text:
Kolonialismo
Ti kolonialismo ket isu ti panangibangoni, eksplotasion, panagtaripatu, panagala ken panagpadakkel kadagiti kolonia iti maysa ateritorio babaen ti tattao manipud ti sabali a teritorio. Daytoy ket maysa a pamay-an a ti metropoli ket tuntonenna ti kinaturay iti kolonia, ken ti sosial a patakder, gobierno, ken ekonomia ti kolonia ket binalbaliwan babaen dagiti agkolkolonia manipud ti metropoli. Ti kolonialismo ket maysa nga agsmang ti saan nga agpapada a pannakibiang a nagbaetan ti metropoli ken ti kolonia ken ti ken ti nagbaetan dagii agkolkolonia ken ti patneng a populasion.[1]
Ti Europeano a kolonial a paset ti panawen ket isu idi ti panawen manipud idi tawtawen ti 1500s aginggana ti, ti tawtawen idi 1900 nga idi adda dagiti nadumaduma a bileg ti Europa (a naisangsangayan, ngem saan nga eksklusibo, ti Espana, Portugal, Britania, ti Olanda ken Pransia)ket nangipatakderda kadagiti kolonia idiay Asia, Aprika, ken ti Kaamerikaan. Iti immununa dagiti pagilian ket sinursurotda dagiti mekantilista nga annuroten a naidaremdem a mangpapigsa ti ekonomia ti pagtaenganda manipud ti gastusan dagiti kasuppiatda, isu na dagitoy a kolonia ket kadawyan anapalubosanda nga agtagilako laeng iti ina apagilian. Babaen ti tengnga ti maika-19 a siglo, nupay kasta, ti nabileg nga Imperio ti Britaniko ket nangibbet ti merkantilismo ken dagiti panagiparit ti panaglaklako ket nangipaammo ti pamunganayan ti nawaya apanaglaklako, nga adda laeng ti bassit a panagiparparit wenno dagiti taripa.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti taudan – ti panaka-imbento ti kolonialismo: kitaen ti artikulo ni Ronald Daus, dagiti pinagibasaran ken bibliograpia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cooper, Frederick. Kolonialismo a Naisalsaludsod: Teoria, Pannakaammo, Pakasaritaan (2005)
- Getz, Trevor R. ken Heather Streets-Salter, eds. Moderno nga Imperialismo ken Kolonialismo: Ti Sangalubongan a Perspektibo (2010)
- LeCour Grandmaison, Olivier, Coloniser, Exterminer - Sur la guerre et l'Etat colonial, Fayard, 2005, ISBN 2-213-62316-3
- Lindqvist, Sven, Rariten Amin dagiti Ayup, 1992, New Press; Naiprenta manen nga edision (Hunio 1997), ISBN 978-1-56584-359-2
- Jürgen Osterhammel, Kolonialismo: Ti Teoretikal a Pakabuklan, Princeton, NJ: M. Wiener, 1997.
- Maria Petringa, Brazza, Ti Maysa a Biag para iti Aprika (2006), ISBN 978-1-4259-1198-0
- Stuchtey, Benedikt: Kolonialismo ken Imperialismo, 1450-1950, Online a Pakasaritaan ti Europa, Mainz: Instituto ti Europeano a Pakasaritaan, 2011, retrieved: July 13, 2011.
- Velychenko, Stephen, TI Banag ti Ruso a Kolonialismo idiay Ukranio a Kapanunotan. Agkamkammmatalek nga Identidad ken Panagrang-ay, AB IMPERIO 1 (2002) 323-66 [1].
- Wendt, Reinhard: Turay ti Europeano a Ballasiw-taaw , Online a Pakasaritaan ti Europa, Mainz: Instituto ti Europeano a Pakasaritaan, 2011, Naala idi: Hunio 13, 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Liberal a panagsuppiat ti kolonialismo, imperialismo ken imperio(pdf) - babaen ni propesor Daniel Klein


c: text/html

text:
Tuesday, January 10, 2017
BUSINESS PERMIT 2017, MAIPABARO MANEN
Cabugao, Ilocos Sur – Mangrugi iti Enero 9, 2017, maar-aramid ti sangsangkamaysa a pagsakadaan kadagiti maiyannatup a papeles sakbay a maala ti Business Permit a gun-oden dagiti nadumaduma nga agtagikua ti establisimiento iti negosio ditoy Munisipalidad a pakairamanan idiay NISTC Public Market.
Maawagan iti Business One Stop Shop wenno BOSS iti wagas a panagala ti Business Permit ita a Tawen 2017 ditoy LGU Cabugao.
Naiplastar ti napagsisilpo a lamisaan iti uneg ti pasdek ti ECCD a pakakitaan kadagiti pannakabagi ti nadumaduma a Departamento ti Opisina ti LGU kasta metten dagiti dadduma pay nga Ahensia iti salinong ti LGU Cabugao kas iti Bureau of Fire Protection (BFP); PNP; SSS; ken RHU a pakaiprosesuan dagiti papeles sakbay a magun-od ti permit
ti negosio.
Daytoy nga addang ken wagas ket maar-aramid iti umuna a bulan ti kada Tawen tapno maipadaras ti panagsakada dagiti umili a maseknan iti business permit.
Maibatay iti pakaammo ni Mrs. Racquel S. Ancheta, License Officer II ken General Services Officer (GSO) iti Munisipio, maaramid manen ti panagpabaro iti Business Permit a kasapulan dagiti maseknan nga agnegnegosio sakbay nga agoperarda kadagiti negosioda iti Tawen 2017. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:11 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sangit ti Riari
manipud iti nagkaramutak a sanga,
no ti nauspak nga aglawlaw ket kinagayan ti sipnget,
ket ti darikmat tinengngelna ti angesna,
ipuestokon dagiti aragaag a payyak tapno
sangitak ti pannakaidasay ti lawag,
ken pannakaipasngay ti natuok nga agpatnag.
kas iti impaltiing dagiti kuriat,
rumbeng nga iyikkis ken dung-awan ti pannakaatiw,
tapno ti amin, matimudda ti leddaang
a nangbalkot ti pannakaiparsuak.
kukuak ket kukuakto laeng ti amin a gundaway
ta uray pay dagiti agapon a billit
iti daytoy duduogan a kayo
ipabus-oyda ti pannakapisang ti ulimek
andingayendak anginga a toy unik ket magsat.
July 13, 2011
*diak kukua ti ladawan.


text:
Bongabong, Oriental Mindoro
Ti Bongabong ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Oriental Mindoro iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bongabong ket nabingbingay kadagiti 36 a barbaranggay.[2]
- Anilao
- Batangan
- Bukal
- Camantigue
- Carmundo
- Cawayan
- Dayhagan
- Formon
- Hagan
- Hagupit
- Kaligtasan
- Labasan
- Labonan
- Libertad
- Lisap
- Luna
- Malitbog
- Mapang
- Masaguisi
- Morente
- Ogbot
- Orconuma
- Polusahi
- Sagana
- San Isidro
- San Jose
- San Juan
- Santa Cruz
- Sigange
- Tawas
- Poblacion
- Aplaya
- Bagumbayan I
- Bagumbayan II
- Ipil
- Mina de Oro
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Oriental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Oriental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
2004
Ti 2004 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra DC).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 29 – Nick Joaquin, Filipino a nobelista (naipasngay 1917)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 5 – Ronald Reagan, Amerikano a politiko ken aktor, maika-40 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1911)
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 1 – Marlon Brando, Amerikano nga aktor (naipasngay 1924)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 2 – Arturo Tolentino, Filipino a politiko (naipasngay 1910)
- Agosto 14 – Czesław Miłosz, Naiyanak a Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1911)
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 7 – Pacita Abad, Filipina a pintor (naipasngay 1946)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 2004 iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Uppat manen a mapapati a drug pushers a nanabtuog iti drug buy-bust operations ti nakasuan iti panaglabsing iti RA 9165 itay lawasna.
Napilaan iti provincial prosecutors’s office iti kaso a panaglabsing iti Section 5, 11, ken 12 ti Article II ti RA 9165 da Chester Claudio y Macapagal, 37, naasawaan, ken residente iti Barangay VII, Vigan City ken Mark Anthony Cochay Nido, 28, baro, ken residente iti Barangay IX, Vigan City; ken da iti Allan Rey Rosales y Robino, 34, baro, mekaniko, ken ti kalib-inna a ni Leslie Defante y Bejasa, 27, agpada a residente iti Barangay San Julian, Magsingal, Ilocos Sur.
Sakbayna, idi Septiembre 1, pinakatan dagiti operatiba a pakaibilangan ti Vigan City police station, PDEA ISET01, PIB ken PAIDSOTG Ilocos Sur da Claudio ken Cuchay iti buy-bust operation sadiay Gov. E. Reyes St., Barangay V, Vigan City idinto a sabali a drug operation ti inwayat ti grupo a pakaibilangan da PSI Andrew Rabang,m PAIDSOTIG, PIB Ilocos Sur PPO ken PDEA ISSET maikontra kada Rosales ken Defante iti Barangay Balaleng Laudenia, Bantay, Ilocos Sur.
Iti operasion iti Vigan City, maysa a polis ti nagpammarang a poseur-buyer ket gimmatang iti dua a plastic sachet ti maiparparit a droga a mapapati a shabu ken ni Claudio.
Apaman a naginnallawat ti polis ken da Claudio, dinagdagus dagiti operatibo nga inaresto dagiti suspek.
Nakumpiska dagiti polis iti ikut ni Cochay iti dua nga small heat sealed plastic sachet a naglaon iti mapapati a shabu, sabali pay a 20 a transparent sachets a naglaon iti mapapati a shabu, P1,000.00, maysa a vial a naglaon iti likido, improvised glass tooter, disposable lighter, 2 improvised scoop ken clip a maaramat para repacking ken maysa a roll foil.
Naiwayat ti buy bust operation maikontra ka Rosales ken Defante iti Farm View Inn sadiay Barangay Balaleng Laudenia, Bantay, Ilocos Sur a nagresulta iti pannakakumpiska dagiti operatiba iti ikut dagiti dua ti tallo nga small heat sealed plastic sachet a naglaon iti mapapati a shabu, drug paraphernalia a pakairamanan ti portable gas torch, 2 a lighter, maysa a crumpled aluminum foil, maysa a rolled aluminum foil, maysa a pakete ti plastic bags, 2 a water pipes, 2 a glass tooters, ken maysa a P1,000.00 a naaramat a buy-bust money.
Idi maudi a lawas ti bulan ti Agosto, nagsasaganad ti buy-bust ken search operations nga insayangkat ti kapolisan kas paset ti naing-inget a kampaniana maikontra iti panagraira ti maiparparit a droga.#


text:
MABIGBIG ti Pilipinas a pagilian a pakaang-angayan dagiti adu a nalatak a panagrambak iti piesta a maysa kadagiti kangrunaan nga ar-araken dagiti turista manipud kadagiti nagduduma a pagilian. Nagduduma a piesta wenno festival dagiti maisaysayangkat iti adu a lugar ngem dagitoy ket namunganay iti pannakarambak dagiti selebrasion ti Simbaan Katolika.
Maysa a mapagsidsiddaawan iti kaadu dagiti dumardar-ay ket ti Piesta iti Quiapo, Manila iti tunggal Enero 9. Iti naudi a piesta iti Quiapo, nasurok nga uppat a million a deboto dagiti nakikaysa iti Traslacion wenno pannakayakar ti nangisit nga imahe ni Apo Jesus Nazareno manipud Quirino, Grandstand iti Rizal Park agingga sadiay simbaan iti Quiapo. Nagpaut iti 22 nga oras ti prusision a nakasugatan dagiti nasurok a sangaribu a tattao ken nakatayan ti maysa a deboto. Nalatak pay ti piesta ni Santo Niño sadiay Cebu iti tunggal Enero 21. Marambakan met a tinawen ti piesta iti tunggal ili wenno parokia iti Pilipinas nga addaan iti patron.
Naipakadawyanen kadagiti adu a Pilipino ti panagrambak kadagiti piesta iti nagduduma a lugar. Panawen ti panagrambak ti piesta a panagyaman iti Dios kadagiti adu a grasia ken bendisionna kadagiti Kristiano Katoliko. Nagbalinen dagiti piesta a paset ti nabaknang a kultura ken tradision dagiti Pilipino nga immuna a dagitoy a panagrambak ket naisentro kadagiti narelihiosuan a selebrasion kas ti piesta dagiti santo, santa wenno patron a ramrambakan dagiti Katoliko manipud idi insangpet dagiti Kastila ti Kristianismo iti Pilipinas.
Idi un-unana a tiempo, nagsentro laeng dagiti piesta iti pannakarambak dagiti Nasantuan a Misa ken panagpadaya dagiti Kastila ken mestizo nga adda mabalinna, ken panagsagana dagiti kadawyan nga umili kadagiti taraon a pagraranudanda a sangapamilia ken dagiti sumangbay a sangailida. Iti panagtulid ti panawen ken panagadu dagiti sekta ti Kristiano a Pammati, in-inut a nabaliwan ti nauneg a kaipapanan ti piesta kadagiti saan a Katoliko. Naglatak iti Pilipinas ti termino a “festival” a kaasping met laeng ti kaipapanan ti piesta, ngem ti anag ken pakabuklanna ket dakkel ti nagdumaanda.
Iti panirigan ti tradisional a Katoliko, ti piesta ket naespirituan a gannuat a nagsentro iti Nasantuan a Misa, Nobena, prusision ken dadduma pay a narelihiosuan nga aktibidad, uray pay addan dagiti maisaysayangkat a programa. Dagiti met festival kas baro a bersion ti piesta ket naisentro kadagiti nagduduma a nailubongan a panagragragsak kas dagiti programa a mangitandudo ti kultura, tradision ken dagiti nagduduma a produkto wenno dagiti lugar tapno aglatak ket dumur-as ti arte, komersio ken turismo. Addan dagiti piesta dagiti pelikula, kanta, letchon, bangus, bagnet, longanisa ken dadduma pay a prutas ken produkto.
Uray dagiti narelihiosuan a piesta ket in-inuten a nalaokan kadagiti kabaruanan a ramen babaen ti panangilungalong dagiti agpapaay iti gobierno ken dagiti saan a tradisional a Katoliko. No piesta ti barangay, parokia ken ili, addan dagiti maisaysayangkat a programa nga awan ti pannakainaigna iti pammati, kas kadagiti pasalip ti kinapintas wenno kinalatak, peria ken karnabal, ken dagiti panagsusugal kas ti tupada ken derby.
Iti kaadun dagiti sekular a programa ken gannuat kadagiti piesta ket in-inut a rimbawan ti nauneg a kaipapanan ti piesta a tinawid dagiti Pilipino kadagiti Kastila manipud pay idi isangpetda ti Kristianismo wenno Katoliko a Pammati iti pagilian.
Maibilang ti Pilipinas kas maikapat a Kristiano a pagilian iti sangalubongan. Agarup 90% dagiti Kristiano iti pakadagupan a nasurok a 105 Million a papulasion ti pagilian. Nasurok met a 80% dagiti Katoliko iti pakadagupan dagiti Kristiano. Maikatlo met ti Pilipinas a kaaduan ti Katoliko iti lubong, ken umuna iti Asia.
Namaris ti pakasaritaan ti Kristianismo iti pagilian manipud idi simmangpet ni Ferdinand Magellan idi Marso 1521 sadiay Visayas a ti panggepna ket pagbalinen a kolonia ti España ti pagilian ken tapno pagbalinenna a Kristiano dagiti agnaed. Maibasar iti pakasaritaan, nagsarak da Magellan ken Rajah Humabon a turayen ti Cebu. Inagasan da Magellan ti masakit ken agngangabit nga anak ni Hubabon. Naallukoy ni Humabon, ti asawana a ni Humamay ken dagiti agwalo gasut a pasurotna a nagpabuniag a Kristiano ket naregaluanda iti imahe ni Santo Niño a maramrambak ti naindaklan a piestana iti Enero 21 iti tinawen.
Saan a nagbayag ni Magellan ta napapatay iti pannakirangetda iti puersa ni Lapu Lapu a mabigbig nga umuna a Pilipino a bannuar. Naibaon ni Miguel Lopez de Legaspi iti Cebu manipud Mexico, a nangirugi ti panagbalin ti Pilipinas a kolonia ti España ken insaknapna ti Kristianismo babaen kadagiti praile a Kastila. Nagbalin ni Legazpi nga umuna a gobernador. Manipud Cebu, sinakup ni Legazpi ti Maynila idi 1570. Nabukel ti Diosesis ti Manila a suffragan ti Mexico idi Pebrero 6, 1579, babaen ken ni Papa Gregorio XIII kalpasan ti naballigi a gannuat dagiti misionero. Insaknap pay dagiti misionero a Kastila ti Kristianismo iti Luzon nangruna dagiti lugar a kapatagan. Napaay met dagiti misionero a nangsakup kadagiti pagturayan dagiti Muslim sadiay Mindanao ket nagtalinaed ti pammati nga Islam kadagiti agindeg. Idi Agosto 14, 1595, pinagbalin ni Papa Clement VIII ti Manila kas arkidiosesis ken nangbukel kadagiti sakupenna a tallo a diosesis – ti Cebu (Visayas), Nueva Segovia (Amianan a Luzon) ken Nueva Caceres (Kabikolan) ket in-inut a nagsaknap ti Kristianismo wenno Katoliko a Pammati iti nagduduma a lugar iti Pilipinas.
Iti pannakaisaknap ti Katolisismo iti Pilipinas, kagiddan ti panangisuro dagiti misionero kadagiti Pilipino ti panagrukbab, panagyaman ken panagdaydayaw ken Apo Jesucristo babaen ti panagrambak iti Paskua, piesta ni Santa Maria ken dagiti dadduma pay a santo ken santa; ken panangngilin ti Semana Santa ken Piesta dagiti Amin a Santo ken Kararua.
Nagmoderno man ti panawen, saan koma a pukawen dagiti Kristiano ti pudno a kaipapanan ti piesta a panawen ti panagyaman iti Dios kadagiti paraburna.


text:
Kaarigna iti arbis iti kalgaw ti waragawag ni Commission on Human Rights chair Leila de Lima a maikkan iti immunidad iti persekusion ti asinoman a tao, pakairamanan dagiti ahente ti militar, nga adda ammoda maipapan kadagiti political killings ken puersado a panagitalaw tapno masolbar dagitoy a krimen.
Segun ken ni de Lima, adda pagbatbatayan a linteg ti CHR a mangited iti immunidad kadagiti tattao nga adda ammona nga impormasion, adda ikutna a dokumento wenno dadduma pay nga ebidensia a kasapulan iti pannakatunton iti kinapudno kadagiti inbestigasion nga isaysayangkat ti nasao a komision wenno dagiti autoridad.
No apay a saan nga inaramat daytoy dagiti napalabas a dadaulo ti nasao a komision ti saan a maawatan iti sanguanan dagiti nagkaadu a kaso mainaig kadagiti pamapapatay nga adda pakainaiganna iti politika ken pannakakautibo dagiti biktima nangruna dagiti kameng ti militante a grupo, kumankannigid ken dagiti kritiko ti turay.
Segun iti rekord ti Karapatan, maysa a grupo dagiti mangipagpagna iti kalintegan pantao, addan 887 nga extrajudicial killings ken 185 enforced disappearances manipud idi Enero 21, 2001 agingga iti Oktubre 2007.
Ngem kuna dagiti opisial ti militar a saan a kasta ti kinaaduda ken pinaglibakanda nga adda pannakaammoda kadagitoy a pammapatay ken panagitalaw.
Ala, suportarantayo daytoy nga addang ti CHR tapno maikkan iti naan-anay a ngipen ti komision a mangipatungpal iti pagrebbenganna iti baet ti pammaliiw a maiyaleng-aleng laeng daytoy nga ahensia.
Makunami daytoy ta agdagup laeng iti P25 milion ti pundo nga iyal-alokar ti Malakaniang iti CHR iti baet dagiti nagkaadu a biktima a marabrabngis ti kalinteganda a pantao babaen ti bayolente a wagas.
No dakdakkel ti pondo ti CHR, dakdakkel met la ti busbosen ti ahensia iti panangiwayatna iti independiente nga inbestigasion, nangruna iti pannakaipasdek ti forensic center tapno saan laeng nga agdepdepende iti polis, University of the Philippines ken pribado a kompania para iti sientipiko a pannakaamiris ken pannakasukimat dagiti ebidensia para iti nadardaras a pannakarisut dagiti pammapatay ken pannakaitalaw.
Panawenen a mapapigsa ken mapabileg ti CHR tapno maibaklayna a naan-anay ti nadagsen a responsibilidadna iti sanguanan dagiti nagkaadu a biktima iti political killings ken panagitalaw.
Kas ita, napudot manen nga isyo ti mapapati nga engkuentro a nakatayan dagiti sumagmamano a tattao a kuna ti polis a suspetsa iti pammapatay ken pannakatakaw iti maysa a bangko ngem ipetpetteng met dagiti pamilia dagiti biktima a maysa a rubout.
No saan a maikkan iti naan-anay a ngipen ken busbosen ti CHR, agtultuloyto latta dagiti pammapatay ken pannakaitalaw nga agdadata a panangguyab iti kalintegan pantao.#


text:
Bambang, Nueva Vizcaya
Ti Bambang ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Nueva Vizcaya iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Bambang ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Abian
- Abinganan
- Aliaga
- Almaguer North
- Almaguer South
- Banggot (Poblacion)
- Barat
- Buag (Poblacion)
- Calaocan (Poblacion)
- Dullao
- Homestead
- Indiana
- Mabuslo
- Macate
- Manamtam
- Mauan
- Salinas
- San Antonio North
- San Antonio South
- San Fernando
- San Leonardo
- Santo Domingo (Tabangan)
- Pallas
- Magsaysay Hill
- Santo Domingo West
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Vizcaya". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Nueva Vizcaya". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text: Ti tenis ket ay-ayam a kadawyan nga ay-ayamen ti maysa a tao a kasuppiatna ti agmaymaysa a kasupadi (agmaymaysa) wenno baetan ti dua a sankakuyogan dagiti dua nga agay-ayam (dua nga agay-ayam). Ti tunggal maysa nga agay-ayam ket agusar ti rakueta a nakuerdasan iti linas tapno matiro ti lungog a goma a bola a naabbongan ti pieltro iti ngatuen wenno lawlaw ti iket ken iti korte ti kasuppiatna. Ti gandat ti ay-ayam ket panagy-ayam ti bola iti pamay-an a ti kasuppiat ket sanna a mabalin a may-ayam ti nasayaat a panangisubli.[1]


text:
Sasao a Bisaya
Ti Bisaya wenno Binisaya ket ti grupo dagiti pagsasao ti Filipinas a maikabagian iti Tagalog ken Bikol, amin dagitoy a tallo ket parte ti sasao a Tengnga a Filipino. Kaaduan kadagiti pagsasao a Bisaya ket naisasao iti sibubukel a seksion ti Visayas iti pagilian, ngem naisasao ay dagitoy idiay Rehion ti Bicol (naipangpangruna idiay Masbate), dagitiisla ti Luzon, a kas dagiti mangbukel ti Romblon, kaaduan dagiti lugar ti Mindanao ken ti probinsia ti Sulu a mabirukan idiay abagatan a laud ti Mindanao. Adda met dagiti agtataeng idiay Metro Manila nga agsasao pay iti Bisaya.
Sunurok a 30 dagiti pagsasao a mangbukel ti pamilia ti pagsasao a Bisaya. Ti pagsasao a bisaya a kaaduan ti mangisasao ket ti Cebuano, ken insasao daytoy babaen dagiti 20 a riwriw a tattao a kas patneng a pagsasao idiay Tengnga a Visayas, dagiti parte ti Akindaya Visayas, akindaya a Rehion ti Isla ti Negros ken ti kaaduan ti Mindanao. Dagiti dua pay a sabali a kaaduan nga ammo a sasao a Bisaya ket ti Hiligaynon (Ilonggo), ken insasao daytoy babaen dagiti 7 a riwriw a tattao iti kaaduan ti Akinlaud a Visayas, akinlaud a Rehion ti Isla ti Negros ken ti SOCCSKSARGEN ken ti Waray-Waray, nga insasao babaen dagiti 3 a riwriw a tattao idiay Akindaya Visayas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Bisayan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo ti panagbiahe idiay Sasao a Bisaya manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Urnong ni Robert Blust ti Kaipuleohon a mairaman dagiti material iti Bisaya.


text:
Juban, Sorsogon
Ti Juban ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Sorsogon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Juban ket politikal a nabingbingay iti 25 a barbaranggay.[2]
- Anog
- Aroroy
- Bacolod
- Binanuahan
- Biriran
- Buraburan
- Calateo
- Calmayon
- Carohayon
- Catanagan
- Catanusan
- Cogon
- Embarcadero
- Guruyan
- Lajong
- Maalo
- North Poblacion
- South Poblacion
- Puting Sapa
- Rangas
- Sablayan
- Sipaya
- Taboc
- Tinago
- Tughan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sorsogon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Sorsogon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur – Dua a lalaki ti napapatay iti nagsina a pammaltog iti San Juan ken ditoy nga ili idi Pebrero 21 ken 20.
Agpada a dagus a natay da Zacarias Viloria y Arellano, 46, naasawaan, barangay kagawad, agpaspasada iti traysikel, ken residente iti Barangay Saoang, San Juan ken ni Julius Teblatin Caypuno, 41, naasawaan, taga-Barangay Lapat, Sto. Nino, Cagayan ngem agdama nga agnaed iti Sitio Tabug, Barangay Vacunero ditoy nga ili kalpasan a pinaltogan ida dagiti armado a tattao iti saan pay ammo a rason.
Iti pammaltog iti San Juan a napasamak iti agarup alas 6:00 ti agsapa, agpaamianan a direksion ti traysikel a nagluganan ni Viloria ken ni Luzviminda Corpuz y Tindoc, 40, naasawaan, residente met laeng iti nadakamat a barangay, ket idi makadanonda iti Barangay Guimod, immabay dagiti nangsurot kadakuada a suspek a naglugan iti motorsiklo sada pinaltogan ti biktima iti sumagmamano a daras a nakapuntaan ti nadumaduma a paset ti bagina a puon ti dagus nga ipapatayna.
Kabayatanna, mapapati nga imon ti nakagapu iti pammapatay iti Barangay Poblacion ditoy nga ili idi agarup 6:50 ti malem ti Pebrero 20.
Limtuad iti inisial nga inbestigasion dagiti polis a sakbay ti pammaltog, dimmagas ti biktima iti BJ Store ket mapapati a nakipagkankanta iti videoke a kaduana dagiti dua a babbai a nabigbig a da Irene Tabangcura y Ballesteros, 37, separada, taga-Barangay Pacifico, Ilocos Norte ken Mely Tubon y Ramos, 52, naasawaan, residente iti Barangay Parada, ditoy met la nga ili.
Madama ti panagkakanta dagiti babbai idi immasideg ti suspek sana pinaltogan ti ulo ti biktima a puon ti nakatayanna a sigida.
Dagus a nangisayangkat dagiti polis iti pursuit operation ket inarestoda ni Raymund Sapla y Saniatan, 49, welder ti Freblex Construction ken residente ti Namruangan, Cabugao, Ilocos Sur.
Nakumpiska dagiti polis iti ikutna ti maysa a cal .45 pistol Armscor nga addaan iti magasin a naglaon iti 7 a bala.
Limtuad iti panagpalutpot dagiti polis a kalib-in ti suspek ni Tabangcura.#


text:
VIGAN CITY – Impalgak ti bise mayor a maysa ti siudad ditoy kadagiti napili a pangtestingan wenno pangiyimplementaran iti programa ti United Nations maipanggep iti transparency iti transaksion iti lokal a gobierno.
Kinuna ni Vice Mayor Franz Ranches a nangted ti United Nations iti grant iti League of Cities ket maysa a pinili daytoy a pilot area ti siudad ti Vigan a pangtestingan wenno pangiyimplementaran iti programa ti transparency ken accountability maipanggep iti local governance.
“Maysa a pilot project ti Millenium Development Goals nga isaysayangkat ti United Nations ket pinili ti League of Cities ti Vigan City a kas pilot area maipanggep iti transparency of transactions,” kinuna ni Ranches bayat ti programana a “Ti Konseho ti Vigan” a naipatangatang iti DWRS itay nabiit.
Kinuna ti bise mayor a maysa daytoy a programa a “kitaenda ti pannakapasayaat pay wenno pannaka-institutionalized ti aspeto ti transparency of govermnent transactions”.
“In short, good governance ti tuntontonen ti Millenium Development Goals,” kinuna ni Ranches.
Segun ken ni Ranches, napintas unay para iti Vigan City ta napili a pilot area nangruna ta idi nabiit pay, kalkalpas(da) ti Integrity Development Review a timmulong ti Development Academy of the Philippines (DAP) iti pannakaaramidna.
Inyunay-unay ti bise mayor a related dagitoy ta no “transparency ti maituntunton wenno kayattayo a gun-oden, kayatna a sawen, dagiti transaksions iti gobierno, masapul a transparent iti publiko, dagiti nadumaduma nga aspeto a panag-operate ti gobierno (koma) ket masapul ngarud nga adda integridadna…”
“Isu daydiay ti essence a kayat a maaramid ti United Nations… iti pannakikammayet ti League of Cities ket napili ti Vigan City a maysa a pilot area,” kinuna ni Ranches.
Kinuna ni Ranches a no makapagpipinnirman da Mayor Eva Marie S. Medina ken ti presidente ti League of Cities iti memorandum of agreement, mayimplementarton ti nasao a pilot a proyekto.
Kanaig daytoy, impakaammo ni Ranches a naaprobaranen iti sangguniang panlungsod ti maysa a resolusion mainaig iti daytoy a proyekto.
Kinuna ti bise mayor nga awan pay ti nadakamat nga opisina iti city government a pakaiyimplementaran daytoy a programa ngem manamnama a maammuanto bayat ti implementation stage.
Maysa a grant ti inted ti UN iti League of Cities ket iti panangiyimplementar ti naud-udi iti proyekto, isu ti mangted iti mabusbos ti napili a pilot area.#


text:
Che Guevara
Ni Dr. Ernesto Rafael Guevara de la Serna (Hunio 14, 1928 – Oktubre 9, 1967), kaaduan nga am-ammo a kas ni Che Guevara wenno el Che, ket maysa nga Arhentino a Marxista a rebolusionario ken Kubano a daulo ti guerila. Kameng ni Guevara iti Tignay a Maika-26 ti Hulio ni Fidel Castro a nangribbuot ken nangagaw iti poder iti Kuba idi 1965.
Kalpasan a nagpaay iti nadumaduma nga importante a takem iti gobierno ni Castro, pimmanaw ni Guevara iti Kuba idi 1965 tapno aronanna dagiti rebolusion iti sabali a pagpagilian, umuna iti Kongo-Kinshasa (ti agdama a Demokratiko a Republika iti Kongo) sa iti Bolivia, a nakatiliwan kenkuana ti maysa nga operasion militar nga impakat ti CIA. Mapapati a kayat idi ti CIA a biagen ni Guevara tapno mapalutpotda a nalaing, ngem kalpasan a matiliw iti gungugong ti Yuro, natay isuna iti ima ti Armada ti Bolivia iti La Higuera iti asideg ti Vallegrande idi Oktubre 9, 1967. Iti testimonia dagiti nadumaduma a tattao a nakipartisipar wenno saksi kadagiti pasamak kadagiti maudi nga or-oras ni Guevara, naammuan a pinapatay a dagus ti gobierno ti Bolivia ni Guevara tapno maliklikan ti maysa a pannakausigna iti publiko ken dagiti komplikasion a mabalin a mapagteng no maibalud isuna iti Bolivia.
Kalpasan ti ipapatay ni Guevara, nagbalin isuna a bannuar dagiti sosialista a rebolusionario a tignay iti Maikatlo a Lubong, kas maysa a teorista ken taktiko ti pannakigubat.
Dagiti linaon
Dagiti sinurat ni Che Guevara[urnosen | urnosen ti taudan]
- Self-Portrait: Che Guevara, Ocean Press, 320pp, paperback, 2005
- The Diary of Che Guevara, Amereon Ltd,
- The Motorcycle Diaries: Notes on a Latin American Journey, Perennial Press, ISBN 0007182228.
- Back on the Road: A Journey to Central America (Harvill Panther S.), The Harvill Press, paperback, ISBN 0802139426.
- The African Dream: The Diaries of the Revolutionary War in the Congo, Grove Press, paperback.
- Bolivian Diary, Pimlico, paperback, ISBN 0712664572
- Guerrilla Warfare, Souvenir Press Ltd, paperback, ISBN 0285636804.
- Reminiscences of the Cuban Revolutionary War, Monthly Review Press, paperback, 1998
- Che Guevara Speaks, Pathfinder, paperback
- Che Guevara Talks to Young People, Pathfinder, paperback
- Che Guevara Reader: Writings on Guerrilla Warfare, Politics and History, Ocean Press, paperback
- Critical Notes on Political Economy, Ocean Press, paperback
- Our America and Theirs, Ocean Press (AU), paperback, ISBN 1876175818.
- Manifesto: Three Classic Essays on How to Change the World, Consortium, paperback
- Socialism and Man in Cuba: Also Fidel Castro on the Twentieth Anniversary of Guevara's Death, Monad, paperback
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b German National Library; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, Integrated Authority File, naala idi Abril 9, 2014, Q36578 ti Wikidata
- ^ a b http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11886483d; data.bnf.fr; naala idi: Oktubre 10, 2015.
- ^ a b "Ernesto Che Guevara"; RKDartists: 229259.
- ^ a b Find a Grave; naala idi: Oktubre 9, 2017; ID ti nangitaneman ti: 4312.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Che Guevara iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Che Guevara iti Wikiquote (iti Ingles)
Sitsitio dagiti dokumentario[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti obra babaen ni Guevara, ladladawan ni Guevara, kdpy.
- Ti arkibo ti internet ni Che Guevara – aglaon kadagiti naisurat nga obra, ladladawan, ken dagiti bitla
- Ti Ipupusayni Che Guevara: Deklasipikado, manipud iti National Security Archive
- Ti Bolivia iti Aldaw nga Ipupusay ni Che Guevara, babaen ni Richard Gott with photos by Brain Moser (Naipablaak iti Le Monde diplomatique, Agosto 11, 2005)
- Che Guevara – Biograpia, ladladawan, ken dagiti teksto ni Che Guevara
- Ti 4 aminuto a panagsao ni Che iti UN idi Disiembre 11, 1964, iti pormat ti RealPlayer Pinduten tapno mangeg
- Ti nabiit a panagsao ni Che iti UN idi Disiembre 11, 1964 in pormat ti .wav Pinduten tapno mangeg


text:
Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maudi a paset)
Iti ‘yanko ita nga agisursuro, immakaren dagiti kabalbalayan iti amianan ti pagadalanmi ta innalan ti baybay ti dati a purok dita. Awanen daydi dati a basketball court, daycare center, barangay hall ken dagiti nagadu a sementado a balbalay. Asideg metten iti eskuelaanmi ti kadaratan. Atoy a pagteng, mabalin la unay a mapaspasamak met kadagiti dadduma nga ili saan laeng nga iti Tanap no di ket iti sibubukel a pagilian.
Kasano koma nga agpangato ti level ti danum no bumarbara ti lubong? Di ket koma agpababa ta agabbat/agpababa dagiti kadandanuman ta agawaaw wenno sultopen ti bara?
Ti Daga wenno ti Lubong, adda ‘tay makunkuna a North Pole ken South Pole. Ditoy, napnapno kadagiti bloke ti yelo, bantay pay ketdi ti kadakkelda (glacier iti Ingles), isu a sobra ti kinalamiis kadagiti pagilian nga asideg kadagitoy a Poles. Gapu ta nabara ti lubong, maapektaranen ditoy a paset a pakaigapgapuan itan ti pannakarunaw dagiti yelo. Nga isu met ti agayus nga agpababa agingga a makagteng kadagiti kadandanumantayo. Adayo man ti yan dagitoy, apektadotayo latta aglalo ket adda ti pagiliantayo iti asideg ti ekwador (tengnga a paset). Napalawlawantayo kadagiti taaw a mabalin a manglapunos kadagiti dadduma a paset ti pagiliantayo no agtultuloy daytoy a parikut.
Aglalo ket kuna dagiti eksperto a kadaytoy agdama a siglo (21st) ket pattapattaenda a 1.1oC ti ingatuan pay ti lebel ti danum kadagiti taaw. Epektona, mabalin a saantayo a masagrap ita ngem dagitinto annak dagiti annaktayo. Ti kinapardas ti pannakasagrap kadagiti dakes a bunga daytoy a global warming, agiray met ketdi iti no kasano ti panagadu ti populasion ken kadagiti aramidentayo nga addang itan.
Mabalin a kunaentayo a bay-antayon a problemaen daytoy ti sumaruno a henerasion. Ti napateg ita, no kasano a makigubaltayo kadagiti dangadang iti biag ket agbiagtayo a di makurkurangan. Ngem maaklon ngata ti konsensiatayo no saantayo man laeng nga aggaraw, wenno tumulong, para iti pannakasalaknib ti Lubong? Adda ngata ragsak a sagrapentayo no ditay’ idaddadaneng dagiti simple a wagas a makatulong iti tumunggal maysa aglalo kadagiti appotayto?
Saan laeng a parikut ti pagiliantayo daytoy a global warming. Iti sangalubongan. No kitaen ti mapa, pudno, bassit-usit laeng ti pagiliantayo a pagtaudan dagiti greenhouse gases no idilig kadagiti dadduma a nasion. Ngem dina kayat a sawen a maturogtayo lattan—a bay-an dagiti dadakkel a pagilian nga agkuti.
Laglagipen, addatayo iti paset ti Lubong a naynay a makasagrap kadagiti didigra a paltuaden ti global warming kas koma iti nakaro a tikag ken layus. No nakaro ti tikag wenno layus, saan laeng nga iti benneg ti agrikultura ti apektado. Adu dagiti lumtuad a parikut iti salun-at. Adda pay dita ti parikut iti panagbettak dagiti bulkan, tsunami, ginggined, bagyo ken dadduma pay nga adda pakainaiganna iti pannakaabuso ti nakaparsuaan.
Ngarud, masapul nga akmen ti tunggal maysa kadatayo ti obligasionna. Bassit man daytoy, no mapagtitipon, dakkel ti maitulongna iti pannakalapped ti ad-adu pay a didigra a sumangbay. Saan a fiction daytoy kaadda ti abut ti ozone layer-tayo. Ti ozone layer ti kasla kudil ti lubong a mangsagat iti sobra a bara nga agtaud iti init a sumrek iti Daga. Ngem nabuttawanen daytoy gapu kadagiti greenhouse gases.
Gapu kadaytoy nga abut, diretso ngarud a sumrek ti radiasion manipud iti init iti mabatoganna a pagilian. Isu a saantayo a masdaaw no addada dagiti pagilian nga adu ti matmatay gapu iti heat waves!
Makitatayo met ket itan ti panagkuti dagiti nadumaduma a pagilian iti sangalubongan. Addada dagiti maiwaywayat a taripnong dagiti lider iti lubong, a pakaibilangan dagiti lidertayo, tapno makaaramidda kadagiti addang a mangtulong iti kakaisuna a taengtayo.
Iti pagiliantayo pay, adda dayta makunkuna nga RA 9729 wenno Climate Change Act of 2009. Nakapokus daytoy no kasano ken ania dagiti rumbeng a maaramid a mangikabassit iti epekto ti panagbaliw ti panawen. Sagudayen daytoy a linteg ti obligasion ti tunggal ahensia ti gobierno kasta metten ti ordinario a tao para iti pannakasalaknib ti Daga.
Sika, ka-Sinursuran, ammom kadin ti aramidem tapno makatulongka met. No simrekka iti pagadalan, uray elementaria laeng, ammok nga adun ti nangngegmo a masapul nga aramidem. Kas koma kadayta panangiddep iti silaw, aplayans, ramit no saan dagitoy nga us-usaren. Ti simple a panamagsisina kadagiti marunaw ken di marunaw a basura tapno maipanda iti rumbeng a pakaidulinanda. Magmagna wenno agbisekleta laengen no asideg ti papanan. Kangrunaanna, ti panagmulamula iti kayo nga agserbi a sagatan dagiti sobra a sabidong iti angin wenno aglawlaw. No mannalon wenno agmulmulaka, ay, ket gesdam met, a, ti agusar kadagiti pestisidio wenno ania man a kemikal ta makadadael met dagita iti aglawlaw, iti daga, ken iti salun-atmo.
Adda kad’ baro kadagita? Awan, di kadi? Am-amang pay nga isursuroda iti pagadalan? Ti makadakes, saantayo pay a matungpal.
Ania ngata no pumudno ti mulmulmolan ti panunotko? Nga ania?
Ti angin nga angsen koma ti tao, agdepende iti kaadu ti oksiheno nga ipug-aw kenkuana dagiti mulana a kayo. No awan mulam, awan ngarud ti angsem? Tapno nalukay latta ti aangsam (saan a kinabaknang ti kayatko a sawen), masapul nga adu ti mulam a mangted kenka iti oksiheno. Masapul ti matching iti tao a nagmula ken iti mulana a mismo. Saan a mabalin nga angsen ti sabali (ta dida ag-match) ti oksiheno a para ken ni Juan.
Mapilitantay la ketdi nga agmula, saan kadi? Ngem anian a nagsayaat no pudno a kasta!
Kuna dagiti eksperto: ti Lubong, adda latta dita. Maispalna ti bagbagina. Ngem ti tao… datayo nga agnanaed, kasano?
Agtignaytayo ngarud itan. Wen, ITAN! Di rumbeng ti panagitantan. Adda pay laeng maaramidantayo.#


text:
Ilocano News: Napateg ti APEC meetings para iti RP
Ni Jessie R. Valdez
San Fernando City, La Union (21 November) -- Inakseptar ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ti imbitasyon ni Peru President Alan Garcia Perez nga agatendar iti 16th Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) ta napateg ti kakastoy a meeting para iti RP ket kasapulan met ti presensiya ti Presidente.
Ti pannaka-angay ti APEC isut maysa a wagas a panagkikita nga personal dagiti lideres ket ditoy da a madebelap ti nadekdekket pay a relasyon tumunggal nasyon ken makapartisipar da a mangted solusyon kadagiti agdama a problema a mang-apektar ti ikonomia ken seguridad ditoy lubong.
Babaen iti daytoy a miting inda agmaymaysa ken agtitinnulong da nga mangtaming kadagiti kangrunaan nga problema ditoy lubong a kas panangsustener ti panagdakkel ti ikonomia ta ti makalapped a maysa ket ti makunkuna a panagbaliw ti klima wenno climate change.
Daytoy ket saanen a maitantan pay ta ti Pilipinas ket nadidigra unay iti adu a panaglaylayus ket biniktima na't adu nga tattao nga isu pay laeng ti madama a tamtamingen ti gobierno tayo ita.
Sabali pay a dakes nga gapuanan daytoy a klima ket perdien na dagiti pagmulaan pagpagay ken dadduma pay a taraon ta agkirang nokuan ti daga. Kadagiti met walo a nasnasyon nga addaan dadakkel nga industria na, ti panagpugso da iti nangisit nga asuk (carbon emission) iti tangatang ket sapasap a perdien na't salun-at dagiti tattao.
Ket ti maudi a kangrunaan nga isyu nga tamingen ti APEC ket ti seguridad ken enerhia tumunggal nasyon.
Ita a tawen, kas maibasar iti tema da nga "A new commitment to the Asia-Pacific Development", dagiti lideres a timmabuno ikomit da ti panagmaymaysa da a manggun-od panagrang-ay babaen ti panagaramid da kadagiti wagas a pannaka-solbar ken pannaka-implimentar dagiti solusyon nga inda nagnunumuan ket mapalawa ken ad-adu pay koma ti partisipasyon dagiti maseknan a miembro.
Iti daytoy a gundaway, pabilgen da pay ti Asia- Pacific a komunidad, pannaka-promot ti asosasyon babaen kadagiti publiko ken pribado sektor, pannaka-inayon dagiti reprisentante ti sosiedad sibil ken panagtitinnulong dagiti "international financial institutions". (PIA LA Union) [top]


text:
Kenya
Nagsasabtan: 1°N 38°E / 1°N 38°E
Ti Kenya ( /ˈkɛnjə/ wenno /ˈkiːnjə/), opisial a ti Republika ti Kenya, ket maysa a pagilian idiay Daya nga Aprika a naisanglad idiay ekuador. Adda ti Taaw Indiano iti abagatan a daya, daytoy ket nabeddengan babaen ti Tanzania iti abagatan, ti Uganda iti laud, ti Abagatan a Sudan iti amianan a laud, ti Etiopia iti amianan ken ti Somalia iti amianan adaya. Ti Kenia ket adda ti kalawa ti daga iti 580,000 km2 ken ti populasion ti sumurok a 43 a riwriw nga agtataeng. Ti pagilian ket nainaganan manipud ti Bantay Kenya, ti maysa a nasingsangayan a dulon ken maikadua kadagiti kangatuan a tuktok ti bantay idiay Aprika. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Nairobi.
Ti Kenya ket adda ti napudot ken nadam-eg a klima iti igid ti aplayana ken ti Taaw Indiano, nga agbalbaliw ti nabaknang kadagiti kaatapan a karuotan a sabana nga agpauneg ti kadagaan a mapan idiay kapitolio. Ti Nairobi ket adda ti nalamiis a klima a lumamlamiis pay no umas-asideg idiay Bantay Kenya, nga adda dagiti tallo nga agtultuloy a gora ti niebe a tuktok. Ti napudot ken nadameg atropikal a klima ket gaparang manen iti kaunegan amapan idiay danaw Victoria, sakbay a mapan iti kalalainganna a kabakiran ken katurturodan a luglugar idiay lumaud a rehion. Dagiti rehion ti Amianan a Daya idiay igid ti pagbeddengan ti Somalia ken Etiopia ket namaga ken namaga bassit a luglugar nga adda kasla desierto a langa ti daga. Ti Danaw Victoria, ti maikadua a kadakkelan a nasadiwa a danum a danaw iti lubong (kalpasan ti Danaw Superior idiay Estados Unidos ken Kanada) ken ti kadakkelan a tropikal a danaw iti lubong, ket mabirukan idiay abagatan a laud ken nakibinningayan ti Uganda ken Tanzania. Ti Kenia ket naindayegan para kadagiti safari ken dagiti reserba ti nadumaduma a kita ti kaatapan a kas ti Daya ken Laud a Nailian a Parke ti Tsavo, ti Maasai Mara, Nailian a Parke ti Nakuru, ken ti Nailian a Parke ti Aberdares.
Ti rehion ti Nalatak a Dandanaw ti Aprika, a daytoy ket nakaikamengan ti Kenia, ket nakakitan kadagiti panagtaeng ti tao manipud idi paset ti panawen ti Akinbaba a Paleolitiko. Ti Bantu a panagpadakkel ket nakaabut ti lugar manipud idiay Laud-Tengnga nga Aprika babaen ti umuna a milenia AD, ken dagiti pagbeddengan ti moderno nga estado ket buklenna dagiti pagsasabtan ti Niger-Kongo, Nilo-Sahara ken Apro-Asiatiko nga etno-linguistiko a luglugar ti kontinentet, a mangaramid ti Kenia ti maysa nga adu ti kulturana a pagilian. Ti kaadda dagiti Europeano ken Arabo idiay Mombasa ket napetsaan manipud idi Nasapa a Moderno a paset ti panawen, ngem ti Europeano a panagsuksukisok iti kaunegan ket nangrugi laeng idi maika-19 a siglo. Ti Britaniko nga Imperio ket nangipatakder ti Protektorado ti Daya nga Aprika idi 1895, a naamammoan manipud idi 1920 a kas tiKenia Kolonia. Ti nawaya a Republika ti Keniaa ket nabangon idi Disiembre 1963. Kalpasan ti maysa a reperendum idi Agosto 2010 ken ti panakaampon ti maysa a baro a batay-linteg a nangsukat ti daan a tinawidan idi napawaya manipud ti Britaniko, ti Kenia tattan ket nabingbingay kadagitib 47 a kondado a nawaya manipud ti Nailian a gobierno ken agikedkedengda kadagiti pannakibiang a naibatay ti konsultasion ken panagtitinnulong. Dagiti kondado ket tinurayan babaen ti panagbutos kadagiti gobernador ken nawaya nga agtigtignay manipud ti sentro a gobierno idiay Nairobi.
Ti kapitolio, a Nairobi, ket isu ti rehional a sentro ti komersio. Ti ekonomia ti Kenya ket isu ti kadakkelan babaen ti GDP idiay Daya ken Tengnga nga Aprika.[6][7] Ti agrikultura ket isu ti nangruna a agpatpatrabaho ken ti pagilian ket tinawtawid nga agiluluas ti tsia ken kape, ken ti pay kinaudi dagiti nasadiwa a sabong idiay Europa. Ti serbisio nga industria ket maysa a nagruna a mangpatpatarya ti ekonomia. Ti Kenia ket maysa a kameng ti Komunidad ti Daya nga Aprika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Batay-linteg (2009) Art. 7 [Nailian, opisial ken dadduma pay a pagsasao] "(1) Ti nailian apagsasao ti Republika ket Kiswahili. (2) Dagiti opisial a pagsasao ti Republika ket ti Kiswahili ken Ingles. (3) Ti Estado ket Nasken a–-–- (a) mangipatakder ken agsalaknib ti dibersidad ti pagsasao ti tattao ti Kenya; ken (b) mangipatakder ti panagrang-ay ti panag-usar kadagiti patneng a pagsasao, ti Senial a pagsasao ti Kenia, Braille ken dagiti daddum apay a porma ti pannakisao ken dagiti teknolohia a maserrekan ti tattao nga adda dagiti disabilidad."
- ^ Kenya 2009 a Populasion ket pagtaengan a senso. knbs.or.ke
- ^ a b c d "Kenya". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 19 Abril 2012.
- ^ "Human Development Report 2014" (PDF). United Nations. 2014. Naala idi 26 Hulio 2014.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Etiopia a GDP a bileg ti panagggatang idi 2010: 86 bilion. Imf.org (2006-09-14). Naala idi 9 Abril 2012.
- ^ Ti Kenya a GDP a bileg ti panaggatang idi 2010: 66 Bilion. Imf.org (2006-09-14). Naala idi 9 Abril 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kenya iti Wikimedia Commons
- Gobierno
- Panakangiwat ti Gobierno Opisina ti Pannakangiwat ti Republika ti Kenya.
- Gobierno ti Kenia Opisial a sitio.
- Kenya
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Daya nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1963
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Papa Sixto IV
Ni Papa Sixto IV (21 Hulio 1414 – 12 Agosto 1484), naipasngay idi a kas ni Francesco della Rovere, ket isu ti Papa manipud idi 1471 aginggana idi 1484. Dagiti nagun-odanna a kas ti Papa ket mairaman ti pannkabangon ti Sistina a Kapilia; dagiti grupo ti artista nga inurnosna ket nangipayuna ti Nasap a Renasimiento idiay Roma nga adda ti immuna a maestra obra ti baro nga artistiko a panawen ti siudad, dagiti Batikano nga Arkibo. Ni Sixto ket nagpaadu pay kadagit ahenda ti Espaniol a Panagala ken nangibabawi kadagiti bilin ti Konsilo ti Konstansa. Isu ket naindayegan para iti kina-neopotismona ket kinabukbukodan a nairaman iti di naidayegan a Pazzi a Pannakikumplot.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lauro Martines, Abril A dARA: tI Florencia ken ti Kumplot a Suppiat ti Medici, Oxford: Unibersidad ti a Pagmalditan, 2003, pp. 150–196.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Sixto IV iti Wikimedia Commons


text:
Tropikal a klima
Ti tropikal a klima ket ti klima iti tropikal a rehion. Iti Pannakaidasig ti klima ti Köppen daytoy ket ti saan a namaga a klima nga amin dagiti sangapulo ket dua a bulan ket addaan kadagiti natimbeng a temperatura iti saan a nalamlamiis ngem 18 °C (64 °F). Saan a kas dagiti nakaro a tropiko, nga addaan kadagiti nakaro a panagdumaduma iti kaatiddog ti aldaw ken temperatura, iti panawen, ti tropikal a temperatura ket agtultuloy a natalinaay kadagiti amin a paset ti tawen ken dagiti panagdumaduma iti panawen ket kaaduan babaen iti panagtutudo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tropikal a klima iti Wikimedia Commons


text:
CANDON CITY – Maysa a menor de edad a calamay vendor ti kinabil ti kinaay-ayamna iti basketbol idiay Barangay San Isidro itoy a siudad.
Nagpulong iti polis ni Alex (nailinged ti naganna ta menor de edad ), 17, residente iti Bulbulala, Santiago, Ilocos Sur a kinabil ni Jener Marzada, 21, residente iti Ayusan Santa Lucia, ILocos Sur gapu iti mapapati a pannakapasakit ti suspetsa bayat ti panagay-ayamda iti basketbol.
Kas maibasar iti blotter ti polis, agay-ay-ayam iti basketbol ti biktima ken suspek ken dadduma pay a kakaduada idi aksidente a natiruan ti kannawan a mata ti suspek a nagtungpal iti nabara a diskusion agingga a kinabil ti suspetsa ti biktima.#


text:
KASTOY ti panangdeskribir ti obispo iti mapatakder a simbaan: Addaan iti tallo a naves: at-atiddog bassit ngem 97 “varas” (ca .81 m.); aglawa iti nalablabes bassit ngem 35 varas (ca. 29 m.) ken agtayag iti 18 varas (ca. 15 m.).
Kalpasan ti naunday a panawen, manipud idi 1768 a panagkiddaw ni Obispo Miguel Garcia iti ari iti pammalubos a mangipatakder iti simbaan, nailugar ti panuli ti simbaan idi Enero 31, 1790. Kalpasan ti uppat a tawen, nalpas ti diding, bato amin.
Kas maarisit iti panagadal ni Fr. Scharpf, adda daan a simbaan a nakatakder sakbay a naipatakder ti katedral.
Pagarigan laengen idi naidestino ni Fr. Garcia iti Vigan idi Hunio 20, 1767, nadakamat nga awan ti pudpudno a katedral, nupay adda nakatakder a parokia a simbaan ti Vigan a saan a maikari iti kinadaeg saan laeng iti Mannakabalin a Dios, no di pay iti sabali a nadaeg, ti Espaniol nga ari.
Nadakamat pay ti daan a simbaan iti maysa nga expediente mainaig iti resulta ti inspeksion nga insayangkat ti uppat a mabigbig nga umili ti Vigan (awan ti mabirokan nga arkitekto a mangsukimat iti simbaan) tapno maammuan ti pudpudno a kasasaadna, no mabalin pay a matarimaan wenno maipatakder ti kabarbaro a simbaan.
Indeklara ti expediente a dakes ti arkitektura ti simbaan, narukan ti pundasionna ket pagamkan a marpuog no adda dumteng a ginggined, ken adda iti lugar a lalayusen gapu iti kaasidegna iti karayan.
Ken ni Fr. Scharpf, probable nga as-asideg ti simbaan (ken ti Vigan) iti karayan ta napateg daytoy iti transportasion. Mabalin a pudno daytoy ta maysa pay la nga isla ti Vigan iti daytoy a tiempo. Ngem adda duadua ti nagsurat no ania daytoy a karayan.
Kastoy ti nailanad iti footnote ti sinurat ni Fr. Scharpf kanaig iti nailanad iti dokumento nga impatulod ni Fr. Garcia iti Espania a nakaipalaonan dagiti pamma-liiw da Uriarte, Moreno, Sespedes ken de los Santos no apay a kasapulan ti baro a simbaan: Ipakita a nalawag dagitoy a pammaliiw nga as-asideg iti karayan (Karayan Mestizo?) ti daan a simbaan (ken ti daan a Vigan). Probable daytoy no ikonsideratayo a napateg dagiti karayan iti transportasion.
Sabali pay nga insidente ti nakadakamatan ti daan a simbaan, ken iti daytoy a gundaway, ti maipatpatakder a baro a katedral : naangay ti misa iti kapatpatakder a katedral idi Hunio 22, 1797 ket inkarigatanda a pinagbalin nga aglanga a disente gapu ta iti daytoy a panawen, agbalballaagen a marpuog ti daan a simbaan
Nalawag iti sinurat ni Fr. Scharpf iti kaadda ti dua a simbaan, ti baro ken ti daan.
Makatikaw ngarud ti nailanad iti historical marker. Dinakamatna a naipatakder ti katedral idi 1641. Ngem iti panagadal ni Fr. Scharpf, sa laeng nailugar ti panuli ti katedral idi Enero 31, 1790. Ti daan kadi a simbaan ti naipasdek idi 1641?
Nadakamat pay iti sinurat a masarakan ti daan a simbaan iti lalayusen a lugar.
Kuna dagiti lallakay nga adda rebba ti pasdek iti asideg ti karayan Mestizo iti dayaen ti Barangay Cuta, Vigan. Maysa a lokal a historiador ti mamati a ti rurog ti daan a simbaan dayta. Ti laeng problema, awan pay ti nasarakan a sinurat a mangpatalged iti dayta.
Ngem uray ti agdama a katedral ket naipatakder iti asideg ti karayan. Adda iti amiananna ti dan-aw a mapapati a paset idi ti Karayan Mestizo.
Malaksid dayta, naduktalan a maysa a kamposanto idi ti nagsaadan ti Divine Word College. Idi tiempo dagiti Kastila, naipakadawyan a kaariping ti simbaan ti kamposanto.
Ania ti pudno? Daytoy ti kasapulan a lawlawagan ti National Historical Institute.##


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Gapu ta saanen nga agdarum ti biktima, saanen a nakasuan ti nangbagsol kenkuana.
Nagpirma ni Joy Punio y Pacis, 31, naasawaan, iti kasuratan a saanen nga agdarum isu nga ikonsideran ti kapolisan ditoy nga awanen ti kaso maikontra iti nangbagsol kenkuana a ni Randy Fabregas y Malnuyen, 24, naasawaan, car wash boy, natibo iti Cagayan de Oro ngem agnaeden iti Zone 2, Bantay, Ilocos Sur.
Naammuan iti panagimbestiga dagiti polis nga idi agarup alas 3:30 ti malem ti Hulio 12, bayat ti panaggiinom da Fabregas ken kakaduana iti Elite Zone and Auto Detailing, simmangpet ni Punio a nabartek ket kinunana iti Ilokano: “Kayatmo ta iyutek ni Buntis”.
Nagresulta daytoy iti panagsubang da Fabregas ken Punio ket nangala ti suspek iti kitchen knife sana binagsol iti naminsa ti biktima.
Naitaray ti biktima para iti pannakaagas ti sugatna iti makannigid a takiagna iti Rural Health Unit ti Bantay sa naiyalis iti Gabriela Silang General Hospital iti Tamag, Vigan City.#


text:
Gabby Silang
2/16/2005 9:45:00 PM
Agbasaak sa laengen? Daytoy ti kanayon nga irason ko na masadot nga agsurat. Naamiris ko nga kayat ko nga agbalin nga mannurat manipud idi mangrugiak nga agsurat iti makuna a journal. Morning Pages ni Julia Cameron iti libro na nga The Artists Way iti pinadas ko nga technic. Binigat ang agsuratak ti 3-kabulong iti A4 size nga bond paper manipud pay idi 2001 aginggana kadagitoy nga aldaw.
Ngem naduktalak haan gayam nga asi-asi iti agsurat kangrunaan na iti nasayaat nga panurat. Nalakaak nga agsurat iti journal gapu ta freeflowing wenno stream of consciousness iti isur-surat ko. Isurat ko aniaman iti simrek iti panunot ko, no maminsan agsurat latta kasla automatic iti imak. Adu iti biddut ko nga agsurat. Kangrunaan na iti lengguwahe. Ilokano kadi, duwa, talo, nga sao maragitan nakon (aglalo iti daytoy nga umuna nga padas ko). Filipino, nalaklakan sa ta isu met sao me iti panagdakkel mi iti Ilocos (naiyanak ak idiay Manila), ngem narrabaw lang nga pagsasao. Ingles, isu iti aramat ko nga agsurat iti journal ngem problemak iti makariro nga grammar.
Isu nga agbasaak laengen! Haan ko nga isyu iti disiplina iti panagbasa manipud idi 2002 nga imayak ditoy Saudi Arabia kas OFW. Kada bulan masapul nga magunudak iti reading quota nga uppat (4) nga libro. Isu nga kada tawen adda limapulo (50) nga libro iti mabasak.
Naganas ti agbasa. Maka-inspire dagiti manurat isu nga nakamay-mayat nga panunuten iti pumadas nga agsurat. Nasaayat siguro nga mangngegan ken mabasa met iti sabali dagiti eksperiensiak nga naidumduma. Lallalo nga makaay-ayo no maibaga dagiti agbasa iti pagpadaan iti naiusarat ko iti kabibiag da. Kapintasan na unay para kadagiti dadduma nga mannurat nga maibkas da iti bagi da para kenkuada (expressing for their own sake and sanity). Maysa kadagit eskwela iti panunot (School of Thoughts) nga iti umuna nga responsibilidad iti mannurat ket iti bagi da, wenno iti arte/musa da (art and muse), sumaruno laeng iti sabali nga tao wenno iti agbasa kenkuada.
Idi makitak iti Iluko.com iti internet, nag-downloadak iti sarsarita ken salaysay. Maka-katkatawaak nga agbasbasa ta nakaadado dagiti beddal ko. Iti daytoy nga umana a padas ko nga agsurat, idi rugiak daytoy nga salaysay ket nakarigrigatak nga agtipa iti keyboard iti laptap (notebook) ko, haan nga automatic. Ngem iti panagpatuloy ko nga agtipa, ala ket umado met gayam iti makunak ken makasuroak met gayyam nga agsurat. Kasla magic nga sumigsiglatak nga makapanunot, agbalikas, agtipa ito sao wenno maisarita.
Agbasa kunak sa? Agpasyo tarigagay ko nga ado iti mabasak. Gimatangak pay iti libro no kasano iti napardas a panagbasa (Speed Reading) ngem haan ko pay nga nasursurwan. Ta nagmayat sa nga namnamen dagiti prosa ken agtaga-inep iti aldaw (daydream) kadagiti paset nga maka-ayayo iti nobela. Sigud idi mapasayaat ni Gutenberg iti printing press ket naka-adado nga talaga iti rumbeng nga mabasa. Ken manipud idi napatuar iti internet nakalaklaka iti ag-download iti makuna nga e-books wenno digitized nga libro aglalo dagiti Classics.
Nadumaduma iti libro a kas met iti kinaduma-duma iti agbasbasa. No iti panagbasa ket mabalin nga mainaganan babaen iti interes wenno panggep iti agbasbasa,mabalin da nga mainaganan a kas iti sumaganad: adda agbasbasa nga tarigagay da nga ma-entertain (leisure driven) wenno mapaliiw iti libre ng oras da; dagiti dadduma kayat da nga adu iti maamuan (information/knowledge driven) da tapno adda maibaga da kadagiti kapatpatang da; addaan met agbasbasa nga kasla addiction (compulsive driven) da iti agbasa; ken kaaduan na iti natalneg nga agbasbasa ket dagiti mannurat met laeng nga suportaran da, i-criticize da, i-celebrate da, ken i-patronize da iti aramid iti pada da a mannurat (critical & purpose driven). Kas makuna, agbasa dagiti mannurat tapno manayunan da iti naan-anay nga inspirasyon, siglat, ken estilo nga agsurat.
Ania iti basbasaek? No naganak iti makuna a genre (klase iti isinurat), magustuak iti fiction aglalo dagiti Classics. Para kaniak mayat siguro nga mapadas ko nga mabasa ito makuna nga canon (literary tradition), dagiti naiuna nga naisurat manipud idi maiuso iti libro. Aglalo ta dagitoy nga libro aginggana ita ket nabileg iti importansiya da. Agbasaak met kadagiti modern fiction (aglalo kadagiti bestsellers da Robert Fulghum, Paulo Coelho, James Clavell, kdpy.) ken non-fiction.
Maysa nga libro nga nabasak ket napaulwan iti The New Lifetime Reading Plan (The Classic Guide to World Literature, Revised and Expanded) nga insurat da Clifton Fadiman ken John S. Major. Kunaen iti mannurat nga ti libro ket naisurat tapno punuen na iti kapanunutan dagiti agbasbasa nga nainayad ken inut-inut, haan ang insapilitan kadagiti kangrunaan nga pampanunot, pakinakem, rikna, ken imahinasyon, dagiti nalatak nga mannurat iti sangalubungan. Daytoy nga libro ket mangted iti salaysay wenno backgrounder kadagiti nadumaduma nga libro sipud pay idi immuna nga panawen. Maysa nga madillaw ko iti daytoy nga libro ket iti kaawanan iti paboritok nga Al eman nga mannurat nga ni Herman Hesse ( nagsurat iti Sidhharta, Narcissus and Goldmund, Stepenwolf). Uray pay no kasta, napateg daytoy nga libro kasla appetizer para kadagiti mahilig nga agbasa wenno mangrugi nga agbasa iti napintas nga literatura.
Kapada daytoy nga libro ket iti insurat ni Cory Bell nga Literature: A Crash Course, agpada da nga nang-usar iti makuna nga chronological approach iti panangipakita da iti panagdur-as iti literatura. Gapu iti kinabassit iti libro ni Bell, limitado iti panakasalaysay dagiti napapateg nga libro ken mannurat nga inna nadakamat. Maysa daytoy nga libro nga naananay nga suplementaryo kadagiti mannurat ken managbasa nga maamuan dagiti importante a paset iti panurat (literatura) iti naduma-duma a panawen.
Interes ko nga talaga iti agbasa! Isu nga kayat ko met nga maduktalan dagiti nadumaduma nga kapatgan nga libro tapno addaan nak iti direksiyon no ania iti rumbeng nga basaek, ta nakaad-ado iti mabasa isu nga masapul nga agpiliak. Ngem maysa nga nalatak nga playwright ni Edward Albee nga nagkuna nga, Read the greatest stuff but read the stuff that isnt so great, too. Kunaen da ngarud kasano nga mai-kumparam iti napintas nga panurat kadagiti naalas no haan ka met nga makabasa iti haan nga kapintasan nga panurat. Iti napintas kuna da ngarud ket aglalo nga pumintas no maiabay kadagiti naalas.
Inspirasyon ko met kas agsursuro nga agbalin nga mannurat iti kinuna ni Anna Quindlen, For some reading begets rereading and rereading begets writing, iti libro na nga How Reading Changed My Life. Nangabak isuna iti Pulitzer Prize Award para iti kolum na nga Private and Public iti New York Times. Insalaysay na iti regget na nga agbasa manipud idi ubbing pay isuna agingga ita nga nagbalin isuna nga mannurat. Innayon na pay nga dua laeng iti dalan iti panagbalin nga manurat, One is to write, the other is to read. Iti maudi a passet iti libro, nangilista isuna kadagiti nadumaduma nga Top Ten List na nga lib-libro a kunaen na nga arbitrary ken capricious iti panagpili na.
Isu nga aggagetek nga agbasa barbareng agbalinak to met nga mannurat ! Ngarud sinurot ko met nga maaddaan iti personal ko nga Reading Plan. Adda kwadernok (notebook) nga nangi-listaak kadagiti mannurat ken pa-ulo ito nadumaduma ang insurat da manipud iti panawen dagiti Griyego aginggana iti 1900 a siglo. Maragsakannak nga makita no maadaan iti check mark iti listaak. Pangep ko nga makabasa uray maysa lang kadagiti kangrunaan nga libro dagitoy nabibileg nga mannurat.
Kasano nga basaek amin daytoy? Isu ngarud nga kayat ko koma nga masursurwan iti Speed Reading. Haanak pay met nga nabaknang tapno matagikuak amin dagitoy nga libro, maysa nga biblioteka iti masapul ng maipatakder ko no maurnong ko amin daytoy nga libro (maysa kadagiti tarigagay ko). Agyamanak lang ta addaan internet. Haan ko nga problema nga gatangek amin daytoy nga libro ta adun iti na-download ko nga e-books (digitized books) manipud ti website ti Project Gutenberg. Sumagmamano met iti nadengngeg ko nga nobela ta mabalin nga basaen iti Microsoft Reader dagiti e-books. Isu nga no addaak iti opisina agububra a kas koma encoding maalak pay iti agdengngeg kadagiti nobela. Wenno no awan unay maubra kanayon nga nakamulagatak iti screen ti computer (ngem saan met nga agtiptipa iti keyboard), agbasbasaak nukua iti nobela. Kaslaak la bagtit nga makakatkatawa wenno makasangsangit kadagiti istorya. Alaek pay iti oras iti panangan nga agbasa manen iti nobela.
Don Quixote ni Miguel Cervantes iti umuna nga nobela nga nabasak a kas e-book nabuntog daytoy nga libro. Gapuan sa iti nakapirdian iti matak, ta masapul kon ita ti agantiokos tapno makikitaak iti adayu (myopia). Isu nga tatta agdenggeg laengen, kitak iti screen no sumagmamano nga kanito no madengngegak dagiti napipintas nga prosa.
Napateg nga gameng ko iti notebook computer ko (isu nga Precious ti nagan na), ag-downloadak manipud iti internet kadagiti nadumaduma nga salaysay, reviews, critic ken dadduma pay nga mabasa. Isu nga aglalo nga immado iti basaek. Kangrunaan nga website a pasyarak ket ti aldaily.com (Arts and Literature Daily). Addaanak pay nadumaduma nga subscriptions iti e-groups, wenno online discussion groups panggep iti panagbasa, panagsurat, ken sabali pay nga interes ko iti literatura. Ti Barnes and Nobles University ket addaan libre nga on-line courses iti nagduduma nga libro nga ilaklako na. Mabalin ka agsurat iti komentaryo ken opinyon mo iti libro nga adadalen ken makipag-patang (discuss) kadagiti padam nga estudyante ken iti mangisursuro iti kurso. No iti literatura iti Pilipinas iti pagsasaritaan, ti website ni Ian Icasocot iti kangrunaan nga papanan. Iti umuna nga website nga nakitak ken nabasak nga naisurat iti Iluko ket ti website nga napaulwan iti Sinurat/Akda . Maragsakanak la unay idi madanon ko met daytoy portal ito Iluko.com.
Dakkel nga talaga ti maitulong iti internet tapno aglalo nga maawatak iti basbasaek nga libro. No haan ko nga magatang iti Cliff Notes iti libro nga basbasaek pasyarek iti website da. Aglalo idi basaek iti Ulysses ni James Joyce (considered by The Modern Library (USA) as the No. 1 novel of the 20th Century), aginggana ita pappadasek nga amirisin no ania nga talaga iti pakaituronan iti nobela na. Gapu iti internet na gduduma nga reviews iti nabasak pangep kadaytoy nga nobela. Adda agkuna nga rumbeng nga agsao (oral) iti panagbasa kadaytoy nga nobela. Kuna da pay nga addo iti nangirugi nga agbasa kadaytoy nga libro ngem haan da nga naturpos nga basaen gapu iti kinarigat nga maawatan. Isu nga kinarit ko iti bagik nga basaen daytoy nga nobela. Nalpas kon ngem haan ko unay maawatan, agyamanak lang iti tulong iti Cliff Notes ta nasurotak bassit iti nobela. Panggep ko nga basaen manen daytoy nga nobela, pagiddanek nga basaen ken denggen iti audio-book nga version na.
Gapu ta addaanak iti reading quota kada bulan mas tarigagay ko nga ado iti mabasak ngem diay makuna nga reading between the lines. Isu nga maysa nga estratehiyak nga namnamen dagiti prosa ket iti kaadaak iti literary notes. Bungonek ti libro iti bond paper a kas protkesiyon iti nalaka nga aglinget nga imak ken isun to met iti puraw nga abong iti pagsuratak kadagiti bulong iti napintas a paset iti nobela. Inton maturpos ko iti nobela i-encode ko dagitoy nga prosa ket inayon ko iti kolesiyon ko kadagiti dadduma pay nga literary notes ko. Ikonsiderak nga sacred ken napateg nga taripatwen nga nasyaat dagiti libro, isu nga haanak nga ag-komento ken agsurat kadagiti bulong iti libro (magustuan na unay ni Ms. Librarian iti aramid ko). Mayat met nga ganasen dagiti sumaruno nga agbasa dagiti librok kas iti panangganas ko kadakuada.
Ambisyoso iti planok nga koleksiyon iti libro. Dagitoy ket dagiti insurat ken nangabak iti nadumaduma nga pasalip iti literatura kas kadagiti: Nobel Prize Literary Laureate, Man Booker Prize Award, Pulitzer Prize Award, US National Book Award, kdpy; dagiti libro iti nalalaing nga manurat nga Filipino (Ilocano, Tagalog, Bicolano, Cebuano, Phil-ams, etc ); kdpy. Iti panagsublik iti Pilipinas, kangrunaan nga basaek to dagiti nobela dagiti Filipino nga mannurat. Ipaglastog ko nga kunaen nga nabasak iti sumagmamano nga nobela ni Sionil Jose isuna laeng naisurat dagitoy iti Ingles.
Ni adun sa met iti nasaritak (wenno natangtangawtaw ko!), makapagsuratak sa met gayam, straightforward nga pagsasao, ngem tarigagayak nga makapagsuratak to met iti makuna nga literary prose, sumarunon ton, isu ngarud nga agbasaak pay lang, okey.
(No ada komento iti naisurat mabalin nga ma-e-mail iti manurat: gabbysilang1@yahoo.com)
Riyadh, KSA
2005


text:
Makaparegta Ti Literatura?
Wen met, a! Makaparegta ti literatura. Saan laeng a makapasalibukag no dipay ket balbaliwanna ti karirikna (mood). Pagwerretenna ti panunot. Daytoy ti natakuatan ti sientista iti Basque Center on Cognition, Brain and Language a nangadal maipapan itoy. Naipablaak itoy a sinukisokna iti NeuroImage Journal, ti kalatakan nga agirakrakurak maipapan iti panagadal ti panaggunay ken panagtrabaho ti utek.
Adda dakkel nga akem ti literatura iti biag ti tao babaen iti panangitedna iti dakkel nga impluensia ken panagbalbaliw. Impluensia no kasano a sangoen ti tao ti agdama pakarikutan wenno kasasaad nga agturong iti nasirnaat nga aglawlaw. Panagbalbaliw manipud iti nakaikursongan a gayunggayong ket agturong iti kuko ti lawag.
Isu a napateg la unay ti literatura.
Ngem iti agdama, sumangsango iti binuntuon a lapped. Gapu iti sumsumiag nga itatayok ti panagdur-as ti teknolohia, bimmassit dagiti agessem iti literatura. Ad-addan a sangoen dagiti ubbing dagiti ay-ayam iti internet. Dagiti agtutubo, addadan kadagiti kangrunaan a social networking sites. Dagiti networking sites nga inawagan pay ti maysa a panagadal iti Unibersidad ti Pilipinas a kas nainlubongan a playground wenno lugar a pagay-ayaman, pakibinnoltitan, pakitintinnakunaynayan kadagiti pagayam ken naam-ammo laeng sadiay ngem saan iti personal.
Iti met maysa nga arungaing ti grupo dagiti mannaniw iti Katagalogan, lagidawenda la unay ta saandan a marikna ti kinapateg dagiti dandaniw kadagiti agtutubo iti agdama. Ngamin, inawagan kano payen dagitoy iti “boring” wenno “walang kalatoy-latoy” wenno saanen a makaengganio. Lalo la unay iti panagdengngeg kadagiti poetry reading. Isu a binaliwanda ti tignayda a mangallukoy (approach) kadagiti agessem ken uray saan babaen iti panangiruarda manen ti daan a kannawidan, a kas iti panangparegtada manen ti balagtasan. Ti balagtasan ket kapadana met laeng ti crisotan iti Pampanga ken ti bukanegan ni Ilokano.
Iti panagadal ti Basque on Cognition, Brain and Language, dagiti maagsaw a balikas – lalo dagiti balikas a tayutay ket pagwerretenna ti panunot ti asinoman a makabasa wenno makangngeg. Maabbukay ti rikna a mangammo ti nalawag a kaipapanan dagiti balikas. Kasla presko wenno sadiwa a kanayon ti eesseman a mangammo kadagiti kabarbaro a banag. Isu a maipan iti sango ti utek dayta nga aaresgaan. Dayta ti bileg ti literatura.
“The front part of the brain is activated and more resources in the cerebral process for this expression are employed with the activity that requires processing the abstraction of rhetorical figures of speech such as the oxymoron, which aim to communicate things that do not exist”, naisurat ti nasao a panagadal iti NeuroImage Journal..
Dinakamatda dayta tayutay nga oxymoron a kas ehemplo nga adda bileg ken guyugoy dagiti balikas. Tiliwenna ti atension iti asinoman. Ket pudno met a makapangato unay ti kiday apaman a mabasa wenno mangngeg dagiti tayutay. Kas iti nadakamattayon nga ehemplo ti oxymoron iti napalabas nga isyo daytoy a kolum.
A kas koma iti: Puraw a rabii. Addan ketdin puraw a rabii met? Adda a. White night, kunada met iti English. Wenno iti kaitutopanna iti literal ket napuyatan wenno saan a pulos a makaturturog wenno agnanayon a siririing – gapu iti nadagsen unay a pakarikutanna ken pakaburiboran wenno aniaman iti saanna a maiturturog.
Wenno iti maysa pay nga ehemplo: sibibiag-a-natay. Iti English, living-dead. Natay la ngaruden sibibiag pay, hmp? Adu dagiti maawagan a sibiag a natay lalo kadagiti biktima iti nagduduma a kita iti nakaam-ames a sakit; dagiti biktima iti inhustisia ken pannakairurumen iti kalintegan ti tao; ken dadduma pay a kaibatoganna a balikas. Kasta ti kabileg dagiti balikas a tayutay. Kasta ti kabileg ti literatura.
Iti ababa a pannao, kas iti nasukisok ti Basque on Cognition, Brain and Language, adda ti talugading dagiti a balikas a mangguyugugoy iti bukodda nga audience.@
Monday, March 05, 2012
Makaparegta Ti Literatura?
5 comments:
- wenbin wang said...
-
You need to be brisk to maintain equilibrium while executing mind blowing shots. Moncler Sale And tennis sneakers are a heck helpful in this regard. Tennis sneakers are ideal in providing support to the sides Belstaff Leather
of your feet while you make side to side movements. They are lightweight and flexible.Belstaff Womens Jackets
Herringbone patterned rubber outsole offer you excellent grip on all courts. These sneakers are well cushioned to comfort your Ugg Boots Salefeet and assure you a bombastic performance. So, shop a pair of tennis sneakers of your choice to meet your court needs and sore high on the success of your game. Kick the ball for a fine goal with cool football or soccer sneakers.
- 10:16 AM
- biningshao said...
-
Broadcast your Office 2010 PowerPoint presentation to a remote audience, whether or not they have PowerPoint installed. The broadcast download Office 2010 PowerPoint slide show feature allows you to share your presentation through a Web browser quickly without additional set up.
- 5:15 PM
- Alice said...
-
sac fendi
sac guess
sac dolce gabbana
sac gucci
sac louis vuitton
sac prada
sac versace
sac juicy
sac burberry
sac chanel
sac chloe
sac dior
lunettes de soleil
lunettes de soleil gucci
lunettes de soleil louis vuitton
lunettes de soleil dolce gabbana
lunettes de soleil ed hardy
- 9:25 AM
- lin741852 said...
-
sac burberry
sac chanel
chaussures nike
porte cles chanel
bracelet louis vuitton
chaussures puma
portefeuille louis vuitton
chaussures louis vuitton
sac a main
chaussures Christian Louboutin
dolce gabbana tasche
ed hardy tasche
fendi tasche
tee-shirts louis vuitton
louis vuitton pas cher
sac juicy
sac guess 2012 soldes
sac guess pas cher
tee shirts prada
tee shirts louis vuitton
prada bolsas
versace bolsas
Christian Louboutin Soldes
Christian Louboutin 2012
sandales Christian Louboutin
Christian Louboutin pas cher
chaussures Christian Louboutin
sac louis vuitton 2012
louis vuitton soldes
- 8:53 AM
- smartglane said...
-
It should be main data of the blog post. I read the post it is very informative
- 9:38 PM


text:
SANTA, Ilocos Sur – Tallo ti natay iti nagsisina nga aksidente idi Marso 16 ken 17 a pakaibilangan ti maysa a motorista a naitapuak iti rangkis iti Sitio Pideg, Santa, Ilocos Sur.
Iti aksidente a napasamak idi Marso 16 sadiay Barangay Bahet, San Ildefonso, Ilocos Sur, nainaganan ti biktima a ni Gerald Banez y Cabanting, 27, awanan asawa, mekaniko, ken natibo iti Pilar, Abra ngem agnanaed iti Barangay Buquig, Bantay, Ilocos Sur.
Segun iti report, napakaskas ti Rusi Jumper a motorsiklo ni Banez gapuna a nadungparna ti Yamaha RS100 tricycle a minaneho ni Renato Tadios y Tabangin, 49, naasawaan, ken residente iti Barangay Nambaran, Sto. Domingo, Ilocos Sur.
Iti panagimbestiga dagiti polis, mapapati a nakainom ni Banez ket napataray unay bayat ti panagpaamiananna a direksion ket nasapgidna ti makannigid a footrest ken side mirror ti traysikel a puon ti pannakapukawna iti kontrolna iti manibela a nakaigapuan ti pannakaikrasna.
Naitaray ni Banez iti Northside Doctors’ Hospital, Guimod, Bantay, Ilocos Sur ngem naideklara a natayen gapu kadagiti sinagrapna a dunor iti nadumaduma a paset ti bagina.
Naipaagas met ti makannigid a tangan ti saka ni Tadios ket naipaagas iti San Ildefonso Medical Unit.
Kabayatanna, saan pay a nabigbig ti lalaki a naitapuak iti rangkis iti pagpikoran a sakup ti Sitio Pideg, Barangay Magsaysay District, Santa, Ilocos Sur idi parbangon ti Marso 17.
Kuna ti report nga agpaabagatan ti nangisit a Mio Sporty motorcycle a minaneho ti biktima ket mapapati a napukawna ti kontrolna iti manibela iti kurba a paset ti highway a puon ti pannakadungparna iti kongkreto a bangen ti akinlaud a paset ti kalsada a nakaigapu ti pannakaitapuak ti drayber iti nauneg a rangkis.
Naiyuli met laeng dagiti nagresponde a kameng ti BDRRMO ti Santa ti biktima sada intaray iti RHU ti ili ngem indeklara ti doktora a nangtaming kenkuana a dead on arrival.
Saan metten a naidanon a sibibiag ti lalaki a dinungpar ti maysa a bus iti national highway a sakup ti Barangay Mantanas, Sta. Cruz, Ilocos Sur idi parbangon ti Marso 17.
Dead on arrival iti Sta. Lucia District Hospital ni Henry Balisacan, Jr. y Javillonar, 42, awanan asawa ken residente iti Sto. Nino, Paranaque City.
Simmuko ni Gil Fagela y Guzman, 37, naasawaan, drayber ti Partas bus ken residente iti Barangay Taleb, Bantay, Ilocos Sur, iti Tagudin Muncipal police station sa naipaima iti Sta. Cruz police station.
Kas maibatay iti report, kinuna ni Fagela a dina nakita ti panagballasiw ni Balisacan gapu ta nakaaruat iti nangisit a lupot ken gapu ta makasisirap ti silaw dagiti lugan nga aggapu iti sabali a linia.#


text:
VIGAN CITY – Kas paset ti pannakaselebrar ti Women’s Month ditoy siudad, pasig a babbai ti simmublat a nagsession iti sangguniang panlungsod idi Marso 31.
Kinaabay a mismo dagiti nabutosan a konsehal ditoy dagiti babbai a counterpartda bayat ti pannakaangay ti session no sadino a natratar dagiti dadduma a gakat a naidatag iti sangguniang panlungsod.
Kalpasan ti session, naisaruno ti maysa a programa kas culminating activity iti makabulan a selebrasion.
Tinawen a selselebraran ti gobierno lokal ditoy nga idadauluan ni Mayor Eva Marie S. Medina ken ni Vice Mayor Lourdes Baquiran ti Women’s Month a pakipartsiparan dagiti nadumaduma a grupo dagiti babbai ditoy siudad.#


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Nakapupok iti pagbaludan ti maysa a mapapati a drug user kalpasan a napatalgedan babaen ti drug test nga agar-aramat iti maiparparit nga agas, ken nagpositibo iti droga dagiti paraphernalia a nasukalan iti pagbasuraan iti asideg ti balayna sadiay Barangay Becques, ditoy nga ili itay nabiit.
Naipaima iti Bureau of Jail Management and Penology idi agarup 12:20 ti malem ti nadakamat nga aldaw ni Demonsthenes Christian Dauz y Almera, 27, residente iti Barangay Becques, kas maibatay iti commitment order a pinirmaan ni Judge Mario Anacleto Bañez ti RTC Branch 25, Tagudin, Ilocos Sur.
Naisaklang ni Dauz iti panagsalungasing iti Section 15 ti RA 9165 ket nai-docket ti kaso iti babaen ti NPS No. I-03-INQ-14G-00114 ken Criminal case No. 1368-T. Nairekomenda nga agpiansa iti P60,000.00 para iti temporario a pannakawayawayana.
Naaresto ni Dauz idi Hulio 13 kalpasan nga impulong ti kalib-inna a ni Maica Tomas y Ramirez, 26, ken residente iti Barangay Becques, a nakaduktal kadagiti ramit ti maiparparit a droga iti compost pit a masarakan iti asideg ti balayda a mapapati nga imbasura ti suspek.
Iti panagimbestiga dagiti nagresponde a polis nga indauluan ni DCOP Inpector Ramil Aquino Llarenas, ken babaen ti pannakikoordinar da Barangay Captain Joel Licudine ken Barangay Kagawad Alfred Lorenzana, nasukainanda dagiti drug paraphernalia iti pagbasuraan nga abut a pakairamanan ti pito a babassit ken stripped aluminum foil, 4 a naluktan a babassit a sachet, ken maysa a lighter a naikabil iti brown purse a binungon iti puraw a plastic bag.
Idi Hulio 14, naipan ni Dauz iti Crime Laboratory Office iti Candon City ket nagpositibo iti presensia ti methamphetamine ken THC-metabolites, agpada a dangerous drugs babaen ti Chemistry Report No. DT-023-2014.
Positibo met iti droga dagiti paraphernalia a naipaamiris iti Regional Crime Laboratory Office, Parian, San Fernando Office.#


text:
Protina
Dagiti protina ket dagiti dakkel a biolohiko a molekula a buklen iti maysa wenno ad-adu a kawar dagiti amino asido. Dagiti protina ket garamid kadagiti adu nga annong kadagiti kaunegan tiu sibibiag nga organismo, a mairaman ti panagkatalisado kadagiti metaboliko a reaksion, panangipada ti DNA, panagsungbat iti panagparugso, ken ti panangipan kadagiti molekula manipud iti maysa a lokasion iti sabalia. Dagiti protina ket maigiddiat manipud iti tunggal maysa a kangrunaan dagiti panagsisinnarunuda kadagiti amino asido, a diktaran babaen ti nukleo asido a panagsisinnaruno dagiti bukodda a gene, ken dadawyan a pagbanagan iti panagkulpi ti protina kadagiti naisangayan nga tallo a dimension nga estruktura a mangikeddeng ti aktibidadnay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Branden C, Tooze J (1999). Pangyuna iti Estruktura ti Protina. New York: Garland Pub. ISBN 0-8153-2305-0.
- Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW (2006). Nailustrado a Biolomika ti Harper. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. ISBN 0-07-146197-3.
- Van Holde KE, Mathews CK (1996). Biokimika. Menlo Park, California: Benjamin/Cummings Pub. Co., Inc. ISBN 0-8053-3931-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Dagiti protina iti Wikimedia Commons


text:
STA. CATALINA, Ilocos Sur – Nagballaag dagiti polis ditoy nga ili nga amirisen dagiti umili ti maipasupli kadakuada a kuarta kalpasan a nagpulong ti maysa nga aglaklako a peke ti pinagbayad kenkuana ti maysa a lalaki a naghalohalo iti tiendana.
Segun ken ni Norma Rabaca, 55, tindera, ken residente iti Barangay Cabittaogan, ditoy nga ili, naghalohalo iti puestona ti suspek a nabigbig a maysa a Roberto Poca, 29, addaan asawa, ken residente iti Barangay Tamurong ket impasuplina ti P500.
Sinuplian ni Rabaca ti kuarta ti lalaki ngem nagsuspetsa a peke daytoy isu nga inreportna iti polis.
Ngem idi kinomprontar dagiti nagresponde a polis ti suspek, imbagana a pinagbayad ti kinapustana iti galiera ti nasao a kuarta.
Nupay kasta, saanen a nagreklamo pay ni Rabaca idi sinuktan ti suspek ti kuarta.
Kinumpiska met dagiti polis ti kuarta tapno saanen a maaramat pay a pangallilaw.#


text:
Apulia
Ti Apulia[3] ket maysa a rehion ti Italia idiay Akin-abagatan nga Italia a pagbeddenganna ti Baybay Adriatiko iti daya, ti Baybaya Honiko iti abagatan a daya, ken ti Ilet ti Òtranto ken Golpo ti Taranto iti abagatan. Ti akian-abagatan unay a pasetna, a naamammoan a kas ti Salento peninsula, ket mangporma ti nangato a mukod iti "butas" ti Italia. Ti rehion ket buklenna ti 19,345 kuadrado kilometro (7,469 sq mi), ken ti populasionna ket agarup a 4.1 a riwriw. Daytoy ket nabeddengan babaen kadagiti sabali a rehion ti Molise iti amianan, ti Campania iti laud, ken ti Basilicata iti abagatan a laud. Dagiti kaarrubana a Gresia ken Albania, ket ballasiwenna ti Honiko ken Baybay Adriatiko. Ti rehion gunay-ay ti kaadayo ti amianan ti Monte Gargano. Ti siudad a kapitoliona ket ti Bari.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a daya nga ungto ti Italiano a peninsula, ti Apulia ket sakupenna ti agarup a 19,000 kuadrado kilometro (7,336 sq mi) kadagiti agsasaruno a tana ken naisanglad ti ababa a turturod. Ti tengnga a lugar tirehion ket sakupen ti Murge, ti nawatiwat, namaga bassit a karst a banak. Ti laeng kabanbantayanna, ket ti Gargano a promotorio ken ti Monti Dauni, ket saan a makalabes ti 1,150 m (3,800 pié) ken mabirukan dagitoy idiay amianan ti Apulia, nga isu daytoy ti kabassitan ti banbantay a rehion ti Italia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tgs00003&plugin=1
- ^ EUROPA – Press Releases – Rehional a GDP ti tunggal maysa a tao idi 2008 GDP ti tunggal maysa a tao a nagtataeng a simmakup manipud ti 28% iti EU27 a katimbengan ti Severozapaden idiay Bulgaria aginggana ti 343% idiay kaunegan a Londres
- ^ Manipud ti Griego Ἀπouλίa; iti Italiano: Puglia panangibalikas [ˈpuʎʎa] (Demonimo: Pugliese).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Apulia iti Wikimedia Commons


text:
Somalia
Nagsasabtan: 10°N 49°E / 10°N 49°E
Ti Somalia (Somali: Soomaaliya; Arabiko: الصومال aṣ-Ṣūmāl), opisial a ti Pederal a Republika ti Somalia[1] (Somali: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Arabiko: جمهورية الصومال الفدرالية Jumhūrīyat aṣ-Ṣūmāl al-Fidirālīyah), ket ti pagilian a mabirukan idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Etiopia iti laud, ti Djibouti iti amianan a laud, ti Golpo ti Aden iti amianan, ti Taaw Indiano iti daya, ken ti Kenya iti abagatan a laud. Ti Somalia ket addaan iti kaatiddogan nga aplaya iti nangruna a daga ti kontinente,[5] ken ti langa ti dagan ket nangruna a buklen dagiti banak, tantannap ken tangtangkik.[2] No ti panggep ti klima, kanayon a napudot iti amin a paset ti tawen, ken masansan nga addaan kadagiti angin ti nepnep ken sagpaminsan a panagtudtudo.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ti Pederal a Republika ti Somalia ket isu ti nagan ti pagilian segun ti Artikulo 1 iti Probisional a Batay-linteg.
- ^ a b c d e f g h "Somalia". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency.
- ^ Paul Dickson (15 Agosto 2006). Labels for Locals : What to Call People from Abilene to Zimbabwe (1st Collins nga ed.). New York: HarperCollins. p. 208. ISBN 978-0-06-088164-1.
- ^ CIA World Factbook 2011 – Densidad ti populasion. Photius.com (25 Mayo 2011). Naala idi 15 Disiembre 2011.
- ^ "Coastline". World Factbook. Central Intelligence Agency. Naala idi 3 Agosto 2013.
- ^ "Somalia – Climate". countrystudies.us. 14 Mayo 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Somalia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Somalia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Somalia
- Pederal a Gobierno ti Somalia
- Somalia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Somalia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Bariweswes ti Somalia manipud ti BBC News
- Somalia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Sara ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
VIGAN CITY – Dua a babbai ti inaresto dagiti polis kalpasan ti naballigi a panagsukimatda iti pagdagusan dagitoy iti Barangay 9 ditoy.
Maisagsaganan ti kaso maikontra kada Luzviminda Pasion, 34, ken Marites Silvestre, 31, kalpasan a positibo ti panagsukisok nga insayangkat ti polis ditoy nga indauluan ni Chief of Police Maximo Taclas ken ti PDEA, Ilocos Sur iti pagdagusan dagitoy.
Nakasamsam dagiti polis iti maysa a plastic sachet a naglaon iti mapapati a shabu, maysa a plastic sachet a naglaon iti marihuana, 2 a plastic sachet nga addaan iti mapapati a shabu residue ken aluminum foil iti dagus dagiti dua a babbai.
Imet ti raiding team ti search warrant nga inyisio ni Judge Francisco Ante, Jr. ken sinaksian dagiti barangay officials a pakairamanan ni Barangay Captain Antonio Arcellana ti panagsukisok.#


text:
Tuesday, October 10, 2017
LGU-CABUGAO FIELD DAY AND GRADUATION ITI BARANGAY ARAGAN, NAGLEPPAS
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Graduation ti Season-Long Farmers Field School on Sustainable Rice Production Wet Season 2017 dagiti nagadal a mannalon iti Barangay Aragan, Cabugao, Ilocos Sur itay nabiit.
Daytoy a panagadal ket inesponsoran ti Dapartment of Agriculture (DA) ken iti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken impatungpal ti DA-LGU Cabugao nga imatonan ni Municipal Agriculturist Robert S. Savella.
Iti naangay a programa, indauluan ti FFS Participant ti ababa a kararag.
Kalpasan ti pannakakanta ti Pambansang Awit ken ti Cabugao Hymn, naibasa ti Panatang Makapalay babaen iti FFS Participant.
Pammasangbay a balikas ti inakem ni Brgy. Captain Modesto Paoa Ronque. Pinagyamananna ti DA ken ti LGU-Cabugao kadaytoy a nagun-od dagiti mannalon a kalugaranda.
Acknowledgement of Guests/Participants ti inaramid ti Local Farmer Technician/FFS Participant.
Presentation of PTD Result ken ti FFS Officers ti simmaganad a naaramid.
Nagatendar ken nagsarita met ni Vice Mayor DJ Savellano.
Kalpasan ti Intermission Number (Folk Media) dagiti FFS Graduates, nangipaay ti mensahe ni SBM Atty. Randy Baniaga G. Kinaud, Committee Chairman on Agriculture. Kimmablaaw ken nagyaman kadagiti nagturpos, opisiales ken lumugar ti Barangay Aragan.
Dinakamatna ti pateg iti panangadaptar dagiti mannalon iti agtultuloy a panagbaliw/pannakaipakat ti Teknolohia iti panagmula ti pagay a mangingato ti bilang ti maapit.
Nagsasaruno a nangipaay ti Impression dagiti
FFS Graduates
nga agpapada nga FFS Participant.
Naisaganad ti Presentation of Graduates.
Nakompirmar ken naakseptar dagiti nagturpos a mannalon.
Naisaganad ti Distribution of Certificates kadagiti FFS Participants.
Pinagyamanan dagiti amin nga adda akemna ken partisipasionna iti panagballigi ti nadakamat a gannuat. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:05 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Friday, March 28, 2014
BRANDING KEN BAKUNA TI DINGUEN, MAILEPLEPPASEN
Cabugao, Ilocos Sur - Mailepleppasen ti Municipal-wide Deworming and Branding of Large Ruminants and Rabies Vaccination of Household Pets” kadagiti 33 a barangay ti Munisipalidad ti Cabugao babaen iti grupo ti DA-LGU nga irepresentaran ni Dr. Melvyn G. Castro, DVM, Municipal Livestock Coordinator.
Nangrugi ti nasaknap a trabahoda idi Marso 4, 2014 ket manamnama nga agpatingga inton Marso 27, 2014. Dua a barangay ti nakaeskediul a papanan dagiti pannakabagi ti DA-LGU iti inaldaw ket nakigiddanda a nagtrabaho kadagiti pannakabagi ti Municipal Treasurer’s Office babaen iti Tax Mapping Campaign-da kadagiti barangay.
Sakbayna, naited iti LGU Cabugao dagiti kasapulan nga (Anti-Rabies/Livestock Vaccines) para iti Livestock manipud iti Provincial Veterinary Office, Vigan City iti panangidaulo ni Provincial Veterinarian Joey Warren A. Bragado, DVM kas paset ti Animal Care/Livestock Program ti Gobierno Probinsial nga idauluan ni Gov. Ryan Luis V. Singson.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket resulta ti nakammayet a programa ti Livestock ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken iti Gobierno Probinsial nga idauluan ni Gov. Ryan Luis V. Singson tapno matulongan ti kasasaad dagiti mannalon iti pannakaital-o ti kasasaad ti panagbiagda iti maingato a matgedanda iti panagtarakenan ti dinguen. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 7:00 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Sumangsango pay iti blangko a pader dagiti inbestigador mainaig iti pannakapapatay ti maysa a baro iti natayan sadiay Barangay Lira, ditoy nga ili idi rabii ti Pebrero 17 gapu iti kaawan ti lumtuad a saksi iti krimen.
Nupay kasta, kinuna ti kapolisan ditoy nga agtultuloy ti panagkalapda kadagiti impormasion a makatulong iti pannakasolbar iti pammapatay.
Napapatay ni Carlito Alejandro y Riambon, 39, baro, ken residente iti Barangay Nagsupotan bayat ti pannakidadona iti natayan idi agarup 9:15 ti rabii ti nadakamat a petsa.
Nagsagrap met iti sugat iti kannawan a pungupunguanna ni Bobby Francisco Corpuz, Jr. y Viloria, 49, naasawaan, ken residente iti Barangay Resurreccion ditoy met laeng nga ili nga adda iti asideg ni Alejandro iti dayta a kanito.
Naitaray dagiti biktima iti Pira Clinic and Hospital iti Cabugao ngem indeklara ti doktor a nangatendar ken ni Alejandro nga awanen ti biag daytoy.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti innem a kapsula manipud iti cal. 45 iti nakapasamakan ti krimen.
Sabali laeng ti nasarakan ti maysa a Roy Torda a kapsula iti asideg ti kanal a nagurayan ti kadua ti pimmaltog ken ni Alejandro ken ti kapsula nga impaima met ni Angel Rafanan y Rafanan, residente iti Barangay Pandayan, a kunana a napidut ti maysa nga ubing iti asideg met laeng ti kanal.
Naipan amin dagiti kapsula ken buli iti crime lab ti Ilocos Sur PPO para iti ballistic examination.
Segun iti inbestigasion, madama a makisugsugal ti biktima iti dado idi immasideg ti suspek sana pinaltogan ti likud ti biktima iti namin-adu a daras.
Maysa a naiwawa a bala ti naitiro iti kannawan a pungu-punguan ni Corpuz.
Kalpasan ti panangpaltogna iti biktima, nagtaray ti suspek a napan naglugan iti agur-uray a nalabaga a motorsiklo a dagus met a pinataray ti kumplotna a nagpaamianan.
Naireport a kinamat dagiti lumugar dagiti suspek ngem nawarada ken saandan nga intuloy idi nagpaputok manen ti suspek sana impukkaw nga “umaykayon”.
Pinatulodan dagiti polis iti flash alarm dagiti kabangibangda a police stations para iti pannakaipakat iti dragnet operation ngem mapapati a nakalusoten dagiti suspek.
Saan pay laeng nga ammo ti motibo ti nasao a pammapatay.#


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Inrusat ti gobierno probinsial ti maysa a proyekto kas paset ti programana
Naawagan iti Project Tree, nairusat daytoy a proyekto ti gobierno probinsial tapno masursuruan dagiti agbasbasa iti nasao a pagadalan iti kinapateg dagiti kayo iti pannakasalbar iti aglawlaw aglalo iti problema iti polusion ken climate change.
Napili ti Salomague Elementary School gapu iti immun-una a proyekto ti nasao a pagadalan a mini-forest zone no sadino a naimula dagiti nadumaduma a kayo a nangpaberde iti aglawlaw ti pagadalan ken mangipapaay iti presko nga angin, aglalo iti kapudot ti tiempo.
Segun ken ni Head Teacher Ronel M. Ubaldo, nangipasdekdan iti nursery a pakataraknan dagiti aganay 4,000 a patuboda nga agduduma a kayo.
Prioridad met a programa ti gobierno munisipal nga idadauluan ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. ti nasaknap a panagpatanor ken panagmula kadagiti kayo kas paset ti clean and green program ti munisipio ken ti gobierno probinsial.#


text:
CANDON CITY – Kinuna ni Sen. Francisco Pangilinan nga iti daytoy a tiempo ti krisis, ti pannakaingato ti buis ti maudi koma nga ipakat ti nasional a gobierno.
Kinuna ni Pangilinan a lalo laeng a mabekkel dagiti agnguynguy-a a kompania ken dagiti agrigrigaten nga umili no maipatungpal ti plano ti gobierno a maipangato ti buis.
Kangrunaan a sangaili ti senador iti pannakalukat itay nabiit ti Tobacco Festival ditoy.
“Ti pannakakolekta iti husto a buis iti tinawen ti rumbeng ketdi a kitaen ti gobierno. Ammotayo a binilbilion ti mapukpukaw ti gobierno iti tinawen gapu iti saan a nasayaat a pannakakolekta iti buis,” innayon ni Pangilinan.
Kabayatanna, imbaskag ti senador ti planona nga agtaray kas bise presidente iti 2010 elections. Nagpatanganda kanon iti asawana a ni megastar Sharon Cuneta ti panagtarayna. Nupay kasta, kinunana nga agtalinaed nga independiente ken awan pay ti planona a kumappon iti aniaman a partido politikal.
“Nairugikon ti nagindependiente iti naudi a panagpipili ket narigat ti tumipon no ti pagtaktakderan ti maisakripisio,” innayon pay ni Pangilinan.
Kinuna ti senador a dakkel ti pammatina a tulonganto dagiti lokal nga opisial a natulonganna met iti kallabes.
Inannugot ni Pangilinan nga iti laksid a nangato ti ratingna, kasapulanna ti makatawen tapno makaestablisar iti grassroots machinery.
“No nangato ti ratingmo, basbassit siguro ti kasapulan a pondo. No addaka iti baba, siempre dakdakkel ti kasapulan,” kinuna pay ti senador.
Mainaig iti isyo ti automated election, kinuna ni Pangilinan a suportado iti daytoy ngem impaganetgetna a kasapulan latta ti panagbantay tapno masigurado a nadalus ti eleksion.
“Rumbeng laeng ti automation ta nadardaras ti bilangan ngem kasapulan ti panagbantay ta amangan no ma-fast track met ti panagkusit,” inyunay-unay ti senador.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur- Garawigaw ti ima daytoy a polis nga agiggem iti armas ta aksidente anapaltoganna ti hepeda ken sabali pay a polis.
Iti report a dimmanon iti provincial police police, aksidente a napaltogan ni PO1 Mark Austria da PSI Pedro Alcausin Villalon, hepe polis ti Burgos ken sabali pay a polis a nabigbig a ni Lodivico Dasalla, nagmaneho iti patrol car.
Segun iti report, agpatpatrolia dagiti tallo idi limmasat ti lugan iti hump a puon ti limmagtuanna ket mapapati a saan a naigagara a nakalbit ni Austria ti iggemna nga armalite a nakaigapuan ti panagbusi daytoy a nakatamaan ti bukot ni Dasalla ken ni Villalon.
Naitaray dagiti nasugatan iti Reyes Hospital iti Sta. Maria, Ilocos Sur.#


text:
VIGAN CITY – Awan ti quorum itay Enero 9, umuna a session iti daytoy a tawen ti sangguniang panlalawigan idinto nga impasingked ti siam a bokal ken ni bise gobernador Jeremias “Jerry” Singson nga agatendarda.
Kinuna ni Singson nga idi nagbakasionda idi Disiembre para iti Christmas break, nagnunummuanda iti hunta probinsial a maangay ti session iti Enero 9 ket sakbay dayta nga aldaw, nangipatulod iti text message kadagiti bobokal iti kaadda ti sessionda.
Segun iti bise gobernador, kaadduanna ti simmungbat nga umatendarda iti session malaksid kada Bokala Chuchi Purisima, Bokal Alfonso Singson ken Bokala Rosario Gironella a nangipakaammo a saanda a makaatendar ken ni Bokal Orlino Tesoro nga adda iti Amerika.
Ngem iti aldaw ti session, lima laeng dagiti nakatabuno pakairamanan ni Singson ken da Bokal Jose Bunoan Jr., Bokal Jerry Lahoz, SK Federated President Deogracias Jose Victorino Savellano, ken ABC Federated President Ferdinand Banua.
Kinuna ni Singson a gapu iti dayta, indeklarana nga awan ti quorum.
“Ngem nagtuloy latta ti panangsarabotayo iti dua a baro a bokaltayo…,” kinuna ni Singson.
Timmabuno iti damo a gundaway da Savellano ken Banua kas ex-officio members ti sangguniang panlalawigan.
Kinuna ni Singson nga “obligasionna latta ketdi a palagipan isuda nupay saanna a rumbeng a palagipan ida” idinto nga inkalinteganna a “narigat met ti luglugaren dagiti taga-second district (bokal) agsipud iti kaadayo ti paggapuanda”.
Dinakamat ni Singson ni Bokal Jose Bunoan ken Bokal Peter Manzano manipud Tagudin, ni Bokal Cherry Gironella manipud Salcedo, ni Bokal Robert Tudayan manipud iti interior ti Candon City, ken ni ABC Federated President Ferdinand Banua manipud iti San Emilio.
Kinuna ni Singson a kiniddaw dagiti board members nga itextna kadakuada no adda quorum tunggal session tapno dumar-ayda ken saanda a magastosan nga agbiahe no awan ti quorum.
Tapno adda quorum, kasapulan ti 8 a bokal a tumabuno iti session.#


text:
San Fernando, Masbate
Ti San Fernando ket maysa nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Fernando ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.[2]
- Altavista
- Benitinan
- Buenasuerte
- Buenavista
- Buenos Aires
- Buyo
- Cañelas
- Corbada
- Daplian
- Del Rosario
- Ipil
- Lahong
- Lumbia
- Magkaipit
- Minio
- Pinamoghaan
- Baybaydagat Poblacion (District 1
- Silangan Poblacion (District 2)
- Magsasaka Poblacion (District 3)
- Bayanihan Poblacion (District 4)
- Progreso
- Resurreccion
- Salvacion
- Sowa
- Talisay
- Valparaiso
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Masbate". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Wednesday, September 6, 2017
MEETING TI SENIOR CITIZEN ITI SETIEMBRE 5, NABUNGA
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Meeting dagiti Opisiales ken Kameng ti Cabugao Federated Senior Citizen idi Setiembre 5, 2017 ket tinamingda manen dagiti pagsayaatan dagiti nataengan para iti bulan ti Setiembre 2017. Naaramid ti mitingda iti pasdek ti Senior Citizens’ Center, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Impakaammo ni Mr. Bonifacio Somera, Presidente a nagatendar dagiti Staff ti MSWDO tapno makipagtamingda kadagiti kangrunaan nga agenda a napanda trinatar.
Nakitinnarabay met ni Mr. Remigio Sunico, OSCA Head iti nasao a miting.
Kalpasan ti pannakakanta ti Philippine National Anthem, naisaruno ti Roll Call, President Report, Treasurer Report ken dadduma pay a pakaseknanda.
Nataming pay dagiti Death Aid ken iti eskediul dagiti igannuatda a Prayer Service.
Nakablaawan ken nakantaan dagiti nagkasangay a Senior Citizen ita a bulan ti Setiembre 2017. # (Web In-Action)
Impakaammo ni Mr. Bonifacio Somera, Presidente a nagatendar dagiti Staff ti MSWDO tapno makipagtamingda kadagiti kangrunaan nga agenda a napanda trinatar.
Nakitinnarabay met ni Mr. Remigio Sunico, OSCA Head iti nasao a miting.
Kalpasan ti pannakakanta ti Philippine National Anthem, naisaruno ti Roll Call, President Report, Treasurer Report ken dadduma pay a pakaseknanda.
Nataming pay dagiti Death Aid ken iti eskediul dagiti igannuatda a Prayer Service.
Nakablaawan ken nakantaan dagiti nagkasangay a Senior Citizen ita a bulan ti Setiembre 2017. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:46 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)