text:
AGRURUTAP dagiti mapaspasamak a didigra iti Pilipinas iti agdama a tiempo – napaut a nepnep, napigsa a bagyo, nakaro a layus, panagreggaay dagiti bantay, panagrissuod ti daga ken dadduma pay a natural a kalamidad. Amin dagitoy a didigra ket padagsenanna pay ti kasasaad dagiti adu nga agrigrigaten nga umili nangruna dagiti napanglaw ken awanan-gaway.
Agtultuloy met dagiti maibilang a didigra a gapuanan dagiti tattao kas ti nangato nga inflation rate wenno panagsuek ti balor ti piso. Agtultuloy a panagraira ti illegal a droga, krimen, riribuk ken terorismo kadagiti nagduduma a paset ti pagilian.
Iti sango dagiti adu a didigra, agtultuloy dagiti dakes a pasamak iti pagilian gapu iti awan-sarday a panagririri ken saan a panagkikinnaawatan dagiti nabutosan nga opisial ti pagilian a mangiturong koma kadagiti umili iti naurnos ken nakomportable a panagbiag kas inkarida iti naglabas nga eleksion.
Nagkas-ang dagiti agsasaruno a natural a didigra kadagiti nagduduma a lugar ti Pilipinas sakbay ti rugi ti panagipila iti certificate of candidacy dagiti agkandidato para iti May 13, 2019 National and Local Elections. Nagsagaba ti Luzon iti napaut a nepnep a nanglayus kadagiti adu a siudad ken probinsia. Dinuprak ni Bagyo Ompong ti Amianan a Luzon a nangapektar iti nasurok nga uppat a million a tattao. Napasamak ti panagreggaay kadagiti bantay sadiay Itogon, Benguet, ken Naga City, Cebu a nakatayan dagiti adu a tattao.
Iti sango dagitoy a mapaspasamak a didigra, agtultuloy ti nakaro a panagpipinnolitika dagiti opisial ti pagilian nangruna dagiti agpapaay iti nasional a gobierno. Imbes a maipamaysa dagiti relief operations a mangtulong kadagiti biktima ni Bagyo Ompong, pannakasaranay dagiti pamilia dagiti nagaburan iti panagreggaay sadiay Benguet ken Cebu, sabali dagiti kangrunaan a pakakumikoman dagiti nangato nga opisial ti gobierno a manggabur kadagiti kangrunaan nga isyu a mangparigat iti biag dagiti Pilipino.
Gapu iti naiparuar nga isyu ti Red October Destablization Plot kontra ken ni Presidente Rodrigo ken ti pannakayetnag ti warrant of arrest ni Senador Antonio Trillanes IV ket mayaw-awanen dagiti isyu dagiti timmayok a presio dagiti kangrunaan a produkto ken serbisio gapu iti nangato nga inflation rate ken nakaro a panagbuis, ti panangtulong kadagiti biktima ti bagyo, panagkurang iti supply ti bagas manipud iti National Food Authority, ti agtultuloy a pannakaipuslit iti adu a bulto ti illegal a droga kadagiti puerto, ken dagiti kurapsion iti nagduduma nga ahensia.
Imbutaktak ni Presidente Duterte nga agkukumplot nga agplanplano ti grupo dagiti miembro ti Armed Forces of the Philippines, dagiti kameng ti New People’s Army ken Liberal Party a mangpadisi kenkuana iti turay ita nga Oktobre. Ngem pinaglibakanen ti AFP, NPA ken ti LP ti pannakainaigda iti dayta a plano.
No man pay nakapagpiansan ni Senador Trillanes iti umuna a kasona a rebelion, agtaltalinaed pay laeng iti inaladan ti Senado ta agamak iti pannakaarestona, nangruna ket saan pay a naresolbar ti sabali a kasona a kudeta nga awanan-piansa. Nagasang met latta dagiti balikas ken kritisismona iti Presidente a patienna a ti pana-
ngibabawi ti Presidente iti amnestia a naipaay kenkuana idi panawen ni Presidente Benigno Aquino III ket maysa a wagas ti panagibales ken panangpastidiar kadagiti kalabanna iti politika, ken tapno mapaulimek dagiti kritikona iti oposision.
Gapu kadagitoy nga isyu, agtultuloy ti panagsisina dagiti opisial ti gobierno ken dagiti umili. Nabara ti sinnungbat dagiti pasurot ken kumanunong iti administrasion ken oposision iti social media kas kadagiti idoloda.
Panagaapa ken panagpipinniltak iti dakes nga aramid ti kangrunaan a pakakumikoman dagiti nangato nga opisial ti gobierno, imbes nga agtignayda a mangpalag-an iti kasasaad dagiti agtungtunglaben a Pilipino gapu ti kinangina dagiti magatgatang a pinakaro pay dagiti agsasaruno a a natural a kalamidad.
Kabayatan nga umas-asideg ti panagipila ti kandidatura dagiti agngayangay iti eleksion inton 2019, ket mapaliiw ti pinnadakes, pinnastidiar ken pinnasikat dagiti opisial ti nasional a gobierno tapno madlaw ida dagiti tattao. Kalpasan ti panangideklararen dagiti partido kadagiti posible a kandidatoda a para senador inton 2019, nakadkadlawen ti panagpasikat dagiti adu a politiko ta uray dagiti relief and rescue operations iti panawen ti kalamidad ket bianganda tapno aglatak ken itandudonto ida dagiti botante inton eleksion.
Madlawen ti pinniltak ken pinnasikat dagiti politiko iti lokal a gobierno ken kadagiti probinsia ken siudad iti ruar ti Metro Manila kas ipakpakita dagiti nakatugaw nga opisial ken aggandat nga agkandidato iti agdama a tiempo. Makita idan nga agiwaraswaras ti relief goods, ken agimanmando kadagiti rescue operations kababayatan dagiti naglabas a bagyo. Managpakitan iti media dagiti politiko a nabayag a saan a nangnangeg ken nagpakpakita kadagiti kailian wenno kaprobinsiaanda.
Nakadkadlaw met no saan nga agkadua ti kongresista, gobernador, mayor ken dagiti babaenda ta uray no panagiwaras iti tulong kadagiti biktima ti kalamidad ket agpipinnasikat ken agpipinnolitikada. Uray iti panagited kadagiti calamity reports a pagibasaran ti panangipaay iti tulong ket saanda a makapagkaykaysa tapno masaranay koma a nadaras dagiti biktima ti didigra.
Uray tinawen nga adu dagiti mapaspasamak a kalamidad iti Pilipinas iti naglabas, adu dagiti makadlaw ti panagsasaruno dagiti nakaro a didigra iti agdama a panawen kalpasan ti agtultuloy a pannakabarengbareng ti nagan ni Kristo a Dios dagiti kaaduan a Pilipino. Nagsakit a panunoten dagitoy a mapaspasamak iti pagilian nga iti sango dagiti trahedia ken panagrigat dagiti adu nga umili ket agtultuloy ti saan a panagkikinnaawatan dagiti nabutosan nga opisial a mangiturong koma kadagiti tattao iti nalinteg a dalan ken kinaimbag ta mabigbig ti Pilipinas a kangrunaan a Kristiano a nasion iti Asia a pagnaedan dagiti nasurok a 104 Million a tattao, a ti 90% ket Kristiano, ken nasurok nga 80% ket Katoliko. Apay a saan a maibiag dagiti kaaduan a Pilipino dagiti panursuro ni Kristo a panagiinnayat ken panagkakappia? Gapu ngata nga adda dagiti mangidaulo nga ipapanda a nalalaing ken nangatngatoda ngem ti Dios a pagrukbaban dagiti kaaduan a Pilipino? (EDEN ALVIAR)


c: text/html

text:
Prieto Diaz, Sorsogon
Ti Prieto Diaz ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Sorsogon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Prieto Diaz ket politikal a nabingbingay iti 23 a barbaranggay.[2]
- Brillante (Poblacion)
- Bulawan
- Calao
- Carayat
- Diamante
- Gogon
- Lupi
- Manlabong
- Maningcay De Oro
- Perlas
- Quidolog
- Rizal
- San Antonio
- San Fernando
- San Isidro
- San Juan
- San Rafael
- San Ramon
- Santa Lourdes
- Santo Domingo
- Talisayan
- Tupaz
- Ulag
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sorsogon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Sorsogon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Suez
Ti Suez (Arabiko: السويس as-Suways ; Ehipsio nga Arabiko: es-Sewēs, el-Sewēs panangibalikas [esseˈweːs]) ket ti puerto ti baybay a siudad (populasion ca. 497,000) idiay akin-amianan a daya ti Ehipto a mabirukan idiay amianan nga aplaya ti Golpo ti Suez (ti sanga ti Baybay Nalabbasit), idiay asideg ti akin-abagatan a patingga ti Kanal Suez, ken addaan daytoy kadagiti kapada a pagbeddengan a kas ti gobernorato ti Suez. Daytoy ket addaan kadagiti tallo apagsangladan, ti Adabya, Ain Sukhna ken Puerto Tawfiq, ken dagiti adu a pasilidad ti puerto. No iraman dagitoy, mangpormada ti metropolitano a lugar. Dagiti linia ti perokaril ken dagiti kalsada ket mangikonekta ti siudad iti Cairo, Puerto Said, ken Ismailia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chrisholm, Hugh (1911), The Encyclopaedia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information, Encyclopaedia Britannica
- Forgotten Books, The Churches and Monasteries of Egypt and Some Neighbouring Countries, Forgotten Books, ISBN 1440060096
- Houtsma, Martijn Theodoor; Wensinck, A.J. (1993), E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, BRILL
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Suez iti Wikimedia Commons


text:
Ti Krisis ken ti Dua nga Arte ni Mannurat a Filipino
(Lagip iti 1996 UP National Writers Workshop)
-Umuna a Paset-
1996 IDI rinugian ti Creative Writing Center ti University of the Philippines nga iraman dagiti rehional a literatura iti isaysayangkatna a tinawen a National Writers Workshop. Manipud naluktan ti workshop idi 1965, Ingles ken Filipino (Tagalog) dagiti nakaisigudan a kategoria. Kaunaan a nainayon ti literatura nga Iluko iti workshop a naangay idi Abril 8-21, 1996 idiay UP College Baguio, Baguio City a nakipartisiparan ti tallo nga Ilokano a mannurat (lima ti naala a Fellows ngem saan a natuloy/nagtuloy ti dua). Kadagiti simmaruno a tawen, nairaman ti Sebuano ken Hiligaynon kadagiti workshops a naangay idiay Visayas ken Mindanao.
Iti pannakairaman ti literatura Iluko iti UP National Writers Workshop, addan 11 nga Ilokano a mannurat nga alumni daytoy. Isu dagiti sumaganad: Iti 1996, Daniel L. Nisperos, Aida C. Tiama ken Roy V. Aragon; iti 1997, Arnold P. Jose, Aileen Rambaud, Pete Duldulao ken John B. Buhay; ken iti 1998, Leticia Fariñas, Mary Jane G. Daligcon-Aragon, Joel B. Manuel ken Giovanni R. Palomares.
Ti UP National Writers Workshop ti maysa kadagiti kalatakan a writers workshop iti pagilian a pakairamanan ti Silliman Writers Workshop idiay Dumaguete City ken ti nabiit pay a nayusuat nga Iligan National Writers Workshop ti Mindanao State University-Iligan Institute of Technology iti Iligan City. Kaaduan, no di man amin, kadagiti nalatak ken importante a mannurat iti pagilian ti nakipartisipar iti maysa wenno iti amin kadagitoy a workshop.
Immabot iti 230 ti aplikante iti workshop iti 1996, 50 kadagitoy ti aplikante iti kategoria Iluko. 30 laeng a mannurat ti naawat kas Writing Fellows base iti merito dagiti insumiteda a daniw, sarita ken drama. Nupay kasta, 27 laeng a mannurat ti nakadar-ay/nakakompleto iti dua a lawas a workshop.
Kunkunada nga adu ti arigna "agpakamatay" makasali laeng kadagiti nailian a creative writing workshop a kas iti isaysayangkat ti UP ken Silliman University. No apay, nalabit gapu kadagiti "pribilehio" a magun-od ti maysa a Writing Fellow kabayatan ti workshop kas koma iti pannakasangaili ken "pannakataraken" a nalaing babaen ti libre a transportasion, makan ken pagdagusan, alawans a kuarta, pannakadanon kadagiti sikat a lugar, pannakasarak iti papagayam ken dadduma pay. Ngem kangrunaanna siguro ket ti tiansa a maam-ammo ken makalangen dagiti agkakalatak ken agkakasiglat a mannurat iti pagilian a mabasbasa kadagiti libro, magasin ken pagiwarnak ken agub-ubon kadagiti pammadayaw kadagiti nailian a salip ti panagsuratan. Malaksid pay iti pannakaisinged kadagiti pada nga agdadamo/agtutubo/agkabannuag a mannurat manipud iti nadumaduma nga unibersidad ken lugar iti Filipinas. Kasta metten ti pribilehio a makainnadal dagitoy nga agdadamo ken beterano a mannurat kadagiti agduduma a teoria ken praktis iti literatura.
Dagiti Fellow iti 1996, isu dagiti sumaganad:
Daniw iti Ingles: Ronald Baytan (Kalookan City), Jose P. Beduya (Pasig City), Conchitina R. Cruz (Taytay, Rizal), Isidoro M. Cruz (Iloilo City), Ralph S. Galan (Iligan City), ken Erlinda Enriquez Panlilio (Quezon City). Daniw iti Filipino: Khan de la Cruz (Quezon City), Rizaldy M. Dandan (Quezon City), Richard R. Gappi (Angono, Rizal), Gil O. Mendoza (Perez, Quezon), ken Jose Dennis Teodocio (Manila). Daniw iti Iluko: Daniel L. Nisperos (San Nicolas, Ilocos Norte) ken Aida C. Tiama (Asingan, Pangasinan).
Sarita iti Ingles: Shelfa B. Alojamiento (Pigkayawan, North Cotabato), Earl Stanley B. Fronda (Quezon City), Jude E. Ganzon (Cebu City), Katharina R. Mendoza (Las Piñas), ken Lorenzo D. Paran III (Makati City). Sarita iti Filipino: Erick F. Abad (Parañaque), Rosa May Bayuga (Makati City), Ednaida Marie Gonzales (Antipolo, Rizal), ken Alvin Yapan (Pili, Camarines Sur). Sarita iti Iluko: Roy V. Aragon (Dupax del Norte, Nueva Vizcaya).
Drama iti Filipino: Joan S. Bondoc (Quezon City), Delfin A. Ilao (Muñoz, Nueva Ecija), Edward Perez (Los Baños, Laguna), ken Jose Victor Z. Torres (Quezon City).
Nagpaay a panelist/lecturer dagiti sumaganad: Gemino H. Abad, Virgilio S. Almario, Prof. Martin H. Anderson, Amelia Lapeña-Bonifacio, Butch Dalisay, Reynaldo A. Duque, NVM Gonzales, Cristina Pantoja-Hidalgo, Anton Juan Jr., Domingo G. Landicho, Bienvenido L. Lumbera, Jun Cruz Reyes, Lilia Quindoza-Santiago, Delfin L. Tolentino, ken Ricky M. de Ungria.
KASAKBAYAN ti "pannakarangrangkay" dagiti naisumite a manuskrito a maworksiap, imbinsa dagiti panelist dagiti kriteriada iti panangusig ken panangarisit kadagiti sinurat dagiti fellow. Impeksada dagiti ekspektasion ken bukodda a panirigan iti pangsuratan. Kaaduan kadakuada ti nangigunamgunam a tapno agbalin met laeng kas mannurat ti maysa a mannurat wenno tapno maikari nga agmannurat, nasken nga ammona, kabisadona ti ar-aramidenna iti aniaman a genre a pagpasnekanna-no daniw man daytoy, sarita, nobela, drama, screenplay ken dadduma pay. Saan la a nasken nga ammona dagiti wagas ken pamuspusan iti panagsurat wenno literary devices, masapul pay a kanayon a silalagip, siriridam, sisasagana iti no apay nga agsursurat ken agsurat isuna. Iti sabali a pannao, nasken iti maysa a pudno ken napudno a mannurat ti kaadda ti kausa wenno gapu no apay nga agsurat: maysa nga inspirasion wenno paratignay a mangted iti amin a kired, regget ken ibturna nga agsurat ken agtultuloy nga agsurat tapno maipalgak, maibutaktak, maiwaragawagna ti kayat ken dina kayat a paneknekan ken takderan kadagiti agbasbasa kenkuana.
Nagkaykaysaan met nga impaganetget dagiti panelist ti nasken a panangmaster ti maysa a mannurat iti lengguahena ken ti panagsanayna a mangkontrol ken mangtaginayon iti lohika ken kinapudno iti suratenna tapno nalawag, naannayas, nakappapati, naurnos ti komposisionna iti sinuratna.
Iti biang ni Butch Dalisay, premiado a fiksionista ken dramaturgo ken TOYM Awardee iti Creative Writing, sapulenna iti basaenna a sinurat no adda met la "kunkuna" daytoy wenno no addaan met la iti "tama" wenno kidag. No nakallalagip kadi daytoy ken no makaibati iti agnayon nga impresion ken pagulidanan ket gubuayenna ti interes tapno uliten manen ken manen daytoy a basaen. Ken kasta met no daytoy a sinurat ket naslag kadagiti eksperiensa iti kultura ken gimong a Filipino.
Ti panagsurat ket komunikasion, kinuna met ni Cristina Pantoja-Hidalgo, premiado a mannurat ken propesora iti literatura, ket maysa kadagiti pagrukodanna iti naballigi a sinurat ti kinaepektibo daytoy a mangidanon, mangipaneknek ken mangipaawat iti mensahe wenno impormasion a kayat nga ipaduyakyak wenno iparangarang daytoy. Innayonna a numan pay naipasimudaag ken naiparang ti mannurat ti gapu wenno intensionna iti obrana no naglibtaw wenno nagkamtud met a nangyam-ammo, nangipamutektek wenno nangilawlawag itoy, saan a nagballigi ti sinuratna.
Inyunay-unay met ni Dr. Bienvenido Lumbera, kritiko ken Ramon Magsaysay Awardee iti literatura, ti masapul a kaadda ti maiburay, maipasagepsep a sirmata wenno mensahe iti maysa a sinurat, kangrunaan ditoy dagiti idea ken kinapudno a nagramut iti padas ti sangkailian. Impalagipna pay a ti pangsurat ket pannakiraman met a dumngeg ken makipagsolbar kadagiti parikut a pakariribukan ti kagimongan. Kinunana a ti mannurat ket saan laeng koma nga agpatingga nga utek a mabaybayadan ngem kangrunaanna ketdi koma, maysa a konsensia a naridam, sisasagana a sumungbat kadagiti isyu a dumawdawat iti pangsukisok ken pannakikadua.
Iti biang met ni Lilia Q. Santiago, premiado a mannaniw, kritiko ken propesora iti literatura, kinunana a no basaenna ti maysa a sinurat, kitaenna no dayta a panagbasana ket maysa nga eksperiensa. Kayatna a sawen, no kas agbasbasa ket mabigbig wenno mabirokanna ti bagina, ti bukodna a padas wenno padas ti sabali wenno kolektibo a padas ti sabsabali, iti dayta a sinurat. Impasimudaag ni Santiago a nasken a sensitibo ti maysa a mannurat kadagiti agduduma nga isyu, prinsipio, ideolohia, pammati a kupkupikopan ken iruprupir ti nadumaduma a sektor wenno benneg wenno kasasaad iti gimong ket ammona a raemen ken takderan dagitoy iti patas a panangaramat wenno panangibudina iti suratenna.
Palagip met, ken ballaag payen, ti impaay ni Jun Cruz Reyes, premiado a nobelista, iti panangibatadna nga iti gimong a Filipino, dagiti mannurat ket patinayon a mabaybay-an ken saan a maawatan. Impalgakna ti kaadda ti patinayon a krisis ti mannurat a Filipino. "Mabalin a kunaen a ti pangsurat iti Filipinas ket maysa a naindaklan a kinaduldog," imbatadna. Innayonna a ti maysa a mannurat a serioso nga agsurat ket maibilang a dakkel nga angaw iti kagimongan a masadsaduten nga agbasa. Kas man maysa nga anomalia ti agbalin a manakem iti panawen a saan san nga uso ti nakem, kuna pay ni Reyes, manmano metten, no di man awan payen, ti agbasa kadagiti serioso a sinurat. Ket kadagitoy a parikut ti mannurat a Filipino, impaganetget ni Reyes a sakbay a serken ti maysa a mangrugrugi wenno uray nakarugin a mannurat ti serioso a panagsurat, nasken a penkenna iti bagina, saludsoden ken masapul a sungbatanna a sipupudno no ania kadi ti biagenna: ti bagina wenno ti plumana?
-Maikadua a Paset-
KADAGITI NAISAGANA a manuskrito a natratar iti workshop, saglilima a daniw ti apag dagiti fellow iti daniw, saggaysa met a sarita ken drama kadagiti fellow iti sarita ken drama. Iti dua a lawas a workshop, 64 a daniw (9 Iluko, 25 Filipino, 30 Ingles), 10 a sarita (1 Iluko, 4 Filipino, 5 Ingles) ken 4 a drama (Filipino amin) ti napagiinnadalan. Iti biang dagiti Iluko a manuskrito, nupay naibasa dagiti orihinal nga Iluko, ti patarus dagitoy iti Filipino ti naaramat iti workshop.
Kaaduan kadagiti manuskrito, nangruna dagiti Ingles, ket maipapan iti ayat, angst wenno saksakit-nakem/ir-iruken-puso, problema iti familia ken relasion. Sumagmamano met ti nagbatay iti social realism ket imparangarang, nagkomentario dagitoy kadagiti problema iti kagimongan a Filipino, kadagiti di maikanatad a maar-aramid iti gobierno, alienasion/panangirurumen kadagiti babassit ken nakapsut nga umili/indibidual. Adda met dagiti sinurat a nangibagi iti masasao a gay literature (maipapan iti kinabakla wenno homoseksualidad) ken feminist literature (maipapan iti karbengan/wayawaya ti babai/kinababai).
Saan a nailanad iti manuskrito ti nagan ti autor. Naikkan dagiti manuskrito iti I.D. numbers ket saan nga ammo no siasino ti akinkukua kadagitoy. Sa la maammuanen no malpas a madiskas ti manuskrito. Maawagan no kua ti autor tapno mangted iti reaksion.
Maibasa nga umuna ti manuskrito ket kalpasanna, agdalan iti sistematiko ken ekstensibo a "panangrangrangkay" dagiti panelist ken fellows iti agduduma a panirigan, paniripan, pamulinglingan. Agduduma met no kua dagiti interpretasion ken konklusion a rummuar ket masansan nga adda rumsua a debate iti baeten dagiti panelist bersus panelist, fellow bersus fellow wenno panelist bersus fellow. Nupay kasta, kadawyan a mahusgaran ti maysa a sinurat segun iti kinaepektibo/panagballigi daytoy kas naliteraturaan nga obra ken kas arte depende iti tema a pinili ti autor ken/wenno gapu/kagagapu ken objective a sinuratna daytoy. Kangrunaan met a masitar ti lohika, lengguahe, diksion, balabala, karakterisasion ti sinurat ken ti novelty/kinaorihnal daytoy. Dakkel a pakadillawan dagiti gapuanan a narabaw ken nakapsut ti pannakasangal/pannakabalabalana, kasta met dagiti sarita a parparawpaw, predictable, didaktiko, stereotype, addaan kadagiti makunkuna a cardboard characters wenno nakakahon nga istruktura.
Kadagiti daniw, gagangay a maanalisar dagitoy base iti kinapudno ken/wenno integridad nga anag ken kupikopna, ti kabileg ken kasamayna, ti lohika dagiti imahen ken metapor. Maysa a kangrunaan a pakababalawan ti maysa a daniw ti kalidem/kakusnaw/kaakikid ti sirmata/parmata ti mannaniw iti direksion wenno epekto a kayatna a pakabuklan wenno panggep ti daniwna. Mortal met a pagbasolan ti panagaramat kadagiti cliché ken trite a balikas wenno phrases iti daniw. Dagitoy dagitay "naasukaran" ken "nasabsabongan" a balikas wenno phrases a gapu iti kanayon a pannakaaramatda ket nadudog ken nagagaran dagitoy ket awananen iti kidag wenno kugtar, puersa ken kinalibnos ken kinasadia uray pay no nabileg wenno nabagas ti kaipapanan dagitoy.
Saan met a bin-ig a dagiti nagbiddutan wenno nagkurangan ti madillaw kadagiti manuskrito. Kangrunaan met a maitudo dagiti pagpintasan ken nagballigian dagitoy. Maadal dagitoy tapno maammuan ken mapaneknekan ti kinasamay ti maysa a masao a napintas ken nagballigi nga obra.
Kaaduan a fellow, nangruna dagiti mannaniw, ti nangilawlawag kadagiti daniwda a narigat a maawatan wenno nanggubuay iti agduduma a pamanunotan ken singasing kalpasan a "pagrarangasan" dagiti panelist ken fellow a kritikaren. Addada met dagiti agkedked a mangibuksil kadagiti daniwda ken simple a mangbalewala kadagiti kritisismo. Iti pammaliiwko, nakaay-ayat daytoy a pasamak maipapan iti daniw. Iti bukodko a panirigan, umno laeng a pagtalinaeden ti maysa a mannaniw ti burburtia wenno misterio ti ken iti daniwna tapno agtalinaed ken agnayon daytoy kas daniw a nagaladan iti burburtia ken misterio. Iti biangko kas agsursurat met iti daniw, no ti ranta a daniw ket narikut, igagara ngarud ti mannaniw a putaren ti daniwna a narigat a maawatan tapno makaarit, makatignay, makapataud kadagiti interpretasion a kapadpad man wenno kasungani ti bukod nga intension ti mannaniw. No mapasamak a kasta, di mainsasaan nga agballigi ti daniw ket maaddaan daytoy iti bukod nga indibidualidad ken biag tapno agtalinaed ken agnayon. Daytoy a penomenon ti daniw ket nalawag a napasingkedan kabayatan ti workshop. Malaksid iti bukod a palawag ti mannaniw iti daniwna, timmaud ti sabsabali pay a bersion ken/wenno naiduma pay ketdi nga idea ti baro a daniw manipud kadagiti reading ken interpretasion a naiparang.(maituloyto)
Ti Suratem
SAKBAY NGATA a pakakumikomam, no agreggetka nga agbalin a mannurat, no kasano, aya, ti agsurat, pakasikoram pay no ania, aya, ti suratem wenno ti masuratmo a banag wenno idea wenno tema--iti man daniw, sarita, salaysay, nobela, drama. Wen, awan patinggana dagiti idea iti uneg ken ruar ti isip a mabalin a suraten--umatibelbelda nga agkuyamkuyam iti darikmat a baonem dagiti binilion a selula ti utekmo a mangtiliw iti maysa kadakuada a puon talimudok ti pangbuklam iti bukel ti suratem. Ngem agsipud ta umariwekwekda, marigatanka a mangpili no ania ti nasken ken ti rumbeng ken ti masapul a pagbulanosam `ta isip-pusom kas mannurat.
No koma iti sarita, aniada kadi dagiti sarita a suratem koma a makaipaneknek iti kinamannuratmo--a saanka a sinsinan wenno pulpol wenno lulot nga aginsusurat wenno mannurot laeng? Ania kadi a sarita ti masuratmo a makaidur-as kenka--makaipallangatok kenka iti nibinibi ti dayaw-pammigbig wenno uray kinasaliwanwan iti material a panagbiag?
Ta ngamin no serkem met laeng ti lubong ti kinamannurat, a kunada a lifetime romance, ket natinongmo a ditoykan nga agpasag ken agtalek iti aminmo, ngarud, masapul a maiprogramamon dagiti alagaden ken annurotem--dagiti responsibilidad ken obligasion ken disiplinam--ken uray dagiti banag a suratem. Ta kadagitinto suratem a makaipasdekka iti pakabigbigam-pakaam-ammuam. Wen, ta dagiti sinuratmonto ti repleksionmo kadagiti agbasa kadagiti gapuanam. Dagiti obramto ti senial ken tanda ken pakailasinan kenka. Ta no makapudno ken agballigi ken agnayonkanto a mannurat, makaputarkanto met kadagiti sarita a pagtamdan, ulidan ken padronan dagiti sumarsaruno iti masakbayan ti literatura ken kultura ken pulim.
Adda sumagmamano a balakad ni Apo Juan SP. Hidalgo, Jr., ti mabigbig a henio iti Literatura nga Iloko iti agdama ken manarawidwid nga editor ti Bannawag, maipapan iti suraten a sarita, dagiti sarita a:
* Mangpabileg iti nakem ken mangpatured iti puso.
* Mamagpakullayaw iti rikna ken mangal-alia iti rabii.
* Mamagsangit ken mamagpakatawa.
* Mangital-o iti panunot, mangyasideg iti rikna iti Mannakabalin.
* Mangipakita kadagiti banag nga adda pay laeng iti masakbayan.
* Mangipalagip kadagiti padas dagiti Filipino manipud idi ugma agingga iti agdama a nalipatanen ngem nasken a lagipen.
* Mangted iti namnama iti laksid ti kinadakes dagiti tao ken ti nakaparsuaan.
Kinuna pay ni Apo Hidalgo: "No basaem ti maysa a sarita, sintirem no umuneg met laeng ti panangimutektekmo iti biag, no bumileg met laeng ti pakinakemmo wenno tumangken met laeng dayta pusom, wenno ngumayed met laeng ti panagpampanunotmo..."
Sana impalagip: Kaaduanna a saan a dumur-as dagiti mannurat a nairuam nga agsurat iti nakarabrabaw, nakalaglag-an ken nakalablab-ay a sarita."
No nakarabrabaw, nakalaglag-an ken nakalablab-ay ti sarita, aniada ngarud met dagiti nakaun-uneg, nakadagdagsen ken nakanannanam a sarita?
Dimi ngata a dagus mairasonan ta di bumurong nga awanankam pay iti awtoridad a mangibaga ta saankam pay siguro a nakaputar iti kasta a sarita. Ngem adun ti nabasami a kasta a sarita. Siempre, dagiti gapuanan a mismo ni Apo Hidalgo, nangruna dagiti sarita iti librona a Bituen ti Rosales ken dagiti nobelana a naiserye iti Bannawag. Kasta met dagiti sinurat dagiti malalaki a mannurat nga Ilokano a kas kada Samuel Corpuz, Atty. Arsenio Ramel Jr., daydi Atty. Benjamin Pascual, daydi Dr. Marcelino Foronda, Reynaldo Duque, Dionisio Bulong, Pelagio Alcantara, Jose Bragado, Fredelito Lazo, E. Sanchez Encarnacion, kasta met dagiti mannurat nga Ilokano nga agsursurat iti Ingles a kas kada F. Sionil Jose, Gregorio Brillantes kdpy. Wenno dagiti obra dagiti Tagalog a mannurat a kas kada Nick Joaquin, NVM Gonzales, Amado Hernandez, Edgardo Reyes, Rogelio Sicat, Domingo Landicho, Wilfredo Virtusio, Jose Lacaba, Jun Cruz Reyes, Tony Perez ken adu pay.
Wenno dagiti gapuanan da Edgar Allan Poe, Guy de Maupassant, Anton Chekhov, Jack London, O. Henry, James Joyce, Leo Tolstoy Charles Dickens, Ernest Hemingway, John Steinbeck, William Faulkner kdpy.
Wen, iganetgetmi ti panagbasam tapno ammom no ania met ti suratem ken tapno agbalinka a nalaing a mannurat. Paset ti kinamannurat ti kinamanagbasa. Agarup amin a mannurat ket managbasa. Iti biangmi, ti hiligmi nga agbasa ti kangrunaan a nanggutugot kadaydiay kinammannurat nga adda kadakami--a nasken nga agsuratkami met tapno adda met maipabasami a saan a dakami lattan ti para-basbasa. Wen, a, adut' librona ti maysa a mannurat ta isu dagita ti maysa a makuna a kangrunaan nga igamna nga agsurat. Isu nga uray no mangurkuranges, ikarigatanna ti agurnong iti librona, mangbukel iti bukodna a biblioteka--dinanto maliklikan dayta kas obsesion. Basanto latta a basa, awan pannakaumana, agingga nga adda maimalmaldit a libro iti lubong.
Ket kinuna pay ni Apo Hidalgo, iti maysa a surat-balakadna kadakami: "Ikkam iti panawen ti panagbasam iti 1) arte ti panagputar, 2) panagbasa ken panangadal, kas mannurat, kadagiti obra maestra iti lubong, ken 3) panagbasa iti analysis wenno literary criticisms dagiti obra maestra."
"Basa, surat; surat, basa" kunada ngarud, tapno bumilegka, sumimgatka, pumintekka, dimur-aska a mannurat.#
TI WAYAWAYA KEN KINAWAYA TI DANIW KEN TI MANNANIW
ipadigok man ti maysa a piesa a daniw kadagiti basbasaek ita a dandaniw ken panagdaniw.
kitaek man, riknaek man, ammuek man no ania ti makuna wenno reaksionyo iti daytoy a daniw:
Courtship
by Mark Strand
There is a girl you like so you tell her
your penis is big, but that you cannot get yourself
to use it. Its demands are ridiculous, you say,
even self-defeating, but to be honored, somehow,
briefly, inconspicuously in the dark.
When she closes her eyes in horror,
you take it all back. You tell her you’re almost
a girl yourself and can understand why she is shocked.
When she is about to walk away, you tell her
you have no penis, that you don’t
know what got into you. You get on your knees.
She suddenly bends down to kiss your shoulder and you know
you’re on the right track. You tell her you want
to bear children and that is why you seem confused.
You wrinkle your brow and curse the day you were born.
She tries to calm you, but you lose control.
You reach for her panties and beg forgiveness as you do.
She squirms and you howl like a wolf. Your craving
seems monumental. You know you will have her.
Taken by storm, she is the girl you will marry.
ngem sakbay a kunaen ti agkuna a "yosot, an’a met ‘atoy a daniw ta agarem ket ibagana a dakkel ti butona?" iyam-ammok a ni mark strand ket maysa a premiado nga americano a mannaniw, sigud pay ketdi a poet laureate ti estados unidos ken nagab-abak iti adu a pammadayaw iti panagdaniwan a pakairamanan ti pulitzer prize. iskolar, critico pay ’suna ken profesor.
impabasak dayta a daniw ni strand ta kayatko nga ipaduyakyak ti kinawaya ti maysa a daniw ken ti maysa a mannaniw nga agputar iti kayatna a panangputar ken putaren. naman ket ibagana a casual a casual iti ar-armenna a balasang a dakkel ti panagbutbutona. daniw ket ngarud. no daniw saan a rebbengna a namikki. no daniw saan a rebbengna a limlimitaran. no daniw saan a rebbengna a mabuteng. sawenna ti kayatna a sawen. ipakitana ti kayatna nga ipakita. uray asino ti agdepdeppa. sibubuto, siuuki, labus, whatever.
kitaenyo ti persona iti daniw ni strand, nakawaywaya, franka a nangibatad iti ar-armenna a balasang, a dakkel ti butona. idi kuan, imbagana nga awan ti butona. stylena daydiay nga agarem. kitaenyo ket naalana ti ar-armenna. kastoy ti epektibo a panagarem. ‘tay saan a manglokloko laeng wenno manggungundaway nga agarem. ibagana ti pudno ken kinapudno. kitaenyo ket naasawana ti ar-armenna. kastoy met ti panagdaniw ken panangidaniw. ibagam, iparang, ipariknam ti pudno ken kinapudno. kitaem no di kaykayatan ken/wenno pakaburiboranda ti texto ti versom.
ne, makaadalak sa ketdi a talaga iti panagbasbasak, ania?
sapay ta makasuratak pay uray la maysa manen a daniw. ngem diyonto dildillawen no nagbuto wenno naguki.
innak man pay ngarud umisbo. pambarak payen tumakki.#
(Naadaw a paset ti salaysay ti autor iti blogna a mannurat.com. Nai-link iti Basi & Burnay a kasta ti Paulona - Editor)
Ti Kinamannurat: Iti Bukod A Padas Ken Panirigan
ANIA DAGITI sekretom ta kas man agubbog dagiti nababaked nga idea kadagiti putarmo a daniw, sarita ken salaysay? Ania, aya, a disso ti kasayaatan a pagputaran iti daniw, sarita, salaysay, nobela? Aniada dagiti paliiwmo a padas dagiti agdadamo a nangtungday iti panagballigida? Ania ti kapintasan nga inspirasion iti panagsurat?
Sumagmamano kadagiti no kua ket adu a saludsod ken masaludsod mainaig iti panagsursuratko ken iti padasko iti panagsurat. A dursokek ita a sungbatan iti dagup ti adda ngem limitado laeng nga ammok basar iti padas-paliiw-duktalkon iti unos-bayat ti panagsursuratko (ken kaaddak a pasalsali iti lubong ti kinamannurat) iti nainpagiwarnakan man wenno nainpiksionan wenno nainliteraturaan a kagumaan. (Masaok daytoy di la ket ta adda ketdi met rumsua a panunot a mangdillaw kadagiti maibagak ditoy mainaig iti autoridad wenno integridadna no bagtinen iti pagrukodan ti establisado wenno autoritatibo a siensia ti panagsurat ken kinammannurat. Ipasigudko laeng a dagiti madakamatko ditoy ket bukodko a panirigan batay iti eksperiensak; wenno bukodko nga aplikasion kadagiti patiek ken diak patpatien a teoria iti literatura.)
SEKRETO? Nalabit ti dakdakamatenda ket no ania ti nalimed a pormula wenno birtud nga ik-ikutak kas agsursurat ken kas mannurat. Awan met ti kastak iti panagkunak. No adda man ngata, nalabit sekreto a talaga ta uray siak ket diak ammo. Ngem patiek a ti maysa a masirib ken nalaing ken nasiglat a mannurat, awan palimedna a sirib wenno laing wenno siglat. Ta no kua ket maammuan ken makita ken mapaneknekan ti talento-gupitna wenno ti kunkunada a "maikatlo a matana kas mannurat" babaen dagiti sinuratna a mabasa ti kaaduan. Kasta man met laengen no aniada kadi dagiti pakaisaluminaan ken pakaigidiatan ken pakaindaklananna kas indibidual wenno partikular a mannurat. Matakuatan, maduktalan, maadal, maamiris, makritikar, kas pagarigan, dagiti estilona, wagasna, pamuspusanna, estratehiana--no dagitoy ti makuna a sekretona--babaen met laeng kadagiti putarna. No kasta, awan ngarud mailimed wenno mailibak ti maysa a mannurat iti "panagubbogan kadagiti nababaked nga ideana."
DISSO A kasayataan a pagsuratan? Iti biangko, uray sadino ket mabalin. Depende iti daydiay no kua ket umay lattan a segga-regget-gagar a panagpagusmo nga agsurat--daytay ngay no adda sumken wenno malagipmo a bukel-bugas-idea ket ikur-itmo nga ikur-it uray sadin ti yanmo (nga uray pay awan nairana a bolpen wenno papelmo ket ikur-itmo iti panunotmo samonto suraten kalpasanna)? Ngem ketdi makatukay-makaabbukay met no kua dagiti pisikal a lugar wenno disso a madanon wenno masarakan tapno magutugot-maguyugoy-makayawan ti maysa a mannurat nga agsurat. Kas koma no ania ti adda a buya wenno pasamak wenno pagteng dita a makainspirar iti gartem wenno aayatan nga agsurat.
PATIEK A maysaak pay laeng nga agdadamo a mannurat (kayatko nga ibilang latta ti bagik nga agdadamo ta iti kinaagdadamo laeng nga adda saet ken anus ken daer ken pammatik a nasken a makasuratak met ken nasken nga agsuratak latta) ket ti mapaliiwko kadagiti pada nga agdadamo a kasla mangtungday iti arapaapda nga agbalin a naan-anay a mannurat ket ti kinawardiwardi ti panggep wenno kinarasi ti tarigagayda, kinakisang iti regget, ti panangkurang iti anus-disiplina-dedikasion, ti kinasulit-kinalaka a mauma ken maupay, ti kinaarsagid a madillaw ken masursuruan, kdpy.
SAAN NGA ASI-ASI ti agmannurat. Ket no kayattayo a serken daytoy a lubong, masapul nga isaganaan a nalaing. Ket no nastreken, nasken a takderan ken di inggaan. Nasken a natibker-nabaner-nakired ti asinoman nga agdursok nga agmannurat a mangdaer, mangsaranget, mangibalat, mangrimbaw kadagiti nagkaadu a tubeng-uppapay-ublag-umsi a mangsabat-mangsuot-mangkulbo iti amin a tarigagay-arapaapna. Nasken a tagigaladenna ti di asi-asi nga anus ken ibtur ken andur. Nasken a sisasagana latta a masaktan iti kaapgesan a saem ken masingkilan iti kapapaitan nga apro. Rebbengna a pamulinawen ken ballatinaw ti puso ken isipna. Makunak dagitoy ta naynay nga awan mangay-ayat wenno mangipatpateg iti maysa nga agbibisin a mannurat ket masansan no kua a mauyaw-matagibassit-malais-maabi ti kinataona. Wen, ta no maminsan, ti kangrunaan a "kabusor" wenno "mangtortiur" iti "martir" a mannurat ket dagiti met la asideg kenkuana, dagiti kabbalay wenno ipangpangrunana, dagiti patpatgenna iti biag a di mangipateg-mangpadayaw iti kinamannuratna. Daytoy ket padasko a personal, nangruna idi damok ti agsuratsurat.
DINTO NGATA AGBALLIGI ti maysa a mannurat no saanna nga ammo ti agbalin a mannurat. Saan a kas kalaka a kunaen a "mannuratakto met" wenno "mannuratakon" satayo metten agsuratsurat iti dandaniw wenno sarsarita wenno agkamengkameng iti GUMIL wenno agpaipablaak iti Bannawag ken dadduma pay a publikasion. Iti bukodko a panirigan, saan a pakaanayan kas mannurat ti kasta. Adda panggep ti mannurat ngem saan a panggep a makaipablaak wenno mabigbig laeng kas mannurat. Ti kinamannurat ket biag, ket ti mannurat sibibiag gapu ta agsurat ken agsursurat latta. Saan la a daydiay kinaania wenno kinakasano nga agsurat, kangrunaan daydiay kinaapayna.
KAPINTASAN NGA INSPIRASION? Iti bukodko a pamanunotan, isu daytay patinayon a pannakaammo ken pannakapuot ken pannakalagip iti akem kas mannurat iti pada a nabiag, pada a tao, iti gimong, iti pagilian, iti lubong, ken iti Dios. Daydiay gapu ken apay ti panagsursurat a kayat nga iparangarang ken itandudo ken ipasingked.#


text:
BURGOS, Ilocos Sur – Tapno awan ti malablabsan ken awan ti agim-imon, adda amin bingay dagiti barangay ditoy nga ili manipud iti municipal share ti R.A. 7171, daytoy ti impakaammo ni Mayor Nathaniel Escobar itay nabiit.
Kinuna ni Escobar nga itay nabiit, simmangpet ti nasurok P5 million a pundo manipud iti bingay ti munisipio iti R.A. 7171 ket nailatang ti kagudua ti pundo kadagiti 25 a barangay ditoy wenno iti dagup a P2.5 million.
“Agpapada a mailatangan dagiti amin a barangay ditoy ayanmi iti sag-P100,000,” kinuna ni Escorbar.
Kinuna ti mayor a maibusbos ti pundo kadagiti priority projects dagiti barangay.
“Awan ti politikana daytoy, nakadduak man wenno saan iti napalabas nga eleksion ket adda amin bingayna iti R.A. 7171,” kinuna ni Escobar.
Kabayatanna, kinuna ti mayor a malaksid iti bingay ti munisipio iti R.A. 7171, adda nakurang a P2-million counterpart a pundo nga inlatang ni Congressman Eric Singson para iti Burgos.
Innayon ti mayor nga inlatangda daytoy para iti irigasion.
Agtultuloy daytoy a proyekto ti ilida ta makitana ngamin a daytoy ti maysa kadagiti kangrunaan a makatulong kadagiti mannalon, impatalged ni Escobar.


text:
Suleiman I
Ni Suleiman I ( /ˌsʊlɪˈmɑːn/; Otomano a Turko: سلطان سليمان اول, Sultān Suleimān-i evvel or قانونى سلطان سليمان, Kānūnī Sultān Suleimān, Moderno a Turko: I. Süleyman (Panangibalikas a Turko: [sylejˈmɑn]) wenno Kanuni Sultan Süleyman; 6 Nobiembre 1494 – c. 5 Septiembre 1566) ket idu idi ti maikasangapulo ken kapautan a nagturturay nga Emperador, Sultan ti Otomano nga Imperio, manipud idi 1520 aginggana idi pimmusay idi 1566. Isu ket naamammoan ti Laud a kas ni Suleiman ti Nadaeg[1] ken idiay Daya, a kas ni "Ti Agit-ited ti Linteg" (Turko: Kanuni; Arabiko: القانونى, al‐Qānūnī), para iti kompleto a panangibangonna manen ti legado a sistema ti Otomano. Ni ket nagbalin a prominente a monarkia ti maika-16 a siglo nga Europa, a nagturturay idi ti kinapigsa ti milisia, politikal ken ekonomiko a bileg ti Otomano nga Imperio. Ni Suleiman ket kinabukodanna nga indauloan dagiti buyot ti Otomano iti panagrukmada kadagiti pammasakedan ti Belgrado, Rodas, ken ti kaaduan ti Hungaria sakbay a napasardeng ti panagiparukmana idiay Sillong ti Vienna idi 1529. Isu ket ti kaaduan a nagikapet ti Tengnga a Daya iti pannakisuppiatna kadagiti Safavid ken dagiti dakkel a paset ti Amianan nga Aprika ken ti kaadadayo ti laud a kas ti Arhelia. Babaen ti turayna, ti Otomano a plota ket nangiturturay kadagiti baybay manipud ti Mediteraneo aginggana idiay Baybay Nalabbasit ken ti Golpo Persiano.[2]
Iti panangidaulona ti agpadpadakkel nga imperio, ni Suleiman ket binukbukodanna a nagipatakder kadagiti panagsuksukat ti lehislatibo a mainaig ti kagimongan, edukasion, panagbuis, ken kriminal a linteg. Ti kanonikal a lintegna (wenno ti Kanuns) ket nagsimpa ti porma ti imperio kadagiti siglo. Ni Suleiman ket saan laeng a maysa a naisangsangayan a mannaniw ken mammanday ti balitok; isu ket nagbalin pay a nalatak a patron ti kultura, a nagtartaripato ti nabalitokan a panawen ti artistiko, literario ken ti panagrang-ay ti arkitektura ti Otomano nga Imperio.[3] Isu ket nagsasao iti lima a pagsasao: Otomano a Turko, Arabiko, Chagatai (dialekto Dagiti pagsasao a Turko ken kabagian ti Uyghur ken Uzbek), Persiano ken Serbio.
Iti pannakisina ti Otomano a tradision, ni Suleiman ket nangasawa ti maysa a babai ti harem, a ni Roxelana, a nagbalin a ti Sultan Hürrem; dagiti intignayna a kas maysa a reina iti korte ken ti kinabilegna iti Sultan ket nagpadayeg kaniana. Ti anakda a lalaki, a ni Selim II, ket sinarurona ni Suleiman kalpasan ti ipupusayna idi 1566 kalpasan ti panagturay ti 46 a tawtawen.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Suleiman I iti Wikimedia Commons


text:
Ababa a Nobela ni Salvador A. Espejo
(Maudi a paset)
“Janette Amargo ti inaramat ni Ka Anselma a nagan tapno makaluban ti kaaddana iti pagkonbesionan. Isu ti dadaulo ti grupo a nangtakaw iti bagko iti Nikolai Inn. Ti di ammo da Ka Anselma ket nairanta ti bag a matakaw tapno adda mangipatuldo iti yanda. Dida ammo nga adda tracking device nga inkabilmi iti bag ket daytoy ti nangipatuldo kadagiti operatiba iti hideoutda iti ruar ti siudad,” kinuna ni Margret.
“Apay a dimo imbaga kaniak dagitoy?” kinuna ni Randolf. “Arigko ti bulsek nga agkarkarawa iti kasipngetan a dina ammo nga adda gayamen iti wangawangan ti peggad.”
“Ladingitek ta inlibakko kenka, ngem napateg ti missionko. Bassit laeng a kibaltang ket maibutaktak ti pudpudno a gagarak ditoy Cagayan ket mapukawmi a maminpinsan ti lead no asino dagiti aglinglinged a tattao nga adda iti likudan ti operasion,” kinuna ni Margret.
“Ket dayawenka, Mr. Garcia, ta dimo intulok a maammuan da Ka Martin dagiti naduktalam,” kinuna ni Sgt. Meneses. “Naaddaankami kadagiti operatibak iti tiempo a nagkuti. Napalawlawanmin ti hideout dagiti kabusor. Awanen ti lusotanda pay,” kinuna ni Marco.
Saanen a nagbayag ni Sgt. Meneses. Nagpakada. Madamdama, nangeg laengen ni Randolf ti panangbilinna kadagiti taona a lumugandan iti sasakayan. Nagbanurbor ti lugan ket sumagmamano pay a kanito, inalun-on idan ti kasipngetan.
Nagari ti ulimek iti kuarto. Inut-utob ni Randolf dagiti naammuanna manipud ken ni Sgt. Meneses ken ni Margret. Ngem iyeg-ipanaw ti angin ti ayamuom-babai a sumalsallin kadagiti saludsod a pinarnuay dagiti pasamak iti las-ud ti uppat nga aldaw ken tallo a rabii a kaaddana iti Cagayan.
“Hey! excuse me, are you still here?” inkidag ni Margret.
“Sori, adda laeng pampanunotek,” nakuna ni Randolf.
“You’re being serious again,” inkuddot ni Margret.
“Pampanunotek daydi rabii nga ipapanta iti Nikolai Inn. Adda sumagmamano a kayatko a malawlawagan,” kinuna ketdi ni Randolf.
“Mannuratka la nga agpayso,” nagkatawa ni Margret. “Ok, now that we have all the time of the world. Ken maysa, I want to set some things straight.”
“Dika koma mapasugkian… ngem sinoka a talaga?”
Nagkatawa ni Margret. “Ammok a dumteng daytoy a kanito a saludsodem dayta kaniak. Well, kas panangiyam-ammok iti bagik idi damota ti agkita, maysaak a freelance writer nga agsursurat iti women’s magazine. Agpayso nga imbaonnak ti editormi a mangsurat iti kultura ditoy Kailokuan. Plano ngamin ti magasinmi ti mangiruar iti espesial nga isyo mainaig dagiti nagkauna nga Ilokano a napan nagtrabaho iti Netherlands.”
Saan a nagtimek ni Randolf. Inurayna ti sumaruno a balikas ti balasang.
“Kinapudno, nabayagen a planok ti umay iti Ilokos. Ngem awan ti panawenko ken umdas nga urnongko. Ngem maysa nga aldaw, makabulan itan ti napalabas, maysa nga opisial ti buyot ti immay iti opisinami. Dinamagna no kayatko ti agbakasion iti Pilipinas. Dinamagko no ania ti kasukat dayta nga awisna kaniak. Siempre, dakkel ti dudak kadagiti kakasta nga awis. Dita a naammuak nga adda mission a pakaibaonak iti Pilipinas nangruna ditoy Cagayan.”
“Ti missionmo ket adda pakainaiganna iti maipuslit a martilio, saan kadi?” kinuna ni Randolf.
Saan a nagtimek ni Margret ngem adda naimaldit a suspetsa iti matana idi taldiapanna ni Randolf.
“Kasano nga ammom nga adda maipuslit a martilio?” inamad ti balasang idi agangay.
“Mannuratak, saan kadi?” immisem ni Randolf iti bangbangir. “Mapagsasaipko dagiti pasamak.”
“Ni laeng Sgt. Luke Meneses – am-ammom a kas Marco – ti makaammo iti maipapan ti maipuslit a martilio. Ania pay ti ammom a diak ammo?
“Ammok a code name laeng ti martilio,” kinuna ni Randolf. “Babaen ti panangsasaipko kadagiti napasamak, siguradoak a narkotiko dagiti maipuslit a kargamento a maisanglad iti maysa a lugar ti Cagayan.”
“Kasano nga ammom a narkotiko dagiti maipuslit a kargamento?”
“Elementary, my dear Margret Anderson. Intel operative iti Narcotics Division ni Sgt. Meneses.”
“Diak nasirip dayta, a,” kinuna ni Margret. “Ammom no ania a petsa ken lugar ti pakaipuslitan dagiti narkotiko?” pinerreng ni Margret ni Randolf.
“Simple laeng. Nakasurat iti rabaw ti sobre ti Janette Amargo, 123 Tuguegarao City. Agdadata a January 12, alas tres ti parbangon ti isasanglad dagiti narkotiko,” kinuna ni Randolf.
“Stop it!” kellaat nga impakurus ni Margret ti tanganna iti bibig ni Randolf. “Naimbag ta dimo nadakamat daytoy ken ni Sgt. Meneses. Sigurado la ketdi a dinaka pay palusposan ket palutpotenna kenka no kasano nga ammom dagita nga impormasion. Planuenta ketdi ti aramidenta bayat ti kaaddak iti Vigan.”
“Dumagaska iti Vigan?” nasaludsod ni Randolf.
“Of course! Diak kadi met naibaga kenka a kayatko a palabsen ti tallo nga aldaw iti Vigan City…. iti dennam!” inkuddot ni Margret.
Nakalawlawa ti isem a timmamidaw iti bibig ni Randolf.
“Daytan ti kapintasan a balikas a nangegko manipud kenka,” nakunana.
Saannan a naituloy ti sawenna ta inarakup a siirut ni Margret sa immagek iti nakapapaut!
(Gibusna)


text:
Utek
Ti utek ket isu ti sentro iti sistema ti nerbios kadagiti amin nga ayup a bertebrata ken kaaduan kadagiti inbertebrata, bassit laeng kadagiti inbertebrata a kas dagiti esponhe, karominas, ti manakman a tunicate ken ekinodermata ti awan utekna, urayno ti adda ti nerbios a kulapot. Daytoy ket mabirukan iti ulo, kadawyan nga asideg kadagidiay kangrunaan nga organo ti panagrikna para kadagiti panagrikna iti panagkita, panagdengngeg, timbeng, panagraman, panagangot. Ti utek iti maysa a bertebrata ket isu ti karikutan nga organo iti bagaina. Iti tipikoa tao ti cerebral cortex (ti kadakkelan apaset) ket nakarkulo nga aglaon kadagiti 15–33 bilion a neurona,[1] iti tunggal maysa ket naikapet babaen kadagiti sinapsis aginggana kadagiti rinibu a sabsabali a neurona. Dagitoy a neurona ket makisinnaritada iti tungngal maysa baben iti pamay-an iti atiddog a protoplasmiko nga urat a tinawtawagan kadagiti axon, a mangawit kadagiti tren a pulso ti senial a tinawtawagan iti makapataud nga aksion kadagiti adayo a parte iti utek wenno bage a mangpunta kadagiti naisangayan a mangawat a selula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pelvig, DP; Pakkenberg, H; Stark, AK; Pakkenberg, B (2008). "Dagiti bilang ti neokortiko glial a selula iti utek ti tao". Neurobiolohia iti Panaglakay. 29 (11): 1754–1762. PMID 17544173. doi:10.1016/j.neurobiolaging.2007.04.013.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kandel, ER; Schwartz, JH; Jessel, TM (2000). Dagiti pamunganayan iti Neural a Siensia. McGraw-Hill Professional. ISBN 978-0-8385-7701-1.
- Purves, D; Lichtman, J (1985). Dagiti pamunganayan iti Neural Panagrang-ay. Sinauer Associates. ISBN 978-0-87893-744-8.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Utek iti Wikiquote (iti Ingles)
- Midia a mainaig iti Utek iti Wikimedia Commons
- Brain Museum


text:
Napadasan
ti turaytayo ti gimmatang iti ingget ngina a bagas manipud iti
kabangibangna a pagilian ditoy Asia tapno laeng masupusopan dagiti
naapit nga irik dagiti mannalon.
Ngem ad-adda ket a naparigat
dagiti umili agsipud ta kellaat a ngimmina ti presio ti bagas.
Tapno saan a rumikot ti problema,
kapilitan a nagangkat ti turay iti bagas iti sabali a pagilian sana
inlako kadagiti umili.
Ngem uray kasano ti
panangipatalged ti turay nga adda umdas a bagas, nakaat-atiddog ti
pila kadagiti Bigasang Bayan wenno tiendaan publiko a nakaipasdekan
dagiti rolling stores ti National Food Authority.
Gapu ta saan a balanse ti
produksion ken ti populasion, pagtinnaganna, sagrapen ti lubong ti
bisin. Adu ti matay iti bisin. No adu ti agbisin, tumaud dagiti
nagduduma a krimen.
Kasta met a gapu iti panagabuso ti
tao, rimmugit ti atmospera ti lubong. Polusion, kunada. Pinataud
daytoy dagiti narugit nga asuk manipud kadagiti alikamen ken
sasakayan a pinartuat ti tao. Agas-asimbuyok dagiti nangisit nga asuk
manipud kadagiti paktoria, kadagiti nadumaduma a lugan, kadagiti
alikamen a napartuat tapno agnam-ay ti tao iti moderno a panagbiag.
Gapu iti kinarugit ti tangatang,
sagsagrapenen ti tao ti makunkuna a greenhouse effect a makagapu iti
panagbara ti lubong. No saan nga agtignay ti tao, dumtengto ti
panawen a nakabarbaran ti lubong ket rumsua dagiti nadumaduma a
sakit, mapasaran dagiti nadawel a bagyo a mangidateng iti layus,
sumangbay dagiti kalgaw ken karkarna a klima a mangdadael kadagiti
mula ken pakatayan dagiti dingnguen. Adunto a biag ti maungaw ken
sanikua a madadael gapu iti dakkel a pagbaliwan ti klima.
Aggibusen ti lubong gapu iti
partuat ti tao a makaungaw a kas iti bomba nuklear, dagiti chemical
ken biological warfare wenno weapons of mass destruction. Di met la
agpatinggan ti panagpartuat ti tao kadagiti armas a pakaungawan ti
tao ken pakadadaelan ti lubong.
Nasaksian ti lubong ti kinadamsak
dagiti bomba a pinartuat ti tao. Idi maikadua a gubat ti lubong,
ginasut a ribu a Hapon ti naungaw idi pinabettak ti Estados Unidos ti
atomic bomb iti dua a dadakkel a siudad dagiti Singkit tapno
mapadaras ti isusukoda.
Naimatangan ti nakaam-ames a
gapuanan dagiti pangukom a bomba iti Lebanon, Afghanistan, Iraq,
Kuwait ken dadduma pay a paset ti lubong a nagbalin a gubatan gapu
iti panagpingki ti ideolohia ken di panagkikinnaawatan.
Dagiti laeng mammadto ti
mangirakrakurak iti panaggibus ti lubong inton Disiembre 12, 2012.
Ngem ketdi, kuna dagiti astronomers a kadayta a petsa, posible ti
karkarna a panaguurnos ti init ken dagiti bituen a mapasamak laeng
iti rinibribu a tawen. Ngem saan met nga ibaga dagitoy lehitimo nga
astronomer a gibus ti lubong iti dayta a petsa. Awan ti ibagbagada.
Saanda nga ibaga a gibus ti lubong.
Kadatayo a Kristiano, ammotayo
amin (lalo kadagiti managbasa iti Biblia) nga awan ti makaammo iti
panaggibus ti lubong. Ta kas mabasa iti Marcos 13: 31-32:
“Mapukawto ti langit ken daga…” Ngem awan ti makaammo iti
idadateng dayta nga aldaw wenno oras – uray dagiti angheles sadi
langit wenno ti Anak. Ti laeng Ama ti makaammo.
Makaungaw iti direksion ti biag
ken lilibeg iti panunot dagiti palso a padto.#


text:
Lohika
Ti lohika (manipud ti Griego λoYιkή, logikē)[1] ket mangitudtudo ti panagadal kadagiti moda ti panagrason (a dagitoy ket umisu ken dagitoy ket ka-allilawan)[2][3] ken ti panagusar ti umisu a panagrason. Iti kinaudi a kapanunotan, ti lohika ket kaaduan a naususar kadagiti intelektual nga aktibidadl, a mairaman ti pilosopia ken siensia, ngem iti umuna kapanunotan, daytoy ket kangrunaan a maadadal kadagiti displina ti pilosopia, matematika, semantika, ken siensia ti kompiuter. Daytoy ket sukimatenna dagiti sapasap a porma a maala dagiti pangsuppiat. Iti matematika, daytoy ket ti panagadal kadagiti umisu a panagipagarupan nga adda ti kaunegan ti pormal a pagsasao.[4] Ti lohika ket inadadal pay iti pangsuppiatan a teoria.[5]
Ti lohika ket inadadal kadagiti nadumaduma a taga-ugma a sibilisasion, a mairaman ti India,[6] China,[7] ken Gresia. Idiay laud, ti lohika ket nabangon idi a kas maysa apormal a disiplina babaen ni Aristoteles, a nangited daytoy ti kammasapulan a lugarna iti pilosopia. Ti panagadal ti lohika ket paset idi ti klasiko a trivium, a nangiraman pay ti gramatika ken retoriko.
Ti lohika ket kankanayon a nabingbingay kadagiti tallo a paset, induktibo a panagrason, abduktibo a panagrason, ken deduktibo a panagrason.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "nagtagikua ti rason, intelektual, dialektikal, pangsuppiat", ken maikabagian pay ti wiktionary:λόYoς (logos), "balikas, panunot, kapanunotan, panagsuppiat, panangibaga, rason, wenno pamunganayan" (Liddell & Scott 1999; Online a Diksionario ti Etimolohia 2001).
- ^ Richard Henry Popkin; Avrum Stroll (1 Hulio 1993). Napalaka a Pilosopia. Random House Digital, Inc. p. 238. ISBN 978-0-385-42533-9. Naala idi 5 Marso 2012.
- ^ Jacquette, D. (2002). Ti Kadua ti Pilosopiko a Lohika. Wiley Online a Biblioteka. p. 2.
- ^ Hofweber, T. (2004). "Lohika ken Ontolohia". Iti Zalta, Edward N. Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford.
- ^ Cox, J. Robert; Willard, Charles Arthur, dagiti ed. (1983). Panagrang-ay iti Pangsuppiat a Teoria ken Panagsukimat. Unibersidad ti Akin-abagatan nga Illinois a Pagmalditan]. ISBN 978-0-8093-1050-0.
- ^ Kas pagarigan, Nyaya (silohistiko a rekursion ) ket napetsaan manipud idi 1900 a tawtawen.
- ^ Dagiti Mohista ken ti eskuela ti Nagnagan ket napetsaan manipud idi 2200 a tawtawen.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Lohika iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Lohika iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Inaresto dagiti polis ditoy ti maysa nga akusado iti homicide iti pagtaenganna iti Quezon City idi bigat ti Hunio 14.
Indauluan ni Police Chief Inspector Ernesto P. Navarro, Jr., dagiti polis-Vigan a nangaresto ken ni Rick Jayson Berdulaga y Rigunay, 23, naasawaan, ken residente iti Barangay San Sebastian, San Vicente, Ilocos Sur iti Project 8, Quezon City a yan ti pagtaengan daytoy babaen ti bileg ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Nida B. Alejandro ti RTC Branch 20, Vigan City, Ilocos Sur.
Adda standing arrest warrant a napetsaan iti Marso 23, 2012 maikontra ken ni Berdulaga gapu iti sangsanguenna a kaso a homisidio nga addaan iti Criminal Case No. 6995-V ken adda nairekomenda a piansana a P200,000.00.
Nupay kasta, iti follow-up operation dagiti polis, napaayda a nangaresto iti kabsat ni Berdulaga a ni Ryan Joseph, 20, baro, sumangsango met laeng iti kaso a homisidio.#


text:
Adda
panangipagarup a nataltalged ti kasasaad dagiti provincial
journalists ngem dagiti Manila-based a kapatadanda. Ngem iti maysa a
seminar nga inangay ti National Union of Journalists of the
Philippines (NUJP) for Northern Luzon-based journalists, limtuad nga
agpadpada ti problema dagitoy.
Uray iti siudad, adu dagiti agiwarwarnak nga
agtrabtrabaho iti nalablabes ngem iti oras a rumbeng a panagtrabahoda
ngem nababa met ti sueldoda. Overworked na, underpaid pa.
Madakamat pay ditoy a nakurang ti seguridadda iti
trabahoda. No adda bassit a nagkibaltangan wenno nagkurangan ti maysa
nga agiwarwarnak iti panagireport wenno panangannongna iti
pagrebbenganna, saan a mainsasaan a masuspenso nga awan ti sueldona
wenno pakaikkatanna pay, depende iti kinagrabe ti ‘nagbasolanna’.
Mainayon pay ditoy nga adu nga agiwarwarnak ti maibilang laeng a
casual wenno contractual. No kastoy ti pakaibilangam, natural nga
awan dagiti regular a benepisio a maipaay kenka.
Makadakes, adda dagiti dakkel a paggidiatan iti sueldo
dagiti agiwarwarnak. Adda dagiti maibilang nga ‘stringers’ ken
‘reporters’. Kapaliiwan a dakdakkel ti sueldo ti umuna ngem iti
maikadua. No apay, adda daytan kadagiti diosen ti warnakan.
Ngem iti baet dagitoy a takuat, segun iti maysa a
surbey, dagiti agiwarwarnak ditoy pagilian ti maysa kadagiti
kapeggadan a pagtrabahuan ti maysa a periodista. Naibatay daytoy a
waragawag kadagiti adu nga insidente ti pannakapapatay ken panagpukaw
dagiti agiwarwarnak ditoy pagilian a kaaduanna ti awan ti
nagbanaganna.
Ti makadakes, dagiti politiko wenno nabibileg a tattao
a nabaddekan ti sakada gapu kadagiti pablaak dagiti agiwarwarnak nga
anomalia wenno panagkunniber a nakaisangkotanda ti mapapati nga adda
iti likudan dagitoy a pammapatay wenno panagpukaw. Ipetpetteng
dagitoy nga awan ti ammoda kadagitoy a pammapatay ken panagpukaw
dagiti agiwarwarnak, ngem kastay kunada, magasangan ti agsida iti
sili.
Insingasing ti NUJP a kasapulan a maadalan dagiti kameng
ti media no kasano a makapagtitipkelda ken makabuangayda iti
gungloda a mangitag-ay iti pagimbaganda.
Ngem makunami a saan a kasta ti kalaka ti mangbuangay
iti gunglo. Umuna, kasapulan ti sinsero a panagtitinnulong dagiti
kameng ti media tapno maitag-ay ti pagimbaganda a saan ketdi a ti
laeng bukod nga interes ken pagsayaatan ti sumagmamano. Kasapulan pay
ti pannakikammayyetda iti aniaman a panggep, plano, ken programa ti
gunglo a saanda laeng nga adda iti ruar nga agpalpaliiw wenno
agdaldalikepkep.
Tapno agballigi ti maysa a gunglo, kasapulan ti
involvement tunggal
maysa, saan laeng nga agpatingga lattan ti maysa a kameng nga umel
a kameng.
Tagtagiiliwenmi daytoy a maipasagepsep kadagiti
agiwarwarnak tapno nabilbilegda pay iti pannakairakurak iti
kinapudno.#


text:
Napatured Met Laeng Ben Ma. Pascual
Immuna a naipablaak iti Bannawag iti Oktubre 13, 1952 a bilang.
MANAGBABAIN ni Berto. Saan pay unay a maun-uni. Saan a nadlaw a dagus dagiti gagayyem ti baro ti panagkalikagumna iti ima ni Talin. Kasano ngamin a madlawda ket dida pay nakita a simmarungkar iti balay ‘toy balasang. Uray koma laeng no umasibay ni Berto iti taeng ni Talin ti masiputanda. Adu dagiti gundaway a mabalin a gamden ni Berto ti makisarita ken ni Talin, a kas koma no mapan sumakdo ti balasang idiay karayan. Wenno mapan agnateng iti pagtatalonan nangruna iti agsapa. Pamrayan laengen ni Berto ti mangsipsiput ken ni Talin no adda papanan ti balasang. Saan a mayataday ti kinataerna a lalaki. Idiay Bario Madupayas, isu ti maysa kadagiti agtutubo a nabaneg ti bagina. Kasla landok dagiti takiagna no ibat-ogna ti urbon a nuang wenno baka a masapul a madeppelan iti bimmeggang a landok a pagmarka ti agtagikua. Sa laeng naalimadamad dagiti gagayyem ni Berto ti panagkalikagumna iti puso ni Talin iti maysa nga agsapa nga agsasaritada iti lawlaw ti puon ti maysa a bua. Simmungad ni Talin a nakaiggem iti laga, a kasla maysa a nalibnos a parsua iti sabali a lubong a bimmaba kadagiti sinamar ti init. Natiritir amin ti tengnged dagiti babbaro. Saanda met a nakauni, a kasla inlabeg ida ti maysa a karkarna.
Idi mabatogan ni Talin ida, biningngina dagiti nalabbasit a bibigna ket immisem. Ngem ni Berto ti nakaiturongan dagiti matana a natarnaw a kas langit iti agsapa iti panawen ti panagani. Limmabaga ti rupa ni Berto. Nagsiddaaw dagiti kakaduana iti pannakaisagsagudayna. Sa laeng pimmulang ti panagsasaoda idi nakaadayon ni Talin.
“Pudno a kinayawam ti rikna ni Talin, kabagis!” inyebkas ni Crispin a burangen.
“Ibagam no nagun-odmon ti wen ni Talin ta dikam’ la agbambannog,” kinuna met ni Isiong a tuppol.
“Apay a dimo kinuyog, Berto? Amangan laeng no adda mangitaray,” inrabak met ni Rimmi a kusipet.
Nadlaw dagiti kakadua ni Berto ti napasnek a panangsiputna ken ni Talin. Sa laeng naisinana dagiti matana idi nailingeden ti makaay-ayo a bagi ni Talin kadagiti masamek a kawayan iti igid ti pagsikkuan ti dana nga agturong iti pagtatalonan. “Saan pay a pimmulang ti kasla nakirog a rasa a kinalabbasit ti rupam, Berto,” indupag ni Crispin.
“No adda riknam ken ni Talin, Berto, masapul nga agalibtakka, amangan no umun-una a matukmaan ni Siliong nga anak ni Lakay Sario nga agpampanday,” insarurong ni Rimmi.
Bimsag ni Berto a nakangngeg iti daytoy.
“Makitayo, kakadua,” kinuna ni Isiong, “saan a mailibak ni Berto nga adda riknana ken ni Talin.”
“Saan a ni Siliong ti makatubeng kenka,” kinuna ni Crispin. “Mabalinko a patayaben ti sangina no agbiddut.”
Ngem nupay kasano ti panangpatibker dagiti gagayyem ni Berto iti pakinakemna, saanna a maitured ti umasideg ken ni Talin. Napaliiw dagiti babbaro a masansan nga agpannimid ni Talin iti tawa ti balayda, a kas man adda paspasungadenna. Iti naminsan, nakitada a simmarungkar ni Siliong. Dinagusda nga impakaammo daytoy ken ni Berto.
“No pudno nga adda riknam ken ni Talin, masapul a sarungkaram, a saanmo laeng nga ar-arapaapen, amangan no pumudno ti pugtomi a ni Siliong ti pangyawatanna iti ayatna,” imballaag ni Crispin.
Napalabas ti sumagmamano nga aldaw, nagkita manen da Crispin ken Berto.
“Napankan?” ti nagagar a saludsod ni Crispin.
“W-wen,” insungbat ni Berto. “Nakasaomon?” Saan a mamati ni Crispin a simmarungkar ni Berto ken ni Talin. “S-saan,” impudno ni Berto. “Itay ngata nataldiapamon ti abulog ti balay da Talin, napnekkan ket nambaram metten a nagawid?” “Ania ti nasayaat nga aramidek?” Agduadua ni Berto. “Mapanka ken ni Talin— agparintumengka iti sanguananna no mabalin ket ibagam nga ay-ayatem inggana iti agpuraw ti dutdot ti wak, ay, inggana iti tungpal ti biagmo. No dinaka ikaskaso, arakupem ket agkam dagiti bibigna! A, Berto, kasla kasam-it ti naluom nga atis ti bibig ti maysa a balasang! Daytoy ti pagdaksanna ta managbabainka.” Kinudkod ni Crispin ti burangen a buokna.
Ngem saan laeng a mayusuat ni Berto ti sumarungkar ken ni Talin. Napanunotna ti maysa a pamuspusan. Nangiruar iti kaiimasan a basi a pinarekanda, ket inugmokanna ti agarup maysa a prasko agingga iti agdiwengdiweng ti panagkitana. Nupay kasta, nasuotna a nasaysayaat ti panagayus dagiti balikas kadagiti bibigna. Dimmaw-as iti yan da Crispin kasanguanan ti ipapanna iti yan da Talin.
“Mabalinko a kasarita ni Talin itan, Crispin,” narasaw a sao ni Berto.
Nasdaaw ni Crispin a nakangngeg iti daytoy. Ngem iti di nagbayag, nagadiwara iti uneg ti balay ti angot ti basi ket kas man asuk a nangsunog kadagiti bumalay.
“E? Mabalin kadi a mapanka no agatbasi met ‘ta sang-awmo?” indupag ni Crispin.
“Agngarawngawak ngarud iti naganus a bulong ti bayawas,” kinuna ni Berto, ket inggay-atna ti umulog.
“Saanka a mapan. Kababain ken ni Talin.” Inggawid ni Crispin ti gayyemna.
“No diak uminum, saanak met a makasao. Ket no uminumak ta makasaoak, kunam met a dakes. Kasano ngarud ti pannakisaritak ken ni Talin. Innakon….”
Impagus ni Berto ti nagna. Ngem idi addan iti duag, saanna a naterred ti bagina ket napatugaw. Saan a bimmangon, nagidda ketdi sa naturog. Nagling-et ni Crispin a nangyatag kenkuana iti ridaw ti langkapi.
Iti maysa nga aldaw nga agtutugaw manen da Berto ken dagiti gagayyemna iti sirok ti maysa a mangga, limmabas da Talin ken Siliong nga agturong idiay taltalon. Ngem nadlaw dagiti babbaro a saan nga immabuloy ni Talin iti ikukuyog ni Siliong. Pasaray tumaliaw ti balasang iti yanda a nagpupurok a kas man sapsapulenna ni Berto kadakuada.
“Masapul a gupdentayo ti panangsinga ni Siliong ken ni Talin, kakadua,” kinuna ni Isiong a tuppol.
“Awan ti kas ken ni Berto a mangpasardeng kenkuana,” imbatad met ni Rimmi.
“Pudno, Berto,” immannugot Crispin. “Amangan laeng no ni Siliong ti agballigi. Agalibtakka.”
Iti malem ti sumuno nga aldaw, naitured ni Berto ti simmarungkar ken ni Talin. Nadanon ti baro ni Ina Sepa a nanang ni Talin. Nakatugaw met iti langkapi ti balasang nga agim-imuri iti kapas. Immisem ni Talin ken ni Berto. Ngem agtigtigerger a kasla nakutoran a piek ti baro. Umalikaka a tumaliaw ken ni Talin.
“Bulodek koma man ‘tay atiddog a katam ni Ama Selo, ina,” ti napanunot ni Berto a pinagpambar iti kaaddana.
“Wen, anakko,” kinuna ti baket. “Talin, itedmo man ken ni Berto ‘tay atiddog a katam ni amam.”
Idi inawat ni Berto ti katam ken ni Talin, nayaprosna bassit ti imana iti nalibnos ken nalamuyot nga ima ti balasang. Nagistayan naibbatan ni Berto ti katam gapu iti nakakaskasdaaw a rikna a simmamay kenkuana.
“Laglagipem nga umay ipulang, manong,” impalagip ni Talin. Kasla batombalani dagiti mata ni Berto.
“W-wen,” ti nabalinan laeng nga insungbat ni Berto, a nagtilmon pay sa immulog.
Idi addan iti dalanna nga agawid, kinudkod ni Berto ti ulona a kas iti masansan a pamay-an ni Crispin a burangen. Sabali ngamin ti rinantana, ket adda metten a nakaiggem iti katam a dina met masapul. Nagadu ti katam idiay balayda. Nagpaggaak ni Crispin idi naammuanna daytoy a naaramid iti gayyemna. “Ania ti nasayaat nga isaok?” sinaludsod ni Berto. “No mabalin koma a sumurotka kaniak no sarungkarak ni Saling, masursurom koma ti isaom. Ngem kas pangrugian, masapul a dayawem amin nga aramid ken talugadingna. Dayawem ti pintasna. Ammok a napimpintas ni Talin ngem ni Saling ngem no ibaet ni Saling a saritaen ni Talin, ibagak a ni Saling ti kapipintasan a balasang ditoy lubong.”
Ngem idi saan laeng a mayusuat ni Berto ti agpidua a mapan iti balay da Talin, nalagip ni Crispin ni Balneg, maysa nga Itneg nga agdindinamag nga adda kano lakona a tagiruot a pangawis ti baro iti balasang. Napalalo ti gagar ni Berto a makakita ken ni Balneg idi nadamagna daytoy. Iti maysa a Domingo a nagsalog dagiti Itneg, napan met ni Berto iti ili ket sinarakna ni Balneg. Nagasat ta nakitana ni Balneg nga agin-inana iti sirok ti maysa nga algarrubo, ken mangmangan iti niog. Impalawag ni Berto ti parikutna.
“Awan ti lakok a kas kuna dagiti tattao a tagiruot a pangpasurot iti balasang, atanud,” inlawlawag ni Balneg. “Ngem adda mabalinko nga ited kenka nga awan bayadna. Nasayaat a pangpasakbay.” Adda inyarasaas ni Balneg ken ni Berto. “Saanmo nga ibagbaga iti sabali ‘toy talugading nga insaok,” imbilin ni Balneg. “Aramidem a di agkurang, ket maalamto ti
kalkalikagumam.”
Nagwaras kadagiti gagayyem ni Berto, a kas apuy iti kapan-awan, ti damag nga adda inted ni Balneg kenkuana a babato a pangpasurot iti balasang.
Iti maysa nga aldaw, napan ni Berto iti balay da Talin tapno ipulangna ti binulodna a katam. Agarup umalumiim agsipud ta maysa a lawasen ti napalabas. Ni laeng Talin ti nadanonna. Nakatugaw ti balasang iti langkapi ken mangmangan iti suman. ‘’Agtugawka pay laeng, a, manong.” Inyawis ni Talin idi awatenna ti katam.
Nagtugaw ni Berto iti langkapi. Napan met ni Talin iti kosina ket nangiruar iti sangapinggan a suman. “Ramanam met ‘toy inaramidko, manong,” insagut ni Talin. Nangan ni Berto, saan laeng a pammadayawna, ngem gapu ta pudno a kaay-ayona a kanen ti suman.
“N-naimas, Talin,” indayaw ni Berto. “Nabanglo a kasla— kasla adda…”
“Anisna,” intuloy ni Talin. “Dios ti agngina, manong.” Immisem ti balasang a nangsiput iti pannangan ni Berto.
“M-mabalinto manen ti s-sumarungkar a— a rumaman iti naimas a sumanmo, Talin?” sinaludsod ni Berto.
“Siraragsakak, manong,” insungbat ni Talin. “Umaykanto no malem no Huebes.” “Inton malem no bigat laengen,” kiniddaw ni Berto. Nagkatawa ni Talin. “Ala, wen. Pudno nga awan anusyo a lallaki.”
Nasdaaw dagiti gagayyem ni Berto idi naammuanda a sinarungkaranen ni Berto ni Talin ken naiparipiripna metten ti gandatna.
“Pudno a napigsa ti isasamay ti tagiruot nga inted ti Balneg kenka,” kinuna dagiti gagayyem ni Berto. “Ibagam man no ania ti sinao ni Balneg, bareng no mapasukomi met dagiti pagraywanmi.”
“Saanko kano nga ipalpalgak agingga iti diak agballigi,” insungbat met ni Berto.
Kadagiti sumuno nga aldaw. Managapanen ni Berto iti balay da Talin. Naripirip dagiti nagannak ti balasang ti gandat ni Berto. Awan ti rituerda. Nagsanud met ni Siliong idi nadamagna a dakkelen ti nagapuanan ni Berto. Marikna met ni Berto a mangininut a maparukmana ti puso ni Talin.
Iti maysa a malem a simmarungkar, inkari ni Berto a masapul a maalana ti sungbat ni Talin iti ararawna.
“Itdem kadin ti— ti kalkalikagumak, Talin,” kinuna ni Berto, ket iniggamanna ti nalibnos nga ima ni Talin. Saan nga inikkat ni Talin ti imana iti petpet ni Berto. Nagdumog ketdi. Saan a nagtimek. Inin-inut ni Berto a pinatangad ni Talin, ket nakitana dagiti dua katukel a lua a kas perlas kadagiti akimbaba a kurimatmat ti balasang. Immanges ni Berto iti dakkel, sa inarakupna ni Talin ket immulana ti nabara ken napaut nga agek kadagiti kimmayanga a bibig ti balasang.
“Saannak koma a baybay-an, manong,” ti nalailo a sao ni Talin ket nailadawan iti rupana ti panagduaduana. Inaprosan ni Berto ti nalamuyot a rupa ti balasang. Insadag ni Talin ti ulona iti arpad ni Berto.
Idi nakita dagiti gagayyem ni Berto ti tanda, a maysa a singsing ni Talin, napnekdan iti kinasayaat ti tagiruot nga inted ni Balneg kenkuana.
“Ibagam man kadakami ti sinao ni Balneg,” kiniddawda ken ni Berto.
Immisem ni Berto. “Daytoy ti kuna ti Itneg, kakadua: ‘Ti kasayaatan a tagiruot a pangawis iti balasang, isu ti dila. Aramatem ‘ta dilam a pagsao, ket di bumurong a maalamto ti kalkalikagumam iti balasang.’ Tinungpalko ti bilinna.”—O


text:
nakaam-amak a kanablaagniw ni mang ariel
"iti daytoy a karuay ti masuratyo, di bumurong a dakayo ti most prolific ita a mannaniw nga Ilokano."
dayta man ti nayesngaw ni gayyem joel (b. manuel), komentna, iti gaget, regget ken saet ni manong ariel (s. agcaoili) nga agipanablaag kadagiti daniwna iti iloko, filipino ken english.
a segundaak met. actually kunaek a nakaam-amak daytoy a kinaprolific wenno aktibismo ti isip ken kurdit a mangikur-it kadagiti nakaam-amak (read: "makalmes iti rikna ken isip," kas impatalged ni gayyem joel) a daniw maipapan kadagiti agdama a pasamak iti man filipinas wenno iti dagdaga-luglugar dagiti yan dagiti naisadsad a viajero ken/wenno exilo a pinoy, ilokano. dandaniw pay a ruknoy ti maysa a mail-iliwan, mail-ila nga adayo-nayadayo, manen viajero ngem manen peregrino, manen exilo ngem manen domestiko latta, manen distierro ngem manen ilokano, nga ama, asawa.
agasem man, manipud oktubre 31 a nagiblag iti daniwna ni mang ariel, agingga iti kaudian, nobiembre 26 (ita ibablagko daytoy), ket adda nabilangko a 44 a daniw! 29 a poems, 7 a tula, ken 8 a daniw. rabakem pay dayta nga output? mabalinen a libro, mabalinen nga ilibro! (mabalinen, kunak man, ta gagangay a ti minimumna no kua a bilang ti dandaniw a mailiblibro ket 30 wenno 40. no ad-adu pay, maymayat, napuspuskol 'tay librom. ngem urayto pay 20 wenno 21 ket mabalin a talaga--kitaem laengen daytay love poetry collection ni neruda a best sellerna!)
nakaaapal man. makapaapal. umapalak. ung-ungtak la a karkariten ti bagbagikon a sapay ta diak koma met agsurat nga agsurat, agputar nga agputar ta/ket ne, lumakay dataon, awan pay masao nga adu a produkto ti kur-it. kadagitoy koma ket agnobnobela metten, addan wenno adun nasurat datao a nobelan. wenno atiddog koma a daniw wenno adu a daniw a mabalin nga ilibro.
kinapudnona ket kinaritko idi ti bagik nga apay a diak koma mangputar iti uray maysa laeng a daniw iti inaldaw? agasem dayta no inaldaw, di pay iti makabulan adda 30 a daniwen? ket iti makatawenen, di pay addan 365 a daniwen? adun dayta, adu unayen dayta! ala, kitaem ni mang ariel ita no masustenirna dayta rinugianna a panagdaniw ken panagblag iti agarup inaldaw, ginasutton a daniw ti maringpasna, dinumuna ta no dadduma ket uray la a lima a daniw ti maputar/putarenna iti maysa nga aldaw!
wen, kinaritko idi ti bagik. nakapudnoak met ngem makalawas sa laeng. ay, inaldaw met, a, nga adda naputarko a daniw. idi kuan, diak manen makaputar. kunkunak, ti kada aldaw a diak makaputar, isubbotko iti sumaruno nga al-aldaw--no diak nakaputar ita, kunak, inton bigat dua a daniw ti putarek. ay, awan met. agingga a naya-awan dayta a rugi ken karit. awanen. isun sa a pauyo a pauyo ni musa ta di met mapagbigbigyan ngamin a nalaing no daytay karugsona unay kumalbit ken kumab-it. kanayon ngamin a bitin. ania pay, outside the kulambon a kanayon. nagmalasen a biagmannurat!
bareng no umapalak latta ngarud koma nga umapal. tapno makaritak latta. ken matignayak koma latta a matignay a dumaniw. bareng addanto met mailibro. bareng addanton librok met.
agyamanak, mang ariel iti adu a karit ken pannignay ken inspirasion.


text:
CANDON CITY – Gifted child, kunada iti Ingles. Dagitoy dagiti ubbing a mabigbigbig iti nadumaduma a benneg gapu iti naisalsalumina a kabaelanda. Maysa ditan ni Generose Razo.
Ni Generose ti maysa kadagiti umaayam nga imbaon ti Candon City idiay Jakarta, Indonesa tapno makisalip iti 9th Asian Age Group Chess Championship.
Nupay nagun-od ni Generose ti maikalima agingga iti maikapito a puesto iti individual competition, ti team a nakaikappenganna ti nangiyalat iti dua a silver a medalia iti blitz ken rapid competition. Maigapu iti daytoy, nagtungpal a maikatlo ti puesto ti Pilipinas iti over-all ranking kadagiti nasao a benneg, umuna ti Vietnam, maikadua ti Indonesia.
Iti interbio ken ni Generose, dinakamatna a daytoyen ti kaadaywan a napananna gapu iti panagay-ayamna iti chess. Kadagiti napalpalabas a tawen, nagkamkampeonen ni Generose iti Palarong Pambansa, IRAA, Milo Olympics ken dadduma pay a pasalip iti chess.
Kinuna ni Acting City Schools Div. Supt. Evangeline Rubang, ti gapuanan ni Generose ti nangiruangan kadagiti sumarsaruno pay nga atleta ti Candon a makapan iti ballasiw- taaw agsipud ta impakitana a kabaelanda ti makibalubal iti dadduma met a pagilian.
Kinaddua ni Alex Razo, agdama a PES coordinator ken education supervisor iti Candon City Division ni Generose iti pannakisalipna.


text:
CANDON CITY – Mapapati a naipalladaw ti paltog iti likudan ti balay ti maysa a kagawad bayat ti riribuk iti maysa a panganan idi rabii ti Nobiembre 30.
Daytoy ti suspetsa dagiti polis kalpasan a nakasarakda iti maysa a homemade caliber .38 revolver iti likudan ti balay ni Barangay Kagawad Severino Galope Galicia sadiay Barangay Langlangca 2nd.
Sakbayna, nakaawat ti police station iti report nga adda napasamak a riribuk iti Body and Soul Bulaluhan ket nagrespondeda tapno agpalutpot.
Nasarakan dagiti polis ti paltog iti asideg ti akinlikud a diding ti balay ni Galicia nga asideg iti nakapasamakan ti riribuk.
Naipan ti paltog iti Candon police station sa naipatulod iti crime laboratory para iti ballistic examination.#


text:
SAN FERNANDO CITY – Nakitipon ti police regional office kadagiti nadumaduma nga ahensia ti gobierno iti pannakaselebrar iti National Crime Prevention Week a narugian itay Septiembre 1 ditoy.
Timmabuno iti kick-off ceremony da PRO1 Police Chief Supt. Orlando M. Mabutas, National Police Commission Regional Director Josephmar B. Gil; DILG Director Manuel V. Biason; San Fernando City Mayor Pablo C. Ortega; dagiti dadaulo ti local government units, ahensia ti nasional a gobierno ken people’s organizations.
Paset ti selebrasion ti pannakaangay ti interfaith a lualo ken pannakakanta ti national anthem, pannakairusat ti NCPW Awards para iti 2011-12 Best Performing Barangay Peace and Order Committees iti La Union, Panata ng Pagbabago, Pito Laban sa Krimen ken pannakaangay ti maysa a motorcade iti aglawlaw ti siudad.#


text:
Plantilia:Reflist
Daytoy a plantilia ti dakamat ket mangited iti panagpormat ket dagiti langa ti panagurnos para kadagiti nota ti baba. Daytoy ket palikmutanna ti etiketa ti
nga inus-usar babaen ti pagpaatiddog ti MediaWiki iti
Cite.php tapno maipakita ti listaan dagiti reperensia a kas inpalawag babaen dagiti etiketa ti
. Daytoy ket manginayon iti suporta iti napabassit a kadakkel ti letra, dagiti batong, dagiti grupo ken dagiti naipalawag iti listaan a reperensia.
Nota: Ditoy Ilokano Wikipedia, no agusar ti etiketa ti
, mapataudto ti bugbugtong a batong ken automatikonto a mabaliwan ti bilang dagiti batong no ad-adu ngem sangapulo ti bilang dagiti reperensia depende iti kadakkel ti iskrin a pakaiparanganna, kas pagarigan dagiti nagibasaran ti artikulo ti Abagatan nga Amerika (kitaen ti phab:T164230 ken batong para kadagiti reperensia para iti adu pay a pakaammo).
Dagiti linaon
- 1 Dagiti parametro
- 2 Panagusar
- 3 Dagiti saanen a nasken a parametro
- 4 Datos ti plantilia
- 5 Pagtaripatuan a kategoria
- 6 Kitaen pay
- 7 Dagiti nagibasaran
Dagiti parametro
Awan dagiti nasken a parametro; no awan ti maited, mapataudto ti bugbugtong a batong ken automatikonto a mabaliwan ti bilang dagiti batong no ad-adu ngem sangapulo ti bilang dagiti reperensia depende iti kadakkel ti iskrin a pakaiparanganna (kitaen ti phab:T164230 ken batong para kadagiti reperensia para iti adu pay a pakaammo). Dagiti pagpilian a parametro ket:
- Ti saan a nanaganan a parametro (nasken a ti umuna no mausar): ti kabassitan a kaakaba para iti tunggal maysa batong dagiti reperensia, kadawyan a dagiti em. Ti sintaksis a (kas pagarigan)
|30emnga awan iti baetan (saan a kas ti
|30 em). Mabalin pay dagiti sibubukel a bilang, ti
|1ket mangited iti bugbugtong a batong ti
|2ket mangited iti
30emken ti kasisigud (amin a bilang a saan a 1 wenno 2) ket mangited iti
25em.
- refs: inus-usar iti naipalawag iti listaan a reperensia.
- group: mainaganan babaen iti nagan iti subpaset dagiti maipakitanto a reperensia; ti pateg ket nasken a maitunos iti nailinia a nausar, kas ti
{{Reflist|group=groupname}}ket mangipakita iti amin a reperensia nga agraman iti nagan a 'groupname' (
). Adda dagiti lina a nagan ti grupo a nasakbayan a naipalawag a sabali a mangi-estilo iti listaan. Kitaen ti § Dagiti naigrupo a reperensia dita baba.
- liststyle: mangibaga ti mausar nga estilo no maipakaita ti listaan ti reperensia. Ti kasisigud ti nabilangan a listaan. No maisaad, daytoy ket tuonenna ti naisaad nga estilo babaen ti parametro ti
|group=, a saan a mangapekto ti panagannong iti grupo. Kitaen ti § Dagiti estilo ti listaan dita baba.
Panagusar
Dagiti batong
- Suporta ti pagbasabasa: Internet Explorer 10+, Firefox 2+, Chrome 4+, Safari 3.1+, Opera 11.1+
Kas pagarigan, ti
{{Reflist|30em}} ket mangibaga iti pagbasabasa nga agpartuat iti kaaduan a mabalin a batong (iti kaakaba iti saan a basbassit ngem 30 em, iti daytoy a pagarigan) iti naited a kaakaba ti pangiparangan a tawa. (Dagiti yunit a nasuportaran ket em, ex, in, cm, mm, pt, pc, px, ngem ti em ket isu ti kankanayon a maus-usar.) Nasken nga awan ti espasio a pagbaetan ti bilang ken ti yunit.
Pagarigan
- Nota 1:Ti sintaksis ti
{{Reflist|2}}(kas pagarigan), a mangibaga kadagiti dua a batong iti agpada a kaakaba urayno no ania ti magun-od a pakaiparangan, ket nasukatanen (ken nabaldado ti mobile a panagkita). No agusar iti 1 mangited ti plantilia iti bugbugtong a batong bayat a ti 2 ket mangited iti 30em. No agusar kadagiti ad-adu a bilang ti batong, mangited daytoy iti 25em.
- Nota 2: Suporta ti pagbasabasa: Internet Explorer 10+, Microsoft Edge, Firefox 2+, Chrome 4+, Safari 3.1+, Opera 11.1+
Dagiti naipalawag iti listaan a reperensia
Ti listaan dagiti reperensia ket mabalin a maipalawag iti kaunegan ti {{Reflist}} iti panagusar ti parametro ti
|refs=, kasla iti panagiraman dagiti elemento ti nanaganan a
...  iti uneg ti paglaonan ti
... .
Pagarigan
Dagiti naigrupo a reperensia
Mabalin a maigrupo dagiti reperensia kadagiti sabali a seksion (para kadagiti panangipalawag a nota, dagiti tabla ti reperensia, ken dadduma pay a kasta) babaen ti
group=:

a ti groupname ket (kas pagarigan)
dagiti nota wenno
dagiti taudan. Ti nagan ti grupo ket saan a nasken a marikpan kadagiti simbolo ti insasao; daytoy ke maigiddiat manipud iti pangmarka iti nota ti baba a nasken dagiti simbolo ti insasao no ti nagan ti grupo ket mangiraman iti espasio.
Ti tunggal maysa a grupo a naus-usar iti artikulo ket nasken nga addaan iti maiyasping a listaan ti reperensia:
{{Reflist|group=nagan ti grupo}}
Dagiti nasakbayan a naipalawag a grupo
Adda dDagiti nasakbayan a naipalawag a grupo ti nagnagan nga automatiko a mangisaat kadagiti etiketa kadagiti pangmarka ti nota ti baba ken ti listaan ti reperensia kadagiti sabali nga estilo. Isu a ti panangisaad ti
{{Reflist|group=lower-alpha}} ket mangisaad ti grupo iti
lower-alpha ken mangi-estilo ti listaan ti reperensia dagiti karakter ti lower alpha. Ti maipada a pangmarka ti nota ti baba ket mabalin a maporma babaen ti
... . Daytoy ket pinalaka /etiketa babaen dagiti serye dagiti plantilia tapno maisaad dagiti estilo ti grupo para iti pangmarka ti nota ti baba ken ti listaan ti reperensia:
- ^ Saan s a suportaran babaen ti Internet Explorer 7 ken iti ab-ababa
Dagiti estilo ti listaan
Kas ti naibagbaga iti § Dagiti nasakbayan a naipalawag a grupo, adda dagiti naisakbayan a naipalawag agrupo nga automatiko a manginayon ti estilo ti listaan. Ti panagusar dagiti nailista a plantilia ket nalaklaka ngem ti panagusar iti
|liststyle=.
Dagiti listaan ti reperensia ket kasisigudda a dagiti nabilangan a listaan. Bbaen ti panagusar ti parametro ti
|liststyle=, mabalin a tenglen no kasano a maipakita ti listaan. Kas pagarigan, ti panagusar ti
|liststyle=upper-roman ket pagresultaanto dagiti reperensia a mamarkaan kadagiti numeral ti Romano imbes a dagiti desimal a bilang. Mangawat ti parametro iti ania man nga umiso a pateg ti CSS a naipalawag para iti
list-style-type a kas naipakita dita baba.
...ngem suportaran pay laeng dagiti dadudma a pagbasabasa.
Mabalin ti agusar iti
|liststyle= tapno agiddiat dagiti etiketa para iti listaan ti nota ti baba ken ti reperensia . Nasken nga annadan iti panagusar gapu ta makaallilaw daytoy kadagiti agbasbasa. Kas pagarigan:
Pangsuporta a CSS
Ti {{Reflist}} ket agus-usar iti alagaden ti CSS iti MediaWiki:Common.css tapno maisaad ti kadakkel ti letra:
div.reflist { font-size: 90%; }
Maysa kadagiti sumaganad a klase ket ikeddeng babaen ti plantilia no maisaad ti kaakaba ti batong:
.references-column-width- mausar no isaad iti umuna a di nanaganan a parametro a kas ti
|30em,
|25em,
|1,
|2, kdpy.
.mw-references-wrapken
.mw-references-columns- mausar dagitoy no agusar kadagiti etiketa ti
,
, ken no usaren ti {{Reflist}} a saan nga agraman iti umuna a di nanaganan a parametro.
Dagiti sumaganad a tagikua ti CSS ket naus-usar babaen ti panagusar dagiti plantilia ti {{column-width}}:
column-widthpagalagadan ti CSS3
-moz-column-widthpagpaatiddog ti CSS ti Mozilla
-webkit-column-widthpagpaatiddog ti CSS ti Webkit
Panangiduma ti panagkita
Babaen ti panagurnos iti bukodmo a CSS, ti personal a langa ti listaan ti reperensia ket mabalin a maiduma. Manipud iti kakaykayatan, pilien ti etiketa ti Tabas, kalapasanna iti napili a kudil pilien ti Naiduma a CSS. Kalpasan ti panagurnos ken panangidulin, suroten dagiti tarabay iti ngato ti panid tapno mapurga.
Kadakkel ti letra
Ti kadakkel ti letra para kadagiti listaan ti reperensia ket kasisigud iti 90% iti kadawyan a kadakkel. Ti mangbaliw daytoy, inayon ti:
ol.references,
div.reflist,
div.refbegin {
font-size: 90%;
}
Baliwan ti 90% iti kayat a kadakkel.
Dagiti batong
Tapno mabaldado dagiti batong, inayon ti:
.references-column-width {
-moz-column-width: auto !important;
-webkit-column-width: auto !important;
column-width: auto !important;
}
Iti pay maipada, tapno mapilit iti naisangayan a bilang dagiti batong iti amin a listaan ti reprensia, baliwan ti bilang iti kayat a bilang.
Dagiti panagbibingay ti batong
Tapno manayonan kadagiti panagbibingay (dagiti alagaden) iti pagbaetan dagiti batong, inayon ti:
.references-column-width {
-moz-column-rule: 1px solid #aaa;
-webkit-column-rule: 1px solid #aaa;
column-rule: 1px solid #aaa;
}
Mabalin pay a baliwan ti langa dagiti panagbibingay babaen ti panagbaliw dagiti pateg.
Dagiti saanen a nasken a parametro
Dagitoy a parametro ket saanen a nasken a mausar:
- colwidth: kapada iti panangibaga iti 'column-width' para iti umuna a saan a nanaganan a parametro, sinukatan babaen ti kaakaba a kas ti umuna a saan a nanaganan a parametro.
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Reflist
Iparang daytoy a plantilia ti listaan dagiti nota iti baba iti gibus ti maysa nga artikulo ken mangited kadagiti maipatinayon a pagpilian iti panagpormat ken panagurnos. Kalpasan ti panagpindut iti "Ipablaak dagiti binaliwan" ken no agsubli iti moda ti panagbasa iti VE, saanmo a makita ti listaan dagiti reperensia. Kalpasan ti panagpindut iti "Idulin ti panid" ken no agsubli iti kadawyan a moda iti panagbasa, agparangto ti listaan ti reperensia a naipakat dagiti binaliwan, kitaen ti T53146.
Pagtaripatuan a kategoria
Kategoria:Pampanid nga agus-usar iti reflist nga agraman kadagiti di ammo a parametro (0)
Kitaen pay
- {{Refbegin}} ken {{Refend}} – pormaten dagiti listaan ti reperensia
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
Dagiti nagibasaran
- ^ "Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification". W3C. Disiembre 7, 2010.
- ^ "Cascading Style Sheets, level 2 CSS2 Specification". W3C. Abril 11, 2008.


text:
Nasangaili iti nasao a selebrasion ni Board Member Christian “Basi” Purisima ti Umuna a Distrito ti Probinsia ti Ilocos Sur ket iti inna panagmensahe, kinablaawanna dagiti opisiales ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken kaduana ni ABC President, Rizal Brgy.
Imbaga ni Bokal “Basi” a sisasagana a makitinnulong a mangilungalong ti pagsaysayaatan dagiti agtutubo idiay laem ti Hunta Probinsial ket nangted ti P5,000 a pannakipasetna kadagiti agtutubo.
Iti sabali a bangir, saan met a paudi ni Congressman Ryan Luis V. Singson, First District, Ilocos Sur no pakaseknan ti pannakaitag-ay ti “social development activities” dagiti agtutubo. Maysa a parang kadagiti adu a maitultulongna iti benneg ti agtutubo ket nangted met ti P5,000 a pinakidanggayna kadagitoy iti SKry Night.
Panggep pay ti naangay a panagtataripnong a maysa kadagiti aktibidades ti SK Federation a mamaginnasideg ti rikna ken mangpabaro ti linnangen dagiti agtutubo iti ili ti Cabugao. # (Insurat ni JOED SABIO SAJONIA)


text:
Saturday, February 23, 2013
DUA A KADISSO TI CONCRETE ROADS TI BRGY. REPPAAC, NAIRINGPAS
Cabugao, Ilocos Sur – Nairingpas ti dua a kadisso a nasemento a paset dagiti kalsada iti Brgy. Reppaac, Cabugao, Ilocos Sur: ti Barangay Road Proper ken Sitio Cabidayan Road, segun ken ni Municipal Engineer Crescencio C. Formoso. Nagtaud ti pundo dagitoy a proyekto manipud iti Municipal Share ti RA 7171 ken inlungalong ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Iti pannaki-amad ti Web In-Action kadagiti makadaliasat kadagiti nadakamat a kalsada ti Brgy. Reppaac, imbatadda a manam-ayanda ita nga agdalan nangruna iti panangaramidda ti trabahoda iti pagtatalonanda ken iti panagpailida. Impeksada pay ti naan-anay a panagyamanda iti Gobierno Munisipal ti Cabugao kasta met iti Sangguniang Barangay nga idauluan ni Brgy. Captain June Basquez kadagitoy a nagprogresuan ti barangayda. # (Web In-Action)
Iti pannaki-amad ti Web In-Action kadagiti makadaliasat kadagiti nadakamat a kalsada ti Brgy. Reppaac, imbatadda a manam-ayanda ita nga agdalan nangruna iti panangaramidda ti trabahoda iti pagtatalonanda ken iti panagpailida. Impeksada pay ti naan-anay a panagyamanda iti Gobierno Munisipal ti Cabugao kasta met iti Sangguniang Barangay nga idauluan ni Brgy. Captain June Basquez kadagitoy a nagprogresuan ti barangayda. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:03 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Nangipila ni Sen. Chiz Escudero itay nabiit iti gakat a mangingato iti multa iti panagitaray iti lugan iti sanguanan dagiti nagsasaruno a carjacking a napasamak iti pagilian itay nabiit.
Kas maibasar iti rekord ti kapolisan, idi napalabas a tawen, adda 761 a natakaw a motor vehicles ken 976 motorcycles. Nupay nababbaba daytoy ngem iti 2,134 nga average a kaso dagiti natakaw a motor vehicles ken motorcycles manipud 2000 agingga iti 2009, dakkel latta daytoy a bilang a saan a rumbeng nga iyaleng-aleng laeng ti kapolisan.
Napapanawen ti gakat nga impila ti senador a mangipakat iti nadagdagsen a pannusa kadagiti agtatakaw kadagiti lugan. Nupay addan linteg a mangdusa kadagiti agtatakaw ken agitaray kadagiti lugan, iti panagkitami, saanen a maiyataday ti naituding a pannusa iti daytoy a panawen. Iti sabali a pannao, arig inutil daytoy a linteg isu a saan nga italtalek dagiti sindikato nga adda iti likudan dagiti car thefts.
Iti babaen ti R.A. No. 6539, sumango dagiti makasuan iti carjacking iti minimum a 14 years agingga iti maximum a 17 years a pannakaibalud no awan ti nairagpin a kinadamsak ken pammutbuteng. No presente dagitoy, sumango ti akusado iti manipud iti 17 agingga iti 30 a tawen.
Ngem saan a magaw-at daytoy ti kaatiddog ti penalty para iti reclusion perpetua tapno saan a makapagpiansa ti akusado para iti temporario a wayawayana. No reclusion perpetua, masapul a saan a nababbaba ngem 20 a tawen ken maysa nga aldaw ti penalty.
Iti agdama, mabalin dagiti matiliw a naglabsing iti panagkarnap iti lugan ti agpiansa iti manipud iti P100,000 agingga iti P180,000 tapno temporario a mawayawayaanda. Bassit unay daytoy a piansia ket nadaras laeng a paaddaen dagiti kameng ti sindikato tapno makaruarda iti pagbaludan ket nawayadanto manen a mangiwayat iti illegal nga aramidda.
Daytoy ti kayat ni Escudero a maliklikan.
Iti gakat nga impila ni Escudero, maingato ti penalty ti carjacking iti minimum a 20 agingga iti 30 a tawen no awanan iti nairagpin a kinadamsak ken intimidasion. No adda dagitoy a presente, maingato iti 30 a tawen agingga iti maximum a 40 a tawen a pannakaibalud.
Kinuna pay ni Escudero a no mapapigsa ti penal provision para iti carjacking, malapdan pay ti panagraira dagiti krimen ken dadduma nga illegal nga aktibidad kas iti gunrunning, panagtakaw, drug trafficking ken uray dagiti gun for hire a riding in tandem agsipud ta kasapulan dagiti perpetrators ti get-away vehicle a kaaduanna ti tinakawda manipud kadagiti adda luganda nga umili.
Suportaran koma dagiti agilinlinteg daytoy a gakat ni Escudero agsipud ta kumarkaron ti panagtakaw ken panagitaray kadagiti lugan saan laengen iti Metro Manila no di pay iti sapasap a pagilian.#


text:
ITI baet ti panagturay ti 3 Gs – guns, goons and gold – iti nadumaduma a lugar iti pagilian, adda sumagmamano a banag a mangisangbay iti apagapaman a talinaay ken bang-ar iti barukong mainaig iti kallabes nga eleksion.
Makapadukem dagiti kapaliiwan iti napalabas nga eleksion.
Nupay kuna dagiti opisial ti polis ken militar a nababbaba ti bilang dagiti napapatay nga adda pakainaiganda iti politika iti daytoy nga eleksion no maikumpara iti panagpipili idi 2004, saan a rabak ti nasurok a 140 a naipatli ti biagda gapu laeng iti politikal nga ehersisio itay Mayo 14.
Karaip dagiti biolente a pasamak ti panagraira dagiti armado a tattao a nangbasakbasak iti kalintegan dagiti umili nga agpili ti kayatda a mangituray kadakuada babaen ti panagsibbarut iti urna, pammutbuteng, panagkigtot ken pammapatay.
Kasta met ti panaglayus dagiti kuarta a panaggatang iti butos, panangbusal iti ngiwat dagiti saksi ken panangtali iti loyalidad dagiti agwaliwali a pasurot ken lider.
Ngem makunatayo nga adda met dagiti pagteng iti napalabas nga eleksion a mangited iti sangkabassit a bang-ar iti nairteng a barukong gapu kadagiti makapadukem a napasamak iti pagilian iti kalkalpas nga eleksion.
Kangrunaan kadagitoy ti maibilang a naisalsalumina a panangabak ti maysa a padi, ni Fr. Ed Panlilio, kas gobernador iti Pampanga iti baet a dua a higante iti politika ti nakasangona.
Ibilang dagiti autoridad iti politika a karkarna apasamak ti panagballigi ni Fr. Panlilio a nangisualit kadagiti langilangan a kinasangona ta ditoy a pagilian, marukod ti bileg ti kandidato babaen ti gastuenna a kuarta, makinaria ken partido a nakaikappenganna.
Awan ti partido ni Fr. Panlilio, kasta met nga awan ti nangibayog ken nangbayabay kenkuana a dadaulo a politiko idi agkandidato. Uray ti Simbaan a nakaikappenganna, saan a nagkuti a nangiyendorso iti kandidaturana.
Iti nalawag a pannao, kasla abut ti dagum ti nagnaan ni Fr. Panlilio iti panagkandidatona. Ngem inanusanna ti namalaybalay ken nakisinninged kadagiti kailianna. Indatagna ti bagina nga alternatibo a kandidato iti dua a higante ti politika a mabirbirngasan iti “jueteng queen” ken“quarry king”.
Nakita dagiti kailianna ti kinasinseridad ti tarigagayna ket inarakupda a sibabara, nagbalin a simbolo ti nabayagen a tarigagayda a panagbaliw ti klase ti turay iti probinsiada.
Saan a kuarta, armado a paspasurot ken nabileg a makinaria ti partido ti nagbalin a puersana no di dagiti nakurapay ken ordinario laeng tattao a nangbayabay kenkuana.
Pammaneknek daytoy a no agkuti ken agtimek a sangsangkamaysa dagiti umili, kabaelanda a dupiren uray dagiti kabilegan nga agtuturay.
Mairaman met a dakamaten ditoy ti iluluttuad ti sabali a ladawan dagiti soldado iti pannakaangay ti espesial nga eleksion iti sumagmamano a probinsia ti Mindanao kas iti Lanao del Sur ken Lanao del Norte.
Sakbayna, saan a natuloy ti eleksion kadagitoy a lugar gapu iti riribuk a pinarnuay ti nakaro a risiris iti nagbaetan dagiti kandidato para iti lokal a posision.
Ngem uray kadagiti napalabas nga eleksion, maysa ti Lanao del Sur kadagiti probinsia iti Mindanao a nariribuk ken suspetsa a pakaipakpakatan iti sinisuitik a panagbilangan tapno maibayog dagiti maab-abak a kandidato.
Ngem iti espesial nga eleksion idi Mayo 14, saan laeng a dagiti soldado ti nangsalaknib iti balota, isuda payen ti nagpaay a board of election inspectors gapu iti panagbuteng dagiti mangisursuro a mangakem iti pagrebbenganda gapu iti pangta ti biagda.
Iti daytoy a gundaway, sabali a rupa ti nakita dagiti umili kadagiti soldado. Saan a rupa ti masussuspetsa nga agpatpatay kadagiti militante a grupo. Saan a rupa ti mapappapati a kumplot iti panagsuitik iti eleksion. Iti daytoy a gundaway, nagbalin a rupa ti sadiri ti pagilian a sidadaan a mangibaklay iti pagrebbengan tapno maited kadagiti tattao ti karbenganda a mangpili iti talkenda a mangidaulo kadakuada.
Sabali pay a maipagpannakkel a banag a limtuad iti eleksion ti pannakailupeklupek ni dati a Comelec Commissioner Garcillano iti panagkandidatona a para congressman iti Bukidnon.
Di pay naguddua ti panagbilangan ti butos no ar-arigen, inakon ni Garcillano ti pannakaabakna.
Naglatak ti nagan a Garcillano a kas mapapati nga akinboses iti opisial ti Comelec a kinapatpatang ni Pres. Arroyo iti telepono mainaig iti butosna iti eleksion idi 2004.
Idi inwaragawag ni Garcillano ti kandidaturana, adu nga umili ti nangkemkem iti sangina, gapu iti di pumanaw a suspetsada a “tinakaw” daytoy nga opisial ti balligi ni Fernando Poe, Jr. ket “inruknoyna” ken ni Pres. Arroyo.
Suspetsa a saan a naikkan iti pammatalged gapu iti pannakakettel ti impeachment complaint nga indatag ti oposision babaen dagiti kaaliado ti Presidente iti Kamara.
Adu ti naglagaw nga itag-ay dagiti taga-Bukidnon ni Garcillano ket agbalin nga agilinlinteg, kapulapulna dagiti Kongresista ken maawagan iti “Honorable”.
Ngem nagbalin ti lagaw a rag-o idi nagtimek dagiti kalugaran ni Garcillano–saanda a kayat a maulit manen a mauyaw ti lugarda kalpasan ti kontrobersia a nakaisawsawan daytoy a dandani nakarippuogan ti pundasion ti turay ni Pres. Arroyo.
Iti panangtallikudda ken ni Garcillano, impakita dagiti umili iti Bukidnon nga addaanda iti bukod a pagtaktakderan ken prinsipio, naan-anay a maturidad a mangpili iti maitutop a mangibagi kadakuada iti Kamara, saan a daytay dadaulo a mangipaay iti dakes nga imahe iti lugarda, ken kadakuada nga agnaed iti dayta a lugar.
(Adda tuloyna)