text:
Panid
a Pagpatulongan iti Pagsapul iti Lugar a Pagbutosan
Ania ti Lugar a Pagsapul iti Lugar a Pagbutosan?
Ti Pagsapul iti Lugar a Pagbutosan ('Polling
Place Locator') ket tulonganna dagiti rehistrado a botante iti Estado ti Hawaii
a mangsapul iti lugar a rumbeng a pagbutosanda itoy nga Eleksion Primaria ken
Heneral iti 2014. Tapno masapulam ti Lugar a Pagbutosam babaen ti panangusarmo
iti kompiuter a pagsapul, nasken nga addaka iti listaan dagiti rehistrado a
botante iti Estado ti Hawaii. Mabalinmo ti mangala, babaen ti kompiuter, iti
pormulario ti pagrehistruan ti botante wenno mabalinmo nga ammuen no sadino ti
pangalaam itoy babaen ti panangsarungkarmo iti
http://hawaii.gov/elections
.
Ti Pagsapul iti Lugar a Pagbutosan ket itedna pay kenka dagiti dadduma nga impormasion a kas kadagitoy: dagiti distrito politikal, dagiti ladawan, langa dagiti balota para iti tunggal lugar a pagbutosan.
Panagsapul
babaen ti
panagusar iti Nagan ken PTP
Iserrekmo ti nagan ken ti petsa ti
pannakayanak sa pindotem ti buton a Sapulem ('Search'). No awan ti makitam a
kapadpada ti inserrekmo, padasem a kissayan iti sumagmamano a letra iti kutit
ti nagan ken/wenno kitaem no biddut ketdi ti pannakaisurat ti inserrekmo.
Ti panagsapul babaen ti panagusar iti nagan ket maibasar iti naganmo nga agparang iti apidabitmo iti Rehistrasionmo kas Botante (kas iti WikiWiki Voter Registration Form wenno WikiWiki Pormulario iti Rehistrasion kas Botante).
Ti PTP (petsa ti pannakayanak) ket masapul nga adda iti kastoy a langa ti pannakaisurat: “mm/dd/yyyy” (ti bulan, ken ti petsa, sagduduada iti numero; ti tawen, uppat a numero, iti panagsasaganadda)
No iti pammatim ket maysaka a rehistrado a botante iti Estado iti Hawaii, ngem dimo masapulan ti Lugar a Pagbutosam babaen ti panangusarmo itoy a disso ('site') iti kompiuter, tumawagka koma iti Opisina dagiti Eleksion (Office of Elections) iti (808) 453-8683 wenno iti kaarruba nga isla iti, mabalinmo ti tumawag a libre iti (800) 442-8683. Palagip: mabalin nga itoy a kanito, dimo pay la makita ti naganmo itoy a disso ('site') gapu ta nabiitka pay a nagrehistro a kas botante.
Panangkita
iti Impormasion
Maipanggep iti Maysa a Lugar a Pagbutosan
Nupay
mabalinmo
a kitaen dagiti impormasion maipanggep iti Lugar a Pagbutosan iti ania man kadagiti
232 a lugar a pagbutosan iti sibubukel nga
estado, ti laeng panagsapulmo babaen ti pangiserrekmo
iti naganmo ken iti petsa ti
pannakayanakmo iti kompiuter ti makaibaga
kenka no sadino ti pagbutosam kadagiti
kaaldawan dagiti eleksion.
Ti Kangatuan a Bilang a Maipalubos iti Agsasaruno a Panagsapul ken
Panangbuya Kadagiti Retrato (10 iti tunggal maysa)
Adda pagpatinggaan ti kaadu ti agsasaruno a
panagsapulmo. Sabali met ti naituding a pagpatinggaan ti kaadu ti bilang wenno
gundaway a panangbuyam kadagiti ladawan dagiti Lugar a Pagbutosan. Maaramid
daytoy tapno makainuttayo kadagiti masapsapul iti pannakaidanon daytoy a
serbisio kadagiti botante; iti kasta, maaddaan met iti gundaway dagiti
sabsabali a mangusar iti serbisio a maidanon babaen ti Internet. No nadanonmon
ti kangatuan a bilang ket kayatmo ti agsapul iti ad-adu pay ken agbuya pay
kadagiti ladawan, iserram amin a linuktam ket agsublika iti Pagsapul iti Lugar
a Pagbutosan ('Polling Place Locator') sa rugiam manen ti agsapul.
Pagsapul kadagiti Impormasion babaen ti
Internet wenno 'Web Browser' (Internet Explorer, Firefox, Safari, kdp.).
Napagandar wenno na-'enabled' ti Javascript.
Masapul a pagbalinem a di mapaandar dagiti mangtiptiped iti panagruar dagiti anunsio (i-'disable'-mo dagiti 'popup-blockers').
Intsek ken Hapon a pagsasao a font ket masapul nga ipakat iti systemayo a husto tapno makitayo ti balota iti dagitoy a pagsasao ( City ken County iti Honolulu laeng).
Iti Adobe Reader ket masapul tapno makitayo iti balota.


c: text/html

text:
San Jose, Occidental Mindoro
Ti San Jose ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Occidental Mindoro iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Jose ket nabingbingay kadagiti 38 a barbaranggay.[2]
- Ambulong
- Ansiray
- Bagong Sikat
- Bangkal
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Baranggay 5 (Poblacion)
- Baranggay 6 (Poblacion)
- Baranggay 7 (Poblacion)
- Baranggay 8 (Poblacion)
- Batasan
- Bayotbot
- Bubog
- Buri
- Camburay
- Caminawit
- Catayungan
- Central
- Iling Proper
- Inasakan
- Ipil
- La Curva
- Labangan Iling
- Labangan Poblacion
- Mabini
- Magbay
- Mangarin
- Mapaya
- Murtha
- Monte Claro
- Natandol
- Pag-Asa
- Pawican
- San Agustin
- San Isidro
- San Roque
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Occidental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013
- ^ "Probinsia ti Occidental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Minalin, Pampanga
Ti Minalin ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Pampanga iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Minalin ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.[2]
- Bulac
- Dawe
- Lourdes
- Maniango
- San Francisco 1st
- San Francisco 2nd
- San Isidro
- San Nicolas (Poblacion)
- San Pedro
- Santa Catalina
- Santa Maria
- Santa Rita
- Santo Domingo
- Santo Rosario (Poblacion)
- Saplad
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pampanga". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Pampanga". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Tao (sebbangan)
Ti tao (Homo sapiens[3][4][5]), ti is-isu a sibibiag a kamkameng dahiti henero a Homo, ket dagiti mamal iti primado nga urnos a nagtaud manipud idiay Aprika, a dagitoy ket nakaabotda ti anatomiko a modernidad idi agarup a 200,000 tawtawen ken nangipakiatta ti napno a moderno a panagkukua idi agarup a 50,000 tawtawen.[6]
Ti linia ti táo' ket nagtaud manipud ti kinaudi a sapasap a kaputotan iti tsimpanse idi agarup a 5 a riwriw a tawtawen idiay Aprika, a nagbalin iti Australopitekus ken dimteng iti henus a Homo.[7] Dagiti immuna a sebbangan ti táo a rimmuar idiay Aprika ket ti Homo erectus, ti Aprikano a panakaiduma a, kimadduaan ti Homo heidelbergensis, ket naikapanunotan nga isu ti kaasitgan a kaputotan iti moderno nga tattao.[8][9] Dagiti Homo sapiens ket nagrugida a nagtaeng kadgiti kontinente, simmangpetda idiay Australia idi agarup a 40,000 tawtawen, ti Kaamerikaan idi agarup a 15,000 a tawtawen, ken dagiti adayo nga is-isla a kas ti Hawaii, Easter Island, ken Madagascar idi nagbaetan ti 300 AD ken 1200 AD a tawtawen. Idi agarup a 10,000 a tawtawen ti tattao ket nagrugida a nagsany ti sedentario nga agrikultura a nagpaamoda kadgiti mula ken ayup a nangipalubos ti nakaro a panag-adu ti sangalubongan apopulasion. Nupay ti panagrang-ay dagiti pinatary ti sungrod a teknolohia ken dagiti baro a pamay-an para iti panagrang-ay ti salun-at idi maika-19 ken maika-20 a siglo, ti populasion ti táo ket imadadu pay manen. A adda dagiti agmaymaysa a panakaiwarwaras kadagiti amin a kontinente malaksid ti Antartika, ti tattao ket maysa a kosmopolita a sebbangan. Manipud idi Nobiembre 2011[pabaroen], ti populasion ti táo ket nakarkulo idi ti nagbaetan ti 6.97 [10] ken 7 a bilion.[11]
Ti tattao ket naidasig babaen ti kaadda ti maysa a dakkel nga utek a maigiddiat ti kadakkel ti bagi, nga adda ti naisangsangayn a nsayyat ti panakarang-ayna a neokortesa, sakbay ti sango a kortesa ken dagiti temporal a rutong,a makaaramid kaniada a makabael kadagiti narigat a maawawatan a panagrason, pagsasao, introspesion, panagpadles ti parikut ken kultura babaen ti sosial a panagadadal. Daytoy a kapasidad ti sirib, a mairaman ti panagampon ti dua a saka a panaggunay a mangwaya dagiti ima para iti panagiggem dagiti banbanag, ket nakapalubos dagiti táo' ti kaaduan a panagusarda dagiti ramit kadagiti aniaman a sibibiag a sebbangan iti Daga. Ti tattao ket is-isu laeng ti sibibiag a sebbangan nga ammona ti agaramid ti apoy ken agluto ti makan, ken ti is-isu pay a naamammoan a sebbangan nga agkawes ken agpartuat ken agusar kadagiti nadumaduma a teknolohia ken dagiti arte. Ti panagadal ti tattao ket ti sientipiko a displina iti antropolohia.
Dagiti táo ket naisangsangayanda nga umampon ti panagusar kadagiti sistema ti simbolo a panagisarita a kas ti pagsasao para iti bukod a panagiyebkas, ti panakisinnukat ti kapanunotan, ken organisasion. Dagiti táo ket makapartutda kadagiti narigat a maawatan a sosial nga estruktura a buklen dagiti adu nga agtitinnulong ken agsisinuppiat a grupo, manipud dagiti pamilia ken dagiti sapot ti kinabagian aginggana dagiti estado. Ti sosial a panakibiang a nagbaetan dagiti tao ket nakapatakder ti nawatiwat a kinaduma dagiti pateg, alagaden a sosial, ken dagiti rito, a no iraman amin dagitoy ket agporma ti batayan ti kagimongan ti tao. Dagiti tao ket naamammon para kadagiti essemda a makaawat ken mangimpluensia ti bukodda nga enbironmento, snga agsuksukisokda ti panagipalpalawag ken mangiturturong ti penomena babaen ti siensia, pilosopia, mitolohia, ken relihion.
Etimolohia ken panagilawlawagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Tipanakaduktal ken panagadal iti posil dagiti kaputotan iti moderno a tattao the kayat a saoen ti balikas a "tao" ket nagbalbaliw, a kas ti dati a nalawag a a beddengan a nagbaetan ti tao ken sunggo ket napusasaw, a tattan ket bukbuklen dagiti nadumaduma a sebbangan. Tatta nga aldaw para iti sientipiko a panag-usar ti "tao" ket mabalin a mangitudo ti aniaman a kaemng ti henero ti Homo. A maipanayon ti kaunegan ti Homo sapiens, adda dagiti paggiddiatan a nagbaetan ti anatomiko a moderno a Homo sapiens ken Arkaiko a Homo sapiens, ti kasapaan a kameng ti posil iti sebbangan. Sagpaminsan a dagiti grupo a kas ti Neandertales ket naidasigda a kas maysa nga apo ti sebbangan iti Homo sapiens - Homo sapiens neanderthalensis. Nupay kasta, iti inaldaw a panag-usar, ken iti daytoy nga artikulo, ti balikas a "tao" gket sapasap a mangitudo ti is-isu laeng a sibibiag a sebbangan ti henero ti - anatomiko ken moderno a panagtagtagikua ti Homo sapiens. Ti silulukat a saludsod a maipanggep kadagiti awanen nga apo ti sebbangan ket masakupanto bassit. Dagiti posil ti tao ket nasakupan idiay artikulo ti "Homo", ken dagiti artikulo a maipanggep ti agmaymaysa a sebbangan ti henero.
Ti Inggles a panagilasin a tao ket maysa a Tengnga nga Inggles a binulod a balikas manipud ti Daan a Pranses humain, a kamaudianan ananipud ti Latin hūmānus, ti panagilasin a porma iti homō "lalaki". Thi panag-usar ti balikas a ka maysa a pagnagan (ng adda ti adadu ngem maysa: tattao) ket napetsaan idi maika-16 a siglo.[12] Ti patneng nga Inggles a termino lalaki ket mabalin a sapasap a mangitudo ti sebbangan (sinonimo para iti sangkataoan), ken mabalin a dati a mangitudo ti naisangsangayan nga agmaymaysa iti aniaman kadagitoy a sekso. Ti kinaudi a panag-usar ket nabaak tattanT.[13] Ti sapasap a panagusar ti termino a "lalaki" ket maapapday, a maiparabor a maireserba a mangipatudo para iti maysa a lakay a lallaki. Ti balikas ket nanipud iti Proto-Hermaniko *mannaz, manipud ti Proto-Indo-Europeano (PIE) a ramut*man-.
Ti sebbangan a binomio Homo sapiens ket inaramid idi babaen ni Carl Linnaeus idiay obrana idi maika-18 a siglo aSystema Naturae, ken isu ti bukodna a lektotipo a pagkitaan.[14] Ti sapasap a nagan a Homo ket maysa a naadal a naala manipud ti Latin idi maika-18 a siglo homō "lalaki", a dimtengan ti "naidagaan a parsua" (Daan a Latin hemō, maysa a kabagian ti Daan nga Inggles guma "lalaki", manipud ti PIE *dʰǵʰemon-, a kayatn a saoen ket 'daga').[15] Ti sebbangan a nagan a sapiens a kayatna a saoen ket "nasirib" wenno "nasaririt".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Groves, C. (2005). Wilson, D. E.; Reeder, D. M, eds. Dagiti Mamal a Sebbangan ti Lubong (Maika-3 nga ed.). Baltimore: Universidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. OCLC 62265494. ISBN 0-801-88221-4.
- ^ Global Mammal Assessment Team (2008). Homo sapiens. In: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.2.  . Naala idi 03 Marso 2010.
- ^ Goodman M, Tagle D, Fitch D, Bailey W, Czelusniak J, Koop B, Benson P, Slightom J (1990). "Ti ebolusion ti primado ti lessaad ti DNA ken ti panakaidasig dagiti hominido". J Mol Evol 30 (3): 260–266. doi:10.1007/BF02099995. PMID 2109087.
- ^ "Hominidae Classification". Sapot a pagsaadan ti Dibersidad dagiti Ayup @ UMich. Naala idi 2006-09-25.
- ^ hŏmo săpĭens , săpĭo. Charlton T. Lewis ken Charles Short. Latin a Diiksionario idiay Perseus a Gandat.
- ^ McHenry, H.M (2009). "Ebolusion ti Tao". Iti Michael Ruse & Joseph Travis. Ebolusion: DagitiImmuna nga Uppat a Bilion a Tawtawen. Cambridge, Massachusetts: The Belknap Press of Harvard University Press. p. 265. ISBN 978-0-674-03175-3.
- ^ Tattersall, Ian & Jeffrey Schwartz. 2009. Ebolusion iti Henus a Homo. Tinawen a Panagrepaso iti Daga ken Planetario a Siensia. Tom. 37: 67-92. DOI: 10.1146/annurev.earth.031208.100202
- ^ Antón, Susan C. & Carl C. Swisher, III. 2004. Ti Nasapa a Panakaiwarwaras iti homo manipud idiay Aprika. Tinawen a Panagrepaso ti Antropolohia. Tom. 33: 271-296. DOI: 10.1146/annurev.anthro.33.070203.144024
- ^ Trinkaus, Erik. 2005. Nasapa Moderno a Tattao. Tinawen a Panagrepaso ti Antropolohia. Tom. 34: 207-30 DOI: 10.1146/annurev.anthro.34.030905.154913
- ^ "Populasion ti Lubong Clock". Census.gov. Opisina ti Senso ti Estados Unidos, Dibision ti Populasion. Naala idi 2011-11-02.
- ^ Roberts, Sam (31 Oktubre 2011). "Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket Nagireporta kadagiti 7 Bilion a Tattao, ngem dagiti Dadduma ket saanda a Nagnamnama iti Daytoy". The New York Times. Naala idi 2011-11-07.
- ^ OED, s.v. "human".
- ^ Ti OED maikapanunot a baak a ti kapanunotan a "ti maysa a pannakaidasig nga agpada a maipakat para iti naisangsangayan nga agmaymaysa iti aniaman kadagitoy a sekso", a dumakamat ti maysa a taudan idi 1597 a kas ti kinaudi a (Ti Apo ket adda laeng ti maysa paris ti tao idiay Paraiso.) bayat nga agtultuloy a lumagda ti kapanunotan "a kas sapasap wenno inganat inggana a pannakaidasig" a kas ti agdama iti Inggles.
- ^ JSTOR 4065043
Daytoy a dakamat ket automatiko a makompleto ti sumaganad a minuto. Mabalinmo ti mapan ti pagurayan wenno mangipadakkel babaen ti ima
- ^ Porkorny (1959) s.v. "g'hðem" pp. 414–416; "Homo." Dictionary.com Unabridged (v 1.1). Random House, Inc. 23 Sep. 2008. "Homo". Dictionary.com.
Dagiti pay mabasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Freeman, Scott; Jon C. Herron, Evolutionary Analysis (4th ed.) Pearson Education, Inc., 2007. ISBN 0-13-227584-8 pages 757–761.


text:
Ni James Monroe (Abril 28, 1758 – Hulio 4, 1831) ket maysa idi a maikalima a Presidente iti Estados Unidos (1817–1825). Ni Monroe ket isu ti naudi idi nga isu ket Nagipatakder nga Ama iti Estados Unidos, ken ti kinaudi a presidente manipud ti Virginia a dinastia ken ti Republikano a Henerasion.[1] Ti pinakapresidentena ket namarkaan babaen kadagiti "Panawen ti Naimbag a Panakarikna" – ti maysa a paset ti panawen nga adda dagiti bassit laeng a panagriri ti makitipon – ken kalpasan daytoy ti Derraaw iti 1819 ken ti maysa a narungsota debado ti panagawat iti Missouri a Teritorio. Ni Monroe ket kaaduana naamammoan para iti panagirangarangna iti Monroe a Doctrina idi 1823, a nagibaga a ti Estados Unidos ket saanna nga ibturan dagiti sumakbay a panakibiang ti Europa iti Kaamerikaan.
- ^ Harlow Unger, James Monroe: Ti Kinaudi a Nangipatakder nga Ama (2009).


text:
Gloria, Oriental Mindoro
Ti Gloria ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Oriental Mindoro iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gloria ket nabingbingay kadagiti 27 a barbaranggay.[2]
- Agsalin
- Agos
- Andres Bonifacio
- Balete
- Banus
- Banutan
- Buong Lupa
- Bulaklakan
- Gaudencio Antonino
- Guimbonan
- Kawit
- Lucio Laurel
- Macario Adriatico
- Malamig
- Malayong
- Maligaya (Poblacion)
- Malubay
- Manguyang
- Maragooc
- Mirayan
- Narra
- Papandungin
- San Antonio
- Santa Maria
- Santa Theresa
- Tambong
- Alma Villa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Oriental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013
- ^ "Probinsia ti Oriental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Rizal
Ti Rizal ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti CALABARZON iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Antipolo, nupay kasta, ti pasdek ti probinsial a kapitolio ket adda iti Siudad ti Pasig a paset ti Metro Manila. Kabeddengna ti Metro Manila iti daya, dagiti probinsia ti Bulacan iti amianan, Quezon iti daya, ken Laguna iti abagatan.
Sigud a Morong ti nagan ti probinsia Politiko-Militar a Distrito babaen ti daan a probinsia ti Manila. Napagbalin kas naan-anay a probinsia idi 1901 ket napanaganan iti Rizal kas pammadayaw iti nailian a bannuar, a ni Jose Rizal.
Sigud a buklen ti 26 nga ili ti probinsia iti pannakabangonna idi 1901: 14 manipud iti daan a probinsia ti Manila (Las Piñas, Malabon, Makati, Parañaque, Mandaluyong, San Juan, Navotas, Muntinlupa, Taguig, Pateros, Pasig, Marikina, San Mateo, ken Montalban (Rodriguez itan); ken 12 manipud iti Politico-Militar a Distrito ti Morong (Angono, Baras, Binangonan, Cainta, Antipolo, Cardona, Jalajala, Morong, Pilillia, Tanay, Taytay ken Teresa).
Idi Nobiembre 7, 1975, ti 12 nga ili ti Las Piñas, Parañaque, Muntinlupa, Taguig, Pateros, Makati, Mandaluyong, San Juan, Malabon, Navotas, Pasig ken Marikina ket naisali iti baro a nabangon a rehion a Metro Manila ket 14 laengen nga ili ti nabati iti probinsia ti Rizal.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Rizal iti 13 nga ili ken 1 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012


text:
Iguig, Cagayan
Ti Iguig ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Iguig ket nabingbingay a politikal iti 23 a barbaranggay.[2]
- Ajat
- Atulu
- Baculud
- Bayo
- Campo
- San Esteban (Capitan)
- Dumpao
- Gammad
- Santa Teresa (Gammad Sur)
- Garab
- Malabbac
- Manaoag (Aquiliquilao)
- Minanga Norte
- Minanga Sur
- Nattanzan (Poblacion)
- Redondo
- Salamague
- San Isidro (Ugac West)
- San Lorenzo
- Santa Barbara
- Santa Rosa
- Santiago
- San Vicente (Ugac East)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cagayan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
San Miguel, Catanduanes
Ti San Miguel ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Catanduanes iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Miguel ket politikal a nabingbingay iti 24 a barbaranggay.[2]
- Balatohan
- Salvacion (Patagan)
- Boton
- Buhi
- Dayawa
- Atsan (District I)
- Poblacion District II
- Poblacion District III
- J. M. Alberto
- Katipunan
- Kilikilihan
- Mabato
- Obo
- Pacogon
- Pagsangahan
- Pangilao
- Paraiso
- Santa Elena (Patagan)
- Progreso
- San Juan (Aroyao)
- San Marcos
- Siay
- Solong
- Tobrehon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Catanduanes". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Catanduanes". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Plantilia:IPA-ja
Pannakabalikas a Hapon: [{{{1}}}]
Dagiti linaon
Panagusar kadagiti plantilia ti pannakabalikas iti IPA[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Wikipedia ket mangited kadagiti nadumaduma a plantlia para iti husto a panagiparang kadagiti transkripsion ti IPA.
Kita ti letra ti IPA[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti sapasap, dagiti simbolo ti IPA iti panid ket nasken a marikpan iti plantilia ti
{{IPA}}, daytoy ket mangpormat ti testo iti maysa a mangpataud ti kita ti letra ti IPA. No adu ti paset ti panid ket agus-usar iti IPA, daytoy ket kustomario nga agipablaak iti pakdaar iti dayta a kinapudno iti
{{Pakdaar ti IPA|lang=ilo}}, ngem ti tunggal maysa a tangdan ket makasapul laeng ti plantilia ti
{{IPA}} para iti husto a pannakapormat.
No awan dagiti makaanay a rumsua tapno maikkan iti pakdaar, ikeddengen ti plantilia a maisilpo iti tekal ti IPA para iti umuna a kayarigan ti IPA iti panid wenno seksion.
Dagiti balikas iti Ingles[urnosen | urnosen ti taudan]
Para kadagiti balikas ti Ingles, iti kaaduan, saan a rehional a transkripsion, a kas no mangited iti pannakabalikas iti tekla ti balikas iti maysa nga artikulo, agusar kadagiti plantilia a mangisilpo iti Tulong:IPA para iti Ingles, ti karta a subpaset ti IPA a maitunos iti Ingles:
- {{IPA-en}}, maiparang a kas: Pannakabalikas nga Ingles: /balikas/ (ti pay /balikas/, Pannakabalikas nga Ingles: /balikas/, pannakabalikas /balikas/, ken dadduma pay).
- {{IPAc-en}}, automatiko a mangbaliw iti IPA, tapno ti
{{IPAc-en|'|w|3r|d}}ket agparang a kas /ˈwɜrd/. Daytoy ket mangited ti panagkallautang ti bao a silsilpo kadagiti simbolo, ken isu itan ti kinaynayat a plantilia.
Dagiti ganganaet a balikas[urnosen | urnosen ti taudan]
Para kadagiti ganganaet a balikas a saan nga asimilado iti Ilokano, mausar kadagiti plantilia a mangisilpo iti ad-adu a sapasap a karta ti Tulong:IPA , nga aglaon kadagiti amin a nangruna a simbolo ti IPA:
-
- {{IPA-amin}}, agparang a kas: IPA: [balikas]. Wenno:
- Para kadagiti naisangayan a pagsasao, mabalin nga adda met dagiti dedikado a tekla ti IPA para iti naiyalagad a transkrision. Adda met dagiti nadumaduma a pagpilian para kadagiti pannakaiparangda. Ti umuna a selula ket mangiraman ti kodigo ti ISO ti pagsasao; ti maikadua ket ti transkripsion; ti makatlo a tekla ket ti maysa a pangyuna a insasao; ken ti maikapat ket ti baetan para iti papeles ti uni. Kas pagarigan ti panagusar iti balikas ti a Pranses iti eau [o] , addaan iti kasisigud a pormat iti:
-
{{IPA-fr|o}}→ Pannakabalikas a Pranses: [o]
-
- Wenno ti balikas a "pannakabalikas" ket mabalin a mausar a kas ti introduksion:
{{IPA-fr|o|pron}}→ pannakabalikas: [o]
-
- Nagan ti pagsasao laeng:
{{IPA-fr|o|lang}}→ Pranses: [o]
-
- "IPA" laeng:
{{IPA-fr|o|IPA}}→ IPA: [o]
-
- Silpo laeng:
{{IPA-fr|o|}}→ [o]
-
- Ti ania man kadagitoy ket mabalin nga itipon iti papeles ti uni:
- Para iti kasisigud a pangyuna nga insasao, nupay kasta, nasken ti pagikabilan a kas ti “-”:
IPA-amin para kadagiti saan a nasuportaran a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Napartuat dagiti baw-ing para kadagiti pagsasao nga awan kadagiti dedikado a plantilia. Dagiti transkripsion nga agus-usar kadagitoy a baw-ing ket agdama a maisilpo iti {{IPA-amin}}; no mapartuat ti naisangayan a plantilia kadagiti artikulo ket hustodanton a maisilpo. Kas pagarigan, mabalin nga usaren ti
{{IPA-jv|balikas}} para iti Habanes, ngem iti agdama maibaw-ingto iti
{{IPA-amin}}, ken agpataud daytoy iti IPA: [balikas].
Panangibaliw iti IPA[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sabali pay a kita ti plantilia ti naisangayan a pagsasao ket mangpalubos ti panangikabil kadagiti ordinario a letra (wenno konbensional a kapada ti ASCII) manipud ti naited a pagsasao para iti automatiko a panangibaliw kadagiti simbolo ti ponetiko. Dagiti pagsasao nga agdama a magun-od, ken pagarigan ti panagusar, ket makita dita baba:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- {{respell}}, para kadagiti panangiletra manen a pannakabalikas, a mabalin a mausar kadagiti balikas nga Ingles a maipatinayon iti IPA
- {{lang-nci-IPA}}, para iti mamindua a transkripsion ti IPA ti Nahuatl


text:
Lehislatibo a distrito iti Zamboanga
Ti maymaysa a Lehislatibo a Distrito iti Zamboanga ket isu idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Zamboanga, iti Nailian nga Asemblia iti Pilipinas manipud idi 1935 aginggana idi 1941 ken ti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas manipud idi 1941 aginggana idi 1949, idi ti Zamboanga del Norte ken ti Zamboanga del Sur—dagiti probinsia a nakabingayanda idi Hunio 6, 1952, ket naikkan ti bukodda a pannakabagi.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Mindanao ken Sulu
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Zamboanga del Norte
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Zamboanga del Sur
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
Aztec
Ti tattao nga Aztec /ˈæztɛk/[1] ket dagiti naisangayan nga etniko a grupo ti tengnga a Mehiko, a naisangsangayan dagiti grupo nga agsasao ti pagsasao a Nahuatl ken nagturturay kadagiti dakkel a parte ti Mesoamerika manipud ti maika-14 aginggana ti maika-16 a sigsiglo. Dagiti balikas ti Nahuatl nga aztecatl [as'tekat͡ɬ] (maymaysa)[2] ken aztecah [as'tekaʔ] (ad-adu ngem maysa)[2] ket kaibuksilanna ti "tattao manipud idiay Aztlan",[3] timaysa nga mitolohiko a lugar para iti agsasao ti Nahuatl a kultura iti dayta a panawen, ken kalpasanna ket naampon a kas ti balikas a mangipalplawag ti tattao a Mexica. Kankanayon a ti termino nga "Aztec" ket mangitudo laeng para iti tattao a Mexica ti Tenochtitlan (nga itan ket lokasion ti Siudad ti Mehiko), a mabirukan idiay maysa nga isla iti Danaw Texcoco, a tinawtawagan ti bagbagida a kas Mexica Tenochca [me'ʃika te'not͡ʃka] wenno Cōlhuah Mexica [koːlwaʔ me'ʃika].
Sagpaminsan pay a daytoy a termino ket mangiramraman kadagiti agtataeng kadagiti dua a kangrunaan a kumaduaan nga siudad-estado ti Tenochtitlan, dagiti Acolhua ti Texcoco ken dagiti Tepanec ti Tlacopan, a no dagitoy ket kakuyog ti Mexica ket mangporma ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec a nangtengtengngel ti kankanayon a makunkuna a kas ti "Aztec nga Imperio". Kadagiti sabali a kontesto, ti Aztec ket mabalin a mangitudo kadagiti amin a nadumaduma a siudad estado ken ti tattaona, a nakibinningay kadagiti dakkel a parte ti bukodda nga etniko a pakasaritaan ken kultural a pakailiddingan kadagiti Mexica, Acolhua ken Tepanec, ken isuda ket kankanayon pay nga agus-usar ti pagsasao a Nahuatl a kas ti lingua franca. Iti daytoy a kaibuksilan mabalin a maibaga ti maipangngep ti Aztec a sibilisasion a mairaman amin dagiti naisangayan a tabas ti kultura a sapasap para iti kaaduan a tattao a mangitagtagitao ti Tengnga a Mehiko idi naladaw a kalpasan ti klasiko a paset ti panawen.
Manipud ti maika-13 a siglo, ti Ginget ti Mehiko ket isu idi ti puso ti Aztec a sibilisasion: ditoy idi ti kapitolio ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, ti siudad ti Tenochtitlan, a nabangon idi kadagiti naipangato a bassit nga isla idiay Danaw Texcoco. Ti Tinallo a Kumaduaan ket nangporma ti tributario nga imperio a nangpadakkel ti bukodna a politikal a hegemonia iti adayo a labes ti Ginget ti Mehiko, a nagparukma kadagiti siudad estado iti amin a Mesoamerika. Iti kinalatakna, ti kultura ti Aztec ket addaan idi kadagiti nabaknang ken narikut a mitolohiko ken relihioso tradision, ken ti pay pannakaabot ti namarangmang ng aarkitektural ken artistiko nagunodan. Idi 1521 ni Hernán Cortés, a kakuyogna ti adu a bilang a dagiti patneng nga agsaso ti Nahuatl a kaduana, ket pinarukmada ti Tenochtitlan ken inabakda ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec babaen ti panangidaulo ni Hueyi Tlatoani Moctezuma II. Ti kanunpalan dagiti Kastila ket binagonda ti baro a pagtaengan iti Siudad ti Mehiko idiay lugar ti nadadael a kapitolio ti Aztec, a manipud idiay ket nangirugianda ti proseso ti panagkolonia ti Tengnga nga Amerika.
Ti kultura ken pakasaritaan ti Aztec ket kangrunaan a naamammuan babaen ti arkeolohiko nga ebidensia a nabirukan kadagiti panagkalkali a kas ti naidayegan a Templo Mayor idiay Siudad ti Mehiko; manipud ti codices a papel ti patneng nga ukis ti kayo; manipud kadagiti pannakalaglagip kadagiti nakakita babaen dagti Kastila a konkistador a kas ni Hernán Cortés ken ni Bernal Díaz del Castillo; ken naipangpangruna kadagiti pannakailawlawag ti maika-16 ken maika-17 a sigloand iti kultura ken pakasaritaan ti Aztec a sinurat babaen ti Kastila apadi ken dagiti makabasa ken makasurat nga Aztec iti Espaniol wenno ti pagsasao a Nahuatl, a kas ti naindayegan a Florentine Codex nga inurnong babaen ti Pransiskano a monghe a ni Bernardino de Sahagún nga tinulongan dagiti nagpaamammo a patneng nga Aztec.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
-
- Berdan, Frances (1982). Dagiti Aztec ti Tengnga aMehiko: Ti Maysa nga Imerial a Kagimongan. Dagiti Kaso a Panagadal iti Kultural nga Antropolohia. New York: Holt, Rinehart & Winston. ISBN 0-03-055736-4. OCLC 7795704.
- Berdan, Frances F.; Richard E. Blanton, Elizabeth Hill Boone, Mary G. Hodge, Michael E. Smith, ken ni Emily Umberger (1996). Dagiti Imperial nga Estratehia ti Aztec. Washington, DC: Panagsukimat a Biblioteka ken Urnong ti Dumbarton Oaks. ISBN 0-88402-211-0. OCLC 27035231.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Aztec idiay Wikimedia Commons


text:
Hamaika
Ti Hamaika i/dʒəˈmeɪkə/ ket maysa nga isla a pagilian iti Kalatakan nga Antilles, nga addaan ti kaatiddog a 234 kilometro (145 mi), aginggana ti laud ti 80 kilometro (50 mi) a kalawa ken 10,990 a kuadrado kilometro (4,243 kd mi) a kalawa. mabirukan daytoy a pagilian idiay Baybay Karibe, ti agarup a 145 kilometro (90 mi) ti abagatan iti Kuba, ken 191 kilometro (119 mi) a laud iti Hispaniola, ti isla a mangisangsanglad dagiti pagilian nga estado iti Haiti ken ti Dominikano a Republika. Dagiti patneng nga agsasao iti Arawakano a Taíno a nagnaed ti nainaganan nga isla ti Xaymaca, a kayat na a saoen ket "Ti Daga ti Kayo ken Danum", wenno ti "Daga dagiti Ubbóg".[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Hamaika". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon 2010". Nagkaykaysa a Pagpagailian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ "Diktionario a Taíno" (iti Españiol). Ti Nagkaykaysa a Konpedarasion dagiti Tattao a Taíno. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2007-10-16. Naala idi 2007-10-18.
- Hamaika
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti dati a kolonia ti Inggles
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- G15 a pagpagilian
- Kalatakan nga Antillas
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962


text:
Dusa iti patay
Ti dusa iti patay wenno ti panakabitay ket maysa a legado a pamay-an a ti maysa a tao ket patayen babaen ti estado a kas pammadusa para iti krima. Ti bilin ti ukom a ti maysa a tao ket maipadusa ti kastoy a pamay-an ket maysa a patay a sentensia, bayat ti panagipatay ti tao ket maysa a panagbitay. Dagiti krima a mabalin a pagbanagan iti panakabitay a naam-aamuan a kas dagiti kapital a krima wenno kapital a basol. Ti termino kapital ket nagtaud manipud ti Latin capitalis, literal a ti "maipapan ti ulo" (a mangitudtudo ti panagbitay babaen ti panagputol).[1]
Ti dusa iti patay ket naar-aramiden idi babaen dagiti adu a kagimongan (ti maysa analatak a nailakssidan ket ti Kievan Rus); iti agdama adda dagiti 58 a pagilian nga agararamid kadagiti kastoy, ken 97 a pagilian ti nagikkat kadagitoy (dagiti nabati ket saanda a nagus-usaren iti sangapulo a tawen wenno saanda a mangipalubos malaksid kadagiti naisangsangayan a pasamak a kas ti panawen ti gubat).[2] Daytoy ket banag iti aktibo a kontrobersia kadagiti nadumaduma a pagilian ken estado, ken dagiti puesto ket aggigiddiat iti kaunegan timaysa a politiko nga ideolohia wenno rehion ti kultura. Kadagiti kameng nga estado ti Kappon ti Europa, ti Artikulo 2 ti Dokumento iti linteg dagiti Kammasapulan a Karbengan iti Kappon ti Europa ket agiparit ti panagusar iti dusa iti patay.[3]
Iti agdama ti Amnistia Internasional ket mangipanpanunot a kaaduan kadagiti pagilian ket abolitionista.[4] Ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nangampon, idi 2007, 2008 ken 2010, ti di napatapatan a resolusion a timmawtawag para iti maysa a sangalubongan a panagpasardeng ti panagbitay, nga adda ti panagsirmata ti dumtengan a pannakaikkat.[5] Nupay adu kadagiti pagilian ti nagikkat ti dusa iti patay, sumurok a 60% ti populasion iti lubong ket agtaengda kadagiti pagilian a mangar-aramid para laeng ti panagbitay, a kas ti Republika dagiti tattao iti Tsina, India, ti Estados Unidos ken Indonesia, dagiti uppat a kaaduan ti agtaeng a pagilian ti lubong, nga agtultuloy nga agipakpakat ti dusa iti patay (urayno idiay India, Indonesia ken dagiti adu nga estado ti Estados Unidos ket sagpaminsanda laeng nga us-usaren).Tungngal maysa kadagitoy a pagilian ket simmuppiatda a nagbutos ti resulosion ti Sapasap nga Asemblia.[6][7][8][9][10][11][12][13][14]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
- ^ Kronenwetter 2001, p. 202
- ^ "Dagiti abolitionista ken retentionista a pagilian | Amnesty International". Amnesty.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Dokumento iti linteg dagiti Kammasapulan a Karbengan iti Kappon ti Europa" (PDF). Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Amnistia Internasional". Amnesty.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "panagpasardeng ti panagbitay". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 15 Nobiembre 2007. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Asia Times Online – Ti kasayaatan a pagdamagan manipud idiay Abagatan nga Asia". Atimes.com. 13 Agosto 2004. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Coalition mondiale contre la peine de mort – Dagiti Indonesio nga aktibista ket makasanguda ti umad-adu a dusa iti patay – Asia – Pasipiko – Actualités". Worldcoalition.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "No serious chance of repeal kadagitoy nga estado nga agus-usar ti panagbitay". Egovmonitor.com. 25 Marso 2009. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ AG Brown ket kinunanan a surotenna ti linteg iti panagbitay
- ^ "lawmakers-cite-economic-crisis-effort-ban-death-penalty". Fox News. 7 Abril 2010. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "ti panagbitay ket saan nga asideg a mapatinggaan idiay Estados Unidos". International Herald Tribune. 29 Marso 2009. Naidulin manipud ti kasisigud idi 16 Marso 2009. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Ti panagikkat ti Panagbitay ket saan a maaramid a kinunana ti kontra-patay nga aktibista". Axisoflogic.com. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Ti baro a Texas? Ohio's death penalty examined – Campus". Media.www.thelantern.com. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "TI PANAGBITAYIDIAY HAPON-FIDH > Karbengan ti Nagtagitaoan para iti Amin / Les Droits de l'Homme pour Tous". Fidh.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
Bibliograpia
- Kronenwetter, Michael (2001). Dusa iti Patay: Ti Reperensia a Manual (2 nga ed.). ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-432-9.


text:
Plantilia:Maris
Ti plantilia ti {{maris}} ket mabalin a mausar a pangnayon ti span ti testo iti ania man a naited a maris ti testo, a kas ti maysa a kodigo ti hex ti RGB, #C9E72A, wenno ania man a maris ti web: nalabbasit, asul, berde, mokasin, wenno nangisit nga orkidia, kdpy. Ti sanguanan a mris ket naiyasentarent, ngem ti panangiyasentar manen ti maris ti likudan, kitaen ti: {{bg}}.
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
-
{{maris|nagan ti maris weeno kodigoti hex ti maris|Testo}}
-
Kas pagarigan:
{{maris|red|Kumusta, lubong!}} - mangited ti: Kumusta, lubong!
{{maris|#00F000|Kumusta, lubong!}} - mangited ti: Kumusta, lubong!
Mapataud a wikitext:
{{{2|}}}
Kitaen : dagiti maris ti web, para iti listaan dagiti maris. Ti saan a nasayaat ti pannakailetrana a nagan ti maris ket saanto a maireporta, ngem pagbalinenna ti testo nga agtuloy a kas nangisit a testo.
Dagiti panangikeddeng ti panagpataray[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti plantilia ket agusar laeng ti etiketa ti span :
{{{2}}} . Daytoy ket tumaray ti kapardas iti sumurok a 700 tunggal maysa a segundo, ken kapadpada ti annong ti at-atiddog a pannakaisurat ti etiketa ti span.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Maris
Ti plantilia ti maris ket mabalin a mausar a mangnayon ti spanti testo iti ania man a naited a maris ti testo
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- {{Background color}}
- {{Resize}}
- {{LinkColor}}


text:
Tulong:Plantilia
Ti plantilia ket maysa a panid ti Wikipedia a napartuat tapno mairaman kadagiti sabali a panid. Dagiti plantilia ket kadawyan nga aglaon kadagiti maul-ulit a banag a mabalin a nasken a maiparang kadagit aniaman abilang dagiti artikulo wenno dagiti panid. Kadawyan dagitoy a maususar para kadagiti pagalagadan a mensahe, dagiti pagalagadan a ballaag wenno pakdaar, dagiti infobox, dagiti pagdaliasatan a kahon ken dagiti kapadpadada dagitoy a kapanggepan.
Ti sapasap a pamay-an iti panagikabil ket makunkuna a transclusion iti pagsasao nga Inggles wenno pakairamanan iti pagsasao nga Ilokano, a ti wikitext ti mapuntaan a panid ket aglaon ti reperensia iti plantilia , no usaren
{{Nagan ti plantilia}} a panakaisurat. Ti sabali pay a pamay-an ket ti panagisukat,a ti linaon ti plantilia ket maikopia iti wikitex ti puntaan a panid, iti maninsan laeng, no daytoy ket maidulin.


text:
Kanton iti Solothurn
Ti Solothurn (Aleman: Solothurn (tulong·paammo)) ket maysa a kanton idiay Suisa. Daytoy ket mabirukan idiay amianan a laud ti Suisa. Ti kapitoliona ket ti Solothurn.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Opisina ti Estadistika ti Kanton iti Solothurn, MS Excel a dokumento – Bevölkerungsbestand nach Gemeinden 31.12.2011 (Aleman) Naala idi 29 Mayo 2012
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Solothurn idiay Wikimedia Commons


text:
San Lorenzo, Guimaras
Ti San Lorenzo ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Guimaras iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Lorenzo ket politikal a nabingbingay iti 12 a barbaranggay.[2]
- Aguilar
- Cabano
- Cabungahan
- Constancia
- Gaban
- Igcawayan
- M. Chavez
- San Enrique (Lebas)
- Sapal
- Sebario
- Suclaran
- Tamborong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Guimaras". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Guimaras". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Agong
Iti anatomia, ti agong ket isu ti rumrumtong kadagiti bertebrata a mangibalay kadagiti papangesan, wenno papangresan a mangala ken mamngiparuar ti angin para iti respirasion a kakuyogna ti ngiwat. Ti likudan ti agong ket dagiti olfactory mucosa ken ti senos. Ti likudan ti nasal fossa, ti angin ket lumabas babaen ti paringe, a nakibinningayan ti sistema ti pangalpaan, ken mapan kadagiti amin a paset ti sistema ti panaganges. Kadagiti tao , ti agong ket sentro a mabirukan iti rupa; itikaaduan kadagiti mamalia, daytoy ket adda iti akin-ngato nga ungto ti subsob.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Dagit iagong idiay Wikiquote
- Dagiti midia a mainaig ti Agong idiay Wikimedia Commons


text:
Bustos, Bulacan
Ti Bustos ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bustos ket nabingbingay a politikal iti 14 a barbaranggay.[2]
- Bonga Mayor
- Bonga Menor
- Buisan
- Camachilihan
- Cambaog
- Catacte
- Liciada
- Malamig
- Malawak
- Poblacion
- San Pedro
- Talampas
- Tanawan
- Tibagan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Mayor[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pransia
Ti Republika ti Pransia (Pranses: République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), kadawyan a makunkuna a Pransia (Inglesi/ˈfræns/ franss wenno /ˈfrɑːns/ frahnss; Pranses: [fʁɑ̃s] ( denggen)), ket maysa a unitario a semi-presidensial a republika idiay Lumaud a Europa nga addan dagiti ballasiw taaw a teritorio ken is-isla a mabirukan kadagiti sabali a kontinente ken idiay taaw Indiano, Pasipiko, ken Atlantiko. Ti Metropolitano a Pransia ket igay-at na manipud idiay Baybay Mediteraneo aginggana idiay Kanal Inggles ken ti Baybay Amianan, ken manipud ti Rhine aginggana ti Taaw Atlantiko. Makunkuna daytoy a kas iti l’Hexagone ("Ti heksagono") gapu ti heometriko a tabas dagiti teritorio na. Isu daytoy ti kadakkelan a pagilian iti akinlaud nga Europa ken kukua na ti maikadua a kadakkelan a eksklusibo a sona ti ekonomia iti lubong, nga agsaksakup ti 11,035,000 km2 (4,260,000 kd mi), maikadua laeng daytoy iti Estados Unidos a (11,351,000 km2 / 4,383,000 kd mi).
Kadagiti napalabas a 500 tawtawen,[14] Ti Pransia ket maysa a nangruna a kabikegan nga addan ti napigsa a kultura, ekonomia, milisia ken politikal nga impluensia idiay Europa ken iti sangalubongan. Idi maika-17 ken maika-18 a siglo, ti Pransia ket nag-kolonia kadagiti nalatak a paset iti Amianan nga Amerika ken Abagatan a daya nga Asia; idi maika-19 ken nasapa a maika 20 a siglo, ti Pransia ket nagaramid ti maikadua a kadakkelan nga imperio iti dayta a panawen, a mairaman ti dakkel a paset iti Amianan, Laud ken Tengnga nga Aprika, Abagatan a daya nga Asia, ken adu pay a Karibe ken Is-isla ti Pasipiko.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti nagan daytoy a pagilian kadagiti rehional a pagsasao ket mairaman ti:
- Alemaniko nga Aleman: Französisch Republik;
- Basko: Frantziako Errepublika;
- Breton: Republik C'hall;
- Katalan: República Francesa;
- Korseka: Republica Francese;
- Olandes: Franse Republiek;
- Arpita: Rèpublica francêsa;
- Aleman: Französische Republik;
- Norman: Républyique fraunceise;
- Oksitano: Republica Francesa;
- Picard: République franchoèse
- ^ (Pranses) Ministère de la culture et de la communication – Délégation générale à la langue française et aux langues de France. "DGLF – Langues régionales et " trans-régionales " de France". Culture.gouv.fr. Naala idi 27 Enero 2010.
- ^ a b Sibubukel a teritorio iti Republika iti Pransia, a mairaman amin ti ballasiw taaw a departamento ken dagiti teritorio, ngem saan a mairaman tiPranses a teritorio iti Terre Adélie idiay Antartika nga ti panakaturay ket nasuspende manipud ti panagpirma ti Antártiko a Tulag idi 1959.
- ^ (Pranses) Datos nga Nailian a Pagadalan ti Heograpiko ti Pranses.
- ^ Datos a Rehistro ti Daga ti Pranses, a mairaman dagiti nanaw, dagiti alog ken dagiti glasier a dakdakkel ngem 1 km² (0.386 sq mi wenno 247 acre) as well as the estuaries of rivers.
- ^ (Pranses) INSEE, Gobierno iti Pransia. "Population totale par sexe et âge au 1er janvier 2011, France métropolitaine". Naala idi 20 Enero 2011.
- ^ a b c Metropolitano a Pransia laeng.
- ^ a b c d "Pransia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ Insee – Revenus-Salaires – Les niveaux de vie en 2008. Insee.fr. Naala idi 2011-12-26.
- ^ "REporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ Sibubukel iti Republika ti Pransia mailaksid dagiti ballasiw taaw a teritorio idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Ballasiw taaw a teritorio ti Pranses Pransia laeng idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Mainayon ti .fr, dudduma pay nga Internet TLD ti inususar kadagiti ballasiw taaw a Pransia départements ken dagiti teritorio: .re, .mq, .gp, .tf, .nc, .pf, .wf, .pm, .gf and .yt. Ti Pransia ket agususar pay ti .eu, a nakibingbingay kadagiti kamkameng ti Kappon ti Europa. Ti .cat domain ket inususar idiay dagiti agsasao ti Katalan a teritorio.
- ^ Encarta. MSN. 2008. Dagiti Nalatak a Kabilegan. Naala idi21 Disiembre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pransia idiay Wikimedia Commons
- Gobierno
- (Pranses) Élysée.fr – Opisial a sitio ti presidensia ti Pransia
- (Pranses) Opisial a sitio ti gobierno
- Opisial a sitio ti publiko a serbisio ti Pransia – Silsilpo kadagiti nadumaduma nga administrasion ken patakder
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete iti The World Factbook
- Opisiala sitio ti Nailian nga Asemblia
- Weather forecast
- Arhelia
- Angola
- Benin
- Botswana
- Burkina Faso
- Burundi
- Kamerun
- Kabo Berde
- Republika ti Tengnga nga Aprika
- Chad
- Komoros
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Republika iti Kongo
- Pantar ti Marpil
- Djibouti
- Ehípto
- Guinea Ekuatorial
- Eritrea
- Etiopia
- Pransia
- Gabon
- Gambia
- Ghana
- Guinea
- Guinea-Bissau
- Italia
- Kenya
- Lesoto
- Liberia
- Libya
- Madagascar
- Malawi
- Mali
- Mauritania
- Maurisius
- Morocco
- Mosambike
- Namibia
- Niger
- Nigeria
- Portugal
- Rwanda
- Santo Tomas ken Prinsipe
- Senegal
- Seychelles
- Sierra Leone
- Somalia
- Abagatan nga Áprika
- Abagatan a Sudan
- Espana
- Sudan
- Suasilandia
- Tanzania
- Togo
- Tunisia
- Uganda
- Yemen
- Zambia
- Zimbabwe
- Pransia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Akinlaud nga Europa


text:
Timur
Ni Timur, Tarmashirin Khan, Emir Timur (Persiano: تیمور Timūr, Chagatai: Temür "landok"; 8 Abril 1336 – 18 Pebrero 1405), naipakasaritaan a naamammoan a kas ni Tamerlane[1] (manipud ti Persiano: تيمور لنگ, Timūr-i Lang, Aksak Timur "Timur ti Pilay" iti Turko), ket maysa idi a Turko ruler[2][3][4] nga isu ti nagparukma ti Laud, Abagatan ken Tengnga nga Asia ken nangbangon ti [[Timurid a dinastia]. Isu ket apong ni Ulugh Beg, nga isu ti nangturay ti Tengnga nga Asia manipud idi 1411 aginggana idi 1449,[5][6][7] ken ti tallo a kaadayo nga apong ni Babur, ti nangbangon ti Mughal nga Imperio, a nangituray ti Abagatan nga Asia kadagiti napalabas a sigsiglo.[8][9][10][11][12]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakabalikas nga Ingles: /ˈtæmərleɪn/
- ^ "Timur (agparparukma a Turko)." Encyclopædia Britannica. Kasayaatan aPagibasaran. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011, Online nga Edision.
- ^ Josef W. Meri, Sibilisasion ti Mediebal nga Islamiko, Routledge, 2005, p.812 Online nga Edision
- ^ Massoume Price, Dagiti Nadumaduma a kita ti Tattao ti Iran: Ti Pagibasaran aTaudan ti libro, ABC-CLIO, 2005, p. 56, a nagisasao ti Tagikua ti menor a pamilia ti milisia, ken Turko a taudan, ni Timur ket naipasngay idi idiay Transoxiana (itan ket ti Uzbekistan) idi maika-14 a asiglo. Isu ket naipangato ti kinaprominente iti panagserbisio ti lokal a turay ti Mongol, nangitunton nga isu ket kaputotan a naipud ti Chingiz-Khan, ken inabakna amin a nakibinglay kaniana. Online nga Edision
- ^ Pakasaritaan ti Matematika. Babaen ni David Eugene Smith[1]
- ^ Siensia ti Islamiko a sibilisasion: dagiti nagbanagan ti internasional a timpuyogan: "Dagiti Siensia a patakder ti Islamiko a sibilisasion", & "Siensia ken teknolohia iti Turko ken Islamiko a lubong"[2]
- ^ Ti sangalubongan a naipatakder nga enbiromento a kas ti representasion kadagiti kina-agpayso: Babaen ti mannurat a ni:A.J.J. Mekking[3]
- ^ "Timur", Encyclopædia Britannica, Online nga Akademiko nga Edision, 2007.
- ^ "Tengnga nga Asia, pakasaritaan ti Timur", iti Encyclopædia Britannica, Online nga Edision, 2007., Ti insasao: "... ti Timur ket immuna naipagkaykaysa babaen ti panagturayna dagit itribu ti Turko-Mongol a mabirukan idiay labneng ti dua a karayan...."
- ^ Pakasaritaan ti Tengnga nga Asia, Encyclopædia Britannica Online. 13 Disiembre 2008.
- ^ B.F. Manz, "Tīmūr Lang", iti Ensiklopedia ti Islam.
- ^ "Timur" Ti Columbia nga Ensiklopedia, Maikanem nga Edision, 2001–05. Ti insasao: Tamerlane, c.1336–1405, b. Kesh, idiay asideg ti Samarkand. Isu ket tinawtawagan pay ti Timur Leng (Timur ti pilay). Isu ket anak a lalaki idi ti daulo ti tribu, ken maysa a kaputotan manipud ti ina ni Genghis Khan. Isu ket manipud ti tribu ti Mongol, Barlos. Adda idi dagiti tribu ti Mongol nga agtataeng idiay lugar nga indauloan ti amana. Ni Timur iti nasapa a milisia a karrerna ket nagparparukma kadagiti kasuppiatna nga itan ket ti Turkistan; babaen idi 1369 ket natalinaed a nagtengtengngel ti intero a lugar manipud idiay kapitolio ti Samarkand.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Timur idiay Wikimedia Commons


text:
Capalonga, Camarines Norte
Ti Capalonga ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Capalonga ket politikal a nabingbingay iti 22 a barbaranggay.[2]
- Alayao
- Binawangan
- Calabaca
- Camagsaan
- Catabaguangan
- Catioan
- Del Pilar
- Itok
- Lucbanan
- Mabini
- Mactang
- Mataque
- Old Camp
- Poblacion
- Magsaysay
- San Antonio
- San Isidro
- San Roque
- Tanawan
- Ubang
- Villa Aurora
- Villa Belen
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Camarines Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 25 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Biograpia
Ti biograpia ket maysa a naisalaysayan a deskripsion wenno panangilaglagip iti biag ti maysa a tao. Daytoy ket buklen dagiti adu a batayan ti kinapudno (edukasion, trabaho, dagiti relasion, ken ipupusay) - ti maysa a biograpia ket mangipakpakita pay ti pannapakapadas ti suheto kadagitoy a paspasamak. Saan a kas ti maysa a bariweswes wenno curriculum vitae (résumé), ti biograpia ket mangpresenta ti sarita ti biag ti maysa a suheto, a mangilawlawag kadagiti nadumaduma nga aspeto ti kabibiagda, a mairaman kadagiti nalimed a salaysay ti panagpadas, ken mabalin a mangiraman ti maysa a panagusig ti personalidad ti suheto.
Dagiti biograpiko nga obra ket kadawyan a saan a piksion, ngem ti piksion ket mabalin pay a mausar a mangipakita ti biag ti maysa a tao. iti maysa a nauneg a porma it biograpiko a panangisakup ket makunkuna a legado a panagsurat. Dagiti obra iti nadumaduma a kita ti midia — manipud ti literatura aginggana ti pelikula — ket mangporma ti henero a makunkuna a biograpia.
Ti maysa a naipalubos a biograpia ket naisurat nga adda ti pammalubos, pannakitinnulongan, ken sagpaminsan, ti pannakibinglay ti maysa a suheto wenno ti maysa a tawidan ti suheto. Ti maysa nga autobiograpia ket bukod a sinursurat ti maysa a tao para kaniada, a sagpaminsan a tinultulongan ti maysa kolaborador wenno parbo a mannurat.[1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Steve Jobs a Kodigo, babaen ni Matthew E May
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Casper, Scott E. Panagaramid kadagiti Amerikano a Biag: Biograpia ken Kultura iti Maikasangapulo ket siam a Siglo nga Amerika. Chapel Hill: Unibersidad ti North Carolina a Pagmalditan, 1999.
- Heilbrun, Carolyn G. Panagsurat ti Biag ti Maysa a Babai. New York: W. W. Norton, 1988.
- Lee, Hermione. Biograpia: Ti Ababa Unay a Pangyuna, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2009. ISBN 978-0-19-953354-1
- Manovich, Lev. TI Pagsasao ti Baro a Midia. Cambridge, MA: MIT Press, 2001.
- Stone, Albert E. Dagiti Autobiograpiko nga Okasion ken Dagiti Kasisigud nga Arte. Philadelphia: Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, 1982.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Biograpia idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Clemente I
Ni Santo PapaClemente I (fl. 96), naamammuan pay a kas ni San Clemente ti Roma (iti Latin, Clemens Romanus), ket nailista manipu ti nasapa a petsa a kas maysa nga Obispo ti Roma. Isu ti immuna nga Apostoliko nga Ama ti Simbaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Clemente I idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Papa Clemente I idiay Wikisource
- "Pope St. Clement I". Ensiklopedia Katoliko. New York: Robert Appleton Company. 1913.


text:
Tok Pisin
Ti Tok Pisin ket pagsasao a kreol a naisasao kadagiti amin a Papua Baro a Guinea. Daytoy ket opisial a pagsasao ti Papua Baro a Guinea ken ti kaaduan a naus-usar a pagsasao iti dayta a pagilian. Kadagiti paset ti Lumaud, Golpo, Sentral, Probinsia ti Oro ken dagiti Probinsia ti Luek Milne, nupay kasta, ti panag-usar ti Tok Pisin ket addaan iti nabiit a pakasaritaan, ken saan unay nga unibersal, a naipangpangruna dagiti manakman a tattaoe.
Bayta a daytoy ket mabalin a naparang-ay a kas panagtagilako a pidgin, ti Tok Pisin ket nagbalinen a naisalumina a pagsasao. Adi kadagiti saan nga akademiko nga agsasao iti Ingles nga agtataeng idiay Papua Baro a Guinea ket nagnagananda iti "Pidgin," "Pidgin ti Baro a Guinean" wenno "Inggles a Pidgin," daytoy ket kadawyan nga inus-sar dagiti akademiko, ken dagiti pay tattao a makaammo iti Tok Pisin, tapno mangibaga iti pagsasao babaen iti bukodna a nagan.
Adda met dagiti nagbaetan ti lima ken innem a riwriw a tattao nga agus-usar ti Tok Pisin, urayno saanda unay a nalaing a makasaol. Adda met ti nagbaetan ti maysa ken dua a riwriw ti makadal a kas umunada a pagsasao, ken naisangayan ti ubbing dagiti nagannak wenno dagit iappo a kasisigud a nagsasao kadagiti sabali a bernakular (kas pagarigan, ti ina maipud idiay Madang ken ti ama manipud idiay Rabaul). Naisangayan dagiti urbano a pamilia, ken dagiti polis ken dagiti kameng ti puersa ti depensa, ket kankanayonda a makisao iti Tok Pisin, gapu ti saan a pannagagun-od ti kalaing iti bernakular (tok ples), wenno ti panagadal ti bernakular a kas maikadua (wenno maikatlo) a pagsasao, kalpasan ti Tok Pisin (ken mabalin a ti Ingles). Mabalin met nga addaan dagiti maysa a riwriw a tattao ti agsasaon iti Tok Pisin a kas ti nangrun a pagsasaoda.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Tok Pisin iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)


text:
Papa Juan Pablo II
Ni Papa Juan Pablo II (Mayo 18, 1920—Abril 2, 2005), naipasngay kas Karol Józef Wojtyła (/KA-rol YU-zef voy-TI-wa/), ket maysa a Papa manipud Oktubre 16, 1978 agingga iti ipupusayna idi 2005. Isu ti maika-264 a Papa iti pakasaritaan ti Simbaan a Katoliko. Isu met ti kaunaan a Papa a saan nga Italiano kadagiti napalabas a 455 a tawen. Isu idi ti maikadua a kapautan a nagserbi a papa iti moderno a pakasaritaan, kas maysa a Polako, ti immuna a saan nga Italiano manipud idi ni Papa Adriano VI, a pimmusay idi 1523. Isu ket opisial a nagbalin a ni Santo Juan Pablo II idi Abril 2014.
Ni Papa Juan Pablo II ket isu pay ti nangselebrar iti kanonisasion ti umuna a santo a Pilipino a ni San Lorenzo Ruiz, kasta met ken ni Pedro Calungsod.
Ni Papa Juan Pablo II ket mabigbigan a kas timmulong a nangipatingga ti turay ti komunista idiay patnengna a Polonia ken kanungpalan iti amin nga Europa.[1] Ni Papa Juan Pablo II ket kaaduana a nagparang-ay kadagiti relasion ti Simbaan a Katoliko iti Hudaismo, Islam, ti Akindaya a Simbaan ti Ortodokso, ken ti Komunion ti Anglikano. Isu ket nangitakder kadagiti insursuro ti Simbaan kadagiti artipisial a kontrasepsion ken ti ordinasion ti babbai, sinuportaranna ti Maikadua a Konseho ti Batikano ti Simbaan ken ti repormana, ken nagtengngel kadagiti nainget a takder iti ortodokso a Katoliko.
Iti pakasaritaan, isu ket maysa kadagiti kaaduan a nagbanbanniaga a daulo iti lubong, ken nagbisbisita kadagiti 129 a pagilian idi las-us ti kinapapana. A kas paset ti nangruna a panangiyunay-unayna iti unibersal a panagtawag iti kinasanto, isu ket nagbiatipikadao ti 1,340 a tattao ken nangkanoninado kadagiti 483 a santo, ken ad-adu ngem ti naipagtitipon a dagup dagiti sinarunona idi las-ud dagiti napalabas a lima a siglo. Babaen idi panawen ti ipupusayna, isu ket nanginaganenn ti kaaduan iti Kolehio dagiti Kardinal, nangkonsekrado wenno katulong a nangkonsekrado ti adu a bilang dagiti obispo iti lubong, ken nagordinado kadagiti adu a bilang dagiti padi.[2] Ti maysa a kangrunaan a gandat ti kinapapana ket ti mangbaliw ken ti pannakaipuesto manen ti Simbaan a Katoliko. Ti kalikagumanna idi ket ti "pannakaikabil ti Simbaanna iti puso dagiti baro a elihioso a kumaduaan a mangitipon Hudio, Muslim ken Kristiano iti nalatak nga [relihioso] armada."[3][4]
Ti gapuanan ti kanonisasion ni Papa Juan Pablo II ket nangrugi idi 2005 idi kalkalpas ti ipupusayna nga addaan iti naiwagsak a tradisional a lima a tawen a panagur-uray. Idi 19 Disisembre 2009, ni Juan Pablo II ket nairangarang a Naranga babaen ti simamruno kaniana a ni Papa Benedicto XVI ken nabiatipikado idi 1 Mayo 2011 kalpasan ti Kongregasion para kadagiti Gapuanan dagiti Santo ket nangigupit ti maysa a mirakulo kaniana, ti pannakaagas ti maysa a Pranses a madre manipud ti sakit ni Parkinson. Ti maikadua a mirakulo a naigupit iti naladaw a papa,ket naaprobaran idi 2 Hulio 2013 ken pinasingkedan babaen ni Papa Francisco kalpasan ti dua nga aldaw. Ni Papa Juan Pablo II ket nakanonisado idi 27 Abril 2014 ken kakuyogna met ni Papa Juan XXIII.[5] Kasla met kenni Juan XXIII, ti aldaw ti rambakanna ket kadawyan a naselebraran iti petsa iti ipupusayna, ngem iti anibersario iti inaugurasion iti kinapapana, 22 Oktubre 1978.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lenczowski, John. "Public Diplomacy and the Lessons of the Soviet Collapse", 2002
- ^ David M. Cheney (29 Hulio 2012). "Papa Juan Pablo II (Bl. Karol Józef Wojtyła)". [Catholic-Hierarchy]. Naala idi 4 Agosto 2012.
- ^ Cristina Odone — Catholic Herald", 1991
- ^ Uri Geller — The Jewish Telegraph, 7 Hulio 2000
- ^ "Reporta: Kinuna ni Papa Francisco a ni Juan Pablo II ken Makanonisado intono Abril 27". National Catholic Register. 3 Septiembre 2013. Naala idi 6 Septiembre 2013.
- ^ "Vatican declares Popes John Paul II and John XXIII saints". BBC News (British Broadcasting Corporation). 2014-04-27. Naala idi 2014-04-27.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti obra wenno maipanggep ti Papa Juan Pablo II kadagiti biblioteka (katologo ti WorldCat)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Juan Pablo II idiay Wikimedia Commons
- Juan Pablo ti Nalatak nga Unibersidad ti Katoliko
- Ti website ti Santa Sede
- Ti Pammadayaw kenni Papa Juan Pablo II iti Okasion ti Pannakabiatipikadona
- Transision ti Pappa - Arkibo ti Web ti 2005


text:
Buguey, Cagayan
Ti Buguey ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Buguey ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Ballang
- Balza
- Cabaritan
- Calamegatan
- Centro (Poblacion)
- Centro West
- Dalaya
- Fula
- Leron
- Antiporda
- Maddalero
- Mala Este
- Mala Weste
- Minanga Este
- Paddaya Este
- Pattao
- Quinawegan
- Remebella
- San Isidro
- Santa Isabel
- Santa Maria
- Tabbac
- Villa Cielo
- Alucao Weste (San Lorenzo)
- Minanga Weste
- Paddaya Weste
- San Juan
- San Vicente
- Villa Gracia
- Villa Leonora
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cagayan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
San Jose, Amianan a Samar
Ti San Jose ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Jose ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay.[2]
- Aguadahan
- Bagong Sabang
- Balite
- Bonglas
- Da-o
- Gengarog
- Geratag
- Layuhan
- Mandugang
- P. Tingzon
- San Lorenzo
- Tubigdanao
- Baranggay North (Pob.)
- Baranggay South (Pob.)
- Baranggay East (Pob.)
- Baranggay West (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Amianan a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 14 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Amianan a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kamantiris
Ti kamantiris (Pithecellobium dulce) ket sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Pisum sativum, Fabaceae, a patneng iti Aplaya ti Pasipiko ken asideg kadagiti banbantay ti Mehiko, Tengnga nga Amerika, ken akin-amianan nga Abagatan nga Amerika.[2] Daytoy ket maysa a naipayam-ammo a sebbangan ken kaaduan a naturalisado idiay Karibe, Florida, Guam ken idiay pay India, Bengal ken ti Pilipinas. Daytoy ket naikeddeng a kas maysa a makapagraut a sebbangan idiay Hawaii.
Dagiti linaon
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kamantiris ket kayo a makaabot iti katayag iti agarup a 10 iti 15 m (33 iti 49 ft). Ti puonna ket nasiitan ken dagiti bulongna ket agsusumbangir. Ti bulongna ket paris iti immitlog a babassit a bulong nga agarup iti 2 iti 4 m (6.6 iti 13.1 ft) iti kaatiddog. Dagiti sabong sabong kasla berde-puraw, nabanglo, agtubo kadagiti sanga ken makaabot iti agarup a 12 cm (4.7 in) iti kaatiddog, ngem agparang dagitoy a kas basbassit gapu ti panagkutkutikot. Dagiti sabong ket agpataud kadagiti rimpuook ti bunga, nga agbalin a derosas no maluom ken aglukat a mangipakita ti makan lasag. Ti lasag ket aglaon ti nasileng a bukbukel a nagtimbukel ken nadalumpinas.
Ti bukel ket maiwaras babaen dagiti billit a mangmangan kadagiti nasam-it a lasag. Ti kayo ket natibker iti igaaw ken mabalin nga agbiag kadagiti namaga a daga manipud ti pantar ti baybay iti kangato iti 1,500 m (4,900 ft), a makaaramid iti daytoy a nasayaat ngaimuyongan a kas kayo ti kalsada.
Dagiti usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Kas makan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti bunga ket aglaon itinasam-it ken naalsenm a lasag nga idiay Mehiko ken daaduma pay a lugar ket makmakan a naata ken rekado kadagiti nadumaduma a luto ti karne ken inus-usar pay a laok kadagiti mainum iti asukar ken danum (agua de huamuche). Makan pay dagiti bukel ken mapapino a maiyaon iti lana, ken maidagup iti 10% iti kadasenda. Aglaon pay dagitoy iti 28% iti protina.[3]
Kas agas[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ukis ti kayona ken lasag ket astrinhente ken hemoestatiko. Dagiti indihenio a tattao iti Mesoamerika ket us-usarenda ti lasag ken ukis ti kayo a panggagas kadagiti sakit ti gugot, sakit ti ngipen ken dagiti pagpadara. Ti yaon ti ukis ti kayo ket maus-usar pay para iti sika, kroniko a buris ken daig. Ti yaon dagiti bulong ket inus-usar para kadagiti sakit ti apro ken ti panagatipa iti pannakaalis. Ti binegbeg a bukel ken inus-usar a panagdalus kadagiti ulsera.[3]
Ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kamantiris ket mangsangaili a mula kadagiti alimbubudo iti nabeddengan iti nalabbasit a pixie (Melanis pixe), tallo-putik a ruot duyaw (Eurema blanda) ken dagiti dadduma pay a burbur.[4]
Dagiti kapada a nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Depende iti rehion iti nakaimulaan ti kamantiris ket naam-ammuan met kadagiti nadumaduma a nagan. Idiay patnengna a Mehiko, ti kayo ket naam-ammuan a kas ti huamuche, guamuche / huamúchil/ guamúchil / cuamúchil / a naala manipud ti naganna iti Nahuatl a cuauhmochitl. Iti kaaduan a rehion daytoy ket tinawtawagan pay iti "pinzán"', wenno 'guamá americano (Puerto Rico).
Daytoy ket tinawtawagan iti "seema chintakaya" idiay Telugu. Ti nagan a "monkeypod" ket kadawyan nga inus-usar para iti tudo a kayo iti (Albizia saman). Dagiti sabali pay a nagan ket blackbead, nasam-it nga Inga,[2] ផ្លែអំពិលទឹក(Plaeh umpel tek) (Khmer), Makham thet Tailandes: มะขามเทศ,ʻopiuma (Hawayano), kamachile (Filipino),[5] கொர்கலிக்காய்/ கோணக்காய்/ கோன புளியங்கா/ கொடுக்காப்புளி kodukkappuli (Tamil), ದೊರ ಹುಣಸೆ/ಸೀಮೆ ಹುಣಸೆ dora hunase wenno seeme hunase (Kanares), વિલાયતી આંબલી vilayati ambli (Gujarati), जंगल जलेबी jungle jalebi wenno ganga imli (Hindi), তেঁতুল tetul (Bengali), seeme hunase (Kanares), विलायती चिंच vilayati chinch (Marathi) ken సీమ చింత seema chinta (Telugu).
Idiay India daytoy ket tinawtawagan iti "siit ti Madras", urayno daytoy ket saan a patneng iti Madras. Ti nagan a "Salamagi ti Manila" ket makallilaw pay daytoy, gapu ta daytoy ket saan met nga asideg a kabagian ti salamagi, wenno patneng iti Manila.
Daytoy a mula ket naam-ammuan kadagiti nadumaduma nga ub-ubing a sinonimo:[6]
- Acacia obliquifolia M.Martens & Galeotti
- Day man " شجرة الديمان " Yemen, Adenاليمن, عدن
- Albizia dulcis (Roxb.) F.Muell.
- Feuilleea dulcis (Roxb.) Kuntze
- Inga camatchili Perr.
- Inga dulcis (Roxb.) Willd.
- Inga javana DC.
- Inga javanica DC.
- Inga lanceolata sensu Blanco
- Inga lanceolata Willd. ket Pithecellobium lanceolatum
- Inga leucantha C.Presl
- Inga pungens Willd.
- Mimosa dulcis Roxb.
- Mimosa edulis Gagnep.
- Mimosa pungens (Willd.) Poir.
- Mimosa unguis-cati Blanco
- Mimosa unguis-cati L. ket Pithecellobium unguis-cati
- Pithecellobium littorale Record
- Pithecollobium dulce (Roxb.) Benth. (lapsus)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pithecellobium dulce - (Roxb.) Benth. Guama Americano". NatureServe Explorer. NatureServe. Naala idi 2010-09-19.
- ^ a b c "Taxon: Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth.". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 1994-08-23. Naala idi 2010-03-29.
- ^ a b Komision para iti Pakaammo ken ti Usar ti Biodibersidad: Pithecellobium Dulce: http://www.conabio.gob.mx/conocimiento/info_especies/arboles/doctos/45-legum38m.pdf
- ^ "Red-bordered Pixie Melanis pixe (Boisduval, 1836)". Butterflies and Moths of North America. Naala idi 2010-09-19.
- ^ Grandtner, Miroslav M. (2005). Elsevier's Dictionary of Trees: With Names in Latin, English, French, Spanish and Other Languages 1. Elsevier. pp. 670–671. ISBN 978-0-444-51784-5.
- ^ International Legume Database & Information Service (ILDIS) (2005): Pithecellobium dulce. Bersion 10.01, Nobiembre 2005. Naal aidi 2008-MAR-30.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Kamantiris idiay Wikimedia Commons
- Bariweswes dagiti mula ti USDA: Pithecellobium dulce
- Kamatsile: Pithecellobium dulce
- Dagiti sebbangan ti PIER: Pithecellobium dulce
- Manila Tamarind: Pithecellobium dulce
- Komision para iti Pakaammo ken ti Usar ti Biodibersidad ti Mehiko: Pithecellobium dulce


text:
Saint Bernard, Abagatan a Leyte
Ti Saint Bernard ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Leyte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Saint Bernard ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Atuyan
- Ayahag
- Bantawon
- Bolodbolod
- Nueva Esperanza (Cabac-an)
- Cabagawan
- Carnaga
- Catmon
- Guinsaugon
- Himatagon (Pob.)
- Himbangan
- Himos-onan
- Hindag-an
- Kauswagan
- Libas
- Lipanto
- Magatas
- Magbagacay
- Mahayag
- Mahayahay
- Malibago
- Malinao
- Panian
- San Isidro
- Santa Cruz
- Sug-angon
- Tabon-tabon
- Tambis I
- Tambis II
- Hinabian
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abagatan a Leyte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 15 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Abagatan a Leyte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 15 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
UTC−03:00
Ti UTC−03:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 3 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Dagiti linaon
- 1 Alagaden nga Oras ti Laud a Greenland (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 2 Oras ti Aldaw ti Atlantiko (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 3 Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)
- 4 Kas alagaden nga oras (kalamiisan ti Akin-abagatan a Hemisperio)
- 5 Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio)
- 6 Kitaen pay
- 7 Dagiti nagibasaran
Alagaden nga Oras ti Laud a Greenland (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Greenland (Kalaallit Nunaat) - kaaduan ti isla, mairaman ti abagatan, laud ken dagiti aplaya ti amianan a laud, mairaman ti Qaanaaq (malaksid ti Thule Air Base) [1] - ket paliiwenda dagiti alagaden ti DST ti Kappon ti Europa
- Saint-Pierre ken Miquelon (Pransia) - paliiwenda ti dagiti alagaden ti DST ti Amianan nga Amerika - sagpaminsan a tinawtawagan ti PMST, Alagaden nga Oras ti Pierre ken Miquelon
Oras ti Aldaw ti Atlantiko (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Nova Scotia, New Brunswick, Prince Edward Island, Labrador malaksid ti abagatan a daya nga ungto, ken ti akindaya unay a paspaset ti Quebec
- Bermuda (Nagkaykaysa a Pagarian)
- Greenland (Kalaallit Nunaat) - Thule Air Base - paliiwenda dagiti alagaden ti DST ti Amianan nga Amerika
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Surinam
- Pranses a Guiana
- Brasil - Akin-amianan ken Amianan a daya nga Es-estado
- Arhentina
- Antartika - Graham Land
Kas alagaden nga oras (kalamiisan ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brasil - Akin-abagatan, Abagatan a daya nga Es-estado
- Uruguay
Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brasil - Abagatan a laud nga Es-estado
- Chile - nangruna a daga
- Is-isla ti Falkland
- Paraguay


text:
Butan
Ti Butan (/buːˈtɑːn/; Dzongkha: འབྲུག་ཡུལ་; Wylie: 'brug-yul "Druk Yul"), opisial a ti Pagarian ti Butan, ket naserraan ti daga a pagilian idiay Abagatan nga Asia a mabirukan idiay akindaya a patingga ti Himalayas. Daytoy ket nabeddengan iti amianan babaen ti Tsina ken iti abagatan, daya ken laud babaen ti India. Iti laud, ket naisina manipud ti Nepal babaen ti estado ti India iti Sikkim, bayat a ti ad-adayo nga abagatan ket naisina manipud ti Banglades babaen dagiti estado ti India iti Assam ken Laud a Bengal. Ti kapitolio ti Bhutan ken ti kadakkelan a siudadna ket ti Thimphu.
Ti Butan ket rimsua a binukel dagiti naggugubat a peudo aginggana di nasapa a maika-17 a siglo, idi ti lama ken daulo ti militar a ni Ngawang Namgyal, ti immuna a Zhabdrung Rinpoche, nga idi ket pimmanpanaw iti relihioso a persekusion idiay Tibet, ket pinagkaykaysana ti lugar ken nangipatakder ti naisangayan nga identidad ti Butan. Kalpasanna, idi nasapa a maika-20 a siglo, ti Butan ket naipayammo iti Imperio a Britaniko ken nagtalinaay iti napigsa a bilateral a relasion idi India kalpasan ti pannakawayana. Idi 2006, iti naibatay iti global a panagsukisok, ti Business Week ket inranggona ti Butan a kas ti karagsakan a pagilian idiay Asia ken ti maikawalo a karagsakan iti lubong.[4]
Ti ladawan ti daga ti Butan ket sumakop manipu ti subtropikal a tantanap iti abagatan aginggana ti sub-alpino a kabambantayan ti Himalaya iti amianan, a dagiti tuktok ti bantay ket sumurok a 7,000 metro (23,000 ft). Ti dagup ti kalwana ket naireporta a kas agarup a 46,500 km2 (18,000 sq mi) idi 1997[5] ken 38,394 kuadrado kilometro (14,824 sq mi) idi 2002.[6][7] Ti estado a relihion ti Butan ket Vajrayana a Budismo ken ti populasion, itan (manipud idi 2012/2013) ket nakarkulo iti gangani a tallo a pagkapat ti maysa a riwriw,[1] ken kaaduan ket Budista. Ti Hinduismo ket isu timaikadua a kadakkelan a relihion.[8]
Idi 2008, ti Butan ket nagtransision manipud ti patingga a monarkia iti batay-linteg a monarkia ken nagtengngel iti immuna a sapasap a panagbutos.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Bhutan Population clock". Countrymeters.info. 2012. Naala idi 22 Oktubre 2012.
- ^ "Population and Housing Census of Bhutan — 2005" (PPT). UN. 2005. Naala idi 5 Enero 2010.
- ^ a b c d "Bhutan". International Monetary Fund. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "The World's Happiest Countries". Business Week. 11 Oktubre 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi 26 Abril 2009. Naala idi 23 Abril 2009.
- ^ "8th Five Year Plan (1997–2002)" (PDF). Government of Bhutan. 1997. Naala idi 22 Agosto 2011.
- ^ "9th Five Year Plan (2002–2007)". Royal Government of Bhutan. 2002. Naala idi 22 Agosto 2011.
- ^ "National Portal of Bhutan". Department of Information Technology, Bhutan. Naidulin manipud ti kasisigud idi 23 Abril 2012. Naala idi 22 Agosto 2011.
- ^ "Bhutan." World Almanac & Book Of Facts (2008): 752–753. Academic Search Premier. Web. 8 Disiembre 2011.
- ^ Wolf, Siegfried, "Bhutan's Political Transition", ' ' Applied Political Science of South Asia' ', 2 Hulio 2013
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Butan idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Butan manipud idiay Wikivoyage
- Bhutan.gov.bt – Opisial a website ti Gobierno ti Butan
- Butan a naikabil iti The World Factbook
- Butan manipud ti UCB Libraries GovPubs.
- Butan, Encyclopædia Britannica.
- Kitaen ti Butan iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Butan
- Konseho ti Turismo ti Butan
- Butan
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1949


text:
Frédéric Chopin
Ni Frédéric François Chopin ( /ˈʃoʊpæn/; Pannakabalikas a Pranses: [fʁe.de.ʁik ʃɔ.pɛ̃]; Polako: Fryderyk Franciszek Chopin, ponetiko pay a kas ti Szopen;[1] 1 Marso wenno 22 Pebrero 1810[2] – 17 Oktubre 1849) ket maysa idi a Polako a kompositor ken birtuoso a pianista ti Pranses ken Polako a kaputotan. Isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan nga apo ti Romantiko a musika.[3] Ni Chopin ket naipasngay idi idiay Żelazowa Wola, ti maysa a purok idiay Dukado ti Warsaw. Ti nalatak a naam-ammuan nga ubing a prodihio a pianista ken kompositor, ni Chopin ket dimmakkel idiay Warsaw ken tinurposna idiay ti edukasionna ti musika; isu ket nagkompuesto kadagiti napnekan nga obran idiay Warsaw sakbay nga immalis manipud idiay Poland idi 1830 iti tawen a 20, ti nabiit a kasakbayan ti Nobiembre 1830 a Yaalsa.
Kalpasan ti panagpasardeng ti Rusi ati Yaalsa, isu ket nagtaeng idiay Paris a kas paset ti Nalatak nga Emigrasion ti Polonia. Idi las-ud kadagiti nabatbati a 19 a tawtawen ti biagna, ni Chopin ket nangited laeng kadagiti 30 a panagpabpabuya ti publiko, a kinaynayatna ti kasimpungalan nga atmosperio ti pagsasalaan; sinupsuportaranna ti bagina babaen kadagiti panaglako kadagiti komposisionna ken kas manursuro ti piano. Kalpasan kadgiti romatiko a pannakidennana kadagiti Polako a babbai, a mairaman ti naisardeng a pannakikallaysa, manipud idi 1837 aginggana idi 1847 isu ket kimmaddua iti maya a Pranses a mannurat a ni Amantine Dupin. Iti kaaduan kadagiti kabibiagna, ni Chopin ket nagsagsagaba ti madi a salun-at; isu ket pimmusay idiay Paris idi 1849 iti tawen a 39.
Kaaduan kadagiti obra ni Chopin ket para iti nagmaymaysa a piano, urayno isu pay ket nagsursurat ti dua a konsierto ti piano, adda dagiti bassit a kamara a pirgis ken dagiti pay kankanta ti Polako a testo. Ti estilona iti teklado ket kaaduan nga agmaymaysa ken masansan a teknikal a makademanda; dagiti bukodna a pabuya ket naipatpategan iti kinaisangayan ken sensitibidad. Ni Chopin ket nagparnuay iti konsepto iti instrumental a balada. Dagiti kangrunaan nga obrana iti piano ket mairaman pay dagiti sonata, mazurka, Balse, nokturno, polonesa, étude, impromptu, scherzo, ken preludio, ken dagiti dadduma ket naipablaak laeng kalpasan ti ipupusayna.
Dagiti linaon
Biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Fryderyk Chopin ket naipasngay idi idiay Żelazowa Wola,[4] 46 kilkilometro (29 milmilia) iti laud ti Warsaw, nga idi ket ti Dukado ti Warsaw, ti Polako nga estado a binangon babaen ni Napoleon. Ti rehistro ti pannakabuniag ket mangited iti kasangayna iti 22 Pebrero 1810, ken nagidakat iti nakayanakan a naganna iti Latin a porma iti Fridericus Franciscus[4] (iti POlako, isuket ni Fryderyk Franciszek).[5] Nupay kasta, ti kompositor ken ti pamiliana ket nangusar iti petsa ti kasangayna iti 1 Marso,[n 1][4] ngaitan ket sapasap nga inawawat a kas ti husto a petsa.[7]
Ti ama ni Fryderyk, ni Nicolas Chopin, ket Pranses manipud idiay Lorraine a nag-emigrado idiay Polonia idi 1787 idi agtawen iti sangapulo ket innem.[8] Ni Nicolas ket nagisursuro kadagiti ubbing iti Polako nga aristokrasia, ken idi 1806 inasawana ni Justyna Krzyżanowska, ti napanglaw a kabagian dagiti Skarbek, maysa kadagiti pamilia a nagtrabahuanna.[9] Ni Fryderyk ket nabunniagan itii Paskua ti Panagungar idi Domingo, 23 Abril 1810, iti isumet laeng a simbaan a nagkasaran dagiti nagannak kaniana, idiay Brochów.[4] Ti agtawen iti sangapulo ket walo a ninongna, a nakainagananna, ket ni Fryderyk Skarbek, ti estudiante ni Nicolas Chopin.[4] Ni Fryderyk ket isu idi ti maikadua nga annak ken ti maymaysa nga anak a lalaki; isu ket addaan iti immuna a kabsatna a babai, ni Ludwika (1807–55), ken dua nga ub-ubing a kakabsatna babbai, ni Izabela (1811–81) ken ni Emilia (1812–27).[10] Ni Nicolas ket nangipaspasnek idi iti naampon a pagilianna, ken nagiyunayunay iti panagusar ti pagsasao a Polako iti balayda.[4]
Idi Oktubre 1810, innem a bulan kalpasan ti pannakaipasngay ni Fryderyk, ti pamilia ket immalis idiay Warsaw, nga idiay ket nangala ti amana iti puesto a panagisuro iti Pranses idiay Liseo ti Warsaw, a naibalay idi diay Palasio Sahon. Ni Fryderyk ket nagtaeng ken iti pamilian kadagiti lugar ti Palasio. Ti amana ket nagay-ayam iti pluta ken biolin;[11] ti inana ket nagay-ayam iti piano ken nangited kadagiti sursuro kadagiti ubing a lallaki idiay pagdagusan a tagikua ti pamilia Chopin.[12] Ni Chopin ket narapis idi, ken uray iti nasapa a kinaubingna, isu ket managsakit.[13]
Ni Fryderyk ket mabalin a nakaadal iti piano manipud ti inana, ngem ti immuna a nagisursuro kaniana iti musika, manipud idi 1816 aginggana idi 1821, ket ti Tseko a pianista a ni Wojciech Żywny.[14] Ti bakbaket a kabsatna a babai a ni Ludwika ket nagadal pay manipud kenni Żywny, ken sagpaminsan a nagay-ayam iti dueto iti kabsatna a lalaki.[15] Napardas a naipakita nga isu ket prodihio nga ubing. Idi agtawenen iti pito ni Fryderyk ket nangrugrugi a nangaited kadagiti publiko a konsierto, ken idi 1817 isu ket nagsurat kadagiti dua a polonesa, iti Sol menor ken Si bemol mayor.[16] i simmaruno anga obrana, ti polones iti La bemol mayor idi 1821, a naidedikado kenni Żywny, daytoy pay ti kasapaan a nabatbati a manuskritona iti musika.[14]
Idi 1817 ti Palasio Sahon ket innal ababaen ti Ruso a gobernador ti Warsar para iti militar a panagusar, ken ti Liseo ti Warsaw ket naibangon manen idiay Palasio Kazimierz (ita nga aldaw ket rektorado ti Unibersidad ti Warsaw). Ni Fryderyk ken ti pamiliana ket immalisda iti pasdek, nga adda pay laeng ita, ken kaasideg ti Palasio Kazimierz. Idi las-ud iti daytoy a panawen, ni Fryderyk ket sagpaminsan a naaw-awis idiay Palasio Belweder a kas kaay-ayam ti anak a lalaki ti agturturay iti Ruso a Polonia, Nalatak a Duke Constantio; isu ket nagay-ayam iti piano para iti Duke ken nagsurat iti martsa para kaniana.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota
- ^ Segun ti suratna iti 16 Enero 1833 iti mangipangulo ti Société historique et littéraire polonaise (Kagimongan ti Literario a Polako) idiay Paris, isu ket "naipasngay idi 1 Marso 1810 idiay purok ti Żelazowa Wola idiay Probinsia ti Mazowsze."[6]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti apelyido ket ibalikas a kas ti [ˈʂɔpɛn̪] iti Polako (ken nailetra pay a Szopen); [ʃɔˈpɛ̃] iti Pranses; ken kadawyan a /ˈʃoʊpæn/ iti Inggles.
- ^ Adda dagiti taudan nga agitited ti 22 Pebrero. Kitaen ti Kinaubing para kadagiti salaysay.
- ^ "Isu ket maysa a natalinaay a Polako a patriota ken ti naesseman ti nainlangitan a romantiko a mannaniw ti Polako a musika." Tad Szulc, Chopin idiay Paris, p. 19.
- ^ a b c d e f Zamoyski (2010), pp. 4–5 (locs. 115–130).
- ^ Hedley (1980), p. 292.
- ^ Chopin (1962), p. 116.
- ^ Rose Cholmondeley, "The Mystery of Chopin's Birthday", Chopin Society UK website, naala idi 21 Disiembre 2013.
- ^ Zamoyski (2010), p. 3 (loc. 100).
- ^ Michałowski and Samson (n.d), §1, para. 1.
- ^ Zamoyski (2010) p. 7 (loc. 158).
- ^ Zamoyski (2010), pp. 5–6 (locs. 130–144).
- ^ Szulc (1998), pp. 41–42.
- ^ Zamoyski (2010), 6 (loc. 144).
- ^ a b Michałowski and Samson (n.d), §1, para. 3.
- ^ Samson (1996), p. 8.
- ^ "The Complete Keyboard Works", Chopin Project website, naala idi 21 Disiembre 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Frédéric Chopin idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Frédéric Chopin idiay Wikiquote
- Obra ni Frédéric Chopin iti Proyekto Gutenberg
- Biograpia iti opisial a sitio ti Instituto Fryderyk Chopin


text:
Kapaliiwan ketdi a di karkardayo ti panagpresio dagiti dadakkel a kompania ti lana ket sumurot lattan dagiti babassit a players. Iti sanguanan dagitoy a mapaspasamak, saan ngarud a nakakaskasdaaw nga adda dagiti addang a mangwaswas iti oil deregulation law. Nupay kasta, adda dagiti saan nga umayon iti pannakawaswas ti linteg ti deregulasion ti lana agsipud […]
Archive | Pitik
PITIK: Deregulasion ti lana, dina matiped panagngina ti produkto petroleo (Tuloyna
PITIK: Deregulasion ti lana, dina matiped panagngina ti produkto petroleo (Tuloyna)
Idagdagadag dagiti kontra iti deregulasion iti lana ti pannakapukaw daytoy a linteg ket maisubli iti pannaka-regulate daytoy a produkto agsipud iti kapaliiwan a di malapdan ti panagpangato ti presio ti produkto ti petroleo iti panaglabas dagiti tawen. Segun iti sumagmamano a panagadal, manipud idi nai-deregulate ti industria ti lana idi 1996, nagtultuloy ti panagpangato ti […]
PITIK: Deregulasion ti lana, dina matiped panagngina ti produkto petroleo (Tuloyna)
Ngem kinapudnona, napasamak ti deregulasion ti industria ti lana iti babaen ti administrasion ni nag-Presidente Fidel Ramos. Nagepekto ti RA No. 8180 idi Abril 1996 ngem indeklara ti Korte Suprema a saan a konstitusional idi Nobiembre 1997. Sabali manen nga oil deregulation law, ti RA 8479 ti naipasa idi Pebrero 1998. Sagudayen ti deregulasion ti […]
PITIK: Deregulasion ti lana, dina matiped panagngina ti produkto petroleo (Tuloyna)
Adda idi pagkaudan dagiti oil companies iti pondo iti panagpangato-panagpababa ti presio ti lana iti world market. Daytoy ti Oil Price Stabilization Fund. Kasla subsidy daytoy a ponduan ti gobierno nga agtaud manipud met laeng iti mapastrekna iti buis iti lana. No agpangato ti presio ti lana iti world market, kumaud dagiti oil companies iti […]
PITIK: Deregulasion ti lana, dina matiped panagngina ti produkto petroleo (Umuna a paset)
Ngumatngato manen ti presio ti gasolina ket imparipirip dagiti drayber dagiti bus ken dyip iti Metro Manila iti posible a panangingatoda iti plete. No mapasamak daytoy, sabali manen a pakadagsenan dagiti umili aglalo iti daytoy a tiempo a bumasbassit ti magatang ti matgedanda gapu iti kangina dagiti tagilako. Itay nabiit, impangato manen dagiti kompania ti […]
PITIK: Taldiap iti sangapulo a tawen a panagdaliasat ti Tawid News Magasin (Maudi a paset)
Wen, iti panangtaliawmi iti napalabas, adu dagiti rumbeng a pagyamananmi iti agtultuloy a panagdaliasat ti Tawid News Magasin iti baet dagiti krisis a sangsanguen dagiti pagilian iti sangalubongan. Umuna a pagyamananmi ti asawa ken dagiti annakmi gapu iti suporta nga intedda kadakami bayat ti panangilangoymi ti pagiwarnak kadagiti immuna a dua a tawen manipud iti […]
PITIK: Taldiap iti sangapulo a tawen a panagdaliasat ti Tawid News Magasin (Tuloyna)
DITOY Tawid, awan ti nangatngato, awan ti nababbaba. Uray ti editor in chief, saanna a lagidawen a makurosan ti artikulona. Ammona dagiti pagkuranganna. Ta saanka a mabalin nga ag-editor no dimo ammo nga editen ti sinuratmo. Ditoy Tawid, editorkami amin, saanmi a samiren a maugedan dagiti sinuratmi. Ta ammomi a babaen ti kastoy a wagas, […]
PITIK: Taldiap iti sangapulo a tawen a panagdaliasat ti Tawid News Magasin (Tuloyna)
Adtoy pay ti email a naggapu iti ken ni Judilynn , iti [email protected] Kuna daytoy a kritiko ti Tawid News (saanmi nga inedit): “Who said that there is a “doctora” word in the English language? If a “puto:” maker is called “agputputo” how do you call a female “puto” maker? I thought that correct English […]
PITIK: Taldiap iti sangapulo a tawen a panagdaliasat ti Tawid News Magasin (Tuloyna)
Dagitoy dagiti pagiwarnak a no awanen ti makalapanda nga anunsio wenno “praise release” manipud kadagiti politiko ken negosiante, aglumenda ket sadanto manen rummuar no madanon ti panagkasangay dagiti nangato a turayen ti probinsia. Adda pay dagiti kameng ti media nga agsuratda iti damag wenno artikulo maipapan iti politiko sadanto mapan singiren daytoy. Kinapudnona, maysa a […]
PITIK: Taldiap iti sangapulo a tawen a panagdaliasat ti Tawid News Magasin
IDI kanikadua a tawen, maysa nga aglinawas (kuno) a pagiwarnak ti nagkiddaw iti maysa a regional trial court iti Ilocos Sur iti pannakaited ti akreditasionna tapno makaipablaak kadagiti special proceedings, summons, notice of foreclosures ken dadduma pay a pammilin nga aggapu iti korte. No ukagem ti pagiwarnak, makitam a nalatak a mannurat dagiti staff ti […]


text:
Rehion ti San'in
Ti Rehion ti San'in (山陰地方 San'in Chihō?) ket maysa a lugar idiay abagatan a laud iti Honshū, ti kangrunaan nga isla iti Hapón. Buklenna daytoy iti akin-amianan a paset iti rehion ti Chūgoku, a sumago daytoy iti Baybay iti Hapón.[1]
Dagiti linaon
Panakaala ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a San'in iti Pagsasao a Hapón ket buklen dagiti dua a kanji a karakter. Ti umuna, 山, "bantay", ken ti maikadua, 陰 ket mangitudo ti "yin" iti yin ken yang. Ti kayatna a saoen daytoy a nagan ket ti akin-amianan, ti nalinong a bakrang ti banbantay a maigiddiat ti yang "akin-abagatan, naiinit" rehion ti San'yō iti abagatan.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Umuna apakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti rehion ti San'in rket addaan dagiti adu a natidtidda a Paleolitiko ken Jōmon a panawen (14,000 – 300 BC), ngem dagti natidtidda ti Yayoi a panawen (300 BC – 250 AD) ket isu dagitoy ti kadakkelan idiay Hapón. Dagiti Mukibanda Yayoi tidtidda idiay baba ti baba ti banbantay iti Bantay Daisen[2] kadagiti siudad iti Daisen kenYonago, Prepektura ti Tottori ket isu dagitoy ti kadakkelan iti Hapón.[3] Daytoy a lugar bassit pay laeng a nakali, ngem daytoy ket agipakpakita a ti San'in ket maysa idi a rehional a sentro iti kabilegan iti dayta a panawen. Ti mitolohia iti Shinto a relihion ket kaaduan a naibatay ti ligar ti Izumo iti dayta a rehion,[4] ken ti Izumo-taisha, wenno Izumo a Nalatak nga Altar idiay Izumo, Prepektura ti Shimane, ket maysa kadagiti taga-ugma ken kangrunaan a Shinto nga altar idiay Hapón.[5] Ti dumaya apaset ti Prepektura ti Shimane ket addaan pay ti kultural ken ekonomia apanakaikapet iti kangrunaan a daga ti Asian manipud kadagiti nasapa a panawen.[4]
San'indō[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti rehion ti San'in maipada iti San'indō (山陰道?), maysa kadagiti gokishichidō, wenno lima a probinsia ken pito a lawlaw a naibangon idi Asuka a Panawen (538 – 710) babaen ti linteg a sistema ti Ritsuryo.[6] Ti San'indō ket mangitudo ti agmaymaysa a taga-ugma a heograpiko a rehion, ngem daytoy ket maysa pay a kangrunaan a kalsada iti daytoy a rehion a mangikapet ti kapitolio ti Kyoto.[7] Ti San'in buklenna ti sakbay ti Meiji a probinsia a luglugar ti Tamba, Tango, Tajima, Inaba, Hōki, Izumo, Iwami ken Oki.[8][9]
San'indō a dalan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nupay ti San'indō a dalan ket inusar para kadagiti lohistiko ti milisia kadagiti sabsabali a suppiatan kalpasan ti Asuka a panawen, kangrunaan daytoy a nagserbi a kas maysa a dalan para kadagiti mapan ken umay a panagiluganan dagiti naimbagan iti daytoy a rehion. Daytoy a pagdalaanan ket naabutna ti kangatuan a kangrunaanna iti [Edo a panawen]] (1603 – 1867) nga idi ti Tokugawa shogunato ket nagporma kadagiti dalanna ken dagiti shukuba a puesto nga estasion. Ti daimyō a rehional nga agturturay ket nagusar ti San'indō para kadagiti sankin kotai a nasken a panagbanniaga idiay Edo.
Moderno a panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti rehion ti San'in ket awan ti administratibona a turay. Iti moderno a Hapón a panagusar, sapasap a mangitudo daytoy kadagiti prepektura iti Shimane, Tottori ken ti akin-amianan a lugar iti Yamaguchi.[6] Ti akin-amianan a luglugar ti prepektura iti Hyōgo ken Kyōto ket sagpaminsan a mairaman pay iti rehion.[10] Ti Hapón a Dalan 9, ti San'in a Napardas a pagdalanan, ken ti JR a Laud a San'in a Kangrunaan a Linia ket surotenna ti naipakasaritaan a dalan iti San'indō, ken dagiti tidda iti shukuba, adu kadagitoy ti nasayaat a napriserba, a nabati iti dayto a rehion.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti rehion ti San'in ket addan ti atiddog a pantar iti igid ti Baybay Hapón a gumay-at iti nga agpaabagatan ti Chūgoku a Banbantay iti igid ti kaatiddog iti daytoy a rehion. Daytoy a lugar ket kaaduan a kabanbantayan nga addan ti bassit a tanap.[6] Nupay ti klima ti rehion ti San'in ket saan a narusanger a kas iti rehion ti Hokuriku iti amaianan, ti kalamiisan ket naipadumaan baben ti kaadu ti niebe ken panagtudtudo a kadawyan kadagiti lugar idiay Baybay Hapón.[9]
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti rehion ti San'in ket adayo kadagiti idustria ken kultura a pusod iti Hapón, ken ekonomia daytoy a rehion ket saan a naiparang-ay a a kasla dagiti sabali a rehion iti Hapón. [6] Ti ladawan ti daga ket nabati a kas ti away ken awanan ti industria unay, ken dagiti urbano a lugar iti daytoy a rehion ket desentralisado.[9] Ti Tottori ken Shimane ket isu dagitoy ti kabassitan ti populasion a prepektura iti Hapón, ken ti populasion ket naparpardas a lumaklakay ngem dagiti sabali a paset ti Hapón. Dagiti siudad iti daytoy a rehion nga addaan ti sumurok a populasion ti 100,000 ket isu laeng dagiti prepektura a kapitolio iti Tottori ken Matsue, ken ti kinaudia a Yonago, ken Izumo,ti maysa a siuda a nabuklan manipud kadagiti babassit a siudad ken purok kalpsan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Ti pataud nga agrikultura iti rehion ti San'in, nupay kasta, ket nagato latta. Ti nalawa a pantar ken kabanbantayan a luglugar ket nasalakniban a kas nailian, prepektural, lken munisipal a parke, ken dagitoy ket nalataka papanan dagiti turista.
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti rehion ti San'in ket naukonekta babaen ti JR West linia ti perrokerril ken kalkalsada, ngem dagiti pagluganan ket saan pay a naparangrang-ay no maipada kadagiti sabsabali a rehion iti Hapón. Agdama dagiti gandat a mangikonekta iti daytoy a rehion kadagiti nalawlawa a paset ti kalkalsada iti Hapón.[9]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "San'in" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 817 idiay Liblibro ti Google; Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 65. idiay Liblibro ti Google
- ^ "Mukibanda-iseki (妻木晩田遺跡)". Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系. Tokyo: Shogakukan. 2012. Naala idi 2012-04-07.(Hapon)
- ^ Muki-Banda Remains
- ^ a b "Tone-gawa". Nihon Kokugo Daijiten (日本国語大辞典). Tokyo: Shogakukan. 2012. Naala idi 2012-02-28.(Hapon)
- ^ "Kurayoshi a Tanap". Ensiklopedia iti Hapón. Tokyo: Shogakukan. 2012. Naala idi 2012-04-12.
- ^ a b c d "Rehion ti San'in". Ensiklopedia iti Hapón. Tokyo: Shogakukan. 2012. Naala idi 2012-04-13.
- ^ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 65. idiay Liblibro ti Google
- ^ Titsingh, p. 65 n3. idiay Liblibro ti Google
- ^ a b c d "美保湾 (Miho-wan)". Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) (日本大百科全書(ニッポニカ). Tokyo: Shogakukan. 2012. Naala idi 2012-04-15.(Hapon)
- ^ "山陰地方 (San'in chihō)". Dijitaru daijisen. Tokyo: Shogakukan. 2012. Naala idi 2012-04-15.(Hapon)