text:
Protista
Dagiti protista ket dagiti agdumaduma a grupo dagiti eukaryotiko a mikroorganismo. Iti naipakasaritaan, dagiti protista ket natrato idi a kas maysa a biolohiko a pagarian ken pormal a tinawtawagan iti Protista, ken kaaduan a nairaman dagiti uniselular nga organismo a saan a naibagay kadagiti sabali a pagarian. Ti molekular pakaammo ket naus-usaren tapno mapasayaat ti pannakaipalawag daytoy a grupo iti moderno a taksonomia nga agdumaduma ken kankanayon nga adayo a maikabagian dagiti pilo. Dagiti grupo ti protista ket naipanpanunotan tattan a kaibuksilan dagiti agdumaduma a pilo a saan nga asideg nga agkabagian babaen ti ebolusion ket adda dagiti sabali a siklo ti biag, dagiti agpang ti tropiko, dagiti moda ti lokomosion, ken dagiti selular nga estruktura.[2][3] Malaksid dagiti nalaka nga agpang ti pannakaurnosda iti gunglo, dagiti protista ke tawan unay ti panagpapadada.[4] Dagitoy ket uniselular, wenno dagitoy ket multiselular nga awan dagiti naipangpangruna a kulapot, ken ti daytoy a nalaka a selular nga organisasion ket mangilasin kadagiti protista manipud kadagiti eukaryote, a kas dagiti fungus, dagiti ayup ken dagiti mula.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Adl Sina M.; et al. (2012). "The revised classification of eukaryotes" (PDF). Journal of Eukaryotic Microbiology. 59 (5): 429–514. doi:10.1111/j.1550-7408.2012.00644.x. PMC 3483872. PMID 23020233. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2016-06-16. Naala idi 2017-05-02.
- ^ Simonite T (Nobiembre 2005). "Dagiti protista ket induronda iti igid dagiti ayup iti panagbalbaliw ti alagaden". Nature. 438 (7064): 8–9. doi:10.1038/438008b. PMID 16267517.
- ^ Harper, David; Benton, Michael (2009). Pangyuna iti Paleobiolohia ken ti Rehistro ti Posil. Wiley-Blackwell. p. 207. ISBN 1-4051-4157-3.
- ^ "Sistematika ti Eukaryote". Naala idi 2009-05-31.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Protista iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Danaw Dasay
Ti Danaw Dasay ket ti maikadua a kadakkelan a danaw ti bantay,[1] kalpasan ti Danaw Wood, iti probinsia ti Zamboanga del Sur, Filipinas. Iti maysa kangato iti 230 a metro (750 ft), daytoy ket sakupenna iti 40-ektaria (99-acre) a lugar a napalikmutan iti bakir ken mabirukan iti ili ti San Miguel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Things to Do and see in Zamboanga Del Sur..." WOW Philippines. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Marso 2004. Naala idi 7 Abril 2016.
Lake Dasay; The second largest mountain lake in the province, located in the town of San Miguel.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maysa a pablaak ti iwarwaras iti online ti grupo para iti Facebook a a managan “Uniteam Supporters P10K Ayuda” a mangkunkuna nga adda kano maited a Sangapulo a Ribo a piso a kas insentibo kadagiti agoarehistro para iti National ID.
Daytoy ket awan kinaagpaysuanna.
Daytoy ket namin-ano a napaneknekan ti kinaawan agpayso na babaen dagiti nadumaduma nga istasyon kas iti ABS CBN, a mangibagbaga nga awan ti naideposito nga kastoy nga insentibo kadagiti Landbank accounts dagiti agparehistro nga umili.
Inlawag pay daytoy ti Philippine Identification System (PSA) iti pablaak na idi Mayo 27, i agbaga na nga awan ti insentibo weno supapakna kuwarta a maited kalpasan iti maikadwa a rehistrasyon. Ti naited kano nga ATM card ket awan ti karga na nga uray anya a gatad. Opsiyonal weno depende iti maysa a tao ti panagala na iti maysa a Landbank account para iti anyaman a transaksiyon bayat iti proseso ti National ID.
Santo nagballaag ti nangabak ti pagkaSenador a ni Alan Peter Cayetano maipanggep kadagiti peke a social media pages nga agpampammarang a social media accounts kano iti programa na a tulong pinansiyal na a Sampung Libong Pag-asa ken Sari-saring Pag-asa.
Read the full story on The Baguio Chronicle.
Related fact checks:
- Fact Check: P10,000 incentive to those who will register for National ID
- Mga nakarehistro para sa national ID, makakatanggap ng P10,000 na ayuda?
- P10K ‘ayuda’ for national ID holders is FAKE
- Hindi totoong makakatanggap ng P10,000 na ayuda ang mga nagparehistro sa National ID, taliwas sa post ng Facebook page na ‘Uniteam Supporters P10K Ayuda.’


text:
Septiembre 10
Ti Septiembre 10 ti maika-253 nga aldaw ti tawen (maika-254 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 112 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1960 – Colin Firth, Ingles nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1975 – George Paget Thomson, Ingles a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1892)
- 2007 – Jane Wyman, Amerikana nga aktres, immuna nga asawa ni Ronald Reagan (naipasngay 1917)
- 2011 – Cliff Robertson, Amerikano nga aktor (naipasngay 1923)


text:
Hmm … ti browser mo ket daan unayen.
Pabaroen tayo ti browsermo tapno maganasam iti napaspaspas, ken nataltalgen nga kapadasan ayan iti site.
Ania dagiti 4 a paset ti Medicare
Naipakdaar: Agosto 20, 2020
Petsa ti kaudian a pannakapabaro: Nobiembre 17, 2020
Ti Medicare ket pederal a programa nga seguro ti salun-at. Daytoy ket malaon na dagiti tattao nga agtawen ti 65 wenno babbaket wenno lallakay, ken dadduma nga ubing nga tattao nga adda disabilidad na wenno sabali pay nga nasingsingayan a saad. Mabalin nga nangngeg mon dagiti 4 a paset ti Medicare, nga aw-awagan nga dagiti Paset A, B, C ken D iti Medicare. Ngem ammom kadi no ania ti nagbaliwan da, wenno ania ti malaon ti kada paset? Daytoy nga artikulo ket ipalawag na dagiti serbisyo nga malaon ti kada paset ti Medicare. Dayta ket mabalin nga makatulong no adda ti agpada nga Medicare ken Medicaid ken agsidsiddaw ka no ania iti malaon ti Medicare kontra ti estado nga Medicaid nga planom.
Alaem ti libre a giya iti doble a plano
Amin a masapul a maammoam maipapan kadagiti Doble a Plano kadagiti Nasingsingayan nga Kasapulan a napaminsan, nanam-ay a giya.
1. Part A iti Medicare: Seguro ti Ospital
Ania iti Paset A iti Medicare ken ania iti sakupenna?
Ti Paset A iti Medicare ket sakupenna dagiti dadduma nga serbisyo a mabalin a maawatmo kas maysa nga pasyente a na-admitar iti ospital wenno iti pasilidad ti eksperto nga panangtaripato. Dagitoy nga serbisyo ket inted ti pasilidad ti panangtaripato, nga mairaman ti:
- Dagiti Makan
- Dagiti Eksamen ti Laboratoryo
- X-rays
- Dagiti pangop-operaan ken serbisyo iti kuarto nga pagpapalaingan, ken adu pay
Hospisyo nga panangtaripato ken dadduma nga panangtaripato ti salun-at ti balay ket launen met laeng ti Paset A iti Medicare.
Tapno makitam no ania ti masakop ti Paset A iti Medicare, buyaem ti mabuya yanti baba.
Ti nakaladawan nga asul nga pasdek ket makitam ti duyaw nga palibot na diay ibaba ti asul nga naisurat.
TEXT ITI SKRIN: Ania iti sakupen na ti Paset A iti Medicare?
Ti pasdek ket ag-in-inayad nga aggargaraw papan ti agbuybuya akas asul nga trak nga adda ti puraw nga krus na ket agpangpangato ti sango na. Ti kamera ket agpadpadakkel diay ayan ti tawa.
Ti asul ken duyaw nga alikamen, kasali iti kama, tugaw, TV idiay pagtakderan na, ken punas ket makita iti nakusnaw nga duyaw nga palibot ti baba ti asul nga naisurat.
TEXT ITI SKRIN: Ti Paset a ket Sakupen na ti Panagyan ti Ospital ken Panangtaripato ti Pasyente ti Uneg ti Ospital, Agraman ti…
Ti alikamen ket agin-inayad nga aggargaraw papan ti agbuybuya kasangwanan na ti panangipadakkel diay TV.
Ti asul nga naisurat ket makita ti puraw nga palibot nga nalikmotan ti nakusnaw nga asul nga border. Ti naisurat ket agin-inayad nga agpangpangato.
TEXT ITI SKRIN: Ti Kagudua nga Pribada nga Kuarto
TEXT ITI SKRIN: Dagiti Makan ti Ospital
TEXT ITI SKRIN: Dagiti eksperto nga Serbisyo iti Panangtaripato
TEXT ITI SKRIN: Dagiti Panangtaripato ti Nasingsingayan a Yunit
TEXT ITI SKRIN: Dagiti agas, medikal nga kasapulan ken Gamit nga Medikal nga Nausar Bayat ti Panagyan mo ti Uneg ti Ospital
TEXT ITI SKRIN: Eksamen iti Laboratoryo, Dagiti X-ray ken gamit nga Medikal akas Pasyente ti Uneg ti Ospital
TEXT ITI SKRIN: Kuarto nga Pangop-operaan ken Dagiti Serbisyo iti Panagpalaing
TEXT ITI SKRIN: Dagiti dadduma nga Panangsalin ti dara ti Ospital Wenno Eksperto nga Pasilidad ti Panangtaripato
TEXT ITI SKRIN: Dagiti Serbisyo ti Panagpalaing (Ex. Pisikal nga Therapy) Nga Naala Diay Balay Panangtaripato ti Salun-at
TEXT ITI SKRIN: Ti Eksperto nga Panangtaripato ti Salun-at ti Balay yo No Sika ket Papan ti Balay ken Masapul mo Laeng ti Part-time nga Panangtaripato
TEXT ITI SKRIN: Hospisyo nga Pannakataripato
Ti puraw nga kahon ket umalus-us agpababa ken ipakita na ti asul nga naisurat.
TEXT ITI SKRIN: Ti Medicare ket Nagbalin nga Nalatak bayat ti UnitedHealthcare
2. Part B iti Medicare: Medikal nga Seguro
Ania iti Paset B iti Medicare ken ania iti sakupenna?
Ti Paset B iti Medicare ket sakupenna ti sumagmamano a serbisyo dagiti doktor ken taripato nga mangisalakan. Nga agraman ti:
- Dagiti serbisyo nga naited ti doktor no ag-agasan naka ti ospital
- Masapul la unay nga Panangtaripato wenno emerhensia nga kuarto ti panangakaagas
- Dagiti Checkup ken kanayon nga panagbisita ti doktor
- Mangisalakan nga Panangtaripato ken Panang-eksamen, akas dagiti tudok para iti flu, dagiti eksamen ti mata ken dagiti panangkita ti kanser
Tapno makitam no ania ti masakop ti Paset A iti Medicare, buyaem ti mabuya yanti baba.
Ti asul ken duyaw nga pasdek ket agpakita ti nakusnaw nga asul nga palibot ti baba ti asul nga naisurat.
TEXT ITI SKRIN: Ania iti Sakupenna ti Paset B iti Medicare?
Ti duyaw nga kotse ket agpangato ti sango ti pasdek ken ti pasdek ket umas-asideg ti agbuybuya.
Ti kamera ket agpadakkel ti maysa nga tawa ti pasdek.
Dua nga asul ken duyaw nga aggargaraw nga tattao ket agpakita ti puraw nga palibot diay sango ti screen ti X-ray. Ti asul nga naisurat ket agpakita ti ngato da.
TEXT ITI SKRIN: Paset B
TEXT ITI SKRIN: Ti Paset B ket Sakupen na ti Panagbisita ti Doktor ken Panangtaripato ti Pasyente ti Ruar ti Ospital, nga mairaman ti…
Ti kamera ket agpadakkel ti screen ti X-ray. Ti puraw nga palibot ket nalikmotan ti duyaw nga border.
Ti asul nga naisurat ket agin-inayad nga agpangato ti puraw nga palibot.
TEXT ITI SKRIN: Dagiti Panagbisita iti Doktor
TEXT ITI SKRIN: Senter a pagoperaan a di masapul ti agyan iti ospital
TEXT ITI SKRIN: Dagiti Medikal nga Serbisyo ti Pasyente ti Ruar ti Ospital
TEXT ITI SKRIN: Dadduma nga Mangsalakan a Panangtaripato (Ex. Bakuna ti Trangkaso)
TEXT ITI SKRIN: Dagiti Serbisyo ti Klinikal nga Laboratoryo (Ex. Dagiti eksamen ti Dara wenno Isbo)
TEXT ITI SKRIN: Dagiti X-ray, MRI, CT Scan, EKG ken dadduma pay nga diagnostic nga Panag-eksamen
TEXT ITI SKRIN: Dagiti Nalagda nga Gamit a Medikal nga Mausar ti Balay (Ex. Dagiti Wheelchair wenno walker)
TEXT ITI SKRIN: Dagiti Emerhensia nga Serbisyo ti Kuarto, Part-time/Madi tuluy-tuloy, Eksperto nga Panangtaripato ken Serbisyo nga Tulong ti Salun-at Para iti Papan ti Balay
TEXT ITI SKRIN: Panangtaripato ti Mental nga Salun-at akas Pasyente ti Ruar ti Ospital
Ti palibot ket aglagisi nga agpababa ti screen, a mangipakita ti asul nga naisurat ti duyaw nga palikmot na.
TEXT ITI SKRIN: Medicare Made Clear® By UnitedHealthcare
3. Part C iti Medicare: Dagiti Bentahe nga Plano iti Medicare
Ania iti Paset C iti Medicare ken ania iti sakupenna?
Ti Paset C iti Medicare ket sakupen na ti agpada nga Paset A ken B iti Medicare (nga aw-awagan pay kas “Original nga Medicare.”) nga agkadua. Ti Paset A iti Medicare ken ti Paset B iti Medicare ket masansan a agtipon ti maysa nga plano, nga aw-awagan a Bentahe nga Plano iti Medicare.
Dagiti Doble nga Plano iti Nasingsingayan a Kasapulan (aw-awagan met laeng nga D-SNPs wenno dagiti doble nga plano ti salun-at) ket dagiti tipo iti Bentahe nga Plano iti Medicare. Dagitoy a plano ket para kadagiti tattao nga addaan iti agpada nga Medicaid ken Medicare. Dagit doble nga plano ti salun-at ket mangted ti surok nga tulong para kadagiti tattao nga agbibiag ti narigat a agkasapulan ti mangtaripato ti salun-atda ken limitado ti kitada. Adu dagiti doble nga plano ti salun-at ket iraman na ti pannakaurnos ti panangtaripato. Dayta ket mangpalaka nga timbengen ti adu nga doktor ken espesyalista. Dagiti doble nga plano ti salun-at ket mangted ti surok nga benepisio a kas panangkita, dental ken panagdengngeg nga masakupan ti seguro. Nga makatulong nga masakupan ti panangtaripato nga masapul ti adu nga tattao wenno madi da kaya nga bayadan.
Kitaem dagiti nayon a benepisio nga mabalinmo nga maala iti doble a plano iti salun-at.
4. Part D iti Medicare: masakupan iti naireseta nga agas
Ania iti Paset D iti Medicare ken ania ti masakupanna?
Ti Paset D iti Medicare ket masakupan na ti naisalumina nga naireseta nga agas, ngem madi ti nasakupan ti Paset A ken B iti Medicare. Mabalin nga makaala ti masakupan ti agas a usar ti maysa laeng a plano iti Paset D. Ngem tapno lumaka ti banag, kaaduan ti Bentahe ti Medicare nga doble nga plano ti salun-at ket iraman na ti masakupan ti agas. No agtumar ka ti aniaman nga naireseta nga agas, kayat mo nga maseguro nga dagiti agas ket masakupan ti doble nga plano ti salun-at sakbay nga agpalistaka.
Ammoem pay ti ad-adu gapo ti doble nga plano ti salun-at nga sakupen ti seguro iti naireseta nga agas.
Kitaen dagiti plano ti UnitedHealthcare iti lugarmo
Mabalin ang agbaliw dagiti benepisio ti Dual-eligible wenno Medicaid a plano depende iti pagnanaedam. Agbirok segun iti ZIP code mo tapno masarakam ti kasayaatan a plano a makasabat kadagiti kasapulam para ti taripato iti salun-at.


text:
Pagsasao a Tausug
Ti Tausug (Tausug: Bahasa Sūg, Malayo: Bahasa Suluk, Filipino: Wikang Tausug) ket ti rehional a pagsasao nga insasao idiay probinsia ti Sulu idiay Filipinas, idiay lugar nga akindaya ti estado ti Sabah, Malaysia, ken idiay Amianan a Kalimantan, Indonesia babaen dagiti tattao a Tausūg.
Daytoy ket adu nga insasao idiay Purpuro ti Sulu (Basilan, Sulu ken Tawi-Tawi), Peninsula ti Zamboanga (Zamboanga del Norte, Zamboanga Sibugay, Zamboanga del Sur, ken Siudad ti Zamboanga), Akin-abagatan a Palawan, Malaysia (akindaya a Sabah) ken Indonesia (Amianan a Kalimantan). Ti Tausug ken Chabacano ket isu laeng dagitoy ti naisasao a sasao a Filipino iti isla ti Borneo.
Ti pagsasao a Tausug ket asideg a kabagian iti pagsasao a Surigaonon kadagiti probinsia ti Surigao del Norte, Surigao del Sur ken Agusan del Sur, ken iti pagsasao a Butuanon iti akin-amianan a daya ti Mindanao.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pagsasao ti Filipinas
- Bikol
- Cebuano
- Pagsasao a Chabacano
- Hiligaynon
- Kapampangan
- Ilokano
- Pangasinan
- Sasao a Bisaya
- Waraywaray
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tausug iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- Sundita, Christopher Allen (2002). In Bahasa Sug: An Introduction to Tausug. Lobel & Tria Partnership, Co. ISBN 971-92226-6-2.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pablaak iti Tausūg ken dadduma pay a sasao a Filipino
- Pagsasao a Tausug babaen ni Dr. Carl G. Rubino


text:
Amianan a Macedonia
Ti Amianan a Macedonia (Masedonio: CeBepHa MakeдoHиja, romanisado: Severna Makedonija; Albanes: Maqedonia e Veriut), opisial a ti Republika ti Amianan a Macedonia (Masedonio: Peпyблиka CeBepHa MakeдoHиja, romanisado: Republika Severna Makedonija), ket ti maysa a pagilian iti Peninsula ti Balkan iti Abagatan a daya nga Europa. Daytoy ket maysa kadagiti nangsaruno nga estado iti dati a Yugoslavia, a nakairangaran ti wayawayana idi Septiembre 1991. Idi pagbaetan ti Septiembre 1991 ken Pebrero 2019, daytoy ket opisial a ti Republika ti Macedonia ken kadawyan nga ammo a kas ti Macedonia, FYR Macedonia, ken FYROM.
Ti pagilian ket nagbalin a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1993, ngem, kas resulta ti suppiat iti Gresia iti panagusar iti nagan a Macedonia, naawat idi daytoy babaen ti probisional a deskripsion ti dati a Republika ti Yugoslav ti Macedonia[7][8] (naipangyababa a kas FYROM ken FYR Macedonia), ti maysa a termino a naus-usar payen babaen dagiti nadumaduma a sangalubongan a gunglo. Idi Hunio 2018, pinirmaan ti Macedonia ken Gresia ti Tulagan ti Prespa, a nangibaga a ti pagilian ket nasken a baliwanna ti naganna iti Republika ti Amianan a Macedonia erga omnes. Daytoy a pananginagan manen ket naikeddeng idi 12 Pebrero 2019 nga agraman kadagiti sumagmamano a bulan a transision para kadagiti pasaporte, dagiti plata ti lisensia, kurta, aduana, dagiti senias ti pagbeddengan, ken dagiti website ti gobierno inter alia.[9][10]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Census final data" (PDF). stat.gov.mk. 2002.
- ^ a b "CIA World Factbook – Macedonia". Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-01-28. Naala idi 2018-04-23.
- ^ a b c d "Report for Selected Countries and Subjects". IMF. 20 Oktubre 2018.
- ^ "ДpжaBeH зaBoд зa cTaTиcTиka – CooпшTeHиja пo oблacTи". www.stat.gov.mk.
- ^ "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2017. Naala idi 23 Marso 2017.
- ^ "CB. KлиMeHT Oxpидckи e пaTpoH Ha MakeдoHckиoT Hapoд и HeroBaTa иcTopиja". dnevnik.mk. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 22 Hulio 2015.
- ^ United Nations, A/RES/47/225, 8 Abril 1993
- ^ Resolusion ti Seguridad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian 817 ti 7 Abril ken 845 Hunuio 18, 1993, kitaen ti dagiti resolusio ti UN a naaramid idi 1993
- ^ Announcement of the Government of the Republic of North Macedonia for entry into force of the Final Agreement, Constitutional Amendments and Constitutional Law for Implementation of Amendments
- ^ "Balkan Nation Is North Macedonia Now". VOA.
BibliograpiaUrnosen
- Nicolle, David (2008). The Ottomans: Empire of Faith. Thalamus Publishing. ISBN 978-1-902886-11-4.
- Howe, Timothy; Reames, Jeanne (2008). Macedonian Legacies: Studies in Ancient Macedonian History and Culture in Honor of Eugene N. Borza. Regina Books. ISBN 978-1-930053-56-4. Naala idi 2016-02-10.
- Roisman, Joseph; Worthington, Ian (2011). A Companion to Ancient Macedonia. John Wiley and Sons. ISBN 978-1-4443-5163-7. Naala idi 2016-02-10.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Amianan a Macedonia iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Macedonia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Amianan a Macedonia iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti the Republic of Macedonia
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Amianan a Macedonia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Heograpiko a datos a mainaig iti Amianan a Macedonia iti OpenStreetMap


text:
Naragsak a panagkasangaymo, madaydayaw a Madam Imelda Romualdez Marcos, ina ti pagilian ken agnanayon a First Lady ti Filipinas. Agyamyamankami a kanayon numan pay madi kamto pulos makasubsubad iti adu nga ayat ket kinaimbag nga ipapaaymo ken iti sibubukel a Familia Marcos kadakami a Badoqueño. Kararagmi, ma'am, ti agnanayon a naimbag a salun-atmo, regta, ken ragsak iti adu pay a tawen. -Kablaaw manipud ken Mayor Maximo Cajigal, Bise Mayor Alwyn Rubio, ABC President Virgilio Calajate, dagiti kameng ti Sangguniang Bayan, department heads ken empleyado ti munisipio, ofisiales ti barangay, ken dagiti naruay nga umili.
MIS 2020-07-03 07:12:21


text:
Israel
Nagsasabtan: 31°N 35°E / 31°N 35°E
Ti Israel, opisial a ti Estado ti Israel (Hebreo: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל, Medīnat Yisrā'el, IPA: [me̞diˈnät jisʁäˈʔe̞l] (dengngen); Arabiko: دَوْلَة إِسْرَائِيل, Dawlat Isrāʼīl, IPA: [dawlat ʔisraːˈʔiːl]), ket maysa a parlamentario a republika idiay Tengnga a Daya, iti igid a pantar iti Baybay Mediteraneo. Nabeddengan ti Lebanon iti amianan, ti Siria iti amianan a daya, ti Hordania ken ti West Bank iti daya, ti Ehipto ken ti Gaza Strip iti abagatan a laud, ken ti Golpo ti Aqaba idiay Baybay Nalabbasit iti abagatan, ken buklen daytoy dagiti nadumaduma a heograpiko a langlanga iti uneg iti daytoy bassit a lugar.[1][8] Ti Israel ket naipalpalawag a kas maysa a Hudio ken Demokratiko nga Estado iti bukodna a Kangrunaan a Linlinteg ken isu laeng ti maymaysa a Hudio-a kaaduan nga estado.[9]
Kalpasan ti panagampon ti maysa a resolusion babaen ti Sapasap a Gimong iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 29 Nobiembre 1947 nga agitaltalek ti panakampon ken pannakaisayangkat iti Nagkaykaysa a Pagpagilian a Plano ti Panagbingay para iti Palestina, idi 14 Mayo 1948 David Ben-Gurion, ti Ehekutibo a Daulo iti Organisasion ti Sangalubongan a Sionista[10] ken presidente ti Hudio nga Ahensia para iti Palestina, nairangarang ti pannakaibangon ti Hudio nga estado idiay Eretz Israel, a maammuanto a kas ti Estado iti Israel, ti maysa nga estado a nawaya manipud iti Britaniko a Bilin para iti Palestina.[11][12][13] Dagiti kaarrubana nga Arabo nga estado ket nagraut ti sumaruno nga aldaw para ti panagsuporta kadagiti Palestino nga Arabo. Manipud idin ti Israel ket nakigubgubat kadagiti adu a gubgubat kadagiti kaarrubana nga Arabo nga estado,[14] a daytoy ket nagsakup ti West Bank, Peninsula ti Sinai, Gaza Strip ken ti Golan Heights. Paset kadagityo a teritorio, a mairaman ti Day a Herusalem, ket innayon babaen ti Israel, ngem ti pagbeddengan iti kaarrubana a West Bank ket saan pay anga agnanayon a naipalpalawag.[15][16][17][18][19] Ti Israel ket nagpirma iti tulag ti kappia a kaduna ti Ehipto ken Hordania, ngem dagiti ganetget a panagsolbar ti Israeli–Palestina a suppiatan ket saan pay a nagbanagan ti kappia.
Ti sentro ti busbos ti Israel ket ti Tel Aviv,[20] a ti Herusalem ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad, ken ti kapitoliona (nupay saan a mabigbigan a sangalubongan a kastoy). Ti populasion ti Israel, a kas naipalpalawag ti Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika ti Israel, ket nakarkulo idi 2012 ti agarup a 7,859,300 a tattao, a dagitoy 5,916,200 ket Hudio.[3][21][22] Dagiti Arabo ket mangbukel ti maikadua a kadakkelan nga etniko a grupo, a kaaduan kadagitoy ket Muslim. Adda pay dagiti basbassit a minoridad a mairaman dagiti Kristiano, Drusos, Sirkasianos ken Samaritano.
Ti Israel ket maysa a representatibo a demokrasia nga addaan iti parlamentario a sistema, panakaitutop a pannakabagi ken sangalubongan a kalintegan nga agbutos.[23][24] Ti Kangrunaan a Ministro ket agserbi a kas ti daulo ti gobierno ken ti Knesset ket agserbi a kas ti maymaysa a kamara a lehislatibo a pannakabagi ti Israel. Ti Israel ket addaan iti maysa a kangatuan a panagnamnama ti biag iti lubong.[25] Daytoy ket maysa a narang-ay a pagilian, kameng ti OECD,[26] ken ti ekonomiana, ket naibatay iti nominal a dagup ti domestiko a produkto, ket isu idi ti maika-41 a kadakkelan iti lubong idi 2010.[27] Ti Israel ket addaan iti kangatuan ti pagalagadan ti panagbiag idiay Tengnga a Daya.[28]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
{{Aglaon ti teksto nga Arabiko} Kalpasan ti panakawayawaya idi 1948, ti baro a Hudio nga estado ket pormal a nanaganan ti Medinat Yisrael, wenno Estado ti Israel, kalpasan a dagiti dadduma a naidiaya a ken relihioso a nagnagan a mairaman i tEretz Israel ("ti Daga ti Israel"), Zion, ken Hudea, ket nausig ngem nalikudan.[29] Kadagiti nasapa a lawas ti panakawayawayana, ti gobierno ket pinilina ti termino nga "Israeli" tapno mangibaga kadagiti umili ti Israel, a napormalan ti pannakaiyebkas babaen ti Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang a ni Moshe Sharett.[30]
Ti nagan nga Israel ket naipakasaritaan idin a naus-usar, iti sapasap ken relihioso a panagusar, tapno mangitudo ti bibliko a Pagarian ti Israel wenno ti sibubukel a Hudio a pagilian.[31] Segun ti Hebreo a Biblia ti nagan nga "Israel" ket naited kenni patriarka Jacob (Pagalagadan Yisraʾel, Isrāʾīl; Septuagint Griego: Ἰσpaήλ; "struggle with God"[32]) kalpasan ti panagballigina a nakigabbo iti anghel ti Apo.[33] Dagiti sangapulo ket dua nga annak a lallaki ni Jacob ket nagbalin a dagiti nagngiputot kadagiti Israelita, ket nakunkuna pay a kas dagiti Sangapulo ket dua a Tribu ti Israel wenno Annak iti Israel. Ni Jacob ken dagiti annakna a lallaki ket nagtaengda idiay Canaan ngem napilitda baben ti bisin a napan idiay Ehipto para iti uppat a kaputotan aginggana kenni Moses, ti maikadua a nalatak nga apo ni Jacob,[34] ket nangidaulo kadagiti Israelita a nagsubli idiay Canaan iti "Ipapanaw". Ti kasapaan nga arkeolohiko naga artepakto a nagibaga ti balikas nga "Israel" ket ti Merneptah Stele iti taga-ugma nga Ehipto (a napetsaan ti naladaw a maika-13 a siglo BCE).[35]
Ti lugar ket ammo pay a kas ti Nasantuan a Daga, a daytoy ket nasantuam para iti amin a dagiti Abraham a relihion a mairaman ti Hudaismo, Kristianidad, Islam ken ti Bahá'í a Pammati. Sakbay ti 1948 a Panakairangarang ti Panakawayawaya ti Israeli, ti sibubukel a rehion ket naamammoan babaen kadagiti nadumaduma a nagnagan a mairaman ti Akin-abagatan a Siria, Siria Palestina, Pagarian iti Herusalem, Probinsia ti Iudaea, Coele-Siria, Retjenu, Canaan ken, ti naisansangayan a kas ti, Palestina.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannaka-antigo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pakinakem ti "Daga iti Israel", a naamammoan iti Hebreo a ka ti Eretz Yisrael (wenno Eretz Yisroel), ket nangruna daytoy idin ken sagrado kadagiti Hudio a tattao manipud idi Bibliko a panawen. Segun ti Torah, ti Dios ket inkarina ti daga kadagiti tallo a Patriarka dagiti Hudio a tattao.[36][37] Iti naikabatayan ti eskritura, ti paset ti panawen dagiti tallo a Patriarka ket naikabil iti nasapa a maikadua a milenio BCE,[38] ken ti immuna a Pagarian iti Israel ket nabangon idi maika-11 a siglo BCE. Dagiti simmaruno a dagiti Israelita a pagarian ken estado ket nagballaballag a naturayan kadagiti sumaganad a ginasut a tawtawen, ken ammo dagitoy manipud kadagiti nadumaduma bibliko a nagtaudan.[39][40][41][42]
Ti akin-amianan a Pagarian iti Israel, ken dagiti pay siudad a Pilistino nga estado ket natnag idi 722 BCE, ngem ti akin-abagatan a Pagarian iti Hudah ken dagiti nadumaduma a Poeniko a siudad ket nagtultuloy ti kaaddada idi ti rehion ket tinurayan babaen ti Asiria. Ti irurumsua dagiti Babilonia, ti Hudah ket dimteng pay daytoy a naparukma.
Klasiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagsasaruno a Persiano a turay, ti rehion, ket nabingbinagy ti nagbaetan ti probinsia ti Siria-Coele ken kalpasan daytoy ti autonomo a Yehud Medinata, ket naininut idi a naparang-ay ti urbano a kagimongan, a kaaduan atinurayan babaen dagiti Hudio. Ti Griego a panagrukma ket linabsanna daytoy a rehion nga awan dagiti resistansia wenno interesado. Nainkorporado iti Ptolemaiko ken kanungpalanna dagiti Seleusida nga Imperio, ti akin-abagatan a Lebante ket kaaduan a na-helenisado, a nagitakder daytoy kadagiti irteng a nagbaetan dagiti Hudio ken dagiti Griego. Ti suppiatan ket rimtak idi 167 BCE babaen ti Macabeo a Yaalsa, a nagballigi ti panagipatakderna ti maysa a nawaya a Hasmonean a Pagarian idia Hudah, a daytoy ket napadakkel ti kaaduan ti moderno nga Israel, idi dagiti Seleusida ket nagininutda a nakapukaw ti panagtengngel ti rehion.
Ti Imperio a Romano ket rinautna ti rehion idi 63 BCE, nga immuna a nangala ti panagtengngelna iti Siria, ken idi pay panakairamanna idiay sibil a gubat ti Hasmonean. Ti panagsalisal a nagbaetan dagti kumayat ti Romano ken dagiti kumayat ti Parto a sangkatiponan idiay Hudea ket dimtengan ti panakaiturong ti panakaikabil ni Herod ti Nalatak ken ti pakaitiptipon ti Herodes a Pagarian a kas ti basalo a Hudio nga estado ti Roma. Ti panakaapday dagiti Herodes, ti Hudea, ket naipabalin a kas probinsia ti Roma, ket nagbalin daytoy a lugar ti naranggas a panagsalisal dagiti Hudio a simmupiat kadagiti Greko-Romano, a nagpatinggaan ti Hudio-Romano a Gubgubat, a nagpatinggaan daytoy ti nawatiwat a panagdadael ken panagpaty dagiti puli. Ti kaadda dagiti Hudio ti rehion ket bimmassit kalpasan ti panakapaay ti Bar Kokhba a yaalsa a sinupiatan ti Imperio a Romano idi 132 CE.[43] NUpay kasta, adda idi ti nagtultuloy a bassit a kaada dagiti Hudio ken ti Galilea ket isu ti nagbalin a sentro relihionna.[44][45] Ti Mishnah ken ti paset ti Talmud, dagiti sentro a teksto ti Hudio, ket naaramid idi ti las-ud ti maikadua aginggana ti maika-4 a sigsiglo CE idiay Tiberias ken Herusalem.[46] Ti rehion ket kaaduan a nataengan babaen dagiti Greko-Romano idiay aplaya ken dagiti Samaritano idiay turod nga away. Ti Kristianidad ket nagininut idi a simmuksukat ti Romano a paganismo, a ti lugar a babaen ti Bisantino a turay ket napabalin iti Mitra iti Daya, a kas dagiti Palaestina Prima ken Palaestina Secunda a probinsia. Ngem idi maika-5 ken maika-6 a siglo, dagiti dramatiko a pasamak dagiti Samaritano a Yaalsa ket binalbaiwanna daytoy a daga, nga adda dagiti adu a pannakadadael kadagiti Bisantino a Kristiano keb Samaritano a kagimongan ken ti maysa a nagbanagan ti panagpabassit tipopulasion. Kalpasan ti Persiano a panagrukma ken ti saan a napaut a pannakaikabil ti Hudio a Mankomunidad idi 614 CE, ti Imperio a Bisantino ket nangikabil ti panagturayna idi 625 CE, a nagbanagan daytoy ti ad-adu pay a panakaapday ken panakadadael.
Tengnga a panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 635 CE, ti rehion, ia mairaman ti Herusalem, ket naparukma babaen dagiti Arabo ken nabati idi a tinengtengngel dagiti Muslim para kadagiti sumaruno a 1300 a tawtawen.[47]Ti panaktengngel ti rehion ket naiyallatiw ti nagbaetan dagiti Umayyad,[47] Abbasids,[47] ken dagiti Krusada ti dagup dagiti simmaruno nga innem a siglo,[47] sakbay a naparukma babaen ti Mamluk Sultanato, idi 1260.[48] Idi 1516, ti rehion ket rinukma babaen ti Imperio nga Otomano, ken nabati babaen ti Turko a panakaturay aginggana idi maika-20 a siglo.[48]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Israel". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 8 Pebrero 2012. ISSN 1553‐8133. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-24. Naala idi 17 Pebrero 2012.
{{cite web}}: Kitaen ti pateg ti
|issn=(tulong)
- ^ "Kinaudi a Bilbilang ti Populasion iti Israel". Pudno a Biblioteka ti Hudio. Enero 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-06-12. Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ a b "Populasion, babaen ti Populasion a Grupo". Binulan a Pakdaar ti Estadistika. Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika ti Israel. 7 Pebrero 2013. Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ "Senso ti Populasion idi 2008" (PDF). Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika ti Israel. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2012-11-14. Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ a b c d "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Pagbanagan ti Sangalubongan nga Ekonomia. Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2012. Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-06-25. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Skolnik 2007, pp. 132–232
- ^ "Israel". Kawayaan iti Lubong. Kawayaan a Balay. 2008. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-06-23. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ Dati nga ammo idi iti Gunglo ti Sionista
- ^ "Panakairangarang iti Panakabangon iti Estado iti Israel". Ministro iti Ganganaet a Panakibiang ti Israel. 14 Mayo 1948. Naala idi 8 Abril 2012.
- ^ Brenner, Michael; Frisch, Shelley (Abril 2003). Sionismo: Ababa a Pakasaritaan. Markus Wiener Publishers. p. 184.
- ^ "Dagiti Sionista a Daulo: David Ben-Gurion 1886–1973". Ministro iti Ganganaet a Pannakibiang ti Israel. Naala idi 13 Hulio 2011.
- ^ Gilbert, Martín (2005), Ti Routledge nga Atlas iti Araba–Israeli a suppiatan, Routledge, ISBN 978-0-415-35900-9
- ^ "Ti kasasaad iti Herusalem" (PDF). Ti Saludsod iti Palestina ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Nagkaykaysa a Pagpagilian Departamento iti Publiko a Paammo.
Ti Daya a Herusalem ket naipanunutan a, babaen ti Sapasap a Gimong ken ti Salaknik a Konsilo, a kas paset ti nasakupan a teritorio ti Palestina.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- ^ BBC News (29 Marso 2006). "Panagusig: Dakkel a plano ni Kadima". Naala idi 10 Oktubre 2010.
- ^ BC Kessner, HS Tatta nga Aldaw. "Dagiti Narigat nga Inadadal ti Israel". Naala idi 19 Marso 2012.
- ^ Ti Instituto para iti Nailaina a Panagadal ti Salaknib. "Ti Legado ti Di-nailawlawgan a Pagbeddengan, Paammo ti Tel Aviv Bilang. 40, Hunio 5, 2002". Naala idi 7 Oktubre 2010.
- ^ "Warnakan ti Israel: Ti Daga nga Awan ti Pagbeddenganna". The Epoch Times. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ "GaWC – Ti Lubong babaen ti GaWC 2008". Globalisasion ken Sangalubongan a Panagsukisok kadagiti Siudad a Network. Naala idi 1 Marso 2009.
- ^ "Ti Israel ket rinikpanna ti dekada nga addaan iti populasio iti 7.5 a riwriw". Haaretz. 30 Disiembre 2009. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ Time Series-DataBank, Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika, naala idi 20 Pebrero 2009
- ^ Rummel 1997, p. 257 . "Ti agdama a listaan dagiti liberal a demokrasia ket mairaman ti: Andorra, Arhentina, … , Cyprus, … , Israel, ..."
- ^ "Sangalubongan aPnagala 2006: Panagrang-ay ti Tengnga a Daya iti Tengnga ti Sangalubongan a Panagganab ti Kawayaan". Freedom House. 19 Disiembre 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-06-23. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ "WHO: Ti panagnamnama ti biag idiay Israel ket maysa a kangatuan iti lubong". Haaretz. 24 Mayo 2009.
- ^ "Ti panagpangato ti Israel idiay OECD". Organisasion para iti Ekonomiko a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". World Economic Outlook Database. Internasional a Pundo ti Panguartaan. Septiembre 2011.
- ^ "Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan" (PDF). Panagrangrang-ay a Programa ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-11-21. Naala idi 4 Nobiembre 2010.
- ^ "Nadayeg a Pamanunotan". The Palestine Post. Herusalem. 7 Disiembre 1947. p. 1.
- ^ "On the Move". Time. New York. 31 Mayo 1948. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-04-06. Naala idi 6 Agosto 2007.
- ^ Levine, Robert A. (7 Nobiembre 2000). "Kitaen ti Israel a kas maysa a Hudio Pagilan nga Estado, Adu wenno Basbassit a Demokratiko". The New York Times. Naala idi 19 Enero 2011.
- ^ Wells, John C. (1990). Longman a diksionario ti panagbalikas. Harlow, Inglatera: Longman. p. 381. ISBN 0-582-05383-8. naikabil a "Jacob".
- ^ "Ken ti kinununa ket, Ti nagan ket saanton a tinawtawagan a Jacob, ngem Israel: para iti kas maysa a prinsipe ti kabilenagn ket adda iti Dios ken adda ti tattao, ken nagballigin." (Henesis, 32:28, 35:10). Kitaen pay ti Hosea 12:5.
- ^ Exodus 6:16–20
- ^ Barton & Bowden 2004, p. 126 . "Ti Merneptah Stele... ket masuppiatan nga isu ti kadaanan nga ebidensia a saan a ti Biblia para ti kaadda ti Israel a nasapsapa ngem ti maika-13 a siglo BCE."
- ^ "Ken ti Apo a Dios ket mangiyegto kenka idiay daga a tagikua dagiti ammam, ken nasken a sika ket mangtagikuantoa; ken mangiyeg to kenka ti kasayaatan, ken agputot kayonto kadagiti ad-adu ngem dagiti ammayo ." (Deuteronomy 30:5).
- ^ "Ngem no agsubikanto kaniak, ken namnamaem dagiti bilinko ken surotem dagitoy, urayno ti panakaiwarwarasyo ket adda idiay kaadaywan a paset ti langit, ngem siakto ket agurnong kadagitoy, ken isublikto iti lugar a napilik a gapunan ti naganko nga agnaed idiay." (Nehemiah 1:9).
- ^ "Sursoroten ti Biblia a Linia a Pagorasan", Sursoroten ti Biblia, Public Broadcast Television, naala idi 29 Septiembre 2007
- ^ Friedland & Hecht 2000, p. 8 . "Para kadagiti napalabas a ribribo a tawen ti Herusalem ket isu ti tugaw ti Hudio a panakaturayan, ti sangkabalayan a lugar dagiti ari, ti lokasion dagiti bukodna a lehislatibo a konsilo ken dagiti korte."
- ^ Ben-Sasson 1985
- ^ Matthews, Victor H. (2002), Ti Ababa a Pakasaritaan ti Taga-ugma nga Israel, Westminster John Knox Press, p. 192, ISBN 978-0-664-22436-3
- ^ Miller, J. Maxwell; Hayes, John Haralson (1986), Ti Pakasaritaan ti Taga-ugma nga Israel ken Hudah, Westminster John Knox Press, p. 523, ISBN 978-0-664-21262-9
- ^ Oppenheimer, A'haron ken Oppenheimer, Nili. Nagbaetan ti Roma ken Babilonia: Dagiti Panagadal ti Hudio a panagidaulo ken Kagimongan. Mohr Siebeck, 2005, p. 2.
- ^ Cohn-Sherbok, Dan (1996), Atlas iti Hudio a Pakasaritaan, Routledge, p. 58, ISBN 978-0-415-08800-8
- ^ "Palestina: Pakasaritaan". Ti Online nga Ensiklopedia dagiti Romano a Probinsia. Ti Unibersidad iti South Dakota. 18 Enero 2007. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-01-16. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ Morçöl 2006, p. 304
- ^ a b c d Gil, Moshe (1997), Pakasaritaan iti Palestine, 634–1099, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 978-0-521-59984-9
- ^ a b Kramer, Gudrun (2008), Pakasaritaan iti Palestina: Manipud ti Panagrukma dagiti Otomano aginggana ti panakabangon iti Estado ti Israel, Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, p. 376, ISBN 978-0-691-11897-0
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Israel iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Israel manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Gobierno
- Portal ti gobierno ti Israel
- Ababa a pakaammo iti Israel idiay Ministro ti Ganganaet a Pannakibinag ti Israel
- Opisial a website ti Opisina ti Kangrunaan a Ministro ti Israel
- Opisial a website ti Ministro ti Turismo ti Israel
- Sapasap a pakammo
- Israel a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Mapmapa
- Wikimedia Atlas iti Israel
- Israel iti Curlie (iti Ingles)
- Israel
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Nalabbasit
- Dagiti pagilian ti Daya a Mediteraneo
- Lebante
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1948


text:
Pagsasao a Momogun
Ti pagsasao a Kimaragang (Marigang), Tobilung, ken Rungus ket mangbukel ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Sabah, Malaysia. Dagiti tallo akaruay ket makibinningayda iti moderado a panagsinnaranay a pannakaawat. Dagiti ubbing ket saanda a nasaayaat nga adalen kadagiti dadduma a lugar.[1]
Ti Minokok ket ti maysa nga endonimo ti Sugut Dusun. Ti pagsasaoda ket mabalin a dialekto ti Rungus. Ti bilangda ket saan a nairaman iti karkulo ti populasion a makita iti kanawan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Kimaragang (Marigang, Sonsogon) iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Tobilung (Tebilung) iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Rungus (Momogun) iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Sugut Dusun (?) iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Minokok (?) iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Ti kunkunada: Ti timpuyog ni BBM ken Sara Duterte ket naipadto nga isu da ti managabak babaen ti selio wenno seal ti pagilian tayo
Adun ti meme wenno social media posts ti agwarwaras nga ipapapilit na nga ni Bongbong Marcos ken ni Inday Sara Duterte ket naigasat nga mangtengngel ti kangatuan a pwesto ti pagilian, naipadto ngamin iti Nasiglat a Selio wenno Seal ti Filipinas.
Ngem nu imbestigaen daytoy a selio ket maibaga a istorya pugpugot laeng daytoy.
Apay a iparang tayo ti kinapudno: Dagiti simbolo ti estado ket sagrado. Iti Nasiglat a Selio (Great Seal) ti Filipinas ket isu ti mangitakder para iti pagilian ken dagiti tattao na. Ipagtalkan na nga ipalagip kaniatayo nga itultuloy tayo ti gandat ti pagilian a: Maka-Diyos, Maka-tao, Makakalikasan ken Makabansa. Adda iti linteg a awan mangusar dagitoy a simbolo nu saan a ti rebbeng laeng a gandat.
Ti maysa Pilipino, amamoen tayo kuma dagitoy a simbolo ti pagilian. Iruar da iti patriotismo ken panagsakripisyo tayo nu makita tayo dagitoy. Ti rigat na, adda latta met dagitoy mangdadael ti kinapudno uray nu mainayon ditoy ti panangawan respetar dagiti simbolo tayo.
Dagiti spirit animals wenno simbolo da BBM ken Sara, daytoy nu kitaen tayo dagiti posters da, ay ket ti tigre (The Tiger of the North) ken ti haribon wenno monkey-eating eagle (The Eagle of the South).
Dati naiukir ito selio tayo ket simbolo dagiti nagkolonisar kaniatayo. Iti ayan ti nalabbaga a bangkag ket ti Spanish a lion, irerepresentar na ti 300 a tawen a pagtengngel ti Espana kaniatayo. Ti agila nga adda iggem na a oliva ken pana a panggubat ket haaan a Haribon ngem ti bald eagle a simbolo ti America.


text:
Pagsasao a Bengali
Ti Bengali (Bengali: বাংলা Bangla [ˈbaŋla] (dengngen)) ket maysa a dumaya nga Indo-Aryan a pagsasao. Daytoy ket patneng ti rehion ti dumaya nga Abagatn nga Asia a naamammoan a kas ti Bengal, a mangbukel ti agdama nga aldaw a Bangladesh, ti Indiano mga estado ti Laud a Bengal, ken dagiti paset ti Indiano nga estado ti Tripura ken Assam. Daytoy ket naisursurat nga inususar ti Bengali a sinuratan. Daytoy ket adda dagiti agarup a 193 a riwriw a patneng ken agarup a 230 a riwriw a dagup dagiti mangisasao,[2] Ti Bengali ket maysa kadagiti kaaduan a mangisasao a pagsasao (nairanggo ti maikanem[3]) iti lubong. Ti Nailian a kanta ken ti Nailian a kanta ti India, ken ti Nailian a kanta ti Bangladesh ket napartuat iti Bengali.
Mairaman kadagiti dadduma a pagsasao ti Dumaya nga Indo-Aryan, ti Bengali ket nagtaud manipud kadagiti Magadhi Prakrit ken Sanskrito a pagsasao. Daytoy tattan ti kangrunaan a pagsasao a naisasao idiay Bangladesh ken isu ti maikadua a kaaduan a maisasao idiay India.[4][5] Amin kadagiti Indo-Aryan a pagsasao a mairaman ti Bengali, Hindi, Marathi, Gujarati, Oriya, Assames ket tinawtawagan dagitoy a kas ti annak ti Sanskrito. Para kadagiti suppiat a panakaimatangan a maipanggep kadagiti kastoy a panagilasin ti nailinia a pakasaritaan a nangiturong ti historisismo (kitaen ti Althusser), mabalin nga agbiruk kadagiti sabal nga artikulo.[6][7] [8]
Ti kaadda ti nabaknang a literario a tawidan a timmaud manipud iti Bengali a Renasimiento, ti Bengali ket nairaman a naibedbed ti maysa a naindumadumaan ti kultura a rehion ken maysa a nangruna a nagiparawad ti Bengali a nationalismo. Idiay dati a Daya a Bengal (tattan ket ti Bangladesh), ti napigsa a pannakaammo ket nangiturong ti Tignay ti Pagsasao a Bengali, nga idi las-ud ti 21 Pebrero 1952, adda dagiti tattao a natnatay kaditi las-ud ti panag-welga tapno makagun-od ti panakabigbig daytoy a kas maysa nga estado a pagsasao idi ti Turayan ti Pakistan ken tapno mataripatu ti panakaisursuratna iti Bengali a sinuratan. Ti aldaw a rinamrambakan a kas ti Aldaw ti Tignay ti Pagsasao idiay Bangladesh, ken nairangarang a kas ti Aldaw ti Sangalubongan nga Ina a Pagsasao babaen ti UNESCO idi 17 Nobiembre 1999.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasla dagiti dadduma nga Akin-daya nga Indo-Aryan a pagsasao, ti Bengali ket rimsua manipud kadagiti akin-daya a dialekto ti Tengnga nga Indo-Aryan iti Indiano subkontinente. Ti Magadhi Prakrit kenPali, dagiti kasapaan a nairehistro a naisasao a pagsasao iti rehion ken ti pagsasao ni Gautama Buddha, ket nagbalin a ti Jain Prakrit wenno Ardhamagadhi "Gudua a Magadhi" iti nasapa a paset ti immuna a milenio CE.[9][10] Ti Ardhamagadhi, a kas kadagit amina a Prakrit ti Amianan nga India, ket nangrugrugi a nagpagpaigid kadagiti nakunkuna nga Apabhraṃśa ("Naddael a gramatika") a pagsasao idi kasakbayan ti immuna amilenio.[11] Ti lokal nga Apabhraṃśa a pagsasao ti akin-daya a subkontinente, ti Purvi Apabhraṃśa wenno Abahatta ("AWan kaipapananna nga Un-uni"), ket dimteng a nagbalin kadagiti rehional a dialekto, a dagitoy met laeng ket nangporma kadagiti tallo a grupo: dagiti Bihari a pagsasao, dagiti Oriya a pagsasao, ken dagiti Assames-Bengali a pagsasao. Adda dagiti agsupsuppiat a dagiti nagsasabtan apuntos ket nasapsapa a napasamak a mabalin nga idi pay laeng 500[12] ngem ti pagsasao ket saan a nagtaltalinaay: adda dagiti naggigiddiat a kitkita ken dagiti mannurat ket kankanayonda a nagsursurat kadagiti nadumaduma a dialekto. Kas pagarigan, ti Magadhi Prakrit ket naipampamattian a nagbalbalin iti Abahatta idi agarup a maika-6 a siglo a nakibingbinglay iti tinaudan ti Bengali para kadagiti napalabas a paset ti panawen.[13]
Kadawyan a dagiti tallo a paset ti panawen ket nainagnaganan iti pakasaritaan ti Bengali:[11]
- Daan a Bengali (900/1000–1400)—dagiti teksto ket mangiraman ti Charyapada, dagiti panagraraem a kanta; ti irurumsua dagiti pangsandi Ami, tumi, kdpy.; berbo dagiti inplecsion -ila, -iba, kdpy. Asames (Ahomiya) ket nagsangsanga iti daytoy a paset ti panawen ken ti Oriya sakbay ti paset ti panawen ti (maika-8 a siglo-1300). Dagiti sinuratan ken dagiti pagsasao iti daytoy a las-ud ti panawen ket nangnangruna a naimpluensiaan babaen ti pagsasao a Kamrupi (sinuratan-Kamrupa Prakrit) a kas ti intero a rehion- Assam, ti Bengal ken dagiti paset ti Bihar ken Orissa ket babaen idi ti pagarian ti Kamrupa (a naamammuan itan a kas ti Assam).
- Tengnga a Bengali (1400–1800)—dagiti nangruna atesto ti paset ti panawen ket mangiraman ti Shreekrishna Kirtana ni Chandidas; elision ti balikas a patingga nga ô nga uni; ti pannakaiwarwaras dagiti kompuesto a berbo; Persiano a pannakaimpluensia. Adda dagiti eskolar nga adu pay a mangbingbingay iti daytoy a paset ti panawen iti nasapa ken naladaw a tengnga a paset ti panawen.
- Baro a Bengali (manipud idi 1800)—panagpabassit kadagiti berbo ken dagiti pangsandi, ken dagiti dadduma pay a panagbalbaliw (a kas ti tahar → tar "kukua ti babai"/"kukua ti lalaki"; koriyachilô → korechilo ti lalaki/ti babai adda idi nalpasen).
Naipakasaritaan nga asasideg iti Pali, ti Bengali ket nakakitkita ti iyaadu ti Sanskrito nga impluensia idi las-ud ti Tengnga a Bengali (Chaitanya Mahaprabhu a panawen) ken idi pay las-ud ti Bengal a Renasimiento.[14] Kadagiti moderno nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Abagatan nga Asia, ti Bengali ken dagiti kaarrubana, ti Oriya ken Asames (Ahomiya), idiay daya ket nangruna a nagtartaripatu ti Pali/Sanskrito a batayan ti bokabulario, a kas met ti Marathi idiay tengnga-laud.
Nasken a laglagipen a ti insasao a Hindi ken insasao nga Urdu ket agpadpada iti batayanda. Nupay kasta, ti agdama nga pagalagadan a porma ti literario iti Hindi ket adda dagiti adu a naalala manipud iti Sanskrito a bokabulario, bayat a ti literario a porma ti Urdu ket adu kadagiti binulbulod manipud iti Arabiko ken Persiano.
Aginggana idi maika-18 a siglo, awan kadagiti panagipadpadas a panagdokumento ti gramatika ti Bengali. Ti immuna anaisurat a Bengali a diksionario/gramatika, Vocabolario em idioma Bengalla, e Portuguez dividido em duas partes, ket sinurat idi babaen ti Portuges a misionario a ni Manuel da Assumpção idi baetan ti 1734 ken 1742 bayat idi agserserbi idiay Asienda ti Bhawal.[15] Nathaniel Brassey Halhed, ti Britaniko a gramatiko, ket nagsurat ti moderno a gramatika ti Bengali (Ti Gramatika ti Pagsasao a Bengal (1778)) nga immununa a nagus-usar kadagiti Bengali a kaha iti panagmaldit.[2] Ni Ram Mohan Roy, ti nalatak a Bengali repormer,[16] ket nagsursurat pay ti maysa a "Gramatika ti Pagsasao a Bengali" (1832).[17]
Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen, ti porma ti Choltibhasha , a nagus-usar kadagiti napalaka nga inpleksion ken dadduma pay a panagbalbaliw, ket rimrimsua manipud iti Shadhubhasha (naduduog a porma) a kas ti porma a napilpili para iti naisurat a Bengali.[18]
Ti Bengali ket isu idi ti nakapaitengngaan ti isip, idi 1951–52, iti Tignay ti Pagsasao a Bengali (Bhasha Andolon) idiay idi Daya a Bengal (itan ket ti Banglades).[19] Urayno ti pagsasao a Bengali ket insasao ti kaaduan a populasion ti Daya a Bengal, ti Urdu ket nailehislado idi a kas ti is-isu a nailian apagsasao ti Dominion ti Pakistan.[20] OIdi Pebrero 21, 1952, dagiti nagproprotesta nga estudiante ken dagiti aktibista ket pinaltugan babaen ti milisia ken polis idiay Unibersidad ti Dhaka ken tallo nga ubbing nga estudiante ken dadduma pay a tao ti natnatay.[21] Idi 1999, ti UNESCO ket nangirangarang ti 21 Pebrero a kas ti Aldaw ti Internasional nga Ina a Pagsasao para iti panagbigbig kadagiti natnatay.[22][23] Iti sabali pay a pasamak idi Mayo 19, 1961, dagiti polis idiay Silchar, India, ket pimmatayda ti sangapulo ket maysa a tattao a simmupsuppiat a nagdemonstrado ti lehislasion a nangikeddeng ti panagusar ti pagsasao nga Asames.[24]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 110,000,000 idiay Bangladesh (2001 a senso), 83 a riwriw idiay India (2001 a senso)[1]
- ^ a b c Pagsasao a Bengali Naiyarkibo 2011-07-25 iti Wayback Machine iti Asiatiko a Kagimongan ti Bangladesh 2003
- ^ "Dagiti Pakabuklan nga Estadistika". Ethnologue. 2012. Rank 6. Naala idi 2012-05-23."Bengali". Ethnologue. 2012. Rank 6. Naala idi 2012-05-23.
- ^ "Dagiti pagsasao ti India". Naala idi 2009-09-02.
- ^ "Dagiti Pagsasao a Naurnos nga Agpababa babaen ti Kapigsa – India, Dagiti Estado ken Teritorio ti Kappon – 1991 a SEnso". Census Data Online. Office of the Registrar General, India. p. 1. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 2007-06-14. Naala idi 2006-11-19.
- ^ "দেব ভাষা নিয়ে অতিকথন"
- ^ সরলরেখায় ইন্ডিক ভাষা-ইতিহাস: সমস্যার ইতিহাস (Nailinia a Pakasaritaan ti Pagsasao nga Indic: Adda dagiti Parikut ti Historiograpia)
- ^ বাংলার খোয়াবনামা (Bangla: A Geneaological Fantasy)
- ^ Shah 1998, p. 11
- ^ Keith 1998, p. 187
- ^ a b (Bhattacharya 2000)
- ^ (Sen 1996)
- ^ Abahattha Naiyarkibo 2014-02-08 iti Wayback Machine iti Asiatiko a Kagimongan ti Banglades 2003
- ^ Tagore & Das 1996, p. 222
- ^ Rahman, Aminur. "Grammar". Banglapedia. Asiatiko a Kagimongan ti Banglades. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-04-02. Naala idi 2006-11-19.
- ^ Wilson & Dalton 1982, p. 155
- ^ Goudiya Gramatika ni Rammohan Roy
- ^ Ray, S Kumar. "Ti Pagsasao a Bengali ken Patarus". Dagiti Naipatarus nga Artikulo. Kwintessential. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-09-25. Naala idi 2006-11-19.
- ^ Baxter 1997, pp. 62–63
- ^ Ali & Rehman 2001, p. 25
- ^ "Dhaka Medical College Hostel Prangone Chatro Shomabesher Upor Policer Guliborshon. Bishwabidyalayer Tinjon Chatroshoho Char Bekti Nihoto O Shotero Bekti Ahoto". Ti Azad (iti Bengali). 22 Pebrero 1952.
- ^ "Amendment to the Draft Programme and Budget for 2000–2001 (30 C/5)" (PDF). General Conference, 30th Session, Draft Resolution. UNESCO. 1999. Naala idi 2008-05-27.
- ^ "Resolution adopted by the 30th Session of UNESCO's General Conference (1999)". International Mother Language Day. UNESCO. Naala idi 2008-05-27.
- ^ "Awan ti kumadduaan iti BJP, kinuna ti hepe ti AGP". The Telegraph. Naala idi 2006-11-19.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biswas, Sailendra. Samsada Bangala abhidhana. Maika-7 nga ed. Calcutta, Sahitya Samsad, 2004. Nasken ti napakabaelan ti unicode a pagbasabasa.
- Biswas, Sailendra. Samsad Bengali-Ingles a Diksionario. Maika-3 nga ed. Calcutta, Sahitya Samsad, 2000. Nasken ti napakabaelan ti unicode a pagbasabasa.


text:
Tattao a Dayak
Ti Dayak wenno Dyak wenno Dayuh ket dagiti patneng atttao iti Borneo.[3] Daytoy ket naalumaymay a termino para kadagiti sumurok a 200 nga agtataeng iti karayan ken turod a subgrupo ti etniko, a kangrunaan a mabirukan iti tengnga ken iti akin-abagatan nga uneg ti Borneo, iti tunggal maysa ket addaan iti bukod a dialekto, dagiti ugali, linlinteg, teritorio ken kultura, uray no dagiti pakaidumaan nga ugali ket nalaka mailasin. Ti sasao a Dayak ket naikategoriada a kas parte ti sasao nga Austronesio iti Asia. Dagiti Dayak ket animista idi iti pammati; nupay kasta, adu kadagiti nagbalin nga Islam ken manipud idi maika-19 a siglo adu kadagiti nagbalinen iti Kristianidad.[4]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tattao a Dayak ti Borneo ket agtagikuada iti indihenio a pannakaibaga iti pakasaritaanda, kaaduan iti maisao a literatura,[5] sangkapaset iti panagsurat iti papan turai (dagiti tarikaro a rehistro),[6] ken sangkapaset kadagiti sapasap a panagsansanay iti kultural nga ugali.[7] Kadagiti prominente a pannakaibaga iti taudan ti tattao a Dayak ket ti mitiko a a maisao nga epiko ti "Tetek Tahtum" babaen ti Ngaju Dayak iti Tengnga a Kalimantan; daytoy ket mangisarita a dagiti puonan ti tattao a Dayak ket nagtaud manipud kadagiti langit sakbay nga immalis manipud iti uneg ti daga aginggana kadagiti salog nga aplaya ti Borneo.[8]
Ti nawaya nga estado ti Nansarunai, nga inpatakder babaen dagiti Ma'anyan Dayak sakbay ti maika-12 a siglo, ket nagrang-ay idiay akin-abagatan a Kalimantan.[9] Nagsagaba ti pagarian kadagiti dua a panagraut manipud kadagiti puersa ti Majapahit a gapuanan ti pannakaapday ken pannakatnag iti pagarian babaen idi tawen ti 1389; dagiti panagraut ket ammo a kas dagiti Nansarunai Usak Jawa (a ti kayatna a sawen ket "ti pannakadadael ti Nansarunai babaen dagiti Habanes") kadagiti maisao a pannakaibaga ti tattao a Ma'anyan. Dagitoy a panagraut ket nakaiturongan ti migrasion dagiti Ma'anyan iti rehion ti Tengnga ken Abagatan a Borneo.
Dagiti kolonial a pannakaibaga ken dagiti reporta ti aktibidad dagiti Dayak idiay Borneo ket mangisalaysay iti naannad a naparang-ay nga ekonomia ken politikal a pannakaikabagian kadagiti sabali a komunidad ken ti pay maysa a makaanay a bagi iti panagsukisok ken panagadal a maipanggep iti pakasaritaan ti migrasion dagiti Dayak.[10] Iti kangrunaan, nadokumentuan dagiti aramid dagiti Iban wenno dagiti Baybay Dayak kadagiti Baybay Abagatan a Tsina, gapu iti karanggasda ken agresibo a kultura iti pannakigubat kadagiti grupo nga agtataeng iti baybay ken dagiti rumrumsua nga interesado iti Akinlaud a panagtagilako kadagiti maika-18 ken maika-19 a siglo.[11]
Etnisidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a Dayak ket immuna idi nga inusar babaen dagiti Europeano a mangibagbaga kadagiti saan a Malay ken saan a Muslim nga agtataeng iti tengnga ken akin-abagatan a Borneo. Adda dagiti pito a nangruna a pannakabingbingay ti etniko dagiti Dayak segun kadagiti respetiboda a patneng a pagsasao:
- 1. Ngaju
- 2. Apo Kayan (parte dagiti sub-ethnikoda a grupo ket ammo a kas Orang Ulu a kakuyog dagiti basbassit a sub-etniko a grupo ti Dayak idiay Malaysia)
- 3. Iban wenno Hiban (Baybay Dayak)
- 4. Bidayuh (Daga Dayak) wenno Klemantan
- 5. Murut
- 6. Punan
- 7. Ot Danum
Babaen dagiti kangrunaan a pannakaidasig, adda dagiti sangadosena nga etniko ken dagiti ginasut a sub-etniko a pagtaengan iti isla ti Borneo. Adda dagiti sumurok a 50 nga etniko a grupo ti Dayak nga agsasao kadagiti nadumaduma pagsasao. Daytoy a dibersidad iti kultural ken linggusitiko ket maipada iti nakaro a dibersidad ken ti mainaig a tradisonal a pannakaammo iti Borneo.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Dayak ket saanda nga agsasao iti maymaysa a pagsasao, uray no dagiti laeng adda iti isla ti Borneo (Kalimantan) ti maikeddeng.[12] Dagiti indihenio apagsasaoda ket maitagikua iti sapasap a pannakaidasig iti sasao a Malayo-Polinesio ken dagiti agdumaduma a grupo iti Borneao ken sasao a Sabahano (nmairaman ti Daga Dayak), ken ti sasao nga Ibaniko iti sanga a Malayiko.[13][14] Kaaduan dagiti Dayak ita nga aldaw ket bilingual, iti pay maipatinayon iti patnenng a pagsasaoda, nalaingda pay iti Malayo wenno Indones, depende iti nagtaudanda a pagilian.
Adu kadagiti pagsasao ti Borneo ket endemiko (ti kayatn a asawen ket saanda a naisasao iti ania man a lugar). Daytoy ket nakarkulo nga adda dagiti agrup a 170 a pagsasao ken dialekto ti naisasao iti isla babaen laeng dagiti bassit a gasut a tattao, isu a makaited daytoy iti nakaro a riesgo iti masakbayan dagita a pagsasao ken ti mainaig a tawid.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia Hasil Sensus Penduduk 2010 [Citizenship, Ethnicity, Religion and Language Everyday, Indonesian Population Census 2010] (iti Indones). Indonesian Central Bureau of Statistics. 2011. ISBN 978-979-064-417-5.
- ^ "East & Southeast Asia: Brunei". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-07-21. Naala idi 3 Disiembre 2016.
- ^ "Report for ISO 639 code: day". Ethnologue: Countries of the World. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 1 Oktubre 2007.
- ^ Chalmers, Ian (2006). "The Dynamics of Conversion: the Islamisation of the Dayak peoples of Central Kalimantan" (PDF). Asian Studies Association of Australia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 7 Marso 2014. Naala idi 3 Disiembre 2016.
- ^ Osup, Chemaline Anak (2006). "Puisi Rakyat Iban – Satu Analisis: Bentuk Dan Fungsi" [Iban Folk Poetry – An Analysis: Form and Function] (PDF). University of Science, Malaysia (iti Indones).
- ^ "Use of Papan Turai by Iban". Ibanology (iti Indones). 29 Mayo 2013. Naala idi 3 Disiembre 2016.
- ^ Mawar, Gregory Nyanggau (21 Hunio 2006). "Gawai". Iban Cultural Heritage. Naala idi 3 Disiembre 2016.
- ^ "Tetek Tatum Asal Mula Suku Daya". Blog Informasi Dayak Borneo (iti Indones). 2 Abril 2014. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-01-19. Naala idi 2018-09-24.
- ^ "Kerajaan Nan SMa'anyan Dayakarunai". Melayu Online (iti Indones).
- ^ "Iban Migration – Peturun Iban". Iban Cultural Heritage. 26 Marso 2007. Naala idi 3 Disiembre 2016.
- ^ "The Orang Kaya Pemancha Dana "Bayang" of Padeh". Ibanology. 27 Hunio 2013. Naala idi 3 Disiembre 2016.
- ^ Avé, J. B. (1972). "Kalimantan Dyaks". Iti LeBar, Frank M. (ed.). Ethnic Groups of Insular Southeast Asia, Volume 1: Indonesia, Andaman Islands, and Madagascar. New Haven: Human Relations Area Files Press. pp. 185–187. ISBN 978-0-87536-403-2.
- ^ Adelaar, K. Alexander (1995). Bellwood, Peter; Fox. James J.; Tryon, Darrell (dagiti ed.). "Borneo as a cross-roads for comparative Austronesian linguistics" (PDF). The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives (online nga ed.). Canberra, Australia: Department of Anthropology, The Australian National University: 81–102. ISBN 1-920942-85-8. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 29 Hunio 2014.
- ^ See the language list at "Borneo Languages: Languages of Kalimantan, Indonesia and East Malaysia". Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies, Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 9 Pebrero 2012.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Victor T King, Essays on Bornean Societies (Hull/Oxford, 1978).
- Benedict Sandin, The Sea-Dayaks of Borneo before White Rajah Rule (London 1967).
- Eric Hansen, Stranger in the Forest: On Foot Across Borneo, (Penguin, 1988), ISBN 0-375-72495-8.
- Hans Scharer, Ngaju Religion: The Conception of God among a South Borneo People; translated by Rodney Needham (The Hague: Martinus Nijhoff, 1963).
- Norma Youngberg, The Queen's Gold (TEACH Services, 2000)
- Judith M. Heimann, The Airmen and the Headhunters: A True Story of Lost Soldiers, Heroic Tribesmen and the Unlikeliest Rescue of World War II, (Harcourt, 2007), ISBN 978-0-15-101434-7
- Jean Yves Domalain, Panjamon: I Was a Headhunter, (Publisher: William Morrow, January 1973), ISBN 0-688-00143-2, ISBN 978-0-688-00143-8
- Peter Goullart, River of the White Lily, (London, John Murray, 1965), ISBN 0-7195-0542-9
- Raymond Corbey. Of jars and gongs: Two keys to Ot Danum Dayak cosmology (Leiden: Zwartenkot Art Books 2016)
- Syamsuddin Haris. Desentralisasi dan otonomi daerah: desentralisasi, demokratisasi & akuntabilitas pemerintahan daerah (Yayasan Obor Indonesia, 2005 )
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tattao a Dayak iti Wikimedia Commons


text:
Restorasion ti Meiji
Ti Meiji a Panangipulang (明治維新, Meiji Ishin), naamammuan pay a kas ti Meiji Ishin, Rebolusion, Reporma wenno Panagpabaro, ket isu dagidi nagsisinnarunuan ti paspasamak a nangipulang ti imperial a panagturay ti Hapon idi 1868 babaen ni Emperador Meiji. Dagiti gandat ti naipulang a gobierno ket naiyebkas idi babaen ti baro nga emperador iti Sapata ti Dokumento ti Linteg. Ti Panangipulang ket nangiturongan kadagit adu a panagbalbaliw ti politikal ken soosial nga estruktura ti Hapon, ken naisangadpa ti naladaw nga Edo paset ti panawen (kankanayon a tinawtawagan ti Naladaw a Shogunato ti Tokugawa) ken ti rugi ti Meiji a paset ti panawen. Ti paset ti panawen ket gimmay-at manipud idi 1868 aginggana idi 1912 ken isu idi ti akinrebbeng ti pannkagteng ti moderno a a pagilian ti Hapon idi nasap a a maika-12 a siglo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Arkitektura ti Paset ti Panawen ti Meiji a Hapon (1868-1912) Naiyarkibo 2011-03-13 iti Wayback Machine (iti Ingles)
- Salaysay Ti Panawen ti Meiji a Panangipulang, 1868-1889 (iti Ingles)


text:
Papa Benedicto XIII
Ni Papa Benedicto XIII (2 Pebrero 1650 – 21 Pebrero 1730), ket naipasngay a kas ni Pietro Francesco Orsini, ken kalpasan daytoy Prayle Vincenzo Maria Orsini, O.P., ket isu idi ti papa manipud idi 1724 aginggana idi pimmusay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Papa Benedicto X ket naipanunotan tatan a kas maysa a kontrapapa. Iti dayta a panawen, nupay kasta, daytoy a kasasaad ket saan a nabigbigan ken isu nga ti papa nga opisial a tinawtawagan ti Romano Katoliko a simbaan a kas ti maikasangapulo a pudno a Papa Benedicto ket nangala ti opisiala bilang XI, a saan a ti X. Daytoy ket nangipangato ti panagbilang kadagiti amin a sumarsaruno a Papa Benedicto babaen ti maysa. Ni Papa Benedicto XI-XVI ket, manipud ti opisial a panakakita, ti maikasangapulo aginggan ti maikasangapulo ket lima a papa iti daytoy a nagan.
- ^ http://www.treccani.it/enciclopedia/papa-benedetto-xiii_%28Dizionario-Biografico%29
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Benedicto XIII iti Wikimedia Commons


text:
Rehion ti Kantō
Ti rehion ti Kantō (関東地方, Kantō-chihō) ket maysa a heograpiko a lugar iti Honshu, ti kadakkelan nga isla iti Hapon.[1] Daytoy a rehion ket mangiraman ti Kalatakan a Tokyo a Lugar ken buklenna ti pito a prepektura: Gunma, Tochigi, Ibaraki, Saitama, Tokyo, Chiba, ken Kanagawa. Kadagiti pagbeddenganna, adda ti bassit a 40 porsiento a dagana ket ti Tanao ti Kantō. Dagiti dadduma ket nabuklan dagiti turod, banbantay nga agporma kadagiti daga a pagbeddenganna. Iti opisial a senso a bilang idi Oktubre 1, 2010 babaen ti Opisina ti Estadistika ti Hapon, ti populasion idi ket 42,607,376 s[2] a daytoy ket bilang ti agarup a maysa a pagkatlo iti dagup a populasion iti Hapon.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kantō" iti Ensiklopedia ti Hapon, pp. 478-479, p. 478, iti Liblibro ti Google.
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-04. Naala idi 2012-04-04.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)


text:
Urakawa, Hokkaido
Ti Urakawa (浦河町, Urakawa-chō) ket ti maysa nga ili a mabirukan iti Subprepektura ti Hidaka, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 3i, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 12,521 ken ti densidad ti populasion iti 18 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 694.24 km².
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urakawa ket addaan iti nadam-eg a kontinental a klima (Köppen Dfb) nga agraman kadagitinabara a kalgaw ken dagiti nalamiis a panaglalam-ek. Gapu iti akin-abagatan bassit a latitudna, ti akindaya nga aspeto ken lokasion ti baybay, saan unay nga agniebe ngem dagiti sabali a nangruna a siudad iti akinlaud a Hokkaido kas iti Sapporo, Hakodate, Asahikawa ken Wakkanai, a ti kaaduan a panagniebe ket iti maysa a bulan ket 0.98 metro (38.6 in) idi Enero 1969.[3] Ti nakaro a panagtudtudo ket dagiti bulan ti kalgaw no mabalin nga umarngi dagiti tidda ti bagio; ti kakaruan nga inaldaw a pangtudtudo ket 190.0 milimetro (7.48 in) idi Agosto 5, 1981 ken ti kabasaan a bulan ket iti bulan ti Agosto 1995 iti 429.5 milimetro (16.91 in). Ti kamagaan a bulan ket idi Pebrero 2003 iti 2.5 milimetro (0.10 in). Nainit iti amin a paset ti tawen, ngem saan unay no maipada iti Tanap ti Tokachi, ken nangatngato pay ngem ti akinlaud a Hokkaido, a ti kakuyeman a bulan ket idi Agosto 1941 iti 48.0 nga oras ken ti kainitan ket idi Abril 2014 iti 288.0 nga oras nga inabak daytoy iti dati a rekord iti 271.6 nga oras manipud idi Mayo 1957.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 9.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
- ^ Japan Meteorological Agency; 観測史上1~10位の値(年間を通じての値)
- ^ "浦河 平年値(年・月ごとの値) 詳細(気圧・降水量)". Japan Meteorological Agency. Naala idi Enero 28, 2016.
- ^ "浦河 平年値(年・月ごとの値) 主な要素". Japan Meteorological Agency. Naala idi Enero 28, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Urakawa, Hokkaidō iti Wikimedia Commons
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Kategoria:Dagiti plantilia ti datos ti pagilian ti pagpagilian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan laeng iti sumaganad a subkategoria.
Pampanid iti kategoria "Dagiti plantilia ti datos ti pagilian ti pagpagilian"
Dagiti sumaganad a 197 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 197 a dagup.
A
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan a Sudan
- Plantilia:Datos ti pagilian Abagatan nga Aprika
- Plantilia:Datos ti pagilian Albania
- Plantilia:Datos ti pagilian Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Korea
- Plantilia:Datos ti pagilian Andorra
- Plantilia:Datos ti pagilian Angola
- Plantilia:Datos ti pagilian Antigua ken Barbuda
- Plantilia:Datos ti pagilian Apganistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhelia
- Plantilia:Datos ti pagilian Arhentina
- Plantilia:Datos ti pagilian Armenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Australia
- Plantilia:Datos ti pagilian Austria
- Plantilia:Datos ti pagilian Azerbaijan
B
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahamas
- Plantilia:Datos ti pagilian Bahrain
- Plantilia:Datos ti pagilian Banglades
- Plantilia:Datos ti pagilian Barbados
- Plantilia:Datos ti pagilian Baro a Selanda
- Plantilia:Datos ti pagilian Siudad ti Batikano
- Plantilia:Datos ti pagilian Belhika
- Plantilia:Datos ti pagilian Belis
- Plantilia:Datos ti pagilian Benin
- Plantilia:Datos ti pagilian Bielorusia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bietnam
- Plantilia:Datos ti pagilian Bolivia
- Plantilia:Datos ti pagilian Bosnia ken Herzegovina
- Plantilia:Datos ti pagilian Botswana
- Plantilia:Datos ti pagilian Brasil
- Plantilia:Datos ti pagilian Brunei
- Plantilia:Datos ti pagilian Bulgaria
- Plantilia:Datos ti pagilian Burkina Faso
- Plantilia:Datos ti pagilian Burma
- Plantilia:Datos ti pagilian Burundi
- Plantilia:Datos ti pagilian Butan
C
D
E
- Plantilia:Datos ti pagilian Ecuador
- Plantilia:Datos ti pagilian Ehipto
- Plantilia:Datos ti pagilian El Salvador
- Plantilia:Datos ti pagilian Eritrea
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobakia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eslobenia
- Plantilia:Datos ti pagilian Espania
- Plantilia:Datos ti pagilian Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Estonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Eswatini
- Plantilia:Datos ti pagilian Etiopia
G
- Plantilia:Datos ti pagilian Gabon
- Plantilia:Datos ti pagilian Gambia
- Plantilia:Datos ti pagilian Georgia
- Plantilia:Datos ti pagilian Ghana
- Plantilia:Datos ti pagilian Grenada
- Plantilia:Datos ti pagilian Gresia
- Plantilia:Datos ti pagilian Guatemala
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea Ekuatorial
- Plantilia:Datos ti pagilian Guinea-Bissau
- Plantilia:Datos ti pagilian Guyana
H
I
K
- Plantilia:Datos ti pagilian Kamerun
- Plantilia:Datos ti pagilian Kanada
- Plantilia:Datos ti pagilian Katar
- Plantilia:Datos ti pagilian Kazakhstan
- Plantilia:Datos ti pagilian Kenya
- Plantilia:Datos ti pagilian Kirgistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Kiribati
- Plantilia:Datos ti pagilian Komoros
- Plantilia:Datos ti pagilian Republika ti Kongo
- Plantilia:Datos ti pagilian Kroasia
- Plantilia:Datos ti pagilian Kuba
- Plantilia:Datos ti pagilian Kuwait
L
- Plantilia:Datos ti pagilian Laos
- Plantilia:Datos ti pagilian Lebanon
- Plantilia:Datos ti pagilian Lesotho
- Plantilia:Datos ti pagilian Letonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Liberia
- Plantilia:Datos ti pagilian Libya
- Plantilia:Datos ti pagilian Liechtenstein
- Plantilia:Datos ti pagilian Lituania
- Plantilia:Datos ti pagilian Luxembourg
M
- Plantilia:Datos ti pagilian Amianan a Macedonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Madagascar
- Plantilia:Datos ti pagilian Malawi
- Plantilia:Datos ti pagilian Malaysia
- Plantilia:Datos ti pagilian Maldibas
- Plantilia:Datos ti pagilian Mali
- Plantilia:Datos ti pagilian Malta
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Marshall
- Plantilia:Datos ti pagilian Maurisio
- Plantilia:Datos ti pagilian Mauritania
- Plantilia:Datos ti pagilian Mehiko
- Plantilia:Datos ti pagilian Pederado nga Es-estado ti Mikronesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Moldova
- Plantilia:Datos ti pagilian Monaco
- Plantilia:Datos ti pagilian Mongolia
- Plantilia:Datos ti pagilian Montenegro
- Plantilia:Datos ti pagilian Morocco
- Plantilia:Datos ti pagilian Myanmar
N
P
- Plantilia:Datos ti pagilian Pakistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Palau
- Plantilia:Datos ti pagilian Estado iti Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Palestina
- Plantilia:Datos ti pagilian Panama
- Plantilia:Datos ti pagilian Papua Baro a Guinea
- Plantilia:Datos ti pagilian Paraguay
- Plantilia:Datos ti pagilian Peru
- Plantilia:Datos ti pagilian Pinlandia
- Plantilia:Datos ti pagilian Polonia
- Plantilia:Datos ti pagilian Portugal
- Plantilia:Datos ti pagilian Pransia
R
S
- Plantilia:Datos ti pagilian Samoa
- Plantilia:Datos ti pagilian San Kristobal ken Niebes
- Plantilia:Datos ti pagilian San Marino
- Plantilia:Datos ti pagilian San Vicente ken dagiti Grenadito
- Plantilia:Datos ti pagilian Santa Lucia
- Plantilia:Datos ti pagilian Santo Tomas ken Prinsipe
- Plantilia:Datos ti pagilian Saudi Arabia
- Plantilia:Datos ti pagilian Senegal
- Plantilia:Datos ti pagilian Serbia
- Plantilia:Datos ti pagilian Seychelles
- Plantilia:Datos ti pagilian Sierra Leone
- Plantilia:Datos ti pagilian Singapur
- Plantilia:Datos ti pagilian Siria
- Plantilia:Datos ti pagilian Is-isla ti Solomon
- Plantilia:Datos ti pagilian Somalia
- Plantilia:Datos ti pagilian Sri Lanka
- Plantilia:Datos ti pagilian Sudan
- Plantilia:Datos ti pagilian Suesia
- Plantilia:Datos ti pagilian Suisa
- Plantilia:Datos ti pagilian Surinam
T
- Plantilia:Datos ti pagilian Tailandia
- Plantilia:Datos ti pagilian Tanzania
- Plantilia:Datos ti pagilian Tayikistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Timor-Leste
- Plantilia:Datos ti pagilian Togo
- Plantilia:Datos ti pagilian Tonga
- Plantilia:Datos ti pagilian Trinidad ken Tobago
- Plantilia:Datos ti pagilian Tsina
- Plantilia:Datos ti pagilian Tunisia
- Plantilia:Datos ti pagilian Turkia
- Plantilia:Datos ti pagilian Turkmenistan
- Plantilia:Datos ti pagilian Tuvalu


text:
Maika-100 a meridiano laud
Ti 100° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-100 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-80 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-100 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:
Estados Unidos[urnosen | urnosen ti taudan]
Idiay Estados Unidos ti meridiano 100° laud iti Greenwich ket mangporma iti akindaya a pagbeddengan ti Texas panhandle iti Oklahoma (mayugotan daytoy iti taudan iti Tulag Adams-Onís idi 1819 ken ti nangikappia ti pagbeddengan a nagbaetan ti Baro nga Espania ken ti Estados Unidos iti pagbaetan ti Karayan Nalabbasit ken Karayan Arkansas). Ti Dodge City, Kansas ket eksakto a mabirukan iti interseksion ti Karayan Arkansas ken ti maika-100 a meridiano.
Idiay sentral a Nalatak a Tantanap, ti meridiano ket agarup a mangmarka ti akinlaud a pagbeddengan ti kadawyan a sakop ti nadam-eg nga angin manipud iti Golpo iti Mehiko, ken ti agarup a pagbeddengan ti (urayno adda met dagiti lugar a mangipan ti pagbeddengan iti ad-adyo a daya) nagbaetan ti namaga bassit a klima iti laud ken dagiti nadam-eg a kontinental (amianan ti agarup a 37°N) ken nadam-eg a subtropikal (abagatan ti agarup a 37°N) a klima iti daya. Ti kita ti agrikultura iti laud ti meridiano ket kadawyan nga agkamkammatalek iti nakaro a panagsibog. Iti pakasaritaan, ti meridiano ket masansan a mal-ala a kas ti agarup a pagbeddengan a nagbaetan ti akindaya ken akinlaud nga Estados Unidos. Tinaengan dagiti puraw, ken naiwarwaras nga agpalaud kalpasan ti Sibil a Gubat ti Amerikano, iti lugar ti likmut iti daytoy a meridiano idi las-ud ti tawtawen ti 1870.
Ti senial iti ballasiw ti U.S. Highway 30 idiay Cozad, Nebraska, ket mangmarka ti lugar a pagsabtan ti maika-100 a meridiano ken dagiti dalan ti Oregon Trail, Pony Express, transkontinental a perokaril, ken ti Lincoln Highway.
Iti popular a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Beyond the Hundredth Meridian (1954) ni Wallace Stegner, ket ti biograpia ni John Wesley Powell, ti maysa nga eksplorador iti Laud nga Amerika. Ti kanta nga "At the Hundredth Meridian" babaen ti The Tragically Hip ket maipanggep iti maika-100 a meridiano laud, a naisangayan idiay Kanada, ken no kasano a tradisional a naikeddeng a ti "pangrugian ti nalatak a tantanap."


text:
UTC+07:00
Ti UTC+07:00 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +07:00. Iti ISO 8601 ti mainaig nga oras ket maisuratto a kas 2022-06-20T21:13:59+07:00.
Daytoy ket ammo pay a kas ti ora ti Indotsina wenno iti Inggles a kas ti Indochina Time (ICT), daytoy nga oras ket inus-usar idiay:
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)Urnosen
Amianan nga AsiaUrnosen
- Rusia - Oras ti Omsk
Daya nga AsiaUrnosen
Daytoy ket naikeddeng a ti akinlaud unay a sona ti oras idiay Daya nga Asia.
- Mongolia (akinlaud a paset) - Oras idiay Mongolia
Abagatn a daya nga AsiaUrnosen
Dagiti paggiddiatan ti opisial nga UTC+07 ken ti heograpiko nga UTC+07Urnosen
Gapu ti naikalintegan, politikal ken ken ekonomia a maipatinayon pay ti pisikal wenno heograpiko a kriteria ket naus-usar iti panagala kadagiti sona ti oras, daytoy ket surotenna dagiti opisial a sona ti oras ken saan amangipanggep kadagiti linia ti meridiano. Ti sona ti oras ti UTC+07, ket puro a naala kadagiti termino ti heograpia, ken mangbukel ti eksakto a nagbaetan dagiti meridiano ti 97°30′ D ken 112°30′ D. Kas ti resulta, adda dagiti lugar ti Asia nga urayno naisanglad iti maysa a lugar nga addaan iti "pisikal" nga oras ti UTC+07, ngem pudno met nga agus-usar ti sabali a sona ti oras.
Iti met kapada daytoy, adda met dagiti lugar ti Asia nga agus-usaren iti UTC+07, urayno ti bukodda a "pisikal" a sona tioras ket UTC+06 (akinlaud unay a paset ti Indonesia).
Luglugar a mabirukan iti uneg dagiti longitud ti UTC+07 nga agus-usar kadagiti sabali a sona ti orasUrnosen
Dayto ket maipanggep kadagiti lugar iti uneg ti 97°30′ D aginggana iti longitud ti 112°30′ D.
- Agus-usar ti UTC+06:30
- Ti paset ti Myanmar
- Agus-usar ti UTC+08
- Adu apaspaset ti Tsina, a mairaman kas pagarigan ti Probinsia ti Guangxi ken Isla ti Hainan
- Kaaduan ti Sentral a Mongolia ken mairaman ti kapitolio ti Ulaanbaatar
- Peninsular a Malaysia
- Akindaya a paset ti Krasnoyarsk Krai idiay Rusia
- Akinlaud a paset ti Sarawak idiay Borneo ti Malaysia a mairaman ti Kuching
- Singapur
- Ugus-usar ti UTC+09
- Agus-usar ti UTC+10
- Akinlaud a Republika ti Sakha
- Akinlaud a Zabaykalsky Krai, a mairaman ti Chita
Luglugar a mabirukan iti ruar dagiti longitud ti UTC+07 nga agus-usar ti oras ti UTC+07Urnosen
Luglugar a nagbaetan ti 82°30′ L ken 97°30′ D ("pisikal" nga UTC+06)Urnosen
- Ti akinlaud unay a paset ti Indonesia a mairaman ti Banda Aceh.
Luglugar a nagbaetan ti 102°30′ L ken 117°30′ D ("pisikal" nga UTC+08)Urnosen
- Ti akindaya unay a paset ti Java a mairaman ti Surabaya, Malang, ken Banyuwangi.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "HOVT – Hovd Time". Asian time zones. Time and Date. Naala idi 14 Hulio 2012.


text:
PDEA Region 1, nagpalagip iti dakes nga epekto ti droga iti bagi ti tao
Pinalagipan ti Philippine Drug Enforcement Agency Rehiyon I ti publiko a liklikkan iti panagus ti droga. Segun kenni PDEA...
Bangko ken pagadalan, kabarwanan a naipaayan ti safety seal certification ditoy siyudad ti San...
LA UNION - Maysa a pagadalan ken maysa a bangko ditoy siyudad ti San Fernando iti kabarwanan a naipaayan ti safety seal...
Kaso ti Covid 19 idiay HongKonbg, bimmaban
Addan ti bimmabaan na bilang ti kaso ti Covid 19 idiay pagilian a HongKong. Daytoy iti kinuna ni Bombo...
Mapas-pasamak a panic buying idiay Hong Kong, gapwanan iti COVID-19 surge
LA UNION - Pinatalgedan iti maysa nga overseas worker ken Bombo International News Correspondent (BINC) a ni Emily Miranda, nga adda mapas-pasamak...
Sevilla Elementary School, naipaayan ti Safety Seal, nakasaganan para iti face to face classes
LA UNION - Nakasaganan iti Sevilla Elementary School a pastreken dagiti teachers ken estudyante para iti face-to-face classes iti masungad nga aldaw.
1.5-M doses covid vaccines, iti nailista nga agdama a supply iti Region-1 kabayatan ti...
LA UNION - Nasurok kumurang a 1.5 million doses ti COVID-19 vaccines iti nailista ken agdama a supply para iti intero a...
Region One, nakailista ti kaadwan a bilang dagiti nabakunaan iti naisayangkat a Bayanihan, Bakunahan...
LA UNION - Sipapanakkel nga inwaragawag ti Department of Health (DOH) – Ilocos Region (La Union, Pangasinan, Ilocos Sur, Ilocos Norte) a...
Dagiti pinoy workers nga apektado iti covid 19 surge idiay Japan, makaaw-awat ti tulong...
LA UNION - Ikon-konsidera ita ti gobyerno ti Japan a pawaywayan iti COVID-19 quasi-state of emergency idiay Tokyo ken iti 12 a...
87% a Higher Education personnel, nakapag-bakunan kontra COVID 19
LA UNION - Umaboten ti 87% a teaching ken non-teaching personnel iti Higher Education Institution (HEI) ditoy rehiyon uno iti nakapag-bakunan kontra...
“No Vaccine, No Entry Policy” iti merkado publiko idiay Balaoan La Union maipatpatungpal
LA UNION - Nainget itan a maipat-patungpal idiay Balaoan La Union iti "No Vaccine, No Entry Policy" partikular iti merkado publiko ti...


text:
Subprepektura ti Rumoi
Ti Subprepektura ti Rumoi (留萌振興局, Rumoi-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Manipud idi 2011, daytoy ket addaan iti populasion iti 52,627 ken ti kalawa iti 4,019.97 kuadrado kilometro (1,552.12 sq mi). Ti densidad ti populasion ti prepektura ket 13 a tattao tunggal maysa a km2, daytoy ket bassit no maiyasping iti amin a Hapon. Ti populasion ti Subprepektura ti Rumoi ket mangirepresenta 0.96% iti dagup ti amin a populasion ti Hokkaido.[2][3]
HeograpiaUrnosen
Ti Subprepektura ti Rumoi ket sumakop iti ballasiw ti aplaya ti Baybay ti Hapon iti akin-amianan a laud a Hokkaido.
Dagiti siudadUrnosen
- Rumoi (kapitolio)
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distritoUrnosen
- Distrito ti Mashike
- Distrito ti Rumoi
- Distrito ti Teshio (Rumoi)
- Distrito ti Tomamae
Dagiti karayanUrnosen
Ti Karayan Rumoi 44 kilometro (27 mi) ket agayus manipud iti Bantay Poroshiri iti kabambantayan ti Bantay Hidaka agingga iti Baybay ti Hapon.[4]
PakasaritaanUrnosen
Ti Subprepektura ti Mashike ket napundar idi a kas parte dagiti administratibo a reporma ti Hokkaido idi las-ud ti Paset ti panawen ti Meiji (1868–1912). Naiyalis ti kapitolio idiay Rumoi idi 1914, ken nanaganan manen ti subprepektura iti Subprepektura ti Rumoi iti isu met laeng a tawen. Ti Ili ti Toyotomi) iti Distrito ti Teshio ket naiyakar iti Subprepektura ti Sōya idi 1948, ken ti Horonobe ket naiyakar iti Subprepektura ti Sōya idi 2010.
EkonomiaUrnosen
Dagiti industria ti panagkalap ket isu ti kaaduan iti ekonomia iti lugar, ken dagiti panagproseso kadagiti makalap ket agtultuloy nga agrang-rang-ay nga industria.[3]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 8.
- ^ 留萌の統計 [Statistics of Rumoi] (iti Hapon). Rumoi, Hokkaido: Rumoi Subprefecture. 2012. Naala idi Agosto 10, 2012.
- ^ a b "Rumoi". Encyclopedia of Japan. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-25. Naala idi 2012-08-08.
- ^ "留萌川". Dijitaru Daijisen (iti Hapon). Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-25. Naala idi 2012-08-10.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Pakaammo ti panagbiahe idiay Subprepektura ti Rumoi manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Sitio
Ti sitio idiay Filipinas ket isu ti teritorial nga enclave a mangporma ti paset ti baranggay. Daytoy ket kadawyan nga awayl, ti lokasion ti sitio ket kadawyan nga adayo manipud ti sentro ti baranggay ken daytoy ket bukodnanto a baranggay no ti populasionna makaanayen nga adu. Dagiti sitio ket kapadpada dagiti purok ngem ti purok ket ad-adu nga urbano ken isunga asasideg iti sentro ti baranggayr, ket naipangpangruna ti baranggay hall.
Idi las-ud ti kolonial a panwen dagiti Kastila, dagiti sitio ket nailaslasin ken nanaganan tapno dagiti ili ken dagiti siudad ket nalaklakada a makaturay babaen ti sistema ti baranggay, nga idi ket naamammuan iti sistema ti barrio.


text:
Helen Hunt
Ni Helen Elizabeth Hunt (nayanak idi Hunio 15, 1963) ket maysa nga Amerikana nga aktres, direktor ti pelikula, ken mannurat ti senario. Isu ket nagbida iti sitcom ti Mad About You para kadagiti pito a tawen, ken nangipapel kenni Carol Connelly iti romatiko a pelikula ti komedia idi 1997 iti As Good as It Gets ken isu daytoy ti nangabakanna iti Kalaingan nga Aktres. Dagiti dadduma pay a nangruna a pelikulana ket mairaman ti Twister (1996), Cast Away (2000), What Women Want (2000), Pay It Forward (2000), ken ti The Sessions (2012), ken ti naudi a naibaga ket ti nakaawatanna ti maikadua a nominasionna iti Gunguna ti Akademia. Immuna a nangiturong iti pelikula idi 2007 iti Then She Found Me (2007). Nangabak pay ni Hunt iti uppat a Gunguna ti Emmy, uppat a Gunguna ti Nabalitokan a Globo, ken dua a Gunguna ti Screen Actors Guild.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Helen Hunt iti Wikimedia Commons
- Helen Hunt iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Helen Hunt iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Helen Hunt iti Internet Off-Broadway Database
- Helen Hunt iti AllMovie


text:
Oktubre 24
Ti Oktubre 24 ti maika-297 nga aldaw ti tawen (maika-298 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 68 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1855 – James S. Sherman, maika-27 a Bise Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1912)
- 1939 – F. Murray Abraham, Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2001 – Stephen Wurm, naiyanak idiay Hungaria nga Australiano a lingguista (naipasngay 1922)


text:
Umuna a Panid
Napili nga artikulo
Ti Amianan nga Amerika ket ti kontinente a sibubukel iti uneg ti Akin-amianan a Hemisperio ken gangani a sibubukel iti uneg ti Akinlaud a Hemisperio. Daytoy ket mabalin pay a maikeddeng nga akin-amianan a subkontinente ti Kaamerikaan. Daytoy ket nabeddengan iti amianan babaen ti Taaw Artiko, iti daya babaen ti Taaw Atlantiko, iti laud ken abagatan babaen ti Taaw Pasipiko, ken iti abagatan a daya babaen ti Abagatan nga Amerika ken ti Baybay Karibe.
Ti Amianan nga Amerika ket sakupenna ti kalawa iti agarup a 24,709,000 kuadrado kilkilometro (9,540,000 kuadrado milmilia), ti garup a 4.8% iti rabaw ti planeta wenno agarup a 16.5% iti kalawa ti dagana. Manipud idi 2013, ti populasionna ket nakarkulo iti gangani a 565 riwriw a tattao iti ballasiw dagiti 23 a nawaya nga estado, a mangirepresenta iti agarup a 7.5% iti populasion ti tao. Kaaduan ti kalawa ti daga ti kontinente ket iturayan babaen ti Kanada, ti Estados Unidos, Greenland, ken ti Mehiko, bayat nga adda met dagiti basssit nga estado kadagiti rehion ti Sentral nga Amerika ken Karibe. Ti Amianan nga Amerika ket isu ti maikatlo a kadakkelan a kontinente babaen ti kalawa, kalpasan ti Asia ken Aprika, ken ti maikapat babaen ti populasion kalpasan ti Asia, Aprika, ken Europa.
Pagiwanwanan
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina-Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
- Agdadamoka kadi? Surotem ti pakabuklan ti Ilokano Wikipedia.
- Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo.
- Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre, iwanwandaka ngarud.
- Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid? Ipadigom ti kinalaingmo ditoy
- Ay, nagalas met! Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin.
- For non-Ilokano speakers please visit the local embassy or request help here.
Ammom kadi...
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
- ... a ti relihion (nailadawan) ket awan ti pudno a kapadpadana a balikas iti Hebreo?
- ... a ti tao ket is-isu ti sibibiag a kamkameng dagiti henero a Homo?
- ... a ni Charlie Chaplin ket awan ti opisial a rehistro ti panakaipasngayna?
- ... a ni Hannibal Hamlin ket isu ti immuna a Bise Presidente iti Estados Unidos manipud ti Partido Republikano?
- ... a ni Ambrosio ket maysa kadagiti kasisigud nga uppat a makunkuna a Doktor ti Simbaan?
Napili a ladawan
Kakabsat a proyekto
Ibalbalayan ti Pundasion ti Wikimedia ti Wikipedia, ti maysa a di aggangganansia a gunglo a mangibalbalay pay kadagiti nadumaduma a proyekto:
Nawaya a pagidulinan ti midia
Pagparang-ayan ti sopwer
Koordinasion dagiti proyekto
Libre a liblibro ken manual
Nawaya a batayan ti pannakaammo
Naurnong a damdamag
Naurnong nga inadaw a pasasao
Biblioteka ti nawaya a linaon
Katalogo dagiti sebbangan
Nawaya a pagadalan
Nawaya a tarabay ti panagbanniaga
Nawaya a diksionario
Dadduma a pagsasao ti Wikipedia
Naisurat daytoy a Wikipedia iti Ilokano, ken napartuat idi Oktubre 7, 2005. Adu pay dagiti sabali a magun-od a Wikipedia, makita dita baba dagiti Wikipedia ti Filipinas ken dagiti sumagmamano a kadakkelan.
-
Dagiti Wikipedia ti Filipinas
-
1,000,000+ nga artikulo
-
250,000+ nga artikulo
-
50,000+ nga artikulo


text:
Dakayo nga administrador: Pangngaasi a saan nga ikkaten daytoy a kategoria a kas awan linaon! Daytoy a kategoria ket mabalin a sagpaminsan wenno kankanayon nga awan linaon.
Daytoy ket
pagtaripatuan a kategoria
, nga inus-usar a pagtaripatuan ti proyekto ti Wikipedia. Saan a paset daytoy ti ensiklopedia ken aglaon kadagiti panid a saan nga artikulo, wenno grupo dagiti artikulo babaen ti kasasaad imbes a ti linaon. Saan nga iraman daytoy a kategoria kadagiti kategoria ti linaon.
Daytoy ket
pagsurotan a kategoria
. Agaramid ken agtaginayon iti maysa a listaan ti pampanid a nangruna met laeng a para iti listaan. Saan dagitoy a parte ti
isbangan ti kategorisasion ti ensiklopedia
.
Daytoy ket
kadagiti nakaikamenganna a panid—malaksid no maisaad ti maitunos a nailemmeng a kategoria kakaykayatan ti agar-aramat (Tabas → Ipakita dagiti nailemmeng a kategoria). Maus-usar dagitoy a kategoria a pagsurotan, panagaramid ken panagurnos kadagiti listaan dagiti panid a makasapul iti "
adu a pakadlawan" (kas pagarigan, dagiti panid nga agus-usar kadagiti nasukatanen a sintaksis), wenno dagiti masapul a maurnos ti sino man a mabalin a makaaramid. Agserbi pay dagitoy a kategoria nga agurnong kadagiti kameng dagiti nadumaduma a listaan wenno dagiti subkategoria iti dakdakkel, wenno nasaysayaat a listaan.
Daytoy a kategoria ket aglaon kadagiti panid a mangilak-am iti
( Plantilia:Infobox eropuerto tungtungan) nga agraman kadagiti di ammo a parametro (di naipalawag, kamali ti pannakailetra, kdpy.).
Dagiti panid ket alpabetikoda a maurnos babaen ti nausar a di ammo a parametro, kas iti panid nga agus-usar iti di ammo a parametro ti
|foo= ket maurnosto iti baba ti "F". Ti nagan ti panid ket kadawyan a mausar a kas sekondario a tekla ti urnos.
Maduktalan dagiti di ammo a parametro babaen ti panagusar iti
Modulo:Panagkita para kadagiti di ammo a parametro iti maysa a plantilia. Tapno maipakita ti pakaammo a nailista ditoy iti panid ti kategoria, usaren ti {{ Kategoria dagiti di ammo a parametro}} iti panid ti kategoria.
Daytoy a kategoria ket agdama a saan nga aglaon kadagiti panid wenno midia. Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Ulep
Iti meteorolohia, ti ulep ket isu ti makitkita a masa iti likido a tedted wenno dagiti nayelo a kristal a naaramid iti danum wenno dagiti nadumaduma a kimika a naibitin iti atmospera iti ngato ti rabaw iti maysa a planetario a bagi. Dagitoy a naibitin a partikula ket makunkuna pay a a kas dagiti aerosol. Dagitiulep iti atmospera ti Daga ket inad-adal iti pisika ti ulep a sanga iti meteorolohia. Dagiti dua a proseso, a mabalin nga agtignignay dagitoy, ket mabalin a pakaiturongan a pakasagepsepan ti angin; a mangpalamiis ti angin nga manginayon ti alibungubong ti danum iti angin. Iti sapasap, ti presipitasion ket matnagto iti rabaw; ti maysa a mailaksid ket ti virga, a bumawbaw sakbay a maabutanna ti rabaw.
Ti internasional a sistema ti panangidasig ti ulep ket naibatay iti kinapudno a ti ulep iti pangibatayan a pormada ket makaipakita iti nawaya a konbektibo nga agpangato nga idadakkel a kas ti cumulus, ket agparang kadagiti saan a konbektibo a natuonan a sabanas a kas ti stratus, wenno mangala ti porma kadagiti kasla bedbed ti naingpis a sagut, a kas iti kaso ti cirrus.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hamblyn, Richard Ti Inbension dagiti ulep – Kasano a ti Agdadamo a Meteorologo Ket Nagpanday ti Pagsasao dagiti Langit Picador; Naiprenta manen nga edision (Agosto 3, 2002). ISBN 0-312-42001-3
- Ti Kadi Panagpabassit ti Sangalubongan a Panagkuyem ket kaibuksilanna ti Napudpudotr, Namagmaga a Lubong?
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ulep iti Wikimedia Commons


text:
1Ti pannakaipablaak ti sao ni Yahweh para iti Israel babaen kenni Malakias.
2“Inayatkayo,” kuna ni Yahweh. Ngem kunayo, “Kasanonakami nga inayat?” “Saan kadi a kabsat ni Jacob ni Esau?” kuna ni Yahweh.
3“Ngem inayatko ni Jacob, idinto a ginurak ni Esau. Pinagbalinko a langalang dagiti bantayna, ket pinagbalinko ti tawidna a lugar dagiti atap nga aso ti let-ang.”
4No kuna ti Edom, “Naabaktayo, ngem agsublitayo ket bangonentayo dagiti nadadael;” Kuna ni Yahweh a Mannakabalin amin, “Ibangondanto, ngem duprakekto; ket panagananto ida dagiti lallaki a 'Ti pagilian iti kinadangkes; ken 'Dagiti tattao a kaunget ni Yahweh iti agnanayon.''
5Maimatanganto daytoy dagiti mismo a matayo, ket kunaenyonto, “Naindaklan ni Yahweh iti labes dagiti beddeng ti Israel.”
6Raemen ti anak ti amana, ken raemen ti adipen ti amona. Ngarud, no maysaak nga ama, ayanna ti dayawko? Ken no maysaak nga amo, ayanna ti panagraem nga agpaay kaniak. Kasasaonakayo ni Yahweh a Mannakabalin amin, dakayo a papadi, a nangum-umsi iti naganko. Ngem kunaenyo, 'Kasanomi koma nga inumsi ti naganmo?'
7Babaen iti panangidatonyo iti narugit a tinapay iti rabaw ti altarko. Ket kunaenyo, 'Kasano koma a rinugitandaka?' Iti panangibagayo iti dayta nalabit a naumsi ti lamisaan ni Yahweh.
8No mangisagutkayo kadagiti bulsek nga ayup a maidaton, saan kadi a dakes dayta? Ken no mangidatonkayo iti pilay ken masakit, saan kadi a dakes dayta? Isagutyo dayta iti gobernadoryo; awatennakayo ngata wenno pakitaannakayo ngata iti pabor?” kuna ni Yahweh a Mannakabalin amin.
9Ket ita, agkiddawkayo iti pabor ti Dios, tapno paraburannatayokoma. “Babaen iti bukbukodyo a daton, awatenna ngata a siaayat ti siasinoman kadakayo?” kuna ni Yahweh a mannakabalin amin.
10“O, no adda la koma maysa kadakayo a mabalin a mangrikep kadagiti ruangan ti templo, tapno saan koma a masayang ti panangarunyo iti rabaw ti altarko! Saanak a maay-ayo kadakayo,” kuna ni Yahweh a Mannakabalin amin, “ken saankonto nga awaten ti aniaman a daton manipud kadakayo.
11Ta manipud iti panagsingising ti init agingga a lumnek daytoy, maitan-okto ti naganko kadagiti nasion; iti tunggal disso, maidatonto dagiti insenso iti naganko, kasta met ti nadalus a daton. Ta agbalinto a naindaklan ti naganko kadagiti nasion,” kuna ni Yahweh a Mannakabalin amin.
12Ngem saanyo a raraemen daytoy no ibagayo a narugitan ti lamisaan ti Apo, dagiti bunga ken taraon daytoy ket maumsi.
13Ibagbagayo pay, 'Makabannog unay daytoyen,' ken siuumsiyo nga ibang-es daytoy,” kuna ni Yahweh a Mannakabalin amin. “Inyegyo ti nakimmeg dagiti atap nga ayup wenno pilay wenno masakit; ket inyegyo daytoy a kas datonyo! Rumbeng kadi nga awatek daytoy manipud kadakayo?” kuna ni Yahweh.
14“Mailunod koma dagiti manangallilaw nga addaan iti kalakian nga ayup iti arbanna ken agsapsapata nga itedna daytoy kaniak, ngem nangidaton kaniak, nga Apo, iti adda pakapilawanna; ta Siak ti naindaklan nga Ari,” kuna ni Yahweh a Mannakabalin amin, “ken pagbutbutngan ti naganko kadagiti nasion.”


text:
Plantilia:Infobox settlement/dunam
Daytoy ket agpataud ti maysa a kalawa kadagiti dunam ken maipatinayon dagiti konbersion, a kas iti "20 dunams (2 ha wenno 5 acres)".
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy ket subplantilia ti {{Infobox settlement}}. Daytoy ket saan a naikeddeng a dagus a mausar.
Daytoy ket agiparang ti maysa a lugar kadagiti dunam ken kapada iti metriko ken dagiti kustomario a yunit ti imperial/US.
Daytoy ket tawagan babaen ti {{Infobox settlement/areadisp}}, ken isu daytoy ti mangtengngel iti panagbaliw kadagiti panagtawag ti plantilia nga addaan kadagiti pateg a a naikeddeng kadagiti sumaganad a parametro:
{{{dunv}}}(nasken) — ti pateg ti dunam
{{{metv}}}(nasken) — ti pateg ti metriko
{{{impv}}}(nasken) — ti pateg ti imperial/US
{{{dunu}}}(pagpilian: kasisigud iti "dunam" wenno "dunams") — ti simbolo/pangyababaan ti yunit ti dunam
{{{metu}}}(pagpilian: kasisigud iti "ha") — ti simbolo/pangyababaan ti yunit ti metriko
{{{impu}}}(pagpilian: kasisigud iti "acre" wenno "acres") — ti simbolo/pangyababaan ti imperial/US
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti kapada a subplantilia ti {{Infobox settlement}}
- {{Infobox settlement/dunam/mag}}
- {{Infobox settlement/metric}}
- {{Infobox settlement/metric/mag}}
- {{Infobox settlement/impus}}
- {{Infobox settlement/impus/mag}}
- Dagiti sabali pay a subplantilia ti {{Infobox settlement}}
- {{Infobox settlement/densdisp}}
- {{Infobox settlement/lengthdisp}}
- {{Infobox settlement/pref}}
- {{Infobox settlement/link}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao a Tolomako
Ti pagsasao a Tolomako ket ti maysa a subgrupo ti pagsasao nga Oceaniko iti pamilia ti sasao nga Austronesio. Daytoy ket naisasao idiay Isla Santo iti Vanuatu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tolomako iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti listaan ti panagibuson idi 1992 manipud ken ni Jacques Guy, a mangipalpalawag kadagiti obrana iti pagsasao
- Ti mensahe idi 1994 manipud kenn Jacques Guy, citing Tolomako as a counterexample to the thesis that all languages are equally complex


text:
El Santuario
Ti El Santuario ket ti maysa a munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Akindaya nga Antioquia. Napundar ti El Santuario idi Marso 11, 1765 babaen ni Kapitan Antonio Gómez de Castro. Ti kangatona ket 2.150 iti agpakatengnga a pantar tibaybay nga addaan iti agpakatnegnga a temperatura iti 17 °C. Ti kaadayona manipud iti siudad Medellín, ti kapitolio ti Departamento ti Antioquia, ket 57 km ken addaan iti dagup a kalawa iti 75 km². Daytoy nga ili ket kaaduan nga ammo a kas ti lugar a nakaiyanakan da Guillermo Zuluaga "Montecristo" ken Crisanto Alonso Vargas "Vargasvil".


text:
THE LĀNA‘I COMMUNITY HEALTH CENTER (LCHC)
PROGRAMA TI INTEGRATED BEHAVIORAL HEALTH
Ti Lāna‘i Community Health Center ket mangididiaya ti nalawa a sakup ti pagsalun-atan a serbisyo kadagiti agnanaed ti Lāna‘i. Daytoy programami a Behavioral Health ket napaadda tapno mapasingkedan ti salun-at ti agpada a bagi ken panunot. Mangididiaya kami iti nawada ken epektibo, nangato a respeto kadagiti agduduma a kultura tapno mapasayaat ti salun-at ken kinatao dagiti agnanaed iti Lāna‘i
Dagitoy dagiti sumaganad a serbisyo a maipaay:
- Clinical Assessment, Screening, Consultation
- Behavioral Psychopharmacology
- Psychotherapy
- Biofeedback
- Telehealth
Espesyal nga pannarabay, pakaikapponan ti serbisyo dagiti medical providers, ket maited tapno maagasan dagiti sumaganad a kondisyon:
- Angkit
- Dayabetis
- Naut-ot nga sakit
- GERD and IBS
- Pangmentenar ti Chronic a sakit ti panagpanpanunot
- Sakit Ti Panagpanpanunot, Nakaro
- Migraine ken Nakaro a Sakit ti Ulo
- Disorder Gapuanan ti Pannakabanbannog, Nakaro
APAY NGA IDIAYA TI SERBISYO TI BEHAVIORAL HEALTH ?
Naamiris ti Lāna‘i Community Health Center nga iti nasayaat a salun-at ti bagi ket narigat a mamentenar no ti rikriknaen ken panagpanpanunot ket saan nga mapagsasaritaan. Ngarud, ti behavioral health ket nairanta a nakasagaana para kadagiti pasyente kas nasisita nga elemento iti nalawa a sakup ken kalidad a pannakataripato ti salun-at. Dagitoy a serbisyo ket maidiaya a para asistir no ti nakaugalian, gargaraw, pannakabannog, panagdandanag, wenno rikriknaen maipanggep ti pisikal a bagi wenno problema ti biag ket makatubeng iti inaldaw a taray ti biag ken kalidad ti panagbiag.
ANIA A KITA TI PROVIDERS TI PAGPAKITAAK?
Dagiti Behavioral health providers ket isuda dagiti psykolohista nga addaan ti espesyal a training ti primary care ken psykolohista ti pagsalun-atan. Dagiti psykolohista ket iramanda pay dagiti kapulian ti Native Hawaiians, ken napigsa ti pakinakemda nga agtrabaho iti rural nga lugar.
Dagiti behavioral health ket makitrabahoda kenka tapno makissayan dagiti simtoma a pakaalaan ti agduduma a sakit, kas koma ti nakaro a sakit ti ulo, fibromyalgia, dayabetis, angkit, COPD, alta presyon, narigat a panagtakki, ken sakit ti a kardiyo.
Adda programa ti smoking cessation, panangkissay ti dagsen, panagabuso kadagiti maiparit a banag, ehersisyo, wenno panangbaliw ti biag a nakairuaman ket maidiaya ti kada grupo wenno sagmamaysa nga adalan.
Dagiti providers ket saw-enda dagiti problema a pakaseknan wenno motibo kas koma ti pamilya wenno narigat a relasyon, sobra nga bannog, ladingit, pannakaupay, panagdandanag wenno kinauyong.
KASANO TI PANANGARAMIDKO TI APPOINTMENT?
No kayatmo ti agpa-appointment para ti serbisyo ti behavioral health, awagan ti 565-6919, x121. Ti maaramid nga appointment ket mapasakbayan ti 1 agingga ti 2 a lawas, ken nakalukat ti Lunes agingga ti Biyernes. Dagiti providers ket madadaanda pay nga maawagan ti 24/7 LCHC provider hotline.
Ania Ti Ammoek Nga Maaramid Kabayatan Ti Appointmentko
TI BEHAVIORAL HEALTH?
Kabayatan ti umona nga appointment, dagiti behavioral health ket agdamagda ti saludsod panggep ti simtoma a a rikriknaem, agas/pakasaritaan ti naglabasam, rikriknaem nga pakaseknam, panaggargaraw, ken no kasano ti pakainaigan dagitoy kenka. Maamiris pay dagiti naglabasan a gunglo ken dimmakkelam a kultura.
Ti umona nga appointment ket agpaut ti maysa nga oras. Dagiti sumarsaruno wenno surnad nga appointments ket agpaut ti 30 a minutos agingga ti 1 nga oras depende ti naiplano a pakasapulan.
Dagiti behavioral health providers ket asidegda a makitrabaho kadagiti medical providers, no kasapulan, tapno mapadakkel ken magun-od ti kasasayaatan ken sangsangkamaysa a plano para ti bukodmo a pagsalun-atan.