text:
Kolkata
Ti Kolkata /kɒlˈkætə/, wenno Calcutta /kælˈkʌtə/, ket isu ti kapitolio ti Indiano nga estado ti Laud a Bengal. Daytoy ket mabirukan idiay daya nga igid ti karayan Hooghly, daytoy ti kangrunaan a sentro ti komersio, kultura, ke edukasion ti Daya nga India, bayat a ti Puerto ti Kolkata ket isu ti kaduogan nga agtigtignay a puerto ti India ken ti pay is-isu a kangrunaan a puerto ti karayan. Manipud idi 2011, ti siudad ket adda dagiti 4.5 a riwriw nga agtataeng; ti urbano nga aglomerasion, a buklen ti siudad ken dagiti suburbona, ket pagtaengan idi dagiti agarup a 14.1 riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maikatlo a kaaduan ti populasionna a metropolitano a lugar idiay India. Manipud idi 2008, ti ekonomia a mapataudna a rinukod babaen ti dagup ti domestiko a produkto ket nairanggo a maikatlo kadagiti siudad ti Abagatan nga Asia, kalpasan ti Mumbai ken Delhi.[4] A kas maysa a dumakdakkel a metropolitano a siudad iti maysa nga agrangrang-ay a pagilian, ti Kolkata ket sangsanguenna dagiti adu a panagrugit ti urbano, kapusek ti trapiko, kinapanglaw, kaadu unay ti populasion, ken dagiti dadduma pay a lohistiko ken sosioekonomiko a parikut.
Idi naladaw a maika-17 a siglo, dagiti tallo a purok a sinaruno nagtaudan Kolkata ket tinurayan idi babaen ti Nawab ti Bengal babaen ti Mughal a suzerainty. Kalpasan ti panangited ti Nawab ti Kompania ti Daya nga India ti lisensia ti panagplaklako iid 1690,[5] ti lugara ket naparang-ay idi babaen ti Kompania iti immadadu a napasammakedan a kuartel ti tagtagilako. Ti Nawab Siraj ud-Daulah ket sinakupna ti Kolkata idi 1756, ken ti KOmpania ti Daya nga India ket naalana manen ti simmaruno a tawen ken babaen idi 1772 daytoy ket nagipagarup ti napno a kinturay. Babaen ti Kompania ti Daya nga India ken kalpasan daytoy babaen ti Britaniko a Raj, ti Kolkata ket nagserbi a kapitolio ti India aginggana idi 1911, idi dagiti naipagarup a heograpiko a pakaatiwan, a mairaman ti dumakdakkel a natinalismo idiay Bengal, ket nangiturong ti panakaiyalsi ti kapitolio idiay Baro a Delhi. Ti siudad ket sentro idi ti Indiano a tignay ti panagwayawaya; daytoy ket agtultuloy a lugar dagiti kontemporario a politika ti estado. Kalpasan ti panakaway ti India idi 1947, ti Kolkata—nga isu idi ti sentro ti moderno nga Indiano nga edukasion, siensia, kultura, ken politika ket nakasaksi kadagiti dekada ti relatibo a pannakatalinaay ti ekonomiko. Manipudidi nasap a tawtawen ti 2000, ti maysa a panagrugso ti ekonomiko ket nangipapardas ti panagpadakkelna.
A kas ti pakatengngaan ti maika-19 ken nasapa a maika-120 a siglo ti Bengal a Renasimiento ken ti maysa nadumaduma a relihioso ken etniko a sentro ti kultura idiay Bengal ken India, ti Kolkata ket nakabangon kadagiti lokal a tradision iti drama, arte, pelikula, teatro, ken literatura a nakagun-od kadagiti adu nga agbuybuya . Adu kadagiti tattao manipud idiay Kolkata—kadagitoy ket dagiti adu a laureado ti Nobel kadagiti arte, dagiti siensia, ken dagiti dadduma a a paspaset, bayat a ti Kolkata a kultura ket mangilanglanga kadagiti idiosinkrasia a mangiraman ti naisangsangayan nga asideg nga agkakaarruba (paras) ken nawaya nga estilo a a pannakisinnukat ti saririt (adda). Ti bingay ti Laud a Bengal iti Bengali nga industria ti pelikula ket naikuartel ditoy a siudad, a mangsangsangaili pay kadagiti adda ti nailian a kinapangruna a nararaeman a patakder ti kultura, a kas ti Akademia dagiti Napino nga Arte, ti Victoria a Paglaglagipan, ti Asiatiko a Kagimongan, ti Indianpo a Museo, ken ti Nailian a Biblioteka ti India. Urayno daytoy ket pagtaengan dagiti nangruna a pasamak ken negosio ti kriket, ti Kolkata ket maigiddiat manipud kadagiti sabali a siudad ti India babaen ti panakaitedna ti kinapnagruna ti pútbol ken dagiti dadduma pay nga ay-ayam.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas aKolkata ket naala manipud ti Bengali a tern=mino ti Kolikata [ˈkolikat̪a] (কলিকাতা), ti nagan ti maysa kadagiti purok a a naam-ammuan idi sakbay ti isasangpet dagiti Britaniko, idiay lugar a dimtengan a nakabangonan ti siudad; dagiti dua pay a sabali a purok ket ti Sutanuti ken Govindapur.[6] Ti termino a Kolikata ket naipanpanunotan a sabali a kita ti Kalikkhetro [ˈkalikʰːet̪ro] (Bengali: কালীক্ষেত্র), a kayatna asaoen ket "Talon ni[ti diosa] Kali". Iti pay pagpilian, ti nagan ket mabalin a naala manipud ti Bengali a termino ti kilkila (Bengali: কিলকিলা), wenno "dalumpinas a lugar".[7] Ti nagan ket mabalin a nagtaud kadagiti balikas ti khal [ˈkʰal] (Bengali: খাল) a kayatna a saoen ket "kanal", a sinaruno babaen ti kaṭa [ˈkata] (Bengali: কাটা), a kayatna asaoen ket "nakali".[8] Segun ti sabali pay a teoria, ti lugar ket nangipangpangruna ti panagpataud ti apog wenno koli chun [ˈkolitɕun] (Bengali: কলি চুন) ken coir wenno kata [ˈkat̪a] (Bengali: কাতা); isu nga, daytoy ket tinawtawagn ti Kolikata [ˈkolikat̪a] (Bengali: কলিকাতা).[7] While the city's name has always been pronounced Kolkata [ˈkolkat̪a] (Bengali: কলকাতা) or Kolikata [ˈkolikat̪a] (Bengali: কলিকাতা) iti Bengali, ti nainggles a porma ti Calcutta ket isu idi ti opisial a nagan aginggana idi 2001, idi daytoy ket nabaliwan ti Kolkata tapno maipada ti Bengali a pannakabalikas.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ni Sovan Chatterjee ket isunto ti baro a mayor ti Kolkata". Hindustan Times (Baro a Delhi). 6 Hunio 2010. Naala idi 26 Abril 2011.
- ^ "Ti maysa a doktor ket isunto ti sumaruno nga alguasil". Times of India (Baro Delhi). 5 Enero 2011. Naala idi 27 Enero 2012.
- ^ "Ni Pachnanda ket napili a kas ti baro a Komisioner ti Polis". The Telegraph (Kolkata). 17 Marso 2011. Naala idi 26 Pebrero 2012.
- ^ "GDP ti panakairanngo ti sangalubongan a siudad 2008–2025". Pricewaterhouse Coopers. Nobiembre 2009. pp. 31–32. Naala idi 20 Nobiembre 2009.
- ^ Dutta, K.; Desai, A. (Abril 2008). Calcutta: tikultural a pakasaritaan. Northampton, Massachusetts, US: Interlink Books. pp. 9–10. ISBN 978-1-56656-721-3.
- ^ Chakravorty, Sanjoy (2000). "Manipud ti koloniala siudad aginggana ti sangalubongan a siudad? Ti adayo pay a nakompleto a nailimbang a panakabalbaliw ti Calcutta" (PDF). Iti Marcuse, Peter; Kempen, Ronald van. Pannakaisangalubongan dagiti siudad: ti baro a nalimbangan nga urnos?. Oxford, UK: Blackwell Publishing. pp. 56–77. ISBN 0-631-21290-6. Naala idi 26 Enero 2012.
- ^ a b Chatterjee, S.N. (2008). Dagiti danuma rekurso, panagininut ken panangimaton. New Delhi: Atlantic Publishers and Distributors. p. 85. ISBN 978-81-269-0868-4. Naala idi 29 Enero 2012.
- ^ Nair, P. Thankappan (1986). Ti Calcutta idi maiak-17 a siglo. Kolkata: Firma KLM. pp. 54–58.
- ^ Easwaran, Kenny. "Dagiti politika ti panagbalbaliw ti nagan idiay India". Pasilidad ti Nawaya a Komputasion, Unibersidad ti California idiay Berkeley. Naidulin manipud ti kasisigud idi 19 Hulio 2011. Naala idi 26 Enero 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kolkata idiay Wikimedia Commons
- Munisiio a Korporasion ti Kolkata
- Kitaen ti Kolkata iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Kolkata Encyclopædia Britannica


c: text/html

text:
Euro
Ti euro (senial: €; kodigo: EUR) ket isu ti opisial a kuarta ti eurosona, a buklen dagiti 18 kadagiti 28 a kamkameng nga estado ti Kappon ti Europa. Daytoy ket kuarta pay nga inus-usar babaen dagiti Instituto ti Kappon ti Europa. Ti eurosona ket buklen ti Austria, Belhika, Cyprus, Estonia, Pinlandia, Pransia, Alemania, Gresia, Irlánda, Italia, Luxembourg, Malta, the Olánda, Portugal, Slovakia, Eslobenia, ken España.[2][3] Daytoy a kuarta ket maus-usar pay kadagiti lima a Europeano a pagpagilian isu ngarud a daytoy ket inaldaw nga inus-usar babaen dagiti 332 a riwriw a Europeano.[4] Iti patinayon, sumurok a 175 a riwriw a tattao iti sangalubongan a mairamn ti 150 a riwriw a tattao idiay Aprika ket agus-usarda kadagiti kuarta a napalseng iti euro.
Ti euro ket isu ti maikadua a kadakkelan a reserba a kuarta ken ti pay maikadua a kaaduan a naikomersio a kuarta iti lubong kalpasan ti doliar ti Estados Unidos.[5][6] Manipud idi Pebrero 2012, nga ad-adu ngem €890 bilion a maibalbalikuskos, ti euro ket adda ti kangatuan a naitipon a kuenta dagiti nota ti banko ken sensilio a [maibalbalikuskos (kuarta)|maibalbalikuskos]] iti lubong, ken linabsannan ti doliar ti E.U..[note 14] Segun ti Internasional a Pudo ti Panguartaan a karkulo iti 2008 GDP ken pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang kadagiti nadumaduma a kuarta, ti eurosona ket isu ti maikadua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong.[7]
Ti nagan a euro ket opisial a naampon idi 16 Disiembre 1995.[8] Ti euro ket naiyamammo kadagiti busbos a tiendaan ti lubong a kas ti panakabilangan a kuarta idi 1 Enero 1999, a nagsukat ti dati a Europeano a Unit ti Kuarta (ECU) iti pannakaibagi ti 1:1. kadagiti sensilio ti Euro a ken dagiti nota ti banko a naiserrek nga agbalikuskos idi Enero 1 2002.[9] Bayat a ti euro ket dimteng a bimassit iti US$0.8565 ti kaunegan ti dua a bulan, daytoy ket nailaklako a nagatngato ngem ti doliar ti E.U. manipud idi gibus ti 2002, a ti kinangatuanna ket US$1.6038 idi Hulio 2008.[10]
Manipud idi naladaw a 2009 ti euro ket nairebreb iti Naturay a Europeano-utang a didigra a daytoy ket nangiturong ti pannakapartuat iti Europeano a Patakder ti Natalna a Pinansia ken dagiti pay dadduma areporma a naigandat ti panagpatalna ti kuarta. Idi Hulio 2012, ti euro ket immuna a natnag iti kaunegan ti dua a tawen iti baba ti US$1.21, kalpasan kadagiti pannakadandanagan kadagiti utang ti Gresia ken dagiti nakasikoran ti sektor ti panagbanko idiay España.[11]
Dagiti linaon
Administrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti euro ket imatonan ken inadministro babaen ti naikuartel idiay Frankfurt a Banko Sentral ti Europa (ECB) ken ti Eurosistema (buklen dagiti banko sentral a pagpagilian ti eurosona. A kas nawaya banko sentral, ti ECB ket adda ti is-isu a turay a mangisaad ti annuroten ti kuarta. Ti Eurosistema ket makibinglay iti panagprenta, panangimenta ken panangiwaras dagiti nota ken dagiti sensilio kadagiti amin nga naikameng nga estado, ken ti panangipataray kadagiti sistema a panagbayad ti eurosona.
Ti 1992 a Tulagan ti Maastricht ket mangibaklay iti annong kadagiti kaaduan nga estado ti Kappon ti Europa tapno maampon ti euro kalpasan ti pannakasabat kadagiti nasken a pangbaliwen a kasapulan iti kuarta ket busbos, urayno saan pay nga inaramid daytoy amin nga estado. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Dinamarka ket nakitulagda kadagiti pannakailaksid,[12] bayat a ti Suesia (a timmipon iti Kappon ti Europa idi 1995, kalpasan a napirmaan ti Tulagan ti Maastricht) ket linikudanna ti euro iti maysa reperendum idi 2003, ken liniklikanna ti obligasion a mangampon ti euro babaen ti saan a panangsabat kadagiti kammasapulan ti kuarta ken busbos. Amin a pagilian a timmipon ti Kappon ti Europa manipud idi ket nangikari a mangampon ti euro iti masakbayan.
Panangited kadagiti modalidad para kadagiti nota ti banko[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi Enero 5 002, dagiti nalilian a banko sentral (NCB) ken ti ECB ket nangited kadagiti banko nota ti euro iti pakaitunosan a batayan.[13] Dagit ibanko nota ti euro ket saan a mangipakita no ania a banko sentral ti nangited kaniada. Dagiti NCB ti Eurosistema ket naskenda a mangawat dagiti banko nota ti euro nga inparparuar babaen dagiti sabali a kameng ti Eurosistema ken dagitoy a banko nota ket saan a maisubsubli kadagiti nagtaudanda. Ti ECB ket mangited kadagiti 8% iti dagup a pateg dagiti banko nota nga inted babaen ti Eurosistema.[13] Iti panagsanay, dagiti banko nota ti ECB ket maiparparuar babaen dagiti NCB, isunga makaal-ala kadagitoy ti kapadpada a liabilidad a kapadpada ti ECB. Dagitoy a liabilidad ket mangawit ti tubo iti kangrunaan gatad ti repinansia iti ECB. Ti sabali pay a 92% kadagiti banko nota ti euro ket it-ited dagiti NCB a maibagay kadagiti respektibo a bingay iti tulbek a puonan ti ECB,[13] a nakarkulo babaen ti panag-usar ti agpaada a pannakatimbeng ti nailian a bingay ti populasion ti Kappon ti Europa ken ti nailian a bingay ti GDP ti Kappon ti Europa.[14]
Dagiti sensilo ken banko nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti euro ket nabingbingay kadagiti 100 sentabo (sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti euro sentabo, a naipangpangruna no ilasin dagitoy manipud kadagit sabali a kuarta, ken mainagnaganan a kastoy iti sapasap a bangir kadagiti amin a sensilio ti sentabo). Kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad ti ad-adu ngem maysa a porma ti euro ken sentabo ket nailetra nga awan ti s, malaksid ti normal a panag-usar ti pagsasao nga Inggles.[15] Wenno saan, tinormal nga ad-adu ngem maysa iti Inggles ket naisingsingasing ken inus-usar,[16] nga adda dagiti adu a [[Linguistiko a parikut a maipanggep ti euro|lokal a panagduduma] a kas ti 'centime' iti Pransia.
Amin a naiparuar a sensilio ket adda iti sapasap a bangir a mangipakpakita ti denominasion wenno pateg, ken ti maysa a mapa iti likudan. Gapu ti linguistiko a kaadu ti Europa, ti Latin bersion ti abesedario ti euro ket inus-sar (a saan a kas ti saan unay a sapasap a Griego wenno Siriliko) kenArabiko a numnumero (dagiti sabali a testo ket naus-usar kadagiti nailian a bangir kadagitinailian a pagsasao, ngem dagiti sabali a testo iti sapasap a bangir ket liniklikan). Para kadagiti denominasion a malaksid dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, dayta a mapa ket mangipakpakita laeng dagiti 15 a naikameng nga estado a naikaeng laeng idi naipangyuna ti euro. Idi rugi ti 2007 wenno 2008 (depende ti pagilian) ti daan a mapa ket agdama a nasuksukatan babaen ti maysa a mapa ti Europa a mangipakpakita paya kadagiti pagilian ti ruar ti Kappon a kas ti Norwega. Dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, nupay kasta, ket taginayonenda ti daan a daremdemda, a mangipakpakita ti heograpiko a mapa ti Europa nga adda dagiti 15 a naikameng nga estado idi 2002 a naipangato bassit iti mapa. Amin a bangir dagitoy ket dinaremdem babaen ni Luc Luycx. Dagiti sensilo ket addaanda pay ti nailian a bangir a mangipakpakita ti ladawan a naisangayan a pinili babaen ti pagilian a nangiparuar ti sensilio. Dagiti euro a sensilio manipud kadagiti aniaman nga estado a kameng ket nawayada a maka-usar kadagiti aniaman a pagilian a nangampo ti euro.
Dagiti sensilio ket naitited kadagiti denominasion ti €2, €1, 50c, 20c, 10c, 5c, 2c, ken 1c. Tapno maliklikan ti panag-usar ti dua a kabassitan a sensilio, adda dagiti pannakisinnukat ti kuarta a naipipan kadagiti kaasitgan a lima a sentabo idiay Olanda (babaen ti boluntario a tulagan) ken idiay Pinlandia (babaen ti linteg).[17] Daytoy a panagsanay ket up-upayen babaen ti Komision, ken dagiti panagsanay dagiti aglaklako a saan a mangawat kadagiti nagato ti pategna a nota ti euro.[18]
Dagiti komemoratibo a sensilo nga adda iti €2 a pategna ket naiparuaren nga adda dagiti panagbalbaliw ti daremdem iti nailian a bangir ti sensilio. Dagitoy ket mairaman dagiti sapasap a naiparparuar a sensilio, a kas ti €2 a komemoratibo a sensilio para iti maika sangapuloket lima nga anibersario iti panagpirma ti Tulagan iti Roma, ken dagiti nailaian a naiparuar a sensilio, a aks ti sensilio a mangipalagip ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2004 nga inparuar babaen ti Gresia. Dagityo a sensilo ket mabalin nga awaten kadagiti amin a paset ti eurosona. Dagiti kolektor a sensilio nga adda dagiti nadumaduma a denominasion ket naiparuanda payen, ngem dagitoy ket saan a naikeddeng para iti sapsapa panagbayad, ken dagitoy ket mabalin a maawat laeng iti kameng nga estado a nangiruar kaniada.[19]
Ti daremdem para kadagiti banko nota ti euro ket addaan kadagiti sapasap a daremdem kadagiti dua a bangir. Ti daremdem ket pinartuat babaen ti Austriano nga dumidibuho a ni Robert Kalina.[20] Dagiti nota ket naiparuar kadagiti €500, €200, €100, €50, €20, €10, €5. Iti tungngal maysa a nota ket addaan ti bukod a maris ken nairuknoy iti artistiko a paset ti panawen ti Europeano anga arkitektura. Ti sanguanan ti nota let nangipakpakita kadagiti tawa ken dalanan a ruangan bayat a ti likudan ket adda dagiti rangtay, a nagisimsimbolo kadagiti silpo a baetan dagiti pagilian ken iti masakbayan. Bayat a dagiti daremdem ket naipato nga awan dagiti aniaman a malasin a pakailasinan, ti immuna a daremdem babaen ni Robert Kalina ket dagiti naisangayan a rangtay, a mairaman ti Rialto ken ti Pont de Neuilly, ken dagitoy ket nabaliwan tapno sapasap ti kitada; dagiti kanungpalan a daremdem ket mangipakpakita pay laeng kadagiti asideg a pannakaipadpada kadagiti immuna nakaibatayanda; isunga dagitoy ket saan a pudno a sapasap ti kitada. Dagiti monumento ket makitkita a kapadpada dagiti nadumaduma a nailian a monumento tapno kayaten dagitoy ti sinoman.[21]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti monetario a tulagan, ti dalan a limbang a naampon ti mikro-ekonomiko". Naala idi 6 Septiembre 2011.
- ^ "Babaen ti UNMIK nga administrasion a turong 1999/2". Unmikonline.org. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Babaen ti akin-uneg a tignay (awan ti reperensia) Kitaen pay ti Montenegro ken ti euro
- ^ A kumaduaan ti Doliar ti Zimbabwean (saanen a maus-usar manipud idi 12 Abril 2009), US$, Pound sterling, Rand ti Abagatan nga Aprika ken Pula ti Botswana
- ^ Malaksid ti akin-amianan a Cyprus nga agus-usar ti Turko a lira
- ^ A mairaman dagiti ballasiw taaw a departmento
- ^ Malaksid ti Campione d'Italia nga agus-usar ti Suiso a pranko.
- ^ Ti laeng European a paset ti pagilian ti Kappon ti Europa ken agus-usar ti euro. Ti Karibe nga Olanda ket nangipayamammo ti Doliar ti Estados Unidos idi 2011. Curaçao, Sint Maarten ken Aruba ket adda dagiti bukodda a kuarta, a napalsengan ti doliar.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Pransia (agtigtignay para iti EC) ken Monaco". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken San Marino". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken Siudad ti Batikano". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti Maikatlo a protokol iti Cyprus a pagkapet a Tulag ti Kapponti Europa ken dagiti lokal a bilin ti Britaniko" (PDF). Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Babaen ti Tulagan ti Konsilo ti Kappon ti Europa". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Manipud idi 30 Oktubre, 2009:
Dagup a EUR a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 771.5 (nota ti banko) + 21.032 (csensilio) =792.53 bilion EUR * 1.48 (gatad ti panagsukat) = 1,080 bilion USD
Dagup USD a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 859 bilion USD
- "Tabla 2: Euro a nota tibanko, dagiti kuenta (EUR bilion, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "2009, Oktubre: Dagup a nota ti banko: 771.5 (bilion EUR)"
- "Tabla 4: Euro a sensilio, dagiti kuenta (EUR a riwriw, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "2009, Oktubre: Dagup a sensilio: 21,032 (riwriw a EUR)"
- "Money Stock Measures". Federal Reserve Statistical Release. Board of Governors of the Federal Reserve System. Naala idi 13 Disiembre 2009. "Tabla 5: Saan a Nasimpa Babaen ti Panawen a Komponente iti M1 (Bilion kadagiti doliar), saan a nasimpa babaen ti panawen, Oktubre 2009: Kuarta: 859.3 (bilion USD)"
- "Euro foreign exchange reference rates". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009. "Gatad ti panagsukat 2009-10-30: 1 EUR = 1.48 USD"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Opisial a dokumento ken lehislasion a mangibaga ti euro a kas "ti agmaymaysa a kuarta".
"Regulasion ti Konsilo (EC) No 1103/97 of 17 Hunio 1997 iti naisangsangay a probision a naipanggep ti panagiyamammo ti euro". Opisial a Warnakan L 162, 19 Hunio 1997 P. 0001 – 0003. Dagiti European a Komunidad. 19 Hunio 1997. Naala idi 1 Abril 2009.
Daytoy a termino ket sagpaminsan a naampon babaen ti midia (Google a papanan para kadagiti insao)
- ^ Rosenberg, Matt (23 Mayo 2010). "Dagiti pagilian ti Euro: 22 a Pagpagilian ket agus-usar ti Euro a kas ti Opisiala Kuartada". About.com. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Dagiti ministro ti KE ket kinayatda ti panagserrek ti Estonia iti euro". BBC News. 8 Hunio 2010. Naala idi 19 Hulio 2010.
- ^ "Ti Dagup a populasion manipud idi 1 Enero". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2011-03-11. Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Triennial Central Bank Survey 2007". BIS. 19 Disiembre 2007. Naala idi 25 Hulio 2009.
- ^ Aristovnik, Aleksander; Čeč, Tanja (30 Marso 2009). "Kompositional a panagsukisok ti Ganganaet a Reserba ti Kuarta Idi 1999–2007 a Paset ti Panawen. Ti Euro vs. Ti Doliar A kas dagiti mangyuna a Reserba ti Kuarta". Munich Personal RePEc Archive, Paper No. 14350. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009.
- ^ "Europeano a Konseho ti Madrid (12/95): Dagiti Nagbanagan". Europeano a Parlamento. Naala idi 14 Pebrero 2009.
- ^ "Immuna a panagsukat (2002)". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ http://www.x-rates.com/d/USD/EUR/hist2012.html
- ^ "Dagiti sangalubongan a paklakuan idiay España ket natnag, nagdandanag ti Italia". 31 Mayo 2012.
- ^ "Ti Euro". Komision ti Europa. Naala idi 29 Enero 2009.
- ^ a b c Ti pakasaritaan tiBanko Sentral ti Europa, papel ken dagiti annong baben ni Hanspeter K. Scheller Maikadua a Nabaliwan nga Edision idi 2006, ISBN 92-899-0022-9 (prenta) ISBN 92-899-0027-X (online) panid 103 iti pdf nga online a bersion
- ^ "Capital Subscription". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 18 Disiembre 2011. "Dagiti bingay ti NCBs iti daytoy a puonan ket nakarkulo babaen ti panag-usar ti tulbek a mangibanak ti repektibo a bingay ti pagilian iti populasion ken dagup a domestiko ti produkto iti Kappon ti Europa – kadagiti agpapada apannakatimbeng. Ti ECB ket pasayaatenna dagitibingay iti tungngal lima a tawen ken no adda tumipon a baro a a pagilian iti Kappon ti Europa. Ti panagpasayaat ket maaramid babaen ti batayan iti datos a naited babaen ti Komision ti Europa."
- ^ Komision ti Europa. "Panangiletra kadagiti balikas nga "euro" ken "sentabo" kadagiti opisial a pagsasao ti Komunidad a kas naus-usar kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad" (PDF). Naala idi 26 Nobiembre 2008.
- ^ Direktorado ti Komision ti Europa-Heneral para iti Panagipatarus. "Estilo a Pagsurotan ti Inggles: Ti manual para kadagiti mannurat ken agipatpatarus iti Komision ti Europa" (PDF). Naala idi 16 Nobiembre 2008.; Kappon ti Europa. "Interinstitusional nga alagaden ti estilo, 7.3.3. Dagiti alagaden para it panagiyebkas dagitipaset ti kuarta". Naala idi 16 Nobiembre 2008.
- ^ Komision ti Europa (Enero 2007). "Euro a kuarta: lima ken pamiliar". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ Pop, Valentina (22 Marso 2010) Ti KOmision ket agmismisuot kadagiti senial ti pagtagilakuan nga agkunkuna ti: 'dagiti nota ti €500 ket saan amaawat', EU Observer
- ^ Komision ti Europa (15 Pebrero 2003). "Komunikasion ti Komision: Ti panangiyuna kadagiti banko nota ti euro ken dagiti sensilio kalpasan ti maysa a tawen ti COM(2002) 747". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ "Robert Kalina, dumidibuho kadagiti banko nota ti euro, nga agob-obra idiay Oesterreichische Nationalbank idiay Vienna". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Schmid, John (3 Agosto 2001). "Panagkitikit kadagiti Nota iti Baro nga Identidad ti Europa". International Herald Tribune. Naala idi 29 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baldwin, Richard; Wyplosz, Charles (2004). Dagiti Ekonomika ti Europeano a Panangikaykaysa. New York: McGraw Hill. ISBN 0-07-710394-7.
- Buti, Marco; Deroose, Servaas; Gaspar, Vitor; Nogueira Martins, João (2010). Ti Euro. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-92-79-09842-0.
- Jordan, Helmuth (2010). "Fehlschlag Euro". Dorrance Publishing.
- Simonazzi, A. ken ni Vianello, F. [2001], “Liberalisasion ti Pinansia, ti Agmaymaysa a Kuarta ti Europa ken ti Problema iti Awan Panagtrabaho”, iti: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), Globalisasion, Dagiti Patakder ken Sosial a Pakaitunosan, Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti euro idiay Wikimedia Commons
- Dagiti opisial a website

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
David Hilbert
Ni David Hilbert, ForMemRS[2] (Aleman: [ˈdaːvɪt ˈhɪlbɐt]; Enero 23, 1862 – Pebrero 14, 1943) ket maysa idi nga Aleman a matematiko. Isu ket nabigbigan a kas maysa kadagiti kaimpluensiaan ken dagit unibersal a matematiko iti maika-19 a siglo ket ti nasapa a maika-20 a sigsiglo. Ni Hilbert ket isu ti nakaduktal ken nangirang-ay kadagiti nawatiwat a sakop kadagiti kammasapulan a kapanunotan kadagiti adu a pagobraan, a mairaman ti di agdumaduma a teoria ken ti aksiomasisasion iti heometria. Isu pay ti nangiyannurot ti teoria dagiti limbang ni Hilbert,[3] maysa kadagiti pundasion ti maiyannnong a panagusig.
Ni Hilbert ket nangampon ket naessem a nangiyaddang ti disso a teoria ni Georg Cantor ken dagiti transpinito a bilang. Ti nadayeg a kas pagarigan iti panangidaulona iti matematika iti 1900 a presentasionna kadagiti urnong ti problema a nangidisso ti dalan para kadagit iadu a panagsukisok ti matematika iti maika-20 a siglo.
Ni Hilbert ken dagiti estudiantena ket nangipadawat iti adu iti panangipatakder iti kinainget ken panagiranga-ay kadagiti nangruna a ramit nga inus-usar iti moderno a maipapan ti matematika a pisika. Ni Hilbert ket ammo a kas maysa kadagiti nagpundar iti teoria ti paneknek ken matematikal a teoria, ken ti pay maysa kadagiti immuna a nangilasin ti baetan ti matematika ken metamatematika.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Richard Zach, "Programa ni Hilbert", Ti Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia.
- ^ a b Weyl, H. (1944). "David Hilbert. 1862-1943". Obituary Notices of Fellows of the Royal Society 4 (13): 547–526. doi:10.1098/rsbm.1944.0006.
- ^ "David Hilbert". Encyclopædia Britannica. 2007. Naala idi 2007-09-08.
- ^ Zach, Richard (2003-07-31). "Programa ni Hilbert". Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia. Naala idi 2009-03-23.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti David Hilbert idiay Wikimedia Commons


text:
LAOAG CITY - Napalaus ti pannakadismaya ti maysa a Filipino-German a nagkiddaw a saanen a mainaganan kalpasan a nagkakatawaan dagiti tricycle drivers idiay Pasuquin, Ilocos Norte.
Segun iti half-Filipino ken half-German nga estudyante ti maysa a pagadalan ditoy syudad ti Laoag ken taga Brgy Nalvo iti nadakamat nga ili, napasamak ti insidente bayat a magmagna iti asideg ti public market iti ili a Pasuquin idi ta bigla nga adda ti nangipukkaw kenkuana ti "supot" kagiddan ti panagkakatawa dagiti tricycle drivers nga agur-uray ti pasaheros iti nadakamat a lugar.
VOICE CLIP:
Gapu iti nasao nga insidente, napabainan ti gangannaet gapu ta adu ti nakaimatang iti insidente ken ibilang na a diskriminasyun ti naaramid kenkuana.
Kalpasan ti insidente ket nabalakadan nga agturong iti Bombo Radyo tapno ireklamo na ti inaramid da kenkuana ket maleksyonan dagitoy.
Imbatad ti gangannaet nga awan pay ti plano na nga agreklamo iti pulisya ngem no uliten pay dagiti suspek ti inaramid da ket agreklamon ken mangipila metten ti reklamo kontra kadakuada.
Inkeddeng na nga ipadanon na iti Bombo Radyo ti napasamak a diskriminasyun kenkuana tapno saanen a maulit pay ken kadagiti dadduma pay a gangannaet a kas kenkuana.


text:
Ni Hannibal Hamlin (Agosto 27, 1809 – Hulio 4, 1891) ket isu idi ti Maika-15 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1861-1865), a nagserbi babaen ni Presidente Abraham Lincoln idi panawen ti Sibil a Gubat ti Amerikano. Isu idi ti immuna a Bise Presidente manipud ti Partido Republikano.
Sakbay a nabutosan idi 1860, ni Hamlin ket nagserbi idiay Senado ti Estados Unidos, idiay Kamara ti Pannakabagi, ken, ti nabiit, a kas ti maika-26 a Gobernador iti Maine.
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Hannibal Hamlin idiay Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Tulong
Daytoy a kategoria ket aglaon kadagiti tulong iti nagan ti espasio ti tulong. Dagitoy ket sapasap a pakaammo para kadagiti agar-aramat tapno mapalaka iti panangirugi. Kitaen pay ti tulong ken kategoria ti tulong para kadagiti dadduma pay a tultulong.
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 4 a subkatkategoria, manipud ti 4 a dagup.
D
- Dagiti langa ti Wikipedia (1 K, 8 P)
- Dokumentasion ti plantilia (2 K, 13 P)
T
- Tulong ti agbasbasa (1 K)
W
- ► Wikipedia kangrunaan a paammo (54 P)
Pampanid iti kategoria "Tulong"
Ti sumaganad a 23 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 23 a dagup.
D
- Tulong:Dagiti biddut ti CS1
- Tulong:Dagiti kategoria
- Tulong:Dagiti linaon/Agbasabasa
- Tulong:Dagiti linaon/Annuroten
- Tulong:Dagiti linaon/Dap-ayan
- Tulong:Dagiti linaon/Kakaykayatan
- Tulong:Dagiti linaon/Nadumaduma
- Tulong:Dagiti linaon/Nalaing a panagurnos
- Tulong:Dagiti linaon/Panagbasa
- Tulong:Dagiti linaon/Panagurnos
- Tulong:Dagiti linaon/Salsaludsod


text:
Oksiheno
Ti oksiheno ( /ˈɒksɨdʒɨn/ ok-si-jin) ket isu ti elemento nga addaan ti atomiko a numero iti 8 ken nairepresenta babaen ti simbolo nga O. Ti naganna ket naala manipud ti Griego a ramut a ὀEύς (oxys) ("asido", literal a "natadem", a mangitudo ti naalsem a nanam iti asido) ken ti -Yevής (-genēs) ("agpadpataud"), gapu ta idi daytoy a nanaganan, addan ti biddut a kapanunutan nga amin nga asido ket makasapul ti oksiheno ti panakabukelda. Iti pagalagadan a temperatura ken presion, ti dua nga atomo iti daytoy nga elemento ket agpiansa tapno agporma ti dioksiheno, maysa daytoy a pusasaw nga asul, awan ti ayamuom, awan ti nanam a diatomiko nga alingasaw nga ti pormulana ket ti O2.
Ti oksíheno ket kameng iti chalcogen a grupo idiay periodiko a lamisaan ken daytoy ket nakaro a reaktibo a saan a metal nga elemento nga aggaggagana nga agporma kadagiti kumadua (a kas dagiti oksido) a gangani kadagiti amin a dadduma nga elemento. Ti oksíheno ket maysa a napigsa nga oksido nga ahente ken daytoy ket addaan ti maikadua a kangatuan ti elektronegatibidad kadagiti amin nga elemento (ti laeng pluor ti addaan ti nagatngato nga elektronegatibidad).[1] Bababen ti masa, ti oksíheno ket isu ti maikatlo a kaaduan nga elemento iti law-ang, kalpasan ti hidróheno ken helio[2] ken ti kaaduan nga elemento babaen ti masa iti rabaw a natangken ti daga, a makaaramid daytoy ti gangani a kagudua iit masa ti rabaw a natangken. Ti nawaya nga Panakaaduan dagiti kimiko nga elemento is too kimikalio unay a reaktibo iti Daga no awan ti photosintetiko nga aksion dagiti agbibiag nga organismo, nga agusar ti enerhia ti lawag ti init tapno agpataud ti elemental nga oksíheno nga agtaud ti danum. Ti elemental nga O2 ket mangrugi laeng nga agpaadu idiay atmospera kalpasan ti ebolusionario a panagparang kadagitoy nga organismo, iti agarup idi a 2.5 a bilion a tawtawen.[3] Ti diatomiko nga oksíheno nga alingasaw ket buklenna ti 20.8% iti tomo iti angin.
Gapu ta buklenna ti kaaduan a masa iti danum, ti oksíheno ket buklenna ti kaaduan a masa kadagiti agbibiag nga aorganismo (kas pagarigan, agarup a dua pagkatlo ti masa ti bagi ti tao). Amin kadagiti kangrunaan a klase iti patakder ti molekula iti sibibiag nga organismo, a kas dagiti protina, dagiti karbohidrato, ken dagiti taba,ket aglaonda ti oksíheno, a kas dagiti pay kangrunaan a kumadua nga inorganiko a mangbukel kadagit kontsa ti ay-ayup, ngipen, ken tulang. Ti elemental nga oksíheno ket mapataud babaen ti sianobakteria, algas ken mulmula, ken mausar dagitoy iti selular a panaglinget para iti amin a narikut a biag. Ti oksíheno ket makasabidong kadagiti anaerobio nga obligado nga organismo, a dagitoy ket ti kaaduan a porma dagiti nasap a biag iti Daga aginggana ti O2 ket nangrugi nga immadu iiti atmospera. Ti maysa pay a porma ti (alotropo) iti oksíheno, osono (O3), ket tumulong dagitoy a mangsalaknib ti biospera manipud ti ultrabioleta a radiasion nga addaan ti nagato a kangato ti daga nga osono a rutap, ngem daytoy ket rugitan iti asideg ti rabaw a daytoy ket produkto iti narugit nga asuk. Iti nagatngato pay a nababa nga orbita ti daga nga altitud nga atomiko nga oksiheno ket adu dagitoy idiay ken daytoy ket punganay pay iti panagrunot parakadagit pagluganan ti limbang.[4]
Ti oksiheno ket nawaya a duktalan babaen ni Carl Wilhelm Scheele, idiay Uppsala, idi 1773 wenno nasapsapa pay, ken ni Joseph Priestley idiay Wiltshire, idi 1774, ngem ni Priestley ket isu ti naikkan ti prioridad gapu ta ti obrana ket immuna a naipablaak. Ti nagan nga oksíheno ket naaramid idi 1777 bababen ni Antoine Lavoisier,a dagit panag-eksperimentona iti Oksíheno ket nakatulong a nagikkat ti panagtalek ti nalatak idi a plogiston a teoria iti panag-uram ken panag-runot. Ti oksíheno ket pinataud ti industria babaen ti praksional nga alambike iti nalikido nga angin, ti panag-usar dagitiseolita nga addaan ti presion a panag-siklo tapno mapaadu ti oksiheno manipud iti agin, elektrolisis iti danum ken dadduma pay a pamuspusan. Dagiti us-usar ti oksiheno ket mairaman kadagiti panagtaud iti asero, dagiti plastik ken dagiti tela; propulsor ti kuitis; oksíheno aterapia; ken suporta ti biag kadgiti eroplano, dagiti submarino, panagbaniaga ti limbang ken dagiti panagbatok ti adalem a danum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "WebElements Periodiko a Lamisaan dagiti Elemento | Oksíheno | Elektronegatibidad". Webelements.com. Naala idi 2011-11-07.
- ^ Emsley 2001, p.297
- ^ "NASA Research Indicates Oxygen on Earth 2.5 Billion Years ago" (Press release). NASA. 2007-09-27. Naala idi 2008-03-13.
- ^ "Panagrunot ti atomiko a oksihena". Naidulin manipud ti kasisigud idi Hunio 13, 2007. Naala idi 2009-08-08.


text:
Mandalagan
Ti Bantay Mandalagan ket maysa nga estratobulkan a mabirukan iti latitud 10.65° Amianan(10°39'0"N), longitud 123.25° Daya (123°15'0"E), idiay probinsia ti Negros Occidental, iti amianan ti isla ti Negros, Rehion VI, ti Pilipinas. Ti Mandalagan ket solpatariko, pumaroliko, ken mabalin nga aktibo nga estratobulkan.
Dagiti linaon
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Mandalagan ket agtayag iti 1885 metro (6,184 kadapan), nga addaan ti diametro ti baba iti 26 kilometro. Ti Mandalagan ket nakaro a naguddua-guddua a kompleks a bulkan, ng addaan ti nakaro a nabaliwan a bulkaniko a simborio.
Ti bulkaniko nga aktibidad a naireporta ket naibagbga a mairaman dagiti pito a bulkaniko a sentro, saan a basbassit kadagitoy ket dagiti lima nga abut ti bulkan ken/wenno dagiti kaldera aginggana ti 2 klms iti diametro, ken ti napigsa a solpatariko a lugar iti nakaro a nabaliwan nga estruktura ti bulkaniko a simborio. Ti maysa a solpatariko a lugar ket mangiparparuar ti nangato a temperatura iti (106 degrdo C) asok aginggana iti 30 m iti katayag nga adda met ti agdaranudor nga uni a kasla tinangati tipresionna a heotermal ng abut.
Dagiti heolohiko a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Mandalagan ket paset ti Bulkaniko nga Arko ti Negros. Ti kita ti bato ket kaaduan ng aandesitika ng aadda met dagiti dasitika. Ti abut ti bulkan a mabirukan idiay asideg ti tengngana ket tinawtawagan ti "Tinagong Dagat" (nailemmeng a baybay) ken nasayaat a pagpasiaran daytoy dagiti turista.
Panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kinaudi a panagbettak ket nagpataud ti naingpis panagyus ti basaltiko a lava, ngem di ammo daytoy no kaano idi daytoy a napasamak.
Pannakailista[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS) ket ilistana ti Bantay Mandalagan a kas mabalin nga aktibo. Ti Programa ti Global a Bulkanismo ti Instituto ti Smithsoniano ket ilistana ti Mandalagan a kas pumaroliko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas
- Bulkan


text:
Laud nga Aprika
Ti Laud nga Aprika, makunkuna pay nga Akinlaud nga Aprika ken ti Laud ti Aprika, ket ti akinaud unay a subrehion ti kontinente ti Aprika. Ti Laud nga Aprika ket naipalawagen idiay Aprika a kas mangiraman kadagiti 18 a pagilian ti Benin, Burkina Faso, ti sila ti Kabo Berde, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Pantar ti Marpil, Liberia, Mali, Mauritania, Niger, Nigeria, ti isla ti Santa Elena, Senegal, Sierra Leone, Santo Tomas ken Prinsipe ken Togo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. ISBN 1-58906-014-8
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Laud nga Aprika idiay Wikimedia Commons
- Laud nga Aprika babaen ti Rehion ken Pagilian (Ingles)
- ouestaf.com – Ouestaf, ti online a diario ti Laud nga Aprika (Pranses)
- Loccidental – Ti online a diario ti Laud nga Aprika (Pranses)
- Panagrepaso ti Laud nga Aprika (Ingles)
- Ti Panagbanniaga ni Apo Le Maire, titi Is-isla ti Kanaria, Kabo Berde, Senegal, ken Gambia (Ingles)


text:
Martes
Ti Martes ket isu ti maikadua nga aldaw iti lawas idiay Pilipinas ken kadagiti kaadduan nga pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikatlo nga aldaw iti kalendario nga Hudeo-Kristiano, naibaet iti Lunes ken Mierkoles, kadagiti pagilian a Domingo ti umuna nga aldaw iti lawasda.
Ramut iti naganna[urnosen | urnosen ti taudan]
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Latin: Martis Dies wenno "Aldaw iti Marte". Gapu ti pagsasao nga Espaniol (Martes) ket maysa kadagiti annak a pagsasao iti Latin, kas ti Italiano (Martedi), Pranses (Mardi) ken Rumaniano (Marti), natawidna iti daytoy a sao. Idi sinakup ti Espania ti Pilipinas, inampon dagiti Ilokano ti kalendario dagiti Kristiano a Kastila.


text:
Dario Fo
Ni Dario Fo (naipangay idi 24 Marso 1926) ket maysa nga Italiano a satirista, dramaturgo, mangiturturong ti teatro, aktor ken kompositor. Dagiti dramatiko nga obrana nga agikabkabil ti pamay-an a komedia iti taga-ugma nga Italiano a commedia dell'arte, maysa a teatro nga estilo a nalatak kadagiti klase ti agtabtabaho. Agdama tatta nga adda bukodna ken agpatpataray ti teatro a kompania a mairaman ti asawana nga aktres a ni Franca Rame. Nagunggunaan isuna ti 1997 Premio Nobel iti Literatura, a ti komite ket dinaydayaw isuna nga isu ket maysa a mannurat nga "agtultulad kadagiti agangangaw iti Tengnga a Panawen iti kalaing a kasla agibaut ti katurayan ken patibkeren na ti dignidad dagiti oprimado ".[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Premio Nobel iti Literatura 1997". Nobelprize. 7 Oktubre 2010. Naala idi 7 Oktubre 2010.


text:
Papa Dono
Ni Papa Dono ket isu ti Papa manipud idi 2 Nobiembre 676 aginggana idi 11 Abril 678.
Isu ket anak idi a lalaki ti maysa a Romano a nagnagan iti Mauricius. Awaan unay ti pannakaammuan iti daytoy a papa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy nga artikulo ket mangiraman ti testo manipud ti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope Donus". Katoliko nga Ensiklopedia. Robert Appleton Company.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Dono idiay Wikimedia Commons
- Papa Dono dagiti Pagsurotan ti Patron a Santo


text:
Pagsasao a Gaddáng
Ti pagsasao a Gaddáng ket us-usaren ti 30,000 nga assao iti Pilipinas, iti Abagatan-a-Daya a probinsia ti Nueva Vizcaya ken Isabela ken dagiti nagimigrante iti Asia, Australia, Canada, Europa, Tengnga a Daya, Nagkaykaysa a Pagarian ken Estados Unidos. Kadduan kadagiti agar-aramat iti pagsasao a Gaddáng ket ammoda met ti agsao iti Ilokano, ti patneng a pagsasao ti Amianan a Luzon. Ti Gaddang ket naadaw iti sao a "Pudot". Kaarngida ti Ibanag, Itawes, Agta, Atta, Yogad, Isneg ken Malaweg.
Dagiti linaon
Dagiti Uni[urnosen | urnosen ti taudan]
Ponologo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gaddang ket maysa kadagiti pagsasao iti Pilipinas a saan a maitraman kadagiti [ɾ]-[d] nga alopono.


text:
Naga, Cebu
Ti Siudad ti Naga ket maysa a komponente a siudad iti probinsia ti Cebu iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Naga ket nabingbingay a politikal iti 28 a barbaranggay.[2]
- Alfaco
- Bairan
- Balirong
- Cabungahan
- Cantao-an
- Central Poblacion
- Cogon
- Colon
- East Poblacion
- Inoburan
- Inayagan
- Jaguimit
- Lanas
- Langtad
- Lutac
- Mainit
- Mayana
- Naalad
- North Poblacion
- Pangdan
- Patag
- South Poblacion
- Tagjaguimit
- Tangke
- Tinaan
- Tuyan
- Uling
- West Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
The Rescuers
Ti The Rescuers ket maysa nga 1977 nga animado a pelikula ti Amerikano a pinataud babaen dagiti Produksion ti Walt Disney ken immuna a naipablaak idi Hunio 22, 1977 babaen ti Buena Vista a Panangiwarwaras. Ti maika-23 a pelikula dagiti serie ti Walt Disney nga Animado a Klasiko, ti pelikula ket maipanggep ti Kagimongan ti Panangisalakan a Tulong (Ingles: Rescue Aid Society), ti sangalubongan a gunglo ti bao a naikuartel idiay New York ken linlinongan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, a naisagsagut ti panagtulong kadagiti natiliw a biktima iti sangalubongan.
Daytoy a pelikula ket naibatay manipud kadagiti serie a libro ni Margery Sharp, a naipangpangruna ti The Rescuers ken Miss Bianca.
Dagiti nagibasaran
- ^ "The Rescuers". Box Office Mojo. Naala idi 5 Enero 2012.
Dagiti silpo ti ruar
Dagiti sasao a mainaig ti The Rescuers idiay Wikiquote


text:
Biograpia
Ti biograpia ket maysa a naisalaysayan a deskripsion wenno panangilaglagip iti biag ti maysa a tao. Daytoy ket buklen dagiti adu a batayan ti kinapudno (edukasion, trabaho, dagiti relasion, ken ipupusay) - ti maysa a biograpia ket mangipakpakita pay ti pannapakapadas ti suheto kadagitoy a paspasamak. Saan a kas ti maysa a bariweswes wenno curriculum vitae (résumé), ti biograpia ket mangpresenta ti sarita ti biag ti maysa a suheto, a mangilawlawag kadagiti nadumaduma nga aspeto ti kabibiagda, a mairaman kadagiti nalimed a salaysay ti panagpadas, ken mabalin a mangiraman ti maysa a panagusig ti personalidad ti suheto.
Dagiti biograpiko nga obra ket kadawyan a saan a piksion, ngem ti piksion ket mabalin pay a mausar a mangipakita ti biag ti maysa a tao. iti maysa a nauneg a porma it biograpiko a panangisakup ket makunkuna a legado a panagsurat. Dagiti obra iti nadumaduma a kita ti midia — manipud ti literatura aginggana ti pelikula — ket mangporma ti henero a makunkuna a biograpia.
Ti maysa a naipalubos a biograpia ket naisurat nga adda ti pammalubos, pannakitinnulongan, ken sagpaminsan, ti pannakibinglay ti maysa a suheto wenno ti maysa a tawidan ti suheto. Ti maysa nga autobiograpia ket bukod a sinursurat ti maysa a tao para kaniada, a sagpaminsan a tinultulongan ti maysa kolaborador wenno parbo a mannurat.[1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Steve Jobs a Kodigo, babaen ni Matthew E May
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Casper, Scott E. Panagaramid kadagiti Amerikano a Biag: Biograpia ken Kultura iti Maikasangapulo ket siam a Siglo nga Amerika. Chapel Hill: Unibersidad ti North Carolina a Pagmalditan, 1999.
- Heilbrun, Carolyn G. Panagsurat ti Biag ti Maysa a Babai. New York: W. W. Norton, 1988.
- Lee, Hermione. Biograpia: Ti Ababa Unay a Pangyuna, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2009. ISBN 978-0-19-953354-1
- Manovich, Lev. TI Pagsasao ti Baro a Midia. Cambridge, MA: MIT Press, 2001.
- Stone, Albert E. Dagiti Autobiograpiko nga Okasion ken Dagiti Kasisigud nga Arte. Philadelphia: Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, 1982.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Biograpia idiay Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Heograpia iti Pilipinas
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 9 a subkatkategoria, manipud ti 9 a dagup.
D
- Dagiti bagi ti danum ti Pilipinas (7 K, 1 P)
- ► Dagiti bakir ti Pilipinas (4 P)
- Dagiti bulkan ti Pilipinas (4 K, 2 P)
- ► Dagiti pagbeddengan ti Pilipinas (1 P)
- Dagiti simang ti Pilipinas (4 K, 6 P)
I
- ► Is-isla iti Pilipinas (12 P)
P
- Dagiti probinsia iti Pilipinas (82 K, 83 P)
R
- Dagiti rehion iti Pilipinas (3 K, 19 P)
Pampanid iti kategoria "Heograpia iti Pilipinas"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.


text:
Buto
Ti buto ket maysa nga organo a reproduktibo a teknikal nga intromitente nga organo, ken para kadagiti plasental a mammal, ket agserbi pay kas akinruar nga organo ti panagisbo. Sapasap a masarakan ti buto kadagiti mammal ken reptilia.
Dagiti linaon
Estruktura[urnosen | urnosen ti taudan]
Buklen ti tallo a columna ti kulapot ti buto ti tao: dua a corpora cavernosa ti agkaabay iti batog a dorsal ken maysa a corpus spongiosum ti adda iti baetanda iti batog a ventral.
Ti dakdakkel ken ugis-bombilia nga ungto ti corpus spongiosum ti mangbukel iti lukdit wenno lusngi wenno glanse ti buto, a mangsupsuportar iti supotlalat wenno prepusio, maysa a nalukay a kulpi ti kudil a kadagiti nataengan ket mabalin a malislis tapno a maexposar ti lusngi. Ti sirok ti buto a nakakabitan ti prepusio ket maawagan a freno wenno frenulo.
Ti uretra, ti maudi a parte ti dalanan a urinario, ket lumabas iti corpus spongiosum, ket ti ruanganna a maawagan iti meato, ket masarakan iti ungto ti lusngi. Isu ti dalanan pareho ti isbo ken para iti panagparuar wenno eyakulasion iti kapsit wenno semilia. Maaramid dagiti esperme iti bukelbukel ket maidulin iti epididimis. Bayat ti panagparuar, maipropelar dagiti esperme iti vas deferense, dua a dukto a lumabas iti ngato ken likod ti vehiga. Inayon dagiti seminal a vesikulo dagiti fluido ken ti vas deferense ket kumonektar kadagiti dukto nga eyakulatorio a mangisilpo iti uretra iti uneg ti glandula a prostrata. Ti prostrata agraman dagiti glandula a bulburetral ken manginayon pay kadagiti sekresion, ken ti semilia ket maiparuar iti buto.
Pubertad[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti iseserrek iti pubertad, mangrugi nga agdevelop dagiti bukelbukel ken dumakkelen dagiti mabagbagi. Mangrugi a dumakkel ti buto iti baet dagiti tawen kas kasapa ti 10 ken kas kaladaw ti 15. Usual nga agleppas ti idadakkel iti edad 18-21. Bayat ti proseso, agtubo dagiti urmot iti aglawlaw ti buto.
Seksual a Kaibatugan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaibatugan ti lusngi ti lalaki ti mutil ti manimani ti babai; kaibatugan ti corpora cavernosa ti bagi ti manimani; kaibatugan ti corpus spongiosum ti vestibular a bulbo iti baba ti labia minora; kaibatugan ti butillog wenno eskroto ti labia minora ken labia mayora; ken kaibatugan ti prepusio ti akkub ti manimani. Awan rafe dagiti babbai, ta idiay, saan a konektado dagiti dua a gudua.
Panagtangar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagtangar ket ti panagtangken ken panagngato ti buto a mapasamak iti panaguttog,a kas preparsyon no kayat ti lalaki ti umiyot, no pay mabalin a mapasamak daytoy kadagiti situasion a di-seksual. Ti kangrunaan a pisiolohikal a mekanismo a mangigapu iti panagtangar ket ti autonomiko a dilasion dagiti arteria a mangitultulod iti dara iti buto. Palubusan daytoy ti ad-adu a dara a mangpunno kadagiti tallo a maraespongha a kamara iti buto nga agbanag iti panagatiddog ken panagtangken daytoy. Ti napnon nga erektil a tisiu itan ket agtalmeg ken mangpetpet kadagiti vena a mangiruar iti dara manipud iti buto. Ad-adu itan ti sumrek a dara ngem iti rumuar iti buto agingga a madanon ti equilibrio no sadino ket agpada ti kaadu ti dara a sumrek ken rumuar kadagiti dilatado nga arteria ken napetpetan a vena; magun-od kadaytoy nga equilibrio ti maysa a konstante a rukod ti panagtangar.
Fasilitaren ti panagtangar ti sexual a pannakinaig no pay saan a nasisita kadagiti dadduma pay a seksual nga aktibidad.
Panagparuar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagparuar ket ti panagipugso iti kapsit manipud iti buto, ken usual a kakuyog ti orgasmo. Maysa a serie dagiti muskulado a panagkaretret ti mangiparuar iti semilia nga aglaon kadagiti gameto ti lalaki a maawagan iti selula nga esperme wenno spermatozoa manipud iti buto (mapan iti uki, no para iti intension ti panagpaadu babaen ti seksual a pannakinaig). Masansan a resulta daytoy ti seksual nga estimulasion, a mabalin a karaman ti estimulasion ti prostrata. Daytoy ket raro a gapu ti sakit a prostratiko. Mabalin pay a mapasamak ti panagparuar bayat ti panagturog (emision a nokturnal). Ti panagkassit ket ti kondision no sadino ket madi makapagparuar.
Ti panagparuar ket addaan iti dua a paset: emision ken ti mismo a panagparuar. Ti paset nga emision ti panagkissit a reflexo ken kontrolado ti simpatetiko a sistema ti nervios, anta ti paset ti panagparuar ken kontrilado ti nadorian wenno espinal a reflexo iti level dagiti nadorian a nervios nga S2-4 babaen ti pudendal a nervios. Sarunoen ti periodo a refraktorio ti panagparuar, ken pasakbayan met daytoy sexual nga estimulasion.
Kugit[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kagagangayan a porma ti panagbalbaliw iti mabagbagi ket ti panagikugit: ti pannakaikkat iti parte wenno ti sibubukel a prepusio para kadagiti nadumaduma a kultural, relihioso, ken nararraro, medikal a rason.
Rukod[urnosen | urnosen ti taudan]
No pay sabasabali dagiti resulta dagiti panagadal, ti konsenso ket ti kadawyan a rukod ti nakatangar a buto ti tao ket 5.1-5.9 pulgada a kaatiddog nga addaan iti 95% nga paggidiatan ti konpidensa ti 4.23-7.53 pulgada. Ti kadawyan a kabuntog ti agarup 4.84 pulgada no todon ti panagtangar.
Dagiti imahen[urnosen | urnosen ti taudan]
Mapan idiay commons ti agkita ti adu pay nga imahen
Dagiti midia a mainaig ti Buto idiay Wikimedia Commons


text:
adda ti baro nga agar arem kenni balasang
napanna in date diay sinyan
napanda diayyyyy ngato ngato nga medyo nasipnget ta adda balak na datoy baro
gapo ta ti nadanunan da ket diay tennga ti movien, talaga nga medyo nasipnget
datoy baro saan nga maka talna ta adda ngarud balak na toy balasang
idi napatured na ti nakem na nang rugi nga agarikapen
rinugyan na ditoy loppo, ayna apo naglammuyoten kunana ti panunot na
uray la agpigerger ti nerbyos na joli
saan met nga agkutkuti datoy balasang, siguro kayat na met kunana manen toy panunot na
isu nga intultuloy na latta, rinugyan na nga ipangaton
rinugyan na manen ti ag ramas, saan met latta nga agsasao datoy balasang
medyo agbayag mangeg na datoy balasang nga kasla agangsab angsaben
maganasanen kunana datoy baro toy panunot na
habang bumaybayag latta pumigpigsa met nga pumigpigsa ti angsab na datoy balasang
ahhhhhh ahhhhhhhh ahhhhhh ti mangeg na
ayna maganasan la unayen apo kunana manen ti panunot na
isu nga pinigpigsaan na met ti agramas
ahhhhhhhhh ahhhhhhhhhhhhhhh ahhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh latta ti mangeg na
nagmayat laket ti boses na datoy nga agimasen kunana manen toy panunot na
ahhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh ahhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh ohhhhhhhhhhhhhhhhhhh
ahhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh ahhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh ohhhhhhhhhhhhhhhhhhh
pumigpigsa nga pumigpigsa toy boses na datoy balasang halos mangeg amin intiro uneg ti sinyan
saan na nga binuya diay pelikulan ta maganasan la unay datoy baron ta uray la ag ryawwww ti imas na datoy balasangen....ti addat toy panunot na
gapo ta saan na nga boy buyaen diay pelikulan saan na nga napuutan nga nalpas gayamen..
nag lukat ti silaw, nagtakder amin nga tao nga nag buyan
kitaen na diay balasang nga kadwana nga aginggana tatta ket ramramasen na pay laeng
ayna apo dios nga man nangaasi nga namarswa toy lubong ken daga
diay karabukob na met gayam ti maramramas na isu met la gayam nga uray la ag ryaw toy balasang a ta saan met gayam maka anges-en...
bwahahahahahahahahahahahaha!
isu nga no agbuya kayo ti sine diay medyo nalawag bassit ti pag tugawan yo tapno makita yo ti maramramas yo...
true story again...


text:
fidel wrote:
...malagipyo ni nagsenador, malalaki nga ilokano a ni apo camilo osias?,
...kunana idi a mas mayat a marneb diay barko ngem ti suako... Agingga ita panpanunotek no ania kayat a sawen daydi apo osias...
Adda pelikula na di kadi daydi Dios ti alwad na nga Camilo Osias. Ni Eddie Garcia ti timmakder nga Osias. Naingel, natured nga ally ni Dios ti alwad na nga apo F. Marcos idiay Zamboanga, di kadi kabagis. Wen, ket nangeg ko met idi pay tawen 70s
dayta nga kinuna daydi Dios ti alwad na nga Osias " Saan a bale nga lumned ti barko saan la ketdi daytoy suako". Nakayruwaman na ngamin ti agsuako. Ania met kabagis fidel ti 'wild guess' mo panggep daytoy kinuna daydi Dios ti alwad na nga Osias? Siguro no mabuya tayo diay pelikula na mabirukan tayo ti sungbat na.


text:
Akin-amianan a Kyushu
Ti Akin-amianan a Kyushu (北部九州 Hokubu Kyūshū?) ket maysa a subrehion iti Kyushu.[1]
Daytoy nga akin-amianan a rehion ket buklenna dagitiprepektura iti Fukuoka, Saga, Nagasaki, Kumamoto, ken Ōita.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti akin-amianan a rehion iti Kyushu ket immuna naikolonia babaen dagiti Insik ken Koreano.[2]
Sakbay idi 1963 natawtawagan daytoy ti Amianan a Kyushu (Kitakyūshū, 北九州) aginggana idi naipatakder ti siudad ti Kitakyūshū. Daytoy ket nasukatan ti nagantapno saan a makaallilaw.
Daytoy ket kaaduan nga urbano kena naindustriaan a paset iti rehion ti Kyushu.[2]
Para iti panagusig iti panagrangrang-ay, daytoy a rugar ket naipanunutan a mairaman ti Prepektura ti Yamaguchi idiay Honshū. Nupay kata ti Yamaguchi ket saan a paset iti Kyushu, daytoy ket rebbengan a satelite dagiti Nailet a Baybay ti Kanmon a metropolitano a lugar.[3]
Daytoy a rehion ket paset iti Taiheiyō a Barikes ken buklenna ti Industrial a Sona ti Akin-amaianan a Kyushu (ja:北九州工業地帯)
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akin-amianan a Kyushu Perrokarril a Paso
- ^ a b Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyushu" iti Ensiklopedia ti Hapón, pp. 588-589 idiay Liblibro ti Google,
- ^ Sakamoto, Hiroshi. (2011). "CGE a Panagusig iti Rehional nga Annuroten idiay Akin-amianan a Kyushu a Lugar." Kitakyushu: Ti Internasional a Sentro para iti Panagadal iti Panagrangrang-ay ti Daya nga Asia(ICSEAD), Obra a papel Serie Tomo 2011-03


text:
Liblibro ti Google
Ti Liblibro ti Google (Ingles: Google Books) (dati a naam-ammuan a kas ti Google a Pangbiruk ti Libro ken Maimaldit a Goggle) ket maysa a serbisio manipud ti Google Inc. nga agbiruk kadagiti napno a testo dagiti libro ken magasina a sinukisok ti Google, anapabalin a testo nga inusar ti optikal a panagilasin ti karakter, ken naipenpen kadagiti bukodna a dihital a database.[1] Ti serbisio ket dati a naam-ammuan a kas ti Maimaldit a Goggle (Ingles: Google Print) idi naipangyuna idiay Frankfurt a Piesta ti Libro idi Oktubre 2004. Ti Boblioteka a Gandat ti Google, a naam-ammuan pay a kas ti Google a Panagbiruk ti Libro (Ingles: Google Book Search), ket nairangarang idi Disiembre 2004.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti kangrunaa a apanilpo ti libro ti Google ket mabirukan idiay "Google books". Google. Naala idi 2012-05-18. Ti "napasayaat" a mensahe ti sistema a mangpalubos ti naisangsangayan apanagbiruk ket mabirukan idiay "Google books:Advanced book search". Google. Naala idi 2012-05-18.


text:
LA UNION - Ni Cadet Coastguard April Vanessa Pimpe ti kaunaan a natay iti heatstroke ditoy La Union.
Daytoy ti kinumpirma iti Bombo Radyo ni La Union Provincial Health Officer Hector BeƱas.
Mainaig ti daytoy, binalakadan ni Dr. BeƱas dagiti umili a liklikan ti agka-initan, uminom ti adu a danum, agsuot laeng iti nalawlaw ken komportable a bado, ken regular nga agpa-check up tapno maliklikan ti heatstroke.
Maipalagip a dimmanon iti 41.7 degrees Celsius iti temperatura ti bagi ni Pimpe idi maiturong iti ospital ngem pimmusay met laeng.
Naamwan a simmangpet ditoy probinsiya ti La Union iti grupo ni Pimpe idi Mayo 15 manipud Manila para koma iti maisayangkat nga oathtaking ceremony.
Ti bangkay ti kadete ket maipagarop a naiyawid metten iti pamilya na idiay Davao.


text:
Sun Yat-sen
Ni Sun Yat-sen (12 Nobiembre 1866 – 12 Marso 1925)[1] ket maysa idi nga Insik a rebolusionary ken ti immuna a presidente ken nangbangon nga ama ti Republika ti Tsina ("Nationalista a Tsina"). A kas ti nangiyuna a pionero ti Republika ti Tsina, ni Sun ket naibagbaga a kas ti "Ama ti Pagilian" iti Republika ti Tsina (ROC), ken ti "nangiyuna ti demokratiko a rebolusion" idiay Republika ti Tattao ti Tsina. Ni Sun ket nangipapel ti kangrunaan apapel ti panakatnag ti Qing a Dinastia idi las-ud ti Doble a Sangapulo a Rebolusion. Uray no isu ket adda idi idiay St. Louis, Missouri ,[2] isu ket naidutokan nga agserbi a kas ti presidente ti Provbisional a Republika ti Tsina, idi nabangon idi 1912. Isu pay ket kimmadduaan idi a nangbangon ti Kuomintang (KMT), a nagserserbi a kas ti immuna adaulonar.[3] Ni Sun ket isu idi ti nagikaykaysa a pigura iti kalpasan ti Imperial a Tsina, ken agtultuloy a naisangsangayan kadagiti maika-20 a Siglo nga Insik a politiko para iti panagraraem ti tattao manipud kadagiti dua a bangir ti Ilet ti Taiwan.
Urayno ni Sun ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a daulo ti moderno a Tsina, ti politikal a biagna idi ket ti agnanayon a panagsagsagaba ket kankanayon a idi panakatalaw.Kalpasan ti panagballigi ti rebolusion, isu ket kellaat a naiyetnag ti bileg iti kabarbaro a nabangon a Republika ti Tsina, ken nangidadaulo kadagiti nagsasaruno a rebolusionario a gobierno a kas maysa a panagikarit kadagiti mannakigubat a nagtengtengngel ti pagilian. Ni Sun ket saan a nagbiag a nakakita ti panagtitipon ti bileg ti partidona iti pagilian idi las-ud ti Akin-amianan nga Ekspedision. Ti partidona, a nangporma ti narasi a kumadduaan kadagiit Komunista, ket napisi kadagiti dua asangkatipunan kalpasan idi pimmusay. Ti kangrunaan a legado ni Sun ket ti panangrang-ayna ti politikal a pilosopia a tinawtawagan ti Tallo a Pamunganayan ti Tattao: nationalismo, demokrasia, ken ti panggedan ti tattao.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ inldaw a Singtao. Sabado nga edision. 23 Oktubre 2010. 特別策劃 paset A18. Sun Yat-sen Xinhai a rebolusion maika-100 nga annibersario nga edision 民國之父.
- ^ "Naisinsina a Kabibiag, Nadaddadael a Tagtagainep". Sentro para iti Asiano Amerikano a Midia. San Francisco, CA, USA: Sentro para iti Asiano Amerikano a Midia. 16 Mayo 2012. Naala idi 15 Septiembre 2012.
- ^ Derek Benjamin Heater. [1987] (1987). Ti Lubong tayo iti daytoy a Siglo. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-913324-7, ISBN 978-0-19-913324-6.
- ^ Schoppa, Keith R. [2000] (2000). Ti Columbia a pagsurotan ti moderno nga Insi k a pakasaritaan. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. ISBN 0-231-11276-9, ISBN 978-0-231-11276-5. p 282.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sun Yat-sen idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Sun Yat-sen idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Sun Yat-sen idiay Wikisource


text:
Kategoria:Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 10 a subkatkategoria, manipud ti 10 a dagup.
A
- ► Arhelia (1 P)
D
- Demokratiko a Republika iti Kongo (1 K, 1 P)
G
- Gabon (1 K, 1 P)
- Guinea Ekuatorial (1 K, 1 P)
K
- ► Kamerun (1 P)
M
- Mauritania (1 K, 1 P)
R
- ► Rwanda (1 P)
S
- ► Santo Tomas ken Prinsipe (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika"
Ti sumaganad a 51 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 51 a dagup.


text:
Patien Kadi Dagiti Saksi ni Jehova nga Isuda Laeng ti Maisalakan?
Saan. Minilion a tattao a saan a Saksi ni Jehova a nagbiag ginasut a tawenen ti napalabas ti addaan iti gundaway a maisalakan. Kuna ti Biblia nga iti baro a lubong nga inkari ti Dios, “
addanto panagungar agpadpada dagiti nalinteg ken dagiti nakillo.” (Aramid 24:15) Maysa pay, adu a tattao ita ti mabalin nga agserbinto pay iti Dios, ket maisalakandanto met. Aniaman ti kasasaad, saan a dakami ti mangibaga no siasino ti maisalakan ken saan. Ni Jesus ti mangikeddeng iti dayta.—Juan 5:22, 27.


text:
Plantilia:IsValidPageName
Daytoy a plantilia ket mangisubli ti "
valid" no ti naited a titulo ti panid ket umiso, wenno awan linaon a kuerdas. Ti panid ket saan a nasken nga addda tapno mabalin ti plantilia a mangisubli ti "
valid". Tapno nasaysayaat, ti plantilia ket tratuenna ti "
-" a kas maysa nga imbalido a titulo ti panid.
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
{{#if: {{{1|}}} | {{#if: {{isValidPageName|{{{1}}}}} | [[{{{1}}}]] | {{{1}}} }} }}
Kas pagariagan[urnosen | urnosen ti taudan]
{{isValidPageName|Umuna a Panid}}mangisubli ti "
valid"
{{isValidPageName|[[Umuna a Panid]]}}mangisubli ti ""
{{isValidPageName|Daytoy a panid ket saan koma a MABALIN nga adda, mabalin kadi?}}mangisubli ti "
valid"
{{isValidPageName|-}}mangisubli ti "" (urayno ti "-" ket mabalin nga adda)
{{isValidPageName}}mangisubli ti ""


text:
Wikipedia
Ti Wikipedia ket maysa nga ensiklopedia nga addaan nawaya a linaon a nakatiponan/pakatiponan dagiti sinurat ken/wenno patarus dagiti agparparawad iti sangalubongan. Maysa a wiki daytoy a sitio a kaipapananna a nawaya a baliwan ti asino man ti ania man nga artikulo ditoy.
Ti Wikipedia ket maysa a pabrikati Wikimedia Foundation, Inc.
Adda iti babaen ti GNU Free Documentation License (GFDL) amin a texto iti Wikipedia, kasta met ti kaaduan kadagiti ladawan wenno imahen ken dadduma pay a linaonna. Agtalinaed ti karbengan ti panagtagikua kadagiti agparparawad kabayatan a paspasingkedan met ti GFDL a nawaya ken libre a maidaya ken maiwaras dagiti linaon.
- Jimmy Wales – Nagpakannabangon, ti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia.


text:
Napaamo a baboy
Ti napaamo a baboy (Sus scrofa domesticus wenno Sus domesticus) ket isu ti maysa a dakkel a napaamo, paris ti ramay ti saka nga ungulata a tugotanna ti kaputotanna iti naatap nga alingo; daytoy ketnaikeddeng a subsebbangan ti naatap nga alingo wenno dagiti naisangayan a bukodna a sebbangan. Ti uloda ken maipatinayon pay ti kaatiddog ti bagida ket sumakop ti 0.9 aginggan ti 1.8 m (35 aginggana ti 71 pulgada) ken dagiti manakman ket mabalin nga agdagsen iti baetan ti 50 aginggana ti 350 kg (110 aginggana ti 770 lb). No maipada kadagiti sabali nga artiodactyl, ti uloda ket maibiang nga atiddog, natirad, ken awanan kadagiti butig. Dagiti paris ti ramay ti saka nga ungulata ket sapasap dagitoy a mangmangan ti mula, ngem ti npaamo a babaoy ket maysa nga mangan iti amin, kasla dagiti naatap a tinaudanna.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Colin P. Groves (1995). "Iti nomenklatura dagiti napaamo nga ayup". Warnakan ti Soolohiko a Nomenklatura 52 (2): 137–141. Biolioteka ti Biodibersidad a Tawidan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pigs & Peccaries Specialist Group (1996). Sus scrofa. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. www.iucnredlist.org. Naala idi 12 Mayo 2006.
- Animal Welfare AVMA Policy on Pregnant Sow Housing
- CAST Scientific Assessment of the Welfare of Dry Sows kept in Individual Accommodations- March 2009
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Napaamo a baboy idiay Wikimedia Commons


text:
Plantilia:A wenno nga
a {{{1}}}
Daytoy a plantilia ket agpili no mausar ti a wenno nga no ti umuna a letra ti sarunuenna a balikas ket mangrugi iti bokal wenno konsonante.
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
{{a wenno nga | balikas}}
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
{{a wenno nga | artikulo}}ket mangited ti nga artikulo.
{{a wenno nga | plantilia}}ket mangited ti a plantilia.
mabalin pay nga usaren daytoy a kakuyog ti plantilia ti {{kita ti panid}}
- kas pagarigan
{{a wenno nga | {{kita ti panid}}}ket mangited ti "a plantilia" gapu ta daytoy ket adda iti nagan ti espasio ti plantilia.


text:
Pannakairuam
Ti pannakairuam ket isu ti agtultuloy a panagusar iti mangbaliw ti panagwa a sustansia wenno panagkukua urayno adda dagiti saan a nasayaat a pagbanagan,[1] wenno maysa a neurolohiko a pannkarebkas a pangiturongan kadagiti kastoy a panagkukua .[2]
Dagiti pannkairuam ket mabalin a mangiran ti, ngem saan a limitado iti, panag-abuso ti druga, panag-abuso ti panagwatwat, panag-abuso ti makan, panag-abuso ti sekso, panag-abuso ti kompiuter, ken panagsugal. Dagiti klasiko a pakailasinan ti pannkairuam ket mairaman ti di-nasayaat a panagtengngel kadagiti sustansia wenno panagkukua, panagikaskaso laeng kadagiti sustansia wenno panagkukua, panagtultuloy a panagusar urayno adda dagiti madi a pagbanagan, ken panaglibak.[3] Dagiti ruam ken tabas a mainaig iti pannkairuam ket kadawyan a mailasin babaen ti dagus a gratipikasion (nabiit ti bayagna a gunguna), a mairaman ti natatak a makapasakit a pagbanagan (agbayag a pagbanagan).[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angres DH, Bettinardi-Angres K (Oktubre 2008). "Ti sakit iti pannakairuam: dagiti taudan, agas, ken panagimbag". Dis Mon 54 (10): 696–721. doi:10.1016/j.disamonth.2008.07.002. PMID 18790142.
- ^ Amerikano a Kagimongan para iti Pannakairuam a Medisina (2012). Panagilawlawag ti Pannkairuam.
- ^ Morse RM, Flavin DK (Agosto 1992). "Ti panangilawlawag ti alkoholismo. Ti Nagtipon a Komiet iti Nailian a Konseho iti Alkoholismo ken Panagtalek iti Druga ken ti Amerikano a Kagimongan iti Panagsanay a Medisina tapno Agadal ti Panagilawlawag ken Kammasapulan para iti Panagsukimat ti Puon ti Sakit iti Alkoholismo". JAMA 268 (8): 1012–4. doi:10.1001/jama.1992.03490080086030. PMID 1501306.
- ^ Marlatt GA, Baer JS, Donovan DM, Kivlahan DR (1988). "Dagiti panangkukua ti pannkairuam: etiolohia ken agas". Annu Rev Psychol 39: 223–52. doi:10.1146/annurev.ps.39.020188.001255. PMID 3278676.


text:
Sistema ti panagbalikuskos
The sistema ti panagbalikuskos wenno sistema ti sirkulatorio ket maysa a sistema ti organo a mangpalubos ti panagbalikuskos ti dara ken linpa tapno maipan dagiti taraon (a kas dagiti amino asido ken dagiti elektrolito), oksiheno, karbon dioksido, dagiti hormona, dagiti selula ti dara ken dadduma pay, a mapan ken manipud kadagiti selula iti bagi tapno mataraonanna ken tumulong a lumaban kadagiti sakit, mangpatalinaay ti temperatura ti bagi ken pH, ken tapno mangtaripato ti homeostasis.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sistema ti panagbalikuskos idiay Wikimedia Commons


text:
Louvre
Ti Musée du Louvre (Pannakabalikas a Pranses: [myze dy luvʁ])—iti Ilokano, ti Museo ti Louvre wenno simple laeng a Ti Louvre—ket maysa kadagiti kadakkelan a museo iti lubong, ken maysa a naipakasaritaan a monumento. Ti sentral a dulon ti Paris, Pransia, daytoy ket mabirukan idiay Kanawan nga Igid ti Seine iti umuna a distrito ti Pransia. Adda dagiti gangani a 35,000 a banbanag manipud ti prehistoria aginggana ti maika-21 a siglo ti naipabpabuya iti kalawa iti 60,600 kuadrado metro (652,300 kuadrado pie). Adda dagit 8 a riwriw a bumisbisita iti daytoy iti tunggal maysa a tawen, ti Louvre ket isu ti kaaduan a mabisbisita a musseo iti lubong.[1]
Ti museo ket naibalbalayan idiay Palasio Louvre (Palais du Louvre) a ti nangruggianna ket maysa apagsammakedan a nabamgon idi naladaw a maika-12 a sigo babaen ni Felipe II. Dagiti tidda ti pagsammakedan ket mabalin pay laeng a makita idiay sirok ti museo. Ti pasdek namin adun a naipadakkel manipud ti agdama a Palasio Louvre. Idi 1682, ni Louis XIV ket pinilina ti Palasio ti Versailles para iti bukodna a balay, ken inbatina ti Louvre a kas maysa a nangruna a lugar a pagipabuyaan ti naarian nga urnong , a mairaman ti urnong ti 1692 ti taga-ugma a Griego ken Romano nga eskultura.[2] Idi 1692, ti pasdek ket inaramat babaen ti Académie des Inscriptions et Belles Lettres ken ti Académie Royale de Peinture et de Sculpture, a nagtengngel idi 1699 kadagit immuna a serie dagiti salon. Ti Académie ket nagtultuloy a naggigian idiay Louvre kadagiti napalabas a 100 a tawtawen.[3] Idi las-ud ti Pranss a Rebolusion, ti Nailian nga Asemblia ket nagbilin a ti Louvre ket nasken a mausar a kas maysa a museo, tapno maidaya dagiti maestra obra ti pagilian.
Ti museo ket nalukatan idi Agosto 10 1793 iti panangipabuya kadagiti 537 a pinintaan, ti kaaduan kadagitoy nga obra ket naarian ken dagiti tiniliw a tagikua ti simbaan. Gapu kadagiti problema ti estruktura ti pasdek, ti museo ket narikpan idi 1796 aginggana idi 1801. Ti kadakkel ti urnong ket immadu babaen ni Napoleon ken museo ket nabaliwan ti naganna iti Musée Napoléon. Kalpasan ti pannakaabak ni Napoleon idiay Waterloo, adu kadagiti obra atiniliw babaen dagiti buyotna ket naipulang kadagiti kasisigud a nagtagikua. Ti urnong ket naipa-adu pay idi las-ud kadagiti panagturturay ni [Louis XVIII iti Pransia|Louis XVIII]] ken ni Carlos X, ken idi las-ud ti Maikadua nga Imperio ti Pransia ti museo ket nakagun-od kadagiti 20,000 a piraso. Dagiti tinengtengngel ketr in-inut nga immad-adu babaen dagiti donasion ket dagiti regalo manipud ti Maikatlo a Republika. Manipud idi 2008, ti urnong ket nabingbingay kadagiti walo a departamento: dagiti Ehipsio nga Antikuidad; dagiti Antikuidad ti Asideg a Daya; Griego, Etruskano, ken dagiti Antikuidad ti Romano; Islamiko nga Arte; Eskultura; Dagiti dekoratibo nga Arte; dagiti Pinintaan; Dagiti Prenta ken dagiti Panangiladawan.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Travel + Leisure. "World's Most-Visited Museums". Naala idi 31 Oktubre 2012.
- ^ "Website ti Louvre- Chateau aginggan ti Museo, 1672 ken 1692". Louvre.fr. Naala idi 21 Agosto 2011.
- ^ "Website ti Louvre- Chateau aginggana ti Museo 1692". Louvre.fr. Naala idi 21 Agosto 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Louvre idiay Wikimedia Commons
- Opisial a website


text:
Kiribati
Ti Kiribati (i/ˈkɪrɨbæs/[3] ˌkɪrəˈbɑdi[4]), opisial a ti Republika iti Kiribati, ket maysa nga isla a pagilian a mabirukan idiay tengnga a tropiko ti Taaw Pasipiko. Ti permanente a populasion ket sumurok a 100,000 (2011),[5] ken nabuklan daytoy nga isla a pagilian iti 32 atolenes ken maysa a timpuaw a koral nga isla, a naiwarwaras iti 3.5 a riwriw a kuadrado kilometro,(1,351,000 kuadrado milia) nga agasaskaw iti ekuador, ken nabeddengan ti Internasional a Linia ti Petsa idiay kadayaan a murdong na.
Ti nagana Kiribati ket isu daytoy ti lokal a pannakabalikas iti "Gilberts", anaala manipud ti kangrunaan nga kadena ti isla a, ti Is-isla ti Gilbert. Ti kapitolio iti Abagatan a Tarawa ket nabuklan dkadagiti babassit nga isla a naikabit babaen ti serie a pagdalanan, a mabirukan idiay purpuro iti Tarawa. Ti Kiribati ket naipawayawaya manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1979. Kameng daytoy ti Mankomunidad dagiti Pagilian, ti IMF ken ti Sanglubongan a Banko, ken nagbalin a napno a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1999.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Gobierno asSapot ti pagsaadan ti Kiribatie". Gobierno iti Kiribati. Naala idi 24 Hunio 2010.
- ^ a b c d "Kiribati". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 30 Abril 2011.
- ^ "kiribati - Panangipalpalawag manipud ti Merriam-Webster Online a Diksionario". M-w.com. 25 Abril 2007. Naala idi 14 Mayo 2010.
- ^ Baro nga Oxford Amerikano a Diksionario maika-3 nga edision © 2010 babaen ti Oxford University Press, Inc.
- ^ "Kiribati: 2011 Artikulo IV Konsultasion-Timpuyog a Reporta, Paamo a naikabit, Panagusig ti Panagsarapa ti Utang, Pakdaar ti Publiko a Paammo iti Ehekutibo a Timpuyog ti Pakitungtungan, ken insao iti Ehekutibo a Direktor para iti Kiribati". Pagilian a Reporta Bilang. 11/113 ti Internasional a Pundo ti Panguartaan. 24 Mayo 2011. Naala idi 4 Oktubre 2011.
- Kiribati
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Mikronesia
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1979
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
George W. Bush
Ni George Walker Bush (naipasngay Hulio 6, 1946) ket maysa a politiko nga a nagserbi a kas ti maika-43 a Presidente iti Estados Unidos manipud idi 2001 aginggana idi 2009 ken ti maika-46 a Gobernador iti Texas manipud idi 1995 aginggana idi 2000.
Ni Bush ket naipasngay idiay New Haven, Connecticut. Isu ti kalakayan nga anak a lalaki ni Barbara Bush ken ti maika-41 a Presidente a ni George H. W. Bush, nga isu ket ti maikadua nga Amerikano a Presidente a putot ti nag-presidente idi.[3] Isuna pay ket kabsat ni Jeb Bush, Gobernador iti Florida idi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Seelye, Katharine Q. (Hulio 6, 2009). "Bush Celebrates Easter at an Outdoor Service". New York Times. Naala idi Abril 16, 2001.
- ^ Cooperman, Alan (Septiembre 15, 2004). "Nawaya a Relihioso, nga addan ti Patingga". The Washington Post. Naala idi Septiembre 1, 2008.
- ^ "Panakailadawan ti Biag". Dagiti Amerikano a Presidente. Naala idi Marso 16, 2010.


text:
Papeles:Flag of Illinois.svg
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panagusar iti papeles
Ti sumaganad kadagiti 9 a silpo ti pampanid iti daytoy a papeles:
- ISO 3166-2:US
- Illinois
- Listaan dagiti birngas ti estado iti Estados Unidos
- Listaan dagiti estado iti Estados Unidos babaen ti petsa a pinag-estado
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen iti populasion
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen ti densidad iti populasion
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen ti kadakkel
- Listaan dagiti napili a pasasao ti estado ken territoria iti Estados Unidos
- Plantilia:Datos ti pagilian Illinois
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panagusar idiay af.wikipedia.org
- Panagusar idiay als.wikipedia.org
- Panagusar idiay ang.wikipedia.org
- Panagusar idiay an.wikipedia.org
- Panagusar idiay ar.wikipedia.org
- إلينوي
- هيلاري كلينتون
- قالب:معطيات الولايات المتحدة
- مقاطعة آدمز (إلينوي)
- مقاطعة أليكزاندر (إلينوي)
- مقاطعة بوند (إلينوي)
- مقاطعة بون (إلينوي)
- مقاطعة براون (إلينوي)
- مقاطعة بيورو (إلينوي)
- مقاطعة كالهاون (إلينوي)
- مقاطعة كارول (إلينوي)
- مقاطعة كاس (إلينوي)
- مقاطعة شامبين (إلينوي)
- مقاطعة كريستشيان (إلينوي)
- مقاطعة كلارك (إلينوي)
- مقاطعة كلاي (إلينوي)
- مقاطعة كلينتون (إلينوي)
- مقاطعة كولز (إلينوي)
- مقاطعة كوك (إلينوي)
- مقاطعة كراوفورد (إلينوي)
- مقاطعة كومبرلاند (إلينوي)
- مقاطعة ديكالب (إلينوي)
- مقاطعة ديويت (إلينوي)
- مقاطعة دوغلاس (إلينوي)
- مقاطعة دوبيج (إلينوي)
- مقاطعة إدغار (إلينوي)
- مقاطعة إدوردز (إلينوي)
- مقاطعة إيفينغهام (إلينوي)
- مقاطعة فاييت (إلينوي)
- مقاطعة فورد (إلينوي)
- مقاطعة فرانكلن (إلينوي)
- مقاطعة فولتون (إلينوي)
- مقاطعة غالاتين (إلينوي)
- مقاطعة غرين (إلينوي)
- مقاطعة غروندي (إلينوي)
Kitaen ti adu pay a global a panagusar iti daytoy a papeles.


text:
VIGAN CITY - Liday ti marikrikna ita a selebrasyon ti Mother's Day ti maysa nga ina agsipud ti pannakatay ti anak na kalpasan a nalmes iti irigasyon idiay Brgy. Taguiporo, Bantay.
Nabigbig ti biktima ani Arlay Perona , agtawen ti dua ataga Brgy. Sitio Fontanilla, Paing, Bantay, Ilocos Sur.
Segun ti ina na ani Imelda, adda da iti likud ti balay da ket agay-ay-ayam ti biktima ken ti kabsat na ani Arel agatwen ti innem.
Pagamwan da immadayo dagitoy ket idi nagbalaw ti ina awanen ti naub-ubing nga anak na.
Nagdanag daytoy ket tinawagan na ti lakay na tapnon sawaren da ti biktima.
Idi dinamag da iti kabsat ti biktima ket kinunana nga nagturong ti irigasyon ti ubing.
Nagdardaras ti nagganak na a napan iti irigasyon ket nasarakan da langen a tumtumpaw ti bangkay ti anak da.
Napalaos ti liday a marikrikna ita iti pamilya na kangrunaan ti ina na.


text:
Norwega
Ti Norwega i/ˈnɔrweɪ/ (Norwego: Norge (Bokmål) wenno Noreg (Nynorsk)), opisial a ti Pagarian ti Norwega, ket maysa a Nordiko a unitario a batay-linteg a monarkia a dagiti teritoriana ket nabuklan dagiti lumaud a paset iti Eskandinabo a Peninsula, Jan Mayen, ken ti Artiko a purpuro iti Svalbard ken ti Isla ti Bouvet.[paammo 1] Ti Norwega ket addaan ti kalawa a 385,252 kuadrado kilometro (148,747 sq mi) ken ti populasion ti agarup a 5 a riwriw.[9] Isu daytoy ti maikadua a kabassitan ti kapusekan ti populasion a pagilian idiay Europa. Kaaduan iti daytoy a pagilian ket nakibinbinningay ti pagbeddengan iti daya babaen ti Suesia; iti akin-aminan unay a rehionna ket nabeddengan babaen ti Pinlandia iti abagatan ken Rusia iti daya; iti abagatan ti Norwega ket nagbeddengan ti Ilet ti Skagerrak a maballasiwan manipud ti Dinamarka. Ti kapitolio a siudad ti Norwega ket ti Oslo. Ti atiddog nga aplaya ti Norwega, a maisangguan ti Amianan a Taaw Atlantiko ken ti Baybay Barents, ket ditoy ti pakakitaan dagiti nalatak a piordo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Tulag ti Spitsbergen (makunkuna pay a ti Tulag ti Svalbard) idi Pebrero 9, 1920, ket mabigbigan ti napno ken absuloto a katurayan iti Norwéga ti artiko a purpuro iti Spitsbergen (a makunkuna tattan a Svalbard). Ti Isla ni Pedro I ket agkamkammatalek a teritorio (Norwego: biland) iti Norwega ngem saan a maipanunutan a kas paset iti Pagarian. Ti Norwega ket mangal-ala pay ti paset iti Antartika a makunkuna a Reina Maud a Daga.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Dagiti Estadistika ti Norwega – Populasion 1 Enero 2010 ken 2011 ken dagiti nagbalbaliw idi 2010, babaen ti imigrasion a kategoria ken pagilian a lugar iti likud. Dagiti napudno a bilbilang" (iti Norwego). Ssb.no. 2010-01-01. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "Ti populasion idi 1 Enero 2014 ken dagiti panagbalbaliw ti populasion idi 2013. Dagiti probinsia.". Statistisk Sentralbyrå. 23 Pebrero 2014.
- ^ a b c d "Norway". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-05-06.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2013". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2013.
- ^ Kalawa. CIA World Factbook
- ^ "Statistisk sentralbyrå: – temaside" (iti Norwego). Ssb.no. Naala idi 2011-11-25.
- ^ Nailian a Panagsukisok a Konsilo (U.S.). Gimong a Pangsukisok ti Polar (1986). Antartiko a tulag a sistema: maysa a pammategan : dagiti nagbanagan iti gimongan a naaramid idiay Beardmore, South Field Camp, Antartika, Enero 7–13, 1985. National Academies Press. ISBN 9780309036405. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Population". Dagiti Estadistika ti Norwega. Mayo 19, 2012.
- Norwega
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Eskandinabia
- Akin-amianan nga Europa
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 872
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1905
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Baro a Lubong
Ti Baro a Lubong ket maysa kadagit nagan nga inus-usar para iit Akinlaud a Hemisperio, ken naisangayan daytoy ti Kaamerikaan (mairaman dagiti naisangayan ti is-isla ti taaw nga asideg iti kontinental a samang ti Kaamerikaan, a kas ti Is-isla ti Karibe ken Bermuda), ken sagpaminsan pay ti Oceania (Australasia).
Ti termino ket nagtaud idi nasapa a maika-16 a siglo kalpasan ti isasangpet dagiti Europeanol inti kanungpala a matawaganto "ti Kaamerikaan" iti panawen ti panagduktal, ken nangipalawa ti heograpikal a horisonte dagiti klasiko a heograpo a nangipagpagarup a ti lubong ket buklen laeng ti Aprika, Asia, ken Europa, ken no maitiptipon dagitoy ket makunkuna itan iti Daan a Lubong.
Ti termino ket immuna nga inusar babaen ni Florentino nga eksplorador a ni Amerigo Vespucci. Ti Kaamerikaan ket naibagbaga pay idi a kas ti "maikapat a paset ti lubong".[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ M.H.Davidson (1997) Columbus Then and Now, a life re-examined. Norman: University of Oklahoma Press, p.417)


text:
Subsebbangan
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti subsebbangan (naipangyababaan ti "subsp." wenno "ssp.") ket mabalin a ti taksonomiko a ranggo a ababbaba ngem ti sebbangan, wenno maysa a taksonomiko a unit iti dayta a ranggo. Ti subsebbangan ket saan a mabigbigan no agmaymaysa: ti sebbangan ket mabalin a mabigbigan nga awan kadagiti subsebbanganna wenno dua wenno ad-adu (mairaman dagiti napukawen), ngem saan a mabalin nga agmaymaysa.
Dagiti organismo a tagikua dagiti nadumaduma a subsebbangan iti isumet laeng a sebbangan ket makabaelda ti makipinnutot ken makapataud kadagiti nalames a kaputotan, ngem kadawyan dagitoy a saanda a makipinnutot iti katutubo gapu ti heograpiko a pannakaisinawenno dadduma pay a banag. Dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti nadumaduma a subsebbangan ket kadawyan a saan unay a malasin ngem dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti sebbangan. Dagiti pakailasinan a maigupit kadagiti subsebbangan ket kadawyanda a nagbalaliw a kas maysa aresulta ti heograpiko a pannakaiwarwaras wenno pannakaisinsina.
Dagiti linaon
Nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti soolohia, ti International Code of Zoological Nomenclature (Maika-4 nga edision, 1999) ket mangawat laeng ti maysa a a ranggo ti baba iti sebbangan, ti naibagbaga a ranggo ti subsebbangan.[1] Dagiti sabali pay a pannakaigrupo, ket dagiti entidad ti "inprasubespeipiko" ket awanda kadagiti nagan a tinartaripato babaen ti ICZN. Dagiti kastoy a porma ket awan ti opisial a kasasaad iti ICZN, urayno dagitoy ket mabalin a naserbi iti panangipalplawag kadagiti altitudinal wenno heograpiko a klina, dagiti kita ti taraken, dagiti [[Dagiti _transheniko_nga_ayup#Transheniko_nga_ayayup|transheniko nga ayup], kdpy. Bayat a ti sientipiko a nagan dagiti sebbangan ket maysa a binomen, ti sientipiko a nagan dagiti subsebbangan ket trinomen - ti binomen a sinaruno babaen ti subespesipiko a nagan. Ti dua anagan ti tigre ket Panthera tigris, isunga para iti tigre ti Sumatra ti tallo a naganna ket, kas pagarigan, Panthera tigris sumatrae.
Iti basteriolohia, ti laeng ranggo iti babab ti sebbangan a nalawag a natartaripato babaen ti kodigo ti nomenklatura ket ti subsebbangan, ngem ti inprasubespesipiko a taksa ket nangrunada unay iti bakteriolohia; Ti apendiks 10 iti kodigo ketmangipakpakita kadagiti rekomendasion a maikeddeng tapno mangawis ti panagpapada iti panagipalplawag iti kastoy a taksa. Dagiti nagan a naipablaak sakbay idi 1992 iti ranggo ti karuay ket naal-ala dagitoy a kas nagan dagiti subsebbanagn.[2] (kitaen ti International Code of Nomenclature of Bacteria)
Iti botanika, sagiti subsebbangan ket maysa kadagit iadu a ranggo ti baba dagiti sebbangan, a kas ti karuay, subkaruay, porma, ken subporma. Ti subespeipiko a nagan ket sarunuan babaen ti "subsp." wenno "ssp.", a aks ti Schoenoplectus californicus ssp. tatora (Totora). Nlaglagipen nga amin a parte ti dua a nagan ket nakairig malaksid ti pudno a balikas ti "subsp." wenno "ssp." Ti aniaman a botaniko a nagan a mairaman dagiti subsebbangan, karuay, kdpy., ket tinawtawagan ti maysa a inpraespesipiko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Index". International Code of Zoological Nomenclature. Maikapat nga Edision. Ti Museo ti Masna a Pakasaritaan. Enero 1, 2000. Naala idi Enero 17, 2013.
- ^ "Chapter 3Rules of Nomenclature with Recommendations". National Center for Biotechnology Information. Naala idi Enero 17, 2013.
Dagitinagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ernst W. Mayr, Peter D. Ashlock: Dagiti Pamunganayan ti Sistematika a Soolohia, Mcgraw-Hill College, 1991, ISBN 0-07-041144-1


text:
Panawen ti Bato
Ti Panawen ti Bato ket isu ti dakkel a prehistoriko a paset ti panawen nga isu daytoy idi ti las-ud a kaaduan a naus-usar ti bato a panagaramid kadagiti implemento a natadem, natirad, wenno ti perkusion a rabaw. Ti paset ti panawen ket nagpaut iti agarup a 3.4 a riwriw a tawtawen, ken nagpatingga idi baetan ti 4500 BC ken 2000 BC idi dimteng ti panangobra ti metal.[1] Dagiti artepakto ti Panawen ti Bato ket mairaman dagiti ramit nga inus-usar idi dagiti tao ken dagiti simmaruno kaniada a sebbangan iiti henero a Homo, ken dagiti pay nasap a bassit a kontemporaneo a henero ti Australopithecus ken ti Paranthropus. Dagiti ramit a tulang ket inus-usar pay idi iti daytoy a paset ti panawen, ngem dagitoy ket saanda unay a napreserba kadagiti arkeolohiko a rehistro. Ti Panawen ti Bato ket mabingbingay pay babaen dagiti kita ti ramit a bato nga inus-usar.
Ti Panawen ti Bato ket isu ti imuna kadagiti sistema ti tallo a panawenm iti arkeolohia, a mangbingbingay kadagiti prehistoria ti teknolohia ti tao kadagiti tallo a paset ti panawen:
- Ti Panawen ti Bato
- Ti Panawen ti Bronse
- Ti Panawen ti Landok
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barham, Lawrence; Mitchell, Peter (2008). Dagiti Immuna nga Aprikano: Aprikano nga Arkeolohia manipud kadagiti Kaasapaan nga Agar-aramid ti Ramit aginggana kadgiti Kinaudi nga Agburburas. Arkeolohia ti Lubong ti Cambridge. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Scarre, Christopher (ed.) (1988). Dagiti Napalabas a Lubong: Ti Atlas ti Arkeolohia ti Timespublisher=Times Books. Londres. ISBN 0-7230-0306-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Panawen ti Bato idiay Wikimedia Commons


text:
Richmond, Virginia
Ti Richmond /ˈrɪtʃmənd/ ket isu ti kapitolio ti Mankomunidad ti Virginia, idiay Estados Unidos. Daytoy ti sentro ti Estadistikal a Lugar ti Metropolitano ti Richmond ken ti Rehion ti Kalatakan a Richmond; manipud idi 1871 Richmond ket maysa daytoyen a nawaya a siudad.
Ti populasion ket 204,214 segun ti senso ti Estados Unidos manipud idi 2010;[1] idi 2013, ti populasion ket nakarkulo iti 214,114,[2] ti maikapat a kaaduan ti populasion a siudad idiay Virginia. Ti Metropolitano a Lugar ti Richmond ket addaan iti populasion iti 1,208,101.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "State & County QuickFacts". United States Census Bureau. Naala idi Enero 6, 2014.
- ^ [1]. Virginia State 2013 Population Estimates. Naal aidi Pebrero 2, 2013
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Richmond, Virginia idiay Wikimedia Commons


text:
Lagos
Ti Lagos (/ˈleɪɡɒs/ lay-gos)[5][6][7][8] ket maysa a puerto a siudad ken ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Nigeria. Ti opisial a populasion ti Lagos ket naudi a nairehistro idi ti 7,937,932. Ti Lagos ket isu ti maikadua a kapardasan a dumakdakkel a siudad idiay Aprika ken ti maikapito a kapardasan iti lubong.[9] Ti Lagos ket dati idi a tinataengan babaen dagiti Awori a subgrupo dagiti Tattao a Yoruba. Babaen ti panangidaulo ti bukodda nga Olofin, dagiti Awori ket immalisda idiay maysa nga isla a tinawtawagan tattan a ti Iddo ken idi manen ti dakdakkel nga Isla ti Lagos. Idi maika-15 a siglo, dagiti Awori a pagtaengan ket rinaut babaen ti Benin nga IMperio kalpasan ti pannakiringgorda, ken ti isla ket nagbalin a kampo ti gubat ti Benin a tinawtawagan ti "Eko" babaen ni Oba Orhogba, ti Oba ti Benin iti dayta a panawen.[8][10]
Ti Lagos ket maysa a metropolitano a lugar a nagtaud kadagiti isla a naisina babaen dagiti waig, a kas ti Isla ti Lagos, a kumapkapet ti abagatan a laud a ngarab tifringing the Alog Lagos bayat a daytoy ket nasalakniban manipud ti Taaw Atlantiko babaen dagiti atiddog a pudgso ti darat a kas ti Bar Beach, a gumay-at daytoy ti sumurok a 100 km ti daya ken laud ti ngarab. Manipud idi ununana, ti Lagos ket nagpadakkel idiay laud ti nangruna a daga ti alog ken ti konorbasion, a mairaman ti Ikeja ken Agege, a tatan ket makaabot ti adadu ngem 40 km ti amianan a laud ti Isla ti Lagos. ADda dagiti suburbo ket mairaman ti Ikorodu, Epe ken Badagry, ken adda pay dagiti adu a lokal a konsilo ti napartuat, a mangited ti dagup dagiti lokal a gobierno ti Lagos iti 57.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lagos ket maysa a a kampo ti pannakigubatan para kadagiti kameng ti Benin nga Imperio, a tinawtawaganda ti Eko.[7][8] Ti Yoruba ket agus-usar pay laeng ita ti kastoy a nagan ti Eko a mangibaga ti Lagos. Ti Lagos, a kayatna asaoen ket ti "dandanaw", ket maysa idi a nagan a naited para iti pagtaengan babaen dagiti Portuges. Ti agdama nga aldaw nga estado ti Lagos ket adda ti nangato a porsiento dagiti Awori, a napan iti daytoy a lugar manipud idiay Isheri idiay igid ti karayan Ogun. Iti amin a pakasaritaan, daytoy ket pagtaengan ti maysa a nakiginnubgubatanga etniko a grupo a nagtaeng ti daytoy a lugar. Idi nasap a panakataengna, daytoy ket nakakitkita pay dagiti paset ti panawen a panagturay babaen ti Pagarian ti Benin.[11]
Ti Portuges nga eksplorador a ni Rui de Sequeira ket binisitana ti lugar idi 1472, a nangnagan ti lugar a nagpalikmut ti siudad ti Lago de Curamo; a daytoy nga agdama a nagan ket Portuges para iti "danaw". Ti maysa pay a panagipalplawag ket ti Lagos ket nainaganan idi para ti Lagos, Portugal - ti maritimo nga ili nga, iti dayta apanawen, ti kangrunaan idi a sentro ti Portuges a panagbanbaniaga kadagiti aplaya ti Aprika, ken ti naganna ket naala manipud ti Latin a balikas ti Lacobriga.
Ti Lagos ket pormal idi nga inkapet ti Britaniko a Kolonia ti Lagos idi 1861. Daytoy ket adda ti dua a nagbanagan ti pnakarebba ti aadipen a komersio ken ti pannakabangon ti Britaniko a panagtengngel kadagiti silag ken dadduma pay a negosio.[12] Ti tidda ti moderno nga aldaw a Nigeria ket naagaw idi 1887, ken idi ti Kolonia ken Protektorado ti Nigeria ket nabangon idi 1914, ti Lagos ket nairangarang nga isu ti kapitoliona, a nagtultuloy a kastoy kalpasan ti panakawaya ti pagilian manipud ti Britania idi 1960. Nairamraman amin nga immay manipud ti amin a lugar ti Nigeria ken dagiti dadduma pay a pagilian ti Laud nga Aprika ket dagiti nagsubsubli a dati a tagabo a naamammoan a kas dagiti Kreol, a naggapu manipud idiay Freetown, Sierra Leone, Brasil ken ti Laud nga Indio a npan idiay Lagos. Dagiti Kreol ket nagparparawad ti pannkapabaro ti Lagos ken dagiti pannakaammoda ti Portuges nga arkitektura ket makitkita pay laeng kadagiti arkitektura idiay Isla ti Lagos.[8]
Ti Lagos ket nakasanay ti napardas a panagdakkel kadagiti tawtawtawen ti 1960 ken tawtawen ti 1970 a kas nagbanagan ti ekonomiko a panagrang-ay ti Nigeria sakbay ti Sibil a Gubat ti Nigeria. Ti Lagos ket isu idi ti kapitolio ti Nigeria manipud idi 1914 aginggana idi 1991.[13] Ti siudad ket naikkat ti kasasaadna idi ti Teritorio ti Pederal a Kapitolio ket nabangon para iti panggep a panangipatakder ti siudad ti Abuja. Idi 14 Nobiembre 1991, ti Presidensia ken dagiti dadduma pay a pamay-an ti pederal a gobierno ket immalisda idiay baro a kapitolio ti siudad ti Abuja.[13]
Dagiti paamo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Maika-18 a Nalilian a Rambakan ti Ay-ayam: Ti Lagos ket nagipakpakita ti Logo, maskot ken sapot ti pagsaadan". Premium Times (Abuja, Nigera). 18 Hunio 2012. Naala idi 2 Oktubre 2012.
- ^ "Eko 2012: Panagibangon Pabrika babaen ti Ayayam, Articles". ThisDay (Lagos, Nigeria). 22 Agosto 2012. Naala idi 2 Oktubre 2012.
- ^ Ti Summing ti 16 a panakaaramid ti Metropolitano a Lagos ti LGA (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Isla ti Lagos, Nagruna a daga ti Lagos, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) segun ti:
TiNigeria a Kongreso. "Dagiti administratibo nga agpang - Estado ti Lagos". Naala idi 29 Hunio 2007.
- ^ Ti Summing ti 16 a panakaaramid ti Metropolitano a Lagos ti LGA (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Isla ti Lagos, Nagruna a daga ti Lagos, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per:
"Senso ti Populasion ti 2006". Nailian nga Opisina dagiti Estadistika ti Nigeria. Mayo 2007. Naala idi 14 Septiembre 2010.
- ^ Lagos (Dictionary.com Unabridged nga ed.), Random House, Inc., naala idi 29 Oktubre 2010
- ^ Room, Adrian (2007). Ti pannakabalikas dagiti nagan ti lugar: ti sangalubongan a diksionario. McFarland. p. 108. ISBN 0-7864-2941-0.
- ^ a b Olupọna, Jacob Obafẹmi Kẹhinde; Rey, Terry (2008). Òrìşà a panagraen a kas relihion ti lubong: ti globalisasion ti relihioso a kultura ti Yorùbá. Unibersidad ti Wisconsin a Pagmalditan. p. 132. ISBN 0-299-22460-0.
- ^ a b c d Williams, Lizzie (2008). Nigeria: Ti Bradt a Pangsurotan ti Panagbaniaga. Bradt a Pangsurotan ti Panagbaniaga. p. 110. ISBN 1-84162-239-7.
- ^ Dagiti kapardasan a dumakdakkel a siudad ken urbano a luglugar iti lubong manipud idi 2006 aginggana idi 2020, babaen ti CityMayors.com
- ^ Smith, Robert Sydney (1988). Dagiti Pagarian ti Yoruba (3 nga ed.). Unibersidad ti Wisconsin a Pagmalditan. p. 73. ISBN 0-299-11604-2.
- ^ "Ti Taudan ti Eko (Lagos)". Edo Nation. Naala idi 2 Hunio 2010.
- ^ "Lagos, Nigeria - omite ti Kabsata Siudad ti Atlanta". Atlanta, Georgia, E.U.: Opisial a Sapot ti Pagsaadan para iti Siudad ti Atlanta. Naala idi 18 Septiembre 2010.
- ^ a b "2008 a Konperensia ti Amina Panagsukimat ti Midia ti Aprika" (PPT). Pan African Media Research Organisation. p. 8. Naala idi 4 Abril 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Lagos idiay Wikimedia Commons
- Gobierno