text:
Kronika ti Tribal War
Sarita ni Jaime M. Agpalo, Jr.
Maika-2 a Gungguna
Salip iti Sarita 1997
UMISA-USA
Naipablaak iti BANNAWAG, Nobiembre 30, 1998.
Tribu News, Oktubre 2, 1997:
Mapagam-amkan ti pannakaburak ti pechen wenno peace pact iti nagbaetan dagiti tribu a Wang-isan ken Fichakew iti ili ti Sadanga, Mt. Province.
Nangrugi ti di panagkikinnaawatan dagiti dua a tribu idi pinenned ti Tribu Wang-isan ti Karayan Walsingi-en tapno adda pangawidanda iti danum a para kadagiti balayda ken iti nalawa a paggargardenanda iti nateng.
Saan a kinayat dagiti i-Fichakew ti naaramid ta kunada a kukuada ti karayan.
Iti record ti municipal assessor, nagbedngan dagiti dua tribu ti nasao a karayan.
Nadegdegan ti susik idi napuoran ken nadadael dagiti porma ti narugian a proyekto dagiti Wang-isan itay kallabes.
Atapen dagiti i-Wang-isan nga aramid dagiti i-Fichakew ti pammuor, a di met akuen ti naud-udi. (Jenny Osana)
-------------------------------------0O0---------------------------
Cordillera Weekly Inquirer, Oktubre 10, 1997.
SADANGA, Mt. Province --Naitaray iti health center dagiti agama a Polik-ew, 62, ken Bediong Afidchao, 35, gapu iti nakaro a pannakakabkabilda idi aldaw ti Martes, Oktubre 8.
Segun kadagiti nangarayat kadakuada, nasarakanda dagiti agama nga Afidchao nga awanan puot, daradara, adu a bukol ti rupa ken sugatda.
Iti imbestigasion, naammuan nga agturong dagiti agama iti market idi kellaat a dinarup ida dagiti ti di ammo ti bilangna a lallaki a nangkabkabil ken nangpangpang-or kadakuada agingga naawananda iti puot.
“Mailupaak ida, dagiti i-Wang-isan!” ingngariet ni Lakay Polik-ew nga inayonan ti ub-ubing nga Afidchao idi nagsaludsodan ida ‘toy reporter. (Iddo Suoc)
------------------------------------0O0--------------------------
Tribu Magazine, Oktubre 16- Setiembre 15, 1997 (Editorial):
No mausar a di maikunsolta ti kukua ti kaaduan, tumaud ti di panagkikinnaawatan gapu
iti pannakarabngis ti karbengan.
Kastoy ita ti mapaspasamak iti nagbaetan dagiti tribu ti Wang-isan ken Fichakew.
Lalo a nadegdegan ti susik iti pannakapuor ti narugian a proyekto dagiti i-Wang-isan ken
pannakakabkabil ni Ama Polik-ew Afidchao a kameng ti intugtucan (council of elders) ti
Tribu Fichakew agraman ti anakna a ni Bediong ta mabalin a daytoy ti mitsa ti panaggubat dagitoy dua a tribu.
Adda pechen dagiti dua a tribu. Ngem masansan a maburak ti katulagan no malabsing dagiti annuroten daytoy. Addan parsiak ti dara, ket masurot koma dagiti umno a wagas a pangsolbar iti parikut tapno maliklikan ti tribal war.
-----------------------------------0O0------------------------------
Tribu News, Oktubre 23, 1997:
Maysa a bangkay ti lalaki ti nasarakan a tumtumpaw iti Karayan Walsingi-en iti Sadanga, Mt. Province idi agsapa ti Biernes, Oktubre 18.
Nabigbig ti bangkay a ni Gimmu-od Wakangan, 21, baro, mannalon, ken kameng ti tribu Wang-isan.
Maatap a nakaro ti pannakaparparigat ti biktima sakbay a nagsatan ti anges ta adda sangapulo ket walo a bagsol iti nadumaduma a paset ti bagina, nasuat ti kanigid a matana, adu ti garumiad iti bagina, ken napungo dagiti imana.
Awan ti suspetsa itoy nakaam-ames a krimen. (Jenny Osana)
-----------------------------------0O0-----------------------------
Tribu News, Oktubre 30, 1997:
SADANGA, Mt. Province – Kiniddaw ti mayor daytoy nga ili nga agparbeng koma dagiti tribu ti Wang-isan ken Fichakew.
“Masurot koma ti linteg iti pannakaipagna ti hustisia a saan nga ikabil iti bukod nga ima,” impakaasi ni Mayor Jaime Ling-isen idi kalman iti miting dagiti kapitan ti barangay ken dagiti intugtucan.
Kiniddaw ti mayor daytoy gapu iti agburburek a tension iti nagbaetan ti Wang-isan ken Fichakew.
Nangrugi ti amin idi pinenned dagiti i-Wang-isan ti Karayan Walsingi-en, ngem napuoran ken nadadael ti narugian a proyekto. Atapen dagiti i-Wang-isan nga aramid dagiti i-Fichakew ti pammuor.
Sumagmamano nga aldaw kalpasanna, nakabkabil agingga iti naawanan iti puot ti intugtucan ti i-Fichakew agraman ti anakna. Atapen met ti nasao a tribu a dagiti i-Wang-isan ti akin-aramid.
Di nagbayag, bangkay met ti i-Wang-isan ti nasarakan a tumtumpaw iti nasao a karayan ket madama ita a malamlamayan. Atapen ti tribu nga aramid dagiti i-Fichakew ti pammapatay.
Kabayatanna, mabutbutengen dagiti umili iti panagbibinnales dagiti nasao a tribu iti Kaigorotan. (Jenny Osana)
-----------------------------------0O0------------------------------
Cordillera Weekly Inquirer, Nobiembre 14, 1997.
SADANGA, Mt. Province—Natambang ti walo a lallaki a pakairamanan ti dua nga ubbing idi malem ti Nobiembre 12 iti West Saddle daytoy nga ili, dua a kilometro manipud iti poblasion.
Natayen dagiti biktima nga inakop dagiti immarayat. Naglak-am dagiti biktima iti bala ti M-14, garrand, ken shotgun kas maibasar kadagiti nasarakan dagiti imbestigador a kapsula iti asideg ti nakaaramidan ti krimen.
Natatek ti naglugananda a nalabaga a Ford Fierra nga addaan iti plaka a DIE 495.
Dagiti biktima: Olsim Gaddu, 62; Imbut Gaddu, 35; Adiong Pilaksew, 28; Bintu Pilaksew, 60; Ebuk Ton-ew, 30; Kosman Dinakbe-en, 29; Pilis Gaddu, 12; ken Annut Pilaksew, 12.
Maipagarup nga agawiden dagiti biktima iti lugarda idi napasamak ti panagtambang.
Segun dagiti kabagianda dagiti biktima, naggapu dagitiy iti maysa a kaniaw idiay Barangay Mainit, Bontoc, Mt. Province.
Dipay naistablisar ti motibo ti nasao a krimen. (Iddo Su-oc)
---------------------------------0O0--------------------------------
Tribu Magazine, Oktubre 16-Setiembre 15, 1997 (Editorial):
Napasamaken! Naburaken ti pechen. Saansan a mapenned ti agus ti karayan a dara.
Binnales.Pinnatay. Innibusan ti puli. Daytoy ita ti mapaspasamak iti nagbaetan dagiti i-Wang-isan ken i-Fichakew iti Sadanga, Mt. Province.
Ngem rumbeng kadi nga agpipinnatay dagiti agkakadaraan? Nga aggiginnudas dagiti agkakapuli nga Igorot?
-------------------------------0O0----------------------------------
Tribu News, Nobiembre 27, 1997:
SADANGA, Mt. Province – Nagpipinnaltog dagiti i-Fichakew ken i-Wang-isan iti Karayan Walsingi-en itoy nga ili idi malem ti Nobiembre 25.
Nagpaut ti ranget iti agarup a lima a minuto ngem, awan ketdi iti naipadamag a nasugatan wenno napapatay.
Iti imbestigasion ti PNP, karaman iti pinnaltog dagiti kameng ti CAFGU a kabagian ken tubo kadagiti nasao a tribu.
Mainaig itoy, binabalaw ni Mayor Jaime Ling-isen itoy nga ili ti kinaawan sinseridad dagiti dua a tribu kadagiti karida a saan a dumakkel ti susikda idinto ta madaman ti konsultasion no ania iti kasayaatan nga aramiden maipanggep itoy.
Agpakpakaaasi ti mayor a solbaren koma dagiti di pagkikinnaawatan iti naikappiaan a wagas. (Jenny Osana)
------------------------------0O0-----------------------------------
Cordillera Weekly Inquirer, Nobiembre 30, 1997:
LAKE DANUM, Sagada, Mt. Province – Pinaisubli ti Batallion Commander ti 3rd IB, 5th Inf. Div., ti Philippine Army a nakabase itoy nasao nga ili dagiti armas dagiti amin a CAFGU a naidestino iti Mt. Province tapno maliklikan iti pannakaaramat dagiti nasao a paltog iti di nasayaat a wagas, kangrunaanna iti nabara a riri dagiti i-Wang-isan ken i-Fichakew iti Sadanga itoy a probinsia.
Malagip a nairaman dagiti CAFGU iti kallabes a pinnaltog iti Karayan Walsingi-en iti nasao nga ili.
Mainaig itoy, nangibaon ti commander ti Army iti maysa a tropa iti ili ti Sadanga a mangbantay iti talna ken kappia iti nasao a lugar. (Iddo Su-oc)
---------------------------0O0-------------------------------------
Tribu News, Diusiembre 4, 1997:
SADANGA, Mt. Province – Kinondena ni Mayor Jaime Ling-isen itoy nga ili ti kinaadda
dagiti kameng ti Philippine Army itoy nga ili.
Iti press conference a naangay idi kalman iti presidensia, binabalaw ni Mayor Ling-isen ti
nasao nga addang ta kayatna kano a sawen daytoy a naikkaten ti panagtalek ti military kadagiti opisial iti ili kangrunaanna iti mayor, ken ti panagtaltalek ti military kadagiti customary laws wenno bukod a paglintegan ti Kaigorotan.
Impalagip ti mayor nga addaan dagiti Igorot kadagiti costumary laws a bigbigbigen ti gobierno a pangsolbar iti kriminalidad.
“Maysa laeng a peace keeping force ti Army a katulongan ti PNP,” impalawag met ti battalion commander ti Army a nakabase iti Sagada.
Impanamnama ti commander nga awan ti pabpaboranda kadagiti dua nga agap-apa a tribu no di ket agserbida laeng a lapped ti posible a pannakaipatli manen ti ad-adu pay a biag. (Jenny Osana)
--------------------------------0O0---------------------------------
Tribu News, Disiembre 4, 1997:
BAGUIO CITY – Dua nga estudiante iti kolehio ti biktima ti pammagsol dua nga aldawen ti napalabas iti agsina a lugar itoy a siudad.
Nainaganan dagiti biktima a kas Phillip Tiotio-en, 18, baro, ken residente ti Barangay Dagsian, ken naglak-am iti pito a bagsol iti nadumaduma a paset ti bagina a puon ti nakatayanna kalpasan ti maysa nga aldaw a pannakatamingna iti Baguio General Hospital and Medical Center.
Naglak-am met ti dua a bagsol iti barukong ni Adner Pis-o, 19, baro, ken adda iti nakain-inaka a kasasaad iti SLU Sacred Heart Hospital, residente iti Barangay Honeymoon Extension.
Iti imbestigasion ti PNP, tengnga ti aldaw iti magmagna ni Tiotio-ewn iti Burnham Park a mapan agiskuela iti Baguio Colleges Foundation idi kellaat a dinarup dagiti di am-ammo a lallaki ket binagbagsolda sada nagtataray iti nadumaduma a direksion a kalpasan a naiwayatda ti panggepda.
Agawid met ni Pis-o iti sumipnget idi kellaat a binagsol dagiti nasabatna a lallaki.
Ad-adalen ti PNP ti anggulo nga adda ti pannakainaig dagitoy a dua a kaso iti tribal war iti Sadanga, Mt. Province ta agpada a taga Wang-isan dagiti biktima. (Jenny Osana)
----------------------------0O0-------------------------------------
Cordillera Weekly Inquirer, Disiembre 12, 1997:
BONTOC, Mt. Province –Namasaker ti sangapamilia babaen iti pannakatagtagbatda iti
maysa a barangay itoy nasao nga ili idi kalman.
Dagiti biktima: Pulido Kis-ingen, 44; ti asawana ni Polingay, 43; dagiti annakda a ni Wilfen,15; Danio, 12, ken Elspher, 18 balasang ken maipagarop a narames pay sakbay a napatay ta lamolamo a nasarakanda iti siledna.
Iti imbestigasion ti PNP, natakuatan ti maysa a kapurokanda a baket ti krimen idi malem kalman nga ipapanna iti naiputputong a balay dagiti Kis-ingen. Dumawat koma ti baket iti bunga ti sayote, ngem idi awan ti sumungbat iti awagna, simmirip iti regkang ti diding ti balay dagiti biktima ket nakitana dagiti bangkay.
Ad-adalen ti PNP a kanaig daytoy a krimen ti tribal war iti nagbaetan ti Fichakew ken Wang-isan ta i-Fichakew dagiti biktima. (Iddo Su-oc)
------------------------------0O0-----------------------------------
Tribu News, Disiembre 18, 1997:
BAGUIO CITY—Nangangay ti Cordillera Bodong Administration idi kalman iti miting iti Cordillera House iti Wright Park.
Napagsasaritaan iti miting ti gumilgil-ayab a susik iti nagbaetan dagiti i-Fichakew ken i-Wang-isan iti Sadanga, Mt. Province.
Nagkari dagiti uppat nga intugtucan a pannakabagi dagiti agap-apa a tribu iti pannakaisardengen ti riribuk ket solbarenda ti susik babaen iti nainkappiaan a wagas.
Indatag ti agsinnumbangir a tribu dagiti pammabasolda iti tunggal maysa ket daytoy ti ad-adalen ita tiCordillera Bodong Administration. (Jenny Osana)
------------------------------0O0-----------------------------------
Tribu Magazine, Nobiembre 16-Disiembre 15, 1997 (Editorial):
No madama ti uram, nabara ti apuy. Pudno unay daytoy a pagsasao a mayarig iti tribal war iti Mt. Province. Iti kinaadun ti negosasion nga ar-aramiden ti gobierno probinsial ken munispal, ti Cordillera Bodong Administration, ti PNP ken dagiti NGOs, ken dadduma pay a maseknan, agtultuloy latta met ti pannakalabsing dagiti napagsasaritaan maipanggep iti riri dagiti i-Wang-isan ken i-Fichakew.
Adda ti common denominator iti kaaduan a narisut a tribal war iti Cordillera, kinuna ni Prof. Sayas Pik-pikan, sociologist ken eksperto kadagiti costumary laws ti Kaigorotan. Isu daytoy ti ibaballaet a mismo ti bagi ken dara dagiti maseknan.
No kayat a palamiisen ti agburburek a dara ti tribu, nasken ti ibaballaet dagiti nalamiis a dara ti tribu wenno dagiti cooler heads.
Maibatay iti record, 87 a porsiento kadagiti tribal war ti nasolbar babaen iti ibaballaet dagiti makuna a mestiso wenno nagassawa a kameng dagiti dua a maseknan a tribu.
Ngem ti parikut ita, adda kadi nagassawa nga i-Fichakew ken i-Wang-isan? Iti record ti municipal registrar ti ili ti Sadanga, awan iti nailanad a nagassawa manipud kadagiti dua a tribu. No adda man, mabalin nga iti sabali a lugar. Ngem yanda? Apay a dida lapdan ti panagayus ti dara dagiti katriboanda?
--------------------------0O0---------------------------------------
Tribu News, Enero 9, 1998:
BAGUIO CITY – Nagrarambol dagiti i-Fichakew ken i-Wang-isan iti maysa a nalatak a
pagiinuman iti Cariño Street idi sardam ti petsa 4 itoy a bulan.
Natiliw ti PNP dagiti dadduma a karaman iti riribuk. (Jenny Osana)
-------------------------=0O0---------------------------------------
Cordillera Weekly Inquirer, Enero 9, 1998:
SADANGA, Mt. Province – Innem a katao ti nasugatan ken dua ti natay iti panagtitinnagbat ti dua a grupo dagiti lallaki iti poblasion daytoy nga ili iti tengnga ti aldaw idi Enero 5.
Saggaysa kadagiti Tribu Fichakew ken Tribu Wang-isan ti natay, idinto ta sumagmamano kadakuada ti nasugatan. (Iddo Su-oc)
-------------------0O0-------------------------------------------
Tribu News, Enero 15, 1998 (Week’s Mail):
“Makinnibuskami!” – Mulber Boting-ew, Wang-isan, Sadanga, Mt. Province.
“Agkakadalaan ni sitayo. Lumbeng ni datayo ti agkaykaysa!” – Ama Pilisen Yag-ao, Tadian, Mt. Province.
---------------------------0O0--------------------------------------
Coirdillera Weekly Inquirer, Enero 16, 1998 (Mail Box):
“Kimat laeng ti haan nga mabales-bales!” – Birtu Chacchaken, Fichakew, Sadanga, Mt. Province.
“Laglagipen ni dakayo sikami nga a-annakyo ken a-appoyo!” -- Evergreen Likyaw-en, agtawen iti 11, Bontoc, Mt. Province.
------------------------0O0-------------------------------------
Tribu News, Enero 29, 1998 (Paulo ti damag a sinurat ni Jenny Osana, karaman ti report manipud iti PIA Bontoc, CNA, ken CCNF):
WANG-ISAN KEN FICHAKEW, NAGKAPPIADAN!
---------------------------0O0--------------------------------------
Cordillera Weekly Inquirer, Enero 30, 1998 (Paulo ti damag a sinurat ni Iddo Su-oc, karaman ti report manipud iti PIA Bontoc, CCNF ken CAN):
KALPASAN TI TRIBAL WAR, GRAND CAÑAO!
-----------------------------0O0------------------------------------
Tribu Magazine, Enero 16-Pebrero 15, 1998 (“Idi Nagtimek ti Lasag ken Dara,” Salaysay ni Jenny Osana):
MAPATPATIT a gansa ti nangriing kadakami iti dayta a nakalamlam-ek nga agsapa ti Enero 27 iti tolda iti kampo ti peace keeping force ti Army a nagturoganmi kadagiti kakaduak a reporter.
“Tadek ti kappia, madam,” impalawag ni S/Sgt. Misio Pulang-iw, maysa a Kankanaey idi nagdamagak.
Nagtataraykami kadagiti kaduak a simmurot kadagiti Army. Nasaripatpatak iti teppang ti karayan a yanmi dagiti agkabannuag a babai ken lalaki ken dua nga ubbing a lalaki ken babai a pagarupek nga agtawen iti sangapulo ken mayat iti panagtadtadekda a mangrikrikus iti temtem iti tengnga ti dua a naitugkel a gayang iti kabatuan. Anian a nagdayag iti panagtadekda!
Nagpaliiwkami. Nagsangpet dagiti dadduma a tribu iti isu amin a direksion. Naggansa ken nagtadekda met iti teppang ken iti adayo ti temtem.
Iti palawag ni S/Sgt. Pulang-iw, mailiwda met ngatan iti ayug ti kappia ti Kaigorotan a nabayagen a nailibay gapu iti tribal war. Nasiputak pay a nakalua ti Kankanaey nga Army ket kasla tiptipdenna ti bagina nga agtadek.
Tantan-awannakamin ni Apo Init iti lulonan ti Bantay Giw-ing idi in-inut ti panagsangpet ti agsumbangir a grupo dagiti i-Wang-isan ken i-Fichakew. Timmibong ti aweng dagiti gansa. Rimmegta dagiti agtadtadek iti lawlaw ti temtem.
Kellaat nga ingngato ti lalaki iti temtem dagiti imana ket nagsardeng dagiti gansa. panagriknak, ti laeng banugbog ti barukongko ken arasaas ti danum ti karayan a sumsumngawan ti agtadtadek met nga asuk ti saan a simmardeng iti dayta a kanito.
Pinag-ot ti lalaki ti maysa a naitugkel a pika ket inyawatna iti ubing a babai. Pinag-ot met ti babai ti maysa pay a pika ket inyawatna iti ubing a lalaki.
Ti ubing a lalaki, kinamangna ti kanigid a yan dagiti i-Wang-isan, ket ti ubing a babai iti yan dagiti i-Fichakew.
Awan ti arimekmek. Naitugkel amin a mata kadagiti dua nga ubbing nga agturong iti dua nga ummnong. Dandani naggiddan dagiti dua nga ubbing a nangitanggaya ti pika nga iggemda iti sanguen ti dua nga ummong.
Rinuggian ti lalaki iti temtem ti naggansa, nagkimaykimay met ti babai ket linikusda ti temtem iti panagtadekda.
Siraragsak a timmipon dagiti dadduma pay a tribu a naggansa ken nagtadek iti yan ti temtem ket ti ayug ti kappia iti Kaigorotan, indaliasat ti nasalemsem a pul-oy kadagiti kabambantayan ti Cordillera.
Manipud iti ngatoen ti karayan, nasiputak ti panagampayag ti puraw a kalapati a kinagiddan ti panangawat dagiti dua a lallakay kadagiti pika a yaw-awat dagiti dua nga ubbing.
Nalagipko a nagsublisubli da Ederlyn, 30, factory worker iti Metro Manila ken anak ti i-Fichakew, ken ti asawana a ni Allit Oskinaw, 32, taxi driver iti Metro Manila met laeng ken i-Wang-isan, kadagiti tribuda tapno urnosenda ti riri iti nainkappiaan a wagas.
Iti tadekda iti daydi nga agsapa, no saan a patgan dagiti tribu ti kappia a yaw-awisda, laksidendan ti pulida agraman dagiti annakda ken dagiti sumarsaruno a kaputotanda.
Iti biang ti Kaigorotan, maibilang a kinamalas wennmo nadagsen a basol ken ni Lumauig, ti kangatuan a dios dagiti Kankanaey wenno ni Kabunian, ti kangatuan a dios dagiti Ibaloi, wenno dagiti dadduma pay a didiosen no adda katribuam a pinaguram, aglalo no maipapan daytoy iti sapasap a kappia. Sungsungbatan ti agdama a kaputotan dagiti intugtucan ken amam-a (elders) daytoy a basol.
Nabayadan ti danios perhuisio iti agsumbangir a tribu ket naisaruno ti Grand Cañao.
Matuloy met a mapenned ti Karayan Walsingi-en ket agpada a mairanud dagiti amin a tribu a magaw-idan ti karayan. ##
Monday, October 13, 2008
Kronika ti Tribal War
3 comments:
- Ka Iddo said...
-
rugiak man ti agiposte kadagiti sarita
- 6:05 AM
- sherma said...
-
Hayyo, Manong. Good evening!
Apay manong nga awan ti permalink ti title daytoy saritam? I-linkko koma idiay Award winning short stories. :-)
Adingmo Sherma
- 7:25 PM
- Ka Iddo said...
-
yimelkonto aengen kenka... kuna ni Roy, historical fiction kano daytoy a kas nadakamatna iti blogna, wen, ngata a... ngem, patienyo, bunga laeng ti panunot daytoy...
- 2:53 AM


c: text/html

text:
VIGAN CITY- Pulotan ti aso ti puon ti nakabagsolan ti maysa a lumugar ti Barangay Bulala ditoy iti rabii ti Agosto 24.
Naamuan iti report a madama nga agiinom ti suspetsa a nainaganan a Zaldy Agati, 21, residente iti nadakamat a lugar idi immasideg iti biktima a nainagan Esteban Rabino, 44, naasawaan, kalugaranda, ket linenteanna sana biniding ti karne ti aso a pulotanda a nakasairan ti suspetsa ket binagsolna ti biktima.
Naitaray ni Rabino iti Gabriela Silang General Hospital gapu iti sugatna iti likod ken abaga.
Segun iti report sapsapulen ti biktima ti mapukpukaw nga asona idi mapasamak ti pammagsol.
Iti pannakaisurat daytoy, nagsublin ti aso.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Iti misa sadiay St. Peter’s Basilica a dinar-ayan dagiti ginasut nga obispo iti sangalubongan, imbatad ni Papa Francis a nasagraduan ti matrimonio ket saan a mabalin a mapekka ti panagtipon ti agassawa. Iti nalawlawag a balikas, agnanayon ti matrimonio ket awan ti linteg wenno puersa ditoy lubong a mamagsina iti lalaki ken babai a nagkari iti sanguanan ti altar iti saan a pannakapekka ti panagayatda iti tunggal maysa, iti rigat man wenno nam-ay, iti ladingit ken ragsak, agingga iti pagsinaen ida ni patay.
Imbatad daytoy ni Papa Francisco iti sanguanan iti umad-adu a bilang dagiti agassawa a nagsina gapu iti nagduduma a rason, kas iti dida panagkakatunosan, kinarigat ti panagbiag a sagsagrapenda iti denna iti tunggal maysa, panagpukaw ti talentalek gapu iti panagbabai ti lalaki wenno pannakikamalala ti babai, kaawanen ti tiempoda iti tunggal maysa gapu ta makumikomda nga agsapul pirak a pagtaraonda iti pamiliada wenno panagukkonda iti material a kinabaknang tapno mataginayonda ti nangato a tukad a paggargarawanda iti kagimongan ken dadduma pay a gapu a nangrakrak iti umok a binangonda.
Maipalagip nga idi kanikadua a tawen, inrusat ni Papa Francisco ti proseso ti synod babaen ti panangipatulodna iti questionnaire kadagiti obispo, parokia ken dagiti Katoliko tapno lawlawaganda ti karirikna, kapanunotan wenno pannakaawatda iti panangsurotda iti pannursuro ti simbaan mainaig kadagiti parikut a pakaseknan ti pamilia. Ita, agdagup iti 270 a bishop ti dimmar-ay iti synod ket trinatarda dagiti problema mainaig iti relasion iti pamilia, sex, matrimonio ken homoseksualidad.
Maysa kadagiti nabara a napagpapatangan iti synod ti isyo no mapalubosan dagiti diborsiado ken nagkasar babaen iti sibil nga umawat iti komunion.
Kangrunaan pay a natratar iti synod no kasano a matulongan ti Simbaan dagiti pamilia a Katoliko a nagsisina ken nagdiborsio iti sanguanan ti deklarasion ni Papa Francis nga agnanayon ti matrimonio.
Kinuna ni Papa Francisco a rumbeng a saan a payagus ti Simbaan iti apagbiit-ti-panaglabasna a paginteresan wenno popular nga opinion ngem ketdi sidadaan a mangbirok kadagiti umili nga agsagsagaba gapu iti panagsisina ken diborsio ket itanggayana kadakuada ti “lana ti panangawat ken kaasi”.
Kinunana a saan a mangeddeng ti Simbaan iti pannakarpuog ti matrimonio, ngem maysa nga ina ti Simbaan, “saan nga agitudo iti ramay wenno mangeddeng kadagiti annakna”.
“Kasapulan a tuntonen ti Simbaan dagitoy a tattao, arakupen ken akayenna ida, ta ti Simbaan a nakaserra dagiti ridawna ket liputanna ti bukodna a bagi ken ti missionna ken idinto nga agbalin a rangtay, agbalin ketdi a maysa a bangen iti kalsada.”
Sigurado nga adu a dadaulo iti Simbaan ti saan a naan-anay a kumanunong iti daytoy nga imbisik ni Papa Francis. Kangrunaan la ketdi nga argumentoda: apay a pagtalinaeden nga agnanayon ti kasar no nagtalawen ti panagrinnaem, talentalek, ken kangrunaan, ti panagayat iti tunggal maysa?
Ania ti pagtakderam, kailian?


text:
STA. CRUZ, Ilocos Sur – Akto a natiliw dagiti barangay tanod ti maysa a balo bayat ti panagtakawna iti serbesa iti tiendaan publiko ditoy idi bigat ti Hunio 12.
Tiniliw dagiti barangay tanod ni Gigilyn Maniego y Manantan, 47, balo, ken residente iti Barangay Ilocano Sur, San Fernando City, La Union, gapu iti panagtakawna iti dua a kahon ti Red Horse Beer iti Rhomars Mart a kukua ni Romeo Romano, 51, residente iti Poblacion Este, ditoy met laeng nga ili.
Nasiputan da Fidel Ragandap ken Juan Dulay agpada a barangay tanod ken residente iti Barangay Lalong, Sta. Cruz, ni Maniego a nangbagkat iti dua a kahon ti Red Horse Beer sana impan iti likud ti maysa a dyipni a nakaparking iti abagatan a laud ti public market.
Idi nagsubli ti suspek, sinitar dagiti dua ket idi awan ti maipakitana a resibo a ginatangna dagiti beer, pinakaammuanda ti akinkukua sada impan ti suspek iti police station.#


text:
Ni Ma. Theresa B. Santos)
Kunada man, naim-imbag ti masugat iti labaha ta puyotam laeng ti agdardara, sumarunon ti isem a nalawa; ngem ti masugat iti balikas, umukuok iti barukong a manasanas.
Kayatna a sawen, nasaksakit ti maiwa babaen ti balikas ngem aniaman a patadem wenno natadem a banag a makaipas. Ta ti balikas sugatenna ti nakem ken rikna – ti kinatao.
Ngem iti biag, ti pannakasugat ket saan a panagultimo ti amin no di ket rugi ti ad-adu pay nga addang. Inaldaw ti panagaddang. Agtultuloy ti panagdaliasat iti dana ti biag. Dagiti pannakaiwa kadagiti balikas ket saanda nga agserbi a kas ngudo ti amin no di rugi ti sabali pay a panagbaniaga iti biag.
Kasta ti napasamak ken ni Rodolfo nga anak ti maysa a nakurapay. Kas maysa nga agtutubo, sineknan met iti ayat. Nagayat ken ni Belinda, ti kinaubinganna ken kapurokanda. Anak ti baknang ken adda mabalbalinna iti biag ti balasang. Natangig ken nangato ti purwana. Komo adu dagiti agar-arem kenkuana, saannan a taliawen dagiti kapurokanna.
No apay met nga isu pay ti nagustuan ni Rodolfo. Ket impudnona ti panagayatna iti balasang.
“Ania? Addaakon nga agid-idda iti kutson a kama, mapanak pay laeng agidda iti datar? Awan ti karbengam nga agayat kaniak! Saanka a maikari, nalawag? Ket saanka metten nga agbasakbasak pay iti paraanganmi…” ket nakangato ti timid ti balasang a nangpanaw iti baro.
“Adda prioridad a nasken nga iyun-una nga aramiden ti tao. Dayta a prioridad ti kaskenan ti amin, ta kalpasanna a magun-odmo dayta, sumaruno metten ken disnudo dagiti dadduma nga umasideg kenka uray dimo sapulen,” imbalakad ni Apong Illo idi mapalpaliiwna a naliday ni Rodolfo. “Ania, aya, ti prioridadmo iti biag? Isu ti yun-unam nga aramiden, apok. Bay-am dagiti dadduma ta dumtengdanto lattan uray dimo ida ayaban wenno sapulen…”
Iti dayta nga imbaga ni Apong Illo, impasnek ngarud ni Rodolfo ti nagtalon. Nagurnong. Idi addan umdas nga urnongna, nagenrol iti BS in Agriculture Major in Agronomy. Impasnekna ti nagiskuela. Idi nagreduar, nakastrek a kas technician iti maysa a nalatak nga agrifarm nga agsuksukisok kadagiti kabaruanan a wagas ti panagmula iti pagay ken kadagiti natnateng. Addaan daytoy kadagiti sanga iti nadumaduma a pagilian.
Gapu iti dedikasionna iti trabahona, naipatulod kadagiti nadumaduma a nasion nga ayan dagiti sanga ti nalatak nga agrifarm tapno ad-adda pay a manayonan ti ammona. Gapu itoy naragpatna, mas lalo pay a naglatak ti naganna iti lubong ti agrikultura.
Ti kinalatakna iti propesionna, naawis nga agsarita iti class reunion iti nagbasaanna iti high school. Iti pannakaammo ti kolehio a nagbasaanna iti agrikultura ti kinaaddana iti ilida, saanda met a nagpangaddua a nangawis kenkuana tapno sumarita iti maysa a pasken.
Timminggaw ti naganna.
Iti panagawidna iti purokda, nagkuros manen ti dalanda ken ni Belinda. Saan a makauni ni Rodolfo iti naglalaok a rikna nga immapay kenkuana.
Ni Belinda, maysa nga aburido nga ina dagiti pito nga annakna. Saanen a daydi Belinda idi a napusaksak no di ket maysa itan nga agbibiag a narigat. Ta ngamin, nabalud ti asawa daytoy gapu iti panaglako iti shabu ken mamin-adun a daras a natiliwan.
Saan a nagilunod ni Rodolfo uray no nasakit ti ipas dagiti balikas a nalak-amna idi ken ni Belinda. Inawatna a sipupuso ti kinapudno. Ta ti panangawat ti kinapudno ti mangpekka iti kawar ti pannakaikulbo. Nagyaman iti nangato a langit ta iti laksid ti nariknana a sakit, nasurotanna ti umno a dana ti biag.
Kinasaritana ni Belinda. Saan a gapu iti ayat, no di ket kayatna a tulongan ti babai nga iti naminsan ket nakariknaanna iti ayat. Impaayna ti tulong a pinansial ken moral a suporta.
Ken ni Rodolfo, ti pannakapaay ket maysa laeng nga addang iti biag. Adu ken saan nga agpulsot ti panagaddang iti biag.
Nga isu ti rumbeng, saan kadi?
Umun-una nga aramiden ti prioridad. Kinaurnos ti taltaluntonen a dana ti biag ti kayat a sawen daytoy. Adda daydiay goal wenno ingpen a pagturongan wenno pagbalinan iti masakbayan. Daydiay a goal isu ti iprioridadmo. Di masasaan ti inka panagballigi.#


text:
Plano ti panangibilang ti telepono
Ti plano ti panangibilang ti telepono ket maysa a kita iti pamay-an ti panangibilang nga inus-usar iti telekomunikasion tapno maikkan dagiti numero ti telepono kadagiti agsuskribir ken ti panagidalan dagiti panagtawag ti maysa a reddek ti telepono. Ti maysa a nametmet a plano ti panagibilang, a kasla ti mabirukan idiay Amianan nga Amerika, ket pasirukan na ti maysa a agtatalinaed a dagup ti kaatiddog dagiti numero. Ti maysa a naluktan a panggep a panggep ti panag-numero ket addaan ti langa a sabsabali iti kaatiddog dagiti numero ti telepono.
Ti maysa a plano ti pang-dial ket bangonenna ti manamnama a numero ken ti pagtuladan kadagiti digit para kadagiti numero ti telepono. Daytoy ket agiraman kadagiti kodigo ti pagilian, kodkodigo a panagserrek, kodkodigo ti lugar ken dagiti kombinasion dagiti dihitos a nai-dial.


text:
GALIMUYOD, Ilocos Sur – Natay ni Loreto Delicana, 43, naasawaan, residente iti Barangay Gaspar, Salcedo, Ilocos Sur idi nagdungpar ti luganna ken ti passenger jeep a minaneho ni Ariel Bao-baoen, 36, naasawaan, residente iti Barangay Baracbac, Galimuyod, Ilocos Sur iti Candon-Salcedo road a sakup ti Barangay Mabayag, Galimuyod, Ilocos Sur idi Marso 22.
Mapapati a kimmaut ti traysikel a minaneho ni Delicana iti linia ti makasabatna dyip iti nagkurbaan a puon ti panagdungpar dagiti dua a lugan a nakatulidan ti traysikel ken nakasugatan a grabe ti biktima.
Naitaray ni Delicana iti Candon City Hospital ngem natay bayat ti pannakataming dagiti sugatna.#


text:
Komentario Ni Eden A. Alviar
NAKAAM-AMES ti napasamak a trahedia sadiay Resort World Manila a nakatayan ti 38 a tattao pakairamanan ni Jessie Javier Carlos, ti agmaymaysa a nagtagiarmas a nagaramid ti terorismo, ken dagiti 37 nga agserserbi ken bisita iti hotel ken casino.
Idi agtengnga ti rabii ti Hunio 2, 2017, simrek ti nakamangisit ken nakaboniti a lalaki ken armado iti M4 Carbine iti casino a nabigbig kalpasan ti insidente a ni Carlos. Imputokputokna ti paltogna iti ngato. Pinuoranna dagiti lamisaan a pagsusugalan. Idi nagkaribuso dagiti tattao, sinerrekna ti siled dagiti chips ket nagala iti P113 milion ti pategna. Mapapati a pumanaw koman iti pasdek ngem adda nakapinnaltogna idi bumaban iti agdan a nakasugatanna. Naglemmeng iti Room 510 iti hotel ket sadiay a pinuoran ken pinaltoganna ti bagina a nakatayanna.
Idi marekobre iti bangkay ni Carlos, natakuatan a binungonna ti bagina iti ules a nasibugan ti gasolina. Narekobre pay ti napuoran a paltogna nga M4 Carbine ken Pistol Caliber .380.
Kabayatan ti trahedia sadiay Resort World Manila idi saan pay a nabigbig ti gun man, dagus nga inaklon ti Islamic State of Iraq and Syria nga isuda ti akingapuanan dayta a pagteng. Uray ni United States President Donald Trump ket inyanunsiona ti terorismo iti Metro.Manila. Nagdanag dagiti agindeg iti Metro Manila nangruna dagiti adda iti service industry ta naigiddan dayta iti riribuk sadiay Marawi City ken naideklarar ti Martial Law sadiay Mindanao. Dagus met a kinontra dayta da Philippine National Police Director General Ronald de la Rosa ken National Capital Region Police Office Director Oscar Albayalde, ket impettengda a saan nga aramid dayta ti organisado a terorista ta agmaymaysa ti gun man ken puro ngato ti panagputokna.
Maibasar iti imbestigasion ti PNP ken ti Committee on Tourism ti House of Representatives, nadaras ti iseserrek ni Carlos iti pasdek ta awan ti naaramidan ti lady guard nga awanan-armas a nangsitar kenkuana. Nagkakaribuso dagiti agpapaay ken bisita iti casino ken hotel idi imputokputok ni Carlos ti paltogna. Iti pannakakarintar dagiti tattao iti pasdek, adu dagiti saan a nakasurot kadagiti dalan a rummuaran ken fire exit. Dagiti 37 a natay ket gapu iti suffocation wenno naangsan iti nakaro nga asuk a pinarnuay ti uram.
Naamuan a nadaras a nakapagresponde dagiti polis iti Resort World Manila, ngem saanda a natunton ti ayan ti gun man gapu ta saanda a naserrek ti siled nga ayan dagiti closed-circuit television ta napnon iti asuk. Naladawen idi naammuanda nga adda pay sabali a CCTV room iti kaabayna a pasdek. Naduktalan pay a nakissayan ti bilang dagiti private guards ti establisimiento idi sumrek ti gun man ta agtengngan iti rabii, ken nagamak dagiti guardia a nanglapped kenkuana.
Segun pay iti report, ni Carlos ket sigud a high roller player iti casino ngem kiniddaw ti pamiliana iti Philippine Amusement and Gaming Corporation a ma-ban wenno saanen a mapastrek iti amin a casino establishment gapu ta naapiangen iti sugal ket naipaabaknan dagiti adu a sanikuada nga agassawa ken nailumluomen iti utang. Naammuan pay a ni Carlos ket sigud a tax specialist ti Department of Finance, ngem pinaikkat ti Ombudsman gapu ti saan a nakapappapati nga indeklarana nga assets iti Statement of Assets and Liabilities-na. Nairakurak pay nga adda negosioda nga agassawa kas gun dealer. Gapu iti nalabes a panagsugalna, nagsinadan nga agassawa.
Kalpasan ti trahedia, dimmawat dagiti nagannak ni Carlos iti pammakawan kadagiti pamilia dagiti biktima. Dagus met a nangipaay ti tulong ti management ti Resort Wprld Manila a P1 million iti kada biktima. Impalgak metten dagiti pamilia dagiti biktima a mangipilada iti maymaysa a kaso kontra iti management ta patienda nga adda panagbaybay-a ken sungsungbatan ti kompania iti napasamak a trahedia.
Nakalkaldaang dayta a trahedia iti Resort World Manila ta no sukimaten ti nauneg a gapuna ket ti pannakaidagel ni Carlos, iti bisio a sugal ti puon ti panagaramidna iti krimen. Patien dagiti imbestigador a mabalin a mapan laeng ngata agtakaw iti chips ti gagara ni Carlos, ngem saanen a nasurot ti planona idi adda nakapinnaltogna idi umulog iti agdan ken rummuar koman iti pasdek.
Ti trahedia sadiay Resort World Manila ket iyanninawna ti kinakapuy ti kabaelan dagiti pribado a guardia ken dagiti agserserbi kadagiti establisimiento a daydaywen dagiti adu a turista ken casino player a nanglapped iti agmaymaysa nga armado a tao a nangisaknap iti krimen.
Dayta a pagteng ket ipaneknekna pay ti panagkurang dagiti polis a nadaras a nangtunton ken nangpasardeng ti agmaymaysa a gun man ta napalabas pay ti agpatnag ken natayen ni Carlos idi masukalan ti siled a nagpakamatayanna. Iyanninaw pay daytoy ti panagkamtud dagiti agpapaay dagiti ahensia ti PNP a Supervisory Office for Security and Investigation Agencies ken Firearms and Explosives Office. Iparangna pay ti nagkurangan dagiti rescue units nangruna dagiti agpapaay iti Bureau of Fire Protections ta adu dagiti natay uray saan unay a nakaro ti uram.
Dayta a trahedia ipakitana ti dakes nga epekto ti sugal nangruna kadagiti dadakkel ti pustana kas iti casino. Segun kadagiti report, P40,000 ti kababaan a panagpusta ni Carlos. Ipaneknek dayta ti kinapudno nga adu a Pilipino dagiti naapiangen iti sugal a saandan a kabaelan a kontrolen ti panagduyosda nga agsugal uray no ilakoda dagiti sanikua a nagrigrigatanda nga ipundar, ken mailumlomda iti utang, wenno iduronna ida nga agtakaw wenno agaramid iti krimen tapno laeng adda ipustada.
Maysa ti PAGCOR kadagiti kadagiti kangrunaan nga agpaspastrek iti pondo ken ingreso a mausar kadagiti nagduduma a programa ti gobierno. Sabali pay dagiti adu a klase ti lotto ken sweepstakes nga imanmanehar ti Philippine Charity Sweepstakes Office. Saan laeng a dagiti casino a naisangrat kadagiti turista ken babaknang a Pilipino, ken lotto outlets ti umad-adu a maipatakder kadagiti nagduduma a paset ti pagilian. Nagraira met dagiti galiera wenno pallotan. Nagsaknap pay dagiti hueteng, dado ken dadduma pay a sugal.
Ti nakaam-ames a trahedia sadiay Resort World Manila, ipalagipna kadagiti Pilipino, nga awan ti nasayaat nga ibunga ti nalabes a panagsugal.#


text:
Pagilian nga isla
Ti maysa a pagilian nga isla ket ti pagilian a ti kangrunaan a teritoriona ket buklen ti maysa wenno ad-adu nga isla wenno dagiti parte ti isla. Manipud iti 2011, 46 (agarup a 24%[1]) kadagiti 193 estado a kameng ti UN ket dagiti pagilian nga isla.
Dagiti linaon
Politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti porsiento dagiti pagilian nga isla a demokratiko ket ad-adu ngem dagiti kontinental a paglian. Iti pakasaritaan, nasansanayda iti talinaay ti politika negm dagiti kapadada a kontinental.[1]
Gubat[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagilian nga isla ket masasanda a gapuanan ti panagrukma iti baybay ken historikal a pagbaetan a karibal dagiti pagilian.[2]Dagiti isla a pagilian ket nakarkaroda a maatake babaen dagiti dakkel, ken kontinental a pagilian gapu ti kadakkelda ken panagkamkammatalekda kadagiti linia ti komunikasion iti baybay ken angin.[3]Adu kadagiti pagilian nga isla ket nakarkaroda pay a akabilen dagiti mersenario ken dagiti ganganaet nga agparparukma,[4]urayno ti pannakaisaluminada ket pakarigatan ti pannakapuntada. Dagiti nabileg apagilian,kas ti Nagkaykaysa a Pagarian ket mabalinda nga agparang-ay iti marinapara iti panagsalaknib ken panangipangato iti interesadoda, ken sagpaminsan a makunkuna iti bileg ti baybay.
Dagiti natural a rekurso[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu kadagiti pagilian nga isla ket nakraoda nga agkamkamatalekda iti ikan a kas ti kangrunaan a taraonda. Adda met dagiti dadduma a mapmapan iti mapabaro nga enerhia—a kas ti bileg ti angin, bileg ti danum, bileg ti heotermal ken biodiesel manipud iti lana ti copra—tapno mabakalanda dagiti presio ti lana.[5]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti pagilian nga isla ket nakarkaroda a maapektaran ngem dagiti dadduma pagilian babaen ti panabaliw ti klima, nga agpataud kadagiti problema a kas ti panagpabassit iti panagusar ti daga, kabassit ti danum ken sagpaminsan pay a gapuanan kadagiti banag a maipanggep iti panabaliw iti pagtaengan. Adda met dagiti pagilian nga isla nga ababa ti ayanda ket agin-inutda a lumlumned babaen iti ngumatngato a danum iti Taaw Pasipiko.[6]Mabanagan pay dagiti pagilian nga isla iti panagbaliw ti klima babaen dagiti natural a didigra a kas dagiti tropikal nga alipugpog,dagiti bagio, dagiti layus ken igaw.[7] Idi 2011, ti Center for Climate Change Law (CCCL) ket nagtengngel iti komperensia napanan dagiti 272 ra nagrehistro manipud kadagiti 39 a pagilian nga isla a natituluan iti Legal Issues for Threatened Island Nations.[8]
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ad kadagiti pagilian nga isla ket nakaroda nga agkamkammatalek kadagiti import ken nakaroda a maapektaran babaen dagiti panagbaliw iti ekonomia ti sangalubongan.[9] Dagiti ekonomia dagiti pagilian nga isla ket kadawyanda a basbassit ken nakarkaroda a maapektaran kadagiti ngina ti panagipatulod, pannakadadael ti inpraestrutura babaen ti enbiromento, ken ti pannakaisalumina kadagiti dadduma nga ekonomia kadagiti dakdakkel a pagilian; dagiti mailaksid ket mairaman ti Hapon, Australia ken ti Nagkaykaysa a Pagarian[10][11][12] Ti kaaduan nga industria para kadagiti adu a pagilian nga isla ket turismo.[13]
Komposision[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagilian nga isla ket kadawyanda a bassit nga addaan kadagiti bassit a populasion, urayno adda met, kas iti Indonesia ken Hapon ket isuda dagiti mailaksid.[14]
Adda met dagiti pagilian nga isla a naisentro iti maysa wenno dua a nagruna nga is-isla, kas ti Nagkaykaysa a Pagarian, Trinidad ken Tobago, Baro a Selanda, Kuba, Bahrain, Abu Dhabi, Singapur ken Taiwan. Dagiti dadduma ket naiwarwarasda kadagiti ginasut wenno rinibu a babbabassit nga isla, kas ti Indonesia, Hapon, ti Filipinas, Seychelles, ken ti Maldibas. Adda met dagiti pagilian nga isla a makibinningay iti maysa wenno ad-adu iti bukodda nga is-isla kadagiti sabali a pagilian, kas ti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Irlanda; Haiti ken ti Republika a Dominikano; ken ti Indonesia, a makibinningayda kadagiti isla iti Papua Baro a Guinea, Brunei, Daya a Timor, ken Malaysia. Ti Malaysia ken Singapur ket ti pay sabali a pagarigan iti daytoy ken ti naud-udi ket parte idi ti dati aginggana idi 1965.
Iti heograpia, to pagilian ti Australia ket naikeddeng a kas kontinenteal a masa ti daga imbes a maysa nga isla, a mangsakop ti kadakkelan a masa ti daga ti kontinente ti Australia. Iti napalabas, nupay kasta, naikeddeng idi daytoy a kas maysa nga isla para kadagiti panggep ti turismo.[15] (among others) and is still often referred to as such.[16]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ott, Dan (1996). Small is Democratic. Routledge. p. 128. ISBN 0-8153-3910-0.
- ^ Chasle, Raymond (1 Oktubre 1986). "The quest for identity. (island countries)". UNESCO Courier. Naala idi 2009-02-01.
- ^ Perry, Walt L.; Robert W. Button; Jerome Bracken; Thomas Sullivan; Rand Corporation; United States Navy; Jonathan Mitchell (2002). Measures of Effectiveness for the Information-age Navy. Rand Corporation. p. 7. ISBN 0-8330-3139-2.
- ^ WREN, CHRISTOPHER S. (Disiembre 9, 1989). "Mercenary Holding Island Nation Seeks Deal". New York Times. Naala idi 2009-02-01.
- ^ Xingwei, Huang (2008-10-17). "Pacific Islands countries switch to renewable energy source due to increasing fuel prices". Naala idi 2009-02-01.
- ^ "Leader of disappearing island nation says climate change an issue of survival, not economics". Hunio 5, 2008. Naala idi 2009-02-01.
- ^ "FAO: Climate change threatens food security of Pacific island countries". Disiembre 2, 2008. Naala idi 2009-02-01.
- ^ http://www.earth.columbia.edu/articles/view/2826
- ^ "Global economic crisis a concern for Pacific island countries". 2008-10-28. Naala idi 2009-02-01.
- ^ "WTO/FORSEC Trade Policy Course for Pacific island countries". 9 Marso 2001. Naala idi 2009-02-01.
- ^ "NZ calls for global solutions to problems faced by small island nations". 2005-01-18. Naala idi 2009-02-01.
- ^ Garg, Sarika. "U.N. ambassador gives keynote". Naala idi 2009-02-01.
- ^ "China enlists Pacific island countries as tourist destinations, XINHUA.". The America's Intelligence Wire. 10 Agosto 2004. Naala idi 1 Pebrero 2009.
- ^ "Wen pledges new aid to Pacific countries". International Herald Tribune. Abril 5, 2006. Naala idi 2013-08-21.
- ^ "Australian Naval Defence". The Brisbane Courier. 24 Hulio 1897. Naala idi 2009-01-31.
- ^ "China, Pacific island countries discuss cooperation at forum meeting". Naala idi 2009-02-01.


text:
Wagayway ti Mehiko
Ti wagayway ti Mehiko (Españiol: Bandera de México) ket maysa a nakatakder a tallo a maris iti berde, puraw, ken nalabbaga nga addan ti nailian nga eskudo iti tengnga ti puraw a baras. Bayat a ti kayatna a sawen ket dagiti maris ket nabaliwan kadagiti napalabas a panawen, dagitoy a tallo a maris ket naampon babaen ti Mehiko sumagad ti pannakawayawayana manipud iti Espania idi Gubat ti Pannakawayawaya, ken ti simmaruno Umuna nga Emperio iti Mehikano. Ti agdama a wagayway ket naampon idi 1968, ngem ti sibubukel a tabas ket naus-usaren manipud idi 1821, nga idi naaramid ti Immuna a Nailian a Wagaygay.


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Dua a paltog a mapapati a naited kadagiti barangay tanod ti insuko ti maysa a barangay captain iti sangguniang bayan ditoy itay nabiit.
Insuko ni Barangay Captain ti Namnama Chita Quijano iti sangguniang bayan ditoy ti dua a shotgun a naalana iti dua a tanod iti barangayna a mapapati a baklay dagitoy bayat ti panagrondada iti rabii.
In-turn-over da Vice Mayor Edgar Yabes dagiti paltog iti polis.
Segun iti report, mapapati nga inannugot dagiti barangay tanod nga inted ti mayor dagiti nasao a paltog.
Nupay kasta, pinaglibakan ni Mayor Marlon Ines nga intedna dagiti paltog kadagiti nasao a tanod.
Kinuna met ti hepe ti polis ditoy nga awan ti makasuan agsipud ta naisuko dagiti nasao a paltog.#


text:
SALCEDO, Ilocos Sur – Bags, suplay ken uniporme iti pagadalan, nadumaduma nga agas, grocery items, luplupot ken kalendario ti naiwaras kadagiti bumarangay iti Barangay Madarang ditoy nga ili itay nabiit iti babaen ti outreach program ti DZTP Radio Tirad Pass, Citizen Involvement and Services, ken UNP-Candon.
Indauluan da Station Manager Arlon Serdenia, CIS coordinator Maricon Espejo ken Dr. Jaime Raras ti nakurang 50 a volunteers a pakairamanan ti DZTP staff, CIS members ken estudiante ti UNP-Candon daytoy maika-12 nga outreach program a naipaay kadagiti naginget a lugar iti maikadua a distrito iti Ilocos Sur.
Naggapu dagiti naiwaras kadagiti agdengdengngeg iti nasao a radio, mangsupsuporta nga organisasion ken kangrunaanna ken ni Gov. Deogracias Victor Savellano.#


text:
Gobernador ti California
Ti Gobernador iti California ket isu ti ehekutibo a pangulo ti gobierno ti estado ti California, a dagiti respansabilidad na ket naisakup kadagiti tinawen a pinagbitla iti estado iti Lehislatura iti Estado iti California, agited ti gagastosen ken taripatuen na tapno matungpal dagiti linteg ti estado. Naaramid daytoy a takder idi 1849, sakbay a ti California ket nagbalin nga estado.
Ti agdama a gobernador ket ni Jerry Brown maysa a demokrata a nabutosan idi Nobiembre 2, 2010 ken nag-gobernador ti California idi 1975-1983. No ni Brown ket agserbi iti ad-adu mgen dua a tawen ken siam a bulan iti agdama a panagakem na, maabutan nan to ni Earl Warren nga isunanto ti kabayagan nga agserbi a gobernador iti panagakem ti pianagserbi iti pakasaritaan ti California.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Salaries of Elected Officials". California Citizens Compensation Commission. Naala idi Hulio 3, 2010.


text:
“Sige, umannugotkan,” kinuna ni Rodel, “tapno mabukel ti grupo.”
“Mabalin met a dakayo laengen,” nakunak. “Ken maysa, adda opisinak.”
“Isu a Sabado ti panangselebrarna iti kasangayna tapno saan a problema ti panagopisina. Ken maysa, pares-pares. Nakuna dagiti barkadak nga immanamongen a sumurot dagiti nobiada. No awanka, siakto laeng ti awan kaasmangna. Nasaysayaat laengen a diak dumar-ay no awanka.”
“Saan koma a siak ti lapped iti idadar-aymo iti kasangay ti gayyemmo,” nakunak.
“Kasano nga aghapihapiak no siakto laeng ti awan asmangna?”
“Ala, sumurotak. Ngem ikarim a dika aglabes iti uged… ammomon ti kayatko a sawen.”
“Ikarik,” kinuna ni Rodel ket naarakupnak pay. “Dagasendakanto ngarud iti agsapa ti Sabado.”
Nasapa a dinagasdak iti Sabado. Siak ti kaudian a dinagasda. Dua a kotse ti naglugananmi.
Nakaar-arimbangaw dagiti kakaduak a babbai bayat ti panagdaliasatmi. Pinalpaliiwko ida. In-inut a napukaw ti kebbakebbak idi maammuak a naggapuda iti disente a pamilia.
Iti Pagudpud ti nagturonganmi. Adda gayam reserbasion ni Arnel, ti agkasangay, a tallo a kuarto. Bagina ti maysa a kuarto idinto a pagkuartoan dagiti babbai ken dagiti lallaki ti dua.
Talaga a sinaganaan dagiti kaduak, da Lizle, Anna, Menchu ken Nik-Nik, ti ipapanmi iti beach. Adda inkuyogda nga aruaten a pagdigos. Siak laeng ti nagaruat iti shorts ken kamiseta.
Nagsusultip dagiti lallaki idi rummuarkami iti pagpellesan. Limmabbagaak idi matiliwko ti mata ni Rodel a nangmatmat iti pakabuklak. Saanko a panangibuat iti bukodko a bangko, siak ti kalinisan iti kudil ken kapintasan iti rupa ken pammagi kadagiti kaduak a babbai.
“Isu met la a di payen tumaliaw ni Pari Rodel iti sabali a babai ta addaka gayam nga ul-ulesanna,” nakuna ni Ambet, ti partner ni Nik-Nik.
“Awan kadin ti kabsatmo, Maricel?” dinamag ni Bert, ti asmang ni Lizle.
“Hep, baka nalipatam sa a nalaingak iti karate,” kinuna ni Lizle. “Ayna, bullo amin a parte ti bagim a sumangpet iti balayyo no sabali ti pagsikkuam.”
Nagkakatawa ti ummong.
Timmapogkami amin. Nagsisinnayokami. Tumtumpaw ti katawa ken garikgikmi.
Idi nauma dagiti lallaki, napanda iti kalapaw iti sirok ti nyog ket rinugianda ti naggiinom iti serbesa. Nabatikami a babbai. Mayat ti aguper iti danum.
“Nabayagkayon ken ni Rodel?” inamad ni Anna kaniak. “Ita la ngamin a makitadaka nga inkuyog ni Rodel.”
“Di pay nabayag,” nakunak. “Adda kadi kadua a sabali ni Rodel no kastoy nga adda outingyo?”
“Adda. Ngem mabalin nga insinanan ta addaka metten iti biagna,” insungbat ni Anna.
Nagkuretret ti mugingko. Adda sabali a babai iti biag ni Rodel? Apay nga awan man la ti nadakdakamatna kaniak?
(Adda tuloyna)


text:
MEMORABILIA HALL. Getgettengen da (manipud iti kannigid) Vice Gov. Deogracias Victor Savellano, Vice Pres. Jejomar Binay ken Cory Quirino ti laso para iti pormal a pannakalukat ti Pres. Elpidio Quirino Memorabilia Hall idi Nobiembre 16 bayat ti maika-120 a panagkasangay ti sigud a presidente, iti panangimatang da Vigan City Mayor Eva Marie S. Medina (kakannigidan), Eduardo Quirino, Luis Elpidio Quirino Gonzales, appo ni Apo Pidiong, Vice Mayor Ryan Singson ken Emelita Almosara, OIC ti National Historical Commission of the Philippines. (Teksto: Mancielito Tacadena/ladawan: Dante Tacata)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › MEMORABILIA HALL
BANNER NEWS: Suspek iti Lacasandile killing, miembro iti grupo a nainbolbar iti drug ken gun running activities: PNP prov’l director


text:
Aguinaldo, Ifugao
Ti Aguinaldo ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Aguinaldo ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Awayan
- Bunhian
- Butac
- Chalalo
- Damag
- Galonogon
- Halag
- Itab
- Jacmal
- Majlong
- Mongayang
- Posnaan
- Ta-ang
- Talite
- Ubao
- Buwag
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ifugao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Ifugao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Toledo, Cebu
Ti Siudad ti Toledo ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Toledo ket nabingbingay a politikal iti 38 a barbaranggay.[2]
- Awihao
- Bagakay
- Bato
- Biga
- Bulongan
- Bunga
- Cabitoonan
- Calongcalong
- Cambang-ug
- Camp 8
- Canlumampao
- Cantabaco
- Capitan Claudio
- Carmen
- Daanglungsod
- Don Andres Soriano (Lutopan)
- Dumlog
- Ibo
- Ilihan
- Landahan
- Loay
- Luray II
- Juan Climaco, Sr. (Magdugo)
- Gen. Climaco (Malubog)
- Matab-ang
- Media Once
- Pangamihan
- Poblacion
- Poog
- Putingbato
- Sagay
- Sam-ang
- Sangi
- Santo Niño (Mainggit)
- Subayon
- Talavera
- Tungkay
- Tubod
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ehipto
Nagsasabtan: 26°N 30°E / 26°N 30°E
Ti Ehipto[11], i/ˈiːdʒɪpt/ (Arabiko: مصر, Miṣr, Ehipsio nga Arabiko: [mɑsˤɾ] ; Koptiko: Ⲭⲏⲙⲓ, Kīmi ; Sahidic a Koptiko: ⲕⲏⲙⲉ, Kēme), opisial a ti Arabo a Republika iti Ehipto, Arabiko: جمهوريّة مصر العربيّة (tulong·paammo), ket maysa a pagilian a nangruna idiay Amianan nga Aprika, nga adda iti Sinai a Peninsula a mangbukel ti maysa a daga a rangtay idiay Abagatan a laud nga Asia. Ti Ehipto ngarud ket maysa a transkontinental a pagilian, ken maysa a nangruna a bileg idiay Aprika, ti Mediteraneo a Labneng, ti Tengnga a Daya ken ti Muslim a lubong. Mangsakop daytoy ti kalawa iti agarup a 1,010,000 kuadrado kilometro (390,000 sq mi), ti Ehipto ket nabeddengan babaen ti Baybay Mediteraneo iti amianan, ti Gaza Strip ken Israel iti amianan a daya, ti Baybay Nalabbaga iti daya, ti Sudan iti abagatan ken ti Libya iti laud.
Ti Ehipto ket maysa kadagiti kaaduan ti populasion a pagilian idiay Aprika ken ti Tengnga a Daya. Kaaduan kadagiti agarup a 81 a riwriw a tattaona ket[12] agtaeng iti igid iti Karayan Nilo, iti kalawa ti agarup a 40,000 kuadrado kilometro (15,000 sq mi), a daytoy laeng ti mabirukan a mataltalon a daga. Dagiti dakkel a lugar iti Desierto ti Sahara ket bassit laeng dagiti agtaeng. Agarup a kagudua kadagiti agtaeng iti Ehipto ket adda kadagiti urbano a luglugar, a kaaduan ket maiwarwaras iti ballasiw kadagiti napusek ti populasion a sentro iti kalatakan a Cairo, Alexandria ken dagiti daduma pay a kangrunaan a siudad idiay Nile a Delta.
Dagiti momumento idiay Ehipto a kas ti Giza a piramida a patakder ken ti bukodna a Nalatak nga Espinghe ket pinatakder babaen ti bukodna a taga-ugma a sibilisasion. Dagiti bukodna a taga-ugma a nadadael, a kas dagiti Memphis, Thebes, ken Karnak ken ti Tanap dagiti Ari iti ruar ti Luxor, ket naimudingan a pakipatengngaan iti arkeolohiko a panagadadal. Ti turismo nga industria ken ti Baybay Nalabbaga a Riviera ket pagtrabahuan dagiti agarup a 12% nga Ehipsio.
Ti ekonomia ti Ehipto ket maysa kadagiti nakadumduma iti Tengnga a Daya, nga adda kadagiti paset a kas ti turismo, agrikultura, industria ken serbisio a gangani nga agpapada ti lessaad dagiti pinataudan.
Idi kasapaan ti 2011, ti Ehipto ken napan iti maysa a rebolusion, a nagbanagan ti pannakaikkat ni Presidente Hosni Mubarak kalpasan ti gangani a 30 tawtawen a nagturay.[13]
Ti panagbutos ti Presidente ket naiskediul iti Mayo 2012.
Dagiti linaon
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan nga Ehipto ket naala manipud ti taga-ugma a Griego Aígyptos (AἴYuπtoς), babaen ti Tengnga a Pranses nga Egypte ken Latin Aegyptus. Daytoy ket naipakita iti nasapa a Griego a Linear B a tabtableta a kas ti 𐁁𐀓𐀠𐀴𐀍 a-ku-pi-ti-yo. Ti panaginagan nga aigýpti-, aigýptios ket binulod idi ti Koptiko a kas ti ⲅⲩⲡϯⲓⲟⲥ/ⲕⲩⲡϯⲓⲟⲥ gyptios, kyptios, ken manipud diay iti Arabiko a kas ti قبطي qubṭī, a naipasubli a naporma iti قبة qubṭ, nga iti Ingles a Copt. Dagiti Griego a porma ket binulod manipud ti Naladaw nga Ehipto (Amarna) Hikuptah "Memphis", ti pannakadadael ti nasapsapa a Ehipsio a nagan a Hwt-ka-Ptah (ḥwt-kꜣ-ptḥ), a kayatna a sawen ket "pagtaengan ti ka (kararua) ni Ptah", ti nagan ti templo iti dios a ni Ptah idiay Memphis.[14] Ni Strabo ket nangibaga ti nagtaudan ti nagan manipud ti folk nga etimolohia nga iti Aígyptos (AἴYuπtoς) ket nagbalin a kas ti kompuesto manipud ti Aigaiou huptiōs (AἰYaίou ὑπtίwς), a kayatna a sawen ket "ti baab ti Eheo".
Ti Miṣr (IPA: [mesˤr]) ket isu ti Literario nga Arabiko ken ti moderno nga opisial a nagan ti Ehipto, bayat a ti Maṣr (IPA: [mɑsˤɾ]) ket isu ti sapasap a pannakabalikas iti Ehipsio nga Arabiko. Ti nagan ket manipud ti Semitiko a punganayan, a dagus a kognado kadagiti sabali a Semitiko a balikas para iti Ehipto a kas ti Hebreo מִצְרַיִם (Mitzráyim), a literal a kayatna a saoen ket "dagiti dua nga ilet" (ti pannakaibasar ti dinastiko a panagsinsina ti ngato ken baba nga Ehipto).[15] Ti balikas ket kasisigud a nangibagbaga ti "metropolis" wenno "sibilisasion" ket ti kayatna a sawen ket "pagilian", wenno "prontera-daga".
Ti taga-ugma nga Ehipsio a nagan ti pagilian ket Kemet (km.t) ⟨𓆎𓅓𓏏𓊖⟩, a kayatna a sawen ket "nangisit a daga", a mangibagbaga ti nalames a nangisit a dagdaga ti nalayusan a tanap ti Nilo, a naisalsalunina manipud ti deshret (dšṛt), wenno "nalabbasit a daga" iti desierto.[16] Ti nagan ket naibagbaga a kas ti kēme kenkēmə iti Koptiko a paset ti pagsasao nga Ehipsio, ken nagparang idi nasapa a Griego a kas Xnuίa (Khēmía).[17] Ti sabali pay a nagan idi ket tꜣ-mry "daga ti igid ti karayan".[18] Dagiti nagan ti Akinngato ken Akinbaba nga Ehipto ket dagidi Ta-Sheme'aw (tꜣ-šmꜥw) "sedgeland" ken Ta-Mehew (tꜣ mḥw) "amianan a daga".
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Goldschmidt, Arthur (1988). Modern Egypt: The Formation of a Nation-State. Boulder, CO: Westview Press. p. 5. ISBN 978-0-86531-182-4.
Among the peoples of the ancient Near East, only the Egyptians have stayed where they were and remained what they were, although they have changed their language once and their religion twice. In a sense, they constitute the world's oldest nation. For most of their history, Egypt has been a state, but only in recent years has it been truly a nation-state, with a government claiming the allegiance of its subjects on the basis of a common identity.
- ^ "Background Note: Egypt". United States Department of State Bureau of Near Eastern Affairs. 10 Nobiembre 2010. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ Pierre Crabitès (1935). Ibrahim of Egypt. Routledge. p. 1. ISBN 978-0-415-81121-7. Naala idi 10 Pebrero 2013.
... on July 9, 1805, Constantinople conferred upon Muhammad Ali the pashalik of Cairo ...
- ^ "Population Clock". Central Agency for Public Mobilization and Statistics. 27 Abril 2013. Naala idi 27 Abril 2013.
- ^ a b c d "Ehipto". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 19 Septiembre 2011.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 8 Pebrero 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Hope, Christopher; Swinford, Steven (15 Pebrero 2011). "WikiLeaks: Ti daulo ti Ehipto 'ket saan na a kayat ti agreporma'". The Daily Telegraph. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ "Ti Suprema Konseho iti Siiigam a Buyot: Panagyebkas ti Batay-linteg". Pakaammo a Serbisio ti Estado ti Ehipto. 13 Pebrero 2011. Naala idi 5 Marso 2011.
Ti Mangipangulo a Suprema Konseho iti Siiigama Buyot ket irepresenta na iti uneg ken ruar.
- ^ de Blij, H. J.; Murphy, Alexander B.; Fouberg, Erin H. (2006). Human Geography: Tattao, Lugar, ken Kultura (Maika-8 nga ed.). New York: John Wiley & Sons. p. 38. ISBN 9780471679516.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Ehipto". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 180. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ "Pagorasan ti Populasion". Sentro nga Ahensia para iti Mobilisasion iti Publiko ken dagiti Estadistika. 16 Abril 2011. Naala idi 16 Abril 2011.
- ^ "Hosni Mubarak". Naala idi 2012-05-23.
- ^ Hoffmeier, James K (1 Oktubre 2007). "Rameses of the Exodus narratives is the 13th B.C. Royal Ramesside Residence". Trinidad a Warnakan: 1.
- ^ "Biblical Hebrew E-Magazine. Enero, 2005". Ancient-hebrew.org. Naala idi 25 Agosto 2010.
- ^ Rosalie, David (1997). Dagiti Nagipatakder ti Piramida ti Taga-ugma nga Ehipto: Ti Moderno a Panagsuksukisok dagiti Mangob-obra ti Paraon. Routledge. p. 18.
- ^ "Ti Ababa a Pakasaritaan ti Alkemia". UNIBERSIDAD TI BRISTOL A PAGADALAN TI KIMIKA. Naala idi 21 Agosto 2008.
- ^ Breasted, James Henry; Peter A. Piccione (2001). Dagiti Taga-ugma a Rehistro ti Ehipto. Unibersidad ti Illinois a Pagmalditan. pp. 76;40. ISBN 978-0-252-06975-8.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am ti banag ti publiko a pagturayan manipud kadagiti sapot a pagsaadan weno dagiti dokumento ti CIA World Factbook.
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am ti banag ti publiko a pagturayan manipud kadagiti sapot a pagsaadan weno dagiti dokumento ti Departamento ti Estado ti Estados Unidos (Dagiti paammo a Nota).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Ehípto iti Wikimedia Commons
- Gobierno
- Portal ti Serbisio ti Gobierno ti Ehipto (Arabiko, Ingles)
- Portal ti Pakaammo ti Ehipto (Arabiko, Ingles)
- Sentro a Suporta ti Pakaammo ken Panagikeddeng ti Ehipto (Arabiko, Ingles)
- Dagiti Serbisio ti Estado ti Ehipto (Arabiko, Ingles, Pranses)
- Ehipto
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Arabo a republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Nalabbasit
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Daya a Mediteraneo
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Amianan nga Aprika
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika
- Akinlaud nga Asia


text:
Las Piñas
Ti Siudad ti Las Piñas ket maysa a siudad a karaman iti Nailian a Kapitolio a Rehion ti Filipinas. Kabeddengna iti amianan ken amianan-a-daya ti Siudad ti Parañaque , iti daya ken abagatan-a-daya ti Siudad ti Muntinlupa, iti abagatan ti ili ti Imus, Cavite, iti abagatan-a-laud ken laud iti ili ti Bacoor, Cavite, ken iti amianan-a-laud ti Luek Manila.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Las Piñas iti 20 a barbaranggay.
Dagiti baranggay ti Distrito 1
- CAA-B.F. International
- Daniel Fajardo
- Elias Aldana
- Ilaya
- Manuyo Uno
- Manuyo Dos
- Pamplona Uno
- Pamplona Tres
- Pulanglupa Uno
- Pulanglupa Dos
- Zapote
Dagiti baranggay ti Distrito 2
- Almanza Uno
- Almanza Dos
- Pamplona Dos
- Pilar Village
- Talon Uno
- Talon Dos
- Talon Tres
- Talon Cuatro
- Talon Singko


text:
SAN FERNANDO CITY – Duapulo ket tallo a pagpatrolia a lugan ti inwaras ti police regional office ditoy kadagiti napili a police stations iti rehion tapno manayonan ti agdama a luganda para iti isayangkatda a preventive patrol ken visibility operations kadagiti lugar a responsibilidadda, daytoy ti impakaammo ni Regional Director Police Chief Supt. Romeo C. Hilomen.
Kinuna ni Hilomen a paset dagiti sasakayan ti procurement program ti PNP tapno maitag-ay ti “move, shoot, communicate and investigate” a kapabilidadna para iti panagbalin dagiti amin nga estasion ti polis iti nadumaduma rehion ti pagilian a “fighting units” maikontra iti kriminalidad, insurhensia ken terorismo.
Naiwaras ti 16 a Toyota Hi-Lux 4×2 Patrol Jeep kadagiti police stations dagiti nadumaduma nga ili a pakairamanan ti Adams, Carassi, Bangui, Burgos, ken Vintar, iti Ilocos Norte; Burgos, Galimuyod, Santiago, ken Banayoyo iti Ilocos Sur; Balaoan, Burgos, Tubao, and Bangar iti La Union ken Alcala, Malasiqui ken Umingan iti Pangasinan.
Naited ti 5 a Toyota Altis Patrol car kadagiti police stations ti Badoc ken Pagudpud iti Ilocos Norte; San Emilio, iti Ilocos Sur, Agoo, iti La Union ken Bolinao, iti Pangasinan.
Naiyawat met ti 2 a 200cc Honda Motor Cycle para iti police stations ti Dumalneg, Ilocos Norte ken Bagulin, La Union.
Kanaig daytoy, imbilin ni Hilomen kadagiti amin a police units iti rehion a mangiwayat iti naing-inget a panagpatrolia ken madagdagus a panagresponde kadagiti tawag nga agpatulong ti polis.#


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Binurak dagiti di pay nabigbig a tattao ti windshield ti dua a back hoe a naiparada iti igid ti kalsada ti Barangay Aluling ditoy nga ili idi malem ti Nobiembre 27.
Naduktalan laeng da Rowel Cortez Valdez, 28, baro, residente iti Bagani Campo, Candon City ken Juanito Bonilla Galula, 47, naasawaan ken residente ti Brgy. Concepcion, Cervantes Ilocos Sur, ti pannakaburak dagiti windshield dagiti dua a back hoe a kukua ti maysa a Benedict Kamura ti Baguio City idi agsapa ti Nobiembre 28 ket dagusda nga inreport iti polis ti insidente.
Maar-aramat dagiti back hoe iti agdama a pannakakalsada ti Aluling Road ditoy nga ili.
Maipalagip nga idi Nobiembre 18, napuoran ti drilling rig a kukua met laeng ni Kamura a nangkontrata iti proyekto ti rangtay iti Barangay San Juan ditoy met laeng nga ili.
Agbalor iti maysa a million ti drilling rig a pinuoran dagiti di pay nabigbig a tattao.#


text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Tallo a lallaki ti masuspetsa a nangsikuat iti dua a bag ti maysa a negosiante a naglaon iti kuarta idi Mayo 15.
Nainaganan ti biktima a ni Grem Villanueva, mangimatmaton iti Clarem’s Bakery and Store a masarakan iti tiendaan publiko ditoy nga ili.
Segun iti inbestigasion, pinanawan biit ti biktima ti cashier’s booth ket inasikasona dagiti kustomerna ket idi agsubli, naduktalanna nga awanen ti dua a bagna a naglaon iti P700,000.
Dagiti tallo a di nabigbig a lallaki ti suspetsa ti biktima a nangsikuat iti dua a bagna.#


text:
9,192 pay laeng aprubado a claims iti ML
Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net
BAGUIO CITY — Agarup 9,192 wenno 12% pay laeng ti aprubado ti Human Rights Victims’ Claims Board (HRVCB) manipud iti 75,730 nga aplikasion dagiti biktima ti panaglabsing iti karbengan tao idi martial law nga impila dagiti biktima idi 2014 ken 2015.
Daytoy a bilang ket manipud iti umuna a batch ti listaan a nairuar idi Marso 2017 agingga iti kaudian nga inruar ti HRVCB a maika-4 a batch ti listaan idi Disiembre 29, 2017. Awan ti update ti HRVCB no mano a porsiento ti saan pay a nadesisionan.
Segun iti HRVCB Update No. 003 a naiposte iti facebook ken website na, ti panangipablaakna iti sumaruno a listaan ti eligible claimants ket ita a bulan ti Pebrero a mairuar iti dua a diario ken uray iti Facebook ken website ti HRVCB.
Nailanad iti update a ti pannakaited ti full payment dagiti 1st ken 2nd batch ket maigiddan iti panagbayad ti 3rd, 4th ken nabatbati pay a batches. Kumpleton a bayad ti maited iti 3rd, 4th Ken nabatbati pay a batches, awanen ti partial payment. Segun iti update, kasapulan a maileppas pay a madesisionan ti amin a claims, uray dagiti apila ken oposisyon sakbay a maaramid ti pinal a reparasyon. Segun iti update ti claims board a targetna a maileppas daytoy iti Marso 2018.
Nangited ti claims board iti cash cards iti kaaduan a claimants iti 1st batch ken ditoy a naipatulod ti parsial a bayad kadakuada. Ngem kadagiti naudi iti 1st batch ken dagiti simmarunon a batch ket kasapulanen a pinaglukat ti claims board dagiti claimants ti personal account-da iti Landbank ta ditoyen ti nangipatulodan/pangipatulodan ti bayad.
Basar iti HRVCB Paunawa Bilang 10, kasapulan ti aglukat iti bukod wenno personal nga account iti Landbank dagiti eligible claimants. Segun ditoy, “kas panagsagana iti panangiwaras iti reparasyon iti full payment, amin nga eligible claimants ket mabagaan a manglukat ti personal / bukodda a bank account iti kaasidegan a branch ti Landbank iti lugarda.”
“Ti ‘eligible claimants’ ket dagiti claimants a nakaawat iti aprubado a desisyon iti claims-da ken naikkan ti kabatog a puntos,” inlanad ti pakdaar.
Segun iti pakdaar, kasapulan laeng a dumawat iti “Savings Transaction Information” (STI) iti Landbank Branch a nanglukatan iti savings account ken ipatulod a dagus iti HRVCB babaen iti email secretariat@hrvclaimsboard.gov.ph), wenno iti kapardasan a wagas ti koreo.
Kinuna ti pakdaar a nasaysayaat no aglukat ti bukod nga account a kasukat ti cash card gapu ta addaan ti limitasyon iti gatad ti reparasyon a mabalin a maideposito iti cash card iti uneg ti maysa a bulan. Iti bukod nga account, mapapardas ti panagbayad ti reparasyon kadagiti eligible claimants nangruna kadagiti claimants a makaawat iti nasurok P100,000 a gatad ti reparasyon.
Dagiti addaanen ti cash card a nakaawat iti nababbaba ngem 100,000 a partial payment ket mabagaan nga aglukat latta iti bukodda nga account iti Landbank ta adda posibilidad a dakdakkel ti gatad a maited iti maikadua wenno final/full payment, kas insungbat ti HRVCB iti maysa a claimant a nagsaludsod idiay facebook.
Mabalin nga aglukat ti savings account iti Landbank dagiti adda iti listaan ti eligible claimants uray no awan pay ti naawatda a notice of resolution. Addan ti Memorandum of Agreement ti HRVCB ken Landbank a dagiti kasapulan iti panaglukat ti savings account iti Landbank ket dagiti sumaganad: a) original ken photocopy ti Acknowledgment Receipt wenno Notice of Resolution; b) original ken photocopy ti maysa a valid government issued ID; c) dua pidaso a ritrato a pang-ID; ken d) nasungbatan a form/s ti Landbank.
No adda ti tauhan wenno manager ti Landbank a saan a mangawat iti panaglukat iti account, mabalin nga umawagda iti main branch tapno katungtongenda ni Manager ACSA iti telepono (02)925-4947 wenno (02)925-4948.
Iti dadduma pay a detalye, umawag iti HRVCB iti teleponoda (02)373-4847; CP 0999-505-9737. # nordis.net


text:
Agsubli manen ti panagayat iti tagapulot, nupay adu latta met dagiti pada nga Ilokano a saan a makalipat a gumatang iti tagapulot ta daytoy ti kaimasan a pagkalti iti tugi wenno kamotit ken pangluto iti bukayo a niog. Iti biangmi, naim-imas nga amang dagitoy a taraon no tagapulot ti pangpasam-it.
Tagapulot iti kultura ni Ilokano
Nupay malipatanen ti tagapulot kadagiti dadduma a barangay ditoy Kailokuan iti panagdur-as ti moderno a tiempo, ti panagaramid iti daytoy ti maysa kadagiti kapipintasan a parte ti kultura ni Ilokano. Kas kaniak, diakto malipatan dagidi nararagsak nga aldaw ti kinaubingmi no tiempo idi ti panagluto da lelong kada lelang iti tagapulot iti kasla higante nga anawang (dakkel a siliasi). Iti asideg ti paglutuan, adda ti dadapilan nga agngarngariet a mangpespespes ti tubbog ti unas nga iyusokda. Nagsam-it ti garikgik ti agay-ayus a tubbog ti unas manipud iti dapan ti pagdadapilan. Kalpasan ti sumagmamano nga oras, matuyutoykamin nga ubbing nga agitaya iti ubbak ti saba a pangikabilanda iti caramelized sugar. No agbaawto bassiten, binna-binnatenmi daytoy ket manipud iti kolor gatas, agbaliw ti kolorna a golden brown. Pormaenmi a kasla numero 8. Dayta ti makunkuna a balikutsa.
Nakasamsam-it ti angot ti kalutluto a tagapulot a nakaikabil kadagiti dadakkel a labba iti sagpat ti ngato a salas ti kadaanan a balay da lelangko. Pagaayatmi a mapan pilien dagiti saan a narunaw a tagapulot, aglalo dagitay kasla babassit a koriendo. Nagimas a paglaokenmi ti tagapulot ken pulbos a gatas sami ikabil iti nadalus a kasla apa a papel, wenno kutsaraenmi manipud tasa.
Immadu manen ti aggatang ti tagapulot
Kadagitoy a tiempo a manmanon dagiti agdapdapil ken aglutluto iti tagapulot, maragsakankami ta nagsubli manen ti kinapateg daytoy iti Pilipinas ken iti ballasiw-taaw gapu iti panagsapul dagiti tattao kadagiti nasalun-at a taraon. Nasalun-at a pangpasam-it iti makan ti tagapulot.
Segun iti salaysay ni Angel Basbasan, kas insuratna para iti Science and Technology Media Service, agipatpatulod ti probinsia ti Antique iti Visayas iti 150 metro tonelada a tagapulot iti tinawen. Daytoy ti mangipakita nga umad-adu manen dagiti aggatang iti tagapulot.
Inreport met ti Department of Trade and Industry a nagpangato ti maipatpatulod a tagapulot iti sabali a pagilian manipud iti 405 tonelada a tagapulot idi 1997 iti 1,186 tonelada idi 2006. Maiyek-eksport dagitoy a tagapulot iti Japan, Germany, Italy, France, South Korea, United States, Malaysia, Saudi Arabia ken Canada.
Nagbalin a major export product ti tagapulot idi tawen 1800s ngem gapu iti panangisangpet dagiti Amerikano iti moderno a pagpaaramidan iti napudaw nga asukar, bimmaba a bimmaba ti panaggusto dagiti tao iti tagapulot.
(Adda tuloyna)


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Ania ti panggep dagitoy dua a nagtagiarmas a sangsangaili a lallaki a nasalaw dagiti polis a nakatakder iti nasipnget a paset ti igid ti kalsada sadiay Barangay Ricudo ditoy nga ili idi rabii ti Septiembre 22?
Daytoy ti agdama a palpalutpoten dagiti polis kalpasan nga inarestoda da Reymart Yadao y Laeno, 20, baro, mannalon, ken Rolando Yadao, Jr. y Talub, 28, naasawaan, mannalon, agpada a residente iti Barangay La Virgen Milagrosa, Badoc, Ilocos Sur a nasalamaanda nga agtatakder iti abay ti motorsikloda nga imparkingda iti nasipnget a paset ti igid ti kalsada a sakup ti Barangay Ricudo ditoy nga ili idi agarup 10:15 ti rabii ti nadakamat a petsa.
Nagsuspetsa dagiti agpatpatrolia a polis-Sinait no ania ti ar-aramiden dagiti suspek iti dayta a lugar iti rabrabii nangruna idi nakitada nga awan ti plaka ti Kawasaki a motosiklo dagitoy ket binirokda ti dokumento ti motorsiklo ken pakakitaan iti identidad dagiti dua.
Mapapati nga idi dumsaag ni Reymart Yadao iti motorsiklo, nasiputan dagiti polis ti paltog a nakasakbit iti siket daytoy, ket sinitada sada binirok ti lisensiana ken permitna nga agikuyog iti aramas iti ruar ti residensiana.
Inaresto dagiti polis dagiti dua a suspek idi awan ti maipakita ni Yadao a lisensiana sada impan ida iti police station para iti umisu a disposision.#


text:
Peru
Nagsasabtan: 10°S 76°W / 10°S 76°W
Ti Peru i/pəˈruː/ (Espaniol: Perú; Quechua: Perú;[5] Aimara: Piruw), opisial a ti Republika ti Peru (Espaniol: República del Perú, panangibalikas: [reˈpuBlika ðel peˈɾu] ( denggen)), ket maysa a pagilian idiay lumaud nga Abagatan nga Amerika. Nabeddengan daytoy iti amianan babaen ti Ecuador ken Colombia, iti daya babaen ti Brasil, iti abagatan a daya babaen ti Bolivia, iti abagatan babaen ti Chile, ken iti laud babaen ti Taaw Pasipiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ CIA, World Factbook
- ^ a b c d "Peru". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Mayo 6, 2011.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Quechua a nagan ket us-usaren babaen ti gobierno iti Peru ket ti Perú (kitaen ti pagsasao a Quechua a bersion ti Parlamento iti Peru website ken ti pagsasao a Quechua a bersion ti Batay-linteg iti Peru [1]), ngem ti kadawyan a Quechua a nagan ket ti Piruw
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Peru
- Peru
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1821


text:
Ti Marte[1] ket isu ti maikapat a planeta manipud iti Init iti Sistema a Solar. Naipanaganan iti Romano a diosen iti gubat a ni Marte, kanayon a makunkuna daytoy a kas iti "Nalabbaga a Planeta" gapu ti kaudo iti oksido a hero iti rabaw na nga agiparang iti daytoy a planeta ti kitana a nalabbaga. Ti Marte
ket maysa a naindagaan a planeta nga addaan ti naingpis a tangatang, addaan daytoy iti rabaw a langa a kas dagiti panagkatinnag nga abut iti Bulan ken dagiti bulkan, ginget, desierto, ken dagiti yelo a gora ti polar iti Daga.
Adda ti dua a bulan ti Marte a managanan iti Fobos ken Deimos.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Marte". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 362. ISBN 978-0-8248-2088-6.


text:
Pagsasao nga Amariko
Ti Amariko (Amariko: አማርኛ, Amarəñña, IPA: [amarɨɲːa]) ket Semitiko a pagsasao a naisasao idiay Etiopia. Daytoy ti maikadua a kaaduan a naisasao a Semitiko a pagsasao iti lubong, kalpasan ti Arabiko, ken ti opisial a panangi-obra a pagsasao ti Pederal Demokratiko a Republika ti Etiopia. Isu a daytoy ket addaan ti opisial a kasasaad ken naus-usar iti amin a paset ti pagilian. Ti Amariko ket isu pay ti opisial wenno panangi-obra a pagsasao kadagiti nadumaduma nga estado iti uneg ti pederal a sistema. Isu daytoyen ti panangi-obra a pagsasao ti gobiernot, ti militar, ken ti Simbaan ti Etiopiano nga Ortodokso Tewahedo kadagiti naplabas a medibal ken moderno a panawen. Iti ruar ti Etiopia, ti Amariko ket pagsasao dagiti agarup a 2.7 a riwriw nga emigrantes. Daytoy ket naisursurat nga inus-usar ti Amariko Fidel, ፊደል, a napadur-as manipud ti Ge'ez abugida—a tinawtawagan, iti sasao nga Etiopiano a Semitiko, ፊደል fidel ("alpabeto", "letra", wenno "karakter") ken አቡጊዳ abugida (manipud kadagiti uppat nga umuna nga Etiopiko a letletra, nga isu ti nangipadur-as ti modernoa a lingguistiko a termino ti abugida).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" Dagiti 100 a Kadakkelan a Pagsasao iti Lubong idi 2007
- ^ Mike Morgan, 2010, Complexities of Ethiopian Sign Language Contact Phenomena & Implications for AAU
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Amharic". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pagsasao nga Amariko iti Wikimedia Commons


text:
STA. CATALINA, Ilocos Sur – Nadumaduma a kitchen utensils ken cooking gears kas iti refrigerator, rice cooker, cooking range, pressure cooker, stand fan, exhaust fan, dining sets, kaldero, kaserola, ken dadduma pay a mausar iti kosina ti inawat ti hepe ti Gabriela Silang General Hospital bayat ti Kakailian nga Agnaed iti Barangay Sangsangkamaysa nga Agrang-ay Tayo wenno KABSAT Outreach Program kadagiti barangay ditoy nga ili idi Agosto 26.
Kinuna ni Dr. Winston Aguirre a mausar dagiti alikamen iti kusina nga agpateg iti P50,000 iti panangrugi manen ti dietary section ti ospital a mangisagana iti taraon dagiti pasiente imbes nga ipalutoda pay dagitoy.
“Babaen itoy a wagas, maipaaytayo dagiti umisu a taraon para kadagiti pasiente a mayataday iti kasasaad ti sagubanitda,” kinuna ti officer in charge ti GSGH.
Iti dayta met la nga aldaw, agduduma a ramit iti talon kas iti kuliglig with pumps, hose, agduduma a bukel ti natnateng, seed bags, piek a sasso, kasta metten iti monobloc a tugtugaw, tents, bagas, grocery items, rostrum, OB bags ken sarukod para kadagiti nataengan ti impaay ti Kakailian nga Agnaed iti Barangay Sangsangkamaysa nga Agrang-ay Tayo wenno KABSAT Outreach Program kadagiti barangay ditoy nga ili idi Agosto 26.
Saan met a naawan ti medical ken dental mission a nakaipaayan iti libre nga ag-agas ken bitamina idinto a naisayangkat pay ti agduduma a panagsanay para kadagiti barangay workers.
Inlawlawag met ni Savellano a saanen a kasapulan pay ti kanayonan a personnel iti panangpataray iti kosina ti Gabriela Silang General Hospital ta addan dagiti sigud a nadesignaran a nutritionists.
“Iti panagsardengda idi a mangisagana iti taraon dagiti pasiente, naipanda iti sabali a seksion ti ospital. Ita ta manglukat manen, isublitayo idan iti dati a puestoda,” kinuna ti gobernador.#


text:
Santiago, Ilocos Sur
Ti Santiago ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santiago ket nabennebenneg iti 24 a barbaranggay.[2]
- Al-aludig
- Ambucao
- San Jose (Baraoas)
- Baybayabas
- Bigbiga
- Bulbulala
- Busel-busel
- Butol
- Caburao
- Dan-ar
- Gabao
- Guinabang
- Imus
- Lang-ayan
- Mambug
- Nalasin
- Olo-olo Norte
- Olo-olo Sur
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Sabangan
- Salincub
- San Roque
- Ubbog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Kolum: Iti Duyog ti Singasing
Ni Jaime M. Agpalo, Jr.
Ti ngatan kabukbukodan a dila ni Ilokano ti mapaliiw a nagkaadu dagiti variation. Saan laeng a dagiti pangawag iti maysa a banag, addaan man iti biag wenno awan ti saan a pagpapadaan no di pay ket dagiti bengngat dagiti nabasa, natangken ken dadduma pay.
Dagiti agpalpaliiw ken mangad-adal iti linguistika ket awaganda lattan ti nagduduma a dialekto iti uneg ti lengguahe.
Ngem sakbay kadayta a panangsuyod iti surong ti tungtongan, umagsawtayo man iti pagbalikasan wenno diksionario no ania ti kayat a sawen ti dialekto, tapno mailawlawag a nalaing ken nalaklaka a maawatan.
Manipud iti http://www.thefreedictionary.com/dialect, kunana: 1. a variety of a language distinguished from other varieties by features of phonology, grammar, and vocabulary and by its use by a group of speakers set off from others geographically or socially; 2. a provincial, rural, or socially distinct variety of a language that differs from the standard language; 3. any special variety of a language: the literary dialect.
Manipud met iti dictionary.reference.com/browse/dialect, mabasa a kunana: 1. a variety of language that is distinguished from other varieties of the same language by features of phonology, grammar, and vocabulary, and by its use by a group of speakers who are set off from others geographically or socially; 2. a provincial, rural, or social distinct variety of a language that differs from the standard language, especially when considered as substandard; 3. a special variety of language: The literary dialect is usually taken as standard language; 4. a language considered as one of a group that have common ancestor; 5. jargon or cant. Dayta man…
Mapantayo kadayta maikatlo, special variety of language: The literary dialect is usually taken as standard language. Naisurat iti Italics tapno ma-emphasize a nalawag ti kayatna nga ipaawat: Ti kano dialekto iti panagsuratan ti standard a lengguahe.
Malagipko la ket ngarud ti maysa a libro iti panagsurat iti sarita a kunana, a saan kano a pagsaritaen ti mannalon a kas maysa a mangngalap.
Pudno la unay dayta. Nasken nga agtalinaed dagiti karakter a kas iti kinaasinoda, a saan ket a kas iti pagayatan ti mannurat..
No mapukaw ti dialekto dagiti karakter, kasla naiyaw-awan. Agtatapaw iti angin.
Iti ababa a pannao, ti dialekto ket makuna a (dagiti) sangsanga (kunatayo lattan) ti lengguahe a pakairamananen dagiti nagduduma a variation, jargon wenno lingo.
Dayta lingo wenno jargon ket saanen a sapasap nga agpapada. Adda dialekto a kas ibasar ti gimong, ti lugar ken ti panawen. Panawen kunak ta sabali ti dialekto dagiti hippies, bagets, now generation wenno gen x, netizens, techies, a kas iti kinaadda ti lingo dagiti mannalon, mangngalap, drayber, professional, ken dadduma pay. Iti ababa a pannao, variation ti lengguahe ti dialekto.
Iti lengguahe nga Iloko, nagduduma dagiti variation ken pannakaibalikas nupay agpapada ti pannakaisuratna ket agpadada (iti spelling) ngem agduma ti pannakaibalikas.
Sabali pay ti bengngat ken ayug. Nupay agduduma ti dialekto, maymaysa laeng ti pagturongan ti amin, ti panagkikinnaawatan.
No saan met, babaen iti senias, ta adda met lengguahe dagiti senias, nabileg ti lengguahe dagiti senias ta adda kabuyogna nga aksion.
Sabali pay ti lengguahe ti rikna. Maysa nga esoteric, saan a makita ngem ammo nga adda dayta, marikna laeng.
Dayta man ti panangtaldiap ti maipapan iti dialekto ken dadduma pay mainaig iti bukod a lengguahe, ti Iloko.#


text:
VIGAN CITY – Babaen ti napardas nga aksion ti kapolisan ditoy, dua a konduktor ti bus ti naaresto bayat ti panagsusopda iti maiparparit a droga iti mismo a terminal dagiti lugan sadiay Barangay VIII ditoy siudad idi malem ti Agosto 29.
Naapput dagiti polis da Jeffrey Guzman y Palafox, 28, naasawaan, konduktor ti minibus, ken residente iti Barangay Magsaysay, Sinait, Ilocos Sur, ken ni Jesus Valdez y Mercado, 44, naasawaan, ken konduktor iti sabali a di nainaganan a bus, ken residente iti Barangay Teppeng, Sinait, Ilocos Sur, bayat a mapapati nga iwaywayatda ti pot session iti mismo nga uneg ti minibus a nakaparking iti dayta nga oras iti Vigan City Terminal Annex, Barangay VIII.
Sakbayna, idi agarup 3:19 ti malem ti nadakamat nga aldaw, maysa a maseknan nga umili ti timmawag iti police station ket intipna ti kaadda iti pot session iti bus terminal.
Iti kellaat nga inspeksion dagiti polis iti nasao a minibus, naapput dagiti suspek nga agsussusop iti maiparparit a droga iti sango a tugaw ti lugan.
Nakakumpiska dagiti polis iti maysa a naluktan a plastic sachet a naglaon iti mapapati a shabu ken maysa a bassit a nagtimbukel nga aluminum foil iti sirok ti nagtugawan ni Guzman.
Nakarekobre pay dagiti polis iti maysa a lighter manipud ken ni Guzman iti maysa a lighter a mapapati nga inaramatda iti pot session.
Malaksid dagiti dua, inkuyog pay dagiti polis ni Michael Ines y Talaña, 34, drayber iti nasao a minibus, ken residente iti Barangay Magsaysay, Sinait, Ilocos Sur, para iti dokumentasion ken umisu a disposision.
Kalpasan a napakatan dagiti suspek iti medico legal, naipanda iti Ilocos Norte Crime Laboratory Office para iti drug test ken laboratory examination.#
R


text:
Bannawag
Ti Bannawag ket isu ti kangrunaan nga aglinawas nga Iloko a pagiwarnakan wenno magasin a maipabpablaak iti Filipinas manipud idi 1934. Aglaon ti magasin kadagiti orihinal nga Iloko a nobela, ababa a sarita, daniw, salaysay, damdamag, komiks, ken dadduma pay a sinurat.
Ti Bannawag ket maysa kadagiti teddek a mangpatpatalinaed ken mangtagitaginayon iti kontemporario nga Ilokano a literatura. Maipagarup nga amin nga importante ken mabigbigbig a mannurat nga Ilokano ket nangrugi a nagsurat ken nagipablaak iti Bannawag. Ti Bannawag ti immuna a nakaipablaakan dagiti sarita, daniw, salaysay ken nobela a putarda. Babaen met laeng iti Bannawag a nabuangay ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti pagilian.


text:
Wen, kabaelan ti panagbalbaliw
Iti innak panangamiris iti napasamak kalpasan iti agarup makabulan nga innak isasarungkar ken panagpidut kadagiti maregmeg ti lagip idiay Narvacan, sigagagarak a mangammo ti mapaspasamak nangruna iti lukong ti panagsuratan.
Sadiay ngamin napanak, awan ti access kadagiti banag a maipapan itoy, no addaman, kadagiti gagayyem. Ngem adda gagarak a napateg sadiay a nasken a sanguek iti inaldaw. Isu a ti mapaspasamak a nasken a maamuak ket naipaigid pay nga umuna wenno naipasuli. Saan nga inikkan ti essem ken gagar.
Ti kaunaan a nakatugkik ti immatang ket ti panagbalbliw ti liderato ti GUMIL. Masapul ti nasged a panagbalbaliw a sangoen ti kabarbaro a liderato. Masapul ti umiso a tignay ken langen iti isu amin, kameng man ken saan. Nasken ti patas a trato ken balanse a gagem tapno masalaan a naimbag dagiti addang a naipakumit.
Sipud pay idi agsursuratak, am-ammokon ti inalat ken karisma ni Mrs. Elizabeth Madarang-Raquel a kabarbaro a mangidaulo. Ket namnamaek nga adda manen ti panagsubli ti nailibay a karisma ken ganaygay ti gunglo. Ta saan a mailibak nga inapunan ti rikki ken dismaya, a sinallukoban ti panagtitinnallikod.
Ngem itoy a gundaway, iti liderato ni Mrs. Raquel, namnamaek, dakkel la unay ti namnamak ti isusubil ti ganaygay ti tignay nga awanan iti kabukbukodan a rason. Ammok, sipapasnekak a mangibaga, nga iti lideratona, awan ti bukot nga aggandat a tumalikod wenno kumayakay man lang no di ket maited kenkuana ti respeto ken talek, ti namnama a tumakder manen ti regget ken ganaygay
Ni Mrs. Raquel ket respetado, awanan ti duadua, ti dua nga organisasion dagiti mannurat, GUMIL ken TMI. Wen a, ta no adda miting ken konbension ket adda isuna a mangibalballaet ti pintas, linak ken kappia. Iti napalabas a kombension ti TMI, adda isuna, uray no opisial ti GUMIL. Iti daytoy a banag, nailukat iti mata dagiti mannurat iti kinaadda iti panagkaykaysa.
Adda panagkaykaysa. Adda ti panagmaymaysa ti amin. Banag a nagdakkelan a gagem, nagdakkelan nga adda ti dur-asan ti pluma.
Awan ti duadua, isu a timmaud ti timpuyog iti laksid ti kinaaddan agdadata nga organisasion, ket saan nga isisina no di ket panangbuangay ti sabali a takder a maitutop iti addang ken panagem nga umiso iti rikna ken padas, nga umiso iti takder ken prinsipio, nga umiso iti bunga ti kapanunotan ken alagaden iti taktakderan a kaibatogan ti init.
Dayta respeto nga ited iti liderato ket nauyos manipud iti umiso nga aramid. Ta manipud idi am-ammokon, nakitak ti potensial nga akemna para iti dur-asan. Nakitak ti di nagbaliw nga akemna iti laksid ti panagbalbaliw ti taray ti aglawlaw. Nakitak a di man la naganiniin ti isemna iti rimkuas a naguduan ti nabayag a sappuyot.
Ta ania ngamin aya ti makuna a lider? Ta ania ngamin aya ti maala iti panangiyuna ken panangidaulo iti maysa a timpuyog wenno orgasassion?
Kadami, ti respeto. A kas individual. A kas nawaya a umawat kadagiti amin a banag a dumteng ken mangtingiting. Nawaya nga agtignay iti amin a suli. Nawaya nga agdakiwas nga awan iti pakapiltakanna. Gayyem ken am-ammo ti amin, saan nga iti naganna, no di ket kas isu a rinespesto. Rinespeto nga ammona nga isubli wenno ad-addu pay ti masagrap nga imbag.
Amin a mangidaulo, rinespeto ken pinaliiw dagiti addang ken wayatna. Manipud idi nagkainteres dataon iti panagsuratan. Ket napaliiwtayo no asino ti tumakder a mangiburay ti inumen ken asino ti mangbuggo ti ulona wenno sakana.
Iti napaliiwtayo, suportaranmi ti liderato ni Mrs. Raquel. Mangnamnamakami a makitami manen ti sapsapulenmi a garatigit ken isem nga awan ti duadua..
Ken ni Mrs. Raquel, ken dagiti kakaduana iti liderato, addakam apo iti likudanyo.
Agbiag ti GUMIL! Agbiag ti TMI! Agbiag dagiti mannurat! @
Friday, June 05, 2009
Wen, kabaelan ti panagbalbaliw


text:
Power to the Regions! Regional Music, movies, TV shows and Blogs
Naglaing man dagitoy a Kapampangan! Agasem, nakapagprodyusdan iti bukodda a teleserye! Napauloan daytoy iti "Kalam." Ti kaipapanan daytoy a sao iti Iluko ket "gamud" ken "kulam" met iti Tagalog.
Dagiti karakter nga ipakita daytoy a teleserye ket dagiti datdatlag ken nakaskasdaaw a naparsua kas koma iti mangkukulam, mambabarang ken ti magkukusim. Adda pay dagiti tikbalang ken dadduma pay nga enkanto. Ti pagmayatanna daytoy, dagitoy a pinarsua ket agbibiag a kas normal a tattao-adda trabahoda ken awan met pakakitaan nga naidumdumada. Gandat dagiti prodyuser na daytoy nga ipakita ti kultura dagiti Kapampangan.
Sapay la koma ta uray dagiti Ilocano ket makaaramid met iti kastoy a proyekto... Uray no Ilocano indie film la koma. Maysa kadagiti nalatak nga indie filmmakers ni Kidlat Tahimik a taga-Benguet. Ti pagaammok ket agsasao met daytoy iti Iluko nupay Igorot isuna.
Adtoy pay ti maysa nga barbaro a website a natakuatak. Ti Archipelage Music ket mangipakpakita ken mangipadpadengngeg kadagiti kankanta nga naggapu kadagiti rehiyones ti Pilipinas. Adda man nangngegko idiay nga rap version ti Manang Biday! Mayat met!
Agtultuloy koma dagiti kastoy a proyekto. Nagbayagen a Tagalog ti kankanayon a mangmangngeg kadagiti FM stations iti pagiliantayo. Rumbeng met ita nga selebrarantayo ti nadumaduma a kultura ti Filipino!
Home » Archives for November 2008
Power to the Regions! Regional Music, movies, TV shows and Blogs


text:
Ti Kayo a Saleng
Maysa ti nasam-it a makan a kaykayat dagiti ubbing, ad-adayo a pilienda daytoy ngem ti napait, naadat/nagasang ken nasugpet. Ita ta addan putotko diak pawpawilan daytoy a mangan ti nasam-it basta la ket uminom/agmulumog a dagus ti danum tapno maugasan ti ngiwatna ken karabukob. Awan nga agpayso ti perdi ti ngipenna ngem no maliwayanna met, tonsilitis ti sakitna. Sapay nagngina ama ti antibiotic nga agas.
Malagipko, daydi lelong no kasta nga agsakit ti ngipenmi iti tengnga ti rabii. Mangipaburek daytoy iti danum sananto iruar ti nabalkot iti panio a kayo ti saleng. Ipamulumogna dayta kadakami uray no diak kayat ti angotna ket wanklik mapukaw ti rikriknaen.
Iti met sabali a pagilian, ar-aramatenda dagiti Pine Needles (bulong) a kas tea. Ania ngata met ti raman daytoy?


text:
Daranudor ti Ilicandia: Demokrasya ken eleksyon
NI Sherwin De Vera
www.nordis.net
Daytoy umay a Mayo 14, agrubbuat manen dagiti botante tapno agpili ti mangidaulo iti tukad barangay. Numanpay iti kabuklan ket gundaway daytoy tapno ituding ti umili dagiti mangidaulo kaniada, masapul a nalawag a saan daytoy a baliwan ti agdama a sistema.
Iti mismo padas ti Ilocos, saan a mailibak a nagbalinen a praktika a mangituding dagiti dadakkel a politiko ti taoda a mangidaulo kadagiti barangay. No adda man dagiti lugar a maaddaan ti laban, sigurado a saan a baybay-an ni mayor wenno uray ni gobernador dagiti kandidato a siguradoda a mangitandudo iti interesda, a sumurot nga awan saludsod, awan duadua kadagiti mandarda.
Malaksid ti kastoy a praktika, gagangayen nga agkakabagyan ti mangimaton manipud probinsya, munisipyo, barangay ken uray Sangguniang Kabataan (SK).
Ay wen, addan gayam ti anti-political dynasty a probisyon para iti SK Reform Law, saan a mabalin nga agkandidato no adda ti kabagianna nga agdama a nabotosan nga opisyal inggana iti second degree of consanguinity and affinity – nagannak, apong, ken kabsat wenno ipag ken manugang.
Kayat a sawen, ni kaanakan ni gobernador, mayor wenno ni kapitan ket mabalin latta nga agpaibutos nga opisyal ti SK. Malaksid daytoy, ti nalawag a probisyon ti linteg ket no adda ti incumbent, saan pay a naisimpa ti pagannurotan no kas pangarigan nga agiddan a tumaray ti nagganak ken anakda itatta nga eleksion, ken parehasda a mangabak.
Inayontayo pay ti realidad a nagbalinen a kuarta-kuarta laengen ti eleksion iti amin a tay-ak. Naparang daytoy aglalo kadagiti darakkel a barangay ken sentro ti negosyo dagiti ili. Numanpay pudno a saan nga amin a makipaspaset ket kabaelanda ti aggastos, dakdakkel a bilang latta ti addaan kastoy a ladawan, agbaliw-baliw laeng ti buyana.
Ngem ti kapapatgan nga intay ikkan atension itatta, malaksid ti plataporma, ket ti kabaelan dagitoy a mangitandudo ti karbengan ti umili nga idauluanna. Iti kaaw-awayan, aglalo kadagiti lugar a kanayonen ti militar, napateg a kabaelanda a takderan ti linteg a maiparit ti panagkampo iti uneg ti komunidad wenno panagtalinaed iti panawen ti operasion.
Rumbeng a nakasaganada a depensaan ti karbengan dagiti kabarangayanda a mangbuangay ti organisasyon ken mangidanon kadagiti parikutda iti maseknan nga ahensia. Saan laeng a ti bilang ti naipasdek a building, naipasemento a dalan wenno pathway ken sports ti serbi ti panagakem ken pagrukodan ti kinalaing kas opisial ti barangay. Kangrunaan ditoy ket ti panagtakder ti usto ken integridad iti aniaman a kanito ken kasasaad.
Tandaanantayo, saan a ti kinaadda ti eleksion ti mangikedkeddeng ti demokrasya, ti klase ti demokrasya ti mangituding ti klase ti eleksion a mapasamak. Iti kasasaad a ti demokrasya nga agraraira ket para kadagiti adda iti turay ken addaan kuarta, namnamaen tayo a ti eleksion ket maysa laeng a pamuspusan tapno mapalagdada ti ilusion ti wayawaya ken demokrasya a kayatda a patientayo nga adda.
Idi Biernes, Mayo 11, ti maika-131 nga aldaw ti tawen 2018 a nagdesisyon ti Korte Suprema (SC) a papanawen ti agdama a Chief Justice a ni Maria Lourdes Sereno babaen ti petisyon a quo warranto. Walo kadagiti mahistrado ti korte ket bimmutos a pabor bayat nga innem ti kontra iti petision.
Ti nasao a petisyon ket maysa a legal a proseso tapno padisien ti maysa nga opisial ti gobierno a mapapati nga awanan karbengan nga agtakem iti agdama a posisionna.
Nakalanad iti Konstitusyon ti pagilian a ti Chief Justice ti SC ket maikkat laeng babaen ti impeachment ti House of Representatives ken panangpaneknek nga isuna ket nagbasol babaen ti Senado kas maysa nga impeachment court.
Kalpasan a maibapablaak ti nasao a desisyon, adu dagiti nangiyebkas ti pannakadismaya. Kunada: “Natayen ti demokrasya”, “Awanen ti wayawaya ti hudikatora/SC” ken dadduma pay.
Para iti daytoy a mannurat, ti kunakuna ti dadduma a “wayawaya ti hudikatora” ken “demokrasia” ket saan a napukaw idi Mayo 11. Inruangan ti panagbotos ti Korte Suprema ti panangpamatmat iti umili ti kinapudno nga ilusion laeng dagitoy. Ngem numanpay kuna tayo nga agraraira dagitoy iti agdama a sistema ti gimong, agtalinaed a ti kinapudno ket napukawdan apaman a naayat ti lima a mahistrado ti SC a makipaset iti moro-moro nga impeachment iti Kamara.
Numanpay daytoy ket maysa manen a pasamak a mangkiskissay no aniaman ti nabatbati pay a paset ti ilusion a ‘demokrasia’, mayat a kitaen daytoy a gundaway tapno palawaen ken papigsaen ti dangdang kontra iti tiranya ken ranggas ti estado.
Lagipentayo, ti pasamak ket saan laeng a panangikkat iti Chief Justice, daytoy ket maysa a pablaak iti amin ti administrasion a Duterte nga awan sabali a panggepna no saan a ti awan-lapped a panangipatungpal ti aniaman a pagayatanna. Masapul nga ipingettayo ngarud ti dangadang para iti karbengan tao ken wayawaya. PAYT LATTA! # nordis.net


text:
Tao
Ti tao ket maysa a parsua, a kas ti sebbanganti tao, nga adda dagiti naisangayan a kapasidad tithat wenno dagiti gupit a mangbukel ti kinatao, a pakaiturangan a sabali a maipalplawag babaen dagiti sabali a mannurat kadagiti sabali a disiplina, ken babaen dagiti sabali a kultura kadagiti sabali a panawen ken luglugar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Programa dagiti Karbengan ti Saan a Sebbangan ti Tao a Tao (Instituto para kadagiti Etika ken dagiti Rumrummuar a Teknolohia)


text:
Nadaydaydayaw nga adayo ti itutulongna no awan iti politika. Iti politika, no nangitedka, nasken met a dumawatka. Ti nagpadawat, dumawat met. Gamitan ti situasion ditoy a lubong. Saan a maiparbeng a termino ti makuna nga itutulong no pursigido ti panangnamnama iti kasukatna dayta a tulong.
Saan koma a masisirap ni Pacquiao iti lawag ti kinalatak ken pirak. Saan koma a maay-ayo iti nasasam-it a panagdildila dagiti tattao nga umas-asibay kenkuana. Kayat dagitoy nga umas-asibay kenkuana nga alaen ti diro iti kalakaan a wagas a saanda a masilod wenno makagat iti uyokan.
Tuladen koma ni Pacquiao ni Dolphy. Maibilang ni Dolphy nga institusion iti pelikula, kas kenkuana iti boksing. Naraniag ti bituenna a kas kenkuana. Inawis met dagiti politiko ni Dolphy nga agkandidato, saan laeng a diputado no di kas senador.
“Ania koma ti aramidek iti Senado?” kinuna toy comedy king. Kunaenmi met: “Ania koma ti aramiden ni Manny iti Kongreso?”
Nagadun dagiti nalalatak a tattao a simrek iti Kongreso. Ngem ania ti ar-aramiden dagitoy? Kamengda, no di isuda ti dadaulo, iti “committee on silence”, “committee on props” wenno paspasurot nga awan man laeng ti maputarda a linteg agsipud ta saan a politika ti pudpudno a lubongda. Iti politika, maibilangda a kas maladaga nga agkarkaradap a magna.
Husto koman ti bilang dagiti “props’ iti Kongreso ken Senado. Saan koman a manayonan pay. Kasapulan unay ti gobiernotayo dagiti competent government officials, uray isuda laengen ti pakonsuelo kadagiti agbaybayad iti buis.
Mangipatakder laengen ni Pacquiao iti foundation ken adu a gym para kadagiti boksingero – dagiti agduyos, dagiti agen-ensayo ken lalona kadagiti retirado. Ad-adda a kasapulan dagitoy dagiti kapadpadana iti dutdot.
Laglagipen koma ni Pacquiao daytoy a pagsasao: “No sadino ti yan ti apuymo, sadiay met ti yan ti lawagmo.”#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Dua a ten-wheeler truck ti naubor iti nagsina nga insidente iti alas dose y media ti Abril 3 bayat ti panagdaliasatda iti national highway a sakup Barangay Banaoang ditoy nga ili.
Nagpulong iti polis ni Joel de Vera, 30, naasawaan, residente iti Manlasique, Pangasinan a binato ti maysa a lalaki ti luganna bayat ti panagpaamiananna iti national highway a sakup ti nadakamat a barangay a puon ti pannakaburak ti akinsango a sarming ti lugan.
Sabali pay a ten-wheeler truck a minaneho ni Ruben Toledo, 47, residente iti Olongapo City ti naubor iti national highway a sakup dayta met laeng a barangay a nakabuongan ti sarming iti sango ti lugan.
Nupay kasta, awan ti naipadamag a nadunor iti panagubor.
Mapapati a maymaysa a tao ti nangisayangkat iti panagubor kadagiti dua a lugan.#