text:
3.80.3.192
Dagiti reporta ti panagtaripato
- Dagiti ababa a panid
- Dagiti atiddog a panid
- Dagiti kadaanan a panid
- Dagiti makiddaw a kategoria
- Dagiti makiddaw a panid
- Dagiti makiddaw a papeles
- Dagiti makiddaw a plantilia
- Dagiti namindua a naibaw-ing
- Dagiti naputed a baw-ing
- Dagiti nasalakniban a panid
- Dagiti nasalakniban a titulo
- Dagiti naulila a panid
- Dagiti ngudo a panid
- Dagiti panid a saan a naikapet kadagiti banag
- Dagiti panid nga adda kadagiti kabassitan a rebision
- Dagiti saan a nakategoria a kategoria
- Dagiti saan a nakategoria a panid
- Dagiti saan a nakategoria a papeles
- Dagiti saan a nakategoria a plantilia
- Dagiti saan a nausar a kategoria
- Dagiti saan a nausar a papeles
- Dagiti saan a nausar a plantilia
- Lint errors
- Pampanid nga awan kadagiti silpo ti pagsasao
Lislistaan ti pampanid
- Agbiruk
- Amin a pampanid
- Amin a pampanid nga addaan iti pasakbay
- Dagiti panid a nakasilpo kadagiti panangilawlawag a panid
- Entity usage
- Katkategoria
- Kayo ti kategoria
- Listaan dagiti baw-ing
- Pages with badges
- Pagsurotan a katkategoria
- Pampanid kadagiti topiko nga asideg kenka
- Pampanid nga adda tagikua ti panid
- Panagbiruk kadagiti akinruar a silpo
- Panangilawlawag a pampanid
Sumrek / agpartuat ti pakabilangan
Dagiti agar-aramat ken karkarbengan
- Baliwan dagiti kredensial
- Dagiti annuroten ti kontrasenias
- Dagiti automatiko a serra
- Dagiti global a kakaykayatan
- Dagiti karbengan ti agar-aramat
- Dagiti karbengan ti grupo ti agar-aramat
- Dagiti kontrasenias ti bot
- Dagiti naserraan nga agar-aramat
- Dagiti pakaammo
- Dagiti sagut
- Global a panagtaripato ti grupo
- Ikkaten dagiti kredensial
- Isaad manen dagiti tandaan
- Isaad manen ti kontrasenias
- Kakaykayatan
- List OAuth applications
- Listaan dagiti aktibo nga agar-aramat
- Listaan dagiti global a naserraan nga adres ti IP
- Listaan dagiti global a pakabilangan
- Listaan ti agar-aramat
- Panagtaripato ti global a pakabilangan
- Pannakaikameng kadagiti global a grupo
- Sukatan wenno ikkaten ti adres ti esurat
Kaudian a balbaliw ken lislistaan
Dagiti reporta ti midia ken dagiti panagikarga
Datos ken ramramit
- API feature usage
- Bersion
- Dagiti gadget
- Dagiti mensahe ti sistema
- Dagiti taudan ti libro
- Disso dagiti wiki
- Estadistika
- Estadistika ti panagusar ti gadget
- Kitaen ti datos ti interwiki
- Listaan dagiti wiki ti Wikimedia
- Padasen ti panagmarka ti heroglipiko
- Pagipadasan ti grapo
- Pagipadasan ti plantilia
- Pagsubokan ti API
- Palawaen dagiti plantilia
- Panangasiwa ti sagat ti panagabuso


c: text/html

text:
Atomiko a kadagsen
Ti Atomiko a kadagsen (simbolo: Ar) ket maysa nga awan rukod a maipapan ti bagi a kaadu, ti pannakaibagi iti natimbeng a masa dagiti atomo iti maysa elemento (manipud ti naited a nagtaudan) iti 1/12 iti masa iti maysa nga atomo iti karbon-12 (naamammoan a ti naikaykaysa a paset ti atomiko a masa).[1][2] Ti termino ket naususar, nga awan ti sabali pay a saguday, ti mangitudo ti pagalagadan kadagiti atomiko a kadagsen a naipablaak kadagiti kadawyan a baetan babaen ti Internasional a Kappon iti Puro ken Naipakat a Kimika (IUPAC)[3][4] ken daytoy ket naipanggepen a maipakat kadagiti kadawyan a materiales ti laboratorio. Dagitoy a pagalagadan nga atomiko a kadagsen ket maimalditda manen kadagiti nadumaduma a liblibros, dagiti komersial a katologo, dagiti karta ken dadduma pay, ken iti tabla dita baba.
Ti termino a "minaig nga atomiko a masa" (iti elemento) ket mabalin pay nga usaren amangilawlawag ti maipapan ti bagia a kaadu, ken kapadpadana daytoy. Ti agtultuloy a panag-usar ti termino nga "atomiko a kadagsen" ket nakaawis kadagiti adu a kontrabersio manipudidi panawen a 1960[5] (kitaen dita baba).
Dagiti atomiko a kadagsen, a saan a kasla dagiti atomiko a masa (dagiti masa dagiti agmaymaysa nga atomo, saan nga iyallilaw iti minaig atomiko a masa), ket saan dagitoy a maipappan ti bagi nga agtultuloy, ngem dagitoy ket agdumaduma manipud kadagiti pagtuladan dagiti elemento a dagitoy ket saan a mononuklidik nga elemento. Daytoy ket gapu dagiti sabsabali nga isotopiko a panakaiwarwaras dagiti nadumaduma a pagtuladan dagiti saan a mononuklidik. Nupay kasta, dagiti pay elemento a masna nga agbukbukel dagiti dua wenno adadu pay a even for elements naturally consisting of two or more nukleido, dagiti atomiko a kadagsen umanayen nga agtultuloy kadagiti "kadawyan" a pagtuladan (dagiti naala kadagiti nagpalikmutan nga awan dagiti naipangpangruna a proseso) a dagitoy ket kamasapulan ti kapangrunaanda iti kimika.
Panagilawlawagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti IUPAC a panagilawlawag[1] iti atomiko a kadagsen ket:
Ti maysa nga atomiko a kadagsen (minaig nga atomiko a masa) iti maysa nga elemento manipud ti nainagann a nagtaudan ket isu ti panakaibagi iti natimbeng a masa ti tunggal maysa nga atomo iti elemento iti 1/12 iti masa iti maysa nga atomo iti {sup|12}}C.
Ti panagilawlawag ket ingagarana a innaganan ti "Maysa nga atomiko a kadagsen…", gapu ta dagiti elemento ket adda kadagiti sabsabali a atomiko a kadagsen depende kadagit nagtaudan. Kas pagarigan, ti boro manipud ti Turkia ket adda ti nababbaba nga atomiko a kadagsen ngem ti noro manipud idiay California, gapu ti sabsabali nga isotopiko a nangbukel.[6][7] Nupay kasta, gapu ti kangina ken karigat iti panagusig ti isotopo, kadawyan ti panagusar ti natabulado a kuenta dagiti atomiko a kadagsen a dagitoy ket kadawyan kadagiti kimoko a laboratorio.
Kontobersia a panagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagusar ti nagan nga "atomiko a kadagsen" ket nakaawis kadagiti adu a kontrobersia kadagiti scientista.[5] Dagiti saan a mayat iti daytoy a nagan ket kaykayatda ti termino a "minaig nga atomiko a masa" (saan nga iyallilaw iti atomiko masa). Ti naipangruna a saa a kakaykayatan ket ti atomiko a kadagsen ket saan a maysa a dagsen, ti puersa nga ipeksa ti maysa a banag iti maysa agrabitasional a lugar, a rinukod dagiti paset ti puersa a kas ti newton wenno poundal.
Iti panagsungbat, dagiti agsusuporta ti termino nga "atomiko a kadagsen" agibagbaga a (ken dagiti sabali pay a pagsuppiatan)[5]
- ti nagan ket agtultuloy nga inususar para iti kapadpada a kaadu manipud idi napartuat idi 1808;[8]
- para itikaadu a panawen, dagiti atomiko a kadagsen ket pudno a rinukrukod babaen ti panagganting (a dytoy ket babaen ti grabimetriko a panagusig) ken ti nagan iti maipapan ti bagi a kaadu ket nasken a saan a mabalbaliwan gapu ta dagiti pamay-an iti bukodna a panakaikeddeng ket nabaliwanen;
- ti termino a "minaig nga atomiko a masa" ket nasken a maireserba para iti masa ti maysa a naisangyan a nuklide (wenno isotopo), bayat a ti "atomiko a kadagsen" ket usaren par aiti nadagsenan a timbeng dagiti atomiko a masa kadagiti amin nga atomo ti pagtuladan;
- kadawyan nga adda dagiti makaallilaw a nagnagan dagiti maipapan ti bagi a kaadu a nataginayon para iti naipakasaritaan a rasrason, a kas iti
- elektromotibo a puersa, a daytoy ket saan a puersa
- paganamungan ti bileg, a daytoy ket saan a bileg a kaadu
- molar nga ummongan, a daytoy ket saan a molar a kaadu (ti maysa a kaadu a naiyebkas ti tunggal maysa a paset a bilang iti sustansia)
Mabalin a mainayon a ti atomiko a kadagsen ket kadawyan a saan nga agpayso nga "atomiko", a daytoy ket saan a maipada iti tagikua iti aniaman anga agmaymaysa nga atomo. Ti kapadpada a pagsuppiatan ket mabalin pay para iti saan a mayat a panagusar iti "minaig nga atomiko a masa".
Panagikeddeng ti atomiko a kadagsen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti moderno nga atomiko a kadagsen ket nakarkulo manipud kadagiti narukod a kuenta dagiti atomiko a masa (para iti tunggal maysa a nuklide) ken isotopiko a nangbukel. Dagiti napudno unay nga atomiko a kadagsen ket magun-od[9][10] para kadagiti gangani amain a saan a radioaktibo a nuklide, ngem dagiti isotopiko a nagbuklan ket narigrigat dagitoy a marukod iti nagato a kapudno ken suheto dagitoy ti giddiatan dagiti pagtuladan.[11][12] Para iti daytoy a rason, dagiti atomiko a kadagsen dagiti duapulo ket dua a mononuklidik nga elemento ket naipangpangruna a naamammoanare a dagitoy ket napudno unay – ti maysa a di-agpayso iti maysa a paset laeng iti 38 a riwriw iti kaso iti pluor, ti maysa akinapudo a nangatngato ngem ti agdama a kuenta para iti Avogadro a panagtultuloy (maysa a paset iti 20 a riwriw).
Ti panagkarkulo ket naipakita para iti silikon, a ti atomiko a kadagsenna ket naipangpangruna nga importante iti metrolohia. Ti Silikon ket adda iti katutubo a kas maysa nga laok dagiti tallo nga isotopo: 28Si, 29Si and 30Si. Dagiti atomiko a masa dagitoy a nuklide ket naamammoan nga adda ti kinapudo iti maysa a paset iti 14 a bilion para iti 28Si ken agarup a maysa a paset a bilion para kadagiti dadduma. Nupay kasta ti sakop iti masna a kaadu para kadagiti isotopo ket kasla ti pagalagadan a kaadu ket maited laeng iti agarup a ±0.001% (kitaen ti tabla). Ti panagkarkulo ket
- Ar(Si) = (27.97693 × 0.922297) + (28.97649 × 0.046832) + (29.97377 × 0.030872) = 28.0854
Ti estimado iti di-agpayso ket komplikado,[13] a naipangpangruna a kas ti pagtuladan a panakaiwarwaras ket saan a nasken a simetriko: ti IUPAC a pagalagadan ti atomiko a kadagsen ket naadaw a naisao iti naestimado a simetriko a di-agpayso,[14] ken ti kuenta ti silikon ket 28.0855(3). Ti minaig a pagalagadan iti daytoy a kuenta ket 1×10–5 wenno 10 ppm.
Periodiko a lamisaan babaen ti atomiko a kadagsen[urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Internasional a Kappon iti Puro ken Naipakat a Kimika (1980). "Dagiti Atomiko a Kadagsen dagiti Elemento 1979" (PDF). Puro ken Naipakat a Kimika. 52 (10): 2349–84. doi:10.1351/pac198052102349.
- ^ Internasional a Kappon iti Puro ken Naipakat a Kimika (1993). Dagiti kaadu, Paset ken Simbolo iti Maipapan ti bagi a Kimika, maika-2 nga edision, Oxford: Blackwell Siensia. ISBN 0-632-03583-8. p. 41. Elektroniko a bersion.
- ^ Ti kinaudi nga edision daytoy ket ti Internasional a Kappon iti Puro ken Naipakat a Kimika (2006). "Dagiti Atomiko a Kadagsen dagiti Elemento 2005" (PDF). Internasional a Kappon iti Puro ken Naipakat a Kimika. 78 (11): 2051–66. doi:10.1351/pac200678112051.
- ^ Ti napabaro a listaan dagiti pagalagadan nga atomiko a kadagsen ket nanamnama a maipablaak idi 2008. Ti IUPAC(Internasional a Kappon iti Puro ken Naipakat a Kimika) a Komision dagiti Isotopiko a Kaadu ken dagiti Atomiko a Kadagsen ket nangirangarang idi Agosto 2007 a dagiti pagalagadan nga atomiko a kadagsen dagiti sumaganad nga elemento ket mabaliwan to (dagiti baro a bilang ket naadaw a naisao ditoy): lutesio 174.9668(1); molibdeno 95.96(2); nikel 58.6934(4); iterbio 173.054(5); sink 65.38(2). Ti maitalek a kuenta para iti isotopo a bilang ti gatad iti 40Ar/36Ar (a naserbi daytoy a kas maysa a panagtengngel a panagrukod iti argon–argon a panagpetsa) ket nabaliwan pay idi manipud ti 296.03(53) aginggana ti 298.56(31).
- ^ a b c de Bièvre, P.; Peiser, H. S. (1992). "'Atomiko a Kadagsen'—Ti Nagan, Ti Pakasaritaanna, Panagilawlawagan, ken dagiti Paset" (PDF). Puro ken Naipakat a Kimika. 64 (10): 1535–43. doi:10.1351/pac199264101535.
- ^ Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1984). Chemistry of the Elements. Oxford: Pergamon Press. pp. 21, 160. ISBN 978-0-08-022057-4.
- ^ Internasional a Kappon iti Puro ken Naipakat a Kimika (2003). "Dagiti Atomiko a Kadagsen dagiti Elemento Repaso 2000" (PDF). Puro ken Naipakat a Kimika. 75 (6): 683–800. doi:10.1351/pac200375060683.
- ^ Dalton, John (1808). Baro a Sistema ti Kimiko a Pilosopia. Manchester.
- ^ Nailian nga Instituto dagiti Pagalagadan ken Teknolohia. dagiti Atomiko a Kadagsen ken Isotopiko a Nagbuklan para kadagiti Amin nga Elemento.
- ^ a b Wapstra, A.H.; Audi, G.; Thibault, C. (2003), Ti AME2003 Atomiko a Masa nga Ebaluasion (Online nga ed.), Nailian a Nuklear a Sentro ti Datos. Naibatay iti:
- Wapstra, A.H.; Audi, G.; Thibault, C. (2003), "Ti AME2003 atomiko a masa nga ebaluasion (I)", Nuklear a Pisika A, 729: 129–336, Bibcode:2003NuPhA.729..129W, doi:10.1016/j.nuclphysa.2003.11.002
- Audi, G.; Wapstra, A.H.; Thibault, C. (2003), "Ti AME2003 atomiko a masa nga ebaluasion (II)", Nuklear a Pisika A, 729: 337–676, Bibcode:2003NuPhA.729..337A, doi:10.1016/j.nuclphysa.2003.11.003
- ^ a b Rosman, K. J. R.; Taylor, P. D. P. (1998), "Isotopic Compositions of the Elements 1997" (PDF), Pure and Applied Chemistry, 70 (1): 217–35, doi:10.1351/pac199870010217
- ^ Coplen, T. B.; et al. (2002), "Isotopic Abundance Variations of Selected Elements" (PDF), Pure and Applied Chemistry, 74 (10): 1987–2017, doi:10.1351/pac200274101987
- ^ Meija, Juris; Mester, Zoltán (2008). "Di-agpayso a propagasion iti nagbanagan ti panagrukod ti atomiko a kadagsen". Metrolohia. 45: 53–62. doi:10.1088/0026-1394/45/1/008.
- ^ Holden, Norman E. (2004). "Dagiti Atomiko a Kadagsen ken ti Internasionala Komite—Ti mayasa a Naipakasaritaan a Panagrepaso". Kimika Internadional. 26 (1): 4–7.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LAOAG CITY – Inpakaammo ni Barangay Chairman George Ragunjan iti Brgy. Caruan iti ili ti Pasuquin nga adda ti naawat na a text message manipud iti saan a nagpabigbig a tao seknan ti maipagarup a panagala ti pebbles iti nasao a lugar idi Sabado.
Kuna na a sakbay ti panagtignay na ket inawagan na ti atensyon dagiti pannakabagi ti linteg tapno agkakadua da a mapan iti lugar no sadinno a maipagarup nga adda dagiti agpidpidot ti pebbles.
Segun kenni Ragunjan, nakita da dagiti nabunbunton a pebbles a katukad ti markaga iti dua a 10 wheeler truck.
Patyen na nga iti tenga ti rabii agingga iti agarup alas-dos ti panagala dagiti saan a masinunuo a tattao nga agala ti pebbles.
Inbatad ni Ragunjan a gapu ta awan ti narana da iti dayta a rabii nga adda ti naawat da a text message ket inalaan na ti ladawan dagiti nabunton a pebbles.
Binallaagan na dagiti agnanaed iti nasao a lugar a saan da a gargarawen dagiti nakita da a nabunton a pebbles gapu ta possible a mairaman da nga agsungbat iti possible a reklamo a sanguen da.
Innayon ni Ragunjan a kinumpiskar da dagiti nakita da a pala ken screen a pagyukuyok.


text:
Papa Simplicio
Ni Santo Papa Simplicio ket isu ti Papa manipud idi 468 AD aginggana idi 10 Marso483 AD.
Isu ket naipasngay idiay Tivoli, Italia, ti anak a lalaki ti umili a nagnagan iti Castinus. Kaaduan kadagiti maipanggep kaniana ket naala manipud iti Liber Pontificalis.
Ni Simplicio ket nangsalsalaknib kadagiti tignay ti Konsilo ti Kalsedonia a mnangsuppiat ti Eutychian herehia, nga isu ket nagobobra a timmultulong ti tatato ti Italia kadagiti panagraraut dagiti barbaro, ken nakakita kadagiti Heruli a yaalsa dagiti mersenario ken nangirangarang ti Odoacro nga ari iti Itali aidi 476, kalpasan ti panagtuangna kenni Romulus Augustulus, ti naudi a Lumaud a Romano nga Emperador. Ti Odoacro ket nagaramid kadagiti bassit a panagsuksukat ti administrasion iti Roma, a natibker ti panagtengtengngel ti Obispona, a ni Santo Simplicio. Isu ket nagobobra a nagtalinaay ti panagturay ti Roma iti Laud
Ni Simplicio ket naipammadayawan para iti panangibangon manen ti simbaan a nainaganan a panagilaglagipan iti birhen ken martir a ni [San Bibiana]].
Ti rambakan nga aldaw ni Santo Simplicio ket ti 10 Marso,[1] ti aldaw nga ipupusayna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Martyrologium Romanum (Libreria Editrice Vaticana 2001 ISBN 88-209-7210-7)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Simplicio iti Wikimedia Commons
- Opera Omnia babaen ti Migne, Patrologia Latina nga adda dagiti analitiko a pagsurotan. Daytoy a silpo ket agtengtengngel pay ti Vita Operaque section babaen ti Libro Pontificali
- "Pope St. Simplicius". Catholic Encyclopedia (iti Ingles). 1913.


text:
San Agustin, Isabela
Ti San Agustin ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti San Agustin ket nabingbingay a politikal iti 23 a barbaranggay.[2]
- Bautista
- Calaocan
- Dabubu Grande
- Dabubu Pequeño
- Dappig
- Laoag
- Mapalad
- Masaya Centro (Poblacion)
- Masaya Norte
- Masaya Sur
- Nemmatan
- Palacian
- Panang
- Quimalabasa Norte
- Quimalabasa Sur
- Rang-ay
- Salay
- San Antonio
- Santo Niño
- Santos
- Sinaoangan Norte
- Sinaoangan Sur
- Virgoneza
Bautista[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bautista ket maysa kadagiti baranggay ti San Agustin, Isabela, daytoy a baranggay ket maysa kadagiti kaadaywan a baranggay ti San Agustin. Daytoy a lugar ket adayo iti centro ti San Agustin nupay kasta dagiti tattao nga aggigiyan iti daytoy a baranggay ket naanus da, ngamin babaen ti pannagna da a mapan iti kaasedgan a pagluganan ket naragsak da latta. Daytoy a lugar ket nasina sina iti kada purok, ti masungad a purok ti Bautista ket isu ti Purok 1. Daytoy a purok ket tawtawagen da iti Sidecut wenno Sitio Dapis. Kunada a Sidecut ngamin ta adda iti igid ti pannakaputid na isu a pinanaganan da iti Sidecut. Sitio Dapis kunada met gamin daytoy a purok ket asideg iti Dapis, no kuma parte iti Dapis ket isu uma iti kaadaywan a parte na. Ti Purok 1 ket aglalaok ti tao nga aggigiyan ngamin adda dagiti Ifugao, Ilokano, Kiangan, ken dadduma pay. Daytoy a purok ket isu ti masungad no mapan ka iti centro ti Bautista bale 500 wenno lima gasut pay a metro ti kaadayo na manipud iti daytoy a lugar, ti tattao iti daytoy a lugar ket aglalaok, napintas daytoy a lugar kunak ta dagiti tattao nga aggigiyan ditoy ket napintas ti pannagbiag da, ngamin daytoy a lugar ket adu ti produkto a pagbiagan da, kasla kuma iti mais, saba, pagay, kahoy, kamote a lanot, ken naduma duma pay a klase iti prutas, daytoy a lugar ket alisto ti irarang-ay mo no nagaget ka la ketdi nga agtrabaho,siyempre kadwana iti anus mo, ngamin ti kaadwan nga obra ditoy ket agbingkag.
Daytoy pay a lugar ket makakita ka kadagiti patneng a tattao ngem agtaeng da iti adayu pay a lugar, kuna da dagitoy a tao a kas "Tattao ti Banbantay", nga agpayso ngamin ket agpaminsan da laeng a bumaba idiay bantay. Ti Bautista ket maysa kadagiti kabatnangan a baranggay ti San Agustin, ngamin ket adu ti tattao nga agpatakder ti negosyo da. Ti maysa pay a kangrunaan ditoy ket dagiti pinagadal dagiti ubbing.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of San Agustin | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Boutros Boutros-Ghali
Ni Boutros Boutros-Ghali (بطرس بطرس غالي Buṭrus Buṭrus Ghālī , Panangibalikas nga Ehipsio nga Arabiko: [ˈbotɾos ˈɣæːli]; 14 Nobiembre 1922 – 16 Pebrero 2016) ket Ehipsio a politiko ken diplomata ken isu idi ti maika-6 a Sekretario Heneral ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN) manipud idi Enero 1992 aginggana idi Disiembre 1996. Maysa nga akademiko ken dati a Bise-Ganganaet a Ministro ti Ehipto, ni Boutros-Ghali ket mangimaton idi iti UN iti panawen dagiti nadumaduma a didigra, mairaman ti panagsisina ti Yugoslavia and the henosidio ti Rwanda. Isu idin ti immuna a Sekretario Heneral iti Sangalubongan a Gunglo ti Francophonie manipud idi Nobiembre 1997 aginggana idi Disiembre 2002.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Boutros Boutros-Ghali". Integrated Authority File. Naala idi 9 Abril 2014.
- ^ SNAC; naala idi: 9 Oktubre 2017.
- ^ a b Find a Grave; naala idi: 9 Oktubre 2017; ID ti nangitaneman ti: 158233397.
- ^ Robert D. McFadden (16 Pebrero 2016). "Boutros Boutros-Ghali, Former U.N. Secretary General, Dies at 93". The New York Times.
- ^ data.bnf.fr; panangilasin ti BNF: 121736531.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti midia a mainaig ken ni Boutros Boutros-Ghali iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Boutros Boutros-Ghali iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Magreb
Ti Magreb ket kadawyan a maipalawag a kas ti wenno ti kaaduan a rehion ti akinlaud nga Amianan nga Aprika wenno Amianan a laud nga Aprika, iti laud ti Ehipto. Ti tradisional a panangipalawag ket kas ti rehion a mairaman ti Banbantay Atlas ken dagiti tanap ti aplaya ti Morocco, Arhelia, Tunisia, ken Libya, ken kanungpalan a nabaliwan, a naipangpangruna manipud iti pannakaporma idi 1989 ti Kappon ti Arabo a Magreb, babaen ti panangiraman ti Mauritania ken ti naisuppiatan a teritorio ti Akinlaud a Sahara (kaaduan a tinengtengngel babaen ti Morocco). Idi las-ud ti panawen ti Al-Andalus idiay Espania, dagiti Magrebis nga agtataeng idiay Magreb, ket ammo idi a kas dagiti "Moro";[1] dagiti lugar ti Muslim ti Espania kadagita a panawen ket kadawyan a mairaman kadagiti konteporaneo a panangipalawag ti Magreb—isu a ti panagusar ti 'Moro' wenno 'Dagiti Moro' tapno mangipalawag kadagiti agtataeng a Muslim iti Espania babaen dagiti Kristiano ken dadduma pay nga Akinlaud a tataudan.
Dagiti historikal a termino para iti rehion wenno dagiti nadumaduma a pasetna ket mairaman ti Mauretania, Numidia, Libya, ken ti Aprika iti klasiko a kinaugma. Ti termino a maghrib ket Arabiko para iti ‘laud’, manipud iti berbo a gharaba (غرب, ‘ti agluas, pumanaw’), Sensu stricto ti depinitibo a porma ti al-maghrib a naisangayan a mangibaga ti pagilian ti Morocco, ken naus-usar ditoy a mangibaga ti lugar a paglennekan ti init: iti laud.[2][3] Daytoy ket nangilasin ti akinlaud unay a terteritorio a natnag iti Islamiko a panagrukma iti maika-7 a siglo.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The Moors were simply Maghrebis, inhabitants of the maghreb, the western part of the Islamic world, that extends from Spain to Tunisia, and represents a homogeneous cultural entity", Titus Burckhardt, "Moorish culture in Spain". Suhail Academy. 1997, p.7
- ^ Alvarez, Lourdes María (2009). Abu Al-Ḥasan Al-Shushtarī. Paulist Press. p. 157. ISBN 978-0-8091-0582-3.
- ^ Peek, Philip M.; Yankah, Kwesi (2003-12-12). African Folklore: An Encyclopedia. Routledge. p. 442. ISBN 978-1-135-94873-3.
- ^ Elisee Reclus, Africa, edited by A. H. Keane, B. A., Vol. II, North-West Africa, Appleton and company, 1880, New York, p.95
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Magreb iti Wikimedia Commons


text:
Sabah
Ti Sabah (Panagibalikas a Malayo: [saˈbah]) ket ti maysa nga estado ti Malaysia a mabirukan iti akin-amianan a paset ti Borneo, iti rehion ti Daya a Malaysia. Mabeddengan ti Sabah iti estado ti Malaysa iti Sarawak iti abagatan a laud ken iti rehion iti abagatan ti Kalimantan ti Indonesia. Ti Pederal a Teritorio ti Labuan ket timaysa nga isla iti kabangibang ti pantar ti Sabah. Makibinningay ti Sabah kadagiti pagbeddengan iti baybay iti Bietnam iti laud ken iti Filipinas iti amianan ken daya. Ti Kota Kinabalu ketti kapitolio a siudad ti estado, ti sentro ti eonomia ti estado, ken ti tugaw ti gobierno ti estado ti Sabah. Dagiti sabali a nagruna nga ili iti Sabah ket mairaman ti Sandakan ken Tawau. Mangirehistro ti senso iti 2015 ti populasion iti 3,543,500 iti estado,[7] ken idi 2019 daytoy ket nakarkulo a dimmakel iti sumurok a 3.9 a riwriw. Ti Sabah ket addaan iti maysa nga ekuatorial a klima nga addaan kadagiti tropikal a katuduan a bakir ken adu dagiti sebbangan ti ayup ken mula. Ti estado ket addaan iti atiddog a kabambantayan iti laud a bangir a mangbukel ti parte ti Nailian a Parke ti Kambantayan Crocker. Ti Karayan Kinabatangan, ti maikadua a katiddogan a karayan iti Malaysia ket agayus iti Sabah, ken ti Bantay Kinabalu ket ti kangatuan a punto iti Sabah ken iti Malaysia.
Ti kasapaan a panagtaeng ti tao iti Sabah ket maitugotan idi 20,000–30,000 a tawen ti napalabas iti lugar ti igid ti Luek Darvel kadagiti kueba ti Madai-Baturong. Addan idi ti estado iti maysa a relasion iti panagtagilako iti Tsina manipud idi maika-14 a siglo AD. Naimpluensiaan ti Sabah babaen ti Imperio ti Brunei kadagidi maika-14 ken maika-15 a siglo, bayat a ti akindaya a parte ti teritorio ket naited iti Sultanato ti Sulu gapu ta tinulongan ti Sultanato ti imperio ti Brunei iti maysa a bakalan ken isu a naited kaniada a kas regalo idi baetan ti maika-17 ken maika-18 a siglo. Ti estado ket kanungpalan nga innala baben ti naikuarte iti Britaniko a North Borneo Chartered Company idi maika-19 a siglo. Id las-ud ti Gubat ti Sangalubongan II, ti Sabah ket sinakup babaen ti Hapon kadagiti tallo a tawen. Daytoy ket nagbalin a Kolonia ti Balangat ti Britaniko idi 1946. Idi 31 Agosto 1963, Nadatunan idi ti Sabah iti bukod a panagturay babaen ti Britaniko. Kalpasan daytoy, ti Sabah ket nagbalin a maysa kadagiti nagpundar a kameng ti Pederasion ti Malaysia (nabangon idi 16 Septiembre 1963) a kaduana ti Sarawak, Singapur (naparuar idi 1965), ken ti Pederasion ti Malaya (Malaysia Peninsular wenno Laud a Malaysia). Sinuppaita ti pederasion babaen ti kaarruba nga Indonesia, a nakaiturongan ti suppiat ti Indonesia–Malaysia kadagiti tallo a tawen a mainayon pay ti pangta a panangisilpo babaen ti Filipinas apakairamanan ti Sultanato ti Sulu, dagiti pangta a nagtultuloy ita nga aldaw.[8]
Mangipakita ti Sabah kadagiti adu a dibersidad ti etnisidad, kultura ken pagsasao. Ti daulo ti estado ket ti gobernador, ken ammo pay a kas ti Yang di-Pertua Negeri, bayat a ti daulo ti gobierno ket ti Pangulo ti Ministro. Ti sistema ti gobierno ket asideg a naimodelo iti parlamentario a sistema ti Westminster ken addaan kadagiti maysa a kasapaan a sistema ti lehislatura ti estado iti Malaysia.Nabingbingay ti Sabah kadagiti lima nga administratibo a pannakabingbingay ken dagiti 27 a distrito. Ti Malayo ket ti opisial a pagsasao ti estado;[9][10] ken tirelihion ti estado ket Islam, ngem mabalin met a masanay dagiti sabali a relihion iti ania man a parte ti estado.[11] Ti Sabah ket ammo para iti tradisional nga instrumento ti musika, ti sompoton. Ti Sabah ket addaan kadagiti adu a masna a rekurso, ken ti ekonomiana ket napigsa a maipapan iti eksport. Dagiti kangrunaaan nga eksportna ket mairaman ti lana, gas, tarikayo ken lana ti palma. Dagiti sabali pay a nangruna ngain dustria ket agrikultura ken ekoturismo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Mengenai Sabah". Laman Web Rasmi Kerajaan Negeri Sabah (iti Malayo). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Mayo 2016. Naala idi 19 Mayo 2016.
- ^ "About Sabah". Official Website of the Sabah State Government (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 20 Mayo 2016. Naala idi 20 Mayo 2016.
- ^ a b "Sabah @ a Glance". Department of Statistics Malaysia Official Portal (iti Ingles). Naala idi 29 Disiembre 2017.
- ^ "Subnational Human Development Index (2.1) [Sabah – Malaysia]" (iti Ingles). Global Data Lab of the Institute for Management Research, Radboud University. Naala idi 12 Nobiembre 2018.
- ^ "Malaysia Act 1963" [Malaysia a Tignay iti 1963] (PDF) (iti Ingles) – babaen ti legislation.gov.uk.
- ^ Governments of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore (1963). Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore [Ti tulagan a maipanggep iti Malaysia a nagbaetan ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Akin-abagatan nga Irlanda, Pederasion iti Malaya, Amianan a Borneo, Sarawak ken Singapur] (iti Ingles). p. 1 – babaen ti Wikisource.Panagtaripato ti CS1: adu a nagnagan: authors list (silpo)
- ^ "Population by States and Ethnic Group". Department of Information, Ministry of Communications and Multimedia, Malaysia. 2015. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 12 Pebrero 2016. Naala idi 12 Pebrero 2015.
- ^ • "Filipino Students Protest in Manila Over Sabah Issue". The Morning Journal. 24 Septiembre 1968. Naala idi 23 Septiembre 2016.
• Hans H. Indorf (1984). Impediments to Regionalism in Southeast Asia: Bilateral Constraints Among ASEAN Member States. Institute of Southeast Asian Studies. pp. 25–. ISBN 978-9971-902-81-0.
• Acram Latiph (13 Marso 2013). "Sabah – the question that won't go away". New Mandala. Naala idi 23 Hulio 2020.
- ^ "BM is Sabah's official language – Keruak". The Borneo Post. 22 Nobiembre 2015. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Hunio 2016. Naala idi 25 Hunio 2016.
- ^ "National Language (Application) Enactment 1973" (PDF). Sabah State Government (State Attorney-General's Chambers). 27 Septiembre 1973. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 25 Hunio 2016. Naala idi 25 Hunio 2016.
- ^ "Constitution of the State of Sabah". Sabah State Government (State Attorney-General's Chambers). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 15 Hunio 2016. Naala idi 15 Hunio 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sabah iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Sabah manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Kategoria:Botswana
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan laeng iti sumaganad a subkategoria.
H
- Heograpia ti Botswana (1 K)
Pampanid iti kategoria "Botswana"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Akin-abagatan nga Aprika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1966
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio


text:
Siudad ti Oaxaca
Ti siudad ken ili ti Oaxaca de Juárez, wenno simple laeng a ti Oaxaca, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Mehiko iti isu met laeng a nagan. Daytoy ket mabirukan idiay Distrito ti Centro iti rehion ti Tengnga a Gingginget ti estado, iti sakaanan dagiti turod ti Sierra Madre iti sakaana ti Cerro del Fortín a gumay-at kadagiti bangkag ti Karayan Atoyac.[2] Nakaro nga agkamkammatalek daytoy a siudad iti turismo, a naibatay iti adu a bilang dagiti estruktura iti panawen ti kolonia ken dagiti pay patneng a Zapoteca ken dagiti kultura ti Mixteca ken dagiti lugar ti arkeolohia.[2] Daytoy ken maikuyog iti lugar ti arkeolohia ti Monte Albán, ket nanagananda a kas Lugar a Tawid ti Lubong idi 1987.[3] Daytoy ket ayan pay ti agpaut iti makabulan a piesta ti kultura a matawtawagan iti "Guelaguetza", a mangilanga iti sala ti Oaxaca manipud kadagiti pito a rehion, musika ken pagpinnintasan para iti indihenio a babbai.[4]
Daytoy ket nabirngasan iti "la Verde Antequera" (ti berde nga Antequera) gapu iti dati a nagan (Nueva Antequera) ken dagiti nadumaduma nga estruktura a nabangon manipud iti patneng a berde a bato.[5] Ti nagan nga Oaxaca ket naala manipud iti nagan a Nahuatl para iti lugar, ti Huaxyacac, a naipatarus iti Espaniol iti Guajaca ken kanungpalan a nailetra a kas Oaxaca. Nainayon idi ti "de Juárez" a kas pammadayaw kenni Benito Juárez, nga isu ket patubo iti daytoy nga estado. Ti eskudo para iti ili ket mangipakita ti naputolan a Donaji, nga isu ket maysa idi nga indihenio a prinsesa kadagiti tawen iti nabiit a kalpasan ti Panagrukma.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.inegi.org.mx/sistemas/consulta_resultados/iter2010.aspx?c=27329&s=est.
- ^ a b c "Enciclopedia de los Municipios de Mexico-Oaxaca:Oaxaca de Juárez" (iti Espaniol). Naala idi 8 Septiembre 2009.
- ^ Rivera Rosas, Ricardo (2008). The measurement of the economic impact and damage to Oaxaca City tourism economy, after the sociopolitical movement in 2006 (PDF) (Reporta). 9th internacional forum of Tourism Statistics.
- ^ Municipality of Oaxaca. "Guelaguetza" [Guelaguetza] (iti Espaniol). Oaxaca. Naala idi 8 Septiembre 2009.
- ^ Quintanar Hinojosa, Beatriz (Agosto 2007). "Oaxaca: jubilo de los sentidos". Guía México Desconocido: Oaxaca. 137: 10–22.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Siudad ti Oaxaca iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Siudad ti Oaxaca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Bill Gates
Ni William Henry Gates III, kaaduan nga ammo kas Bill Gates (nayanak idi Oktubre 28, 1955) ti nangpundar, agdama a mangipangulo ken daulo a arkitekto ti sopwer ti Microsoft Corporation, ti kadakkelan a kompania ti sopwer iti sangalubongan. Isu pay ti nangpundar iti Corbis, maysa a kompania ti pagilebbenan ti imahen a digital. segun iti magasin a Forbes, ni Gates ti kabaknangan a tao iti intero a lubong, addaan iti neto a pateg nga aganay a US$50 bilion, (nanipud Marso 2006).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bill Gates topiko a panid. Forbes.com. Naala idi Septiembre 2010.


text:
Diro
Ti diro ket ti nasam-it a makan babaen dagiti uyokan a nagus-usar ti nektar manipud iti sabsabong. Tikaruay a mapataud babaen dagiti uyokan ti diro (ti henero nga Apis) ket maysa kadagiti kanayon a naibagbaga, gapu ta isu daytoy ti kita ti diro nga inur-urnong babaen dagiti agtartaraken ti uyokan ken kankannen babaen ti tattao. Ti diro a pinataud babaen dagiti sabali nga uyokan ken dagiti insekto ket adda kadagiti naisangayan a tagkikua.
Dagiti uyokan ti diro ket agibaliwda kadagiti nektar iti dirobabaen ti prosesso iti regurgitasion ken panagbawbaw. Ipenpenda dagitoy a kas nangruna a taudan ti taraon iti allid dagiti kalaba iti uneg ti balay ti uyokan.
Ti diro ket makaala ti kasam-itna manipud iti monosakarido pruktosa ken glukosa, ken addaan iti agarup a kapada ti kinasam-it iti granulado nga asukar.[1][2] Daytoy ket addaan iti nasayaat a kimiko a tagtagikua para itipanagiyurno ket ti naisalsalumin a nanam a pakaiturongan ti tattao a mangayat iti daytoy ngem ti asukar ken dadduma pay a pagpasam-it.[1] Kaaduan kadagiti mikroorganismo ket saanda nga agaramid ti diro gapu ti ababa a aktibidad ti danumna iti 0.6.[3] Nupay kasta, ti diro ket sagpaminsan nga aglaon kadagiti malmalmeng nga endospora ti bakteria a Clostridium botulinum, ken mabalin daytoy a makadangran kadagiti maladaga, gapu ta dagiti endospora ket mabalinda nga agbaliw kadagiti bakteria a makapataud ti sabidong kadagiti ubing pay a bagis ti maladaga, ken pakaiturongan ti sakit ken mabalin pay a makapatay.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b National Honey Board. "Karbohidrato ken Kasam-it ti Diro". Naala idi 1 Hunio 2012.
- ^ Estado nga Unibersidad ti Oregon. "Ania kadi ti relatibo a kinasam-it dagiti nadumaduma nga asukar ken dagiti sukat ti asukar?". Naala idi 1 Hunio 2012.
- ^ Prescott, Lansing; Harley, John P.; Klein, Donald A. (1999). Mikrobiolohia. Boston: WCB/McGraw-Hill. ISBN 0-697-35439-3.
- ^ Shapiro, Roger L.; Hatheway, Charles; Swerdflow, David L. (1998). "Botulismo idiay Estados Unidos : Ti Klinikal ken Epidemiolohiko a Panagrepaso". Annals of Internal Medicine. 129 (3): 221–8. doi:10.1059/0003-4819-129-3-199808010-00011. PMID 9696731.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krell, R. (1996). Dagiti produkto a makanayon ti pateg manipud iti panagtaraken ti uyokan. Gunglo ti Makan ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. ISBN 978-92-5-103819-2.
- Root, A. I.; Root, E. R. (2005). The ABC and Xyz of Bee Culture. Kessinger Publishing. ISBN 978-1-4179-2427-1.


text:
Madagascar
Ti Madagascar, opisial a ti Republika ti Madagascar (Malagasi: Repoblikan'i Madagasikara [republiˈkʲan madaɡasˈkʲarə̥];; Pranses: République de Madagascar) ken dati nga ammo a kas ti Republika Malagasi, ket ti isla a pagilian idiay Taaw Indiano, idiay aplaya ti Abagatan a daya nga Aprika. Ti pagilian ket buklen ti isla ti Madagascar (ti maikapat a kadakkelan nga isla iti lubong), ken dagiti dadduma pay a babbabassit a kaarrubayan nga isla. Kalpasan ti prehistoriko a pannakaisinsina ti superkontinente ti Gondwana, ti Madagascar ket naisina maipud iti peninsula Indiano idi agarup a 88 a riwriw a tawtawen iti napalabas, ken nangpalubos daytoy nga agbaliw iti relatibo a pannakaisina dagiti patneng a mula ken dagiti ayup. Iti nagbanagan, ti Madagascar ket punto ti nasayaat a biodibersidad; sumurok a 90% iti naatap a biagna ket saan a mabirukan iti sadinoman a lugar iti Daga. Ti agdumaduma nga ekosistema ti isla ken ti naisangayan a naatap a biag ket naipangta babaen ti nakaro nga iya-adu ti populasion ti tao ken dagiti pay dadduma a pangta ti enbironmento.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Le Comité Consultatif Constitutionnel (1 Oktubre 2010). "Projet de Constitution de la Quatrième République de Madagascar". Madagascar Tribune. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 24 Agosto 2011. Naala idi 24 Agosto 2011.
- ^ "MADAGASCAR: general data". Populstat.info. Naala idi 2013-07-15.
- ^ "Demonyms – Names of Nationalities". Geography.about.com. Naala idi 2013-07-15.
- ^ a b c d "Madagascar". International Monetary Fund.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ a b Bradt (2011), p. 2.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Madagascar iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Madagascar manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Bariweswes ti pagilina manipud iti BBC News
- Madagascar a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Madagascar iti Curlie (iti Ingles)
- Madagascar manipud iti UCB Libraries GovPubs
- Wikimedia Atlas iti Madagascar


text:
Rehion ti Isla ti Negros
Ti Rehion ti Isla ti Negros ket ti dati nga administratibo a rehion iti Filipinas a binukel dagiti probinsia ti Negros Occidental ken Negros Oriental ken isuda a dua ket parte ti isla ti Negros. Daytoy ket adda manipud idi Mayo 29, 2015 aginggana idi Agosto 9, 2017.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nasapa nga inisiatibo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tignay para iti bugbugtong nga isla a rehion ket nangrugi kadagiti tawen ti 1980 idi dagiti opisial dagiti dua a probinsia ket insingasingda iti maysa nga isla, maysa a rehion a yunit. Iti dayta a panawen, ti Negros Occidental ken Negros Oriental ket isu laeng dagiti probinsia ti Filipinas a mabirukan iti isu met laeng nga isla ngem maitagikua iti dua a sabali nga administrtibo a rehion nga addaan kadagiti rehional nga opisina a mabirukan iti kaarruba a Panay ken Cebu. Daytoy ti nakaiturongan ti pannakapunno ti Dokumento Blng. 1477 ti Kamara a natituluan iti "Maysa Tignay a Panangikadua ti Probinsia ti Negros Occidental ken Oriental iti Maysa nga Isla a Rehion." Isupsuppiatda ken dagiti dadduma pay a banag a dagiti dua a pronbinsia a "naikabil iti maysa a sapasap nga isla; ket adda kadagiti sapasap a billit ken dagiti ayup iti kabakiran; makibinningay iti isumet laeng a daga kadagititanapmi ken dagiti banbantay; pagimbagan ken pagsagsagbaanmi amin manipud kadagiti karayan nga agtiktikor kadagiti dagami; ken dagiti nagputot kaniami ket tinaenganda iti isumet laeng a kapaut ken gay-at nga awanna kadagiti komplikasion dagiti bangen ti politika, sosial, ekonomia, relihion ken pagsasao."
Naitultuloy idi ti singasing babaen dagiti pagtungtungan a nagabetan ti dati a Gobernador Bitay Lacson ti Negros Occidental ken deydi dati a Gobernador Emilio Macias ti Negros Oriental idi 1990. Dagiti simmaruno kaniada, ti dati a Gobernador Rafael Coscolluella ken dati a Gobernador (itan ket Representatibo) George Arnaiz ket pinasayaatda pay ti inisiatibo, immunada nga inlasin ti Kabankalan iti Negros Occidental ken ti kaarruba nga ili ti Mabinay idiay Negros Oriental, a dagiti dua ket mabirukan iti wenno iti asideg ti heograpiko a sentro ti isla, a kas dagiti pagkadduaan a rehional a sentro. Nupay kasta, ti singasing ket pinaay ti Turay ti Nailian nga Ekonomia ken Panagdur-as (NEDA) gapu ti kaawan iti kuarta tapno mabanagan ti panagtipon.[2]
Pannakaipaungar iti singasing[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 2013, dagiti tungtungan iti maysa nga isla a rehion ket intultuloy idi dagiti Pannakabagi ti Negros Orienta, ni Pryde Henry Teves ken George Arnaiz ken ti Gobernador ti Negros Occidental, ni Alfredo Marañon Jr. kada Representatibo Alfredo Marañon III ken Coscolluela.[3] Inbagbagada a bayat iti pannakapartuat iti baro a rehion ket nanginanto a bayadan iti gobierno, daytoy ket adunto iti serbina kadagiti tattao kadagiti dua a probinsia gapu ta saandanton nga agbanniaga babaen ti baybay tapno agprosesoda kadagiti transaksion kadagiti rehional nga opisina.[4] Tinuntonda pay a ti maysa nga isla a rehion ket pagresultaanto iti nasaysayaat a koordinasion kadagiti dua a probinsia ti turismo, kappia ken urnos, enbironmento, panagplano iti panagdur-as, panangimaton iti didigra ken impraestruktura ti dalan. Ni Edward Du, ti presidente ti Kamara ti Komersio ken Industria, ket nagisingasing pay a pagbaliwen dagiti addan nga opsina dagiti nailian nga ahensia kadagiti kaitolio ti probinsia ti Bacolod ken Dumaguete kadagiti sub-rehional nga opisina iti las-ud iti maysa nga interim a paset ti panawen no maaprobaran ti singasing tapno makissayan ti ngina ti panagpundar ti baro a sentro ti rehion. Dagiti nadumaduma nga opisial ti publiko ken dagiti pannakabagi manipud kadagiti akademia, rerelihioso, midia ken dagiti dadduma a pribado a sektor ken angibagbagada kadagiti suportada iti singasing.[5][6]
Pannakapundar[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Mayo 29, 2015, pinirmaan ni Presidente Aquino ti Bilin Ehekutibo 183,[7] iti panangikadua dagiti agsingin a probinsia ti Negros iti maysa a rehion — ti Rehion ti Isla ti Negros. Daytoy ket nangisina ti Negros Occidental ken ti kapitolion a Siudad ti Bacolod manipud iti Laud a Visayas (Rehion VI) ken ti Negros Oriental manipud iti Tengnga a Visayas (Rehion VII), ken nagaramid iti dagup a bilang dagiti rehion ti Filipinas iti 18.[8][9][9]
Dagiti masakbayan koma a panagdur-as[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti mabalin a pannakairaman ti isla a probinsia ti Siquijor iti kabarbaro a napartuat nga isla a rehion ket pinanpanunot met idi babaen ni Mar Roxas ti dati a Sekretario ti Interior idi las-ud ti panagbisbistana dagiti dua a probinsia ti Negros. Idi napundar ti NIR, ti Siquijor ket parte pay laeng idi ti Tengnga a Visayas ken kaduana ti Cebu ken Bohol. Iti pagtengngaan, agpaut iti lima nga oras tapno maabot dagiti rehional nga opisina amabirukan idiay Cebu, bayat a maysa laeng nga oras iti ipapan idiay Dumaguete idiay Negros Oriental. Ti Siquijor ket parte idi ti ken intono kuan ket sub-probinsia ti Negros Oriental, ken nakagun-od iti kasasaad iti napno a nawaya a probinsia idi Septiembre 17, 1971.[10]
Gapu iti pannakaiyadu ti panagibaliw ti gobierno ti Filipinas iti pederalismo babaen ni Presidente Rodrigo Duterte, ti Rehion ti Isla ti Negros ket mabalin nga addaan iti kapabilidad nga agbalin a pederal nga estado.[11][12]
Pannakawaswas[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Agosto 9, 2017, pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte ti Bilin Ehekutibo Blng. 38, a mangwaswas ti Bilin Ehekutibo Blng. 183 a pinirmaan ni (dati) Presidente Benigno Aquino III idi Mayo 29, 2015, gapu ti rason ti kaawan ti kuarta tapno mapno a mapundar ti NIR segun ken ni Benjamin Diokno, ti Sekretario ti Busbus ken Pannagimaton. Ti pannakawaswasna ket saan a kinayat dagiti rehional nga opisial ti NIR ken nakaiparuar kadagiti negatibo a reaksion manipud kadagiti Negrense.[13]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Rehion ti Isla ti Negros ket buklen dagiti 2 a probinsia, 1 nga urbano unay a siudad, 18 a komponente a siudad, 38 nga ili ken 1,219 a barbaranggay.
Iti panawen ti kaaddana, Ti Rehion ti Isla ti Negros ket addaan idi ti kabassitan a bilang dagiti probinsia iti Filipinas (2 laeng), ngem addaan idi dagiti 19 a siudad (18 a komponente a siudad ken ti urbano unay a siudad ti Bacolod) iti dagup, a mangaramid daytoy a maysa a rehion nga addaan iti kaaduan a siudad kadagiti rehion ti Visayas, kapada daytoy ti CALABARZON iti Luzon, nga addaan met kadagiti 19 a siudad. Ti Bacolod ket isu idi ti kaaduan ti populasion a siudad iti rehion ken ti sentro ti Lugar ti Metropolitano a Bacolod (nga aglaon pay kadagiti siudad ti Talisay ken Silay), ken isu pay ti maika-19 a kaaduan ti populasion a siudad iti sibubukel a Filipinas, bayat a ti Dumaguete ket isu idi ti kapusekan ti populasion a siudad iti intero a rehion.
Ti Negros Occidental ket addaan idi ti kaadu kadagiti nadokumentuan iti linteg a siudad ladagiti amin a probinsia iti Filipinas. Ti probinsia ket binukel idi dagiti 13 a siudad ken dagiti 19 nga ili, a nabingbingay pay kadagiti 601 a baranggay. Uray no ti Bacolod ket nagserbi a kas ti kapitolio, daytoy ket nawaya a naturayan manipud kadagiti maitunos a probinsia a kas urbano unay a siudad. Ti Negros Oriental ket binukel idi dagiti 6 a siudad ken dagiti 19 nga ili, nga addaan kadagiti 557 a baranggay.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "What Went Before: A history of splits and mergers". Philippine Daily Inquirer. Mayo 19, 2015. Naala idi Hunio 21, 2015.
- ^ "One-island region for Negros provinces revived". Philippine Daily Inquirer. Hunio 27, 2013. Naala idi Hunio 21, 2015.
- ^ Espina, Marchel P. (Abril 1, 2014). "Talks on one-island Negros region proposal to resume". The Freeman. The Philippine Star. Naala idi Hunio 21, 2015.
- ^ Gomez, Carla (Hunio 25, 2014). "Island region possible before 2016, Mar says but support data needed". Visayan Daily Star. Naala idi Hunio 21, 2015.
- ^ Bayoran, Gilbert (Mayo 22, 2014). "More support one-island region". Visayan Daily Star. Naala idi Hunio 21, 2015.
- ^ "Executive Order No. 183, s. 2015". Official Gazette. Naala idi Oktubre 12, 2015.
- ^ "Aquino OKs creation of Negros Island Region". Philippine Daily Inquirer. Hunio 5, 2015. Naala idi Hunio 5, 2015.
- ^ a b "PNoy joins 2 Negros provinces into one region". ABS-CBNnews.com. Hunio 5, 2015. Naala idi Hunio 21, 2015.
- ^ Espina, Marchel P. (Hunio 13, 2015). "Top Negrense officials split on Siquijor joining Negros Island Region". Rappler. Naala idi Hunio 20, 2015.
- ^ Carla N. Canet (Hulio 1, 2016). "Negros Island Region can be a federal state — Pimentel". Manila Bulletin. Naala idi Hulio 20, 2016.
- ^ Edwin P. Nicavera (Marso 9, 2017). "Negros Island Region state 'inevitable'". Sun.Star. Naala idi Marso 13, 2017.
- ^ "Negrenses upset over Duterte's order dissolving Negros region". Sun.Star. Agosto 9, 2017. Naala idi Agosto 9, 2017.
- ^ a b Senso ti Populasion (2015). Dagiti Pakabuklan ti Senso ti Populasion ti Populasion ti Filipinas idi 2015. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ "PSGC Interactive; List of Provinces". Philippine Statistics Authority. Naala idi 29 Marso 2016.
- ^ "PSGC Interactive; List of Cities". Philippine Statistics Authority. Naala idi 29 Marso 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Rehion ti Isla ti Negros iti Wikimedia Commons


text:
Sukhumi
Ti Sukhumi wenno Sokhumi[2] (Georgiano: სოხუმი, [sɔxumi] (dengngen); Abhasio: Aҟәa, Aqwa; Ruso: CyxyM(и), Sukhum(i)) ket ti siudad idiay akin-amianan a laud ti Georgia ken ti kapitolio ti Abkhazia. Daytoy ket naisuppiatan a rehion idiay aplaya ti Baybay Nangisit. Ti siudad ket nakasagaba iti nakaro a pannakadadael idi las-ud ti suppiat ti Georgia–Abkhazia kadagiti naladaw a tawen ti 1990. Ti agdama nga aldaw a populasion iti 60,000 ket kagudua laeng iti populasion idi panawen ti USSR.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maisuppiatan ti kasasaad ti Abkhazia. Bukodna nga ikeddeng a maysa daytoy a nawaya nga estado, ngem bigbigen laeng dagiti bassit a pagilian. Ti gobierno ti Georgia ken kaaduan dagiti dadduma nga estado iti lubong ket ikeddengda ti Abkhazia a de jurea parte ti teritorio ti Georgia. Iti opisial a subdibision ti Georgia, daytoy ket maysa nga autonomo a republika, a ti gobiernona ket situtugaw nga eksilo idiay Tbilisi.
- ^ American Heritage® Dictionary of the English Language, Fourth Edition copyright 2000 by Houghton Mifflin Company.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sukhumi iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Sukhumi manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Disiembre 30
Ti Disiembre 30 ti maika-364 nga aldaw ti tawen (maika-365 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay maysa nga aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1865 – Rudyard Kipling, Britaniko a mannurat, Nobel a laureado (pimmusay 1936)
- 1948 – Hermogenes Ebdane, Jr., Filipino a politiko
- 1958 – Lav Diaz, Filipino a direktor ti pelikula
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1896 – Jose Rizal, nailian a bannuar iti Filipinas (naipasngay 1861)
- 2014 – Luise Rainer, naiyanak nga Aleman nga aktres (naipasngay 1910)


text:
Shirley MacLaine
Ni Shirley MacLean Beaty[2] (nayanak idi Abril 24, 1934),[2] ammo iti propesion a kas ni Shirley MacLaine, ket maysa nga Amerikana nga aktres ti pelikula, telebision ket teatro, kumakanata, sumasala, aktibista ken mannurat. Nangabaken ni MacLaine iti maysa a Gunguna ti Akademia, lima a Gunguna ti Nabalitokan a Globo, mairaman ti Gunguna ti Cecil B. DeMille, ken maysa a Gunguna ti Emmy ken dua a Gunguna ti BAFTA.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ a b Walsh, John (Septiembre 1, 2012). "Shirley MacLaine: Tough at the top". The Independent. Naala idi Hunio 1, 2015.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Erens, Patricia (1978) The Films of Shirley MacLaine. South Brunswick: A. S. Barnes ISBN 0-498-01993-4
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Shirley MacLaine iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Shirley MacLaine iti Wikiquote (iti Ingles)
- shirleymaclaine
.com, opsiial a website
- Shirley MacLaine iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Shirley MacLaine iti Internet Broadway Database (iti Ingles)


text:
Wikipedia:Annuroten iti gramatika ken panangiletra
Dagiti sumaganad ket maysa a nalaka nga annuroten iti pagbatayan a gramatika ken panangiletra (ortograpia) iti panagsurat iti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia. Daytoy ket saan nga opisial a pagalagadan ti pasasao nga Ilokano ngem nasken a suroten ditoy a Wikipedia tapno saan a maka-allilaw iti panagbiruk ken saan nga umadu unay dagiti madobledoble a panid.
Maibasar dagitoy nga annuroten iti estilo, estruktura, konsepto ti Ilokano nga agdama a maus-usar ti ar-aramaten ti kaaduan a mannurat iti Ilokano kadagiti agdama a warnakan ken dadduma pay a pagbasaan iti Ilokano (kas iti Bannawag, Rimat, Sirmata, Tawid, Samtoy, Ilocos Times, dagiti libro ken antolohia nga ipabpablaak ti GUMIL Filipinas ken dadduma pay). Agsipud ta daytoy ti ad-adda ken ad-adu a maar-aramat, nupay saan nga isu ti opisial ken/wenno pagalagadan a pagbatayan a masurot, isu met ti padasentayo ditoy Ilokano Wikipedia.
No ngamin maipapan iti pagalagadan ti pagsasao nga Ilokano (wenno Iloko, iti dadduma) ti pakarikutan nga unaen, adda rigrigatna ta agingga ita ket komplikado daytoy a banag, agsusupiat ken di agsusurot dagiti maseknan iti no ania ti nasken a suroten a pagalagadan. Ti pamay-antayo, mangaramidtayo iti bukodtayo a kasla pagalagadan a maaramat ditoy laeng Ilokano Wikipedia, a maibasar ken asideg met laeng iti adda ken agdama nga us-usaren ti kaaduan.
Unaentayo dagiti kadawyan ken basaran pay laeng nga annuroten maipapan iti naannayas ken nasinop a panangsangal kadagiti balikas.
Gramatika
Panagaramat iti TI ken ITI
No damdamo ti agsurat iti Ilokano, makariro ti agaramat iti TI ken ITI ta naynay a mapagsinnukat ti umiso a panangusar kadagitoy iti buklen a patang (sentence).
Ti TI ket isu ti artikulo nga Ingles a THE (wenno A ken AN) (Tagalog: ANG). Mabalin pay daytoy a ti preposition nga OF (Tagalog: NG). Ti plural a porma ti TI ket DAGITI.
Ti met ITI ket isu ti Ingles nga IN wenno ON wenno OF (Tagalog: SA). Ti ad-adu ngem maysa a pormana ket KADAGITI.
Kas pagarigan:
Ti sabong ti karabasa ket naimas (a madengdeng). The flower of the squash is edible. Ang bulaklak ng kalabasa ay masarap.
Iti dalanko nga agawid, nakasabatak ti napintas a balasang. On my way home, I met a beautiful lady. Sa aking daan pauwi, nakasalubong ako ng magandang dalaga.
Agtartaray dagiti aso. The dogs are running. Tumatakbo ang mga aso.
Kadagiti barangay ti Pinugkit, ti Caballaibaan ti kalawaan. Among the barangays of Pinugkit, Caballaibaan is the largest (in area). Sa mga barangay ng Pinugkit, ang Caballaibaan ang pinakamalawak.
Agsaysayasay ti dara dagiti bannuar kadagiti uratko. The blood of heroes flows in my veins. Dumadaloy sa aking mga ugat ang dugo ng mga bayani.
Pagarigan pay, madlaw nga agduma dagitoy a patang:
Nayanak iti bulan ti Mayo. (Born on the month of May) Nayanak ti bulan iti Mayo. (The moon is born in May)
Core ken oblique
Segun met ken ni Apo Carl Galvez Rubino, maysa a mabigbig a lingguista, ti TI ket maawagan iti core case nga artikulo, ket ti met ITI ket oblique case nga artikulo.
Kunana pay:
- Core case articles are used in front of nouns corresponding to possessors, or verbal or predicate arguments, while oblique articles correspond to non-arguments (nouns that are ordinarily preceded by a preposition in English). Remember that intransitive verbs take one argument in Ilokano, and transitive verbs may take two.
Kas pagarigan:
CORE: Ania ti naganmo? — What is your name? Nakita ti lalaki ti babai. — The boy saw the girl. (transitive verb) Kayatmi ti kape. — We want coffee. Asino ti amam? — Who is your father? Lima ti ramay ti ima. — The hand has five fingers.
OBLIQUE: Nailet iti balasang. — It is tight on the young lady. Nakakita ti lalaki iti babai. — The boy saw a girl. (intransitive verb) Nalawa ti palda iti baket. — The skirt is loose on the old lady. Napanda iti uneg ti simbaan. — They went inside the church.
Panagaramat iti A ken NGA
Aramaten ti A no ti sarunuenna a rugi a letra ti balikas ket konsonante.
Kas pagarigan:
Naemma a balasang. Simmangpet a nakabitbit iti inuragana a kukod ti baka. Adu a sangaili ti immay iti kasar ni Maria.
Aramaten ti NGA no ti sarunuenna a rugi a letra ti balikas ket bokal (vowel).
Kas pagarigan:
Nasingpet nga ubing. Nalaing nga agarado ni Juan. Natinnag ti baso nga iggemna.
Dagiti pangsandi
Adda walo a pangsandi iti Iloko, uppat kadagitoy ti umuna a persona nga bugbugtong wenno ad-adu ngem maysa, ken sagdudua a maikadua a persona (bugbugtong ken ad-adu ngem maysa) ken maikatlo a persona (bugbugtong ken ad-adu ngem maysa).
Mausar dagitoy kas agwaywayas wenno maikapet/maisilpo kadagiti balikas (a berbo, pangnagan, pangilasin ken dadduma pay). Kadagiti Ilokano (a patneng), ti dakayo ken isuda ket maaramat pay kas pagdayaw wenno pagtamed a balikas no daytay makitungtong iti nataengan wenno dadduma pay a tattao a madaydayaw.
Kas pagarigan, kas agwaywayas:
Siak ti nangala. Sika ti napusgan. Isu ti kayatko. Data ti mapan. Dakami a mangurkuranges. Datayo dagiti mairurrurumen. Dakayo dagiti mangidumduma. Isuda dagiti madidios a tattao.
No maikapet wenno maisilpo ti pangsandi (Ingles: pronoun) iti balikas, segun ken ni Apo Rubino, adda dua a pakaidasigan dagitoy: enclitic absolutive ken ergative enclitic. Gagangay a no umuna a persona a singular ket -ak ti udi ti balikas a nasilpuan iti enclitic absolutive a pronoun, -ko wenno -k met no ergative enclitic a pronoun.
Kas pagarigan, kas naikapet:
Enclitic absolutive: Simmurotak a napan nagarem. Ay-ayatenka unay-unay. Isu ti nagsurat. Agpadata ti gasat. Nagsidakami iti inabraw nga aba. Agsasalatayo man ketdi iti duronduron, kapetkapet. Mangankayo iti patupat. Simrekda iti gukayab.
Ergative enclitic: Baketko daydiay napungga a nakalabbaga. Damom kadi ti uminum iti arak? Dinanogdanogna ti kabusorna. Balonenta dayta natuno a paltat. Dagami ti nagdissuan ti balay ni Butog. Manggatayo dagiti adda iti igid ti kalsada. Umaykaminto kadagiti balbalayyo. Nalalapsat dagiti babbalasangda idiay nga away.
No maikapet a makuna, nasken a nakakapet dagitoy a pronoun a saan ket a naisina wenno nakawayas:
"biagko" saan a "biag ko" "agragsaktayo" saan nga "agragsak tayo" "imbagana" saan nga "imbaga na" "agyamankami" saan a "agyaman kami" "sipsiputanka" saan a "sipsiputan ka" "nuangmi" saan a "nuang mi" "talonyo" saan a "talon yo"
Bugbugtong ken ad-adu ngem maysa
Usaren ti bugbugtong a TI ken ITI ken ti ad-adu ngem maysa a DAGITI ken KADAGITI kas pangiduyakyak iti kinamaymaysa wenno kaadu ken kabassit dagiti banag.
Kas pagarigan:
Mabalin met nga ipaadu nga is-isuna ti balikas:
No parisan iti TI/DAGITI ken ITI/DAGITI ti bugbugtong ken ad-adu ngem maysa a balikas, liklikan a maulit ti kinaadu dagitoy:
"dagiti tao" saan a "dagiti tattao" "dagiti lugar" saan a "dagiti luglugar" "iti tattao" saan a "kadagiti tattao" "kadagiti billit" saan a "kadagiti bilbillit"
Panangiletra (spelling)
Ti us-usaren a pagalagadan a panangiletra iti dayoty a Wikipedia ket ti moderno a panangisurat iti Ilokano (ortograpia), ti moderno a panangisurat iti Ilokano ket agus-usar iti alpabeto a naibatay iti alpabeto nga Abakada (Tagalog alphabet). Naibatay daytoy nga estilo iti ortograpia a kas ti inus-usar ti warnakan a Bannawag. Daytoy ket pagalagadan laeng ken saan nga opisial, kitaen ti panid daytoy a pakitungtungan no kayat a makisao iti daytoy a kapanggepan.
Ganggannaet a balikas (Ingles, Espaniol)
Madlaw nga adda wenno adu dagiti balikas a ganggannaet wenno nabulod (loaned words), nangruna iti Ingles ken Espaniol, ditoy Ilokano Wikipedia a saan a naipatarus iti Ilokano. Wenno saan ket a nayiloko laeng ti pannakailetrana.
Kastoy ti aramidentayo tapno saan met a nasken nga isarakan wenno ipatarus amin a balikas wenno termino (aglalo dagiti teknikal a sao wenno termino) iti Ilokano agsipud ta awan ti orihinal nga Ilokano dagitoy ket masansan nga agbanag laeng a literal wenno tabbed ti panangipilit a panangbiruk iti agpayso a pakaitarusanna. Usarenen ti moderno nga ortograpia (panangisurat) no agusar kadagiti ganggannaet a balikas.
No ti Ingles, umuna a surotentayo ti panangiletra a moderno nga ortograpia iti Ilokano, no awan ti kapadpadana a panagiletra iti Ilokano, isurat metten iti Ingles.
Kas pagarigan:
kompiuter, selpon, network, web, internet, sopwer, hardware, teknikal
No met sao wenno balikas nga Español a nagbalinen a paset ti Ilokano, surotentayo ti panangiletra a moderno nga ortograpia iti Ilokano.
Kas pagarigan:
Filipinas, artikulo, teksto, reperensia, pamilia, impormasion, edukasion, teknolohia, termino, siensia, dokumento, koneksion, sertipikado, densidad, kantidad, eksperimento, premio, kalendario, siudad, probinsia, gobernador


text:
Santa Rosa, Nueva Ecija
Ti Santa Rosa ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Rosa ket nabingbingay a politikal iti 33 a barbaranggay.[2]
- Cojuangco (Poblacion)
- La Fuente
- Liwayway
- Malacañang
- Maliolio
- Mapalad
- Rizal (Poblacion)
- Rajal Centro
- Rajal Norte
- Rajal Sur
- San Gregorio
- San Mariano
- San Pedro
- Santo Rosario
- Soledad
- Valenzuela (Poblacion)
- Zamora (Poblacion)
- Aguinaldo
- Berang
- Burgos
- Del Pilar
- Gomez
- Inspector
- Isla
- Lourdes
- Luna
- Mabini
- San Isidro
- San Josep
- Santa Teresita
- Sapsap
- Tagpos
- Tramo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Santa Rosa | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Listaan dagiti prepektural a kapitolio idiay Hapon
Ti prepektural a kapitolio ket ti siudad nga ayan a pakabirukan ti prepektural a gobierno ken asemblia.
HaponUrnosen
Idiay Hapon, ti prepektural a kapitolio ket tinawtawagan iti todōfukenchō shozaichi (都道府県庁所在地).
Listaan dagiti prepektural a kapitolio ti HaponUrnosen
Dagiti nota: ¹ manipud idi Mayo 1, 2008
Dagiti saan a kapitolio a makibinningay iti nagan kadagiti prepekturadaUrnosen
Kadagiti kaaduan a kaso, ti siudad a makibinningay iti nagan iti prepekturana ket prepektural a kapitolio. Nupay kasta, adda met dagiti munisipalidad a saan a dagiti kapitolio.
- Iwate, Prepektura ti Iwate
- Ibaraki, Prepektura ti Ibaraki
- Okinawa, Prepektura ti Okinawa
- Tochigi, Prepektura ti Tochigi
- Yamanashi, Prepektura ti Yamanashi
Dagiti kapitolio a saan a kadakkelan a siudad/metropolitano a lugar iti prepekturadaUrnosen
Dagiti italiko ket dagiti prepektural a kapitolio, wenno metropolitano a luglugarda.
Dagiti nota:
- Dagiti populasion ti siudad ket manipud idi Hulio 2008.
- Dagiti populasion ti Metropolitano a Lugar ket manipud idi 2000.


text:
Plantilia:Urnosen iti Wikidata
Manginayon daytoy a plantilia iti etiketa ti "urnosen iti Wikidata" kadagiti infobox nga agus-usar iti Wikidata
No mangipasa ti infobox iti parametro ti
|noicon=, saanto a maiparang daytoy a silpo no ti
noicon ket maisaad iti
false wenno
no.
Mbalin a maisaad ti kasisigud iti agpang ti infobox babaen ti panangikodigo iti:
| data100 = {{Urnosen iti Wikidata|noicon={{{noicon|true}}}}}→ a mangiparang ti silpo iti maysa nga artikulo no maikkat ti
noicon
| data100 = {{Urnosen iti Wikidata|noicon={{{noicon|false}}}}}→ a manglapped ti silpo iti maysa nga artikulo no maikkat ti
noicon
Maigiddiat daytoy nga annong iti parametro ti noicon iti Modulo:WikidataIB - isu a no isaad ti noicon=True ken ipasa daytoy iti modulo ken iti daytoy a plantilia, makitanto laeng daytoy a plantilia. No ipasa ti noicon=False, mailemmengto daytoy a plantilia bayat a ti ket mangipakitanto ti teksto kadagiti banag manipud iti Wikidata iti infobox.
Mabalin nga inaganan ti qid= tapno maisilpo iti naisangayan nga ID ti Wikidata ID no nasken (kas dagiti pangsubok a kaskaso).
Panagusar
Kitaen pay
- Plantilia:EditAtWikidata, ti maysa a kapada a plantilia nga agus-usar iti maysa a simbolo imbes a teksto
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Sasao a Kra–Dai
Ti sasao a Kra–Dai , ammo pay a kas Tai–Kadai, Daic, ken Kadai, ket ti pamilia ti pagsasao iti nakaro a paaweng a pagsasao a mabirukan idiay akin-abagatan a Tsina, amianan a daya nga India ken Abagatan a daya nga Asia. Mangiramanda iti Tailandes ken Lao, dagiti nailian a pagsasao ti Tailandia ken Laos. Adda dagiti gangani a 100 a riwriw nga agsasao kadagitoy a pagsasao iti lubong.[2] Ilista ti Ethnologue dagiti 95 a pagsasao iti daytoy a pamilia, a 62 kadagitoy ket adda iti sanga ti Tai.[3]
Ti dibersidad ti sasao a Tai–Kadai idiay akin-abagatan a Tsina, a naipangpangruna idiay Guizhou ken Hainan, ket mangisingasing a daytoy ket asideg iti pagtaenganda. Ti sanga a Tai ket nagpaabagatan idiay Abagatan a daya nga Asia idi laeng agarup a sangaribo a tawtawen ti napalabas, a nagpundar kadagiti pagilian a kanungpalan a nagbalin a Tailandia ken Laos nga isu idi ti teritorio nga Austroasiatiko.
Kontrobersial ti nagan a "Tai–Kadai", ken naaramiden dagiti argumento a nasken koma a masukatan.[4] Ti nagan ket nagtaud manipud iti maysa a duog a panangisina ti pamilia kadagiti dua a sanga, ti Tai ken Kadai. Ngem iti kua ti nagan a Kadai ket mangisingasing a daytoy ket mangiraman iti Tai, ken iti kasta sagpaminsan a naus-usar a mangibaga ti intero a pamilia.[5] Iti sabali met, adda dagiti reperensia a mangigawid ti panagusar ti "Kadai" iti sanga a Kra iti pamilia, a makaanayen apara it nagan ti Kra. Naisingasingen ti pangsukat a nagan iti Kra–Dai, kas Kra ken Dai, dagiti dua a dakkel ken nasayaat a naitakder a subgrupo a mabirukan kadagiti sabali a bangir iti nangruna a historikal a panagsina.[4] Ti nagan a Kra–Dai ket naamponen kadagiti nadumaduma a nangruna nga eskolar nga obra iti pamilia.[6][7][8]
Internal a pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Buklen ti Tai–Kadai dagiti lima a nasayaat a naitakder a sanga,ti Hlai, Kra, Kam–Sui, Tai, ken ti pagsasao nga Ong Be:
- Ong Be (Hainan)
- Kra (akin-abagatan a Tsina, akin-amianan a Bietnam; tinawtawagan iti Kadai iti Ethnologue)
- Kam–Sui (nangruna a daga ti Tsina)
- Hlai (Hainan)
- Tai (akin-abagatan a Tsina ken Abagatan a daya nga Asia)
Idi 1942, pinagtitipon nga inkabil ni Paul K. Benedict dagiti tallo a sasao a Kra (Gelao, Laqua ken Lachi) iti Hlai iti maysa a grupo a ninagananna iti "Kadai", manipud iti ka a tikayatna sawen ket "tao" iti Gelao ken Laqua, ken Dai, ti maysa a porma ti autonimo ti Hlai. Kaaduanna pay nga insingsingasing ti henetiko a pannakaigrupo ti Tai, Kadai ken Malayo-Polinesio.[9]
Edmondson ken Solnit[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa a nasapa ngem impluensial a panangidasig, iti tradisional aklado ti Kam–Tai, ket ti panangidasig idi da Edmondson ken Solnit manipud idi 1988:[5][10]
Daytoy a panangidasig ket us-usaren babaen ti Ethnologue, ngem idi 2009 naaramid ti Lakkja a kas maikatlo a sanga ti Kam–Tai ken ti Biao ket naiyalis idi iti Kam–Sui.
Ostapirat[urnosen | urnosen ti taudan]
Naibatay iti adu a bilang ti bokabulario a nagbibingayanda, dagiti sanga ti Kam–Sui, Be, ken Tai ket masansanda nga agkuyog a maidasig. (Kitaen ti Kam–Tai.) Nupay kasta, namatmati ni Weera Ostapirat a daytoy ket negatibo nga ebidensia, ken mabalin a gapu ti leksikal a pannakaisukat kadagiti sabali a sanga. Nagtunton pay isuna a dagiti morpolohiko a panagpapada ket imbes ket a mangisingasing a ti Kra ken Kam–Sui ket nasken da koma nga agkuyog a maigrupo akas Akin-amianan a Kra–Dai, ken ti Hlai iti Tai a kas Akin-abagatan a Kra–Dai oiti sabali.[11] Ti puesto ti Ong Be iti singasing ni Ostapirat ket saan a makedngan. Laglagipen a kinaynayat ni Ostapirat ti agusar iti nagan a Kra–Dai ngem iti Tai–Kadai, nga insupsupiatna a duogen.
Norquest[urnosen | urnosen ti taudan]
Inawat daytoy a pannakaisalumina ni Norquest (2007), ken manginayon ti narigat a Lakkja ken Ong Be iti panangidasigna. Nupay kasta, inbagbagan a ti Lakkja a mabalin daytoy a Kam–Sui, ken ti Be ket mabalin a Tai, a naipangpangruna ti maysa kadagiti sasao nga Akin-amianan a Tai ngem managbaliw gapu ti pannakaiyasideg kadagiti sabali a pagsasao iti Hainan.[6] Iti sumaruno kenni Ostapirat, inampon ni Norquest ti nagan a Kra–Dai para iti sibubukel a pamilia.
Dagiti akinruar a panagkakabagian[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sasao a Tai–Kadai ket dati da a naikeddeng a kas parte ti pamilia a Sino-Tibetano, ngem iti ruar ti Tsina naidasig da ita iti maysa nawaya pamilia. Aglaonda iti adu a bilang dagiti balikas a maipada iti sasao a Sino-Tibetano. Nupay kasta, manmanoda amabirukan kadagiti amin a sanga ti pamilia, ken saan a mangiraman ti batayan a bokabulario, a mangibaga daytoy nga isuda ket dagiti daan a binulod a balikas.[11]
Dagiti nadumaduma nga akinlaud nga eskolar ket nangipresentada iti singasing nga ebidensia a ti Tai–Kadai ket maikabagian iti wenno sanga ti pamilia a pagsasao nga Austronesio.[12] Adda dagiti bilang dagiti mabalin a kognado iti bugas a bokabulario. Kadagiti mangisingsingasing, awan pay ti pagtutnosan no dagitoyo ket agkakabsat a grupo iti Austronesio iti pamilia a tinawtawagan iti Austro-Tai, ti maysa panagsubli a migrasion manipud iti Taiwan iti nangruna a daga, wenno ti naladladaw a migrasion manipu diti Filipinas iti Hainan idi las-ud ti panagpadakkel ti Austronesio.
Ti singasing nga Austriko ket mangisingasing ti silpo a nagbaetan ti Austronesio ken ti sasao nga Austroasiatiko. Nga agpada a mangibagbaga ti parte ti pannakaaramid ti Austriko ni Benedict, a naginayon ti Tai–Kadai ken Hmong–Mien iti singasing, naipangpangruna nga insupsuppiat ni Kosaka (2002) para iti pamilia a Miao–Dai.[13]
Idiay Tsina, tinawtawagan dagitoy iti sasao a Zhuang–Dong kenkadawyanda a naikeddeng a kabagian ti sasao a Sino-Tibetano a maikuyog iti sasao a Miao–Yao. Daytoyket banag pay a pakipagtungtongan kadagiti Insik nga eskolar no ti sasao a Kra a kas ti Gelao, Qabiao, ken Lachi ket mabalinda a mairaman iti Zhuang–Dong, gapu ta awananda iti pannakaipada iti Sino-Tibetano a naus-usar a panangiraman kadagiti sabali a sasao a Zhuang–Dong iti Sino-Tibetano.
Kognado a panangiyasping[14][urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Tai–Kadai". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Diller, Anthony, Jerry Edmondson, Yongxian Luo. (2008). The Tai–Kadai Languages. London [etc.]: Routledge. ISBN 978-0-7007-1457-5
- ^ Kayo ti pamilia ti Tai–Kadai ti Ethnologue
- ^ a b Ostapirat, Weera. (2000). "Proto-Kra." Linguistics of the Tibeto-Burman Area 23 (1): 1-251.
- ^ a b Edmondson, Jerold A. and David B. Solnit, editors. 1988. Comparative Kadai: Linguistic studies beyond Tai. Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington Publications in Linguistics, 86. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington. vii, 374 p.
- ^ a b Norquest, Peter K. 2007. A Phonological Reconstruction of Proto-Hlai. Ph.D. dissertation, Department of Anthropology, University of Arizona.
- ^ Pittayaporn, Pittayawat. 2009. The phonology of Proto-Tai. Ph.D. Thesis, Cornell University
- ^ Peter Jenks and Pittayawat Pittayaporn. Kra-Dai Languages. Oxford Bibliographies in “Linguistics”, Ed. Mark Aranoff. New York: Oxford University Press.
- ^ Benedict, Paul K. (1942). "Thai, Kadai, and Indonesian: A New Alignment in Southeastern Asia". American Anthropologist. 44 (4): 576–601. doi:10.1525/aa.1942.44.4.02a00040. JSTOR 663309.
- ^ Edmondson, Jerold A. and David B. Solnit, editors. 1997. Comparative Kadai: the Tai branch. Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington Publications in Linguistics, 124. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington. vi, 382 p.
- ^ a b Ostapirat, Weera. (2005). "Kra–Dai and Austronesian: Notes on phonological correspondences and vocabulary distribution", pp. 107–131 in Sagart, Laurent, Blench, Roger & Sanchez-Mazas, Alicia (eds.), The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics. London/New York: Routledge-Curzon.
- ^ Sagart, Laurent. 2004. The higher phylogeny of Austronesian and the position of Tai–Kadai. Oceanic Linguistics 43. 411–440
- ^ Kosaka, Ryuichi. 2002. "On the affiliation of Miao-Yao and Kadai: Can we posit the Miao-Dai family." Mon-Khmer Studies 32:71-100.
- ^ Ostapirat, W. E. E. R. A. Kadai dummy*-m.
- Edmondson, J.A. and D.B. Solnit eds. 1997. Comparative Kadai: the Tai branch. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington. ISBN 0-88312-066-6
- Blench, Roger. 2004. Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology? Paper for the Symposium "Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence". Geneva June 10–13, 2004. Université de Genève.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). The Tai–Kadai languages. London [etc.]: Routledge. ISBN 0-7007-1457-X
- Edmondson, J. A. (1986). Kam tone splits and the variation of breathiness.
- Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (1988). Comparative Kadai: linguistic studies beyond Tai. Summer Institute of Linguistics publications in linguistics, no. 86. [Arlington, Tex.]: Summer Institute of Linguistics. ISBN 0-88312-066-6
- Ostapirat, Weera. (2000). "Proto-Kra." Linguistics of the Tibeto-Burman Area 23 (1): 1-251.
- Somsonge Burusphat, & Sinnott, M. (1998). Kam–Tai oral literatures: collaborative research project between. Salaya Nakhon Pathom, Thailand: Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University. ISBN 974-661-450-9
- Tai–Kadai Languages. (2007). Curzon Pr. ISBN 978-0-7007-1457-5
- Mann, Noel, Wendy Smith and Eva Ujlakyova. 2009. Linguistic clusters of Mainland Southeast Asia: an overview of the language families. Chiang Mai: Payap University.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan tibalikas ti sasao a Tai–Kadai manipud iti Austronesian Basic Vocabulary Database
- StarLing: Tai–Kadai 100-word lists ken etimolohia
- Comparative Tai–Kadai Swadesh vocabulary lists (from Wiktionary's Swadesh list appendix)


text:
Wikipedia:Pampanid ti agar-aramat
Dagiti panid ti agar-aramat ket dagiti panid iti nagnagan ti espasio iti Agar-aramat ken Agar-aramat tungtungan , ken naserbi para iti panagurnos ken panagtulong ti obra nga ar-aramiden dagiti agar-aramat iti Wikipedia, ken palakaenna ti pannakitignay ken pannakibingay dagiti agar-aramat. Dagiti panid ti agar-aramat ket kangrunaan a para iti interpersonal a pannakitungtung, pakpakdaar, pangsubok ken dagiti burador, ken, no kayat, mabalin nga usaren para iti limitado nga autobiograpiko ken personal a linaon. Dagit panid ti agar-aramat ket mabalin a personal a magun-od dagiti agar-aramat iti Wikipedia para kadagiti panggep a maitunos iti gandat ti Wikipedia ken maawat babaen ti komunidad; Ti Wikipedia ket saan a blog, mangited iti espasio iti web, wenno sitio ti sosial a network.


text:
Graubünden
Ti Graubünden wenno Grisons (Aleman: Graubünden, [ɡraʊˈbʏndən] (dengngen); Pranses: Grisons, [gʁi'zɔ̃]; Italiano: Grigioni[3][4] [ɡriˈdʒoːni]; Romanche: Grischun [ɡʁiˈʒun] (dengngen); kitaen pay ti dadduma pay a nagan) ket isu ti kadakkelan ket akin-daya unay a kanton idiay Suisa. Ti kanton ket makibinningay ti pagbeddengan kadagiti kanton ti Ticino, Uri, Glarus ken San Galo ken ti internasional a pagbeddengan ti Italia, Austria ken Liechtenstein. Ti nagan a Graubünden ket maipatarus a kas ti "Dagiti kolor dapo a Liga," a mangibagbaga daytoy kadagiti tallo a kasisisgud a kumaduaan ti kanton, ti Liga ti Kamara ti Dios, ti Kolor dapo a Liga, ken ti Liga ti Sangapulo a Pagsakupan. Ti Graubünden ket isu pay ti pagibalayan kadagiti tallo a etniko a grupo ti Suisa ken tdagiti pagsasao a Suiso Aleman, Italiano ken Romansh ket patneng dagitoy ti daytoy nga estado. Is-isu pay ti kanton a ti dialekto ti taga-ugma a pagsasao a Romansh ket ket masasao pay laeng tatta.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Land Cover - Kantone und Grossregionen nach 6 Hauptbereichen naala idi 27 Oktubre 2017
- ^ "Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit". bfs.admin.ch (iti Aleman). Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB. 31 Disiembre 2019. Naala idi 6 Oktubre 2020.
- ^ Europeano a Komision para iti Demokrasia babaen ti Linteg, Ti panagsalaknib kadagiti nailian a minoridad babaen kadagiti maikabagianda nga estado, Konsilo iti Europa, 2002, ISBN 978-92-871-5082-0, p.308
- ^ Kappon ti Amerikano a Heopisiko, Warnakan iti heopisiko a panasukisok, Tom. 110, William Byrd a Pagmalditan para iti Johns Hopkins a Pagmalditan, 2005
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Graubünden iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Kawacha
Ti pagsasao a Kawatsa wenno Kawacha ket ti gangani nga awanen a pagsasao nga Angan ti Papua Baro a Guinea. Segun ti maysa a taudan, ti maysa a nakarkulo a 12 a tattao ti namatmati nga agsasao iti pagsasao.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Pagsasao a Kawacha iti Ethnologue (Maika-15 nga ed., 2005)
- ^ Kawatsa iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kawacha". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Pagsasao a Haveke
Ti pagssao a Haveke ket ti pagsasao a Kanak ti Baro a Caledonia, iti komuna ti Voh. Naiduma ti dialekto a Bwatoo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Haveke iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Bwatoo iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Haveke". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Bwatoo". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Sarah Bernhardt
Ni Sarah Bernhardt (Panangibalikas a Pranses: [sa.ʁa bɛʁ.nɑʁt];[2] c. 22/23 Oktubre 1844 – 26 Marso 1923) ket maysa idi a Pranses nga entablado ken nasapa nga aktres ti pelikula, ken nakunkuna idi a kas "ti kalatakan nga aktres a naam-ammuan iti lubong".[3] Ni Bernhardt ket nakaaramid ti pannakadayawna kadagiti entablado ti Pransia kadagidi tawen ti 1870, ket natunton idi idiay Europa ken ti Kaamerikaan. Isu ket nakaparang-ay ti dayaw a kas maysa a naganetget a dramatiko nga aktres, a nakagun-od ti birngas a kas "Ti Nainlangitan a Sarah".
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Bernhardt ket naipasngay idi diay Paris a kas ni Rosine Bernardt,[4] ti anak a babai ni Julie Bernardt (1821, Amsterdam – 1876, Paris) ken ti maysa a di ammo nga ama. Ni Julie ket maysa idi kadagiti innem nga annak ti maysa a managbanniaga a Hudio a nagtagtagilako iti anteohos, "espesialista iti mata" ken bassit a kriminal, ni Moritz Baruch Bernardt, ken ni Sara Hirsch (intono kua nga ammo a kas ni Janetta Hartog; c. 1797–1829).[5] Lima a law-lawas kalpasan ti ipupusay ti asawana idi 1829, ti ama ni Julie ket inasawana ni Sara Kinsbergen (1809–1878). Isu ket pinanawanna dagiti lima nga annakna a babbai ken maysa nga anak a lalaki iti agsiuman nga ina idi 1835.[5] Ni Julie, ken kakauyogna ti ub-ubing a kabsatna a babai a ni Rosine, ket napanda idiay Paris, nga idiay ket nangged a kas kortesana ken ammo idi babaen ti nagan a kas "Youle". Ni Julie ket addaan kadagiti lima nga annak a babbai, a mairaman dagiti singn a pimmusay a kas maladaga idi 1843.
Ni Sarah Bernhardt ket binaliwanna ti umuna a naganna ket nangnayon iti "h" iti apelyidona. Dagiti rehistro iti pannakaipasngayna ket napukaw iti maysa a puor idi 1871. Tapno mapasingkedan iti Pranses a pannakaumilina—a nasken para iti pannakapili ti Légion d'honneur —isu ket nagpartuat kadagiti palso a rehistro iti pannakaipasngay, nga idi kano ket anak a babai ni "Judith van Hard" ken ni "Édouard Bernardt" manipud idiay Le Havre, kadagiti naladladaw a sarita kano nga estudiante ti linteg, kondador, kadete ti marina wenno opisial ti marina.[5][6]
Idi ubing ni Sarah, isu ket inpatulod ti inana idiay Grandchamp, ti maysa nga Agostino a kombento nga eskuela idiay asideg ti Versailles.[7] Idi 1860 isu ket nangrugrugin a simrek iti the Conservatoire de Musique at Déclamation idiay Paris ken kanungpalan a nagbalin nga estudiante idiay Comédie Française nga idiay ket nangrugianna a kas aktres (11 Agosto 1862) iti titulo a papel iti Iphigénie ni Racine kadagiti saan a nasayaat a pannakairepaso.[8] Isu ket saan unay a nagpaut idiay; isu ket nagikkat kalpasan idi tinungpana iti rupa ti maysa a sabali nga aktres gapu ti panangiduronna ti ub-ubing a kabsatna a babai iti maysa a selebrasion iti kasangay para kenni Molière.[9]
Kaaduan kadagiti madudua a kinapudno iti biag ni Bernhardt ket agtaud manipud iti gaganayna nga agpapasaw ken mangrungad. Ni Alexandre Dumas, fils, ket inpalawagna nga isu ket nakaro a salawasaw.[3]
Enteblado a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti enteblado a pagsapulan ni Bernhardt ket nangrugi idi 1862 bayat nga isu idi ket estudiante iti Comédie-Française, ti kadayawan a teatro ti Pransia. Isu ket nangikeddenga a pumanaw idiay Pransia, ken kanungpalan a napan idiay Belhika, nga idiay ket nagbalin a kamalala ni Henri, Prinsipe ti Ligne, ken naganak iti anakda a lalaki, ni Maurice, idi 1864. Kalpasan ti pannakaipasngay ni Maurice, ti Prinsipe ket nangidiay nga agassawada, ngem inparit met ti pamilia ti lalaki ken naawisda ni Bernhardt a mangtallikud ken mangipatingga ti relasionda.[10] Kalpasan iti pannakapapanaw iti Comédie Française, isu ket nagsubli iti biag a kas kortesana a nakaipayammuanna idi ubing babaen ti inana, ken nangged met ti adu idi las-ud iti dayta a panawen (1862–65). Idi las-ud iti daytoy a panawen, isu ket nakagun-od iti naindayegan a lungonna, a nasansan a nagturturoganna imbes nga iti maysa a kama – a nagtunton a ti kasta ket nakatulong a nangipalawag kaniana kadagiti adu a trahiko a papelna.
Ni Bernhardt ket nagsubli met iti teatro, ken nakaal aiti kontrata iti Théâtre de L’Odéon nga idiay ket nangrugrugi a nagpabpabuya idi 1866. Ti kadayegan a pabuyana idiay ket ti trabestia a pabuya a kas ti Florentina a ministrel iti Le Passant ni François Coppé (Enero1869).[11] Idi nangrugi ti gubat ti Franco-Prussia, napasardeng idi dagiti pabuya ken ni Bernhardt ket nangibaliw iti teatro iti kasla maysa nga ospital ken isu ket nagay-aywan kadagiti nasugatan a soldado iti paggugubatan.[12] Isu ket nakaaramid iti dayawna kadagiti entablado iti Europa kadagiti tawen ti 1870 ken kalpasanna ket kaaduanen a natonton iti amin a paset ti Europa ken idiay New York.[13] Iti baetan dagiti panagbanbanniaga a panagpabuya, innala ni Bernhardt ti abang ti Théâtre de la Renaissance, a nangipatpataray a kas produser-direktor-bida manipud idi 1893 aginggana idi 1899.[14]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Isu ket nabunyagan idi 1857, idi agatawen ti 12, ngen napukaw ti rehistro. Ti petsa a panakaipasngay a naala manipud iti maysa a sertipikado ti bunyag a naaramid idi agtawen ti 12 ket saan a maikatalekan nga umuna a taudan, ken mabalin nga usaren laeng no mairaman kadagiti sabali nga ebidensia. (Iti Ti Arte ti Nangato a Drama, ti maysa a Propesor a ni Ockman ket nangibagbaga ti pannakabiruk ti maysa a "saan a nainaganan a ginettengan ti warnakan" idiay Bibliothèque de la Comédie Française idiay Paris, a nangiraman ti kopia ti maysa a sertipikado ti bunyag a nagibagbaga nga isu ket naipasngay idi 25 Septiembre 1844.) Daytoy ket naitunton a ni "Bernhardt ket sagpaminsan a naramrambak ti kasangayna iti 23 Oktubre", urayno awan ti pannakasingked ti daytoy a panagtunton. Ti 1907 nga autobiograpia ni Bernhardt a Ma double vie (Ti Dua a Biagko) ket saan a nangibagbaga ti petsa apanakaipasngayna.
- ^ Ti bukod a panagibalikasna, agdengngeg a kas ti
- ^ a b Gottlieb, Robert. "Ti Dramani Sarah Bernhardt". Naala idi 2007-10-18.
- ^ Idi 1859 isu ket simrek iti dayta a nagan ken iti kasangay iti 23 Oktubre 1844 idiay Conservatoire national supérieur d'art dramatique; daytoy laeng ti natidda a rehistro manipud iti rehistro iti pannakaipasngayna a napukaw idi 1871. Kitaen ti Snel, pp. 9–10. Ni Snel ket nagsuppiat a gapu ti rehistro ti pannakaikasangayna ket magun-od pay laeng ken awan ti rason a manglapped ti kinaagpayso, "daytoy a rehistrasion ket mabalin a maikeddeng a napundar kadagiti kinapudno".
- ^ a b c Snel
- ^ Ti parbo nga ama ni Bernhardt ket nainaganan iti ulitegna a ni Édouard Bernardt, ti kaubingan (gudua) a kabsat a lalaki (naipasngay idi c. 1826) iti inana, a dimmakkel iti pagdagusan iti eskuela idiay Tours ken nag-emigrado idiay Chile sakbay idi 1860 (kitaen tiSnel, p. 82)
- ^ Gold, pp. 17–20
- ^ Gold, pp. 31–32, 41, 47
- ^ Gold, p. 52
- ^ Skinner, Cornelia Otis (1966) Madame Sarah. Paragon House
- ^ Aston, Elaine (1989). Sarah Bernhardt: A French Actress on the English Stage. Oxford: Berg. p. 5. ISBN 0-85496-019-8.
- ^ Gold, pp. 82–85
- ^ Sarah Bernhardt iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- ^ Gottlieb, Robert (2010). Sarah: The Life of Sarah Bernhardt. Londres: Yale University Press. p. 121. ISBN 0-300-19259-2.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gold, Arthur; Fizdale, Robert (1991). The Divine Sarah: A Life of Sarah Bernhardt. New York: Knopf. pp. 17–20. ISBN 0-394-52879-4.
- Snel, Harmen (2007). The ancestry of Sarah Bernhardt; a myth unravelled. Amsterdam: Joods Historisch Museum. ISBN 978-90-802029-3-1.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brandon, Ruth. Being Divine: A Biography of Sarah Bernhardt. London: Mandarin, 1992.
- Garans, Louis, Sarah Bernhardt: itinéraire d'une divine, Éditions Palatines, 2005, ISBN 978-2911434433
- Léturgie, Jean and Xavier Fauche: Sarah Bernhardt, Lucky Luke (49). Dupuis, 1982.
- Lorcey, Jacques. Sarah Bernhardt, l'art et la vie, Paris : Éditions Séguier, 2005. 160 pages. Avec une préface d'Alain Feydeau. ISBN 2-84049-417-5.
- Menefee, David W. The First Female Stars: Women of the Silent Era. Connecticut: Praeger, 2004.
- Ockmann, Carol and Kenneth E. Silver. Sarah Bernhardt: The Art of High Drama New York: Yale University Press, 2005
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Sarah Bernhardt iti Wikimedia Commons
- The Sarah Bernhardt Pages
- Sarah Bernhardt iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Maysa manen nga Abrenio ti dimmur-as gapu iti panagtalon. Manipud met iti Dolores ket ni Ceserina A. Aquitola, 66, naed ti Calumbaya a nakaadal iti natural a wagas ti panagtalon babaen kadagiti insayangkat ti OPAG a training seminar manipud idi 2017.
Iti agdama, aglaklako isunan ti organiko a bogaso a napataud manipud iti alinta wenno african night crawler. Kanayunanna pay dagiti organiko a produkto kas iti nateng, mais ken taraken a baboy, manok, ken pato.
Karaman kadagiti napundarna ti manarimaan a maipapa-accredit nga organic farming learning site. Daytoy ti innanaganna iti anakna a ni Cherry Palino nga isu ti mangitultuloy iti narugianna. Napagturposna pay ti maysa nga anakna a ni Caroline Jacildo a nagadal iti Animal Science.
Nupay maymaysa ni Aquitola a nangbiag iti pamiliana manipud pannakabalona idi 1982, saan a daytoy ti nakalapped iti panagasensona. Gaget ken regta ti nagbalin nga armasna ken ti panangsurotna iti naadalna a wagas ti panagtalon manipud OPAG.


text:
PALAWAG: Diak koman ipablaaken ta 2005 pay laeng daytoy nga interview kenni Bokal Lemuel Gacula (Tubo ti Candon ti puonna ngem agnanaeddan idiay Saranggani Mindanao idi immay daytoy naki-fiesta iti Candon. Diak pay ngamin siguradon no Mayor iti Maitum ken Kiamba dagiti nadakamat a mangituray idi kadagiti nasao nga ili.
Daytoy nga interview ti nangibasarak iti saritak a “TUGOT” a nangabak iti maikaddua a gungona iti Palanca Awards 2006. Nasarakak daytoy nga interview a nailanad iti notebookko nga scratch ko no agsursuratak iti sarita wenno salaysay.
Ngem agsipud ta makitak ti importansiana daytoy… kaniak man wenno kadagiti agbasbasa… gapuna nga in-postko met laeng.
LEMUEL GACULA: Saannak a baro iti daytoy a lugar agsipud ta ti puonmi—ti apongmi a lakay ket taga-Tamurong, Candon.
DANNY: Ditoyka kadi Candon a naipasngay wenno idiay Sarangani?
LEMUEL: Idiayakon Sarangani naipasngay agsipud ta ti tatang ken nanangmi ket napanda idiay Mindanao idi 1946. So, idiaykamin a nayanak.
DANNY: Daytoy kadi ti umuna a gundaway a pimmasiarkayo ditoy Ilocandia.
LEMUEL: No agbakasionkami idi, agdiretsokkami idiay Sinait (Ilocos Sur) ken Banna (Ilocos Norte) agsipud ta ni baketko, taga-Sinait, ket ti nanangko ket idiay Norte—idiay Banna. So, itaak la agpasiar ditoy Candon ta inimbitarannakami ni former mayor Grace Singson idi imay idiay Mindanao. Kayatko ti agyaman kadagiti taga-Candon iti nabara panangpasangbayda kadakami.
TI PUON KAS ILOCANO
DANNY: Kasano ti ramutyo ditoy Candon?
LEMUEL: Kaniak, diak la unay (masurot) agsipud ta new generationkamin. Basta daydi apongmi a lakay, taga-Tamurong. (Kapin-anoyo ni Grace Singson?) Daydi Dios-ti-aluadna a Dr. Ricardo Gacula ken ni Tatangko, ipagarupmi a second cousinda.
DANNY: Kumusta idiay Sarangani? Kunada ngamin, idi Mindanao ket nariribuk. Kas maysa nga opisial ti probinsia, ania makunayo iti Sarangani?
LEMUEL: Kayatmi nga ipakaammo kadagiti kakailian ditoy Ilocandia a ti Sarangani ket peaceful a probinsia. Ti madamdamagyo a nagulo, adayokami idiay, Apo. Ti kaadayomi ket kasla siguro Laoag-Manila. Saankami nga apektado kadagita a gulo ket kayatko nga imbitaran ti tunggal maysa iti lugarmi tapno makitayo no ania ti ar-aramidenmi idiay Mindanao.
DANNY: Nadamagko a sakbay a nabotosankayo a bokal ket nagbalinkayo pay a bise-mayor iti iliyo.
LEMUEL: Actually, nangrugiak a konsehal, idi kuan, naaddaannak iti tsansa a nagbalin a bise mayor. Ita ket maysa a bokal.
DANNY: Ania ti impresionyo iti Candon?
LEMUEL: Napaspas ti panagrang-ayna ta makitak nga adu ti tao ditoy. Cooperative ken supportive ti tunggal maysa.
DANNY: Agsublikanto pay ditoy, Bokal?
LEMUEL: Ah, yes… siguro, frequent ton ti panagbisitak ditoy ta naam-ammokon ken nagkikitakamin iti nabayag dagiti birbirokenmi a kakabagyan.
NALAING NGA AG-ILUKO
DANNY: Sir, fluent ti panagsaoyo iti iluko.
LEMUEL: Talaga a fluent ti ilukok. Ta kayatko nga ipakaammo, kabsat, nga idiay ayanmi—Maitum ken Kiamba, sixty five percent (65%) ti Ilocano. Ti mayor idiay Maitum—ni Mayor Yabes, taga-Sinait—ti mayor idiay Kiamba, ni mayor Martinez ket taga-Candon.
DANNY: Iti bukodko a pannirigan, narang-ay ti probinsia ti Sarangani.
LEMUEL: Iti panagrang-ay, siguro, mas advancekayo, as-asidegkayo iti kusina. Idiay Mindanao, adayokami, ngem uray no kasta, ar-aramidenmi amin a kabaelanmi tapno kumamat iti panagrang-ay ditoy norte.
DANNY: Kasano makapan idiay Sarangani?
LEMUEL: Ti Sarangani ket masarakan iti General Santos City. Ti General Santos City ti tengnga ti Sarangani Province. Agpa-abagatanka, tallo a munisipio: Maitum, Kiamba, Mangasim—daytoy ti umuna a distrito. No iti amianan, isu ti Glan, Malapadan, Alabal ken Malungot. Daytoy ti second district. No umayka, ag-buska manipud ditoy agingga Manila. From Manila to General Santos ket by air.
DANNY: Kasano a nag-migrate dagiti Ilocano idiay Abagatan manipud ditoy Amianan?
LEMUEL: Siguro, dagiti ap-appomi, nakitada ti Mindanao a nalawa ti dagdaga a di pay na-develop. Agsipud ta ditoy norte ket adun ti tao ket nailiten ti para agrikultura, ket ammotayon dagiti Ilocano, mahiligtayo iti agrikultura, isu nga idiay ayanmi, makita a di nabatin iti progreso iti agrikultura. Ta ni Ilocano a talaga, nalaing nga agtrabaho iti daga.
DANNY: Sir, agyamanak unay.
LEMUEL: Thank you met.


text:
UTC−05:00
Ti UTC−05:00 ket ti timbengan ti oras a amngkissay kadagiti 5 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Idiay Amianan nga Amerika, daytoy ket napalpaliiw iti Akindaya a Sona ti Oras diti las-ud ti pagalagadan nga oras, ken iti Sentral a Sona ti Oras kadagiti las-ud ti 8 a bulan (kitaen ti Oras a panagin-inut ti lawag). Ti Akinlaud a Karibe ket us-usarenna daytoy iti amin a paset ti tawen.
Akindaya nga Pagalagadan nga Oras (panaglalam-ek ti Akin-amianan a Hemisperio)Urnosen
- Estados Unidos
- Amin ti Connecticut, Delaware, Distrito ti Columbia, Georgia, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, North Carolina, Ohio, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, Vermont, Virginia, ken West Virginia
- Kaaduan ti Florida, Indiana, ken Michigan
- Akindaya a paspaset ti Kentucky ken Tennessee
- Saan nga opisial nga inus-usar kadagiti nadumaduma a komunidad ti Kondado ti Russell, Alabama, a mairaman ti Siudad ti Phenix. Urayno ti nainkalintegan nga oras para iti amin nga Alabama iti las-ud ti paset ti panawen ti pagalagadan nga oras ket Sentral nga Oras (UTC–6), ti Siudad ti Phenix ket dagiti nakapalikmut a komunidad ket ipadada dagiti pagorasanda iti dakdakkel a siudad ti Columbus, Georgia, a dagus a ballasiw ti Karayan Chattahoochee manipud ti Siudad ti Phenix.
Sentral nga Oras ti Aldaw (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)Urnosen
- Kanada
- Estados Unidos
- Akinlaud a paspaset ti Florida, Indiana, Kentucky, ken Michigan
- Mehiko
- Dagiti lugar ti Sentral ken Akindaya (kaaduan ti pagilian). Kaaduan iti Mehiko, ti Oras ti Aldaw ket mangrugi kadagiti lawas kalpasan ti Estados Unidos. Dagiti komunidad iti pagbeddengan ti Estados Unidos nga agpaliiw ket surotenda ti pagalagadan ti panangin-inut ti lawag nga oras ti ti Sentral nga Oras ti Estados Unidos.
Pagalagadan nga oras iti amin a paset ti tawenUrnosen
- Kanada - ti laeng Isla ti Southampton
- Karibe
- Is-isla ti Cayman (UK)
- Hamaika
Kalgaw nga Oras ti Isla ti Paskua ti PanagungarUrnosen
- Chile - Isla ti Paskua ti Panagungar. Kitaen pay ti Oras idiay Chile.


text:
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Bacolod
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Bacolod ket isu ti pannakabagi ti Siudad ti Bacolod iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy idi ket nairepresenta a kas paset ti maikadua a distrito ti Negros Occidental manipud idi 1907 aginggana idi 1972 (malaksid idi 1943 aginggana idi 1944) ken 1984 aginggana idi 1986, ken ti Rehion VI manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 511,820
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
VIGAN CITY – Mabuya laengen online ti mapaspasungadan a 2020 Tokyo Olympics a mangrugi inton alas siete iti rabii iti oras ti pagilian a Pilipinas.
Iti pannaki-uman ti Bombo Radyo Vigan ken ni BINC Walter Lumahan, dagiti laeng international media ti makastrek ngem kadagiti mapan agbuya ket awan ti mapalubosan a sumrek iti playing venue.
Dagiti tattao a kayatna ti makapan iti Tokyo Olympics ket agpatinggada laeng iti entrance nga ayan ti Olympic logo nga isu ti maipalubosan a mapanda pagalaan iti ladawan wenno ag-picture
Innayon ni Lumahan a sakbay pay a natuloy ti Olympics ket nai-refund ti kuarta da dagiti nakapa-book kadagiti hotel.


text:
Pamplona, Cagayan
Ti Pamplona ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Pamplona ket nabingbingay a politikal iti 18 a barbaranggay.[2]
- Abanqueruan
- Allasitan
- Bagu
- Balingit
- Bidduang
- Cabaggan
- Capalalian
- Casitan
- Centro (Poblacion)
- Curva
- Gattu
- Masi (isu ti dati a Zimigui-Ziuanan[4])
- Nagattatan
- Nagtupacan
- San Juan
- Santa Cruz
- Tabba
- Tupanna
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Pamplona | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ "Ti maysa a Tignay a Panagsukat ti Nagan ti Baranggay Zimigui-ziuanan, Ili ti Pamplona, Probinsia ti Cagayan, iti Masi". LawPH.com. Naala idi 2011-04-12.
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)