text:
Italia
Ti Italia i/ˈɪtəli/ (Italiano: Italia [iˈtaːlja]), opisial a ti Italiano a Republika[7] wenno ti Republika iti Italia[8] (Italiano: Repubblica italiana[paammo 1]), ket maysa a unitario a parlamentario a republika idiay Abagatan a Tengga ti Europa. Iti amianan, pagbeddenganna ti Pransia, Suisa, Austria ken Eslobenia iti igid ti Alpes. Iti abagatan, buklenna ti sibubukel nga Italiano a Peninsula, Sicilia, Sardinia–dagiti dua a kadakkelan nga is-isla idiay Baybay Mediteraneo ken dagiti adu pay a babbabassit nga is-isla. Dagiti naturay nga estado ti San Marino ken ti Siudad ti Batikano ket dagiti enclave iti uneg ti Italia, ngem ti Campione d'Italia ket maysa nga Italiano nga exclave idiay Suisa. Ti teritorio ti Italia ket sakupenna ti 301,338 km2 (116,347 sq mi) ken naimpluensiaan babaen ti kalalainganna a klima. Nga addaan ti 60.6 a riwriw nga agtaeng, isu daytoy ti maikalima a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Europa, ken ti maika-23 a kaaduan ti populasion iti lubong.
Ti Roma, ket isu ti kapitolio iti Italia, kadagiti napalabas a sigsiglo isu daytoy idi ti sentro ti politika ken relihion iti Lumaud a sibilisasion a kas kapitolio ti Romano nga Imperio ken ti lugar ti Santa Sede. Kalpasan ti panagapday iti Romano nga Imperio, ti Italia ket nakaibtur kadagiti panagraut dagiti ganganaet a tattao, manipud dagiti Hermaniko a tribu a kas dagiti Lombardo ken Ostrogodo, aginggana dagiti Bisantino ken ti kaudian, dagiti Normando, ken dadduma pay. Kalpasan dagiti napalbas a siglo, ti Italia ket nagbalin a nakaipasngayan dagiti Maritimo a republika ken ti Renasimiento[9]. Urayno ti kaaduan kadagiti kalpasan ti Romano a pakasaritaanna, ti Italia ket nanbingbingay idi kadagiti nadumaduma a siudad ken rehional nga estado (a kas ti Republika ti Benesia ken ti Simbaan nga Estado), ngem daytoy ket naiapgkaykaysa idi 1861.[10] Idi naladaw a maika-19 a siglo, babaen ti Sangalubongan a Gubat I, ken aginggana ti Sangalubongan a Gubat II, ti Italia ket nagtagikua ti maysa akolonial nga imperio.[11]
Ti moderno nga Italia ket maysa a demokratiko a republika. Daytoy ket nairanggo a kas ti maika-24 a karang-ayan a pagilian iti lubong[5] ken ti Pagsurotan ti Kasayaat ti panagbiag ket nairanggo idin a kas ti sangapulo a kasayaatan iti lubong idi 2005.[12] Ti Italia ket agragrag-o ti maysa a nangato a pagalagadan ti panagbiag, ken adda ti nangato a GDP ti tunggal maysa atao .[13][14] Daytoy ket nangibangon a kameng ti inawtawagan tattan a ti Kappon ti Europa ken paset ti Eurosona. Ti Italia ket kameng pay ti G8, G20 ken NATO. Daytoy ket adda ti maikatlo a kadakkelan a reserba ti balitok, maikawalo a kadakkelan a nominal GDP, maikasangapulo a kangatuan ti GDP (PPP)[15] ken ti maikanem a kangatuan ti busbos ti gobierno iti lubong.[16] Daytoy ket kameng pay nga estado ti Organisasion para iti Ekonomiko a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Konsilo ti Europa, ti Kappon ti Lumaud a Europa ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti Italia ket adda ti maikasiam a kadakkelan ti busbos ti salaknib ken makibinningay ti nulklear nga armas ti NATO.
Ti Italia ket adda ti nangruna a papel iti Europeano ken milisia ti lubong, kultural ken diplomatiko a pannakibiang. Ti Europeano a politiko ti pagilian, sosial ken ekonomiko nga inpluensia ket mangaramid daytoy ti maysa a nangruna a rehional a bileg.[17][18] Ti pagilian ket adda ti maysa a nangato nga agpang ti publiko nga edukasion ken maysa a nangato a globalisado a pagilian.[19]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pannagipagarup iti etimolohia iti nagan nga "Italia" ket adu unay ken dagiti sumaganad a pannakaipalawag nga insingsingasing babaen dagiti historiador ken dagiti linguista ket nawatiwat.[20] Segun ti maysa kadagiti kadawyan a pannakaipalplawag, ti termino nga Italia, manipud ti Latin: Italia,[21] ket binulod idi babaen ti Griego manipud ti Oscan Víteliú, a ti kaibuksilanna ket "dagiti ubbing a baka (urbon)" (cf. Lat vitulus "calf", Umb vitlo "urbon").[22] Ti toro ket simbolo dagiti akin-abagatan a tribu ti Italia ken kankanyon a nangipakpakita a sumangsangdo ti Romano a lobo a kas kumarkarit a simbolo iti nawaya nga Italia idi las-ud ti Sosial a Gubat. Ti Griego a historiador a ni Dionisio ti Halikarnasio ket isu tinangibagbaga iti daytoy a pannakalaglagip a kakuyogna ti sarsarita a ti Italia ket nainaganan idi kalpasan kenni Italus,[23] nga inbagbaga pay babaen ni Aristoteles[24] ken ni Tusidides.[25]
Ti nagan nga Italia ket kasisigud idi a naipakat laeng ti paset nga itan ket ti Akin abagatn nga Italia – segun kenni Antioko ti Sirakusa, ti akin abagatan a paset ti peninsula ti Bruttium (moderno a Calabria: probinsia iti Reggio, ken paset dagitiprobinsia ti Catanzaro ken Vibo Valentia). Ngem babaen ti daytoyen a panawen ti Oenotria ken Itali aken nagbalinen nga agpadpada, ken ti nagan ket naipakat pay ti kaaduan iti Lucania. Dagiti Griego ket nagin-inutda a nangipakat ti nagan nga "Italia" iti dakdakkel a rehion, ngem idi panagturay ti [[Romano nga Emperador|Emperador] Augustus (gibus ti umuna a siglo BC) a daytoy a termino ket naipadakkel a mangsakop ti intero a peninsula aginggana kadagiti Alpes.[26]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasakbayan a pakasaritaan ken kina-ugma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nakalkali manipud kadagiti amin a paset ti Italia ket nangipakpakita ti kadda ti Neanderthal a napetsaan manipud idi Paleolitiko a paset ti panawen, iti agarup a 200,000 tawtawen,[27] Dagiti moderno a tao ket simmangpetda idi agarup a 40,000 tawtawen. Dagiti Taga-ugma atao iti kasakbayan ti Romano nga Italia – a kas dagiti Umbriano, ken dagiti Latin (a nagtaudan dagiti Romano), Volsci, Samnita, dagiti Kelta ken dagiti Ligures a nagtagtagitao iti akin amianan nga Italia, ken dagiti dadduma pay – ket dagidi Indo-Europeano a tattao; ti kangrunaan a naipakasaritaan a tattao iti saan nga Indo-Europeanoa tawidan ket mangiraman kadagiti Etruscans, dagiti Elymians ken Sicani idiay Sicilia ken dagiti prehistoriko a Sardinia.
Idi baetan ti maika-17 ken maika-11 a siglo BC dagidi Misenio a Griego ket nangibangonda kadagiti pannakaiyasideg iti Italia[28][29][30][31][32][33][34] ken idi maika-8 ken maika-7 a sigsiglo BC dagiti kolonia ti Gresia ket nabangonda amin iti igid ti aplaya ti Sicilia ken ti akin abagatan a paset ti Italiano a Peninsula ket nagbalin a naamammuan a kas ti Magna Graecia. Ken dagidi pay Penisia ket nangbangonda kadagiti kolonia kadagiti aplaya ti Sardinia ken Sicilia.
Ti taga-ugma a Roma ket isu idi ti immuna a bassit a komunidad ti agrikultura a nabangon idi maika-8 a siglo BC, a dimmakkel kadagiti napalabas a siglo iti kadakkelan nga imperio a nangbukel ti sibubukel a Baybay Mediteraneo, a nakairuaran dagiti Taga-ugma a Griego ken Romano a kultura iti maysa a sibilisasion. Daytoy a sibilisasion ket impluensial unay a ti legado ket nangruna iti sangalubongan. Ti Taga-ugma a Roma ket nakaro a naimpluensiaan ket nangibati ti markana iti moderno a gobiernoA, linteg, politika, administrasion, urbano a panagplano, inhennieria, pilosopia, arkitektura, dagiti arte ken dagiti dadduma pay nga aspeto iti lumaud a lubong, a nangporma ti nakaibatayan ti Lumaud a sibilisasion.
Iti nabontog a pannaka-apday manipud idi naladaw a maikadua a siglo AD, thi imperio ket nagtungpalan ti pannakapisi iti dua a paset idi 395 AD: ti Lumaud a Romano nga Imperio ken ti Akin-daya a Romano nga Imperio. Ti lumaud a paset – babaen ti presion dagidi Pranko, dagidi Bandalo,dagidi Huno, dagiti Godo ken dagiti dadduma pay a populasion manipud ti Akin-day a Europa – ket nakaitungpalan a natunaw idi 476 AD, idi ti kinaudi a lumaud nga Emperador ket inikkat babaen ti Barbaro a hepe a n Odoakro.
Tengnga a Panpanawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti pannakatnag ti Roma, ti Italia ket pinarukma babaen dagiti Hermaniko a Tribu dagiti Ostrogodo, ngem idi maika-6 a siglo ti Taga-daya Romano nga Emperador a ni Justiniano ket pinarukmana manen. Ti panagraut ti sabali pay a Hermaniko a Tribu (dagiti Lombardo) iti naladaw nga isu met laeng a siglo ket nangpabasiit ti kaadda ti Bisantino iti bassit a pirgis iti daga a nagbaetan ti Rabena ken Roma ken dagiti dadduma pay a daga idiay akin-abagatan nga Italia, a nangburak ti panagkaykaysa ti peninsula aginggana idi 1870.
Ti panagturay ti Lombardo iti akin-amianan a ken tengnga nga Italia ket sinagepsep idi ti Pranko nga Imperio babaen ni Karlomagno idi naladaw a maika-8 a siglo. Dgaiti pRanko nga ari ket timmulongda oay iti pannakaporma kadagiti Estado ti Papa idiay tengnga ti Italia, a gimmay-at manipud idiay Roma aginggana idiay Rabena, urayno ti kaaduan ti Tengnga a Panpanawen ti Kina-Papa ket tinengtengngel laeng ti Latium. Ti kaadda daytoy a teokratiko nga estado ket nangtiped kadagiti napalabas a siglo ti panagkaykaysa ti peninsula. Aginggana idi maika-13 a siglo, dagiti politika ti Italiano ket tinurturayan babaen ti pannakaikabagian ti baetan dagiti Aleman a Emperador ti Nasantuan a Romano ken dagiti papa, a kaaduan kadagiti Italiano a siudad ket nakitiptiponda iti dati a (Gibelini) wenno para iti naud-udi a (Guelfi) manipud ti temporario a pakainugotan.
Iti daytoy idi a kawaw iti turay nga ti Italia ket nakakita ti pannakaipangato iti naisangayan nga patakder, ti mediebal a komuna. Kadagiti anarkaiko a kasasaad a kankanayon a nagballigi kadagiti mediebal nga Italiano a siudad-estado, dagiti tao ket binukbokudanda a nagurnos tapno maipasubli ken maikatda ti armas dagiti nagsisinnupiat a napilpili a tattao. Idi maika-12 a siglo, ti liga dagiti komuna, ti Liga ti Lombardo, ket inabakda ti Aleman nga emperador a ni Frederick Barbarossa, a nangiturongan ti proseso a pannakaited ti epektino a pannakawaya kadagiti kaaduan ti akin-amianan ken tengnga a siudad ti Italia. Uray pay ti pannakadadaelna kadagiti nadumaduma a gubat, ti Italia ket nagtalinaay, a naipangpangruna idiay amianan ken tengnga, ti relatibo a narang-ay nga urbano a sibilisasion.
Iti las-ud ti isu met laeng a paset ti panawen, ti Italia ket kanakita ti pannakaipangato kadagiti nadumaduma a Maritimo a Republika, a ti kadayegan ket ti Benesia, Genoa, Pisa ken Amalfi. Nakaroda a nairaman kadagiti Krusada, nagatiwda kadagiti opurtunidad iti politikal ken panagtagilako. Ti Benesia ken ti Genoa ket dimtengan a nagbalinan a kas ti aruangan ti Europa iti panagtagilako iti Daya, a nangbangbangon kadagiti kolonia iti kaadayo iti Baybay Nangisit ken kankanayon a kaaduan a nagtengtengngel ti panagtagilako iti Bisantino nga Imperio ken ti lubong ti Islamiko a Mediteraneo. Ti kondado ti Saboya ket nangpadakkel ti teritoriona idiay peninsula idi kaladawan ti naladaw a Tengnga a Panpanawen, bayat a ti Florencia ket nagrangrang-ay iti nasayaat a naurnos a komersio ken pinansia a siudad-estado, a nagbalin kadagiti kaaduan a siglo ti Europeano a kapitolio iti seda, dutdot, panangibanko ken alahas.
Idiay abagatan, ti Bisantino a Sicilia ket nagbalinen a maysa nga Islamiko nga emirato idi maika-9 a siglo, a nagrangrang-ay aginggana idi pinarukma dagidi Italo-Normano idi naladaw a maika-11 a siglo a kinuyog kadagiti kaaduan nga estado ti Lombardo ken Bisantino iti akin-abagatan nga Italia. Babaen dagit inarikut a serie dagiti pasamak, ti akin-abagatan nga Italia ket rimmang-ay a kas maysa a naipagkaykaysa a pagarian, nga immuna babaen ti Kamara ti Hohenstaufen, kalpasan daytoy babaen ti Kapetiano a Kamara ti Anjou ken, manipud idi maika-15 a siglo, ti kamara ti Aragon (urayno ti Sicili aket naisina nga Aragones a pagarian manipud idi naladaw a maika-13 a siglo aginggana idi maika-15 a siglo). Idia Sardinia, dagiti dati a probinsia ti Bisantino ket nagbalinda a nawaya nga estado a tinawtawagan a aks tigiudicati, urayno kaaduan ti isla ket tinurturayan babaen ti Genoa wenno Pisa aginggana idi pinarukma dagiti Aragones idi maika-15 a siglo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idiay Italia, dagiti sabsabali a pagsasao ket opisial a mabigbigan a mayanaup ti linteg a patneng a (rehional) a pagsasao babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehionala Pagsasao. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti Italia ket dagiti sumaganad:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ethnologo a reporta". Ethnologue.com. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ "Binulan a demograpiko a katimbengan: Enero 2011" (iti Italiano). Istat. 10 Septiembre 2011. Naala idi 10 Septiembre 2011.
- ^ a b c d "Italia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "Pannakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". CIA – The World Factbook. Naala idi 9 Hulio 2010.
- ^ a b "Reporta tiPanagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "Comune di Campione d'Italia". Comune.campione-d-italia.co.it. 14 Hulio 2010. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ Ti Inggles a nagan ti estado ti Italia a nausar iti Inggles a testo iti Tulag iti Lisbon,
- ^ A kas maus-usar kadigiti sumaganad a sinurat a mangipalip ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: "UNTERM database iti Nagkaykaysa a Pagpagilian". Sekretario ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 28 Marso 2012.
- ^ "Italia: Nakaipasngayan iti Renasimiento". Europeano a Renasimiento ken Pannakaipatakder manen. Ili iti Washington, NJ: Akademia ti Immakulada a Puso. [n.d.] Naala idi 20 Disiembre 2009..
- ^ "Panagkaykaysa ti Italia". Library.thinkquest.org. 4 Abril 2003. Naala idi 19 Nobiembre 2009.
- ^ "Ti Imperio ti Italiano a Kolonia". Amin nga Imperio. Naala idi 17 Hunio 2012. "Iti kapantokanna, idi sabayan ti WWII, ti Italiano nga Imperio ket binuklan na dagiti teritorio ti agdama nga aldaw nga Italia, Albania, Rodas, Dodecaneses, Libya, Etiopia, Eritrea, 2/3 ti Somalia ken ti bassit a konsesio ti Tientsin idiay Tsina"
- ^ The Economist Intelligence Unit’s quality-of-life index, Economist, 2005
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "DDP Quick Query". Ddp-ext.worldbank.org. 20 Hulio 2004. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "CIA World Factbook, Budget". Cia.gov. Naala idi 26 Enero 2011.
- ^ M. De Leonardis, Il Mediterraneo nella politica estera italiana del secondo dopoguerra, Bologna, Il Mulino, 2003, p. 17
- ^ Ti Tengnga a Daya ken ti Europa. Liblibro ti Google. 24 Nobiembre 1998. Naala idi 30 Mayo 2011.
- ^ "KOF – Pressemitteilung" (PDF). Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-04-27. Naala idi 27 Oktubre 2009.
- ^ Alberto Manco, Italia. Disegno storico-linguistico, 2009, Napoli, L'Orientale, ISBN 978-88-95044-62-0
- ^ Latin a Diksionario ti Oxford, p. 974: "umuna a silaba. kadawyan nga ababa (cf. Quint.Inst.1.5.18), ken naiskan pay iti Lucil.825, ngem iti daktiliko a berso a naipaatiddog metri gratia."
- ^ J.P. Mallory ken ni D.Q. Adams, Ensiklopedia ti Indo-Europeano a Kultura (Londres: Fitzroy ken ni Dearborn, 1997), 24.
- ^ Dionisio ti Halikarnasio, Dagiti Romano a Kina-ugma, 1.35, iti LacusCurtius
- ^ Aristoteles, Politika, 7.1329b, iti Perseus
- ^ Tucidides, Ti Peloponesio a Gubat, 6.2.4, iti Perseus
- ^ Pallottino, M., Pakasaritaan ti Kasapaan nga Italia, patarus. Ryle, M & Soper, K. kadagiti Lektura ni Jerome, Maikasangapulo ket pito kadagiti Serie, p. 50
- ^ Kluwer Academic/Plenum Publishers 2001, ch. 2. ISBN 0-306-46463-2.
- ^ Ti Miseneo ken Italia: ti arkeolohiko ken arkeometriko nga ebidensia ti seramiko, Unibersidad ti Glasgow, Departamento ti Akeolohia
- ^ Emilio Peruzzi, Dagiti Miseneo ti Nasapa a Latium, (Incunabula Graeca 75), Edizioni dell'Ateneo & Bizzarri, Roma, 1980
- ^ Lord William Taylour, Miseneo a Bangbanga idiay Italia ken dagiti Kaaripingna a Lugar (Cambridge 1958)
- ^ Gert Jan van Wijngaarden, Panagusar ket Panagayat ti Miseneo a Bangbanga idiay Lebante, Cyprus ken Italia (1600–1200 B.C.): Ti KInapangruna iti Kontesto, Arkeolohiko a Panagad-adal ti Amsterdam, Unibersidad ti Amsterdam a Pagmalditan, 2001
- ^ Andrea Vianello, Miseneo a Naladaw a Panawen ti Gambang ken dagiti Italiko a Produkto iti Laud a Mediteraneo: Ti Sosial ken Ekonomiko a Panagusig, (Dagiti Reporta dagiti Serie ti Britaniko nga Arkeolohiko), Dagiti Reporta ti Britaniko nga Arkeolohiko
- ^ Miriam S. Balmuth, Robert J. Rowland, Dagiti Panagad-adal iti Sardinio nga Arkeolohia, Unibersidad ti Michigan a Pagmalditan, 1984
- ^ Bryan Feuer, Miseneo a sibilisasionn: ti maysa a naipababa a bibliograpia aginggana iti 2002, McFarland & Company; Nabalbaliwan a Sub-edision (2 Marso 2004)
- Bibliograpia
- Italia. DK. 2005. ISBN 1-4053-0781-1.
- Miller, Judith (2005). Alikamen: dagiti estilo ti lubong a klasiko aginggana ti kontemporario. DK Publishing. ISBN 0-7566-1340-X.
- Akin-amianan nga Italia. APA Publications. 2004. ISBN 981-234-903-0.
- Hacken, Richard. "Pakasaritaan ti Italia: Dagiti Kangrunaan a Dokumento". EuroDocs: Biblioteka ti Harold B. Lee: Unibersidad ti Brigham Young. Naala idi 6 Marso 2010.
- "FastiOnline: Ti datos a pagibatayan ti arkeolohiko a panagkalkali manipud idi tawen ti 2000". Internasional nga Asosasion ti Klasiko nga Arleohiko (AIAC). 2004–2007. Naala idi 6 Marso 2010.
- "Pakasaritaan ti Italia – Pagsurotan ti Italiano a Pakasaritaan" (iti Italiano, Ingles). Intituto ti Europeano nga Unibersidad, The World Wide Web Virtual Library. 1995–2010. Naala idi 6 Marso 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Italia idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Italia manipud idiay Wikivoyage
- Dagiti Online a rekurso a maipanggep ti Italia
- Kitaen ti Italia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Nangatngato nga Edukasion para kadagiti Internasional nga Estudiante
- Dagiti Nailian ken Rehional a Parke ti Italia
- Opisial a Website ti Turismo ti Italia
- Italia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Italiano
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1861
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian


c: text/html

text:
Quezon
Ti Quezon ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti CALABARZON iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Lucena. Kabeddengna dagiti probinsia ti Aurora iti amianan, Bulacan, Rizal, Laguna ken Batangas iti laud, ken dagiti probinsia ti Camarines Sur ken Camarines Norte iti daya. Sakupen pay ti Quezon dagiti Is-isla ti Polillo iti Baybay Pilipinas.
Sigud a maaw-awagan iti Kaliraya wenno Kalilayan idi un-unana, sa idi kuan ket Tayabas, napanaganan ti provincia iti Quezon kas pammadayaw ken ni Manuel L. Quezon, ti presidente ti Pilipinas idi panawen ti Mankomunidad, a naggapu iti ili ti Baler a sigud a maysa kadagiti ili ti Quezon (ili itan ti probincsia ti Aurora).
Adda iti probinsia ti nalatak a Bantay Banahaw, maysa a natay a bulkan, a pappapanan dagiti turista. Napno ti bantay iti ispiritual a mistisismo ket adu a kulto ken gunglo a relihioso ti agnanaed iti bantay. Naruay a deboto ti mangsarsarungkar iti Banahaw iti kada Cuaresma. Ti met laeng Banahaw ti mangmangted iti enerhia a geothermal iti Makban Geothermal Power Plant.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Quezon iti 39 nga ili ken 2 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agdangan
- Alabat
- Atimonan
- Buenavista
- Burdeos
- Calauag
- Candelaria
- Catanauan
- Dolores
- General Luna
- General Nakar
- Guinayangan
- Gumaca
- Infanta
- Jomalig
- Lopez
- Lucban
- Macalelon
- Mauban
- Mulanay
- Padre Burgos
- Pagbilao
- Panukulan
- Patnanungan
- Perez
- Pitogo
- Plaridel
- Polillo
- Quezon
- Real
- Sampaloc
- San Andres
- San Antonio
- San Francisco (Aurora)
- San Narciso
- Sariaya
- Tagkawayan
- Tiaong
- Unisan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Papa Juan VI
Ni Papa Juan VI ket maysa idi a Griego a papa manipud idiay Epeso a nagturay iti las-ud ti Bisantino a kinapapa manipud idi 30 Oktubre 701 aginggana idi 11 Enero 705. Ti kinapapana ket naamammuan para kadagiti milisia ken politikal a panagprogreso idiay Italiano a peninsula. Isu ket ket nagbalin a papa kalpasan ti dua idi pimmusay ni Papa Sergio I, ken ti pannakabutosna ket napasamak kalpasan ti panakabakante ti bassit ngem pito a lawas.[1] Isu ket sinaruno babaen ni Papa Juan VII kalpasan ti pannakabakante ti basbassit ngem dua a bulan.[1] Ti bangkay ni papa Juan ket naipunpon idiay Daan a Basilika ni San Pedro.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ekonomou, 2007, p. 246.
- ^ http://www.newadvent.org/cathen/08423a.htm
Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Ekonomou, Andrew J. 2007. Ti Bisantino a Roma ken dagiti Griego a Papa: Dagiti Dumaya nga impluensia ken ti kinapapa manipud kenni Gregorio aginggana kenni Zacarias, A.D. 590–752. Lexington Books.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Juan VI idiay Wikimedia Commons


text:
Billit
Dagiti billit (klase Aves) ket nadutdotan, napayakan, dua ti sakana, endotermika (nabara ti dara), agititlog, a bertebrado nga ay-ayup. Nga adda dagiti agarup a 10,000 sibibiag a sebbangan, isu dagitoy ti kaaduan a bertebrado a klase dagiti bertebrado a tetrapodo. Amin dagiti agdama a sebbangan ket tagikua ti subklase ti Neornithes, ken agnaed kadagiti ekosistema iti ballasiw ti lubong, manipud ti Artiko aginggana idiay Antartiko. Dagiti sibibiag a bilbillit ket sumakopda kadagiti kadakkel manipud ti 5 cm (2 in) Bee Hummingbird aginggana ti 2.75 m (9 ft) Abestrus. Ti posil a rehistro ket mangituding a dagiti billit ket rimsua iti kaunegan kadagiti terepodo a dinosaurio idi panawen ti Hurasiko a paset ti panawen, idi agarup a 160 riwriw a tawtawen. Dagiti Paleontologo ket maikapanunutanda dagiti billit nga is-isu laeng dagiti klado dagiti dinosaurio a nagbiag manipud ti Kretaseo–Paleoheno a pasamak ti panagawan idi 65.5 (Ma).
Dagiti moderno a billit ket naidasig babaen kadagiti dutdot, ti maysa a sippit nga awan ti ngipen, ti panagitlog dagiti natangken ti kontsana nga itlog, ti maysa a nagato a metaboliko a grado, adda ti uppat a kamara a puso, ken ti maysa a nalagan ngem natibker a tultulang. Dagiti amin a sibibiag a sebbangan iti billít ket adda kadagiti payak malaksid laeng ti awan tattan a saan a tumaytayab a moa iti Baro a Selanda. Dagiti payak ket dagiti naparangay a takiag, ken kaaduan kadagiti sebbangan ti billit ket makatayab. Dagiti saan a makatayab a billít ket mairaman dagiti ratida, dagiti pinguino, ken dagiti adu pay a naipagduduma a endemiko a sebbangan ti isla. Dagiti billít ket addaanda kadagiti naisangsangayan a panagpalpa ken panaganges a sistema a dagitoy ket nasayaat a naampon para iti panagtayab. Adda dagiti dadduma a billít, a naipangpangruna dagiti korbidos ken dagiti loro, ket maysa dagitoy a nasaririt a sebbangan ti ayup; adu dagiti bilbilang iti sebbangan ti billit a napalpalliwan nga agar-aramid ken agus-usar ti ramramit, ken adu kaditi sosial a sebbangan ket mangipakpakita ti kultural a panagiyallawat iti panakaammo kadagiti ballasiw a kaputotan.
Adu kadagiti sebbangan ket gumon-od iti tinawen nga adayo a panag-akar, ken adu pay dagiti agararamid ti basbassit ken saan nga agnanayon a panag-akar. Dagiti billit ket sosialda; dagitoy ket makisinnaritada nga ugusar kadagiti makita a senial ken babaen kadagiti panagtawag ken kankanta, ken makibinglayda kadagiti sosial nga ugugali, a mairaman ti panagtitinnulongan a panagtaraken ken panaganup, panagpangen, ken panag-ummong dagiti balang. Ti nawatiwat a kaaduan dagiti sebbangan ti billít ket sosial a monagamo, kadawyan para iti maysa a panawen a panagtaraken, ken sagpaminsan pay nga adu a tawen, ngem manmano iti amain a kabibiagda. Adda dagiti dadduma pay a sebbangan a poligamo ("adu kadagiti babbai") wenno, manmano, a poliandriko ("adu kadagiti lallaki") a panagtaraken a sistema. Dagiti itlog ket kadawyan a mayitlog iti maysa nga umok ken mapessaan babaen dagiti nagannak. Kaaduan kadagiti billit ket adda iti napaatiddog a panagaywan kalpasan ti panagpessa.
Adu kadagiti sebbangan ket importante para iti ekonomia, a kaaduan a taudan iti makmakan babaen ti panaganup wenno panagtaraken. Adda dagiti sebbanagn, a naisangsangayan dagiti agkankanta a billit ken dagiti loro, ket nadayeg dagitoy nga abalbalayan nga ayup. Dagiti dadduma pay a panagusar ket maiaraman ti panag-apit iti guano para ti panag-usar nga abuno. Dagiti billit naisangsangayan a piguro iti amin nga aspeto iti kultura ti nagtagitaoan manipud ti relihion aginggana ti daniw ken dagiti nadayeg a musika. Agarup a 120–130 a sebbangan ket nagbalin nga awanen a kas ti nagbanagan iti aramid ti tao manipud idi maika-17 a siglo, ken dagiti gasgasut a naskbayan pay. Iti agdama, agarup a 1,200 a sebbangan dagiti billit ket maipangta ti pannaka-awan babaen dagit inar-aramid ti tao, ngem adda met dagiti ganetget a mararamid para iti panagsalaknib kaniada.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Brands, Sheila (14 Agosto 2008). "Systema Naturae 2000 / Pannakaidasig, Klases Aves". Gandat: Ti Taxonomicon. Naala idi 11 Hunio 2012.


text:
Daig
Ti daig, sarut, wenno tuberkulosis (wenno maipangyababaan iti TB tubercle bacillus) ket isu ti kadawyan, ken kadagiti adu a kaso ket makapatay, A maka-alis a sakit a gapuanan dagiti nadumaduma a kita iti mycobakteria, a kadawyan ti Mycobacterium tuberculosis.[1] Ti daig ket kadawyan a rautenna dagiti bara, ngem maapektaranna pay dagiti sabali a paset ti bagi. Daytoy ket maiwaras babaen ti angin no aguyek dagiti tao nga aktibo a naapektaran ti daig, agbaen, wenno maiyalis baaen ti repiratorio a likido babaen ti angin.[2] Ti kakaruan a makaalis ket ti asimtomatiko ken ti malmalmemng, ngem ti agarup a maysa kadagiti sangapulo a malmalmeng a pannakaalis ket agrang-ayto iti aktibo a sakit, a no saan a maagasan, ket mangpatay kadagiti ad-adu ngem 50% kadagiti naalisan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kumar V, Abbas AK, Fausto N, Mitchell RN (2007). Robbins a Pagibatayan ti patolohia (Maika-8 nga nga ed.). Saunders Elsevier. pp. 516–522. ISBN 978-1-4160-2973-1.
- ^ Konstantinos A (2010). "Panagsubok para iti daig". Australian Prescriber 33 (1): 12–18.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Daig idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Daig iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Richard Nixon
Ni Richard Milhous Nixon (Enero 9, 1913 – Abril 22, 1994) ket isu idi ti maika-37 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi 1969 aginggana idi 1974. Ti is-isu laeng a presidente a nagikkat ti opisina, ni Nixon ket nagserbi idi idiay pannakabagi ti E.U. ken senador manipud idiay California ken ti maika-36 a Bise Presidente iti Estados Unidos manipud idi 1953 aginggana idi 1961.
Ni Nixon ket naipasngay idi idiay Yorba Linda, California. Kalpasan ti panakalpasna ti lisensatura nga obrana idiay Kolehio ti Whittier, isu ket nagturpos idiay Unibersidad ti Duke a Pagadalan ti Linteg idi 1937, ken nagsubli idiay California tapno agpakasanay ti linteg. Isu ken ti asawana, a ni Pat Nixon, ket immalisda idiay Washington tapno agtrabaho para iti pederal a gobierno idi 1942. Isu ket simmarunoa nagserbi idiay Marina ti Estados Unidos idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Ni Nixon ket nabutosan idiay Kamara dagiti Pannakabagi idi 1946 ken idiay Senado idi 1950. Ti panagkamatna ti Hiss a Kaso ket nangipatakder ti panakaidayawanna a kas ti maysa a daulo ti kontra-komunista, ken nangipangato kaniana ti nailaina kadayegan. Isu idi ti tumaray a kadua ni Dwight D. Eisenhower, ti nominado ti Partido Republikano iti 1952 a panagbutos. Ni Nixon ket nagserbi ti walo a tawena a kas bise presidente. Isu ket nagigakat ti napaay a panagkampania ti presidente idi 1960, nga inabak ti bassit laeng ni John F. Kennedy, ken naabak ti panakilumba ti Gobernador iti California idi 1962. Idi 1968, isu ket timmaray manen para iti presidente ken nagballigi a nabutosan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Richard Nixon idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Teodoro I
Ni Papa Teodoro I (pimmusay idi 14 Mayo 649), ket isu ti papa manipud idi 24 Nobiembre 642 aginggana idi pimmusay, ket naipanpanunutan nga isu ket maysa a Griego, ngem isu ket naipasngay idiay Herusalem. Isu ket naaramid a kardinal diakono (mabalin nga idi agarup a 640) ken maysa a napno a kardinal babaen ni Papa Juan IV.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Teodoro I idiay Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Hiri Motu
Ti Hiri Motu, naamammuan pay a kas ti Polis Motu, Pidgin Motu, wenno Hiri, ket opsial a pagsasao ti Papua Baro a Guinea.[2] Daytoy ket ti napalaka a bersion ti Motu, ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio.
Urayno daytoy ket nainget a saan a pidgin wenno kreol, daytoy ket addaan kadagiti langa kadagitoy a dua a tipo ti pagsasao. Ti ponolohiko ken gramatikal a paggiddiatan ket kaibuksilanna a dagiti agsasao ti Hiri Motu ket maawatanda met ti Motu. Iti pay maipada, dagiti agsasao ti Motu a saan met a nakaadal iti Hiri Motu ket marigatanda met, urayno dagitoy a pagsasao ket leksikal nga agpada unay, ken agtalinaay ti kadawyan a sintaktikal a batayan ti Austronesio.
Uray ti lugar nga idi ket kaaduan a kas lingua franca, ti panag-usar ti Hiri Motu ket bumasbassiten tapno maiparanor ti Tok Pisin ken Inggles kadagiti napalabasen a tawen.
Dagiti linaon
Dagiti dialekto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hiri Motu ket addaan kadagiti dua a dialekto a tinawtawagan ti "Austronesio" ken "Papua". Dagitoy a dialekto ket pudno dagitoy nga Austronesio iti gramatika ken bokabulariob, gapu ti pannakaalada manipud ti Motu; ti nagnagan ti dialekto ket mangitudo kadagiti immuna a pagsasao nga insasao babaen dagiti agus-usar iti daytoy a lingua franca. Ti dialekto a "Papua" (tinawtawagan pay iti "Di-sentral") ket ad-adu idi a naisasao ken mabalin a saan a naspsapa ngem idi agarup a 1964, ken naus-usar a kas alagaden para kadagiti opisial a pablaak. Ti "Austronesio" (wenno "Sentral") a dialekto ket as-asideg iti Motu iti gramatika ken ponolohia, ken ti bokabulariona ket ad-adu ken as-asideg iti kasisigud a pagsasao. Gapu kadagitoy a rason, daytoy idi ti pammadayaw a dialekto, nga inkedkeddeng dagiti agsasao a hus-husto.
Adda pay idi dagiti naibatay ti pidgin a Hiri Motu a kas dagiti panangiyasideg a pagsasao kadagiti tattao a saan pay a nalaing nga agsao iti Hiri Motu.[3]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagsasao ket addaan iti nabayagen a pakasaritaan sakbay iti pannakaiyasideg kadagiti Europeano; napadur-as daytoy kadagiti nakibinglay iti panagtagilako a siklo ti Hiri (nangruna ti sago ken bangbanga) a nagbaetan dagiti tattao a Motu ken dagiti kaarubada idiay abagatan a daya nga aplaya ti isla ti Baro a Guinea.[4] Kadagiti nasapa a panawen ti kolnia ti Europa, ti panag-usar ti Hiri Motu ket adu gapu ti pannakaamponna babaen ti Naarian a Konstabulario ti Papua (isu a taudan ti nagan a "Polis Motu"). Babaen kadagiti nasapa a tawtawen ti 1960, ti Hiri Motu ket mabalin a nakaabuten ti kaaduan a pannakausarna, gapu ta isu daytoy idi ti kadawyan a lingua franca iti dakkel a paset ti pagilian. Daytoy idi ti umuna a pagsasao dagiti adu a tattao a ti nagannak kaniada ket nagtaud kadagiti sabali a grupo ti pagsasao (kadawyan a dagiti annak ti polis ken dagiti sabali pay a publiko a katulong).
Manipud idi nasapa a tawtawen ti 1970, no saan pay a nasapsapa ngem daytoy, ti panag-usar ti Hiri Motu a kas ti inaldaw a lingua franca iti daan a "sakop" ket nagin-inuten a bumasbassit tapno maiparabor ti Inggles ken Tok Pisin. Ita nga aldaw dagiti agsasao ket kadawyan a dagiti lallakay ken kaaduan kadagiti probinsia ti Sentral ken Golpo. Ti pannakaiballatek iti daytoy a kasasaad, dagiti ub-ubing nga agsasao iti "nagannak a pagsasao" (maitutop a Motu) ket kadawyan a saan a makaammo iti Hiri Motu, ken bassit kaniada ti nasayaat a makaawat wenno makasao, nga idi ket saan a kastoy a kaso kadagiti kaputotan wenno dua a kaputotan idi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Reperensia ti Hiri Motu iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Ti Naisangayan a lehislasion a pannakairangarang dagiti opisial a pagsasao ti Papua Baro a Guinea ket mabalin a saan nga adda - ngem kitaen ti Batay-linteg ti Papua Baro a Guinea: Preambulo – Paset 2/11 (literasia) – a ti Hiri Motu ket naibaga (kakuyogna ti Tok Pisin ken Inggles) a kas dagiti pagsasao a natunton ti unibersal a literasia - ken ti pay paset 67 2(c) (ken 68 2(h), a ti abilidad a pannakisao iti Hiri Motu ket naibaga (kakuyog ti Tok Pisin wenno “ti bernakular ti pagilian”) a kas kammasapulan para iti pannakaumili babaen ti nasionalisasion (maysa kadagitoy a pagsasao ket nasken)
- ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Hiri Motu Trading Eleman". Glottolog 2.2. Leipzig: Instituto para iti Ebolusionario para iti nga Antropolohia ni Max Planck.
Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Hiri Motu Trading Koriki". Glottolog 2.2. Leipzig: Instituto para iti Ebolusionario para iti nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Daytoy ket sinuppiat babaen ni Dutton.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tom Dutton (1985). Police Motu: iena Sivarai (ti saritana). Port Moresby, Papua New Guinea: Ti Pagmalditan ti Unibersidad ti Papua Baro a Guinea.
- Lister-Turner, R and Clark, J.B. (1931), A Dictionary of the Motu Language of Papua, Maika-2 nga Edision (P. Chatterton, ed). Sydney, Baro nga Abagatan a Gales: Pagmalditan ti Gobierno.
- Lister-Turner, R and Clark, J.B. (1931), A Grammar of the Motu Language of Papua, Maika-2 nga Edision (P. Chatterton, ed). Sydney, Baro nga Abagatan a Gales: Pagmalditan ti Gobierno..
- Brett, Richard; Brown, Raymond; Brown, Ruth and Foreman, Velma. (1962), A Survey of Motu and Police Motu. Ukarumpa, Papua Baro a Guinea: Kalgaw nga Instituto ti Lingguistika.


text:
Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo
The Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN, International Union for Conservation of Nature, iti Inggles) ken sangalubongan a gunglo a mangiregget ti panagbiruk ti "pragmatiko a solusion kadagiti kangrunaan a pariku iti enbironmento ken panagdur-as".[1] Ti gunglo ket agipablaak ti Nalabbasit a Listaan dagiti Naipangta a Sebbangan, a mangusig dagiti kasasaad dagiti sebbanagan.[2]
Ti IUCN ket suportaranna dagiti sientipiko a panagsukisok, mangtaripato kadagiti sangalubongan a gandat ken mangiyeg ti panagkakadua dagiti gobierno, dagiti di gobierno a gunglo, dagiti ahensia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, dagiti kompania ken dagiti lokal a komunidad tapno mangparang-ay ken mangisayankat ti annuroten. Ti IUCN ket isu ti kadaanan ken kadakkelan nga enbironmental a network iti lubong—ti demokratiko a pannakaikameng ti kappon nga addaan kadagiti ad-adu ngem 1,000 gobierno ken di gobierno a gung-gunglo, ken gangani a 11,000 kadagiti sientista aboluntario kadagiti ad-adu ngem 160 a pagilian. Ti obra ti IUCN ket sinuportaran babaen ti ad-adu ngem 1,000 a propesional nga empleado kadagiti 60 nga opisina ken ginasut a kakadua iti publiko, di gobierno a gunglo ken dagiti pribado a sektor iti lawlaw ti lubong. Ti kuartel ti Kapon ket mabirukan idiay Gland, Suisa, idiay asideg ti Hinebra.[1]
Ti naibagbaga a bision ti IUCN ket "ti nalinteg a lubong a mangipatpateg ken mangaywan ti katutubo". Ti gandatna ket ti "mangimpluensia, mangawis ken tumulong kadagiti kagimongan iti amin a lubong tapno mngaywan ti katutubo ken mangisigurado a ti aniaman a panag-usar kadagiti masna a rekurso ket maiparbeng ken ekolohiko a matalinaay".[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Plantilia:ZooOrg
- ^ "Planet Of No Apes? Experts Warn It's Close". cbsnews.com. CBS News Online. 12 Septiembre 2007-. Naala idi 22 Marso 2008.
- ^ "About IUCN". iucn.org. IUCN. Naala idi 28 Agosto 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo idiay Wikimedia Commons


text:
Antilia nga Olandés
Ti Antilia nga Olandés (Danés: Nederlandse Antillen [ˈneːjərlɑntsə ˈɑntɪlə(n)] ( denggen), Papiamentu: Antia Hulandes[2]), ken saan pormal a makunkuna pay a kas iti Danes nga Antilia,[3] ket maysa idi a naturay a Karibe a pagilian iti kaunegan ti Pagarian iti Olanda, a nabuklan ti dua nga is-isla a grupo idiay Lesser nga Antilia: Aruba, Bonaire ken Curaçao (Is-isla ti ABC), idiay Leeward nga Antilia iti igid ti aplaya ti Venezuela; ken Sint Maarten, Saba ken Sint Eustatius (Is-isla ti SSS ), idiay Is-isla ti Leeward ti abagatan a daya iti Is-isla ti Birhen.
Ti Aruba ket nagikkat idi 1986 a kas maysa a naisina a pagilian iti kaunegan ti Pagarian iti Olanda, ken dagiti nabati nga Antilia nga Olandés ket nawara idi 10 Oktubre 2010,[3] a nagbanagan dagiti baro a dua a komponente a pagilian, ti Curaçao ken ti Sint Maarten, a dagiti sabsabali a is-isla ket timmiponda ti Olánda a kas ti "espesial a munisipalidad", opisial a dagiti publiko a bagi.[4]
Ti nagan nga 'Antilia nga Olandés' ket sagpaminsan pay a maus-usar a mangitudo kadagiti is-isla ti Karibe a paset iti Pagarian iti Olanda, a ti is-isla a Danes a Karibe.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Landsverordening officiële talen". wetten.nl. 28 Marso 2007. Naala idi 5 Enero 2011.
- ^ Papiamentu/Ingles Dikshonario, Ratzlaff, Betty; pg. 11
- ^ a b "Ti panagbaliw ti kasasaad ket kayat na a sawen a ti Danes nga Antilia ket awanen". BBC News. BBC. 10 Oktubre 2010. Naala idi 11 Oktubre 2010.
- ^ "Antillen opgeheven op 10-10-2010" (iti Danes). NOS. 1 Oktubre 2009. Naala idi 1 Oktubre 2009.


text:
SM a Pagsiapingán iti Asia
Nagsasabtan: 14°32′6.24″N 120°58′55.75″E / 14.5350667°N 120.9821528°E
Ti SM a Pagsiapingán iti Asia (Ingles: SM Mall of Asia) ket maysa a dakkel a pagsiapingan a naglukat idi Mayo 21, 2006[1] ken isu ti maikadua a kadadakkelan a pagsiapingan iti Pilipinas, ken ti mapapati a maikatlo a kadakkelan a pagsiapingan iti Asia ken maikapat iti sangalubongan maibatay iti kalawa. Kukua ken imatonan ti SM Prime Holdings ni Henry Sy, maysa a negosiante a Filipino-Intsik a maysa kadagiti kababaknangan a tao iti intero nga Asia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "SM Prime ti Pilipinas ket agtantan ti panaglukat ti Pagsiapingan iti Asia into no Mayo", Yahoo News, 22 Pebrero 2006.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti SM a Pagsiapingán iti Asia idiay Wikimedia Commons


text:
Santa Cruz, Laguna
Ti Santa Cruz ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Cruz ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Alipit
- Bagumbayan
- Bubukal
- Calios
- Duhat
- Gatid
- Jasaan
- Labuin
- Malinao
- Oogong
- Pagsawitan
- Palasan
- Patimbao
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
- Baranggay V (Poblacion)
- San Jose
- San Juan
- San Pablo Norte
- San Pablo Sur
- Santisima Cruz
- Santo Angel Central
- Santo Angel Norte
- Santo Angel Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Isabel Martinez de Peron
Ni María Estela Martínez de Perón (naipasngay idi Pebrero 4, 1931), naamammoan pay a kas ni Isabel Peron, ket isu idi ti presidente ti Arhentina manipud idi Hulio 1, 1974 aginggana idi Marso 24, 1976. Isu ti maikatlo nga asawa ni Juan Domingo Peron a presidente met laeng iti Arhentina (1946-1955, 1973-1974). Isu ti immuna a babai a presidente ti Arhentina ken iti intero a kontinente ti Amerika.
Nagbalin a presidente ni Isabel Peron idi sinukatanna ti pimmusay nga asawana a presidente a ni Juan Peron idi Hulio 1, 1974. Ni Isabel idi ti bise presidente met laeng a kabayatan a presidente ti lakayna.
Idi Marso 24, 1976, nakidnap ken napadisi iti takem ni Isabel babaen ti maysa a panangrabsut iti turay (kudeta) nga indauluan ti hepe ti milisia a ni Heneral Jorge Videla a nagbalin a presidente kalpasan daytoy. Natengngel ni Isabel iti babaen ti panakaibalud iti balay. Idi 1981, naipan sadiay Espania a kas maysa a pammagtalaw.


text:
Gubat ti Tallopulo a Tawen
Ti Gubat ti Tallopulo a Tawen (1618–1648) ket maysa idi a serie ti gubgubat a nagnangru a linabanan idiay Tengnga a Europa, a nakairamanan dagiti kaaduan apagilian iti Europa.[12] Daytoy ket maysa kadagiti kapautan ken nakadadael a suppiatan iti Europeano a pakasaritaan, ken ti maysa a kapautan a nagtultuloy a gubgubat iti moderno a pakasaritaan.
Dagiti puonan ti suppiat ken dagiti gandat dagiti nakibingbinglay ket narikut dagitoy, ken awan ti agmaymaysa a puonan a husto a mangipalawag ti kangrunaan a panggep para iti panagilablaban. Iti rugina, daytoy ket kaaduan a labanan a kas maysa a relihioso a gubat a nagbaetan dagiti Protestante ken Katoliko idiay Nasantuan a Romani nga Imperio, nupay dagiti suppiatan a maipanggep ti kaunegan a politika ken ti panakatimbeng ti bileg iti kaunegan ti imperio ket adda ti naisangsangayan a paepelna ti daytoy a suppiat. Iti panakaininut, daytoy ket dimmakkel iti sapasap a suppiat a kaaduan a naikaramanan dagiti nalatak a bileg iti dayta a panawen.[13][14] Iti dayto a sapasap a paset ti gubat ket bimmasbassit a nagbalbalin a kapanggepan ti relihion ken immaddu a panagtultuloy ti Bourbon–Habsburg a suppiatan para iti panagituray ti Europeano a politika, a nagiturong daytoy ti immadadu a pannakakigubatan anagbaetan ti Pransia ken ti Habsburg a kabilegan.[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ George Ripley, Charles Anderson Dana, Ti Amerikano a Cyclopaedia, New York, 1874, p. 250, "...ti wagayway iti Pransia ket puraw, a nawrisan ti nabalitokan a fleur de lis...". *[1] Ti kasisisgud a Wagayway ti Pransia ket nawarisan iti fleurs-de-lis. *[2]: ti kuna ti bangir ti daytoy a plata ket: "Le pavillon royal était véritablement le drapeau national au dix-huitième siecle...Vue du chateau d'arrière d'un vaisseau de guerre de haut rang portant le pavillon royal (blanc, avec les armes de France)." "Flag". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911.: "Ti oriflamme ken ti Chape de St Martin ket nasarunuan idi gibus ti maika-16 a siglo, idi ni Enrique III., ti kinaudi ti kamara iti Valois, ket nabalangatan, babaen ti puraw a wagayway a nawariwasan iti fleurs-de-lis. Daytoy ket nakukatan met ti nadayegan a manarisan ti tallo." Ti Pransia ket simrek iti gubat idi 1635.
- ^ a b 1625–1629. Kimmaddua kadagiti Katoliko a Kabilegan 1643–1645.
- ^ Nakigubat iti Espana 1625–30 (ken Pransia 1627–29).
- ^ "a nakikadua iti buyot ni Gabriel Bethlen idi 1620." Ágnes Várkonyi: Pnawen dagiti Reporma, Magyar Könyvklub a nagipabpablaak, 1999. ISBN 963-547-070-3
- ^ "Flag". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911.: "Ti Austriano a wagayway ket adda ti, itiduyaw a pagyanan, ti nangisit nga adda ti dua nga ulona nga agila, iti barokongna ken dagiti payak ket adda ti naipadakkel a kalasag a mangipakpakita dagiti probinsia ti imperio. Ti wagayway ket nabeddengan ti palikmutna, nabeddengan daytoy kadagiti agpapada ti igidna a trianggulo a ti murdongda ket nagsisinnublat nga umeneg ken agaparuar, dagiti murdong nga agturturong ti uneg ket nagsisinnublat a duyaw ken puraw, dagiti dadduma ket nagsisinnublatda nga eskarlata ken nangisist ." Ken ti pay, Whitney Smith, Dagiti Wagayway dagaitimasakbayan apanawen ken ti ballasiw ti lubong, McGraw-Hill, England, 1975 ISBN 0-07-059093-1, pp.114 – 119, "Ti imperial a wagayway ket nabalitokan a duyaw a pessat..a mangipakpakita ti nangisit nga agila...Ti dua tu ulona nga agila ket kinamaudianan nga inpabangon babaen ni Sigismund a kas maysa a rehente...".
- ^ Ervin Liptai: Milisia aPakasaritaan iti Hungria, Zrínyi Military Publisher, 1985. ISBN 9633263379
- ^ Hussar (Huszár) hu.wikipedia
- ^ Helmolt, Hans Ferdinand (1903). Ti Pakasaritaan ti Lubong: Lumaud nga Europa aginggana ti 1800. W. Heinemann. p. 573. ISBN 0-217-96566-0.
- ^ dagiti buyot ni Gabriel Bethlen nga adda ti bilang a 5,000 a Hungaro ken 1,000 nga Aleman amersenario, nga adda dagiti kontra-Habsburg Hungaro a rebelde a dumagup dagitoy ti agarup a 35,000 a tattao. László Markó: Dagiti Nalatak a Pammadayaw ti Hungaro nga Estado (Ti Magyar Állam Foméltóságai), Magyar Könyvklub 2000. ISBN 963-547-085-1
- ^ László Markó: Dagiti Nalatak a Pammadayaw ti Hungaro nga Estado (Ti Magyar Állam Foméltóságai), Magyar Könyvklub 2000. ISBN 963-547-085-1
- ^ Norman Davies, Europa, p.568
- ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawen — Infoplease.com". www.infoplease.com. Naala idi 2008-05-24.
- ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawenr". Western New England College. Naala idi 24 Mayo 2008.[natay a silpo]
- ^ "::Gubat ti Tallopulo a Tawen 1621 to 1626:". historylearningsite.co.uk. Naala idi 22 Mayo 2008.
- ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawen". Encyclopædia Britannica. Naala idi 24 Mayo 2008.


text: 1Daytoy ti maikatlo nga isasarungkarko kadakayo. “Iti aniaman a pammabasol, masapul ti pammaneknek ti dua wenno tallo a saksi,” kuna ti Nasantoan a Surat. 2Kayatko a ballaagan dagiti nagbasol iti napalabas ken dadduma pay. Imbagakon daytoy iti naudi nga isasarungkarko kadakayo, ngem sawek manen ita ta adayoak: Awanto ti makalisi iti pannusa inton umayak manen. 3Maaddaankayto kadagiti amin a pammaneknek a mangipakita a ni Cristo ti agsasao kaniak. Saan a nakapuy ni Cristo no adda iti baetyo. Ipakitana ketdi ti pannakabalinna kadakayo. 4Ta uray no iti kinakapsut ti nakaigapuan ti ipapatayna iti krus, sibibiag babaen iti pannakabalin ti Dios. Iti pannakipagmaymaysami kenkuana, nakapuykami met ngem ti pannakilangenlangenmi kadakayo, makipagbiagkaminto kenkuana babaen iti pannakabalin ti Dios. 5Sukimatenyo ti bagiyo tapno maammoanyo no pudno met laeng nga agbibiagkayo iti pammati. Awan duadua nga ammoyo nga adda ni Jesu-Cristo kadakayo—malaksid no parparawpaw ti pammatiyo. 6Agtalekak a maammoanyonto a saankami a napaay. 7Ikarkararagkami iti Dios a dikayto agaramid iti dakes—saan a tapno makita a nagballigikami no di ket tapno agaramidkayo iti naimbag, uray no kasla dikami nagballigikami. 8Ta awan pannakabalinmi a bumusor iti pudno, ngem adda pannakabalinmi nga agserbi iti pudno. 9Maragsakankami no nakapsutkami ket napigsakayo. Iti kasta, idawdawatmi nga awan koma ti pagkuranganyo. 10Isut’ gapuna nga isuratko daytoy ita nga awanak iti dennayo tapno inton umayak, diakto nainget a mangaramat iti turay nga inted kaniak ti Apo. Agpaay daytoy iti pannakapatanoryo a saan nga iti pannakarakrakyo. 11Kamaudiananna, kakabsat, agpakadaakon! Ikagumaanyo ti agbalin a naan-anay. Denggenyo ti dawatko: Agtutunoskayo ken agbiagkayo a sitatalna ket addanto kadakayo ti Dios ti ayat ken talna. 12Agkikinnablaawkayo babaen iti nainkabsatan nga agek. Pakomustaandakayo dagiti amin a tattao ti Dios. 13Sapay koma ta adda kadakayo amin ti parabur ni Apo Jesu-Cristo, ti ayat ti Dios, ken ti pannakikadua ti Espiritu Santo.


text:
Jomalig, Quezon
Ti Jomalig ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Jomalig iti 5 a barbaranggay.[2]
- Bukal
- Casuguran
- Gango
- Talisoy (Pob.)
- Apad
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 16 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Dasol, Pangasinan
Ti Dasol ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dasol ket nabingbingay a politikal kadagiti 18 a barbaranggay.[2]
- Alilao
- Amalbalan
- Bobonot
- Eguia
- Gais-Guipe
- Hermosa
- Macalang
- Magsaysay
- Malacapas
- Malimpin
- Osmeña
- Petal
- Poblacion
- San Vicente
- Tambac
- Tambobong
- Uli
- Viga
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Komentario ni Melvin Bandonil
Itay laeng nabiit, naipadamag ti panangtiliw dagiti polis ti General Santos City ti maysa a maestra kabayatan ti napasnek a panangisurona kadagiti adalanna iti elementaria. Estafa ti kasona. Awan ti naaramidan ti titser no di situtulok a simmurot kadagiti polis agsipud ta adda iggem dagitoy a warrant of arrest. Saan a nagustuan ti titser ti napasamak, ngem awan ti maaramidanna no di agtungpal iti linteg. Kasta met a saan a nalawag iti biang ti titser ti pasamak ta awan ti ammona nga inaramidna a pakadaksan ti sabali. Ngem ti linteg ket linteg a nasken a maipatungpal ken masurot.
Timmulong laeng ti titser iti pakarikutan ti gayyemna. Sipupuso nga itutulong. Naimbag nga aramid ti tumulong iti agkasapulan, saan kadi? Ngem daytoy nga itutulongna ti rason a nakatiliwanna kadagiti polis. Daytoy nga itutulongna iti pakarikutan ti gayyemna ti dakkel a nakaibabainanna. Agasem met daytan, madama pay a mangisursuro ti titser idi napan tiniliw dagiti pulis? Maysa nga eksena a makapasennaay a nagameran iti nagduduma a kurokuro ken kapanunotan.
Ania ti nagbasolanna? Simrek iti “abut” tapno timmulong iti agkasapulan. Babaen ti nalaus a panagayatna iti gayyemna, situtudio ken nangitalek ti bagina a kas co-maker ti gayyemna nga immutang. Gapu iti gagem ti titser a masolusionan ti gayyemna ti dakkel unay a pakarikutan daytoy a pinansial. Ti rigatna, saan a nakabayad ti gayyemna.
Iti linteg, dakkel a responsibilidad ti panagbalin a co-maker. Kayatna a sawen a sika ti mangited iti dakkel a garantia a mabayadan ti utang. Kaipapananna metten dayta a sungbatam ti pinirmaam a kasuratan inkaso a saan a makabayad wenno saan nga ikaskaso ti immutang a bayadan ti inutangna.
Ania ti co-maker? An individual other than the borrower who signs a promissory note and thereby assumes equal liability for it. Also called co-signer.
Person who, with other individual(s), guarantees a financial commitment (such as repayment of a loan). He or she is jointly and severally liable, with the other signatories (co-makers), for honoring the commitment in full. Also called co-guarantor.
Kas co-maker, co-signer wenno co-guarantor, agpadpadakayo (sika ken ti immutang) iti legal a responsibilidad. No saan a makabayad ti immutang wenno dinan kayat a bayadan ti utangna, sika a co-maker ti kapilitan nga agbayad kadayta nga utang. Kayatmo man wenno saan, dayta ti mapasamak ken di maliklikan ta pinasingkedam ti responsibilidadmo iti panagpirmam iti katulagan.
Mabasa daytoy a linteg iti Article 2047 ti New Civil Code of the Philippines: By guarantee a person, called the guarantor, binds himself to the creditor to fulfill the obligation of the principal debtor in case the latter should fail to do so.
Kaipapananna dayta ti iseserrekmo iti maysa nga abut, ta idin nagreggaay, sikan ti nagaburan.
Isu a nasken ti panangusig a nalaing iti serserken a katulagan ta amangan no dayta ti mangipaay iti dakkel a pakadadaelan ti nadalus a naganmo.
Kas ti napasamak ken ni titser. Piman a titser. Ngem maysa a leksion iti biag ti napasamak kenkuana. Saan laeng nga isuna no di pay ket ti amin.
Pudno la unay tay kunada a pagsasao: dimo ibaet dayta bagim a kas iti paet, ta dikanto ket malangdet!#


text:
Daanbantayan, Cebu
Ti Daanbantayan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Pilipinas. Iti tinawen, ti ili ti Daantayan ket agramrambak iti Piesta ti Haladaya a pammadayaw kenni Datu Daya nga isu ti nangipatakder iti daytoy nga ili.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Daanbantayan ket nabingbingay a politikal kadagiti 20 a barbaranggay.[2]
- Aguho
- Bagay
- Bakhawan
- Bateria
- Bitoon
- Calape
- Carnaza
- Dalingding
- Lanao
- Logon
- Malbago
- Malingin
- Maya
- Pajo
- Paypay
- Poblacion
- Talisay
- Tapilon
- Tinubdan
- Tominjao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
ISO 639-3
Dagiti ISO 639-3:2007, a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 3: Alpha-3 a kodigo para iti nalawa a panagsakop dagiti pagsasao, ket maysa nga internasional a pagalagadan para kadagiti kodigo ti pagsasao iti ISO 639 a serie. Ti pagalagadan ket agipalawag dagiti tallo a letra a kodigo para iti panaginaganan dagiti pagsassaos. Ipaatiddogna dagiti ISO 639-2 nga alpha-3 a kodigo nga adda ti panggep a mangsakop kadagiti amin nga ammo a masna a pagsasao. Ti pagalagadan ket naipablaak idi babaen ti ISO idi 2007-02-05.[1]
Naipanggep a panagusar daytoy kadagiti nalawa sakop dagiti maiyatanup ket ti nalawa, a naipangpangruna dagiti sistema ti kompiuter nga adu dagiti pagsasao a nasken a masuportaran. Pakabaelanna daytoy ti mabalin a kompleto a pannaka-enumerasion kadagiti pagsasao, a mairaman dagiti sibibiag ken awanen, a taga-ugma ken naaramid, nangruna ken bassit, naisurat ken di-nasuratan.[1] Nupay kasta, saan nga agiraman kadagiti naaramid manen a pagsasao a kas ti Proto-Indo-Europeano.[2]
Nalatak nga agasmang daytoy ti ISO 639-1 ken dagiti agmaymaysa a pagsasao iti ISO 639-2. ISO 639-1 ken ISO 639-2 a pakipatengngaan ti isip kadagti kangrunaan a pagsasao, a kanayon a nairepresenta iti dagup a bagi iti literatura iti lubong. Gaputa ti ISO 639-2 ket agiraman pay kadagiti urnong ti pagsasao ken ti Paset 3 ket saan, ti ISO 639-3 ket saan a maysa a nalatak nga agasmang iti ISO 639-2. A dagiti B ken T a kodigo ket adda iti ISO 639-2, ti ISO 639-3 ket agusar kadagiti T-a kodigo.
Kas pagarigan:
Manipud idi Abril 2012, ti pagalagadan ket naglaon kadagiti 7776 a naikabil.[3] Dagiti naurnong a pagsasao ket naibatay kadagiti nadumaduma a nagtaudan a mairaman: dagiti agmaymaysa a pagsasao nga adda iti 639-2, dagiti moderno a pagsasao manipud ti Ethnologue, dagiti naidumduma a pakasaritaan, dagiti taga-ugma a pagsasao ken dagiti parbo a pagsasao manipud kenni Anthony Aristar iti Listaan ti Lingguista ken dagiti pagsasao pay a naitalek iti uneg ti panawen a panagkomentario ti publiko.
Ti panagbalbaliw manipud ti ISO 639-1 iti ISO 636-3 ket mabalin a maaramid babaen ti panag-uasar kadagiti datos nga adda iti listaan dagiti kodigo ti ISO 639-1.
Dagiti linaon
Kodigo a lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Gapu ta ti kodigo ti tallo a letra nga alpabetiko, ti kangatuan a bilang a patingga dagiti pagsasao a mairepresenta ket 26 × 26 × 26 = 17576. Gapu ta ti ISO 639-2 ket agipalpalawag kadagiti naipangpangruna a kodigo (4), ti naireserba a sakop (520) ken dagiti B-laeng a kodigo (23), dagiti 547 a kodigo a saan a mausar idiay paset 3. Isu nga ti kababaan a bilang ti patingga a mairepresenta ket 17576 − 547 = 17030.
Ti kangatuan a patingga ket bumababa pay no agikkat kadagiti naurnong a pagsasao a naipalpalawag idiay 639-2 ken dagiti pay maipalawag idiay ISO 639-5.
Dagiti makro a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti 56 a pagsasao iti ISO 639-2 a naipanunutan a, para iti kapanggepan iti pagalagadan, a dagitoy ket "makro a pagsasao" iti ISO 639-3.[4]
Adu dagitoy ket makro a pagsasao nga awan kadagiti agmaymaysa a pagsasao a naipalpalawag babaen ti ISO 639-3 iti kodigo nga agapang iti ISO 639-2, a kas iti 'ara' (Sapasap nga Arabiko). Dagiti dadduma pay a kas iti 'nor' (Norwego) ket adda iti bukodda a dua nga agmaymaysa a paset ('nno' (Nynorsk), 'nob' (Bokmål)) nga adda idiay ISO 639-2.
Kayatna a saeen nga adda dagiti pagsasao (a kas iti 'arb', Paglagadan nga Arabiko) a nausig babaen ti ISO 639-2 a dagitoy ket dialekto iti maysa a pagsasao ('ara') ket adda idiay ISO 639-3 kadagiti naisangayan a linaon a naipanunutan a kas agmaymaysa a pagsasao.
Daytoy ket panagpadas ti panagtulag kadagiti nadumaduma a mabalin a lingguistiko a naisangayan manipud kadagiti dadduma, ngem dagitoy ket natrato babaen kadagiti mangisasao a kas dua a porma iti isu met laeng a pagsasao, a kas iti kaso iti diglossia.
Kas pagarigan:
Kitaen ti [5] para iti kompleto a listaan.
Dagiti naurnong a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti "naurnong a kodigo ti pagsasao nga elemento ket maysa a panaginagan nga agirepresenta ti maysa a grupo dagiti agmaymaysa a pagsasao a saan a maibagbaga a maysa a pagsasao iti ania man a kontesto."[6] Dagitoy a kodigo ket saan nga apag-isu nga agirepresenta iti naisangayan a pagsasao wenno makro a pagsasao.
A ti ISO 639-2 ket mairaman ti tallo a letra a panaginagan para kadagiti naurnong a pagsasao, dagitoy a pagsasao ket saan a mairaman manipud ti ISO 639-3. Iti kasta ti ISO 639-3 ket saan a nalatak nga agpang iti ISO 639-2.
Ti ISO 639-5 ket agipalawag ti tallo a letra dagiti naurnong a kodigo para dagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo.
Panagusar iti ISO 639-3[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ethnologue, Lingguista a Listaan,
- IETF nga etiketa ti pagsasao
- Naituding a kas maysa a pagsasao TLD (lcTLD) [1] [2]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- ISO 639-3 a Panagrehistro a Turay
- FAQ idiay website ti Biblioteka iti Kongreso ti Estados Unidos
- Lingguista a Listaan - Listaan dagiti Taga-ugma ken Awanen a Pagsasao
- panangipalpalawag babaen ni Håvard Hjulstad
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b ISO 639-3 kasasaad ken maala (iso.org)
- ^ Kita dagiti agmaymaysa a pagsasao - Dagiti taga-ugma a Pagsasao (sil.org)
- ^ ISO 639-3 Kodigo nga agasmang
- ^ Kaatiddog iti denotasion: Dagiti makro a pagsasao (sil.org)
- ^ Dagiti Panagmapa ti Makro a pagsasao (sil.org)
- ^ Kaatiddog it denotasion: Dagiti Naurnong a Pagsasao (sil.org)


text:
Buhid nga abesedário
Ti Buhid, ket maysa a patneng a Brahmic a sitema a panag-surat iti Pilipinas, nga asideg a maikabagian iti Baybayin, ken inus-usar tatta nga aldaw babaen kadagiti Mangyan a tattao ti panagsuratda iti pagsasaoda, Buhid.
Unicode[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Buhid a sinuratan ket nainayon iti Unicode a Pagaladagan idi Marso, 2002 a pinakaipablaak ti bersion 3.2.
Ti Unicode para iti Buhid ket U+1740 ... U+175F. Maris a dapo ti naipatuldo kadagiti saan a nainaganan a punpuntos a kodigo.


text:
Plantilia:VisualEditor navbox
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
- VisualEditor
- Pagibagaan a panid (Ilokano)
- Pagibagaan a panid (Ingles) - idiay MediaWiki
- Apay a maararamid daytoy?
- Dokumentasion:
- Masansan a salsaludsod (Ingles) - idiay MediaWiki
- Panagrang-ay:
- Dagti linawas ken binulan a reporta ti kasasaad (Ingles) - idiay MediaWiki
- WMF Roadmap (Ingles) - idiay MediaWiki
- Inheniera a gangandat ti WMF, 2013-2014 (Ingles) - idiay MediaWiki
- Alagaden ti agar-aramat / Panag-usar
- Dagiti apat ti teklado
- TemplateData
- Pagsursuruan ti TemplateData
- Sentral a Pagipatarusan - idiay MediaWiki
- Kangrunaan a panid ti panagsukisok (Ingles) - idiay Meta
• Agdama a panangusig (Ingles)
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
babaen ti tipo ti agar-aramat, a kas % kadagiti amin nga inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
babaen ti tipo ti agar-aramat, a kas % kadagiti amin a inurnos babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
a kas % kadagiti amin nga inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
patingga a bilang dagiti inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
patingga a bilang dagiti inurnos, babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inaldaw a nga agur-urnos babaen ti UI
babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inoras a naipasubli a pabagbalbaliw
babaen ti tipo ti panangisubli
-
(amin a pagkitaan
- Pagipadasan ti kinaudi a bersion ti VisualEditor - idiay MediaWiki
- Bugzilla


text:
Panangidakamat ti mannurat (botanika)
Iti botaniko a nomenklatura, ti panangidakamat ti mannurat ket mangibagbaga ti panangidakamat ti tao (wenno grupo ti tattao) nga umiso a nangipablaak ti botaniko a nagan, kasla ti immuna a nangipablaak ti nagan bayat a nangtungpal kadagiti pormal a kammasapulan a kas inkeddeng babaen ti Internsional a Kodigo ti Botaniko a Nomenklatura (ICBN).[1] Iti botanika, kadawyan daytoy (ngem saan a nasken) ti panangiyababa ti nagnagan ti mannurat segun ti mabigbig a listaan dagiti alagaden a pangyababaan. Kadagiti kaso no dagiti sebbangan ket saaen nga adda iti kasisigudna a heneriko a puesto (kasla ti baro a kombinasion iti henero ken ti naisangayan nga epiteto), maited dagiti mannurat ti kasisigud a puesto ken dagiti baro a kombinasion (ti dati iti parentesis).
Adda met dagiti paggiddiatan a nagbaetan ti botaniko a Kodigo ken ti kadawyan a panagsanay iti soolohia. Kas pagarigan, iti soolohia ti tawen a pannakaipablaak ket maited kalpasan ti nagan wenno nagnagan ti mannurat ken ti nagsurat ti baro a kombinasion ket kadawyan a saan a mainayon. Ti bassit met a bilang kadagiti ad-adu nga espesialisado a panagsanay ket agdumaduma pay iti pagbaetan kadagiti singasing kadagit kodigo ti botaniko ken soolohiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- McNeill, John; Barrie, F.R.; Burdet, H.M. & Demoulin, V., eds. (2006), International code of botanical nomenclature (Vienna Code) adopted by the seventeenth International Botanical Congress, Vienna, Austria, Hulio 2005 (eletroniko nga ed.), Vienna: International Association for Plant Taxonomy, naala idi 2011-02-20


text:
Mataasnakahoy, Batangas
Ti Mataasnakahoy ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mataasnakahoy ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
- Bayorbor
- Bubuyan
- Calingatan
- Kinalaglagan
- Loob
- Lumang Lipa
- Manggahan
- Nangkaan
- San Sebastian
- Santol
- Upa
- Baranggay II-A (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Batangas". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 14 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
PubMed
Ti PubMed ket maysa a nawaya a batayan ti datos a kangrunaan a pagserrekan ti MEDLINE a batayan ti datos dagiti reperensia ken dagiti abstrakto dagiti siensia ti biag ken dagiti biomedikal a topiko. Ti Nailian a Biblioteka ti medisina ti Estados Unidos (NLM) kadagiti Nailian a Patakder ti Salun-at ket isuda ti magtartaripato ti batayan ti datos a kas parte ti sistema Entrez iti panangala ti pakaammo.
Manipud idi 1971 aginggana idi 1997, ti online a panagserrek ti MEDLINE iti kompiuterisado a batayan ti datos ti MEDLARS ket nangruna a babaen kadagiti patakder ti pakuldad a kasla dagiti medikal a biblioteka. Ti PubMed, ket immuna a naipablaak idi Enero 1996, ket isu ti nagrugian ti panawen ti pribado, nawaya, ken ti agtagibalay a pagbirukan ti kompiuterisado a MEDLINE.[1] Ti sistema ti PubMed ket nawaya a naidaton iti publiko iti Hunio, 1997, idi naipakita dagiti panagbiruk ti MEDLINE babaen ti web, iti maysa a seremonia, babaen ni Bise Presidente Al Gore ti Estados Unidos.[2]
Linaon[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti maipatinayon ti MEDLINE, ti PubMed ket mangited ti panagserrek kadagiti:
- daan a reperensia manipud kadagiti naimaldit a bersion iti Index Medicus manipud idi 1951 ken nasapsapa pay;
- reperensia kadagiti dadduma a warnakan sakbay a naikabilda kadagiti pagsurotan ti Index Medicus ken MEDLINE, kas pagarigan ti Siensia, BMJ, ken ti Annals of Surgery;
- kinaudi a naikabkabil para iti maysa nga artikulo sakbay a maikabil ti pagsurotan iti Medical Subject Headings (MeSH) ken mainayon iti MEDLINE; ken
- urnong ti libro a mabalin a mgun-od ti napno a testo ken dagiti dadduma asubpaset dagiti rehistro ti NLM.[3]
- dakamat ti PMC
Adu kadagiti rehistro ti PubMed ket aglaon kadagiti silpo dagiti napno a testo dagiti artikulo, ken adda kadagitoy ti naway a magun-od, a kadawyan iti PubMed Central[4] ken dagiti lokal a kapadan a kas ti UK PubMed Central.[5]
Ti pakaammo a maipanggep kadagiti warnakan a naikabil iti PubMed ket mabirukan idiay Katologo ti NLM.[6]
Manipud idi 19 Mayo 2013, ti PubMed ket addaan kadagiti sumurok a 22.7 a riwriw dagiti rehistro manipud idi 1966, a napili manipud idi tawen ti 1865, ken napili unay agingana idi 1809; adda dagiti agarup a 500,000 a rehistro ti mainaynayon iti tunggal maysa a tawen. Iti isu met laeng a tawen, 13.1 riwriw kadagiti rehistro ti PubMed ket nailista nga adda dagiti abstraktoda, ken 14.2 riwriw kadagiti artikulo ket addan kadagiti silpo iti napno a testo (kadagitoy ket 3.8 riwriw dagiti artikulo a mangun-od ti napno a testo nga awan bayadna para iti sinoman nga agus-usar). Ti mangkita ti agdama a kadakkel iti kita ti batayan ti datos, imakinilia ti "1800:2100[dp]" wenno "all[sb]" iti pagbirukan a tawa ti PubMed[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti PubMed ket Agramrambak ti Maika-10 nga AnibersarionaC". Technical Bulletin. Nailian a Biblioteka ti Medisina ti Estados Unidos. 2006-10-05. Naala idi 2011-03-22.
- ^ Pakasaritaan PubMed ken MEDLINE
- ^ "PubMed: Ti Panagala ti MEDLINE iti World Wide Web". Fact Sheet. Nailian a Biblioteka ti Medisina ti Estados Unidos. 2002-06-07. Naala idi 2011-03-22.
- ^ PMID 11209037 (PubMed)
Ti dakamat automatikonto a makompleto intono madamdama. Mapan iti pagurayan wenno padakkelen babaen ti ima
- ^ PMID 21062818 (PubMed)
Ti dakamat automatikonto a makompleto intono madamdama. Mapan iti pagurayan wenno padakkelen babaen ti ima
- ^ "Katologo ti NLM : Dagiti warnakan a a naireperensia kadagiti Batyan a Datos ti NCBI". NCBI. 2011.
- ^ "Tulong ti PubMed. Manual ti Tulong ti NCBI". NCBI. 2005.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (Ingles)
- PubMed Mobile (Ingles)
- Dagiti Madal ti PubMed Online (Ingles)
- Tulong ti PubMed (Ingles)


text:
Dagiti pagsasao a Kalinga
Dagiti Pagsasao a Kalinga ket dagiti ummong a pagsasao ti probinsia iti Kalinga ken Apayao iti Pilipinas.
Dagitoy a pagsasao ket ti Itneg a Banao, Butbut Kalinga, Limos Kalinga, Lubuagan Kalinga, Ginget ti Mabaka Kalinga, Madukayang Kalinga, Umabagatan a Kalinga, ken Tanudan Kalinga.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Banao Itneg reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Butbut Kalinga reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Limos Kalinga reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)


text:
Elektron
Ti elektron (simbolo: e−
) ket maysa a subatomiko a partikula nga addaan ti negatibo nga elementario a kuriente a karga. Awan dagiti naamammoan a komponente wenno substruktura; iti sabali a baliks, daytoy ket kadawyan a naipanunutan a maysa a elementario a partikula. Ti elektron ket addan ti maysa a masa ti agarup a 1/1836 iti proton. Ti intrinsiko nga angular a darikmat (tayyek) iti elektron ket maysa a semientero a kuenta dagiti paset iti ħ, a kayatna a saoen a daytoy ket maysa a permion. Ti kontrapartikula iti elektron ket makunkuna a positron; kapadpadada daytoy ti elektron malaksid ti panag-awit ti kuriete ken dagiti dadduma a karga itikasumbangirna a senial. No ti maysa nga panagdungpar ti elektron iti maysa a positron, dagitoy dua a partikula ket baka dagupda a madadael, nga agpataud dagiti gama nga annaraar a poton. Dagiti elektron, a tagikua ti immuna a kaputotan iti lepton a pamilia ti partikula, a makibinglay iti grabitasional, nga elktromagnetiko ken nakapsot a pakipagtinnulongan.[5] Dagiti elektron, a kas dagiti amin a banag, ket addaan ti pakabuklan a mekaniko a tagikua dagiti dua a partikula ken dagiti allon, isu a dagitoy ket makidinnungpar kadagiti sabali a partikula ken mabalin a maidiprassion a kas iti lawag. Nupay kasta, daytoy a panagdua ket kasayaatan a maipakita ti panag-eksperimento kadagiti elektron, gapu ti kabassit unay ti masa. Gapu ti elektron ket maysa ap ermion, awan ti dua nga elektron ti makasakup ti agpadpada a kasasaad ti pakabuklan, babaen ti Pauli a panakailaksid a pamunganayan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The fractional version’s denominator is the inverse of the decimal value (along with its relative standard uncertainty of 4.2×10−13 u).
- ^ Ti karga ti elektron ket negatibo iti elementario a karga, nga addaan ti positibo a kuenta para iti proton.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dahl, P.F. (1997). Kilap dagiti annaraar iti katodo: Maysa a pakasaritaan ti Elektron ni J J Thomson. CRC a Pagmalditan. p. 72. ISBN 0-7503-0453-7.
- ^ Buchwald, J.Z.; Warwick, A. (2001). Dagiti pakasaritaan iti Elektron: Ti Panakaipasngay ti Mikropisika. MIT a Pagmalditan. pp. 195–203. ISBN 0-262-52424-4.
- ^ Thomson, J.J. (1897). "Annaraar a Katodo". Pilosopiko a Magasina 44: 293.
- ^ P.J. Mohr, B.N. Taylor, and D.B. Newell (2011), "Ti 2010 CODATA a Kuenta nga Italek iti Kangrunaan a Pisikal a Patuloy" (Web Bersion 6.0). Dagitoy a datos ket pinarangay babaen ni J. Baker, M. Douma, ken S. Kotochigova. Magun-od: http://physics.nist.gov/constants [Huebes, 02-Hun-2011 21:00:12 EDT]. Nailian a Pagadalan dagiti Pagalagadan ken Teknolohia, Gaithersburg, MD 20899.
- ^ Anastopoulos, C. (2008). Partikula wenno Allon: Ti Ebolusion itiKosepto iti Banag iti Moderno a Pisika. Princeton University Press. pp. 236–237. ISBN 0-691-13512-6.


text:
Sarrat, Ilocos Norte
Ti Sarrat ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Pilipinas. Ti Sarrat ti nakayanakan ni Presidente Ferdinand Marcos.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sarrat ket nabennebenneg iti 24 a barbaranggay.[2]
- San Agustin (Poblacion)
- San Andres
- San Antonio
- San Bernabe
- San Cristobal
- San Felipe
- San Francisco (Poblacion)
- San Isidro
- San Joaquin (Poblacion)
- San Jose
- San Juan
- San Leandro (Poblacion)
- San Lorenzo
- San Manuel
- San Marcos
- San Nicolas
- San Pedro
- San Roque
- San Vicente (Poblacion)
- Santa Barbara (Poblacion)
- Santa Magdalena
- Santa Rosa
- Santo Santiago
- Santo Tomas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 27 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Leon B. Postigo, Zamboanga del Norte
Ti Leon B. Postigo (Bacungan) ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bacungan ket nabennebenneg iti 18 a barbaranggay.[2]
- Bacungan (Poblacion)
- Bogabongan
- Delusom
- Mangop
- Manil
- Mawal
- Midatag
- Morob
- Nasibac
- Rizon
- Santa Maria
- Sipacong
- Talinga
- Tinaplan
- Tiniguiban
- Tinuyop
- Tiogan
- Titik
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Ingles) naala idi 1 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Daytoy nga artikulo ket narigat a maawatan gapu ta naisurat kadagiti ganganaet ken aglalaok a pagsasao wenno madi ti pannakaipatarusna iti Ilokano. Pangngaasi a tumulong nga agdalus, agarayat ken agipatarus kadagitoy a panid. Dagitoy nga artikulo ket maidasig ken maikabil iti daytoy a kategoria, no saan a maarayat, madalusan wenno maipatarus, mabalin a maikkat dagitoy babaen ti annuroten ti panagikkat.
Ti
Universidad ti Estado iti Batangas (ofisial nga Ingles: Batangas State University; Filipino: Pamantasang Pamantasan ng Batangas), sigud nga Pablo Borbon Memorial Institute of Technology ket maysa a escuela iti Ciudad ti Batangas
The following images are located in Governor Pablo Borbon Campus I,
Rizal Ave., Poblacion, Batangas City.
College of Accountancy Business Economics and International Hospitality Management Building
Integrated School's Grotto
Student Center and Services
Vision, Mission and Core Values Statements
Official Website of Batangas State University
Online Services of Batangas State University


text:
San Enrique, Iloilo
Ti San Enrique ket maysa a maiak-3 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Enrique ket politikal a nabingbingay iti 28 a barbaranggay.[2]
- Abaca
- Asisig
- Bantayan
- Braulan
- Cabugao Nuevo
- Cabugao Viejo
- Camiri
- Compo
- Catan-Agan
- Cubay
- Dacal
- Dumiles
- Garita
- Gines Nuevo
- Imbang Pequeño
- Imbesad-an
- Iprog
- Lip-ac
- Madarag
- Mapili
- Paga
- Palje
- Poblacion Ilawod
- Poblacion Ilaya
- Quinolpan
- Rumagayray
- San Antonio
- Tambunac
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Iloilo". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Protina
Dagiti protina ket dagiti dakkel a biolohiko a molekula a buklen iti maysa wenno ad-adu a kawar dagiti amino asido. Dagiti protina ket garamid kadagiti adu nga annong kadagiti kaunegan tiu sibibiag nga organismo, a mairaman ti panagkatalisado kadagiti metaboliko a reaksion, panangipada ti DNA, panagsungbat iti panagparugso, ken ti panangipan kadagiti molekula manipud iti maysa a lokasion iti sabalia. Dagiti protina ket maigiddiat manipud iti tunggal maysa a kangrunaan dagiti panagsisinnarunuda kadagiti amino asido, a diktaran babaen ti nukleo asido a panagsisinnaruno dagiti bukodda a gene, ken dadawyan a pagbanagan iti panagkulpi ti protina kadagiti naisangayan nga tallo a dimension nga estruktura a mangikeddeng ti aktibidadnay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Branden C, Tooze J (1999). Pangyuna iti Estruktura ti Protina. New York: Garland Pub. ISBN 0-8153-2305-0.
- Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW (2006). Nailustrado a Biolomika ti Harper. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. ISBN 0-07-146197-3.
- Van Holde KE, Mathews CK (1996). Biokimika. Menlo Park, California: Benjamin/Cummings Pub. Co., Inc. ISBN 0-8053-3931-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti protina idiay Wikimedia Commons


text:
Gobierno iti Hapón
Ti gobierno iti Hapón ket maysa a batay-linteg a monarkia a ti kabilegan iti Emperador ket patingnga unay. A kas maysa a seremonial a daulo, naipalpalawag isuna babaen ti 1947 a batay-linteg a kas "ti simbolo iti estado ken iti panagkaykaysa dagiti tattao". Ti bileg ket tengtenglen babaen ti Kangrunaan a Ministro iti Hapón ken dagiti dadduma paya a nabutosan a kam-kameng iti Dieta, a ti katurayan ket karbengan a naited kadagiti Tattao a Hapón.[1] Ti Emperador ket agtignay a kas ti daulo iti estado kadagiti diplomatiko nga okasion. Akihito is the current Emperor of Japan. Naruhito, Crown Prince of Japan, stands as next in line to the throne.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "TI Batay-linteg iti Hapón". Kamara dagiti Konsehal iti Nailian a Dieta iti Hapón. 1946-11-03. Naala idi 2007-03-10.


text:
Kalding
Ti kalding ket maysa a mammal iti genus a Capra nga addaan siam nga kita: ti Ibex, ti West Caucasian Tur, ti East Caucasian Tur, ti Markhor, ken ti Atap a Kalding.
Ti ayup a kadawyan a maawagan iti "kalding" ket isu ti napaamo a kalding (Capra aegagrus hircus), a domesticado a kita iti sebbangan ti Atap a Kalding. Dagiti kalding ket bovid a kamkameng ti familia a Bovidae) ken caprins iti subfamilia a Caprinae. Agngatingat dagiti kalding, addaanda iti boksit nga uppat ti siledna a mangak-akem iti pannakagiling a nalaing ti taraonda.
Sebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Capra aegagrus - atap a kalding (Bezoar Goat, Pasang)
- Capra aegagrus hircus - Napaamo a Kalding
- Capra aegagrus creticus - kri-kri (Cretan goat, Agrimi, Cretan ibex)
- Capra caucasia - West Caucasian tur
- Capra cylindricornis - East Caucasian tur
- Capra hircus - Cashmere goat
- Capra falconeri - markhor
- Capra falconeri heptneri - Bukharan markhor
- Capra falconeri chialtanensis - Chialtan markhor
- Capra falconeri megaceros - straight-horned markhor
- Capra falconeri jerdoni - Suleman markhor
- Capra ibex - alpine ibex
- Capra ibex ibex
- Capra ibex nubiana - Nubian ibex
- Capra ibex sibirica - Asiatic ibex
- Capra pyrenaica - Spanish ibex
- Capra pyrenaica pyrenaica - Pyrenean Ibex†
- Capra pyrenaica lusitanica - Portuguese Ibex†
- Capra walie - Walia ibex
Panagtaraken ken pakaaramatan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti domesticado a kalding, Capra aegagrus hircus, ket maysa kadagiti kabayaganen a matartaraken nga species. Iti rinibribun a tawtawen, maar-aramat iti intero a sangalubongan ti domesticado a kalding a taudan ti gatas, karne (maawagan iti chevon), buok, ken lalat. Iti naudi a siglo, naglatak met ti kalding kas taraken iti balay.
Ti lalat ti kalding ket nalatak a maus-usar iti Tengnga a Pampanawen kas pagiboteliaan iti danum ken arak iti panagdaliasat, ken kas papel a pagsuratan iti sumagmamano a rehion.
Ti karne ken gatas ti kalding ket maar-aramat agpapan ita, ngem saanen a gagangay iti Estados Unidos a kas kadagiti dadduma a rehion iti lubong. Maibilang ti gatas ti kalding kas universal a gatas agsipud ta mabalin nga ipauneg ti adu a mammal. Iti Filipinas, popular ti kalding kas karne a masida ket nalatak kadagiti luto a Filipino a kas iti caldereta ken adobo. Iti Kailokuan, masansan a kalding ti kaykayat dagiti Ilokano a lutuen kas pinapaitan ken kilawen.


text:
San Jose, Antique
Ti San Jose ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Antique iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Jose ket politikal a nabingbingay iti 28 a barbaranggay.[2]
- Atabay
- Badiang
- Baranggay 1 (Población)
- Baranggay 2 (Población)
- Baranggay 3 (Población)
- Baranggay 4 (Población)
- Baranggay 5 (Población)
- Baranggay 6 (Población)
- Baranggay 7 (Población)
- Baranggay 8 (Población)
- Bariri
- Bugarot (Catungan-Bugarot)
- Cansadan (Cansadan-Tubudan)
- Durog
- Funda-Dalipe
- Igbonglo
- Inabasan
- Madrangca
- Magcalon
- Malaiba
- Maybato Norte
- Maybato Sur
- Mojon
- Pantao
- San Angel
- San Fernando
- San Pedro
- Supa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Antique". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 2 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Antique". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Piddig, Ilocos Norte
Ti Piddig ket maysa a maikatlo a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Piddig ket nabennebenneg iti 23 a barbaranggay.[2]
- Ab-abut
- Abucay
- Anao (Poblacion)
- Arua-ay
- Bimmanga
- Boyboy
- Cabaroan (Poblacion)
- Calambeg
- Callusa
- Dupitac
- Estancia
- Gayamat
- Lagandit
- Libnaoan
- Loing (Poblacion)
- Maab-abaca
- Mangitayag
- Maruaya
- San Antonio
- Santa Maria
- Sucsuquen
- Tangaoan
- Tonoton
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 27 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
1869
Ti 1869 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – ni Ulysses S. Grant ket sinarunona ni Andrew Johnson a kas ti maika-18 a Presidente iti Estados Unidos.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 22 – Emilio Aguinaldo, umuna a Presidente iti Pilipinas (pimmusay 1964)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 2 – Mohandas Karamchand Gandhi, politiko a daulo ti India, Ama iti Pagilian (pimmusay 1948)
- Nobiembre 22 – André Gide, Pranses a mannurat ken Nobel a laureado (pimmusay 1951)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti 1869 idiay Wikimedia Commons


text:
Tineg, Abra
Ti Tineg ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Abra iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Tineg ket nabingbingay a politikal iti 10 a barbaranggay.[2]
- Poblacion (Agsimao)
- Alaoa
- Anayan
- Apao
- Belaat
- Caganayan
- Cogon
- Lanec
- Lapat-Balantay
- Naglibacan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abra". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Abra". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 30 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Nabas, Aklan
Ti Nabas ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Nabas ket politikal a nabingbingay iti 20 a barbaranggay.[2]
- Alimbo-Baybay
- Buenasuerte
- Buenafortuna
- Buenavista
- Gibon
- Habana
- Laserna
- Libertad
- Magallanes
- Matabana
- Nagustan
- Pawa
- Pinatuad
- Poblacion
- Rizal
- Solido
- Tagororoc
- Toledo
- Unidos
- Union
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Aklan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 1 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Aklan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 1 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Bantay Mariveles
Ti Bantay Mariveles ket malmalmeng a bulkan a mabirukan idiay probinsia ti Bataan iti Pilipinas. Ti Bantay Mariveles ken ti kaaripingna a Bantay Natib ket buklen ti 80.9 a porsiento iti dagup a kalawa ti daga ti probinsia.[1] Ti bantay ken ti kaaripingna a kono ket naisanglad iti bangir ti siudad ti Manila iti ballasiw ti Luek Manila, a mangit-ited ti napintas a pakabuyaan ti ilelennek ti init a nakitkita manipud idiay Manila.
Dagiti linaon
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Mariveles ket naisanglad iti akin-abagatan a patingga ti Banbantay ti Zambales idiay Peninsula ti Bataan , laud ti Luek Manila. Ti probinsia ti Bataan ket tagikua ti Sentral a Luzon wenno Rehion III ti Pilipinas.
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Mariveles ket dakkel nga estratobulkan nga addaan ti 4-kilometro (2.5 mi) a kaldera iti pantok nga agayus iti amianan. Ti kangatuan a pantok, a tinawtawagan iti Mariveles, ket agtayag iti 1,388 metro (4,554 ft) asl. Ti Bantay Pantingan, Bataan, Tarak, ken Vintana ket dagiti sabali pay a pantok ti kompleks ti kaldera ti bulkan, nga addaan ti diametro ti baba iti 22 kilometro (14 mi).[2]
Ti Bantay Samat idiay akin-amianan a bakras ken ti Bantay Limay idiay akindaya a bakras, ket dagiti nangruna, dagiti ubbing pay ti kitana a parasitiko a kono ti bulkan.
Ti Bantay Mariveles ket termal pay laeng nga aktibo nga addaan kadagiti sumaganad a napudot nga ubbog ti mabirukan iti kaunegan ti kompleks: Ubbog Tiis, Ubbog Saysain, ken Ubbog Pucot.[2]
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan dagiti naipakasaritaan a panagbettak a nairehistro manipud ti kaldera ti Mariveles, nga iti kinaudi nga aktibidad nga inpakpakita babaen ti Radiokarbon a panangipetsa ket napasamak idi tengnga-Holoseno wenno agarup a 2050 BCE.[3]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kabatbatuan a kita ket kaaduan iti biotita, hornblenda, ken andesita, nga addaan kadagiti dasita a panagayus ken dasitiko a tufo a kapada ti asideg a Bantay Natib.
Ti Bantay Mariveles ket adda iti Lineamento ti Lumaud a Bataan a bulkaniko a barikes ti Luzon, a mangiraman ti Bantay Pinatubo, ti lugar ti maikadua a kadakkelan a panagbettak iti naudi a maika-20 a siglo.[2]
Dagiti listaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS), ti sanga ti gobierno ti Pilipinas a mangipanggep ti bulkanolohia ti pagilian, ket ilistana ti Mariveles a kas mabalin nga aktibo a bulkan para iti edad ti kinaudi a panagbettakna ken dagiti aktibo a termal a langa.[2]
Panagsang-at iti Mariveles[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda metten dagiti tallo a pantok nga ammo ti lokal a komunidad nga agkalkalay-at iti bantay: Pantok Tarak, Pantok Pantingan wenno Banayan, ken Pantok Mariveles. Dagiti sabali pay a pantok ket agur-urayda pay laeng a masukimat.
Ti Pantok Tarak ket nadayeg a papanan idiay Bantay Mariveles a ti pagrugian a puntosna ket mabirukan idiay Baranggay Alas-asin, Mariveles, Bataan.[4] Ti Pantok Pantingan (lokal a Tinawtawagan ti Pantok Banayan) ket mabalin a serrekan babaen ti Sitio Duhat, Saysain, Bagac, Bataan. Ti Pantok Mariveles ket mabalin a maserrekan babaen ti Sitio Parca, Mariveles, Bataan.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Singsing ti Apuy ti Pasipiko
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Redpen (2008-01-24). "Banbantay ti Bataan=". MyBataan.com. Naala idi 2011-09-15.
- ^ a b c d "Mariveles". Website ti PHIVOLCS. Naala idi 2011-07-28.
- ^ "Panagbettak a Pakasaritaan ti Mariveles". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-07-28.
- ^ "Tarak Ridge". Pinoy Mountaineer. Naala idi 2012-02-21.


text:
Abagatan a daya nga Asia
Ti Abagatan a daya nga Asia wenno Akin-abagatan a daya nga Asia ket subrehion ti Asia, a mangbukel kadagiti pagilian a heograpiko nga abagatan ti Tsina, daya ti India, laud ti Baro a Guinea ken amianan ti Australia.[1] Ti rehion ket naisanglad iti pagsasabtan dagiti heolohiko a plata, nga addaan iti nakaro a seismiko ken bulkaniko nga aktibidad. Ti Abagatan a daya nga Asia ket buklen ti dua a heograpiko a rehion
- Nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia, naamammuan pay a kas ti Indotsina, ken mangbukel ti Cambodia, Laos, Myanmar (Burma), Tailandia, ken Bietnam;
- Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, a mangbukel tiBrunei, Malaysia, Daya a Timor, Indonesia, Pilipinas, ken Singapur.[2]
Dagiti kangrunaan a relihion ket Islam, Budismo ken Taoismo, ken sarunuen met ti Kristianidad. Nupay kasta, adu met dagiti nadumaduma a relihion a mabirukan kadagiti amin a paset ti rehion, a mairaman ti Hinduismo ken dagiti adu a naimpluensiaan ti animista a pangsanay.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Klaus Kästle (Septiembre 10, 2013). "Mapa ti Rehion ti Abagatan a daya nga Asia". Nations Online Project. One World - Nations Online. Naala idi Septiembre 10, 2013. "Nations Online is an online destination guide with many aspects of the nations and cultures of the world: geography, economy, science, people, culture, environment, travel and tourism, government and history."
- ^ "World Macro Regions and Components". The United Nations. Naala idi Septiembre 13, 2009.
- ^ Ti moderno nga antropolohia iti Abagatan ... .Liblibro ti Google. Naala idi Oktubre 17, 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Osborne, Milton (2010; immuna a naipablaak idi 1979). Southeast Asia: An Introductory History Allen & Unwin. ISBN 978-1-74237-302-7
- Banister Fletcher; Cruickshank, Dan (1996; first published in 1896). Sir Banister Fletcher's a History of Architecture, Architectural Press, Maika-20 nga edision. ISBN 0-7506-2267-9. Cf. Maikapat a Paset, Kapitulo 27.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Abagatan a daya nga Asia idiay Wikimedia Commons


text:
Molière
Ni Jean-Baptiste Poquelin, a naamammuan ti entablada a nagan a Molière, (Pannakabalikas a Pranses: [mo.ljɛːʁ]; nabuniagan idi Enero 15, 1622 – Pebrero 17, 1673) ket maysa idi a dramaturgo a Pranses ken aktor nga isuna ket naipanunutan a kas maysa kadagiti kalatakan nga apo iti komedia iti Lumaud a Literatura.[1] Dagiti nalatak a maamammuan nga obra bi Molière ket Le Misanthrope (Ti Misantrop), L'École des femmes (Ti Eskuela para kadagiti Assawa), Tartuffe ou L'Imposteur, (Tartupo wenno ti Managinkukuna), L'Avare (Ti Kuripot), Le Malade imaginaire (Ti Agipagpagarup nga Imbalido), ken Le Bourgeois Gentilhomme (The Burhes a Natakneng a Tao).
Naipasngay iti maysa a nabaknang a pamilia ken nagadal idiay Collège de Clermont (a tattan ket ti Lycée Louis-le-Grand), ni Molière ket naipaganay ti panagrugi ti panagbiag na iti teatro. Sangapulo ket tallo a tawtawen nga isuna ket maysa nga itinerante nga aktor ken daytoy ket nakatulong kaniana ti panagrang-ay ti kabaelan na iti komedia sakbay a nagsursurat, pinagtitipon na ti Commedia dell'arte a banbanag nga inraman na ti kalapatan a Pranses a komedia.[2]


text:
Meycauayan
Ti Siudad ti Meycauayan ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Bulacan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Meycauayan ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Bagbaguin
- Bahay Pare
- Bancal
- Banga
- Bayugo
- Calvario
- Camalig
- Hulo
- Iba
- Langka
- Lawa
- Libtong
- Liputan
- Longos
- Malhacan
- Pajo
- Pandayan
- Pantoc
- Perez
- Poblacion
- Saluysoy
- Gasak
- Tugatog
- Ubihan
- Zamora
- Caingin
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- Malolos
- Meycauayan
- Siudad ti San Jose del Monte


text:
Ti Maudi a Pangrabii (Leonardo da Vinci)
Ti Ti Maudi a Pangrabii (Ingles: The Last Supper), (Italiano: Il Cenacolo wenno L'Ultima Cena) ket maysa a mural a pinintaan nga obra ni Leonardo da Vinci para iti patronna a ni Duke Lodovico Sforza. Ipakitana ti buya ti Maudi a Pangrabii iti maudi nga al-aldaw ni Jesus kas nadakamat iti Biblia. Ti pintura ket naibasar iti Juan 13:21, a no sadino ket impakdaar ni Jesus a maysa kadagiti 12 a disipulona ti mangliputto Kenkuana. Ti pintura ket maysa kadagiti kalalatakan ken kanginginaan iti lubong; ngem maigidiat iti dadduma a pinintaan, saan a natagikua daytoy ta saan a mayakar manipud iti nakaimuntaranna a pader.