text:
Soroastrianismo
Ti Soroastrianismo ken makunkuna pay iti Masdaismo ken Magianismo, ket maysa a taga-ugma a Irani a relihion ken maysa a relihioso a pilosopia. Daytoy idi ket estado a relihion iti Akuemenida nga Imperio ken Sassanid nga Imperio. Ti bilang dagiti Soroastriano iti sangalubongan ket agdumaduma manipud ti baetan ti 145,000 aginggana iti 2.6 a riwriw.[1]
Idiay akin-daya paset ti taga-ugma a Persia kadagiti napalabas a tawtawen ti BCE ti maysa a relihioso a pilosopo a tinawtawagan ti Soroastro ket inpalakana ti panteon dagiti nasapa a dios ti Iran[2] kadagiti dua nga agsinnuppiat a puersa: Ahura Mazda (Mangilawlawag Saririt) ken dagiti pay Angra Mainyu (Makadadael nga Espiritu) a nakisinnuppiat.
Dagiti kapanunotan ni Soroastro ket nangiturongan ti maysa a pormal a relihion a naipanagan kaniana babaen idi agarup a maika-6 a siglo BCE ken nakaimpluensia kadagiti dadduma a simmarsaruno a relihion a mairaman ti Hudaismo, Gnosticismo, Kristianidad ken Islam.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti Nangruna aRelihion iti Lubong a Nairanggo babaen kadagiti Sumursurot naal aidi 14 Abril 2013
- ^ Boyce 1979, pp. 6–12.
- ^ John Hinnel (1997). Ti Pinguino a Diksionario iti Relihion. Penguin Books UK.
- Dagiti nadakamat nga obra
- Khan, Roni K (1996), "Dagiti Patpatien iti Soroastrianismo", Traditional Zoroastrianism: Tenets of the Religion
- Black, Matthew; Rowley, H. H., dagiti ed. (1982), Komentario iti Biblia ni Peake, New York: Nelson, ISBN 0-415-05147-9
- Boyce, Mary (1984), Dagiti testo a taudan para iti panagadal iti Soroastrianismo, Manchester: Manchester UP, ISBN 0-226-06930-3
- Boyce, Mary (1987), Soroastrianism: Ti Nalimeb ngem Nabileg a Kaadda iti Hudio-Kristiano a Lubong, Londres: William's Trust
- Boyce, Mary (1979), Dagiti Soroastriano: Dagiti Relihioso a Pammatida ken dagiti Panagsanay, Londres: Routledge, ISBN 0-415-23903-6
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Soroastrianismo iti Wikimedia Commons
- Ti Soroastrianismo iti Curlie (iti Ingles)


c: text/html

text:
Pagsasao a Kanum
Ti pagsasao a Kanum ket ti kompleaks a pagsasao nga addaan iti narigat nga agsinnaranay a pannakaawat nga insasao babaen dagiti tattao a Kanum ti Baro a Guinea. Dagiti karuay ti pagsasao iti kaunegan ti Kanum ket agdumadumada a tinawtawagan iti Ngkâlmpw Kanum, Enkelembu, Kenume ken Knwne.[2]
Ti Kanum ket addaan kadagiti sistema numeral a naibatay iti 6. Kas pagarigan, ti numeral 200ket:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ngkâlmpw Kanum iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Bädi Kanum iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Sota Kanum iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Smärky Kanum iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Pagsasao a Kanum". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Papa Sixto IV
Ni Papa Sixto IV (21 Hulio 1414 – 12 Agosto 1484), naipasngay idi a kas ni Francesco della Rovere, ket isu ti Papa manipud idi 1471 aginggana idi 1484. Dagiti nagun-odanna a kas ti Papa ket mairaman ti pannkabangon ti Sistina a Kapilia; dagiti grupo ti artista nga inurnosna ket nangipayuna ti Nasap a Renasimiento idiay Roma nga adda ti immuna a maestra obra ti baro nga artistiko a panawen ti siudad, dagiti Batikano nga Arkibo. Ni Sixto ket nagpaadu pay kadagit ahenda ti Espaniol a Panagala ken nangibabawi kadagiti bilin ti Konsilo ti Konstansa. Isu ket naindayegan para iti kina-neopotismona ket kinabukbukodan a nairaman iti di naidayegan a Pazzi a Pannakikumplot.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lauro Martines, Abril A dARA: tI Florencia ken ti Kumplot a Suppiat ti Medici, Oxford: Unibersidad ti a Pagmalditan, 2003, pp. 150–196.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Sixto IV iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Kasiguranin
Ti Kasiguranin (Casiguranin) ket ti pagsasao ti ili ti Casiguran idiay akin-amianan a Filipinas. Daytoy ket nagtaud manipud iti nasapa a dialekto ti Tagalog a nakaro a nagbulod manipud iti sasao nga Agta ti Akin-amianan a daya a Luzon.[3]
Ti Dilasag, Dinapigue, Maconacon, ken Divilacan ket dagiti ili a kangrunaan nga agsasao iti Ilokano iti amianan bassit ti Casiguran.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kasiguranin iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kasiguranin". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Robinson, Laura C. and Jason William Lobel (2013). "The Northeastern Luzon Subgroup of Philippine Languages." Oceanic Linguistics 52.1 (2013): 129.


text:
Grace Kelly
Ni Grace Patricia Kelly (Nobiembre 12, 1929 – Septiembre 14, 1982) ket maysa idi nga Amerikana ng aktres, a kalpasan iti pannakiasawana kenni Prinsipe Rainier III idi Abril 1956, ket nagbalin a Prinsesa ti Monaco.
Kalpasan iti panagrugi iti kpagsapulan a kas aktres idi 1950, iti tawen iti 20, nagparang ni Kelly kadagiti produksion ti teatro idiay [[Siudad ti New York] ken dagiti ad-adu ngem 40 nga episodad dagiti produksion iti nabiag a drama kadagiti las-ud ti tawen ti 1950 iti Nabalitokan a Panawen ti Telebision. Idi Oktubre 1953, isu ket nakagun-od iti kalatak a kas aktres pamipud iti panangiladawanna ti pelikula iti Mogambo. Nagabakanna daytoy iti Golden Globe Award ken ti nominasion iti Gunguna ti Akademia idi 1954. Addaan met isu kadagiti bida a papel kadagit ilima a pelikula, a mairaman ti The Country Girl, a nangabakanna iti Kalaingan nga Aktres.[2] Dagiti sabali a pelikula ket mairaman ti High Noon (1952) a kaduana ni Gary Cooper, Dial M for Murder (1954) a kaduana ni Ray Milland, Rear Window (1954) a kaduana ni James Stewart, To Catch a Thief (1955) a kaduana ni Cary Grant, ken ti High Society (1956) a kaduana ni Frank Sinatra ken ni Bing Crosby.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ A Prayer for Monaco. Catholic Online. Published: Pebrerp 3, 2009.
- ^ "1954 Academy Awards: Winners and History". AMC Filmsite.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Grace Kelly iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Grace Kelly iti Wikiquote (iti Ingles)
- Grace Kelly iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Grace Kelly iti Internet Broadway Database (iti Ingles)


text:
International Standard Serial Number
Ti International Standard Serial Number (ISSN) ket ti naisangayan a numero ti walo a bilang nga inus-usar a panangilasin ti periodikal a pablaak iti naisangayan a kita ti midia.[1] Daytoy ket maaw-awat iti sangatlubongan a kas ti kammasapulan a panangilasin para iti panangigiddiat ti nagbaetan dagiti agpapada titulo ti serial ken panagpakabael kadagiti pamay-an ti panagpasingked ken panangibilin, panagtaripato ti urnos, nainkalintegan a deposito, dagiti panangipabulod dagiti biblioteka ken kdpy.[2]
No maipablaak ti periodikal, nga addaan iti agpada a linaon, iti dua wenno ad-adu a sabali a midia, mainaganan iti sabali nga ISSN iti tunggal maysa a kita ti midia – a naisangayan kadagiti kita ti naimaldit ken elektroniko a midia, a nainaganan ti naimaldit nga ISSN (p-ISSN) ken elektroniko nga ISSN (e-ISSN wenno eISSN).
Ti sistema ti ISSN ket immuna idi a naaramid a kas maysa nga internasional a pagalagadan ti ISO idi 1971 ken naipablaak a kas ti ISO 3297 idi 1975.[3] Ti subkomite ti ISO iti TC 46/SC 9 ket isu ti akinrebbeng para iti pagalagadan. Ti panangikeddeng iti naisangayan a panangilasin iti serial a kas linaon (panangisilpo kadagiti nadumaduma a midia), ti ISSN-L ket nasken a mausar, a kas inpalawag babaen tiy ISO 3297:2007.
Elektroniko nga ISSNUrnosen
Ti e-ISSN (or eISSN) ket ti maysa a pagalagadan nga etiketa para iti "Elektroniko nga ISSN", ti ISSN para iti elektroniko a midia (online) a bersion iti maysa a serial.[4]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ What is an ISSN?, ISSN International Center.
- ^ http://www.bl.uk/bibliographic/issn.html
- ^ ISSN and ISO standards, ISSN International Center, 2008.
- ^ "La nueva Norma ISSN facilita la vida de la comunidad de las publicaciones en serie", A. Roucolle. "La Nueva Norma ISSN". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Disiembre 2014. Naala idi 29 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Listan dagiti 63800 a numero ken titulo ti ISSN
- ISSN International Centre
- "Cataloging Part", ISSN Manual (PDF), ISSN International Centre.
- How U.S. publishers can obtain an ISSN, Estados Unidos: Biblioteka ti Kongreso.
- ISSN in Canada, Biblioteka ken dagiti Arkibo ti Kanada.
- Getting an ISSN in the UK, Biblioteka ti Britaniko.
- Getting an ISSN in France (iti Pranses), Bibliothèque nationale de France
- Getting an ISSN in Germany (iti Aleman), Deutsche Nationalbibliothek


text:
Israel
Nagsasabtan: 31°N 35°E / 31°N 35°E
Ti Israel, opisial a ti Estado ti Israel (Hebreo: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל, Medīnat Yisrā'el, IPA: [me̞diˈnät jisʁäˈʔe̞l] (dengngen); Arabiko: دَوْلَة إِسْرَائِيل, Dawlat Isrāʼīl, IPA: [dawlat ʔisraːˈʔiːl]), ket maysa a parlamentario a republika idiay Tengnga a Daya, iti igid a pantar iti Baybay Mediteraneo. Nabeddengan ti Lebanon iti amianan, ti Siria iti amianan a daya, ti Hordania ken ti West Bank iti daya, ti Ehipto ken ti Gaza Strip iti abagatan a laud, ken ti Golpo ti Aqaba idiay Baybay Nalabbasit iti abagatan, ken buklen daytoy dagiti nadumaduma a heograpiko a langlanga iti uneg iti daytoy bassit a lugar.[1][8] Ti Israel ket naipalpalawag a kas maysa a Hudio ken Demokratiko nga Estado iti bukodna a Kangrunaan a Linlinteg ken isu laeng ti maymaysa a Hudio-a kaaduan nga estado.[9]
Kalpasan ti panagampon ti maysa a resolusion babaen ti Sapasap a Gimong iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 29 Nobiembre 1947 nga agitaltalek ti panakampon ken pannakaisayangkat iti Nagkaykaysa a Pagpagilian a Plano ti Panagbingay para iti Palestina, idi 14 Mayo 1948 David Ben-Gurion, ti Ehekutibo a Daulo iti Organisasion ti Sangalubongan a Sionista[10] ken presidente ti Hudio nga Ahensia para iti Palestina, nairangarang ti pannakaibangon ti Hudio nga estado idiay Eretz Israel, a maammuanto a kas ti Estado iti Israel, ti maysa nga estado a nawaya manipud iti Britaniko a Bilin para iti Palestina.[11][12][13] Dagiti kaarrubana nga Arabo nga estado ket nagraut ti sumaruno nga aldaw para ti panagsuporta kadagiti Palestino nga Arabo. Manipud idin ti Israel ket nakigubgubat kadagiti adu a gubgubat kadagiti kaarrubana nga Arabo nga estado,[14] a daytoy ket nagsakup ti West Bank, Peninsula ti Sinai, Gaza Strip ken ti Golan Heights. Paset kadagityo a teritorio, a mairaman ti Day a Herusalem, ket innayon babaen ti Israel, ngem ti pagbeddengan iti kaarrubana a West Bank ket saan pay anga agnanayon a naipalpalawag.[15][16][17][18][19] Ti Israel ket nagpirma iti tulag ti kappia a kaduna ti Ehipto ken Hordania, ngem dagiti ganetget a panagsolbar ti Israeli–Palestina a suppiatan ket saan pay a nagbanagan ti kappia.
Ti sentro ti busbos ti Israel ket ti Tel Aviv,[20] a ti Herusalem ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad, ken ti kapitoliona (nupay saan a mabigbigan a sangalubongan a kastoy). Ti populasion ti Israel, a kas naipalpalawag ti Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika ti Israel, ket nakarkulo idi 2012 ti agarup a 7,859,300 a tattao, a dagitoy 5,916,200 ket Hudio.[3][21][22] Dagiti Arabo ket mangbukel ti maikadua a kadakkelan nga etniko a grupo, a kaaduan kadagitoy ket Muslim. Adda pay dagiti basbassit a minoridad a mairaman dagiti Kristiano, Drusos, Sirkasianos ken Samaritano.
Ti Israel ket maysa a representatibo a demokrasia nga addaan iti parlamentario a sistema, panakaitutop a pannakabagi ken sangalubongan a kalintegan nga agbutos.[23][24] Ti Kangrunaan a Ministro ket agserbi a kas ti daulo ti gobierno ken ti Knesset ket agserbi a kas ti maymaysa a kamara a lehislatibo a pannakabagi ti Israel. Ti Israel ket addaan iti maysa a kangatuan a panagnamnama ti biag iti lubong.[25] Daytoy ket maysa a narang-ay a pagilian, kameng ti OECD,[26] ken ti ekonomiana, ket naibatay iti nominal a dagup ti domestiko a produkto, ket isu idi ti maika-41 a kadakkelan iti lubong idi 2010.[27] Ti Israel ket addaan iti kangatuan ti pagalagadan ti panagbiag idiay Tengnga a Daya.[28]
EtimolohiaUrnosen
{{Aglaon ti teksto nga Arabiko} Kalpasan ti panakawayawaya idi 1948, ti baro a Hudio nga estado ket pormal a nanaganan ti Medinat Yisrael, wenno Estado ti Israel, kalpasan a dagiti dadduma a naidiaya a ken relihioso a nagnagan a mairaman i tEretz Israel ("ti Daga ti Israel"), Zion, ken Hudea, ket nausig ngem nalikudan.[29] Kadagiti nasapa a lawas ti panakawayawayana, ti gobierno ket pinilina ti termino nga "Israeli" tapno mangibaga kadagiti umili ti Israel, a napormalan ti pannakaiyebkas babaen ti Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang a ni Moshe Sharett.[30]
Ti nagan nga Israel ket naipakasaritaan idin a naus-usar, iti sapasap ken relihioso a panagusar, tapno mangitudo ti bibliko a Pagarian ti Israel wenno ti sibubukel a Hudio a pagilian.[31] Segun ti Hebreo a Biblia ti nagan nga "Israel" ket naited kenni patriarka Jacob (Pagalagadan Yisraʾel, Isrāʾīl; Septuagint Griego: Ἰσpaήλ; "struggle with God"[32]) kalpasan ti panagballigina a nakigabbo iti anghel ti Apo.[33] Dagiti sangapulo ket dua nga annak a lallaki ni Jacob ket nagbalin a dagiti nagngiputot kadagiti Israelita, ket nakunkuna pay a kas dagiti Sangapulo ket dua a Tribu ti Israel wenno Annak iti Israel. Ni Jacob ken dagiti annakna a lallaki ket nagtaengda idiay Canaan ngem napilitda baben ti bisin a napan idiay Ehipto para iti uppat a kaputotan aginggana kenni Moses, ti maikadua a nalatak nga apo ni Jacob,[34] ket nangidaulo kadagiti Israelita a nagsubli idiay Canaan iti "Ipapanaw". Ti kasapaan nga arkeolohiko naga artepakto a nagibaga ti balikas nga "Israel" ket ti Merneptah Stele iti taga-ugma nga Ehipto (a napetsaan ti naladaw a maika-13 a siglo BCE).[35]
Ti lugar ket ammo pay a kas ti Nasantuan a Daga, a daytoy ket nasantuam para iti amin a dagiti Abraham a relihion a mairaman ti Hudaismo, Kristianidad, Islam ken ti Bahá'í a Pammati. Sakbay ti 1948 a Panakairangarang ti Panakawayawaya ti Israeli, ti sibubukel a rehion ket naamammoan babaen kadagiti nadumaduma a nagnagan a mairaman ti Akin-abagatan a Siria, Siria Palestina, Pagarian iti Herusalem, Probinsia ti Iudaea, Coele-Siria, Retjenu, Canaan ken, ti naisansangayan a kas ti, Palestina.
PakasaritaanUrnosen
Pannaka-antigoUrnosen
Ti pakinakem ti "Daga iti Israel", a naamammoan iti Hebreo a ka ti Eretz Yisrael (wenno Eretz Yisroel), ket nangruna daytoy idin ken sagrado kadagiti Hudio a tattao manipud idi Bibliko a panawen. Segun ti Torah, ti Dios ket inkarina ti daga kadagiti tallo a Patriarka dagiti Hudio a tattao.[36][37] Iti naikabatayan ti eskritura, ti paset ti panawen dagiti tallo a Patriarka ket naikabil iti nasapa a maikadua a milenio BCE,[38] ken ti immuna a Pagarian iti Israel ket nabangon idi maika-11 a siglo BCE. Dagiti simmaruno a dagiti Israelita a pagarian ken estado ket nagballaballag a naturayan kadagiti sumaganad a ginasut a tawtawen, ken ammo dagitoy manipud kadagiti nadumaduma bibliko a nagtaudan.[39][40][41][42]
Ti akin-amianan a Pagarian iti Israel, ken dagiti pay siudad a Pilistino nga estado ket natnag idi 722 BCE, ngem ti akin-abagatan a Pagarian iti Hudah ken dagiti nadumaduma a Poeniko a siudad ket nagtultuloy ti kaaddada idi ti rehion ket tinurayan babaen ti Asiria. Ti irurumsua dagiti Babilonia, ti Hudah ket dimteng pay daytoy a naparukma.
Klasiko a paset ti panawenUrnosen
Ti nagsasaruno a Persiano a turay, ti rehion, ket nabingbinagy ti nagbaetan ti probinsia ti Siria-Coele ken kalpasan daytoy ti autonomo a Yehud Medinata, ket naininut idi a naparang-ay ti urbano a kagimongan, a kaaduan atinurayan babaen dagiti Hudio. Ti Griego a panagrukma ket linabsanna daytoy a rehion nga awan dagiti resistansia wenno interesado. Nainkorporado iti Ptolemaiko ken kanungpalanna dagiti Seleusida nga Imperio, ti akin-abagatan a Lebante ket kaaduan a na-helenisado, a nagitakder daytoy kadagiti irteng a nagbaetan dagiti Hudio ken dagiti Griego. Ti suppiatan ket rimtak idi 167 BCE babaen ti Macabeo a Yaalsa, a nagballigi ti panagipatakderna ti maysa a nawaya a Hasmonean a Pagarian idia Hudah, a daytoy ket napadakkel ti kaaduan ti moderno nga Israel, idi dagiti Seleusida ket nagininutda a nakapukaw ti panagtengngel ti rehion.
Ti Imperio a Romano ket rinautna ti rehion idi 63 BCE, nga immuna a nangala ti panagtengngelna iti Siria, ken idi pay panakairamanna idiay sibil a gubat ti Hasmonean. Ti panagsalisal a nagbaetan dagti kumayat ti Romano ken dagiti kumayat ti Parto a sangkatiponan idiay Hudea ket dimtengan ti panakaiturong ti panakaikabil ni Herod ti Nalatak ken ti pakaitiptipon ti Herodes a Pagarian a kas ti basalo a Hudio nga estado ti Roma. Ti panakaapday dagiti Herodes, ti Hudea, ket naipabalin a kas probinsia ti Roma, ket nagbalin daytoy a lugar ti naranggas a panagsalisal dagiti Hudio a simmupiat kadagiti Greko-Romano, a nagpatinggaan ti Hudio-Romano a Gubgubat, a nagpatinggaan daytoy ti nawatiwat a panagdadael ken panagpaty dagiti puli. Ti kaadda dagiti Hudio ti rehion ket bimmassit kalpasan ti panakapaay ti Bar Kokhba a yaalsa a sinupiatan ti Imperio a Romano idi 132 CE.[43] NUpay kasta, adda idi ti nagtultuloy a bassit a kaada dagiti Hudio ken ti Galilea ket isu ti nagbalin a sentro relihionna.[44][45] Ti Mishnah ken ti paset ti Talmud, dagiti sentro a teksto ti Hudio, ket naaramid idi ti las-ud ti maikadua aginggana ti maika-4 a sigsiglo CE idiay Tiberias ken Herusalem.[46] Ti rehion ket kaaduan a nataengan babaen dagiti Greko-Romano idiay aplaya ken dagiti Samaritano idiay turod nga away. Ti Kristianidad ket nagininut idi a simmuksukat ti Romano a paganismo, a ti lugar a babaen ti Bisantino a turay ket napabalin iti Mitra iti Daya, a kas dagiti Palaestina Prima ken Palaestina Secunda a probinsia. Ngem idi maika-5 ken maika-6 a siglo, dagiti dramatiko a pasamak dagiti Samaritano a Yaalsa ket binalbaiwanna daytoy a daga, nga adda dagiti adu a pannakadadael kadagiti Bisantino a Kristiano keb Samaritano a kagimongan ken ti maysa a nagbanagan ti panagpabassit tipopulasion. Kalpasan ti Persiano a panagrukma ken ti saan a napaut a pannakaikabil ti Hudio a Mankomunidad idi 614 CE, ti Imperio a Bisantino ket nangikabil ti panagturayna idi 625 CE, a nagbanagan daytoy ti ad-adu pay a panakaapday ken panakadadael.
Tengnga a panawenUrnosen
Idi 635 CE, ti rehion, ia mairaman ti Herusalem, ket naparukma babaen dagiti Arabo ken nabati idi a tinengtengngel dagiti Muslim para kadagiti sumaruno a 1300 a tawtawen.[47]Ti panaktengngel ti rehion ket naiyallatiw ti nagbaetan dagiti Umayyad,[47] Abbasids,[47] ken dagiti Krusada ti dagup dagiti simmaruno nga innem a siglo,[47] sakbay a naparukma babaen ti Mamluk Sultanato, idi 1260.[48] Idi 1516, ti rehion ket rinukma babaen ti Imperio nga Otomano, ken nabati babaen ti Turko a panakaturay aginggana idi maika-20 a siglo.[48]
Dagiti notaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c "Israel". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 8 Pebrero 2012. ISSN 1553‐8133 Kitaen ti pateg ti
|issn=(tulong). Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ "Kinaudi a Bilbilang ti Populasion iti Israel". Pudno a Biblioteka ti Hudio. Enero 2012. Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ a b "Populasion, babaen ti Populasion a Grupo". Binulan a Pakdaar ti Estadistika. Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika ti Israel. 7 Pebrero 2013. Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ "Senso ti Populasion idi 2008" (PDF). Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika ti Israel. Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ a b c d "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Pagbanagan ti Sangalubongan nga Ekonomia. Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2012. Naala idi 17 Pebrero 2012.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Skolnik 2007, pp. 132–232
- ^ "Israel". Kawayaan iti Lubong. Kawayaan a Balay. 2008. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ Dati nga ammo idi iti Gunglo ti Sionista
- ^ "Panakairangarang iti Panakabangon iti Estado iti Israel". Ministro iti Ganganaet a Panakibiang ti Israel. 14 Mayo 1948. Naala idi 8 Abril 2012.
- ^ Brenner, Michael; Frisch, Shelley (Abril 2003). Sionismo: Ababa a Pakasaritaan. Markus Wiener Publishers. p. 184.
- ^ "Dagiti Sionista a Daulo: David Ben-Gurion 1886–1973". Ministro iti Ganganaet a Pannakibiang ti Israel. Naala idi 13 Hulio 2011.
- ^ Gilbert, Martín (2005), Ti Routledge nga Atlas iti Araba–Israeli a suppiatan, Routledge, ISBN 978-0-415-35900-9
- ^ "Ti kasasaad iti Herusalem" (PDF). Ti Saludsod iti Palestina ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Nagkaykaysa a Pagpagilian Departamento iti Publiko a Paammo.
Ti Daya a Herusalem ket naipanunutan a, babaen ti Sapasap a Gimong ken ti Salaknik a Konsilo, a kas paset ti nasakupan a teritorio ti Palestina.Panagtaripato ti CS1: postscript (silpo)
- ^ BBC News (29 Marso 2006). "Panagusig: Dakkel a plano ni Kadima". Naala idi 10 Oktubre 2010.
- ^ BC Kessner, HS Tatta nga Aldaw. "Dagiti Narigat nga Inadadal ti Israel". Naala idi 19 Marso 2012.
- ^ Ti Instituto para iti Nailaina a Panagadal ti Salaknib. "Ti Legado ti Di-nailawlawgan a Pagbeddengan, Paammo ti Tel Aviv Bilang. 40, Hunio 5, 2002". Naala idi 7 Oktubre 2010.
- ^ "Warnakan ti Israel: Ti Daga nga Awan ti Pagbeddenganna". The Epoch Times. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ "GaWC – Ti Lubong babaen ti GaWC 2008". Globalisasion ken Sangalubongan a Panagsukisok kadagiti Siudad a Network. Naala idi 1 Marso 2009.
- ^ "Ti Israel ket rinikpanna ti dekada nga addaan iti populasio iti 7.5 a riwriw". Haaretz. 30 Disiembre 2009. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ Time Series-DataBank, Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika, naala idi 20 Pebrero 2009
- ^ Rummel 1997, p. 257 . "Ti agdama a listaan dagiti liberal a demokrasia ket mairaman ti: Andorra, Arhentina, … , Cyprus, … , Israel, ..."
- ^ "Sangalubongan aPnagala 2006: Panagrang-ay ti Tengnga a Daya iti Tengnga ti Sangalubongan a Panagganab ti Kawayaan". Freedom House. 19 Disiembre 2005. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ "WHO: Ti panagnamnama ti biag idiay Israel ket maysa a kangatuan iti lubong". Haaretz. 24 Mayo 2009.
- ^ "Ti panagpangato ti Israel idiay OECD". Organisasion para iti Ekonomiko a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". World Economic Outlook Database. Internasional a Pundo ti Panguartaan. Septiembre 2011.
- ^ "Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan" (PDF). Panagrangrang-ay a Programa ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 4 Nobiembre 2010.
- ^ "Nadayeg a Pamanunotan". The Palestine Post. Herusalem. 7 Disiembre 1947. p. 1.
- ^ "On the Move". Time. New York. 31 Mayo 1948. Naala idi 6 Agosto 2007.
- ^ Levine, Robert A. (7 Nobiembre 2000). "Kitaen ti Israel a kas maysa a Hudio Pagilan nga Estado, Adu wenno Basbassit a Demokratiko". The New York Times. Naala idi 19 Enero 2011.
- ^ Wells, John C. (1990). Longman a diksionario ti panagbalikas. Harlow, Inglatera: Longman. p. 381. ISBN 0-582-05383-8. naikabil a "Jacob".
- ^ "Ken ti kinununa ket, Ti nagan ket saanton a tinawtawagan a Jacob, ngem Israel: para iti kas maysa a prinsipe ti kabilenagn ket adda iti Dios ken adda ti tattao, ken nagballigin." (Henesis, 32:28, 35:10). Kitaen pay ti Hosea 12:5.
- ^ Exodus 6:16–20
- ^ Barton & Bowden 2004, p. 126 . "Ti Merneptah Stele... ket masuppiatan nga isu ti kadaanan nga ebidensia a saan a ti Biblia para ti kaadda ti Israel a nasapsapa ngem ti maika-13 a siglo BCE."
- ^ "Ken ti Apo a Dios ket mangiyegto kenka idiay daga a tagikua dagiti ammam, ken nasken a sika ket mangtagikuantoa; ken mangiyeg to kenka ti kasayaatan, ken agputot kayonto kadagiti ad-adu ngem dagiti ammayo ." (Deuteronomy 30:5).
- ^ "Ngem no agsubikanto kaniak, ken namnamaem dagiti bilinko ken surotem dagitoy, urayno ti panakaiwarwarasyo ket adda idiay kaadaywan a paset ti langit, ngem siakto ket agurnong kadagitoy, ken isublikto iti lugar a napilik a gapunan ti naganko nga agnaed idiay." (Nehemiah 1:9).
- ^ "Sursoroten ti Biblia a Linia a Pagorasan", Sursoroten ti Biblia, Public Broadcast Television, naala idi 29 Septiembre 2007
- ^ Friedland & Hecht 2000, p. 8 . "Para kadagiti napalabas a ribribo a tawen ti Herusalem ket isu ti tugaw ti Hudio a panakaturayan, ti sangkabalayan a lugar dagiti ari, ti lokasion dagiti bukodna a lehislatibo a konsilo ken dagiti korte."
- ^ Ben-Sasson 1985
- ^ Matthews, Victor H. (2002), Ti Ababa a Pakasaritaan ti Taga-ugma nga Israel, Westminster John Knox Press, p. 192, ISBN 978-0-664-22436-3
- ^ Miller, J. Maxwell; Hayes, John Haralson (1986), Ti Pakasaritaan ti Taga-ugma nga Israel ken Hudah, Westminster John Knox Press, p. 523, ISBN 978-0-664-21262-9
- ^ Oppenheimer, A'haron ken Oppenheimer, Nili. Nagbaetan ti Roma ken Babilonia: Dagiti Panagadal ti Hudio a panagidaulo ken Kagimongan. Mohr Siebeck, 2005, p. 2.
- ^ Cohn-Sherbok, Dan (1996), Atlas iti Hudio a Pakasaritaan, Routledge, p. 58, ISBN 978-0-415-08800-8
- ^ "Palestina: Pakasaritaan". Ti Online nga Ensiklopedia dagiti Romano a Probinsia. Ti Unibersidad iti South Dakota. 18 Enero 2007. Naala idi 20 Marso 2012.
- ^ Morçöl 2006, p. 304
- ^ a b c d Gil, Moshe (1997), Pakasaritaan iti Palestine, 634–1099, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 978-0-521-59984-9
- ^ a b Kramer, Gudrun (2008), Pakasaritaan iti Palestina: Manipud ti Panagrukma dagiti Otomano aginggana ti panakabangon iti Estado ti Israel, Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, p. 376, ISBN 978-0-691-11897-0
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti midia a mainaig iti Israel iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Israel manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Gobierno
- Portal ti gobierno ti Israel
- Ababa a pakaammo iti Israel idiay Ministro ti Ganganaet a Pannakibinag ti Israel
- Opisial a website ti Opisina ti Kangrunaan a Ministro ti Israel
- Opisial a website ti Ministro ti Turismo ti Israel
- Sapasap a pakammo
- Israel a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Mapmapa
- Wikimedia Atlas iti Israel
- Israel iti Curlie (iti Ingles)


text:
Subprepektura ti Kushiro
Ti Subprepektura ti Kushiro (釧路総合振興局, Kushiro-sōgō-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kushiro (kapitolio)
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Distrito ti Akan
- Distrito ti Akkeshi
- Distrito ti Kawakami
- Distrito ti Kushiro
- Distrito ti Shiranuka
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 1897: Napundar ti Subprepektura ti Kushiro.
- Agosto 1922: Nanaganan manen ti Subprepektura ti Kushironokuni (釧路国支庁).
- Oktubre 20, 1948: Naiyakar ti Distrito ti Ashoro iti Subprepektura ti Tokachi.
- Abril 1, 1957: Naisubli ti nagan a Subprepektura ti Kushiro.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Togo
Ti Togo , opisial a ti Republika a Togoles (Pranses: République togolaise), ket ti maysa a pagilian iti Laud nga Aprika a beddengan babaen ti Ghana iti laud, ti Benin iti daya ken Burkina Faso iti amianan.[7] Sakupen ti pagilian iti abagatan aginggana iti Golpo ti Guinea, a pakabirukan ti kapitolio ken kadakkelna a siudadna iti Lomé.[8] Sakupen ti Togo ti 57,000 kuadrado kilometro (22,008 kuadrado milia), ken mangaramid daytoy iti maysa kadagiti kabassitan a pagilian iti Aprika, iti populasion iti agarup a 8 a riwriw,[9] ken maysa pay kadagiti kaakikidan a pagilian iti lubong iti kaakaba iti basbassit ngem 115 km (71 mi) iti pagbaetan ti Ghana ken dakdakkel laeng ngem ti akindaya a kaarrubana, ti Benin.[10][11]
Manipud idi maika-11 a siglo aginggana idi maika-16 a siglo, simrek iti rehion dagiti nadumaduma a tribu kadagiti amin a turong. Manipud idi maika-16 a siglo aginggana idi maika-18 a siglo, ti rehion ti aplaya ket maysa idi a nangruna a sentro ti pagtagilakuan para kadagiti Europeano nga aggatgatang kadagiti aadipen, a nakaalaan ti Togo ken ti mangpalikmut a rehion iti nagan "Ti Aplaya ti Aadipen". Idi 1884, inrangarang ti Alemania ti maysa a rehion a mairaman iti agdama nga aldaw a Togo a kas maysa a protektorado a tinawtawagan iti Togoland. Kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I, ti panagturay iti Togo ket naiyallitaw idi iti Pransia. Nagun-od ti wayawaya ti Togo manipud iti Pransia idi 1960.[12][2] Idi 1967, indauluan ni Gnassingbé Eyadéma ti maysa a nagballigi a kudeta ken kalpasanna ket nagbalin a presidente ti maysa a kontra-komunista, maysa a partido nga estado. Iri kanungpalan, idi 1993, nakasango ni Eyadéma iti adu ti partidona a panagbubutos, nga adu met kadagit parikut, ken nangabak iti kinapresidente iti tallo a beses. Iti panawen ti ipupusayna, ni Eyadéma ket isu idi ti kapautan a nagserbi a daulo iti moderno a pakasaritaan ti Aprika, nga isu ket presidente para kadagiti 38 a tawen.[13] Idi 2005, ti anakna a lalaki a ni Faure Gnassingbé ket nabutosan idi a kas presidente. Agtultuloy isuna nga agtengngel iti opsina manipud idi 2021.
Ti Togo ket maysa a tropiko, sub-Sahara a pagilian,[7] nga agkamkammatalek ti ekonomiana iti agrikultura,[12] nga addaan iti maysa a klima a mangipaay kadagiti nasayaat a tiempo iti panagmula. Bayat a ti opisial a pagsasao ket Pranses,[12] adu met dagiti sabali a naisasao a pagsasao, a naipangpangruna kadagiti pamilia ti Gbe. Ti kadakkelan a grupo ti relihion ket buklen dagiti indehenio a pammati, ken adu met dagiti Kristiano ken Muslim a minoridad.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Constitution of Togo". 2002. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 14 Pebrero 2012. Naala idi 20 Nobiembre 2011.
- ^ a b c "Togo". CIA World Factbook (iti Ingles). Central Intelligence Agency. Naala idi 26 Oktubre 2017.
- ^ "Religions in Togo | PEW-GRF". www.globalreligiousfutures.org (iti Ingles). Naala idi 17 Oktubre 2020.
- ^ a b "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org (iti Ingles).
- ^ "Gini Index" (iti Ingles). World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF) (iti Ingles). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ a b "Republic of Togo". www.isdb.org (iti Ingles). Naala idi 26 Enero 2021.
- ^ "Republic of Togo". www.isdb.org (iti Ingles). Naala idi 27 Enero 2021.
- ^ "Togo country profile". BBC News (iti Ingles). 24 Pebrero 2020. Naala idi 27 Enero 2021.
- ^ ""World Population prospects – Population division"". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Naala idi Nobiembre 9, 2019.
- ^ ""Overall total population" – World Population Prospects: The 2019 Revision" (xslx). population.un.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Naala idi Nobiembre 9, 2019.
- ^ a b c d "Togo (Partner) – International Cultural Youth Exchange". International cultural youth exchange (iti Ingles). Naala idi 27 Enero 2021.
- ^ "Obituary: Gnassingbe Eyadema". (5 Pebrero 2005). BBC News. Naala idi 22 Mayo 2007.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bullock, A L C, Germany's Colonial Demands (Oxford University Press, 1939).
- Gründer, Horst, Geschichte der deutschen Kolonien, 3. Aufl. (Paderborn, 1995).
- Mwakikagile, Godfrey, Military Coups in West Africa Since The Sixties (Nova Science Publishers, Inc., 2001).
- Packer, George, The Village of Waiting (Farrar, Straus and Giroux, 1988).
- Piot, Charles, Nostalgia for the Future: West Africa After the Cold War (University of Chicago Press, 2010).
- Schnee, Dr. Heinrich, German Colonization, Past and Future – the Truth about the German Colonies (George Allen & Unwin, 1926).
- Sebald, Peter, Togo 1884 bis 1914. Eine Geschichte der deutschen "Musterkolonie" auf der Grundlage amtlicher Quellen (Berlin, 1987).
- Seely, Jennifer, The Legacies of Transition Governments in Africa: The Cases of Benin and Togo (Palgrave Macmillan, 2009).
- Zurstrassen, Bettina, "Ein Stück deutscher Erde schaffen". Koloniale Beamte in Togo 1884–1914 (Frankfurt/M., Campus, 2008) (Campus Forschung, 931).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Togo iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Togo manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Togo
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Laud nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Paul McCartney
Ni Sir James Paul McCartney CH MBE (nayanak idi 18 Hunio 1942) ket maysa a kumakanta, mannurat iti kanta, musikero ken kompositor. Nakagun-od isuna iti kinadayeg a kas basista ken kumakanta para iti banda ti rock iti the Beatles, a kaaduan a naikeddeng a kas ti kadayegan ken impluensial a grupo iti pakasaritaan ti popular a musika. Ti pannakikaduana iti panagsurat iti kanta ken ni John Lennon ket agtultuloy a ti kaballigian iti pakasaritaan.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Newman, Jason (23 Agosto 2011). "It Takes Two: 10 Songwriting Duos That Rocked Music History". billboard.com. Naala idi 5 Oktubre 2017.
By any measure, no one comes close to matching the success of The Beatles' primary songwriters.


text:
Bulan
Ti Bulan kaikaisuna a masna a satelite iti Daga,[nb 3][6] ken ti maikalima a kadakkelan a satelite iti Sistema a Solar. Isu ti kadakkelan a masna a satelite iti maysa a planeta iti Sistema a Solar relative iti kaddaakel iti bukodna a nangruna, nga adda ti pagkapat ti diametro iti Daga ken 1⁄81 ti bukodna a masa.[nb 4] Ti Bulan ket isu ti maikadua a kapusekan a satelite kalpasan ti maria a maysa kadagiti karaniagan a taga-ugma nga nagukisan ti naingatoan a dagdaga ken narimbaw impakto ng abot. Isu daytoy ti karaniagan a banag iti langit kalpasan ti Init, uray no ti rabawna ket agpaysao pay a nasipnget, a kapadpada ti karaniag ti uging. Ti kinarimbawna iti langit ket ti kinakadawyanna a siklo dagiti paset , manipud idi taga-ugma a panawen, ket nakaaramid ti Bulan a kas myasa a naipangpangruna a kultural nga impluensia iti pagsasao, dagiti kalendario, arte ken mitolohia. Ti grabidad a panagimpluensia ti Bulan ket agpataud dagiti ugot ti taaw ken ti panagpaatiddog ti minuto iti aldaw. Ti agdama a panagliklikmut kaadayo ti Bulan, nga agarup a mamin sangpulo ket tallo ti diametro iti Daga, ket gapuanan daytoy ti panagparangna a kasla kadakdakkelna idiay langit ti Init, a mangpalubos daytoy nga apag-isu a kallobanna ti Init dagiti dagup a solar a salip.
Ti Bulan ket isu laeng ti nailangtana bagi malaksid ti Daga a ti tao ket simmanglad. Nupay ti Luna programme ti Kappon ti Sobiet ket isu ti immuna a nakaabot ti Bulan iti maysa a saan a namaneho a pagluganan ti limbang idi 1959, ti Apollo a programa ti Estados Unidos ket nakaganab ti isisu a namaneho ti tao a mision iti agdama nga aldaw, a nagrugi ti immuna a namaneho ti tao a lunar a panagliklikmut a mision babaen ti Apollo 8 idi 1968, ken innem a panagsanglad iti Bulan ti nagbaetan ti 1969 ken 1972, a ti immuna ket ti Apollo 11. Dagitoy a mision ket nagisubli kadagioti sumurok a 380 kg kadagiti lunar a bato, a dagitoy ket inusar ti panagrang-ay ti heolohika a panagawat iti nagtaudan ti Bulan, ti pormasion iti uneg ti bulkodna a patakder, ken iti napalabas a pakasaritaanna. Naipagarup a daytoy ket naporma idi 4.5 bilion a tawtawen. Ti maysa a pannakaporma a teoria ket ti higante nga impakto a napasamak a nairaman ti Daga. Ti impakto a teoria ket naidudua idi 2012, kalpasan ti panagusig manen dagiti Apollo nga alagad.
Kalpasan ti Apollo 17 a mision idi 1972, ti Bulan ket binisbisita laengen babaen dagiti saan a namaneho ti tao a pagluganan ti limbang, ti nailatakan babaen ti kinaudi a Sobiet a Lunokhod rover. Manipud idi 2004, ti Hapon, Tsina, India, ti Estados Unidos, ken ti Europeano nga Ahensia ti Limbang ket nagpatulod dagitoy dagiti lunar nga agpalpalikmut. Dagitoy a pagluganan ti limbang ket nakaparawad ti panagpasingked ti panakaduktal iti lunar a danum a yelo idiay agnanayon a nalinongan nga abot dagiti ungto ken bedbed iti lunar a regolito. Adda dagiti sumakbay a naplano a mision a mapan iti Bulan, a mairamn ti maysa a gobierno ken binusbusan a pribado. Ti Bulan ket agtultuloy nga adda babaen ti Tulag ti Pangaruar a Limbnag , a nawaya sukisoken para iti amin a pagilian para kadagiti nakappi a pangngep.
Nagan ken etimolohiaUrnosen
Ti maitutop a nagan para iti masna a satelite ti Daga ket "ti Bulan".[7][8] Ti panginagan ti Ingles a moon ket naala manipud iti moone (idi agarup a 1380), a naiparang-ay manipud iti mone (1135), a naala manipud iti Daan nga Ingles mōna (a napetsaan manipud idi sakbayan ti 725), a daytoy ket, a kapada dagiti amin Hermaniko a pagsasao a kognado, a nanipud ti Proto-Hermaniko *mǣnōn.[9]
Ti kangrunaan a moderno nga Ingles a panagilasin a maipanggep ti Bulan ket lunar, a naala manipud iti Latin Luna. Ti maysa pay ngem saan a nalatak a panagilasin ket ti seleniko, a naala manipud iti Taga-ugma a Griego a Selene (Eeλήvn), a naggapuan ti pasaruno a "seleno-" (a kas iti nakaalaan ti selenograpia).[10]
Dagiti notaUrnosen
- ^ Ti kaaduan a kuenta ket naited a naibatay ti titimbengan a karaniag manipud iti kuenta iti −12.74 a naited para iti maysa nga ekuador aginggana ti sentro ti Bulan iti kaadayo iti 378 000 km idiay NASA a kipudno a papeles a pinagibasaran aginggana ti kabassitan a kaadayo ti Daga-Bulan a naited idiay, kalpasan ti pinudno ti kinaudi para iti ekuatorial a raya ti Daga iti 6 378 km, nga agited ti 350 600 km. Ti kabassitana kuenta (para iti kaadayo ti baro a Bulan) ket naibatay iti agpadpada panakagpang nga inususar ti kaadu a distansia ti Daga–Bulan iti 407 000 km (a naited idiay kipnapudno a papeles) ken babaen ti panagkarkulo ti karaniag iti panagsilnag ti daga iti baro a Bulan. Ti karaniag iti panagsilnag ti daga ket albedo ti Daga × (raya ti Daga / Raya iti Panagtayyek iti Bulan)2 ] a minaig ti dagus a solar a panakasilnag a rumsua para iti kabus a Bulan. (Albedo ti Daga = 0.367; raya ti Daga = (polar radius × ekuatorial radius)½ = 6 367 km.)
- ^ Lucey et al. (2006) agited kadagiti 107 partikulo cm−3 babaen ti aldaw ken 105 particles cm−3 babaen ti rabii. Iti igid ti ekuatorial a temperatura ti rabaw iti 390 K babaen ti ken 100 K babaen ti rabii, ti umno a linteg ti alingasaw ket agitulok kadagiti presion a naited idiay infobox (binukel iti kaasitgan a urnos iti kapigsa; 10−7 Pa babaen ti aldaw ken 10−10 Pa babaen ti rabii.
- ^ Adda dagiti adu ken sabsabali a sideg ti Daga nga asteroid a mairaman ti3753 Cruithne a dagitoy ket kumaduaan nga agpalpalikmut iti Daga: dagiti pagliklikmutanda ket agpakabaelda nga umasideg iti Daga kadagiti paset ti panawen ngem agbalbaliw da met laeng kadagiti napalabas a panawen (Morais et al, 2002). Dagitoy ket quasi a satelite – dagitoy ket saan a bulbulan gapu ta saanda a palpalikmuten ti Daga. Par aiti adu pay a pakaammo, kitaen ti Dagiti sabali a bulan iti Daga.
- ^ Ti Charon ket maibagay a dakdakkel no ipada iti Pluto, ngen ti Pluto ket nabaliwan ti panakaidasigna a kas maysa nga ansisit a planeta
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b Lang, Kenneth R. (2011). The Cambridge Guide to the Solar System [Ti Cambridge a Pagalagadan ti Sistema Solar] (iti Ingles) (Maika-2 nga ed.). Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-49417-5.
- ^ a b c d e Williams, David R. "Moon Fact Sheet" [Kinapudno a Papeles ti Bulan] (iti Ingles). National Aeronautics and Space Administration. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 16 Disiembre 2008. Naala idi 31 Disiembre 2008.
- ^ Matthews, Grant (2008). "Celestial Body Irradiance Determination from an Underfilled Satellite Radiometer: Application to Albedo and Thermal Emission Measurements of the Moon Using Ceres". Applied Optics (iti Ingles). 47 (27): 4981–4993. Bibcode:2008ApOpt..47.4981M. doi:10.1364/AO.47.004981. PMID 18806861.
- ^ Vasavada, A. R.; Paige, D. A.; Wood, S. E. (1999). "Near-Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits" [Dagiti Asideg ti Rabaw a Temperatura idiay Merkurio ken ti Bulan ken ti Stabililidad dagiti Polar a Deposito ti Yelo]. Icarus (iti Ingles). 141 (2): 179. Bibcode:1999Icar..141..179V. doi:10.1006/icar.1999.6175.
- ^ Ti sakup ti naited a kuenta ti angular a kadakkel ket naibatay baben ti titimbengan dagiti sumaganad a kuenta a naited idiay kinapudo a papeles a pinagibasaran: iti maysa a Daga-ekuador aginggana ti Bulan-sentro a kaadayo iti 378 000 km, ti angular a kadakkel ket 1896 arkosegundo. Ti kapadpadana met laeng a kinapudno a papeles ket agited ti patingga ti Daga–Bulan a kaadayo iti 407 000 km ken 357 000 km. Para iti kadakkelan a angular a kadakkel, ti kabassitan a distansiaket nasken ipagisu para iti ekuatorial a raya ti Daga iti 6 378 km, nga agited ti 350 600 km.
- ^ Morais, M. H. M.; Morbidelli, A. (2002). "The Population of Near-Earth Asteroids in Coorbital Motion with the Earth" [Ti Populasion dagiti Asideg ti Daga nga Asteroid iti Kumaduan a Panaggunay iti Daga]. Icarus (iti Ingles). 160 (1): 1–9. Bibcode:2002Icar..160....1M. doi:10.1006/icar.2002.6937.
- ^ "Naming of Astronomical Objects: Spelling of Names" [Panagginagan dagiti Astronomikal a Banbanag: Panangiletra dagiti Nagab] (iti Ingles). International Astronomical Union. Naala idi 29 Marso 2010.
- ^ "Gazetteer of Planetary Nomenclature: Planetary Nomenclature FAQ" [Gazetteer iti Planetario a Nomenklatura: Planetario a Nomenklatura FAQ]. USGS Astrogeology Research Program (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 27 Mayo 2010. Naala idi 29 Marso 2010.
- ^ Barnhart, Robert K. (1995). Barnhart Concise Dictionary of Etymology [Ti Barnhart nga Ababa a Diksionario iti Etimolohia] (iti Ingles). Harper Collins. p. 487. ISBN 0-06-270084-7.
- ^ "lunar, a. ken n.". Oxford English Dictionary. Naala idi 23 Marso 2010.


text:
Murcia, Negros Occidental
Ti Murcia ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Murcia ket politikal a nabingbingay iti 23 a barbaranggay.[2]
- Abo-abo
- Alegria
- Amayco
- Zone I (Pob.)
- Zone II (Pob.)
- Zone III (Pob.)
- Zone IV (Pob.)
- Zone V (Pob.)
- Blumentritt
- Buenavista
- Caliban
- Canlandog
- Cansilayan
- Damsite
- Iglau-an
- Lopez Jaena
- Minoyan
- Pandanon
- San Miguel
- Santa Cruz
- Santa Rosa
- Salvacion
- Talotog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Murcia | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Sasao a Golpo Huon
Dagiti tallopulo a sasao a Golpo Huon ti Papua Baro a Guinea ket mabalin a mangporma ti grupo ti sasao nga Amianan a Baro a Guinea, mabalin nga iti kaunegan ti sanga ti Ngero–Vitiaz iti dayta a pamilia.[masapul a dakamaten]
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Segun da Lynch, Ross, & Crowley (2002), thi estruktura ti pamilia ket kas dagiti sumaganad:[2]
- Pannakaisilpo nga Amianan a Golpo Huon
- Pamilia a Markham
- Pannakaisilpo nga Abagatan a Golpo Huon
- Numbami
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Huon Gulf". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Lynch, John, Malcolm Ross & Terry Crowley. 2002. The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon Press.
- Ross, Malcolm (1988). Proto Oceanic and the Austronesian languages of western Melanesia. Canberra: Pacific Linguistics.


text:
Mustafa Kemal Atatürk
Ni Mustafa Kemal Atatürk (panangibalikas [musˈtäfä ceˈmäl ätäˈtyɾc]; 19 Mayo 1881 (Sapasap) – 10 Nobiembre 1938) ket maysa idi nga Otomano ken Turko nga opisial ti buyot, rebolusionario nga estadista, mannurat, ken ti immuna a Presidente ti Turkia. Isu ket naipammadayawan a kas ti nangibangon ti Republika ti Turkia. Ti apelyidona, nga Atatürk (a kayatna a sawen ket "Ama dagiti Turko"), ket naited idi kaniana (ken maiparit ti usaren ti siasinoman a tao) idi 1934 babaen ti Turko a parlamento.
Ni Atatürk ket maysa idi nga opisial ti militar idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat.[1] Kalpasan ti panakaabak ti Otomano nga Imperio iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isu ket nangidaulo ti Nailian a Tignay ti Turkia iti Turko a Gubat ti Panagwayawayas. Idi nakabangon ti probisional a gobierno idiay Ankara, inabakna dagiti puersa nga impatulod babaen dagiti Aliado. Dagiti militar a kampaniana ket nakagun-odan ti pannakawayawaya ti Turkia. Ni Atatürk ket nangirugi kadagiti programa ti politiko, ekonomiko, ken dagiti kultural a reporma, a nagsuksukimat a mangbalbaliw ti dati nga Otomano nga Imperio iti maysa a moderno, a naibatay ti laud ken sekular a pagilian nga estado. Babaen ti panangidaulona, adda dagiti rinibu a pagadalan ti naipatakder, ti kangrunaan nga edukasion ket naaramid idi nga awan bayadna ken kapilitan, bayat a dagiti panagbayad ti buis dagiti agtaltalon ket naipabassit.[2] Dagiti pamunganayan a reporma ni Atatürk, a puonan ti pannakabangon ti moderno a Turkia, ket naitudtudo a kas ti Kemalismo.
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Mustafa Kemal Atatürk ket naipasngay kadagidi nasapa a bulan iti 1881, a mabalin nga idiay kaarrubaan ti Ahmed Subaşı wenno idiay Kalsada Islahhane (tatta nga aldaw iti Kalsada Apostolou Pavlou) idiay Kaarrubaan iti Koca Kasım Pasha (daytoy a balay tattan ket maysa a museo) idiay Salonica (tatta nga aldawen ket ti Thessaloniki),[3] iti Otomano nga Imperio, iti inana ani Zübeyde Hanım (maysa a mangibalblay) ken ti amana a ni Ali Rıza Efendi (maysa a opisial ti militar, kleriko ti kasuratan ti titulo ket agtagtagilako ti tarikayo). Maysa laeng kadagiti kakabsat ni Mustafa, ti maysa kasatna a babai nga agnagan ti Makbule (Atadan) ti nagbiag iti kinaubing; daytoy a kabsatna ket pimmusay idi 1956.[4] Segun ken ni Andrew Mango, isuna ket naipasngay iti maysa a pamilia nga idi ket Muslim, ti agsasao ti Turko ken gangani ti tengnga a klase.[5] Segun tiEncyclopaedia Judaica, maysa a naiyunayunay a sapasap nga inararamid idi dagiti adu a Hudio iti Salonika ket ni Atatürk idi ket maysa a Doenmeh (kripto-Hudio) a tinaudan.Adu kadagiti relihioso a kasuppiat ni Atatürk ket kinaykayatda daytoy a panirigan.[6] Ti amana a ni Ali Rıza ket naipanpanunotan dagiti dadduma nga isu ket maysa nga Albanes a tinaudan;[7][8][9][10][11] nupay kasta, segun ken ni Falih Rıfkı Atay, dagiti kaputotan ni Ali Rıza ket dagidi Turko, a dimtenga a nagtaud manipud iti Söke idiay Probinsia ti Aydın iti Anatolia.[12][13] Ti inana a ni Zübeyde ket naipanpanunotan nga isuna ket Turko a tinaudan[9][10] ken segun ken ni Şevket Süreyya Aydemir, isuna idi ket Yörük a kaputotan.[14] Adda pay dagiti naisingsingasing a maipanggep ti bassit nga Eslabo a tinaudanna.[15][16][17]
Isuna ket naipasngay a kas ni Mustafa, ken ti maikadua a naganna a Kemal (kayatna a sawen ket Kalibnos wenno Kinalakay) ket naited idi kaniana babaen ti nagsursuro kaniana iti matematika, a ni Kapitan Üsküplü Mustafa Efendi, segun ken ni Afet Inan iti panagraraem iti kalaingna ken kinalakay,[18][19] ken segun ken ni Ali Fuat Cebesoy, gapu ta ti manursuro a ni Mustafa Efendi ket kinayatna a maisalumina ti estudiantena a kanagnaganna,[20] urayno ti biograpona a ni Andrew Mango ket nangisingsingasing nga isuna met laeng ti nagpili ti nagan a kas ti pamamdayaw ti nailian a mannaniw a ni Namık Kemal.[21] Kadagiti nasap a tawtawenna, ti inana ket nagawawis ken ni Mustafa Kemal a mapan kadagiti relihioso a pagadalan, nga isuketnagkedked ken nabiit laeng a napan. Kalpasanna, isuna ket napan iti Eskuela Şemsi Efendi (ti maysa a pribado nga eskuela nga adda ti ad-adu a sekular a kurikulo) iti panagiturturong iti amana. Dagiti nagannak kaniana ket kinaykayatda nga isu ket makaadal kadagiti panagtagilako, ngen ti awan a panagkonsulta kaniada, ni Mustafa Kemal ket nangala ti panagserrek nga esksaminasion para iti Eskuela ti Milisia ti Salonica (Selanik Askeri Rüştiyesi ) idi 1893. Idi 1896, isu ket simrek idiay Nangato a Pagadalan ti Milisia ti Monastir. Idi 14 Marso 1899,[22] isu ket simrek idiay Milisia nga Akedemia ti Otomano idiay kaarubaan iti Pangaltı[23] iti kaunegan ti Şişli a distrito ti Otomano a kapitolio a siudad ti Konstantinopla[24] (moderno nga Istanbul idiay Turkia) ken nagturpos idi 1902. Kalpasanna isu ket nagturpos manipud idiay Milisia a Kolehio ti Otomano idiay Konstantinopla idi 11 Enero 1905.[22]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Zürcher, Turkia : ti moderno a pakasaritaan, 142
- ^ Panagituray ti Moderno a Pakasaritaan ti Lubong babaen ni Norman Lowe, maikadua nga edision
- ^ Mango, ibid, p. 29, maipanggep kadagiti kaarrubaan iti Salonica, cf. Meropi Anastassiadou, Salonique, 1830–1912: une ville ottomane à l'âge des Réformes, Brill, 1997, ISBN 90-04-10798-3, p. 71. Naiyarkibo 2014-05-02 iti Wayback Machine (iti Pranses)
- ^ Cemal Çelebi Granda, Cemal Granda anlatıyor, Pal Medya ve Organizasyon, 2007, ISBN 978-9944-2-0301-2, p. Naiyarkibo 2011-11-21 iti Wayback Machine
- ^ Andrew Mango Atatürk: Ti Biograpia ti Nangbangon ti Moderno a Turkia, Overlook Press, 2002, ISBN 978-1-58567-334-6, p. 25 Naiyarkibo 2014-05-02 iti Wayback Machine, p.27ff. – "Ti pamilia ni Feyzullah ket nakunkuna a nagtaud manipud iti pagilian idiay asideg ti Vodina (itan ket ti Edhessa idiay Akinlaud a Griego Macedonia). Ti paelyido a Sofuzade, a ti kaibuksilanna ket 'anak a lalaki ti nasingpet a tao', ket agisingsingasing a dagiti tinaudan ni Zübeyde ken ni Ali Rıza ket adda ti agpadpada a tinaudan. Ni Cemil Bozok, anak a lalaki ni Salih Bozok, nga isuna ket adayo a kasinsin ni Atatürk ken, kalpasanna, ti ADC, ket natunton a kabagian ti pamilia ni Ali Rıza ken ni Zübeyde. Kayatna sawen daytoy ket dagiti pamilia ti nagannak ken ni Atatürk ket agkakabagianda. Ni Cemil Bozok ket nangipalplagip pay a ti apong iti ama, a ni Safer Efendi, ket adda iti Albanes a tinaudan. Daytoy ket adda ti nagtaudan ti nasalsaludsod nga etniko a tinaudan ni Atatürk. Dagiti nagannak ken ni Atatürk ken dagiti kabagianda ket nagus-usarda ti Turko a kas ti pagsasaoda. Daytoy ket mangisingasing nga adda met laeng dagiti tinaudanda ket kasisigud a nagtaud manipud idiay Turkia, gapu ta dagiti lokal a Muslim iti Albanes a kaputotan ken Eslabo a tinaudan nga awan ti etniko a pannakaikapetan ti Turkia ket agsasaoda iti Albanes, Serbo-Kroata wenno Bulgaro, no laeng agtaltalinaayda iti patnengda a daga., Ngem iti karupaan ni Ataturk ket karuprupana dagiti lokal nga Albanes ken dagiti Eslabo.[…] Ngem awan dagii ebidensia a ni Ali Riza wenno ni Zübeyde ket kaputotan manipud kadagiti Turko a nomada." panid 28; "Nasaysayaat a mabalin a ni Atatürk ket nakaala ti karupaanna manipud kadagiti Balkan a kaputotan.[…] Ngem dagiti Albanes ken dagiti Eslabo ket mabalin ket isuda pay dagiti tinaudanna."
- ^ Gershom Scholem, "Doenmeh", Encyclopaedia Judaica, maika-2 nga ed.; Tomo 5: Coh-Doz, Macmillan a Reperensia USA, Thomson Gale, 2007, ISBN 0-02-865933-3, p. 732.
- ^ Mango, Andrew, Ataturk: ti biograpia ti nangbangon ti moderno a Turkia, (Overlook TP, 2002), p. 27.
- ^ Lou Giaffo: Albania: mata ti Balkan a nga alikuno
- ^ a b Jackh, Ernest, Ti Agpangpanagto nga Immindayon, (Goemaere Press, 2007), p. 31, Turko nga ina ken Albanes nga ama Naiyarkibo 2012-03-31 iti Wayback Machine
- ^ a b Isaac Frederick Marcosson, Riribok a Tawtawen, Ayer Publishing, 1969, p. 144. Naiyarkibo 2012-10-13 iti Wayback Machine
- ^ Richmond, Yale, Manipd ti Da iti Wen: pannakaawat dagiti Daya a Europeano, (Intercultural Press Inc., 1995), p. 212.
- ^ Falih Fırkı Atay, Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar, İstanbul: Betaş, 1984, p. 17. (iti Turko)
- ^ Vamik D. Volkan & Norman Itzkowitz, Ölümsüz Atatürk (Immortal Ataturk), Bağlam Yayınları, 1998, ISBN 975-7696-97-8, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17)
- ^ Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam: Mustafa Kemal, Birinci Cilt (1st vol.): 1881–1919, maika-14 nga ed., Remzi Kitabevi, 1997, ISBN 975-14-0212-3, p. 31. (iti Turko)
- ^ Dagiti nalatak a daulo, nalatak a tirano?: Dagiti kontemporario a panirigan dagiti agturturay ti Lubong a nakaaramid ti pakasaritaan, Arnold Blumberg, Greenwood Publishing Group, 1995, p. 7. Books.google.bg. ISBN 0-313-28751-1. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-05-02. Naala idi 2012-11-10.
- ^ Ti Saritana: Ni Mustafa Kemal ken ti Tuko a Rebolusion, A. Baran Dural, iUniverse, 2007, pp. 1–2. Books.google.bg. 29 Agosto 2007. ISBN 0-595-41251-3. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-05-02. Naala idi 2012-11-10.
- ^ No kasla kadagiti kaaduana a Macedonia, adda kaniana iti bassit a kita iti Mestiso —mabalin nga iti Eslabo wenno Albanes —ken mabalin laeng daytpy a panagipagarup.Ataturk: ti biograpia ni Mustafa Kemal, ama timoderno a Turkia, Baron Patrick Balfour Kinross, Quill/Morrow, 1992, ISBN 0688112838, p. 8.
- ^ Ni Afet Inan, Atatürk hakkında hâtıralar ve belgeler, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959, p. 8. Naiyarkibo 2011-11-21 iti Wayback Machine
- ^ "Mustafa Kemal Atatürk". Website ti Turko nga Embahada. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-27. Naala idi 7 Agosto 2007.
- ^ Ali Fuat Cebesoy, Sınıf arkadaşım Atatürk: okul ve genç subaylık hâtıraları, İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1967, p. 6. Naiyarkibo 2011-11-21 iti Wayback Machine Benim adım Mustafa. Senin adın da Musfata. Arada bir fark olmalı, ne dersin, senin adının sonuna bir de Kemal koyalım.
- ^ Mango, Atatürk, p. 37.
- ^ a b T. C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademlerdeki Komutanların Biyografileri, Ankara: Genkurmay Başkanlığı Basımevi, 1972, p. 1. (iti Turko)
- ^ Falih Fırkı Atay, Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar, İstanbul: Betaş, 1984, p. 29. (iti Turko)
- ^ Ti Encyclopædia Britannica, Tom. 7, inurnos babaen ni Hugh Chisholm, (1911), 3; "Konstantinopla, ti kapitolio ti Turko nga Imperio...".
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Mustafa Kemal Atatürk iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Liana
Ti pagsasao a Liana, wenno Liana-Seti, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Seram, Indonesia. Daytoy ket tinawtawagan pay iti Kobi ken Uhei Kachlakan, dagiti nagan a pagibinningayanna iti kaarrubana a Benggoi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Liana iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Liana-Seti". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Sasao nga Indo-Europeano
Ti sasao nga Indo-Europeano ket isu dagiti pamilia (wenno pilo) dagiti ginasut a mainaig kadagiti pagsasao ken dialekto. Adda dagiti agarup a 439 a pagsasao ken dagiti dialekto, segun ti 2009 a karkulo ti Ethnologue, agarup a kagudua (221) ket tagikua ti apo a sanga ti Indo-Aryan.[2] Daytoy ket mangiraman kadagiti nangruna nga agdma a sasao iti Europa, ti banak ti Irani, ken ti Indiano a Subkontinente, ken adu pay daytoy idi iti taga-ugma nga Anatolia. Daytoy ket addaan kadagiti napasingkedan a pannakaisurat a naiparangen manipud idi Panawen ti Bronse iti porma iti Sassao nga Anatolia ken Miseniko a Griego, ti pamilia ti Indo-Europo ket kaaduan iti pagobraan ti naipakasaritaan a lingguistika ken agtagikua ti maikadua a kapautan a nairehistro a pakasaritaan, kalpasan laeng ti pamilia ti Apro-Asiatiko.
Ti sasao nga Indo-Europeano ket insasao babaen dagiti ganggani a 3 bilion a patneng nga agsasao,[3] ti kaaduan a bilang kadagiti ania man a mabigbig a pamilia ti pagsasao. Kadagiti 20 a pagsasao a kaaduan ti bilang kadagiti patneng a mangisasao segun ti SIL Ethnologue, 12 kadagitoy ket Indo-Europeano: ti Espaniol, Ingles, Hindi, Portuges, Bengali, Ruso, Aleman, Lahnda, Marati, Pranses, Urdu, ken Italiano, dagitoy ket pakainayonanna para iti sumurok a 1.7 a bilion a patneng a mangisasao.[4] Adda met dagiti sabali a naisuppiatan a singasing a mangisilpo ti Indo-Europeano kadagiti sabali a nangruna a pamilia ti pagsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Indo-Europeano". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ "Ethnologue Report for Indo-European". Ethnologue (iti Ingles).
- ^ "Ethnologue List of Language Families". Ethnologue (iti Ingles). Naala idi 2010-08-07.
- ^ "Ethnologue List of Languages by Number of Speakers". Ethnologue (iti Ingles). Naala idi 2010-08-07.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sasao nga Indo-Europeano iti Wikimedia Commons


text:
Kontrol ti autoridad
Iti siensia ti biblioteka, ti kontrol ti autoridad ket isu ti proseso a mangurnos ti katologo ti biblioteka ken bibliograpiko a pakaammo[1][2] babaen ti panagusar ti agmaymaysa,naisangayan a nagan para iti tungngal a maysa a topiko. Dagitoy naisangsangayan a paulo ket kankanayon a naipakat kadagiti amin a katologo,[3] ken agob-obra kadagiti sabali a panagurnos a datos a kas dagiti panagisilpo ken dagiti pangigiddiatan a reperensia.[3][4] Ti tungngal maysa a paulo ket naipalpalawag bassit kadagiti termino iti sakupna ken panagusar, ken daytoy a panagurnos ket makatulong kadagiti empleado ti biblioteka a mangtaripato ti katologo ket mangaramid daytoy a nalaka a mausar para kadagiti agsuksukisok. Ti balikas nga autoridad iti kontrol ti autoridad ket naala manipud iti immuna a pnnakausarna iti panangilasin kadagiti mannurat, ken awan ti kadawyan a kaibuksilan iti autoridad a kas bileg a pannakikabagian, urayno iti kapanunotan iti balikas ti autoridad ket etimolohiko a mainaig.[5][6][7]
Dagiti agkatkatologo ket mangikeddengdad ti tungngal maysa a suheto akas ti mannurat, libro, serye wenno korporasion—ti naisangayan a paulo ti termino a kankanayonto a maus-usar, naisangayan, ken nalawag a mangipalawag kadagiti amina a reperensia iti isu met laeng a suheto , urayno adda dagiti paggiddiatan a kas dagiti sabsabali a panangiletra, dagiti parbo anagan, wenno dagiti seudonimo.[8] Ti naisangayan a paulo ket makatulong kadagiti agar-aramat kadagiti amin a maitutop a pakaammo a mainaig wenno kapada a pagyanan dagiti suheto.[8] Dagiti rehistro ti autoridad ket mabalin a maitipon iti maysa a batayan ti datos ken makunkuna iti autoridad ti papeles, ken ti panagtaripato ken panagpabaro kadagitoy a papeles ken dagiti pay "lohikal a pannakasilpo"[9] kadagiti sabali a papeles iti kauneganda ket isu ti obra dagiti bibliotekero ken dagiti pay sabali a nga agkatkatologo ti pakaammoto. Iti pannakaitunos, ti turay ti panagtengngel ket maysa a kas pagarigan iti natengngel a bokabulakrio ken iti bibliograpiko a panagtengngel.
Bayat nga iti teoria a ti aniaman a pirgis ti pakaammo ket maitunos iti kontrol ti autoridad a kas dagiti personal ken korpotatibo a nagnagan, dagiti agpapada a titulo, dagiti serye, ken dagiti suheto,[2] dagiti agkatkatologo ti biblioteka ket kadawyanda nga agipatpatengnga iti isip kadagiti nagan ti mannurat ken dagiti titulo ti libro. Dagiti paulo ti suheto manipud iti Biblioteka ti Kongreso ket mangtungpal ti panagaramid a maipada kadagiti rehistro ti autoridad, urayno kadaywan dagitoy a naipanpanunotan a sabali. Iti panagpalabas ti panawen, dagiti pakaammo ket agbalbaliwda, a mangsingdat ti pannakasapul para iti reorganisasion. Segun ti maysa a panirigan, ti kontrol ti autoridad ket saana maipanggep ti panagpartuat iti puro ken nasayaat a sistema ngem daytoy ket ti agtultuloy a ganetget ti panagkamat kadagiti panagbalbaliw ken ti panagpadas nga iyeg ti estruktura ken urnos" iti aramid a panagtulong kadagiti agar-aramat tapno makabirukda ti pakaammo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Block, Rick J. 1999. “Turay a Panagtengngel: Ania kadi daytoy ken Apay a Mabanagan.”, naala idi Marso 30, 2006
- ^ a b "Apay a ti Katologo ti Biblioteka ket Makasapul ti Turay a Panagtengngel ken Ania Kadai Daytoy". gobierno iti Vermont. Nobiembre 25, 2012.
- ^ a b "Turay a panagtengngel idiay Biblioteka ti NMSU". Estado nga Unibersidad ti New Mexico. Nobiembre 25, 2012.
- ^ "Turay a Panagtengngel iti Card Environment". gobierno iti Vermont. Nobiembre 25, 2012. Naala idi Nobiembre 25, 2012.
- ^ "auctor". Online a Diksionario ti Etimolohia. Disiembre 7, 2012. Naala idi 2012-12-07.
... Nota: dagiti ramut a balikas para iti mannurat ken autoridad ket dagiti balikas a kas ti auctor wenno autor ken autorite manipud iti maika-13 a siglo. -- mannurat (n) c.1300, autor "ama," manipud iti O.Fr. auctor, acteor "mannurat, nagtaudan, nagpartuat, nangiyuna (12c., Mod.Fr. auteur), manipud iti L. auctorem (nom. auctor) ... -- turay (n.) nasap a 13c., autorite "libro wenno insasao a nagikappia ti suppiat," manipud iti O.Fr. auctorité "autoridad, pannakaidaydayaw, karbengan, pammalubos, dignidad, grabidad; dagiti Nasantuan a Sinuratan" (12c.; Mod.Fr. autorité), ... (kitaan ti mannurat). ...
- ^ "turay (tengngel)". Memidex. Disiembre 7, 2012. Naala idi 2012-12-07.
Etimolohia ... autorite "libro wenno insasao a mangikappia ti suppiat", manipud iti Daan a Pranses ti auctorité...
- ^ "turay". Diksionario ti Merriam-Webster. Disiembre 7, 2012. Naala idi 2012-12-07.
Kitaen ti "Taudan ti Turay" -- Tengnga nga Ingles ti auctorite, manipud iti Anglo-Pranses ti auctorité, manipud iti Latin ti auctoritat-, auctoritas pamanunotan, keddeng, bileg, manipud iti auctor Immuna a naammmuan apanag-usar: maika-13 a siglo...
- ^ a b "Panagkatologo dagiti annuroten ti kontrol ti autoridad". Nailian a Biblioteka ti Australia. Nobiembre 25, 2012.
Ti kangrunaan a panggep ti kontrol ti autoridad ket ti panagitulong ti agar-aramat ti katologo iti panagbiruk kadagiti bayat a kakaykayatan.
- ^ "Turay a Panagtengngel iti LTI". LTI. Nobiembre 25, 2012.


text:
Wikipedia:Pammadpadakes
Ti gandat ti Wikipedia ket ti panagpartuat ti maysa nga ensiklopidiko a punganayan ti pakaamo a maitunos ti maysa nga agmangngamangnga a nalinteg a pamanunutan, a dagiti amin a pakaammo ket naibasar kadagiti nadakamatan ken napatalgedan a naipablaak a punganayan, tano mataripatu ti maysa a pagalagadan ti pannakapatalged.[1]
Daytoy ket akin-rebbeng dagiti amin nga agparparawad tapno masigurado a dagiti maipablaak a banag iti Wikipedia ket saan a makapadakes ti dayaw.
Annuroten ti Wikipedia ti mangikkat kadagiti pammadpadakes a banag no nailasin dagitoy.
Manipud idi Oktubre 3, 2012 segun ti Tignay ti Republika Blg. 10175 ti Pilipinas wenno ammo pay a kas ti Panagatipa ti Siberkrima a Tignay ti 2012 (Ingles: Republic Act No. 10175 or known as the Cybercrime Prevention Act of 2012) ti online a libelo ket maysa a krima tattan idiay Pilipinas.[2]
Dagiti pagannurotan ti suheto
No namatmatika a sika ket suheto ti pammapadakes a naibagbaga iti Wikipedia, pangngaasi a paammuandakami kadagiti salasay ken kamali ti artikulo.
Dagiti nagibasaran
- ^ Wales, Jimmy (2006-05-16). "[WikiEN-l] Ti awan a pakaammo ket kinaykayat ngem dagiti makaallilaw wenno saan a pudno a pakaammo". lists.wikimedia.org. WikiEN-l. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-05-21. Naala idi 2010-05-21.
[…] Daytoy ket nasken a maikkat, mapardasan, malaksid no daytoy ket nadakamatan. Daytoy ket pudno kadagiti amin a pakaammo, ngem naisangsangayan nga agpayso ti negatibo a pakaammo a maipanggep ti sibibiag a tattao. […]
- ^ Tignay ti Republika Bilang 10175 - Panagatipa ti Siberkrima a Tignay ti 2012 (iti Ingles)
Dagiti silpo ti ruar
- "Ti kadi Wikipedia ket natalged manipud ti pammadpadakes a responsibilidad?" babaen ni Daniel Terdiman (manipud ti CNET) (iti Ingles)
- Pammadpadakes iti Internet: Ti Sangalubongan a Parikut(iti Ingles)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bukidnon
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Bukidnon, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo ken maikapat a distrito ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Bukidnon iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Bukidnon ket paset idi ti pannakabagi ti Departamento ti Mindanao ken Sulu manipud idi 1916 aginggana idi 1935, daytoy ket naurnos idi a kas maymaysa a kongresional a distrito aginggana idi 1972. Manipud idi 1978 aginggana idi 1984 daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion X, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986 nagbutos daytoy kadagiti 2 a sapasap a pannakabagi. Idi 1986 aginggana idi 2012, ti probinsia ket nairepresenta idi babaen kadagiti tallo a pannakabagi. Idi 2013, ti Bukidnon ket naidistrito manen kadagiti uppat a kongresional a distrito kalpasan ti Republika Tignay 10184, ti linteg a pannakabingbingay manen ti Bukidnon kadagiti uppat a lehislatibo a distrito , a pinirmaan idi babaen ni Presidente Benigno S. Aquino III iti Septiembre 28, 2012.[1][2]
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Baungon, Libona, Malitbog, Manolo Fortich, Sumilao, Talakag
- Populasion (2010): 278,952
1987 - 2013[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Baungon, Kalilangan, Libona, Malitbog, Manolo Fortich, Pangantucan, Sumilao, Talakag
- Kalawa ti daga: 2, 726.10 km² (32.9% iti kalawa ti Bukidnon)
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cabanglasan, Impasug-Ong, Lantapan, San Fernando
- Kalawa ti daga: 3, 144.44 km² (29.95% iti kalawa ti Bukidnon)
- Populasion (2010): 335,190
1987 - 2013[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Malaybalay, Siudad ti Valencia
- Dagiti ili: Cabanglasan, Impasug-Ong, Lantapan, San Fernando
- Kalawa ti daga: 3, 751.57 km² (45.2% iti kalawa ti Bukidnon)
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Damulog, Dangcagan, Don Carlos, Kadingilan, Kibawe, Kitaotao, Maramag, Quezon
- Kalawa ti daga: 1, 816.11 km² (21% iti kalawa ti Bukidnon)
- Populasion (2010): 414,213
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Valencia
- Dagiti ili: Kalilangan, Pangantucan
- Kalawa ti daga: 1, 104.06 km² (10.52% iti kalawa ti Bukidnon)
- Populasion (2010): 270,178
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
-  ^1 Pimmusay idi 12 Oktubre1946.
-  ^2 Nagtakem iti opisina kalpasan ti panangabak iti espesial nga eleksion a natengngel idi 11 Marso 1947.
-  ^3 Naidutok a kas Sekretario ti Agrikultura iidi 1960; anagtultuloy a bakante ti tugaw aginggana iti patingga ti maika-14 a Kongreso.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
- ^ Porcalla, Delon (Oktubre 5, 2012). "Napartuat ti maika-4 a lehislatibo a a distrito idiay Bukidnon". Philippine Star. Naala idi Oktubre 12, 2012.
- ^ Paras, Jesus Emmanuel M.; Flores, Florencio T. Jr.; Jose Zubiri III. "H. No. 5236". Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Naala idi Oktubre 12, 2012.
- ^ a b c d e f "Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas". Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Naala idi Oktubre 12, 2012.
- ^ a b Official program of the inauguration of the Republic of the Philippines and the induction into office of His Excellency Jose P. Laurel. Bureau of Printing. 1943.


text:
Medellín
Ti Medellín (Panangibalikas nga Espaniol: [meðeˈʝin]), opisial a ti Munisipalidad ti Medellín (Espaniol: Municipio de Medellín), ket ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Colombia ken ti kapitolio ti departamento ti Antioquia. Daytoy ket mabirukan idiay Ginget ti Aburrá , ti sentral a rehion ti Banbantay Andes iti Abagatan nga Amerika. Ti siudad ket addaan iti populasion iti 2.44 a riwriw manipud idi 2014.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Estimates and projections of the total national, departmental and municipal population by area 1985–2020" (XLS). NADS. Naala idi 1 Septiembre 2014.
- ^ Diccionario de la lengua española. "medellinense" (iti Espaniol). Real Academica Española (REA).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Medellín iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Medellín manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Turkia
Nagsasabtan: 39°N 35°E / 39°N 35°E
Ti Turkia (Turko: Türkiye), opisial a ti Republika ti Turkia (Türkiye Cumhuriyeti (tulong·pakaammo)), ket maysa a pagilian idiay Europa a mabirukan idiay Akinlaud nga Asia (kaaduanna idiay peninsula ti Anatolia) ken idiay Daya a Trasia idiay Abagatan a daya nga Europa. Ti Turkia ket nabeddengan babaen dagiti walo a pagilian: Bulgaria iti amianan a laud; Gresia iti laud; Georgia iti amianan a daya; Armenia, Azerbaijan (ti exclave iti Nakhchivan) ken Iran iti daya; ken Irak ken Siria iti abagatan a daya. Ti Baybay Mediteraneo ken Cyprus ket addada iti abagatan; ti Baybay Egeo ket adda iti laud; ken ti Baybay Nangisit ket adda iti amianan. Ti Baybay Marmara, ti Bosporo ken ti Dardanelo (dagitoy ket buklenda dagiti Nailet a baybay ti Turko) ket ilasinna ti nagbeddengan a nagbaetan ti Daya a Trasia ken Anatolia; ilasinna pay ti Europa ken Asia.[6]
Ti Turkia ket maysa kadagiti innem a nawaya a Turko nga estado. Ti kaaduan iti populasion kadagitoy ket Muslim.[7] Ti opisial a pagsasao iti daytoy a pagilian ket ti Turko, a ti Kurdo ken Zazaki ket maisasao dagitoy babaen dagiti Kurdo ken Zaza, a mangbukel ti 18% iti populasion.[8]
Dagiti Oghuz a Turko ket nangrugrugida a mapmapan iti lugar a makunkuna tattan a ti Turkia (naala manipud iti Mediebal a Latin Turchia, i.e. "Daga dagiti Turko") idi maika-11 a siglo. Daytoy ket pimmardas babaen ti panangabak dagiti Seljuk kadagiti Bisantino idiay Gubat ti Manzikert.[9] Adda dagiti bassit a beyliks ken ti Seljuk a Sultanato iti Rûm a nagturay ti Anatolia aginggana ti Mongol a panagraut. Idi rugi ti maika-13 a siglo, ti Otomano a beylik ket pinagtitiponda ti Anatolia ket nagaramidda iti imperio a gumay-at iti kaaduan iti Abagatan a daya iti Europa, Akinlaud nga Asia ken Amianan nga Aprika. Kalpasan ti panagrebba ti sumaganad a pannakaabak ti Imperio nga Otomano idi Umuna a Sangalubongan a Gubat, adda dagiti pasetna a sinakupan babaen ti nangabak a Kumaduaan. Adda maysa a grupo dagiti ubbing ng opisial a militar, nga indauloan babaen ni Mustafa Kemal Atatürk ken dagiti kaduana, nagaramidda ti nagballigi a sumupiat kadagiti Kumaduaan; idi 1923, nangipatakder dagitoy iti moderno a Republika iti Turkia ken immuna a presidente ni Atatürk.
Ti Turkia ket maysa a demokrata, sekular, unitario, batay-linteg a republika nga addaan iti taga-ugma a tinawtawid a kultura. Ti Turkia ket umad-adu a naipatipon iti Laud babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Konseho ti Europa, NATO, OECD, OSCE ken ti G-20 a dagiti kangrunaan nga ekonomia. Ti Turkia ket nangrugi a nakitulag ti napno a panagkameng iti Kappon ti Europa idi 2005, nga isu ket maysa idin a kumaduaan a kameng iti Europeano a Komunidad ti Ekonomia manipud idi 1963 ken nakadanon ti maysa a tulagan ti kappon ti aduana idi 1995. Ti Turkia ket nagtaraken iti asideg a kultural, politikal, ekonomiko ken industria a pannakibiang iti Tengnga a Daya, dagiti Turko nga estado iti Tengnga nga Asia ken dagiti pagilian ti Aprika babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Konseho a Turko, Nagsaupan nga Administrasion iti Turko nga Arte ken Kultura, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong ken ti Organisasion ti Ekonomiko a Panagtitinnulong.
Ti lokasion ti Turkia iti nagsasabtan ti Europa ken Asia ket mangaramid daytoy a maysa a nangruna a heostratehiko a pagilian.[10][11][12] Gapu ti naipangruna a lokasionna, dakkel nga ekonomia ken kabilegan ti militar, ti Turkia ket maysa a nangruna a rehional a bileg.[12][13]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "The Results of Address Based Population Registration System, 2020". Turkish Statistical Institute (iti Ingles). 31 Disiembre 2020. Naala idi 5 Pebrero 2021.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database, April 2021". International Monetary Fund (iti Ingles). Naala idi 8 Abril 2021.
- ^ "Gini Coefficient of Equivalised Disposable Income – EU-SILC Survey". Eurostat (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2020-02-18. Naala idi 13 Pebrero 2020.
- ^ United Nations Development Programme. 2020 Human Development Report (PDF) (Reporta) (iti Ingles). Naala idi 15 Disiembre 2020.
- ^ Ti Lira ti Turkia (Türk Lirası, TL) ket sinukatanna ti Baro a lira ti Turkia idi Enero 1, 2009.
- ^ National Geographic Atlas of the World [Atlas ti Nailian a Heograpiko iti Lubong] (iti Ingles) (Maika-7 nga ed.). Washington, D.C.: National Geographic Society. 1999. ISBN 0-7922-7528-4. "Europa" (pp. 68–69); "Asia" (pp. 90–91): "Ti kadawyan a maaw-awat a pannakabingbingay a baetan ti Asia ken Europa … ket pinorma babaen ti Bambantay Ural, Karayan Ural, Baybay Kaspio, Bambantay Kaukaso, ken ti Nangisit a Baybay nga addaan kadagiti pagayusanna, ti Bosporo ken Dardanelo."
- ^ KONDA (2007). "Religion, Secularism and the Veil in Daily Life" [Relihion, Sekularismo ken ti Dalungdong iti Inaldaw a Biag] (PDF) (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2009-03-25.
- ^ "Turkey". The World Factbook (iti Ingles). Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-05-14. Naala idi 2011-05-16.
- ^ "Turkey – Turkish Origins" [Turkia – Dagiti Turko a Nagtaudan]. Countrystudies.us (iti Ingles). Naala idi 2011-05-16.
- ^ Mango, Andrew (2000). Atatürk (iti Ingles). Overlook. ISBN 1-58567-011-1.
- ^ Shaw, Stanford Jay; Shaw, Ezel Kural (1977). History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808 [Pakasaritaan iti Imperio nga Otomano ken Moderno a Turkia; Tomo 1, Imperio iti Gazis. Ti Pannakabangon ken Pannakaawan ti Imperio nga Otomano, 1280–1808] (iti Ingles). Cambridge University Press. ISBN 0-521-29163-1.
- ^ a b Bhalla, Reva; Goodrich, Lauren; Zeihan, Peter (2009-03-17). "Turkey and Russia on the Rise" [Panagpangato ti Turkia ken Rusia]. Stratfor (iti Ingles). Naala idi 2011-08-21.
- ^ Dessi, Andrea (2010-12-18). "Can Turkey Be a Source of Stability in the Middle East?" [Ti Turkia ngata ket Taudan iti Stabilidad ti Tengnga a Daya?]. The Heptagon Post (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-06-13. Naala idi 2011-05-16.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Turkia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Turkia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Turkia iti Curlie (iti Ingles)
- Heograpiko a datos a mainaig iti Turkia iti OpenStreetMap
- Wikimedia Atlas iti Turkey
- Turkia
- Baybay Egeo
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Akindaya nga Europa
- Dagiti pagilian ti Daya a Mediteraneo
- Eurasia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Pagpagilian ti G20
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Turko
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1923
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia


text:
Kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes, Enero 1 (dominikal a letra C). Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1993, 1999, 2010 ken 2021[1] wenno dagiti tawen ti Huliano ti 1910 ken 1899 (kitaen dagiti tabla dita baba).
Ti kadawyan a tawen ket ti tawen nga addaan kadagiti 365 nga aldaw, a saan a bisiesto a tawen nga addaan kadagiti 366 nga aldaw.
Daytoy laeng ti kita ti tawen a ti nth "Doomsday" (Dominggo iti daytoy a tawen) ket saan nga ISO a lawas n; daytoy ket adda iti ISO a lawas ti n-1.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Robert van Gent (2017). "The Mathematics of the ISO 8601 Calendar". Utrecht University, Department of Mathematics. Naala idi 20 Hulio 2017.