text:
Wednesday, September 04, 2013
Saludsod Iti Pasalip
Rumbeng kadi nga awan ti mangabak iti maysa a pasalip iti panagsuratan? Daytoy i intext ti maysa a pagayam, a dina kayat a maibutaktak ti kinaasinona, a nalabit wenno di pagduaduaan iti kinaadda ti ngatangatana wenno makarikna ngata iti panagaripapa isu nga agsadag iti kinatalged agingga maragpat ti panunotna iti kongreto nga inna pagbatayan iti ibaskagna met a pangngeddeng. Tapno maguped dayta a panagduaduana, inyumanna kadatayo, a nangiddawanna iti bukodtayo a kapanunotan maipapan itoy. Imbagatayo met kenkuana ti bukodtayo a kapanunotan maipapan iti inna pakariribukan.
Ken agsipud ta maipapan iti literatura ti nakasentroan daytoy a sinurat, insurattayo met ti kapanunotan ken kapaliiwantayo ditoy; kalpasan a naibagatayon kenni gayyem ti bukodtayo a kapanunotan ken kapaliiwan.
Subliantayo ti saludsodna ken nasken nga idatagtayo ti kapaliiwantayo kadagiti naglabas a pakontes ken dadduma pay pakontes iti panagsuratan saan laeng a ti bukodtayo a dila no dipay ket iti sabsabali. Adawentayo ti kapaliiwantayo kadagitoy tapno masirok ti kapuonan ti amin wenno pagibasaran iti inyetnag a pangngeddeng.
Iti kapaliiwantayo, very lenient—tolerado, managpanuynoy unay, managpalabas unay—wen, dayta ti korek a termino ti Ilocano lit no maipapan iti aniaman a pakontes, saan unay a naestrikto a kas kadagiti dadduma pay a pasalip dagiti dadduma pay a lengguahe; napaliiwtayo daytoy kadagiti napalpalabas a komentario, analyses, kritisismo ken dadduma pay a sinurat (opinion) maipapan iti kapaliiwan kadagiti nangabak iti pakontes ken kapanunotan a naidatag, nakiddaw man wenno saan maipapan itoy.
Kas iti opinion ti maysa a panglakayen iti Ilocano lit, ti ebaluasion ti sinurat ket ad-adda nga agbatay iti substance –ania ti Ilokanonan, hmn, dagsen ti/dagiti elemento a naaramat ken/wenno ania iti topikona ken kayatna nga ibaga; kabarbaro kadi nga idea wenno nagasgasen?
No daytoy ti rason, wen, ala, kumanunongak met, ania ngarud ikidemanen a, ti motivation iti sabali lalo no agdadamo nga agsurat ket ad-adda nga ikkan iti preperensia just for the sake ti kabukbukodan a literatura; ti leniency ket maisarwag, ket dagiti sekreto ken kapaliiwan, agbatida a kas aridaed ti kalman, ta mangnamnama a dumtengto met ti panawen nga inda maragpat iti kinaumno inton maluoman ti plumada, lalo ket kaaduanna kadagiti mannurat nga Ilokano ket damoda a tumapog iti talon ti panagsuratan.
Ngem no dagiti dadduma pay a rason iti pasalip, aglalo kadagiti naidatagen a pagannurotan ken no maipapan iti definition, saanak metten nga umayon iti panangpalabas. Saanak nga umayon no daytoy ti nasukit.
Adu metten dagiti pasalip nga intay naghuradoan ket dagiti definition ken naituding a pagannurotan ket inikkan iti preperensia ngem iti sabali. Adu ken atiddog a discussion, palawag ken argumento, kontra argumento iti naidatag; saanen wenno mailaksiden iti substance iti sinurat ta ti kitkitaenen ket paglintegan—no dagiti dadduma a paglintegan a mabalin a mabinnat, wen, umayunak latta, ta dayta ngarud motivation ti rason, a kas iti maysa nga intay naghuraduan—nga inlawlawag dagiti pada nga hurados ti kangrunaan a rason.
Ngem saanko nga ayunan no naikeddengen a dayta ti paglintegan wenno dayta ti pagsasalipan.
A kas iti maysa a pasalip ti daniw nga on the spot GUMIL convention, awan a pulos ti intedko a nangabak no di laeng ti maysa nga special prize. Diak a kanunongan dagiti padak nga hurados, ti rasonko: naidatag ti pagsasalipan, ket amin—repeat, amin a nakisalip ket awan iti nakasurot ti kayat a sawen dayta a pagsasalipan.
Rumbeng kadi nga ited ti pammadayaw no awan iti nakasurot iti paglintegan? Kaniak a biang, saan, ta saanda a naragpat ti paglintegan. Ti saritaan ditoy ken ti maipapan kadagiti pagannurotan saan a maipapan iti kadagiti sinurat.
No maipapan iti sinurat, wen, kanunongak iti panangbinnat ti muging ngem dagiti dagiti rules ti malabsing, nungka, ngamin iti bukodko a kapanunotan, dagiti hurados ti mangtimon iti maysa a pasalip. Adda kadakuada, iggemda ti nagan ti pasalip ket no agkibaltangda, nagkibaltang met ti nagpasalip, mapellasan ti credentials.
Apay a mangikeddeng iti paglintegan no saan nga isu ti masurot? No awan iti nakaragpat wenno nakasurot iti pagsasalipan, apay nga ited ti gunggona?
Daytoy ti turongen ti intext ni pagayam, ti napalabas a pakontes ti sarita sadiay Cagayan ti nalabit a kayatna a malawlawagan. Awan ti nanangabak a gunggona, ngem adda ti special prize.
Ti makunak, kanunongak ti resulta no saan a naragpat dagiti agsasalip no ania ti pagsasalipan, maitutop laeng a saan nga ited dagiti gunggona. Adda naikeddeng a pagsasalipan, nga isu dayta ti maipapan iti diaspora—ti panagdappat, panagtawataw (kuna dagiti dadduma), pannakaipalais iti sabali a lugar ket sadiayen a simmantak, rimmangpaya wenno nalpay, nanglaylay no isu. Ta kas iti nabasatayo a paglintegan, maipapan iti diaspora ti pagsasalipan.
No awan iti nakaragpat kadayta nga annuroten ti pagsasalipan, natural nga awan ti maited a gunggona, saan a mabalin a pagtignayen ti leniency ditoy ta makabasol, mababalaw met ti agpakontes lalo dagiti naghurado no mabasa a saan met a maipapan iti nagsasalipan ti agparang a nangabak.
Ti maipapan iti diaspora ti pagsasalipan, awanen iti sabali pay. No awan iti nangtratar iti diaspora, maitutop a di ited dagiti pammadayaw.
Kadagiti open (awan iti naikeddeng a tema a pagsasalipan), no marikna ti hurado nga awan iti maitutop a mangabak para iti dayta a gunggona, maitutop a saan nga ited. Kas iti pammaliiwko iti pasalip iti Palanca Awards (saan nga Iluko), pasaray awan ti maited a gunggona no dida maikari iti dayta a puesto.
No iti sabali a lengguahe, nasisita a masurot (adhere) unay no ania ti reglamento wenno pagannurotan ti pasalip.
Iti maysa a pasalip, ti opinion ti maysa kadagiti hurado, a rumbeng laeng a mabakantean koma ti puesto wenno ti umuna a gunggona ta patienna nga awan iti nakaragpat. Ngem agsipud ta nakaisigudanen ti Ilocano lit a mapunoan latta amin a gunggona, isu ti sinurotda. Ket ti resulta, adda dimlaw, banag a naliklikan koma no estrikto a maipatungpal ti pagannurotan wenno estrikto iti panagpili ket saan nga ited ti gunggona no awan iti maikari nga umawat.
Iti pasalip iti sarita sadiay Cagayan, nalabit nga awan ngata iti nakapatar iti naikeddeng a tema ti pagsasalipan isu nga amin a gunggona ket naikeddeng a saan a maited.
Babaen itoy a nairugi a banag, sapay ta isu ti masurot kadagiti pay sumarsaruno nga agpasalip, nga estrikto a maipatungpal dagiti alagaden ken ti tema a pagsasalipan.
No nangikeddeng iti tema a pagsasalipan, sakanto nakabasa iti nangabak a saanna a sinurot ti tema, agsagrap la ketdi ti adu a pammabalaw; ket siguradoenmi met nga adda espasio daytoy a kolum para iti dayta a banag.
No ania ti pagsasalipan a naibaga, isu laeng koma iti pagsasalipan. @
Posted by Ka Iddo at 5:33 PM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Antonio Villaraigosa
Ni Antonio Ramón Villaraigosa (/ˌviː.əraɪˈɡoʊsə/; naiyanak a kas ni Antonio Ramón Villar, Jr.; Enero 23, 1953) ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas ti maika-41 a Mayor ti Los Angles, California manipud idi 2005 aginggana idi 2013. Sakbay a nabutosan a kas Mayor isu ket kameng idi ti Asemblea ti Estado ti California manipud idi 1994 aginggana idi 2000, ti Demokratiko a daulo ti Asemblea manipud idi 1996 aginggana idi 1998, ken ti Tagabitla ti Asemblea ti Estado ti California manipud idi 1998 aginggana idi 2000. Kalpasan iti ipapanaw iti Asemblea ti Estado gapu kadagiti patingga iti termino. Isu ket nabutosan iti Konsilio ti Siudad ti Los Angles manipud idi 2003 aginggana idi nabutosan a kas Mayor idi 2005.
Ni Villaraigosa ket kameng ti Partido Demokratiko, nailian a katakunaynay a mangipangulo ti kampania iti presidente ni Hillary idi 2008, kameng ti Transition Economic Advisory Board ni Presidente Barack Obama, ken mangipangulo ti Nailian a Kombension ti Demokratiko ti 2012 idi Septiembre 2012.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Villaraigosa will chair Democratic National Convention, Los Angeles Times, Pebrero14, 2012
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bruck, Connie. "Fault Lines". The New Yorker, 21 May 2007, pp. 44–55.
- Reaching across LA's ethnic divide, David Willis, BBC News Los Angeles (Mayo 17, 2005).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Antonio Villaraigosa iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mumbai
Ti Mumbai /mʊmˈbaɪ/, dati a naamammoan a kas ti Bombay, ket isu ti kapitolio a siudad iti estado ti India a Maharashtra. Isu daytoy ti kaaduan ti populasion a siudad idiay India, ken ti maikapat a kaaduan ti populasion a siudad iti lubong, nga adda ti dagup ti metropolitano a lugar a populasion iti agarup a 20.5 a riwriw. A maiaraman ti kaarrubana nga urbano a luglugar, a mairaman dagiti siudad ti Navi Mumbai ken Thane, maysa daytoy kadagiti kaaduan ti populasion a urbano a rehion iti lubong.[6] Ti Mumbai ket naisanglad idiay laud nga aplaya iti India ken adda ti naadalem a masna a pagsangladan. Idi 2009, ti Mumbai ket nanaganan idi a kas maysa a Alpha asiudad ti lubong.[7] Isu pay daytoy ti kabaknangan a siudad idiay India,[8] ken adda ti kangatuan a GDP iti ania man a siudad idiay Abagatan, Laud wenno Tengnga nga Asia.
Dagiti pito nga is-isla a nagbukel ti Mumbai ket nagibalayan dagiti komunidad ti mangngalap a kolonia. Para kadagiti napalabas a siglo, dagiti isla ket ket tinengtengngel dagiti nagsasaruno a patneng nga imperio sakbay a naibbatan kadagiti Portuges ken ti sinaruno ti Kompania ti Britaniko a Daya nga India. Idi las-ud ti maika-18 a siglo, ti Mumbai sinukogan manen babaen ti Hornby Vellard a gandat,[9] a nagaramid ti panakaala manen dagiti lugar a nagbaetan dagiti pito a konstituente nga is-isla manipud ti baybay.[10] Daytoy ket nalpas idi 1845, ti gandat ket ti pannakairaman ti panagipatakder kadagiti nangruna a kalsada ket perokaril ket nangbalbaliw ti Bombay iti maysa a nangruna a puerto idiay Baybay Arabiano. Ti ekonomiko ken edukasinal a panagrangrang-ay ket isu ti nagipakpakitaan ti siudad idi las-ud ti maika-19 a siglo. Daytoy ket nagbalin a napigsa a batayan para iti panagwayawaya a tinay iti India idi las-ud ti nasapa a maika 20 a siglo. Idi nagbalin a nawaya ti India idi 1947, ti siudad ket nainkorporado iti Bombay nga Estado. Idi 1960, kalpasan ti Samyukta Maharashtra a tignay,ti maysa a baro nga estado ti Maharashtra ket napartuat idi ti Bombay a kas ti kapitoliona. Ti siudad ket nanaganan iti Mumbai idi 1996,[11] ti nagan a naala manipud ti Koli a diosen—Mumbadevi.
Ti Mumbai ket isu ti komersio ken liwliwa a kapitolio iti India, daytoy ket maysa pay kadagiti 10 a kalaingan iti lubong a a sentro ti komersio iti termino iti sangalubongan a panagayos ti busbos,[12] nga agpatpataud kadagiti 5% iti GDP ti India,[13] ket banagan para iti 25% iti maipataud ti industria, 70% iti maipapan ti baybay a komersio idiay India (Mumbai Port Trust & JNPT),[14] ken 70% iti pundo a naibaybayad iti ekonomia iti India.[15] Ti siudad ket pangbalayan kadagiti nangruna nga instituto ti busbos a kas ti Reserve Bank of India, ti Bombay Stock Exchange, ti National Stock Exchange of India, ti SEBI ken ti korporado a kuartelan dagiti nadumaduma a kompania ti India ken dagiti multinasional a korporasion. Daytoy ket pangibalayan pay dagiti kangrunaan a sientipiko ken nuklear nga instituto ti India a kas ti BARC, NPCL, IREL, TIFR, AERB, AECI, ken ti Departamento ti Atomiko nga Enerhia. Ti siudad ket ibalayanna pay ti Hindi ti India (Bollywood) ken Marathi nga industri a ti pelikuka ken telebision. Dagiti opurtunidad ti negosio ti Mumbai, ken ti pay pannakabalin ti panakamatgedan ti nagatngato a pagalagadan ti biag,[16] ket mangaw-awis kadagiti peregrino manipud kadagiti amin apaset ti India ken, iti gapuna daytoy, makaararamid ti siudad a kas maysa a pagtunawan ti puli kadagiti adu a komunidad ken dagiti kultura.
Ti Mumbai ket naam-ammuan a kas maysa a sekular a siudad. Nupay kasta daytoy ket nakasagaba kadagiti nadumaduma a panagraut dagiti terorista manipud ti rugi ti maika-20 a siglo. Adda dagiti adu a natnatay ket nakapukawan dagiti tagikua iti maipapan ti komunidad a riribok idi 1992–93, ken dagiti panagbomba idi 1993 .
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Mumbai ket naala manipud ti Mumba wenno Maha-Amba—ti nagan ti Koli a diosen a ni Mumbadevi—ken Aai, "ina" iti pagsasao a Marathi.[17]
Ti kadaanan a naam-ammuan a nagnagan ti siudad ket Kakamuchee ken Galajunkja; dagitoy ket sagpaminsada pay laeng a maus-usar.[18][19] Ni Ali Muhammad Khan, idiay Mirat-i-Ahmedi (1507) ket nangibagbaga ti siudad a kas ti Manbai.[20] Idi 1508, ti Portuges a mannurat a ni Gaspar Correia ket nagus-usar ti nagan a Bombaim, iti sinuratna a Lendas da Índia ("Sarsarita iti India").[21][22] Daytoy a nagan ket mabalin a nagtaud a kas ti Daan a Portuges a sarita ti bom baim, a kayatna a saoen ket "nasayaat a bassit a luek",[23] ken ti Bombaim ket kanayon pay laeng a maus-usar iti Portuges.[24] Idi 1516, ti maysa Portuges nga eksplorador a ni Duarte Barbosa ket nagus-usar ti nagan a Tana-Maiambu: ti Tana ket mabalin a nagibagbaga ti kaasidegna a lugar ti Thane ken ti Maiambu iti Mumbadevi.[25]
Dagiti dadduma pay a panangibaga a nairehistro idi maika-16 ken maika-17 a sigsiglo ket mairaman ti: Mombayn (1525), Bombay (1538), Bombain (1552), Bombaym (1552), Monbaym (1554), Mombaim (1563), Mombaym (1644), Bambaye (1666), Bombaiim (1666), Bombeye (1676), and Boon Bay (1690).[24][26] Idi kalapasan ti panakaala ti Britaniko ti siudad idi maika-17 a siglo, ti Portuges a nagan opisial nabaliwan naiyulog iti Ingles a kas tiBombay.[27]
Babaen ti naladaw a maika-20 a siglo, ti siudad ket naam-ammuan idin a kas ti Mumbai wenno Mambai iti Marathi a pagsasao, ti Konkani, Gujarati, Kannada ken Sindhi a kas ti Bambai iti Hindi, Persiano ken Urdu. Ti Ingles a nagan ket opisial a nasukatan ti Mumbai idi Nobiembre 1995.[28] Daytoy ket nagbanagan ti panagiawawis ti Marathi a nationalista a partido a Shiv Sena a nangabak ti estado a panagbuto iti Maharashtra ken nangipadpada kadagiti kapadpada a panagsukat kadagiti nagan ti ballasiw ti pagilian. Ti maysa a teoria ket naisingasing a ti "Bombay" ket ti nadadael idi nga Ingles a bersion iti "Mumbai" ken ti di kinaykayat a legado ti Britaniko a kolonial a turay. Ti panagiduron ti panaginagan manen ti Bombay ket maysa idi a paset ti dakdakkel a tignay ti panagpapigsa ti Marathi a kinasiasino idiay Maharashtra a rehion. Nupay kasta, ti siudad ket inbagbagaan pay laeng a kas ti Bombay baben dagiti agtataeng ken dagiti pay Indiano a nanipud kadagiti sabsabali a rehion.[29] Nuay kasta, ti panangibaga ti nagan ti siuadad a saan a kas ti Mumbai ket nagbalin daytoy a kontrobersial, a nangbanagan dagiti managrikna a pannakaunget a sagpaminsan pay iti naranggas a kasasaad ti politiko.[30][31]
Ti sapsap a nadayeg nga etimolohia ti Bombay ket agtengtengngel a naala manipud ti maysa a Portuges a nagan a kayatna a sawen ket "nasayaat a luek". Daytoy ket naibatay kadagiti kinapudno a ti bom ket Portuges para iti "nasayaat" ken baía (wenno arkaiko a pannakailetra a bahia) a kayatna a sawen ket "luek". Nupay kasta, daytoy a literal a patarus ket saan a husto iti gramatiko a henero, a ti bom ket para iti lalaki, bayat a ti baia ket para iti babai; ti husto a pannakaibaga iti Portuges iti "nasayaat a luek" ket ti boa ba(h)ia. Iti pannakaibaga daytoy, ti baim ket arkaiko, a maskulino a balikas para iti "bassit a luek".[23]
Ti Portuges nga eskolar a ni José Pedro Machado iti sinuratna a Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa (1981; "Portuges a Diksionario iti Onomastika ken Etimolohia"), ket kasla mangilikud ti "Bom Bahia" a hipotesis, a nagisingasing a ti kaada ti luek lket naiparparna laeng (a saan anakaibatayan iti toponimo) ken nagiturong daytoy kadagiti panakaallilaw, a ti panaginagan a (bahia; "bay") ket kammasapulan a paset iti Portuges a nagan.[32]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ni Sitaram Kunte ti baro a komisionado iti sibiko a bagi ti Mumbai". DNA India. Mumbai, India. Press Trust of India. 30 Abril 2012. Naala idi 16 Hulio 2012.
- ^ "Dagiti siudad nga adda ti populasion ti a 1 lakh ken nagatngato" (PDF). censusindia. Ti Rehistrar Heneral ken Komisionado ti Sensor, India. Naala idi 17 Oktubre 2011.
- ^ "Panakairanggo dagiti distrito iti Maharashtra babaen ti kadakkel ti populasion 2011". CensusIndia.gov.in. Naala idi 25 Abril 2011.
- ^ "Urbano nga Aglomerasiones/Dagiti siudad nga adda ti populasion ti 1 a lakh ken nagatngato" (PDF). Censusindia. Ti Rehistrar Heneral ken Komisionado ti Senso, India. Naala idi 17 Oktubre 2011.
- ^ "Ti laeng Marathi para iti opisial nga obra, dagiti korporado ket agibagbaga iti devp body". The Indian Express. Mumbai, India. Express News Service. 26 Pebrero 2010. p. 2. Naala idi 16 Hulio 2012.
- ^ "Populasion ti urbano ng aglomerasion nga adda ti 750,000 nga agtataeng wenno adadu pay idi 2007 (rinibu) 1950–2025 (India)". Departamento ti Ekonomia ken Sosial a Pannakibiang (UN). Naala idi 9 Hunio 2009.
- ^ "GAWC a Listaan ti Pannakiranngo dagiti Siudad ti Lubong". Diserio.com. Naala idi 5 Mayo 2010.
- ^ "Ti India ket makasapul ti netwrk dagiti siudad para iti nalaka a panagsinnukat ti rural ken urbano – Ekonomia ken Politika". livemint.com. 3 Agosto 2009. Naala idi 5 Mayo 2010.
- ^ Dwivedi & Mehrotra 2001, p. 28
- ^ "Idi Un-unana nga aldaw idiay Bombay". Ganganaet nga Annuroten. 24 Hunio 2011. Naala idi 22 Pebrero 2012.
- ^ "Bombay: Pakasaritaan iti maysa a Siudad". Britaniko a Biblioteka. Naala idi 8 Nobiembre 2008.
- ^ "Mumbai, ti daga dagiti opurtunidad – Times Of India". Timesofindia.indiatimes.com. 20 Hulio 2011. Naala idi 22 Hulio 2011.
- ^ "Ti Mumbai nga Urbano nga Inprastruktura a Gandat". Metropolitano a Rehion a Turay ti Panagrangrang-ay ti Mubai (MMRDA). Naala idi 18 Hulio 2008.
- ^ "10 a kadaksan a pannakaibelleng ti lana a nagngina kadagiti trilion a napukpukaw: Rediff.com Business". Business.rediff.com. Naala idi 16 Agosto 2010.
- ^ "Sangalubongan nga Eropuerto ti Navi". City and Industrial Development Corporation (CIDCO). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (JPG) idi 2012-07-09. Naala idi 18 Hulio 2008.
- ^ Corporation, Marshall Cavendish (Septiembre 2007). Ti Lubong ken dagiti Tattaona: Dumaya ken Akin-abagatan nga Asia. Marshall Cavendish. p. 451. ISBN 978-0-7614-7631-3. Naala idi 8 Hulio 2012.
- ^ Bapat, Jyotsna (2005). Dagiti pangparang-ay a gandat ken kritikal ateoria iti enbironmento. SAGE. p. 6. ISBN 978-0-7619-3357-1.
- ^ Patel & Masselos 2003, p. 4
- ^ Mehta 2004, p. 130
- ^ Shirodkar 1998, p. 3
- ^ Shirodkar 1998, pp. 4–5
- ^ Yule & Burnell 1996, p. 102
- ^ a b Shirodkar 1998, p. 7
- ^ a b Yule & Burnell 1996, p. 103
- ^ Shirodkar 1998, p. 2
- ^ Yule & Burnell 1996, p. 104
- ^ Greater Bombay District Gazetteer 1960, p. 6
- ^ Hansen 2001, p. 1
- ^ "Mumbai (Bombay) ken Maharashtra". Fodor's. Naala idi 24 Agosto 2009.
- ^ "Mumbai vs Bombay". Indian Express. 11 Oktubre 2009. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ "Prutas ken And Nues: Ti Sabali pay a 'Bombay' a kontrobersia a maanganger?". Indiatoday.intoday.in. Naala idi 15 Agosto 2011.
- ^ Machado 1984, pp. 265–266
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baptista, Elsie Wilhelmina (1967). Dagiti Daya nga Indiano: Katoliko a Komunidad ti Bombay, Salsette ken Bassein. Asosasion ti Daya a Bombay.
- Bates, Crispin (2003). Komunidad, Imperio ken Migrasion: Dagiti Abagatan nga Asiano iti Diaspora. Orient Blackswan. ISBN 978-81-250-2482-8.
- Brunn, Stanley; Williams, Jack Francis; Zeigler, Donald (2003). Dagiti Siudad iti Lubong:Rehional nga Urbano a Panagrang-ay ti Lubong (Maikatlo nga ed.). Rowman & Littlefield Publishers, Inc. ISBN 0-06-381225-8.
- Campbell, Dennis (2008). Internasional a Linteg ti Telekomunikasion [2008]. II. ISBN 1-4357-1699-X.
- Census of India, 1961. 5. Opisina ti Rehistrar Heneral (India). 1962.
- Carsten, F. L. (1961). Ti Moderno a Pakasaritaan ti Baro a Cambridge (Ti Pannakaipangato ti Pransia 1648–88). V. Arkibo ti Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-0-521-04544-5.
- Chaudhuri, Asha Kuthari (2005). "Pangyuna: Moderno a Drama ti India". Mahesh Dattani: Ti Pangyuna. Dagiti Kontemporario nga Indiano a mannurat ti Ingles. Foundation Books. ISBN 81-7596-260-7. Naala idi 26 Abril 2009.
- Chittar, Shantaram D. (1973). Ti Puerto ti Bombay: ti ababa a pakasaritaan. Bombay Port Trust.
- Datta, Kavita; Jones, Gareth A. (1999). Pagbalayan ken pinansia ti agrangrang-ay a pagpagilian. Tomo 7 ti Routledge a panagadadal ti panagrang-ay ti kagimongan (nailustrado nga ed.). Routledge. ISBN 978-0-415-17242-4.
- David, M. D. (1973). Pakasaritaan ti Bombay, 1661–1708. Unibersidad ti Mumbai.
- David, M. D. (1995). Bombay, ti siudad dagiti tagtagainep: ti pakasaritaan ti immuna a siudad ti India. Himalaya Publishing House.
- Davis, Mike (2006). Planeta dagiti Purok ti Pobre [" Le pire des mondes possibles : de l'explosion urbaine au bidonville global "]. Paris: La Découverte. ISBN 978-2-7071-4915-2.
- Dwivedi, Sharada; Mehrotra, Rahul (2001). Bombay: Dagiti Siudad ti Kaunegan. Eminence Designs. ISBN 81-85028-80-X.
- Enbironmento ken urbanisasion. v. 14, no. 1. Internasional nga Instituto para iti Enbironmento ken Panagrang-ay. Abril 2002. ISBN 978-1-84369-223-2. Naala idi 29 Agosto 2009.
- "Ehekutibo a Pakabuklan para iti Komprehensibo a Panagadal ti Pagluganan para iti MMR". MMRDA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 16 Abril 2010. Naala idi 28 Agosto 2009.
- Farooqui, Amar (2006). Opio a siudad: ti panagaramid ti nasapa a Victoriano a Bombay. Three Essays Press. ISBN 978-81-88789-32-0.
- Fortescue, J. W. (2008). Ti Pakasaritaan ti Britaniko a Buyot. III. Read Books. ISBN 978-1-4437-7768-1.
- Fuller, Christopher John; Bénéï, Véronique (2001). Ti inaldaw a kasasaad ken kagimongan ti moderno nga India. C. Hurst & Co. Publishers. ISBN 978-1-85065-471-1.
- Ganti, Tejaswini (2004). "Pangyuna". Bollywood: ti pagsurotan a libro ti nadayeg a sinema ti Hindi. Routledge. ISBN 0-415-28854-1.
- Greater Bombay District Gazetteer. Maharashtra State Gazetteers. v. 27, no. 1. Gazetteer Department (Gobierno ti Maharashtra). 1960.
- Ghosh, Amalananda (1990). Ti Ensiklopedia ti Indiano nga Arkeolohia. Brill. ISBN 81-215-0088-5.
- Guha, Ramachandra (2007). Ti India kalpasan ni Gandhi. HarperCollins. ISBN 0-06-019881-8.
- Hansen, Thomas Blom (2001). Panagiwagsak ti ranggas:panaginagan ti identidad ti kalpasan ti koloni a Bombay. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-08840-2. Naala idi 16 Agosto 2009.
- Huda, Anwar (2004). Ti Arte ken Siensia iti Sinema. Atlantic Publishers & Distributors. ISBN 978-81-269-0348-1. Naala idi 11 Hunio 2008.
- Jha, Subhash K. (2005). Ti Kammasapulan a Pagsurotan ti Bollywood. Roli Books. ISBN 81-7436-378-5.
- Keillor, Bruce David (2007). Panagtagilako iti Maika-21 a Siglo: Panagtagilako ti Baro a Lubong. 1. Praeger. ISBN 0-275-99276-4.
- Kelsey, Jane (2008). Serving Whose Interests?: The Political Economy of Trade in Services Agreements. Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-44821-5.
- Khalidi, Omar (2006). Dagiti Muslim idiay Deccan: ti naipakasaritaan a panagsukisok. Global Media Publications. ISBN 978-81-88869-13-8.
- Kothari, Rajni (1970). Politika idiay India. Orient Longman.
- Krishnamoorthy, Bala (2008). Ebironmental a Panagtaripatu: Testo ken dagiti Kaso. PHI Learning Pvt. Ltd. ISBN 978-81-203-3329-1.
- Kumari, Asha (1990). Hinduismo ken Budismo. Vishwavidyalaya Prakashan. ISBN 81-7124-060-7.
- Lok Sabha debates. New Delhi: Lok Sabha Secretariat. 1998.
- Machado, José Pedro (1984). "Bombaim". Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa. Editorial Confluência (iti Portuges). I.
- Mehta, Suketu (2004). Kaaduan aSiudad: Ti Bombay Napukaw ken Nabirukan. Alfred A Knopf. ISBN 0-375-40372-8.
- Metropolitano a panagplano ken panagtaripato ti agrangrang-ay a lubong: maipapan ti lugar a desentralisasion nga annuroten iti Bombay ken Cairo. Sentro para iti Pagtaengan ti Nagtagitaon ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. 1993. ISBN 978-92-1-131233-1.
- Misra, Satish Chandra (1982). Ti Iyu-ungar ti Muslim a Bileg idiay Gujarat: Ti pakasaritaan ti Gujarat manipud idi 1298 aginggana idi 1442. Munshiram Manoharlal Publishers.
- Morris, Jan; Winchester, Simon (2005) [1983]. Batbato ti imperio: dagiti pasdek ti Raj (pablaak manen, nailustrado nga ed.). [Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-280596-6.
- "Plano ti Mumbai". Department of Relief and Rehabilitation (Gobierno ti Maharashtra). Naala idi 29 Abril 2009.
- Naravane, M. S. (2007). Dagiti gubat ti naipammadayawan a Kompania ti Daya nga India: panagaramid ti Raj. APH Publishing. ISBN 978-81-313-0034-3.
- O'Brien, Derek (2003). The Mumbai Factfile. Penguin Books. ISBN 978-0-14-302947-2.
- "Opisina ti Komisioner ti Polis, Mumbai" (PDF, 1.18 MB). Mumbai Polis. Naala idi 15 Hunio 2009.
- Patel, Sujata; Masselos, Jim, dagiti ed. (2003). "Bombay ken Mumbai: Dagiti identidad, Politika ken Populismo". Bombay ken Mumbai. Ti Siudad nga Agdaldaliasat. Delhi, India: Ti Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-567711-0.
- Pai, Pushpa; Cohen, James; McAlister, Kara T.; Rolstad, Kellie; MacSwan, Jeff (2005). "Multilingualismo, Multikulturalismo ken Edukasion: Kaso a Panagadal ti Siudad ti Mumbai" (PDF). Dagiti nagbanagan ti maika-4 a Internasional Simposiuo iti Bilingualismo. Cascadilla Press. pp. 1794–1806. Naala idi 5 Septiembre 2009.
- Patil, R.P. (1957). The mangroves in Salsette Island near Bombay. Calcutta: Proceedings of the Symposium on Mangrove Forest.
- Phadnis, Aditi. Business Standard Political Profiles: Of Cabals and Kings. Business Standard.
- "Populasion ken Panagtrabaho a bariweswes ti Metropolitano a Rehion ti Mumbai". Turay ti Panagrang-ay ti Metropolitano a Rehion ti Mumbai (MMRDA). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 28 Disiembre 2009. Naala idi 4 Hunio 2010.
- Dagiti Nagbanagan ti Akademia ti Nailian a Siensia ti India. 65. Akademia ti Nailian a Siensia ti India. 1999.
- Rana, Mahendra Singh (2006). Agbubutos ti india=: Lok Sabha & Vidhan Sabha panagbutbutos ti 2001–2005. Sarup & Sons. ISBN 978-81-7625-647-6.
- Rohli, Robert V.; Vega, Anthony J. (2007). Klimatolohia (nailustrado nga ed.). Jones & Bartlett Publishers. ISBN 978-0-7637-3828-0.
- Saini, A.K.; Chand; Hukam. Pakasaritaan ti Midiebal India. Anmol Publications. ISBN 978-81-261-2313-1.
- Singh, K. S.; Bhanu, B. V.; Bhatnagar, B. R.; Bose, D. K.; Kulkarni, V. S.; Sreenath, J. (2004). Maharashtra. XXX. Popular Prakashan. ISBN 978-81-7991-102-0.
- Shirodkar, Prakashchandra P. (1998). Dagiti panagsukisok ti Indo-Portuges a pakasaritaan. 2. Publication Scheme. ISBN 978-81-86782-15-6.
- Swaminathan, R.; Goyal, Jaya (2006). Sirmata ti Mumbai 2015: programa para iti panagpabaro. Macmillan India iti pannkaigungloan ti Pundasion ti Agpalpaliiw a panagsukisok.
- Strizower, Schifra (1971). Dagiti annak ti Israel: ti Bene Israel ti Bombay. B. Blackwell.
- Ti Diksionario ti Heograpiko ti Siudad ti Bombay ken Isla. Ti Diksionario ti Heograpiko ti Bombay a Presidensia. 2. Departamento ti Diksionario ti Heograpiko (Gobierno ti Maharashtra). 1978.
- "Tignay ti Munisipal a Korprasion ti Mumbai, 1888" (PDF). Komisioner ti Eleksion ti Estado (Gobierno ti Maharashtra). Naala idi 3 Mayo 2009.
- Vilanilam, John V. (2005). Masa komunikasion idiay India: ti sosiolohiko a perspektibo (nailustrado nga ed.). SAGE. ISBN 978-0-7619-3372-4.
- Wasko, Janet (2003). Kasano ti panagobra ti Hollywood. SAGE. ISBN 0-7619-6814-8.
- WMO bulletin. 49. World Meteorological Organization. 2000.
- Yimene, Ababu Minda (2004). Ti Aprikano Indiano a Komunidad idiay Hyderabad: Siddi nga Identidad, Ti Pannakatartaripatuna ket Panagbalbaliw. Cuvillier Verlag. ISBN 3-86537-206-6.
- Yule, Henry; Burnell, A. C. (1996) [1939]. Ti glosario ti lokal a sao ti Anglo-Indiano a balbalikas ken insasao: Hobson-Jobson (2 nga ed.). Routledge. ISBN 978-0-7007-0321-0.
- Zakakria, Rafiq; Nailian a Kongreso ti India] (1985). 100 a nadayag a tatwtawen: Nailian a Kongreso ti India, 1885–1985. Pagawatan aKomite, Sentenario a Timpuyogan ti Kongreso.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mumbai iti Wikimedia Commons


text:
Daradara a Daniw
Iti mannaniw iti biag ken panagungar manen.
A ngem ta binigat tay met nga agsangal
Iti arem-mata, wenno al-al, wenno sennaay.
Kadagiti balikas a maisawang iti dulang,
Dagitay man beggang manipud iti atong,
Pagilasinan kadagiti simmina a ganggandiong,
Wenno budobudo wenno barsanga
Sadanto manen agungar kalpasan ti agmalem
A tudo wenno igaaw wenno nepnep wenno bagiw
Wenno agpatnag a gubat dagiti labidlabid,
Dagitay man kinukusit a panagkatawa
Dagitay man kinukusit a panagladingit
Dagitay man kinukusit a panagsapata
Iti daan a tulag manipud kadagiti pammigat
Nga ikomersioda kadagiti palengke idiay Paris
Nga ilakoda iti midnight sale idiay Los Angeles
Nga ibaratilioda idiay Santiago kasukat ti rebulto a sagrado
Nga isukmonda iti yen ken sayangguseng idiay Tokyo
Nga isukatda iti torre a danum idiay Paris
Nga isandida iti bendision ti papa idiay Roma?
Kunak man: ni mannaniw ket siririing a ladingit.
Ammona ti dolse a nasam-it, pangikkat iti pait.
Ammona ti usar ti karit, pangdalus iti rikna a kinamamait.
Ti dolse ti sinam-it, agas ti agbagtit.
Ti usar ti karit, pangugas iti biag a nabangsit.
Ti daniw ni mannaniw, aggagamer ti amin, aglalaok
A katawa ken sangsangangit
A rigat ken nam-ay
A pannakairarem ken panaglung-aw
A pannakabagsog ken panagbisin
A panagrugso ti nakem kadagiti ayat a mannakabalin
Kas ti liday ti pimmanaw ken ti liday ti pinanawan
Kas ti rag-o ti agsubli ken ti rag-o ti masublian
Iti man gubat wenno iti pagbabakalan dagiti panunot
Iti kapatagan dagiti kappia wenno risiris
ti panaglaing dagiti dunggiar wenno dunor
gapu iti panagkalay-at kadagiti pantok
Ala, ala, ket gibusak pay laeng ngarud.
Kamakamek ti aldaw a pagbirokak iti suni ti ulbod
Kontrata iti arte, kontrata iti dios ti sao, kontrata iti ili
Daytay daniw a daradara, daradara a panangngaasi
Daytay daniw a kontra signos dagiti bambanti.


text:
Dinayaw dagiti umili ditoy probinsia ti panangsursor ni Senior Sangguniang Panlalawigan Member Matthew Joseph Marcos Manotoc kadagiti hospital ti probinsia.
Segun ken ni Flor Tungpalan, agtawen ti 78 a taga-Brgy. Cali iti ili a Dingras ken maysa kadagiti mangbanbantay ti pasientena iti Dona Josefa District Hospital iti ili, a Marcos iti pagaammona, ti pay laeng nadakamat a bokal iti maikadua a distrito ti probinsia ti napuotanna nga opisial ti probinsia a nangbisita iti nasao a district hospital.
Mainaig iti daytoy, imbatadna a nupay ubing pay ti bokal ket maipamatmat ti kaadda ti pannakaseknanna iti salun-at dagiti umili.
Mangnamnama ni Tungpalan a ti pannakakita ni Manotoc ti kasasaad dagiti pasiente ket mangipasa iti gakat tapno maipaayan ti ad-adu nga agas dagiti nakukurapay a maiserserrek kadagiti hospital ti probinsia.
Malaksid iti daytoy, nagapela a dagiti nakukurapay ti maipangpangruna a pakaipaayan dagiti agas nga ibunbunong ti gobierno probinsial iti liderato ni Gob. Imee Marcos kadagiti nadumaduma a barangay ditoy probinsia.
Kabayatanna, idiay Dingras District Hospital, saan met a mailadawan ti kinaragsak, saan laeng a dagiti pasiente, ngem dagiti pay agpapaay iti hospital.
Imbatadda a nakariknada ti naidumduma a kinaragsak iti panangpasiar ti bokal iti hospital ken arigna nangpalag-an ti rikna dagiti masaksakit.
Namnamaenda nga iti pannakakita ti bokal kadagiti situasion dagiti hospital ti probinsia ket al-alisto a maipaay dagiti pagkasapulanda kadagiti masungsungad nga aldaw. (PGIN-CMO)
Watch live here


text:
Komunismo
Ti Komunismo (manipud ti Latin communis - sapasap, sangalubongan) ket maysa a rebolusionari a sosialista a tigmnay tapno makapartuat ti maysa nga awan klase, awan kuarta, ken awan estado a sosial nga urnong a naipatakder babaen ti sapasap a panagtagikua dagiti pamay-an ti panagpataud, ken ti pay sosial, politiko ken ekonomiko nga ideolohia a mangipaturong ti panakabangon iti daytoy a sosial nga urnos. Daytoy a tignay, kadagiti Marxista-Leninista a panakaipatarus, ket kaaduanna a naimpluensian ti pakasaritaan tti maika-20 a siglo, a nakakita ti nakaro a panagsasalisal a nagbaetan ti "sosialista a lubong" (dagiti sosialista nga estado a tinurayan babaen dagiti partido komunista) ken ti "lumaud a lubong" (dagiti pagilian ng aadda dagiti tiendaan nga ekonomia).
Iti Marxista a teoria, puro a komunismo ket maysa a naisangsangayan nga agpang iti naipakasaritaan a panagrang-ay a dimteng manipud ti panagrang-ay dagiti produktibo a puersa a nangiturong ti kaaduan unay kadagiti kabaknang ti materiales, a mangpalubos para iti naibatay ti panagiwarwaras a kammasapulan ken dagiti sosial a panakibiang a naibatay kadagiti nawaya a naigambang a tattao.[1][2] Ti husto a panangilawagan ti komunismo ket agdumaduma, ken kanayon naibiddutan, iti sapasap a politika a ballaag, a maisinnukatan nga inususar iti sosialismo; nupay kasta, ti Marxista a teoria ket makisuppiat a ti sosialismo ket panagdaliasat nga agpang laeng iti dalan a mapan ti komunismo. Ti Leninismo ket aginayon ti Marxismo a pakinakem ti maysa nga umun-una a partido tapno mangidaulo ti proletario a rebulosion ken mangitalged kadagiti amain a bileg ti politiko kalpasan ti rebolusion para kadagiti agob-obra a klase, para iti panagrang-ay iti sangalubongan a panakarikna ti klase ken pagbinglayan ti agob-obra, iti agpang a panagdaliasat a nagbaetan ti kapitalismo ken sosialismo.
Dagiti konsilo a komunista ken dagiti saan a Marxista a libertariano a komunista ken anarko-komunista ket suppiatenda dagiti kapanunotan ti umun-una a partido ken ti maysa nga agpang a panagdaliasat, ken mangitakderda para iti panakabangon ti napno a komunismo tapno dagus a amngrugi kalpasan ti panakaikkat ti kapitalismo. Adda dagiti nawatiwat a sakop dagiti teoria kadagiti naisangsangayan a komunista iti pammateg a kasano ti mangbangon kadagiti kita ti intitusion a mangsukat kadagiti nadumaduma a makina ti ekonomia (a kas ti panagiwarwaras ti makmakan, edukasion, ken dagiti ospital) a kas ti irurumsuada babaen kadagiti kapitalista a sistema—wenno saan nga aramiden dagitoyen. Adda kadagitoy a komunista ket addaanda ti naisangsangayan a plano para kadagiti kita ti administrtibo a bagbagi a mangsukat kadagiti agdama, bayat nga agnanayon a mangikarkari a dagitoy a bagi ket saan a naipatengnga ken tagikua ti agob-obra, a kasla ti agdama ti uneg dagiti aktibista a tignay. Dadgiti dadduma ket awan dagiti konkreto a planoda kalpasan ti rebolusion, embes ket agtuntonda nga agtaltalek kadagiti agob-obra ti lubong ken ti napanglaw ket kabukbukodanda a maammoanto dagiti husto a moda iti panagiwarwaras ken nawatiwat a panagpataud, ken dagiti pay koordinasion, nga awan ti kammasapulan para kadagiti aniaman a naipatakder a "panagsukat" para iti kapitalista a naibatay ti estado a panagtengngel.
Iti moderno a panagisao a makunkuna dagiti adu nga agkomkomento a sosiologo ken politiko a kas ti "sapasap a politiko", ti komunismo ket kankanayo a maususar ti panagitudo kadagiti annuroten dagiti komunista nga estdo, a kas, dagiti dagup a tinengtengngel babaen dagiti komunista a partido, urayno ti aniaman a naipakat a linaon ti pudno nga ekonomiko a sistema a sursurotenda. Dagiti kas pagarigan kadagitoy ket dagiti annuroten ti Sosialista a Republika iti Bietnam a ti ekonomiko a sistema ket agitiptipon ti "doi moi", ti Republika dagiti Tattao iti Tsina (PRC) a ti ekonomiko a sistema ket agitiptipon ti "sosialista a tiendaan ti ekonomia", ken ti ekonomiko a sistema ti Kappon ti Sobiet a naipalawag a kas ti "estado a kapitalista" babaen dagiti saan a Leninista a sosiologo ken kalpasan daytoy babaen dagiti komunista nga umadadu a sumupsupiat ti kalpasan ti Stalin a panawen a modelo ti Sobiet a naparang ti panawen ti maika-20 a siglo (a kas, dagiti Maoista, dagiti Trotskista ken dagiti libertariano a komunista)—ken ti maysa pay a puntos babaen ni Vladimir Lenin.[3]
Etimolohia ken terminolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti komonunismo ket nagtaud manipud ti Latin a balikas a communis, a kayatna a saoen ket "biningayan" wenno "tagikua ti amin".[4][5]
Iti kapanggepan ti naipakasaritaan a materialismo, ti komunismo ket isu ti kakapanunotan iti maysa a nawaya a kagimongan nga awan ti panakabingbingay wenno panakaisinsina, a ti sangkataoan ket nawaya tipanakairurumen ken pagkurangan. Ti maysa a komunista a kagimongan ket awan kadagiti gobierno, pagilian, wenno klase apanakabingbingay. Iti Marxista a teoria, ti diktadura ti proletariado ket isu ti agtengnga a sistema anagbaetan ti kapitalismo kenkomunismo, no ti gobierno ket adda ti pamay-an ti panagbalbaliw kadagiti pamuspusan ti panagtagikua manipud ti pribatismo a mapan ti naurnong a panagtagikua.[6] Iti politkal a siensia, ti termino a "komunismo" ket sagpaminsan a naus-usar a mangitudo kadagiti komunista nga estado, ti porma ti gobierno a ti estado ket agtigtignay babaen ti maysa a maysa a partido a sistema ken mangirangarang ti panakaitalek iti Marxismo-Leninismo wenno ti kapadpada kadagiti kastoy.
Iti moderno a panag-usar, ti balikas a "komunismo" ket maus-usar pay laeng a mangitudo kadagiti annuroten dagiti nagbukbukodan a nagirangarang a sosialista agobierno a buklen dagiti maysa a partido nga estado nga isuda idi ket maysa alegado a partido ti politika asistema nga agtigtignay babaen dagiti naisentro a naplano ang ekonomia ken ti maysa nga estado a panagtagikua kadagiti pamuspusan ti panagpataud, nga adda iti estado, nga itigapuna, ket mangitunton a nangirepresenta ti kakaykayatan dagiti agobobra a klase. Ti naisangsangayan a paset ti moderno a tignay ti komunista ketagipabpabasol a dagitoy nga estado ket saanda anangipadas a lumasat ti komunista a kagomongan, bayat a dagiti dadduma pay ket makisinnupiat a saanda a nakagunod ti lehitimado a sosialismo. Kaaduan kadagitoy a gobierno ket ibatayanda kadagiti ideolohiadaiti Marxismo-Leninismo, ngem saanda a tinawtawagan ti sistema nga inpatakderda a kas ti "komunismo", wenno nagituntonda iti anianan a panawen a ti ideolohia ket is-usa laeng ti nagpapaandar ti puersa kadagiti annurotenda: Ni Mao Zedong, kas pagarigan, ket nagsukimat ti Baro a Demokrasia, ken ni Vladimir Lenin idi nasapa a panawen ti 1920 ket nangipatakder ti gubat a komunismo; ken kalpasan daytoy, ti Bietnames ket nangipatakder ti doi moi, ken dagiti Insik ket nagsublida ti sosialismo nga adda dagiti Insik a pakaidumdumaan. Dagiti gobierno a nanginagnagan babaen dagiti sabali a gobierno a kas "komunista" ket sapasapda a tumounton a nangipatakderda ti maysa a panaglasat a sosialista a sistema. Daytoy a sistema ket sagpaminsan a nakunkuna akas ti estado a sosialismo wenno babaen dagiti kapadpada a nagnagan.
Ti "puro a komunismo" ket maysa atermino a sagpaminsan anaus-usar a mangitudo iti agpang ti pakasaritaan kalpasan ti sosialismo, urayno adu met laeng dagiti komunista a simple nga agus-usar ti termino a "komunismo" tapno mangitudo ti dayta nga agpang; ti termino ket kapadpada ti "Napno a komunismo". Ti awan klase, awan estado a kagimongan a naigandat a panakaidumduma ti daytoy a komunismo ket ti maysa kadagiti panagikeddeng no aniaman ti mapataud ken ania dagiti annuroten a sukimaten ket naararamid para iti kasayaatan ti sibubukel a kagimongan—a kas iti 'iti, babaen, ken para iti agobobra a klase', a saan adagiti nabaknang ti agtengtengngel ti kabaknanagan ket dagiti dadduma ket agobobra para kaniada iti matgedan a pakaibatayan. Iti daytoy a komunismo dagiti interesado ti amina kameng ti kagimongan ket maikkan ti agpapada a kadagsen iti sumaruno, iti praktikal a panagaramid ti pamay-an apanagikeddeng iti politika ken ekonomiko a panagbuklan ti biag. Ni Karl Marx, ken dagiti pay sabsabali a komunista apilosopo, ket nagigagarada a saan a nangited ti naisalaysayan a pangipalpalawag no kasano ti pamay=an ti komunismo a kas maysa a sosial a sistema, wenno dagiti husto a dalan a mangpakabael dagiti agobobra wenno kasano ti tumakder, wenno dagiti nainaganan a materiales no kasano ti mapan ti komunismo manipud ti kapitalismo. Iti Komunista a Warragawag, ni Marx ket saan a nagibagbaga ti maysa a 10-a puntos a palano ti panagbalakad ti panakaiwarwaras manen dagiti daga ket panagpataud tapno mairugi ti panaglasat iti komunismo, ngem isu ket nangikari a daytoy ket sapasap ken magsakup kadagiti aain. Daytoy ket kanayon a naipagpagarup a ni Marx iket nangikeddeng a dagitoy a teoria ket mabasa ti kastoy tapno dagiti sumaruno a teorista iti naisangsangayan a saad ket ket makaamponda ti komunismo kadagiti bukodda a lokalidad ken kasasaad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kritiko iti Gotha Programme, Karl Marx.
- ^ Napno a Komunismo: Ti Patingga a Pagtungpalan: http://www.economictheories.org/2009/05/full-communism-ultimate-goal.html Naarkibo 29 Hulio 2011 idiay WebCite
- ^ Lenin's Naurnong nga ob-obra Tomo. 27, p. 293, inadaw nga insao babaen ni Aufheben Naarkibo 25 Oktubre 2009 idiay WebCite
- ^ "Communism". Britannica Encyclopedia.
- ^ World Book 2008, p. 890.
- ^ "Kritisismo ti ti Gotha Programme—IV". Kritisismo ti Gotha Programme. Naala idi 2009-10-18.
- Holmes, Leslie (2009). Communism: A Very Short Introduction. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-955154-5.
- Lansford, Tom (2007). Communism. Marshall Cavendish. ISBN 978-0-7614-2628-8.
- Link, Theodore (2004). Communism: A Primary Source Analysis. The Rosen Publishing Group. ISBN 978-0-8239-4517-7.
- Rabinowitch, Alexander (2004). The Bolsheviks come to power: the Revolution of 1917 in Petrograd. Pluto Press.
- "Ci–Cz Volume 4". World Book. Chicago, Illinois: World Book, Inc. 2008. ISBN 978-0-7166-0108-1.


text:
Nashville
Ti Nashville ket isu ti kapitolio ti Estado ti Tennessee ken tugaw ti kondado ti Kondado ti Davidson.[1] Daytoy ket mabirukan idiay Karayan Cumberland idiay amianan-sentral a paset ti estado. Ti siudad ket sentro dagiti industria ti musika, panagaywan iti salun-at, panangipablaak, panangibanko ken transportasion, ken balay dagiti nadumaduma a a kolehio ken unibersidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Find a County". National Association of Counties. Naala idi 2011-06-07.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Nashville iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Nashville manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Pagsasao nga Adigue
Ti Adigue (Adyghe: Aдыrэбзэ adyghabze), ammo pay a kas ti Laud a Sirkasiana (KIaxыбзэ), ket maysa kadagiti dua nga opisial a pagsasao ti Republika ti Adigueya idiay Pederasion ti Rusia, ti sabali ket ti Ruso. Daytoy ket insasao babaen dagiti nadumaduma a tribu ti Tattao nga Adigue: Abzekh,[2] Adamey, Bzhedug;[3] Hatuqwai, Temirgoy, Mamkhegh; Natekuay, Shapsug;[4] Zhaney, Yegerikuay, nga iti tunggal maysa ket addaan iti bukodna a dialekto. Ti pagsasao ket ket tinawtawagan dagiti agsasao iti Adygebze wenno Adəgăbză. Thi literario a pagsasao ket naibatay iti dialekto ti Temirgoy.
Adda dagiti agarup a 128,000 ng aagsasao iti pagsasao iti patneng a teritorio ti Rusia, ken gangani amin dagitoy ket patneng nga agsasao. Iti sangalubongan, adda dagiti 300,000 nga agsasao iti daytoy a pagsasao. Ti kadakkelan a komunidad nga agsasao iti Adigue ket idiay Turkia, ken insasao dagiti diaspora ti kalpasan ti Gubat ti Ruso–Sirkasiana (circa 1763–1864); iti pay maipatinayon, ti pagsasao nga Adigue ken insasao babaen dagiti Cherkesogai idiay Krasnodar Krai.
Ti Adigue ket tagikua ti sasao nga Amianan laud a Kaukaso. Ti Kabardiano (makunkuna pay a kas ti Daya a Sirkasiana) ket asideg a kabagian daytoy, ken natrattrato daytoy babaen ti dadduma a kas dialekto wenno sanga ti pagsasao a Sirkasiana. Ti Ubihe, Abhasio, ken Abasa ket kasla adayo a kabagian ti Adigue.
Ti pagsasao ket naiyalagad kalpasan ti Rebolusion ti Oktubre idi 1917. Manipud idi 1936, ti Siriliko a sinuratan ket isun ti naus-usar a panagsurat iti Agdigue. Sakbay daytoy, ti alpabeto a naibatay ti Arabiko ket naus-usar idia a naikuyog iti Latin.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Adigue iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Abzakh a dialekto (iti Pranses)
- ^ Bzhedug a dialekto (iti Pranses)
- ^ Shapsoug a dialekto (iti Pranses)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Louis Loewe (1854). A dictionary of the Circassian language, English-Circassian-Turkish. George Bell.
- Alpabeto ti Adigue, Omniglot.
- Dagiti sistema ti transliterasion ti AdiguePDF.
- Wadan ti Adigue, Museo ti Pagsasao.
- Dagiti rekurso ti panagadal ti Adigue.
- Agadal iti Sirkasiana, Internasional a Sentro para kadagiti Panagadal ti Sirkasiana (ICCS).
- Rferl Radio ti Amianan a Kaukaso.
- Ramit ti transliterasion ti Adigue.
- Alpabeto ti taga-ugma nga Adigue Abkhaz–Abaza Ubykh.
- Kasano ti agbilang iti pagsasao nga Adigue.
- Diksionario ti pagsasao nga Adigue.


text:
ITOY a panagseserrek, nagballaag ti Ecowaste Coalition, grupo a mangkitkita iti pakaseknan ti salun-at, kadagiti nagannak iti panagbalbaliw ti klima ti lubong ken ti isyo iti kemikal wenno dagiti makasabidong, nga innem kadagiti 11 a ramit dagiti ubbing iti panagbasada a kas koma iti lapis, notbuk, krayola, ay-ayam, ken dadduma pay, ti addaan iti nangato a level ti lead.
Pagrukopen ti lead dagiti urat ken ti kadaksan, dadaelenna amin a paset ti bagi gapu iti nangato nga imetna a sabidong. Sigurado a ditay’ kayat a mapasamak dayta kadagiti annaktayo.
Iti report ti Ecowaste Coalition babaen ken ni Chin-Chin Gutierez, nalatak nga aktres, mabalin a dagitoy met la nga ay-ayam ti mangirissing kadatayo ken ni beybi no ditay’ maaluadan!
No malagiptayo, nagballaag ti Department of Health (DOH) itay napan a tawen iti risgo nga itden dagitoy nga ay-ayam kadagiti ipatpategtay’ nga annak. Kinapudnona, naikkat iti merkado dagiti dadduma nga ay-ayam ta natakuatan a makasabidong dagitoy.
Sa ita, adtoy manen ti isyo ket dagiti pay met kasapulan dagiti annaktayo iti panagbasada ti addaan iti ramen a lead.
Iti naaramid a panangtesting kadagitoy a ramit-eskuela (napartuat ditoy pagiliantayo) idiay Unibersidad ti Cincinnati, Ohio, USA, rimmuar a ti namaris a jigsaw puzzle nga aramid ti maysa a kompania idiay Cebu ket addaan iti lead a 6,039 agingga iti 45,671 parts per million (ppm). Ti normal a level ti lead a kabaelan ti bagi a sagrapen nga awan dakes nga epektona ket umabot laeng iti 90 ppm.
Kaaduan a naaramid iti plastik dagiti ay-ayam dagiti annaktayo. Ket no plastik kunatayo, naaramid daytoy manipud iti polyvinyl chloride (PVC). Natakuatan nga addaan dagitoy a PVC iti phtalates (thalates), maysa a kemikal a mailalaok tapno lumamuyot ti ay-ayam ket ad-adda a makaay-ayo kadagiti ubbing. Ti dakesna, daytoy a kemikal ti mangparnuay iti sakit iti kidney, dalem, angkit, kanser, ken pakapsutenna ti immune wenno ti natural a panglaban ti bagi kadagiti umatake a sakit. Nangruna la ket ngaruden no nalaokan pay iti lead.
Nasuroken a 40 a tawen a maus-usar ti PVC iti panagaramidan ti ay-ayam. Nalagda ngamin daytoy. Nalaka pay a dalusan ti produkto a pakaaramatan itoy, ken nalaka a pormaen iti kayat a disenio.
Segun ken ni Dra. Bessie Antonio ti East Avenue Medical Center, ti pannakayekspos dagiti annaktayo iti lead, mangibunga iti pannakadadael ti utek, nababa nga IQ, naginad a panagdur-as ti ubing (iti panagbasa wenno panangawat kadagiti maisuro kenkuana) ken mabalin a managsaksakit iti masakbayan.
Malagip pay nga idi pay Disiembre 1999, impawilen ti Europian Union ti pannakausar ti phthalates iti ania man a produkto a nairanta a para ubbing. Nain-inget pay a naipatungpal daytoy a linteg itay Enero 17.
Akuen ketdi dagiti otoridad ti salun-at a narigat a maammuan dagiti ay-ayam a naaramid iti PVC wenno nalaokan iti lead. Irekrekomendada ti panangkitatay’ koma a naimbag ti gatangen nga ay-ayam wenno ramit ni beybi. No adda markana a vinyl, V wenno 3, dimon gatangen ti ay-ayam. Bay-amon nga agsangit ni beybi ngem ti maisebba ti salun-atna.
Saan laeng a dagiti mabalin nga isakmol ni Beybi ti delikado. Uray pay dagiti kunaentayo a makaited iti liwliwa babaen ti uni kas koma ti pluta a naaramid iti plastik, wenno ti selposelpon, ken dagiti pagkulay kas iti krayola.
Tapno ngarud maprotektarantayo ni beybi, agbalintay koma a responsible a nagannak. Adtoy ti sumagmamano nga aramiden tapno mailikliktay’ iti disgrasia dagiti annaktayo:
1. Kitaem a nalaing ti label.
2. Siguraduem amin a paset ti ay-ayam a nasayaat ti pannakaipuesto wenno pannakaikabitda.
3. Kitaem no addaan daytoy iti natadem nga iking a mabalin a makasugat iti anakmo.
4. Kitaem dagiti annuroten iti ay-ayam.
5. Ibelleng a dagus dagiti naibungon a plastik iti ginatang nga ay-ayam.
6. Liklikam ti gumatang kadagiti makaparnuay iti pudot.
7. Piliem dagiti ay-ayam a maibagay iti edad ti anakmo.
8. Birokem ti naimarka a NON-TOXIC.
9. No sumabat iti agong ti angotna dayta a ramit, dimon gatangen. Sigurado a nangato ti imetna a lead.
Ibalakad pay dagiti eksperto a kitaentayo koma a kanayon dagiti annaktayo. Namaymayat nga amang nga awan maobratayo iti agmalem ngem ti maisakripisio dagiti ipatpategtayo nga annak.
Ngarud, kabayatan nga awan ti naan-anay a kabaelan ti gobierno a mangeksamen amin kadagiti agruruar a ramramit wenno ay-ayam dagiti annaktayo—no dagitoy ket makasamal wenno saan—akmentay’ koma ti rebbengentayo a nagannak. Agbalintay’ a naridam wenno managsukisok. Saan a gapu ta nalaka ti produkto, sige gatangentayon a para kadagiti annaktayo.#


text:
1745
Ti tawen idi 1745 ket ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes ti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 28 – Para kadagiti 5 nga aldaw, ti uram ket dinadaelna dagiti pasdek idiay Istanbul.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpoo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1745 iti Wikimedia Commons


text:
August 23, 2015
"Paspas Dur-as Dagiti Gunglo ti Babbai iti Laoag
“PASPAS-DUR-AS” DAGITI GUNGLO TI BABBAI ITI LAOAG. Babaen ti panagsanay ken mayannatup a teknolohia, ipakpakita dagitoy a babbai a kameng ti gunglo dagiti babbai iti Siudad ti Laoag nga adda met kuarta manipud iti sukaw (water lily). Kadawyan a makita dagitoy atap a mula iti igid ti karayan, dan-aw (danaw) wenno waig. Alisto nga umadu dagitoy ket ibusenda ti nakiddit a danum a pagtubuan. Imbes a perhuisio, nam-ay ti inted dagitoy a sukaw kadagitoy a gunglo ti babbai iti Kailokuan ta nasursuroda no kasano nga apiten ket malaga dagitoy iti nadumaduma a produkto a kas kadagiti makita iti ladawan. Adda bag, folder, kallugong, tsinelas, place mat ken dadduma pay nga ar-aramidenda a panguartaan. Tunggal adda maangay a trade fair wenno exhibit, dagitoy a produkto ti maysa kadagiti kaunaan a maibus. Babaen ti online marketing, adu payen dagiti adda iti ballasiw-taaw a mayat nga agorder gapu ta nalagda ken naidumduma dagitoy ken madlaw a “nalaga gapu iti ayat.” (Leilanie G. Adriano)
(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 31, 2015 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Thursday, August 3, 2017
PROGRAMA TI DEWORMING TI RHU-CABUGAO, NAIKASADA
Cabugao, Ilocos Sur – Maipatungpal ita a bulan ti Agosto 2017 ti Deworming Program a pagkammayetan ti Department of Health (DOH) ken ti LGU-Cabugao babaen iti panangipatungpal dagiti Medical Personnel ti RHU-Cabugao nga idauluan ni Dr. Mark-Lawrence T. Tirao, OIC Municipal Health Officer.
Segun ken ni Public Health Nurse Janet Sison, school and community- based ti turongen daytoy a programa ti salun-at: maserbisyuan dagiti agtawen iti 1 to 4; 5 to 12; ken 13 to 18 iti Elementaria ken High Schools.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket parte iti pannakaidur-as ti serbisio ti salun-at kadagiti agnanaed iti aw-away wenno barangay ken dagiti pageskuelaan ti ili a pannakaidanon ti serbisio babaen iti agtultuloy a Programa ti Salun-at iti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. # (Web In-Action)
Segun ken ni Public Health Nurse Janet Sison, school and community- based ti turongen daytoy a programa ti salun-at: maserbisyuan dagiti agtawen iti 1 to 4; 5 to 12; ken 13 to 18 iti Elementaria ken High Schools.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket parte iti pannakaidur-as ti serbisio ti salun-at kadagiti agnanaed iti aw-away wenno barangay ken dagiti pageskuelaan ti ili a pannakaidanon ti serbisio babaen iti agtultuloy a Programa ti Salun-at iti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:03 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Humidex
Ti humidex (pangyababaan iti Inggles para iti "humidity index") (Ilokano: pagsurotan ti kinadam-eg) ket isu ti maysa a pagsurotan babaen dagiti Kanadiano meteorologo tapno mangiplawag no kasano ti rikna ti kapudot ti klima iti napipia a tao, babaen ti panagtitipon ti panagibanagan ti pudot ken dam-eg. Ti humidex ket awan ti unitna a bilang a naibatay iti puntos ti linnaaw, ngem kapadpada ti namaga a temperatura kadagiti degrado Celsius. Kas pagarigan, no ti temperatura ket 30 °C (86 °F), ken ti napattapatta a humidex ket 40, no kasta ket mangibaga ti pudot ti dam-eg ket nganngani pumada ti panagrikna ti kasla namaga atemperatura iti 40 °C (104 °F).
Segun ti Meteorolohiko a Serbisio ti Kanada, ti humidex iti saan a basbassit ngem 30 ket gapuanan ti "sangkabassit a madi a panagrikna", ti saan a basbassit ngem 40 ket gapuanan ti "nakaro a madi a panagrikna" ken ti nanagtangato ngem 45 ket "napeggad". No ti humidex dumanon iti 54, daytoy ket mabalin a gapuanan ti heat stroke.
Ti agdama apormula para iti panangikeddeng ti humidex ket pinarang-ay idi babaen ni J.M. Masterton ke ni F.A. Richardson iti Serbisio ti Enbironmento ti Atmospera ti Kanada idi 1979. Ti humidex ket maigiddiat manipud ti pagsurotan ti pudot nga inus-usar idiay Estados Unidos gaputa daytoy ket naala manipud ti puntos ti linnaaw ngem ti relatibo ti kadam-eg.
Ti rekord a humidex idiay Kanada ket napasamak idi Hulio 14, 1961, idi ti Castlegar, British Columbia ket nakarehistro iti humidex ti 53.4.[1] Daytoy a pateg ket gangani nga inabak iti Hulio 25, 2007 idi ti Carman, Manitoba ket nakadanon ti 53.0.[2]
Dagiti linaon
Ti panagpattapatta ti pormula ti humidex[urnosen | urnosen ti taudan]
No ti temperatura ket 30 °C (86 °F) ken ti puntos ti linnaaw ket 15 °C (59 °F), ti humidex ket 34 (laglagipen a ti humidex ket awan dimension a bilang, ngem ti bilang ket mangipakita ti maysa a nganngani pumada a temperatura iti °C). No ti temperatura ket agtalinaay iti 30 °C ken ti puntos ti linnaaw ket agpanagto iti 25 °C (77 °F), ti humidex ket agpangato iti 42. Ti humidex ket nangatngato ngem ti pagsurotan ti pudot ti Estados Unidos iti agpada a temperatura ken relatibo ti kinadam-eg.
Ti pormula ti humidex ket isu ti sumaganad:[3]
Ti papangipag-isu ti kinadam-eg ket kapadpada ti degrado ti Fahrenheit para iti tungngal maysa a millibar babaen ti sangkapaset laeng a presion ti danum iti atmospera ket labsanna dagiti 10 millibar.
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Website ti Kanada iti Humidex iti Enbironmento
- Lam-ek ti angain ken Humidex Kritisinmo a maipanggep ti panag-usar ti Lam-ek ti angin ken humidex
- Ad-ady pay a pakaammo ti Humidex


text:
Banko ti Panagparang-ay ti Asia
Ti Banko ti Panagparang-ay ti Asia (Asian Development Bank - ADB) ket ti banko ti rehional a panagparang-ay a nabangon idi 19 Disiembre 1966[1] a naikuartel idiay Ortigas Center a mabirukan idiay Mandaluyong, Metro Manila, Filipinas, ken mangitalinaay kadagiti 31 nga opisina iti likmut iti lubong,[2] tapno mangital-o ti sosial ken panagdur-as ti ekonomia idiay Asia. Ti banko ket mangala kadagiti miembro ti Komision ti Ekonomia ken Sosial ti Nagkaykaysa a Pagpagilian para iti Asia ken ti Pasipiko (UNESCAP, dati a ti Komision ti Ekonomia para iti Asia ken ti Adayo a Daya) ken dagiti saan a rehional a narang-ay a pagilian.[3] Manipud kadagiti 31 a miembero iti patakderna, ti ADB ket addaan itan kadagiti 67 a miembero 48 akadagitoy ket manipud iti kaunegan ti Asia ken ti Pasipiko ken 19 iti ruar. Ti ADB ket asideg idi a naimodelo iti Banko ti Lubong, ken addaan iti maipada a dagsen ti sistema ti panagbutos a dagiti butos ket naiwarwarasda iti proporsion dagiti pundo a suskrision dagiti miembro. Ti ADB ket agipablaak iti maysa a tinawen a reporta a mangpukpok kadagiti operasionna, busbos ken dagiti dadduma a material mairepaso babaen ti publiko.[4]
Idi gibus ti 2014, ti Hapon ti agtengtengngel iti kaaduan a populasion kadagiti bingay iti 15.7%. Ti Estados Unidos ket agtengngel iti 15.6%, ti Tsina ket agtengngel iti 6.5%, ti India ket agtengngel iti 6.4%, ken ti Australia ket agtengngel iti 5.8%.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "ADB History". adb.org. Naala idi 2015-11-26.
- ^ "Departments and Offices". adb.org. Naala idi 2015-11-26.
- ^ Ming, Wan (Winter 1995–1996). "Japan and the Asian Development Bank". Pacific Affairs. University of British Columbia. 68 (4): 509–528. JSTOR 2761274. doi:10.2307/2761274.
- ^ Anonymous. "ADB Annual Reports". Asian Development Bank. adb.org. Naala idi 2015-11-26.
- ^ admin. "Shareholders". Asian Development Bank. adb.org. Naala idi 2015-11-26.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Banko ti Panagparang-ay ti Asia iti Wikimedia Commons


text:
Bugallon, Pangasinan
Ti Bugallon ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bugallon ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Angarian
- Asinan
- Banaga
- Bacabac
- Bolaoen
- Buenlag
- Cabayaoasan
- Cayanga
- Gueset
- Hacienda
- Laguit Centro
- Laguit Padilla
- Magtaking
- Pangascasan
- Pantal
- Poblacion
- Polong
- Portic
- Salasa
- Salomague Norte
- Salomague Sur
- Samat
- San Francisco
- Umanday
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Saan laeng a dita ti nagpatinggaan ti kinaragsak ni narra namber wan. Adda dimteng a tallo nga ari a nagdaydayaw iti maladaga. Nagkurno dagitoy nga ari iti maladaga a nakaidda kenkuana. Nangibati dagitoy nga ari iti sagut para iti maladaga, agkakapateg a sagut nga awan ti katukadna. Naisangsangayan ti kinaragsak ni narra namber wan ta uray no saan a baul, uray no nanumo laeng a kulluong, nagkurno dagiti ari ket indissoda iti sakbibina dagiti agkakapateg a sagut.
Aglaplapusanan iti ragsak ni narra namber wan.
Ngem saan ken ni narra namber tu. Nalidayan unay. Saan a nagbalin a barko. Nagbalin laeng a bassit a bilog ti mangngalap. Kanayon nga usaren ti mangngalap. No dadduma, masulit ngatan ti mangngalap gapu iti bannogna ket maliwayanna a bugguan wenno dalusan ti bilog gapuna a kas angoten daytoy ti nalang-es ken naangpep a dinaing nga ikan. Saan a kastoy ti arapaap ni narra namber tu a pagbalinan. Arapaapna nga agbalin a barko a pagsakayan dagiti ari, reyna, prinsesa, prinsipe ken agkakangato a tattao.
Ngem ania pay ti maaramidan ni narra namber tu nay? Isainnekna man nga itangad ti gasatna, awanen ti maaramidanna. Daytoy ti naikeddeng a gasatna. Gasat a dina met inarapaap. Gasat a saanna a kayat. Ania la unayen aya ti makunkuna a gasat ta saan a maisuro wenno maiturong iti kayat? No mabalin la koma a pilien ti gasat, nungka a pilien ni narra namber tu ti kasasaadna iti agdama.
Nalukag ti sainnek ti narra namber tu a naaramid a bilog iti maysa nga aldaw. Naglugan kenkuana dagiti lallaki. Adu pay ti simmurot kadakuada a bilbilog. Ngem nasakit ti rikna ni narra namber tu ket napanunotna a nasaysayaat la koman a dumteng ti nakapigpigsa a bagyo, daytay bagyo nga awan ti katukadna ti kinapigsa tapno agpatinggan ti aminna. Daytay maitanem koman iti tukot ti baybay.
Yanmon, narungsot nga angin? Yanyon, narurungsot a dalluyon? Sadino ti paglemlemmengan ti kumanabsiit a kimat? Sadino ti pagul-uldagan a dagidagi ti dumalagudog a gurruod? Umaykayon! kasla kayatna nga iyikkis. Ngem di mabalin nga agikkis ta saan a kas iti tao nga adda ngiwatna. Latta, tinarigagayanna ti idadateng ti karurungsotan iti amin a bagyo.
Wen, bagyo. Dayta man ti linaon ti panunot ni narra namber tu a nagbalin a bilog. Iti laeng apagbiit a kanito, nanglangeb ti tangatang. Nagsagawisiw ti angin a kunam la no kasla adda nakadakdakkel a ngiwat nga agpuypuyot. Dimteng ti gurruod nga agtaltetalteg a kunam la no adda agbuboling nga anghel sadi langit. Dimteng dagiti nagsa-sanga a kimat a kunam la no makapungtot a kris a maitagbat iti tangatang. Dimteng ti kasla insuyat iti timba a tudo. Dinayyegna ti narungsot a panawen ti nalinak a baybay.
Apo a Mannakabalin, pakawanennak koma iti panagilunodko. Saan koma apo, kaasiam koma dagitoy a tattao a naglugan kaniak, kinuna met laeng ni bilog idi masaepna a delikado ti sasaaden dagiti naglugan kenkuana a lallaki.
Rimmungsot ti panawen. Nakarkaro pay ngem insuyat a timba ti bayakabak. Agtayyetayyek ti agsagsagawisiw nga angin. Kakasla katedral ti kadakkel dagiti agung-ungor a dalluyon. Ngem iti kutit ni bilog, nagmayat pay laeng ti turog ti maysa kadagiti lallaki. Nagpungan pay iti nalukneng a naseksekan iti kapasanglay.
Ay, ania ket a turog daytan! kinuna ni bilog. No adda la koma ngiwatna, isun ti mangriing kadaytoy a lalaki a nakaim-imas ti turogna.
Nangegna ti nagsasaritaan dagiti madandanagan a lallaki. Riingenda kanon ti lalaki a matmaturog. Nagpaliiw ni narra namber tu a naaramiden a bilog.
“Maestro,” nangngeg ti bilog a kinunada, “awan aya ti aniamanna kenka a lumnedtayo?”
(Adda tuloyna)


text:
Komentario ni Melvin F. Bandonil
Kadagiti naglabas nga eksena politikal iti pagilian nangruna ti isyo maipapan iti PDAF, maysa a nakaituonan ti imatang ti rason dagiti naakusaran a nagibulsa a saanda a pirma ti pirma a nakailanadan ti naganda. Kunada a natulad wenno adda nangtulad iti pirma. Peke. Saan a pudno.
Dayta ti rason.
Wenno palusot?
Gagangayen dayta nga eksena.
Ta kadagitoy a panawen makunan a ti pirma ket gagangay laengen a matulad. Pasurotan santo ulit-uliten nga aramiden agingga maperpekto. Dagiti nasanay a counterfeiters, matmatanda laeng ket nalakadan a tuladen ti pirma. Lalo kadagiti counterfeit artist sadiay Recto university wenno asino la ditan a makabael a manghukos pokus.
Isu nga iti kaso ti PDAF ket adu dagiti kuestionable a dokumento a nakailanadan kadagiti pirma. Dagiti pirma ti no asino a persona wenno dagiti lehitimo ken peke a personas iti NGO.
Ita, indeklara ti SC nga unconstitutional ti PDAF.
Maliklikan kadi dagiti kuestionable a transaction, dokumento ken dadduma pay?
Ti makunami, wen. Apay ketdin a saan?
Saan ngata a nasaysayaat no dagiti pampubliko a dokumento ket karaman ti thumb wenno index finger mark? Wenno dagiti katukadna a banag? Tapno makunan nga otentiko ti dokumento. Nalaklaka pay a paneknekan ti kinasigurado dagiti papeles ta gagangay met itan nga addan database ti biometrics. Ita a panawen ti digital era, addaan iti biometrics database ti isu amin nga umili.
Ti biometrics database ket masarakanen kadagiti nagduduma a pampubliko ken pribado a rekord. Kas iti Comelec, LTO, SSS, GSIS, iti kompania a pagtrabahuan, iti opisina ti gobierno ken dadduma pay nakaiyaplayan iti biometric database procedure.
Kadagiti agus-usaren iti paperless time-in ken time-out a pagtrabahuan ket saanen a mapaglibakan ti kinaotentiko ti kinaasino ti asinoman iti laeng panangiparabawna ti dakulapna wenno ti tanganna iti scanning device wenno ania la ditan a sistema ti device.
Ta ania ngamin aya ti makunkuna a biometric database?
Kastoy ti palawag manipud iti http://searchsecurity.techtarget.com: Biometrics is the science and technology of measuring and analyzing biological data. In information technology, biometrics refers to technologies that measure and analyze human body characteristics, such as DNA, fingerprints, eye retinas and irises, voice patterns, facial patterns and hand measurements, for authentication purposes.
Authentication by biometric verification is becoming increasingly common in corporate and public security systems, consumer electronics and point of sale (POS) applications. In addition to security, the driving force behind biometric verification has been convenience.
Nagduduma dagiti biometric devices. Ti finger print scanners ti kaaduan wenno gagangay a maar-aramat ta addaan pay iti reader ken addaan iti kabukbukodan a software a mangipatarus kadagiti na-scanned nga information ken ikompara iti kayat a beripikaren a banag wenno impormasion.
Babaen daytoy a proseso, makuna nga awanen dagiti peke a pirma, peke a papeles a rason wenno palusot kadagiti transaction. Nangruna iti gobierno.
Kadagiti dadduma, mabalinmo payen ti mangala iti dokumento uray no adayoka iti opisina a pangalaan ken mabalinmo metten a bayadan nga insigida ti maitutop a katukadna a serbisio.
No la koma ta iseriosoda a tamingen ti FOI bill, nalaklaka koma pay a mausig dagiti pampubliko a papeles ken dokumento. Mapukaw la ketdi dagiti kurimed ken mailimlimed ta nawayan ti asinoman a mangbusisi.
Napaspaspas met a dumteng ti panagdur-as.
No apay a saanda a kayat a tamingen, dayta ti ipasimudaag ti nakuttong wenno ampaw a bulsa.
Ipatungpal koma ti pagsayaatan ti kaaduan.#


text:
Kigali
Ti Kigali, ket addaan ti polulasion a 965,398 (2009), isu daytoy ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Rwanda. Naisanglad daytoy ti asideg a heograpiko a sentro iti daytoy a pagilian, ken daytoy ket isu ti ekonomiko, kultural, ken paglugluganan a sentro iti Rwanda manipud idi nagbalin a kapitolio idi naiwayawyas idi 1962. Ti kangrunaan a pagtaengan ken dagiti opisina iti Presidente iti Rwanda, ken dagiti ministro ti gobierno ket mabirukan ditoy a siudad. Ti siudad ket addan iti kinauneg ti probinsia iti Siudad ti Kigali, ng adaytoy ket napipadakkel idi Enero 2006 a kas paset kadagit panagbalbaliw ti lokal a gobierno iti daytoy a pagilian. Ti urbano a lugar iti daytoy a siudad ket nasakupan na ti agarup a 70% kadagiti munisipio a pakabeddengan.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Kigali a Nabiit a Panakakita", Opisial a Sapot ti Pagsaadan iti Siudad ti Kigali, naala idi 15 Agosto 2008


text:
Timek Ti Barangay
BGY. Cabaritan East, Ballesteros, Cagayan
Iti eleksyon ti barangay idi hulyo 15, 2002, nagkandidato ket nangabak a kapitan,daytoy natalugod a kabinbinnadang ti serbisyo publiko ti barangay Cabaritan East ni Hon. Roman Arellano .
Umuna a panagtakemna a kas ama ti barangay ket naalan ti barangay Cabaritan East ti kangatuan a pwesto iti Regional Search for Model Barangay, Group III, Category B. Babaen ti napudno nga kooperasyon daguiti mangisursuro ti Cabaritan East Elementary School ti panakipagkaykaysa daguiti bumarangay ken ti suporta ti administrasyon ni Mayor Vincent G. Unite ket nagun-od da dayta nga pammadayaw. Adu met daguiti naaramidan na kas iti panangpabato na kadaguiti kalsada nga agturong ti kataltalunan ken didiay mapan iti baybay, panangpapintas na ti barangay hall ken naaddaan pay iti Learning Resource Center.
Idi 2007 eleksyon, ni Kapitan Arellano manen ti napagasatan a mangidaulo ti nasao nga barangay adu manen dagiuti naaramidan na para ti pagsayaatan dagiti lumugar. Daguiti nalpas a proyekto a naggapo ti pondo ni apo Gobernador Bong Antonio ket dagiuti sumaganad Installation of Streetlights, construction of 1 classroom iti Cabaritan Elementary School, pannaka-repair ti barangay health center ken stage, repair of day care center. Iti 2010 nalpas ti termino na a kapitan ti Cabaritan East.
Ti eleksyon idi 2013 nagsubli manen nga ama ti barangay Cabaritan east ni kapitan Roman G. Arellano. Ket naparaniag na manen ti barangay babaen ti panangrepair ken pannakaypatakder ti streetlights a naggapu manen iti pondo ni apo gobernador Bong Antonio..
Agbiag ti Gobyerno Ti Umili. Godbless


text:
Daniw iti Istanbul, 2
Kasinanggol dagiti imahe ti Istanbul itan
Nga imbati kadagiti rekkang ti sarsaritaan
Iti rakrak a pader ni ayat iti sabangan
Iti ili ti Istanbul kas arayat ti anniniwan
Iti imperio dagiti maipatli a lemmat' ladawan
Iti isip kas iti pammati iti kakaisuna a salakan
Bulan ti bilangem tapno masangom a sublian
Dagitoy a linabag ti ipapanaw nga id-idian
Mangbugbunggaria ngamin ti al-alia
Ti panagsubli no ti rikna ket agtukiad
Nga umagep manen iti siudad a naggapuan
No ti aniwaas ti pinanawan ken agpagunggan
Iti daton nga atang, sangatukel a niniogan
Mama, gawed, bua ken namnama' panaglak-am
Basbas madagullitto manen ti panagsubli
Tapno mabuya ilelennek ti init sabali nga ili
Iti Baybay ti Maramara nga iti kalinakan a rabii
Ket ti panangnanam tilapia, naorasionan a kaasi
Ken ti panagsala ti anniniwan dagiti igos
Wenno ti panagballa dagiti alluyo ti Dios
Nga agragut nga agpasaklot a kanayon kenka
Agpasalakan kadagiti nakail-Ilokano a sirmata
Tapno kadagiti estoria sadiay nga isurat
Ikur-it iti agnanayon a panangigaygayat
Lagip lat' adda iti ul-ulila nga idda
Iti mail-ila a supot pungan ken lua
Iti lino nga ules, sumarot iti selula ti limdo
Ti kinaagmaymaysa kadagiti siudad a di ammo
A papanan ken panawan ken lipaten:
Dinton ammo no kaano a masublian manen
Pagpagen ti tapok, kuna ti mangaskasaba.
Kasta ngarud ti aramiden: ayaban ti nagan, ala,
"Umaykan, talanggutang, umaykan
Dika agbabati iti naisiasi a dalan
Umaykan, umaykan, talanggutang
Isublim ti kararuam nga agkatangkatang!"
Sumrekta iti wangawangan ti Ataturk.
Sadiay a kabinnalubal dagiti rikna nga umasuk
Dagiti buya nga itugot iti Ilokano nga alintatao
Tapno kadagiti rabii a ti ridep Honolulu agabuyo
Sublian dagiti sagrado a segundo nga impapas
Kadagiti rakrak a simbaan, iti nalanay nga anasaas
Ti ulimek kadagiti duogan a dalan ti dangadang
Nga agtunda iti adayo unay a pagkararagan
Kadagiti amin a nalamiis a rebulto a nagdawatan
Iti amin a kita ti kaasi a di ammo no nasantuan
Dagiti nabiag a sao iti ikur-it kuadernom
Nga itan ket nabiag met a rurog ti ulom
Ti testigo kadagitoy, kas napasnek a mamalaybalay
A pannakitinnawar iti Merkado ti Asia nga agiray
Sukotsukot a pakasaritaan amin dagitoy
Kari a tulag iti panagsawar ti dalluyon ken apuy
Ti Kristiano nga ari dagiti panagsakop
Aginnga iti maraumel a panagsaksi ti ayup
Dagiti malmalday a minaret iti kalbo a turod
Kadagiti bakrang dagiti bambantay ti daan nga ulbod
A kadagiti naangep a baybay nga nasanting nga agwanwanawan
Iti kada pumanaw wenno sumangpet iti Black Sea a kamang
Tumakdang iti kapanagan ti mangliwengweng a taaw
Dagiti tagainep dagiti kailian, isuda nga agtalappuagaw
Tapno umasideg ni gasat, aglakak-am iti limdo
Tapno ti ili a pinanawan ket koma agragsak a piho
Iturtured ti amin, agraman ti maudi a buteng
Anansata ania ti sublian kadagiti dayyeng
Wenno kadagiti kinelleng a ti baniaga nga alimbubuyog
Ket kukua ti di natakneng a pangamaen a bulastog
Ti gamrud a panginaen nga iti magabay nga aldaw
Agdawat iti kaasi kadagiti dapan ti parparawpar
Umagek kadagiti ramay ti padi a mannanao
A kadagiti balay iti Ankara makibalubal iti sao
Iti sao kas iti bugkaw wenno panagmandi
Wenno agsagrap iti kaasi dagiti mangngaasi
Mano a mansion iti nagaburan nga Istanbul
Ti mangitalimeng kadagiti parikut ti sang-ul
Kas kadagiti sekreto dagiti latigo ken ranggas
Ken pammadso iti nagan ti apo a kuripaspas,
Manangngaasi kadagiti pinarsua, kunaen
Kadagiti namaris a tulip, sa kadagiti adipen
Dagiti obispo ken muezzin a kadagiti agsipnget
Ket ti di masaanan a naleddaang a pinninget?
Halic University, Istanbul, Turkey
Abril 2008
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
VIGAN CITY – Awan ti panggep ti opisinana a mangipangato iti singir ti makonsumo a danum dagiti consumers, segun iti manedier ti water district ditoy.
Kinuna ni Ruby Barba, manager ti Metro Vigan Water District nga awan ti planoda a mangipangato iti singir ti danum iti daytoy a tawen.
Innayon ti manedier nga adda maipasdek a sabali pay a bubon iti Raois tapno adda kanayonan a pagtaudan iti danum a mangserbi kadagiti umad-adu a consumers.
Iti agdama, agsingsingir ti MVWD iti P215.50 iti minimum a makonsumo a danum a naipakat pay manipud idi 2003.#


text:
DAGUPAN CITY – Addan kabarbaro nga arsobispo ti Arkidioses ti Lingayen-Dagupan City.
Nainstolar kas arsobispo ditoy nga arkidioses ni Bishop Socrates Villegas itay Nobiembre 4 iti maysa a misa a naangay iti katedral ditoy.
Sinuktan ni Villegas ni Arsobispo Oscar Cruz kas arsobispo ti Lingayen-Dagupan ket iti edadna a 48, maibilang nga isu ti kaubingan nga arsobispo ditoy pagilian.
Ni Villegas ti auxiliary bishop ti Manila bayat ti panagtakem daydi Archbishop Cardinal Sin ket iti Balanga ti kaudian a nakaidestinuanna.#


text:
Search This Blog
- Get link
- Google+
- Other Apps
Labels
Bagkatenna koman ti umuna a pempen dagiti bado a nakupin idi mabanugbog ti tarangkaan a landok. Natinnag ni Nana Merced ti bado a binagkatna ket nairang-it daytoy kadagiti napempen. Uray la limmabba ti ulona ket pimartak ti bitek ti barukongna. Immapay ti isipna ni Tata Carias ngem apagdarikmat laeng ta no koma ti lakay daytoy ket saanen nga agtoktok pay. Addaan daytoy iti bukod a kopia ti susi.
Nagdardaras ti baket a napan nanglukat ti ridaw. Masisirap ti mata ti baket a natiruan iti raniag ti init iti likudan ti tao. Dina masinunuo no nagkitadan wenno agam-ammoda. Ti ammo ni Nana Merced saan a taga ditoy ti lalaki.
"Apay kadi, Apo?"
"Nana, pasensia laengen iti panangsingak kadakayo. Emergency laeng koma no adda pannakabalinna. Bumulodak koma iti pangbomba iti pilid. Impes gamin daytoy pilid ti motorko. Addansa bettakna. Kuna tay nagdamagak dita bangir ti kalsada nga adda kano gamigamyo."
Siniripna ti baket ti motor a naipagid iti sementado nga alad. Impes ti akinlikud a pilid daytoy.
"Agurayka, barok, ta innak alaen ti remienta ti lakayko."
"Iyun-unakon ti agyamanak, Nana."
Timmalikud ti baket a napan a nangala.
Inyawat ti baket ti pangbomba ti pilid. Naminsangapulo laeng a pinababa-a-pinangato ti takiag ti lalaki ti pangbomba a ramienta ket nagporman ti sukog ti pilid.
"Agyamanak unay iti adu, Nana. Diakon ibaybayag pay. Ipakitak iti vulcanizing shop daytoy damdama, amangan ta adda naipalok a lansa." Inyisem ti lalaki a kas tanda ti panagyaman la unay daytoy.
"Awan aniamanna, barok."
Ket pinaandaren ti lalaki ti motorna.
"Imbag ti pilid ta no impes ket mabalin a kargaan ti angin ket mabalinto manen a tumaray ti lugan. Ti relasion narigat a puntaan, no dadduma nalukneng no dadduma agpinpinnatangken. Diaske a laklakayan no kaano a limmakay isu ti panagkaskastana."
-10/21/12
(diak kukua ti ladawan)


text:
Nagbalinen ti Pilipinas a kapeggadan a pagilian para kadagiti journalists gapu iti napasamak a masaker iti Maguindanao a nakatayan ti 59 a tattao a pakairamanan ti nasurok a 20 a journalists.
Nagkintayeg ti sangalubongan iti naisayangkat a kinadamsak iti komboy ti asawa ti maysa kandidato a para gobernador a pakairamanan dagiti kameng ti media no sadino a naukkon dagitoy iti abay ti nakali a nauneg nga abut sada naparatupot ken naitapuak ken nagaboran.
No awan ti dagus nga immarayat a soldado, posible a di koma nalukaisan daytoy nakaam-ames a pammapatay a maitudo a kangrunaan a suspetsa ti anak ti maysa a political kingpin iti Maguindanao.
Naidarumen ni Andal Ampatuan, Jr., maitudtudo a kangrunaan a suspetsa iti masaker. anak ni Ampatuan, Sr. a naggobernador iti Maguindanao manipud idi 2001 sana impasublat ti puestona iti anakna a ni Sajid. Ni Andal Jr. ti agkandidato koma a para gobernador iti masungad nga eleksion.
Awan ti panagduadua a politika ti adda iti likudan ti pammapatay.
Saan met a malibak nga asideg a kaaliado ti administrasion Arroyo dagiti Ampatuan. Iti eleksion idi 2004, insagutda ken ni Presidente Arroyo ti solido a suporta a maysa kadagiti nakaabakan ni aktor a Fernando Poe, Jr. a kinasalip ni Pres. Arroyo iti kinapresidente. Idi 2007, naibbong amin a kandidato ti oposision iti Maguindanao, maysa nga improbabilidad a mapasamak iti eleksion.
Makapariribuk ti napasamak a kinadamsak iti Maguindanao. Ngem uray sakbay daytoy, kinuna ti International News Safety Institute nga agdagupen iti 74 dagiti journalists ti napapatay iti las-ud ti walo a tawen iti babaen ti administrasion ni Pres. Arroyo.
Ti makadakes, segun iti INSI, up-uppat pay ti nakonbiktaran.
Ngem kasano koma a masalakniban dagiti journalists iti panangibaklayda iti pagrebbenganda tapno maammuan dagiti umili ti pudpudno a mapaspasamak iti pagilian?
Kinuna ti INSI a kasapulanen nga iyimplementar ti United Nations Security Council dagiti addang a naipalaon iti resolusionna para iti karadkad dagiti journalists.
Idi 2006, nangipasa ti UN Security Council iti maysa a resolusion a nangbilin kadagiti amin nga estado a kameng a mangigibus iti pannakapapatay dagiti journalists.
Ngem ti saludsod: umdas kadi daytoy iti sanguanan ti mapaliiw a nabuntog a pannakarisut dagiti kaso dagiti agiwarwarnak a biktima dagiti extrajudicial killings iti sanguanan ti mapapati a nakurang a panangitaltalek ti gobierno iti pannakaisaklang dagiti nakabasol tapno maikkan dagiti biktima iti hustisia?
Kas umuna nga addang, rebbengna a makumpiska koma amin nga agraraira nga armas iti ima dagiti politiko iti Mindanao. Awanen ti panagaripapa dagitoy a pumatay no adda peggad iti kinatalingenngen ti bileg ken turayda ket marubirob laeng daytoy no madis-arma amin dagiti nagtagiigam a pasurotda.
Maaramid daytoy no adda political will ti gobierno a mangbilin kadagiti kapolisan ken kasoldaduan a mamagbalin iti Mindanao a gun-free iti masungad nga eleksion.#


text:
Anianto ngata ti pagturongan ti panagbalbaliw ti pagsasao nga Ilokano? No paliiwen no kasano ti pannakaramat ti Ilokano iti agdama, madlaw a saan laeng a sagpaminsan, no di ket masansanen ti pannakailaok dagiti sao a naggapu iti sabali a pagsasao. Adda dagiti sao a saan a sigsigud nga Ilokano. Kadkadawyanen a mabasa wenno mangeg dagiti sao a naggapu iti saan laeng kadagiti makuna a dayo a pagsasao, no di pay ketdin kadagiti pagsasao iti sabali a deppaar iti Pilipinas met laeng. Sumagmamano laeng dagitoy: “x-ray”, “computer” manipud iti Ingles; “iwasan” manipud iti Tagalog tapno ipeksa ti “liklikan”. Adda met ti “lugar” a naggapu iti Castellano, nupay adda Ilokano a “disso” wenno “ayan”.
Di mabalin a supiaten ti kinakadkadawyan ti panagbalbaliw ti maysa a pagsasao: manayonan, makessayan; mabaliwan, masukatan. Nasken a bigbigen daytoy ta pudno.
Saan a datdatlag wenno nakakaskasdaaw no di ket gagangay ti panagbalbaliw ti pagsasao. Ngem no ti panangipateg, ken uray payen ti panangitangsit, ti kinasiasino nga Ilokano ti pagsasaritaan, mabalin nga adda lumtaw no amirisen ti aniaman a malinglingdan (wenno narigat a madlaw) bayat ti panagbalbaliw ti Samtoy.
Saan a kabarbaro daytoy a panangilala ti kinasiasino. Adda naranaak idi a kapanunotan: kunana a mabalin nga ilatak ti pagsasao ti panagnaknakem ken panagpanunot (Mercado 1994). Gapu ta awan met ti subalit a naawatko, kunaek a saan a naipablaak daydi salaysayko. Ti anagna: dinillawko no apay nga ad-adda ti pannakaaramat ti sumagmamano nga immarug a sao ngem ti pannakaipakat dagiti sigsigud nga Ilokano a sao. Kas pagarigan, apay a “circumference” a saan ketdi koma a “sangalikusan”? Itatta, masaludsod: Ania ngata ti mabalin a tuntonen a nagbaliw iti panagpanunot wenno panagnakem ita ta mabalawen ti panagbaliw ti pagsasao? Ania ti mabalin nga ilmen a makaigapu iti panagbalbaliw ti pagsasao?
Daytoy ti nangnangruna a kayatko koma nga utoben itatta (uray no sirmataen laeng): kasano ken apay a malalaokan ti Ilokano. Diak ilimed a balawek ken amkek ti kinaadu dagiti “nabulod” a sao, ta rumbeng koma a saluadan ken ilalaen ti pannakataginayon ti kina-Ilokano.
Panangilala, panangtaginayon
Nasardiapak ti pinaset a pannakaipablaak ti salaysay ni Apo Agcaoili (2006). Narigat a lisian daytoy a pagtutungtongan maipanggep iti kinapateg ti kabukbukodan a pagsasao. Dumupdupag latta. Adu dagiti makapaliiw ti panagpukpukawen ti adu a pagsasao iti sangalubongan. Ipateg, ilalaen ken saluadan koma dagiti nadumaduma a pagsasao (UNESCO).
Adda pay maysa nga agtutubo a nangpasubli iti maysa a pagsasao a saanen a naar-aramat iti no mano a tawenen (The World). Nalaglag-an ngata dagiti agal dagiti sabali a pagilian: Kas pagarigan, dagiti Aleman babalawenda met ti pannakaisagpaw dagiti sao a naggapu iti sabali a pagsasao (Deutsch Welle). Kasano ti pannakaawat dagiti saan a makaammo kadagiti sabali a pagsasao no awan a pulos ti pangbatbatabatanda? Kuna dagiti Insik nga addan pannakakillo kadagiti pagalagadan ti panagsangal iti kayat nga ipeksa. Uray no umno a sao nga Insik ti maaramat, bidduten ti pagdasalanna ta saan metten a maitutop ti pannakaurnos dagiti sao. Sabali laeng ti pamay-anda didiay Israel: no awan ti balikas a Hebrew, adda dagiti nadutokan a “mangaramid” iti sao nga ti unina ket Hebrew – mangpartuatda ti pamuspusan.
Isingasingko a bigbigen koma ti paggidiatan dagiti dua a kita ti panagtulad: “adawen ket tawiden” ken ti “ibelleng sa sukatan”. Ngem adda panagbalbaliw babaen ti pannakainayon (pannakailaok) ti sumagmamano a ganggannaet a sao (panagtawid); sabali ti panagbalbaliw gapu iti pannakapukaw (pannakagabur) ti sumagmamano a sigsigud a balikas (panangsukat). Ti nangnangruna nga utoben – ket no mabalin, risuten – awan sabali no di ti “kasano” ken ti “apay” maipanggep kadagitoy dua a wagas ti panagbalbaliw gapu iti nasao a panagtulad.
Adaw, Tawid
Iti nakairuaman, kunatayo a binulod ti maysa a sao manipud iti maysa a pagsasao. Ngem iti kinapudnona, inikutan metten ti nakuna a sao – saan laeng a binulod, ta di met insublin! Tinagikuan! Isu nga iti kinapudnona, tinawid ti maseknan a sao. Iti pannakilangenlangen kadagiti sabali ti pagsasaoda, adu dagiti makita a nasayaat, kabarbaro, wenno nanamnam-ay a panangipeksa iti kapanunotan. Baro a wagas – nasayaat no adalen tapno maidur-as ti panagbiag. Ket apay a di tuladen? Saan nga Ilokano ti nakatakuat wenno nangaramid ti x-ray, laser, wenno computer, e-mail, ken dadduma pay. Adu ti maitulong dagitoy iti panangpennek kadagiti nadumaduma a masapsapul iti panagbiag. Makita ti pannagna ti Ombudsman a mangtengngel koma iti saan a maiyanatup a tigtignay iti panagturay.
Dumakkel ken lumawa ti pagsasao, dumur-as met ti panagpanunot, panagnaknakem. Rumangpaya ken rumukbos ti kina-Ilokano. Bumisked ti kinasiasino. Mapalaka met ti pannakilangenlangen kadagiti sabili a pagilian gapu ta maadal dagiti baro a wagas ti panagpanunot wenno panagnakem. Dagitoy ngamin a tinulad ken tinagikua a sao ket awanda iti sigsigud nga Ilokano. Nalaklaka, nanamnam-ay ti “democracy”, “democracia”/”demokrasya” ngem ti nagatiddog a “panagturay dagiti makipagili”.
Ket iti daytoy a pagarigan, makita tay nakunak a rumbeng a risuten. No awan ti sigsigud nga Ilokano a sao, ania a pagsasao ti pagtuladan? Apay a “democracy” a di ket “democracia” ti tuladen ket tagikuaen? Apay nga “x-ray” a saan a “rayos equis” – tawiden ti Ingles wenno ti Kastila?
Kadagitoy dua a ganggannaet nga immarug, nangikut ken nangituray ti Ilokandia, ti kadi immuna wenno nabaybayag ti pagtuladan iti panagsao? Wenno, ti ketdi ngata nadekdekket a nangituray (ken mangtartarabay pay inggana iti agdama) ti pilien a pagtuladan? Ania ngata ti maibuksilan iti panagpili ti pagtawidan a pagsasao? Daytoy ti amirisen ken risuten. Ti pagsasao ket maysa kadagiti adu a linabag ti kinasiasino ti maysa a pagilian wenno puli. Ket saknaren daytoy panagpili ti tawiden a sao ti panagpili met laeng ti kinasiasino ti pagilian a kayat a pagtuladan.
——————————–
Dagiti Nainaganan
1) Agcaoili, Aurelio S. "Some Notes on the Modernization ofllokano", Tawid – .tawid.newsmag.com (naukag idi Dec 2006).
2) Deutsche Welle. http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2016407,00.html, naukag idi: 14Dec2006
3) Mercado, Leonardo N. 1994. The Filipino Mind, Council for Research in Values
and Philosophy, Washington, DC.
4) Ross, Jen. "Indigenous language report". The World – http://www.theworld.org/q=taxonomy_by_date/1/20061215, (naukag idi 16 Dec 2006).
5) United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organisation (UNESCO).
http://portal.unesco.org/ci/en/ev.php-
6) URL ID–16548&URL DO=DO TOPIC&URL SECTION=201. html, (naukag idi: 14
Dec 2006).


text:
BURGOS, Ilocos Sur – Susik ti pamilia ti maitudo a gapu ti nangpaltogan ti maysa a lakay iti apona.
Nabigbig ti biktima a ni Christopher Abalos y Tamayo, 35, naasawaan, barangay kagawad, idinto a ni Lorenzo Abalos y Dayap, 83, naasawaan, mannalon, ti nangpaltog kenkuana.
Segun iti report, aggiinom da Abalos ken gagayyemna iti balayda idi adda nagkanalbuong sa kinuna ti biktima nga “adda tamak”.
Mapapati nga idi timmaliaw ti biktima iti likudanna, nakitana ti lolona nga agtartaray nga umadayo nga adda iggemna a paltog.
Naitaray ti biktima iti Ilocos Sur District Hospital, Narvacan, para iti pannakaagas ti sugatna iti makannigid a takiagna idinto nga inaresto met dagiti nagresponde a polis ti lakay.
Nakarekobre dagiti otoridad ti maysa a carbine nga awanan serial number, maysa a kapsula ken 8 a bala ti nasao a paltog iti crime scene.
Naammuan nga adda susik iti napalabas ti suspek ken ti nagannak ti biktima.#


text:
Gapu iti AH1N1, adu kadagiti tattao ti ma-quarantine tapno saan a maakaran wenno makaakar iti daytoy a sakit.
Ditoy Santa Lucia, Ilocos Sur, gapu met laeng iti virus, dagiti baboy ditoy ket na-quarantine tapno gapu iti agraraira a virus a nangapektar kadagitoy.
Gasut ti natayen gapu iti porcine reproductive and respiratory syndrome virus kabayatanna nga ad-adu pay ti pagbutbutngan a naapektaranen.
Dagiti reported a barangay nga addaan iti kastoy a kaso ket iti barangay Angkileng, Buliclic, Pila East ken Conconig East.
Ni Luciana Fernandez iti Angkileng ket nakaron ti lugina gapu ta 35 a burias ken 3 a takong ti natayen kadagiti tarakenna. Nasurok iti P100, 000 ti gatad dagiti natay a baboyna.
Kabayatanna, kenni Alejo Balierta ket 2 a takong ken uppat a burias a tarakenna ti inkalinan gapu iti panakaapektar kadagitoy a virus. Adu pay kadagit agindeg ti nalugin gapu iti daytoy a panagraira ti nasao a virus
Makuna nga iti daytoy laeng a barangay, naka-idda amin a baboy ket makuna a narigatda a maagasanen.
Nangrugi daytoy a sakit ti baboy tallo a lawasen ti napalabas idi a lumabaga dagiti kudilda, kasarunon ti panagkakapsutda, ngesngesen, marigatan nga umanges agingga a ti dadduma kadagitoy ti natayen.
Nupay kunkunada a saan a makaakar iti tao daytoy a virus, ngem pagbutbutngan latta dagiti umili ti agsida.
Patbutbutngan a no saan a maagapan daytoy, agwaras pay daytoy iti dadduma a barangay no saan man iti kaarruba nga ili.


text:
News Categories
Latest Bloggers
Facebook Like
SugponewsBlog
This is some blog description about this site
Executive Order No. 27 Series of 2014 ti ili nga Sugpon
Ti Executive Order No. 27 series of 2014 ket inpaulog iti ama ti ili Hon. Fernando C. Quiton, Sr. nga mapaliiw ti Pebrero 4 kada tawen a kas “Foundation Day” ti ili a Sugpon.
Naamuan babaen ti panagsukisok ti ama ti ili Hon. Fernando C. Quiton, Sr. ken Vice Mayor Daniel C. Laño, Jr., nga ti panagbalin ti Sugpon a kas maysa nga naan-anay nga ili iti probinsiya ti Ilocos Sur gapu iti panakaaaramid ti Act. No. 2877 idi February 04,1920 nga maisina a kas paset ti Commandancia Politico de Militar de Amburayan a nabuangay iti nagbaetan iti sub-provinces ti Amburayan ken Lepanto iti paset iti Mountain Province ken Ilocos Sur.
Naisingasing daytoy nga bulan ken petsa iti panangpaliiw ken panangrambak iti tinawen a panagfiesta tapno adda kaipapananna. Ti dati nga March 18-19 nga panakarambak ti fiesta ti Sugpon ket awan ti kaimudinganna iti pakasaritaan ti Sugpon gapu ta isu laeng daytoy iti nakainsigudan nga niramrambakan dagiti imun-una nga nagindeg iti daytoy nga ili.
Nasaysayaat ngarud nga iti panangrambak ti fiesta ti ili ket adda kaipapananna ken kaimudinganna iti pakasaritaan ti Sugpon.
Maipalagip nga maramrambakan ti March 19 gapu ta isu ti fiesta ti Patron ti simbaan nga ni Apo San Jose, ngem gapu ta nagbaliw ti patron ti simbaan nga isu ni Apo San Antonio de Padua nga agfiesta ti bulan ti Hunio13, isu ngarud nga diay March 19 ket saanen nga isu ti ramrambakan ti simbaan ngem gapu ta isu ti nainsigudan nga intay ramrambakan ket isu met ti naitultuloy nga panangrambak ti fiesta ti ili ti Sugpon.undefined
Comments
Beautiful Design
Sugpon website is inspired by one of the most beautiful templates in the planet. As you can see every detail is astonishing.
Mobile-Friendly
Prepare your iPhone and Android Gadgets. This website can be enjoyed in both devices. Amazingly responsive.
Be One of Us
Be part of our community of people who are very passionate about news-writing and blogging. Register now. It's free.