text:
(Maudi iti Uppat a Paset)
Gapu ta kabarbaro daytoy a proyekto, awan ti estandardisado nga ortograpia ti Ilokano nga iggem ti kompania, ken awan pay met naalada nga opisial a material a mainaig iti daytoy manipud iti DepEd.
Amano met idi a maang-angay ti “Kur-it ken Kurditan,” maysa a nailian a komperensia a mainaig iti lengguahe ken literatura dagiti Ilokano iti University of Northern Philippines, Siudad ti Vigan (Abril 25-27). Imbagak iti coordinator ti proyekto iti Rex a yurayda ti pagbanagan ti komperensia, amangan, kunak, no adda iruarda a pakaammo a mainaig iti ortograpia.
Ngem gapu ta awan met ti nalawag a pangngeddengda (a kas iti damo a panangawatko) iti nasao a komperensia no ania ti masurot nga ortograpia ti Ilokano a para iti MTB-MLE, nagtunoskami iti coordinator a no ania ti ibaga ti DepEd mainaig iti ortograpia ti Ilokano, isu ti surotek a pagibasaran iti panageditko.
Iti daydi met a gundaway nga intedko iti Rex ti kopia ti “Tarabay iti Ortograpia ti Pagsasao nga Ilokano” (Tarabay) nga inruar ti Komisyon sa Wikang Filipino idi 2012 ken ti inruar ti DepEd ICMS a pagibasaran a libro a napauluan iti “Agsursuro Tayo nga Agbasa: Tarabay iti Panagisuro iti Ilokano” a rimmuar idi 2013 (mabalin a mai-download ti kopia iti website ti DepEd).
Uppat a Manuskrito ni Lopez
Awan koman ti parikut, ta addan nalawag a pagibasaran. Ngem ti rigatna, ti autor ti libro nga editek ket libro gayam ni Maria Eliza S. Lopez (asawa ken co-author met laeng ni Dr. Joel Lopez iti “Ortograpia ti Pagsasao nga Ilokano” a naibasar iti DepEd Order No. 34 s. 2013) ken ni General Valdez (saanko a kabagian), maysa a mangisursuro iti Mariano Marcos State University-Laboratory Elementary School.
(Naammuak pay iti Rex a ni Dr. Ricardo Ma. Duran-Nolasco ti nangirekomenda ken ni Lopez iti Rex.
Ineditko ngarud ti umuna kadagiti uppat a manuskrito da Maria Eliza S. Lopez ken General Valdez, wenno ti Kinder level, iti seryeda a Panagbasa (Reading). Imbagak iti Rex nga inaramatko ditoy ti aprobado ti DepEd ken KWF nga ortograpia (no agbasartayo iti surat ni dati nga Undersecretary Yolanda Quijano a para iti GUMIL Ilocos Norte idi 2012, isu daytoy ti KWF Tarabay). Nagaramidak pay iti evaluation report a para kadagiti autor a nangisuratak dagiti pammaliiwko a linabsing da Eliza Lopez ken Valdez ti alagaden ti DepEd ken awan ti bileg ti ipilpilitda nga ortograpia (ti Lopez orthography) ta saan a pulos a naglasat daytoy iti proseso (a kas napaneknekan iti surat ni Almario a napetsaan iti Mayo 8, 2014 a para ken ni Quijano, a nailanaden iti maikatlo a paset daytoy a serye).
Ken gapu ta nabayag metten nga isyu daytoy a nangrugi pay iti panangtubngar ti GUMIL Ilocos Norte iti immuna a pampleto ni Lopez, siakon ti nagdisnudo a napan iti opisina ti DepEd iti Siudad ti Pasig tapno mangala iti klaripikasion manipud kadagiti opisial no ania ti aprobado nga ortograpia a para iti pagsasaotayo nga Ilokano.
Panagpalutpot iti DepEd Central Office
Maysa a nangato ti saadna (dina kayat ti mainagan no aramatek ti imbagana iti daytoy nga artikulo) ti Bureau of Elementary Education (BEE) ti nakapatangko ket pinatalgedanna nga awan ti ammoda iti ortograpia ni Lopez, ket awan ti sabali nga inaprobaran ti DepEd no di laeng ti “Tarabay ti Panagisuro” nga inruarda idi napan a tawen (pagsayaatanna ta naibasar daytoy a teaching material iti KWF Tarabay). Ngem nakatulong ti imbagana tapno makadanonak met iti opisina ni Dr. Rosalina Villanesa, ti coordinator a mismo ti nasao a teaching material iti BEE ken isu ti focal person ti MTB-MLE ti ahensia.
Kinompirma kaniak ni Villanesa nga awan ti pammalubos ti ahensia nga aramaten ni Lopez ti nagan ken adres iti opisinana (ti Curriculum Development Division ken ti BEE) ken awan ti pammilin manipud iti opisina nga adaptaren ti DepEd ti ortograpia ni Lopez. Segun pay ken ni Villanesa, mabalin kano a makasuan ni Lopez gapu iti kunana a panangallilawna iti publiko a ti obrana ti opisial nga ortograpia.
Ket arigna dua a lawas kalpasan ti pannakiumanko ken ni Villanesa, inruar ni Undersecretary Dina Ocampo (simmukat ken ni Quijano) ti suratna a para ken ni Elizabeth M. Raquel, presidente ti GUMIL Ilocos Norte a nangilawlawag a dagiti laeng naglasat iti grupo dagiti innalada a mannurat a para iti teaching material ti rumbeng a masurot a pagibasaran iti panagisuro iti Ilokano. Ket pinasingkedanna ditoy ti immun-unan nga imbaga ni Quijano a ti laeng aprobado ti KWF nga ortograpia ti suroten ti DepEd, saan ket a ti ortograpia ni Lopez.
Indanonko amin a naurnongko a datos iti editorial coordinator ti Rex. Ngem idi Mayo 21, pinaayabandak iti Rex ta adda kano pagpapatanganmi mainaig kadagiti manuskrito da Lopez ken Valdez nga impaeditda. Ditoy a naammuak a timmawagda kano met iti opisina ti KWF ket mismo a ni Purificacion Delima, Komisioner ti KWF para iti Ilokano, ti nakapatangda.
Ken segun iti timmawag a taga-Rex, imbaga kano ni Delima kenkuana a ti Lopez orthography ti aprobado ti KWF ken DepEd ket mairuarto kano nga opisial daytoy a pammilin inton Hunio 19.
Apay a Hunio 19?
Immun-unan nga imbagak iti Rex a no di masurot ti kayatko a pannakaedit ti libro a kas maibatay iti agdama nga opisial nga ortograpia (KWF Tarabay) a para iti MTB-MLE, saandan nga aramaten ti inobrak (saandak met ketdi a binayadan pay). Ti imasna, awan a pulos ti insungbat da Eliza Lopez ken Valdez iti evaluation report-ko. Isu nga idi ibaga ti Rex nga urayenda ti Hunio 19 a mangeddeng, a patiek a ti grupo ni Lopez ti ayonanda, inkeddengkon nga isubli pay ti tallo a manuskrito ni Lopez nga adda kaniak (Grado 1 agingga iti 3).
Ngem apay a Hunio 19 ti ibagbaga ni Delima?
Maipalagip nga iti surat ni Almario a para ken ni Quijano (napetsaan iti Mayo 8, 2014) a nakadanon kadakami, inlanadna nga angayen ti komision ti maysa a forum inton Hunio 19 tapno agpapatang amin a nagaramid iti ortograpia iti nadumaduma a rehion ken mapagtutunosan a nasayaat no ania ti makunada iti Ortograpiyang Pambansa (OP) ti KWF. Daytoy ngata ti okasion nga ibagbaga ni Delima?
Ngem asino ti nagaramid iti ortograpia a para iti rehion dagiti Ilokano nga ibagbaga ni Almario? Ni kadi Lopez, wenno dagiti nanggamulo iti KWF Tarabay? Ngem agingga kadagitoy, awan met ti imbitasion a naggapu iti opisina ni Almario a para iti nasao a forum.
Ken no saan a pudno ti atapmi, apay a dayta ti ibagbaga ni Delima, idinto a nabatad met a nailanad iti isu met laeng a surat ni Almario a di inanamongan ti KWF ti ortograpia ni Lopez ta saan a naglasat daytoy iti panangtaming ti komision a kas rumbeng.
Ngem no bilang ta agpayso nga aprobaran ti DepEd babaen ti panangisungsong ti KWF, ta dayta ti maal-alimadmadanmi segun iti garaw ni Almario ken ti panagul-ulimek ni Lopez, nalawag a loklokuenda saan laeng dagiti mannurat nga Ilokano a mangsarsaranget iti ortograpia ni Lopez, no di payen dagiti nangangato nga opisial iti DepEd a kas kada DepEd Sec. Arman Luistro, USec. Ocampo, ken Dr. Teresita M. Velasco ti DepEd Region I.
Agingga kadagitoy, awan pay met ti nalawag nga aksion ti DepEd tapno mapasardengda laeng koma ni Lopez iti ar-aramidenna, kabayatan ti panangad-adalda iti legal action nga ibagbaga ti Central Office nga ipaayda ken ni Lopez. Iti panagimtuodko met iti DepEd Region I idi Mayo 23, naduktalak nga uray ibagbagada a ti ortograpia ti KWF Tarabay ti masurot a kas naipadamag itay napan a lawas ditoy magasintayo, ammoda met ti mapaspasamak ita iti USAID Basa Pilipinas a sabali met ti ortograpia a naaramat kadagiti naipablaak a teaching material gapu ta ni mismo a Lopez ti nangedit kadagitoy.
Ket uray pay adda mandato ni Lopez a gamuluen ti proyekto, no bilang a kasta, awan ti karbenganna nga inaknakeman a baliwan ti ortograpia dagiti libro nga awan ti pammalubos ti DepEd.
Dayta ta Matikawdan
Naiwarasen kadagiti eskuela ti nasao a libro. Ket segun iti nakapatangko a nangato nga opisial iti DepEd Region I, makatikaw la ketdi daytoy nga inaramid ni Lopez.
Ta no agbasartayo iti addang ti DepEd Region I, nayadal kadagiti mangisursuro ti KWF Tarabay, ngem gayam adda ti USAID Basa Pilipinas a sabali met ti ortograpia a naaramat kadagiti naipablaak a teaching material gapu ta biniangan ngarud daytoy ni Lopez. Makatikaw, saan?
No idi pay laeng koma a nagaramid iti aksion ti DepEd Region 1 wenno ti Cenrtal Office, awan koma ti naparnuay a parikut. Ngem kuna met ti opisial a kitaenda no ania ti mabalinda nga aramiden iti nasao nga isyu.
Ala, manipud pannakasursurat daytoy a salaysay agingga iti sakbay ti Hunio 19, adda pay met ngarud maaramidan dagiti mangisaksakit iti lengguahetayo a mangsalbar iti daytoy.
Kinapudnona, nasayaat met no adda dagiti sabsabali nga ortograpia a mataming tapno no adda man pagigidiatan dagiti alagadenda, nalaka a mapagpapatangan ken amangan no makatulong pay a mangpasantak ti lengguahetayo. Ngem iti kaso ti Lopez orthography, iti laksid nga awanan daytoy iti pagtaudan a bileg manipud iti DepEd, saan met a naglasat iti konsultasion ken nasiken a panagadal. Dayta ti kanayon a maipagpaganetget iti autor ti ortograpia ken kadagiti pagkapkaptanna iti DepEd Ilocos Norte wenno nangatngato pay nga opisial a ditay’ mainaganan pay. Isu a kasano koma nga ilatagmo daytoy iti lamisaan a mapagpapatangan?
Ngem no bilang laeng ta iti laksid ti pannakatubtubngar ti kontrobersial nga ortograpia ni Lopez, ket ayonan ti DepEd ti kayat ni Lopez a mapasamak, ania ngarud ti agbalin a masakbayan ti pagsasaotayo nga Ilokano?
Adu. Ngem ti maysa a nalawag ditoy, isu ti panagsubli ti pagsasaotayo iti nalidem a naggapuanna. A kasla awan ti nagbambanagan dagiti adun a panagadal ken panagsukisok maipapan iti ortograpiatayo. Wen, ta kasla mangrugrugi manen daytoy a lengguahe. Ta ania kadi ti inaramid ni Lopez? Idi iruar ti KWF ti OP nga inallawat met ti DepEd babaen ti DepEd Order 34 s. 2013, dagus nga impasuroten ni Lopez ditoy ti ortograpia ti pagsasaotayo a kayatna nga aramaten dagiti padana nga Ilokano a di man laeng timmangad iti langit.
Malaksid iti daytoy, ti pay laeng alagaden ti ortograpia ti Tagalog idi 1956 (naggapu ken ni Jose Villa Panganiban) ti nagibasaranna a prinsipio iti panangbaliwna ti alagaden a kas nailanad iti pampletona, a karkardayo iti modernisasion ken panangyannatup iti agdama a panawen ken kasasaad ti lugar nga italtal-o dagiti eksperto tapno mapasantak ti maysa a lengguahe.
Sa iti panangbaliwna iti ortograpia, ibagbagana a masapul ti panagbalbaliw a kasla ketdin ibagbagana a nakadadaan ti agdama nga ortograpia ti lengguahetayo idinto nga— ulitenmi man-- alagaden ti ortograpia ti Tagalog idi 1956 ti kayatna a pakaipasurotan ti ortograpiatayo.
Ti Masakbayan ti Ortograpiatayo
Gapu ngarud iti daytoy, agtultuloy ti panangsalsalaknib dagiti mannurat ti Bannawag, dagiti eksperto iti lengguahe, dagiti mangisursuro ken dagiti nagannak ken dadduma pay nga stakeholder iti pagsasaotayo nga Ilokano a makaawat ti naisangsangayan a pannakapartuat ti ortograpia ni Lopez.
Ket gapu ta dinto agtulnog dagiti mannurat iti dayta a pagannurotan a mabalin nga aprobaran ti DepEd, agsabalinto met ti maisuro kadagiti ubbing ngem iti mabasbasada kadagiti magasin ken pagiwarnaktayo, ken kadagiti dadduma pay a libro a naisurat iti Ilokano a mabalin koma a pagadalanda.
Kunanto ti ubing, sabali met ti insuro ni maestra, a rasonto metten ti pannakatikawna. Ket mapukawto met ngaruden ti kangrunaan a panggep ti MTB-MLE a pasantakentayo ti lengguahe a nakayanakan babaen ti pannakaisuro daytoy a nasayaat ken umisu kadagiti agad-adal nga ubbing.
Agpayso nga emosional daytoy nga isyu. Ta no lengguahe, kunatayo, sakupenna ti identidad, ti politika, kultura ken puli. Kinapudnona, maibagbaga a “kararua ti puli” ti nakayanakan a lengguahe. Ngem tapno maliklikantayo a mapakaro pay ti kinadagsen ti barukongtayo, ken panagbibingay ti kapanunotan, panunotentayo ketdi nga awan ti permanente a pagalagadan ket itultuloytayo a panunoten no ania nga agpayso ti namagkaykaysa kadatayo a rason tapno agaramidtayo ti bukodtayo nga ortograpia.
Ngem iti ungto ti dalan, ti pakasaritaan met laeng ti pudpudno a mangeddeng no ania ti mayannatup nga ortograpia. Kabayatanna ngarud, aramatentayo latta ti Ilokano iti panagsurattayo iti ania nga ammotayo nga umisu a pagalagadan. Bay-antayo ti DepEd nga aturennanto ti bagbagina inton makitana ti lawag.
Ti masakbayan ti ortograpiatayo adda met laeng kadatayo a mangay-ayat iti lengguahetayo, ken kadagiti eksperto, a saan ket nga idiktar ti maymaysa laeng a tao.--O
(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 9, 2014 a bilang.)


c: text/html

text:
2015 Tinawen a Libro Dagiti Saksi ni Jehova
Basaem ti maipapan iti naaramidan dagiti Saksi ni Jehova iti tawen 2014, ken ammuem ti pakasaritaan dagiti Saksi iti Dominican Republic.
Teksto iti Tawen 2015
Ti teksto iti tawen 2015 ket Salmo 106:1: “Agyamankayo ken Jehova, ta isu naimbag.”
Surat ti Bagi a Manarawidwid
Agyamyaman ti Bagi a Manarawidwid kadagiti padada a Saksi ni Jehova iti intero a lubong gapu iti matalek a panagtrabaho ken panagibturda.
Alisto a Panagtrabaho Idiay Warwick
Kitaenyo ti ragsak iti pakaibangbangonan ti baro a sangalubongan a hedkuarter dagiti Saksi ni Jehova.
Worldwide Design/Construction Department
Daytoy a baro a departamento, pappapartakenna ti trabaho a pannakaibangon ti nasurok a 13,000 a proyekto.
Biblia a Naaramid a Nalagda ken Agpaut
Napintas ken nalagda ti 2013 a rebisado nga edision ti New World Translation of the Holy Scriptures.
Ti Kadakkelan a Taripnong Dagiti Saksi ni Jehova
Ti bilang ti timmabuno iti maika-129 a tinawen a miting ti Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania ti kaadduan pay laeng.
Pannakaidedikar ti Sanga nga Opisina iti Sri Lanka
Makita ken mangngeganda ti tunggal maysa bayat ti programa babaen ti video streaming.
Legal Report
Ilablaban latta dagiti Saksi ni Jehova ti kalinteganda a mangalagad iti relihionda.
Damdamag iti Intero a Lubong
Apay nga indonar ti dua nga ubbing a taga-Georgia ti kuarta nga igatangda koma iti selpon?
“Nakakitakami iti Karkarna a Bambanag”
Ania dagiti pasamak ita a mabalin a pangikomparaan kadagiti milagro idi panawen ni Jesus?
Africa
Basaem ti maipapan iti panangisuro iti Biblia dagiti Saksi ni Jehova iti Angola, Congo (Kinshasa), Ghana, Nigeria, ken South Africa iti 2014.
Dagiti Pagilian ti America
Basaem dagiti tampok ti panangyadal iti Biblia iti Argentina, Brazil, Haiti, Paraguay, ken Suriname idi 2014.
Asia ken ti Middle East
Basaem dagiti tampok ti panangyadal iti Biblia iti Indonesia, Mongolia, ken Pilipinas idi 2014.
Europa
Basaem dagiti tampok ti panangyadal iti Biblia iti Bulgaria, Finland, Germany, Romania, Russia, Spain, ken Sweden idi 2014.
Oceania
Basaem dagiti tampok ti panangyadal iti Biblia iti Kiribati, Marshall Islands, Papua New Guinea, ken Vanuatu idi 2014.
Maipapan iti Dominican Republic
Basaem ti ababa a pakasaritaan ti pagilian ken dagiti umilina.
Panagbirok
Kaano a nakairugi iti panangyadal iti Biblia dagiti immuna a misionero iti Dominican Republic?
‘Masarakantayto Ida’
Kalpasan ti 13 a tawen a panagbirbirokna, nasarakan met laengen ni Pablo González dagiti sapsapulenna.
Naibalud ken Naparitan
Kasano a naibturan ti dadduma a Saksi dagiti naranggas a pannakatratoda iti pagbaludan iti adu a tawen?
Nagtultuloy ti Panangasaba
Imbes a panagsarungkar ken oras ti isurat dagiti agibumbunannag, listaan dagiti gagatangen a kas iti repolyo ken kalunay ti itedda.
Nawayawayaan sa Naparitan Manen
Nawayawayaan dagiti Saksi ni Jehova iti Dominican Republic idi 1956 kalpasan ti innem a tawen a pannakaparit, ngem naparitanda manen kalpasan ti 11 laeng a bulan.
Ti Simbaan a Katoliko ken ni Trujillo
Ti Simbaan a nabayagen a mangsupsuporta iti diktador ti Dominican Republic, binaliwanna ti takderna ken nagpadispensar pay kadagiti umili.
Nakaro a Panangranggas
Agpaypayso ti pamutbuteng idi kadagiti Saksi, ngem epektibo kadi?
Asino ti Ulo?
Nausar ti mimeograph machine, dakkel a lata ti manteka, sako, ken kamoteng kahoy tapno mapataud ken maiwaras ti naespirituan a taraon bayat ti pannakaiparit ti trabaho.
Ti Risgo ti Pannakaaresto
Uray no naparitan ti panaggigimong dagiti Saksi iti Dominican Republic, nangaramid latta iti pamuspusan dagiti kakabsat tapno saanda a matiliwan.
Ti Kinapinget Mangyeg iti Bang-ar
Kalpasan ti adu a tawen nga ibubusor ti gobierno, nakaawat met laeng iti tulong dagiti Saksi ni Jehova iti Dominican Republic manipud iti di ninamnama a gubuayan.
“Limmabanak a Kasla Leon”
Namindua a pinadas ni Luis Eduardo Montás a papatayen ti diktador ti pagilianna. Nasarakanna ti kinapudno iti Biblia idi agpatulong iti sabali pay a pananggandatna a mangpapatay.
Saan nga Arapaap ti Namnama nga Ipaay ti Pagarian
Naibalud ken nakabkabil ni Efraín De La Cruz iti pito a nagduduma a pagbaludan gapu iti panangikasabana iti naimbag a damag. Kasano a napagtalinaedna ti kinaregtana iti nasurok nga 60 a tawen?
Agtultuloyakto Latta a Saksi ni Jehova
Uray no pinakdaaran ti maysa a padi a mabagtit ni Mary Glass no basaenna ti Biblia, binasana latta ket naammuanna no apay a naibaga a dina basaen dayta.
Wayawaya a Mangasaba
Kalpasan ti pannakapapatay ni Trujillo, adu pay ti nagsangpet a misionero ket rinugianda ti mangasaba. In-inut a naparmekda ti di umiso a panangmatmat kadagiti Saksi ni Jehova.
Agtalinaedda ditoy
Rimmang-ay ti panangasaba iti laksid ti riribuk iti politika. Ania ti nangipakita nga agtalinaed dagiti Saksi iti Dominican Republic?
Kasapulan Pay ti Ad-adu a Manangaskasaba
Saan a makompleto ti pakasaritaan dagiti adipen ni Jehova iti Dominican Republic no saan a maisalaysay ti maipapan kadagidiay nagboluntario.
Ay-ayatenda Dagiti Kakabsatda
Kalpasan a dinalapus ti Bagyo a Georges ti Dominican Republic idi 1998, adu ti naliwliwa iti naayat a tulong dagiti Saksi ken nangidayaw dayta ken Jehova a Dios.
Pannakidanggay iti Irarang-ay
Umad-adu ti bilangda, ngem kasano a sinigurado dagiti Saksi nga adda mausar iti panagdaydayawda ken umdas a mangidaulo a kakabsat a nataengan iti naespirituan?
Ti Teritoria a Haitian Creole
Iranranud dagiti Saksi ni Jehova ti mensahe ti Pagarian kadagiti agsasao iti Haitian Creole. Ita, addan dagiti kongregasion ken klase iti panagsursuro iti dayta.
Ginggined Idiay Haiti
Nangyurnos ti sangay dagiti Saksi ni Jehova iti Dominican Republic iti nasaknap a panangsaranay kalpasan ti ginggined iti Haiti idi 2010. Nakaad-adu a boluntario ti timmulong.
Makapagagar a Masanguanan
Adun ti rimmang-ayan ti panangasaba ken panagaramid iti ad-adalan iti Dominican Republic manipud 1945. Adu ti rason a mangsegga iti nagsayaat a masanguanan.
Tigtignayen ni Jehova ti Adu a Puso
Bayat ti kaadda ni Leonardo Amor iti La Vega, awan ti nangipakita iti interes iti kinapudno. Agbaliw pay ngata ti kasasaad ti pusoda?
Duapulo ket Dua ti Pimmanaw iti Simbaan
Al-allilawen kano dagiti Saksi ni Jehova dagiti umili babaen iti ‘sinasairo a sursuro.’ Ngem nagusar dagiti Saksi kadagiti teksto ti Biblia tapno makaipaayda kadagiti makapnek a sungbat kadagiti saludsod dagiti tattao.
Dati nga Ateista nga Aktibista Ngem Adipen ti Dios Itan
Ateista idi ni Juan Crispín, ken patienna a rebolusion ti mangpasayaat iti kasasaad ti lubong. Ania ti nangbalbaliw kenkuana nga agbalin nga adipen ti Dios?
Ti Kaunaan a Tuleng nga Immawat iti Kinapudno
Ni José Pérez ti kaunaan a Saksi a tuleng iti Dominican Republic. Kasano a “nangngeg” ken ad-adda a naawatan ni José ti mensahe ti Biblia?
Panangbirok iti Panggep ti Biag
Nabirokan ti pamilia ni José Estévez ti pudpudno a panggep ti biag. Kasanoda a napaneknekan a tungtungpalen ni Jehova ti saona?
Kayatko idin nga isardeng ti agserbi iti Dios
Nupay nagadal ni Martín Paredes iti kinapadi kayatna idin nga isardeng ti agserbi iti Dios. Kasano a ti libro a binulodna iti accountant ti seminario, binaliwanna ti desisionna?
100 a Tawenen ti Napalabas—1915
Kasano a sinango dagiti Saksi ni Jehova ti pannakasuotda kalpasan ti 1914?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saan a mamingga a diskusion ti maipapan iti edukasion. Nagadu dagiti wagas ken kapanunotan no kasano nga idur-as ken ingato ti kalidadna a kas iti kidkiddawen ti sangalubongan a merkado. Ngem saan met a masirip iti husto a tun-oyen ti makunkuna a kalidad tapno nalaklaka a targeten ken danonen iti dinno a lubong a yanna.
Ta ania ti makunkuna a nangato ti kalidad nga edukasion? Ania met ti makunkuna a nababa ti kalidadna nga edukasion?
Maymaysa ti sungbat dagita dua a saludsod. No saan a mabalin nga isangdo wenno ilaban ti kita ti edukasion iti nainlubongan a merkado ken mas lalo no reject pay daytoy para iti bukod a pagkasapulan wenno lokal a kasapulan, makuna a saan a nakaragpat iti standard ti edukasion nga awit ti nagraduar.
Tumakder iti kaadduan ti de kalidad nga edukasion uray sadino a papanan. Saan a paatiw no di ket rumimbaw iti amin a kanito ken panawen. Agtultuloy a proseso ti de kalidad nga edukasion, saan a mamingga nga agpidut ken mangammo kadagiti kabarbaro a banag a mainayon iti sigud nga ammo.
Ngem kasanon no adda dagiti nanglinteg iti inda panangragpat iti edukasionda?
Kas koma dagiti naggatang iti dissertations, theses, term papers, essays ken dadduma pay a katuladna a proyekto iti eskuelaan. Ala , saantayon nga iraman ditoy dagiti ginatang a grado, lalo ti ginatang a diploma wenno dagiti nagtaud iti Recto University .
Rumbeng kadi nga ipaaramid iti sabali dagitoy a dissertations, theses, term papers, essays ken dadduma pay a rekitos ti asignatura wenno panagraduar?
Mayat man ken saan ti kaadduan, iti sistema ti edukasion iti pagilian, adda dagiti magatang wenno ipapaaramid ti estudiante a dissertations, theses, term papers, essays ken dadduma pay a katukadna a project iti eskuelaan. Nasaknap la unayen daytoy ken nabayagen a mapaspasamak. Maigapu daytoy saan laeng iti kinasadut ti estudiante no di pay kinaawan ti interesna nga agaramid, kaawan ti ammona wenno kaawan ti simrek kenkuana nga adal.
Ti rigatna, kalpasan a nagraduar ti estudiante a nagpaaramid kadagita a rekititos, inton makastrek iti trabaho, saanna nga ammo dagiti porporma dagiti nadumaduma a kita ti sinurat. Saanna nga ammo ti agsurat iti gagangay laeng nga essay wenno saanna pay nga ammo ti agsurat iti simple laeng a damag.
Itoy a punto, bimmaba ti kalidad ti edukasion a naikawes iti nagpaaramid. Sino ti akimbasol?
Madama a maad-adal ken maipagpagna tapno agbalin a linteg iti pagilian ti Senate Bill 2053, wenno ad-adda a maawagan iti “Academic Honesty Act of 2008” .
Ania aya daytoy?
Panangiparit iti panaglako ken panaggatang kadagiti dissertations, theses, term papers, essays, reports, research ken kanaig a projects kadagiti estudiante.
Rumbeng laeng, saan kadi?
No agtultuloy ti panaggatang ken panaglako kadagiti dissertations ken dadduma pay a kasapulan iti panagturpos, lalo a bumaba ti kalidad ti edukasion ti pagilian.
Nababa ketdin a, dayta multa a P10,000.00 ken pannakaibalud kadagiti maduktalan a naggatang ken naglako.
Nakapatpateg ti academic achievement iti pananggun-od iti ar-arapaapen a trabaho, nangato a sueldo wenno pannakastrek kadagiti nalalatak a pagtrabahuan a mangit-ited iti nangato a pasueldo ken adu a benepisio.
Ngem kasanon no ginatang dagita nga academic achievements?
Kadagiti napalabas a dekada, kalakaan amin a pakaaalaan iti masters degree ti maipapan iti field of study iti literature. Adu dagiti ready made a para itoy. Adu payen dagiti nasurat nga artikulo a mabalin a tuladen wenno yesmagel lattan. Ngem kadagitoy a panawen, manmanon san ti eskuelaan a mangayat a ti litertature ti field of study iti masters degree.
Iti napalabas a symposium a dinar-ayak, ti “IT Today”, naiyammo ti kasasaad ken pagturongan ti information technology iti agdama ken ania dagiti lapped iti naannayas a dur-asanna.
Nadakamat iti seminar ti “poor use in English” ken ti kinakurang ti ammo dagiti nagraduar a lapped iti panagdur-as ti IT.
Saan laeng nga IT ti agparikut iti poor use in English no di pay dagiti sabsabali a kurso.
Kasta met a saan laeng nga IT ti agproblema iti kinakurang iti ammo, no di sapasap a problema ti panagdur-as.
Ngem ti ad-adda a nakaawis iti imatangko ti natangken a panangisawang ti resource speaker iti Iluko: “Saanyo a gatangen dagita theses ken dissertationyo! No diyo aramiden a mismo, dakayonto met laeng ti aglak-am no addakayonton iti trabaho a diyo ammon ti kudkuditenyo.”
Iti IT ken uray kadagiti sabsabali pay a kurso, simple laeng dagiti theses ken panangdependar wenno panangipresentar kadagitoy babaen ti power point presentation. Ngem no masadut nga agaramid ti estudiante wenno talaga a dina ammo ti agaramid iti thesis wenno presentation ket gatangenna laengen, santo nagsao ken nagdependar, ania ngarud ti namnamaen a kalidad ti edukasion a naragpatna? Inton adda iti trabaho ket pagaramidenda iti technical writing wenno ania la ditan a sinurat, kasano nga ammona ti ar-aramidenna?
Adda iti ima a mismo dagiti estudiante, saan laeng kadagiti mannursuro, ti de kalidad nga edukasion. No saanna (estudiante) nga aramiden dagiti rumbeng nga aramidenna ket ipatulokna lattan kadagiti ginatang ken maipapaaramid, maysa a factor daytoy iti panagbaba ti kalidad ti edukasion ti pagilian.
Rumbeng laeng a suportaran ti Senate Bill 2053 no kayat nga itag-ay ken padur-asen ti kalidad ti edukasion ti pagilian. Narigaten no maulit nga addanto manen nalatak a programa iti telebision a makadakamat a maysa a diploma mill ti pagiliantayo.#
Saturday, May 31, 2008
Ania ti de kalidad nga edukasion?
Saan a mamingga a diskusion ti maipapan iti edukasion. Nagadu dagiti wagas ken kapanunotan no kasano nga idur-as ken ingato ti kalidadna a kas iti kidkiddawen ti sangalubongan a merkado. Ngem saan met a masirip iti husto a tun-oyen ti makunkuna a kalidad tapno nalaklaka a targeten ken danonen iti dinno a lubong a yanna.
Thursday, May 29, 2008
Hunio manen!
Hunio, bulan ti kallaysa?
Apay ngata a papolar unay ti bulan ti Hunio a kas bulan ti panagkakasar? June Bride! Sadino ti nagtaudan daytoy a tradision? Apay a Hunio idinto ta mabalin met iti uray ania a bulan?
Binulod a tradision. Saan a kabukbukodan ni Pinoy daytoy. Binulodna laeng. Impluensia ngata, mabalin met a kunaen. Impluensia dagiti Romans. Agsipud ta ti Pinas ket predominatly catholic, ken ti sentro ti katolisismo ket iti Roma, posible a ti met laeng katolisismo iti nangimpluensia wenno nangitugot kadaytoy.
Iti innak panagsukisok maipapan itoy a bulan ti kallaysa, amin a nasagangko ket manipud kadagiti Romans daytoy a tradision. Ngamin, kadagiti Romans, bulan daytoy iti panagkakallaysa nga isu met ti bulan ni diosen ti kallaysa a ni Junio. Isu pay iti nakaadawan ti nagan ti bulan iti roman calendar. Kas pammadayaw ken ti ingpen a mangited ni diosen Junio iti naimbag a gasat, nasken met ngarud nga inda padayawan ti didiosen (dagiti agkallaysa). Ti katukad ni Junio, ni Hera, ket ti diosen ti puso ken pagtaengan, ken isu ti patrona dagiti “nanang” ken asawa a babai.
Iti Pinas, Mayo ken Hunio ken Disiembre dagiti papolar a bulan iti panagkakallaysa. Lalo la unay iti Disiembre. Disiembre ta kalabon ti linaon ti bulsa, gapu kadagiti bunoses, kalkalpas ti panagapit, ken kalukay ti kuarta iti sirkulasion. Iti Agosto, Setiembre, Oktubre ket kagawat a bulbulan isu a di unay papolar. Kairut met ti bulsa kadagita a bulan. Saan pay ngamin a panagaapit ta mangrugi met ngarud iti bulan ti Oktubre, Iti Nobiembre, bulan dagiti minatay, isu a saan met a nasayaat ta adda ti pilaw ken pakababalawan. Nasayaat met ti Enero ta baro a bulan ken baro a gasat. Lalo pay iti bulan ti Pebrero nga Aldaw dagiti Puso. Iti met Marso ken Abril, bulan a pagasisawan ti ngilin. Bulan a pagtinnagan ti semana. Isu agtinnag nga agtinnag iti Mayo wenno Hunio ti kaaduan a kallaysa.
Iti bukod nga eksperiensa, kadagiti sangapulo ket lima nga inanak iti kasar, sangapulo kadakuada iti nagkallaysa iti Mayo, dua iti Hunio ken dua iti Disiembre. Kadagiti berde ti utekna a nagsalsaludsodan, “panagaarbis” kano ngamin ti bulan ti Mayo. Panaguukrad dagiti sabong iti Mayo. Ket no sabong ti tungtongan, saan a maawan dayta balikas nga “arbis.” Ti sabong a nadigos ti arbis a ladawan, ket maikonektar kadagiti kakallaysa a kas metapora iti nasam-it nga ayan-ayat.
Nagduduma met dagiti pammati maipapan itoy. Depende no sadino a lugar. Ngem kadagiti pammati a “sangkalubongan” adda dagiti sumagmamano a di kayat nga aramiden, a kas koma iti panangisuot ti trahe de boda ken kumpleto nga aruaten daytoy sakbay ti kallaysa. Malasen kano ti agkallaysa.
Iti Pinas, malasen met ti agkabsat nga aglubbon iti bulan nga inda panagkallaysa. Malasen kuna dagiti dadduma. Ket kadagiti dadduma, aginnagawda iti gasat, kunada met. Wen ngarud, saan laeng a makaulaw no dipay ket lilibeg dagitoy a tradision ken pammati. Ngem, agpinal latta met, a saan a dakes no agtungpal wenno sumurot iti agus tapno awan iti pakapilpilawan. Tapno awan iti makuna ti nakaikamangan.
No adda dagiti malasen, adda met dagiti buenasen a pagteng, siempre, di met maikkat daytoy a. Kas koma a nabuenas kano ti nobia, no sakbay iti kallaysa wenno sakbay a rumuar iti balayda ket matmatanna pay a nalaing ti bagina iti sarming. Psychologically, kunaen met a reflection daytoy, pannakisarita ti bukod a bagi a mangrugin ti aldaw ti panagbalbaliw ti biag. Sumagpaten iti naestadoan, ket nasken nga amirisen ti bagi nga itoy nga isasagpat ket adu met dagiti agbalbaliw a bambanag iti biag. Adu dagiti aramid, pagesman, luho ken kayat idi balasang (wenno idi baro) a saanen a maiparbeng iti naasawaan. Isu a dayta a panagsarming ket panawen dayta iti pannakisarita ti bagi. Ket no di sisasagana, adda pay ti panawen nga agsanud no kayat iti agsanud.
Buenasen met ti kakalkallaysa no sumangpetdan iti pagtaengan ket warisan ida iti bagas. Tapno nalablabon ti grasia a sumangbay kadakuada. Ngem saan ngata a nabuenbuenas dagiti manok kadayta nga aldaw ngem dagiti nagkallaysa? Dagiti manok a nagtuktok kadagiti inwarsi? Masaludsodko laeng a.
Ketdi, makapaisem no kua daydiay yuuli dagiti kakalkalaysa iti agdan. Masapul kano nga aggiddanda nga umaddang tapno agtunosda. Wenno umuneg iti balay no awanen dayta agdan. Well, agtunos a kanayon dagiti agasawa nga addaan iti nakem, saan? Dagiti awan manaknakemna, dagiti dipay simmangpet a nagballog a nakem a, awan a talaga iti panagtinnunos. Isu a napateg met la unay iti panangamiris ti bagi, dagiti annak, no ‘sinanakemdan’ sakbay iti inda iseserrek iti naestadoan.
Kadagiti met dominante a panunot, a kas iti maysa kadagiti inanakmi iti kasar sadiay La Union, inkissiim ketdin ti ina iti anakna a babai a no umulidanto kano ket umun-una tapno isunto ti matungpal! Asus! Imbag la ketdin, a naigawidko ti sidingan a dilak, ta dandanin naikaglis a nangibaga iti “kunsintidora!” Apay a dina bagaan ti anakna nga aggiddanda tapno agkatunosanda, saan?
No petsa met ti saritaan, otso, disiotso, ken beinte otso ti papolar. Nagsinninggalut kano ket dayta otso a tanda iti sinninggalut. Mabalin met ti dies, beinte ken treinta. Makunami met, apay adda ketdin malas nga aldaw? Ket suerte ta ti tao met laeng iti mangaramid iti iti sumaruno nga aldawna.
Aniaman a tradision, pammati ken kustombre iti kallaysa, mas importante met laeng iti panagtutunos. Daydiay level ti rikna ken kapanunotan ket adda iti maymaysa a level. Daydiay nakapokus ti awareness para iti dur-asan ken pagsayaatan ti pamilia ken dagiti annak. Ti nairut kinapudno iti tunggal maysa dagiti agassawa ti sekreto ti dinto agkupas a langenlangen dagiti agassawa.
Ket daydiay met itatalliaw wenno isasallabay iti sabali ti kangrunaan a rason iti panagsina ken pannakarakrak ti binangon a pamilia. Liklikan koma iti ‘suma-kabilang bahay.’
Ngarud, aniaman a bulan, iti panagkallaysa, mamati man wenno saan kadagiti tradision, kostumbre ken pammati, laglagipen koma a kanayon iti panangpatalinaed ti kinaasino, maysa nga ama, maysa nga ina, ket ti responsibilidad a naipatong kadagiti abaga ket akmen iti amin a puso ken rikna, iti nagan ti pamilia ken iti Dios.
Happy wedding manen kadagiti kaudian nga inanakmi iti kasar, da Mhel Garma iti Cabugao, Ilocos Sur ken Lei Lutrania iti Baguio City. (kitaen ti ladawan iti baba... )##
Monday, May 26, 2008
Garma-Lutrania nuptial photos
(MHEL) GARMA-(LEI) LUTRANIA NUPTIAL
It’s started with an affable smile to each other sometime and somewhere in the past, followed by unsurpassable friendship, unforgettable dates, sweet relationship and sealed their love ‘I do’s” in May 10, 2008 at the Baguio Cathedral. The following photos quite witness the solemnity of their wedding ceremony...
Nagan, nagan!
No ababat’ nagan, adayot’ pakaribukan
Ania ti pagdumaan ti atiddog a nagan ken iti ababa? Dakkel. Narikut a paggidiatan. Makaulaw. Uksobenna ti adu a babawi. Dagiti babawi a di maiturturog iti adu a rabii. Parasay dumteng ti sennaay wenno saibbek a mangpisang ti makapleng nga ulimek ti kaltaang ti rabii. Saan laeng a dumteng iti korte iti pagdumaan no dipay ket pukawenna ti panawen. Balitok met ngarud iti tunggal oras. Ta iti tunggal oras, adu dagiti agtuktok nga opurtunidad a nasken koma a tukmaan nga insigida. Maminsan met la ngarud nga agtuktok ti opurtunidad. No daytoy ket timmayaben wenno napalusposanen, saanen nga agsubli kenka daytoy ta naikutanen ti sabali. Saanen ng a umay kenka mangulit. No agsubliman bilang, saanen a kas iti sigud. Saan met a mabalin a kunaen nga agurayka biit opurtonidad ta tarimaanek la bassit ti naganko, dimo mabalin a kunaen. Saan a mabalin a pagurayen. Saan a mabalin nga igawid kabayatan iti panangasikasom dagiti timmaud a a parikut a pinarnuay iti atiddog a nagan.
Atiddog a nagan. Parnuayenna ti parikut? Saan laeng a ti mismo a makinnagan no agbiddut. Uray dagiti nagannak kenkuana ket agparikut. Uray dagiti titsersna ket agparikut. Uray dagiti employer no sumrek ti trabaho no addaan iti sulsulit ket ipalapalna ti resume. Uray dagiti empleado ket masemsem iti kaatiddog a nagan gapu iti kinakurang ti espasio a pangisuratan. Ngem ti kakaruan nga agsagaba iti kinaatiddog ti nagan ket dagiti pre-school teachers. No adu ken nakaat-tiddog ti nmagan, marigatanda a mangisuro ti ubing a mangsurat ti naganna. Ket no maisuratna met bilang, gapu iti kinaatiddogda, daydiay laonen ti maysa a linia nagbalinen nga uppat no dipay ket dandani mapno ti papel. No dadduma, addanton ti kuestion namber three, agisursurat pay laeng ti naganna ti ubing. Posible met laeng nga uray dagiti nagannak ket adda latta met ti dumteng kadakuada a panaggudeng a panangisurat iti atiddog a nagan. Pagangayanna, dayta a biddut ket inulsan iti dakdakkel manen a biddut.
Ania ti biddut iti atiddog a nagan? Ania ti bentahe ti ab-ababa a nagan? Nalaklaka a dumteng ti panagbiddut ti at-atiddog a nagan ngem ti ab-ababa. Ad-adayo ti panagbiddut ti ababa laeng ti naganna.
Kas pagarigan koma daytioy a nagan ti am-ammok: Perceverandine Antoinette Chrysanthemum Magnolia de los Concepcion Buenaventura. No kastoy ti kaatiddog ti naganna ti anak, iti pay laeng panangirehistro, nakamisuoten ti empleado ti registrar office gapu iti kaatiddog iti isuratna. Lalo no agkurang ti espasio iti pangisuratanna. Iti rigatna iti amin a karirigatan, no nagbiddut iti uray maysa laeng a letra kadayta atitiddog a nagan, nalpaskan anak, dimtengen kenka ti parikut. Isu a nagadu ti court proceeding maipapan iti pannakasimpa ti nagan. Mano ti magastos iti court proceeding iti family court? Dakkel a gatad dayta. Dayta nagan iti ngato, pudno a nagan ti tao dayta. Gapu ta nagatiddog ti impanagan dagiti dadakkelna, ta nagbalin nga uso ti atitiddog ken komplikado a nagan, ket adda met ngarud ti sulsulit ti anak nga agisurat iti atiddog a nagan, inusarna laerng ti Perceverandine Antoinette. No dadduma, ikkatenna payen ti naud-udi. Ket no dumikar ti sulitna, laengen ti isuratna. Nangrugi ti pangaramatna kadayta manipud idi adda pay laeng iti elementaria. Ket idin ta nagreduar iti Bachelor of Science in Nursing, sapulen ti eskuelaan ti birth certificate. Ditoyen a natakuatan a ti kumpleto a naganna ket Perceverandine Antoinette Chrysanthemum Magnolia de los Concepcion Buenaventura. Ti eskuelaan dina kayat a dadaelen ti recordna wenno sukatan ti nagan ti maysa a tao no awan ti pammalubos ti korte. Panaglabsing met daytoy. Ti laeng Family Court ti mangibilin iti pannakasukat ti nagan babaen iti panangkiddawna iti Solicitor General a patgan koma ti opisinana iti pannakaurnos ti nagan ti nagapela. No napagtung-ed ti SocGen Office, bilinenna met ita ti civil registrar a patganna ti kiddaw ti makinnagan a masukatan ti naganna. Santo pay laeng masukatan ti nagan. Atiddog a proseso Adu a kuarta ti mabusbos. Naitantan ti panagraduar. Naitantan ti panagsapul iti trabaho. Sapay no di arapaap piman ti anak ti agabrod. Ngem gapu iti kinaatiddog ti naganna a dina met inaramat iti amin a kanito, naisarsarak iti indulto.
Parikut ti DECS ti atiddog a nagan. Sigsigud ket saan a kidkiddawen dagiti titser ti certificate of live birth (birth certificate) dagiti ubbing nga agenrol iti elemntaria. Ngem gapu iti kinaadu iti pannakasukat ti nagan ti ubing inton agturpos ket madadael met ngarud dagiti dokumento a publiko ti DECS, kiddawenda itan daytoy a sertipiko.
“Siak pay ket ti makabasolen, ading,” reklamo ti inenterbiuk a titser ti gred wan, ken dina kayat iti mainaganan, “no apay kano a diak insurat ti nagan ti anakna a kumpleto idinto ta idi inyenrolda ti anakda, ti laeng dua a nagan ti insuratda,” insennaayna.
Ti record ti DECS ket maysa a pampubliko a dokumento. Saan a mabalin a doktoren daytoy. Saan a mabalin nga isnopikan. Saan a mabalin nga sapitan. Saan a mabalin a kurangan wenno saan a mabalin a nayunan. Panaglabsing daytoy.
Ti maysa pay a dimteng a parikut, ket ti ispeling dagiti nakaat-atiddog a nagan. Ayna, amaya, Addanto pay ti Maryella Krizzelionne Kriztofer Jozzabelle a nagan. Ket iti laeng maysa a letra iti panagbiddut nga insurat, nakaaramiden ti panagbiddut ti makinnagan. Kumplikado nga ispeling. Daydiay inanakmi iti buniag, pasaray agpinnabasol dagiti agassawa no ania ti rumbeng a masurot. Aprilinne wenno Aprilyn? Babai ti mangipapapilit iti immuna. Idinto ta irikiar ti lalaki ti naudi. Agenrolen ket ti inanakmi ti buniag iti Day Care Center. Rugiandan a sursuroan ti anak nga agsurat. No ni babai ti mangisuro, isurona ti Aprilinne. No ni met lalaki ti mangisuro nga agsurat ti anak, usarenna met ti Aprilyn. Pagangayanna, naulawen ti anak. Dinan kayat ti agsursuro pay nga agsurat. Insingasingmi a mapanda mangala ti certificate of live birth iti National Statistic Office (NSO) wenno iti opisina ti Civil Registrar. Sinurotda ti balakad. Ket natakuatanda laengen a ti nakarehistro a nagan ti anakda ket Baby Girl Abrilyn. Ket ania pay nay, tuloy latta a, ti pinnabasol! Pati nurse a nangisurat ti nagan idi naganak ti ina idiay ospital ket nadakamat iti inna panagbiddut.
Dayta prefix a Baby Girl, Baby Boy, Honey Girl, Honey Boy ken dadduma pay ket nadlaw ti NSO. Ngem kadagiti dadduma ( saan amin) nga addaan iti prefix a kakastoy ket dida met ngarud ikabkabil dayta kadagiti dukomento a pirpirmaanda. Nalabit nga iti panunotda, apay a Baby Boy wenno Baby Girl ti isuratmo dinto ta agtawenka metten iti nalabes a duapulo wenno tinedier metten? Wenno adda payen ti apokom iti tumeng? Saanen a baby. Ngem biddut daytoy! Lalo kadagiti dukomentado a papeles a kas iti eskuelaan ken iti trabaho. Iti trabaho saan a mabalin a dimo ikabil dayta Baby Boy wenno Girl iti iti SSS, PhilHealth ken dadduma pay a record. Ta inton kamatem ti benepisiom, pangalaendaka pay nga umuna iti certificate of live birth, kuestionarandanto dayta a banag. Dimtengen ti di naliklikan nga induto.
Ti maysa pay a dimteng a parikut ket ti panagaramat ti Maria ken ti Ma. Santo pay la sumapit dayta Marya. Ta ania ngamin aya ti pudno a nakasurat iti inrehistro ti anak? Daytoy koma ti masurot. No Ma. wenno Maria wenno Marya. Daydiay klasmetko idi, ti isursuratna a naganna, Marita. Gayam iti pudno a naganna, Maria Rita. Nagparikut isuna.
Ti nakita a misspelled iti nagan ket ti panagaramat ti letra “H.” Adda idi ti panawen a nagbalin a fashion ti nagan a kinaadda ti letter “H” a kas ti Bhenjamin, Jhonathan, Mhelinda, Bhelinda…kdp. Kalpsan nga itinnag dayta letra “H” ta saanen nga uso, nadadael metten ti record ti nagan ket dumteng ket dumteng dayta parikut iti court proceeding.
Fashion. Trend iti pamnagpili iti nagan. Yantangay ta naaayat la unay ni Pinoy iti agtutulad ken sumurot iti makunkuna a fashion, iti saan nga umno a panagaramat nagtinnag la ket ngarud a dakkel a biddut.
Mano a court proceeding iti pannakasukat wenno pannakatarimaan iti nagan iti civil registrar a rumrumuar iti linawas ditoy TAWID NEWS MAGASN? Saan laeng a sangapulo wenno saan nga ab-ababa iti 540 iti tinawen wenno addaanen iti saan a nakurkurang ngem 5,400 a court proceedings sipud pay naipasngay ti Tawid! Kastoy ti kaaduna.
Ania ti pagdumaan ni Fe Ty ken ni Perceverandine Antoinette Chrysanthemum Magnolia de los Concepcion Buenaventura wenno ni Maryella Krizzelionne Kriztofer Jozzabelle Batungbakal? What’s in a long name anyway? #
BARINGKUAS
Ti 24th Cordillera Day Sadiay Abra
Suportan koma ti probinsia ti Ilocos Sur ti 24th Cordillera Day a napasamak idi Abril 23-24 sadiay Poblacion, Baay-Licuan. Mairanud ti probinsia ti pagsayaatan a tamingen ti nasao a pasken. Ti panangsaluad ken pananglapped ti Pacific Minerals a mangminas ti kabambantayan ti Capcapo.
Apay a nasken a suportaran ti probinsia ti nasao a pasken? Ania ti pakairanudanna? Nasken a suportaran ti probinsia ti Ilocos Sur iti pananglapped a panagminas dagiti ganggannaet a kompania kadagiti bambantay iti Abra. Ta no mapasamak iti panagminas, maapektaran a nakaro ti probinsia ti Ilocos Sur, nangruna dagiti ili nga addaan iti karayan a sumuso iti Karayan Abra a kas iti Banaoang, ken dagiti tributario iti Narvacan ken Sta. Maria, ta ditoy iti ruaran ti rugit ti minas. Matay la ketdi dagiti karayan ken tributario. Awanton iti makalapan. Maapektaran dagiti pagasapulan dagiti umili. Kangrunaanna, kumiddit ti danum iti Karayan Banaoang a pagtaudan ti de-bomba nga irrigasion. Iti panawen met ti katutudo, posible met nga agdinakkel dagiti karayan a mangpataud iti nakaro a layus a buyogan iti nakaro a panagluyak (siltation). Napasamaken kadagiti napalabas a tawtawen ti nakaro a layus ngem di bumurong a dumteng pay iti nakarkaro a sagrapen no makalbo dagiti bantay santo makali. Namak payen no ti aramaten daytoy a minasan ket open pit mining? Kumiddit ti danum.
Iti napalabas, iti pannakadadael ti rangtay iti Banaoang, saan a nailaksid ti rason a dinalapus ti dakkel a kayo ti rangtay malaksid iti napegges ken nangato a danum ti layus. Saan a masasaan a maulit daytoy wenno nakarkaro pay.
Saan laeng a basta kaaldawan iti ragragsak iti mapasamak a dua nga aldaw a Cordillera Day. Maysa a napateg nga aldaw a mangtaming ti masakbayan ti Abra wenno ti sibubukel a Cordillera no dipay ket mairaman met ti Ilocos Sur.
Umad-adu dagiti nagaplay a mayat a mangminas kadagiti kabambantay iti Cordillera. Iti agdama, addaanen iti 66% wenno 1.8 million nga ektraria ti naaplayan a minasen dagitoy a gangganaet a mining giants. Gapu iti nalukay a mining policy ti gobierno, ken no matuloy daytoy, agsagrap met ti probinsia iti nakaro a didigra a parnuayen dagitoy a minasan. Saanto laeng a sanikua iti madadael no dipay ketdi addanto la ketdi dagiti agbuis a biag. Ket no madadael dagiti sanikua ken pagsapulan, rumigat la ketdi ti biag. ##
Friday, May 23, 2008
The Sweet Potato Story
The Sweet Potato Story
Kulibangbang
Friday, May 16, 2008
Pinidut a Kritiko
Adda napidutko iti komento ni xanga...daytoy man....
Halimbawa, si Jaime Agpalo, Jr., na isang mahusay na manunulat sa maikling kuwentong pambata ay kilalang Ilokanong manunulat. Dahil sa pamantayang nalikha o kanon ng panitikan, nag-adjas siya rito upang mapabilang sa sinasabing kanon. Ang likhang-sining niyang pinamagatang “Marapait” (sunflower) na tungkol sa mga bulaklak ng Benguet na orihinal na nasulat sa Ilokano ay binago’t sinalin sa Filipino. Gayunpaman, ang ispirito ng kultura ay nanatili dahil sa paglalatag ng mga terminong vernakular, na kapansin-pansin na sa binigay na titulo ng akda. Upang manatiling mabisa ang akda, marapat na maingat ang tagasalin nito para hindi mabago ang kanyang esensiya. Mas mainam kung ang may-akda ang talagang magsasalin sa kanyang obra dahil siya at wala ng iba pa ang mas may higit na kaalaman sa kanyang gawang sining na siyang ginawa ni Agpalo. Bilang patnubay, isinasaalang-alang pa rin ang mga pamantayang pambansa at pampanitikan.
Para sa pangkalahatang detalye


text:
Timek Ti Barangay
BGY. CALLAO PROPER, PEÑABLANCA, CAGAYAN
Iti nagkallabes a panawen nalidem ti ladawan ti Callao Proper, gapu kadagiti saan a nasayaat a pagteng ken aramid a maikaniwas ti linteg kuna dagiti daduma nga agindeg idi kasla pagbutbutngan da ti brgy.Callao Proper,mainayon pay dagiti gulo ken kalukwan nga aramid dagiti agtutubo. Gapu kadagitoy a pagteng tinarigagayan dagiti agindeg ti panag talna ti uneg ti barangay.
Idi 2007 in inut a nagbaliw ti nalidem a rupa ti barangay, naglawag daytoy ket simmangpet ti baro nga agsapa ken rang-ay ti brgy. Callao Proper babaen ti pangtugaw toy nagaget a lider ken Ama ti barangay ni Hon. Merlyn Turingan.
Nakita toy natured a kapitan ti kasasaad ti barangay ket daytoy ti inikkan da ti proyoridad kadwa na dagiti amin nga opisyales ken ti tulong dagiti napili a miyembro ti Barangay Tanod dinawat da ngarud iti kooperasyon dagiti amin a lumugar ket saan da a napaay, iti kabiitan a panawen natalnan ti Brgy. Callao proper, naragsaken dagiti lumugar ket makapagpasyar dan ti uneg ti barangay nga awan pagbutbutngan da.
Mainayon pay a pakaragsakan dagiti lumugar ket ti panakaileppas dagiti naduma duma a proyekto a makaited ti pagsayaatan kadagiti lumugar babaen ti tulong ti naayat nga Ina ti ili ti Pena Blanca ni Hon. Marilyn Julia Taguinod, amin dagiti pakaseknan ken dawat dagiti agindeg ti nasao a barangay ket naiyasideg iti Ama Ti Gobiyerno Iti Umili ni Hon. Governor Alvaro T. Antonio ken Hon.Vice-governor Leonides Fausto gapu ta nakita ti Ama ti prubinsiya a kasapulan dagiti agindeg dagiti inyasideg a pakaseknan dina ngarud pinaay ida naited kadakauda dagiti proyekto a kalkalikaguman da kas kadagiti sumaganad; panakaipasdek ti Water system ken daduma pay a proyekto a sumaruno pay a maileppas.
Nakuna toy nagaget a Kapitan ta sapay la koma ta agtultuloy ti supotra ti Administrasyon Ti Taguinod ken Antonio iti barangay Callao Proper tapno agtultuloy ti talna ken progreso nga ararapaapen dagiti agindeg.
Mabuhay Gobiyerno Ti Umuli!


text:
Pagsasao
Ti pagsasao ket maysa a sistema dagiti simbolo (a nainsapasapan nga ammo kas dagiti balikas), ken dagiti annuroten no kasano a maaramat ken maiturong dagitoy. Ti balikas a pagsasao ket maaramat met kas pangdakamat iti sibubukel a penomenon ti pagsasao, kas koma iti kadawyan a ramramit dagiti pagsasao. Nupay ti pagsasao ket maar-aramat iti komunikasion, saan ketdi a maipada iti daytoy.
Ti nataoan a pagsasao ket natural a pasamak a ti panangsursuro iti dayta ket kas iti nainkasigudan a karirikna ti ubing. Iti gagangay a pormana, ti nataoan a lengguahe nga ar-aramatenna dagiti uni wenno senias a kas simbolo a pangkomunikar babaen kadagiti nainkasigudan a rikna. Nupay rinibu ti nataoan a lengguahe, agpapada dagitoy nga addaan kadagiti gagangay a galad a ti panagpapada dagitoy ket arigna awan ti nagdudumaanda.
Inaramid (wenno iti sabali a kaso nadiskubre) ti tao dadduma pay a pagsasao, karamanna dagiti naar-aramid laeng a nataoan a lengguahe kas iti Esperanto wenno Klingon, panagprograma a pagsasao (iti kompiuter) kas iti Python wenno Ruby, ken kasta metten dagiti termino iti matematika. Dagitoy a lengguahe ket saan a siinget a maipada iti nainkasigudan a nataoan a lengnuahe.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pagsasao iti Wikimedia Commons


text:
Caoayan, Ilocos Sur
Ti Caoayan ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Caoayan ket nabennebenneg iti 17 a barbaranggay.[2]
- Anonang Mayor
- Anonang Menor
- Baggoc
- Callaguip
- Caparacadan
- Fuerte
- Manangat
- Naguilian
- Nansuagao
- Pandan
- Pantay-Quitiquit
- Don Dimas Querubin (Poblacion)
- Puro
- Tamurong
- Villamar
- Don Alejandro Quirolgico (Poblacion)
- Don Lorenzo Querubin (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Kimmablaaw ken nagyaman ni Mayor Ediboy iti pamilia ni Dr. Charlie Y. Sonido a pakaibilangan da Mr. Nelson Sonido, Mrs. Aurora Sonido ken Mrs. Chona A. Montesines-Sonido manipud iti Estado ti Hawaii, USA nga adda iti grupo dagitoy iti ili a Cabugao gapu iti maisayangkat a Medical Mission kadagiti umili. Impeksa ni Mayor Ediboy a ti pannakaited daytoy a proyekto ket manayon a pakalaglagipan iti kinamanagayat ken kinamannikitinnulong ti pamilia da Dr. Charlie Y. Sonido a nagtaud iti Barangay Cuantacla, Cabugao Ilocos Sur ket impaganetget pay ti Mayor kadagiti agserserbi iti LGU-Cabugao ti naimpapusuan, napudno ken awan panangidumdumana a panagserbi iti amin a kailian ti Cabugao. Nairagup met iti nasao a pasamak ni Mr. Danny Villaruz, Presidente ken kakaduana nga opisial ti Ilocos Surian Association of Hawaii (ISAH).
Nagyaman met ni Dr. Sonido ken ni Mayor Ediboy ken dagiti opisiales ti Gobierno Munisipal ken amin a nakipaset iti nasao a seremonia. Imbatad ti Doktor ti pannakikammayetna iti liderato ni Mayor Ediboy nga umallawat kadagiti amin a proyekto nga ipatungpalda a kailianda iti abroad iti ili a Cabugao.
“I trust and believe in him,” paset ti panagsarita ni Dr. Charlie Y. Sonido maipapan iti liderato ni Mayor Ediboy. Nupay kasta, linagipna met dagiti maipada a pannakinamingna kadagiti napalabas nga administrasion ti Gobierno Munisipal partikular iti pannakailunsad ti Medical Mission ket siaayat ti pamiliana ken dagiti kakaduana iti Ilocos Surian Association of Hawaii a mangidaton dagitoy a “humanitarian” a tignay/aktibidades kadagiti umili ti Cabugao.
Kalpasan ti panagsarita dagiti kangrunaan a mangawat ken mangted iti nasao a proyekto, naiplastar ti “time capsule”, a nakaipasetan dagiti amin a maseknan nga opisiales ken pannakabagi dagiti agidonar a pamilia, a nakaipalaonan ti resolusion ken plano ti maipatakder a lying-in clinic.
Iti seremonia, nagatendar met da Vice Mayor Danny Q. Gazmen, Dr. Rudy M. Singson, Municipal Health Officer, SBM Dr. Carlito S. Pano, Chairman, Committee on Health, SBM Vicky S. Serna, ken SBM Josefina S. Vallejo ken Kapitanes ti nadumaduma a barangay ti ili a Cabugao.
Kalpasan ti seremonia, nagturong dagiti Opisiales ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Ediboy, kameng ti LGU-Offices, Barangay Officials, nagatendar nga umili, grupo dagiti sangaili iti Cabugao Cultural and Sports Complex a pakaangayan ti Medical Mission. # (Insurat ni JOED S. SAJONIA/ab photography)