text:
CAPTCHA
Ti CAPTCHA (maysa nga akronimo para iti "Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart") ket kita ti karit-sungbat a panagsubok nga inus-usar iti kumputasion tapno maikeddeng no ti agar-aramat ket tao. Thi termino ket naaramid idi 2000[1] babaen ni Luis von Ahn, Manuel Blum, Nicholas J. Hopper ti Unibersidad ti Carnegie Mellon ken John Langford ti IBM.[2] Ti kadawyan a kita ti CAPTCHA ket immuna idi a pinarnuay babaen ni Mark D. Lillibridge, Martin Abadi, Krishna Bharat ken ni Andrei Z. Broder. Daytoy a porma ti CAPTCHA ket makasapul nga imakinilnia ti agar-aramat dagiti letra iti bakkaweng a ladawan, ken sagpaminsan iti panagnayon iti maysa a nalidem a panagsisinnaruno dagiti letra weenno numero nga agparang iti pagbuyaan. Gapu ta ti panagsubok ket inaramid babaen ti kompiuter, a maigiddiat iti Turing a panagsubok nga inar-aramid babaen ti tao, ti CAPTCHA ket sagpaminsan a naipalplawag a kas baliktad a Turing a panagsubok. Daytoy a termino ket saan a nalawag gapu ta kaibuksilanna pay ti Turing a panagsubok a dagiti makibinglay ket padpadasenda a mangpasinked nga isuda ket kompiuter.
Daytoy a proseso ti panagikeddeng ti agar-aramat ket nakaawat kadagiti adu a kritisismo, a naipangpangruna kadagiti nabaldado a tattao, ken manipud pay kadagiti sabali a tattao a nakarikrikna a ti inaldaw a panagtrabahoda ket pinabuntugan babaen dagiti bakkaweng a balikas a narigat a mabasa uray dagiti agar-aramat nga awan ti dis-abalidadna.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Walsh, Eric (Oktubre 28, 2013). "CAPTCHA he cracked by artficial intelligence". mybroadband.co.za. Reuters. Naala idi 27 Nobiembre 2013.
- ^ Engber, Daniel (Enero 17, 2014). "Sino ti nagaramid ti Captcha?". nytimes.com. NYT. Naala idi 17 Enero 2014.
- ^ Disabled Australian starts petition to kill CAPTCHA, an article by Tim Schiesser (Agosto 5, 2013, 9:30 AM)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti CAPTCHA idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti CAPTCHA iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Ti Captcha a Gandat


c: text/html

text:
Moses
Ni Moses (Hebreo: מֹשֶׁה, Moderno Moshe Tiberiano Mōšéh ISO 259-3 Moše ; Arabiko: موسى Mūsā ) ket, segun ti Hebreo a Biblia ken ti Koran, timaysa arelihioso a daulo, mangitited ti linteg ken propeta, nga isu ti tradisional a naibagbaga a nagsurat ti Torah. A tinawtawagan pay ti Moshe Rabbenu iti Hebreo (מֹשֶׁה רַבֵּנוּ, Lit. "Moses ti Manursuro kaniatayo/Rabino"), isu ti kangrunaan a propeta iti Hudaismo,[1][2] ken isu ket naipanpanunotan pay a nangruna a propeta iti Kristianidad ken Islam, ken dagiti pay adu a bilang ti dadduma pay a pammati.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Plantilia:Bibleref
- ^ Ti Maimonides, a 13 a pamunganayan ti pammati, maika-7 a pamunganayan
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Moses idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Moses idiay Wikiquote

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bolinao, Pangasinan
Ti Bolinao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bolinao ket nabingbingay a politikal kadagiti 30 a barbaranggay.[2]
- Arnedo
- Balingasay
- Binabalian
- Cabuyao
- Catuday
- Catungi
- Concordia (Pob.)
- Culang
- Dewey
- Estanza
- Germinal (Pob.)
- Goyoden
- Ilog-Malino
- Lambes
- Liwa-liwa
- Lucero
- Luciente 1.0 (J.Celeste)
- Luciente 2.0
- Luna
- Patar
- Pilar
- Salud
- Samang Norte
- Samang Sur
- Sampaloc
- San Roque
- Tara
- Tupa
- Victory
- Zaragoza
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Panateng
Ti panateng ket maipapan ti birus a makaalis a sakit iti akinngato nga alimunumon ti respiratorio a kangrunaan a mangapektar ti agong.
Dagiti sintoma ket mairaman ti panaguyek, nasakit a karabukob, runny nose, panagbaen, ken gurigor a kadawyan a maresolba kadagiti pito angginggana iti sangapulo nga aldaw, nga ada met dagiti sintoma nga agpaut aginggana dagiti tallo a lawas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nota
- Ronald Eccles, Olaf Weber (eds) (2009). Common cold. Basel: Birkhäuser. ISBN 978-3-7643-9894-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Panateng idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Panateng iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
San Nicolas, Pangasinan
Ti San Nicolas ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Nicolas ket nabingbingay a politikal kadagiti 33 a barbaranggay.[2]
- Bensican
- Cabitnongan
- Caboloan
- Cacabugaoan
- Calanutian
- Calaocan
- Camanggaan
- Camindoroan
- Casaratan
- Dalumpinas
- Fianza
- Lungao
- Malico
- Malilion
- Nagkaysa
- Nining
- Poblacion East
- Poblacion West
- Salingcob
- Salpad
- San Felipe East
- San Felipe West
- San Isidro (Sta. Cruzan)
- San Jose
- San Rafael Centro
- San Rafael East
- San Rafael West
- San Roque
- Santa Maria East
- Santa Maria West
- Santo Tomas
- Siblot
- Sobol
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pag-ong
Dagiti pag-ong ket reptilia ti superorder a Chelonia. Kaaduan kadagitoy ket nakabaklay ti tulang wenno kalkallaniog nga aggapu ti paragpagda a maaramatda a pangikanawa. Ti sao a pag-ong ket masansan a mausar kadagiti pag-ong nga aggigian iti danum ti baybay (pawikan) wenno kadagiti danum-tamnay a kas iti karayan (maawagan ti terrapin). Mainayon pay dagiti tortoise a nairuam ti namaga a daga.
Dagiti pag-ong iti baybay wenno pawikan ket agbibiagen ti lubong iti nasuroken a 100 riwriw a tawtawen, maysa kadagiti kadaanan nga ay-ayup iti lubong. Linabsanda iti ipapatay dagiti dinosauro ket addada a biag agingga iti agdama, ngem aganay a 300 a sebbangan laengen ti mabatbati gapu iti nadaras a pannakadadael ti pagnanaedanda ken gapu iti sobra a pannakaanupda.
Pakailawag
Amin nga pag-ong ket nakakagay ti shell nga mangsaranay iti bagida. Ti ngato nga paset ket matawagan nga carapace, ket ti babana nga nakasilpo ket plastron. Agsasabali ti kadakkel dagiti pag-ong, manipud sagmamano nga centimetro dagiti pag-ong iti kabakiran agingga dagiti dua metro wenno dakdakkel pay nga pawikan iti baybay ken pagpag-ong iti daga. Atiddog iti biagda. Ti kabaketan a maammuan ket nagbiag iti 188 a tawen.
Iyiklog dagiti pawikan dagiti daikda iti namaga nga kadaratan.
Sebbangan
Suborder Cryptodira
- Familia Chelydridae (Pag-ong nga Sippet)
- Superfamilia Testudinoidea
- Familia Testudinidae (Pag-ong ti Daga)
- Familia Bataguridae (Pag-ong iti Asia)
- Familia Emydidae (Pag-ong iti Alog ken Danum)
- Superfamilia Trionychoidea
- Familia Carettochelyidae (Pag-ong Baboy)
- Familia Trionychidae (Pag-ong nga Nalukneng)
- Superfamilia Kinosternoidea
- Familia Dermatemydidae (Pag-ong iti Karayan)
- Familia Kinosternidae (Pag-ong iti Pitak)
- Familia Platysternidae (Pag-ong nga Dakkel-ulo)
- Superfamilia Chelonioidea
- Familia Cheloniidae (Pawikan)
- Familia Dermochelyidae (Pawikan nga Lalat)


text:
Cebu
Ti Cebu ket maysa nga isla a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti Tengnga a Visayas. Ti Siudad ti Cebu ti kapitoliona. Maysa nga atiddog ken akikid nga isla ti Cebu a nayaplag 225 a kilometro manipud amianan agingga iti abagatan ken napalikmutan ti 167 a babassit na purpuro a pakairamanan ti Isla ti Mactan, Bantayan, Daanbantayan, Malapascua, Olango, Purpuro ti Camotes, ken dadduma pay. Adda ti Cebu iti daya ti Isla ti Negros ken iti met laeng dayaenna ket ti Isla ti Leyte sa iti umabagatan-a-daya ket ti probinsia ti Bohol.
Maysa kadagiti karang-ayan a probinsia iti Pilipinas ti Cebu. Ti metropolitano a paset ti Siudad ti Cebu (a pakairamanan ti Siudad ti Mandaue ken Siudad ti Lapu-Lapu) ket maikadua iti Metro Manila iti kaadu ti populasion iti intero a pagilian.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Cebu iti 44 nga ili ken 9 a siudad.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad ti Bogo
- Siudad ti Carcar
- Siudad ti Cebu
- Siudad ti Danao
- Siudad ti Lapu-Lapu
- Siudad ti Mandaue
- Siudad ti Naga
- Siudad ti Talisay
- Siudad ti Toledo
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alcantara
- Alcoy
- Alegría
- Aloguinsan
- Argao
- Asturias
- Badian
- Balamban
- Bantayan
- Barili
- Boljoon
- Borbon
- Carmen
- Catmon
- Compostela
- Consolación
- Cordova
- Daanbantayan
- Dalaguete
- Dumanjug
- Ginatilan
- Liloan
- Madridejos
- Malabuyoc
- Medellin
- Minglanilla
- Moalboal
- Oslob
- Pilar
- Pinamungahan
- Poro
- Ronda
- Samboan
- San Fernando
- San Francisco
- San Remigio
- Santa Fe
- Santander
- Sibonga
- Sogod
- Tabogon
- Tabuelan
- Tuburan
- Tudela
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012


text:
Kristianismo
Ti Kristianismo ket adda dagiti nadumaduma a panakaipalpalawag kadagiti napalabas a tawen. Daytoy ket kasisigud a naipalpalawas a kas "ti Kristiano a relihion" wenno "ti Kristiano a lubong".[1] Kadagiti napalabas a panawen, ti Kristianismo (wenno Kristianista) ket naususar payen a kas maysa a panagilawlawag ti termino iti Kristiano a pundamentalista, a kaaduan idiay Estados Unidos, par aiti ideolohia iti Kristiano a karbengan, a naibuksilan a mangkontra "Islamismo".[2][3] Naisurat idi 2005, ti New York Times kolumnista ti pagsasao a ni William Safire naiapgupit ti termino (iti moderno a panakausar) ti konserbatibo a bloger a ni Andrew Sullivan, a nagisurat idi Hunio 1, 2003:
Adda baro a ternimok para kadagiti barayubay iti relihioso a karbengan a nagususar ti Ebanghelio tapno makapataudda ti bukodda a aspirasion para iti bilegr, panagtengngel kenp anagirurumen: Kristianista. Daytoy ket kasla lunod kadagiti agpayso a Kristiano a kas dagiti Islamista ket agpaysoda nga Islam."[2]
Ti liberal dagiti bloger a ni Tristero ken David Neiwert ket inususarda daytoy a termino kalpasan daytoy.[4][5] Kalpasan daytoy ni Sullivan ket nagpaadu ti panagusarna iti daytoy a termino iti maysa a Time a magasina nga insurat.[6] Ti panagusar iti daytoy a termino ket mabirukan pay manipud idi maika-17 a siglo, ngem dagityo ket saan a minaig iti tatta nga aldaw a kayatna a saoen.[2]
Ti Kristianismo ket nagbalin a nalatak pay idiay Nagkaykaysa a Pagarian, segun ti maysa nga agkokomentario.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kristianismo
- ^ a b c Safire, William (Mayo 15, 2005). "Ismos ken dagiti Kabutbuteng". New York Times. Naala idi Enero 29, 2010.
- ^ Walker, Ruth (Mayo 20, 2005). "Agpakauna, dakayo a Kristianista a soldado?". Monitor ti Kristiano a Siensia (Boston, Massachusetts: Ti Monitor ti Kristiano a Siensia). Naala idi Enero 31, 2010.
- ^ No dagiti Semantiko a Paggidiatan ket Saanda a Kasta: Paset a maikadua Tristero, Hunio 2, 2003, naala idi Enero 31, 2010.
- ^ Ania pay ngarud Kristianismo? David Neiwert, Hunio 8, 2003, naala idi Enero 31, 2010.
- ^ Ni Sullivan, Andrew (Mayo 7, 2006)."Ti Problemak iti Kristianismo" Time.com, naala idi Enero 31, 2010.
- ^ Ti daulo ti Simbaan a Kristiano ket paayenna ti panakaitunton a dagiti Kristiano iti Nagkaykaysa a Pagarian ket mairurumenda, Andrew Brown, The Guardian, 22 Feb 2012 (naala idi 22 Peb 2012)


text:
ORCID
Ti ORCID (Open Researcher and Contributor ID) ket ti awan agtagikua a kodigo nga alpanumeriko a naisangayan a mangilasin ti sientipiko ken dagiti dadduma pay nga akademiko a mannurat.[1][2][3][4] Daytoy ket mangsimpa ti problema dagiti naisangayan a kontribusion ti mannurat iti sientipiko a literatura ket mabalin a narigat nga elektroniko a mabigbigan gapu ta dagiti personal a nagan ket saan dagitoy a naisalumina, dagitoy ket mabalinda nga agbaliw (kasla iti pannakiasawa), adda dagiti kultural a paggigiddiatan iti urnos ti nagan, aglaon ti saan nga agpapada a panag-usar kadagiti pangyabaan ti umuna a nagan ken mangipakat kadagiti sabali a sistema ti panagsurat. Daytoy ket mangited ti agnanayon nga identidad para kadagiti tao, ken kapada daytoy ti napartuat para kadagiti mainaig ti linaon nga entidad kadagiti dihital a network babaen dagiti digital object identifier (DOIs).[5]
Ti gunglo ti ORCID ket mangited ti maysa a silulukat ken nawaya a rehistro a naikeddeng nga isu ti de facto nga alagaden para iti pangilasin ti mannurat iti siensia ken ti mainaig iti akademiko a panagipablaak. Idi 16 Oktubre 2012, ti ORCID ket inrugina dagiti serbisio iti rehistro [6][7] ken nangrugrugin a nangit-ited kadagiti panangilasin ti agar-aramat.[8]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Editorial (2009). "Credit where credit is due". Nature. 462: 825. doi:10.1038/462825a
- ^ ORCID website
- ^ News (30 Mayo 2012) "Scientists: your number is up: ORCID scheme will give researchers unique identifiers to improve tracking of publications.", Declan Butler, "Nature". 485: 564 doi:10.1038/485564a
- ^ "Ten things you need to know about ORCID right now". Impactstory. 2014-04-10. Naala idi 15 Abril 2014.
- ^ CrossRef & ORCID
- ^ "ORCID Launches Registry". Naala idi 18 Oktubre 2012.
- ^ "ORCID vs ISNI; ORCID lanceert vandaag hun Author Register - Artikel - SURFspace". Naala idi 24 Oktubre 2012.
- ^ "Register for an ORCID iD". Naala idi 18 Oktubre 2012.


text:
Plantilia:Infobox settlement/pref
Daytoy ket subplantilia ti {{Infobox settlement}}. Daytoy ket saan a naikeddeng a dagus a mausar. Daytoy ket tinawtawagan dagiti sumaganad a plantilia:
Ti panggepna ket ti mangkita no dagita a plantilia ket tawagenda ti maysa kadagiti subplantilia nga umuna a mangiparang kadagiti metriko a yunit (ti kasisigud):
wenno tawagenda nga umuna ti maysa kadagiti subplantilia nga agiparang kadagiti imperial a yunit (dagiti unit ti Estados Unidos):
wenno dagiti sumaganad a subplantilia no ti maysa a kalawa ket naibagbaga kadagiti dunam:
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti plantilia ket makatengngel kadagiti tallo a saan a nainaganan a parametro.
- Ti testo a manginagan ti preperensia tapno maiparang ti metriko wenno dagiti imperial a yunit. Daytoy ket nainaganan a kas ti
unit_prefiti
{{Infobox settlement}}, kalpasanna ket maipasa a kas
prefiti maysa kadagiti tallo nga agiparang a subplantilia ti (
/areadisp, /densdisp, /lengthdisp).
- Nagan ti pagilian, inus-usar a panagikeddeng ti preperensia no saan a naited iti umuna a parametro. Daytoy ket naikeddeng a kas ti
subdivision_nameiti
{{Infobox settlement}}, kalpasanna ket maipasa a kas
nameiti maysa kadagiti tallo nga agiparang a subplantilia
- Ti maikatlo a parametro ket maikeddeng laeng babaen ti subplantilia ti
/areadisp, a mangipasa ti testo ti
area.
Ti kasisigud ket ti umuna a panangiparang kadagiti metriko a unit, isunga ti plantiliai ket kitaenna laeng dagitoy a parametro para kadagiti pateg a mangipakita ti umuna a nasken a pannakaiparang dagiti saan a metriko a yunit:
Imperial, English, UK, US, U.S., US Customary, U.S. Customary, Standard
United Kingdom, [[Nagkaykaysa a Pagarian]], United States, [[Estados Unidos]], United States of America, [[Estados Unidos iti Amerika]], [[Estados Unidos|Estados Unidos iti Amerika]]
- no daytoy a plantilia ket tawagen ti subplantilia ti
/areadisp, intono kuan ket kitaenna met ti parametro #1 para iti
dunam(kalpasanna a pagbalinen iti bassit a letra)


text:
Georges Pompidou
Ni Georges Jean Raymond Pompidou (Pranses: [ʒɔʁʒ pɔ̃pidu]; 5 Hulio 1911 – 2 Abril 1974) ket isu ti Primo Ministro ti Pransia manipud idi 1962 aginggana idi 1968, isu ti nagtengngel ti kapautan a panagtaken iti daytoy a puesto, ken kalpasanna nagbalin a Presidente ti Republika ti Pransia manipud idi 1969 aginggana idi pimmusay.
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Isu ket naipasngay idi idiay komuna ti Montboudif, departamento ti Cantal idiay tengnga ti Pransia.[1] Kalpasan ti panagturposna ti literario ken dagiti humanidad idiay Lycée Louis-le-Grand, nga idiay ket ginayyemna ti taga-Senegal ken masakbayan a mannaniw ken estadista a ni Léopold Sédar Senghor, isu ket nagturpos manipud idiay École Normale Supérieure iti degrado ti Agrégation iti literatura.
Isu ket immuna a nagisursuro ti literatura idiay lycée Henri IV idiay Paris aginggana a inabangan idi 1953 babaen ni Guy de Rothschild nga agtrabaho idiay Rothschild. Idi 1956, isu ket naidutok a kas mangimaton a heneral ti dayta a banko, ti puesto a tinenggelna aginggana idi 1962. Kalpasanna, isu ket inabangan babaen ni Charles de Gaulle a mangimaton ti Pundasion Anne de Gaulle para iti sindrome ni Down (ni Anne nga anak a babai ni de Gaulle ket nagsakit ti Sindrome ni Down.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Georges Pompidou idiay Wikimedia Commons
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wall, E. H. (1976). "Pompidou, Georges Jean Raymond". Iti William D. Halsey. Collier's Encyclopedia 19. Macmillan Educational Corporation. p. 236.


text:
Gubat ti Tallopulo a Tawen
Ti Gubat ti Tallopulo a Tawen (1618–1648) ket maysa idi a serie ti gubgubat a nagnangru a linabanan idiay Tengnga a Europa, a nakairamanan dagiti kaaduan apagilian iti Europa.[12] Daytoy ket maysa kadagiti kapautan ken nakadadael a suppiatan iti Europeano a pakasaritaan, ken ti maysa a kapautan a nagtultuloy a gubgubat iti moderno a pakasaritaan.
Dagiti puonan ti suppiat ken dagiti gandat dagiti nakibingbinglay ket narikut dagitoy, ken awan ti agmaymaysa a puonan a husto a mangipalawag ti kangrunaan a panggep para iti panagilablaban. Iti rugina, daytoy ket kaaduan a labanan a kas maysa a relihioso a gubat a nagbaetan dagiti Protestante ken Katoliko idiay Nasantuan a Romani nga Imperio, nupay dagiti suppiatan a maipanggep ti kaunegan a politika ken ti panakatimbeng ti bileg iti kaunegan ti imperio ket adda ti naisangsangayan a paepelna ti daytoy a suppiat. Iti panakaininut, daytoy ket dimmakkel iti sapasap a suppiat a kaaduan a naikaramanan dagiti nalatak a bileg iti dayta a panawen.[13][14] Iti dayto a sapasap a paset ti gubat ket bimmasbassit a nagbalbalin a kapanggepan ti relihion ken immaddu a panagtultuloy ti Bourbon–Habsburg a suppiatan para iti panagituray ti Europeano a politika, a nagiturong daytoy ti immadadu a pannakakigubatan anagbaetan ti Pransia ken ti Habsburg a kabilegan.[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ George Ripley, Charles Anderson Dana, Ti Amerikano a Cyclopaedia, New York, 1874, p. 250, "...ti wagayway iti Pransia ket puraw, a nawrisan ti nabalitokan a fleur de lis...". *[1] Ti kasisisgud a Wagayway ti Pransia ket nawarisan iti fleurs-de-lis. *[2]: ti kuna ti bangir ti daytoy a plata ket: "Le pavillon royal était véritablement le drapeau national au dix-huitième siecle...Vue du chateau d'arrière d'un vaisseau de guerre de haut rang portant le pavillon royal (blanc, avec les armes de France)." "Flag". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911.: "Ti oriflamme ken ti Chape de St Martin ket nasarunuan idi gibus ti maika-16 a siglo, idi ni Enrique III., ti kinaudi ti kamara iti Valois, ket nabalangatan, babaen ti puraw a wagayway a nawariwasan iti fleurs-de-lis. Daytoy ket nakukatan met ti nadayegan a manarisan ti tallo." Ti Pransia ket simrek iti gubat idi 1635.
- ^ a b 1625–1629. Kimmaddua kadagiti Katoliko a Kabilegan 1643–1645.
- ^ Nakigubat iti Espana 1625–30 (ken Pransia 1627–29).
- ^ "a nakikadua iti buyot ni Gabriel Bethlen idi 1620." Ágnes Várkonyi: Pnawen dagiti Reporma, Magyar Könyvklub a nagipabpablaak, 1999. ISBN 963-547-070-3
- ^ "Flag". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911.: "Ti Austriano a wagayway ket adda ti, itiduyaw a pagyanan, ti nangisit nga adda ti dua nga ulona nga agila, iti barokongna ken dagiti payak ket adda ti naipadakkel a kalasag a mangipakpakita dagiti probinsia ti imperio. Ti wagayway ket nabeddengan ti palikmutna, nabeddengan daytoy kadagiti agpapada ti igidna a trianggulo a ti murdongda ket nagsisinnublat nga umeneg ken agaparuar, dagiti murdong nga agturturong ti uneg ket nagsisinnublat a duyaw ken puraw, dagiti dadduma ket nagsisinnublatda nga eskarlata ken nangisist ." Ken ti pay, Whitney Smith, Dagiti Wagayway dagaitimasakbayan apanawen ken ti ballasiw ti lubong, McGraw-Hill, England, 1975 ISBN 0-07-059093-1, pp.114 – 119, "Ti imperial a wagayway ket nabalitokan a duyaw a pessat..a mangipakpakita ti nangisit nga agila...Ti dua tu ulona nga agila ket kinamaudianan nga inpabangon babaen ni Sigismund a kas maysa a rehente...".
- ^ Ervin Liptai: Milisia aPakasaritaan iti Hungria, Zrínyi Military Publisher, 1985. ISBN 9633263379
- ^ Hussar (Huszár) hu.wikipedia
- ^ Helmolt, Hans Ferdinand (1903). Ti Pakasaritaan ti Lubong: Lumaud nga Europa aginggana ti 1800. W. Heinemann. p. 573. ISBN 0-217-96566-0.
- ^ dagiti buyot ni Gabriel Bethlen nga adda ti bilang a 5,000 a Hungaro ken 1,000 nga Aleman amersenario, nga adda dagiti kontra-Habsburg Hungaro a rebelde a dumagup dagitoy ti agarup a 35,000 a tattao. László Markó: Dagiti Nalatak a Pammadayaw ti Hungaro nga Estado (Ti Magyar Állam Foméltóságai), Magyar Könyvklub 2000. ISBN 963-547-085-1
- ^ László Markó: Dagiti Nalatak a Pammadayaw ti Hungaro nga Estado (Ti Magyar Állam Foméltóságai), Magyar Könyvklub 2000. ISBN 963-547-085-1
- ^ Norman Davies, Europa, p.568
- ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawen — Infoplease.com". www.infoplease.com. Naala idi 2008-05-24.
- ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawenr". Western New England College. Naala idi 24 Mayo 2008.[natay a silpo]
- ^ "::Gubat ti Tallopulo a Tawen 1621 to 1626:". historylearningsite.co.uk. Naala idi 22 Mayo 2008.
- ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawen". Encyclopædia Britannica. Naala idi 24 Mayo 2008.


text:
Maika-135 a meridiano laud
Ti 135° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud ti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana ti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-135 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-45 a meridiano daya.
Ti Sona ti Oras ti Alaska ket naibatay iti natimbeng nga oras ti solar iti daytoy a meridiano.
Manipud ti Ungto aginggana ti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-135 a meridiano laud ket lumabas babaen iti:


text:
Bruno Mars
Ni Peter Gene Hernandez (naipasngay idi Oktubre 8, 1985), kadawyana naam-ammuan babaen ti entablado a nagan a Bruno Mars, ket maya nga Amerikano a kumakanta-mannurat ti kanta ken agpadpataud ti plaka. Dimakkel idiay Honolulu, Hawaii babaen dagiti musikero a pamilia, ni Mars nangrugi nga agraramid ti musika idi ubing pay laeng. Nagpabpabuya kadagiti sabsabali a beddeng ti musika idiay ilina iti amin a kinaubingna. Nagturpos isuna iti nangato a pagadalan ken immalis ken napan idiay Los Angeles, California tapno masurotanna ti karrerna iti musika. Ni Mars ket nagpadpataud kadagiti kankanta para kadagiti sabsabli nga artista, timmipon isuna ti timpuyog ti panagpataud ti The Smeezingtons.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ De Castro, Cynthia (Enero 5, 2011). "Bruno Mars: Ti Fil-Am nga Artista nga addaan iti Sangalubongan a Pannakaararaw". Warnakan ti Asia. AJ Press Los Angeles. Naala idi Enero 7, 2011.


text:
HIV/AIDS
Ti panakakurang ti inmuno ti tao a panakaalis ti birus / nagun-od a panakakurang ti inmuno a sindroma (Ingles: Human immunodeficiency virus infection / Acquired immunodeficiency syndrome) (kadawyan a naipangyababaan iti HIV/AIDS) ket maysa a sakit iti di panakaaran ti sakit a sistema ti tao a gapuanan babaen ti panakakurang ti inmuno ti tao a panakaalis ti birus (HIV).[1] Iti laus-ud nga umuna a panakaalis ti maysa a tao ket mabalin a makarikna ti ababa a paset ti panawen iti kasla trangkas a sakit. Daytoy ket kadawyan a sarunuen ti napaut a paset ti panawen nga awan dagiti sintoma. Ti irarang-ay ti sakit daytoy ket umad-adu a sumampitaw ti di panakaaran ti sakit a sistema, a mangpalaka ti tao a makagun-od kadagiti pakaalisan, a mairaman dagiti oportunistiko panakaalis,ken dagiti bung-or a dagitoy ket kadawyan a saan nga apektaran dagiti tattao a saan a nadadaelean dagiti di panakaaran ti sakit a sistema.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sepkowitz KA (Hunio 2001). "AIDS—dagiti immuna a 20 a tawtawen". N. Engl. J. Med. 344 (23): 1764–72. doi:10.1056/NEJM200106073442306. PMID 11396444.
Dagiti nagibasaran
- Mandell, Gerald L.; Bennett, John E.; Dolin, Raphael, eds. (2010). Pamunganayan ken Panakasanay ni Mandell, Douglas, ken Bennett kadagiti makaalis a sakit (Maika-7 nga ed.). Philadelphia, PA: Churchill Livingstone/Elsevier. ISBN 978-0-443-06839-3.
- Nagsaupan a Prograna ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti HIV/AIDS (UNAIDS) (2011). Sangalubongan a Panagsungbat iti HIV/AIDS, Epidemiko a panagpabaro ken sektor a panagrang-ay para iti sangalubongan apanagserrek. Nagsaupan a Prograna ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti HIV/AIDS.


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Main Page)
Ti
ket Hindu, intono kuan ket templo ti Budista a patakder ken ti kadakkelan a relihioso a monumento iti lubong . Ti templo ket binagon babaen ni Ari Suryavarman II idi kasapaan ti maika-12 a siglo idiay Yasodharapura, iti agdama nga aldaw nga Angkor, ti kapitolio ti Imperio ti Khmer, a kas ti estado a templona ken mausoleo. Iti pannakisina ti tradison a Shibismo kadagiti dati nga ari, ti Angkor Wat ket imbes ket idi a naidaton kenni Bisnu. Kas ti kasayaatan a napreserba a templo iti daytoy a lugar, daytoy laeng ti nabatbati a naisangayan a sentro ti relihion manipud iti pannakapundarna – immuna idi a Hindu, intono kuan ket Angkor Wat Budista. Ti templo ket adda iti kangatuan iti kasayaatan a klasiko nga estilo ti Khmer nga arkitektura. Daytoy ket nagbalinen a simbolo ti Cambodia, a nagparparang iti bukodna a nailian a wagayway, ken isu daytoy ti kangrunaan a papanan dagiti agbisbista.
Ti Angkor Wat ket mangilaok ti dua a plano ti templo nga arkitektura ti Khmer: ti templo a bantay ken ti kinaudi a naigaleria a templo, a naibatay iti nasapa a Dravidiana nga arkitektura, nga adda kadagiti nangruna a langa a kas ti Jagati. Daytoy ket nadibuho a mangirepresenta ti Bantay Meru, ti balay dagiti deva iti Hindu a mitolohia.
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina- Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
Agdadamoka kadi? Surotem ti
pakabuklan ti Ilokano Wikipedia. Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti
pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo. Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre,
iwanwandaka ngarud. Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid?
Ipadigom ti kinalaingmo ditoy Ay, nagalas met!
Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin. For non-Ilokano speakers please visit the
local embassy or request help here.
Ti Wikipedia ket ibalbalayan ti
Pundasion ti Wikimedia, ti maysa a di aggan-ganansia nga organisasion a mangibalbalay kadagiti nadumaduma a gandat:
Commons Nawaya a pagidulinan ti midia


text:
Subpilo
Iti sientipiko a pannakaidasig ti biota, ti subpilo ket maysa a taksonomiko a ranggo iti soolohiko a nomenklatura.
Ti taksonomiko a ranggo ti 'subdibision' dagiti fungus ken taksonomia ti mula ket kapada ti 'subpilo' iti soolohiko a taksonomia.
Taksonomiko a ranggo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Subpilo ket:
- nababbaba ngem ti pilo
- nangatngato ngem ti superklase.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan amin a dagiti pilo ti fauna ket nabingbingay kadagiti subpilo.
- Dagiti mairaman iti:
- Artropoda: mabingbingay kadagiti subpilo ti Trilobitomorpha, Chelicerata, Myriapoda, Hexapoda ken Crustacea,
- Brachiopoda: mabingbingay kadagiti subpilo ti Linguliformea, Craniformea ken Rhynchonelliformea,
- Kordata: mabingbingay kadagiti Tunicata, Cephalochordata, ken ti kadakkelan a bukodna a subpilo ti Bertebrata.


text:
Samoa
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Samoa
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Polinesia
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Papa Leon X
Ni Papa Leon X (11 Disiembre 1475 – 1 Disiembre 1521), naipasngay a kas ni Giovanni di Lorenzo de' Medici, ket isu ti Papa manipud idi 1513 aginggana idi pimmusay idi 1521. Isu ti naudi a saan a padi (maysa laeng a diakono) a nabutosan a kas Papa. Isu ket naam-ammuan para iti panangited kadgiti pabus-oy para kadagiti nagdonasion ti panangipatakder manen ti Basilika ni San Pedro ken ti panangkaritna ti 95 a Tesis ni Martin Luther. Isu ti maikadua nga anak a lalaki ni Lorenzo de' Medici, ti naindayegan a naturturay ti Florentino a Republika, ken ni Clarice Orsini. Ti kasinsinna, a ni Giulio di Giuliano de' Medici, ket isu ti simmaruno kaniana a kas ni Papa Clemente VII (1523–34).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Vaughn, p. 5
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Leon X idiay Wikimedia Commons


text:
Isuroyo Dagiti Annakyo
Nagannak, usarenyo dagitoy nga estoria a mangisuro kadagiti annakyo iti napapateg a leksion iti Biblia.
Introduksion
Maiwanwannaka ti sasao manipud iti libro ti Deuteronomio iti panangpadakkelmo kadagiti annakmo.
Ti Sekreto a Kayattayo a Maammuan
Ibaga ti Biblia ti sagrado a palimed wenno sekreto. Sagrado dayta ta naggapu iti Dios. Kayatmo kadi a maammuan ti maipapan iti dayta?
Kayat ni Rebecca a Paragsaken ni Jehova
Ania ti aramidenta tapno matuladta ni Rebecca? Basaem ti estoria ken ammuem ti ad-adu pay maipapan kenkuana.
Namati ni Rahab ken Jehova
Ammuem no kasano a naisalakan ni Rahab ken ti pamiliana idi nadadael ti Jerico.
Naparagsakna ni Jehova ken ni Tatangna
Ania a kari ti tinungpal ti balasang ni Jefte? Kasanotay a matulad ti balasang ni Jefte?
Intultuloy nga Inaramid ni Samuel ti Umiso
Kasano a matuladmo ni Samuel ken maitultuloymo nga aramiden ti umiso uray no dakes ti ar-aramiden ti dadduma?
Saan a Nagbuteng ni David
Basaem ti nagpintas nga estoria iti Biblia tapno maammuam no apay a nakaturtured ni David.
Malidliday ken Mabutbutengka Kadi no Dadduma?
Ania ti imbaga ni Jehova ken ni Elias idi ti ammona ket agmaymaysan? Ania ti maadalmo iti estoria maipapan ken Elias?
Adda Naimbag a Gagayyem ni Josias
Ibaga ti Biblia a marigatan ni Josias a mangaramid iti umiso ta ubing pay. Ammuem no kasano a tinulongan dagiti gagayyemna.
Saan a Simmardeng ni Jeremias a Nagsao Maipapan ken Jehova
Uray kinatkatawaan wenno nakaunget dagiti tattao kenkuana, apay a saan a simmardeng ni Jeremias a nagsao maipapan iti Dios?
Kanayon a Nagtulnog ni Jesus
Saan a nalaka a kanayon ti agtulnog kadagiti nagannakmo. Ammuem no kasano a matulongannaka ti ulidan ni Jesus.
Nagsuratda Maipapan ken Jesus
Ammuem ti maipapan kadagiti walo a nagsurat iti Biblia a nagbiag idi panawen ni Jesus ken nagsurat maipapan iti biagna.
Natured ti Kaanakan ni Pablo
Daytoy nga agtutubo, inispalna ti angkelna. Ania ti inaramidna?
Kayat ni Timoteo a Tulongan Dagiti Tattao
Kasano nga agbalin a naragsak ti biagmo kas ken Timoteo?
Ti Pagarian a Mangituray iti Intero a Daga
Anianto ti mapasamak inton iturayan ni Jesus ti intero a daga? Addakanto kadi sadiay?


text:
Daan a Pranses
Ti Daan a Pranses (franceis, françois, romanz; Moderno a Pranses ancien français) ket isu idi ti lugar ti dialekto ti Galo-Romanse a naisasao manipud idi maika-9 a siglo aginggana idi maika-14 a siglo. Idi maika-14 a siglo, dagitoy a dialekto ket naam-ammuan a kas kas ti langues d'oïl, a maigiddiat kadagiti sasao iti langues d'oc wenno "Oksitano" idiay abagatan ti Pransia. Ti tengnga ti maika-14 a siglo ket isu idi ti transisional a paset ti panawen ti Tengnga a Pranses, ti pagsasao ti Pranses a Renasimiento, a naisangayan a naibatay idi dialekto iti rehion ti Ile de France.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Daan a Pranses idiay Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Waraywaray
Ti Waraywaray (wenno Waray wenno Winaray wenno L(in)eyte-Samarnon) ket pagsasao a maar-aramat kadagiti probinsia ti Samar, Amianan a Samar, Daya a Samar, Leyte (dumaya a deppaar), ken Biliran iti Pilipinas.
Kameng ti pamilia dagiti pasasao a Bisaya, ti Waray-Waray ket mainaig iti Cebuano ken asideg a naikamang iti Hiligaynon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Senso iti Pilipinas, 2000. Tabla 11. Sangakabbalayan a Populasion babaen ti Etnisidad, Sekso ken Rehion: 2000


text:
Jose Maria Sison
Ni Jose Maria Sison, naipasngay idi Pebrero 8 1939 iti Cabugao, Ilocos Sur, maysa nga Ilokano, ket maysa a mannurat, intelektual, ken ti nangbangon iti Partido Comunista iti Filipinas ken ti agdama a hepe a politikal a mamagbaga iti Nailian a Democratico a Frente iti Filipinas.
- Dagiti Pilipno a mannurat
- Dagiti mannurat ti pagsasao nga Ilokano
- 1939 a pannakaipasngay
- Kontra-Rebisionista
- Alumni ti Colegio de San Juan de Letran
- Dagiti Pilipino a komunista
- Dagiti Pilipino a pammagtalaw
- Dagiti Pilipino ekspatriado idiay Olanda
- Sibibiag a tattao
- Dagiti mannaniw a komunista
- Tattao manipud idiay Ilocos Sur
- Dagiti rebolusionario
- Alumni ti Unibersidad ti Pilipinas
- Tattao nga Ilokano
- Dagiti politiko ti Partido Komunista ti Pilipinas
- Dagiti Maoista a teorista
- Tattao a naipatudonan a kas terotista babaen to gobierno ti Estados Unidos


text:
Sacramento, California
Ti Sacramento (/ˌsækrəˈmɛntoʊ/) ket isu ti kapitolio a siudad ti Estado ti California ken ti tugaw ti gobierno ti Kondado ti Sacramento. Daytoy ket mabirukan iti pagsasabtan ti Karayan Sacramento ken Karayan Amerikano idiay akin-amianan a paset ti nawatiwat a Sentral a Tanap. Daytoy ket addaan iti population iti 477,892 manipud idi 2011,[1] daytoy ket ti maikanem a kadakkelan a siudad ti California ken ti maika-35 a kadakkelan a siudad idiay Estados Unidos. Ti Sacramento ket isu ti bugas ti kultural ken sentro ti ekonomia ti metropolitano a lugar ti Sacramento a mangiraman kadagiti pito a kondado nga addaan iti nakarkulo a populasion idi 2009 iti 2,527,123.[2] Ti metropolitano a lugarna ket isu ti maikapat a kadakkelan idiay California kaplasan ti Kaltakan a Lugar ti Los Angeles, Luek a Lugar ti San Francisco, ken ti metropolitano a lugar ti San Diego, ken ti pay maika-27 a kadaelan idiay Estados Unidos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Table 1. Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 50,000, Ranked by July 1, 2011 Population: April 1, 2010 to July 1, 2011". Census.gov. Naala idi Nobiembre 16, 2012.
- ^ "Metropolitan and Micropolitan Statistical Area Estimates, July 1, 2009". US Census Bureau. Naala idi Pebrero 3, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sacramento idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Sacramento manipud idiay Wikivoyage


text:
Indonesia
Ti Indonesia, opisial a ti Republika ti Indonesia (Indones: Republik Indonesia), ket ti naturay nga estado idiay Abagatan a daya nga Asia ken Oceania. Ti Indonesia ket maysa a purpuro a buklen dagiti rinibu nga isla.[7] Daytoy ket sakupenna dagiti 33 a probinsia ken 1 nga Espesial nga Administratibo a Rehion (para iti panangituray babaen ti sakbay ti kolonia a monarkia) nga addaan iti nakarkulo a populasion iti sumurok a 252 a riwriw a tattao, ken mangaramid daytoy iti maikapat a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. Ti republika a porma ti gobierno ti Indonesia ket buklen ti nabutosan a lehislatura ken presidente. Ti kapitolio a siudad ti pagilian ket ti Jakarta. Ti pagilian ket makibinningay kadagiti daga a pagbeddengan iti Papua Baro a Guinea, Daya a Timor, ken Malaysia. Dagiti dadduma pay a kaarrubana a pagilian ket mairaman ti Singapur, ti Pilipinas, Australia, Palau, ken ti Indiano a teritorio ti Is-isla ti Andaman ken Nicobar. Ti Indonesia ket ti nagpundar a kamemng ti ASEAN ken kameng dagiti nangruna nga ekonomia ti G-20. Ti ekonomia ti Indonesia ket isu ti 1maika-16 a kadakkelan babaen ti nominal a GDP.
Ti purpuro ti Indonesia ket nangruna idin a rehion iti panagtagilako manipud idi maika-7 a siglo, idi ni Srivijaya ken kalpasanna ni Majapahit ket nakipagtagilako iti Tsina ken India. Dagiti lokal nga agturturay ket nagin-inutda a nangala kadagiti ganganaet a modelo ti kultura, relihion ken politika manipud kadagiti nasapa a siglo, ken nagrang-ay dagiti pagarian ti Hindu ken Budista. Ti pakasaritaan ti Indonesia ket naimpluensian babaen dagiti ganganaet a bileg a nagay-ayat kadagiti masna a rekursona. Dagidi Muslim a nagtagtagilako ket nagiyegda ti kaaduan nga Islam, bayat a dagidi bileg ti Europa ket nagiyegda iti Kristianidad ken naglalabanda tapno bukbukodanda ti panagtagilako kadagiti Is-isla ti Rekado ti Maluku idi las-ud ti Panawen ti Pnagduktal. Kalpasan ti tallo ket gudua a sigsiglo iti Kolonialisno nga Olandes, ti Indonesia ket nakaala met iti pannakawayana kalpasan idi Sangalubongan a Gubat II. Ti pakasaritaan ti Indonesia ket nariron kalpasanna daytat\, nga adda met dagiti karit nga inyeg dagiti masna a didigra, adu a panagpapatay, panagbalintungeg, separatismo, ti proseo ti demokratisasion, ken dagiti paset ti panawen iti napardas a panagbaliw iti ekonomia.
Ti Indonesia ket buklen dagiti ginasut a naisangayan a patneng a grugrupo ti etniko ken lingguistika. Ti kadakkelan – ken katurayan iti politika – ket ti etniko a grupo ti Habanes. Napadur-as met ti nagbibingayan nga identidad, a naipalawag babaen ti nailian a pagsasao, dibersidad ti etniko, kaadu ti relihion iti kaunegan ti kaaduan a populasion ti Muslim, ken ti pakasaritaan ti kolonialismo ken iti rebelion a naisuppiat iti daytoy. Ti nailian a sasao ti Indonesia ket ti, "Bhinneka Tunggal Ika" ("Panagkaykaysa iti Dibersidad" literall a, "adu, ngem maymaysa met"), ket mangibagbaga ti dibersidad a nangsukog iti pagilian. Uray ti dakkel a populasianna ken dagiti rehion a napusek iti populasion, ti Indonesia ket addaan iti nawatiwat a luglugar iti kaatapan a mangsuporat ti maikadua a kangatuan nga agpang iti biodibersidad iti lubong. Ti pagilian ket addaan iti adu a masna a rekurso, ngem adu pay met laeng dagiti napanglaw.[8][9]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Indonesia (Country Studies nga ed.). US Library of Congress.
- ^ Vickers, p. 117
- ^ "Population". www.bi.go.id (iti Indones). Bank Indonesia. 30 Hunio 2014. Naala idi 9 Septiembre 2014.
- ^ a b c "Indonesia". International Monetary Fund. Naala idi 27 Oktubre 2013.
- ^ "Gross domestic product 2013". World Bank. Naala idi 2 Hulio 2014.
- ^ "GDP per capita, PPP (current international $)". World Bank. Naala idi 2 Hulio 2014.
- ^ "The Naming Procedures of Indonesia’s Islands", Tenth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names, New York, 31 Hulio – 9 Agosto 2012, United Nations Economic and Social Council
- ^ "Poverty in Indonesia: Always with them". The Economist. 14 Septiembre 2006. Naala idi 26 Disiembre 2006.; correction.
- ^ Guerin, G (23 Mayo 2006). "Don't count on a Suharto accounting". Asia Times Online (Hong Kong).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Friend, T. (2003). Indonesian Destinies. Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6.
- Ricklefs, M. C. (1991). A History of Modern Indonesia since c.1300, Second Edition. MacMillan. ISBN 0-333-57689-6.
- Schwarz, A. (1994). A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s. Westview Press. ISBN 1-86373-635-2.
- Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia: Peoples and Histories. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
- Vickers, Adrian (2005). A History of Modern Indonesia. Cambridge University Press. ISBN 0-521-54262-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Indonesia idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Indonesia manipud idiay Wikivoyage
- Gobierno
- Gobierno ti Indonesia
- Ministro ti Sekretario ti Estado (Indones)
- Sentro ti Estadistiko
- Hepe ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete
- Sapasap a pakaammo
- Indonesia a naikabil iti The World Factbook
- Indonesia manipud ti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Indonesia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Bariweswes ti Indonesia BBC News
- Indonesia iti Encyclopædia Britannica
- Wikimedia Atlas iti Indonesia
- Opisial a sitio ti Turismo ti Indonesia
- Key Dagiti padto ti Panagdur-as para iti Indonesia
- Is-isla ti Paracel (tinengngel babaen ti Tsina)
- Is-isla ti Pratas (tinengngel babaen ti Taiwan)
- Is-isla ti Spratly (sinuppiatan ken tinengngel babaen dagiti nadumaduma nga agtunton)
- Indonesia
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- G20 a pagpagilian
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1949
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Malayo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian idiay Oceania


text:
Pagsasao nga Albanes
Ti Albanes (gjuha shqipe [ˈɟuha ˈʃcipɛ] wenno shqip [ʃcip]) ket maysa nga Indo-Europeano a pagsasao nga insasao babaen dagiti agarup a 7.4 a riwriw a tattao, ken kangrunaan idiay Albania, Kosovo, ti Repubika ti Macedonia ken Bulgaria ken kadagiti pay lugar ti Balkan nga adda idiay dagiti maysa a populasion ti Albanes, a mairaman ti Montenegro, Gresia,ken Italia. Dagiti siglo ti kaduogna a komunidad ti agsasao kadagiti dialekto a naibatay ti Albanes ken mabirukan a naiwarwaras idiay Gresia, akin-abagatan nga Italia,[2] Sicilia, ken Ukrania.[3] Kas resulta ti moderno a diaspora, adda pay dagiti agsasao ti Albanes kadagiti nadumaduma a pagilian ken dagiti pay sabali a paset ti lubong, a mairaman ti Eskandinabia, Suisa, Alemania, Austria ken Hungaria, Nagkaykaysa a Pagarian, Turkia, Australia, Baro a Selanda, Olanda, Singapur, Brasil, Kanada, ken ti Estados Unidos.
Ti kasapaan a naisurat a dokumento a mangibagbaga ti pagsasao nga Albanes ti ti naladaw a maika-13 a siglo a reporta iti krima manipud idiayw Dubrovnik. Ti immuna a manggeg a nairekord iti pagsasao nga Albanes ket inaramid idi babaen ni Norbert Jokl idi 4 Abril 1914 idiay Vienna.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Albanes iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Arbëreshë iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Arvanitika iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Gheg iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Tosk iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html
- ^ http://www.albanianlanguage.net/
- ^ Robert Elsie (2010). Historical Dictionary of Albania. Rowman & Littlefield. p. 216. ISBN 978-0-8108-6188-6. Naala idi 30 Septiembre 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pagsasao nga Albanes idiay Wikimedia Commons


text:
Ti Biblia—Ania ti Mensahena?
Ania ti napateg a mensahe ti Biblia?
Apay a Sukimatem ti Biblia?
Ammuem ti sumagmamano a makatulong nga impormasion maipapan iti Biblia, ti kalatakan a libro iti lubong.
SEKSION 1
Ti Namarsua Pinagnaedna ti Tao iti Paraiso
Kasano ti panangiladawan ti Biblia iti pannakaparsua ti tao? Ania ti imbilin ti Dios iti umuna a pagassawaan?
SEKSION 2
Napukaw a Paraiso
Idi nagbasol da Adan ken Eva, ania ti impaay ti Dios a pakaibatayan ti namnama?
SEKSION 3
Nalasatan ti Sangatauan Daydi Layus
Kasano a nagsaknap ti kinadakes iti daga? Kasano nga impakita ni Noe ti kinamatalekna?
SEKSION 4
Nakitulag ti Dios ken Abraham
Apay nga immakar ni Abraham idiay Canaan? Ania ti tulag ni Jehova ken Abraham?
SEKSION 5
Ti Dios Binendisionanna ni Abraham ken ti Pamiliana
Ania ti impakaammo ni Jehova idi kiniddawna ken Abraham nga idatonna ni Isaac? Ania ti impadto ni Jacob sakbay a pimmusay?
SEKSION 6
Nagtalinaed a Natarnaw ni Job
Kasano nga ipakita ti libro a Job nga amin nga anghel ken tattao maalangonda ti kinasoberano ti Dios?
SEKSION 7
Insalakan ti Dios Dagiti Annak ni Israel
Kasano nga inusar ti Dios ni Moises a mangispal iti Israel iti pannakaadipenda iti Egipto? Ania ti nakaibatayan ti pannakarambak ti Paskua?
SEKSION 8
Dagiti Israelita Simrekda iti Canaan
Kaano a nakastrek dagiti Israelita iti Canaan, ken apay nga inispal ni Jehova ni Rahab ken ti pamiliana iti Jerico?
SEKSION 9
Nagkiddaw Dagiti Israelita iti Ari
Idi nagkiddaw dagiti Israelita iti ari, pinili ni Jehova ni Saul. Apay a ni David ti insukat ni Jehova ken ni Ari Saul?
SEKSION 10
Sisisirib a Nangituray ni Solomon
Kasano nga imparangarang ni Solomon ti kinasiribna? Ania ti napasamak idi simiasi iti dana ni Jehova?
SEKSION 11
Dagiti Naipaltiing a Makaliwliwa ken Makaisuro a Kanta
Ania a salmo ti mangipakita a tultulongan ken liwliwaen ti Dios dagiti mangay-ayat kenkuana? Ania ti impalgak ti ari iti Kanta ni Solomon?
SEKSION 12
Nadiosan a Sirib a Mangiwanwan iti Biag
Ammuem no kasano a makaipaay ti Proverbio ken Eclesiastes iti praktikal a balakad ken pakaibatayan iti panagtalek iti Dios.
SEKSION 13
Dagiti Naimbag nga Ari ken Dakes nga Ari
Apay a nabingay ti Israel iti dua a pagarian?
SEKSION 14
Nagsao ti Dios Babaen Kadagiti Mammadtona
Ania a mensahe ti impaidanon ti Dios kadagiti propeta? Ammuem ti uppat a tema a pinutarda.
SEKSION 15
Naidestiero a Mammadto a Nakasirmata iti Masakbayan
Ania ti naammuan ni Daniel maipapan iti Mesias ken iti Pagarian ti Dios?
SEKSION 16
Dimteng ti Mesias
Kasano nga inusar ni Jehova dagiti anghel ken ni Juan a Mammautisar a mangipakaammo a ni Jesus ti Mesias? Kasano nga impakaammo ni Jehova ti Anakna kas Mesias?
SEKSION 17
Insuro ni Jesus ti Maipapan iti Pagarian ti Dios
Ania ti tema ti panangasaba ni Jesus? Kasanona nga impakita nga agturay buyogen ti ayat ken hustisia?
SEKSION 18
Nagaramid ni Jesus Kadagiti Milagro
Ania ti ipakita dagiti milagro nga inaramid ni Jesus maipapan iti pannakabalinna ken iti panagturaynanto ditoy daga?
SEKSION 19
Impadto ni Jesus Dagiti Pasamak a Mangapektar iti Intero a Lubong
Ania ti kaipapanan dagiti tanda nga imbaga ni Jesus kadagiti apostolna?
SEKSION 20
Napapatay ni Jesu-Kristo
Ania a baro a rambak ti inyusuat ni Jesus sakbay a naliputan ken nailansa iti kayo?
SEKSION 21
Napagungar ni Jesus!
Kasano a naammuan dagiti adalan ni Jesus nga isu ket pinagungar ti Dios?
SEKSION 22
Situtured a Nangasaba Dagiti Apostol
Ania ti napasamak idi Piesta ti Pentecostes? Ania ti reaksion dagiti kabusor iti panangasaba dagiti adalan ni Jesus?
SEKSION 23
Simmaknap ti Naimbag a Damag
Ania ti napasamak idi pinaimbag ni Pablo ti lalaki iti Listra? Kasano a nakapan ni Pablo iti Roma?
SEKSION 24
Nagsurat ni Pablo Kadagiti Kongregasion
Ania ti instruksion ni Pablo maipapan iti umiso a pannakaorganisar ti kongregasion? Ania ti kinunana maipapan iti naikari a bin-i?
SEKSION 25
Balakad Maipapan iti Pammati, Kababalin, ken Ayat
Kasano a maipakita ti maysa a Kristiano ti pammati? Kasanotayo a maipakita a talaga nga ay-ayatentayo ti Dios?
SEKSION 26
Naisubli a Paraiso!
Kasano a kinompleto ti libro nga Apocalipsis ti mensahe ti Biblia?
Ti Mensahe ti Biblia—Sumario
Kasano nga in-inut nga impalgak ni Jehova a ni Jesus ti agbalinto a Mesias, daydiay mangisubli iti paraiso a daga?
Time Line ti Biblia
Kitaem ti timeline ti pakasaritaan ti Biblia, manipud 4026 B.C.E. agingga iti agarup 100 C.E.


text:
Uetersen
Ti Uetersen (Pannakabalikas nga Aleman: [ˈyːtɐzən], naamammuan idi nga Ütersen (Holstein)) ket maysa a siudad idiay a distrito iti Pinneberg, idiay Schleswig-Holstein, Alemania. Mabirukan daytoy iti agarup a 7 km (4.3 mi) nga abagatan iti Elmshorn, ken 30 km (19 mi) nga amianan a laud iti Hamburg ti maysa a baassit a karayan idiay Pinnau, nga asideg ti karayan Elbe. Ti Uetersen ket isu daytoy ti pagtaengan ti Rosarium Uetersen, ti kadaanan ken kadakkelan a hardin ti rosas idiay Akin-amianan nga Alemania, naaramid daytoy idi 1929.
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan nga Uetersen, "kagibusan", naala daytoy a nagan gapu ta adda daytoy iti "kaadaywana gibus", a magipatpatudo a ti lokasion iti daytoy ket adda idiay transision idiay Geest Seestermüher marsh. Ngem adda pay dagiti paamatia ti nagan ket naggapu iti "Ütersteen" a kayatna asaoen ket to "ultra-stone" wenno "Ütristina", ti daan a nagan a Pinnau a nagtaudan.


text:
Pearl S. Buck
Ni Pearl Sydenstricker Buck (Hunio 26, 1892 – Marso 6, 1973), naamammuan pay iti Insik a naganna iti Sai Zhenzhu (Insík: 賽珍珠; pinyin: Sài Zhēnzhū), ket maysa idi nga Amerikana a mannurat ken nobelista. A kas anak a babai dagiti misionario, ni Buck kaaduan a nagnanaed iti kabibiagna sakbay ti 1934 idiay Tsina. Ti nobelana a Ti Naimbag a Daga ket isu idi ti kaaduan a nalaklako a libro ti piksion idiay Estados Unidos idi 1931 ken 1932 ken nangabak iti Premio Pulitzer idi 1932. Idi 1938 isu ket nangungunaan ti Premio Nobel iti literatura "para iti nabaknang ken agpayso a deskripsion iti epiko ti biag ti mannalon idiay Tsina ken ti dagiti biograpiko nga obra maestrana." [1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pearl Buck idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Pearl S. Buck idiay Wikiquote


text:
Talaga Kadi nga Adda Diablo?
Sungbat ti Biblia
Wen, agpayso nga adda Diablo. Isu ti “agturay iti lubong,” maysa nga espiritu a parsua a nagbalin a dakes ken nagrebelde iti Dios. (Juan 14:30; Efeso 6:11, 12) Ipakita ti Biblia ti personalidad ti Diablo babaen kadagitoy a nagan ken pannakadeskribirna:
Satanas, a kayatna a sawen “Bumusbusor.”—Job 1:6.
Diablo, a kayatna a sawen “Mammardaya.”—Apocalipsis 12:9.
Serpiente, a nausar iti Biblia a ti kaipapananna “Manangallilaw.”—2 Corinto 11:3.
Mannulisog.—Mateo 4:3.
Managulbod.—Juan 8:44.
Saan a kinadakes nga adda laeng iti kaunggan ti tao
Matmatan ti dadduma a ni Satanas a Diablo ket maysa laeng a kinadakes nga adda iti kaunggantayo. Ngem nairekord iti Biblia ti panagsarita ti Dios ken ni Satanas. Ti Dios ket perpekto, isu a saan la ketdi a makisarsarita iti dakes nga adda iti kaungganna. (Deuteronomio 32:4; Job 2:1-6) Maysa pay, sinulisog ni Satanas ti awan basolna a ni Jesus. (Mateo 4:8-10; 1 Juan 3:5) Paneknekan ngarud ti Biblia a pudno a persona ti Diablo, saan laeng a personipikasion ti kinadakes.
Rumbeng kadi a pagsiddaawantayo nga adu a tattao ti saan a mamati a talaga nga adda Diablo? Saan, gapu ta ibagbaga ti Biblia a mangal-allilaw ni Satanas tapno maitungpalna dagiti panggepna. (2 Tesalonica 2:9, 10) Ti maysa a kaepektibuan a panangallilawna ket ti panangbulsekna kadagiti adu a tattao tapno saanda a patien ti kaaddana.—2 Corinto 4:4.
Dadduma pay a di umiso a kapanunotan maipapan iti Diablo
Di umiso: Ti Lucifer ket sabali pay a nagan ti Diablo.
Umiso: Ti Hebreo a sao a naipatarus kas “Lucifer” kadagiti dadduma a Biblia ket “agsilsilnag” ti kaipapananna. (Isaias 14:12) Ipakita ti konteksto a daytoy a termino tukoyenna ti dinastia, wenno kaputotan dagiti ari, ti Babilonia nga imbabain ti Dios gapu iti kinatangsitna. (Isaias 14:4, 13-20) Nausar ti sao nga “agsilsilnag” a mangumsi iti dinastia ti Babilonia kalpasan ti pannakadadaelna.
Di umiso: Agserserbi ni Satanas iti Dios kas “ukom.”
Umiso: Ti Diablo ket kabusor ti Dios, saan ket nga agserserbi kenkuana. Busbusoren ken ak-akusaran ni Satanas a Diablo dagiti agserserbi iti Dios.—1 Pedro 5:8; Apocalipsis 12:10.


text:
André Gide
Ni André Paul Guillaume Gide (Pannakabalikas a Pranses: [ɑ̃dʁe pɔl ɡijom ʒid]; 22 Nobiembre 1869 – 19 Pebrero 1951) ket maysa idi a Pransés a mannurat ken nagabak ti Premio Nobel iti Literatura idi 1947. Ti karrer ni Gide ket nakasakup manipud kadagiti nagrugianna iti simbolista a tignay, aginggana ti isasangpet ti kontra kolonialismo a nagbaetan dagiti dua a Sangalubongan a Gubat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Gidean Urgrund, ti Gidean a bugas, ket makaporma pay laeng iti kapanunutak a kas nasukir a pangen. Ti Gide ket isu ti kasisigud a pagsasaok. Roland Barthes, Roland Barthes, naipatarus a Richard Howard, New York: Farrar, Straus and Giroux, 1977, p. 99.


text:
Czeslaw Milosz
Ni Czesław Miłosz ([ˈt͡ʂɛswaf ˈmiwɔʂ] ( denggen); 30 Hunio 1911 – 14 Agosto 2004) ket maysa idi a Polako a mannaniw, mannurat ti prosa ket nagipatpatarus iti nagtaudan a Lithuaniano.[1] [2] [3][4][5] T Maikadua a sangalubongan a Gubat a panawen a panagsarsaruno a Ti Lubong ket maysa nga urnong dagiti 20 nga "ampapaok" a dandaniw. Timmalaw isuna a napan iti Laud idi 1951, ken ti saan a piksion a librona a Ti Natiliw a Panunot (1953) ket maysa a klasiko iti kontra-Stalinismo. Manipud idi 1961 aginggana idi 1998 isu ket maysa a propesor iti pagsasao nga Eslabo ken Literatura idiay Unibersidad iti California, Berkeley. Ni Miłosz nagbalina nga umili ti Amerika[5] ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1980.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Saulius Sužiedėlis (1 Pebrero 2011). Pakasaritaan a Diksinario iti Lithuania. Scarecrow Press. p. 189. ISBN 978-0-8108-4914-3. "Ni Miłosz kadawyana nangipangpangruna ti nagtaudanna a Lithuania"
- ^ Irena Grudzińska-Gross (24 Nobiembre 2009). Czesław Miłosz ken Joseph Brodsky: kumaduan dagiti mannaniw. Pagmalditan ti Unibersidad ti Yale. p. 291. ISBN 978-0-300-14937-1. "...Dagiti "agpayso" a Polako nangipalpalagip ti pagilian ti kina-agpayso a nagtaudan a Lithuania ni Milosz, ti saan a kadawyan a relihionnna, ken ti kanigid a napalabasna"
- ^ Ensiklopedia iti Sangalubongan a Biograpia, Tomo 11 - Panid 40
- ^ Robinson Jeffers, Dagiti rukod ti mannaniw - Panid 177
- ^ a b "TTi Sibik ken Tribu a Kasasaad: TI Estado, Etnisidad, ken ti Adu nga etniko a Kasasaad" Babaen ni Feliks Gross - Panid 124


text:
Is-isla ti Marshall
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Is-isla ti Marshall
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti dati a kolonia ti Alemania
- Dagiti dati a kolonia ti Hapon
- Dagiti estado a nawaya a naigimong ti Estados Unidos
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Mikronesia
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1986
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Neil Armstrong
Ni Neil Alden Armstrong (Agosto 5, 1930 – Agosto 25, 2012) ket maysa idi nga Amerikano nga astronauta ken ti immuna a tao a nagdappat idiay Bulan. Isu ket maysa pay a aeroespasial nga inheniero, abiador ti marina, agsubsubok a piloto, ken propesor ti unibersidad. Sakbay a nagbalin nga astronauta, ni Armstrong ket mays aidi a opisial iti Marina ti Estados Unidos ken nagserbi idiay Koreano a Gubat. Kalpasan ti gubat, isu ket nagun-odna ti basilerato a degrado idiay Unibersidad ti Purdue ken nagserbi a kas maysa nga agsubsubok a piloto idiay Estasion ti Napardas Unay a Panagpatayab ti Komite ti Nailian nga Agbalbalakad para iti Aeronautika, a tattan ket naamammoan a kas ti Dryden a Sentro ti Panagsukimat ti Panagpatayab, nga idiay ket nakarehistro kadagiti sumurok a 900 a panagpatpatayab. Kalpasan daytoy isu ket nagturpos pay kadagiti panagad-adalna idiay Unibersidad ti Akin-abagatan a California.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biograpiko a Diksionario ti Cambridge (1990). Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan
- Chaikin, Andrew (1995). Ti maysa atao idiay bulan. Penguin books. ISBN 0-14-024146-9.
- Cornish, Scott; Rahman, Tahir, McLeon, Bob, Havekotte, Ken, Reznikoff, John. "Neil Armstrong Signature Exemplars". CollectSpace.com. Naala idi Mayo 14, 2011.
- Francis, French; Burgess, Colin (2007). "Ti Narikut a Panagbaniaga iti Kinatalna, 1965-1969". Iti Anniniwan ti Bulan.
- Hansen, James R. (2005). Immuna aLalaki: Ti Biag ni Neil A. Armstrong. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-5631-X.
- Jones, Eric (1995). "One Small Step". Apollo 11 Lunar Surface Journal. NASA. Naala idi May 14, 2011.
- Kranz, Gene (2000). Ti Panakapaay ket saan a Pagpilian: Panagtengngel ti Mision Manipud ti Merkurio aginggana ti Apollo 13 ken ti Kalabesan. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-0079-9.
- Nelson, Craig. Kuitis a Lallaki: Ti Epiko a Sarita ti Immuna a Lallaki idiay Bulan. Nagkaykaysa a Pagarian: John Murray, 2009. ISBN 978-1-84854-291-4.
- Smith, Andrew (2005). Panagbirbiruk ti Lallaki a Natnag iti Daga: Tapuk ti Bulan. Bloomsbury. ISBN 0-7475-6368-3.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kirk, Mass Communication Specialist 1st Class Amy; United States Naval Forces Central Command. "Astronaut Legend Neil Armstrong Receives Naval Astronaut Wings". www.cusnc.navy.mil. Naala idi Mayo 14, 2011.
- Sherrod, Robert (Hulio 30, 1975). "Men for the Moon". Dagiti Apollo nga Ekspedision idiay Bulan. NASA.
- Thompson, Milton (Abril 1992). Idiay Igid ti Limbang: Ti Panagpatayab a Programa ti X-15. Washington, D.C.: Smithsonian Books. ISBN 1-56098-107-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Neil Armstrong idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Neil Armstrong idiay Wikiquote


text:
Burkina Faso
Ti Burkina Faso (i/bərˌkiːnə ˈfɑːsoʊ/ bər-kee-nə fah-soh; Pranses: [buʁkina faso]) – ken naamammoan pay iti ababa a porma ti naganna ti Burkina – ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Laud nga Aprika. Daytoy ket napalikmutan babaen dagiti innem a pagilian: ti Mali iti amianan, ti Niger iti daya, ti Benin iti abagatan a daya, ti Togo ken ti Ghana iti abagatan, ken ti Côte d'Ivoire iti abagatan a laud. Ti kapitolio ti pagilian ket ti Ouagadougou.
Ti kadakkel daytoy ket 274,200 kuadrado kilometro (105,900 sq mi) nga adda ti nakarkulo a populasion ti sumurok a 15,757,000. Daytoy ket dati a tinawtawgana ti Republika ti Akin-ngato a Volta, daytoy ket nanaganan manen idi 4 Agosto 1984, babaen ni Presidente Thomas Sankara, a kayatna a saoen ket "ti daga dagiti agtaktakder a tattao" kadagiti nangruna a patneng a pagsasao ti pagilian iti Mòoré ken Dioula. Iti panakaisimbolo, ti "Burkina" ket mabalin a maipatarus iti, "tattao iti integridad", manipud ti pagsasao a Mòoré ken "Faso", ken "ama a daga" iti Dioula. Dagiti agtataeng ti Burkina Faso ket tinawtawagan akas dagiti Burkinabè ( /bərˈkiːnəbeɪ/ bər-kee-nə-bay).
Ti Burkina Faso ket nataengan manipud idi 14,000 ken 5000 BC babaen dagiti agananup-agburburas ti pagilian idiay rehion ti amianan a laud ti pagilian. Dagiti taltalon apagtataengan ket nagparparangda idi baetan ti 3600 ken 2600 BC. A tattan ket ti tengnga a Burkina Faso a nagruna a binuklan idi dagiti Mossi a pagarian. Dagitoy a pagarian ti Mossi ket nagbalin a Pranses a protektorado idi 1896. Kalpasan ti panagun-od ti panawaywaya manipud ti pransia idi 1960, ti pagilian ket napan kadagiti adu a panagbalbaliw ti gobierno aginggana idi dimteng ti agdama a pormana, ti semi-presidensial a republika. Ti presidente ket ni Blaise Compaoré.
Daytoy ket kameng ti Kappon ti Aprika, Komunidad dagiti Estado ti Sahel-Sahara, La Francophonie, Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan ken Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Aprika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ INSD Burkina Faso (Pranses)
- ^ a b c d "Burkina Faso". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ CFA a Pranko BCEAO.Kodkodigo: XOF / 952 ISO 4217 a kuarta ken nagnagan ken kodigo dagiti elemento. ISO. Naala idi 8 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- de Turégano, Teresa Hoefert, Aprikano a Sinema ken Europa: Asideg a panakakita ti Burkina Faso, (European Press Academic Publishing, 2004)
- Engberg-Perderson, Lars, Panakadangran ti Panagrang-ay: Dagiti Politika, Gangandat, ken Enbironmento idiay Burkina Faso, (Praeger Publishers, 2003)
- Englebert, Pierre, Burkina Faso: Saan a Natalinaay a Panakaestado ti Laud nga Aprika, (Perseus, 1999)
- Howorth, Chris, Panagipatakder manen ti Lokal a Langa ti Daga: Panangimaton ti Enbironmento idiay Burkina Faso, (Ashgate, 1999)
- McFarland, Daniel Miles ken Rupley, Lawrence A, Naipakasaritaan a Diksionario ti Burkina Faso, (Scarecrow Press, 1998)
- Manson, Katrina ken Knight, James, Burkina Faso (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga), (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga, 2011)
- Roy, Christopher D ken Wheelock, Thomas G B, Daga dagiti Agtaytayab a Maskara: Arte ken Kutura idiay Burkina Faso: Ti Thomas G.B. Wheelock nga Urnong, (Prestel Publishing, 2007)
- Sankara, Thomas, Agsasao ni Thomas Sankara: Ti Burkina Faso a Rebolusion 1983–1987, (Pathfinder Press, 2007)
- Sankara, Thomas, Dakami ti Agtawtawid ti Rebolusion ti Lubong: Dagiti Bitla ti Rebolusion ti Burkina Faso 1983–1987, (Pathfinder Press, 2007)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Burkina Faso idiay Wikimedia Commons
- Premier Ministère opisial a portal ti gobierno (iti Pranses)
- Burkina Faso
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Pranses a Laud nga Aprika
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960


text:
Bituen
Ti maysa a bituen ket maysa a nasabang, naraniag a nagbukel iti plasma a tengtenglen babaen ti grabidad. Iti kalpasan ti kabibiagna, ti maysa a bituen ket aglaon pay kadagiti napusek a banag. Ti kaasitgan a bituen iti Daga ket ti Init, nga isu daytoy ti taudan ti kaaduan iti enerhia iti Daga. Dagiti nadumaduma a bituen ket makita manipud iti Daga iti rabii, no dagitoy ket saan a malemmengan babaen ti tangatang a penomena, agparparang dagitoy a kas dagiti reprep dagiti nagtalinaed a naraniag a puntos gapu ti kaadayoda unay. Naipakasaritaan a, dagiti kalatakan a bituen iti nailangitan a nagbukel ket naigrupoda kadagiti konstelasion ken asterismo, ken dagiti karaniagan a bituen ket nakaganabda kadagiti maitutop a nagnagan. Adu dagiti katologo ti bituen a naumnong dagiti astrolgo, a mangited ti pagalagadan kadagiti pagnaganan ti bituen.
Para iti paset ti kabibiagna, ti maysa a bituen ket agraniag gapu ti thermonuklear a panaglunag iti hidroheno iti bukodna a bugas ken agibbet kadagiti enerhia nga agballiasat iti uneg ti bituen ken daytoy ket agraniag idiay ariwanas. Gangani amin a masna a rumrumsua nga elemento a nadagdagsen ngem helio ket napartuat babaen dagiti bituen, babaen ti estelar a nukleosintesis iti panawen a kabibiagda wenno babaen ti supernova a nukleosintesis no bumtak dagiti bituen. Dagiti astronomo ket maikeddengda ti masa, tawen, kimika a pakabuklan ken dagiti dadduma pay a tagikua iti bituen babaen ti panagpalpaliiw iti bukodda nga espektro, karaniag ken panag-gunay iti limbang. Ti dagup a masa iti maysa a bituen ket isu ti kangrunaan a pannakaikeddeng iti bukodna nga ebolusion ken ti sumaganad a pagbanaganna. Dagiti sabsabali pay a a pakailasinan iti maysa a bituen ket maikeddeng babaen ti bukodna nga ebolusionario a pakasaritaan, a mairaman ti diametro, panagtayyek, panag-gunay ken temperatura. Ti panaggandat iti temperatura kadagiti adu a bituen iti giddiatan ti panagraniagda, a makunkuna akas ti Hertzsprung–Russell a diagrama (H–R a diagrama), ket agpalubos ti tawen ken ebolusionario a kasasaad ti panakaikeddeng ti maysa a bituen.
Ti maysa a bituen ket mangrugi a kas maysa nga agrebba nga ulep iti materiales a kangrunaan a buklen ti hidroheno, a mairaman ti helio ken tugot dagiti nadagdagsen nga elemento. Kalpasan ti estelar a bugas ket napuseken, adda dagiti hidroheno nga agnanayon nga agbalin iti helio babaen ti panagaramid iti nuklear a panaglunag.[1] Dagiti nabati a kaunegan dagiti bituen ket awitenda dagiti enerhia manipud ti bugas babaen ti panagtipon iti panagraniag ken kombeksion a panagaramid. Ti presion ti kaunegan ti bituen ket pawilanna ti panagrebba unay babaen ti bukodna agrabidad. Kalpasan a maibus ti hidroheno a sungrod iti bugas, ti maysa a bituen nga adda ti mamin 0.4 a kadakkel ti masa iti Init[2] ket bumsog nga agbalin iti maysa a nalabbaga a higante, iti dadduma a kaso ket aglunag dagiti nadagdagsen a elemento iti bugas wenno iti kontsa a nagpalikmut iti bugas. Ti bituénen ket agbalin iti maysa a napusek a banag, nga agpabalin ti paset iti nabag iti interestelar a katutubo, no daytoy ket agporma it maysa a baro a kaputotan dagiti bituén nga adda ti dakdakkel a bilang dagiti nadagdagsen nga elemento.[3]
Ti binario ken dagiti adu ti bituenna a sistema ket a mangbukel iti dua wenno adadu pay a bituen a naibedbed babaen ti grabidad, ken sapasap a dagitoy ket agpinnalpalikmut iti tunggal maysa kadagiti natalna a pagliklikmutan. No adda kastoy a dua a bituen ket adda iti asideg a panagpalpalikmut, ti grabidad a panaggunayda ket makaited daytoy ti banag ti ebolusionda.[4] Dagiti bituen ket makaporma manipud ti paset iti dakdakkel a bedbed ti grabidad a patakder, a kas ti maysa a raay wenno maysa nga ariwanas.
Dagiti linaon
Pakasaritaan ti panagpalpaliiw[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipakasaritaan, a dagiti bituen ket naipangpangruna kadagiti sibilisasion iti lubong. Dagitoy ket paset iti relihioso a pannakasanay ken inus-usar para iti nailangtan a panaglayag ken a panangidaya. Adu kadagiti taga-ugma nga astronomo ket namatmati a dagiti bituen ket agnanayon a naikabil ti maysa a nailangitan a nagbukel, ken dagitoy ket saan nga agbalbaliw. Babaen ti pagbibinnagbagaan, dagiti astronomo ket ingrupoda dagiti bituen kadagiti konstelasion ken inusarda dagitoy ti panasurot kadagiti panagkuti dagiti planeta ken ti pannakayamammo ti puesto ti Init.[5] Ti panagkuti ti Init kadagiti lugar ti likud dagiti bituen (ken ti horisonte) ket inususar ti panagaramid dagiti kalendario, a dagitoy ket mabalin nga usaren ti panagtimbeng ti pannakasanay ti agrikultura.[7] Ti kalendario a Gregoriano, ket agdama nga inususar ti gangani amin a luglugar iti lubong, daytoy key maysa a solar a kalendario a naibatay iti anggulo ti paliklikmutan a patayyekan ti Daga a minaig ti bukodna a bituen, ti Init.
Ti kadaanan a napudno a napetsaan a mapa ti bituen ket nagparang idi taga-ugma a Ehipsio nga astronomia idi 1534 BC.[8] Dagiti kasapaan a naam-ammuan a katologo ti bituen ket gimupgop babaen dagiti taga-ugma a Babiloniko nga astronomo iti Mesopotamia idi naladaw a maika-2 a milenio BC, idi panawen ti Kasita paset ti panawen (ca. 1531–1155 BC).[9]
Ti immuna a katologo ti bituen iti Griego nga astronomia ket pinartuat babaen ni Aristillus idi agarup a 300 BC, a tinulongan ni Timokaris.[10] Ti bituen a katologo iti Hipparchus (maika-2 a siglo BC) ket nairaman ti 1020 a bitbituen ken inusar ti panagumnong ti katologo ni Ptolomeo.[11] Ni Hipparchus ket naam-ammuan para iti panakaduktalan iti immuna a nairehistro a nova (baro a bituen).[12] Adu kadagiti konstelasion ken nagnagan ti bituen ket inus-usar tatta nga aldaw ket manipud ti Griego nga astronomia.
Nupay ti naipanunotan a dagiti kalangitan ket saan nga agbalbaliw, dagiti Insik nga astronomo ket ammoda nga agparang dagiti baro a bituen.[13] Idi 185 AD, isuda dagiti immuna a nagpaliiw ken nagisurat ti kapanggepan ti maysa a supernova, a naam-ammuan tattan a ti SN 185.[14] Ti karaniagan nga estelar a napasamak iti nairehistro a pakasaritaan ket isu idi ti SN 1006 a supernova, a napaliiw idi 1006 ken insurat ti kapanggepanna babaen ti Ehipsio nga astronomo a ni Ali ibn Ridwan ken dagiti nadumaduma nga Insik nga astronomo.[15] Ti SN 1054 a supernova, a nagipasngay iti Rasa a Nebula, ket pinalpaliiw pay dagiti Insik ken Islamiko nga astronomo.[16][17][18]
Dagiti Mediebal nga Islamiko nga astronomo ket nagited ti Arabiko a nagnagan dagiti adu a bituen nga inus-usar pay laeng iti tatta nga aldaw, ken nagparnuayda kadagiti adu nga astronomiko nga instrumento a makabilang kadagiti puesto dagti bituen. Inaramidda ti immuna a dakkel nga obserbatorio instituto a pagsukisokan, a naipangpangruna para iti kapangngepan ti panagpataud dagiti Zij a katologo ti bituen.[19] Kadagitoy ket, ti Libro dagiti Natalinaed a Bituen (964) ket sinurat babaen ti Persiano nga astronomo a ni Abd al-Rahman al-Sufi, a nagpaliiw kadagiti adu a bitbituen, dagiti raay ti bituen (mairaman ti Omicron Velorum ken Raay ni Brocchi) ken dagiti ariwanas (mairaman ti Andromeda nga Ariwanas).[20] Segun kenni A. Zahoor, idi maika-11 a siglo, ti Persiano a erudito nga eskolar a ni Abu Rayhan Biruni ket inlawlawagna a ti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas a kas maysa kadagiti adu a pedaso nga adda dagiti tagikua iti nebula a bitbituen, ken nagited pay dagiti latitud kadagiti nadumaduma a bitbituen idi agdama ti maysa a bulan a salip idi 1019.[21]
Segun kenni Josep Puig, ti Andalusiano nga astronomo a ni Ibn Bajjah ket nagidangep a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket naaramid kadagiti adu a bituen a gangani nga agkakapet ken nagparang a kas agtultuloy a imahen gapu ti nagbanagan iti repraksion manipud ti sublunario a materiales, a nagdakamat ti panagpalpaliiwna iti panagsilpo iti Hupiter ken Marte idi 500 nga AH (1106/1107 AD) a kas ebidensia.[22]
Dagiti nasapa nga astronomo ti Europa a kas ni Tycho Brahe ket nakaitudo kadagiti baro a bituen iti langit a rabiii (kalpasan daytoy ket nainaganan a kas ti novae), nga agipalpaltiing a dagiti kalangitan ket mabalbaliwan. Idi 1584 ni Giordano Bruno ket nagipalpaltiing a dagiti bituen ket kasla iti Init, ken baka adda met dagiti nadumaduma a planeta, a mabalin pay a kasla ti Daga, nga agpalpalikmut kaniada,[23] ti maysa a kapanunutan a nasapsapa a naipalpaltiing babaen dagiti taga-ugma a Griego a pilosopo, a ni Demokrito ken Epikuro,[24] ken babaen ti and medibal nga Islamiko a kosmologo[25] a kas ni Fakhr al-Din al-Razi.[26] Babaen ti sumaganad a siglo, ti kapanunutan a dagiti bitbituen ket kapada ti Init ket nakaabot kadagiti konsenso manipud kadagiti astronomo. Ti panangipalpalawag no apay a dagitoy a bitbituen ket saanda nga agipakat ti dagup a panagguyod idiay Solar a Sistem, ni Isaac Newton ket nangipaltiing a dagiti bituen ket naipadpada a naiwarwaras iti aniaman a direksion, ti maysa a kapanunutan a nasingdat babaen ti teologo a ni Richard Bentley.[27]
Ti Italiano nga astronomo a ni Geminiano Montanari ket nagirehistro a nakapalpaliiw kadagiti panagdumaduma a karaniag iti bituen nga Algol idi 1667. Ni Edmond Halley ket nagipablaak ti immuna a panagrukod iti maitutop a panaggunay ti dua a paris ti asideg a "agtaltalinaed" a bitbituen, a nangipakpakita a dagitoy ket nagbalbaliwda ti puesto manipud idi panawen dagiti taga-ugma a Gresia astronomo a ni Ptolemy ken Hipparchus. Ti immuna a dagus a panagrukod ti adayo nga bituen (61 Cygni iti 11.4 a lawag a tawtawen) ket naaramid idi 1838 babaen ni Friedrich Bessel a nagus-usar ti paralahe a pamay-an. Dagiti paralelo a panagrukod ket nagipakpakita ti nawatiwat a panagsisina dagiti bituen iti kalangitan.[23]
Ni William Herschel ket isu idi ti immuna nga astronomo a nangpadas a nangkita ti pannakaiwarwaras dagiti bituen iti langit. Idi panawen ti 1780, isu ket nagaramid kadagiti serie ti gantingan iti 600 turturong, ken nagbilang kadagiti bituen ken nagpalpaliiw kadagiti tunggal maysa a linia ti pannakakita. Manipud iti daytoy isu ket nagipatingga a dagiti bilang ti bituen ket imad-adu iti maysa a bangir ti langit, iti turong ti bugas ti Nagririmpuok a Bitbituen . Ti anakna alalaki a ni John Herschel ket nagpadas manen iti daytoy a panagadal idiay abagatan a hemisperio ken nabirukanna ti maysa a kapadpada a panagadu iti isu met laeng a pagturongan.[28] Itipatinayon kadagiti nadumaduma a nagun-odanna, ni William Herschel ket naam-ammuan pay para iti pannakaduktalna nga adda dagiti bituen a saan nga aggigian ti siu met laeng a linia ti panakakita, ngem dagitoy pay ket maipapan ti bagi a kumaduaan nga aggporma dagiti binario a bituen a sistema.
Ti siensia ti nainlangitan a espektroskopia ket napionero babaen ni Joseph von Fraunhofer ken Angelo Secchi. Babaen ti panagipadpada ti espektra dagiti bituen a kas ti Sirius iti Init, isuda ket nabirukanda dagiti paggiddiatan iti kapigsa ken bilang dagiti panagsagsagepsep ti linlinia—ti nalidem a nailangitan nga espektra gapu ti panagsagepsep iti naisangsangayan prekuensia babaen ti tangatang. Idi 1865 ni Secchi ket nangrugi a nagidasig kadagiti bituen kadagiti espektral a kitkita.[29] Nupay kasta, ti moderno a bersion iti nainlangitan a pannakaidasig a pamay-an ket inaramid babaen ni Annie J. Cannon idi panawen ti 1900.
Ti panagpalpaliiw kadagiti doble a bituen ket nakaala ti adu a kangrunaan idi maika-19 a siglo. Idi 1834, ni Friedrich Bessel nagpalpaliiw kadagit panagbalbaliw ti maitutop a panaggunay ti bituen a Sirius, ken nagipagarup ti nailemmeng a kaduana. Ni Edward Pickering ket isu ti immuna a nakaduktal ti espektrokopiko a binario idi 1899 nga idi nakapaliiw ti periodiko a panagpisi ti espektral a linlinia ti bituen a Mizar iti maysa a 104 nga aldaw a paset ti panawen. Dagiti naisalaysay a panagpalpaliiw dagiti adu a binario a bituen a sistema ket inurnong babaen dagiti astronomo a kas ni William Struve ken S. W. Burnham, a nangpalubos a maammuan manipud ti panagkarkulo kadagiti masa ti bituen dagiti pagtayyekan nga elemento. Ti immuna asungbat ti daytoy a parikut ti panakaala pagtayyekan dagiti binario a bituen manipud ti teleskopio a panagpalpaliiw ket inaramid idi babaen ni Felix Savary idi 1827.[30] Ti maikaduapulo a siglo ket nakakita ti imad-adu a napardas a panagabanse iti sientipiko a panagadal kadagiti bituen. Ti potograpo ket nagbalin a napateg a ramit ti astronomiko. Ni Karl Schwarzschild ket naduktalanna a ti maris ti maysa a bituen, ken gapu ti temperaturana, nabalinna a maikeddeng babaen ti panagipada ti panakakita a kadakkel a maipada ti potograpiko a kadakkel. Ti panakarang-ay ti potoelektriko a potometro ket nangpalubos ti napudno a panagrukod iti kadakkel kadagiti nadumaduma a paggiddiatan ti kaatiddog ti allon. Idi 1921 ni Albert A. Michelson ket nagaramid ti immuna a panagrukod iti nainlangitan a diametro a nagusar ti maysa a interperometro iti Hooker a teleskopio.[31]
Ti nangruna a konsepto nga obra iti maipapan ti bagi a pannakaibatay dagiti bituen ket rimsua idi ppanawen ti immuna a dekada iti maikaduapulo a siglo. Idi 1913, ti Hertzsprung-Russell a diagrama ket naaramid, a nangipangato ti astropisika a panagadal kadagiti bituen. Dagiti nagballigi a modelo ket naparang-ay tapno maipalpalawag dagiti kaunegan ti bituen ken ti nainlangitan nga ebolusion. Ti espektra dagiti bituen ket nagballigi pay a naipalpalawag babaen kadagiti panagrang-ay ti kuantum a pisika. Daytoy ket nangpalubos ti nagbuklan a kimiko iti nanilangitan a tangatang.[32]
A malaksid dagiti supernova, dagiti agmaymaysa a bituen ket nangrunadan a napalpaliiw ti bukodtayo a Lokal a Grupo kadagiti ariwanas,[33] ken naipangpangruna ti makitkita a aset ti Nagririmpuok a Bitbituen (a kas naipakita babaen ti naisalaysay a katologo dagiti bituen a magun-od para iti bukodtayo nga ariwanas).[34] Ngem adda dagiti bituen a napalpaliiw idiay M100 nga ariwanas ti Nagririmpuok a Virgo, nga agarup a 100 a riwriw a lawag ti tawtawen manipud ti Daga.[35] Idiay Lokal a Nalatak a Nagririmpuok mabalin a makita dagiti nagririmpuok a bitbituen, ken dagiti agdama a teleskopio ket mabalinda a paliiwen dagiti nakusnaw nga agmaymaysa a bitbituen idiay Lokal a Nagririmpuok—ti kaadaywan a naresolba a bitbituen ket sumuroka sangagasut a riwriw a lawag ti tawtawen ti kaadayona[36] (kitaen ti Cepheids). Nupay kasta, ti ruar ti Lokal a Nalataka ripuok dagiti ariwanas, awan dagiti bituen wenno agmaymaysa a bitbituen wenno rimpuok dagiti bituen ti napalpaliiw. Malaksid laeng ti nakusnaw a ladawan ti dakkel a rimpuok ti bituen a naglaon kadagiti ginasut a ribo a bitbituen a mabirukan ti maysa a bilion a lawag ti tawtawen ti kaadayona[37]—sangapulo a beses nga ad-adayo ngem ti dati a napalpaliiw a rimpuok ti bituen.
Dagiti pannakatudonan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti konsepto iti konstelasion ket naam-ammuan a rimsua idi paset ti panawen a Babilonikoi. Dagiti taga-ugma a nagbuybuya ti langit ket nagipagarup a dagiti prominente a panakaurnos dagiti bituen ket nagpormada kadagiti tabas, ken isosioda dagitoy a naisangsangayan nga aspeto iti katutubo wenno dagiti bukodda a mito. Sangapulo ket dua kadagitoy a pormasion ket naisanglad ti igid ti banda iti ekliptiko ken dagitoy ket nagbalin a batayan iti astrolohia.[38] Kaaduan kadagiti prominente unay nga agmaymaysa a bitbituen ket naikkanda kadagiti nagan, a naisangsangayan ti dagiti panakatudonan ti Arabiko wenno Latin.
Ken dagiti pay dadduma a konstelasion ken ti Init, dagiti bituen a kas ti kinabuklan ket adda dagiti bukodda a mmito.[39] Kadagiti Taga-ugma a Griego, adda dagiti "bituen", a namammoan a dagiti planeta (Griego πλavήtnς (planētēs), a kayatna a saoen ket "agkalkallautang"), ket nagirepresenta kadagiti nadumaduma dios, a nagtaudan ti nagan dagiti planeta Merkurio, Benus, Marte, Hupiter ken Saturno.[39] Ti ( Urano ken Neptuno ket Griego ken dagiti Romano a dios pay, ngem awan kadagitoy a planeta ti naam-ammuan idi Taga-ugma gapu ti nalidem a raniagda. Dagiti naganda ket inpatudo babaen dagiti naud-udi nga astronomo.)
Idi circa 1600, dagiti nagnagan ti konstelasion ket inus-usar a panaginagan dagiti bituen kadagiti maipada a rehion iti langit. Ti Aleman nga astronomo a ni Johann Bayer ket nagpartuat kadagiti serie a mapmapa dagiti bituen ken nagipakat dagiti letra a kas dagiti pannakatudonan ti bitbituen ti tunggal maysa a konstelasion. Kalpasan daytoy ti maysa a numero a sistema a naibatay ti kanawan a panagpangato ti bituen ket naimbento ken nainayon ti katologo ti bituen ni John Flamsteed idiay librona a "Historia coelestis Britannica" (ti 1712 nga edision), a daytoy a numero a sistema a tinawtawagan a Flamsteed a pangitudonan wenno Flamsteed a panagnumero.[40][41]
Babaen ti linteg ti limbang, ti laeng internasional a mabigbigan a turay para iti panagnagan kadagiti nainlangitan a bagbagi ket ti Kappon ti Internasional nga Astronomiko (IAU).[42] Adda dagiti nadumaduma a kompania nga agilaklako kadagiti nagan ti bituen, a ti Britanikoa Biblioteka ket tinawtawganna a kas ti saan a naalagad a komersial a negosio.[43][44] Nupay kasta, ti IAU ket nakisina manipud kadagiti komersio a pannakasanay, ken dagitoy a nagan ket saan a mabigbigan babaen ti IAU wenno inus-usarda.[45] Ti kastoy a maysa a kompania nga agnagnagan ket ti Internasional a Rehistro ti Bituen, a daytoy ket, idi panawen ti 1980, ket napabasol idi ti ulbod a pannakasanay gapu ti panagiparangna a dagiti naipatudo a nagan ket opisial. Daytoy saanen a maaramid a pannakasanay ti ISR ket inpormal a naibaga a maysa nga ulbod ken maysa a suitik,[46][47][48][49] ken ti Departamento ti Siudad ti New York iti Pannakibiang ti Aggatgatang ket nagited kadagiti panaglabsing a maisuppiat ti ISR para iti panagaramid kadagitoy suitik pannakasanay ti komersio.[50][51]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bahcall, John N. (2000-06-29). "Kasano nga Agraniag ti Init". Pundasion ti Nobel. Naala idi 2006-08-30.
- ^ Richmond, Michael. "Ti kinaudi nga agpang iti ebolusion para dagiti ababaab ti masa a bituén". Pagadalan iti Teknolohia ti Rochester. Naala idi 2006-08-04.
- ^ "Estelar nga Ebolusion ken Ipapatay". NASA Observatorium. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Iben, Icko, Jr. (1991). "Ebolusion ti maysa ken binario a bituen". Astropisika a Warnakan Suplemento a Serie 76: 55–114. Bibcode:1991ApJS...76...55I. doi:10.1086/191565.
- ^ a b Forbes, George (1909). Pakasaritaan iti Astronomia. Londres: Watts & Co. ISBN 1-153-62774-4.
- ^ Hevelius, Johannis (1690). Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia. Gdansk.
- ^ Tøndering, Claus. "Other ancient calendars". WebExhibits. Naala idi 2006-12-10.
- ^ von Spaeth, Ove (2000). "Panagipetsa ti Kadaanan nga Ehipsio a Mapa ti Bituen". Sentaurus Internasional a Mahasina iti Pakasaritaan ti Matematika, Siensia ken Teknolohia 42 (3): 159–179. Naala idi 2007-10-21.
- ^ Amianan, John (1995). Ti Norton a Pakasaritaan iti Astronomia ken Kosmolohia. New York ken Londres: W.W. Norton & Company. pp. 30–31. ISBN 0-393-03656-1.
- ^ Murdin, P. (Nobiembre 2000). "Aristillus (c. 200 BC)". Ensiklopedia iti Astronomia ken Astropisika. Bibcode:2000eaa..bookE3440. doi:10.1888/0333750888/3440. ISBN 0-333-75088-8.
- ^ Grasshoff, Gerd (1990). Ti pakasaritaan ti katologo ti bituen ni Ptolomeo. Springer. pp. 1–5. ISBN 0-387-97181-5.
- ^ Pinotsis, Antonios D. "Astronomia iti Taga-ugma a Rodas". Paset iti Astropisika, Astronomia ken Mekaniko, Departamento iti Pisika, Unibersidad itiAthens. Naala idi 2009-06-02.
- ^ Clark, D. H.; Stephenson, F. R. (Hunio 29, 1981). "Ti Naipakasaritaan a Supernovae". Supernovae: Ti panagkita iti agdama a panagsukiso; Nagbanagan dagiti Instituto ti Nasayaat a Panagadal. Cambridge, Inglatera: Dordrecht, D. Reidel Publishing Co. pp. 355–370. Bibcode:1982sscr.conf..355C.
- ^ Zhao, Fu-Yuan; Strom, R. G.; Jiang, Shi-Yang (2006). "Ti Saili a Bituen iti AD185 Baka ngata Daytoy ket maysa a Supernova". Insika Warnakan iti Astronomia ken Astropisika 6 (5): 635–640. Bibcode:2006ChJAA...6..635Z. doi:10.1088/1009-9271/6/5/17.
- ^ "Dagiti Astronomo ket Nagpalseng ti Karaniagan a Bituen iti Pakasaritaan". NAOA News. Marso 5, 2003. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Frommert, Hartmut; Kronberg, Christine (Agosto 30, 2006). "Supernova 1054 – Pannakapartuat ti Rasa a Nebula". SEDS. Unibersidad iti Arizona.
- ^ Duyvendak, J. J. L. (Abril 1942). "Ti sumarsaruno pay a Datos nga Agibakbaklay ti pannakainaganan iti Rasa a Nebula nga adda ti Supernova iti 1054 A.D. Paset I. Ti Taga-ugma a Kronika ti Akindaya". Pannakaipablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Pasipiko 54 (318): 91–94. Bibcode:1942PASP...54...91D. doi:10.1086/125409.
Mayall, N. U.; Oort, Jan Hendrik (Abril 1942). "Ti sumarsaruno pay a Datos nga Agibakbaklay ti pannakainaganan iti Rasa a Nebula nga adda ti Supernova iti 1054 A.D. Paset II. Ti Astronomiko a Pannakakita". Panakaipablaak ti Astronomiko a Kagomongan ti Pasipiko 54 (318): 95–104. Bibcode:1942PASP...54...95M. doi:10.1086/125410.
- ^ Brecher, K. (1983). "Taga-ugma a rehistro ti Rasa a Nebula supernova". Ti Obserbatorio 103: 106–113. Bibcode:1983Obs...103..106B.
- ^ Kennedy, Edward S. (1962). "Review: Ti Obserbatorio iti Islam ken ti Lugarna iti Sapasap a pakasaritaan iti Obserbatorio babaen ni Aydin Sayili". (warnakan) 53 (2): 237–239. doi:10.1086/349558.
- ^ Jones, Kenneth Glyn (1991). Nebulae ni Messier ken dagiti raay ti bituen. Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. p. 1. ISBN 0-521-37079-5.
- ^ Zahoor, A. (1997). "Al-Biruni". Unibersidad ti Hasanuddin. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2008-06-26. Naala idi 2007-10-21.
- ^ Montada, Josep Puig (Septiembre 28, 2007). "Ibn Bajja". Stanford nga Ensiklopedia iti Pilosopia. Naala idi 2008-07-11.
- ^ a b Drake, Stephen A. (Agosto 17, 2006). "Ababa a Pakasaritaan iti Nangato nga Enerhia (X-ray & Gamma-Ray) nga Astronomia". NASA HEASARC. Naala idi 2006-08-24.
- ^ "Dagiti Exoplaneta". ESO. Hulio 24, 2006. Naala idi 2006-10-11.
- ^ Ahmad, I. A. (1995). "Ti nagbanagan iti Qur'anic a kosepto iti astronomiko a penomena iti Islamiko a sibilisasion". Vistas iti Astronomia 39 (4): 395–403 [402]. Bibcode:1995VA.....39..395A. doi:10.1016/0083-6656(95)00033-X.
- ^ Setia, Adi (2004). "Ni Fakhr Al-Din Al-Razi iti Pisika ken Katutubo iti Maipapan ti Bagi a Lubong: Ti Immuna a Panakakita". Islam ken Siensia 2. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-07-10. Naala idi 2010-03-02.
- ^ Hoskin, Michael (1998). "Ti Kuenta dagiti Naidulin iti Panagsurat ti Pakasaritaan iti Astronomia". Siensia nga Instituto ti Limbang a Teleskopio. Naala idi 2006-08-24.
- ^ Proctor, Richard A. (1870). "Adda kadi kadagiti nebulusa ket bituen a sistema?". Katutubo 1 (13): 331–333. Bibcode:1870Natur...1..331P. doi:10.1038/001331a0.
- ^ MacDonnell, Joseph. "Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) ti Ama iti Astropisika". Unibersidad ti Fairfield. Naala idi 2006-10-02.
- ^ Aitken, Robert G. (1964). Dagiti Binario a Bituen. New York: Dover Publications Inc. p. 66. ISBN 0-486-61102-7.
- ^ Michelson, A. A.; Pease, F. G. (1921). "Panagrukod iti diametro ti Alpha Orionis nga inusar ti interperometro". Astropisika a Warnakan 53: 249–259. Bibcode:1921ApJ....53..249M. doi:10.1086/142603.
- ^ Unsöld, Albrecht (2001). Ti Baro a Kosmos (Maika-5 nga ed.). New York: Springer. pp. 180–185, 215–216. ISBN 3-540-67877-8.
- ^ a kas ti Battinelli, Paolo; Demers, Serge; Letarte, Bruno (2003). "Pangsukisok ti Karbon a Bituen idiay Lokal a Grupo. V. Ti ruar a disko iti M31". Ti Astronomiko a Warnakan 125 (3): 1298–1308. Bibcode:2003AJ....125.1298B. doi:10.1086/346274.
- ^ "Ti Milenio a Bituen Atlas ket agmarka ti pannakalpas ti Hipparcos a Mision ti ESA". ESA. Disiembre 8, 1997. Naala idi 2007-08-05.
- ^ Villard, Ray; Freedman, Wendy L. (Oktubre 26, 1994). "Ti Hubble a Teleskopio ti Limbang ket Nagrukod ti Napudno a Kaadayo ti Kaadaywan nga Ariwanas". Hubble Site. Naala idi 2007-08-05.
- ^ "Ti Hubble ket Nalpasna ti Walo a Tawen a Ganetget a Mangrukod ti Dumakdakel a Law-ang". Hubble Site. Mayo 25, 1999. Naala idi 2007-08-02.
- ^ "Ti UBC Prof., alumnus ket nakaduktal kadagiti adayo a rimpuok ti bituen: a maysa a bilion a lawag ti tawen ti kaadayona.". UBC Public Affairs. Enero 8, 2007. Naala idi 2007-08-02.
- ^ Koch-Westenholz, Ulla; Koch, Ulla Susanne (1995). Mesopotamia nga astrolohia: pangyuna ti Babilonio ken Asiriano nailangitan a pannakadios. Pagipablaakan nga Intituto ti Carsten Niebuhr 19. Museo a Tusculanum a Pagmalditan. p. 163. ISBN 87-7289-287-0.
- ^ a b Coleman, Leslie S. "Dagiti mito, Sarsarita ken Tinawtawid a pannakaammo". Frosty Drew nga Obserbatorio. Naala idi 2012-06-15.
- ^ "Naming Astronomical Objects". Kappon ti Internasional nga Astronomiko (IAU). Naala idi 2009-01-30.
- ^ "Panaginagan dagiti Bituen". Dagiti Estudiante para iti Panagsukisok ken Panagrang-ay iti Limbang (SEDS). Naala idi 2009-01-30.
- ^ Lyall, Francis; Larsen, Paul B. (2009). "Kapitulio 7: The Moon and Other Celestial Bodies". Linteg ti Limbagng: Maysa Tratado. Ashgate Publishing, Ltd. p. 176. ISBN 0-7546-4390-5.
- ^ "Panagnagan dagiti bituen". Siensia nga Astropisiko nga Organisasion. 2005. Naala idi 2010-06-29.
- ^ "Renunsia: Naganan ti maysa abituen, naganan ti maysa a rosas ken dadduma pay, kapadpadana a negosio". Biblioteka ti Britaniko. Ti Gimong ti Britaniko a Biblioteka. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Andersen, Johannes. "Panaggatng dagitiBituen ken Nagnagan ti Bituen". Kappon ti Internasional nga Astronomiko. Naala idi 2010-06-24.
- ^ Pliat, Phil (Septiembre 2006). "Panagitinnag ti nagan: Kayatmo ti agbalin a maysa a Bituen?". Eskeptiko nga Agsuksuisok 30.5. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Adams, Cecil (Abril 1, 1998). "Makabayadka ti $35 tapno managanan ti maysa a bituen para kenka?". The Straight Dope. Naala idi 2006-08-13.
- ^ Golden, Frederick; Faflick, Philip (Enero 11, 1982). "Siensia: Nailangtan aPanunot wenno Kosmiko a Panagsuitik?". Times Magazine (Time Inc.). Naala idi 2010-06-24.
- ^ Di Justo, Patrick (Disiembre 26, 2001). "Gumatang ti maysa a Bituen, Ngem saanmo a Kukua". Wired. Condé Nast Digital. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-12-09. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Plait, Philip C. (2002). Dakes nga astronomia: dagiti miskonsepto ken madi a panagusar a naiparang, manipud ti astrolohia aginggan ti panagsanglad iti bulan 'angaw'. John Wiley and Sons. pp. 237–240. ISBN 0-471-40976-6.
- ^ Sclafani, Tom (Mayo 8, 1998). "Ti Komisioner ti Pannakibiang dagiti Aggatgatang a ni Polonetsky ket Nagballag kadagiti Gumatgatang: "Ti Panagggatang ti maysa a Bituen Ket saan a Makaaramid kaniam ti Kasta"". Sentro ti Nailian nga Astronomia ken Ionosperio, Aricebo nga Obserbatorio. Naala idi 2010-06-24.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pickover, Cliff (2001). The Stars of Heaven. Oxford University Press. ISBN 0-19-514874-6.
- Gribbin, John; Gribbin, Mary (2001). Stardust: Supernovae and Life—The Cosmic Connection. Yale University Press. ISBN 0-300-09097-8.
- Hawking, Stephen (1988). A Brief History of Time. Bantam Books. ISBN 0-553-17521-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bituen idiay Wikimedia Commons
- Kaler, James. "Portraits of Stars and their Constellations". University of Illinois. Naala idi 2010-08-20.
- "Query star by identifier, coordinates or reference code". SIMBAD. Centre de Données astronomiques de Strasbourg. Naala idi 2010-08-20.
- "How To Decipher Classification Codes". Astronomical Society of South Australia. Naala idi 2010-08-20.
- "Live Star Chart". Dobsonian Telescope Community. Naala idi 2010-08-20. Kitaen dagiti bituen iti ngato ti lokasionmo
- Prialnick, Dina et al. (2001). "Stars: Stellar Atmospheres, Structure, & Evolution". University of St. Andrews. Naala idi 2010-08-20.


text:
Renasimiento
Ti Renasimiento, manipud ti Pranses: Renaissance "pannakaipasngay manen", Italiano: Rinascimento, manipud ti rinascere "maipasngayto")[1] ket maysa idi a kultural a tignay a gimmay-at iti agarup a paset ti panawen manipud idi maika-14 aginggana ti maika-17 a siglo, a nangrugi idiay Italia idi Naladaw a Tengnga a Panpanawen ken ti kalpasanna ket naiwarwaras iti amin a paset ti Europa. Urayno ti kaada ti papel ken ti inbension ti maiyakar a kita ti metal ket nangipardas ti pannakaiwarwaras dagiti kapanunotan manipud idi naladaw a maika-15 a siglo, dagiti panagbalbaliw ti Renasimimiento ket saan nga agpapada a napadas iti ballasiw ti Europa.
A kas kultural a tignay, daytoy ket nangsakop ti pannakapasayaat iti Latin ken dagiti bernakular a literatura, a nagrugi idi maika-14 a siglo iti pannkaipangato ti panagadal a naibatay kadagiti klasikal a taudan, nga inpammadayaw dagiti kontemporario kenni Petrarch, ti panagrang-ay ti nailinia a perspektibo ken dadduma pay a pamay-an iti panangipakita ti nasaysayaat a masna a realidad iti pinintaan, ken ti nagininut ngem adu a pannakaiwarwaras ti reporma ti edukasion.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Diksionario ti Online nga Etimolohia: "Renasimiento"". Etymonline.com. Naala idi 2009-07-31.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Burckhardt, Jacob Ti Sibilisasion ti Renasimiento idiay Italia (1860), ti nadayeg a klasiko; naiyaon ken testo apanagbiru ti 2007 nga edision; ken ti pay kompleto a testo ti online
- Reynolds, L. D. ken ni Wilson, Nigel Dagiti Agsursurat ken dagiti Eskolar: Ti pagsurota ti tranmision iti Griego ken Latin a Literatura Clarendon a Pagmalditan, Oxford, 1974


text:
LAOAG CITY – Inyusuat idi kalman dagiti nagduduma a grupo dagiti Pinoy workers idiay pagilian a Libya ti 21-day synchronized prayer time.
Daytoy ti kinumpirmaran iti Bombo Radyo babaen ti pannakiuman iti Facebook kenni RJ Rodejo, taga Polangui, Albay ngem residente itan ti Cainta,Rizal ken agdama nga agtrabtrabaho kas Procurement Manager iti Oil Services Company idiay Libya.
Inawagan ti grupo ti imatang ti ami a Pinoy iti nagduduma a paset ti Libya tapno agkaykaysa da nga agkararag iti oras ti alas nuwebe iti bigat, alas tres ti malem ken alas nuwebe ti rabii nga agturpos iti uneg ti 21 nga aldaw.
Gagem ti synchronized prayer time nga ikararag ti panagsubli ti linak,urnos ken talna idiay Libya.
Kuna ni Rodejo, ti grupo da ket immuna a nangiwayat ti prayer time idi kalman iti chapel ti Central Hospital idiay Tripoli,Libya karaman ti sumagmamano a Pinoy nurses nga agtratrabaho iti nasao nga ospital.
Inbatad ni Rodejo nga kalikagum da unayen nga agsubli ti normal nga situasyon iti nasao a pagilian.
Kuna na a gapu ti nariribuk a situasyon idiay Libya ket na-inspiraran da iti biag ni Daniel iti Old Testament ti Biblia rason a nagkomit da iti Dios a mangiwayat ti prayer time tapno kiddawen da nga agsublin ti linak,urnos ken talna iti nasao a lugar.
Nangrugi ti synchronized prayer time idi kalman Agosto 22 ket agturpos intono Setyembre 11 iti daytoy a tawen.


text:
LAOAG CITY - Im-imbestigaren iti agdama ti Philippine National Police ti Sarrat, Ilocos Norte ti maysa a baro kalpasan nga inpakita na ti mabagbagi na iti sumagmamano a babbai iti Brgy. 22 iti nasao nga ili.
Nabigbig ti suspek a ni Michael Palacio, 24, baro, taga Cagayan ngem agdama nga agnaed iti Brgy. Loing iti ili ti Piddig.
Segun ti palawag dagiti nagreklamo nga uppat nga babbai iti kuwerpo ti pulisya, napasamak ti insidente idi limmabas da iti igid ti waig nga paglablabaan ti suspek.
Nakigtot laengen dagiti biktima idi kellaat nga ipakita kadakuada ti suspek ti mabagbagi na.
Gapu iti daytoy ket nagtataray dagiti nasao a babbai no sadino a tallo kadakuada ti babbalasang ken maysa ti addan asawa na ket nagsuplong da iti kameng ti Barangay Peacekeeping Action Team (BPAT) iti nasao a barangay.
Dagus a nagturong ti kameng ti BPAT iti suspek ken dagus na met nga inyendorsar iti PNP Sarrat tapno maimbestigar.
Saan met a masigurado no ti suspek ket nabartek idi inpakita na ti mabagbagi na kadagiti nasao a babbai.


text:
LAOAG CITY - Plano ti gobyerno municipal ti ili a Nueva Era a padayawan apaman nga agbakasyon iti ili da ni Ivy Elaine Aguilar Cadalzo a nagbalin a "top notcher" iti 2014 Geodetic Engineer Licensure Exam.
Imbatad ni Mayor Aldrin Garvida a daytoy ket gapu ta ni Cadalzo ti agserbi nga inspirasyon kadagiti agpapaadal a nagannak nangnangruna kadagiti overseas Filipino workers nga agsaksakripisyo tapno mapagadal da dagiti annak da.
Inlawlawag ni Garvida a naggapo ni Cadalzo iti nakurapay a pamilya rason a napanunutan pay ti ama na ti napan nagtrabaho iti ballasiw taaw.
Kuna ti mayor a nagadal ni Cadalzo ti elementarya idiay Barangobong Elem. School ngem napan na intuloy ti panagadal na idiay Manila kalpasan a napan idiay Saudi Arabia ti ama na.
Innayon na a nalaing ni Cadalzo gapu ta nagadal daytoy iti science high school idiay Valenzuela iti sekondarya ken nagturpos a cum laude idiay University of the Philippines idiay Diliman, Quezon City.


text:
Laoag City - Naireklamo ti maysa a baro iti Philippine National Police (PNP) ti Sarrat, Ilocos Norte gapu iti panangipakita na ti mabagbagi na kadagiti uppat a babbai iti nasao nga ili.
Nabigbig daytoy a ni Michael Palacio, agtawen ti 24, maysa a mannalon, taga Cagayan ngem agnanaed idiay Barangay Louing iti ili ti Piddig.
Naamoan a mismo a ni Constancio Fernandez, maysa a kameng ti BPATS ti napan nangiyendorsar ken ni Palacio iti kwerpo ti pulisya.
Iti agdama, agtultuloy ti panangim-imbestigar dagiti kameng ti PNP-Sarrat no ania ti makagapu nga inpakita ni Palacio ti mabagbagi na kadagiti uppat a babbalasang.
Saan met pay a makumpirmaran dagiti maseknan no ni Palacio ket nakainom wenno saan.
Naamoan a kabayatan ti ilalabas dagiti saanen a nainaganan pay a babbalasang iti paglablabaan ni Palacio a creek iti Barangay 22 ti ili a Sarrat ket kellaat na lattan nga inpakita kadakuada ti mabagbagi na a rason ti nagtartarayan dagiti maseknan.


text:
Kategoria:Dagiti Mula a Makasabidong, Makapabullan wenno Makaparugso
Listaan dagiti mulmula nga makasabidong, makapabullan wenno makaparugso. Dagitoy ket maibilang nga yerba, bunga, fungi, sabsabong ken dadduma pay. Kaaduan dagitoy ket iparit ti agsasabali a govierno a mangimula wenno mangapit. Dagiti dadduma ket mabalin nga usaren (kas iti kape, tabaco ken itsa).
Pampanid iti kategoria "Dagiti Mula a Makasabidong, Makapabullan wenno Makaparugso"
Ti sumaganad a 3 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 3 a dagup.


text:
Pagilian
Iti political a heografia ken internasional a politica, ti pagilian ket maysa a heografikal a teritorio. Maar-aramat a kas pangawag iti agpada a konsepto ti nasion (cultural nga entidad) ken estado (political nga entidad).
Ti maysa a pagilian ket gagangay nga addaan iti bukod a govierno, administrasion len linlinteg; ken kaaduanna a nga addaan iti constitusion, polisia, militaria, annuroten iti buis, ken populasion.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lonely Planet Clickable map and information on the world's countries
- Nationmaster.com
- PopulationData.net
- United Nations statistics devision
- United Nations eDocs Web Service XML data list of countries.
- United Nations - UNeDocs Code List Web Service


text:
Kadawyan a tawen
Ti kadawyan a tawen (Ingles: common year) ket maysa a makunkuna a kadawyan a kita ti kalendario a tawen. Adda daytoy ti husto a 365 nga al-aldaw ken saan a bisiesto a tawen. Ti kadawyan a tawen ket adda ti 365 nga al-aldaw ken adda met ti eksakto a 52 a lawas ken maysa pay nga aldaw, ti sumaruno a tawen ket maysa nga aldaw a naladladaw iti lawas. Iti sabali pay a panagkuna, ti kadawyan a tawen ket mangrugi ken aglabes latta iti sipud nga aldaw iti lawas. (Kaspagarigan, idi 2010, iti Enero 1 ken Disiembre 31 dagitoy dua a bulan ket nagdatengda iti aldaw a Biernes.)
- Ti 2001 ket nangrugi iti Lunes.
- Ti 2002 ket nangrugi iti Martes.
- Ti 2003 ket nangrugi iti Mierkoles.
- Ti 2005 ket nangrugi iti Sabado.
- Ti 2006 ket nangrugi iti Domingo.
- Ti 2007 ket nangrugi iti Lunes.
- Ti 2009 ket nangrugi iti Huebes.
- Ti 2010 ket nangrugi iti Biernes.
- Ti 2011 ket nangrugi iti Sabado.
- Ti 2013 ket nangrugi iti Martes.
- Ti 2014 ket nangrugi iti Mierkoles.
- Ti 2015 ket mangruginto iti Huebes.
Ti kalendario a Gregoriano, 303 iti amin kadagiti 400 a tawen ket kadawyan a tawen. Ti met kalendario a Huliano, 300 iti amin kadagiti 400 a tawen ket kadawyan a tawen. Iti kalendario a lunisolar ken ti kalendario a lunar ti kadawyan a tawen ket adda ti 354 nga aldaw.