text:
Ni Danny B. Antalan
Masolbar ngata pay ti nabayagen a problema iti dulon ti pagiliantayo a Pilipinas ken Tsina?
Daytoy ti saludsod ti kaadduan, saan laeng dagiti pada a Filipino wenno dagiti umili iti Tsina, no di pay dagiti dadduma a tattao iti sabali a pagilian a mangsipsiput iti mapaspasamak iti pagiinnagawan a purpuro iti West Philippine Sea a maaw-awagan met idi a South China Sea.
Kumarkaro ngamin ti tension nangruna idi nangrugi a nagtugaw ni Presidente Noynoy Aquino a napinget a mangilablaban iti karbengantayo. Idi panawen ni dati a presidente ken Congresswoman Gloria Macapagal Arroyo, awan to ania nga isyo ta ania ngarud, dina met kayat a mapasaktan ti rikna ti higante a kaarrubatayo, amangan no pis-itennatayo. Hay, maipalagip la ket ngarud manen ti panag-golfda ken ni lakayna a ni Mike Arroyo idiay Tsina a limtuad iti kontrobersial a kontrata ti NBN-ZTE deal.
Ngem manen, umadu dagiti saludsod, kabaelan ngarud ti maysa a manok ti lumaban iti nagdakkelan a panda? No iti puersa ken armada ti pagsasaritaan, saantayo a kabaelan a dupiren ti Tsina. Ti kanion kadakuada, paltik kadatayo. Ngem dina kayat a sawen, agtuktukmemtayo lattan, kinuna ni Presidente Pinoy.
No adda agbasakbasak ken tagikuaenna iti paraangantayo, ituloktayo latta kadin? Kuna ni PNoy, saan! Salaknibantayo ti lakontayo a kukuatayo, saan a basta ipadawat lattan ti solartayo iti nabileg a kaarrubatayo. Adu met dagiti wagas nga aramiden tapno mailaban ti karbengan. Saan laeng iti dangadang ti pangikalintegan. Mabalin met nga idalan daytoy iti protesta nga ipasa iti United Nations wenno protesta kontra kadakuada. Umingartayo met.
Umingartayo gapu ta kukuatayo dagiti al-alaenda nga ikan, dagiti endangered species a pawikan, dagiti darakkel a kappo, dagiti paraket ken amin a kinabaknang iti lugar a saksakupentayo.
Kukuatayo ti lugar, nangruna dagiti sakupen ti 200 a milia nga exclusive economic zone ti Filipinas. Kukuatayo ti Scarborough Shoal, Mischief Reef, Pag-asa Island, Spratlys Island ken dadduma pay a purpuro iti taaw iti laud a sakupen ti teritoriotayo. Tunggal pagilian, adda kukuana a dulon. Daytoy ti rumbeng a suroten.
Ngem manen, agsublitayo iti umuna a saludsod, masolbar pay ngata daytoy a problema? Kas iti narigat a pannakasolbar iti problema iti nagbeddengan ti dua nga agkaarruba? Wenno kas karigat ti pannakasolbar kadagiti nagdulonan wenno boundary dispute iti dua a barangay, wenno dua nga ili wenno dua a probinsia a kas iti Sugpon, Ilocos Sur ken Kibungan, Benguet, wenno problema a dulon ti Ilocos Sur ken Abra, wenno Ilocos Sur ken La Union, ken dadduma pay a boundary dispute. Wenno kas iti di pannakasolbar iti riri ti Hapon ken South Korea iti nagbaetanda a purpuro.
Saan laeng a ti Filipinas ti karirriri ti Tsina iti dulon iti baybay, karirririna ti Hapon, Singapore, Vietnam ken dadduma pay a pagilian iti Southeast Asia. Adu ti karirririna, ngem isu ti kabilegan. Ket agsipud ta isu ti kabilegan, ipakitana ti bilegna babaen ti panangipatakderna iti pasdek iti sumagmamano a purpuro ken panangibaonna kadagiti gunboat ken barkoda kadagiti pagiinnagawan a lugar. Panangpabalinna a siudad ti maysan kadakuada.
Ngem sayang, wen ta ngamin, saan a mailibak a nabayagen ti napintas a relasion ti Filipinas ken Tsina. Sakbay pay a natakuatan dagiti Espaniol ti Isla de Filipinas, immun-unan nga aglaylayag dagiti Tsino nga agturturong iti purpuro ti Pilipinas tapno mangisayangkatda ti barter wenno sinnukat iti produkto. Babaen kadagiti balitok, gambang ken dadduma pay a produktotayo, isukatda dagiti lupot, porselana ken dadduma pay. Isuda ti umun-una a nangsursuro kadatayo iti negosio.
Saan a mailibak nga iti kulturatayo ket karamanen ti dadduma nga ug-ugali ken galad a naalatayo kadakuada. Saan a mailibak a kaadduan kadagiti kabaknangan iti pagiliantayo ita ti addaan iti dara ti Insik wenno isuda dagiti Tsinoy.
Ita a bumakbaknang ti Tsina, datayo ti kangrunaan a maapgodan iti panagrangpayana ta kaarrubanatayo ngarud. Ngem apay ketdi, nga uray iti agkaarruba a paraangan, no pumintas ti panagbiag ti maysa, isu metten ti panagtangsitna. Isu metten ti panagriri ti dua, ta kayat metten ti nabilbileg a tagamtamen, okuparan, dominaran ti nakurapay ken bassit a kaarrubana.
Manen, ti saludsod: masolbar ngata pay ti panagkaarruba ti Filipinas ken Tsina.#


c: text/html

text:
- Volleyball Boys and Girls –Champion; Athletic Boys and Girls-Champion; Taekwondo Girls and Boys- Champion.
- 2nd Place ti Softball, Baseball, Basketball ken Badminton-Boys ken 3rd Place ti Chess Boys.
Friday, November 30, 2012
UNIT 1, GENERAL CHAMPION ITI PROVINCIAL ATHLETIC MEET 2012!
Cabugao, Ilocos Sur – Nangabak ti Unit 1 a buklen dagiti ili ti Cabugao, Sinait, San Juan ken Magsingal iti kalleppas a 2012 Provincial Atletic Meet a naangay iti Quirino Stadium, Vigan City, Ilocos Sur idi Nobiembre 26-29, 2012.
Dagiti resulta ti salip iti kategoria ti Elementaria ket dagiti sumaganad:
Inyalat ti Unit 1 ti General Championship kas iti sumaganad a nakabuklan ti inabakda: Over-all Champion-Elementary ken 2nd Place-Secondary.
Iti pannaki-amad ti Web In-Action idi Disiembre 2, 2012, impeksa ni Mr. Ronel M. Ubaldo, District PESS Coordinator ti Cabugao DepEd iti dakkel a panagyamanda iti suporta ti Gobierno Munisipal iti ili ti Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti delegasionda a napan nakidangadang iti nagduduma nga sports events a nakaipamatmatan ti siglat, laing ken andur dagiti atleta a naikaysa iti panagkampeon ti sibubukel a Unit 1. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:57 PM 0 comments
Thursday, November 29, 2012
FFS GARLIC TI BRGY. PUG-OS, AGIYADAL MET DAGITI LEARNERS
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Farmers Field School (FFS) iti Barangay Pug-os, Cabugao, Ilocos Sur a nagpartisiparan dagiti Garlic Growers ti nadumaduma a barangay. Naipabus-oy kadagiti Learners a nagipresentar kadagiti nakalapda a datos iti Learning Field-da. Inlatak ni Mrs. Remedios Inovejas, pannakabagi ti OPAG nga iti FFS, ti maad-adalan ti teoria ket isuda ti agipalawag iti duktalda iti Learning Field sa istudiarenda iti Learning Area-da nga isu ti nag-sessionanda iti Nobiembre 29, 2012 iti Barangay Pug-os, Cabugao, Ilocos Sur.
Pinagdilig ni Mrs. Inovejas nga iti Techno-Demo ket maited/mayaplikar ti amin a kasapulanna idinto ta iti FFS ket ti kiddawen ti situasion ti maaramid. Aniaman ti pagbanagan/apitenda iti naimulada iti panagleppas ti adalda ket dayta ti resulta a magun-odda.
Imbatad met dagiti lideres ti grupo a dida itulok nga awan ti maganab wenno maapitda iti namulaan a Learning Field-da. Naglektiur met ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT/DA-LGU ken nagsarita met ni Mr. Nereo S. Daproza, OIC/DA-LGU ket dinayawna ti panagannayas daytoy a nagbubuligan a proyekto ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo "Ediboy" S. Cobangbang, Jr., DA-RFU 1 , ATI, OPAG-Ilocos Sur ken Philrice (Munoz), Nueva Ecija ditoy Barangay Pug-os. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:44 PM 0 comments
DIPUTADO RYAN, DIMMAR-AY ITI PHILHEALTH ID DISTRIBUTION
Cabugao, Ilocos Sur – Dimmar-ay ni Congressman Ryan Luis V. Singson, First District, Ilocos Sur ken dagiti kameng ti grupona iti dakkel a panagtataripnong iti pannakaiwaras ti Philhealth ID Cards kadagiti ag-2,509 a benepisiario nga agindeg iti 33 a barangays iti ili ti Cabugao, Ilocos Sur iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur idi Nobiembre 28, 2012.
Napadayawan ni Diputado Ryan a nagited ti Philhealth ID, nangipaima iti Financial Assistance kadagiti Opisiales ti Cabugao Vegetable Producers and Traders Association, Inc. nga aggatad ti P500,000 ken ti pannakaiyawat ti 295 a Laminated Sacks iti imatang dagiti 38 a Farmers Association (FA’s) Presidents ken naitallaong iti Complex iti nasao met la nga ili.
Iti panagsarita ni Congressman Ryan Luis V. Singson, impeksana a nakakumit ti programana a tumulong kadagiti kaprobinsiaanna iti pakaseknan iti salun-at, impraestruktura, agrikultura ken edukasion babaen iti Priority Development Assistance Fund (PDAF)-na iti Kongreso.
Kimmablaaw ken nagyaman ni Diputado Ryan kadagiti umili ti Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti nabara a panangabrasada kadagiti napateg a maitulongna ditoy a deppaar.
Kinakuyog ni Congressman Ryan da Nag-Mayor Edgar Yabes ti Sinait, Mr. Deogracias Jose "DJ" Victorino H. Savellano, ken ni Bokal Constante Oandasan.
Iti nasao a taripnong, naitabuno met da Vice Mayor Danny Q. Gazmen, SB Member Dr. Carlito S. Pano, SB Member Vicky S. Serna, SB Member Josefina S. Vallejo, SB Member Benedicto M. Savellano, SB Member Carlos V. Sison, MSWD Officer Lydia S. Gazmen ken DA-LGU OIC Nereo S. Daproza.
Nagpaay nga Emcee ni SB Secretary Maxfel S. Suboc iti naaramid a programa. # (Joed Sabio Sajonia)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:19 AM 0 comments
Wednesday, November 28, 2012
PRODUCERS/TRADERS TI NATENG, NAKI-DIALOGDA KEN NI MAYOR EDIBOY
Cabugao, Ilocos Sur – Nakitaripnong dagiti Opisiales ti Cabugao Vegatable Producers and Traders Association, Inc. nga idauluan ni Mr. Armando Azcueta kadagiti Opisiales ti LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti mismo nga Opisina ti Mayor idi Nobiembre 27, 2012.
Iti nasao a panagtitipon, impadamag ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT/DA-LGU ken manartarabay kadagiti agmulmula ti nateng nga iggemen dagiti opisiales ti baro a Registration Papers ti asosasion iti Securities and Exchange Commission (SEC) ket addan juridical indentity-na a maki-transact iti amin a maseknan nga Ahensia ken Opisina para iti pagsayaatan ti sapasap nga agmulmula ti nateng iti ili ti Cabugao.
Innayon ni Mayor Ediboy ti dagus a pannakaasikaso ti sangsangkamaysa a pagparadaan dagiti aglaklako/agibibiahe ti nadumaduma a nateng ditoy Cabugao idiay lauden ti National Highway iti batog ti Merkado Publiko (NISTC) tapno adda masnop a pagyanan dagiti mailako a nateng.
Imbatad ni Mr. Eddy Sevilleja, Tesorero ti asosasion a manamnama a maawatda ita a lawas ti Financial Assistance nga aggatad iti P500,000 manipud iti LGU-Cabugao ket makatulong pay daytoy a pundo a mangipatungpal kadagiti programa ken proyekto a mangpasayaat iti sapasap a kameng ti asosasion.
Ita pay, pinagyamanan dagiti Opisiales ken kameng ti Asosasion ti panagkakammayet ti sektor ti agmulmula ti nateng ken ti agtultuloy a panangtarabay ti Gobierno Munisipal kadakuada.
Nakitabuno da Vice Mayor Danny Q. Gazmen, SB Secretary Maxfel S. Suboc ken SB Member Benedict M. Savellano, Committee Chair on Agriculture iti nasao a panagsasarita. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:46 AM 0 comments
Tuesday, November 27, 2012
MAPASPASAYAAT A KALSADA NASIONAL, PIMMINTAS TI PANAGDALIASAT
Cabugao, Ilocos Sur – Apaman a maipalubos a madalananen dagiti paset ti agdama a matartarimaan a parte ti Kalsada Nasional iti masakupan ti ili a Cabugao, Ilocos Sur, sagsagrapenen dagiti motorista, commuters ken amin a klasena a nakalugan iti patad a dumaliasat iti North Manila National Higway Road nga agpa-amianan vice-versa.
Partikular ti serra-kurbada a batog ti sumrekan nga agpa-Salomague Port, imbatad ti kaaduan nga agdaldaliasat iti pannaki-amad ti Web In-Action a timmalged ken limmukay ti trapiko apaman a madalananen ti naipalawa ken napasimpa a dalan a pagkurbaan.
Iti sabali a bangir, nawaya ken naannayas metten ti panagdaliasat ti amin a behikulo ken motorista iti kalayakan a parte ti Kalsada Nasional iti masakupan ti Brgy. Sagayaden ken Brgy. Cuancabal, Cabugao, Ilocos Sur iti pannakaipalawa ken pannakasimpa ti madalanan.
Innayon dagiti napagdamagan a dagitoy ti saan a magatadan a bunga ti panagdur-as ken epekto ti napintas a panagkakammayet ti Gobierno Lokal ken Ahensia ti Gobierno nga agipatungpal iti benneg ti impraestruktura a serbisio a pagnam-ayan ken pagimbagan ti sapasap nga umili. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:53 AM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plantilia:Str sub old
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{str_sub|teksto|rugi|kaatiddog}} = Subkuerdas ti teksto a mangrugi iti rugi ken aglaon kadagiti kaatiddog a karakter. Ti batayan ket 0: ti umuna a karakter ket nabilangan ti 0, ken dadduma pay, a kas ti {{str_sub|20090624130510|8|2}} ket mangisubli ti 2 a karakter a mangrugi iti maiaka-9, kdpy "13"
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Str sub old
Ti plantilia ket mangala ti subkuerdas ti ''teksto'' a mangrugi iti ''rugi' ken aglaon kadagiti ''kaatiddog'' a karakter.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
SAN ILDEFONSO, Ilocos Sur – Nagramut daytoy pammagsol iti panagsubang dagitoy agkalib-in bayat ti panaginumda iti balayda idi sardam ti Hunio 12.
Naireport iti polis a binagsol ni Emy Kaye Marcelo y Bacani, 26, natibo iti Pampanga, ni Ronaldo Madriaga y Paculan, 30, baro, gapu ta adda naparnuay a nabara nga argumentoda bayat ti panaginumda.
Nagsagrap ni Madriaga iti sugat iti makannawan a barukongna.
Naitaray ni Madriaga iti Metro Vigan Cooperative Hospital idinto a boluntario a simmuko ni Marcelo kadagiti nagresponde a polis.
Saan a narekobre ti imuko a naaramat iti pammagsol.#


text:
Mankomunidad ti Pagpagilian
Ti Mankomunidad ti Pagpagilian, kadawyan a tinawtawagan a kas ti Mankomunidad ken dati a tinawtawagan ti Britaniko a Mankomunidad, ket maysa a intergobernamental a gunglo dagiti 54 a nawaya nga estado a kameng. Amin a kameng malaksid ti Mozambique ken ti Rwanda ket paset idi ti Britaniko nga Imperio, a naka-aramidan ti Mankomunidad.
Dagiti estado a kaemng ket agtitinnulongda iti kaunegan a batayan dagiti sapasap a pateg ken dagiti gandat, a kas naibagbaga iti Deklarasion ti Singapur. Dagitoy ket mangiraman ti panagiyaddang ti demokrasia, dagiti karbengan ti nagtagitaoan, nasayaat a panaturay, ti alagaden ti linteg, waya ti agmaymaysa a tao, egalitarianismo, nawaya panagtagilako, multilateralismo ken kappia ti lubong.[1] Ti Mankomunidad ket saan a maysa a politikal a kappon, ngem maysa a intergobernamental a gunglo nga addaan kadagiti pagilian nga addan kadagiti nadumaduma a sosial, politikal ken ekonomiko a pakaaamuan ken naikedkeddeng nga agpapada iti kasasaad. Kadgiti pakikuyogan ti pagbibingayan a paeteg, ti Mankomunidad ket makibinningay kadagiti napigsa a pannakisilpo iti panagtagilako; ti panagtagilako kadagiti sabali a kameng ti Mankomunidad ket naipakpakita nga agpakatlo aginggana iti kagudua kadagit saan a naikameng.[2]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Deklarasion ti Singapur kadagiti Pamunganayan ti Mankomunidad ti 1971". thecommonwealth.org. SEkretariat ti Mankomunidad. 22 Enero 1971. Naala idi 29 Hulio 2011.
- ^ "Dagiti kameng ti Mankomudad ti ket agganganasda ti aginggan ti 50 porsiento nga pangatiwan ti panagtagilako". Kagimongan ti Naarian aMankomunidad. Naala idi 3 Pebrero 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- K C Wheare, Ti Batay-Linteg nga Estruktura ti Makomunidad, Clarendon Press, 1960. ISBN 0-313-23624-0.
- W D McIntyre, Ti Alagaden ti KOntemporario a Mankomunidad, Palgrave, 2001. ISBN 0-333-96310-5.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- N Mansergh, Ti Mankomunidad iti Lubong, Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan, 1982. ISBN 0-8020-2492-0.
- R J Moore, Panagaramid ti Baro a Mankomunidad, Clarendon Press, 1988. ISBN 0-19-820112-5.
- (iti Pranses) C A Auplat, Les ONG du Commonwealth contemporain: rôles, bilans et perspectives, L'Harmattan, Paris, 2003. ISBN 2-7475-5513-5.
- Timothy M Shaw, Mankomunidad: Inter- and Non-State Contributions to Global Governance, Routledge, 2008. ISBN 978-0-415-35120-1 (hbk); ISBN 978-0-415-35121-8 (pbk).


text:
SINAIT, ILOCOS SUR – Naikustodia ti maysa a barangay kagawad gapu iti panaglabsing iti RA 10591 babaen ti naggiddan a panagsukisok dagiti nagtipon a pannakabagi ti linteg ditoy nga ili idi bigat ti Enero 29 daytoy a tawen.
Naggiddan nga insayangkat ti Joint personnel ti Sinait MPS, ISPIDMB, ISPIB ken RMFB1 PRO1 ti panagsukisok babaen ti Search Warrants Nos. 011 ken 012, series 2018 gapu iti panaglabsing iti RA 10591 (Comprehensive Firearms and Ammunition Regulation Act) nga inyisio ni Hon. Raphiel F. Alzate, Executive Judge ti RTC Branch 24, Cabugao, Ilocos Sur, iti pagtaengan /arubayan da Arnel Villa y Miranda, 41, awanan asawa, mannalon; ken iti arubayan/pagtaengan ni Barangay Kagawad Eddieson Villa y Miranda, 34, addaan asawa, agpada a residente iti Brgy. Cabarambanan, daytoy nga ili.
Negatibo ti resulta ti panagsukisok iti pagtaengan ni Arnel Villa y Miranda ngem positibo iti pagtaengan ni Brgy. Kagawad Eddieson Villa y Miranda gapu ta nakaala dagiti pannakabagi ti linteg kadagiti sumaganad: a.) one (1) unit M16 Armalite Rifle bearing serial No. 147474; b) one (1) piece short magazine for M16 rifle; c) twelve (12) ammunitions for 5.56mm.
Naaresto ni Kagawad Eddieson Villa ket naipan, agraman dagiti naala nga armas kenkuana, iti Sinait MPS para iti dokumentasion ken umiso a disposision.
Sinaksian ni Brgy. Capt. Dionisio Ibe ken dagiti dadduma pay nga opisiales ti barangay ti panagsukisok.
ITI sabali a report, positibo ti panagsukisok dagiti polis ti Sta. Cruz MPS, Sta. Cruz, Ilocos Sur iti panagtungpalda iti pammilin babaen ti Search Warrant No. 01 Series 2018 a napetsaan iti January 26, 2018 nga inyisio ni Hon. Judge Richard T. Domingo, 11th MCTC Sta. Cruz-Sta. Lucia, Sta. Cruz, Ilocos Sur iti arubayan/pagtaengan ti agnagan Arnold Haseron Rosal, 30, naasawaan, mannalon ken residente iti Lantag, Sta. Cruz, Ilocos Sur a nagresulta iti pannakasarak dagiti polis kadagiti sumaganad: one (1) unit homemade 12 gauge shotgun (pistol type), nagkarga iti one (1) live ammunition for 12 gauge shotgun; maysa pay a live ammunition for 12 gauge shotgun; ken one (1) live ammunition for M16.
Awan ti naiparang ni Arnold Haseron Rosal a dokumento dagiti armas a naala iti ikutna isu nga impan dagiti polis ni Rosal iti Sta. Lucia District Hospital, Sta. Lucia, Ilocos Sur para iti medical examination. Kalpasanna, impanda iti Sta. Cruz MPS karaman dagiti nakompiskar nga armas para iti dokumentasion ken umiso a disposision.
Naipila ti kaso a violation of R.A. No. 10591, iti babaen ti Criminal Case No. 4092-C kontra ken ni Arnold Haseron Rosal. (Tawid News Team)


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Innem a tattao a pakaibilangan ti maysa a barangay kagawad ken maysa a sumangsango iti kaso a frustrated murder ti nanabtuog iti ima ti kapolisan babaen ti inwayatda a nagsasaruno a search operations kontra mailemlemmeng nga armas ken droga iti Magsingal ken Vigan City idi Marso 29 ken 30.
Iti pannakaisurat daytoy, maisagsaganan ti kaso a panaglabsing iti RA 10591 maikontra kada Ryan Tolentino Oliver, 30, naasawaan ken Minelio Tolentino Oliver, Jr., 32, barangay kagawad; Eugene Tejero y Somera, 46, naasawaan, laborer; ken Wilson Battad y Montano, 38, naasawaan, agpada a residente ti Barangay VI, Vigan City idinto a kaso maikontra iti RA 9165 kada Jansen Costales Usana, 40, naasawaan, mannalon; ken Frodelio Parbo Umani, 45, awanan asawa.
Imet dagiti nagtitipon nga elemento ti CIDG Ilocos Sur, PDEA, PAIDSOT, PPSC, Ilocos Sur PPO, PIB Ilocos sur PPO, MARITIME, HPG ken Magsingal Municipal Police Station ti pito a search warrants a pinirmaan amin ni Judge Mario S. Domingo, MCTC, Magsingal-San Ildefonso, Ilocos Sur idi inwayatda ti operasion iti Barangay Patong, Magsingal, Ilocos Sur a yan ti pagtaengan dagiti dua a Tolentino ken ni Usana.
Babaen ti bileg ti uppat a search warrants iti dua a balay ni Ryan Tolentino, nakakumpiska dagiti operatiba iti maysa nga M16 baby armalite rifle (Elisco) nga addaan SN RP 049685 ken inserted magazine a nagkarga iti 26 bala; maysa a cal. 45 1911 pistol (Ranger) nga addaan magasin a nagkarga iti 7 a bala; maysa a long magazine para M16 rifle a nagkarga iti 4 a bala; 5 short magazine para M16; maysa a cal. 22 revolver nga awanan serial number a nagkarga iti 4 a bala; 2 bala para 12 gauge shotgun; maysa a medium size heat sealed plastic sachet a nagkarga iti mapapati a shabu; ken assorted drug paraphernalia.
Dua a search warrants ti naiwayat maikontra ken ni Barangay Kagawad Minelio Tolentino Oliver, Jr. a nagresulta iti pannakakumpiska ti maysa a cal 45 pistol (Taurus) nga addaan SN NFM 22309; maysa a cal 45 pistol (Colt) nga addaan SN 2741401; maysa a magazine assembly para cal 45 pistol a nagkarga iti 6 a bala; maysa a magazine assembly para cal 45 pistol a nagkarga iti 7 a bala; maysa a magazine assembly para cal 45 pistol a nagkarga iti 3 a bala; ken maysa a bala para cal 45.
Nakakumpiska dagiti polis iti balay ni Jansen Costales Usana, iti nadumaduma a drug paraphernalia.
Addaan ni Usana iti standing warrant of arrest gapuna iti kasona a frustrated murder ken nakalista a No. 4 most wanted person iti Magsingal Police Station.
Naaresto pay ni Frodelio Parbo Umani, 56, baro, iti uneg ti balay ni Usana gapu iti panagikutna iti drug paraphernalia. Nakalista met ni Umani a drug personality iti PAIDSOT.
Kabayatanna, impakat dagiti elemento ti kapolisan a pakaibilangan ti CIDG Region I (CIDG Ilocos Sur Detectives), PIB, PPSC and Vigan City Police Station ti search warrants No. 16 ken 17 nga inyisio ni Judge Francisco Ante, Jr. ti Municipal Trial Court in Cities, Vigan City, iti balay da Eugene Tejero y Somera ken Wilson Battad y Montano, 38, agpada a residente iti Barangay VI, Vigan City.
Nupay negatibo ti resulta ti SW No. 17, positibo ti SW No. 16 a nakakumpiskaanda iti cal. 38.#


text:
Nagdaras ti pannakalapsi dagiti panid ti tawen ket dimi napupuotan a 15 gayamen ti tawen ti Tawid News Magasin. Wen, patpatgenmi nga agbasbasa, sabali manen a tawen ti nalayaw daytoy pagiwarnaktayo iti baet dagiti kalamidad ken didigra a nangsanot iti pagiliantayo ken panagngina amin dagiti tagilako, nangruna iti magastos iti imprenta. Kanaig daytoy, siinanamakami nga adunto pay a tawen ti malayaw daytoy pagiwarnaktayo babaen ti panangsappuyot, panangilala ken panangipategyo.
Nasam-it ti manglagip iti napalabas, dagiti naglasatan ti Tawid News Magasin a pannubok, rigat ken sakripisio tapno laeng maidanonmi kadakayo dagiti kabaruanan a damag ditoy Ilocos Sur ken dagiti kaparangetna a probinsia, kasta met dagiti mapaspasamak iti intero a pagilian. Iti unos dagita a tawen, sitatangsitkami a mangibaga nga inaramidmi amin a kabaelanmi tapno maikari daytoy a pagiwarnak a basaen dagiti amin a kailian nga Ilokano, ditoy man Ilocos Sur, iti pagilian ken uray iti ballasiw-taaw a pagtrabahuan ken pagtaenganda itan.
Ngamin, daytoy ti mission ti pagiwarnaktayo: ti agpaay a rangtay dagiti amin nga Ilokano, sadino man a lugar ti ayanda, tapno mataginayon ti kultura, kannawidan, ken nakaugalian iti nagtaudanda a probinsia babaen dagiti damag, salaysay ken sarita a linawas a laonenna.
Iti daytoy maika-15 a panagtawen ti Tawid News Magasin, baliwanmi nga ipaganetget nga ad-adda manen ti panangigaedmi nga ipadanon latta iti ridawyo dagiti kabaruan a damag, makaited-adal a salaysay ken makalinglingay a sarita a nagbalin a marka daytoy pagiwarnaktayo. Agtultuloy met ti panagbalin daytoy pagiwarnaktayo a rangtay babaen ti www.tawidnewsmag.com ta daytoy ti kapardasan a wagas a panangidanon dagiti mapaspasamak iti Ilokandia kadagiti amin a lugar a pagindegan dagiti kakailian.
Iti daytoy maika-15 nga anibersario ti Tawid News Magasin, iyawatmi ti nabara a kablaaw ken panagyamanmi. Dios ti agngina kadakayo amin!


text:
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Athletic Meet ti 4 a sona ti DepEd Cabugao District idi Setiembre 28, 2012 iti nagkapat a disso ken arigna a naggigiddan a panagsasalip dagiti mangbukel a pageskuelaan kadayta a sona iti nadumaduma a pagsasalisalan nga ay-ayam kas iti Volleyball, Chess, Basketball, Softball, Table Tennis, Sipa, Athletic, Soccer, Baseball, ken Badminton.
Naangay ti pay-ayam iti Brgy. Salapasap ti Zone 1, Dardarat Elementary School ti Zone 2, Cabugao South Central School ti Zone 3 ken Cuantacla Elementary School ti Zone 4.
Sakbayna, naaramid ti programa ti tunggal disso a nangrugi ti pay-ayam. Kangrunaan a naaramid iti programa ti panagparada ti delegasion ti tunggal eskuela, naipresentar dagiti atleta babaen kadagiti dadaulo ti eskuela, ken naaramid ti Athletic Oath.
Nagmensahe ni Public Schools District Supervisor Helen V. Siruno ti kada sona ket kinaritna dagiti atleta nga aglalaingda tapno agballigida iti pakisalipanda. Dinakamat ti Opisial ti DepEd Cabugao District a daytoy nga exposure ti ubbing ket matubay ti disiplina, maipromot ti panaggagayyem ken manayonan ti panagtalek ti bagida ta mamuli ti talentoda.
Impeksa pay ni District Supervisor Siruno ti panagyamanda iti DepEd Cabugao iti agtultuloy a panangsuporta ti LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. kasta met ni SB Member Vicky S. Serna, Committee Chair on Education iti Sektor-Edukasion ta maysa a prayoridad a programa ti Gobierno Lokal iti agtultuloy a pannakapasayaat dagiti eskuela ken pannakaipromot ti sports kadagiti ubbing ta naipaayanda ti sports paraphernalia iti nasao a pay-ayam.
Ni PESS District Coordinator Ronel Ubaldo ti nangideklara ti pormal a panaglukat ti pay-ayam ti kada sona.
Kalpasan ti pannakaaramid dagiti nadumaduma nga events iti dayta nga aldaw, impakaammo ni Mr. Ubaldo ti partial a resulta ti nagsasalip ti kada sona kas iti sumaganad: ZONE 1-Volleyball (Boys & Girls), Salapasap; Sipa-Reppa-ac; Badminton, Girls-Cabugao North CS, Boys-Pug-os ES; Basketball-CNCS; Soccer-CNCS; Athletics-Bungro ES; Chess, Girls-CNCS, Boys-Bungro ES. ZONE II- Volleyball, Boys-Salomague ES, Girls-Salomague ES; Chess, Boys- Board 1 Salomague ES, Board 2 Namruangan ES; Chess, Girls-Board 1 Dardarat ES, Board 2 Turod ES; Basketball-Sabang ES; (Softball, Table Tennis, Sipa-Daclapan ES); Athletics-Salomague ES, Namruangan ES, Dardarat ES; Soccer-Namruangan ES. ZONE III- Chess, Girls-Sagayaden ES, Boys-Nagsincaoan ES; Table Tennis-Cabugao South CS; Football-Pila ES; Baseball-Lipit ES; Softball-CSCS; Basketball-Sagayaden ES; Volleyball, Girls-Nagsincaoan ES, Boys-Cabugao South CS; Badminton-Cabugao South CS.
Innayon ni PESS Coordinator Ronel Ubaldo a maangay ti District Athletic Meet inton Oktubre 16-17, 2012. (Web In-Action)


text:
Naturay nga estado
Ti naturay nga estado ket isu ti politikal a gunglo nga addaan iti naitengngaan a gobierno nga adda ti kangatuan a nawaya a katurayan iti maysa a heograpiko a lugar.[1] Daytoy ket addaani ti agnanayon a populasion, maysa a gobierno, ken ti pannakabael a sumrek kadagiti pannakibiang kadagiti dadduma a naturay nga estado.[2] Daytoy ket kadawyan pay a maaw-awatan a daytoy ket maysa nga estado a saan nga agkamkammatalek iti wenno suheto ti ania man a bileg wenno estado.[3] Ti kaada wenno pannapapukaw ti maysa nga estado ket maysa a saludsod iti kinapudno.[4] Bayat a segun ti nairangarang a teoria ti pannakabigbig ti estado ket mabalin a rumsua nga awan ti pannakabigbigan babaen dagiti dadduma nga estado, dagiti saan a nabigbigan nga estado ket kadawyanda a marigatan a mangsapul a mangisanay ti napno a panagaramid ti tulagan kadagiti bileg ken makibinglay kadagiti diplomatko a pannakibiang kadagiti sabali a naturay nga estado.
Ti balikas a "pagilian" ket kankanayon a naipangsarsarita nga inus-usar a mangibagbaga kadagiti naturay nga estado, urayno daytoy ket kaibusilanna, a kasisigud, iti maysa laeng a heograpiko a rehion, ken dimteng a ti kaibuksilanna ket nagbalin a naipalawa iti naturay a gobierno a mangtengtengngel ti heograpiko a rehion.
Dagiti adu pay a mabasbasaUrnosen
- Chen, Ti-chiang. Ti Internasional a Linteg a Pammigbigan , nga adda ti Naipangpangruna a Nangibasaran ti Panagsanay idiay Gran Brtania ken Estados Unidos. Londres, 1951.
- Crawford, James. Ti Panagpartuat kadagiti Estado iti Internasional a Linteg. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005. ISBN 0-19-825402-4, pp. 15–24.
- Lauterpacht, Sir Hersch. Pammigbigan iti Internasional a Linteg. Cambridge, U.K., 1947.
- Raič, D. Pannaka-estado ken ti Linteg ti Kabukbukodan a panagikeddeng. Martinus Nijhoff Publishers, 2002. ISBN 978-90-411-1890-5. p 29 (nga adda ti nagibasaran ti Oppenheim iti Internasional a Linteg Tom. 1 1905 p110)
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Dagiti bileg ti akin ruar a kinaturay iti paset ti Estado ket saan nga agkamkammatalek iti pammaneknek a panagited iti daytoy iti Batay-linteg. ... Ti Estado ket met a kompleto a naturay no awan ti pakaitunosanna kadagiti sabali a kameng kadagiti pamilia ti pagilian ti karbengan ken bileg iti pagobraan kadagiti sangalubongan a pannakibiag a maipadpada iti karbengan ken bileg kadagiti sabali nga estado. Dagitoy a bileg ti Estado ket mangiraman ti bileg ti panangirangarang ti gubat wenno makibinglay iti maysa a gubat, ti mangileppas ti kappia, ti mangaramid kadagiti tulagan, ken mangtaripatu kadagiti diplomatiko a pannakibiang kadagiti sabsabali nga estados." — Crotty v An Taoiseach [1987] IESC 4 (9 Abril 1987)
- ^ Kitaen dagiti sumaganad:
- Shaw, Malcolm Nathan (2003). International law. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 178.
Artikulo 1 iti Montevideo a Taripnong kadagiti Karbengan ken dagiti Rebbeng dagiti Estado, idi 1933 ket nagikabil kadagiti kaaduan a naaw-awat a pagannurotan iti pagsurotan iti pannaka-estado iti sangalubongan a linteg. Nangibagbaga a ti estado a kas maysa a sangalubongan a tao ket nasken nga agtagtagikua kadagiti sumaganad nga an-anay: '(a) ti agnanayon a populasion; (b) ti naipalawagan a teritorio; (c) gobierno; ken (d) pannakabael a sumrek kadagiti pannakibiang kadagiti sabali nga estado'
- Jasentuliyana, Nandasiri, ed. (1995). Perspectives on international law. Kluwer Law International. p. 20.
Kadagiti pakaikeddengan ti Estado, dagiti tradisonal a pannagipalpalawag a naited para iti Montevideo a Taripnong ket agtaltalinaay a sapasap a naaw-awat.
- Shaw, Malcolm Nathan (2003). International law. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 178.
- ^ Kitaen dagiti sumaganad:
- Wheaton, Henry (1836). Dagiti elemento ti sangalubongan a linteg: nga adda ti panagiladawan ti pakasaritaan ti siensia. Carey, Lea & Blanchard. p. 51.
Ti naturay nga estado ket sapsap a naipalpalawagan iti aniaman a pagilian wenno tattao, urayno ania man a porma ti kabukbukodanna a kaunegan a batay-linteg, a mangibukbukodan a naturay a mangituray kaniana kadagiti ganganaet a turay.
- "sovereign", Ti Amerikano a Tinawtawid a Diksionario iti pagsasao nga Ingles (Maika-4 nga ed.), Houghton Mifflin Company, 2004, naala idi 21 Pebrero 2010,
adj. 1. Kabukbukodan nga agturturay; nawaya: ti naturay nga estado.
- "naturay", Ti Baro nga Oxford a Diksionario ti Amerikano (Maika-2 nga ed.), Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005, ISBN 0-19-517077-6,
panangilasin ... [ pammadayaw. ] (iti maysa nga estado wenno pagilian) napno a nawaya ken mangikedkeddeng kadagiti bukodna a pannakibiang.
- Wheaton, Henry (1836). Dagiti elemento ti sangalubongan a linteg: nga adda ti panagiladawan ti pakasaritaan ti siensia. Carey, Lea & Blanchard. p. 51.
- ^ Lalonde, Suzanne (2002). "Dagiti pangipalpalagip ti pampanid". Panagikeddeng kadagiti pagbeddengan iti maysa a naisuppiatan a lubong: ti papel ti uti possidetis. McGill-Queen's Press - MQUP. p. 181. ISBN 978-0-7735-2424-8.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
- Dagiti pamanunotan ti Badinter a Komite ti Pangkapiaen iti Europeano a Warnakan ti Internasional a Linteg
- Ti Ababa a Pangyuna iti Internasional a Linteg Nga adda dagiti kaso ken komentario. Nathaniel Burney, 2007.
- Ania ti pakaibuklan ti naturay nga estado? babaen ni Michael Ross Fowler ken Julie Marie Bunck
- Dagiti silpo kadagiti kasayaatan sapot ti pagsaadan ti nariego a politiko, ipoliticalrisk.com pakaammo ti panagsurot, panarepaso ken panangimaton ti naturay a riesgo para iti panaglako ken agnanayon a puonan


text:
Disiembre 5
Ti Disiembre 5 ti maika-339 nga aldaw ti tawen (maika-340 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 26 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1901 – Walt Disney, Amerikano nga animador ken produser ti pelikula (pimmusay 1966)
- 1901 – Werner Heisenberg, Aleman a pisiko (pimmusay 1976)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1791 – Wolfgang Amadeus Mozart, Austriano a kompositor (naipasngay 1756)
- 2013 – Nelson Mandela, Presidente ti Abagatan nga Aprika ken nagungunaan ti Premio Nobel iti Kappia (naipasngay 1918)


text:
Ivo Andrić
Ni Ivan "Ivo" Andrić (Serbio a Siriliko: ИBo AHдpић, panangibalikas [ǐʋan ǐːʋɔ ǎːndritɕ]) (Oktubre 9, 1892 – Marso 13, 1975) ket maysa a Yugoslav a nobelista,[1][2] mannurat ti ababa a sarita, ken ti nangabak ti Premio Nobel iti Literatura idi 1961. Dagiti sinusuratna ket kangrunaan a maipanggep kadgiti kabibiag idiay katutubo a nagtaengan na a Bosnia babaen ti Imperio ti Ottoman. Ti katutubo a balayna idiay Travnik ket napagbalin a maysa a Museo, ken daydi Belgrade a nagtaengan na idiay Andrićev Venac ket ditoy ti nagyanan ti Museo iti Ivo Andrić.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Zoltan D. Barany, Dagiti Daya a Europeanoa Hitano: Panagbalbaliw dagiti nagturay, Marhinalidad, ken Etnopolitiko (Cambridge University Press, 2001: ISBN 0521009103),p. 59.
- ^ Rajko Đurić, Romanies ken Europa: Dagiti Romanies a kas Karakter iti Europeanoa Literatura (Konsilo iti Europa, 1996: ISBN 9287128553), p. 11.


text:
Pagsasao nga Aput
Ti pagsasao nga Aput wenno Punan Aput, ket ti pagsasao a Kayan ti Daya a Kalimantan, Indonesia, maysa kadagiti nadumaduma a pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Penan. Daytoy ket saan amaawatan babaen dagiti agsasao kadagiti sabali a pagsasao ti Penan/Punan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Aput iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Punan Aput". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Gasan, Marinduque
Ti Gasan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Marinduque iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gasan ket nabingbingay kadagiti 25 barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Bachao Ibaba
- Bachao Ilaya
- Bacong-Bacong
- Bahi
- Bangbang
- Banot
- Banuyo
- Bognuyan
- Cabugao
- Dawis
- Dili
- Libtangin
- Mahunig
- Mangiliol
- Masiga
- Matandang Gasan
- Pangi
- Pinggan
- Tabionan
- Tapuyan
- Tiguion
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Marinduque". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Marinduque". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Departamento ti Sucre
Ti Sucre ket departamento ti Rehion ti Karibe ti Colombia. Ti departamento ket nairanggo iti maika-27 babaen ti kalawa, 10,670 km2 (4,120 sq mi) ken addaan ti populasion ti 772,010, a mangiranggo daytoy ti maika-20 kadagiti 32 a departamento ti Colombia. Ti Sucre ket bineddengan babaen ti karibe ti amianan a laud; babaen ti Departamento ti Bolívar iti daya ken babaen ti Departamento ti Córdoba iti laud.
ti Sucre ket nanaganan id a kas pammadayaw ti bannuar ti Wayawaya a ni Antonio José de Sucre a naibagbaga nga insasaona babaen dagiti nagpundar ti departaemnto a naireperensia ti ipupusay ni Simón Bolívar' iti "Pinatayda ti pusok", ti insasaona bayat idi limmabas iti teritorio ti agdama nga aldaw a Departamento ti Sucre.
Manipud idi 2009, ti Departamento ti Sucre ket addaan ti nakarkulo a populasion ti 802,733, a kadagiti 234,886 ket adda idiay kapitolio ti departamento ti Sincelejo, segun dagitipaltiing ti DANE.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
dagiti probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sucre ket nabingbingay kadagiti 5 rehion wenno probinsia:
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Sucre
Midia a mainaig iti Departamento ti Sucre iti Wikimedia Commons


text:
Kazakhstan
Ti Kazakhstan (Kazakh: ҚaзaқcTaH, Qazaqstan), opisial a ti Republika ti Kazakhstan, ket ti pagilian idiay Tengnga nga Asia, ken adda met bassit a partena idiay laud ti Karayan Ural ken isu nga mabalin pay nga adda idiay Europa.[2] Ti Kazakhstan ket isu ti kadakkelan a napalikmutan ti daga a pagilian babaen ti kalawa ti daga ken ti maikasiam a kadakkelan a pagilian iti lubong. Ti teritoriona iti 2,724,900 kuadrado kilometro (1,052,100 sq mi) ket dakdakkel ngem iti amin nga Akinlaud nga Europa.[2][7] Babaen idi 2006, ti Kazakhstan ket nagbalinen a dominante a pagilian iti Tengnga nga Asia babaen ti ekonomia, ken agpatpataud iti 60% iti GDP ti rehion, ken kangrunaan babaen iti industriana iti lana ken gas. Ti pagilian ket adu kadagiti rekurso ti mineral.[8]
Daytoy ket addaan iti pagbeddengan iti (agpakanawan manipud iti amianan) Rusia, Tsina, Kirgistan, Uzbekistan, ken Turkmenistan, ken dumenna pay ti dakkel a partena iti Baybay Kaspio. Ti langa ti daga ti Kazakhstan ket mairaman dagiti nadalumpinas a daga, estepa, taiga, dagiti bato a canyon, turturod, dagiti delta, dagiti naabungotan iti niebe a banbantay, ken dagiti desierto. Addaan iti nakarkulo iti 18 a riwriw a tattao manipud idi 2014,[9] ti Kazakhstan ket ti maika-61 iti kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. No maited ti kalawa ti dagana, ti densidad ti populasionna ket maysa kadagiti kabassitan, iti basbassit ngem 6 a tattao iti tunggal maysa a kuadrado kilometro (15 a tattao iti tunggal maysa a sq. mi.). Ti kapitoliona ket ti Astana, naiyalis daytoy manipud idiay Almaty idi 1997.
Ti teritorio ti Kazakhstan ket historiko a tinagtagitao babaen dagiti nomadiko a tribu. Daytoy ket nagbaliw idi maika-13 a siglo, idi ni Genghis Khan ket sinakupanna ti pagilian a kas parte ti Imperio ti Mongolia. Kalpasan ti panagsalisal dagiti nagparukma, ti bileg ket kanungpalan a naisubli kadagiti momadiko a tribu. Babaen idi maika-16 a siglo, dagiti Kazakh ket rimmuarda a kas naisangayan a grupo, ken nabingbingay kadagiti tallo a jüz (dagiti sanga ti kaputotan a mangsakop kadagiti naisangayan a teritorio). Dagiti Ruso ket nangrugida a nagabanse diay estepa Kazakh idi maika-18 a siglo, ken babaen idi tengnga timaika-19 a siglo, nominal isuda a nagturturay iti amin a Kazakhstan a kas parte ti Imperio ti Rusia. Kalpasan ti Rebolusion ti Rusia ti 1917 ken ti simmaruno a sibil a gubat, ti teritorio ti Kazakhstan ket naurno-urnos idi kadagiti adu a beses. Idi 1936 daytoy ket iramid idi a Republika ti Sosialista a Sobiet ti Kazakh, ken naikeddeng a kas maysa nga integral a parte ti Kappon ti Sobiet.
Ti Kazakhstan ket isu idi ti naudi kadagiti republika ti Sobiet a nagirangarang iti wayawaya kalpasan ti pannakawaswas ti Kappon ti Sobiet idi 1991. Ti agdama a Presidente, ni Nursultan Nazarbayev, ket isun ti daulo ti pagilian manipud idin, ken naikarakterisado a kas autoritariano, nga addaan iti pakasaritaan ti gobierno kadagiti panagabuso iti tao ken panaglapped iti oposision iti politika.[8] Nagobra ti Kazakhstan a mangpadur-as iti ekonomiana, ken naipangpangruna iti dominate nga industriana iti hidrokarbon.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Constitution of the Republic of Kazakhstan". zan.kz.
- ^ a b c Kazakhstan. CIA World Factbook.
- ^ "Heriзri". Naala idi 14 Pebrero 2016.
- ^ a b c d "Kazakhstan". International Monetary Fund. Naala idi 28 Hunio 2014.
- ^ "Gini index". World Bank. Naala idi 21 Nobiembre 2015.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Naala idi 14 Disiembre 2015.
- ^ "Agency of Statistics of the Republic of Kazakhstan (ASRK). 2005. Main Demographic Indicators". Stat.kz. Naala idi 1 Hunio 2010.
- ^ a b c Zarakhovich, Yuri (27 Septiembre 2006). "Kazakhstan Comes on Strong". Time. Naala idi 13 Disiembre 2015.
- ^ "Census2010". Stat.kz. Naala idi 1 Hunio 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alexandrov, Mikhail (1999). Uneasy Alliance: Relations Between Russia and Kazakhstan in the Post-Soviet Era, 1992–1997. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30965-5.
- Clammer, Paul; Kohn, Michael & Mayhew, Bradley (2004). Lonely Planet Guide: Central Asia. Oakland, CA: Lonely Planet. ISBN 1-86450-296-7.
- Cummings, Sally (2002). Kazakhstan: Power and the Elite. London: Tauris. ISBN 1-86064-854-1.
- Demko, George (1997). The Russian Colonization of Kazakhstan. New York: Routledge. ISBN 0-7007-0380-2.
- Fergus, Michael & Jandosova, Janar (2003). Kazakhstan: Coming of Age. London: Stacey International. ISBN 1-900988-61-5.
- George, Alexandra (2001). Journey into Kazakhstan: The True Face of the Nazarbayev Regime. Lanham: University Press of America. ISBN 0-7618-1964-9.
- Martin, Virginia (2000). Law and Custom in the Steppe. Richmond: Curzon. ISBN 0-7007-1405-7.
- Nazarbayev, Nursultan (2001). Epicenter of Peace. Hollis, NH: Puritan Press. ISBN 1-884186-13-0.
- Nazpary, Joma (2002). Post-Soviet Chaos: Violence and Dispossession in Kazakhstan. London: Pluto Press. ISBN 0-7453-1503-8.
- Olcott, Martha Brill (2002). Kazakhstan: Unfulfilled Promise. Washington, DC: Brookings Institution Press. ISBN 0-87003-189-9.
- Rall, Ted (2006). Silk Road to Ruin: Is Central Asia the New Middle East?. New York: NBM. ISBN 1-56163-454-9.
- Robbins, Christopher (2007). In Search of Kazakhstan: The Land That Disappeared. London: Profile Books. ISBN 978-1-86197-868-4.
- Rosten, Keith (2005). Once in Kazakhstan: The Snow Leopard Emerges. New York: iUniverse. ISBN 0-595-32782-6.
- Thubron, Colin (1994). The Lost Heart of Asia. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-018226-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kazakhstan iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Kazakhstan manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Bariweswes ti Pagilian manipud iti BBC News.
- Kazakhstan a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Kazakhstan iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Kazakhstan
- Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Republika ti Kazakhstan
- E-Gobierno ti Republika ti Kazakhstan
- Gobierno ti Kazakhstan
- Kazakhstan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Eurasia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ti Moderno a Turko
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Azerbaijani


text:
Johannes Diderik van der Waals
Ni Johannes Diderik van der Waals (23 Nobiembre 1837 – 8 Marso 1923) ket maysa idi nga Olandes a teoretiko a pisiko ken termodinamisista a naindayegan para iti obrana iti maysa a ekuasion ti kasasaad para kadagiti alingasaw ken dagiti likido.
Ti naganna a ket kangrunaan a mainaig iti ekuasion ni van der Waals iti kasaad a mangipalawag ti panagkukua dagiti alingasaw ken ti panagbawbawda iti paset ti likido. Ti naganna pay ket mainaig iti puerpuersa ni van der Waals (dagiti puersa a nagabetan dagiti natalinaay a molekula), dagiti molekula ni van der Waals (bassit a molekular a rimpuok a binedbedan babaen kadagiti puersa ni van der Waals), ken dagiti rayos ni van der Waals (dagiti kadakkel dagiti molekula).
Isu ti immuna a nagbalin a propesor iti pisika ti Unibersidad ti Amsterdam idi napabaro ti daan nga Athenaeum idi 1877 iti Munisipal nga Unibersidad. Ni Van der Waals ket nagungunaan iti Premio Nobeliti Pisika idi 1910.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kipnis, Aleksandr Yakovlevich; Boris Efimovich Yavelov; John Shipley Rowlinson (1996). Van der Waals and Molecular Science. Oxford University Press. ISBN 0-19-855210-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Johannes Diderik van der Waals iti Wikimedia Commons


text:
LAOAG CITY – Tallo a humanitarian assistance projects ti Operation Pacific Angel 2010 ti binisita ni U. S. Chargé d’Affaires ad interim Leslie A. Bassett iti Laoag idi Pebrero 20.
Kadua ni Ms. Bassett ni Laoag Mayor Michael Fariñas ken dadduma pay a lokal nga opisial a nakipartisipar iti ababa a welcome ceremony a naangay iti 9:20 iti bigat a sinaruno ti panagpasiarda kadagiti Medical Civic Assistance Programs (MEDCAPs) a nangipaay kadagiti lumugar iti libre a primary care, family practice, dental services ken optometry iti Laoag City Hall Auditorium .
Nagturong da Ms. Basset, Mayor Fariñas, ken ti delegasion iti Caaoacan Elementary School tapno paliiwenda ti Philippine ken U.S. military personnel iti panagtrabahoda a mangtarimaan ken mangpasayaat iti pagadalan kas paset ti Engineering Civic Assistance Program (ENCAP). Karaman dagiti natarimaan dagiti atep ken panangikabil iti baro a bobeda, panangtarimaan kadagiti ridaw ken tawa, panangsukat iti barut ti elektrisidad ken tubtubo ken kabarbaro a pinta. Nairaman pay ti oras para iti maysa nga interbio ti media.
Kalpasanna, nagturong ti grupo iti Cabeza Elementary School tapno paliiwenda ti sabali a MEDCAP a mangipaay iti primary care, family practice, dental services ken optometry kadagiti lumugar a naituding iti tengnga ti aldaw.
Ti Operation Pacific Angel ket nagtipon a humanitarian assistance operation a panggepna ti pannakapasayaat ti kooperasion ti militar-sibilian iti nagbaetan ti United States ken ti Pilipinas. Iti panagtuloy ti U.S. humanitarian assistance iti Pilipinas kalpasan ti makadidigra a bagyo idi arintaposen ti 2009, aganay 50 a miembro ti U.S. Air Force ti nakitipon iti Armed Forces of the Philippines ken lokal a non-governmental organizations a nangipaay iti libre a medikal, dental, veterinary ken engineering assistance iti Ilocos Norte idi Pebrero 15-22.#


text:
SAN FERNANDO CITY – Segun iti nangato nga opisial ti Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA), makaalarma ti umad-adu a bilang dagiti overseas Filipino workers a matiltiliw a kas drug mules dagiti sindikato ti droga.
Iti interbio ti Bombo Radyo La Union ken ni Senior Undersecretary Jose Gutierrez, Jr., Director General ti Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA), indagadagna kadagiti overseas Filipino workers iti saanda a panagawat iti bagahe wenno paw-it aglalo no dida ammo dagiti linaonda amangan no dagitoy ket naglaonda iti maiparparit a droga.
Kanaig daytoy, kinuna ni Gutierrez a papigsaen ti ahensia nga idauluanna ti Task Force Drug Couriers tapno malapdan ti pannakabiktima dagiti Pilipino a mapan iti sabali a pagilian kadagiti sindikato ti droga.
Karaman ni Gutierrez kadagiti kangrunaan a sangaili a nangimatang iti ceremonial burning dagiti mula a marihuana a pinag-ot dagiti operatiba a polis a pakairamanan ti PDEA iti lima nga aldaw nga operasion iti tri-boundary ti Ilocos Sur, La Union ken Benguet a naigiddan iti umuna a command visit ni PNP Chief Director General Raul M. Bacalzo ti police regional office 1 ditoy idi Pebrero 18.
Ni mismo a Bacalzo ti nangisab-it iti Medalya ng Kagalingan kadagiti miembro ti Regional Anti-Illegal Drugs Special Operations Task Group (RAIDSOTG) iti seremonia a naaramid iti Camp BGen Oscar M. Florendo idi Pebrero 18 gapu iti naballigi a panangrautda kadagiti plantasion ti marihuana iti nagbeddengan ti Ilocos Sur, La Union ken Benguet.
Iti lima nga aldaw nga operasion a napanaganan Oplan Farmville III, pinag-ot dagiti operatiba ti aganay a 1.3 million dagiti fully grown a mula a marihuana ken aganay a 800,000 a seedlings, ken nakakumpiskada pay iti 18,000 grams a napagango a marijuana stalks, 800 grams a bukbukel ken 60 bricks a dried marijuana a mapattapatta nga agpateg amin iti P323 milion.
Kinuna ni Gutierrez nga adda dagiti mabiktima nga OFW a maaramat a kas drug mules agsipud ta nalakada nga agtaltalek, nangruna no kailianda ti agipaw-it iti bagahe a dida ammo a naglaon met gayam iti droga.
Naammuan manipud iti PDEA nga addan 689 a Filipino a natiliw gapu iti panagipuslitda iti illegal a droga nga impaw-it dagiti drug syndicates.
Aganay a 63 porsiento kadagitoy ti babbai idinto a 37 porsiento met dagiti lallaki.
Nakedngan a mabitay Ramon Credo, 42, ken Sally Villanueva, 32, idi Pebrero 21 idinto a Pebrero 22 ken ni Elizabeth Batain, 38 ngem naitantan kalpasan ti last minute nga apela iti klemensia ti gobierno ti Pilipinas babaen ken ni Vice Presidente Jejomar Binay.
Natiliw idi 2008 dagitoy nga OFW gapu iti nagsisina a panagipuslitda iti 4,000 agingga iti 6,800 a gramo ti heroin iti China ket nasentensiaanda a matay babaen iti lethal injection.
Mapapati a natangdanan dagiti tallo iti dakkel a kantidad tapno ipuslitda dagiti droga iti nasao a pagilian.#


text:
VIGAN CITY – Linagidaw ti dadaulo ti Department of Interior and Local Government ditoy probinsia ti kaawan ti pannakabagi dagiti sumagmamano nga ili idinto a dagiti dadduma a naibaon ket dida kinumpleto ti aldawda a nagsanay iti disaster risk management a naisayangkat itay nabiit ditoy siudad.
Kinuna ni DILG Provincial Director Victoria Ramos a medio madi ti riknana ta adda latta dagiti LGU nga awan ti pannakabagina iti tallo nga aldaw a panagsanay iti Basic Orientation on Disaster Risk Reduction Management and Climate Change and Climate Change Adoptation cum Skills Training a naangay iti Baluarte ditoy siudad idi Nobiembre 22-24.
“Medio madi ti riknak ta adda latta dagiti saan a nagatendar. Isuda koma ti masanay tapno isudanto met ti mangisuro kadagiti adda kadagiti barbarangay. Libre amin pati pagturogan ken makan ngem kaskasdi a dida intaltalek ti awismi,” kinuna ni Ramos.
Naammuan nga awan ti pannakabagi ti LGU ti Sta. Maria ken iti Tagudin. Nupay kasta, impakada ti LGU ti Tagudin ti saanda nga idadar-ay agsipud ta nangisayangkatdan iti bukodda a training iti ilida. Sumagmamano met nga ili ti maymaysa laeng ti pannakabagida iti nasao a panagsanay idinto nga uppat koma ti maibaon idinto a dagiti dadduma a naibaon ket dida kinumpleto dagiti aldaw a panagsanayda.
Impanguluan ti Office of the Civil Defense ken DILG-Ilocos Sur ti nadakamat a training babaen ti pannakitinnulong ti opisina ni Gov. Luis “Chavit” Singson, inatenderan daytoy dagiti environment and natural resources officers dagiti ili, municipal planning and development officers, sangguniang bayan members committee on environment, University of Northern Philippines ken dagiti nadumaduma a national line agencies.
Dinawat ti provincial director a no addanto manen maangay a panagsanay, ikkanto koman dagiti LGUs iti importansia gapu ta para kadagiti umili dagitoy nga ar-aramidenda.
Kabayatanna, segun ken ni Undersecretary Proceso Domingo ti Office of the Civil Defense, maysa a nakain-inaka nga isyo no kasano a makissayan dagiti biktima ti kalamidad gapu ta biag ti pagpapatangan ditoy.
Iti kaudian a datus manipud iti United Nations, maikatlo ti Pilipinas kadagiti 173 a pagilian a kaaduan ti madaddadael ket matmatay gapu iti kalamidad. Maigapu daytoy iti lokasion ti pagilian nga adda iti taaw Pasipiko a pakabukbuklan ti kaaduan a bagyo ken paset pay ti makunkuna a Pacific Ring of Fire a pakapaspasamakan ti adu a ginggined ken panagbettak ti bulkan.
Nupay nakasagana met ti OCD iti aniaman nga oras nga adda didigra, kasapulan ti panagsanay tapno maksayan dagiti posible nga agbalin a biktima, kinuna ti undersecretary.
“Masapul ti agtultuloy a panagsanaytayo tapno maprebentaran ti pannakapukaw ti adu a biag. Agmaymaysatayo ngarud iti adbokasia a mamagbalin iti pagiliantayo a nataltalged a pagnaedan dagiti Pilipino,” kinuna ni Domingo.#


text:
Lingua franca
Ti lingua franca, ammo pay a kas rangtay a pagsasao, sapasap a pagsasao, pagsasao ti panagtagilako wenno behikular a pagsasao, ket ti pagsasao wenno dialekto a sistematiko nga inus-usar tapno mabalin nga agsao dagiti dua a tao a saan a makibinningay iti nakayanakan a pagsasao wenno dialekto, naisangayan daytoy no daytoy ket maikatlo a pagsasao, ken naisangayan manipud kadagiti dua a nakayanakan a pagsasao.[1]
Naparang-ay ti Lingua francas iti lawlaw ti lubong iti amin a paset ti pakasaritaan ti tao, ken sagpaminsan para kadagiti rason ti komersio (dagiti makunkuna a "pagsasao ti panagtagilako") ngem para iti pay kultura, relihion, panagpalaka ti diplomasia ken administrasion, ken kas pamay-an iti panagsinnukat ti pakaamo dagiti sientista ken dagiti dadduma nga eskolar kadagiti nadumaduma a pakipagilian. Ti termino ket nagtaud manipud iti maysa a kasta a pagsasao, Lingua Franca ti Mediteraneo.
Dagiti linaon
Dagiti pakaidumaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lingua franca ket ti termino a naipalawag a maipapaan iti annong, ken nawaya iti pakasaritaan ti lingguistika wenno estruktura ti pagsasao:[2] ngem dagiti met pidgin ken dagiti kreol ket masansanda nga agannong a kas dagiti lingua franca, ken adu met kadagiti kasta a pagsasao ket saanda a pidgins wenno kreol.
Iti met bernakular a pagsasao, daytoy ket naus-usar a kas nakayanakan a pagsasao iti komunidad, ti lingua franca ket naus-usar iti labes dagiti pagbeddengan iti kasisigud a komunidadna, ken naus-usar a kas maikadua a pagsasao para iti pannakisinnarita dagiti grupo. Kas pagarigan, ti Ingles ket bernakular idiay Nagkaykaysa a Pagarian, ngem naus-usar a behikular a pagsasao (kas lingua franca) idiay Filipinas ken India.
Dagiti Internasional a katakunaynay a pagsasao a kas ti Esperanto ket saan unay nga adu a naapon iti sangalubongan, isu a dagitoy ket saan a maibaga a kas dagiti global a lingua franca.
Etmolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a lingua franca ket nagtaud a kas nagan ti naisangayan a pagsasao a nausar idiay asideg ti akindaya a baybay Mediteraneo a kas tinangruna a pagsasao ti komersio ken diplomasia—manipud kadagiti panawen ti naladaw a mediebal ken naipangpangruna iti las-ud ti panawen ti Renasimiento, aginggana idi maika-18 a siglo. Iti dayta a panawen, dagiti agsasao ti Italiano ket kaaduan kadagiti agkomkomersio itibaybay kadagiti siudad ti puerto ti Imperio ti Otomano ken ti napalaka a bersion ti Italiano, ken mairaman dagiti adu a binulod a balikas manipud iti Griego, Daan a Pranses, Portuges, Oksitano, Espaniol, ken ti pay Arabiko ken Turko ket nagbalin pay nga adu a naisasao a kas ti "lingua franca" iti rehion.
Iti bukod met a pannakaibaga ti Lingua Franca, ti kayat a sawen ti lingua ket pagsasao (kas iti Portuges ken Italiano) - ti Franca ket mainaig iti Phrankoi iti Griego ken Faranji iti Arabiko, ken kas kapada pay iti Italiano: kadagiti amin a tallo a kaso tiliteral a kapanunotan ket "Franko", ngem daytoy a nagan ket pudno a naipakat kadagiti amina nga Akinlaud a Europeano iti las-ud ti naladaw a Paset ti Panawen ti Bisantino.[3][4][5]
Ibagbaga ti Douglas Harper Etymology Dictionary a ti termino ti Lingua Franca (kas nagan ti naisangayan a pagsasao) ket immuna idi a nairehistro iti Ingles idi las-ud dagiti tawen ti 1670,[6] ngem adda met nasapsapa a pagarigan iti panagusar ti Lingua Franca iti Ingles a napasingkedan manipud idi 1632, a nagibagbaga pay met a kas ti "Bastardo nga Espaniol".[7]
Iti kakaudian a kas idi naladaw a maika-20 a siglo, ti panagusar ti kadawyan a termino ket inngawid babaen ti dadduma a ti kayatna laeng a sawen ket ti sasao a hibrido a naus-usar a kas dagiti behikulara pagsasao (a nagtaud iti kasisigud a kaibuksilannag), ngem ita nga aldawen, daytoy ket mangibagbaga iti ania man a a behikular a pagsasao.[8]
Dagiti pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagusar dagiti lingua franca ketmabalin a naduduog a kas met iti pagsasao. Mabalinmet a dagitoy ket addada metten manipud idi taga-ugma. Ti Latin ken Griego a Koine ket isu dagitoy idi dagiti lingua franca dagiti imperio ti Helenestiko ken Romano; Akadio, ken kalpasanna ti Arameo, ken nagtultuloy daitoy a dagiti sapasap a pagsasao iti adu a parte ti ti Akinlaud nga Asia babaen dagiti nadumaduma a nasapa nga imperio.[9] Dagiti pagarigan dagiti lingua franca ket agtultuloy nga adu,ken adda iti tunggal kontinente. Ti kalawagan a pagarigan manipud idi nasapa a maika-21 a siglo ket ti Ingles. Adda met dagiti sabali a nadumaduma a lingua franca a sentralisado kadagiti naisangayan a rehion, kas ti Pranses, Hindi, Portuges, Espaniol, Ruso, Arabiko, Insik, ken Swahili.
Kadagiti dadduma a pagilian, ti lingua franca ket naus-usar pay a kas nailian a pagsasao; kas ti Urdu, isu daytoy ti lingua franca ti Pakistan, ken nailian pay a pagsasao. Ti Indones ket addaan met iti kapada nga annong idiay Indonesia; urayno ti Habanes ket ad-adu kadagiti patneng nga agsasao, ti Indones ketis-isu ti opisial a pagsasao ken naisasao (masansan a kas maikadua a pagsasao) iti amin a paset ti pagilian.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Viacheslav A. Chirikba, "The problem of the Caucasian Sprachbund" in Pieter Muysken, ed., From Linguistic Areas to Areal Linguistics, 2008, p. 31. ISBN 90-272-3100-1
- ^ Intro Sociolinguistics - Pidgin and Creole Languages: Origins and Relationships - Notes for LG102, - University of Essex, Prof. Peter L. Patrick - Week 11, Autumn term.
- ^ Lexico Triantaphyllide online dictionary , Greek Language Center (Kentro Hellenikes Glossas), lemma Franc ( ΦpάYkoς Phrankos) , Lexico tes Neas Hellenikes Glossas, G.Babiniotes, Kentro Lexikologias(Legicology Center) LTD Publications. Komvos.edu.gr. ISBN 960-86190-1-7. Naala idi 2015-06-18.
Franc and (prefix) franco- (ΦpάYkoς Phrankos and φpάYko- phranko-
- ^ "An etymological dictionary of modern English : Weekley, Ernest, 1865-1954 : Free Download & Streaming : Internet Archive". Archive.org. Naala idi 2015-06-18.
- ^ [1] Naiyarkibo idi Oktubre 12, 2014 iti Wayback Machine
- ^ "Online Etymology Dictionary". Etymonline.com. Naala idi 2015-06-18.
- ^ Morgan, J. (1632). A Compleat History of the Present Seat of War in Africa, Between the Spaniards and Algerines. p. 98. Naala idi Hunio 8, 2013.
- ^ Webster's New World Dictionary of the American Language, Simon and Schuster, 1980
- ^ Ostler, 2005 pp. 38-40
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hall, R.A. Jr. (1966). Pidgin and Creole Languages, Cornell University Press. ISBN 0-8014-0173-9.
- Heine, Bernd (1970). Status and Use of African Lingua Francas. ISBN 3-8039-0033-6
- Kahane, Henry Romanos (1958). The Lingua Franca in the Levant.
- Melatti, Julio Cezar (1983). Índios do Brasil. São Paulo: Hucitec Press, 48th edition
- Ostler, Nicholas (2005). Empires of the Word. London: Harper ISBN 978-0-00-711871-7
Dagiti silpo tiruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- English - ti unibersal a pagsasao iti Internet?
- Lingua franca del Mediterraneo o Sabir ni propesor Francesco Bruni (iti Italiano).
- Sample texts manipud kenni Juan del Encina, Le Bourgeois Gentilhomme, ti L'Impresario da Smyrna ni Carlo Goldoni, Diego de Haedo ken dagiti dadduma pay a taudan.
- Ti maysa apangyuna ti kasisigud a Lingua Franca ti Mediteraneo.


text:
NUPAY inggunamgunam ti Non-Align Movement bayat ti summit iti Malasia itay Peb. 25-26 ti panagtungpal ti Iraq iti resolusion ti United Nations a mangdadael kadagiti armasna a pangukom, imbatadna ti oposisionna iti pananggubat ti Estados Unidos ti France ken Germany iti United Nations a nangisingasinganda iti pannakaited kadagiti UN weapons inspectors iti uppat pay a bulan nga aginspeksion iti Iraq.
Ngem makapariribuk-nakem ti dinakamat ni Malaysian Prime Minister Mhathir Mohamad a napagpapatangan dagiti pangulo dagiti Islamic countries iti panagaramatda iti lana kas armas a panglapped iti gubat.
Naannad ken pinili ni Mahathir dagiti balikasna: “Awan ti napag-aanamongan no maaramat ti lana nga armas. Adda laeng consensus a maamiris ti panangaramat nga armas ti lana – ket dayta ti napagtitinonganmi amin.”
Ngem no kitaen dagiti partisipante iti NAM, kaadduanna kadakuada dagiti Muslim states nga agparpartuat iti lana a pakairamanan ti Saudi Arabia, Iran Syria, Kuwait ken Qatar.
Ket no amirisen a naimbag ti implikasion ti balikas ni Mahathir, makuna a simngayen iti panunot dagiti lider dagiti Muslim a pagilian daytoy maisupadi a pagtaktakderanda a Muslim.
Ala, pagsayaatanna ta kontra dagiti ad-adu a bilang dagiti partisipante a nasion ti NAM iti gubat.
Ngem nagkadua a tadem daytoy a nairuangan a kapanunotan.
Kasanon no aramaten dagiti Muslim countries ti lana kas armas tapno mapagkurnoda dagiti pagilian a pabor iti gubat – ti Estados Unidos, Britania, Espania ken dadduma pay a kaaliadoda?
Agpayso, nabileg a pagilian ti US, addaan kadagiti natural a kinabaknang a pagtaudan dagiti adu a pamastrekanna.
Ngem iti gubat iti daytoy moderno a panawen, kasapulan ti Estados Unidos ken dagiti kaaliadona dagiti lana a maaramatda a pagpartuat iti gasolina, krudo ken dadduma pay a produkto daytoy tapno agtaray dagiti planta, eroplano, bapor, tangke, helicopter ken dadduma pay a pakigubatda.
Pagtaudan ti lana no saan a kaadduanna kadagiti pagilian a Muslim?
Nakaam-amak a senario no agtitipkel dagiti Muslim countries nga agkedked a mangited iti lana a kasapulan ti Estados Unidos. Ania ti aramiden ti EU, gubatenna dagitoy sana agawen dagiti oil fields? Di masaaw, agtungpal daytoy a gubat iti pannakaukom ti sangalubongan.
Iti sabali a bangir, napadasanen ti lubong ti nagsagaba gapu iti oil embargo nga impakat dagiti oil producing countries gapu iti gubat dagiti Arabo kontra iti Israel. Nadalupo ti ekonomia dagiti adu a nasion nagruna dagiti pagilian nga awanan iti produkto a lana ket agang-angkatda laeng.
(Daytoy ti oil embargo idi 1973 nga inwayat miembro ti Organization of Arab Petroleum Exporting Countries (OAPEC) a pakairamanan dagiti miembro ti OPEC, kasta met ti Egypt, Syria ken Tunisia maikontra iti Estados Unidos ken dadduma a pagilian iti Europa kas iti Netherlands. Nakagura dagiti Arabo a pagilian gapu iti ibibiang ti Estados Unidos iti pananggubat ti Egypt ken Syria iti Israel babaen ti panangsuplay daytoy iti nasao a pagilian kadagiti armas. Daytoy nga embargo ti mapaliiw a nakaigapuan iti panagpangato ti presio ti lana iti world market a nakaapektaran dagiti nadumaduma a nasion iti sangalubongan ken nakabingayan dagiti pagilian a kameng iti NATO. Inakkal met laeng dagiti pagilian nga agparpartuat iti lana ti embargo maikontra iti U.S. kalpasan a nakinegosiar daytoy a pagilian babaen ken ni Secretary of State Henry Kissinger iti panag-withdraw ti Israel iti sumagmamano a paset ti Sinait ken Golan Heights – S.A.E.)
Uray iti gubat ti Gulpo idi Enero 17, 1991 idi rinaut ti coalition forces nga indauluan ti Estados Unidos ti Iraq gapu iti panangsakupna iti Kuwait, saan a nalapdan ti panagpangato ti presio ti lana.
No rauten ti Estados Unidos ti Iraq, mapattapatta a ngumato ti presio ti lana iti $50 iti tunggal bariles. Nakam-amak ti posible nga ibungana kadagiti babassit a pagilian a pakairamanan ti Pilipinas.
(Rinaut ti U.S.-British ti Iraq idi Marso 2003 gapu iti pambar a panagidulin ni Saddam Haussein kadagiti pangukom nga armas ken ti dina pannakikooperar a naan-anay iti panaginspeksion ti United Nations mainaig kadagitoy nga armasna.- S.A.E.)
Ti la manglaplapped iti daytoy a senario ti saan a panagkaykaysa dagiti Muslim countries nga agparpartuat iti lana. Nupay adda dagiti saan a nasinged iti Estados Unidos, adu dagiti kaaliado daytoy kabilgan a pagilian iti lubong.
Ngem naimulan ti bukel iti panunot dagiti lider dagiti paglian a Muslim a posible a maaramat ti lana a kas armas, Nadagem a panunoten nga iti masakbayan, mabalin nga agkaykaysada a mangaramat aramatenda daytoy a mangitag-ay iti bukodda a panggep ken interes.#


text:
Komentario ni Eden A. Alviar
SAAN pay a nasolbar ti parikut ti Pilipinas iti panangsaksakup ti China kadagiti teritorio ti pagilian iti West Philippine Sea wenno South China Sea, ngem timpuar manen ti problema iti Benham Rise iti kabaybayan a dayaen ti Isabela iti Pacific Ocean ken adda iti las-ud ti Extended Continental Shelf..
Imbutaktak iti publiko itay nabiit ni Defense Secretary Delfin Lorenzana ti report iti kaadda dagiti Chinese survey vessels a nagtalinaed iti tallo a bulan, ken nagsublisubli iti Benham Rise. Mapapati a nangisaysayangkatda iti seismic surveys wenno panagadal iti dayta a paset ti kabaybayan nga addaan kadagiti nabaknang a deposito ti lana, nagduduma a mineral ken natural gas. Maaatap pay a nangisayangkat dagiti Chinese vessels ti panagamiris iti kauneg ti kabaybayan no mabalin a ruta ti submarine nga agturong iti Taaw Pasipiko.
Nagipilan ti Department of Foreign Affairs iti Diplomatic Protest iti China iti dayta a panagbasakbasak ti China iti Benham Rise.
Inaklon ni Chinese Foreign Ministry Spokesperson Geng Shuang nga adda dagiti barko ti China a nagdaliasat iti Benham Rise a nagiwayat iti “marine research,” ngem awan ti linabsingda ta dayta ket paset ti “freedom of navigation,” ken ar-aramidenda laeng ti “right to innocent passage.” Impalgak pay ti Chinese government a saan a naan-anay a paset ti teritorio ti Pilipinas ti Benhan Rise, ket limmabas laeng dagiti barkoda. Impalgakna pay a naipakaammo ken ni Presidente Rodrigo Duterte dayta a pasamak.
Inaklon ti Presidente a naipakaammo kenkuana ti ipapan dagiti Chinese vessels iti Benham Rise. Ngem saan nga ammo dayta ti Defense Secretary. Impalgak ni Duterte a binilinnan ti Philippine Navy a mangbangonda iti estraktura iti Benham Rise tapno maipakita a dayta a lugar ket sakup ti soberenidad ti Pilipinas.
Impatalged ni Presidential Spokesman Ernesto Abella a ti Benhem Rise ket kukua dagiti Pilipino, ket rebbengen ti gobierno a dependeren daytoy a teritorio iti rehion. Impalgakna a dagiti taga-sabali a pagilian ket mabalinda ti lumabas ngem saanda a mabalin ti agtalinaed ken agbangon iti estraktura iti dayta a paset ti kabaybayan.
Rumbeng ti panagridam dagiti Pilipino kadagiti pasamak iti Benham Rise ta amangan nga iti maysa nga aldaw ket sinakup manen ti China kas ti napasamak iti West Philippine Sea. Nasken met a maammuan dagiti Pilipino dagiti addang ti Presidente mainaig dagiti pangngeddengna a makaapektar ti pagilian. Rumbeng a saan koma a nailimed ti panangipakada ti Chinese government ti ipapan dagiti barkoda iti Benham Rise ken ti panangipalubos ti Presidente. Impalgaken ni Duterte a saan a makiranget ti Pilipinas iti China tapno mairupir ti panagtagikua ti pagilian.
Ania ngarud lattan ti aramiden ti gobierno tapno malapdan ti pananggungundaway dagiti Tsino? Agpatingga lattan iti Diplomatic protest nga awan met banagenna wenno bay-an lattan a basakbasaken dagiti Chinese vessels ti teritorio ti Pilipinas? Asideg ti rikna ti Presidente iti China kas ipaneknek ti napasinged a pannakilangenna kadakuada ken dagiti adu a nainayon a Chinese investment iti Pilipinas. Nakapsut ti Pilipinas, ket saan a dakes ti makigayyem iti maysa a nabileg a pagilian. Ngem gayyem kadi met ti pangibilangan ti China iti Pilipinas? Saan nga umanay dagiti billion nga investment iti Pilipinas tapno mapalubosanda a mangagaw ti karbengan dagiti umili a mairanud kadagiti kinabaknang ti teritorio ti pagilian.
Nalawag a paset ti Extended Continental Shelf ti Pilipinas ti Benham Rise kalpasan a pinasingkedan ti United Nations ti karbengan ti pagilian idi 2012. Adu la ketdi dagiti napateg nga impormasion iti Benham Rise ti naala dagiti Chinese survey vessels kabayatan ti agtallo bulan a panag-surveyda. Maipawil dayta a panagisayangkat ti Chinese government iti seismic survey iti Benham Rise tapno agbirokda iti lana, gas ken mineral. Inkeddengen ti UN Convention on the Law of the Sea a dagiti lana, gas ken mineral iti Extended Continental Shelf ti Pilipinas ket kukua ti pagilian. Uray no ti Benham Rise ket saan a naan-anay a paset ti nasional a teritorio ti Pilipinas, ti UN Commission on the Limits of the Continental Shelf ket kinompirmana a dayta ket paset ti Extended Continental Shelf ti pagilian.
Manamnama nga iti masakbayan, no saan nga agridam ken agtignay ti gobierno ti Pilipinas, ket maipada ti Benham Rise, kadagiti teritorio ti Pilipinas iti West Philippine Sea a kinontrolen ti China.
Ti Benham Rise wenno Plateau ket impanagan dagiti Amerikano a surveyor iti daydi geologist a ni United States Navy Admiral Andrew Ellicot Kennedy Benham (1832 – 1905) a nakadiskobre iti dayta a lugar. Aglawa iti 13 million nga ektaria iti tukot ti kabaybayan a rehion iti Daya ti Luzon. Agarup 35 a metro ti kauneg ti kaababawan a pasetna iti probinsia ti Isabela ken Aurora. Dayta a paset ket maibilang a “seismically active region” ken “volcanic ridge” a ti panaggarawna ket agpataud iti ginggined kas ti napasamak idi Hulio 19, 1990 a nangdayyeg iti Luzon.
Nabayagen a paset ti kultura dagiti nagkauna a Pilipino ti Benham Rise uray saan pay a naimapa dayta a paset ti kabaybayan. Sakbay pay a dimteng dagiti Kastila iti Pilipinas, dagiti agindeg iti Catanduanes ket nabayagen a napan nagkalkalap ken nagdakdakiwas iti dayta a lugar. Adda dagiti kadaanan a sarita, sariugma ken daniw maipapan iti dayta a lugar. Adu dagiti ikan a makalkalap ket aggapu iti dayta a paset ti kabaybayan.
Iti laksid ti kaasideg ti Benham Rise iti daga ti Pilipinas, saan a sigud a nairaman a teritorio ti pagilian. Nangipasa ti Kongreso iti Republic Act No. 9522, wenno Archipelagic Baselines Law, kas nagbasaran ti gobierno iti petision a pannakairaman ti Benham Rise a teritorio ti Pilipinas. Idi Abril 8, 2009, nangipila ti gobierno ti “territorial waters claim” iti UN Commission on the Limits of the Continental Shelf iti Benham Rise. Naipasa dayta kas paset ti petision ti pannakaipalawa ti baselines and exclusive economic zone ti pagilian babaen ti linteg a nakairamanan ti panangtunton ti panagtagikua kadagiti pagiinnagawan a teritorio iti Kalayaan Islands (Spratly Islands) ken Scarborough Shoal.
Sagudayen ti UNCLOS, ti exclusive economic zone ti pagilian ket agpatingga iti 370 a kilometro (200 nautical miles) manipud iti Continental Shelf, ken ti Extended Continental Shelf ket agpatingga iti 278 km (150 nautical miles). Ti panagtagikua iti dayta a paset ti kabaybayan ket tinunton ti Pilipinas kas paset ti con-tinental shelf, ken kinompirmaran dayta ti UN Commission on the Limits of the Continental Shelf idi Abril 12, 2012. Binigbig ti UN ti teritorio ti Pilipinas ket nanayonan iti 43 million nga ektaria manipud iti 30 million nga ektaria.#


text:
Friday, May 26, 2017
CLEAN AND GREEN KEN SOLID WASTE PROGRAM, AGTULTULOY A MAIPATUNGPAL
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action idi Mayo 25, 2017, imbatad ni Mr. Edgar S. Balangatan, AT, MENRO-Designate, Municipal Clean and Green and Solid Waste Program iti agtultuloy a panaglinisda kadagiti pampubliko a pasilidad ti LGU-Cabugao.
Kanaig daytoy, regular a maiwayat iti panagdalus iti pito a Coastal Barangay nga idauluan dagiti Opisiales ti Barangay-da iti parte a masakupanda babaen iti itutulong dagiti sektor ken asosasion iti barangayda.
Kabayatanna, maar-aramid latta ti regular a panaglinis ti agsumbangir ti Kalsada Nasional manipud Barangay Sagayaden agingga iti Barangay Pug-os babaen iti panagtinnulong dagiti LGU Personnel ti Clean and Green ken kameng ti Maintenance Section ti DPWH-Bantay, Ilocos Sur ken Kyeryong Company.
Nupay kasta, insupusop ni MENRO Balangatan a saan latta met nga agsina a pakaseknan ti Munisipio iti maipapan iti Solid Waste Management ken iti Clean and Green iti intero a Munisipalidad ken uray iti uneg ti Tiendaan ti NISTC Public Market.
Kasta met nga agtultuloy a maipromot koma iti panagdaldalus iti kalsada kadagiti barangay babaen iti itutulong dagiti Opisiales ti Barangay a kabinnulig ti Munisipio a mangitandudo kadagitoy nga agdama a programa ti Munisipio, segun pay ken ni MENRO Balangatan.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket resulta iti napintas a koordinasion dagiti Opisina ken Ahensia a maseknan ken adda iti salinong ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang para iti pannakaitandudo dagiti proyekto/aktibidad nga agtultuloy a mangpasayaat iti aglawlaw ti Munisipalidad. # (Web Situational Report)
Kanaig daytoy, regular a maiwayat iti panagdalus iti pito a Coastal Barangay nga idauluan dagiti Opisiales ti Barangay-da iti parte a masakupanda babaen iti itutulong dagiti sektor ken asosasion iti barangayda.
Kabayatanna, maar-aramid latta ti regular a panaglinis ti agsumbangir ti Kalsada Nasional manipud Barangay Sagayaden agingga iti Barangay Pug-os babaen iti panagtinnulong dagiti LGU Personnel ti Clean and Green ken kameng ti Maintenance Section ti DPWH-Bantay, Ilocos Sur ken Kyeryong Company.
Nupay kasta, insupusop ni MENRO Balangatan a saan latta met nga agsina a pakaseknan ti Munisipio iti maipapan iti Solid Waste Management ken iti Clean and Green iti intero a Munisipalidad ken uray iti uneg ti Tiendaan ti NISTC Public Market.
Kasta met nga agtultuloy a maipromot koma iti panagdaldalus iti kalsada kadagiti barangay babaen iti itutulong dagiti Opisiales ti Barangay a kabinnulig ti Munisipio a mangitandudo kadagitoy nga agdama a programa ti Munisipio, segun pay ken ni MENRO Balangatan.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket resulta iti napintas a koordinasion dagiti Opisina ken Ahensia a maseknan ken adda iti salinong ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang para iti pannakaitandudo dagiti proyekto/aktibidad nga agtultuloy a mangpasayaat iti aglawlaw ti Munisipalidad. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:03 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
CANDON CITY. Maysa a soldado ti nakursonadaan ti grupo dagiti lallaki ket linugoban ken binagsolda iti sanguanan ti gayyemna a babai.
Naglak-am ni PFC Jesus Dulay y Basada, 23, baro, taga-Rizal, Santiago City, Isabela, kameng ti 50th Infantry Batallion a nakabase iti Guimod, San Juan, Ilocos Sur iti bagsol iti tianna kalpasan a nagtitinnulongan a kinabil ti grupo iti agarup alas 5 ti bigat San Isidro ditoy.
Nainaganan dagiti nangkursonada kenkuana a da Elisio Gagtan, Jr, 25; Bryan Resurreccion, 18; Jetzar Cortez, 22; Apolo Gagtan, 19; ken Ariel Gagtan, 21; agpapada a residente iti barangay San Jose, ditoy met laeng siudad.
Naammuan iti inisial nga imbestigasion ti polis a magmagna ti biktima ken ni Jane Villanueva, 23, temporario nga agnaed iti Barangay San Isidro, Candon City, iti sango ti Jollibee idi sinaruno ida ti nasao a grupo.
Simrek ti biktima ken ni Villanueva iti S4 Grocery tapno maliklikanda ti grupo.
Maysa kadagiti lallaki ti immasideg iti biktima sana dinanog. Bimmales ti soldado ngem ditan a pinagaadduan ti grupo. Maysa kadakuada ti nangbagsol iti soldado.
Nagtataray a naglibas dagiti suspek kalpasan a nabagsol ti biktima. Intaray dagiti immarayat a tattao ti biktima iti Resonable Hospital para iti pannakaagasna.
Insuko da Billy Briones ken Godofredo Abrero, kameng ti ICAG, dagiti suspetsa iti polis.
Di pay ammo no ania ti motibo ti pammagsol.#


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Dua nga aldaw kalpasan ti panaglibasna iti pagbaludan, natiliw met laeng ti maysa a balud ditoy sadiay Tarlac City a nagpainganna idi parbangon ti Enero 5.
Nagtinnulong ti polis-Tarlac City ken ti polis-Sta. Lucia nga indauluan ni OIC Chief of Police PSI Ramil R. Mendioro, a nangiwayat iti operasion para iti pannakatiliw ni Richard Hermosura y De Guzman, 20, awanan asawa, ken residente iti Barangay Burgos, Sta. Lucia, Ilocos Sur kalpasan a napatalgedan a nagpaing iti balay ti kabagianna a maysa a Cesar De Guzman sadiay Sitio Tampuco, Matatalahib, Tarlac City.
Sakbay ti panaglibasna iti pagbaludan idi rabii ti Enero 2, nakasaklang ni Hermosura iti panagsalungasing iti Section 5, Article II ti RA 9165 ket naka-docket daytoy iti babaen ti NPS No. I-03-INQ-15L-00310.
Kanaig daytoy, napatulodan amin a polis a nagguardia iti dayta a rabii iti nanotarioan nga apidabit tapno maammuan ti responsible iti pannakalibas ni Hermosura ket mapilaan iti maikanatad a kaso.
Sakbayna, idi Enero 3, nakaawat ti police station iti impormasion a nagpakni ni Hermosura sadiay Tagudin ngem negatibo ti resulta ti operasion nga inwayat ti kapolisan.
Kas maibatay iti inisial a report manipud iti Sta. Lucia police, nagpermiso ni Hermosura a mangaramat iti comfort room iti ruar ti presinto agsipud ta out of order ti latrine iti uneg ti pagbaludan.
Ineskortan ni SPO4 Renato Mangaya, Jr. ni Hermosura iti ruar, sana met laeng insubli iti selda. Ngem mapapati a saan nga ag-lock ti padlock isu a pinusasan ti polis ti makannawan nga ima ti balud sana imposas iti ridaw bayat a matarimaan ti padlock.
Idi agarup 5:00 ti malem, ineskortan ni PO3 Archie Amor Barbosa ti balud a napan iti kusina tapno mangrabii ket imbatina kada SPO2 Richard Alvester ken PO1 Albert Benitez.
Kalpasan ti panangrabii ni Hermosura, insubli ni Alvester ti balud iti selda ket imposasna ti makannawan nga ima daytoy iti ridaw ngem kalpasan ti dua nga oras, mapapati a naikkat ni Hermosura ti posasna sa naglibas.
Saan a nailanad iti report no sadino ti yan dagiti polis ta nakalibas ti balud a dida nasiputan.
Nangiwayat dagiti polis iti manhunt operation ken nangipatulodda iti flash alarm kadagiti nadumaduma a police stations para iti pannakatiliw ni Hermosura ngem negatibo ti resultana agingga iti nakaawatda iti impormasion a nagpaing daytoy iti balay ti maysa a kabagianna sadiay Sitio Tampuco, Matatalahib, Tarlac City.


text:
Botswana
Nagsasabtan: 24°39.5′S 25°54.5′E / 24.6583°S 25.9083°E
Ti Botswana, opisial a ti Republika ti Botswana (Tswana : Lefatshe la Botswana), ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian a mabirukan idiay Akin-abagatan nga Aprika. Dagiti umili ket tinawtawagan a kas dagiti "Batswana" (maymaysa: Motswana), ngem adu kadagiti pagsasao nga Inggles a taudan ket agus-usarda ti "Botswanan". Daytoy ket dati idi a Britaniko a protektorado ti Bechuanaland, ti Botswana ket nangampon ti baro a naganna kalpasan a nagbalin a nawaya iti uneg ti Mankomunidad idi 30 Septiembre 1966. Daytoy ket nagtengtenggel ti nawaya ken demokratiko a panagbutbutos manipud ti panakawayana.
Ti Botswana ket nadalumpinas, ken sumurok a 70% ket nasakupan babaen ti Desierto Kalahari.Daytoy ket nabeddengan babaen ti Abagatan nga Aprika iti abagatan ken abagatan a daya, ti Namibia iti laud ken amianan, ken ti Zimbabwe iti amianan a daya. Daytoy ket nabeddengan ti Zambia iti amianan idiay asideg ti Kazungula, Zambia ken saan a nasayaat a naipalpalawag ngem ti kaaduanna ket bassit laeng a gasut a metro.[4]
Daytoy ket maysa a naipakatenggaan ti kadakkelna a pagilian nga adda ti sumurok a dua a riwriw a tattao, ti Botswana ket maysa kadagiti karasayan ti Pagarianpopulasion a pagilian iti lubong. Ti Botswana ket maysa idi kadagiti kapanglawan a pagilian idiay Aprika idi daytoy ket nakagun-od ti panakawaya manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1966, nga adda ti GDP ti tunggal maysa atao ti agarup a US$70. Ti Botswana manipud idin ket ket napabpabaro, a nagbalbalin a maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel nga ekonomia iti lubong ti maysa a GDP (paggidiiatan ti bileg a panaggatang) ti tunggal maysa a tao ti agarup a $14,000.[1] Ti pagilian ket adda pay ti napigsa a tawidan ti a kas maysa a representatibo a demokrasia.
Dagiti nagibasaran ken paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Central Intelligence Agency (2009). "Botswana". [he World Factbook. Naala idi 3 Pebrero 2010.
- ^ a b c d "Botswana". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-17.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Darwa, P. Opoku (2011). Rangtay a Gandat ti Kazungula (PDF). Pundo ti Aprikano a Panagrang-ay. p. Apendise IV. Naala idi 2012-05-04.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Denbow, James & Thebe, Phenyo C. (2006). Kultura ken dagiti Kannawidan ti Botswana. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-33178-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Botswana iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Botswana manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Botswana a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Botswana iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Opisial a website
- Wikimedia Atlas iti Botswana
- Botswana
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1966
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
IV.
GROSERIAM daytoyen, Vivian?
Sosio, Maribel.
Asino?
Ni Cris. Ti ibagbagak kenka idi a kustomerko. Ngamin, kunana, nasaysayaat laengen nga agbalinka a tindera ngem ti lamolamo a mannala.
Ha-ha! Inggarahenakan?
Saan!
Ow? Hanabale, nakakalika iti balitok. Kasta koma met kaniak. Ngem, agurayka amangan no agayat kenka?
Diak ammo.
Sika nay?
Nabayagen a natnag ti riknak kenkuana. Ita laeng a makariknaak iti kastoy. Maysaak met gayam a tao, Maribel, saan nga abalbalay dagiti bagiw iti estero a lubong.
Wow, ha? Pati dialogom, nagbaliw! Inlabkan a talaga!
Uray siak, diak patien!
V.
AGLULUAKA, Vivian. Is-isemannakan ti agmurmuray a baybay.
L-lua ni ragsak, Cris. Itay rummuarta iti simbaan, nariknak ti pannakadigos ti kararuak. Naipasngayak manen!
Maragsakanak unay a makangngeg iti dayta, Vivian.
Gapu kenka, Cris.
Makitkitakon ti raniag dagita matam a kadindinnaeg ti agtangkayag nga Apo Init. Addaan biag, silaw ken kaipapanan ti nasam-it nga isemmo. Iti tallo pulgada a takon ti sapatosmo, pimmataskan kaniak iti tayagko a lima kadapan ken walo a pulgada.
Utangko kenka, Cris.
Sapay koma ta ikankanayonmon ti panagbalbaliwmo.
C-Cris…
V-Vivian…? Ania ti kaipapanan ti napigket la unay a perrengmo?
Cris, ay-ayatenka. Diakon magawidan pay ‘toy riknak…oh!
Saan nga umno daytoy, Vivian. Dika koma umarakup.
Ay-ayatenka, Cris. Ita laeng nga agayatak ken adda mangipateg kaniak. No mapukawka iti biagko, ipatayko la ketdi.
Masapul a kontrolem dayta bagim, Vivian. Rumuk-atka pangaasim. Kasta…!
Cris…?
Maiyaw-awan ti tao a dina makontrol ti bagina. Nasken a nalawlawa ti pannakaawat ken panagimutektekmo tapno naannayas ti panagbiagmo.
Dinak mapabasol ta pudno nga ay-ayatenka, Cris.
Saanka a mabalin nga ayaten, Vivian. Addan asawak ken tallo nga annako!
S-saan a pudno dayta!
Nainkabsatan laeng ti riknak kenka.
Dinak koma angawen iti kasta, Cris, pangaasim. M-matayak la ketdi no mapukawka…
Ngem pudno ti sasawek…
VI.
KAPAMINLIMAN a gundaway daytoy a kayatka a kasarita, Vivian. Kunak no paayennak manen iti yuumayko ditoy apartmentyo.
C-Cris…
No dinakton kayat a kasao kalpasan daytoy, okey laeng. Dikanto metten riribuken pay. Ibilangkonto laengen a pannakapaay iti maysa a karit ti napasamak. Ngem sigurado nga aramidekto manen daytoy iti sabali. No ti bukel ti lawag nga immulak ket saan a nagtubo gapu iti saan a kinasayaat ti daga, mangimulaakto manen iti sabali pay a bukel iti sabali a daga.
C-Cris…
Vivian, okey laeng no guraennak ta nalaklaka ngata a malipatannak no kasta. Ngem apay a nagsublika iti bar?
K-kayatko ti manglipat. Ay-ayatenka unay unay. Dimo kadi maawatan?
Uray no agsublika iti panagbasol?
Diak a kabaelan nga awaten ti pannakapaayko. Insuronak kadi nga agayat tapno aglidayak laeng?
Insuroka nga agayat tapno dayta koma nga ayat ti isaknapmo ditoy lubong. Bay-am koma nga aginakbay ‘ta banglom ken dayta pintasmo a kas intrumento ti ayat ti Dios.
A-ania ti kayatmo a sawen?
Ladingitek, Vivian. Ngem no napaayka, mas pay kaniak. Ta ti bukel ti lawag nga intukitko iti kinataom, nagtubo ngem saan sa a rumangpaya ken agsabong. Anansata, dumteng iti biag ti tao ti batibat, ngem mabalintayo met ti agriing a mangsango a situtured kadagiti karit iti biag…
Cris?
Managbasolak met idi. Sangapulo ket dua pay laeng ti edadko, inabusodakon dagiti bakla ken pedopilia. Kas kenka, nagsalsalaak met a lamolamo. Nagbalinak a pamedped dagiti mabisbisinan iti lasag. Kas kenka, nasukansukat met ti kaatagko iti agpatnag.
A-agpadata iti sinagaba iti biag?
Kas kenka, tinulongannak met ti maysa a natay ngem nagungar.
Natay ngem nagungar?
Ti managbasol a nagbalin a nalinteg…
Cris?
Tinawen nga aramidek daytoy. Uray dagiti padak a nagungar a mangilinlinteg kadagiti mangtaltalunton iti kinakillo a biag. Maysa a sapata. Kastoy koma met ti kiddawekto nga aramidem a kas kasukat ti inaramidko. Ti salsaludsodem idi a sukat ti panangtulongko kenka. Ta manipud kenka, dumtengto ti adu a panagbalbaliw dagiti managbasol agingga a mapno manen ‘toy lubong iti ayat. Sika koma ti Sabong ti Lawag.
C-Cris!#


text:
LAOAG CITY – Kas pannakipagriknada iti radio broadcaster a napapatay itay nabiit, nangisayangkat dagiti kameng ti media ditoy iti indignation rally idinto nga indagadagda ti pannakaited iti hustisia iti biktima.
Indauluan ti Media Active in Ilocos Norte ken ti Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas ti nasao a rali nga inangayda iti kapitolio ditoy a nangkodenaranda kadagiti media killings ditoy probinsia a pakaibilangan ti pannakapapatay da Jovelito Agustin ti Aksiyon Radyo, Roger Mariano ken Andy Acosta.
Napaltogan ni Agustin bayat ti panaggawidda, kaduana ti kaanakanna a ni Joseph Agustin, 22, iti national highway a sakup ti Barangay Barit ditoy met laeng siudad iti agarup 9:45 ti rabii ti Hunio 16.
Segun iti inisial nga inbestigasion dagiti polis, sinurot dagiti suspek a nakalugan iti motorsiklo ti lugan ni Agustin ket idi addadan iti nadakamat a barangay, linabsan ida dagiti suspek sada pinaputokan iti sumagmamano a daras ti broadcaster.
Naitaray ni Agusin iti Governor Roque Ablan, Sr. Memorial Hospital ditoy siudad ngem pimmusay iti agarup 1:15 a.m.
Saan a naan-ano ti kaanakan ti biktima.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti uppat a kapsula ken dua a buli manipud iti .45 pistol iti nakapasamakan ti krimen.
Sakbay ti pammapatay, naparakapak ti pagtaengan ti biktima idi Mayo 7.
Kabayatanna, iti interbiona iti media iti Ilocos Sur, impalgak ni Regional Director Police Chief Supt. Constante D. Azares, Jr., a nabigbigen ti triggerman ken ti mapapati a mastermind iti pannakapapatay ken ni Agustin.
Nupay kasta, saan pay nga impalgak ni Azares ti kinasiasino ti triggerman kabayatan ti manhunt operation nga isaysayangkat dagiti polis ken pannakaipila ti kaso maikontra iti suspek.
Kanaig daytoy, maysa a task force ti binuangay ti polis ti Ilocos Norte a mangisayangkat iti naun-uneg nga inbestigasion iti pannakapapatay ni Agustin.
Dinesignaran ni Ilocos Norte provincial director Police Senior Supt. Ulysses Abellera Police Supt. Bienvenido C. Rayco, Jr., deputy for operations, a mangidaulo iti Special Task Group (SITG) “Agustin”.
Nangiparada pay dagiti kameng ti media iti lungon iti sanguanan ti Philippine National Red Cross kas pammabalawda iti nabayag a pannakaited iti dara a kasapulan ni Agustin para iti operasionna.
Iti sanguanan ti kapitolio, indagadag ti grupo ti pannakaisardengen ti pannakapapatay dagiti kameng ti media ken iti madagdagus a pannakaited ti hustisia ken ni Agustin.#


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Segun iti fire marshall ditoy nga ili, itultuloyna ti pannaka-reactivate dagiti boluntario a fire brigade ditoy tapno adda katulonganda nga agresponde no adda mapasamak nga uram.
Kinuna ni Fire Marshall Rex de la Cruz, a nupay nagtreningen dagiti volunteer fire brigade iti babaen ni dati a Fire Marshall Glen Paat, nagsanayda manen iti refresher training tapno nasamsamay ti panagrespondeda no adda emerhensia a pakasapulan kadakuada kas iti uram.
Nabukel ti volunteer fire brigade manipud kadagiti tanod ti nadumaduma a barangay daytoy nga ili.
Maipalagip a napadayawan ni Paat iti napalabas gapu iti nasamay a programana iti fire prevention, partikular ti panangbuangayna iti volunteer fire brigade ditoy nga ili.#


text:
Loay, Bohol
Ti Loay ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Loay ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Agape
- Alegria Norte
- Alegria Sur
- Bonbon
- Botoc Occidental
- Botoc Oriental
- Calvario
- Concepcion
- Hinawanan
- Las Salinas Norte
- Las Salinas Sur
- Palo
- Poblacion Ibabao
- Poblacion Ubos
- Sagnap
- Tambangan
- Tangcasan Norte
- Tangcasan Sur
- Tayong Occidental
- Tayong Oriental
- Tocdog Dacu
- Tocdog Ilaya
- Villalimpia
- Yanangan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Paria
Ti paria (English: bitter gourd, Tagalog: ampalaya), ket ti masida a bunga ti tropical ken subtropical a mula a Momordica charantia, a maibilang a kapapaitan iti amin a masida a nateng. Ti bunga ken dagiti naganus nga uggot ken bulong ti paria ket mabalin a sidaen. Ti bunga ti paria ket isu ti maysa a kangrunaan a ramen a nateng ti pinakbet, nalatak a luto iti nateng dagiti Ilokano.
Ti nagtaudan a lugar ti paria ket saan a masinunuo malaksid a naisigud daytoy a mula kadagiti tropico a lugar. Kaaduan a maimulmula ti paria iti Abagatan nga Asia ken Abagatan-a-Daya nga Asia, kasta met iti China ken iti Caribbean. Maar-aramat iti luto dagiti Intsik kas napait a pangtempla. Matartaraken met iti intero nga India ket sadiay maar-aramid kas maysa a chip wenno sangkap a maawagan iti karela chips a paggugusto unay dagiti Indiano. Manmano ketdi a mailaok iti dadduma pay a nateng gapu iti nakaro a kinapait daytoy.
Iti sangalubongan, adu ti pakaaramatan ti paria a kas tradisional nga agas. Adda samayna a pangagas iti infeksion ti HIV. Iti medisina nga ayurvedic iti India, nalatak ti paria kas "mula nga insulin" ket maisingsingasing kadagiti addaan diabetes.
Silpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Valencia, Bukidnon
Ti Siudad ti Valencia ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Valencia ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.[2]
- Bagontaas
- Banlag
- Barobo
- Batangan
- Catumbalon
- Colonia
- Concepcion
- Dagat-Kidavao
- Guinoyuran
- Kahapunan
- Laligan
- Lilingayon
- Lourdes
- Lumbayao
- Lumbo
- Lurogan
- Maapag
- Mabuhay
- Mailag
- Mt. Nebo
- Nabago
- Pinatilan
- Poblacion
- San Carlos
- San Isidro
- Sinabuagan
- Sinayawan
- Sugod
- Tongantongan
- Tugaya
- Vintar
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bukidnon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bukidnon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
NAATAP ti ragsak, kunam? Panagriknam, saannaka man la a seknan ti ragsak/kinaragsak idinto nga ar-aramidem met ti amin a kabaelam?
Namin-adun a nabasak daytoy nga estoria iti agduma a libro. Nupay nabayagen, saan a naglumen ti adal a yanninawna. Ikut daytoy ti sikreto ti natalinaay ken naragsak a panagbiag.
Adda maysa nga ama a baknang. Intugotna ti anakna a lalaki iti panagpasiarda iti away tapno ipakitana no kasano ti kinarigat ti biag sadiay. Nga isuda nga agama, nakagasgasatda ta adda aminen kadakuada. Awanen ti pagkunaam iti kasasaadda iti biag.
Nagtalinaedda nga agama iti pamilia ti marigrigat a mannalon. Nagpasiarda iti kataltalonan, kadagiti karayan ken waig. Idi agawiddan iti dakkel a balayda, dinamag ti ama iti anakna: Nakitam no kasano ti kinakurapayda? Ania ti naadalmo, iho?
Insungbat ti anak: Maymaysa ti asotayo idinto nga uppat kadakuada. Addaantayo iti swimming pool ngem addaanda kadagiti karayan ken dissuor. Addaantayo iti lantern iti rabii ngem addaanda kadagiti bituen. Gumatgatangtayo iti kanentayo idinto nga imulmula ken ap-apitenda ti taraonda. Napalawlawantayo iti pader, naimuntar ti CCTV ken adda guardiatayo a mangsalaknib kadatayo idinto nga adu ti gagayyemda. Adu ti encyclopedia-tayo idinto a Biblia kadakuada. Agyamanak, Dad, iti panangipakitam no kasano ti kinapanglawtayo.
Anian a nagpintas a pagpampanunotan aglalo kadagitoy a panawen a bin-ig a dinadaras dagiti gunay. Awan ti mayat a paudi.
Pagdaksanna, adu dagiti maliplipatan nga obligasion wenno aramid a mangitag-ay koma iti ispiritual nga aspeto ti panagbiagtayo.
Nalawag ti ipasimudaag ti estoria. Awan iti kinabaknang ti kinaragsak iti panagbiag. Adda iti kinasimple. Wen, kinasimple.
Simplicity is the essence of happiness, kuna man ‘tay pagsasao.
Iti inaldaw-aldaw, adda dagiti pasamak a mangparpairut iti panagbiagtayo. Isuda dagiti piniduttayo bayat ti pannakigubaltayo tapno adda panilpo iti anges. Dagitoy koma ngarud ti ikkatentayo wenno liklikan a piduten.
Idi maipasngaytayo, nalawag a silalamolamotayo. Awan ti ania man nga imettayo a dimteng ditoy Lubong. Ngem kas nakunan, bayat ti panagdaliasattayo, adu dagiti pasamak, padas a mangtenneb kadatayo. Pagdaksanna, kaaduan kadagitoy ti addaan iti negatibo a bunga iti ilalasattayo ditoy lubong.
Ket dayta kinaragsak, kinatalinaay a sapsapulentayo iti inaldaw, kasla alimukeng a nakaat-atap. Agnanayon latta a sapsapulentayo. Inaldaw a tagiuraytayo a mariknatayo.
Mabalin a nasaludsodmon iti bagim: apay a kasla adda latta kurang iti panagbiagko idinto nga awan sardayna ti panagtrabahok, nasayaat ti panggedak ken magatangko met ti amin a kayatko?
Saan la a siksika ti kasta. Aduda– uray pay dagiti iti panagkitam ket naragsakda. Adutayo, kunak man laengen.
Panawen ngaruden tapno utobentayo ti bagitayo tapno magun-od dayta tartarigagayan a ragsak. Ta ania koma ti mamaay ti agbiag no dim’ man laeng mapadasan ti agragsak? Agmuriot lattan nga agpampanunot kadagiti inaldaw a pakarikutan?
Napnuan stress ita ti inaldaw a panagbiag, wen, agpayso la unay dayta. Agdardarastayo iti amin a banag. Iseserrek man iti eskuela, opisina ken uray pay iti pannaturog. Kasla kayattayo payen a ditay maturog tapno maikamakamtayo laeng iti deadline dagiti rumbeng nga ipasa iti superior/boss-tayo. No palausen ti manarita, pati iti tagainep, agtrabtrabahotayo pay laeng.
Maymaysa ti panggeptayo iti inaldaw: kumita iti dakkel a kantidad para iti pamilia. Agtrabaho iti nalablabes pay ngem iti kabaelan ti bagi.
Ti yanna nga adat, agkapsut met ti bagi. Agrakaya. Marikna laengen nga umet-et dayta tarumpingay. Agliblibas latta ti ragsak a tarigagay.
(Adda tuloyna_


text:
Sirkulo ti latitud
Ti sirkulo ti latitud iti Daga ket ti maysa a naipagpagarup a sirkulo ti daya-laud a mangisilpo kadagiti amin a lokasion (saan a maikabil dagiti kangato) a naikkan iti latitud. Ti puesto ti lokasion iti igid ti sirkulo iti latitud ket maited babaen ti bukodna a longitud.
Dagiti sirkulo ti latitud ket masansan a tinawtawagan kadagiti paralelo gapu ta dagita ket paraleloda iti tunggal maysa – a daytoy ket, ti ania man kadagiti dua a paralelo ket addaanda iti amin a lugar ken agpada iti distansia a baetanda. (Gapu ta ti Daga ket saan a nagtimbukel ti kaadayo manipud iti ekuador iti grado 10 ti amianan ket basbassit ngem kaadayo manipud kadagiti grado 10 aginggana iti 20 ti amianan. Kadagiti dadduma a proyeksion ti mapa, kasla ti proyeksion nga ekuirektanggular, nailadawan dagitoy nga agpada iti kaadayo.)
Dagiti sirkulo ti latitud ket agbalin a basbassit no umadayoda manipud iti ekuador ken no as-asidegda kadagiti ungto. Ti sirkulo ti latitud ket perpendikular kadagiti amin a meridiano, ken isu nga espesial a kaso ti loksodromika.
Ti latitud ti sirkulo ket aganay a ti anggulo a nagbaetan ti Ekuador ken ti sirkulo, a ti bertise ti anggulo iti tengnga ti Daga. Ti Ekuador ket adda iti 0°, ken ti Amianan ken Abagatan nga Ungto ket adda iti 90° amianan ken 90° abagatan. Adda dagiti 89 nga integral (sibubukel grado) a sirkulo ti latitud a nagbaetan ti Ekuador ken dagiti Ungto iti tunggal maysa a hemisperio, ngem dagitoy ket mabalin a mabingbingay kadagiti umiso a rukod iti latitud, ken masansan a mairepresenta a kas grado desimal (kas iti 34.637°N) wenno dagiti minuto ken segundo (kas iti 22°14'26"S). Awan ti patingga no kasano nga umiso ti mabalin a panagrukod iti latitud ken isu nga adda dagiti awan patinggana a bilang dagiti sirkulo ti latitud iti Daga.
Adu kadagiti mapa a mangipakpakita kadagiti sirkulo ti latitud a kas dagiti nalimpia a linia, ngem ti sirkulo ti latitud ket saan a (malaksid ti Ekuador) ti kabassitan a distansia a nagbaetan ti dua a punto iti Daga. Kadagiti sabali a panangibaga, dagiti sirkulo ti latitud (malaksid ti Ekuador) ket saan a dagiti nalatak a sirkulo (kitaen pay ti kaadayo ti nalatak a sirkulo), ngem dagitoy ket loksodromika. Isu a ti maysa nga eroplano nga agtaytayab iti nagbaetan ti siudad ti Europa ken Amianan nga Amerika ket makibinningayda iti isu met laeng a latitud nga agtayab iti adadayo ngem ti amianan, kas pagarigan idiay Greenland.
Dagiti arko ti sirkulo ti latitud ket sagpaminsan a maus-usar a kas dagiti pagbeddengan a nagbaetan dagiti pagilian wenno dagiti rehion nga ayan dagiti awan a naisangayan a masna a pagbeddengan (kas dagiti desierto), wenno ti maysa nga artipisial a pagbeddengan a nailadawan a kas "linia iti mapa", a kas ti napasamak idiay Korea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Dagiti latitud iti Wikimedia Commons


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Indagadag ti mayor ditoy ti pannakaipasdek ti CCTV kadagiti vital installations bayat ti maysa a municipal peace and order council meeting itay nabiit.
Kinuna ni Mayor Arlene Favis a kasapulan a maikabit ti CCTV kadagiti instolasion kas iti bangko, paggasolinaan ken uray iti pasdek ti munisipio tapno mairekord dagiti pasamak ken aniaman a garaw ken transaksion kadagitoy a pasdek.
Kanaig daytoy, impakaammo ti mayora nga uray ti municipal building ditoy ket makabitan iti CCTV.
Indarirag pay ni Favis iti hepe ti polis ti agtultuloy a panangisayangkatda iti police visibility tapno malapdan ti pannakaiwayat dagiti krimen ditoy nga ili.#