text:
Sinurat ni Jeff Septembrina
Adda met insingay ni Tata Ampiong a padasna. Adda am-ammona a deadal. Nagturpos pay kano idiay UP – siguro UP Visayas, Baguio, Padre Faura ta dina met bininsa kalpasan ti mankomunidad a gobierno. Bilibka’t laingna a. No kredensial ti pagpapatangan, kukuana aminen nga eligibilities nga ituyang ti serbisio sibil a pakakualipikaran ti agtrabaho ken nadaras pay koma a maipromot.
Ngem dina ammo ti ag-computer ta masadut. Awan ti computer idi panawenda ket takderanna a talaga nga awan idi isu a no mabalin ket dina kayat a sursuruen! Kasla pakabasolan pay ketdi ti kurikula ta apay a dina insapsapa nga inlak-am iti kurikulum daytoy a maadal.
Itatta, ket lisianna wenno liklikanna daytoy a ramen ti edukasion ken teknolohia. Dina kayat ti makibagay. Ipettengna ti nasisipna nga adal iti kallabes. Saan a pulos a naipromot ta marigatan iti paperworks gapu ta dina kayat ti ag-computer. No met ngarud paaramidna, namak pay a gastos ta no encoding ken printing laengen ket mapan ta P20 kada papel!
Iti sabali a bangir, ni Manong Immong ti kapintasan nga ehemplo no apay a dakkel ti pagsayaatan ti adda pamalpalatanna iti kompiuter wenno kadagiti kabaruanan a ramit-komunikasion.
Maysa laeng ni Manong Immong a clerk iti opisina ti maysa a pribado a kompania. Saan ngamin a nagturpos iti Komersio a kursona agsipud ti kinarigat ti panagbiag dagiti dadakkelna. Nababa ti sueldona ngem inan-anusanna agsipud iti kinarigat ti sumrek iti trabaho.
Kastay kunadan, dimo husgaan ti maysa a tao babaen ti panagkawkawesna. Agingga ita, napakumbaba latta a tao ni Manong Immong. Nadayaw. Naisem. Ngem kinapudnona, iti opisinada, isu ti kasaliwanwanan, malaksid ti bossda. Ania ti sekretona?
Nalaing nga agkudit-kudit ni Manong Immong. Uray idi saan pay a nakastrek iti gobierno, addaanen iti bukod a repair shop agsipud ta nalaing nga agtarimaan kadagiti madadael nga alikamen iti balay kas iti radio, telebision, electric fan, gas range. Idi agruar dagiti selpon, laptop, kompiuter, ken dadduma pay a baro a ramit-komunikasion, napan nagsursuro nga agtarimaan kadagitoy a klase ti ramit-komunikasion nga impaay ti TESDA.
Iti opisinada, isu ti tarayan dagiti kaopisinaanna no adda dadael ti selpon wenno laptop wenno kompiuterda. Diay bossna, no adda ikamakamna a report, ni Manong Doming ti dagus a paayabanna nga agi-encode. Aglalo ngaruden no adda makuditna iti kompiuter wenno selponna ket naghang dagitoy, agtaray a dagus ken ni Manong Immong. Bassit la a kutingting ni Manong Immong, madamdama, agbalin manen ti selponna wenno kompiuter.
Nangrugi a simminged kenkuana ti bossna idi maysa a malem ket saanna a matawagan ni baketna nga adda iti Manila bayat ti kapigsa ti bagio sadiay. Anta gayam ta adda naitalmegna ket nagiddep lattan ti selponna. Saanna nga ammo idi a nalaing ni Manong Immong nga agtarimaan iti selpon.
Indiaya ni Manong Immong ti tulongna. Nagpabus-oy ti bossna. Madamdama, agandaren ti selpon. Napalaus a yaman ti boss ken ni Manong Immong.
Idi agangay, innala ti boss ni Manong Immong a sekretariona. Ngimmato ti sueldona. Ikuykuyogna pay kadagiti seminar wenno kumperensia a dar-ayanna.
Kasta kalaing ni Manong Immong. Ken pagsayaatan kenkuana, kumpormi lattan ti iyarikap dagiti kaopisinaanna, awatenna lattan.
Dagiti masapulanna iti panagtarimaanna kadagiti selpon ken kompiuter ket umdasen a pangbiagna iti pamiliana. Awan maksay iti sueldona nga iyawatna iti baketna, saan a kas kadagiti dadduma nga am-ammok nga agsensennaay dagiti babbaketda agsipud ta nagdakkel ti naikissay iti sueldo ni lakayda gapu kadagiti adu nga utangda. Numona ta maisagudto pay dagitoy iti tianggi ni Nana Kulasa kalpasan ti panagsusueldo, ay, ad-adda manen ti ingpis ti sueldo nga iyawatda.
Babaen iti matgedanna iti repair shop ni Manong Immong, napagadalna dagiti tallo nga annakna. Electronics engineer ti inauna a lalaki, agtrabtrabaho iti maysa a dakkel a kompania iti Manila, Nursing diay balasangna ket adda iti England, ken nagturpos iti Komersio ti buridek ket agdama nga agtrabaho iti maysa dakkel a bangko.
Ala, adu nga argumento ti patauden daytoy a topiko. Ngem dapatna a makibagaytayo iti tiempo. Awatentayo ti kinapudno a ti “panagbalbaliw ti permanente laeng ditoy lubong”. Awan met ti maksayan kadatayo no agpadastayo, kas inkampiar ni Mang Ampiong. Agpayso, adda met pagmadianna no dadduma ta dumakkel ti gastostayo iti inaldaw nangruna iti bayadan iti koriente wenno iti igatang iti prepaid card tapno adda latta load ti selpon. Ngem kapilitan a sumakaytayo iti moderno a panagbiag. No timbangentayo, ad-adu nga amang ti bentahe a maitedna ngem daydiay inuugma a ramit ken panirigan…#


c: text/html

text:
March 6, 2016
Pannakarambak ti Bulan ti Literatura, mapagsasaritaan
Ti pannakarambak ti Nailian a Bulan ti Literatura ken Bulan ti Literatura Ilokana ti kangrunaan a mapagsasaritaan iti maikapat a board meeting ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano, segun ken ni Arthur P. Urata, Sr., presidente ti gunglo. Sangailien daytoy da sigud nga Editor ti Bannawag Dionisio S. Bulong ken GF Treasurer Eden Cachola-Bulong iti pagtaenganda iti Ayungin Street, Talipapa, Novaliches, Quezon City inton Marso 13, 2016, 9AM
Kas pangrambak dagiti mannurat nga Ilokano iti Abril a kas Bulan ti Literatura Dagiti Ilokano ken Nailian a Bulan ti Literatura, angayen ti GUMIL Filipinas, iti pannakitinnulong ti National Commission for Culture and the Arts, ti “Dap-yan 2016: Ti Maika-48 a Nailian a Kombension” inton Abril 22-24, 2016 iti Apayao Agri-Tourism & Sports Complex, San Gregorio, Luna, Apayao iti panangsangaili ti GUMIL Apayao nga idauluan ni BM Remy Albano, presidente ti nasao a chapter ti GUMIL.
(Naipablaak iti Bannawag, Marso 14, 2016 a bilang.)
Kas pangrambak dagiti mannurat nga Ilokano iti Abril a kas Bulan ti Literatura Dagiti Ilokano ken Nailian a Bulan ti Literatura, angayen ti GUMIL Filipinas, iti pannakitinnulong ti National Commission for Culture and the Arts, ti “Dap-yan 2016: Ti Maika-48 a Nailian a Kombension” inton Abril 22-24, 2016 iti Apayao Agri-Tourism & Sports Complex, San Gregorio, Luna, Apayao iti panangsangaili ti GUMIL Apayao nga idauluan ni BM Remy Albano, presidente ti nasao a chapter ti GUMIL.
(Naipablaak iti Bannawag, Marso 14, 2016 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wednesday, July 5, 2017
MUNICIPAL DEVELOPMENT COUNCIL TI ILI A CABUGAO, NAGMITINGDA
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti miting ti Municipal Development Council (MDC) nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti ili a Cabugao para iti 2nd Half CY 2017 Municipal Development Council Meeting iti Hulio 5, 2017 sadiay Early Childhood Care Development Building, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Nagatendar dagiti Kapitanes ti Barangay, pannakabagi dagiti NGO’s a kas iti Federated Farmers; Federated Cabugao Vegetable Growers and Producers Association, Onion and Garlic Growers Association; Federated RIC, Federated BNS; Indigenous People (IPs), MLGOO ken dadduma a sektor ti kagimongan.
Nag-Preside ditoy a miting ni ABC President Thaddeus U. Soller a kaduana da MPDC ken Budget Officer Florante S. Jara ken ni Former SBM Benedict M. Savellano, pannakabagi ni Congressman DV Savellano.
Linuktan ni MPDC Florante Jara ti miting babaen iti panangibinsana ti akem ti MDC iti pannakaiplano dagiti mapunduan a proyekto ken aktibidades a pagsayaatan ti sapasap iti Munisipalidad para iti Tawen 2017.
Naisaganad a naikkan ti gundaway dagiti pannakabagi ti tunggal sektor a nangyebkas iti pakaseknan ti itaktakderanda a hanay ken kasta metten dagiti kalikagumda a mapatgan.
Nagtitinnulong da ABC President Teddy Soller, MPDC Florante Jara ken ni Mr. Benedict M. Savellano a nangted iti maikanatad a sungbat kadagiti naidatag a pakaseknan ken kalikagum dagiti nagduduma a sektor.
Inggunamgunam ti ABC President a maidatag dagitoy a singasing babaen iti Project Proposal Document ket maipalaon ditoy iti tallo a kangrunaan a maiprayoridad a proyekto sa matugawan ken maestudiar sakbay a maisubmiterda iti LGU-Cabugao.
Innayon ti ABC President a kasapulan a maikkan ti pinal a kopia ti Project Proposal-da iti MPDC tapno adda met kopiada ken mairaman iti Annual Investment Plan ta biroken met ti mangited ti pundo iti kopia nga aggapu ditoy Munisipio no nakaraman met laeng daytoy a makidkiddaw a proyekto.
Naballigi a nataming dagiti dadduma pay a pakaseknan a naidatag ket naigunamgunam a kasapulan iti teamwork dagiti sektor tapno maileppasda dagiti Project Proposal-da iti mayataday a panawen. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:15 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
MERIENDA COOK-OFF. Pinasiar da Gov. Imee Marcos ken provincial officials dagiti merienda a linuto tunggal munisipio iti pasalip a naangay iti Santa Monica Parish Church idi Pebrero 2, 2017 a nangabakan ti Bangui, Burgos, Pasuquin,
Vintar ken Laoag City. Dagitoy nga ili ti agsasalip iti final cook-off a maangay inton Pebrero 6. (Photo by Alaric Yanos and Reu Dawner Flores, PGIN-CMO)
MERIENDA COOK-OFF
MERIENDA COOK-OFF. Pinasiar da Gov. Imee Marcos ken provincial officials dagiti merienda a linuto tunggal munisipio iti pasalip a naangay iti Santa Monica Parish Church idi Pebrero 2, 2017 a nangabakan ti Bangui, Burgos, Pasuquin,


text:
Tuesday, October 08, 2013
Daniw
Diaspora
Ti kamote, agbiag iti kalgaw ken iti katutudo; a kas tao, iti bangkag ti biag...
Inessemak karakteristiko ti kamote ngem napaayak iti dagsen butbot a bulsa
Ta inukopan El NiƱo sangaputik a balitok ingpek a kalien mukod ni Bullalayaw;
Ngamin kamkamatek latta ni Anges iti pinuon berde ken puraw a balitok Kailokoan,
Maleppay a kanayon abaga, di agpulsot a panagapit iti eppes a namnama;
Isu a sinapulko nalawlawa nga umangsan iti kabambantayan ti Kafagway—
Ket iti ilalawat’ anges, sinusok sabali a dana urat-sirib iti bigaot’ bulod,
Labbat’ dawat, regget sukisok ket nalabon-nabagas inapit a bungat’ literatura.
Kas iti kamote, iti kalgaw man ken iti katutudo agdalapdapak bangkag biag,
Tapno dagiti saringit dida mapadasan agules iti tigerger ulila a dulang,
Tapno dida agkubbo iti pinuon berde ken puraw a balitok iti Kailokoan,
Dida agkurob iti tanubong butbot a bulsa; tapno agbussogda a sumuso
Iti getta balay-sirib—iti pukal unibersidad; ta dayta inessamak a gupit ti kamote,
Mana a nagtubo iti nalinteg ngem nakipet a dana—ngem adda ngudo ti amin,
Wen, agngudo ti amin, ta iti panagagawa, diak nalisian ti panagpalek ni HBP!
Ngem ammok, wen, di agnanayon ti isem, ta naisuraten a linabag ti daniw,
Nga aggibus inton magsat puseg ti angin, inton matnag naragas a bulong;
Ket iti naulimek a lennekan, wen, nakuyem ti in-inut a panagtabon ti init.
Nupay naisalakanak lib-at natadem a kumpay ni nakaabungot a Rurog
Imbaklay met nabantot a ganna-rikki ti sarming, anian, ngem kas iti kamote
Agdalapdapak latta iti kalgaw-katutudo, sadinoman a lugar, uray iti eternidad...
Posted by Ka Iddo at 8:07 AM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
VIGAN CITY – Mapattapatta a nasurok a dua a ribu nga estudiante manipud kadagiti nadumaduma a pagadalan ti nangisayangkat iti maysa a ‘procession for life’ idi malem ti Pebrero 14, Aldaw dagiti Puso.
Kangrunaan a panggep ti nasao a prosesion ti pannakaitag-ay ti nangatngato a tukad ti panangimutektek dagiti agtutubo iti kinapateg ti biag, kasta met ti ayat iti relasion.
Malaksid dagiti estudiante, nakipartisipar iti procession dagiti papadi ken mamadre babaen ti panangidaulo ni Msgr. Gary Noel Formoso, Oeconomus ti Archdiocese of Nueva Segovia.
Kalpasan ti prosesion, naisarunot i Eucharistic Celebration ket nangmisa ni Arsobispo Ernesto Salgado idinto a ni Msgr. David William Antonio, Vicar General ti Archdiocese ti Nueva Segovia, ti nangipaay iti homily.
Iti daytoy a procession, nagawit dagiti dadduma a partisipante iti plakard a nangipeksaanda iti panangkontrada iti RH Bill a nakapila iti Kongreso.
Maulit ti prayer procession rally inton Pebrero 29.#


text:
Kwame Nkrumah
Ni Kwame Nkrumah (21 Septiembre 1909 – 27 Abril 1972), P.C.,[1] ket isu idi ti daulo ti Ghana ken ti simmarunuanna nga estado, ti Nabalitokan nga Aplaya, manipud idi 1951 aginggana idi 1966. Nga isu ti nagtartaripatu ti panakawaya ti pagilian manipud ti kolonial a panagturay ti British idi 1957, Ni Nkrumah ket isu idi ti immuna a Presidente ti Ghana ken ti immuna a Kangrunaan a Ministro ti Ghana. Isu ket maysa nga inpluensial ti maika-20 a siglo a nagitaktakder ti Pan-Aprikanismo, isu idi ti nangbangon a kameng ti Organisasion ti Aprikano a Panangikaykaysa ken nagunggunaan idi ti Premio Lenin ti Kappia idi 1963.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ E. Jessup, John. Ti Ensiklopediko a Diksionario ti Suppiat ken Resolusion ti Suppia, 1945-1996. p. 533.


text:
SAN FERNANDO CITY – Impasingked ti regional director ti commitment ti kapolisan iti seguridad dagiti foreign nationals nga agnaed iti Region I bayat ti maysa a dialogo a naangay iti Masigasig Center ti police regional office ditoy idi Pebrero 9.
Kinuna ni Police Chief Supt. Franklin Jesus B. Bucayu, regional director, nga imbilinnan ti pannakadesignar dagiti liaison officers a madagdagus a kontaken dagiti foreign nationals no dumteng ti panagkasapulanda.
“Pagtalinaedentayo a nakalukat dagiti linia ti komunikasiontayo tapno nalakatayo a masolbar dagiti problema ken malapdan ti pannakapasamakda,” kinuna pay ni Bucayu.
Dagiti Koreano ken Indian nga agnaed iti Region I ti kaadduan a foreign nationals a timmabuno iti nasao a dialogo nga inrusat PRO1.
Kangrunaan a panggep ti dialogo ti panagtitimpuyog ti kapolisan ken dagiti foreign nationals para iti pannakasalaknib ken seguridad dagiti ganggannaet nga agnaed iti daytoy a rehion ken iti pannakaiwayat dagiti proactive measures a mangsolbar iti isyo ti kriminalidad kadagiti foreign nationals.
Iti nasao a dialogo, impresenta ti PRO1 intelligence division dagiti istatistika dagiti insidente a nakainbolbaran dagiti foreign nationals iti Region I ken ti pannakaipasdek ti Special Liaising Posts para kadagiti ganggannaet ken iti plano ti seguridad para kadagiti turista a naawagan iti “Bantay Turista”.
Iti open forum a nagbalin a moderator ni Supt. Julius C. Suriben, deputy chief ti intelligence division, maysa nga Indian national nga agnaed iti Dagupan City ti nangibingay iti pammatina nga adda dagiti kriminal nga elemento nga agisaysayangkat iti robbery/hold-up a kangrunaan a puntiriada dagiti ganggannaet, kasta met ti pammaliiwna nga adda dagiti nabiktima a kadaraanna nga agkitakit a mangireport iti napasamak kadagiti polis.
Karaman kadagiti limtuad iti open forum ti panangbuangay dagiti foreign nationals iti organisasionda ken iti pannakadesignar dagiti liaison officersda para iti nasaysayud ken nadardaras a koordinasion iti polis; pannakaireport dagiti international fugitives kadagiti law enforcement agencies; ti posible a panagaplikarda iti security detail; panagkiddawda iti panagpatrolia dagiti polis iti sumagmamano a masnop a lugar; ken iti pannakaipasdek ti closed circuit television (CCTVs) kadagiti business establishments a kukua dagitoy a foreign nationals.
Kinuna ni Bucayu a panggepna ti pannakaisayangkat pay iti ad-adu a dialogo kadagiti foreign nationals iti masakbayan a pakaimbitaran pay dagiti pannakabagi ti Bureau of Immigration and Deportation ken dadduma a maseknan nga ahensia ti gobierno.#


text:
VIGAN CITY – Gapu iti pangta iti biag ti anakna, naporsar nga inruar ti maysa a babai ti dakkel a kantidad manipud iti depositona iti bangko idi malem ti Hulio 8.
Nagpatulong iti polis ditoy ni Norma Ragon y Licuben, 37, naasawaan, natibo iti Bangued, Abra ngem aggigian iti Barangay Buquig, Bantay, Ilocos Sur tapno mapasublina ti P60,000.00 a kuartana a mapapati a pinaiwitdro dagiti di nabigbig a lalaki iti maysa a bangko kas kasukat ti biag ti anakna.
Kinuna ni Ragon a magmagnada nga agina iti Burgos Street, Barangay 1 iti abagatan ti Plaza Salcedo idi kellaat nga inlugan ida ti dua a di nabigbig a lalaki iti maysa a traysikel nga awanan iti plaka.
Mapapati nga imparking ti drayber ti traysikel iti Nueva Segovia Street, Barangay 1 ket ditoy nga imballaagda iti biktima a papatayenda ti anakna no saan a mangiruar iti P50,000.00 iti RCBC Bank.
Segun ken ni Ragon, pinaturongan pay ti lalaki iti paltog.
Saan a nailanad iti report no kasano nga ammo dagiti suspek nga adda deposito ti biktima iti nasao a bangko.
Napan ti biktima iti ATM booth ti RCBC ket nangiruar iti P50,000.00 sa nagsubli iti nakaparking a traysikel ken inyawatna ti nasao a kantidad.
Segun iti biktima, P60,000.00 amin ti kinurimes dagiti suspek agsipud ta nakairuaren iti P10,000.00 manipud met laeng iti ATM cardna sakbay ti pannakailuganda iti traysikel.
Naglibas dagiti suspek iti saan nga ammo a direksion.
Nangisayangkat ti polis-Vigan iti hot pursuit operation ngem saandan a nasapulan pay dagiti suspek.
Idi beneripikar dagiti polis iti bangko no makairuar ti biktima iti kasta kadakkel a kantidad, insungbat ti manedier nga agdagup laeng iti P50,000.00 ti maximum transaction iti ATM iti maysa nga aldaw.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti otoridad tapno maammuan ti kinaasino dagiti nangbiktima ken ni Ragon.#


text:
CANDON CITY – Agdagup iti 200 nga ubbing a lalaki ti libre a nakugit babaen ti programa ti DZTP Radio Tirad Pass a Radio Mediko iti San Nicolas Candon City.
Ni Konsehal Dr. Osias Diason, akinprograma ti Radio Mediko, ti nangkugit kadagiti pasiente babaen ti panangkadua kenkuana dagiti kameng ti city health office ditoy siudad.
Naisayangkat ti kaadduan a panagkugit idi aldaw ti Mayo 25 ken 26, idinto kadagiti napalabas a lawas ket naisayangkat iti tunggal Biernes.
Malaksid iti Candon City, nagbalin pay a benepisario daytoy a programa dagiti ubbing nga agindeg iti maikadua a distrito ti Ilocos Sur.


text:
VIGAN CITY – Total ban iti paputok itiVigan City, daytoy ti counter proposal ti bise mayor ditoy iti naidatag nga ordinansa a mang-regulate iti pannakailako ken panagusar iti paputok ditoy.
Kinuna ni Vice Mayor Franz Ranches a daytoy ti counter proposalna iti ordinansa nga indatag ni Konsehal George Villanueva a ma-regulate ti panaglako ken panagusar iti paputok iti siudad ti Vigan gapu iti “maob-obserbatayo nga isu (paputok) ti gapu kadagiti aksidente ken didigra” idinto nga innayonna nga adu a klase dagiti magatang a paputok ti depektibo ken uray dagiti makuna a “saan a mangan-ano” ket no dadduma, pumutok lattan uray masinsindian pay laeng.
Ngem kinuna ni Villanueva a nairuar ti proposal a total ban iti paputok iti siudad ngem simmupiat dagiti aglaklako iti paputok agsipud ta mapukawanda iti pamastrekan iti Paskua ken baro a tawen.
Insingasing ketdi ni Villanueva a maipakat ti lima a tawen a transition period santo naan-anay a mayimplementar ti total ban.
Ngem kinuna ti bise mayor a “saantayo pay a sisasagana”, sana innayon nga uray branded ti maysa a paputok, “awan ti assurance a nangato ti level of safetyna” santo napan iti ima ti maysa a menor de edad, iti maysa a nakainom wenno happy-go-lucky, wenno tao nga addaan iti “I don’t care attitude”.
Kinuna ni Ranches a “kasapulan ti education campaign iti responsible a panagusar iti paputok agingga iti madanon ti level of maturity dagiti agus-usar iti paputok”.
Sagudayen ti ordinance a limitado ti aldaw a panaglako iti paputok iti 15 nga aldaw manpud diti Disiembre 16 agingga iti Disiembre 31 ken mailakoda iti maymaysa a lugar iti babaen ti panagmonitor ti PNP ken ti BFP tapno masigurado nga awan ti mailako nga illegal a firecrackers.
Idi Disiembre 31, nauram ti FG Store a nakatayan ti akinkukua gapu iti panagbettak dagiti tagilako a paputok gapu iti panangsindi ti maysa a reveller iti kuitisna kas panangsabatna iti baro a tawen.
Nakasuan iti arson resulting to homicide ni Richard Pugal gapu iti pannakauram ti nasao a pagtagilakuan.#


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Agpeggad a mapukaw ti nuang ditoy pagilian iti las-ud ti 10 a tawen no agtultuloy a nalukay ti pannakaipakat ti Animal Welfare Act, segun iti maysa a dati nga opisial ti Bureau of Animal Industry.
Segun ken ni Dr. Cesar Soller, agdama a project director ti BaRangay demo farm ditoy, dagiti laeng koma saanen a makapagarado a nuang ti maparti ngem mailako payen a maparti dagiti kaub-ubinganda gapu iti nangina a presioda a makaigapu iti bumasbassit a bilang dagiti taraken a nuang iti Ilocos Sur.
Kas sungbat iti daytoy, adda 10 a Buffalo a papaaduen da Soller iti nasao a demo farm.#


text:
1953
Ti 1953 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 23 – Antonio Villaraigosa, politiko manipud iti Estados Unidos
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 5 – Freddie Aguilar, Filipino a musikero
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 3 – Vilma Santos, Filipina nga aktres ken politiko
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 10 – Ramon N. Guico, Filipino a politiko
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 5 – Joseph Stalin, Daulo ti Kappon ti Sobiet (naipasngay 1878)


text:
Siudad ti Aguascalientes
Ti Aguascalientes (Panangibalikas nga Espaniol: [aɣwaskaˈljentes] ( denggen)) ket tiu kapitolio ti estado ti Aguascalientes ket ti kaaduan ti populasion a siudadna, iti metropolitano a populasion iti 1,000,000.[1] Daytoy ket mabirukan idiay Amianan-Tengnga ti Mehiko. Daytoy ket parte ti makrorehion ti Bajío,[2] ken maysa daytoy kadagiti katalnaan ken karang-ayan a rehion iti Mehiko [3] Kankanayon a nabigbigan ti Aguascalientes a kas maysa kadagiti kasayaatn ti kalidad iti biag iti Latin nga Amerika.[4] Ita nga aldawen, ti Aguascalientes ket narang-ay a siudad ti serbisio ng aagdam anga agsansanay iti proseso iti panagpasayayat iti sosial, ekonomia, ken aestetiko.[5]
Daytoy ket mabirukan iti igid ti karayan Aguascalientes, iti 1880 a metro iti pantar ti ngato ti baybay, iti 21°51′N 102°18′W / 21.850°N 102.300°W. Daytoy ti tugaw ti musipio iti Ili ti Aguascalientes. Ti lugar ti metropolitano ti Aguascalientes ket mairaman dagiti ili ti Jesús María ken San Francisco de los Romo. Daytoy ket teritorio dagiti Chichimeca nga Indiano. Daytoy ket rimmang-ay a kas silpo ti estratehiko a silpo ti pagbaetan ti Siudad ti Mehiko ken dagiti mina ti Zacatecas, bayat a ti narang-ay nga agrikultura ken panagrantso ket nakatulong a mangpakan dagiti baro a siudad ti Baro a Lubong ti Espaniol.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Javier Rodríguez Lozano. "En estos días Aguascalientes llegará al millón de habitantes - La Jornada Aguascalientes (LJA.mx)". La Jornada Aguascalientes (LJA.mx). Naala idi 7 Septiembre 2014.
- ^ "Bajío, el nuevo milagro mexicano - T21". T21. Naala idi 7 Septiembre 2014.
- ^ "Historia de la Ciudad de Aguascalientes". Ags.itesm.mx. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Oktubre 21, 2013. Naala idi 7 Septiembre 2014.
- ^ "Aguascalientes, la ciudad más limpia de Latinoamérica :: El Informador". EL INFORMADOR. Naala idi 7 Septiembre 2014.
- ^ "Línea Verde contará con servicios digitales - La Jornada Aguascalientes (LJA.mx)". La Jornada Aguascalientes (LJA.mx). Naala idi 7 Septiembre 2014.
- ^ "Aguascalientes, traditional city in Mexico". Visitmexico.com. Naala idi 7 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Siudad ti Aguascalientes iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Siudad ti Aguascalientes manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
PANGASINAN – Maysa a resolusion ti impasa ti sangguniang panlalawigan ditoy a mangited iti otoridad ken ni Gov. Amado Espino, Jr. nga agpirma iti memorandum of understanding (MOU) iti University of the Philippines para iti pannakapreserba, promosion ken irurukbos iti lengguahe ken kultura iti probinsia.
Kinuna ni Vice Governor Ferdinand Calimlim, Jr, nangputar iti nasao a resolusion, a pinili ti gobierno probinsial ti Pangasinan ti UP agsipud iti kapabilidad ken kinasiglat daytoy iti panagplano ken panagiyimplementar kadagiti naitudo a proyekto kas iti pannakabuangay ti Pangasinan Studies Center, historikal ken kultural a mapping ken inbentario ti probinsia ken munisipalidad ken siudad.
Ni Espino ti nangirepresentar iti biang ti gobierno probinsial idinto a ni Presidente Alfredo Pascual ti nangibagi iti UP iti panagpirmada iti MOU. (Manipud iti report bi Elsha Marie Soriano, PIA, Pangasinan)


text:
Adda dagiti nangdayaw ken nangbabalaw iti panangparakrak itay nabiit ni Manila Mayor Alfredo Lim kadagiti istruktura iti Baywalk iti Roxas Boulevard.
Nagtubo a kasla uong dagitoy nga istruktura iti nasao a lugar iti babaen ti administrasion ni dati a Mayor Jose Atienza. Manipud kadagitoy nga istruktura, timmakder dagiti paglakuan iti arak, panganan ken videoke bars.
Karaman dagiti nangbabalaw ken ni Lim dagiti akinkukua dagiti paginuman ken restaurants agsipud iti pannakaisardeng ti negosioda.
Karaman pay a nagriri dagiti serbidor, grupo ti agtokar a banda, dadduma pay nga empleado dagitoy a negosio gapu iti pannakapukaw ti panggedanda ken dagiti naayat nga agpallailang kadagitoy a pasdek aglalo iti rabii.
Ngem adu met ti kimmanunong iti inaramid ni Lim a panangrakrak kadagitoy nga istruktura kas kadagiti agnaed iti asideg a rinabii a mapuypuyatan gapu iti ariwawa dagiti aggiinom ken iti napigsa a tokar manipud kadagiti sumagmamano a paginuman.
Inkalintegan met ni Mayor Lim nga awan ti building permit dagitoy nga istruktura.
Kasta met a kinunana a maiparit ti panaglako iti arak kadagitoy a paginuman ken panganan agsipud ta adda ordinansa a mangiparit iti panaglako iti alcoholic beverages kadagiti publiko a lugar.
Ngem kangrunaan a nakaidayawan daytoy nga inaramid ni Lim ti pannakapukawen dagiti istruktura a manglinged iti nawaya a buya iti baybay ti Manila.
Nalatak daytoy a paset ti Manila ta ditoy ti pangpalabsan iti oras dagiti umili iti malem tapno imatanganda ti panagtabon ti init ken pagpallailangadan iti sardam tapno lumang-abda iti nadalus a pul-oy-baybay.
Iti inaramidna, insubli ni Lim ti Baywalk kadagiti tattao a managayat iti ulimek, talinaay ken pannakimaymaysa iti nakaparsuaan.
Wen, iti sanguanan ti panagbalin a komersialismo ti biag ti tao iti inaldaw, iti aggangganat a panagbiagna, kasapulanna met ti uray apagbiit a kanito tapno nanamenna ti kinatalinaay, kinaulimek ken kinadayag ti aglawlaw a mangted iti bang-ar ken salibukag iti kinataona.
Daytoy ti manamnama nga isangbay dagiti malem wenno sardam iti igid ti baybay ti Manila, ita ta nadupraken dagiti istruktura a pagtaudan dagiti ariwawa ken kinaalikuteg ti rabii.#


text:
Tuesday, November 18, 2014
ENDANGERED SPECIES A KAYO, INDAGADAG NI VICE GOVERNOR DV A MAPAADU
Indagadag ni Vice Governor Deogracias Victor B. Savellano ti pannakapaadu dagiti kayo nga agpeggad a mapukaw iti Probinsia ti Ilocos Sur.
Kinuna ni Vice Gov. Savellano a mapukpukawen iti probinsia ti logo, anonang, bittaog, tiesa, kamantiris, makopa, ken dadduma pay a kadaanan a mula wenno kayo.
Maysa pay nga endangered a kayo a kayat ni Vice Gov. Savellano ti mapaadu ti sagat, maysa a kayo a natangtangken pay ngem narra a napintas nga aramiden a muebles.
Kinuna ni Savellano nga inanusanda a ginabut dagiti mula a sagat a nagrusing iti arubayan daytoy a kayo sada immula iti lote iti Barangay Pug-os.
Kinuna ti Bise Gobernador nga amin a kadaanan a mula a maalana, pinaimulana iti Barang-ay Demo Farm tapno makapataudda iti bukel a maiwaras a maimula iti Probinsia.
Innayon ni Savellano nga endangered species dagitoy a kayo ket no saan nga agtignay ti Gobierno Probinsial, naan-anayton a mapukawda dagitoy a klase ti mula a kayo. # (Adapted, Tawidnews)
Kinuna ni Vice Gov. Savellano a mapukpukawen iti probinsia ti logo, anonang, bittaog, tiesa, kamantiris, makopa, ken dadduma pay a kadaanan a mula wenno kayo.
Maysa pay nga endangered a kayo a kayat ni Vice Gov. Savellano ti mapaadu ti sagat, maysa a kayo a natangtangken pay ngem narra a napintas nga aramiden a muebles.
Kinuna ni Savellano nga inanusanda a ginabut dagiti mula a sagat a nagrusing iti arubayan daytoy a kayo sada immula iti lote iti Barangay Pug-os.
Kinuna ti Bise Gobernador nga amin a kadaanan a mula a maalana, pinaimulana iti Barang-ay Demo Farm tapno makapataudda iti bukel a maiwaras a maimula iti Probinsia.
Innayon ni Savellano nga endangered species dagitoy a kayo ket no saan nga agtignay ti Gobierno Probinsial, naan-anayton a mapukawda dagitoy a klase ti mula a kayo. # (Adapted, Tawidnews)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 7:30 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
VIGAN CITY – Iti daytoy a panawen a modernon ti teknolohia, pati desision ti hues, nadarasen a mapalsipika.
Ngem malas ni Carlota Cartaño Erum, ta saan a nakalusot ti iggemna a palso a dokumento bayat ti pannakitransaksionna iti Regional Trial Court Branch 20, Vigan City idi aldaw ti Marso 23 ket nasaklangan iti kaso a panagpalsipika iti publiko a documento.
Mismo a ni Atty. Elizabeth Bringas ti Vigan City Prosecutor’s Office ti timmawag iti Vigan City police station ket inreportna a natiliwanda ni Cartaño, 39, naasawaan, mapapati a liaison officer ti opisina ti maysa a konsehal iti Manila City Hall, ken residente iti Block 36, Lot 34, Tumana Market, Phase 2, Area 2, Navotas City, nga agikut iti palsipikado a publiko a dokumento.
Iti inisial a panagimbestiga ti polis, nakitransaksion ni Cartaño iti Regional Trial Court Branch 20, Vigan City nga aramatna ti palsipikado a dokumento a nakaipalaonan ti Civil Case No. V-2043 mainaig iti declaration of nullity of marriage ti maysa a Jover T. Dela Merced a nagpetision kontra ken ni Ressielyn M. Giron-Dela Merced.
Segun iti report, nakalanad iti dokumento ti letterhead ti korte ngem palso ti nailanad nga opensa ken nagan ti branch clerk of court ken pirma iti ngatona. Kasta met a mapapati a palso ti desision a nakailanadan ti nagan ni Executive Judge Marita B. Balloguing ken napalsipika ti pirma iti ngatuen ti naganna.
Saan a nailanad iti report no agpayso a sibibiag ni Jover T. Dela Merced ken ti napetisionan a ni Ressielyn M. Giron-Dela Merced.#


text:
dagá (1) 1. the earth 2. the soil 3. the land 4. a plot 5. a farm 6. a farm lot 7. a field 8. fig. Apo Daga: the Lord Earth 9. fig the material universe 10. folk: among Ilokanos, the major elements of nature are deemed worthy of reverence, hence, the reverential term, ‘apo,’ the almighty, the powerful, the lord, source of power 10. syn dapat 11. cf. sangadagaan, sangkadagaan, kadagaan, dumaga, ipadaga, naindagaan, sidadaga, dagadaga 12. kej ‘Ditoy daga, amin ket dumaga. Isu a dagiti kinabaknang nga aggapu iti kinakunniber ken panagkunniber, ibatinto met laeng dagitoy a kunniber uray no agpatakderda kadagiti nadaeg a mausoleo.’ wenno ‘Kuna ni Apo Macliing Dulag a di kaano man matagikua ti tao ti tao; ketdi, ti daga ti mangtagikua iti tao.’
dága (2) 1. a dagger 2. a sticker 3. a pricker 4. a smaller-sized bolo 5. a cutting blade 6. a knife 7. a small machete 8. syn. imuko, kampit, kutsilio, punial 9. cf. dagaen, dumaga, mangdaga, panangdaga 10. kej ‘Itedko kenka daytoy a daga a kas tanda ti dinto agmawmaw nga ayatko kenka. Idulinmo, biagkao, tapno iti kasta ket maipalagip kenka ti tadem ti pammategko, tadem a nakatugkik iti kaunggan.’
Sors: A Solver Agcaoili, Contemporary English-Ilokano Dictionary; additional source for kej: A Solver Agcaoili, Monolinggual a Diksionario ken Tesoro nga Ilokano.


text:
Kategoria:Heograpia ti Artiko
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.
D
- ► Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko (6 K, 4 P)
- ► Dagiti rehion ti Artiko (4 K, 2 P)
Pampanid iti kategoria "Heograpia ti Artiko"
Dagiti sumaganad a 20 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 20 a dagup.
0–9
- Maika-67 a paralelo amianan
- Maika-68 a paralelo amianan
- Maika-69 a paralelo amianan
- Maika-70 a paralelo amianan
- Maika-71 a paralelo amianan
- Maika-72 a paralelo amianan
- Maika-73 a paralelo amianan
- Maika-74 a paralelo amianan
- Maika-75 a paralelo amianan
- Maika-76 a paralelo amianan
- Maika-77 a paralelo amianan
- Maika-78 a paralelo amianan
- Maika-79 a paralelo amianan
- Maika-80 a paralelo amianan
- Maika-81 a paralelo amianan
- Maika-82 a paralelo amianan
- Maika-83 a paralelo amianan


text:
ADDA met la ngata madadaan a serkan a pagtabahuan dagiti rinibu nga agturpos iti kolehio ditoy Pilipinas ita a tawen wenno mainayonda manen iti umad-adu a bilang dagiti awanan-trabaho?
Daytoy ti nagkaykaysa a saludsod dagiti adu a Pilipino kabayatan ti panangrugin ti panagtuturpos dagiti agad-adal iti kolehio ken dadduma pay a tukad ti pagadalan ita nga School Year 2016 – 2017.
Maibasar iti estatistika iti Commission on Higher Education, idi 2016 ket nasurok a 550,000 dagiti nagturpos kadagiti nagduduma a kurso iti kolehio. Adu kadakuada ti saan pay a nakastrek iti trabaho. Manamnama nga ita a 2017 ket saan nga umadayo ti bilang dagiti agturpos iti kolehio ditoy Pilipinas itay 2016.
Patien dagiti Pilipino a ti edukasion ti kangrunaan nga instrumento ti panagdur-as ti pagilian. Daytoy ti gapu nga ikagkagumaan ti gobierno a padur-asen ti educational system iti pagilian. Dakkel a pondo ti tinawen a mayal-alokar iti Department of Education, Commission on Higher Education, ken kadagiti state colleges and universities iti Pilipinas.
Iti 2017 National Budget nga agdagup iti P3.35 trillion, kadakkelan ti alokasion para ti edukasion. Nayalokaran ti DepEd iti P544.1 billion. Agdagup met iti P58.72 billlion para kadagiti state colleges and universities, ken P18.7 billion ti CHED.
Napateg unay ti edukasion kadagiti Pilipino a nagannak. Ibilangda a ti adal ti kapategan a maisagut ken maipatawidda kadagiti annakda. Ikagumaanda a pagbasaen dagiti annakda uray kasano ti rigatda. Awan ti samiren a rigat dagiti nagannak tapno maisakadda ti panagadal dagiti annakda.
Umuna pay laeng nga aldaw nga iseserrek dagiti ubbing kadagiti pagadalan ket maimulmulan iti nakemda ti kinapateg ti adal babaen kadagiti nagannak ken mangisursuro. Kakibin ti yuulida iti nangatngato a tukad ti pagadalan ti agtultuloy a pannakaisuro ken pannakaiwanwanda tapno makaadal ken makaturposda iti tartarigagayanda a kurso tapno maaddaanda ti naraniag a masakbayan.
Iti laksid ti nagkaykaysa a sirmata ti gobierno, nagannak ken dagiti annak a makaturpos iti kolehio ken nangato a tukad ti edukasion, ket adu latta dagiti Pilipino a nagturpos kadagiti nagduduma a kurso iti kolehio ti saanda a maipakat dagiti nagadalanda gapu ti kinakurang dagiti pagtrabahuan iti Pilipinas.
Nasursurok ngem limapulo a porsiento iti kadagupan a bilang dagiti tinawen nga agturpos iti kolehio ti saan a sigud a makabirok iti trabaho. No makastrekda man ket anusanda dagiti trabaho a saan a mayanatup iti kurso nga inleppasda, wenno sumrek kadagiti contractual a trabaho nga agpaut laeng iti lima a bulan. Anusanda ti agtrabaho nga addaan iti nababa a sueldo ken awanan dagiti rumbeng a benepisio nga intuyang ti Labor Code.
Nasayaat ketdi ta adu latta dagiti trabaho para kadagiti call center agents iti Business Outsourcing Industry, ken dagiti pagsapulan kadagiti nagduduma a pagilian sadiay ballasiw-taaw. Ngem mabalin a maapektaran dagitoy a trabaho gapu kadagiti foreign policy ken diplomatic relations ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte.
Maysa pay a gapu ti saan a pannakaipakat dagiti nagturpos kadagiti kurso ken inadalda ket saan a makapasa iti International Standard ti sistema ti edukasion iti Pilipinas. Isu nga inadaptar ti gobierno ti Kindergaten + Grade 12 Program tapno mapadur-as ti kalidad ti edukasion iti Pilipinas. Nasayaat ti programa ngem saan pay a naan-anay a nakasagana dagiti Pilipino iti implementasionna.
Panangileppas iti saan a mayataday a kurso wenno career mismatch ti maysa a rason nga adu kadagiti nagturpos iti kolehio ti saan a makastrek iti umno a trabaho. Ad-adu ti bilang dagiti agturturpos kadagiti kurso a nalatak ken maibilang nga uso uray kurang dagiti maserkan a trabaho.
Gapu iti kaadu dagiti blue collar jobs iti Pilipinas ken iti ballasiw-taaw, ikagkagumaan ti gobierno a guyoguyen dagiti agtutubo ti panagadalda kadagiti teknikal a kurso babaen ti nainsaknapan a pannakaidiaya dagiti kurso babaen ti Technical Education and Skills Development Authority. Ngem adu latta dagiti agtutubo ti kaykayatna ti agadal kadagiti uppat a tawen a kurso iti kolehio.
Ikagumaan koma a tulongan ti gobierno dagiti agturpos a kayatna ti agbalin nga entrepreneur wenno mangipatakder ti bukodda a negosio tapno iti itataud dagiti baro nga establisimiento ket agparnuay iti nayon a panggedan. Adu dagiti kayatna ti agbangon kadagiti bukodda a negosio ngem awananda iti puonan, isu a mapilitanda nga agbirok iti trabaho, imbes nga isuda ti agparnuay ti pagsapulan. Nagadu a pondo dagiti gasgastosen ti gobierno kadagiti awan-mamaayna a proyekto, wenno ibulbulsa dagiti kurakot nga opisial. Apay koma a saanda a mausar a tumulong kadagiti agturpos iti kolehio nga agbangon iti negosio?
Narigat man ti agpabasa wenno agbasa, ken uray saan a naan-anay a garantia ti pannakaileppas ti kolehio tapno maaddaan iti nasayaat a trabaho, agtultuloy ti kinaimportante ti edukasion kadagiti Pilipino ta ti adal ket kapatgan a gameng nga agnanayon ken awanto ti pulos a makaagaw kadakuada. (Eden A. Alviar)


text:
VIGAN CITY- Maipatakder ti baro a pagbaludan daytoy a siudad iti Barangay Ayusan Norte.
Naangay ti ground breaking ceremony para iti pannakaipatakder ti nasao a pagbaludan idi Septiembre 3
Kinuna ni Mayor Eva Marie S. Medina a nalawlawanton ti aangsan dagiti balud no maiyalisda ti baro a pagbaludan iti nasao a barangay, saan a kas iti agdama a pagbaludan a nailet.
Manamnama a maaddaan pay iti livelihood projects dagiti balud gapu ta makapaggardendanton ta nalawlawa ti daga a paglas-udan ti pagbaludan.#


text:
Monday, October 23, 2017
MASA MASID ORIENTATION, NAARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti MASA MASID Orientation kadagiti pannakabagi dagiti barangay ti ili a Cabugao, Ilocos Sur idi Oktubre 20, 2017 iti Early Childhood Care Development Building, Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Kalpasan ti Registration dagiti Partisipantes ket nairugi ti opening program. Inlawlawag ni MLGO Officer Constancia “Connie” L. Quinola ti panggep iti panagadal ken bininsana dagiti mainayon a topiko a matratar ken pagrebbengan dagiti nagseminar.
Iti Lecture Proper, inyadal ti Chief of Police ti Municipal Police Station ti ili a Cabugao dagiti Tips ken nasamay a wagas nga aramiden iti panangtiped ti pannakapasamak ti Krimen.
Nagtinnulongan da Mrs. Quinola ken ti kaduana a DILG Officer a nangilawlawag ti kaipapanan ti Primer ti MASA MASID (Mamamayang Ayaw Sa Anomalya - Mamamayang Ayaw Sa Iligal na Droga) kadagiti nagseminar a nakabuklan dagiti napili manipud iti nadumaduma a sektor ti barangay.
Sakbay daytoy a panagtitipon, naaramid ti panagsanay (Hunio 13, 14, 15, 2017) iti tallo a Batch dagiti Opisiales ti Barangay ken kameng ti Barangay Tanod iti 33 a barangay tapno maipatungpalda ti plano ti Gobierno Nasional a mapagbalin a naan-anay a katulongan ida ti Kapolisan ti krusada maikontra iti illegal drugs; kriminalidad ken corruption a dinakamat ni MLGO Officer Constancia “Connie” Lazo Quinola a kangrunaan a pakabuklan dagiti maiyad-adal kadagiti agseminar.
Inulit ni MLGO Officer Constancia “Connie” L. Quinola nga impalagip nga daytoy a programa ket Community-Based Reform Program ti Gobierno Nasional ket saan laeng a dagiti Opisiales ti adda pagrebbenganna a makigamulo no di pay ket agtitinnulong dagiti maseknan a sektor tapno agballigi iti panggep daytoy a programa ni Presidente Rodrigo Roa Duterte.
Insupusopna a ti Barangay MASA MASID Team ket buklen dagiti representatives ti faith-based organizations, civil society organizations (CSOs), non-government organizations (NGOs), people’s organizations (POs), ken ti CSO representative manipud iti Barangay Peace and Order Council (BPOC) ken iti Barangay Anti-Drug Abuse Council (BADAC) . # (Web In-Action)
Kalpasan ti Registration dagiti Partisipantes ket nairugi ti opening program. Inlawlawag ni MLGO Officer Constancia “Connie” L. Quinola ti panggep iti panagadal ken bininsana dagiti mainayon a topiko a matratar ken pagrebbengan dagiti nagseminar.
Iti Lecture Proper, inyadal ti Chief of Police ti Municipal Police Station ti ili a Cabugao dagiti Tips ken nasamay a wagas nga aramiden iti panangtiped ti pannakapasamak ti Krimen.
Nagtinnulongan da Mrs. Quinola ken ti kaduana a DILG Officer a nangilawlawag ti kaipapanan ti Primer ti MASA MASID (Mamamayang Ayaw Sa Anomalya - Mamamayang Ayaw Sa Iligal na Droga) kadagiti nagseminar a nakabuklan dagiti napili manipud iti nadumaduma a sektor ti barangay.
Sakbay daytoy a panagtitipon, naaramid ti panagsanay (Hunio 13, 14, 15, 2017) iti tallo a Batch dagiti Opisiales ti Barangay ken kameng ti Barangay Tanod iti 33 a barangay tapno maipatungpalda ti plano ti Gobierno Nasional a mapagbalin a naan-anay a katulongan ida ti Kapolisan ti krusada maikontra iti illegal drugs; kriminalidad ken corruption a dinakamat ni MLGO Officer Constancia “Connie” Lazo Quinola a kangrunaan a pakabuklan dagiti maiyad-adal kadagiti agseminar.
Inulit ni MLGO Officer Constancia “Connie” L. Quinola nga impalagip nga daytoy a programa ket Community-Based Reform Program ti Gobierno Nasional ket saan laeng a dagiti Opisiales ti adda pagrebbenganna a makigamulo no di pay ket agtitinnulong dagiti maseknan a sektor tapno agballigi iti panggep daytoy a programa ni Presidente Rodrigo Roa Duterte.
Insupusopna a ti Barangay MASA MASID Team ket buklen dagiti representatives ti faith-based organizations, civil society organizations (CSOs), non-government organizations (NGOs), people’s organizations (POs), ken ti CSO representative manipud iti Barangay Peace and Order Council (BPOC) ken iti Barangay Anti-Drug Abuse Council (BADAC) . # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:43 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Plantilia:Purgaen
Ti plantilia ti
{{purgaen}} ket agipataud ti silpo a mangdalus ti cache ken tarimaanenna ti panid manipud ti teksto ti wiki.
Dagiti linaon
Panggep[urnosen ti taudan]
Tapno mapasayaat ti serbisio, ti MediaWiki ket ipenpennna (cache) dagiti panid. Depende iti husto a panagsisinnaruno kadagiti tignay a suroten dagiti editor, ti maysa ket mabalin a mamakita ti daan a bersion ti naited a panid. Daytoy ket kanayon a mapasamak kadagiti kanayon a maur-urnos a panid ken kadagiti panid nga aglaon ti kayarigan ti pannakailak-am.
Ti
{{purgaen}} ket manginayon ti silpo iti ania man a panid, a no pinduten, ket saan laeng a mangikarga mannen ti panid, ngem dalusanna ti cache ti server, a mangpilit ti panid a kompleto a maiparang "manipud iti rugi". Daytoy ket saan laeng a maminsan a pakailawlawagan; iti sapasap, ti panagurnos ti panid ket makaanayen ti panagpurga ti pannakaipenpen. Ngem daytoy ket nasakbayan a naaramid iti masansan a pannakasapul ti panagpurga.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
No agisilsilpo iti seksion, ti panagpurga iti dayta a panid ket gapuanan ti pannakapukaw ti silpo ti seksion.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Purgaen
Ti plantilia nga agptaud ti silpo a mangdalus ti cache ken simpaenna ti panid manipud iti teksto ti wiki
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao a Liabuku
Ti pagsasao a Liabuku ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti Isla Buton, iti abagatan a daya nga aplaya ti Sulawesi idiay Indonesia. Daytoy ket naikeddenga a dialekto ti Muna, daytoy ket ad-adu a managbaliw ngem dagiti sabali a dialekto ti Muna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Liabuku iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Liabuku". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Monday, December 31, 2012
RIZAL BARANGAY FIESTA, NASELEBRARAN IDIAY COMPLEX
Cabugao, Ilocos Sur – Naselebraran ti panagpiesta ti Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur idi Disiembre 30, 2012 kas panglagip ti kinatan-ok ti Nailian a Bannuar a nakaipanaganan ti nadakamat a barangay ti poblasion.
Iti Disiembre 30, 2012, immuna a naaramid ti Thanksgiving Mass iti St. Mark the Evangelist Parish Church sa Floral Offering iti sakaanan ti Rizal Monument iti Rizal Park, Barangay Rizal. Naikkan pay ti sagut dagiti ubbing a nakikaysa ken ni Sir Joseph Simpao the Magician iti uneg ti Complex kas mainayon a pangparagsak a mabuya iti panagpiesta ti barangay.
Naaramid ti NISTC DCC Coronation Rites iti karabiyanna iti Cabugao Cultural & Sports Complex a nangpangayed ti Piesta. Naluktan ti programa babaen ti Opening Prayer ni Mrs. Emerita Sunio ken Singing of the Philippine National Anthem and Intayon Cabugao Hymn nga indauluan ni Mrs. Corazon S. Suboc.
Welcome Address ti impaay ni Kagawad Gabriel “Gabby” G. Sunio. Kimmablaaw ken nabara ti panangawis ti Kagawad iti amin a timmabuno a makipagrambak iti Piesta ti barangay.
Kalpasan ti Farewell March da 2011 Outgoing King Neil Kim Parbo ken Queen Lea Mae Aguilar, nag-Tula ni ubing Angelique Krisanta Yacap. Naisaganad ti iseserrek ti Royal Court nga indauluan da King Eithan Zachary Garcia 1st ken Queen Jessa Rondon 1st.
Nangipaay ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ti Inspirational Talk ket nabara ti panangkablaawna kadagiti amin a nakipiesta a pakairamanan dagiti Opisiales ti ili, bumarangay ti Rizal ken kabangibangna, bisita, Balikbayans, Barangay Officials ti Rizal nga idauluan ni Brgy. Captain Thaddeus “Teddy” U. Soller, Kakapitanes ti barangay a nakipagselebrar.
Dinayaw ni Mayor Ediboy ti maiduma a kinaragsak ken kinaurnos ti panagpiesta ti Barangay Rizal a maibilang a pannakasentro ti ili a Cabugao ken kasta met ti agtultuloy a panagdur-as ti barangay.
Naiballaet ti pannakaipatayab dagiti musika babaen ti Apple Reign Band a nagsalaan dagiti Opisiales ti Ili ken Barangay kasta metten dagiti nagannak kadagiti nakoronaan nga ubbing a nangituray ti panagrambak iti dayta a rabii.
Naisaad ti Kapa ken Kinoronaan da Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken SB Member Dr. Jemaima Tan-Yee ni Ari Eithan Zachary Garcia 1st idinto ta kinoronaan met da SPM Christian “Basi” Purisima ken Mrs. Marides de Leon-Soller ni Queen Jessa Rondon 1st.
Isem ken namnama para iti masungad a baro a Tawen 2013 ti anag ti mensahe nga imburay ni Bokal Christian “Basi” Purisima kadagiti naitallaong. Nagyaman ti Opisial ti Probinsia iti pannakaawisna a tumabuno ken nangipaay ti tulong ken pannakipagrambakna iti panagpiesta ti Barangay Rizal.
Naitarapnos iti pannakaited dagiti Sash, Boquet, Lei ken Trophy kadagiti innem a Prinsipe ken Prinsesa a nangbayabay kada King Eithan Zachary 1st ken Queen Jessa 1st . Inakem dagiti nagannak, Opisiales ti Sangguniang Bayan, Barangay Captains ken Balikbayans iti pannakaiyawat dagitoy a pammadayaw kadagiti ubbing.
Dagiti sumaganad ti nakoronaan a Prince ken Princesses ken dagiti Opisiales a nangisaad ti Koronada:
1st Prince-Mark Ely Sunio-Kinoronaan da Hon. DJ Savellano ken SB Member Josefina S. Vallejo
1st Princess Alissa Joy Ballete- Kinoronaan da Vice Mayor Danny Q. Gazmen ken SB Member Dr. Jemaima Tan-Yee.
2nd Prince Josh Vicente- Kinoronaan da Atty. Rex S. Morales ken ti kaasmangna.
2nd Princess-Princess Sajonia-Kinoronaan da Balikbayan Ernesto Sabugo ken SB Member Vicky S. Serna.
3rd Prince-Raylvin Lanz Tamo- Kinoronaan da
3rd Princess- Marie Joy Fortes-Kinoronaan da Miss Jennifer Savellano ken ti kaasmangna.
4rth Prince-Axel Gian Savella-Kinoronaan da Mr. & Mrs. Eugenio Sunio.
4rth Princess Lavinia Agabao-Kinoronaan da Brgy. Captain Rogelio Siruno ken ti kaasmangna.
5th Prince-Darwin Morales, Jr.-Kinoronaan da Brgy. Captain Inocencio S. Sadac ken Kagawad Gloria Cobangbang.
5th Princess-Jan Mae Castro-Kinoronaan da SB Member Carlos V. Sison ken ti kaasmangna.
6th Prince-Johnderick Paligutan-Kinoronaan da Balikbayan Mr. & Mrs. Rudival Azcueta.
6th Princess-Krissa Mae Lopez-Kinoronaan da Mr. Ernesto Sabugo ken Kagawad Marina Acosta.
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:40 AM 0 comments
Sunday, December 30, 2012
PUMINPINTAS TI TURONGEN TI DAYO ITI UMAY A TAWEN
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannakiamad ti Web In-Action idi Disiembre 29, 2012 a maudi a Sabado ti Tawen 2012, imbatad ni Mr. Marciano Raciles, Jr., Presidente ti Cabugao Cattle Raisers & Traders Association a manamnama ti puminpintas a panagannayas ti transaksion iti Dayo iti Tawen 2013 ta naraatanen dagiti wagas a mangpapintas ti panagoperar ti Dayo kas iti sumaganad:
- Agtultuloy ti panagoperarna manipud nangrugi agsipud ta adda latta maidayo nga ayup iti kaaldawanna
- Napintas ti pannakaibaut ti puonan ta maaywanan a naimbag ti pinansial ken ti panagrikusna.
- Maipromot ti Dayo gapu ti ipapan met pannakidayo ti dadduma a kameng iti sabali ket maadaptarda ti dadduma a wagas a mangpasayaat ti ginnatang-linnako.
- Suportado ti LGU ken pannarabay dagiti Opisiales-Lokal.
- Pannakaiwayat ti Lakbay Aral babaen ti tulong ti LGU ken pannakaangay ti Anibersario ken simple a Christmas Program a pangpatibkeran ti panagkakadua.
Insupusop pay ti kaaduan a Koridor a nairamenen iti panagbiagda daytoy a trabaho ket tumulongda a mangpadur-as ti livestock industry ti ili a pakatulonganda met. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:53 PM 0 comments
Saturday, December 29, 2012
BOTTOM-UP BUDGETING, NAYUSUAT DITOY CABUGAO
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti 1-day Seminar iti Policy Guidelines and Procedures in the Implementation of Bottom-up Budgeting (BuB) for the FY 2014 Budget Preparation a nagatendaran dagiti LGU Department Heads (MPDC, Budget, DA, MSWD ken MHO) kasta pay dagiti pannakabagi ti Ahensia a mainaig iti programa ken nadumaduma a sektor ti kagimongan kas iti organisasion ti PWD’s, Senior Citizens, fisherfolks, ubbing, agad-adal, NGO’s, professional associations, media-groups, faith-based organizations ken kaarngina nga asosasion iti masakupan ti Munisipalidad ti Cabugao idi Disiembre 28, 2012 iti Ponce del Mar Beach Resort, Brgy. Pug-os, Cabugao, Ilocos Sur.
Segun iti Joint Memorandum Circular No. 3, Series of 2012 iti DBM-DILG-DSWD-NAPC, maysa ti Munisipalidad ti Cabugao kadagiti Focus Municipalities ti nasao a programa.
Nakitinnulong ni MLGO Officer Constancia “Connie” L. Quinola kadagiti nangseminar a nangilawlawag ti pakabuklan ti nasional a programa ken para iti pannakabukel ti Local Poverty Reduction Action Team (LPRAT) a mangtingiting ken mangtinong pay iti development needs ti ili a maikkan ti pundona babaen iti programa.
Natudingan ni MPDC Florante Jara a nangted ti pamanunotanna iti local situation iti kinakurapay.
Ti LPRAT ket buklen dagiti mangipatungpal nga idauluan ti Local Chief Executive (LCE) ket dagiti maiplano a maipatungpal a proyekto ket maaprobaran babaen iti Sangguniang Bayan sakbay a maisubmiter iti Regional Poverty Reduction Action Team (RPRAT) agingga inton Pebrero 15, 2013 para iti review ken validation.
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:08 AM 0 comments
Thursday, December 27, 2012
INISIATIBO A MAIPAKPAKAT A PAGTULADAN
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Disiembre 27, 2012, imbatad ni Kagawad Vic Sesuca, Committee Chair on Environment ti Sangguniang Barangay, Barangay Salomague, Cabugao, Ilocos Sur nga inisiatibo ti ipakpakatda kas pangtulong ti Konseho ti Barangay ken kabarangayanda tapno maannurotda ti programa ti LGU panggep ti Environmental Management.
Insupusop ni Kagawad Sesuca nga indauluanna ti pannakaaramid ti dadduma a kasapulan ti barangay kas iti Bio-intensive Gardening, Nursery, Herbary, Compost Pit ken dadduma pay a kanaigna a kasapulan ti programa.
Iti impakita ni Kagawad Sesuca a ladawan ti panangigannuat ti Komitena iti panangpaberde ti aglawlaw nangruna iti panagnayon ti mulada a mangrove iti katangriban, mamati a maaramidna met ti pagrebbenganna iti Komite ti Konseho nga idauluanna.
Ti Barangay Salomague ket maibilang a Tourist Destination ti deppaarna ti Amianan a Luzon. Idauluan ni Brgy. Captain Eliseo R. Serrano daytoy a Coastal Barangay ti ili a Cabugao, Ilocos Sur. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:00 PM 0 comments
Wednesday, December 26, 2012
2ND BATCH TI CIVIL SERVICE SEMINAR TI EMPLEADO TI LGU, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti 2nd Batch ti Orientation on Strategic Performance Management System babaen ti panangisayangkat ti Civil Service Commission (CSC) kadagiti amin nga LGU Regular Employees ti LGU-Cabugao iti Disiembre 26, 2012 iti SB-ABC Hall, Cabugao, Ilocos Sur.
Sakbayna, naisaguday iti pammilin ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. kadagiti LGU Officials ken empleados iti LGU-Cabugao a masapul nga atendaranda daytoy a maiwayat nga Orientation Seminar. # (Web In-Action)
Naglektiur ni Hon. Hedy Jose B. Lardizabal, Provincial Director, CSC Bantay, Ilocos Sur. Natratar dagiti kabaruanan a wagas ti panangrukod ti gapuanan ti indibidual ken grupo a kasasaad dagiti empleado a mayataday iti direksion a mainugot a turongen ti Ahensia wenno Opisina. Daytoy a programa ket maipakat iti umay a tawen 2013 ket kasapulan a makipaset dagiti nadakamat a maseknan kadaytoy dua nga aldaw a seminar nga inwayat ti Serbisio-Sibil.
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:32 PM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Daytoy a krusada ti DOH ket addaan iti Tema: “All for Health Towards Health for All” a maar-aramid iti tunggal Munisipalidad ti Ilocos Sur a nayeskediul a pagipatungpalanda kadaytoy a programa ti DOH.
Iti kabigatan ti Hulio 26, 2017, naaramid ti Medical Caravan iti RHU-Cabugao a nakipasetan dagiti umili kangrunaan dagiti adda iti barangay nga addaan ti sakit a mapaagasan.
Umuna nga agrehistro ti Pasiente babaen iti Admission Form ket mailanad ditoy iti Patient Profile agraman dagiti rikriknaen ti maseknan a pasiente. Maiturong ti Pasiente iti Medical Check-up kalpasan a maala ti Blood Pressure-na. Tamingen dagiti tallo a Dodoktor nga isuda Dr. Joyanne Mae C. Taccayan; Dr. Mark-Lawrene T. Tirao ken ni Dr. Virgilio Mangapit, DMO, Provincial DOH Office ket maikkanda iti tumutop nga agas nga ited dagiti Staff ti DOH.
Malaksid iti Medical Examination ket mataming pay dagiti adda problemana iti Dental ken maidiaya ti libre a serbisio ti X-Ray.
Dagiti nangbukel iti TB Caravan Plus ket dagiti sumaganad: Mark Darren Cacanindin ken Maria Elenor Sison ti DOH Region1; Lester Aldrine Rayray; Hermie Azares; Gerilette Rosario ken ni Dr. Percival Savella, agpapada a nagggapu iti Provincial Health Office-Ilocos Sur; Imelda Cavmada ken Kriza Vagay iti Provincial DOH Office. Nagpaay a District Coordinators da Violeta Ancheta ken ni Melody Edmalin.
Timmarabay dagiti Medical Personnel & Staff ti RHU-Cabugao nga idauluan ni Dr. Mark-Lawrence T. Tirao. # (Web In-Action)


text:
Panawen ti Pannakapalpalawag
Ti Panawen ti Pannakapalpalawag (wenno simple laeng a ti Pannakapalpalawag wenno Panawen ti Rason) ket maysa idi a kultural a tignay dagiti nasaririt a taos idi maika-17 ken maika-18 a sigsiglo, nga immuna a nangrugi idiay Europa ken kalpasanna kadagidiay Amerikano akolonia. Ti panggepna daytoy idi ket ti mangreporma ti kagimongan iti panang-usar ti rason, panagkarit kadagiti kapanunotan a naisadsad iti tradision ken pammati, ken agpasayaat ti pannakaammo babaen ti sientipiko a pamay-an. Daytoy ket nangiyaddang ti sientipiko a kapanunotan, panagduda ken nasaririt a pannakisinnukat ken nangsungat ti kaniaw,[1] awan anus ken adda dagiti panag-abuso ti bileg babaen ti simbaan ken ti estado. Dagiti kapanunotan ti Pannakapalpalawag ket addaan ti nangruna a nagbanagan iti kultura, politika, ken dagiti gobierno iti Lumaud a lubong.
Nangrugrugi daytoy idi agarup a 1650 aginggana ti 1700, daytoy ket rinugian babaen dagiti pilosopo a kas ni Baruch Spinoza (1632–1677), John Locke (1632–1704), Pierre Bayle (1647–1706), Voltaire (1694–1778) ken pisiko a ni Isaac Newton (1643–1727).[2] Dagiti nangturturay a prinsipe ket kanknayonda a nangilagda ken nagpatan-ay kadagiti pigura ken nangpadasda pay a nangipakat kadagiti kapanunotanda iti gobierno a tinawtawagan idi a kas ti naipalawagan nga absolutismo. Ti Sientipiko a Rebolusion ket asideg a naikapet iti Pannakapalpalawag, gapu ta dagiti naduktalanna ket nangbaliw kadagiti adu a tradisional a konsepto ken nangipayammo kadagiti baro a perspektibo iti katutubo ken ti lugar ti tao iti kauneganna. Ti Pannakapalpalawag ket rimmang-ay aginggana idi agarup a 1790–1800, kalpasanna daytoy ti panangiyunay-unay tu rason ket sinukatan ti panangiyunay-unay iti rikna ti Romantisismo, ken ti maysa a Kontra-Pannakapalpalawag ket nakagun-od ti kadayeg.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kors, Alan Charles. Ensiklopedia ti Pannakapalpalawag. Oxford: Oxford UP, 2003. Prenta.
- ^ Sootin, Harry. "Isaac Newton." New York, Messner(1955).
- ^ Casey, Christopher (Oktubre 30, 2008). ""Grecian Grandeurs and the Rude Wasting of Old Time": Britain, the Elgin Marbles, and Post-Revolutionary Hellenism". Foundations. Volume III, Number 1. Naala idi 2009-06-25.


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Sabali pay nga aksidente ti napasamak iti national highway a sakup ti Barangay Guimod, ditoy nga ili idi agsapa ti Hulio 14.
Nagsagrap ni Cristal Faith Quintero y Aslor, 6, Grade I pupil iti Guimod Elementary School, iti sugat iti ulona kalpasan a dinungpar ti traysikel ket naitaray iti Northside Doctors’ Hospital para iti pannakaagasna.
Saan a naan-ano ni Jedrey Quintero y Collado, 29, naasawaan, nagmaneho iti Honda TMX 155 tricycle.
Segun iti police blotter, kibkibinen ni Maybel ti anakna a mapan agbasa ngem mapapati a kellaat a timmaray ti ubing a bimmallasiw iti kalsada a puon ti nakadungparan kenkuana ti traysikel a minaneho ni Quintero.
Naammuan ti Tawid News a nagareglo dagiti dua a partido tapno saanen a dumanon pay iti korte.#


text:
Wikipedia:Baw-ing
Ti baw-ing (Ingles: redirect) ket panid nga awan linaon, ngem daytoy ket mangipatulod iti agbasbasa iti sabali a panid, ken kadawyan a ti maysa nga artikulo wenno seksion ti maysa nga artikulo. Kas pagarigan, no imakiniliam ti "USA" iti kahon ti pagbirukan, wenno surotem ti silpo ti wiki iti USA, maipankanto idiay artikulo ti Estados Unidos iti Amerika, ken addanto iti maysa a nota iti ngato ti panid: "(Naibaw-ing manipud iti USA)". Gapu ta ti panid ti USA ket aglaon ti teksto ti wiki iti #REDIRECT [[Estados Unidos iti Amerika]], a mangipalawag daytoy daytoy a kas baw-ing a panid ken mangikabil ti puntaanna panid. Mabalin pay nga ibaw-ing iti maysa a paset ti puntaan a panid, babaen ti panagusar ti eskritu ti #REDIRECT [[Nagan ti panid#Titulo ti seksion]] .


text:
Kolum ni Jobert M. Pacnis
Umuna a paset
MAKAALIAW ngem napnuan kayaw!
Dayta ti pangiladawanna iti padasna a dinanto malipatan.
Malem ti Huebes (Abril 20), manipud iti ilina a Ballesteros, idi agrubuat nga agpasiudad ti Tuguegarao a dua oras ti biahe. Maturog dita ta patangan ti grupoda a sapaenda ti agdaliasat iti kabigatanna. Iti Google map, mapan a nasurok a siam nga oras ti biaheda iti destinasionda.
As-asideg, kunada. Ta no manglikawda pay laeng iti Ilokos, mabalin a maibayagda ket didanton maabotan ti rugi ti programa a dar-ayanda.
Saan ngata a delikado ti dalan? nasaludsod idi mitingda sakbay ti nasao a biaheda.
Saan. Sementado aminen, naipasigurado. Ken tapno mapadasantayo met ti magna iti sabali ta saan laeng a puro Ilokos.
Aglawagen iti kabigatanna, agarup alas singko, idi agaludaid ti grupoda. Lima ti luganda nga Innova ken Montero.
Awan arimekmek ti tunggal maysa idi damo. Kasda laeng agpipinnaliiw. Ngem idi sumrekdan iti probinsia ti Kalinga, mangrugin a mabtak ti ulimek iti nagbabaetanda.
Daytoy ti kunkuna ni sir a kayumanggi a bantay, kinuna ti maestra a kaduada. Pitoda amin iti Innova a nakailugananna agraman drayber ken maysa nga ubing. Pito agingga’t walo met ti linaon dagiti kakomboyda.
Kinitana ti aglawlaw. Mangrugin a dayasan ti leggak dagiti bantay iti aglawlaw. Nupay agdadamona a labsan dagitoy, ammonan no apay a naawagan iti kayumanggi a bantay ti adda iti aglawlawda.
Ruot, daga ken batbato laeng ti makita kadagiti bantay. Ibakalna man iti adayo ti imatangna, kaskasdi ti makitana. Siguradona lattan a tedda daytoy dagidi nangrames iti nakaparsuaan.
Ket ita ta kabarbaraan ti damag iti saan a pannakapasingked ti posision ni Madam Gina Lopez iti DENR, mapampanunotna nga ad-adu pay ti marames a paset ti Ina-a-Daga. No ania la unayen ti adda kadagiti kameng ti Commission on Appointment ta dida man laeng pinanunot ti nakaparsuaan. No asino pay ti adda ngipenna a mangipakat iti linteg, isu pay ti mapadisi a kasla awan aniamanna.
Money lobby talks, kuna ni Lopez iti napasamak kenkuana.
Iti panagtultuloy ti panagdaliasat ti grupoda, nakaawatda iti text manipud iti asawa ti drayber ti Montero a pannakaliderda. Impalagip daytoy ti panagannad ti drayberda iti masungadda a barangay.
Tributribo ti tao ditoy, impalawag ti drayberda. Narigat ti makapalidpid uray manok wenno aso. Pabayadanda agingga iti anak ti anak ti anak ti anak…
Kasanon no tao ti nadisgrasia? nasaludsodna.
Pasayagem nga isubli ti luganmo, sir, naisungbat. No idiretsom, sigurado nga abotendaka ta awan unay ti sumiasiam a dalan. Delikadoka no kuan…
Nariknana, bimmangon ti buteng iti barukongna.
Ngem naayat dagiti tao ditoy, nakuna ti maysa a kaduada. Saanmo la ketdi ida nga agrabiadoen.
Ket napaneknekanna dayta idi agdamagda iti umisu a dalan idi addan masungadda nga agsanga a pagnaan. Nadayawda. Sipapakumbabada a mangisuro iti dalan.
Iti panagtuloy ti biaheda, in-inut a napukaw ti butengna. Nagdaeg ti nakaparsuaan a malablabsanda.
Iti ikakalipkip ti luganda kadagiti kabambantayan, nadlawanna a saanen a kas iti nalabsanda. Nakalanglangto ti aglawlaw. Natatayag dagiti kayo iti agsumbangir a sikiganda. Adda pay kanito nga umusok ti luganda iti sirok dagiti bato a bantay a kunam la no magmagnada iti gukayab idinto a derraas iti makanigidda.
Maysanmaysa ti nagala iti ladawan kadagiti kaduana. Lumanitak dagiti balonda a selpon. Saan a nagpaudi. Dayta ti damo (ken dina ammo no masunotanto pay) nga idadaliasatna dita a deppaar. Inruarna ngarud ti digicam-na ket “siniripna” dagiti malabsanda. Saan pay a napnek, innalana ti selponna ket inusarna pay daytoy aglalo ket nabayag ti reaction time ti digicam-na.
Nalapunos ti ragsak ti sibubukel a kinataona. Nagdaeg ti aglawlaw— manipud kadagiti agkakangato a bantay, dadakkel a kayo iti bakras, karayan a naglilitnaw ti agay-ayus a danumna nga ammona lattan a nagtaud iti tuktok ta adu dagiti babassit a dissuor a nalabsanda.
Idinto a ngumatngato ni Apo Init, saanda a marikna ti dagaang (nupay kangitingitan ti kalgaw). Saan a gapu ta air conditioned ti luganda no di ket iti pariir nga ipugpug-aw ti nakaparsuaan kadakuada.
Naariwawada no makasirayda kadagiti napuskol nga angep ken ulep iti asidegda. Awan ti paudi a mangala iti ladawan.
Gawgaw-atentayon ti langit, adda nagkuna kadakuada.
Saan, adda met mangyangaw. Adda laeng dakkel a kapre nga agtabtabako dita babaet dagiti higante a bantay.
Ket mammamsek ti luganda iti katkatawa.
Agalas otson iti agsapa idi un-unorenda ti paset ti Lubuagan ken Tinglayan, Kalinga. Nakalabasda pay iti naipinta nga ikkis iti bakrang ti bantay: No to dam!
Ket nalagipna ti nabasana idi a nobela ni Ric Agnes, nobelista ken agdama ita a kolumnista ti Bannawag, a maipapan iti pannakaipatakder ti Ambuklao Dam. Nalabit, kas kadagiti agbibiag iti nasao a nobela, amken dagiti agindeg ti peligro a yeg ti pannakaipatakder ti dam iti lugarda.
(Adda tuloyna)


text:
Santo Tomas ken Prinsipe
Nagsasabtan: 1°N 7°E / 1°N 7°E
Ti Santo Tomas ken Prinsipe, opisial a ti Demokrata a Republika ti Santo Tomas ken Prinsipe, ket maysa nga agsasao iti Portuges nga isla a pagilian idiay Golpo ti Guinea, iti akinlaud nga ekuadorial nga aplaya iti Tengnga nga Aprika. Buklen daytoy dagiti dua nga isla: Santo Tomas ken Prinsipe, a mabirukan ti agarup a 140 kilometro (87 mi) nga agaddayo ken ti agarup a 250 ken 225 kilometro (155 ken 140 mi), iti amianan a lumaud nga aplaya iti Gabon. Dagitoy dua nga isla ket paset ti natayen a bulkan a kabanbantayan. Ti Santo Tomas, ti dakdakkel a isla nga akin-abagatan, ket naisanglad iti amianan iti ekuador. Nainaganan daytoy kenni Santo Tomas babaen kadagiti eksplorador a Portuges a simmanglad iti daytoy nga isla iti piestana nga aldaw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The World Factbook – Field Listing – Population – CIA". Central Intelligence Agency. Naala idi 2015-03-07.
- ^ a b c d "São Tomé and Príncipe". International Monetary Fund. Naala idi 2013-04-17.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 26 Hulio 2013.
- ^ "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Naala idi 21 Marso 2017.
- Santo Tomas ken Prinsipe
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti pagilian nga isla
- Is-isla ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Portuges
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975


text:
SAN VICENTE, Ilocos Sur – Maysa a mangmangged ti nabagsol gapu iti pannakiririna iti kalugaranna a puon ti nakayospitalanna.
Naammuan iti inbestigasion ti polis ditoy a binagsol ni Adonis Toloza, 24, naasawaan, agnaed iti Barangay San Sebastian, ditoy nga ili ni Pablo Taeza, Jr., 20, naasawaan, kalugaranna, gapu iti panagririda a dua kabayatan nga adda iti inpluensia ti arak ti biktima.
Nagsagrap ti biktima iti bagsol iti akinkannigid a paset ti bagina ket naitaray iti Gabriela Silang General Hospital.
Naglibas ti suspek kalpasan ti pammagsol.#


text:
Nolasco ken Hidalgo, keynote speakers iti 2007 Nakem Conference
Pagbuligan ti Ilokano and Philippine Drama and Film Program iti Unibersidad ti
Ti Nakem Conference ket maysa a tignayan nga addaan panggep a mangisayangkat iti sistematiko a panagadal ken panagsukisok maipapan iti pakasaritaan, pagsasao, ken produksion a kultural dagiti amin a komunidad iti deppaarna iti Amianan a Luzon a pakaibilangan ti Kailokuan, Kordiliera, ken Tanap ti Kagayan.
Inrugi da Prop. Precy Espiritu ken Dr. Aurelio Agcaoili, agpada a mangisursuro iti Ilokano, literatura, pelikula, ken drama iti babaen ti Departmento ti Hawaiian and Indo-Pacific Languages and Literatures, Unibersidad ti Hawai`i iti Manoa, ti tignayan a Nakem Conferences a maysa itan a non-profit nga organisasion ken mangimatmaton met laeng iti pannakailungalong ti International Academy for Ilokano and Amianan Studies.
Kinabinnulig da Espiritu ken Agcaoili ti pannakaisayangkat ti immuna unay a 2006 Nakem Centennial Conference da Dr. Raymund Liongson iti Philippine Studies Program ti Leeward Community College, Unibersidad ti Hawai`i; Dr. Josie Paz Clausen, maysa nga iskolar iti Philipine linguistics a propesora met laeng iti Ilokano iti UH Manoa; Lydia Abajo iti Domestic Violence Clearinghouse and Legal Hotline-Pilipina Rural Project; Dr. Estrella Pada Taong iti business sector; Cynthia Ochoa, maysa a cultural worker iti Honolulu; ken Julius Soria ken Clem Montero, agpada a manursuro iti UH Manoa. Kinabinnulig met ti Nakem Conference Secretariat ti Timpuyog, ti asosasion dagiti estudiante iti Ilokano iti UH Manoa.
Iti diskursona kas plenary speaker, ibuksilanto ni madaydayaw a Dr. Ricardo Ma. Duran Nolasco, chairman ti Komisyon ng Wikang Filipino, ti pannakapreserba ken promosion dagiti literatura, lengguahe, ken produksion a kultural kadagiti komunidad nga awan iti sentro ti administration, komersio, ken edukasion—kadagiti komunidad nga adayo iti Kamanilaan.
Iti sabali a bangir, agsaritanto met ni Mr. Juan SP Hidalgo Jr., plenary speaker iti maikatlo nga aldaw. Maysa ni
Maisayangkat met iti nasao a kumperensia ti pannakaipasdek ti Nakem Conference country chapter ken ti
Segun iti saritaan ti nagkadua a grupo ti MMSU, iti panangidaulo ni Dr. Miriam E. Pascua, presidente ti nasao nga Unibersidad ken ni Dr. Aurelio S. Agcaoili, coordinator ti program iti Ilokano, pelikula, ken drama iti UH Manoa iti administrators conference nga inangayda, a kaduada pay dagiti sabsabali nga administrador ti dua a nasao nga unibersidad iti arinunos ti 2006 iti UH Manoa, ti mapabaro nga Ilocos Research and Information Center ti nasao nga Unibersidad ti agbalin a country headquarters ti Nakem ken ti IAIAS. Kabinnulig ti MMSU ti UH iti adu a proyekto ken programa. Maysa kadagitoy a programa ti sistematiko a panakaadal ken pannakaitandudo ti kultura ken adal nga aggapu iti Ilokos ken Amianan.
Iti pannakaisayangkat ti Nakem Conference ken ti IAIAS a kas singin a tignayan, nakiramanen kadagiti immuna kolaborasion ti St. Mary’s University Research Center iti Bayombong, Nueva Viscaya; ti Pangasinan State University Graduate School iti Urdaneta, Pangasinan; ti Unibersidad ti Pilipinas iti Diliman; ti Unibersidad ti Pilipinas iti Baguio; ti University of Northern Philippines iti Vigan ken Candon; ken ti Don Mariano Marcos Memorial State University.
Maangay ti 2008 Nakem Conference iti Unibersidad ti Hawai`i iti Manoa ket iti met Unibersidad ti Pilipinas iti Baguio ti manamnama a pakaangayan ti 2009 Nakem Conference.
Para kadagiti manursuro iti eskuelas publikas ken pribado, nadawaten ti endorsement para iti daytoy a kumperensia iti opisina ni Sek. Jesli Lapus iti Departamento ti Edukasion ken ni Chairman Carlito Puno iti Commission on Higher Education.
Nagbunga ti 2006 Nakem Centennial Conference iti dua a libro a nakatiponan dagiti napili a salaysay dagiti iskolar ken ispiker: ti Saritaan ken Sukisok: Initial Proceedings of the 2006 Nakem Centennial Conference ken ti Nakem: Imagination and Critical Consciousness in Ilokano Language, Culture, and Politics.
Sinuportaran ti Filipino Centennial Celebration Commission ti napalabas a 2006 Nakem Centennial Conference.
Kadagiti cultural workers, iskolar, edukador, mannurat, ken mangil-ilala iti kultura, kananakem, ken kannawid dagiti taga-Amianan nga agngayangay nga umatendar, bisitaenyo ti conference website, philippinesonline.org/nakem2007 wenno agsurat kada: Dr. Alegria Tan Visaya iti MMSU, atvisaya@yahoo.com wenno Dr. Aurelio Solver Agcaoili, iti UH Manoa, nakemconference@yahoo.com.
Maipakaammo met a nalpasen ti pannakaawat kadagiti abstracts ket madaman ti deliberasion no ania dagiti conference papers ti maidasar iti nasao a kumperensia.
Maipakaammo met nga inton Abril 15 ti maudi nga aldaw ti pannakaawat iti rehistrasion. Mabalin ti agrehistro iti website ti kumperensia.
Makitinnulong ti Komisyon ng Wikang Filipino, Republika ti Filipinas ken ti Fil-Am Observer, warnakan iti Estado ti Hawai`i, iti pannakaisayangkat ti 2007 Nakem Conference.


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Natenneb iti pannakibakal iti insurhensia, daytoy ti panangiladawan ni PNP Regional Director Police Chief Supt. Leopoldo Bataoil ken ni kabarbaro a provincial director iti Ilocos Sur Pol. Senior Supt. Virgilio Gagarin Fabros.
Kinuna ni Bataoil a nasuboken ti kabaelan ni Fabros kadagiti assignmentna iti Mindanao, Region 2 ken 3, nangruna iti pannakirupak iti insurhensia.
Iti sabali a bangir, grinaduan ni Bataoil ni outgoing OIC Provincial Director, Police Senior Supt. Jessie Cardona iti 96%.
Inallawat ni Fabros ti komendansia ti probinsia manipud ken ni Cardona itay Sept. 10 iti simple a seremonia a naangay iti Provincial Police Office ditoy.
Nagserbi ni Cardona nga OIC provincial director iti probinsia iti apagsurok laeng a tallo a bulan.
Malaksid ken ni Bataoil, dimmar-ay iti nasao nga okasion da Governor Deogracias Victor “DV” Savellano, Vice Governor Jeremias “Jerry” Singson, Bokal Jose Bunoan, Jr., sumagmamano a local chief executives a pakairamanan da Bantay Mayor Samuel Parilla, Sta. Catalina Mayor Carlos Asuncion, Vigan City Vice Mayor Franz Ranches, dagiti hepe ti polisia ken personnel ti Provincial Police Office.
Iti mensahe ni Cardona, kinunana nga iti panagserbina kas OIC provincial director, adu dagiti natiliw a wanted persons, drug users ken pushers a nagpababaan ti crime volume iti probinsia, pannakaipakat iti nainget a kampania iti loose firearms ken illegal drugs ken ti pannakawara ti maysa a gun-running ken gun-for-hire syndicate.
Impatalged ni Fabros nga ituloyna dagiti nairugi ken kampania ti sinuktanna nga opisial, nangruna iti pannakapatalinaed ti urnos ken talna.
Sakbay ti pannakaibaonna iti Ilocos Sur, ni Fabros ti hepe ti Regional Personnel and Human Resources Management Division iti Region III .
Maysa nga abogado daytoy baro a provincial director a tubo ti Guimba, Nueva Ecija.#


text:
LIDLIDDA, Ilocos Sur – Maysa nga agtawen iti 11 nga ubing ti naireport a nakoriente idi aglaba koma kadagiti aruatenna idi sardam ti Septiembre 19.
Awanen ti biag ni Legie Ann Mendez y Bangroy, Grade VI pupil, idi maidanon iti Saint Martin de Porres Hospital, Candon City, gapu iti pannakakorientena.
Segun iti report, idi agarup 7:30 ti sardam ti nadakamat a petsa, labaan koma ni Mendez dagiti lupotna ngem nakoriente idi insulbongna ti plug ti washing machine iti extension wire gapu ta nabasa gayam daytoy gapu iti panagtudona.
Idi agarup 8:00 iti dayta a sardam, nakita ni Reynaldo, agtawen iti walo a kabsat ni Legie Ann a nakadasay ti kabsatna ket nagpaarayat iti lolona.
Intarayda ti ubing iti ospital ngem indeklarar ti doktor a dead on arrival.#


text:
Daytoy ti napagnunumuan dagiti kameng ti GF Board nga idauluan ni GF President Arthur P. Urata, Sr. iti naangay nga special meeting ti gunglo idi Hunio 23 sadiay Narvacan, Ilocos Sur.
Maibatay iti napagnunumuan, agpaay a library ken agamang kadagiti gapuanan dagiti kameng ti gunglo. Maawaganto daytoy iti “Dr. Godofredo S. Reyes Memorial Hall” babaen ti pammalubos ni Dr. Dedicacion A. Reyes a kaingungot daydi Dr. Reyes.
Narugian a nabangon ti pasdek iti sakup ti 162 a metro kuadrado a lote nga indonar dagiti agassawa a Reyes.
Iti sabali a bangir, angayen ti gunglo ti maikadua a regular board meeting-na ita a tawen inton Agosto 24 babaen ti panangsangaili ni Estela Bisquera Guerrero iti pagtaenganda iti Tuding, Itogon, Benguet.
Iti daytoy a miting a maidatag iti GF ti tarigagay ti ania man a provincial chapter a mang-host iti sumaruno a kombension. (Rey Andres)


text:
Ganassi, Lanao del Sur
Ti Ganassi ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ganassi ket nabingbingay a politikal kadagiti 32 a barbaranggay.[2]
- Bagoaingud
- Balintad
- Barit
- Bato Batoray
- Campong a Raya
- Gadongan
- Gui
- Linuk
- Lumbac
- Macabao
- Macaguiling
- Pagalongan
- Panggawalupa
- Pantaon A
- Para-aba
- Pindolonan
- Poblacion
- Baya
- Sogod Madaya
- Tabuan
- Taganonok
- Taliogon
- Masolun
- Lumbacaingud
- Sekun Matampay
- Dapaan
- Balintad A
- Barorao
- Campong Sabela
- Pangadapun
- Pantaon
- Pamalian
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
BUIS kunam?
BUMARA la ketdi ti piditpidit ti dadduma no mapagpapatangan daytoy nangruna no
maipapan iti income tax (wenno buis para iti natgedan). Makapuling a
kitaen dagiti tax deduction iti ‘pay slip,’ kunada man. Wenno makapadagsen iti rikna
ta awan met maar-aamidan piman.
Ket
segun iti report a rimmuar itay nabiit, agsobsobra ti buis a baybayadan dagiti
adda iti middle class.
Makuna
a “middle class” ti grupo nga adda iti nagbaetan ti lower (wenno working) class
ken upper class, a pakaibilangan dagiti propesional ken dagiti adda negosioda
agraman pamiliada. No agbataytayo iti kaudian a report ti National Statistical
Coordination Board (NSCB), mairaman kadagiti middle class dagiti mangmangged
nga agaw-awat iti manipud iti P328,000 (wenno mapan a P27,000 iti tunggal
bulan) agingga iti P4 million a tinawen a sueldo.
Nangpakaro
pay iti isyu iti buis ia naiballaet a nabara a patangan wenno kaso iti panangibolsa
dagiti kameng ti Kongreso ken kakumplotda a nangangato nga opisial ti gobierno kadagiti
PDAF-da nga aggapu iti buis dagiti umili.
Dakkel
ngarud ti mapaspastrek ti gobierno manipud kadagiti middle class. Ngem saan laeng
met a dagiti propesional ti maapektaran, ta uray dagiti nababbaba ti sueldoda
(malaksid dagiti minimum wage earner ta mailisida iti income tax kas sagudayen
iti linteg), pakadagsenan unay ti riknada ti maleklekkab a pangbayadda iti buis
idinto a nakabasbassit la ngaruden ti mayaw-awidda a matgedan.
Segun
iti Bureau of Internal Revenue (BIR), agtaud kadagiti agsusueldo a mangmangged
ti 82% ti kadagupan ti nasingir manipud iti individual income taxes nga umabot
iti P246-bilion idi napan a tawen. Kaaduanna ditoy ti automatiko a maikissay
kadagiti propesional nga agsusueldo iti manipud P150,000 agingga iti P800,000 iti
uneg ti makatawen.
Awan latta met ti
pagdur-asan ti pagilian
Ngem
pappapananna dagita a buis? Apay nga agsagsagaba latta met dagiti marigrigat
iti kaawan wenno kinakurang ti serbisio ti gobierno kadakuada, wenno apay a
kadaanan latta ti sistema ti transportasion, ken apay nga adu kadagiti kalsadatayo
ti di met mamanmantener a nasayaat?
Makaunget
ti adu a netizen kadagiti kakastoy a patangan iti buis (asino met ti saan?), nangruna
iti kinaregregget ti BIR nga agiwayat kadagiti pamuspusan tapno makasingir iti
dakkel a buis a para iti administrasion ni Presidente Noynoy Aquino, ngem awan
latta met ti pagdurdur-asan ti pagilian. Kanigid-kanawan met latta ti korupsion
iti gobierno a pakapukpukawan ti pondo nga aggapu iti buis.
Segun
iti panagadal ni Romulo Virola, dati a secretary general ti NSCB, nasurok a
74.7% iti populasiontayo wenno 14-milion a pamilia ti mangbukel iti lower
class, idinto nga awan pay maysa a porsiento (0.1%) wenno 21,200 a pamilia ti
adda iti upper class. ’Tay natedda a 25.2% wenno 4.7-milion a pamilia, isu dagitoy
ti aggapu iti middle class.
Ngem
ti rigatna, kadagiti adda iti middle class nga agsusueldo iti agingga iti
P500,000 iti tinawen (wenno mapan a P41,670 iti tunggal bulan), kapada met
gayam ti baybayadanda a tax rate wenno porsiento ti buis iti baybayadam met dagiti
chief executive officer (CEO) wenno direktor dagiti multinational company,
karamanen dagiti nababaknang a tattao iti pagilian ken dagiti artista ken nalatak
a celebrity nga agaw-awat iti agingga iti P12-milion iti tunggal bulan.
Apay
a kasta? Iti ngamin agdama a paglintegan, manipud iti 5% agingga iti 32% ti tax
rate a bayadan dagiti mangmangged depende iti sueldoda. Kadagiti ngarud agaw-awat
iti sueldo iti agingga iti P500,000, masingir dagitoy iti kangatuan a tax rate a
32%, nga isu met ti tax rate dagiti nangatngato nga adayo iti sueldoda ngem isuda!
Ken uray pay palubosan ti linteg ti basic personal exemption (para kadagiti
minimum wage earner) ken adda pay P20,000 a deduction iti tunggal anak wenno
dependent, saan met unay a marikna daytoy a pakalag-anan dagiti mangmangged ta
dakkel latta ti malekkab iti sueldoda a kas pagbayadda iti buis.
“Bracket creep”
Ngem
dayta gayam a paglintegan iti tax rate ken tax bracket ket idi pay laeng 1997 a
nangrugi a naipatungpal, wenno mapanen a 17 a tawen a saan a nabalbaliwan
idinto nga adun ti bimmabaan ti gatad ti piso gapu iti inflation (wenno ti
agtultuloy nga ingingina ti presio dagiti magatgatang ken serbisio iti maysa a panawen).
Kayatna a sawen, uray dimmakkel ti sueldo ti maysa a mangmangged, sumursurot
met kenkuana ti nangato a tax rate. Ti rigatna, bumasbassit met ti balor ti
sueldona iti panaglabas dagiti tawen. Kas pagarigan ti sueldo iti maysa a
manager 15 a tawenen ti napalabas, katukad laengen ti agdama a sueldo ti
mangrugrugi pay laeng a call center agent. Ngem iti laksid dayta, dakdakkel ti
tax rate ti sueldo ti naud-udi.
Aw-awagan
dagiti ekonomista daytoy a situasion iti “bracket creep.” Ditoy, dagiti
agbaybayad iti buis a saan met a makategtegged iti dakkel, wenno uray pay saan a
naibasar iti inflation ti mateggedanda, mapilitanda nga agbayad iti dakkel a
buis a kaibatogan ti tax rate ti sueldoda. Saan met ngamin a nabaliwan ti tax
rate tapno mayannatup iti epekto ti inflation iti panaglabas dagiti tawen.
Segun
ken ni Ronald Mendoza, propesor ti Asian Institute of Management, saan laeng a
dagiti agbaybayad iti buis ti agrabiado ditoy, ta uray pay ti sibubukel nga
ekonomiatayo. Gapu iti bracket creep, kunana, bumaba ti purchasing power dagiti
mangmangged; ta ania ngarud, awan met ti ania a maurnongda iti masapulanda. Ket
no awan ti aggastos (gapu ta awan wenno agkurang ti gastuen), dakes la ketdi ti
epektona daytoy iti ekonomiatayo ta saan metten nga aggaraw ti pisos tapno
pakagansiaan met koma ti asino man nga agkasapulan. Kas kanayon nga ibagbaga
dagiti ekonomista, masapul nga aggastos dagiti tattao tapno pumartak ti
panagdur-as ti pagilian.
Napintas
ngarud a damag ti kaadda dagiti gakat iti Senado nga agpangpanggep a mangibaba
iti income tax rate, kas iti Senate Bill No. 2149 ni Senador Sonny Angara nga agpangpanggep
a mangibaba iti 25% ti agdama a 32% a tax rate. Kapada daytoy ti immun-una a
kiniddaw ti World Bank tapno maliklikan ti “over-taxation” wenno sobra a
pannakabuis dagiti adda iti middle class. No makalusot ti gakat ni Angara,
agbalinton a P1-million ti kangatuan a gatad a mabuisan iti agingga laeng iti
25% mangrugi inton 2017.
Adda
pay kapadana a gakat iti Senado a mangpalag-an ti bayadan a buis dagiti adda
iti middle class ken kasurotna a reporma
iti sistema a kas ti Senate Bill 716 ni Senador Ralph Recto ken ti Senate Bill
1942 ni Senador Bam Aquino IV.
Kangatuan iti
Southeast Asia?
Kinapudnona,
maysa ti income tax rate ti pagilian kadagiti kangangatuan iti Southeast Asia.
Segun ken ni Angara, mabuisan ditoy Filipinas ti P500,000 ($11,000) a sueldo
iti tinawen iti agingga iti 32% idinto nga iti Singapore, saan a mabuisan iti agingga
iti dayta a gatad; ket iti Thailand, mabuisan ti kapadana a gatad iti 10%
laeng, 11% iti Malaysia, ken 20% iti Vietnam.
Segun
ken ni Karl Kendrick Chua, senior economist iti World Bank Philippines,
kasapulan a bennaten ti Filipinas ti kasla akikid a tax base idinto nga ibabana
ti tax rate no kayat met laeng ti gobiernotayo ti makiginniddan kadagiti kaarrubana
iti Asia iti agpang ti panagdur-as ti ekonomia. Kasapulan met a rugianen nga
ipada wenno yannatup ti sistema ti panagbuistayo iti sistema dagiti
kakaarubatayo a pagilian a kas panagsaganatayo metten iti pannakaipakat ti
ASEAN integration a mangrugi inton umay a tawen.
Saanen
a mapagduduaan a nasalsaliwanwan ti panagbiag dagiti kaaduanna a mangmangged
kadagiti kaarrubatayo a pagilian. Daytoy ti maysa a dakkel a rason nga adu
latta kadagiti kakailiantayo ti mapan kadagitoy a pagilian ken dadduma pay a paset
ti lubong ngem ti aganus iti nagbassit a pakaurnongan ti sueldona, uray pay
nangato ti sueldona, no agtalinaed nga agtrabaho iti pagiliantayo.
Ngem
ti saludsod: ipalubos ngata ti Malakanyang a makissayan ti tax rate?
Uray
pay adda gakat a naidatagen iti Kongreso, no saan met a dagitoy ti kasapulan ti
administrasion tapno maipakat ti reporma iti panagbuis, awan lat’ namnamaentayo
nga agtung-ed ti Malakanyang. Ti personal income tax ti kadadakkelan a
mangipapaay iti pamastrekan ti gobierno. Ket no makissayan ti masingir a buis
babaen ti pannakaibaba ti tax rate, maapektaran ti programa ti DBM ken BIR a
mangikabassit iti deficit wenno pagkurkurangan ti masingir a buis wenno ti
addang dagitoy a mangsupusop ti pagkurkurangan ti masingir a buis babaen ti
panangipamuspusanda a makasingir iti ad-adu pay buis a pangpondo iti gastuen ti
gobierno.
Ti kondision ti
Malakanyang
Umannugot
laeng ngarud ti Malakanyang a mangibaba iti tax rate no la ketdi saan a pakakissayan
ti pondo ti gobierno. Segun ken ni BIR Commissioner Kim Henares, saan pay a
panawen tapno mapagpapatangan ti panangibaba iti tax rate. Ad-adda kano ita a
tamtamingen ti gobierno dagiti mabalin nga addang tapno maikadakkel latta ti
masingir a buis para iti agtultuloy nga operasion ti gobierno.
Wen,
kayattayo amin a bumaba ti buis, ngem napateg met kano a kitaen ti kasapulan ti
gobierno tapno saan a malugi daytoy, segun pay ken ni Henares.
Ken
maysa, kunana a sumaysayaat ti taray ti ekonomia babaen ti agdama a polisia ti
gobierno iti panagsingir iti buis, isu a narigat a maallukoy ti liderato wenno
kasta lattan ti kapartakna nga ayonan ti Presidente iti aniaman a singasing a
reporma iti panagbuisan.
Ngem
uray pay ngata saanen a maibatay iti Konstitusion ti sistema, madi kadi lattan
ti gobierno? Segun ken ni Angara, rumbeng nga iti aniaman a sistema ti panagbuis,
agpaay a padapada ken umisu iti amin a maseknan, wenno awan ti maysa a
maat-atiw laeng. Segun pay iti senador, rumbeng a mayurnos metten ti daanen nga
alagaden iti panagbuis tapno maliklikan ti panagsagaba pay dagiti mangangged,
nangnangruna dagiti adda iti middle class. Maysa ditoy ti panangikabil iti
automatic adjustment kalpasan ti sumagmamano a tawen iti linteg tapno iti kasta
makigiddan daytoy iti inflation.
Kasapulan
la ketdi ti reporma iti panagbuis wenno dagiti baro a linteg tapno maurnos
dagiti pagkurkurangan ti agdama a sistema ti income tax. Ta ania pay ti papananna
no bumakbaknang ti gobierno ngem agtultuloy met a rumigrigat ti kasasaad dagiti
mangmangged ken pamiliada?
No
saan a kayat ti administrasion, awanen ti mabalintayo no di ti agkamang iti
Langit tapno malawlawagan man laeng ti panunot dagiti lidertayo.
(Basaen ti orihinal a bersion daytoy iti Bannawag, Septiembre 15, 2014.)


text:
San Manuel, Isabela
Ti San Manuel ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti San Manuel ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Agliam
- Babanuang
- Cabaritan
- Caraniogan
- Eden
- Malalinta
- Mararigue
- Nueva Era
- Pisangs suckz
- District 1 (Poblacion)
- District 2 (Poblacion)
- District 3 (Poblacion)
- District 4 (Poblacion)
- San Francisco
- Sandiat Centro
- Sandiat East
- Sandiat West
- Santa Cruz
- Villanueva
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Isabela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)