text:
Tengnga a Daya
Ti Tengnga a Daya ket maysa a rehion a mangbukel ti Akinlaud nga Asia ken Akin-abagatan nga Aprika. Daytoy a balikas ket naipanunutan a Eurosentriko ken inususar a kapadpada ti Asideg a Daya, iti kasumbangir iti Adayo a Daya.
Ti pakasaritaan iti Tengnga a Daya ket napetsado manipud idi taga-ugma a panawen, ken ti kadagupan ti pakasaritaanna, ti Tengnga a Daya ket sentro daytoyen kadagti kangrunaan a panakibiang iti lubong. No makisasao iti tag-ugma a pakasaritaan, nupay kasta, ti balikas nga Asideg a Daya ket kadawyan a maus-usar. Ti Tengnga a Daya ket isu pay ti pakasaritaan a naggapuan kadagiti kangrunaaan a relihion a kas ti Hudaismo, Kristianidad, ken Islam. Ti Tengnga a Daya ket sapasap nga adda ti maysa a namaga ken napudot a klima, nga adda dagiti nangruna a karayan a mangit-ited kadagti panagsibog tapno makasuporata ti agrikultura kadagiti limitado a luglugar. Adu kadagiti pagilian a mabirukan iti kalikmutan ti Persiano a Golpo ket adda ti adu a kadagupan iti krudo a lana. Iti moderno a panawen ti Tengnga a Daya ket agtagtaginayon a maysa nga estratehia, ekonomia, politika, kultura ken relihion a managrikna a rehion. Ti maipadtu nga idadakkel ti panagrangrang-ay ti Tengnga a Daya ket agarup a 4.1% para iti 2010 ken 5.1% idi 2011.[1]
Dagiti linaon
- 1 Terminolohia
- 2 Dagiti teritorio ken dagiti rehion
- 3 Pakasaritaan
- 4 Ekonomia
- 5 Dagiti nota
- 6 Dagiti nagibasaran
- 7 Adu pay a mabasbasa
- 8 Dagiti silpo ti ruar
Terminolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a "Tengnga a Daya" ket mabalin a nagtaud kadagiti tawen ti 1850 iti Britaniko nga Opisina ti India.[2] Nupay kasta, daytoy ket nagbalin a kaaduan nga ammo idi ti Amerikano nga estratehiko a marino a ni Alfred Thayer Mahan ket nagusar iti termino idi 1902[3] tapno "mangidesignado ti lugar a nagbaetan ti Arabia ken India".[4][5] Iti las-ud ti daytoy a panawen dagiti imperio ti Britaniko ken Ruso ket nagal-ala iti impluensia idiay Tengnga nga Asia, ti agkaribal a nagbalin nga ammo a kas ti Ti Nalatak nga Ay-ayam. Ni Mahan ket naibanagna a saan laeng a ti estratehiko a kina-importante ti rehion, ngem iti pay sentrona, ti Persiano a Golpo.[6][7] Ninagananna ti nakapalikmut a lugar ti Persiano a Golpo iti Tengnga a Daya, ken kinunana a kalpasan ti Kanal Suez, daytoy ti kangrunaan a pasahe para a tenglen ti Britania tapno malappedan nga agabanse dagiti Ruso idiay Britaniko nga India.[8] Immuna nga inusar ni Mahan ti termino iti artikulona iti "The Persian Gulf and International Relations", a naipablaak idi Septiembre 1902 iti National Review, ti maysa a Britaniko a warnakan.
Ti Tengnga a Daya, no amponek koma ti termino a saanko pay a nakita, iti masakbayan ket makasapulto iti bukodna a Malta, ken ti pay bukodna a Gibraltar; no saana pay a suroten dayta ket idiayto Persiano a Golpo. Ti puersa ti marina ket addaan iti kalidad ken ti mobilidad a mangawit daytoy iti pribilehio kadagiti temporario a kaawan; ngem nasken a mangsapul iti tunggal maysa a senario iti operasion ti naipatakder a kuartel a pagsukatan, iti paay, ken iti kaso ti didigra, iti seguridad. Ti Marina ti Britaniko ket nasken nga addaan iti pasilidad tapno mangikonsentrado iti puersa no rumsua iti kasta a pasamak, a maipanggep iti Aden, India, ken ti Persiano a Golpo.[9]
Ti artikulo ni Mahan a ket naiprenta manen iti The Times ken sinaruno idi Oktubre dagiti 20 a seaie ti artikulo a natituluan iti "The Middle Eastern Question," insurat babaen ni Apo Ignatius Valentine Chirol. Iti las-ud dagitoy a serie, Ni Apo Ignatius ket pinadakkelna ti panangipalawag iti Tengnga a Daya tapno mairaman "dagiti rehion ti Asia a gumay-at kadagiti pagbeddengan ti India wenno dagiti pagserrekan ti India."[10] Kalpasan ti panagpatingga dagiti serie idi 1903, ti The Times ket inikkatna dagiti marka ti insasao manipud kadagiti simmaruno a panagusar iti termino.[11]
Aginggana idi Sangalubongan a Gubat II, daytoy ket kustomario a mangibaga iti lugar iti likmut ti Turkia ken ti akindaya nga aplaya ti Mediteraneo a kas ti "Asideg a Daya", bayat a ti "Adayo a Daya" a naisentro iti Tsina,[12] ken ti Tengnga a Daya ket kaibuksilanna idi ti lugar manipud ti Mesopotamia aginggana idiay Burma, kadagiti lugar a nagbaetan ti Asideg a Daya ken ti Adayo a Daya. Idi naladaw a tawtawen ti 1930, dagiti Britaniko ket nangipatakder ti Bilin ti Tengnga a Daya, a naikuartel idi idiay Cairo, para kadagiti puersana iti militar iti dayta a rehion. Kalpasan iti dayta a panawen, ti termino a "Tengnga a Daya" ket nakagun-od iti ad-adu a panagusar idiay Europa ken idiay Estados Unidos, a ti napundar nga Instituto ti Tengnga a Daya idiay Washington, D.C. idi 1946, ket maysa kadagiti dadduma pay a panagusar.[13]
Kritisismo ken panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a Tengnga a Daya ket nauyawen a kas nalawag nga Eurosentriko.[14][15] Iti kontemporaneo nga akademiko ken midia iti pagsasao nga Ingles, ti termino ket inus-usar babaen dagiti Europeano ken saan nga Europeano.
Ti deskripsion a Tengnga ket nakaiturongan kadagiti dadduma a pannakaallilaw kadagiti agbalbaliw a panangipalawag. Sakbay ti Umuna a Gubat ti Sangalubongan, ti "Asideg a Daya" ket inus-usar idi iti Ingles a mangibaga ti Balkan ken ti Otomano nga Imperio, bayat a ti "Tengnga a Daya" ket mangibagbaga iti Iran, ti Kaukaso, Apganistan, Sentral nga Asia, ken ti Turkestan. Iti pannakaigiddiat, ti "Adayo a Daya" ket mangibagbaga kadagiti pagilian ti Daya nga Asia (kas ti Tsina, Hapon, Formosa, Korea, Hong Kong, kdpy.)
Iti pannakaawanen ti Otomano nga Imperio idi 1918, ti "Asideg a Daya" ket kaaduanen a saan a naus-usar iti Ingles, bayat a ti "Tengnga a Daya" ket nagbalinen a naipakpakat kadagiti runrumsua menen a pagilian iti Islamiko a lubong. Nupay kasta, ti panagusar iti "Asideg a Daya" ket natalinaay idi babaen dagiti nadumaduma a a disiplina ti akademia, a mairaman iti arkeolohia ken taga-ugma a pakasaritaan, a mangipalawag ti maysa a lugar a kapada ti termino iti Tengnga a Daya, a saan nga inus-usar babaen dagitoy a disiplina (kitaen ti Taga-ugma nga Asideg a Daya).
Ti immmuna nga opisial a panagusar ti termino a "Tengnga a Daya" babaen ti gobierno ti Estados Unidos ket idi Doktrina Eisenhower idi 1957, a nanginaig iti Didigra ti Suez. Inpalawag ni Sekretario ti Estado John Foster Dulles ti Tengnga a Daya a kas "ti lugar a naisanglad iti nagbaetan ken mairaman ti Libya iti laud ken ti Pakistan iti daya, ti Siria ken Irak iti amianan ken ti Arabiano a peninsula iti abagatan, ken maipatinayon pay ti Sudan ken Etiopia."[12] Idi 1958, ti Departamento ti Estado ket inpalawagna dagiti termino ti "Asideg a Daya" ken "Tengnga a Daya" ket mabalin a pagsinnukaten dagitoy, ken inpalawagna ti rehion a kas mangiraman laeng ti Ehipto, Siria, Israel, Lebanon, Hordania, Irak, Saudi Arabia, Kuwait, Bahrain, ken Katar.[16]
Ti libro ti estilo ti Associated Press ket inbagbagan a ti Asideg a Daya a dati a nangibagbaga kadagiti ad-adayo a laud a pagilian bayat a ti Tengnga a Daya ket mangibagbaga kadagiti akindaya, ngem itan ket agpapada dagitoyen. Mangibagbaga nga:
Usaren ti Middle East malaksid no ti Near East ket inusar babaen ti taudan ti istoria. Ti Mideast ket mabalin pay a maawat, ngem ti Middle East ket kaykayat.[17]
Iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, dagiti nadumaduma a dokumento ken dagiti resolusion a maipanggep iti Tengnga a Daya ket iti kinapudno ket maipanggp iti [[Suppiat ti Arabo–Israeli], a naisangayan ti suppiat ti Israeli–Palestina, ken, isu a dagitoy dagiti uppat nga estado ti Lebante. Ti termino nga Asideg a Daya ket sagpaminsan a mangmangeg idiay Nagkaykaysa a Pagpagilian a mangibagbaga iti daytoy a rehion.
Dagiti patarus[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti kapada a termino iti Asideg a Daya ken Tengnga a Daya kadagiti sabali a pagsasao ti Europa, ngem gapu ta daytoy ket relatibo a deskripsion, dagiti kaibuksilan ket depende iti pagilian ken sapasap a sabali dagitoy manipud ti Ingles a termino. Iti Aleman ti termino a Naher Osten (Asideg a Dayat) ket kadawyan pay laeng a maus-usar (ita nga aldaw ti termino a Mittlerer Osten ket umad-adun a termino kadagiti testo ti warnakan a naipatarus manipud kadagiti Ingles, ngem adda met iti naisangayan a kaibuksilan) ken iti Ruso ti БлижHий BocTok wenno Blizhniy Vostok, ti Bulgaro ti Близkия ИзTok, ti Polako ti Bliski Wschód wenno ti Kroata ti Bliski istok (a ti kaibuksila ket Asideg a Daya kadagiti amin nga uppat nga Eslobako a pagsasao) ket agtaltalinaay a kas ti maitunos a termino para iti rehion. Nupay kasta, adda met dagiti pagsasao nga awan kapada iti "tengnga a Daya", kas ti Pranses ti Moyen-Orient, ti Sueko ti Mellanöstern, ti Espaniol ti Oriente Medio or Medio Oriente, ken ti Italiano ti Medio Oriente.[note 1]
Baka mabalin a gapu ti impluensia iti Akinlaud a warnakan, ti Arabiko a kapada ti Tengnga a Daya (Arabiko: الشرق الأوسط ash-Sharq al-Awsaṭ), ket nagbalinen a pagalagadan a panagusar iti kaaduan a warnakan nga Arabiko, ken mangibagbaga iti isu met laengen a kaibuksilan a kas ti termino iti "Tengnga a Daya" iti panagusar idiay Amianan nga Amerika ken Akinlaud nga Europa. Ti pananginagan iti Mashriq, manipud pay iti ramut nga Arabiko para iti daya, ket mangibaga pay kadagiti nadumaduma a naipalawag a rehion iti likmut ti Lebante, ti akindaya a paset ti agsasao iti Arabiko a lubong (a maigiddiat iti Maghreb, ti akinlaud a paset).[18] Ti Persiano a kapada para iti Tengnga a Daya ket ti خاورمیانه (Khāvar-e miyāneh).
Dagiti teritorio ken dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Tradisional a panangipalawag ti Tengnga a Daya[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a pagilian ket tradisional a mairaman iti uneg ti Tengnga a Daya:
- Bahrain
- Cyprus
- Ehipto
- Iran
- Irak kakuyogna ti autonomo a Kurdistan
- Israel
- Hordania
- Kuwait
- Lebanon
- Oman
- Estado ti Palestina
- Katar
- Saudi Arabia
- Siria
- Turkia[19]
- Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Yemen
Dagiti dadduma pay a panangipalawag ti Tengnga a Daya[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nadumaduma a konsepto ket masansan a maipadpada iti Tengnga a Daya, ti kaaduan ket ti Asideg a Daya, ti Nalames nga Immindayon ken ti Lebante. ti Asideg a Daya, Lebante ken ti Nalames nga Immindayon ket dagiti heograpiko a konsepto, ken dagitoy ket mangibagbaga kadagiti dakkel a paset ti moderno a a Tengnga a Daya, a ti Asideg a Daya ti kaasitgan iti Tengnga a Daya iti heograpiko a kaibuksilanna.
Dagiti pagilian ti Abagatan a Kaukaso—Armenia, Azerbaijan, ken Georgia—ket sagpaminsan a mairamraman kadagiti panangipalawag iti Tengnga a Dayat.[20]
Ti Kalatakan a Tengnga a Daya ket ti maysa a maipatinayon nga Eurosentriko a konsepto,naipayammo daytoy idiay Laud kadagidi tawen ti 1990,ken mangibagbaga kadagiti kaaduan nga Islamiko a rehion ti Amianan nga Aprika, Akinlaud nga Asia ken Sentral nga Asia; nupay kasta ti panagusar ti "Kalatakan a Tengnga a Daya" ket marginal ken saan unayen a maus-usar.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tengnga a Daya ket mabirukan idiay pagsabtan ti Eurasia ken Aprika ken ti Baybay Mediteraneo ken ti Taaw Indiano.Daytoy ti nakaipasngayan ken ti espiritual a sentro dagiti relihion a kas ti Kristianidad, Islam, Hudaism, Manikueismo, Yezidi, Drusos, Yaresanismo ken Mandeismo, ken idiay Iran, Mitraismo, Soroastrianism, Manikueismo, ken ti Bahaismo. Iti amin a paset ti pakasaritaanna ti Tengnga a Daya ket nangrunan a sentro dagiti banag iti lubong; ti estratehia, ekonomia, politika, kultura, ken relihioso.
Dagiti kasapaan a sibilisasion iti lubong, ti Mesopotamia (Sumer, Akadio, Asiria ken Babilonia) ken ti taga-ugma nga Ehipto, ket nagtaud manipud ti Nalames nga Immindayon ken dagiti rehion ti Ginget ti Nilo iti taga-ugma nga Asideg a Daya. Dagitoy ket sinaruno pay babaen dagiti sibilisasion ti Hititas, Griego ken Urartia ti Asia Menor, ti Elam iti sakbay ti Irani a Persia, ken dagiti pay sibilisasion ti Lebante (a kas ti Ebla, Ugarit, Canaan, Aramea, Penisia ken Israel), dagiti sibilisasion ti Persiano ken Mediana idiay Iran, ti Amianan nga Aprika (Kartago/Penisia) ken ti Arabiano a Peninsula (Magan, Saba, Ubar). Ti Asideg a Daya ket immuna idi a kaaduan a naikaykaysa babaen ti Neo Asiriano nga Imperio, kalpasanna ti Akuemenidad nga Imperio ken kalpasanna sinaruno ti Masedonia nga Imperio ken kalpasan daytoy iti bassit babaen dagiti imperio ti Iran (ti Parto ken dagiti Sasanida nga Imperio), ti Romano nga Imperio ken ti Bisantino nga Imperio. Nupay kasta, dagitinto naududi a Arabo a Kalipato ti Tengnga a Panpanawen, wenno Islamiko a Nabalitokan a Panawen a nagrugi iti panagrukma ti rehion ti Arabo idi maika-7 a silo AD, daytanto ti umuna a panangikaykaysa ti Tengnga a Daya a kas naisangayan a rehion ken agpartuat iti naturay nga Islamiko nga identidad ti etniko a kaaduan (ngem saan nga eksklusibo) nga adda ita nga aldaw. Dagiti Mongol, dagiti Turko a Selyusida ken dagiti Otomano nga Imperio, dagiti Sapabida ken ti Britaniko nga Imperio ket kanungpalan pay a nangituray iti rehion.
Ti moderno a Tengnga a Daya ket nangrugi kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I, idi ti Otomano nga Imperio, a kimmaddua idi iti Sentral a Bilbileg, ket inabak idi babaen ti Britaniko nga Imperio ken dagiti kaduada ken ti nabingay kadagiti nadumaduma a naisinsina a pagilian, iti immuna babaen dagiti Bilin ti Britania ken Pransia. Dagiti sabali pay a nangsikko a paspasamak ket mairaman ti pannakabangon ti Israel idi 1948 ken ti kanungpalan nga ipapanaw dagiti bileg ti Europa, a naisangayan ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Pransia babaen idi patingga ti tawtawen ti 1960. Dagitoy ket nabaliwan bassit babaen ti dimmakdakkel nga impluensia ti Estados Unidos manipud dagiti tawtawen ti 1970 ken ti masakbayan.
Idi maika-20 a siglo, ti adu a penpen ti krudo a lana ti rehion ket nakaited daytoy iti baro a kinapangruna iti estratehia ken ekonomia. Ti adu a panagpataud ti lana ket nangrugi idi 1945, a ti Saudi Arabia, Iran, Kuwait, Irak, ken ti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo ket addaan kadagiti adu a kantidad iti lana.[21] Dagiti nakarkulo a reserba ti lana, a naipangpangruna idiay Saudi Arabia ken Iran, ket isu dagitoy ti kaaduan iti lubong, ken ti internasional a kartel ti lana ti OPEC ket inturayan babaen dagiti pagilian ti Tengnga a Daya.
Idi lasud ti Nalamiss a Gubat, ti Tengnga a Daya ket teatro idi ti ideolohikal a salisal a nagabetan dagiti dua a nalatak a bileg ken dagiti kumaduaanda: ti NATO ken ti Estados Unidos iti maysa a bangir, ken ti Kappon ti Sobiet ken ti Warsaw Pact iti sabali, ket nagsasalisalda iti impluensia dagiti kumaduaan iti rehion. Malaksid kadagiti politikal a rason adda pay ti "ideolohikal a suppiat" a nagbaetan dagiti dua a sistema. Iti pay maipatinayon, a kas insupsuppiat babaen ni Louise Fawcett, kadagiti adu a nangruna a banag iti suppiatan, wenno mabalin nga ad-adu a napudno iti gagar, ket dagidi immuna, dagiti ganetget dagiti nalatak a bileg ti pannakagun-od iti estratehiko a panangatiw iti rehion, ti maiakdua, ti kinapudno a ti rehion ket aglaon kadagiti dua a pagkatlo dagiti reserba ti lana iti lubong ket nagbalbalinenn a nangruna iti ekonomia iti Akinlaud a lubong [...][22] Iti uneg daytoy a batayan iti kontesto, ti Estados Unidos ket nagsapul a nangilingay ti Arabo a lubong manipud ti impluensia ti Sobiet. Kadagiti amin a paset ti panawen ti maiak-20 ken maiak-21 a sigsiglo, ti rehion ket nakasanay kadagiti paset ti panawen iti relatibo a kappia ken panagibtur ken dagiti paset ti panawen iti suppiat a naisangayan iti nagabetan dagiti Sunni ken dagiti Shiite.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ekonomia ti Tengnga a Daya sumakop manipud ti napanglaw unay (a kas ti Gaza ken Yemen) aginggana kadagiti nabaknang unay a pagilian (a kas ti Katar ken UAE). Iti amin-amin, manipud idi 2007, segun ti CIA World Factbook, amin a pagilian idiay Tengnga a Daya ket mangitartaripato iti positibo a gatad iti idudur-as.
Segun dagiti database ti Panangipakita ti Panagdur-as iti Lubong ti Banko ti Lubong a naipablaak idi Hulio 1, 2009, dagiti tallo a kadakkelan nga ekonomia ti Tengnga a Daya idi 2008ket ti Turkia ($794,228,000,000), Saudi Arabia ($467,601,000,000) ken Iran ($385,143,000,000) kadagiti termino ti Nominal a GDP.[23] No maigapu iti nominal a GDP iti tunggal maysa a tao, dagiti kangatuan a nairanggo a pagilian ket ti Katar ($93,204), ti UAE ($55,028), Kuwait ($45,920) ken Cyprus ($32,745).[24] ti Turkia ($1,028,897,000,000), Iran ($839,438,000,000) ken Saudi Arabia ($589,531,000,000) ket addaan kadagiti kadakkelan nga eknomia kadagiti termino iti GDP-PPP.[25] No maibatay iti tunggal maysa a tao a matgedan a naibatay iti (PPP), dagiti kangatuan a nairanggo a pagilian ket ti Katar ($86,008), Kuwait ($39,915), ti UAE ($38,894), Bahrain ($34,662) ken Cyprus ($29,853). Dagiti kababaan a nairanggo a pagilian idiay Tengnga a Daya, kadagiti termino ti matgedan ti tunggal maysa a tao (PPP), ket ti autonomo a Turay ti Palestina ti Gaza ken ti West Bank ($1,100).
Ti estruktura ti ekonomia dagti pagilian ti Tengnga a Daya ket ketmaigiddiat iti kapanunotan a bayat nga adda met dagiti pagilian nga agdepdepende kadagiti produkto a mainaig iti lana (kas ti Saudi Arabia, ti UAE ken Kuwait), dagiti dadduma ket addaan iti dibersio a batayan ti ekonomia (kas ti Cyprus, Israel, Turkia ken Ehipto). Dagiti industria ti rehion ti Tengnga a Daya Middle ket mairaman ti lana ken dagiti produkto a mainaig iti lana, agrikultura, kapas, baka, kagatasan, abel, dagiti produkto ti lalat, dagiti instrumento ti siruhia, alikamen iti depensa (dagiti paltog,bala, tangtangke, dagiti submarino, dagiti pakilaban nga eroplano, dagiti UAV, ken dagiti misil). Ti panagibanko ket nangruna pay a sektor dagiti ekonomia, a naipangpangruna kadagiti kaso ti UAE ken Bahrain.
Malaksid ti Cyprus, Turkia, Ehipto, Lebanon ken Israel, ti turismo ket saan unay a nadur-as a lugar ti ekonomia, gapu ti kasasaad ti sosial a konserbatibo iti rehion ket ti pay politikal a riribok kadagiti dadduma arehion iti Tengnga a Daya. Kadagiti naudi a tawen, nupay kasta, dagiti pagilian a kas ti UAE, Bahrain, ken Hordania ket nangrugrugin a mangawis kadagiti ad-adu a bilang dagiti turista gapu ti pannakapasayaat dagiti pasilidad ti turista ken dagiti panangipalag-an dagiti makagawid nga annuroten a mainaig iti turismo.
Adu dagiti awan trabaho idiay rehion ti Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika, a naisangayan dagiti ubbing nga agtawen iti 15–29, ti demograpia a mangirepresenta ti 30% iti dagup a populasion ti rehion. Ti dagup a gatad dagiti awan ti trabaho iti rehion idi 2005, segun ti International Labor Organization, ket 13.2%,[26] ken kadagiti ubbing ket nagatngato a kas 25%,[27] aginggana ti 37% idiay Morocco ken 73% idiay Siria.[28]
-
Amman - Hordania
-
Baghdad - Irak
-
Beirut - Lebanon
-
Cairo - Ehipto
-
Damascus - Siria
-
Dubai - U.A.E
-
Ankara - Turkia
-
Abu Dhabi - U.A.E
-
Manama - Bahrain
-
Nicosia - Cyprus
-
Ramallah - Palestina
-
Riyadh - Saudi Arabia
-
Sana'a - Yemen
-
Doha - Katar
-
Tehran - Iran
-
Herusalem - Israel
-
Tel Aviv - Israel
-
Siudad ti Kuwait - Kuwait
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti Italiano, ti panangiyebkas iti "Vicino Oriente" (Asideg a Daya) ket kaaduan met idi a naus-usar a mangiba iti Turkia, ken ti Estremo Oriente (Adayo a Daya wenno Patingga a Daya) tapno mangibaga iti amian nga Asia iti daya ti Tengnga a Daya
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ IMF WEO Okt. 2010 Naala idi 15-10-2010
- ^ Beaumont, Blake & Wagstaff 1988, p. 16.
- ^ Koppes, CR (1976). "Captain Mahan, General Gordon and the origin of the term "Middle East"". Middle East Studies 12: 95–98. doi:10.1080/00263207608700307.
- ^ Lewis, Bernard (1965). The Middle East and the West. p. 9.
- ^ Fromkin, David (1989). A Peace to end all Peace. p. 224. ISBN 0-8050-0857-8.
- ^ Melman, Billie, Companion to Travel Writing, Collections Online, 6 The Middle East/Arabia, Cambridge, naala idi Enero 8, 2006.
- ^ Palmer, Michael A. Guardians of the Persian Gulf: A History of America's Expanding Role in the Persian Gulf, 1833–1992. New York: The Free Press, 1992. ISBN 0-02-923843-9 pp. 12–13.
- ^ Laciner, Dr. Sedat. "Is There a Place Called 'the Middle East'?", The Journal of Turkish Weekly, Hunio 2, 2006. Naala idi Enero 10, 2007.
- ^ Adelson 1995, pp. 22–23.
- ^ Adelson 1995, p. 24.
- ^ Adelson 1995, p. 26.
- ^ a b Davison, Roderic H. (1960). "Where is the Middle East?". Foreign Affairs 38 (4): 665–75. doi:10.2307/20029452.
- ^ Held, Colbert C. (2000). Middle East Patterns: Places, Peoples, and Politics. Westview Press. p. 7. ISBN 0-8133-8221-1.
- ^ Shohat, Ella. "Redrawing American Cartographies of Asia". City University of New York. Naala idi 2007-01-12.
- ^ Hanafi, Hassan. "The Middle East, in whose world?". Nordic Society for Middle Eastern Studies. Naala idi 2007-01-12.
- ^ "'Near East' is Mideast, Washington Explains". The New York Times. Agosto 14, 1958. Naala idi 2009-01-25.
- ^ Goldstein, Norm. The Associated Press Stylebook and Briefing on Media Law. New York: Basic Books, 2004. ISBN 0-465-00488-1 p. 156
- ^ Anderson, Ewan W., William Bayne Fisher (2000). The Middle East: Geography and Geopolitics. Routledge. pp. 12–13.
- ^ The World Factbook. Cia.gov. Naala idi 2013-07-29.
- ^ Novikova, Gayane (Disiembre 2000). "Armenia and the Middle East". Middle East Review of International Affairs. Naala idi 14 Agosto 2014.
- ^ Goldschmidt (1999), p. 8
- ^ Louise, Fawcett. International Relations of the Middle East. (Oxford University Press, New York, 2005)
- ^ The World Bank: World Economic Indicators Database. GDP (Nominal) 2008. Datos para iti 2008. Naudi a napabaro idi Hulio 1, 2009.
- ^ Ti Datos ket mangibaga iti 2008. World Economic Outlook Database-October 2009, International Monetary Fund. Naala idi Oktubre 1, 2009.
- ^ The World Bank: World Economic Indicators Database. GDP (PPP) 2008. Datos para iti 2008. Naudi a napabaro idi Hulio 1, 2009.
- ^ "Unemployment Rates Are Highest in the Middle East". Progressive Policy Institute. Agosto 30, 2006.
- ^ Navtej Dhillon, Tarek Yousef (2007). "Inclusion: Meeting the 100 Million Youth Challenge". Shabab Inclusion.
- ^ Hilary Silver (Disiembre 12, 2007). "Social Exclusion: Comparative Analysis of Europe and Middle East Youth". Middle East Youth Initiative Working Paper. Shabab Inclusion.
Sapasap[urnosen | urnosen ti taudan]
- Adelson, Roger (1995). London and the Invention of the Middle East: Money, Power, and War, 1902-1922. Yale University Press. ISBN 0-300-06094-7.
- Anderson, R; Seibert, R; Wagner, J. (2006). Politics and Change in the Middle East (8th nga ed.). Prentice-Hall.
- Barzilai, Gad; Aharon, Klieman; Gil, Shidlo (1993). The Gulf Crisis and its Global Aftermath. Routledge. ISBN 0-415-080029.
- Barzilai, Gad (1996). Wars, Internal Conflicts and Political Order. State University of New York Press. ISBN 0-7914-2943-1.
- Beaumont, Peter; Blake, Gerald H; Wagstaff, J. Malcolm (1988). The Middle East: A Geographical Study. David Fulton. ISBN 0-470-21040-0.
- Goldschmidt, Arthur Jr (1999). A Concise History of the Middle East. Westview Press. ISBN 0-8133-0471-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cressey, George B. (1960). Crossroads: Land and Life in Southwest Asia. Chicago, IL: J.B. Lippincott Co. xiv, 593 p., ill. with maps and b&w photos.
- Freedman, Robert O. (1991). The Middle East from the Iran-Contra Affair to the Intifada, in series, Contemporary Issues in the Middle East. 1st ed. Syracuse, NY: Syracuse University Press. x, 441 p. ISBN 0-8156-2502-2 pbk.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tengnga a Daya idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Tengnga a Daya iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


c: text/html

text:
Plantilia:Tulongandak
Daytoy ket isu ti mesahe ti kahon ti
{{Tulongandak}}.
No masapulmo ti tulong, mabalinmo nga ikabil daytoy a plantilia idiay tungtungam a panid, ken isuratmo ti saludsodmo iti babana. Kalpasanna addanto tumulong kaniam.
Ti kas pagarigan ket makita dita baba no ania ti nasken nga ikabilmo idiay tungtungam a panid - ti ababa a paulo, kalpasanna ti plantilia, ken kalpasanna ti saludsodmo:
==Kasano ti panagusar iti daytoy?== {{Tulongandak}} Ti saludsodmo. ~~~~
Dagiti uppat a tilde "~~~~" ket automatiko a mangnayon ti pirmam, isu daytoy ti naganmo nga agar-aramat ken ti petsa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsanjan, Laguna
Ti Pagsanjan ket maysa a maikatlo a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pagsanjan ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Anibong
- Biñan
- Buboy
- Cabanbanan
- Calusiche
- Dingin
- Lambac
- Layugan
- Magdapio
- Maulawin
- Pinagsanjan
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Sabang
- Sampaloc
- San Isidro
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- Pagtaengan dagiti taga-Paete iti Net


text: 1Kinuna ni Jesus kadagiti adalanna, “Adda idi maysa a baknang nga adda pagay-aywanenna kadagiti sanikuana. Naipulong kenkuana a busbusbosen ti agaywan ti kuarta ti amongna. 2“Iti kasta, pinaayaban ti amongna ket kinunana kenkuana, ‘Ania daytoy madamdamagko maipapan kenka? Itedmo kaniak ti amin a listaan ti panagaywanmo kadagiti sanikuak, ta ikkatenkan nga agaywan.’ 3“Kinuna ti tao iti bagina, ‘Ikkatennakon ni amongko iti trabahok. Anianto ti aramidek? Diak kabaelan ti agkali ket mabainak met a makipalpalama. 4A, ammokon ti aramidek tapno inton maikkatak iti saadko, addanto gagayyemko a mangpasangbay kaniak kadagiti balbalayda.’ 5“Inayabanna ngarud dagiti amin a nakautang iti amongna. Kinunana iti umuna, ‘Mano ti utangmo iti amongko?’ 6‘Sangagasut a burnay a lana,’ insungbatna. ‘Adtoy ti resibom,’ kinuna ti agay-aywan. ‘Agtugawka ket isuratmo ti limapulo.’ 7Iti sabali kinunana, ‘Ket sika, mano met ti utangmo?’ ‘Sangaribu a salup a trigo,’ insungbatna. ‘Adtoy ti resibom,’ kinuna ti agay-aywan. ‘Isuratmo ti walogasut.’ 8“Nagbanaganna, dinaydayaw ti among ti ulbod a pagay-aywanenna gapu iti kinasikap nga inaramidna. Nasiksikap ngamin dagiti tattao ditoy lubong iti maipapan kadagiti ar-aramidda ngem dagiti tattao iti lawag.” 9Kinuna pay ni Jesus, “Ibagak ngarud kadakayo, pakigayyemyo dagiti naindagaan a sanikuayo tapno inton maibusankayo, maawatkayto iti agnanayon a pagtaengan. 10Ti tao a mapagtalkan kadagiti babassit a banag, mapagtalkanto met kadagiti dadakkel. Ngem ti saan a matalek kadagiti babassit a banag, saan met a mapagtalkan kadagiti dadakkel. 11Ngarud, no saankayo a matalek nga agaywan kadagiti naindagaan a gameng, kasano a mapagtalkankayo kadagiti napaypayso a gameng? 12No saankayo a mapagtalkan kadagiti saanyo a kukua, siasinonto ti mangted kadakayo iti kukuayo? 13“Awan ti adipen a makapagserbi iti dua nga among. Ta guraennanto ti maysa ket ayatennanto ti sabali, wenno agserbinto a sipapasnek iti maysa ket umsiennanto ti sabali. Diyo mapaggiddan a pagserbian ti Dios ken ti sanikua.” 14Nangngeg dagiti Fariseo amin dagitoy, ket inuyawda ni Jesus agsipud ta naagumda iti kuarta. 15Kinuna ni Jesus kadakuada, “Agparangkayo a kasla nalinteg iti imatang dagiti tattao. Ngem ammo ti Dios ti naguneg iti pusoyo. Ta dagiti ibilang ti tao a kas napateg awan kaes-eskanna iti imatang ti Dios. 16“Naannurot ti Linteg ni Moises ken dagiti sursurat dagiti profeta agingga iti tiempo ni Juan a Mammuniag. Manipud idin, naikaskasaba ti Naimbag a Damag maipapan iti Pagarian ti Dios, ket ipapilit ti tunggal maysa ti iseserrekna. 17Nalaklaka ti pannakapukaw ti langit ken daga ngem ti pannakaikkat ti uray kabassitan laeng a paset ti Linteg. 18“Makabasol iti pannakikamalala ti lalaki a mangisina iti asawana sa mangasawa iti sabali a babai. Ket ti lalaki a mangasawa iti naisina a babai, makabasol met iti pannakikamalala.” 19“Adda idi maysa a baknang a kanayon a sikakawes kadagiti agkakangina a lupot. Inaldaw met nga agbibiag a sibubuslon. 20“Adda met maysa a napanglaw nga agnagan Lazaro. Nalapunos iti gaddil. Inaldaw a maipan iti ruangan ti balay ti baknang. 21Tartarigagayanna ngamin a pedpeden ti bisinna kadagiti maregreg iti sirok ti lamisaan ti baknang. Pasaray mapan dildilan dagiti aso ti gaddilna. 22“Natay ti napanglaw ket impan dagiti angheles iti ayan ni Abraham. Natay met ti baknang ket naitanem. 23Idi agsagaba iti napalalo idiay Hades, timmangad ket nakitana ni Abraham nga adda iti adayo agraman ni Lazaro iti abayna. 24Iti kasta, impukkawna, ‘Ama Abraham! Kaasiannak kadi ta ibaonmo ni Lazaro a mangbabasa iti ramayna ket palamiisanna toy dilak, ta kasta unay ti pannakatutuokko iti daytoy nga apuy!’ 25“Ngem kinuna ni Abraham, ‘Anakko, laglagipem a kabayatan ti panagbiagmo, naited kenka ti amin nga agkakaimbag a banag idinto a naglak-am ni Lazaro iti rigat. Itan, adda ditoy a maliwliwa ket addaka dita a matutuok. 26Saan la a dayta! Adda dakkel a yuyeng iti nagbaetantayo tapno saan a makaballasiw dagiti mayat nga umay dita manipud ditoy wenno dagiti aggapu dita nga umay ditoy.’ 27“‘Dawatek ngarud kenka, ama Abraham,’ kinuna ti baknang, ‘nga ibaonmo ni Lazaro iti balay ni amak 28tapno bagbagaanna dagiti lima a kakabsatko a lallaki sadiay, amangan no umayda met ditoy yan ti tuok.’ 29“Ngem kinuna ni Abraham, ‘Adda ni Moises ken dagiti profeta a mamagbaga kadakuada. Masapul a dumngeg dagiti kakabsatmo iti saoda.’ 30“‘Saan nga umanay dayta, ama Abraham,’ insungbat ti baknang. ‘Ngem no agungar ti maysa kadagiti natay ket mapan kadakuada, agbabawidanto kadagiti basbasolda.’ 31“Ngem kinuna ni Abraham, ‘No dida denggen ni Moises ken dagiti profeta, didanto met la mamati, uray pay no adda agungar kadagiti natay.’”


text:
Mosambike
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Mosambike
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Daya nga Aprika
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Portuges
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nasuportaran a parametro
- Di ammo a parametro
????=di naikaskaso
Dagiti dakamat ti CS1 ket mangireporta ti daytoy a biddut no ti paset ti nagan ti paris ti parametro ti
|name=value ket saan a mabigbigan a kas husto a nagan. Kadawyan a daytoy ket gapuanan dagiti biddut ti panangiletra.
Kadagiti plantilia ti daan nga estilo, mabalin idi ti mangiraman ti pakaammo iti kaunegan ti plantilia a di naikaskaso a kas dagiti saan a mabigbigan a parametro. Ti makina ti CS1 a naibatay ti Lua ket ikaskasona dagiti saan a mabigbigan a parametro. Ti panggep ti dakamat ket ti husto a panangilasin ti taudan; ken saan nga agtignay a kas repositorio dagiti nota ken kammasapulan a suporta ti pakaammo.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, siguraduen a ti nagan ti parametro ket husto ti pannakailetrana ket awan dagiti karakter malaksid kadagiti espasio a baetan ti nagan ti parametro ket ti umununa a nakatakder a baras (|) wenno naud-udi a senial ti agpada (=). Ti listaan dagiti mabalin a parametro ket mabirukan ti panagkita iti Tulong:Panagdakamat nga Estilo 1 wenno sarungkaran ti deskripsion a panid ti naisangayan a plantilia a maus-usar, a kas ti
{{cite web}},
{{cite book}},
{{cite journal}}, kdpy. Padasen nga iyalis ti pakaammo a mainaig iti di ammo a parametro iti maysa a maitutop a parametro wenno iti maysa a paset ti tungtungan ti artikulo tapno mapreserba.
Para kadagiti kankanayon a makitkita a biddut ti panangiletra, padasen ti agnayon ti saan a husto a panangiletra a nagan ti parametro idiay listaan dagiti kankanayon a saan a husto a panangiletra ti parametro.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nasuportaran a parametro.[a]
- Di ammo a parametro
|xxxx=di naikaskaso (
|yyyy=maisingasing)
Dagiti Panagdakamat nga Estilo 1 ket agireporta ti kasto a biddut no ti nagan ti paset ti parametro ti paris ti
|name=value- ket saan a mabigbigan a husto a nagan. Adda laeng dagiti bassit a mailaksid a bassit a letra kadagiti parametro ti dakamat ti CS1. Ti CS1 ket mangireporta ti daytoy a biddut no ti nagan ti parametro ket aglaon kadagiti dakkel a letra (Xxxx, xxXx, XXXX) ngem ti nagan ti parametro ket naiplawag iti bassit a letra (xxxx). Adda met dagiti parametro, a kas ti
|isbn= a mabalin a bassit a letra wenno dakkel a letra, ngem saan a mabalin ti aglalaok (
|isbn= wenno
|ISBN= ngem saan a
|Isbn=). Ti CS1 ket mangireporta ti daytoy a biddut no ti nagan ti parametro ket maipada iti listaan dagiti kankanayon a madi ti panangiletra a parametro (nabirukan ti
|acessdate= ngem nanamnama ti
|accessdate=).
Ti CS1 ket mangisingasing ti nagan ti parametro manipud ti listaan dagiti husto a parametro wenno manipud ti listaan dagiti kankanayon a madi ti panangiletra a parametro.
Ti mangsolbar ti daytoy a biddut, sukatan ti kamalia nagan ti parametro iti husto, ken usaren ti naisingasing a nagan.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nasuportaran a parametro.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Pagsasao
Ti pagsasao ket maysa a sistema dagiti simbolo (a nainsapasapan nga ammo kas dagiti balikas), ken dagiti annuroten no kasano a maaramat ken maiturong dagitoy. Ti balikas a pagsasao ket maaramat met kas pangdakamat iti sibubukel a penomenon ti pagsasao, kas koma iti kadawyan a ramramit dagiti pagsasao. Nupay ti pagsasao ket maar-aramat iti komunikasion, saan ketdi a maipada iti daytoy.
Ti nataoan a pagsasao ket natural a pasamak a ti panangsursuro iti dayta ket kas iti nainkasigudan a karirikna ti ubing. Iti gagangay a pormana, ti nataoan a lengguahe nga ar-aramatenna dagiti uni wenno senias a kas simbolo a pangkomunikar babaen kadagiti nainkasigudan a rikna. Nupay rinibu ti nataoan a lengguahe, agpapada dagitoy nga addaan kadagiti gagangay a galad a ti panagpapada dagitoy ket arigna awan ti nagdudumaanda.
Inaramid (wenno iti sabali a kaso nadiskubre) ti tao dadduma pay a pagsasao, karamanna dagiti naar-aramid laeng a nataoan a lengguahe kas iti Esperanto wenno Klingon, panagprograma a pagsasao (iti kompiuter) kas iti Python wenno Ruby, ken kasta metten dagiti termino iti matematika. Dagitoy a lengguahe ket saan a siinget a maipada iti nainkasigudan a nataoan a lengnuahe.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pagsasao idiay Wikimedia Commons


text:
Golpo ti Lingayen
Ti Golpo ti Lingayen ketssakup ti Baybay Abagatan Tsina diay Luzon iti Pilipinas, daytoy ket gumay-at iti 56 km (35 mi). Daytoy ket naikuadro babaen dagiti probinsia ti Pangasinan ken La Union ken adda iti nagbaetan ti Banbantay ti Zambales ken ti Kordiliera Sentral. Ti Karayan Agno ket agayus idiay Golpo ti Lingayen.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti golpo ket addaan kadagiti nadumaduma nga isla, ti kadayegan ket adda idiay Parke ti Ginasut nga Is-isla. Daytoy a pagpaspasiaran dagiti turista ket pakakitaan kadagiti 123 nga isla, ti kaaduan kadagitoy ket babassit. Ti kadakkelan nga isla ket ti Isla ti Cabarruyan, ket mangbukel daytoy ti ili ti Anda, Pangasinan, ken sarunuen met daytoy babaen ti Isla ti Santiago iti sabangan ti Golpo.
Ti aplaya a manipud ti Labrador aginggana idiay San Fabian ket nailaslasin babaen ti atiddog a kolor dapo a kadaratan nga aplaya. Adda pay dagiti nadayeg pay nga aplaya a mabirukan idiay Bolinao ken Siudad ti San Fernando. Ti dandanum ti Golpo ti Lingayen ket nalibog gapu ti kadaratan a sirokna. Dagiti bangen ti raw-ang kaaduan kadagitoyen ket nadadael gapu ti panagkalap ti dinamita, ngem adda met dagiti ganetget a naar-aramid a mangipasubli kadagitoy, a naipangpangruna iti kaunegan ti Parke ti Ginasut nga Is-isla.[1]
Adda met dagiti adu a bilang ti siudad a mabirukan iti igid ti aplaya ti golpo a kas ti Siudad ti Dagupan ken ti Siudad ti Alaminod iti Pangasinan, ken ti Siudad ti San Fernando iti La Union. Ti Lingayen, ket isu ti kapitolio ti Pangasinan, ken daytoy pay ket mabirukan iti aplaya ti golpo.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Golpo ti Lingayen ket naipaneknekan ti kinapangruna iti teatro ti gubat a baetan dagiti puersa ti Amerikano ken Hapon. Idi 22 Disiembre 1941, ti Maika-14 a Buyot ti Hapon babaen ni Teniente Heneral Masaharu Homma ket simmanglad idi Daya a paset ti golpo idiay Agoo, Caba, Santiago ken Bauang, nga ididay ket naggiginnubat met bassit[2] kadagiti mangisalsalaknib, a binukel idi dagiti grupo ti saan a nasayaat a naaruatan ti kaaduan a tropa ti Pilipino ken Amerikano, ken nagballigida a nangraut ken nangsakup ti golpo. Kalpasan ti pannakaabak, ti simmaruno nga aldaw ni Heneral MacArthur ket nangited ti bilin nga agsanud manipud idiay Luzon ken pumanaw idiay Bataan. Para kadagiti napalabas a tallo a tawen, ti golpo ti natagtaginayon idi nga adda iti turay ti sakup ti Hapon sakbay kadagiti Panagsanglad ti Golpo ti Lingayen.
Idi 09:30 ti Enero 9, 1945, ti Maikanem a Buyot ti Estados Unidos ket nangikukuada ti maipapan ti baybay a panagsanglad iti golpo, kalpasan ti nakaro a panagbomba, nga adda idi dagiti 68,000 a tropa a simmanglad iti immuna nga aldaw, ken iti kadagupan iti 203,608 kadagiti simmaruno a panagsanglad kadagiti 20 mi (32 km) ng aplaya, a gimmay-at manipud idiay Sual, Lingayen, ken Dagupan (Kuerpo XIV ) iti laud, ken San Fabian (Kuerpo I) iti daya.
Urayno ti panagballigi dagiti Amerikano a a nangpapanaw ti kamp ti Hapon iti Golpo, dagiti Amerikano ket ket nagsagsagabada kadagiti adu a pannakapukaw ti biag, a naisangsangayan kadagiti grupoda gapu ti kamikaze a panagpakamatay a panagatake dagiti Hapon. Manipud idi 4 aginggana idi 12 Enero, ti dagup a 24 a barbarko ti limlimned ken 67 ti dinadael dagiti kamikaze nga eroplano.
Pakalaglagipan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Enero 9, 2008, ni Gobernador Amado Espino, Jr. ken ni Bise Gobernador Marlyn Primicias-Agabas ket nangipundarda ti tinawen a pangilaglapgipan a pammadayaw kadagiti beterano ti gubat. Ti resolusion ket nanginagan ti Enero 9 a kas ti Aldaw ti Beterano ti Pangasinan. Idi maika-63 nga anibersario dagiti panagsanglad ti Golpo ti Lingayen, ni Presidente Fidel Ramos ket nagkiddaw idi iti Presidente ti Estados Unidos a ni George W. Bush para kadagiti 24,000 a sisibiag a beterano ti gubat, tapno mangipasa kadagiti lehislatibo manipud payen idi 1968 iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos — ti Tignay a Panagpapada dagiti Beterano a Pilipno iti 2006 ke ti Panagpapada dagiti Beterano a Pilipno ti 2005 nga inyaddang babaen ni Senador Daniel Inouye.[3]
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagkalap ken panagaramid ti asin ket isu dagitoy ti kangrunaan nga industria ti Golpo ti Lingayen. Ti nagan a Pangasinan ket maipatarus a kas ti “lugar a nagaramidan ti asin”. Ti asin ket maala manipud ti danum ti baybay babaen ti ebaporasion, a mangibati ti kristalina ti asin.
Ti Golpo ti Lingayen ket isu pay ti balay ti 1200 megawat nga Estasion ti Elektrisidad ti Sual, ti kadakkelan a kompania ti elektrisidad a pinataud ti karbon iti Pilipinas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lonely Planet: Philippines, Lonely Planet Publications Pty Ltd., 9th edition, June 2006, ISBN 1-74104-289-5
- ^ Esiklopedia ti Pakasaritaan ti Amerika
- ^ Inter-aktiboa ti Abs-Cbn, nailaglagipan ti maika-63 nga anibersario ti Panagsanglad iti Golpo ti Lingayen
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Golpo ti Lingayen idiay Wikimedia Commons


text: 1Kamaudiananna, kakabsat, nasursuroyo kadakami no kasano ti pannakilangenyo iti padayo a tao tapno maragsakan ti Dios kadakayo. Kinapudnona, kasta ti an-annurotenyo. Ngem iti nagan ni Apo Jesus, idawat ken igunamgunammi kadakayo a pasayaatenyo pay. 2Ammoyon dagiti al-alagaden nga intedmi kadakayo nga aggapu ken ni Apo Jesus. 3Kayat ti Dios nga agbiagkayo a nasantoan ket adaywanyo ti immoralidad. 4Tunggal lalaki ammona koma ti nasantoan ken natakneng a wagas ti panangasawa, 5saan a dinederrep a kas ar-aramiden dagiti saan a makaammo iti Dios. 6Awan koma ngarud ti siasinoman a mangilupit wenno manggundaway iti kabsatna. Imbagamin daytoy ket nainget ti panangballaagmi kadakayo a dusaento ti Dios dagiti agaramid kadagiti kakastoy a kinadakes. 7Saannatayo nga inayaban ti Dios tapno agbiagtayo iti kinaderrep, no di ket iti wagas a nasantoan. 8Ngarud, ti sumukir iti daytoy a pannursuro, saan a tao ti sukirenna, no di ket ti Dios a mangted kadakayo iti Espiritu Santona. 9Saanen a masapul a mapalagipankayo iti maipapan iti panagayatyo kadagiti kakabsat iti pammati. Insuronakayo a mismo ti Dios nga agiinnayatkayo. 10Kinapudnona, kastoy ti panagayatyo kadagiti amin a kakabsat nga adda iti entero a Macedonia. Isut’ gapuna a dawatenmi kadakayo, kakabsat, a degdeganyo ti kastoy a panagayat. 11Ikagumaanyo koma ti natalna a panagbiag. Bianganyo laeng ti bukodyo nga aramid. Agtrabahokayo a maipaay kadagiti kasapulanyo. Imbagbagamin dagitoy idi 12tapno agraemto kadakayo dagiti saan pay a mamati. Ket dikayton agpannuray iti siasinoman a mangted iti uray ania a kasapulanyo. 13Kakabsat, kayatmi a maammoanyo ti pudno maipapan kadagiti natayen, tapno dikayto agladingit a kas kadagiti awanan namnama. 14Mamatitayo a natay ni Jesus ngem nagungar met laeng. Isut’ gapuna a patientayo nga alaento ti Dios dagiti natay a nagtalinaed iti pammati tapno makipagyanda ken ni Jesus. 15Daytoy ti pannursuro ti Apo nga ibagami kadakayo: Inton aldaw nga yaay ti Apo, datayo a sibibiag ditayto un-unaan dagiti natayen. 16Bumabanto ti Apo manipud langit ket mangngegto dagiti tattao ti maipukkaw a bilin, ti timek ti pangulo dagiti angheles, ken ti trumpeta ti Dios. Umunanto nga agungar dagiti natay a nagtalinaed iti pammati ken ni Cristo. 17Kalpasanna, datayo a sibibiag iti dayta a tiempo, maurnongtayto a maikuyog kadakuada iti ayan dagiti ul-ulep tapno sabtentayo ti Apo idiay tangatang. Iti kasta, kanayonton nga addatayo iti denna ti Apo. 18Aglilinniwakayo ngarud babaen kadagitoy a sao.


text:
San Narciso, Zambales
Ti San Narciso ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zambales iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Narciso ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- Alusiis
- Beddeng
- Candelaria (Poblacion)
- Dallipawen
- Grullo
- La Paz
- Libertad (Poblacion)
- Namatacan
- Natividad (Poblacion)
- Omaya
- Paite
- Patrocinio (Poblacion)
- San Jose (Poblacion)
- San Juan (Poblacion)
- San Pascual (Poblacion)
- San Rafael (Poblacion)
- Siminublan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zambales". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Zambales". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Francisco Sionil José
Ni F. Sionil José wenno Francisco Sionil José (naipasngay idi Disiembre 3, 1924), ket maysa nga Ilokano a mannurat iti Ingglés ken maysa kadagiti mabigbig a kalatakan a nobelista ken piksionista iti Inggles iti Pilipinas ken pati iti Asia.
Nayanak iti marigrigat a pamilia nga Ilokano iti Rosales, Pangasinan, ti lugar ti kaaduan kadagiti nobela ken saritana, nagbasa iti Unibersidad iti Santo Tomas kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ngem nagsardeng nga agbasa ket sinangona ti panagsurat ken panagiwarnak. Kadagiti simmaruno a tawtawen, nagbalin a mannurat ti nadumaduma a literario ken warnakan a pablaakan, nangirugi iti maysa a pagipablaakan, ken binangonna ti sanga iti Pilipinas ti PEN, maysa nga internasional a gunglo dagiti mannurat.
Dagiti sinuratna manipud pay idi dekada 60, no matipontipon amin ket agbalin a kas epiko a ti kaadu ken kasaknap ti sakupna ket itandudona ni Jose iti pantok ti panagsuratan iti Inggles iti Pilipinas. Ngem kangrunaanna, ti naynay a panangiganetgetna iti ar-arep-ep dagiti Filipino iti nailian a panagwaywayas ken naingimongan a husticia ti mangpatalged iti pateg dagiti obrana.
Iti lima-a-novela nga obramaestrana, ti Pannakigasanggasat iti Rosales, a buklen ti Po-on, Tree (Ilokano: Kayo), My Brother, My Executioner (Ilokano: Kabsatko, Mammitayko), The Pretenders (Ilokano: Dagiti Manglimlimo), ken Mass (Ilokano: Masa), imbislinna ti pakasaritaan ti Pilipinas kabayatan nga es-estoriaenna dagiti kabibiag dagiti kaputotan dagiti Samson a dagiti personal a biagda ket nakabinggas iti pannakidangadang ti pagilian para iti hustisia ken wayawaya.
Dagiti obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nobela iti Pannakigasanggasat iti Rosales
Lima-a-nobela a serie a mangsakup iti tallo a siglo ti pakasaritaan ti Pilipinas, a maiwarwarwas ken mabasbasa iti sanngalubongan ken naipatarus iti aganay a 22 a pagsasao.
- Po-on
- Tree
- My Brother, My Executioner
- The Pretenders
- Mass
Internasional nga edision dagiti nobela a Rosales
- Dusk
- Don Vicente
- The Samsons
Dadduma pay a nobnobela
- Gagamba The Spider Man
- Viajero
- Siniserye
- Ben Singkol
- Ermita
Novella
- Three Filipino Women
Koleksion ti ababa a sarita
- God Stealer and Other Short Stories
- Puppy Love and Other Short Stories
- Olvidon and Other Stories
- Platinum: Ten Filipino Stories
- Waywaya: Eleven Filipino Short Stories
Daniw
- Questions
Saan-a-piksion
- In Search of the Word
- We Filipinos: Our Moral Malaise, Our Heroic Heritage
- Soba, Senbei and Shibuya: A memoir of post-war Japan
Dagiti naawatna a pammadayaw[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pammadayaw a Pakalaglagipan ken Ramon Magsaysay iti Panagiwarnak, Literatura ken Arte ti Managpartuat a Komunikasion (1980)
- Pammadayaw a Nailian nga Artista iti Literatura (2001)
- Pablo Neruda Sentenario a Premio (2004)
- Pammadayaw a Palanca


text:
Augusto
Ni Augusto (Latin: Imperator Caesar Divi F. Augustus,[nota 1] Septiembre 23, 63 SK – Agosto 19, 14 AD) ket isu ti nangbangon ti Imperio a Romano ket ti immuna nga Emperador, a nagturay manipud idi 27 SKn aginggana idi pimmusay idi 14 AD.[nota 2]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti Klasiko a Latin: IMPERATOR CAESAR DIVI F AVGVSTVS.
- ^ Ti petsa ti panagturayna ket dagiti kontemporario a petsa; Ni Augusto ket nagbiag idi kadagiti dua a kalendario, ti Romano a Republikano aginggana idi 45 SK, ken ti Huliano kalpasan ti 45 SK. Gapu ti panangipanaw manipud kadagiti pinanggep ni Hulio Cesar, ni Augusto ket nangipasubli ti Huliano a kalendario idi 8 SK, ken ti panakasinnuratan a nagbaetan ti proleptika a Huliano a kalendario ken ti pudno a kalendario a napalpaliiw sakbay idi 8 SK.(Blackburn & Holford-Strevens 2003: 670–1)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Augusto idiay Wikimedia Commons
- Augusto
- Dagiti karakter iti Libro VI ti Eneida
- Dagiti naiparukma a Romano nga emperador
- Dagiti imperio Romano a konsul
- Iulii
- Hulio-Klaudia a dinastia
- Octavios
- Tattao manipud idiay Roma
- 63 SK a pannakaipasngay
- 14 nga ipupusay
- Dagiti umuna a siglo SK a Romano
- Umuna a siglo SK a klero
- Umuna a siglo a klero
- Dagiti umuna a siglo a Romano nga emperador


text:
Alegria, Surigao del Norte
Ti Alegria ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Alegria ket nabingbingay a politikal kadagiti 12 a barbaranggay.[2]
- Poblacion (Alegria)
- Alipao
- Budlingin
- Camp Eduard (Geotina)
- Ombong
- Pongtud
- San Pedro
- Ferlda
- Julio Ouano (Pob.)
- San Juan
- Anahaw
- Gamuton
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Surigao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
UTC+14:00
Ti UTC+14:00 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +14. Daytoy ti kangatuan a sona ti oras, a ti kaibuksilanna ket dagiti lugar iti daytoy a sona ti oras ket isuda ti umuna a makakita ti baro nga aldaw, ken isu nga isuda ti umuna a mangrambak ti Baro a Tawen.
Ti UTC+14 ket gumay-at iti kaadayo a kas ti 30° a daya ti linia ti 180° a longitud ken agpartuat ti dakkel a kupin iti Sangalubongan a Linia ti Petsa.
Dagiti linaon
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kiribati
- Is-isla ti Line - mairaman ti Kiritimati (Isla ti Paskua)
- Ti database ti sona ti oras ti IANA a panangilasin ti sona ket ti Pasipiko/Kiritimati.
- Is-isla ti Line - mairaman ti Kiritimati (Isla ti Paskua)
Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sentral a Pasipiko a Republika ti Kiribati ket nangipaammo ti panagbaliw ti sona ti oras para iti akindaya a guduana idi 1 Enero 1995, manipud kadagiti sona ti oras iti −11 ken −10 aginggana iti +13 ken +14. Sakbay iti daytoy, ti sona ti oras ti UTC+14 ket awan idi. Kas kolonia ti Britaniko, ti Kiribati ket naipatengga idi idiay Is-isla ti Gilbert, ti laud laeng ti daan a linia ti petsa. Kalpasan iti pannakawaya idi 1979, ti baro a republika ket tinawidna ti Phoenix ken is-isla ti Line manipud ti Estados Unidos, isu a dayta a pagilian ket nabingbingayen idi babaen ti linia ti petsa. Dagiti opisina ti gobierno kadagiti kasumbangir a bangir iti linia ket makakomunikadoda laeng babaen ti radio wenno telepono kadagiti uppat nga aldaw iti lawas no dagiti dua a bangir ket agiddanda a makasanay kadagiti kadawyan nga aldaw.
Ti pannakabaliw ti sona ti oras ti Kiribati ket kaibuksilanna a ti linia ti petsa ket napan nga agpadaya no likmuten daytoy a pagilian, tapno ti is-isla ti Line, a mairaman ti matagtagitao nga isla ti Kiritimati, a nagrugi idi tawen ti 2000 iti teritoriona sakbay ti aniaman a pagilian iti lubong, ti langa a ti gobierno ti Kiribati ket nagipuon a kas mabalin a panagawis kadagiti turista.[1]
Ti Tonga – ti nagan ti sona ti oras ti database ti sona ti oras ti IANA ket Pasipiko/Tongatapu – naus-usar ti UTC+14 para iti oras a panagin-inut ti lawag manipud idi 1999 aginggana idi 2002,[2] ken isu a nagrambak ti baro a tawen idi 2000 iti isu met laeng nga oras a kas ti Is-isla ti Line idiay Kiribati.
Idi gibus ti 29 Disiembre 2011 (UTC−10), ti Samoa ket nangipauna ti alagaden nga oras manipud ti UTC−11 aginggana ti UTC+13 (ken ti orasna ti panagin-inut ti lawag manipud ti UTC−10 aginggana ti UTC+14), ken napan iti sangalubongan a linia ti petsa iti sabali a bangir iti pagilian.[3][4] Ti panagsurot ti keddeng ti Samoa, ti Tokelau ket nangipauna met ti alagaden nga oras (nagus-usar nga awan ti oras a panagin-inut ti lawag), manipud ti UTC−11 iti UTC+13.[5]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- UTC-12:00, ti maudi a sona nga oras a mangrugi ti baro nga aldaw
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ariel, Avraham; Berger, Nora Ariel (2005). Plotting the Globe: Stories of Meridians, Parallels, and the International Date Line. Greenwood Press. p. 149. ISBN 0-275-98895-3.
- ^ http://www.timeanddate.com/worldclock/clockchange.html?n=277&year=1999
- ^ "Baliwan ti Samoa dagiti sona ti oras ken mangipauna babaen ti maysa nga aldaw". Metro.
- ^ "Ti Samoa ken mapan iti Sangalubongana Linia ti Petsa". Herald Sun.
- ^ "Tokelau: Saan a husto a lokakl nga oras kadagiti napalabas a 100 a tawen". 7 Agosto 2012.


text:
Listaan dagiti Presidente iti Estados Unidos
Babaen ti Batay-linteg iti Estados, ti Presidente iti Estados Unidos ket isu ti daulo iti Estado ken daulo iti gobierno ti Estados Unidos. A kas ti pangulo ti ehekutibo a sanga ken daulo ti sibubukel a pederal a gobierno, ti kinapresidente ket isu ti kangatuan ti politiko nga opisina idiay Estados Unidos babaen ti pannakainpluensia ken pannakabigbigan. Ti presidente ket isu pay ti agbilbilin a pangulo ti Siiigam a Buyot ti Estado Unidos. Ti presidente ket saan a dagus a nabutosan iti uppat a termino babaen ti maysa a Elektoral a Kolehio (wenno babaen ti Kamara dagiti Pannakabagi no mapaay ti Elektoral a Kolehio a mangigungguna ti patingga a kaaduana buto s ti sinoman). Manipud ti panaksingkedan ti Maikaduapulo ket dua a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos idi 1951, awan ti sinoman a mabaln a mabutosan ti opisina ti Presidente (wenno Bise Presidente) a nagserbi idin ti innem a tawen a kas Presidente (uray no isu ket nabutosan a kas Presidente wenno simmaruno ti opisina ti Presidente kalpasan ti ipupusay, panagikkat, wenno ti panakaikkat ti dati a Presidente). Ken ti pay maipatinayon, awan ti sinoman a nagserbi ti adadu ngem dua a termino — ti sinoman a sabali a nabutosan — ket mabalin a mabutosan ti adadu ngem maysa.[1] Kalpasan ti ipupusay, panagikkat, wenno panakaikkat iti opisina ti agdama a Presidente, ti Bise Presidente ket isu ti mangikeddeng ti kinapresidente. Ti Presidente ket nasken nga agtawen ti 35 ken maysa a "natural a naipasngay" nga umili ti Estados Unidos.
Daytoy a listaan ket agiraman laeng kadagiti tattao a naisapata ti opisina a kas presidente kalpasan ti panakasingked iti Batay-linteg ti Estados Unidos, a nagrugi idi Marso 4, 1789. Para kadagiti Amerikano a daulo sakbay ti daytoy a panakapasingked, kitaen ti Presidente iti Kontinental a Kongreso.[2] Ti listaan ket saan nga agiraman kadagiti aniaman nga Agtigtignay a Presidente babaen ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos.
Adda idin dagiti 43 a tattao a naisapata ti opisina, ken dagiti 44 a kinapresidente, a ni Grover Cleveland ken nagserbi ti dua a di nagsasaruno a termino ken naikronolohia a naibilang a kas dagiti maika-22 ken maika-24 a presidente. Kadagiti agmaymaysa a nabutosan a kas presidente, uppat ti pimmusay iti opisina gapu kadagiti natural a gapuanan (William Henry Harrison,[3] Zachary Taylor,[4] Warren G. Harding,[5] ken ni Franklin D. Roosevelt), uppat kadagitoy ket naasasinado (Abraham Lincoln,[6] James A. Garfield,[6][7] William McKinley,[8] aken John F. Kennedy) ken maysa a nagikkat (Richard Nixon).[9]
Ni George Washington, ket isu ti immuna a presidente, ken inaugurado idi 1789 kalpasan ti nagtutunos a butos ti Elektoral a Kolehio. Ni William Henry Harrison ket isu ti kabassitan ti pautna iti opisina iti 32 nga alaldaw idi 1841, ken ni Franklin D. Roosevelt ket isu ti kabayagan iti duapulo ket dua a tawtawen, ngem kellaat a natay idi maikapat a terminona idi 1945. Isu laeng ti presidente a nagserbi ti adadu ngem dua a termino ken naipasa ti batay=linteg a panagpasayaat tapno mapawilan ti panakaulit daytoy. Ni Andrew Jackson, ti maikapito a presidente, ket isu idi ti immuna a bnabutosan babaen ti amain a klase ti tao idi 1828 kalpasan ti panakaikkat dagiti linteg a mangpawil ti panagbutos dagiti sana nagtagtagikua ti daga. Ni Warren Harding ket isu ti immuna a nabutosan kalpasan ti panakagun-od dagiti babbai ti karbengan a makabutos idi 1920. Idi 1964 ni Lyndon Johnson, in 1964, ket nabutosan kalpasan dagiti reporma ti Sibil a Karkarbengan a Panawen ket nakaikkat kadagiti linteg a nagipasardeng ti panagbutos dagiti minoridad. Ti pakasaritaan ket nakarehistro kadagiti uppat a presidente -ni John Q Adams, ni Rutherford B. Hayes, ni Benjamin Harrison ken ni George W Bush- a naabak ti nadayeg a butos ngem nangabak ti elektoral a kolehio ken nagtakem ti opisina. Ni John F. Kennedy ket isisu pay laeng ti namatmati ti Romano Katoliko , ken ti agdama a presidente, a ni Barack Obama, ket isu ti immuna nga Aprikano Amerikano presidente.[10]
Dagiti linaon
Listaan dagiti presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti partido
Awan partido Pederalista Demokratiko-Republikano Demokratiko Whig Republikano
Dagiti sibibiag a dati a presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi Hulio 2012[pabaroen], adda dagiti uppat a sisibiag a dati a presidente iti Estados Unidos (ni Jimmy Carter, ni George H.W. Bush, ni Bill Clinton, ken ni George W. Bush). Ti kinaudi nga ipupusay iti dati a presidente ket ni Gerald Ford (1974–1977), idi Disiembre 26, 2006.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ti panakapresidente ket naipalpalawag a kas ti nagsasaruno a panawen iti panagserbi ti babaen ti agmaymaysa a tao. kas pagarigan, ni George Washington ket nagserbi ti dua a nagsasaruno a termino ket naibilang a kas ti immuna a presidente (a saan a ti immuna ken maikadua). Ni Gerald Ford ket nagtakem ti kinapresidente kalpasan ti panagikkat ni Richard Nixon, a nagserbi ti nabati a maikadua a termino ni Nixon. Ti gapuana a ssan a nabutosan ni Ford iti opisina ket saa a mabanagan ti panakaibilang, a maakaaramid kaniana ti maika-38 a presidente. Iti maipatinayon, babaen ti daytoy a panagibilang, ni Grover Cleveland ket naibilang ti dua a sabali a panakapresidente, nga isu ket nagserbi ti dua a saan a nagsasaruno a termino.
- ^ a b c d e f g h i j k Pimmusay iti opisina gapu tu natural a gapuanan.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Sakbay ti panaksingked ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos idi 1967, awan dagiti probision ti panagpunno ti bakante nga opisina para iti Bise Presidente. Ni Richard Nixon ket isu idi ti immuna a nangipunno ti kastoy a panagbakante babaen kadagiti probision ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat idi indutokna ni Gerald Ford. Kalpasan daytoy ni Ford ket nagbalin ti maikadua a presidente ti nangpunno ti bakante a pinaka bise presidente idi indutokna ni Nelson Rockefeller tapno masasaruno kaniana.
- ^ a b c Nagikkat.
- ^ Nnga isu ti immuna a Bise Presidente a a nagtaken ti kinapresidente, ni Tyler ket nangirugi a ti bise presidente nga agtakem ti opisina ti presidente ket agbalin a napno nga agtigtignay a presidente nga adda ti bukodna a pinakapresidente, a saan a kas ti laeng mangitartaripato ti presidentea. Dagiti politiko a kinasuppiat ket pinadpadasda a tinawtawgan isuna akas ti "Agtigtignay a Presidente", ngem isu ket saan a nagpalubos daytoy. Ti Maikaduapulo ket lima a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos ket nangikabil ti inrugi ni Tyler iti Batay-linteg.
- ^ Ti dati a Demokrata a nagtaray para iti Bise Presidente iti etiketa a Whig. Nakisinnupiat kadagiti Whig a daulo ti kongreso ken napatalaw idi manipud ti Partido Whig idi 1841.
- ^ a b c d Naasasinado.
- ^ a b Ni Abraham Lincoln ken ni Andrew Johnson ket, Republikano ken Demokrata a timmaray iti etiketa ti Nailian a Kappon idi 1864.
- ^ Ni Andrew Johnson ket saan a kimmaapon kadgiti dua a kangrunaan a partido bayat nga isu ket presidente ken nangpadas ken napaay a nagipatakder ti partido dagiti loyalista babaen ti etiketa a Nailian a Kappon. Ti panakapaayna a nagipatakder ti agpayso a Partido ti Nailian a Kappon ket nangibati kenni Johnson nga awan ti partidona.
- ^ Ti termino ket napabassit ti 43 nga alaldaw gapu ti panakaikeddeng ti Maikaduapulo a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos , a nagiyalis ti inaugurasion nga aldaw manipud ti Marso 4 a napan iti Enero 20.
- ^ Ni Dwight Eisenhower ket isu ti immuna a presidente a legado a naiparitan nga agsukisok ti maikatlo a termino babaen ti Maikaduapulo ket dua a Panagpasayaat iti Batay-linteg ti Estados Unidos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Batay-linteg: Dagiti panagpasayaat 11–27". Dagiti Nailian nga Arkibo kenAdministrasion dagiti Rehistro. Naala idi Oktubre 1, 2008.
- ^ "Dagiti bassit a naal manipud ti "Dagiti Nalipatan a Presidente" - Ti Manual dagiti Patriota, babaen ni George Grant". Harrold.org. Naala idi Agosto 8, 2011.
- ^ Cleaves 1939, p. 152
- ^ Ingersoll, Jared. "Ti Ipupusay iti Presidente". Miller a Sentro ti Publiko a Pannakibiang ti Unibersidad iti Virginia. Naala idi Nobiembre 2, 2010.
- ^ Russell, Francis (1962). The Shadow of Blooming Grove—Warren G. Harding in His Times. Easton Press. p. 591. ISBN 0-07-054338-0.
- ^ a b Martin, Paul "Ti Napukaw nga Agsalsalaknib kenni Lincoln", Smithsonian Magazine, bril 8, 2010, Naala idi Nobiembre 15, 2010
- ^ Donald (1996), p. 597.
- ^ "Ti Dakkel a ni Ben Parker ken ti Panakaasasinado ni Presidente McKinley". Math.buffalo.edu. Naala idi Agosto 8, 2011.
- ^ "Nagikkat ni Nixon". The Washington Post. Naala idi Disiembre 31, 2008.
- ^ "Ni Obama ket nangabak ti naipakasaritaan a panagbutos idiay Estados Unidos". BBC. Nobiembre 5, 2008. Naala idi Nobiembre 5, 2008.
- ^ Ti White House (Marso 12, 2007). "Biograpia ni George Washington". Whitehouse.gov. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George Washington – awan ti Politikal a Partido – Immuna a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George Washington (Pebrero 22, 1732 – Disiembre 14, 1799)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni John Adams". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Adams – Partido Pederalista – Maika-2 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Adams (Oktubre 30, 1735 – Hulio 4, 1826)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Thomas Jefferson". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Thomas Jefferson – Partido Demokratiko-Republikano – Maika-3 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Thomas Jefferson (Abril 13, 1743 – Hulio 4, 1826)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Madison". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Madison – Partido Demokratiko-Republikano – Maika-4 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Madison (Marso 16, 1751 – Hunio 28, 1836)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Madison". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Monroe – Partido Demokratiko-Republikano – Maika-5 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Monroe (Abril 28, 1758 – Hulio 4, 1831)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni John Quincy Adams". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Quincy Adams – Pederalista, Demokratiko-Republikano, Nailian a Republikano, Partido WHIG – Maika-6 a Presidente – agiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Quincy Adams (Hulio 11, 1767 – Pebrero 23, 1848)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Andrew Jackson". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Andrew Jackson – Partido Demokratiko-Republikano – Maika-7 a Presidente – Dagiti Anerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Andrew Jackson (Marso 15, 1767 – Hunio 8, 1845)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Martin Van Buren". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Martin Van Buren – Demokratiko-Republikano, Demokratiko, ken Patido ti Nawaya a Daga – Maika-8 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Martin Van Buren (Disiembre 5, 1782 – Hulio 24, 1862)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni William Henry Harrison". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Henry Harrison – Partido WHIG – Maika-9 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Henry Harrison (Pebrero 9, 1773 – Abril 4, 1841)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni John Tyler". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Tyler – Awan Partido – Maika-10 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John Tyler (Marso 29, 1790 – Enero 18, 1862)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Polk". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Polk – Partido Demokratiko – Maika-11 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James K. Polk (Nobiembre 2, 1795 – Hunio 15, 1849)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Zachary Tyler". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Zachary Taylor – Partido WHIG – Maika-12 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Zachary Taylor (Nobiembre 24, 1784 – Hulio 9, 1850)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biagt. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Millard Fillmore". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Millard Filmore – Partido WHIG – Maika-13 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidete". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Millard Fillmore (Enero 7, 1800 – Marso 8, 1874)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Franklin Pierce". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Franklin Pierce – Partido Demokratiko – Maika-14 a Presidente– Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Franklin Pierce (Nobiembre 23, 1804 – Oktubre 8, 1869)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Buchanan". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Buchanan – Partido Demokratikoy – Maika-15 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Buchanan (Abril 23, 1791 – Hunio 1, 1868)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Abraham Lincoln". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Abraham Lincoln – Republika, Partido ti Nailian a Kappon – Maika-16 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Abraham Lincoln (Pebrero 12, 1809 – Abril 15, 1865)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Andrew Johnson". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Andrew Johnson – Partido ti Nailian a Kappon – Maika-17 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Andrew Johnson (Disiembre 29, 1808 – Hulio 31, 1875)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Ulysses S. Grant". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Ulysses S. Grant – Partido ti Nailian a Kappon – Maika-18 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Ulysses S. Grant (Abril 27, 1822 – Hulio 23, 1885)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Rutherford B. Hayes". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Rutherford B. Hayes – Partido Republikano – Maika-19 a Presidentw – Dagiti Amerikano a presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Rutherford B. Hayes (Oktubre 4, 1822 – Enero 17, 1893)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni James Garfield". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James Garfield – Partido Republikano – Maika-20 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "James A. Garfield (Nobiembre 19, 1831 – Septiembre 19, 1881)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Chester Arthur". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Chester A. Arthur – Partido Republikano – Maika-21 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Chester A. Arthur (Oktubre 5, 1829 – Nobiembre 18, 1886)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ a b "Grover Cleveland – Partido Demokratiko – Maika-22 ken maika-24 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ a b "Grover Cleveland (Marso 18, 1837 – Hunio 24, 1908)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Benjamin Harrison". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Henry Harrison – Partido Whig – Maika-23 Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Benjamin Harrison (Agosto 20, 1833 – Marso 13, 1901)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia nif William McKinley". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William McKinley – Partido Republikano – Maika-25 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William McKinley (Enero 29, 1843 – Septiembre 14, 1901)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Theodore Roosevelt". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Theodore Roosevelt – Republikano, Partido Bull Moose– Maika-26 aPresidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Theodore Roosevelt (Oktubre 27, 1858 – Enero 6, 1919)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni William Howard Taft". Whitehouse.gov. Marso 13, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Howard Taft – Partido Republikano – Maika-27 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "William Howard Taft (Septiembre 15, 1857 – Marso 8, 1930)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Woodrow Wilson". Whitehouse.gov. Marso 13, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Woodrow Wilson – Partido Demokratiko – Maika-28 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Woodrow Wilson (Disiembre 28, 1856 – Pebrero 3, 1924)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Warren G. Harding". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Warren Harding – Partido Republikano – Maika-29 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Warren G. Harding (Nobiembre 2, 1865 – Agosto 2, 1923)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Calvin Coolidge". Whitehouse.gov. Marso 13, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Calvin Coolidge – Partido Republikano– Maika-30 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Calvin Coolidge (Hulio 4, 1872 – Enero 5, 1933)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Herbert Hoover". Whitehouse.gov. Marso 13, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Herbert Hoover – Partido Republikano – Maika-31 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Herbert Hoover (Agosto 10, 1874 – Oktubre 20, 1964)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia niFranklin D. Roosevelt". Whitehouse.gov. Marso 20, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Franklin D. Roosevelt – Partido Demokratiko – Maika-32 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Franklin D. Roosevelt (Enero 30, 1882 – Abril 12, 1945)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Harry S Truman". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Harry S Truman – Partido Demokratiko – Maika-33 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Harry S Truman (Mayo 8, 1884 – Disiembre 26, 1972)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Dwight D. Eisenhower". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Dwight D. Eisenhower – Partido Demokratiko – Maika-34 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Dwight D. Eisenhower (Oktubre 14, 1890 – Marso 28, 1969)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni John F. Kennedy". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John F. Kennedy – Partido Demokratiko – Maika-35 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "John F. Kennedy (Mayo 29, 1917 – Nobiembre 22, 1963)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Lyndon B. Johnson – Partido Demokratiko – Maika-36 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Lyndon B. Johnson (Agosto 27, 1908 – Enero 22, 1973)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Richard M. Nixon". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Richard Nixon – Partido Republikano – Maika-37 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Richard M. Nixon (Enero 9, 1913 – Abril 22, 1994)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Gerald R. Ford". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Gerald Ford – Partido Republikano – Maika-38 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Gerald R. Ford (Hulio 14, 1913 – Disiembre 26, 2006)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni Jimmy Carter". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Jimmy Carter – Partido Demokratiko – Maika-39 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Jimmy Carter (Oktubre 1, 1924 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpi ani Ronald Reagan". Whitehouse.gov. Hunio 25, 2008. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Ronald Reagan – Partido Republikano – Maika-40 aPresidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Ronald Reagan (Pebrero 6, 1911 – Hunio 5, 2004)". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni George Herbert Walker Bush". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George H. W. Bush – Partido Republikano – Maika-41 a Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George Bush (Hunio 12, 1924 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpi ani William J. Clinton". Whitehouse.gov. Marso 12, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Bill Clinton – Partido Demokratiko – Maika-42 aPresidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Bill Clinton (Agosto 19, 1946 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Biograpia ni President George W. Bush". Whitehouse.gov. Pebrero 25, 2007. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George W. Bush – Partido Republikano – Maika-43 aPresidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "George W. Bush (Hulio 6, 1946 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Presidente Barack Obama". Whitehouse.gov. Enero 20, 2009. Naala idi Enero 20, 2009.
- ^ "Barack Obama – Partido Demokratiko – Maika-44 Presidente – Dagiti Amerikano a Presidente". Pakasaritaan. Naala idi Enero 12, 2009.
- ^ "Barack Obama (Agosto 4, 1961 – )". Dagiti Amerikano a Presidente: Dagiti nailadawan a Biag. C-SPAN. Naala idi Enero 12, 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Presidente iti Estados Unidos idiay Wikimedia Commons


text:
Naga, Zamboanga Sibugay
Ti Naga ket maysa a maika-3 a klase klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga Sibugay iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Naga ket nabennebenneg iti 23 a barbaranggay.[2]
- Aguinaldo
- Baga
- Baluno
- Bangkaw-bangkaw
- Cabong
- Crossing Sta. Clara
- Gubawang
- Guintoloan
- Kaliantana
- La Paz
- Lower Sulitan
- Mamagon
- Marsolo
- Poblacion
- San Isidro
- Sandayong
- Santa Clara
- Sulo
- Tambanan
- Taytay Manubo
- Tilubog
- Tipan
- Upper Sulitan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Ingles) naala idi 1 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Siayan, Zamboanga del Norte
Ti Siayan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siayan ket nabennebenneg iti 22 a barbaranggay.[2]
- Balok
- Balunokan
- Datagan
- Denoyan
- Diongan
- Domogok
- Dumpilas
- Gonayen
- Guibo
- Gunyan
- Litolet
- Macasing
- Mangilay
- Moyo
- Muñoz
- Pange
- Paranglumba (Poblacion)
- Polayo
- Sayaw
- Seriac
- Siayan Proper (Poblacion)
- Soguilon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Ingles) naala idi 1 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Zheng He
Ni Zheng He (1371–1433), dati a naromanisado a kas ni Cheng Ho ken aammo pay a kas ni Ma Sanbao ken Hajji Mahmud Shamsuddin, ket maysa idi a Muslim a Hui-Insik a marinero, eksplorador, diplomatiko ken almirante ti plota, a nagibilbilin kadagiti panagbanbaniaga idiay Abagatan a daya nga Asia, Abagatan nga Asia, ti Tengnga a Daya, Somalia ken ti aplaya ti Swahili , a naur-urnong a nainaganan a kas ti "Panagbanbanniaga ni Zheng He" manipud idi 1405 aginggana idi 1433.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1371 a pannakaipasngay
- 1433 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay Yunnan
- Tattao a Hui
- Dagiti Insik a Muslim
- Dagiti Insik nga eksplorador
- Dagiti eksplorador ti Tsina
- Dagiti eksplorador ti Asia
- Dagiti eksplorador ti Aprika
- Dagiti Insik nga almirante
- Pakasaritaan ti Kerala
- Dagiti Insik a heograpo
- Dagiti taga-ugma a heograpo
- Dagiti agbanbaniaga a mannurat ti mediebal nga Islamiko
- Dagiti eunuko ti Ming a Dinastia
- Maipapan ti taaw a pakasaritaan ti Tsina
- Dagiti Insik a diplomatiko
- Dagiti naipunpon iti baybay


text:
Departamento ti Arauca
Ti Arauca ket maysa a departamento ti Colombia a mabirukan idiay akin-amianan unay nga Orinoco a paset ti Colombia (ti Llanos Oriental), a pagbeddengan ti Venezuela. Daytoy ket nabeddengan iti abagatan babaen ti Karayan Casanare ken ti Karayan Meta, a dagitoy ti mangilasin kadagiti departamento ti Casanare ken Vichada. Iti laud daytoy ket kabeddengna ti Departamento ti Boyacá. Ti Caño Limón a luglugar tilana ket mabirukan ti teritoriona ken ti pakadagupan para iti 30% iti Colombiano pataudan ti lana. Ti kapitoliona ket ti ili ti Arauca. Ti Arauca ket naipanunotan a maysa kadagiti rehion a maaringan babaen ti Naarmasan a suppiat ti Colombia manipud idi 2011, nga adda dagiti sumurok a 500 gerila ti FARC-EP nga agtengtengngel kadagiti dakkel a paset ti departamento.[2]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti departamento ti Arauca ket buklen dagiti pito a munisipalidad.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-13762982
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Supresión de las Zonas de Rehabilitación babaen ti asosasion ti Campesinos iti Arauca, Abril 30, 2003 iti Espaniol.
- Dagiti patneg a tattao ket tumaltalawda kadagiti paramilisia a nadawel a panagpapatay a panagtiliw ti simbaan idiay Saravena babaen ti Rehional a konsul para kadagiti patneng a tattao idiay Arauca, Mayo 14, 2003 iti Espaniol.
- Continúa la Judicializacion y Muerte a los Dirigentes Sociales de Arauca babaen ni Andres Cortes, Hul. 18, 2003 iti Espaniol.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Arauca idiay Wikimedia Commons


text:
Édith Piaf
Ni Édith Piaf (US /piːˈɑːf/ or UK /ˈpiːæf/; Pranses: [edit pjaf]; 19 Disiembre 1915 – 11 Oktubre 1963), naipasngay a kas niÉdith Giovanna Gassion, ket maysa idi a Pranses a kumakanta ken kultural nga ikono a nawatiwat a nagbalin a naipanpanunotan a kas ti nailian a nadayeg a kumakanta ti Pransia, ken maysa pay kadagiti kalatakan nga internasional nga aktres ti Pransia.[1] Ti panagkankantana ket nangbalballatek ti panagbiagna, a ti espesialidadna ket dagiti balada. Dagiti kantana ket ti "La Vie en rose" (1946), "Non, je ne regrette rien" (1960), "Hymne à l'amour" (1949), "Milord" (1959), "La Foule" (1957), "l'Accordéoniste" (1955), ken "Padam... Padam..." (1951).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Huey, Steve. "Edith Piaf: Biograpia". Yahoo! Music. Naala idi 3 Septiembre 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Édith Piaf idiay Wikimedia Commons
- 1915 a pannakaipasngay
- 1963 nga ipupusay
- Dagiti musikero manipud idiay Paris
- Dagiti naipunpon idiay Kamposanto Père Lachaise
- Dagiti kumakanta ti kabaret
- Dagiti pimmusay ti kanser idiay Pransia
- Dagiti pimmmusay ti kanser ti dalem
- Dagiti Pranses nga agpabpabuya iti kalsada
- Dagiti Pranses a babbai a kumakanta
- Dagiti kumakanta ti pagsasao a Pranses
- Tattao a Pranses ti Italiano a kaputotan
- Tattao a Pranses ti Arheliano a kaputotan
- Tattao a Pranses ti Berer a kaputotan
- Dagiti Pranses a kumakanta ti pop
- Dagiti Pranses akameng ti resistansia
- Dagiti kumakanta ti panagsilaw
- Dagiti musikero a seudonimo


text:
Zamboanga del Sur
Ti Zamboanga del Sur ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Peninsula ti Zamboanga iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Pagadian. Kabeddengna dagiti probinsia ti Zamboanga del Norte iti amianan, Zamboanga Sibugay iti laud, Misamis Occidental iti amianan-a-daya, ken Lanao del Norte iti daya. Iti abagatan ket ti Golpo Moro.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Zamboanga del Sur iti 26 nga ili ken 2 a siudad. Ti Siudad ti Zamboanga ket maysa nga agwaywayas a siudad ken nakasina iti probinsia. Dagiti agindeg iti siudad ket saanda nga agbutos kadagiti opisial ti probinsia ken addaanda iti bukod a pannakabagi iti Kongreso iti Pilipinas.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aurora
- Bayog
- Dimataling
- Dinas
- Dumalinao
- Dumingag
- Guipos
- Josefina
- Kumalarang
- Labangan
- Lakewood
- Lapuyan
- Mahayag
- Margosatubig
- Midsalip
- Molave
- Pitogo
- Ramon Magsaysay (Liargo)
- San Miguel
- San Pablo
- Sominot (Don Mariano Marcos)
- Tabina
- Tambulig
- Tigbao
- Tukuran
- Vincenzo A. Sagun
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Ingles) naala idi 1 Pebrero 2013


text:
Iliada
Ti Iliada (sagpaminsan pay a makunkuna a kas ti Kanta iti Ilion wenno Kanta iti Ilium) ket maysa a taga-ugma a Griego nga epiko a daniw dagiti daktiliko heksametro, daytoy ket tinawtawid a naipammadayaw kenni Homer. Daytoy ket naidisso idi lasud ti Gabat ti Troya, ti sangapulo a tawen a sillong iti siudad tithe ten-year siege Troy (Ilium) babaen dagiti sangkatipunan nga estado ti Gresia, daytoy ket mangibagbaga kadagiti gubatan ken dagiti pasamak kadagiti las-ud ti lawas a panagririri a baetan ni Ari Agamemnon ken ti mannakigubat a ni Achilles.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Budimir, Milan (1940). Iti Iliada ken ti Mannaniwna.
- Mueller, Martin (1984). Ti Iliada. Londres: Allen & Unwin. ISBN 0-04-800027-2.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Edwards, Mark W.; Kirk, Geoffrey Stephen; et al. (dagiti mannurat), Ti Iliada: Maysa a komentario: Tomo 5, Liblibro 17–20, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1993
- West, Martin L., Dagiti panagadal iti testo ken transmison iti Iliada, München : K.G. Saur, 2001. ISBN 3-598-73005-5
Dagiti silpo ti rura[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Immuna nga edision ti Iliada idi 1775 babaen ni John Flaxman idiay Wikimedia Commons


text:
Papa
Ti Papa (manipud iti Latin:papa; manipud iti Griego (pappas),[1]sao ti ubing iti ama)[2]ket isu ti Obispo iti Roma, ket isu ti daulo ti amin nga sangalubungan kadagiti simbaan ti Katoliko. Iti simbaan a Katoliko, ti Papa ket isu ti makunkuna a nangsarunu kenni San Pedro, ti Apostol. Ti agdama a papa ket ni Francisco, a nabutosan idi 13 Marso 2013, isu ket simmaruno kenni Benedicto XVI.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "American Heritage Dictionary of the English Language". Education.yahoo.com. Naala idi 2010-08-11.
- ^ "Liddell ken Scott". Artfl.uchicago.edu. Naala idi 2010-08-11.
- ^ Dagdamag manipud ti Associated Press


text:
Cagwait, Surigao del Sur
Ti Cagwait ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cagwait ket nabingbingay a politikal kadagiti 11 a barbaranggay.[2]
- Aras-asan
- Bacolod
- Bitaugan East
- Bitaugan West
- La Purisima (Palhe)
- Lactudan
- Mat-e
- Poblacion
- Tawagan
- Tubo-tubo
- Unidad
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Surigao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Komiks
Ti komiks ket maysa a pamay-an a panangiyebkas a mangiyebkas kadagiti kapanunotan babaen dagiti ladawan, a kankanayon a kakkuyog iti testo wenno dagiti sabali a porma iti makitkita a pakaammo. Ti komiks ket kankanayon a makaala ti porma kadagiti agsasaruno nga agkukuyog a pangigiddiatan kadagiti sangkabenneg dagiti ladawn. Kankanayon nga adda dagiti testo a kas dagiti palobo ti bitla, dagiti naisursurat, ken dagiti pagangayan ti uni ("onomatopoeia") a mangipakita ti dialogo, salaysay, wenno dadduma pay a pakaammo. Dagiti elemento a kas ti kadakkel ken ti puesto dagiti sangkabenneg ket mangtengngel ti akkaw ti salysay. Ti panagkartunista ken dagiti kapada a porma ti panangiladawn ket isu dagitoy ti kadawyan a pamay-an ti panagaramid ti ladawan iti komiks; ti fumetti ket maysa a porma nga agus-usar kadagiti potograpiko a ladawan. Dagiti kadawyan a porma ti komiks ket mairaman dagiti benneg ti komiks, editorial ken dagiti makaang-angaw a kartun, dagiti komiks a libro, dagiti grapiko a nobela ken dagiti komiks ti web. Manipud idi naladaw a maika-20 a siglo, dagiti libruen a tomo a kas dagiti grapiko a nobela, dagiti komiks nga album, ken titankōbon ket nagbalinda nga immad-au a nadayeg.
Ti pakasaritaan ti komiks ket simmursurot kadagiti nadumaduma a dalan kadagiti nadumaduma a kultura. Babaen idi tengnga ti maika-20 a siglo, ti komiks ket nagbalinen a nadayeg idiay Estados Unidos, lumaud nga Europa (a naisangayan idiay Pransia ken Belhika), ken idiay Hapon. Dagiti Europeano a komiks ket tumugot ti pakasaritaanna kadagiti benneg ti kartun ni Rodolphe Töpffer kadagiti tawen ti 1830, ken rimmang-ay kalpasan ti panagballigi dagiti benneg ti tawtawen ti 1920 a kas ti Tintin. Ti Amerikano a komiks ket rimsua idi a kas maysa a tipkel a pamay-an idi nasapa a maika-20 a siglo iti panagrugi dagiti warnakan a benneg ti komiks; ti magasin a kita dagiti komiks a libro ket isu ti simmaruno idi tawtawen ti 1930. Ti Hapon a komiks ken ti panagkartunista ("manga") ket tumugot ti pakasaritanna iti maika-13 a siglo. Dagiti moderno a benneg ti komiks ket rimsua idiay Hapon idi nasapa a maika-20 a siglo iti panagtulad kadagiti benneg ti Lumaud a komiks, ken babaen idi tawtawen ti 1930, ket kadawyan a nagbalin nadayeg dagiti komiks a magasin ken dagiti urnong ti libro. Ti panawen kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan aGubat ket nakakita ti kinadayeg dagiti kartunista a kas ni Osamu Tezuka ken nagiturong ti napardas a panagpaadu ti kadayeg dagiti komiks ti Hapon.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Komiks idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Komiks iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Aleksandr Solzhenitsyn
Ni Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn ( /soʊlʒəˈniːtsɨn/;[1] Ruso: AлekcáHдp ИcáeBич CoлжeHи́цыH, pannakabalikas [ɐlʲɪˈksandr ɪˈsaɪvʲɪtɕ səlʐɨˈnʲitsɨn]; 11 Disiembre 1918 – 3 Agosto 2008)[2] ket maysa idi a Ruso a mannurat, sumupsuppiat ken aktibista. Isu ket timmulong ti pannakaammo ti gulag ken ti kampo a sistema ti napilit a panag-obra ti Kappon ti Sobiet manipud idi 1918 aginggana idi 1956. Bayat a dagiti sinursurat ket nalaplappedan, isu ket nagsursurat kadagiti adu a liblibro a naisangsangayan ti Ti Gulag a Purpuro ken ti Maysa nga Aldaw iti Biag ni Ivan Denisovich, ti dua a kadayegan a naaamon nga obrana. "Para iti etikal a puersa nga isu ket nagsuksukimat kadagiti saan a maipaay a tawidan ti Ruso a literatura",[3] Ni Solzhenitsyn ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1970. Isu ket naipatalaw manipud idiay Kappon ti Sobiet idi 1974 ngem nagsubli met laeng idiay Rusia idi 1994 kallpasana idi narebba ti Sobiet a sistema.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ See inogolo:pannakabalikas ti Aleksandr Solzhenitsyn.
- ^ B MockBe ckoHчaлcя AлekcaHдp CoлжeHицыH, Gazeta.ru (Ruso)
- ^ "Premio Nobel iti Literatura idi 1970". Pundasion Nobel. Naala idi 17 Oktubre 2008.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Björkegren, Hans, ken Kaarina Eneberg. Aleksandr Solzhenitsyn: Ti Biograpia, Henley-on-Thames: Aiden Ellis, 1973. ISBN 0-85628-005-4.
- Daprà, Veronika. "A.I. Solzhenitsyn: Dagiti Politikal a Sinursurat". Università degli Studi di Venezia, 1991; Prof. Vittorio Strada, Dott. Julija Dobrovol'skaja
- Ericson, Edward E. Jr. ken Klimoff, Alexis. Ti Kararua ken Barot a Siitan: Ti Pangyuna kenni Solzhenitsyn, ISI a liblibro, 2008.
- Mahoney, Daniel J., Aleksandr Solzhenitsyn: Ti Panagpangato manipud ti Ideolohia, Rowman & Littlefield, 2001
- Moody, Christopher. Solzhenitsyn. Edinburgh: Oliver & Boyd, 1973. ISBN 0-05-002600-3
- Nivat, Georges. Le phénomène Soljénitsyne, Fayard, 2009
- Pontuso, James F., Panagraut iti Ideolohia: Politikal a Kapanunotan ni Aleksandr Solzhenitsyn Maika-2 nga ed. Lanham, Md. Lexington Books, 2004. ISBN 978-0-7391-0594-8
- Scammell, Michael. Solzhenitsyn: Ti Biograpia. Londres: Paladin, 1986. ISBN 0-586-08538-6
- Thomas, D.M. Alexander Solzhenitsyn: Ti Siglo iti Biagna. New York 1998, Pagmalditan ti St. Martin. ISBN 0-312-18036-5
- Pogadaev, Victor A. Solzhenitsyn: Tanpa Karyanya Sejarah Abad 20 Tak Terbayangkan, "Pentas", Jil. 3, Bil. 4 Oktubre – Disiembre 2008. Kuala Lumpur, hlm. pp. 60–63
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Aleksandr Solzhenitsyn idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Aleksandr Solzhenitsyn idiay Wikimedia Commons
- (Ruso) Opisial a website


text:
Buenavista, Marinduque
Ti Buenavista ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Marinduque iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Buenavista ket nabingbingay kadagiti 15 barbaranggay.[2]
- Bagacay
- Bagtingon
- Bicas-bicas
- Caigangan
- Daykitin
- Libas
- Malbog
- Sihi
- Timbo (Sanggulong)
- Tungib-Lipata
- Yook
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Marinduque". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013
- ^ "Probinsia ti Marinduque". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sasao a Bikol
Ti Bikol wenno Bicolano ket maysa a pagsasao a maar-aramat iti Penisula ti Bicol iti isla ti Luzon iti Pilipinas.
Kaidasigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bicolano ket nabennebenneg iti tallo a grupo: Aplaya a Bikol, Kaunegan a Bikol, ken Pandan Bikol.
Aplaya[urnosen | urnosen ti taudan]
- Naga
- Agta (Isarog)
- Agta (Mt. Iraya)
- Central Bicolano / Bicolano (Naga)
- Virac
- Bicolano (Abagatan a Catanduanes)
Kaunegan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agta (Mt. Iraga)
- Buhi-Daraga
- Bicolano (Albay)
- Iriga
- Bicolano (Iriga) / Rinconada Bicolano
Pandan (Catanduanes)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bicolano (Amianan a Catanduanes)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Senso iti Pilipinas, 2000. Tabla 11. Sangakabbalayan a Populasion babaen ti Etnisidad, Sekso ken Rehion: 2000


text:
Bacolod, Lanao del Norte
Ti Bacolod ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bacolod ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Babalaya
- Babalayan Townsite
- Binuni
- Demologan
- Demarao
- Esperanza
- Kahayag
- Liangan East
- Punod (Maliwanag)
- Mate
- Minaulon
- Pagayawan
- Poblacion Bacolod
- Rupagan
- Delabayan West
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)