text:
Tribu (biolohia)
Iti biolohia, ti tribu ket isu ti taksonomiko a ranngo a nagbaetan ti pamilia ken ti henero. Daytoy ket maburikan iti baba dagiti ranngo iti pamilia nga addaan kadagiti nagan a naala manipud ti pamilia, a kas ti subpamilia.[1][2] Daytoy ket masansan a nabingbingay kadagiti subtribu.
Iti soolohia, adda met dagiti kas pagarigan a mangiraman kadagiti tribu ti Caprini (dagiti kalding-antilope), Hominini (hominins), Bombini (dagiti alimbubuyog), ken Thunnini (dagiti tuna). Ti pagalagadan a panangipatingga ti nagan para iti soolohiko a tribu ket "-ini". Ti tribu Hominini ket nabingbingay kadagiti subtribu babaen dagiti dadduma a sientista; ti subtribu Hominina ket isun ti mangbukel iti "tattao". Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti soolohiko a subtribu ket "-ina".
Iti botanika, dagiti kas pagarigan ket mangiraman kadagiti tribu ti Acalypheae ken Hyacintheae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti botaniko a tribu ket "-eae". Ti tribu Hyacintheae ket nabingbingay kadagiti subtribu, a mairaman iti subtribu Massoniinae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti subtribu ket "-inae".
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "International Code of Botanical Nomenclature Online, Vienna Code, articles 2 and 3". 2008.
- ^ International Commission on Zoological Nomenclature (1999). International Code of Zoological Nomenclature (Fourth Edition nga ed.). International Trust for Zoological Nomenclature, XXIX. p. 306.


c: text/html

text:
De facto
Ti De facto ket maysa a Latin a panangisao a kayat na a saoen ket "maipapan a kinapudno". Iti kalintegan, kadawyan a kayat na a saoen ket "iti pannakasanay ngem saan a nasken nga ikeddeng ti kalintegan" wenno "iti pannakasanay wenno ti kinapudno, ngem saan nga opisial a naipatakder." Kadawyan nga inus-usar daytoy a kaisupadi ti de jure (a kayatna a saoen ket "pakaseknan ti kalintegan") no agiturong kadagiti banag a maipanggep iti kalintegan, panagturay, wenno pamay-an (a ksa dagiti pagalagadan) a mabirukan itikadawyan a padas a kas naaramid wenno naparang-ay ng awan wenno kasupadi ti maysa nga alagaden. No pagtungtungan ti nalintegan a kasasaad, ti de jure ti agpatudon ti makunkuna ti linteg, nga ti while de facto ti agpatudon ti aramid iti mapaspasamak iti pannakasanay. Napadaan daytoy ken kapadpada iti panangisao a "para dagiti amin a gagara wenno pnggep" wenno "iti kinapudno".

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bauko, Mountain Province
Ti Bauko ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Mountain Province iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Bauko ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.[2]
- Abatan
- Bagnen Oriente
- Bagnen Proper
- Balintaugan
- Banao
- Bila (Bua)
- Guinzadan Central
- Guinzadan Norte
- Guinzadan Sur
- Lagawa
- Leseb
- Mabaay
- Mayag
- Monamon Norte
- Monamon Sur
- Mount Data
- Otucan Norte
- Otucan Sur
- Poblacion (Bauko)
- Sadsadan
- Sinto
- Tapapan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Mountain Province". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Mountain Province". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Author Archives: Pedrito Sanidad
Naragsak nga anibersario, Baguio ken Amianan Balita Ngayon!
* Idi kalman, napanak nagbayad iti koriente sadiay maikapat a kadsaaran ti Maharlika Livelihood Building. Adu dagiti tattao nga agabayd met kadagiti nakunsumoda nga koriente. Uray agararbis idi kalman ta nalamiis ti panawenna sadiay uneg ti Beneco opis, nabara ken nakaro iti salimuotna. Mabalin a gapu iti bara dagiti bagi dagiti tattao ta no didiay uppat a kadsaaran iti mauli, sigurado nga agkaling-itanka bassit-sumngaw dagiti bara iti bagi dagiti tattao, nangruna awan iti bintilasion iti panglawa-en a silidna. Iti uneg iti silid adda met ketdi uppat a bentilador ngem saan nga aganandar. Dinillawko ti kinabara ti silid ken no apay nga saanda nga pagandaren dagiti bentelador. Gapu ta napigsa bassit ti timekko nga nagdillaw maysa kadagiti tao iti simmungbat nga, “awan kano iti pagbayad ti Beneco iti koriente!” Nagkakatawa dagiti tattao. Malagepko la ngarud ni apo Bial Palaez nga isu ti numero uno nga manglablaban iti Beneco. Beneco awan ti pagbayadna iti koriente? Ania dayta? Masapol koma nga patarimaan ti Beneco dagiti bintilador tapno saan a pudoten dagiti agbayad nga umili. Lagipenyo nga cooperatiba dayta ket ti mangimanmanihar koma ket saan nga agimbubukod. Apo Alejandro G. Delos Santos, Jr., mangriknaka met!
* Nakalawlawag met no ania iti napasingkegan a linteg nga adda iti constitution. Innem laeng a tawen iti panagakem iti asinoman a maibutos dagiti umili nga mangabak a presidente iti pagilian. Ngem ita, biagenda manen tay kunada nga cha-cha? Kayatda nga masukatan ti linaon ti konstitusion. No mabalin saanda nga kayat nga ipasublat dagiti puestoda ta saanda pay laeng a napnek kadagiti prebeligioda kas iti panagtakaw iti kuarta iti ili wenno mabutengda nga kalpasan iti panagpatengga dagiti appointment da ket matakuatan dagiti saan nga umumno nga aramidda? Kasanon no kalpasan dagitoy a pannakatakkuat kadagiti sumukat kadakuada, asino pay iti pagsanggerranda ngarud koma? Dagiti madama nga nakatugaw? Idinto nga pareho met iti pampanonoten da ngem uray ania ti aramidenda saandanto nga agballigi ta sigun ti damag, naiserekken ken napatgan ti Camara de Representante dagitay tallo nga impeachment wenno mapadisi nga complaints ken ni Presidente B.C. Aquino? Kasta iti itratrabaho met dagiti oposission ita! Tambanganda dayti cha-cha nga idurduron dagiti pro-Aquino wenno maka-Aquino! Kasta iti kinaagum dagiti agsumbangir nga partido!
* Basura manen ti awan patengana nga parikut ti siudad? Adun dagiti inyamammodan nga mabalin nga pangipenpenan kadagiti rugittayo ngem agpapan ita problema latta. Awan ti matultuloy! Iti kaudian nga kunada nga pangipasdekan ket sadiay Dontogan, sakup ti ili nga Tuba. Madi dagiti agindeg sadiay. Nasayaat koma daytoyen a lugar no matuloy koma ta nalawa. Kunada nga 138 nga ektaria kano. Uray basingkawel ti abutenna sigurado nga di mapunno kaso madi dagiti agindeg sadiay ta makadadael kano iti salun-atda ken dagiti mulmulada? Malagep ket ngarud iti daydi panawen nga nag-mayor ni apo Peter Rey Bautist, nagbalin nga kontrobersial ti siudad ti Baguio ta nakaala iti aliasna nga “Kabangsitan a siudad iti lubong!” Ania ti napasamak kadagiti adu a rugit ti Baguio? Napantayo inpapaangot dagiti buyoktayo sadiay ili ti Capas iti Tarlac ken sadiay siudad ti Urdaneta iti probinsia ti Pangasinan! Dagita nga iseo iti nangtinnag iti kinapintas toy siudad tayo ket no saantayo nga maalluadan, amangan no maulit manen dayta a kinabuyok nga kakaasi nga tinakupan toy madama nga mayor toy siudad ni apo Mayor Mauricio Domogan! Inton Setiembre 1, 2014 selebrarantayo iti 105th nga anibersario ti siudad. Siraragsak toy pagiwarnaktayo nga makiandingay iti anibersario nga maaramid. Agbiag ti siudad ti Baguio, agbiag ti Amianan Balita Ngayon! Agbiagtayo amin!
Traidor a pagayam, ngata? Ania ti pudno?
* Awan iti kas iti nakasagana! Addan waragawag iti uray asinoman maipangep iti nadaras a panagraira toy makapatay a sakit, Ebola Virus Disease(EVD) a kas kuna wenno bagbaga ti maysa nga house leader iti Department of Health (DOH), Dr. Lyndon Lee Suy, “No agamakka, nasaysayaat iti adda panagbutengmo tapno mapakadaan iti uray ania a sakit,” kasta ti ballaag ti DOH. Ni Dr. Lee Suy pay ti mangidadaulo iti DOH-National Center for Disease Prevention and Control (NCDPC). Daytoy nga ebola virus disease ket maysa nga klase ti virus nga nang-biktima kadagiti 1,000 a tattao iti West Africa. Iti pannakatay iti maysa nga padi nga Kastila iti adadda nga nagbutengan wenno nagdanagan ti DOH, tapno ikkanda iti nainsiriban a pannangisagana nga mangprotektar iti asino man a kapetan daytoy a sakit. Uray kadagiti eropuerto a pagsangpetan dagiti OFW nga aggapu iti Africa wenno iti Middle East ket inikkanda iti naiget a panangbantay ta amangan no ti Ebola Virus Disease ket nakaptanda. Inyunay-unay met ketdi ti DOH nga awan pay ti Filipino a kinapet ti kastoy a sakit wenno virus. Kumpleto met kano dagiti facilities ken mausar nga isolation rooms nga pangipananda iti pasiente no kaspagarigan. Innayonda pay nga adda dagiti mangngagas nga experto nga mangtaming no addaman makaptan ti Ebola Virus. Nakapapati nga adda wenno nakasagana dagiti mausar nga agas nga partuat wenno aggapu iti Tekmira Pharmaceuticals. Nasubok iti kina-epektibo dagiti agas babaen iti injection a kas napadasen kadagiti pasiente nga naakaran iti daytoy a virus. Kadagiti 5,000 OFW nga nagindeg iti West African countries awan pay met iti naipadamag wenno madamag nga naakaran ti Ebola Virus. Uray no kasta, masapul latta iti panagannad.
* Ania ket politikan aya! Kalpas man ti eleksion wenno madama, nabara latta nga iseo? Maibaga pay ketdin nga talaga nga adu iti nadadael ti ulonan iti daytoy a politika! Ania ngata ti anien ti maysa nga politiko tapno tumapog ti politika? Dayaw ngata wenno tapno agkammel iti kinabaknang? Adu dagiti padastayon kadagiti napili nga opisialestayo. Manipud iti kangatuan a presidente agingga iti kababaan a barangay opisial? Ania ti kunaen dagiti umili? Adda latta met tay mangisakit iti maysa nga opisial? Asino dagitoy? Dagitay naasideg nga makisussuso iti pagsayaatan ken mangirurumen no saan a napagustuan? Asino met dagiti napudno ken karnero iti namarsua? Agduduma nga kapanunotan ken panangipagarup? Asino dagiti napupudno nga talaga a madaydayaw? Kas itatta, dagitoy a banag naarisit iti kapanunotan tay maysa nga mannangipapan, uray isu ti kunam napudno ngata kadagiti agtataruptop iti maururam a kapanunotannana? Wenno amangan no apal met? Ngem naibugas iti dakes a kababalin ti tao dagiti dakes nga panangipagarup ta saanna met nga masursur iti kapanunutan ti padana nga tao. Asino man ti napudno isu, ni Apo nga Namarsua laeng iti napudpudno nga makaammo! Amen.
* Ibagbagada met nga adaptaren sa kano ti partido liberal ni Bise-presidente Jejomar Binay a kas mangitakder iti kina-presidente inton 2016? Ket kas dayta a kapanunotan ket naggapu ken ni Presidente Benigno C. Aquino. No kaspagarigan ta agpayso daytoy a damag, kasanon ni sekretario Mar Roxas? Ammo iti amin a nadiket nga agpagayam dagitoy dua. Iti daydi napalabas nga panagpipili isu da Aquino ken ni Roxas ti nagkaasmang. Iti kina-presidente ken bise presidente ti partido liberal. Ngem no iti damag ita ket kasla iwalendan ni Mar Roxas a kas para presidente iti umay nga eleksion, ania nga klase a gayyem iti adda iti kinatao ni presidente Aquino? Sika man gayyem ti mangibaga? Birngasam!
Graphic warning kadagiti sigarilio, maysan a linteg! Freedom of Information, awan pay
* Iti maikatlo a daras a maisaang ken maangay ti Cordillera Regional Autonomy, ania ngata iti agbalin a gasat na nga agururay kadagiti umili iti intero nga rehion? Agaballigi ngatan? Maipalagip iti daydi Pebrero 1987, na-ratify ti baro nga constitution, Section 15, Article 10, provides for the creation of autonomous region ti Muslim Mindanao ken Cordilleras. Daydi president Corazon C. Aquino ti nangpirma ti Executive Order 220, a masangal iti kaadda ti Cordillera Administrative Region (CAR) a dagupen dagiti probinsia ti Abra, Benguet, Ifugao, Kalinga-Apayao, Mountain Province ken karaman ti siudad ti Baguio. Nga iti daydi Enero 30, 1988 naaramid ti panagbubutos. Ti probinsia iti Ifugao laeng iti nakaigasat, ngem kinuna met ti Korte Suprema nga saan nga agbalin nga akimen ti Ifugao laeng ti Organic Act. Idi Marso 7, 1998 naaramid manen ti maikaddua a panagpipili. Na-reject manen ta Apayao laeng ti nakaigasat. Ket idi Hulio 30, 2001, inpaay ni dati president Gloria Macapagal Arroyo ti Executive Order 30, pannaka-establisar ti CAR Development Council (ROC) ket idi Marso, 2006 kalpasan ti 19 a tawen ti CAR nagtultuloy a nakasangir babaen ti socio-economic development maikomperar kadagiti rehion ti Luzon! Iti babaen iti panagkaykaysa dagiti diputados a napili kalpasan ti nalikodan nga election local, ituloyda manen ti panagbalin nga panagbukbukod wenno autonomia ti Cordillera! Baka kas kadagidiay napalpalabas manen a rason ti pannaka-reject manen daytoy a gakat dagiti diputados ti Cordillera? Ania aya dagiti rason a nagna pay iti pinnabasol kadagiti nagakakem a diputado idi: umuna iti kinakurang iti pannakaiyamammo dagiti gakat tapno maamuan dagiti umili iti pagsayaatan iti panagbukbukod ti Cordillera iti pannakaipagna iti agbalin a kina-gobiernona nga agbukbukod. Awan iti malagipko no mano a billion wenno million a pesos iti nailatang a busbusen iti daytoy a proyekto? Umuna, nakurang a pannaka-ikompania kadagiti umili. Narigat nga maawatan dagiti tattao dagiti pulietos nga nairanta nga naimprenta gapu iti saan a pannakaawat dagiti kababagasna. Ngem nakarkaro met dagiti pammaliiw dagita dadduma ta kunkunaenda nga limmubo kano dagiti bulsa dagiti leaders isu nga nakurang iti pannakaiyamammo kadagiti umili nangruna kadagiti botante iti kinapintas ken kinangayed iti pagbalinan ti Cordillera nga autonomia! Sapay koma ta pumudno dagiti ararapaapen dagiti napudno iti panagbukbukod ti Cordillera. Kasla maysa a kansion iti Iluko nga “dardarepdep iti agnanayon!” Saan laeng a maysa a darepdep no di ket napudpudno nga autonomia ti Cordillera!!!
* Maysan a linteg a pinirmaan ni Presidente Noy Aquino tay kunada a graphic warning kadagiti kaha ti sigarilio. Daytoy daytay ballaag nga saan a makaited iti nasayaat ti agsigarilio no di ket mangipaay iti nakaamuak a sakit a mangdangdadael ti salun-at. No iti kaha iti sigarilio ket awanan ti ballaag, mabalin a kassuan ti makin-produkto iti nasao nga sigarilyo!
* Baka addaankan iti HIV? Isu daytoy daytay kadakesan a sakit a maala iti pannaki-sex. HIV, kayatna a sawen ket “Human Immunodeficiency Virus”, kinuna ti WHO wenno World Health Organization a nalaklaka kano a kapten daytoy a sakit dagiti agtawen manipud iti 15 aggingga iti 24, gapu iti kinadursokda ken iti turedda nga di agusar ti condom ken panagbibinnulod iti indieksion. Agannadka baka sika iti sumaruno a biktima!
Basol ti chainsaw, kano!
* Iti daytoy nga aldaw, Domingo, Hulio 27, 2014, isu iti pannaksilebrar ti sentenario ti INC, wenno dagitay kabagistayo iti religion nga Iglesia ni Cristo. Maangay ti selebrasion iti Bulacan. Iti patta-patta, agdagup nga lumabes-kumurang nga 10 million ti agatendar iti nasao nga selebrasion iti sentenario ti INC. Kadagiti amin a kabagis wenno kakabsat iti INC, agbiagkayo amin!
* SONA ni apo presidente Benigno C. Aquino III inton Lunes, Hulio 28, ti mabilang iti daytoy nga panagbitlana sigurado nga kalbitenna manen daytoy DAP wenno ti Disbursement Acceleration Program. Adu dagiti mannanao wenno tarabitab nga mangibagbaga nga daytoy kano DAP ket maysa nga klase ti Pork Barrel nga inaramat ti Malacanang a pinangpasuksok kadagiti senador tapno agbutos da iti kayat ti president a ma-impeach ni dati a Chief Justice Renato Corona, nga kalpasanna dagitoy nga naipasuksok ket imbulsa laeng dagitoy nga opisiales iti bukodda a pagsayaatan! Babaen ti daytoy, iti met laeng legalidad wenno constitutionalidad daytoy ti natameng a mismo ti Korte Suprema? Ti saludsod, adda kadi pagbatbatayan iti linteg ti DAP? Kas naammuantayo kadagiti media a kakabsat iti radio, telebision ken kadagiti pagiwarnak, daytoy kano ket binukel ti Malacanang ti DAP babaen iti rekomendasion ni budget sekretario Butch Abad tapno napardas iti pannakausar ti pondo daytoy kadagiti proyekto ti gobierno a para iti pagsayaatan ti publico. Isu daytoy tay kinunkuna ni presidente Aquino nga “savings” manipud kadagiti nadumaduma nga departamento ti gobierno. Daytoy tay kunada nga napagtitiponda nga pondo nga sobra wenno saan nga nausar dagiti dadduma nga ahensia. Kanayonnan ditoy dagiti pondo nga mairuar oray saan nga nakaprograma tapno mapadakkelda laeng ti “saving”. Sigurado nga dagullitena manen iti agtultuloy nga pananglablabanna iti Korte Suprema gapu iti panangideklara ti Korte Suprema nga adda paset ti DAP ti kunana nga “unconstitutional”. Mabalin nga iti daytoy a SONA na, mailawlawagna amin dagiti dadduma pay a programa nga pagsayaatan dagiti umili. Maawis ngarud ti amin nga makipagdengngeg iti SONA ni president Benigno C. Aquino III!
* Iti daytoy umay a bulan ti Agosto maiwaragawag kadagiti amin nga umili nga atay bangus ken tilapia nga ikan ket adda panagkurkurang nga mailako iti merkado. Sigurado nga ipanginada manen iti gatadna!
* Kalbitek man no asino ti kangatuan nga mangimatmaton ditoy Burnham Park ta no asino kadagitay dua a security guard ti nangbilin nga ikandadoda day ruangan a landok a sumbrekan dagiti tattao nga aggapu iti Harrison Road nga umuneg ditoy Jadewell Parking area (dati) ken dagiti aggapu iti Burnham Drive nga magna iti abay ti Ganza Restaurant a mapan iti Harrison Road. Nagdakes ket iti kananakem dagitoy a parsua ta sinerraanda daytoy a ruangan nga pagnaan dagiti tattao. Ania ket ti rigat dagitoy senior citizen nga sumagpat iti kinabite nga pader iti beddeng toy Ganza Restaurant ken itoy dati a Jadewell Parking area! Kunak pay ketdi nga dagiti pulis iti utek iti pannakasera itoy a ruangan. Ngamen idi malpas tay rescue exhibition ti Fire Department, kamalmanna kinandaduan da metten. Maasi kayo kadagiti passers nga agsagpat iti kinabeti nga pader wenno kasla da la baboy nga umususok iti nawayaan nga abot a kadena toy ruangan a bato! Kaskay la agpampanunot a monamon! Yah! Agbain kayo met ah!
* Apay ngamin a pabasolenda ni Diputado Nick Aliping ket awan met napukan a kayo iti ayan iti loteda sadiay Cabuyao. Maysa pay, saan da met a nakita nga isu ti nagpukan? Ngem ne, isu met iti imameg dagiti kontraktor nga isu iti nagpatrabaho iti kalsada nga dumanon iti asideg iti agdua ektaria a dagana idiay Cabuyao. Ania ken asino dagiti nagpukan kadagiti kayo? Baka pabasulen da ti chainsaw! Naks! Ania met dayta!


text:
Fyodor Dostoyevsky
Ni Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky[nota] (Ruso: Фëдop MиxáйлoBич ДocToéBckий; IPA: [ˈfʲodər mʲɪˈxajləvʲɪtɕ dəstɐˈjefskʲɪj] ( denggen); 11 Nobiembre 1821 – 9 Pebrero1881[nota]) sagpaminsan a transliterado ti Dostoevsky, ket maysa idi a Ruso a mannurat kadagiti nobela, dagiti ababa a sarita ken dagiti salaysay. Dagiti literario nga obra ni Dostoyevsky ket agsuksukisok ti sikolohia ti nagtagitaoan iti nariribukan a politikal, sosial ken espiritual a kontesto iti maika-19 a siglo a Rusia. Urayno ni Dostoyevsky ket nangrugrugi a nagsursurat kadagiti libro idi tengnga ti 1850 a tawtawen, ti kaaduan a nalaglagip nga obrana ket nanipud kadagiti naududi a tawtawen, a mairaman ti Krima ken Dusa, Ti Maag ken Dagiti Karamazov nga Agkakabsat a Lallaki. Isu ket nagsurat kadagiti sangapulo ket maysa a nobela, tallo a nobella, sangapulo ket pito nga ababa a nobela ken tallo a salaysay, ken kankanayon akakuen dagiti kritiko a kas maysa kadagiti kalatakan ken kaaduan a prominente a sokolohista iti literatura a lubong.[1]
Ni Dostoyevsky ket naipasngay ken dimmakkelwas idiay ospital ti Mariinsky Moscow, Rusia. Idi ubing isu ket naipayamammo iti Inggles, Pranses, Aleman ken Ruso a literaura, ken dagiti pay banbanig a sarsarita ken salaysay. Ti kelaat nga ipupusay ti inana ket nakareggaay kaniana ken, iti isu met laeng a panawen, pinanawanna ti pribado nga eskuela para iti maysa nga akademia ti milisia. Kalpasan idi nagturpos isu ket nagtrabo a kas inhenniero ken nabiit a naragragsakan ti liberal a panagbibiag. Kalpasan daytoy isu ket nangrugrugi a nagipatpatarus kadagiti libro tapno makabiruk ti kuarta. Idi lawlaw ti tenga ti 1840 atawtawen isu ket nagsurat ti immuna a nobelana, Pobre a Tattao, a daytoy ti nakaiserrekanna ti literario a lubong. Idi 1849 isu ket nakemmeg para iti panakairamanna iti Petrashevsky a Sirkulo, ti maysa a progresibo a grupo. Isu ken dagiti dadduma a kamkameng ket naipabsol iti patay para iti panakibinglayda iti daytoy a grupo, ngem daytoy a panagpabasol ket maysa laeng rabrabaken a panapapatay, ken ti sentensia ni Dostoyevsky ket nabaliwan ti uppat a tawen apanakaibalud idiay Siberia. Kalpasan idi naiparuar, isu ket napilit a nagserbi a kas maysa asoldado ngem naikkat manipud ti milisia gapu ti madi a salun-atna ken napalubosan nga agtu;tuloy kadagiti panagsursuratna.
Kadagiti simmakbay a panawen ni Dostoyevsky ket nagtrabtrabaho a kas maysa nga agiwarwarnak. Isu ket nagipabpablaak ken nagur-urnos kadagiti nadumaduma a bukodna a magasina ken kalpasan daytoy iti maysa aserial, ti Ti Diario ti Mannurat. Iti rugi kadagiti panagbanbaniagana ti Europa isu ket nagsagsagaba kadagiti banag a maipapan ti kuarta gapu ti panakairuamna ti sugal, a nagbanagan ti panakaemmana nga aglimlimos ti kuarta. Isu ket nagsagsagaba ti epilepsia kadagiti amin a manakman a panagbiagna. Ngem gapu ti aragaag nga enerhia ken ti kaadu ti obrana isu ket dimteng a nagbalin a maysa kadagiti kaaduan a nabasbasa ken naindayegan a mannurat idiay Rusia. Dagiti librona ket naipatarusen kadagiti adadu ngem 170 a pagsasao ken nailako ti agarup a 15 a riwriw a kopia.[2] Ni Dostoyevsky ket nangibati ti napaut a legado a nakaimpluensia kadagiti adu a mannurat, a mairaman kenni James Joyce aginggana kenni Ernest Hemingway ken Ayn Rand.
Dagiti linaon
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Fyodor Dostoyevsky ket naipasngay idi 30 Oktubre 1821 (11 Nobiembre 1821, segun ti Gregoriano a kalendario), ti maikadua nga anak ni Mikhail Dostoyevsky ken Maria Nechayeva. Dagiti Dostoyevsky ket maysada idi naglaaok nga etniko ken naglalaok a denominasional a Lituanio a natakneng a pamilia manipud idiay rehion ti Pinsk nga adda dagiti ramut a masurotan manipud idi maika-16 a siglo. Dagiti sanga ti pamilia ket nairaman ti Ortodokso ken dagiti kameng a Katoliko, ngem dagiti kaasitgan a puonan ni Dostoyevsky ket pimmanglawda ken naipababada iti klase ti saan a monastiko a klero. Iti bangir ti inana, ni Dostoyevsky ket nagtaud manipud ti maysa a pamilia kadagiti Ruso nga aglaklako.[3][4]
Ti nalatak nga apong a lakay ni Dostoyevsky manipud ti amana ken aponna a lakay ket padida idi iti Ukrainio nga ili ti Bratslava, nga idiay tinakaipasngayan ti amana. Ni Mikhail ket nanamnama idi a tumipon iti klero, a kas ti amana, ngem pimmanaw idiay balyda embes a napan idiay semenario, isunga nagtultuloyen a pinanawanna ti pamiliana. Idi 1809, idi agtawen ti duapulo, ni Mikhail ket naawat idi idiay Imperial nga Akademia ti Mediko-Kirurhiko ti Moscow. Isu ket naipatudon idiay ospital ti Moscow hospital nga idiay ket nagserbi a kas maysa a milisia a doktor ken naipatudon a kas maysa akangatuan a mangngagas idi 1818. Idi 1819, isu ket inasawana ni Maria Nechayeva, ngem nagikkat ti milisia aserbisio ti simmaruno a tawen tapno mangawat ti puesto idiay Ospital Mariinsky para kadagiti kakaasi. Kalpasan ti panakaipasngay dagti dua nga annakna a lalaki, ni Mikhail ken ni Fyodor, ket nanipangatoda ti puesto ti agbalbalakad ti kolehio, ti maysa apuesto anangipangato ti legado a kasasaad ti nobilidad ken mangpalubos kaniana ti makagun-od ti estado idiay Darovoye, ti ili nga agarup a 150 km wenno 100 milia a kadayo manipud idiay Moscow. Dagiti nagannak kenni Dostoyevsky ket nagannakda pay ti lima kalpasan daytoy.[3][4]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1.^ Dagiti nagann ket nadumaduma a naisursurat ti Inggles, ti umuna a naganna ket sagpaminsan a naisursurat a kas Theodore wenno Fedor. Sakbay ti kalpasan ti rebolusionario nga ortograpiko a reporma, kadagti nadumaduma pay a banag, ket nasukatan ti Siriliko nga Ѳ ('th') ti letra ti Siriliko nga Ф ('f'), ti nagan ni Dostoyevsky ket naisurat iti Ѳeoдopъ (Theodor) MиxaйлoBичъ ДocToeBckiй.
- 2.^ Petsa ti daan nga estilo 30 Oktubre 1821 – 28 Enero 1881
- 3.^ Ti kabssat a lalaki ni Eduard Totleben, nga isu ti nagkiddawan ni Dostoyevsky para iti panakairuarna ti milisia kalpasan ti panakaibaludna.[5]
- 4.^ Ti agpaysa a rason, a nailimed kaniana, a ti warnakan idi ket nakaurnosen a mangipablaak ti Anna Karenina ni Leo Tolstoy .
- 5.^ Nicolas I ket nagsuporta ti teknikal nga unibersidad a nakaited ti opurtunidad para iti nasayaat a propesional a karrer ti milisia.
- 6.^ Ni Lyubov iti nasakbayan ket tinawtawganna ti bagina a kas Aimée (Pranses iti "naayat").
- 7.^ Ti Time a magasina ket maysa idi a nadayeg a warnakan, nga addakadagiti sumurok a 4,000 nga agsuskribir sakbay a narikpan idi 24 Mayo 1863, babaen ti Tsarista a Turay gapu ti panagipablaak ti salaysay babaen ni Nikolay Strakhova maipanggep ti Polako a yaalsa idiay Rusia. Ti Time ken ti simmaruno ti daytoy idi 1864 Epokha ket nagiyebkas ti pilosopia ti konserbatibo ken ti Eslabopilo a tignay ti Pochvennichestvo, a sinuportaran babaen ni Dostoyevsky idi las-ud ti panakaibaludna ken dagiti tawtawen kalpasan ti panakaibaludna.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ruso a literatura". Encyclopædia Britannica. Naala idi 11 Abril 2008. "Dostoyevsky, nga isu ket nabigbigan a kas maysa kadagiti kalatakan a sikolohista iti literatura a lubong, ket nagsuksukimat a mangipakita ti panakaitutop ti Kristianidad kadagiti kaunegan a kinapudo ti panagpanpanunot."
- ^ Kjetsaa 1989, p. 7.
- ^ a b Kjetsaa 1989, pp. 9–35.
- ^ a b Frank 1979, pp. 6–22.
- ^ Lantz 2004, p. 3.
- ^ Frank 1988, pp. 34–64.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Fyodor Dostoyevsky idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Fyodor Dostoyevsky idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Fyodor Dostoyevsky idiay Wikisource


text:
Maguing, Lanao del Sur
Ti Maguing ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maguing ket nabingbingay a politikal kadagiti 34 a barbaranggay.[2]
- Agagan
- Balagunun
- Bolao
- Balawag
- Balintao
- Borocot
- Bato-bato
- Borrowa
- Buadiangkay
- Bubong Bayabao
- Botud
- Camalig
- Cambong
- Dilausan (Pob.)
- Dilimbayan
- Ilalag
- Kianodan
- Lumbac
- Madanding
- Madaya
- Maguing Proper
- Malungun
- Pagalongan
- Panayangan
- Pilimoknan
- Ragayan (Rungayan)
- Lilod Maguing
- Bubong
- Lilod Borocot
- Malungun Borocot
- Malungun Pagalongan
- Sabala Dilausan
- Lumbac-Dimarao
- Pindolonan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Gerald Ford
Ni Gerald Rudolph "Jerry" Ford, Jr. (naipasngay a Leslie Lynch King, Jr.; Hulio 14, 1913 – Disiembre 26, 2006) ket isu idi ti maika-38 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi 1974 aginggana idi 1977, ken ti maika-40 a Bise Presidente iti Estados Unidos a nagserbi manipud idi 1973 aginggana idi 1974. A kas ti immuna a tao a naidutok iti panaka-bise presidente babaen ti sakup ti maika-25 a Panagpasayaat (kalpasan a nagikkat ni Spiro Agnew), idi nagbalin a Presidente kalpasan ti panagikkat ni Richard Nixon idi Agosto 9, 1974, isu ket nagbalin ti isisu a Presidente iti Estados Unidos a saan a nabutosan a kas Presidente wenno Bise Presidente babaen ti Elektoral a Kolehio. Sakbay a ngimmato ti kina bise presidente, ni Ford ket nagserbi ti gangani a 25 a atwen a aks ti Pannakabagi manipud ti maika-5 a distrito ti kongreso ti Michigan, walo kadagitoy a kas ti Republikano a Daulo ti Minoridad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ James M. Naughton, Adam Clymer (Disiembre 27, 2006). "Gerald Ford, Maika-38 a Presidente, Pimmusay ti edad a 93". The New York Times. Naala idi Oktubre 19, 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Gerald Ford idiay Wikimedia Commons


text:
Marlene Dietrich
Ni Marlene Dietrich (Pannakabalikas nga Aleman: [maɐˈleːnə ˈdiːtʁɪç]; 27 Disiembre 1901 – 6 Mayo 1992)[2] ket maysa idi nga Aleman-Amerikano nga aktres ken kumakanta.
Ni Dietrich ket nagtultuloy a nadayeg ti kadagupan nga atiddog a karerna babaen ti panagtultuloy a ti kinabukbokudanna a panagparnuay, iti propesion ken pannakailaslasin. Idiay Berlin idi tawtawen ti 1920, isu ket nagtigtignay iti entablado ken dagiti naulimek a pelikula. Ti panagibpabpabuyana akas ni "Lola-Lola" iti Ti Asul nga Anghel, nga inmatonan babaen ni Josef von Sternberg, ket nangiyeg daytoy kaniana iti pammadayaw ken nakaited kaniana iti kontrato iti Paramount Pictures idiay Estados Unidos. Dagiti pelikula ti Hollywood a kas ti Shanghai Express ken Desire ket nangipuonan dagitoy ti kalibnosna ken dagiti naisalsalumina a langana, a daytoy ti nangipatibker ti kinadayegna ken nakaaramid kaniana kadagiti kangatuan ti matgedan nga aktres ti dayta a panawen. Ni Dietrich ket nagbalin nga umili ti Estados Unidos idi 1939,[3] ken ti kadagupan ti Sangalubongan a Gubat II isu ket maysa a nadayeg managliwlia kadagiti sanguanan ti gubat. Urayno isu ket sagpaminsan pay a naga-raramid kadagiti pelikula kalpasan dagiti tawen ti gubat, ni Dietrich ket kaaduan a nagbanbaniaga iti lubong a kas maysa naballigian nga agpabpabuya.
Idi 1999, ti Instituto ti Amerikano a Pelikula ket nanginagan kenni Dietrich ti maikasiam a-kalatakan nga aktres iti amin a panawen.
Dagiti linaon
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Marie Magdalene Dietrich ket naipasngay idi Disiembre 27 1901 idiay Leberstrasse 65 idiay Rote Insel iti Schöneberg, nga itan ket distrito ti Berlin, Alemania. Isuna idi ti kaubingan kadagiti dua nga anak a babai (ti kabsatna a babai a ni Elisabeth ket nabakbaket iti maysa a tawen) ni Louis Erich Otto Dietrich ken ni Wilhelmina Elisabeth Josephine (née Felsing), a nagassawa idi Disiembre 1898. Ti ina ni Dietrich ket nagtaud iti nabaknang a pamilia idiay Berlin a nagtagikua ti pabrika ti pagaramidan ti pagorasan ken ti amana ket maysa idi a teniente iti polis. Ti amana ket pimmusay idi 1907.[4] Ti gayyemna a ni, Eduard von Losch, ti maysa nga aristokrata nga umuna a teniente dagiti Granadero, ket inaremna ni Wilhelmina ken kanungpalan nga inasawana idi 1916, ngem nabiit met a pimmusay a kas nagbanagan kadagiti sugat idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat.[5] Ni Eduard von Losch ket saan nga opisial a nangampon kadagiti Dietrich nga ubbing, isu a ti apelyido ni Dietrich ket saan idi a von Losch, a kas dagiti masansan a naitunton. Isuna ket nabirngasan ti "Lena" ken "Lene" (naibalikas iti Lay-neh) iti uneg ti pamiliana. Idi agtawen iti 11, isu ket nakaala kadagiti dua nga immuna a naganna tapno mangporma ti "Marlene".
Ni Dietrich nagbasa idiay eskuela ti babbai ti Auguste-Viktoria manipud idi 1907–1917[6] ken nagturpos manipud idiay Victoria-Luise-Schule (tattan ket ti Goethe-Gymnasium Berlin-Wilmersdorf) ti simmaruno a tawen.[7] Isu ket nagadal iti biolin[8] ken nagbalin a nagay-ayat iti teatro ken dandaniw a kas maysa a balasang. Dagiti tagtagainepna nga agbalin a konsierto a biolinista ket napaay idi nasugatan ti ngulayngulayna,[9] ngem babaen idi 1922 isu ket nagtrabtrabaho a kas maysa a biolinista iti maysa a banda a mangkuykuyog kadagiti naulimek a pelikula iti sinema idiay Berlin ken daytoy idi ti immuna a trabahona ken nakaikkatanna met laeng kalpasan ti uppat a lawas.[10]
Nasapa a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasapaan idi a propesional a panagparangna iti entablado ket kas ti koro a babai iti panagbanniaga a panagbapuya iti Girl-Kabarett ni Guido Thielscher, dagiti paglinglingayan iti estilo iti bodebil, ken dagiti rebista ni Rudolf Nelson idiay Berlin.[12] Idi 1922, ni Dietrich ket nagballigi a nag-audision para iti teatrikal a direktor ken impresario ti drama ti akademia ni Max Reinhardt;[13] nupay kasta, isu ket nagtrabtrabaho a kas koro a babai ken nagtigtignay kadagiti bassit a papel kadagiti drama, ken awan ti immuna a naisangayan a pannakaikaskaso kaniana. Isu ket immuna a nagpapel bassit iti pelikula iti pelikula ti, Ti Bassit a Napoleon idi 1923.[14]
Naamuanna ti masakbayan nga asawana a ni Rudolf Sieber, iti lugar ti pagaramidan iti pelikula iti sabali a pelikula iti dayta a tawen, ti Tragödie der Liebe. Ni Dietrich ken ni Sieber ket nagassawada iti sibil a seremonia idiay Berlin idi 17 Mayo 1923.[15] Ti bugtbugtong nga anakana ket ti anakana babai a ni Maria Elisabeth Sieber, ket naipasngay idi 13 Disiembre 1924.[16]
Ni Dietrich ket nagtultuloy a nagtrabtrabaho iti enteblado ken iti pelikula idiay Berlin ken idiay Vienna kadagiti amin a paset ti tawen ti 1920. Iti entablado, isu ket addaan idi kadagiti nadumaduma a kinapangruna iti papel ti Pandora's Box ni Frank Wedekind ,[17] ti The Taming of the Shrew ni William Shakespeare[17] ken ti A Midsummer Night's Dream[18] ken ti pay Back to Methuselah ni George Bernard Shaw[19] ken ti Misalliance.[20] Daytoy idi ket dagiti musikal ken dagiti rebista, a kas ti Broadway, Es Liegt in der Luft, ken Zwei Krawatten, nupay kasta, ket isu dagitoy ti nakaawisanna kadagiti adu a pannakaikaskaso. Babaen dagidi naladaw a tawen ti 1920, ni Dietrich ket nagtigtignay pay kadagiti adu a parte iti iskrin, a mairaman ti Café Elektric idi 1927, ti Ich küsse Ihre Hand, Madame idi 1928 ken ti Das Schiff der verlorenen Menschen idi 1929.[21]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "‘DJANGO UNCHAINED’ PRODUCTION DESIGNER J. MICHAEL RIVA DEAD AT 63". ScreenCrush.com. 8 Hunio 2012. Naidulin manipud ti kasisigud idi 10 Hunio 2012.
- ^ Flint, Peter B. (7 Mayo 1992). "Marlene Dietrich, 90, Simbolo ti Kinalibnos, Dies". The New York Times.
- ^ Ni Dietrich ket nangipakat para iti panakaumili ti Estados Unidos idi 1937 ("Ni Marlene Dietrich ket agbalinto nga umili ti Estados Unidos". Painesville Telegraph, 6 Marso 1937.); napasingkedan daytoy idi 1939 (kitaen ti "Citizen Soon". The Telegraph Herald, 10 Marso 1939. and "Seize Luggage of Marlene Dietrich". Lawrence Journal World, 14 Hunio 1939).
- ^ Bach, Steven. Marlene Dietrich: Biag ken Sarsarita. Unibersidad ti Minnesota a Pagmalditan, 2011, p. 19
- ^ Isu ket naipasngay a kas ni Maria Magdalena, ngem saan a Marie Magdalene, segun ti biograpia ni Dietrich babaen ti anakna a babai, a ni Maria Riva a naitituluan iti Marlene Dietrich, ISBN 0-394-58692-1; nupay kasta ti biograpia ni Dietrich babaen ni Charlotte Chandler, Marlene, 2011, ISBN 978-1-4391-8835-4, ket nagdakamat ti "Marie Magdalene" a kas ti nakaipasngayan a naganna, iti panid 12
- ^ Bach 1992, p. 20.
- ^ Bach 1992, p. 26.
- ^ Bach 1992, p. 32.
- ^ Bach 1992, p. 39.
- ^ Bach 1992, p. 42.
- ^ "Fashion Icon: Marlene Dietrich". Stylehop. Naala idi 2012-09-11.
- ^ Bach 1992, p. 44.
- ^ Bach 1992, p. 49.
- ^ Bach 1992, p. 491.
- ^ Bach, Steven. "Marlene Dietrich: Life and Legend". University of Minnesota Press, 2011. p. 62.
- ^ Bach 1992, p. 65.
- ^ a b Bach 1992, p. 480.
- ^ Bach 1992, p. 482.
- ^ Bach 1992, p. 483.
- ^ Bach 1992, p. 488.
- ^ "Ship of Lost Men (Das Schiff der verlorenen Menschen) (1929)". Amazon. Naala idi 17 Mayo 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bach, Steven (1992). Marlene Dietrich: Biag ken Salaysay. Doubleday. ISBN 0-385-42553-8.
- Riva, Maria (1994). Marlene Dietrich. Ballantine Books. ISBN 0-345-38645-0.
- Riva, David J. (2006). Ti Babai a Nakigubgubat: Naipammalagipan ni Marlene Dietrich. Estado nga Unibersidad ti Wayne. ISBN 0-8143-3249-8.
- Spoto, Donald (1992). Asul nga Anghel: Ti Biag ni Marlene Dietrich. William Morrow and Company, Inc. ISBN 0-688-07119-8.
- Morley, Sheridan (1978). Marlene Dietrich. Sphere Books. ISBN 0-7221-6163-8.
- Carr, Larry (1970). Uppat a Paspasaw a Ruprupa:Ti Ebolusion ken Panagbalbaliw ni Swanson, Garbo, Crawford ken Dietrich. Doubleday and Company. ISBN 0-87000-108-6.
- Walker, Alexander (1984). Dietrich. Harper & Row. ISBN 0-060-15319-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Marlene Dietrich idiay Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Marlene Dietrich iti Internet Broadway Database
- Marlene Dietrich iti Internet Movie Database


text:
Departamento ti Caquetá
Ti Departamento ti Caquetá (Pannakabalikas nga Espaniol: [kakeˈta]) ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay rehion ti Amazonas, ti Caquetá nabeddengan babaen dagiti departamento ti Cauca ken Huila iti laud, ti departamento ti Meta iti amianan, ti departamento ti Guaviare iti amianan a daya, to departamento ti Vaupés iti daya, dagiti departamento ti Amazonas ken Putumayo iti abagatan a sumaksakup ti dagup a kalawa ti 88,965 km², ti maikatlo a kadakkelan ti daytoy a pagilian. Ti kapitoliona ket ti siudad ti Florencia.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Albania
- Belén de Andaquies
- Cartagena del Chairá
- Curillo
- El Doncello
- El Paujil
- Florencia
- La Montañita
- Milán
- Morelia
- Puerto Rico
- San José de la Fragua
- San Vicente del Caguán
- Solano
- Solita
- Valparaíso
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Caquetá idiay Wikimedia Commons
- (Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Caquetá
- (Espaniol) Sekretario ti Salun-at Caquetá
- (Espaniol) Portal de información recreativa y cultural de Florencia y el Departamento del Caquetá.
- (Espaniol) Sistema de Información Ambiental Territorial de la Amazonia colombiana SIAT-AC


text:
San Luis, Batangas
Ti San Luis ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Luis ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Abiacao
- Bagong Tubig
- Balagtasin
- Balite
- Banoyo
- Boboy
- Bonliw
- Calumpang
- Calumpang East
- Dulangan
- Durungao
- Locloc
- Luya
- Mahabang Parang
- Manggahan
- Muzon
- San Antonio
- San Isidro
- San Jose
- San Martin
- Santa Monica
- Taliba
- Talon
- Tejero
- Tungal
- Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Batangas". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 14 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Wagayway iti Méhiko
Ti wagayway iti Méhiko (Españiol: Bandera de México) ket maysa a nakatakder a tallo a maris iti berde, puraw, ken nalabbaga nga addan ti nailian nga eskudo iti tengnga ti puraw a baras. Bayat a ti kayat na a saoen dagiti maris ket nabaliwan kadagiti napalabas a panawen, dagitoy a tallo a maris ket naampon babaen ti Méhiko sumagad ti pannakawayawayas na manipud iti España idi Gubat ti Panakawayawayas, ken ti simmaruno Umuna nga Emperio iti Mehikano. Ti agdama a wagayway ket naampon idi 1968, ngem ti sibubukel a tabas ket naus-usaren manipud idi 1821,nga idi naaramid ti Immuna a Nailian a Wagaygay.


text:
Ecuador
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Ecuador
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1830
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Julius Caesar
Ni Gaius Julius Caesar[2] (Klasiko a Latin: [ˈɡaː.i.ʊs ˈjuː.lɪ.ʊs ˈkaj.sar],[3] Hulio 100 BC[4] – 15 Marso 44 BC)[5] ket maysa idi a Romano a heneral ken estadista ken mailidding a mannurat ti Latin a prosa. Isu ket nagtignay ti kritiko a papel iti nagininut a panakabalbaliw ti panakaipan ti Republika a Romano iti Romano nga Imperio.
Idi 60 BC, ni Caesar, ni Crassus ken Pompey ket dagitoy iti maysa nga politiko a kumaduaan a mangiturayto kadagiti Romano a politika kadagiti sumaganad a tawen. Dagiti panagpadasda nga agala kadagiti bileg babaen ti populista a taktiko ket sinuppiatan babaen dagiti napili a konserbatibo ti uneg ti Romano a Senado, a nairana ni Kato ti Ub-ubing nga adda ti patinayon a suporta ni Cicero. Ti panagrukma iti Gaul ni Caesar, a nalpas daytoy babaen idi 51 BC, ket nagpadakkel dagiti teritorio ti Roma aginggana idiay Kanal nga Inggles ken ti Rhine. Ni Caesar ket isu ti immuna a heneral a bimmallasiw kadagitoy idi isu ket nangipatakder ti rangtay a bimmallasiw ti Rhine ken nagaramid ti immuna a panagrautna iti Britania.
Dagitoy a nagunodanna ket nakaited kaniada kadagiti di-mapada a bileg ti milisia ken nagpangta a mangsalip ti katakderan ti Pompey. Ti katimbengan ti bileg ket nabalinsuek pay babaen ti ipupusay ni Crassus idi 53 BC. Dagiti politiko a panakailinia iti Roma ket naipanungpalan ti panakaiturong ti panagsuppiat a nagbaetan ni Caesar ken Pompey, a ni Pompey ket nangala ti gapuanan iti Senado. Binilin babaen ti Senado a maidarum idiay Roma kadagiti nadumaduma a panagpabasol, ni Caesar ket nagmartsa idiay Roma a kasurotna ti maysa a sangaarbanan—legio XIII—manipud idiay Gaul aginggan idiay Italia, a binallasiwna ti Rubicon idi 49 BC.[6] Daytoy ket nagrissik ti maysa a sibil a gubat nga isu ket rimsua nga awan ti makapada a daulo iti Romano a lubong.
Kalpasan ti panagtengngelna ti gobierno, isu ket nagrugi kadagiti nawatiwat a panagreporma iti Romano a kagimongan ken gobierno. Isu ket nagipatengnga ti burokrasia iti Republika ken naiproklamanto a kas ti agnanayon a "diktador". Adda dagiti grupo dagiti senador, nga indauloan babaen ni Marcus Junius Brutus, a pimmatay ti diktador idiay Ides iti Marso (15 Marso) 44 BC, a nagnamnama ti panakaisubli ti gobierno a batay-linteg iti Republika. Nupay kasta, ti nagbanagan daytoy ket dagiti seri iti sibil a gubgubat, a daytoy ti nagiturong ti panakaipatakder iti agnanayon a Tomano nga mperio babaen ti inampon ni Caesar timmawid a ni Octavius (kalpasan daytoy ket naamammoan a ni Augustus). Kaaduan ti panagbiag ni Caesar ket naamammoan kadagiti bukodna sarita kadagiti kampaniana iti milisia, ken dagiti nadumaduma a kontemporario a nagtaudan, a kangrunaan dagiti sursurat ken dagiti bitla ni Cicero ken dagiti naipakasaritaan a sursurat ni Sallust. Ti kinaudi a biograpia ni Caesar babaen ni Suetonius ken Plutarch ket dagitoy pay ti kangrunaan a tinaudan.
Nasapa a biag ken karrer[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Caesar ket naipasngay idi iti maysa a aristokrato a pamilia, ti gens Hulia, a timmunton ti nagtaudan a manipud ti Iulus, nga anak a lalaki ti naisaritaan a Trohano a prinsipe a ni Aeneas, a baka kano nga ti anak a lalaki iti diosa a ni Benus.[7] Ti maikatlo a nagan a nataudan ti "Caesar" , segun kenni Pliny ti Laklakay, nga adda ti kaputotan a naipangay babaen ti sesarea (manipud ti Latin berbo a mangputed, caedere, caes-).[8] Ti Historia Augusta ket agipaltiing ti tallo a sabsabali a panagipalpalawagan: a ti immuna a Caesar ket adda ti napuskol a buok (Latin ti caesaries); nga isu ket adda ti naraniag a kolordapo a mata (Latin ti oculis caesiis); wenno isu ket pimmatay ti maysa nga elepante (caesai iti Moorish) iti gubat.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Julius Caesar". Roman-colosseum.info. Naala idi 8 Enero 2012.
- ^ Fully, Caius Iulius Caii filius Caii nepos Caesar Imperator ("Gaius Julius Caesar, anak a lalaki ni Gaius, apo a lalaki ni Gaius, Imperator"). Opisial a nagan kalpasan ti panakadiosna idi 42 BC: Divus Iulius ("Ti Nasantuan a Julius").
- ^ Covington, Michael A. (31 Marso 2010). "Latin a Panagilawag ti Panagbalikas". Unibersidad iti Georgia. Naala idi 6 Enero 2012.
- ^ Adda dagiti naisuppiatan babaen ti petsa a panakaipasngay ni Caesar. Daytoy nga aldaw ket naibagbaga nga idi 12 Hulio idi narambakan ti aldaw kalpasan ti panakadiosna, ngem daytoy ket gapu ti husto a kasangayna ket matnag iti Ludi Apollinares. Adu kadagiti eskolar, a naibatay ti petsa nga isu ket nagtengngel kadagiti mahistrado, ket nakaited ti kaso par iti 101 wenno 102 BC a daytoy ket isu ti tawen a panakaipasngayna, ngem dagiti eskolar a konsenso ket kaykayatda ti 100 BC. Goldsworthy, 30
- ^ Kalpasan ti ipupusay ni Caesar dagiti bisiesto a tawen ket saan a naisenngat babaen iti daytoy a kinayatanna ken adda madudua a maipanggep no ania ti panagpalpaliiw kadagiti bisiesto a tawen ti nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman; dagiti petsa iti daytoy nga artikulo a nagbaetan ti 45 BC ken AD 4 a nairaman ket dagitoy ti napalpaliiw idiay Roma ken adda madudua a maipangngep ti aldaw no anianto ayanda dagitoy a petsa iti proleptika a Huliano a kalendario. Kitaen ti Blackburn, B ken Holford-Strevens, L. (1999 nasimpa 2003). Ti Oxford a Kumaduaan ti Tawen. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 671. ISBN 978-0-19-214231-3
- ^ Keppie, Lawrence (1998). "Ti argian iti sibil a gubat". Ti panagaramid ti Romano a Buyoy: manipud ti Republika aginggana ati Imperio. Norman, OK: Unibersidad iti Oklahoma a Pagmalditan. p. 102. ISBN 978-0-8061-3014-9.
- ^ Froude, James Anthony (1879). Biag ni Caesar. Project Gutenberg e-text. p. 67. Kitaen pay ti: Suetonius, Dagiti biag ti Sangapulo ket dua a Caesar: Julius 6; Velleius Paterculus, Romana Pakasaritaan 2.41; Virgil, Aeneid
- ^ Pliny ti Laklakay, Masna a Pakasaritaan 7.7. Ti pannakaallilawa a ni Julius Caesar ket naipangay babaen ti himself sesarea ket naipetsa manipud idi maika-10 a siglo (Suda kappa 1199). Ni Julius ket saan nga isu ti immuna a nagnagan ti kastoy, ken ti panawenna daytoy a pamay-ay ket inaramid laeng kadagit natayen a babbai, bayat a ti ina ni Caesar, Aurelia, ket atiddog a nagbiag kalpasan ti panakaipasngayna.
- ^ Historia Augusta: Aelius 2.


text:
Sultan Kudarat
Ti Sultan Kudarat ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion a SOCCSKSARGEN iti Mindanao. Kapitoliona ti ili ti Isulan ken kabeddengna dagiti probinsia ti Maguindanao ken Cotabato iti amianan, ti Davao del Sur iti daya, ti Abagatan a Cotabato iti abagatan. Iti abagatan-a-laud ket ti Baybay Celebes.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addan ti Sultan Kudarat iti 11 nga ili ken maysa a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013


text:
Departamento ti Chocó
Ti Chocó ket maysa a departamento ti Colombia a naamammoan para iti dakkel a populasionna nga Apro-Colombiano. Daytoy ket mabirukan idiay laud ti pagilian, ken is-isu ti departamento ti Colombia nga adda dagiti aplayana ti Taaw Pasipiko ken ti Taaw Atlantiko. Daytoy ket adda pay amin a pagbeddengan ti Colombia iti Panama. Ti kapitoliona ket ti Quibdó.
Ti Chocó ket adda ti nadumaduma a heograpia, ti maysa a naisangsangayan nga ekosistema ken dagiti saan a nasuksukimat a masna a rekurso. Nupay kasta, ti populasionna ket adda ti maysa a kababaan nga alagaden ti panagbiag kadagiti amin a departamento ti Colombia. Idi Marso 2007 ti midia ti Colombian ket nagirangarang nga adda dagiti agarup a 50 nga ububbing a nabisinan kadagiti basbassit ngem tallo a bulan, a daytoy ket nagpartuat ti pannakaammoan ti nakaro a kasasaad a sangsangua dagi agtataeng ti Chocó. Dagiti parikut dagiti patakder ket naiparang pay. Kas pagarigan, nupay ti kasasaadna a kas ti katuduan a tanap iti lubong, nga adda ti agarup a 400 pulgada ti tinawen a panagtudtudo,[4] ti kapitolio ti Chocó a Quibdó ket naibusan ti danum.[5]
Dagiti linaon
Dagiti ili ken munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Quibdó ket isu ti kadakkelan a siudad nga ti populason tii gangani a 100,000. Dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Istmina, Condoto, Nóvita ken El Carmen iti kaunegan, ti Acandí idiay aplaya ti Karibe, ken Solano idiay aplaya ti Pasipiko.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Acandí
- Alto Baudó
- Atrato
- Bagadó
- Bahía Solano
- Bajo Baudó
- Belén de Bajirá
- Bojayá
- Carmen del Darién
- Cértegui
- Condoto
- El Cantón de San Pablo
- El Carmen de Atrato
- Istmina
- Juradó
- Litoral del San Juán
- Lloró
- Medio Atrato
- Medio Baudó
- Medio San Juán
- Nóvita
- Nuquí
- Quibdó
- Río Iró
- Río Quito
- Riosucio
- San José del Palmar
- Sipí
- Tadó
- Unguía
- Unión Panamericana
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- (Espaniol) todacolombia.com - Departamento ti Chocó
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Meyer, Irina Marún et al. (2012). Chocó: La dimensión territorial y el logro de los ODM. Fondo para el Logro de los Objetivos del Milenio, United Nations Development Programme. p. 11.
- ^ Kline, Harvey F. (2012). "Chocó, Departamento ti". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 109. ISBN 978-0-8108-7813-6.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ James J. Parsons (Nobiembre 1978), "Panagrepaso ti Pangtagabo idiay Espaniol a Prontera: Ti Colombiano a Chocó, 1680-1810 babaen ni William Frederick Sharp", Naipakasaritaan a Pangrepaso ti Hispano Amerikano (Unibersidad ti Duke a Pagmalditan) 58 (4): 717–718, JSTOR 2513352
- ^ "¿Se debe acabar Chocó?". Semana (iti Espaniol) (Bogotá: Semana.com). 31 Marso 2007. Naala idi 7 Pebrero 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Chocó idiay Wikimedia Commons
- Mosquera-Machados, Silvia del Carmen (2002) "Cadre général du département du Choco" in Analyse multi-aléas et risques naturels dans le département du Chocó (nord-ouest de la Colombie) Université de Genève, Hinebra (Pranses)
- "Mision de Observacion a la Situación de las Comunidades Afrodescendientes en Colombia: Anexo 1" (Espaniol);


text:
Harry Martinson
Ni Harry Martinson (Mayo 6, 1904 – Pebrero 11, 1978) ket maysa idi a Sueko a marinero, mannurat ken mannaniw. Idi 1949 nabutosan isuna idiay Suéko nga Akademia. Nagungunaan isu a ti naikumaduaan a Premio Nobel iti Literatura idi 1974 a kaduana ti Suéko a ni Eyvind Johnson. Ti panakapili para kenni Eyvind Johnson kenni Harry Martinson ket addan ti maysa kontrobersial ngamin ket dagitoy a dua ket kameng da iti Nobel. Isuda kenni Graham Greene, Saul Bellow ken Vladimir Nabokov ket paborito a kandidato iti dayta a tawen.


text:
Jollibee
Ti Jollibee ket maysa a ragup dagiti panganan a mangipangpangruna iti prito a manok, burger ken spaghetti, ken a naikuartel idiay Pilipinas. Addaan kadagiti puesto iti 6 a pagilian iti sangalubongan, iti Pilipinas, Estados Unidos, Hong Kong, Bietnam, Indonesia ken Brunei. Ni Tony Tan Caktiong ken ti pamiliana iti parlor ti sorbetes iti Cubao ken iti Quiapo idi 1975. Idi agangay dagitoy ti nagbalin nga umuna a pagtagilakuan ti Jollibee. Idi 1978, naipasdek ti Jollibee Foods Corporation ken naikorporada kas maysa a 100% a Pilipino a Kompania. Di agbayag, saan laengen a sorbetes ti idasdasarda, nagiserbida metten iti sandwich ken spaghetti, ket idi kuan dagitoyen ti ad-adda a naglatak ngem ti sorbetes a lakoda. Sinuktanda dagiti parlor ti sorbetes iti panganan, ti panganan a napanaganan iti jollitops.


text:
Kimiko nga elemento
Ti maysa a kimiko nga elemento ket maysa a puro a kimiko a sustansia a buklen iti maysa a kita iti atomo a mailasin babaen ti bukodna nga atomiko a numero, a daytoy ket ti bilang dagiti proton iti katengngaanna. Dagiti am-ammo a kas pagarigan dagiti elemento ket mairaman ti karbon, Oksíheno, aluminio, landok, gambang, balitok, Merkúrio, ken buli.
Manipud idi Nobiembre 2011, adda dagiti nainagananen a 118 nga elemento, ti kinaudi ket ti ununseptio idi 2010.[1] Kadagiti 118 a naamammoan nga elemento, dagiti 98 nga immuna laeng ti masna a rimsua iti Daga. Iti kadagitoy, 80 ket natalna, a dagiti dadduma ket radioaktibo, a malunglunsot kadagiti nalaglagaan nga elemento kadagiti nadumaduma a rukod ti oras manipud ti bassit a paset ti segundo aginggana ti bilion a tawtawen. Dagiti elemento a saan a masna a rumsua iti Daga ket parbo a naipataud a kas dagiti sintetiko a produkto dagiti inaramid ti tao a nuklear a panagsumamay.
Ti hidróheno ken helio ket isu dagitoy ti kaaduan nga elemento iti law-ang. Nupay kasta, ti landok ket isu ti kaaduan unay nga elemento (babaen ti masa) a mangbukel ti Daga, ken ti oksíheno ket isu ti sapasap a kaaduan iti ukis iti Daga .[2] Nupay dagiti amin a naamammoan a kikmiko a banag ket binuklan kadagitoy nga elemento, ti kimiko a banag ket buklenna laeng ti agarup a 15% kadagiti banag iti law-ang. Dagiti nabati ket nasipnget a banag, ti maysa a palimed a sustansia a daytoy ket saan a buklaen dagiti kimiko nga elemento gapu ta awanan dadgiti proton, neutron wenno elektron.[3]
Dagiti kimiko nga elemento ket naipanunutan idi a pinarsua babaen dagiti nadumaduma a kosmiko a panagaramid, a mairaman ti hidróheno, helio (ken ti bassit a kaadu ti litio, berilio ken boro) a naaramid manipud ti Big Bang ken kosmiko nga annaraar nga espalasion. Ti panagpataud kadagiti nadagsen nga elemento, manipud ti karnon aginggana kadagiti kadagsenan unay nga elemento, ket mairugi babaen ti estelar a nukleosintesis, ken dagitoy ket naaramid a magun-od para iti sumaganad a solar a sistema ken panagporma dagiti planeta babaen ti supernova, a daytoy ket nagiparuak kadagiti elemento iti law-ang.[4] Ti kaadu unay ti oksiheno, siliko, ken landok iti Daga ket mangipakita kadagti sapasap a panakapataud manipud kadgiti kastoy a bituen, kalpasan dagiti nalaglagan nga alingasaw nga elemento ken dagiti bukodda a kompuesto ket naikkatanen. Bayat a kaaduan kadagiti elemento ket sapasap a makitkita a kas natalna, adda dagiti bassit a masna a panagbalbaliw iti maysa nga elemento iti sabali ket adda rumsua iti tatta a panawen, manipud ti panaglungsot dagiti radioaktibo nga elemento ken dagiti dadduma pay a masna a nuklear a panagaramid.
Dagiti relatibo a puro a wadan dagiti nailaslasin nga elemento ket saan unay a mabirbirukan iti katutuboe. Bayat nga amin dagiti 98 a masna a rumrumsua nga elemento ket nainaganandan kadagiti mineral a wadan ti ukis ti Daga, adda laeng dagiti bassit a minoridad kadagiti elemento a mabirbirukan a kas saan a mabigbigan, a relatibo a puro a minerales. Dagiti sapasap nga adadu a kastoy a "patneng nga elemento" ket ti gambang, pirak, balitok, karbon (a kas ti beggang, grapito, wenno diamante), asupre, ken merkurio. Amin ngem adda dagiti kaaduan nga nalpay nga elemento, a kas dagiti natakneng nga alingasaw ken dagiti natakneng a metal, ket kadawyan a mabirbirukan iti Daga iti naitiptipon ti kimika a porma, a kas dagiti kimiko a kompuesto. Bayat a 32 kadagiti kimiko nga elemento a rumrumsua iti Daga iti patneng a saan anaitiptipon a porma, kaaduan kadagityo ket rumrumsua a kas naglalaok. Ks pagarigan, ti angin ti tangatang ket kangrunaan a naglalaokan iti nitroheno, oksiheno, ken argon, ken dagiti patneng a natangken nga elemento ket rumsuada kadagiti naipagtitipon a metal, a kasla it landok ken nikel.
No dagiti dua a naisangsangayan nga elemento ket maipagtiptiponda babaen ti kimiko, nga adda dagiti atomo a nagtengtengngel kadagitoy babaen dagiti kimiko a piansa, ti pagbanagan ket makunkuna a kimiko a kompuesto. Dua apagkatlo kadagiti kimiko nga elemento a rumrumsua laeng iti Daga akas dagiti kompuesto, ken dagiti natidda a pagkatlo, ket kadawyan a kompuesto a porma dagiti elemento kadagitoy ti kaaduan. Dagiti kimiko a kompuesto ket mabalin a buklen dagiti elemento a naitiptipon ti apag-isu a sibubukel a bilang dagiti pannakaibagi dagiti atomo, a kas iti danum, asin, ken dagiti mineral a kas ti kuarso, kalsita, ken adda dagiti mena. Nupay kasta, ti kimiko a panagpiansa kadagiti adu a kita dagiti elemento ket maibanagan dagiti kristalina a natangken ken dagiti metalliko a naipagtitipon a metal a dagiti apa-isu a kimiko a pagannurotan ket saanda a rumsua.
Ti pakasaritaan ken ti panag-usar kadagiti elemento ket nangrugi kadagiit primitibo a kagimongan ti tao a nakabiruk kadagiti patneng nga elemento a kas ti gambang ken balitok, ken nangiyaon (naglunag) ti landok ken dagiti sabsabali pay a metal manipud kadagiti bukodda a mena. Dagiti Alkimista ken kimiko ket dimtengda a nanginagan kadagiti adu pay, a gangani amian a masna a rimrimsua nga elemento ket naamammoanen babaen idi 1900. Dagiti tagikua dagiti kimiko nga elemento ket kadawyan a naipabuklan ti panag-usar ti periodiko a lamisaan a mangur-urnos kadagiti elemento babaen ti ngumatngato a numero ti atomiko kadagiti aray (dagiti "punto") nga ayan dagiti teddek (dagiti "grupo") ket makibinningayda maululit a ("periodiko") maipapan iti bagi ken dagiti kimiko atagikua. No dagiti puro a pormana, wenno kadagiti nadumaduma a kimiko a kompuesto wenno naglalaokan, gangani nga amin nga elemento ket adda maysa a nangruna a panag-usar ti tao. Malaksid kadagiti nababa a gudua ti biag a radiaktibo nga elemnto, amin nga elemento ket magun-od babaen ti industria, a kaaduan kadagitoy ket iti nangato a degrado ti kinapuro.
Agarup a sangadosena kadagitoy nga elemnto ket kammasapulan kadagiti nadumaduma a biolohiko a biag. Kaaduan kadagiti narasay nga lemento iti Daga ket saan amasapsapul babaen ti biag (malaksid dagiti selenio ken yodo), a bayat nga adda dagiti kadawyan a saan a maus-usar a kas ti(aluminio ken titanio). Kaaduan kadagiti organismo ket makibinningayda kadagiti kasapulanda nga elemento, nga adda dagiti bassit laeng a pagiddiatan. Kas pagarigan, ti algas ti taaw ket agus-usar ti bromo ngem dagiti naindagaan a mula ken dagiti ayup ket saanda a makasapsapul kadagitoy, ken amin nga ayup ket makasapul ti sodio, ngem adda dagiti mula a saan a makasapul. Innem laeng kadagiti elemento—karbon, hidroheno, nitroheno, oksiheno, kalsio, ken posporo—ket mangbukel ti gangani a 99% iti masa ti bagi ti tao (kitaen ti pakabuklan iti bagi ti tao para iti kompleto a listaant). Iti maipatinayon, innem kadagiti nangruna nga elemento a kaaduan a mangbukel ti bagi ti tao, ti tao ket makasapul a mangibus ti maysa a dosena pay kadagiti elemento iti porma dagiti dadduma pay a kimiko a kompuesto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Yu. Ts. Oganessian (2010). Panagpabukel iti maysa a Baro nga Elemento nga addaan ti Atomiko a Numero a Z=117 104 (14) (142502 nga ed.). Surat ti Pisikal a Panagrepaso.
- ^ Los Alamos National Laboratory (2011). "Periodiko a Lamisaan dagiti Elemento: Oksíheno". Los Alamos, New Mexico: Los Alamos National Security, LLC. Naala idi 2011-05-07.
- ^ Oerter, Robert (2006). Ti Teoria iti Gangani nga Amin: Ti Pagalagadan a Modelo, ti Di-maipadpadlaw a Balligi iti Moderno a Pisika. Penguin. p. 223. ISBN 978-0-452-28786-0.
- ^ E. M. Burbidge, G. R. Burbidge, W. A. Fowler, F. Hoyle (1957). "Panagbukel dagiti Elementi kadagiti Bituen". Panagrepaso ti Moderno a Pisika 29 (4): 547–650. Bibcode:1957RvMP...29..547B. doi:10.1103/RevModPhys.29.547.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ball, P (2004). Dagiti Elemento: Ti Nababa Unay a Pangyuna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-284099-1.
- Emsley, J (2003). Dagiti Pangipatakderan a Muton ti Katutubo: Ti A-Z Pagsurotan dagiti Elemento. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-850340-7.
- Gray, T (2009). Dagiti Elemento: Ti Nailadawan a Panagsukimat kadagiti Amin a Naamammoan nga Atomo iti Law-ang. Black Dog & Leventhal Publishers Inc. ISBN 1-57912-814-9.
- Scerri, ER (2007). Ti Periodiko a Lamisaan, Ti Saritana ken Ti Its Kaimudinganna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- Strathern, P (2000). Ti Tagtagainep ni Mendeleyev: Ti Panagsukimat kadagiti Elemento. Hamish Hamilton Ltd. ISBN 0-241-14065-X.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kimiko nga elemento idiay Wikimedia Commons
- Dagiti mabuya para iti tunggal maysa nga elemento babaen ti Unibersidad iti Nottingham


text:
Hungduan, Ifugao
Ti Hungduan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Hungduan ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.[2]
- Abatan
- Bangbang
- Maggok
- Poblacion
- Bokiawan
- Hapao
- Lubo-ong
- Nungulunan
- Ba-ang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ifugao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ifugao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Puso
Ti puso ket lungog a piskel nga agbomba iti dara kadagiti amin a basiha ti dara babaen ti maul-ulit, a ritmiko a panagkaretket. Daytoy ket mabirukan kadagiti amin nga ayup nga adda iti maysa a sistema ti panagbalikuskos (a mairaman amin nga bertabrata).[1]
Ti termino a kardiako (a kas iti kardiolohia) a ti kaibuksilanna ket "mainaig iti puso" ken nagtaud manipud ti Griego kapδιά, kardia, para iti "puso".
Ti puso ti bertabrata ket naipangpangruna a buklen iti kardiako a piskel ken dagiti mangikapet a kulanit. Ti kardiako a piskel ket ti maysa nga inboluntario nga estriado a kulanit ti piskel a mabirukan laeng iti daytoy nga organo ken akinrebbeng para iti abilidad ti puso nga agbomba iti dara.
Ti napipia a puso ti tao, ket agpitikpitik iti 72 a pitik iti tunggal maysa a minuto, daytoy ket agpitik iti agarup a 2.5 billon a beses iti las-ud ti pakatengngaan iti 66 a tawen ti panagbiag. Daytoy ket agdagsen iti agarup a 250 iti 300 gramo (9 iti 11 oz) iti babbai ken 300 iti 350 gramo (11 iti 12 oz) iti lallaki.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Puso". SeymourSimon.com.
- ^ Kumar; Abbas; Fausto (2005). Robbins ken ni Cotran Patolohiko a Batayan iti Sakit (Maika-7 nga ed.). Philadelphia: Elsevier Saunders. p. 556. ISBN 0721601871.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Puso idiay Wikimedia Commons


text:
Maldibas
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Maldiv)
Katkategoria:
- Maldibas
- Dagiti purpuro ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti isla ti Taaw Indiano
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1965
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Hungaria
Ti Hungaria i/ˈhʌŋɡəri/ (Hungaro: Magyarország [ˈmɒɟɒrorsaːɡ] ( denggen)) ket maysa a naserraan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Europa.[5] Daytoy ket mabirukan idiay Labneng Karpato ken nabeddengan babaen ti Eslonakia iti amianan, Ukrania, ken Romania iti daya, Serbia, ken Kroasia iti abagatan, Eslobenia iti abagatan a laud ken Austria iti laud. Ti kapitolio ti pagilian, ken ti kadakkelan a siudadna, ket ti Budapest. Ti Hungaria ket maysa a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ti OECD, ti Visegrád a Grupo, ken ti Schengen a Tulagan . Ti opisial a pagsasaona ket ti Hungaro, a naamammuan pay a kas ti Magyar, a paset daytoy Finno-Ugric a grupo ken isu daytoy ti kaaduan a naisasao ti saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Kappon ti Europa.[6]
Kalpasan dagiti paset ti panawen a nagsasaruno a panagtataeng dagiti Celta, Romano, Huns, Eslabo, Gepid, ke Avar, ti pundasion ti Hungaria ket naipundar idi naladaw a maika-19 a siglo babaen ti Hungaro a prinsipe a ni Árpád, a ti nalatak nga apona a ni San Esteban I ket naipangato iti trono idi 1000 AD iti balangat nga inpatulod babaen ni Papa Silvestre II manipud idiay Roma. Ti Pagarian ti Hungaria ket adda daytoyen manipud idi 946 a tawtawen,[nota 1] ken dagiti nadumaduma apuntos ket naikedkeddeng idi a kas maysa a nangruna a politikal a bileg idiay Europa, a maysa akadagiti kultural a sentro ti Lumaud a Lubong.[7][8] Kalpasan ti agarup a 150 a tawtawen ti bassit a Otomano a panaturay (1541–1699), ti Hungaria ket naitiptipon iti Habsburg a Monarkiay, ken kalpasan daytoy ket naikeddeng a kas gudua ti dua a monarkai ti Austro-Hungaria (1867–1918).
Daytoy ket maysa a nalatak a bileg aginggana idi gibus ti Sangalubongan a Gubat I, ti Hungaria ket nannugpalan a nakapukaw kadagiti agarup a 70 porsiento ti teritoriona, maysa a pagkatlo ti etniko a Hungaro a populasion,[9] ken amin dagiti sangladanna babaen ti Tulag ti Trianon,[10] a dagiti termino ket ket naikedkeddeng a nakaro unay babaen kadagiti kaaduan ti Hungaria.[11] Kalpasan ti nabagas nga ekonomiko ken politikal a pannakatalna, ti Hungaria ket nasakupan ti autoritario a turay, ken nagtengan ti pannakikaduana iti Nazi nga Alemania idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II. Kalpasan ti gubat, ti Hungaria ket tinurayan babaen dagiti Sobiet, a simsimrek iti panawen ti Komunista idi 1947 kalpasan ti pannakabangon ti Republika ti Tattao ti Hungaria. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen, ti Hungaria ket nakagun-od ti nawatiwat a sangalubongan a pannakadlaw idi las-ud ti Rebolusion ti 1956, ti kadakkelan a yaalsa a rimsua iti kaunegan ti sakup ti Sobiet. Kalpasan ti paset tipanawen ti kadawyan a liberal a turay ti komunismo, idi 1989 ti Hungaria ket nangirugrugi ti naballigi a panaglukatna kadagiti pagbeddenganna iti Austria, a mangtulong daytoy ti panagpadaras ti panagrebba ti Dumaya a Panagkaykaysa.
Manipud idi 1989, ti Hungaria ket tinurturayanen babaen ti demokratiko a parlamentario a republika, ken tatta nga aldawen ket naikedkeddeng a kas maysa a narang-ay a pagilian nga adda ti nangato a matgedan nga ekonomia.[12] Ti Hungaria ket maysa kadagiti tallopulo a kadayegan a papanan dagiti turista iti lubong, a mangawawis kadagiti 10.2 a riwriw a turista ti tunggal maysa a tawen (2011).[13] Ti pagilian ket pagtaengan ti kadakkelan a sistema ti rukib ti napudot nga ubbog[14] ken ti maikadua a kadakkelan a napudot a danaw iti lubong (Danaw Hévíz), ti kadakkelan a danaw iti Tengna nga Europa (Danaw Balaton), ken ti kadakkelan a masna a karuotan idiay Europa (Hortobágy).
Pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti porma ti gobierno idi iti dayta a panawen ket nagbalbaliw wenno saan a naamammuan, a gapuanan kadagiti nabiit a panagsarsardeng
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Senso ti Populasion idi 2001 – Nailian ken kondado a datos – Pakabuklan ti datos". Nepszamlalas.hu.
- ^ KSH . Naala idi 15 Agosto 2012.
- ^ Senso a Datos idi 2011 ti Opisina ti Sentral a Hungaro ti Estadistika. Naala idi 27 Marso 2012.
- ^ a b c d "Hungary". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "Heograpia ::Hungaria". cia.gov. Naala idi 31 Agosto 2011.
- ^ Sangalubongan a panakaisao: dagiti panggep para iti panagampon ti Inggles a bokabulario kadagiti sabsabali a pagsasao – Liblibro ti Google. Liblibro ti Google. Naala idi 20 Septiembre 2010.
- ^ Mario D. Fenyo. "Literaturea ken Politikal a Panagbalbaliw: Budapest, 1908–1918: Panagginnatang ti Pilosopiko a kagimongan ti Amerikano, 1987". Books.google.com.au.
- ^ Clara Margaret Czégény: Dagiti Tinawtawid a Hungaro a Reseta ni Helen
- ^ "Dagitinaranas a kinapudno – Pakasaritaan". MTI. Naala idi 11 Nobiembre 2008.
- ^ Bernstein, Richard (9 Agosto 2003). "Daya ti Danube: Nakakalkaldaanga Siglo ti Hungaria". The New York Times. Naala idi 11 Nobiembre 2008.
- ^ "Hungaria". Encarta. Naidulin manipud ti kasisigud idi 31 Oktubre 2009. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
- ^ Panakaidasig ti Pagilian ti Sangalubongan a Banko, 2007
- ^ "UNWTO Barometro ti Sangalubongan a Turismo". Organisasion ti Sangalubongan a Turismo. Naala idi 30 Hulio 2012.
- ^ "Agbiruk – Sangalubongan nga Edision – The New York Times". International Herald Tribune. 29 Marso 2009. Naidulin manipud ti kasisigud idi 27 Marso 2009. Naala idi 20 Septiembre 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hungaria idiay Wikimedia Commons
- Hungaria
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti republika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Santa Cruz, Occidental Mindoro
Ti Santa Cruz ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Occidental Mindoro iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Cruz ket nabingbingay kadagiti 11 a barbaranggay.[2]
- Alacaak
- Barahan
- Casague
- Dayap
- Lumangbayan
- Mulawin
- Pinagturilan (San Pedro)
- Poblacion I (Baranggay 1)
- San Vicente
- Poblacion II (Baranggay 2)
- Kurtinganan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Occidental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013
- ^ "Probinsia ti Occidental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Muntinlupa
Ti Siudad ti Muntinlupa ti kaabagatanan a siudad ti Metro Manila, Pilipinas. Kaabayna iti amianan ti Siudad ti Taguig; iti amianan-a-laud, ti Siudad ti Parañaque; iti laud, ti Siudad ti Las Piñas; iti abagatan-a-laud, dagiti ili ti Bacoor, Cavite, San Pedro, Laguna, ken ti Dan-aw ti Laguna, iti daya.
Adda iti Siudad ti Muntinlupa ti Nailian a Pagbaludan ti Bilibid, ti kadakkelan a pagbaludan iti pagilian.
Masarakan iti csiudad ti sumagmamano kadagiti kasayaatan a a comercial nga estalisimiento iti Metro Manila. Adda met ditoy ti nalatak nga Ayala Alabang Village, a pagnanaedan dagiti babaknang ken mabigbig a pamilia iti pagilian.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Muntinlupa iti 10 a baranggay kadagiti dua a distritona.
Dagiti baranggay iti Distrito 1[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alabang Riles
- Ayala Alabang
- Buli
- Cupang
- Sucat
- Ilaya
Dagiti baranggay iti Distrito 2[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bayanan
- Poblacion
- Putatan
- Tunasan


text:
IBM i
Ti IBM i ket maysa a naibatay ti EBCDIC a sistema ti panangpaandar a maipatpataray iti IBM Power Systems ken iti IBM PureSystems. Daytoy ti agdama nga ebolusion ti sistema ti panangpaandar, a dati nga agnagan idi ti i5/OS, ken kasisigud nga agnagan idi ti OS/400 idi napayamammo iti sistema ti kompiuter ti AS/400 idi 1988.
Daytoy ket maysa kadagiti sistema ti panangpaandar a nasuportaran iti IBM Power Systems a mairaman ti AIX ken Linux ken iti IBM PureSystems a mairaman ti AIX, Linux ken Windows.


text:
Abakada nga abesedário
Ti Abakada ket maysa a patneng nga abesedário a sinuratan iti Latin nga inus-usar ti kaaduan a pagsasao idiay Pilipinas, ken isu ti kasisigudan nga abesedário ti Nailian a Pagsasao Naibatay iti Tagalog (Tagalog:Wikang Pambansa Batay sa Tagalog) wenno Nailian a Pagsasao (Tagalog:Wikang Pambansa).[1]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti panawen dagiti Kastila, kaaduan dagiti pagsasao iti Pilipinas ket naisurat iti Baybayin a sinuratan. Dagiti Kastila ti nagpaammo ti Latin a sinuratan idiay Pilipinas, ken aginggana iti immuna a kagudua ti maika-20 a siglo, dagiti pagsasao iti Pilipinas ket kaaduan a naisurat iti sabsabali a Kastila a panagsurat. Ni Jose Rizal ti immuna nga nagsingasing ti panagi-patneng a panagsurat iti Pilipinas.[2].
Idi naipaka-ammo ti Nailian a Pagsasao Naibatay iti Tagalog, ti maysa a gramatiko a ni Lope K. Santos ket nagaramid ti baro nga abesedário a naglaon iti 20 a letra ken natawagan nga Abakada ket iti gramatiko a liblibro iti eskuela nakunkuna daytoy a balarilà. nagbalin daytoy nga abesedário ti pagsasao Tagalog ken ti nailian a pagsasao a Filipino.
Pannakaurnos ti Abakada[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pannakaibagian ti Abakada iti Baybayin a sinuratan[urnosen | urnosen ti taudan]
- A - "A"
- B - "Ba"
- K - "Ka"
- D - "Da"
- E - "E"
- G - "Ga"
- H - "Ha"
- I - "I"
- L - "La"
- M - "Ma"
- N - "Na"
- NG - "Nga"
- O - "O"
- P - "Pa"
- R - "Ra"
- S - "Sa"
- T - "Ta"
- U - "U"
- W - "Wa"
- Y - "Ya"


text:
Suso
Ti termino a suso, aam-ammo pay kas Latin a mamma iti anatomia, ket ti akingngato a vetral a rehion ti barukong ti maysa nga ayup partikular dagiti mammalia, a pakairaman ti tao. Kasta met a dagiti suso ket paet ti bagi ti mamali nga ayup nga addaan iti organo nga agpatubbog iti gatas a maaramat a pangpakan kadagiti maladaga.
Ngem uray ti lalaki a tao ket addaan met iti suso a nakayanakan nga addaan met kadagiti kagrunaan a pagtubbogan ti gatas. Ngem nupay addaan ti lalaki dagiti gladula ti mammaria nga agpataud iti gatas, saan a maaramat dagitoy nupay iti sumagmamano a kaso ket adda dagiti lalaki nga agpammukel dagiti susoda, a maawagan iti gynecomastia.
Dagiti suso ket nabungon iti kudil; tunggal suso ket addaan iti mungay a linikmut ti areola. Ti areola ket addaan maris a lumabbaga wenno ngumisit a kayumanggi, awanan buok, ken addaan kadagiti glandula a sebaceous. Dagiti daddadakkel a glandula a mammaria iti uneg ti suso ti pagtaudan ti gatas, addaanda iti sumagmamano a lobule, ket ti tunggal suso ket addaan 10-20 a lactiferous a pagayusan a mangpatubbog iti gatas kadagiti lobule a mangitunda iti mungay a no sadino dagiti pahayusan ket addaan bukodna a paglukatan.


text:
Hadji Muhtamad, Basilan
Ti Hadji Muhtamad ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Basilan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hadji Muhtamad ket nabingbingay a politikal kadagiti 10 a barbaranggay.[3]
- Baluk-Baluk
- Dasalan
- Lubukan
- Luukbungsod
- Mananggal
- Palahangan
- Panducan
- Sangbay Big
- Sangbay Small
- Tausan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Basilan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ "Probinsia ti Basilan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Deoksiribonukleiko nga asido
Ti Deoksiribonukleiko nga asido (Ingles: Deoxyribonucleic acid)) DNA) ket maysa a nukleiko nga asido nga aglaon ti henetiko a mangisursuro ti panag-usar iti panagrang-ay ken pamay-an kadagiti amain a naamammoan a sibibiag nga organismo (malaksid kadagitiRNA birus). Ti DNA a paset nga umawawir iti daytoy a henetiko a pakaammo ket makunkuna a dagiti hene. Ken dagiti dadduma pay a panagsasaruno ti DNA ket adda dagiti kapanggepanna a patakder, wenno mairaman ti panagtimbeng ti panag-usar iti daytoy a henetiko a pakaammo. No mairaman dagiti RNA ken dagiti protina, ti DNA ket maysa kadagiti tallo a kangrunaan a makromolekula akammasapulan para kadagiti amain a naamammoan a porma iti biag.
Ti DNA ket buklen dagiti dua nga atiddog a polimero iti naampapaok a paset a tinawtawagan a dagiti nukleotido, nga adda dagiit duri a napartuat dagiti asukar ken pospato a grupgrupo a nagtitipon babaen dagiti bedbed nga ester. Dagitoy dua a baraan ket adda kadagiti dua nga agsumbangir a turong ken isu dagitoy ket kontra-paralelo. Ti naikabit ti tunggal maysa nga asukar ket maysa kadagiti uppata a kita dagiti milekula a makunkuna a nukleobases (inpormal a kas ti, bases). Isu daytoy ti panagsarsaruno kadagitoy nga uppat a nukleobase ti igiid ti duri nga agikodigo kadagiti pakaammo. Daytoy a pakaammo ket mabasa ti panagusar ti henetiko a kodigo, a mangibaga ti panagsarsaruno dagiti amino nga asido iti uneg ti protina. Ti kodigo ket mabasa babaen ti panagkopia dagiti nabennat a DNA idiay minaig a nukleiko nga asido a RNA iti pamay-an a makunkuna a ti transkripsion.
Iti uneg dagiti selula a DNA ket naururnos kadagiti attiddog a patakder a tinawtawagan a dagiti kromosoma. Bayat ti panagbingbingay ti selula dagitoy a kromosoma ket mapaminduanda iti pamay-an ti DNA a panagpamindua, nga agited ti tunggal maysa a selula ti bukodna a kompleto a agasmang dagiti kromosoma. Ti Eukariotiko nga organismo (dagiti ayup, dagiti mula, hongo, ken dagitii protista) ket agidulinda a kaaduan kadagiti bukodda a DNA ti uneg ti tennga ti selula ken dagiti dadduma pay a DNA kadagidiay organulo, a kas ti mitokondria wenno kloroplasto.[1] Iti naigiddiatan, dagiti prokariota(bakteria ken arkuea) ket idulinda laeng ti bukodda DNA iti sitoplasma.Iti uneg dagiti kromosoma, dagiti kromatina a protina a kas dagiti histona a kompakto ekn naurnos a DNA. Dagitoy a kompakto a patakder ket mangiturong kadagiti panagtignay a nagbaetan ti DNA ken dagiti nadumaduma aprotina, a tumultulong a tengngel no ania kadagiti paset ti DNA ti maisuratan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Russell, Peter (2001). iGenetics. New York: Benjamin Cummings. ISBN 0-8053-4553-1.


text:
Hokusai
Ni Katsushika Hokusai (葛飾 北斎? ?Oktubre 31, 1760 – Mayo 10, 1849)[1] ket maysa idi a Hapon nga artista, ukiyo-e a pintor ken agprenprenta iti Edo a paset ti panawen. Isu ket nainluensian babaen kadagiti pintor a kas ni Sesshu, ken dagiti dadduma nga estilo ti Insik a pinintaan.[2] Isu ket naipasngay idiay Edo (tattan ket ti Tokyo), ni Hokusai ket nasayaat a naamammoan a kas ti mannurat ti imprenta ti muton ti kayo a serie ti Tallopulo a Pakaimatangan ti Bantay Fuji (富嶽三十六景 Fugaku Sanjūroku-kei?, c. 1831) a nagiraman ti sangalubongan a mabigbigana nga imprenta ti, Ti Nalatak nga Allon idiay Kanagawa, a napartuat idi las-ud ti tawtawen ti 1820.
Ni Hokusai ket nagpartuat ti "Taalopulo a Panakaimatangan" a kas panangisungbat kadagiti panag-adu ti domestiko a panagbanbaniaga ken kas paset ti kinabukboikodan a panagragragut ti Bantay Fuji.[3] Iti daytoy a serie, a naisangsangayan ti Ti Nalatak nga Allon a prenta ken Fuji iti Napintas a Tiempo, ti nangipatalged ti pammadayaw kenni Hokusai idiay Hapon ken ti ballasiw taaw. A kas ti inbaga ti historiador a ni Richard Lane, "Isu ngarud, no adda ti maysa nga obra a nakaaramid ti nagan ni Hokusai, idiay Hapon ket ti ballasiw taaw, isu ngata ti monumental a serie ti prenta...".[4] Bayat a dagiti obra ni Hokusai sakbay kadagitoy a serie ket nangruna, saan a nakaala ti nawatiwat a pananakabigbigan aginggana ti daytoy a serie ken nangibati ti napaut a nagbanagan iti lubong ti arte . Iti pay Ti Nalatak nga Allon a prenta ti ti immuna a nakaala, ken agtultuloy a makaala, ti pammadayaw ken kinadayeg iti lumaud a lubong.
Dagiti linaon
Nasapa a biag ken artistiko a panagsanay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti petsa a pannkaipasngay ni Hokusai ket saan a makengan a maammuan, ngem kankanayon a naibagbaga nga itikano maika 23 nga aldaw iti maika-9 a bulan iti maika-10 a tawen ti Hōreki a panawen (iti duog a kalendario, wenno Oktubre 31, 1760) iti maysa nga artisano a pamilia, idiay Katsushika a distrito iti Edo, Hapon.[5] Ti kinaubing a naganna ket Tokitarō.[1] Namatmatian a ti amana ket ti agar-aramid ti sarming a ni Nakajima Ise, nga isu idi ket nagpatpataud kadagiti sarmiung para iti shogun.[1] Ti amana ket saan a nangramid kenni Hokusai a kas maysa tumawid, isu a mabalin a ti inana ket maysa idi a kamalala.[5] Ni Hokusai ket nangrugrugi a nagpinta idi isu ket agarup nga agtawen iti innem, mabalin a nakaadal ti arte manipud ti amana, a ti panag-obobrana kadagiti sarming ket mairaman pay ti panagpinta kadagti disenio iti likmut dagiti sarming.[5]
Ni Hokusai ket naamammuan idi babaen kadagti saan a basbassit ngem tallopulo a nagnagan iti las-ud ti kabibiagna. Urayno ti panag-usar ti adu a nagnagan idi ket kadawyan a panagsanay dagiti Hapon nga artista iti dayta a panawen, ti bilang dagiti naganna ket labsanna ti aniaman a nangruna a Hapon a pintor. Ti panagsuksukat kadagiti nagan ni Hokusai ket kankanayu unay, ken kankanayon a maikabagian kadagiti panagsuksukatna iti artistiko a panagpataud ken estilo, ket dagitoy ket naserbi apara iti panangilaslasin dagitipaset ti panawen ti biagna.[5]
Idi agtawen idi 12, isuna ket inpatulod ti amana nga agtrabaho iti maysa apaglakuan ti libro ken pagibulodan a biblioteka, timaysa a nadayeg a kita ti patakder kadagiti siudad ti Hapon, a ti panagbasbasa ti liblibro a naaramid kadagiti napisi a muton ti kayo ket nadayeg idi a pangliwliwaan dagiti adda iti tengnga ken nangatngato a klase.[6] Idi agtawen ti 14, isu ket nagbalin a sinursuruan ti agkitkitikit ti kayo, nga idiay ti nagtrabahuanna aginggana idi agtawen iti 18, ken kalpasann ket naawat idiay estudio ni Katsukawa Shunshō. Ni Shunshō ket maysa idi nga artista iti ukiyo-e, ti maysa nga estilo dagiti prenta ti muton ti kayo ken dagiti pinintaan a paglainganto ni Hokusai, ken daulo ti nakunkuna nga eskuela ti Katsukawa.[1] Ti Ukiyo-e, a kas naisansanay babaen ti artista a kasla kenni Shunshō, ket agipatengnga tiisip kadagiti ladawan dagiti kortesano ken dagiti Kabuki nga aktor a nadayeg idi kadagiti siudad ti Hapon iti dayta a pnawen.[7]
Kalpasan ti maysa atawen, ti nagan ni Hokusai ket immuna nasukatan, idiisuna ket tinawtawagan iti Shunrō babaen ti apona. Iti daytoy a nagan idi isu ket immuna nagipablaak dagiti prentana, ti serie dagiti ladawan dagiti Kabuki nga aktor a naipablaak idi 1779. Iti las-ud ti dekada isu ket nagtrabaho idiay estudio ni Shunshō, ni Hokusai ket nangikalleysa ti immuna nga asawana, a bassit laeng ti pannakaammuan kaniana malaksid nga isu ket pimmusay idi kasapaan atawtawen tio 1790. Isuna ket nangasawa manen idi 1797, ngem ti maikadua nga asawana ket pimmusay met ti nabiit a panawen. Isu ket nagputot ti dua a lalaki ken tallo a babbai kadagitoy a dua nga assawa, ken ti kaubingan nga anakna a babai a ni Sakae, a naamammuan pay a kas ni Ōi, ket dimteng a nagbalin a maysa nga artista.[7]
Kalpasan ti ipupusay ni Shunshō idi 1793, ni Hokusai ket nangrugrugi a nagsuksukisok kadagit isabali nga estilo ti arte, a mairaman dagiti pannkaanala ti Europeano nga estilo a naipakita kaniana babaen ti Pranses ken Olandes a kinitkitikit iti gambang.[7] Isuna idi ket pinatalaw manipud idiay eskuela ti Katsukawa babaen ni Shunkō, ti pangulo a disipulo ni Shunshō, mabalin a gapu dagiti panagadadalna idiay kasuppiat nga Kanō nga eskuela. Daytoy a pasamak idi ket, iti bukodna sao, ket nagparegget: "Ti pudno a nagparegget ti panagrang-ay ti artistikonga estilok ket ti nasagsagabak a pannkaibabainko kadagiti ma ni Shunkō."[4]
Ni Hokusai ket nagbalbaliw pay kadagiti suheto dagiti obrana, a pimmampanaw manipud kadagiti ladawan dagiti kortesano ken dagiti aktor a tradisional a suheto iti ukiyo-e. Embes ket, ti obrana ket naipatengnga iti isip kadagitiladawan ti daga ken dagiti ladawan ti inaldaw a biag ti tattao a Hapon manipud kadagiti nadumaduma a sosial nga agpang. Ti panagbalbaliw ti suheto ket maysa a baro a panagrang-ay iti ukiyo-e ken iti pagsapulan ni Hokusai.[7] Dagiti palplalibang idiay Rangtay Ryōgoku (1790) dagiti petsa manipud ti daytoy a panawen iti biag ni Hokusai.[8]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Nagata[masapul ti panid]
- ^ Daniel Atkison and Leslie Stewart. "Biag ken Arte ni Katsushika Hokusai" iti Manipud ti Tumtumpaw a Lubong: Paset II: Dagiti Reliebo a Prenta ti Hapon, ti katologo a pabuya a pinataud babaen ti California State University, Chico. Naala idi Hulio 9, 2007; arkibo a panilpo
- ^ Smith[masapul ti panid]
- ^ a b Nagata, Seiji. Hokusai: Henio iti Hapon a Ukiyo-e. Kodansha, Tokyo, 1999.[masapul ti panid]
- ^ a b c d Weston, p. 116
- ^ Weston, pp. 116–117
- ^ a b c d Weston, p. 117
- ^ Langit ni Hokusai naal idi Marso 27, 2009
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lane, Richard. (1978). Dagiti Ladawan ti Tumtumpaw a Lubong, Ti Hapon a Prenta. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 10-ISBN 0192114476/13-ISBN 9780192114471; OCLC 5246796
- Nagata, Seiji (1995). Hokusai: Henio ti Hapon a Ukiyo-e. Kodansha International, Tokyo.
- Smith, Henry D. II (1988). Hokusai: Sangagasut a Panakaimatangan ti Bantay Fuji. George Braziller, Inc., Publishers, New York. ISBN 0-8076-1195-6.
- Weston, Mark (1999). Dagiti Higante ti Hapon: Dagiti Biag dagiti Kainpluensian a Lallaki ken Babbai ti Hapon. New York: Kodansha International. ISBN 1-56836-286-2.
- Ray, Deborah Kogan (2001). "Hokusai : ti lalaki a nangpinta ti maysa a bantay" Frances Foster Books, New York. ISBN 0-374-33263-0
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap a biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bowie, Theodore (1964). Dagiti Inladladawan ni Hokusai. Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, Bloomington.
- Forrer, Matthi (1988). Hokusai Rizzoli, New York. ISBN 0-8478-0989-7.
- Forrer, Matthi; van Gulik, Willem R., ken Kaempfer, Heinz M. (1982). Ni Hokusai ken ti Eskuelana: Dagiti Pinintaan, Dagit iInladladawan ken Dagiti Nilustrado a Libro. Frans Halsmuseum, Haarlem. ISBN 90-70216-02-7
- Hillier, Jack (1955). Hokusai: Dagiti Pinintaan, Dagiti Inladladawan ken Dagiti Napispisi a kayao. Phaidon, Londres.
- Hillier, Jack (1980). Arte ni Hokusai iti Nailustrado a Libro. Sotheby Publications, Londres. ISBN 0-520-04137-2.
- Lane, Richard (1989). Hokusai: Life and Work. E.P. Dutton. ISBN 0-525-24455-7.
- van Rappard-Boon, Charlotte (1982). Ni Hokusai ken ti Eskuelana: Dagiti Hapon a Prenta c. 1800–1840 (Katologo ti Urnong dagiti Hapon a Prenta, Rijksmuseum, Paset III). Rijksmuseum, Amsterdam.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Katsushika Hokusai idiay Wikimedia Commons
- Dagiti obra ni Hokusai idiay Didital a Museo ti Tokyo
- "Ti Nalatak nga Allon idiay Kanagawa. Ti Metropolitano a Museo ti Arte (New York) "
- Hokusai a Museo idiay Obuse, Hapon
- Ni Katsushika Hokusai idiay Museo ti Hill-Stead, Farmington Connecticut
- Dagiti sumurok a 1500 ladawan dagiti prenta ni idiay Museo ti Napino nga Arte, Boston
- Dagiti prenta ni Hokusai idiay Museo ti Arte ti Minneapolis
- Dagiti artikulo ti Wikipedia a makasapul kadagiti dakamat ti bilang ti panid manipud idi Abril 2012
- 1760 a pannakaipasngay
- 1849 nga ipupusay
- Dagiti Ukiyo-e nga artista
- Dagiti Hapon a pintor
- Dagiti Hapon nga agprenprenta
- Dagiti artista ti ladawan ti daga
- Tattao a Hapon ti maika-18 a siglo
- Tattao a Hapon ti maika-19 a siglo


text:
Akin-abagatan a Hemisperio
Nagsasabtan: 45°0′0″S 0°0′0″E / 45.00000°S 0.00000°E
Ti Akin-abagatan a Hemisperio ket paset ti agpuspusipos nga astronomikal a bagi a naisanglad iti abagatan ti bukodna nga ekuador. Ti balikas a hemisperio (manipud ti Griego a balikas ti σφaιpa (espera) +nuι (gudua)) literal a kaibuksilanna ti 'gudua ti bola' wenno "gudua nga espera". Daytoy pay ti gudua ti nainlangitan nga espera ti abagatan ti nainlangitan nga ekuador.
Iti Daga] ti Akin-abagatan a Hemisperio ket aglaon amin wenno dagiti paset ti uppat a kontinente (Antartika, Australia, agarup a 9/10 iti Abagatan nga Amerika ken ti akin-abagatn a pagkatlo ti Aprika), dagiti uppat a taaw (Indiano, Abagatan nga Atlantiko, Akin-abagatan, ken Abagatan a Pasipiko) ken kaaduan ti Oceania. Adda pay dagiti nadumaduma nga isla idiay nangruna a daga ti kontinental nga Asia ket paset pay ti Akin-abagatan a Hemisperio. Gapu ti pakbo ti panagtayyek ti Daga a mainaig iti Init ken ti ekleptiko a dalumpinas, ti kalgaw ket manipud ti Disiembre aginggana ti Marso ken ti kalamiisan ket manipud ti Hunio aginggana ti Septiembre. Ti Septiembre 22 wenno 23 iket isu ti bernal nga ekuinoksio ken ti Marso 20 wenno 21 ket isu ti otonio nga ekuinoksio.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti amin ti Mayo ket matarawidwidan a maalumamay bassit ngem dagiti adda iti Akin-amianan a Hemisperio kadagiti kapadana a latitud malaksid ti Antartika a nalamlamiis ngem ti Artiko. Ti gapuna daytoy ket ad-adu ti taaw ken basbassit ti daga idiay Akin-abagatan a Hemisperio. Ti danum ket nabunbuntog a mapapudot ken mapalamiis ngem ti daga.
Ti Akin-abagatan a Hemisperio ket kaaduan a saan unay a narugit ngem ti Akin-amianan a Hemisperio gapu ti dagup a kababa dagiti densidad ti populasion (ti dagup ti 10 aginggana ti 12% iti populasion ti tao), dagiti nababbaba nga agpang ti industrialisasion, ken dagiti basbassit a masa ti daga. (Dagiti pul-oy ti angin ket kaaduan nga agpalaud-daya, isu a ti rugit ket saana nalaka a maiwaras iti amianan wenno abagatan.)
Idiay Akin-abagatan a Hemisperio ti Init ket lumabas manipud ti daya aginggana ti laud babaen ti amianan, urayno ti amianan ti Tropiko ti Kaprikornio ti natimbeng nga init ket mabalin a dagus nga adda iti ngato wenno adad iti abagatan iti tengnga ti aldaw. Ti agpuspusipos nga iNit babaen ti amianan ken gapuanan ti maysa a kanawan nga agpakanigid a panankaipunta babaen ti langit a kasla saan a ti kanigid nga agpakanawan a panaggunay ti Init no makita manipud idiay Akin-amianan a Hemisperio no lumabas babaen ti akin-abagatan a langit. Dagiti anniniwan nga iballatek ti Init ket ket agsikkoda nga agpakanigid iti amin a paset ti aldaw ken dagiti pagorasan ti init ket agpa-adu kadagiti oras iti agpakanigid a turong. Iti las-ud dagiti salip ti solar a nakitkita manipud ti puntos iti abagatan iti Tropiko ti Kaprikornio, ti Bulan ket aggunay manipud ti kanigid nga agpakanawan iti disko ti Init (kitaen, kas pagarigan, dagiti ladawan nga addaan kadagiti pagorasan ti Salip ti solar ti Nobiembre 13, 2012), bayat a nakitkita manipud ti puntos iti amianan ti Tropiko ti Kanser (kasla, idiay Akin-amianan a Hemisperio) ti Bulan ket aggunay manipud ti kanawan nga agpakanigid iti las-ud dagiti salip ti solar.
Dagiti alipugpog ken dagiti tropikal a bagio ket agpusiposda nga agpakanawan idiay Akin-abagatan a Hemisperio (a kasumbagir ti agpakanigid idiay Akin-amianan a Hemisperio) gapu ti epekto ti Koriolis.
Ti akin-abagatan a temperado a sona, ti subpaset ti Akin-abagatan a Hemisperio, ket gangani amin a taaw. Daytoy a sona ket iramanna amin ti Uruguay, Lesoto, Suasilandia, ken Baro a Selanda; kaaduan ti Chile, Arhentina, Abagatan nga Aprika, ken Australia; ken dagiti paset ti Paraguay, Brasil, Namibia, Botswana, Mosambike, ken Madagascar.
Ti Abagatan nga Ungto ket naiturong iti galaktiko a sentro ken isu daytoy, no mairaman dagiti naranraniag a langit, ket makaaramid ti nasayaat a panagbuya ti langit ti rabii manipud ti Akin-abagatn a Hemisperio nga addaan iti naranraniag ken ad-adu a bitbituen.
Dagiti bakir idiay Akin-abagatan a Hemisperio ket addaan kadagiti naisangsangayan a langa a mangisalumina kaniada manipud ti Akin-amianan a Hemisperio. Makibinningay ti Chile ken Baro a Selanda, kas pagarigan, dagiti naisangayan a sebbangan ti beech wenno Nothofagus. Ti eucalyptus ket patneng iti Australia ngem itan ket naimulmulan idiay Akin-abagatan nga Aprika ken Latin nga Amerika para iti panagpataud ti ubaas ken, ti umad-adu nga usar ti biosungrod.
Listaan dagiti kontinente ken pagpagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kontinente ken dagiti mikrokontinente[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aprika (agarup a maysa a pagkatlo, manipud ti abagatan ti Libreville idiay Gabon iti laud aginggana ti abagatan ti Somalia iti daya)
- Antartika
- Asia (ti akin-abagatan unay a paset a mairaman ti Daya a Timor, kaaduan ti Indonesia ken dagiti bassit nga isla ti Maldibas)
- Australia (ti intero a nagruna a daga ti Akin-abagatan a Hemisperio)
- Abagatan nga Amerika (kaaduan ti abagatan ti sabangan ti Karayan Amasona iti daya ken Quito iti laud)
- Zealandia (Baro a Kaledonia, ti masa ti daga ti Baro a Selanda ken dagiti mainaig nga isla ket napnoda nga adda iti Akin-abagatan a Hemisperio)


text:
Karayan Yangtze
Ti Karayan Yangtze, wenno Chang Jiang (Inggles /ˈjæŋtsi/ wenno /ˈjɑːŋtsi/; Mandarin [tʂʰɑ̌ŋ tɕjɑ́ŋ]) ket isu ti kaatiddogan a karayan idiay Asia, ken ti maikatlo a kaatiddogan iti lubong. Daytoy ket agayus iti 6,418 kilometro (3,988 mi) manipud kadagiti glasier idiay Banak ti Qinghai-Tibet idiay Qinghai nga agpaday a bumallasiw ti abagatan alaud, tengnga ken akindaya a Tsina sakbay a maibusan idiay Baybay Daya a Tsina idiay Shanghai. Daytoy pay ket maysa kadagiti karayan babaen ti tomo ti panagayus iti lubong. Ti Yangtze ket agayus ti maysa a panglima a kalawa ti daga ti Republika dagiti Tattao iti Tsína (PRC) ken ti labneng ti karayanna ket pagtaengan dagiti maysa a pagkatlo ti populasion ti Tsina.[6]
No mairaman ti Karayan Duyaw, ti Yangtze ket isu ti kangrunaan a karayan iti pakasaritaan, kultura ken ekonomia ti Tsina. Ti nalames a Karayan Yangtze Delta ket agpatpataud ti ad-adu ngem 20% ti GDP ti Tsina. Ti Karayan Yangtze ket agay-ayus kadagiti nadumaduma a kita ti ekosistema ken kabukbukodanna pay a pagtaengan dagiti nadumaduma a endemiko ken dagiti nadangran a sebbangan a mairaman ti Insik a buaya ken ti esturion ti Yangtze. Para kadagiti rinibu a tawtawen, dagiti tattao ket inususarda ti karayan para iti danum, panagsibog, kinadalus, pagluganan, industria, panagmarka ti pagbeddengan ken gubat. Ti Penned ti Tallo a Baw-ang idiay Karayan Yangtze ket isu ti kadakkelan a hidro-elektriko nga estasion ti elektrisidad iti lubong.[7][8]
Dagiti napalabas a tawen, daytoy a karayan ket nakasagsagaba maipud kadagiti karugitan ti industria, dagiti nagayusan ti agrikultura, panaglan-ak, ken dagiti pannakapukaw ti kalugnakan ken danaw, a dagitoy ket mangipakaro kadagiti natiempoan a panaglayos. Adda dagiti paset ti karayan a nasalakniban tattan a kas dagiti katutubo a reserba. Ti maysa bennat ti Yangtze nga agyayus ti adalem a karabukod idiay lumaud a Yunnan ket paset ti Tallo aParalelo a Karkarayan dagiti Nasalakniban a Lugar ti Yunnan, ti UNESCO a Tawid a Lugar ti Lubong.
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a "Yangtze", a naipaletra pay iti "Yangtse" wenno "Yangzi", ket naala manipud tilokal a nagan para iti maysa a gay-at iti akin-baba a Yangtze idiay asideg ti Yangzhou.
Ti "Yangzi" (nga Insik: 扬子; pinyin: Yángzǐ) ket isu idi ti nagan ti purok ken ti lugar ti maysa a taga-ugma a pagballasiwan ti balsa, ken ti "Jiang" (nga Insík: 江; pinyin: Jiāng) ken maysa kadagiti Insika balikas para iti karayan.[9] Idi maiak-13 a siglo, ti nadayeg nga opisial ti Song a Dinastia, a ni Wen Tianxiang ket nangsurat ti maysa a daniw a natituluan iti Yangzi Jiang. Kalpasanna, dagiti Lumaud a Misionario ket nangngegda ti nagan ken inpakatda iti intero a karayan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Encyclopaedia Britannica: Karayan Yangtze http://www.britannica.com/eb/article-9110538/Yangtze-River
- ^ Zhang Zengxin; Tao Hui; Zhang Qiang; Zhang Jinchi; Forher, Nicola; Hörmann, Georg. "Nagdumaduma a busbos ti dam-eg idiay Labneng ti Karayan Yangtze, Tsina, ken mabalina mainaig kadagiti dakkel ti gatadna a panagipablaak". Stochastic Environmental Research and Risk Assessment (Springer Berlin/Heidelberg) 24 (5): 579–589.
- ^ "Dagiti Kangrunaan a Karayan". Dagiti Nailian a Kasasaad. China.org.cn. Naala idi 2010-07-27.
- ^ https://probeinternational.org/three-gorges-probe/flood-types-yangtze-river Naala idi 2011-02-01
- ^ "Kinuna ti Tallo a Karabukob a ti Karayan Yangtze ket Nalabsanna ti Panagayusna idi 1998". Bloomberg Businessweek. 2010-07-20. Naala idi 2010-07-27.
- ^ (Insik) [1] Naala idi2010-09-10
- ^ "Tallo a Karabukob a Penned, Tsina : Ladawan ti Aldaw". earthobservatory.nasa.gov. Naala idi 2009-11-03.
- ^ Dagiti Sangalubongan a Karayan, bariweswes ti Tallo a Karabukob a Penned, Naala idi Agosto 3, 2009
- ^ (Insik)An Min, "夜晤扬子津" Yangzi Wanbao 2010-01-23
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Carles, William Richard, "Ti Yangtse Chiang", Ti Heograpiko a Warnakan, Tom. 12, Blng. 3 (Sep., 1898), pp. 225–240; Inpablaak babaen ti: Blackwell Publishing para iti Kagimongan ti Naarian a Heograpiko (a kaduna ti Instituto dagiti Britaniko a Heograpo)
- Danielson, Eric N. 2004. Nanjing ken ti Akin-baba a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom. II. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN# 981-232-598-0.
- Danielson, Eric N. 2005. Ti Tallo a Karabukob ken Ti Akin-ngato a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom.. III. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN# 981-232-599-9.
- Grover, David H. 1992 Dagiti KOmersio a Barko ti Amerikano idiay Yangtze, 1920-1941. Wesport, Conn.: Praeger Publishers.
- Van Slyke, Lyman P. 1988. Yangtze: katutubo, pakasaritaan, ken ti karayan. Ti Bassit a Libro ti Stanford . ISBN 0-201-08894-0
- Winchester, Simon. 1996. Ti Karayan iti Tengnga ti Lubong: Ti angpangato a panagdaliasat idiay Yangtze ken Panagsubli iti Insik a Panawen, Holt, Henry & Company, 1996, hardcover, ISBN 0-8050-3888-4; trade paperback, Owl Publishing, 1997, ISBN 0-8050-5508-8; trade paperback, St. Martins, 2004, 432 pampanid, ISBN 0-312-42337-3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Karayan Yangtze(Chang Jiang) idiay Wikimedia Commons
Palko ti Karayan Yangtze