text:
Bunker 13
NAMINDUAN a naibaba ti ranggo ni Sarhento Juan Q. Mamaril, Sr. iti uneg laeng ti makabulan. Isu ti dati a Platoon Sergeant ti 3rd Recon Platoon, 5th Reconnaisance Battalion, 3rd Regiment, Philippine Army, Camp Abuloi, Mt. Silingan, Zamboanga del Norte. Dati a Technical Sergeant ngem naibaba iti Staff Sergeant ta napaneknekan a nangrames iti nakautiboda a babai a maatap a rebelde idi destino pay laeng idiay Cotabato. Kinamat dayta a kasona ditoy temporario a kampoda iti arsadanan ti Bantay Silingan ti Zamboanga del Norte nga agdama a destinona. Naibaba manen idi naminsan a kalman ta nag-AWOL. Ita, buck sergeant laengen ti ranggona. Saan ngarud a nakappapati ti daras a pannakaibaba ti ranggona ngem no labsen ti agsao, kasla kimat no ar-arigen ti pannakaproseso dagiti demotion papersna. Kuna ti chain of commandna a nasken a madusa a dagus tapno di tuladen ti dadduma a soldado aglalo dagiti adda iti babaenna! Rinuker nga NCO ti awagda kenkuana.
Kas nayon ti dusana, napusgan manen ni Sarhento Mamaril, Sr. a Sergeant of the Guard (SOG) dagiti guardia ti kampo iti dayta a rabii. Namitlon daytoy a pannakadutokna nga SOG iti makalawas. Lunes, Mierkoles sa ita manen, Biernes! Masuron ngem awan maaramidanna. Naiget ti bilin ti First Sergeantda nga uray no panay ti reklamona, di mapungtil ti pangngeddeng ti F/Sgtda: "...nayon ti dusam dayta, Mamaril! Para iti pagimbagam met laeng. Ta no ammom koma ti agsubli iti masnop nga oras... ngem rapas met ngamin dayta nakidiablo a sellangmo! Dika la agbain kadagiti ubbing a soldadom!
ITI yan ni Sarhento Mamaril a puon ti kayo iti abay ti pay phone, iti makanawanna a masanguanan, nalawag a makitana ti isasardeng ti six by six truck iti rabaw dagiti nagaplagen nga anniniwan dagiti naintar a kayo ti ipil-ipil iti pingir ti natapok a kalsada. Dimsaag dagiti soldado a napan nagkali iti dakkel nga abut a maaramid kano a swimming pool iti balay ti koronel a komandante ti kampo. Iti met masikiganna, adun ti aglabaslabas dita a soldado a mapanen mangmalem iti mess hall.
Maladawen iti panangalana iti 6 x 6 a trak iti motor pool a pangitulnogna kadagiti agguardia iti kampo. Sa mapan pay koma kumammet biit iti mess hall.
Kellaat a nagrarek ti saan a makita nga espiker a nakasab-it iti sanga ti naraber ti bulongna nga akasia iti masikigan a masanguananna. Di nabayag, nagbukel met la ti sonata nga imper-ak ti di makita nga espiker. Maysa a nainsoldaduan a musika a maaw-awagan iti 'retreat.' Apaman a bimmatad ti musika, amin a magmagna iti aglawlawna ket kasda la nagbalin nga estatua a bulon ti panangsangoda iti kayo a paggapuan ti musika sada nagsaludo. Ken ni Sarhento Mamaril, no mabalin dina ikaso dagita a kunkunada a kinaloyalista iti armada. Patpatiem dagita nga inaattit! inyikkis ti unegna. Isuda met ti mangipangpangulo iti linalanggong nga aramid. Shit! Agburburek manen ti barukongna. Kasta ti prinsipiona ket bay-anna koman ti agsaludo ta ituloynan ti sumrek iti mess hall ngem napilitan a nagsardeng ken nagsaludo met. Ipakitana lattan a kasla manakmanen a soldado. Nga agbalbaliwen. Total, ammona nga adu ti mata a naiturong ita kenkuana.
NI Major Zacarias Baltikaweng ti Field Officer of the Day (FOD) ita nga aldaw. Naragsakan ti sarhento ta dayta manen nga opisial ti nakaduty a kaduana iti napalpalabas a panagdutyna. Magustuan ti sarhento a kagiddan ti opisial nga agduty ta sadut daytoy a mangpasiar kadagiti guardia ti kampo lallalo iti rabii. Magustuanna ngamin ti agilad-ilad wenno agbuya iti black and white a telebision ti guard house. Aglalo no makaturogen daytoy, bay-anna lattan ni Mamaril a mapan manginspeksion kadagiti guardia a naipalawlaw iti kampo.
Nataenganen ti major. Abusta kasla naipasikig a bigao, dandani panay a purawen ti buokna. Taga-Iloilo ken produkto kano ti PMA. Nasuroken a disisiete aniosna iti serbisio militar ngem no namin-anon a nalabsalabsan iti promosion ngem anusanna la kanon agingga nga agretiro.
Daydi umuna a rabii a nakaduty ni Mamaril, inamin ti opisial dagiti atapenna a nagduduma a rason no apay a naimut ti promosion kenkuana. Inaminna a malaksid iti poor performancena kas opisial ti buyot, dakkel kano ti butengna a mangidaulo kadagiti operasion laban kadagiti kabusor ti turay. Nakasuan kano pay iti panagiwaras ken panagusar kadagiti maiparit nga agas nga agingga ita, di pay nasolbar a kasona. Ngem inaminna nga agar-aramat no dadduma a kas pagpaturedna no kasta a dumarup dagiti rebelde iti kampoda. Gapu iti dayta a kasona, isun ti kasla permanente a Field Officer of the Day a kas ita.
Kaay-ayona ketdi a kaes-estoria ni Sarhento Mamaril. Ammona ti kinatured ti sarhento. Imbilangna ngaruden ti sarhento a kabuddy! Nagbalin pay daytoy a kasla bannuar idi rinaut dagiti rebelde ti ili ti Ipil. Isu a dakkel a tulong dagita a meritorious performancena tapno timmulong a nangpalag-an iti pannakacourt martialna.
AGKARADAPEN ti sipnget. Numan pay naulep, nakadagdagaang ti panawen ta nagpukawen ti saggaysa a kurway ti angin. Ngumisngisit manen ti tangatang.
Kalpasan a bininsir ni Major Baltikaweng ti itsurana iti tipping a sarming ti guard house, tinurongna ti ridaw. Nagpagnapagna sana sinango dagiti nakalinia a soldado a guardia ti kampo iti sanguanan ti guard house. Ininspeksionna ida: Dinillawna a pinitik ti belt buckle ti maysa ta saan kano a nasilap. Kasta met dagiti kasla kakkali kano a kamotig a combat boot ti maysa. Nasken kano a mabalin a pagsarmingan a kas kadagiti combat bootna ta isuda kano ti parupa ti buyot kadagiti umay bumisita iti kampo. Nagsaludsod maipanggep iti chain of commandda ngem dina dinillaw no husto dagiti sungbatda wenno saan ta naragsaken no ammo dagiti guardia ti naganna a kas Officer of the Day!
Nanginspeksion pay iti dua nga M16A1 a ripleda ngem nalawag a dina ammo ti pulpulinglingenna ta dina pay ammo a guyoden ti charging handle ti igam. Kalpasanna, nagpatnga a nagdiskurso iti sanguanan dagiti guardia: "Tapno ammoyo," inrugina, "ita la a makakitaak iti sorry ass troop a kas kadakayo nangruna kadagiti dina pay ammo ti naganko a kas Officer of the Day!"
Nupay kasta a sorry ass troopda, inay-ayona met la ida a patademenda koma ti imatangda bayat ti panagguardiada ta adu latta dagitay mayaw-awan a kabusor a bumaba a rumaut iti kampo! Kasta met nga ammuenda koma nga umuna ti makitada sakbay a biraenda ta amangan kano no isu ti makitada ket tiraenda a dagus! Nageellek dagiti guardia iti kinunana ngem dagus nga indil-agna ti: Tennnn... huttt!!!
Nakakaradapen ti sipnget. Dandanin malpas ni Major Baltikaweng ti diskursona. Ibilbilinna kadagiti guardia a dida koma liplipatan ti challenge ken password ta dayta laeng a pamuspusan ti pannakaammoda no friendly wenno enemy ti sinno man nga umasideg iti puestoda.
"Sergeant Mamaril!" impukkaw ti major ken ni Mamaril nga agsigsigarilio iti sango ti lugan. Nalpasen ti major ti briefingna. "Makammokan kadakuada!"
Bayat ti panagkalabkab dagiti guardia iti likudan ti trak, tinangad ni Mamaril ti sumipsipnget a tangatang. Nabengbengen dagiti agkarkarayam nga ulep a mangdaldalungdong iti lulonan ti kampo. Agrairan dagiti lamok a sa la agpukaw no pumaut ti aplaw ti mariingriing a sumaggaysa a kurway ti angin. Pati dagiti uni ti
kuriat iti nabaybay-an a kataltalonan iti laksid ti nagsukot a barbed wire nga alad ti kampo, pumigpigsan dagiti arianggada iti lapayag ti sarhento. Iti met bandana sadiay, iti akikid ngem aspaltado a kalsada a kumamang iti ili ti Ipil, Zamboanga del Sur, makitanan dagiti saggaysa a silaw ti lugan a nalabit agpa-Ipilda.
"Lukdit! Yalistoyo!" indil-ag manen ti sarhento idi mabaybayag la ti dadduma a kumalay-at iti lugan. Agkikinnatilda pay la ngamin. Adda nalasinna a dua a guardia: da PFC Dumalneg ken PFC Bucros.
Dati a kameng ti platoonna da PFC Winston Dumalneg ken PFC Dominador Bucros. Bigao ti birngas ni PFC Bucros idi ta kasla napasikig a bigao. Malagipna nga awan kaasping ti kinatangken ti ulo ni PFC Bucros: uray pakadadaelanna basta ammona a rasonna, uray killo, agsebba latta a kasla simotsimot! Nalagipna met ti kinatured ni pimmutek a PFC Dumalneg iti pagbabakalan. Taga-Bontoc daytoy. Naminsanen a nakaduana idi adda nasagangda nga apon dagiti rebelde maysa a rabii a panagpatruliada idiay Siraway. Inupalna dagiti nagatras a kabusor. Kasla manen sadiay Ipil, Zamboanga del Sur, idi nauram ti ili, no di koma iti kinatured ni Dumalneg, nalabit adu ti nairisang a biag iti platoonna. Ti PFC ti nangmantinir iti kalibre trenta a masingganda a kasla Rambo a nangyabaday.
Isu a mismo ti nangirekomenda a makaawat koma ti PFC iti kangatuan a medalia ti kinatured ngem nadis-aprob. Military Merit Medal la ti naaproban a naalana. Dagidi ketdi opisial a mangnginum iti tuba iti baraksda a tagaopisina ti naaproban iti medalia a gold cross!
Nasayaat a soldado ni Dumalneg. No adda man pagkapsutanna, ti laeng kinakiting ti pasensiana. Dumapig latta no makarit. Idi laeng sangakalman, damag ti sarhento a nagastayanna tinudok ti maysa a kaeskuadna. Dayta ngata ti rason no apay nga indetailda ita a guardia iti perimeter ti kampo. Dusana siguro.
Imbilinna iti dua nga agtugawda iti sango ti lugan, iti abayna nga agmaneho. Awan innunida a tallo bayat ti panagmaneho ti sarhento iti akikid a kabisilan a naipaigid iti pagattao a barbed wire nga alad a naipalawlaw iti kampo. Kada malabsanda a bunker, mangibati ti sarhento iti asmang a guardia. Imbunongna dagiti guardia iti sangapulo ket dua a bunker agingga a da laengen Dumalneg ken Bucros ti nabati iti lugan.
"'Nodtoy ti bunker a postmi, sargent?" inamad ni Dumalneg idi agangay.
Ngem sakbay a nakasungbat ni Mamaril, nagunian met ni Bucros ti sarhento: "Datika a technical, 'ya? 'Pay a tagamanehokan? Gagangaykan a sargen! He-he-he..."
Kinusilapan ni Mamaril ni Bucros a nakatugaw iti abayna. "Dinak pagpagunian, private, ta madamaak nga agmanmaneho!" Iti panangikambiona iti sumang-at a lugan, inrantana pay nga indupag ti ungkay ti kambio iti tumeng ti PFC.
"Saanakon a private!" Awan respeto iti tono ni Bucros a nangapros iti tumengna. "'Pay ngamin a nademoteka?" Naapgad ti katawana a kasla manutsutil.
Pimmudot ni Mamaril. "'Wan pagbiangam, private!" Napukawnan ti masnop nga ugali ti maysa nga NCO. Saan koma a kasta ti ugalienna iti nababbaba ti ranggona ngem isu ngem nalagipna manen ti kasasaadna.
Kinudkod ti PFC ti teltelna bayat panagkatawana. "Maysaakon a PFC, sargen... saanen a private! Ken damdamagek laeng ket no apay a nademoteka!"
"'Nia ti kayat a sawen ti Private First Class, Bucros? No ammom ti kayatna a sawen, maysaka pay laeng a private!" makapungtoten ni Mamaril.
"Kangatuan a private! He-he... sakbay ti kabo!" Naapgad ti katawa ni Bucros.
"'Talnaka, bigao!" insalpika ni PFC Dumalneg a dumna iti tawa idinto a pinetpetanna ti putan ti saksaklotenna a kris a napidutna naminsan iti panagpatruliada idiay Siocon, Zamboanga del Norte. "Kusto ti kuna ni sarhento. Do not talk to the driver while the bus is in motion!"
"Kinnam, 'Gorot! Maysaka met..." inyingar ni Bucros. "Do not talk kano... pwe! Sa'n a sika ti kasasaok... 'Pakitam la a managluganka iti Rabbit no agawidka idiay kabambantayan a lugaryo, kinnam manen!"
Inlayat ni Dumalneg ti putan ti krisna tapno dapigenna koman ni Bucros ngem indil-ag ti sarhento a sumardengda. Nagtungpalda met.
Naulimekda a simmina a nagpakanigid iti ruburob a kabisilan ken nakaak-akikid a sumang-at a dalan. Bayat ti yuulimekda, pinikar ti sarhento ti lugan iti agpangato a baetan. Umuli ti dalan a kumamang iti tapaw ti turod a yan ti torre ti communication antennae ti kampo. Uray la manakriit dagiti maibalandra a bisil iti sirok ti lugan.
"Sadiay ti puestomi?" inamad ni PFC Bucros idi malasinna ti turongenda. "Nakabutbuteng dita a bunker numero trese ta kanayon kano a dita ti serkan dagiti rumaraut a tulisan!"
"'Niat' kabutengmo, tarkok?" impaggaak ni Dumalneg. "No adda ukel dagiti kabusor a Muslim, dakdakkel pay kenka, di met? Maysa pay, agsikigka lang, didakan masiritan, hehehe..."
"Kinnam 'ti maminribu, 'Gorot!"
“’Talnakayo!” indil-ag manen ni Mamaril. “’Su ngarud a pinilikayo a dua ta ammok a matengngelyo dayta a puesto no kas pagarigan marauttayo. Narigaten no masal-ittayo amin!”
“Wen g-gayam….” kinuna ni Bucros sana impunas ti bukot ti dakulapna kadagiti matana.
“A-apayen, private?” inamad ti sarhento idinto a pinainayadna ti lugan. Addadan iti tapaw.
“Malagipko ‘diay balay,” kinunana.
“Apay?”
“’Da surat da ‘tang. Natay kanon ni lolak…”
“Makipagladingitkami…”
“Kayatko koma ti agawid! Tapno masaksiak met ti pannakaitabonna ngem…”
“Dim’ patpatien ‘suna, sargent!” insalpika ni Dumalneg sa pimgaak. “Malingerna lang deta… Suitik isuna!”
“’Payso, sargennn..” kinunana sana siniko ni Dumalneg. “Tangna mo, ‘Gorot!”
Indissaag ti sarhento ida iti mismo a tapaw ti turod, iti amiananen ti kampo a yan ti natayag a radio antennae, iti mismo nga abay ti bunker numero trese. Kabaelan ti antena nga ipalapal iti ania man a langa ti mensahe agingga iti uray idiay AFP Headquarters ti Fort Aguinaldo, Q.C. Nakaul-ulimek ditoy malaksid kadagiti uni ti kuriat kada ania ditan nga insekto ti rabii. Adda pay saggaysa a taguob ti warang nga aso. Agpayso ti kuna itay ni PFC Bucros: no rumaut dagiti rebelde, kaay-ayoda a ditoy a paset ti sungadanda ta kayatda ngata a parmeken ti natayag nga antenna sakbay a serkenda ti kampo tapno saan a makapagpaarayat dagiti soldado. No di mariro ni Bucros, bayat iti agduan a tawen a kaaddana ditoy a kampo, namin-adun a daras a rinibbuotda daytoy a bunker ngem dida naserrek. Nupay adun ti naagawda nga armalayt dagiti soldado a guardia dita, dida nakastrek a pulos… Ngem nakaddadanag!
Linuktan ni Sarhento Mamaril ti ruangan ti nasurok a pagattao a barbed wire nga alad a nanglakub iti puon ti antena. Iti uneg ti alad, iti abay ti konkreto a puon ti antena, adda dita ti bunker 13. Sakbay a simrekda iti alad, binilang ni PFC Dumalneg ti dadduma pay a balonda a bala iti tallo nga ammunition box idinto a napan tines-
ting ti sarhento ti field telephone iti bunker. Inawaganna ti guard house ken dadduma pay a bunker ket loud and clear ti sungbatda agraman ti major nga FOD nga agbuybuya iti black & white TV iti guard house.
“Dua ribu a sumurok ti balayo,” impalagip ni Mamaril sakbay a rimmuar daytoy iti las-ud ti alad. “Patademenyo ti imatangyo aglalo no umulimek ti aglawlaw. No diyon mangngeg ti uni dagiti insekto, delikadon, kunayo. ‘Lalo kenka, Bucros… dumngegka ken Dumalneg!”
Nagtungtung-ed ni Dumalneg kadagiti bilin ti sarhento idinto a nakanganga laeng ni Bucros a kasla sabali ti inokupar ti isipna sa idi kuan simreken a bimmaba iti bunker.
“Dagitay ngay bala ti masinggan, sarg?” impalagip ni Dumalneg idi rumuaren ni Mamaril iti inaladan.
“Awan ti .50 kaliber a masinggan dita ta pinatarimaanda kano iti armorer!”
Napasanaltek laengen ti PFC. Nagpakadan ni Mamaril kalpasan ti bilinna ken ni Dumalneg nga umawag nga umawag iti guard house no kas pagarigan adda pakarikutanda.
Imbaga met ni Dumalneg a ni la PFC Bucros ti parikutna ta makulit kano. “Amangan no madunorko isuna…” kinunana.
“Anusamon, total, outrankmo isuna, okey?”
Nagtung-ed ni Dumalneg sana innayon idi adda malagipna. “Ngem awan met sinnenioran ditoy Mindanao, Sargen…”
“Basta!” Limmikuden ni Mamaril.
Sakbay a simmagpat ni Mamaril iti lugan, tinaliawna ti bunker iti laksid ti barbed wire nga alad. Nakitana ni PFC Bucros a nakatamdag iti pannakatawa ti bunker. Di koma iti bangir a tawa ti tamdagan ti loko ta sumango iti ruar ti perimeter! naitanamitimna.
Kinalay-atna ti lugan. Iti apagdarikmat, immaweren ti lugan a bimmaba iti kabisilan. Kasla itudona. No di nanglangeb, nalawag koma pay bassit ti aglawlaw. Dinagasna a linabsan ti bunker numero dos iti asideg ti main gate. Inseniasna dagiti ramayna a nagsinan-V iti nakapasungad a guardia iti luganna. Inngato met ti guardia ti tanganna a kas sungbatna iti SOG.
Simrek a dagus iti guard house apaman a nakadanon dita. Iniddep met a daras ti major ti TV a buybuyaenna apaman a nakitana ti SOGna. Nakatugawen daytoy iti folding cot. Nakabitinen ti dua a ripas ti moskiterona iti tinidtid a diding. Nakasaganan a maturog? Pinidut met ti sarhento ti maysa pay a cot sana inukrad.
“Okay aminen, sarhento?” inamad ti major bayat ti panangiparabawna iti maysa a bootna iti cot nga inukrad ni Mamaril iti abay ti cotna.
Nagtung-ed ti sarhento. “Yes,
s-sir…”
“Good!” insungbat ti opisial idinto a nagkumeg. Inuyosna ti kurdon dagiti bootna. “Sikanto la bassiten ti makaammo a mangtsek kadagiti guards, ha, sergeant?” Nagilad. “Ken dinakon awagan pay iti sir, ta buddy kunam lattan! He-he…”
“W-Wen, s-si… wen.” Napangilangil ti sarhento ngem agpayso ti pattana itay a kasta manen ti kiddawen ti opisial. Imbes a gumura koma, naragsakan.
“Good! That’s my boy… Ngem riingennak latta no kasapulan. Madi ngamin ti bagbagik… He-he… ‘Da asawamon?”
“Maysan ti ubingko. ‘Da kano ‘diay Novaliches… iti lelangna.”
“Ni misismo?”
“Diak ammo ti yanna ita.”
“W-What? Oh, my God…”
Saanen a simmungbat ni Mamaril. Rimmuar iti guard house. Dina kayat a lagipen ti naudi a surat ni Corazon kenkuana. Dina ngamin napaw-itan iti kuarta nga abastoda nga agina iti tallo a nagsasaruno a bulan ket impakaammo ti asawana nga agbirok laengen iti pagbiagda nga agina iti uray ania a pamuspusan. Nga ikamangna ni Juniorda iti inana santo mapan kano agbirok iti trabahona idiay Pasay. Nanipud idin, dina idan pinawpaw-itan a nagmuliran metten ti isipna. Tallon a tawen a di nagaw-awid!
Nanindi iti sigarilio a pangpaksiatna kadagiti kasla alumpipinig a lamok a dimmuklos kenkuana. Nakasipsipnget ti naulep a tangatang. Nakadagdagaang pay ti panawen. Simmagpat a nagtugaw iti hood ti six by six. Impalawlawna ti panagkitana iti kasipngetan. Iti makanawanna, uray no immuring a sipnget dita a banda ta kakaykayuan, kasla mailadawanna iti panunotna ti naraniag nga ili ti Ipil. Nangruna iti kalye ti Rambuyong a nabistian kadagiti namaris a neon light ken puesto dagiti pasdek ti pagraragsakan.
Napaisem. Alas nuebe trentan iti relona. Di la mamin-ano ti oras. Trenta pay a minuto, bisitaennanton dagiti guardia. Masapul nga agridamda. No mabalin, dina koman inspeksionen ida ngem…
Dimteng ti alas dies, pinasiarna ti puesto dagiti guardiana. Uray ti bunker da Dumalneg, naridam ta adayo pay (nagnagna nga immuli iti turod) ket impukkaw a dagus ni Dumalneg ti Halt! Who’s there?
Inudina nga ininspeksion dagiti guardia ti main gate. Naduktalanna nga agsusugel dagiti guardia. Pinagungtanna ida. Idi saanen nga agrason dagiti namurmurayan a guardia, nagsubli iti kampo.
Matmaturog pay la ni Major Baltikaweng idi makasubli iti guard house. Kasla ubing ti opisial iti uneg ti moskiterona. Nakakukot daytoy a nangkawil kadagiti nagtinnaklub a dakulapna. Inyiladna iti cotna.
Nagalarma ti relona iti alas-tres iti parbangon ngem di pay nairidep. Gapu ta basol ti maturog a nakaduty? Ngem patpatienna dayta a regulasion! Bay-anna man dagita… A kas kadaytoy kaab-abayna ita. Opisial pay! Nakaduty a kas kenkuana ngem mayat ti urokna.
Pagam-ammuan, nagkiriring ti field telephone iti abayna. Ginammatanna a dagus ti telepono: “SOG here…”
“Sargen, kasapulanka ditoy trese!” Timek ni Dumalneg. “Darasem!” Imbagana a kasla kanon agballa ni Bucros. “Kayatna a paltogan ti bagina ket ipaturongna ti armalaytna kaniak no anawaek!” Innayon ni Dumalneg. “Darsem ti umay, sargen! Amangan no mapessatko pay ti tengngedna!”
“’Talnaka! Awan pessatem, Dumalneg! Maawatam? Adaywam laeng isuna. ‘Mayakon!” nayikkis ni Mamaril. Iti ruar, nagtupaken napigsa a tudo. Bumayakabak ti nabasa nga angin a nangparnuay iti napigsa nga apras a nangruros iti moskitero ti opisial.
Iti pigsa ti boses ni Mamaril ken iti kellaat ngata a pannakapuros ti moskitero a nangbungon kenkuana, bimmaringkuas ti opisial. Sinibbarutna ti moskitero a kasla nangtabukol iti ulona. Agar-aruyot ti katayna. “What the hell?” Tinangadna ti sarhento a bulon ti panangipigadna iti imana iti agaruyot a katay iti subsobna.
Impakaammo ti sarhento ti parikut ti bunker trese.
“Kabaelam a pagtalnaen de’ta a Bucros?” inamadna idinto a minulenglenganna ti napigsa nga aruyot ti tudo iti saluyabyab ti pan-aw nga atep ti guard house a maaranaaran ti napusasaw a bombilia ti kisame.
“W-Wen, kabaelak. Dikan umay pay…” insungbat ti sarhento ngem nalagipna a maymayat sa no umay met la ti opisial ta no adda dakes a mapasamak, ti opisial ti mataltal. Ta no di umay sa adda naalas a mapasamak, amangan no agpabrika met daytoy a bigao ket maidemote manen. Numona ta mangrugin nga agar-ari iti isipna ti aginana idiay Luzon.
“Kabaelam a tal’ga?” inulit manen ti maisugsugel pay la nga opisial.
Nakarit ti kinataona. Nagari ti kinatirongna a soldado. “Wen! Kabaelak no dayta laeng…Dika kasapulan idiay, s-sir.”
“That’s my boy! Ken buddy kunam lattan….” Inyiladna manen.
“Sargent, ‘maykannn!” immaweng manen ti boses ni PFC Dumalneg iti telepono. Ngem saanen a sinungbatan ti sarhento. Daras daytoy a rimmuar. Uray la nadingkalna ti bisikleta ti major a nakapasanggir iti pideg ti ridaw.
Napegges ti 6 x 6 a kimmamang iti turod a yan ti bunker numero trese.
Imparkingna ti lugan iti puon ti turod. Magmagna laengen nga umuli ta amangan no pasabtan ni PFC Bucros ti lugan no sumungad. Nain-nayad nga immuli.
Ngem napasungadan ni PFC Dumalneg. Nakapakleb daytoy iti ruangan ti alad. Nakasagana ti armalaytna. Aganges-anges iti dadakkel. Nupay nakadalungdong iti ponchona, kasla makitkita ti sarhento dagiti immagila a mata ti PFC.
“Nagbayagkan?” impasungad ni Dumalneg idinto a timmakder.
“’Yan ni Bucros?” inamadna ketdi a dagus a bulon ti iseserrekna iti ruangan.
“’Da ‘diay ruar ti bunker. Idiay bangir. Alaem ti riplek, sargen, amangan no…”
Inwadag ti sarhento ti armalayt. “Diak kasapulan dayta! ‘Ka ketdi ‘ta ruar. ‘Rayennakami dita!”
“Saan! Surotenka ta koberanka…”
“Inkan. Kabaelak!”
Pimmigsa ti bayakabak. Nagalisen ti daga. Pumitaken. Nababasan ti unipormena. Malammin payen. Ngem dina ikaskason dagita. Ti tadem ti obligasionna ti agar-arin kenkuana.
Iti bandana idiay, iti batog ti ili ti Ipil, agkaragilap dagiti kimat a sarunuen dagiti gurruod a kasla manggusgusod iti ili.
Babaen ti gilap ti kimat, nasirayanna ni PFC Bucros a nakalubsak iti sakaanan ti dua-puted a puon ti niog a pannakasarikedked ti foxhole. Kas kenkuana, awanan daytoy iti poncho. Nababasa metten. Ub-ubbaenna ti armalaytna.
“PFC Bucros?” pinagunian ni Mamaril. Nupay agpupungtot, pinalamiisna ti timekna. Nagmattider dita. Nasaysayaat no dina pay la as-asitgan.
Saan a simmungbat ni Bucros. Nagpusipos laeng sa timmakder. Sinangona ni Sarhento Mamaril. Immirut ti iggemna iti riplena. Ngem di nagsao.
“Sumungbatka, PFC Bucros,” kinuna manen ni Sarhento Mamaril.
Saan latta a naguni ti PFC. Gimmilap manen ti kimat. Nakita ni Mamaril ti pungtot kadagiti mata ni Bucros. Nakamurareg daytoy. Nakasagana ti tammudona iti gatilio ti armalaytna.
“Sisiak, Bucros, a kas makitam… Intad’ta uneg ti bunker ket nabasakan. Agpadatan a nababasa, he-he-he,” inyay-ayona. “’Tan. ’Mudtoy ’ta armalaytmo ta...”
Ngem di agkutkuti ti PFC. Nagtalinaed a naulimek. Natadem laeng dagiti matana a mangsipsiput iti amin a tignay ni Sarhento Mamaril.
Idi saan latta a sumungbat ni PFC Bucros, agpungtot metten ni Mamaril. Maatiananen ti pasensiana. Daytoy ketdin a private ti mangmangted iti pagsakitan ti ulo?
Immaddang nga umasideg ken ni Bucros. Saan a mangay-ayo ti liniana.
“Dika umasideg. Ballaaganka!” inyikkis ni Bucros. Impaturongna ti riplena iti sarhento. Nakasaganan ti tammudona a mangkalbit iti igam. Ngumarngariet daytoy.
Immaddang manen nga umasideg.
“Ulitek, dinak asitgan!” imballaag manen ni Bucros.
Nupay kasla mauramen ti sarhento gapu iti kinaawan-respeto a tono ti private a guardiana, napasardeng daytoy. Ngem agburburek latta ti darana. “Okay, Bucros, ‘nia kadi ti pakarikutam? ‘Pay a kastaka, ha? Sinal-itka!” Dina magawidanen a talaga ti pungtotna. Napangariet.
“Didak ngamin pagawiden!”
“Ta apay koma nga agawidka? Panay red alerttayo ditoy. ‘Mom nga awan ti palubosanda nga agbakbakasion no kastoy ti situasion. Uray no emerhensia!” impalawag ti sarhento.
“Kastay nakunak itay a natay ti lolak idiay Puzorrubio, Pangasinan! Ngem didak palubosan… Ngem apay ngarud a palubosanda met ti dadduma a makaawid? Awan pay minatayda ngem makaawidda met daras? A kas ken ni Kabo Gutierrez? Kasta unay lastogna ‘tay bigat a nagrubuat. Apay a kasta ti paglinteganda? Diak maawatan!”
Napasanaltek ni Sarhento Mamaril ta pudno ti atap ti PFC. Dagiti la naasideg kadagiti opisial ti makabakasion.
Napaanges iti nauneg ti sarhento. Ay-ayuenna laengen daytoy a guardiana: “Ba’am ta kasaokto ti FOD ta ipalawagnanto iti k-komander ti pakarikutam ta bareng no mapalubo…”
Ngem dina pay nalpas ti sawenna idi nakangngegda iti napigsa a pulikkaaw iti bangir ti bunker, iti ruangan ti alad. Ni Major Baltikaweng!
Madamdama pay, sumungaden ti nakapayong nga FOD iti yanda ken ni Bucros. Adda iti likudan ti maar-arakattot nga opisial ni PFC Dumalneg. Nasaripatpatan pay ti sarhento ti bisikleta a nakapasanggir iti ruangan ti alad. Nagbisikleta ti major a nagpabunker 13?
Apaman a nakadanon ni Baltikaweng iti abay ti sarhento, pinagsala a dagus ti opisial ti silaw ti flashlightna iti rupa ni PFC Bucros a kasla aginspeksion no nagshaved met la ti guardia.
“Ania ti problemam a kabullshitan ditoy, ha, guardia?” Napnuan autoridad ti bosesna. Inyawatna ti payongna ken ni PFC Dumalneg. Pinayongan ni Dumalneg ti FOD. Nagbannikes daytoy sana minatmatan ni PFC Bucros a kasna la inspeksionen sakbay a mapan agguardia.
“Ha?” inngarietna manen idi saan a sumungbat ni Bucros. Impigadpigadna dagiti napitakan a nasilap a combat bootna iti ruot iti sango idinto a kimpet ti abaga ni Mamaril. Nagsalasala ti lentena iti pakabuklan ni Bucros bayat ti panangipigadpigadna kadagiti bootna.
Panggep ti opisial nga asitgan ti PFC. Tapno agawennan ti paltogna!
Ngem nadlaw ni Bucros ti tignay ti opisial. Imbes a sumungbat, impaturongna ketdi ti igamna iti barukong ti opisial.
Nagsarimadeng ti FOD. Sa nagkatawa iti nalag-an ken manen, nagbannikes. Iti panunot ti opisial, Daytoy ketdin a private ti mangimameg a mangrakrak iti careerko? Sa adda manen naggilap: Amangan ta daytoyen ti tiansa a maital-o pay ti ranggok no mapasipikarko daytoy a karaho?
Tinaliawna ni Sarhento Mamaril iti abayna a malikudan. “Sumublikan ‘diay guard house ta siakon ti mak’ammo ditoy, buddy…” kasla paarasaas ti timekna a nangbilin iti sarhento.
Sakbay a nakasungbat ti sarhento, immaddang manen ti opisial nga umasideg ken ni PFC Bucros. Tallo nga automatik a kanalbaang ti impugso ti armalayt ni Bucros. Nadaleb a dagus ti opisial iti kapitakan!
Apagapaman a naikuleng ni Sarhento Mamaril. Iti apagdarikmat, linagtona ni Bucros idinto nga inarayat ni Dumalneg ti di agkutkutin nga FOD.
Nakiinnagaw ni Mamaril iti igam ni Bucros. Nagtultulatidda iti kapitakan. Ngem uray narapis ni Bucros, nadlaw ni Mamaril a napigsa daytoy. Nagsinnanggolda agingga iti ngarab ti foxhole. Pagam-ammuan, adda manen nanalbaang manipud iti igam a pagin-innagawan da Mamaril ken Bucros.
Madamdama pay, kasla awan aniamanna a timmakder ni Sarhento Mamaril. Agwingwingiwing daytoy. Ti la bukel dagiti matanan ti awanan iti pitak. Apagapaman a nagpanunot kalpasan a kinitana dagiti bangkay a naudatal iti kapitakan.
“Ginudas ni Bucros ti bukodna a biag!” kinunana ken ni Dumalneg.
Madamdama pay, immaweng ti sirena iti puseg ti kampo. Tanda dayta a maraut manen ti kampo ket nasken nga umarayatda iti paggapuan dagiti putok.
Nagpanunot a dagus ni Sarhento Mamaril. Idi kuan, pinidutna ti armalayt ni Bucros a naipilkat iti pitak sana binilin ni Dumalneg: “Kumlebka a nasayaat dita abut!” Inurayna a timpuak iti pagatsiket nga abut ni Dumalneg sa timmaray daytoy a nagturong iti alad iti batog ti communication antenna. Pinisangpisangna ti alad a tinatek iti bala agraman dagiti pagattao a karuotan iti ruar ti alad a batog ti antenna: iti barbed wire nga alad a paborito a sungadan dagiti kabusor no makalagipda a rumaut!
Rimmuar manipud iti napisangpisang a barbed wire sana tinatek manen ti puon ti konkreto nga antenna. Sana insaruno a pinaratupot ti bunker trese ket uray la natikaptikapan dagiti nagupedguped a puon ti niog a pannakadiding ti bunker. Kalpasanna, nagsubli a dagus iti likudan ti bunker, iti abut a nagrukoban ni Dumalneg. Sineniasanna a dagus ni Dumalneg a rumuaren daytoy iti abut sada simrek iti bunker ta napigsa pay laeng ti bayakabak.
Ngem adda nalagip ti sarhento. Binilinna ni Dumalneg sakbay a simmirokda iti bunker: “Inka uloden ti bangkay ni Bucros. Ipanmo dita abut a nagrukobam. Pagpaklebem iti rabaw ti sand bag. Pasanguem ‘idta ‘mianan a kasla nakiranget… Ulodemto met ti bangkay ni major ta ipanmo ditoy…” Intudona ti bassit a ridaw ti inasitganna a bunker. “Ipasangomto iti ruar ken asutemto ti .45na samonto punasan ti putanna. Ipaiggemmonto ti paltogna. Dimon damagen no apay ta maammuamto ‘ton agtulagta no madamdama…”
Iti ruar ti bunker, agsardengen ti bayakabak. Arimukamok laengen. Makadanag manen dagiti insekto agraman dagiti battog. Ngem napigsa pay laeng ti saggaysa a kurway ti lumamiisen nga angin. Dumarup manen dagiti lamok no kasta nga aginana a kumarayam ti pul-oy. Nupay naarusep ti uniporme ni Sarhento Mamaril, di pulos makarikna iti lammin wenno iti kagat ti ginasut ngata a lamok. Tumtumrem ketdi ti ling-etna a nailimog iti pitakpitak a rupana. Nanindi iti nakusep a sigarilio a pangbugawna kadagiti insekto a mangsusop iti darana.
Manipud iti puseg ti kampo, mangngegda dagiti kasla mairubruburob nga ikkis dagiti makina dagiti agsasaruno a head light ti lugan nga agturongen iti yanda. Ammo lattan ni Sarhento Mamaril a dagiti MP dagidiay ken dadduma pay a soldado nga umarayat ken agimbestiga kadagiti nangngegda a kanalbuong manipud iti bunker numero trese.
Sinaggaysa ti sarhento a tinaliaw dagiti nagsina ti lokasionna a bangkay. Sa nagtil-ay a nangwanawan iti abagatan a tawa ti foxhole. Kalpasanna, tinaliawna ni PFC Dumalneg a nakadumog iti suli: “Asidegen dagiti umarayat ken agimbestiga ditoy ‘yanta… PF-… K-Kabo Winston Dumalneg!” Inasitganna sana pinisel ti abaga daytoy. “Agtulagta a nas’yaat, barok, tapno agtunosto ti panagestoriata!”
Premiado a mannurat, tubo ti Dingras, Ilocos Norte ngem agnaeden iti Estados Unidos ni ART TOLENTINO IGNACIO. Kameng ti US Army a naidestino iti kontinente ti North America, Europa, Asia, South America ken Africa. Iti 18 a tawennan iti serbisio-militar, inyalatna ti adu a pammadayaw manipud iti militar ken iti nadumaduma a gunglo sibiko iti Hawaii, Oklahoma,
Colorado, Louisiana ken Germany.
Kunkunada (9):
- @October 28, 2004 at 5:34 PM ni , kunana...
-
kursunada k la unay ti panagsursurat ni apo/manong art tolentino ignacio ta panay aksion. awan san mangatiw kenkuana ita a mannurat ti iluko. magustuaik pay dagiti nobela na a naipublih idiay bannawag. ania ngata no agnobela met ditoy RIMAT?
Cherry Bulido
California
agkragatang no dadduma ipa-itanda diay Hawaii ti rimat magasin.
- @October 28, 2004 at 5:36 PM ni , kunana...
-
Wen ngarud, Cherry, mayat a talaga. Magustuak la ununayyyy.
- @October 28, 2004 at 5:37 PM ni , kunana...
-
Alla, madi. Ananwen yo deta met a ATI? HUSSSSSSS
- @October 29, 2004 at 2:47 AM ni , kunana...
-
kasla maymaysa ti nangipost ti adda iti ngato.
- @November 24, 2004 at 8:19 AM ni asseng, kunana...
-
agyamankami iti komentom apo cherry bulido. nupay napalalo ti ayatmi nga agipablaak met iti nobela, marigatankami pay laeng ta kada bulan met pay laeng ti ruar ti magasin.
agyamankami iti panagbasbasa/panagsubscribeyo.
ariel
staff
- @November 27, 2005 at 9:59 PM ni Daniel/Rose, kunana...
-
Hi there Blogger, I was out searching for the latest information on IGAM and found your site. Although Bunker 13 wasn't exactly what I was lookiing for, it certainly got my attention and interest. I see now why I found your page when I was looking for IGAM related information, and I'm glad I stopped by even though this isn't a perfect match. Great post. Thanks for the read!
- @November 27, 2005 at 10:59 PM ni Daniel/Rose, kunana...
-
Hi there Blogger, I was out searching for the latest information on Easy Homebiz and found your site. Although Bunker 13 wasn't exactly what I was lookiing for, it certainly got my attention and interest. I see now why I found your page when I was looking for Easy Homebiz related information, and I'm glad I stopped by even though this isn't a perfect match. Great post. Thanks for the read!
- @December 4, 2005 at 4:27 AM ni IGAM, kunana...
-
Hi there Blogger ! Great post you got here. I was out searching for the latest information on Internet Money and found your site. Although Bunker 13 wasn't exactly what I was lookiing for, it certainly got my attention and interest. I found your page when I was looking for Internet Money related information. Check out our site as well. You'll find links to our business sites. Thanks for the read! Best regards, Rose and Daniel
- @December 28, 2005 at 8:23 PM ni Giving Away Money, kunana...
-
Hi there Blogger ! Great post you got here. I was out searching for the latest information on Giving Away Money and found your site. Although Bunker 13 wasn't exactly what I was lookiing for, it certainly got my attention and interest. I found your page when I was looking for Giving Away Money related information. Check out our site as well. You'll find links to our business sites. Thanks for the read! Best regards, Rose and Daniel


c: text/html

text:
Ti Doha (Arabiko: الدوحة, ad-Dawḥa wenno ad-Dōḥa, literal: "ti dakkel a kayo") ket ti kapitolio a siudad ti Katar ken mabirukan idiay aplaya ti Golpo Persiano, daytoy ket addaan iti populasion ti 796,947 in 2010.[1] Ti Doha ket ti kadakkelan a siudad ti Katar, nga addaan iti sumurok a 60% iti populasion ti pagilian ket agtataeng idiay Doha wenno dagiti nangpalikmut a suburbona, adaytoy pay ti sentro ti ekonomia ti pagilian. Daytoy ket maysa pay kadagiti ili ti Katar.
Ti Doha ket agserbi pay a kas tugaw ti gobierno ti Katar. Ti Doha ket ayan ti Siudad ti Edukasion, ti maysa a lugar a nairegget iti panagsukisok ken edukasion. leum Conference in Doha in December 2011.[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
These photos are of the members of the Sagunto Vegetable Growers Association that went to Santa Barbara farmer's festival to look for superior seeda and learn new techniques. Another group in Sagunto working to make life better.
Photos courtesy of R. Benosa
Sunday, May 27, 2007
Sagunto Vegetable Growers Association
These photos are of the members of the Sagunto Vegetable Growers Association that went to Santa Barbara farmer's festival to look for superior seeda and learn new techniques. Another group in Sagunto working to make life better.
Posted by JMom at 8:55 AM
Labels: environment, Groups, People, Sagunto
5 comments:
-
-
Kitaen yo man, adda pay gayam nabatbati nga vegetable growers tayo. konak man no madi aminen ti agtarabako dita daga. organic samet ti imulmulada? ket nagado ti pangusaranen kadagiti takkit baboy ken nuang ditan, organic compost fertilizer konam man. sige apo dakayo, ganet ken rolly, iguyod yo dagita babbaket nga agseminar ti napipintas nga technology tapno agbalin nga example ti baryo tayo ti advanced ken ecofriendly nga farming.maibusan da metten uray ditoy baguio nga ayan ko, kasapulan da launay ti naimas nga natnateng aggapot baba. organic and tasty kano. sige ananusan yo ta addan to tumulong kadakayo nga mangitan-ok ti narugian yo.
- May 28, 2007 at 5:02 PM
-
-
sige try yoman nga i revive ti FAITH Foods Are In The House kakabsat nga nag seminar ta uray arubayan ket dapat mamulaan sumadsadot sa met ti tattao nga agmulan nabibiit ti gumatang, ngem no bukod yo nga natnateng ammoyo no naikan ti pisticidio wenno ania ken no adda agirugi adu ti tumulad saan ko kayat nga ibaga nga agtutulad ngem makainspirar kadagiti dadduma ken ala maysa nga wagas nga pakisalip yo daytan isu nga ibingay yo met apo dagita nai seminar da kadakayo kasta ti panagtitinnulong tayo nga mannalon.
Ngem aya ket adda gayam Asosasyon ti Vegetable Growers ket dakamo nga farmers adda met ngem manmano kami laeng makibunggoyak met kadakayo.
kimat
- May 28, 2007 at 6:27 PM
-
-
dagitan dagiti barbaro
nga mensahero ni noe
agiwaras ti baro a damag,
panagmulmula ken panagserbi
ti tribo nga agbirbirok
ti solusyon teknolodye
ti panagtalon nga napnuan
ti siensya, saan mangdadael
no diket mangaywan ti
bangkag nga adayo ti
pestisidyo ken kimikal
nga mangpapatay ti puli.
malagip yo aya dagita
nga pakpako ta bakras
ta waig ken agpabantay,
dagita bulbuldok kadagita
kinelleng nga kasla gulaman
ti imas na ken nanam,
dagita leddeg ken bayyek,
dagita kengkeng ken bissukol
dita bubon ti talon arubayam.
ay ay makapailiw
ti laglagip nga naawan
ta pinaksyat ti agas
nga kuna da mangagas
saan met gayam ta inda
nangakas, nagleppas
ti ado nga bagbagas,
ti kabiti ken pila
nga nabanglo no mabasa
ta awan rugit na
ken artipisyal nga rupa
amin ket sagot kadatay
nga manangilala ti arubayan
idi biag nga nalaka.
kas-ano ngata,nointay isubli
ti pannawen nga napariir
uray ta suli, agrama ka dita
uray ta payas ta tengnga
nadalus latta, ti lames
ti waig, ti bagas ti daga.
ket datayo nga nabatbati,
naimbag ta intay agirugi
ti timpuyog dagiti babbai
ken raay dagiti lallaki
nga mangikali ti bukbukel
agtubon to, ti barbaro
nga agtutubo, isuruan yo
nga mangayat ti napintas
nga trabaho, dayta agimula
ken agpalangto ti barrio
naibusan manen ti sagsagot
ta ditay met mapanunot
no anyan ti balitok
ken pirak ti aglikmot.
apo lakay
ay ay naka duwwa ak tatta a...
diay tsokolatek lita
- May 30, 2007 at 8:31 AM
-
-
mayat latta ti kunkunana ni apo lakzzzz! naglaing ti banat na
padasen yo nga panunuten wenno binsabinsaen yo ta kunkunana ket talaga nga ited na ti napintas nga mensahe nga pagsyaatan ti kaaduan.
evz
- May 30, 2007 at 10:29 AM
-
-
wowoweee! apo adda man nangngeg kon nga tao nga agpaplano ti market kasla patapanko dita Sagunto. Isubli tay ngata nga agpayso dayta? Mayat nga panunot saan ya? Makatulong kadagitoy farmers and veggie growers tayo. Sige sinno ti mangayat ti kastoy nga sagunto market? Raise your right foot.Babot, mano ti nag apply dita Microbiz mon?
- June 4, 2007 at 2:39 AM


text:
Marso
Ti Marso ket isu ti maika-3 a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano . Daytoy ket maysa kadagiti pito a bulan nga addaan iti kaatidog iti 31 nga al-aldaw. Idiay Akin-amianan a Hemisperio, ti meteorolohikal a panangrugi iti primabera ket mapasamak iti umuna nga aldaw iti Marso. Ti ekuinokso ti Marso iti maika-20 wenno maika-21 ket mangmarka ti astronomikal a panangrugi iti primabera idiay Akin-amianan a Hemisperio ken ti panangrugi ti otonio idiay Akin-abagatan a Hemisperio, a ti Septiembre ket ti tiempo a kapada ti Marso iti Akin-amianan a Hemisperio.
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Marso ket nagtaud manipud iti Latin iti Martius, ti umuna a bulan iti kasapaan a kalendario a Romano. Daytoy ket nainaganan kenni Marte, ti dios ti Romano iti gubat a naikeddeng pay a kas ti guardia ti agrikultura ken maysa a puon ti tattao a Romano babaen dagiti annakna a lalaki a ni Romulus ken Remus. Ti bulanna iti Martius ket isu idi ti pangrugian iti tiempo para iti panagtalon ken pannakigubat,[1] ken dagiti piesta a natengngel a pammadayaw kaniana ket naipada babaen dagiti dadduma iti Oktubre, ken naipatingga ti tiempo para kadagitoy nga aktibidad.[2] Ti Martius ket mabalin a nagtultuloy nga isu ti umuna a bulan ti tawen ti kalendario a Romano aginggana idi 153 SK,[3] ken dagiti nadumaduma a relihioso a rambakan iti umuna a kagudua iti bulan ket kasisigud idi a dagiti rambakan ti baro a tawen.[4] Uray idi naladaw a kinaugma, dagiti Romano a mosaiko a nangiladawan kadagiti bulan ket sagpaminsanda nga umuna a nangikabkabil ti Marso.[5]
Ti Marso 1 ket nangrugian ti nabilangan a tawen idiay Rusia aginggana iti patingga ti maika-15 a siglo. Ti Gran Britania ken dagiti koloniana ket nagtultuloy nga agusar iti Marso 25 aginggana idi 1752, idi kanungpalan nga inamponda ti kalendario a Gregoriano. Adu pay kadagiti kultura ken dagiti relihion a mangramrambak pay laeng iti rugi ti Baro a Tawen iti Marso.
Dadduma a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti Pinlandes, ti bulan ket tinawtawagan iti maaliskuu, a naipammatina a nagtaud manipud iti maallinen kuu, iti las-ud ti Marso, ti Daga ket kanungpalanna a mabalin a makita iti sirok ti niebe (nupay kasta, naisingasing payen dagiti nadumaduma a teoria iti etomolohia). Iti Ukraniano, ti bulan ket tinawtawagan iti бepeзeHb, a ti kayatna a sawen ket kayo ti betula, ken březen iti Tseko. Dagiti naipakasaritaan a nagan ti Marso ket mairaman ti Sahon iti Lentmonat, a nainaganan manipud iti ekuinokso ti Marso ken ti panagin-inut nga iyaatiddog dagiti aldaw, ken ti kanungpalan a birngas ti Kuaresma. Dagiti Sahon ket tinawtawaganda pay ti Marso a kas Rhed-monat wenno Hreth-monath (naala manipud iti diosenda a ni Rhedam/Hreth), ken dagiti Anglo ket tinawtawaganda iti Hyld-monath. Iti Eslobeno, ti tradisional a nagan ket sušec, a ti kayatna a sawen ket ti bulan a ti daga ket namagan tapno mabalinen a talonen. Ti nagan ket immuna a naisurat idi 1466 iti manuskrito ti Škofja Loka. Naus-usar pay dagiti dadduma a nagan, kas pagarigan ti brezen ken breznik, "ti bulan dagiti betula".[6] Ti Turko a balikas ti Mart ket naited kalpasan ti nagan ti Marte ti dios.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mary Beard, John North, ken Simon Price, Religions of Rome (Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge, 1998), pp. 47–48 ken 53.
- ^ Michael Lipka, Roman Gods: A Conceptual Approach (Brill, 2009), p. 37. Dagiti panirigan ni Georg Wissowa kadagiti piesta ni Marte a nangikuadro ti tiempo ti kampania ti militar ket naipukpok babaen ni C. Bennett Pascal, "October Horse," Harvard Studies in Classical Philology 85 (1981), p. 264, nga agraman iti bibliograpia.
- ^ H.H. Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic (Pagmalditan ti UNibersidad ti Cornell, 1981), p. 84; Gary Forsythe, Time in Roman Religion: One Thousand Years of Religious History (Routledge, 2012), p. 14 (iti di pannakaikeddeng idi napasamak ti panagbaliw).
- ^ Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic, p. 85ff.
- ^ Aïcha Ben Abed, Tunisian Mosaics: Treasures from Roman Africa (Getty Publications, 2006), p. 113.
- ^ "Koledar prireditev v letu 2007 in druge informacije občine Dobrova–Polhov Gradec" [The Calendar of Events and Other Information of the Municipality of Dobrova–Polhov Gradec] (PDF) (iti Eslobeno). Municipality of Dobrova-Polhov Gradec. 2006.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Marso iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Marso iti Wikiquote (Ingles)


text:
Presidensial a sistema
Ti presidensial a sistema wenno presidensialismo ket ti sistema ti gobierno a ti daulo ti gobierno ket isu pay ti daulo ti estado ken mangidaulo iti maysa nga ehekutibo a sanga a nailasin manipud iti lehislatibo a sanga. Kas pagarigan, ti Estados Unidos, ket addaan iti presidensial a sistema. Nabutosan ti ehekutibo ken masansan a natituluan iti "presidente" ken saan nga akinrebbeng iti lehislatura ken saanna a mabalin, kadagiti kadawyan a pasamak, a pugsayen daytoy. Ti lehislatura ket mabalin nga adaan iti karbengan, kadagiti nakaro a kaso, ti mangpugsay iti ehekutibo, babaen iti panangidarum ti pangulo. Nupay kasta, dagiti kasta a panangipugsay ket manmano a makitkita tapno saan a maikontradikto iti patpatien ti presidensialismo, a kadagiti kadawyan a pasamak nga agus-usar kadagiti kadawyan a pamay-an ti lehislatura ket sanna a mabalin a pugsayen ti ehekutibo.
Dagiti linaon
Dagiti republika nga adda iti presidensial a sistema a gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
- Apganistan
- Angola
- Arhentina
- Benin
- Bolivia
- Brasil
- Burundi
- Chile
- Colombia
- Komoros
- Kongo
- Costa Rica
- Cyprus
- Republika a Dominikano
- Ecuador
- El Salvador
- Gambia
- Ghana
- Guatemala
- Honduras
- Indonesia
- Iran[1]
- Kenya
- Liberia
- Malawi
- Maldibas
- Mehiko
- Myanmar
- Nicaragua
- Nigeria
- Palau
- Panama
- Paraguay
- Filipinas
- Seychelles
- Sierra Leone
- Abagatan a Sudan
- Sudan
- Turkmenistan
- Estados Unidos
- Uruguay
- Venezuela
- Zambia
- Zimbabwe
Dagiti presidensial a sistema nga addan iti kangrunaan a ministro[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Iran ket mangitipon kadagiti porma iti presidensial a republlika, nga addaan iti nabutosan a presidente babaen ti unibersal a kaebengan iti panagbutos kadagiti politikal a panagbubutos, ken ti teokrasia, nga addaan iti Kangatuan a Daulo nga isu ti kanungpalan nga akinrebbeg iti annuroten ti estado, napili babaen ti nabutosan nga Asembila dagiti Eksperto. Dagiti kandidato para kadagiti Asemblia dagiti Eksperto ken ti presidensia ket naannad a napili babaen ti naiduok a Konseho ti Mangsalaknib.
- ^ Bayat nga adda ti opisina ti kangrunaan a ministro, ti presidente ket isu ti daulo ti estado ken gobierno.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- The Great Debate: Parliament versus Congress
- Castagnola, Andrea/Pérez-Liñán, Aníbal: Presidential Control of High Courts in Latin America: A Long-term View (1904-2006), in: Journal of Politics in Latin America, Hamburg 2009.


text:
Animasion
Ti animasion ket isu ti napardas a panangiparang ti panagsasaruno dagiti saan nga agkutkuti a ladawan ken/wenno dagiti banag tapno makapartuat ti maysa nga ilusion ti panaggunay. Ti kadawyan a pamay-an ti panangirepresenta ti animasion ket ti maysa a pelikula wenno programa ti video, urayno adda met dagiti sabali pay a pamay-an. Daytoy a kita ti presentasion ket kadawyan a matungpal iti panag-usar ti kamera ken ti maysa a pagbuyaan ti proyektor wenno kompiuter a makabael a mangpapardas ti siklo babaen dagiti ladawan iti maysa apanagsasaruno. Ti animasion ket mabalin a maaramid itiinaramid ti ima nga arte, inaramid ti kompiuter a ladawan,wenno tallo a dimension a banbanag, a kas dagiti tirtiris wenno dagiti pugura a naaramid ti pila, wenno panagtitipon kadagitoy a pamay-an. Ti puesto ti tunggal maysa a banag iti naisangayan a ladawan ket mainaig tipuesto iti dayta banag kadagiti napalabas ken dagiti sumaganad a ladawan tapno ti tunggal maysa a banag ket nawaya nga agparang a nasayaat ti kuti ti ayosna iti tunggal maysa. Ti pramit a panagbuya ket agiparang kadagitoy a ladawan iti napardas a panagsasaruno, kadawyan dagitoy a 24, 25, wenno 30 a kuadro tunggal maysa a segundo.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas nga animasion ket nagtaud manipud ti Latin a balikas ti animātiō, "ti tignay a panangiyungar iti biag"; manipud ti animō ("mangited ti biag") ken -ātiō ("ti tignay").
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Animasion iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Animasion iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Dagiti Eksperimental a Pamay-an ti Animasion
- Ti panagaramid ti 8-minuto nga ababa a kartun
- "Animando", ti 12 a minuto a pelikula a mangipakpakita kadagiti 10 a nadumaduma apamay-an ti animasion (ken mangisuro ti panagusar kaniada).


text:
Prepektura ti Gifu
Ti Prepektura ti Gifu (岐阜県 Gifu-ken?) ket maysa a prepektura a mabirukan idiay rehion ti Chūbu iti tengnga ti Hapon.[2] Ti kapitoliona ket ti siudad ti Gifu.[3]
Mabirukan idiay tennga ti Hapon, ti Prepektura ti Gifu ket napauten a nagpapel iti maysa a nangruna a parte kas pagsasabtan iti Hapon, mangisilpo daytoy ti daya iti laud babaen dagiti dalan a kas ti Nakasendō. Idi las-ud ti paset ti panawen ti Sengoku, adu a tattao ti mangibagbaga iti Gifu babaen iti panagkuna iti, "tenglen ti Gifu ken matengngelmo ti Hapon."[4]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kalawa ti daga a mangbukel ti moderno nga aldaw a Gifu ket nagbalin a parte ti Korte Yamato idi agarup ti tengnga ti maikapat a siglo. Gapu ta adda daytoy iti tengnga ti isla ti Honshū, daytoy ket lugar idin dagiti adu a mangipatingga a gubat iti amin a paset ti pakasaritaan ti Hapon, ti nangruna a kaduogan ket ti Gubat ti Jinshin idi 672, ken daytoy ti nakaiturongan ti pannakabangon ti panagbalin ni Emperador Temmu a kas ti maika-40 nga emperador ti Hapon.
Ti lugar ti ti Prepektura ti Gifu ket buklen dagiti daan a probinsia ti Hida ken Mino, ken dagiti pay babbabassit a parte ti Echizen ken Shinano.[5] Ti nagan ti prepektura ket naala manipud iti kapitoliona a siudad ti Gifu, a ninaganan met idi babaen ni Oda Nobunaga idi las-ud iti kampaniana a mangitipon iti amin a Hapon idi 1567.[6] Ti umuna anausar a karakter ket nagtaud manipud iti Qishan (岐山), ti naisalaysayan a bantay manipud idi iti kaaduan a nakaikaykaysaan ti Tsina, ken ti met maikadua a karakter ket nagtaud manipud iti Qufu (曲阜), ti nakaiyanakan a lugar ni Confucius.[7] Pinili ni Nobunaga dagita a karakter gapu ta kinayatna a maikaykaysa amin iti Hapon ket kinayatna nga isu ket maimatangan a nalatak nga isip.
Iti pakasaritaan, ti prepektura ket nagserbi a kas sentro iti panagparnuay ti espada iti amin a Hapon, a ni Seki idi ti ammo a kalaingan a nagar-aramid kadagiti espada iti Hapon. Iti agdama, ti pigsana ket iti moda (kangrunaan idiar siudad ti Gifu) ken inhenniero iti aerospace (Kakamigahara).
Idi Oktubre 28, 1891, ti agdama nga aldaw a siudad ti Motosu ket isu idi ti episentro para iti gingined Mino-Owari, ti maikadua a kapigsaan a gingined a napasamak idiay Hapon.[8]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Maysa daytoy kadagiti bassit a napalikmutan ti daga a prepektura ti Hapon, ti Gifu ket makibinningay kadagiti pagbeddengan kadagiti pito a prepektura: Aichi, Fukui, Ishikawa, Mie, Nagano, Shiga ken Toyama. Dagiti kodigo ti koreo ti Hapon ket mangrugida amin kadagiti tallo a numero, manipud iti 001 aginggana iti 999. Ti paset ti Gifu ket addaa iti pasakbay iti 500, ken mangipaltiing daytoy iti lokasionna iti tengnga ti Hapon. Ti sentro ti populasion ti Hapon ket agdama a mabirukan idiay Siudad ti Seki, Prepektura ti Gifu. Ti sentro ti populasion ket ti naipagpagarup a punto a ti pagilian ket perpekto a nabalanse a ti tunggal a maysa a tao ket adada iti agpapada a katayagt. Ti lugar ket nakarkulo idi babaen ti panagusar ti senso idi 2005.
Dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gifu ket addaan kadagiti lima a saan nga opisial a rehion, ken mangpubos agtitinnulong dagiti lokal a munisipalidad a mangiragpat ti kaarrubayan a lugar. Dagiti lima a rehion ket ti Seinō,[9] Gifu,[10] Chūnō,[11] Tōnō[12] ken ti Hida.[13] Dagiti pagbeddengan dagiti rehion ket saanda unay a nasayaat a naipalawag, ngem kadaywanda a namarkaan kadagiti nagruna a siudad.
Topograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti akin-amianan a rehion ti Hida ket kaaduanna dagiti natayag a bantay, a mairaman dagiti paset ti Alpes ti Hapon. Ti akin-abagatan a rehion ti Mino ket kaaduan a parte ti nalames a Tanap Nōbi, ti nalawa a lugar ti tantanap iti nalames a daga. Kaaduan iti populasion ti prepektura ket agtataengda iti akin-abagatan a parte ti prepektura, idiay asideg ti naidesgnado a siudad ti Nagoya.
Ti kabambantayan a rehion ti Hida ket aglaon iti Banbantay Hida, a naibagbaga met a kas ti "Akin-amianan nga Alpes," ken ti Banbantay Kiso, nga mmo met a kas ti "Tengnga nga Alpes" idiay Hapon. Ti Banbantay Ryōhaku ket adda met idiay rehion ti Hida. Dagiti dadduma a nangruna a kabambantayan ket mairaman ti Banbantay Ibuki ken ti Banbantay Yōrō.
Kaaduan ti rehion ti Mino ket buklen dagiti aluvial a tanap iti Tallo a Karkarayan Kiso, nga isu dagitoy ti Karayan Ibi, Karayan Kisor ken Karayan Nagara. Dagiti taudan dagiti amin a tallo a karayan ket idiay Prepektura ti Nagano ken kanungpalanda nga agayus iti uneg dagiti Prepektura ti Aichi ken Mie sakbay nga agayus idiay Luek Ise. Dagiti dadduma pay a nangruna a karayan ti prepektura ket mairaman dagiti karayan ti Jinzū, Takahara, Shō, Shōnai, Yahagi ken Itoshiro.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti klima ti Gifu ket agdumaduma manipud iti klima ti nadam-eg a subtropikal iti abagatan, ken kanungpalan a mapan iti klima ti nadam-eg a kontinental iti amianan.
Gapu ta ti rehion ti Mino ket napalikmutan kadagiti baba a bantay, ti temperatura ket agbaliwbaliw iti amin a paset ti tawen, manipud kadagiti napudot akalgaw aginggana kadagiti nalamiss a panaglalam-ek. Kas pagarigan, ti akindaya a siudad ti Tajimi, ket masansan a mangirehistro kadagiti kapudotan a temperatura idiay Hapon iti tinawen ken naikeddeng nga isu ti kapudotan a siudad iti uneg ti Honshū ken addaan daytoy iti pagtengngaan a kapudot iti aldaw iti 34.1 °C iti las-ud ti tengnga ti kalgaw. Idi Agosto 16, 2007, ti Tajimi ket nakairehistro iti rekord ti kapudotannga aldaw iti pakasaritaan ti Hapon iti—40.9 gradgrado Celsius.[14] Napudpudot dagiti kalgaw, ken ti napalikmutan ti daga a lugar ket agbalin nga isla ti pudot, ken ti temperatura ket ngumatngato no napudot, no agpul-oy dagiti namaga nga angin ti fohen kadagiti tuktok ti Banbantay Ibuki manipud iti rehion ti Kansai. Ti rehion ti Hida, iti nagatngato nga elebasionna ken iti agpaamianan a latitud, ket nalamlamiis ngem ti rehion ti Mino, ngem sagpaminsan met nga adda dagiti napudot unay nga aldaw. Ti rehion ti Hida ket nadaydayeg kadagiti nakaro a panaglalam-ek, a maikaiyeg kadagiti nakaro a panagniebe, a naipangpangruna kadagiti akin-amiana a lugar. Ti Shōkawa-chō, parset ti siudad ti Takayama, ket adda iti kabambantayan, ken ti lokasionna ket nakaiturongan iti pannakakuna iti klamiisan a natagitaon a lugar iti Honshū.
- Siudad ti Gifu (Rehion ti Mino)
- Hida Takayama (Rehion ti Hida)
- Shōkawa, Takayama (Rehion ti Hida)
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Amin dagiti siudad, dagiti ili, dagiti purok ken dagiti distrito ti Prepektura ti Gifu ket nailista dita baba.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti duapulo ket maysa a siudad a mabirukan idiay Prepektura ti Gifu:
Dagiti ili ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagitoy dagiti ili ken dagiti purok iti tunggal maysa a distrito:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "岐阜県の人口・世帯数人口動態統計調査結果". Website ti Prepektura ti Gifu (iti Hapon). Prepektura ti Gifu. Naala idi Septiembre 11, 2011.
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Gifu-ken" iti Japan Encyclopedia, p. 246 iti Liblibro ti Google; "Chūbu" iti p. 126 iti Liblibro ti Google
- ^ Nussbaum, "Gifu" iti p. 246 iti Liblibro ti Google
- ^ Instant Gifu. Gifu International Center, 1995.
- ^ Nussbaum, "Provinces and prefectures" iti p. 780 iti Liblibro ti Google
- ^ Iti naimarka iti bato iti sango ti Altar Kashimori. Binangon babaen ti Altar Kashimori.
- ^ Gifu tour guide – Outline of Gifu Prefecture. Gifu Prefecture Tourist Federation. Naala idi Septiembre 9, 2007.
- ^ Mino Earthquake. (Hapon) Museo ti Siensia ti Tokyo Naala idi Hulio 5, 2007.
- ^ Portal ti Nishi Mino. (Hapon) Ginet. Naala idi Hunio 24, 2008.
- ^ Opisina ti Rehional a Panangiragpat ti Gifue. (Hapon) Prepektura ti Gifu. Naala idi Agosto 9, 2011.
- ^ Opisina ti Panangiragpat ti Chūnō. (Hapon) Prepektura ti Gifu. Naala idi Agosto 9, 2011.
- ^ Opisina ti Panangiragpat ti Tōnō. (Hapon) Prepektura ti Gifu. Naala idi Agosto 9, 2011.
- ^ Opisina ti Panangiragpat ti Hida. (Hapon) Prepektura ti Gifu. Naala idi Agosto 9, 2011.
- ^ Gifu Prefecture sees highest temperature ever recorded in Japan – 40.9 – Japan News Review
- ^ "平年値(年・月ごとの値)". Japan Meteorological Agency. Naala idi 2011-11-18.
- ^ "観測史上1~10位の値(年間を通じての値)". Japan Meteorological Agency. Naala idi 2010-03-06.
- ^ "平年値(年・月ごとの値)". Japan Meteorological Agency. Naala idi 2010-03-06.
- ^ "観測史上1~10位の値(年間を通じての値)". Japan Meteorological Agency. Naala idi 2010-03-06.
- ^ "平年値(年・月ごとの値)". Japan Meteorological Agency. Naala idi 2012-05-06.
- Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth (2005). Japan Encyclopedia. Cambridge, Mass.: Harvard University Press. ISBN 0-674-01753-6; ISBN 978-0-674-01753-5. OCLC 58053128.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Prepektura ti Gifu iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Prepektura ti Gifu manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Opisial a website
- Tarabay iti panagbanniaga idiay Gifu


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Apay nga Awan Gagayyemko?
Agbuybuyaka online kadagiti retrato ti napalabas a party. Addada amin a gagayyemmo sadiay, ken makitam a talaga a nakaragragsakda. Ngem adda awan—sika a mismo!
‘Apay a diak naimbitaran?’ napanunotmo.
Nagsakit ti nakemmo kalpasanna. Panagriknam, trinaidordaka! Ti panaggagayyemyo ket dagus a narba kas iti palasio a naaramid iti darat. Napalalo ti lidaymo isu a naisaludsodmo iti bagim, ‘Apay nga awan gagayyemko?’
Quiz maipapan iti kinaliday
Wen Wenno Saan
No adu ti gagayyemmo, dikanto pulos malidayan.
No makimiembroka iti social network, dikanto pulos malidayan.
No adu ti kateteksmo, dikanto pulos malidayan.
No adda aramidem para iti dadduma, dikanto pulos malidayan.
Ti sungbat ti 1-4 ket saan.
Apay?
Ti kinapudno maipapan iti pannakigayyem ken kinaliday
Ti kinaadu ti gagayyem ket saan a garantia a dikanto pulos malidayan.
“Ipatpategko dagiti gagayyemko, ngem no dadduma, mariknak a didak ipatpateg. Mariknam ti kakaruan a liday no adu nga agpayso ti gagayyemmo ngem kasla didaka ay-ayaten wenno kasapulan.”
—Anne.
Ti pannakimiembro iti social network ket saan a garantia a dikanto pulos malidayan.
“Adda dagiti adu ti gagayyemna a kas man la agkolkolekta kadagiti pigurin. Ngem saan a ti kinaadu ti gagayyem ti mangiparikna iti maysa nga isu ket maipatpateg. No saan a nasinged ti panaggagayyemyo, dagiti gagayyemmo online ket mayarig kadagiti awan biagna a pigurin.”
—Elaine.
Ti “unlimited” a panagteks ket saan a garantia a dikanto pulos malidayan.
“Adda dagiti gundaway a no malidlidayka, sangkakitam ti selponmo no nagteks dagiti gagayyemmo. No awan man la ti nagteks, nakarkaro manen ti lidaymo!”
—Serena.
No adda aramidem para iti dadduma, dikanto pulos malidayan.
“Kanayon nga ikagkagumaak ti agbalin a naparabur kadagiti gagayyemko ngem saanda a kasta kaniak. Diak pagbabawyan ti kinaparaburko kadakuada ngem medio diak maawatan ta dida man la subadan ti kinaimbagko.”
—Richard.
Laglagipem: Ti kinaliday ket kangrunaanna a nakadepende iti panunotmo. “Agtaud dayta iti isip ken puso, saan nga iti ruar,” kuna ti balasang a ni Jeanette.
Ania ti mabalinmo nga aramiden no panagriknam ket awan gagayyemmo ken nalidayka?
No kasano a malabanam ti riknam
Patibkerem ti panagtalekmo iti bagim.
“Mabalin a malidayanka no kurang ti panagtalekmo iti bagim. Narigat ti makigayyem no panagriknam ket saanka a maikari iti atension ti dadduma.”
—Jeanette.
Kuna ti Biblia: “Ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.” (Galacia 5:14) Tapno naragsak ti pannakigayyemtayo, masapul nga adda umiso a panagtalektayo iti bagitayo. Ngem siempre, liklikantayo ti agbalin a napangato.
Dimo ay-ayen ta bagim.
“Kasla gayonggayong ti kinaliday. No kanayonmo nga ay-ayen ta bagim, lallalo nga adaywandaka dagiti tattao isu nga ad-adda a malidayanka.”
—Erin.
Kuna ti Biblia: “Ti ayat . . . saanna a sapulen dagiti bukodna a pagimbagan.” (1 Corinto 13:
Dika makigayyem iti uray asino lattan.
“Kayat dagiti malmalday ti atension, ken mabalin a dumtengda iti punto a didan pampanunoten no asino ti mangipapaay iti dayta. Kayatda laeng a marikna nga adda mangipatpateg kadakuada. Adda met dagiti mangiparikna a kayatdaka. Ngem intono kuan, gundawayandakan isu a nakarkaronto manen ti lidaymo.”
—Brianne.
Kuna ti Biblia: “Daydiay makipagna kadagiti masirib a tattao agbalinto a masirib, ngem daydiay addaan kadagiti pannakilangen kadagidiay maag nakadakdakesto ti pagtungpalanna.” (Proverbio 13:20) Ti mabisbisin a tao kanenna ti dandani amin a maipasango kenkuana. Kasta met laeng dagiti desperado a maaddaan iti gagayyem. Mabalin a makigayyemda uray kadagiti di nasayaat a tattao. Mabalin a nalakada pay ketdi nga agbalin a biktima dagiti nalaing a mangmanipular ta ipagarupda a gagangay laeng dayta iti pannakigayyem ken masapul a mapnekdan iti dayta.
Konklusion: Amintayo ket malidayan no dadduma; agduduma laeng ti kakarona. Nupay saan a nasayaat a rikna ti kinaliday, inton agangay maamirismo a rikna laeng dayta. Ti rikriknatayo ket masansan a resulta ti pampanunotentayo, ken kabaelantayo a kontrolen dagiti pampanunotentayo.
Agbalinka met a realistiko iti ekspektarem iti sabsabali. “Saan nga amin ket agbalin a best friend-mo iti agnanayon,” kuna ni Jeanette a nadakamat itay, “ngem makasarakkanto kadagiti sipapanunot iti pagimbagam. Umdasen dayta a tumulong tapno dika malidayan.”
Kasapulam kadi ti ad-adu pay a tulong? Basaem ti “ Pananglaban iti Butengmo a Makigayyem.” I-download-mo met ti PDF a “Panangsango iti Kinaliday.”
Ammuem ti Ad-adu Pay
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Kasano No Malmaldayak?
Ammuem ti tallo a tulbek iti panangparmek iti liday ken panangpatanor iti manayon a panaggagayyem.
WHITEBOARD ANIMATION
Ania ti Pudno a Gayyem?
Nalaka ti maaddaan iti peke a gagayyem, ngem kasano a masarakam ti pudno a gayyem?


text:
Simmaganad ti naangay a Cutting of Ribbon ti nasao a pasdek ti barangay babaen ti panangaramid ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a binayabay ti sapasap a naitallaong iti nasao nga okasion ti barangay.
Iti panagsarita ni Brgy. Captain Sadac, pinagyamananna ken kadagiti kalugaranna iti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Ediboy ti pannakaipatakder ti baro a Barangay Hall-da.
Kimmablaaw ni Mayor Ediboy kadagiti lumugar ken mangisursuro ti dua a pagadalan (high school ken elementaria) ti barangay a nakipaset iti cutting of ribbon. Pinagyamanan pay ti Alkalde Munisipal iti reggetda a lumugar iti pannakaadda kadaytoy a pasdek a mangipakita iti agtultuloy a panagkakammayetda a manggun-od kadagiti kaibatoganda a serbisio ken proyekto tapno manaynayonan pay ti progreso a natun-oyanen iti barangay iti agdama.
Nakikaysa met ken ni Mayor Ediboy da Vice Mayor Danny Q. Gazmen, SB Member Benedict M. Savellano, ABC President, Brgy. Captain Teddy U. Soller ken SB Member Carlos V. Sison.
Nasangaili pay da Mr. Jeremy Seguban, Brgy. Captain Fermin Sarinas, Brgy. Captain Bernardo Salom ken Municipal Agriculturist Mrs. Zenaida S. Andrada ken dagiti kakaduana iti DA-LGU.
Kalpasan ti ababa a programa, napagsasanguan ti naisagana a pangaldaw iti sango ti Barangay Hall ken Multi-purpose Building ti Barangay Turod. # (Web In-Action)


text:
Taiwan
Nagsasabtan: 23°30′N 121°00′E / 23.500°N 121.000°E
Ti Taiwan (i/ˈtaɪˈwɑːn/ TY-WAHN Insik: 臺灣 or 台灣; pinyin: Táiwān; kitaen ti dita baba), opisial a ti Republika ti Tsina (ROC; Insik: 中華民國; pinyin: Zhōnghuá Mínguó), ket maysa a estado idiay Daya nga Asia. Kasisigud a naikuartel idiay nagruna a daga ti Tsina, ti Republika ti Tsina tattan ket agiturturay ti isla ti Taiwan (dati idi a naamammuan ti "Formosa"), a buklen ti sumurok a 99% iti teritoriona,[f] ken ti pay Penghu, Kinmen, Matsu, ken dagiti dadduma pay a babassit nga isla. Dagiti kaarrubana nga estado ket mairaman ti Republika ti Tattao ti Tsina iti laud, ti Hapon iti daya ken amianan a daya, ken ti Filipinas iti abagatan. Ti Taipei ket isu ti politikal a kapitoliona ken ti pay ekonomiko ken kultural a sentro ti Taiwan.[1] Ti Baro a Taipei ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad.
Ti isla ti Taiwan ket nangruna idi a tinataengan babaen dagiti Taiwanes nga aborihines aginggana idi Danes a paset ti panawen iti maika-17 a siglo idi dagiti etniko nga Insik ket nagrugrugida a napnapan iti isla. Ti Qing a Dinastia ti Tsian ket pinarukmana ti Taiwan idi 1683. Babaen ti daytoy a panawen ti Taiwan ket naited idi iti Hapon idi 1895, kaaduan kadagiti agtataeng iti Taiwan idi ket Han nga INsik babaen ti kaputotan wenno babaen ti asimilasion. Ti Republka ti Tsina (ROC) ket nabangon idiay Tsina idi 1912. Iti gibus ti Sangalubongan a Gubat idi 1945, ti Hapon ket insukona ti Taiwan kadagiti milisia a puersa ti ROC para kadagiti Kumadduaan. Kalpasan ti Sibil a Gubat ti Insik, ti Partido Komunista ti Tsina ket nangala ti napno a panatengngel ti nangruna adaga ti Tsina ken nagbangon ti Republika ti Tttao ti Tsina (PRC) idi 1949. Ti ROC ket inyalisna ti gobiernona idiay Taiwan, ket ti katurayanna ket naipatingga iti Taiwan ken dagiti nakapalikmut nga isla. Idi 1971, ti PRC ket nangituloy ti tugaw ti Tsina iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, a kasisigud idi a tinugawan ti ROC. Ti Internasional a pannakabigbig ti ROC ket naininut a nadadael gaputa kaaduan kadagiti pagilian ket binigbigda ti PRC. Adda laeng dagiti 22 kamkameng nga estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken ti Santa Sede ti agdama nga agtartaripatu ti pormal a diplomatiko a pannakibiang iti ROC, urayno adad kadagiti saan a pormal a pakikaduaan kadagiti kaaduan nga estado babaen dagiti bukodna a representatibo nga opisina.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kitaen ti Nagnagan ti Repbulika ti Tsina.
- ^ Waishengren kadawyan a mangitudo kadagiti tao a nagtaud manipud idiay nangruna a daga ti Tsina a napan idiay Taiwan kalpasan idi 1945, ken dagiti pay nagkamang nga Insik a napan idiay Taiwan gapu ti Sibil a Gubat ti Insik, ken dagiti kaputotanda a naipasngay idiay Taiwan. Daytoy ket saan a mangiraman kadagiti umili ti Republika ti Tattao ti Tsina a nabiit pay laeng nga immalis idiay Taiwan.
- ^ Dagiti Taiwanes nga aborihines ket opisial a naikategoria kadagiti 14 a nailaslasin nga etniko a grupo babaen ti Republika ti Tsina.
- ^ Urayno dagiti teritorio a tinegtengngel babaen ti ROC ket mangibagbaga a ti nagan ti umili ket ti "Taiwanes", adda dagiti mangikedkeddeng a daytoy ket "Insik" gapu ti panagtunton ti ROC iti amin a Tsina. Ti Taiwanes a tttao ket addaanda kadagiti nadumaduma a pamanunotan a maipanggep ti bukodda a nailian nga identidad.
- ^ Ti UN ket saan anagkarkulo iti HDI para iti ROC, gaputa daytoy ket saan a kameng a pagilian. Ti gobierno ti ROC ket nagkarkulo ti HDI para iti 2010 iti 0.868, a mangiranggo daytoy iti maika-18 kadagiti pagilian.
- ^ Ti isla ti Taiwan ket sakupenna ti kalawa iti 36,008 km2 (13,902.8 sq mi), bayat a ti dagup a kalawa babaen ti turay ti ROC (Nawaya a Lugar) ket sakupenna ti agarup a 36,193 km2 (13,974.2 sq mi).[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Interior minister reaffirms Taipei is ROC's capital". Taipei Times. 5 Disiembre 2013. Naala idi 7 Disiembre 2013.
- ^ "Taiwan (bukod nga agturturay nga isla, Asia)". Britannica Online Encyclopedia. 5 Abril 1975. Naala idi 2009-05-07.
- ^ "2009 a Tinawen a Libro ti Republika ti Tsina. Kapitulo 2 – Tattao ken Pagsasao". Opisina ti Pakaammo ti Gobierno. 2009. Naala idi 2 Mayo 2010.
- ^ "2009 a Tinawen a Libro ti Republika ti Tsina / Kapitulo 2: Tattao ken Pagsasao". Gio.gov.tw. Naala idi 1 Agosto 2010.
- ^ Taiwan a naikabil iti The World Factbook (Ingles), Ahensia ti Sentral nga Intelihensia ti Estados Unidos.
- ^ "Ti Programa ti Humanitariano a Tulong para kadagiti Apgano a Naikamang ti ROC". Gio.gov.tw. 11 Disiembre 2001. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 15 Disiembre 2004. Naala idi 2009-05-07.
- ^ "Ti Taiwanes nga opisial ti salun-at ket nainbitaran a mangpaliiw ti konperensia ti trangkaso ti billit". Gio.gov.tw. 11 Nobiembre 2005. Naala idi 2009-05-07.
- ^ "Nagan dagiti umili – Nagnagan dagiti Umili". Geography.about.com. Naala idi 2009-05-07.
- ^ a b c "Bilang dagiti purok, Kaarrubaan, Sangkabalayan ken Populasion ti Agtataeng". MOI Estadistika a Serbisio ti Pakaammo. Naala idi 2 Enero 2013.
- ^ a b c d "Republika ti Tsina (Taiwan)". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-11-06.
- ^ "Tabla 4. Porsiento a Binagy ti Magasto a a Matgedan babaen ti Quintile a Grupo ti Sangkabalayan ken Pagsurotan ti Di Panagpapada ti Matgedan". Reporta iti Panagsukisok ti Matgedan ti Pamilia ken Gastos. Taipei, Taiwan: Direktorado Heneral ti Busbos, Pagbilangan ken dagiti Estadistika. 2010.
- ^ http://www.dgbas.gov.tw/public/Attachment/11715383471.doc
- ^ "ICANN Board Meeting Minutes". ICANN. 25 Hunio 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Taiwan iti Wikimedia Commons
Wikimedia Atlas iti Taiwan
- Republika ti Tsina
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Filipinas
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1912


text:
Kanton iti Berna
Ti Kanton iti Berna (Aleman: Kanton Bern, panakabalikas (tulong·paammo); Pranses: Canton de Berne) ket isu ti maikadua a kadakkelan kadagiti 26 a kantonti Suisa babaen ti kalawa ken populasion. Mabirukan daytoy idiay lumaud a tengnga ti Suisa, daytoy ket pagbeddenganna ti Kanton iti Jura ken ti Kanton iti Solothurn iti amianan. Iti laud ket naisanglad ti Kanton iti Neuchâtel, i Kanton iti Friburgo ken Vaud. Iti abagatan ket naisanglad ti Valais. Ti daya ti kanton iti Berna ket naisanglad dagiti kanton ti Uri, Nidwalden, Obwalden, Lucerna kenAargau.
Ti kanton iti Berna mangisasao ti dua a pagsasao ken adda ti populasion (manipud idi 31 December 2010) iti 979,802.[2] , ti populasion ket nangiraman kadagiti 119,930 (wenno 12.45%) ganganaet.[3] Ti kanton a kapitolio, ken ti pay pederal a kapitolio ti Suisa , ket ti Berna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ a b Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika - STAT-TAB, online a pagibatayan ti datos – Datenwürfel für Thema 01.2 - Bevölkerungsstand und -bewegung (Aleman) naala idi 29 Septiembre
- ^ Pederal a Departamento dagiti Estadistika (2008). "Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeit, Geschlecht und Kantonen" (Microsoft Excel). Naala idi Nobiembre 5, 2008.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kanton iti Berna iti Wikimedia Commons


text:
Dagiti fellow ken panelist ti Pasnaan, kaduada ti sumagmamano nga opisial ti GF ken alumni ti Pasnaan. Sango, agpakanawan: Anna Liza M. Gaspar, GF Director ken Pasnaan 5 alumnus; Jerry B.A. Malamion, Sangguniang Panlungsod Secretary ti Candon City; Estela Bisquera-Guerrero, GF Auditor ken panelist; Cles B. Rambaud, Bannawag Managing Editor ken panelist; Juan Al. Asuncion, Bannawag Literary Editor ken panelist; Daniel L. Nesperos, panelist; ken Ronnie E. Aguinaldo, Pasnaan 5 Most Outstanding Fellow. Nakatakder, agpakanawan: Ariel S. Tabag, Bannawag Poetry Editor ken workshop director; Dr. Freddie P. Masuli, GUMIL Cagayan president ken workshop moderator; June Agsi Gaygayed, fellow; Donna Joy Wagayen, fellow; Marie Rose Quitoriano-Rabang, fellow; Arthur P. Urata, Sr., GF President; Dr. Jaime G. Raras, dean ti Teacher Education ti NLPSC; Aldrine C. Molina, fellow; Ena M. Viloria, workshop moderator; Joseph C. Ganabo, fellow; Edmundo A. Bisquera, fellow; Kisses M. Ganapin, fellow; Gynelle D. Follante, fellow; Derick Marcel F. Yabes, Pasnaan 2 alumnus; Mercy Vergara-Yabes, Pasnaan 4 alumnus; Jimmy R. Agustin, fellow; Nestor Gonzales, fellow; ken Reynaldo E. Andres, mannurat ti Bannawag.
NAANGAY ti maikanem a Pasnaan, ti literary workshop para kadagiti agsursurat iti Ilokano a tinawen nga isaysayangkat ti GUMIL Filipinas, iti Siudad ti Candon, Ilocos Sur babaen ti panangsangaili ti North Luzon Philippines State College (NLPSC, dati a University of Northern Philippines-Candon).
Immuna a naangay ti Pasnaan, idi 2011, sadiay Currimao, Ilocos Norte babaen ti panangsangaili ti DepEd ken GUMIL Ilocos Norte iti uppat a daras.
Nayakar ti workshop idiay Gonzaga, Cagayan idi 2014, babaen ti GUMIL Cagayan ken Cagayan State University-Gonzaga.
Sa ita a tawen, itay Sep. 10-12, iti Ilocos Sur, iti ili ti bannuar nga Ilokano a ni Isabelo Abaya ken itan, nangruna nga am-ammo a siudad a pakaar-aramidan ti kaimasan a kalamay ken kornik.
Iti pannakairugi ti programa iti umuna nga aldaw ti workshop, sinarabo da Candon City Mayor Ericson G. Singson (maysa a Doktor iti Medisina) ken NLPSC College of Teacher Education Dean Dr. Jaime G. Raras dagiti agpasnaan ken dagiti timmabuno nga opisial ken kameng ti GF nga indauluan da GF Presdient Arthur P. Urata Sr. ken GF Director Cagayan Provincial Board Member Vilmer V. Viloria.
Nairaman kadagiti dimmar-ay dagiti baro nga opisial ti GUMIL La Union nga idauluan ni Eddy Almodovar.
Sangapulo a maibilang nga agdadamo a mannurat ti mapilpili a fellows iti tunggal edision ti Pasnaan. Iti Pasnaan 6, nainayon kadagiti aganayen a 50 nga alumni ti workshop da: Jimmy R. Agustin ti Abulug, Cagayan (daniw a para ubbing); Edmundo A. Bisquera ti Urdaneta City, Pangasinan (daniw); Gynelle D. Follante ti Pamplona, Cagayan (daniw a para ubbing); Joseph C. Ganabo ti Candon City (sarita); Kisses M. Ganapin ti Galimuyod, Ilocos Sur (daniw a para ubbing); June Agsi Gaygayed ti Ilocos Sur (daniw); Nestor Gonzales ti San Nicolas, Ilocos Norte (daniw), ken Aldrine C. Molina ti Ilocos Sur (sarita); Marie Rose Quitoriano-Rabang ti Vigan City (sarita); ken Donna Joy Wagayen ti Ilocos Sur (sarita).
Nagpaay met a panelist da: Cles B. Rambaud, Juan Al. Asuncion, Roy V. Aragon, Joel B. Manuel, Daniel L. Nesperos, Estela Bisquera-Guerrero, Neyo Mario E. Valdez, Junley L. Lazaga, Danilo B. Antalan, ken Vilmer V. Viloria (guest panelist).
Iti maudi nga aldaw ken panagleppas ti workshop, kalpasan ti makapaksuy met iti panunot ken bagbagi nupay naragsak ken pasaray naserioso a panagpinnitpit ken panagtenneb iti pluma, nagpasiar dagiti nagpasnaan iti away a nakalatlataken iti mapa ti literatura iti entero a pagilian: iti Bagani Ubbog.
Dinanon dagiti fellows ken panelists ti lugar ken pagtaengan a nakayanakan ken timmanoran ni Reynaldo A. Duque ket nalabsanda ti Bantay Gidday ken napagnaanda ti dalan nga agturong iti Kalimugtong ken kangrunaanna nakasangoda a mismo ti maysa kadagiti agbibiag kadagiti sinurat daydi Apo Duque, ni Cenon Duque Jr. a kabsatna. Naibatay kenkuana ti maysa kadagiti karakter iti nobela a “Centerly, Manong!” a naipablaak iti Bannawag .
Makuna a nagasat unay dagiti fellow a naisar-ong iti Bagani Ubbog ta maysa daytoy a peregrinasion iti maysa a “sagrado a lugar ti Literatura nga Ilokano.”
Saanto ngarud a malipatan daytoy a gundaway a naangay ti Pasnaan iti Ilocos Sur. Mapadpadaanan ngarud no sadino ti sumaruno a pakaangayan ti workshop, ti Pasnaan 7. Nagasatto latta met dagiti mapili manen a sangapulo a fellows a maadalan ken maidalan iti agtultuloy a panagbasbas iti dana para iti nadurdur-as pay a panagsurat iti kabukbukodan a literatura. #
Nakigrupo dagiti sumagmamano nga opisial ti GF nga idauluan ni GF President Arthur P. Urata Sr. ken dagiti fellow ken panelist ti Pasnaan 6 ken ni Candon City Mayor Ericson G. Singson (tengnga) kalpasan ti panangpadanon ti ama ti siudad kadakuada iti Siudad ti Candon.
Iti panagbitla ni Mayor Ericson G. Singson a nangpadanonna kadagiti mapasnaan ken agpasnaan iti Siudad ti Candon, lugar dagiti maingel a bannuar, nalalaing a mannurat, ken naimas a kalamay ken kornik.
Ni NLPSC OIC-President Dr. Severino G. Alviento iti panangpasangbayna kadagiti agpasnaan.
Ni Dr. Andres T. Malinnag, Jr., NLPSC Director for Finance and Administration. iti pammaregta a bitlana.
Iti pannakapadayaw ti Most Outstanding Fellow ti Pasnaan 5, ni Ronnie E. Aguinaldo (katengngaan). Agpakanawan: Dr. Freddie Masuli, Ariel S. Tabag, R.E. Aguinaldo, Arthur P. Urata, Sr. ken Dr. Jaime G. Raras.
Sakbay ti workshop, nangipaay iti lektiur ni Editor Cles B. Rambaud maipapan iti Ortograpia nga Ilokano a dinar-ayan ti adu nga agad-adal iti NLPSC.
“Para iti kape a pamigsa nga agpuyat nga agsurat!” dayta ti baro nga “Ikkis ti Candon” ni Dr. Jaime G. Raras (kakanigidan) a nangidaulo iti pannakaitag-ay dagiti coffee mug a nakaimalditan ti seal ti NLSPC ken insagut ni Dr. Elizabeth M. Gacusana ken ti NLSPC Student Government kadagiti fellow ken panelist. Agpakanawan: Dr. Raras, Ariel S. Tabag, Dr. Freddie Masuli, Roy V. Aragon, Estela Bisquera-Guerrero, Dr. . Severino Alviento, Dr. Andres T. Malinnag, Jr., Board Member Vilmer V. Viloria, Cles B. Rambaud, Daniel L. Nesperos, Neyo Mario E. Valdez, Danilo B. Antalan, Ena Macabunga-Viloria ken Mercy Vergara-Yabes.
Dagiti Pasnaan 6 fellow, kaduada ni Pasnaan 6 Workshop Director Ariel S. Tabag.
Dagiti fellow, kaduada ni Dr. Jaime G. Raras ken dagiti estudiante iti NLPSC a nagpaay a secretariat iti workshop. Sango, agpakanawan: Chester Daryll Bargas, Paulene G. Gacusan, Ryan A. Evangelista, Joseph Europa, Louiella Cortez ken Joanna Sagun. Dagiti fellow (likud, agpakanawan): June Agsi Gaygayed, Jimmy R. Agustin, Edmundo A. Bisquera, Donna Joy Wagayen, Kisses M. Ganapin, Gynelle D. Follante, Marie Rose Quitoriano-Rabang, Nestor Gonzales, Joseph C. Ganabo ken Aldrine C. Molina
***
Iti pannakapitpit ken pannakapikpik dagiti gapuanan dagiti fellow:
Iti umuna nga aldaw ti workshop, madlaw ti panagkebbakebba dagiti sangapulo a fellows bayat ti pannakaikuto ken pannakayitta dagiti sinuratda a mapagaadalan ken maamiris.
***
Ni Donna Joy Wagayen iti panagsaritana kalpasan a na-worskshop ti saritana. Adda iti kanigidna ni Gynelle D. Follante; ni met Kisses M. Ganapin ti adda iti kanawanna.
Ibingbinglay ni Rhea Rose Domasing Berroy, alumnus ti Pasnaan 4, dagiti padasna iti panagsurat kalpasan a nagdalan iti Pasnaan Workshop. Malaksid a nakaipablaaken iti sumagmamano a daniw, sarita ken salaysay iti Bannawag, inyalatna pay ti umuna a gunggona iti salip iti sarita ti AMMAFLA idi 2014 ken isu ti kakaisuna a nangabak (maikatlo a premio) iti salip ti sarita nga Ilokano iti Carlos Palanca Literary Awards iti 2015.


text:
Hinduismo
Ti Hinduismo (हिन्दू धर्म; am-ammo pay kas Sanātana Dharma - सनातन धर्म, ken Vaidika-Dharma - वैदिक धर्म) ket maysa a relihioso a tradision iti sangalubongan a naibasar iti Vedas. Ti Hinduismo ket direkta a naggapu iti Vedic nga Indo-Iranian a relihion. Sakupenna ti naruay a tradision a relihioso nga agduduma ti pannakapaliiw ken pannakaipakatda, ken adu nga aggigidiat a seksekta ken pilpilosopia. Adu ken agduduma dagiti didiosen a pagrukrukbaban dagiti mamati. Agduduma met segun iti rehion wenno lugar dagiti pammati, kodigo ken prinsipio. Narigat a masurotanen no nagrugian ti Vediko a relihion, ngem iti panangkarkulo dagiti agsuksukisok, mabalin a nangrugi ti Hinduismo manipud 3102 BCE agingga iti 1300 BCE.
Ti Hinduismo ti maikatlo a kadakkelan a relihion iti lubong. Addaan daytoy iti aganay a 1 bilion a pasurot a 98% kadagitoy a Hindu ket masarakan iti India. Iti pagilian a Nepal, ti ofisial a relihion ti estadoda ket Hinduismo.


text:
Fiji
Ti Fiji i/ˈfiːdʒiː/ (Fijiano: Viti; Fijiano Hindi: फ़िजी), opisial a ti Republika iti Fiji[7] (Fijiano: Matanitu ko Viti; Fijiano Hindi: फ़िजी गणराज्य[8] Fijī Gaṇarājya), ket maysa nga isla a pagilian idiay Melanesia idiay Abagatan a Taaw Pasipiko ti agarup a 1,100 nautika milia (2,000 km; 1,300 mi) nga amianan a daya ti Isla ti Amianan iti New Zealand. Ti kaasitgan a kaarrubana ket ti Vanuatu iti laud, ti Baro a kaledonia iti Pransia iti abagatan a laud, ti Kermadec iti New Zealand iti abagatan a daya, ti Tonga iti daya, ti Pranses a Samoa, a Wallis ken Futuna iti amianan a daya ken ti Tuvalu iti amianan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dr. A. Tschentscher, LL.M. "Paset 4 iti Fiji a Batay-linteg". Servat.unibe.ch. Naala idi 2009-05-03.
- ^ Departamento iti Ekonomia ken Sosial a Panakibiang Populasion a Dibision (2009). "Dagiti Prospekto ti Populasion ti Lubong, Tabla A.1" (PDF). 2008 a rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-03-12.
- ^ a b c d "Fiji". Internasional a Pundo ti Paguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Timeanddate.com". Timeanddate.com. Naala idi 2010-05-02.
- ^ Idi Pebrero 2011, ti Opisina ti Kangrunaan a Ministro ket nangited ti sarita a ti nagan ti estado ket opisial a nasukatan iti Republika iti Fiji, ken ti nagan a naisurat idiay 1997 a batay-linteg ket kodapisen (ti batay-linteg ket nasuspende manipud idi Abril 2009). Kitaen ti Fijivillage.com (2011-02-03). "Ti Pagilian ket opisial a matawtawaganen a ti Republika iti Fiji". Naala idi 2011-02-04.
- ^ "Kukuras idiay Isla ti Long". wn.com. 2010. Naala idi 2010-09-15.
- Dagiti artikulo nga aglaon kadagiti akinruar a silpo ti pagsasao a Fijiano
- Dagiti artikulo nga aglaon kadagiti akinruar a silpo ti pagsasao a Fijiano Hindi
- Fiji
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Hindustani
- Dagiti pagilian nga isla
- Melanesia
- Dagiti mankomunidad a republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1970
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Pinintaan
Ti pinintaan ket maysa a panagnasay iti panangipakat iti pinta, pigmento, maris wenno dadduma pay a banbanag[1] iti maysa a rabaw. Daytoy a banag ket kadawyan a maidangep ti maysa nga arisadsad ti brútsa ngen mabalin pay ti agusar kadagiti sabsabali a banbanag. Iti arte, ti balikas a pintaan ket agipalpalawag ti aramid ken resulta ti panagaramid. Nupay kasta, ti pinintaan ket mabalin pay a mausar ti ruar iti arte a kas maysa a kadawyan a komersio babaen dagiti artesano ken dagiti agipakpatakder. Dagiti pinintaan ket mabalin a mausar a suporta kadagiti rabaw ti diding, papel, mantalóna, kayo, sarming, malapáko, sekka, bulong, gambáng wenno konkréto, ken mabalin pay a mairaman a pagtitiponen dagiti sabsabali a banbanag a mairaman ti darat, sekka, papel, nabalitokan a bulong ket dagiti dadduma pay a banbanag.


text:
Unibersidad iti Hawai'i
Ti Unibersidad iti Hawaiʻi a Sistema, nangayed a ti Unibersidad iti Hawaiʻi ken nalatak a siaammo a kas UH, ket maysa a publiko, a pagadalan ti babai wenno lalaki a kolehio ken sistema a Unibersidad nga gatinong nga asosiado, lisensiatura, maestro ken doktora a grad-grado nga gatarus kadagiti tallo nga unibersidad a kampus, maysa a panagsanay ti panagbiruk ti trabaho, dagiti tallo a sentro a unibersidad, uppat sentro ti edukasion ken sabsabali pay a panasukisok a pas-pasdek a naiwarwaras iti labes kadagiti innem nga is-isla iti estado iti Hawai'i iti Estados Unidos.


text:
Amianan, umilgatka met!
Ti turismo ket maysa a multi-billion dollar industry. Nasken ngarud nga umilgat, iti saan laeng koma sangkailgat a bassit no di ket dakkel nga apag ta di met agpaudi dagiti probinsia iti amianan no maipapan iti destinasion dagiti turista. Nasken ti pannakaala iti dakkel nga apag para iti bukod a dur-as.
Ngem sakbay a makailgat iti dakkel, nasken koma iti pannakaited iti naan-anay a pokus no kasano a padur-asen ti turismo ti amianan. Nasken a maited ti siento porsiento a pokus no kasano a baw-ingen ti tengnged tunggal sumangpet a turista tapno umayda met ditoy amianan a saan laeng nga idiay abagatan iti kangrunaan a turongenda. No ania iti aramiden, isu daytoy ti nakadakdakkel a ‘karit’ iti kinaalikuteg ti panagpampanunot kadagiti turism managers and parliamentarian iti amianan.
Ti pakasaritaan ti turismo iti lubong ket nakapokus iti agdama iti Pinas. Iti napasamak (Oktubre 22-25) a 6th UN International Tourism Forum for Parliamentarians and Local Authorities sadiay Cebu, no saan nga agkuti ti amianan, no matmaturog laeng iti pansitan, amangan no uray ittip iti kaldero ket awan iti mabagina.
157 a nasion ti nagatendar kadaytoy a forum, a nakapokos kadagiti kangrunaan nga isyu iti turismo: climate change, peace building, sustainable development, poverty alleviation, role of women in tourism ken dadduma pay. Nainlubongan a forum daytoy. Inorganisa ti United Nations World Tourism Organization (UNWTO). Dinar-ayan dagiti agkakangato nga opisial ken eksperto iti turismo iti sangalubongan. Dakkel la ketdi manen a grasia ti itdenna iti abagatan. Karbengan met ti amianan ti kas iti kapada ti abagatan.
Ngem kasano, ania ti aramiden ti amianan tapno maalana met ti apagna a karbengan? Dayta ti dakkel a karit.
Sakbay ti 2010, nakaprograman ti Japan ti 20 million nga outbound travelers. Agedad dagitoy a travelers iti 50-60 group ken maaw-awagan iti “the highest spenders.” Mapasamak daytoy babaen ti programa ti Japan a Visit World Campaign ken inyam-ammo iti Japan Association of Travel Agents (JATA) World Tourism Congress sadiay Tokyo idi Setiembre 18.
Saan laeng a dagiti nataengan, no dipay ket buklen pay dagiti uubbing nga agedad iti 20-30 group a maaw-awis iti inda panagkallaysa iti ballasiw taaw. Ket kangrunaan iti amin, ti Pinas ti kaay-ayo a turongen dagiti Hapon.
Itoy a kaso, nasken nga agriingen ni amianan no nakaturog pay. Nasken nga agmurmurayen no agtutuglep. Nasken nga agtignay, sakbay a bukodan ti abagatan, particular ti Cebu, Aklan, Palawan ken Bohol ti amin nga apag dagitoy nga outbound travelers.
Saan laeng a Hapon iti manamnama a sumangpet. Ti DOT ket pinapigsana pay ti kampaniana iti panagawis kadagiti dadduma pay a pagilian a kas iti Vietnam (study program), ti Russia ken dadduma pay a pagilian.
Kasapulan ti amianan ti panagtignay. Kasapulan a mapabileg dagiti amin a probinsia ti amianan babaen iti panagkaykaysada a manggerret ti apagda kadagiti agsangpet a turista. Ania ti serbi dagiti nagkaadu a heritage sites, agkakapintas nga aplaya, dagiti naisangsangayan a buya iti kapanagan ken kabambantayan a buyogan ti naidumduma a kultura ken ugali ni Ilokano no saan a maapresiar dagiti agsangpet a turista? No saan man laeng a dumap-aw iti amianan ti uray no kagudua laeng kadagitoy? #
Tuesday, October 28, 2008
KOMENTARIO
Amianan, umilgatka met!
2 comments:
- sherma said...
-
Hello, Manong Jim!
Nagpintas man daytoy a topiko, Manong. Ala, sapay koma ta mabasa dagiti maseknan. Agpayso, napintas ti Amianan. Ngem ti lagidawek, kasla saan unay a mabasbasa kadagiti travel magazines. Kurang ti promotionna, kunak man.
Kasla Baguio met laengen ti paglablaban ti Amianan, idinto a nagadu ti nagpipintas a papanan, iti no man ania nga aktibibad ti pagesman.
No spelunking, adda dagiti caves iti Cagayan, (ngem apay a diay sa laeng Callao ti am-ammo?), iti Sagada, Mt. Province, iti Nueva Vizcaya (ti Capisaan Caves, ti maikalima a kaatiddogan a cave system iti Pilipinas @ 4 kilometers ken maysa kadagiti kapintasan, segun kadagiti Speleologists), ken iti Quirino.
No falls, adu idiay Vizcaya ken Cagayan. No mountain climbing ti pagesseman dagiti turista, adda ne, ket puro bantay ti nakapalikmut iti Tanap, adda iti Nueva Vizcaya ti Mt Palali, ken mabalinda nga ulien ti Mt. Pulag (highest peak in Luzon) babaen iti trail iti Benguet wenno N. Vizcaya.
No island hopping, ne, ket maipagtangsit ti Hundred Islands; no swimming, ne ket adda dita ti Pagudpod, ken nagadu pay a beaches iti Ilocos kasta met iti Cagayan; no surfing, ne ket makuna a paraiso ti La Union.
No met cultural, adda dita ti Vigan, ken adu pay a probinsia. No religious/cultural, nagadu dagiti old churches a mabalin a bisitaen — dagiti Augustinian Churches iti Region I ken dagiti Dominican Churches iti Region II. No historical tour, ania kukuaen dagiti lugar dagiti nadadara a dangadang idi nagkauna a panawen, iti man Region I wenno Region II?
Makapawingiwing a talaga a kasla saan a maik-ikkan iti naan-anay nga atension dagitoy a lugar.
Rumbeng a masursuro dagiti local ti panangtaripato iti aglawlawda. Iti laeng Iguig, Cagayan, agsiudutak man idi makitak ti kina-vandal dagiti awanan maaramidda idiay! Napunno metten iti grafitti dagiti estatwa! Uray iti uneg ti Callao Caves, addada! Hayna met.
Ken kitaen koma ti gobierno ti polisiana maipanggep iti environment. Di ketdin a mining ti gapu no apay a naperdi ti karayan iti Abra? Di ketdin a dakkel ti negatibo nga epekto ti pannakaperdi ti karayan iti livelihood dagiti agindeg iti asidegna, nangruna dagiti mannalon?
Ngem kasla awan naadaltayo kadaytoy a pasamak. Iti Nueva Vizcaya, dakkel latta pay nga issue ti mining project iti Dipidio. Dakkel la ketdi a gatad ti pagtutungtungan iti daytoy a proyekto isu nga adda latta go signal ti gobierno, uray pay agdadata a perdien daytoy a proyekto ti environment. Kasanon dagiti karayan a maapektaran daytoy a mining project? Dagiti mannalon iti aglawlaw? Ken ne, saan sa laeng nga Nueva Vizcaya ti maapektaran daytoy a proyekto. Saan ngata a tumpuak dagiti karayan iti Kasibu iti Cagayan River? (patta pattak laeng daytoy a). Kasanon no wen? Di aminen a probinsia a pagnaan ti Cagayan River, maperhuisio met?
Iti tungtungan maipanggep iti turismo, mainaig latta ti tungtungan maipapan iti panangsaluad iti aglawlawtayo. Daytoy ti maysa a dakkel a pagkurkurangantayo. Adu ti mukhang pera a ti bukodda laeng a bulsa ti kitkitaenda, uray pay no maperdi aminen, agraman ti aglawlawda.
Hmmm… ‘sensian Manong Jim. Medio nawara ti discussionko ngem bareng maurnoskonto.
- 2:22 PM
- Ka Iddo said...
-
99.9% ti agpaabagatan a travelers ket nakasentro ti programa kadagiti leisure package program...
- 3:45 PM