text:
Urano
Ti Urano ket isu ti maikapito a planeta manipud iti Init. Isu daytoy ti addaan iti maikatlo a rayos ti planeta ken ti maikapat a kadakkelan a masa ti planeta iti Sistema a Solar. Nainaganan daytoy manipud iti diosen ti Griego iti langit a ni Urano (Taga-ugma a Griego: Oὐpavός), ti amam ni Kronus (Saturno) ken apo ni Zeus (Hupiter). Nupay daytoy ket makita iti mata a kas dagiti klasiko a planeta, daytoy ket saan a naibigbigan a kas maysa a planeta dagiti taga-ugama nga agpalpaliiw gapu ta nalidem ken nabuntog a panagliklikmut na.[11] Ni Apo William Herschel ket nagirangaran ti pannakadiskobre na idi Marso 13, 1781, a panakapada ket ti naam-ammuan a pagbeddengan iti Sistema a Solar para iti pinakauna iti moderno a pakasaritaan. Ti Urano ket isu pay ti immuna a planeta a naduktalan babaen ti teleskopio.
Ti Urano ket kapadpadana ti panakabuklan ti Neptuno, ken dagitoy ket aggiddiatda ti kimiko a pakabuklan ngem dagiti daddadakkel a higante nga alingasaw, a Hupiter ken Saturno. Dagiti astronomo ket sagpaminsanda nga inkabkabil iti sabali a kategoria a tinawtawagan a kas dagiti "higante a yelo". Ti tangatang ti Urano, bayat a kapadpada iti kangrunaan a pakabuklan ti hidroheno ken helio ti Hupiter ken Saturno , ket aglaon kadagiti ad-adu a "yelo" a kas ti danum, amoniako ken meano, ken mairaman dagiti tugot dagiti hidrokarbon.[7] Daytoy ti kalamiisan a planetario a tangatang iti Sistema a Solar, nga adda ti kababaan a temperatura ti 49 K (−224 °C). Adda daytoy ti narikut a, nagtutuon nga ule a patakder, a naipanunotan a ti danum ti pakabuklan dagiti nababbaba nga ulep, ken ti metano ti naipanunotan a mangbukel ti ngato a tuon dagiti ulep.[7] Iti panagiddiat, ti uneg ti Urano ket kangrunaan a buklen dagiti yelo ken bato.[12]
Kasla dagiti sabali a higante a planeta, ti Urano ket adda ti maysa a singsing a sistema, ti maysa a magnetoesperio, ken dagiti nadumaduma a bulan. Ti Urano a sistema ket adda ti naisangsangayan a panakaaramid kadagiti planeta gapu ta ti aksis a panagtayyek ket nagbatuag a nakairig, a gangani iti dalumpinas ti panagtayyekna ti Init. Isu ngarud a dagiti amianan ken abagatan nga ungtona ket naisanglad diay pakakitaan ti ekuador kadagiti kaaduan a planeta.[13] Idi 1986, dagiti ladawan manipud iti Voyager 2 ket nangipakita ti Urano a kas awan ti langana a planeta iti makitkita a lawag nga awan dagiti banda ti ulep wenno dagiti bagio a nakaitaripnongan dagiti sabali a higante.[13] Dagiti naindagaan nga agpalpaliiw ket nakakitada kadagiti senial ti tiempo a panagbalbaliw ken umadadu nga aktibidad ti tiempo kadagiti napalabas a tawen iti panagasideg ti Urano ti bukodna nga ekuinosio. Ti kapardas ti angin idiay Urano ket makaabot ti 250 a metro tunggal maysa a segundo (900 km/h, 560 mph).[14]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakaduktal[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urano ket kaaduan a napalpaliiw idin sakbay a naduktalan a kas maysa a planeta, ngem sapasap daytoy napagkamalian a kas maysa a bituen. Ti kasapaan a nairehistro a panakakita ket idi 1690 idi ni John Flamsteed napaliiwna ti planeta ti innem a beses, a nangikatologo daytoy a kas ti 34 Tauri. Ti Pranses nga astronomo a ni Pierre Lemonnier ket napaliiwna ti Urano iti sangapulo ket dua a beses idi nagbaetan ti 1750 ken 1769,[15] a mairaman kadagiti nagsasaruno a rabii.
Ni William Herschel ket pinaliiwna ti planeta idi Marso 13, 1781 bayat nga isu ket adda idiay hardin ti balayna idiay 19 New King Street idiay ili ti Bath, Somerset, Inglatera (a tattan ket ti Herschel a Museo iti Astronomia),[16] ngem immuna nga inreportana daytoy (on Abril 26, 1781) a kas maysa a "bandus".[17] Ni Herschel ket "nagaramid kadagiti serye ti panagpalpaliiw iti paralahe dagiti saan nga agkukuti a bituen",[18] a nagus-usar ti bukodna a naidaremdem a teleskopio.
Isu ket nangirehistro ti wanakanna "Idiay pagkapat nga asideg ti Z Tauri … a ti [a] Nebulusa a bituen wennobandus ngata".[19] Idi Marso 17, nga isu ket nagisurat ti, "Nagbirukak para iti Bandus wenno Nebulusa ket nabirukak a daytoy ket maysa a Bandus, gapu ta daytoy ket nagbalbaliw ti lugarna".[20] Idi inpresentana ti dinuktalanna idiay Naarian a Kagimongan, isu ket nagtultuloy a nangikeddeng nga isu ket nakabiruk ti maysa a bandus bayat a pudno a nangipadpada daytoy ti maysa a planeta:[21]
Ti kapigsa a naikabilko idi immuna a nakitak ti bandus ket 227. Manipud ti panakasanay ammok a ti diametro dagiti saan nga agkutkuti a bituen ket saan a proprsional a naipadakkel kadagiti nangatngato a kapigsa, as planets are; isu ngarud nga ikabilkon ti kapigsa iti 460 ken 932, ken nabirukak a ti diametro ti bandus ket dimmakkel a maipada ti kadakkel ti kapigsa, a kastoy koma, iti panagipagpagarup iti daytoy ket saan nga agkutkuti a bituen, bayat a ti diametro dagiti bituen a nangipadaak ket saan a dimaakkel ti kapadana a pannakaibagi. Ti maipatinayon, ti bandus ket ad-adu a naipadpadakkel iti las-ud a mabalin a maipalubusan ti lawag, a nagparang daytoy a nanakudrep ken saan a nalawag kadagitoy a nalatak a kapigsa, bayat a dagitibituen nakapreserbada kadati karanigda ken panakailaslasin manipud kadagiti rinibu a panagpalpaliiwko nga ammok a mataginayonda. Ti sumatuno ket mangipakita dagiti inpagpagaruko ket nasayaat a naipatakderan, daytoy ket mangpaneknek ti Bandus a pinalpaliiwan tayo.
Ni Herschel pinakaammoanna ti Naarian nga Astronomo, a ni Nevil Maskelyne, tinainduktalanna ken nakaawat ti nakaalalilaw a sungbat manipud kaniana idi Abril 23: "Diak ti panagtawagko daytoy. Daytoy ket kasla maysa a sapasap a planeta nga aggungunay ti maysa a pagtayyekan nga a gangani a sirkulo a kalas ti init ket maysa a Bandus nga aggungunay ti eksentriko nga elipsis. Saanak pay a nakakita ti maysa a koma wenno ipusna".[22]
Bayat a ni Herschel ket nagtultuloy a naganannad a nagpalpalawag tibaro a banagna a kas maysa a bandus, dagiti sabali nga astronomo ket nangrugrugidan a nagipagpagarup a daytoy ket saan a bandus. T Ruso nga astronomo a ni Anders Johan Lexell ket isu idi ti immuna a nagkarkulo ti panagtayyek ti baro a banag[23] ken ti gangani a sirkulo a panagtayyekna ket nagiturong kaniana a nangipatingga a daytoy ket maysa a planeta ken saan a bandus. Ti Berlin nga astronomo a ni Johann Elert Bode ket nagipalawag ti dinuktalan ni Herschel a kas ti "maysa nga aggungunay a bituen a mabalin a maipanunotan a kellaat a di am-ammo a kasla planeta a banag nga agpalpalikmut ti las-ud iti Saturno".[24] Ni Bode ket nangipatingga a ti gangani a sirkulo a panagtayyekna ket maysa a planeta ken saan a bandus.[25]
Daytoy a banag sapasapen a nawawat a kas maysa a planeta. Babaen idi 1783, ni Herschel ket bukod a nangawat ti daytoy a kinapudno kenni Joseph Banks ti presidente ti Naarian a Kagimongan: "Baabaen dagiti panagpalpaliiw dagiti nalatak nga astronomo idiay Europa maipakita a ti baro a bituen, nga addaak ti dayaw a nangitudo kaniada idi Marso 1781, ket maysa a Primario a Planeta ti bukodtayo a Sistema a Solar."[26] Iti pammadayaw kadagiti nagun-odna, ni Ari George III ket nangited kenni Herschel ti tinawen a tangdan a £200 iti kondison nga isu ket ket umalis idiay Windsor tapno ti Naarian a Pamilia ket maikkanda ti gundaway a mangusar ti teleskopiona.[27]
Panaginagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Maskelyne ket nagsalusod kenni Herschel a "mangited ti astronomiko a lubong ti parabor nga ikkan ti nagan ti planetam, nga isu daytoy ket kabukbukodam, ken dakami ket makapabaklanyan iti annong para iti panakaduktal daytoy."[28] Iti panagisungbat ti kiddaw ni Maskelyne, ni Herschel ket nangikeddeng a mangnagan ti banag ti Georgium Sidus (Bituen ni Georger), wenno ti "Georgiano a Planeta" a pammadayaw ti baro a patronna,a ni Ari George III.[29] Isu ket nangipalpalawag ti daytoy a keddeng iti maysa a surat para kenni Joseph Banks:[26]
Iti napasaw a paset dagiti panawen ti duog a panawen ti naibatay dagiti naibatay ti linteg a panaginagnagan ti Merkurio, Benus, Marte, Hupiter ken Saturno ket naited idi kadagiti Planeta, a kas dagiti nagnagan dagiti nangruna a bannuarda ken dagiti diosen. Iti agdamaga a ad-adu a pilosopiko a panawen daytoy ket narigrigat a mapalubosan ti isu met laeng apamay-an ken tawagan dagitoy a kas ti Juno, Pallas, Apollo wenno Minerva, para iti nagan ti baro a nainlangitan a bagbagi tayo. Ti umuna a pamanunotan ti ania man a naisangsangayna a pasamak, wenno namarangmang a mapagteng, ket kasla ti kronolohiana: no ti ania man a masakbayan a daytoy ket masaludsod, kaano idi a nabirukan daytoy naudi a naduktalan a Planeta? Daytoy ket mabalin a nasayaat a masungbatanto ti, 'Iti panagturay ni Ari George ti Maikatlo'.
Ti insingasing ni Herschel a nagan ket saan anadayeg iti ruar ti Britania, ken dagiti sabsabali a nagnagan ket naisingsingasing idin. Ti astronomo a ni Jérôme Lalande ket nangisingasing a managana ti palaneta iti Herschel a kas pammadayaw ti nakaduktal ti daytoy.[30] Ti Sueko nga astronomo a ni Erik Prosperin ket nangisingasing ti nagan a Neptuno a daytoy ket sinuportaran babaen dagiti astronomo a nagayat ti kapanunotan tapno maipalagip kadagiti panagbaligi ti plota ti Naarian a Marina ti Britania iti panawen ti Rebolusionario a Gubat ti Amerikano babaen ti panagtawag ti baro a planeta iti Neptuno George III wenno Neptuno Gran Britani.[23] Ni Bode ket pinilina ti Urano, ti nai-Latin a bersion ti Griego a dios ti langit, a ni Ouranos. Ni Bode ket nangisuppiat a kas ni Saturno ket ama idi ni Hupiter, ti baro a planeta ket nasken a managanan kalpasan ti ama ni Saturno.[27][31][32] Idi 1789, ti kumaduaan ni Bode iti Naarian nga Akademia a ni Martin Klaproth ket nanginagan ti baro a a naduktalaan nga elemento ti "uranio" para iti panagsuporta ti panagpili ni Bode.[33] Ti dimtengan daytoy, ti singasing ni Bode ket nagbalbalin anawatiwat a naus-usar, ken nagbalin a sapasap daytoy idi 1850 idi ti Opisina ti Nautiko nga Almanak, ti naudi a nabatbati, ket nangisukat ti panagus-usar ti Georgium Sidus iti Urano.[31]
Nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urano ket isu-isu ti planeta a ti naganna ket naala manipud iti Griego a mitolohia ngem ti Romano a mitolohia: ti Griego a "Oὐpavός" ket simmangpet iti Ingles babaen ti Latin nga "Ūranus".[34] Ti panaginagan ti Urano ket "Uraniano".[35] Daytoy ket adda ti dua nga astronomiko a simbolo. Ti immuna a naisingasing, ♅,[d] ket insingasing idi babaen ni Lalande idi 1784. Iti maysa a surat para kenni Herschel, ni Lalande ket nangilawlawag a kas ti "un globe surmonté par la première lettre de votre nom" ("ti maysa a globo a napatoktokan babaen ti umuna a letra ti apelyidom").[30] Ti naudi a naisingasing, ⛢,[e] ket maysa asabali a kita dagiti simbolo para iti Marte ken ti Init gapu ta ti Urano ket isu ti Langit idi iti Griego a mitolohia, a naipanpanunotan nga inturayan babaen dagiti nagtitipon a bileg ti Init ken Marte.[36] Kadagiti pagsasao nga Insik, Hapon, Koreano, ken Bietnamis, thi nagan ti planeta ket literal a naipatarus a kas ti langit ari bituen (天王星).[37][38]
Pagliklikmutan ken pagtayyekan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urano ket maminsan nga aglikmut iti Init iti tunggal maysa nga 84 a tawtawen ti Daga. Ti natimbengan a kaadayuna manipud iti Init ket agarup a 3 a bilion km (agarup a 20 AU). Ti karaniag ti lawag ti init idiay Urano ket agarup a 1/400 iti Daga.[39] Dagiti pagliklikmutanna nga elemento ket immuna a nakarkulo idi 1783 babaen ni Pierre-Simon Laplace.[40] Iti panakasakbayan ti panawen, dagiti madi a naggiddiatan ket nangrugi a naiparparang ti nagbaetan ti naipadto ken dagiti naipalpaliiw a pagliklikmutan, ken idi 1841, ni John Couch Adams ket immuna a nangisingasing a dagiti pagiddiatan ket mabalin a gapu ti grabitasional a panagginnuyod dagiti saan a makitkita a planeta. Idi 1845, ni Urbain Le Verrier ket nangrugrugi kadagiti nawaya a panagsuksukisokna kadagiti pagliklikmutan ti Urano. Idi Septiembre 23, 1846, ni Johann Gottfried Galle ket nakaduktal ti baro a planeta, ket ninaganan daytoy ti Neptuno, iti gangani nga asideg ti naipadto a puesto babaen ni Le Verrier.[41]
Ti panagpuspusipos a paset ti panawen ti uneg ti Urano ket 17 nga oras, 14 minutos, nga agpakanawan (retrogrado). A kas dagiti amina a higante a planeta, ti akinngato a tangatangna ket makasanay kadagit napigsa nga angin iti turong ti panagliklikmutan. Kadagiti adda a latitud, a kas ti agarup a dua a pagkatlo a kaadayo manipud iti ekuador aginggana ti abagatan nga ungto, dagiti makitkita a langa ti tangatang ket naparpardasda nga aggungunay, a makaararamid daytoy ti napno a panagtaytayyek iti basbassit ngem 14 nga oras.[42]
Pakbu a pagtayyekan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urano ket adda ti pakbu a pagtayyekan ti 97.77 a degrado, isu a ti pagliklikmutanna a ket agarup a paralelo ti dalumpinas ti Sistema a Solar. Daytoy ket mangited kadagiti kompleto a panagbalbaliw ti tiempona a saan a maar-aramid dagiti sabali a nangruna a planeta. Dagiti sabali a planeta ket mabalin a isirmata nga agtayyek a kas ti napakbu nga agtaytayyek a tarampo iti dalumpinas ti Sistema a Solar, bayat a ti Uyano ket agtaytayyek a kas ti napakbu nga agtultulid a bola. Iti asideg ti panawen dagiti Uraniano a solstisio, ti maysa nga ungto ket kankanayon a sanguenna ti Init bayat a dagiti sabali nga ungto liklikudanda. Adda laeng ti akikid a gisla ti lawlaw ti ekuador ti makasanay ti maysa a napardas a siklo ti rabii ken aldaw, ngem no ti Init ket nababa unay iti horisonte a kasla ti polar a rehion ti Daga. Iti sabali a bangir a pagtayyekan ti Urano ti puesto dagiti ungto a panakaisangona ti Init ket baliktad. Ti tunggal maysa nga ungto ket makaala iti agarup a 42 a tawtawen ti agtultuloy a lawag ti init, a sarunuen babaen ti 42 a tawtawen ti kinasipnget.[43] Iti asideg ti pamnawen dagiti ekuinosio, ti Init ket sanguenna ti ekuador ti Urano a mangited ti maysa a paset ti panawen dagiti siklo ti aldaw-rabii a kapadpada a makitkita kadagiti sabsabali a planeta. Ti Urano ket naabotanna ti kinaudi nga ekuinosio idi Disiembre 7, 2007.[44][45]
Ti maysa apagbanagan ti pagtayyekan apuesto ket, iti katimbengan ti las-ud ti tawen, dagiti polar a rehion ti Urano ket makagun-od ti ad-adu nga enerhia manipud iti Init ngem dagiti rehionna ti ekuador. Uray kasta, ti Urano ket napudpudot idiay ekuadorna ngem dagiti ungtona. Ti panggep a mekanismo a gapuanan daytoy ket di ammo. Ti rason ti naisangsangayan a pakbu a pagtayyekan ti Urano ket saan pay unay a naamammoan, ngem ti kadawyan a panagipagarup ket iti las-ud ti pannakaporma ti Sistema a Solar, ti maysa a kapada a kadakkel ti Daga a protoplaneta ket dinungparna ti Urano, a naggappuan ti nadadael a pannakpuestona.[46] Ti abagatn nga ungto ti Urano ket gangani a dagus a naiturong idi iti Init idi las-ud ti panawen ti ilalabas a panagtayab tiVoyager 2' idi 1986. Ti pannakanagan ti daytoy nga ungto a kas ti "abagatan" ket agus-usar ti panakaipalpalawag nga inkeddeng ti Internasional a Kappon ti Astronomiko, a nainaganan a ti amianan nga ungto ti maysa a planeta wenno satelite ket nasken a ti ungto nga agturturong ti ngato ti saan nga agbalbaliw a dalumpinas ti Sistema a Solar, uray no ania man ti pagturturungan a panagtaytayyek ti planeta[47][48] Ti sabali pay a taripnong ket sagpaminsan a naus-usa, a ti amianan ken abagatn nga ungto ti maysa a bagi ket naipalpalawagan iti alagaden ti kanawan nga ima a mainaig ti turong ti pagliklikmutan.[49] Iti termino ti daytoy kinaudi a sistema ti nagsasabtan ti amianan nga ungto ti Urano ti adda ti lawag ti init idi 1986.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panagpalpalikmut nga elemento ket itudo na ti Urano a sistema, ken dagiti napardas nga oskulador a pateg iti umisu a J2000 a panawen. Ti barisentro a kantidad ket naited ngamin ket, ti panaggiddiat iti planetario a sentro, saan da a makaala kadagiti makita a panagsuksukat ti inaldaw a panag-gunay dagiti bulan.
- ^ Naikarkulo babaen dagiti datos manipud iti Seidelmann, 2007.[5]
- ^ Karkulo ti He, H2 ken CH4 dagiti molar praksion a naibatay ti 2.3% a panagtitipon ti kaadu iti metano aginggana ti hidrogeno ken ti 15/85 He/H2 a kaadu a nairukod iti tropopausa.
- ^ Cf. (saan a nasuportaran ti amin a kita ti letra)
- ^ Cf. (saan a nasuportaran ti amin a kita ti letra)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Seligman, Courtney. "Panagtayyek a Paset ti Panawen ken Kaatiddog ti Aldaw". Naala idi Agosto 13, 2009.
- ^ a b c d e f g h i j Williams, Dr. David R. (Enero 31, 2005). "Kinapudno a Papel tiUrano". NASA. Naala idi Agosto 10, 2007.
- ^ "Ti MeanPlane (Saan a nagbalbaliw a dalumpinas) iti Sistema Solar a lumablabas babaen ti barisentro". Abril 3, 2009. Naala idi Abril 10, 2009. (naipataud babaen ti Solex 10 sinurat babaen ni Aldo Vitagliano; kitaen pay ti Saan a nagbalbaliw a dalumpinas)
- ^ Yeomans, Donald K. (Hulio 13, 2006). "HORIZONS System". NASA JPL. Naala idi Agosto 8, 2007. Idiay sitio, mapan iti "web interface" ken pilien ti "Epemeris a Kita: DAGITI ELEMENTO", "Puntaan a Bagi: Urano a Barisentro" ken "Sentro: Init".
- ^ a b c d e f g Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, Brent A.; A'Hearn, Michael F.; et al. (2007). "Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 98 (3): 155–180. Bibcode:2007CeMDA..98..155S. doi:10.1007/s10569-007-9072-y.
- ^ a b Munsell, Kirk (Mayo 14, 2007). "NASA: Eksplorasion iti Sistema a Solar: Dagiti planeta: Urano: Dagiti Kinapudno ken Bil-bilang". NASA. Naala idi Agosto 13, 2007.
- ^ a b c d Lunine, Jonathan I. (Septiembre 1993). "The Atmospheres of Uranus and Neptune". Annual Review of Astronomy and Astrophysics. 31: 217–263. Bibcode:1993ARA&A..31..217L. doi:10.1146/annurev.aa.31.090193.001245.
- ^ Feuchtgruber, H.; Lellouch, E.; Bezard, B.; Encrenaz; De Graauw; Davis (1999). "Panakita ti HD iti tangatang iti Urano ken Neptuno: mayasa a baro a pannakaala ti D/H a proporsion". Astronomia ken Astropisiko. 341: L17–L21. Bibcode:1999A&A...341L..17F.
- ^ Lindal, G. F.; Lyons, J. R.; Sweetnam, D. N.; Eshleman, V. R.; Hinson, D. P.; Tyler, G. L. (Disiembre 30, 1987). "The Atmosphere of Uranus: Results of Radio Occultation Measurements with Voyager 2". Journal of Geophysical Research. American Geophysical Union. 92 (A13): 14, 987–15, 001. Bibcode:1987JGR....9214987L. doi:10.1029/JA092iA13p14987. ISSN 0148-0227.
- ^ Conrath, B.; Gautier, D.; Hanel, R.; Lindal, G.; Marten, A. (1987). "The Helium Abundance of Uranus from Voyager Measurements". Journal of Geophysical Research. 92 (A13): 15003–15010. Bibcode:1987JGR....9215003C. doi:10.1029/JA092iA13p15003.
- ^ "MIRA a Pangpasyar kadagiti Bitbituen a Programa a Panag-adal iti Internet". Monterey a Instituto para iti Panagsukimaty iti Astronomia. Naala idi Agosto 27, 2007.
- ^ Podolak, M.; Weizman, A.; Marley, M. (Disiembre 1995). "Comparative models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 43 (12): 1517–1522. Bibcode:1995P&SS...43.1517P. doi:10.1016/0032-0633(95)00061-5.
- ^ a b Smith, B. A.; Soderblom, L. A.; Beebe, A.; Bliss, D.; Boyce, J. M.; Brahic, A.; Briggs, G. A.; Brown, R. H.; Collins, S. A. (4 Hulio 1986). "Voyager 2 in the Uranian System: Imaging Science Results". Science. 233 (4759): 43–64. Bibcode:1986Sci...233...43S. doi:10.1126/science.233.4759.43. PMID 17812889.
- ^ Sromovsky, L. A.; Fry, P. M. (Disiembre 2005). "Dynamics of cloud features on Uranus". Icarus. 179 (2): 459–484. Bibcode:2005Icar..179..459S. doi:10.1016/j.icarus.2005.07.022.
- ^ Dunkerson, Duane. "Urano—Maipanggep ti Panakaibaga, Panakabiruk, ken ti Panagipalpalawag Daytoy". thespaceguy.com. Naala idi Abril 17, 2007.
- ^ "Bath Preservation Trust". Naala idi Septiembre 29, 2007.
- ^ William Herschel; Watson, Dr. (1781). "Pannakalaglagipan ti maysa a Bandus, Babaen ni Mr. Herschel, F. R. S.; nga ikomunikado babaen ni Dr. Watson, Hun. iti Bath, F. R. S". Philosophical Transaksion ti Naarian a Kagimongan ti Londres. 71: 492–501. Bibcode:1781RSPT...71..492H. doi:10.1098/rstl.1781.0056.
- ^ Warnakan ti Naarian a Kagimongan ken Naarian nga Astronomiko a Kagimongan 1, 30, inadaw a sasao iti Miner, p. 8
- ^ Naarian nga Astronomiko a Kagimongan MSS W.2/1.2, 23; inadaw a sasao idiay Miner p. 8
- ^ RAS MSS Herschel W.2/1.2, 24, inadaw a sasao ti Miner p. 8
- ^ Warnakan ti Naarian a Kagimongan ken Naarian nga Astronomiko a Kagimongan 1, 30; inadaw a sasa iti Miner p. 8
- ^ RAS MSS Herschel W1/13.M, 14 inadaw a sasao iti Miner p. 8
- ^ a b A. J. Lexell (1783). "Recherches sur la nouvelle planete, decouverte par M. Herschel & nominee Georgium Sidus". Acta Academia Scientarum Imperialis Petropolitanae (1): 303–329.
- ^ Johann Elert Bode, Berliner Astronomisches Jahrbuch, p. 210, 1781, inadaw a sasao iti Miner p. 11
- ^ Miner p. 11
- ^ a b J. L. E. Dreyer (1912). Dagiti Sientipiko a Papel ni Apo William Herschel. Vol. 1. Naarian a Kagimongan ken Naarian nga Astronomiko a Kagimongan. p. 100. ISBN 1-84371-022-6.
- ^ a b Miner p. 12
- ^ RAS MSS Herschel W.1/12.M, 20, naadaw nga insao iti Miner p. 12
- ^ "Ti Voyager idiay Urano". Nasa Jpl. 7 (85): 400–268. 1986. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Pebrero 10, 2006.
- ^ a b Francisca Herschel (1917). "Ti kayatna a sawen ti simbolo a H+o para iti planeta nga Urano". The Observatory. 40: 306. Bibcode:1917Obs....40..306H.
- ^ a b Littmann, Mark (2004). Dagiti Planeta iti Labes: Panangiduktal ti Akinruar a Sistema a Solar. Courier Dover Publications. pp. 10–11. ISBN 0-486-43602-0.
- ^ Daugherty, Brian. "Astronomy in Berlin". Brian Daugherty. Naala idi Mayo 24, 2007.
- ^ James Finch (2006). "Ti Agpayso a Damag ti Uranio". allchemicals.info: Ti online a rekurso ti kimiko. Naala idi Marso 30, 2009.
- ^ "Urano". Ingles a Diksionario ti Oxford (2 nga ed.). 1989.
- ^ "Uraniano, a.2 ken n.1". Ingles a Diksionario ti Oxford (2 nga ed.). 1989.
- ^ "Dagiti simbolo ti planeta". NASA a panagsukimat ti Sistema a Solar. Naala idi Agosto 4, 2007.
- ^ "Dagiti Sailormoon a Termino ken Pakaammo". The Sailor Senshi Page. Naala idi Marso 5, 2006.
- ^ "Asiatiko nga Astronomia 101". Hamilton Dagiti Agdadamo nga Astronomo. 4 (11). 1997. Naala idi Agosto 5, 2007.
- ^ "Sumaruno a Pagsardengan Urano". 1986. Naala idi Hunio 9, 2007.
- ^ George Forbes (1909). "Pakasaritaan ti Astronomia". Naala idi Agosto 7, 2007.
- ^ O'Connor, J J; Robertson, E F (1996). "Matematiko a panakaduktal dagiti planeta". Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ Peter J. Gierasch; Philip D. Nicholson (2004). "Uranus". NASA World Book. Naala idi Hunio 9, 2007.
- ^ Lawrence Sromovsky (2006). "Ti Hubble ket natiliwna ti naisangsangayan, a bassit a panakakita ti anniniwan ti Urano". Unibersidad ti Wisconsin Madison. Naala idi Hunio 9, 2007.
- ^ Hammel, Heidi B. (Septiembre 5, 2006). "Ti Urano ket umasidegen ti Ekuinosio" (PDF). Ti reporta manipud iti Pasadena aPanagobra ti 2006.
{{cite conference}}: Di naikaskaso ti di ammo a parametro ti
|booktitle=(maisingasing ti
|book-title=) (tulong)
- ^ "Ti Hubble ket Naduktalanna ti Nasipnget nga Ulep Idiay Tangatang ti Urano". Science Daily. Naala idi Abril 16, 2007.
- ^ Bergstralh, Jay T.; Miner, Ellis; Matthews, Mildred (1991). Urano. pp. 485–486. ISBN 0-8165-1208-6.
- ^ "Reporta ti IAU/IAG a grup ti agobobra kadagiti kartograpiko a nagsasabtan ken dagiti pagtayyekan nga elemento dagiti planeta ken satelite: 2000". IAU. 2000. Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ "Dagiti Kartograpiko a Pagalagadan" (PDF). NASA. Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ "Coordinate Frames Used in MASL". 2003. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Mayo 5, 2007. Naala idi Hunio 13, 2007.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Miner, Ellis D. (1998). Urano: Ti Planeta, Dagiti Singsing ken dagiti Satelite. New York: John Wiley ken Annak. ISBN 978-0-471-97398-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Urano iti Wikimedia Commons
- Ti Urano idiay Europeano nga Ahensia ti Limbang
- Dagiti kinapudno a sabanas ti Urano babaen ti NASA
- Bariweswes ti Urano idiay Sitio a Pagsukisokan ti Sistema a Solar babaen ti NASA
- Dagiti Planeta—Urano Ti alagaden dagiti ubbing iti Urano.
- Ti Urano idiay planetario a warnakan ti ladladawan ti Jet Propulsion Laboratory. (ladladawan)


c: text/html

text:
Distrito ti Monbetsu, Hokkaido
Ti Monbetsu (紋別郡, Monbetsu-gun) ket ti maysa a distrito iti Subprepektura ti Okhotsk, Hokkaido, Hapon. Idi 1869, nabingbingay ti Hokkaido kadagiti 11 probinsia ke dagiti 86 a distrito. Kasisigud idi a naikabil ti Monbetsu iti Probinsia ti Kitami.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 49,851 ken ti densidad ti populasion iti 12.74 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 3,912.51 km².
Dagiti ili ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Idi Nobiembre 15, 1950, naikkat ti maysa a seksion ti Purok ti Shimoyūbetsu ken nainkorporado iti Purok ti Saroma, Distrito ti Tokoro.
- Idi Hulio 1, 1954, naitipon ti Ili ti Monbetsu, Purok ti Kamishokotsu ken ti Purok ti Shokotsu tapno mangporma iti Siudad ti Monbetsu, ken naisina daytoy iti distrito.
- Idi Oktubre 1, 2005, naitipon ti Ikutahara ken Maruseppu, ken ti Purok ti Shirataki iti naipadakkel nga ili ti Engaru.
- Idi Oktubre 1, 2009, naitipon ti ili ti Kamiyūbetsu miti ili ti Yūbetsu; isuda a dua ket addada iti Distrito ti Monbetsu, Subprepektura ti Abashiri.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "kokudo.or.jp". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-06-29. Naala idi 2008-09-07.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Usain Bolt
Ni Usain St. Leo Bolt (nayanak idi 21 Agosto 1986) ket Hamaikano nga umu-umsiak. Naikeddeng nga isu ti kapardasan a tao, ken isu ti immuna a tao a nagtengngel kadagiti rekord iti lubong iti 100 a metmetro ken 200 a metmetro manipud kadagiti panagrukod ti napno nga automatiko nga oras ket nagbalin a nasken idi 1977. Iti pannakakakikikuyogna kadagiti katimpuyoganna, isu ket nangisaad pay iti rekord iti 4×100 a metmetro relay. Isu ti agdama a kampeon ti Olimpiada kadagitoy a tallo a salisal, ti immuna a tao a nangabak kadagiti innem a medalia iti Olimpiada iti panagimsiak, ken ti namin sangapulo ket maysa a kampeonato iti Lubong. Isu ti immuna a nakagun-od iti "doble doble" babaen ti pannangabakna kadagiti titutlo ti 100 m ken 200 m kadagiti nagsasaruno nga Olimpiada (2008 ken 2012),[1] ken pinalaingna daytoy babaen ti immuna a "doble triple" (mairaman kadagiti relay ti 4×100 m).[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Elliott, Helene (10 Agosto 2012). "Usain Bolt gets a legendary double-double in Olympic sprints". Los Angeles Times. Naala idi 10 Agosto 2012.
- ^ "London 2012 Day 15: Bolt does the double – triple". Naala idi 12 Agosto 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Usain Bolt iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Usain Bolt iti Twitter
- Linia ti panawen ni Usain Bolt babaen ti The Daily Telegraph


text:
Viking
Dagiti Viking (manipud ti Duog a Nordiko víkingr) ket isu dagidi managbanniaga nga amianan a Hermaniko a tattao a nagraraut, nagtagilako, nagsukimat, ken nagtaeng kadagit adu a luglugar idiay Europa, Asia, ken dagiti isla ti Amianan nga Atlantiko manipud kadagiti naladaw a maika-8 ken maika-11 a siglo.[1] Dagiti Viking ket nagus-usar kadagiti natarikayo nga atiddog a barko nga addaan ti akaba, ababaw ti kaskara, a mangpalubos ti panagdaliasat kadagiti nadaleg a baybay wenno ababaw a danum ti karayan. Dagiti barko ket mabalinda ti sumanglad kadagiti aplaya , ken ti kinalag-anda ket mangpalubos kadagitoy a maawit kadagiti porteo. Dagiti a nasayaat a barko ket nangpalubos kadagiti Viking a nagbanniaga iti adayo a daya a kas ti Konstantinopla ken ti Karayan Volga idiay Rusia, ti adayo a laud a kas ti Islandia, Greenland, ken Newfoundland, ken ti adayo nga abagatan a kas ti Nekor.[2] Daytoy a paset ti panawen a panagpadakkel ti Viking, a naamammuan iti Panawen ti Viking , ket mangbukel ti maysa a nangruna nga elemento ti mediebal a pakasritaan ti Eskandinabia, Gran Britania, Irlanda, Rusia, aken ti amin a Europa.
Dagiti nadayeg a pannagipagarup kadagiti Viking ket kanknayon a maigiddiat ti narikut a ladawan a nagtaud kadagiti arkeolohia ken dagiti naisurat a tinaudan. Ti romantisado aladawan dagiti Viking a kas dagiti natakneng a salbahe ket nangrugi a rimsua idi maika-18 a siglo, ken daytoy ket rimmang-ay ken nagbalin nga adu a naamammuan idi las-ud ti maika-19 a siglo a Pangpaungar ti Viking.[3] Ti naipagpgarup a panirigan kadagiti Viking a kas dagiti naranggas a bruto wennointrepido nga adbenturero ket kaaduan a naggapo ti moderno a mito ti Viking a nakaala ti sukogna babaen ti nasapa a maika-20 a siglo. Ti agdama a nadayeg a representasion ken kaaduan a nakaro a cliché, a mangireprepresenta kadagiti Viking a kas dagiti naamammuan a karikatura.[3]
- ^ Roesdahl, pp. 9–22.
- ^ "Los vikingos en Al-Andalus (abstrakto a mabalin a magun-od iti Inggles)" (PDF). Jesús Riosalido. 1997. Naala idi 2010-05-11.
- ^ a b Johnni Langer, "Dagiti tinaudan ti naipagpgarup a viking", Viking Heritage Magazine, Unibersidad ti Gotland/Sentro para kadagiti Baltiko a Panagadal. Visby (Suesia), n. 4, dez. 2002
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Askeberg, Fritz, 1944: Norden och kontinenten i gammal tid. Studier i forngermansk kulturhistoria. Uppsala: Almqvist & Wiksell.
- Downham, Clare, Dagiti Ari a Viking ti Gran Britania ken Irlanda: Ti Dinastia ti Ívarr aginggana ti AD 1014. Dunedin Academic Press, 2007. ISBN 9781-903765-89-0
- Fitzhugh, William W., ken ni Ward, Elisabeth I., Dagiti Viking: Ti Saga ti Amianan nga Atlantiko. Smithsonian Institution Press, 2000. ISBN 9781560989950
- Hadley, D.M., Dagiuti Viking idiay Inglatera: Nagtaengan, Kagimongan ken Kultura. Unibersidad ti Manchester a Pagmalditan, 2006. ISBN 0-7190-5982-8
- Hall, Richard, Panagsukimat ti Lubong dagiti Viking. Thames ken ni Hudson, 2007. ISBN 978-0-500-05144-3
- Hall, Richard, Arkeolohia ti Panawen ti Viking (serie dagiti Panagadal ti Shire), 2010. ISBN 978-0-7478-0063-7
- Heide, Eldar, 2005: «Víking - 'rower shifting'? Etimolohiko a kontribusion». Arkiv för nordisk filologi 120. 41–54.
- Heide, Eldar, 2008: «Viking, week, and Widsith. Sungbat kenni Harald Bjorvand». Arkiv för nordisk filologi 123. 23–28.
- Lindqvist, Thomas, 'Nasap a Gunglo ti Politika: (a) Ti Maysa nga Umuna a Panagsukimat', iti Ti Cambridge a Pakasaritaan ti Eskandinabia: Prehistoria aginggana ti 1520, ed. Knut Helle. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2003. ISBN 0-521-47299-7. pp. 160–67.
- Roesdahl, Else. The Vikings. Penguin, 1998. ISBN 0-14-025282-7
- Sawyer, Peter, Ti Panawen dagiti Viking (maikadua ngaedision) Palgrave Macmillan, 1972. ISBN 0-312-01365-5
- Williams, Gareth, 'Kina-ari, Kristianidad ken sensilio: dagiti perspektibo ti kuarta ken politika iti pirak nga ekonomia iti Panawen ti Viking', iti Pirak nga Ekonomia iti Panawen ti Viking, ed. James Graham-Campbell and Gareth WIlliams, pp. 177–214; ISBN 978-1-59874-222-0
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Panawen ti Viking iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Tampuan
Ti pagsasao a Tampuan (IPA: [təmpṳan], Khmer: ទំពួន) ket ti pagsasao ti tattao a Tampuan nga indihenio kadagiti kabanbantayan a rehion ti Probinsia ti Ratanakiri iti Cambodia. Adda dagiti 31,000 nga agsasao manipud iti senso idi 2008, ken mangbukel daytoy iti 21% iti populasion ti probinsia[3] Daytoy ket asideg a kabagian ti Bahnar ken Alak, ken dagitoy a tallo ket mangporma ti pannakaigrupo ti Tengnga a pagsasao a Bahnariko iti kaunegan ti pamilia ti pagsasao a Mon-Khmer segun ti tradisional a panangidasig.[4] Ti kaudian a panangidasig ni Sidwell ket igrupona ti Tampuan iti maysa nga agpada nga agpang iti Bahnar ken ti sasao nga Abagatan a Bahnariko iti dakdakkel a grupo ti Tengng a Bahnar.[5] Awan ti patneng a panagsurat ti pagsasao a Tampuan ngem idi 1997, ti piloto a proyekto ti bilingual nga edukasion a pinataray babaen ti gobierno ti Cambodia, UNESCO ken dagiti nadumaduma nga NGO ket nagparang-ayda ti sinuratan a naibatay iti alpabeto a Khmer tapno maisurat ti Tampuan. Ti nabaliwan a sinuratan a Khmer ket naapprobaran idi 2003 para iti panagusar a panangisuro kadagiti Tampuan iti patneng a a dilada.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tampuan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Cambodia Inter-Censal Population Survey 2013
- ^ Ti dagup a populasion iti 149,990 para iti Probinsia ti Ratanakiri. "General Population Census of Cambodia 2008 – Provisional population totals" (PDF). National Institute of Statistics, Ministry of Planning. 3 Septiembre 2008.
- ^ Thomas, D. 1979, "The place of Alak, Tampuan, and West Bahnaric", in The Mon-Khmer Studies Journal, vol. 8, pp. 171-186.
- ^ Sidwell, Paul (2002). "Genetic classification of the Bahnaric languages: a comprehensive review." Mon-Khmer Studies: A Journal of Southeast Asian Linguistics and Languages 32: 1-24.
- ^ Anne Thomas, Education Advisor, Ratanakiri, Cambodia; HE Chey Chap, Under-Secretary of State for Education, Cambodia; Mr. In The, Director, National NFE Department, Ministry of Education, Youth and Sport, Cambodia. "Bilingual education in Cambodia".


text:
Halooo! Naimbag nga oras tayo amin kailian, Kayong Angkuan, mag-an tayo kadagiti batug tayo a langit. No dakami met ti kas yo damagen, adtoy nga aggur-uray latta iti manabtuog a kunada bareng no adda met la dumteng a pagsayaatan, hehehee.
No agtultuloy ti makuna a krisis idiay Minadanao particular iti Marawi City, kasta met laeng ti paspasaren dagiti kailian tayo a mannalon iti nagduduma apaset ti pagilian, ngem, saaan a krisis a gulo ngem ketdi, timmapogen ken dandani manen agngalay manen ti bulan ti Hulyo ngem adu pay laeng kadagiti kakabsat tayo a makuna a banuar ken duri ti pagilian ti saan a nakatalon. Masdaaw kayo seguro ania Kayong Angkuan, Ikit Juana, ta kastoy metten ti paspasarentayo. Ti panagbaliw ti panawen. Kasano koma a masolbar daytoy? Kas nakunatayo kadagiti napalpalabas a kolum tayo dakkel ti nagbalin a paset tayo wenno basol tayo no apay a kastoy. Ammoyo, Kailian, saan nga agbalbaliw ti panawen ngem datayo ti nagbalbaliw wenno nangbalbaliw. Kasano met dayta kunayo seguro…
Kas nakunkunatayo, nagabuso tayo. Saan a gapu ta makuna a ti amin nga adda iti rabaw ti daga ket agpaay iti amin a pinarsua dina met kayat a sawen nga aramidentayo lattan ti kaykayat tayo nga uray madadaelen ket sige latta…awan sardayna a panagabuso pay ken Ina Daga. Kasta met kadagiti kabakirantayo, ania ti inaramid dagiti naranggas? Pukan ditoy pukan idiay ti namay-anda para iti bukod a pagimbagan. Tinarikayoda agingga iti naibus dagiti kaykayo nga isuda met ti mangtengtengel iti danum no kasta nga agtodo babaen dagiti ramotda nga isuda met ti mangpangayed ken mangpalamiis iti aglawlaw, saan kadi nga agpayso toy ibagbagak, Kayong?
Agamiris tayo kadi Kayong Angkuan no saan a pudno ti kunak. Dayta ti kangrunaan a rason no apay nga adda ti makunkuna a global warming ken agresulta iti climate change. Nabara unayen ti lubong. Saan laeng a dagita ti rason, Kayong Angkuan. Ti pay kaadun ti dadakkel a pabrika nga agipugso iti asuk iti tangatang nga isu ti mangpabara iti kunkunada nga ozone layer ket addansa payen lussokna isu a sumarot iti kasta unay ti bara ni Apo Init ditoy lubong nga intay pagnanaedan. Malaksid iti dayta, adu metten ti sumadot kadatayo ta uray no nagasideg tay tersina wenno store, agmotor ka pay laeng a mapan. Isu koma pay diay asuk nga ipugso ti tambutso; agasem dayta air pollution ti maysa kadagiti dakkel a rason no apay, Kayong Angkuan. Ti kunam kadi ket dagita laeng ti kangrunaan a pakaigapuan ti ibabara ti panawen?
Daytoy pay ti maysa Ikit Juana, ti adu unay ken ditay maimanihar a basura. Ti rigatna, puor ditoy-puor idiay ti aramidtayo. Dakkel pay a rason dayta air pollution. Maurnong a maurnong ti bara manipud ditoy rabaw ti daga. Ti la unay air pollution ti basura, di rumbeng a puoran, ibelleng iti abot. Mano met laengen ti mangkali iti abut a pagbasuraam ken saan laeng a dayta Ikit Juana, uray dagiti naregreg a bulbulong dagiti muyong mo wenno dagiti mamuna a mihuras wenno kayo nga agbungbunga dita arubayanyo. Saanmo a puoran dagita ngem ketdi urnongem ta igabsuonmo iti puonna ta inton agrupsa, agpaay met laeng a ganagan a sagrapen ta mulam. Patiennak Ikit ta dayta ti nalawag a kinapudno a di mabarusngi.
Opsss, Kayong, Ikit Juana, overtime ta manen a Kayong. Ala, mapanakon ta ne umayen ta binalsig nga iggem ni Sofing a sumungad. Nalipatak tay pagatgatangna a manteka ken itlog. Babayoo, tsuptsup muahmuah!


text:
Sasao nga Akin-abagatan a Mindoro
Ti sasao nga Akin-abagatan a Mindoro (Abagatan a Mangyan) ket maysa kadagiti dua a rimpuok dagiti pagsasao nga insasao babaen ti tattao a Mangyan ti Isla ti Mindoro idiay Filipinas.
Dagiti pagsasao ket ti Buhid, Tawbuid, ken Hanuno'o.
Dagitoy laeng dagiti bassit a pagsasao iti Filipinas nga agtultuloy a naisurat kadagiti indihenio a sinuratan, ngem kaaduan kadagitoy ket para iti daniw.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbian, Karl-Josef. 1977. The Mangyan languages of Mindoro. Cebu City: University of San Carlos.


text:
UTC+05:00
Ti UTC+05:00 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +05:00. Daytoy nga oras ket maus-usar idiay:
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Tengnga nga Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kazakhstan (akinlaud a paset) - Oras idiay Kazakhstan
- Uzbekistan
- Tajikistan
- Turkmenistan
Abagatn nga Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Indiano[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maldibas
- Pransia - Oras idiay Pransia
- Australia - Oras idiay Australia
Kas ora ti panagin-inut ti lawag (kalgaw laeng ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Akindaya nga Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oras idiay Kazakhstan
- Pagalagadan nga Oras ti Pakistan
- Oras idiay Rusia
- Oras ti Tajikistan
- Oras ti Uzbekistan


text:
Paskuas
Ti paskuas (Euphorbia pulcherrima Ingles: Poinsettia) ket nangruna iti kultura ken komersio a mula dagiti sebbangan ti nadumaduma a dakkel a pamilia ti agsabsabong a mula a patubo iti Mehiko ken Tengnga nga Amerika. Daytoy ket nalatak a naamammuan iti nalabbasit ken berde a bulbulongna ken kaaduan a maus-usar a kas masetas iti Paskua . Daytoy ket nakaala iti naganna iti Ingles manipud kenni Joel Roberts Poinsett,[1] ti immuna nga embahador ti Estados Unidos idiay Mehiko,[2] nga isu ti immuna a nangipayammo ti mula idiay Estados Unidos idi 1825.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Paskuas iti Wikimedia Commons
- Panid ti Naatap a Paskuas: Ladladawan ti Euphorbia pulcherrima idiay kaatapan ti Mehiko
- Dagiti pakaammo iti kinasabidong
- Database ti mulmula ti USDA, Simbolo EUPU9, E. pulcherrima Willd. ex Klotzsch
- Pampanid ti Paskuas ti Unibersidad ti Illinois, UIUC
- Dagiti Paskuas idiay Aprika
- Pkaammo ti Paskuas idiay Estado nga Unibersidad ti Ohio.
- Dagiti masansana saludsod para iti Paskuas.


text:
Tame, Arauca
Ti Tame ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Arauca, Colombia. Ti munisipalidad ket addaan iti dagup a kalawa iti 5,300 km².
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti rehion ket sinukimat ni Jorge de Espira ti Aleman a kongkistador idi 1536. Isu ket nakasamak kadagiti nadumaduma a tribu ti Indiano manipud manipud kadagiti pamilia ti pagsasao iti Arawakan ken Goajiboan; ti Arauca, Caquetio, Lucalia, Girara, Chiricoa, Cuiba, Guahibo ken Achagua. Nagtataeng dagiti tattao a Girara iti eksakto a lokasion iti moderno nga ili (wenno ti kaasitganna).
Pinundar ti Tame babaen ni Alonso Pérez de Guzmán idi Hunio 12, 1628. Pinundarna pay ti kaarrubana nga "Espinosa de las Palmas", para kadagiti paisano nga Espaniol. Nadadael ti purok kalpasan ti nabiit a tawen babaen dagiti patneng a tattao iti panagsuppiatda ken ni Pérez de Guzmán ken dagiti soldadona ket pinatay babaen dagiti Indiano a Girara iti panagibales para iti pannakatradoda a kas aadipen.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti munisipalidad ti Arauca ket mabeddengan iti amianan babaen ti munisipalidad ti Fortul, iti amianan a daya babaen ti munisipalidad ti Arauquita, iti daya babaen ti munisipalidad ti Puerto Rondón, iti abagatan babaen ti Departamento ti Casanare ken iti laud babaen ti Departamento ti Boyacá.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Espaniol) Opisial a website ti Tame


text:
1857
Ti tawen idi 1857 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 10 – Tomás del Rosario, Filipino a politiko (pimmusay 1913)
- Mayo 31 – Papa Pio XI, Papa iti Simbaan a Katoliko (pimmusay 1939)
- Hunio 2 – Karl Adolph Gjellerup, Danes a mannurat (pimmusay 1919)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 5 – Clara Zetkin, Aleman nga aktibista (pimmusay 1933)
- Hulio 24 – Henrik Pontoppidan, Danes a mannurat (pimmusay 1943)
- Septiembre 15 – William Howard Taft, maika-27 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1930)
- Oktubre 23 – Juan Luna, Filipino a pintor, eskultor ken aktibista iti politika (pimmusay 1899)
- Nobiembre 29 – Franz Josef Niedenzu, Aleman a botaniko (pimmusay 1937)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1857 iti Wikimedia Commons


text:
Jimmy Carter
Ni James Earl "Jimmy" Carter, Jr. (nayanak idi Oktubre 1, 1924) ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas ti maika-39 a Presidente iti Estados Unidos (1977–1981) ket nagunggunaan idi ti 2002 Premio Nobel ti Kappia, ti isi-su laeng a Presidente ti Estados Unidos a nakagun-od ti daytoy a Premio kaplasan idi rimmuar iti opisina. Sakbay a nagbalin a Presidente, ni Carter ket nagserbi a kas maysa nga opisial ti Marina ti Estados Unidos, maysa idi nga agtaltalon iti mani, nagserbi ti dua a termino a kas ti maysa a Senador ti Estado ti Georgia ken maysa a kas ti Gobernador iti Georgia (1971–1975).[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Jimmy Carter". New Georgia Encyclopedia. Konsilo ti Nagtagitaoan ti Georgia. Naala idi Disiembre 9, 2007.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Jimmy Carter iti Wikimedia Commons


text:
Papa Romano
Ni Papa Romano ket isu ti Papa manipud idi Agosto aginggana idi Nobiembre 897.
Isu ket naipasngay idiay Gallese, Italia idiay asideg ti Civita Castellana.
Isu ket nabutosan a sumaruno ti pinatay a ni Papa Esteban VI ken naparukma met laeng kalpasan ti mano a bulan baben dagiti maysa a sangkatiponana, nga isu dagitoy ti nagituray tu Roma. Ti ababa a panagturayna ket nairaraeman a kas maysa a kinasingpet babaen ti maysa a historiador a ni Frodoard. Isu ket nangipatingga ti kinamonghena, urayno daytoy ket kaibuksilan laeng nga isu ket naiparukma.[1] Ti petsa ti ipupusayna ket di ammo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Papa Romano" iti 1913 a Katoliko nga Ensiklopedia
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman kadagiti testo manipud ti pablaak nga adda itan iti pubiko a pagturyan: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Papa Romano". Katoliko nga Ensiklopedia. Robert Appleton a Kompania
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Romano iti Wikimedia Commons


text:
Kathy Bates
Ni Kathleen Doyle "Kathy" Bates (nayanak idi Hunio 28, 1948)[3] ket maysa nga Amerikana nga aktres ken direktor. Kalpasan ti panagparangna kadagiti nadumaduma a bassit a papel iti pelikula ken telebision kadagiti tawen ti 1970 ken dagiti tawen ti 1980, nagbalin a popular ni Bates iti panangiladawann ti Misery (1990) ken isu daytoy ti nangabakanna iti Kalaingan nga Aktres; isu ket nakaawat pay iti Nabalitokan a Globo.[4] Impasarunona daytoy dagiti nangruna a papel iti Fried Green Tomatoes (1991) ken ti Dolores Claiborne (1995), sakbay a nangiladawan a kas ni Molly Brown iti Titanic (1997).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kathy Bates". Integrated Authority File. Naala idi Mayo 2, 2014.
- ^ SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ "Film Reference.com biography". FilmReference.com. Naala idi Agosto 4, 2010.
- ^ Bagger, The (Enero 9, 2009). "Kathy Bates: An Oscar and a Lovely Career to Go With It". The New York Times. Naala idi Enero 17, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Kathy Bates iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Kathy Bates iti AllMovie
- Kathy Bates iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Kathy Bates iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Kathy Bates iti Internet Off-Broadway Database
- Kathy Bates iti TCM Movie Database


text:
Elbridge Gerry
Ni Elbridge Thomas Gerry (/ˈɛlbrɪdʒ ˈɡɛri/; Hulio 17, 1744 – Nobiembre 23, 1814) ket maysa idi nga Amerikano a estadista ken diplomatiko. A kas Demokratiko-Republikano isu ket napili a kas ti maikalima a Bise Presidente iti Estados Unidos (1813–1814), a nagserbi babaen ni James Madison, aginggana idi pimmusay kalpasan ti maysa ket kagudua a tawen iti terminona.[1]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Isu ti maikadua a Bise Presidente a pimmusay bayat nga adda ti opisina; ti immuna ket ti sinarunona, a ni George Clinton.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Elbridge Gerry iti Wikimedia Commons


text:
Otto von Bismarck
Ni Otto Eduard Leopold, Prinsipe iti Bismarck, Duke iti Lauenburg (1 bril 1815 – 30 Hulio 1898), ammo a kas ni Otto von Bismarck, ket maysa idi a konserbatibo nga Aleman nga estadista a nagituray kadagiti Europeano a pannakibiang manipud idi 1860 aginggana ti pannakaikkatna idi 1890. Kalpasan kadagiti ababa a panagballigi ti gubgubat isu ket nagipagkaykaysa kadagiti nadumaduma nga estado iti maysa a nabileg nga Imperio nga Aleman babaen ti Prusiano a panangidaulo, ken nagpartuat ti maysa a "gantingan iti bileg" a nagpreserba ti kappia idiay Europa manipud idi 1871 aginggana idi 1914.
A kas ti Ministro Presidente ti Prusia idi 1862–90, ni Bismarck ket nanagipaunget ti gubat a nagaramid ti Prusia a nagturay iti Austria ken Pransia, ken nangilinia kadagiti ti likud ti Prusia dagiti babbabassit nga estado ti Aleman. Idi 1867 isu ket nagbalin pay a Kansilier ti Kompederasion ti Amianan nga Alemania. Ni Bismarck ket nangidaremdem ken nagpartuat ti Aleman nga Imperio idi 1871, nga isu ti immuna a nagbalin a Kanselor ken kaaduan a nagtengtengngel kadagiti pannakibiangna aginggana idi inikkat babaen ni Kaiser (Emperador) William II idi 1890. Ti diplomasiana iti Realpolitik ken ti nabileg a panagturayna ket nakaala kaniana ti parbo a nagan a kas ti "Landok a Kanselor". A kas ti inbaga ni Henry Kissinger, "Ti tao iti 'dara ken landok' nagsurat ti prosa iti naisangsangayan a panakaidagus ken kalawag, a maipadpada ti panakaidumdumana kenni Churchill ti panagus-usarna ti pagsasao nga Ingles."[1]
Isu ket nagusar ti gantingan iti bileg a diplomasia tapno agtultuloy nga agkappia ti Europa idi panawen nga 1870 ken panawen nga 1880. Isu ket nagpartuat ti baro a pagilian ken nagiturong ti nanam-ay nga estado. Dina kinayat ti kolonianismo ngem nagmaredmed a nangipatakder ti ballasiw taaw nga imperio idi indemanda dagiti napilpili a tattao ken pamanunotan ti masa. Ni Bismarck, ket maysa a nagraraem a Luterano ket natalek para iti arina, a gaputi daytoy ket nagited kenni Bismarck ti napno a suportana. Bayat a ti baro nga Aleman nga Imperio ket unibersal a kalintegan a panagbutos ti lallaki, dagiti nabutosan nga opisial ket awan ti agpayso a panagtengngelda ti gobierno. Ni Bismarck di-nagtaltalek ti demokrasia ken nagturay babaen ti napigsa, nasayaat a nasanay a burokrasia nga adda ti bileg a tinegtengngel ti maysa a Junker a napili a tattao a nagirepresenta kadagiti naisanglad nga aristokrasia ti daya.
Ni Bismarck, ket maysa met laeng nga aristokratiko a Junker, nga isu ket adda ti nakarit unay ken mangiturturay a personalidad. Isu ket nagtagikua ti saan laeng a ti napaut a nailian ken internasional a pannakasirmata, ngem ti pay ababa nga abilidad a naigiddanan a mangsalamangka kadagiti adu a narikut a panagrang-ay. A kas ti daulo a kinunkuna dagiti historiador a kas ti "rebolusionario a konserbatismo"[2] ni Bismarck ket nagbalin a bannuar kadagiti Aleman a nationalista; nagipatakderda kadagiti ginasut a monumento a mangidaydayaw ti ikonko a simbolo ti bnabileg a konserbatibo a dauloan. Dagiti historiador ket dinaydayawda isuna a kas maysa nga estadista timoderasion ken gantingan a nangipatpatuloy ti kapia idiay Europa ken kangrunaan nga akinrebbeng para iti panagkaykaysa ti moderno nga Alenania.
Nasapa a tawtawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Bismarck ket naipasngay idi idiay Schönhausen, iti nabaknang nga estado ti pamilia a naisanglad idiay laud ti Berlin idiay Prusiano a Probinsia iti Saxony. Ti amana, a ni Karl Wilhelm Ferdinand von Bismarck (Schönhausen, 13 Nobiembre 1771 – 22 Nobiembre1845), ket maysa idi nga agtagtagikua ti estado a Junker ken dati a Prusiano nga opisial ti milisia; ti inana, a ni Wilhelmine Luise Mencken (Potsdam, 24 Pebrero 1789 – Berlin), ti nasayaat nga inadalan nga anak ti nangato nga opisial ti gobierno idiay Berlin. Ti lubong ket nakakita kenni Bismarck a kas maysa a tipiko a Prusiano a Junker —ti maysa apanakailadawan nga isu ket nangawawis babaen ti panagkawwes kadagiti uniporme ti militar. Ni Bismarck ket nasayaat idi a naadalan ken kosmopolitano, a nadatonan para iti panakisinnao. Isu ket natarus ti panagsaritana ti Ingles, Pranses, Italiano, Polako, ken Ruso.[3]
Ni Bismarck nagadal idiay elementaria a pagadalan ti Johann Ernst Plamann,[4] ken ti sekondaria a pagadalan ti Friedrich-Wilhelm ken Graues Kloster . Manipud idi 1832 aginggana idi 1833 isu ket nagadal ti linteg idiay Unibersidad iti Göttingen nga isu idiay ket kameng ti Kuerpo Hannovera sakbay a simmrek idiay Unibersidad iti Berlin (1833–35).
Idiay Göttingen, ni Bismarck ket nakigayyem ti maysa nga Amerikano nga estudiante a ni John Lothrop Motley.Kalpasan daytoy ni Motley ket nagbalin nga eminente a historiador ken dilomatiko, ken maysa kadagiti kaasitgan a gayyem ni Bismarck. Idi 1839 ni Motley ket nagsurat ti maysa a nobela, ti Namnama ni Morton, wenno ti Laglagip ti maysa a Probinsial a maipanggep ti biag idiay Aleman nga unibersidad nga isu ket nagilanad kenni Bismarck a kas maysa a nadarusodos ken naguapo nga eksentriko, ngem isu pay ket narangkapan unay ken natagirayad nga agtutubo.[5]
Nupay nagnamnama ni Bismarck nga agbalin a diplomata, isu ket nangirugi ti praktikal a panagsanayna a kas maysa nga abogado idiay Aachen ken Potsdam, ken iti nabiit isu ket nagikkat, nga isu ket immuna a nakaidangran ti karerrna baaben ti pnagalan ti saan a naipalubosan a panagbakasion tapno masasurot kadagiti dua nga Inggles a bababai, nga immuna ni Laura Russell, ti kaanakan a babai ti Duke iti Cleveland, kenni Isabella Loraine-Smith, anak a babai ti nabaknang a padi. Isu ket saan a nangasawa ti daytoy a panawen. Isu ket ket nagserbi pay ti maysa atawen idiay buyot ket nagbalin nga opisial iti Landwehr (reserba), sakbay a nagsubli tapno mangtaripato dagiti estado ti pamiliana idiay Schönhausen idi pimmusay ti inana idi agtawen ti beinte.
Idi agtawen ti agarup a tallopulo ni Bismarck ket adda ti nakaro a pannakigayyemna kenni Marie von Thadden, ti kabarbaro nga asawa ti maysa a gayyemna. Babaen ti panagimpluensia ni Marie, ni Bismarck ket nagbalin a Pietista a Luterano, ken nagisurat kalpasan daytoy ti panawen nga ipupusay ni Marie (manipod ti tipos) isu ket immuna nagkarkararag manipud idi ket ubingpay laeng. Ni Bismarck ket inasawana ti kasinsin a ni Marie', ti nasudi a babai a ni Johanna von Puttkamer (Reinfeld, 11 Abril 1824 – Varzin, 27 Nobiembre 1894) idiay Alt-Kolziglow (moderno a Kołczygłowy) idi 28 Hulio 1847. Ti atiddog ken naragsak a panagassawada ket nagpataud ti tallo nga annakda, ni Herbert (b. 1849), Wilhelm (b. 1852) ken Marie (b. 1847). Ni Johanna ket managbabain, a nagretretiro ken naraem a relihioso a babai—nupay isu ket naam-ammuan para iti natadem a dilana iti naladaw a biagna—ken iti publiko a biag ni Bismarck, sagpaminsan a kinadkadua babaen ti kabsatna a babai a ni Malwine ("Malle") von Arnim.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kissinger 2011.
- ^ Isabel V. Hull, Dagiti Napili a Kumaduaan ni Kaiser Wilhelm II, 1888–1918 (2004) p. 85
- ^ Charles Lowe (1886). Prinsipe Bismarck: Ti Naipakasaritaan a Biograpia nga Adda ti Dua a Panakailadawan. p. 538.
- ^ Field 1898, pp. 603–4.
- ^ Steinberg 2011, pp. 39–41.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Biograpiko[urnosen | urnosen ti taudan]
- Crankshaw, Edward (1981), Bismarck, The Viking Press.
- Darmstaedter, Friedrich. Ni Bismarck ken ti Panakapartuat ti makadua a Reich (2008)
- Eyck, Erich (1964), Ni Bismarck ken ti Aleman nga Imperio (pakabuklan ken mabirukan a testo).
- Feuchtwanger, Edgar (2002), Bismarck, Dagiti Naipakasaritaan a Biograpia, Routledge, 276 pp., umuna a pangrugian a puntos.
- Gall, Lothar (1986), Bismarck: Ti Puraw a Rebolusionario, 2 tom; kangrunaan nga akademiko a panagadal
- Heuston, Kimberley Burton (2010), Otto von Bismarck: Landok a Kanselor iti Alemania, Franklin Watts.
- Hollyday, FBM (1970), Bismarck, Napalpaliiw dagiti Nalatak a Biag, Prentice-Hall.
- Kent, George O (1978), Ni Bismarck ken dagiti Panawenna.
- Kissinger, Henry A (31 Marso 2011), "Otto von Bismarck, Agturay nga Estadista", The New York Times (book review).
- Lerman, Katharine Anne. Bismarck: Bariweswes iti Bileg. Longman, 2004. ISBN 0-582-03740-9; 312pp
- Ludwig, Emil (1927a), Wilhelm Hohenzollern: Dagiti Kinaudi a Kaiser, New York, popular.
- Ludwig, Emil (1927b), Bismarck: Ti Sarita iti maysa a Makilablaban, Little, Brown, nadayeg.
- Pflanze, Otto (1971) [1963], Ni Bismarck ken ti Panagrangrang-ay ti Alemania, vol. I. Ni Bismarck ken ti Panagrangrang-ay ti Alemania: Ti paset ti Panawen iti Panagkaykaysa, 1815–1871; 3 tomo., 1963–90.
- Pflanze, Otto (Abril 1955), "NiBismarck ken ti Aleman a Nationalismo", Amerikano a Naipakasaritaan a Panagrepaso, JSTOR, 60 (3): 548–66
- Steinberg, Jonathan. Bismarck: Maysa a Biag (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2011), 592 pp; napno a gantingan nga eskolar a biograpia
- Stern, Fritz (1977), Balitok ken Landok: Bismarck, Bleichröder ken ti Panagipatakder ti Aleman nga Imperio, Penguin.
- Taylor, AJP (1969), Bismarck: ti Lalaki ken ti Estadista, New York: Alfred A Knopf.


text:
Latest ITI Jobs Updates 2021-22 Updates ITI Govt and Private Sectors Jobs for ITI Fitter, ITI Electrician, ITI Diesel Mechanic, ITI Turner, ITI Welder, ITI Wireman, ITI Machinist, ITI MMV, ITI Painter, ITI all Trade Jobs, ITI Electronic Mechanic, ITI Instrument Mechanic, ITI LACP, ITI PPO, ITI RAC, ITI RFM, ITI Sheetmetal, ITI Tool & Die, ITI Tractor Mech. Jobs, ITI AOCP, ITI Carpenter, ITI Civil Surveyor, ITI Copa, ITI Draughtsman, ITI Draughtsman Mechanical, ITI Gulf Jobs, ITI Dubai Jobs.
List of ITI Jobs 2021-22 Vacancies in Maruti, Honda, Tata, and More Companies Hiring by Walk in Interview, Direct Recruitment.


text:
Pagsasao a Latin
Ti Latin[3] ket pagsasao nga Indo-Europeano nga immuna a naisasao ti rehion ti nagliklikmut iti Siudad ti Roma na tinawtawagan a kas ti Latium.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Dagiti Pagadalan". Britannica (1911 nga ed.).
- ^ Pontificia Academia Latinitatis ket maysa a paset ti Simbaan a Katoliko, ken timbenganna ti Latin iti pagraeman dagiti kasasaad a kas opisial a pagsasao ti Papa ken ti panag-usar babaen ti Katoliko a klerhia.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Latin". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 321. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- Pontificia Academia Latinitatis (iti Latin) (iti Ingles)
- Opus Fundatum Latinitas (iti Latin) (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Rejang
Ti pagsasao a Rejang (Rejang: Baso Jang/Baso Həjang, maibalikas a kas basɔ ɟaŋɡ/basɔ dʒaŋɡ, basɔ həɟaŋɡ/basɔ hədʒaŋ ) ket ti maysa a sasao nga Austronesio a kaaduan nga insasao babaen dagiti tattao a Rejang idiay akin-abagatan a laud ti Sumatra (Bengkulu), Indonesia. Adda dagiti lima a dialekto a naiwarwaras kadagiti rehion ti kabambanntayan ti srehion ti aplya ti Bengkulu. Dagiti lima a dialekto ti Rejang ket ti dialekto a Cu'up, dialekto a Lebong, dialekto a Payang, dialekto a Rawas, ken dialekto a Utara (Pəsisia).
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rejang iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao a Rejang iti Wikimedia Commons


text:
INTERBIU | FAN YU
Ilawlawag ti Maysa a Software Designer ti Pammatina
NANGRUGI a nagtrabaho ni Dr. Fan Yu kas research mathematician idiay China Institute of Atomic Energy nga asideg iti Beijing. Maysa idi nga ateista ken mamati iti teoria ti ebolusion. Ngem mamati itan a ti Dios ti nangdisenio ken nangparsua iti biag. Ininterbiu ti Agriingkayo! maipapan iti pammatina.
Estoriaem man ti panagubingmo.
Nayanakak idi 1959 idiay Fuzhou City, Jiangxi Province, China. Idi walo ti tawenko, adda pay laeng ti epekto ti maaw-awagan itan a Cultural Revolution. Civil engineer ni Tatang ket naibaon a mangaramid iti riles ti tren iti adayo a lugar. Nabayag a maminsan laeng iti makatawen a mabisitanakami. Addaak idi iti poder ni Nanang a maysa a maestra iti elementaria. Nagyankami iti mismo nga eskuelaan a nagisuruanna. Idi 1970, masapul nga umakarkami idiay Liufang, a maysa idi a napanglaw ken nasulinek a purok ti Linchuan District, ket agkurkurang idi ti makan sadiay.
Ania ti patpatien idi ti pamiliayo?
Awan ti interes ni Tatang iti relihion wenno politika. Budista met ni Nanang. Naisuro idiay eskuelaan a napaadda ti biag babaen iti ebolusion ket namatiak iti dayta.
Apay a nagintereska iti mathematics?
Ramanen ngamin dayta ti panangammo no ania ti agpayso babaen iti lohikal a panagrasrason. Nagkolehioak kalpasan la unay a natay ti lider ti rebolusion a ni Mao Tse-tung idi 1976. Pinilik ti mathematics a major subject-ko. Kalpasan a nag-masteral-ak, nagtrabahoak kas research mathematician para iti panagdisenio kadagiti aparato a mangpataud iti enerhia.
Ania ti damo nga impresionmo iti Biblia?
Idi 1987, napanak iti Amerika tapno ag-doctorate idiay Texas A&M University. Ammok idin nga adu ti mamati iti Dios ken agbasbasa iti Biblia iti Amerika. Nangnangngegko pay nga adu a makatulong a prinsipio ti linaon ti Biblia isu a nariknak a masapul a basaek dayta.
Nakitak a dakkel ti maitulong ti Biblia iti biagtayo. Ngem adda dagiti narigatko a maawatan isu nga insardengko a basaen.
Kasano a nagintereska manen iti Biblia?
Baro kaniak ti ideya nga adda Namarsua isu a nagsukimatak a bukbukodko
Idi 1990, maysa a babai a Saksi ni Jehova ti nangasaba idiay balaymi ket impakitana ti ibagbaga ti Biblia maipapan iti nasaysayaat a masanguanantayo. Nakisarita iti agassawa a Saksi tapno isuda ti umay tumulong kaniak a mangtarus iti Biblia. Idi agangay, nakipagadal met iti Biblia ni Liping a baketko. Dati nga agisursuro isuna iti physics iti hayskul idiay China ken ateista met. Naammuanmi ti ibagbaga ti Biblia maipapan iti nangrugian ti biag. Baro kaniak ti ideya nga adda Namarsua isu a nagsukimatak a bukbukodko.
Kasanom nga inaramid dayta?
Kas mathematician, nasanayak a mangkalkular iti posibilidad a mapasamak ti maysa a banag. Naadalko idi a tapno bigla lattan a tumaud ti biag, masapul a datin nga adda dagiti protina. Isu a pinadasko a kalkularen ti posibilidad a mabukel ti maysa a protina a bukbukodna. Maysa ti protina kadagiti pagaammo a kakomplikaduan a molekula. Mabalin a maaddaan dagiti sibibiag a selula iti rinibu a nagduduma a klase ti protina nga eksakto ken naannayas ti panagtitinnulongda. Kas iti dadduma, nabigbigko a nakaim-imposible a basta lattan mabukel ti maysa a protina! Diak nakontento iti aniaman a panangilawlawag a nabasak iti teoria ti ebolusion no kasano a mabukel dagitoy komplikado unay a protina a bukbukodda. Kasano laengen dagiti sibibiag a parsua a nabukel iti tulong dagitoy a protina? Para kaniak, pammaneknek dagitoy nga adda Namarsua.
Apay a nakombinsirka a naggapu ti Biblia iti Dios?
Iti pannakipagadalko kadagiti Saksi ni Jehova, naammuak a naglaon ti Biblia iti adu a detalyado a padto a natungpalen. Nariknak metten dagiti pagsayaatan ti panangsurot kadagiti prinsipio ti Biblia. Kasano a nakaisurat dagiti mannurat ti Biblia a nagbiag rinibun a tawen ti napalabas kadagiti prinsipio nga epektibo pay laeng ita? In-inut a nabigbigko a ti Biblia ket Sao ti Dios.
Ania ti agtultuloy a mangkomkombinsir kenka nga adda Namarsua?
Bumilbileg ti pammatik nga adda Namarsua no pampanunotek ti adu a banag iti aglawlaw. Agdisdisenioak ita kadagiti software ti kompiuter ket masansan nga agsidsiddaawak no kasano a maatiw ti utektayo dagiti computer program. Kas pagarigan, makakulkol iti isip ti abilidad ti utek a makailasin iti sasao. Nalaka la a maawatan ti adu kadatayo ti kayat a sawen dagiti mangngegtayo a sasao uray no saan a kompleto ti sentensia, adda katawana, uyek, beddal, ayug wenno aweng, natagari, wenno agbaliw ti boses iti telepono. Mabalin a kasla gagangay laeng daytoy. Ngem makapabilib daytoy kadagiti software designer. Uray dagiti kasayaatan a software a makailasin iti sasao, kikit laeng no ikompara iti utek ti tao.
Saan a kas kadagiti kakomplikaduan a kompiuter, mailasin ti utektayo dagiti emosion, ayug, ken mabigbigna ti agsasao babaen iti timbre ti bosesna. Ad-adalen dagiti software designer no kasano a matulad ti kompiuter ti abilidad ti utek ti tao a makailasin iti sasao. Kombinsidoak nga iti dayta nga ar-aramidenda, ti obra maestra ti Dios ti talaga nga ad-adalenda.


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1
Daytoy ket pagsurotan a kategoria para kadagiti nadumaduma a kategoria ti biddut ti dakamat ti CS1. Daytoy ket mailasin iti Kategoria:Dagiti artikulo nga addaan ti saan a husto nga eskritu ti dakamat gapu ta daytoy ket aglaon kadagiti subkategoria nga inus-usar laeng babaen ti Modulo:Citation/CS1. Daytoy a kategoria ket nasken a saan nga aglaon kadagiti agmaymaysa a panid.
Ti pakaaammo a maipanggep kadagit biddut ket magun-od iti Tulong:Dagiti biddut ti CS1.
Kitaen pay: Kategoria:Panagtaripato ti CS1
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 57 a subkategoria, manipud iti 57 a dagup.
A
- Dagiti biddut ti CS1: arXiv (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: ASIN (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: awanan iti pipa (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: awan linaon a dakamat (awan linaon)
B
- Dagiti biddut ti CS1: bibcode (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: bioRxiv (awan linaon)
C
- Dagiti biddut ti CS1: citeseerx (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: class (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: contributor (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: di naikaskaso a kapitulo (awan linaon)
D
- Dagiti biddut ti CS1: dagiti petsa (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: display-names (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: DOI (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: access-date nga awanan iti URL (awan linaon)
E
- Dagiti biddut ti CS1: dagiti parametro ti eskritu (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: sobra a teksto: volume (awan linaon)
F
- Dagiti biddut ti CS1: pormat nga awanan iti URL (awan linaon)
H
- Dagiti biddut ti CS1: HDL (awan linaon)
I
- Dagiti biddut ti CS1: dagiti di makita a karakter (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: imbalido a pateg ti parametro (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: ISBN (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: ISMN (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: ISSN (4 P)
J
- Dagiti biddut ti CS1: JFM (awan linaon)
L
- Dagiti biddut ti CS1: LCCN (awan linaon)
M
- Dagiti biddut ti CS1: markup (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: message-id (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: MR (awan linaon)
N
- Dagiti biddut ti CS1: awan ti nagan (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: nalawag a panagusar ti et al. (awan linaon)
O
- Dagiti biddut ti CS1: OCLC (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: OL (awan linaon)
P
- Dagiti biddut ti CS1: param-access (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: PMC (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: PMID (awan linaon)
R
- Dagiti biddut ti CS1: agpapada a parametro (awan linaon)
S
- Dagiti biddut ti CS1: S2CID (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: SBN (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: SSRN (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: sapasap a titulo (awan linaon)
T
- Dagiti biddut ti CS1: naipatarus a titulo (awan linaon)
U
- Dagiti biddut ti CS1: di mabigbigan a parametro (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: labus nga URL (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: suppiat ti URL–wikilink (awan linaon)
- Dagiti biddut ti CS1: URL (2 P)
V
- Dagiti biddut ti CS1: estilo ti Vancouver (awan linaon)
Z
- Dagiti biddut ti CS1: Zbl (awan linaon)


text:
Teshikaga, Hokkaido
Ti Teshikaga (弟子屈町, Teshikaga-chō) ket ti maysa nga ili a mabirukan iti Subprepektura ti Kushiro, Hokkaido, Hapon. Manipud idi Mayo 31, 2019, daytoy ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 7,169 ken ti kalawa iti 774.53 km².
Dagiti nadayeg a pakaawisan dagiti turista iti ili ket mairaman ti Danaw Mashū (Ainu: Kamuy-to), Danaw Kussharo (Ainu: Kuccharo) ken Kawayu Onsen.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1923: Nabukel ti Purok ti Teshikaga.
- 1947: Ti Purok ti Teshikaga ket nagbalin nga Ili ti Techikaga.
Dagiti nadayeg a tao manipud iti Teshikaga[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kotogatake Koichi – sumo a wrestler
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 9.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Teshikaga, Hokkaidō iti Wikimedia Commons
- Opisial a Website (iti Hapon)


text:
Plantilia:EditAtWikidata
Daytoy ket plantilia a mangiparang iti maysa a simbolo nga agraman iti tooltip a kas ti "Urnosen daytoy iti Wikidata"
- Maisilponto ti simbolo iti naikabil iti Wikidata para iti naikaibilan daytoy nga artikulo.
- Ti silpo ket mabalin a maitudo iti naisangayan a tagikua iti naikabil iti Wikidata babaen ti panangited iti pagpilian a nanaganan a parametro ti
|pid=.
- Maiparang laeng daytoy a mensahe no saan a maikkan iti lokal a parametro iti local_parameter; kas no matawagan iti kaunegan iti maysa a plantilia, daytoy ket mabalin a maikodigo a saan a mangiparang iti mensahe no maus-usar ti lokal a parametro, ti kayatn a asawen ket ti saan amausar ti pateg a maala manipud iti Wikidata.
- Mabalin pay a maited ti qid iti naikabil iti Wikidata para iti panagsubok iti ruar ti artikulo.
Panagusar
{{EditAtWikidata}}
Iti ruar ti artikulo:
{{EditAtWikidata |qid= }}
Iti uneg iti maysa a palntilia:
{{EditAtWikidata |{{{local_parameter|}}} }}
Tapno maiturong ti silpo iti naited nga propertyID iti naikabil manipud iti Wikidata:
{{EditAtWikidata |pid=  |local_parameter}}
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao nga Iha
T i pagsasao nga Iha (Kapaur) ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay ungto ti Peninsula ti Bomberai. Daytoy ti nakaibatayan ti pidgin nga inus-usar a pagsasao ti lokal a panagtagilako.[2]
Dagiti pangsandi[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pannakaidasig ti Iha (ken dagiti dadduma a sasao a Laud a Bomberai) ket intero a naibatay kadagiti pangsandi, gapu ti kaawan ti magun-od a datos ti leksiko. Ilista da Flassy ken Animung (1992) dagiti sumaganad a pangsandi para iti Iha.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iha iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Iha-Based Pidgin iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Flassy, Don A.L. and Lisidius Animung. 1992. Struktur Bahasa Iha. Jakarta: Pusat Bahasa dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan Nasional.


text:
1885
Ti 1885 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
PebreroUrnosen
- Pebrero 7 – Sinclair Lewis, Amerikano a nobelista (pimmusay 1951)
AbrilUrnosen
- Abril 1 – Wallace Beery, Amerikano nga aktor (pimmusay 1949)
HunioUrnosen
- Hunio 21 – André Guillaumin, Pranses a botaniko (pimmusay 1974)
OktubreUrnosen
- Oktubre 7 – Niels Bohr, Danes a pisiko (pimmusay 1962)
- Oktubre 11 – François Mauriac, Pranses a mannurat (pimmusay 1970)
PimmusayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 13 – Schuyler Colfax, maika-17 a Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1823)
MayoUrnosen
- Mayo 22 – Victor Hugo, Paranses a mannaniw (naipasngay 1802)
HulioUrnosen
- Hulio 23 – Ulysses S. Grant, maika-18 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1822)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 25 – Thomas A. Hendricks, maika-21 a Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1819)


text:
Plantilia:Navbar-header
PanagusarUrnosen
Ikabil ti sumaganad a kodigo iti lugar ti paulo iti naited a palntilia tapno makainayon iti maysa a naipatengnga paulo nga agraman iti adda iti kanawan nga annong ti silpo ti kitaen/tungtungan/urnosen.
{{Navbar-header|heading|name of template}}
ParametersUrnosen
NaskenUrnosen
- paulo (umuna a saan a nanganan a parametro))
- Ti teksto nga agpakatengnga nga agparang iti baras ti titulo (ti akinngato a baras).
- nagan ti plantilia (maikadua a saan a nanganan a parametro)
- Ti nagan ti plantilia a masapul para kadagiti silpo ti "
{{subst:PAGENAME}}para iti daytoy a pateg a kas maysa nga apat:
{{Navbar-header|heading|{{subst:PAGENAME}}}}" tapno husto a mabalin kadagiti amin a panid a pakausaran ti plantilia. Mabalin nga ikabil ti
PagpilianUrnosen
|plain=1
- Umallatiw manipud iti naipangyababa a moda ti " " itio " ", no maisaad ti plain=1.
|fontcolor=
- Mangibaga ti maris ti teksto ti titulo. Dagiti ania man a maris ti CSS.
PagariganUrnosen
Kitaen ti {{Dagiti plantilia ti salaknib}}, para iti maysa a pagarigan.
Kitaen payUrnosen
- {{Navbar}}
- Daytoy a plantilia ket ilak-amna ti navbar, ti taudan ket nasaysayaat a maiduma.
- {{Navbar-collapsible}}
- Para it ipanagusar iti pannakairaman dagiti marebba a tabla, itumpawna ti a kasumbangir iti langa ti [ipakita]/[ilemmeng]
Usaren ti meta-plantilia tapno mapabassit ti iya-adu dagiti kodigo ken mapalaka ti panagurnos:
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Anime
Ti anime (Hapon: アニメ, Hepburn: anime, [a.ni.me] (dengngen)) ken dagiti Hapon nga animado a pataud a mangipakpakita ti inladawan ti ima wenno animasion ti kompiuter. Ti balikas ket naipangyabaan a pannkabalikas ti "animasion" iti Hapon. Ti pannangibaga nga "anime", ket saan a rimmuar aginggana idi tengnga ti tawtawen ti 1980,[1] ken ti naikeddeng a kaibuksilan daytoy a panangibaga ket sagpaminsan nga agdumaduma depende iti kontesto.[2] Kadagiti Hapon, ti termino ket pannangibaga kadagiti amin nga animasion.[3] Iti Ingles, ti termino ket naipalawag a kas naala iti Hapon nga estilo ti animasion a masansan a nailaslasin babaen kadagiti namarisan a grapiko, dagiti natinggaw a karakter ken dagiti pantastiko a tema.[4][5] Ti pannakaarngi nga estilo iti kaibuksilan ket mabalin a manglukat ti posibilidad a ti anime ket mapataud kadagiti sabali a pagilian, malaksid ti Hapon.[6][7][8] Ngem ita pay, para iti kinalaka, adu kadagiti Taga-laud ket nainget a kitkitaenda ti anime a kas animasion a produkto ti Hapon.[5]
Bayat a ti kasapaan nga ammo nga animasion ti Hapon ket napetsaan manipud idi 1917, ken adu met dagiti kasisigud nga animasion ti Hapon ket napataud kadagiti simmakbay a dekada. Ti pannakailasin ti estilo ti anime ket naparang-ay idi tawtawen ti 1960 ken naisangayan ti obra ni Osamu Tezuka ken nagbalin a naamammuan iti ruar ti Hapon idi tawtawen ti 1980.[9] Adu kadagiti agbuybuya ti anime idiay Hapon ken pannakabigbig iti sangalubongan. Dagiti agiwarwaras ket mabalinda ti agipablaak ti anime babaen ti panagiwaragawag ti telebision, dagus iti video, wenno iti teatro, ken ti pay online.
Ti anime ket kangrunaan nga inus-usar dagiti serye ti animado a telebision, dagiti napili a pelikula, ken dagiti naibatay ti Internet panagipablaak. Adda met dagitoy dua nga inladawan ti ima ken animado ti kompiuter nga anime. Ti estilo ket inus-usar kadagiti ay-ayam ti video ken dagiti panagipaskil. Ngem dagitoy ket saan a nalawag ti etiketana a kas anime ngem babaen met ti bukodda a midia. Iti pay maipatinayon, ti anime ket kaaduan a buklenna, no saan nga amin, dagiti henero ti piksion.[10] Iti kanungpalan, ti anime ket agus-usar kadagiti nadumaduma a midia kas tataudan, a naisangsangayan ti maimaldit a midia, kasla ti manga, literatura, ken dagiti dadduma pay nga obra. Iti iyaadu ti pagtagilakuan ti anime idiay Hapon, daytoy ket nakagun-od met ti kinadayeg idiay Daya ken Abagatan a daya nga Asia. Ti anime ket agdama a nadayeg kadagiti nadumaduma a rehion iti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Diksionario a REperensia ti Etimolohia: Anime". Etymonline. Naala idi 2013-04-22.
- ^ Brown, Steven T. Cinema Anime. Palgrave Macmillan, 2006, p. 7
- ^ "Ania kadi ti Anime?". Lesley Aeschliman. Bellaonline. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 7 Nobiembre 2007. Naala idi 2007-10-28.
- ^ "Anime". Merriam-Webster. 2011. Naala idi 2012-03-09.
- ^ a b "Lexicon – Anime". AnimeNewsNetwork. ANN. Naala idi 2013-06-13.
- ^ Rush, Amanda (2013-07-12). "FEATURE: Inside Rooster Teeth's "RWBY"". Crunchyroll. Naala idi 2013-07-18.
- ^ O'Brien, Chris (2012-07-30). "Mabalin kadi dagiti Amerikano ti agaramid ti Anime?". The Escapist. The Escapist. Naala idi 2013-07-17.
- ^ Fakhruddin, Mufaddal. "'Torkaizer', Middle East's First Anime Show". IGN. Naala idi 2013-06-12.
- ^ "'Cross-Cultural Spread' of Anime Discussion". ANN. 2001-11-26.
- ^ "an·i·me". Longman English Dictionary Online. 2012. Naala idi 2012-09-20.


text:
Imperio a Britaniko
Ti Imperio a Britaniko ket buklen dagiti masakupan, dagiti kolonia, dagiti protektorado, dagiti keddeng ken dagiti dadduma pay a teritorio a tinurayan wenno inadministro babaen ti Nagkaykaysa a Pagarian. Daytoy ket nagtaud dagiti ballasiw taaw a kolonia ken dagiti komersio a puesto nga inpabangon babaen ti Inglatera kadagidi naladaw a maika-16 kenmaika-17 a siglo. Iti katurayanna, isu daytoy idi ti kadakkelan nga imperio iti pakasaritaan ken, para iti sumurok a siglo, isu idi ti kangrunaan a bileg ti sangalubongan.[1] Babaen idi 1922 ti Imperio a Britaniko ket nagtengtenggel ti panagpallayog kadagiti sumurok a 458 a riwriw a tattao, maysa a paglima iti populasion ti lubong iti dayta a panawen,[2] ken sumakop ti nasursurok ngem 33,700,000 km2 (13,012,000 sq mi), a gangani a maysa a pagkapat iti dagup a kalawa ti daga ti Daga.[3][4] A kas ti nagbanagan daytoy, ti bukodna a politiko, linguistiko ken kultura a legado ket sapasap a nawatiwat. Idi kapigsa ti bileg ti imperio, kankanayon a makunkuna a "ti Init ket saan a lumlumnek idiay Imperioa Britaniko" gapu ti kawatiwatna ti ballasiw ti lubong ket makasigurado a ti Init ket agranraniag iti maysa kadagiti nadumaduma a teritoriona.
Idi panawen ti Tawen iti Panagduktal kadagidi maika-15 ken maika-16 a siglo, ti Portugal ken Espana ket nangirugida kadagiti panagbaniaga ti Europa a lubong, ken iti daytoy a pamay-an nakapatakder ti dakkel a imperio ti ballasiw taaw. Ti panagapapalna kadagiti naaramid a kinabaknang dagitoy nga imperio, ti Inglatera, Pransia ken ti Olanda ket nangrugida n nangibangon kadagiti kolonia ken dagiti bukodda a komersio a luglugar idiay Kaamerikaan ken Asia.[5] Dagiti serie a gubgubat kadagidi maika-17 ken maika-18 a siglo iti Olanda ken Pransia ket nangibati ti Ingletara (ken idi ti, sumaganad a kappon a nagbaetan ti Inglatera ken Eskoses idi 1707, Gran Britania) ti katurayan a bileg a kolonia idiay Amianan nga Amerika ken India. Ti pakakapukaw dagiti Sangapulo ket tallo a Kolonia idiay Amianan nga Amerika idi 1783 kalpasan ti maysa a gubat iti panagwayawaya ket nakaawan ti Britania kadagiti kadaanan ken dagiti kaaduan ti populasionna a kolonia.
Ti Panakaimatangan ti Britaniko ket naiturong idin ti Aprika, Asia ken ti Pasipiko. Kalpasan ti panakaabak iti Napoleoniko a Pransia idi 1815, ti Britain ket nagganganas ti maysa a siglo nga awan ti simmuppiat ti panagturayna, ken nagpadakkel kadagiti tinengtengngelna iti ballasiw ti lubong. Dagiti immadadu a gatad iti panagturay ket naited kadagiti bukodna a puraw nga agnanaed a kolonia, nga adda dagitoy ket naidasig manen a kas dagiti pagturayan.
Ti panagdakkel ti Alemania ken ti Estados Unidos ket namarunor ti ekonomiko a panagdaulo ti Britania babaen ti gibus iti maika-19 a siglo. Dagisi simmaruno a milisia ken ekonomika a panagirteng a nagbaetan ti Britania ken Alemania ket dagitoy ti kangrunaan a gapuanan iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, nga iti daytoy ket ti Britania ket nadagsen a nagtaltalek kadagiti bukodna nga imperio. Ti suppiat ket nakaikabil ti dakkel a panagbusbos ken panagirteng ti populasion iti Britania, ken urayno ti imperio ket nakagun-od ti kadakkelan a panaggay-atna ti teritorio idi kalkalpas ti gubat, daytoy ket saanen nga nagmaymaysa ti industria wenno milisia a bileg. Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nakapakita kadagiti kolonia ti Britania idiay Abagatan a daya nga Asia ket nasakupan babaen ti Hapon, a daytoy ket nakadadael ti dayaw ti Britaniko ken nangipardas ti panakapaay iti imperio, urayno ti Britania ken dagiti kumaduaanna ket nagballigida. Ti India, ti kangrunaan ken kaaduan ti populasion a tagikua ti Britania, ket nakagun-od ti panakawayawaya iti dua a tawen kalpasan ti gubat.
Kalpasan ti Maikadua a sangalubongan a Gubat, a kas paset ti dakdakkel a dekolonisasion a tignay babaen dagiti Europeano a bileg, ti Britania ket kaaduan a nagited ti panakawaya dagiti teritoriona iti Imperio a Britaniko. Daytoy a pamay-an ket nalpas babaen ti panakaisubli ti Hong Kong iti Tsina idi 1997. Dagiti 14 a Ballasiw Taaw a Teritorio ti Britaniko ket nabati babaen ti Britaniko a katurayan. Kalpasan ti panakawayawaya, adu kadagiti dati a kolonia ti Britaniko ket timmiponda ti Mankomunidad dagiti Pagilian, ti maysa a nawaya nga asosasion dagiti nawaya nga estado. Dagiti sangapulo ket innem a Mankomunidad a pagilian ket makibinningayda ti bukodda a daulo iti estado, Reina Isabel II, a kas dagiti Mankomunidad a pagarian.
Dagiti taudan (1497–1583)Urnosen
Dagiti pundasion ti Imperio a Britaniko ket nabangon idi ti Inglatera ken Eskosia ket dua a sabsabali a pagarian. Idi 1496 ni Ari Enrique VII iti Inglatera, kalpasan ti panagbalballigi ti Espania ken Portugal kadagiti ballasiw taaw a panagsuksukimat, ket nagkomisionado kenni John Cabot tapno mangidaulo ti maysa a panagbaniaga tapno agduktal kadagiti dalanan idiay Asia babaen ti Amianan nga Atlantiko.[6] Ni Cabot ket nanglayag idi 1497, lima a tawen kalpasan ti panakaduktal ti Amerika, ken urayno isu ket simmanglad idiay aplaya ti Newfoundland (naikamalian a namatmati, a kasla ni Christopher Columbus, nga isu ket naabotna ti Asia),[7] awan ti panagpadas nga agbiruk ti maysa a kolonia. Ni Cabot ket nangidaulo manen ti maysa a panagbanniaga idiay Kaamerikaan itisumaruno a tawen ngem awanen ti nakangegan manen kadagiti barkona.[8]
Awanen kadagiti panagpadas a mangibangon kadgiti Ingles a kolonia idiay Kaamerikaan aginggan idi nagturay ni Isabel I, ti las-ud kadagiti naudi a dekada ti maika-16 a siglo.[9] Ti Protestante a Repormasion ket nakirinninggor iti Inglatera ken Katoliko nga Espania.[6] Idi 1562, ti Ingles a balangat ket pimmalubos kadagiti korsario a ni John Hawkins ken ni Francis Drake tapno mangrautda kadagiti tagabu kadagiti barko ti Espania ken Potugal idiay aplaya ti Laud nga Aprika[10] nga adda ti gandat a mangdadael iti Atlantiko a sistema ti panaglaklako. Daytoy a ganetget ket napaiden ken kapasan daytoy, idi ti Anglo-Espaniol a Gubgubat ket kimmarkaro, ni Isabel ket nangipalubos kadagiti adu paya panagraraut kadagiti puerto ti Espania idiay Kaamerikaan ken dagiti barko a nagsubsubli ti ballasiw ti Atlantiko, a napunno kadagiti gameng manipud ti Baro a Lubong.[11] Iti isu met laeng a panawen, dagiti makainpluensia a mannurat a kas ni Richard Hakluyt ken ni John Dee (nga isu ti immuna a nagusar ti "Britaniko nga Imperio")[12] ket nangrugrugida idi nga agitaltalmeg para iti panakabangon ti bukod nga imperio ti Inglatera. Babaen ti daytoy a panawen, ti Espania naitrinseradan idiay Kaamerikaan, ti Portugal ket nangibangon kadagiti luagar a paglakuan ken dagiti kota manipud kadagiti aplaya ti Aprika ken Brasil aginggan ati Tsina, ken ti Pransia ket nangrugrugi nga nagitataeng idiay Karayan San Lawrence, a ti kalpasan daytoy ket nagbalin a ti Baro a Pransia.[13]
Dagiti minulaan ti IrlandaUrnosen
Nupay ti Inglatera ketnaududi kadagiti bileg ti Europa iti panagibangon kadagiti ballasiw taaw a kolonia, daytoy ket nagtigtignay idi las-ud ti maika-16 a siglo ti panagtaeng iti Irlanda, a nagalaala manipud kadagiti napaspasamak ti Normando a panagraut ti Irlanda idi 1169.[14][15] Dagiti nadumaduma a tattao a timmulong ti panakabangon kadagiti minulmulaan ti Irlanda ket nakaayayam ti maysa a paset iti nasapa a panakakolonia ti Amianan nga Amerika, a naisangsangayan ti grupo a naamaamoan akas ti Lallaki ti Laud a Pagilian.[16]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Ferguson, Niall (2004). Empire: The Rise and Demise of the British World Order and the Lessons for Global Power [Imperio: Ti Panagungar ken ti Panakapaay iti Britaniko nga Urnos ti Lubong ken dagiti Naadal para iti Sangalubongan a Bileg]. Basic Books. ISBN 0-465-02328-2.
- ^ Maddison 2001, pp. 98, 242.
- ^ Ferguson 2004, p. 15.
- ^ Elkins2005, p. 5.
- ^ Ferguson 2004, p. 2.
- ^ a b Ferguson 2004, p. 3.
- ^ Andrews 1985, p. 45.
- ^ Ferguson 2004, p. 4.
- ^ Canny, p. 35.
- ^ Thomas, pp. 155–158
- ^ Ferguson 2004, p. 7.
- ^ Canny, p. 62.
- ^ Lloyd, pp. 4–8.
- ^ Canny, p. 7.
- ^ Kenny, p. 5.
- ^ Taylor, pp. 119,123.


text:
1Apaman a nagnaed ti ari iti balayna, ken pinaginana isuna ni Yahweh manipud kadagiti amin a nakapalawlaw a kabusorna,
2kinuna ti ari kenni Natan a profeta, “Kitaem, agnanaedak iti balay a sedro, ngem agtaltalinaed ti Lakasa ti Tulag ti Dios iti tengnga ti tolda.”
3Ket kinuna ni Natan iti ari, “Mapanka, aramidem ti adda dita pusom, ta adda ni Yahweh kenka.”
4Ngem iti dayta met la a rabii immay ti sao ni Yahweh kenni Natan ket kinunana,
5“Mapanka ket ibagam kenni David nga adipenko, 'Kastoy ti kuna ni Yahweh: Ibangonannak kadi iti balay a pagnaedak?
6Ta saanak pay a nagnaed iti balay sipud idi aldaw nga inruarko dagiti tattao ti Israel manipud Egipto inggana kadagitoy nga aldaw; ngem ketdi, agakar-akarak iti tolda, ti tabernakulo.
7Kadagiti amin a lugar a nagakar-akarak a kaduak dagiti amin a tattao ti Israel, adda kadi imbagak iti siasinoman kadagiti mangidadaulo kadagiti Israelita a dinutokak a mangaywan kadagiti tattaok nga Israel, nga ibagbagak, “Apay a saandak nga impatakderan iti balay a sedro?”'”
8Ita ngarud, ibagam kenni David nga adipenko, “Kastoy ti kuna ni Yahweh a mannakabalin amin: 'Innalaka manipud iti pagpaspasturan, manipud iti panagpaspastormo iti karnero, tapno iturayam dagiti tattaok nga Israel.
9Kinaduaanka sadinoman iti napanam ken pinapatayko iti sangoanam dagiti amin a kabusormo. Ken aramidek a natan-ok ti naganmo, kasla nagan dagiti natan-ok a tattao nga adda iti rabaw ti daga.
10Mangisaadak iti lugar a para kadagiti tattaok nga Israel ket pagtalinaedek ida sadiay, tapno makapagnaedda kadagiti bukodda a lugar ket saandanton a mariribukan. Awanton dagiti nadangkes a tattao a mangparigat kadakuada, a kas inaramidda idi,
11ti ar-aramidenda manipud kadagidi nga aldaw a binilinko dagiti uk-ukom nga agturay kadagiti tattaok nga Israel. Ket paginanaenka manipud kadagiti amin a kabusormo. Maysa pay, Siak, ni Yahweh, ibagak kenka nga iyaramidanka iti balay.
12Inton malpasto dagiti aldawmo ket maitiponka kadagiti ammam, pataudekto ti sumukat kenka manipud kadagiti kaputotam, maysa nga agtaud iti mismo a bagim, ket ipasdekonto ti pagarianna.
13Mangbangunto isuna iti balay gapu iti naganko, ken pagtaginayunekto ti trono iti pagarianna.
14Agbalinnakto nga amana, ket agbalinto met isuna nga anakko. No makabasol isuna, adalakto isuna babaen iti sarukod dagiti tattao ken babaen iti panangsaplit kadagiti annak ti tattao.
15Ngem agtalinaed kenkuana ti kinapudno ti tulagko, a kas imbabawik kenni Saul, nga inikkatko sakbay a nagarika.
16Mapasingkedanto nga agtalinaed iti agnanayon ti balay ken pagariam. Agtalinaedto nga agnanayon ti tronom.'”
17Kinasarita ni Natan ni David ket imbagana kenkuana amin dagitoy a sasao, ken imbagana kenkuana ti sibubukel a sirmata.
18Ket immuneg ni ari David ket natugaw iti sangoanan ni Yahweh; kinunana, “Siasino-ak koma, O Yahweh a Dios, ken ania koma ti pamiliak ta inyegnak iti kastoy a kasasaad?
19Bassit daytoy a banag iti imatangmo, Apo a Yahweh. Imbagam pay ti maipanggep iti pamilia ti adipenmo a dumtengto ti naindaklan a tiempo, ken impakitam kaniak dagiti sumarsaruno a kaputotak, Apo a Yahweh!
20Siak daytoy ni David, ania pay ti maibagak kenka? Pinadayawam ti adipenmo, Apo a Yahweh.
21Para kadagiti sasaom, ken tapno matungpal ti bukodmo a panggep, inaramidmo dagiti naindaklan a banbanag ken imparangmo daytoy iti adipenmo.
22Ngarud naindaklanka, Apo a Yahweh. Ta awan ti kas kenka, ken awanen ti Dios malaksid kenka, kas kadagiti nangnangngegmi.
23Ken ania a nasion ti kasla kadagiti tattaom nga Israelita, ti maysa a nasion iti rabaw ti daga a napanam ken inispalmo, Dios, a para kenka? Inaramidmo daytoy tapno agbalinda a tattaom, a mangitag-ay iti naganmo, ken agaramid kadagiti naindaklan ken nakaskasdaaw nga ar-aramid para iti dagam. Pinapanawmo dagiti nasion ken dagiti didiosenda manipud iti sangoanan dagiti tattaom, nga inispalmo manipud idiay Egipto.
24Inaramidmo ti Israel a bukodmo a tattao iti agnanayon, ken sika, Yahweh ti nagbalin a Diosda.
25Isu nga ita, Yahweh a Dios, dagiti koma ingkarim a maipapan iti adipenmo ken iti pamiliana ket mapasamak iti agnanayon. Aramidem koma a kas iti imbagam.
26Mataginayon koma a naindaklan ti naganmo, tapno ibaganto dagiti tattao, 'Ni Yahweh a mannakabalin amin ti Dios ti Israel,' kabayatan a maibangbangon iti sangoanam ti balayko, David, toy adipenmo.
27Ta sika, Yahweh a mannakabalin amin, a Dios ti Israel, ti nangipablaak iti adipenmo nga iyaramidamto isuna iti balay. Dayta ti makagapu a siak, ti adipenmo, ket napakired nga agkararag kenka.
28Ita, Apo a Yahweh, Dioska, ken mapagtalkan dagiti sasaom, ken inkarim daytoy nasayaat a kari iti adipenmo.
29Ita ngarud, maay-ayonaka koma daytoy a mangbendision iti balay ti adipenmo, tapno agtultuloy daytoy iti agnanayon iti sangoanam. Ta sika, Apo a Yahweh ti nangibaga kadagitoy a banbanag, ken babaen iti panangbendisionmo agnanayunto a maparparaburan ti balay ti adipenmo.”


text:
Pandi, Bulacan
Ti Pandi ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pandi ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.[2]
- Bagbaguin
- Bagong Barrio
- Bunsuran III
- Bunsuran I
- Bunsuran II
- Cacarong Bata
- Cacarong Matanda
- Cupang
- Malibong Bata
- Malibong Matanda
- Manatal
- Mapulang Lupa
- Masagana
- Masuso
- Pinagkuartelan
- Poblacion
- Real de Cacarong
- San Roque
- Siling Bata
- Siling Matanda
- Baka-bakahan
- Santo Niño
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Pandi | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Eddie Redmayne
Ni Edward John David "Eddie" Redmayne,(/ˈrɛdˌmeɪn/; nayanak idi 6 Enero 1982) ket maysa nga Ingles nga aktor, modelo ken kumakanta. Isu naiyanak ken dimmakkel idiay Siudad ti Westminster, nagadal ti pakasaritaan ti arte ni Redmayne idiay Trinity College, Cambridge, ken kalpasanna napan met bassit iti karer iti panagmodelo. Inrugi ni Redmayne ti karerna iti panangiladawan a kas maysa nga ubing idiay teatro ti Londres sakbay iti panagrugina iti pelikula idi 1998 kadagiti panagparang a kas bisita iti telebision. Dagiti immuna a papelna iti pelikula ket immay idi 2006 iti Like Minds ken The Good Shepherd, ken napan kadagiti suporta a panagpapel kadagiti nadumaduma a pelikula a mairaman ti Savage Grace (2007), Elizabeth: The Golden Age (2007), ken ti The Other Boleyn Girl (2008).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Eddie Redmayne iti Wikimedia Commons
- Eddie Redmayne iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Eddie Redmayne iti Internet Movie Database (iti Ingles)