text:
Bise Presidente iti Pilipinas
Ti Bise Presidente iti Pilipinas (Filipino: Pangalawang Pangulo ng Pilipinas, inpormal a kas, "Ang Pangalawang Pangulo" wenno "Bise Presidente" naala manipud ti Espaniol). Daytoy ket isu ti maikadua a kangatuan nga ehekutibo nga opisial ti gobierno iti Pilipinas, kalpasan ti Presidente. Ti opisial a pagtaengan ti Bise Presidente iti Pilipinas ket ti Balay ti Pilipino, Kompleks ti CCP, Pasay.[7]
Dagiti linaon
- 1 Deskrpsion
- 2 Pakasaritaan
- 3 Dagiti rebbeng ken dagiti responsibilidad
- 4 Panagsisinnaruno
- 5 Dagiti gundaway iti opisina
- 6 Dagiti sibibiag a Bise Presidente
- 7 Listaan dagiti Bise Presidente
- 8 Kitaen pay
- 9 Dagiti nagibasaran
- 10 Dagiti silpo ti ruar
Deskrpsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bise Presidente iti Pilipinas ket isu ti umuna kadagiti linia ti panagsasaruno iti Pilipinas , kem agtaken iti Kinapresidente kalpasan ti ipupusay, panagikkat, wenno pannakaikkat babaen ti pannakaidarum ti pangulo ken ti pagbanagan ti pannakabasol iti agdama a panagtakem. Ti puesto ket winaswas idi babaen ti Linteg Militar idi 1972, ken saan idi a nairaman iti kasisigud a testo ti Batay-linteg ti 1973 . Dagiti panagpasayaat iti daytoy a bersion ket nangipasubli ti puesto kadagidi panagbutos idi 1986. Ti agdama a batay-linteg ket mangitaginayon iti daytoy a puesto.
Ti Bise Presidente ket saan a maipada kasla kadagiti sabali a pagilian, ti Bise Presedente ket awan kadagiti opisial a responsibilidad malaksid malaksid kadagiti naikeddeng babaen ti agdama a Presidente. Dagiti tawid ti panagturay ti puesto ket nagtauden manipud ti Mankomunidad iti Pilipinas, ken ti immuna a nagtakem, ni Sergio Osmeña (bayat nga dda dagiti kapada a nainaganan a puesto kadagiti gobierno sakbay ti Umuna a Republika iti Pilipinasc, awan daytoy a puesto babaen ti naikeddeng nga umuna nga opisial a nailian a gobierno a naipatakder idi 1898). Daytoy ket mangiraman ti Bise Presidente a maikkanto ti kangatuan a ranggo a karebbengan ti gabinete.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti pannakawaya[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a naammmuan idi a bise presidente a nagtunton a kas paset ti gobierno et ni Mariano Trías, ti terminona ket nangrugi idi Marso 22, 1897. Isu ket nabutosan idi las-ud dagiti eleksion ti Taripnong a Tejeros, ken kanungpalan idi a nabutosan a bise presidente ti Kangatuan a Konsehal a nangimaton kadagiti tulagan ti Biak na Bato idi 1897. Daytoy a Kangatuan a Konsehal ket awan ti kinaturay, di pay nagturay ti aniaman nga estado, ken inus-usar laeng para iti panagtawar kadagiti Kastila. Daytoy a konsehal ket kanungpalan a nasukatan, ken awan ti adda a kastoy a puesto idi las-ud ti pannakairangarang ti pannakawaya ti pagilian idi 1898, ken addaan idi daytoy ti diktadora a gobierno. Ti opisial nga immuna a pudno a repubika ti pagilian ket napundar idi 1899, ken awan pay daytoy idi ti bise presidente. Embes ket a naserbi ni Trias kadagiti gabinete ni Apolinario Mabini ken ni Pedro Paterno, a kas ministro ti pinansia ken ministro ti gubat. No Trias ket saan a naikedkeddeng a kas Bise Presidente iti Pilipinas gaputa ti Kangatuan a Konsehal ket saan a nangirangarang ti aniaman a naturay nga estado.
Dagiti Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Batay-linteg iti Pilipinas idi 1935 ket nangipatakder ti puesto ti Bise Presidentent, nga awan kadagiti nasken a responsibilidad, yrano mabalin ti Presidente, no kayatna, ken mangidutok ti Bise Presidente iti puesto ti gabinete. Ti immuna a idi a nabutosan iti puesto ti Bise Presidente babaen ti batay-linteg ket ni Sergio Osmeña. Kaduana nabutosan ni Manuel L. Quezon kadagiti immuna a panagbutos iti Pilipinas, ni Osmena ket naikkan idi ti kangatuan a ranggo iti rebbeng ti gabinete iti pannkairugi ti Mankomunidad iti Pilipinas idi Nobiembre 1935. Sakbay ti pannakaway idi 1946, dayta a rebbeng idi ti gabinete ket ti Sekretario ti Pagbagbagaan ti Publiko, ken naireserba laeng idi para iti Bise Gobernador-Heneral (maysa nga Amerikano). Ni Bise Presidente Osmena ket nagtengngel iti daytoy a puesto manipud idi 1935 aginggana idi 1939, ken ti kapadan a rebbeng iti Gabinete ti Gubat idi las-ud ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan
Kalpasan ti pannakawaya, ti kangatuan ti ranggo ti puesto ti gabinete ket nagbalin nga iti Sekretario dagiti Ganganaet a Pannakibiang (daytoy pay kaeng ti agdama a kangatuan a ranngo ti rebbeng ti gabinete iti opisial a protokol), a naited idi kenni Bise Presidente Elpidio Quirino. Ni Bise Presidentet Fernando Lopez ket nagmadi ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang idi isu ket nagbain a Bise Presidente ni Quirino idi 1949. Nupay kasta, ni Bise Presidente Carlos P. Garcia ken ni Emmanuel Pelaez ket nagtengngelda pay ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang, ti tawidan a naipasubli iti Maikalima a Republika, a ni Bise Presidente Salvador Laurel ken ni Teofisto Guingona, Jr. ket nagtengngelda ti rebbeng ti Ganganaet a Pannakibiang. Ni Gloria Macapagal-Arroyo ket nagserbi a kas Sekretario ti Naingayeman a Nam-ay ken Panagrang-ay. Dagiti sabali a puesto ti Gabinete nga awan ti titulo iti Sekretario ket naited idi kenni Joseph Estrada a kas Mangipangulo ti Komision ti Kontra-Krima ti Presidente ken ni Noli de Castro a kas Mangipangulo ti Konsehal ti Koordinasion ti Pagbalayan ken Urbano a Panagrang-ay.
Ti maymaysa kadagiti Bise Presidente iti Maikatlo a Republika, ni Diosdado Macapagal ket saan idi a naikkan ti puesto iti gabinete, gaputa isu ket ti immuna a nabutosan a Bise Presidente a saan a naggapu iti isu met laeng a partido a kas ti imkumbento.
Ni Arturo Tolentino ket nairangarang idi a kas ti elektado a Bise Presidente babaen ti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1986. Isu ket nagsapata a kas Bise Presidente idi Pebrero 16, 1986 sakbay kenni Hepe ti Hustisia a ni Ramon Aquino ngem, gapu ti nadayeg a pammati a dagiti panagbutos ket madi, isu ket saan a pudno a nagserbi a kas Bise Presidente. Kalpasan ti maysa a lawas kalpasan ti panagsapata ni Tolentino, ti makunkuna a Rebolusion ti Bileg ti Tattao ket nangrebba ti panagturay ni Marcos. Idi Pebrero 25, 1986 ni Corazon Aquino ken ni Salvador H. Laurel ketnaisapatada a kas Presidente ken Bise Presidente.[8]
Linia ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rebbeng ken dagiti responsibilidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Artkulo VII Paset 3 iti Batay-linteg ti 1987 ket agbilin ti kaadda iti Bise Presidente "nga addanto ti kapada a kualipikasion ken ti termino iti opisina a nakabutosanna h, ken ti isu met laeng a kababalin, a kas ti Presidente." Ti Bise Presidente ket mabalin a maikkat manipud ti daytoy a puesto iti isumet laeng a kababalin a kas ti Presidente, ken mabalin a maidutok a kas Kameng ti Gabinete.
Ti Bise Presidente ket nasken amaipan iti opisina babaen ti nadayeg a panagbutos a maaramid iti tunggal maikadua a Lunes iti Mayo (wenno kas sabali a maited babaen ti linteg) para iti termino kadagiti innem a tawen ititengnga ti aladaw ti Hunio 30 ti tawen a nakabutosan ti opisial, ken agpatingganto iti tengnga ti aldaw iti isumet laeng a petsa kalpasan ti innem a tawen. Ti paset 4 ket mangibagbaga a ti Bise Presidente ket saan a mapalubosan nga agserbi ti dua nga agsasaruno a termino, ken no ti aniaman a kaso a ti opisial ket iwagsakna ti puestona iti laud ti terminona, daytoy ket maikeddengto a kas maysa a panagsalingbat iti termino para iti nakabutosanna.
Isupay ket agtakem pay kadagiti rebbeng ken dagiti responsibilidad ti Presidente (a kas Agtigtignay a Presidente) no (1) ti puesto ti Presidente ket saan pay a napili, aginggano addanton napili ken kualipikado, (2) ti Presidente ket natayen wenno permanente a nabaldado, ken agserbinto ti di pay nagpaso a termino, ken/wenno (3) ti Kamkameng ti Gabinete ket mangited iti Presidente ti Senado ken ti Tagabitla ti Kamara ti naisurat a panangirangarang a ti Presidente ket saanen a makaaramid kadagiti reposibilidad ken dagiti rebbengna.
Panagsisinnaruno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bise presidente ket isu ti umuna iti linia ti panagsasruno ti presidente a kas inbilin ti batay-linteg ti 1987. Ti panagsisinnaruno iti kaso ti inakapasitasion wenno ipupusay ti Presidente iti Pilipinas ket namitlon a napasamak:
- Ti panagtakem ni Sergio Osmeña a kas presidente kalpasan ti ipupusay ni Manuel L. Quezon gapu ti daig idi 1944.
- Ti panagtakem ni Elpidio Quirino idi 1948 kalpsan ti ipupusay ni Manuel Roxas gapu ti atake ti puso.
- Yi panagtakem ni Carlos P. Garcia iti presidente 1957 kalpasan ti pannakatupa ti Eroplano ti Presidente iti Pilipinas a nagsakayan idi ni Ramon Magsaysay.
Ti Bise Presidente ket nagbalinen a Presidente babaen ti panagikkat:
- Ni Gloria Macapagal-Arroyo idi nangituray ti Kanagtuan a Korte a ni Joseph Estrada ket agikkat idi 2001.[9][10]
Dagiti gundaway iti opisina[urnosen | urnosen ti taudan]
Matgedan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti matgedan ti Bise Presidente ket sumakop manipud ti P103,000 to P111,917[11] iti maysa abulan, nga inkeddeng babaen ti Kongreso.
Opisial a pagtaengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti naipakasaritaan, ti Bise Presidente ket saan idi a naikkan ti opisial a pagtaengan. Nupay kasta, ti Bise Presidente ket agtengngel pay iti opisina a kakuyogna ti Presidente idiay Ehekutibo a Pasdek (itan ket ti Salas ti Kalayaan ) iiti kompleks ti Palasio Malacañan manipud idi 1935 aginggana idi 1972, idi ti puesto ket winaswas babaen ti linteg militar ti 1973. Idi naipasubli ti puesto, ni Bise Presidente Salvador H. Laurel ket nagtengngel ti opisina idiay dati a Pasdek ti Lehislatibo idiay Abenida Padre Burgos, Manila, aginggana nga iti pasdek ket nagbalin a Nailian a Museo iti Pilipinas. Ti opisina ti Bise Presidente ket naiyalis idiay Philippine International Convention Center, aken manen idiay Sentro ti Pinansia ti PNB idiay Pasay, Metro Manila idi 2005.[12] Ti agdama aBise Presidente a ni Jejomar Binay ket indutokna a ti Balay ti Pilipino idiay Siudad ti Pasay a kas ti opisial a pagtaengan ken ti kangrunaan a pagobraan ti Bise Presidente iti Pilipinas.
Dagiti sibibiag a Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti lima a Bise Presidente ti agdama a sibibiag, ti agdama ken dagiti uppat a dati a Bise Presidente:
-
Joseph Estrada
(babaen ni Fidel V. Ramos)
Naipasngay idi 19 Abril 1937
-
Gloria Macapagal-Arroyo
(babaen ni Joseph Estrada)
Naipasngay idi 5 Abril 1947
-
Teofisto Guingona
(babaen ni Gloria Macapagal-Arroyo)
Naipasngay idi 4 Hulio 1928
-
Noli de Castro
(babaen ni Gloria Macapagal-Arroyo)
Naipasngay idi 6 Hulio 1949
-
Agdama Jejomar Binay
(babaen ni Benigno Aquino III)
Naipasngay idi 11 Nobiembre 1942
Listaan dagiti Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.gov.ph/directory/office-of-the-vice-president/
- ^ http://ovp.gov.ph/speeches.php?id=358
- ^ http://www.abs-cbnnews.com/global-filipino/world/06/30/10/world-leaders-foreign-governments-congratulate-aquino-binay
- ^ http://wiki.answers.com/Q/Is_the_title_His_Excellency_applicable_to_Vice-President_Jejomar_Binay
- ^ http://travel.state.gov/law/legal/treaty/treaty_1503.html
- ^ http://www.abs-cbnnews.com/nation/12/19/10/binay-set-coconut-palace-move
- ^ Ni BP Binay ket naiyalis ti opisinana idiay Coconut Palace idi Marso, Yahoo News, Pebrero 12, 2011.
- ^ Ti Bise Presidente : Ti Ababa a Pakasaritaan, Opisina ti Bise Presidente iti Pilipinas.
- ^ Chan Robles Virtual Law Library: Philippine Supreme Court Decisions On-Line
- ^ Nagikkat ti Daulo iti Pilipinas, Gaou tu Eskandalo - New York Times
- ^ http://www.dbm.gov.ph/wp-content/uploads/2012/03/Manual-on-PCC-Chapter-5.pdf http://www.gov.ph/downloads/2012/04apr/20120430-EO-0076-BSA.pdf
- ^ Quezon.ph: "For trivia-hunters, Benigno S. Aquino III and the presidency" by Manuel L. Quezon III


c: text/html

text:
International Standard Name Identifier
Ti International Standard Name Identifier (ISNI) wenno iti Ilokano Sangalubongan a Panagilasin ti Pagalagadan ti Nagan ket maysa a pamay-an para itinaisangayan a panagilasin kadagiti publiko nga entidad dagiti agparparawad kadagiti linaon ti midia a kas dagiti libro, programa ti telebision, ken dagiti artikulo ti warnakan. Dagiti kastoy a panagilasin ket buklen dagiti 16 a numerikala numero a nabingbingay kadagiti uppat a paset.
Daytoy ket naparang-ay babaen dagiti pakaikeddengan iti International Organization for Standardization (ISO) a kas ti Draft International Standard 27729, ti umiso nga alagaden ket naipablaak idi 2012-03-15. Ti teknikal a komite iti 46 ti ISO, ti subkomite 9 (TC 46/SC 9) ket akinrebbeng para iti panagrang-ay iti alagaden.
Ti ISNI ket mangitedto iti ramit para iti panangipalawag kadagiti nagan a mabalin a makaallilaw, ket mangisilpo kadagitoy a datos a maipanggep kadagitoy a nagan a naurnong ken usarenna dagitoy kadagiti amin a sektor kadagiti industria ti midia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Panagkasar Dagiti Homoseksual?
Sungbat ti Biblia
Nabayagen a nangipasdek ti Namarsua kadagiti pagalagadan iti panagasawa sakbay pay a rinugian dagiti gobierno ti mangaramid kadagiti pagalagadan iti panagasawa. Kastoy ti kuna ti umuna a libro iti Biblia: “
Ti maysa a lalaki panawannanto ti amana ken ti inana ket masapul a makitipon iti asawana ket masapul nga agbalinda a maymaysa a lasag.” (Genesis 2:24) Sigun iti Vine’s Expository Dictionary of Biblical Words, “
babai” ti tuktukoyen ti Hebreo a sao nga “
asawa.” Pinasingkedan ni Jesus a ti agkasar ket rumbeng a “
lalaki ken babai.”—Mateo 19:4.
No kasta, pinanggep ti Dios a ti panagasawa ket permanente ken nasinged a singgalut iti nagbaetan ti lalaki ken babai. Ti lalaki ken babai ket nairanta nga agtinnulong tapno mapennek ti emosional ken seksual a kasapulanda, ken agtinnulongda a mangpadakkel kadagiti annakda.


text:
Brasil
Ti Brasil i/brəˈzɪl/ (Portuges: Brasil, IPA: [bɾaˈziw]), wenno opisial a makunkuna a Pederatibo a Republika iti Brasil[8][9] (Portuges: República Federativa do Brasil, dengngen (tulong·paammo)), ket isu ti kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika. Isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti lubong, babaen ti heographika a kalawa ken babaen ti populasion nga addaan ti sumurok a 192 riwriw a tattao.[10][11] Isu laeng daytoy ti agsasao ti Portugés iti Kaamerikaan ken ti kadakkelan a lusópona a pagilian iti lubong.[10]
Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Atlantiko iti daya, ti Brasil ket adda ti pantar iti 7,491 km (4,655 mi).[10] Nabeddengan ti amianan babaen ti Venezuela, Guyana, Suriname ken ti Pranses a ballasiw a rehion iti Pranses a Guiana; iti amianan a laud babaen ti Colombia; iti laud babaen ti Bolivia ken Peru; iti abagatan a laud baben ti Ahentina ken Paraguay ken iti abagatan babaen ti Uruguay. Adda dagiti nadumaduma a purpuro manipud kadagiti paset ti teritorio ti Brasil, a kas ti Fernando de Noronha, Rocas Atoll, Purpuro ti Santo Pedro ken Santo Paulo, ken Trindade ken Martim Vaz.[10] Pagbeddenganna amin dagiti sabsabali anga Abagatan nga Amerika malaksid ti Ecuador ken Chile.
Ti Brasil ket maysa a kolonia idi iti Portugal manipud ti isasanglad ni Pedro Álvares Cabral idi 1500 aginggana idi 1815, a daytoy ket naipangato iti ranggo a pagarian ken ti Nagkaykaysa a Pagarian iti Portugal, Brasil ken ti Algarves ket naporma. Ti kolonia a bedbed ket naburak idi 1808, idi ti kapitolio iti Portuges a kolonial nga imperio ken naisubli manipud ti Lisbon iti Rio de Janeiro, kalpasan a rinaut ni Napoleon ti Portugal.[12] Ti panakawaya ket nagun-od idi 1822 idi naporma iti Imperio iti Brasil, ti maysa a unitario nga estado a tinurayan ti maysa a batay-linteg a monarkia ken maysa a parlamentario a sistema. Daytoy a pagilian ket nagbalin a presidential a republika idi 1889, idi adda maysa a milisia a kudeta a nagiproklama ti Republika, uray no ti bikameral a lehislatura, a natawtawagan tattaan a ti Kongreso, ket napetsaan idi napasingkedan iti immuna a batay-linteg idi 1824.[12] Ti agdama a Batay-linteg, a naipannurotan idi 1988, ket mangipalpalawag ti Brsil a kas maysa a Pederal Republika.[13] Ti Pederasion ket naporma babaen ti kappon iti Pederal a Distrito, dagiti 26 nga Estado, ken dagiti 5,564 Munisipalidad.[13][14]
Ti Ekonomia iti Brasil ket isu ti maikanem iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maikapito babaen ti Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (manipud idi 2011).[15][16] Ti Brasil ket maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel a kangrunaan nga ekonomia ti lubong. Dagiti panagreporma ti ekonomia ket nakaited iti daytoy a pagilian ti baro nga internasional a panakabigbigan.[17] Ti Brasil ket maysa a nagipatakder a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti G20, CPLP, Kappon ti Latin, ti Organisasion dagiti Ibero-Amerikano nga Estado, ti Organisasion dagiti Amerikano nga Estado, Mercosul ken ti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika, ken maysa kadagiti BRIC a pagilian. Ti Brasil ket maysa pay kadagiti 17 a Megadiberso a pagpagilian, a pagtaengan dagiti naidumaduma a kaatapan, masna a katutubo, ken nawatiwat a masna a rekurso kadagiti nadumaduma a nasalakniban a luglugar iti Brasil.[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Demograpiko". Gobierno ti Brasil. 2011. Naala idi 2011-10-08. (Ingles)
- ^ Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Cor ou raça
- ^ IBGE. Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas.
- ^ IBGE. 2011 Sumakbay a Populasion
- ^ a b c d "Brazil". Internasional a Pondo ti Paguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Rendimento
- ^ Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon - UND 2011. "Table 1: Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan iti 2011 ken dagiti nairaman" (PDF). UNDP. Naala idi 2011-12-04.
- ^ A kas pagarigan iti national website.
- ^ Mugnier, Clifford (Enero 2009). Grids & Datums – Pederatibo a Republika iti Brasil.[natay a silpo]
- ^ a b c d e "Heograpia iti Brasil". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ "Tattao iti Brasil". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ a b "Introduction of Brazil". The World Factbook. Sentro nga Ahensia ti Saririt. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ a b "Brazilian Federal Constitution" (iti Portuges). Presidency of the Republic. 1988. Naala idi 2008-06-03. "Brasialiano a Pederal a Batay-linteg". v-brazil.com. 2007. Naala idi 2008-06-03. "Saan nga Opisial a panakaipatarus"
- ^ "Dagiti teritorio a paset iti agpanga munisipalidad" (iti Portuges). Brasiliano nga Instituto iti Heograpia ken Estadistika. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ "World Development Indicators database" (PDF file), Banko ti Lubong, 7 Oktubre 2009.
- ^ "CIA – The World Factbook – Panagpapada dagiti Pagilian – GDP (Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang)". Cia.gov. Naala idi 25 Enero 2011.
- ^ Clendenning, Alan (2008-04-17). "Ti Agrangrang-ay a Brasil ket maysanton a kabilegan iti lubong". USA Today – The Associated Press. p. 2. Naala idi 2008-12-12.
- Dagiti artikulo nga addaan kadagiti natay a silpo iti ruar manipud idi Agosto 2011
- Brasil
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Latin nga Amerika
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Portuges
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1822


text:
Plantilia:MONTHNUMBER
Daytoy a plantilia ket mangsubli ti sikliko a sibubukel a bilang ti bulan (nagbaetan ti 1 ken 12) iti bulan a ti pudno a bilang ket isu ti adda iti parametro. Iti pay pagpilian, ti bulan ket mabalin a maited iti naganna nga Ilokano (kompleto weeno naipangyababaan kadagiti 3 a karakter, nga adda dagiti dakkel a letra wenno dagiti bassit a letra).
Daytoy ket saan a nasayaat a mausar iti "subst:"
- Eskritu:
- {{MONTHNUMBER|bulan}}
- Ti pateg ti bulan ket naipatarus a modulo 12 (dagiti umuna a sobra a sero ket saan a maikaskaso, dagiti negatibo a bilang ket mabalin a maawat, amin dagiti bilang ket maipabukel).
- Kas pagarigan kadagiti alagaden a nagan ti bulan iti Ilokano:
- {{MONTHNUMBER|enero}} mangited ti 1
- {{MONTHNUMBER|pebrero}} mangited ti 2
- {{MONTHNUMBER|marso}} mangited ti 3
- {{MONTHNUMBER|abril}} mangited ti 4
- {{MONTHNUMBER|mayo}} mangited ti 5
- {{MONTHNUMBER|hunio}} mangited ti 6
- {{MONTHNUMBER|hulio}} mangited ti 7
- {{MONTHNUMBER|agosto}} mangited ti 8
- {{MONTHNUMBER|septiembre}} mangited ti 9
- {{MONTHNUMBER|oktubre}} mangited ti 10
- {{MONTHNUMBER|nobiembre}} mangited ti 11
- {{MONTHNUMBER|disiembre}} mangited ti 12
- Kas pagarigan para kadagiti amin a pangyababaan ti nagan ti bulan iti Ilokano:
- {{MONTHNUMBER|ene}} mangited ti 1
- {{MONTHNUMBER|peb}} mangited ti 2
- {{MONTHNUMBER|mar}} mangited ti 3
- {{MONTHNUMBER|abr}} mangited ti 4
- {{MONTHNUMBER|may}} mangited ti 5
- {{MONTHNUMBER|hun}} mangited ti 6
- {{MONTHNUMBER|hul}} mangited ti 7
- {{MONTHNUMBER|ago}} mangited ti 8
- {{MONTHNUMBER|sep}} mangited ti 9
- {{MONTHNUMBER|okt}} mangited ti 10
- {{MONTHNUMBER|nob}} mangited ti 11
- {{MONTHNUMBER|dis}} mangited ti 12
- Kas pagarigan para kadagiti amin ng alagaden a bilang ti bulan:
- {{MONTHNUMBER|1}} mangited ti 1
- {{MONTHNUMBER|2}} mangited ti 2
- {{MONTHNUMBER|3}} mangited ti 3
- {{MONTHNUMBER|4}} mangited ti 4
- {{MONTHNUMBER|5}} mangited ti 5
- {{MONTHNUMBER|6}} mangited ti 6
- {{MONTHNUMBER|7}} mangited ti 7
- {{MONTHNUMBER|8}} mangited ti 8
- {{MONTHNUMBER|9}} mangited ti 9
- {{MONTHNUMBER|10}} mangited ti 10
- {{MONTHNUMBER|11}} mangited ti 11
- {{MONTHNUMBER|12}} mangited ti 12
- Kas pagarigan para kadagiti bilang ti bulan nga adda dagiti sobra nga umuna a sero:
- {{MONTHNUMBER|01}} mangited ti 1
- {{MONTHNUMBER|02}} mangited ti 2
- {{MONTHNUMBER|03}} mangited ti 3
- {{MONTHNUMBER|04}} mangited ti 4
- {{MONTHNUMBER|05}} mangited ti 5
- {{MONTHNUMBER|06}} mangited ti 6
- {{MONTHNUMBER|07}} mangited ti 7
- {{MONTHNUMBER|08}} mangited ti 8
- {{MONTHNUMBER|09}} mangited ti 9
- Kas pagarigan para iti bilang ti bulan a nakissayan ken sumurok, para kadagiti nakarkulo a pateg:
- {{MONTHNUMBER|-1200}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|-1201}} mangited ti 11
- {{MONTHNUMBER|-1212}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|-12}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|-11}} mangited ti 1
- {{MONTHNUMBER|-10}} mangited ti 2
- {{MONTHNUMBER|-9}} mangited tis 3
- {{MONTHNUMBER|-8}} mangited ti 4
- {{MONTHNUMBER|-7}} mangited ti 5
- {{MONTHNUMBER|-6}} mangited ti 6
- {{MONTHNUMBER|-5}} mangited ti 7
- {{MONTHNUMBER|-4}} mangited ti 8
- {{MONTHNUMBER|-3}} mangited ti 9
- {{MONTHNUMBER|-2}} mangited ti 10
- {{MONTHNUMBER|-1}} mangited ti 11
- {{MONTHNUMBER|-0.9999}} mangited ti 11
- {{MONTHNUMBER|-0.5}} mangited ti 11
- {{MONTHNUMBER|-0.0001}} mangited ti 11
- {{MONTHNUMBER|0}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|0.0001}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|0.5}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|0.9999}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|12.0001}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|12.5}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|12.9999}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|13}} mangited ti 1
- {{MONTHNUMBER|14}} mangited ti 2
- {{MONTHNUMBER|24}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|1200}} mangited ti 12
- {{MONTHNUMBER|1201}} mangited ti 1
- {{MONTHNUMBER|1212}} mangited ti 12
- Kas pagarigan para iti imbalido a nagan ti bulan:
- {{MONTHNUMBER|xx}} mangited ti Biddut a panangiyebkas: Di mabigbigan a balikas ti "xx".


text:
Mamatiak iti Dios Ama nga Mannakabalin-Amin A Namarsua iti Langit ken Daga.
Mamatiak met ken Jesucristo A Bugbugtong nga Anakna ken Apotayo
A timmao iti aramid ti Espiritu Santo inyanak ni Santa Maria Birhen
Nagtutuok iti panagturay ni Poncio Pilato Nailansa iti krus, natay ken naitanem
Immulog iti yan dagiti natay Nagungar iti maikatlo nga aldaw, Immuli sadi langit
Ket situtugaw iti makannawan Ti Dios Ama a Manakabalin-Amin.
Aggapunto sadiay nga umay mangukom Kadagiti sibibiag ken kadagiti natay.
Mamatiak met iti Espiritu Santo.
Patiek met ti Santa Iglesia Kristiano
Ti panagririnnanud ti Sasantos
Ti Pannakapakawan dagiti basbaso
ken addanto met panagungar ti bagi
Ken biag nga agnanayon.
Amen.
All Languages: http://www.creationism.org/articles/ApostlesCreed_Intl.htm


text:
Materialismo
Iti pilosopia, ti teoria ti materialismo ket agtengtengngel nga iti laeng adda ket banag wenno enerhia; nga amin a bangag ket buklen iti materiales ken amina penomena (a mairaman ti kaaddaan rikna) ket resulta kadagiti pannakitinnignay ti materiales. Iti sabali a panagibaga, ti banag ket isu laeng tisustansia, ken ti kinapudno ket kapadpadana dagiti pudno a rumrumsua kasasaad ti enerhia ken banag.
Dagiti adu a pilosopo, ti 'materialismo' ket kapadpadana ti'pisikalismo'. Nupay kasta, dagiti materialista ket naipakasaritaanda ng agtengtengngel a ti amain ket naaramid iti banag, ngem ti pisika ket nangipakpakita a (kas pagarigan) ti grabidad, ket saan a naaramid iti banag iti tradisional a kapanunotan iti "'ti maysa a nalpay, awan banagna a sustansia, nga iti pangpaatiddog, pigura, ken ti panagkuti ket pudno nga agbiag'… Isu nga makasulisog ti panag-usar ti 'pisikalismo' tapno bukod a maipaadayo manipud ti kasla naipakasaritaan a nangruna ngem saanen a sientipikomaipaay a tesis iti materialismo, ken ti mainaig iti daytoy, tapno maiyunay-unay ti maysa apannakaikapet iti pisika ken dagiti pisikal a siensia."[1] Isunga kaaduan kadagiti sapasap a pilosopiko a pannakisinnaritaan dita baba iti materialismo ket mabalin a maipaay iti pisikalismo.
Ti pay mainaig ti materialismo ket dagiti kapanunotan iti metodoliko a naturalismo ken metapisikal a naturalismo.
Dagiti pilosopia a pakaigiddiatan ket mairaman ti idealismo, ken dagiti dadduma a porma iti monismo, dualismo, ken pluralismo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
a. ^ Agpayson a naipaammon a narigat no saan nga imposible a mangipalaway ti maysa akategoria nga awan ti pannakaigiddiat daytoy iti sabali.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pisikalismo nga inkabil babaen ti Daniel Stoljar idiay Ensiklopedia iti Pilisopia ti Stanford
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Buchner, L. (1920). [books.google.com/books?id=tw8OuwAACAAJ Puersa ken banag]. New York, Peter Eckler Publishing Co.
- Churchland, Paul (1981). Panangilasin a Materialismo ken dagiti Panangisingasing a Wagas. Ti Pilosopia ti Siensia. Boyd, Richard; P. Gasper; J. D. Trout. Cambridge, Massachusetts, MIT Press.
- Field, Hartry H. (1981), "Mental a representasion", iti Block, Ned Joel, Dagiti Panagbasbasa ti Pilosopia iti Sikolohia 2, Taylor & Francis, ISBN 9780416746006
- Owen J. Flanagan (1991). Siensia iti Isip 2e. MIT Press. ISBN 978-0-262-56056-6. Naala idi 19 Disiembre 2012.
- Fodor, J.A. (1974). Dagiti Naipangpangruna a Siensia, Synthese, Tom.28.
- Gunasekara, Victor A. (2001). "Budismo ken ti Moderno a Lubong". Batayan a Budismo: Ti Moderno a Pangyuna kadagiti Insursuro ni Buda". 18 Enero 2008
- Kim, J. (1994) Nadumaduma a Realisasion ken ti Metapisika iti Panagpabassit, Pilosopia ken Penomolohiko a Panagsukisok, Tomo. 52.
- La Mettrie, La Mettrie, Julien Offray de (1748). L'Homme Machine (Man a Machine)
- Lange, Friedrich A.,(1925) Ti Pakasaritaan ti Materialismo. New York, Harcourt, Brace, & Co.
- Moser, Paul K.; Trout, J. D. (1995). Kontemporario a Materialismo: Ti Pangbasa. Psychology Press. ISBN 978-0-415-10863-8. Naala idi 19 Disiembre2012.
- Priest, Stephen (1991), Dagiti Teoria ti Isip, Londres: Penguin Books, ISBN 0-14-013069-1 Alternatibo ISBN 978-0-14-013069-0
- Schopenhauer, Arthur (1969). Ti Lubong a kas Naken ken Representasion. New York, Dover Publications, Inc.
- Seidner, Stanley S. (Hunio 10, 2009). "A Troiano a Kabalio: Logoterapeutiko a Transendensia ken ti bukodna a Sekular a Pagbanagan para iti Teolohia". Mater Dei Institute
- Turner, MS (2007 Enero 5). "Dagiti Quarks ken ti kosmos". Siensia(New York, N.Y.) 315 (5808): 59–61. PMID 17204637.
- Vitzthum, Richard C. (1995) Materialismo: Ti Apirmatibo a Pakasaritaan ken Panangipalplawag. Amhert, New York, Prometheus Books.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ensiklopedia ti Stanford
- Pilosopiko a Materialismo (babaen ni Richard C. Vitzthum) manipud ti infidels.org
- Diksionario ti Pilosopia iti Isip iti Materialismo manipud ti Unibersidad ti Waterloo


text:
Aldaw
Ti aldaw ket maysa a paset ti panawen, a sappasap a naipalpalawag a kas ti pagbayatan a dumagup ti 24 nga oras.[1] Mabalin pay a kayatna a saoen a ti paset ti sibubukel nga aldaw a ti agdama a lokasion ket nasilnagan babaen ti lawag ti Init, a naamammoan pay a kas ti aglawag. Ti paset ti panawen a manrukrukod manipud ti lokal a tengnga ti aldaw aginggana ti lokal a tengnga ti aldaw ket makunkuna a ti solar nga aldaw.[2][3]
Ti nadumaduma a panangipalpalawag iti daytoy a sangalubongan a konsepto ti tao ket maus-usar segun ti linaon, kammasapulan ken pakainugotan. Idi 1967, ti segundo ket nabaliwan idi ti panakaipalpalawagna iti termino ti kaatiddog ti allon ti lawag, ken daytoy ket nagbalinn a ti SI a batayan ti paset ti panawen. Ti paset ti panagrukod para iti panawen a makunkuna nga "aldaw", ket nabaliwan idi 1967 a kas ti 86,400 SI a segsegundo ken naikkan ti simbolo a d, ket saan a paset nga SI, ngem daytoy ket naaw-awat para iti panag-usar ti SI.[1] Ti maysa a sibil nga aldaw ket kadawyan a daytoy pay ket 86,400 a segundo, a mabalin a manayonan wenno makissayan ti bisiesto a segundo iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras UTC, ken, kadagidiay dadduma pay a lokasion, sagpaminsan a manayonan wenno makissayan ti maysa nga oras no agibalbaliw manipud wenno mapan t Oras a panagin-inut ti lawag. Ti balikas nga aldaw ket mabalin pay a mangitudo ti aldaw iti lawas wenno ti maysa a petsa ti kalendario, a kas ti sungbat ti saludsod nga "Ania nga Aldaw?" Ti aldaw ket mangipatudo pay ti paset ti aldaw a saan a rabii — a makunkuna pay a kas ti 'agaldaw'. Dagiti tabas ti biag ti tattao ken dagiti dadduma pay a sebbangan ket maikabagian ti solar nga aldaw ti Daga ken ti siklo ti aldaw ken rabii (kitaen dagiti sirkadiano a kumpas).
Ti pagtengngaan a kaatiddog ti solay nga aldaw ditoy Daga ket agarup a 86,400 segundo (24 oras) ken adda dagiti agarup a 365.2422 solar nga alaldaw iti maysa a tropikal atawen. Gaputa ti nailangitan a panagtayyek ket saan a pudno a nagtitimbukel, isu nga dagiti banbanag ket agbanbaniagada kadagiti nadumaduma a kapardas kadagiti nadumaduma a puesto kadagiti bukodda a panagtayyek, ti maysa a solar nga aldaw ket saan a tinawen nga agpapada ti kaatiddog ti panawen iti amin a panagtayyek a tawen. Ti aldaw, ket naaw-awatan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagaramid ti maysa a dagup a panagtayyek ti Daga.[4] no maipanggep ti nailangitan a lugar iti likud wenno adayo a bituen (naipagarup nga agtaltalinaay), ket makunkuna a nailangitan nga aldaw. Daytoy a paset ti panawen a panagtayyek ket agarup a mamin 4 a basbassit ngem 24 nga oras ken adda tiagarup a 366.2422 iti maysa a tropikal a tawen (adadu ngem maysa a nailangitan nga aldaw ngem ti bilang ti solar nga al-aldaw). Daytoy ket gapu ti pagangayan ti ugot, ti paset ti panawen a panagtayyek ti Daga ket saan nga agtaltalinaay, a pagbanagan daytoy kadagiti bassit a panagdumaduma para iti solar nga al-aldaw ken nailangitan nga 'al-aldaw'. Dagiti dadduma a planeta ken bu-bulan ken addaanda ti nailangitan ken solar nga al-aldaw.
Dagiti linaon
Pangyuna[urnosen | urnosen ti taudan]
No malaksid ti 24 nga oras (86,400 a segundo), ti balikas nga aldaw ket maus-usar kadagiti nadumaduma a kaatiddog itipanawen a naibatay ti panagtayyek ti daga ti lawlaw ti pagtayyekanna. Ti maysa a nagruna ket ti solar nga aldaw, a naipalpalawagan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagsubli ti Init ti pagpatingaan a puntos (ti kangatuan apuntosna iti langit). Gaputa ti Daga ket immitlog a pagtayyekanna ti Init no ti Daga ket agpuspusipos iti nagsikig a pagtayyekan, daytoy a paset ti panawen ket mabalin nga agpaut ti 7.9 a segundo a nabaybayag ngem (wenno nabibiit ngem) 24 nga oras. Iti pagtengngaan ti sumurok a makatawen daytoy nga aldaw ket kapadpada ti 24 nga oras (86,400 a segundo).
Ti aldaw, iti kapanunotan ti agaldaw a nailasin manipud ti rabii a panawen, ket sapasap a naipalpalawagan a kas ti paset ti panawen iti las-ud ti lawag ti init ket dagus a maabutanna ti rabaw ti daga, no maipagarup nga awan dagiti lokal a mangtiped. Ti kaatiddog ti aldaw ket pakatengngaan ti gangani nga adadu ngem kagudua ti 24-nga oras nga aldaw. Dua a banag ti managramid ti aldaw nga atatiddog ngem ti rabii. Ti Init ket saan apuntos, ngem adda ti nalawagan a kadakkel ti agarup a 32 minutos iti arko. Ti maipatinayon, ti tangatang ket agisilnag ti lawag ti init iti pamay-an nga a makaabot ti rabaw ti daga urayno ti Init ket adda ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 34 a minutos iti arko. Isu nga ti umuna a lawag ket makaabo ti rabaw ti daga no ti tengnga ti Init ket adda pay laeng ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 50 a minutos iti arko. Ti paggiddiatan ti panawen ket depende ti anggulo ti illeleggak ti Init ken ilelennekna (daytoy ket pamay-an ti latitud), ngem daytoy ket mabalin a dumaguo ti agarup a pito a minutos.
Ti taga-ugma nga ugali ket adda ti baro a panagrugi ti aldaw a maalin a ti ileleggak wenno ilelennek ti Init idiay lokal nga horisonte (Italiano a panagipagarup, kas pagarigan) Ti pudno a kanito iti, ken ti bagbaetan, ti dua nga illeleggak wenno dua nga ilelennek ket maitalek iti heograpiko a puesto (longitud ken ti pay latitud), ken ti panawen ti tawen. Daytoy ti panawen a kas ti nainaganan babaen dagiti taga-ugma a hemisperiko nga init a pagorasan.
Ti nataltalinaay nga aldaw ket maalin a maialpalawag babaen ti panaglabas ti Init babaen ti lokal a meridiano, a mapasamak daytoy ti lokal a tengnga ti aldaw (nangatngato a pagpatinggaan) wenno tengnga ti rabii (nababbaba a pagpatinggaan). Ti pudno a kanito ket maitalek iti heograpiko a longitud, ken ti basbassit a gay-at iti oras a panawen ti tawen. Ti kaatiddog tikastoy nga aldaw ket gangani nga agtaltainaay (24 nga oras ± 30 a segundo). Daytoy nga oras ti nainaganan babaen dagiti moderno nga init a pagurasan.
Ti kaaduan pay a panagparang-ay ket mangipalpalawag ti saan a pudno a natimbengan nga Init nga aggungunay ti natalinaay a kapardas iti igid ti nailangitan nga ekuador; ti kapardas ket kapadpada ti napakatengngaan a kapardas ti pudno nga Init, ngem ikkatenna dagiti panakaidumaduma iti maysa a tawen bayat a ti Daga ket aggungunay iti igif ti pagtayyekanna ti lawlaw ti Init (gapu ti kapardasna ken ti panagsikig ti pagtayyekanna).
Ti aldaw ti Daga ket immatiddog kadagiti napalabas a panawen. Daytoy a penomena ket gapu dagiti ugot nga inpangpangato babaen ti Bulan a mangpabuntog ti pagtayyekan ti Daga. Gapu ti pamay-an a panakaipalpalawagan ti segundo, ti natimbengan a kaatiddog ti aldaw ket agarup a 86,400.002 a segundo, ken umatatiddog babaen ti agarup a 1.7 milisegundo tunggal maysa a siglo (ti pakatengngaan ti 2,700 a tawtawen. Kitaen ti panagpardas ti ugot para kadagiti salaysay. Ti kaatiddog ti maysa nga aldaw ket nakarkaulo a kas ti 21.9 nga oras idi 620 a riwriw a tawen manipud ti ritmitas (dagiti agsinnublat a tuon ti gubang). Ti kaatiddog ti aldaw para iti Daga wenno Proto-Daga sakbay ti pasamak a panakapartuat ti bukodtayo a Bulan babaen ti impakto ket saan pay a naamammoan.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino ket nanipud ti Daan nga Ingles a dæg, nga adda ti sapasap a nagtaudan a kas ti Tag iti Alemana, ken dag iti Norweo, Danes, Sueko ken Olandés. Ti "aldaw" ket isu ti maika-98 kadawyan a balikas iti Inggles segun ti AskOxford.com.
Internasional a Sistema dagiti Paset (SI)[urnosen | urnosen ti taudan]
T aldaw, nga adda ti simbolo a d, ket naipalpalawagan a kas ti 86,400 a segundo. Ti segundo ket ti paset ti panawen iti SI paspaset.
Ti aldaw iti UTC a gantingan ti oras ket mabalin a mangiraman ti negatibo wenno positibo a bisiesto a segundo, ken isu a daytoy ket adda ti kaatiddog iti 86,399 wenno 86,401 a segundo.
Ti Internasional nga Opisina dagiti Kadagsen ken Rukod (BIPM) ket agdama a mangipalpalawag ti segundo a kas ti
… ti kapaut dagiit 9 192 631 770 a paset ti panawen ti radiasion a kapadpada ti panagdaliasat a nagbaetan ti dua a napino unay a lessaad ti natalinaay a kasasaad ti sesio 133 nga atomo.[5]
Daytoy ket mangaramid ti naibatay ti SI nga aldaw ti agpayso a 794,243,384,928,000 kadagita a paset ti panawen.
Desimal ken metriko nga oras[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-19 a siglo naisingasing idi ti panagaramid ti desimal a pisi a (1⁄10,000 wenno 1⁄100,000) ti maysa nga astronomiko nga aldaw a batayan ti paset ti oras. Daytoy ket kalpasan a panagsilnag ti desimal nga oras ken kalendario, a daytoy ket saanen a naususar gapu ti karigatna a agtungpal kadagiti naamammoan apaset. Ti kaballigian a kandidato ket ti centiday = 14.4 a minutos, a kas maysa a pagkapat nga abababa ti maysa nga oras ken asideg a mapuntaan ti SI a kilosegundo ken ti Daan nga Insik a ke.
Astronomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti aldaw nga adda ti agpayso a 86,400 a SI a segundo ket isu ti astonomiko a paset ti oras (ti segundo ket saan a kinaykayatan iti astronomia).[6]
Para iti maysa a naited a planeta, adda dagiti tallo a kita ti aldaw a naipalpalawag iti astronomia:
- Ti nailangitan nga aldaw - ti sibubukel a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti kaadayo dagiti bituen
- Ti bituen nga aldaw - ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti panagpadpada ti kaatiddog ti aldaw ken rabii
- katimbengan a solar nga aldaw - pakatengaan toi oras ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti Init a kas ti sentro a bituen
Para iti Daga, ti nailangitan nga aldaw ken ti bituen nga aldaw ket gangani nga agpadpada ti kaatiddog ken agarup a 3 minutos 56 a segundo nga abababab ngem ti solar nga aldaw. No minaig ti agtaltalna a bitbituen, ti Daga ket agpupusipos ti laeng sumurok a mamin 366 iti pagtayyekanna ti las-ud ti maysa a kompleto a panagtayyekna. Ti panagtayyek ti Daga ti lawlaw ti Init ket pabassitenna (babaen ti maysa) ti bilang ti panagbaniaga ti Init ti ballasiw ti langit ti Daga iti maysa a bituen a tawen.
Mainaig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas ket mangitudo kadagit nadumaduma a naipalpalawag a kapanunotan, a mairamn dagiti sumaganad:
- 24 nga oras (apag-isu)
- ti paset ti panawen ti lawag no ti Init ket adda ti nagato ti lokal a horisonte (a daytoy ket ti, ti oras ti paset ti panawen manipud ti ileleggak manipud ti ilelennek);
- ti napno nga aldaw a mangsakop ti nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a mangrugi ti panagrugi ti naspnget a paset ti panawen wenno manipud ti maysa a puntos nga asideg ti tengnga ti nasipnget a paset ti panawen;
- ti napno a nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a sagpaminsan a makunkuna a kas ti nychthemeron iti Inggles, manipud ti Griego a para iti rabii-aldaw;
- ti paset ti panawen manipud ti 6:00 AM aginggana ti 6:00 PM wenno 9:00 PM wenno ti sabali pay a natalna a pagorasan a paset ti panawen nga agtuon wenno mangrugi manipud ti paset dagiti panawen a kas ti "bigat", "sardam", wenno "rabii".
Sibil nga aldaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Para iti sibil a pamay-an ti sapasapa a pagorasan ti oras ket naipalpalawagen para iti amin a rehion a naibatay ti katibengan a lokal a solar nga oras iti maysa a sentro nga meridiano. Dagiti kastoy a sona tioras ket nangrugi a naampon idi agarup a tengnga ti maika-19 a siglo idi dagiti perrokarril nga adda kadagiti gnanayon a programa ket naus-usar, nga adda kadagit inagrunaan apagilian ket nangampon kadagitoy idi 1929. Para iti dagup a sangalubongan, adda dagiti 40 sa kastoy a sona ti oras ti maus-usar tattan. Ti kangrunaan ket ti "oras ti lubong" wenno Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Ti agdama a sapasap a taripnong ket mangirugrugi ti sibil nga aldaw a mangrugi ti tengnga a rabii, a daytoy ket asideg ti ababaa a pagpatinggaan ti katimbengan nga Init idiay sentro a meridiano ti sona ti oras. Ti maysa nga aldaw ket kadawyana nabingbinagay iti 24 nga oras iti 60 a minuto siti 60 a segundo ti tunggal maysa.
Bisiesto a segundo[urnosen | urnosen ti taudan]
Tapno mailinia ti sibil nga aldaw iti napudno a panaggunay ti Init, mabalin a manayonan wenno makissayan kadagiti bisiesto a segundo.
Ti maysa a sibil a pagorasan nga aldaw ket kadawyan a 86,400 a SI a segundo ti kaatiddogna, ngem isunto ket 86,401 a segundo wenno 86,399 a segundo ti kaatiddogna no mapasamak ti maysa a bisiesto a segundo.
Dagiti bisiesto a segundo ket masakbayan a maiwaragawag babaen ti Internasional a Panagtayyek ti Daga ken Serbiso ti Reperensia a Sistema nga isu daytoy ti mangrukrukod ti panagtayyek ti Daga ken mangikeddeng no nasken ti bisiesto a segundo. Dagiti bisiesto a segundo ket rumsua laeng iti gibus ti maysa a UTC a bulan, ken naisengsengngat laeng daytoy iti gibus ti Hunio 30 wenno Disiembre 31.
Dagiti paammo ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Dagiti saan a SI paset a naw-awat para iti panag-usar ti SI, ken dagiti paset a naibatay kaagiti kammasapulan nga agnanayaon".
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Solar nga Aldaw". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Day". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Adda dagiti mannurat nga agibagbaga nga agalud ti panagilasin ti "aldaw" iti panawen a panagtayyek. Kas pagariagan: Courtney Seligman. "Panagtayyek a Panawen ken Kaatiddog ti Aldaw". Naala idi 2011-06-03. "Aluadan a palagip: Gaputa ti panagtayyek a paset ti panawen ti Daga ket ganganina a kapadpadana ti kaatiddog ti aldawna, sagpaminsantayo nga agsadadot ti panagitungtungan ti panagtayyek ti langit, ken mangibagbaga a dagiti bituen ket agtaytayyek ti lawlawtayo iti tunggal maysa nga aldaw. Iti kapdana daytoy, saan a kadawyan kadagiti saan a naannad a tattao a mangilaok ti panatayyek a paset ti panawen ti planeta iti kaatiddog ti aldaw, wenno baliktaden."
- ^ Resolutsion 1 ti maika-13 a taripnong ti CGPM (1967/68)
- ^ P. Kenneth Seidelmann, ed., Panagipalpalawag a Suplemento iti Astronomiko nga Almanak, (Mill Valley, CA: University Science Books, 1992) 696.


text:
Albay
Ti Albay ket maysa a probinsia ti Pilipinas a masarakan iti Rehion ti Bicol iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Legazpi ken kabeddengna ti Camarines Sur iti amianan ken ti Sorsogon iti abagatan. Iti met amianan-a-daya ti probincia ket ti Golpo ti Lagonoy iti Baybay Pilipinas, ken iti abagatan a laud ket ti Paso ti Burias.
Masarakan iti Albay ti nalatak a Bulkan Mayon, maysa nga aktibo ken dandani perpekto nga immapa a bulkan 15 a kilometro manipud iti Siudad ti Legazpi iti abagatan.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Albay iti 15 nga ili ken 3 a siudad.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013


text:
Sultan Kudarat
Ti Sultan Kudarat ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion a SOCCSKSARGEN iti Mindanao. Kapitoliona ti ili ti Isulan ken kabeddengna dagiti probinsia ti Maguindanao ken Cotabato iti amianan, ti Davao del Sur iti daya, ti Abagatan a Cotabato iti abagatan. Iti abagatan-a-laud ket ti Baybay Celebes.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addan ti Sultan Kudarat iti 11 nga ili ken maysa a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013


text:
Papeles:Flag of Nepal.svg
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panag-usar ti papeles
Ti sumaganad kadagiti 19 a silpo ti pampanid iti daytoy a papeles:
- Asia
- Bantay Everest
- Gupta nga Imperio
- Listaan dagiti agal-alagad ti pagsasao
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen ti kadakkel
- Listaan dagiti naturay nga estado
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP) tunggal maysa a tao
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal) tunggal maysa a tao
- Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan
- Listaan dagiti pagilian babaen ti densidad ti populasion
- Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion
- Listaan dagiti pagilian ken territorio babaen ti dagup a kadakkel
- Nepal
- Tsína
- Plantilia:Datos ti pagilian Nepal
- Plantilia:NPL
- Plantilia:Pagilian iti Asia table
Global a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay ace.wikipedia.org
- Panag-usar idiay af.wikipedia.org
- Johannesburg
- Vlag
- Lys van lande volgens bevolking
- Newari
- Nepal
- Lys van lande volgens bevolkingsdigtheid
- Kategorie:Nepal
- Sjabloon:NPL
- Sjabloon:Landdata Nepal
- Lys van lande
- Lys van lande volgens Menslike Ontwikkelingsindeks
- Lys van lande volgens BBP (nominaal) per capita
- Lys van lande volgens BBP (koopkragpariteit) per capita
- Lys van lande volgens oppervlak
- Lys van lande volgens geletterdheidskoers
- Katmandoe
- Wimpy
- Olimpiese Somerspele 2008
- Olimpiese Somerspele 2012
- Lys van lande volgens lewensverwagting
- Lys van lande volgens kuslynlengte
- Lys van IOK-landkodes
- Sjabloon:Inligtingskas Vlag
- Sjabloon:Inligtingskas Vlag/Sjablooninfo
- Bengaals
- Rys
- Maithili
- Landingeslote land
- Bhojpuri
- Nepali
- Vlae van Asië
- Beweging van Onverbonde Lande
- Gemmer
- Panag-usar idiay als.wikipedia.org
- Panag-usar idiay am.wikipedia.org
- Panag-usar idiay an.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a global a panag-usar iti daytoy a papeles.


text:
Joel B. Manuel
Ni Joel B. Manuel ket maysa a mannarita, mannalaysay, mannaniw, nobelista ken mangiruprupir iti kultura, agak-akem ni Joel B. Manuel a kas prinsipal iti Banna National High School, Banna, Ilocos Norte. Patubo ti Baranggay Balioeg, Banna, Ilocos Norte kada Cipriano F. Manuel ken Herminia R. Barangan. Addan tallo ti libro nga impablaakna a nakatiponan dagiti sinuratna. Sumagduduapulo metten ti pammadayaw a nagun-odna iti benneg ti panagsuratan, sangapulo-ket-uppat kadagitoy ti nakagun-odanna iti Umuna a Gunggona. Idi 2005, impaay kenkuana ti ilina ti Most Outstanding Son of Banna, Achievement Award in Journalism and Literature. Lineppasna ti MA Language Education manipud iti UP-Diliman kas Academic Excellence Awardee ken iti babaen ti DepED-UP-NEAP Long Term Scholarship Program. Nangisuro iti sangapulo ket tallo a tawen iti Caribquib National High School, Banna, Ilocos Norte sakbay nga immakar iti agdama nga eskuelaan nga idadauluanna. Nayasawa ken ni Rayma Bella Velasco Manuel ti Baranggay Fortuna, Marcos, Ilocos Norte. Kas agsuksukisok, addan dua a sukisokna iti edukasion ken kultura a naipresentar iti NAKEM International Conferences sadiay Unibersidad ti Hawaii, Manoa ken St. Mary’s University, Bayombong, Nueva Vizcaya. Nagpaay payen a kas panelist-presentor iti Taboan Writers Conference sadiay Siudad ti Cebu.


text:
Union List of Artist Names
Ti Union List of Artist Names (ULAN) wenno iti Ilokano Listaan ti Kappon dagiti Nagan ti Artista ket maysa a online a batayan ti datos nga agus-usar ti natengngel a bokabulario nga agdama nga aglaon kadagiti agarup a 293,000 a nagngan ken dadduma pay a pakaammo a maipanggep kadagiti artista. Dagiti nagan iti ULAN ket mabalin a mairaman dagiti naited a nagan, dagiti seudonimo, dagiti panagdumadumaan iti pannakailetra, dagiti nagan kadagiti sabsabali a pagsasao, ken dagiti nagnagan a nagbalbaliwen gapau ti napalbas a panawen (a kas dagiti pannakiasawa a nagan). Kadagitoy a a nagan, ti maysa ket naitalgedan a kas ti kinaykayat a nagan.
Urayno daytoy ket naiparang a kas maysa alistaan, ti ULAN ket naestruktura a kas maysa a tesauro, a maiyalagad kadagiti pagalagadan ti ISO ken NISO para kadagiti panagaramid ti tesauro; daytoy ket aglaon kadagiti panagsisinnaruno, kapadpada, len pakanaigan a pannakaikabagian.
Ti pakatengngaan ti isip iti tunggal maysa a rehistro ti ULAN ket ti maysa nga artista. Iti agdama adda dagiti agarup a 120,000 artista iti ULAN. Iti datos a batayan, ti tunggal maysa a rehistro ti artista (nakunkuna pay a suheto iti daytoy a manual) ket nailasin babaen ti maysa a naisangayan a numeriko nga ID. Ti naisilpo kadagiti tungngal maysa a rehistro ti artista ket dagiti nagan, dagiti maikabagian nga artista, dagiti taudan para iti datos, ken dagiti nota. Ti temporal a panagsakup ti gay-at ti ULAN ket manipud ti Kinaugma aginggan iti agdama keb panagsakup iti sangalubongan.
Ti ULAN ket mangiraman kadagiti maitutop a nagan ken dagiti mainaig a pakaammo a maipanggep kadagiti artista. Dagiti artista ket mabalin a dagiti agmaymaysa a tao (tattao) wenno grupo dagiti tao a nagtitinnulong a nagob-obra (korporatibo a bagbagi). Dagiti artista iti ULAN ket sapasap a mangirepresenta kadagiti nagpartuat a nairaman iti pannakakonsepto wenno panagpataud kadagiti makitkita nga arte ken arkitektura. Adda met dagiti agpabpabuya nga artista a nairaman (ngem kadawyan a saan a dagiti aktor, dagiti agsalsala, wenno dadduma pay nga agpabpabuya nga artista). Dagiti repositorio ken dagiti nagparparawad ket nairamanda pay. [1]


text:
Isabelo de los Reyes
Ni Isabelo de los Reyes (Julio 7, 1864-Octobre 10, 1938) ket maysa a nalatak a politico, activista, mannurat ken agiwarwarnak idi maika-19 ken 20 a siglo.
Maysa nga Ilokano, naiyanak isuna idiay Vigan, Ilocos Sur, kada Elias de los Reyes ken iti mannaniw a ni Leona Florentino. Nagturpos iti Colegio de San Juan de Letran ken Universidad ti Santo Tomas ket sinurotna ni nanangna a nagbalin a mannurat. Nangged a kas editor ken agiwarwarnak idiay Manila ket isuna ti nangbangon iti El Ilocano, ti kaunaan a vernacular (iti Iloko) a pagiwarnak iti pagilian.
Nabalo ni de los Reyes iti namitlo ket addaan iti 27 nga annak.


text:
Tambor
Ti tambor wenno bombo ket kameng ti perkusion a grupo dagiti instrumento ti musika. Iti pannakaidasig a sistema ti Hornbostel-Sachs, daytoy ket maysa a membranopono.[1] Dagiti tambor ket buklen ti saan a basbassit ngem maysa nga akustiko a kulanit, a makunkuna iti ulo ti tambor weeno kudil ti tambor , a nabennat iti maysa a kontsa ken tamboren, babaen ti ima ti agtambor, wenno iti maysa a bislak ti tambor, tapno makapatud ti uni. Adda ti kadawyan nga ulo ti awen iti bangir ti tambor, a kadawyan a natempla iti ab-ababa bassit nga awen ngem ti ngato nga ulo ti tambor. Adda dagiti dadduma a pamay-an nga inus-usar tapno mapauni dagiti tambor, a kas ti panagtulid ti tangan. Dagiti tambor ket isu dagitoy ti kaduogan ken kaaduan a mabirukan iti lubong nga instrumento ti musika, ken ti batayan a daremdem ket gangani a saan a nagbalbaliw kadagiti napalabas a rinibu a tawtawen.[1]
Amin a kita ti tambor, kas pagarigan a kasla ti timpani , ket natempala iti naisangayan nga awen. Kankanayon nga adda dagiti nadumaduma a tambor, malaksid dagiti tambor ti timpani, ket mabalin a maurnos tapno mapartuat ti aruaten ti tambor.[2]
Dagit inagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Grove, George (Enero 2001). Stanley Sadie, ed. The New Grove Encyclopædia of Music and Musicians (Maika-2 nga ed.). Grove's Dictionaries of Music. pp. Volume 5, pp638–649. ISBN 1-56159-239-0.
- ^ Black, Dave (Pebrero 1998). Drumset Independence and Syncopation (1st nga ed.). Alfred Publishing Company. pp. 4–12. ISBN 978-0-88284-899-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Dagiti tambor idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Dagiti rekurso ti tambor idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Karayan Duyaw
Ti Karayan Duyaw wenno Huang He, dati a naipaletra ti Hwang Ho, ket isu ti maikadua a kaatiddogan a karayan idiay Tsina kalpasan ti Yangtze ken ti maikanem a kaatiddogan iti lubong iti nakarkulo a kaatiddog ti 5,464 kilometro (3,395 mi).[1] Daytoy ket nagtaud idiay Banbantay Bayan Har idiay probinsia ti Qinghai ti lumaud a Tsina, daytoy ket agayus kadagiti siam a probinsia ti Tsina ken maibusan idiay Baybay Bohai. Ti labneng ti Karayan Duyaw ket adda ti daya-laud a pannakagay-at ti 1900 km (1,180 mi) ken ti maysa nga amianan-abagatan a pannakagay-at ti 1100 km (684 mi). Ti dagup a kalawa ti labnengna ket 742,443 km² (290,520 mi²).
Ti Karayan Duyaw ket makunkuna a "ti duyan ti Insik a sibilisasion" a naisangsangayan ti labneng, ti ginget ti Wei a mangpisi ti ballasiw ti atiddog nga Ordos a silo – ket isu idi ti nakaipasngayan ti taga-ugma a sibilisasion ti Insik ken ti narangrang-ay a rehion iti nasapa a pakasaritaan ti Insik. Nupay kasta, dagiti kankanayon a didigra ti layus ken dagiti panagbalbaliw ti dalan a pinataudan babaen ti agtultuloy a panagpangato ti Kaadalem ti karayan, a sagpamisan a nangatngato ngem ti lessad ti kaarrubana a kataltalunan ket nakagun-od kadagiti saan a magustuan a nagnagan ti "Ladingit ti Tsina" ken "Saplit dagiti Annak a Lallaki ni Han."[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Karayan Duyaw (Huang He) Delta, Tsina, Asia
- ^ New York Times "Ti Nasikor a Karayan ket Mangipadpada ti Dalan iti Modernidad". 19 Nobiembre 2006 p. 4.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Huang He (Karayan Duyaw) idiay Wikimedia Commons
- Komision ti Koserbasion:Karayan Duyaw
- Karayan Duyaw idiay Unibersidad ti Massachusetts Dartmouth
Nagsasabtan: 34°55′19″N 97°30′43″E / 34.92194°N 97.51194°E


text:
Louis Pasteur
Ni Louis Pasteur ( /ˈluːi pæˈstɜr/, Pransés: [lwi pastœʁ]; Disiembre27, 1822 – Septiembre 28, 1895) ket maysa idi a Pranses a kimiko ken mikrobiolohista nga isu idi ket ti kangrunaa a nanagbangon ti medikal a mikrobiolohia. Isu ket nailaglagipan para kadagiti naisangsangayan apanakaduktal kadagiti kaso ken panagpawil kadagiti sakit. Dagit naduktalanna ket nagpabassit kadagiti ipupusay manipud ti puerperal a gurigor, ken nagpartuat kadagiti immuna a bakuna para iti balla ken anthrax. Dagiti eksperimentona ket nangsuporta ti [mikrobio a teoria ti sakit]]. Isu ket nadayeg a naamammoan iti sapasap a publiko para iti panaginbento ti maysa apamay-an a mangagas ti gatas ken bino tapno mapawilan dagitoy a gapuanan ti sakit, ti maysa a pamay-an a makunkuna a pasteurisasion. Isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti tallo a nangbangon ti mikrobiolohia, a kumaduanna ni Ferdinand Cohn ken ni Robert Koch.
Ni Pasteur ket nakaaramid paty kadagiti adu a panakaduktal iti pagobraan ti kimika, a naisangsangayan ti molekular a batayan para iti asimetria dagiti kristal. Isu ket naipunpon idiay sirok ti Instituto Pasteur idiay Paris idi maysa a napintas a panteon a naabbongan kadagiti ladawan dagiti nagun-odna iti Bisantino a mosaiko.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Asimov, Biograpiko nga Ensiklopedia ti Siensia ken Teknolohia ni Asimov Maikadu a nabaliwan nga edision
- ^ Campbell, D. M. (Enero, 1915). "Ti Pasteur nga Instituto ti Paris". Amerikano a Warnakan ti Beterinario a Medisina (Chicago, Ill.: D. M. Campbell) 10 (1): 29–31. Naala idi Pebrero 8, 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Debré, P.; E. Forster (1998). Louis Pasteur. Baltimore, Maryland: Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. ISBN 0-8018-5808-9.
- Duclaux, E.Inpatarus babaen ni Erwin F. Smith ken Florence Hedges (1920). Louis Pasteur: Ti Pakasaritaan ti Maysa nga Isip. Philadelphia, Pennsylvania: Kompani ati W. B. Saunders. Di ammo a parametro
|unused_data=di naikaskaso (tulong)
- Geison, Gerald L. (1995). Ti Pribado a Siensia ni Louis Pasteur. Princeton, New Jersey: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-03442-7.
- Latour, Bruno (1988). Ti Pasteurisasion ti Pransia. Boston: Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. ISBN 0-674-65761-6.
- Martínez Báez, Manuel (1972). Vida de Pasteur (Biag ni Pasteur). Mehiko: Fondo de Cultura Económica. ISBN 968-16-5053-0.
- Williams, Roger L. (1957). Alingasaw a silaw ken Anniniwan: Ti Lubong ni Napoleon III, 1851-1870. NY: Kompania Macmillan. ISBN 0-8371-9821-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Louis Pasteur idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Louis Pasteur idiay Wikisource
Dagiti sasao a mainaig ti Louis Pasteur idiay Wikiquote


text:
VIGAN CITY - Naipasardeng ti operasyon na iti maysa nga LPG refilling station ditoy Ilocos Sur kalpasan ti napasamak nga panagbettak a naka-uraman ti bagbagi dagiti uppat a biktima.
Segon kenni ni Bureau of Fire Protection chief ti Bantay, Ilocos Sur nga ni Eddie Tabuno, idalan da ti imbestigasyon ti nasao nga refilling station sakbay nga ag-operate to manen.
Kinuna pay ni Tabuno, adda nakita da nga nagbaliwan iti lugar nga saan nga naipakaamo kanyada kas koma iti pannaka-updgare ti lokasyon da.
No maipalagip, nakaro ti pannakauram dagiti uppat a tao gapu iti napigsa a panagbettak ti dakkel a tangke ti LPG iti refilling gas station idiay Paing, Bantay, Ilocos Sur.
Dagiti biktima ket isuda Renato Paet, Moises Gadut, Pablo Bermudez, agpapada nga agtrabtrabaho iti satrap idinto a ti maysa ket nabigbig laeng iti nagan na a Cesar Espiritu.
Maibasar iti inisyal nga imbestigasyon ti PNP- Bantay, iyalis da koma ti dakkela tangke ti gas ngem saan da a mabagkat agsipud iti kinadagsaen na.
Nagaramat da iti crane iti panangbagkat da ngem nagliab daytoy a puon ti panagbettak ti tangke.
Nagdardaras a nagtataray dagiti tattao nga adda iti asideg ti lugar ngem agsipud iti napigsa a panagbettak, naabutan ti kasla dakkel a bola ti apoy dagiti uppat a biktima ket napuuranda.
Insigida a naitaray iti ospital iti ili met laeng ti Bantay ngem naiyalis da idiay San Fernando, La Union gapu iti nakaro a kasasaad da.


text:
Pransia
Ti Republika ti Pransia (Pranses: République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), kadawyan a makunkuna a Pransia (Ingglési/ˈfræns/ franss wenno /ˈfrɑːns/ frahnss; Pransés: [fʁɑ̃s] ( denggen)), ket maysa a unitario a semi-presidensial a republika idiay Lumaud a Europa nga addan dagiti ballasiw taaw a teritorio ken is-isla a mabirukan kadagiti sabali a kontinente ken idiay taaw Indiano, Pasipiko, ken Atlantiko. Ti Metropolitano a Pransia ket igay-at na manipud idiay Baybay Mediteraneo aginggana idiay Kanal Inggles ken ti Baybay Amianan, ken manipud ti Rhine aginggana ti Taaw Atlantiko. Makunkuna daytoy a kas iti l’Hexagone ("Ti heksagono") gapu ti heometriko a tabas dagiti teritorio na. Isu daytoy ti kadakkelan a pagilian iti lumaud nga Europa ken kukua na ti maikadua a kadakkelan a eksklusibo a sona ti ekonomia iti lubong, nga agsaksakup ti 11,035,000 km2 (4,260,000 kd mi), maikadua laeng daytoy iti Estados Unidos a (11,351,000 km2 / 4,383,000 kd mi).
Kadagiti napalabas a 500 tawtawen,[14] Ti Pransia ket maysa a nangruna a kabikegan nga addan ti napigsa a kultura, ekonomia, milisia ken politikal a impluensia idiay Europa ken iti sangalubongan. Idi maika-17 ken maika-18 a siglo, ti Pransia ket nag-kolonia kadagiti nalatak a paset iti Amianan nga Amerika ken Abagatan a daya nga Asia; idi maika-19 ken nasapa a maika 20 a siglo, ti Pransia ket nagaramid ti maikadua a kadakkelan nga imperio iti dayta a panawen, a mairaman ti dakkel a paset iti Amianan, Laud ken Tengnga nga Áprika, Abagatan a daya nga Asia, ken adu pay a Karibe ken Is-isla ti Pasipiko.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti nagan daytoy a pagilian kadagiti rehional a pagsasao ket mairaman ti:
- Alemaniko nga Aleman: Französisch Republik;
- Basko: Frantziako Errepublika;
- Breton: Republik C'hall;
- Katalan: República Francesa;
- Korseka: Republica Francese;
- Olandes: Franse Republiek;
- Arpita: Rèpublica francêsa;
- Aleman: Französische Republik;
- Norman: Républyique fraunceise;
- Oksitano: Republica Francesa;
- Picard: République franchoèse
- ^ (Pranses) Ministère de la culture et de la communication – Délégation générale à la langue française et aux langues de France. "DGLF – Langues régionales et " trans-régionales " de France". Culture.gouv.fr. Naala idi 27 Enero2010.
- ^ a b Sibubukel a teritorio iti Republika iti Pransia, a mairaman amin ti ballasiw taaw a departamento ken dagiti teritorio, ngem saan a mairaman tiPranses a teritorio iti Terre Adélie idiay Antártika nga ti panakaturay ket nasuspende manipud ti panagpirma ti Antártiko a Tulag idi 1959.
- ^ (Pranses) Datos nga Nailian a Pagadalan ti Heograpiko ti Pranses.
- ^ Datos a Rehistro ti Daga ti Pranses, a mairaman dagiti nanaw, dagiti alog ken dagiti glasier a dakdakkel ngem 1 km² (0.386 sq mi wenno 247 acre) as well as the estuaries of rivers.
- ^ (Pranses) INSEE, Gobierno iti Pransia. "Population totale par sexe et âge au 1er janvier 2011, France métropolitaine". Naala idi 20 Enero 2011.
- ^ a b c Metropolitano a Pransia laeng.
- ^ a b c d "Pransia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Di ammo a parametro
|http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=di naikaskaso (tulong);
- ^ Insee – Revenus-Salaires – Les niveaux de vie en 2008. Insee.fr. Naala idi 2011-12-26.
- ^ "REporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ Sibubukel iti Republika ti Pransia mailaksid dagiti ballasiw taaw a teritorio idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Ballasiw taaw a teritorio ti Pranses Pransia laeng idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Mainayon ti .fr, dudduma pay nga Internet TLD ti inususar kadagiti ballasiw taaw a Pransia départements ken dagiti teritorio: .re, .mq, .gp, .tf, .nc, .pf, .wf, .pm, .gf and .yt. Ti Pransia ket agususar pay ti .eu, a nakibingbingay kadagiti kamkameng ti Kappon ti Europa. Ti .cat domain ket inususar idiay dagiti agsasao ti Katalan a teritorio.
- ^ Encarta. MSN. 2008. Dagiti Nalatak a Kabilegan. Naala idi21 Disiembre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pransia idiay Wikimedia Commons
- Gobierno
- (Pranses) Élysée.fr – Opisial a sitio ti presidensia ti Pransia
- (Pranses) Opisial a sitio ti gobierno
- Opisial a sitio ti publiko a serbisio ti Pransia – Silsilpo kadagiti nadumaduma nga administrasion ken patakder
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete iti The World Factbook
- Opisiala sitio ti Nailian nga Asemblia
- Weather forecast
- Arhelia
- Angola
- Benin
- Botswana
- Burkina Faso
- Burundi
- Kamerun
- Kabo Berde
- Republika ti Tengnga nga Aprika
- Chad
- Komoros
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Republika iti Kongo
- Pantar ti Marpil
- Djibouti
- Ehípto
- Guinea Ekuatorial
- Eritrea
- Etiopia
- Pransia
- Gabon
- Gambia
- Ghana
- Guinea
- Guinea-Bissau
- Italia
- Kenya
- Lesoto
- Liberia
- Libya
- Madagascar
- Malawi
- Mali
- Mauritania
- Maurisius
- Morocco
- Mosambike
- Namibia
- Niger
- Nigeria
- Portugal
- Rwanda
- Santo Tomas ken Prinsipe
- Senegal
- Seychelles
- Sierra Leone
- Somalia
- Abagatan nga Áprika
- Abagatan a Sudan
- Espana
- Sudan
- Suasilandia
- Tanzania
- Togo
- Tunisia
- Uganda
- Yemen
- Zambia
- Zimbabwe
- Pransia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Akinlaud nga Europa


text:
1859
Ti 1859 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ener–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 14 – ti Oregon ket napastrek a kas ti maika-33 nga estado ti Estados Unidos.
Abril–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 25 – nairugi ti panangipatakder ti Kanal Suez.
Hulio–Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Oktubre–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 6 – Verner von Heidenstam, Sueko a mannurat, laureado iti Premio Nobel (pimmusay 1940)
- Agosto 4 – Knut Hamsun, Norwego a mannurat, laureado iti Premio Nobel (pimmusay 1952)
- Oktubre 18 – Henri Bergson, Pranses a pilosopo, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1941)


text:
Premio Nobel
Ti Premio Nobel ket maysa a pammadayaw a mait-ited kadagiti tao ken organisasion a nakaaramid wenno nakaduktal kadagiti naisangsangayan a sukisok, nakapartuat kadagiti naidumduma a wagas ken panglakagan wenno alikamen, wenno nakaiburay iti naisalumina ken naindaklan a benepisio iti kagimongan. Daytoy a premio ket nabuangay babaen ti testamento ni Alfred Nobel, maysa a Sueko a chemist, industrialista ken imbentor ti dinamita.
Ti Premio Nobel, a mabigbig kas kangatuan a pammadayaw iti lubong iti agdama, ket tinawen a maited kadagiti sumaganad a kategoria:
- Premio Nobel iti Pisika (kedngan ti Akademia dagiti Siensia ti Naarian a Sueko)
- Premio Nobel iti Kimika (kedngan ti Akademia dagiti Siensia ti Naarian a Sueko)
- Premio Nobel iti Pisiolohia wenno Medisina (kedngan ti Instituto ti Karolinska)
- Premio Nobel iti Literatura (kedngan ti Sueko nga Akademia)
- Premio Nobel iti Kappia (kedngan ti Norwego a Komite ti Nobel Nobel, a pusgan ti Norwego Parlamento, Stortinget)
- Banko ti Sweden Premio iti Siensia Ekonomika iti Lagip ni Alfred Nobel (kedngan ti Akademia dagiti Siensia ti Naarian a Sueko)


text:
Unibersidad ti Tengnga a Pilipinas
Ti Unibersidad ti Tengnga a Pilipinas (di pormal a kas ti Sentral wenno CPU ken iti Ingles: Central Philippine University) ket maysa a pribado a pagsukisokan nga unibersidad a mabirukan idiay Siudad ti Iloilo, Pilipinas. Daytoy ket nabangon idi 1905 babaen ti misionario nga Amerikano a Baptista sakbay ken kalpasan ti pannakaipan ti Pilipinas manipud ti España iti Estados Unidos babaen ti (1898) Tulag ti Paris idi ti pagilian ket nalukatan kadagiti Protestante nga Amerikano a misionario, isu daytoy ti immuna a nagbalin a Baptista nga unibersidad ken maikadua a pribado nga Amerikano nga unibersidad a nabangon idiay Asia ken idiay Pilipinas. Daytoy ket sigud idi a dua a sabali a pagadalan, ti maysa ket pagadalan ti panggedan para kadagiti napanglaw a lallaki, ken dimteng a ti pagadalan ket nagrugrugi a nangidiaya ti nangato a panagdal idi 1920. Idi 1923, ti pagadalan para kadagiti lallaki ket naitipon iti pagadalan ti Biblia idi nagbalin daytoy a kolehio ti agtutubo ken nangrugrugi a nagidiaya kadagiti degrado ti kolehio, ken idi 1953, ket nakagun-od ti kalintegan ti dokumento a kas maysa nga unibersidad.[5]
Kampus[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Kolehio ti Negosio ken Kondado r ket ngimmato babaen iti 204 nagipadron. Naala idi 01/16/13.
- ^ "Ti immuna a ruar ti kampus a pabuya idi ket ti "Talon ti Zarraga".". CPU TV Channel babaen ti centralphilippineuniversity.org. Naala idi 2012-05-03.
- ^ "CPU Derecho… Sakay Na!..."Talon ti CPU Zarraga". Malaksid kadagiti estudiante ti Agrikultura, kaaduan kadagiti Sentraliano ket nangnangegda laeng ti talon ngem saanda pay a nakapan. Ti timpuyugan ket binisitada ti lugar, nangipabuyada kadagiti nadumaduma a ma-araramid iti talon, ken nakisinnaritada iti nagtartaripatu. Ti adu ti pakaaamuanna a pabuya ket nangipakpakita ti pakabalinan ti talon para iti maysa a lugar ti eko-turismo. Ti talon ket nasayaat a mabisita ken dagiti nagbasbasa ditoy a mapmapa iti CPU ket nasken nga iram,anda ti Talo ti Zarraga kadagiti papananda.". centralphilippineuniversity.org. Naala idi 2012-05-03.
- ^ Urayno ti Ospital ti Mision ti Iloilo ket isu ti kangrunaan a kuartel ti Sentral, ken sabali ti pagyananna manipud ti kangrunaan a kampus, ken agpatpataray a nawaya manipud ti unibersidad, adda dagiti klase ken ken panag-internado kadagiti kolehio ti unibersidad, dagiti Deartamento ti medisina, Panagaywan, Medikal a Teknolohia, Sustansia ken Dietetiko, dagiti estudiante ti Parmasia ken Kinasalunat ken ti Panangimaton ti Kabibiag ket mabirukan idiay Ospital ti Mision ti Iloilo
- ^ "Pakasaritaan". Unibersidad ti Tengnga a Pilipinas. Naala idi 2009-09-18.


text:
Panangyalison iti Dara—Ti Makuna Itan Dagiti Doktor
Pinullon a tawen a mauy-uyaw dagiti Saksi ni Jehova gapu ta dida kayat ti agpayalison iti dara. Dayta a panagkedked a naibatay iti bilin ti Biblia nga ‘umadayo iti dara’ ket maikontra no dadduma iti ipapan dagiti doktor a pagsayaatan unay dagiti pasienteda.
Ngem umad-adun nga eksperto iti tay-ak ti medisina ti mangibagbaga kadagiti medikal a rason no apay nga agusarda kadagiti pamay-an ti panangagas a maliklikan ti panangyalison iti dara.
Iti Spring 2013 a ruar ti Stanford Medicine Magazine a publikasion ti Stanford University School of Medicine, adda espesial a reportna maipapan iti dara. Napauluan ti maysa a pasetna iti “Against the Flow
Kinotar ni Williams ti imbaga ni Patricia Ford, M.D. a nangipasdek ken direktor ti The Center for Bloodless Medicine and Surgery idiay Pennsylvania Hospital. Kuna ni Dr. Ford: “Naisuro kadagiti doktor a matay dagiti tattao no nababbaba ngem iti normal ti kaadu ti darada ken ti dara laeng ti kakaisuna a mangsalbar iti biag . . . Husto dayta iti dadduma nga espesipiko a situasion. * Ngem saan a pudno dayta para iti kaaduan a pasiente iti kaaduan a situasion.”
Ni Dr. Ford ket mangag-agas iti agarup 700 a Saksi ni Jehova. Kastoy pay ti kinunana: ‘Adun a doktor a nakasaritak ti addaan iti di umiso a kapanunotan a matay kano ti adu a pasiente no dida mayalisonan iti dara. Kasta met siguro ti kapanunotak idi. Ngem dagus a nasursurok a mabalinmo nga agasan dagita a pasiente babaen laeng iti sumagmamano a nalaka a teknik.’
Idi Agosto 2012, impablaak ti publikasion nga Archives of Internal Medicine dagiti resulta ti maysa a panagadal maipapan kadagiti pasiente a naoperaan iti maysa a center iti uneg ti 28 a tawen. Nabibiit ti iyiimbag dagiti Saksi ni Jehova ngem kadagidiay nayalisonan iti dara. Basbassit ti komplikasion dagiti Saksi idi addada iti ospital, ad-adu kadakuada ti nakalasat kalpasan ti operasion, ken ad-adu kadakuada ti sibibiag pay kalpasan ti 20 a tawen no idilig kadagiti pasiente a nayalisonan iti dara.
Kinuna ti maysa nga artikulo iti The Wall Street Journal a naipablaak idi Abril 8, 2013: “Ti bloodless surgery
Di ngarud a pakasdaawan a naikuna ni Robert Lorenz a medical director ti blood management para iti Cleveland Clinic: “No iyalisonam ti pasiente, panagriknam ket insigida a tultulongam . . . Ngem sigun iti panagsirarak maipapan iti agpaut a resultana, ti met gayam kasumbangirna ti ar-aramidem.”
^ par. 5 Tapno maammuam ti panangmatmat dagiti Saksi ni Jehova iti dara, kitaem ti artikulo a “Masansan a Maisaludsod—Apay a Saan nga Agpapayalison iti Dara Dagiti Saksi ni Jehova?”


text:
Akin-amianan a Kyushu
Ti Akin-amianan a Kyushu (北部九州 Hokubu Kyūshū?) ket maysa a subrehion iti Kyushu.[1]
Daytoy nga akin-amianan a rehion ket buklenna dagitiprepektura iti Fukuoka, Saga, Nagasaki, Kumamoto, ken Ōita.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti akin-amianan a rehion iti Kyushu ket immuna naikolonia babaen dagiti Insik ken Koreano.[2]
Sakbay idi 1963 natawtawagan daytoy ti Amianan a Kyushu (Kitakyūshū, 北九州) aginggana idi naipatakder ti siudad ti Kitakyūshū. Daytoy ket nasukatan ti nagantapno saan a makaallilaw.
Daytoy ket kaaduan nga urbano kena naindustriaan a paset iti rehion ti Kyushu.[2]
Para iti panagusig iti panagrangrang-ay, daytoy a rugar ket naipanunutan a mairaman ti Prepektura ti Yamaguchi idiay Honshū. Nupay kata ti Yamaguchi ket saan a paset iti Kyushu, daytoy ket rebbengan a satelite dagiti Nailet a Baybay ti Kanmon a metropolitano a lugar.[3]
Daytoy a rehion ket paset iti Taiheiyō a Barikes ken buklenna ti Industrial a Sona ti Akin-amaianan a Kyushu (ja:北九州工業地帯)
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akin-amianan a Kyushu Perrokarril a Paso
- ^ a b Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyushu" iti Ensiklopedia ti Hapón, pp. 588-589 idiay Liblibro ti Google,
- ^ Sakamoto, Hiroshi. (2011). "CGE a Panagusig iti Rehional nga Annuroten idiay Akin-amianan a Kyushu a Lugar." Kitakyushu: Ti Internasional a Sentro para iti Panagadal iti Panagrangrang-ay ti Daya nga Asia(ICSEAD), Obra a papel Serie Tomo 2011-03


text:
Papa Julio I
Ni Santo Papa Julio I, ket isu ti papa manipud idi 6 Pebrero 337 aginggana idi 12 Abril 352.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Santo Papa Julio I" iti 1913 katoliko nga Ensiklopedia.
- Duff, Eamon. Dagiti Santo ken Managbasol: Ti Pakasaritaan dagiti Papa, Unibersidad ti Yale a Pagmalditan, 2001, pp. 30–32. ISBN 0-300-09165-6
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Julio I idiay Wikimedia Commons
Orihinal a testo manipud ti maika-9 nga edisi on ti (1880) ti di nainaganan nga ensiklopidia


text:
Papa Bonifacio IX
Ni Papa Bonifacio IX (c. 1350 – 1 Oktubre1404), naipasngay a kas ni Piero Tomacelli, ket isu idi ti maikadua a Romano a Papa ti Lumaud a panaggudua, manipud idi 2 Nobiembre 1389 aginggana idi pimmusay. Idi daytoy a las-ud ti panawen dagiti kontrapapa a ni Clemente VII ken ni Benedicto XIII ket nagtultuloyda a nagtengtengngel ti korte a kas opapa idiay Avignon babaen ti panagsalaknib ti Pranses a monarkia. Isu ti naudi a Papa a nagnagan ti Bonifacio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bonifacio IX idiay Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Damo a danon
Ti Wikipedia ket maysa nga ensiklopedia a pagtitinnulongan a bukbuklen ken tagtaginayonen dagiti agbasbasa ditoy. Maysa daytoy a wiki a mabalin a baliwan ti uray sinoman. Babaen ti panangpindut iti buton wenno tab a urnosen iti ngatuen ti kada panid, mabalinmo a baliwan wenno nayonan ken tarimaanen dagitit aniaman nga artikulo iti Wikipedia (malaksid kadagiti nasalakniban a panid a dagiti laeng administrador ti mabalin a makabaliw wenno mangpunas).
Panangsiwarak iti Wikipedia
Aglaon ti Wikipedia iti nakaad-adu a pempen ken nakatiponan ti inpormasion maipapan iti agduduma a topiko. Sarungkaran ti pakabuklan dagiti artikulo tapno masukisok dagiti agsasabali a topiko. No adda topiko a dimo masarakan ken awan pay iti Wikipedia, mapan laeng iti naisangrat a panid a pagdadanonan ket biruken dagiti pagsaludsodan wenno pagipakdaaran idiay. Wenno saan, mabalin ti mangnayon iti baro a topiko kadagiti dawat nga artikulo.
Mabalin met a mangibati iti komentario wenno makuna maipapan kadagiti artikulo babaen kadagiti panid ti a pagtutungtongan. Mabalin met ti mangpili iti kayat a rugian wenno nayonan nga artikulo kadagiti artikulo a maipatarus iti amin a pagsasao iti Wikipedia.
Panangbalbaliw iti panid
Awan ti kualipikasion a masapul ken saan a nasken ti sumrek no kayatmo iti mangirugi wenno mangbaliw iti maysa nga artikulo. Ngem nasaysayaat met laeng nga agrehistroka tapno adda maymaysa a nagan wenno birngas nga ar-aramatem ken ammomi a mapagtalkan dagiti sinabaliam nga artikulo. Adu ngamin iti awan ammona iti internet no saan nga agdadael.
Usaren laeng ti Wikipedia a kas kadagiti sabali pay nga ensiklopedia. No makakitaka iti parikut wenno biddut iti panangiletra ken gramatiko wenno no nakiro ti pannakaisurat ti artikulo, nawayaka a mangbaliw ken mangtarimaan ti maibatay iti bukod nga annuroten iti grammatika ken panangiletra a masursurot ditoy Ilokano Wikipedia. Di bumdeng a pang-urnos iti panid. No patien a mabalin pay a pasayaaten ken papintasen ti maysa nga artikulo, aramiden latta. No met agputputar iti artikulo, di agaripapa wenno agdanag amangan no adu ti kammali wenno biddut. Ti napateg ket adda narugian wenno nainayon a panid. No adda biddut, addanto dagiti kadua a madadaan a mangatur.
Adda dagiti pagannurotan ditoy Wikipedia a mabalin nga umuna a basaen ken adalen, nangnangruna ti maysa ti annuroten ti agmangngamangnga a nalinteg a panirigan (Ingles: neutral point of view wenno NPOV) nga awan ti ay-ayonan a maymaysa a kapanunotan a kayatna a sawen, nasken nga awan ti idumduma wenno ilaklaksid ti maysa nga artikulo ket masapul a laonen ken ibagianna amin dagiti agsumbangir wenno agduduma a panirigan ti amin.
Dagiti lisensia ket babaen ti CC-BY-SA 3.0 ken GNU Free Documentation License (GFDL) ti amin a karbengan iti amin-amin a maipan/naipan iti Wikipedia. Patpatalgedan dagitoy a lisensia a patinayon a maiparangkap a nawaya ti Wikipedia iti agnanayon (kitaen dagiti karbengan iti panagipablaak para iti ad-adu pay nga inpormasion).
Kitaen met dagiti panid ti pagtulongan tapno masungbatan a dagus dagiti saludsodmo.


text:
San Quintin, Pangasinan
Ti San Quintin ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Quintin ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.[2]
- Alac
- Baligayan
- Bantog
- Bolintaguen
- Cabangaran
- Cabalaoangan
- Calomboyan
- Carayacan
- Casantamarian
- Gonzalo
- Labuan
- Lagasit
- Lumayao
- Mabini
- Mantacdang
- Nangapugan
- San Pedro
- Ungib
- Poblacion Zone I
- Poblacion Zone II
- Poblacion Zone III
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text: Ni John Caldwell Calhoun (/kælˈhuːn/; Marso 18, 1782 – Marso 31, 1850) ket maysa idi a mangiyununa a politiko ken politiko a teorista manipud idiay South Carolina idi panawen ti umuna a kagudua ti maika-19 a siglo. Ni Calhoun ket nalaing nga agbitbitla kadagiti amin a banbanag iti panawenna, ngem isu ket kanayon a nangiyallatiw ti puestona. Ni Calhoun ket nangirugi ti politiko a karerna a kas maysa a nasionalista, agpabpabaro, ken nangipakpatakder ti napigsa a nailian a gobierno ken dagiti panagsalaknib a taripa. Kalpasan idi 1830 isu ket nangyallatiw iti karbengan ti estado, patingnga a gobierno, nulipikasion ken nawaya a komersio. Isu ket nalatak a naam-ammuan ti nakaro a panagdepensana iti panagtagabu a kas maysa a nasayaat a banag, ti saan a pannakatalgedna iti mayoritarismo, ken ti panagiturong ti Abagatan a makisina iti Kappon.


text:
Plantilia:Kablaaw
Kablaaw, !
Naragsak nga isasangbay ditoy Ilokano Wikipedia, ken agyamankami kadagiti inar-aramidmo. Adda dita baba dagiti panid a mabalin a makatulong kenka:
- Pangyuna iti Wikipedia
- Kasano ti agurnos ken kasano ti mangirugi iti baro a panid
- Annuroten iti gramatika ken panangiletra
- Dagiti kangrunaan a pakaammo
- Pagdadanonan
- Tulong
- For non-Ilokano speakers, Welcome, if you need help you may seek assistance at Wikipedia:Help for non-Ilokano speakers or leave a message at my [[Agar-aramat tungtungan:|talk page]].
No adda dagiti aniaman a saludsodmo, pangngaasi a damagem kaniak idiay [[Agar-aramat tungtungan:|tungtungan ti panidko]]. Sige, kablaaw manen, ken adda namnamak nga agnam-ayka ken agbalinka a nagaget nga agobra ditoy.
Usaren daytoy a plantilia ti panag-kablaaw kadagiti baro nga agar-aramat.
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Para kadagiti nakastrek nga agar-aramat usaren ti:
{{subst:kablaaw|--~~~~}}
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Para kadagiti di-ammo nga agar-aramat embes ket nga usaren ti:
{{subst:kablaaw-di ammo|--~~~~}}


text:
Kawaw
Ti kawaw wenno kalawakaw ket espasio nga awanan iti banag. Thi balikas ket nagtaud manipud ti Latin a pangilasin iti vacuus para iti "bakante" wenno "kodapis". Ti maysa nga aproksimasion iti kasta a kawaw ket ti rehion nga addaan ti presion ti alingasaw a basbassit ngem ti presion ti tangatang.[1] Dagiti pisiko ket kanknayonda a pakitungtungan dagiti nasayaat a resulta ti panagsubok a rumsua iti perpekto a kawaw, a sagpaminsan laeng a makunkuna iti "kawaw" wenno nawaya nga espasio, ken inus-usar ti termino a sangkapaset laeng a kawaw tapno mangitudo iti pudno a saan a perpekto a kawaw a kasla ti naar-aramid iti laboratorio wenno idiay espasio. Ti Latin a termino ti in vacuo ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a banag nga adda iti makunkuna a kawaw.
Ti kasayaat iti sangkapaset laeng a kawaw ket asideg nga arngian ti perpekto a kawaw. Dagiti sabali a kapadana, ket ti ab-ababa a presion ti alingasaw ket kaibuksilanna ti nangat-ngato a kasayaat ti kawaw. Kas pagarigan, iti kadawyan a panagdalus a kawaw ket makapataud ti makaanay a panagsultup tapno mapabassit ti presion ti angin babaen ti agarup a 20%.[2] Mabalinmet dagiti nasaysayaat ti kalidadna a kawaw. Dagit ikamara ti nangato unay a kawaw, a kadawyan iti kimika, pisika, ken inhennieria, ket maipaandar iti babab ti maysa a trilion (10−12) iti presion ti tangatang (100 nPa), ken makaabot iti agarup a 100 partikula/cm3. Iti akin-ruar a limbang ket nangatngato pay ti kalidadna a kawaw, nga addaan ti kapada iti bassit unay a bilang dagiti atomo ti hidroheno iti tungngal maysa a natimbeng a kubiko metro.[3] SEgun ti moderno apannakaawat, urayno amin a banag ket maikkatto manipud iti tomo, daytoy ket kankanayonto nga "awan linaon" gapu ti panagbaliw-baliw ti kawaw, nangisit nga enerhia, dagiti raya nga agdaldaliasat a gamma- ken kosmiko, dagiti neutrino, ken kakuyogna dagiti sabali a penomena iti kuantum pisika. Iti moderno a pisika ti partikula, ti kasasaad ti kawaw ket naikedkeddeng a kasti baba a kasasaad ti banag.
T kawaw ket kanknayonen a topiko iti pilosopikal a debato manipud idi antigo apanawen ti Gresia, ngem saan met nga imperikal nga inad-adal aginggana idi maika-7 a siglo. Ni Evangelista Torricelli ket isu ti nagpataud ti immuna a laboratorio ti kawaw idi 1643, ken dagiti dadduma pay nga eksperimental a pamay-an ket napadur-as idi a kas resulta kadagiti teoriana iti atmosperiko apresion. Ti torricelliano a kawaw ket mapartuat babaen ti panagpunno iti merkurio ti natayag a baso a narikpan iti maysa a gibusna kenkalpasanna baliktaden daytoy iti maysa a malukong a manglaon ti merkurio.[4]
Ti kawaw ket nagbalin a naserbi a ramit ti industri idi maika-20 a siglo babaen ti pannakaipayammo dagiti inkandesente a bumbilia ken dagityi tubo ti kawaw, ken dagiti adu a kita ti teknolohia ti kawaw manipud idin ket mabalinen a magun-od. Ti kabarbaro a panagdur-as ti panagbanniaga iti limbang ti tao ket nangipaadu ti panagkayat iti impakto ti kawaw iti salun-at ti tao, ken iti sapasap kadagiti porma ti biag.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chambers, Austin (2004). Modern Vacuum Physics. Boca Raton: CRC Press. ISBN 0-8493-2438-6. OCLC 55000526.
- ^ Campbell, Jeff (2005). Speed cleaning. p. 97. ISBN 1-59486-274-5. Laglagipen a ti 1 a pulgada ti danum ket ≈0.0025 atm.
- ^ Tadokoro, M. (1968). "A Study of the Local Group by Use of the Virial Theorem". Dagiti Pablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Hapon 20: 230. Bibcode:1968PASJ...20..230T. Daytoy a taudan ket mangkarkulo iti densidad ti 7×10−29 g/cm3 para iti Lokal a Grupo> Ti maysa anga unit ti atomiko a masa ket 1.66×10−24 g, para kadagiti agarup a 40 atomo iti tungngal maysa a kubiko metro.
- ^ Kasano ti Agaramid ti Eksperimenta a Geissler a Tubo, binulan a Popular Science Pebrero 1919, Di nabilangan a panid, babaen ti Liblibro ti Google: http://books.google.com/books?id=7igDAAAAMBAJ&pg=PT3
- Henning Genz (2001). Nothingness: The Science Of Empty Space. Da Capo Press. ISBN 0-7382-0610-5.
- Luciano Boi (2011). The Quantum Vacuum: A Scientific and Philosophical Concept, from Electrodynamics to String Theory and the Geometry of the Microscopic World. Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. ISBN 1-4214-0247-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kawaw idiay Wikimedia Commons


text:
Dolores, Abra
Ti Dolores ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abra iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dolores ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.[2]
- Bayaan
- Cabaroan
- Calumbaya
- Cardona
- Isit
- Kimmalaba
- Libtec
- Lub-lubba
- Mudiit
- Namit-ingan
- Pacac
- Poblacion
- Salucag
- Talogtog
- Taping
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abra". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Abra". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 30 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
VIGAN CITY --- Nabagsol ti ubet ken napaltogan ti tengnged ti dati a barangay tanod babaen iti dati a barangay kapitan idiay Caoayan, Ilocos sur.
Nabigbig ti dati a kapitan a ni Avelino Fenol, 68 ken ti dati a tanod ket ni Agripino Martinez, agkaaruba da idiay Barangay Anonang Menor, iti nasao nga ili.
maibasar iti imbestigasyon ti PNP- Caoayan nga idauluan ni Police Senior Inpsector Reynaldo Mendoza, nagprobokar ni Martinez mga iggem na ti kutsilyo ket pinagsawsaw- an na iti agkakasakit a sarita ken kinarit ni Fenol.
Agsipud daytoy, saan a nakateppel ti dati a kapitan, rimmuar iti pagtaenganda nga iggem na ti paltog na a kalibre 45 ken inputok na a nakapadaplisan ti tengnged ni Martinez.
Dimmepensa ni Martinez ket binagsol na ti tengnged ken timid ti dati a kapitan.
Inagaw ni Fenol ti kutsilyo kalpasanna ket inbagsol na iti ubet ni Martinez.
Agpada a naitaray idiay Gabriela Silang General Hospital ngem naka- ICU ni Martinez gapu iti grabe a sinagaba na a sugat iti ubet na.


text:
Arkea
Ti Arkea ket buklen ti domimio wenno pagarian dagiti agmaymaysa a selula a mikroorganismo. Dagitoy a mikrobio ket awananda ti pagtengngaan a selula wenno dagiti dadduma pay a mangbedbed a kulanit nga organulo iti kaunegan dagiti selula.
Iti napalabas ti Arkea ket naiklase idi kadagiti bakteria a kas dagiti prokaryote (wenno Pagarian ti Monera) ken nanganan iti arkeabakteria, ngem daytoy a pannakaidasig ket naikeddengen a duog.[1] Iti kinapudno, ti Arkea ket adda ti nawaya nga ebolusionario a pakasaritaan ken mangipakpakita kadagiti adu a paggigiddiatan kadagiti bukodda a biokimika manipud kadagiti sabali a porma ti biag, ken isu a tattan ket naidasigda a kas maysa a nailasin a dominio iti sistema ti tallo a dominio. Iti daytoy a sistema, ti maipapan ti pilohenetiko a naisangayan a sangsanga iti ebolusionario a tinaudan ket ti Arkea, Bakteria ken ti Eukaryota. Itan ket ti Arkea ket nabingbingay pay kadagiti uppat a mabigbigan a pilo; mabalin pay nga adu kadagiti pilo ti mabangon manipud kadagiti masakbayan a panagsukisok. Kadagitoy a grupo, ti Crenarchaeota ken ti Euryarchaeota ket isuda dagiti kaaduan a naad-adal. Ti panagidasig ket narigat pay laeng, gaputa tikaaduan ket saan pay a naad-adal iti laboratorio ken naduktalan laeng babaen ti panagusig kadagiti bukodda a nukleiko nga asido dagiti wadan manipud ti enbironmento.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pace NR (Mayo 2006). "Panawenen ti panagbaliw". Nature 441 (7091): 289. Bibcode:2006Natur.441..289P. doi:10.1038/441289a. PMID 16710401.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Howland, John L. (2000). Ti Nakasidsiddaaw Arkea: Pannakaduktal ti Sabali pay a Dominio iti Biag. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-511183-4.
- Martinko JM, Madigan MT (2005). Ti Brock a Biolohia dagiti Mikro organismo (11th nga ed.). Englewood Cliffs, N.J: Prentice Hall. ISBN 0-13-144329-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Arkea idiay Wikimedia Commons
General
- Pangyuna ti arkea, ekolohia, sistematiko ken morpolohia
- Dagiti taaw iti arkea – E.F. DeLong, ASM News, 2003


text:
Ti instrumento ti teklado ket instrumento ti musika nga inay-ayam nga agusar ti teklado. Ti kaaduan kadagitoy ket ti piano. Dagiti sabali pay a kita dagiti instrumento ti teklado ket mairaman dagiti celesta, dagiti mapandagan nga idiopono a pinaadar babaen ti teklado, dagiti carillon, dagiti instrumento nga adu ti pakaigiddiatan a kadawyan a naibalayan iti torre ti kampana dagiti simbaan wenno dagiti sabali a pasdek ti munisipalidad, ken dagiti dadduma pay a saan nga akostiko nga instrumento, a kas dagiti nadumaduma nga elektroniko nga organo, sintetisador, ken dagiti teklado a nadaremdem a mangtulad ti uni ti sabali nga instrumento ti musika.[1]
Ita nga aldaw, ti termino a "teklado" ket kaaduan a maus-usar a mangibagbaga kadagiti estilo ti teklado ti sintetisador. Babaen dagiti ramay ti sensitibo ng aagay-ayam, ti teklado ket mabalin pay a mangtengngel ti dinamika, panagsasao, panagmaris, artikulasion, ken dagiti dadduma pay nga elemento iti panangiyebkas, depende iti daremdem ken dagiti naikddeng a kapabilidad iti instrumento.[2]
PakasaritaanUrnosen
Kadagiti kasapaan nga instrumento ti teklado ket dagiti pipa nga organo, sanpona, klabikordio ken sembalo. Ti organo ket awan dudua nga isu ti kaduogan kadagitoy, ket nagparang daytoy idi maikatlo a siglo SK, urayno daytoy a nasap anga instrumento, a tinawtawagan iti hydraulis, ket saan a nagusar ti teklado iti moderno a kapanunotan. Manipud ti pannakaparnuayna idi maikasangapulo ket uppat a siglo, ti organo ket nagtultuloy nga isu laeng ti intrumento ti teklado. Masansan, a ti organo ket saan nga addan iti teklado, ngem dagiti buton wenno dagiti dakkel a pamatuagan a pinaadar babaen ti napno nga ima. Gangani amin a teklado aginggana idi maikasangapulo ket lima a siglo ket addaan kadagiti pito a natural iti tungngal maysa nga octava.
Ti klabikordio ket sembalo nagparangda idi las-ud ti maika-14 a siglo, mabalin a klabikordio ti nasapsapa. Ti sembalo ken klabikordio ket kadawyan dagitoy aginggana ti adu a pannakaammpon ti piano idi maika-18 a siglo, kalpasanna daytoy ti kadayegda ket bimmassit. Ti piano ket rebolusionario idi gaputa ti pianista ket mabalinna a baliwan ti kapigsa (wenno dinamika) iti uni babaen ti panagbaliw ti kapigsa ti tunggal maysa a panagpandag ti tekla. Ti napno a nagan ti piano ket gravicèmbalo con piano e forte a ti kaibuksilanna ket sembalo nga addaan ti naalumaymay ken napigsa ngem mabalin met a maipangyababaan iti piano-forte, a ti kaibuksilanna ket naalumaymay-napigsa iti Italiano. Iti agdama a pormana, ti piano ket produkto ti maika-20 a siglo, ken adayon a naikkat iti uniken langa manipud kadagiti "piano" nga ammo idi ni Mozart, Haydn, ke ni Beethoven. Iti kinapudno, ti moderno a piano ket adu a maigiddiat manipud kadagiti piano ti maika-19 a siglo nga inusar babaen ni Liszt, Chopin, ken ni Brahms.[3]
Dagiti instrumento ti teklado ket adu pay a naparang-ay idi nasapa a maika-20 a siglo. Dagiti nasap anga instrumento ti elektromekanikal, a kas ti Ondes Martenot, ket nagparang iti kasapaan ti dayta a siglo. Daytoy ket nangruna unay a kontribusion iti pakasaritaan ti teklado.[4]
Dagiti moderno a tekladoUrnosen
Adu met dagiti ganetget a naipan iti panagbiruk ti maysa nga instrumento nga aguni a kas ti piano ngem awan iti kadakkel ken kadagsen. Ti elektriko a piano ket isu dagitoy ti nasapa ganetget ti dayta, urayno dagita ket naserbi nga instrumento, saan dagitoy a nagballigi a nangawis ti panagptaud ti timbre iti piano. Dagiti elektriko ken elektroniko nga organo ket naparang-y idi isu met laeng a las-ud ti panawen.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Kelzenberg, David. "Ania kadi dagiti naipakasaritaan nga instrumento ti teklado?". David Kelzenberg. Naala idi 2012-10-25.
- ^ Kelzenberg, David. "Ania kadi dagiti naipakasaritaan nga instrumento ti teklado?". David Kelzenberg. Naala idi 2012-10-25.
- ^ Kelzenberg, David. "Ania kadi dagiti naipakasaritaan nga instrumento ti teklado?". David Kelzenberg. Naala idi 2012-10-25.
- ^ "Dagiti nota iti Piano - Dagiti nota iti Piano". Piano.about.com. Naala idi 2012-03-30.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Young, Percy M. Keyboard Musicians of the World. Londres: Abelard-Schuman, 1967. SBN 200-71497-X
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
- Dagiti midia a mainaig ti Instrumento ti teklado idiay Wikimedia Commons
- Ti kadawyan ateklado iti panawen ti MIDI
- Renanasimiento dagiti Teklado
- Dagiti Pianoforte ni Bartolomeo Cristofori
- Ania kadi dagiti naipakasaritaan nga instrumento?


text:
Pannakiasawa
Ti pannakiasawa wenno panagkallaysa ket isu ti sosial a panagkaykaysa wenno nainkalintegan a kontrata a baetan ti tattao a tinawtawagan ti agassawa a mangibangaon kadagiti karbenagan ken rebbengan a baetan dagiti agassawa ken dagiti annakda, ken ti baetan dagiti agassawa ken dagiti nakaikamanganda.[1] Ti pannkaipalplawag ti pannakiasawa ket agdumaduma segun kadagiti nadumaduma a kultura, ngem kadawyan patakder iti interpersonal a pannakikabagian, a kadawyan a nadekket ken seksual, ket naitunosan. No nalawlawa pay a maipalplawag daytoy, ti pannakiasawa ket naikedleddeng a kultural nga unibersal. Kadagiti kaaduan a kultura, ti pannakiasawa maingayed iti maysa a seremonia ti panagkasar. Kadagiti termino iti nainkalintegan a panagbigbig, kaaduan kadagitinaturay nga estado ken dagiti dadduma pay a katurayan ket mangipatinggada ti pannakiasawa iti dua a sungani a sekso wenno dua a tao iti sungani a lalaki wenno babai iti henero a binario, ken ti bumasbassiten a bilang kadagitoy ket mangipalubos ti polihinia, dagiti ubbing a pannakiasawa, ken dagiti napilit a panakiasawa. Kadagiti moderno apanawen, adda dagiti umad-adu a bilang dagiti pagilian ken dadduma pay katurayan ket nagikkatada kadagiti panagiparit iti ken nangibangonda ti nainkalintegan a panagbigbig para iti agpada iti sekso a panakiasawa, sabali a puli a panakiasawa, ken sabali a pammati apannakiasawa. Kadagiti sabali a kultura, ti pannakiasawa ket naitaltalek wenno nasken sakbay iti aniaman a seksual a pannakitignay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Haviland, William A.; Prins, Harald E. L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2011). Kultural nga Antropolohia: Ti Naintaoan a karit (Maika-13 nga ed.). Cengage Learning. ISBN 978-0-495-81178-7. "Ti saan nga etnosentriko a panakaipalplawag iti pannakiasawa ket isu ti kultural a lagdaan a panagkaykaysa a baetan ti dua wenno ad-adu a tattao a mangibangon ti naisangayan a karbengan ken rebbeng a baetan ti tattao, ti baetanda ken dagiti annakada, ken ti baetanda ken dagiti nakaikamanganda."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Pannakiasawa idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Pannakiasawa idiay Wikiquote
- Dagiti Ritu ti Aprikano a Pannakiasawa


text:
Papa Leon XI
Ni Papa Leon XI (2 Hunio 1535 – 27 Abril 1605), naipasngay a ni Alessandro Ottaviano de' Medici, ket isu ti Papa manipud idi 1 Abril 1605 aginggana idi 27 Abril iti isu met laeng a tawen.
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Isu ket naipasngay idiay Florensia: ti inana, ket ni Francesca Salviati, nga isu ket anak a babai ni Jacopo Salviati ken ni Lucrezia de' Medici, kansat a babai ni Leon X, bayat a ti amana, a ni Ottaviano, ket adadayo kaputotan ti pamilia a Medici. Kalpasan ti naladaw a panagrugi, isu ket naikeddeng a padi, ken ni Cosimo I de' Medici, Nalatak a Duke iti Toskana, ket nagipatulod kaniana a kas ti embahador kenni Papa Pio V, ti puesto a tinengtengngelna para kadagiti sangapulo ket lima a tawtawen. Ni Gregorio XIII ket nagaramid kaniana a kas ti obispo iti Pistoia idi 1573, ti arsobispo iti Florensia isi 1574, ken Kardinal-Padi iti Santi Quirico e Giulitta idi 1583.
Idi 1596, ni Clemente VIII ket nangipatulod kaniana aks legado idiay Pransia nga idiay ket reina ni Maria de' Medici . Ni Alessandro ket gayyem ken disipulo iti ni Santo. Felipe Neri.
Idi 14 Marso 1605, sangapulo ket maysa nga aldaw kalpasan ti ipupusay ni Clemente VIII, dagiti 62 a kardinal ket simrekda ti timpuyogan. Ti prominente kadagiti kandidato para iti papa dagiti nalatak a historiador a ni Baronius ken ti nadayeg a Hesuita a kontrobersialista a ni Robert Bellarmine. Ngem ni Pietro Aldobrandini, ti daulo tipartido Italiano kadagiti kardinal, ket nakikadua kadagiti Pranses a kardinal ken nangiyeg ti panakabutos ni Alessandro a naisuppiatan ti naiyebkas a kayat ni Ari Felipe III iti España. Ni Ari Enrique IV iti Pransia ket naibagbaga a nakagastos ti 300,000 nga écu iti panagipanagato ti panakakandidato ni Alessandro. Idi 1 Abril 1605, ni Alessandro ket naipangato ti trono ti papa iti nagan a Leo XI a nagan ti ulitegna a ni Papa Leon X, nga isu idin ket agtawen ti pito pulo, ngem nagsaksakit kalpasan ti panakoronasionna ken pimmusay ti uneg ti maysa a bulan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Leon XI idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Evaristo
Ni Santo Papa Evaristo ket naikedkeddeng nga isu ti maikalima a Papa, a nagtakem manipud idi c. 99 aginggana idi 107 AD[1] wenno manipud idi 99 aginggana idi 108.[2] Isu ket naamammuan pay a kas ni Aristus.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pope St. Evaristus". Katoliko nga Ensiklopedia. New York: Robert Appleton a Kompania. 1913.
- ^ Annuario Pontificio
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Evaristo idiay Wikimedia Commons
- Sursurat a naigupit kenni Santo Papa Evaristo
- Pagsurotan kadagti Ptron a Santo: Santo Papa Evaristo
- Catholic Online – Dagiti Santo ken dagiti Anghel: San Evaristo
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Evaristus". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Papa Cayo
Ni Santo Papa Cayo wenno Gaius ket isu ti Papa manipud idi 17 Disiembre 283 aginggana idi 22 Abril 296. Ti Kristiano a tradision ket nangikedkeddeng kanaiana nga isu ket katubo ti Dalmata a siudad ti Salona, nga itan ket ti Solin idiay asideg ti Split, ti anak a lalaki ti agnagan met laeng ti Cayo, ken maysa a kameng ti natakneng a pamilia a kabagian ni Emperador Diocleciano.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Cayo idiay Wikimedia Commons