text:
Sasao nga Austronesio
Ti sasao nga Austronesio ket dagiti pamilia ti pagsasao nga adu a naiwarwaras iti amin a paset ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, Madagascar ken dagiti isla ti Taaw Pasipiko, nga adda met dagiti bassit a kameng iti kontinental nga Asia. Ti sasao nga Austronesio ket naisasao babaen dagiti agarup a 386 a riwriw a tattao, a mangaramid daytoy iti maikalima a kadakkelan a pamilia ti pagsasao babaen dagiti bilang ti agsasao, kalpasan laeng ti sasao nga Indo-Europeano, ti sasao a Sino-Tibetano, ti sasao a Niger-Kongo, ken ti sasao nga Aproasiatiko. Daytoy ket maipada iti Indo-Europeano, Niger–Kongo, ken Aproasiatiko a kas maysa kadagiti kasayaatan a nabangon a pamilia ti pagsasao. Dagiti kangrunaan a sasao nga Austronesio nga addaan iti kaaduan a bilang dagiti agsasao ket ti Malayo (Indones ken Malaysio), Habanes, ken Filipino (Tagalog).
Ni Otto Dempwolff ket isu idi ti immuna a nagsukisok nga ekstensibo a nagsukimat iti Austronesio babaen ti panagusar ti komparatibo a pamay-an. Ti sabali pay nga Aleman, ni Wilhelm Schmidt, ket isu ti nagaramid iti balikas ti Aleman iti austronesisch[2] a nagtaud manipud iti Latin iti auster "abagatan nga angin" ken mainayon ti Griego iti nêsos "isl". Ti nagan nga Austronesio ket naporma idi manipud kadagiti isu met laeng a taudan. Ti pamilia ket naitunos a nanaganan, gapu ta ti kaaduan a sasao nga Austronesio ket naisasao kadagiti isla: bassit laeng dagiti pagsasao, a kas ti Malayo ken ti sasao a Chamiko, ket dagiti indihenio iti nangruna a daga ti Asia. Adu kadagiti sasao nga Austronesio nga addaan iti bassit unay nga agsasao, ngem dagiti kangrunaan a sasao nga Austronesio ket insasao babaen dagiti sangapulo a riniwriw a tattao ken ti maysa a pagsasao nga Austronesio, ti Malay, ket insasao babaen dagiti 250 a riwriw a tattao, a mangaramid daytoy iti maika-8 a kaaduan ti nangisasao a pagsasao iti lubong. Duapolo wenno ad-adu pay kadagiti pagsasao nga Austronesio ket opisial kadagiti respektibo a pagilianda (kitaen ti listaan dagiti kangrunaan ken opisial a sasao nga Austronesio).
Dagiti nadumaduma a taudan ket aggigiddiatda nga agbilang, ngem ti Austronesio ken Niger–Kongo ket dagiti dua a kadakkelan a pamilia ti pagsasao iti lubong, iti tunggal maysa ket addaan iti maysa a pagkalima iti dagup dagiti pagsasao a nabilang iti lubong. Ti heograpikal a gay-at ti Austronesio ket maysa idi a kadakkelan iti ania man a pamilia ti pagsasao sakbay ti pannakaiwarwaras ti Indo-Europeano iti kolonial a paset ti panawen, a mangsakop manipud iti Madagascar aginggana idiay akin-abagatan a daya nga aplaya ti Aprika aginggana iti Isla ti Paskua ti Panagungar idiay akindaya a Pasipiko. Ti Hawayano, Rapa Nui, ken Malagasi (a naisasao idiay Madagascar) ket dagiti adda iti ruar ti heograpia ti pamilia ti Austronesio.
Segun kenni Robert Blust (1999), ti Austronesio ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a nangruna a sangsanga, amin malaksid iti maysa kadagitoy ket eksklusibo a mabirukan idiay Taiwan. Ti sasao a Formosano ti Taiwan ket naigrupoda kadagiti ad-adu ngem siam nga umuna nga urnos dagiti subgrupo ti Austronesio. Amin dagiti pagsasao nga Austronesio ket naisasao iti ruar ti Taiwan (mairaman iti pagsasao a Yami) ket tagikua ti sanga ti Malayo-Polinesio, a sagpaminsan a tinawtawagan iti Ektra-Formosano.
Dagiti linaon
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Narikut ti akin-uneg nga estruktura ti sasao nga Austronesio. Ti pamilia ket buklen dagiti adu nga agpapada ken asideg nga agkakabagian a pagsasao nga adu a dagiti bilang ti lugar ti dialekto, isu a narigat daytoy a mabigbig dagiti pagbeddengan a pagbaetan dagiti sanga. Nupay kasta, nalawag daytoy a ti kalatakan a dibersidad ti henelohia ket mabirukan kadagiti sasao a Formosano ti Taiwan, ken ti kabassitan ti dibersidad ket kadagiti is-isla ti Pasipiko, a mangsuporta ti pannakaiwarwars ti pamilia manipud iti Taiwan wenno Tsina. Ti immuna a komprehensibo a panangidasig a mangipaltiing iti daytoy ket ni Dyen (1965).
Ti seminal nga artikulo ti panangidasig ti Formosano—ken, babaen ti pagpaatiddog, ti kangatuan nga agpang nga estruktura ti Austronesio—ket idi Blust (1999). Dagiti prominente a Formosanista dagiti lingguista nga espesialista iti pagsasao a Formosano) ket adda problemada kadagiti dadduma a salaysayna, ngem agtultuoloy a ti punto ti reperensia para kadagiti agdama a panagusig iti lingguistika, ken kas ti naipakita dita baba. Ti sasao a Malayo-Polinesio ket kankanayon a mairaman iti sanga nga Akindaya a Formosano n ni Blust gapu ti panagtalinaay a panagbibingay iti proto-Austronesio ti *t, *C aginggana iti /t/ ken *n, *N aginggana iti /n/, ti panangiyalisda iti *S aginggana iti /h/, ken dagiti bokabulario a kas ti *lima "lima" a saan a napasingkedan kadagiti sabali a sasao a Formosano.
Adda dagiti agparang a dua a nalatak a migrasion ti sasao nga Austronesio a napardas a nagsakop kadagiti dakkel a lugar, a nagresultaan dagiti nadumaduma a lokal a grupo nga addaan iti bassit a dakkel a gantingan nga estruktura. Ti immuna idi ket ti Malayo-Polinesio, a naiwarwaras idiay Filipinas, Indonesia, ken Melanesia. Ti sasao a Tengnga a Malayo-Polinesio ket agpapadada a saan a gapu iti kaasideg iti panagkakabagian iti henelohia, ngem imbes ket a gapu dagiti napigsa a sub-estrato manipud kadagiti saan nga Austronesio a pagsasao. Ti maikadua a migrasion ket iti sasao nga Oceaniko idiay Polinesia ken Mikronesia (Greenhill, Blust & Gray 2008).
Iti pay maipatinayon iti Malayo-Polinesio, sangapulo ket tallo kadagiti pamilia a Formosano ket aduda a maaw-awat. Ti pagsusuppiatan ket maipatengnga kadagiti panagkakabagian a pagbaetan dagitoy a pamilia. Iti panangidasig a naipakita ditoy, ti Blust (1999) ket isilpona dagiti dua a pamilia iti grupo nga Akinlaud a Tantanap, dua pay iti grupo nga Akinlaud a Formosano, ken tallo iti maysa a grupo ti Akindaya a Formosano, bayat a ti Lee (2008) ket isilpona pay dagiti lima a pamilia iti grupo nga Akin-amianan a Formosano. Awaten ti Austronesian Basic Vocabulary Database (2008) ti Akin-amianan, paayenna ti Akindaya, isilpona ti Tsouiko ken Rukai (dagiti dua a nakaro a managbaliw a pagsasao), ken isilpona ti Malayo-Polinesio iti Paiwan iti grupo a Paiwaniko. Ti Ross (2009) pagsisinaenna ti Tsouiko, ken ibagbagana a ti Tsou, Rukai, ken Puyuma ket maipanda iti ruar dagiti panagkonstrukto manen iti Proto-Austronesio.
Dagiti sabali pay a panagadal ket nangipresentada iti ponolohiko nga ebidensia para iti naipabassit a pamilia a Paiwaniko ti Paiwaniko, Puyuma, Bunun, Amis, ken Malayo-Polinesio, ngem daytoy ket saan a naipaltiing iti bokabulario. Ti tattao ti Akindaya a Formosano a Basay, Kavalan, ken Amis ket agbibingayda iti langa ti pagtaengan a nangibagbaga a nagtaudda manipud iti maysa nga isla a tinawtawagay iti Sinasay wenno Sanasay (Li 2004). Ti Amis, iti naipangpangruna, ket mangitaltalinaayda a nagtaudda manipud iti daya, ken natratoda idi babaen ti Puyuma, nga isu dagiti kaduada a nagtataeng, a kas agserserbi a grupo (Taylor 1888).[3]
Blust (1999)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Austronesio
(agpakanawan manipud iti abagatan a laud)
- Pagsasao a Thao, AKA Sao. Dagiti dialekto a Brawbaw ken Shtafari.
- Tengnga nga Akinlaud a Tantanap
- Pagsasao a Babuza: dagiti dialekto a Taokas, Poavosa; daan a pagsasao a Favorlang.
- Pagsasao a Papora-Hoanya: dagiti dialekto a Papora, Hoanya.
- Pagsasao a Saisiyat: dagiti dialekto a Taai ken Tungho.
- Pagsasao a Pazeh AKA Kulun.
- Pagsasao nga Atayal.
- Pagsasao a Seediq: AKA Truku ken Tarok.
- Akin-amianan (sasao a Kavalaniko).
- Pagsasao a Basay: dagiti dialekto a Trobiawa ken Linaw–Qauqaut.
- Pagsasao a Kavalan.
- Pagsasao a Ketagalan, wenno Ketangalan.
- Tengnga (Ami).
- Maitutop nga Amis.
- Pagsasao a Nataoran: Amianan nga Amis.
- Dialekto a Sakizaya.
- Pagsasao a Siraya.
- Dagiti dialekto ti Mantauran, Tona, ken Maga ti Rukai ket managbaiwda.
Li (2008)[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a panangidasig ket mangitalinaay ti Akindaya a Formosano ni Blust, ken mangikaykaysa dagiti sabali nga akin-amianan a pagsasao. Insingasing ni Li ti tinaudan a Proto-Formosano (F0) ken ipadana daytoy iti Proto-Austronesio (PAN), ken surotenna iti modelo ti Starosta (1995).[4][5] Ti Rukai ken Tsouiko ket nakitkitada a kas nakaro a managbaliw,[4] uray no ti puesto ti Rukai ket nakaro a kontrobersial.[6]
- F0: Formosano = Austronesio
- Mantauran
- Maga–Tona, Budai–Labuan–Taromak
- F1
- Tengnga (Tsouiko)
- Tsou
- Akin-abagatan a Tsouiko
- F2
-
-
Austronesian Basic Vocabulary Database (2008)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagitoy a panagsukimat ket mangibati iti Akin-amianan a Formosano ni Li, ngem pagsisinaenna ti Daya a Formosano ni Blust, ken mangisingasin a ti Paiwan ket mabalin nga asi-asideg iti Malayo-Polinesio. Pagkaykaysaenna pay daytoy ti Tsouiko ken Rukai, dagiti dua a kaaduan a managbaliw a pagsasao iti Li.
- Austronesio
Daytoy ket maysa a nalawag, nga ababa nga agpang a pannakaigrupo
Dagitoy a grupo ket naisilpoda iti maysa a nakarkulo a 97% a probabilidad.
- Thao (ammo pay a kas Sao. Dagiti dialekto a Brawbaw, Shtafari)
- Akinlaud a Tantanap
- Babuza (ammo pay a kas Favorlang. Dagiti dialekto a Taokas, Poavosa)
- Papora-Hoanya (dagiti dialekto a Papora, Hoanya)
- Saisiyat (dagiti dialekto a Taai, Tungho)
- Pazeh (ammo pay a kas Kulun)
- Atayaliko
Sabali pay nga ababa nga agpang a pannakaigrupo
- Sakizaya
- Nataoran (Amianan nga Amis)
- Amis
Ti Tsou ken Rukai ket naisilpoda iti kalalainganna a kompidensia, nakarkulo iti 85% a probabilidad.
- Tsouiko
- Rukai (dagiti dialekto a Mantauran, Tona, ken Maga ket managbaliwda)
- Siraya (dagiti dialekto a Taivoan, Makatao)
Naisilpo ti Malayo-Poliensio ken Paiwan iti ababa nga agpang a kompidensia (74%).
- Paiwan (akin-abagatan nga ungto ti Formosa)
- Malayo-Polinesio
Ross (2009)[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 2009, insingasing ni Malcolm Ross ti baro a pannakaidasig ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio a naibatay iti morpolohiko nga ebidensia manipud kadagiti nadumaduma a sasao a Formosano.[7] Insingasing a dagiti agdama a panagkonstrukto manen para iti Proto-Austronesio ket pudno a maitunos iti maysa nga agpakatengnga nga agpang, nga iterminona iti "Proto-Nuklear nga Austronesio". Iti naipangpangruna, ti panangidasig ni Ross ket saan a mangsuporta ti panagkaykaysa ti sasao a Tsouiko, imbes ket nga inkeddengna a ti sasao nga Akin-abagatan a Tsouiko ti Kanakanavu ken Saaroa ket sabalida a sanga. Daytoy ket mangsuporta ti tunton ni Chang (2006) a ti Tsouiko ket saan nga umiso a grupo.[8]
- Austronesio
- (Managbaliw dagiti dialekto a Mantauran ken Tona–Maga)
- Saan a naibagbaga dagiti subdivision, malaksid iti Saaroa–Kanakanabu a kas sabali manipud iti Tsou.
Tsart iti panangiyasping ti Austronesio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dita baba ket ti tsart a mangiyasping ti listaan dagiti bilang ti 1-10 ken dagiti sangapulo ket tallo a balikas iti sasao nga Austronesio; a naisasao idiay Taiwan, ti Filipinas, ti Is-isla Marianas, Indonesia, Malaysia, Chams wenno Champa idiay Tailandia, Cambodia, ken Bietnam, Daya a Timor, Papua, Baro a Selanda, Hawaii, Madagascar, Borneo ken Tuvalu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Austronesian". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ John Simpson; Edmund Weiner, dagiti ed. (1989). Official Oxford English Dictionary (OED2) (Dictionary). Oxford University Press. p. 22000.
- ^ "The Tipuns... are certainly descended from emigrants, and I have not the least doubt but that the Amias are of similar origin; only of later date, and most probably from the Mejaco Simas [that is, Miyako-jima], a group of islands lying 110 miles to the North-east.... By all accounts the old Pilam savages, who merged into the Tipuns, were the first settlers on the plain; then came the Tipuns, and a long time afterwards the Amias. The Tipuns, for some time, acknowledged the Pilam Chief as supreme, but soon absorbed both the chieftainship and the people, in fact the only trace left of them now, is a few words peculiar to the Pilam village, one of which, makan (to eat), is pure Malay. The Amias submitted themselves to the jurisdiction of the Tipuns."
- ^ a b Li, Paul Jen-kuei. 2008. "Time perspective of Formosan Aborigines." In Sanchez-Mazas, Alicia ed. Past human migrations in East Asia: matching archaeology, linguistics and genetics. Taylor & Francis US.
- ^ Starosta, S. 1995. "A grammatical subgrouping of Formosan languages." In P. Li, Cheng-hwa Tsang, Ying-kuei Huang, Dah-an Ho, and Chiu-yu Tseng eds. Austronesian Studies Relating to Taiwan, pp. 683–726, Taipei: Institute of History and Philology, Academia Sinica.
- ^ "The position of Rukai is the most controversial: Tsuchida... treats it as more closely related to Tsouic languages, based on lexicostatistic evidence, while Ho... believes it to be one of the Paiwanic languages, i.e. part of my Southern group, as based on a comparison of fourteen grammatical features. In fact, Japanese anthropologists did not distinguish between Rukai, Paiwan and Puyuma in the early stage of their studies" (Li 2008: 216).
- ^ Ross, Malcolm. 2009. "Proto Austronesian verbal morphology: A reappraisal." In Alexander Adelaar and Andrew Pawley (eds.). Austronesian historical linguistics and culture history: a festschrift for Robert Blust. Canberra: Pacific Linguistics.
- ^ Chang, Henry Yungli. 2006. "Rethinking the Tsouic Subgroup Hypothesis: A Morphosyntactic Perspective." In Chang, H., Huang, L. M., Ho, D. (eds.). Streams converging into an ocean: Festschrift in honor of Professor Paul Jen-Kuei Li on his 70th birthday. Taipei: Institute of Linguistics, Academia Sinica.
- ^ Ti binulod a balikas ti Sanskrito iti "Ekasila" : ti kayat a sawen ti "Eka" ket 1, ti kayat a swenti "Sila" ket "adigi", agparang ti "princsipio" iti bitla a Sukarno
- ^ a b Iti inskripsion a Kedukan Bukit agparang ti numeral tlu ratus a kas tallo gasut, tlu a kas tallo, iti http://www.wordsense.eu/telu/ ti balikas a telu ket maibagbaga a tallo iti Malayo, uray no karkarna unay a maus-usar ti telu.
- ^ Ti binulod a balikas ti Sanskrito iti "Trisila" : ti kayat a sawen ti "Tri" ket 3, ti "Sila" ket "adigi", agparang ti "prinsipio" iti bitla ti Sukarno
- ^ Ti binulod a balikas ti Sanskrito: ti Pancasila ken dagiti 5 prinsipio ti sukarno a n aiplawag ditoy: Pancasila (politika), ti kayat a sawen ti "Panca" ket 5, ti kayat a sawen ti "Sila" ket "adigi", "prinsipio".
- ^ Ti Lapan ket ammo a pangyababaan iti Delapan.
- ^ Siman Widyatmanta, Adiparwa. Vol. I dan II. Cetakan Ketiga. Yogyakarta: U.P. "Spring", 1968.
- ^ Zoetmulder, P.J., Kamus Jawa Kuno-Indonesia. Vol. I-II. Terjemahan Darusuprapto-Sumarti Suprayitno. Jakarta: PT. Gramedia Pustaka Utama, 1995.
- ^ [1] Javanese alphabet, pronunciation, and language (Aksara Jawa), http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm
- ^ Ti binulod a baliaks ti Sanskrito: ti kayat a sawen ti "Panca" ket 5, iti nagandagiti disc ti kanta ti Siti Nurhaliza, ti kayat a sawen ti "Pancawarna": "5 a marmaris".
- ^ [2]
- ^ Cook, Richard (1992). Peace Corps Marshall Islands: Marshallese Language Training Manual (PDF), pg. 22. Naala idi Agosto27, 2007
- ^ Percy Chatterton, (1975). Say It In Motu: An instant introduction to the common language of Papua. Pacific Publications. ISBN 978-0-85807-025-7
- ^ Iti inskripsion ti Kedukan Bukit agparang ti numeral ti Tlu ratus a kas Tallo a gasut, ti Tlu a kas Tallo, in http://www.wordsense.eu/telu/ ti baliaks a Telu ket naibagbaga kas Tallo iti Pagsasao a Malayo ken Indones ngem karkarna ti panagusar iti Telu.
- ^ s.v. kawan, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982
- ^ s.v. hañar, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982
- ^ s.v. kami, this could mean both first person singular and plural, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982
- ^ a b c d e f g h i Javanese English Dictionary, Stuart Robson and Singgih Wibisono, 2002
- ^ Manipud iti Espaniol "galgo"
- ^ Manipud iti Espaniol "nuevo"
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bengtson, John D., The "Greater Austric" Hypothesis, Association for the Study of Language in Prehistory.
- Blust, R. A. (1983). Lexical reconstruction and semantic reconstruction: the case of the Austronesian "house" words. Hawaii: R. Blust.
- Cohen, E. M. K. (1999). Fundaments of Austronesian roots and etymology. Canberra: Pacific Linguistics. ISBN 0-85883-436-7
- Marion, P., Liste Swadesh élargie de onze langues austronésiennes, éd. Carré de sucre, 2009
- Pawley, A., & Ross, M. (1994). Austronesian terminologies: continuity and change. Canberra, Australia: Dept. of Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University. ISBN 0-85883-424-3
- Sagart, Laurent, Roger Blench, and Alicia Sanchez-Nazas (Eds.) (2004). The peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics. London: RoutledgeCurzon. ISBN 0-415-32242-1.
- Tryon, D. T., & Tsuchida, S. (1995). Comparative Austronesian dictionary: an introduction to Austronesian studies. Trends in linguistics, 10. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012729-6
- Wittmann, Henri (1972). "Le caractère génétiquement composite des changements phonétiques du malgache." Proceedings of the International Congress of Phonetic Sciences 7.807-10. La Haye: Mouton.
- Wolff, John U., "Comparative Austronesian Dictionary. An Introduction to Austronesian Studies", Language, vol. 73, no. 1, pp. 145–56, Mar 1997, ISSN 0097-8507
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Blust's Austronesian Comparative Dictionary
- Austronesian Basic Vocabulary Database – ABVD (contains over 650 Austronesian Languages)
- Swadesh lists of Austronesian basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
- Summer Institute of Linguistics site showing languages (Austronesian and Papuan) of Papua New Guinea.
- Austronesian Language Resources (awanen? naiyalis?) (Naiyarkibo 2004-11-22 iti Wayback Machine)
- Spreadsheet of 1600+ Austronesian and Papuan number names and systems – ongoing study to determine their relationships and distribution
- Languages of the World: The Austronesian (Malayo-Polynesian) Language Family
- 南島語族分布圖


c: text/html

text:
1974
Ti 1974 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
AneroUrnosen
- Enero 30 – Olivia Colman, Briton nga aktres
AbrilUrnosen
- Abril 28 – Penélope Cruz, aktres a naipasngay idiay Espania
MayoUrnosen
- Mayo 1 – Charlene Gonzales, Filipina a personalidad ti telebision ken pelikula
HulioUrnosen
- Hunio 24 – Ruffa Gutierrez, aktres a naipasngay idiay Filipinas
HulioUrnosen
- Hulio 30 – Hilary Swank, Amerikana nga aktres
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 11 – Leonardo DiCaprio, Amerikano nga aktor
- Nobiembre 28 – Allen Pineda Lindo , maysa a Filipino-Amerikano a kumakanta
PimmusayUrnosen
- Mayo 29 – André Guillaumin, Pranses a botaniko (naipasngay 1885)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsasao a Manggaraines
Ti pagsasao a Manggaraines (Manggaraines: tombo Manggarai, Indones: bahasa Manggarai) ket ti pagsasao ti tattao a Manggarai manipud kadagiti akinlaud a parte tiisla ti Flores, iti Probinsia ti Daya a Nusa Tenggara, Indonesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Manggarai iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Komodo iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Manggarai". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Komodo". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Pagsasao nga Akinlaud a Fijiano
Ti pagsasao nga Akinlaud a Fijiano ke ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Fiji babaen dagiti agarup a 57,000 a tattao.
Daytoy ket naiduma manipud iti Akindaya a Fijiano (ammo paya kas Bauan wenno Pagalagadan a Fijiano), nge saan a naisursura kadagiti eskuela. Dagiti kolonial a lingguista ket inkeddengda a nasaysayaat ti Akindaya a Fijiano, ken isu a naimarginalisado ti Akinlaud a Fijiano.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akinlaud a Fijiano iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Western Fijian". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
1987
Ti 1987 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 22 – Lee Min Ho, taga-Abagatan a Korea nga aktor ken modelo
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 13 – Geraldine Page, Amerikana nga aktres (naipasngay 1924)
- Hunio 22 – Fred Astaire, Amerikano a kumakanta, sumasala, ken aktor (naipasngay 1899)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 29 – Lee Marvin, Amerikano nga aktor (naipasngay 1924)


text:
Rutherford B. Hayes
Ni Rutherford Birchard Hayes (Oktubre 4, 1822 – Enero 17, 1893) ket isu idi ti Maika-19 a Presidente iti Estados Unidos (1877–1881). A kas presidente, isu ti nangimaton ti panakalpas iti Panagipatakder manen ken ti iseserrek ti Estados Unidos iti Maikadua a Rebolusion ti Industria. NI Hayes ket maysa nga agrepreporma a nangrugi kadagiti ganetget a nangiturong ti reporma a sibil a serbisio ken nagipadas ti, napaay, a panagtunos dagiti panagsina a nangiturong ti Sibil a Gubat ti Amerikano idi nasapsapa a limapulo a tawtawen.
Isu ket naipasngay idiay Delaware, Ohio, ni Hayes ket nagsanay ti linteg idiay Lower Sandusky (tattan a ti Fremont) ken paradawat ti siudad iti Cincinnati manipud idi 1858 aginggana idi 1861. Idi nangrugi ti Sibil a Gubat, ni Hayes ket pinanawanna ti naballigi a karrrer ti politiko tapno sumrek ti Kappon ti Buyot. Isu ket nasugatan ti namin lima a beses, ken nakaro a nasugatan idiay Gubat ti Abagatan a Bantay, isu ket nakagun-od ti dayaw para iti kinatured iti gubatan ken naipangato ti ranggo iti komandante heneral. Kalpasan ti gubat, isu ket nagserbi idiay Kongreso ti Estados Unidos manipud idi 1865 aginggana idi 1867 a kas maysa a Republikano. Ni Hayes ket pimmanaw idiay Kongreso tapno agtaray para iti Gobernador iti Ohio nga isu ket nabutosan ti dua a termino, a nagserbi manipud idi 1867 aginggana idi 1871. Kalpasan ti panakagibus ti maikadua a terminona, isu ket nagituloy ti panagsanayna iti linteg, ngem nagsubli met laeng iti politiko idi 1875 tapno agserbi ti terminona akas gobernador.
Idi 1876, ni Hayes ket nabutosan a kas presidente iti maysa kadagiti nakaro a kasuppiatan ken naisupapak a panagbutos ti Amerikano a pakasaritaan. Urayno isu ket naabak ti nadayeg a butos kenni Samuel J. Tilden ti Demokrata , ni Hayes ket nangabak ti kinapresidente babaen ti kabassitan a paggidiatan kalpasan ti panaggungguna kaniana ti Komision ti Kongreso ti nasuppiatan a duapulo nga elektoral a butos. Ti nagbanagan daytoy ket ti Kompromiso iti 1877, a dagiti Demokrata ket immannurotda ti panakabutos ni Hayes ket inawatna ti panakalpas ti panagsakop ti milisia iti Abagatan.
Ni Hayes ket namatmati iti meriokratiko a gobierno, agpapada a panakatrato nga awan ti panakairebbeng ti puli, ken ti panagparang-ay babaen ti edukasion. Isu ket nagbilin kadagiti pederal a tropa ti mangpatalna ti Nalatak a Welga ti Perrokarril iti 1877 ken nagbilin kaniada nga agsanod kadagiti Akin-abagatan a kapitolio iti panakalpas ti Panagipatakder manen. Isu ket nangisayangkat ti nalanay a reporma a serbisio sibil a nangpatakder ti pundasion para kadagiti reporma ti panawen ti 1880 ken 1890. Ni Hayes ket nagtaginayon ti karina a saan nga agtaray para iti panagbutos manen. Isu ket nagretiro idiay balayna idiay Ohio ken nagbalin a nangipatakder kadagiti sosial ket edukasional a reporma.


text:
Pagsasao a Lauan
Ti pagsasao a Lauan ket ti maysa a pagsasao a Daya a Fijiano nga insasao dagiti agarup a 16,000 a tattao kadagiti nadumaduma nga isla iti akindaya a Fiji.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lauan iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Lauan". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Addaan ti Kaipuleohone kadagiti naiyarkibo a naisurat a materia iti Lauan


text:
Papa Silverio
Ni Santo Papa Silverio ket isu ti Papa manipud idi 8 Hunio 536 aginggana idi Marso 537.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Louise Ropes Loomis, Ti Libro dagiti Papa (Liber Pontificalis). Merchantville, NJ: Evolution Publishing. ISBN 1-889758-86-8 (Naiprenta manen idi 1916 nga edision. Inggles a pannkaipatarus nga adda dagiti naeskolar a pakaammo, ken dagiti panangiladawan).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Silverio iti Wikimedia Commons
- Herbermann, Charles, ed. (1913). Ensiklopedia Katolika. New York: Robert Appleton Company. .


text:
Pagsasao nga Oksitano
Ti Oksitano (Pranses: [ɔk.si.tɑ̃]; Oksitano: [utsiˈta]),[5] ammo pay a kas lenga d'òc babaen dagiti patneng a mangisasao (Oksitano: [ˈleŋɡɔ ˈðɔ(k)]; Pranses: langue d'oc), ket pamilia ti Pagsasao a Romanse a naisasao idiay akin-abagatan a Pransia, Ginginget ti Oksitano ti Italia, Monaco, ken Val d'Aran ti Espania : dagiti rehion a masansan a di opisial a makunkuna a kas ti Occitania. Daytoy ket naisasao pay iti lingguistiko nga enclave ti Guardia Piemontese (Calabria, Italia). Ti Oksitano ket kaputotan ti naisasao a Latin a pagsasao ti Romano nga Imperio, ken dagiti pay pagsasao a kas ti Katalan, Pranses, Italiano, Portuges, Rumano ken Espaniol. Daytoy ket opisial a pagsasao ti Katalonia (naamammuan iti Aranes idiay Val d'Aran).[6] Ti kaasitgan a kabagian ti Oksitano ket ti Katalan.[7] Manipud idi Septiembre 2010, ti Parlamento ti Katalonia ket inkeddengna a ti Aranes Oksitano ket isu ti opisial a kinaykayat a pagsasao para iti panag-usar idiay Val d'Aran.
Iti pakasaritaan, dagiti termino a Limousin (lemosin), Languedociano (lengadocian), Gascon ken kalpasanna ti Provençal (provençal, provençau wenno prouvençau) ket inus-usaren a kas tradisional a sinonimo para iti napno nga Oksitano; ita nga aldawen, ti “Provençal” ket nagruna laengen a maawatan a kas maysa nga dialekto nga Oksitano nga insasao idiay Provence.[8]
Ti napaut a panagbiag ti Oksitano ket maidudua. Segun ti Nalabbasit a Libro ti Madanar a Sasao ti UNESCO ,[9] uppat kadagiti innem a nangruna a dialekto ti Oksitano (Provençal, Aubernes, Limousin ken Languedociano) ket naikeddeng dagitoy a nakaro a madanar, bayat a dagiti nabatbati a dua (Gascon ken Vivaro-Alpino) ket naikeddeng a nalagwagdan a madanar.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Fabrice BERNISSAN (2012). "Combien l'occitan compte de locuteurs en 2012 ?", Revue de Linguistique Romane, 76 (12/2011-07/2012), pp. 467-512
- ^ « De fait, le nombre des locuteurs de l’occitan a pu être estimé par l’INED dans un premier temps à 526 000 personnes, puis à 789 000, » ("Iti kinapudno, ti bilang dagiti agsasao ti Oksitano ket kinarkulo idi babaen ti Instituto ti Demograpia ti Pransia iti 526,000 a tattao, ken 789,000") Philippe Martel, "Qui parle occitan ?" itiLangues et cité n°10, Disiembre 2007.
- ^ Dagiti insasao iti CLO iti Lingüistica Occitana (online a panagrepaso dagiti Oksitano a lingguistika).
- ^ Congrès permanent de la langue occitane / Congrès permanent de la lenga occitana – Un nouvel organisme de régulation de l’occitan au service des usagers et des locuteurs
- ^ Dagiti rehional a pannakabalikas: occitan = [u(t)siˈtaⁿ, u(t)siˈtɔ, ukʃiˈtɔ].
- ^ A kas naibagbaga iti bukodna a naaprobaran nga Annuroten ti Autonomia. Kitaen ti Artikulo 6.5 iti Parlament-cat.net, testo iti Annuroten ti Katalonia ti 2006 (PDF)
- ^ Smith ken ni Bergin. Old Provençal Primer, p. 9.
- ^ Dalby, Andrew (1998). "Oksitano". Diksionario dagiti Pagsasao (1st nga ed.). Bloomsbury Publishing plc. p. 468. ISBN 0-7475-3117-X. Naala idi 8 Nobiembre 2006.
- ^ Atlas dagiti Pagsasao, UNESCO
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Orbilat.com – Pakabuklan ken gramatika ti Oksitano
- Occitanet.free.fr – alagaden ti pagsasao


text:
NALAGIPMO ti surat nga imbati ti asawam idi panawannaka. Inruarmo. Binasam:
Bert,
Pakawanennak koma kadaytoy nga aramidek. Naumaakon iti adda a kasasaadtayo. Ammom met no ania ti arapaapko itoy a biag. Kayatko ti makalung-aw iti rigat. Inkarim idi nga akkalennak iti rigat nupay agpada a mintalon ti nagtaudanta a pamilia.
Impatok idi a naraniag ti masakbayak iti dennam ta addaanka iti di magatadan a kinagaget. Ngem nagbiddutak. Saan nga umanay ti bayad dagiti sursuratem a mangsupusop kadagiti kasapulan ti binangonta a pagtaengan. Di pay nga umanay nga igatang iti kape!
Ala, wen, adda met talon a suksukayem. Ngem naumaakon a mapitpitakan. Saan a kastoy ti biag a kayatko.
Alaek ‘toy anakta. Dimo pagdanagan ta kabaelak a biagen ken ipaay kenkuana ti narang-ay a biag. Dinakamin gamden a sapulen. Didanto maipatuldo dagiti kakabagianmi ti papananmi iti anakta.
Dimo dadaelen ‘ta bagim. Panunotem ti masakbayam…
Pinang
Nagpanaas ti barukongmo. Anian a nagulpit ni ayat, kinunkunam idi. Apay a narukop ‘ta ayatmo, Biagko? insangsangitmo pay. Inaldaw a linaonnaka ti lamisaan iti sango ti tiendaan ni Anti Anjang.
Pagpuonanyo koma iti negosio ti nagalaanyo idi ngem nabusbosyo daytoy gapu iti pannakayospitalmo. Imbalakad ti doktor a kasapulam ti naan-anay nga inana. Dimo mabalin ti agtrabaho iti nadagsen.
Nupay kasano ti rigat, inkagumaanyo latta a pinabuniagan ti ubing makabulan kalpasan ti iruruarmo iti ospital. Lima bulan idin ni Rilo.
Inkeddengmo nga apaman a malpas ti pabuniag, ipamaysam ti kinamannuratmo naimbag la a pangalaam iti nayon ti masapsapulan ni baketmo iti panaglablabada wenno pannakisiksikkana.
Ngem sannmon a naituloy dayta a panggep ta isu metten a talawannaka. Nagpukaw a kasla asuk ti gaganaygayam nga agsurat. Panagriknam, kawawen ti isipmo. Agsisimparaten ti sumsumrek iti isipmo no kasta a gay-atem ti agsurat. Naimbag laeng ta di nagkurang dagiti dadakkelmo a nangbagbaga kenka.
Idi nagbayag, naaklonmo met laeng ti napasamak.
Saan a dimo pinadas a sinapul dagiti aginam. Ngem napaayka laeng. Di pulos nga impatuldo da katugangam ti yanda. Kunada a dida ammo ti napanan dagiti aginam. Ngem dimo patien.
Nadamagmo laengen iti maysa nga aldaw nga addan iti abrod ti asawam. Dimo ammo no nangibatianna iti anakyo a dua a tawenna idin.
Imbukbokmo ti panawenmo iti bangkag nga intalek kenka dagiti dadakkelmo. In-inut a pinabaknangmo daytoy. Adu a libro ken magasin iti agrikultura ti binasbasam. Ditoy ti nagsakduam iti adal nga impakatmo iti panagbangkagmo. Nagangayanna, napadayawanka a kas Most Outstanding Farmer iti regional level.
Iti kagagamulom iti daga, napasublim ti naan-anay a salun-atmo. Panagriknam, kimmidserka pay ketdi. Pannakaehersisiom ti panagmula.
Nagbalin a ragsakmo ti panangidayaw kenka dagiti kalugaram. Ngem dagus a mawaknitan dayta a ragsak no sumallin iti panunotmo dagiti aginam. Saan a dinaka seknan ti iliw ken liday. Nupay kasdiay ti inaramid ti asawam, saan latta a nagbalbaliw ti riknam kenkuana. Ibagadan a maagka, dida laeng kunaen a lipatemon ti asawam!
Duapulo ket liman a tawen ti napalabas. Naan-anayen a baro ti anakmo. Adda pay ket ngatan pamiliana, mapampanunotmo.
No kasta a dumuko ti lagipmo kadakuada nga agina, pamrayam nga iparabaw iti barukongmo ti ladawanyo a tallo. Umanayen daytoy a mangep-ep iti nagpaiduma nga iliwmo.
NAGRUBUATKA kadayta nga agsapa ti Huwebes ta mapanka gumatang iti Bannawag idiay ili. Ita a lawas a maammuam no asino dagiti nangabak iti Palanca awards.
Wen, nagsublin ti essemmo nga agsurat. Lima bulanen ti napalabas. Iti naunday a panawen a dika nakabasa iti Bannawag, kasla adda mariknam a kinakawaw. Nasungbatan dagita a kinakawaw idi rugiam a pidutem ti nailibayen a plumam. Iti pay pananguy-uyot kenka dagiti kalugaram, naaddaanka iti inspirasion tapno ipatulodmo dagitoy iti magasin- saan laeng nga agbuot iti pagipempempenam.
Naipablaak ti saritam kalpasan ti nasurok a dua a bulan. Manen, immapay kenka daydi ragsak a nariknam idi damom ti makaipablaak. Nabayag la nga agpayson daydi a kanito…
Iti dayta a pannakaipablaak ti saritam, saan a dimo nalagip ti asawam ken ti baro itan nga anakyo. Kasla adda agragut a rumkuas a sanaang iti barukongmo. Ngem riningbawan met laeng ti nagpaiduma a ragsakmo ta nasurotam manen ti dalan iti pagesmam la unay.
Nalabit, kinunam, daytoy ti liniak. Ti mangbukel kadagiti balikas tapno mangbalbaliw iti agdama a kasasaad ti gimong. Mamatika la unay a dakkel ti akem ni mannurat iti irarangpaya ti nakayanakanna. Ket dayta ti kayatmo a tun-oyen nupay addan edadmo. Ta saan met a linnakayan ti panagsuratan.
Idi mabasam ti pasalip ti Palanca, adda nariing a nagpaiduma nga essem iti barukongmo. Palanca? Anian a dayaw ti mangabak kadayta a pasalip! Ta, wen, idi agbasbasaka pay laeng iti haiskul, mabasbasamon kadagiti libro dagiti nangab-abak iti dayta a pasalip. Iti naganus nga isipmo, immulam a maysaka koma met kadagiti mangabakto. Ngem kasano? kinunam. Diak pay ammo ti agsurat iti limpio nga Iluko!
Ditoy a rimtab ti arapaapmo nga agbalin a mannurat. Nagbasabasaka kadagiti libro ti Literatura. Nakataripnongka kadagiti seminar ti panagsuratan. Kalpasan ti dua a tawen, napadasamon ti nakaipablaak. Baroka pay idi.
Kadagitoy laeng nga ammom a naluktan gayamen ti Palanca iti kategoria nga Iluko. Iti dayta a naammuam, dikan nagpabatubat pay. Impennekmo ti nagsukisok iti suratem.
Nalagipmo ti biag dagiti agsansana iti lugaryo, ti namulagatam a pagsapulan dagiti dadakkelmo sakbay a nagbangkag ken nagtalonda. Marapukawen daytoy a kita ti panggedan. Dua ti ammom a rason. Umuna, ti maiwarwaragawag a pino nga asin a nasaysayaat nga amang ngem iti dadakkel ken nakersang nga asin. Ken ti kaawan suporta ti lokal a gobierno.
Nalagipmo pay nga adda idi ti makunkuna a Piesta Dagiti Agsansana a pakapilian ti Mr. & Mrs. Sana. Naragsak idi ti piesta. Rantaen pay dagiti taga-kabangibang nga ili ken probinsia.
Ngem sadino itan ti yan dagiti tangtangkiran nga agsana? Apay nga ipalubosda nga aglumen daytoy nga industria? Awan kadi man laeng ti makapanunot a mangbiag kadaytoy kadagiti nakaragpat nga annak babaen ti panagsana?
Ket dayta ti insalipmo…
(ADDA TULOYNA)


text:
Akinbaba a kamara
Ti akinbaba a kamara ket maysa kadagiti dua a kamara ti dua-kamara a lehislatura, ti sabali a kamara ket ti akinngato a kamara.[1]
Urayno iti opisial a puestona iti "baba" ti akinngato a kamara, kadagiti adu alehislatura iti sangalubongan, ti akinbaba a kamara ket addaan iti ad-adu a bileg.
Ti lehislatura a buklen ti maymaysa laeng a kamara ket tinawtawagan iti maysa-kamara.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Akinbaba a kamara iti Wikimedia Commons


text:
Federico Fellini
Ni Federico Fellini (Panangibalikas nga Italiano: [fedeˈriːko felˈliːni]; Enero 20, 1920 – Oktubre 31, 1993) ket maysa idi nga Italiano a direktor ti pelikula ken mannurat ti senario. Isu ket naamammoan iti naisangsangayan nga estilo a magilaok dagiti ladawan ti pantasia ken baroko, isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kaimpluensiaan nga agararamid ti pelikula ti maika-20 a siglo, ken nawatiwat a nararaeman.[1] Isu ket nangabak kadagiti lima nga Gungguna ti Akademia|, a nagbalbalin nga isu ti tao a kaaduan a nangabak ti Oscar Kalaingan a Pelikula ti Ganganaet a Pagsasao iti pakasaritaan.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
PaammoUrnosen
- ^ Burke ken Waller, 12
- ^ Alcinema.org (Naipatarus manipud ti Italiano: Ni "Federico Fellini ket isu ti direktor a nangabak ti kaaduan nga Oscar: 4 para iti Kasayaatan a Ganganaet a Pelikula (1957: La Strada, 1958: Dagiti Rabii ti Cabiria, 1964: 8 1/2, 1975: Amarcord) ken maysa para iti Nagun-od ti Kabibiag idi 1993.")
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig kenni Federico Fellini iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Federico Fellini iti Wikiquote (iti Ingles)
- Pundasion ni Fellini Opisial a sitio ni Rimini (iti Italiano)
- Fondation Fellini pour le cinéma (Suisa) Opisial a Suiso a sitio (iti Pranses)


text:
Pagsasao a Su'
Ti pagsasao a Su' (autonimo: ɟruʔ) ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti sanga ti Bahnariko a naisasao idiay Probinsia ti Attapeu, Laos. Ti senso ti Attapeu idi 1995 ket nangirehistro ti populasion kadagiti 124 laeng nga agasasao idiay Distrito ti Sanamsay. Dagiti autonimo ti Su' autonyms ket kapada iti Jru' (ammo dagiti Lao a kas "Laven"), ngem ikeddengda dagiti bagbagida a kas sabali a grupo ti etniko (Sidwell 2003:19). Mabalin nga adda pay dagiti agsasao idiay Probinsia ti Stung Treng, Cambodia.
Agtataeng dagiti agsasao iti Su' kadagiti purok iti dua a bangir ti Rota 18, manipud iti Ban Chanto aginggana iti agarup a 10 km sakbay ti Ban Mai.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Su' iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Sou". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- Sidwell, Paul (2003). A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.


text:
Columbio, Sultan Kudarat
Ti Columbio ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Columbio ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Bantangan (Lasak)
- Datablao
- Eday
- Elbebe
- Lasak
- Libertad
- Lomoyon
- Makat (Sumali Pas)
- Maligaya
- Mayo
- Natividad
- Poblacion
- Polomolok
- Sinapulan
- Sucob
- Telafas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sultan Kudarat". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Sultan Kudarat". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Agosto 29
Ti Suisa ket maysa a pederal a republika a ti opisial a nagan ket ti Konpederasion a Suiso ken buklen dagiti 26 kanton. Ti Berna ti kapitoliona daytoy. Masarakan daytoy a pagilian idiay Akinlaud nga Europa ket kabangibang daytoy ti Alemania iti amianan, ti Pransia iti laud, ti Italia iti abagatan, ken ti Austria ken ti Listenstain iti daya.
Palawlawan ti daga ti pagilian a Suisa. Maibingay ti heograpia daytoy iti Alpes, iti Banak ti Suisa ken iti Jura ket 41,285 km2 ti kalawa daytoy. Kaaduan iti 7.9 a riwriw a populasion ti Suisa ket agnaed iti Banak ket ditoy a masarakan dagiti kadaklan a siudad, idinto a buklen ti Alpes ti kalawaan a paset ti teritorio daytoy. Dagiti kadakkelan a siudad ken sentro ti ekonomiana ket ti Zúrich ken Hinebra.
Napaut ti pakasaritaan ti neutralidad ti Suisa ket saan pay a nakigubat daytoy iti tukad internasional sipud idi 1815 ken nagkameng laeng daytoy iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 2002. Iti laksid dayta, adda aktibo a panggannaet a polisia daytoy ket masansan a makipaset kadagiti panagpakappia iti agduduma a paset ti lubong. Ti Suisa ti nagtaudan ti Nalabaga a Krus ket naibatay daytoy ti adu nga organisasion internasional pakaramanan ti maikadua a kadaklan nga opisina ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Maysa daytoy kadagiti nangipasdek a kameng ti Asosiasion ti Nawaya a Komersio ti Europa ken paset pay ti Purok Schengen. Iti laksid dayta, saan daytoy a kameng ti Kappon ti Europa wenno ti Purok nga Ekonomiko ti Europa.


text:
Pagwadan a Diputado ti Baguio City
ATTY. MAURICIO “MORRIS” DOMOGAN: PAGWADAN A DIPUTADO TI BAGUIO CITY
Ni Dr. Cristina A. Gervacio-Gallato, CPA
PAKAUNA
Adda nadalapusko nga artikulo nga insurat ni Clover Awichen, maysa nga estudiante ti Mt. Province General Comprehensive High School. Daytoy nga agtutubo ket maysa kadagiti agraem unay ken ni Apo Diputado Mauricio “Morris” Domogan. Kinuna ni Clover: “Idi damok a makita ni Mr. Domogan, impagarupko no serioso unay a tao, ngem idi kinablaawanna dagiti dumdumngeg kenkuana babaen iti maysa nga isem ken angaw, ne ay! Naparato met gayam!”
Namnamindua pay laeng a nagkrus ti dalanmi ken ni Apo Domogan. Damo daydi panagatendarko iti inaugurasion ti maysa a Multi-purpose building iti barangay Kisad ti Baguio City idi Pebrero 14, 2009. Idi sumungad ni Sir Morris, nagkakaribuso dagiti tattao. “Addan ni Congressman, rugiantayon,” adda nagkuna. Sinirpatko ti simmangpet. Magmagna ti maysa a narapis, simple, nataer, malalaki ti taktakderna, kasla Jose Rizal ti sagaysayna, ken medio serioso ti langana a tao. Nagsisipat dagiti tattao idi umisem. Uray no nakapolo, makitam latta ti kina-natibona. Medio nabukel ngem nabileg dagiti matana aglalo no adda kayatna nga ipaagsep kadagiti dumdumngeg. Isu siguro daytoy, nakunak iti nakemko ta malagipko ti ladawanna nga adda iti opisina ti District Engineer ti DPWH. Awan man la uray maysa nga eskortna a simmangpet. Linuktak ti bagko ta iruarko ti kamerak. Diak pay nairuar ti kamerak, nakartibnan ti laso a panglukat iti proyekto a mainauguraran. Nupay kasta, inkagumaanak a tiliwen ti ladawanna, magmagnan idi matiliwko. Napawingiwing ken napaisemak lattan iti bangbangir... kunam no alipugpog! Nagtayyek, nalpasen!
Pagammuan, nagpatengnga ti kapitan wenno chairman ti barangay, nagsarita bassit daytoy a pangkablaawna kadagiti naitallaong sana inayaban ti madaydayaw a kongresman. Idi agsarita ni Congressman Mauricio “Morris” Domogan ti Baguio City, deretso ken nabatad ti timek daytoy... no kasano ti kinaregtana a magna ken agkuti kasta met ti inna panagsarita. Awan ti basbasaenna. Igorot-English-Ilokano-Tagalog ti panagsaona nga ammom latta a nagtaud iti kaungganna. Kunam no nadilnakan a nakanganga dagiti dumdumngeg iti panagraemda. Pagam-ammuan intayagna ti gong, sana pinatit ket nangorasionen iti pagsasaoda, Ha? Isunan ti nangidaulo iti ritual! Nalagipko la ngarud daytay Mumbaki dagiti Ifugao. Pati siak a ket, nalikba met lattan dagiti pangak a nakamulagat! Kalpasan ti ritual ken panagsalami iti native dance, indasardan dagiti makan, Indauluan ni Congressman ti nagpidut iti nalingta a kamote ken binalsig a karne. Down to earth a talaga! Awan a pulos ti panaginkukunana!
Di ngarud nakakaskasdaaw no apay nga ipatpateg dagiti taga Baguio City ni Apo Congressman Domogan.
Maikadua a pannakakitak ken pannakiabrasak kenkuana ket idi panagbenga itay Pebrero 2009. Mangmangankami a sangabunggoyan (naggapukami iti Region 02) iti maysa a local restaurant iti siudad ti Baguio. Nupay nalaka, naimas dagiti lakoda a makan ditoy a restawran. Pangmasa a kunada. Saan kano a mahilig iti fine dining, magustuanna unay ti kilawen a kalding! Malmalpaskamin idi sumungad ni Cong. Domogan a kaduana laeng ti driverna. Manen, nasdaawak ta awan man laeng uray maysa a badigardna. Iti bukodko a panirigan, daytoy ti maysa a mangipaduyakyak iti pudno a karakter wenno kinatao ni Cong. Domogan.
TI KABIBIAGNA
Nangngegko daytoy nga estoria maipanggep ken ni Cong. Domogan manipud ken ni Mr. Gary Cayat, maysa a gayyem ti pamiliami.
Naggapu ni Cong. Mauricio “Morris” Domogan iti maysa a tipikal a pamilia iti Patiacan, Barangay Bab-asig (dati nga Anggaki) Quirino, Ilocos Sur. Ti lugarda ket adda iti nagbaetan ti ili ti Besao, Mt. Province ken Mankayan, Benguet. Idi agad-adal pay laeng iti Lepanto, awan ti aniaman nga alikamenna no di ket lapis laeng ken papel ngem saan a naupay. Nakatsinelas laeng ket kaaduanna pay nga agsakasaka iti panagdaliasatna iti kalsada nga agturong iti eskuelaanda. Sinaetanna ti nagadal agingga a nalpasna ti abogasia. Nasaririt ken inkaubinganna ti kinalider, nagleppas nga isu ti kangatuan iti klasena iti elementarya ket di nakakaskasdaaw no naipasana ti Bar exams. Awan ti kodigona no mamagsapata, agbitla, manginaugurar iti projects ken dadduma pay.
Ti pilosopiana iti biag: “No kayatmo ti agturay, adalem no kasano ti agserbi, no kayatmo ti mangidaulo, sursuruem ti sumurot. No kayatmo ti agballigi, suruam ti dadduma nga agballigi.”
Nupay, addaanen iti napintas a panagbiag, napakumbaba latta Nairuam iti gagangay a wagas ti biag. Nalaka a makipulapol kadagiti tattao, nangato man wenno nababa ti estado daytoy. Ad-adda nga agdengngeg ngem agsarita. Addaan iti napintas nga asawa, ni Mrs. Rebecca Napeek Domogan ken tallo a napipintas a babbalasang - Janice Marie, Jillian April ken joy Allison. Nagbalin a Konsehal, Bise Mayor, Mayor ken Diputado ti Baguio City. Maikatlon daytoy a terminona a kas Diputado.
DAGITI NAGAPUANANNA
Ania kadi dagiti naaramid ni Apo Morris a mangipaduyakyak nga isu pay laeng ti kaalibtakan, kalatakan, kasiglatan, wenno kalaingan a Diputado a napatanor ti Baguio City? Di umanay ti maysa a libro no binsa-binsaen dagiti adu unayen a nagapuananna.
Ti saan a malipatan dagiti taga-Baguio a kangrunaan unay a nagapuananna ket ti panagungar ti siudad kalpasan daydi napigsa a ginggined idi 1990. Isuna ti Mayor ti Baguio City idi, ket uray no bassit ti pundo ti siudad, napaaduna daytoy babaen ti panangipatungpalna ti 1991 Local Government Code. Dinalusanna ti Baguio City. Pinanagananda la ket ngarud iti Janitor ti Baguio! Saan a nasayang daytoy a gannuatna ta nagbalin a kadalusan ken kaberdean ti Baguio City iti pagilian (Cleanest and Greenest City). Kinapudnona, Hall of Famer ti siudad ti Baguio iti Clean and Green project ti gobierrno.
Indauluanna ti pannakaipatakder dagiti nadumaduma nga infra projects kas koma dagiti pasdek, pannakakongkreto ken pannakailawa dagiti kalkalsada, pannakasaluad dagiti kalsada ken rangkis, pannakaipatakder dagiti rangrangtay, pagadalan, ken kasta met ti pannakaited wenno pannakaiwaras dagiti kangrunaan a serbisio kadagiti barangay. Dagitoy ngamin ti tulbek ti panagdur-as wenno panagrang-ay ti pagilian.
Nupay nalataken ti Baguio City iti sangalubongan a kas Summer Capital of the Philippines, ad-adda pay a pinaglatak ni Apo Domogan. Masarakan ti siudad ti Baguio iti probinsia ti Benguet, agarup 250 a kilometro no agpa-amiananka manipud iti Manila. Addaan daytoy iti area a 57.4 kuadrado kilometro ket nalakub met iti perimetro a 30.6 a kilometro. Pagaayat dagiti local, nasional ken internasional a turista a papanan nangruna iti kalgaw. Nalamiis latta ti pul-oy ditoy ket masapul a naka-jacket wenno naka-sweaterka latta aglalo iti malem ken rabii.
Natalna ti Baguio. Mangpaneknek daytoy ta iti rabii, no madanon ti alas dies, awan la unayen ti daranudor ti lugan ken anabaab a mangngeg. Maysa pay siguro a gapuna ket isu ti napigsa ken napudno a Law Enforcement wenno panangipatungpal kadagiti paglintegan iti siudad. Best Police Officer dagiti Baguio City Policemen ket nababa ti kriminalidad kabayatan ti termino ni Atty. Morris Domogan a kas Mayor ken kalpasanna kas maysa a Diputado ti Baguio City.
Ti met maysa a diak malipatan a padasko iti Baguio City ket ti wagas ti pannakaidalan ti parada. Kadagiti amin a parada, adda latta dagiti tagadalus. Agyanda iti ipus kas maysa a contingent, nakaiggemda iti walis, sako ken no ania ditan a pagdalus. Iti kasta, amin a wara a nabati dagiti nakiparada ken nagbuya ket madalusan a dagus.
Itay napalabas a panagbenga, adda naidumduma a nariparko. Isu ti pannakaiwayat ti street parade, nagbalin nga Income Generating Project ta commercial establishments dagiti nakisalip iti float contest. Nagbalin a kasla promotion wenno marketing strategy dagiti kumpania a nakipaggamulo.
DAGITI PAMMADAYAWNA
Adun dagiti sertipiko ti pammadayaw a naawatna. Ti kaudian ket ti Fr. Jose Burgos Award (Joel Belinan, 2009) nga inted ti probinsia ti Ilocos Sur gapu iti naisangsangayan, naidaddaduma wenno kinasayaat ti panagserbina a kas maysa nga adipen ti pagilian. Daytoy ti kangatuan a pammadayaw a maited kadagiti annak ti Ilocos Sur a nakaaramid iti naidumduma a marka wenno pakalaglagipan kadakuada iti bukodda a propesion. Maysa ni Apo Domogan kadagiti 16 a napadayawan.
Gapu iti napintas a gapuananna kas Diputado, (outstanding Congressman iti nagsasaruno a lima a tawen manipud iti 2002-2006) naikkan pay ni Apo Domogan iti Congressional Emeritus Award; naipablaak daytoy iti Congress Magazine.
Ayonak ti panirigan ti kaaduan a ni Congressman Mauricio Domogan ket maysa kadagiti pagwadan nga adipen ti pagilian.
Note: This particular article was published by the Bannawag Magazine and consent was given consent for its republication in this Magazine.


text:
Mainaig a sinuksukatan
Mangikabil iti maysa a nagan ti panid tapno makita dagiti panagbaliw kadagiti naisilpo a panid wenno iti dayta a panid. (Tapno makita dagiti kameng iti maysa a kategoria, ikabil ti Kategoria:Nagan ti kategoria). Dagiti panagbaliw kadagiti panid iti Listaan ti bambantayam ket addada iti napuskol.
- B
- Daytoy a panagurnos ket nakapartuat iti baro a panid (kitaen pay ti listaan ti baro a pampanid)
- m
- Daytoy ket bassit a panagurnos
- b
- Daytoy a panagurnos ket inaramid babaen ti bot
- D
- Urnos ti Wikidata
- (±123)
- Ti panagbaliw ti kadakkel ti panid babaen ti bilang dagiti byte
11 Septiembre 2019
- Bantay; 07:21 -4 CommonsDelinker Tungtungan aramid Sinukatan ti View_of_Jeff_Davis_Peak_from_Wheeler_Peak.jpg iti File:View_of_Doso_Doyabi_from_Wheeler_Peak.jpg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 4 (harmonizing n


text:
Ferdinand Marcos
- Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno artikulo maipapan iti Ferdinand Marcos, kitaen ti Ferdinand Marcos (panangilawlawag).
Ni Ferdinand Edralin Marcos (Septiembre 11, 1917–Septiembre 28, 1989), maysa nga Ilokano, ti maikasangapulo a Presidente ti Filipinas a nagserbi manipud idi 1965 agingga iti 1986. Nagbalin a diktador idi mangrugi iti maikadua a panagakemna iti kinapresidente tapno maiturayanna ti pagilian, babaen ti panangipaulogna iti Linteg Militar idi 1972 ken panangipasdekna iti "Baro a Kagimongan" (Ingles: New Society), (Tagalog: Bagong Lipunan). Ngem napatakkias ni Marcos iti puesto idi 1986 babaen ti Rebolusion iti Edsa kalpasan a nagrebelde ti dua nga Ilokano a nangangato nga opisial ti turay, ti Ministro ti Salaknib a ni Juan Ponce Enrile ken Heneral Fidel V. Ramos, ket kimmapponda kenni Corazon Cojuangco Aquino (balo ni dati a Senador Benigno S. Aquino a napapatay idi 1983), a nagbalin a presidente kalpasanna.
Naipasngay ni Marcos idiay Sarrat, Ilocos Norte, anak da Mariano Marcos ken Josefa Edralin. Idi 1937, bayat ti panageskuelana iti kinaabogado idiay Universidad ti Filipinas, naidarum ni Marcos ta napabasol a nangpapatay ken ni Diputado Julio Nalundasan, maysa a karibal ni tatangna a Mariano iti politika. Naibalud idi Nobiembre 1939, ngem nagkiddaw iti Korte Suprema iti Filipinas a depensaanna a bukod ti bagina, ket nangabak iti kasona iti sumaruno a tawen.
Nagturpos idiay Unibersidad iti Filipinas, ken nakaala iti kangatuan nga average iti panag-eksamen para kinaabogado (bar) iti Filipinas idi 1940.
Iti ud-udi a paset ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nagserbi ni Marcos a soldado iti Siiigam a Buyot iti Filipinas. Kalpasan ti gubat, nagbalin a katulongan ni Presidente Manuel Roxas manipud 1946 agingga iti 1947, ken miembro pay iti Kamara dagiti Pannakabagi (1949-59), ken kas senador (1963-65) a nangidauluanna iti Senado iti Filipinas kas presidente. Idi 1954, nagkasarda kenni Imelda Romualdez, maysa a Bisayana a tubo iti Leyte, a timmulong ken ni Marcos iti naballigi a panagkampaniana para iti presidente.
Kalpasan a saan nga innaganan ti Partido Liberal ni Marcos a kas opisial a kandidatoda para iti presidente, immakar isuna iti Partido Nacionalista, a nangpili kenkuana a kandidatoda a kadua ni Fernando Lopez a para iti bise presidente. Inabakda ti situtugaw idi a pangulo ken kandidato manen a ni Diosdado Macapagal kasta met ti para bise presidente a ni Genaro Magsaysay, iti eleksion idi 1965.


text:
Plantilia:Bulbulan
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dokumentasion ti plantilia
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.
Kitaen pay
- {{Paulo ti bulan}} para iti horisontal a navbar para kadagiti 12 a bulan.


text:
Mauban
Ti Mauban ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Mauban iti 40 a barbaranggay.[2]
- Abo-abo
- Alitap
- Baao
- Balaybalay
- Bato
- Cagbalete I
- Cagbalete II
- Cagsiay I
- Cagsiay II
- Cagsiay III
- Concepcion
- Liwayway
- Lucutan
- Luya-luya
- Macasin
- Lual (Pob.)
- Mabato (Pob.)
- Daungan (Pob.)
- Bagong Bayan (Pob.)
- Sadsaran (Pob.)
- Rizaliana (Pob.)
- Polo
- Remedios I
- Remedios II
- Rosario
- San Gabriel1
- San Isidro
- San Jose
- San Lorenzo
- San Miguel
- San Rafael
- San Roque
- San Vicente
- Santa Lucia
- Santo Angel
- Santo Niño
- Santol
- Soledad
- Tapucan
- Lual Rural
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Panglima Sugala, Tawi-Tawi
Ti Mapun ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Tawi-Tawi iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mapun ket nabingbingay a politikal kadagiti 17 a barbaranggay.[2]
- Balimbing Proper
- Batu-batu (Poblacion)
- Buan
- Dungon
- Luuk Buntal
- Parangan
- Tabunan
- Tungbangkaw
- Bauno Garing
- Belatan Halu
- Karaha
- Kulape
- Liyaburan
- Magsaggaw
- Malacca
- Sumangday
- Tundon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Tawi-Tawi". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Tawi-Tawi". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
La Serena, Chile
Ti La Serena (Panangibalikas nga Espaniol: [la seˈɾena]) ket ti siudad ken komuna iti akin-amianan a Chile, kapitolio ti Rehion ti Coquimbo. Napundar idi 1544, daytoy ti maikadua a kaduogan a siudad ti pagilian kalpasan ti nailian a kapitolio, ti Santiago, a mabirukan iti 471 km (293 milia) iti abagatan.[2] Daytoy ket addaan iti populasion iti 198,164 (senso idi 2012, ken 400,000 para iti lugar ti Kalatakan a La Serena), ti maikapat a kadakeklan a konurbasion iti pagilian (pop. 300,000, senso idi tawtawen ti 2002), a mairaman ti asideg a Coquimbo iti kalawa iti 1,892.80 kuadrado kilometro (730.81 sq mi). Daytoy ket maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel a lugar iti Chile, ken nakasaksi iti iya-adu iti popualsion iti 32.6% idi baetan ti 1992 ken 2002.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti La Serena, Chile iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay La Serena, Chile manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Kategoria:Dagiti pagsasao
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 12 a subkategoria, manipud iti 12 a dagup.
- ► Katkategoria babaen ti pagsasao (6 K)
- ► Dagiti pamilia ti pagsasao (14 K, 24 P)
D
- ► Dagiti di naidasig a pagsasao (3 K)
- ► Dagiti naisagmak a pagsasao (5 K, 9 P)
- ► Dagiti naisangalen a pagsasao (1 K, 2 P)
- ► Dagiti naungaw a pagsasao (1 K, 1 P)
- ► Dagiti pagsasao babaen ti kontinente (8 K)
- ► Dagiti taga-ugma a pagsasao (1 K, 1 P)
I
- ► ISO 639 (3 K, 37 P)
K
- ► Dagiti karuay ken estilo ti pagsasao (3 K)
P
- ► Dagiti pagsasao babaen ti pagilian (75 K)
Pampanid iti kategoria "Dagiti pagsasao"
Dagiti sumaganad a 8 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 8 a dagup.


text:
Bac Lieu
Ti Probinsia ti Bac Lieu ( listen) ket maysa a probinsia iti Bietnam. Daytoy ket maysa a nga aplaya probinsia, ken mabirukan idiay rehion ti Delta Mekong iti akin abagatan a paset ti pagilian.
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket dati a teritorio ti Cambodia, ti nagan a Bac Lieu ket naipagpagarup a naala manipud ti Pagsasao a Khmer. Ti Khmer a nagan para iti probinsia ket Pol Leav.
Administrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti probinsia ket nabingbingay kadagiti innem a distrito:
Ti kapitolio ti probinsia ket naamammuan pay a kas ti Bac Lieu, ken daytoy ket sabali a munisipalidad.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bac Lieu ket sapasap a naipagpagarupan nga adda idiay Delta Mekong , ngem daytoy ket pudno a mabirukan idiay abagatan kadagiti kangrunaan a pagayusan ti ruar ti Mekong. Ti Bac Lieu ket agarup a 100 km iti abagatn ti Cần Thơ, ti kadakkelan a siudad idiay Delta ti Mekong.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kangrunaan apaset ti ekonomia ti Bac Lieu ket ti panagtaltalon ti bagas, panagkalap, panagproseso ti makmakan, ken panagaramid kadagiti kawwes.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti Pannakatnag ti Saigon , idi 30 Abril 1975, ti Probinsia ti Bac Lieu ken ti Probinsia ti Cà Mau ket naitipon dagitoy iti agmaymaysa nga entidad a tinawtawagan ti Probinsia ti Minh Hai. Urayno daytoy ket mabirukan idiay Bietnam, kadagiti adu a napalabas a panawen daytoy a daga ket paset idi ti Khmer nga Imperio a nagturturay ti kaaduan iti Indotsina kadagiti napalpalabas a siglo. Daytoy ket isu pay laeng ti pagnanaedan dagiti adu nga etniko ti Tattao a Khmer. Idi 1996, ti Probinsia ti Minh Hai ket nabingay iti dua, a ti amianan a daya ket isu ti nagbalinan ti Probinsia ti Bac Lieu ken ti abagatan a laud ket isu ti nagbalinan ti Probinsia ti Ca Mau.
Kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Vọng cổ, ti maysa a nangruna akanta iti tradisional a kanta ti akin-abagatan a Bietnam, ket naisurat idiay Bac Lieu idi agarup a 1918 wenno 1919.


text:
1986
Ti 1986 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra E).
Dagiti linaon
PaspasamakUrnosen
PebreroUrnosen
- Pebrero 7 – nagpatingga ti 28 a tawen a panagturay ti pamilia ni Presidente Jean-Claude Duvalier ti Haiti, idi pumanaw iti pagilianna.
- Pebrero 22 – nangrugi ti Rebolusion ti Bileg ti Tattao idiay Filipinas tapno mangikkat iti opisina ni Ferdinand Marcos.
- Pebrero 25 – Rebolusion iti EDSA: napatapuak ni Presidente Ferdinand Marcos ti Filipinas iti poder kalpasan ti panagturayna iti 20 a tawen, timmakias iti Palacio ti Malacaniang ket naipan iti Estados Unidos kas maysa nga eksilo; nagbalin ni Corazon Aquino a kaunaan a babai a presidente ti Filipinas.
NaipasngayUrnosen
- Enero 4 – Katrina Halili, Filipina nga aktres
- Marso 24 – Nathalia Dill, artista manipud idiay Brasil
- Hulio 2 – Lindsay Lohan, Amerikana nga aktres ken kumakanta
- Hunio 11 – Shia LaBeouf, Amerikano nga aktor
- Hunio 12 – Carla Abellana, Filipina nga aktres
- Hulio 1 – Agnes Monica, kumakanta manipud idiay Indonesia
- Agosto 21 - Usain Bolt, Hamaikano nga atletiko
- Agosto 31 – Rachelle Ann Go, maysa nga artista
- Septiembre 12 – Emmy Rossum, Amerikana nga aktres ken kumakanta
- Septiembre 25 – Ryu Jun-yeol, taga-Abagatan a Korea nga aktor
- Nobiembre 3 – Jasmine Trias, Amerikana a kumakanta
PimmusayUrnosen
- Enero 10 – Jaroslav Seifert, Tseko a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1901)
- Enero 16 – Herbert W. Armstrong, nagpundar ti Worldwide Church of God (naipasngay 1892)
- Marso 10 – Ray Milland, Gales nga aktor (naipasngay 1907)
- Marso 30 – James Cagney, Amerikano nga aktor (naipasngay 1899)
- Abril 1 – Erik Bruhn, Danes a sumasala ti balet (naipasngay 1928)
- Abril 14 – Simone de Beauvoir, Pranses a peminista a mannurat (naipasngay 1908)
- Abril 26 – Broderick Crawford, Amerikano nga aktor (naipasngay 1911)
- Hunio 14 – Jorge Luis Borges, Arhentino a mannurat (naipasngay 1899)
- Nobiembre 29 – Cary Grant, Ingles-Amerikano nga aktor (naipasngay 1904)


text:
Sugpon, Ilocos Sur
Ti Sugpon ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sugpon ket nabennebenneg iti 6 a barbaranggay.[2]
- Banga
- Caoayan
- Licungan (Cullang)
- Danac
- Pangotan
- Balbalayang (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Anacardiaceae
Ti Anacardiaceae (ti kasoy wenno pamilia ti sumac) ket dagiti pamilia dagiti mula nga agsabsabong nga agbunga a dagiti drupa ken kadagiti sabali a kaso ket agpataud iti makagatel a urushiol. Ti Anacardiaceae ket mangiraman kadagiti nadumaduma a henero nga addaan kadagiti nadumaduma a kinapangruna iti ekonomia. Ti maysa kadagitoy a mula iti daytoy a pamilia ket mairaman ti kasoy (iti kita ti henero iti Anacardium), mangga, poison ivy, sumac, asok-kayo, marula, duyaw a mombin, ken cuachalalate. Ti henero ti Pistacia (a mairaman ti pistatso ken mastika a kayo) ket kadawyanda a nairamanen, ngem sagpaminsan a nairamraman idin iti bukodna a pamilia ti Pistaciaceae.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tingshuang Yi; Jun Wen; Avi Golan-Goldhirsh; Dan E. Parfitt (2008). "Phylogenetics and reticulate evolution in Pistacia (Anacardiaceae)". American Journal of Botany. 95 (2): 241–251. doi:10.3732/ajb.95.2.241. PMID 21632348.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Anacardiaceae iti Wikimedia Commons


text:
Kushiro, Hokkaido (ili)
Ti Kushiro (釧路町 Kushiro-chō) ket ti maysa a ili a mabirukan iti Subprepektura ti Kushiro, Hokkaido, Hapon. Manipud idi Abril 30, 2017, daytoy ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 19,941,[2] ke ti kalawa iti 252.57 km².
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1920: Simmina ti Purok ti Kushiro manipud iti daan nga Ili ti Kushiro (itan ket Siudad ti Kushiro ).
- 1955: Timmipon ti Purok ti Konbumori iti Purok ti Kushiro.
- 1980: Ti Purok ti Kushiro ket nagbalin nga Ili ti Kushiro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部情報統計局統計課"; naala idi: Hunio 23, 2019.
- ^ "Official website of Kushiro Town" (iti Hapon). Hapon: Kushiro Town. Naala idi Mayo 17, 2017.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Kushiro, Hokkaido (ili) iti Wikimedia Commons
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Sasao a Baro a Caledonio
Dagiti tallopulo a sasao a Baro a Caledonio ket mangporma ti sanga ti sasao nga Akin-abagatan nga Oceaniko. Dagiti agsasao ket ammo a kas dagiti Kanak.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pamilia nga Is-isla Lealtad: Drehu (Isla Lifou), Iaai (Isla Ouvéa), Nengone (Isla Maré)
- Nangruna a daga a Baro a Caledonio
- Akin-abagatan a Baro a Caledonio
- Haeke*
- Akin-amianan a Baro a Caledonio
Dagiti pagsasao ti akin-amianan a lugar ti Voh–Koné (*) ket masansanda a matungtungan a kas maysa a yunit.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "New Caledonian". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Luek Saleh
Ti Luek Saleh (Indones: Teluk Saleh) ket ti kadakkelan a luek iti isla ti Sumbawa, Indonesia, iti agarup nga amianan tengnga a parte. Daytoy ket rikpan bassit babaen ti Isla Moyo ken ti peninsula ti Tambora, Peninsula ti Sanggar. Dagiti tallo a dakdakkel nga isla iti luek ket ti Isla Liang, Isla Ngali, ken Isla Rakit. Tallo kadagiti uppat a rehensia ti Sumbawa ti mangbeddeng iti luek.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Egon T. Degens and Beate Buch (1989) Sedimentological events in Saleh Bay, off Mount Tambora Netherlands Journal of Sea Research (Disiembre 1989), 24 (4), pg. 399-404


text:
1978
Ti 1978 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- Mayo 11 – Judy Ann Santos, Filipina nga artista
- Mayo 31 – Sara Duterte, Filipina nga abogado ken politiko
- Agosto 18 – Fabíula Nascimento, Brasiliana nga aktres
- Nobiembre 6 – Jolina Magdangal, Filipina a kumakanta ken aktres
- Disiembre 17 – Manny Pacquiao, Filpino a boksingero
PimmusayUrnosen
- Septiembre 28 – Papa Juan Pablo I, Italiano a Papa to Romano Katoliko (naipasngay 1912)


text:
Pagsasao a Shiaxa
Ti pagsasao a Shiaxa (Sjiagha), ammo pay a kas Jenimu (Yenimu, mabalin a dialekto) ken Awyu, ket ti pagsasao a Papuano ti Papua, Indonesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Abagatan nga Awyu iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
Edera Awyu iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Edera Awyu". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "South Awyu". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Shiaxa iti grupo ti panagsukisok iti Awyu–Ndumut iti VU Unibersidad ti Amsterdam: [1]


text:
National Center for Biotechnology Information
Ti National Centre for Biotechnology Information (NCBI) ket parte ti United States National Library of Medicine (NLM), ti maysa a sanga ti National Institutes of Health (NIH). Mabirukan ti NCBI idiay Bethesda, Maryland ken napundar idi 1988 babaen ti lehislasion nga inesponsoran babaen ni Senador Claude Pepper.
Ibalayan ti NCBI dagiti serye ti database a maipapan iti bioteknolohia ken biomedisina ken maysa daytoy a nangruna a rekurso para kadagiti ramit ken serbisio ti bioinpormatika. Dagiti nangruna a database ket mairaman ti GenBank para kadagiti sekuensia ti DNA ken ti PubMed, ti maysa a bibliograpiko a database para iti biomedikal a literatura. Dagiti sabali pay a database ket mairaman ti database ti NCBI Epigenomics. Amin dagitoy a databas ket mabalin a magun-od iti online babaen ti makina ti panagbiruk ti Entrez.
Inturong idi ti NCBI babaen ni David Lipman, mays akadagiti kasisigud a mannurat iti programa ti pannakailinia ti sikuensia ti BLAST ken kaaduan a respektado a pigura iti bioinpormatika. Isu ket nangidaulo pay iti maysa a programa iti intramural panagsukisok, a mairaman dagiti grupo nga inadaulan baaben da Stephen Altschul (ti sabali a kimmadua a nagsurat iti BLAST), David Landsman, Eugene Koonin, John Wilbur, Teresa Przytycka, ken Zhiyong Lu. Bimmaba ni David Lipman manipud iti daytoy a puesto idi Mayo 2017.[1]
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "National Library of Medicine Announces Departure of NCBI Director Dr. David Lipman". www.nlm.nih.gov. Naala idi 2017-05-06.


text:
Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Uzbekistan/dok
Ti Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Uzbekistan ket panangipalawag ti mapa ti lokasion nga inus-usar a panangituon iti maysa a proyeksion nga ekuirektanggular a mapa ti Uzbekistan. Dagiti panangimarka ket naikabil babaen dagiti nagsasabtan ti latitud ken longitud iti kasisigud a mapa wenno ti kapada a ladawan ti mapa.
Dagiti linaon
- 1 Panagusar
- 2 Panangipalawag ti mapa
- 3 Alternatibo a mapa
- 4 Presision
- 5 Dagiti pagarigan nga agus-usar kadagiti plantilia ti mapa ti lokasion
- 6 Kitaen pay
Panagusar
Dagitoy a panangipalawag ket inus-usar babaen dagiti sumaganad a plantilia no maawagan iti parametro ti "Uzbekistan":
{{Mapa ti lokasion | Uzbekistan | ...}}
{{Mapa ti lokasion adu | Uzbekistan | ...}}
{{Mapa ti lokasion+ | Uzbekistan | ...}}
{{Mapa ti lokasion~ | Uzbekistan | ...}}
Panangipalawag ti mapa
name = Uzbekistan
- Nagan nga inus-usar iti kasisigud a kapsion ti mapa
image = Uzbekistan location map.svg
- Ti kasisigud a ladawan ti mapa, nga awan iti "Image:" , "File:" wenno "Papeles:"
image1 = Relief Map of Uzbekistan.png
- Ti maysa nga alternatibo a ladawan ti mapa, kadawyan a relief a mapa, ken mabalin a maiparang babaen dagiti parametro ti relief wenno AlternativeMap
top = 45.9
- Latitud iti ngato nga igid ti mapa, iti grado desimal
bottom = 36.8
- Latitud iti baba nga igid ti mapa, iti grado desimal
left = 55.6
- Longitud iti kanigid nga igid ti mapa, iti grado desimal
right = 73.5
- Longitud iti kanawan nga igid ti mapa, iti grado desimal
Alternatibo a mapa
Dagiti plantilia ti {{Mapa ti lokasion}}, {{Mapa ti lokasion adu}}, ken {{Mapa ti lokasion+}} ket addaanda kadagiti parametro a mangibaga iti maysa nga alternatibo a ladawan ti mapa. Ti mapa a naiparang a kas ladawan1 ket mabalin a mausar dagiti parametro ti relief wenno AlternativeMap. Dagiti pagarigan ket mabalin a mabirukan dita baba wenno iti sumagand:
- Plantilia:Mapa ti lokasion#Parametro ti Relief
- Plantilia:Mapa ti lokasion+/relief
- Plantilia:Mapa ti lokasion#Parametro ti AlternativeMap
- Plantilia:Mapa ti lokasion+/AlternativeMap
Presision
Longitud: manipud iti Laud aginggana iti Daya daytoy a panangipalawag ti mapa ket sakupenna ti 17.9 dagiti grado.
- Iti ladawan nga agakaba kadagiti 200 a piksel, a daytoy ket 0.0895 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agakaba kadagiti 1000 a piksel, a daytoy ket 0.0179 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
Latitud: manipud iti Amianan aginggana ti Abagatan daytoy a panangipalawag ti mapa ket sakupenna ti 9.1 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agtayag kadagiti 200 a piksel, a daytoy ket 0.0455 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agtayag kadagiti 1000 a piksel, a daytoy ket 0.0091 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
Dagiti pagarigan nga agus-usar kadagiti plantilia ti mapa ti lokasion
Mapa ti lokasion, nga agus-usar ti kasisigud a mapa (ladawan)
{{Mapa ti lokasion | Uzbekistan | width = 250 | lat_deg = 41.267 | lon_deg = 69.217 | label = Tashkent }}
Mapa ti lokasion adu, nga agus-usar ti relief a mapa (ladawan1)
{{Mapa ti lokasion adu | Uzbekistan | relief = yes | width = 250 | caption = Dagiti dua a lokasion idiay Uzbekistan | lat1_deg = 41.267 | lon1_deg = 69.217 | label1 = Tashkent | lat2_deg = 42.47 | lon2_deg = 59.6 | label2 = Nukus }}
Mapa ti lokasion+, nga agus-usar ti AlternativeMap
{{Mapa ti lokasion+ | Uzbekistan | AlternativeMap = Relief Map of Uzbekistan.png | width = 250 | caption = Dagiti dua a lokasion idiay Uzbekistan | places = {{Mapa ti lokasion~ | Uzbekistan | lat_deg = 41.267 | lon_deg = 69.217 | label = Tashkent }} {{Mapa ti lokasion~ | Uzbekistan | lat_deg = 42.47 | lon_deg = 59.6 | label = Nukus }} }}
Kitaen pay
- Dagiti plantilia ti mapa ti lokasion
- Plantilia:Mapa ti lokasion, agiparang ti maysa a marka ken etiketa nga agus-usar ti latitud ken longitud
- Plantilia:Mapa ti lokasion adu, agiparang kadagiti marka ken etiketa aginggana iti siam
- Plantilia:Mapa ti lokasion+, agiparang ti awan patinggana a bilang dagiti marka ken etiketa
- Panagpartuat kadagiti baro a panangipalawag ti mapa
- Plantilia:Mapa ti lokasion/panagpartuat kadagiti baro a panangipalawag ti mapa, pakaammo para iti panagpartuat kadagiti baro a modulo ti panangipalawag ti mapa


text:
Kazakhstan
Ti Kazakhstan (Kasaho: ҚaзaқcTaH, Qazaqstan), opisial a ti Republika ti Kazakhstan, ket ti pagilian idiay Tengnga nga Asia, ken adda met bassit a partena idiay laud ti Karayan Ural ken isu nga mabalin pay nga adda idiay Europa.[2] Ti Kazakhstan ket isu ti kadakkelan a napalikmutan ti daga a pagilian babaen ti kalawa ti daga ken ti maikasiam a kadakkelan a pagilian iti lubong. Ti teritoriona iti 2,724,900 kuadrado kilometro (1,052,100 sq mi) ket dakdakkel ngem iti amin nga Akinlaud nga Europa.[2][7] Babaen idi 2006, ti Kazakhstan ket nagbalinen a dominante a pagilian iti Tengnga nga Asia babaen ti ekonomia, ken agpatpataud iti 60% iti GDP ti rehion, ken kangrunaan babaen ti industriana iti lana ken gas. Ti pagilian ket adu kadagiti rekurso ti mineral.[8]
Daytoy ket addaan iti pagbeddengan iti (agpakanawan manipud iti amianan) Rusia, Tsina, Kirgistan, Uzbekistan, ken Turkmenistan, ken danumna pay ti dakkel a parte iti Baybay Kaspio. Ti langa ti daga ti Kazakhstan ket mairaman dagiti nadalumpinas a daga, estepa, taiga, dagiti bato a canyon, turturod, dagiti delta, dagiti naabungotan iti niebe a banbantay, ken dagiti desierto. Addaan iti nakarkulo iti 18 a riwriw a tattao manipud idi 2014,[9] ti Kazakhstan ket ti maika-61 iti kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. No maited ti kalawa ti dagana, ti densidad ti populasionna ket maysa kadagiti kabassitan, iti basbassit ngem 6 a tattao iti tunggal maysa a kuadrado kilometro (15 a tattao iti tunggal maysa a sq. mi.). Ti kapitoliona ket ti Astana, naiyalis daytoy manipud idiay Almaty idi 1997.
Ti teritorio ti Kazakhstan ket historiko a tinagtagitao babaen dagiti nomadiko a tribu. Daytoy ket nagbaliw idi maika-13 a siglo, idi ni Genghis Khan ket sinakupanna ti pagilian a kas parte ti Imperio ti Mongolia. Kalpasan ti panagsalisal dagiti nagparukma, ti bileg ket kanungpalan a naisubli kadagiti momadiko a tribu. Babaen idi maika-16 a siglo, dagiti Kazakh ket rimmuarda a kas naisangayan a grupo, ken nabingbingay kadagiti tallo a jüz (dagiti sanga ti kaputotan a mangsakop kadagiti naisangayan a teritorio). Dagiti Ruso ket nangrugida a nagabanse diay estepa Kazakh idi maika-18 a siglo, ken babaen idi tengnga timaika-19 a siglo, nominal isuda a nagturturay iti amin a Kazakhstan a kas parte ti Imperio ti Rusia. Kalpasan ti Rebolusion ti Rusia ti 1917 ken ti simmaruno a sibil a gubat, ti teritorio ti Kazakhstan ket naurno-urnos idi kadagiti adu a beses. Idi 1936 daytoy ket iramid idi a Republika ti Sosialista a Sobiet ti Kazakh, ken naikeddeng a kas maysa nga integral a parte ti Kappon ti Sobiet.
Ti Kazakhstan ket isu idi ti naudi kadagiti republika ti Sobiet a nagirangarang iti wayawaya kalpasan ti pannakawaswas ti Kappon ti Sobiet idi 1991. Ti agdama a Presidente, ni Nursultan Nazarbayev, ket isun ti daulo ti pagilian manipud idin, ken naikarakterisado a kas autoritariano, nga addaan iti pakasaritaan ti gobierno kadagiti panagabuso iti tao ken panaglapped iti oposision iti politika.[8] Nagobra ti Kazakhstan a mangpadur-as iti ekonomiana, ken naipangpangruna iti dominate nga industriana iti hidrokarbon.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Constitution of the Republic of Kazakhstan". zan.kz.
- ^ a b c Kazakhstan. CIA World Factbook.
- ^ "Heriзri". Naala idi 14 Pebrero 2016.
- ^ a b c d "Kazakhstan". International Monetary Fund. Naala idi 28 Hunio 2014.
- ^ "Gini index". World Bank. Naala idi 21 Nobiembre 2015.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Naala idi 14 Disiembre 2015.
- ^ "Agency of Statistics of the Republic of Kazakhstan (ASRK). 2005. Main Demographic Indicators". Stat.kz. Naala idi 1 Hunio 2010.
- ^ a b c Zarakhovich, Yuri (27 Septiembre 2006). "Kazakhstan Comes on Strong". Time. Naala idi 13 Disiembre 2015.
- ^ "Census2010". Stat.kz. Naala idi 1 Hunio 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alexandrov, Mikhail (1999). Uneasy Alliance: Relations Between Russia and Kazakhstan in the Post-Soviet Era, 1992–1997. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30965-5.
- Clammer, Paul; Kohn, Michael & Mayhew, Bradley (2004). Lonely Planet Guide: Central Asia. Oakland, CA: Lonely Planet. ISBN 1-86450-296-7.
- Cummings, Sally (2002). Kazakhstan: Power and the Elite. London: Tauris. ISBN 1-86064-854-1.
- Demko, George (1997). The Russian Colonization of Kazakhstan. New York: Routledge. ISBN 0-7007-0380-2.
- Fergus, Michael & Jandosova, Janar (2003). Kazakhstan: Coming of Age. London: Stacey International. ISBN 1-900988-61-5.
- George, Alexandra (2001). Journey into Kazakhstan: The True Face of the Nazarbayev Regime. Lanham: University Press of America. ISBN 0-7618-1964-9.
- Martin, Virginia (2000). Law and Custom in the Steppe. Richmond: Curzon. ISBN 0-7007-1405-7.
- Nazarbayev, Nursultan (2001). Epicenter of Peace. Hollis, NH: Puritan Press. ISBN 1-884186-13-0.
- Nazpary, Joma (2002). Post-Soviet Chaos: Violence and Dispossession in Kazakhstan. London: Pluto Press. ISBN 0-7453-1503-8.
- Olcott, Martha Brill (2002). Kazakhstan: Unfulfilled Promise. Washington, DC: Brookings Institution Press. ISBN 0-87003-189-9.
- Rall, Ted (2006). Silk Road to Ruin: Is Central Asia the New Middle East?. New York: NBM. ISBN 1-56163-454-9.
- Robbins, Christopher (2007). In Search of Kazakhstan: The Land That Disappeared. London: Profile Books. ISBN 978-1-86197-868-4.
- Rosten, Keith (2005). Once in Kazakhstan: The Snow Leopard Emerges. New York: iUniverse. ISBN 0-595-32782-6.
- Thubron, Colin (1994). The Lost Heart of Asia. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-018226-1.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kazakhstan iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Kazakhstan manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Bariweswes ti Pagilian manipud iti BBC News.
- Kazakhstan a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kazakhstan iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Kazakhstan
- Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Republika ti Kazakhstan
- E-Gobierno ti Republika ti Kazakhstan
- Gobierno ti Kazakhstan
- Kazakhstan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Eurasia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ti Moderno a Turko
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Azerbaijani


text:
Ti Hungaro (Hungaro: magyar nyelv dengngen (tulong·pakaammo)) ket maysa a Urales a pagsasao, a paset iti Ugric a grupo, nga insasao dagiti Hungaro. Isu daytoy ti kaaduan kadagiti mangisasao a saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Europa, a naibatay kadagiti bilang ti patneng a mangisasao. Ti Hungaro ket isu ti opisial a pagsasao iti Hungaria ken maisasao pay daytoy babaen dagiti komunidad ti Hungaro dagiti pito a kaarubana a pagilian ken babaen dagiti diaspora a komunidad ti sangalubongan.
Ti Hungaro a nagan para iti pagsasao ket maysa a magyar [ˈmɒɟɒr], a sagpaminsan a maus-usar a kas ti Ingles a balikas a mangitudo kadagiti Tattao a Hungaro a kas maysa nga etniko a grupo.
- ^ Anna Fenyvesi: Pagkontakan ti Pagsasao a Húngaro ti ruar ti Hungaria, John Benjamins Publishing, Amsterdam, 2005, pp. 11
[1]


text:
Alleins
Ti Alleins ket maysa nga ili ken komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatn a Pransia a rehion ti Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Ti Alleins ket paset ti komunidad ti Agglopole Provence. Dagiti agtatataeng ket tinawtawagan a kas dagiti Alleinsois.
Pakasritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Abril 1545, idi las-ud ti gubgubat iti relihion, ti Alleins ket indamdamesan idi babaen dagiti tropa ti Paulin de la Garde babaen ti bilin ni Jean Maynier, ti mangituray iti Oppede, a daulo ti Parlamento iti Aix.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Alleins iti Wikimedia Commons


text:
DMOZ
Ti Open Directory Project (ODP), a naamammuan pay a kas Dmoz (manipud iti directory.mozilla.org, ti sgud a dominio a naganna), ket maysa a nadumaduma a pagsasao a nawaya a linaon a direktorio dagiti silpo ti World Wide Web. Daytoy ket tagikua ti Netscape ngem daytoy ket binagon ket tinartaripatu babaen ti maysa a komunidad dagiti boluntario nga editor.
Ti ODP ket agus-usar ti pagsasarunuan nga ontolohia a pamay-an para iti panagurnos kadagiti listaan ti sitio. Dagiti listaan ti agkapada a topiko ket naikamkameng kadagiti kategoria a mabalin a mangiraman kadagiti bas-bassit a kategoria.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Paammo ti Sitio ti Dmoz.org". Alexa Internet. Naala idi 2013-02-03.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti DMOZ iti Wikimedia Commons
- The Open Directory Project
- Open Directory Project Blog
- DMOZ iti Curlie (iti Ingles)


text: 33 Ita daytoy ti bendision+ nga imbendision ni Moises a lalaki ti pudno a Dios+ iti annak ti Israel sakbay ti ipapatayna.2 Ket kinunana:“Ni Jehova—immay manipud Sinai,+Ket nagraniag kadakuada manipud Seir.+Nagsilnag manipud nakabambantay a rehion ti Paran,+Ket naikuyog kenkuana ti nasantuan a linaklaksa,+Iti makannawanna dagiti mannakigubat a kukuada.+3 Ipatpategna met ti ilina;+Amin dagidiay sasantoda addada ita imam,+Ket isuda—nagsadagda kadagita sakam;+Rinugianda nga awaten ti sumagmamano kadagiti saom.+4 (Ni Moises nangipasdek kadakami iti linteg kas maysa a bilin,+Maysa a sanikua ti kongregasion ni Jacob.)+5 Ket isu nagbalin nga ari iti Jesurun,+Idi naguurnong dagiti pannakaulo dagiti umili,+Ti intero a bilang dagiti tribu ti Israel.+6 Agbiag koma ni Ruben ket saan a matay,+Ket saan koma a bumassit dagiti tattaona.”+7 Ket daytoy ti bendision ni Juda,+ bayat a kinunkunana:“Denggem, O Jehova, ti timek ni Juda,+Ket isu ipanmo koma kadagiti kailianna.Nakidangadang dagiti takiagna maipaay iti kukuana;Ket agbalinka koma a katulongan manipud kadagiti kabusorna.”+8 Ket no maipapan ken Levi kinunana:+“Ti Tummimmo ken ti Urimmo+ kukua ti tao a nasungdo kenka,+A sinubokmo idiay Massah.+Rinugiam ti makisupiat kenkuana iti sibay ti dandanum ti Meriba,+9 Ti tao a nagkuna kada amana ken inana, ‘Saanko a nakita.’Uray ti kakabsatna saanna a binigbig,+Ket ti annakna saanna nga am-ammo.Ta sinalimetmetanda ti sasaom,+Ket ti tulagmo intultuloyda a tungpalen.+10 Isuroda koma ni Jacob kadagiti hudisial a pangngeddengmo+Ken ti Israel iti lintegmo.+Mangidatagda koma iti insienso iti sanguanan dagiti abut ti agongmo+Ken iti sibubukel a daton iti altarmo.+11 Bendisionam, O Jehova, ti kiredna,+Ket maragsakanka koma iti aramid dagiti imana.+Sugatem iti nakaro kadagiti padingpadingda dagidiay tumakder a bumusor kenkuana,+Ken dagidiay nakaro ti pananggurada kenkuana, tapno saanda koma a tumakder.”+12 No maipapan ken Benjamin kinunana:+“Daydiay dungdungnguen+ ni Jehova agtaeng koma a sitatalged iti sibayna,+Bayat a salinonganna iti agmalmalem,+Ket agtaengto iti nagbaetan dagiti abagana.”+13 Ket no maipapan ken Jose kinunana:+“Agtultuloy koma a mabendisionan ti dagana manipud ken Jehova+Iti napili a bambanag ti langit, iti linnaaw,+Ken iti nadanum a yuyeng a naisaad iti baba,+14 Ken iti napili a bambanag, dagiti bunga ti init,+Ken iti napili a bambanag, ti bunga dagiti lunar a bulan,+15 Ken kadagiti kasayaatan manipud bambantay ti daya,+Ken iti napili a bambanag ti di nakedngan ti kapautna a turturod,16 Ken iti napili a bambanag ti daga ken ti pakabuklanna,+Ken iti anamong Daydiay agtataeng iti siitan a bassit a kayo.+Dumtengda koma iti rabaw ti ulo ni Jose+Ken iti kuppokuppo daydiay naiputong manipud kakabsatna.+17 Ti kinangayedna kasla iti inauna ti maysa a toro,+Ket dagiti sarana sarsara ti atap a toro.+Babaen kadakuada mangiduronto iti il-ili+A sangsangkamaysa agingga kadagiti ungto ti daga,Ket isuda ti pinullo a ribu ni Efraim,+Ket isuda ti rinibu ni Manases.”18 Ket no maipapan ken Zabulon kinunana:+“Agrag-oka, O Zabulon, iti iruruarmo,+Ken, Isacar, kadagiti toldam.+19 Agayabdanto kadagiti tattao a mapan iti bantay.Sadiay isakripisiodanto dagiti sakripisio ti kinalinteg.+Ta susopendanto ti aglaplapusanan a kinabaknang dagiti baybay+Ken dagiti nailemmeng a pempen iti darat.”20 Ket no maipapan ken Gad kinunana:+“Bendito daydiay mangpalpalawa kadagiti ketegan ni Gad.+Agtaengto a kas leon,+Ket lapgisennanto ti takiag, wen, ti kuppokuppo.+21 Ket piliennanto ti umuna a paset maipaay iti bagina,+Ta sadiay nailasin ti bingay ti manangted-paglintegan.+Ket aguurnongto dagiti pannakaulo dagiti umili.Ti kinalinteg ni Jehova sigurado nga ipakatnantoKen dagiti hudisial a pangngeddengna iti Israel.”22 Ket no maipapan ken Dan kinunana:+“Ni Dan maysa nga urbon a leon.+Lumagtonto manipud Basan.”+23 Ket no maipapan ken Neftali kinunana:+“Napnek ni Neftali iti anamongKen napno iti bendision ni Jehova.Tagikuaem ti laud ken abagatan.”+24 Ket no maipapan ken Aser kinunana:+“Ni Aser nabendisionan iti annak.+Agbalin koma a maysa nga inanamongan ti kakabsatna,+Ken maysa a mangisawsaw ti sakana iti lana.+25 Dagiti trangka ti ruanganmo landok ken gambang,+Ket ti naaliwaksay a pannagnam mairukod iti al-aldawmo.26 Awan ti umasping iti pudno a Dios+ ti Jesurun,+Nga agsakay iti langit a tumulong kenka+Ken kadagiti naulep a tangatang iti kinatan-okna.+27 Ti Dios iti kadaanan a tiempo maysa a paglemmengan a lugar,+Ket iti baba adda dagiti takiag a di nakedngan ti kapautna.+Ket pagtalawennanto iti sanguanam ti kabusor,+Ket kunaennanto, ‘Talipuposem ida!’+28 Ket ti Israel agtaengto a sitatalged,+Ti ubbog ni Jacob nga is-isuna,+Iti maysa a daga ti bukbukel ken baro nga arak.+Wen, ti langlangitna itedtednanto ti linnaaw.+29 Naragsakka, O Israel!+Siasino ti umasping kenka,+Maysa nga ili a mangtagtagiragsak iti pannakaisalakan ken Jehova,+Ti kalasag ti saranaymo,+Ken Daydiay a natan-ok a kampilanmo?+Gapuna agtulmengto iti sanguanam dagiti kabusormo,+Ket sika—baddekemto dagiti nangato a dissoda.”+


text:
Plantilia:IPA-es
Panangibalikas nga Espaniol: [{{{1}}}]
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket pormatenna dagiti transkripsion ti IPA ken isilpona dagita iti WP:IPA para iti Espaniol. Ti transkripsion ket nasken a maipada kadagiti taripnong iti dayta a tekla; para kadagiti transkripsion ti ak-akikid a dialekto, usaren ti {{IPA-amin}}, a mangisilpo iti ad-adu a kompleto a tekla ti IPA.
Ti umuna a selula iti plantilia ket para iti transkripsion, ken ti maikadua a pagpilian a selula ket ti panangibaliw a mangtengngel ti pangyuna. No awan ti maikadua pateg, agparang ti pangyuna iti Panangibalikas nga Espaniol:
{{IPA-es|tu}}→ Panangibalikas nga Espaniol: [tu]
{{IPA-es|tu|pron}}→ panangibalikas: [tu]
{{IPA-es|tu|lang}}→ Espaniol: [tu]
{{IPA-es|tu|am}}→ Panangibalikas nga Espaniol: [tu]
{{IPA-es|tu|local}}→ lokal: [tu]
{{IPA-es|tu|IPA}}→ IPA: [tu]
{{IPA-es|tu|}}→ [tu]
Ti ania man kadagitoy ket mabalin a maitipon iti papeles ti uni iti maysa a pagpilian a maikatlo a selula:
Para iti kasisigud a pangyuna, nupay kasta, ti pagikabilan a kas ti ‹-› ket nasken iti maikadua a selula:
Panagusar kadagiti plantilia ti pannakabalikas iti IPA[urnosen ti taudan]
Ti Wikipedia ket mangited kadagiti nadumaduma a plantlia para iti husto a panagiparang kadagiti transkripsion ti IPA.
Kita ti letra ti IPA[urnosen ti taudan]
Iti sapasap, dagiti simbolo ti IPA iti panid ket nasken a marikpan iti plantilia ti
{{IPA}}, daytoy ket mangpormat ti teksto iti maysa a mangpataud ti kita ti letra ti IPA. No adu ti paset ti panid ket agus-usar iti IPA, daytoy ket kustomario nga agipablaak iti pakdaar iti dayta a kinapudno iti
{{Pakdaar ti IPA|lang=ilo}}, ngem ti tunggal maysa a tangdan ket makasapul laeng ti plantilia ti
{{IPA}} para iti husto a pannakapormat.
No awan dagiti makaanay a rumsua tapno maikkan iti pakdaar, ikeddengen ti plantilia a maisilpo iti tekla ti IPA para iti umuna a kayarigan ti IPA iti panid wenno seksion.
Dagiti balikas iti Ingles[urnosen ti taudan]
Para kadagiti balikas iti Ingles, iti kaaduan, saan a rehional a transkripsion, a kas no mangited iti panangibalikas iti tekla ti balikas iti maysa nga artikulo, agusar kadagiti plantilia a mangisilpo iti Tulong:IPA para iti Ingles, ti karta a subpaset ti IPA a maitunos iti Ingles:
- {{IPA-en}}, maiparang a kas: Panangibalikas nga Ingles: /balikas/ (ti pay /balikas/, Panangibalikas nga Ingles: /balikas/, panangibalikas /balikas/, ken dadduma pay).
- {{IPAc-en}}, automatiko a mangbaliw iti IPA, tapno ti
{{IPAc-en|'|w|3r|d}}ket agparang a kas /ˈwɜːrd/. Daytoy ket mangited ti panagkallautang ti bao a silsilpo kadagiti simbolo, ken isu itan ti kinaynayat a plantilia.
Dagiti ganganaet a balikas[urnosen ti taudan]
Para kadagiti ganganaet a balikas a saan nga asimilado iti Ilokano, mausar kadagiti plantilia a mangisilpo iti ad-adu a sapasap a tsart ti Tulong:IPA , nga aglaon kadagiti amin a nangruna a simbolo ti IPA:
- {{IPA-amin}}, agparang a kas: IPA: [balikas]. Wenno:
- Para kadagiti naisangayan a pagsasao, mabalin nga adda met dagiti dedikado a tekla ti IPA para iti naiyalagad a transkripsion. Adda met dagiti nadumaduma a pagpilian para kadagiti pannakaiparangda. Ti umuna a selula ket mangiraman ti kodigo ti ISO ti pagsasao; ti maikadua ket ti transkripsion; ti makatlo a tekla ket ti maysa a pangyuna a insasao; ken ti maikapat ket ti baetan para iti papeles ti uni. Kas pagarigan ti panagusar iti balikas ti a Pranses iti eau [o] , addaan iti kasisigud a pormat iti:
{{IPA-fr|o}}→ Panangibalikas a Pranses: [o]
- Wenno ti balikas a "panangibalikas" ket mabalin a mausar a kas ti introduksion:
{{IPA-fr|o|pron}}→ panangibalikas: [o]
- Nagan ti pagsasao laeng:
{{IPA-fr|o|lang}}→ Pranses: [o]
- "IPA" laeng:
{{IPA-fr|o|IPA}}→ IPA: [o]
- Silpo laeng:
{{IPA-fr|o|}}→ [o]
- Ti ania man kadagitoy ket mabalin nga itipon iti papeles ti uni:
- Para iti kasisigud a pangyuna nga insasao, nupay kasta, nasken ti pagikabilan a kas ti “-”:
IPA-amin para kadagiti saan a nasuportaran a pagsasao[urnosen ti taudan]
Napartuat dagiti baw-ing para kadagiti pagsasao nga awan kadagiti dedikado a plantilia. Dagiti transkripsion nga agus-usar kadagitoy a baw-ing ket agdama a maisilpo iti {{IPA-amin}}; no mapartuat ti naisangayan a plantilia kadagiti artikulo ket hustodanton a maisilpo. Kas pagarigan, mabalin nga usaren ti
{{IPA-jv|balikas}} para iti Habanes, ngem iti agdama maibaw-ingto iti
{{IPA-amin}}, ken agpataud daytoy iti IPA: [balikas].
Panangibaliw iti IPA[urnosen ti taudan]
Ti sabali pay a kita ti plantilia ti naisangayan a pagsasao ket mangpalubos ti panangikabil kadagiti ordinario a letra (wenno kombensional a kapada ti ASCII) manipud iti naited a pagsasao para iti automatiko a panangibaliw kadagiti simbolo ti ponetiko. Dagiti pagsasao nga agdama a magun-od, ken pagarigan ti panagusar, ket makita dita baba:
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{respell}}, para kadagiti panangiletra manen a panangibalikas, a mabalin a mausar kadagiti balikas nga Ingles a maipatinayon iti IPA
- {{lang-nci-IPA}}, para iti mamindua a transkripsion ti IPA ti Nahuatl
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Isulan, Sultan Kudarat
Ti Isulan ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Isulan ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- Ala
- Bambad
- Bual
- D'Lotilla
- Dansuli
- Impao
- Kalawag I (Poblacion)
- Kalawag II (Poblacion)
- Kalawag III (Poblacion)
- Kenram
- Kolambog
- Kudanding
- Lagandang
- Laguilayan
- Mapantig
- New Pangasinan
- Sampao
- Tayugo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sultan Kudarat". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Sultan Kudarat". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Apay a Lumakay ken Mataytayo?
SAAN a panggep ti Dios a matay dagiti tattao. Naparsua dagiti umuna a nagannaktayo a da Adan ken Eva a perpekto ti isip ken bagida; mabalin a sibibiagda pay koma agingga ita. Nalawag dayta iti imbaga ni Jehova ken Adan maipapan iti maysa a kayo iti hardin ti Eden.
Imbaga ti Dios ken Adan, “Sigurado a matayka iti aldaw a pannanganmo iti [bunga ti kayo].” (Genesis 2:17) Awan ti serserbi dayta a bilin no naparsua ni Adan a lumakay ken matay. Ammo ni Adan a saan a matay no dina kanen ti bunga dayta a kayo.
SAAN A PANGGEP TI DIOS A MATAY DAGITI TATTAO
Saan a kasapulan a mangan da Adan ken Eva iti dayta a kayo tapno agbiagda ta adu ti agbungbunga a kayo iti hardin. (Genesis 2:9) No dida kanen ti bunga dayta a kayo, ipakpakitada nga agtultulnogda iti Daydiay nangted iti biagda ken bigbigbigenda ti kalintegan ti Dios a mangiwanwan iti biagda.
NO APAY A NATAY DA ADAN KEN EVA
Tapno maawatantayo no apay a natay da Adan ken Eva, masapul a maawatantayo ti saritaan a nangapektar kadatayo amin. Nagusar ni Satanas a Diablo iti uleg a mangibaga iti makadadael a kinaulbod. Kuna ti Biblia: “Ti uleg ti kaannadan iti amin nga atap nga animal nga inaramid ni Jehova a Dios. Kinuna ti uleg iti babai: ‘Agpayso kadi nga imbaga ti Dios a saanyo a kankanen ti bunga ti tunggal kayo iti hardin?’”—Genesis 3:1.
Insungbat ni Eva: “Mabalinmi a kanen ti bunga dagiti kayo iti hardin, malaksid iti bunga ti kayo nga adda iti tengnga ti hardin, ta kinuna ti Dios: ‘Dikay mangan iti bungana ken diyo sagiden; ta mataykayo no aramidenyo dayta.’” Gapuna, kinuna ti uleg: “Sigurado a saankayto a matay. Ta ammo ti Dios nga iti aldaw a pannanganyo iti dayta, maluktan dagiti matayo ket agbalinkayto a kas iti Dios a makaammo iti naimbag ken dakes.” Parparuaren ngarud ni Satanas nga ulbod ni Jehova ken adda ipapaidamna a nasayaat a banag kadagiti umuna a nagannaktayo.—Genesis 3:2-5.
Pinati ni Eva ti nangngegna. Miningminganna ti kayo. Nakitana a napintas ken makaay-ayo unay! Nangpuros iti bungana sa kinnanna. Kalpasanna, kuna ti Biblia: “Inikkanna pay ti asawana idi nagkaduadan ket nangan met.”—Genesis 3:6.
Imbaga ti Dios ken Adan: “Sigurado a matayka iti aldaw a pannanganmo iti dayta.”—GENESIS 2:17
Naladingitan la ketdi ti Dios idi nakitana nga inggagara dagiti ay-ayatenna nga annak ti sumukir kenkuana! Ania ti inaramidna? Imbaga ni Jehova ken Adan: “Agsublika iti daga a nakaalaam. Ta tapokka ket agsublikanto iti tapok.” (Genesis 3:17-19) Kas resulta, “nagbiag ni Adan iti 930 a tawen sa natay.” (Genesis 5:5) Saan a napan ni Adan idiay langit wenno iti lubong dagiti espiritu. Awan pay ni Adan sakbay a pinarsua ni Jehova manipud iti tapok ti daga. Isu nga idi natay, awan biagnan a kas iti tapok a nakaparsuaanna. Awan isunan. Anian a nagsaem!
NO APAY A SAANTAYO A PERPEKTO
Gapu ta inggagara da Adan ken Eva ti simmukir, napukawda ti kinaperpektoda ken ti namnamada nga agbiag nga agnanayon. Nagbaliw ti bagida; nagbalinda nga imperpekto ken managbasol. Ngem saan la nga isuda ti naapektaran iti basol ken kinasukirda. Naipatawidda ti kinamanagbasolda kadagiti annakda. Kuna ti Roma 5:12: “Babaen ti maysa a tao [ni Adan], simrek ti basol iti lubong ken ti ipapatay babaen ti basol, isu a matay ti amin a tao ta nagbasolda amin.”
Inladawan ti Biblia ti basol ken ipapatay kas “ti balkut a nangbungon iti amin nga ili ken ti abbong a nailaga iti amin a nasion.” (Isaias 25:7) Daytoy a balkut ti nangbungon iti amin a tattao kas iti makasabidong nga angin a di maitarayan ti asinoman. Wen, “matmatay ti amin gapu ken Adan.” (1 Corinto 15:22) Isu a ti saludsod ket kas iti insaludsod ni apostol Pablo: “Asino ti mangisalakan kaniak iti bagi a mangiturturong kaniak iti kastoy nga ipapatay?” Adda kadi?—Roma 7:24.


text:
Ivo Andrić
Ni Ivan "Ivo" Andrić (Serbio a Siriliko: ИBo AHдpић, panangibalikas [ǐʋan ǐːʋɔ ǎːndritɕ]) (Oktubre 9, 1892 – Marso 13, 1975) ket maysa a Yugoslav a nobelista,[1][2] mannurat ti ababa a sarita, ken ti nangabak ti Premio Nobel iti Literatura idi 1961. Dagiti sinusuratna ket kangrunaan a maipanggep kadgiti kabibiag idiay katutubo a nagtaengan na a Bosnia babaen ti Imperio ti Ottoman. Ti katutubo a balayna idiay Travnik ket napagbalin a maysa a Museo, ken daydi Belgrade a nagtaengan na idiay Andrićev Venac ket ditoy ti nagyanan ti Museo iti Ivo Andrić.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Zoltan D. Barany, Dagiti Daya a Europeanoa Hitano: Panagbalbaliw dagiti nagturay, Marhinalidad, ken Etnopolitiko (Cambridge University Press, 2001: ISBN 0521009103),p. 59.
- ^ Rajko Đurić, Romanies ken Europa: Dagiti Romanies a kas Karakter iti Europeanoa Literatura (Konsilo iti Europa, 1996: ISBN 9287128553), p. 11.