text:
Baguio
Ti Siudad ti Baguio ket maysa a primera a klase a siudad iti probinsia ti Benguet iti isla ti Luzon iti Pilipinas. Impasdek kas siudad dagiti Amerikano idi 1900 ken pinusgan ti Asemblea ti Pilipinas kas Kalgaw a Kapitolio iti Pilipinas idi Hunio 1, 1903. Iti kada kalgaw, mapan ti Gobierno iti Pilipinas iti Baguio ket idiay a matarawidwidan ti pagilian. Adda Mansion ti Presidente, dagiti opisina ti Korte Suprema ken Lehislatibo iti Baguio. Ti met laeng Siudad ti Baguio ti nagyanan ti opisina ti Rehion Administratibo ti Kordiliera (Kordiliera Administratibo a Rehion wenno KAR).
Sakupen ti Siudad ti Baguio ti 49 a kuadrado kilometro ti naturod a dagdaga iti maysa a banak nga aganay a 1,500 metro ti kangatona iti akin-abagatan a laud a deppaar ti kabambatayan ti Kordiliera a Tengnga iti amianan a Luzon. Pinalawlawan ti probinsia ti Benguet a sigud a nakaipasetanna kas maysa nga ili sakbay a napagbalin kas agwaywayas a siudad. Kabeddeng ti Baguio ti ili ti Tuba iti abagatan ken laud, ti Itogon, Benguet iti daya, ken ti La Trinidad a kapitolio ti Benguet iti amianan.
Tallo ti kangrunaan a dalanan a sumang-at iti Baguio, ti Kalsada Kennon a mangrugi iti Rosario, La Union, ti Kalsada Marcos manipud iti Agoo, La Union, ken ti Naguilian a Kalsada manipud Bauang, La Union.
Dagiti maar-aramat a pagsasao iti Baguio ket Ilokano, Ingglés, Kankana-ey, Ibaloi, Itogon, Tagalog, Pagsasao nga Intsik, Aleman, Olandés, ken Koreano.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Baguio iti 129 a barbaranggay.[2]
- Apugan-Loakan
- Asin Road
- Atok Trail
- Bakakeng Central
- Bakakeng North
- Happy Hollow
- Balsigan
- Bayan Park West (Bayan Park)
- Bayan Park East
- Brookspoint
- Brookside
- Cabinet Hill-Teacher's Camp
- Camp Allen
- Camp 7
- Camp 8
- Campo Filipino
- City Camp Central
- City Camp Proper
- Country Club Village
- Cresencia Village
- Dagsian, Upper
- DPS Area
- Dizon Subdivision
- Quirino Hill, East
- Engineers' Hill
- Fairview Village
- Fort del Pilar
- General Luna, Upper
- General Luna, Lower
- Gibraltar
- Greenwater Village
- Guisad Central
- Guisad Sorong
- Hillside
- Holy Ghost Extension
- Holy Ghost Proper
- Imelda Village
- Irisan
- Kayang Extension
- Kias
- Kagitingan
- Loakan Proper
- Lopez Jaena
- Lourdes Subdivision Extension
- Dagsian, Lower
- Lourdes Subdivision, Lower
- Quirino Hill, Lower
- General Emilio F. Aguinaldo
- Lualhati
- Lucnab
- Magsaysay, Lower
- Magsaysay Private Road
- Aurora Hill Proper
- Bal-Marcoville (Marcoville)
- Quirino Hill, Middle
- Military Cut-off
- Mines View Park
- Modern Site, East
- Modern Site, West
- New Lucban
- Aurora Hill, North Central
- Sanitary Camp, North
- Outlook Drive
- Pacdal
- Pinget
- Pinsao Pilot Project
- Pinsao Proper
- Puliwes
- Pucsusan
- MRR-Queen Of Peace
- Rock Quarry, Lower
- Salud Mitra
- San Antonio Village
- San Luis Village
- San Roque Village
- San Vicente
- Santa Escolastica
- Santo Rosario
- Santo Tomas School Area
- Santo Tomas Proper
- Scout Barrio
- Session Road Area
- Slaughter House Area
- Sanitary Camp South
- Saint Joseph Village
- Teodora Alonzo
- Trancoville
- Rock Quarry, Upper
- Victoria Village
- Quirino Hill, West
- Andres Bonifacio (Lower Bokaw
- Legarda-Burnham-Kisad
- Imelda R. Marcos (La Salle)
- Lourdes Subdivision, Proper
- Quirino-Magsaysay, Upper (Upp
- A. Bonifacio-Caguioa-Rimando
- Ambiong
- Aurora Hill, South Central
- Abanao-Zandueta-Kayong-Chugum
- Bagong Lipunan (Market Area)
- BGH Compound
- Bayan Park Village
- Camdas Subdivision
- Palma-Urbano (Cari?o-Palma)
- Dominican Hill Mirador
- Alfonso Tabora
- Dontogan
- Ferdinand (Happy Homes-Campo)
- Happy Homes (Happy Homes-Lucban)
- Harrison-Claudio Carantes
- Honeymoon (Honeymoon-Holy Ghost)
- Kabayanihan
- Kayang-Hilltop
- Gabriela Silang
- Liwanag-Loakan
- Malcolm Square-Perfecto
- Manuel A. Roxas
- Padre Burgos
- Quezon Hill, Upper
- Rock Quarry, Middle
- Phil-Am
- Quezon Hill Proper
- Middle Quezon Hill Subdivision
- Rizal Monument Area
- SLU-SVP Housing Village
- South Drive
- Magsaysay, Upper
- Market Subdivision, Upper
- Padre Zamora
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Baguio ket mabirukan iti 5,200 pie ti ngato ti lessaad ti baybay, ken naiyumok iti kaunegan ti kabambantayan ti Tengnga a Kordiliera iti akin-amianan a Luzon. Ti siudad ket napalikmutan babaen ti probinsia ti Benguet. Daytoy ket sakupenna ti bassit a lugar iti 57.5 kuadrado kilometro (22.2 kd mi). Kaaduan iti naparang-ay a paset ti siudad ket naipatakder iti di nadalumpinas, turod a rabaw ti daga ti akin-amianan a paset. Idi nagaramid ti plano ni Daniel Burnham para iti siudad, inaramidna ti munisipio a kas puntos a reperensia ti pagpatinggaan a gay-at ti siudad iti 8.2 kilometro (5.1 mi) manipud ti daya aginggana iti laud ken iti 7.2 kilometro (4.5 mi) manipud ti amianan aginggana iti 2 kilometro (1.2 mi) iti abagatan. Daytoy ti kanagtuan a nangruna asiudad iti Pilipinas iti termino ti kangato. Ni Andy Chen ket nagsurat ti maipanggep ti Heograpia ti Baguio idi 1910.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Baguio ket mangipakita ti klima ti subtropikal a kabambantayan babaen ti pannakaidasig ti klima ti Köppen. Ti siudad ket naamammuan para iti kalalaingan a klimana. Gapu ti daytoy ti Baguio ket nabirngasan a kas ti "Kalgaw a Kapitolio ti Pilipinas". Gapu ti kangatona, ti temperatura ti siudad ket 8 a grado Celsius a nababbaba no maipada ti napipia a temperatura iti amin a paset ti pagilian.[4] Ti napipia a temperatura ket sumakop manipud ti 15 aginggana ti 23 grado Celsius. Kadawyan daytoy a nababbaba iti las-ud ti naladaw ken nasapa a bulbulan ti tawen. Ti kababaan idi a nairehistro a temperatura ket 6.3 grado Celsius idi Enero 18, 1961. Daytoy ket maigiddiat ti amin a panawen a kangato iti 30.4 grado Celsius a nairehistro idi Marso 15, 1988 idi las-ud ti El Niño a tiempo idi 1988.[5] Ti Baguio ket manmano laeng a malabsanna ti 26 grado Celsius uray iti las-ud ti kapudotan a paset ti tawen.
Kasla met laeng dagiti siudad nga addan ti klima ti subtropikal a kabanbantayan, ti Baguio ket madmadlaw a makakitkita ti bassit a panagtudtudo iti las-ud ti namaga tiempo. Nupay kasta, ti siudad ket addaan ti adu unay a panagtudtudo iti las-ud ti ti tiempo ti tudo, kadagiti bulan ti Hulio ken Agosto ti addaan ti napipia ti ad-adu ngem 1,000 mm (39 in) a tudo. Ti Baguio ket agpipia ti sumurok a 4,500 mm (177 in) iti tinawen a tudo.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Benguet". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Panagbanniaga a Pakaammo ti Siudad ti Baguio, Pilipinas". Asia Travel. Naala idi 26 Pebrero 2013.
- ^ Basilan, Jacquelyn; Khristine Love Vicente (17 Disiembre 2008). "Baguio wakes up to coldest morn in 2008". Breaking News / Regions (Philippine Daily Inquirer). Naidulin manipud ti kasisigud idi 19 Disiembre 2008. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ "Weatherbase: Baguio, Dagiti Rekord ken dagiti Napipia ti Pilipinas". Weatherbase. Naala idi 22 Nobiembre 2011.
- ^ "Probinsia ti Benguet". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- Baguio


c: text/html

text:
Angela Merkel
Ni Angela Dorothea Merkel ket politiko ken dati agsuksukimat a sientista nga isun ti daulo ti Kappon ti Demokratiko a Kristiano manipud idi 2000 ken ti Kansilier ti Alemania manipud idi 2005. Isu ti immuna a babai ken umuna nga umili a nagtakem iti opisina ti dati a Demokratiko a Rebuplika ti Alemania.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Biography". Bundeskanzlerin.de. German Federal Press and Information Office. Naala idi 14 Enero 2015.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Angela Merkel idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rabong
Ti rabong ket dagiti masida a tubo kadagiti adu a sebbangan ti kawayan a mairaman ti Bambusa vulgaris ken ti Phyllostachys edulis. Dagitoy ket naus-usar kadagiti nadumaduma a luto ken digo iti Asia. Dagitoy ket nailaklako kadagiti nadumaduma a naproseso a a sukog, ken mabalin a magatang a nasadiwa, nabilag, wenno nailata.
Dagiti maap-apit[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti nadumaduma a tubo ti sebbanagn ti kawayan a maap-apit a masida:[1]
- T i Phyllostachys edulis (孟宗竹, 江南竹) agpataud kadagiti dakkel a rabong aginggan iti 2.5 a kilo. Ti rabong daytoy a sebbangan ket tinawtawagan kadagiti sabsabali a nagan depede no ania ti panawen a pannakaapitda.
- Ti kalamiisan arabong (冬筍, 鞭筍) ket basbassit dagitoy, aginggana dagitoy ti 1 kg iti kadagsen iti tunggal marsa a maapit a tubo. Nalukneng ti lasagna, naimas ken nangruna a matagtagilako; dagitoy ket maap=apit iti Nobiembre ken Disiembre idiay Taiwan.
- Dagiti "nabudo" a rabong (毛竹筍) ket dakdakkel dagitoy, ngem gapu ti katangken ken kapait ti ramanda, dagitoy ket sapasap nga inus-usar kadagiti mabilbilag a rabong. Dagitoy ket maap=apit iti baetan ti Marso ken Mayo idiay Taiwan.
- Ti Phyllostachys bambusoides (桂竹) ket agpataud kadagiti rabong a narapis ken adda ti atiddog ken nasikkil a lasag. Kadawyan daytoy a nasadiwa a masidsida, ken maaramid pay dagitoy kadagiti mabilbilag a rabong.
- Ti Dendrocalamus latiflorus (麻竹) ket agpataud kadagiti rabong a dakkel nga addan ti lasag a kasla sagut ken natangken. Isunga dagitoy ket nasayaat para kadagti delata ken mabilbilag.
- Ti Bambusa oldhamii (綠竹) ket agpataud kadagiti na[ateg a rabong a dadakkel, nalukneng ken nabanglo ti lasagna. Dagitoy ket kadawyan a nailaklako a sadiwa ket ti tiempona ket iti baetan ti naladaw a primabera ket nasapa nga otonio. Ti pannakagun-od dagitoy ket depende to lokal a klima. Dagitoy a rabong ket mabalin pay a magun-od a nailata no sanna a tiempo.
- Ti Bambusa odashimae (烏腳綠竹) ket naikedkeddeng a kapada ti B. oldhamii, ngem napatpategan gapu ti nasarangsang a lasagna a kapada ti peras ti Asia.
- Ti Fargesia spathacea (箭竹) ket agpataud kadagiti nananam nga atiddog,naingpis, ken nalukneng a rabong ken mabalin a masida a nasadiwa wenno nailata.
- Ti Bambusa blumeana (刺竹) ket agpataud kadagiti saan unay a nasayaat a rabong nga addaan tinakersang ken nalukay alinabag ngem dagiti dadduma rabong ken masidsida dagitoy no saan a tiempo dagiti sabali idiay Taiwan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Rabong idiay Wikimedia Commons


text:
Sumisip, Basilan
Ti Sumisip ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Basilan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sumisip ket nabingbingay a politikal kadagiti 29 a barbaranggay.[2]
- Bacung
- Baiwas
- Basak
- Benembengan Lower
- Benembengan Upper
- Bohe-languyan
- Buli-buli
- Cabcaban
- Cabengbeng Lower
- Cabengbeng Upper
- Ettub-ettub
- Guiong
- Kaum-Air
- Kaumpamatsakem
- Libug
- Limbocandis
- Lukketon
- Luuk-Bait
- Mahatalang
- Manaul
- Mangal (Pob.)
- Marang
- Mebak
- Sahaya Bohe Bato
- Sapah Bulak
- Sumisip Central
- Tikus
- Tongsengal
- Tumahubong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Basilan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Basilan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Papa Sixto IV
Ni Papa Sixto IV (21 Hulio 1414 – 12 Agosto 1484), naipasngay idi a kas ni Francesco della Rovere, ket isu ti Papa manipud idi 1471 aginggana idi 1484. Dagiti nagun-odanna a kas ti Papa ket mairaman ti pannkabangon ti Sistina a Kapilia; dagiti grupo ti artista nga inurnosna ket nangipayuna ti Nasap a Renasimiento idiay Roma nga adda ti immuna a maestra obra ti baro nga artistiko a panawen ti siudad, dagiti Batikano nga Arkibo. Ni Sixto ket nagpaadu pay kadagit ahenda ti Espaniol a Panagala ken nangibabawi kadagiti bilin ti Konsilo ti Konstansa. Isu ket naindayegan para iti kina-neopotismona ket kinabukbukodan a nairaman iti di naidayegan a Pazzi a Pannakikumplot.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lauro Martines, Abril A dARA: tI Florencia ken ti Kumplot a Suppiat ti Medici, Oxford: Unibersidad ti a Pagmalditan, 2003, pp. 150–196.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sixto IV idiay Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Kahon ti agar-aramat-2
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Dokumentasion ti plantilia[kitaen] [urnosen] [pakasaritaan] [purgaen]
Palagip ti pagipadasan:[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kankanayon nga agsanay wenno agipadas idiay Plantilia:kahon ti agar-aramat-2/pagipadasan wenno Plantilia:kahon ti agar-aramat-2/pangsubok
- No napagustuankan: Kopiaem ti kodigom!
- Idiay baras ti adres ti pagbasabasam, baliwam ti "pagipadasan" wenno "pangsubok" iti nagan ti bukodmo a baro a kahon ti agar-aramat.
- Kas pagarigan:
- BALIWAN TI http://ilo.wikipedia.org/wiki/Plantilia:Kahon_ti_agar-aramat-2/pagipadasan
- ITI http://ilo.wikipedia.org/wiki/Plantilia:Kahon_ti_agar-aramat-2/Ti_nagan_ti_baro_a_kahon
- No naalan ti nagan ti baro a kahon ti agar-aramat, agpartuat ti sabali a nagan.
- Maibaganto kaniam ti Mangrugi ken Mangpartuat ti baro a Plantiliam iti Kahon ti agar-aramat!
- Ipekket ti kodigom iti naited nga espasio.
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Kompakto[urnosen | urnosen ti taudan]
{{kahon ti agar-aramat-2 | maris ti kahon ti bangir 1 | nangruna amris ti kahon | ID/ikono 1 | mensahe | ID/ikono 2 | maris ti pagbeddengan (kasisigud a kapada ti kahon ti bangir 1) | maris ti kahon ti bangir 2 (kasisigud a kapada ti kahon ti bangir 1 ) }}
Naipaatiddog[urnosen | urnosen ti taudan]
{{kahon ti agar-aramat-2 | float = | border-c = maris ti pagbeddengan | border-s = kaakaba ti pagbeddengan | id1 = linaon ti kahon ti bangir 1 | id1-c = maris ti kahon ti bangir 1 | id1-p = tapar ti kahon ti bangir 1 | id1-s = kadakkel ti kita ti letra ti kahon ti bangir 1 | id1-fc = maris ti kita ti letra ti kahon ti bangir 1 | id1-lh = lini a katayag ti kahon ti bangir 1 | id1-op = tagtagikua ti CSS ti kahon ti bangir 1 | info = nangruna alinaon ti kahon | info-a = horisontal a pannakailinia ti nangruna a kahon | info-c = maris ti nangruna a kahon | info-p = tapar ti nangruna a kahon | info-s = kadakkel ti kita ti letra ti nangruna a kahon | info-fc = maris ti kita tiletra ti nangruna a kahon | info-lh = lini a katayag ti nangruna a kahon | info-op = tagtagikua ti CSS ti nangruna a kahon | id2 = linaon ti kahon ti bangir 2 | id2-c = maris ti kahon ti bangir 2 | id2-p = tapar ti kahon ti bangir 2 | id2-s = kadakkel ti kita ti letra ti kahon ti bangir 2 | id2-fc = maris ti kita ti letra ti kahon ti bangir 2 | id2-lh = linia katayag ti kahon ti bangir 2 | id2-op = stagtagikua ti CSS ti kahon ti bangir 2 | usercategory = kategoria ti agar-aramat (pagpilian) | usercategory2 = kategoria ti agar-aramat(pagpilian) }}
- No saan a nainaganan ti pagbeddenagn-c , ti mausarto ket ti id1-c
- All parameters are optional


text:
Pakasaritaan
Ti pakasaritaan (manipud ti Griego ἱσtopίa - historia, a kayatna a sawen ket "panagsukimat, pannkaammo a naala babaen ti panagsukimat"[1]) ket maysa a sapasap a termino a mangibaga ti napalabas a paspasamak ken ti pay pannkaduktal, panangurnong, panagurnos, ken panangipakita ti pakaammo a maipanggep kadagitoy a pasamak. Daytoy a termino ket mangiraman ti kosmiko, heolohiko, ken pakasaritaan ti organiko, ngem kankanayon a maibagbaga ti kayatna a sawen ti pakasaritaan ti nagtagitaoan. Dagiti eskolar nga agsursurat ti pakasaritaan ket tinawtawagan a kas dagiti historiador.
Ti pakasaritaan ket mabalin pay a mangitudo ti akademiko a disiplina a daytoy ket agus-usar ti naratibo tapno mangkita ken mangusig ti panagsasaruno dagiti napalabas a paspasamak, ken padasenna a kitaen dagiti tabas ken gapuanan ken nagbanagan a panagikeddeng kadagitoy.[2][3]
Dagiti historiador ket sagpaminsanda a sinupsuppiatan ti kasasaad ti pakasaritaan ken ti serbina babaen ti pannakitungtungan ti panagadal ti disiplina a kas ti kabukbukodanna a gibus ken ti pamay-an ti panangited ti "perspektibo" kadagiti agdama a parikut.[2][4][5][6]
Dagiti sarita a sapasap iti naisangsangayan a kultura, ngem saan a nasuportaran babaen dagiti akinruar a taudan (a kas dagiti sarsarita a maipanggep kenni Ari Arturo) ket kadawyanda a naidasig a kas kultural a tawidan wenno dagiti sarsarita, gapu ta dagitoy ket saanda a suportaran ti "desinteresado a panagsukimat" a nasken iti disiplina ti pakasaritaan.[7][8] Dagitipasamak nga adda sakbay ti naisursurat a rehistro ket naipanpanunotan a kas dagiti kaskbayan a pakasaritaan.
Ni Herodoto, ti maika-5 a siglo B.C. a Griego a historiador ket isu ti naipanpanunotan a kas ti "ama ti pakasaritaan", ken, mairaman ti kontemporariona a ni Tucidides, ket nangtulongda a nangporma kadagiti pundasion para iti moderno a panagadal ti pakasritaan ti nagtagitaon. Dagiti impluensiada ket timmulong a nagparang-ay kadagiti nadumaduma a kita ti panangipatarus ti kasasaad ti pakasaritaan a nagbalbaliw kadagiti napalpalabas a siglo ken agtultuloy nga agbalbaliw tatta nga aldaw. Ti moderno a panagadal ti pakasaritaan ket adu ti pannakasakupna, ken mangiraman ti panagadal kadagiti naisangsangayan a rehion ken ti panagadal kadagiti topiko wenno tematiko nga elemento ti naipakasaritaan a panagsuksukimat. Kankanayon a ti pakasaritaan ket naisursuro a kas paset ti kangrunaan ken sekondario nga edukasion, ken ti akademiko a panagadal ti pakasaritaan ket maysa a nangruna a disiplina kadagiti Unibersidad a panagad-adal.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naggapuan manipud ti *weid- "ammo" wenno "kitaen" ket naikeddeng manipud "ti naaramid manen nga etimon ti wid-tor ["timaysa a makaammo"] (a maipada ti Inggles ti wit) ti supiho a sero-grado a porma ti PIE a ramut*weid- 'kitaen' ken maikabagian pay ti Griego a eidénai, ti pannkaammo".[1][9]
Ti Taga-ugma a Griego a ἱσtopίa[10] (hístōr) ket kayatna sawen ti "panagsukimat","pannakaamo manipud ti panagsukimat", wenno "hustisia". Iti daytoy a kapanunotan a ni Aristoteles ket inusarna ti balikas iti bukodna a Πepὶ Tὰ Zῷa Ἱσtopίaι[11] (Perì Tà Zôa Historíai "Dagiti Panagsukimat kadagiti Ayup"). Ti nagtaudan abalikas ti ἵσtwp ket nasapa a naikeddeng kadagiti Homeriko a Kankanta, Heraklito, dagiti sapata nga Ateniense epebo, ken iti Boiotiko a naisursurat (iti legado a kapanunotan, iti "hustisia" wenno "saksi", wenno ti kapadpadana).
Ti balikas a naikabil iti Pagsasao nga Inggles idi 1390 nga adda ti kayatna a sawen ti "pannakaibagian kadagiti pasamak, sarita". Iti Tengnga nga Inggles, ti sapasap a kayatna sawen idi ket "sarita". Ti pannakaiparit ti iti kayatna sawen ti "rehistro kadagiti napalabas a pasamak" ket nagtaud idi naladaw a maika-15 a siglo. Daytoy ket adda pay laeng idi ti Griego a kapanunotan a ni Francis Bacon ket inus-usarna ti termino idi naladaw a maika-16 a siglo, idi nagsurat ti maipanggep ti "Masna a Pakasaritaan". Para iti kaniana, ti historia ket isu idi ti "ti pannakaammo kadagiti banag a naikeddeng babaen ti limbang ket panawen", ti kita ti pannakaammo a naited babaen ti lagip (bayat a ti siensia ket naited idi babaen ti rason, ken ti daniw ket naited idi babaen ti pantasia).
Iti maysa a panagiyebkas ti lingguistika a sintetiko a maisuppiat ti analitiko/mangisinsina a dikotomia, ti Inggles a kasla iti Insik (史 vs. 诌) ket mangibagbaga tattan ti sabali a balbalikas para iti pakasaritaan ti nagtagitaoan ken ti sapasap a panagisarsarita. Iti moderno nga Aleman, Pranses, ken kaaduan kadagiti Hermaniko ken Romanse a pagsasao, a dagitoy ket nakedngan a sintetiko ken kaaduan a nabalbaliwan ti unina, ti isu met laeng a balikas ket inususar pay laeng a kayatna a saoen ti "pakasaritaan" ken "sarita".
Ti pangilasin a naipakasaritaan ket naikeddeng manipud idi 1661, ken ti historiko ket manipud idi 1669.[12]
Ti historiador iti kapanunotan a kas ti "agsuksukimat ti pakasaritaan" ket naikeddeng manipud idi 1531. Kadagiti amin a pagsasao ti Europa, ti substantibo a "pakasaritaan" ket maus-usar pay laeng a kayatna a sawen ti "ania kadi ti napasamak kadagiti tao", ken "ti eskolar a panagadal ti napasamakd", ti naududi a kapanunotan ket sagpaminsan a nailaslasin iti dakkel a letra, a kas iti "Pakasaritaan", wenno ti balikas a historiograpo.[11]
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti historiador ket nangisursuratda iti kontesto iti bukodda a panawen, ken adda dagiti panagikeddeng kadagiti agdama nga agturturay a kapanunotan no kasano ti mangipatarus ti napalabas, ken sagpaminsanda a nagsursurat tapno makaited kadagiti adal para iti bukodda a kagimongan. Kadagiti balikas ni Benedetto Croce, "Amin a pakasaritaan ket kontemporario a pakasaritaan". Ti pakasaritaan nakedngan babaen ti pannakaporma iti maysa nga 'agpayso a diskurso iti napalabas' babaen ti panagpataud iti salaysay ken dagiti panagusig kadagiti napalabas a pasamak a mainaig ti kaputotan ti nagtagitaoan.[12] Ti moderno a displina iti pakasaritaan ket naidaton iti naipatakderan a panagpataud iti daytoy a diskurso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Joseph, Brian (Ed.); Janda, Richard (Ed.) (2008). Ti Manual dagiti Naipakasaritaan a Lingguistika. Blackwell Publishing (naipablaak idi 30 Disiembre 2004). p. 163. ISBN 978-1-4051-2747-9.
- ^ a b Professor Richard J. Evans (2001). "Ti Dua a Rupa ni E.H. Carr". Pakasaritaan a Napakaitengngaan ti Isip, Pablaak 2: Ania kadi ti Pakasaritaan?. Unibersidad ti Londres. Naala idi 10 Nobiembre 2008.
- ^ Professor Alun Munslow (2001). "Ania ti Pakasaritaan". Pakasaritaan a Napakaitengngaan ti Isip, Pablaak 2: Ania kadi ti Pakasaritaan?. Unibersidad ti Londres. Naala idi 10 Nobiembre 2008.
- ^ Tosh, John (2006). Ti Panagbiruk ti Pakasaritaan (Maika-4 nga ed.). Pearson Education Limited. ISBN 1-4058-2351-8.p 52
- ^ Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.), ed. (2000). "Pangyuna". Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 6. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Nash l, Gary B. (2000). "Ti "Panagtitipon" a Paradigma iti Panagadadal ti Nasapa a Pakasaritaan ti Amerika kadagiti Pagadalan". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. pp. 102–115. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Seixas, Peter (2000). "Schweigen! die Kinder!". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 24. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Lowenthal, David (2000). "Dagiti narikut a kasasaad ken Rag-o ti Panagad-adal ti Pakasaritaan". Iti Peter N. Stearns, Peters Seixas, Sam Wineburg (eds.). Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagad-adal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a agmalditan. p. 63. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ "Online a Diksionario ti Etimolohia". Etymonline.com. Naala idi 2010-05-16.
- ^ ἱσtopίa
- ^ a b Ferrater-Mora, José. Diccionario de Filosofia. Barcelona: Editorial Ariel, 1994.
- ^ a b Whitney, W. D. TI Siglo a diksionario; ti ensiklopediko a leksikon ti pagsasao nga Inggles. New York: The Century Co, 1889.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pakasaritaan idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Pakasaritaan idiay Wikiquote


text:
Plantilia:Nalpas bassit
Daytoy a plantilia ket inus-usar kadagiti tungtungan a pampanid tapno nalawag a maipakita a ti pannakaikeddeng ti maysa a paset ti pagtungtungan, tapno ti agur-urnos ket saanna a basaen manen ti paset.
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Mabalin nga usaren ti {{nalpas bassit}} a bukbukodna para iti kasisigud a mensahe wenno mabalin ti agusar ti mensahen a kas maysa a parametro.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- {{Nalpasen}} – Nalpasen
- {{Nalpasen-t}}, ti saan a grapiko a kita ti {{Nalpasen}} – ✓ Nalpasen
- {{Di pay nalpas}} – Di pay nalpas
- {{Di pay nalpas-t}}, ti saan a grapiko a kita ti {{Di pay nalpas}} – ✗ Di pay nalpas
- {{Di pay nalpas ken dinto a malpas}} (wenno {{Di pay nalpas2}}) – Di pay nalpas ken mabalin a dinto malpas
- {{Baak-bassit}} - Baak
- {{Nalpas bassit}} – Nalpas bassit
- {{Gudua a nalpas}} – Gudua a nalpas
- {{Nasimpa}} – Nasimpa
- {{Saan a simpaen}} – Saan a simpaen
- {{Innayon}} – Innayon
- {{Araramiden}} – Ar-aramiden...
- {{Araramidenna ti}} – Ni Kaspagarigan ket ar-aramidenna ti...
- {{Agur-uray}} – w Agur-uray
- {{Di sigurado}} – Di sigurado
- {{Agkitkita}} – Agkitkita...
- {{Patpatangan}} – Agdama a patpatangan...
- {{Naipatuloden}} – Naipatuloden
- {{Saludsod}} — Saludsod:
- {{Panunot}} – Panunot:
- {{Senial ti ballaag}} – Ballaag
- {{Agyamanak}} – Agyamanak
- {{Awan ti aniamanna}} – Awan ti aniamanna!
- {{Kur-it}}, agiparang laeng ti kur-it –
- {{Ekis}}, agiparang laeng ti ekis –
- {{Smarka}}, agiparang laeng ti marka ti saludsod —
- {{Bumbilya}}, agiparang laeng ti bumbilya–
- {{Nalpasen ti panangitipon}}, para kadagiti nalpasen a panangitipon – Nalpasen ti panangitipon.


text:
San Pedro ti Apostol
Pinintaan ni San Pedro babaen ni
Peter Paul Rubens
a mangipakpakita ti santo a kas Papa(1611-1612).
Prinsipe dagiti Apostol, immuna a Papa, Kristiano a martir, agsersermon
Naipasngay
ca. 1 BC
Betsaida, Gaulanitis, Roman Empire
Pimmusay
mabalin nga idi AD 67
Roma, Italia, Romano nga Imperio
Pammadayaw
Katoliko a Simbaan, Simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, Anglikano a Komunion, Luteranismo, Oriental nga Ortodokso, Islam ( naipammadayawan) [1]
Kangrunaan nga
altar
Basilika ni San Pedro
Rambakan Kangrunaan a rambakan (kenni
Pablo ti Tarsus) 29 Hunio ( Katoliko a Simbaan, Simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, Oriental nga Otodokso, Anglikanismo, Luheranismo)
Tugaw ni San Pedro idiay Roma 18 Enero (Sakbay ti-1960 a Romano a Kalendario)
Konpesar ni San Pedro 18 Enero (Anglikanismo)
Tugaw ni San Pedro 22 Pebrero (Simbaan ti Romano Katoliko)
San Pietro iti Vincoli 1 Agosto (sakbay ti-1960 a Romano a Kalendario)
Dagiti gupit
Tul-tulbek ti Langit, palio, Rgalia ti Papa ken dagiti simbolo, Kawitan, ti tao a nailansa nga akinbaba ti ulona, nabangon a kas maysa nga Apostol, agtengtengngel ti libro wenno nalukot.
Patronato Kitaen ti
Patronado ni San Pedro
Nainpluensian
Hesus
Kangrunaan nga obra
1 Pedro
2 Pedro
Ni
San Pedro, wenno Simon Pedro, ket maysa idi a nasapa a Kristiano a daulo ken maysa kadagiti sangapulo ket dua nga apostol ni Hesus.
^ Naipakasaritaan a Diksionario dagiti Propeta Iti Islam Ken Hudaismo, Brandon M. Wheeler, Dagiti Disipulo ni Kristo: "Ti Muslim exegesis ket manginagnagan kadagiti disipulo a kas ni Pedro, Andres, Mateo, Tomas, Felipe, Juan, Jaime, Bartolome, ken Simon"
Dagiti midia a mainaig ti San Pedro idiay Wikimedia Commons
Datos ti tao
Nagan
Pedro ti Apostol
Papilian a nagan
Ababa a pangiladawan
Maysa kadagiti sangapulo ket dua nga Apostol
Pannakaipasngay
Di ammo
Nakaipasngayan
Betsaida
Pimmusay
~67
Pimmusayan
Roma


text:
Makro a pagsasao ti ISO 639
Ti ISO 639-3 ket maysa nga internasional nga alagaden para kadagiti kodigo ti pagsasao. Iti panangipalawag kadagiti kodigo ti pagsasaona, adda met dagiti naipalawag a kas dagiti makro a pagsasao a mabalin a mangsakop kadagiti naparaigidan a kaso a paggiddiatan dagiti napigsa ti sabali a nagdalanan dagiti dialekto ken asideg nga agkakabagian a pagsasao (dagiti lugar ti dialekto), wenno dagiti sabali a kita ti bitla a naikeddeng nga agpapada wenno agigiddiat a pagsasao para iti etniko wenno politikal embes a dagiti lingguistiko a rasrason. Adda dagiti lima pulo ket innem a pagsasao iti ISO 639-2 a naikeddeng a dagiti makro a pagsasao iti ISO 639-3.[1] Ti panag-usar ti daytoy a kategoria iti makro a pagsasao ket naipakaten iti maika-16 nga edision ti Ethnologue.[2]
Adda met dagiti makro a pagsasao nga awan ti agmaymaysa a pagsasao a kas naiplawag babaen ti 639-3 iti ISO 639-2, a kas ti. 'ara' (Arabiko). Dagiti sabali a kas ti 'nor' (Norwego) ket adda iti bukodda a dua nga agmaymaysa a paset (nno Nynorsk, nob Bokmål) nga adda itan iti 639-2. Ti kayatna saoen ket dagiti dadduma a pagsasao (a kas ti. 'arb' Alagaden nga Arabiko) nga inkeddeng babaen ti ISO 639-2 a kas dagiti dialekto iti maysa a pagsasao ('ara') ket adda itan iti ISO 639-3 iti naisangayan a kontesto a naikeddeng nga isuda ket agmaymaysa a pagsasao. Daytoy ket panangipadas a mangibanag kadagiti sabali a kita a mabalin a lingguistiko a naisangayan iti tunggal maysa kaniada, ngem matrato dagitoy babaen dagiti agsasao a kas dagiti porma iti isu met laeng a pagsasao, kasla dagiti kaso iti diglossia. Kas pagarigan,
Dagiti linaon
Dagiti kita dagiti makro a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
- elemento nga awan ti kodigo iti ISO 639-2: 1 - hbs
- dagiti elemento nga awan kadagiti dua a kodigo iti ISO 639-2: 4 - fas, msa, sqi, zho
- dagiti elemento nga awan iti kodigo iti ISO 639-1: 25
- dagiti elemento nga awan iti kodigo iti ISO 639-1: 30
- dagiti elemento nga addaan ti agmaymaysa a pagsasao ken addaan iti ISO 639-1: 2
- nor - nn, nb
- hbs - hr, bs, sr
Listaan dagiti makro a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a listaan ket iramanna laeng ti opisial a datos manipud ti http://www.sil.org/iso639-3.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Sakop ti denotasion para kadagiti panangilasin ti pagsasao". SIL International.
- ^ Lewis, M. Paul, ed. 2009. Ethnologue. Dallas: SIL International
- ^ "Dokumentasion para iti panangilasin ti ISO 639: ara". SIL International.
- ^ "Dokumentasion para iti panangilasin ti ISO 639: arb". SIL International.
- ^


text:
Andorra
Ti Principalidad ti Andorra (Katalan: Principat d'Andorra, Pranses: Principauté d'Andorre, Espaniol: Principado de Andorra), maysa a bassit a principalidad iti abagatan-a-laud a Europa, masarakan iti dumaya a kabambatayan ti Pyrenees iti nabedngan ti Francia ken Espania.
- Andorra
- Katalan a pagpagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Diarkia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Prinsipe-Obispado
- Dagiti prinsipalidad
- Dagiti Pireneo
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1278


text:
APA nga estilo
Ti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano (Ingles: American Psychological Association) wenno APA nga estilo ket maysa kadagiti agpang nga alagaden nga us-usaren dagiti mannurat no agited da ti pap-papel para iti panakaipablaak iti APA a warnakan.[1] Ti APA ket imbagbaga da a naiparangarang tapno makatulong ti pannakaawat ti panagbasa dagiti sosial ken panagkukua a siensia, para iti pannakasayaat ti pannakaisarita, ken ti "panagtarus ti sanguanan dagiti kapanunutan nga addaan laeng ti bassit a pannakariro ken ti kadakkelan a kinaapag-isu."[2]Ti Pagalagadan ti panagipablaak iti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano ket naglaon kadagiti panagibagnos iti amin a parang ti panagsurat, a naipangrunaan iti siensia sosial, manipud ti pakaipanggepan ti panaka-mannutrat agingga ti panagaramid ti tabla tapno maliklikan ti plahio ken panagaramid ti napudno a reperensia ti panagdakamat.
Dagiti immuna a naipablaak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pagaladagan ti Panagipablaak ket naipatakder idi 1929 a kas pito a panid a dokumento nga addaan ti agpang iti pamaayan ti panagnayon ti pannakalaka a pannakaawat ti panagbasa (APA, 2009a, p. xiii).[3]Naaramid babaen ti panakaipadrino iti Konsilo ti Nailian a Panagsukisok iti Estados Unidos, a dagiti nagtaudan ket nairaman ti Sikolohikal, antropolihista, ken dagiti propesional ti panagipablaak.
Idi 1952, ti bassit a libro ket naipadakkel ken naipablaak a kas 55 a panid a naipanayon iti Sikolohia a Pakdaar nga addaan dagiti pannakabalbaliw a naaramid idi 1957 ken 1967 (APA, 1952, 1957, 1967).[4]Ti immuna a naipablaak ket naisakupan na ti panagpili ti balikas, gramatiko, panagtuldek, panagporma, annuroten ti panagipablaak ti warnakan, ken "panagibungon ken panagibuson" (APA, Konsilo dagiti Mannurat, 1952, p. 442).
Ti panagsungbat ti pannakadakkel ti pannakarigat iti panagipadamag ti siensia, dagiti simmaruno a naipablaak ket nawayawayaan idi 1974, 1983, 1994, ken 2001. Naipangpangruna a naamammuan ti kinalaka iti panagreperensia ti dakamat nga estilo, ti Pagalagadan ti Panagipablaak ket nagipatakder met kadagiti pagalagadan para iti panagusar ti pagsasao nga addan ti kaaduan a naipagangayan. Naipangpangruna ti panakaseknan ket dagiti "Pagalagadan para iti saan a Makapasekso a Pagsasao kadagiti APA a Warnakan," immuna a naipablaak a kas panakabalbaliw ti 174 a pablaak, a nangited ti sabsabali a mausar ti makasekso a pagsasao nga kanayon nga inus-usar idi.[5][6]Dagiti pagalagadan ti panagpabassit ti di nalinteg iti pagsasao ket naipabaro kadagiti napalabas a panawen ken agdama ng agitited ti naipakat a panangiturong para iti panagsurat a maipanggep iti puli, etnisidad, edad, kita ti tao, ti napili a sekso, ken kasasaad ti panakabaldado. (APA, 2009, pp. 70–77; see also APA, 2009b).[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "APA Journals Manuscript Submission Instructions for All Authors". Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. Naala idi Oktubre 27, 2011.
- ^ "APA Style". Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. Naala idi Oktubre 27, 2011.
- ^ Pagaladagan ti panagipablaak iti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano (maika-6 a pablaak.). 2009. Washington, DC
- ^ Gunglo a Sikolohia ti Amerikano, Konsilo dagiti mannurat. (1952). Ti Pagalagadan ti panagipablaak iti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. Sikolohia a Pakdaar, 49(Suppl., Pt. 2), 389-449.
- ^ APA Task Force on Issues of Sexual Bias in Graduate Education (Hunio 1975). "Guidelines for nonsexist use of language". Sikolohia nga Amerikano (Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano) 30 (6): 682–684. doi:10.1037/h0076869. ISSN 0003-066X. OCLC 696450842. Naala idi Oktubre 27, 2011.
- ^ APA Publication Manual Task Force (Hunio 1977). "Guidelines for nonsexist language in APA journals [Change Sheet 2]". Sikolohia nga Amerikano (Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano) 30 (6): 682–684. doi:10.1037/0003-066X.32.6.487. ISSN 0003-066X. OCLC 696450842. Naala idi Oktubre 27, 2011.
- ^ "Supplemental materials: Chapter 3: Writing Clearly and Concisely". Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. Naala idi Oktubre 27, 2011.


text:
Prepektura ti Toyama
Ti Prepektura ti Toyama (富山県 Toyama-ken?) ket maysa a prepektura iti Hapón a mabirukan idiay rehion ti Hokuriku idiay isla ti Honshū.[2] Ti kapitoliona ket ti siudad ti Toyama.[3]
Ti Toyama ket isu ti umuna nga industria a a prepektura idiay Luek ti Toyama a pantar tio Baybay Hapón, ken addaan ti panagtiwan ti indistria itinalaka nga elektrisidad gapu ti kaadu ti danum a rekursos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "富山県の魅力・観光>シンボル". Sapot a pagsaadan ti Prepektura ti Toyama (iti Hapón). Prepektura ti Toyama. Naala idi 9 Septiembre 2011.
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Prepektura ti Toyama" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 991 idiay Liblibro ti Google; "Hokuriku" iti p. 344 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Toyama" iti p. 991 idiay Liblibro ti Google.


text:
Dagiti prepektura iti Hapón
Dagiti prepektura iti Hapón ket isu dagitoy ti 47 nga apo ti nailian a masakupan: maysa a "metropolis" (都 to), ti Tokyo; maysa a "lawlaw" (道 dō), ti Hokkaidō; dagiti dua nga urbano a prepektura (府 fu), Osaka ken Kyoto; ken dagiti 43 a dadduma pay a prepektura (県 ken). Iti Hapón, maitudtudo dagitoy a kas ti todōfuken (都道府県?). Dagiti prepektura gobierno a bagbagi a daddadakkel ngem dagiti siudad, ili, kenpurok.
Ti daulo nga ehekutibo iti tunggal maysa a prepektura ket maysa a dagus a nabutosan a gobernador (知事 chiji?). Dagiti bilin ken panagbusbos ket inaramid babaen ti maymaysa a kamara a gimong (議会 gikai?) a dagiti naelektado a kamkameng ket agserbida ti uppat a tawen a panagtakem.
Babaen ti agdama a Lokal nga Autonomia a Linteg, ti tunggal maysa a prepektura ket nabngbingayda pay kadagiti siudad (市 shi) ken dagiti distrito (郡 gun). i tunggal maysa a distrito ket nabingbingayda manen kadagiti ili (町 chō wenno machi) ken dagiti purok (村 son wenno mura). Kas pagarigan, ti Hokkaidō ket addaan ti 14 a apo a prepektura a daytoy ket tignay a sanga dagiti opisina (支庁 shichō) dagiti prepektura. Adda pay dagiti dadduma a prepektura nga addaan dagiti sanga ti opisina, a mangawit kadagiti prepektura nga administratibo a opisio ti ruar ti kapitolio.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy nga agdama a sistema ket naibangon babaen ti Meiji a gobierno idi Hulio 1871 nga addaan ti panakaikkat ti han a sistema ken ti panakabangon iti prepektura a sistema (廃藩置県 haihan-chiken). Urayno adda idi dagiti sumurok a 300 a prepektura, adu kadagitoy ket sigud a han a teritorio, dagityo a bilang ket napabassit ti 72 idi gibus ti 1871, ken 47 idi 1888. Ti Lokal nga Autonomia a Linteg iti 1947 ket nangited ti politikal a kabilegan kadagiti prepektura, ken nagikabil daytoy kadagiti prepektura a gobernador ken parlamento.
Idi 2003, ti Kangrunaan a Ministro a ni Junichiro Koizumi ket nangigay-at a ti gobierno ket pagtitiponenda dagiti agdama a prepektura kadagiti 10 a rehional estado. Daytoy a plano ket nangitawag a ti tunggal maysa a rehion ket adadu ti autonomiana ngem dagiti agdama a prepektura. Daytoy a panagaramid ket pabassitenna dagiti bilang dagiti apo ti prepektura nga admistratibo a rehion ket gudduaenna dagiti ngina ti administrasion.[1] Ti gobierno ti Hapón panpanunutenda pay ti maysa a plano a babaen ti panagtitipon dagiti dadduma a grupo iti prepektura, a dagitoy ket agaramid kadagiti apo ti nailian nga administratibo a panakabingbingay a sistema a mangbukel kadagiti nagbaetan ti siam ken sangapulo ket tallo nga estado, ken mangted kadagitoy nga estado ti adadu pay a lokal nga autonomia ngem ti agdama a rag-o dagiti prepektura.[2] Manipud idi Pebrero 2011, awan pay ti naaramid a panakabingbingay kadagitoy.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mabuchi, Masaru, "Munisipal a Panagtitipon idiay Hapón", Sangalubongan a Banko, 2001.
- ^ "Doshusei Rehional a Sistema" Nailian nga Asosasion para iti Panagsukisok a Panagrang-ay.


text:
Plantilia:Navbox
Ti plantilia ti {{navbox}} ket mangpalubo sti nalaka a panangiyasentar ti pagdaliasatan a plantilia babaen ti panangited iti maysa wenno ad-adu a listaan dagiti silpo. Daytoy ket addaan kadagiti kasisigud nga estilo a mabalin kadagiti kaaduan a plantilia ti pagdaliasatan. Mabalin met daytoy a baliwan dagiti kasisigud nga estilo, ngem saan a maisingasing. Ti panagusar daytoy a plantilia, wenno maysa kadagiti kabagian a plantilia ti "Navbox", ket nangruna a maisingasing para iti panagpapada kadagiti pagdaliasatan a plantilia, ken para iti kalaka ti panagusar.
Dagiti linaon
Panagusar
Pangngaasi nga ikkaten dagiti parametro a saan a maus-usar.
{{Navbox | name = {{subst:PAGENAME}} | title = | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | above = | image = | group1 = | list1 = | group2 = | list2 = ... | group20 = | list20 = | below = }}
Listaan dagiti parametro
Ti navbox ket agus-usar ti bassit a letra kadagiti nagan ti parametro, a kas makitkita dita kanawn a kahon. Ti nasken a parametro ti name ken title ket agpartuatto ti naglinia ti maysa a kahon no maikkat dagiti sabali a parametro.
Ti parametro ti "group1" (kdpy.) ket pagpilian laeng ken saan a nasken, ken dagiti pay paset a nainaganan ti "above/below".
Ti batayan ken dagiti kadawyan a parametro ket dagii sumaganad (kitaen ti baba para iti napno a listaan):
name –ti nagan ti plantilia.
title –testo iti baras ti titulo, a kas ti: [[Kas pagarigan a titulo]].
listclass –ti klase ti CSS para kadaguitiselula ti listaan, kadawyan daytoy a
hlistpara kadagiti listaan a horisontal. Mabalin pay nga usaren ti bodyclass para iti sibubukel a kahon.
state –panagtengngel no ti kahon navbox ket naukrad wenno narebba.
titlestyle –ti estilo ti CSS para iti baras ti titulo, a kas ti:
background: gray;
groupstyle –ti estilo ti CSS para iti grupo dagiti selula, a kas ti:
background: #eee;
above –testo nga agparang iti ngato ti paset ti grupo/listaan (mabaln a listaan dagiti amin a silpo ti wiki).
image –ti maysa a pagpiliana ladawan iti kanawan, naikodigo a kas ti sibubukel a ladawan. Daytoy ket kadawyan ng arkos laeng, isu a nasken a maikodigo a kas
[[Pepeles:XX.jpg|80px|link=|alt=]].
imageleft –ti maysa apagpilian iti kanigid (ikodigo a kapada ti parametro ti "image").
groupn –ti testo ti kanigid a bangir sakbay ti list-n (no saan nga ikabil ti group-n , ti list-n ket mangrugi iti kanigid ti kahon).
listn –testo a mangilista kadagiti silpo ti wiki nga agus-usar ti pormat ti listaan ti wiki.
below –pagpilian a testo nga agparang iti babab ti paset ti grupo/listaan.
Tabas ti tabla
Awan kadagiti parametro ti ladawan, ngato ken baba
Ti tabla a patauden babaen ti {{Navbox}} nga awan kadagiti parametro ti image, above ken below (ti kolordapo a maris ti listaan ket nainayon laeng para iti kas pagarigan a panangipakita):
Awan ti kadagiti parametro ti ladawan, ngato ken baba
Ti tabla a patauden babaen ti {{Navbox}} bga awan kadagiti parametro ti image, above ken below (ti kolordapo a maris ti listaan ket nainayon laeng para iti kas pagarigan a panangipakita):
Addaan kadagiti parametro ti ladawan ken awan ti parametro dagiti grupo
Ti tabla a patauden babaen ti {{Navbox}} nga awan kadagiti parametro ti image, imageleft, lists, ken awan kadagiti parametro ti groups, above, below (ti kolordapo a maris ti listaan ket nainayon laeng para iti kas pagarigan a panangipakita):
Mabalin dagiti editor ti agipadas kadagiti panid ti pagipadasan (urnosen | dip) ken pangsubok a kaskaso (urnosen) iti daytoy a plantilia.
Pangngaasi nga ikabil dagiti kategoria idiay /dok a subpanid ken dagiti interwiki idiay Wikidata. Dagiti subpanid daytoy a plantilia.


text:
Pangil, Laguna
Ti Pangil ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pangil ket nabingbingay a politikal iti 8 a barbaranggay.[2]
- Balian
- Dambo
- Galalan
- Isla (Poblacion)
- Mabato-Azufre
- Natividad (Poblacion)
- San Jose (Poblacion)
- Sulib
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kategoria:Nagkaykaysa a Pagarian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 3 a subkatkategoria, manipud ti 3 a dagup.
G
- Gran Britania (1 K, 3 P)
I
- Inglatera (1 K, 1 P)
P
Pampanid iti kategoria "Nagkaykaysa a Pagarian"
Ti sumaganad a 3 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 3 a dagup.
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Akin-amianan nga Europa
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti NATO


text:
Siquijor
Ti Siquijor ket maysa nga isla a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Tengnga a Visayas. Ti kapitoliona ket ti ili a kanagnaganna met laeng iti Siquijor. Ti Squijor ti maikatlo a kabassitan a probinsia iti Pilipinas iti bilang ti populasion ken iti kalawa ti sakupna a daga. Sigud nga apo ti probinsia ti Negros Oriental. Nagnaganenda iti Isla del Fuego wenno "Puro ti Apuy" idi panawen dagiti Espaniol, maibilang idi ti isla a kas maysa a mistikal a puro nga apon dagiti manggagamud ken dadduma pay a datdatlang a pinarsua.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siquijor iti 6 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012


text:
Ludwig Wittgenstein
Ni Ludwig Josef Johann Wittgenstein (26 Abril 1889 – 29 Abril 1951) ket maysa idi nga Austriano-Britaniko a pilosopo a kangrunaan a nagobobra iti lohika, ti pilosopia ti matematika, ti pilosopia ti isip, ken ti pilosopia ti pagsasao.[1] Isu idi ket propesor ti pilosopia idiay Unibersidad ti Cambridge manipud idi 1939 aginggana idi 1947.[2] Iti kabibiagna, isu ket nangipablaak ti maymaysa a panarepaso ti libro, maysa nga artikulo, maysa adiksionario ti ubbing, ken ti 75-a pampanid ti Tractatus Logico-Philosophicus (1921).[3] Idi 1999, ti naipablaak kalpasan ti ipupusayna a Pilosopiko a Panagsuksukimat (1953) ket naranggo idi a kas maysa kadagiti kangrunaa alibro ti maika-20 a siglo a pilosopia babaen ti Baruch a Panagbutbutos , a naidayegan a kas "...ti maysa a bimmallasiw obra maestra iti maikaduapulo-a siglo a pilosopia, a kinaykayat dagiti nadumaduma nga espesialisasion ken pilsopiko nga orientasion".[4] Ti pilosopo a ni Bertrand Russell ket nangipalpalawag kaniana a kas "ti kaperpektuan a kas pagarigan a Naamammoak ti henio a kas tawidan a napartuat, nagartem, natukok, napeksa, ken agturturay".[5]
Isu ket naipasngay idiay Vienna kadagiti kabaknangan a pmiliana iti Europea, inpadawatna amin nga intero a tinawtawidanna.[6] Tallo kadagiti kakabsat a lalaki ket nagpakamatay, a nagpanpanunot met tikastoy ni Wittgenstein.[7] Isu ket pimmanaw ti kademia kadagiti adu a beses: a nagserserbi a kas maysa nga opisial iti sanguanan a linia idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat I, nga isuna idi ket nadekorasionan kadagiti adu a bilang para it kinaturedna; nangisursuro kadagiti eskuela kadagiti adayo a purok ti Australia, nga idiay ket nakasarak kadagiti kontrobersia kadagiti panagbaut kadagiti ubbing no nakaaramidda kadagiti biddut iti matematika; ken nagtrabtrabaho idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II a kas maysa a portero ti ospital idiay Londres, nga idiay ket nangibagbaga kadagiti pasiente a saanda nga uminon kadagiti agas a naireseta kaniada, ken idiay ket awan ti nakaammo nga isuna ket maysa kadagiti kadayegan a pilosopo iti lubong.[8] Isuna ket nangipalpalawag iti pilosopia, nupay kasta, a kas "ti laeng obra a nangited kaniana iti pudno a pannakapnek."[9]
Ti pilosopiana ket kankanayon a nabingbingay ti baetan ti nasapa a panawenna, a naiyarigan babaen ti Tractatus, ken ti naud-udi a paset ti panawen, a naibagbaga iti Pilosopikal a Panagsuksukimat. Ti kinasapa, ni Wittgenstein ket nadandanagan idi ti lohiko a panakaikabagian a baetan dagiti singasing ken ti lubong, ken namatmati a babaen ti panangited ti maysa a pakabilangan iti lohiko a nagtaudan daytoy a pannakaikabagian ket nasolbarna amin dagiti maipapaan ti pilosopia a problema. Ti kinaud-udi, ni Wittgenstein ket liniklikudaana dagiti adu panangipatingga iti Tractatus, a nakisinsinuppaiat a ti kaibuksilan ti balikas ket binuklan babaen ti pamay-an nga ar-aramiden iti kaunegan ti maysa a pagsasao nga ay-ayam.
Ti impluensia ni Wittgenstein ket narikrikan kadagiti amin a pagobraan ti nagtagitaoan ken dagiti sosial a siensia, ngem adda dagiti nawatiwat a panagdumadumaan kadagiti pannagipatarus iti panunotna. Kadagiti balikas ti gayyemna ket katrabahuanna a ni Georg Henrik von Wright: "Isuna ket maysa kadagiti pamanunotan ... a dagiti panpanunotna idi ket sapasap a di maaw-awatan ken nangruna uray kadagiti nangibagbaga a disipulona. Isu ket nagdudua a nasaysayaat a maawatan iti masakbayan. Naminsan a kinunana idi a nakarikrikna a kasla isuna ket agsursurat para ti tattao nga agpanpanunotto iti maysa a nadumaduma a waya, agang-anges ti sabali nga angin ti biag, manipud iti agdama nga aldaw a tao."[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dennett, Daniel (29 Marso 1999). "LUDWIG WITTGENSTEIN: Pilosopo (subscription required) — Time 100: pablaak dagiti Sientista ken Agpanpanunot". Time Magazine Online. Naala idi 29 Nobiembre 2011.
- ^ Dennett, Daniel. "Ludwig Wittgenstein: Pilosopo", Time magasina, 29 Marso 1999.
- ^ Para kadagiti naipablaak ti kabibiagna, kitaen ti Monk, Ray. Kasano ti agbasa ti Wittgenstein. W.W. Norton & Company. 2005, p. 5.
- Para kadagiti bilang ti balikas a naipablaak ti kabibiagna, kitaen ti Stern, David. "Ti Bergen nga Elektroniko nga Edision ti Nachlass ni Wittgenstein", Ti Europeano a Warnakan ti Pilosopia . Tomo 18, pablaak 3, Septiembre 2010.
- ^ Lackey, Douglas. "Ania Kadi dagiti Moderno a klasiko? Ti Baruch a Panagbutbutos ti Nalatak a Pilosopia ti Maikaduapulo a Siglo", Pilosopiko a Timpuyog. 30 (4), Disiembre 1999, pp. 329–346. *Para iti Pakabuklan ti panagbutbutos, kitaen ditoy [1]. Naala idi 3 Septiebre 2010.
- ^ Para iti Russell nga insasao, kitaen ti McGuinness, Brian. Wittgenstein: Ti Biag: Uning a Ludwig 1889–1921. Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1988, p. 118.
- ^ Duffy, Bruce. "Ti bukod nga aramidem iti Ludwig Wittgenstein", The New York Times, 13 Nobiembre 1988, p. 4/10.
- Para iti panagilaklako kadagiti alikamenna , kitaen ti "Ludwig Wittgenstein: Tractatus and Teaching", arkibo ti Cambridge Wittgenstein. Naala idi 4 Septiembre 2010.
- ^ Para kadagiti panagpakamatay dagiti kabsatna a lalaki, kitaen ni Waugh, Alexander. "Dagiit Wittgenstein: Viennese whirl", The Daily Telegraph, 30 Agosto 2008.
- Kitaen pay ti Gottlieb, Anthony. "Ti Nerbioso a Kinangayed", The New Yorker, 9 Abril 2009.
- ^ Monk, Ray. Ludwig Wittgenstein: Ti Rebbeng ti Henio. Free Press, 1990, pp. 232–233, 431.
- Para iti komendasionna, kitaen ni Waugh, Alexander. Ti balay ni Wittgenstein: ti Pamialia a Mannakigubat. Random House iti Kanada, 2008, p. 114.
- ^ Malcolm, (Mainaynayon a nota) p. 84.
- ^ Malcolm, p. 6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Ludwig Wittgenstein idiay Wikiquote
- Dagiti midia a mainaig ti Ludwig Wittgenstein idiay Wikimedia Commons


text:
Abistrana
Ti abistrana wenno abisrana[1] (sin. Bryophyllum calycinum, Bryophyllum pinnatum, ken naamammuan pay iti Inggles a kas ti Air Plant, Life Plant, Miracle Leaf, Patharkuchi Pata, Goethe Plant ken iti Filipino ken Tagalog a kas Katakataka) ket natubbog a mula a patneng iti Madagascar. Daytoy ket naisangayan gapu ti panagtubona kadagiti bassit nga uggot nga agporma kadagiti baetan ti bulbulong, daytoy ket kadawyan kadagiti kameng ti Bryophyllum a paset ti henero ti Kalanchoe.
Daytoy ket nadayeg a masetas ken nagbalinen a kadawyan kadagiti rehion ti Asia, Pasipiko ken Karibe.
Dagiti linaon
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakaiwarwaras ken pannakaiyammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti abistrana ket nagbalinen a kadawyan kadagiti kalalainganna a rehion ti Asia, Australia, Baro a Selanda, Laud nga Indio, Makronesia, Mascarenes, Galapagos, Melanesia, Polinesia, ken Hawaii.[2] Kaaduan kadagitoy, a kas idiay Hawaii, daytoy ket naikedkeddeng a mangraraut a sebbanagan.[3] Daytoy ket adu pay a naiwarwaras idi Pilipinas ket naamammuan iti katakataka wenno kataka-taka iti Tagalog, aritana iti Bikolano, balangbang iti Ifugao, ken inginga iti Igorot,.[4]
Kaaduan a rason para iti kaadu daytoy a mula ket matugotan iti kadayegna a kas masetas. Ti mannurat a ni Johann Wolfgang von Goethe - nga isu idi ket agdadamo a naturalista ket "nagayayat-unay" idi ti daytoy a mula ken nagit-ited kadagiti uggot daytoy a mula a kas regalo kadagiti gayyemna a nagbisbisita idiay balayna. Isu ket adu pay a nangibagbaga ti mulana iti salasay a natituluan iti Geschichte meiner botanischen Studien ("Pakasaritaan dagiti panagalko ti botanikas").
Taksonomia ken nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Subsebbangan ken hibrido[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinasabidong ken tradisional nga agas[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pannakaipadana kadagiti sabali a Crassulaceae (a kas ti henera ti Tylecodon, Cotyledon ken Adromischus), Kalanchoe pinnata dagityo ket nabirukanen nga aglaon ti bufadienolide glokosido kardiako[5] Daytoy ket gapuanan ti pannakasabidong ti puso, a naisangayan dagiti agar-arab nga ayup.[6][7]
Idiay Hamaika ti tubbog ti bulongna ket inus-usar nga agas ti panateng ken uyek. Ti tubbogna ket sagpaminsan nga inlalaok iti asin wenno diro, para iti sakit ti ulo, panateng ken dagiti problema ti panaganges ken nangato a presion ti dara.
Ti naipapudot a bulbulong ket mabalin nga usaren para kadagiti nana ken litteg. Add met dagiti kapada a panag-usar idiay Aprika, nga inus-usar pay idiay a kas agas ti sakit ti lapayag, mata ken agas ti panagisbo.
Idiay Daya a Karibe daytoy ket inus-usar a kas tsa para it panateng ken ti tubbog ket inus-usar kadagiti litteg ken sakit ti ulo. Idiay Brasil, daytoy ket inus-usar para kadagiti problema ti respiratorio. Inus-usar pay a panagagas ti bato ken ulser ken para kadagiti litteg, sinit, ulser, dagiti kagat ti insekto ken dagiti alis ti mata.
Moderno a panagsukisok[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kompuesto a bufadienolide a naala manipud ti abistrana ket mairaman ti bryophillin A a nangipakpakita ti napigsa a panagkontra ti dugol, ken ti saan unay nga aktibo a bersaldegenin-3-acetate ken bryophillin C.[8] Bryophillin C also showed insecticidal properties.[9]
Galeria[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Elmer, Merril (1925). Enumerasion ti mulmula nga agsabsabong ti Pilipinas, tom. 2. Pilipinas: Opisina ti Pagmalditan, Manila. p. 217. ISBN 9061230950.
- ^ "Kalanchoe pinnata (Lam.) Pers.". Taksonomia dagiti mula ti USDA GRIN. Naala idi 2007-10-01.
- ^ "Kalanchoe pinnata". Hawaii's Most Invasive Horticultural Plants. Naala idi 2007-10-01.
- ^ Elmer, Merril (1925). Enumerasion ti mulmula nga agsabsabong ti Pilipinas, tom. 2. Pilipinas: Opisina ti Pagmalditan, Manila. p. 217. ISBN 9061230950.
- ^ Steyn, Pieter S; van Heerden, Fanie R. (1998). "Bufadienolides of plant and animal origin". Natural Product Reports. Royal Society of Chemistry. Naala idi 2007-09-19.
- ^ McKenzie RA, Dunster PJ (Hulio 1986). "Hearts and flowers: Bryophyllum poisoning of cattle". Aust. Vet. J. 63 (7): 222–7. doi:10.1111/j.1751-0813.1986.tb03000.x. PMID 3778371.
- ^ McKenzie RA, Franke FP, Dunster PJ (Oktubre 1987). "The toxicity to cattle and bufadienolide content of six Bryophyllum species". Aust. Vet. J. 64 (10): 298–301. doi:10.1111/j.1751-0813.1987.tb07330.x. PMID 3439945.
- ^ Supratman U, Fujita T, Akiyama K et al. (Abril 2001). "Anti-tumor promoting activity of bufadienolides from Kalanchoe pinnata and K. daigremontiana x tubiflora" (PDF). Biosci. Biotechnol. Biochem. 65 (4): 947–9. doi:10.1271/bbb.65.947. PMID 11388478.
- ^ Supratman U, Fujita T, Akiyama K, Hayashi H (Hunio 2000). "New insecticidal bufadienolide, bryophyllin C, from Kalanchoe pinnata" (PDF). Biosci. Biotechnol. Biochem. 64 (6): 1310–2. doi:10.1271/bbb.64.1310. PMID 10923811.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Abistrana idiay Wikimedia Commons
- Arvigo, R. (2001). Rainforest Home Remedies: The Maya Way to Heal Your Body and Replenish Your Soul. New York: Harper Collins. pp. 48–49, 114–15. ISBN 0-06-251637-X.


text:
Arado
Ti arado ket maysa a ramit (wenno makina) nga inus-usar iti panagtalon ti daga para iti panangisagana ti panagmula. Dagiti arado ket mabalin a guyoden babaen dagiti ayup a kas dagiti baka, nuang kabalio, kamelio wenno babaen ti traktor. Ti arado ket mabalin a naaramid iti tarikaro,landok wenno paslep. Daytoy ket isun ti kangrunaan nga intrumento para kadagiti kaaduan a nairehistro a pakasaritaan, ken mangirepresenta ti maysa kadagiti kangrunaan a panagrang-ay iti agrikultura.
Ti kangrunaan apanggep ti panagarado ket ti panagkali ti akin-ngato a tuon ti daga, tapno maiyeg dagiti baro a kinalames iti rabaw, bayat a maikali dagiti ruot, dagiti tidda ti dati nga apit, ken dagiti bukel ti apit ken ruot, ken mangpalubos kadagitoy a marungsot. Daytoy ket mangited pay ti nawaya ti bukel a banag a agmulaan dagiti sabali nga apit.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wainwright, Raymond P.; Wesley F. Buchele; Stephen J. Marley; William I. Baldwin (1983). "A Variable Approach-Angle Moldboard Plow". Transactions of the ASAE 26 (2): 392–396. Naala idi Pebrero 14, 2013.
- "Ti Nasapa a Panagarado idiayken Kronolohia ti Panagarado kadagiti Baggiing", Hill, P. ken ni Kucharski, K. in Transactions of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society, Vol. LXV, 1990, pp 73–83.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nanchinadu: Harbinger of Rice and Plough Culture in the Ancient World babaen ni Dr. V. Sankaran Nair
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Arado idiay Wikimedia Commons
- Ti Rotherham ng aArado – ti immuna a nagballigi a landok nga arado
- Pakasaritaan ti landok nga arado – aa kas naparang-ay ni John Deere idiay Estados Unidos


text:
Mangga
Ti mangga ket isu ti nalasag nga adda bukelna a bunga ken tagikua ti henero ti Mangifera, daytoy ket buklen dagiti nadumaduma nga agbungbungaa tropikal a kayo iti agsabsabong a mula ti pamilia ti Anacardiaceae. T mangga ket patneng iti Abagatan nga Asia, nga idiay ti nagtaudanna ken nakaiwarasanna iti sangalubongan ken nagbalin a maysa kadagiti kaaduan a naimuyongan a bunga iti tropiko. Bayat a dagiti sabali a sebbangan ti Mangifera (a kas ti Mangifera foetida, mangga ti kabalio) ket adadu pay naimuyongan, ti Mangifera indica – ti 'kadawyan amangga' wenno 'Indian mango' – ket isu laeng ti kadawyan a maimuyongan a mangga kadagiti adu a rehion ti tropiko ken subtropiko. Daytoy ket isu ti nailian a bunga iti India,[1] Pakistan ken ti Pilipinas, ken ti nailian a kayo ti Banglades.
Kadagiti nadumaduma a kultura, ti bunga ken bulbulongna ket inus-usar kadagiti rito a kas dekorasion a sabong kadagiti panagkallaysa, dagiti rambakan apubliko ken dagiti relihioso a seremonia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "National Fruit". GOI. Naala idi 9 Hulio 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mangga idiay Wikimedia Commons


text:
Talisayan, Misamis Oriental
Ti Talisayan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Misamis Oriental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Talisayan ket nabingbingay a politikal iti 18 a barbaranggay.[2]
- Bugdang
- Calamcam
- Casibole
- Macopa
- Magkarila
- Mahayag
- Mandahilag
- Mintabon
- Pangpangon
- Poblacion
- Pook
- Punta Santiago
- Puting Balas
- San Jose
- Santa Ines
- Sibantang
- Sindangan
- Tagbocboc
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Misamis Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Misamis Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Istres
Nagsasabtan: 43°30′54″N 4°59′22″E / 43.51510°N 04.98950°E
Ti Istres (Pannakabalikas a Pranses: [istʁ]) (Oksitano: Istre) ket maysa a komuna idiay akin-abagatan a Pransia, adda daytoy iti 60 km (38 mi) iti amianan a laud ti Marseille. Daytoy ket adda ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion, ti Bouches-du-Rhône a departamento, a daytoy ket maysa a subprepektura. Dagiti agtataeng ket tinawtawagan a kas dagiti Istréens.
Dagiti linaon
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Istres idiay Wikimedia Commons


text:
Polillo, Quezon
Ti Polillo ket maysa a maika-3 klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Polillo iti 20 a barbaranggay.[2]
- Anawan
- Atulayan
- Balesin
- Bañadero
- Binibitinan
- Bislian
- Bucao
- Canicanian
- Kalubakis
- Languyin
- Libjo
- Pamatdan
- Pilion
- Pinaglubayan
- Poblacion
- Sabang
- Salipsip
- Sibulan
- Taluong
- Tamulaya-Anibong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 16 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Euro
Ti euro (senial: €; kodigo: EUR) ket isu ti opisial a kuarta ti eurosona, a buklen dagiti 18 kadagiti 28 a kamkameng nga estado ti Kappon ti Europa. Daytoy ket kuarta pay nga inus-usar babaen dagiti Instituto ti Kappon ti Europa. Ti eurosona ket buklen ti Austria, Belhika, Cyprus, Estonia, Pinlandia, Pransia, Alemania, Gresia, Irlánda, Italia, Luxembourg, Malta, the Olánda, Portugal, Slovakia, Eslobenia, ken España.[2][3] Daytoy a kuarta ket maus-usar pay kadagiti lima a Europeano a pagpagilian isu ngarud a daytoy ket inaldaw nga inus-usar babaen dagiti 332 a riwriw a Europeano.[4] Iti patinayon, sumurok a 175 a riwriw a tattao iti sangalubongan a mairamn ti 150 a riwriw a tattao idiay Aprika ket agus-usarda kadagiti kuarta a napalseng iti euro.
Ti euro ket isu ti maikadua a kadakkelan a reserba a kuarta ken ti pay maikadua a kaaduan a naikomersio a kuarta iti lubong kalpasan ti doliar ti Estados Unidos.[5][6] Manipud idi Pebrero 2012, nga ad-adu ngem €890 bilion a maibalbalikuskos, ti euro ket adda ti kangatuan a naitipon a kuenta dagiti nota ti banko ken sensilio a [maibalbalikuskos (kuarta)|maibalbalikuskos]] iti lubong, ken linabsannan ti doliar ti E.U..[note 14] Segun ti Internasional a Pudo ti Panguartaan a karkulo iti 2008 GDP ken pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang kadagiti nadumaduma a kuarta, ti eurosona ket isu ti maikadua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong.[7]
Ti nagan a euro ket opisial a naampon idi 16 Disiembre 1995.[8] Ti euro ket naiyamammo kadagiti busbos a tiendaan ti lubong a kas ti panakabilangan a kuarta idi 1 Enero 1999, a nagsukat ti dati a Europeano a Unit ti Kuarta (ECU) iti pannakaibagi ti 1:1. kadagiti sensilio ti Euro a ken dagiti nota ti banko a naiserrek nga agbalikuskos idi Enero 1 2002.[9] Bayat a ti euro ket dimteng a bimassit iti US$0.8565 ti kaunegan ti dua a bulan, daytoy ket nailaklako a nagatngato ngem ti doliar ti E.U. manipud idi gibus ti 2002, a ti kinangatuanna ket US$1.6038 idi Hulio 2008.[10]
Manipud idi naladaw a 2009 ti euro ket nairebreb iti Naturay a Europeano-utang a didigra a daytoy ket nangiturong ti pannakapartuat iti Europeano a Patakder ti Natalna a Pinansia ken dagiti pay dadduma areporma a naigandat ti panagpatalna ti kuarta. Idi Hulio 2012, ti euro ket immuna a natnag iti kaunegan ti dua a tawen iti baba ti US$1.21, kalpasan kadagiti pannakadandanagan kadagiti utang ti Gresia ken dagiti nakasikoran ti sektor ti panagbanko idiay España.[11]
Dagiti linaon
Administrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti euro ket imatonan ken inadministro babaen ti naikuartel idiay Frankfurt a Banko Sentral ti Europa (ECB) ken ti Eurosistema (buklen dagiti banko sentral a pagpagilian ti eurosona. A kas nawaya banko sentral, ti ECB ket adda ti is-isu a turay a mangisaad ti annuroten ti kuarta. Ti Eurosistema ket makibinglay iti panagprenta, panangimenta ken panangiwaras dagiti nota ken dagiti sensilio kadagiti amin nga naikameng nga estado, ken ti panangipataray kadagiti sistema a panagbayad ti eurosona.
Ti 1992 a Tulagan ti Maastricht ket mangibaklay iti annong kadagiti kaaduan nga estado ti Kappon ti Europa tapno maampon ti euro kalpasan ti pannakasabat kadagiti nasken a pangbaliwen a kasapulan iti kuarta ket busbos, urayno saan pay nga inaramid daytoy amin nga estado. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Dinamarka ket nakitulagda kadagiti pannakailaksid,[12] bayat a ti Suesia (a timmipon iti Kappon ti Europa idi 1995, kalpasan a napirmaan ti Tulagan ti Maastricht) ket linikudanna ti euro iti maysa reperendum idi 2003, ken liniklikanna ti obligasion a mangampon ti euro babaen ti saan a panangsabat kadagiti kammasapulan ti kuarta ken busbos. Amin a pagilian a timmipon ti Kappon ti Europa manipud idi ket nangikari a mangampon ti euro iti masakbayan.
Panangited kadagiti modalidad para kadagiti nota ti banko[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi Enero 5 002, dagiti nalilian a banko sentral (NCB) ken ti ECB ket nangited kadagiti banko nota ti euro iti pakaitunosan a batayan.[13] Dagit ibanko nota ti euro ket saan a mangipakita no ania a banko sentral ti nangited kaniada. Dagiti NCB ti Eurosistema ket naskenda a mangawat dagiti banko nota ti euro nga inparparuar babaen dagiti sabali a kameng ti Eurosistema ken dagitoy a banko nota ket saan a maisubsubli kadagiti nagtaudanda. Ti ECB ket mangited kadagiti 8% iti dagup a pateg dagiti banko nota nga inted babaen ti Eurosistema.[13] Iti panagsanay, dagiti banko nota ti ECB ket maiparparuar babaen dagiti NCB, isunga makaal-ala kadagitoy ti kapadpada a liabilidad a kapadpada ti ECB. Dagitoy a liabilidad ket mangawit ti tubo iti kangrunaan gatad ti repinansia iti ECB. Ti sabali pay a 92% kadagiti banko nota ti euro ket it-ited dagiti NCB a maibagay kadagiti respektibo a bingay iti tulbek a puonan ti ECB,[13] a nakarkulo babaen ti panag-usar ti agpaada a pannakatimbeng ti nailian a bingay ti populasion ti Kappon ti Europa ken ti nailian a bingay ti GDP ti Kappon ti Europa.[14]
Dagiti sensilo ken banko nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti euro ket nabingbingay kadagiti 100 sentabo (sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti euro sentabo, a naipangpangruna no ilasin dagitoy manipud kadagit sabali a kuarta, ken mainagnaganan a kastoy iti sapasap a bangir kadagiti amin a sensilio ti sentabo). Kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad ti ad-adu ngem maysa a porma ti euro ken sentabo ket nailetra nga awan ti s, malaksid ti normal a panag-usar ti pagsasao nga Inggles.[15] Wenno saan, tinormal nga ad-adu ngem maysa iti Inggles ket naisingsingasing ken inus-usar,[16] nga adda dagiti adu a [[Linguistiko a parikut a maipanggep ti euro|lokal a panagduduma] a kas ti 'centime' iti Pransia.
Amin a naiparuar a sensilio ket adda iti sapasap a bangir a mangipakpakita ti denominasion wenno pateg, ken ti maysa a mapa iti likudan. Gapu ti linguistiko a kaadu ti Europa, ti Latin bersion ti abesedario ti euro ket inus-sar (a saan a kas ti saan unay a sapasap a Griego wenno Siriliko) kenArabiko a numnumero (dagiti sabali a testo ket naus-usar kadagiti nailian a bangir kadagitinailian a pagsasao, ngem dagiti sabali a testo iti sapasap a bangir ket liniklikan). Para kadagiti denominasion a malaksid dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, dayta a mapa ket mangipakpakita laeng dagiti 15 a naikameng nga estado a naikaeng laeng idi naipangyuna ti euro. Idi rugi ti 2007 wenno 2008 (depende ti pagilian) ti daan a mapa ket agdama a nasuksukatan babaen ti maysa a mapa ti Europa a mangipakpakita paya kadagiti pagilian ti ruar ti Kappon a kas ti Norwega. Dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, nupay kasta, ket taginayonenda ti daan a daremdemda, a mangipakpakita ti heograpiko a mapa ti Europa nga adda dagiti 15 a naikameng nga estado idi 2002 a naipangato bassit iti mapa. Amin a bangir dagitoy ket dinaremdem babaen ni Luc Luycx. Dagiti sensilo ket addaanda pay ti nailian a bangir a mangipakpakita ti ladawan a naisangayan a pinili babaen ti pagilian a nangiparuar ti sensilio. Dagiti euro a sensilio manipud kadagiti aniaman nga estado a kameng ket nawayada a maka-usar kadagiti aniaman a pagilian a nangampo ti euro.
Dagiti sensilio ket naitited kadagiti denominasion ti €2, €1, 50c, 20c, 10c, 5c, 2c, ken 1c. Tapno maliklikan ti panag-usar ti dua a kabassitan a sensilio, adda dagiti pannakisinnukat ti kuarta a naipipan kadagiti kaasitgan a lima a sentabo idiay Olanda (babaen ti boluntario a tulagan) ken idiay Pinlandia (babaen ti linteg).[17] Daytoy a panagsanay ket up-upayen babaen ti Komision, ken dagiti panagsanay dagiti aglaklako a saan a mangawat kadagiti nagato ti pategna a nota ti euro.[18]
Dagiti komemoratibo a sensilo nga adda iti €2 a pategna ket naiparuaren nga adda dagiti panagbalbaliw ti daremdem iti nailian a bangir ti sensilio. Dagitoy ket mairaman dagiti sapasap a naiparparuar a sensilio, a kas ti €2 a komemoratibo a sensilio para iti maika sangapuloket lima nga anibersario iti panagpirma ti Tulagan iti Roma, ken dagiti nailaian a naiparuar a sensilio, a aks ti sensilio a mangipalagip ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2004 nga inparuar babaen ti Gresia. Dagityo a sensilo ket mabalin nga awaten kadagiti amin a paset ti eurosona. Dagiti kolektor a sensilio nga adda dagiti nadumaduma a denominasion ket naiparuanda payen, ngem dagitoy ket saan a naikeddeng para iti sapsapa panagbayad, ken dagitoy ket mabalin a maawat laeng iti kameng nga estado a nangiruar kaniada.[19]
Ti daremdem para kadagiti banko nota ti euro ket addaan kadagiti sapasap a daremdem kadagiti dua a bangir. Ti daremdem ket pinartuat babaen ti Austriano nga dumidibuho a ni Robert Kalina.[20] Dagiti nota ket naiparuar kadagiti €500, €200, €100, €50, €20, €10, €5. Iti tungngal maysa a nota ket addaan ti bukod a maris ken nairuknoy iti artistiko a paset ti panawen ti Europeano anga arkitektura. Ti sanguanan ti nota let nangipakpakita kadagiti tawa ken dalanan a ruangan bayat a ti likudan ket adda dagiti rangtay, a nagisimsimbolo kadagiti silpo a baetan dagiti pagilian ken iti masakbayan. Bayat a dagiti daremdem ket naipato nga awan dagiti aniaman a malasin a pakailasinan, ti immuna a daremdem babaen ni Robert Kalina ket dagiti naisangayan a rangtay, a mairaman ti Rialto ken ti Pont de Neuilly, ken dagitoy ket nabaliwan tapno sapasap ti kitada; dagiti kanungpalan a daremdem ket mangipakpakita pay laeng kadagiti asideg a pannakaipadpada kadagiti immuna nakaibatayanda; isunga dagitoy ket saan a pudno a sapasap ti kitada. Dagiti monumento ket makitkita a kapadpada dagiti nadumaduma a nailian a monumento tapno kayaten dagitoy ti sinoman.[21]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti monetario a tulagan, ti dalan a limbang a naampon ti mikro-ekonomiko". Naala idi 6 Septiembre 2011.
- ^ "Babaen ti UNMIK nga administrasion a turong 1999/2". Unmikonline.org. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Babaen ti akin-uneg a tignay (awan ti reperensia) Kitaen pay ti Montenegro ken ti euro
- ^ A kumaduaan ti Doliar ti Zimbabwean (saanen a maus-usar manipud idi 12 Abril 2009), US$, Pound sterling, Rand ti Abagatan nga Aprika ken Pula ti Botswana
- ^ Malaksid ti akin-amianan a Cyprus nga agus-usar ti Turko a lira
- ^ A mairaman dagiti ballasiw taaw a departmento
- ^ Malaksid ti Campione d'Italia nga agus-usar ti Suiso a pranko.
- ^ Ti laeng European a paset ti pagilian ti Kappon ti Europa ken agus-usar ti euro. Ti Karibe nga Olanda ket nangipayamammo ti Doliar ti Estados Unidos idi 2011. Curaçao, Sint Maarten ken Aruba ket adda dagiti bukodda a kuarta, a napalsengan ti doliar.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Pransia (agtigtignay para iti EC) ken Monaco". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken San Marino". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken Siudad ti Batikano". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti Maikatlo a protokol iti Cyprus a pagkapet a Tulag ti Kapponti Europa ken dagiti lokal a bilin ti Britaniko" (PDF). Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Babaen ti Tulagan ti Konsilo ti Kappon ti Europa". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Manipud idi 30 Oktubre, 2009:
Dagup a EUR a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 771.5 (nota ti banko) + 21.032 (csensilio) =792.53 bilion EUR * 1.48 (gatad ti panagsukat) = 1,080 bilion USD
Dagup USD a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 859 bilion USD
- "Tabla 2: Euro a nota tibanko, dagiti kuenta (EUR bilion, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "2009, Oktubre: Dagup a nota ti banko: 771.5 (bilion EUR)"
- "Tabla 4: Euro a sensilio, dagiti kuenta (EUR a riwriw, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "2009, Oktubre: Dagup a sensilio: 21,032 (riwriw a EUR)"
- "Money Stock Measures". Federal Reserve Statistical Release. Board of Governors of the Federal Reserve System. Naala idi 13 Disiembre 2009. "Tabla 5: Saan a Nasimpa Babaen ti Panawen a Komponente iti M1 (Bilion kadagiti doliar), saan a nasimpa babaen ti panawen, Oktubre 2009: Kuarta: 859.3 (bilion USD)"
- "Euro foreign exchange reference rates". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "Gatad ti panagsukat 2009-10-30: 1 EUR = 1.48 USD"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Opisial a dokumento ken lehislasion a mangibaga ti euro a kas "ti agmaymaysa a kuarta".
"Regulasion ti Konsilo (EC) No 1103/97 of 17 Hunio 1997 iti naisangsangay a probision a naipanggep ti panagiyamammo ti euro". Opisial a Warnakan L 162, 19 Hunio 1997 P. 0001 – 0003. Dagiti European a Komunidad. 19 Hunio 1997. Naala idi 1 Abril 2009.
Daytoy a termino ket sagpaminsan a naampon babaen ti midia (Google a papanan para kadagiti insao)
- ^ Rosenberg, Matt (23 Mayo 2010). "Dagiti pagilian ti Euro: 22 a Pagpagilian ket agus-usar ti Euro a kas ti Opisiala Kuartada". About.com. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Dagiti ministro ti KE ket kinayatda ti panagserrek ti Estonia iti euro". BBC News. 8 Hunio 2010. Naala idi 19 Hulio 2010.
- ^ "Ti Dagup a populasion manipud idi 1 Enero". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2011-03-11. Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Triennial Central Bank Survey 2007". BIS. 19 Disiembre 2007. Naala idi 25 Hulio 2009.
- ^ Aristovnik, Aleksander; Čeč, Tanja (30 Marso 2009). "Kompositional a panagsukisok ti Ganganaet a Reserba ti Kuarta Idi 1999–2007 a Paset ti Panawen. Ti Euro vs. Ti Doliar A kas dagiti mangyuna a Reserba ti Kuarta". Munich Personal RePEc Archive, Paper No. 14350. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009.
- ^ "Europeano a Konseho ti Madrid (12/95): Dagiti Nagbanagan". Europeano a Parlamento. Naala idi 14 Pebrero 2009.
- ^ "Immuna a panagsukat (2002)". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ http://www.x-rates.com/d/USD/EUR/hist2012.html
- ^ "Dagiti sangalubongan a paklakuan idiay España ket natnag, nagdandanag ti Italia". 31 Mayo 2012.
- ^ "Ti Euro". Komision ti Europa. Naala idi 29 Enero 2009.
- ^ a b c Ti pakasaritaan tiBanko Sentral ti Europa, papel ken dagiti annong baben ni Hanspeter K. Scheller Maikadua a Nabaliwan nga Edision idi 2006, ISBN 92-899-0022-9 (prenta) ISBN 92-899-0027-X (online) panid 103 iti pdf nga online a bersion
- ^ "Capital Subscription". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 18 Disiembre 2011. "Dagiti bingay ti NCBs iti daytoy a puonan ket nakarkulo babaen ti panag-usar ti tulbek a mangibanak ti repektibo a bingay ti pagilian iti populasion ken dagup a domestiko ti produkto iti Kappon ti Europa – kadagiti agpapada apannakatimbeng. Ti ECB ket pasayaatenna dagitibingay iti tungngal lima a tawen ken no adda tumipon a baro a a pagilian iti Kappon ti Europa. Ti panagpasayaat ket maaramid babaen ti batayan iti datos a naited babaen ti Komision ti Europa."
- ^ Komision ti Europa. "Panangiletra kadagiti balikas nga "euro" ken "sentabo" kadagiti opisial a pagsasao ti Komunidad a kas naus-usar kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad" (PDF). Naala idi 26 Nobiembre 2008.
- ^ Direktorado ti Komision ti Europa-Heneral para iti Panagipatarus. "Estilo a Pagsurotan ti Inggles: Ti manual para kadagiti mannurat ken agipatpatarus iti Komision ti Europa" (PDF). Naala idi 16 Nobiembre 2008.; Kappon ti Europa. "Interinstitusional nga alagaden ti estilo, 7.3.3. Dagiti alagaden para it panagiyebkas dagitipaset ti kuarta". Naala idi 16 Nobiembre 2008.
- ^ Komision ti Europa (Enero 2007). "Euro a kuarta: lima ken pamiliar". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ Pop, Valentina (22 Marso 2010) Ti KOmision ket agmismisuot kadagiti senial ti pagtagilakuan nga agkunkuna ti: 'dagiti nota ti €500 ket saan amaawat', EU Observer
- ^ Komision ti Europa (15 Pebrero 2003). "Komunikasion ti Komision: Ti panangiyuna kadagiti banko nota ti euro ken dagiti sensilio kalpasan ti maysa a tawen ti COM(2002) 747". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ "Robert Kalina, dumidibuho kadagiti banko nota ti euro, nga agob-obra idiay Oesterreichische Nationalbank idiay Vienna". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Schmid, John (3 Agosto 2001). "Panagkitikit kadagiti Nota iti Baro nga Identidad ti Europa". International Herald Tribune. Naala idi 29 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baldwin, Richard; Wyplosz, Charles (2004). Dagiti Ekonomika ti Europeano a Panangikaykaysa. New York: McGraw Hill. ISBN 0-07-710394-7.
- Buti, Marco; Deroose, Servaas; Gaspar, Vitor; Nogueira Martins, João (2010). Ti Euro. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-92-79-09842-0.
- Jordan, Helmuth (2010). "Fehlschlag Euro". Dorrance Publishing.
- Simonazzi, A. ken ni Vianello, F. [2001], “Liberalisasion ti Pinansia, ti Agmaymaysa a Kuarta ti Europa ken ti Problema iti Awan Panagtrabaho”, iti: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), Globalisasion, Dagiti Patakder ken Sosial a Pakaitunosan, Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti euro idiay Wikimedia Commons
- Dagiti opisial a website


text:
Buadiposo-Buntong, Lanao del Sur
Ti Buadiposo-Buntong ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Buadiposo-Buntong ket nabingbingay a politikal kadagiti 33 a barbaranggay.[2]
- Bacolod
- Bangon
- Buadiposo Lilod
- Buadiposo Proper
- Bubong
- Buntong Proper
- Cadayonan
- Dansalan
- Gata
- Kalakala
- Katogonan
- Lumbac
- Lumbatan Manacab
- Lumbatan Pataingud
- Manacab (Pob.)
- Minanga (Buntong)
- Paling
- Pindolonan
- Pualas
- Buadiposo Raya
- Sapot
- Tangcal
- Tarik
- Tuka
- Bangon Proper
- Raya Buntong (Buntong East)
- Lunduban (Ragondingan)
- Ragondingan East
- Ragondingan Proper
- Ragondingan West
- Boto Ragondingan
- Datu Tambara
- Dirisan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Naguilian, Isabela
Ti Naguilian ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Naguilian ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Aguinaldo
- Bagong Sikat
- Burgos
- Cabaruan
- Flores
- La Union
- Magsaysay (Poblacion)
- Manaring
- Mansibang
- Minallo
- Minanga
- Palattao
- Quezon (Poblacion)
- Quinalabasa
- Quirino (Poblacion)
- Rangayan
- Rizal
- Roxas (Poblacion)
- San Manuel
- Santo Tomas
- Sunlife
- Surcoc
- Tomines
- Villa Paz
- Santa Victoria
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Isabela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Emmanuel Pelaez
Ni Emmanuel Neri Pelaez (Nobiembre30, 1915 – Hulio 27, 2003) ket maysa idi a politiko ken Bise Presidente iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Nasapa a biag ken karrer[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket naipasngay idi idiay Medina, Misamis Oriental kada Gregorio Pelaez, Sr. ken Felipa Neri. Isu ti maikapat kadagiti walo nga annak: ni Rosario, Concepcion, Gregorio Jr., Emmanuel, Jose Ma., Lourdes, Antonio, ken ni Carmen.[1] Isu ket nagadal idiay Elementario nga Eskuela ti Cagayan de Misamis (dati a nagan ti Cagayan de Oro). Kalpasanna ket nagadal iti Nangato nga Eskuela idiay Ateneo de Manila ket nakagun-od ti Grado ti Asosiado dagiti Arte Junior a Kolehio ti UP Cebu\.
Isu ket nakagun-odna ti grado ti linteg idiay Unibersidad ti Manila idi 1938, ken iti isu met laeng a tawen isu ti nakagun-od ti kangatuan kadagiti eksaminasion ti kinaabogado. Isu ket nagtrabaho a kas Klero ti SEnado iti Dibision ti Warnakan manipud idi 1934 aginggana idi 1935, Debado a Reporter manipud idi 1935 aginggana idi 1937, ken agipatpatarus iti korte manipud idi 1937-1938. Isu ket nagtrabaho a kas katakunaynay a reporter ti korte iti Korte dagiti Panagkiddaw manipud idi 1939 aginggana idi 1940, ken kalpasanna a kas Naipangruna a Prosekutor iti Korte ti Tattao manipud idi 1945 aginggana idi 1946. Ni Peláez ket nagsanay iti linteg ken propesor pay ti linteg idiay Unibersidad ti Manila manipud idi 1946 aginggana idi 1963. Idi 1949, isu ket nabutosan idi a Kongregista, ken nangipresenta ti probinsiana. Idi las-ud ti terminona akas pannakabagi (1949–53) isu ket maysa idi ket naikeddeng a kas maysa kadagiti Sanagpulo a Naisangayan a Kongregista babaen ti Kongresional a Timpuyog ti Warnakan, maysa kadagiti Kaserbian a Kongregista babaen ti Nawaya a Warnakan iti Pilipinas, ken maysa kadagiti dua a Naisangayan a Kongregista babaen ti Liga dagiti Agbutbutos a Babbai iti Pilipinas.
Dagiti kasta a nagun-od iti Akin-baba a Kamara iti Kongreso ket isu ti nangiyek kaniana iti Senadio idi 1953-60. Isu ket nagkaykaysa a napili a Naisangayan a Senador babaen dagiti dua a gunglo, ti Liga dagiti Agbutbutos a Babbai iti Pilipinas ken ti Timpuyog ti Warnakan ti Senado.
Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket nabutosan idi a kas Bise Presidente idi 1961, ket isu pay ti Sekretario ti Ganganaet a Pannakibiang. Isu ket nagikkat a kas Sekretario iti 1963, kalpasan ti suppaiat iti administrasion ni Macapagal. Iti isu met laeng a tawen, isu ket napili a kas Tap aiti Tawen babaen ti Examiner ken ti simmaruno a tawen ket naikeddeng a kasNaisangayan nga Alumnusiidi las-ud ti Rambakan ti Nabalitokan a Hubileo iti Unibersidad ti Manila.
Pannakabutos iti Kongreso ti Pilipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket nabutosan pay idi a kas pannakabagi ti KOngreso idi 1965. Kalpasan ti dua a tawen tinengngelna pay ti opisina a kas Senadoraginggana idi nairamngarang ti linteg militar idi Septiembre 1972. Bayat idi nga isu ket nagsubli iti pribado a biag ken nangipasnek ti panawenna iti pamiliana ken ti panagsanay iti linteg, isu ket nagtultuloy iti aktibo nga interasado iti pubuiko a pannakibiang. Idi 1978, ti agtawen ti 63- ng aabogado ti Misamis Oriental ket nabutosan a kas pannakabagi ti Interim Batasang Pambansa ken nagserbi a kas Ministro ti Estado.
Diplomata[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez idi ket Mangipagulo/wenno nairanggo a kameng dagiti delagado ti Pilipinas kadagit inadumaduma a konperensia iti lubong ken mairaman kadagitoy: ti Maika-10 a Komemoratibo a Konperensia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idiay San Francisco idi 1955; ti miting ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1957 ken 1962; Konperensia ti Interparliamentario a Kappon idiay Londres idi 1957; idiay Peru ken idiay Kamerun idi 1972. Isu ket kameng pay idi , ti konsultado a bagi ti Delagasion ti Pilipinas iti SEATO idi 1963. In 1973, isu ket inkeddeng babaen ni Presidente Marcos a kas kameng ti benneg ti Pilipinas kadagiti negosasion dagiti kuartel ti militar iti Estados Unidos. Daytoy a negosasion ket natengngel idiay Washington, D.C. idi 1975. Daytoy idi ti maikadua a panagserbina iti daytoy a benneg, ti immuna ket idi 1956 idi isu ket ti ngiwat ti benneg kadagiti negosasion kadagiti kuartel ti militar ti Pilipinas ken Estados Unidos. Ni Peláez ket nagserbi pay a kas embahador ti PIlipinas iti Estadis Unidos idi las-ud ti administrasion ni Aquino. Ni Pelaez ket nagserbi a kas Komite iti Dayaw iti Agri-Eneria (AER)- ti inkeddeng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a saan a gunglo ti gobierno ken nakibinglay ti rehional a koperensia ti agri-industrial ti ASEAN ti AER idi Mayo 1987 idiay Otel ti Manila.
Daulo ti sibik[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket aaktibo a nankitunos kadagiti nadumaduma a sibik ken kadagiti propesional a kagimongan. Isu ket nagserbi a kas Mangidaulo ti Panagsukisok a Pundasion ti Pilipinas ti Cadang-Cadang , ti immuna a pundasion ti panagsukisok iti Pilipinas a a kakuyog a binayadan ti gobierno ken pribado a sektor para iti panagpapukaw iti cadang-cadang, ti maysa a makaalis a maipapana ti birus a sakit a nangpangta a mangdadaek ti industria ti niog. Isu pay ti nangipangulo ti Gunglo dagiti Agmulmula ti Niog iti Pilipinas, Gunglo ti Mindanao-Sulu-Palawan ken ti Philippine National Red Cross Fund Drive idiay Mindanao (1958).
Personal a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket inasawana ni Edith Fabella ken dagiti annakda a ni: Emmanuel Jr., Ernesto, Elena, Esperanza, Eloisa, Eduardo, Enrique, Edmundo ken ni Elvira. Ti napaay a panangasasinado ket nangrugian ni Pelaez a mangpatingga ti politikal a karrerna ken nangipasnek ti biagana iti panagadal ti Biblia. Isu ket namindua nagserbi a kas Presidente ti Kagimongan ti Biblia iti Pilipinas ken Mangipangulo dagiti Direktorna, ken kalpasanna ket naaramid a kas Honorario a Presidente nga awan kanungpalan babaen ti gunglo.
Isu ket pimmusay idi Hulio 27, 2003 idiay Ospital ti Asia ken Sentro ti Medikal idiay Muntinlupa gapu ti aresto iti puso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ What's Happening to Our Country? The Life and Times of Emmanuel Pelaez by Nelson Navarro