text:
KAPITULO 20
“Masirib iti Puso”
—Ngem Napakumbaba
1-3. Apay a masiguradotayo a napakumbaba ni Jehova?
KAYAT ti ama nga isuro iti ubing pay nga anakna ti maysa a napateg a leksion. Magagaran a mangdanon iti puso. Kasano ti pannakisaona? Agtakder aya ket pagsasawanna ti ubing nga uray la a maamak daytoy? Wenno masapul nga agrukob a makisao kenkuana iti naalumamay ken makaay-ayo a wagas? Sigurado a ti naalumamay a wagas ti pilien ti masirib ken napakumbaba nga ama.
2 Ania a kita nga Ama ni Jehova—natangsit wenno napakumbaba, nasabrak wenno naalumamay? Ammo ni Jehova ti amin ken isu ti masirib iti amin. Nupay kasta, napaliiwmo kadin a ti pannakaammo ken saririt a mismo saanda a pagbalinen a napakumbaba dagiti tattao? Kas kuna ti Biblia, “ti pannakaammo mamagtangsit.” (1 Corinto 3:19; 8:1) Ngem ni Jehova, a “masirib iti puso,” ket napakumbaba met. (Job 9:4) Dina kayat a sawen a nababa ti saad ni Jehova wenno saan a nadaeg, no di ket saan a natangsit. Apay a kasta?
3 Nasantuan ni Jehova. No kasta, awan kenkuana ti kinatangsit, a maysa a makatulaw a kababalin. (Marcos 7:20-22) Maysa pay, imutektekam ti kinuna ni propeta Jeremias ken Jehova: “Di bumurong a lagipento ti kararuam [ni Jehova a mismo] ket agrukob maigapu kaniak.” * (Un-unnoy 3:20) Rabakem! Madadaan ti Soberano nga Apo ti uniberso nga “agrukob,” wenno makipatas ken Jeremias, tapno maipaayanna iti umno nga atension dayta nga imperpekto a tao. (Salmo 113:7) Wen, napakumbaba ni Jehova. Ngem ania ti ramanen ti nadiosan a kinapakumbaba? Kasano a nainaig dayta iti sirib? Ken apay a napateg dayta kadatayo?
No Kasano a Napaneknekan a Napakumbaba ni Jehova
4, 5. (a) Ania ti kinapakumbaba, ken kasano a maiparangarang dayta, ket apay a ditay koma ipada dayta iti kinakapuy wenno kinaawan panagtalek? (b) Kasano nga imparangarang ni Jehova ti kinapakumbaba iti pannakilangenna ken ni David, ket kasano kapateg kadatayo ti kinapakumbaba ni Jehova?
4 Nanumo ti panagpampanunot, saan a natangsit, ken saan a napalangguad ti maysa a napakumbaba. Ti kinapakumbaba ket galad ti puso a maiparangarang kadagiti kababalin a kas iti kinaalumamay, kinaanus, ken kinanainkalintegan. (Galacia 5:22, 23) Ngem ditay koma pagarupen a dagitoy a nadiosan a galad ket pammaneknek iti kinakapsut wenno kinaawan panagtalek. Saan a maisupadi dagitoy iti nalinteg a pungtot ni Jehova wenno iti panangusarna iti pannakabalinna a mangdadael. Imbes ketdi, babaen ti kinapakumbaba ken kinaalumamayna, iparparangarang ni Jehova ti dakkel a bilegna, ti pannakabalinna a mangkontrol a naan-anay iti bagina. (Isaias 42:14) Kasano a nainaig ti kinapakumbaba iti sirib? Kuna ti maysa a reperensia iti Biblia: “Di panagimbubukodan ti naan-anay a kaipapanan ti kinapakumbaba ken napateg daytoy a pakaibatayan ti amin a sirib.” No kasta, agkuykuyog ti napaypayso a sirib ken kinapakumbaba. Kasano nga agpaay a pagimbagantayo ti kinapakumbaba ni Jehova?
Napakumbaba ken naalumamay ti pannakilangen ti masirib nga ama kadagiti annakna
5 Inkanta ni Ari David ken Jehova: “Itedmonto kaniak ti mangisalakan a kalasagmo, ket ti mismo a makannawan nga imam saranayennakto, ket ti mismo a kinapakumbabam pagbalinennakto a naindaklan.” (Salmo 18:35) No an-anagen, nagpakumbaba ni Jehova iti pannakilangenna iti daytoy nga imperpekto a tao, a sinalakniban ken sinaranayna iti inaldaw. Nabigbig ni David a tapno maisalakan—ken tapno agbalin pay ketdi a naindaklan kas ari—dayta ket gapu laeng iti madadaan a panagpakumbaba ni Jehova a mismo iti kasta a wagas. Kinapudnona, siasino kadatayo ti addaan iti aniaman a namnama a maisalakan no saan a napakumbaba ni Jehova, a madadaan a mangibaba iti bagina tapno makalangennatayo a kas maysa a naalumamay ken naayat nga Ama?
6, 7. (a) Iti Biblia, apay a saan a pulos a nadeskribir ni Jehova kas naemma? (b) Ania ti pakainaigan ti kinaemma iti sirib, ket siasino ti nangipaay iti kasayaatan a pagwadan iti daytoy a banag?
6 Makapainteres a maammuan ta adda nagdumaan ti kinapakumbaba ken kinaemma. Ti kinaemma ket maysa a nagsayaat a galad nga ipakita koma dagiti matalek a tattao. Kas iti kinapakumbaba, nainaig dayta iti sirib. Kas pagarigan, kuna ti Proverbio 11:2: “Ti sirib adda kadagidiay naemma.” Nupay kasta, awan a pulos ti naikuna iti Biblia a naemma ni Jehova. Apay nga awan? Kas nausar iti Kasuratan, ti kinaemma ipasimudaagna ti umiso a panangbigbig kadagiti limitasion. Awan ti banag a di kabaelan nga aramiden ti Mannakabalin-amin malaksid dagidiay maisalungasing kadagiti nalinteg a pagalagadanna. (Marcos 10:27; Tito 1:2) Maysa pay, kas Kangatuan, awan ti pagpasakupanna. Ngarud, saan nga agaplikar ti kinaemma ken Jehova.
7 Nupay kasta, napakumbaba ken naalumamay ni Jehova. Isursurona kadagiti adipenna a ti kinaalumamay ket nasken iti pudno a sirib. Dinakamat ti Saona ti maipapan iti “kinaalumamay a kukua ti sirib.” * (Santiago 3:13) Usigem ti pagwadan nga impakita ni Jehova iti daytoy a banag.
Sipapakumbaba ni Jehova a Mangdutok ken Mangipangag
8-10. (a) Apay a naisangsangayan ti kinamasindadaan ni Jehova a mangdutok ken mangipangag? (b) Kasano a sipapakumbaba a nakilangen ti Mannakabalin-amin kadagiti anghelna?
8 Adda makaliwliwa a pammaneknek ti kinapakumbaba ni Jehova babaen ti madadaan a panagimdeng ken panangitalekna iti responsabilidad. Naisangsangayan dayta; saan a kasapulan ni Jehova ti tulong wenno balakad. (Isaias 40:13, 14; Roma 11:34, 35) Nupay kasta, maulit-ulit nga ipakita ti Biblia a napakumbaba ni Jehova kadagitoy a benneg.
9 Alaentay a pagarigan ti naisangsangayan a pagteng iti biag ni Abraham. Adda idi tallo a sangaili ni Abraham, ket “Jehova” ti awagna iti maysa kadakuada. Kinapudnona, anghel dagitoy a sangaili, ngem immay ti maysa kadakuada iti nagan ni Jehova ken nagserbi a pannakabagina. Idi nagsao ken nagtignay dayta nga anghel, kas man la ni Jehova ti agsasao ken agtigtignay. Babaen iti daytoy a pamay-an, kinuna ni Jehova ken Abraham a nangngegna ti napigsa nga “ikkis ti panagreklamo maipapan iti Sodoma ken Gomorra.” Kinuna ni Jehova: “Determinadoak unay nga umulog tapno makitak no naan-anay nga agtigtignayda sigun iti ikkis gapu iti dayta a dimteng kaniak, ket, no saan, maammuak.” (Genesis 18:3, 20, 21) Siempre, ti mensahe ni Jehova dina kayat a sawen a ti Mannakabalin-amin a mismo ti “umulog.” Imbes ketdi, nangibaon manen kadagiti anghel a pannakabagina. (Genesis 19:1) Apay? Saan aya a kabaelan ni Jehova nga ammuen a mismo ti pudno a kasasaad iti dayta a disso idinto ta makitana ti amin? Kabaelanna. Ngem sipapakumbaba a dinutokan ni Jehova dagidi nga anghel a mangammo iti kasasaad ken sumarungkar ken ni Lot ken iti pamiliana idiay Sodoma.
10 Maysa pay, umimdeng ni Jehova. Naminsan, kiniddawna kadagiti anghelna a mangisingasingda iti nadumaduma a pamay-an tapno maparmek ni nadangkes nga Ari Acab. Saan a kasapulan ni Jehova ti kasta a tulong. Ngem impangagna ti singasing ti maysa nga anghel ket binilinna a mangibanag iti dayta. (1 Ar-ari 22:19-22) Saan aya a kinapakumbaba dayta?
11, 12. Kasano a naawatan ni Abraham ti kinapakumbaba ni Jehova?
11 Madadaan pay ketdi ni Jehova nga umimdeng kadagiti imperpekto a tattao nga agtarigagay a mangyebkas kadagiti pakaseknanda. Kas pagarigan, idi damo nga imbaga ni Jehova ken Abraham ti panggepna a mangdadael iti Sodoma ken Gomorra, nariribukan dayta a matalek a lalaki. “Narigat a pagarupen kenka,” kinuna ni Abraham, sa kinunana pay: “Ti aya Ukom ti intero a daga saanna nga aramiden no ania ti umiso?” Sinaludsodna no saan a dadaelen ni Jehova dagita a siudad no adda 50 a nalinteg a tattao sadiay. Impatalged ni Jehova a saanna a dadaelen. Ngem nagsaludsod manen ni Abraham, nga imbabana ti bilang iti 45, sa 40, ken nababbaba pay. Iti baet ti pammatalged ni Jehova, saan a namingga ni Abraham agingga a bimmaba ti bilang iti 10. Nalabit di pay naawatan a naan-anay ni Abraham no kasano kadakkel ti asi ni Jehova. Nupay kasta, siaanus ken sipapakumbaba a pinalubosan ni Jehova ti gayyem ken adipenna a ni Abraham a mangyebkas kadagiti pakaseknanna iti kasta a pamay-an.—Genesis 18:23-33.
12 Mano kadagiti nasaririt ken edukado a tattao ti madadaan nga umimdeng a siaanus iti maysa a tao a nakapkapsut nga amang? * Kasta ti kinapakumbaba ti Diostayo. Iti daydi met la a pannakisao ti Dios kenkuana, naawatan met ni Abraham a “nabannayat nga agpungtot” ni Jehova. (Exodo 34:6) Nalabit gapu ta mabigbigna nga awan karbenganna a mangdillaw kadagiti aramid ti Kangatuan, namindua nga impakaasi ni Abraham: “Sapay koma, pangngaasim, ta saan nga agpudot ni Jehova buyogen ti unget.” (Genesis 18:30, 32) Siempre, saan a nagunget ni Jehova. Pudno nga adda kenkuana ti “kinaalumamay a kukua ti sirib.”
Nainkalintegan ni Jehova
13. Ania ti kaipapanan ti sao a “nainkalintegan” kas naaramat iti Biblia, ket apay a maitutop nga agaplikar daytoy a sao ken Jehova?
13 Maiparangarang ti kinapakumbaba ni Jehova iti maysa pay a nagsayaat a galad—kinanainkalintegan. Nakalkaldaang ta awan daytoy a galad kadagiti imperpekto a tattao. Saan laeng a madadaan ni Jehova nga umimdeng kadagiti adda panunotna a parsuana no di pay ket madadaan met nga agpabus-oy no la ket ta awan ti masalungasing a nalinteg a prinsipio. Kas nausar iti Biblia, “managpabus-oy” ti literal a kaipapanan ti sao a “nainkalintegan.” Pagilasinan met daytoy ti sirib ti Dios. Kuna ti Santiago 3:17: “Ti sirib manipud ngato [ket] . . . nainkalintegan.” Iti ania nga anag a nainkalintegan ni Jehova a masirib iti amin? Isu ket mannakibagay. Laglagipem, ti mismo a naganna isurona kadatayo a pagbalinen ni Jehova ti bagina iti aniaman a kasapulan a pagbalinanna tapno matungpal dagiti panggepna. (Exodo 3:14) Saan kadi nga ipasimudaag dayta ti pannakibagay ken kinanainkalintegan?
14, 15. Iti sirmata ni Ezequiel maipapan iti nailangitan a karuahe ni Jehova, ania ti maadaltayo maipapan iti nailangitan nga organisasion ni Jehova, ket kasano a naiduma dayta kadagiti nailubongan nga organisasion?
14 Adda naisangsangayan a salaysay iti Biblia a tumulong kadatayo a mangtarus iti kinamannakibagay ni Jehova. Nasirmata ni propeta Ezequiel ti nailangitan nga organisasion ni Jehova a buklen dagiti espiritu a parsua. Nakitana ti maysa a karuahe a nakaskasdaaw ti kadakkelna, ti mismo a “lugan” ni Jehova a kanayon nga iturturongna. Makapainteres unay ti panaggunay ti karuahe. Uppat ti sikigan ken napno iti mata dagiti nagdadakkel a pilidna, isu a makitada ti amin a lugar ken mabalinda ti agturong a dagus iti uray ania a direksion, a di sumardeng wenno agpusipos. Ken saan a marigatan nga aggunay daytoy nagdakkelan a lugan a kas iti nakadagdagsen a lugan nga inaramid ti tao. Mabalinna ti aggunay a kas iti kapardas ti panaggilap ti kimat, a kabaelanna pay ketdi ti agbaw-ing a dagus! (Ezequiel 1:1, 14-28) Wen, ti organisasion ni Jehova, kas iti mannakabalin-amin a Soberano a mangiturturong iti dayta, ket mannakibagay unay, nga agresponde kadagiti agbaliwbaliw a kasasaad ken kasapulan a nasken a tamingenna.
15 Mangtulad laeng iti kasta a naan-anay a kinamannakibagay ti kabaelan nga aramiden dagiti tattao. Ngem masansan a dagiti tattao ken dagiti organisasionda ket ad-adda nga agbalin a nainget imbes a mannakibagay, di nainkalintegan imbes a managpabus-oy. Kas ilustrasion: Nakaam-amak ti kadakkel ken kabileg ti supertanker wenno ti tren a pangkargamento. Ngem kabaelan aya ti aniaman kadagita ti makibagay no kellaat nga agbaliw dagiti kasasaad? No adda nakabalangan iti riles, saan a makapagbaw-ing ti tren. Saan met a makapagsardeng a dagus. Uray no nagprenon, sa la sumardeng ti pangkargamento a tren kalpasan ti nasurok a maysa a kilometro! Kasta met, mabalin nga umabante pay laeng ti supertanker iti walo a kilometro uray no naiddepen dagiti makina. Uray no maikambio a paatras dagiti makina, mabalin nga umabante pay laeng dayta iti tallo a kilometro! Kasta ti kayarigan dagiti organisasion ti tao nga agduyos nga agbalin a nainget ken di nainkalintegan. Gapu iti kinapalangguadda, masansan nga agkedked dagiti tattao a makibagay kadagiti agbaliwbaliw a kasapulan ken kasasaad. Gapu iti kasta a kinainget, adda dagiti korporasion a nalugi ken adda pay ketdi dagiti gobierno a naituang. (Proverbio 16:18) Anian a ragsaktayo ta saan a kasta ni Jehova wenno ti organisasionna!
No Kasano nga Iparangarang ni Jehova ti Kinanainkalintegan
16. Kasano nga impakita ni Jehova a nainkalintegan ti pannakilangenna ken ni Lot sakbay ti pannakadadael ti Sodoma ken Gomorra?
16 Utobem manen ti pannakadadael ti Sodoma ken Gomorra. Nalawag ti imbilin ti anghel ni Jehova ken ni Lot ken iti pamiliana: “Agtalawka nga agturong iti nakabambantay a rehion.” Ngem saan a nagustuan daytoy ni Lot. “Saan a kasta, pangngaasim, Jehova!” indawatna. Gapu ta patienna nga isu ket matay no agkamang kadagiti bantay, impakpakaasi ni Lot a mapalubosan koma ken ti pamiliana nga agkamang iti asideg a siudad a maawagan Zoar. Laglagipem a panggep idi ni Jehova a dadaelen dayta a siudad. Maysa pay, awan ti nainkalintegan a pakaibatayan ti panagamak ni Lot. Awan duadua a kabaelan ni Jehova nga aywanan ni Lot iti kabambantayan! Nupay kasta, pinatgan ni Jehova ti dawat ni Lot ket saanna a dinadael ti Zoar. “Adtoy ipakitaanka iti konsiderasion agingga pay iti daytoy,” kinuna ti anghel ken ni Lot. (Genesis 19:17-22) Saan kadi a nainkalintegan dayta iti biang ni Jehova?
17, 18. Iti pannakilangenna kadagiti taga Nineve, kasano nga impakita ni Jehova nga isu ket nainkalintegan?
17 Ipangag met ni Jehova ti naimpusuan a panagbabawi, a kanayon a naasi ken aramidenna ti umiso. Usigem ti napasamak idi naibaon ni propeta Jonas iti nadangkok ken naranggas a siudad ti Nineve. Idi sinursor ni Jonas dagiti lansangan ti Nineve, nakalawlawag ti naipaltiing a mensahe nga impakaammona: Madadael ti nabileg a siudad kalpasan ti 40 nga aldaw. Nupay kasta, dakkel ti nagbalbaliwan ti kasasaad. Nagbabawi dagiti taga Nineve!—Jonas, kapitulo 3.
18 Adda masursurotayo no pagdiligentayo ti reaksion ni Jehova ken ti reaksion ni Jonas iti dayta a panagbalbaliw ti kasasaad. Iti daydi a gundaway, nakibagay ni Jehova, a nagbalin a Manangpakawan kadagiti basol imbes a “malalaki a mannakigubat.” * (Exodo 15:3) Iti sabali a bangir, nagbalin a nainget ken awanan asi ni Jonas. Imbes nga iyanninawna ti kinanainkalintegan ni Jehova, nagtignay a kas iti tren a pangkargamento wenno iti supertanker a nadakamat itay. Impakaammona a madadael ti Nineve, isu a masapul a madadael! Nupay kasta, siaanus a sinursuruan ni Jehova ti di makaanus a propetana iti nakallalagip a leksion maipapan iti kinanainkalintegan ken asi.—Jonas, kapitulo 4.
19. (a) Apay a masiguradotayo a nainkalintegan ni Jehova iti namnamaenna kadatayo? (b) Kasano nga ipakita ti Proverbio 19:17 a ni Jehova ket “naimbag ken nainkalintegan” nga Apo ken napakumbaba unay?
19 Kamaudiananna, nainkalintegan ni Jehova iti namnamaenna kadatayo. Kinuna ni Ari David: “Pagaammona unay ti pannakapormatayo, a laglagipenna a tapoktayo.” (Salmo 103:14) Ad-adda a maawatan ni Jehova dagiti pagkapuyan ken pagkurangantayo. Pulos a dina namnamaen kadatayo ti ditay kabaelan. Pinaggidiat ti Biblia dagiti natauan nga appo a “naimbag ken nainkalintegan” ken dagidiay “narigat nga ay-aywen.” (1 Pedro 2:18) Ania a kita nga Apo ni Jehova? Imutektekam ti kuna ti Proverbio 19:17. “Daydiay mangipakpakita ti pabor iti daydiay nanumo agpapautang ken Jehova.” Nalawag a ti laeng naimbag ken nainkalintegan nga apo ti mangikabilangan iti aniaman a naayat nga aramid a maipaay kadagiti nanumo. Malaksid iti dayta, ipasimudaag dayta a teksto nga iti panangmatmat ti Namarsua iti uniberso, isu ket nakautang kadagiti nanumo laeng a tattao a mangipakita iti kakasta a naasi nga aramid! Dayta ti kasayaatan a kita ti kinapakumbaba.
20. Kasanotayo a masigurado a madadaan nga ipangag ken sungbatan ni Jehova dagiti kararagtayo?
20 Naalumamay ken nainkalintegan met ti pannakilangen ni Jehova kadagiti adipenna ita. Ipangagnatayo no agkararagtayo a buyogen ti pammati. Ket nupay saan a mangibaon iti anghel a makisao kadatayo, ditay koma ipagarup a dina sungbatan dagiti kararagtayo. Laglagipem nga idi indawat ni apostol Pablo kadagiti kapammatianna nga ‘itultuloyda nga ikararag’ ti pannakawayawayana iti pagbaludan, innayonna: “Tapno maisubliak kadakayo iti kabiitan a panawen.” (Hebreo 13:18, 19) No kasta, gapu kadagiti kararagtayo, mabalin a matignay ni Jehova a mangaramid iti banag a dina koma aramiden!—Santiago 5:16.
21. Ania ti pulos a ditay koma panunoten gapu iti kinapakumbaba ni Jehova, ngem imbes ketdi, ania koma ti bigbigentayo maipapan kenkuana?
21 Siempre, dagitoy a pakakitaan iti kinapakumbaba ni Jehova—ti kinaalumamayna, ti kinamasindadaanna nga umimdeng, ti kinaanusna, ken ti kinanainkalinteganna—dina kayat a sawen nga ikompromiso ni Jehova dagiti nalinteg a prinsipiona. Mabalin nga ipagarup dagiti klero ti Kakristianuan a nainkalinteganda no ay-aywenda dagiti arbanda babaen ti panangpakapsutda kadagiti moral a pagalagadan ni Jehova. (2 Timoteo 4:3) Ngem awan pakainaiganna iti kinanainkalintegan ti Dios ti pagannayasan ti tao nga agkompromiso gapu iti bukodna a pagimbagan. Nasantuan ni Jehova; pulos a dina mulitan dagiti nalinteg a pagalagadanna. (Levitico 11:44) Ngarud, ipategtayo ti kinanainkalintegan ni Jehova ta pakakitaan dayta iti kinapakumbabana. Dika kadi maragsakan ta napakumbaba unay ni Jehova a Dios, nupay isu ti kasisiriban iti uniberso? Anian a nakaay-ayat ti umadani iti daytoy a nakaskasdaaw ngem naalumamay, naanus, ken nainkalintegan a Dios!
^ par. 3 Dagiti nagkauna nga eskriba, wenno Sopherim, binaliwanda daytoy a bersikulo tapno agparang a ni Jeremias, saan a ni Jehova, ti agrukob. Mabalin nga impagarupda a saan a maitutop nga aramiden ti Dios ti kasta a banag a mangipakita iti kinapakumbaba. Gapuna, saan a nairuar ti adu a patarus ti punto daytoy a nagimnas a bersikulo. Nupay kasta, umiso ti panangipatarus ti The New English Bible iti kinuna ni Jeremias iti Dios: “Lagipennak, O lagipennak, ket agrukobka kaniak.”
^ par. 7 Kuna ti dadduma a patarus a “ti kinapakumbaba nga aggapu iti sirib” ken “ti kinaalumamay a tanda ti sirib.”
^ par. 12 Makapainteres ta pinaggidiat ti Biblia ti kinaanus ken kinatangsit. (Eclesiastes 7:8) Ti kinaanus ni Jehova ket maysa pay a pammaneknek ti kinapakumbabana.—2 Pedro 3:9.
^ par. 18 Iti Salmo 86:5, naikuna a “sisasagana [ni Jehova] a mamakawan.” Idi naipaulog dayta a salmo iti Griego, e·pi·ei·kesʹ, wenno “nainkalintegan,” ti pannakaipatarus ti sasao a “sisasagana a mamakawan.”


c: text/html

text:
Nobiembre 20
Ti Nobiembre 20 ti maika-324 nga aldaw ti tawen (maika-325 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 41 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1858 – Selma Lagerlöf, Sueko a mannurat, laureado iti Premio Nobel (pimmusay 1940)
- 1923 – Nadine Gordimer, Taga-Abagatan nga Aprika a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2014)
- 1927 – Mikhail Ulyanov, Sobiet-Ruso nga aktor (pimmusay 2007)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1910 – Leo Tolstoy, Ruso a mannurat (naipasngay 1828)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
1 Ar-ari 10:1-29
10 Ita ti reyna ti Sheba+ mangmangngegna idi ti damag maipapan ken Solomon mainaig iti nagan ni Jehova.+ Gapuna immay tapno subokenna babaen kadagiti makatikaw a saludsod.+2 Kamaudiananna dimteng idiay Jerusalem buyogen ti maysa a makapasiddaaw unay a paraipus,+ kamkamelio+ a mangaw-awit iti lana ti balsamo+ ken adu unay a balitok ken napateg a batbato; ket napan ken Solomon ket rinugianna a sawen kenkuana ti amin nga asideg idi iti pusona.+3 Ni Solomon, kalpasanna, insaritana kenkuana ti amin a bambanagna.+ Awan ti banag a nailemmeng iti ari a saanna nga insarita kenkuana.+4 Idi a nakita ti reyna ti Sheba ti isuamin a kinasirib ni Solomon+ ken ti balay nga imbangonna,+5 ken ti taraon iti lamisaanna+ ken ti panagtugaw dagiti adipenna ken ti panagserbi-iti-lamisaan dagiti serbidorna ken ti pagan-anayda ken dagiti inumenna+ ken dagiti mapuoran a sakripisiona a regular nga indatonna iti balay ni Jehova, iti kasta awanen ti espiritu kenkuana.+6 Gapuna kinunana iti ari: “Pudno ti sao a nangngegko idiay bukodko a daga maipapan iti bambanagmo ken maipapan iti kinasiribmo.+7 Ket saanak a naaddaan iti pammati kadagiti sao agingga nga immayak tapno makita koma dagiti bukodko a mata; ket, adtoy! saan a naibaga kaniak ti kagudua.+ Ti bambanag a nangngegan isuda nga inimdengak linab-awam iti kinasirib ken kinarang-ay.+8 Naragsak dagiti lallakim;+ naragsak+ dagitoy nga adipenmo nga agtaktakder a patinayon iti sanguanam, nga umim-imdeng iti kinasiribmo!+9 Mabendito koma ni Jehova a Diosmo,+ a naragsakan+ kenka babaen ti panangisaadna kenka iti trono ti Israel;+ agsipud ta ay-ayaten ni Jehova ti Israel agingga iti tiempo a di nakedngan,+ iti kasta dinutokannaka kas ari+ tapno mangipaayka iti hudisial a pangngeddeng+ ken kinalinteg.”+10 Kalpasanna nangted+ iti ari iti sangagasut ket duapulo a talento a balitok+ ken adu unay a lana ti balsamo+ ken napateg a batbato. Uray kaanoman awanen ti dimteng a kaasping dayta a lana ti balsamo no iti kaadu a kas iti inted ti reyna ti Sheba ken Ari Solomon.11 Ket ti bunggoy dagiti barko ni Hiram+ a nagawit iti balitok manipud Ofir+ nangyegda met manipud Ofir iti kaykayo dagiti algum+ iti dakkel unay a kaadu ken iti napateg a batbato.+12 Ket manipud kaykayo dagiti algum nangaramid ti ari kadagiti sadiri maipaay iti balay ni Jehova+ ken maipaay iti balay ti ari, ken kasta met kadagiti arpa+ ken kadagiti pagtokar nga adda kuerdasna+ maipaay kadagiti kumakanta. Ti kaykayo dagiti algum a kas itoy saan pay a dimteng wenno nakita ida agingga itoy nga aldaw.13 Ket ni met laeng Ari Solomon intedna iti reyna ti Sheba ti isuamin a pakaragsakanna a kiniddawna, malaksid iti intedna kenkuana sigun iti kinaparabur+ ni Ari Solomon. Kalpasan dayta nagbaw-ing ket napan iti bukodna a daga, isu agraman dagiti adipenna.+14 Ket ti dagsen ti balitok+ a dimteng ken Solomon iti maysa a tawen nagdagup iti innem a gasut innem a pulo ket innem a talento a balitok,+15 malaksid iti naggapu kadagiti lallaki nga agdaldaliasat ken iti gunggona manipud kadagiti agtagtagilako ken iti amin nga ar-ari+ dagiti Arabo+ ken kadagiti gobernador ti daga.16 Ket nangaramid ni Ari Solomon iti dua gasut a dadakkel a kalasag a balitok a nagamporan+ (innem a gasut a siklo a balitok ti inkabilna iti tunggal dakkel a kalasag),+17 ken tallo gasut a sarapa a balitok a nagamporan (tallo a mina a balitok ti inkabilna iti tunggal sarapa).+ Kalpasanna inkabil ida ti ari idiay Balay ti Bakir ti Libano.+18 Kanayonanna, ti ari nangaramid iti dakkel a trono+ a marfil+ ket kinalupkopanna iti balitok a napasudi.+19 Adda innem a tukad agingga iti trono, ket ti trono addaan nagbukel a balawbaw iti likudanna, ket adda pagipatayan iti takiag iti daytoy a sikigan ken iti dayta a sikigan iti igid ti pagtugawan, ket dua a leon+ ti sitatakder iti sibay dagiti pagipatayan iti takiag.+20 Ket adda sangapulo ket dua a leon a sitatakder sadiay iti rabaw ti innem a tukad, iti daytoy a sikigan ken iti dayta a sikigan. Awanen ti sabali pay a pagarian a nakaaramid iti aniaman a kaasping dayta.+21 Ket amin dagiti basehas a paginuman ni Ari Solomon naaramid iti balitok, ken amin dagiti basehas iti Balay ti Bakir ti Libano+ naaramid iti puro a balitok.+ Awan ti naaramid iti pirak; idi kaaldawan ni Solomon naibilang dayta kas awan a pulos kapapay-anna.22 Ta ti ari addaan iti bunggoy dagiti barko ti Tarsis+ iti baybay a naikuyog iti bunggoy dagiti barko ni Hiram. Maminsan iti tunggal tallo a tawen dumteng ti bunggoy dagiti barko ti Tarsis a nagkarga iti balitok+ ken pirak, marfil,+ ken bakbakes ken kadagiti paboreal.23 Gapuna ni Ari Solomon dakdakkel idi iti kinabaknang+ ken kinasirib+ ngem iti amin a sabsabali nga ar-ari iti daga.24 Ket ti amin a tattao iti daga sapsapulenda idi ti rupa ni Solomon tapno denggenda ti siribna nga inkabil ti Dios iti pusona.+25 Ket nangyegda tunggal maysa iti sagutna,+ ar-aruaten a pirak+ ken ar-aruaten a balitok ken kawkawes ken armas+ ken lana ti balsamo, kabkabalio ken mulmulo,+ kas tinawen a kadawyan nga aramid.+26 Ket nagtultuloy a nagurnong ni Solomon iti ad-adu pay a karuahe ken kabkabalio a pakigubat; ket naaddaan iti sangaribu uppat a gasut a karuahe ken sangapulo ket dua a ribu a kabalio a pakigubat,+ ket pinagtalinaedna ida a naisaad kadagiti siudad ti karuahe ken asideg iti ari idiay Jerusalem.+27 Ket ti ari pinagbalinna ti pirak idiay Jerusalem a kasla kadagiti bato,+ ket ti sedro a kayo pinagbalinna a kasla kadagiti kayo a sikomoro nga adda idiay Sefela gapu iti dakkel a kaaduda.+28 Ket adda idi ti panagangkat manipud Egipto kadagiti kabalio a naadda ken Solomon, ket ti bunggoy dagiti komersiante ti ari alaenda a mismo ti pangen dagiti kabalio maipaay iti maysa a gatad.+29 Ket ti maysa a karuahe nakayugalian a nairuar ket naangkat manipud Egipto iti innem a gasut a kapisi a pirak, ken ti maysa a kabalio iti sangagasut ket limapulo; ket kasta idi iti amin nga ar-ari dagiti Heteo+ ken iti ar-ari ti Siria. Babaen kadakuada nga inaramidda ti panagangkat.


text:
Lumba-Bayabao, Lanao del Sur
Ti Lumba-Bayabao ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lumba-Bayabao ket nabingbingay a politikal kadagiti 38 a barbaranggay.[2]
- Bacolod I
- Bacolod II
- Bantayao
- Barit
- Baugan
- Buad Lumbac
- Cabasaran
- Calilangan
- Carandangan-Mipaga
- Cormatan Langban
- Dialongana
- Dilindongan-Cadayonan
- Gadongan
- Galawan
- Gambai
- Kasola
- Lalangitun
- Lama
- Lindongan Dialongana
- Lobo Basara
- Lumbac Bacayawan
- Macaguiling
- Maliwanag
- Mapantao
- Mapoling
- Pagayawan
- Maribo (Pob.)
- Posudaragat
- Rumayas
- Sabala Bantayao
- Salaman
- Salolodun Berwar
- Sarigidan Madiar
- Sunggod
- Taluan
- Tamlang
- Tongcopan
- Turogan
- Minaring Diladigan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Nangrugi pay laeng ti panagagasda idi Disiembre 17, 2011 sadiay Payatas, Quezon City ken naipamaysa iti uppat nga ili iti Ilocos Sur kas iti ili ti Santiago, Sinait, Cabugao ken Santa kalpasanna.
Buklen ti nagmision dagiti dodoktor ken nurses a naggapu iti Estado ti Hawaii, USA, agad-adal ti Medisina manipud iti Unibersidad ti Sto. Tomas, Manila (UST Titans) ken kinatinnulongda dagiti Personnel ti Rural Health Unit (RHU), Cabugao nga idauluan ni Dr. Rudy M. Singson ken nagboluntario a dodoktor a patanor ti ili a Cabugao.
Iti eskediulda a Disiembre 21, 2011, napasamak ti nagmalem a panagagas iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur a no sadino a ditoy ket nagpaagas iti umabot ti 1,400 a bilang ti umili a naggapu iti 33 a barangays ti Cabugao, Ilocos Sur iti nagduduma a sakit kadagiti ubbing, agtutubo, agkabannuag, ken nataengan.
Kabayatan ti panangtamingna kadagiti dadduma a pakaseknan iti opisinana, mapan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a bumisita, makidinnanggay ken makipatpatang kadagiti dodoktor, umili a nagpaagas ken sangaili iti uneg ti Complex iti nagmalem a panagagas.
“Aggigianak ditoy ruar ta kayatko a makita ti gagar ken regta dagiti umili ti Cabugao nga umay agpaagas,” kuna ni Apo Danny Villaruz, Presidente ti ISAH. “Inspiradokami nga agiwayat ti Medical Mission ta mariknami met ti ragsak dagiti matulongan. Agyamankami met ken ni Mayor Ediboy Cobangbang, Jr. iti nabuslon a suportana kadagitoy a gannuat.”
Linagip ni Mr. Villaruz ti panagbisita da Mayor Ediboy iti Estado ti Hawaii idi Agosto 27, 2011 a no sadino a ditoy ket maysa kadagiti nasangaili ti Alkalde iti Hilton Hawaiian Village Hotel a nakapadayawan da Former Hawaii Congressman Felipe “Jun” Abinsay, Jr. ken Dr. Charlie Y. Sonido a kas Awardees iti “1ST PRESIDENT ELPIDIO QUIRINO HUMANITARIAN AWARD”.
Taga-Rancho, Santa, Ilocos Sur ni Apo Villaruz ken adda ti saadna iti maysa nga opisina iti Hawaii, USA. Kapamimpatnan a termino a kas Pangulo ti ISAH.
Iti kamalmanna, dimteng ni Ilocos Sur Sangguniang Panlalawigan Member Jeremias “Jerry” Singson, ken kakaduana, a nagbisita iti pakaang-angayan iti Medical Mission. Kinatakunaynay ken kinapatpatang ni Mayor Ediboy ni Bokal Jerry kabayatan ti pannakipulapol daytoy kadagiti taga-Cabugao ken Hawaii, USA iti uneg ti Complex. # (Insurat ni JOED SABIO SAJONIA/ab photography)


text: Ti Ti Amo TI AMO MARIA Ti Amo - Laura Branigan Ti Amo Perche Ti Amo Perch Ti Avessi dato un p di piu' Ti Ftaio Ti larga TI MI TREBAS Ti neznas, da te sanjam - Sanja Dolezal Ti Paul / Loulou Boislaville and orchestra Ti Rose Rouz Ti Voglio Tanto Bene Ti # hanuba oa Ti #Gaoba's go u - Jafet Ti #hanuba oa TI & Block/ Fuck You Ti & ja Ti & Justin Timberlake / Dead And Gone TI & Plies/ In Love With Money TI & Rihanna / Live Your Life Ti 'Hanuba Oa Ti 'nai ayto poy me krata Ti 'Nai I Patrida Mas (Apaggelia) [feat. Konstantina Pliatsika] ti 'nai to tragoudi Ti 'thela Kai S' Agapousa (11 or 'Skorpios' WestMakedonia) TI 'THELA KAI S'AGAPOUSA Ti (Dee Jay Time Club Remix) Ti (Instr.) TI (remix by SAF) Ti (She) Ti (Si Hei Lw) Ti (Tony) Ti (ZF '95) Ti , az i moreto TI - 24'S TI - Be Easy (Instr) Ti - Bring 'em Out TI - Bring em out TI - Bring'em Out TI - Cosigns TI - I'm Serious TI - Motivation Ti - Pap - Ta TI - Party Joint Ti - Pi - Tin TI - Rubberband Man Ti - Stomp TI - Top Back Ti - tormoz Ti - Tvorec TI - WHAT U KNOW ABOUT THAT TI - What You Know (Funkymix 74) TI - Whateva You Like TI - You Know What It Is Ti - za gorizont... Ti .Pi.Cal Feat. Josh - The Colour Inside TI / Let's get away TI / 24's TI / 24's (Clean) TI / Be easy Ti / Bring 'em Out TI / Bring Em Out TI / Bring Em Out (Clean mix) TI / Da King Ti / Garson Ti / Hands In The Air (ATL) TI / Hella of a Life Ti / Ken TI / Let's Get Away TI / Lil Flip Diss TI / Ride Wit me TI / Ride Wit Me [Radio Version] TI / Rubber Band Man [CW] TI / Rubberband Man Ti / Tho Ti / Toni Cetinski TI / U Don't Know Me (Amended) ti / We've come this far by faith TI / What You Know TI / What You Know (Explicit Album Version) TI / What You Know (PO Clean Edit) TI / What You Know (Vocals) Ti / Whatever You Like ti / whatever you like explicit bpm 76 TI / Why You Wanna TI / Why You Wanna (Instrumental) TI / Why You Wanna @ TI / You Don't Know Me Ti 1 Ti 2 Ti 3 Ti 47.88 Ti 6 Nascosto Ti 8'akousw akoma Ti 8a Akousw Akoma Ti 8a ekana gia sena Ti 8a ginw egw me sena TI 8A LES


text:
CURRIMAO, Ilocos Norte – Ni Baldovino Valdez ti nabutosan a mangidaulo iti nailian a gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti eleksion a naangay iti Ernesto Go Mega Complex bayat ti konbension ditoy itay Abril 15.
Nabutosan a presidente ni Valdez, tubo ti Alicia Aurora, Isabela ken agdama a provincial director ti Department of Interior and Local Government iti nasao a probinsia ket sinuktanna ni Dionisio S. Bulong, retirado nga editor ti Bannawag.
Kinasalip ni Valdez para presidente ni Djuna Alcantara, presidente ti Gumil La Union.
Nabutosan met dagiti sumaganad: Elizabeth M. Raquel, bise-presidente; Rogie C. Baysa, sekretario; Ariel S. Tabag, tesorero; Ben Pacris, business manager; Prescillano Bermudez, auditor; ken Leo Fagaragan, PRO.
Dagiti kameng ti Board of Directors: Manuel S. Diaz, Jobert Pacnis, Freddie Lazaro, Mario Tejada, Luvimin Aquino, Fe Camacho.
Kabayatanna, nasurok dua gasut a mannurat a naggapu iti nadumaduma a paset ti pagilian ken iti ballasiw-taaw ti timmabuno iti tallo-aldaw a konbension.
Iti rabii ti Abril 13, napadayawan dagiti nangabak kadagiti nadumaduma a pasalip iti sarita ken daniw ken dagiti indibidual ken organisasion a nakatulong iti panagrang-ay ti literatura Iloco.
Naited ken ni Baldovino Valdez ti Pedro Bucaneg Award idinto a naiyawat ken ni Cresencia Alcantara ti Leona Florentino Award.
Iti Abril 14, naglektiur dagiti teddek ti literatura no kasano ti mangsangal iti sarita ken daniw. Iti malemna, pinasiar dagiti delegado ti agdindinnamag a rock formation nga agatiddog iti nasurok maysa a kilometro, makunkuna a kaatiddogan iti sangalubongan.
Ti tema ita a tawen: “Karit Ti Literatura ni Ilocano: Napalabas, Agdama ken Masanguanan”.
Natalna ken naurnos ti naisayangkat nga eleksion, saan a kas iti eleksion iti konbension a naangay iti Sta. Maria, Ilocos Sur nga adda timmaud a protesta mainaig iti panagbubutos.
Agtakem iti unos ti dua a tawen dagiti kabarbaro nga opisial ti Gumil-Filipinas.


text:
VIGAN CITY – Iti laksid dagiti pasamak a pannakalabsing ti human rights iti nainget a kampania kontra illegal a droga ti gobierno, pinasingkedan ni Presidential Spokesman Harry Roque ken ni Arsobispo Marlo Peralta ti Arkidiosesis ti Nueva Segovia (Ilocos Sur) nga ikagumaanna nga allukoyen ni Presidente Rodrigo Duterte a maraem ti biag ken kalintegan dagiti tattao.
Naaramid ti pammasingked ni Sec. Roque kabayatan ti ibibisitana ken ni Abp. Peralta iti opisinana iti Palacio Arzobispado de Nueva Segovia, Vigan City idi Pebrero 2, 2018.
Impasingked ni Sec. Roque a kas human rights lawyer sakbay a nagbalin a kongresista ken Presidential Spokesman, ket adda pay laeng kenkuana ti ayat ken tarigagayna para ti pannakaraem ti kalintegan dagiti tattao nangruna ti pannnakarespeto ti biag. Inlawlawagna a kas human rights lawyer ket sigud a naasideg iti Simbaan ken adda dagiti kasingedna nga Obispo. Impatalgedna nga ikarigatanna nga allukoyen ti Presidente tapno saan a malabsing ti kalintegan dagiti tattao. Impasingkedna pay nga ikagumaanna ti makisaritanto ken ni Davao Archbishop Romulo Valles, Presidente ti Catholic Bishops’ Conference of the Philippines, tapno suminged ti panaglangen ti Simbaan ken ti agdama nga administrasion.
Natibker ti pagtaktakderan ti Simbaan Katolika iti Pilipinas a kontraenna ti panagraira ti illegal a droga gapu iti dakes nga epektona kadagiti tattao, ngem kalikagumanda ti umno a pannakaipakat ti linteg wenno due process of law, pannakaraem ti biag ken pannakarespeto ti human rights. Nainget a konkontraen ti Simbaan Katolika dagiti napaspasamak iti naglabas nga extra judicial killings wenno summary executions. Iti Arkidiosesis ti Nueva Segovia iti Ilocos Sur, naimontar kadagiti simbaan, kombento ken dadduma pay a lugar dagiti dadakkel atarpaulin a nakaisuratan dagiti mensahe a panangraem ti biag kas ti maika-lima a Bilin ti Dios a “Dika Mamapatay,” ken panangkontra ti Iglesia ti panagraira ti droga.
Bimmista ni Sec. Roque iti opisina ni Abp. Peralta kabayatan ti isasarungkarna iti Ilocos Sur kabayatan ti pannakarambak ti maika-200 nga anibersario ti probinsia. Indauluan ni Sec. Roque ti pannakalukat ti Ilocos Sur Bicentennial monument iti abay ti Govantes River iti asideg ti Quirino Stadium, Bantay. Nakikaysa pay iti dayta a pasken ni Gov. Ryan Singson ken dadduma pay nga opisial ti gobierno ken adu a bisita a nakipagrambak iti maika-200 nga anibersario ti probinsia.


text:
1869
Ti 1869 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – ni Ulysses S. Grant ket sinarunona ni Andrew Johnson a kas ti maika-18 a Presidente iti Estados Unidos.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 14 – Charles Thomson Rees Wilson, Eskoses a pisiko (pimmusay 1959)
- Marso 3 – Ramón Menéndez Pidal, Espaniol a pilologo, historiador, polklorista, ken mediebalista (pimmusay 1968)
- Marso 22 – Emilio Aguinaldo, umuna a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1964)
- Abril 16 – Gregorio S. Araneta, Filipino nga abogado ken negosiante (pimmusay 1930)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 2 – Mohandas Karamchand Gandhi, politiko a daulo ti India, Ama iti Pagilian (pimmusay 1948)
- Nobiembre 22 – André Gide, Pranses a mannurat ken Nobel a laureado (pimmusay 1951)
- Nobiembre 30 – Gustaf Dalén, Sueko a pisiko (pimmusay 1937)
- Disiembre 31 – Henri Matisse, Pranses nga artista (pimmusay 1954)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 8 – Hector Berlioz, Pranses a kompositor (naipasngay 1803)
- Oktubre 8 – Franklin Pierce, maika-14 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1804)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1869 iti Wikimedia Commons


text:
CANDON CITY – Agingga ita di patien dagitoy agassawa a makarnap ti motorsikloda ken madukot ti babai kabayatan ti panagdaliasatda iti maysa a barangay ditoy.
Kinuna dagiti agassawa a da Antonio Gambol ken Elsa Gambol, agnaed iti barangay San Agustin a kasla dida patien a mapasamak kadakuada daytoy.
Segun kadagiti biktima, pampanurnorenda ti kalsada ti Bagar nga agpalaud a nakalugan iti XRM a motorsiklo iti agarup 9:30 iti rabii ket nagmenorda idi masungadda ti nauneg a paset ti kalsada, ngem dita metten a kellaat a nagparang iti dalanda dagiti tallo a lalaki a nakabonete.
Pinaturongan dagiti lallaki iti paltog ti agassawa sada pinababa dagitoy.
Segun iti inbestigasion, sinakayan ti maysa ti motorsiklo idinto nga inkuyog dagiti dua ti babai iti panaglibasda.
Nagtaray ti biktima a kimmamang iti national highway sa nagpatulong.
Dagus a nagresponde dagiti pannakabagi ti linteg ngem didan nasarakan dagiti suspetsa.
Alas singkon iti agsapa idi simmangpet ti babai iti balayda. Nupay kasta, awan ti senial a dinangran dagiti nangitalaw kenkuana.
Di pay ammo ti kinatao dagiti nanghold-ap kadagiti agassawa.


text:
STA. CRUZ, Ilocos Sur – Ti COOP-NATCCO ti nagnumero uno kadagiti party list organizations ditoy probinsia iti kalkalpas nga eleksion.
Inartapan ti COOP-NATCCO ti kaasitgan a kinabalubalna a BAGO partylist kalpasan a nakagun-od iti 19 percent iti eleksion itay Mayo 14.
Nakagun-od iti nasurok 24,000 ti Coop-Natcco idinto a a nasurok a 22,000 ti nabutos ti Bago.
Kanaig daytoy, nagyaman ni dati a Bokal Jose Ping-ay kadagiti amin a botante iti probinsia iti nabara a panangarakupda iti partylist dagiti kooperatiba.
Iti kaudian a resulta ti eleksion iti Comelec (6 p.m., Mayo 31), nakagun-oden ti COOP-NATCCO iti 346,462 a butos.
Ni Ping-ay ti number 2 nominee ti Coop-Natcco partylist.
COOP-NATCCO, No. 1 iti I. Sur
STA. CRUZ, Ilocos Sur – Ti COOP-NATCCO ti nagnumero uno kadagiti party list organizations ditoy probinsia iti kalkalpas nga eleksion.


text:
Siruma, Camarines Sur
Ti Siruma ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siruma ket politikal a nabingbingay iti 22 a barbaranggay.[2]
- Bagong Sirang
- Bahao
- Boboan
- Butawanan
- Cabugao
- Fundado
- Homestead
- La Purisima
- Mabuhay
- Malaconini
- Nalayahan
- Matandang Siruma
- Pinitan
- Poblacion
- Pamintan-Bantilan
- Salvacion
- San Andres
- San Ramon (Daldagon)
- Sulpa
- Tandoc
- Tongo-Bantigue
- Vito
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Solstisio ti panaglalam-ek
Ti solstisio ti panaglalam-ek ket ti maysa nga astronomikal a penomeno a mangmarka ti kabiitan nga aldaw ken ti kapautan a rabii iti tawen. Ti solstisio ti panaglalam-ek ket mapasamak para iti Akin-amianan a Hemisperio iti Disiembre ken para iti Akin-abagatan a Hemisperio iti Hunio.
Ti aksis a pakbo ti Daga ken dagiti hiroskopiko nga epekto iti inaldaw a panaglimutna ket kaibuksilanna a dagiti dua nga agsumbangir a punto iti langit kadagiti punto ti aksis a pagtayyekan ti Daga ket agin-inut nga agbaliw (mangkompleto iti sirkulo iti tunggal agarup a 26,000 a tawtawen). Iti panagsursurot ti Daga iti pagtayyekanna iti likmut ti Init, ti hemisperio ti polar a mangtallikud manipud iti Init, a makasansanay iti panaglalam-ek, iti gudua a tawen, ket sumagonto iti Init ket makasanay iti kalgaw. Daytoy ket gapu ta dagiti dua a hemisperio ket sanguenda dagiti agsumbangir a direksion iti igid ti aksis ti Daga, ken isu a no ti maysa a hemisperio ti polar ket makasanay iti panaglalam-ek, ti sabali ket makasanay iti kalgaw.
Daytoy ket ad-adu a makitkita kadagiti nangato a latitud, ti solstisio ti panaglalam-ek ti hemisperio ket mapasamak iti kabiitan nga aldaw ken kapautan a rabii iti tawen, no ti inaldaw a kangatuan nga ayan ti init iti langit ket adda iti kababaanna.[1] Ti solstisio ti panaglalam-ek ket agpaut laeng iti darikmat iti panawen, isu a dagiti sabali a termino ket naus-usar para iti aldaw apakasamakanna, kas ti "tengnga ti panaglalam-ek", wenno ti "kabiitan nga aldaw". Daytoy ket masansan a naikedkeddeng iti "karo ti panaglalam-ek" (Dongzhi iti Insik a kalendario), uray no ti panaglalam-ek iti meteorolohia ket sakupenna ti intero a paset ti panawen ti Disiembre aginggana ti Pebrero. Ti maipapan iti tiempo a kinapangruna ti solstisio ti panaglalam-ek ket iti baliktad ti panagin-inut nga iyaatiddog dagiti rabii ken iti panagpabiit dagiti aldaw. Dagiti petsa ti kasapaan nga ileleggak ti init ken ti kaladawan nga ilelennek ti init ket maigiddiat iti solstisio ti panaglalam-ek, nupay kasta, ken dagitoy ket agdepdepende iti latitud, gapu ti panagdumaduma iti sola nga aldaw iti amin apaset ti tawen babaen ti immitlog a panatayyek ti Daga.
Iti sangalubongan, ti panagiyulog ti pasamak ket agdumaduma manipud kadagiti kultura, ngem adu kadagitikultura ket agtengtengel iti pannakabigbig iti iyuungar amenn, a mairaman dagiti piesta, dagiti panagraragksak, dagiti panagur-urnong, dagiti rito wenno dagiti dadduma pay a selebrasion iti dayta a panawen.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ An Introduction to Physical Science, 12th Ed., James Ship-man, Jerry D. Wilson, Aaron Todd, Section 15.5, p 423, ISBN 978-0-618-92696-1 2007.
- ^ "Winter Solstice celebrations: a.k.a. Christmas, Saturnalia, Yule, the Long Night, start of Winter, etc.". Religious Tolerance.org. Disiembre 3, 1999. Naala idi Disiembre 22, 2011.


text:
Mungay
Ti mungay ket ti gagangay a nagan wenno awag iti mungay a mammalia. Iti sapasap a langa, ti mungay ket maysa a kasla nagtubo a murdong a pagruaran ti likido, kangrunaan ti gatas ti suso, a pangpakan iti anak ti ina.
Iti anatomia dagiti mammal, ti mungay wenno mammary papilla ket maysa a bassit a rutong ti kudil nga addaan iti ruaran para iti 15-20 a lactiferous a pagayusan a naurnos a patimbukel iti lawlaw ti murdong. Ti pisiolohikal a nakaparsuaan ti mungay ket tapno makaited iti gatas a mapartuat iti glandula a mammaria iti babai kabayatan ti panagpasuso iti maladaga.


text:
FORMAL TURNOVER OF VIGAN CITY SEAL. Inyawat ni outgoing Mayor Eva Marie S. Medina ti Seal of Vigan City ken ni incoming Mayor Juan Carlo Medina iti seremonia a naangay iti Vigan City Convention Center idi Hunio 29, 2016.
Iti daytoy nga aldaw, nagsapa met dagiti nabutosan a konsehal ti siudad iti sanguanan ni Ilocos Sur Firstr District Congressman Deogracias Victor Savellano. (Retrato manipud iti Vigan City Council)
FORMAL TURNOVER OF VIGAN CITY SEAL.
FORMAL TURNOVER OF VIGAN CITY SEAL. Inyawat ni outgoing Mayor Eva Marie S. Medina ti Seal of Vigan City ken ni incoming Mayor Juan Carlo Medina iti seremonia a naangay iti Vigan City Convention Center idi Hunio 29, 2016.


text:
ADDA PAY dagiti agtuturay a mangingato kadagiti gatangenda para iti opisinada. Overpricing nga agdadata ngem bay-am dita, nalabit kunada. Mabalin nga adda kumplotda ken napigsa ti kapetda ta dida agbuteng nga agaramid iti dakes.
Pagarigan met dagiti binutosantayo a mangibagi kadatayo iti Kongreso. Mano kadakuada ti agtugtugaw lattan iti tugawda, agdengdengngeg lattan iti no ania nga issue a maidatag iti Kongreso. Para butbot iti tugaw dagitoy. Isuda dagiti chairman iti committee on silence a kunada. No palausen ti manarita, dida koma maikari a mangala iti sueldoda, honorarium, CDF, CIA ken no ditan a pagimbagan. Kasano koma a maibagada a maikarida nga umawat iti kasta kadakkel a pirak ket awan met ti ar-aramidenda iti Kongreso no di agtuglep wenno agpadakkel iti bat-og? Kaasi pay ni Angkuan!
Pagarigan met dagiti pannakabagi ti linteg (puera de los buenos), adun dagiti mabasbasatayo nga isuda gayam ti agar-aramid iti dakes kas iti panaghold-ap, panagtakaw, panagrames, protektor iti hueteng, dado, ken dadduma a sugal ken no ania ditan a pakaleksaban iti pirak.
Imbes nga isuda ti mangsaluad iti urnos ken talna ken mangkita iti pagimbagan dagiti umili, saan, isuda ketdi ti mangriribuk ken mangmangted iti aliaw ken buteng.
Sabali met dagiti makitkitatayo a saan a maiparbeng a pakaigastuan dagiti pondo ti gobierno. Kas koma dagiti kalsada. Adda pay dagiti kalsada a kasemsemento no ar-arigen, agrikkidan. Apay a kasta? Ania ngarud ta dakdakkel met ti naleksab ngem ti pagpatarimaan wenno pagpalawa kadagiti kalsada!
Paglibakan la ketdi dagiti agtuturay ngem ammo dagiti umili a sakbay a maited iti maysa a kontraktor ti proyekto, maikkaten ti para ken ni politiko wenno agturay. No wais ti kontraktor, ipa-subkontrakna ti proyekto ket mangilgat metten iti para kenkuana. Kasta met ti sumaruno, ipa-subkontrakna ti proyekto ket adda metten ganansiana.
Diay kaudian a mangkontrata ti kakaasi. Ania ngarud, aramidenna amin a panaginut, manipud semento, bato, darat, sueldo ken uray kabassitan a lansa tapno adda met maleksabna.
Pagtungpalanna, awan pay makatawen, kasla pagsungkaanen ti kalsada wenno mabalin a pagparaepanen!
Kas iti lahar dike iti Tengnga a Luzon. Adda pay dagiti dike a kaipatpatakder, bassit laeng a tudo, imbuangen ti lahar. Maymaysa ti kayatna a sawen daytoy. Narukop dagiti naipatakder a dike. Apay? Basbassit nga adayo dagiti naikapet a landok ken battit-utit ti sementona. Apay a nagbanag a kasta? Kasano ngamin ket nagdakkelan met ti naikkat iti pondo. Napananna? Uray saantan nga ibuksilan, ammon no akinbulsa ti napananna.
Adda pay dagiti agpatakder kadagiti barangay hall, barangay stage wenno basketball court. Apay, kasapulan kadi unay dagitoy? Mano kadi ti maserbianda nga umili?
Apay a saan koma a maigasto dagiti pondo kadagiti irigasion tapno adda pagtarayan ti danum a pagsibog kadagiti mula? Wenno pannakaaramid kadagiti kalsada tapno adda pangibiahean ni komersiante wenno mannalon kadagiti produktoda? Wenno pannakaipasdek dagiti livelihood projects kas iti panagtaraken iti manok, baboy, kalding ken dadduma pay a dingnguen?
Sumagmamano laeng dagitoy dagiti mapalpaliiw toy numo ti biang a di koma rumbeng a mapasamak. Ket masaludsodko: pagturongan ti biagtayo? No kastoy latta ti panaguyas ti panagbiagtayo, kasano a rumang-ay ti pagiliantayo?#


text:
VIGAN CITY – Imballaag ti kapolisan ditoy ti panagannad ken saan a panagtaltalek ti publiko kadagiti umasideg kadakuada nga agilako kadagiti alahas iti nalaka a presio tapno dida mabiktima ti Budol-Budol Gang.
Imballaag daytoy ti kapolisan kalpasan a maysa manen a negosiante ti biniktima ti Budol-Budol Gang idi malem ti Oktubre 22 ditoy siudad ti Vigan.
Nagpulong iti polis ti biktima a ni Marilyn Ramos y Anunciacion, 40, naasawaan, ken residente iti Barangay Saoang, San Juan, Ilocos Sur a linoko ti dua a babbai a mapapati a kameng ti Budol-Budol Gang a nakapukawanna iti P30,000.00.
Segun ken ni Anunciacion, adda iti Plaza Maestro iti agarup alas 3:45 ti malem ti Oktubre 22 idi inasitgan dagiti suspek ket nagpatulongda kenkuana no adda ammona a pagparegregan iti sikog.
Mapapati a nagpammarang ti maysa a sinikogan ti US Navy.
Saan nga intaltalek ni Anunciacion dagiti suspek ngem sinurot dagitoy ket kinumbinsirda ti biktima a manggatang kadagiti dua a kuentas nga addaan iti pendant ken maysa a singsing a diamante ti batona.
Intanggaya dagiti suspek dagiti alahas iti P30,000.00 nupay kunada nga agbalor dagitoy iti P96,000.00.
Tinawagan ti negosiante ti lakayna maipapan dagiti alahas nga ilaklako dagiti suspek.
Kinasarita dagiti suspek ti asawa ti negosiante ket naallukoyda daytoy a manggatang kadagiti alahas.
Kinuna ni Anunciacion a nag-withdraw iti kuarta iti bangko.
Kalpasan a naala dagiti suspek ti P30,000.00 ken naiyawatda dagiti alahas, nagdardarasen dagitoy a pimmanaw.
Nagturong ni Anunciacion iti maysa a pawnshop sana pinaamiris dagiti alahas ket ditoy a naduktalanna a peke dagitoy.
Dagus a napan nagpulong ti baket iti polis ngem saandan a nasapulan dagiti suspek.
Impakita pay dagiti polis iti biktima ti retrato dagiti natiltiliw a kameng ti Budol-Budol Gang ngem awan ti nabigbig ti biktima.
Nupay kasta, namnamaen ti polis a matakuatan ti kinaasino dagiti suspek agsipud ta naammuanda nga adda naikapet a CCTV iti bangko a napanan nangiruaran ti baket iti kuartana ket mabalin a naalaan iti footage dagitoy.#


text:
Heograpikal a nagsasabtan
Ti sistema a heograpikal a nagsasabtan ket ipaduyakyakna ti kada paset wenno lugar iti Daga babaen ti dua wenno tallo a nagsasabetan ti nagtimbukel a pagsasabtan (spherical coordinates) a nakalinia iti aksis ti panagtayyek ti Daga. Manipud kadagiti teoria dagiti duog a taga-Babilonia, a pinadakkel kalpasanna ti nalatak a Griego a mammanunot ken heograpo a ni Potolemeo, ti bukel a nagbukel (sirkulo) ket naikkan iti 360 a grado (360°).
- longitud (Long.) ket ti anggulo iti daya wenno laud ti maysa nga arbitrario a punto iti Daga.
Babaen ti panangtipon kadagitoy a dua nga anggulo, mabalin a maituding ti horizontal a posision ti ania man a lokasion iti Daga.


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Nagtataripnong dagiti Boy Scout executives iti Ilocos Region ken North Eastern Luzon idi Hulio 20-21 kas paset ti panagsaganada iti regional jamboree a maangay ditoy nga ili inton Disiembre 1-5, 2010.
Karaman kadagiti dimmar-ay da BSP Regional Director Flor Atinyo, BSP-Ilocos Sur Executive Gil Savellano, BSP Ilocos Sur Chairman Deogracias Victor “DV” Savellano ken nasurok tallopulo nga scout executives.
Inkari ni Cabugao Mayor Edgardo Cobangbang Jr. ti suportana kadagiti amin nga aktibidad ti BSP kas mangsangaili iti regional jamboree a maangay iti Barangay Daclapan ken Barangay Namruangan ditoy nga ili.#


text:
Sahara
Ti Sahara (Arabiko: الصحراء الكبرى, Aṣ-Ṣaḥrā´ al-Kubrā, "Ti Nalatak a Desierto") ket isu daytoy ti kadakkelan a napudot desierto iti lubong ken ti maikatlo a kadakkelan a desierto, kalpasan ti Antartika ken ti Artiko.[1] Nga adda ti sumurok a 9,400,000 kuadrado kilometro (3,600,000 sq mi), daytoy ket kaaduan a sakupenna ti Amianan nga Aprika, a makaaramid daytoy ti gangani a kadakdakkel ti Tsina wenno ti Estados Unidos. Ti Sahara ket maigay-at manipud ti Baybay Nalabbasit, ken mairaman dagiti paset ti aplaya ti Mediteraneo, aginggana kadagiti kaigidan ti Taaw Atlantiko. Iti abagatan, daytoy ket naipatinggaan babaen ti Sahel, ti barikes ti namaga bassit a tropikal a sabana a buklen ti akin-amianan a rehion ti tengnga ken lumaud a Sub-Sahara nga Aprika.
Adda dagiti karuburuban ti darat ket magaw-atna ti 180 metro (590 ft) iti kangato.[2] Ti nagan ket nagtaud manipud ti Arabiko a balikas ti desierto: (صَحراء ṣaḥrāʾ [sˤɑħrɑːʔ] ( denggen)).[3][4]
Dagiti pagbeddengan ti Sahara ket ti Taaw Atlantiko iti laud, ti Banbantay Atlas ken ti Mediteraneo iti amianan, ti Baybay Nalabbasit iti daya, ken ti Sudan ken ti ginget ti Karayan Niger iti abagatan. Ti Sahara ket nabingbingay iti akinlaud a Sahara, ti sentral a Banbantay Ahaggars, ti Banbantay Tibestis, ti Banbantay Aïr (ti rehion ti desierto a banbantay ken dagiti nangato a banak), ti desierto Ténéré ken ti Desierto Libya (ti kamagaan a rehion). Ti kangatuan a pantok idiay Sahara ket ti Emi Koussi (3,415 metro (11,204 ft)) idiay Banbantay ti Tibesti idiay akin-amianan a Chad.
Ti Sahara ket ti kadakkelan a desierto iti kontinente ti Aprika. Ti akin-abagatan a pagbeddengan ti Sahara ket namarkaan babaen ti banda ti namaga bassit a sabana a tinawtawagan ti Sahel; ti abagatan ti Sahel ket mabirukan ti Akin-abagatan a Sudan ken ti Labneng Karayan Kongo. Kaaduan ti Sahara ket buklen ti nabato a hamada; dagiti erg (dakkel a luglugar a naabbongan dagiti karuburuban ti darat) ket mangporma laeng iti bassit a parte.
Dagiti tattao ket agtataengda iti igid ti desierto kadagiti rinibu a napalabas a tawtawen[5] manipud idi naudi a panawen ti yelo. Ti Sahara ket nabasbasa idi a lugar ngem tatta nga aldaw. Sumurok a 30,000 petroglipo dagiti ayup ti karayan a kas ti buaya[6] ket nagbaiag, a kagudua dagitoy ket nabirukan idiay Tassili n'Ajjer idiay abagatan a daya ti Arhelia. Dagiti posil dagiti dinosauro, a mairaman ti Afrovenator, Jobaria ken Ouranosaurus, ket nabirukan payen ditoy. Ti moderno Sahara, ket saan a kaaduan ti mulmula, malaksid idiay Ginget ti Nilo, kadagiti bassit nga oasis, ken idiay akin-amianan a kabambantayan, nga idiay dagiti Mediteraneo a mulmula a kas ti kayo ti oliba ket mabirukan a agtubo idiay. Thi rehion ket kastoyen manipud idi agarup a 1600 BCE, kalpasan dagitianagbalbaliw iti pakbo ti Daga ket nangipangato kadagiti temperatura ken nangpabasit ti panagtudtudo.[7]
Dagiti tattao ti Sahara ket nagdumaduma kadagiti nagtaudan. Kadagitoy ket dagiti Amaziɣ a mairaman dagiti Turūq, dagiti nadumaduma a Naarabo nga Amaziɣ a grupo kas dagiti agsasao ti Hassania a Sahrawi, a dagiti populasionda ket mairaman ti tribu ti Sanhaya a ti naganna ket tidda ti prehistoriko a Pagsasao a Zenaga. Dagiti dadduma pay a nangruna a tattao ket mairaman dagiti Toubou|, Nubiano, Zaghawa, Kanuri, Hausa, Songhai, ken Fula/Fulani (Pranses: Peul; Fula: Fulɓe). Dagitinangruna a siudad a mabirukan idiay Sahara ket mairaman ti Nouakchott, ti kapitolio ti Mauritania; Tamanrasset, Ouargla, Béchar, Hassi Messaoud, Ghardaïa, ken El Oued idiay Arhelia; Timbuktu idiay Mali; Agadez idiay Niger; Ghat idiay Libya; ken Faya-Largeau idiay Chad.
Ti Sahara ket kasisigud idi a tinaengan babaen dagiti tattao nga Amaziɣ a ti pananginaganda idi ti rehion ket "Tinariwen", a kayatna a sawen ket dagiti desierto, ti reperensia iti kinapudno nga isuda ket nangigiddiat iti nagbaetan dagiti nadumaduma nga [[ekorehion] ti desierto (kas ti erg, oasis, desierto ken namaga a karuotan kdpy.)
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sahara ket sakupenna dagiti dakkel a parte ti Arhelia, Chad, Ehipto, Libya, Mali, Mauritania, Morocco, Niger, Akinlaud a Sahara, Sudan ken Tunisia, ken gumay-at iti sumurok a 9 riwriw kuadrado kilometro (3,500,000 sq mi) ken sakupenna ti agarup a 1⁄4 iti kontinente ti Aprika. No mairaman amin ti natimbeng a tinawen a panatudtudo ti basbassit ngem 250 mm, ti desierto ti Sahara ket sumurokto iti 11 riwriw kuadrado kilometro (4,200,000 sq mi) iti kalawa. Daytoy ket maysa kadagiti tallo a naisangayan a pisiograpiko a probinsia iti dakkel a pisiograpiko a pannakabingbingay ti Aprika.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Kadakkelan a Desierto ti Lubong". Naala idi 2011-12-30.
- ^ Arthur N. Strahler and Alan H. Strahler. (1987) Moderno a Maipapan ti Bagi a Heograpia Maikatlo nga Edision. New York: John Wiley & Sons. Page 347
- ^ "Sahara." Online a Diksionario ti Etimolohia. Douglas Harper, Historiador. Naala idi Hunio 25, 2007.
- ^ "Ingles-Arabiko nga online a diksionario". Online.ectaco.co.uk. 2006-12-28. Naala idi 2010-06-12.
- ^ Discover Magazine, 2006-Okt.
- ^ National Geographic News, 17 Hunio 2006.
- ^ Sahara's Abrupt Desertification Started by Changes in Earth's Orbit, Accelerated by Atmospheric and Vegetation Feedbacks.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chris Scott. Sahara Overland. Trailblazer Guides, 2005.
- Michael Brett and Elizabeth Frentess. The Berbers. Blackwell Publishers, 1996.
- Charles-Andre Julien. History of North Africa: From the Arab Conquest to 1830. Praeger, 1970.
- Abdallah Laroui. The History of the Maghrib: An Interpretive Essay. Princeton, 1977.
- Hugh Kennedy. Muslim Spain and Portugal: A Political History of al-Andalus. Longman, 1996.
- Richard W. Bulliet. The Camel and the Wheel. Harvard University Press, 1975. Republished with a new preface Columbia University Press, 1990.
- Eamonn Gearon. The Sahara: A Cultural History. Signal Books, UK, 2011. Oxford University Press, USA, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sahara iti Wikimedia Commons
- Maipanggep ti sirok a rabaw a hidrolohia ti Sahara ken ti naplano a panagusar kadagiti akuipero.
- Akinlaud a Sahara, Publikon Publishers, Pécs, 2009, ISBN 978-963-88332-0-4


text:
No awanen ti panagtalek, marpuog metten ti natibker a panagkakadua wenno urnos ti pamilia. Sangkailgat a kinapudno a mapaspasamak ita ken mapasamakto iti masakbayan iti nagbabaetan dagiti aggagayyem, pamilia ken kagimongan a paggargarawanda.
Pagarigan laengen da Mario ken Antonio. Nakasingsinged ti panaggayyem dagitoy dua. Saan a maituloy ti lakad ti maysa no saan a sumurot ti sabali. Ti kuarta ti maysa, kuartada a dua. No adda pagnam-ayan, pagranudanda a dua.
Adda kaayan-ayat ni Mario, ni Rose, maysa a accountant iti maysa a nalatak a negosio. Plano dagiti dua ti agkallaysa kalpasan ti pannakalpas ti kontrata ni Mario a panagtrabahona iti maysa a business firm iti Saudi Arabia. Dua a tawen ti kontrata ni Mario. Maysa a dakkel nga ospital ti patakderenda iti nasao a pagilian.
Natalged ni Mario a mangpanaw iti kaayan-ayatna agsipud ta adda ti gayyemna a talkenna a mangkita kenkuana. Ammona nga adda iti natalged nga ima ti kaayan-ayatna.
Bayat ti kaadda ni Mario iti ballasiw-taaw, saan a nagliwat ti panagsuratna ken ni Rose (awan pay ti selpon idi). Masansan pay a tumawag babaen ti long distance telephone. Dagitoy ti nagbalin a rangtay ti nagbaetanda.
No agsubalit ni Rose, sangkadayawna ni Antonio, ti kinaanus daytoy a mangkuykuyog kenkuana kadagiti pasken a pakaawisanna, ken mangliwliwa kenkuana kadagiti kanito a seknan ti pannakailiw.
Ni minsan, saan ngarud a dimmuko ken ni Mario ti uray sangkapit-ing a panagduaduana iti gayyemna.
Ngem idi dandanin malpas ti kontrata ni Mario, bimmattaway ti subalit ni Rose kadagiti suratna. Ngem saan a dimlaw ni Mario. Mabalin nga adu ti pakakumikomanna iti trabahona, nakunana iti nakemna.
Nalpas ti kontratana. No mabalin laeng, uloden ni Mario dagiti oras tapno makaawiden iti ilida. Ngem awan ni Rose ken ni Antonio a simmabat kenkuana iti airport nupay inyunay-unayna ti kaaddada koma iti isasangpetna. Plano ni Mario nga umianda iti maysa nga otel, agpasiarda a tallo iti iti siudad iti tallo nga aldaw, sadanto aggawid.
Gapu ta awan ti simmabat kenkuana, nagtarus ni Mario iti terminal ti bus nga agpa-Ilokos. Alas dies ti rabii ti nalugananna.
Apagisu nga aglawag idi makadanon iti ilida. Nangarkila iti traysikel ket nagpaitulod iti balayda. Kalpasan ti panaginana biit, nagpelles ket tinurongna ti pagopisinaan ti kaayan-ayatna. Saan a simrek daytoy.
Nagsaludsod iti maysa a kagayyeman ni Rose. Ngem kimmayakay daytoy.
Adda nabukel a suspetsa iti kaunggan ni Mario. Iti panagsalsaludsodna, naammuanna laengen a nagkallaysa iti hues ti kaayan-ayatna ken ni Antonio, ti gayyemna, tallo a bulanen ti napalabas. Kasla nagtupak ti langit ken ni Mario. Ti gayyemna a nangitalkanna ken ni Rose, liniputanna ti panagtalekna!
Nadamagna laengen nga iti naminsan nga idadar-ay dagiti dua iti maysa a pasken, nakalipatda iti bagida. Mabalin a gapu iti iliw ti babai, wenno gapu ta nakainum ti lalaki ket dida nadaeran ti riknada ket napugsat a naminpinsan ti kadena ti panaggayyemda.
Anian, nagtalek iti gayyemna ngem maysa gayam nga uleg a nangtukkaw kenkuana iti darikmat a nagbalin a nalupoy ti kaayan-ayatna.
Adu dagiti kakasta a gagayyem. Nga iti apagkanito, ibellengda a maminpinsan ti nabukel a nasinged a panaglalangem gapu laeng iti sangkadilmut a dayaw ken pagdur-asan ti biagda. Lipatendan a maminpinsan nga iti napalabas, adda maysa a gayyemda a sidadaan a mangisakripisio ti bukodna a pagimbagan ken ti naraniag a masakbayanna agsipud ta kastay kunada: “may pinagsamahan sila.”
Kasta met ti pamilia, uray no kasano ti panagpipinnateg iti nagbaetan dagiti agassawa ken dagiti annakda, no nagpukawen ti panagtalek, umaweren ti urnos ken talna iti uneg ti pagtaengan. Ta kasano koma nga ipategmo pay ti maysa a tao, nupay nagbalin a dakkel ti pasetna iti biagmo, no napugsat metten ti kawar ti panagtalekmo kenkuana? Ta uray anianto ti aramidenna iti masakbayan, addanto latta ti ngatangata, ti panagduadua. Mabalin a biddut a panirigan ngem dayta ti mansa a narigat a punasen ti maysa a mangliliput.#


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur -Kas pannakipagmaymaysada iti Earth Day, nangisayangkat dagiti opisial ditoy nga ili ken dagiti empleado iti panagmula iti kayo itay lawasna.
Indauluan ni Mayor Chester Elaydo dagiti agdagup iti 40 nga empleado ti munisipio ditoy agraman dagiti student laborers iti babaen ti Special Program for the Employment of Students ti panagmula iti kaykayo iti pagbasuraan iti sitio Bigbiga, Barangay San Nicolas ditoy nga ili.
Insayangkat dagiti opisial ti nasao a gannuat kas pannakipasetda iti Earth Day, maysa a nainlubongan a gannuat tapno mapataud ti awareness ken panangilala iti aglawlaw ti Daga.#


text:
Cardona, Rizal
Ti Cardona ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Rizal iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cardona ket nabingbingay a politikal iti 18 barbaranggay.[2]
- Balibago
- Boor
- Calahan
- Dalig,Kuhala
- Del Remedio (Poblacion)
- Iglesia (Poblacion)
- Lambac
- Looc
- Malanggam-Calubacan
- Nagsulo
- Navotas
- Patunhay,Longos
- Real (Poblacion)
- Sampad
- San Roque (Poblacion)
- Subay
- Ticulio
- Tuna
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Rizal". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Rizal". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 15 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text: Ti Somalia (Somali: Soomaaliya; Arabiko: الصومال aṣ-Ṣūmāl), opisial a ti Pederal a Republika ti Somalia[1] (Somali: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Arabiko: جمهورية الصومال الفدرالية Jumhūrīyat aṣ-Ṣūmāl al-Fidirālīyah), ket ti pagilian a mabirukan idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Etiopia iti laud, ti Djibouti iti amianan a laud, ti Golpo ti Aden iti amianan, ti Taaw Indiano iti daya, ken ti Kenya iti abagatan a laud. Ti Somalia ket addaan iti kaatiddogan nga aplaya iti nangruna a daga ti kontinente,[5] ken ti langa ti dagan ket nangruna a buklen dagiti banak, tantannap ken tangtangkik.[2] No ti panggep ti klima, kanayon a napudot iti amin a paset ti tawen, ken masansan nga addaan kadagiti angin ti nepnep ken sagpaminsan a panagtudtudo.[6]


text:
VIGAN CITY – Awan ti timmakder a sumango iti mayor ti Caoayan ken kabsat ni Gov. Luis “Chavit” Singson iti panangpili dagiti local chief executives iti mangidaulo iti ligada a naangay iti provincial capitol idi Hulio 21, 2010.
Pinaserraan a dagus dagiti mayor ti nominasion kalpasan a nainominar ni Mayor ti Caoayan Germelina Singson-Goulart a para presidente iti League of Municipalities of the Philippines (LMP) – Ilocos Sur Chapter.
Duapulo ket uppat iti tallopulo ket dua a kameng ti dimmar-ay iti umuna a miting dagiti mayor. Saan a nakadar-ay ti mayor ti Tagudin, Sta. Cruz, San Vicente, Bantay, Magsingal, ken San Ildefonso idinto a nangipatulod ti mayor ti ili a Santa ken Sto. Domingo iti proxyda iti nasao a miting.
Iti panagbalinna a presiding officer, pinili ni Goulart ni Mayor Zuriel Zaragoza (Narvacan) kas executive vice president; Mayor Edgardo Cobangbang Jr. (Cabugao), vice president for Ist District; Mayor Estrella Hernaez (Sta. Lucia), vice president for 2nd District; Mayor Leonofre Gironella (Salcedo), vice president, upland municipalities; Mayor Marlon Ines (Sinait), auditor; ken Mayor Edgar Florendo (Sta. Maria), P.R.O.
Nupay limmanganda, nadutokan da Mayor Teresita Valle (Sta. Cruz) kas secretary ken Mayor Nancy Tabanda (San Vicente) kas treasurer.
Da Mayor Benjamin Maggay (Cervantes); Mayor Carlos Asuncion (Sta. Catalina); Mayor Chester Elaydo (San Esteban); Mayor Jessie Balingsat (Galimuyod); Mayor Samuel Parilla (Bantay); Mayor Bernard Sarmiento (San Juan); Mayor Timoteo Cabrera (Nagbukel) ken Mayor Fernando Quiton (Sugpon) ti mangbukel iti board of directors.
Iti panagsarita ni Goulart, kinunana nga aramidenna amin a kabaelanna para iti panagballigi ti LPM ket agbalin a demokratiko daytoy para iti amin a kameng.
“Kasapulak ti partisipasion ti amin tapno adu ti magapuanantayo,” indawat ti umuna ti terminona a mayor ti Caoayan.#


text:
Kadagiti asideg iti Malakaniang, narigatda a maawatan no apay a kueskuestionaran dagiti kaaliado ni dati a Presidente Gloria Arroyo ti pannakabukel ti Truth Commission. Ngamin kas nadakamaten iti kallabes nga isyo daytoy a salaysay, bayat ti panagtugaw ni Arroyo, adda met sumagmamano a “truth commission” a binuangayna ket saan met a nakuestionaran dagitoy. Apay nga ita ta nangbukel ni Pres. Aquino iti komision a kangrunaan a panggepna ti pannakaiparuar ti kinapudno mainaig dagiti mapapati nga anomalia ken panagkunniber dagiti agtuturay iti napalabas nga administrasion ket kuestionarandan ti konstitusionalidadna iti Korte Suprema?
Kas ken ni Negros Occidental Rep. Ignacio Arroyo, binabalawna ni presidential spokesman Edwin Lacierda gapu iti imbalikas daytoy a sardengan koma dagiti opisial ti napalabas nga administrasion Arroyo ti agipalapal kadagiti bangen para iti naannayas a panaggaraw ti Truth Commission a mangibuksil iti kinapudno.
Iti sabali a bangir, nupay mismo pay nga imbatad ni dati a Presidente Gloria Arroyo a saanna a lapdan ti pannakabuangay ti Truth Commission ket madadaan pay a tumulong tapno lumtuad ti pudno, no patien ti parasaona a ni Maria Elena Bautista Horn, sabali met ti tignay dagiti kaaliadona iti Kamara ta agparparang a mangikabkabilda kadagiti bangen tapno saan a makagaraw ti Truth Commission.
Ibagbaga ita ni House Minority Leader Edcel Lagman a supsupiatenda ti Truth Commission saan a gapu ta adda butengda iti mabalin a lumtuad bayat ti panagpalutpot daytoy no di gapu (kano) ta induron ida ti “pagrebbenganda a mangitag-ay iti Konstitusion ken iti panagturay ti linteg”.
Kasta met saanda (kano) a kueskuestionaran ti Truth Commission tapno lappedanda ti inbestigasion ken prosekusion dagiti opisial ti administrasion Arroyo gapu kadagiti mapapati a nakaisawsawanda nga anomalia no di gapu ta mabalin met dagitoy nga agdalan iti nasao a proseso babaen ti agdama nga ahensia ti Department of Justice ken ti Ombudsman nga addaan iti bileg nga aginbestiga ken mangdusa.
Ngem ken ni Justice Secretary Leila de Lima, saanen a nasken a maputar ti linteg a mangtakder iti pannakabuangay ti Truth Commission agsipud ta maysa daytoy a fact-finding body ket agirekomenda laeng ti bilegna.
Kinuna ni de Lima a saan daytoy a maysa a body a mangkeddeng no nakabasol ti maysa nga agtuturay wenno saan idinto a impettengna nga addaan ti komision iti bileg a mangbilin kadagiti tattao nga agatendar kadagiti hearings ken makikooperar iti inbestigasion wenno panagpalutpot.
Apay a saantayo nga ikkan ti truth commission iti gundaway a mangtunton iti kinapudno? kinuna pay ti justice secretary.
Ngem saan latta a nagpangadua ni Lagman, napinget a kaaliado ni Arroyo, ken maysa a Louis Biraogo (?) a nangipila iti petision iti Korte Suprema a nangkuestionaranda iti konstitusionalidad ti executive order nga impaulog ni Pres. Aquino a nangbuangay iti Truth Commission.
Mapadpadaanan ngarud ti pangngeddeng ti Korte Suprema. Aniaman ti desision: agtultuloy ti saludsod: kaanonto a mawaknitan ti bangen tapno lumtuad ti kinapudno?#


text:
SUYO, Ilocos Sur – Naaresto itay nabiit ti maysa a dati a kameng ti sangguniang panlalawigan babaen manhunt operation nga inwayat dagiti nagtipon nga elemento ti kapolisan.
Inaresto ti nagtipon a kameng ti police station ditoy ken PIB Ilocos Sur PPO ni Marlind Marcelo y Lopez, 66, instructor iti Camilo Osias, Balaoan, La Union babaen ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Alex I. Quirop ti Sandiganbayan, Quezon City.
Dati a board member iti Sarangani, Mindoro, akusado ni Marcelo iti panaglabsing iti malversation of public funds through falsification of documents ken Section 3 (e) ti RA 3019 ket naipababaen dagitoy iti Criminal Cases No. SB-11-0462 ken SB -11-0463.
Nairekomenda nga agpiansa ni Marcelo iti P40,000 ken P30,000 kadagiti kasona.
Naikustodia ni Marcelo iti police station ditoy nga ili.#


text:
VIGAN CITY – Inanamongan itay nabiit ti konseho ti siudad ditoy ti pannakailatang a tinawen ti gatad a P5 milion manipud iti annual development plan a maaramat a pangipasdek ken agtultuloy a pangtarimaan kadagiti kanal nga adda iti sakup ditoy.
Kinuna ni Konsehal Audie Agdamag, chairman ti committee on environment and sustainable development, a babaen ti pannakailatang a tinawen ti napag-aanamongan a gatad, nabulbulanoston ti panangipasdek iti kanal agingga iti naan-anayen a pannakakumpletoda.
Maipalagip a kadagiti napalabas a tawen, saan a nailanad iti ADP ti tinawen a pannakailatang ti kasapulan a pundo para iti pannakaipasdek ken pannakatarimaan dagiti nadumaduma a drainage canals ditoy siudad.
“Inanamaentayo a babaen kadaytoy a sistema, naan-annayaston ti pannakataming dagiti drainage canalstayo ditoy siudad ti Vigan,” kinuna ni Agdamag.


text:
Tagapulot kontra puraw nga asukar Ti tagapulot ket napno kadagiti mineral nga adda iti unas kas ti calcium, phosphorous, iron, potassium ken sodium. Segun kadagiti panagsukisok a naisayangkat iti kallabes, natakuatan nga awan ti calorie ti puraw nga asukar. Tapno masigurado ti kalidad ti tagapulot a mapan iti Asia, Europe ken North America, nagaramid dagiti […]
Archive | Food
Ti tagapulot iti kultura ni Ilokano (Umuna iti dua a paset)
Agsubli manen ti panagayat iti tagapulot, nupay adu latta met dagiti pada nga Ilokano a saan a makalipat a gumatang iti tagapulot ta daytoy ti kaimasan a pagkalti iti tugi wenno kamotit ken pangluto iti bukayo a niog. Iti biangmi, naim-imas nga amang dagitoy a taraon no tagapulot ti pangpasam-it. Tagapulot iti kultura ni Ilokano […]


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
{{tlf|...}}
Daytoy ket isu ti plantilia ti {{Tlf}}. Daytoy ket kapada ti {{Tlp}}, ngem saan a mangisilpo daytoy iti plantilia.
Panagpormat ti kadawyan a panggep[urnosen ti taudan]
- 1 Ti
{{tlg}} ket isu ti kaaduan a kadawayn, a manpalubos iti ania man a kombinasion ti estilo ti teksto ken/wenno dagiti pagpilian ti estilo ti silpo.
- 2 Manglapped ti panagbalkot ti teksto babaen ti panangikabil daytoy iti uneg dagiti etiketa ti
... .
- 3 Agusar iti agbaet iti maysa a monospace a letra ngem saan a
... .
- 4 Mangipalubos kadagiti silpo kadagiti plantilia iti ania man a nagan ti espasio.
Dagiti sabali pay a plantilia ti panagpormat[urnosen ti taudan]
Agraman kadagiti silpo ti utilidad[urnosen ti taudan]


text:
PINARA ni Tito ti bus iti nagkurusan. Inyabadayna ti bagna sa dimsaag. Pinunasanna ti nalinab a rupana sana winagwag ti tapok a kimpet iti diaketna a maong.
Naggangaten ti silaw kadagiti poste. Iti amianan dagiti tiendaan, nagaarimutong dagiti pagiinuman a tumtumpawan ti naariwawa ken garampang a tokar a pasaray limogan dagiti agdadanggay a garakgak da-giti agiinum a lampong a babbarito. Awan pay dagitoy a pagiinuman idi pimmanaw iti Santa Barbara.
Bimmallasiw ni Tito iti kalsada. Pinanurnorna ti nakipet a bangketa. Linabsanna ti tiendaan ket kinamangna ti paradaan dagiti kalesa nga agpa-Nagsabaran.
Nakaanges ni Tito iti nalukay idi makitana ti naiparnged a kalesa iti likudan ti agirigen a tianggi ni Nana Dinang. Naimbag ta adda pay la paglugananna. Nasurok a sangapulo a kilometro ti kaadayo ti purokda.
Timmakder ti lakay iti napagaabay a kawayan a naimuntar iti sanguanan ti tienda. Inikkat ti lakay ti tabakona sana minira ti sangsangpet. “Titoka?”
“Sika gayam, uliteg!” kinuna ni Tito ket ginaw-atna ti ima ti lakay sa nagmano.
“Sika ti ur-urayek,” kinuna ni Lakay Berto. “Pinasabatnaka ni manongmo.”
Imbakal ni Tito ti panagkitana iti pampanurnorenda a dalan a deppadeppaan ti sip-nget. Umar-arubayan manen dagiti lagip.
“Komusta met ni ikit, uliteg?” sinaludsodna.
“Nakaradkad met, kaasi ‘ti Dios, barok. ‘Suna laeng ta rigat lat’ adda. Naimbag pay kenka ta nakaadayokan. Damagko a nasiaaten ti biagmo ‘diay siudad.”
“Umanay la a pangsilpo’t anges, uliteg,” insungbat ni Tito.
“Mano metten ti saringitmo?”
“Duadan, uliteg.”
“Dimo koma inkuyog ida tapno makitami met.”
“Kayat ngarud ni Marita ti sumurot ngem pinampanunotko ti rigat ti agbiahe, ‘su nga imbatik idan, uliteg.”
“Nagsiaat koman no simmurotda, barok. No diak maallilaw, sangapulo ket liman a tawen a dika immadak iti puroktayo. Ayna, ania koman a ragsak ‘di amam.”
Iti pannakadakamat ti amana, dimmuko manen ti saem. Kasla dina patien a natayen ni amangna. Dina maako a naiwalang babaen ti igam.
“Nakaragragsak ‘di amam iti daydi a malem,” kinuna ni Lakay Berto. “Kinapudnona, siak pay ti naglugananna a nagpaili ta ‘panna insukat ti kuarta nga impatulodmo. Pinainumnak pay iti tianggi ni Dinang. Diak impagarup a daydin ti maudi a panagpatangmi. Di pay natiliw dagiti nangsaed. Awan met ti nakasaksi iti pammapatay.”
“Saan ngata a panagtakaw ti gapuna?”
“Saan, barok. Di met nakuti ti kuartana. Panagkunak, rinantada a patayen.”
Sinuratanna idi dagiti dadakkelna ket indariragna ti panagtitipondan iti siudad. Ngem nagkitakit ni amangna. Kinunana a dina mapanawan dagiti padana a mannalon. Nangbuangay ni amangna iti timpuyogda a makitaltalon. Kangrunaan a panggep ti timpuyogda ti pannakaitag-ay ti pagimbaganda a sangapurokan.
Adda kadi pakainaigan ti ipapatayna iti ilunglungalongna a panggep?
Naraniag ti paraangan ken ti uneg ti pagtaenganda. Sumag-mamano a nataengan ti agtutungtong iti abay ti temtem.
Naiturong dagiti mata kenkuana idi dimsaag. Linintegna ti panagaddangna nupay kasla nabuttuonan dagiti sakana. Sinabat ni Ben iti pagagdanan ket nariknana ti nakersang a dakulapna a nangpisel iti abagana. Rinangtayan dayta a pisel ti giwang a pinarnuay ti naunday a panawen a dida panagkikita.
Inturongna dagiti matana iti nakamangisit a babai iti abay ti lungon. Nasarakanna laengen ti bagina a mangar-arakup iti inana.
“Awanen ni amangmo, nakkong!”
Kayatna ti sumungbat ken ipeksa ti saem a mangpirpirsay iti kaungganna ngem nagamak amangan no dina malapdan ti panagtigerger ti timekna ket maibulos metten ti lua nga itay pay la nga agpilit a sumngay.
Inatibayna ti inana ket immasidegda iti lungon. Tinan-awanna ti bangkay ni amangna. Nakaemna ti sangina iti naimatanganna. Uray kalpasan ti isisiplag ni patay, saan a napunas dagiti lemma nga intukit dagiti rigat ken panagtutuok a naglasatan ti dakkelna a lalaki.
“Suspetsa ni Uliteg Berto a rinantada a patayen ni amang,” kinuna ni Tito sana tinaliaw ti kabsatna. “Adda kadi kinaagpaysona, manong?”
“Pudno ti suspetsana,” insungbat ni Ben.
“No kasta, ammom ti pimmatay ken ni amang!”
“Saan. Ngem adda pamalpalatpatak iti akin-utek.”
“Sino?”
“Ni Don Agapito!”
Ni Don Agapito ti naturay ken pagbutbutngan a diosen nga akinkukua kadagiti nalawa a kataltalonan iti purokda ken kadagiti kaparangetna nga away.
Dina napuotan nga inapiras ti piglat iti takiagna a gapuanan ti latigo ti lakay. Nakagarut idi ti nuang nga imparngedna iti salamagi ket dinadaelna dagiti agsabongen a masetas iti inaladan ni Don Agapito. Sinanutan ti don iti namitlo.
“Nabileg a tao ti atapem,” nakuna ni Tito. “Adda kadi pagbatayam?”
“Awan.” Immanges ni Ben iti nauneg. “Awan ti saksi. Ngem uray adda, sino koma ti makaitured a mangitudo kenkuana? Ngem ammok a ni Don Agapito ti akin-utek iti pannakapaltog ni amang, tapno adda pagulidananmi ket agulimekkami. Kayatna a mawara ti timpuyog a binuangay ni amang! Ngem mapaayto!”
KINEMKEM ni Tito ti sangina ken rinupangetanna ti nabara a sang-aw ti agmatuon. Iti abayna, naulimek ni Ben, gumaniteb ti pispisna a nangmulengleng iti nakanganga a tanem.
Inawid ni Tito ti abaga ni inangna a mangmedmedmed iti saibbekna. Tunggal saibbek ni inangna, kasla dadakkel a gamat a mangkammet iti kaungganna ket umirut ti panagangesna.
Nangrakem ni Ben iti daga sana impuruak iti lungon.
“Ikarik, amang, a saan a mapekka ti inrugim iti ipapataymo!” nakunana.
“KAANOT’ sublim idiay siudad?” inamad ni Ben. Agtugtugawda nga agkabsat iti sirok ti mangga. Narnuoyan iti bituen ti langit ngem dida maparmek ti sipnget a nangsallukob kadakuada.
“Kalpasan ti siam, manong.”
“Ikuyogmon ni inang, ading.”
“Sumurotka met kadakamin.”
“Agbatiak.”
“Nataltalna ti nakemmo sadiay.”
“Kinatakrot no tallikudak dagiti kapurokak ita ta awanen ni amang.”
“Pader ti kasangsangoyo, manong. Awan ti baelyo.”
“Ammok.”
AWAN arimekmekda a nangtalaytay iti tambak. Sarsarunuenna ni manongna a manglenlente iti dalanda. Nalikudandan ti nailibayen a purokda.
Immaplaw ti salemsem ket inngato ni Tito ti siper ti maong a diaketna. Manipud iti adayo nga amianan, nangegna ti panagsisinnungbat dagiti taraok.
“Agtalekkayo koma kadagiti agtuturay a mangrisut iti parikutyo,” kinuna ni Tito.
Kinuti laeng ni Ben dagiti abagana.
“Manong, denggennak kadi…”
“Saanka a mababalaw, ading,” immanges ni Ben iti nauneg. “Sabalin a lubong ti paggargarawam. Ngem maawatamto iti masakbayan no apay nga aramidenmi daytoy!”
Di mabayag, nakita laengen ni Tito a gimmil-ayab dagiti bodega ni Don Agapito. Simmaruno ti nagbibinnales a kanalbuong. Adu ti nagtataray a lallaki.
Babaen ti gil-ayab, naipasir ni Tito ti nalukmeg a lakay a tultulongan ti maysa pay a lalaki nga agsakay iti kabalio. Ngem nagbusi ti paltog ket natnag ti lakay.
Agbettaken ti lawag idi agdeppaag ti apuy. Nagummoy dagiti pasurot ni Ben.
“Nasken nga iggamanmi ti linteg no maminsan, ading,” kinuna ni Ben. “Pudno a basolmi daytoy. Ngem nasken nga aramidenmi ta dagiti met la babaknang ti an-anaken ti linteg. Mapabasolnakami kadi?”
“Ngem anupennakayo ti linteg gapu itoy nga inaramidyo.”
“Tiliwendakami latta! Ngem awanen ni Don Agapito. Addanto maipasngay nga agsapa kadagiti annakmi.”
Maamiris itan ni Tito. Insaganaan daydi tatangna dagiti kapurokanda. Insaganaan met ni manongna dagiti annakna.


text:
“N-nadagsen ti pammabasolmo.”
“Ammomin ti motibo ti pammapatay, Mr. Corpuz. Adda relasionyo ken ni Lily ket inyalaam iti apartment. Intedmo amin a kayatna. Gapu iti dayta, nakakaudka iti kaha. Tapno malitupam ti nakaudmo, insegurom ni baketmo. Planom a patayen. Naglibas ni Boy Kimat ket panggepna a balsen ni baketna gapu iti panangliputna kenkuana. Naisipmo a gundawaymon nga iwakas ni baketmo ket ni Boy Kimat ti pangibuntuonam iti pammapatay.”
“Agpayso a nakakaudak iti iggemko a kuarta ngem saan nga umdas dayta tapno patayek ni baketko!” kinuna ni Corpuz.
“Kinapudnona, nagsuspetsaakon kenka iti aldaw ti pammapatay, Mr. Corpuz. No malagipmo, kinunam a binurak ni Boy Kimat ti sarming tapno magaw-atna ti lelettatan ti ridaw iti uneg. Ngem iti panangamirisko, naiwarsi dagiti buong ti sarming iti ruar ti tawa ken iti dalan. Ania ti kayatna a sawen? Adda iti uneg ti balay ti nangburak iti sarming! Agdadata ngarud a nagulbodka. Sika ti nangburak iti sarming ket pinagparangmo nga aramid ni Kirat!”
“Agkarkarawaka iti angin!”
“Kinunam pay a sakbay ti alas dose idi sumangpetka iti balaymo ket nadatngam ni baketmo a naidasay. Pinaleknaka ni Boy Kimat. Ngem kinaagpaysona, sika ti nangpalek iti ulom. Inaramidmo dayta tapno mayadayo kenka ti suspetsa. Ngem malasmo. Iti dayta a kanito, adda ni Boy Kimat iti Salindeg, barangay nga adda iti lumaud, innem a kilometro ti kaadayona iti Raois, kaadaywan a barangay iti daya ti siudad, a nanghold-ap iti maysa a traysikel ket kinurimesna ti kuarta ti drayber ken ti pasaherona sana intaray ti lugan.”
“Saan a pudno dayta!” namigerger ti timek ni Mario Corpuz.
“Ngem patalgedan dagiti pasamak nga adayo ni Boy Kimat iti crime scene ket uray no pakaskasenna ti intarayna a traysikel, awan a pulos ti posibilidad a makagteng iti Raois iti sakbay ti alas dose. Mapatalgedanmi dayta ta kagapgapumi iti Salindeg a nagsaludsod iti babai a tinakawanna. Ngarud, no saan a ni Boy Kimat ti nangpaltog ken ni baketmo, sabali ngarud a tao. Sika ti itudtudo dagiti pammaneknek!”
“Saannak nga abogado ngem puro conjectures laeng ti ibagbagam.”
“Daytoy pay, Mr. Corpuz. Idi naglibas ni Boy Kimat, sinursurotmi ti nagdalananna. Nagna iti Tamag, nagpa-Salindeg, sa nagturong iti laud a direksion. Imbatina ti traysikel nga intarayna iti Paratong. Iti pumarbangon, nagkallong iti balay ni Adelina Almachar sana innala ti bado ken pantalon ti akimbalay. Adda saksi, maysa a Marcos dela Cruz, a nakakita kenkuana a naggapu iti paraangan dagiti Almachar.”
“Ania ti koneksion dagita iti pannakapapatay ni baket?”
“Nalawag a saan a daya no di laud ti rota ni Boy Kimat. Nalawag nga iti kasera ni Lily ti turongna. Saan a pulos nga immammingaw iti daya a barangay, nangnangruna iti Raois a nakapapatayan ni baketmo.”
Saan a nagtimek ni Corpuz. Nanindi ketdi.
“Ngem daytoy ti mangsirut iti tengngedmo, Mr. Corpuz. Adda pamalpalatpatam iti ballistics? Tapno ammom, ti paltog, kas met iti tangan nga agduma ti lemmana. Pinaamirisko ti bala a naala iti bagi ni baketmo ken ti bala ti paltog ti guardia a pinaltogan ni Boy Kimat idi naglibas iti pagbaludan. Saanda nga agparis. Kaparisna ketdi ti lemma ti bala a nanggudas ken ni Ditas ken Diango ken ti bala a naipaltog kaniak idi sinurotmi ni Lily iti apartment.”
“Saan a pudno dayta!”
“Idi damo, diak maawatan no apay nga agparis ti lemma ti bala ti paltog a nangpatay ken ni baketmo iti lemma ti bala ti paltog a nangpatay kada Alias Diango ken naiputok kaniak. Maymaysa laeng ti kayatna a sawen dayta. Paltog ni Boy Kimat nga adda iti ikut ni Lily ti naaramat iti dua a krimen. Ngem kasano a naaramat ti paltog a nanggudas ken ni baketmo idinto nga adda ni Boy Kimat iti laud a barangay? Adda iti ikutmo ti paltog. Linibasmo la ketdi nga innala iti apartment ni Lily. Ni laeng Lily ti yan ti tulbek. Sika laeng ti adda gundawayna a makaiggem iti paltog.
“Kalpasan ti panangpataymo ken ni baketmo, insublim ti paltog iti apartment. Daksanggasat ta nakitanaka ti akinkukua ti apartment iti dayta a rabii. Ken malasmo ta pinaala ni Boy Kimat ti paltogna ket daytoy ti inaramatna a nangpatay ken ni Alias Diango ken ni baketna. Iti dayta nga inaramid ni Boy Kimat, limtuad ti kaadda iti dua a nagsina a krimen.”
“Agkarkarawaka…”
“Impakitami iti baket nga akinkukua iti apartment ti ladawan ni Boy Kimat no isu ti nakitana nga immamingaw iti apartment ngem insungbatna a sabali. Sika dayta, Mr. Corpuz. Kapkapnekanmi a no isarangdaka iti baket, mabigbignaka. Dayta met ti mangpatalged nga adda kenka ti oportunidad a nangala ken nangaramat iti paltog.”
Limmusiaw ti rupa ni Corpuz.
“Iti dayta a rabii nga ipapanmo iti apartment ni Lily, adda nga aglemlemmeng ni Boy Kimat iti dati a kasera ni Lily. Paneknekan dayta da Carla ken dagiti alagana a babbai. Awan ti pannakaammo ni Boy Kimat nga adda relasionyo ken ni Lily. No ammona, sigurado nga impaalnawna met ni Lily. Ngem ni Lily ti koneksionmo iti krimen. Ti paltog ni Boy Kimat nga iduldulin ni Lily ti nanglukais kenka.”
“All hot air…”
“Kasano nga ammok dagitoy?” pinerreng ni Jessie ni Corpuz. “Tapno ammom, nagkantan ni Lily. Impudnona a sika ti nangplano iti amin.”
“Imposible dayta! Awan ti nagpatpatanganmi ken ni Lily a plano no aniaman dayta.”
Napaisem ni Jessie. “Ala wen, sika laeng ti nagplano!” kinunana. “Ngem mapaneknekan ni Lily nga ammom nga iduldulinna ti paltog ni Boy Kimat. Malaksid iti dayta, sigurado a patalgedan ni Lily a timmawagka kenkuana ket naammuam ti naglemmenganda ken ni Boy Kimat. Sika la ketdi ti nangitimbre iti impormasion iti polis. Dayta ti mangsirut iti koneksionmo iti krimen.”
“Saan a pudno dayta!”
“Tapno ammom, adda ni Lily iti kotse. Kayatmo a makita?”
Saanen nga inuray ni Jessie ti sungbat ni Corpuz. Tinawaganna ni Melvin.
“Kuyogem ni Lily a sumrek iti balay,” kinunana.
Kasla naupran iti suka ti rupa ni Corpuz idi mataldiapanna ni Lily nga ak-akayen ni Melvin nga agturong iti balay. Arig napaksuyan a nangipusot iti bagina iti sopa.
“Naduktalan ni baket ti kaadda ti relasionmi ken ni Lily. Nagringgorkami. Diak inggagara a patayen ni baket….” naburak ti timekna.


text:
Kaligrapia
Ti kaligrapia (manipud iti Taga-ugma a Griego: kάλλoς kallos "pintas" + Ypaφή graphẽ "panagsurat") ket maysa a kita ti arte a makita a mainaig ti panagsurat. Daytoy ti daremdem ken panangitungpal ti panangiletra iti naakaba ti ungtona nga instrumento wenno brutsa iti maysa a panagkuti. (Mediavilla 1996: 17). Ti kontemporaneo a panangilawag ti panagsanay ti kaligrapia ket "ti arte ti panangited iti porma kadagiti senial iti maysa a maiyebkas, maitunos ken nalaing a pamay-an " (Mediavilla 1996: 18). Ti sarita ti panagsurat ket maysa nga estatiko nga ebolusion a naikuadro iti kaunegan kadagiti teknikal a kalaing, dagiti kapardas ti panagiragarag ken dagiti limitasion ti materiales iti maysa a tao, panawen ken lugar (Diringer 1968: 441). Ti estilo ti panagsurat ket naipalplawag a kas maysa nga eskritu, ima wenno alpabeto (Fraser ken ni Kwiatkowski 2006; Johnston 1909: Plate 6).
Ti moderno a kaligrapia ket sumakop manipud kadagiti naserbi a sinuratan ti ima aletra ken dagiti daremdem dagiti piraso ti napino nga arte nga ayan ti abstrakto a panagiyebkas ti naisurat ti ima a marka wenno mabalin a saan nga agkomprmiso ti kasayaat ti pannakabasa dagiti letra (Mediavilla 1996). Ti klasiko a kaligrapia ket maigiddiat manipud iti tipograpia ken ti saan a klasiko a panagiletra ti ima, urayno ti kaligrapo ket mabalinna ti agpartuat amin kadagitoy; dagiti karakter ket naipakasaritaan a nadisiplina ken nasayaat ti ayusna ken kellaat, nga iti kanito ti panagsurat(Pott 2006 ken2005; Zapf 2007 and 2006).
Ti kaligrapia ket agtultuloy nga agrangrang-ay kadagiti porma ti kasar ken dagiti panagawis ti pasamak, daremdem ti kita ti letra/tipograpia, daremdem ti tatak a kasisigud a nailetra babaen ti ima, relihioso nga arte, dagiti pakdaar/grapiko a daremdem/komisionado a grapiko nga, dagiti sinuratan ti napisi a bato ken dagiti dokumento ti panaglaglagip. Daytoy ket inus-usar pay para kadagiti prop ken dagiti agkutkuti a ladawan para iti pelikula ken telebision, dagiti testimonial, dagiti sertipikado ti pannakaipasngay ken ipupusay, dagiti mapa, ken dagiti dadduma pay nga obra a maipanggep iti panagsurat. Dagiti kasayaatan nga obra ti moderno a kaligrapia ket dagiti dokumento ti linteg ken patente ti sursurat nga inted babaen dagiti monarkia ken dagiti opisial ti estado kadagiti nadumaduma a pagilian.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Kaligrapia iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Kaligrapia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
CANDON CITY – Impeksa ti pamilia ti nagpukaw a kapitan ti barangay ditoy ti panagamakda nga addan dakes a napasamakna kalpasan ti dua a lawasen a dina panagawid.
“Uray bangkayna laengen, basta makitami ni tatangmi!” daytoy ti kinuna ni Oroposa Galicia Golar, anak ni Kapitan Laureano “Berto” Galicia, Barangay Captain iti Tablac, Candon City, idi nagpanawagan manen daytoy iti DZTP Radio Tirad Pass.
Impakaasi ni Galicia-Golar kadagiti kailianna nga ipakaammoda kadakuada no adda man impormasion nga ammoda para iti pannakatunton ti amada idinto a dinawatna ti tulong ti asinoman a nakakita no asino ti naudi a kinakuyog ti amada wenno tao a nangala kenkuana agsipud ta madanaganda unayen iti saan met laengen a panagawid ti amada.
Naammuan ti Tawid News Magasin nga immulog ni Kapitan Galicia iti pagtaenganda iti agsapa ti Oktubre 13, Biernes, ngem saanen a nagawid sipud dayta nga aldaw.
Awan met ti tawag wenno pakaammona iti pamiliana iti dayta a panagpukawna.
“No pinapapatayda man, uray bangkayna la koman nga ipatuldoda tapno dikami madanagan unay,” kinuna ni Galicia-Golar kabayatan iti interbio kenkuana.
Sakbay ti panagpukawna, nadakamat ni Kapitan Galicia bayat ti interbio kenkuana ti DZTP nga adda naaw-awatna a death threat.
Iti pannakipatpatang ti Tawid ken ni Bokal Robert Tudayan, kinumpirmana nga adda death threat a naawat ni Kapitan Galicia.
Impalgak pay ti bokal a sumagmamano pay a barangay captain iti siudad ti Candon ti nakaawat met iti death threat.
Nupay kasta, nagkitakit ni Tudayan a mangibaga no sino ti suspetsaenna a nangipatulod iti death threat a naawat ti nagpukaw nga opisial ti barangay.


text:
CANDON CITY – Naiyunay-unay kadagiti masikog nga inna ti breastfeeding tapno nasalsalun-at ti anakda bayat ti culminating program sadiay K Servico Store iti San Agustin ditoy siudad itay nabiit.
Timmabuno iti nasao a programa dagiti agarup 50 a barangay nutrition scholars (BNS) ken masikog nga inna babaen ti panangisayangkat ti City Nutrition Office nga indauluan ni City Nutritionist Nimfa Pascua ken ti pannakikammayet ti Candon City Farmers Health Center.
Tallo a doktor a babbai a pakaibilangan da Dr. Joy Villanueva, assistant city health officer ti Candon, Dr. Rogielyn Gilera, pediatrician iti Candon City Hospital, ken Dr. Noreen Escobar, OB-Gyne ti Candon City Health Center, ti nagsarita iti nasao nga okasion mainaig iti kinapateg ti panagpasuso dagiti inna para iti nasalsalun-at nga anakda.
Imbinsabinsa ni Dr. Gilera ti kinapateg ti breastfeeding parti-kular iti sustansia a maala dagiti maladaga manipud iti suso ti inada.
Inlawlawag met ni Escobar dagiti kasapulan a sustansia dagiti masikog tapno nasalun-atda ken ti agbalin nga anakda.
Sakbay ti culminating program, immun-una a nagbarabarangay dagiti barangay nutrition scholars, kaduada ti nutrition office tapno ikampaniada ti panagpasuso dagiti inna ken ti panangilawlawagda iti umno a nutrision para iti nasalun-at a bagi. (Danny Antalan)


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Maysa a balasang ti nalipit bayat ti itutulongna nga agdapil iti barangay Tinaan ditoy nga ili a puon ti nakatayanna.
Segun iti report, tumultulong ni Mary Grace Atendido, 17, agnaed iti nasao met laeng a barangay, nga agisubsubo iti unas idi aksidente a nairaman a naisubo ti atiddog a manggas ti badona iti motorized sugar cane crusher a nakaputdan ti kanawan nga imana.
Saanen a naidanon a sibibiag ni Atendido iti ospital a nakaitarayanna.
Kinuna ti ina ti biktima, ni Maria Atendido, a napan timmulong ti anakna iti dadapilan tapno isu pay a masapulanna gapu iti kinarigat ti panagbiagda.
Kinunana a saanen a nagawid ti anakna ta nangan daytoy iti pagdapilan.
“Napanko pay kinita iti aldaw, pinukkawak pay ket diak impagarup a daydiay ti maudin a pannakakitak kenkuana a sibibiag,” kinuna ni Maria.
Kinunana nga agarup alas dos iti malem idi ipakaammoda kenkuana a nadisgrasia ni Mary Grace.
Awan kano ti nakakita no kasano a nadisgrasia ti biktima, ngem adda nagkuna a mapapati a natuang ti balasang iti grill ti dadapilan ket ditan a nalipit ti imana ket nairaman a nadingpil ti bagi ken ti rupana.
Kinunada nga uray awanen ti ima ti biktima, nabaelanna pay laeng ti immadayo iti dadapilan tapno agpaarayat ngem napukawna ti puotna gapu iti kaadu ti nagsayasay a darana.
Naitaray ti biktima iti ospital ngem naideklara nga awanen ti biagna idi maidanon iti balay-pagagasan.
Kinuna ti ina ni Mary Grace nga awan ti pabasolenna iti napasamak ngem dinawatna ti itutulong dagiti kalugaranna para iti pannakaidulin ti anakna gapu iti kinarigat ti panagbiagda.


text:
VIGAN CITY – Inaprobaran ti Sangguniang Panlungsod ditoy siudad bayat ti sessionda idi Enero 18 ti maysa a resolusion a mangited pammalubos iti pannakaangay ti wedding reception iti panagkasar dagiti annak dagiti dua a teddek a politiko iti Vigan Heritage Village ditoy.
Aglantip ti puso ti anak ni Deputy National Ecurity Adviser Luis “Chavit” Singson a ni Ryan Luis ken ti anak a babai ni Gov. Deogracias Victor a ni Patricia “DV” Savellano inton Febrero 27.
Unopposed ni Ryan Luis iti panagkandidatona a para bise mayor ditoy siudad iti babaen ti tiket ni Mayor Eva Marie S. Medina nga agpailayon a mayor nga awan met ti kasangona.#


text:
VIGAN CITY – Uray panangtaldiap iti maysa a tao, pakairubuan payen.
Gapu laeng iti mapapati a panangipababa-panangipangato ti biktima a panangkitana iti suspetsa, sinipaten ti naud-udi.
Nasipat iti namindua ti barukong ni Allan Molina, 24, residente iti Tamag ditoy babaen ken ni Joseph Padilla, baro, security guard ti maysa a pagsaldaan ditoy, ken agnaed iti Barangay Rugsuanan ditoy met laeng a siudad.
Segun iti report, dimmagas ni Molina iti maysa a tienda iti asideg ti Partas Transportation tapno gumatang iti sigarilio ngem idi masabatna ti security guard a mapapati a nakainom, sinipat metten daytoy.
Iti panagpatang dagiti dua iti polis station, inkalintegan ti security guard a nasipatna ni Molina gapu iti panangipababa-panangipangato ti biktima a nangmatmat kenkuana, banag a naglibakan ti biktima.
Nagkinnaawatan met laeng dagiti dua kalpasana nagpadispensar ni Padilla.


text:
BAGUIO CITY – Linagidaw ti maysa nga opisial ti grupo dagiti mannalon ti panaggatgatang ti gobierno iti native a variety ti bagas a tradisional a mairaraep iti Cordillera sana ilako iti ballasiw-taaw idinto nga agang-angkat iti bagas a napugsitan kadagiti kemikal a mabalin a makaited iti peggad iti salun-at kadagiti umili.
Impalgak ni Andres Wailan, vice chair ti Apittako, a gatgatangen ti gobierno iti P50 kada kilo ti unoy, maysa a native variety ti bagas ket addan pito a tonelada nga impatulodna iti Estados Unidos.
Itay napan a bulan, nagmartsa iti Session road ti Apittako, maysa a grupo dagiti mannalon iti Cordillera, ket binabalawda ti gobierno gapu iti panagangkatna iti bagas manipud iti ballasiw-taaw idinto nga aglaklako iti bagas a nataraken iti tradisional a wagas.
“Idinto nga aggatang ti US iti di napugsitan iti pestisidio a bagas ti Cordillera, agang-angkat ti pagilian kadagiti rice varieties a napugsitan iti kemikal a mabalin a makapeggad iti salun-at,” kinuna ti vice chair ti Apittako.
Linagidaw ni Wailan ti panangawis ti gobierno kadagiti mannalon iti Cordillera nga agmula iti traditional rice varieties saan a tapno para iti lokal a kasapulan no di maiyeksportda iti sabali a pagilian.
Naammuan iti rekord ti National Food Authority nga iti napalabas a tawen, sumurok a 400,000 kaban a naangkat a bagas ti dimmanon iti Cordillera.
Ngem iti report ti Bureau of Agricultural Statistics, agsobsobra ti produksion ti Cordillera a bagas para iti 1.6 milion nga agindeg ditoy.
Kinuna ni Wailan a gapu iti panangallukoy ti gobierno, adda dagiti mannalon nga agmulmula kadagiti indigenous rice varieties a mailako laeng iti sabali a pagilian tapno dakdakkel ti mapastrekda.