text:
Antartiko
Ti Antartiko ( /ænˈtɑrktɪk/ wenno /ænˈtɑrtɪk/[1]) ket maysa a polar a rehion, a naisangayan a rehion a nakapalikmut ti Abagatan nga Ungto iti Daga, iti bangir ti Artiko a rehion a nakapalikmut ti Amianan nga Ungto. Ti Antartiko ket buklenna ti kontinente iti Antártika ken dagiti yelo a samang, dandanum, ken dagiti isla teritorio idiay Akin-abagatan a Taaw a naisanglad ti abagatan iti Antártiko a Nagsasabtan.[2] Daytoy a rehion ket sakupenna ti 20% iti Akin-abagatan a Hemisperio, a daytoy a 5.5% (14 a riwriw km2) ket ti rabaw a lugar iti kontinente.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti marina a paset iti daytoy a rehion ket buklenna ti lugar ti aplikasion iti internasional a Taripnong para iti Konserbasion iti Antartiko a Marina nga Agbibiag a Magungun-od (CCAMLR),a para kadagiti teknikal a rasrason ti Taripnong ket agususar ti maysa a karkulo kadagiti Nagsasabtan a linia babaen ti panatitipon dagiti nainaganan a linia a puntos iti igid dagiti paralelo iti latitud ken dagiti meridiano iti longitud.[3] Ti pannaka-inplementasion iti Taripnong ket tinartaripatu babaen ti internasional a Komision a naikuartel idiay Hobart, Australia babaen ti nasayaat a sisitema iti tinawen a naipabatang ti panagkalap, dagiti lisensia ken internasional a mangusisa kadagiti mangngalap a barko, ken dagiti pay satelite a panagpalpaliiw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti balikas ket kasisigud a naibalikasan nga awan ti /k/, ngem ti panangiletra a panakabalikas ket kadawyan a nagbalin nga adda ti maysa. Ti "c" ket kasisigud idi a nainayon para kadagiti etimolohikal a rason ken nakaalliwaw a daytoy ket saan a mabaliksan.
- ^ Sientipiko a Komite iti Antartiko a Panagsukisok (SCAR)
- ^ Taripnong para iti Konserbasion iti Antartiko a Marina nga Agbibiag a Magungun-od


c: text/html

text:
Ciro ti Natan-ok
Ni Ciro II ti Persia (Persiano: کوروش بزرگ , Daan a Persiano: [1] Kuruš; c. 600 SK wenno 576 SK–530 SKref>(Dandamaev 1989, p. 71) ), sapasap a naamammoan a kas ni Ciro ti Natan-ok,[2] naamammoan pay a kas ni Ciro ti Laklakay, ket isu idi ti nangbangon ti Akamenida nga Imperio.[3]Babaen ti panagturayna, ti imperio ket nangararakup kadagiti amin a napalabas a sibilisado nga estado ti taga-ugma nga Asideg a Daya,[3] ken nawatiwat a nagpadakkel ken dimteng a kaaduan a nagparukma ti Abagatan a laud nga Asia ken ti kaaduan ti Tengnga nga Asia ken ti Kaukaso. Manipud ti Baybay Mediteraneo ken Helesponto iiti laud aginggana idiay Karayan Indus iti daya, ni Ciro ti Natan-ok ket nagpartuat ti kadakkelan nga imperio a nakitkita ti lubong.[4] Dagiti napno a panagturayna idi a titulo ket Ti Nalatak nga Ari, Ari ti Persia, Ari ti Anshan, Ari ti Media, Ari ti Babilonia, Ari ti Sumer ken Akkad, Ari dagiti uppat a suli ti lubong. Isu pay ti nangipalpalawag a naipanpanunotan ti kaaduan a ti maysa kadagiti naipakasaritaan a kangrunaan a panakairangarang ti karbengan ti nagtagitaoan babaen ti Ciro a Silindro idi baetan ti 539 ken 530 SK.
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Unicode: 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁. Taudan: maysa a binnatong iti Pasargadae.
- ^ Xenophon, Anabasis I. IX; kitaen pay ti M. A. Dandamaev "Ciro II", iti Encyclopaedia Iranica.
- ^ a b Schmitt Akemenida a dinastia (i. Ti sangkaputotan ken dinastia)
- ^ Kuhrt, Amélie (1995). "13". Ti Taga-ugma nga Asideg a Dayat: C. 3000-330 BC. Routledge. p. 647. ISBN 0-415-16762-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Ciro ti Natan-ok idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Ciro ti Natan-ok idiay Wikiquote

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
The goal of this website is to be a safe for souls website advancing Catholic thinking and education. When editing, please adhere to the Content Standards.
Some images have been enhanced for teaching purposes and may not be identical to the original artwork.
Baybayin Ilocano Rosary Prayers
This language is also known as Iloko, Iluko, Iloco, Ilukano, and Ilokano. It also uses ancient Filipino Script, which does not use Roman characters.
This language is spoken by 8,000,000 people in northwestern Luzon, La Union and Ilocos provinces, Cagayan Valley, Babuyan, Mindoro, and Mindanao in the Philippines. It is also spoken in the United States of America.
- Note: The prayers with a (1) after the name belong to one dialect, the prayers with (2) belong to another dialect.
(Prayers that are not known in this language are shown in English until we have the complete prayer, at which time it will be shown in both languages.)
Santo Rosario / The Holy Rosary
+ Ti Panagtandaan / + Sign of the Cross / + Signum Crucis (1 & 2)*
+ Iti Nagan ti Ama, ken ti Anak, ken ti Espiritu Santo. Amen.
+ Ti Panagtandaan / + Sign of the Cross / + Signum Crucis
+ Iti Nagan ti Mam, Anac, quen Espiritu Santo. Amen.
Mamatiak / Apostles' Creed / Credo (1)
Mamatiak iti Dios Ama nga Mannakabalin-Amin
A Namarsua iti Langit ken Daga.
Mamatiak met ken Jesucristo
A Bugbugtong nga Anakna ken Apotayo
A timmao iti aramid ti Espiritu Santo
inyanak ni Santa Maria Birhen
Nagtutuok iti panagturay ni Poncio Pilato
Nailansa iti krus, natay ken naitanem
Immulog iti yan dagiti natay
Nagungar iti maikatlo nga aldaw,
Immuli sadi langit
Ket situtugaw iti makannawan
Ti Dios Ama a Manakabalin-Amin.
Aggapunto sadiay nga umay mangukom
Kadagiti sibibiag ken kadagiti natay.
Mamatiak met iti Espiritu Santo.
Patiek met ti Santa Iglesia Katolika
Ti panagririnnanud ti Sasantos
Ti Pannakapakawan dagiti basbaso
ken addanto met panagungar ti bagi
Ken biag nga agnanayon.
Amen.
Mamatiak / Apostles' Creed / Credo (2)
Mamatiak ti Dios Ama a Mannakabalin-amin
A Namarsua ti Langit ken Daga
Mamatiak met ken Jesucristo
A Bugbugtong nga Anak na ken Apotayo
A timmao ti Espirito Santo
Inyanak ni Santa Maria Virgen
Nagtutuok ti panagturay ni Poncio Pilato
Nailansa iti Krus,
Natay ket
Naitanem
Immulog ti yan dagiti natay,
Nagungar iti maikatlo nga aldaw,
Immulit sadi Langit ket situtugaw
Iti makannawan ti Dios Ama a Mannakabalin-amin
Aggapuntot sadiay a Mangukom
Kadagiti sibibiag ken dagiti natay
Mamatiak met ti Espiritu Santo.
Mamatiak met ti Santa Iglesia katolika
Ti panagririnnanod dagiti Sasantos
Ti pannakapakawan dagiti basbasol
Ken addanto met panagungar ti bagi
Ken Biag nga agnanayon. Amen.
Amami / Our Father / The Lord's Prayer / Pater Noster (1)
Amami nga adda sadi langit,
Madaydayaw koma ti Naganmo,
Dumteng koma ti Pagariam,
Matungpal koma ti nakemmo
Ditoy daga a kas sadi langit.
Itdem kadakam iti aldaw itoy
Ti kanenmi iti patinayon nga aldaw.
Pakawanen dagiti basolmi
A kas iti pammakawanmi
Iti basol dagiti nakabasol kadakami,
Dinakam met baybay-an nga umannugot iti sulisog,
Isalakannakam ket iti dakes. Amen.
Amami / Our Father / Pater Noster (2)
Amami nga adda`t sadi Langi`t,
Madaydayaw koma ti Naganmo,
Dumteng koma ti pagariam,
Matungpal koma ti Nakemmo
ditoy Daga a kas sadi Langit.
Itdem kadakam ti aldaw ditoy,
Ti kanenmi ti patinayon nga aldaw,
Pakawanem dagiti basolmi,
A kas met pammakawanmi
Ti basol dagiti nakabasol kadakami,
Dinakam met baybay-an
Nga umannogot ti solisog ket
Isalakan nakam ket ti dakes.
Amami / Our Father / Pater Noster
Amami, nga addaca sadi langit,
madaydayaw coma ti Naganmo.
Umay coma ti pagariam.
Maaramid coma ti pagayatam cas sadi langit casta met ditoy daga.
Itedmo cadacam ita ti taraonmi iti inaldaw.
Ket pacawanennacami cadagiti ut-utangmi,
a cas met panamacawanmi cadagiti nacautang cadacami.
Ket dinacam iyeg iti pannacasulisog,
no di ket isalacannacami iti dakes.
Amami / Our Father / Pater Nster
Amami, nga addaka sadi langit,
Madaydayaw kuma ti Naganmo.
Umay kuma ti pagariam.
Maaramid kuma ti pagayatam
Kas sadi langit kasta met ditoy daga.
Itedmo kadakam ita ti taraonmi iti inaldaw.
Ket pakawanennakami kadagiti ut-utangmi,
A kas met panamakawanmi
Kadagiti nakautang kadakami.
Ket dinakam iyeg iti pannakasulisog,
no di ket isalakannakami iti dakes.
Amami / Our Father / Pater Noster
Amami sadi langit mami sadi langit:
Madaydayaw koma ti nasantoan a naganmo;
Umay koma ti Pagariam;
Matungpal koma ti pagayatam
ditoy daga a kas sadi langit.
Itedmo kadakami ti taraonmi ita nga aldaw,
Pakawanennakami kadagiti basbasolmi,
A kas iti pammakawanmi kadagiti
nakabasol kadakami;
Dinakam iturong iti nakaro a pakasuotan;
Ilisinakami ketdi iti Managdakdakes.
Amami / Our Father / Pater Noster (Tagalog-based Orhtography)
Amami, nga addaka sadi langit,
Madaydayaw koma ti Naganmo.
Umay koma ti pagariam.
Maaramid koma ti pagayatam
Kas sadi langit kasta met ditoy daga.
Itedmo kadakam ita ti taraonmi iti inaldaw.
Ket pakawanennakami kadagiti ut-utangmi,
A kas met panamakawanmi
Kadagiti nakautang kadakami.
Ket dinakam iyeg iti pannakasulisog,
No di ket isalakannakami iti dakes.
Amami / Our Father / Pater Noster (Spanish-based Orhtography)
Amami, ñga addaca sadi lañgit,
Madaydayao coma ti Naganmo.
Umay cuma ti pagariam.
Maaramid cuma ti pagayatam
Cas sadi lañgit casta met ditoy daga.
Itedmo cadacam ita ti taraonmi iti inaldao.
Quet pacaoanennacami cadaguiti ut-utangmi,
A cas met panamacaoanmi
Cadaguiti nacautang cadacami.
Quet dinacam iyeg iti pannacasulisog,
No di quet isalacannacami iti daques.
Ave Maria / Hail Mary (1)
Ave Maria napnoka iti grasia
Ni Apo Dios ri adda kenka.
Sika ti naiggasatan kadagiti babbai
Ket naiggasatan met ti bunga ti tianmo a ni Jesus.
Santa Maria nga Ina ti Dios
Ikakaasinakam a managbasol,
Ita ken inton oras ti ipapataymi.
Amen.
Ave Maria / Hail Mary (2)
Ave Maria, napnoka ti Gracia
ni Apo Dios ti adda kenka,
Sika ti nainggasatan kadagiti amin a babbai,
Ket Nainggasatan met ti bunga ti tiyanmo a ni Jesus.
Santa Maria,Ina ti Dios
Ikakaasi nakami a managbasol
Ita ken iti oras ti ipapataymi. Amen.
Ave María / Hail Mary
Ave María á napnoca ti gracia; ni Apo
Dios ti adda quenca;
sica ti nangrona á bendita amin
cadaguiti babbai, quet
bendito met ti bunga ti
tianmo á si Jesús.
Santa María, nga Ina ti Dios,
icacaasinacam
á managbasol ita quen
inton horas ti ipapataymi. Amen.
Ave Maria / Hail Mary
Ave Maria, napno ka ti gracia,
ni Apo Diyos ti adda kenka.
Sika ti nangruna a bendita iti amin a babbai,
ket bendito met ti bunga ti tiyan mo a ni Jesus.
Santa Maria, nga ina ti Diyos,
ikararag mo kami amin a managbasul,
ita ken intono oras ti ipapatay mi. Amen.
Ave Maria / Hail Mary
Ave, Maria, napnoka ti grasia!
Ni Apo Dios ti adda kenka!
Sika ti naingasatan iti amin a babbai,
ket naingasatan met ti Bunga ti tianmo a ni Jesus.
Santa Maria, Ina ti Dios:
Ikakaasi nakami a managbasol,
ita ken inton oras ti ipapataymi.
Amen.
Gloria iti Ama / Glory Be to the Father / Gloria Patri (1)
Gloria iti Ama, ken iti Anak, ken iti Espiritu Santo
Kas idi punganay, kasta met ita,
ken iti agnanayon nga awan ti inggana. Amen.
Gloria / Glory Be / Gloria Patri (2)
Gloria iti Dios AMA, Dios ANAK, ken Dios ESPIRITU SANTO.
Kas idi punganay kasta met ita ken ti agnana-nayon
nga awan ti inggana. Amen.
O Jesusko / Kararag ti Fatima / Oh, My Jesus / Fatima Prayer (1)
O Jesusko, pakawanem dagiti basbasolmi,
Ispalennakami iti apuy ti impyerno
Alaem amin a kararua sadi langit
Nangnangruna dagiti makasapul unay ti tulongmo.
Luallo ti Fatima / Fatima Prayer (2)
O, Jesusko, pakawanem dagiti basbasolmi, Ispalen Nakam ti Apoy sadi infierno, Iturongmo sadi Langit dagiti amin a kararua, nangnangruna dagiti makasapul unay ti tulong ken kaasim.
Salve Regina / Salve Reyna / Hail, Holy Queen (1)
Salve Regina, Ina ti kaasi Biag,
sam-it ken namnamami, Salve!
Sika't kararaganmi, dakami a napagtalaw nga annak ni Eva.
Agpakpakaasikam kenka
A sumasainnek ken agsangsangit ditoy daga a pagluluaan.
Ala koma, katalekmi,
Italiawmo kadakamdagiti matam a manangaasi
Ket intono malpas daytoy pannakapagtalaw,
Ipskitamo kadakam ni Jesus a bendito a bunga ti tianmo.
O manangngaasi! O manakem! O nasam-it a Birhen Maria!
Ikakaasinakami Sika Santa nga Ina ti Dios
Tapno maikarikami kadagiti inkari ni Apomi a Jesucristo. Amen.
Salve Reyna / Hail, Holy Queen / Salve Regina (2)
Salve Reyna, Ina ti kaasi Biag sam-it ken inanamami,
Salve, sika`t kararaganmi Dakami nga annak ni Eva,
Agpakpakaasi kam kenka,
A sumasainnek
Nga agsang- sangit
Ditoy daga a pagluluaan,
Ala Koma katalekmi
Italliawmo kadakam dagita matam a manangngaasi,
Ket inton malpas daytoy a pammagtalaw
ipakitamto kadakam ni Jesus a bunga ti tiyanmo.
O, manangngaasi, O, manakem O, nasam-it a Virgen Maria,
Ikakaasi nakami Santa nga Ina ti Dios,
Tapno maikari kami kadagiti inkari ni Cristo. Amen.
Panangidaton ti Nalualo a Rosario / Final Prayer of the Rosary
Kumararagtayo:
O,Dios a ti bugbugtong nga Anakmo,gapu iti panag-
biag,ipapatay ken panagungarna,inragpatnakam ka-
dagiti gungguna ti pannakaisalakan nga agnanayon,
dawatenmi kenka Apo, nga iti panagpampanunotmi
kadagitoy a misterio ti nasantoan unay a Rosario ni
Apo Virgen Santa Maria,ipaaymo a tuladenmi dagiti
linas-udna ket maragpatmi met dagiti Ikarida, Gapu
met laeng ken Cristo nga Apomi. Amen.
Mysteries of the Rosary
Misterio ti Ragsak / The Joyful Mysteries (2)
(Lunes-Sabado) / (Monday and Saturday)
1) Ti Panangipakdaar ni SanGabriel Arkanghel ken Santa Maria Virgen ti panagsikog na ti Anak ti Dios - The Annunciation
2) Ti Isusuknal ni Santa Maria Virgen ken Santa Isabel Di masikog ken San Juan Bautista - The Visitation
3) Ti Panangiyanak ni Santa Maria ti Anak na a Dios a Timmao ti tiyan na - The Nativity
4) Ti Panangidaton ni Santa Maria ti Anak na ti Dios nga Ama na iti laem ti Simbaan - The Presentation
5) Ti Pannakasarak da ken Apo tayo nga Jesucristo iti
Uneg ti sambaan di agi -aban-abak dagiti agkakasirib a Judios - The Finding in the Temple
Misterio ti Ranyag / The Luminous Mysteries (2)
(Huebes) / (Thursday)
1) Ti Panagbunyag ni Jesucristo - The Baptism of Christ
2) Ti Kasar diay Kana - The Miracle at Cana
3) Ti Pannangiwaragawag ti Pagarian ti Dios - Proclamation of the Coming of the Kingdom
4) Ti Panagbaliw ti langa ni Apo Jesucristo ti Bantay Tabor - The Transfiguration
5) Ti Pannakaipasdek ti Santa Eukaristiya - Institution of the Holy Eucharist at the Last Supper
Misterio ti Naladingit / The Sorrowful Mysteries (2)
(Martes-Biernes) / (Tuesday and Friday)
1) Ti Panagparintumeng ni Apotayo a Jesucristo a kumarkararag iti Dios Ama ti nawirta agnagan Itsimani - The Agony in the Garden
2) Ti Pammalod da kenkuana sadainrakeb ti monmon nga siit sada sinaplit ti nasurok nga lima ribo - The Scourging at the Pillar
3) Ti Pannalaangat da ti natarumamis nga siit - The Crowning of Thorns
4) Ti Pannangipabaklayda kenkuana ti innget dagsen a Krus sada inturong ti Bantay Kalbaryo - The Way of the Cross
5) Ti Pannakaylansa na iti Krus a silalamo-lamo isu met lang ti inna nakatayan - The Crucifixion
Misterio a Nagloriaan / The Glorious Mysteries (2)
(Domingo - Miyerkoles) / (Sunday and Wednesday)
1) Ti Panagungar ni Apotayo nga Jesucristo - The Resurrection
2) Ti Panakayuli ni Apo Jesus sadi Langit - The Ascension
3) Ti Yuulog ti Espiritu Santo - The Descent of the Holy Spirit
4) Ti Pannakayuli ni Apo Santa Maria sadi Langit - The Assumption
5) Ti Pannakabalangat ni Apo Santa Maria a kas Reyna Ti Langit ken Daga - The Coronation of Mary
How to Pray the Rosary
1. + Ti Panagtandaan (The Sign of the Cross / Signum Crucis)
2. Mamatiak (The Apostles' Creed / Credo)
3. Amami (Our Father / Pater Noster)
4. 3 Ave Maria (Hail Mary)
5. Gloria iti Ama (Glory Be to the Father / Gloria Patri)
6. Ibaga dagiti Misterio 1
7. Amami
8. 10 Ave Maria
9. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima (Oh, My Jesus / Fatima Prayer)
10. Ibaga dagiti Misterio 2
11. Amami
12. 10 Ave Maria
13. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima
14. Ibaga dagiti Misterio 3
15. Amami
16. 10 Ave Maria
17. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima
18. Ibaga dagiti Misterio 4
19. Amami
20. 10 Ave Maria
21. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima
22. Ibaga dagiti Misterio 5
23. Amami
24. 10 Ave Maria
25. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima
26. Salve Regina / Salve Reyna (Hail, Holy Queen)
For the Intentions and protection of our Holy Father:
27. Amami (Our Father / Pater Noster)
27. Ave Maria (Hail Mary)
27. Gloria iti Ama (Glory Be to the Father / Gloria Patri)
28. + Ti Panagtandaan (The Sign of the Cross / Signum Crucis)
How to Pray the Holy Rosary (Version 2)
Ti Panagtandaan
Mamatiak
Amami
Ave Maria (3x)
Gloria
Ibaga dagiti misterio:
Ti umuna a Misterio… Ti maikadwa a Misterio …
Lualloen ti AMAMI…
AVE MARIA… (10X)
GLORIA…
FATIMA…
Isu met laeng ti lualloen kada Misterio innga maykalima
Salve Reyna
LETANIA NI APO SANTA MARIA
Ti Panagtandaan
LETANIA NI APO SANTA MARIA / Litany of Loretto (2)
Apo Dios, Kaasiannakami
– Apo Dios, Kaasiannakami
Cristomi, Kaasiannakami
– Cristomi, Kaasiannakami
Apo, Kaasiannakami
– Apo, Kaasiannakami
Jesucristo, Denggennakami
– Jesucristo, Denggennakami
Dios Ama a Nailangitan,
– Kaasiannakami
Dios Ama a nangisalakan ti lubong,
– Kaasiannakami
Dios Espiritu Santo,
– Kaasiannakami
Nasantoan unay a Trinidad,
– Kaasiannakami
Maymaysa Laeng a Dios,
– Kaasiannakami
Santa Maria,
– Ikakaasinakami
Santa nga Ina ti Dios
Santa a Virgen dagiti Virgenes
Ina ni Jesucristo
Ina ti Nadiosan a Gracia
Ina a Nadalus Unay
Ina a Nateppel Unay
Ina a di ket Naan-ano
Ina a di ket Natulawan
Ina a Immaculada
Ina a Nadungngo
Ina a Nakaskasdaaw
Ina ti Naimbag a Patigmaan
Ina ti Namarsua
Ina ti Nangisalakan
Ina ti Santa Iglesia
Virgen a Napnoan Panunot
Virgen a Pagtamdan
Virgen a Daydayawen
Virgen a Mannakabalin
Virgen a Manangngaasi
Reyna dagiti Angeles
Reyna dagiti Patriarcas
Reyna dagiti Profetas
Reyna dagiti Apostoles
Reyna dagiti Martires
Reyna dagiti Confesores
Reyna dagiti Virgenes
Virgen a Pagkamatalkan
Pagsarmingan ti Linteg
Trono ti Sirib
Poon ti Ragsakmi
Vado ti Singpet
Vaso a Napili
Vaso ti Naisagudayan a Devosion
Rosa a Nailangitan
Torre ni David
Torre a Marfil
Balay a Balitok
Lakasa ti Tulag
Ruangan ti Langit
Palpallatok ti Bigbigat
Pia dagiti Masaksakit
Taklin dagiti Managbasol
Liwliwa dagiti Naladingit
Tulong dagiti Cristianos
Reyna dagiti amin a Sasantos
Reyna a Naitao a di namolitan ti basol a tawid
Reyna a Naiyuli sadi Langit
Reyna a Nasantoan Unay a Rosario
Reyna ti Kappia
Cordero Ti Dios
…A Mangikkat kadagiti Basbasol ti Lubong
– Pakawanennakam, Apo
…A Mangikkat kadagiti Basbasol ti Lubong
– Denggennakam, Apo
…A Mangikkat kadagiti basbasol ti Lubong
– Kaasiannakam, Apo
Ikakaasinakami, O Santa nga Ina ti Dios
– Tapno maikarikami kadagiti inkarkari ni Cristo
Gloria iti Dios / Glory to God in the Highest / Gloria (1)
Gloria iti Dios iti Kangatoan
Ket ditoy daga kappia
Kadagiti tattao a naimbag ti panagnaknakemna.
Ibunnnagdaka, itan-okdaka
Pagrukbabandaka, daydayawenkada
Agyamankam kenka
Gapu iti naindaklan a dayagmo.
Apo Dios, Nailangitan nga Ari
Dios Ama a Mannakabalin-amin.
Ket sika, Apomi a Jesucristo, Bugbugtong nga Anak.
Dios nga Apo, Kordero ti Dios, ken Anak ti Ama.
Sika a mangikkat kadagiti basbasol ti lubong kaasiannakami.
Sika a mangikkat kadagiti basbasol ti lubong awatem kad daytoy a ararawmi.
Sika a situtugaw iti makannawan ti Ama kaasiannakami.
Yantangay siksika, O Jesucristo, ti Nasantoan
Siksika ti Apo, Siksiak ti Kangatoan
Iti timpuyog ti Espiritu Santo
Iti gloria ti Ama.
Amen.
Kararag iti Anghel a Kasigud / Guardian Angel Prayer (1)
Anghel ti Dios,
nga agbantay kaniak
Yanta intaleknak kenka ti Manangngaasi a Dios,
Silawannak,
bantayannak,
iturongak,
Ken aywanannak.
Sapay koma ta kasta. Amen.
The Nicene Creed / Credo
Na-san-toan a ra-bi-i! / Silent Night / Stille Nacht
Na-san-toan a ra-bi-i!
Sip-nget tim-puar ti la-wag
Ba-tog na in-da ban-ban-ta-yan,
U-bing ma-tu-rog si-li-li-nak,
A-rit' sa-nga-lu-bu-ngan,
A-rit' sa-nga-lu-bu-ngan.


text:
El Nido, Palawan
Ti El Nido ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti El Nido ket nabingbingay kadagiti 18 a barbaranggay.
- Bagong Bayan
- Buena Suerte (Zone II)
- Barotuan
- Bebeladan
- Corong-corong (Zone IV)
- Mabini (nagan na idi a Oton)
- Manlag
- Masagana (Zone III)
- New Ibajay
- Pasadeña
- Maligaya (Zone I)
- San Fernando
- Sibaltan
- Teneguiban
- Villa Libertad
- Villa Paz
- Bucana
- Aberawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013


text:
Tim Berners-Lee
Ni Apo Timothy John "Tim" Berners-Lee, OM, KBE, FRS, FREng, FRSA (naipasngay idi 8 Hunio1955),[1] naamammoan pay a kas ni "TimBL", ket maysa a Britaniko a sientista ti kompiuter ken ti inbentor ti World Wide Web. Isu ket nangisingasing para iti panangimaton ti pakaamo a sistema idi Marso 1989,[3] ken idi 25 Disiembre 1990, iti itutulong ni Robert Cailliau ken ti maysa nga ubing nga estudiante idiay CERN, isu ket nangikeddeng ti immuna anagballigi a panakisinnarita a bnagbaetan ti maysa a Hipertesto a Panakaiyallatiw ti Protokol (HTTP) a kliete ken server babaen ti Internet.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Berners-Lee Atatiddog a Biograpia". World Wide Web Consortium. Naala idi 18 E nero 2011.
- ^ "Pangaldaw kenni FT: Tim Berners Lee". Financial Times.
- ^ "cern.info.ch – Ti singasing nmi Tim Berners-Lee". Info.cern.ch. Naala idi 21 Disiembre 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tim Berners-Lee ken ti panagparang-ay ti the World Wide Web (Panaglukat dagiti Kalimedan ti Siensia), Ann Gaines (Mitchell Lane Publishers, 2001) ISBN 1-58415-096-3
- Tim Berners-Lee: Inbentor ti World Wide Web (Karrer a Biograpia ni Ferguson), Melissa Stewart (Ferguson Publishing Company, 2001) ISBN 0-89434-367-X biograpia dagit iubbing
- Panagab-abel ti Web Berners-Lee, Tim, a kaduna ni Fischetti, Mark (Harper Collins Publishers,1999) ISBN 0-06-251586-1(wasig) ISBN 0-06-251587-X(paper)
- Kasano a naipasngay ti Web: Ti sarita ti World Wide Web Robert Cailliau, James Gillies, R. Cailliau (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2000) ISBN 0-19-286207-3
- Ni Tim Berners-Lee ket Nagitited ti Web ti Baro a Panakaipalpalawag
- BBC2 Newsnight – Transkripsion ti mabuya a panagsarita ni Berners-Lee iti mabasa/maisurat a Web
- Technology Review interview
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Tim Berners-Lee idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Tim Berners-Lee idiay Wikiquote


text:
Mamburao, Occidental Mindoro
Ti Mamburao ket maysa a maika-2 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Occidental Mindoro iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mamburao ket nabingbingay kadagiti 15 a barbaranggay.
- Balansay
- Fatima (Tii)
- Payompon
- San Luis (Ligang)
- Talabaan
- Tangkalan
- Tayamaan
- Poblacion 1
- Poblacion 2
- Poblacion 3
- Poblacion 4
- Poblacion 5
- Poblacion 6
- Poblacion 7
- Poblacion 8
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013


text:
Socorro, Surigao del Norte
Ti Socorro ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Socorro ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.[2]
- Albino Taruc
- Del Pilar
- Doña Helene
- Honrado
- Navarro (Pob.)
- Nueva Estrella
- Pamosaingan (dati a Gardeña ken paset ti Del Carmen)
- Rizal (Pob.)
- Salog
- San Roque
- Santa Cruz
- Sering
- Songkoy
- Sudlon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Surigao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sauli Niinistö
Ni Sauli Väinämö Niinistö (Pannakabalikas a Pinlandés: [ˈsɑuli ˈʋæinæmø ˈniːnistø]; naipasngay idi 24 Agosto 1948) ket isu ti maika-12ken agdama a Presidente iti Pinlandia.
Isu ket maysa nga abogado babaen ti panagadal, ni Niinistö ket Ministro iti Busbos manipud idi 1996 aginggana idi 2003 ken ti Partido ti Nailian a Kumaduaan kandidato ti 2006 a panagbutos ti presidente. Isu ket nagserbi a kas ti Tagabitla iti Parlamento iti Pinlandia manipud idi 2007 aginggan idi 2011 ken isun ti Honorario a Presidente tiPartido dagiti tattao ti Europa (EPP) manipud idi 2002.
Ni Niinistö ket isu idi ti kandidato ti Partido ti Nailian a Kumaduaan iti 2012 a panagbutos ti presidente, nga inabakna ni Pekka Haavisto iti Berde aLiga nga adda ti 62.6% ti butos iti naikeddeng a panagbutos. Ni Niinistö ket nagtaken ti opisina idi Marso 1 2012, ken isu ti immuna apresidente manipud ti Partido ti Nailian a Kumaduaan manipud idi pimmanaw ti opisina niJuho Kusti Paasikivi, idi 1956.


text:
Ernest Hemingway
Ni Ernest Miller Hemingway (Hulio 21, 1899 – Hulio 2, 1961) ket maysa nga Amerikano a nobelista ken mannurat iti ababa-a-sarita. Dagiti obrana, a nagtaud iti nasakup a padpadasna iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, iti Sivil a Gubat iti Espania, ken iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ket ibagian ti napatak a minimalismo ken kinagagangay; dagitoy nga obra ket nangisaknap iti napateg nga impluensia iti pannakapatanor ti maika-20 a siglo a piksion. Dagiti agbibiag kadagiti obra ni Hemingway ket kadawyan a natibker a lallalaki, a masansan a maawatan kas ladawan a mismo ti karakter ni Hemingway, a nasken a mangsanay iti kinamanangaasi iti di mapakpakadaan a gundaway ken panawen. Adu kadagiti obrana, kas iti Sumingising met ti Init (Ingles: The Sun Also Rises), Maysa a Panagpakada iti Ig-igam (Ingles: A Farewell to Arms) Ti Lakay ken ti Baybay (Ingles: ken The Old Man and the Sea), ket mabigbig itan kas klasiko iti pagrukodan ti literatura nga Amerikano.
Inawat ni Hemingway ti Premio Nobel iti Literatura idi 1954, pito a tawen kasakbayan ti panangkettelna iti bukodna a biag idi 1961.
Dagiti obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobela[urnosen | urnosen ti taudan]
- (1925) The Torrents of Spring
- (1926) The Sun Also Rises
- (1929) A Farewell to Arms
- (1937) To Have and Have Not
- (1940) For Whom the Bell Tolls
- (1950) Across the River and Into the Trees
- (1952) The Old Man and the Sea
- (1962) Adventures of a Young Man
- (1970) Islands in the Stream
- (1986) The Garden of Eden
- (1999) True at First Light
- (2005) Under Kilimanjaro
Saan-a-piksion[urnosen | urnosen ti taudan]
- (1932) Death in the Afternoon
- (1935) Green Hills of Africa
- (1960) The Dangerous Summer
- (1964) A Moveable Feast
Koleksion ti sarsarita[urnosen | urnosen ti taudan]
- (1923) Three Stories and Ten Poems
- (1925) In Our Time
- (1927) Men Without Women
- (1932) The Snows of Kilimanjaro
- (1933) Winner Take Nothing
- (1938) The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories
- (1947) The Essential Hemingway
- (1953) The Hemingway Reader
- (1972) The Nick Adams Stories
- (1976) The Complete Short Stories of Ernest Hemingway
- (1995) Collected Stories
Pelikula[urnosen | urnosen ti taudan]
- (1937) The Spanish Earth
- (1962) Adventures Of A Young Man, naadaw kadagiti sarita a Nick Adams ni Hemingway's. (am-ammo pay kas Hemingway's Adventures Of A Young Man.)


text:
Bacolod, Lanao del Norte
Ti Bacolod ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bacolod ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.
- Alegria
- Babalaya
- Babalayan Townsite
- Binuni
- Demologan
- Demarao
- Esperanza
- Kahayag
- Liangan East
- Punod (Maliwanag)
- Mate
- Minaulon
- Pagayawan
- Poblacion Bacolod
- Rupagan
- Delabayan West
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013


text:
Dangcagan, Bukidnon
Ti Dangcagan ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dangcagan ket nabingbingay a politikal iti 14 a barbaranggay.
- Barongcot
- Bugwak
- Dolorosa
- Kapalaran
- Kianggat
- Lourdes
- Macarthur
- Miaray
- Migcuya
- New Visayas
- Osmeña
- Poblacion
- Sagbayan
- San Vicente
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013


text:
Bulkan
Ti bulkan ket maysa a lukat, wenno bungaw, iti rabaw ti planeta wenno ukis, a mangpalubos a kadagiti napudot a magma, bulkaniko a dapo ken dagiti alingasaw manipud a tumalaw manipud ti baba a mapan ti rabaw.
Dagiti bulkán ket sapasap a mabirukan kadagiti tektoniko a plato ket bumalbaliw wenno makisinnabat. Ti katengngaan a maipapan ti taaw a pantok, kas pagarigan ti Tengnga nga Atlantiko a Pantok, ket adda dagiti kas pagarigan dagiti bulkánn a gapuanan babaen dagiti agbalbaliw a tektoniko a plato a maguguyod a maisinsina; ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko ket adda dagiti kas pagarigan dagiti bulkan a gapuanan babaen ti agsinnabat a tektoniko a plata nga agsinsinabat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cas, R.A.F. and J.V. Wright, 1987. Bulkaniko a panagsasaruno. Unwin Hyman Inc. 528p. ISBN 0-04-552022-4
- Macdonald, Gordon ken Agatin T. Abbott. (1970). Dagiti bulkan iti baybaya. Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan, Honolulu. 441 p.
- Marti, Joan ken Ernst, Gerald. (2005). Dagiti bulkan ken ti Enbironmento. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-59254-2.
- Ollier, Cliff. (1988). Dagiti bulkan. Basil Blackwell, Oxford, UK, ISBN 0-631-15664-X (hardback), ISBN 0-631-15977-0 (paperback).
- Sigurðsson, Haraldur, ed. (1999) Ensiklopedia dagiti Bulkan. Academic Press. ISBN 0-12-643140-X. Daytoy a reperensia ket naigandat para kadagiti heologo, ngem adu dagiti artikulo a mabalin a magun-od dagiti saan a propesional.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bulkan idiay Wikimedia Commons
- Bulkan, Ahensia ti Pederal a Panangimaton ti Emerhensia (Estados Unidos FEMA)
- Bulkan a Lubong


text:
Alfonso, Cavite
Ti Alfonso ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cavite iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Alfonso ket nabingbingay a politikal iti 32 barbaranggay.[2]
- Baranggay I (Pob.)
- Baranggay II (Pob.)
- Baranggay III (Pob.)
- Baranggay IV (Pob.)
- Baranggay V (Pob.)
- Amuyong
- Buck Estate
- Esperanza Ibaba
- Kaytitinga I
- Luksuhin Ilaya
- Luksuhin Ibaba
- Mangas I
- Marahan I
- Matagbak I
- Pajo
- Sikat
- Sinaliw Malaki
- Sinaliw na Munti
- Sulsugin
- Taywanak Ibaba
- Taywanak Ilaya
- Upli
- Kaysuyo
- Luksuhin Ilaya
- Palumlum
- Bilog
- Esperanza Ilaya
- Kaytitinga II
- Kaytitinga III
- Mangas II
- Marahan II
- Matagbak II
- Santa Teresa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cavite". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 13 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Cavite". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 13 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Probinsia
Ti probinsia ket maysa a paset ti teritorio, a kankanayon nga isu ti agnaynayon nga administribo a pannakabingbingay, iti kaunegan ti maysa a pagilian wenno estado.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a "probinsia" ket naala manipud ti maika-13 a siglo a Daan a Pranses ti "province," a daytoy ket nagtaud met laeng ti Latin a balikas ti "provincia," a mangibagbaga ti pagiturayan ti maysa a mahistrado; a naisangsangayan, iti maysa a ganganaet a teritorio.
Ti mabalin a Latin nga etimolohia ket manipud ti "pro-" ("para iti") ken "vincere" ("tapno agballigi" wenno "mangtengngel iti"). Isunga ti "probinsia" ket maysa idi a teritorio wenno opisio a ti maysa a Romano a mahistrado a tinengtengngel para iti gobiernona. Daytoy ket maipada ti nasapsapa a panag-usar ti Latin para iti pagturayan babaen ti Romano a linteg.


text:
Wikipedia:Maipanggep
Ti Wikipedia ket maysa nga ensiklopedia nga addaan ti nawaya a linaon a nakatiponan/pakatiponan dagiti sinurat ken/wenno patarus dagiti nagparawad iti sangalubongan. Maysa a wiki daytoy a pagsaadan a kaipapananna a nawaya a baliwan ti asino man ti ania man nga artikulo ditoy.
Ti Wikipedia ket maysa a marka ti pabrika ti Wikimedia Foundation, Inc.
Adda iti babaen ti GNU Free Documentation License (GFDL) amin a teksto iti Wikipedia, kasta met ti kaaduan kadagiti ladawan wenno imahen ken dadduma pay a linaonna. Agtalinaed ti karbengan ti panagtagikua kadagiti contributor kabayatan a paspasingkedan met ti GFDL a nawaya ken libre a maidaya ken maiwaras dagiti linaon.


text:
Narra, Palawan
Ti Narra ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Narra ket nabingbingay kadagiti 23 a barbaranggay.[2]
- Antipuluan
- Aramaywan
- Batang-batang
- Bato-bato (San Isidro)
- Burirao
- Caguisan
- Calategas
- Dumagueña
- Elvita
- Estrella Village
- Ipilan
- Malatgao
- Malinao
- Narra (Pob.)
- Panacan
- Panacan 2
- Princess Urduja
- Sandoval
- Tacras
- Taritien
- Teresa
- Tinagong Dagat
- Bagong Sikat
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Palawan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Ingles) naala idi 30 Enero 2013
- ^ "Probinsia ti Palawan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Irlanda
Nagsasabtan: 53°20′N 08°00′W / 53.333°N 8.000°W
Ti Irlanda (pannakabalikas [ˈaɪrlənd] ( denggen); Irlandes: Éire [ˈeːɾʲə] ( denggen); Ulster Eskoses: Airlann wenno Airlan) ket maysa nga isla iti amianan a laud iti kontinente nga Europa. Isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga isla idiay Europa ken ti maikadua pulo a kadakkelan nga isla iti lubong.[3] Iti daya ket ti dakdakkel nga isla iti Gran Britania, a daytoy ket naisina babaen ti Baybay Irlandes.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti Agbanbaniaga nga Irlandes ket opisial a maibigbigan a kas maysa nga etniko a grupo idiay Akin-amianan nga Irlanda babaen ti Panakibiang ti Puli (Akin-amianan nga Irlánda) Bilin, 1997. Idiay Republika iti Irlanda naidasig da a kas maysa a "sosial a grupo". Ti Senso ket nagporma kadagiti turayan a naglaon kadagiti pagitaklaan a kahon para kadagita a tattao tapno maipalpalawagda no maysa da nga Agbanbaniga nga Irlandes. Para iti adu pay a pakaammo kitaen ti:
- "Pack 2 – Kultura dagiti Agbanbaniaga". Pagalaan ti Kalintegan dagiti Agbanbaniaga. Irlandés nga Agbanbaniaga Movement. 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi Mayo 28, 2008. Naala idi 3 Marso 2010.
- "Stratehia ti Pagtimbengan ti Puli para iti Akin-amianan nga Irlánda 2005–2010". Opisina iti Umuna a Ministro ken Deputado nga Umuna a Ministro. 2005. Naala idi 3 Marso 2010.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The World Factbook". Central Intelligence Agency (USA). 2009-11-27. Naala idi 2010-01-01.
- ^ Nolan, William. "Heograpia iti Irlánda". Gobierno ti Irlanda. Naala idi 2009-11-11.
- ^ "Is-isla babaen ti kalawa". UN System-Wide Earthwatch. Programa ti Katutubo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. 1998-02-18. Naala idi 2008-08-30.


text:
Der er et yndigt land
Ti Der er et yndigt land (“Adda nalasbang a daga”) ti (sibil) nailian a danggay ti Dinamarka. Kadagiti pasken a naarian, ti naarian a danggay a Kong Christian ti maipatukar karaman ti Der er et yndigt land. Iti kadawyan nga aramat, ti umuna a berso ken ti maudi a tallo a binatog ti maikapat a berso ti makankanta. Narasay a mangngeg ti umuna a gudua ti maudi a bersoso. Maulit a maminsan ti maudi a binatog ti tunggal berso.
Insurat ni Adam Oehlenschläger idi 1819 ti lirika ket addan iti tagisao nga Latin: Ille terrarum mihi praeter omnes angulus ridet (Horace: “Daytoy a suli ti daga ket ad-adda nga umisem kaniak ngem ti dadduma”). Idi immuna a naipablaak, addan 12 berso ti danggay, ngem napaababa daytoy iti umuna, maikatlo, maikalima, ken maudi a berso kadagiti naud-udi nga edision. Kinomposar ni Hans Ernst Krøyer idi 1835 ti musika. Sumuno met a nangkomposar kadagiti alternatibo a melodia da Thomas Laub ken Carl Nielsen, ngem ni maysa kadagitoy ket saan a nakagun-od iti nalatak a panangawat, ket kadawyan a saan nga ammo dagiti tattao dagitoy.
Dagiti linaon
Dagiti lirika[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasisigud a Danes a lirika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bersion tatta nga aldaw ket ab-ababa. Ti kasisigud a naipablaak a bersion ket addaan kadagiti sangadosena a berso:
- Der er et yndigt Land,
- Det staaer med brede Bøge
- Nær salten Østerstrand;
- Det bugter sig i Bakke, Dal,
- Det hedder gamle Danmark,
- Og det er Freias Sal.
- Der sad i fordums Tid
- De harniskklædte Kæmper,
- Udhvilede fra Strid;
- Saa drog de frem til Fienders Meen,
- Nu hvile deres Bene
- Bag Høiens Bautasteen.
- Det Land endnu er skiønt,
- Thi blaa sig Søen belter,
- Og Løvet staaer saa grønt;
- Og ædle Qvinder, skiønne Møer,
- Og Mænd og raske Svende
- Beboe de Danske Øer.
- Vort Sprog er stærkt og blødt,
- Vor Tro er reen og luttret
- Og Modet er ei dødt.
- Og hver en Dansk er lige fri,
- Hver lyder tro sin Konge,
- Men Trældom er forbi.
- Et venligt Syd i Nord
- Er, grønne Danarige,
- Din axbeklædte Jord.
- Og Snekken gaaer sin stolte Vei.
- Hvor Ploug og Kiølen furer,
- Der svigter Haabet ei.
- Vort Dannebrog er smukt,
- Det vifter hen ad Havet
- Med Flagets røde Bugt.
- Og stedse har sin Farve hvid
- Dit hellige Kors i Blodet,
- O Dannebrog, i Strid.
- Karsk er den Danskes Aand,
- Den hader Fordoms Lænker,
- Og Sværmeriets Baand.
- For Venskab aaben, kold for Spot,
- Slaaer ærlig Jydes Hierte,
- For Pige, Land og Drot.
- Jeg bytter Danmark ei,
- For Ruslands Vinterørkner,
- For Sydens Blomstermai.
- Ei Pest og Slanger kiende vi,
- Ei Vesterlandets Tungsind,
- Ei Østens Raseri.
- Vor Tid ei staaer i Dunst,
- Den hævet har sin Stemme
- For Videnskab og Kunst.
- Ei Bragis og ei Mimers Raab
- Har vakt i lige Strækning
- Et bedre Fremtids Haab.
- Ei stor, vor Fødestavn,
- Dog hæver sig blandt Stæder
- Dit stolte Kiøbenhavn.
- Til bedre By ei Havet kom,
- Ja ingen Flod i Dalen,
- Fra Trondhiem og til Rom.
- Med hellig Varetægt
- Bevare du, Alfader!
- Vor gamle Kongeslægt.
- Kong Fredrik ligner Fredegod;
- Hvor er en bedre Fyrste,
- Af bedre Helteblod?
- Hil Drot og Fædreland!
- Hil hver en Danneborger,
- Som virker hvad han kan.
- Vort gamle Danmark skal bestaae,
- Saalænge Bøgen speiler
- Sin Top i Bølgen blaa.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Denmark: Der er et yndigt land - Ti madengngeg a nailian a kanta ti Dinamarka, nga adda dagiti pakaaamo ken lirika
- Papeles ti MP3 (instrumental) - babaen ti Marina a Banada ti Estados Unidos
- Jørgen Ebert adda dagiti panid a mangiraman kadagiti lirika ti nailian a kanta


text:
Sevilla, Bohol
Ti Sevilla ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sevilla ket nabingbingay a politikal kadagiti 13 a barbaranggay.[2]
- Bayawahan
- Cabancalan
- Calinga-an
- Calinginan Norte
- Calinginan Sur
- Cambagui
- Ewon
- Guinob-an
- Lagtangan
- Licolico
- Lobgob
- Magsaysay
- Poblacion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Truong Tan Sang
Ni Trương Tấn Sang (Naipasngay idi 21 Enero 1949) ket isu ti presidente ti Bietnam ken maysa kadagiti kangatuan a daulo ti pagilian.[1] Isu ket nagbalin a presidente ti estado kalpasan ti panagbutos ti Nailian nga Asemblia idi Hulio 2011. Ti Presidente ket maysa seremonial a puesto, ngem ni Sang ket mairanggo a kas maikadua, kalpasan ni Sekretario Heneral Nguyen Phu Trong, iti Sekretaria ti partido, ti bagi a mangiturturong ti panagaramid ti annuroten. Ni Sang ket kameng idi ti Politburo, ti ehekutibo a komite ti Partido Komunista, manipud idi 1996. Isu idi ket sekretario ti partido para iti Siudad ti Ho Chi Minh manipud idi 1996 aginggana idi 2000. Isu ket naipangato iti maikadua a puesto ti partido idi Oktubre 2009.[2] Dagitoy ket dagiti reporta ti panagbinglay a nagbaetan ni Sang ken Kangrunaan a Ministro Nguyen Tan Dung, ken ti tunggal maysa ket sinuportaran ti grupo ti kaunegan ti partido.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ (Bietnamis) Nghĩa Nhân, "Bộ Chính trị kiểm điểm thế nào?", Báo Pháp luật, Ago. 16, 2012. Dagiti dadduma pay a "nangruna a daulo" ket naited a kas ti Sekretario Heneral Nguyen Phu Trong, Kangrunaan a Ministro Nguyen Tan Dung, ken Mangipagulo ti Nailian nga Asemblia Nguyen Sinh Hung.
- ^ (Bietnamis) "Ban Chấp hành trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư", Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (Online a Warkanak ti Partido Komunista ti Bietnam).
(Bietnamis) "Danh sách Bộ Chính trị Khoá X", Nhan Dan, Enero 7, 2011. Daytoy ket mangited dagus a panagiranggo ti Politburo sakbay ti 2011 a kongreso,a ni Sang ket maikadua ken ni Dung ti maikalima.
"Bariweswes ti Bietnam", BBC, 15 Enero 2011. Daytoy ket mangipalpalawag kenni Sang a kas Blng. 2 sakbay ti 2011 a kongreso.


text:
Zheng He
Ni Zheng He (1371–1433), dati a naromanisado a kas ni Cheng Ho ken naamammoan pay a kas ni Ma Sanbao ken Hajji Mahmud Shamsuddin, ket maysa idi a Muslim a Hui-Insik a marinero, eksplorador, diplomatiko ken almirante ti plota, a nagibilbilin kadagiti panagbanbaniaga idiay Abagatan a daya nga Asia, Abagatan nga Asia, ti Tengnga a Daya, Somalia ken ti aplaya ti Swahili , a naururnong a nainaganan a kas ti "Panagbanpaniaga ni Zheng He" manipud idi 1405 aginggana idi 1433.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1371 a pannakaipasngay
- 1433 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay Yunnan
- Tattao a Hui
- Dagiti Insik a Muslim
- Dagiti Insik nga eksplorador
- Dagiti eksplorador ti Tsina
- Dagiti eksplorador ti Asia
- Dagiti eksplorador ti Aprika
- Dagiti Insik nga almirante
- Pakasaritaan ti Kerala
- Dagiti Insik a heograpo
- Dagiti taga-ugma a heograpo
- Dagiti agbanbaniaga a mannurat ti mediebal nga Islamiko
- Dagiti eunuko ti Ming a Dinastia
- Maipapan ti taaw a pakasaritaan ti Tsina
- Dagiti Insik a diplomatiko
- Dagiti naipunpon iti baybay


text:
Ludwig Wittgenstein
Ni Ludwig Josef Johann Wittgenstein (26 Abril 1889 – 29 Abril 1951) ket maysa idi nga Austriano-Britaniko a pilosopo a kangrunaan a nagobobra iti lohika, ti pilosopia ti matematika, ti pilosopia ti isip, ken ti pilosopia ti pagsasao.[1] Isu idi ket propesor ti pilosopia idiay Unibersidad ti Cambridge manipud idi 1939 aginggana idi 1947.[2] Iti kabibiagna, isu ket nangipablaak ti maymaysa a panarepaso ti libro, maysa nga artikulo, maysa adiksionario ti ubbing, ken ti 75-a pampanid ti Tractatus Logico-Philosophicus (1921).[3] Idi 1999, ti naipablaak kalpasan ti ipupusayna a Pilosopiko a Panagsuksukimat (1953) ket naranggo idi a kas maysa kadagiti kangrunaa alibro ti maika-20 a siglo a pilosopia babaen ti Baruch a Panagbutbutos , a naidayegan a kas "...ti maysa a bimmallasiw obra maestra iti maikaduapulo-a siglo a pilosopia, a kinaykayat dagiti nadumaduma nga espesialisasion ken pilsopiko nga orientasion".[4] Ti pilosopo a ni Bertrand Russell ket nangipalpalawag kaniana a kas "ti kaperpektuan a kas pagarigan a Naamammoak ti henio a kas tawidan a napartuat, nagartem, natukok, napeksa, ken agturturay".[5]
Isu ket naipasngay idiay Vienna kadagiti kabaknangan a pmiliana iti Europea, inpadawatna amin nga intero a tinawtawidanna.[6] Tallo kadagiti kakabsat a lalaki ket nagpakamatay, a nagpanpanunot met tikastoy ni Wittgenstein.[7] Isu ket pimmanaw ti kademia kadagiti adu a beses: a nagserserbi a kas maysa nga opisial iti sanguanan a linia idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat I, nga isuna idi ket nadekorasionan kadagiti adu a bilang para it kinaturedna; nangisursuro kadagiti eskuela kadagiti adayo a purok ti Australia, nga idiay ket nakasarak kadagiti kontrobersia kadagiti panagbaut kadagiti ubbing no nakaaramidda kadagiti biddut iti matematika; ken nagtrabtrabaho idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II a kas maysa a portero ti ospital idiay Londres, nga idiay ket nangibagbaga kadagiti pasiente a saanda nga uminon kadagiti agas a naireseta kaniada, ken idiay ket awan ti nakaammo nga isuna ket maysa kadagiti kadayegan a pilosopo iti lubong.[8] Isuna ket nangipalpalawag iti pilosopia, nupay kasta, a kas "ti laeng obra a nangited kaniana iti pudno a pannakapnek."[9]
Ti pilosopiana ket kankanayon a nabingbingay ti baetan ti nasapa a panawenna, a naiyarigan babaen ti Tractatus, ken ti naud-udi a paset ti panawen, a naibagbaga iti Pilosopikal a Panagsuksukimat. Ti kinasapa, ni Wittgenstein ket nadandanagan idi ti lohiko a panakaikabagian a baetan dagiti singasing ken ti lubong, ken namatmati a babaen ti panangited ti maysa a pakabilangan iti lohiko a nagtaudan daytoy a pannakaikabagian ket nasolbarna amin dagiti maipapaan ti pilosopia a problema. Ti kinaud-udi, ni Wittgenstein ket liniklikudaana dagiti adu panangipatingga iti Tractatus, a nakisinsinuppaiat a ti kaibuksilan ti balikas ket binuklan babaen ti pamay-an nga ar-aramiden iti kaunegan ti maysa a pagsasao nga ay-ayam.
Ti impluensia ni Wittgenstein ket narikrikan kadagiti amin a pagobraan ti nagtagitaoan ken dagiti sosial a siensia, ngem adda dagiti nawatiwat a panagdumadumaan kadagiti pannagipatarus iti panunotna. Kadagiti balikas ti gayyemna ket katrabahuanna a ni Georg Henrik von Wright: "Isuna ket maysa kadagiti pamanunotan ... a dagiti panpanunotna idi ket sapasap a di maaw-awatan ken nangruna uray kadagiti nangibagbaga a disipulona. Isu ket nagdudua a nasaysayaat a maawatan iti masakbayan. Naminsan a kinunana idi a nakarikrikna a kasla isuna ket agsursurat para ti tattao nga agpanpanunotto iti maysa a nadumaduma a waya, agang-anges ti sabali nga angin ti biag, manipud iti agdama nga aldaw a tao."[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dennett, Daniel (29 Marso 1999). "LUDWIG WITTGENSTEIN: Pilosopo (subscription required) — Time 100: pablaak dagiti Sientista ken Agpanpanunot". Time Magazine Online. Naala idi 29 Nobiembre 2011.
- ^ Dennett, Daniel. "Ludwig Wittgenstein: Pilosopo", Time magasina, 29 Marso 1999.
- ^ Para kadagiti naipablaak ti kabibiagna, kitaen ti Monk, Ray. Kasano ti agbasa ti Wittgenstein. W.W. Norton & Company. 2005, p. 5.
- Para kadagiti bilang ti balikas a naipablaak ti kabibiagna, kitaen ti Stern, David. "Ti Bergen nga Elektroniko nga Edision ti Nachlass ni Wittgenstein", Ti Europeano a Warnakan ti Pilosopia . Tomo 18, pablaak 3, Septiembre 2010.
- ^ Lackey, Douglas. "Ania Kadi dagiti Moderno a klasiko? Ti Baruch a Panagbutbutos ti Nalatak a Pilosopia ti Maikaduapulo a Siglo", Pilosopiko a Timpuyog. 30 (4), Disiembre 1999, pp. 329–346. *Para iti Pakabuklan ti panagbutbutos, kitaen ditoy [1]. Naala idi 3 Septiebre 2010.
- ^ Para iti Russell nga insasao, kitaen ti McGuinness, Brian. Wittgenstein: Ti Biag: Uning a Ludwig 1889–1921. Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1988, p. 118.
- ^ Duffy, Bruce. "Ti bukod nga aramidem iti Ludwig Wittgenstein", The New York Times, 13 Nobiembre 1988, p. 4/10.
- Para iti panagilaklako kadagiti alikamenna , kitaen ti "Ludwig Wittgenstein: Tractatus and Teaching", arkibo ti Cambridge Wittgenstein. Naala idi 4 Septiembre 2010.
- ^ Para kadagiti panagpakamatay dagiti kabsatna a lalaki, kitaen ni Waugh, Alexander. "Dagiit Wittgenstein: Viennese whirl", The Daily Telegraph, 30 Agosto 2008.
- Kitaen pay ti Gottlieb, Anthony. "Ti Nerbioso a Kinangayed", The New Yorker, 9 Abril 2009.
- ^ Monk, Ray. Ludwig Wittgenstein: Ti Rebbeng ti Henio. Free Press, 1990, pp. 232–233, 431.
- Para iti komendasionna, kitaen ni Waugh, Alexander. Ti balay ni Wittgenstein: ti Pamialia a Mannakigubat. Random House iti Kanada, 2008, p. 114.
- ^ Malcolm, (Mainaynayon a nota) p. 84.
- ^ Malcolm, p. 6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Ludwig Wittgenstein idiay Wikiquote
- Dagiti midia a mainaig ti Ludwig Wittgenstein idiay Wikimedia Commons


text:
Departamento ti Nariño
Ti Nariño (Españiol a pannakabalikas: [naˈɾiɲo]) ket departamento ti Colombia a nainagan kenni Antonio Nariño. Ti kapitolion aket ti San Juan de Pasto. aytoy ket addaan idiay laud ti pagilian, a bineddengan babaen ti Ecuador ken ti Taaw Pasipiko.
Ti Nariño ket addaan ti nadumaduma a heograpia ken ti nadumaduma aklima segun ti kangato: napudot kadagititanap iti Paipiko ken nalamiis iti kabambantayan, ngaayan dagiti kaaduan a nagtataeng, tikasasaad a maul-ulit iti turong ti amianan-abagatan. Dagiti dadduma pay a nangruna asiudad ket mairaman ti Tumaco ken Ipiales.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti teritorio ket sinakup idi las-ud ti Sakbay ti Colombia a panawen babaen dagiti nadumaduma a tribu ti Indiano, a mairaman dagiti Quillacingas, Awa, Tumas, ken dagiti grupo a paset idi ti Imperio ti Inca. Ti immuna akonkistador a simsimrek idi ti teritorio ket ni Andagoya Pascual idi 1522, a nagbanniaga manipud ti panatar ti Pasipiko ti Colombia ken inusarna ti pakaammo a naala babaen ni Francisco Pizarro tapno mangurnos ti ekspedision a nagpatingga iti panagparukma iti Peru.
Ni Juan de Ampudia ken ni Pedro de Añazco ket immunada a sinukmat ti kabanbantayan a paset ti departamento, kinomisionado babaen ni Sebastian de Belalcazar idi 1535, nga isu idin ket pinasiarna titeritorio idi 1536 ket naabutna ti Popayán ken nagpaut a nagbati idiay sakbay a nagsubli idiay España.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Albán
- Aldana
- Ancuya
- Arboleda
- Barbacoas
- Belén
- Buesaco
- Chachagüí
- Colón (Génova)
- Consaca
- Contadero
- Córdoba
- Cuaspud
- Cumbal
- Cumbitara
- El Charco
- El Peñol
- El Rosario
- El Tablón
- El Tambo
- Francisco Pizarro
- Funes
- Guachucal
- Guaitarilla
- Gualmatán
- Iles
- Imues
- Ipiales
- La Cruz
- La Florida
- La Llanada
- La Tola
- La Unión
- Leiva
- Linares
- Los Andes
- Magui
- Mallama
- Mosquera
- Nariño
- Olaya Herrera
- Ospina
- Pasto
- Policarpa
- Potosí
- Providencia
- Puerres
- Pupiales
- Ricaurte
- Roberto Payán
- Samaniego
- San Bernardo
- Sandona
- San Lorenzo
- San Pablo
- San Pedro de Cartago
- Santa Barbara
- Santacruz
- Sapuyes
- Taminango
- Tangua
- Tumaco
- Tuquerres
- Yacuanquer
Dagiti nagidasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- (Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Narino
Dagiti midia a mainaig ti Departamento ti Nariño idiay Wikimedia Commons


text:
Damdamag
Ti damdamag (Ingles: news) ket isu ti komunikasion ti napili a[1] pakaammo kadagiti agdama a paspasamak nga irangaran babaen ti maimaldit, maiwaragawag, Internet, wenno ti maibaga ti maikatlo a partido wenno makabuybuya a masa.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda maysa a tao a nagitunton a ti Inggles a balikas a "news" (Ilokano: baro) ket naparang-ay idi maika-14 a siglo a kas ti naipangpangruna a panag-usar ti adadu ngem maysa a porma ti "new".[2] Iti Tengnga nga Inggles, ti kapadpada ti balikas idi ket ti newes, a kasla ti Pranses a nouvelles ken ti Aleman a neues. Adda pay dagiti maipadpada a anagrang-ay a mabirukan iti sasao nga Eslabo – ti Tseko ken ti Eslobako a noviny (manipud ti nový, "baro"), ti kognato a Polako ti nowiny ken Ruso a novosti – ken ti sasao a Keltiko: ti Gales newyddion (manipud ti newydd) ken ti Korniko nowodhow (manipud ti nowydh).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Shirkey, Clay (2008). Here Comes Everybody. Penguin. p. 328. ISBN 978-1-59420-153-0.
- ^ "Online Etymology Dictionary". Online Etymology Dictionary. Naala idi 7 Hulio 2012.


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Ti
ket maysa a nailangitan wenno selestial a bagi a pagliklikmutan ti maysa a planeta bituen wenno tidda ti bituen nga addaan iti naananay a dagsen tapno mapagbalin a nagtimbukel ti bukodna a grabidad, saan unay nadagsen tapno mangrugi iti termonuklear a panaglunag, ken nawadaannan ti kaarrubana a deppaar dagiti marapita wenno planetisimal.
Ti kaawagan met a planeta ket manipud iti taga-ugma a pagsasao a Griego a kayat na a saoen ket "agkalkalautang a bituen". Ti
balikas wenno makunkuna a planeta ket taga-ugma, nga addaan kadagiti pannakaamo ti pakasaritaan ti, siensia, mitolohia, ken relihion. Napansin dagidi nagkauna a kultura a kasla nainlangitan, wenno emisario dagiti Diós. Orihinal nga adda pito a planeta. Daytoy ket relatido iti pammati dagiti Romano a dagiti pito a Dios ket agsisinnukat iti panagbantay kadagiti aramid ti lubong. Ti panagsasaruno dagitoy a dios ket umuna ti Init sumaruno ti Bulan, Márte, Merkúrio, Hupiter, Benus ken Saturno. Basar daytoy kadagiti nagan dagiti pito nga aldaw ti lawas malaksid iti Domingo a naggapu iti Latin a dies Dominicus (ti aldaw ti Apo): Domingo, Lunes (manipud iti Luna), Martes, Mierkoles, Huebes, Biernes ken Sabado.
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
... a ni
Qin Shi Huang (nailadawan) ket isu idi ti ari ti Insik nga Estado ti Qin ken ti nagbalin nga immuna nga emperador ti nagkaykaysa a Tsina? ... a ti
ket isu ti kaadaleman ken maysa kadagiti kalitnawan kadagiti amin a danaw iti lubong? Danaw Baikal ... a ni
ket isu idi ti maikasangapulo ken kapautan a nagturturay nga Emperador ti Suleiman I Otomano nga Imperio, a nangrugi a nangturay manipud idi 1520 aginggana idi pimmusay idi 1566? ... a ti
ket maysa idi a kampo ti pakigubatan para kadagiti kameng ti Benin nga Imperio ken tinawtawaganda daytoy idi iti Lagos Eko? ... a ti
ket tinawtawagan daytoy a paset ti panawen a kas ti "Nabalitokan a Panawen ti India"? Gupta nga Imperio
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina- Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokáno ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
Agdadamoka kadi? Surotem ti
pakabuklan ti Ilokano Wikipedia. Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti
pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo. Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre,
iwanwandaka ngarud. Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid?
Ipadigom ti kinalaingmo ditoy Ay, nagalas met!
Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin. For non-Ilokano speakers please visit the
local embassy or request help here.
Ti Wikipedia ket ibalbalayan ti
Pundasion ti Wikimedia, ti maysa a di aggan-ganansia nga organisasion a mangibalbalay kadagiti nadumaduma a gandat:
Commons Nawaya a pagidulinan ti midia


text:
Eukariota
Ti eukariota ket maysa nga organismo a dagiti selulana ket aglaon ti tengnga ken dadduma pay nga organulo a nabalkoyt iti kaunegan dagiti kulanit. Dagiti eukariota ket pormal dagitoy a takson ti Eukaria wenno Eukariota. Ti nailawagan a kulanit a mangbedbed nga estruktura a mangikabil pakailasinan kadagiti selula ti eukariota manipud kadagiti selula ti prokariota ket ti tengngana, wenno nuklear a sobre, iti kaunegan a ti pakaawitan ti henetiko a materiales.[1][2][3] Ti kaada ti tengnga ket mangited kadagiti eukarita kadagiti naganda, a nagtaud manipud ti Griego ti eu (eu, "nasayaat") ken kάpuov (karyon, "nues" wenno "kernel").[4] Kaaduan kadagiti eukariota a selula ket aglaonda pay ti sabsabali a bedbed dagiti kulanit nga organulo a kas ti mitochondria wenno ti Golgi nga aparato. Iti pay maipatinayon, dagiti mula ken ken algas ket aglaonda kadagiti kloroplasto. Adu kadagiti uniselular nga organismo ket dagiti eukariota, a kas ti protozoa. Amina dagiti multiselular nga organismo ket dagiti eukariota, mairaman dagiti ayup, mulmula ken dagiti fungus.
Ti pannakabingbinga ti selula kadagiti eukariota ket aggiddiat manipud kadagiti organismo nga awan tengngana (Prokariota). Adda dagiti dua a kita ti proseso ti pannakabingbingay. Iti mitosis, ti maysa a selula ket mabingbinga nga agpataud kadagiti dua a henetiko nga agpada a selula. Iti meiosis, a nasken iti seksual reproduksion, ti maysa a selula ti diploid (adda dua a kromosoma, maysa manipud iti tungngal maysa a nagannak) ket mapan iti panagtitipon manen iti tunggal maysa aparis dagiti kromosoma ti nagannak, ken into pay ti dua nga addang iti panagbingbingay ti selula, a pagbanagan iti uppat a selula ti haploid (gametes). Iti tunggal maysa a gamete ket addaan laeng ti maysa a komplemento dagiti kromosoma, ti tunggal maysa ket naisangayan a laok ti dagiti mainaig a paris dagiti kromosoma ti nagannak.
Ti dominio nga Eukariota ket agparang a kas monopiletiko, ken isu nga mangbukel ti maysa kadagiti tallo a dominio ti biag. Dagiti dua a sabali a dominio, ti Bakteria ken ti Archaea, ket dagiti prokariota ken awan dagiti langa a kasla dita ngato. Dagitieukariota ket mangirepresenta ti bassit-usit a minoridad iti amina a sibibiag a banag;[5] uray ti bagi ti tao adda daytoy ti ad-adu ngem 10 a beses ngem dagiti mikrobio ngem dagiti selula ti tao.[6] Nupay kasta, gapu ti kadakkelda, ti kolektibo a biomasada iti sangalubongan ket nakarkulo iti agarup a kapada dagiti prokariota.[7] Dagiti eukariota ket immunada a naparang-ay idi 1.6–2.1 bilion a tawtawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Youngson, Robert M. (2006). Collins a Diksionario ti Biolohia ti Tao. Glasgow: HarperCollins. ISBN 0-00-722134-7.
- ^ Nelson, David L.; Cox, Michael M. (2005). Lehninger Principles of Biochemistry (4th nga ed.). New York: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-4339-6.
- ^ Martin, E.A., ed. (1983). Macmillan a Diksionario dagiti Siensia ti Biag (2nd nga ed.). Londres: Macmillan Press. ISBN 0-333-34867-2.
- ^ "eukaryotic". Online a Diksionario ti Etimolohia.
- ^ Whitman W, Coleman D, Wiebe W (1998). "Dagiti prokariota: Ti di nakitkita unay a kaaduan". Proc Natl Acad Sci USA 95 (12): 6578–83. Bibcode:1998PNAS...95.6578W. doi:10.1073/pnas.95.12.6578. PMC 33863. PMID 9618454.
- ^ Zimmer, Carl (13 Hulio 2010). "Kasano nga Agsalaknib ken Mangipalawag Kaniatayo dagiti Mikrobio". New York Times. Naala idi 17 Hulio 2010. Kitaen pay ti mikrobiome.
- ^ Whitman, Coleman, and Wiebe, Prokaryotes: Ti di nakitkita a kaaduan, Proc. Natl. Acad. Sci. USA, Vol. 95, pp. 6578–6583, June 1998
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Marantao, Lanao del Sur
Ti Marantao ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Marantao ket nabingbingay a politikal kadagiti 34 a barbaranggay.[2]
- Bacayawan
- Cawayan Bacolod
- Bacong
- Camalig Bandara Ingud
- Camalig Bubong
- Camalig (Pob.)
- Inudaran Campong
- Cawayan
- Daanaingud
- Cawayan Kalaw
- Kialdan
- Lumbac Kialdan
- Cawayan Linuk
- Lubo
- Inudaran Lumbac
- Mantapoli
- Matampay
- Maul
- Nataron
- Pagalongan Bacayawan
- Pataimas
- Poona Marantao
- Punud Proper
- Tacub
- Maul Ilian
- Palao
- Banga-Pantar
- Batal-Punud
- Bubong Madanding (Bubong)
- Ilian
- Inudaran Loway
- Maul Lumbaca Ingud
- Poblacion
- Tuca Kialdan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Tattao a Bicolano
Dagiti Bikolano ti maika-5 a kadakkelan nga etniko a grupo iti Pilipinas, adda ti agarup 5,907,000 a bilang nga agsasao iti Bikol. Agnaedda iti umabagatan-a-daya a peninsula ti isla ti Luzon, kadagiti provincia ti Camarines Sur, Albay, Sorsogon, ken Catanduanes. Adu pay a Bikolano ti agnanaed kadagiti probinsia ti Masbate, Camarines Norte, ken Quezon.
Adu met dagiti Bikolano a nagturong idiay Mindanao. Ti dati a kameng ti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas ken Ehekutibo a Sekretario a ni Edelmiro E. Amante ket anak ti taga-Bikol.


text:
Longyearbyen
Ti Longyearbyen ket isu ti kadakkelan a pagtaengan ken ti administratibo a sentro iti Svalbard, Norwega. Mabirukan daytoy idiay lumaud nga aplaya iti Spitsbergen, ti kadakkelan nga isla iti Svalbard a Purpúro, idiay akin-abagatan a bangir idiay Adventfjorden (Ilokano: ti panagsangpet a piordo), nga agnaynayon iti kaunegan ti Adventdalen (Ilokano: ti panagsangpet a ginget). Ti Gobernador iti Svalbard ken dagiti administrasion na ket agtaeng da idiay Longyearbyen.
Ti Longyearbyen ket addan ti agarup a 2,060 nga agtataeng (iti gibus ti 2007[1]). Isu daytoy ti ti pinakaamianan iti lubong nga ili, ken ti kaamianan a pagtaengan nga addaan ti populasion nga adadu ngem 1,000.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maipanggep ti Longyearbyen manipud iti opisial a sapot a pagsaaadan. Iti Norwego. Naala idi Enero 4, 2009.
- ^ Rosenthal, Elisabeth (Marso 3, 2008). "Maysa a piltak iti Raniag iti Init ket isu ti Tinawen nga Alarma a Pagurasan". Ti New York Times. Naala idi Marso 16, 2010. ("daytoy adayo nga Artiko a pagtaengan — a makunkuna kaniana a kas ti pinakaamianan nga ili iti lubong ... Dagiti 2,000 a agtataeng idiay Longyearbyen...")


text:
Aubagne
Nagsasabtan: 43°17′27″N 5°34′15″E / 43.2908°N 5.5708°E
Ti Aubagne (Pransés a pannakabalikas: [o'baɲ]) ket maysa a komuna a mabirukan ti 17 km (11 mi) ti daya ti Marseille idiay Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatn a Pransia.
Adda ti kuartel ti Ganganaet a Lehion ti Pransia ditoy. Awan ti bayadna ti panag-usar ti publiko a pagluganan manipud idi 2000.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket mabirukan idiay tanap ti Huveaune ken napalawlawan dagiti kabanbantayan ti Garlaban, ken Sainte-Baume iti amianan ken Douard iti abagatan.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gare d'Aubagne nga estasion ti perokaril ket sinerbian ti dagiti rehional a tren a mapmapan idiay Marseille ken Toulon. Ti Aubagne ket isu idi ti immuna a komuna ti Pransia a kompleto a napalikmutan babaen dagiti dalanan ti lugan: ti dalanan ti lugan nga A50 a Marseille-Toulon, A52 a Aubagne-Aix-en-Provence ken ti pangikapetan a dalanan ti lugan a A501.
Ti 9 km a tranbia network ket naplanplano, ti Linia 1 manipud ti estasion a mapan idiay Le Charrel ken Linia 2 manipud ti estasion a mapan idiay La Penne-sur-Huveaune. Ti panangibangon ket mangrugi no 2012 para iti panagilukat iti 2014.[1]
Dagiti personalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- François-Marie, marquis de Barthélemy (1747–1830), Direktor iti Umuna a Pranses a Repbublika
- Alain Bernard (naipasngay 1983), Lumanglangoy
- François-Urbain Domergue (1745–1810), mannurat ken agiwarwarnak
- Marcel Pagnol (1895–1974), nobelista, dramaturgo ken agararamid ti pelikula
- Honoré Joseph Antoine Ganteaume (1755 - 1818), Pranses nga almirante .
Iti nadayeg a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aubagne ket kankanayo a naibagbaga iti pelikula a Manon des Sources. Daytoy ket nakaipasngayan ni Marcel Pagnol, to Pranses a nobelista, dramaturgo ken agar-aramid ti pelikula a nangisurat ti nobela a nakaibasaran ti pelikula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Aubagne orders Citadis Compact". Railway Gazette International. 7 Oktubre 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Aubagne idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Pio X
Ni Papa Pio X (Eklesiastiko a Latin: Pio PP. X) (2 Hunio 1835 – 20 Agosto 1914), naipasngay a kas ni Giuseppe Melchiorre Sarto, ket isu idi ti maika-257 a Papa iti Katoliko a Simbaan, a nagserbi manipud idi 1903 aginggana idi 1914. Isu ti immuna a papa manipud idi ni Papa Pio V a nakanosisasion. Ni Pio X nanglikud ti modernista a pannakaipatarus ti Katoliko a doktrina, nga isu ket nangipakpatakder ti tinawtawid a panagiruknoy a panagsanay ken ortodokso a teologo. Ti kangrunaan a repormana ket ti panagipablaak koma ti umuna a Kodigo ti Kanon a Linteg, a daytoy ket nagurnong kadagiti linteg ti Simbaan iti maysa a tomo para ti immuna a panagpadas. isu ket maysa a pastoral a papa, a nagawawis ti kinabukodan a panagtultulnog ken ti panagbiag a mangipakita kadagiti Kristiano a pateg. Isu ket naipasngay idiay ili ti Riese, kalpasan daytoy ket nabaliwan iti "Pio X" ti nagan ti ili.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Pio X idiay Wikimedia Commons


text:
Bagamanoc, Catanduanes
Ti Bagamanoc ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Catanduanes iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bagamanoc ket politikal a nabingbingay iti 18 a barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Bacak
- Bagatabao
- Bugao
- Cahan
- Hinipaan
- Magsaysay
- Poblacion
- Quigaray
- Quezon (Pancayanan)
- Sagrada
- Salvacion (Panuto)
- San Isidro
- San Rafael (Mahantod)
- San Vicente
- Santa Mesa
- Santa Teresa
- Suchan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Catanduanes". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Catanduanes". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Baybay Baltiko
Ti Baybay Baltiko ket maysa a natabang a baybay Mediteraneo a mabirukan idiay Akin-amianan a Europa, manipud idiay 53°N aginggana idiay 66°N a latitud ken manipud idiay 20°E aginggana idiay 26°E a longitud. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Eskandinabo a Peninsula, ti nangruna a daga ti Europa, ken ti Danes nga is-isla. Daytoy ket agayus idiay Kattegat babaen ti dalan idiay Øresund, ti Nalatak a Barikes ken ti Bassit a Barikes. Tie Kattegat ket agtultuloy idiay uneg ti Skagerrak a mapan idiay Baybay Amianan ken ti Taaw Atlantiko. Ti Baybay Baltiko ket naikapet babaen kadagiti dalan ti danum nga inaramid ti tao a mapan idiay Baybay Puraw babaen ti Kanal Baybay Puraw, ken mapan idiay Baybay Amianan babaen ti Kanal Kiel. Ti Baybay aBaltiko ket mabalin a maipanunotan a naibeddengan ti akin-amianan nga igidna babaen ti Golpo ti Bothnia, idiay amianan a daya nga igidna babaen ti Golpo ti Pinlandia, ken idiay daya nga igidna babaen ti Golpo ti Riga. Dagitoy nadumaduma agolpo ket mabalin pay a maipanunotan a kas paset ti Baybay Baltiko.
Dagiti linaon
Heopisikal a datos[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay altiko ket maysa a natabang anga akin-uneg a baybay, a mabalin daytoy a ti kadakkelan a bagi ti natabang a danum iti lubong (dagiti dadduma pay a mabalin ket mairaman ti Baybay Nangisit, Luek Hudson ken ti Baybay Kaspio). Ti Baybay Baltiko ket sakupenna ti maysa a labneng (ti zungenbecken) a naporma babaen ti glasial a nurunor idi las-ud dagiti kinaudi a yelo a panawen.
Dagiti rukod[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Baltiko ket agarup a 1,600 km (1,000 mi) iti kaatiddog, ti natimbeng a 193 km (120 mi) a kaakaba, ken ti natimbeng a 55 m (180 pié, 30 brasa) a kaadalem. Ti kaadalemna ket 459 m (1506 pié) a daytoy ket adda idiay Sueko a bangir iti tengnga. Ti rabaw a kalawa ket agarup a 377,000 km² (145,522 sq mi) ken ti tomo ket agarup a 20,000 km³ (5040 kubiko milia). Dagiti naipalpalikmut ket dumagup ti agarup a 8,000 km (5,000 mi) iti aplaya.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Heograpia ti Kalawa ti Baybay Baltiko idiay envir.ee. (naarkibo) (2006-04-21). Naala idi 23 Hunio 2011.
- Alhonen, Pentti (1966). "Baybay Baltiko". Iti Fairbridge, Rhodes. Ti Ensiklopedia ti Oseanograpia. New York: Van Nostrand Reinhold Company. pp. 87–91.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ojaveer H., Jaanus A., MacKenzie B. R., Martin G., Olenin S., et al. (2010). "Kasasaad ti Biodibersidad idiay Baybay Baltiko". PLoS ONE 5(9): e12467.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Baybay Baltiko idiay Wikimedia Commons


text:
Departamento ti La Guajira
Ti La Guajira (Españiol a pannakabalikas: [la ɣwaˈxiɾa]) ket maysa a departmento ti Colombia. Daytoy ket sakupenna ti Peninsula ti Guajira iti rehion ti amianan a daya ti pagilian, sanguenna ti Karibe ken Venezuela iti akin-amianan unay a paset ti Abagatan nga Amerika. Ti kapitolio ti departamento ket ti siudad ti Riohacha.
Adu dagiti nadumaduma a tribu dagit patneng ti mangtagtagitao kadagiti nalawa ken namaga tantanap, a kas dagiti Wayuu, Guajiro, Macuiro, Anate, Wayunaiki, Cuanao ken Eneale ken dagiti daddumapay sakbay ti isasangpet dagiti Kastila iti Kaamerikaa. Idi 1498 ni Alonso de Ojeda ket linikmutna a dinaliasat ti peninsula ti La Guajira, ngem ti simmanglad idi iti tatta nga aldawen a La Guajira ket ni Juan de la Cosa. Idi las-ud ti kolonial a panawen ti teritorio ket naisuppiatan babaen dagidi gobernador ti Santa Marta ken Venezuela gapu kadagiti deposito ti perlas. Dagiti Inggles a pirata, Pranses, dagiti Aleman ket nagsisinnupiatanda pay ti teritorio. Ni Martin Fernandez de Enciso ket pinundarna ti siudad ti Nuestra Señora Santa Maria de los Remedios del Cabo de la Vela, ti immuna a purok ti teritorio ngem gapu kadagiti kankanayon a panagraraut, idi 1535 ni Don Nicolas de Federman ket pinundarna manen ti a kas ti purok ti Riohacha ken idi 1544 daytoy ket naiyalis iti agdama nga aldaw iti Riohacha. Idi 1871 ti rehion ket naisina manipud ti Departamento ti Magdalena ken napartuat ti La Guajira a kas paset dagiti nailian a teritorio. Idi 1898 daytoy ket napartuat a kas ti Intindiense ti La Guajira.[3]
Idi 1911 ti gobierno ti Colombian ket pinartuatna ti Komisario ti la Guajira, ken sinaruno daytoy babaen dagiti allon ti imigrante ti Tengnga a Daya (Kristiano ken Maronite) manipud idiay Lebanon, Siria, Palestina ken Hordania, dagiti pagilian babaen ti turay ti Otomano nga Imperio ket simmangpetda idiay La Guajira idi tawtawen ti c. 1930 ken kaaduanda ti nagtaeng idiay Maicao. Idi 1954 napartuat manne ti Intiendense ti la Guajira ken Riohacha ken nairangarang idi a kas munisipalidad. Kanungpalanna idi 1964, napartuat ti Departamento La Guajira.[3]
Ti ekonomia ti departamento ket kaaduan a naibatay kadagiti rentas manipud ti panagmina ti karbon idiay Cerrejón, a nagpataud kadagiti 24.9 riwriw a tonelada iti eksport a karbon idi 2004, ii panagsukisok ti masna nga alingasaw ken panagmina ti asin. Ti nadayeg a pagpasiaran dagiti turista ket idiay Cabo de la Vela, ti bassit a pagkalapan a purok a mabirukan idiay ungto ti peninsula ti Desierto ti La Guajira.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ (Espaniol) Semana
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ a b Aero Puersa ti Colombia: Guajira
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Departamento ti La Guajira idiay Wikimedia Commons
- (Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti La Guajira
- (Espaniol) Ranggas idiay La Guajira
- (Espaniol) Ministro ti Edukasion ti Colombia: Edukasion idiay La Guajira
- (Espaniol) Banko ti Republika - Colombia: Edukasion idiay Karibe a Rehion ti Colombia
- (Espaniol) Bank of the Republic - La Guajira y el mito de las regalías redentoras by Adolfo Meisel Roca Blng. 86 Pebrero, 2007
- (Espaniol) UNESCO: Patneng a tatao idiay la Guajira


text: 1Daytoy ti kayatmi a sawen: Adda kastoy a Kangatoan a Paditayo a situtugaw iti makannawan ti trono ti Natan-ok nga Ari sadi langit. 2Agserserbi kas kangatoan a padi iti Kasasantoan a Disso, kayatna a sawen, ti napudpudno a tabernakulo a binangon ti Apo, saan a ti tao. 3Natudingan ti tunggal kangatoan a padi tapno idatagna dagiti sagut ken sakrifisio iti Dios. Isut’ gapuna a masapul nga adda met idaton daytoy Kangatoan a Paditayo. 4No adda koma ditoy daga, saanen a masapul nga agpadi, ta adda metten dagiti papadi a mangidaton kadagiti sagsagut kas mayannurot iti Linteg. 5Ti trabahoda kas padi ket umasping ngem anniniwan laeng ti adda sadi langit. Kasta met idi ken ni Moises. Idi rugianna a bangonen ti tabernakulo, imbilin ti Dios kenkuana, “Kitaem a naimbag a maaramid amin a kas iti naipakita kenka idiay bantay.” 6Ngem ita, naikkan ni Jesus iti trabaho a nasaysayaat ngem ti trabaho dagiti papadi. Kasta met a nasaysayaat ti baro a tulag nga insayangkatna iti nagbaetan ti Dios ken dagiti tattao. Nasaysayaat daytoy ngem ti immuna gapu ta inkari ti Dios nga agsagrap dagiti tattao kadagiti nasaysayaat a banag. 7Adda pakapilawan daydi immuna a tulag, isu a kasapulan a maaramid ti maikadua. 8Ngamin, nasarakan ti Dios nga adda pagkurangan dagiti tattaona idi kunana: “Dumtengto dagiti aldaw, kuna ti Apo, A mangaramidak iti baro a tulag iti Israel ken Juda. 9Saan a kas iti tulag nga inaramidko kadagiti kapuonanda Iti daydi aldaw a panangiruarko kadakuada idiay Egipto. Saanda a sinalimetmetan ti nagtutulaganmi, Isut’ gapuna a binaybay-ak ida, kuna ti Apo. 10Daytoy ti baro a pannakitulagko kadagiti Israelita Kadagiti masakbayan nga aldaw, kuna ti Apo: Ikabilkonto dagiti linlintegko kadagiti isipda, Ket isuratkonto ida kadagiti pusoda. Siakto ti Diosda, Ket isudanto dagiti tattaok. 11Saanton a masapul nga agsisinnuroda Wenno ibaga ti tunggal maysa, ‘Ammoenyo ti Apo.’ Agsipud ta ammodakto aminen, Manipud iti kanumoan agingga iti katan-okan. 12Pakawanekto dagiti basbasolda, Saankon a lagipen dagiti dakes nga inaramidda.” 13Nagsao ti Dios maipapan iti baro a tulag. Ngarud, imbilangna a daanen daydi immuna, ket aniaman a daan ken saanen a maaramat, agpukaw iti saan a mabayag.


text:
Méhiko
Ti Estados Unidos Mehikanos[14]wenno kadawyan a makunkuna a kas Méhiko, ket maysa nga batay-linteg a pederal a republika iti Amianan nga Amerika. Naibeddengan iti amianan iti Estados Unidos; iti abagatan ken laud babaen ti Taaw Pasipiko; iti abagatan a daya babaen ti Guatemala, Belize, ken ti Baybay Karibe; ken iti daya babaen ti Gólpo iti Méhiko.[15]Naisakupan na daytoy iti nganngani a dua a riwriw a kuadrado kilometro (sumurok a 760,000 kuadrado milia),[2]Ti Méhiko ket isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti Kaamerikaan babaen ti dagup a kalawa ken ti maika-13 a kadakkelan a naiwayawayas a pagilian iti lubong. Nga addan ti nakarkulo a populasion iti surmurok a 112 a riwriw,[9] isu daytoy ti maika-11 a kapusekan ti populasion ken ti kapusekan ti populasion kadagiti agsasao ti Españiol a pagilian. Ti Méhiko ket maysa a a tiponan ti muyong a nagbuklan dagiti tallo pulo ket maysa nga estado ken maysa a Pederal a Distrito, ti kapitolio a siudad.
Ti Kasakbayan ti Kolumbiano a Mehiko adu kadagiti kultura ket nataenganda kdagiti napalaing a sibilisasion a kas ti Olmec, ti Toltec, ti Teotihuacan, ti Sapoteko, ti Maya ken ti Asteka sakbay nga immunada a nakakita kadagiti Europeano. Idi 1521, ti España nangirukma ken nangikolonisado ti teritorio manipud ti kuartelna idiay Mehiko-Tenochtitlan, a daytoy ket naadministrado a kas ti Birreinato ti Baro nga España. Daytoy a teritorio ket dimteng a nagbalin a ti Mehiko a kas ti panagwaywaya ket nabigbigan idi 1821. Ti kalpasan ti panagwayawaya a paset ti panawen ket naidasig idi babaen ti ekonomiko a panakatalna, ti Mehikano-Amerikano a Gubat ken ti maipapan ti teritorio a panakaiyakar iti Estados Unidos, ti sibil a gubat, dagiti dua nga imperio ken ti domestiko a diktadura. Ti kinaudi a naibaga ket nakaiturongan ti Mehikano a Rebolusion idi 1910, a nakaipatinggaan ti panakaiyebkas ti 1917 a Batay-linteg ken ti irurumsua ti agdama a sistema ti politika ti Mehiko. Dagiti panagbutos a natengngel idi Hulio 2000 ket nangmarka ti immuna a panangabak ti presidensia ti kasuppiatan a partido manipud ti Partido ti Institusional a Rebolusionario. Manipud idi 2006 ti pagilian ket adda iti tengnga ti maysa a druga a gubat a nakatunton kadagiti 60,000 a biag.[16]
Ti Mehiko ket maysa kadagiti kadakkelan nga ekonomia iti lubong, ken daytoy ket naipanunotan a kas maysa a rehional a bileg ken tengnga a bileg.[17][18][19][20] Iti maipatinayon, ti Mehiko ket isu idi ti immuna a kameng ti Latino Amerikano nga Organisasion para iti Ekonomiko a Panagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay OECD (manipud idi 1994), ken naipanpanunotan a maysa nga akinngato a tengnga a matgedan a pagilian babaen ti Banko ti Lubong.[21] Ti Mehiko ket naipanpanunotan akas maysa a baro a naindustrialisado a pagilian[22][23][24][25] ken maysa a rumrumsua abileg.[26] Daytoy ket adda ti maikasangapulo ket tallo a kadakkelan ti nominal GDP ken ti maikasangapulo ket maysa a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti ekonomiana ket napigsa a naisilpo kadagiti kumaduaanna ti Nawaya a Tulagan ti Komersio ti Amianan nga Amerika (NAFTA), a naipangpangruna ti Estados Unidos.[27][28] Ti Mehiko ket mairanggo ti maikanem iti lubong ken umuna iti Kaamerikaan babaen ti bilang ti UNESCO a Tinawtawid a Luglugar iti Lubong nga adda ti 31,[29][30][31] ken idi 2007 ket isu idi ti maikasangapulo a kaaduan a nabisbisita a pagilian iti lubong nga adda dagiti 21.4 a riwriw nga internasional a simmangsangpet ti tungngal maysa a tawen.[32]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti panagun-od ti Baro nga España ti panakawayawaya manipud ti España, naikeddeng daytoy a ti baro a pagilian ket managananto manipud ti kapitolional, ti Siudad ti Mehiko, a nabangon idi 1524 iti tuon ti taga-ugma nga Aztec a kapitolio ti México-Tenochtitlan. Ti nagan ket naggapu manipud ti Pagsasao a Nahuatl, ken di ammo ti kaibuksilanna.
Ti Mēxihco ket isu idi ti Nahuatl a termino para iti puseg a daga ti Aztec nga Imperio, a nainaganan, ti Ginget ti Mehiko, ken dagiti taona, ti Mexica, ken dagiti naipalikmut a teritorio a nagbalin nga isu ti Estado ti Mehiko a kas maysa a panakabingbingay ti Baro nga España sakbay ti panakawayawaya (ipada ti Latium). Daytoy ket sapasap a naipanunotanm a maysa a toponimo para iti ginget a nagbalin a ti kangrunaan nga etonimo para iti nagbanagan ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, wenno ti baliktadna daytoy.
Ti pasaruno a -co ket isu ti lokatibo ti Nahuatl , a mangaramid a nagan ti lugar ti balikas. Iti labes ti daytoy, ti etimolohia ket di amammo. Daytoy ket naisingasing a daytoy ket naala manipud ti Mextli wenno Mēxihtli, ti nalimed a nagan para iti dios ti gubat ken patron dagiti Aztec, ti Huitzilopochtli, nga iti kaso ti Mēxihco ket kayatna asaoen ti "Lugar a pagtaengan ti Huitzilopochtli".[33] Ti sabali pay a hipotesis[34] ket mangisingasing ti Mēxihco ket naala manipud ti maysa a a panagtipon ti dua a balikas ti Nahuatl a balikas para iti "bulan" (mētztli) ken puseg (xīctli). A kayat a saoen daytoy ti ("Lugar iti Tengnga ti Bulan") a mabalin a mangibagbaga ti puesto ti Tenochtitlan idiay tengnga ti Danaw Texcoco. Ti sistema dagiti nagsisilpo a danaw, a nakapormaan ti sentro ti Texcoco, ket adda ti porma ti maysa a kuneho, a dagiti Mesoamerikano a pareidolia a mainaig iti bulan. Ti sabali pay a hipotesis ket mangisingasing a naala daytoy manipud ti Mēctli, ti diosen ti maguey.[34]
Ti nagan ti siudad-estado ket naisurat ti Espaniol iti México nga dda ti ponetiko a pateg ti   a letra iti Mediebal nga Espaniol, a nangirepresenta ti awan timek a prikatiba a postalbeolar ti [ʃ]. Daytoy nga uni, ken ti pay natimekan a prikatiba a postalbeolar ti [ʒ], a nangirepresenta ti  , ket nagbalin ti maysa a awan timek a makedngan a prikatiba ti [x] idi las-ud ti maika-16 a siglo. Daytoy ket nangiturong ti sabsabali a panakaibaga ti ti Méjico kadagiti nadumaduma apablaak iti Espaniol, a kangrunaan idiay España, nga idiay Mehiko ken dagiti pagilian nga agsasao ti Esoaniol ket kinaykayatda ti panagiletra a México. Kadagiti napalabas a tawen ti Real Academia Española, nga agalalagad ti pagsasao nga Espaniol, ket nangikeddeng a dagitoy dua a kita ket mabalin a maawat iti Esoaniol ngen ti maipatpatalked a panangiletra ket ti México.[35] Kaaduan kadagiti pablaak kadagiti amin nga agsasao ti Espaniol a pagilian ket sursurotendan daytoy, urayno ti pagpilia a sabali a kita ket sagpaminsan pay laeng a maus-usar.Iti Inggles, ti   iti Mexico ket saan a mangirepresenta ti kasisigud wenno ti agdam nga uni, ngem ti konsonante a rimpuok ti [ks].
Ti opisial a nagan ti pagilian ket nagbalbaliw kadagiti panagbalbaliw ti porma ti gobierno. Iti dua nga okasion (1821–1823 ken 1863–1867), ti pagilian ket naamammoan idi a kas ti Imperio Mexicano (Mehikano nga Imperio). Amin kadagiti tallo a batay-linteg (1824, 1857 ken ti 1917, ti agdama abatay-linteg) ket agus-usar ti nagan nga Estados Unidos Mexicanos[36]—wenno ti sabali a panakaibaga nga Estados Unidos mexicanos[37] ken Estados-Unidos Mexicanos,[38] nga amindagitoy ket naipatarus ti Ilokano a kas ti "Estados Unidos Mehikanos". Ti termino a República Mexicana, "Mehikano a Repubika" ket nausar idi kadagiti Linteg ti Batay-linteg ti 1836.[39]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Estados Unidos Mehikanos ket maysa a pederasion dagiti tallo pulo ket maysa a nawaya ken dagiti naturay nga estado, a mangporma ti maysa a kappon nga agsansanay ti grado ti pannakaturay kadagiti Pederala Distrito ken dagiti dadduma a teritorio.
Ti tunngal maysa nga estado ket adda ti bukodna a baya-linteg, kongreso, ken maysa nga ukom, ken dagiti umili ket agbutbutos babaen ti dagus a panagbutos ti gobernador para iti innem atawen a termino, ken dagiti pannakabangi kadagiti bukodda a maymaysa a kamara a kongreso ti estado para iti tallo a tawen a termino.[40]
Ti Pederal a Distrito ket maysa a naipangpangruna a politikla a pannakabingbingay a tagikua ti sibubukel a pederasion ken saan a ti maysa a naisangsangayan nga estado, ken iti kastoy, ad-adu ti naipatingga a lokal a papel a panagturay ngem dagiti estado ti pagilian.[41]
Dagiti estado ket nabingbingay kadagiti munisipalidad, ti kabassitan a politikal nga entidad ti administrasion iti pagilian, a tinurayan babaen ti maysa a mayor wenno presidente ti munisipio (Presidente munisipal), a binutosan babaen dagiti agtaeng babaen ti kinaadu.[42]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taga-ugma a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Arkaiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasapaan a tidda ti tao idiay Mehiko ket dagiti sangkap dagiti ramit a bato a nabirukan idiay asideg ti kampo ti apoy idiay Ginget ti Mehiko ken napetsaan babaen ti radio karbon idii circa 23,000 a tawtatwen.[43] Ti Mehiko ket isu ti lugar ti panagtaltalon ti mais ken bukbukel a gapuanan ti maysa a nagdaliasatan manipud dagiti paleo-Indiano agan-anup ken agburburas kadagiti purok ti sedentario nga agrikultura idi rugi ti 7000 BCE.
Dagiti klasiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti simmarsaruno a naporma a luglugar a nagtaltalonan ti mais ken dagiti kultural a kababalin a kas ti narikut a mitolohiko ken relihioso a narikut, ti maysa a vigesimal a numeriko a sistema (naibatay ti duapulo a sistema ti panagbilbilang), ket naiwarwaras kadagiti Mehikano a kultura iti sabsabali a lugar ti Mesoamerika.[44] Iti daytoy a paset ti panawen dagiti purok ket nangrugrugida a nagbalbalin a sosial a napagustuan ken naparang-ay iti maysa a Naidauluan ti hepe, ken ti panagirang-ay kadagiti dakkel a sentro ti pagseremonian.[45]
Kadagiti kasapaan a narikut a sibilisasion idiay Mehiko idi ket ti Olmec a kultura a nagrangrang-ay idiay Aplaya ti Golpo idi agarup a 1500 BCE. Ti Olmec a kababalin ti kultura ket naiwarwaras babaen ti Mehiko kadagiti sabali a pannakaporma a panawen ti kultura idiay Chiapas, ti Oaxaca ken ti Ginget ti Mehiko. Ti pannkaporma a paset ti panawen ket nakakitkita ti pannakaiwarwaras ti naisangsangayan a relihioso ken dagiti simboliko a tradision, ken dagiti pay artistiko ket dagiti arkitektural a karikutan.[46] Iti simmarsaruno a kasakbayan a klasiko a paset ti panawen, dagiti sibilisasion ti Maya ken Zapoteco ket nakaparang-ayda kadagiti narikut a sentro idiay Calakmul ken Monte Albán. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen ti immuna nga gapyso a Mesoamerikano a sistema ti panagsurats ket naparang-ay kadagiti kultura ti Epi-Olmec ken ti Zapoteco, ken ti Mesoamerikano a tradision ti panagsurat ket nakaabot ti kasayaatna iti Klasiko a Maya a Hieroglipiko a sinuratan.[47]
Idiay Tengnga a Mehiko, ti karang-ayan a klasiko a paset ti panawen ket nakakita ti irarang-ay tiTeotihuacano, a nagporma ti milisia ken komersio nga imperio a ti politikal nga impluensiana ket naigay-at iti abagatan aginggana iti Maya a luglugar ken iti pay amianan. Iti paset ti panawen a karang-ayna, ti Teotihuacan, ket naglaon kadagiti kadakkelan a pyramide nga estruktura a nabangon idi kasakbayan ti Columbian nga Kaamerikaan, adda ti populasion iti nasurok a 150,000 a tattao.[48] Iti panawen a pannakarebba ti Teotihuacán idi agarup a 600 CE, ti panagsalsalisal a baetan dagiti kangrunaan a sentro ti politiko ket nangrugrugi idiay tengnga a Mehiko a kas ti Xochicalco ken Cholula. Iti daytoy a panawen idi las-ud ti Epi-Klasiko a Nahua a tattao ket nangrugrugida nga immalalis iti abagatan idiay Mesoamerika manipud iti Amianan, ken politikal ken kultural a nagbalbalinda a nagturturay idiay tengnga a Mexico, idi pinapanawda dagiti agsasao kadagiti Oto-Manguean a pagsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisial a Nagan iti Pagilian". MX: Ti Panag-presidente iti Méhiko. 2005-03-31. Naala idi 2010-05-30.
- ^ a b Méhiko a naikabil idiay Ti Kinapudno a Libro ti Lubong
- ^ "Sapasap a Paammo a maipapan ti Méhiko". MX: Sekretario iti Ganganaet a Panakibiang. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Encyclopaedia Britannica – Dagiti pagsasao ti Méhiko". britannica.com. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ Ti Sapasap a Linteg dagiti Karbengan ti Liguistika para kadagiti Patneng a Tattao ket maibigbigan na amin dagiti Amerindio a minoridad a pagsasao, a mairaman ti Espaniol, a kas nailian a pagsasao ken naitimbeng nga umisu laeng kadagiti teritoria a maisasaoe. Ti gobierno ket maibigbigan na dagiti 62 a patmeng a pagsasao, ken dagit sabsabali a kita a saan mawawatan. Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. Méhiko: CDI.
- ^ a b c Lizcano Fernández, Francisco (Mayo–Agosto 2005). "Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI" (PDF). Convergencia (iti Spanish) (Méhiko: Universidad Autónoma del Estado de México, Centro de Investigación en Ciencias Sociales y Humanidades) 38: 185–232; table on p. 218. ISSN 1405-1435.
- ^ "Síntesis de Resultados". Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. 2006. Naala idi 2010-12-22.
- ^ "Politikal a Batay-linteg dagiti Nagkaykaysa nga Estado ti Méhiko Titulo 2 Artikulo 40" (PDF). MX: SCJN. Naala idi 2010-08-14.
- ^ a b "INEGI 2010 nga Estadistika ti Senso". inegi.org.mx. Naala idi 2010-11-25.
- ^ a b c "World Economic Outlook Database, Oktubre 2010". IMF. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ "IMF".
- ^ "Gini a pagsurotan". Sangalubongan a Banko. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Human Development Report 2011 - Human development statistical annex". HDRO (Opisina ti Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan Programa ti Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. pp. 127–130. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ Ti sabali pay a panakaipatarus ket Mehikano nga Estados Unidos a nausar pay idi. Ti Pederal a Batay-linteg ti Mehikano nga Estados Unidos. HA.
- ^ Heograpiko a Diksionario ti Merriam-Webster, Maika-3 nga ed. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.; p. 733
- ^ Semanario Zeta. 2011-11-12 https://archive.is/WLqY Awan ti titutlo ti
|archiveurl=(tulong). Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-12-17.
- ^ James Scott, Matthias vom Hau ken David Hulme. [https%3A%2F%2Fwww.escholar.manchester.ac.uk%2Fapi%2Fdatastream%3FpublicationPid%3Duk-ac-man-scw%3A105725%26datastreamId%3DSUPPLEMENTARY-1.DOC&ei=fMKFT7SMKIye8gS71NHACA&usg=AFQjCNHKPFxJk5bu6Qs5R2SKSUs8IwidWw&sig2=_lt4YNVT-1ECYQBh61EWgA "Ti Labes ti BICs: Dagiti estratehia ti impluensia"] Kitaen ti
|url=isbangan (tulong). Ti Unibersidad ti Manchester. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Kasano ti mangipada kadagiti rehional a bileg: dagiti panagusig a konsepto ken panagsukisok dagiti topiko". Britaniko a Gimong ti Internasional a Panagadadal. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Ministro ti Ganganaeyt a Pannakibiag ti Hapon" (PDF). Naala idi 2012-05-07.
- ^ Oxford Analytica
- ^ "Pagilian ken Agpatpautang a Grupgrupo". Banko ti Lubong. Naala idi Marso 5, 2011. "Ti Akinngato a tengnga a Matgedan a naipalawagan a kas ti matgedan ti tungngal maysa a tao a nagbaetan ti $3,976 – $12,275"
- ^ Paweł Bożyk (2006). "Baro a Naindustrialisado a Pagilian". Globalisasion ket Panagbalbaliw ti Ganganaet nga Annuroten ti Ekonomiko. Ashgate Publishing, Ltd. p. 164. ISBN 0-7546-4638-6.
- ^ Mauro F. Guillén (2003). "Dagiti Multinational, Ideolohia, ken Naurnos a Panagobra". Dagiti Patingnga ti Pagtutumpongan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. pp. 126 (Tabla 5.1). ISBN 0-691-11633-4.
- ^ David Waugh (3rd edition 2000). "Dagiti Agpatpataud nga Industria (kapitulo 19), panagrangrang-ay ti Lubong (kapitulo 22)". Heograpia, Ti Napagkaykaysa nga Arngian. Nelson Thornes Ltd. pp. 563, 576–579, 633, and 640. ISBN 0-17-444706-X.
- ^ N. Gregory Mankiw (Maika-4 nga Edision 2007). Dagiti Punganayan dagiti Ekonomia. Mason, Ohio: Thomson/South-Western. ISBN 0-324-22472-9.
- ^ "G8: Nupay dagiti paggiddiatan, ti Mehiko ket Nanam-ay a kas Rumrumsua a Bileg". Ipsnews.net. Hunio 5, 2007. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Mehiko (05/09). Departyamento ti Estado ti Estados Unidos. Naala idi:2009-11-25
- ^ CRS a Reporta para iti Kongreso. Serbisio ti Kongresional a Panagsukisok. Nobiembre 4, 2008
- ^ "UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List". UNESCO. Naala idi Mayo 25, 2012.
- ^ "Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters". Whc.unesco.org. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Tabla ti Tinawtawid a Luglugar iti Lubong babaen ti pagilian
- ^ "Turismo" (PDF). Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Aguilar-Moreno, Manuel (2006). Manual ti Biag idiay Aztec a Lubong. Facts of Life, Inc. p. 19. ISBN 0-8160-5673-0.
- ^ a b "Nombre del Estado de México". Gobierno ti Estado ti Mehiko. Naidulin manipud ti kasisigud idi Abril 27, 2007. Naala idi Oktubre 3, 2007. (Espaniol)
- ^ http://buscon.rae.es/dpdI/SrvltConsulta?lema=méxico
- ^ "El cambio de la denominación de "Estados Unidos Mexicanos" por la de "México" en la Constitución Federal". Ierd.prd.org.mx. Naala idi Nobiembre 4, 2009.
- ^ "Constitucion Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1824)". Tarlton.law.utexas.edu. Septiembre 2, 2009. Naala idi Oktubre 30, 2010.
- ^ "Constitución Mexicana de 1857". Tlahui.com. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Leyes Constitucionales de 1836. Cervantes Virtual
- ^ "Artikulo 116". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos Mehikanos. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 112". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos Mehikanos. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 115". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos Mehikanos. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Dagiti Patneng nga Amerikano: Dagiti Kasapaan a Panagak-akar". MSN Encarta. 2009. Naidulin manipud ti kasisigud idi Nobiembre 1, 2009.
- ^ Kirchhoff, Paul (1943). "Mesoamérica — Sus Límites Geográficos, Composición Étnica y Caracteres Culturales". Acta Americana 1 (1): 92–107.
- ^ Carmack, Robert; et al. (1996). Ti legado ti Mesoamerika: ti pakasaritaan ken kultura ti maysa a sibilisasion ti Patneng nga Amerikano. New Jersey: Prentice Hall.
- ^ Diehl, Richard A. (2004). Dagiti Olmec : Immuna a Sibilisasion ti Amerika. Londres: Thames ken Hudson. pp. 9–25.
- ^ Sampson, Geoffrey; Dagiti sistema ti panagsursurat: Ti Linguistoko a Pangyuna, Hutchinson (Londres), 1985.
- ^ Cowgill, George (1997). "Estado ken Kagimongan idiay Teotihuacan, Mehiko". Tinawen a Panagrepaso ti Antropolohia (PDF online reproduction ) (Palo Alto, CA: Annual Reviews Inc) 26 (1): pp.129–161. doi:10.1146/annurev.anthro.26.1.129. ISSN 0084-6570. OCLC 202300854.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krauze, Enrique (1998). Mehko: Biograpia ti Bileg: Ti pakasaritaan ti Moderno a Mehiko 1810–1996. New York, New York: Harper Perennial. p. 896. ISBN 0-06-092917-0.
- Meyer, Michael C.; William H. Beezley, manmannurat (2000). Ti Oxford a Pakasaritaan ti Mehiko. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 736. ISBN 0-19-511228-8.
- Parkes, Henry Bamford (1972). Ti Pakasaritaan ti Mehiko (Maika-3 nga ed.). Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-08410-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mehiko idiay Wikimedia Commons
- Ti Presidensia ti Mehiko (Ingles)
- Méhiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Nahuatl a balbalikas ken sasao
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1813


text:
Maribojoc, Bohol
Ti Maribojoc ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maribojoc ket nabingbingay a politikal kadagiti 22 a barbaranggay.[2]
- San Roque (Aghao)
- Agahay
- Aliguay
- Anislag
- Bayacabac
- Bood
- Busao
- Cabawan
- Candavid
- Dipatlong
- Guiwanon
- Jandig
- Lagtangon
- Lincod
- Pagnitoan
- Poblacion
- Punsod
- Punta Cruz
- San Isidro
- San Vicente
- Tinibgan
- Toril
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Amianan a Samar
Ti Amianan a Samar ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Daya a Visayas. Ti kapitoliona ket ti ili ti Catarman ken adda iti akin-amianan a deppaar ti Isla ti Samar. Kabeddengna dagiti probinsia ti Samar ken ti Daya a Samar. Iti amianan-a-laud, iti ballasiw ti Kipet San Bernardino, ket ti probinsia ti Sorsogon; iti met daya ket ti Baybay Pilipinas ken iti laud ket ti Baybay Samar.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Amianan a Samar iti 24 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013