text:
Binidayan, Lanao del Sur
Ti Binidayan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Binidayan ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Badak
- Baguiangun
- Balut Maito
- Basak
- Bubong
- Bubonga-Ranao
- Dansalan Dacsula
- Ingud
- Kialilidan
- Lumbac
- Macaguiling
- Madaya
- Magonaya
- Maindig
- Masolun
- Olama
- Pagalamatan (Pob.)
- Pantar
- Picalilangan
- Picotaan
- Pindolonan
- Poblacion
- Soldaroro
- Tambac
- Timbangan
- Tuca
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


c: text/html

text:
Spiro Agnew
Ni Spiro Theodore Agnew (pannakaibalikas: /ˈspɪroʊ ˈæɡnjuː/; Nobiembre 9, 1918 – Septiembre 17, 1996) ket isu idi ti maika-39 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1969–1973), a nagserbi babaen ni Presidente Richard Nixon, ken ti maika-55 a Gobernador iti Maryland (1967–1969). Isu idi ti immuna a Griego Amerikano a nagtengngel kadagitoy nga opisina.
Idi panawen ti maikalima a tawenna a kas Bise Presidente, idi naladaw a kalgaw iti 1973, ni Agnew ket naamiris baben ti opisina ti Abogado ti Estados Unidos idiay Baltimore, Maryland, iti pabasol nga ekstorsion, panagsuitik ti buis, suksok ken pannakikumplot. Idi Oktubre, isu ket pormala napabasol nga isu ket immawat kadagiti suksok a dumagup ti nasurok a $100,000 bayat nga agtengtengngel ti opisina a kas ti Ehekutibo ti Kondado ti Baltimore, Gobernador iti Maryland, ken Bise Presidente iti Estados Unidos. Idi Oktubre 10, 1973, ni Agnew ket napammalubosan a dimmawat nga saan a sumuppiat ti tungngal maysa a panagpabasol nga isu ket napaay a nangireporta ti $29,500 iti naalana a natgedan idi 1967, iti maysa a kondision nga isu ket agikkat ti opisina iti Bise Presidente. Isuna ket sinukatan ni Nixon babaen ti panagidutokna ti Daulo ti Minoridad ti Kamara a ni Gerald R. Ford ti opisina ti Bise Presidente.
Ni Agnwe ket ti is-isu laeng nagikkat a Bise Presidente ti pakasaritaan ti Estados Unidos gapu kadagiti krima a panagpabasol. Sangapulo kalpasan ti ipapanawna ti opisina, idi Enero 1983, ni Agnew ket binayadanna ti estado ti Maryland ti agarup a $270,000 a kas ti nagbanagan iti sibil a panagidarum manipud kadagiti suksok a panagpabasol.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tirelihion ni Spiro T. Agnew, Bise Presidente ti E.U.". Adherents.com. Naala idi Oktubre 10, 2011.
- ^ Noonan, Peggy (Nobiembre 24, 2007). "Tattao Sabay dagiti Propeta". Opinionjournal.com. Naala idi Oktubre 10, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Spiro Agnew idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kategoria:Tsina
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 2 a subkatkategoria, manipud ti 2 a dagup.
H
- Heograpia ti Tsina (4 K)
K
- Insik a kultura (6 K)
Pampanid iti kategoria "Tsina"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.
T
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti komunista nga estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian idiay Asia


text:
Tinoc, Ifugao
Ti Tinoc ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Tinoc ket nabingbingay a politikal iti 12 a barbaranggay.[2]
- Ahin
- Ap-apid
- Binablayan
- Danggo
- Eheb
- Gumhang
- Impugong
- Luhong
- Tinoc
- Tukucan
- Tulludan
- Wangwang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ifugao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ifugao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Papa Aniceto
Ni Santo Papa Aniceto ket isu ti Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi agarup a 150 aginggana idi agarup a 167 (dagiti listaan ti Batikano a siudad ti 150 aginggana idi 167 wenno 153 aginggana idi 168). Ti naganna ket Griego para iti di naparukma (ἀ-vίkntoς). Isu ket maysa idi a Tag-Siria manipud idiay siudad ti Emesa (moderno nga aldaw ti Homs).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Aniceto idiay Wikimedia Commons
- "Santo Papa Aniceto". Ensiklopedia Katoliko. New York: Robert Appleton Company. 1913.


text:
Nasionalismo
Ti nasionalismo ket maysa a porma ti panagayat iti ili a naibatay manipud ti pannakaikeddeng ti grupo dagiti tao ket addaan ti pagilian. Adda dagiti dua a perspektibo kadagiti taudan ken batayan ti nasionalismo, ti maysa ket ti primordialista a perspektibo a mangilawlawag ti nasionalismo a kas ti maysa a panagpanunot ti taga-ugma ken ti naipagarupan nga ebolusionario a pagduyusan ti tattao tapno mangurno kadagiti naisangsangayan a panangigrupo a naibatay iti apinidad ti pannakaipasngay; ti sabali pay ket ti modernista a perspektibo a ti nationalismo a kas ti maysa a baro a penomeno a makasapul ti kadagiti estruktural a kasasaad ti moderno a kagimongan.[1] ADda dagiti nadumaduma a panakaipalplawag para kadagiti pakaibuklan ti maysa a pagilian, nupay kasta, dagitoy ket mangiturong kadagit nadumaduma a nginabras ti nationalismo. Daytoy ket mabalin a ti pammati ti pannakaumili iti maysa nga estado ket nasken a maipatinggaan iti maysa a puli, kultural, relihioso, wenno pannakailasin ti grupo, wenno ti adu a pakipagilian iti agmaymaysa nga estado ket nasken a buklen ti panangiyebkas a karbengan ken agsansanay ti nailian apannakailasin urayno babaen dagiti minoridad.[2]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Motyl. Ensiklopedia ti Nasionalismo, Tom. 1: Dagiti Kammasapulan a Tema, 2001, p. 251.
- ^ Kymlicka, Will. (1995). Multkultural a Pannakaumili: Ti Liberal a Teoria dagiti Karbengan ti Minoridad. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 16. ISBN 0-19-829091-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Nationalism idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Nationalismo idiay Wikimedia Commons


text:
Pag-ong
Dagiti pag-ong ket reptilia ti superorder a Chelonia. Kaaduan kadagitoy ket nakabaklay ti tulang wenno kalkallaniog nga aggapu ti paragpagda a maaramatda a pangikanawa. Ti sao a pag-ong ket masansan a mausar kadagiti pag-ong nga aggigian iti danum ti baybay (pawikan) wenno kadagiti danum-tamnay a kas iti karayan (maawagan ti terrapin). Mainayon pay dagiti tortoise a nairuam ti namaga a daga.
Dagiti pag-ong iti baybay wenno pawikan ket agbibiagen ti lubong iti nasuroken a 100 riwriw a tawtawen, maysa kadagiti kadaanan nga ay-ayup iti lubong. Linabsanda iti ipapatay dagiti dinosauro ket addada a biag agingga iti agdama, ngem aganay a 300 a sebbangan laengen ti mabatbati gapu iti nadaras a pannakadadael ti pagnanaedanda ken gapu iti sobra a pannakaanupda.
Pakailawag
Amin nga pag-ong ket nakakagay ti shell nga mangsaranay iti bagida. Ti ngato nga paset ket matawagan nga carapace, ket ti babana nga nakasilpo ket plastron. Agsasabali ti kadakkel dagiti pag-ong, manipud sagmamano nga centimetro dagiti pag-ong iti kabakiran agingga dagiti dua metro wenno dakdakkel pay nga pawikan iti baybay ken pagpag-ong iti daga. Atiddog iti biagda. Ti kabaketan a maammuan ket nagbiag iti 188 a tawen.
Iyiklog dagiti pawikan dagiti daikda iti namaga nga kadaratan.
Sebbangan
Suborder Cryptodira
- Familia Chelydridae (Pag-ong nga Sippet)
- Superfamilia Testudinoidea
- Familia Testudinidae (Pag-ong ti Daga)
- Familia Bataguridae (Pag-ong iti Asia)
- Familia Emydidae (Pag-ong iti Alog ken Danum)
- Superfamilia Trionychoidea
- Familia Carettochelyidae (Pag-ong Baboy)
- Familia Trionychidae (Pag-ong nga Nalukneng)
- Superfamilia Kinosternoidea
- Familia Dermatemydidae (Pag-ong iti Karayan)
- Familia Kinosternidae (Pag-ong iti Pitak)
- Familia Platysternidae (Pag-ong nga Dakkel-ulo)
- Superfamilia Chelonioidea
- Familia Cheloniidae (Pawikan)
- Familia Dermochelyidae (Pawikan nga Lalat)


text:
Mayat man daytoy nakalik iti kaun-unegan ti net. Maysa a salaysay ni Apo Raymundo Pascual Addun nga implaak ti RIMAT Magazine idi 2004. Awan ti pamalpalatpatak no ania ti napasamak iti grupoda iti Yahoo Groups nga inawaganda iti SAVE THE ILOCANO LANGUAGE ta diak pay met nagsursurat kadagidi a panawen.
- - - - - - - -
Ubbing a Kur-it: Literatura dagiti Agtutubo iti Kaunaan a Creative Writing Center iti Kailokuan
Ni Raymundo Pascual Addun
I. Ti `Basolmi' iti Iloko
AGSANGAPULO metten a tawen nga addakami iti serbisio. Agarup kasta metten a kabayag ti panangisursuromi iti panagsurat iti campus journalism, feature writing ken poetry iti Ingles ken iti Filipino (Tagalog) kadagiti estudiante ken padami nga school paper adviser iti dibision ti Ilocos Norte ken Region I.
Dimi pay pinadas ti nangisursuro iti panagsurat iti Iloko kadagiti estudiantemi nupay masansan nga ikkanmi iti Iloko corner ti schoolpapermi.
Ngem iti nabiit, maysa a dakkel nga impluensia ti immay kadakami iti pannakabasami iti sinurat ni Rimat Editor Apo Juan S.P. Hidalgo, Jr. maipapan iti pannakaipaidam ti Iloko a pagsasao kadagiti ubbing a dimmakkel iti sistema ti edukasion iti pagiliantayo. Nayamen, dayta ti panangawagna.
Nasarakanmi la ket ngarud ti konsiensiami iti aringgawis ti lulonanmi ket naisipmi met: kas instrumento dayta a sistema ti edukasion, nakipagyamenkami kadi met iti Iloko kadagiti ubbing a sinursuruanmi?
Awan ti malagipmi a kasta nupay Ingles ti isursuromi kadagiti ubbingmi. Ngem nupay mamatikami nga awan ti gundaway a panangipaidammi iti nakayanakan a pagsasao nupay Ingles ti isursuromi, dimi met makuna nga insuromi ti Iloko a sipupuso iti unos ti sangapulo a tawen.
Dayta ti `nakabasolanmi' iti Iloko. Saan a sin of commission daytoy; 'tay kunada a sin of omission. Adda koma mabangon a sentro ti Iloko, wenno Sentro iti panagsurat iti Iloko kadagiti kolehio ken unibersidad, kinuna ni Apo Hidalgo. Mabalin. Kasla kayatmi ti mangipasdek. Ngem awankami iti unibersidad wenno iti sikat a kolehio. Addakami laeng a mangisursuro iti nanumo a Caribquib National High School, iti masungad a barangay ti ilimi. Ngem saan kadi a nakaadal met dagiti Griego idi panawen da Socrates, Plato ken Aristotle, uray laeng kadagiti tientiendaan wenno paggaaduan, basta adda mayat nga agsarita ken mayat met nga agdengngeg; basta adda mayat
a mangisuro ken mayat met a masursuruan? Idi naangay ti reorganizational meeting ti GUMIL Ilocos Norte (GIN) a nanggutigotan met ni Apo Daniel Gaces no ania ngamin ti akem ti GUMIL, no ania ti maaramidanna, napasamak ti brainstorming ket inlungalongmi ti idea ni Apo Hidalgo – ti "Iloko Creative Writing Center."
Konsepto ti tagnawa daytoy a writing center. Awan ti pundona, ti laeng pamuon ket ti kaadda ti mayat nga agsakripisio a mangisuro ken dagiti mayat nga agsakripisio a masursuruan. Ubbing ti target ti Sentro, dayta ti maysa a napagnunumuan. Sadino ti pakasarakanna? Iti koma Laoag City ti pakasarakanna gapu iti kinasentrona. Ngem nagdisnudokami a mangisuro, kaduami ti kapiduami ken kabarangayanmi met laeng a mannursuro ken mannurat, ni Apo Rolando D. Tubera. Napaturay ngarud nga iti nanumo nga ilimi a Banna ti pakasarakan iti pilot creative writing center ket nabatikami nga agkalap iti estudiante (a ninaganmi iti fellow) manipud kadagiti ubbingmi iti Banna.
Simple ti operasion ti Sentro: Duakami ken ni Rolly ti mangisuro, maaddaankami iti classroom iti eskuelaan iti sentro ti Banna, ti Banna National High School a pangisuruanna, adda designaranmi a siled/corner iti eskuelaan a pangipananmi kadagiti sumagmamano a libro, manuskrito, babasaen iti Iloko ken pakaipanan ti gallery dagiti mannurat nga Ilokano. Mangisurokami iti Sabado. Sakripisio daytoy nga awan bayadna para iti Iloko ken Literatura Iloko.
Nagsurat ni Apo Pete Duldulao, ti GIN President iti prinsipal ti Banna National High School para iti pannakapalubos ti lungalongmi. Maysa met a managparnuay ken premiado nga edukador ken visual artist ni Apo Alex Antonio A. Rupisan a prinsipal ti Banna National High School a naipasdek laeng idi tawen 2000 babaen ti nagaget ken nasaldet a mayor ti Banna, ni Hon. Jaime N. Abadilla. Managbasa iti Iloko ni Apo Rupisan ket immanamong a dagus iti `panagdagus' ti Sentro iti Banna National High School. Idi nangrugi ti klase itay Hunio, nangrugikami metten.
II. Dagiti Teknik, Proseso ken Takuat
Innem-a-pulo a nasurok ti nakalapmi nga estudiantemi (fellow). Naggapu dagitoy manipud iti uppat nga eskuelaan sekundaria iti Banna, ti Banna, Caribquib, Catagtaguen ken Caestebanan National High School. Di ang-angaw, nakunami idi agdal-eng dagiti ubbing.
Kasano nga irugimi ti panangisuro iti Iloko kadagitoy? Rinugianmi iti maysa a pamanunotan a nakalalaing dagitoy iti Ingles ken Filipino. Ngem dinamagmi no nakalalaingda iti Iloko. Inkompesarda a narigat a basaen ti kabukbukodanda a pagsasao a napaneknekanmi a kasta idi ipabasami dagiti daniw ni Cles B. Rambaud (iPinili, I.N.), ti Kadus ti Ugaw ken ti Itlog ti Kannaway. Agbeddalda nga agbasa nupay dida met agbeddal nga agsarita. Apay ngata?
Ditoy a nalagipmi manen ti kinuna ni Apo Hidalgo a nayamen ti panagbasa ti Iloko kadakuada gapu ta amin a material a madalapusda bayat ti panagbasada ket naisurat iti Ingles wenno Filipino (Tagalog).
Di ngata nakababain a nalaingkayo iti Ingles ken Filipino ngem agkarkarawakayo iti Iloko? pinangsintirmi. Immisemda a nagdumog. Espeling ti Iloko, ortograpia. Estoria bassit maipapan kadagiti nagkauna nga agsursurat iti Iloko. Simple laeng ti alagaden ditoy, inlawlawagmi: kasla iti Filipino: "kung alin ang bigkas, siyang baybay."
Takuat 1: Saan a narigat nga isuro dagiti ubbing iti ortograpia ti Iloko. Bassit ti kamalida nupay damagenda no ania ti kayat a sawen ti balikas nga ipaespelingmi kadakuada. Kaawatan a damoda a masagap dagita a balikas ngem ammoda met ti espelingna! Intuision, dayta ti adda kadakuada, wenno natural a pannaka-expose iti prinsipio ti ortograpia ti Iloko.
Takuat 2: Narigat nga ikkaten kadagiti ubbing ti pannakaisina ti affix kas iti –mo, -da, -kami (e.g., mapan kayo imbes a mapankayo, kukua mi imbes a kukuami)
Takuat 3: Pudno a di ikaskaso ni ubing nga Ilokano ti grammar ti lengguahena. Kas ninamnama, awan ti paggidiatan ti balay nga dakkel ken balay a dakkel; ti nakusel a innapuy iti nakusel nga innapuy. Kasta met iti: limmagto ti rabaw ti lamisaan ken iti limmagto iti rabaw ti lamisaan. Dagita ti naynay a makitami a biddut. Kas ehersisio, pinaisuratmi dagiti ammoda a pagsasao ken kankanta a nangkorehiranmi kadagiti erradoda.
Takuat 4: Adun ti napukaw iti kulturatayo. Saanen a maawatan dagiti ubbing dagiti ramit, kultura ken kannawidan a dinakamatmi a nakit- kitami pay laeng idi ubbingkami. Dagitoy a ramen ti nainaig kadagiti material nga usarenmi a mangisuro kadakuada. Nagtungpal nga ilawlawagmi no ania dagitoy. Kas pagarigan, ania kano ti ugaw. Mitolohikal a parsua nga agtakaw iti pagbagasan, kunami met. Imbagami pay a nakapimpintas a simbolo ti mannanakaw iti pagkabanan ti gobierno. Pagarupenmi, awan ngatan dagiti nataengan a mahilig a manarsarita kadagiti ubbing maipapan kadagiti kapadasan ti puli? Wenno gapu ngata iti kaaddan ti telebision ket awanen ti mayat a dumngeg kadagiti "sarsarita ni apong no namituen ti sardam?" Lohikal nga addang ti panangisarunomi iti panagputar dagiti ubbing kadagiti sentences iti Iloko.
Takuat 5. Pasaray maipadron ti urnos ti Iloko a sentence iti urnos ti Ingles. Ania ngata ti agpayso, agpanunot kadin dagiti Filipino manipud iti Ingles wenno iti Ingles wenno automatik ti panagpatarus ti utekda? Adda dagiti mailaok a kastoy, "Ti ubing ket nalaing," imbes a kastoy: "Nalaing ti ubing," wenno "Ni nanangko ket napan nakimisa," imbes a "Napan nakimisa ni nanangko."
Uray iti panagsursuro dagiti ubbing iti Filipino, dandani amin a sentence a mausar ket kastoy : Ang saging ay hinog. Ang bahay namin ay nasa burol. Ang ate ko ay masungit. Mangrugi amin dagitoy iti ang (article `the') iti Ingles ket manmano a mangisursuro iti Filipino ti mangdillaw iti daytoy nabatad a pannakaipadron ti Filipino iti urnos ti Ingles. Linabananmin daytoy a kinakapsut ti Filipino bayat ti panangisursuromi iti campus journalism kadagiti ubbing. Saanmi nga impalubos a maikasta met ti kapay-an ti Iloko. Maaksion ken descriptive ti Iloko idinto ta ipangruna ti Ingles ti subject a pagpuligosan ti sentence. Dayta ti kangrunaan a pakaigidiatan ti Iloko iti Ingles ken pakaipadaanna met iti Filipino.
Takuat 6. Mangrugi dagiti ubbing nga agdaniw iti tipo a bukanegan wenno sarita-daniw. Base iti analisis dagiti immuna a sinurat dagiti ubbing, kabaelanda ti agdaniw iti kastoy:
Ni lola napan nakikaaruba
Binalonna 'tay pinadisna
Sinarakna babbaket padana
Agtindeken dida pay nagsisina
Wenno ti kastoy:
Ni manong baro napan nagpasiar
Sabsabongenna nga apagbukar
Ngem apagdanonna adun nataratar
A kotse, motor, bisikleta iti ruar
Simple dagitoy a rugi ti panagsurat ta nakaramut ngarud iti tradision ti daniw Iloko iti daniw paraangan wenno sarniw (sarita-daniw). Natural a pilosopo ni mannaniw nga Ilokano ket matiliwmo latta ti pilosopiana kadagiti kakasta a binnatog dagiti sarita-daniw.
Takuat 7. Nawaras ti tema ken topiko a makita dagiti ubbing no agsuratda iti Iloko. Maidilig iti panagsuratda iti Ingles nga agpuligos laeng dagiti daniwda iti ayat, da nanang ken tatang ken iti nakaparsuaan (aglawlaw), apay ngata ta nakaad-adu gayam a topiko ti mabalin a suraten dagiti ubbing no agsuratda iti Iloko? Ditoy a mapaneknekantayo a maipeksa a nalaing dagiti ubbing dagiti pammaliiw, aspirasion, kinapudno ken riknada iti bukodda a pagsasao a saan ket nga iti ganggannaet a dila.
III. Dagiti Sinuratda
Kas pangramanan no ania ti ramen dagiti sinurat dagiti ubbing, inramanmi ida ditoy. Nabatad ti pilosopia iti daniw ti maysa nga ubing nga adda iti umuna a tukad ti high school – ti maysa a konklusion maipapan iti biag. Kastoy ti sinuratna:
PUSA KEN BAO
Naggaradugod ti bobeda
Adu a Bao, agtatarayda
Immisem ti Pusa
Immuli, dinarasna
Limsot, bobeda sinerrekna
Ti garadugod nayad-adda.
Ay ti Biag, tinniliwan
Ay ti Biag, linnemengan!
Sheila Mae Agamata, I-Amethyst
Banna National High School
Nagsalip ti dua a banag nga addaan talugading, dayta met ti topiko ti sabali pay a mannaniw:
BULAN KEN BITUEN
Rabii no rumuar dagiti bituen
Kasda la perlas kawes a narangen
Ti bulan pay met naglinged
`Ton sangarabii umisem met
Ay ta dagiti bituen, nagpukawda
Ta ti bulan dida masaba
No gayam naraniagda nga agpapada
Didanto pulos makapagkakadua!
Desiree Joy Calano, II-Anthurium
Caribquib National High School
Obserbasion met iti maysa a paset ti biag iti away ti insurat ti maysa. Nupay kasta adda nauneg nga ipasimudaagna:
PANAGSEKKA
Nabriat ti langit
Naigusod a sal-it
Napisang ti titileng
Gurruod a makapleng
Dagiti agseksekka nagbaribarida
Adda pay taraisbuen kadakuada
Ay, inyapuradat' obrada
Adut' naiwakas, nakerkerda
Ta dinagdag ti Langit ida.
Lovella Barao, Fourth Year
Caestebanan National High School
Parnuay ti ubing, makapaisem, addaan iti twist ti sinurat ti maysa a barito, nupay maysa daytoy a `nailinged' a komentario iti kinakurapay:
PAPSIKEL
Ting-to-ting-ting, kumkumliing
Ting-to-ting-ting, agibus binting.
Pinayapayak aglako't papsikel
Dinarasnat' nagpedal iti dadakkel
"Sagmamanot' maysa, manongko?"
"`Toy papsikelko, ading, sagsisingko."
Kinarawak ti nagyan iti bolsitok
Ngem ay, dagiti ramayko limsot!
Ephraim B. Abaro, II-Anthurium
Caribquib National High School
Kas iti panagtubo ti mula nga in-inut agingga iti agbunga, in-inut met ti panagrusing ti ragsak iti sabali pay a daniw ti maysa a balasitang.
MULA NI APONG
Manguddakudday ni Apong iti bangkagna
Agsarsarukod babaet' mulmulana
Apagtubo a kabatiti, pallang, okra
Tarong, paria, kamatis, kardis, parda
Nagpasiar manen kalpasanna,
Narangen mula, nakakita't bungada
Imbaberna ti bayog a sarukodna
Nakaranting, nangrugit' panagburasna!
Aleena Gale P. Rupisan
III-American Goldfinch
Catagtaguen National High School
Contrast wenno nabaringring a panangipresentar nga addaan pay pakatawa iti udina, dayta met ti pagpintasan ti sabali pay a daniw:
BONGGA
Addaytan ni Jean Karen Marie
Umay agbasa, ingget seksi
Ikinnikinnina ti magmagna
Tallotallo pay ti aritosna
Badonat' imported, nakabongbongga
Lipstick ken eyebrow impakapetna
Kunso chop-chop pay a pumarada
Iti klase nagsaludsodan ni maestrana
Uray la nagbullad sa nagnganga!
Brenda Lee Bactat, First Year
Banna National High School
Ania ti makitatayo iti laksid ti isasangbay dagiti pannubok, dagiti pakarigatan, dagiti pakarikutan? Para iti maysa nga ubing dinaniwna ti kastoy:
ROSAS KEN BAYAKABAK
Nagsipnget man ti langiten
Intinnagna man napigsa nga arbisen
Ne, ta agpayso a bumayakabaken
Tudo agindurog metten
Malayus man daytoy balayen
Alikamen amin maingato
Nagal-alak la ket iti bannogko.
Ngem idi kitaek dagiti mulak a rosas,
Makiay-ayamda iti bayakabak!
Princess Sheena Castillo, III-A
Catagtaguen National High School
Agarup kasta met la a kinapudno ti imparang pay ti maysa:
BANTAY
Anian a bannogko
Arig mapugsat angesko
Agkalimduosanak iti ling-etko
Ngem idi makadanonak
Iti aringgawis ti bantay
Nakitak ti ulep a makiinnangaw.
Princess Di Oasan
Caestebanan National High School
Irony, maysa a teknik a mangdillaw iti nadillaw, napalangguad, napangato a parsua. Dayta ti bugas ti kastoy a daniw:
LOLA
Ni Lola adda manen iti kaaruba
Natarabbit a mangpugpug-aw pinadisna
Kabukab a kabukab, adda uy-uyawenna
Kaaruba kano a dida ammot' aramidda
Tattao kano nga adut' pakapilawanna
Ta isu kan pay nalapsat, awan pay pumada.
Pinasarunuanna't garakgak ti estoriana
Ket nakitak latta dagiti nagparang a tuppolna.
Mark Conrad Noroño
Catagtaguen National High School
Ania ti pakaidumaan ti baket ken ti balasang? Inlawlawag ti maysa a balasitang a mannaniw ti kastoy:
BAKET KEN BALASANG
Maysa a baket
Limmabas sanguanan ti baro
Nakabitbit iti nadagsen
Minulenglengan ti baro
Balasang ti limmabas
Nakaiggem iti kuaderno
Timmaray ni baro
Kunana: "'Modtoyen, adingko."
Marjorie M. Miguel
Caribquib National High School
Uray ubing mariknana met dagiti problema ti panagtalon, ti rigat ti sistema ti agrikultura ken ekonomiatayo:
MANNALON
Ni mannalon amin ti paggastuanna
Panagarado, panagpakubota
Panagraep, panagkuliglig, panagsekka
Ganagan, inyut-utanganna
Insektisidio a pinagespreyna
Agraman pay padanum ti pagayna
Nagbugi, nagdawa, nagapit
Ngem naglako, naglaka met ti irik!
Chona Colubong
Catagtaguen National High School
Adda gunggona ti kinasayaat, dayta met ti tema ti sabali pay a mannaniw. Kastoy ti panangiladawanna:
NATULNOG
Nagpayapay ni nanangna
Nagtaray isuna, insegida
Nagbilin, sumakdo't inumenda
Dardaras a di nagpangngadua
Anakko, aggaoka, kinunada
Daras a nagala't lunglonganda
Idi mapan agbasa, kinunan' nanangna
Dobliek ti alawansmo ita!
Lerma Espiritu
Catagtaguen National High School
Respeto, panagayat kadagiti nataengan, dayta met ti winarwar ti maysa nga agtutubo a mannaniw:
LAKAY
Daytoy naunget a lakay
Pasaray labakennak pay
Awan ungetna a naalumamay
Matana no agpungtot, kumilaw
Ngem diak kayat a sungbatan, uray
Ta daytoy naunget a lakay
Apongko a diak kayat a mapaay!
Toni Mai Madrid
Catagtaguen National High School
Salsaludsod no ania ti mapasamak iti masakbayan, dayta met ti nakaibatayan daytoy sabali pay a daniw:
MANGGA
Kitaem daydiay mulak a mangga
Nalapsat, nalangto a mabuybuya
Binantayak daydiay a sinibugan
Binuntonak pay sinako a ganagan
Saplit ti bagyo inna ngata madaeran
Waw ti tikag innanto ngata malabasan
Mapagpalamiisakto ngata ti rukbosna
Nanamekto ngata sinar-ay a bungana?
Christopher I. Calano, IV-Marigold
Caribquib National High School
Addaan iti social consciousness ti dadduma a daniw. Kastoy ti nasuabe a panangdillaw dagiti ubbing kadagiti mapaspasamak iti aglawlaw:
POLITIKO
Timmakder ni kandidato
"Daytoy a kalsada pasementokto
Daytoy a barangay hall pabaruekto"
Nagsipat dagiti tao
Nagdir-ida a nakialamano
Ngem naglibbi ni lilongko
Limmikud sa immadayo.
Amor Raymundo
Catagtaguen National High School
Konsepto dayta a surdongan met ti maysa manen a mannaniw iti sabali met a proposision ken panirigan:
IDI KEN ITA
Idi:
Binigat nga adut' sangaili
Iti balay ken opisinak
Agpatulongda, makigayyem
Agkiddaw iti kuarta
Ita:
Naabakak iti panagpipili
Naglidayen ti kasasaadmi
Dida pay kumita no masabatdakami
Lumiklikud dagiti umili
Joe Mark Duldulao
Catagtaguen National High School
Wenno dagiti napino a pannakaiparang ti agmamata, naangaw ken surdo a kinapudno babaen ti deskripsion:
INGKONG
Nakarubuaten ni Ingkong
Intayana ti dakulapna
Ken ni Nanangna
Inyawatanda iti saba
Ngem impuruakna
Iti lamisaan kinuykoy ni tatangna
Ti maudi a pirit ti kapeda.
Shiela Marie Agamata
Banna National High School
Nasidap a talaga ti obserbasion dagiti ubbing. Kinakisang gapu iti kinakurapay ti galad (wenno panunot), dayta met ti tema ti maysa:
LATA
Agmalmalem a makitungtong
Iti sango ti naragsak nga ummong
Idi sumangpet idiay balayda
Kimmaradakad dagiti pinggan
Nakuskos ti kardero
Tinan-awanna ti lata
Nga awan nagyanna.
Marissa R. La Guardia
Caribquib National High School
No kinakisang gapu iti panagliway ti adda iti ngato, kinakisang man met laengen daytoy sumaruno a daniw. Ngem sabali ti gapuna:
MULENGLENG
Ina a napno't alahas ramramayna
Nakapannimid, nakamulengleng
Iti pimmalasio a taeng
Nakatapaya a mangbuybuya
Kadagiti kaldero a nakadata
Iti rabaw ti nalamiis a gas range
Ken iti nakalukat a pagbagasan
A nagkukotan ti pusa
Iti salas naringgor dagiti annakna
Agkomkompiuter ken agbuybuya
Iti beta a paw-it ni lakayna.
Rachelle Ann A. Vinluan
Caribquib National High School
Kutonen ti asukar agingga nga adda sam-itna. No awan ngaruden? Warwaren ni mannaniw ti kastoy:
BALIKBAYAN
Idi simmangpet ni Ason
Kaaruba, kabagian
Aduda a dimmanon
Kanayon ti pamakan
Uray met ti painum
Naibus ti pirak
Kas naatian a danum
Idi agsubli isuna
Awan nagpayapay
Iti eroplano
Napasennaay.
Ephraim B. Abaro
Caribquib National High School
Kinapudno ti panamagrakaya ti hueteng iti panagbiagtayo, dayta met ti dinillaw ti sabali pay a mannaniw:
HUETENG
Intayana amin a kuartana
Agraman pay para bugguongna
Namnamana mangabak isuna.
Iti rugak a dulang
Rinamanan ni lakayna
Ti digo ti dinengdeng
Naamnaw, nagmalanga:
Iti bangirna, agsursurat ni baketna
Dua paris a numero a tarakenna.
Sherylle Timbreza
Caribquib National High School
Maipakita latta ti paggidiatan ti kinakurapay ken kinabaknang kadagiti daniw. Kitaentay' daytoy.
LIMOS
Sinarunok ni Madam
Lumanitok dagiti nasileng
A sapatosna.
Iti sango ti simbaan
Linabsanna dagiti ima
A nakatanggaya
Kinarawak ti bolsak
Nagkaratikit
Ti itedko ken Apo a limos
"Pakawanennak, Apo,"
Kinunak ket intinnagko
Ti sensilio
Iti kirriit a dakulap.
Desiree Jhoy Calano
Caribquib National High School
Sumagmamano laeng dagitoy kadagiti ubbing a kur-it a mabalin a kunaen a daniw–ti literature dagiti ubbing iti Iloko. Nupay diretso dagiti lengguahe a nausar, awan ti makuna nga inlemmeng dagiti ubbing, nabatad dagiti mensaheda, saan laeng a para kadakuada no di pay ket ad-adda a para kadatayo a nataengan.
IV. Balangat
Iti kalkalpas a pasalip ti Governor Roque Ablan Award for Iloko Literature iti Panagsurat iti Daniw para kadagiti estudiante iti sekundaria iti Ilocos Norte ken Laoag City, 14 a set ti daniw iti kadagupan ti 34 nga entry ti naggapu iti GUMIL-Ilocos Norte Youth Creative Writing Center iti Banna, Ilocos Norte.
Idi maipaulog ti resulta, inyalat ti dua kadagiti fellow ti GIN-YCWC ti umuna ken maikadua a gunggona iti GRAAFIL 2003: da Rachelle Ann A. Vinluan, umuna a gunggona babaen ti daniwna a "Kallautang Kdpy." ken Desiree Jhoy Calano, maikadua a gunggona babaen ti "Pannubok Kdpy." Agpadpada dagitoy nga estudiante iti Caribquib National High School. Inawatda ti sertipiko ken cash prizeda iti GRAAFIL Seminar iti Ilocos Norte National High School, Laoag City, Agosto 6, ken nagdaniw ni Rachelle Ann iti Ablan Day Celebration iti Laoag City idi Agosto 9.
V. Dagiti Parikut ken Arapaap
Saan nga asi-asi ti mangtubay kadagiti agtutubo a mannurat. Agpuonantayo iti anus ken tibker pakinakem ken panagsakripisio. Mayarig iti ubing ti Sentro. Nayanak iti kulluong ta ngamin awanan daytoy iti nabaknang a pasilidad wenno naranga nga opisina. Kas kadagiti immuna nga unibersidad iti Europa kalpasan ti Dark Ages, maysa daytoy a grupo dagiti mayat nga agsursuro ken mayat a mangisuro. Ket adu latta met ti parikut: (1) Kinakisang ti reperensia. Tapno nawadwada ti pannakaisuro ti panagsurat maakkal koma dagiti nakabaul a libro, manuskrito tapno agserbi a reperensia iti Sentro; (2) Pannakaikabil dagiti ladawan dagiti mannurat iti gallery ti Sentro kas sibibiag nga inspirasion dagiti ubbing a mannurat. (3) Sponsorship a ti kayatna a sawen panangtarabay iti maysa nga ubing a mannurat babaen ti pinansial a pakarikutan. Iti masungad a tawen, inton makaplastaren ti pilot center, mabalinen nga awisen dagiti tagasabali nga ili iti zona ti daya a paset ti Ilocos Norte; mabalin pay a maipasdek metten dagiti sabsabali pay a writing center ti GUMIL Ilocos Norte para iti pannakasanay dagiti agtutubo a mannurat.
Agserbi koma ket a kas paratignay daytoy tapno bangonen metten ti GUMIL Filipinas dagiti writing center kadagiti unibersidad ken kolehio iti Kailokuan ta suportaran met dagiti chapter dagiti adda iti sekundaria ken elementaria.
Iti pamanunotanmi, nasken dagiti creative writing center tapno adda masindadaan a pakatiponan dagiti agtutubo a mannurat. Iti kasta, saan a marigatan ti GUMIL Filipinas ken dagiti lokal a tsapter a mangurnong kadagiti masanay nga agtutubo aglalo iti proyekto daytoy a seminar-workshop ti panagsuratan. No tunggal establisadon a mannurat ket adda ipasdekna a writing center iti ilina (uray pay iti mismo a balayda no nasken) ket agawis kadagiti agtutubo a sanayenna, nagbilegen dayta nga addang iti pannakapabaknang ti Literatura Ilokana!
Napintas pay ti ar-aramiden dagiti kameng ti GIN nga isasarungkar iti Sentro ta agserbi dagitoy kas visiting panelist. Itay nabiit, immay da Pete Duldulao, Renato Taylan, Delfin Dumayas, Zaldy Cudal, Guillermo Concepcion, Velmarie Matutino ken Rodolfo Guittap kas panelist ket anian a ragsak dagiti ubbing a nagsalsaludsod kadakuada maipapan iti panagsurat. Naragragsak manen dagitoy idi agbukanegan da Appo Guiller, Zaldy ken Delfin! Ken imparang ni Apo Guiller no kasano ti mangdaniw iti maysa a dayag!
VI. Awis
Para iti pannakapapintas pay ti Sentro, makatulong amin a mannurat, saan laeng a dagiti taga-GIN a nangirusat itoy no di pay amin a kameng ti GF. No adda dagiti material (libro iti Iloko, manuskrito, mabalin ti photocopy) a mabalin a mausar dagiti ubbing, picture a maikadakkel ken biograpia ni mannurat para iti gallery, makiddaw a maipatulod iti daytoy nga address:
The Resident Director
GUMIL Ilocos Norte Youth
Creative Writing Center
Banna National High School
Banna, Ilocos Norte
Makiddaw met ti ibibisita ti siasino man a mannurat nga adda wayana iti Sabado iti Sentro ket mapagsaritanto/ maikkan iti waya a mangibinglay iti kapanunotan ken padasna iti panagsuratan.
Naipablaak iti RIMAT, Marso 2004.


text:
Nailian a Parke ti Biak-na-Bato
Ti Nailian a Parke ti Biak-na-Bato ket nasalakniban a lugar iti Pilipinas nga intero a mabirukan iti kaunegan ti Baranggay Biak-na-Bato idiay San Miguel, Bulacan nga isu met laeng ti nakaalan ti naganna. Ti parke ket gayatenna dagiti asideg nga ili ti San Ildefonso ken Doña Remedios Trinidad ken sakupenna ti dagup a kalawa iti 2,117 hektaria.[1] Daytoy ket nairangarang a nailian a parke idi 1937 babaen ni Presidente Manuel Luis Quezon babaen ti pannakaikamengna iti pakasaritaan ken lugar ti Republika ti Biak-na-Bato. Ti parke ket buklen ti network ti kueba ken sistema dagiti karayan ken dagiti pagdalanan iti historikal ken ekolohiko a kinapangruna. Daytoy ket naisanglad laeng iti 80 kilometro manipud ti Manila, daytoy ket napardasen nga agbalbalin a nadayed a papanan nga eko-adbentura para kadagiti agtataeng iti siudad.
Dagiti linaon
Topograpia ken ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Nailian a Parke ti Biak-na-Bato ket naipatengnga iti baw-ang ti banatay nga iniwa babaen ti Karayan Balaong. Adda met dagiti ad-adu ngem sangagasut a kueba nga agdumaduma ti kadakkel ken dagiti pormasion ti kristalina a mineral a naiwarwras iti balasiw ti parke. Kadagiti kaaduan a napaspasiaran a kueba ket ti Kueba Aguinaldo, isu idi ti kuartel ni Presidente Emilio Aguinaldo, ken ti Bahay Paniki wenno Kueba ti Panniki, a naibagbaga a pagtaengan dagiti saan a basbassit ngem innem a sebbangan dagiti napayyakan a mamalia: ti kabag-kabag, ngusong kabayo, bungisngis, sibsib, bayakan ken pakibu. Dagiti billit Nido wenno iti Inggles a makunkuna iti swiftlets ket mabirukan pay iti daytoy a parke, ken dagiti sunggo, dagiti naatap nga alingo, dagiti agila, monitor lizards, ken dagiti dadduma pay a sebbangan ti billit nga aum-umok kadagiti natayag a kaykayo. Dagiti orkida, kaykayo, ken dadduma pay a mulmula ken ti bokawe (buho) ket dagitoy ti flora ta mabalin a mabirukan iti daytoy a parke.[2]
Dagiti pagsiiman a lugar ti dati a republika ken dagiti pay tidda ti bato ken pagsammakedan ket adu pay a mabirukan iti kaunegan ti parke, a mairaman ti bato aderaas nga addaan kadagiti naikitkitikit, ken mabalin nga agtawenen ti ginasut a tawtawen.[3]
Ti Bantay Susong Dalaga ken Dissuor Tilandong ket nadayegda pay a pagpasiaran iti uneg ti parke.
Galeria[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rehion 3 - Nasalakniban a Luglugar". Departamento ti Enbironmento ken dagiti masna a Rekurso - Nasalaknibana Luglugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 13 Hunio 2012.
- ^ "Biak-na-Bato". The Philippine Star - Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 14 Hunio 2012.
- ^ "Pagpasiaran ti Turista iti Bulacan". Departamento ti Turismo (Pilipinas). Naala idi 14 Hunio 2012.


text:
Pammadayaw nga Oscar
Ti Pammadayaw nga Academia, am-ammo kas Pammadayaw nga Oscar ket ti kalatakan a premio iti pelicula idiay Estados Unidos. Tinawen a maibalbalangat kadagiti kalalaingan nga aktor ken direktor ken kapipintasan a pelicula iti tawen, ikedkeddeng daytoy ti Academia ti Arte ken Siensia iti Pelicula, maysa a gimong dagiti direktor, actor ken dadduma pay a mangal-alagad ken mangmangged iti industria ti pelicula. Manipud 2003, addan 5,816 a kamkameng ti Academia.
Ti kalkalpas a pammadayaw ket naited idi 2006, iti maika-78 seremonia ti Academia.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Wikipedia:Tulong para iti midia
Adda dagiti dadduma nga artikulo ti Wikipedia a naglaon ti uni wenno mabuya a pap-papeles. Ti kaipanggepan iti daytoy a panid ket ipalpalawagan na ti panagpaay-ayam ti uni ken mabuya a pappapeles a mabirukan iti Wikipedia.
Dagiti papeles a midia ket mabalin a may-ayam iti ania man a komputer. Nupay kasta, ti komputer mo ket nasken nga addaan ti husto a software. No ti komputer mo ket saan nga automatiko nga agpaay-ayam kadagitoy a papeles no itaklam ida, makapabaelam babaen ti panagikarga ken panagikabil ti nawaya a software manipud ti internet.
Dagiti uni a papeles iti Wikipedia ket kadawyan nga agus-usar kadagiti gandat ti Ogg nga Vorbis a porma tii uni, ken dagiti mabuya a papeles ket agus-usar da ti Ogg Theora a porma. Saan dagitoy a kadawyan a maus-usar a porma ti midia, ngem dagitoy ti inusar tapno maliklikan dagiti mabalin a problema kadagiti napatente a porma, a kasla iti MP3 wenno MPEG.


text:
ISO 639-5
Ti ISO 639-5:2008 "Dagiti kodigo para iti representasion ti nagnagan ti sasao—Paset 5: Alpha-3 a kodigo para kadagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo" ket maysa a sangalubongan nga alagaden nga inpablaak babaen ti ISO. Daytoy ket naparang-ay babaen ti Teknikal a Komite tiee 37 ISO , Subkomite ti 2, ken immuna a naipablaak idi Mayo 15, 2008. Daytoy ket paset dagiti serie dagiti alagaden ti ISO 639.
Dagiti linaon
Dagiti kolektibo a kodigo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ISO 639-5 ket ipalawagna dagiti kodigo ti alpha-3 (3-a letra), a tinawtawagan kadagiti "kolektibo a kodigo," a mangilasin dagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo. Manipud idi Agosto 29, 2008 a pannakaipabaro ti ISO 639-5, ti alagaden ket nangipalawag kadagiti 114 a kolektibo a kodigo. Ti Biblioteka iti Kongreso ti Estados Unidos ket mangtartaripato ti listaan dagiti kodigo ti Alpha-3 a buklen ti ISO 639-5.[1]
Ti alagaden ket sanna a sakupen amin dagiti pamilia ti pagsasao nga us-usaren dagiti lingguista. Dagiti pagsasao a nasakop babaen ti kodigo ti grupo ket mabalin a saan a lingguistiko a maikabagian, ngem mabalin nga adad iti heograpikoa pannakaikabagian, wenno kategoria apannakaikabagian (a kas ti Tattao a Kreol).
Ti laeng sitio nga addaan ti kompleto a listaan dagiti kodigo ti pagsasao ken dagiti grupo ket ti Sitio ti Multitree Ti Gandat ti MultiTree, a patpatarayen babaen ti listaan ti linggguista The LINGUIST List. Ngem dagitoy a kodigo ket saan a paset ti sistema ti ISO, ken agus-usar kadagiti uppat (saan a tallo) a letra. Gaputa dagitoy ket nalawag a sabali manipud kadagiti kodigo ti pagsasao, adda dagiti sitio a nagkaykayat kadagitoy, urayno dagitoy ket saan nga alagaden.
Pannakaikabagian kadagiti sabali a paset ti ISO 639[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti kodigo kadagiti kodigo ti ISO 639-5 ket mabirukan iti alagaden a "kodigo ti Alpha-3" ti ISO 639-2 . Ti ISO 639-2 ketaglaon kadagiti kodigo para kadagiti dadduma nga agmaymasa a sasao, adda met dagiti kodigo ti makro a pagsasao ti ISO 639 , ken dagiti dadduma pay a kolektibo a kodigo; ti aniaman a kodigo a mabirukan iti ISO 639-2 ket mabalin pay a mabirukan iti ISO 639-3 wenno ISO 639-5.
Dagiti kodigo dagiti pagsasao, dagiti pamilia, wenno grupo iti ISO 639-2 ket mabalin a ti kita ti "grupo" (g) wenno "nabati a grupo" (r). Ti "grupo" ket buklen dagiti nadumaduma nga agkakabagian a sasao; ti "nabati a grupo" ket grupo dagiti nadumaduma nga agkakabagian a pagsasao a nakailaksidan dagiti dadduma a naisangayan a pagsasao. Nupay kasta, iti ISO 639-5, ti "nabati a grupgrupo" ket saan a mangilaksid kadagiti aniaman a pagsasao. Gaputa ti ISO 639-2 ken ISO 639-5 ket agus-usarda ti agpada a kodigo iti Alpha-3, ngem saanda a kankanayon a manginagan ti isu met laeng a listaan dagiti pagsasao para iti aniaman a naited a kodigo, dagiti pagsasao iti kodigo ti Alpha-3 ket manginagan iti di nikeddeng malaksid no ammo a ti kodigo ket naus-usar iti kontesto iti ISO 639-2 wenno ISO 639-5.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti komite nga immuna a pangyuna a pannakaaramid ti ISO 639-5 ket naipablaak idi Pebrero 23, 2005. Voting on the draft terminated on July 5, 2005; the draft was approved.
In 2006, the target publication date for the final standard was set at October 30, 2007. Idi las-ud ti agpang ti pannakaaprobar ti alagaden, ti ISO kanungpalan a pannakaaramid ti sangalubongan a balota ti alagaden ket saan idi a nairugi aginggana idi Pebrero 8, 2008. Ti panagbutosket nagpatingga idi Abrill 10, 2008 ("agpang 50.60").
Ti alagaden ket naipablaak idi Mayo 15, 2008.
Ti maysa a pabaro ket naipablaak idi Agosto 29, 2008.
Dagiti parikut[urnosen | urnosen ti taudan]
Daksanggasat met, a ti agasmang ti kodigo ti ISO 639-5 ket mangirepresenta laeng ti bassit usit a gatad dagiti pannakaigrupo ti pagsasao iti lubong, a kas makita babaen ti panangipada kadagiti maus-usar iti sitio ti MultiTree, nga asasideg daytoy iti pannakalpas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rehistrasion a Turay ti ISO 639-5". Network Development & MARC Standards Office. Biblioteka iti Kongreso. Pebrero 18, 2009. Naala idi Agosto 23, 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Internasional nga Organisasion para ti Panangiyalagad
- Dagiti kodigo ti ISO 639-5 a naurnos babaen ti Panangilasin
- Ti Gandat ti MultiTree
- "Reporta ti Rehistrasiona Turay ti ISO 639 2004–2005" (PDF). www.niso.org. National Information Standards Organization. Naidulin manipud ti kasisigud idi Septiembre 28, 2006.
- Constable, Peter (Agosto 20, 2004). "Ania ti plano para iti ISO 639-3 ken RFC 3066 ter?". ietf-languages mailing list. http://www.alvestrand.no/pipermail/ietf-languages/2004-August/002223.html. Naala idi Agosto 23, 2010.
- http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=39536 —WEbsite ti ISO para iti panaggatang ti kopia ti alagaden ti ISO 639-5


text:
Bacolod
Ti Siudad ti Bacolod ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Negros Occidental iti Pilipinas. Isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Negros Occidental. Kabeddengna ti Siudad ti Talisay iti amianan, ti ili ti Murcia iti daya, ti Siudad ti Bago iti abagatan-a-laud, ken ti Kipet ti Guimaras iti laud.
Naindayegan ti Siudad ti Bacolod gapu iti Piesta ti Maskara a maang-angay ditoy iti kada bulan ti Oktubre.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Bacolod ket nabingbingay a politikal kadagiti 61 a barbaranggay.[2]
- Alangilan
- Alijis
- Banago
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Baranggay 5 (Poblacion)
- Baranggay 6 (Poblacion)
- Baranggay 7 (Poblacion)
- Baranggay 8 (Poblacion)
- Baranggay 9 (Poblacion)
- Baranggay 10 (Poblacion)
- Baranggay 11 (Poblacion)
- Baranggay 12 (Poblacion)
- Baranggay 13 (Poblacion)
- Baranggay 14 (Poblacion)
- Baranggay 15 (Poblacion)
- Baranggay 16 (Poblacion)
- Baranggay 17 (Poblacion)
- Baranggay 18 (Poblacion)
- Baranggay 19 (Poblacion)
- Baranggay 20 (Poblacion)
- Baranggay 21 (Poblacion)
- Baranggay 22 (Poblacion)
- Baranggay 23 (Poblacion)
- Baranggay 24 (Poblacion)
- Baranggay 25 (Poblacion)
- Baranggay 26 (Poblacion)
- Baranggay 27 (Poblacion)
- Baranggay 28 (Poblacion)
- Baranggay 29 (Poblacion)
- Baranggay 30 (Poblacion)
- Baranggay 31 (Poblacion)
- Baranggay 32 (Poblacion)
- Baranggay 33 (Poblacion)
- Baranggay 34 (Poblacion)
- Baranggay 35 (Poblacion)
- Baranggay 36 (Poblacion)
- Baranggay 37 (Poblacion)
- Baranggay 38 (Poblacion)
- Baranggay 39 (Poblacion)
- Baranggay 40 (Poblacion)
- Baranggay 41 (Poblacion)
- Bata
- Cabug
- Estefania
- Felisa
- Granada
- Mandalagan
- Mansilingan
- Montevista
- Pahanocoy
- Punta Taytay
- Singcang-Airport
- Sum-ag
- Taculing
- Tangub
- Villamonte
- Vista Alegre
- Handumanan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Negros Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Damdamag
Ti damdamag (Ingles: news) ket isu ti komunikasion ti napili a[1] pakaammo kadagiti agdama a paspasamak nga inrangarang babaen ti maimaldit, maiwaragawag, Internet, wenno ti maibaga ti maikatlo a partido wenno makabuybuya a masa.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda maysa a tao a nagitunton a ti Ingles a balikas a "news" (Ilokano: baro) ket naparang-ay idi maika-14 a siglo a kas ti naipangpangruna a panagusar ti ad-adu ngem maysa a porma ti "new".[2] Iti Tengnga nga Ingles, ti kapadpada ti balikas idi ket ti newes, a kasla ti Pranses a nouvelles ken ti Aleman a neues. Adda pay dagiti maipadpada a nagrang-ay a mabirukan iti sasao nga Eslabo – ti Tseko ken ti Eslobako a noviny (manipud ti nový, "baro"), ti kognato a Polako ti nowiny ken Ruso a novosti – ken ti sasao a Keltiko: ti Gales newyddion (manipud ti newydd) ken ti Korniko nowodhow (manipud ti nowydh).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Shirkey, Clay (2008). Here Comes Everybody. Penguin. p. 64-328. ISBN 978-1-59420-153-0.
- ^ "Online Etymology Dictionary". Online Etymology Dictionary. Naala idi 7 Hulio 2012.


text:
Venezuela
Ti Venezuela (i/ˌvɛnəzˈweɪlə/ ven-uh-zwale-uh, lokal: [Beneˈswela]), opisial a tinawtawagan ti Bolivariana a Republika ti Venezuela[1] (Espaniol: República Bolivariana de Venezuela [reˈpuBlika BoliBaˈɾjana ðe Beneˈswela]), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga aplaya ti Abagatan nga Amerika. Ti teritorio ti Venezuela ket sakupenna ti agarup a 916,445 kuadrado kilometro (353,841 sq mi) nga adda dagiti nakarkulo a populasion iti 29,105,632. Ti Venezuela ket naikedkeddeng nga estado nga adda iti nangato unay a biodibersidad, nga adda dagiti taengan a sumakup manipud ti Andes a kabambantayan iti laud aginggana ti katuduan a bakir ti Labneng Amasona iti abagatan, babaen dagiti nawatiwat a llanos a tanap ken Karibe nga aplaya iti tengnga ken ti Karayan Delta ti Orinoco iti daya.
Ti Venezuela a kolonia ti España idi 1522 urayno adda dagiti resistansia manipud kadagiti patneng a tattao. Daytoy ket nagbalin a maysa kadagiti immuna nga Espaniol Amerikano a kolonia a nangirangarang ti pannakawayawaya (idi 1811), ngem saan a nakatalged a nangbangon ti pannakawayawaya aginggana idi 1821 (a kas maysa a departmento ti pederal a republika ti Gran Colombia, a nakagun-od ti napno a pannakawayawaya idi 1830).Idi las-ud ti maika-19 a siglo ti Venezuela ket nagsagsagaba ti politikal a diktadura, ken daytoy idi ket tinurturayan babaen dagiti rehional a caudillo (nabileg a tattao ti milisia) iti kaaduan ti maika-20 a siglo. Ti pagilian ket adda idin kadagiti napugsa-pugsay a demokratiko a gobierno idi baetan ti 1945 ken ti agdama nga aldaw; kasla kadagiti kaaduan a pagilian ti Latin nga Amerika, daytoy ket nakasagsagaba kadagiti kudeta ken dagiti milisia a diktadura. Dagiti ekonomiko a siddaaw iti tawtawen ti 1980 ken tawtawen 1990 ket nangiturong ti maysa a politikal a didigra a gapuanan kadagiti sumurok a 3,000 a natnatay kadagiti riribok ti Caracazo iti 1989, ti dua kudeta idi 1992, ken ti panagpabasol kenni Presidente Carlos Andrés Pérez para iti panagtakaw kadagiti publiko a pundo idi 1993. Ti pannakarebba ti talek dagiti adda a partido ket nakakita ti 1998 nga eleksion iti dati nga opisial ti buyot a ni Hugo Chávez, ken ti panangirugi ti Bolivariana a Rebolusion, iti panangrugi ti maysa a 1999 a Konstituente nga Asemblia tapno makasurat ti baro a Batay-linteg ti Venezuela.
Ti Venezuela ket maysa a pederal a presidensial a republika a buklen dagiti 23 nga estado, ti Kapitolio a Distrito (a mangsakup ti Caracas), ken dagiti Pederal nga Agkamkammatalek (a mangsaksakup kadagiti adda ti pantar nga isla ti Venezuela). Ti Venezuela ket agtunton kadagiti amin a Guyanes a teritorio ti laud iti Karayan Essequibo; daytoy a 159,500 kuadrado kilometro (61,583 sq mi) a paset ti daga ket tinawtawagan ti Guayana Esequiba wenno ti Zona en Reclamación (ti "sona nga agdama a tinunton").[2]
Ti Venezuela ket maysa kadagiti urbano unay a pagilian iti Latin nga Amerika;[3][4] kaaduan kadagiti Taga- Venezuela ket agtataengda kadagiti siudad iti amianan, a naipangpangruna idiay kapitoliona, a Caracas, nga isu pay daytoy ti kadakkelan a siudadna. Manipud idi nadukatalan ti lana idi nasapa a maika-20 a siglo, ti Venezuela ket maysan kadagiti mangidaulo nga agilaklako ti lana iti lubong ken adda kadagiti kadakkelan a reserba ti lana. Dati idi a di naparang-ay unay nga aglaklako kadgiti tagilako ti agrikultura a kas ti kape ken kakaw, ti lana ket napardas a nagbalin a kaaduan a nailaklako ken rentas ti gobierno. Ti tawtawen ti 1980 a kaadu unay ti lana ket nangiturongan ti maysa a didigra ti ruar nga utang ken ti maysa a napaut nga ekonmiko a didigra , a nakakita ti panagpangato ti inflacion iti 100% idi 1996 ken ti panakaipangato ti gatad ti kinapanglaw iti 66% idi 1995[5] idi ti (babaen ti 1998) tunggal maysa a tao ti GDP ket natnag iti isu met laeng nga agpang a kas idi 1963, a bimmassit iti pagkatlo manipud iti kangatona idi 1978.[6] Ti pannakaungar dagiti presio ti lana kalpasan ti 2001 ket nagparang-ay ti ekonomia ti Venezuela ken nakaaramidan dagiti sosial a panaggastos, urayno ti nagbanagan ti 2008 a sangalubongan a didigra ti pinansia ket nakakita ti baro a panagpababa ti ekonomia.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1499, ti maysa nga ekspedision nga indauloan babaen ni Alonso de Ojeda ket nagbisita ti aplaya ti Venezuela. Dagiti salingkadang a balay iti lugar ti Danaw Maracaibo ket nangipalplagip ti nabigador a ni Amerigo Vespucci iti siudad ti Benesia, isunga ninagananna ti rehion iti "Veneziola", nga iti kontemporario a Toskano (patneng a pagsasao ni Vespucci) ket kaibuksilanna ti "bassit a benesia".[8] Ti nagan ket nakaala ti agdama a pannakailetrana a kas resulta ti Espaniol nga impluensia,[8] nga iti suldong nga -uela ket maus-usar a kas pangpabassit a termino ti (a kas ti plaza / plazuela, cazo / cazuela); isunga, ti kasisigud kapanunotan ti termino ket mabalin nga iti maysa a "bassit a Benesia".[9] Ti Aleman a termino para iti lugar, a "Klein-Venedig", ket kaibuksilanna pay ti bassit a Benesia.
Urayno kasta, ti Vespucci a sarita ket agtutloy nga isu ti kadayegan ken naaw-awat a bersion ti taudan ti nagan ti pagilian, ti sabali a rason para iti nagan ket naibagbaga ti pangilaglagip ni Martín Fernández de Enciso, ti maysa a kameng ti timpuyogan ni Vespucci ken Ojeda. Iti obrana aSumma de Geografía, inbagbagana a nabirukanda ti maysa a patneng a populasion a nagtawtawag ti bagbagida iti "Veneciuela," a nangisingasing a ti nagan a "Venezuela" ket mabalin a nagtaud manipud ti patneng a lubong.[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Venezuela". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 24 Abril 2012.
- ^ website ti Testo ti Tulag iti Nagkaykaysa a Pagpagilian "Tulagan ti Hinebra, Pebrero 17, 1966". Nagkaykayasa a Pagpagilian. Naidulin manipud ti kasisigud idi Mayo 5, 1966. Naala idi Enero 15, 2013.
- ^ Abagatan nga Amerika. Encarta. Naidulin manipud ti kasisigud idi 21 Abril 2007. Naala idi 13 Marso 2007.
- ^ "Dagiti naikapet a Tabla" (PDF). Dagiti Prospekto ti Urbanisasion ti Lubong: Ti 1999 a Rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 13 Marso 2007.
- ^ Michael McCaughan (4 Enero 2011). Ti Gubat ti Venezuela. Seven Stories Press. p. 32. ISBN 978-1-60980-116-8. Naala idi 16 Abril 2012.
- ^ Kelly, Janet, ken Palma, Pedro (2006), "Ti Sindrome ti Ekonomiko a Pannakapaay ken ti Panagbiruk para iti Panagbalbaliw", iti McCoy, Jennifer ken Myers, David (eds, 2006), Ti Pannakawarwar ti Representatibo a Demokrasia idiar Venezuela, Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. 207 ISBN 0-8018-8428-4
- ^ Venezuela. Lonely Planet. 2004. ISBN 978-1-74104-197-2. ISBN 1-74104-197-X. Naala idi 10 Marso 2007.. p. 177.
- ^ a b Venezuela: Ti Petro-Estado nga Agus-usar kadagiti Maipabaro nga Enerhia: Ti Parawad iti... idiay Liblibro ti Google Babaen ni Germán Massabié
- ^ Thomas, Hugh (2005). Dagiti Karayan ti Balitok: Ti Iyuungar ti Espaniol nga mperio, manipud kenni Columbus aginggana kenni Magellan. Random House. p. 189. ISBN 0-375-50204-1.
- ^ Cuadernos Hispanoamericanos (iti Espaniol). Instituto de Cultura Hispánica (Agencia Española de Cooperación Internacional). 1958. p. 386.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Venezuela idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Venezuela manipud idiay Wikivoyage
- E-Gobierno (Espaniol)
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete
- Venezuela a naikabil iti The World Factbook
- Venezuela idiay Dagiti Biblioteka ti UCB ti GovPubs
- Kitaen ti Venezuela iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Venezuela
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1811
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Bibliothèque nationale de France
Ti Bibliothèque nationale de France wenno iti Ilokano Nailian a Biblioteka iti Pransia (BnF, IPA: [bi.bli.jɔ.tɛk na.sjɔ.nal də fʁɑ̃s]) ket isu ti Nailian a Biblioteka iti Pransia, a mabirukan idiay Paris. Daytoy ket naikeddeng a repositorio kadagiti amin a naipablaak idiay Pransia. Ti agdama a presidente ti biblioteka ket ni Bruno Racine.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jack A. Clarke. "Panagdaliasat dagiti Pranses a Biblioteka, 1789-95." The Library Quarterly, Tomo. 37, No. 4 (Okt., 1967)
- ^ a b "La BnF en chiffres".
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bibliothèque nationale (Pransia), Département de la Phonothèque nationale et de l'Audiovisuel. Dagiti Nailian a Nairehistro nga Uni ken Departamento ti Audiovisual iti Nailian a Biblioteka iti Pransia. Parais: Bibliothèque nationale, [1986]. 9 p.
- Riding, Alan. "France Detects a Cultural Threat in Google," New York Times. Abril 11, 2005.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Nailian a Biblioteka iti Pransia idiay Wikimedia Commons
- Dagiti midia a mainaig ti Gallica idiay Wikimedia Commons
- WEbsite ti BnF (Ingles)
- BnF website (Pranses)
- Gallica, Dihital a biblioteka ti BnF (Ingles)
- Gallica, Dihital a biblioteka ti BnF (Pranses)


text:
Pagayawan, Lanao del Sur
Ti Pagayawan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pagayawan ket nabingbingay a politikal kadagiti 18 a barbaranggay.[2]
- Ayong
- Bandara Ingud
- Bangon (Former Poblacion)
- Biala-an
- Diampaca
- Guiarong
- Ilian
- Madang
- Mapantao
- Ngingir
- Padas
- Paigoay
- Pinalangca
- Lumbac
- Rangiran
- Linindingan
- Kalaludan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pinili, Ilocos Norte
Ti Pinili ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pinili ket nabennebenneg iti 25 a barbaranggay.[2]
- Aglipay
- Apatut-Lubong
- Badio
- Barbar
- Buanga
- Bulbulala
- Bungro
- Cabaroan
- Capangdanan
- Dalayap
- Darat
- Gulpeng
- Liliputen
- Lumbaan-Bicbica
- Nagtrigoan
- Pagdilao (Poblacion)
- Pugaoan
- Puritac
- Sacritan
- Salanap (The Best
- Santo Tomas
- Tartarabang
- Puzol
- Upon
- Valbuena (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 27 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Panagipatarus
Ti panagipatarus ket isu ti komunikasion iti kaibuksilan ti testo iti pagsasao a taudan ti pagsasao babaen ti maysa a kapada ti testo ti pagsasao a puntaan.[1] Bayat a ti panagbarubasa ket saan a madudua a nasapsap ngem ti panagsurat, ti panangipatarus ket nangrugi laeng kalapsan ti panagparang ti naisurat a literatura; adda dagiti bassit a pannakaipatarus iti Sumerio nga Epiko ni Gilgamesh (ca. 2000 BCE) kadagiti pagsasao ti Abagatan a laud nga Asia idi maikadua a milenio BCE.[2]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Oxford Kakuyog ti Pagsasao nga Inggles, Namit Bhatia, ed., 1992, pp. 1,051–54.
- ^ J.M. Cohen, "Panagipatarus", Ensiklopedia Amerikana, 1986, vol. 27, p. 12.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Balcerzan, Edward, ed., Pisarze polscy o sztuce przekładu, 1440-1974: Antologia (Polako a mamannnurat iti Arte ti Patarus, 1440-1974: maysa nga Antolohia), Poznań, Wydawnictwo Poznańskie, 1977.
- Bassnett, Susan (1990). Dagiti panagadal ti panagipatarus. London & New York: Routledge. ISBN 0-415-06528-3.
Dagiti silo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Panagipatarus idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Panagipatarus iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Clarin, Bohol
Ti Clarin ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Pilipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Clarin ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Bacani
- Bogtongbod
- Bonbon
- Bontud
- Buacao
- Buangan
- Cabog
- Caboy
- Caluwasan
- Candajec
- Cantoyoc
- Comaang
- Danahao
- Katipunan
- Lajog
- Mataub
- Nahawan
- Poblacion Centro
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Tangaran
- Tontunan
- Tubod
- Villaflor
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
-
-
Simbaan a Katoliko, Clarin, Bohol
-
Dagiti pagadalan[urnosen | urnosen ti taudan]
Elementaria[urnosen | urnosen ti taudan]
- Clarin Central Elementary School
- Bonbon Elementary School
- Lajog Elementary School
- Nahawan Elementary School
- Bacani Elementary School
- Danahaw Elementary School
- Buangan Elementary School
- Bogtongbod Elementary School
- Cabog Elementary School
Primaria[urnosen | urnosen ti taudan]
- Buntod Primary School
- Buacao Primary School
Nangato a pagadalan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nahawan High School
- Clarin National School of Fisheries
Kolegio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Central Visayas State College of Agriculture, Forestry and Technology (CVSCAFT) - Clarin Campus
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sanskrito
Ti Sanskrito (संस्कृतम् saṃskṛtam [sə̃skɹ̩t̪əm], kasisigud a ti संस्कृता वाक् saṃskṛtā vāk, "napasayaat a panagbitla"), ket maysa a naipakasaritaan nga Indo-Aryan a pagsasao, ti nangruna a liturhiko a pagsasao ti Hinduismo ken maysa a literio ken eskolar a pagsasao iti Hainismo ken Budismo.[note 1] Tatta nga aldaw, daytoy ket nailista a kas maysa kadagiti 22 a naiprograma a pagsasao ti India[3] ken opisial a pagsasao ti estado ti Uttarakhand.[4] Ti Sanskrito ket adda ti naisangsangayan a puesto iti Indo-Europeano a panagadadal.
Ti klasiko a Sanskrito ket isu ti pagalagadan a rehistro a kas ti naikabil idiay gramatiko ti Pāṇini, idi agarup a maika-4 a siglo BCE. Ti puestona kadagitikultura ti Kalatakan nga India ket mainaig iti Latin ken Griego idiay Europa ken kaaduan a nainpluensiaana dagiti moderno a pagsasao ti Indiano a subkontinente, a naisangsangayan ti India, Pakistan, Sri Lanka ken Nepal.
Ti sakbay a Klasiko a porma ti Sanskrito ket naamammoan a kas ti Vedic a Sanskrito, a ti pagsasao ti Rigveda ket isu ti kadaanan ken adda ti arkaiko a lessaad a panakapreserba, daytoy ti kadaanan a bugas a napetsaan manipud idi 1500 BCE.[5] Daytoy ket mangpakabael ti Rigvedic a Sanskrito a kas maysa kadagiti kadaanan a panakaitalekan ti aniaman a pagsasao ngaIndo-Irani, ken ti maysa a kasapaan anaitalekan a kameng ti pagsasao a pamilia ti Indo-Europeano, ti pamilia a mangiraman ti Inggles ken kaaduan kadagiti Europeano a pagsasao.[6]
Ti korpus ti Sanskrito a literatura ket buklen ti nabaknang a tawidan ti daniw ken drama ken ti pay sientipiko, teknikal, pilosopikol ken dagiti dharma a testo. Ti Sanskrito ket agtultuloy a nawatiwat a maus-usar a kas maysa a seremonial a pagsasao kadagiti relihioso a ritos ti Hindu ken ti Budista a panakasanay a porma ti imno ken dagiti mantra. Ti naisasao a Sanskrito ket maus-usar pay laeng kadagiti bassit a tinawtawid nga instituto iti India ken adda dagiti adu a panagpadas iti panagpabaro.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Budismo: malaksid ti Pali, kitaen ti Budiata a Hibrido a Sanskrito
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Comparative speaker's strength of scheduled languages − 1971, 1981, 1991 and 2001". Senso ti India, 2001. Office of the Registrar and Census Commissioner, India. Naala idi 31 Disiembre 2009.
- ^ Banerji, Suresh (1971). Ti kadua ti Sanskrito a literatura: a sumaksakop ti panawen kadagti sumurok a tallo a ribu a tawtawen, nga aglaon ti ababa apabnagibagbaga kadagiti mannurat, obra, karakter, teknikal a termino, heograpiko a nagan, mito, sarsarita, ken duapulo ket dua nga apendises. p. 672. ISBN 978-81-208-0063-2.
- ^ "Batay-linteg ti India Art.344(1) ken Art.345". Web.archive.org. 2007-10-04. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2007-10-04. Naala idi 2012-04-05.
- ^ "Ti Sanskrito ket maikadua nga opisial a pagsasao idiay Uttarakhand – The Hindustan Times". Hindustantimes.com. 2010-01-19. Naala idi 2012-04-05.
- ^ Macdonell (2004:?)
- ^ Burrow (2001:?)


text:
Alehandro ti Natan-ók
Ni Alehandro III iti Masedonia (20/21 Hulio 356 – 10/11 Hunio 323 BC), kadawyan anaamammoan a kas ni Alehandro ti Natan-ók (Griego: ἈλέEavδpoς ὁ MέYaς, Aléxandros ho Mégasiii[›]), ket maysa idi a Griego nga ari iti Masedonia, ti maysa nga estado idiay akin-amianan a taga-ugma a Gresia. Naipasngay idiay Pella idi 356 BC, Ni Alehandro ket insursuro babaen ni Aristotle aginggana iti edad nga 16. Idi agtawen isuna ti sangapulo ket tallo, nakaaramid isuna ti maysa kadagiti kadakkelan nga imperio iti taga-ugma a lubong, a naigay-at manipud ti Baybay Ionia aginggana idiay Himalaya. Isuna ket saan a naabak kadagiti gubgubat ken isuna ket naipanunutan a maysa kadagiti naimballigian nga agbilbilin iti pakasaritaan.[1]
Ni Alehandro ket sinarununa ti amana, a ni Pelipe II iit Masedonia, idiay trona idi 336 BC kalpasan idi naipapatay ni Pelipe. Kalpasan idi natay ni Pelipe, ni Alehandro ket tinawidna ti napigsa a pagarian ken napadasanen a buyotan. Nagunggunaan isu ti panaka-heneral iti Gresia ket inusarna daytoy a panakaturay ti panagirugina kadagiti plano ti amana a panagpadakkel ti milisia. Idi 334 BC, rinautna ti tinurayan ti Persia nga Asia a Minor ken nangrugi kadagiti maysa a serie iti kampania a nagbayag iti sangpulo a tawen. Tinukkol ni Alehandro ti bileg iti Persia iti maysa a serie kadagiti naikeddeng a gubgubat iti Issus ken Gaugamela. Simmaruno nga intuangna ti Ari ti Persia a ni Darius III ken pinarukmana ti sibubukel a Persiano nga Imperio.i[›] Iti dayta a paset, ti imperiona ket naigay-ay manipud ti Baybay Adriatiko anginggana idiay Karayan Indo.
Nagsuksukimat isuna ti panakaabotna kadagiti "kagibusan iti lubong ken ti Nalatak a Ruar a Baybay", rinautna ti India idi 326 BC, ngem napilit nga agsubli isuna gapu ti panadawat dagiti buyotna. Ni Alehandro ket pimmusay idiay Babilonia idi 323 BC, nga awan ti panagipatulpalna kadagiti serie ti naplano a kampania a nangparugi kuma ti panagraut iti Arabia. Kadagiti sumaganad a tawtawen kalpasan ti ipupusayna, adda dagiti serie iti sibil a gubgubat a nangpirgis kadagit imperiona, a nagresultaan dagiti estado a tinurayan babaen ti Diadochi, dagiti nabatbati a heneral ken tumawtawin kenni Alehandro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Yenne 2010, p. 159


text:
UTC±00:00
Ti UTC±00:00 ket ti sumaganad nga oras:
- Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC), ti batayan para iti sibil nga oras ti lubong.
- Oras ti Akinlaud nga Europa (Irlanda, Portugal ken Nagkaykaysa a Pagarian).
Dagiti linaon
Oras ti Akinlaud nga Europa (kalamiisan laeng Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Europa
- Alderney
- Is-isla ti Canary; paliiwenna ti alagaden ti DST ti Kappon ti Europa
- Is-isla ti Peroe
- Guernsey
- Herm
- Irlanda
- Isla ti Man
- Jersey
- Portugal (malaksid ti Azores, nga agus-usar ti UTC−01 iti DST)
- Sark
- Nagkaykaysa a Pagarian (GMT / BST)
- Aprika
Dagiti nota:
- Ti akinlaud unay a puntos ti UTC a maipakat ti DST ket ti El Hierro, Is-isla ti Canary, España (18°00' L). Ti oras a maus-usar idiay ket 2 nga oras ken 12 minutos nga umuna iti pisikal nga oras iti kalgaw, a mangaramid daytoy ti kaaduan a diskrepansia iti sona ti oras ti UTC.
- Ti akindaya unay a pagtaengan a ti UTC a maipakat ti DST ket ti Lowestoft idiay Suffolk, Daya nga Anglia, Inglatera (iti laeng 1°45' D).
- Laglagipen a ti Irland[1] ket agus-usar ti termino ti "alagaden nga oras"[2] a mangireperensia kadagiti kalgaw a bulan ken "oras ti kalamiisan" iti las-ud kadagiti nabati a sona ti oras a tinawtawagan ti "alagaden nga oras". Daytoy ti baliktad iti panagsanay ti kaaduan a pagilian iti Kappon ti Europa, ngem mangited met laeng kadagiti isu met laeng a resulta.
Oras ti Kalgaw (kalgaw laeng ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Greenland - ti akindaya a rehion ti nakapalikmut ti Ittoqqortoormiit (Scoresbysund)
- Portugal - ti Azores laeng
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sumaganad ket listaan ti luglugar nga agus-usar ti UTC a kas ti alagaden nga orasda ken saan nga agpaliiw ti Oras a panagin-inut ti lawag:
Laud nga Aprika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Burkina Faso
- Pantar ti Marpil
- Ti Gambia
- Ghana
- Guinea
- Guinea-Bissau
- Liberia
- Mali
- Mauritania
- Santo Tomas ken Prinsipe
- Senegal
- Sierra Leone
- Togo
- Akinlaud a Sahara
Is-isla ti Atlantiko[urnosen | urnosen ti taudan]
- Greenland
- amianan a daya
- Danmarkshavn ken ti nakapalikmut a lugar
- amianan a daya
- Islandia
- Santa Elena, Isla ti Ascension kenTristan da Cunha (Nagkaykaysa a Pagarian)
Dagiti nota:
- Ti akinlaud unay a puntos ti UTC a saan a naipakat ti DST ket ti Bjargtangar, idiay amianan a laud ti peninsula ti Islandia (24°32' W). Ti oras a naus-usar idiay ket 1 nga oras ken 38 a minuto nga umuna iti pisikal nga oras. Daytoy ti kaaduan a paggiddiatan manipud ti pisikal nga oras para iti UTC nga awan ti DST.
- Ti akindaya unay a lugar a ti UTC nga awan ti DST a naipakat ket ti Isla ti Bouvet, ti turay ti Norwega, idiay Abagatan a Taaw Atlantiko (3°24' D).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Standard Time (Amendment) Act, 1971 – Eschedule 1 Irish Statute Book
- ^ "STANDARD TIME ACT, 1968". Office of the Attorney General, Ireland. Naala idi 29 Hunio 2012.


text:
Norwega
Ti Norwega i/ˈnɔrweɪ/ (Norwego: Norge (Bokmål) wenno Noreg (Nynorsk)), opisial a ti Pagarian ti Norwega, ket maysa a Nordiko a unitario a batay-linteg a monarkia a dagiti teritoriana ket nabuklan dagiti lumaud a paset iti Eskandinabo a Peninsula, Jan Mayen, ken ti Artiko a purpuro iti Svalbard ken ti Isla ti Bouvet.[paammo 1] Ti Norwega ket addaan ti kalawa a 385,252 kuadrado kilometro (148,747 sq mi) ken ti populasion ti agarup a 5 a riwriw.[9] Isu daytoy ti maikadua a kabassitan ti kapusekan ti populasion a pagilian idiay Europa. Kaaduan iti daytoy a pagilian ket nakibinbinningay ti pagbeddengan iti daya babaen ti Suesia; iti akin-aminan unay a rehionna ket nabeddengan babaen ti Pinlandia iti abagatan ken Rusia iti daya; iti abagatan ti Norwega ket nagbeddengan ti Ilet ti Skagerrak a maballasiwan manipud ti Dinamarka. Ti kapitolio a siudad ti Norwega ket ti Oslo. Ti atiddog nga aplaya ti Norwega, a maisangguan ti Amianan a Taaw Atlantiko ken ti Baybay Barents, ket ditoy ti pakakitaan dagiti nalatak a piordo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Tulag ti Spitsbergen (makunkuna pay a ti Tulag ti Svalbard) idi Pebrero 9, 1920, ket mabigbigan ti napno ken absuloto a katurayan iti Norwéga ti artiko a purpuro iti Spitsbergen (a makunkuna tattan a Svalbard). Ti Isla ni Pedro I ket agkamkammatalek a teritorio (Norwego: biland) iti Norwega ngem saan a maipanunutan a kas paset iti Pagarian. Ti Norwega ket mangal-ala pay ti paset iti Antartika a makunkuna a Reina Maud a Daga.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Dagiti Estadistika ti Norwega – Populasion 1 Enero 2010 ken 2011 ken dagiti nagbalbaliw idi 2010, babaen ti imigrasion a kategoria ken pagilian a lugar iti likud. Dagiti napudno a bilbilang" (iti Norwego). Ssb.no. 2010-01-01. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "Ti populasion idi 1 Enero 2014 ken dagiti panagbalbaliw ti populasion idi 2013. Dagiti probinsia.". Statistisk Sentralbyrå. 23 Pebrero 2014.
- ^ a b c d "Norway". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-05-06.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2013". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2013.
- ^ Kalawa. CIA World Factbook
- ^ "Statistisk sentralbyrå: – temaside" (iti Norwego). Ssb.no. Naala idi 2011-11-25.
- ^ Nailian a Panagsukisok a Konsilo (U.S.). Gimong a Pangsukisok ti Polar (1986). Antartiko a tulag a sistema: maysa a pammategan : dagiti nagbanagan iti gimongan a naaramid idiay Beardmore, South Field Camp, Antartika, Enero 7–13, 1985. National Academies Press. ISBN 9780309036405. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Population". Dagiti Estadistika ti Norwega. Mayo 19, 2012.
- Norwega
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Eskandinabia
- Akin-amianan nga Europa
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 872
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1905
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Naga, Camarines Sur
Ti Siudad ti Naga ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Camarines Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Naga ket nabingbingay a politikal kadagiti 27 a barbaranggay.[2]
- Abella
- Bagumbayan Norte
- Bagumbayan Sur
- Balatas
- Calauag
- Cararayan
- Carolina
- Concepcion Grande
- Concepcion Pequeña
- Dayangdang
- Del Rosario
- Dinaga
- Igualdad Interior
- Lerma
- Liboton
- Mabolo
- Pacol
- Panicuason
- Peñafrancia
- Sabang
- San Felipe
- San Francisco (Poblacion)
- San Isidro
- Santa Cruz
- Tabuco
- Tinago
- Triangulo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Manang Biday: ‘Toy jardinco umoc ni ayat
*
No cayatmo nga ammuen no apay a dagiti napintas a ladawan ken ti nalung-ay a panagsala a dinanggayan ti maysa a cangrunaan a samiweng ti Ilocandia ket nagpaay a talocatic ti blogco, ‘Toy jardinco umoc ni ayat, apay ngay ket a saan?
*
Manang Biday, ilucat mo man
Ta bentana icalumbabam
Ta kitaem ‘toy kinayawam
Ay matayacon no dinac caasian.
Siasino ca nga aglabaslabas
‘Toy jardinco umoc ni ayat
Ammuem ket balasangac
Sabong ni lirio dipay nagucrad.
Denggem, Ading, ta bilinenca
Ta incanto sadiay Laguna
Ta incanto agalat’ mangga
Lanzones pay ken adu a kita.
No nababa dimo gaw-aten
No nangato dica sucdalen
No naregreg dica piduten
Ngem labaslabasamto pay laeng.
Daytoy panioc no maregregco
Ti macapidut icutannanto
Ta nagmarca iti naganco
Naburdaan pay ti sinampuso.
Alaem dayta cutsilyo
Ta abriem ‘toy barucongco
Tapno maipapasmo
Ta guram caniac ken sentimiento.
*


text:
Reynaldo Aguinaldo
Ni Reynaldo B. Aguinaldo (naipasngay Septiembre 28, 1946) ket isu ti agdama a Mayor iti Kawit, Cavite. Isu ket nagserbi idi a kas bise mayor kadagiti tallo a nagsasaruno a termino, manipud idi 1998 aginggana idi 2007.[1]
Ni Aguinaldo ket apoko a lalaki (anak a lalaki ni Emilio Aguinaldo, Jr) ni Emilio Aguinaldo, ti immuna a Presidente iti Pilipinas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ramos, Marlon (Hunio 14, 2010). "Dagiti kaputotan nga Aguinaldo ket gumaygayatda kadagiti politika iti Cavite". Inquirer.net. Naala idi Agosto 22, 2010.


text:
Alicia, Bohol
Ti Alicia ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Alicia ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Cabatang
- Cagongcagong
- Cambaol
- Cayacay
- Del Monte
- Katipunan
- La Hacienda
- Mahayag
- Napo
- Pagahat
- Poblacion (Calingganay)
- Progreso
- Putlongcam
- Sudlon (Omhon)
- Untaga
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Big Bang
Ti Big Bang a teoria ket isu ti mangalaladag a kosmolohiko a modelo a mangipalpalawag ti nasapa a panagrang-ay iti Law-ang.[1] SEgun ti Big Bang a teoria, ti Law-ang ket maysa idi a napudot unay ken nasedsed a kasasaad a napardas a dimmakkel. Daytoy a napardas a panagpadakkel ket nagbanagan ti panagpalamiis iti Law-ang ken nagbanagan tatta ti ti agtultuloy a panagpadakkelna a kasasaad. Segun kadagiti kinaudi a panagrukod ken dagiti panagpalpaliiw, ti Big Bang ket napasamak idi agarup a 13.75 bilion a tawtawen,[2][3] a gapu daytoy a naipanunotan a ti tawen iti Law-ang.[4][5] Kalpasan ti irurugi a panagpadakkelna manipud ti maysa a singularidad, ti Law-ang ket immanayen a nalamiisan tapno makapalubos ti enerhia a mabaliwan kadagiti nadumaduma a subatomiko a partikulae, a mairaman dagiti proton, dagiti neutron, ken dagiti eledtron. Bayat a dagiti proton ken dagiti neutron a naipagtitipon tapno makaporma kadagiti immuna nga atomiko a katengngaan iti bassit laeng a minuto kalpasan ti Big Bang, makasapul ti rinibo a tawtaen tapno maitipon kaniada kadagiti elektron ken agpartuat kadagiti naelektriko nga agmangngamangnga nga atomo. Ti immuna nga elemento a napataud idi ket ti hidróheno, a nairaman dagiti tugot iti helio ken litio. Ti higante nga ulep kadagitoy nga immuna nga elemento ket nakitinnipon babaen ti grabidad tapno makaporma kadagiti bituen ken dagiti ariwanas, ken dagiti nadagdagsen nga elemento ket nasintesado babaen ti kaunegan ti bitbituen wenno idi las-ud dagiti supernova.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wollack, Edward J. (10 Disiembre 2010). "Kosmolohia: Ti Panagadal iti Law-ang". Law-ang 101: Big Bang a Teoria. NASA. Naala idi 27 Abril 2011.
- ^ Komatsu, E. et al. (2009). "Five-Year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe Observations: Cosmological Interpretation". Suplemento Astropsikal a Warnakan 180 (2): 330. Bibcode:2009ApJS..180..330K. doi:10.1088/0067-0049/180/2/330.
- ^ Menegoni, E. et al. (2009). "Baro a gawidan dagiti panakaidumaduma iti napino a patakder a talinaay manipud kadagiti CMB anisotropia". Maipapan iti bagi a Panagrepaso D 80 (8): 087302. arXiv:0909.3584. Bibcode:2009PhRvD..80h7302M. doi:10.1103/PhysRevD.80.087302.
- ^ "Origins: CERN: Dagiti kapanunotan: Ti Big Bang". Ti Exploratorium. 2000. Naala idi 3 Septiembre 2010.
- ^ Keohane, J. (8 Nobiembre 1997). "Ti Big Bang a teoria". Damagen ti maysa nga astropisisista. GSFC/NASA. Naala idi 3 Septiembre 2010.
Dagiti silpo ti ruar ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Big Bang idiay Wikimedia Commons


text:
Baybay Mediteraneo
Ti Baybay Mediteraneo ket maysa a baybay a naikapet idiay Taaw Atlantiko a napalikmutan babaen ti rehion ti Mediteraneo ket gangani a napalikmutan babaen ti daga: iti amianan babaen ti Europa ken Anatolia, iti abagatan babaen ti Amianan nga Aprika, ken iti daya babaen ti Lebante. Ti baybaya ket sagpaminsan a naipanpanunotan a kas paset ti Taaw, ngem daytoy ket kankanayon a nailaslasin a kas maysa kompleto a nailasin a bagi ti danum.
Ti nagan a Mediteraneo ket naala manipud ti Latin a mediterraneus, a kayatna asaoen ket "akin-uneg a daga" wenno "iti tengnga ti daga" (manipud ti medius, "tengnga" ken terra, "daga"). Daytoy ket sakupenna ti agarup a kalawa ti 2.5 a riwriw km² (965,000 sq mi), ngem ti panakaikapetna ti Atlantiko (ti Ilet ti Gibraltar) ket 14 km (8.7 mi) laeng a kalawa. Iti oseanograpia, daytoy ket sagpaminsan a tinawtawagan ti Baybay Euraprikano Mediteraneo wenno ti Europeano a Baybay Mediteraneo tapno mailasin daytoy manipud kadagiti sabsabali a lugar ti baybay mediteraneo.[3][4]
Ti Baybay a Mediteraneo ket adda ti katimbengan akaadalen ti 1,500 m (4,900 ft) ken ti kaadaleman a nairehistro a puntos ket 5,267 m (17,280 ft) iti Calypso Deep idiay Baybay Honiko.
Daytoy idi ket maysa a nangruna a dalan dagiti aglaklako ken agbanbaniaga kadagiti taga-ugma a a nangipalubos ti panaglaklako ken panakisinnokat ti kultura a nagbaetan dagiti mangirugrugi a tattao ti daytoy a rehion. Ti pakasaritaan ti rehion ti Mediteraneo ket naipangpangruna iti pannakaawat kadagiti nagtaudan ken panagrang-ay kadagiti moderno a kagimongan. "Para iti pagkatlo ti globo, ti Baybay Mediteraneo ket kapadpada a ti panagikaykaysa nga elemento ken sentro ti Pakasaritaan ti Lubong."[5]
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a Mediteraneo ket manipud ti balikas a Latin ti mediterraneus, a kayatna saoen ket "iti tengnga ti Daga" wenno "nagbaetan ti dagdaga" (medius, "tengnga, nagbaetan" + terra, "daga, Daga (planeta)"): gaputa daytoy ket adda kadagidiay nagbaetana a kontinente ti Aprika, Asia ken Europa. Ti Griego a nagan ti Mesogeios (MeσόYeιoς), ket maipadpada manipud ti uέσo, "tengnga" + Yn, "daga, Daga (planeta)").[6]
Ti Baybay Mediteraneo ket naipakasaritaan nga adda dagiti nadumaduma a nagan. Kas pagarigan dagiti Romano ket tinawtawaganda ti Mare Nostrum (Latin, "Baybay tayo"), ken sagpaminsan a ti Mare Internum (Salustio, Burnay. 17).
Iti Biblia, daytoy ket nangruna a naamammuan a kas ti הים הגדול (HaYam HaGadol), ti "Nalatak a Baybay", (Num. 34:6,7; Josh. 1:4, 9:1, 15:47; Ezek. 47:10,15,20), wenno simple laeng a "Ti Baybay" (1 Dagiti ARI 5:9; comp. 1 Macc. 14:34, 15:11); nupay kasta, daytoy ket tinawtawagan pay a kas ti "Lapdan a Baybay", gapu ti lokasionna idiay laud nga aplaya ti Nasantuan aDaga, ken isunga ti likudan ti tao a sumangsango ti daya, ket sagpaminsan a naipatpatarus a kas ti "Lumaud a Baybay", (Deut. 11:24; Joel 2:20). Ti sabali pay a nagan idi ket ti "Baybay ti Philistines" (Exod. 23:31), manipud ti tattao nga agtataeng ti dakkel a paset nga aplayana idiay asideg dagiti Israelita.
Iti Moderno a Hebreo, tinawtawagan daytoy idi ti HaYam HaTikhon (הַיָּם הַתִּיכוֹן), "ti tengnga a baybay", ti literal a panaka-ampon ti Aleman a kapadpada ti Mittelmeer. Iti Turko, daytoy ket naamammoan a kas ti Akdeniz,[7] "ti puraw a baybay". Iti moderno nga Arabiko, daytoy ket naamammoan a kas ti al-Baḥr al-Abyaḍ al-Mutawassiṭ (البحر الأبيض المتوسط), "ti Baybay Tenganga a Puraw", bayat nga iti Islamiko ken naduduog nga and Arabiko a literatura, daytoy ket naibagbaga a kas ti Baḥr al-Rūm (بحر الروم), wenno "ti Romano/Baybay Bisantino."
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
ADda dagiti nadumaduma ataga-ugma a sibilisasion a mabirbirukan kadagiti lawlaw ti aplayana; isu ngarud a daytoy ket adda ti nangruna nga impluensia kadaidiay a kultura. Daytoy ket nangited ti dalan para iti panaglaklako, kolonisasion ken gubat, ken nangited kadagiti taraon (babaen ti panagkalap ken dagiti nadumaduma pay a kita ti ikikan) para kadagiti nadumaduma a komunidad kadagiti napalabas a panawen.[8]
Ti pannakibinningay ti maipada a klima, heolohia ken sumrekan ti sapasap a baybay ket nangiturong kadagiti nadumaduma a pakasaritaan ken panakaikapet ti kultura a nagbaetan dagiti taga-ugma ken moderno a kagimongan iti lawlaw ti Mediteraneo.
Ti dua a kangrunaa a sibilisasion ti Mediteraneo ti klasiko a kina-ugma ket dagiti siudad-estado ti Griego ken dagiti Penisia. Idi ni Augustus ket binangonna ti Romano nga Imperio, ti Baybay Mediteraneo ket narugian a tinawtawagan ti Mare Nostrum (literal ti:"Baybay tayo") babaen dagiti Romano.
Ni Darius I ti Persia, a nagparukma ti Taga-ugma nga Ehipto, ket nangipatakder ti kanal a nangisilpo ti Mediteraneo idiay Baybay Nalabbasit. Ti kanal ni Darius ket nalawa metten para iti dua trireme tapno mabalinda a makilinnabas no naigay-at dagiti kaodda, ken masapul ti uppat nga aldaw ti panaglasat daytoy.[9]
Ti lumaud nga imperio ti Romano ket narebba idi agarup a AD 476. Ti day aket temporario a nagturay a kas ti Bisantino nga Imperio a naporma manipud ti akin-daya a gudua ti Romano nga Imperio. Ti sabali pay a bileg ket rumsuanto idiay daya: Ti Islam. Nga iti kalatakan agay-atna, ti Arabo nga Imperio ket nagtengtengngel ti 75% ti rehion ti Mediteraneo.
Nupay kasta ti Europa ket nagung-ungar, idi imadadu ti panakaporma kadagiti naurnong ken naisentro nga estado iti kinaudi ti Tengnga a Panpanawen kalpasan ti Renasimiento ti maika-12 a siglo.
Ti Otomano a bileg ket nagtultuloy a dimakkel, ken idi 1453, ti Bisantino nga Imperio ket naiddep kalpasan ti panakatnag ti Konstantinopla. Ti idadakkel ti kalaing ti marina dagiti bileg ti Europa ket simmuppiat ti napardas a panagipadakkel ti Otomano iti rehion idi ti Gubat Lepanto ket nangipadas ti bileg ti Otomano a marina. Ti panakarang-ay ti panagibarko ket nangrugi a nabanagan ti Mediteraneo. Idi ket amin a panaglaklako manipud ti daya ket limmabas ti uneg tiu rehion, ngem tattan ti panangilabas ti Aprika ket nangpalubos a maimportar dagiti rekado ken dagiti dadduma pay a tagilako babaen dagiti puerto ti Atlantiko ti lumaud a Europa.[10][11][12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/water/blanks/assessment/black.pdf
- ^ Pinet, Paul R. (2008). Kumbidar ti Oseanograpia. Jones & Barlett Learning. p. 220. ISBN 0-7637-5993-7.
- ^ "Microsoft Word - ext_abstr_East_sea_workshop_TLM.doc" (PDF). Naala idi 2010-04-23.
- ^ "Dagiti Agsuksukimat ket nangipadto ti panagpangato ti lessaad ti Baybay Mediteraneo - Damdamag - Panagsukimat – Europeano a Komision". Ec.europa.eu. 2009-03-19. Naala idi 2010-04-23.
- ^ Georg Wilhelm Friedrich Hegel Ti Pilosopia ti Pakasaritaan History, p. 87, Dover Publications Inc., 1956 ISBN 0-486-20112-0; 1st ed. 1899
- ^ a naikabil ueσόYaιoς iti Liddell & Scott
- ^ Ni Özhan Öztürk ket nangitunton a ti Daan a Turko ti ak ket kayatna pay a saoen ket "laud" ken ti Akdeniz ket kayatna saoen ket "Laud a Baybay", bayat a ti Karadeniz (Baybaya nangisit) ket kayatna saoen ket "Baybay Amianan". Ni Özhan Öztürk. Pontus: Antik Çağ’dan Günümüze Karadeniz’in Etnik ve Siyasi Tarihi Genesis Yayınları. Ankara, 2011 pp. 5-9
- ^ David Abulafia, Ti Nalatak a Baybay: Ti Pakasaritaan ti Tao iti Mediteraneo (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan; 2011)
- ^ Rappoport, S. (Doktor ti Pilosopia, Basel). Pakasaritaan ti Ehipto (di napetsaan, nasap a maika-20 a siglo), Tomo 12, Paset B, Kapitulo V: "Dagiti Danum aDalan ti Ehipto", pampanid 248-257. Londres: Ti Kagimongan a Grolier.
- ^ C.I. Gable - Ti Konstantinopla ket Natnag manipud kadagiti Otomano a Tuko - Boglewood Timeline - 1998 - Naal aidi 3 Septiembre 2011.
- ^ "Pakasaritaan ti Otomano nga Imperio, ti Islamiko a Pagilian a Pagtaengan idi dagiti Hudio" - Separdi a Panagadadal ken Kultura - Naala idi 3 Septiembre 20111.
- ^ Robert Guisepi - Dagiti Otomano: Manipud kadagiti Mannakigubat ti Prontera Aginggana kadagiti Nagbangon ti Imperio - 1992 - History World International - Naala idi 3 Septiembre 2011.
Philip Mansel, Lebante: Kinangayed ken ken Didigra idiay Mediteraneo, Londres, John Murray, 11 Nobiembre 2010, natangken nga aklub, 480 pampanid, ISBN 978-0-7195-6707-0, New Haven, Unibersidad ti Yale a Pagmalditan, 24 Mayo 2011, natangken nga aklub, 470 pampanid, ISBN 978-0-300-17264-5
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Baybay Mediteraneo idiay Wikimedia Commons


text:
Sipalay
Ti Siudad ti Sipalay ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Occidental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Sipalay ket nabingbingay a politikal kadagiti 17 a barbaranggay.[2]
- Baranggay 1 (Pob.)
- Baranggay 2 (Pob.)
- Baranggay 3 (Pob.)
- Baranggay 4 (Pob.)
- Baranggay 5 (Pob.)
- Cabadiangan
- Camindangan
- Canturay
- Cartagena
- Cayhagan
- Gil Montilla
- Mambaroto
- Manlucahoc
- Maricalum
- Nabulao
- Nauhang
- San Jose
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Lumaud a Visayas (Ingles) naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Negros Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
GNU
Ti GNU ket maysa a rekursibo a pannakayababa ti termino a "GNU's Not UNIX." Ni Richard Stallman ti mabigbig a pannakaama daytoy.
Ti proyekto a GNU ket nabuangay idi 1984 tapno makapartuat iti sibubukel a sistema a panangpaandar ti nawaya a sopwerna iti estilo a kas UNIX: ti sistema a GNU. Ti GNU ket maysa a maulit-ulit nga akronimo para iti “GNU's Not UNIX” wenno Ti GNU ket saan met UNIX, ti panangibalikas itoy ket “guh-noo.” Dagiti dadduma pay a langa ti sistema a panangpaandar ti GNU, a mangar-aramat iti kernel ti Linux, ket adu itan ti mangar-aramat. Ngem nupay "Linux" ti ad-adda wenno am-ammo nga awag kadagitoy a sistema, ti umno a panangawag kadagitoy ket sistema a GNU/Linux.
Dagiti mabigbig a proyekto ti GNU[urnosen | urnosen ti taudan]
- GNU Compiler Collection
- GNU Emacs
- GNU Symbolic Debugger (GDB)
- GNU C Library
- GNOME ("GNU Network Object Model Environment")
Dagiti Lisensia ti GNU[urnosen | urnosen ti taudan]
- GNU Sapasap a Publiko a Lisensia, para iti sopwer
- GNU Basbassit a Sapasap a Publiko a Lisensia, para iti sopwer
- GNU Lisensia ti Nawaya a Dokumentasion, para iti dokumentasion


text:
Periodiko a lamisaan dagiti elemento
Ti periodiko a lamisaan dagiti elemento ket listaan dagiti amammo nga atomos. Iti lamisaan (pakaammo) dagiti elemento ket naikabilda a naurnosan babaen dagiti Atomiko a numero a mangrugi iti kababaan a numero. Ti atomiko a numero ti maysa nga elemento ket kapadana ti bilang dagiti elektron wenno dagiti proton iti dayta a maitudtudo nga atomo.
Iti lamisaan ti periodiko dagiti elemento ket naur-urnosda kadagiti punto ken grupo.
Ti maysa nga aray dagiti elemento iti labes ti lamisaan ket makunkuna a maus a punto. Ti tunggal maysa a punto ket addaan dagiti numero:manipud ti 1 aginggana ti 7. Ti umuna a punto ket addan laeng ti 2 nga elemento dagitoy ket ti hidróheno ken helio. Ti maika-2 a punto ken maika-3 a punto ket addaan dagitoy a dua kadagiti 8 nga elemento. Dagiti dadduma ken sumaganad a punto ket atatiddog da.
Ti maysa a tukol dagiti elemento a pababa ti lamisaan ket makunkuna a grupo. Adaan dagiti 18 a grupo iti pagalagadan a periodiko a lamisaan. Ti tunggal maysa a grupo ket addaan ti maysa a numero manipud ti 1 aginggana ti 18. Dagiti elemento iti maysa a grupo ket addaanda kadagiti elektron nga agpapada a naurnos, a daytoy ket mangited kaniada ti agpapada a kimiko a tagikua. Kas pagarigan, ti grupo nga 18 ket naamamuan a kas ti natakneng nga alingasaw gapu ta dagitoy ket alingasaw da amin ken saanda a mabalin a mairaman kadagiti sabsabali nga atomo.
Ti periodiko a lamisaan ken mabalin nga usaren dagiti kimiko tapno mapaliiwanda dagiti pagtulada, ken dagiti minaig a nagbaetan dagiti elemento. Kas pagarigan, dagiti elemento iti baba ken ti adayo a kanigid iti lamisaan ket kaaduan kadagitoy ket metaliko, ken dagiti elemento iti ngato a kanawan ket isuda ti kabassitan a metaliko.
Adda tallo a sistema dagiti grupo a numero; ti maysa ket agus-usar ti Arabiko a numero ken dagiti sabali a dua ket agus-usarda Romano a numero. Ti Romano a numero a nagnagan ket isu dagitoy ti immuna nga inus-usar ken dagitoy to tinawtawid a nagnagan; ti Arabiko a nagnagan ket isu dagitoy ti kabarbaro a nagnagan a nga ususaren ken inampon ti Internasional a Kappon iti Puro ken Naidangep a Kimika (Ingles: International Union of Pure and Applied Chemistry ((IUPAC)). Ti IUPAC a nagnagan ket kinabuksilan a panagsukat ti dan a Romano a numero a sistema gapu ta dagitoy ket agus-usar da ti agpapada a nagnagan nga agipalpalawag ti sabsabali a banbanag a dagitoy ket kadawyanda a makaallilaw.
Ti periodoko a lamisaan ket pinarnuay ken inurnos babaen ti Ruso a kimiko a ni Dmitri Mendeleev idi 1869.
Dagiti linaon[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a kadawyan a panakaurnos ti periodiko a lamisaan ket ilasinna dagiti Dagiti lantanido (lanthanoids) ken Dagiti aktinido (actinoids) (ti f-a lapped) manipud kadagiti sabsabali nga alemento. Ti nalawa a periodiko a lamisaan ket iramanna ti f-a lapped. Ti naigay-at a periodiko a lamisaan ket agnayon ti maika-8 ken maika-9 a puntos, agiraman ti f-a lapped ken aginayon ti teoriko a g-a lapped.


text:
Cuyo, Palawan
Ti Cuyo ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cuyo ket nabingbingay kadagiti 17 a barbaranggay.[2]
- Balading
- Bangcal (Pob.)
- Cabigsing (Pob.)
- Caburian
- Caponayan
- Catadman (Pob.)
- Funda
- Lagaoriao (Pob.)
- Lubid
- Manamoc
- Maringian
- Lungsod (Pob.)
- Pawa
- San Carlos
- Suba
- Tenga-tenga (Pob.)
- Tocadan (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Palawan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013
- ^ "Probinsia ti Palawan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kararua
Ti kararua, kadagiti adu a kaipapanan iti mitolohiko, dagiti relihioso, pilosopiko, ken dagiti sikolohiko a tradision, ket isu ti inkorporeal ken, kadagiti adu a panirigan, inmortal nga anag ti maysa atao, sibibiag a parsua, wenno banag.[1] Sugun kadagiti sumagmamano a relihion (mairaman dagiti Abrahamika arelihion iiti kaaduan kadagiti pormada), dagiti kararua—wenno wenno dagiti laeng inmortal a kararua a makbael iti panagikappon iti nainlangitan[2]—ket tagikua laeng dagiti naintaon a parsua. Kas pagarigan, ti Katoliko a teologo a ni Tomas Aquino ket nangigupit ti "kararua" (anima) kadagiti amin nga organismo ngem nangisursurro a dagiti laeng kararua to tao ti di matmatay.[3] Dagiti dadduma pay a relihion (naisangsangayan ti Hainismo) ket mangisursuroda nga amin a biolohiko nga organismo ket addaanda kadagiti kararua, ken dagiti dadduma pay ket nangibagbagada pay a dagiti saan a biolohiko nga entidad (a kas dagiti karayan ken kabambantayan) ket agtagikuada kadagiti kararua. Dayta kinaudi a naibaga pammati ket makunkuna iti animismo.[4] Ti Anima mundi ken ti Dharmic Ātman ket dagiti konsepto ti maysa a "balikas ti kararua."
T kararua ket mabalin a pamay-an a kas maysa a kanagnagan para iti espiritu, isip, pammanunotan wenno bagi.[5]
Dagiti linaon
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "soul."Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica 2006 CD. 13 Hulio 2010.
- ^ Ti panangikappon iti nainlangitan ket mabalin a mairaman dagiti nadumaduma a konsepto a mairaman ti Pannkisalakan, Theosis, Henosis, Moksha ken dadduma pay
- ^ Peter Eardley ken Carl Still, Aquino: Ti Pagbagnosan para iti Mariribuk (Londres: Panagitultuloy, 2010), pp. 34–35
- ^ "Kararua", Ti Columbia nga Ensiklopedia, Maikanem nga Edision. 2001–07. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
- ^ "Kararua", Encyclopædia Britannica. 2008. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
Dagiti dadduma pay a nangibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Batchelor, Stephen. Budismo nga Awanan ti Pammati – aha.
- Chalmers, David. J., 1996, Ti Siaammo nga Isip: Iti Panagbiruk iti maysa a Kamamsapulan a Teoria, New York ken Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan
- Cornford, Francis, M., Griego a Relihioso a Panunot, 1950.
- Nagel, Thomas. (1974). “Kasano kadi ti agbalin a maysa a kurarapnit?” Pilosopiko a Panagrepaso, 83: 435–450.
- Rohde, Erwin, Pammanunotan: Ti Kulto dagiti Kararua ken ti Pammati iti Inmortalidad Kadagiti Griego, Londres: Routledge & Kegan Paul, 1925; inprenta manen babaen ti Routledge, 2000. ISBN 0-415-22563-9.
- Ryle, Gilbert, 1949, Ti Konsepto ti Isip, Londres: Hutchinson.
- Swinburne (1997). Ti Ebolusion ti Kararua. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baba, Meher (1967). Discourses. San Francisco: Pannaka-amammo manen ti Supismo. ISBN 1-880619-09-1.
- Bremmer, Jan (1983). Ti Nasap a Griego a Konsepto ti Kararua (PDF). Princeton: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-03131-2. Naala idi 16 Agosto 2007.
- Christopher, Milbourne, Panagbiruk para iti Kararua, Thomas Y. Crowell Publishers, 1979
- McGraw, John J., Utek ken Pammati: Ti maysa a Panagsukisok ti Kararua ti Tao, Aegis Press, 2004
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford kadagiti Taga-ugma a Teoria iti Kararua
- Ti kararua iti Hudaismo iti Chabad.org
- Ti Daan a Testamento a Konsepto iti Kararua babaen ni Heinrich J. Vogel
- Bagi, Kararua kenEspiritu Artikulo iti Warnakan ti Bibliko a Kinahusto
- "Soul". Ensiklopedia Katoliko. New York: Robert Appleton Company. 1913.