniano ket pinarukmana manen. Ti panagraut ti sabali pay a Hermaniko a Tribu (dagiti Lombardo) iti naladaw nga isu met laeng a siglo ket nangpabasiit ti kaadda ti Bisantino iti bassit a pirgis iti daga a nagbaetan ti Rabena ken Roma ken dagiti dadduma pay a daga idiay akin-abagatan nga Italia, a nangburak ti panagkaykaysa ti peninsula aginggana idi 1870.
Ti panagturay ti Lombardo iti akin-amianan a ken tengnga nga Italia ket sinagepsep idi ti Pranko nga Imperio babaen ni Karlomagno idi naladaw a maika-8 a siglo. Dgaiti pRanko nga ari ket timmulongda oay iti pannakaporma kadagiti Estado ti Papa idiay tengnga ti Italia, a gimmay-at manipud idiay Roma aginggana idiay Rabena, urayno ti kaaduan ti Tengnga a Panpanawen ti Kina-Papa ket tinengtengngel laeng ti Latium. Ti kaadda daytoy a teokratiko nga estado ket nangtiped kadagiti napalabas a siglo ti panagkaykaysa ti peninsula. Aginggana idi maika-13 a siglo, dagiti politika ti Italiano ket tinurturayan babaen ti pannakaikabagian ti baetan dagiti Aleman a Emperador ti Nasantuan a Romano ken dagiti papa, a kaaduan kadagiti Italiano a siudad ket nakitiptiponda iti dati a (Gibelini) wenno para iti naud-udi a (Guelfi) manipud iti temporario a pakainugotan.
Iti daytoy idi a kawaw iti turay nga ti Italia ket nakakita ti pannakaipangato iti naisangayan nga patakder, ti mediebal a komuna. Kadagiti anarkaiko a kasasaad a kankanayon a nagballigi kadagiti mediebal nga Italiano a siudad-estado, dagiti tao ket binukbokudanda a nagurnos tapno maipasubli ken maikatda ti armas dagiti nagsisinnupiat a napilpili a tattao. Idi maika-12 a siglo, ti liga dagiti komuna, ti Liga ti Lombardo, ket inabakda ti Aleman nga emperador a ni Frederick Barbarossa, a nangiturongan ti proseso a pannakaited ti epektino a pannakawaya kadagiti kaaduan ti akin-amianan ken tengnga a siudad ti Italia. Uray pay ti pannakadadaelna kadagiti nadumaduma a gubat, ti Italia ket nagtalinaay, a naipangpangruna idiay amianan ken tengnga, ti relatibo a narang-ay nga urbano a sibilisasion.
Iti las-ud ti isu met laeng a paset ti panawen, ti Italia ket nakakita iti pannakaipangato kadagiti nadumaduma a Maritimo a Republika, a ti kadayegan ket ti Benesia, Genoa, Pisa ken Amalfi. Nakaroda a nairaman kadagiti Krusada, nagatiwda kadagiti opurtunidad iti politikal ken panagtagilako. Ti Benesia ken ti Genoa ket dimtengan a nagbalinan a kas ti aruangan ti Europa iti panagtagilako iti Daya, a nangbangbangon kadagiti kolonia iti kaadayo iti Baybay Nangisit ken kankanayon a kaaduan a nagtengtengngel ti panagtagilako iti Bisantino nga Imperio ken ti lubong ti Islamiko a Mediteraneo. Ti kondado ti Saboya ket nangpadakkel ti teritoriona idiay peninsula idi kaladawan ti naladaw a Tengnga a Panpanawen, bayat a ti Florencia ket nagrangrang-ay iti nasayaat a naurnos a komersio ken pinansia a siudad-estado, a nagbalin kadagiti kaaduan a siglo ti Europeano a kapitolio iti seda, dutdot, panangibanko ken alahas.
Idiay abagatan, ti Bisantino a Sicilia ket nagbalinen a maysa nga Islamiko nga emirato idi maika-9 a siglo, a nagrangrang-ay aginggana idi pinarukma dagidi Italo-Normano idi naladaw a maika-11 a siglo a kinuyog kadagiti kaaduan nga estado ti Lombardo ken Bisantino iti akin-abagatan nga Italia. Babaen dagiti narikut a serie dagiti pasamak, ti akin-abagatan nga Italia ket rimmang-ay a kas maysa a naipagkaykaysa a pagarian, nga immuna babaen ti Kamara ti Hohenstaufen, kalpasan daytoy babaen ti Kapetiano a Kamara ti Anjou ken, manipud idi maika-15 a siglo, ti kamara ti Aragon (urayno ti Sicili aket naisina nga Aragones a pagarian manipud idi naladaw a maika-13 a siglo aginggana idi maika-15 a siglo). Idia Sardinia, dagiti dati a probinsia ti Bisantino ket nagbalinda a nawaya nga estado a tinawtawagan a kas ti giudicati, urayno kaaduan ti isla ket tinurturayan babaen ti Genoa wenno Pisa aginggana idi pinarukma dagiti Aragones idi maika-15 a siglo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idiay Italia, dagiti sabsabali a pagsasao ket opisial a mabigbigan a mayanaup ti linteg a patneng a (rehional) a pagsasao babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehionala Pagsasao. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti Italia ket dagiti sumaganad:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ethnologo a reporta". Ethnologue.com. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ "Binulan a demograpiko a katimbengan: Enero 2011" (iti Italiano). Istat. 10 Septiembre 2011. Naala idi 10 Septiembre 2011.
- ^ a b c d "Italia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ a b "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Comune di Campione d'Italia". Comune.campione-d-italia.co.it. 14 Hulio 2010. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Italia". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 228. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ti Ingles a nagan ti estado ti Italia a nausar iti Ingles a teksto iti Tulag iti Lisbon,
- ^ A kas maus-usar kadigiti sumaganad a sinurat a mangipalagip ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: "UNTERM database iti Nagkaykaysa a Pagpagilian". Sekretario ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 28 Marso 2012.
- ^ "Europeano a Renasimiento ken Pannakaipatakder manen" (PDF). Ili iti Washington, NJ: Akademia ti Immakulada a Puso. Naala idi 20 Disiembre 2009..
- ^ "Panagkaykaysa ti Italia". Library.thinkquest.org. 4 Abril 2003. Naala idi 19 Nobiembre 2009.
- ^ "Ti Imperio ti Italiano a Kolonia". Amin nga Imperio. Naala idi 17 Hunio 2012.
Iti kapantokanna, idi sabayan ti WWII, ti Italiano nga Imperio ket binuklan na dagiti teritorio ti agdama nga aldaw nga Italia, Albania, Rodas, Dodecaneses, Libya, Etiopia, Eritrea, 2/3 ti Somalia ken ti bassit a konsesio ti Tientsin idiay Tsina
- ^ The Economist Intelligence Unit’s quality-of-life index, Economist, 2005
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "DDP Quick Query". Ddp-ext.worldbank.org. 20 Hulio 2004. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "CIA World Factbook, Budget". Cia.gov. Naala idi 26 Enero 2011.
- ^ M. De Leonardis, Il Mediterraneo nella politica estera italiana del secondo dopoguerra, Bologna, Il Mulino, 2003, p. 17
- ^ Ti Tengnga a Daya ken ti Europa. Liblibro ti Google. 24 Nobiembre 1998. Naala idi 30 Mayo 2011.
- ^ "KOF – Pressemitteilung" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-04-27. Naala idi 27 Oktubre 2009.
- ^ Alberto Manco, Italia. Disegno storico-linguistico, 2009, Napoli, L'Orientale, ISBN 978-88-95044-62-0
- ^ Latin a Diksionario ti Oxford, p. 974: "umuna a silaba. kadawyan nga ababa (cf. Quint.Inst.1.5.18), ken naiskan pay iti Lucil.825, ngem iti daktiliko a berso a naipaatiddog metri gratia."
- ^ J.P. Mallory ken ni D.Q. Adams, Ensiklopedia ti Indo-Europeano a Kultura (Londres: Fitzroy ken ni Dearborn, 1997), 24.
- ^ Dionisio ti Halikarnasio, Dagiti Romano a Kina-ugma, 1.35, iti LacusCurtius
- ^ Aristoteles, Politika, 7.1329b, iti Perseus
- ^ Tucidides, Ti Peloponesio a Gubat, 6.2.4, iti Perseus
- ^ Pallottino, M., Pakasaritaan ti Kasapaan nga Italia, patarus. Ryle, M & Soper, K. kadagiti Lektura ni Jerome, Maikasangapulo ket pito kadagiti Serie, p. 50
- ^ Kluwer Academic/Plenum Publishers 2001, ch. 2. ISBN 0-306-46463-2.
- ^ Ti Miseneo ken Italia: ti arkeolohiko ken arkeometriko nga ebidensia ti seramiko, Unibersidad ti Glasgow, Departamento ti Akeolohia
- ^ Emilio Peruzzi, Dagiti Miseneo ti Nasapa a Latium, (Incunabula Graeca 75), Edizioni dell'Ateneo & Bizzarri, Roma, 1980
- ^ Lord William Taylour, Miseneo a Bangbanga idiay Italia ken dagiti Kaaripingna a Lugar (Cambridge 1958)
- ^ Gert Jan van Wijngaarden, Panagusar ket Panagayat ti Miseneo a Bangbanga idiay Lebante, Cyprus ken Italia (1600–1200 B.C.): Ti Kinapangruna iti Konteksto, Arkeolohiko a Panagad-adal ti Amsterdam, Unibersidad ti Amsterdam a Pagmalditan, 2001
- ^ Andrea Vianello, Miseneo a Naladaw a Panawen ti Gambang ken dagiti Italiko a Produkto iti Laud a Mediteraneo: Ti Sosial ken Ekonomiko a Panagusig, (Dagiti Reporta dagiti Serie ti Britaniko nga Arkeolohiko), Dagiti Reporta ti Britaniko nga Arkeolohiko
- ^ Miriam S. Balmuth, Robert J. Rowland, Dagiti Panagad-adal iti Sardinio nga Arkeolohia, Unibersidad ti Michigan a Pagmalditan, 1984
- ^ Bryan Feuer, Miseneo a sibilisasionn: ti maysa a naipababa a bibliograpia aginggana iti 2002, McFarland & Company; Nabalbaliwan a Sub-edision (2 Marso 2004)
- Bibliograpia
- Italia. DK. 2005. ISBN 1-4053-0781-1.
- Miller, Judith (2005). Alikamen: dagiti estilo ti lubong a klasiko aginggana ti kontemporario. DK Publishing. ISBN 0-7566-1340-X.
- Akin-amianan nga Italia. APA Publications. 2004. ISBN 981-234-903-0.
- Hacken, Richard. "Pakasaritaan ti Italia: Dagiti Kangrunaan a Dokumento". EuroDocs: Biblioteka ti Harold B. Lee: Unibersidad ti Brigham Young. Naala idi 6 Marso 2010.
- "FastiOnline: Ti datos a pagibatayan ti arkeolohiko a panagkalkali manipud idi tawen ti 2000". Internasional nga Asosasion ti Klasiko nga Arleohiko (AIAC). 2004–2007. Naala idi 6 Marso 2010.
- "Pakasaritaan ti Italia – Pagsurotan ti Italiano a Pakasaritaan" (iti Italiano ken Ingles). Intituto ti Europeano nga Unibersidad, The World Wide Web Virtual Library. 1995–2010. Naala idi 6 Marso 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Italia iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Italia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Dagiti Online a rekurso a maipanggep ti Italia
- Kitaen ti Italia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Nangatngato nga Edukasion para kadagiti Internasional nga Estudiante
- Dagiti Nailian ken Rehional a Parke ti Italia
- Opisial a Website ti Turismo ti Italia
- Italia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Italiano
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1861
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian


text:
Kamote
Ti kamote (Ipomoea batatas), am-ammo pay kas kamotit wenno kamotig, ket maysa a maap-apit a mula a dagiti dadakkel ken nasam-it ti ramanna a bagasna ket maysa a napateg a nateng a ramut wenno bagas. Ti naganus a bulbulong ken ug-uggot ti kamote ken masida pay. Adayo a kabagian ti kamote ti patatas (Solanum tuberosum).
Ti kamote ket maysa a mula nga agdalapdap a perennial a lanut, addaan iti sukog-puso a bulbulong ken kalalainganna kadadakkel a sabsabong. Ti makan a ramut wenno bagas ti kamote ket immarantiddog wenno nagtitimbukel, addaan nalamuyot nga ukis ken addaan marmaris a nalabaga, ube, nalitem ken puraw. Ti lasag ti bagasna ket mabalin a puraw, amarilio, kahel wenno ube ti marisna.
Naisigud ti kamote iti tropical nga America, natartaraken sadiay agarup lima ribu a tawtawenen. Nagwaras iti intero a rehion, mairaman ti Caribbean
Maimulmula itan ti kamote iti amin a tropical ken nabara a rehion iti lubong basta adda makaanay a danum a mangtaginayon iti panagdakkelna.
Segun iti estadistika iti 2004 ti FAO, ti China ti agparparnuay iti 83% ti apit a kamote iti lubong babaen ti aganay 105,000,000 a tonelada a makali iti 4.9 milion nga ektaria a pagmulaan. Agarup kagudua ti apit a kamote dagiti Intsik ket maus-usar a pagpakan iti dingo.
Usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Idinto a naimas a masida kas nateng dagiti bulong ken uggotna, ti bagas ti kamote ti kapategan a produkto. Iti sumagmamano a tropical a lugar, ti kamote ti kangrunaan a taraon. Malaksid iti gawgaw, nabaknang ti kamote iti dietary fiber, vitamin A, vitamin C, ken vitamin B6. Gagangay a dagiti bagas ti kamote ket malingta, maprito, mayurno, wenno maituno. Mabalin pay a maaramid kas gawgaw ken arina.
Maaramid pay kas kendi ken sinam-it ti kamote ken ramen iti nadumaduma a luto ken taraon. Iti Filipinas, nalatak ti bagas ti kamote a saramsam a liningta, naiprito iti tagapulot wenno asukar (maawagan iti camote cue) wenno maaramid a kendi ken jam ken kas chips. Iti Kailokuan, ti bagas ti kamote ti kangrunaan a ramen ti baradibud, maysa a luto nga Ilokano.


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Dua nga insidente ti panagtakaw ti naireport ditoy nga ili ken iti Candon City nga agpada a di napuotan dagiti biktima a sinerrek ida ti mannanakaw a nangkurimes iti kuarta ken alikamenda.
Immuna a nagreport iti polis idi agarup 7:00 ti agsapa ti Agosto 8 ni Leonel Mendoza y Vergara, 51, naasawaan, taxi driver, a natakawan idi rabii ti Agosto 7 ti rest house a kukua ti kabsatna a masarakan iti Barangay Apatot ditoy nga ili.
Naammuan ken ni Atty. Melvin Mendoza y Vergara, 61, naasawaan, ken residente iti 12 Washington St., corner Roosevelt, Maybunga, Pasig City a natakawan iti travelling bag nga aggatad iti P500.00 a naglaon kadagiti aruatenna; sling bag nga agbalor iti P40,000.00 a nakaikabilan ti cash a P3,000.00; Samsung cellphone nga agbalor iti P11,000.00; iPhone 7 nga agbalor iti P40,000.00 ken binocular telescope nga agpateg iti P4,000.00.
Natakaw met ti wrist watch ni Leonel Mendoza nga agpateg iti P3,000.00.
Mapapati a simrek ti mannanakaw iti nakalukat a ridaw ti kusina iti abagatanen a paset ti balay, sa nagderetso iti living room a nangkurimesanna kadagiti agkabsat.
Simrek pay ti mannanakaw iti master’s bedroom a nagturogan ti abogado a nangtakawanna iti iPhone 7 sa naglibas a rimmuar iti maikadua a ridaw ti nasao a master’s bedroom.
Nagreport met iti polis idi agarup 8:30 ti agsapa ti Agosto 8 ni Mark Anthony Ramos Calvo, 23, awanan asawa, sales specialist ti Lucky Me Noodles ken residente iti Barangay Nagsangalan, Vigan City a natakaw ti petakana a naglaon iti koleksionna a sumurok-kumurang P6,000.00 a naikabil iti sling bag nga inkabilna iti lamisaan iti asideg ti ridaw sakbay a naturog iti dagusna nga Aloha Apartment a masarakan iti Barangay San Agustin, Candon City..
Segun ken ni Ramos, pinennekna a nakarikep amin a tawa ken ridaw ti dagusda sakbay a naturog iti agarup 10:00 ti rabii ti Agosto 7.
Nasukalanna laengen idi bumangon iti 6:30 ti agsapa ti kabigatanna a naibitin ti sling bag iti doorknob ti akinlikud a ridaw ken awanen ti koleksionna.
Kinuna ni Ramos a kaduana a naturog iti kuarto ni Orlando Balais, company driver, nga immuna a bimmangon a napan nagluto iti pammigatda.
Segun iti inbestigasion, awan ti pakakitaan a puersado a naluktan ti maindoor. Mapapati a nagna ti mannanakaw iti tawa ti living room sana linuktan babaen ti master ti maindoor.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis mainaig dagiti dua a panagtakaw. (Tawid News)


text:
Friday, August 7, 2015
EATING UTENSILS, MAITED KADAGITI DAY CARE CENTER
Cabugao, Ilocos Sur – Madama a maiwarwaras dagiti Eating Utensils a buklen ti Plate, Tumbler, Spoon, Fork, & Bowl kadagiti Day Care Center (DCC) iti intero a Munisipalidad ti Cabugao babaen iti panangidaulo ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen agraman dagiti kameng ti MSWDO Staff. Nakikaysa met ni SBM Atty. Bryan Jett S. Pano, Committee Chairman on Social Services kadaytoy nga aktibidad ti Opisina ti MSWDO.
Paset pay laeng dagitoy a maited a ramit iti implementasion ti Supplemental Feeding Program kadagiti barangay a pagbuligan nga ipatungpal ti DSWD ken ti LGU-Cabugao. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:11 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Joe Biden
Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr. , naipasngay idi Nobiembre 20, 1942 ket isu ti maika-47 a Bise-Presidente ti Estados Unidos manipud idi 2009 aginggana idi 2017. Maysa a Demokrata, ken senador ti Estados Unidos iti Estado iti Delaware manipud idi Enero 3, 1973 aginggana idi nagbabawi idi Enero 15, 2009, a sumaganad iti pinaka-butos na a kas Bise Presidente.
Ni Biden ket naipasngay idiay Scranton, Pennsylvania ken nagyan idi idiay iti sangapulo a tawen sakbay nga immalis idiay Delaware. Nagbalin nga abogado idi 1969, ken nabutusan a hunta iti probinsiya idi 1970. Ni Biden ket immuna a nabutusan iti Senado idi 1972 ken nagbalin a maika-innem a kaubingan a senador iti pakasaritaan ti Estados Unidos. Nabutusan iti Senado iti innem a beses, isu idi ti maika-uppat a kalakayan a senator sakbay nga nagbabawi, ken isu ti maika-15 ti kinabayagna a nagserbi iti pakasaritaan ti panag-senador. Ni Biden ket nabayag a kameng ken nakatugaw idi iti Komite ti Relasion iti Sabsabali a Pagilian. Napigsa isuna a timmulong ti panagipan dagiti Militar ti Estados Unidos idiay Gubat ti Bosnia. Nag-kontra met isuna iti Gubat ti Look idi 1991. Pinaboran na ti nagbutos iti Resolusyon ti Gubat iti Iraq idi 2002, ngem isu met laeng idi ti nangibaga ti resolusyon ti pnagibaliw ti estratehia iti dayta a gubat. Isuna ket nagtugaw iti Komite iti Senado a Hustisia. Nagtugaw pay idi iti Komite ti Hustisia iti pinagbutos kenni Robert Bork ken Clarence Thomas iti Kangatuan a Korte ti Estados Unidos.
Namindua a napaay ti pinagtaray na nga agbalin a Demokrata a Presidente idi 1988 ken 2008, nasapa a nagbabawi kadagiti namidua a pinagtaray na. Isuna ti pinili ni Barack Obama nga agtaray a kas Demokrata a Bise Presidente idi 2008 a pinagbutos iti presidennte idiay Estados Unidos. Ni Biden ket isu ti immuna a Romano Katoliko ken isu pay ti immuna a naggapu iti Delaware a nagbalin a Bise Presidente ti Estados Unidos.
Ti nasapa biag ken edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Biden ket naipasngay idiay Scranton, Pennsylvania, anak ni Joseph Robinette Biden Sr. (1915–2002)[1] ken ni Catherine Eugenia "Jean" Finnegan (1917–2010).[2] Isu ti kinaunaan kadagiti annak da iti Katoliko a pamilya, iti patneng a Irlanda ken Ingles (nga addaan ti ramut da idiay Probinsiya ti Londonderry).[3][4][5] Ni apong na a baket manipud kenni tatang na, a ni Mary Elizabeth Robinette, ket naggapu iti pamilya a patneng a Franses ken inasawa na ni Joseph H. Biden.[6] Adda dua a kabsat na a lalaki, James Brian Biden ken ni Francis W. Biden, ken adda met kabsat na a babai, ni Valerie (Biden) Owens.[7] Ti apong na, a ni Edward F. Blewitt, ket kameng iti Senado iti Estado iti Pennsylvania.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Joseph Biden Sr., 86, father of the senator" (masapul ti agbayad). The Philadelphia Inquirer. Septiembre 3, 2002. p. B4.
- ^ Chase, Randall (Enero 9, 2010). "Vice President Biden's mother, Jean, dies at 92". WITN-TV. Associated Press. Naala idi Enero 11, 2011.
- ^ "Profile: Joe Biden". BBC News. Agosto 23, 2008. Naala idi Oktubre 24, 2008.
- ^ "Number two Biden has a history over Irish debate". The Belfast Telegraph. Nobiembre 9, 2008. Naala idi Enero 22, 2008.
- ^ Mauriello, Tracie (Agosto 24, 2008). "In Scranton, celebration for local boy who made good". Pittsburgh Post-Gazette. Naala idi Hunio 15, 2011.
- ^ Witcover, Jules (2010). Joe Biden: A Life of Trial and Redemption. New York City: William Morrow. p. 6. ISBN 9780061791987.
- ^ "Joe Biden Biography". 4Biden.com – Joe Biden For President 2008. Naala idi Agosto 19, 2008.
- ^ Krawczeniuk, Borys (Agosto 24, 2008). "Remembering his roots". The Times-Tribune. Naala idi Enero 21, 2009.


text:
1988
Ti 1988 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 7 – Venus Raj, Bb. Pilipinas Universe 2010
- Hulio 25 – Sarah Geronimo, artista iti ABS-CBN
- Septiembre 15 – Chelsea Staub, Amerikana nga aktres manipud idiay Arizona
- Nobiembre 6 – Emma Stone, Amerikana nga aktres
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 18 – Frederick Ashton, Briton a sumasala ken koreograpo (naipasngay 1904)
- Nobiembre 8 – Jean Marais, Pranses nga aktor (naipasngay 1913)


text:
Salaysay ni Mancielito S. Tacadena
(Tuloyna)
Apaman a dimmanonkami iti ayan ti rangtay, bimmallasiwkami iti naabbatan a waig ket iti ballasiw, agpadpadaanen dagiti sabali pay a grupo dagiti motorsiklo. Singkuenta manen ti bayad ti tunggal pasahero. Kas iti immuna a dinalananmi, makapaalliaw ti nauneg a rangkis iti sikigan ti dalan agingga iti sungadan ti village.
Naginanakami iti kantina nga addaan iti bassit a kubo. Adda nakitak a napuskol a kable a dumanon iti village. Dinamagko no mabalin ti sumakay laengen dita imbes nga agtrekkingkami ngem kinuna ti tour guide a maus-usar laeng daydiay para iti pannakaingato dagiti kangrunaan a kasapulan dagiti agindeg iti village. Pasaray pay ma-stock daytoy iti tengnga isu a saan a mausar daytoy a pagluganan ti tao.
Impakaammo ni Jonathan kadakami a mangrugin ti trekking. Inlawlawagna nga akikid ti trail a dalananmi isu a masapul ti panagannad aglalo inton mangrugin ti sinnang-atan. Awan ti paglinongan isu a no kayatmi agyankaminto pay la iti waterfalls a malabsan ket ituloyminto laengen ti sumang-at inton bumaba bassit ti init. Ngem nagdesision ti grupo a sumang-atkamin.
Naannayas pay laeng ti pannagnami iti umuna a kinse minutos. Kasla normal la a pannagna agingga a nakadanonkami iti waterfalls. Dinamag manen kadakami ti tour guide no kayatmi ti agginana pay laeng ditoy ngem kinunami nga aglayonkamin iti ayan ni Apo Whang-od ta planomi ti umulog met laeng iti malem no malpaskami a mabatekan.
Nangrugi ti sinnang-atan. Kuminnit metten ti darang ti init. Ket gapu ta agpapadakami nga iti la uneg ti opisina ti ayanna iti inaldaw, mangrugin a mariknami ti panagirut dagiti saka ken panagsakit dagiti luppomi. Ti maysa a kaduami intugawna lattan iti maysa nga agpang ti agdan nupay napalalo ti pudotna. Damag a damag ti sabali a kaduami no adayo pay idinto nga umis-isem ti tour guide a kasla awan aniaman kenkuana ti pannagnami. Malasin ti naruam. Pasaray adda dagiti masabatmi ket agkikinnablaawkami. Naggapu gayam dagitoy iti ayan ni Apo Whang-od. Idi asidegkamin (segun iti tour guide), adda grupo dagiti ubbing a nasabatmi. Mabalin nga mapanda koma ngata iti ayan ti waterfalls. Ngem idi makitada ni Jane Palas a marigatanen nga umuli, inalalayandan isuna. Adda dagiti nangkibin kenkuana idinto a nagyan iti likudanna ti dadduma. Saandan a simmina agingga a nakadanonkami iti umuna a kubo iti Buscalan Village. Kas pagyamanna inikkan ni Jane iti tsokolate dagiti ubbing.
Kinuna ti tour guide nga iti laengen likudan ti ayan ti kalapaw a pangisaysayangkatan ni Apo Whang-od iti panagbatekna. Kasla ngarud naawan ti bannogmi ket kalpasan ti sumagmamano a lidok ti danum ken panangpunasmi iti ling-etmi, dagusen a tinurongmi ti ayan ti baket a madama idi a mangbatbatek kadagiti nakapila a klientena.
Nagdesision ti grupo nga umiankami laengen gapu iti kaadu ti pila ken tapno makainanakami metten.
(Maituloyto)


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Imbilin ti provincial director ti panagaruat dagiti polis iti uniporme no adda asikasuenda iti provincial police office ditoy.
Imbilin ni Police Senior Supt. Eduardo Dopale, Jr. kadagiti amin a hepe ti polis iti probinsia a kasapulan a nakaaruat iti proper ken complete uniform amin dagiti polis a mapan agreport wenno adda transaksionda iti PPO.
Imbilin daytoy ni Dopale gapu iti kapaliiwanna nga adda dagiti polis a mapmapan iti PPO a nakatisiert ken nakasandal laeng.
Madusa dagiti polis a saan nga agtungpal iti pammilin, imballaag pay ti provincial director.#


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Inaresto dagiti nagtitipon nga elemento ti kapolisan sadiay Barangay Nanciakan, Kayapa, Nueva Viscaya idi malem ti Oktubre 30 ti maysa a mannalon nga akusado iti panagrames.
Inaresto dagiti kameng ti Cervantes Police Station, 2nd Manuever COY, RPSBI ken kameng ti Kayapa Police Station ni Dionisio Banggian, Jr. y Alatan, 26, naasawaan, mannalon, ken residente iti nadakamat a barangay babaen ti bileg ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Mario Anacleto M. Bañez ti RTC, Branch 25, Tagudin Ilocos Sur a napetsaan pay la idi Agosto 2014.
Akusado ni Banggian iti rape by sexual assault ket awan ti nairekomenda a piansana.
Nakalista pay ni Banggian a No. 2 kadagiti wanted iti munisipio ti Cervantes.
Naikustodia ni Banggian iti police station ditoy para iti umisu a disposision.#


text:
Wednesday, March 25, 2015
MANGROVE PLANTING, NAIRUSAT ITI DUA A COASTAL BARANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti panagmula ti Mangrove Seedlings iti saan pay a namulaan a paset ti katangriban iti Barangay Salomague, ken Brgy. Pug-os, Cabugao, Ilocos Sur babaen iti panangilunsad dagiti kameng ti Fishermen Association kadagiti nadakamat a barangay a kas pannakikaysada iti pannakapaberde kadagiti kakadilianan a paset ti Clean and Green Program-Coastal Area ti Munisipio nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Naaramid ti Mangrove Planting idi Marso 20, 2015 a nakaimulaan iti bilang ti Seedlings: Barangay Pug-os-45.000 ken Barangay Salomague-35,000, segun ken ni Mrs. Milagros R. Paz, Municipal Fisheries Coordinator a nangtarabay kadagiti mangrove planters.
Kabayatanna, innayon ni Mrs. Paz a mayataday ita ti panawen iti panagmulada gapu iti kapintas ti ugot ti baybay ket manamnama nga adu ti mangrove seedlings a mainayon a maimula ita a Tawen 2015 iti shorelines a mabatogan dagiti coastal barangay a disso ti estratehiko a mabalin a mulaan ti mangrove seedlings.
Kabayatanna, regular latta met a maar-aramid ti coastal clean-up nga igaygay-at dagiti multi-sectoral associations iti uneg dagiti nadakamat a barangay tapno mabisita, madalusan ken masugotan dagitoy a namulaan ti mangrove a parte ti kabaybayan, segun ken ni MENRO Edgar S. Balangatan, AT ti LGU-Cabugao.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay ti nakammayet a panagtutunos ti amin a sektor a mangpaberde ti katangriban babaen iti panangilungalong ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. # (Web In-Action)
Naaramid ti Mangrove Planting idi Marso 20, 2015 a nakaimulaan iti bilang ti Seedlings: Barangay Pug-os-45.000 ken Barangay Salomague-35,000, segun ken ni Mrs. Milagros R. Paz, Municipal Fisheries Coordinator a nangtarabay kadagiti mangrove planters.
Kabayatanna, innayon ni Mrs. Paz a mayataday ita ti panawen iti panagmulada gapu iti kapintas ti ugot ti baybay ket manamnama nga adu ti mangrove seedlings a mainayon a maimula ita a Tawen 2015 iti shorelines a mabatogan dagiti coastal barangay a disso ti estratehiko a mabalin a mulaan ti mangrove seedlings.
Kabayatanna, regular latta met a maar-aramid ti coastal clean-up nga igaygay-at dagiti multi-sectoral associations iti uneg dagiti nadakamat a barangay tapno mabisita, madalusan ken masugotan dagitoy a namulaan ti mangrove a parte ti kabaybayan, segun ken ni MENRO Edgar S. Balangatan, AT ti LGU-Cabugao.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay ti nakammayet a panagtutunos ti amin a sektor a mangpaberde ti katangriban babaen iti panangilungalong ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:36 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
TI PAGWANAWANAN No. 5 2017 | Ania ti Agpayso Maipapan Kadagiti Anghel?
ANIA TI MAKUNAM?
Agpaypayso kadi dagiti anghel? Kuna ti Biblia:
“Bendituenyo ni Jehova, O dakayo nga anghelna, a nabileg iti pannakabalin, a mangitungtungpal iti saona, babaen iti panagimdeng iti timek ti saona.”—Salmo 103:20.
Ilawlawag daytoy a ruar ti Pagwanawanan no ania ti kuna ti Biblia maipapan kadagiti anghel ken no kasano nga ap-apektaranda ti biagtayo.
TOPIKO ITI AKKUB
Maapektaran Kadi Dagiti Anghel ti Biagmo?
Namati ti adu a tattao a maapektaran dagiti anghel ti biagtayo gapu kadagiti agpaypayso ken ekstraordinario a kapadasan.
TOPIKO ITI AKKUB
Ti Agpayso Maipapan Kadagiti Anghel
Awanen ti nasaysayaat pay a pakasarakantayo kadagiti mapagtalkan nga impormasion maipapan kadagiti anghel no di laeng iti Biblia.
TOPIKO ITI AKKUB
Adda Kadi Anghel de la Guardiam?
Maibagam kadi nga adda maysa wenno ad-adu pay nga anghel a mangprotektar kenka?
TOPIKO ITI AKKUB
Adda Kadi Dakes nga Anghel?
Mangted ti Biblia iti nalawag a sungbat.
TOPIKO ITI AKKUB
Matulongandaka Dagiti Anghel
Iti adu a gundaway, nangibaon ti Dios kadagiti anghel tapno tumulong kadagiti tattao.
Ammoyo Kadi?
Pananginsulto kadi ti panangtukoy ni Jesus kadagiti saan a Judio kas “uken”?
TI BIBLIA BALBALIWANNA TI BIAG
Diak Idi Patien nga Adda Dios
Kasano a ti maysa nga agtutubo a namolde iti ateismo ken Komunismo inawatna ti mensahe ti Biblia?
TULADENYO TI PAMMATIDA
Pinanaganan ti Dios iti “Prinsesa”
Apay a maibagay ken Sara daytoy baro a naganna?
Ania ti Kuna ti Biblia?
Agparang nga imposible a maadda ti talna iti intero a lubong ken talna ti panunot no saan nga agpatingga ti panagrigrigat ken kinaawan hustisia. Adda ngata ngarud solusion kadagitoy a problema?
Dagiti Features a Makita Online
Nasken Kadi a Miembroka ti Maysa nga Organisado a Relihion?
Mabalin kadi nga agbukbukod ti maysa a tao nga agdaydayaw iti Dios?


text:
Kapitulo 18
Ipapan ni ari Lamoni a Naindaklan nga Espiritu ni Ammon—Isuro ni Ammon iti ari ti Pannakaparsua, ti pannakipulapol ti Dios kadagiti tao, ken ti pannakasubbot a dumteng babaen ni Cristo—Mamati ni Lamoni ket matuang iti daga a kasla natay. Agarup 90 S.C.
1 Ket napasamak nga imbilin ni ari Lamoni a tumakder dagiti katulonganna ket paneknekanda ti amin a banag a naimatanganda maipanggep iti napasamak.
2 Ket idi mapaneknekanda amin dagiti banag a naimatanganda, ket naammuanna ti kinapudno ni Ammon iti pannakataginayon dagiti arbanna, kasta met ti naisangayan a pigsana iti pannakisupangetna kadagiti nagpanggep a mangpatay kenkuana, nalaus ti siddaawna, ket kinunana: Pudno unay, nalablabes pay daytoy ngem iti tao. Adtoy, saan kadi a daytoy ti Naindaklan nga Espiritu a mangyeg iti nakaro a pannusa kadagitoy a tao, gapu iti nadawel a pammapatayda?
3 Ket insungbatda iti ari, a kinunada: Isu man ti Naindaklan nga Espiritu wenno tao, dimi ammo; ngem daytoy ti ammomi unay, a asaan a kabaelan a patayen dagiti kabusor ti ari; wenno mawarawarada dagiti arban ti ari iti pannakaikuyogna kadakami, gapu iti kabaelan ken naisangayan a pigsana; ngarud, ammomi a gayyem ti ari. Ket ita, O ari, dimi patien nga adda kasta a naindaklan a pigsa ti tao, ta ammomi a saan a mapapatay.
4 Ket ita, idi mangngegan ti ari dagitoy a balikas, kinunana kadakuada: Ita ammok nga isu ti Naindaklan nga Espiritu; ket bimmaba ita itoy a kanito a mangtaginayon iti biagyo, tapno saankayo a apatayen a kas iti inaramidko kadagiti kabsatyo. Ita daytoy ti Naindaklan nga Espiritu a naagapad dagiti ammatayo.
5 Ita daytoy ti kannawidan ni Lamoni, nga inawatna manipud iti amana, nga adda aNaindaklan nga Espiritu. Iti laksidna mamatida iti Naindaklan nga Espiritu, impagarupda nga umno ti ania man nga aramidenda; nupay kasta, nangrugi a nagbuteng ni Lamoni iti napalalo, iti butengna iti pannakaaramid iti maikaniwas iti panangpapatayna kadagiti katulonganna;
6 Ta adu kadakuada ti pinapatayna gapu ta winarawara dagiti kabsatda dagiti arbanda iti yan ti danum; ket iti kasta, napapatayda gapu ta binaybay-anda a mawarawara dagiti arbanda.
7 Ita ugali dagitoy a Lamanite ti agtakder iti yan ti dandanum ti Sebus a mangwarawara kadagiti arban dagiti tao, tapno sadiay adu ti maabogda nga umadayo tapno mawarawarada iti bukodda a daga, ta dayta ti ugali a mangsamsam kadakuada.
8 Ket napasamak a nagsaludsodan ni ari Lamoni dagiti katulonganna, a kinunana: Sadino ti yan daytoy a tao nga addaan iti naindaklan a pigsa?
9 Ket kinunada kenkuana: Adtoy, pakpakanenna dagiti kabalioyo. Ita binilin ti ari dagiti katulonganna, sakbay ti kanito a pannakapainum dagiti arbanda, nga isaganada dagiti kabalio ken karuahena, ket itulodda iti daga ti Nephi; ta adda dakkel a piesta a naituding iti daga ti Nephi, babaen ti ama ni Lamoni, nga ari iti intero a daga.
10 Ita idi nangngeg ni ari Lamoni nga isagsagana ni Ammon dagiti kabalio ken karuahena ad-addan ti siddaawna, gapu iti kinapudno ni Ammon, a kinunana: Pudno unay awan ti asino man a katulongan kadagiti katulongak a napudpudno ngem daytoy a tao; ta malagipna amin a bilinko nga ipatungpal.
11 Ita pudno unay nga ammok a daytoy ti Naindaklan nga Espiritu, ket kayatko nga umay kaniak, ngem diak maaramid.
12 Ket napasamak nga idi naisaganan ni Ammon dagiti kabalio ken dagiti karuahe a para iti ari ken dagiti katulonganna, napan iti ari, ket nakitana a nagbaliw ti langa ti ari; ngarud agsubli koman.
13 Ket maysa kadagiti katulongan ti ari ti nagkuna kenkuana, Rabboni, a, kas maibuksilan, nabileg ken naindaklan nga ari, iti panangibilangda iti arida a nabileg; ket kastoy ti kinunana kenkuana: Rabboni, tarigagayan ti ari nga agbatika.
14 Ngarud sinango ni Ammon ti ari, ket kinunana kenkuana: Ania kadi ti mabalinko nga aramiden a maipaay kenka, O ari? Ket sinungbatan ti ari kalpasan ti maysa nga oras, a maibatay iti orasda, ta dina ammo no ania ti ibagana kenkuana.
15 Ket napasamak a kinuna manen ni Ammon kenkuana: Ania ti kayatmo nga aramidek? Ngem saan a sinungbatan ti ari.
16 Ket napasamak a ni Ammon, gapu ta napno iti Espiritu ti Dios, ngarud binukelna ti apanunot ti ari. Ket kinunana kenkuana: Gapu kadi iti pannakangngegmo a sinalaknibak dagiti katulongam ken dagiti arbanmo, ken pinatayko ti pito kadagiti kabsatda babaen ti palsiit ken espada, ken impungsayko ti taktakiag dagiti dadduma, tapno masalaknibak dagiti arbanmo ken dagiti katulongam; adtoy, daytoy kadi ti pakaigapuan ti pagsidsiddaawam?
17 Kunak kenka, ania daydiay, a kasta unay laengen ti siddaawmo? Adtoy, taoak, ken katulongannak; ngarud, ania man a nasayaat a tarigagayam, isu ti aramidek.
18 Ita idi mangngegan ti ari dagitoy a balikas, nasdaaw manen, ta napaneknekanna nga aammo ni Ammon ti pampanunotenna; ngem iti laksid daytoy, inungap ni ari Lamoni ti ngiwatna, ket kinunana kenkuana: Asinoka? Sika kadi ti Naindaklan nga Espiritu, a bmakaammo iti amin a banag?
19 Simmungbat ni Ammon ket kinunana kenkuana: Saan a siak.
20 Ket kinuna ti ari: Kasano ti pannakaammom iti pampanunoten ti pusok? Agsaoka koma iti nalawag, ket ibagam kaniak ti maipanggep kadagitoy a banag; kasta met nga ibagam kaniak no ania a bileg ti inaramatmo iti panangpungsay ken panangdangranmo kadagiti takiag dagiti kabsatko a nangwarawara kadagiti arbanko—
21 Ket ita, no ibagam kaniak ti maipanggep kadagitoy a banag, itedko kenka ti ania man a kalikagumam; ket no kasapulan, salaknibanka kadagiti buyotko; ngem ammok a napigpigsaka ngem kadakuada amin; nupay kasta, itedko amin a kalikagumam kaniak.
22 Ita gapu ta masirib ni Ammon, ngem saan ketdi a makadangran, kinunana ken ni Lamoni: Denggem kadi dagiti balikasko, no ibagak kenka ti bileg nga inaramatko kadagitoy a banag? Ket daytoy ti kalikagumak kenka.
23 Ket insungbat ti ari, a kinunana: Wen, patiek amin a balikasmo. Ket dayta a sikap ti nakatiliwanna.
24 Ket rinugian ni Ammon ti nagsao kenkuana a asibabatad, ket kinunana kenkuana: Mamatika kadi nga adda Dios?
25 Ket insungbatna, a kinunana kenkuana: Diak ammo ti kayat a sawen dayta.
26 Kalpasanna kinuna ni Ammon: Mamatika kadi nga adda Naindaklan nga Espiritu?
27 Ket kinunana, Wen.
28 Ket kinuna ni Ammon: Daytoy ti Dios. Ket kinuna manen ni Ammon kenkuana: Mamatika kadi a daytoy Naindaklan nga Espiritu, nga isu ti Dios, pinarsuana ti amin a banag nga adda iti langit ken iti daga?
29 Ket kinunana: Wen, patiek a pinarsuana ti amin a banag nga adda iti daga; ngem diak ammo ti langit.
30 Ket kinuna ni Ammon kenkuana: Ti langit ti lugar a pagnaedan ti Dios ken amin dagiti nasantuan nga anghelna.
31 Ket kinuna ni ari Lamoni: Iti kadi ngato ti daga?
32 Ket kinuna ni Ammon: Wen, ket kitkitaenna iti baba dagiti amin nga annak ti tattao; ket ammona amin a apampanunoten ken gagem ti puso; ta naparsuada amin manipud iti punganay babaen ti imana.
33 Ket kinuna ni ari Lamoni: Patiek amin dagitoy banag nga imbagam. Imbaonnaka kadi ti Dios?
34 Kinuna ni Ammon kenkuana: Taoak; ket naparsua ti atao idi punganay a kalanglanga ti Dios, ket natudinganak babaen ti Nasantuan nga Espirituna a bmangisuro kadagitoy a banag kadagitoy a tao, tapno maiturongda iti pannakaammo iti dayta nalinteg ken pudno;
35 Ket agnaed kaniak ti paset dayta nga aEspiritu, a nangted kaniak iti bpannakaammo, kasta met ti bileg a maibatay iti pammati ken tarigagayko nga adda iti Dios.
36 Ita idi maisao ni Ammon dagitoy a balikas, inrugina iti pannakaparsua ti lubong, kasta met ti pannakaparsua ni Adan, ket imbagana kenkuana amin a banag a maipanggep iti pannakatnag ti tao, ket ainulit ken indatagna kenkuana dagiti sinurat ken dagiti bnasantuan a kasuratan dagiti tao, a naagapaden dagiti cpropeta, uray pay iti panawen a ti amada, ni Lehi, pimmanaw iti Jerusalem.
37 Ken inulitna met kadakuada (ta para iti ari ken dagiti katulonganna) amin a panagbiahe dagiti ammada iti langalang, ken amin a rigatda iti bisin ken waw, ken ti panagtutuokda, ken dadduma pay.
38 Ken inulitna met kadakuada ti maipanggep kadagiti yaalsa da Laman ken Lemuel, ken dagiti annak ni Ismael, wen, sinaritana kadakuada ti amin a yaalsada; ket inlawlawagna kadakuada ti amin a sinurat ken nasantuan a kasuratan manipud iti kanito nga ipapanaw ni Lehi iti Jerusalem agingga iti agdama.
39 Ngem saan la a dagitoy; ta inlawlawagna pay kadakuada ti aplano ti pannakasubbot, a naisagana manipud iti pannakabukel ti lubong; kasta met nga imbagana kadakuada ti maipanggep iti yaay ni Cristo, ken imbagana kadakuada ti amin nga aramid ti Apo.
40 Ket napasamak a kalpasan ti panangibagana amin kadagitoy a banag, ken inlawlawagna iti ari, a pinati ti ari amin dagiti balikasna.
41 Ket inrugina ti immararaw iti Apo, a kinunana: O Apo, mangngaasika; a maibatay iti nabuslon a akaasim nga impaaymo kadagiti tao ni Nephi, a maipaay koma kaniak, ken kadagiti taok.
42 Ket ita, idi maisaona daytoy, naarinuknok iti daga, a kasla natay.
43 Ket napasamak a binagkat dagiti katulonganna ket impanda iti asawana, ken impaiddada iti kama; ket nagidda a kasla natay iti uneg ti dua nga aldaw ken dua a rabii; ket ti asawana, ken dagiti annakna a lallaki, ken babbai, nagladingitda, a mainugot iti wagas dagiti Lamanite, a nalaus ti panagleddaangda iti pannakapukawna.