text:
Nilo
Ti Nilo (Arabiko: النيل, an-Nīl; Taga-ugma nga Ehipsio: Iteru & Ḥ'pī; Koptiko nga Ehipsio: ⲫⲓⲁⲣⲱ, P(h)iaro; Amariko: ዓባይ, ʿAbbai) ket maysa a nangruna nga agay-ayus iti amianan a karayan idiay amianan a daya ti Aprika, a sapasap a naipanunotan a kas ti kaatiddogan a karayan iti lubong.[1] Daytoy ket 6,650 km (4,130 milia) ti kaatiddogna. Daytoy ket agay-ayus kadagiti sangapulo a pagilian ti Sudan, Abagatan a Sudan, Burundi, Rwanda, Demokratiko a Republika ti Kongo, Tanzania, Kenya, Etiopia, Uganda ken Ehipto.[2]
Ti Nilo ket addaan kadagiti dua a nangruna a tributario, ti Puraw a Nilo ken Asul a Nilo. Ti Puraw a Nilo ket at-atiddog ken mapan idiay Nalatak a Dandanaw a rehion ti tengnga nga Aprika, a ti kaadaywan a taudan ket saan pay nga ammo ngem mabalin a mabirukan idiay Rwanda wenno Burundi. Agpaamianan nga agyos idiay Tanzania, Danaw Victoria, Uganda ken Abagatan a Sudan. Ti Asul a Nilo ket isu ti taudan kadagiti kaaduan a danum ken ti nalames a daga. Daytoy ket mangrugi idiay Danaw Tana idiay Etiopia iti 12°02′09″N 037°15′53″E / 12.03583°N 37.26472°E ken agayos idiay Sudan manipud iti abagatan a daya. Dagiti dua a karayan ket agsabatda idiay asideg ti Sudanes a kapitolio ti Khartoum.
Ti akin-amianan a paset ti karayan ket agayus ti gangani nga adda amin idiay desierto, manipud idiay Sudan a mapan idiay Ehipto, ti pagilian a ti sibilisasionna ket nagtaltalek iti daytoy a karayan manipud kadagiti taga-ugma a pananwen. Kaaduan kadagiti populasion ken siudad idiay Ehipto ket maisanglad kadagitoy a paset ti tanap ti Nilo nga amianan ti Aswan, ken gangani amin a kultural ken naipakasaritaan a lugar ti Taga-ugma nga Ehipto ket mabirukan ti igid ti karayan. Ti Nilo ket agpatingga iti maysa a dakkel a delta a maatianan idiay Baybay Mediteraneo.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti taga-ugma a pagsasao nga Ehipsio, ti Nilo ket tinawtawgan a Ḥ'pī wenno Iteru, a kayatna a sawen ket "nalatak a karayan", nga inrepresenta babaen dagiti heroglipiko a maipakita dita kanigid (literal a itrw, ken 'dandanum' determinatino)[3] Iti Koptiko, dagiti balikas a piaro (Sahidik)wenno phiaro (Bohairiko) a kayatna a sawen ket "ti karayan" (lit. p(h).iar-o "ti.kanal-nalatak") ket nagtaud iti isu met laeng a taga-ugma a nagan.
Ti Ingles a nagan a Nile (Latin: Nīlos; Griego: Neῖλoς[4]) ket naipanunotan a naala manipud iti Semitiko a Nahal a kayatna a sawen ket "karayan" a nagtaudan iti Hebreo a nachal (Hebreo: נחל).
Paglasatan[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti ngato ti Khartoum ti Nilo ket ammo pay a kas ti Puraw a Nilo, ti maysa pay a termino a naus-usar iti maysa a limitado a kapanunotan ti panangipalawag ti paset a nagbaetan ti Danaw No ken Khartoum. Idiay Khartoum ti karayan tiniponan babaen ti Asul a Nilo. Ti Puraw a Nilo ket mangrugi idiay ekuatorial ti Daya nga Aprika, ken ti Asul a Nilo ket mangrugi idiay Etiopia. Dagitoy dua a sanga ket adda idiay akinlaud a sikigan ti Rengngat ti Daya nga Aprika.
Ti pagayusan a labneng ti Nilo ket sumakop ti 3,254,555 kuadrado kilometro (1,256,591 sq mi), ti agarup 10% ti kalawa ti Aprika.[5] Ti Nilo a labneng ket narikut, ken isu a gapu daytoy, ti pagatianan iti ania man a naited iti igid ti kangrunaan a puon ket maitalek kadagiti adu a banag a mairaman ti tiempo, dagiti aliwaksay, panagbawbaw ken ebapotranspirasion, ken ti panagayus ti danum ti kaunegan.
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taudan ti Nilo ket sagpaminsan a naipanunotan a ti Danaw Victoria, ngem ti danaw ket adda dagiti dadakkel a karayan a mangpakpakan. Ti Karayan Kagera, nga agay-ayus idiay Danaw Victoria idiay asideg ti Tanzania nga ili ti Bukoba, ket isu ti kaatiddogan a mangpakpakan, ngem dagiti taudan ket saan a maitunos no ania ti kaatiddogan a tributario ti Kagera ken ti isu a kadawyan a taudan ti Nilo.[6] Daytoy ket mabalin a ti Ruvyironza, a rummuar idiay Probinsia ti Bururi, Burundi,[7] wenno ti Nyabarongo, nga agayayus manipud idiay Nyungwe a Kabakiran idiay Rwanda.[8] Dagiti dua a mangpakpakan a karayan ket agsabatda idiay asideg ti Dissuor Rusumoa idiay pagbeddengan ti Rwanda ken Tanzania.
Dagiti kinaudi a panagsuksukimat[9] ket agibagbaga ti partido a nagsuksukimat ket napanda iti maysa a lugar a naipalpalawag a kas ti taudan ti Rukarara a tributario [1], ken baben ti panagaramid ti dalanan ti napusek a kabambantayan idiay kabakiran ti Nyungwe ket nakabirukda ti (iti namaga a tiempo) maysa a mapategan nga umay iti rabaw a panagay-ayus kadagiti adu a milia nga agpangato, ken nakabirukda ti baro a taudan, a nakaited ti Nilo ti kaatiddog a 4199 a milia (6758 a kilometro)
Dagiti napukaw a taudan ti karayan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti dati a Danaw Tanganyika ket nagay-ayus nga agpa-amianan iti igid ti Tanap ti Rengngat ti Aprika a mapan idiay Puraw a Nilo, a mangar-aramid ti Nilo iti agarup a 1,400 kilometro (870 mi) nga at-atiddog, aginggana no malappedan idiay Miocene ken pamin-aduen babaen ti bungkong Bulbulkan ti Virunga.
Idiay Uganda[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Nilo ket pumaaw idiay Danaw Victoria idiay Dissuor Ripon idiay asideg ti Jinja, Uganda,a kas ti Victoria a Nilo. Daytoy ket ad-adayo nga agayus ti agarup a 500 kilometro (300 mi), babaen ti Danaw Kyoga, aginggana no maabutanna ti Danaw Albert. Kalpasan a mapanawanna ti Danaw Albert, ti karayan ket ammo a kas ti Albert a Nilo.
Idiay Abagatan a Sudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket agayuston idiay Abagatan a Sudan, a daytoy ket ammo idiay a kas ti Bahr al Jabal ("Karayan ti Bantay"). Ti Bahr al Ghazal, ket adda ti kaatiddog a 716 kilometro (445 mi), ket tumipon ti Bahr al Jabal idiay bassit nga alog a tinawtawagan a kas ti Danaw No, ken kalpasan daytoy ti Nilo ket agbalin nga ammo a kas ti Bahr al Abyad, wenno ti Puraw a Nilo, manipud iti kasla puraw a pila a tumtumpaw kadagiti danumna. No iti Nilo ket malayusan daytoy ket nangibatbati ti nalames a lan-ak a deposito a mangabuno iti daga. Ti Nilo ket saanen a tinawen nga aglaylayus manipud idi nalpas ti Penne Aswan idi 1970. A daytoy ket maysa a sanga ti karayan , ti Bahr el Zeraf, ket agayus idiay Bahr al Jabal a paset ti Nilo ken tumipon idiay Puraw a Nilo.
Ti gatad ti panagayus ti Bahr al Jabal idiay Mongalla, Abagatan a Sudan ket gangani nga agnanayon iti tinawen a kadagupan ket natimbengan ti 1,048 m3/s (37,000 cu ft/s). Kalpasan ti Mongalla, ti Bahr Al Jabal ket sumrekda kadagiti dakkel a sagneb ti Sudd a rehion ti Abagatan a Sudan. Adadu ngem kagudua ti danum ti Nilo ket mapukpukaw ti daytoy a sagneb babaen ti panagbawbaw ken transpirasion. Ti katimbengan a gatad ti panagayus ti Puraw Nilo kadagiti ipus ti sagneb ket agarup a 510 m3/s (18,000 cu ft/s). Manipud ditoy ket agsabatda iti Karayan Sobat idiay Malakal. Iti tinawen a pakaibatayan, ti Puraw a Nilo ti ngato ti Malakal ket agiparawad ti agarup a limapulo ket lima a porsiento iti dagup a panagayus ti ruar iti Karayan Nilo.[10]
Ti katimbengan a panagayus ti Puraw a Nilo idiay Malakal, iti baba ti Karayan Sobat, ket 924 m3/s (32,600 cu ft/s); ti kaaduan a panagayus ket 1,218 m3/s (43,000 cu ft/s) iti Oktubre ken ti kabassitan a panagayus ket agarup a 609 m3/s (21,500 cu ft/s) iti Abril. Daytoy a panagbalbaliw ket gapu ti adu a pagdumadumaan ti panagayus ti Sobat, nga adda ti kabassitan a panagayus ti agarup a 99 m3/s (3,500 cu ft/s) iti Marso ken ti kaaduan a panagayus iti sumurok a 680 m3/s (24,000 cu ft/s) iti Oktubre.[11] Iti las-ud ti namaga a tiempo (Enero aginggana ti Hunio) ti pUraw a Nilo ket agiparawad ti nagbaetan a 70 porsiento ken 90 porsiento ti dagup a panagayus manipud iti Nilo.
Idiay Sudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti baba ti Renk ti Puraw a Nilo ket sumrek idiay Sudan, daytoy ket agayus iti amianan a mapan idiay Khartoum ken sabtenna ti Asul a Nilo.
Ti paglasatan ti Nilo idiay Sudan ket naisalsalumina. Daytoy ket agayus idiay innem agrupo dagiti katarata, manipud iti umuna idiay Aswan aginggana ti maikanem idiay Sabaloka (idiay amianan ti Khartoum) ken agsikko nga agayus nga agpa-abagatan sakbay a agsubli manen nga agayus iti amianan. Daytoy ket tinawtawagan a kas ti Nalatak a Tikor ti Nilo.
Idiay amianan ti Sudan ti karayan ket sumrek idiay Danaw Nasser (ammo idiay Sudan a kas ti Danaw Nubia), ti dakdakkel a paset daytoy ket adda idiay Ehipto.
Idiay Ehipto[urnosen | urnosen ti taudan]
Idiay baba ti Nangato a Penned ti Aswan, idiay akin-amianan a patingga ti Danaw Nasser, ti Nilo ket tumuloy ti naipakasaritaan a panaglasatna.
Ti amianan ti Cairo, ti Nilo ket aggudua ti dua a sanga (wenno dagiti distributario) a mangpakan ti Mediteraneo: ti Rosetta a Sanga iti laud ken ti Damietta iti daya, nga agporma ti Nilo Delta.
Dagiti tributario[urnosen | urnosen ti taudan]
Karayan Atbara[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti baba ti pagtutumpongan iti Asul Nilo ti laeng nangruna a tributario ket ti Karayan Atbara, gangani kagudua idiay baybay, a nagtaud manipud idiay Etiopia iti amianan ti Danaw Tana, ken agarup a 800 kilometro (500 mi) ti kaatidogna. Ti Atbara ket agayus laeng no agtudtudo idiay Etiopia ken napardas nga agmaga daytoy. Iti las-ud ti paset ti panawen ti Enero agingana ti Hunio, daytoy ket kadawyan a namaga. Daytoy ket tiponenna ti Nilo iti agarup a 300 kilometro (200 mi) ti amianan ti Khartoum.
Asul Nilo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Asul Nilo (Ge'ez ጥቁር ዓባይ Ṭiqūr ʿĀbbāy (Nangisit ngaAbay) kadagiti Etiopiano; Arabiko: النيل الأزرق; naitranslterado iti: an-Nīl al-Azraq) dagiti ubbog manipud iti Danaw Tana idiay banbantay ti Etiopia. Ti Asu Nilo ket agayus ti agarup a 1,400 kilometreo idiay Khartoum, nga idiay ket tumipon ti Asul Nilo ken ti Puraw Nilo tapno mangporma ti Nilo. Siam a pulo a porsiento iti danum ken innem a pulo ket innem a porsiento kadagiti a maw-awit babaen ti Nilo[12] ket agtaud idiay Etiopia, nga dda ti limapulo ket siam a porsiento iti danum manipud iti Asul Nilo (ti nabati ket nagtaud manipud idiay Tekezé, Atbarah, Sobat, ken dagiti bassit a tributario). Ti nurunor ken pannakaawit dagiti lan-ak ket mapasamak laeng iti las-ud ti kalgaw a panagtudtudo idiay Etiopia, nupay kasta, no napigsa ti tudo idiay Ethiopiano a Banak; ti mabati a paset ti tawen, dagiti nalatak a karayan nga agya-ayus idiay Etiopia a mapan idiay Nilo (Sobat, Asul Nilo, Tekezé, kenAtbarah) ket nakapsot laeng ti panagayusna.
Ti panagayus ti Asul Nilo ket agdumaduma kadagiti tinawen a siklona ken ti kaduan a mangmangted ti dakkel a masna a panagdumduma ket ti panagayus ti Nilo. Iti las-ud ti kamagaan ti masna a panagayus ti Asul Nilo ket mabalin a basbassit ngem 113 m3/s (4,000 cu ft/s), ngem dagiti adda ti ngato a penned ket mangtimbeng ti panagayus ti karayan. Iti las-ud ti panagtudtudo ti kangatuan a panagayus ti Asul Nilo ket labsanna ti 5,663 m3/s (200,000 cu ft/s) iti kaladawan ti Agosto (ti banag a pagiddiatan iti 50).
Sakbay idi naikabil dagiti penned iti karayan ti tinawen a panagayus ket agdumaduma babaen ti banag iti 15 idiay Aswan. Dagiti kangatuan a panagayus iti sumurok a 8,212 m3/s (290,000 cu ft/s)ket mapasak iti las-ud ti kaladawan ti Agosto ken nasap a Septiembre, ken dagiti kabassitan a panagayus iti agarup a 552 m3/s (19,500 cu ft/s) ket mapasamak iti las-ud ti kaladawan nga Abril ken nasapa a Mayo.
Bahr el Ghazal ken Karayan Sobat[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bahr al Ghazal ken ti Karayan Sobat ket isu dagitoy ti kangrunaan a tributario ti Puraw Nilo iti termino ti panagayus.
Ti pagayusan ti danum a labneng ti Bahr al Ghazal ket isu ti kadakkelan kadagiti ania man a sub-labneng ti Nilo, a marukod iti 520,000 kuadrado kilometro (200,000 sq mi) iti kadakkel, ngem mangted laeng ti bassit a dagup ti danum, agarup daytoy a 2 m3/s (71 cu ft/s) iti tinawen, gapu ti kaadu unay dagiti tomo ti danum a mapukpukaw kadagiti kalugnakan ti Sudd.
Ti Karayan Sobat, a tumipon iti Nilo iti kaasitgan a kaadayo ti Dana No, ket maatianan ti agarup a kagudua a kapadana iti kaadu ti daga, 225,000 km2 (86,900 sq mi), ngem mangted ti 412 kubiko metro kada segundo (14,500 cu ft/s) ti tinawen iti Nilo.[13] No aglayus ti Sobat ket agawit kadagiti adu a dagup ti sedimento, a daytoy ket kaaduan a mangbaliw ti maris ti Puraw Nilo.[14]
Duyaw Nilo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Duyaw Nilo ket dati a tributario a nangikapet ti Kabambantayan ti Ouaddaï iti daya ti Chad idiay Ginget ti Karayan Nilo c. 8000 aginggan idi c. 1000 BC.[15] Dagiti tiddana ket ammo a kas ti Wadi Howar. Ti wadi ket labsenna ti Gharb Darfur idiay asideg ti akin-amianan a pagbeddengan ti Chad ken sabtenna ti Nilo idiay asideg ti akin-abagatan a puntos ti Nalatak a Tikor.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Nilo (iteru iti Taga-ugma nga Ehipsio) ket isun ti pagbiagan ti sibilisasion idiay Ehipto manipud idi Bato a Panawen, a kaaduan ti populasion ken amin a siudad idiay Ehipto ket naisanglad kadagitoy a paset iti ginget ti Nilo iti amianan ti Aswan. Ti panagbalbaliw ti klima di gibus ti kinaudi a panawen ti yelo ket nakaiturongan ti pannakaporma ti desierto ti Sahara, a mabalin a nabaybayagen a kas idi 3400 BC.
Ti Eonile[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti agdama Nilo ket isu ti kabassitan kadagiti lima a karayan a nagayus iti amianan manipud kadagiti Kabambantayan ti Etiopia. Ti Satelite a panagiladawan ket inusar idi a mangilasin dagiti namaga a dalan ti danum idiay desierto a laud ti Nilo. Ti maysa nga Eonile a baw-ang, nga itan ket napunno babaen ti rabaw a panagayus, ket mangirepresenta ti tinaudan a Nilo a tinawtawagan ti Eonile a nagayus idi las-ud ti naladladaw a Mioseno (23–5.3 a riwriw a tawtawen sakbay ti agdama). Ti Eonile ket nangawit kadagiti klastiko a sedimento idiay Mediteraneo; adda dagiti adu a masna a lugar ti alingasaw ti naduktalanen kadagitoy a sedimento.
Idi las-ud ti naladaw a Mioseno a Mesiniano a didigra ti apgad, idi ti Baybay Mediteraneo ket nakulong a labneng ken bimmawbaw iti puntos nga awan laon wenno gangani nga awan linaon, ti Nilo ket naputed ti dalanna iti baro batayan nga agpang aginggana iti daytoy ket ginasut a kadapan a nababbaba iti agpang iti taaw ti lubong idiay Aswan ken 8,000 kadapan (2,400 m) iti baba ti Cairo.[16] Daytoy ket nangpartuat ti atiddog a baw-ang a napunno idi ti sedimento idi napartuat manen ti Mediteraneo. Iti sumakbay a punto dagiti sedimento ket nangipangato ti sirok ti karayan tapno ti karayan ket agayusen nga agpalaud iti maysa a depresion tapno mangpartuat ti Danaw Moeris.
Ti Danaw Tanganyika ket agayus nga agpa-amianan idiay Nilo aginggana kadagiti Bulkan Virunga ket lappedanna ti kursona idiay Rwanda. Ti Nilo ket at-atiddog idi ti dayta a panawen, idi ti kaadaywan a taudan ti danumna ket idiay akin-amianan a Zambia.
Ti naikaykaysa a Nilo[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti dua a teoria a maipanggep ti naikaykaysa a Nilo. Ti maysa ket isu ti naikaykaysa a panagayus ti Nilo iti ubing pay laeng nga edad, ken ti labneng ti Nilo ket dati a napispisi kadagiti serye ti naisinsina a labneng, ti laeng akin-amianan unay ti nangpakan ti karayan a nangsursurot ti agdama a dalan ti Nilo idiay Ehipto ken Sudan. Ni Said ket nagipagpagarup a ti kinapudno a ti Ehipto ket isu ti kaaduan a nangit-ited ti danum ti Nilo Nile itilas-ud ti dayta a paset ti pakasaritaanna.[17]
Ti sabali a teoria ket ti pagayusan manipud idiay Etiopia babaen kadagiti karayan a kapada ti Asul Nilo ken ti Atbara ken ti Takazze ket nagayus idi idiay Mediteraneo babaen ti Ehipsio a Nilo manipud idi Tertiario a panpanawen.[18]
Ni Salama ket nangisingasing nga idi las-ud ti Tertiario (65 a riwriw aginggana ti 2.588 a riwriw a tawtawen) dagiti serye ti naisinsina a kontinental a labneng ket ti tunggal maysa ket nangsakop kadagiti nangruna a paset ti Sudanes a Sistema ti Rengngat: ti rengngat Mellut, rengngat Puraw Nilo, rengngat Asul Nilo, rengngat Atbara ken rengngat Sag El Naamt.[19] Ti Labaneng Rengngat Mellut ket gangani 12 kilometro (7.5 mi) ti kaadalemna iti tengnga a pasetna. Daytoy a rengngat ket mabalin pay maeng nga aktibo, nga adda dagiti naireporta a tektoniko a tignay idiay akin-amianan ken akin-abagatan a pagbeddenganna. Dagiti Sudd a kalugnakan a mangporma ti sentral a paset ti labneng ket mabalin pay laeng nga agtaltalna. Ti Rengngat a Sistema ti Puraw Nilo, urayno ab-ababaw ngem ti rengngat Bahr el Arab, ket agarup a 9 kilometro (5.6 mi) ti kaadalemna. Ti heopisikal a panagsuksukisok ti Sistema a Rengngat ti Asul Nilo ket nagkarkulo ti kaadalem dagiti sedimento iti 5–9 kilometro (3.1–5.6 mi). Dagitoy a labneng ket saanda a nagkakapet aginggana idi nalpas ti panagtalnada, ken ti gatad ti deposision ti sedimento ket umanay idin a mangpunno ken mangisilpo kaniada. Ti Ehipsio a Nilo ket naikapet iti Sudanes a Nilo, nga isu daytoy ti nangtiliw kadagiti Etiopiano ken Ekuatorial a taudan ti danum idi las-ud ti agdama nga agpang iti tektoniko nga aktibidad idiay Daya, Sentral ken dagiti Sudanes a Sistema ti Rengngat.[20] Ti pannakaikapet dagiti nadumaduma a Nilo ket napasamak idi las-ud ti sikliko a katuduan a paset ti panawen. Ti Karayan Atbara ket limpias ti nakulong a labnengna idi las-ud ti katuduan a paset ti panawen a napasamak idi agarup a 100,000 aginggana ti 120,000 a tawtawen. Ti Asul a Nilo ket naikapet idiay nangruna a Nilo idi las-ud ti 70,000–80,000 a tawtawen B.P. iti katuduan a paset ti panawen. Ti sistema ti Puraw Nilo idiay Bahr El Arab ken dagiti Rengngat ti Puraw Nilo ket nagtultuloy a nakulong a danaw aginggana ti pannakaikapet ti Victoria Nilo iti nangruna a sistema idi agarup a 12,500 a tawtawen.
Ti papel iti pannakabangon ti Ehipsio a sibilisasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Griego a historiador a ni Herodotus ket nangisurat a ti "Ehipto ket isu idi ti regalo ti Nilo". Ti maysa nga awan gibusna a taudan ti sustento, daytoy ket nakaited ti nangruna a papel iti panagrang-ay ti Ehipsio a sibilisasion. Dagiti deposito ti lan-ak ket nagaramid a nalames dagiti naipalawlaw a daga gapu ta ti karayan ket tinawen a limpias dagiti bangkagna. Dagidi Taga-ugma nga Ehispsio ket nagtaltalonda ken nagtagtaggilakoda kadagiti trigo, lino, papiro ken dagiti dadduma pay nga apit iti arubayan ti Nilo. Ti trigo ket nangruna nga apit iti nadidgra ti bisin a Tengnga a Daya. Daytoy a sistema ti panagtagilako ket nangitalinaay kadagiti diplomatiko a relasion ti Ehipto kadagiti dadduma pagilian, ken nangited ti pannakatalinaayna iti ekonomia. Dagiti adayo ti pannakaabotna panagtagilako ket naaw-awiten idiay igid ti Nilo manipud idi taga-ugma a panpanawen. Ti Ishango a tulang ket mabalin nga isu ti pagbilangan a ruting. Daytoy ket naisingsingasing a daytoy ket mangipakpakita kadagiti primo numero ken multiplikasion, ngem daytoy ket sinupsuppiatan. Iti libro a Kasano a Napasamak ti Matematiko: Ti Immuna a 50,000 a Tawtawen, ni Peter Rudman ket nakisinnuppiat a ti panagrang-ay ti konsepto dagiti primo a numero ket mabalin a mapasamak laeng kalpasan ti konsepto ti dibision, nga inpetsaanna daytoy ti kalpasan ti 10,000 BC, a dagiti primo a numero ket mabalin idi a saan a naaw-awatan aginggana idi agarup a 500 BC. Isu ket nagsursurat pay nga "awan ti panangpadas a naaramiden a mangipalawag a ti pagbilangan a banag ket nasken a mangipakita ti mangpaadu iti dua, dagiti primo a numero a baetan ti 10 ken 20, ken dagiti pay numero a gangani mangpaadu iti 10."[21] Daytoy ket naduktalan idiay idiay igid ti taudan ti danum iti Nilo (idiay asideg ti Danaw Edward, idiay akin-abagatan a daya ti Kongo) ken napetsaan t ikarbon iti 20,000 BC.
Dagiti napaamo a nuang ket naipayammo idi manipud idiay Asia, ken dagiti Asirio ket nangipayammo kadagiti kamelio idi maika-7 a siglo BC. Dagitoy nga ayup ket naparti para iti karneda, ken dagitoy ket napaamop ken inus-usar iti panagarado wenno iti kaso ti kamelio, inus-usar a panagkariton. Ti danum ket nangruna kadagiti tao ket dagiti taraken nga ayup. Ti Nilo ket nalaka idi ken nasayaat a pamay-an a pagluganan para kadagiti tao ken tagilako. Ti Nilo idi ket nangruna paset ti taga-ugma nga espiritual a biag ti Ehipto. Ni Hapy ket isu idi ti dios ti tinawen a layus, ken isuna ken ni paraon ket naipagpagarup a nagtengtengngel ti panaglayus. Ti Nilo ket naipanpanunotan a dalan ti biag ken patay ken ti kalpasan ti biag. Ti daya ket naipagpagarup a kas maysa lugar ti pakaipasngayan ket idadakkel, ken ti laud ket naipanpanunotan a lugar iti patay, a kas ti dios a ni Ra, ti Init, ket naipasngay, pimmusay, ken umungar manen iti tunggal maysa nga aldaw a nagbalballasiw iti langit. Isu nga, amin a tabonan ket adda iti laud ti Nilo, gapu ta dagiti Ehipsio ket namatmatida a tapno makastrek ti kalpasan ti panagbiag, nasken a maipunponda iti bangir a naisimbolo iti patay.
Gapu ta ti Nilo ket nangruna banag iti Ehipsio a biag, ti taga-ugma a kalendario ket naibatay pay iti tallo a siklo ti Nilo. Dagitoy a panawen, a ti tunggal maysa ket mangbukel kadagiti uppat a bulan iti tallo nga aldaw iti tunggal maysa, ket tinawtawagan idi iti Akhet, Peret, ken Shemu. Ti Akhet, a ti kaibuksilanna ket inundasion, ket isu idi ti paset ti panawen a ti Nilo ket nalayusan, a mangibatbati kadagiti adu a tuon ti nalames a daga, a nakantultulong daytoy iti agrikultura a panagbatubo.[22]
Ti Peret ket isu idi ti panagpatubo a panawen, ken ti Shemu, ti maudi a panawen, ket isu ti panawen nga awan ti tudo ken isu ti panawen ti panagani.[22]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Karayan Nilo". Encyclopædia Britannica.
- ^ Oloo, Adams (2007). "Ti Panagsukimat para iti Pagtitinulongan kadagiti Suppiatan ti Danum ti Nilo: Ti Kaso para iti Eritrea" (PDF). Panagrepaso ti Aprikano a Sosiolohiko. 11 (1). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-09-27. Naala idi 25 Hulio 2011.
- ^ Ania ti panagtawtawag dagiti taga-ugma nga Ehipsio ti karayan Nilo? Nawaya nga Ehiptomolohia. (Naala idi 17 Oktubre 2006)
- ^ "Nilo". Ingles a Diksionario ti Oxford (3 nga ed.). Oxford, Inglatera: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. Disiembre 2009.
- ^ "EarthTrends: Portal ti Enbironmental a Pakaammo". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-09-13. Naala idi 2012-08-30.
- ^ McLeay, Cam (Hulio 2, 2006). "Ti Kinapudo a Maipanggep ti Taudan ti Karayan Nilo". New Vision. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-04-09. Naala idi Agosto 31, 2011.
- ^ "Karayan Nilo". Naala idi Pebrero 5, 2011.
- ^ "Ti Sangkatiponan ket Nakadanon ti 'Agpayso a Taudan' ti Nilo". BBC News. Marso 31, 2006. Naala idi Abril 4, 2011.
- ^ Naipalpalawag idiay Nilo ni Joanna Lumley, 7 pm aginggana iti 8 pm, ITV 1, Domingo 12 Agosto 2011.
- ^ Hurst H.E. (2011). "Dagiti Labneng ti Nilo |tomo 1 Ti hidrolohia ti Asul a Nilo ken Akbara ken ti Nangruna a Nilo a mapan idiay Aswan, nga adda kadagiti reperensia kadagiti Gandat ti Nilo nga agtengtengngel ti Dept. a papel 12" (PDF). Cairo: OPisian a Pagmalditan ti Gobierno.
- ^ babaen ni J. V. Sutcliffe & Y. P. Parks (1999). "12". Ti Hidrolohia ti Nilo (PDF). IAHS Special Publication no. 5. p. 161. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-11-24. Naala idi 2012-08-30.
- ^ Marshall et al., Naladaw a Pleistosene ken Holosene nga enbironmental ken panagbalbaliw ti klima manipud idiay Danaw Tana, taudan ti Asul NiloPDF (247 KB), 2006
- ^ Shahin, Mamdouh (2002). Hidrolohia ken dagiti Rekurso ti Danum iti Aprika. Springer. pp. 276, 287–288. ISBN 1-4020-0866-X.; online idiay Liblibro ti Google
- ^ "Karayan Soba". Encyclopædia Britannica Online Library Edition. Encyclopædia Britannica. Naala idi Enero 21, 2008.
- ^ Keding, Birgit (2000). "Baro a Datos iti Holosene a Panagsakop ti Rehion Wadi Howar (Day a Sahara/Sudan)". Dagiti Panagadal ti Aprikano nga Arkeolohia. 7: 89–104.
- ^ Warren, John (2006). Dagiti Ebapotito:Dagiti Sedimento, Dagiti Rekurso ken Hidrokarbon. Berlin: Springer. p. 352. ISBN 3-540-26011-0.
- ^ Said, R. (1981). Ti heolohiko nga ebolusion ti Karayan Nilo . Springer Verlag.
- ^ Williams, M.A.J.; Williams, F. (1980). Ebolusion ti Labneng Nilo. In M.A.J. Williams ken ni H. Faure (eds). Ti Sahara ken Nilo. Balkema, Rotterdam, pp 207–224.
- ^ Salama, R.B. (1987). "Ti ebolusion ti Karayan Nilo, Dagiti naikali naapgad a danaw ti rengngat idiay Sudan". J. African Earth Sciences. 6 (6): 899–913. doi:10.1016/0899-5362(87)90049-2.
- ^ Salama, R.B. (1997). Dagiti Renggat a Labneng ti Sudan. Dagiti Aprikano a Labneng, Dagiti Sedimentario a Labneng iti Lubong. 3. Inurnos babaen ni R.C. Selley (Serie nga Editor K.J. Hsu) pp. 105–149. ElSevier, Amsterdam.
- ^ Rudman, Peter Strom (2007). Kasano a Napasamak ti Matematiko: Ti Imuna a 50,000 a Tawtawen. Prometheus Books. p. 64. ISBN 978-1-59102-477-4.
- ^ a b Springer, Lisa; Neil Morris (15 Enero 2010). Arte ken Kultura ti Taga-ugma nga Ehipto. The Rosen Publishing Group. p. 8. ISBN 978-1-4358-3589-4.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Nilo iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Nilo iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti Kinapudno a maipanggep ti Karayan Nilo
- Panagipada a Nagbaetan Karayan Nilo ken Amasona
- Bibliograpia dagiti Danum a Rekurso ken Sangalubongan a Linteg Naiyarkibo 2011-02-09 iti Wayback Machine
- Pakaammo ken mapa ti taudan ti danum ti Nilo Naiyarkibo 2005-03-05 iti Wayback Machine
- Salaysay: Ti Narigat a Maawatan a Nilo ken ti Rugi ti Baro a Milenio
- Ti Salisal a Maipanggep ti Nilo
- Tesis a Mangus-usig ti Pakitinnarusan ti Karayan Nilo
- BBC: Ti karayan Amasona ket 'at-atiddog ngem ti Nilo'
- John Feeney, Ti Naudi a Layus ti Nilo, 2006, Saudi Aramco World


c: text/html

text:
Plantilia:Plainlist
Daytoy a plantilia ket mangited kadagiti pagalagadan ti WCAG/ISO a maitunos kadagiti maserrekan nga alternatibo kadagiti listaan a naisinsina iti
, babaen ti WP:UBLIST ken WP:PLIST.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti {{plainlist}} ket mangirugi ti naranas a (kas iti awan markana) listaan, a kas ti:
Daytoy ket agusar iti maitunos a panangimarka ti listaan iti HTML, a daytoy ket nasaysayaat a maitunos a pagalagadan ken nasaysayaat a maserrekan ngem iti panangiasin ti listaan ti banbanag babaen kadagiti
... . Ti naisalaysayan a rason para iti panagusar daytoy a plantilia ket mabirukan iti WP:UBLIS.
Daytoy a plantilia ket mabalin a mausar nga adda wenno awan iti {{endplainlist}}. Daytoy ket alternatibo iti {{unbulleted list}}, nga agaramid met laeng iti isu nga annong iti nasaysayaat ngem ken saan unay nga iti estilo iti wiki. Laglagipen a ti {{unbulleted list}} ket mabalin iti uneg kadagiti kapsion ti ladawan, bayat a ti {{plainlist}} ket saan.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
{{plainlist| * [[pusa]] * [[aso]] * [[kabalio]] * [[nuang]] * [[karnero]] * [[baboy]] }}
- Alternatibo nga eskritu
{{plainlist}} wenno {{startplainlist}} * [[cat]] * [[pusa]] * [[aso]] * [[kabalio]] * [[nuang]] * [[karnero]] * [[baboy]] {{endplainlist}}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
- class – agnayon iti klase ti CSS iti aglaon a div.
- style – agnayon kadagiti pagpilian ti estilo ti CSS. Dagiti narikut nga estilo ket nasken a saan nga usaren kadagiti artikulo ngem mabalin met kadagiti panid ti agar-aramat, proyekto ken tungtungan.
- Kas pagarigan:
|style=border:solid 1px silver; background:lightyellow
- Kas pagarigan:
- indent – lennekanna ti listaan babaen dagiti bilang dagiti pagalagadan a panangilennek (ti maysa a lennek ket 1.6em), naserbi daytoy para iti panangiraman iti maysa a nalennekan a tungtungan.
- Kas pagarigan:
|indent=2
- Kas pagarigan:
Pamay-an[urnosen ti taudan]
Ti {{Plainlist}} ket agbalin babaen ti panagaramid iti div nga addaan iti klase ti CSS iti "plainlist" nga addaan iti sumaganad nga estilo:
.plainlist ul {
line-height: inherit;
list-style: none none;
margin: 0;
}
.plainlist ul li {
margin-bottom: 0;
}
Baw-ing[urnosen ti taudan]
- {{startplainlist}}
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{endplainlist}}
- {{unbulleted list}}
- {{flatlist}} ken {{hlist}} (Sukat para kadagiti listaan a naisina iti koma- wenno pangrangtay)
- {{ordered list}} ken {{unordered list}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plantilia:BTN
Deskripsion
{{BTN}}
Agipaay iti ikono ti wagayway ken silpo ti wiki ti Butan. Daytoy a plantilia ket kapada ti
{{wagayway|Butan}}, ngem nanaganan manipud kadagiti tallo a letra nga alagaden ti Kodigo ti pagilian ti ISO 3166-1 alpha-3 para iti Butan a kas ti nalaka a pangyababaan ti panagurnos.
Mabalinmo pay nga usaren ti
{{BHU}} (baw-ing daytoy a plantilia) gapu ta ti "BHU" ket isu ti kodigo ti IOC ken kodigo ti FIFA para iti Butan.
Kitaen pay
- Plantilia:Datos ti pagilian Butan — para kadagiti adu pay a pagpilian, a kas ti naipakasaritaan a pagdudumaan ti wagayway.


text:
Sorsogon
Ti Sorsogon ket maysa a probinsia ti Filipinas a masarakan iti Rehion ti Bicol iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Sorsogon, kabeddengna ti probinsia ti Albay iti amianan. Adda ti Sorsogon iti murdong ti Peninsula ti Bicol ket kasangona ti isla ti Samar iti abagatan-a-daya iti ballasiw ti Lingsat San Bernardino.
HeograpiaUrnosen
Addaan ti Sorsogon iti 14 nga ili ken 1 a siudad.
SiudadUrnosen
Dagiti iliUrnosen
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Rehion ti Bicol Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Sorsogon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Arrel Olaño
Ni Arrel R. Olaño (nayanak idi Mayo 3, 1943) idiay Tagum, Davao del Norte, Filipinas ket maysa a politiko a Filipino. Maysa kameng ti Partido LAKAS-CMD , ken nabutosanen kadagiti tallo a termino a kas Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas, a mangirepresenta ti Umuna a Distrito ti Davao del Norte. Immuna a nabutosan idi 2001, isu ketnabutosan manen idi 2004 ken 2007.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- "Member Information: Arrel R. Olaño". Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Naala idi 2008-04-10.
- "Arrel R. Olaño" (PDF). Curriculum Vitae. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-06-04. Naala idi 2008-04-10.


text:
Valencia, Bukidnon
Ti Siudad ti Valencia ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggayUrnosen
Ti Siudad ti Valencia ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.[2]
- Bagontaas
- Banlag
- Barobo
- Batangan
- Catumbalon
- Colonia
- Concepcion
- Dagat-Kidavao
- Guinoyuran
- Kahapunan
- Laligan
- Lilingayon
- Lourdes
- Lumbayao
- Lumbo
- Lurogan
- Maapag
- Mabuhay
- Mailag
- Mt. Nebo
- Nabago
- Pinatilan
- Poblacion
- San Carlos
- San Isidro
- Sinabuagan
- Sinayawan
- Sugod
- Tongantongan
- Tugaya
- Vintar
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ City of Valencia | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akin-amianan a Mindanao Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Bukidnon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Tashkent
Ti Tashkent (Uzbek: Toshkent, ToшkeHT [tɒʃˈkent]; Ruso: TaшkeHT, [tɐʂˈkʲɛnt]; literal a "Siudad ti bato") ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Uzbekistan. Ti opisial a nairehistro a populasion ti siudad idi 2012 ket agarup a 2,309,300.[1]
Gapu ti puestona iti Tengnga nga Asia, ti Tashkent ket naimpluensiaan iti nasapa a pakasaritaanna babaen dagiti Sogdiano ken Turkiko, sakbay itiIslam idi maika-8 a siglo AD. Kalpasan ti pannakadadaelna babaen ni Genghis Khan idi 1219, nabangon manen ti siudad manipud iti Kalsada Seda. Pinarukma daytoy babaen ti Imperio ti Rusia idi 1865, ken kadagiti panawen ti Sobiet nakagun-od iti nangruna nga idadakkel ken dagiti panagbalbaliw iti demograpia babaen dagiti napilit a deportasion manipud iti amin a parte ti Kappon ti Sobiet. Ita nga aldaw, kas kapitolio ti nawaya nga Uzbekistan, ti Tashkent ket addaan iti adu ti etnikona a populasion ken ti kaaduan ket ti etniko dagiti Uzbek.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Official website portal of Tashkent City". Tashkent.uz. 2013-11-18. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-10-12. Naala idi 2013-11-24.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Stronski, Paul, Tashkent: Forging a Soviet City, 1930–1966 (Pittsburgh, University of Pittsburgh Press, 2010).
- Jeff Sahadeo, Russian Colonial Society in Tashkent, 1865–1923 (Bloomington, IN, Indiana University Press, 2010).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tashkent iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Tashkent manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Amin a maipanggep iti kapitolio ti Uzbekistan – Tashkent
- Dagiti ladawan dagiti historikal a monumento ken dagiti moderno a pasdek idiay Tashkent Naiyarkibo 2008-12-05 iti Wayback Machine
- Kaudian a ladladawan ti Tashkent nga agraman kadagiti komentario iti Ingles
- Museo dagiti Napino nga Arte Naiyarkibo 2016-03-19 iti archive.today


text:
Katulagan maipapan ti lisensia ti software
Ti katulagan maipapan ti lisensia ti software ket pangipalagip a katulagan a mangsagut iti lisensia ti software iti mangaramat nagbaetan ti mannurat daytoy a software ken ti mangaramat kadaytoy a software. Makabalin ti mangaramat ti ania man a maitunos iti linteg a nakabuklan wenno "kamaudianan a mangaramat", no pay kasta, sagpaminsan mapanaganan iti "EULA" (pangyababaan nga Inggles iti "End User License Agreement" Katulagan maipapan ti lisensia ti software maipapan ti kamaudianan a mangaramat, nabasa a kas "yula"). Tudtudingan ti katulagan dagiti patingga iti pammalubos a maited ti akinkukua ti software iti mangaramat.
No agbaet ti katulagan iti pagbaetan ti akinkukua ti software (mannurat wenno manlisensia) ken ti negosio wenno nakabuklan ti gobierno, rubeng a maibilang a kas ti mangipangpangruna a katulagan nga adu ti pagsasao (klawsula) nga bugbugtong iti lisensia ken iti kasisigud ti software a mailislisensia.
EULA ken pambalkot ti software[urnosen | urnosen ti taudan]
Agkadua dagiti dadduma nga EULA a maipabasa kadagiti mangaramat iti papel wenno, kadkadawyan iti elektroniko a pamuspusan bayat ti paginstala iti software. Agpili ti mangaramat ti agannugot wenno ti agpaay iti katulagan.


text:
Imperialismo
Ti imperialismo, a kas naipalplawag babaen ti Tattao ti Heograpia ti Nagtagitaoan, ket isu ti "ti pannakapartuat ken/wenno panagtaripatu ti saan nga agpadpada nga ekonomiko, kultural, ken teritorial a pannakibiang, a kadawyan a baetan dagiti estado ket kadawyan nga iti porma ti maysa nga imperio, a naibatay iti panagturturay ken subordinasion." [2] Daytoy ket kankanayon a naipanunotan iti negatibo a banag, a kas laeng ti eksplotasion kadagiti patneng a tao tapno mapabaknang ti babassit.[3] Ni Lewis Samuel Feuer ket nangilaslasin ti dua a nangruna a subkita ti imperialismo; ti umuna ket ti "regresibo nga imperialismo" a naibagbaga a kas ti puro a panagparukma, ti awan suppiatanna nga eksplotasion, panagpaawan wenno panagpabassit kadagit isaan a kinaykayat a tattao, ken ti panagipataeng dagiti kinaykayat a tattao kadagiti a teritorio, a kas pagarigan ti Nazi nga Alemania.[4] Ti maikadua a kita ket inbagbaga babaen ni Feuer ket isu ti "progresibo nga imperialismo" a nabangon babaen ti maysa a kosmopolitano a panirigan ti nagtagitaoan, a mangiragragpat ti pannakaiwaras ti sibilisasion kadagiti naipagpagarupan a "nakasanud" a kagimongan tapno maipangato ti alagaden dagiti kabibiag ken kultura kadagiti naparukma a teritorio, ken ti panagpalubos kadagiti naparukma a tattao a makitipon iti imperiala kagimongan, a kas pagarigan ti Romano nga Imperio ken ti Britaniko nga Imperio.[4]
Ti imperialismo ket kankanayon a mangiraman ti adu a panangiluwas ti puonan kadagiti ganganaet a pagilian para iti kapanggepan nga ekplotasion ken panangituray kadagiti puersa ti panagtrabtrabaho ken dagiti pagtagilakuanda. Ti imperialismo, ti kangatuan nga agpang ti kapitalismo, ket mangirepresenta ti agpang dagiti aggatgatang ti maysa a pagilian ket saanda a mabalin ti gumatang kadagiti amin a prudukto a napataud, ket birbiruken dagiti dadduma pay a paggatangan. Ti katurayan a langa ti imperialismo ket ti panagbaybayad kadagiti nagastus a puonan.
Ti kastoy a termino ket naipakpakat iti Lumaud a politikal ken ekonomiko a pannakaturay idi maika-19 ken maika-20 a sigsiglo. Adda dagiti mannurat, a kas ni Edward Said, ket nawatwatiwat a nagus-usar ti termino a manginagan ti aniaman a sistema ti panangituray ken subordinasion a naurnos nga adda ti imperial a katengngaan ket napalpalikmutan. Segun ti Marxista historiador, a ni Walter Rodney, ti imperialismo ket kabuksilan ti kapitalista a panagpadakkel. Daytoy ket kinabuksilan a dagiti Europeano (ken Amianan nga Amerika ken Hapon ) kapitalista ket napilitan babaen ti kaunegan a lohiko kadagiti kompetitibo a sistemada tapno mangsukisok iti ballasiw taaw kadagiti basbassit a naparang-ay a pagilian nga opurtunidad tapno matengngelda ti naata material, tapno agbiruk kadagiti pagilakuan, ken agbiruk kadagiti pagganansiaan a pagobraan ti puonanan.
Daytoy ket sapsap a naawawat a ti moderno nga aldaw a [kolonialismo]] ket ti panagpadakkel ti imperialismo ket saan a mabalin a rumsua nga awan ti naud-udi. Ti kagayatan ti "inpormal" nga imperialismo nga awan kadagiti porma a kolonia ket husto a naipalplawag ken agtultuloy a kontrobersial a topiko kadagiti historiador.[5]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ S. Gertrude Millin, Rhodes, Londres: 1933, p.138.
- ^ Johnston, Ronald John (2000). Ti Diksionario ti Heograpia ti Nagtagitaoan (Maika-4 nga ed.). Wiley-Blackwell. p. 375. ISBN 0-631-20561-6
- ^ http://robertnielsen21.wordpress.com/2012/05/18/war-is-a-racket/
- ^ a b Lewis Samuel Feuer. Ti Imperialismo ken ti Kontra-Imperialista nga Isip. Transaction Publishers, 1989. P. 4.
- ^ Barbara Bush (2006). Imperialism And Postcolonialism. Pearson Longman. p. 46. ISBN 978-0-582-50583-4. Naala idi 28 Septiembre 2012.


text:
Bihar ITI CAT 2022 Admission
बिहार राज्य के सभी सरकारी औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थानों के विभिन्न पाठ्यक्रमो में प्रवेश हेतु बिहार संयुक्त प्रवेश प्रतियोगिता परीक्षा पार्षद द्वारा आयोजित की जाने वाली औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थान प्रतियोगिता प्रवेश परीक्षा-2022 के लिये निर्धारित प्रपत्रों में online आवेदन आमंत्रित किये जाते हैं |
How to Apply Bihar ITI CAT 2022 ?
- Step-One (Registration)
- Step-Two (Personal Information)
- Step-Three (Upload Photo & Signature)
- Step-Four (Educational Information)
- Step-Five (Preview your Application)
- Step-Six (Payment of Examination Fee)
- Step-Seven (Download Part-A & Part-B)
Bihar ITI CAT Form fee
bihar iti bihar iti form date 2022 bihar iti counselling date 2022 iti exam date 2022 bihar bihar iti online form 2022 bihar iti counselling date 2022 bihar iti counselling bihar iti exam date 2022 bihar iti official website bihar iti exam date 2022 bihar iti online iti form date 2022 bihar bihar iti 2022 bihar iti counselling date iti counselling 2022 bihar bihar iti 2022 iti bihar 2022 online apply bihar iti form apply date 2022 bihar iticat iti admission date 2022 bihar bihar iti admission 2022 bihar iti 2022 online form date bihar iti counselling 2022 iticat bihar bihar iti counselling date 2022 in hindi bihar iti online form 2022 date iti admission 2022 bihar iti bihar exam date 2022 bihar iti application form 2022 iti online form 2022 bihar bihar iti exam date bihar iti form bihar iti form 2022 bihar iticat 2022 iti official website bihar bihar iti cat iti counselling 2022 bihar iti bihar admission 2022 bihar iti entrance exam 2022 bihar iti counseling date 2022 iti bihar exam date 2022 iti bihar counselling iti admission date 2022 bihar bihar iti 2022 form iti form 2022 bihar bihar iti exam iti gaya bihar iti admission iti online form 2022 date bihar bihar iti website iti darbhanga bihar iti online form iti bihar 2022 iti bihar form iti bihar online form 2022 bihar iti entrance exam date 2022 bihar iti admission 2022 iti admission 2022 bihar bihar cat bihar iticat 2022 application form bihar iti online form 2022 date bihar iti cat exam date 2022 iti bihar form 2022 bihar iti registration 2022 iti counselling 2022 bihar date bihar iti apply online 2022 bihar iti online 2022 bihar iti 2022 application form iti begusarai iti bihar 2022 online apply bihar iti apply iti form bihar 2022 iti in gaya cat bihar bihar iticat online form 2022 bihar sarkari iti form 2022 iti admission bihar iti admission bihar 2022 bihar iti online counselling bihar iticat 2022 application form date iti patna admission 2022 bihar iti cat 2022 bihar iti form apply iticat bihar online apply 2022 bihar iti cat exam date 2022 bihar iti apply online iti digha patna application form 2022 digha iti patna bihar iti form online 2022 bihar iti last date bihar board iti form 2022 bihar iti online apply bihar iti form apply 2022 iti bihar website iti form bihar bihar iti cat 2022 iti muzaffarpur bihar bihar iti online apply 2022 bihar iti 2022 apply iti bihar apply online 2022


text:
Hellooo, hellooo, naimbag nga oras kadatayo amin kakailian. Addakam manen nga umay maki-abrasa ken makinnistoria ken makinnisem kadakayo babaen iti ABN. Naimbag nga oras kadakayo amin nga awan malabusan este malabsan kunami koma. No dakami met ditoy batugmi a langit ti kayatyo a maamuan, sus maria kusina, saan a maawatan ti paniempo na. Kalablabas manen ta kaudian a bagyo a simmangbay iti masakupan ti pagilian Kayong. Nupay saan a narikna unay dagiti dadduma a paset ti pagilian ngem iti Cagayan Valley ti nakarikna iti makalawas a todo a no sadino ket nagpasarda manen it layus, adu manen ti makuna a naperhuisio ta manu aldaw a dida makatrabaho wenno makaruar ta layus met iti paraanganda.
Mabiit man pay Kayong ta adda istoryaek kenka tapno agkatawa kay met bassit…
Idi agkita kami ken Pare Kolas, nadlawko a dagus ti baro a sapatosna. Ket—
Gusti: Ne, pare Kolas! Adda manen sabali a sapatosmo, a, imbag pay kenka.
Kolas: Insorpresa ni baketko idi naminsan, Chairman Gusting.
Gusti: Kasano a sorpresa?
Kolas: Nakitak idiay siruk ti katremi, Chairman.
Gusti: Ania?
Kolas: [katawa] ket no adda pay kaduana a T-shirt!
Gust: Ngeek…
Wahaaaaa…kitaem a ta amangan no sapatos ken t-shirt ni kumaprem, hahahaha.
Ania, immisem ka met laeng Kayong Angkuan? Sus maria kusinan, an-annadanyo kaarruba ta amangan masalisi-an dakayo, yayayy. Wen gayam, Kayong, kasla paskuan a talaga a di maliklikan ta pasig metten a dekorasyon ti paskua ti makitak a nakasab-it iti babbalay ken agandap-andap a silaw iti rabii ngem ney, annadanyo ta amangan no dayta ti pakaigapuan ti uram ket imbes a naragsak ti paskua ken baro a tawen ket dumapo met la ngarud ta kalapaw mo. Isu a kanayon a maibalbalakad a kitaen ti kalidad dagiti gatangen a Christmas light, saan a gapu ta nalakan ket sige lattan.
Bayat a masursurat daytoy kolum tayo Kakayong ko ida ket mapadpadaanan ti isasangbay dagiti delegado ti makuna nga ASEAN Summit a maangay ditoy pagiliantayo. Ta koma ket makitada dagiti talaga a parikut ditoy pagilian. Ket umuna, isu ti parikut ti kaawan panggedan dagiti umili nga isu met ti mangidurduron iti tao nga agaramid iti dakes. Daytoy ti maysa a makita tayo a ramut ti kinadakes, mapilitanda nga agaramid ken isu pay ketdi ti makitatayo nga adu dagiti aglabsing maipanggep iti pannakailako ti maiparit a droga ta nagbiit ti agka-kuarta ditoy. No saan a panaglako iti droga, panagtakaw wenno hold-up, ngem no koma adda naan-anay a pagtrabahuan dagiti umili dida mapanunot dayta.
Koma ngarud Kayong dayta ti maysa a kitaen ken ipangpangruna ita dagiti li-lider nga agtitipon ta agi-invest da ditoy pagilian ngem no maminsan adda panagduadua dagitoy gapu ngarud iti parikut ti urnos ken kapia nangruna ket kalkalpas ti makuna a gubat idiay Marawi a no sadino ket dimmanun pay iti aganay lima bulan. Sus Maria Kusina, isu koma ti ipangapangruna a matalantan Kayong ti pannakanayon ti panggedan.
Ne, ne, ne, Kakayong naimasantayo manen a kunak isu a baliwantayto manen, a. Opsss, aglisika man met iti pagnaak sika Atong, addaka manen a kunak, pasalsali ka a kanayon. Ania manen ti masapulmo aya? Makalag a numero? Sal-ot ka met, kubrador ka idi kubrador ka pay laeng agingga ita, ala man laengen sige, kalagem man tay opisyal a komkombiokong, hahahaah, ta balatuannakto no mangabakka. Apowww, dakesen…ni Sofing dayta sumungaden nga adda awitna a binalsig. Babayooo, tsuptsup muahmuahhh.


text:
Pagsasao a Galoli
Ti pagsasao a Galoli, wenno Galolen ket ti grupo ti pagsasao a Timor–Babar ti sasao nga Austronesio. Daytoy ket maysa kadagiti nailian a pagsasao nga inkeddeng babaen ti batay-linteg ti Daya a Timor. Gapu ta ti lugar ket inus-usar idi a kas sentro ti panagtagilako para kadagiti nadumaduma a kultura, adda dagiti adu a bilang dagiti nabulod a balikas iti bokabulario, a naipangpangruna manipud kadagiti pagsasao a Maluku ken Malayo. Uray no saan nga insasao iti ad-adu a tattao a kas dagiti nailian a pagsasao, daytoy ket inampon abbaen ti Simbaan a Romano Katoliko idiay Distrito ti Manatuto ken isu a nagbalin a nairaman kadagiti gramatika ken dagiti diksionario
Ti Galoli ket nagan pay dagiti tattao iti Daya a Timor nga addaan iti populasion iti agarup a 50,000, a naipangpangruna iti akin-amianan nga igid ti baybay ti distrito ti Manatuto. Iti laud ket mabirukan dagiti tattao a Mambai. Adda pay ti daan a kolonia iti Talo iti akin-abagatan nga igid ti baybay ti Isla Wetar, nga isuda ket agsasao iti dialekto a Talur.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Malaksid dagiti 3,150 nga agsasao iti Dadu'a segun ti senso
- ^ Galoli iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nawaya a panagserrek ti Paradisec iti ababa a deskripsion ti Galoli
- Nawaya a panagserrek ti Paradisec kadagiti teksto ti Galoli
- Nawaya a panagserrek ti Paradisec kadagiti insasao ti Galoli


text:
Epiko ni Gilgamesh
To Epiko ni Gilgamesh, ket maysa nga epiko a daniw manipud iti Mesopotamia, daytoy ket maysa kadagiti kasapaan a nabatbati nga obra ti literatura. Ti literario a pakasaritaan ti Gilgamesh ket mangrugi kadagiti lima a naway a Sumeria a daniw a maipanggep kenni 'Bilgamesh' (Sumeria para iti Gilgamesh), ari iti Uruk. Uppat kadagitoy idi ket inus-usar a kas taudan a material para iti naipagtitipon nga epiko iti Akadio. Daytoy nga immuna a naipagtitipon nga epiko, a naamammuan iti bersion a "Duog a Babiloniko ", ket napetsaan idi maika-8 a siglo BC ken natituloan manipud iti incipit, Shūtur eli sharrī ("Rimbawan dagiti Amin a Dadduma nga Ari"). Bassit laeng dagiti pirgisna ti nabattbati. Ti naud-udi a bersion ti "Alagaden a Babiloniko" ket napetsaan idi maika-13 a siglo aginggana iti maika-10 a siglo BC ken addaan iti incipit a Sha naqba īmuru ("Nga Isu iti Nakakita ti Kaadaleman"). Dagiti pirgis dagiti agarup a pagkatlo iti daytoy nga at-atiddog, sangadosena a tableta a bersion ket nabirukanen. Adda dagiti kasayaatan a kopia ket naduktalan kadagdiay nadadael a ti biblioteka iti maika-7 a siglo BC ti Asiriano nga ari a ni Ashurbanipal.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gilgamesh ken ni Huwawa, bersion A
- Gilgamesh ken ni Huwawa, bersion B


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
Inus-usar daytoy a plantilia kadagiti , no baliwam adunto ti makadlaw. Pangngaasi nga umuna a subokan kadagiti subpanid ti adu a panid /pagipadasan wenno /pangsubok, wenno iti bukodmo a subpanid, ken usigen a pagtungtungan dagiti binaliwan iti panid ti tungtungan sakbay nga isayangkat.
Ti "
Plantilia:Kategoria ti Commons" ket agisilpo iti maysa a "Kategoria:" nagan idiay Wikimedia Commons a paggidulinan. No ti nagan ti kategoria saan a nailetra a husto wenno awan, ti silpo ket agparang latta nga "asul" uray no napaay ti silpo. Agan-annad a kitaen dagiti panangiletra.
Panagusar
{{
Kategoria ti Commons}} —
agikabil kadagiti silpo a kahon nga addan ti agdama a nagan ti panid nga isu daytoy ti kategoria.
{{
Kategoria ti Commons| catnam}} —
agikabil kadagiti silpo a kahon nga agikapet ti titulo a catnam.
{{
Kategoria ti Commons| catnam| shownam}} —
agikabil kadagiti silpo a kahon nga agiparang ti silpo a shownam.
{{
Kategoria ti Commons | catnam|position=left}} —
agipatumpaw kadagiti silpo a kahon iti kanigid.
Kas pagarigan
{{Kategoria ti Commons|Ursus maritimus|Us-uso}}
Agaramid ti silpo ti
Commons:Category:Ursus maritimus
a maiparang a kas "
Us-uso
".
Addaan ti Wikimedia Commons iti midia a mainaig iti
Us-uso
.
Datos ti plantilia
Dagiti parametro ti plantilia
Parametro Deskripsion Kita Kasasaad Nagan ti kategoria
1
Ti nagan ti kategoria ti commons a pakaisilpuan daytoy a plantilia. No awan ti pateg a maited ti nagan ti panid ket isu ti kasisigud a mausar.
Kuerdas pagpilian Maiparang a teksto
2
Ti teksto nga iparang ti silpo iti agar-aramat. No awan ti pateg a maited daytoy ket agusar a kasisigud iti nagan ti kategoria wenno nagan ti panid, iti dayta nga urnos.
Kuerdas pagpilian Puesto
position
No maiyasentar iti 'left', ti plantilia ket maipuestonto iti kanigid a bangir ti panid. Wenno saan daytoy ket kasisigud iti kanawan a bangir.
Kuerdas pagpilian
Kitaen pay
Nailemmeng a katkategoria:


text:
Plantilia:Str ≤ len
Daytoy ket ti meta plantilia ti {{str ≤ len}}.
Daytoy ket tumulong kadagiti sabali a plantilia a mangkita no ti kuerdas ket "ab-ababa wenno kapada a kaatiddog" a maigiddiat nga "attiddog" ngem ti naited a kaatiddog.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket mangala ti 3 aginggana ti 4 kadagiti saan a nainaganan a parametro.
Kitaen dita baba ti panagkita no ti kuerdas nga "abcde" ket 4 a karakter wenno basbassit:
{{str ≤ len | abcde | 4 | Kapada wenno ab-ababa. | At-atiddog. }}
Ti isublina ket makita dita baba:
- At-atiddog.
Dagiti plantilia ket addaanda iti parikut a mangtengngel ti datos ti parametro nga aglaon kadagiti senial ti "
=". Ngem daytoy ket nalaka a solbaren babaen ti panagusar kadagiti naibilangan a parametro. Kitaen dita baba ti panagkita no ti kuerdas nga "ab=cde" ket 100 a karakter wenno basbassit:
{{str ≤ len | 1 = ab=cde | 2 = 100 | 3 = Kapada "=" wenno ab-ababa. | 4 = At-atiddog, saan a "=". }}
Ti isublina ket makita dita baba:
- Kapada "=" wenno ab-ababa.
Nasaysayaat no agusar kadagiti nabilangan a parametro, gapu ta saanmo a masakbayan a maammuan no kasanonto ti lanaga ti datos nga ipan iti plantiliam iti daytoy a meta plantilia.
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Dagiti panangilawlawag kadagiti parametro:
{{str ≤ len | 1 = Ti kuerdas | 2 = Ti kaatiddog | 3 = Datos nga maipasubli/iparang no "ab-ababa ngem wenno kapada a kaatiddog". | 4 = Datos nga maipasubli/iparang no "at-atiddog ngem". }}
Ti awan linaon wenno dagiti saan a naiplawagan a kuerdas ket maikeddeng nga adda iti 0 a kaatiddog.
Dagiti pateg ti kaatiddog nga ab-ababa ngem 0 ket maikeddeng a 0.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
BAGULIN, LA UNION – Inpannakkel dagiti umili ti Bagulin, La Union iti tagline-da nga “Awan Danag Bagulin” kalpasan a maideklara ti ilida kas “drug-free and drug-unaffected municipality” iti Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA)-Region I idi Hulio 17, 2017.
Nagun-od ti ili ti nasao a pammigbig kalpasan a pinasingkedan ti PDEA-Region I, Department of the Interior and Local Government (DILG)-Region I, Department of Health (DOH)-Region I, Police Regional Office I (PRO I), Probinsial a Gobierno ti La Union (PGLU), ken Opisina iti Deputado iti maika-dua a distrito ti La Union, iti Municipal Anti-Drug Abuse Council (MADAC) Resolution No. 1 Series of 2017.
Pinaneknekan ti nasao a resolusion nga awan ti illegal a droga agraman dagiti pasilidad ken bumarangay a konektado iti droga ken panagtungpal dagiti umili kadagiti reketitos ti RA 9165 wenno Dangerous Drugs Act ken Dangerous Drugs Board (DDB).
Inbitlani Atty. Marvin O. Tavares, assistant regional director ti PDEA-I, iti nasao a deklarasion a mangpampaneknek iti nabalaigi a panagisayangkat kadagiti programa kontra iti illegal a droga ti Bagulin. Datoy ket naggubbuay iti kinaawan iti personalidad wenno bunggoy nga agus-usar wenno aglalako, agar-aramid, agmulmula iti illegal a droga. Insingked pay iti nasao a deklarasion nga awan iti taga-Bagulin a mangsalsalaknib kadagiti komprometibo iti illegal a droga.
Kinuna ni PSInsp Christopher I. Nisperos, hepe iti Bagulin-Philippine National Police (PNP), a nakatulong dagiti gunay iti PNP iti pannakagun-od iti nasao a pammigbig. Dagitoy ket pakaibilangan iti check points, house visitations ken pammagbaga kadagiti madi nga epekto iti droga.
Siraragsak a kinablaawan ni Gobernador Francisco Emmanuel “Pacoy” R. Ortega III dagiti umili ti Bagulin aglalo kadagiti mangidadaulo iti MADAC nga idadauloanda Mayor Ferdinand D. Tumbaga ken dagiti kameng iti Sangguniang Bayan a pangpanguloan ni Bise Mayor Joel E. Nang-is. Kinablaawanna pay dagiti bumarangay a nakimaysa kadagiti agdadaulo iti ili tapnu agbalaigi ti Bagulin kontra droga.
Nagyaman met ni Gob. Pacoy kenni Cong. Sandra Y. Eriguel ti maikadua a distrito ti La Union; iti PDEA nga inbagi ni Attorney Tavares; DILG nga inbagi ni Dir. Paulino Lalata iti DILG-La Union; DOH ken Philippine National Police nga inbagida PCSupt Charlo C. Collado ken La Union Police Provincial Director Leo M. Francisco, iti agtultuloyda a suporta iti La Union tapnu masolbar iti problema iti ilegal a droga.
Bininsa-binsana pay dagiti gannuat iti PGLU tapnu mapabileg iti laban dagiti nasao nga ahensia iti gobierno kontra droga.
Inawisni Mayor Tumbaga dagiti kailianna nga ituloyda iti panagkaykaysada tapnu agtaginayon iti dayaw ti Bagulin kas drug-free ken drug-unaffected municipality.
Kinunana pay a kasapulan a siputanda dagiti anyaman a gunay iti droga iti barangayda ta dakkel a dayaw dagiti umili iti nasao a pammigbig.Ti Bagulin iti maikadua nga ili a naideklara kas drug-free and drug-unaffected municipality kalpasan a mapaayan met ti ili ti Burgos, La Union iti nasao a pammigbig iti nasapsapa a petsa. Israel O. Rudio, Information & Communication Officer IV, PGLU / ABN
BAGUIO MARKET EMPLOYEES SUED IN “KWARTAIS” SCANDAL HIKES TO 14
BAGUIO CITY - Three more employees of the Baguio City government assigned at the public market as collectors of arrival fees or ‘kwartais’...


text:
Elektron
Ti elektron (simbolo: e−
) ket maysa a subatomiko a partikula nga addaan iti negatibo nga elementario a koriente a karga. Awan dagiti naamammoan a komponente wenno substruktura; iti sabali a balikas, daytoy ket kadawyan a naipanunotan a maysa a elementario a partikula. Ti elektron ket addan ti maysa a masa ti agarup a 1/1836 iti proton. Ti intrinsiko nga angular a darikmat (tayyek) iti elektron ket maysa a semientero a kuenta dagiti paset iti ħ, a kayatna a sawen a daytoy ket maysa a permion. Ti kontrapartikula iti elektron ket makunkuna a positron; kapadpadada daytoy ti elektron malaksid ti panag-awit ti kuriete ken dagiti dadduma a karga itikasumbangirna a senial. No ti maysa nga panagdungpar ti elektron iti maysa a positron, dagitoy dua a partikula ket baka dagupda a madadael, nga agpataud dagiti gama nga annaraar a poton. Dagiti elektron, a tagikua ti immuna a kaputotan iti lepton a pamilia ti partikula, a makibinglay iti grabitasional, nga elktromagnetiko ken nakapsot a pakipagtinnulongan.[5] Dagiti elektron, a kas dagiti amin a banag, ket addaan iti pakabuklan a mekaniko a tagikua dagiti dua a partikula ken dagiti allon, isu a dagitoy ket makidinnungpar kadagiti sabali a partikula ken mabalin a maidiprassion a kas iti lawag. Nupay kasta, daytoy a panagdua ket kasayaatan a maipakita ti panag-eksperimento kadagiti elektron, gapu ti kabassit unay ti masa. Gapu ti elektron ket maysa ap ermion, awan ti dua nga elektron ti makasakup ti agpadpada a kasasaad ti pakabuklan, babaen ti Pauli a panakailaksid a pamunganayan.
Dagiti notaUrnosen
- ^ The fractional version’s denominator is the inverse of the decimal value (along with its relative standard uncertainty of 4.2×10−13 u).
- ^ Ti karga ti elektron ket negatibo iti elementario a karga, nga addaan iti positibo a kuenta para iti proton.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dahl, P.F. (1997). Kilap dagiti annaraar iti katodo: Maysa a pakasaritaan ti Elektron ni J J Thomson. CRC a Pagmalditan. p. 72. ISBN 0-7503-0453-7.
- ^ Buchwald, J.Z.; Warwick, A. (2001). Dagiti pakasaritaan iti Elektron: Ti Panakaipasngay ti Mikropisika. Pagmalditan ti MIT. pp. 195–203. ISBN 0-262-52424-4.
- ^ Thomson, J.J. (1897). "Annaraar a Katodo". Pilosopiko a Magasina. 44: 293.
- ^ P.J. Mohr, B.N. Taylor, and D.B. Newell (2011), "Ti 2010 CODATA a Kuenta nga Italek iti Kangrunaan a Pisikal a Patuloy" (Web Bersion 6.0). Dagitoy a datos ket pinarang-ay babaen ni J. Baker, M. Douma, ken S. Kotochigova. Magun-od: http://physics.nist.gov/constants [Huebes, 02-Hun-2011 21:00:12 EDT]. Nailian a Pagadalan dagiti Pagalagadan ken Teknolohia, Gaithersburg, MD 20899.
- ^ Anastopoulos, C. (2008). Partikula wenno Allon: Ti Ebolusion iti Kosepto iti Banag iti Moderno a Pisika. Princeton University Press. pp. 236–237. ISBN 0-691-13512-6.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Elektron iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Elektron iti Wikimedia Commons


text:
Ti Congressional District Office ni Congressman Ferdinand “Sandro” Marcos ket nagipatulod ti dua ribo (2000) a food packs para kadagiti kaFAMilia iti ili ti Adams a naaperktaran gapuanan ti landslide iti Sitio Banquero, iti Brgy. Pancian, iti ili ti Pagudpud.
Naamwan pay nga nangipaay pay ti financial assistance ni Congressman Sandro para iti operasyon dagiti maaramat a lugan para ti panagitulod dagiti food packs para kadagiti kailian na.
Author: Florence Nicole A. Ubaldo
Source: DZRL News Center


text:
Ti Parmasia ti Serbisyo ti Korreo ti CVS Caremark ket ti maikalikagum a parmasia ti serbisyo ti korreo ti Wellcare. Mabalin a makaawatka iti agingga tallo a bulan a kasapulan ti agasmo dita aruangam. Ti website ti CVS/Caremark ket mangidiaya kadagiti miembro ti abilidad a makita ti estado iti ginatangda wenno ti balanseda, kiddaw ti panangiyalis ti reseta iti maysa a retail a parmasia, baro a damag maipapan ti personal nga impormasion ken bayad para iti ginatangda online, amin iti uneg ti naimeng a portal. Bisitaen ti website ti CVS/Caremark para iti ad-adu nga impormasion no kasano ka nga agpalista.
Apay nga Usarem ti Serbisyo ti Korreo ti CVS Caremark?
Dagiti urnong1:
Depende iti planom, mabalin ka a makaurnong iti resetam (saan a mairaman ti Specialty Tier 5). Ken, ti kadawyan a panagpaw-it ayan ti ridawmo ket kanayon a libre.
Dagiti automatic a panagkarga manen ken maipalagip:
Ti automatic a tawag ti mangpalagip a panagkarga manen ken ti abilidad a makita ti estado ti bilin babaen ti telepono ket panumuenna ti panagkarga ti resetam ti CVS.
Panagpaw-it ti ridaw apan ridaw:
Mangikabil ti uppat a nalaka na bilin laeng kada tawen ken ipapaw-it ti resetam ti uneg ti pito inggana 10 nga aldaw ti panagtarabaho. Saanen nga aguray ti linia ayan ti botika.
No maitantan ti resetam, maidawat a danunem ti Customer Service iti: Libre ti 866-808-7471.
Mabalin ka nga agrehistro babaen ti:
- Panagawag 1-866-808-7471 ti libre para ti serbisyo ti automated a panagkarga manen. Maidawat nga isaganam ti numero ti bukodmo nga ID iti WellCare.
- Iyimprenta daytoy a porma para iti magatang ken ipa-korreo ti nakompleto a kopia paapan iti:
CVS Caremark
P.O. Box 659915
San Antonio, TX 78265-9915
1 Mapasamak dagitoy nga urnong no usarem ti Parmasia ti Serbisyo ti Korreo ti CVS Caremark, ti maikalikagum a parmasia ti bilin ti korreo ti Wellcare, imbes nga ti retail wenno saan a maikalikagum a parmasia ti serbisyo ti korreo. Sidadaan met dagiti dadduma na parmasia ti networkmi.
2 Dagiti Specialty Tier nga agas (Tier 5) ket mabalin a kargaan ti maximum iti 30 nga aldaw wenno maysa a bulan.


text:
Bani
Ti Bani ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bani ket nabingbingay a politikal kadagiti 27 a barbaranggay.[2]
- Ambabaay
- Aporao
- Arwas
- Ballag
- Banog Norte
- Banog Sur
- Centro Toma
- Colayo
- Dacap Norte
- Dacap Sur
- Garrita
- Luac
- Macabit
- Masidem
- Poblacion
- Quinaoayanan
- Ranao
- Ranom Iloco
- San Jose
- San Miguel
- San Simon
- San Vicente
- Tiep
- Tipor
- Tugui Grande
- Tugui Norte
- Calabeng
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Bani | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti silpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagtagilakuan
Ti pagtagilakuan ket maysa kadagiti nadumaduma a sistema, patakder, pamay-an, sosial a pannakibiang ken dagiti inpraestruktura a pakisinnukatan dagiti partido. Bayat a dagiti partido ket mabalinda ti makisinnukat kadagiti tagilako ken dagiti serbisio babaen ti pannakisinnukat, kaaduan kadagiti pagtagilakuan ket agtaltalekda kadagiti aglaklako a mangidatdaton kadagiti tagilako wenno dagiti serbisio (mairaman ti panag-obra) tapno makisinnukat ti kuarta manipud kadagiti aggatgatang. Mabalin a makunkuna a ti pagtagilakuan ket ti pakaikeddengan ti proseso dagiti presio dagiti tagilako ken dagiti serbisio.
Tapno kompetitibo ti pagtagilakuan, nasken nga adda dagiti ad-adu ngem maysa a gumatgatang weno aglaklako. Naisingasingen a ti dua a tao ket mabalinda ti makisinnukat, ngem nasken ti saan a basbassit ngem tallo a tattao tapno mabalin ti maysa a pagtagilakuan, tapno adda met kompetision iti saan a basbassit ngem maysa kadagiti dua a bangirna.[1] Nupay kasta, dagiti kompetetibo a pagtagilakuan, a kas maawatan iti pormal nga ekonomiko a teoria, ket agtaltalek kadagiti dakdakkel a bilang dagiti aggatgatang ken aglaklako. Ti pagtagilakuan nga addaan iti maymaysa nga aglaklako ken dagiti adu a gumatgatang ket panagibukbukod. Ti pagtagilakuan nga addaan iti maymaysa a gumatgatang ken dagiti adu nga aglaklako ket monopsonio.
Dagiti pagtagilakuan ket mabalin nga agdumaduma iti porma, gantingan (tomo ken heograpiko a gay-at), lokasion, ken kita dagiti makibinglay, ken dagiti pay kita ti tagilako ken dagiti serbisio a maisukat.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sullivan, Arthur; Sheffrin, Steven M. (2003). Economics: Principles in action. New Jersey: Prentice Hall. p. 28. ISBN 0-13-063085-3. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-12-20. Naala idi 2021-03-01.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pagtagilakuan iti Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Azerbaijan
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.
H
- Heograpia ti Azerbaijan (3 K)
E
- Dagiti pungol nga artikulo ti Azerbaijan (1 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Azerbaijan"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Kaukaso
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian idiay Asia
- Akindaya nga Europa
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Azerbaijani
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Turko


text:
Plantilia:Str len
0
Daytoy ket isu ti {{str len}} a meta-plantilia.
Daytoy ket mangala kadagiti kuerdas a kas parametro ket isublina ti kaatiddogna (saan a mairaman dagiti iti rugi ken gibus). Daytoy ket mabalinen a makabilang ti amiaman a kangato no kasapulan.
Kas pagarigan
No ti parametro ket awan linaon wenno saan a nainaganan daytoy ket maikeddenga iti sero a kaatiddog:
{{str len}}mangisubli ti 0
{{str len|}}mangisubli ti 0
{{str len| }}mangisubli ti 0
Daytoy ket pudno nga agbilang ti kaatiddog, urayno dagiti kuerdas ket aglaon kadagiti baetan, kasla ti kapadpada ti maysa a numero, wenno aglaon kadagiti espesial a karakter:
{{str len| ab cde }}mangisubli ti 6
{{str len| 1234567 }}mangisubli ti 7
{{str len| café åäö }}mangisubli ti 8
{{str len| 499-a karkarakter... }}mangisubli ti 499
{{str len| 1000-a karkarakter... }}mangisubli ti 1000
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Str len
Ti plantilia ket mangala kadagiti kuerdas a kas parametro ket isublina ti kaatiddogna, ilaksidna dagiti baetan iti rugi ken gibus ti kuerdas.
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Bulan
Ti Bulan kaikaisuna a masna a satelite iti Daga,[nb 3][6] ken ti maikalima a kadakkelan a satelite iti Sistema a Solar. Isu ti kadakkelan a masna a satelite iti maysa a planeta iti Sistema a Solar relative iti kaddaakel iti bukodna a nangruna, nga adda ti pagkapat ti diametro iti Daga ken 1⁄81 ti bukodna a masa.[nb 4] Ti Bulan ket isu ti maikadua a kapusekan a satelite kalpasan ti maria a maysa kadagiti karaniagan a taga-ugma nga nagukisan ti naingatoan a dagdaga ken narimbaw impakto ng abot. Isu daytoy ti karaniagan a banag iti langit kalpasan ti Init, uray no ti rabawna ket agpaysao pay a nasipnget, a kapadpada ti karaniag ti uging. Ti kinarimbawna iti langit ket ti kinakadawyanna a siklo dagiti paset , manipud idi taga-ugma a panawen, ket nakaaramid ti Bulan a kas myasa a naipangpangruna a kultural nga impluensia iti pagsasao, dagiti kalendario, arte ken mitolohia. Ti grabidad a panagimpluensia ti Bulan ket agpataud dagiti ugot ti taaw ken ti panagpaatiddog ti minuto iti aldaw. Ti agdama a panagliklikmut kaadayo ti Bulan, nga agarup a mamin sangpulo ket tallo ti diametro iti Daga, ket gapuanan daytoy ti panagparangna a kasla kadakdakkelna idiay langit ti Init, a mangpalubos daytoy nga apag-isu a kallobanna ti Init dagiti dagup a solar a salip.
Ti Bulan ket isu laeng ti nailangtana bagi malaksid ti Daga a ti tao ket simmanglad. Nupay ti Luna programme ti Kappon ti Sobiet ket isu ti immuna a nakaabot ti Bulan iti maysa a saan a namaneho a pagluganan ti limbang idi 1959, ti Apollo a programa ti Estados Unidos ket nakaganab ti isisu a namaneho ti tao a mision iti agdama nga aldaw, a nagrugi ti immuna a namaneho ti tao a lunar a panagliklikmut a mision babaen ti Apollo 8 idi 1968, ken innem a panagsanglad iti Bulan ti nagbaetan ti 1969 ken 1972, a ti immuna ket ti Apollo 11. Dagitoy a mision ket nagisubli kadagioti sumurok a 380 kg kadagiti lunar a bato, a dagitoy ket inusar ti panagrang-ay ti heolohika a panagawat iti nagtaudan ti Bulan, ti pormasion iti uneg ti bulkodna a patakder, ken iti napalabas a pakasaritaanna. Naipagarup a daytoy ket naporma idi 4.5 bilion a tawtawen. Ti maysa a pannakaporma a teoria ket ti higante nga impakto a napasamak a nairaman ti Daga. Ti impakto a teoria ket naidudua idi 2012, kalpasan ti panagusig manen dagiti Apollo nga alagad.
Kalpasan ti Apollo 17 a mision idi 1972, ti Bulan ket binisbisita laengen babaen dagiti saan a namaneho ti tao a pagluganan ti limbang, ti nailatakan babaen ti kinaudi a Sobiet a Lunokhod rover. Manipud idi 2004, ti Hapon, Tsina, India, ti Estados Unidos, ken ti Europeano nga Ahensia ti Limbang ket nagpatulod dagitoy dagiti lunar nga agpalpalikmut. Dagitoy a pagluganan ti limbang ket nakaparawad ti panagpasingked ti panakaduktal iti lunar a danum a yelo idiay agnanayon a nalinongan nga abot dagiti ungto ken bedbed iti lunar a regolito. Adda dagiti sumakbay a naplano a mision a mapan iti Bulan, a mairamn ti maysa a gobierno ken binusbusan a pribado. Ti Bulan ket agtultuloy nga adda babaen ti Tulag ti Pangaruar a Limbnag , a nawaya sukisoken para iti amin a pagilian para kadagiti nakappi a pangngep.
Nagan ken etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maitutop a nagan para iti masna a satelite ti Daga ket "ti Bulan".[7][8] Ti panginagan ti Ingles a moon ket naala manipud iti moone (idi agarup a 1380), a naiparang-ay manipud iti mone (1135), a naala manipud iti Daan nga Ingles mōna (a napetsaan manipud idi sakbayan ti 725), a daytoy ket, a kapada dagiti amin Hermaniko a pagsasao a kognado, a nanipud ti Proto-Hermaniko *mǣnōn.[9]
Ti kangrunaan a moderno nga Ingles a panagilasin a maipanggep ti Bulan ket lunar, a naala manipud iti Latin Luna. Ti maysa pay ngem saan a nalatak a panagilasin ket ti seleniko, a naala manipud iti Taga-ugma a Griego a Selene (Eeλήvn), a naggapuan ti pasaruno a "seleno-" (a kas iti nakaalaan ti selenograpia).[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti kaaduan a kuenta ket naited a naibatay ti titimbengan a karaniag manipud iti kuenta iti −12.74 a naited para iti maysa nga ekuador aginggana ti sentro ti Bulan iti kaadayo iti 378 000 km idiay NASA a kipudno a papeles a pinagibasaran aginggana ti kabassitan a kaadayo ti Daga-Bulan a naited idiay, kalpasan ti pinudno ti kinaudi para iti ekuatorial a raya ti Daga iti 6 378 km, nga agited ti 350 600 km. Ti kabassitana kuenta (para iti kaadayo ti baro a Bulan) ket naibatay iti agpadpada panakagpang nga inususar ti kaadu a distansia ti Daga–Bulan iti 407 000 km (a naited idiay kipnapudno a papeles) ken babaen ti panagkarkulo ti karaniag iti panagsilnag ti daga iti baro a Bulan. Ti karaniag iti panagsilnag ti daga ket albedo ti Daga × (raya ti Daga / Raya iti Panagtayyek iti Bulan)2 ] a minaig ti dagus a solar a panakasilnag a rumsua para iti kabus a Bulan. (Albedo ti Daga = 0.367; raya ti Daga = (polar radius × ekuatorial radius)½ = 6 367 km.)
- ^ Lucey et al. (2006) agited kadagiti 107 partikulo cm−3 babaen ti aldaw ken 105 particles cm−3 babaen ti rabii. Iti igid ti ekuatorial a temperatura ti rabaw iti 390 K babaen ti ken 100 K babaen ti rabii, ti umno a linteg ti alingasaw ket agitulok kadagiti presion a naited idiay infobox (binukel iti kaasitgan a urnos iti kapigsa; 10−7 Pa babaen ti aldaw ken 10−10 Pa babaen ti rabii.
- ^ Adda dagiti adu ken sabsabali a sideg ti Daga nga asteroid a mairaman ti3753 Cruithne a dagitoy ket kumaduaan nga agpalpalikmut iti Daga: dagiti pagliklikmutanda ket agpakabaelda nga umasideg iti Daga kadagiti paset ti panawen ngem agbalbaliw da met laeng kadagiti napalabas a panawen (Morais et al, 2002). Dagitoy ket quasi a satelite – dagitoy ket saan a bulbulan gapu ta saanda a palpalikmuten ti Daga. Par aiti adu pay a pakaammo, kitaen ti Dagiti sabali a bulan iti Daga.
- ^ Ti Charon ket maibagay a dakdakkel no ipada iti Pluto, ngen ti Pluto ket nabaliwan ti panakaidasigna a kas maysa nga ansisit a planeta
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Lang, Kenneth R. (2011). The Cambridge Guide to the Solar System [Ti Cambridge a Pagalagadan ti Sistema Solar] (iti Ingles) (Maika-2 nga ed.). Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-49417-5.
- ^ a b c d e Williams, David R. "Moon Fact Sheet" [Kinapudno a Papeles ti Bulan] (iti Ingles). National Aeronautics and Space Administration. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 16 Disiembre 2008. Naala idi 31 Disiembre 2008.
- ^ Matthews, Grant (2008). "Celestial Body Irradiance Determination from an Underfilled Satellite Radiometer: Application to Albedo and Thermal Emission Measurements of the Moon Using Ceres". Applied Optics (iti Ingles). 47 (27): 4981–4993. Bibcode:2008ApOpt..47.4981M. doi:10.1364/AO.47.004981. PMID 18806861.
- ^ Vasavada, A. R.; Paige, D. A.; Wood, S. E. (1999). "Near-Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits" [Dagiti Asideg ti Rabaw a Temperatura idiay Merkurio ken ti Bulan ken ti Stabililidad dagiti Polar a Deposito ti Yelo]. Icarus (iti Ingles). 141 (2): 179. Bibcode:1999Icar..141..179V. doi:10.1006/icar.1999.6175.
- ^ Ti sakup ti naited a kuenta ti angular a kadakkel ket naibatay baben ti titimbengan dagiti sumaganad a kuenta a naited idiay kinapudo a papeles a pinagibasaran: iti maysa a Daga-ekuador aginggana ti Bulan-sentro a kaadayo iti 378 000 km, ti angular a kadakkel ket 1896 arkosegundo. Ti kapadpadana met laeng a kinapudno a papeles ket agited ti patingga ti Daga–Bulan a kaadayo iti 407 000 km ken 357 000 km. Para iti kadakkelan a angular a kadakkel, ti kabassitan a distansiaket nasken ipagisu para iti ekuatorial a raya ti Daga iti 6 378 km, nga agited ti 350 600 km.
- ^ Morais, M. H. M.; Morbidelli, A. (2002). "The Population of Near-Earth Asteroids in Coorbital Motion with the Earth" [Ti Populasion dagiti Asideg ti Daga nga Asteroid iti Kumaduan a Panaggunay iti Daga]. Icarus (iti Ingles). 160 (1): 1–9. Bibcode:2002Icar..160....1M. doi:10.1006/icar.2002.6937.
- ^ "Naming of Astronomical Objects: Spelling of Names" [Panagginagan dagiti Astronomikal a Banbanag: Panangiletra dagiti Nagab] (iti Ingles). International Astronomical Union. Naala idi 29 Marso 2010.
- ^ "Gazetteer of Planetary Nomenclature: Planetary Nomenclature FAQ" [Gazetteer iti Planetario a Nomenklatura: Planetario a Nomenklatura FAQ]. USGS Astrogeology Research Program (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-05-27. Naala idi 29 Marso 2010.
- ^ Barnhart, Robert K. (1995). Barnhart Concise Dictionary of Etymology [Ti Barnhart nga Ababa a Diksionario iti Etimolohia] (iti Ingles). Harper Collins. p. 487. ISBN 0-06-270084-7.
- ^ "lunar, a. ken n.". Oxford English Dictionary. Naala idi 23 Marso 2010.


text:
Departamento ti Atlántico
Ti Atlántico (Ingles: Atlantic) ket maysa a departamento ti Colombia, a mabirukan idiay akin-amianan a Colombia idiay kaunegan ti Baybay Karibe iti amiananna, ti Departamento ti Bolívar iti laud ken iti abagatan nga insinsina babaen ti Kanal del Dique, ken ti Departamento ti Magdalena iti daya nga insinsina babaen ti Karayan Magdalena . Daytoy ti maikatlo a kabassitan adepartamento ti pagilian ngemadda ti populasion iti 2,272,170 a mangaramid daytoy kadagiti kapusekan ti populasion a departamento.
Ti kapitoliona ket ti Barranquilla. Dagiti sabali pay a nangruna a siudad ket ti Soledad ken ti Malambo.
Dagiti gobernadorUrnosen
PolitikaUrnosen
Administratibo a pannakabingbingayUrnosen
Dagiti munisipalidadUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Oktubre 30, 2011, Ni José Segebre ket isu ti gobernador para iti panawen ti 2012–2015. El Heraldo. "Este triunfo es de la gente del Atlántico: Segebre". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-01-18. Naala idi Oktubre 31, 2011.
- ^ "DANE". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-11-13. Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Atlántico iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Departamento ti Atlántico manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Immado ti apit dagiti 67 a mannalon ti Bacooc ken Laguiben, Lagangilang a nabenepisiaran iti techno-demo farm a programa ti Department of Agriculture ken gobierno probinsial.
Agdagup iti 1,820 a sako ti irik ti naapit dagiti 40 a mannalon iti Bacooc ita a tawen kumpara iti 1,600 a sako idi 2018 manipud iti 20 nga ektaria a natalon basar iti record ti Municipal Agriculture Office ti Lagangilang.
1,232 a sako ti irik met ti naapit dagiti 27 a mannalon ti Laguiben kumpara iti 1,120 a sako idi 2018 manipud iti 14 nga ektaria a minulaanda.
Dagitoy a mannalon ti naikkan ti libre a bin-i, bogaso, ken pesticides tapno maipadas dagiti baro a teknolohia ken wagas iti panagtalon. Dagiti agricultural technicians met ti nangbayabay ken nangisuro kadagiti mannalon kadagiti kabaroanan a wagas iti panagtalon.
Segun kenni Benjamin Bayoan, presidente ti Bacooc Farmers Association, napintas ti nagbalin a resulta ti panagusarda iti Vitazyme, maysa nga organic crop bio-stimulant a mangpadakkel ti ramot dagiti mula. Daytoy ket mai-spray iti pagay kalpasan iti dua a lawas manipud pannakairaep.
RC 300 met ti bin-i nga inmulada, maysa a drought resistant rice variety ken saan a nalaka a madadael gapu kadagiti peste.
Naangay ti taripnong dagiti mannalon wenno “Field Day” iti panangidaulo ni Municipal Agriculture Officer Digna de Guzman sadiay Bacooc ken Laguiben idi Nobiembre 13 ken 15. Ditoy nga imbingayda ti napintaas a resulta ti techo–demo farm tapno agbalin a pagtuladan dagiti dadduma pay a mannalon a kayatda a dumakkel ti produktionda.


text:
Numero
Ti numero ket isu ti matematiko a banag nga inus-usar iti bilang, etiketa, ken rukod. Iti matematika, ti pannkaipalawag ti numero ket naipaatiddogen kadagiti napalabas a tawen tapno mairaman dagiti numero a kas ti sero, dagiti negatibo a numero, dagiti rasional a numero, dagiti irrasional a numero, ken dagiti narikut a numero.
Dagiti matematiko nga operasion ket dagiti naisangayan a pamay-an a mangala ti maysa wenno ad-adu a numero a maikabil ken agpataud ti numero a kas ti maiparuar.
Dagiti notaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Tobias Dantzig, Numero, ti pagsasao iti siensia; ti kritiko a panagsukisok para iti naikultura a saana matematiko, New York, The Macmillan company, 1930.
- Erich Friedman, Ania kadi a ti pannakaipangruna iti daytoy a numero? Naiyarkibo 2018-02-23 iti Wayback Machine
- Steven Galovich, Pangyuna kadagiti Matematiko nga Estruktura, Harcourt Brace Javanovich, 23 Enero 1989, ISBN 0-15-543468-3.
- Paul Halmos, Ampapaok nga Agasmang ti Teoria, Springer, 1974, ISBN 0-387-90092-6.
- Morris Kline, Matematiko a Panunot manipud ti Taga-ugma aginggan iti Moderno a Panawen, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1972.
- Alfred North Whitehead ken ni Bertrand Russell, Principia Mathematica aginggana ti *56, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1910.
- George I. Sanchez, Aritmetika iti Maya, Austin-Texas, 1961.


text:
Les Baux-de-Provence
Ti Les Baux-de-Provence ket maysa a komuna iti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia, ti probinsia ti Provence. Daytoy ket addaan iti nakakaskasdaaw a puesto idiay kabanbantayan ti Alpilles, a naisanglad idiay ngato ti kabatbatuan a nabalangatan kadagiti nadadael a tidda dagiti kastilio a maimatmatangan dagiti tanap iti abagatan. Ti naganna ket mangtudtudo ti lugar — idiay Probensal, a baou ket maysa a kabatbatuan a kawwet. Ti nagan ti purok ket naala manipud ti aluminio nga oro ti Bauxite nga immuna a naduktalan idiay idi 1821 babaen ti heologo a ni Pierre Berthier.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Les Baux-de-Provence iti Wikimedia Commons


text:
Ginget ti Aosta
Ti Ginget ti Aosta (Italiano: Valle d'Aosta (opisial) wenno Val d'Aosta (kadawyan), Pranses: Vallée d'Aoste (opisiall) wenno Val d'Aoste (kadawyan), Arpitano: Val d'Outa, Aleman: Aostatal, Piamontes: Val d'Osta) ket maysa a kabanbantayan a naturay bassit a rehion idiay amianan a laud ti Italia. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Rhône-Alpes, ti Pransia iti laud, Valais, ti Suisa iti amianan ken ti rehion ti Piemonte iti abagatan ken daya.
Daytoy ket addaan iti kalawa iti 3,263 km2 (1,260 sq mi) ken ti populasion iti agarup a 130,000, daytoy ti kabassitan, kabassitan ti populasion, ken kabassitan ti densidad ti populasion a rehion ti Italia. Daytoy kaeng ti Italiano a rehion nga awan kadagiti probinsiana (ti probinsia ti Aosta ket natunaw idi 1945). Ti administratibo a pamay-an ti probinsia ket mait-ited babaen ti rehional a gobierno.[2] Ti rehion ket nabingbingay kadagiti 74 komuna.
Ti patneng apopulasion ket agsasao ti Italiano, ngem adda dagiti makasao ti Valdôtain, ti maysa a porma ti Pranko-Provençal (Arpitan), a kas ti umuna a pagsasaoda, bayat nga idiay Ginget ti Lys adda ti minoridad nga agsasao ti Walser nga Aleman. 70% kadagiti agtataeng ti Ginget ti Aosta Valley ket agsasaoda ti Pranses.[3] Ti Pranses ken Italiano ket isu dagitoy ti opisial a pagsasao. Ti rehional a kapitolio ket ti Aosta.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ginget ti Aosta ket maysa nga Alpino a ginget a dagiti naipaigidan a gingetna ket mairaman dagiti ITaliano nga arisadsad ti Monte Bianco, Monte Rosa ken ti Matterhorn; ti kangatuan a tuktokna ket ti Monte Bianco (ti Bantay Blanc).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://demo.istat.it/bilmens2019gen/index.html.
- ^ http://www.camera.it/_dati/leg13/lavori/bollet/200007/0718/pdf/06.pdf
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-11. Naala idi 2012-10-04.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Janin, Bernard (1976), Le Val d'Aoste. Tradition et renouveau, Quart: éditeur Musumeci
- Cerutti, Augusta Vittoria, Le Pays de la Doire et son peuple, Quart: éditeur Musumeci
- Henry, Joseph-Marie (1967), Histoire de la Vallée d'Aoste, Aoste: Imprimerie Marguerettaz
- Riccarand, Elio, Storia della Valle d'Aosta contemporanea (1919–1945), Aoste: Stylos Aoste
- Colliard, Lin (1976), La culture valdôtaine au cours des siècles, Aoste
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ginget ti Aosta iti Wikimedia Commons
- (iti Italiano) (iti Pranses) Sapot ti pagsaadan ti Rehional a Turay ti Ginget ti Aosta
- (iti Pranses) (iti Italiano) Ladawan ti Ginget – Palko dagiti ladawan a langa ti daga ti Ginget ti Aosta


text:
Plantilia:Cite arXiv
Daytoy a plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ket inus-usar a panagpartuat kadagiti panagdakamat para kadagiti preprrenta iti arXiv.
Daytoy ket mangisilpo iti abstrakto iti eprenta iti
http://www.arxiv.org/abs/.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Tapno mausar daytoy a plantilia, nasken a mainaganan ti parametro ti arxiv wenno eprint.
- Dagiti kadawyan a parametro, horisontal a pormat
{{cite arXiv |last= |first= |author-link= |eprint= |title= |class= |date= }}
- Dagiti kadawyan a parametro, bertical a pormat
{{cite arXiv | last = | first = | author-link= | eprint = | title = | class = | date = }}
- arxiv wenno eprint (Nasken): panangilasin ti arXiv/Eprint, nga awan iti ania man a pasakbay ti "arXiv:". Sakbay idi Abril 2007, dagiti panangilasin ket nagiramanda kadagiti panangidasig, ti maysa a pagpilian ti subdibision ti dua a letra, ken ti 7-digit a tawen YYMMNNN , bulan, ken ti nagsasaruno a bilang ti panangited iti dayta a kategoria. Kas ti gr-qc/0610068 or math.GT/0309136. Kalpasan idi Abril 2007, ti pormat key nabaliwan iti simple nga YYMM.NNNN. Idi rugi ti Enero 2015, ti panangilasin ket nabaliwan kadagiti 5 a digit: YYMM.NNNNN.
- class: pannakaidasig ti arXiv, kas ti hep-th. Pagpilian. Mausarto laeng iti baro nga estilo (2007 ken kalpasan) dagiti panangilasin ti eprint a saan a manginayon ti pannakaidasig.
- title: Titulo ti nadakamat a papel.
Ti plantilia ket agus-usar iti estilo ti {{cite journal}}. Kalpasan a maawat ti papel iti narepaso dagiti sabali a mannurat ti warnakan,, maisingasing daytoy nga agusar iti maysa kadagiti plantilia, gapu ta importante ti papel a narepaso dagiti dadduma mannura, bayat a mapreserba ti silpo ti arXiv tapnno magaransia ti nawaya a panagserrek iti artikulo.. Tapno mapreserba ti silpo ti arXiv , nayonan ti
|arxiv=gr-qc/0610068 wenno
|arxiv=math.GT/0309136 wenno
|arxiv=YYMM.NNNN (iti panagsurot iti pagarigan dita baba) kadagiti plantilia ti {{citation}} wenno {{cite journal}}.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
{{cite arXiv |last=Sparling |first=George A. J. |date=2006 |title=Spacetime is spinorial; new dimensions are timelike |eprint=gr-qc/0610068}}
- Sparling, George A. J. (2006). "Spacetime is spinorial; new dimensions are timelike". arXiv:gr-qc/0610068.
{{cite arXiv |last=Leinster |first=Tom |date=2007 |title=The Euler characteristic of a category as the sum of a divergent series |eprint=0707.0835 |class=math.CT}}
- Leinster, Tom (2007). "The Euler characteristic of a category as the sum of a divergent series". arXiv:0707.0835 [math.CT].
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Nasukatanen[urnosen ti taudan]
Deskripsion[urnosen ti taudan]
Dagiti mannurat[urnosen ti taudan]
- last: Apelyido ti bugbugtong a mannurat. San nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti author-link. Para kadagiti mannurat ti korporado wenno dagiti mannurat nga addaan laeng iti maysa a nailista a nagan babaen ti taudan, usaren ti last wenno maysa kadagiti parbo a naganna (kas ti
|author=Bono). Dagiti parbo a nagan: surname, author, last1, surname1, author1.
- author: daytoy a parametro ket inus-usar a mangtengngel ti kompleto a nagan ti bugbugtong a mannurat (umuna ken apelyido) wenno mangtengngel ti korporado a mannurat. Daytoy a parametro ket nasken koma a saan nga agtengngel kadagiti nagan iti ad-adu ngem maysa a mannurat. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti author-link.
- first: Naited wenno dagiti umuna nagan ti mannurat; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti author-link. Dagiti parbo a nagan: given, first1, given1. Masapul ti last; saan a maiparang ti umuna a nagan no awan linaon tilast.
- WENNO: para kadagiti nadumaduma a mannurat, usaren ti last1, first1 aginggana iti lastn, firstn, a ti n ket ti aniaman a konsekutibo a bilang para iti awan limitado a bilang dagiti mannurat (ti tunggal maysa a firstn ket ma kasapul iti matunos a lastn, ngem saan a ti baliktadna).
|first1=...
|last1=...
|author2=....
Dagiti parbo a nagan: surname1, given1 through surnamen, givenn, wenno author1 aginggana iti authorn. Para iti maysa nga indibidual a mannurat ket maipatinayon ti maysa nga institusional a mannurat, mabalin nga usaren ti
- author-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a maipanggep iti website ti mannurat; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: author-link1, author1-link, authorlink.
- WENNO: para kadagiti nadumaduma a mannurat, usaren ti author-link1 aginggana iti author-linkn. Dagiti parbo a nagan: author1-link aginggana iti authorn-link.
- name-list-style: mangawat iti maysa a limitado a listaan dagititekla a kas pateg; no maisaad iti
amp,
ampersand, wenno
&, mangisengngat iti maysa nga ampersand iti pagbaetan dagiti dua a maudi a nagan iti maysa a listaan ti nagan; no maisaad iti
and, mangisengngat iti pangisilpo a 'ken' iti pagbaetan dagiti dua a maudi a nagan iti maysa a listaan ti nagan; no maisaad iti
vancipakitana ti listaan ti nagan iti estilo ti Vancouver no agusar ti listaan kadagiti porma ti
last/
firstkadagiti parametro ti nagan.
- vauthors: isina tikaw-it alistaan dagiti nagan ti mannurat iti estilo ti Vancouver; rikepanna ti korporado wenno dagiti nagan ti intitusional a mannurat kadagiti doble a parentesis. Patinggaan iti etal no maitunos:
|vauthors=Smythe JB, ((Megabux Corp.)), etal
- Mabalin a mausar ti author-link ken author-mask para kadagiti indibidual a nagan iti
|vauthors=kas ti naipalawag dita ngato
- authors: Nawaya a porma a listaan dagiti nagan ti mannurat; maupay ti panagusar iti daytoy a parametro gapu ta saan nga agparawad iti metadata ti dakamat; saan a parbo a nagan ti last.
- translator-last: Apelyido ti nangipatarus. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti translator-link. Dagiti parbo a nagan: translator-surname, translator1, translator1-last, translator-last1.
- translator-first: Naited wenno dagiti umuna a nagan ti nangipatarus. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti translator-link. Dagiti parbo a nagan: translator-given, translator1-first, translator-first1.
- WENNO: para kadagiti nadumaduma a nangipatarus, usaren ti translator-last1, translator-first1 aginggana iti translator-lastn, translator-firstn, a ti n ket ti ania man a konsekutibo a bilang para iti maysa nga awan limitado a bilang dagiti nangipatarus (ti tunggal maysa a translator-firstn ket makasapul iti maysa a maitunos a translator-lastn, ngem saan a ti baliktadna). Dagiti parbo a nagan: translator1-last, translator1-first aginggana iti translatorn-last, translatorn-first, wenno translator1 aginggana iti translatorn.
- translator-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a maipanggep iti nangipatarus—saan a ti website ti nangipatarus; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: translator-link1, translator1-link.
- WENNO: para kadagiti nadumaduma a nangipatarus, usaren ti translator-link1 aginggana iti translator-linkn. Dagiti parbo a nagan: translator1-link aginggana iti translatorn-link.
- collaboration: Nagan ti maysa a grupo dagiti mannurat wenno dagiti kolaburador; ma kasapul ti author, last, wenno vauthors a mangilista ti maysa wenno ad-adu a nangruna a mannurat; sarunuen ti listaan ti nagan ti mannurat; sukatanna ti "et al." iti listaan ti nagan ti mannurat.
- Nota: No agus-usar kadagiti estilo ti naipangyababa a notnota iti baba wenno parentetiko a panangireperensia kadagiti plantilia, saan nga agusar kadagiti adu a nagan iti maysa a pagikabilan gapu ta ti angkla ket saan a mangiyasping iti nailinia a silpo.
Petsa[urnosen ti taudan]
- date: Petsa ti nairep-reperensia a taudan. Mabalin a napno a petsa (aldaw, bulan, ken tawen) wenno sangkabassit a petsa (bulan ken tawen, tiempo ken tawen, wenno tawen). Agusar ti pormat a kas dagiti isabali a petsa ti pablaak kadagiti dakamat.[date 1] Nasken no ti year ket mausar a panangipalawag kadagiti silpo ti
{{sfn}}kadagiti nadumaduma a dakamat babaen ti isu met laeng a mannurat iti isu met laeng a tawen.[adu pay] Saan nga isilpo a kas wiki. Maiparang kalpasan dagiti mannurat ken narikpan kadagiti parentesis. No awan ti mannurat, maiparangto kalpasan ti nangipablaak.
- Para iti aproksimado a tawen, pasarunuan iti "
c.", lkasla daytoy:
|date=c. 1900.
- Para iti awanan iti petsa, wenno "di napetsado", usaren ti
|date=n.d.
- Automatiko a panagpormat ti petsa: Dagiti plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken 2, a mairaman daytoy a plantilia, ket automatiko nga agiparang kadagiti petsa kadagiti amin a parametro ti petsa (kas ti
|date=,
|publication-date=,
|access-date=,
|archive-date=, kdpy.) malaksid iti
|orig-date=iti estilo nga inaganan babaen ti plantilia ti
{{use dmy dates}}wenno
{{use mdy dates}}ti artikulo. Kitaen ti dokumentasion dagita a plantilia para kadagiti salay.
- year: Tawen ti taudan a naireprepensia. Saan a maw-awis iti panagusar iti daytoy a parametro ; imbes ket nga usaren ti nasaysayaat a parametro ti
|date=malaksid no masabat dagiti dua a sumaganad a kasasaad:
- Ti pormat ti
|date=ket TTTT-BB-AA.
- Ti dakamat ket makasapul ti
panangipalawag ti CITEREF.
- Ti pormat ti
- orig-date: Kasisigud a petsa ti pannakipablaak wenno tawen; maiparang kadagiti kuadrado a pangrikep kalpasan ti date (wenno year). Para iti kalawag, pangngaasi nga ipaaay dagiti masapul. Kas pagarigan:
|orig-date=Immuna a naipablaak idi 1859wenno
|orig-date=Nisurat idi 1904. Gapu ta ti
|orig-date=ket saanna a suportaran ti automatiko a panagpormat ti petsa, usaren ti isu met laeng a pormat ti petsa a kas ti ipalawag ti
|df=(wenno, no daytoy ket adda iti artikulo, babaen ti
|cs1-dates=iti maysa nga
{{use dmy dates}}wenno plantilia ti
{{use mdy dates}}), wenno kas nausar iti parametro ti
|date=. Parbo a nagan: orig-year
- df: pormat ti petsa; mangisaad kadagiti maiparang a petsa iti nainaganan a pormat; saan a mangsuporta kadagiti sakup ti petsa wenno dagiti petsa ti tiempo; tuonanna ti automatiko a panagpormat ti petsa a naipalawag dita ngato. Mangawat ti maysa a pateg a mabalin a maysa kadagitoy:
dmy– isaad dagiti petsa ti pannakaipablaak iti pormat ti aldaw bulan tawen; saan a mabaliwan dagiti access- ken archive-date;
mdy– kas dita ngato para iti pormat ti bulan aldaw, tawen
ymd– kas dita ngato para iti pormat ti numeriko a pangyababaan ti tawen TTTT-BB-AA
dmy-all– isaad ti panangipablaak, access-, ken archive-date iti pormat ti aldaw bulan tawen;
mdy-all– kas dita ngato para iti pormat ti bulan aldaw, tawen
ymd-all– kas dita ngato para iti pormat ti numeriko a pangyababaan ti tawen TTTT-BB-AA
-
- ^ Dagiti petsa ti pannakaipablaak kadagiti reperensia iti kaunegan ti maysa nga artikulo ket naskenda nga addaan iti agpapada a pormat. Daytoy ket mabalin a sabali a pormat manipud kadagiti mausar para kadagiti archive ken access date.
Titulo[urnosen ti taudan]
- title: Titulo ti taudan. Maiparang kagiti insasao. No naipalawag ti script-title, ti title ket agtengngel iti romanisado a transliterasion wenno titulo iti script-title.
- script-title: Kasisigud a titulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti alpabeto a naibatay ti Latin (Arabiko, Insik, Siriliko, Greek, Hebreo, Hapon, Koreano, Bietnamis, kdpy); saan nga italiko, surotenna ti naitaliko a transliterasion a naiplawag iti title. Mabalin a mapasakbayan iti maysa a kodigo ti dua a karakter nga ISO 639-1 tapno makatulong iti husto a panangiparang ti eskritu kadagiti pagbasabasa:
... |title=Tōkyō tawā |script-title=ja:東京タワー |trans-title=Tokyo Tower ...
- trans-title: Patarus iti Ilokano ti titulo ti taudan a nadakamat iti ganganaet a pagsasao. Mangiparang kadagiti kudrado a pangrikep kalapasan ti title; no maipalawag ti url, mairamanto ti trans-title iti silpo. Maisingasing ti panagusar ti parametro ti language.
- script-title: Kasisigud a titulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti alpabeto a naibatay ti Latin (Arabiko, Insik, Siriliko, Greek, Hebreo, Hapon, Koreano, Bietnamis, kdpy); saan nga italiko, surotenna ti naitaliko a transliterasion a naiplawag iti title. Mabalin a mapasakbayan iti maysa a kodigo ti dua a karakter nga ISO 639-1 tapno makatulong iti husto a panangiparang ti eskritu kadagiti pagbasabasa:
- Dagiti titulo nga aglaon kadagiti naisangayan a karakter ket maiparang ken saanda a husto a maisilpo malaksid no maikodigo dagita a karakter.
- No ti itulo a madakdakamat ket aglaon kadagiti marka ti insasao wenno dagiti apostrophe iti pagrugian, iti pagpatinggaan wenno isuda a dua, mabalin nga usaren ti
tapno maikkan iti pannakaisina iti pagbaetan iti dayta a pangtuldek ken dagiti marka ti insasao nga automatiko nga ited daytoy a plantilia iti likmut ti titulo, tapno maliklikan iti saan anasayaat a pannakaiparang a kas ti '''.
- Kas pagarigan, imbes nga iti title='name' a maiparang kadagiti adu a pagbasabasa nga agraman kadagiti marka ti insasao a manglikmut daytoy a kas '''name''', usaren ti |title= 'name' , a maiparang a kas " 'name' ".
- title-link: Titlulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a mangipanggep iti taudan a nainaganan iti title – saan nga usaren ti adres ti web; saan nga isilpo a kas wiki. Parbo a nagan: titlelink.
- language: Ti pagsasao (wenno ti maysa a naisina iti kaw-it a listaan dagiti pagsasao) a nakaisuratan ti taudan, ka iti kodigo ti pagsasao ti ISO 639 (kaykayat) wenno ti napno a nagan ti pagsasaoe. Kas pagarigan:
|language=ru;
|lang=fr, pt-br;
|lang=Ruso;
|language=Pranses, Portuges. Kitaen ti listaan dagiti nasuportaran a kodigo ken nagnagan. Saan nga agusar kadagiti plantilia wenno dagiti silpo ti wiki. Dagiti panangiparang nga agraman ti "iti" sakbay ti nagan wenno nagnagan ti pagsasao. No ti taudan laeng ti pagsasao ket Ilokano, awan ti pagsasao a maiparang iti dakamat. Ti panagusar kadagiti mabigbig a pagsasao bbaen ti modulo ti dakamat ket manginayon ti panid iti maitunos a subkategoria ti Kategoria:Dagiti taudan ti ganganaet a pagsasao ti CS1. Dagiti parbo a nagan: lang
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao a Wallisiano
Ti pagsasao a Wallisiano wenno ʻUveano (Wallisiano: Fakaʻuvea) ket ti pagsasao a Polinesio nga insasao idiay Wallis (ammo pay a kas ʻUvea). Ti pagsasao ket ammo pay a kas Daya nga Uveano tapno mailasin daytoy iti kabagian a pagsasao a Laud nga Uveano a naisasao iti wayaway nga isla ti Ouvéa iti asideg ti Baro a Caledonia.
Ti Wallisiano ket mabalin nga as-asideg a kabagaian ti Rennelles. Mabalinpay nga asideg a kabagian daytoy iti Tongano, urayno parte datoy ti sanga a Samoiko, ken nakaro a nagbulbulod manipud iti Tongano gapu ti panagraut ti Tongano iti isla kadagiti siglo ti maika-15 ken maika-16.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wallisiano iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Livingston, Andrew (2016). East Uvean. A condensed grammar (PDF) (master's thesis in linguistics). University of Washington. p. 190.
- Moyse-Faurie, Claire (2016). Te lea faka'uvea – le wallisien (PDF). Les langues du monde (iti Pranses). Peeters. p. 276. ISBN 978-90-429-3376-7. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2016-09-23. Naala idi 2016-11-22.