text:
Sima Qian
Ni Sima Qian (ca. 145 wenno 135 BC – 86 BC) (pinyin: Sīmǎ Qiān; Wade–Giles: Ssu-ma Ch'ien) ket maysa idi a Prepekto dagiti Nadayag a Agsursurat (太史公 taishigong) ti Han a Dianstia. Isu ket naipanpanunotan a kas ti ama ti Insik a historiograpia para kadagiti para kadagiti nagato a naipammadayawan nga obrana, Dagiti rehistro ti Nadayag nga Historiador, ti maysa a "Jizhuanti"-nga estilo a sapasap a pakasaritaan ti Tsina, a sumaksakop ti adadu ngem dua ribu a tawtawen manipud ti Duyaw nga Emperador aginggana ti Emperador Wu ti Han. Ti depinitibo nga obrana a nakaibatayan ti pundasion para kadagiti sumaganad nga Insik a historiograpia.
Dagiti linaon
Nasapa biag ken edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Sima Qian ket naipasngay idi ken dimmakkel idiay Longmen, idiay asideg ti tatta nga aldaw ti Hancheng kadagiti astrologo a pamiliana. Ti amana, ni Sima Tan, ket nagserbi a kas ti Prepekto ti Nadayag nga Agsursurat ti Emperador Wu ti Han (Emperador "Han Wudi"). Dagiti nangruna a rebbengna ket dagiti panagtartaripatu ti imperial a biblioteka ken panagtartaripatu wenno panagrepreporma ti kalendario. Gapu ti adu a panagsansanayna babaen ti amana, idi isu ket agtawen ti sangapulo, ni Sima Qian ket nalaingen idi kadagiti duog a panagsursurat. Isu ket maysa nga estudiante dagiti nadayeg a Konpusiano a ni Kong Anguo (孔安國) ken ni Dong Zhongshu. Idi agtawen ti duapulo, ni Sima Qian ket nangrugi ti panagbaniaga iti kadagupan ti pagilian, a nagbisbisita kadagiti taga-ugma amonumento, ken nagbirbiruk kadagiti nakaipunponan dagiti taga-ugma a nasirib nga ari Yu idiay Bantay Kuaiji ken Shun idiay Hunan.[1] Dagiti lugar a binisitana ket mairaman ti Shandong, Yunnan, Hebei, Zhejiang, Jiangsu, Jiangxi, ken Hunan.
Liblibro a maipanggep kenni Sima Qian iti Inggles[urnosen | urnosen ti taudan]
- Burton Watson (1958) Ssu-ma Ch'ien: Nadayag a Historiador ti Tsina. New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan.
- Yang Hsien-yi and Gladys Yang (1974), Dagiti Rehistro dagiti Historiador. Hong Kong: Commercial Press.
- Sima, Qian ken patarus. Watson, Burton (1993), Dagiti Rehistro ti Nadayag a Historiador: Han a Dianstia. Pagsukimatan a Sentro para iti Panagipatarus, Ti Insik nga Unibersidad ti Hong Kong ken Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Burton Watson (1958). "Ti Biograpia ni Ssu Ma Ch'ien". Ssu Ma Ch'ien Nadayag a Historiador ti Tsina. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. p. 47.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Martin, Thomas R. (2009). Herodoto ken Sima Qian: Dagiti Immuna a Nalatak a Historiador ti Gresia ken Tsina. Boston: Bedford/St. Martin's.
- Robert Bonnaud (2007) Dagiti salaysay ken komperatibo a pakasaritaan. Polybus ken Sima Qian (iti Pranses). Condeixa : La Ligne d'ombre [1].
- W.G. Beasley ken E.G. Pulleyblank (1961) Dagiti historiador ti Tsina ken Hapon. New York: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- Stephen W. Durrant (1995), Ti Nakuyem a Sarming: Irteng ken Suppiat kadagiti Sursurat ni Sima Qian. Albany : Estado nga Unibersidad ti New York a Pagmalditan.
- Grant Ricardo Hardy (1988) Panakabanagan ken Panagipatarus iti "Shi Chi". Unibersidad ti Yale.
- Burton Watson (1958) Ssu-ma Ch'ien: Nadayag a Historiador ti Tsina. New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan.
- Joseph Roe Allen III. Dagiti Insika Testo: Salaysay a Rehistro dagiti Historiador
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sima Qian idiay Wikimedia Commons
- 145 SK a pannakaipasngay
- Dagiti mannurat amanipud idiay Shaanxi
- Dagiti historiador ti Han a Dinastia
- Dagiti historiador ti maika-2 a siglo SK
- Dagiti historiador ti umuna a siglo SK
- Dagiti eunuko ti Han a Dinastia
- Dagiti mannaniw ti Han a Dinastia
- 86 SK nga ipupusay
- Dagiti Insik a balud a nasentesiaan ti patay
- Dagiti balud a nasentensiaan ti patay babaen ti Tsina
- Tattao a nakastrado
- Dagiti mannaniw ti umuna a siglo SK


c: text/html

text:
Dagiti gandat ti Wikimedia ket agus-usarda ti Babel tapno makatulong para iti pannakisinnarita dagiti agar-aramat ken maipalaka ti panagbiruk kadagiti makasao ti maysa a pagsasao.
Dagiti agpang ti kalaing a panangisaoUrnosen
- Awan ti pannakaammo nga agpang ti pannakaammoda
xx-0: Awan ti aniaman a pannakaawatda ti maysa a pagsasao wenno marigatanda unay a makaawat.
- Nababa nga agpang ti pannakaammoda
xx-1:Maawatanda bassit ti pagsasao kadagiti nalaka a naisursurat ken mabalinda nga agsaludsod wenno sumungbat kadagiti nalaka saludsod ngem saanda a nalaing unay nga agsurat kadagiti artikulo.
- Agpakatengnga nga agpang ti pannakaammoda
xx-2: Nalaingdan a makaawat tapno mabalinda ti agurnos wenno makisinnarita kadagiti tungtungan ti panid.
- Nangato nga agpang ti pannakaammoda
xx-3: Nalaingdan a makasurat iti daytoy a pagsasao ngem mabalin nga adda pay laeng dagiti sagpaminsan a kamali.
- Kasla patneng a panagsasao nga agpang ti pannakaammoda
xx-4: Kasla patneng ti kalaing ti panagsao wenno pannakaawatda urayno saanda a naipasngay a mangisasao iti daytoy a pagsasao.
- Propesional nga agpang ti pannakaammoda
xx-5: Nalaing ti pannakaawatda iti daytoy a pagsasao, mabalinda ti agbalakad wenno wenno agipatarus kadagiti sabali a pagsasao.
- Patneng nga agpang ti pannakaawatda
xx-N: Patneng wenno naipasngay a mangisasao. Nalaing unay ti pannakaawatda kadagiti amin nga agpang ti daytoy a pagsasao.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Abesedario a Filipino
Ti abesedario ti Moderno a Filipino (Filipino: Makabagong alpabetong Filipino), wenno ti makunkuna iti Ilokano nga abesedario a Filipino (Filipino: alpabetong Filipino), ket isu ti abesedario ti pagsasao a Filipino, ti opisial a nailian a pagsasao ken maysa kadagiti dua nga opisiall a pagsasao ti Pilipinas. Ti moderno nga abesedario a Filipino ket buklen dagiti 28 a letra, a mangiraman dagiti intero a 26 a letra ti batayan nga abesedario ti Latin ti ISO, ti Espaniol a letra ti Ñ ken ti Ng a digrapo ti Tagalog. Daytoy ti nangsukat ti abesedario a Pilipino iti Maikapat a Republika. Ita nga aldaw, ti abesedario ti Moderno a Filipino ket mabalin pay nga usaren a kas ti abesedario para kadagiti amin a patneng a pagsasao ti Pilipinas ken iti panagsurat ti Chabacano, ti Kinastila a kreol.


text:
Katy Perry
Ni Katheryn Elizabeth Hudson[1] (naipasngay Oktubre 25, 1984), naarartap a maammuan ti nagan na iti entablado a Katy Perry, ket maysa nga Amerikana a kumakanta, manursurat ti kanta ken aktres. Naipasngay idiay Santa Barbara, California, ken dimmakkel a kas maysa a Kristiano babaen dagiti pastor a nagannak, ni Perry ket dimmakkel a dumdumngeg iti ebanghelio a musika laeng ken nagkankanta idiay simbbaan na idi ubing. Kalpasan a nakaala ti GED idi uumuna a tawen na iti nangato a panagadal, nagsurot isuna ti bukod na a karrer, ken kas ni Katy Hudson inpablaak na ti nainaganan kaniana nga ebanghelio a plaka idi 2001, nga daytoy ket saan a nagballigi. Nagaramid idi isuna ti maysa a plaka a nairaman ti with produksion a kappon a Ti Matrix, ken nagaramid pay isuna ti plaka na nga agmaymaysa ngen daytoy ket saan met a naipablaak. Kalpasan ti panagpirma na idiay Capitol Music Group idi 2007, ti maikapat a plaka na iti pito nga tawen, inampon na ti entablado a nagan na a kas Katy Perry.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Russel Brand nagintar par ti diborsio, TMZ.com, Disiembre 30, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Katy Perry idiay Wikimedia Commons
- Katy Perry


text:
(Naibaw-ing manipud idiay Márte
)
Ti Marte ket isu ti maikapat a planeta manipud iti Init iti Sistema a Solar. Naipanaganan iti Romano a diosen iti gubat a ni Marte, kanayon a makunkuna daytoy a kas iti "Nalabbaga a Planeta" gapu ti kaudo iti oksido a hero iti rabaw na nga agiparang iti daytoy a planeta ti kitana a nalabbaga. Ti Marte ket maysa a naindagaan a planeta nga addaan ti naingpis a tangatang, addaan daytoy iti rabaw a langa a kas dagiti panagkatinnag nga abut iti Bulan ken dagiti bulkan, ginget, desierto, ken dagiti yelo a gora ti polar iti Daga.
Adda ti dua a bulan ti Marte a managanan iti Fobos ken Deimos.


text:
LAOAG CITY - Naiyawiden kadagiti bukod da a lugar ti bangkay dagiti tallo a natay a biktima iti napasamak nga bus accident iti Brgy. Saoit, Burgos, Ilocos Norte.
Daytoy ti kinumpirmaran ni Pol. S/Insp. Pedro Barbado, chief of police ti PNP Burgos.
Segun kenkuana, dagus a napan innala ti pamilya ken dagiti kakabagian dagiti biktima ti bangkay dagitoy manipud iti Bangui District Hospital nga dagus da a nakaitarayan kalpasan ti aksidente apaman a naammuan da ti insidente.
Segun pay iti hepe ti pulisya, inadmitir met ti agtagikua ti bus nga sungbatan da ti amin ang a gastus dagiti natayan ken hospital bill dagiti nasugatan.
Inpasigurado met ni Barbado nga nakasagana ti PNP Burgos a mangipila ti kaso kontra iti driver ti bus a kukua ti GMW TRans no adda agreklamo a pamilya dagiti biktima.
Dagiti natay a biktima nga isuda Hilda Tubog ti Gonzaga, Cagayan; Gerry Capuyan ti Lallo, Cagayan kenni Beverly Pama ti Caoayan, Ilocos Sur ket naideklara a dead on arrival iti Bangui District Hospital kalpasan ti insidente.
Dagiti met nasurok a sangapulo a nasugatan ket maag-agasan pay laeng iti Gov. Roque Ablan Sr. Memorial Hospital iti ciudad ti Laoag ken Mariamo Marcos Memorial Hospital and Medical Center iti ciudad ti Batac.


text:
Demokrasia
Ti demokrasia ket maysa a porma ti gobierno a dagiti amin a naikeddeng nga umili ket adda ti agpapada a panagikeddeng kadagiti amin a panangipato a mabalin a mangbaliw kadagiti biagda. Ti demokrasia ket mangpalubos kadagiti tattao a makapada a makibinglay—no ti dagus wenno babaen kadagiti nabutosan a representatibo—iti panagisingasing, panagrang-ay, ken panagpartuat kadagiti linteg. Daytoy ket sakupanna dagiti kasasaad ti sosial, ekomnomiko ken kultura a mangipalubos ti nawaya ken agpadpada a panakasanay ti politiko a kinabukbukodan a panagikeddengl . Daytoy ket nagtaud manipud ti Griego: δnuokpatίa (dēmokratía) "turay ti tattao",[1] a naaramid manipud ti δῆuoς (dêmos) "tattao" ken kpάtoς (kratos) "bileg", circa 400 BC, tapno mangibaga kadagiti politiko a sistema nga idi ket adda kadagiti Griego siudad-estado, a naisangsangayan ti Atenas. Dagiti dadduma a kultura kalpasan ti Gresia ket nakaiparawadda kadagiti adu para iti ebolusion ti demokrasia a kas ti Taga-ugma a Roma, Europa, ken ti Amianan ken Abagatan nga Amerika.[2]
Ti demokratiko a gobierno ket maigiddiat kadagiti porma ti gobierno a ti bileg ket tinengtengngel babaen ti maysa, a kas ti monarkia, wenno ti bileg ket tinengtengngel babaen ti bassit a bilang dagiti tattao, a kas ti maysa nga oligarkia wenno aristokrasia. Nupay kasta, dagitoy a suppiatan, a tinawtawid manipud ti Griego a pilosopia, ket saanen a malaslasin gapu dagiti kontemporaneo a gobierno ket addaanda kadagiti naglalaok a demokratiko, oligarkiko, ken monarkiko nga elemnto. Ni Karl Popper ket inlawlawaganna ti demokrásia a maigiddiat ti diktadura wenno tirania, a daytoy ket mangipatpatengnga ti isip para kadagiti kalakaman dagiti tao a mangtengngel kadagiti dauloda ken ti mangikkat kaniada nga awan ti kammassapulan para iti maysa a rebolusion.
Adda dagiti nadumaduma a kita ti demokrasia, ngem adda dagiti dua a porma, dagitoy dua ket ket maipanggepda no kasano ti sibubukel a bagi dagiti umili—ti naturay a bileg iti aniaman a kita ti demokrasia—ti mangtungpal ti nakemna. Ti maysa a porma ti demokrasia ket ti dagus a demokrasia, a dagiti umili ket addaanda ti dagus ken aktibo a pannakibinglay kadgiti panagikeddeng ti gobierno. Kaaduan kadagiti moderno a demokrasia, ti sibubukel a bagi dagiti umili ket agtultuloy nga isu ti naturay a bileg ngem ti politiko a bileg ket saan a dagus a naisansanay babaen dagiti nabutosan a representatibo; daytoy ket tinawtawagan a kas ti representatibo a demokrasia. Ti konsepto ti representatibo a demokrasia ket kaaduan a rimsua manipud kadagiti kapanunotan ken dagiti patakder a naparang-ay iti las-ud ti Europeano a Tengnga a Panawen ken ti Panawen ti Panagpalpalawag ken dagiti Amerikano ken Pranses a Rebolusion.[3]
Dagiti pannakailasin[urnosen | urnosen ti taudan]
No adda konsenso no kasono ti mangipalawag iti demokrasia, ngem ti legado nga ekualidad, wayawaya ken ti alagaden ti linteg ket nailasin dagitoyen a kas dagiti nangruna a panangilasin manipuden kadagiti taga-ugma a panawen.[4][5] Dagitoy a pamunganayan ket naiballatek kadagit amin a mabalin nga umili a kas agpapada sakbay iti linteg ken addaan iti agpapada a pana-usar kadagiti lehislatibo a proseso. Kas pagarigan, iti representatibo a demokrasia, ti tunggal maysa a butos ket agpapada iti kadagsen, nga awan kadagiti awan gapuna a panangigawid a mabalin a maipakat iti sinoman nga agtartaray nga agbalin a representatibo, ken ti wayawaya dagiti mabalin nga umili ket masalaknibanda babaen kadagiti nalintegan a karbengan ken dagiti wayawaya a kadawyan a sinalaknibanna babaen ti batay-linteg.[6][7]
Ti maysa a teoria ket agtengtengel a ti demkrasia ket makasapul kadagiti tallo a kammasapulan a pamunganayan: 1) panagtengngel iti panagpangato, kas iti kinaturay nga agtataeng kadagiti kababaan ng aagpang iti turay, 2) saan a panagpapada iti politikan ken 3) dagiti kadawyan a sosisal nga inkedkeddeng laeng a maawat babaen dagiti tattao ken instituto a mangiballatek ti immuna kadagiti dua a pamunganayan iti panagtengngel ti panagpangato ken ti saan a panagpapada iti politika.[8]
Ti termino a "demokrasia" ket sagpaminsan a naus-usar a kas pangyababaan para iti liberal a demokrasia, a daytoy ket karuay ti representatibo a demokrasia amabalin a mangiraman kadagiti elemento a kas ti politikal pluralismo; ekualidad sakbay iti linteg; ti karbengan iti petision kadagiti nabutosan nga opisial para kadagiti panangirebbeng kadagiti reklamo; rumbeng a proseso; dagiti sibil a wayawaya; dagiti karbengan ti tao; ken dagiti elemento ti sibil a kagimongan iti ruar ti gobierno. Ni Roger Scruton ket insuppiatna a ti demokrasia laeng ket saan a makaited ti personal ken plikal a wayawaya malaksid no adda met dagiti instituto ti sibil a kagimongan.[9]
Kadagiti adu a pagilian, a naipangpangruna ti Nagkaykaysa a Pagarian a nangipaammo iti Westminster a sistema, ti kangrunaan a pamunganayan ket ti parlamentario a kinaturay, bayat a nagtaltalinaay iti kinawaya ti hustisia.[10] Idiay Estados Unidos, ti panagsina dagiti bileg ket kanknayon a nadkdakamat a s ti sentral a gupit. Idiay India, ti kadakkelan a demokrasia iti lubong, ti supremasia ti parlamentario ket suheto iti batay-linteg a mangiraman ti panagrepaso iti hustisia.[11] Dagiti sabali pay nga usar ti "demokrasia" ket mangiraman iti dagus a demokrasia. Urayno ti termino a "demokrasia" ket kadawyan nga inus-usar iti kontesto iti politikal nga estado, dagit ipamunganayan ket mabalin pay a maipakat kadagiti pribado a gunglo.
Ti agturay ti kaaduan ket kankanayon a nailista a kas panangilasin iti demokrasia. Isu a ti demokrasia ket mangipalubos para kadagitiminoridad ti politika ta maparukma babaen ti "tirania ti kaaduan" iti kaawan kadagiti legado a panangsalaknib kadagiti tao wenno dagiti karbengan ti grupo. Ti maysa a kammasapulan a paset ti maysa a "umno" a representatibo a demokrasia ket dagiti kompetrtibo a panagbutos a nasayaat para kadagiti substantibo[12] ken pamay-an.[13] Iti pay maipatinayon, wayawaya iti politikal a panangiyebkas, wayawaya iti bitla, ken wayawaya iti pablaak ket naikeddeng dagitoy kadagiti kammasapulan a karbengan a mangpalubos kadagiti mabalin nga umili tapno naskenda a mapaammuan ken mabalinda ti agbutos segun kadagiti bukod nga interesado.[14][15]
Naisingasing pay a ti batayan a langa ti demokrasia ket ti kapasidad dagiti amin nga agbutbutos ti nawaya ken napno a pannakibinglay iti biag ti kagimonganda.[16] Nga ddaan daytoy iti panangiyunay-unay kadagiti panangipagarup iti sosial a kontrato ken ti kolektibo a nakem dagiti amin nga agbutbutos, ti demokrasia ket mabalin pay a maiasin a kas porma ti politikal a kolektibismo gapu ta naipalawag daytoy a kas porma ti gobierno a dagiti amin a mabalin nga umili ket addaanda iti agpapada a karbengan iti panagaramid iti linteg.[17]
Bayat a ti demokrasia ket kankanayon a maipadpada iti republikano a porma ti gobierno, ti termino a "republika" ket klasiko a mangsakop kadagiti demokrasia ken dagiti aristokrasia.[18][19] Adda met dagiti demokrasia a batay-linteg a monarkia, a kas ti Nagkaykaysa a Pagarian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
- ^ Demokratia, Henry George Liddell, Robert Scott, "Ti Griego-Inggles a Leksikon", idiay Perseus
- ^ Weatherford, J. McIver (1988). Dagiti Indiano nga agitited: kasano a binaliwan dagiti Indiano ti Amerika ti lubong. New York: Fawcett Columbine. pp. 117–150. ISBN 0-449-90496-2.
- ^ "Demokrasia".Encyclopædia Britannica.
- ^ Wayawaya ken hustisiapara iti dadduma iti Economist.com
- ^ "Aristotle, Politics.1317b (Libro 6, Paset II)". Perseus.tufts.edu. Naala idi 2010-08-22.
- ^ R. Alan Dahl, I. Shapiro, J. A. Cheibub, The Democracy Sourcebook, MIT Press 2003, ISBN 0-262-54147-5, silpo ti Liblibro ti Google
- ^ M. Hénaff, T. B. Strong, Public Space and Democracy, Pagmalditan ti Unibersidad ti Minnesota, ISBN 0-8166-3387-8
- ^ Kimber, Richard (1989). "On Democracy". Scandinavian Political Studies 12 (3): 201, 199–219. ISSN 0080-6757.
- ^ Roger Scruton (2013-08-09). "A Point of View: Is democracy overrated?". BBC News.
- ^ "Parliamentary sovereignty". UK Parliament. Naala idi 18 Agosto 2013.
- ^ "All-party meet vows to uphold Parliament supremacy". The New Indian Express. 2 Agosto 2013. Naala idi 18 Agosto 2013.
- ^ Kasayat a substantibo ket kaibuksilanna iti ekualida kadagiti amin a mabalin nga umili kadagiti amin a mairebbeng a banag, ka siti panagpapada iti opurtunidad, dagiti sosial a kasasaad, kdpy.
- ^ Ti kasayaat ti panay-an ket kaibuksilanna a dagiti alagaden dagiti panagbutos ket nalawag, masakbayan a maiyasentar, ken saan a mangparabor iti aniaman a grupo weno tao iti sabali.
- ^ A. Barak,The Judge in a Democracy, Pagmalditan ti Unibersidad ti Princetons, 2006, p. 27, ISBN 0-691-12017-X, Silpo ti Liblibro ti Google
- ^ H. Kelsen, Ethics, Tom. 66, Blng. 1, Paset 2: Foundations of Democracy (Oktubre , 1955), pp. 1–101
- ^ Martha Nussbaum, Women and human development: the capabilities approach (Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridges, 2000).
- ^ Larry Jay Diamond, Marc F. Plattner (2006). Dagiti elektoral a sistema ken demokrasia p.168. Pagmalditan ti Umibersidad ti Johns Hopkins, 2006.
- ^ Montesquieu, Spirit of the Laws, Bk. II, ch. 2–3.
- ^ William R. Everdell. The End of Kings: A History of Republics and Republicans. Pagmalditan ti Unibersidad ti Chicago, 2000.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Demokrasia idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Demokrasia idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)
- Ti Opisial a Website ti Pundasion ti Demokrasia , Mumbai - INDIA


text:
Plantilia:SGP
Deskripsion
{{SGP}}
Agipaay ti ikono ti wagayway ken silpo ti wiki ti Singapur. Daytoy a plantilia ket kapada ti
{{wagayway|Singapur}}, ngem nainagan manipud ti tallo a letra nga alagaden ti ISO 3166-1 alpha-3 a kodigo ti pagilian para iti Singapur a kas ti nalaka a pangyababaan ti panag-urnos.
Mabalinmo pay nga usaren ti
{{SIN}} (a baw-ing daytoy a plantilia) gaputa ti "SIN" ket isu ti kodigo ti IOC ken kodigo ti FIFA para iti Singapur.
Kitaen pay
- Plantilia:Datos ti pagilian Singapur — para kadagiti adu pay a pagpilian, a kas ti naipakasaritaan a pagdudumaan ti wagayway.


text:
Bioteknolohia
Ti bioteknolohia ket isu ti panag-usar kadagiti sibibiag a sistema ken dagiti organismo tapno mparang-ay wenno makaaramid kadagiti naserbi a produkto, wenno "ti aniaman a teknolohiko a pannakaipakat nga agus-usar kadagiti bilolohiko a sistema, dagiti sibibiag nga organismo wenno wennodagiti derabatibo dagitoy, ti panagramid wenno panagbaliw kadagiti produkto wenno proseso para iti naisangayan nga usar" (Timpuyog iti Biolohiko a Dibersidad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian).[1] Depende kadagiti ramit ket dagiti panangipakat, daytoy ket kadawyan a maituon kadagiti (mainaig) pagobraan iti bioinhenieria ken biomediko nga inhenieria.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Testo iti CBD. Cbd.int. Naala idi 2013-03-20.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Friedman, Yali (2008). anagaramid ti Bioteknolohia: Panangirugi, Panangimaton, ken Pannakaawat kadagiti Kompania ti Bioteknolohia. Washington, DC: Logos Press. ISBN 978-0-9734676-3-5.
- Oliver, Richard W. Ti Iyuumay ti Panawen ti Bioteknolohia. ISBN 0-07-135020-9.


text:
Edukasion
Ti edukasion iti sapasap a kasubsilanna ket maysa a porma ti panagadal nga iti pannakaammo, dagiti kalaing, ken dagiti ugali ti maysa agrupo ti tattao ket ket maiyalis manipud ti maysa a kaputotan iti sabali babaen ti panagisursuro, panagsanay, panagsukisok, wenno babaen ti autodidaktidismo.[1] Iti sapasap, daytoy ket rumsua babaen ti aniaman a pannakasanay nga adda ti pormatibo a pagbanagan iti waya a panagpanpanunot ti tao, panarikna, wenno panagtignay.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti etimolohia, ti balkas nga "edukasion" ket naala manipud ti Latin ēducātiō (“Ti panagtaraken, ti panagipadakkel, ti panagaywan") manipud ti ēdūcō (“Agisuroak, Agisanayak”) a daytoy ket maikabagian ti homonimo nga ēdūcō (“Mangidauloak, Mangalaak; Mangibangonak, Mangipatakderak”) manipud ti ē- (“manipud, nagtaud ti”) ken dūcō (“Mangidaluoak, Mangaramidak”).[2]
Ti papel ti gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti karbengan ti edukasion ket napartuaten ken mabigbigan babaen dagiti dadduma a turayan: Manipud idi 1952, ti Artikulo 2 oti umuna a Protokol iti Europeano a Taripnong ti Karkarbengan ti Nagtagitaoan ket mangipabaklay ti annong kadagiti partido nga aggaransia ti karbengan ti edukasion. Iti sangalubongan nga agpang, ti Internasional a Panakaikeddeng iti Ekonomiko, Sosial ken Kultural a Karkarbengan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti 1966 ket aggaransia iti daytoy a karbengan iti artikulo 13.
Kadagiti kadagupan ti pakasaritaan dagiti nadumaduma a gobierno ket nangiparparitda a pribado wenno idiay balayda a mangpaadal dagiti ubbing. Dagiti nadumaduma a totalitariano a turay, kas pagarigan, ket nangipapilit ti indoktrinasion babaen ti propaganda iti Hitler a Kinaagtutubo ken propaganda iti edukasion babaen dagiti nadumaduma a turay ti komunismo.
Dagiti sistema[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sistema ti panagadal ket mairaman dagiti institusionalisado a panagisursuro ken panagadadal a mainaig ti kurikulum, a daytoy ket kabukbukodan a nabangon segun ti nasakbayan a keddeng ti panggep dagiti eskuela iti sistema. Dagiti sitema ti eskuela idi ket naibatay pay kadagiti relihion ti tattao a nagitited kaniada ti sabalia kurikula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dewey, John (1916/1944). Demokrasi akenEdukasion. The Free Press. pp. 1–4. ISBN 0-684-83631-9.
- ^ educate. Etymonline.com. Naala idi 2011-10-21.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Edukasion idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Edukasion idiay Wikiquote
- Dagiti rekurso ti edukasion manipud ti UCB Libraries GovPubs
- UNESCO nga Instituto para kadagiti Estadistika: Internasional a maipadpada kadagiti estadistika kadagiti sistema ti edukasion


text:
Albania
Ti Albania (i/ælˈbeɪniə/ al-bay-nee-ə, Albanes: Shqipëri/Shqipëria; Gheg nga Albanés: Shqipnia), opisial a naamamuan a ti Republika iti Albania (Albanes: Republika e Shqipërisë mabalikasan a Pannakabalikas nga Albanés: [ɾɛpuˈblika ɛ ʃcipəˈɾiːs]), ket maysa a naturay nga estado idiay Abagatna daya nga Europa. Nabeddengan daytoy babaen ti Montenegro iti amianan a laud, ti Kosovo iti amianan a daya, ti Republika iti Macedonia iti daya ken Gresia iti abagatan ken abagatan a daya. Addan daytoy ti pantar idiay Baybay Adriatiko iti laud, ken idiay Baybay Ionian iti abagatn a laud. Daytoy ket basbassit ngem 72 km (45 mi) manipud idiay Italia, iti ballasiw ti Ilet iti Otranto nga agisilpo ti Baybay Adriatiko idiay Baybay Ionian.
Ti Albania ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, NATO, ti Organisasion para iti Talinaay ken Panagtitinnulong iti Europa, Konsilo iti Europa, Organisasion ti Sangalubongan a Komersio, Organisasion iti Islamiko a Pagtitinnulongan ken maysa kadagiti kameng a nangbangon iti Kappon para iti Mediterraneano. Ti Albania ket maysa a mabalina kandidato para iti pnakaipan ti Kappon ti Europa manipud idi Enero 2003, ken pormal a nangidangep para iti panag-kameng ti Kappon ti Europa idi 28 Abril 2009.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti Griego: ti daga ken dagiti tattao manipud idi gubat. James Pettifer. Penguin, 2000. ISBN 978-0-14-028899-5
- ^ 2011 a Senso
- ^ a b c d "Albania". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 1 Nobiembre 2011.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naidulin manipud ti kasisigud idi 23 Hulio 2010. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ "Ti Albania nangidangep para iti panag-kameng iti Kappon ti Europa". BBC News. 28 Abril 2009. Naala idi 29 Abril 2009.
- Albania
- Balkan
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti republika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1912
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Ferdinand Magellan
Ni Ferdinand Magellan (Portuges: Fernão de Magalhães, IPA: [fɨɾˈnɐ̃w ðɨ mɐɣɐˈʎɐ̃jʃ]; Espaniol: Fernando de Magallanes, IPA: [ferˈnando ðe maɣaˈʎanes]; c. 1480 – 27 Abril 1521) ket maysa idi a Portuges nga eksplorador. Isu ket naipasngay idiay Sabrosa, iidiay akin-amianan a Portugal, ken isu ket nagserbi kenni Ari Karlos I iti Espana iti panagbiruk ti maysa nga agpalaud a dalana idiay "Is-isla ti Rekado" (moderno a ti Is-isla ti Maluku idiay Indonesia).
Ti panagbaniaga ni Magellan idi 1519–1522 ket nagbalin daytoy a ti immuna a panagbaniaga tapno aglayag manipud ti Taaw Atlaniko a mapan idiay Taaw Pasipiko (a nanaganan idi daytoy a kas ti "nakapia a baybay" babaen ni Magellan; ti panaglasat ket naaramid babaen ti Kipet ni Magellan), ken isu ti immuna a bimmallasiw ti Pasipiko. Isu pay daytoy ti immuna a nakakompleto ti panag-sirkumnabigasion iti Daga, urayno ni Magellan ket saanna naileppas ti intero a panagbaniaga, nga isu ket pinatay idi panawen ti Gubat iti Mactan idiay Pilipinas. (Para iti adu pay a paaamo kitaen ti Eksplorasion iti Pasipiko).
Ni Magellan ket nagited pay tinaganna ti Magallanes a Pinguino, nga ket ti immuna a Europeano a nagiyammo,[1] ken ti Magallanes nga ul-ulep, a tattan ket naamammoan a dagiti asideg nga ansisit nga ariwanas.
Dagiti linaon
Nasapa a biag ken panagbanbaniaga[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Magellan ket naipasngay iditi lawlaw ti 1480 baka idiay Vila Nova de Gaia, nga asideg ti Porto, idiay Probinsia ti Douro Litoral, wenno idiay Sabrosa, nga asideg ti Vila Real, idiay Probinsia ti Trás-os-Montes e Alto Douro, idiay Portugal. Isu ket anak ni Rodrigo de Magalhães, alcaide-mór iti Aveiro (1433–1500) (anak ni Pedro Afonso de Magalhães ken ti asawana ani Quinta de Sousa) ken ti asawana ani Alda de Mesquita ken kabsat ni Leonor wenno Genebra de Magalhães, nga asawa ni João Fernandes Barbosa.[2] Kalpasan ti ipupusay dagiti nagannak kaniana idi agtawen ti sangpulo isu ket nagbalin nga ayaban kenni Queen Leonor idiay Portuges a naarian akorte gapu ti pinakatawtawid ti pamiliana.
Idi Marso 1505, iti tawen a 25, ni Magellan ket nag-enlista kadagiti plota iti 22 a barko a naipatulod a mangsangaili kenni D. Francisco de Almeida a kas isu ti immuna a biseroy ti Portuges nga India. Urayno ti naganna ket saan nga agparang kadagiti kronika, naamammoan nga isu ket nagtalinaed idiay iti walo a tawen, idiay Goa, Cochin ken Quilon. Isu ket nakibinglay kadgiti nadumaduma a gubat, a mairaman ti gubat iti Cannanore idi 1506, nga isu ket nasugatan idiay. Idi 1509 isu ket nakilaban iti gubat iti Diu[3] ken kalpasan daytoy ket naglayag babaen ni Diogo Lopes de Sequeira iti immuna a Portuges nga embahada iti Malacca, a kaduna ni Francisco Serrão, ti gayyemna ken baka pay kasinsinna.[4] Idi Septiembre, kalpasan ti isasangpetna idiay Malacca, ti panagbaniga ket nabiktima iti maysa apannakikumplot a nagbanagan daytoy ti panagsanod. Ni Magellan ket adda iti nangruna apapel, a nagballaag kenni Sequeira ken nangisalakan kenni Francisco Serrão, nga isu ket simmanglad.[5] Daytoy a pannakaaramid ket nakagunodanna kadagiti pammadayaw ken panakaipangato.
Idi 1511, iti babaen ti baro a gobernador a ni Afonso de Albuquerque, ni Magellan ken Serrão ket nakibinglayda iti panagrukma iti Malacca. Dagitoy dua ket nagsinada kalpasan ti daytoy a panagrukma: ni Magellan ket naipangato idi, gapu ti nabaknang a nasamsamna, ken ti panakikaduana ti maysa a Malay a kinontratona ken panagbuniagna kenni Enrique iti Malacca, keen nagsubli idiay Portugal idi 1512. Ni Serrão ket pimmanaw iti immuna a panagbaniaga a panagbiruk ti "Is-isla tiRekado" idiay Moluccas, nga isu ket nagtalinaed idiay, a nangasawa ti maysa a babai a napipud idiay Amboina ken nagbalin nga agbalbalakad ti milisia ti Sultan iti Ternate, Bayan Sirrullah. Dagiti suratna kenni Magellan ket nasunda daytoy a panakaikeddeng, a daytoy ket nakaited dagiti pakaammo a maipanggep kadagiti teritorio nga agpatpataud ti rekado.[6][7]
Kalpasan ti panagbakasionna nga awan ti pammalubos, ni Magellan ket naawanan tiparabor. Isu ket nagserbi idiay Morocco ken nasugatan ken isu ket permanente a nagpilpilay. Isu ket napabasol pay ti awan linteg a panagkomersio kadagiti Moro. Daytoy a panagpabasol ket naisunda a saan nga husto, ngem awanen dagiti simmaruno pay a daton a panagtrabaho kalpasan idi 15 Mayo 1514. Kalpasan idi 1515, isu ket naidatonan nga agtrabaho a kas maysa a kameng iti Portuguese a barko, ngem isu ket saan a naawat. Idi 1517 kalpasan ti panakiringgorna kenni Ari Manuel I, ng aisu ket naglibak ti panagipilpilitna a mangidaulo ti panagbabiga a makaabut dagiti isla ti rekado manipud ti daya (a kas ti, bayat nga aglaylayag nga agpalaud, nga agbirbiruk a mangliklik ti nasken a panaglayag ti lawlaw ti ungto ti Aprika[8]), isu ket pimmanaw ken napan idiay Espana. Idiay Seville isu ket nakigayyem ti kapagilianna a ni Diogo Barbosa ken kalpasan daytoy inasawana ti anakna a babai babaen ti maikadua nga asawana a ni María Caldera Beatriz Barbosa[9] a nagannakda ti dua: Ni Rodrigo de Magalhães[10] ken Carlos de Magalhães, a dagitoy dua ket pimmusay idi ubingda pay. Ti asawan ket natay met idi idiy Seville idi lawlaw ti 1521.
Isu ket nagipasnek ti panagadalna kadagiti kinaudi a grapiko, nga isu ket nagsuksukisok, a kumaduaana ti kosmograpo a , ni Rui Faleiro, ti maysa a ruangan manipud ti Atlantiko amapan iti Abagatn a Pasipiko ken ti posibilidad ti Moluccas ket tagikua nga Espaniol segun ti panakasinsina iti Tulag iti Tordesillas.
Panagbaniaga iti sirkumnabigasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo: Espaniol a panagbiruk ti dalan nga agpalud idiay Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panggep ni Christopher Columbus iti 1492–1503 a panagbanigana a mapan ti Laud ket isu idin ti kayatna a panakabot ti Indias ket ti mangipatakder ti komersio a panakibiang a nagbaetan ti Espania ken dagiti pagarian iti Asian. Dagiti Espaniol ket nakitada a dagiti dagdaga ti Kaamerikaan ket saan a paset iti Asia, ngem daytoy ket baro a kontinente. Ti 1494 a Tulag iti Tordesillas a naireserba para iti Portugal dagiti dumaya a dalan a malawlaw ti Aprika, ken Vasco da Gama ken dagiti Portuges ket simmangladda idiay India idi 1498. Nagbalin a masapul unay para iti Espania nga agbiruk ti baro a dalan ti komersio a mapan idiay Asia, ken kalpasan ti Junta de Toro konperensia iti 1505, ti Espaniol a Balangat ket napan nagdiskobre ti dalan a mapan ti laud. Ti Espaniol nga eksplorador a ni Vasco Núñez de Balboa ket naabotna ti Taaw Pasipiko idi 1513 kalpasan ti panagballasiwna ti Istmo iti Panama, ken ni Juan Díaz de Solís ket pimmusay idiay Río de la Plata idi 1516 bayat nga agsuksukisok ti Abagatan nga Amerika a panagserbina iti Espana.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hogan 2008
- ^ GeneAll.net – Fernão de Magalhães, o navegador
- ^ James A. Patrick, "Rensimiento ken Panagreporma", p. 787, Marshall Cavendish, 2007, ISBN 0-7614-7650-4
- ^ William J. Bernstein, "Nadaeg a Panakitunggali: Kasano a Nasukog ti Lubong babaen ti Komersio", p.183-185, Grove Press, 2009, ISBN 0-8021-4416-0
- ^ Zweig, Stefan, "Panagrukma kadagiti Baybay – Ti Sarita ni Magellan", p.44-45, READ BOOKS, 2007, ISBN 1-4067-6006-4
- ^ Zweig, Stefan, "Panagrukma kadagiti Baybay – Ti Sarita ni Magellan", p.51, READ BOOKS, 2007, ISBN 1-4067-6006-4
- ^ R. A. Donkin, "Nagbaetan ti daya ken laud: ti Moluccas ken dagiti trapiko dagiti rekado aginggana ti isasanglad dagiti Europeano", p.29, Tomo 248 iti Pakalaglagipan iti Kagimongan ti Amerikano a Pilosopo, DIANE a Pagipablaakan, 2003 ISBN 0-87169-248-1
- ^ Mervyn D. Kaufman (2004), Ferdinand Magellan, Capstone a Pagmalditan, pp. 13, ISBN 978-0-7368-2487-3
- ^ GeneAll.net – Beatriz Barbosa
- ^ Noronha 1921.
- Castro, Xavier de; Hamon, Jocelynn; Thomaz, Luis Filipe de Castro (2007). Le voyage de Magellan (1519–1522). La relation d'Antonio Pigafetta & autres témoignages. Paris: Chandeigne, coll. « Magellane ». ISBN 2-915540-32-2.
- Cliffe, Edward (1885). "Ti pnagbaniaga ni M. John Winter idiay Abagatan a baybay bbabaen ti Ilet tii Magellan, a kimmaduaan kenni M. Francis Drake, a nangrugi idi tawen ti 1577". Iti Hakluyt, Richard. Dagiti kangrunaan a panagdaliasat, panagbanbaniaga, dagiti trapiko ken dagiti panagduktal ti Inggles a pagilian (Edinburgh, Scotland: E. & G. Goldsmid).
- Drake, Francis (1628), Ti lubong a nabanniaga babaen ni Sir Francis Drake: nga isu ti simmaruno a panagbanniagana idiay Nombre de Dios Elibron, dagiti Klasiko a serie, Pablaak 16 kadagiti Obra nga inpablaak babaen ti Hakluyt a Kagimongan, Adamant Media Corporation, ISBN 1-4021-9567-2
- Hogan, C. Michael (2008). N. Stromberg, ed. Magellanic Penguin. GlobalTwitcher.com.
- Noronha, Dom José Manoel de (1921). Imprensa da Universidade, ed. Algumas Observações sobre a Naturalidade e a Família de Fernão de Magalhães (iti Portuges). Coimbra: Biblioteca Genealogica de Lisboa.
- Stefoff, Rebecca (1990), Ni Ferdinand Magellan ken ti Panakaduktal ti Taaw ti Lubong, Chelsea House Publishers, ISBN 0-7910-1291-3
- Suárez, Thomas (1999). Nasapa a Panakaimapa ti Abagatan a daya nga Asia. Tuttle Publishing. ISBN 978-962-593-470-9.


text:
Ti linteg ket maysa a sistema dagiti alagaden ken pagibagnosan nga ipatpatungpal babaen kadagiti sosial a patakder tapno maturayan ti panagkukua.[1] Dagiti linteg ket inar-aramid babaen dagiti gobierno, a naisangsangayan dagiti bukodda a lehislatura. Ti pagannnurotan dagiti linteg kaniada ketmabalin a maimpluensiaan babaen ti maysa a batay-linteg (naisurat wenno saan) ken iti kakarbengan a nakaisuratanna. Ti linteg ket mangsukog kadagiti politika, ekonomia ken kagimongan kadagiti di mabailbilang a waya ken agserbi a kas maysa a sosial a mamangkappia kadagiti pannnakibinang a baetan ti tattao.
Ti sapasap a paggiddiatan ket mabalin a maaramid ti baetan dagiti hurisdiksion ti sibil a linteg (mairaman ti Kanon ken Sosialista a linteg), nga iti lehislatura wenno dagiti dadduma a sentro ti bagi ket mangisurat ken mangitipon kadagiti lintegda, ken dagitisistema ti sapasap a linteg (mairaman ti Islamiko a linteg), nga idiay ti hues ket nagaramid kadagiti napatapatan a simmarunuan a naaw-awat. Iti naipakasaritaan, dagiti relihioso a linteg ket addan ti naisangsangayn a papel iti panangikappia kadagiti sekular a banag, a dagitoy ket kastoy pay laeng a kaso kadagiti dadduma pagilian, a naisangsangayn ti Islamiko.
Ti hustisi a pamay-an ti linteg ket sapsap a nabingbingay kadagiti dua a nangruna paset. Ti kriminal a linteg ket mangianggep kadagiti ugali a napanpanunotan a makadangran ti sosial ng aurnos ken iti nabasolan a partido ket mabalin a maibalud wenno mamulta. Ti sibil a linteg (nasken a saan amaiyallilaw kadagiti hurisdiksion ti sibil a linteg dita ngato) a mangipanggep iti pangikappiaan dagiti [[darum] (suppiatan) a baetan dagiti tao wenno dagti gunglo. Dagitoyy a pangikappiaan ket mangited ti maysa a pakailintegan a pamuspusan (kadawyan a kuarta a pannkaidadanes) iti nangabak a nadarum.
Babaen ti sibil a linteg, dagiti sumaganad a kinapangpangruna, ken dagiti daddum apay, nga adda: ti tulag a linteg ket mangtimbeng manipud kadagiti panaggatang ti baliete ti bus aginggana ti panagilaklako kadagiti deribatibo a pagtagilakuan. Ti tagikua linteg ket mangtimbeng ti panangiyallatiw ken titulo iti bukod a tagikua ken pudno a tagikua. Ti panagtalek a linteg ket maipakat kadagiti pundo a tinengtengngel para iti panangipaay ti ken talinaay ti pinansia. Ti tort a linteg ket mangpalubos ti panagtunton para iti panangisukat no ti maysa tagikua ti tao ket nadangran. Ti batay-linteg a linteg ket mangited ti maysa abatayan para iti panagpartuat ti linteg, ti panagsalaknid kadagiti karbengan ti nagtagitaon ken ti panagpili kadagiti politikal a pannakabagi. Ti administratibo a linteg ket inus-usar a mangrepaso kadagiti keddeng dagiti ahensia ti gobierno. Ti internasional a linteg ket mangtaripato kadagiti pannakibiang a baetan dagiti naturay nga estado kadagiti tignay a sumakop manipud ti panagtagilako aginggana ti milisia a tignay.
Dagiti notaUrnosen
- ^ Robertson, Dagiti krima iti nagtagitaoan, 90; kitaen ti "analitiko a hurisprudensia" para kadagit adu a debado no ania iti linteg; iti Ti Konsepto iti Linteg ni Hart ket nangisuppiat a ti linteg ket maysa a "sistema dagiti alagaden" (Campbell, Dagiti Parawad ti Nainkalintegn a Panagad-adal, 184); Kinuna ni Austin idi ket "ti bilin ti maysa a naturay, nga inkeddengan babaen ti panangipangta iti pammasingked" (Bix, John Austin); Nangilawlawag ni Dworkin iti linteg a kas maysa nga "interpretibo a konsepto" tapno makagun-od iti hustisia (Dworkin, Imperio ti Linteg, 410); ken ni nagsupsuppiat ni Raz a ti linteg ket maysa a "turay" tapno mamamngkappia dagiti kakayatan ti tao (Raz, Ti Turay ti Linteg, 3–36).
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Dagiti naimaldit a taudan
- Akhlaghi, Behrooz (2005). "Komersiala Linteg ti Iran ken ti Baro a Linteg ti Puonan FIPPA". Iti Yassari, Nadjma. Ti Sharīʻa kadagiti Batay-linteg ti Apganistan, Iran, ken Ehipto. Mohr Siebeck. ISBN 3-16-148787-7.
- Albrow, Martin (1970). Burokrasia (Dagiti Kangrunaan a konsepto iti Politikal a Siensia). Londres: Palgrave Macmillan. ISBN 0-333-11262-8.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig ti Linteg idiay Wikimedia Commons
- JurisPedia
- Dagiti nainkalintegan nga artikulo, damdamag, ken dagiti interaktibo a mapa
- WorldLII – Instituto ti Sangalubongan a Pakaammo ti Nainkalintegan
- CommonLII – Instituto ti Mankomunidad a Pakaammo ti Nainkalintegan
- AsianLII – Instituto ti Asia a Pakaammo ti Nainkalintegan (AsianLII)
- PacLII – Instituto ti Is-isla ti Pasipiko a Pakaammo ti Nainkalintegan


text:
VIGAN CITY - Liday ti marikrikna ita a selebrasyon ti Mother's Day ti maysa nga ina agsipud ti pannakatay ti anak na kalpasan a nalmes iti irigasyon idiay Brgy. Taguiporo, Bantay.
Nabigbig ti biktima ani Arlay Perona , agtawen ti dua ataga Brgy. Sitio Fontanilla, Paing, Bantay, Ilocos Sur.
Segun ti ina na ani Imelda, adda da iti likud ti balay da ket agay-ay-ayam ti biktima ken ti kabsat na ani Arel agatwen ti innem.
Pagamwan da immadayo dagitoy ket idi nagbalaw ti ina awanen ti naub-ubing nga anak na.
Nagdanag daytoy ket tinawagan na ti lakay na tapnon sawaren da ti biktima.
Idi dinamag da iti kabsat ti biktima ket kinunana nga nagturong ti irigasyon ti ubing.
Nagdardaras ti nagganak na a napan iti irigasyon ket nasarakan da langen a tumtumpaw ti bangkay ti anak da.
Napalaos ti liday a marikrikna ita iti pamilya na kangrunaan ti ina na.


text:
Departamento ti Meta
Ti Meta ket departamento ti Colombia. Daytoy ket asideg iti heograpiko a sentro ti pagilian, iti daya ti kabambantayan ti Andes. Ti dakkel a paset ti departamento, ket linasat pay ti Karayan Meta , ket naabbongan babaen ti tanap ti karuotan a naam-ammuan iti Llanos. Ti kapitoliona ket ti Villavicencio. Ti departamento ket nagikabil kadagiti monumento iti tunggal maysa a heograpiko a sentro ti Colombia, iti lugar a naam-ammuan iti Alto de Menegua, ken bassit laeng a kilometro manipud idiay Puerto López.
Ti Achagua, a kapada met ti Piapoco, ket maysa nga Indihenio a pagsasao nga insasao babaen ti minoridad iti departamento.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Folklore llanero
- Gobierno ti Meta
- TWebsite ti Territorial-Enbironmental a Sistema ti Pakaammo ti Colombiano nga Amasona SIAT-AC (Espaniol)


text:
Tsína
Ti Tsína (i/ˈtʃaɪnə/; nga Insik: 中国; pinyin: Zhōngguó; kitaen pay ti Nagnagan ti Tsina), opisial a ti Republika ti Tattao iti Tsina (PRC), ket maysa a naturay nga estado a mabirukan idiay Daya nga Asia. Daytoy ti kaaduan ti populasion a pagilian, nga adda ti populasion ti sumurok a 1.3 bilion. Ti PRC ket maysa nga agmaymaysa a partido nga estado a tinurturayan babaen ti Partido Komunista, a ti tugaw iti gobierno ket adda idiay kapitolio a siudad ti Beijing.[11][12] Daytoy ket nagsansanay to panagturay kadagiti sumurok a 22 a probinsia, dagiti lima nga autonomo a rehion, dagiti uppat a dagus a natengtengngel a munisipalidad (Beijing, Tianjin, Shanghai, ken Chongqing), ken dagiti dua a bukod a nagturturay nga espesial nga administratibo a rehion (Hong Kong ken Macau).[13] Ti PRC ket mangtuton pay ti Taiwan – a tinengtengngel baban ti Republika ti Tsina (ROC), ti sabali nga entidad ti politika – a kas bukodna a maika-23 a probinsia, ti maysa a kontrobersial apangtunton gapu ti narikut a politikal a kasasaad ti Taiwan ken ti saan pay a nabanagan a Sibil a Gubat ti Insik.
Daytoy ket smakup ti agarup a 9.6 riwriw a kuadrado kilometro, ti Tsina ket isu ti maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti kalawa ti daga,[14] ken ti maiaktlo wenno maikapat a kadakkelan babaen ti dagup a kalawa, depende iti panangilawlawag iti dagup a kalawa.[15] Ti langa ti daga ti Tsina ket nawatiwat ken agdumaduma, nga adda dagitiestepa a kabakiran ken dagiti desierto ti Gobi ken ti Taklamakan a mangsaksakup kadagiti namaga nga amianan ken amianan a laud nga asideg ti Mongolia ken Tengnga nga Asia, ken dagiti subtropiko a kabakiran nga ad-adu kadagiti nabas-basa nga amianan idiay asideg ti Abagatan a daya nga Asia. Ti lanag ti daga ti lumaud a Tsina ket nagubsang ken agpangato, nga adda ti Himalaya, Karakoram, Pamir ken kabambantayan ti Tian Shan a mangsina ti Tsina iti Abagatan ken Tengnga nga Asia. Dagiti karayan ti Yangtze ken Duyaw, ket isu dagitoy ti maikatlo ken maikainnem a kaatiddogan iti lubong, ken adda dagiti taudanda idiay Tibetano a Banak ken agtultuloy idiay napusek a nataengan iti dumaya nga aplaya. Ti panatar ti Tsina iti igid ti Taaw Pasipiko ket 14,500 kilometro (9,000 mi) ti kaatiddogna ken nabeddengan babaen dagiti baybaya ti Bohai, Duyaw, Daya ken Baybaya Abagatan Tsina.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chan, Kam Wing (2007). "Misconceptions and Complexities in the Study of China's Cities: Definitions, Statistics, and Implications". Eurasiano Heograpia ken Ekonomia 48 (4): 383–412. doi:10.2747/1538-7216.48.4.383. Naala idi 2011-08-07. p. 395
- ^ "Ania kadi dagiti kadakkelan ken kabaknanagan a siudad ti Tsina?" Unibersidad iti Akin-abagatan a California - Intituto ti Estados Unidos-Tsina, 2007. Naala idi 2012-01-15.
- ^ a b "Linteg iti Republika ti Tattao ti Tsína iti Pagalagadan ti Masasao ken Naisurat a Pagsasao nag Insík (Bilin ti Presidente Bilang.37)". Gov.cn. Naala idi 27 Abril 2010. "Para iti daytoy a kalintegan, ti pagalagadan a maisasao ken maisurata pagsasao nga Insík ket kayatna a soen a Putonghua (maysa a kadawyan a balikas nga addaan ti panakaibalikas a naibatay iti dialekto a Beijing) ken dagiti naiyalagad nga Intsík a karakter."
- ^ a b "Komunikado dagiti Nailian nga Estadistika ti Republika ti Tattao iti Tsina kadagitikangrunaan a Bilang ti Senso ti Populasion idi 2010". Stats.gov.cn. Naala idi 2011-11-01.
- ^ "China". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2010-03-15. "Porma iti Gobierno: agmaymaysa a partido a republika dagiti tattao nga addan ti lehislatibo a kamara"
- ^ CIA World Factbook [Gini a pannakairanggo]
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "ICANN Board Meeting Minutes". ICANN. Naala idi 25 Hunio 2010.
- ^ "Partido Komunista ti Tsína a Naibaba". China Daily, 10 Hulio 2007. Naala idi 2012-02-01.
- ^ "dimakkel ti GDP iti 11.4 a porsiento, kapardasan iti 13 a tawtawen". Chinadaily.net. 24 Enero 2008. Naala idi 15 Hunio 2009.
- ^ Walton, Greg; Internasional a Sentro para iti Karbengan ti Nagtagitaon ken Demokratiko a Panagrang-ay (2001). "Ehekutibo a Pakabuklan". Ti nabalitokan a kalasag ti Tsina: Dagiti korporasion ken ti panagranga-y ti teknolohia ti panagsisiim idiay Repbublika ti Tattao iti Tsina. Karbengan ken Demokrasia. p. 5. ISBN 978-2-922084-42-9. Naala idi 29 Agosto 2009.
- ^ "Batay-linteg ti Republika ti Taatao iti Tsina". People's Daily Online. Naala idi 23 Nobiembre 2009. "Artikulo 138. Ti kapitolio ti Republika ti Tattao iti Tsina ket ti Beijing."
- ^ "Kimmadduaan a Panangirangang ti Sino-Britaniko". Wikisource. 1984. Naala idi 8 Septiembre 2008.
- ^ "Dagiti pagilian iti lubong a na-urnos babaen ti kalawa ti daga". Listofcountriesoftheworld.com. Naala idi 27 Abril 2010.
- ^ Ti panangiranggo ti dagup a kalawa a mainaig iti Estados Unidos ket depende kadagiti panagrukod iti dagup a kalawa iti Tsina ken ti Estados Unidos. Kitaen ti Listaan dagiti pagilian ken Kaarubayan a teritorio babaen ti kalawa para iti adu pay a pakaammo.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Tsina idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Tsina manipud idiay Wikivoyage
- Maysa a pagataldiap ti Tsina
- BBC News – Bariweswes ti Tsina
- Tsina a naikabil idiay Ti Kinapudno a Libro ti Lubong
- Republika ti Tattao ti Tsina manipud idiay UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Tsína idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Tsina
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik
- Dagiti komunista nga estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1949


text:
Tehran
Ti Tehran (Persiano: Tehrān Tehrān; تهران pannakabalikas [tehˈɾɒːn]), sagpaminsan pay ti panagiletra a kas ti Teheran, ket isu ti kapitoliol iti Iran ken Probinsia ti Tehran. Nga adda ti nakarkulo a populasion iti 8,429,807;[3][4] daytoy ket isu pay ti kadakkelan nga urbano a lugar ken siudad ti Iran, ti kadakkelan a siudad idiay Lumaud nga Asia ken ti maika-19 a kadakkelan a siudad iti lubong.
Iti maika-20 ken maika-21 a sigsiglo, ti Tehran ket suheto idi daytoy kadagiti adu a panagalaalis ti tattao manipud kadagiti lawlaw ti Iran.[5] Ti siudad ket ibalayanna dagiti adu a naipakasaritaan a meskita, simsimbaan, dagiti sinagoga ken dagiti Soroastriano a apuy a templo. Ti kontemporario a Tehran ket maysa a moderno a siudad a mangipakpakita kadagiti adu a pasdek, a ti Azadi (wayawaya) Torre ken ti Milad a Torre ket nagbalin a kabukbukodan a simbolo ti Tehran. Idi 2008 ti Tehran ket isu idi ti kalakaan a kapitolio iti lubong ken ti maikadua a kalaakaan a siudad ti lubong a naibatay ti pagsurotan ti pateg ti panagbiag, a nagipresenta ti kasayaatan a pateg para iti kuarta ti lubong.[6][7][8][9][10] Daytoy ket maika-19 iti lubong babaen ti populasion ti siudad,[11] maika-56 babaen ti GDP ken maika-29 babaen ti populasion iti bukodna a metropolitano a lugar.[12] Iti kadagupan ti pakasaritaan ti Iran, ti kapitolio ket naminadon a naiyalalis, ken ti Tehran ket isu ti maika-32 a nailian a kapitolio ti Iran. Ti Persiano ket isu ti patneng a pagsasao ti siudad, a naisasao babaen ti agarup a 98% iti populasion.[13] Ti kaaduan a tattao idiay Tehran ket inagananda dagiti bagbagida a kas dagiti Persiano.[14][15] Iti sakbay ti Islamiko ken kasapaan nga Islamiko a panawen, ti Tehran ket tinawtawgan idi a kas ti Ray (nga isu daytoy ti Avesta a rummuar iti porma [16] ti Ragha).
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tehran ket naipakasaritaan a naamammoan idi a kas ti Ray a daytoy ket etilolohiko a naikapet iti Daan a Persiano ken Avesta Rhaga.[17] Ti siudada ket maysa idi a kangrunaan a lugar dagiti Irani nga agsasao kadagiti Medes ken Akeminida. Iti Soroastriano Avesta, Widewdat, i, 15, ti Ragha ket naibaga a kas ti maikasangapulo ket dua a sagrado a lugar a pinartuat babaen ni Ahura-Mazda.[18] Kadagiti Daan a Persiano a sinuratan (Behistun 2, 10–18), ti Ragha ket agaparparang a kas maysa a probinsia . Manipud ti Ragha, ni Darius ti Natan-ok ket nangipatulod kadagiti timmulong iti amana a ni Wishtaspa, nga isu idi ket nagparparukma kadagiti gulo idiay Parthia (Behistun 3, 1–10).[18] Ti Damavand a bantay a mabirukan idiay asideg ti siudad ket agparparang pay idiay Shahnameh a kas ti lugar a nangibedbedan ni Freydun ti dragon a gayyemna a ni Zahak. Iti Persiano a mitolohiko ken dagii sarsarita a pasamak.[19] Ni Kayūmarṯ, ti Soroastriano a kapdpada ti tao a parsua ken ti immuna nga ari iti Shahnameh, ket naibagbaga idi a nagtaeng idiay Damāvand.[19] Kadagitoy a sarsarita, ti pundasion ti siudad iti Damavand ket naipaamdayaw idi kaniana.[19] Ni Arash, ti pumapana a nangisakripisio ti bagina babaen ti panagitedna amin akapigsana iti pana a nangmarka ti nagbaetan ti Iran ken Turan, ket nangipunta ti pananna manipud idiay Banaty Damāvand.[19] Daytoy a Persiano a sarsarita ket tinawen aramrambakan iti Tiregan a piesta. Ti maysa anadayeg a rambakan ket naireporta idi a tinengtengngel idiay siudad ti Damavand idi 7 Šawwāl 1230/31 Agosto 1815, nga iti daytoy a las-ud dagiti tattao ket nagramrambakda ti anibersario ti ipupusay ni Zahhak.[19] Kadagiti Soroastriano a sarsarita, ti tirano a ni Zahak ket kanungpalan a patayento babaen ti Irani a bannuar a ni Garšāsp sakbay kadagiti kinaudi nga aldaw.[19] Kadagiti dadduma a Tengnga a Persiano a testo, ti Ray (Ragha) ket naited a kas ti nakaipasngayan a lugar ni Zoroaster[20] ngem dagiti moderno a historiador ket sapsapda nga agikabkabil ti lugar a nakaipasngayan ni Zoraster idiay Khorasan. Iti maysa a Persiano a tawid, ti naisarsaritaan nga ari a ni Manūčehr ket naipasngay idi idiay Damavand.[19]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sentro ti Estadistika ti Iran – 2006 a Senso
- ^ "Microsoft PowerPoint – Day1_2_Network, Transit & Travel Demand Modelling in Iran Using EMME2" (PDF). Naala idi 2010-11-12.
- ^ "Lubong: dagiti kadakkelan a siudad ken ili ken dagiti estadistika ti populasionda". Naidulin manipud ti kasisigud idi 2010-01-10. Naala idi 5 Agostot 2010.
- ^ 7,711,230 iti 2,267,892 a sangkabalayan manipud iti 2006 a senso: "Senso ti Islamiko a Republika iti Iran, 1385 (2006)" (Excel). Islamiko a Republika iti Iran. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2010-11-16.
- ^ "Tehran (Iran) : Pangyuna – Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Naala idi 2012-05-21.
- ^ Babaen ni Les Christie, CNNMoney.com staff writer (2007-03-06). "Dagiti kanginaan a siudad iti lubong – Mar. 5, 2007". Money.cnn.com. Naala idi 2010-09-25.
- ^ "Sukisok: Walo kadagiti sangapulo a kanginaan a siudad ket adda idiay Europa". Dagiti Ekonomia ti Lubong. 2007-03-06. Naala idi 2010-09-25.
- ^ "Dagiti Kanginaan aSiudad iti Lubong (EIU)". Dagiti Mayor ti Siudad. 2008-06-17. Naala idi 2010-09-25.
- ^ "Ti Tehran ket agtultuloy nga isu ti kalakaan a siuda iti lubong kadagiti 124 a nasukisok asiudad". Payvand.com. Naala idi 2010-09-25.
- ^ "Dagiti 10 a Kalakaan a Siudad iti Lubong". Housingnepal.com. 2009-02-28. Naala idi 2010-09-25.
- ^ "Dagiti Urbanisasion a Prospekto iti Lubong: Ti 2009 a Rebision ti Populasion a Nakaibatayan ti Datos". Esa.un.org. Naala idi 2010-09-25.
- ^ "Dagiti kadakkelan nga urbano a lugar idi 2006 (1)". Dagiti Mayor ti Siudad. Naala idi 2010-09-25.
- ^ Mareike Schuppe, "Panangisango iti Panagdakkel idiay Tehran: Dagiti Estratehia iti Panagrang-ay nga Alagaden", GRIN Verlag, 2008. pp 13: "Iti sabali pay ngem Persiano, adda dagiti Azeri, Armenio, Hudio ken Apgani a komunidad idiay Tehran. Dagiti kaaduan nga agtaeng idiay Tehran ket agsasaoda ti Persiano (98.3%)"
- ^ "Chand Darsad Tehranihaa dar Tehran Bedonyaa Amadand"(Mano a porsiento dagiti Tehrani ket naipasngay idiay Tehran)-Ti pudno a senso nga inaramid babaen ti Unibersidad iti Tehran – Sosiolohi a Deparatmento, naala idi Disiembre, 2010 [1][2][3][4][5]
- ^ Mohammad Jalal Abbasi-Shavazi, Peter McDonald, Meimanat Hosseini-Chavoshi, "Ti Pertilidad a Panaglasat idiay Iran: Rebolusion ken Panagiputot", Springer, 2009. pp 100–101: "Ti umuna a kategoria ket 'Tengnga' a ti kaaduan dagiti tattao ket agsasao ti Persiano nga etniko a Fars (dagiti probinsia iti Fars, Hamedan, Isfahan, Markazi, Qazvin, Qom, Semnan, Yazd ken Tehran..."
- ^ George Erdösy, "Dagiti Indo-Aryan iti taga-ugma nga Abagatan nga Asia: Pagsasao, naibanagan a kultura ken etnisidad", Walter de Gruyter, 1995. p. 165: "Dagiti mabalin alumaud a lugar a nagnagan ket dagiti sumaganad: Raya-, nga isu pay ti taga-ugma a nagan iti Mediano Raga dagiti Achaemenid a sinurtan (Darius, Bisotun 2.13: "ti daga idiay Media a tinawtawagan a Raga") ken ti moderno a Ray nga abagatan ti Tehran "
- ^ Chahryar Adle, Bernard Hourcade, "Téhéran: capitale bicentenaire", Institut français de recherche en Iran, 1992. p. 22
- ^ a b V. Minorsky, C.E. Bosworth, "Al-Rayy", Ensiklopedia ti Islam, Baro nga Edision, tom 8:471–473
- ^ a b c d e f g A. Tafazolli, "Iti Irani a Mitolohia" iti Ensiklopedia Iranika
- ^ Vesta Sarkhosh Curtis, Sarah Stewart, "Panakaipasngay ti Persiano nga Imperio", I.B.Tauris, 2005. p. 37
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tehran idiay Wikimedia Commons


text:
Kongreso iti Pilipinas
Ti Kongreso iti Pilipinas ket isu ti nailian a lehislatura iti Republika iti Pilipinas. Maysa daytoy a binagi a kamara nga addaan ti Senado iti Pilipinas (nangatngato a kamara) ken ti Kamara dagiti Pannakabagi (nababbaba a kamara).
Addaan 24 a senador ti Senado, a ti kaguduana (12) ket maibutos iti kada tallo a tawen. Gapu itoy agpaay ti tunggal senador iti uneg ti innem a tawen. Dagiti senador ket sapasap a butosan ti amin a botante iti pagilian iti maysa a nailian nga eleksion ket saanda a mangibagbagi iti partikular a probinsia wenno distrito.
Buklen met ti 250 a diputado wenno kongresman ti Kamara dagiti Pannakabagi nga addan dua a klase: ti pannakabagi a distrito ken ti pannakabagi a sektorial.
Ibagian ti maysa a pannakabagi a distrito ti maysa a partikular a heograpikal a distrito iti pagilian. Buklen ti maysa wenno ad-adu pay a kongresional a distrito ti amin a probinsia iti pagilian. Ti dadduma a ciudad ket addaan kabukbukodan a congresional a distrito.
Dagiti met pannakabagi a sektoral ket ibagianda ti minoria a sektor ti populasion, kas koma dagiti union ti obrero, grupo dagiti mangitantandudo iti karkarbangen, sektor dagiti babbai, gunglo dagiti propesional, asosasion dagiti beterano, ken dadduma pay a grupo ken organisasion.


text:
Pagsasao a Leton
Ti Leton (latviešu valoda) ket isu ti opisial nga estado a pagsasao ti Letonia. Daytoy ket sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti Lettish. Adda dagiti agarup a 1.4 a riwriw a patneng a Leton a mangisasao idiay Latvia ken agarup a 150,000 iti ballasiw taaw. Ti pagsasao a Leton aket adda dagiti adu a bilang dagiti saan a patneng a mangisasao, a kadawyan daytoy ti bassit a pagsasao. Agarup a 1.9 a riwriw wenno 79% ti Leton a populasion ketmakasao ti Leton.[2] Kadagitoy adda ti agarup a 1,165,000 ti agus-usar a kas ti kangrunaan a pagsasaoda idiay balayda.[3] Ti panag-usar ti pagsasao a Leton kadagiti nadumaduma a luglugar ti sosial a biag idiay Latvia ket umadadon.[4]
Ti Leton ket maysa a pagsasao a Baltiko ken asideg a maikabagian ti Lituano, nupay dagitoy dua ket saanda nga agsinnaranay a maawatan.
Ti Leton ket immuna a nagparang iti Lumaud a panakaimaldit idi tengnga ti maika-16 a siglo nga adda ti panakakopia ti Kararag ti Dios iti Leton idiay Cosmographia Universalis ni Sebastian Münster , iti Latin a sinuratan.


text:
Naglaon Kadi ti Biblia iti Umiso a Rekord Maipapan iti Biag ni Jesus?
Sungbat ti Biblia
Kastoy ti kuna ni Lucas a mannurat iti Biblia iti salaysayna mainaig iti biag ni Jesus: “
Natuntonkon ti amin a bambanag manipud iti pangrugian buyogen ti kinaumiso.”—Lucas 1:3.
Adda dagiti agkuna a dagiti salaysay maipapan iti biag ni Jesus a nailanad kadagiti Ebanghelio—dagiti sinurat da Mateo, Marcos, Lucas, ken Juan a kapanawenanna—ket nabaliwan idi 300’s C.E.
Nupay kasta, idi rugrugi ti 1900s, nasarakan idiay Egipto ti maysa a napateg a pirsay ti Ebanghelio ni Juan a maawagan ita iti Papyrus Ryland ken naitalimeng iti John Rylands Library, Manchester, England. Linaon dayta ti Juan 18:31-33, 37, 38 iti Biblia iti kaaldawantayo.
Dayta ti kadaanan a pirsay ti manuskrito ti Kristiano a Griego a Kasuratan. Patien ti adu nga eskolar a naisurat dayta idi agarup 125 C.E., dandani 25 a tawen laeng wenno napapaut pay kalpasan ti pannakaisurat ti orihinal a kopia. Dagiti nailanad iti pirsay ket dandani kapadpada dagiti nailanad iti naud-udi a manuskrito.


text:
Kordata
Dagiti kordata, ket kamkameng ti pilo ti Chordata, dagitoy ket deuterostomia nga ayup nga agprosproseso ti notokorda, ti lungog a dorsal nga urat, dagiti paringotrema, ken endostilo,ken ti maysa nga adda ti likudan ti ubet nga ipus iti paset ti panawen bassit iti siklo ti panagbiagdas. Iti taksonomiko, ti pilo ket mangiraman kadagiti subpilo ti Bertebrata, a mairaman dagiti mamalia, dagiti ikan, dagiti ampibian, dagiti reptilia, dagiti billit; Tunicata, a mairaman dagiti salpidae ken dagiti ascidiacea; kenCephalochordata, a buklen dagiti lancelet.
The phylum Hemichordata including the acorn worms has been presented as a fourth chordate subphylum, but it now is usually treated


text:
DVD
Iti damdamona, ti pangyababaan a DVD ket "Digital Video Disc" (Dihital a disk ti video) iti Ingles, gapu ta ti immuna a linaon dagiti disk ket video. Ngem intono kua, software, file, ladawan ken dadduma pay ti nababbael a linaon; pinanagananda iti "Digital Versatile Disc" (Dihital a disk ti addu nga aramat). Iti agdama, DVD lattan; awanen ti kaipapanan dagitoy tallo a letra, ngem daydaytoy a kita ti disk. [1]
Ti DVD ket pormato ti pamay-an ti pannakaidulin iti disk nga optikal a makapagidulin iti datos, pati pelikula ti nangatngato a kita ti video ken audio. Uma-arrngi ti DVD ken ti CD ta pareho ti pisikal a pakarukudanda, ngem nayencode ti DVD babaen ti sabali a pormato ken iti nangatngato a puskol para iti datos. Ti ofisial a panangdutok ti DVD ket tinartaripato ti gunglo a DVD Forum.


text:
Infanta, Pangasinan
Ti Infanta ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Infanta ket nabingbingay a politikal kadagiti 13 a barbaranggay.[2]
- Bamban
- Batang
- Bayambang
- Cato
- Doliman
- Fatima
- Maya
- Nangalisan
- Nayom
- Pita
- Poblacion
- Potol
- Babuyan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Daytoy a plantilia ket maysa a meta plantilia a mabalin a mausar tapno makaaramid dagiti nasayaat ti estilona a tumtumpaw a kahon ti linaon.
Panag-usar
-
|text= – ti testo a maiparang ti kahon
-
|image= – ti napno nga etiketa ti ladawan (wenno sabali pay a linaon)
-
|imageright= – ti napno nga etiketa ti ladawan (wenno sabali pay a linaon) tapno maiparang iti sabali a selula ti tabla iti kanawan a bangir ti kahon
-
|position= – no maiyasentar iti
left, ipatumpawna ti kahon iti kanigid a bangir embes nga iti kanawan
-
|style= – dagiti estilo a maipakat iti kahon
-
|textstyle= – dagiti estilo a maipakat kadagiti selula ti testo laeng
-
|below= – linaon nga agparang iti sabali nga aray iti sirok ti nangruna a selula (ken sakupenna ti intero a kaakaba ti kahon)
Datos ti plantilia
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Igid a kahon
Daytoy a plantilia ket maysa a meta plantilia ken a mabalin a mausar tapno makaaramid dagiti nasayaat ti estilona a tumtumpaw a kahon ti linaon.
Kitaen pay


text:
Gubat
Ti gubat ket maysa a naurnos ken kankanayon a napaut a suppiat nga inar-aramid babaen ti estado ken/wenno dagiti awan estado nga agtigtignay. Daytoy ket nailaslasin babaen ti nakaro a ranggas, sosial a panagsinga, panagsagsagaba ti tao, ken panagdadel ti ekonomia.[1][2] Ti gubat ket nasken a maawatan a kas maysa a pudno, naikaskaso ken nawatiwat a naarmasan a suppiat a baetan dagiti pilitikal a komunidad, ken isunga naipalpalawag a kas maysa aporma iti politikal a ranggas wenno panangibaetan.[1][3] Dagiti agasmang a pamay-an nga inus-usar babaen dagiti grupo tapno makapanda a makigubat ket nakunkuna a pannakigubatan. Ti kaawan ti gubat ket kadawyan a nakunknuna iti kappia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Tinawtawid a Diksionario ti Amrikano: Gubat". Thefreedictionary.com. Naala idi 2011-01-24.
- ^ "Diksionario ti Merriam Webster: Gubat". Merriam-Webster. 13 Agosto 2010. Naala idi 2011-01-24.
- ^ "Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford".
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Angelo Codevilla ken ni Paul Seabury, GUbat: Dagiti Gibus ken Pamay-an (Potomac Books, Napabaro a maikadua nga edision babaen ni Angelo Codevilla, 2006) ISBN-X
- Angelo M. Codevilla, Awan Balligi, Awan Kappia (Rowman ken ni Littlefield, 2005) ISBN
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Gubat idiay Wikimedia Commons
- Dagiti midia a mainaig ti Pannakigubatan idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Gubat idiay Wikiquote
- Dagiti banag iti Gandat ti Gubat
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford


text:
Demokratiko a Republika iti Kongo
Ti Demokratiko a Republika iti Kongo (Pranses: République démocratique du Congo) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Tengnga nga Áprika. Isu daytoy timaikadua a kadakkelan a pagilian idiay Áprika babaen ti kadakkel ken ti maika-11 a kadakkelan iti lubong. Nga addan ti populasion ti sumurok 71 a riwriw,[1] ti Demokratiko a Republika iti Kongo ket isu ti maika-19 a kapusekan ti populasion iti lubong, ti maikapat a kapusekan ti populasion idiay Áprika, ken isu pay ti kapusekan ti populasion nga a pagilian nga agsasao iti Pranses.
Naibeddengan iti Republika ti Tengnga nga Áprika ken Abagatan a Sudan iti amianan; Uganda, Rwanda, ken Burundi iti daya; Zambia ken Angola iti abagatan; ti Republika iti Kongo, ti Angola nga enklabe iti Cabinda, ken ti Taaw Atlantiko iti laud; ken naisina manipud ti Tanzania babaen ti Danaw Tanganyika iti daya.[1] Daytoy a pagilian ket adda sumrekan na iti taaw babaen ti 40-kilometro (25 mi) nabistrad nga aplaya iti Atlantiko idiay Muanda ken agarup a 9 km a kalawa ti ngiwat ti Karayan Kongo a mapan idiay Gopo iti Guinea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Central Intelligence Agency (2011). "Kongo, Demokratiko a Republika iti". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. Naala idi 2011-10-05.
- ^ a b c d "Demokratiko a Republika iti Kongo". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Reporta ti Pangrangrang-ay ti Nagtagitaon 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 3 Nobiembre 2011.
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Konstantino ti Natan-ok
Ni Konstantino ti Natan-ok (Latin: Flavius Valerius Aurelius Constantinus Augustus;[1] c. 27 Pebrero 272[2] – 22 Mayo 337), a naamammoan pay a kas ni Konstantino I' wenno San Konstantino,[3] ket maysa idi a nga Romano nga Emperador manipud idi 306 aginggana idi 337. Isu ket nadayeg a naamammon a kas ti immuna a Romano nga emperador a nagbalin a Kristiano,[notes 1] Konstantino ken kumaduaan nga Emperador a ni Licinius ket nangipakdaar ti Bilin ti Milan idi 313, a nagirangarang ti panangbaybay-a kadagiti amina relihion iti amin nga kadagupan ti imperio.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ A mabalin a malaksid ni Felipe ti Arabo (r. 244–49). Kitaen ti Felipe ti Arabo iti Kristianidad.[4]
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti Klasiko a Latin, Ti opisial nga imperial a titulo ni Konstantino idi ket IMPERATOR CAESAR FLAVIVS CONSTANTINVS PIVS FELIX INVICTVS AVGVSTVS, Imperator Caesar Flavius Constantine Augustus, ti relihioso, ti nagasat, ti di naabak. Kalpasan ti 312, isu ket nagnayon ti MAXIMVS ("ti kalatakan"), ken kalpasan ti 325 sinukatanna ti ("di naabak") iti VICTOR, a kas ti invictus a nangipalpalagip kadagiti kaaduan ti Sol Invictus, ti Dios ti Init.
- ^ Ti pannakaipasngay ket agdumaduma ngem kaaduan kadagiti moderno a historiador ket agus-usar ti c. 272". Lenski, "Panagturay ni onstantino" (CC), 59.
- ^ Kadagiti Dumaya nga Ortodokso, Oriental nga Ortodokso ken dagiti Bisantino a Katoliko a Kristiano. Ti Bisantino a liturhiko a kalendario , a pinalpaliiw babaen ti Simbaan ti Dumay anga Ortodokso ken dagiti Dagiti Simbaan ti Dumaya a Katoliko ti Bisantino a ritos, ket agilislistada kenni Konstantino ken ni inana a niHelena a kas dagiti santo. Urayno isu ket saan a nairamraman iti listaan dagiti santo ti Latin a Simbaan, a saan a mangbigbig kadagiti dadduma a KOnstantino a kas sansanto, isu ket inrarareman babaen ti titulo a "Ti Natan-ok" para kadagiti inparawadna iti Kristianidad.
- ^ I. Shahîd, Roma ken dagiti Arabo (Washington, D.C.: Dumbarton Oaks, 1984), 65–93; H. A. Pohlsander, "Felipe ti Arabo ken Kristianidad", Historia 29:4 (1980): 463–73.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Konstantino I idiay Wikimedia Commons


text:
Lehion (biolohia)
ilehion, iti biolohiko a pannakaidasig, ket ti saan a nasken a taksonomiko a ranggo iti kaunegan ti Linneo a panagsasaruno.
Taksonomiko a ranggo[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti soolohiko a taksonomia, ti lehion ket:
- ababbaba ngem ti klase
- nangatngato ngem ti kohorte
- mangbukel ti maysa a grupo kadagiti agkakabagian nga urnos
Dagiti lehion ket mabalin a maigrupo kadagitisuperlehion wenno mabingbingay kadagiti sublehion, ken dagitoy manen ket mabalin a mabingay kadagiti inpralehion.
Panag-usar iti soolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti lehion ken ti bukodda a grup kadagiti super/sub/inpra ket naus-usaren kadagiti dadduma a pannakaidasig kadagiti billit ken dagiti mamalia. Ti napno a panag-usar ket buklen ti amin kadagitoy (a kakuyog dagiti kohorte ken dagiti superkohorte) iti, kas pagarigan, pannakaidasig kadagiti mamalia ni McKenna kenni Bell.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ McKenna, Malcolm C., kenni Susan K. Bell (mannurat). 1997. Pannakaidasig kadagiti Mamalia iti Nangatngato nga Agpang dagiti Sebbangan. New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. ISBN 0-231-11013-8


text:
Napaamo a baboy
Ti napaamo a baboy (Sus scrofa domesticus wenno Sus domesticus) ket isu ti maysa a dakkel a napaamo, paris ti ramay ti saka nga ungulata a tugotanna ti kaputotanna iti naatap nga alingo; daytoy ketnaikeddeng a subsebbangan ti naatap nga alingo wenno dagiti naisangayan a bukodna a sebbangan. Ti uloda ken maipatinayon pay ti kaatiddog ti bagida ket sumakop ti 0.9 aginggan ti 1.8 m (35 aginggana ti 71 pulgada) ken dagiti manakman ket mabalin nga agdagsen iti baetan ti 50 aginggana ti 350 kg (110 aginggana ti 770 lb). No maipada kadagiti sabali nga artiodactyl, ti uloda ket maibiang nga atiddog, natirad, ken awanan kadagiti butig. Dagiti paris ti ramay ti saka nga ungulata ket sapasap dagitoy a mangmangan ti mula, ngem ti npaamo a babaoy ket maysa nga mangan iti amin, kasla dagiti naatap a tinaudanna.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Colin P. Groves (1995). "Iti nomenklatura dagiti napaamo nga ayup". Warnakan ti Soolohiko a Nomenklatura 52 (2): 137–141. Biolioteka ti Biodibersidad a Tawidan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pigs & Peccaries Specialist Group (1996). Sus scrofa. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. www.iucnredlist.org. Naala idi 12 Mayo 2006.
- Animal Welfare AVMA Policy on Pregnant Sow Housing
- CAST Scientific Assessment of the Welfare of Dry Sows kept in Individual Accommodations- March 2009
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Napaamo a baboy idiay Wikimedia Commons


text:
India
Ti India (i/ˈɪndiə/), opisial a ti Republika iti India (Bhārat Gaṇarājya),[c] ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia. Isu daytoy ti maikapito a kadakkelan a pagilian babaen ti heograpiko a kalawa, ti maikadua a kaaduan ti populasion a pagilian nga adda ti sumurok a 1.2 a bilion a tattao, ken ti kaaduan ti populasion a demokrasia iti lubong. Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Indiano iti abagatan, ti Baybay Arabiano iti abagatan a laud, ken ti Luek iti Bengal iti abagatan a daya, makibingbingay kadagiti daga a nagbeddengan iti Pakistan iti laud;[d] Tsína, Nepal, ken Bhutan iti amianan a daya; ken Burma ken Bangladesh iti daya. Idiay Taaw Indiano, ti India ket asideg idiay Sri Lanka ken ti Maldives; iti maipatinayon daytoy, dagiti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti Indias ket makibingbingayda ti baybay a pagbeddengan iti Tailandia ken Indonesia.
Daytoy ket pagtaengan dagiti taga-ugma a Tanap ti Indo a Sibilisasion ken maysa a rehion ti naipakasaritaan a dalan dagiti komersio ken dagiti nawatiwat nga imperio, ti Indiano a subkontinente ket nainaganan idi para iti komersial ken kultural a kabaknang para iti atiddog a pakasaritaanna.[8] Uppat kadagiti kangrunaan a relihion ti lubong—Hinduismo, Budismo, Hainismo, kenSihismo—ket manipud ditoy, a dagiti Soroastrismo, Kristianidad, ken Islam ken dimteng idi umuna a milenioCE ken nakatulong daytoy ti panagsukog ti nadumaduma a kultura iti daytoy a rehion. Naininut nga inkapet babaen ken tinurayan ti administrasion iti Britaniko Daya nga India a Kompania manipud idi nasap a maika-18 a siglo ken dagus a nadmistratibo babaen tiu Nagkaykaysa a Pagarian manipud idi tengnga ti maika-19 a siglo, ti India nagbalin a maysa a nawaya apagilian idi 1947 kalpasan ti maysa a panagsagsagaba para iti panagwaya a namarkaan daytoy babaen ti nakappia a resistansia nga indauloan babaen ni Mahatma Gandhi.
Ti Indiano nga ekonomia ket isu ti maika-11 iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maika-3 a kadakkelan babaen ti agpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (PPP). Sumakbay ti panagreporma ti naibatay ti paggatangan nga ekonomia idi 1991, ti India kety nagbalin a maysa kadagiti kapardasan nga agrangrang-ay a nagruna nga ekonomia; naipanunutan daytoy a maysa a baro nga industrialisado a pagilian. Nupay kasta, agtultuloy a mangsango kadagiti panagkarit iti kapanglaw, panakaammo ti panagbasa ken panagsurat, corruption, ken di-makaanay a publiko a pannaripato ti salun-at. Maysa naarmasan ti nuklear nga estado ken maysa a rehional a bileg, adda daytoy ti maikatlo a kadakkelan kadagiti buyot iti lubong ken mairanggo a maikasiam ti panaggasto ti milisia kadagiti amin a pagilian. Ti India ket maysa a pederal a batay-linteg a republika a tinurayan babaen ti parlamentario a sistema a binuklan dagiti 28 nga estado ken dagiti 7 a kappon ateritorio. Ti India ket maysa a pluralistiko, nadumadumaan tipagsasao, ken nadumadumaan ti etniko a kagimongan. Daytoy ket pagtaengan pay dagiti nadumaduma nga ayup kadagiti nadumaduma a nasalakniban apagtaengan.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "[...] Ti Jana Gana Mana ket isu ti Nailian a Kanta iti India, a daytoy ket suheto ti panagbalbaliw kadagiti balikas a palubusan ti Gobierno no adda kadagiti rumsua nga okasion; ken tikanta a Vande Mataram, a daytoy ket adda ti papelna a paset ti pakasaritaan iti panagsagsagaba para iti Indiano a wayawaya, ket nasken kapadpada a mapammadayan iti Jana Gana Mana ken daytoy ket nasken a ti kasasaadna ket kapada." (Konstituente nga Asemblia iti India 1950).
- ^ "Ti kadakkel iti daytoy a pagilian ket suheto a pagsuppiatan gapu ta adda dagiti nagbeddengan a maisuppiatan. Ti gobierno ti India ket inlistana ti kalawa a kas 3,287,260 km2 (1,269,220 sq mi) ken ti dagup a kalawa a kas 3,060,500 km2 (1,181,700 sq mi); ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket inlistana a kas 3,287,263 km2 (1,269,219 sq mi) ken ti dagup a kalawa a kas 2,973,190 km2 (1,147,960 sq mi)." (Bibliotek aiti Kongreso 2004).
- ^ Kitaen pay ti: Dagiti opisial a nagan iti India.
- ^ Ti Gobierno iti India ket ipammateganna a kabeddenganna a pagilian ti Apganistan, a maipanunutanna amin iti Kashmir a kas paset iti India. Nupay kasta, daytoy ket naisuppiatan, ken ti rehion a nagbeddengan ti Apganistan ket tinurturayan babaen ti Pakistan. Taudan: "Ministro iti Panakibiang ti Balay (Departamento iti Panagtaripatu ti Pagbeddengan)" (DOC). Naala idi 1 Septiembre 2008..
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Sentro ti Nailian a Panakaammo 2005.
- ^ Wolpert 2003, p. 1.
- ^ Ti Warnakan iti India 2007.
- ^ Ministro ti Pannakibiang iti Balay 2011.
- ^ a b c d "India". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ Ahensia ti Sentro nga Intelihensia.
- ^ Nagkaykaysa a Pagpagilian 2011.
- ^ Stein 1998, pp. 16–17.
- India
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1947
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Dagiti hemisperio ti daga ken danum
Dagiti hemisperio ti daga ken danum iti Daga, sagpaminsan pay a napadakkel a naipaletra a kas ti Hemisperio ti Daga ken Hemisperio ti Danum, ket dagiti hemisperio ti Daga nga aglaon ti mabalin a kadakkelan a dagup ti luglugar ti daga ken taaw.
Agdumaduma met dagiti panagikeddeng ti sentro dagiti hemisperio. Ti maysa a panangikeddeng ket mangikabil ti sentro ti hemisperio ti daga iti 47°13′N 1°32′W / 47.217°N 1.533°W (idiay siudad ti Nantes, Pransia).[1] Babaen ti panangipalawag, ti sentro ti hemisperio ti danum ket ti antipodal a puntos iti tengnga ti hemisperio ti daga, ken isu a mabirukan iti 47°13′S 178°28′E / 47.217°S 178.467°E, idiay asideg ti Is-isla ti Bounty ti Baro a Selanda.[1]
Ti maysa pay nga alternatibo a panagikeddeng ti sentro ti hemisperio ti daga koma ket iti 47°24′42″N 2°37′15″W / 47.411667°N 2.620833°W (idiay île Dumet idiay asideg ti Saint-Nazaire, Pransia)[2][3]
Ti hemisperio ti daga ket addaan laeng ti basbassit ngem pito a pagkawalo iti daga ti Daga, a mairaman ti Europa, Aprika, Amianan nga Amerika, ken gangani amin nga Asia ken kaaduan ti Abagatan nga Amerika. Nupay kasta, uray iti hemisperio ti daga, ti kalawa ti taaw ket atiwenna ti kalawa ti daga.
Ti hemisperio ti danum ket addaan laeng ti maysa a pagkawalo iti daga ti lubong,[1] a mairaman ti Australia, Baro a Selanda, Antartika, Hawaiʻi, ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, ken ti akin-abagatn a paset ti Abagatan nga Amerika. Kaaduan ti Taaw Pasipiko ken ti Taaw Indiano ket addada iti hemisperio ti danum. Iti pannakaipada, ti hemisperio ti danum ket agarup a 89% a danum, 6% namaga a daga ken 5% polar a gora ti yelo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Boggs, Samuel Whittemore (Disiembre 1945). "This Hemisphere". Journal of Geography 44 (9): 345–355. doi:10.1080/00221344508986498.
- ^ Berget, Alphonse (1913). Répartition géographique des Océans (détermination du pôle continental). 10 (iti french) V. Annales de l'Institut océanographique.
- ^ (Pranses) L’île Dumet : le nombril du monde


text:
Biblioteka ti Estado ti Rusia
Ti Biblioteka ti Estado ti Rusia (Ruso: Poccийckaя rocyдapcTBeHHaя библиoTeka) ket ti nailian a biblioteka ti Rusia, a mabirukan idiay Moscow. Daytoy ti kadakeklan a biblioteka ti pagilian ken ti maikapat a kadakkelan iti lubong para kadagiti urnongna ti liblibro (17.5 a riwriw).[2] Daytoy ket nanaganan idi ti Estado a Biblioteka ni V. I. Lenin iti USSR manipud idi 1925 aginggana idi nanaganan manen idi 1992 a kas ti Biblioteka ti Estado ti Rusia.
Ti biblioteka ket addaan kadagiti sumurok a 275 km iti samang nga addaan kadagiti ad-adu ngem 43 a riwriw a banag, a mairaman dagiti sumurok a 17 a riwriw a liblibro ken dagiti tomo ti serial, dagiti 13 a riwriw a warnakan, dagiti 350 rinibu a tokar ti musika ken dagiti rekord ti uni, 150,000 a mapmapa ken daddumapay. TAdda met dagiti banag kadagiti 247 a pagsasao iti lubong, ti ganganaet a paset ket mangirepresenta ti agarup a 29 porsiento itiintero nga urnong.
Idi baetan ti 1922 ken 1991 adda met maysa a kopia iti tunggal maysa a libro a naipablaak idiay USSR ti naideposito idi iti biblioteka, ti panagsanay nga agtultuloy iti kapada a pamay-an tatta nga aldaw , ken ti biblioteka ket inkeddeng babaen ti linteg nga isu ti lugar nga agtengngel ti "managbalin" a kopia ti tunggal maysa apablaak a naipablaak idiay Rusia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Russian State Library". Official library website. Naala idi 20 Nobiembre 2010.
- ^ http://leninka.ru/index.php?doc=2661
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Edward Kasinec, "A Soviet Research Library Remembered," Libraries & Culture, vol. 36, no. 1 (Winter 2001), pp. 16–26. In JSTOR.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Biblioteka ti Estado ti Rusia idiay Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Satelite a ladawan ti Biblioteka ti Estado ti Rusia, naipatengnga ti kangrunaan a ruangan
Nagsasabtan: 55°45′07″N 37°36′35″E / 55.75194°N 37.60972°E


text:
Ginget ti Aosta
Ti Ginget ti Aosta (Italiano: Valle d'Aosta (opisiall) wenno Val d'Aosta (kadawyan), Pranses: Vallée d'Aoste (opisiall) wenno Val d'Aoste (kadawyan), Arpita: Val d'Outa, Aleman: Aostatal, Piamontes: Val d'Osta) ket maysa a kabanbantayan a naturay bassit a rehion iidiay amianan a laud ti Italia. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Rhône-Alpes, ti Pransia iti laud, Valais, ti Suisa iti amianan ken ti rehion ti Piemonte iti abagatan ken daya.
Daytoy ket adda kalawa a 3,263 km2 (1,260 sq mi) ken ti populasion ti agarup a 130,000, daytoy ti kabassitan, kabassitan ti populasion, ken kabasiitan ti densidad ti populasion a rehion ti Italia. Daytoy kaeng ti Italiano a rehion nga awan kadagiti probinsiana (ti probinsia ti Aosta ket natunaw idi 1945). Ti administratibo a pamay-ay ti probinsia ket maitited babaen ti rehional a gobierno.[5] Ti rehion ket nabingbingay kadagiti 74 komuna.
Ti patneng apopulasion ket agsasao ti Italiano, ngem adda dagiti makasao ti Valdôtain, ti maysa a porma ti Pranko-Provençal (Arpitan), a kas ti umuna a pagsasaoda, bayat nga idiay Ginget ti Lys adda ti minoridad nga agsasao ti Walser nga Aleman. 70% kadagiti agtataeng ti Ginget ti Aosta Valley ket agsasaoda ti Pranses.[6] Ti Pranses ken Italiano ket isu dagitoy ti opisial a pagsasao. Ti rehional a kapitolio ket ti Aosta.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ginget ti Aosta ket maysa nga Alpino a ginget a dagiti naipaigidan a gingetna ket mairaman dagiti ITaliano nga arisadsad ti Monte Bianco, Monte Rosa ken ti Matterhorn; ti kangatuan atuktokna ket ti Monte Bianco (ti Bantay Blanc).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Le Statut spécial de la Vallée d'Aoste, Artikulo 38, Titulo VI. Region Vallée d'Aoste.
- ^ "Statistiche demografiche ISTAT". Demo.istat.it. Naala idi 2010-04-22.
- ^ "Eurostat - Dagiti Tabala, dagiti Grapiko ken Mapmapa nga Interface (TGM) tabla". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2011-08-12. Naala idi 2011-09-15.
- ^ EUROPA - Press Releases - Rehional a GDP ti tunggal maysa nga agtataeng idi 2008 GDP ti tunggal maysa nga agtataeng a simmakup manipud ti 28% iti EU27 katimbengan iti Severozapaden idiay Bulgaria aginggana ti 343% iti Kaunegan a Londres
- ^ http://www.camera.it/_dati/leg13/lavori/bollet/200007/0718/pdf/06.pdf
- ^ http://www.tlfq.ulaval.ca/AXL/europe/italieaoste.htm
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Janin, Bernard (1976), Le Val d'Aoste. Tradition et renouveau, Quart: éditeur Musumeci
- Cerutti, Augusta Vittoria, Le Pays de la Doire et son peuple, Quart: éditeur Musumeci
- Henry, Joseph-Marie (1967), Histoire de la Vallée d'Aoste, Aoste: Imprimerie Marguerettaz
- Riccarand, Elio, Storia della Valle d'Aosta contemporanea (1919-1945), Aoste: Stylos Aoste
- Colliard, Lin (1976), La culture valdôtaine au cours des siècles, Aoste
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Ginget ti Aosta idiay Wikimedia Commons
- (Italiano) (Pranses) Sapot ti pagsaadan ti Rehional a Turay ti Ginget ti Aosta
- (Pranses) (Italiano) Ladawan ti Ginget - Palko dagiti ladawan a langa ti daga ti Ginget ti Aosta


text:
Jakarta
Ti Jakarta ( /dʒəˈkɑrtə/), opisial a naamammuan a ti Espesial a Kapitolio a Teritorio iti Jakarta (Indones: Daerah Khusus Ibu Kota Jakarta), ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Indonesia. Mabirukan daytoy idiay amianan a laud a pantar iti Java, ti Jakarta ket isu daytoy ti ekonomia, kultural ken politika a sentro iti pagilian ti Indonesia, ken addan ti populasion iti 10,187,595 manipud idi Nobiembre 2011, isu daytoy ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Indonesia ken idiay Abagatan a daya nga Asia, ken isu daytoy ti maika-12 a kadakkelan a siudad iti lubong. Ti opisial a metropolitano a lugar, a naamamuan a kas ti Jabodetabekjur, ket isu ti maikadua a kadakkelan iti lubong, nupay kasta ti sububio iti daytoy a siudad ket agtultuloy ti ruar na. Ti Jakarta ket nailista a kas ti sangalubongan a siudad idiay 2008 Globalisasion ken dagiti Sangalubongan a Siudad a Pagadalan a Grupo ken Network (GaWC) a panagsukisok.[2] ken addaan ti kalawa nga 661 kuadrado kilometro (255 sq mi). Daytoy a lugar ket addaan ti populasion iti sumurok a 28 a riwriw,[3] a mangaramid daytoy kadagiti kadakkelan a konurbasion iti termino ti bilang dagiti agnanaed.
Idi 2011, ti Jakarta nairanggo a maika-17 kadagiti kadakkelan a siudad iti lubong, ti ingangato ti pannkairangona idi 2007 iti 171. Ti Jakarta ket adadu ti idadakkelna ngem ti Kuala Lumpur, Beijing ken Bangkok.[4]
Daytoy ket nabangon idi maikapat a siglo, ti siudad ket nagbalinen a nangruna a puerto ti pagtagilakuan para iti Pagarian ti Sunda. Isu daytoy idi ti de facto a kapitolio ti Olandes a Daya nga India (idi naamammuan iti Batavia) ken nagtultuloyen a kas ti kapitolio ti Indonesia manipud ti pannakairangarang ti pannakawaya ti pagilian idi 1945.
Ti siudad ket isu ti tugaw ti Sekretariat ti ASEAN. Ti Jakarta ket sinerbian babaen ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Soekarno–Hatta, Sangalubongan nga Eropuerto ti Halim Perdanakusuma, ken ti Pagsangladan ti Tanjung Priok; daytoy ket sinilpuan babaen kadagiti nadumadumanga intersiudad ken dagiti pagluganan a perrokarril, ken sinerbian babaen dagiti nadumaduma a linia ti bus a naipatpataray babaen kadagiti naireserba a [dalan ti bus]].
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar a makunkuna tattan a Jakarta ket balay idi dagiti nadumaduma a pagnaedan a kaduana dagiti nainagnagan: Sunda Kelapa (397–1527), Jayakarta (1527–1619), Batavia (1619–1949), ken Djakarta (1949–1972).
Ti agdama a naganna ket naala manipud ti balikas a "Jayakarta". Dagiti taudan ti daytoy a balikas ket adda iti Daan a Habanes ken dimtengan iti pagsasao a Sanskrito. Ti "Jayakarta" ket maipatarus a kas ti "nagballigi nga aramid", "kompleto a tignay", wenno "kompleto a balligi".
Ti Jakarta ket nabirngasan iti Dakkel Durian, gaputa ti siudad ket nakitkita a kas ti Indonesia a kapadpada ti Siudad ti New York (ti Dakkel a Mansanas).[5]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti kolonia apanawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar iti ken arubayan ti moderno a Jakarta ket paset idi timaiakapat a siglo a Sundanes a pagarian iti Tarumanagara, maysa kadagiti kaduogan a Hindu a pagarian idiay Indonesia.[6] Kalpasan ti pannakaapday ti Tarumanagara, dagiti teritoriona, a mairaman ti lugar ti Jakarta, ket nagbalin a paset ti Pagarian ti Sunda. Manipud idi maika-7 aginggana ti kasapaan ti maika-13 a siglo a puerto ti Sunda ket adda iti kaunegan ti lawlaw ti impluensia iti maipapan ti maritimo a Srivijaya. Segun ti Insik a taudan, a ni Chu-fan-chi, a naisurat idi circa 1200, ni Chou Ju-kua ket nagreporta idi nasapa a maika-13 a siglo a Srivijaya ket tinurturayanna pay laeng ti Sumatra, ti Malay peninsula, ken ti lumaud a Java (Sunda). Ti taudan ket nagrepreporta ti puerto ti Sunda a kas estratihiko ken agrangrang-ay, ti pimientamanipud idiay Sunda anga isu dagitoy ti kasayaatan iti kualidad. Ti tattao ket nagtrabtrabahoda iti agrikultura ket dagiti blayda ket ket naaramid kadagiti tarikayo a pila.[7] Ti lugar ti sangladan ket nagbalin a naamammuan a kas ti Sunda Kelapa ken babaen idi maikasangapulo ket uppat a siglo, daytoy ket maysan a nagruna a pagtagilakuan a puerto para Sunda a pagarian.
Ti immuna a plota ti Europeano, uppat a Portuges a barko manipud idiay Malacca, ket simmangpetda idi 1513 idi dagiti Portuges ket agbirbirukda para iti maysa a dalan para kadagiti rekado.[8] Ti Pagarian ti Sunda ket nangramid ti maysa a kumadduaan a tulagan iti Portugal babaen ti panagpalubos ti Portugal a mangipatakder ti maysa a puerto idi 1522 tapno makasalaknib ti pumigpigsa a bileg ti Sultanato iti Demak manipud idiay Tengng a Java.[9] Idi 1527, ni Fatahillah, ti maysa a Hababes a Heneral manipud idiay Demak ket nangraut ken pinarukmana ti Sunda Kelapa, ken pinatalawna dagidi Portuges. Ti Sunda Kelapa ket nanaganan idi ti Jayakarta,[9] ken nagbalin a nagriringoran a pagarian iti Sultanato iti Banten a nagbalin a maysa anangruna a sentro ti pagtagilakuan iti Abagatan a daya nga Asia.
Babaen ti relasion kenniPrisipe Jayawikarta manipud ti Sultanato iti Banten, dagiti Olandes a barko ket simmangpet idiay Jayakarta idi 1596. Idi 1602, ti immuna apanagbanniaga ti Kompania ti Inggles a Daya nga India, a binilbilin babaen ni Apo James Lancaster, ket simmangpet idiay Aceh ken nagtultuloy a nagbanniaga a napan idiay Banten nga idiayda a napalubosan a nangipatakder ti maysa a puerto ti pagtagilakuan. Daytoy a lugar ket nagbalin a sentro ti Inggles a pagtagilakuan idiay Indonesia aginggana idi 1682.[10]
Ti Jayawikarta ket naipagpagarupan a nakaaramid kadagiti pagtagilakuan a silpo kadagiti Inggles nga aglaklako, a kasuppiat dagiti Olandes, babaen ti panangipalubos kaniada a mangipatakder kadagiti balay a dagus iti ballasiw manipud kadagiti Olandes a pasdek idi 1615.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pagalagadan ti Panag-biahe ti Indonesia – Kasano ti panagyaman ti ‘Dakkel a Durian’ Jakarta". Worldstepper-daworldisntenough.blogspot.com. 8 Abril 2008. Naala idi 27 Abril 2010.
- ^ "The World According to GaWC 2008". Globalisasion ken dagiti Sangalubongan a Siudad a Pagadalan a Grupo ken Network (GaWC). Unibersidad ti Loughborough. Naala idi 7 Disiembre 2009.
- ^ Sensus Penduduk 2010. Biro Pusat Statistik
- ^ "Foke lebih yakin lembaga survei asing". 24 Abril 2012.
- ^ "Kapaut ti Panagipagpagarup Ti Dakkel a Durian". ThingsAsian. Naala idi 14 Marso 2011.
- ^ Sundakala: cuplikan sejarah Sunda berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" Cirebon. Yayasan Pustaka Jaya, Jakarta. 2005.
- ^ Drs. R. Soekmono, (1973, maikalima a pannkaprenta manen nga edision idi 1988). Pengantar Sejarah Kebudayaan Indonesia 2, maikadua nga ed. Yogyakarta: Penerbit Kanisius. p. page 60.
- ^ Sumber-sumber asli sejarah Jakarta, Jilid I: Dokumen-dokumen sejarah Jakarta sampai dengan akhir abad ke-16. Cipta Loka Caraka. 1999.
- ^ a b "Pakasaritaan ti Jakarta". BeritaJakarta.
- ^ Ricklefs, M.C. (1993). Ti Pakasaritaan ti Moderno nga Indonesia Manipud idi c.1300 (Maika-2 nga ed.). Londres: MacMillan. p. 29. ISBN 0-333-57689-6.
- ^ Heuken, Adolf (2000). Sumber-sumber asli sejarah Jakarta Jilid II: Dokumen-dokumen Sejarah Jakarta dari kedatangan kapal pertama Belanda (1596) sampai dengan tahun 1619 (Autentiko a taudan ti Pakasaritaan ti Jakarta paset II: Dagiti dokumento iti pakasaritaan ti Jakarta manipud kadagiti immuna nga isasangpet ti Olandes a barko (1596) aginggana ti tawen 1619). Jakarta: Yayasan Cipta Loka Caraka.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Jakarta idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Jakarta manipud idiay Wikivoyage
- Opisial a website
- Opisial a Website ti Panagbanniaga iti Jakarta
- Ti a Panaglaglagip iti Panagsukisok ti Jakarta babaen ti Bisikleta


text:
Danum
Ti danum ket maysa a kimiko a sustansia nga addaan iti kimiko a pagannurotan a H2O. Ti molekula ti danum ket aglaon ti maysa nga Oksíheno ken dua a Hidróheno kadagiti atomo a naikapet babaen dagiti kobalente a piansa. Ti danum ket likido iti ambiente a kasasaad, ngem kadawyan nga adda iti Daga iti natangken a kasasaad ti yelo ken alingasaw a kasasaad (alingasaw ti danum wenno alibungubong). Ti danum ket adda pay iti kasasaad a likido a kristal iti asideg kadagiti Hidropiliko a rabaw.[1][2] Babaen kadagiti nomenklatura a pananginagan kadagiti kimiko a kompuesto, ti dihidroheno monoksido ket isu ti sientipiko a nagan ti danum, ngem daytoy ket saan unay a maus-usar.[3]
Ti danum ket sakupenna ti 70.9% iti rabaw ti Daga,[4] ken daytoy ket nangruna kadagiti amin a naamammuan a porma iti biag.[5] Iti Daga, 96.5% ti danum ti planeta ket mabirukan kadagiti taaw, 1.7% iti danum iti sirok ti daga, 1.7% iti glasier ken dagiti gora ti yelo idiay Antartika ken Greenland, adda met bassit a pirgis dagiti sabsabali a bagbagi ti danum, ken 0.001% iti angin a kas ti sengngaw, dagiti ulep (naporma iti natangken ken dagiti partikulo ti danum a nasuspende iti angin), ken tudo.[6][7] Adda laeng 2.5% iti danum ti Daga ket di-naapgad, ken 98.8% iti danum ket yelo ken sirok ti daga a danum. Basbassit ngem 0.3% kadagiti amin a di-naapgad a danum ket addaan kadagiti karayan, danaw, ken ti tangatang, ken basbassit pay a bilang a di-naapgad a danum ti Daga (0.003%) ket adda kadagiti biolohiko a bagbagi ken napataud a produkto.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Henniker, J. C. (1949). "Ti Kaadalem iti Sona a Rabaw iti Likido". Dagiti Panagrepaso iti Moderno a Pisiko (Dagiti Panagrepaso iti Moderno a Pisiko) 21 (2): 322–341. doi:10.1103/RevModPhys.21.322.
- ^ Pollack, Gerald. "Siensia ti Danum". Unibersidad ti Washington, Pollack a Laboratorio. Naala idi 2011-02-05. "Ti danum ket addaan ti tallo a paset – alingasaw, likido, ken natangken; ngem dagiti agdama a panagsukisok manipud kadagiti lobaratotiomi ket agipaltiing ti kaadda ti nakakaskasdaaw a dua a maikapat a paset a rumsua kadagiti interface."
- ^ Bramer, Scott. "Kimiko a Nomenklatura". Unibersidad ti Widener, Departamento iti Kimika. Naala idi 20 Septiembre 2011.
- ^ "CIA- The world fact book". Ahensia ti Sentro nga Intelihensia. Naala idi 2008-12-20.
- ^ "Nagkaykaysa a Pagpagilian". Un.org. 2005-03-22. Naala idi 2010-07-25.
- ^ a b Gleick, P.H., ed. (1993). Danum iti Didigra: Ti pagalagadan kadagiti Sangalubongan a Di-naapgad a Danum. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 13, Tabla 2.1 "Dagiti reserba ti danum iti daga".
- ^ Ti Sengngaw ti Danum iti Klima a Sistema, Naipangpangruna a Reporta, [AGU], Disiembre 1995 (naisilpo idi 4/2007). Nangruna a Danum UNEP.