text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Jeremias 36:1-32
36 Ita naaramid iti maikapat a tawen ni Jehoiaquim+ nga anak ni Josias, ti ari ti Juda, a daytoy a sao dimteng ken Jeremias manipud ken Jehova, a kunkunana:2 “Iyalaam ta bagim iti maysa a lukot a libro,+ ket masapul nga isuratmo iti dayta ti amin a sasao+ a sinaok kenka a maibusor iti Israel ken maibusor iti Juda+ ken maibusor iti amin a nasnasion,+ manipud idi aldaw a nagsaoak kenka, manipud idi kaaldawan ni Josias, agingga itoy nga aldaw.+3 Bareng no dagiti kameng ti balay ti Juda imdengandanto ti isuamin a didigra a pampanunotek nga aramiden kadakuada,+ iti panggep nga agsublida koma, tunggal maysa manipud iti dakes a dalanna,+ ken tapno pudno a mapakawanko ti biddutda ken ti basolda.”+4 Ket ni Jeremias inayabanna ni Baruc+ nga anak ni Nerias tapno manipud ngiwat ni Jeremias maisurat ni Baruc ti amin a sasao ni Jehova a sinaona kenkuana, iti lukot ti libro.+5 Kalpasanna ni Jeremias binilinna ni Baruc, a kunkunana: “Sipupupokak. Saanko a kabalinan ti sumrek iti balay ni Jehova.+6 Ket sika masapul a sumrekka ket manipud iti lukot nga insuratmo manipud ngiwatko basaem a sipipigsa ti sasao ni Jehova+ kadagiti lapayag dagiti umili idiay balay ni Jehova iti aldaw ti panagayunar;+ ken kasta met a kadagiti lapayag ti isuamin a Juda a sumsumrek manipud kadagiti siudadda rebbeng nga ibasam ida a sipipigsa.+7 Bareng no ti panagkiddawda iti parabur makagtengto iti sanguanan ni Jehova+ ket agsublidanto, tunggal maysa manipud iti dakes a dalanna,+ ta dakkel ti unget ken ti pungtot a sinao ni Jehova maibusor iti daytoy nga ili.”+8 Ket ni Baruc+ nga anak ni Nerias inaramidna ti maitunos iti isuamin nga imbilin kenkuana ni Jeremias a mammadto, a manipud iti libro basaenna+ a sipipigsa iti balay ni Jehova ti sasao ni Jehova.+9 Ita naaramid iti maikalima a tawen ni Jehoiaquim+ nga anak ni Josias, ti ari ti Juda, iti maikasiam a bulan,+ nga amin dagiti umili ti Jerusalem ken amin dagiti umili nga um-umay manipud kadagiti siudad ti Juda nga agturong iti Jerusalem nangiwaragawagda iti maysa a panagayunar iti sanguanan ni Jehova.+10 Ket rinugian ni Baruc a basaen a sipipigsa ti sasao ni Jeremias manipud iti libro iti balay ni Jehova, iti siled a panganan+ ni Gemarias+ nga anak ni Safan+ a managkopia,+ iti makinngato a paraangan, iti pagserkan ti baro a ruangan ti balay ni Jehova,+ kadagiti lapayag dagiti amin nga umili.11 Ket ni Mikaias nga anak ni Gemarias nga anak ni Safan+ nangngegna amin a sasao ni Jehova manipud iti libro.12 Iti kasta isu simmalog a napan iti balay ti ari, iti siled a panganan ti sekretario, ket, adtoy! sadiay a situtugaw idi dagiti amin a prinsipe, ni Elisama+ a sekretario ken ni Delaias+ nga anak ni Semaias ken ni Elnatan+ nga anak ni Acbor+ ken ni Gemarias+ nga anak ni Safan+ ken ni Zedekias nga anak ni Hananias ken amin dagiti dadduma a prinsipe.13 Ket imbaga kadakuada ni Mikaias+ ti amin a sasao a nangngegna idi a ni Baruc nagbasa a sipipigsa manipud iti libro kadagiti lapayag dagiti umili.+14 Idin amin dagiti prinsipe imbaonda ken Baruc+ ni Jehudi+ nga anak ni Netanias nga anak ni Selemias nga anak ni Cusi, a kunkunada: “Ti lukot a nagbasaam a sipipigsa kadagiti lapayag dagiti umili—alaem ita imam ket umayka.” Iti kasta ni Baruc nga anak ni Nerias innalana ti lukot iti imana ket simrek a napan kadakuada.+15 Kalpasanna kinunada kenkuana: “Agtugawka, pangngaasim, ket ibasam dayta a sipipigsa kadagiti lapayagmi.” Gapuna ni Baruc+ nagbasa a sipipigsa kadagiti lapayagda.16 Ita naaramid nga apaman a nangngegda ti amin a sasao, nagkikinnitada a siaalinggaget; ket kinunada ken Baruc: “Di bumurong nga ibagaminto iti ari amin dagitoy a sasao.”+17 Ket nagimtuodanda ni Baruc, a kunkunada: “Ibagam kadakami, pangngaasim, Kasano ti panangisuratmo amin kadagitoy a sasao manipud ngiwatna?”+18 Idin kinuna kadakuada ni Baruc: “Manipud ngiwatna nagtultuloy nga indeklarana kaniak dagitoy amin a sasao, ket nagsursuratak iti libro babaen iti tinta.”+19 Kamaudiananna kinuna dagiti prinsipe ken Baruc: “Mapanka, aglemmengka, sika ken ni Jeremias, tapno awanto a pulos ti makaammo no sadino ti ayanyo.”+20 Kalpasanna simrekda a napan iti ari, iti paraangan,+ ket ti lukot intalekda iti siled a panganan+ ni Elisama+ a sekretario; ket rinugianda nga ibaga ti amin a sasao kadagiti lapayag ti ari.21 Gapuna ti ari imbaonna ni Jehudi+ nga alaenna ti lukot. Iti kasta innalana dayta manipud iti siled a panganan ni Elisama+ a sekretario.+ Ket rinugian ni Jehudi nga ibasa a sipipigsa kadagiti lapayag ti ari ken kadagiti lapayag dagiti amin a prinsipe a sitatakder iti sibay ti ari.22 Ket ti ari situtugaw idi iti balay a pagnaedan iti kalam-ekna,+ iti maikasiam a bulan,+ nga adda paginuduan+ a sumsumged iti sanguananna.23 Idin naaramid nga apaman a nakabasa ni Jehudi iti tallo wenno uppat a binatog ti panid, pinirsayna dayta babaen iti imuko ti sekretario, nga impuruakna pay iti apuy nga adda iti paginuduan agingga a ti intero a lukot nanungpal iti apuy nga adda iti paginuduan.+24 Ket saanda a nakarikna iti panagalinggaget;+ uray ti ari ken amin nga adipenna, nga umim-imdeng kadagitoy amin a sasao, saanda met a rinay-ab dagiti kawesda.+25 Ket uray da Elnatan+ ken Delaias+ ken Gemarias+ nagpakaasida a mismo iti ari a saanna a puoran ti lukot, ngem saan nga immimdeng kadakuada.+26 Kanayonanna, ti ari binilinna ni Jerameel nga anak ti ari ken ni Seraias nga anak ni Azriel ken ni Selemias nga anak ni Abdeel nga alaenda ni Baruc a sekretario ken ni Jeremias a mammadto.+ Ngem ni Jehova pinagtalinaedna ida a silelemmeng.+27 Ket ti sao ni Jehova dimteng pay ken Jeremias kalpasan a ti ari pinuoranna ti lukot nga addaan iti sasao nga insurat ni Baruc+ manipud ngiwat ni Jeremias,+ a kunkunana:28 “Iyalaam manen ta bagim iti maysa a lukot, sabali pay a lukot, ket isuratmo iti dayta dagiti amin nga immuna a sasao nga adda idi iti umuna a lukot, a pinuoran ni Jehoiaquim nga ari ti Juda.+29 Ket maibusor ken Jehoiaquim nga ari ti Juda rebbeng a kunaem, ‘Daytoy ti kinuna ni Jehova: “Sika pinuoram daytoy a lukot,+ a kinunam, ‘Apay nga insuratmo iti dayta,+ a kinunam: “Ti ari ti Babilonia umayto a di bumurong ket sigurado a dadaelennanto daytoy a daga ket ikkatennanto ti tao ken animal manipud iti dayta”?’+30 Gapuna daytoy ti kinuna ni Jehova maibusor ken Jehoiaquim nga ari ti Juda, ‘Isu awananto iti asinoman nga agtugaw iti trono ni David,+ ket ti mismo a natay a bagina agbalinto a maysa a banag a naipalladaw+ iti pudot iti aldaw ken iti nakaro a lamiis iti rabii.31 Ket isingirkonto kenkuana+ ken iti kaputotanna ken kadagiti adipenna ti biddutda,+ ket ipagtengkonto kadakuada ken kadagiti agnanaed iti Jerusalem ken kadagiti tattao ti Juda ti isuamin a didigra a sinaok maibusor kadakuada,+ ket saanda nga immimdeng.’”’”+32 Ket ni met laeng Jeremias nangala iti sabali pay a lukot ket intedna ken Baruc nga anak ni Nerias, ti sekretario,+ a nangisurat iti dayta manipud ngiwat+ ni Jeremias iti amin a sasao ti libro a pinuoran ni Jehoiaquim nga ari ti Juda iti apuy;+ ket adda nainayon kadakuada nga ad-adu pay a sasao a kas kadagidiay.


c: text/html

text:
Pagsasao a Riung
Ti pagsasao a Riung ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao iidiay tengnga a Flores, iti Probinsia ti Daya a Nusa Tenggara, Indonesia. Daytoy ket sagpaminsan pay a naikedkeddeng a kas dialekto ti Manggarai iti laud, ngem marginal laeng nga asinnaranay a maawatan iti daytoy.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Riung iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, dagiti ed. (2016). "Riung". Glottolog 2.7. Jena: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Carl Spitteler
Ni Carl Friedrich Georg Spitteler (24 Abril 1845 – 29 Disiembre 1924) ket maysa idi a Suiso a mannaniw a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1919. Dagiti obrana ket mairaman dagiti pesimista ken natured a dandaniw.
Ni Spitteler ket naipasngay idiay Liestal,a manipud idi 1863 isuna ket nagadal ti kalintegan idiay Unibersidad iti Zurich. Idi 1865-1870 nagadal pay isuna ti teolohia iti dita met laeng a pagadalan, idiay Heidelberg ken Basel. Kalpasan daytoy, isuna ket nagtrabaho idiay Rusia a kas manursuro, manipud idi Agosto 1871, a nagnaed idiay (nga addan dagiti panawen idiay Pinlandia) aginggana idi 1879. Kalpasanna daytoy, nagisuro isuna ti elementaria idiay Bern ken La Neuveville, ken kas maysa pay nga agiwarwarnak para iti Der Kunstwart ken kas maysa nga editor para iti Neue Zürcher Zeitung. Idi 1883 ni Spitteler ket inasawana ni Marie op der Hoff, isu ket maysa nga estudientena idiay Neuveville.


text:
Tuesday, January 17, 2017
CLAIMANTS TI PCIC, MABAYADAN DAGITI NADIDIGRA A MULADA A PAGAY
Cabugao, Ilocos Sur - Agtinnulong ti DA- Philippine Crop Insurance Corporation (PCIC) ken dagiti Staff ti DA-LGU Cabugao nga idauluan ni Municipal Agriculturist Robert S. Savella a mangited ti bayad dagiti mannalon a nadidigraan ti mulada a pagay gapu iti idadaliasat ti Bagyo Karen ken Bagyo Lawin idi Oktubre 19-20 a masakupan iti Wet Season 2016 (Hunio-Nobiembre).
Nagatendar ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti pannakabayad ti “ imdemnities” dagiti mannalon babaen kadagiti pannakabagi ti PCIC Region 1 iti Rizal Park, Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur. Bimmayabay met dagiti Staff ti DA-LGU nga idauluan ni Municipal Agriculturist Robert S. Savella.
Impeksa ni Mayor Josh Edward ti panagyamanna iti PCIC ken iti DA-LGU Staff iti an-anusda a nangtaming iti pakaseknan dagiti nadidigraan a mannalon iti Typhoon Karen ken Bagyo Lawin ket no kaskasano ket masulnitan ti gastos ken bannogda iti panagmulada itay kallabes a Wet Season 2016. Pinalagipan pay ti Ama ti Ili dagiti mannalon a kasapulan a ma-insure dagiti mulada tapno adda latta nakananama a pangipasublianda iti gastosda no madidigraan dagiti mulada.
Kanaig daytoy, impadamag ni Mr. Savella nga adda 55 a bilang ti mannalon nga umawat iti P288,616.00 nga ited ti Philippine Crop Insurance Corporation (PCIC) ita nga Enero 17, 2017 iti sango ti Rizal Barangay Hall, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Innayon ti MAO nga awan ti rimsua a problema iti panangaksion ti PCIC kadagiti pakaseknan dagiti mannalon itay Dry Season 2015-2016 (Disiembre-Mayo) ta nabayadan amin a “crop damages” a napabisita ken naipinal babaen iti panagtitinnulong dagiti maseknan a mannalon, Staff ti DA-LGU ken dagiti Adjuster ti PCIC nga adda iti babaen ti Departamento ti Agrikultura (DA).
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket resulta iti nakammayet a programa ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken iti DA- PCIC tapno matulongan ti kasasaad dagiti mannalon a naapektaran ti mulada iti limmabas a dawel dagiti bagyo. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:16 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Mismo a ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a kaduana dagiti kameng ti Sangguniang Bayan kas kada SBM Danny Q. Gazmen, SBM Dr. Carlito S. Pano, SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, SBM Vicky S. Serna, SBM Jayhan Alcid Tan, SBM Dodjie Santella, ABC President Teddy U. Soller ken ni GSO Designate Gemma S. Castillo iti nangbayabay ken ni Mayor Ediboy a nangiyallawat kadagitoy a ramit-agrikultura kadagiti maseknan.
Iti pannakiuman ti Web in-Action ken ni Brgy. Captain Nida S. Braceros, imbatadna a napateg unay daytoy a nagun-odda iti LGU-Cabugao ket impeksana iti nalaus a panagyamannna iti pannakaited kadakuada kadagitoy a ramit a mangpanam-ay ken mangtulong kadagiti kalugaranna iti Barangay Quezon.
Innayon pay ti Punong Barangay a mantenerenda dagitoy a naited kadakuada tapno agtultuloy a mapagtalinaed iti usarda kadakuada a nakaisagutan dagitoy a ramit. # (Web In-Action)


text:
mannine mode man met
mannine?
sumisine. mammuyat' sine. mammelikula. mahilig nga agbuyat' sine/pelikula.
isu a ti man met mode 'toy panagblagko ita ket "mannine mode" hehe! ta agipanablaagak man met basit maipapan iti sine.
wen, maysa met datao a mahilig nga agbuya iti pelikula. ngem kadagitoy laengen a panawen a medio lumakaddoganen datao. ta idi ubingak, adayo ti pagsinean, manmano a makabuya datao. saan pay met unay nga uso ti tv idi. wenno betamax. wenno vhs koma. ti ketdi malagipko, adda idi no kua umay agpabuya iti sine iti bariomi. agipatakderda iti naaladan a kubong a yan ti telon, ket rinabii nga agipabuyada kadagiti kadaanan a blak-en-wayt a tagalog a pelikula da fernando poe, leopoldo salcedo, jess lapid, kdpy. agsingirda iti manalapin sa kada tiket.
ay, wen, kadaananak a tao, kunayon sa. taga-barbarioak la ngarud, taga-aw-away. sa ket awan pay elektrisidad idi iti ilimi. 1970s idi elementariak (naggredwanak idi 1975), martial law baby la ngarud piman. 1980s idi haiskulak (tersera aniok idi 1983 a pinaltooganda ni ninoy aquino, rugi ti politisasion ti ubing a nakemko kadagidiay a panawen a maka-macoy amin a tattao iti yanmi, idoloda ni leonie perez ken/wenno ni caloy padilla [a timmallikud iti kinatibakna ket nakikumplot iti rehimen ni macoy, hmmm]; estambayak idi 1986 a napatakias ni macoy ken nagpresidenta ni corykong). isu a 70s-80s datao, sika. ngem 90s pay, a, met.
ngem sabali man ti turong ti saritakon... aguray. sine gayam, aya, ti sarsaritaek. 'ton maminsan 'garuden dayta marmarsiallo beybi.
wen, ita la nga uson ti multimedia computer, cd, vcd, dvd nga en-enjoyek metten, a, ti sinsine. kaaduanna ngamin nga iti kompiuter nga agbuybuyaak iti sine. wenno iti vcd player. no dadduma, mapanak met bumuya iti pagsinean no kayatko a ma-feel a talaga ti effects ti pudno a pelikula iti widescreen (dolby sorround sound, thx, etc.) aglalo no dagitay' star wars kada matrix kada lord of the rings a tipo a sine a saysayangmo laeng ti agbuybuya no iti pirated a vcd nga ala iti uneg ti pagsinean a nasipnget ken no kua ket makitam pay dagitay tumakder nga agbuybuya wenno mangngegmo ti panagbaenda! wen, a, ta dimo a mananam ti f/x a nairanta kadagitoy a pelikula, a masagrapmo laeng no buyaem iti widescreen wenno iti original a vcd/dvd no adda bukodmo napintas nga audio/video system wenno theatre system iti balayyo wenno kuartom.
itatta, agarup rinabii nga agbuyaak iti sinen (iti computer). kaduak no kua dagiti ubbingko (da sadiri, sirmata, ken imnas). nupay no kaduak ida ket siempre dagitay animated wenno cartoons ti pagaayatda. ngem mahiligda metten iti action, adventure, war ken uray pay horror (diak ketdi ida pagbuybuyaen kadagitay nadara wenno violent). ti obrak ket agdawnlodak lattan iti internet iti mabuya. ay, bay-amon a tiliwendak (yad-adayom, apo!), ngem saan a maliklikan no adu met pagalaan ken pakaalaan iti movies iti internet ngaminen, sulisog a di masarkedan. ala, ket itattan, adun ti koleksionko iti kadaanan a pelikula, dagitay klasik a blak-en-wayt, dagitay silent movie a circa 1914-1920s (kayatanmi a buybuyaen kadagiti putotko dagiti comedy a silent movie da charlie chaplin ken da laurel and hardy) ken dagitay pelikula idi 1930s, 1940s, 1950s, dagitay kobkoboy wenno spaghetti western ni sergio leone a nagbidbidaan da clint eastwood, charles bronson, lee van cleef kdpy. kasta met dagita klasik a puraw-ken-nangisit ni akira kurusawa a kas iti yojimbo, seven samurai, rashomon ken adu pay. ay, adu pay, a, 1960s, 1970s, 80s, 90s pay nangruna dagitay nagab-abak iti oscars ken dagitay mapilpili a top 100, top 200 a "greatest films" (in-inutak dagitoy a "top films" tapno makompletokto ti koleksionko, hmm).
hmm, pagsaritaantayto pay dagita ken adu pay maipapan iti sinsine kadagiti sumarsaruno a blag... mabalin pay a panablaagentayto ti maipapan met iti pelikula a pinoy--no apay a manmanoak nga agbuya iti sine a pinoy (kasla pagsaysayangak la ngamin iti napateg nga oras no kua, malaksid no dagitay lino brocka wenno ishmael bernal wenno lav diaz a pelikula, a.)
kabayatanna, nayaw-awan metten 'tay talaga nga ibagak koma no apay nagmannine mode dataon!
naammuak ngamin nga ipelikulada gayamen 'tay "da vinci code" a nobela ni dan brown! ket ni kano man tom hanks ti agakem a robert langdon! apuonayen, kustokusto la unay, intelektual-eskolar a nagbalin (kapilitan) nga imbestigador-con-spy a tipo a karakter. versatile nga aktor ni hanks, kabaelanna amin nga akmen (nagustuak man dagiti akemna iti forrest gump, cast away, apollo 13, saving private ryan, sleepless in seattle, you've got mail, etc.) magagaranak man, wen, ta nagustuak dayta a kontrobersial a nobela. talaga met nga unputdownable a makuna ta tallon sa la nga aldaw a binasak, sika, diak ininggaan, numuna ta ebook laeng ket kakaasiak a nagpuypuyat a nangsarsarinip iti palmko!) ngem sumangkapintas met daytay maysa pay, ken equally controversial, 'tay angels and demons a maipapan iti vatvatican, pappapa, il-illuminati, op-opus dei (nupay adu ti di nakapapati ken deus ex machina a nasagangko itoy a nobela) ket amangan no ipelikuladanto met.


text:
Kategoria:Dokumentasion ti plantilia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.
D
P
- ► Pampanid ti dokumentasion (3 K)
Pampanid iti kategoria "Dokumentasion ti plantilia"
Dagiti sumaganad a 14 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 14 a dagup.
D
- Plantilia:Dagiti plantilia ti panangisilpo ti plantilia
- Plantilia:Dokumentasion
- Plantilia:Dokumentasion ti panagbaliw ti ISO 639 a nagan
- Plantilia:Dokumentasion ti panagbaliw ti ISO 639 a nagan/pagipadasan
- Plantilia:Dokumentasion ti panagbaliw ti plantilia ti ISO 3166
- Plantilia:Dokumentasion ti plantilia ti wagayway
- Plantilia:Dokumentasion ti pungol
- Plantilia:Dokumentasion/pangsubok


text:
Ni ROLANDO A. SEGURO, JR.
MABALIN a nangnangngegmo la ketdi metten ti Palawan Underground River ken ti is-istoriaenda a kinangayed daytoy. Isu a no adda la koma kuartam, kayatmo la ketdi koma met a mapan pasiaren, saan?
Ngem nasayaat siguro no sakbay a mapanka idiay Palawan ken pangur-urnongam iti pageroplano wenno pagbapormo a mapan sadiay, awisenka man a mangbisita iti Manacota Cave and Underground River ti Marag, Luna, Apayao.
Agarup tallo gasut a metro ngata ti kaatiddog daytoy. Umusokka iti nasipnget ken panglawaen a kueba (agluganka iti bilog wenno bangka), isu a kasapulan nga agbalonka iti flashlight wenno emergency light tapno makitam ti kinangayed ti uneg daytoy. Sumilap ken rumimatrimat dagiti masilawan a nadumaduma ti sukogna a batbato (stalagmites ken stalactites) ket dimo la ketdi mapupuotan nga idaydayaw ti Apo gapu iti panangparnuayna iti daytoy a nakapimpintas a buya ti nakaparsuaan. Adda met dagiti pasetna a medio nakipet (dandani apagisu laeng a lumsotan ti bilog) ken adda dagiti nagrungarong a batbato a mabalin a pakaitim-ogan no agtakderka isu a masapul a nakatugawka iti pagluganam a bilog nga agpasurong iti medio naapres wenno napigsa ti agusna a danum.
Ngem saan laeng nga iti uneg ti kueba ti pakabsogan dagiti matam. Ta apaman a mausokmo ti awan sangana a kueba, maibaskag iti imatangmo dagiti nawawasnay ken nararangpaya a kayo (a kimpetan dagiti nadumaduma a klase ti orkidia) a nanglinong iti medio nalawa ken pagatsiket a nakalitlit-aw ken nakalamlamiis ti danumna a karayan a mabalin a pagdigosan. Iti surongenna bassit, adda adalem a pasetna nga umabot kano iti 40 a kadapan a pagtaptappuakan ti danum nga aggapu iti dakkel a dissuor a sa laeng makapanka iti sirokna ken makitam ti napintas a pakabuklanna no uliem ti nangato a bato wenno rock formation a nanglinged iti daytoy. Sumirsirip ketdi ti dadduma a paset ti gayadan ti dissuor ta adda giwang iti baba ti bato a nanglinged iti daytoy.
Agumaka met nga ag-picture, agdigos ken aglang-ay dita ngem dika la agiserserrek iti makan ta maiparit. Masapul ngamin a masaluadan ti kinadalus iti uneg.
Kasano ti mapan idiay? No addakan iti Marag, agderetsoka laeng iti Tourist Information Center iti abay ti Gymnasium-da. Dita nga ag-register-ka, ket dagitinton tourist guide (dagiti met laeng lumugar a kaaduanna ti lallaki) ti makaammo a mangitunda kenka kadagiti tourist spots a kayatmo a papanan.
Idi arinunos ti Hunio a naudi nga ipapanko a kaduak dagiti sumagmamano a taga-DepEd, awan pay laeng ti binayadanmi nga entrance fee (kuna ti babai iti information center a madama pay laeng ti deliberasion maipapan iti sistema ti panagsingirdanto kadagiti turista) malaksid iti tangdan dagiti uppat a tourist guide (tallo gasut ti maysa) a nangitunda kadakami iti uneg ti Underground River. Beinte pisos met ti plete ti maysa iti kakaisuna idi a bilog a pagluganan a sumrek ken rummuar iti kueba.
Manipud met iti kaasitgan a kalsada, mabalinmo nga isalog ti luganmo ket surotem ti agpasurong nga ababaw ngem nabato a karayan (kapintasan ti mapan no kalgaw) agingga iti pagpatinggaan ti lugan. Nasurok a maysa kilometro ngata dayta. Sa magnakanton a mangtaraigid nga agpasurong iti maysa kilometro ngata pay a likkolikko a nalames a karayan a pasaray ballasiwem ti pagattumeng agingga iti pagatsiket a danumna. Ngem aluadam laeng ta nagalis dagiti dadduma a dadakkel a bato a mabaddekam. Dimo met ketdi marikna ti bannogmo ta adu dagiti makapasalibukag a buya ti nakaparsuaan a makitam iti dalan ken iti aglawlaw.
Ket mapa-wow!-ka la ketdi apaman a madanonmo ti wangawangan ken makastrekka iti mangrugin nga aglatak a Manacota Cave and Underground River ti Marag.
MASARAKAN ti Marag Valley 12 a kilometro manipud iti sentro ti ili mangsakup iti daytoy, ti Luna, Apayao, wenno 18.5 a kilometro manipud iti National Highway (iti Libertad, Abulug, ili ti Cagayan nga ad-adda nga am-ammo iti awagna a Junction Luna, ti pagserkan). Mapan a tallopulo a minuto agingga iti maysa oras a tarayen ti lugan, makadanonkan sadiay (sigud a maymaysa ngem gapu iti kalawana, pinagbalinda a tallo a barangay: Marag, Cagandungan ken Calabigan).
Ngem masapul a napigsa ti luganmo a kumalipkip kadagiti kabambantayan-kabakiran a lasatem (narugian met ketdin ti pannakaipalawa-pannakakongkreto ti kalsadana). Pagsayaatanna ta iti dalanmo pay laeng a mapan, mangrugin nga ag-adventure-ka ken mabsog dagita matam.
Malaksid iti Manacota Cave and Underground River, mabalinmo pay a pasiaren ti Siamsiambiri Falls, Marag Shrine, Marag Rock Formations ken Hanging Bridge.
Segun ken ni Apo Rolly Uddipa a Punong Barangay ita ti Marag, idi laeng 2013 a naluktan kadagiti turista ti Marag ta inyumanda pay nga immuna kadagiti eksperto no natalged met laeng a pagpasiaran dagiti kueba, dissuor, rock formations ken dadduma pay a disso, nupay kadakuada a lumugar nabayagen nga ayuyangda dagita.
Idi damo, bassit laeng a turista ti mapan umar-arog. Nalabit adda pay laeng amak dagiti tattao ta idi ngamin dekada 80 agingga iti umuna a tawtawen ti dekada 90 a kapigsa ti binnegbeg dagiti kameng ti NPA ken dagiti puersa ti gobierno, dita kano a lugar ti ayan ti kadakkelan a kuta dagiti rebelde nga aw-awaganda idi iti Blue Haven. Kadagita met a tawtawen, inawaganda ti Marag a “No Man’s Land” ta dandani nagbakuit amin a lumugar gapu iti panagbalin dayta a disso a pagbabakalan wenno battleground.
Ngem kadagitoy a tiempo a nagdinamagen ti kinapintas ti Marag, nadumaduman a puli dagiti mapmapan tapno mapanda pasiaren dagiti ikutna nga agkakangayed a buya ti nakaparsuaan. –O
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 5, 2015 a bilang.)


text:
NAGASAT KEN NABUNGA A BARO A TAWENYO AMIN!!!
Sunday, December 31, 2006
Sunday, December 24, 2006
Friday, December 22, 2006
PARA ITI REKORD (ken reserts)
Ne, 40nan ti Literatura Ilokana iti Baguio
Wen, maika-40 a tawennan idi Nobiembre 14. Daytoy ti nakapuy kadagiti daduma pay nga etniko, iti saanda a panangusar ti bukodda a dila ken literatura iti sadinoman a papananda. Ngem kabaliktad ni Ilokano. Uray dinno a paset ti lubong, pagtuboan man ti saluyot ken saan, awitna ken parangrangennanto latta ti bukodna a dila ken literatura.
Mai-4 a dekadanan, sipud idi immuna a nabuangay ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano idi Nobiemre 14, 1966. Dagiti napili nga opisial: Rodrigo Manongdo, presidente; Luis D. Corpuz, bise presidente; Orlando B. Cabotaje, sekretario; Alselmo M. Corpuz, tesorero; Lorenzo Cacanindin, PIO; adbayser ni Flora C. Manongdo.
Dua tawenen ti gunglo dagiti mannurat iti Siudad Dagiti Saleng idi naangay ditoy siudad ti kaunaan a panagsapata ti GUMIL Filipinas idi Oktubre 19, 1966, ken napasamak sadiay Baguio Technical School, nga itan ket University of Baguio.
Idi dekada 70 ken pakauna ti 80, limtaw dagiti kabarbaro a nagan ti mannurat nga Ilokano: Jaime Luzano, Pedrito Sanidad, Bagnos Cudiamat, Peter La Julian, Peter La. Guardia, Francisco Quitazol, Pete Aromin ken dadduma pay.
Maika-29 ti Hunio 1987 idi nareorganisa ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano babaen iti salinong ti GUMIL Filipinas. Naawagan iti GUMIL Baguio, babaen iti panangidaulo ni Bagnos G. Cudiamat, presidente; Pedrito L. Sanidad, bise presidente; Josephine Iwatani, sekretaria, Marietta Ramolete, tesorera; Myrna Rodrigo, auditor; Clarita Sumahit ken Eusebio Tanicala, Business Managers; PIO ni Reynaldo Cadangen. Mammagbaga da Peter La. Julian, Atty. Aurelio Galacgac, Tolentino Opiniano, Beth Opiniano, Jun Biniegas at Oscar Tibayan. Kameng da Jaime M. Agpalo, Jr., Junie Cowat, Elvira Iwatani, Jaime Luzano, Charlie Pinto, Arlene Soriano, Alvin Tanicala, Art Tibaldo at Elma Valdez. Aktibo ti gunglo iti panangparangpaya ti Literatura Ilokana ken campus journalism babaen iti panangangayda kadagiti seminar workshop, ken dinar-ayan dagiti nadumaduma nga estudiante ti Baguio City National High School, Baguio Colleges Foundation (High School at College Department), University of Baguio, Baguio Central University (college at high school department).
Maika-28 ti Hulio 1988 idi nareorganisa ti GUMIL. Nairaman dagiti agnanaed iti Probinsia ti Benguet. Isu a nawagan iti GUMIL Baguio-Benguet. (Saan a paset ti Benguet ti Baguio City. Ti siudad ket addaan iti kabukbukodan a charter.) Dagiti opisial: Rogelio Salibad, presidente; Reynaldo Cadangen, bise president para iti Benguet; Pedrito L. Sanidad, bise presidente para iti Baguio City; Avelina Jackie Acoba Ver, sekretaria; Tolentino Opiniano, tesorero; Bagnos Cudiamat, auditor; Domiciu Cimatu, Jr., PIO; dagiti dirtektor, Peter La. Julian, Jaime Agpalo, Jr., Nonoy Pizzaro, Atty. Ruben Corpuz, Atty. Nap Fernandez, Primo Agatep, Delfin Pacio, Bobby Gutierez, Carol Gamiao ken ni Oscar Tibayan a mammagbaga. Aktibo ti GBB. Nangiruar pay ti presidente iti maysa a magasin ti TRIBU MAGAZINE ken maysa a pagiwarnak, ti TRIBU NEWS tapno adda iti pagipablaakan dagiti kameng kadagiti sinuratda. Ngem iti ipupusay ti presidente, naisurot iti tanemna ti magasin ken pagiwarnak. Nanglaylay met ti gunglo.
Idi maika-9 ti Abril 2000, iti Room 203 ti Baguio Colleges Foundation, nareorganisa ti GBB. Dagiti opisial: Clarito de Francia, presidente; Reynaldo Cadangen, bise presidente; Cecil Peta-Kuan, sekretaria; Dr. Priscilla S. Macansantos, tesorera; Alexander Quitoriano, Auditor; Bagnos Cudiamat, Bus. Manager; PIO si Jaime Agpalo, Jr; direktor da Francis Macansantos, Tolentinio Opiniano, Avelina Jackie Acoba-Ver, Jimmy Laking, Jenny Agpalo, Rodrigo Manongdo. Mammagbaga da Peter La. Julian, Jaime Luzano, Atty. Renato Fernandez at Judge Rodolfo Manzano. Naaddaan iti monthly news letter ti GBB a naawagan iti “PASIKING.”
Kalpasan iti lima a tawen, 2005, nareorganisa manen ti GBB, babaen iti panangipangulo ni Zaldy Galuz. Malaksid ken Rodrigo Manongdo a kameng ti direktor, buklen ti agdama ita a GBB dagiti drama scriptwriters ken dramatista iti radio. Dagiti dadduma pay nga opisial: Luvimin T. Aquino, bise presidente; Lety A. Aquino, sekretaria; Lolita J. Mananes, tesorera; Remedios Balderas, oditor; Teresita Calay, PRO; Mary Jean Castro, Virginia Alasaas ken Claire Sabiano dagiti Business Managers; Fernando R. Alvarado ken Lilia D. Sato ti kameng ti direktor; da Jena C. Almoite ken Daisy Lou Caburnay ti muses; mammagbaga da Clarito de Francia ken Peter La. Julian; ken mammagbaga legal ni Hues Rodolfo Manzano. (Nasao ni Peter La. Julian itoy nagsurat, a nagikkaten a kas mammagbaga ti gunglo.) ##
Friday, December 15, 2006
DANIW
Dagiti Dumandanog iti Angin
babawikon a timmamdag
di laeng nasulek no di ket nakidag
kadagiti ebanghelio a naidasay-napasag
ti paitna, imbaagdat' ipusda dagiti tayaktak
dagiti awanan rupa a kutak a kutak,
naladaw a bimmangon, saradat’ nagluptak
awan serbi ti ibabatok iti estero,
no marugitan met laeng dayta ulo
iti awanan kaimudinganna a senakulo
ta kasano koma nga ambingam ti diaya
a kalpasanna nga awatem koma ket isakmolna
wenno isalakanna met laeng a kanen sarwana
iti sumsumiag a panawen ti haytek
di maturog ken paudi dagiti inigges nga utek
a di makaamiris iti badang a nagballatek
kadagiti balikas nga inibbatan
ti katatao a nailamina-nailadawan
di ngarud naimbag agespeho iti narikian
ala, wen, makaipasda iti nakem
kas iti beinte nuebe, addaan dua a tadem
ngem di mabtak ta ulom no bumatokka iti adalem
agrupsa ti lasag, agkitemda iti malem
ngem ti kinabalasubas itugot iti tanem
ket dikanto masinit no adaywam ‘ta temtem
ay, ania la ketdin aya, dumandanogda iti angin
dagiti inangin a tuktok a di makailasin
iti puraw a darat ken naapgad nga asin
di makaamiris, di makaawat, agkalkallautang
dina ammo nga agnanayon ti lawag ti tangatang
ken agpukaw ti anniniwan ti langalang
Monday, December 11, 2006
GAWAT
No Nabussogen Ti Salamagi, Awanen Gawat
Idi naminsan a siak iti naglako iti pagtagilakoanmi iti nateng ken prutas, maysa kadagiti sukimi iti gimmatang iti lima a pisos a salamagi.
“Ne, nabubussogen ti salamagi, awanen ti gawat,” kunana man. Sana pay impaggaak. Wen, maragsakan la unay a. Saanak a nakauni. Nupay naynay a mangngegko ti gawat, “a panawen ti gawat”, “kagawgawatanna,” “lanti, gawat natan,” ngem ita a laeng a nangngegko a naikonektar ti salamagi iti gawat. No ania ti koneksion dayta a gawat, awan la a pulos iti ammok. Isu a nabayag met bassit a, nga impampanunotak iti koneksionna.
Ta ania ngamin aya ti gawat? Panahon ng tag-gutom iti Tagalog. Kairut ti kuarta, makan wenno pagbiag. Nairut iti aangsen. Kamkamten ti anges. Ginawgaw-at a panangbiag. Ken dadduma pay a mangngeg a metaphor ken personification ken euphemism maipapan itoy. Mangrugi daytoy iti bulan ti Agosto agingga iti pakauna ti Oktubre. Karigat a talaga dagitoy a panawen. Siguro, manipud iti balikas a gaw-at, a nasken a agagawa, doble a panagagawa tapno magaw-at ti anges. No mangrugi metten ti gapas wenno panagaani, agngudo metten ti gawat.
“Naimbag kenka, kumari, ta naramanamon ti baro a bagas,” masansan a mangngeg no kua. No isipen ken paliiwen a nalaing, dayta a pannangan iti baro a bagas ket kayatna a sawen a nagultimon kenkuana (ti nangan) ti gawat.
Ania ti koneksionna dagita nay, masansan met a kunaen dagiti pilosunggo. Wen met piman, ta ania koma ti koneksionna nay? Ngem agdadata met nga adda ngarud dagitoy nga aramid, pammati ken kultura ni Ilokano. (Karaman met ni Pangalatok, ta mamati met itoy a banag.) Isu a bay-am lattan ni pilosunggo.
Apay a naikonektar ti salamagi itan ti gawat? Awan man ti makitak a rason, malaksid nga iti bulan ti Agosto agingga iti pakauna ti Oktubre, (a panawen ti gawat) ket awan ti bunga ti salamagi, no adda dagiti nasapa, kuddapitda pay laeng. PhP120.00 ti sangalimon wenno PhP60.00 ti sangakilo, sapay no di kakasla siksik laeng ti bangus ti kadakkelda. Ngem adu latta met ti aggatang, ta kasda la met damon a makakita iti naalsem. Iti taraudi Oktubre, nabubussogen dagiti bunga ti salamagi. Ngata a, isu a no nabussog metten ti bunga ti salamagi, awanen ti gawat? Ania pay ti gawat ket panaggagapas metten? Panagaanin. Iti aldaw iti Domingo, agudong metten dagiti nabayag a saan a nagudong piman.
Nairanrana a pasamak? A kas iti pannakairanrana a no mangrugi metten ti bulan a “BER” ket agruar metten ti ipon? Nairanrana a kas iti panagsabong ti kayo a bangar, ket kaadu met iti panagruar ti pusit?
A, saan a mailadawan ti kinadatdatlag ti lubong. Ngem adda amin dagitoy. Ket adda amin ti nagtaudanda. Ket adda amin iti nangisagana sakbay a dimteng kadatayo. Isu a napateg met iti biag iti naipukpukkaw idi ken maipukpukkaw pay la agingga ita a panagsagana.
Ken ni Ilokano, lalo dagiti lallakay ken babbaket idi un-unana, ammoda a sakbayan ti gawat. Napaliiwko idi ubingak. Agiburnaydan iti asin, bugguong ken agidulinda pay kadagiti dinaing. (Ken ni inangko, itag, kiniing ken inasin a karne ti idulinna iti burnay wenno putik.) Maikabil met iti garong ti bagas, (a masansan nga umanay a kanen iti tallo a bulan), ken saan a makuti daytoy ta nairanta laeng iti panawen ti gawat. Kadagiti dadduma, agidulinda kadagiti bagas ti kamotit ken kamoteng kahoy abut. Napapaut ti biag ti kamotit no maidulin daytoy iti uneg ti abut, iti sirok ti balay, wenno iti sirok ti kamalig, wenno sadino la ditan a di madanon ti danum no panagbabagio. Kasta met ti kayo a pagtungo, maurnong iti adu idiay kamarin (idi awan pay ti LPG a pagluto). Dagitoy a dulin ket sadanto la mairuar no panawen ti gawat. A, nasakbay ni Ilokano!
Ammona iti agsalimetmet. Nasakbay unay. Kasla ugali ti kuton ni Ilokano. Nasalimetmet. Managurnong. A masansan a daytoy nga inna panagsalimetmet ket mapagbiddutan pay isuna a naimut.
Mamati pay laeng ni Ilokano ti gawat. Kasta met ken ni Pangalatok. Ngem kadagitoy a panawen, diak la ammon no adda pay la dagiti naiburnay nga asin ken bugguong. (A kas iti kaawanen ti itag, kiniing ken inasin a karne ni inang.) Dagiti naikali a kamotit ken kamoteng kahoy. Manmano ngatan ti agidulin iti kayo, ta addan ti LPG a pagluto. Those were the days?
Saturday, December 02, 2006
LABAW!!!
LABAW: TI GAMENG ITI KAMALIG TI GLU
(Maysa a Rebiu)
AWAN katukadna a gameng iti kamalig ti GUMIL La Union ti libro a LABAW. Maysa a gameng a dinto umagen ti panawen, no di ket agnanayonda a maikamalig iti puso ken isip iti asinoman a makabasa. Wen, naisangsangayan a gameng daytoy a libro a nasken a mabasa ti amin nga Ilokano, lalo dagiti agtutubo. Ngamin dagiti linaonna pabaroen ken papigsaenna pay ti bara ti pammateg iti puli, ti pannakkel iti kinaasino, ti naidumduma a ladawan ti kaindaklanan a Malayo – ni Ilokano.
Saan laeng a namsek kadagiti adal ken sursuro no dipay ket nagameran kadagiti nakail-Ilokano a kannawidan, kukltura, pammati, aramid ken ugali lalo kadagiti pagteng iti away. Ti away a taeng ni Ilokano ket sibibiag a nailadawan kadagiti sarita. Ket no sika iti adda iti siudad, mariknam la ketdi ti gagarmo met nga agawid iti dinakkelam nga away. Ket dayta a panagawid, mabasa ditoy a libro a nailadawan iti panangkammet ti gagar ti puso ken rikna.
Nagduduma dagiti nailadawan: arapaap, balligi ken pannakapaay, ayat ken liput, panangitag-ay ken panangimameg, irurukuas ti bileg iti bileg, ti prinsipio a killo ken ti naamnut, ti pantasia a kapipintasan. Ti Ilokano ket Ilokanonto latta, uray sadino ti papananna, awitna ti bukodna a literatura.
Asino ti nangibaga a naudi ni Ilokano no maipapan iti pantasia? Nagbiddut ti asinoman a mangipagarup. Ta adda ditoy a libro ti “Harry Potter” ni Ilokano. Napintas pay nga ibasa ta addaan iti naidumduma a wagas ti pannakaisurat dagiti binatog, isu dayta ti naindaniwan a panangiyablat.
LABAW, ti libro a naisurat babaen iti naannad nga ima ken nawada a panunot, iti ayat ken pammateg. LABAW, ti daton ti GLU iti puli ni Ilokano.
Intay man taldiapan ken ramanan ti imas dagiti linaonna a sarita. Ket saggayasaentayo nga ibinsabinsa iti awan kadapada a raman.
1. CHECKPOINT, ni Pelagio A. Alcantara. Ababa ngem namsek dagiti balikas. Sarita a nakailadawanan ti agruprupsa a gimong ti Kailokoan. Lalo kadagidi a panawen, a di mabalin nga ilako iti sabali a probinsia ti birhinia ni taga-Ilocos Sur. Adda ti ‘checkpoint’ iti beddeng ti probinsia. Asinoman a mangibiahe ti tabakona, makumpiska ket dinan maala pay. Adda ngamin ti red drying ti tabako iti probinsia. Mapukawan kano iti buis ti gobierno probinsial no mailako iti sabali a probinsia dagiti produkto a tabako.
Maysa a ‘nakaam-amak’ a sarita, a di laeng nangdillaw ti alingasaw ti agruprupsa a kinabuyok no dipay ket binaringkuasna ti agdudungsa a rikna; rinubrobanna ti apuy ti barukong dagiti nakariing iti parbangon; ken linuktanna dagiti mata a simumulagat. Napapanawen la unay iti pannakaipablaakna idi 1970.
Ti sarita ket nagameran kadagiti metapora a nangpabileg iti mensahe a diayana, “ti panangirupir ti kalintegan.” Kas kuna ni Nemesia, a kangrunaan nga agakem, idi gamsawenda ti sangakarton a tabakona: “Ikarik a salaknibak daytoy a karton ingganat’ patayko. Daytoy a karton nilaonna ti ling-et, lua, tuok ken ragsakko. Nabalkot ditoy ti masakbayan dagiti annaktayo, ti gasat ken arapaapda. Naipisok ditoy ti kalinteganda a mairanud iti daga nga imparabur ni Apo Dios a pagraramanantayo. Gapu itoy a karton, mapantayo iti simbaan a mangidaton iti panagyaman, itedtayo met dayta a panagyaman iti uneg ti biombo. Wen, itakderko, natan-ok a Soldado, daytoy nga imet a kas iti panangitakder ni Gabriela Silang ti kalintegan dagiti naadipen idi napasag ni Diego Silang iti saklotna. Diak itulok a gamsawenda. Namanta ipukkawda a ‘bayanggudaw’…”
Ladawan dayta ti Ilokana. Babai a natibker ken di paikuspil. Babai a sidadaan a mangsalaknib ti karbenganna agingga iti patayna. Kadaytoy a sarita, naipasngay manen ti Gabriela Silang. Daytoy a sarita, palpalagipanna manen ti tunggal umili maipapan kadagiti karbengan ken kalintegan, kas umili, kas tao. Maysa a dramatiko a sarita a nasken la unay a mabasa ti amin, lalo dagiti agtutubo, ta itayokna ti kaunggan – iti lubong ti panagpapada ken wayawaya, iti hustisia ken kappia, iti panagayat ken pammateg.
Nakaam-amak a sarita, a nangdillaw iti di makatao a turay, ngem saan a nagamak ti author a nangirakurak iti agdadata a kinapudno. Ti kinapudno, inakem ni author ti naipakumit kenkuana a sirib ken talugading, nga isu dayta iti panagpaayna a kas konsiensia ti gimong iti panawenna. Inyikkisna iti lubong (babaen itoy a saritana) ti kasasaad dagiti taga-Ilocos Sur kadaydi a panawen. Daytoy a sarita ti timek dagiti agmulmula iti Birhinia.
2) IDI INYAWID NI MANONG LEON TI ASAWANA, ni Manuel E. Arguilla. Ti sarita a nakailadawanan ti pudpudno a puso ken kararua ni Ilokano. Manmano ngata iti agduyos iti literatura a saan a makaam-ammo ken ni Manuel Arguilla. Daytoy a saritana ket imparangna ti kabibiag iti away, iti Brgy. Naguillian, Bauang, La Union.
Kadagiti immuna a sinursurattayo a rebiu, kritika ken panirigan, kanayontayo latta a dakamaten ti kinaadda ti sarita nga awanan iti risiris. Isu daytoy ti maysa. Saan a commercial story dagiti kakastoy a sarita ta rukodenda ti intelektualidad dagiti agbasbasa. Adtoy dagiti makagapu no apay a dakkel ti kidagna daytoy a sarita:
a) makaay-ayo a basaen
b) ababa ngem namsek
c) naisupadi
d) nalaokan iti adbentura
e) agdiskubre wenno agsukisok a sarita
Iti panangaramat ni Arguilla ti tekniko a horizons of expectation iti nangtengngel kadagiti dear readers ti ganasda nga agbasa. Ti panangay-ayo ni author kadagiti readers nga agbasa iti sinuratna. Kangrunaan ngamin daytoy nga ipakat ti mannurat iti sinuratna iti panangawisna kadagiti readers a mangbasa iti sinuratna. Ta no dina maawis, ania ngarud ti serbina a sarita ti sarita no awan ti agbasa? Kas nakunatayon kadagiti immuna a rebiu, kritisismo, komentario ken analysis, maysa a performative art ti sarita iti nagbaetan ti author ken reader.
Ti kapintasan iti amin amin itoy a sarita ni Arguilla ket ti pannakarespeto ti otoridad ti ama, ken ti respeto iti tunggal maysa, karamanen ni Labang ket iladladawanna ti nakadakdakkel nga ayat dagiti agbibiag. Ti nakadadakkel a puso ni Ilokano. Nagpintas ketdin ti agbiag ditoy lubong a napno iti ayat! Isu daytoy ti maysa kadagiti tema ti sarita. Pasig nga ayat ti masarsarita. Ayat ken ayat lattan, awanen ti sabali pay. Kadagitoy a panawen, manmanon ti mabasa a kastoy, a pasig nga ayat ken ayat laeng iti masarsarita awanen iti sabali pay. Awan ti laokna nga ulpit, liput, danes ken gundaway. (Mabasa iti http://www.kamalig.blogspot.com ti pakabuklan ti rebiu.)
3) NAPINTAS NI MAMA--- Sarita ni Dionisio C. Dacanay. Natiliw ti author ti biag ti maysa a pamilia nga aginnaddayo – adda iti Saudi. Wen, saan a nailaksid ken nagpaudi ni Ilokano ti taray ti panawen. Tipanawen a nakaiyuritan ti arapaap, sam-it ken pait, isem ken saibbek, ti maysa nga overseas contract worker. Ken kangrunaan ti amin, ti bunga a nagsagaba iti nakana unay a pannakaapekto.
Napintas ni Mama, ti paulo, a nakailadawanan iti kinapintas iti maysa nga ina. Ina a nasapa a pinuros manipud iti sanga. Wenno nasapa a “nag-ot-otso” no iti termino ti author. Napintas nga ina, a saan a nakabael a simmango iti iliw ken sulisog ket sinapulna iti bara ti lasag iti sabali a lalaki. No sapulen iti namsek a panangiladawan kadagiti karakter a managayat, narasi ken managpaliiw, ken liput, napintas iti pannakailadawanda kadaytoya sarita.
Iti maysa a diskusion, dinamagda kaniak, no umno kadi ti paulo? Ta kaano pay a nagbalin a napintas ti ina a maysa a mangliliput? Napaillekak la ket ngarud. Kas maysa nga agan-analisar ken kritiko iti Literatura Ilokana, nasken nga inlawlawagko: saan a mapasamak ti maysa a liput no awan iti kinapintas. Adda koma ngarud dayta a liput no saan a napintas ti ina? Agsipud ta napintas, inaremda ket napasamak ti liput. Ngem no kasla ubet ti pariok koma ti langa dayta nga ina, amangan no awan pay iti mayat a tumaliaw kenkuana ket di met mapasamak ti liput. Ti kinapintas, aniaman nga interpretasion ket umip-ipus latta no di man makisallabay ti liput. Napintas ti ina, isuna laeng ta saanna a nabaelan nga imbalat ti sulisog. Ngem no di napintas ti ina, nalabit nga awan koma met ti sulisog.
Ti sarita ket nasken a mabasa ti amin tapno mahusgaan no apay a kuna ti author: “Oh, napintas ni Mama! …kasla bituen a natnag iti daga…!” Wen, napintas, nakapimpintas ni Mrs. Matilde Sudaquen, alias Tilde, alias Til, alias Tilling, ken addaan iti utek a tililing. Basaenyo…
4) NO NATIBKER TI PAKINAKEM --- Sarita ni Dionisio C. Dacanay. Uray iti pamilia ni Ilokano, saan a nailakasid ti saan a panangayat dagiti dadakkel iti naikamang, lalo no daytoy ket nakurapay. Ngem, natibker ni agkabanuag nga Ilokano a sumango kadagiti allawig ti biag. Ammona a panunoten dagiti umno ken saan iti kanito ti rupir ti kalintegan ken kapanunotan.
Makainspirar kadagiti damo nga agpamilia, iti panangbangon iti kabukbukodan nga umok. Inladawan ti author ti kinapateg ti pannakaawat dagiti nataengan inga asitgan ti agkasapulan. Nailadawan ti kultura ti ‘ammoyo’ a talugading ni Ilokano iti panawen ti panagkasapulan. Adda pay dita a nairapit ti pammati a nasken ti ‘panaganglem a pangpaksiat kadagiti atros’ ken dadduma pay a ladawan iti nakail-Ilokano.
Wen, pudno la unay, ken sangkakuna, ken nagtaud dayta iti puso ni Ilokano no kunana: “’Ray bassit ti balay no pamuyaan, ken saan a sunggo ti bumalay.” Isu a kadagiti gumanat a mangrugi, mangrugida iti bassit, sadanto in-inut nga agpadakkel. Nailasag ni Ilokano iti saana naparammag. Nailsag ni Ilokano nga ammona iti umuli iti agdan ket mangrugi iti baba.
Iti maysa kadagiti tema ti sarita, kunana man: “adda dagiti lakay a di makaawat iti biag, isuda dagiti ung-ong…” Ngem agkurno latta met ti lawi dagiti kawayan a dinalapus ti angin.
Iti kapamitlo a panangpabain ti ama ti manugang iti sango ti ‘pammigat’, kuna ti anak: “Tumutop kad’ ti sasaw-enyo, Amang?...” Ania ti mailadawantayo kadaytoy a linia wenno eksena? Daytoy ti rugi ti risiris ti sarita. Inladawanna ti ama nga ung-ong, manugang a napakumbaba (ta di nagtimek), anak a natibker ken nadayaw ken nabileg ta ammona a timbengen ti riknana, nga isu ti ladawan ti napudpudno nga anak ti Ilokano: nabileg ken nadayaw.
Mabasa iti tumukno sadi langit a gura ti ama iti manugang kabayatan iti pannangan, ngem natanang-a-natangken ti sungbat ti anak, dinto ta a gagangay di matimtimek ti naikamang. Nupay adda ti kubuar a timmaud, awan ti kinadangkok a napasamak.
Anian a nagbaked a sarita. Nupay nagrisiris iti gura ken panagibales (ti ama), iti udina, maallangon met laeng daytoy babaen iti panagbalbaliw. Ketdi, kas iti ugali ni Ilokano, isu man iti magurgura wenno pagibalsan, iti kaanoman, dinanto subadan ti gura ken panagibales. Ta narimrimbaw ti kinaimbag iti puso ni Ilokano. Iti daytoy kadagiti kapipintasan amin a nabasak a sarita ti author.
Dayta panagibales ti ama, ket maysa a nakakatkatawa a paset, ta mabalin a kunaen: “inrugi dagiti nagannak, ginibusan dagiti annak” a labistori. Ow, madika pay dayta a kinabileg ti balabala ti sarita?
5) PANAGSUBLI ITI AWAY A NAGPANAWAN. Sarita ni Herminio C. Calica. Anian a nagbaked a sarita. No sapsapulem iti makapnek ken makapikapik a panagiladawan (babaen iti naratibo a wagas), nasken a dimo liwayan a basaen daytoy a sarita. Maipapan iti panagsubli iti away, kalpasan iti naunday a panawen. Away a pinanawan gapu iti nasaem a pannakasudak ti barukong. Iti panagsubli, ginamgam ti bida a sapulen ti retaso ti pinanawanna bagi ken ayat, ngem napaay manen, ta ti agdadata a kinapudno ket natakuatanna nga adda met la gayam ti ayat ken ti bagina iti abayna – iti siudad.
Napintas ti pannakailaga ti determinasion a mamaglupos ti biag. Saan laeng a ti bida ti naglupos, no dipay ket ti sangapurokan ken ti purok. A rumbeng laeng a napasamak. Napintas a sarita a mangipalagip iti ibabangon kn pannagna manen kalpasan iti pannakaitublak.
Sarita a nasken a basaen ti tunggal mangipatpateg iti away---- nalaing nga agiladawan ti author. Nagsamay ti juxtaposing technique ti inaramatna, ---agiddan a mailadawan ti panawen nga idi ken ita. Maysa nga epektibo a comparison ken makapatik-ab. Dagiti laeng managimutektek iti aglawlaw ken panawenna iti makaisurat iti kastoy a tekniko.
Ta ania aya ti ayat, mabasa man dayta iti sarita. Ket nailawlawag a kastoy: “no daniwam ti bulan ken dagiti bituen, ayat dayta!” Anian a nagbaked a panangiladawanen! Ket nalabit, iti pamaliiwan ken ni Ilokano, no agdandaniw daytoyen maipapan iti bulan ken bituen, ay, ne, nainlab sika! mabalinmon a kunaen. Isu a nalatak la unay dayta kansion nga O, Naraniag A Bulan ta kansion dayta ti nainlab ken agrayo nga Ilokano. Dayta a figure of speech ken dadduma pay iti nangitag-ay ti sarita iti kalidad a naidumduma.
Panagsubli ti Away. Iti panagsubli ti bida, natakuatanna, a sabalin ti lubongna; awanen iti away ti ayat nga agpaay kenkuana no di ket adda iti siudad a pinanawanna.
Isu a kuna ti maysa a di am-ammo: “Rummuarka iti pagbaludan ni Napalabas tapno makaunegka iti wayawaya ni Agdama.” Napintas la unay a figure of speech personification, a parupa ti sarita, nga isu metten ti temana. Nga isu ti nagtarayan ti sarita --- gapu iti nagulib nga ayat, rimuar ti bida iti pagbaludan ti sanaang ket sinapulna ti wayawaya ni agdama. Saan laeng a nawayawayaan iti pannakaibaludna iti sanaang no dipay ket nasarakanna ti masakbayanna ket nagsubli manen iti away a kas nagballigi…iti panagsubli, sabalin ti langa ti lugar, kas kenkuana—a naglupos iti biagna. Natakuatanna a sabalin ti lubongna, sabalin ti ayatna, addada aminen iti siudad. Basaenyo…
6) SAAN A SUMUBLI TI PANAWEN. Sarita ni Pelagio A. Alcantara. Apay nga adda dagiti nabaakan a baro? Adu dagiti rason. Kuna ti authore iti saritana, ket ti di nairupir a karbengan. Ta karbengan ti asinoman iti mangasawa. Ngem no naparitanka, pinaritannaka dagiti dadakkelmo, a kas iti napasamak iti bida, dakkel la ketdi a parikut ti dumteng kenka iti masakbayan.
Ania kadi ti rikna ti maysa a baak a baro? Naliday a, siempre. Saan laeng nga iti uneg ti balay ti kawaw no di pay ket pati biag. Napno kadagiti no koma, a nagipus iti no saan a sennaay ket sakuntip. Ti lubong ket pasig nga arapaap. Iti panagmaymaysa, makapatay ti kinaulimek.
Ania ti rikna ti agayat a baak? Ket kas met laeng a, tay agayat a bumaro. Saan nga agsusurot ti tignay. Lumasbang ti rikna. Agtubo dagiti nabubun-as a namnama. Tumpuar ti isem, ket maaramid ti saan pay nga inaramid. nakaay-ayat la unay, wen! No basbasaem ket nakagtengka ditoy a paset ti sarita, no dika immisem, naggarakgakka la ketdi! Nagpintas iti panangiladawan ti author iti nainlab a baak.
Ania ti rikna ti baak a rinabak ti ayat? Kasla napak-olan a bisukol. Kasla narebba a kasuoran ket nadepdep amin nga apuy ti namnama. Nasakit. Nakasaksakit. Ngem, saan a maisubli ti panawen, kuna ti author. Ket nasken a basaem nga umuna daytoy a sarita tapno maarakopmo ti kaipapanan daytoy: ti lalaki nga awan iti kabukbukodanna a daga ket kasla mannalon nga awan talonenna.
No iti reader response theory a siripen, napintas la unay ti panagbaliw ti rikna a napasamak. Ti sarita ket pinaisem wenno pinagkatawanaka iti damo, ngem iti udina ket malidayanka gapu iti bida. Daydiay mood wenno rikna ti agbasbasa ket nagbaliw. Narigat ti mangsurat iti kastoy, agpakatawa santo agpaliday iti gibusna, wenno vice versa. Dagiti laeng makuna a managimutektek ken eksperto iti bukodna a pagsasao iti makasurat.
7) TI ELIGIO NI MAESTRA ONOR. Sarita ni Crescensia R. Alcantara. Kayatmo iti agbasa maipapan iti nagrupsan a sistema ti edukasion? Ti edukasion a binekkel dagiti dagiti makabael a mangisubo iti pirak ken bileg iti muging dagiti awanan gaway? Basaem daytoy a sarita. kastoy ti nagtarayanna.
Sapsapulem ti sarita a nakaipusingan wenno nakabalusingsingan ti karbengan dagiti nakurapay nga ubbing iti nagan ti edukasion? Ta kuna ti tema ti sarita: “Dagiti babassit ti gundawayna iti sidong ti biag, ad-adda koma ti karbenganda iti sidong ti linteg.”
Kayatmo a taldiapan ti sistema ti edukasion a binatekan dagiti addda naganna ken dagiti adda kuartana? Basaem daytoy a sarita. Adda alingasaw a buyok iti panagpili iti agtakem iti departamento ti edukasion, kunam, mabasam kadaytoy a sarita dayta. Nakitam ti balete, saan a makatakder no awan ti kaptanna saan kadi? Ngarud kasta met ti mensahe daytoy a sarita!
Ania ti kunam, sapsapulem ti titser nga addaan iti sursuro ken puso? Basaem daytoy a sarita ket saanka laeng a makasangit iti pannakalukat dagita matam iti kinapudno no di ket ikalintegam met ti riknam a kas tao.
Unprofessional and unethical ti sapspulem iti educational system? Adda ditoy dayta a termino. Saan a nakalasat iti natadem a pluma. Takuatem a. Basaem nga umuna ti sarita. Adda amin ditoy ti sapsapulem. Makitam met ditoy ti napudpudno ken pagwadan a titser, ni Maestra Onor. Addaan honor ti panagbiag daytoy a maestra. Maipannakkel daytoy a maestra. Koma kastoy amin a maestra tapno maruk-atan ti kararua ti sistema ti edukasion a balud dagiti didiosen. Yik-ikkis daytoy a sarita, ti irurukuas iti pannakabalud. Maysa daytoy a sarita, a panglukat ti nakamulagat a mata iti teaching profession.
8) TI KINANUNONG A SANGA. Sarita ni Crescencia R. Alcantara. Gapu iti inuugma a pammati, nagsalip dagiti agama – ket maysa a napateg kadakuada a dua ti nagsagaba. Naganas nga ibuksilan dagiti rupir iti tunggal maysa kadakuada. Nakapimpintas ti pannakailadawan dagiti eksena. Iti laengen parupa ti sarita ket makatukayen iti immatang. Makapagagaren.
Sarita maipapan iti umno ken saan. Pampamilia a rikiar ti kalintegan ken panangisuro kadagiti saringit. Kayatmo ti maipapan iti kannawidan wenno panagagas a pammati ni Ilokano? Adda ditoy a sarita. Kas iti panangsayo iti nakatnagan ti ubing. Ken panangkarkarma iti sumipnget. Amin dagitoy a pammati ket nailasag ni Ilokano idi un-unana a panawen. Kultura ni Ilokano daytoy. Nakail-Ilokano a sarita.
Gagangay no kua, a naturturay ti ama. Lalo kadagiti banag nga isuda iti nakaikumitan wenno agaywan. Gagangay met a salaknibanda dagiti namnamaenda a pakairanudan. Ngem kasanon no saan nga agtunos ti kapanunotan ti amak ken ti anak? Ania ti mapasamak? Maibalakad a basaen daytoy a sarita tapno maamuan. Napintas ti dramatiko a tekniko a pannakasurat. Makapnek.
9) TI MAUDI NGA ENGKUENTRO. Sarita ni Rufino Re. Boadilla. Maysa a mini-sarita maipapan iti maysa a napeklan a kriminal a nangilako iti kararuana ken ni Satanas tapno bumileg ken adda a kabuteng ti tao ti anniniwanna, nangited ni Satanas kenkuana iti babato, nangisit a bato nga anting-antingna. Maysa a tao a biktima ti kinadangkok ti ama. Ngem ketdi, addaan iti naidumduma a panagayatna nga ina.
Iti pannakaanup ti kriminal, isu met ti pannakapasamak ti maudi nga engkuentro. Ababa ngem makapnek. No mabasam daytoy, palagipannaka ti maysa a met a nakapimpintas a daniw ni Christopher Marlowe. Ket no awan iti naliwayam kadagiti nobela ti author, itayabna ti mugingmo sadiay Brgy. Maoasaoas, Tubao, La Union.
Makapnek ti impluensia ti sarita: ti panagbalbaliw ti managbasol. Nga agingga adda anges ti tao, adda latta kenkuana ti panawen nga agsubli iti ikub ti Namarsua. Ti mensahena ket san laeng nga agpaay ken ni Ilokano, no dipay ket amin a tattao.
Dayta laengen positive insight a mensahe, ket dakkelan a banag a nangpapintas ti sarita. Ta adu met dagiti managbasol a tattao a nadakdakamat iti Biblia ken nagsublida iti ikub ti Namarsua, a kas kada: Dimas ken Maria Magdalena. Ti tao, agingga umang-anges, isu man daytoy ti kadadaksan, mabalinna latta iti agsubli iti ikub ti Namarsua.
Nangabak daytoy iti Maika-3 a Gunggona iti Salip ti Mini-Sarita iti COVLLA. Maysaak kadagiti tallo a hurado kadaytoy a salip.
10) TI SAGUT. Sarita ni Purisimo O. Lazaga. Paskua manen. Sapsapulem kadi iti espiritu ti paskua? Ayat, wen, kasta.
Wenno kayatmo nga isubli ti pakasaritaan dagiti babaknang ken ti napanglaw ken di “mairamraman” a naikamang? Nagpintasen a sarita iti paskua, kunam la ketdi no mabasam daytoy! Adda ti naun-uneg a kaipapanan ti sagut itoy a sarita a ‘Ti Sagut.’
Namsek a panangiladawan ti kinaay-ay ken kinapiman. Iti laksid ti kinapiman ken kinay-ay, ti panangirupir ti karbengan ket umno la unay. Ket iti udi ti sarita, nabileg ti espiritu ti paskua. Kasla naisuyat ti ayat kadagiti natikagan a rikna.
Daydi sagut ti naipasngay iti kulluong, narikna dagiti amin nga agbibiag. Kasta metten dagiti makabasa daytoy a sarita. Tapno marikna dayta a kinapateg ti sagut, basaem daytoy a sarita.
11) TUBAL – Sarita ni Rufino Re. Boadilla. Maysa folklore. Maysa daytoy a sarsarita. Sarilaw-as ti pangawag ti author kadaytoy a piesana.
Maysa nga Ilokano superhero a timmao idi 1002 aginggga 1942. Anak ti angin. Impasngay ti nakapimpintas a birhen a balasang. Dimmakkel ken nabuner iti puseg ti kabambantayan. Addaan iti nadumaduma a bileg, a kas iti bileg ni Lastikman a mamin-innem a daras a paatiddogenna dagiti takiagna; kasla angin nga agtignay. Ay, adu a kinabileg iti naikawes iti kakaisuna a superhero nga Ilokano. Ngem natay idi panawen ti hapon. Nakakasi a pannakatay ta di nasarakan ti bangkayna.
Ti pagpintasanna daytoy a sarita ket naindaniwan dagiti binatog ket nakamaymayat a basaen. Makapaganas a denggen no adda mangbasa. Rekomendado daytoy para iti story reading. No maipelikula daytoy a sarilaw-as, amangan no atiwenna pay ti Harry Potter series. Adda met ditoy dayta higante a dragon a tumayab a mangit-ited iti riribuk kadagiti umili iti Amburayan, ngem linaklaka laeng a pinarmek ni Tubal.
Kabaelanna a tiliwen ti ipus ti kimat sana ibalatbat. Gammatanna ni gurruod sananto ibaltog. Pagsilaw iti nasipnget a rabii ti lawag manipud kadagiti matana. Kaiyanak pay laeng ammonan ti agsao, isu daytoy ti kakaisuna nga Ilokano superhero, ni Tubal!
No agsapsapulka iti ibasam a sarita, isu daytoyen ti kapipintasan iti amin a para kadagiti ubbing.
Napintas nga ilibro nga addaan iti ladawan.
12) UNGTO TI LUBID. Sarita ni Pelagio A. Alcantara. Kayatmo a ragpaten ti arapaapmo? Makatulong daytoy a sarita. Nalaklaka a ragpaten ti arapaap no awam ti pammatibker. Maysa a sarita a pammatibker daytoy a sarita.
Inyarig ti author ti ullaw a kas arapaap. Dua a kita ti arapaap. Dua a kita ti ullaw. No angin ken langsot ti nangiduron ken ni Gola iti tangatang, annad ken ayat ti mangitayok ken ni Gikgik!
Ngarud, ammomon no asino ti nagballigi iti udina. Ngem napimpintas met laeng no basaem ta mainspirarka a manggaw-at kadagiti arapaapmo iti biag babaen iti napintek a determinasion, panagtalek iti bagi ken umno a garaw ken tignay.
DAGITOY dagiti sangadosena a sarita iti kamalig ti GLU. Gameng a dakkel la unay a nayon a lebben ti Literatura Ilokana. Gameng nga umno la unay nga ipannakkel ni Ilokano. Mabasa pay iti nasao a libro dagiti nasurok a tallopulo a dandaniw, dua a saribitniw ken maysa a drama. ##


text:
Ipakaammo
ti GUMIL Ilocos Norte (Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano iti Ilocos Norte)
kadagiti amin a mannurat iti Ilokano a naluktanen ti Salip iti Panagsurat iti
Daniw a Para Ubbing ken Salip iti Sarita a Naidaniw a Para Ubbing (Sarindaniw).
Pagbuligan
daytoy ti GUMIL Ilocos Norte nga ipanguluan ni Mrs. Elizabeth Madarang-Raquel
ken ti DepED-Ilocos Norte Division iti panangidaulo ni Dr. Cecilia Pacis
Aribuabo, superintendente, ken esponsoran da Engr. Ric Agnes, Ms. Gladys Menor
ken ti GUMIL Oahu (Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano iti Oahu) nga ipanguluan
ni Mr. Rizal Fernandez.
Panggep
daytoy a pasalip ti mangbukibok iti maysa kadagiti di unay naikaskaso a tay-ak
ti Literatura Ilokana, ti literatura a para ubbing.
Babaen
dagitoy a pasalip, manamnama a magun-od dagiti sumaganad:
1.
Makaipaay iti insentibo ken paratignay dagiti mannurat nga Ilokano tapno
agsuratda iti daniw ken sarita a para ubbing.
2.
Pammigbig kadagiti gapuanan a maidatag nga addaan iti merito;
3.
Agserbi a kas pagtaudan dagiti gapuanan a mabalin a maiserbi para iti programa
ti Departamento ti Edukasion, ti MTB-MLE.
Dagiti
alagaden dagiti pasalip:
* *
*
Para iti Salip iti Daniw a Para Ubbing
1.
Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat iti Ilokano, malaksid kadagiti opisial
ti GUMIL Ilocos Norte ken kadagiti kameng ti DepEd-Division of Ilocos Norte
Promotional Staff.
2. Dua a
paset ti isalip. Umuna a Paset ti buklen ti 5 a daniw a para iti kindergarten
ken Grade 1. Sagtunggal maysa kadagitoy a lima a daniw, addaan laeng iti 4 a
linia nga agpapada ti bilang ti ebkasna (syllable) ken agririma kas koma iti
kastoy:
Immay layus iti Lading
Nayanud baka ken kalding
Kuna ni lilok a Puding
Kalbo kanon Bantay Bulding
3.
Maikadua a Paset ti daniw a para iti Grade 2 ken Grade 3. Buklen daytoy ti 5 a
daniw a sagtunggal maysa kadagitoy, addaan iti 12 a binatog.
4. Nawaya
ti mannurat nga agpili iti tema ken topiko dagiti daniwna ngem masapul a
maibagay iti edad dagiti ubbing a nadakamat.
5. Nasken
a maawat ti Sekretariat ti Pasalip dagiti maisalip iti di naladladaw ngem iti
alas singko iti malem ti Nobiembre 30, 2012.
6.
Mayawatto dagiti premio dagiti mangabak iti GUMIL Ilocos Norte Convention iti
Doña Josefa Edralin Marcos Elementary School, Currimao, Ilocos Norte inton
Disiembre 22, 2012.
7. Dagiti
premio: Umuna a Gunggona, Php 5,000.00 ken sertipiko; Maikadua a Gunggona,
4,000.00 ken sertipiko; Maikatlo a Gunggona, 3,000.00 ken sertipiko ken 3 pay a
Pammigbig a Pammadayaw a maikkan iti sag-1000.00 ken sertipiko.
8. Saan a
mabalbaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado malaksid no mapaneknekan a saan a
putar ti autor ti impangabakna.
9.
Pakuyogan ti pakisalip iti ababa a pakasaritaan ti biag ti autor ken 2”x 2” ID
a ladawan. Nasken nga ited ti numero ti selpon ken/wenno e-mail address.
10.
Iturong ti pakisalip iti The Secretariat, Salip ti Daniw a Para Ubbing, DepEd,
Division of Ilocos Norte, Giron St., Laoag City.
* *
*
Para iti Sarita a Naidaniw a Para
Ubbing
1.
Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat iti Ilokano, malaksid kadagiti
opisial ti GUMIL Ilocos Norte ken dagiti kameng ti DepEd-Division of Ilocos
Norte Promotional Staff.
2. Maysa
a sarita a para ubbing iti porma a naidaniw ti isalip. Addaan daytoy iti 32 a
quatrain (uppat a binnatog) ket ngarud aganay iti 128 a linia. Addaan met iti
rima ken rukod.
3. Nawaya
ti mannurat nga agpili iti tema ken topikona ngem masapul a maibagay iti edad
dagiti ubbing nga agtawen iti 6-9.
4. Nasken
a maawat ti Sekretariat ti Pasalip dagiti maisalip iti di naladladaw ngem iti
alas singko iti malem ti Nobiembre 30, 2012.
5.
Mayawatto dagiti premio dagiti mangabak iti GUMIL Ilocos Norte Convention iti
Donia Josefa Edralin Marcos Elementary School, Currimao, Ilocos Norte inton
Disiembre 22, 2012.
6. Dagiti
premio: Umuna a Gunggona, Php 5,000.00 ken sertipiko; Maikadua a Gunggona,
4,000.00 ken sertipiko,; Maikatlo a Gunggona, 3,000.00 ken sertipiko ken 3 pay
a Pammigbig a Pammadayaw a maikkan iti sag-1000.00 ken sertipiko.
7. Saan a
mabalbaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado malaksid no mapaneknekan a saan a
putar ti autor ti impangabakna.
8
Pakuyogan ti pakisalip iti ababa a pakasaritaan ti biag ti autor ken 2”x” ID a
ladawan. Nasken nga ited ti numero ti selpon ken/wenno email address.
9. Iturong
ti pakisalip iti The Secretariat, Salip ti Sarita a Naidaniw a Para Ubbing,
DepEd, Division of Ilocos Norte, Giron St., Laoag City.
(Naipablaak
iti Bannawag, Oktubre 29, 2012 a bilang.)


text:
Departamento ti Meta
Ti Meta ket departamento ti Colombia. Daytoy ket asideg iti heograpiko a sentro ti pagilian, iti daya ti kabambantayan ti Andes. Ti dakkel a paset ti departamento, ket linasat pay ti Karayan Meta , ket naabbongan babaen ti tanap ti karuotan a naam-ammuan iti Llanos. Ti kapitoliona ket ti Villavicencio. Ti departamento ket nagikabil kadagiti monumento iti tunggal maysa a heograpiko a sentro ti Colombia, iti lugar a naam-ammuan iti Alto de Menegua, ken bassit laeng a kilometro manipud idiay Puerto López.
Ti Achagua, a kapada met ti Piapoco, ket maysa nga Indihenio a pagsasao nga insasao babaen ti minoridad iti departamento.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Folklore llanero
- Gobierno ti Meta
- TWebsite ti Territorial-Enbironmental a Sistema ti Pakaammo ti Colombiano nga Amasona SIAT-AC (iti Espaniol)


text:
Abraham
Ni Abraham (Hebreo: אַבְרָהָם (tulong·paammo), Moderno: Avraham, Griego: ABpaάu (Avraam), Tiberian: ʼAḇrāhām, Ashkenazi: Avrohom wenno Avruhom, Arabiko: إبراهيم Ibrāhīm) ket maysa kadagiti bibliko a pariarka ken maysa a kangrunaan akarakter iti epiko dagiti Israelita.[1] Ti saritana ket naibagbaga kadagiti kapitulo 11-25 ti Libro ti Henesis, ket addan ti prominente a papel iti Hudaismo, Kristianidad ken Islam.[2]
Segun ti naibagbaga iti Henesis, iti edad a 75,ni Abram, a nagsursurot ti naipagarupna a bilin ti Dios, innalana ti asawana ani Sarai, ken ti sangkabalayanna ken nagbaniaga manipud idiay Haran a npan idiay Shechem idiay Canaan. Ni Abram ket simrek ti maysa atulagan kenni Apo Dios, a nakaituduan babaen ti rito ti panagkugit. Ni Abram ket naamammoan tattan a kas ni Abraham (“ama dagiti adu a pagilian”), ken ni Sarai ket nagbalin a Sarah. Ni Abraham ken ni Sarah ket awan , ni Sarah ketnangisingasinga ani Abraham agputot ti anakna babaen ti katulongna, a ni Hagar. Ni Hagar ket naganak ti inn=mmuna nga anak ni Abraham, ni Ishmael. Ni Abraham ken Sarah kalpasan daytoy ket naganakda kenni Isaac.
Ii Hudi ken Kristiano a tradision, ni Abraham ken isu ti ama dagiti Israelita babaen ti anakna a lalaki a ni Isaac. Iti Islamiko a tradision, ni Abraham ket naipanpanunotan a kas ti propeta ti Islam, ti maysa akaputotan ni Mahoma, babaen kenni Ishmael. Dagiti Muslim naipanpanunotanda kaniana a kas pagarigan ti perpekto a Muslim, ken ti nararaeman a nagpabaro ti Kaaba idiay Meka. Ni Bahá'u'lláh, toi propeta ti Baha'i a Pammati, ket mangpasingked ti kangatuan a relihioso nga estasion para kenni Abraham. Iti Baro a Testamento ni Abraham ket naipalpalawagan a kas maysa a tao ti pammati. Isu ket naipanpanunotan a kas maysa a patron a santo kadagitiindustria ti kinamanagsangaili.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wolf, Johann Christoph, ed. (1727). "Abraham - Naikabil 43 (XLIII)". Bibliotheca Hebraea (iti Latin ken Hebreo). 3. Hamburg: Impensis Christiani Liebezeit. p. 17.
- ^ Andrews 1990, p. 5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Abraham iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Abraham iti Wikiquote (iti Ingles)
- Abraham
- Taga-ugma a pakasaritaan ti Irak
- Tattao a Babiloniko
- Dagiti apo ti Biblia
- Libro ti Henesis
- Dagiti naipunpon idiay Hebron
- Nalames nga Immindayon
- Dagiti nagpundar kadagiti relihion
- Dagiti Hudio a daulo ti relihion
- Dagiti santo ti Daan a Testamento
- Tattao a rinambakan iti Luterano a liturhiko a kalendario
- Dagiti propeta ti Islam


text:
Iti bigat, nailemma ti regta ken segga iti rupa dagiti recipients a naglinia iti uneg ti Complex ta tunggal maysa mai-verify ti ID-na ken maikkan ti kupon a pang-claim na ti P175 a gatad nga awatenna manipud iti pannakabagi ti Municipal Treasury, nga idauluan ni Mrs. Lucille S. Somera.
“Agyamankami ken ni Mayor Ediboy ta maipatpategkami nga farmers ken mangngalap. Agpada a nasudi: uray bassit ti balorna ken mapansindakami a mannalon-mangngalap,” kinuna ni Mr. Romeo Perez ti Barangay Salomague, Cabugao, Ilocos Sur.
“Napintas daytoy ID-System a maipakat ta naurnos ken napaypayso ti pannakaited ti tulong nga aggapu iti Munisipio. Dakkel ti kaipapanan dagitoy nga maitulong,” insupusop met ni Mr. Villamor Sambrana ti Barangay Namruangan, Cabugao, Ilocos Sur.
Iti malem, pannakabagi met dagiti mannalon/mangngalap ti Brgy. Daclapan, Salapasap ken Bungro. Naanus met dagiti opisiales ti barangayda ken asosasionda a nangkuyog kadagiti kabarangayanda nga immay ditoy ili. # (Web In-Action)


text:
Ferdinand Magellan
Ni Ferdinand Magellan (Portuges: Fernão de Magalhães, IPA: [fɨɾˈnɐ̃w ðɨ mɐɣɐˈʎɐ̃jʃ]; Espaniol: Fernando de Magallanes, IPA: [ferˈnando ðe maɣaˈʎanes]; c. 1480 – 27 Abril 1521) ket maysa idi a Portuges nga eksplorador. Isu ket naipasngay idiay Sabrosa, iidiay akin-amianan a Portugal, ken isu ket nagserbi kenni Ari Karlos I iti Espana iti panagbiruk ti maysa nga agpalaud a dalana idiay "Is-isla ti Rekado" (moderno a ti Is-isla ti Maluku idiay Indonesia).
Ti panagbaniaga ni Magellan idi 1519–1522 ket nagbalin daytoy a ti immuna a panagbaniaga tapno aglayag manipud ti Taaw Atlaniko a mapan idiay Taaw Pasipiko (a nanaganan idi daytoy a kas ti "nakapia a baybay" babaen ni Magellan; ti panaglasat ket naaramid babaen ti Kipet ni Magellan), ken isu ti immuna a bimmallasiw ti Pasipiko. Isu pay daytoy ti immuna a nakakompleto ti panag-sirkumnabigasion iti Daga, urayno ni Magellan ket saanna naileppas ti intero a panagbaniaga, nga isu ket pinatay idi panawen ti Gubat iti Mactan idiay Pilipinas. (Para iti adu pay a paaamo kitaen ti Eksplorasion iti Pasipiko).
Ni Magellan ket nagited pay tinaganna ti Magallanes a Pinguino, nga ket ti immuna a Europeano a nagiyammo,[1] ken ti Magallanes nga ul-ulep, a tattan ket naamammoan a dagiti asideg nga ansisit nga ariwanas.
Dagiti linaon
Nasapa a biag ken panagbanbaniaga[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Magellan ket naipasngay iditi lawlaw ti 1480 baka idiay Vila Nova de Gaia, nga asideg ti Porto, idiay Probinsia ti Douro Litoral, wenno idiay Sabrosa, nga asideg ti Vila Real, idiay Probinsia ti Trás-os-Montes e Alto Douro, idiay Portugal. Isu ket anak ni Rodrigo de Magalhães, alcaide-mór iti Aveiro (1433–1500) (anak ni Pedro Afonso de Magalhães ken ti asawana ani Quinta de Sousa) ken ti asawana ani Alda de Mesquita ken kabsat ni Leonor wenno Genebra de Magalhães, nga asawa ni João Fernandes Barbosa.[2] Kalpasan ti ipupusay dagiti nagannak kaniana idi agtawen ti sangpulo isu ket nagbalin nga ayaban kenni Queen Leonor idiay Portuges a naarian akorte gapu ti pinakatawtawid ti pamiliana.
Idi Marso 1505, iti tawen a 25, ni Magellan ket nag-enlista kadagiti plota iti 22 a barko a naipatulod a mangsangaili kenni D. Francisco de Almeida a kas isu ti immuna a biseroy ti Portuges nga India. Urayno ti naganna ket saan nga agparang kadagiti kronika, naamammoan nga isu ket nagtalinaed idiay iti walo a tawen, idiay Goa, Cochin ken Quilon. Isu ket nakibinglay kadgiti nadumaduma a gubat, a mairaman ti gubat iti Cannanore idi 1506, nga isu ket nasugatan idiay. Idi 1509 isu ket nakilaban iti gubat iti Diu[3] ken kalpasan daytoy ket naglayag babaen ni Diogo Lopes de Sequeira iti immuna a Portuges nga embahada iti Malacca, a kaduna ni Francisco Serrão, ti gayyemna ken baka pay kasinsinna.[4] Idi Septiembre, kalpasan ti isasangpetna idiay Malacca, ti panagbaniga ket nabiktima iti maysa apannakikumplot a nagbanagan daytoy ti panagsanod. Ni Magellan ket adda iti nangruna apapel, a nagballaag kenni Sequeira ken nangisalakan kenni Francisco Serrão, nga isu ket simmanglad.[5] Daytoy a pannakaaramid ket nakagunodanna kadagiti pammadayaw ken panakaipangato.
Idi 1511, iti babaen ti baro a gobernador a ni Afonso de Albuquerque, ni Magellan ken Serrão ket nakibinglayda iti panagrukma iti Malacca. Dagitoy dua ket nagsinada kalpasan ti daytoy a panagrukma: ni Magellan ket naipangato idi, gapu ti nabaknang a nasamsamna, ken ti panakikaduana ti maysa a Malay a kinontratona ken panagbuniagna kenni Enrique iti Malacca, keen nagsubli idiay Portugal idi 1512. Ni Serrão ket pimmanaw iti immuna a panagbaniaga a panagbiruk ti "Is-isla tiRekado" idiay Moluccas, nga isu ket nagtalinaed idiay, a nangasawa ti maysa a babai a napipud idiay Amboina ken nagbalin nga agbalbalakad ti milisia ti Sultan iti Ternate, Bayan Sirrullah. Dagiti suratna kenni Magellan ket nasunda daytoy a panakaikeddeng, a daytoy ket nakaited dagiti pakaammo a maipanggep kadagiti teritorio nga agpatpataud ti rekado.[6][7]
Kalpasan ti panagbakasionna nga awan ti pammalubos, ni Magellan ket naawanan tiparabor. Isu ket nagserbi idiay Morocco ken nasugatan ken isu ket permanente a nagpilpilay. Isu ket napabasol pay ti awan linteg a panagkomersio kadagiti Moro. Daytoy a panagpabasol ket naisunda a saan nga husto, ngem awanen dagiti simmaruno pay a daton a panagtrabaho kalpasan idi 15 Mayo 1514. Kalpasan idi 1515, isu ket naidatonan nga agtrabaho a kas maysa a kameng iti Portuges a barko, ngem isu ket saan a naawat. Idi 1517 kalpasan ti panakiringgorna kenni Ari Manuel I, ng aisu ket naglibak ti panagipilpilitna a mangidaulo ti panagbabiga a makaabut dagiti isla ti rekado manipud ti daya (a kas ti, bayat nga aglaylayag nga agpalaud, nga agbirbiruk a mangliklik ti nasken a panaglayag ti lawlaw ti ungto ti Aprika[8]), isu ket pimmanaw ken napan idiay Espana. Idiay Seville isu ket nakigayyem ti kapagilianna a ni Diogo Barbosa ken kalpasan daytoy inasawana ti anakna a babai babaen ti maikadua nga asawana a ni María Caldera Beatriz Barbosa[9] a nagannakda ti dua: Ni Rodrigo de Magalhães[10] ken Carlos de Magalhães, a dagitoy dua ket pimmusay idi ubingda pay. Ti asawan ket natay met idi idiy Seville idi lawlaw ti 1521.
Isu ket nagipasnek ti panagadalna kadagiti kinaudi a grapiko, nga isu ket nagsuksukisok, a kumaduaana ti kosmograpo a , ni Rui Faleiro, ti maysa a ruangan manipud ti Atlantiko amapan iti Abagatn a Pasipiko ken ti posibilidad ti Moluccas ket tagikua nga Espaniol segun ti panakasinsina iti Tulag iti Tordesillas.
Panagbaniaga iti sirkumnabigasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo: Espaniol a panagbiruk ti dalan nga agpalud idiay Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panggep ni Christopher Columbus iti 1492–1503 a panagbanigana a mapan ti Laud ket isu idin ti kayatna a panakabot ti Indias ket ti mangipatakder ti komersio a panakibiang a nagbaetan ti Espania ken dagiti pagarian iti Asian. Dagiti Espaniol ket nakitada a dagiti dagdaga ti Kaamerikaan ket saan a paset iti Asia, ngem daytoy ket baro a kontinente. Ti 1494 a Tulag iti Tordesillas a naireserba para iti Portugal dagiti dumaya a dalan a malawlaw ti Aprika, ken Vasco da Gama ken dagiti Portuges ket simmangladda idiay India idi 1498. Nagbalin a masapul unay para iti Espania nga agbiruk ti baro a dalan ti komersio a mapan idiay Asia, ken kalpasan ti Junta de Toro konperensia iti 1505, ti Espaniol a Balangat ket napan nagdiskobre ti dalan a mapan ti laud. Ti Espaniol nga eksplorador a ni Vasco Núñez de Balboa ket naabotna ti Taaw Pasipiko idi 1513 kalpasan ti panagballasiwna ti Istmo iti Panama, ken ni Juan Díaz de Solís ket pimmusay idiay Río de la Plata idi 1516 bayat nga agsuksukisok ti Abagatan nga Amerika a panagserbina iti Espana.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hogan 2008
- ^ GeneAll.net – Fernão de Magalhães, o navegador
- ^ James A. Patrick, "Rensimiento ken Panagreporma", p. 787, Marshall Cavendish, 2007, ISBN 0-7614-7650-4
- ^ William J. Bernstein, "Nadaeg a Panakitunggali: Kasano a Nasukog ti Lubong babaen ti Komersio", p.183-185, Grove Press, 2009, ISBN 0-8021-4416-0
- ^ Zweig, Stefan, "Panagrukma kadagiti Baybay – Ti Sarita ni Magellan", p.44-45, READ BOOKS, 2007, ISBN 1-4067-6006-4
- ^ Zweig, Stefan, "Panagrukma kadagiti Baybay – Ti Sarita ni Magellan", p.51, READ BOOKS, 2007, ISBN 1-4067-6006-4
- ^ R. A. Donkin, "Nagbaetan ti daya ken laud: ti Moluccas ken dagiti trapiko dagiti rekado aginggana ti isasanglad dagiti Europeano", p.29, Tomo 248 iti Pakalaglagipan iti Kagimongan ti Amerikano a Pilosopo, DIANE a Pagipablaakan, 2003 ISBN 0-87169-248-1
- ^ Mervyn D. Kaufman (2004), Ferdinand Magellan, Capstone a Pagmalditan, pp. 13, ISBN 978-0-7368-2487-3
- ^ GeneAll.net – Beatriz Barbosa
- ^ Noronha 1921.
- Beaglehole, J.C. (1966), The Exploration of the Pacific, London: Adam & Charles Black, OCLC 253002380
- Castro, Xavier de; Hamon, Jocelynn; Thomaz, Luis Filipe de Castro (2007). Le voyage de Magellan (1519–1522). La relation d'Antonio Pigafetta & autres témoignages. Paris: Chandeigne, coll. « Magellane ». ISBN 2-915540-32-2.
- Cliffe, Edward (1885). Hakluyt, Richard, ed. "The voyage of M. John Winter into the South sea by the Streight of Magellan, in consort with M. Francis Drake, begun in the yeere 1577". The principal navigations, voyages, traffiques and discoveries of the English nation. Edinburgh, Scotland: E. & G. Goldsmid.
- Drake, Francis (1628), The world encompassed by Sir Francis Drake: being his next voyage to that to Nombre de Dios Elibron, Classics series, Issue 16 of Works issued by the Hakluyt Society, Adamant Media Corporation, ISBN 1-4021-9567-2
- Hogan, C. Michael (2008). N. Stromberg, ed. Magellanic Penguin. GlobalTwitcher.com.
- Noronha, Dom José Manoel de (1921). Imprensa da Universidade, ed. Algumas Observações sobre a Naturalidade e a Família de Fernão de Magalhães (iti Portuges). Coimbra: Biblioteca Genealogica de Lisboa.
- Stefoff, Rebecca (1990), Ferdinand Magellan and the Discovery of the World Ocean, Chelsea House Publishers, ISBN 0-7910-1291-3
- Suárez, Thomas (1999). Early mapping of Southeast Asia. Tuttle Publishing. ISBN 978-962-593-470-9.


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti awan linaon a dakamat
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamt ti CS1 nga "awan linaon".
Awan linaon a dakamat
Ti plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 wenno Panagdakamat nga Estilo 2 a namarkaan a kas "Awan linaon" ket aglaon kadagiti saan a mabigbigan a panangilasin ti parametro. Kas pagarigan, daytoy a dakamat ket namarkaan a kas "awan linaon" urayno aglaon iti naserbi a pakaammo:
{{cite web | http://www.foobar.com | Ti Foobar Bar}}
Ti dakamat ket "awan linaon" gapu ta saan nga aglaon kadagiti nasken a panangilasin ti parametro (iti daytoy a kaso ti
|url= ken
|title=) a mangibaga ti
{{cite web}} no kasano ti mangusar ti pakaammo a linaon ti dakamat.
Ti dakamat ket mamarkaan pay a kas "awan linaon" no aglaon laeng kadagiti parametro a saanna a mabigbigan:
{{cite book |titolo=Ti Foobar Bar |anno=2015}}
Daytoy a dakamat ket awan linaon gapu ta dagiti parametro iti Italino ti
|titolo= ken ti
|anno= ket saanda a mabigbigan a kas umiso a nagnagan ti parametro iti Ilokano a Wikipedia.
Ti kayat pay a sawen ti "awan linaon a dakamat" ket ti maysa nga editor ket intero koma nga agusar ti sabali a plantilia. Mabalin a ti editor ket nagusar iti
{{citation}} ken ti inkeddengna nga usaren ket ti
{{citation needed}} wenno
{{quote}}.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, manginayon kadagiti maitunos a panangilasin ti parametro, ipatarus dagiti nagan ti parametro iti ganganaet a pagsasao iti kapadada iti Ingles (usaren ti Igles gapu ta dagiti parametro ket naisurat iti Ingles), wenno sukatan ti plantilia ti CS1|2 iti nasaysayaat a maitunos a plantilia.
Dagiti panid nga addaan iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti awan linaon a dakamat.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid dagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Taungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia taungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Kakadua ni Tejada a nabotosaN da Leilanie G. Adriano (bise-presidente), Aileen R. Rambaud (sekretaria), Elmer Lopez (katulongan a sekretario), Avelina Fe Carlos-Camacho (tesorera), Adoracion Salantes (katulongan a tesorera), Ederlina Acantilado (PRO), Leonor R. Melchor (auditor), Daniel L. Nesperos ken Delfin Dumayas (business managers).
Kameng ti hunta direktiba da Narcisa Camacho Acosta, Milagros Sagadraca, Renato Taylan, Edna Nagtalon, Elma Santos, ken Rodolfo Godfrey Guittap.
Mamagbaga da Elizabeth Madarang-Raquel, Bannawag Editor Cles B. Rambaud, Joel B. Manuel, Severino Pablo, Rosario A. Bingayen ken Jorge Placido.
Maysa a mannaniw, agdama a sekretario ni Tejada iti konseho munisipal ti Piddig, Ilocos Norte ken bise presidente ti GUMIL Filipinas. (A.R. Rambaud)
(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 8, 2016 a bilang.)


text:
Nagun-od ti LGU-Cabugao maigapu iti “commitment in promoting child rights to survival, development, protection and participation towards a Child-Friendly Philippines: A Caring and Protective Society For, By and With the Children.
Naited daytoy a pammadayaw idiay Quezon City babaen iti panangidaulo dagiti pangulo ti Ahensia a da DSWD Secretary Corazon Juliano Soliman, Chairperson, Council for the Welfare of Children ken ni Honorable Mar A. Roxas, DILG Secretary.
Inawat ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ti nasao a Certificate ti Pammadayaw iti imatang ti Pamilia-LGU kalpasan ti Flag Ceremony ken binayabay da MLG Officer Constancia L. Quinola; SBM Josefina S. Vallejo ken ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee.
Iti panagsarita ni Mayor Ediboy, kimmablaaw ken pinagyamananna daytoy a naited a pammadayaw iti LGU-Cabugao. Innayonna a daytoy a nagun-od ket kolektibo ti nakaigapuananna ket maipaay ken agserbi a dayaw ti ili ken iti kaaduan iti nasao a gapuanan.
Pinadayawan pay ni Mayor Ediboy dagiti nagapuanan ti Licensing Section ti Munisipio iti kalkalpas a panagpalisensiada kadagiti addaan ti negosio iti ili iti Tawen 2015. Innayon ti Ama ti ili a daytoy a gapuanan ket bunga iti panagan-anus dagiti nagserbi iti nadakamat a trabaho ken kolektibo manen a pakaidayawan ti amin.
Insupusop ti Alkalde Munisipal a kasapulan latta a makomplementaran iti napintas a serbisio dagitoy a pagrebbengan tapno agtultuloy a maragpat dagiti nasasayaat ken napintas a pagbanaganna a mangitunda iti pagsayaatan ti sapasap. # (Web In-Action)


text:
Bioteknolohia
Ti bioteknolohia ket isu ti panag-usar kadagiti sibibiag a sistema ken dagiti organismo tapno mparang-ay wenno makaaramid kadagiti naserbi a produkto, wenno "ti aniaman a teknolohiko a pannakaipakat nga agus-usar kadagiti bilolohiko a sistema, dagiti sibibiag nga organismo wenno wennodagiti derabatibo dagitoy, ti panagramid wenno panagbaliw kadagiti produkto wenno proseso para iti naisangayan nga usar" (Timpuyog iti Biolohiko a Dibersidad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian).[1] Depende kadagiti ramit ket dagiti panangipakat, daytoy ket kadawyan a maituon kadagiti (mainaig) pagobraan iti bioinhenieria ken biomediko nga inhenieria.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Testo iti CBD. Cbd.int. Naala idi 2013-03-20.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Friedman, Yali (2008). anagaramid ti Bioteknolohia: Panangirugi, Panangimaton, ken Pannakaawat kadagiti Kompania ti Bioteknolohia. Washington, DC: Logos Press. ISBN 978-0-9734676-3-5.
- Oliver, Richard W. Ti Iyuumay ti Panawen ti Bioteknolohia. ISBN 0-07-135020-9.


text:
Tropiko ti Kanser
Nagsasabtan: 23°26′16″N 0°0′0″W / 23.43778°N -0.00000°E
Ti Tropiko ti Kanser, tinawtawagan pay a kas ti Akin-amianan a Tropiko, ket ti akin-amianan unay a sirkulo iti latitud iti Daga a ti Init ket mabalin a dagus nga agparang iti ngato iti bukodna a kulminasion. Daytoy ket maninsan a mapasamak iti tinawen, iti panawen ti Akin-amianan a solstisio, no ti Akin-amianan a Hemisperio ket naipakbo nga asideg iti Init iti kaaduan a gay-atna. manipud idi 2014, daytoy ket naisanglad iti 23° 26' 14.675″ (23°26′13.0″) iti amianan ti Ekuador.[1]
Ti kapadana iti Akin-abagatan a Hemisperio, a mangmarka iti akin-abagatan unay a puesto a ti Init ket dagus nga agparang iti ngato, ket ti Tropiko ti Kaprikornio. Dagitoy a tropiko ket dua kadagiti lima a nangruna a grado ti panagrukod wenno dagiti nangruna a sirkulo ti latitud a mangmarka kadagiti mapa iti Daga, malaksid dagiti Sirkulo ti Artiko ken Sirkulo ti Antartiko ken ti Ekuador. Dagiti puesto dagitoy a sirkulo ti latitud (malaksid ti Ekuador) ket naidiktado babaen ti pakbo ti patayyekan a panaglikmut ti Daga a mainaig iti plano ti bukodna a panaglikmut.
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naipagarup a linia ket tinawtawagan iti Tropiko ti Kanser gapu ta ti Init ket abutenna ti kangatuan iti daytoy a latitud, daytoy ket sumsumrek iti astrolohiko a senial ti Kanser (solstisio ti kalgaw idiay akin-amianan a hemisperio). Idi nanaganan, ti Init ket adda pay iti turong ti konstelasion Kanser (Latin para iti kappi). Nupay kasta, daytoy ket saanen a pudno gapu ti presesion dagiti ekuinokso. Segun dagiti pagbeddenagan ti Kappon ti Internasional nga Astronomiko, ti Init itan ket Tauro iti soltisio ti Hunio. Segun ti sidereal nga astrolohia, a mangbingay ti sodiak kadagiti agpapada a paset ti 12, ti Init ket adda iti Gemini iti dayta a panawen. Nupay kasta, segun ti tropikal nga astrolohia, a mangbingay ti ekleptiko kadagiti sangapulo ket dua a sektor ti 30°, a mangrugi iti bernal nga ekuinokso, ti Init ket kankanayon a sumsumrek iti Kanser iti daytoy a panawen, gapu ta ti pagtayyekan a pakbo ti Daga ket kaaduan a naipaturong iti Init. Ti balikas a "tropiko" ket nagtaud manipud iti Griego a balikas ti "trope (tpoπή)", a ti kaibuksilanna ket agsikko (agbaliw iti direksion, wenno pagbanagan), inklinasion, a mangibagbaga iti kinapudno a ti Init ket agparang nga "agsubli" kadagiti solstisio.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan a natalinaay ti puesto ti Tropiko ti Kanser, ngem agdumaduma iti narikut a panagkukua kadagiti napalabas a panawen.[2] Daytoy ket aglkallautang iti abagatan iti gangani a gudua segundo (0.47″) iti latitud iti tunggal maysa a tawen (daytoy ket eksakto idi a 23° 27′ iti tawen ti 1917). Kitaen dagiti sirkulo ti latitud para iti adu pay a pakaammo.
Ti amianan ti tropiko ket dagiti subtropiko ken ti Amianan a Temperado a Sona. Ti kapada ti linia ti latitud iti abagatan ti Ekuador ket tinawtawagan iti Tropiko ti Kaprikornio, ken ti rehion a nagbaetan dagitoy dua, a naipatengnga iti Ekuador, ket ti tropiko.
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken agpadaya, ti Tropiko ti Kanser ket lumabas babaen ti:
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Artikulo iti Tropiko ti Kanser idiay Oman
- Dagiti karkulo ti temporal a panawen
- Dagiti naserbi a konstansia
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maika-23 a paralelo amianan
- Maika-24 a paralelo amianan
- Tropiko ti Kaprikornio
- Sirkulo ti Antartiko
- Sirkulo ti Artiko
- Ekuador
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "PHP Science Labs". Naala idi 2014-01-01.
- ^ obliquity of the ecliptic (Eps Mean)


text:
-
TRIBUTE ISSUE: Salvador Espejo (1943-2018)
This is our tribute issue for our publisher at Tawid ...
-
MASS WEDDING 2017
MASS WEDDING 2017. Nagpaay a ninong ken ninang dagiti agdama ...
-
PHILIPPINE COUNCILORS’ LEAGUE COORDINATION MEETINGS
PHILIPPINE COUNCILORS’ LEAGUE COORDINATION MEETINGS. Nakigrupo ni Sen. Manny Pacquiao ...
-
VIGAN HERITAGE VILLAGE ITI RABII
VIGAN HERITAGE VILLAGE ITI RABII. Saan laengen a nalatak a ...
-
SEAL OF GOOD LOCAL GOVERNANCE
SEAL OF GOOD LOCAL GOVERNANCE. Naisem dagiti agtuturay ti Vigan ...
-
INAGURASION TI XENTRO MALL ITI VIGAN CITY
INAGURASION TI XENTRO MALL ITI VIGAN CITY. Naragsak a nakigrupo ...
-
ASEAN TRADITIONAL COSTUMES
ASEAN TRADITIONAL COSTUMES. PIA Ilocos Sur conducts the ASEAN show ...
-
PANGANAN ITI WATERFALL
PANGANAN ITI WATERFALL. Adu dagiti pagpasiaran ditoy pagilian a saan ...
-
DISTRIBUTION OF MINI-CABS
DISTRIBUTION OF MINI-CABS. Ilocos Norte 1st District Representative Rodolfo Fariñas ...
-
PIA INFORMATION KIOSK
PIA INFORMATION KIOSK. The Philippine Information Agency (PIA), Region 1, ...
Damdamag
REMEMBERING DADDYIf you were to ask me about my childhood, I would tell you memories that are peppered with my dad’s …Read More »
BECOMING FATHERThese past few years, Lolo Badong and Lola Rose (my sister and I started calling our parents “Lolo” and “Lola” …Read More »
THINGS I DID WITH MY LOLO BADONGHi! I’m Monique Espejo Torina. I am the only granddaughter of Lolo Badong. I would like to tell you about …Read More »
MY BELOVED’S SPEECH ON MY RETIREMENT FROM THE DEPED, VIGAN, SOMETIME IN 1991I retired in 1991 at the age of 48. I envied a fellow teacher who retired and who was younger …Read More »
BANNER: Trabaho iti gobierno, nasuspende iti Dis. 26, 2017, Enero 2, 2018Tapno maikkan dagiti empleado iti gobierno iti naan-anay a gundaway a mangselebrar iti Paskua ken Baro a Tawen iti denna …Read More »
Police Reports
20 paltog, nasukalan iti armored carNARVACAN, Ilocos Sur – Kayarigan daytoy armored car a nainbolbar iti aksidente iti national highway sadiay Barangay Bantay, Abot, ditoy …Read More »
2 paltog, balbala, nakumpiska iti search operationSTA. MARIA, Ilocos Sur – Dua a paltog, sumagmamano a magazine ken assorted a balbala ti nasukainan dagiti operatiba iti …Read More »
Motorista, naikras, natayCERVANTES, Ilocos Sur – Saanen a naidanon a sibibiag ti maysa a motorista gapu iti pannakaikras ti luganna sadiay Sitio …Read More »
2 paltog, naisukoSTO. DOMINGO, Ilocos Sur – Dua a paltog ti naisuko iti police station ditoy idi agarup 12:30 ti parbangon ti …Read More »
2 balay, nauramVIGAN CITY – Dua a balay sadiay Barangay III ditoy siudad ti nauram idi malem ti Disiembre 12. Naireport a …Read More »
Editorial
EDITORIAL: Salvador Aleson Espejo, Nagsublin iti Dios a NamarsuaNALPASEN ti naindaklan a mision ni Manong Salvador Aleson “Badong” Espejo a nangibaonan ti Dios a Namarsua kenkuana iti daytoy …Read More »
EDITORIAL: Kaipapanan ti Panawen ti PaskuaMANGRUGIN ti Panawen ti Paskua wenno Adviento iti umuna a Domingo ti Disiembre. Ngem uray idi pay laeng apagtapog ti …Read More »
EDITORIAL: Akem ti Commission on Human RightsAPAY a ti Commission on Human Rights ket dagiti laeng pannakaabusar ti kalintegan dagiti pribado a tattao agraman dagiti kriminal …Read More »
EDITORIAL: Naatap ti Kappia iti Nagbaetan ti Gobierno ken KomunistaNAKASAYSAYANG ti napalusposan manen a gundaway tapno maisardeng koman ti aglima dekadan a nadara a ranget iti nagbaetan dagiti tropa …Read More »
EDITORIAL: Pannakarambak ti Human Rights MonthTINAWEN a rambakan dagiti nagduduma a pagilian iti intero a lubong a kameng ti United Nations pakairamanan ti Pilipinas ti …Read More »
Opinion
Farewell, Sir Buddy…I don’t know how to start this column. My eyes are moist, fellas. I can’t even see the letters. The …Read More »
Dios ti Mangkibin, Manong Buddy!ANIA man a panagpakada, adda daytay liday/leddaang, saem/sanaang nga ukriten ken ibatina. Rikna/karirikna a di mailadawan uray pay ngata ti …Read More »
Ti Paskua, Dagiti Ubbing, ken Dandaniw a Para UbbingSinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis (Umuna a paset) DAYTOY a balay ti naturongmi/ Balay da nana nga am-ammomi/ …Read More »
Martial Law iti PilipinasKomentario ni Eden A. Alviar NAYURITEN iti pakasaritaan ti Pilipinas nga indeklarar daydi Presidente Ferdinand Marcos ti Martial Law …Read More »
Kasano Itan?Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis (Maudi a paset) Nupay kasta, adu latta a grupo ti saan a makaidna iti …Read More »


text:
Oksiheno
Ti oksiheno ( /ˈɒksɨdʒɨn/ OK-si-jin) ket isu ti elemento nga addaan ti atomiko a numero iti 8 ken nairepresenta babaen ti simbolo nga O. Ti naganna ket naala manipud ti Griego a ramut a ὀEύς (oxys) ("asido", literal a "natadem", a mangitudo ti naalsem a nanam iti asido) ken ti -Yevής (-genēs) ("agpadpataud"), gapu ta idi daytoy a nanaganan, addan ti biddut a kapanunutan nga amin nga asido ket makasapul ti oksiheno ti panakabukelda. Iti pagalagadan a temperatura ken presion, ti dua nga atomo iti daytoy nga elemento ket agpiansa tapno agporma ti dioksiheno, maysa daytoy a pusasaw nga asul, awan ti ayamuom, awan ti nanam a diatomiko nga alingasaw nga ti pormulana ket ti O2.
Ti oksíheno ket kameng iti chalcogen a grupo idiay periodiko a lamisaan ken daytoy ket nakaro a reaktibo a saan a metal nga elemento nga aggaggagana nga agporma kadagiti kumadua (a kas dagiti oksido) a gangani kadagiti amin a dadduma nga elemento. Ti oksíheno ket maysa a napigsa nga oksido nga ahente ken daytoy ket addaan ti maikadua a kangatuan ti elektronegatibidad kadagiti amin nga elemento (ti laeng pluor ti addaan ti nagatngato nga elektronegatibidad).[1] Bababen ti masa, ti oksíheno ket isu ti maikatlo a kaaduan nga elemento iti law-ang, kalpasan ti hidróheno ken helio[2] ken ti kaaduan nga elemento babaen ti masa iti rabaw a natangken ti daga, a makaaramid daytoy ti gangani a kagudua iit masa ti rabaw a natangken. Ti nawaya nga Panakaaduan dagiti kimiko nga elemento is too kimikalio unay a reaktibo iti Daga no awan ti photosintetiko nga aksion dagiti agbibiag nga organismo, nga agusar ti enerhia ti lawag ti init tapno agpataud ti elemental nga oksíheno nga agtaud ti danum. Ti elemental nga O2 ket mangrugi laeng nga agpaadu idiay atmospera kalpasan ti ebolusionario a panagparang kadagitoy nga organismo, iti agarup idi a 2.5 a bilion a tawtawen.[3] Ti diatomiko nga oksíheno nga alingasaw ket buklenna ti 20.8% iti tomo iti angin.
Gapu ta buklenna ti kaaduan a masa iti danum, ti oksíheno ket buklenna ti kaaduan a masa kadagiti agbibiag nga aorganismo (kas pagarigan, agarup a dua pagkatlo ti masa ti bagi ti tao). Amin kadagiti kangrunaan a klase iti patakder ti molekula iti sibibiag nga organismo, a kas dagiti protina, dagiti karbohidrato, ken dagiti taba,ket aglaonda ti oksíheno, a kas dagiti pay kangrunaan a kumadua nga inorganiko a mangbukel kadagit kontsa ti ay-ayup, ngipen, ken tulang. Ti elemental nga oksíheno ket mapataud babaen ti sianobakteria, algas ken mulmula, ken mausar dagitoy iti selular a panaglinget para iti amin a narikut a biag. Ti oksíheno ket makasabidong kadagiti anaerobio nga obligado nga organismo, a dagitoy ket ti kaaduan a porma dagiti nasap a biag iti Daga aginggana ti O2 ket nangrugi nga immadu iiti atmospera. Ti maysa pay a porma ti (alotropo) iti oksíheno, osono (O3), ket tumulong dagitoy a mangsalaknib ti biospera manipud ti ultrabioleta a radiasion nga addaan ti nagato a kangato ti daga nga osono a rutap, ngem daytoy ket rugitan iti asideg ti rabaw a daytoy ket produkto iti narugit nga asuk. Iti nagatngato pay a nababa nga orbita ti daga nga altitud nga atomiko nga oksiheno ket adu dagitoy idiay ken daytoy ket punganay pay iti panagrunot parakadagit pagluganan ti limbang.[4]
Ti oksiheno ket nawaya a duktalan babaen ni Carl Wilhelm Scheele, idiay Uppsala, idi 1773 wenno nasapsapa pay, ken ni Joseph Priestley idiay Wiltshire, idi 1774, ngem ni Priestley ket isu ti naikkan ti prioridad gapu ta ti obrana ket immuna a naipablaak. Ti nagan nga oksíheno ket naaramid idi 1777 bababen ni Antoine Lavoisier,a dagit panag-eksperimentona iti Oksíheno ket nakatulong a nagikkat ti panagtalek ti nalatak idi a plogiston a teoria iti panag-uram ken panag-runot. Ti oksíheno ket pinataud ti industria babaen ti praksional nga alambike iti nalikido nga angin, ti panag-usar dagitiseolita nga addaan ti presion a panag-siklo tapno mapaadu ti oksiheno manipud iti agin, elektrolisis iti danum ken dadduma pay a pamuspusan. Dagiti us-usar ti oksiheno ket mairaman kadagiti panagtaud iti asero, dagiti plastik ken dagiti tela; propulsor ti kuitis; oksíheno aterapia; ken suporta ti biag kadgiti eroplano, dagiti submarino, panagbaniaga ti limbang ken dagiti panagbatok ti adalem a danum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "WebElements Periodiko a Lamisaan dagiti Elemento | Oksíheno | Elektronegatibidad". Webelements.com. Naala idi 2011-11-07.
- ^ Emsley 2001, p.297
- ^ "NASA Research Indicates Oxygen on Earth 2.5 Billion Years ago" (Press release). NASA. 2007-09-27. Naala idi 2008-03-13.
- ^ "Panagrunot ti atomiko a oksihena". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hunio 13, 2007. Naala idi 2009-08-08.


text:
2. paboritong expression "wen ya!!!"
3. mahilig iti polo nga stripes and checked (long sleeve pay) uray aglingling-it ket madi da nga ikkaten...
4. uray pangkis iti medyas...ayos latta
5. haan ka nga taga-baguio nu haan mu nga ammu diay infamous nga "nova lodge".
6. haan ka nga taga-baguio nu haan mu nga ammu nga adda iti outbreak...
7. wash and wear style
8. naangseg iti burnham... kasatnu pagisbuan iti nababartek.. ..nu malpas ket pag-iddaan pay iti turista..hehehe
9. hindi ka taga-baguio kung nawala cellphone mo...
10. lastly, sa mga taga baguio na hindi pa nakakaalam na ang session road ay napalitan na ng pangalan, ang bagong pangalan ay "muslim road"
11. haan ka nga tigadtoy nu han mu nga malagip ti "labus angels" or " labo's angels" idyay pinagtakderan iti concrete x-mas tree idyay session
12. basta naka "leather jacket, friends forever!" ya!
13. nu malpas ti shot ket awan ti pagtaxi ibaga da intayo ag-ghost hunting .. gayam magmagna agawid...
14. awanin ti session theatre! santo haan nga inaldaw ti panag digus.. nyahaha! naglammingamin!
15. taga-baguio ka nu nabilib ka ket ibagam nga "ay-yu ya! dayta ah!! gemays!!!" hehehe…
16. nu mangmangan ka strawberries. ....haan ka taga ditoy…. ta haan mo ammu nagtubuan na ken ayna nangalaan da ti pinag-sibug da ijay.. wehehehe… ---balili creek! toinks toinks
17. han ka taga baguio nu han mu ammu ti batawa nyahahahahaha. intako mandance-dance id sidi ya!!!!! –ijay dance floor paylang ket nateng ti topic yo enya hehee
18. haan ka nga taga-baguio nu han mu ammu iti tawag da idyay ayan ti sm tatta... hehehe... intako agkibin- kibin idyay nasipnget nga parti...
19. haan ka nga taga-baguio nu han mu ammu nga kadwan dagiti jeep nga apan trinidad ken apan jay north nga ada terminal o nu sardengen tuy baguio ket country, ken ti no.1 bars ditoy ket jay bokawkan han nga ijay legarda. ken ti no.1 fm station ditoy baguio ket 99.9
20. kaaduan nga taga-baguio ket chow da ti dogie.. intako man chow ed comiles… hehehehe… naimas den pulutan da isdi…
21. paboritong expression "wen ya!!!"... "aw adi"… y nas d"
22. han ka nga taga-baguio nu han mu ammu jay tam-awan village... balay ti tam-awan u..hehehe
23. han ka nga taga-baguio nu sobra ka nga ag-ayat ti artista... uray samet agpapansin ti artista ditoy ket deadma da latta...
24. han ka nga taga baguio nu han mo ammo daytoy.... uray butbot pantalon ko bastalevi's...
25. han ka nga taga baguio nu han mo amu nga jay dati nga nagtatakderan jay centermall ita ket dati nga 'burn area'…
26. ti taga-baguio kaaduwan nga nagapwan ti taraki nga badu da ket wag-wag nga selection.
27. han ka nga taga-baguio nu ti amum ket kayo ti pagbungaan ti sayote..
28. haan ka nga taga-baguio nu apan ka diyay burnham tapno agpapicture dagidyay photographers idyay... gusto mong magpakuha? may digicam na ngayon uy!
29. han ka nga taga-baguio nu madim amo ti usar na ti side a ken side b ti underwear. ayu ket nagbagyo garud!
30. han ka nga taga-baguio nu agpara ka ket ibagam "ma, dyan lang sa tabi". weirdo, ket apay in-nam data driver?
31. han ka nga taga-baguio nu naka shorts ka ken nagpuskol ti jacket mo ken nakabonnet ka iti baguio city. ayu data a!
32. han kan nga taga-baguio nu ibagam nga "kawawa naman" iti pinikpikan nga manok. naimas ti sabaw nga kadwa iti shot! hwahahaha...kawawa nga?!!!
33. haan ka taga-baguio nu madim amu nga ti number 1 nga in-inumin ti aartek ditoy ket gin latta ah ken 4x4 pay laeng..inggana maibusan..santu sigarilyo ket hope nu saan ket winston..haan kadi?
34. haan ka taga-baguio nu han mo nga amu nu ayan na idi jay chapparal…. malagep mo pay jay “sabon ken batya”…. ken ti makitam iti kab-cabaret ket mga bhd inspektor nayunam pay ti pupulis… wheehehee
35. han ka nga taga-baguio nu haan mo nga amo nga ti number 1 tambayan idi ti high school students ket jay assumption road ta ada pay idi jay frb building, fire’s place ken girl’s high idi idjay…
36. han nga taga-baguio nu han mo nga ammo ti benedict’s place, nasukatanen ti jet bookstore idjay session…. idjay ti naimas nga aginum idi, adan ti chicks ada pay ti gulo… tatta ket jay nevada’s square aminen, gulo ken chicks, hehehe…
37. han ka nga taga-baguio nu haan mo nga ammo ti hokkee ti paginuman ti medical students nga artek… di ba doc? le fondue ti paginuman ti artist kuno ken nahilig ti acoustic… ken ayuyang ti paginuman ti nahilig ti reggae… tapos nu nabarbartek ka ket agpamawmaw ka jay 456 (lomi adi) ken jay terminal (goto to the max!)
38. han ka taga-baguio nu haan mo nga ammo nga ti sayote ket maka-high blood…. inya, sayote manen ti sida tayo!!!! inyametten!!! aahhhh!!!
39. han ka nga taga-baguio nu han mo nga ammo ti number 1 nga sports ket bilyar ken tong-its…. pustaan pay ket gin manen


text:
Kinapudno
Ti kinapudno ket isu ti kasasaad dagiti banag iti pudno nga irurumsuada, ngem saan a kasla ti maiparparang wenno mabalin a naipagpagarup.[1] Iti nalaw-lawa a pannakaipalpalawag, ti kinapudno ket mangiraman amin iti adda ken adda idin, urayno wenno daytoy ket saa a mapaliiw wenno maawatan. Ti maysa pay a nawatiwat a pannakaipalpalawag ket mairaman amin nga adda idin, dagiti adda, wenno addanto.
Dagiti pilospo, matematiko, ken dagiti taga-ugma nga agpanpanunot ken dagiti moderno nga agpanpanunot, a kas ni Aristoteles, Plato, Frege, Wittgenstein, ken ni Russell, ket nangaramidda kadagiti panangilasin a baetan ti panunot a maipadai ti kinapudno, dagiti maammuan nga abstraksion (dagiti panunot ti banbanag a mabalin a maipagpagarupan ngem saan nga agpayso), ken dagitoy ket saan pay a mabalin a nairasonan a napanunotan. Iti pannakaigiddiat ti kaadda ket kadawyan a nairestrikto laeng kadagiti addaan idin ti pisikal a kaadda wenno adda idin ti dagus a pakabatayanna iti pamay-an kadagiti panunot a maar-aramid iti utek.
Ti kinapudno ket kadawyan a maigiddiat iti maipagpagarup, naallilawan, (laeng) iti isip, dagiti tagtagainep, no ania ti abstrakto, no ania ti di agpayso, wenno ania ti piksional. Ti kinaagpayso ken mangitudo no ania ti agpayso, bayat a ti di agpayso ket mangitudo no ania ti saan. Dagiti piksion ket naikeddeng dagitoy a saan nga agpayso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kompakto a Ingles a Diksionario ti Oxford iti Agdama nga Ingles, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005. (Napno a pannakaikabil para iti kinapudno: "kinapudno • pangnagan (pl.dagiti kinapudno) 1 ti kasasaad dagiti banag iti pudno nga irurumsuada, a saan a kasla maysa nga idealistiko wenno nailian a kapanunotan kaniada. 2 ti banag a pudno a napadas wenno nakita. 3 ti kababalin iti kasla biag a parsua. 4 ti kasasaad wenno kababalin iti kaada nga irurumsua wenno sustansia.")
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Kinapudno iti Wikimedia Commons
- C.D. Nawatiwat iti kinapudno
- Ensiklopedia ti Stanford iti Pilosopia ken Realismo
- Video: Ni Carl Sagan iti maika-4 a Panangipalpalawag ti Dimension