text:
ITI SAN MARCELINO Emergency Hospital a nagsubli ti puot ni Joey. Madmadi ti riknana. Agkakapsut. Kayatna iti mangan, ngem dina met ammo ti kayatna a kanen. No mangan lattan iti uray ania, iruarna met laeng. Simmeksek ti panunotna ti pasamak, ngem nalpasen, adtoyen ti bunga iti dina panangpanunot ti maiparbeng. Ti bunga ti kinadursok wenno kinadarasudos, no maibilang a kasta ti napalabasda a bunga iti saan a panagannad wenno panagparbeng.
No maminsan, maibilang a kinadursok ti mangibulos ti rikna iti kapanagan a saan nga ammo iti masakbayan wenno saan a panunoten ti ibunga daytoy a komplikasion.
‚ÄúMaselan nga agsikog ni Joey. Adda dagiti kaso a kasta. Isu a nasken nga ituonmmo ti amin nga atensionmo kenkuana, Perrie, ta dinto ket maalisan.‚ÄĚ Kinuna ti Obstetician-Gynaecologist, a kabarangayanda met laeng.
‚ÄúAnia ti aramidenmi, doktora,‚ÄĚ inamad ni Perrie. ‚ÄúAyna, pangaasim, tulongannakami, please‚Ķ!‚ÄĚ ket iniggaman pay ti beki ti dakulap ti doktora iti panagpakaasina.
Saan met a matimtimek ni Joey, inkidemna lattan. Binay-annan dagiti dua nga agsarita.
‚ÄúWen, tulongankayo. Dikay madanagan, normal laeng dayta‚Ķ! Ken saan nga agbayag‚Ķ‚ÄĚ
‚ÄúApay a kasdiay, doktora?‚ÄĚ Nagsennaay pay ti beki.
‚ÄúAnia ti kayamo a sawen?‚ÄĚ
‚ÄúSiak a koma ti nagsikog, ta siak ti babai‚Ķ!‚ÄĚ
Nanglangit ti doktora nga umis-isem, a kasla agtiltiliw iti umno a balikas nga isungbatna iti ngatangata ni Perrie. Nagaw-at ti mugingna ti punto a kasapulan a sumakay iti situasion a di ket sumuba iti agos a sigurado a mangipaay iti narikrikut nga argumento wenno pannakaipasidong iti awan gibusna a diskusion.
‚ÄúPudno ta kunam, sika ti babai, ngem ni Joey ti addaan matris, dayta ti gapuna a nagsikog, saan a sika‚Ķ‚ÄĚ Umis-isem ti doktora.
Ni Joey, nagsennaay iti nangngegna. Nagbiddut? Biddut. Wen, maysa a biddut ti napasamak. Kagurana ti bagina. Kadurmenna, ngem adtoyen a nalpas ti amin, a nasken a sangnguenda ti bunga ti kinalupoyda. Kas kuna ni Mamana idi agsapat’ kalman, saan a pakaibabainan ti nakailaw-ananda, no di ket maysa a kinapudno. Ti nasken ken maiparbeng ket sangnguenda, takderan ken ikalintegan ti inaramidda. Ta dagiti laeng awan iti manaknakemna iti mangtallikod ti nadayaw a responsibilidad. Isuda a dua, addaan nakem, madaydayaw ken addaan mararaem a pamilia. Ti panangtallikod ti nadayaw a responsibilidad ket panangirurumen ti bukod a bagi ken pamilia.
Inutob ni Joey ti marikriknana kadagiti masukansukat a nakarelasionna iti Manila. Nupay adu ti bilang dagitoy, saanna a narikna ti pannakapnek. Adda kurang a tuntuntonen ti kaunegan a paset ti barukongna. Ti tao, agingga saanna a marikna ti pannakapnek dinto met sumardeng nga agabentura wenno agsukisok.
No koma, ta nalappedanna ti bagina, naisurona ti maiparbeng, naliklikan koma ti pasamak a saan laeng a mangipapaay iti agdama a dakkel a ngatangata no dipay ket dakkel unay a parikut, a parikutna, a parikutda a dua.
Ania itan ti aramidenna?
Idi agsapat’ kalman, nga agduldul-o ni Joey, dina nailimed kadagiti dadakkelna. Nagpalutpot dagiti dadakkelna, no adda napasamakdan ken Perrie. Gapu ta agkakapsut ken maul-ulaw ni Joey dina napanunot iti aglibak ken saan met nairuam nga aglibak.
‚ÄúMaaddaaankamin iti apo! Tenkio, anak, ta dinakam pinaay ken Papam!‚ÄĚ Ngem agkudkudkod ti tuktok ti ama, a kasla naiyaw-awan. ‚ÄúApay, kadi Papa?‚ÄĚ
‚ÄúDua nga alanganin‚Ķ?‚ÄĚ
‚ÄúAyna, Papa, saan koma a ti kinataoda ti panghusgaan kadakuada no di ket iti kinaasinoda!‚ÄĚ
Ket pagammuan, maragsakan met ti ama nga immarakop ken ni Joey, ket kinunana: ‚ÄúKayatko ni Perrie a kasimpungalam, anak, agkabagaykayo! Iti agnanayon, saan laeng a kanayon nga inkam imbaga ti pagayatmi kenka no di ket imparikna. Tenkyu ta impariknam met ti panagayatmo kadakami!‚ÄĚ
NATULAG TI kallaysa dagiti dua. Ngem sakbay a makapagkallaysada, nasken a sumangoda pay nga umuna iti seminar iti simbaan, ti precana, ta dayta ti rekititos iti panagala iti lisensia dagiti agkasar iti Relihion Katoliko. Ti precana, ket panangdengngeg ti laygo wenno lay leader ti rikna, pakinakem, ken arapaap dagiti agkallaysa. Mabagbagaanda met kadagiti ideal nga aramidenda, tapno agbanag a naurnos ken naannayas ti buklenda a pamilia.
Iti rigatna, saan a makaikeddeng iti umno ti laygo idi nautobna a bakla ken tomboy dagiti mangal-ala iti lisensia tapno makapagkallaysada. Isu a nagpakada tapno ayabanna ti kabarbaro la unay a nadesignaran nga assistant parish priest ta isu iti agikeddeng iti umno.
‚ÄúKunakto pay a dakayo!‚ÄĚ Naggarakgak ni Father Ramon Salisburo, ‚ÄúIti kinaatiddog ti prosesion, iti simbaan met laeng ti pagtungpalan!‚ÄĚ Agmalmalanga ni Joey, ket pasaray mangitudo iti padi. ‚ÄúWen, siak, ti kapurokanyo!‚ÄĚ Naggagarakgak manen ti padi. ‚ÄúNabiitak pay a naordinan. Ditoyak pay biit parokia ni San Marcelino kabayatan iti panangurayko iti ipapanko sadiay Roma a panagadal manen.‚ÄĚ
Umis-isem ni Joey nga agngilngilangil, ken nagmano iti padi. Timmulad ni Amparo.
‚ÄúSiak iti mangkasar kadakayo. Ngem, nasken a surotentayo ti umno tapno awan iti intay pakabasolan iti simbaan, nangruna iti Dios.‚ÄĚ
‚ÄúAnia ti kayatmo a sawen, father?‚ÄĚ Dinamag ti lesbi.
‚ÄúTi reglamento iti simbaan ket masurot, sika Joey iti agisuot iti trahe de boda.‚ÄĚ
Nagreklamo dagiti dua ta agpadadan a nakapagpadait iti isuotda. Ngem sibubukel met ti pangngeddeng ti padi, saan a mabalin a ni Amparo iti ag-trahe de boda ken ni Joey ti agbarong.
Inkeddeng dagiti dua nga alanganin nga itantan pay laeng ti kallaysada, gapu ta agtukiad ti riknada iti rekititos ti simbaan.
Ket binagbagaan dagiti dadakkelda, dagiti kakabagianda ken gagayyem.
Saan met a nagsardeng a nammagbaga ti padi. ‚ÄúNo malpas ti seremonia iti simbaan, uray no agbadokayo met laeng iti kayatyo! Saan a biangan ti simbaan daytan ta nalpasen ti seremonia ti matrimonial ti kallaysa. Umayakto met makikaan!‚ÄĚ Ket naggarakgak pay ti ubing a padi.
Ket nagkallaysa dagiti dua. Nagnaedda iti balayda da Joey. Kalpasan ti sumagmano nga aldaw, naynay ti panagulaw ti lesbi, ken saan unay a makakaan.
‚ÄúTungpalem amin a kayatna a kanen!‚ÄĚ Balakad ti OB-Gynae.
‚ÄúKayatko ti pinakbet‚Ķ‚ÄĚ inyasug ni lesbi.
Dagus a nagpagatang ni beki kadagiti ingridientes. Ngem nakamisuot ni lesbi.
‚ÄúApay? Siak ti mangluto! Sagpawak ti bagnet,‚ÄĚ palawag ti beki.
‚ÄúDagita met! ‚ÄėTay singin a tarong, singin a paria, singin nga okra ken singin a kamatis a! Uray awan ti sagpawnan ta awan met ti singin a baboy!‚ÄĚ
Ket uray la agkamkammaulaw nga agbirbirok ti beki kadagiti ingridientes iti tiendaan, ngem awan iti masarakanna. Sinursorna dagiti kanatengan ti barangayda ken kabangibang a barangay, nga isu iti nakasarakanna kadagiti inggridientes a singin.
‚ÄúIlutokon ngarud, agurayka biit, sweet‚Ķ!‚ÄĚ Inlambing ti beki.
‚ÄúSaan a sika iti mangiluto!‚ÄĚ
‚ÄúHa? Asino ngarud?‚ÄĚ
‚ÄúMangbirokka iti singin a mangiluto.‚ÄĚ
‚ÄúAy, apoka met nga aginaw‚Ķ!‚ÄĚ
‚ÄúTay babai ken lalaki a singin ti kayatko‚Ķ!‚ÄĚ
Naimbag laengen ta adda kakabsat ni Shy a singin a babai ken lalaki ken adda iti maika-grade six iti elementaria iti eskuelaan ti barangayda. Isuda iti sinuroan ni Perrie nga agluto. Ket indasardan ti linuto.
‚ÄúManganka ngaruden, sweet‚Ķ‚ÄĚ inyayug pay ni beki. ‚ÄúAy, Apo, ti misterkon, aya, nagrighat ketdin nga agsikhog! Komha, siak laengen!‚ÄĚ Kunana nga umis-isem.
‚ÄúAnia a mangan? Saan a siak, no di ket isuda met laeng a nagluto! Mabsogak no mabsogda metten!‚ÄĚ
‚ÄúNagrigatka metten nga aginaw‚Ķ!‚ÄĚ
‚ÄúKayatmo ngarud a maalisanak?‚ÄĚ
Ket awan ti naaramidan ti beki. Inkunsultana manen iti doktora.
Impasidong ti doktora ti lesbi iti ultra sound.
‚ÄúCongratulation! Masiguradoak a singin ti sikogmo, Joey!‚ÄĚ
Maragsakan da beki ken lesbi.
Iti maysa a malem, immallatiw da Bert ken Johnny.
‚ÄúLallaki dagiti singinyo ti kunak!‚ÄĚ kuna ni Bert.
‚ÄúBabbai met ti kunak!‚ÄĚ kuna met ni Johnny.
Ket nagpada dagiti dua nga inkalintegan ti pagtaktakderanda a rason.
Ket dimteng ti panaganak ni Joey. Singin, babai ken lalaki.
Kuna manen Bert: ‚ÄúAmangan no immala met kadakayo? Beki ken lesbi! No ania ti puon, isu ti bunga!‚ÄĚ
Kuna ni Joey iti naalumamay: ‚ÄúAnia man ti katataoda, sidadaankami a mangapseptar ken mangipateg kadakuada, ta isuda ti bunga ti pinnategmi. Ti anak ket anak a nasken nga ipateg.‚ÄĚ
‚ÄúSaan koma a ti kinataomi ti mahusgaan, no di ket ti kinaasinomi,‚ÄĚ inyisem met ni beki.
Naggarakgak ni Johnny ket kinunana. ‚ÄúHustokayo, aniaman ti katataoda, awatentayo. Ta ne, nagadun ti tao iti lubong, ngem nagadu met iti saan nga agpakatao!‚ÄĚ
Ket nagkakatawada.
(GIBUSNA)


c: text/html

text:
Che Guevara
Ni Dr. Ernesto Guevara (Hunio 14, 1928 – Oktubre 9, 1967), kaaduan nga am-ammo a kas ni Che Guevara wenno el Che, ket maysa nga Arhentino a Marxista a rebolusionario ken Kubano a daulo ti guerila. Kameng ni Guevara iti Tignay a Maika-26 ti Hulio ni Fidel Castro a nangribbuot ken nangagaw iti poder iti Kuba idi 1965.
Kalpasan a nagpaay iti nadumaduma nga importante a takem iti gobierno ni Castro, pimmanaw ni Guevara iti Kuba idi 1965 tapno aronanna dagiti rebolusion iti sabali a pagpagilian, umuna iti Kongo-Kinshasa (ti agdama a Demokratiko a Republika ti Kongo) sa iti Bolivia, a nakatiliwan kenkuana ti maysa nga operasion militar nga impakat ti CIA. Mapapati a kayat idi ti CIA a biagen ni Guevara tapno mapalutpotda a nalaing, ngem kalpasan a matiliw iti gungugong ti Yuro, natay isuna iti ima ti Armada ti Bolivia iti La Higuera iti asideg ti Vallegrande idi Oktubre 9, 1967. Iti testimonia dagiti nadumaduma a tattao a nakipartisipar wenno saksi kadagiti pasamak kadagiti maudi nga or-oras ni Guevara, naammuan a pinapatay a dagus ti gobierno ti Bolivia ni Guevara tapno maliklikan ti maysa a pannakausigna iti publiko ken dagiti komplikasion a mabalin a mapagteng no maibalud isuna iti Bolivia.
Kalpasan ti ipapatay ni Guevara, nagbalin isuna a bannuar dagiti sosialista a rebolusionario a tignay iti Maikatlo a Lubong, kas maysa a teorista ken taktiko ti pannakigubat.
Dagiti sinurat ni Che Guevara[urnosen | urnosen ti taudan]
- Self-Portrait: Che Guevara, Ocean Press, 320pp, paperback, 2005
- The Diary of Che Guevara, Amereon Ltd,
- The Motorcycle Diaries: Notes on a Latin American Journey, Perennial Press, ISBN 0007182228.
- Back on the Road: A Journey to Central America (Harvill Panther S.), The Harvill Press, paperback, ISBN 0802139426.
- The African Dream: The Diaries of the Revolutionary War in the Congo, Grove Press, paperback.
- Bolivian Diary, Pimlico, paperback, ISBN 0712664572
- Guerrilla Warfare, Souvenir Press Ltd, paperback, ISBN 0285636804.
- Reminiscences of the Cuban Revolutionary War, Monthly Review Press, paperback, 1998
- Che Guevara Speaks, Pathfinder, paperback
- Che Guevara Talks to Young People, Pathfinder, paperback
- Che Guevara Reader: Writings on Guerrilla Warfare, Politics and History, Ocean Press, paperback
- Critical Notes on Political Economy, Ocean Press, paperback
- Our America and Theirs, Ocean Press (AU), paperback, ISBN 1876175818.
- Manifesto: Three Classic Essays on How to Change the World, Consortium, paperback
- Socialism and Man in Cuba: Also Fidel Castro on the Twentieth Anniversary of Guevara's Death, Monad, paperback
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Che Guevara". Integrated Authority File. Naala idi Abril 9, 2014.
- ^ a b http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11886483d; data.bnf.fr; naala idi: Oktubre 10, 2015.
- ^ a b "Ernesto Che Guevara"; RKDartists: 229259.
- ^ a b SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ a b Find a Grave; naala idi: Oktubre 9, 2017; ID ti nangitaneman ti: 4312.
- ^ a b https://cs.isabart.org/person/78955; naala idi: Abril 1, 2021.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Che Guevara iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Che Guevara iti Wikiquote (iti Ingles)
Sitsitio dagiti dokumentario[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti obra babaen ni Guevara, ladladawan ni Guevara, kdpy.
- Ti arkibo ti internet ni Che Guevara – aglaon kadagiti naisurat nga obra, ladladawan, ken dagiti bitla
- Ti Ipupusayni Che Guevara: Deklasipikado, manipud iti National Security Archive
- Ti Bolivia iti Aldaw nga Ipupusay ni Che Guevara, babaen ni Richard Gott with photos by Brain Moser (Naipablaak iti Le Monde diplomatique, Agosto 11, 2005)
- Che Guevara – Biograpia, ladladawan, ken dagiti teksto ni Che Guevara
- Ti 4 aminuto a panagsao ni Che iti UN idi Disiembre 11, 1964, iti pormat ti RealPlayer Pinduten tapno mangeg
- Ti nabiit a panagsao ni Che iti UN idi Disiembre 11, 1964 in pormat ti .wav Pinduten tapno mangeg

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Papa Nicolas V
Ni Papa Nicolas V (Italiano: Niccolò V) (15 Nobiembre 1397 – 24 Marso 1455), naipasngay a kas ni Tommaso Parentucelli, ket isu ti Papa manipud idi 6 Marso 1447 aginggana idi pimmusay idi 1455.[1] Ti Pontipikado ni Nicolas ket nakakita ti pannakatnag ti Konstantinopla aginggana kadagiti Otomano a Turko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Filelfo, Francesco kenDiana Robin, Odes, (Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, 2009), 370.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Nicolas V iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Carolinio
Ti pagsasao a Carolinio ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Is-isla Akin-amianan a Marianas, nga idiay ket opsial a pagsasao a kakuyogana ti Ingles ken Chamorro. Dagiti sabali anagannna ket mairaman ti Carolinio ti Saipan, Akin-abagatan a Carolinio, Sprache der Marianen ke Karolinio.[3] Ti Carolinio ket aisagmak a pagsasao segun ti ELCat, ngem manmano ti magun-od a datos. Adda dagiti agarup a 3,100 a patneng nga agsasao iti lubong.[4] Ti Carolinio ket agarup a 95% nga agpada iti leksiko iti Satawales, 88% iti Woleaiano ken Puluwates; 81% iti Mortlockes; 78% iti Chuukes, 74% iti Ulithiano.[5]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Carolinio iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Carolinian". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ "Carolinian Language". Ethnologue. Naala idi 31 Mayo 2016.
- ^ "Carolinian". The Endangered Language Project. Naala idi 24 Hunio 2016.
- ^ Ellis, S. James (Disiembre 2012). "Saipan Carolinian, One Chuukic Language Blended From Many" (PDF).


text:
Echague
Ti Echague ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Echague ket nabingbingay a politikal iti 64 a barbaranggay.[2]
- Angoluan
- Annafunan
- Arabiat
- Aromin
- Babaran
- Bacradal
- Benguet
- Buneg
- Busilelao
- Caniguing
- Carulay
- Castillo
- Dammang (Daya)
- Dammang (Laud)
- Dicaraoyan
- Dugayong
- Fugu
- Garit Norte
- Garit Sur
- Gucab
- Gumbauan
- Ipil
- Libertad
- Mabbayad
- Mabuhay
- Madadamian
- Magleticia
- Malibago
- Maligaya
- Malitao
- Narra
- Nilumisu
- Pag-asa
- Pangal Norte
- Pangal Sur
- Rumang-ay
- Salay
- Salvacion
- San Antonio Ugad
- San Antonio Minit
- San Carlos
- San Fabian
- San Felipe
- San Juan
- San Manuel
- San Miguel
- San Salvador
- Santa Ana
- Santa Cruz
- Santa Maria
- Santa Monica
- Santo Domingo
- Silauan Sur (Poblacion)
- Silauan Norte (Poblacion)
- Sinabbaran
- Soyung
- Taggappan
- Tuguegarao
- Villa Campo
- Villa Fermin
- Villa Rey
- Villa Victoria
- Cabugao (Poblacion)
- Diasan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Echague | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Lingsat Bering
Nagsasabtan: 66°0′N 169°0′W / 66.000°N 169.000°W
Ti Lingsat Bering (Ruso:БepиHroB пpoлиB, Beringov proliv), makunkuna dagiti patneng a tattao idiay a kas Imakpik ket maysa a lingsat a nagbaetan ti Rawis ti daga Dezhnev, Chukotka, Rusia, ti akindaya unay a murdong (169°43'W) iti kontinente ti Asia ken Rawis ti daga a Prinsipe ti Gales, Alaska, Estados Unidos, ti akinlaud unay a murdong (168°05'L) iti kontinente ti Amianan nga Amerika, nga addaan ti latitud 65°40'N, agpa-abagatan bassit iti Polar a sirkulo. Ti agdama a nagbeddengan ti Estados Unidos ken Ruso iti lingsat, a tinulagan laeng babaen ti Estados Unidos, ket ti 65°40'N. Ti nagan daytoy a baybay ket sagpaminsan pay a naipangiletra a kas Behring kadagiti kadaanan a liblibro.
Ti Lingsat Bering ket isun a suheto iti sientipiko a panpanunoten a dagiti nagtagitaon ket naggapuda manipud iti Asia a mapan iti Amerika a nagballasiw ti daga a rangtay iti panawen a ti taaw ket ababaw, wenno nagbanagan dagiti glasier a nagkandado dagiti nawatiwat a kadanuman, a nagisarang ti pantok ti baba ti taaw. Ti kastoy ket agpalubos kadagiti nagtagitaon ti magna manipud idiay Siberia a mapan idiay Alaska, isu a nataoanda ti Amianan ken Abagatan nga Amerika.


text:
Listaan dagiti siudad ken dagiti ili iti Filipinas
Ti Filipinas ket administratibo a nabingbingay kadagiti 81 probinsia (Filipino: lalawigan). Dagitoy, ken maikuyog ti Nailian a Kapitolio a Rehion, ket mabingbingayda pay kadagiti siudad (Filipino: lungsod) ken dagiti ili (Filipino: bayan).
Dagiti siudad ket naidasigda babaen ti Lokal a a Kodigo ti Gobierno ti 1991 (Tignay ti Republika Blng. 7160) kadagiti tallo a kategoria: dagiti urbano unay a siudad, dagiti nawaya a komponente a siudad, ken dagiti komponente a siudad. Dagiti siudad ket tinurayan babaen dagiti bukodda a dokumento ti linteg ti ili a maipatinayon ti Kodigo ti Lokal a Gobierno ti 1991, a mangibaga ti administratibo nga estruktura ken dagiti bileg. Maikkanda kadagiti dakdakel a bingay ti Internal Revenue Allotment (IRA) no maiyasping kadagiti kadawyan nga ili.
Manipud idi Hunio 2016, addan dagiti 145 a siudad(35 nga urbanisado, dagiti 5 a nawaya a komponente a siudad, dagiti 105 a komponente) ken dagiti 1,489 nga ili a mangbukel ti intero a pagilian.
Listaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad nga agraman kadagiti probinsia kadagiti italiko ket mangibaga ti siudad ket nawaya nga inadministro manipud kadagiti kasta a probinsia a tradisional a nakaigrupuanda. Ti Metro Manila (NCR) ket saan a probinsia ngem nairaman para kadagiti panggep a panangiyasping. Babaen ti klase, ti CC ket mangibaga kadagiti Komponente a siudad, ti ICC ket dagiti Nawaya a Komponente a siudad, ken ti HUC ket dagiti Urbanisado Unay a siudad. Dagiti selula nga addaan iti napuskol a pagbeddengan ket mangmarka kadagiti opisial a (de jure) kapitolio ti probinsia. Dagiti dati a nagan ket makita iti italiko ken narikpan kadagiti parentesis.
Kiaten pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "List of Municipalities". Philippine Statistics Authority. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 6 July 2016. Naala idi 20 Septiembre 2016.
- ^ "List of Cities". Philippine Statistics Authority. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 6 Hulio 2016. Naala idi 20 Septiembre 2016.
- ^ Senso ti Populasion (2015). Dagiti Pakabuklan ti Senso ti Populasion ti Populasion ti Filipinas idi 2015. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). Populasion ken dagiti Gatad ti Tinawen nga Iya-adu para iti Filipinas ken Dagiti Rehionna, Probinsia, ken Nangato nga Urbano a Siudad (PDF). National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Basilan.Net-Akbar.
- ^ Basilan.Net-Al-Barka.
- ^ Basilan.Net-HadjiMohAjul.
- ^ Basilan.Net-Maluso.
- ^ TabuanLasaGovPH.
- ^ Basilan.Net-TipoTipo.
- ^ Basilan.Net-UngkayaPukan.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Philippine Standard Geographic Code". Philippine Statistics Authority. Naala idi 24 Septiembre 2016.
- "Population and Housing". Philippine Statistics Authority. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 12 Septiembre 2016. Naala idi 25 Septiembre 2016.
- "The Comprehensive Development Plan – Executive Legislative Agenda (CDP-ELA) Calendar Year 2007–2010; Akbar". Basilan Province Official Website. Provincial Government of Basilan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 15 Marso 2016. Naala idi 24 Septiembre 2016.
- "The Comprehensive Development Plan – Executive Legislative Agenda (CDP-ELA) Calendar Year 2007–2010; Al-Barka". Basilan Province Official Website. Provincial Government of Basilan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Enero 2016. Naala idi 25 Septiembre 2016.
- "2007-2010 Comprehensive Development Plan and Executive and Legislative Agenda of Ili of Hadji Mohammad Ajul". Basilan Province Official Website. Provincial Government of Basilan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Enero 2016. Naala idi 25 Septiembre 2016.
- "Comprehensive Development Plan – Executive Legislative Agenda 2007–2010; Maluso". Basilan Province Official Website. Provincial Government of Basilan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Enero 2016. Naala idi 25 Septiembre 2016.
- "Historical Profile". Ili of Tabuan-Lasa Official Website. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 11 Agosto 2016. Naala idi 24 Septiembre 2016.
- "Comprehensive Development Plan-Executive Legislative Agenda; Tipo-Tipo". Basilan Province Official Website. Provincial Government of Basilan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Enero 2016. Naala idi 25 Septiembre 2016.
- "Comprehensive Development Plan – Executive Legislative Agenda (CDP-ELA) 2007–2010; Ungkaya Pukan". Basilan Province Official Website. Provincial Government of Basilan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Enero 2016. Naala idi 25 Septiembre 2016.


text:
Camalaniugan
Ti Camalaniugan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Camalaniugan ket nabingbingay a politikal iti 28 a barbaranggay.[2]
- Abagao
- Afunan Cabayu
- Agusi
- Alilinu
- Baggao
- Bantay
- Bulala
- Casili Norte
- Catotoran Norte
- Centro Norte (Poblacion)
- Centro Sur (Poblacion)
- Cullit
- Dacal-Lafugu
- Dammang Norte
- Dugo
- Fusina
- Gang-ngo
- Jurisdiction
- Luec
- Minanga
- Paragat
- Tagum
- Tuluttuging
- Ziminila
- Casili Sur
- Catotoran Sur
- Dammang Sur (Felipe Tuzon)
- Sapping
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Camalaniugan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Apolinário Mabini
Ni Apolinário Mabini y Maranan (Hulio 23, 1864 — Mayo 13, 1903) ket maysa a Filipino a politiko ken rebolusionario a nangisurat ti plano a batay-linteg para iti umuna a republika iti Filipinas idi 1899-1901, ken nagserbi a kas ti immuna a kangrunaan a ministro idi 1899. Kadagiti naisurat a pakasaritaan ti Filipinas, kadawyan a makunkuna isuna a kas "ti natan-ok a paralitiko", ken kas "ti Utek iti Rebolusion." Kadagiti kasuppiatna ken mangiyallilaw, makunkuna isuna a ti "Nangisit a Kamara iti Presidente."
Ti nasapa a biag ni Apolinario MabiniUrnosen
Ni Mabini ket naipasngay idi Hulio 23, 1864 idiay Baranggay Talaga idiay Tanauan, Batangas.[1] Isu ti maikadua kadagiti walo nga annak ni Dionisia Maranan, maysa nga aglaklako idiay Tiendaan ti Tanauan, ken ni Inocencio Mabini, nga isu ket maysa a taga-away.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Zaide, Gregorio F. (1984), Pakasaritaan ti Filipinas ken Gobierno, National Bookstore Printing Press
- ^ Remollino, Alexander Martin (Mayo 11–17, 2003), "Mabini: Maysa a Siglo Kalpasan ti Ipupusay na", Bulatlat.com, 3 (14)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Apolinário Mabini iti Wikimedia Commons


text:
Toledo, Cebu
Ti Siudad ti Toledo ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggayUrnosen
Ti Siudad ti Toledo ket nabingbingay a politikal iti 38 a barbaranggay.[2]
- Awihao
- Bagakay
- Bato
- Biga
- Bulongan
- Bunga
- Cabitoonan
- Calongcalong
- Cambang-ug
- Camp 8
- Canlumampao
- Cantabaco
- Capitan Claudio
- Carmen
- Daanglungsod
- Don Andres Soriano (Lutopan)
- Dumlog
- Ibo
- Ilihan
- Landahan
- Loay
- Luray II
- Juan Climaco, Sr. (Magdugo)
- Gen. Climaco (Malubog)
- Matab-ang
- Media Once
- Pangamihan
- Poblacion
- Poog
- Putingbato
- Sagay
- Sam-ang
- Sangi
- Santo Niño (Mainggit)
- Subayon
- Talavera
- Tungkay
- Tubod
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ City of Toledo | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Kategoria:Dokumentasion ti plantilia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 4 a subkategoria, manipud iti 4 a dagup.
Pampanid iti kategoria "Dokumentasion ti plantilia"
Dagiti sumaganad a 14 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 14 a dagup.
D
- Plantilia:Dagiti plantilia ti panangisilpo ti plantilia
- Plantilia:Dokumentasion
- Plantilia:Dokumentasion ti panagbaliw ti ISO 639 a nagan
- Plantilia:Dokumentasion ti panagbaliw ti ISO 639 a nagan/pagipadasan
- Plantilia:Dokumentasion ti panagbaliw ti plantilia ti ISO 3166
- Plantilia:Dokumentasion ti plantilia ti wagayway
- Plantilia:Dokumentasion ti pungol
- Plantilia:Dokumentasion/pangsubok


text:
Amianan nga Amerika
T Amianan nga Amerika ket ti kontinente a sibubukel iti uneg ti Akin-amianan a Hemisperio ken gangani a sibubukel iti uneg ti Akinlaud a Hemisperio. Daytoy ket mabalin pay a maikeddeng nga akin-amianan a subkontinente ti Kaamerikaan.[1] Daytoy ket nabeddengan iti amianan babaen ti Taaw Artiko, iti daya babaen ti Taaw Atlantiko, iti laud ken abagatan babaen ti Taaw Pasipiko, ken iti abagatan a daya babaen ti Abagatan nga Amerika ken ti Baybay Karibe.
Ti Amianan nga Amerika ket sakupenna ti kalawa iti agarup a 24,709,000 kuadrado kilkilometro (9,540,000 kuadrado milmilia), ti garup a 4.8% iti rabaw ti planeta wenno agarup a 16.5% iti kalawa ti dagana. Manipud idi 2013, ti populasionna ket nakarkulo iti gangani a 565 riwriw a tattao iti ballasiw dagiti 23 a nawaya nga estado, a mangirepresenta iti agarup a 7.5% iti populasion ti tao. Kaaduan ti kalawa ti daga ti kontinente ket iturayan babaen ti Kanada, ti Estados Unidos, Greenland, ken ti Mehiko, bayat nga adda met dagiti basssit nga estado kadagiti rehion ti Sentral nga Amerika ken Karibe. Ti Amianan nga Amerika ket isu ti maikatlo a kadakkelan a kontinente babaen ti kalawa, kalpasan ti Asia ken Aprika,[2] ken ti maikapat babaen ti populasion kalpasan ti Asia, Aprika, ken Europa.[3]
Ti immuna a tattao a nagnaed idiay Amianan nga Amerika ket dagidi Paleoindiano a nangrugrugi a simmangpet idi las-ud ti paset ti panawen ti naudi a glasier babaen ti panagballasiw ti rangtay a daga ti Bering. Naggigiddiat dagitoy kadagiti nadumaduma a bilang dagiti dibersio a kultura ken dagiti komunidad iti ballasiw ti kontinente. Ti kadakkelan ken kaaduan nga abanse kadagiti Sakbay ti Kolombiano a sibilisasion idiay Amianan nga Amerika ket dagidi Aztec idiay idi itan ket ti Mehiko ken ti Maya idiay Sentral nga Amerika. Dagiti Europeano a kolonista ket nangrugrugida a simmangpet idi maika-16 ken maika-17 a sigsiglo, ken nagpunas kadagiti dakkel a bilang dagiti patneng a populasion ken nangrugian ti panawen ti Europeano a panagturay.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kaamerikaan ket kadawyan a maawat nga innaganan idi babaen ti Italiano ng eksplorador a ni Amerigo Vespucci babaen dagiti Aleman a kartograpo a ni Martin Waldseemüller ken ni Matthias Ringmann.[4] Ni Vespucci, ket isu ti nagsukimat iti Abagatan nga Amerika idi baetan ti 1497 ken 1502, isu idi ti immuna nga Europeano a nangisingasing a ti Kaamerikaan ket saan idi a dagiti Daya nga India, ngem ti sabali a masa ti daga a dati a di ammo babaen dagiti Europeano. Idi 1507, ni Waldseemüller ket nagpataud iti mapa ti lubong, a nangikabilanna ti balikas ti "America" iti kontinente ti Abagatan nga Amerika, idiay tengnga iti tattan ket Barasil. Isu ket nangipalawag iti gapu para iti nagan iti kakkuyogna a libro ti Cosmographiae Introductio:[5]
...ab Americo inventore … quasi Americi terram sive Americam (manipud kenni Americus ti nangduktal … a kas dagidi ket daga ni Americus, isu a makuna nga America).
Para kenni Waldseemüller, ti maysa ket saan koma a manglikud iti panagnagan ti daga kalpasan ti nangduktal. Isu ket nagusar iti nai-Latin a bersion ti nagan ni Vespucci (Americus Vespucius), ngem iti pemenina a porma ti "America", a sinurot dagiti pagarigan iti "Europa" ken "Asia".
Kalpasanna, idi dagiti sabali a nagar-aramid ti mapa ket innayonda ti Amianan nga Amerika, innayonda met ti kasisigud a nagan iti daytoy: idi 1538, ni Gerard Mercator ket inusarna ti nagan nga Amerika kadagiti amin nga Akinlaud a Hemisperio iti mapana iti lubong.[6]
Adda met dagiti sumuppiat a ti taripnong ket ti panagusar ti apelyido para iti pananginagan kadagiti panagduktal malaksid iti kaso ti naarian ken isu a ti naala manipud iti "Amerigo Vespucci" ket mabalin a problematiko.[7] Ni Ricardo Palma (1949)ket nangisingasing ti naala manipud iti banbantay "Amerrique" iti Sentral nga Amerika—ni Vespucci ket isu idi ti immuna a nakaduktal ti Abagatan nga Amerika ken ti banbantay ti Amerrique iti Sentral nga Amerika, a naikonekta kadagiti naduktalanna kadagiti naduktalan ni Christopher Columbus.
Ni Alfred E. Hudd ket nangisingasing iti teoria idi 1908 a dagiti kontinente ket managanan manipud iti Gales a komersiante nga agnagan iti Richard Amerike manipud idiay Bristol, a naipampamattian nga isu ti nangpinansia ti panagbanniaga a panagduktal ni John Cabot manipud idiay Inglatera a napan idiay Newfoundland idi 1497. Ti bassit a nasukimat a pammati a naisingsingasing ket ti Amerika ket naipanagan para iti Espaniol a marinero iti taga-ugma a Bisigodo a nagan iti 'Amairick'. Ti sabali ket ti nagan a nairamut iti pagsasao a Patneng nga Amerikano.[6]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Amianan nga Amerika ket sakupenna ti akin-amianan a paset ti masa ti daga kadawyan a naibagbaga a kas ti Baro a Lubong, ti Akinlaud a Hemisperio, ti Kaamerikaan, wenno ti laeng Amerika (a saan unay a kadawyan, ken inkeddeng ti dadduma a kas agmaymaysa a kontinente[8][9][10] a ti Amianan nga Amerika ket subkontinente).[11] Ti laeng koneksion iti daga ti Amianan nga Amerika iti Abagatan nga Amerika ket ti Ismo ti Panama. Ti kontinente ket pinatinggaan iti abagatan a daya babaen dagiti kaaduan a heograpo idiay pagayusan a labneng ti Darién idiay igid ti pagbeddengan ti Colombia-Panama, ken manggikabil daytoy iti amin a paset ti Panama iti uneg ti Amianan nga Amerika.[12][13][14] Iti pay sabali, adda met dagiti heolohista a pisiograpiko a mangikabil iti akin-abagatan a patinggana iti Ismo ti Tehuantepec, Mehiko, a ti Sentral nga Amerika ket gumay-at nga agpaabagatan a daya idiay Abagatan nga Amerika iti daytoy a puntos.[15] Ti is-isla ti Karibe, wenno dagiti Laud nga India, ket naikeddeng dagitoy a paset ti Amianan nga Amerika.[1]
Sakbay a naipangato ti ismo ti Sentral nga Ameriaka, ti rehion ket adda idi iti sirok ti danum. Dagiti isla ti Laud nga India ket mangmarka ti dati a limned a rangtay ti daga, a nangisilpo idi ti Aamianan nga Amerika ken Abagatan nga Amerika babaen tattan ti Florida ken Venezuela. Ti aplaya ti kontinente ket atiddog ken saan a kadawyan. Ti Golpo ti Mehiko ket isu ti kadakkelan a bagi ti danum a manglennek ti kontine, ken sarunuen daytoy babaen ti Luek Hudson. Dagiti dadduma pay ket mairaman ti Golpo ti San Lorenso ken ti Golpo ti California.
Adda dagiti nadumaduma nga isla iti aplaya ti kontinente, kangrunaan ti Purpuro Artiko, ti Bahamas, Turks ken Caicos, ti Kalatakan ken Basbassit nga Antila, ti Is-isla Aleutiano ti dadduma ket adda iti maitutop nga Akindaya a Hemisperio), ti Purpuro Alejandro, dagiti adu a rinibu nga isla iti Aplaya ti British Columbia, ken ti Newfoundland. Greenland, ti bukod nga agturturay a Danes nga isla, ken ti kadakkelan iti lubong, ket adda iti isu met laeng a tektoniko a plata (ti Plata ti Amianan nga Amerika) ken heograpiko a paset ti Amianan nga Amerika. Iti heoliko a kapanunotan, ti Bermuda ket saan a paset ti Kaamerikaan, ngem ti maysa nga oseaniko nga isla a naporma idi iti ukap ti Pantok ti Tengnga nga Atlantiko iti napalabas a 100 riwriw a tawtawen. Ti kaasitgan a masa ti daga iti daytoy ket ti Cape Hatteras, North Carolina. Nupay kasta, Ti Bermuda ket masansan a naipagpagarup a kas paset ti Amianan nga Amerika, a napangpangruna iti gapu ti pakasaritaanna, dagiti pannakaikapet iti politika ken kultura iti Virginia ken dagiti sabali a parte ti kontinente.
Ti kaaduan ti Amianan nga Amerika ket adda iti Plata ti Amianan nga Amerika. Dagiti parte ti akinlaud a Mehiko, a mairaman ti Baja California, ken ti California, ken mairaman dagiti siudad ti San Diego, Los Angeles ken ti parte ti San Francisco, ket mabirukan iti akindaya nga igid ti Palata ti Pasipiko, a dagiti dua a plata ket agsabatda iti igid ti Tukki ti San Andreas. Ti akin-abagatan unay a paset ti kontinente ken ti kaaduan dagiti Laud nga India ket mabirukan idiay Plata ti Karibe, bayat a dagiti plata ti Juan de Fuca ken Cocos ket beddenganna ti Plata ti Amianan nga Amerika iti akinlaud a pronterana.
Ti kontinente ket mabaln a mabingbingay kadagiti uppat a nalatak a rehion (ti tunggal maysa ket aglaon kadagiti adu a subrehion): ti Nalatak a Tantanap a gumay-at manipud iti Golpo ti Mehiko aginggana ti Artiko ti Kanada; ti heolohiko nga ubing, kabambantayan ti laud, a mairaman ti Nabato a Banbantay, ti Nalatak a Labneng, California ken Alaska; ti napangato ngem relatibo a dalumpinas a banak ti Kalasag ti Kanada iti amianan a daya; ken ti naindumadumaan nga akindaya a rehion, a mangiraman ti Banbantay Apalaches, ti tanap ti aplaya iti igid ti taaw Atlantiko, ken ti peninsula ti Florida. Ti Mehiko, kadagiti atiddog a banakna ken dagiti kordiliera, ket kaaduan a maikabil iti akinlaud a rehion, urayno ti akindaya a tanap ti aplaya ket saan a gumay-at iti abagatan ti Golpo.
Dagiti akinlaud a bantay ket nagudua iti tengnga iti nangruna kabambanatayan ti Rockies ken ti kabambantayan ti aplaya idiay California, Oregon, Washington, ken ti Britaniko a Columbia, a ti Nalatak a Labneng—ti ab-ababa a lugar nga aglaon kadagiti basbassit a kabambantayan ken dagiti ababa a desierto iti baetanda. Ti kangatuan a pantok ket ti Denali idiay Alaska.
Inbagbaga ti United States Geographical Survey (USGS) a ti heograpiko a sentro ti Amianan nga Amerika ket "6 milmilia iti laud ti Balta, Kondado Pierce , North Dakota" iti agarup a 48°10′N 100°10′W / 48.167°N 100.167°W, aproksimado a 24 kilometro (15 mi) manipud idiay Rugby, North Dakota. Ti USGS ket adu pay a nangibagbaga a "Awan ti namarkaan wenno namonumentuan a puntos ti nabangon babaen ti ania man nga ahensia ti gobierno a kas ti heograpiko a sentro kadagiti ania man a 50 nga Es-estado, ti nangruna a daga ti Estados Unidos, wenno ti kontinente ti Amianan nga Amerika." Nupay kasta, adda maysa a 4.6-metro (15 ft) nga obelisko ti bato idiay Rugby a mangtunton a mangmarka ti sentro.
Pagpagilian, terteritorio, ken dagiti agkamkammatalek[urnosen | urnosen ti taudan]
Dita baba ket ti tabla dagiti pagilian ken dagiti teritorio ti Amianan nga Amerika a nabingbingay kadagiti tallo a batayan a rehion.[16][17][18]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daytoy a pigura ti densidad ti Amianan nga Amerika ket naibatay iti dagup a kalawa ti daga iti 23,090,542 km2 laeng, ad-adu bassit ngem iti dagup a naitiptipon a kalawa ti daga ken danum iti 24,709,000 km2.
- ^ Daytoy a panagipalawag ti Amianan nga Amerika ket mangiraman laeng dagiti uppat nga akin-amianan unay a teritorial nga entidad ti Kanada, ti Estados Unidos, Greenland, Mehiko, ket dagiti asideg nga isla ti Bermuda – iti aplaya ken daya ti Cape Hatteras, North Carolina – ken Saint Pierre and Miquelon – iti aplaya ken abagatan ti Newfoundland and Labrador. Mairaman dagiti reperensia ti[16][17][18]
- ^ Mairaman ti estado ti Hawaii, nga adayo manipud iti masa ti daga ti Amianan nga Amerika idiay Taaw Pasipiko ken isu a kadawyan a mainaig kadagiti sabali a teritorio ti Oceania.
- ^ Gapu ta ti Purpuro Lucayan ket mabirukan idiay Taaw Atlantiko imbes nga idiay Baybay Karibe, ti Bahamas ket paset ti Laud nga India ngem dagitoy ket saan a teknikal a paset ti Karibe, urayno ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket ingrupona ida iti Karibe.
- ^ Gapu ti agdama nga aktibidad iti Bulkan Turturod Soufriere a a nagrugi idi Hulio 1995, kaaduan idi a nadadael ti Plymouth ken dagiti opisina ti gobierno ketnaiyalis idiay Brades. Ti Plymouth ket agtultuloy nga isu ti de jure a kapitolio.
- ^ a b Depende kadagiti panangipalawag, ti Aruba, Bonaire, Curaçao, Panama, ken Trinidad ken Tobago ket adaan iti teritorio idiay iti wenno dagiti dua Amianan ken Abagatan nga Amerika.
- ^ Gapu ta ti Purpuro Lucayan ket mabirukan idiay Taaw Atlantiko imbes nga idiay Baybay Karibe, ti Is-isla ti Turks ken Caicos ket paset ti Laud nga India ngem saan dagitoy a teknikal a paset ti Karibe, urayno ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ketigrupona idia iti Karibe.
- ^ Ti Panama ket kadawyan a naikeddeng a pagilian ti Amianan nga Amerika, urayno adda met dagiti turay a mangbingay daytoy idiay Kanal Panama. Dagiti pigura a nailista ditoy ket para iti intero a pagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "North America". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2014-02-03.
- ^ "North America Land Forms and Statistics". World Atlas.com. Naala idi 16 Hunio 2013.
- ^ "North America Fast Facts". World Atlas.com. Naala idi 16 Hunio 2013.
- ^ "Amerigo Vespucci". Encyclopædia Britannica. Naala idi 7 Hulio 2011.
- ^ Herbermann, Charles George, ed. (1907). The Cosmographiæ Introductio of Martin Waldseemüller in Facsimile. Translated by Edward Burke and Mario E. Cosenza, introduction by Joseph Fischer and Franz von Wieser. New York: The United States Catholic Historical Society. p. 9.
Latin: "Quarta pars per Americum Vesputium (ut in sequentibus audietur) inventa est, quam non video, cur quis jure vetet, ab Americo inventore sagacis ingenii viro Amerigen quasi Americi terram sive Americam dicendam, cum et Europa et Asia a mulieribus sua sortita sint nomina."
- ^ a b Jonathan Cohen. "The Naming of America: Fragments We've Shored Against Ourselves". Naala idi 2014-02-03.
- ^ Lloyd, John; Mitchinson, John (2006). The Book of General Ignorance. Harmony Books. p. 95. ISBN 978-0-307-39491-0.
New countries or continents were never named after a person's first name, but always after the second...
- ^ "The Olympic symbols" (PDF). Lausanne: Olympic Museum and Studies Centre: International Olympic Committee. 2002. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 7 Marso 2008. Dagiti lima a singsing ti wagayway ti Olimpiada ket mangirepresenta kadagiti lima a natataengan, nakibingbinglay a kontinente (Aprika, Amerika, Asia, Europa, ken Oceania).
- ^ "Continente". Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial. pp. 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7.
- ^ Los Cinco Continentes (The Five Continents). Planeta-De Agostini Editions. 1997. ISBN 84-395-6054-0.
- ^ "Encarta, "Norteamérica"" (iti Espaniol). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 31 Oktubre 2009.
- ^ "Americas". Standard Country and Area Codes Classifications (M49). United Nations Statistics Division. Naala idi 2014-02-03.
- ^ "North America". Atlas of Canada. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-10-21.
- ^ "North America Atlas". National Geographic.
- ^ "Central America". Encyclopædia Britannica. Naala idi 28 Hunio 2011.
- ^ a b "SPP Background". CommerceConnect.gov. Security and Prosperity Partnership Of North America. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Hunio 2008. Naala idi 14 Nobiembre 2010.
- ^ a b "Ecoregions of North America". United States Environmental Protection Agency. Naala idi 30 Mayo 2011.
- ^ a b "What's the difference between North, Latin, Central, Middle, South, Spanish and Anglo America?". About.com.
- ^ Malaksid no sabali ti naibaga, dagiti pigura ti kalawa ti daga ket naala manipud iti "Demographic Yearbook—Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density" (PDF). unstats. United Nations Statistics Division. 2008. Naala idi 14 Oktubre 2010.
- ^ Malaksid no sabali ti naibaga, dagiti karkulo ti populasion ket naala manipud iti Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). 2008 revision. United Nations. Naala idi 12 Marso 2009.
- ^ a b c d e Dagiti karkulo ti populasion ket naala manipud iti Central Bureau of Statistics Netherlands Antilles. "Statistical information: Population". Government of the Netherlands Antilles. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 1 Mayo 2010. Naala idi 14 Oktubre 2010.
- ^ "Insee – Populations légales 2008 – 971-Guadeloupe" (iti Pranses). Insee.fr. Naala idi 31 Oktubre 2011.
- ^ "Insee – Populations légales 2008 – 972-Martinique" (iti Pranses). Insee.fr. Naala idi 31 Oktubre 2011.
- ^ a b c Dagiti pigura ti kalawa ti daga ket naala manipud iti "The World Factbook: 2010 edition". Government of the United States, Central Intelligence Agency. Naala idi 14 Oktubre 2010.
- ^ a b c Dagitoy a karkulo ti populasion ket para iti 2010, ken naala manipud iti "The World Factbook: 2010 edition". Government of the United States, Central Intelligence Agency. Naala idi 14 Oktubre 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Amianan nga Amerika iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Pakpakdaar ti panagurnos/Nagan ti espasio/Modulo/dok
- Daytoy a plantilia ket mangited ti pakdaar ti panagurnos para kadagiti amin a panid ti Modulo. Daytoy ket mabalin laeng nga urnosen dagiti administrador.
Panangilemmeng ti mensahe[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket namarkaan iti ID ti CSS ken nagan ti klase CSS ti
".module-namespace-editnotice", tapno dagiti editor ket makaipakatda iti bukodda a panangiduma ti CSS no kayatda. Tapno mailenmmeng daytoy a mensahe, inayon ti kodigo nga adda dita baba:
#module-namespace-editnotice {
display: none !important;
}
idiay Special:Mypage/skin.css.


text:
Wikipedia:Awan ti personal a panagdaruros
Pangngaasi a saan nga agaramid kadagiti personal a panagdaruros iti aniaman a lugar iti Wikipedia. Agkomentario laeng kadagiti linaon, saan a dagiti agparparawad. Ti personal a panagdaruros ket saan a makatulong iti panirigan; dagitoy ket makadadael laeng iti komunidad ti Wikipedia ken mangleplep kadagiti agar-aramat manipud ti panagtulong iti panagpartuat ti nasayaat nga ensiklopedia. Dagiti makapadakes a komentario a maipanggep kadagiti sabali nga agparparawad ket mabalin nga ikkaten babaen ti sinoman nga agur-urnos. Dagiti maul-ulit wenno nakaro a personal a panagdaruros ket mabalin a pakaiturongan ti pannakaserra.


text:
General Santos
Ti Siudad ti General Santos ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia iti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti General Santos ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Baluan
- Buayan
- Bula
- Conel
- Dadiangas East (Poblacion)
- Katangawan
- Lagao (1st & 3rd)
- Labangal
- Ligaya
- Mabuhay
- San Isidro (Lagao 2nd)
- San Jose
- Sinawal
- Tambler
- Tinagacan
- Apopong
- Siguel
- Upper Labay
- Batomelong
- Calumpang
- City Heights
- Dadiangas North
- Dadiangas South
- Dadiangas West
- Fatima
- Olympog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of General Santos | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Soccsksargen Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XII (Soccsksargen)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti South Cotabato". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)
- Opisial a website ti General Santos


text:
Gobierno ti Filipinas
Ti Gobierno ti Filipinas ket ti nailian a gobierno iti unitario nga estado iti Republika ti Filipinas. Daytoy ket ti presidensial, representatibo, ken demokratiko a republika a ti Presidente ti Filipinas ket isu ti daulo ti estado ken ti daulo ti gobierno iti kaunegan ti adu a porma nga adu a partido a sistema.
Ti gobierno ket addaan kadagiti interdependente a sanga: ti lehislatibo a sanga, ti ehekutibo a sanga, ken ti ukoman a sanga. Dagiti bileg dagiti sanga ket naitalek babaen ti Batay-linteg ti Filipinas kadagiti sumaganad: Ti lehislatura a bileg ket naitalek iti dua a kamara ti Kongreso ti Filipinas—ti Senado ket ti akinngato a kamara ken ti Kamara dagiti Pannakabagi ket ti akinbaba a kamara.
Ti ehekutibo a bileg ket masansanay babaen ti gobierno babaen ti panangidaulo ti Presidente. Ti ukoman a bileg ket naitalek kadagiti korte a ti Kangatuan a Korte ti Filipinas a kas ti kangatuan a bagi ti ukoman.
Sanga ti lehislatibo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lehislatibo a bileg ket naitalek iti Kongreso ti Filipinas a buklen ti Senado ken ti Kamara dagiti Pannakabagi. Ti akinngato a kamara ket mabirukan idiay Pasay, bayat a ti akinbaba a kamara ket mabirukan idiay Siudad ti Quezon. Dagiti distrito ken sektoral a pannakabagi ket binutosan kadagiti tallo a tawen a termino. Mabalin dagitoy a mabutosan manen ngem saanda a mabalin nga agtaray para iti maikapat nga agsasaruno a termino.
Dagiti senador ket mabutosanda kadagiti innem a tawen a termino. Mabalinda a mabutosan amnen ngem saanda a mabalin ti agtaray para iti maikatlo nga agsasaruno a termino. Ti Kamara dagiti Pannakabagi ket mabalinda ti agpili a manglabas para iti panagbakante iti tugaw ti lehislatibo, a pakaiturongan daytoy iti espesial nga eleksion. Ti mangabak iti espesial nga eleksion ket agserbi iti saan a nalpas a termino ti dati a pannakabagi ti distrito, ken maikeddengto a kas maysa nga elektibo a termino. Ti isu met laeng nga alagaden ket maipakat iti Senado, nupay kasta daytoy ket maipakat laeng no ti tugaw ket nabakante sakbay ti kadawyan nga eleksion ti lehislatibo.
Ti agdama a Presidente ti Senado ket ni Aquilino Pimentel III, bayat a ti agdam a Tagabitla ti Kamara dagiti Pannakabagi ket ni Pantaleon Alvarez
Sanga ti ehekutibo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ehekutibo a bileg ket naitalek iti Presidente ti Filipinas. Ti ehekutibo a sanga ket indauluan babaen ni Presidente Rodrigo Duterte. Ti Presidente ket isu pay ti Agbilbilin-a-Hepe iti Siigam a Buyot iti Filipinas, ken nabutosan babaen ti popular a butos iti innem a tawen a termino. Ti presidente ket mangitudokto kadagiti bukodna a gabinete nga isunto iti mangidaulo. Ti ehekutibo a tugaw ti gobierno ket opsial nga inadministro manipud idiay Palasio Malakaniang idiay Manila. Ti presidente ket saanna a mabalin iti agtaray para iti panagbutos manen malaksid no isu ket nagbalin a presidente babaen ti panagsasaruno a proseso iti batay-linteg ken nagserbin kadagiti saan nga ad-adu ngem uppat a tawen.
Ti presidente ket tultulongan babaen ti gabinetena a buklen dagiti nadumaduma a departamento ken indauluan babaen ti sekretario. Ti presidente ket isu ti mangidutok iti sekretario nga addaan iti balakad iti Komision kadagiti Panangidutok.
Ti maikadua a kangatuan nga opisial, ket ni Bise Presidente Leni Robredo ken isu ket nabutosan pay iti popular a butos. Ti Bise Presidente ket isu ti umuna iti linia ti panagsasaruno no agikkat ti Presidente, mapabasol wenno matay. Ti Bise Presidente ket kadawyan ngem saan a kankanayon a kameng ti gabinete ti presidente. No adda bakante iti puesto ti bise presidente, ti Presidente ket mangidutokto ti ania man a kameng ti ongreso (kadawyan a kameng ti partido) a kas ti baro a bise presidente. Ti pannakaidutok ket nasken pasingkedan babaen dagiti tallo a pagkatlo a butos iti Kongreso. [1]
Sanga ti ukoman[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ukoman a bileg ket naitalek iti Kangatuan a Korte ti Filipinas ken dagiti akinbaba a korte a nabangon babaen ti linteg. Ti Kangatuan a Korte, nga addaan iti Hepe ti Hustisia a kas ti daulona ken dagiti 14 a Katakunaynay a Hustisia, ket mangsakup ti kangatuan nga agpang ti ukoman. Dagiti hustisia ket agserbida anginggana iti tawen iti 70. Dagiti hustisia ket indutok babaen ti presidente iti singasing ti Ukoman ken Konseho ti Baras iti Filipinas.[2] Ti agdama a hepe ti hustisia ket ni Maria Lourdes Sereno, ti maika-24 a nagserbi iti dayta a puesto.
Dagiti sabali a kita ti korte, iti agdumaduma a turay iti amin a paset ti purpuro, ket dagiti:
Dagiti Akinbaba a Korte Kolehio:
- Korte dagiti Apelasion
- Korte ti Apelasion ti Buis
- Sandiganbayan
Dagiti Kadawyan a Korte:
- Korte dagiti Apelasion
- Rehional
- Dagiti Korte ti Sirkuito a Tribunal ti Ili
Dagiti Korte ti Muslim
- Dagiti Korte ti Distrito ti Sharia
- Dagiti Sirkuito a Korte ti Sharia
Opisina ti Mangitakder iti Publiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti gobierno ken dagiti amin a tallo a sanga ket nawaya a sinisiim babaen ti opisina ti mangitakder iti Publiko (Filipino: Tanodbayan). Ti Mangitakder iti Publiko ket addaan iti bilin a mangsukisok ken mangidarum iti ania man nga opsial iti gobierno a napabasaol kadagiti krima, a naipangpangruna iti politikal a padaksen. Ti Mangitakder iti Publiko ket tinultulongan babaen dagiti innem a deputado: ti Deputado iti Amin, ti Deputado para iti Luzon, ti Deputado para iti Visayas, ti Deputado para iti Mindanao, ti Deputado para iti Siiigam a Buyot, ken ti Espesial a Mangidarum.
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Filipinas ket addaan kadagiti nangruna nga uppat a klase kadagiti nabutosan nga administratibo a pannakabingbinagy, ken kadawyan a a naitiptipon dagitoyo a kas dagiti yunit ti lokal a gobierno. Dagitoy ket, manipud iti kangatuan aginggana iti kababaan a pannakabingbinagy:
- Dagiti autonomo a rehion
- Dagiti probinsia ken dagiti siudad
- Dagiti ili ken dagiti komponente a siudad
- Dagiti baranggay (ammo pay a kas bario)
Iti labes dagitoy, ti nailian a gobierno ket igrupona dagiti probinsia ken dagiti nawaya a siudad kadagiti rehion, a kas ti Metro Manila wenno Rehion VI. Ti Presidente ket addaan iti kalintegan nga agpartuat, mangikkat ken mangikeddeng ti pannakabukel dagiti rehion, a kaaduan a maaramid babaen iti konsultasion kadagiti maapektaran a yunit ti lokal a gobierno, ngem malaksid dagiti autonomo a rehion, a dagiti agtataeng kadagiti yunit ti lokal a gobierno ket nasken a pasingkedanda iti pannakainayonda iti dayta a pannakaisaad iti plebesito.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongreso ti Filipinas
- Presidente ti Filipinas
- Kangatuan a Korte ti Filipinas
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Philippine Government
- ^ Redden, R.K. 1984. Modern Legal System Cyclopedia - Asia Chapter 7(b) "The legal system of the Philippines" W.B. Hein, Buffalo NY


text:
Tulong:Panagdakamat nga Estilo 1
Ti Panagdakamat nga Estilo 1 (Ingles: Citation Style 1 (CS1) ) ket urnong dagiti plantilia a mabalin a mabaliwan tapno makapartuat kadagiti nadumaduma nga estilo. Iti patnenga pormana, daytoy ket kaaduan a naus-usar a pamay-an iti panagreperensia kadagiti artikulo ti Wikipedia. Daytoy ket mangiramann kadagiti serie dagiti plantilia nga agusar met iti meta plantilia ti {{Citation/core}} wenno ti kabarbaro a Modulo:Citation/CS1 ti Lua.
Ti panag-usar ti CS1 wenno dagiti plantilia ket saan a maipapilit.
Ti Wikipedia ket awan iti agmaymaysa nga estilo iti balay. Dagiti editor ket mabalinda ti agpili ti aniaman a pagpilian a kayatda; ti maysa nga artikulo ket saan a nasken nga maipada iti maar-aramid kadagiti sabali nga artikulo wenno ti ania a maar-aramid kadagiti propesional a pablaak wenno babaen dagiti alagaden nga estilo ti akademiko. Nupay kasta, dagiti dakamat iti kaunegan ti naited nga artikulo ket nasken a sumurot iti agpapada nga estilos.
Ti CS1 ket agus-usar kadagiti elemento ti Ti Manual nga Estilo ti Chicago ken Panangipablaak a Manual ti Gunglo ti Sikolohiko nga Amerikano, ken adda met dagiti adu a panangampon.


text:
Bubalus
Ti Bubalus ket maysa a henero ti Bovinae, nga immuna nga inpalawag babaen ni Charles Hamilton Smith idi 1827. Daytoy a henero ketbuklen dagiti sumaganad a sibibiag a sebbangan:[1]
- Subhenero Bubalus
- Nuang ti danum, Bubalus bubalis
- Nuang (napaamo a nuang), Bubalus bubalis carabanesis
- Nuang ti danum, Bubalus bubalis bubalis
- Naatap a nuang ti Asia, Bubalus arnee
- Ansisit a nuang ti Cebu Bubalus cebuensis †
- Antipada (bassit ti sarana a nuang), Bubalus mephistopheles †
- Tamaraw, Bubalus mindorensis
- Nuang ti Europa, Bubalus murrensis †
- Nuang ti danum, Bubalus bubalis
- Subhenero Anoa
- Anoa ti ababa a daga, Bubalus depressicornis
- Anoa ti bantay, Bubalus quarlesi
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Groves, C.; Grubb, P. (2011). Ungulate Taxonomy. Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press. ISBN 1421400936.


text:
Nailian a Parke dagiti Kueba ti Libmanan
Ti Nailian a Parke dagiti Kueba ti Libmanan ket nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan idiay Baranggay Sigamot iti ili ti Libmanan, Camarines Sur, Rehion ti Bicol. Daytoy ket naisentro iti dakkel nga agatiddog iti 2,856 a metro a Kueba Colapnitan , ti maikasangapulo a kaatiddogan a kueba iti Filipinas.[1] Ti parke ket sakupenna ti dagup a kalawa iti 19.4 nga ektaria[2] iti ballasiw ti kataltalonan ti Libmanan, nga ammo a mangsangaili kadagiti saan a basbassit ngem 18 pay a kueba nga agdumaduma dagiti kaatiddog, suksukog ken siddaaw. Daytoy ket nabangon idi 1934 babaen ti Proklamasion Blng. 654.
Ti parke ket naindayegan a kas pagtaengan dagiti rinibo a kurarapnit ken dagiti rugitda ket inur-urnong manipud kadagiti kueba kadagiti napalabasen a dekada. Daytoy ket pagtaengan pay dagiti swiftlet ken dagiti nalatak nga atiddog ti ramayna a lawwalawwa iti sebbangan ti Phrynus, ken ammo a makasabidong.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Chelsea Spelćological Society Newsletter" (PDF). Chelsea Spelćological Society. Naala idi 18 Hunio 2012.
- ^ "Rehion 5 – Nasalakniban a Luglugar". Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso – Opisina ti Nasalakniban a Luglugar ken Kaatapan. Naala idi 18 Hunio 2012.
- ^ "Ti Dati a Filipinas Babaen dagiti Ganganaet a Mata". Ti Elibro a Ganadt ti Gutenberg. Naala idi 18 Hunio 2012.


text:
Wagayway ti Mehiko
Ti wagayway ti Mehiko (Españiol: Bandera de México) ket maysa a nakatakder a tallo a maris iti berde, puraw, ken nalabbaga nga addan ti nailian nga eskudo iti tengnga ti puraw a baras. Bayat a ti kayatna a sawen ket dagiti maris ket nabaliwan kadagiti napalabas a panawen, dagitoy a tallo a maris ket naampon babaen ti Mehiko sumagad ti pannakawayawayana manipud iti Espania idi Gubat ti Pannakawayawaya, ken ti simmaruno Umuna nga Emperio iti Mehikano. Ti agdama a wagayway ket naampon idi 1968, ngem ti sibubukel a tabas ket naus-usaren manipud idi 1821, nga idi naaramid ti Immuna a Nailian a Wagaygay.


text:
Sasao nga Ok–Oksapmin
Ti sasao nga Ok–Oksapmin ket ti pamilia dagiti agkakabagian a sasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao kadagiti agkasigkay a lugar ti akindaya nga Irian Jaya ken akinlaud a Papua Baro a Guinea. Ti kaaduan a pagsasao ket ti Ngalum, ken addaan daytoy kadagiti 20,000 nga agsasao; ti kaaduan nga ammo ket ti Telefol. Dagitoy ket ti:
- Oksapmin
- Pamilia nga Ok
Dagiti pannakikabagian dagiti sanga ket saan pay a napasayaat.
Ti sasao nga Ok ket nalawagda nga agkakabagian. Inlasin isuda a kas pamilia babaen ni Alan Healey idi 1962. Kanungpalan ngai nbagbagana dagiti pannakaikapet kadagiti pamilia ti sasao nga Asmat ken Awyu–Dumut (Healey 1970). Inparang-ay daytoy ni Voorhoeve iti singasing a Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea. Kas parte ti Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea, ti sasao nga Ok ket mangporma ti parte ti kasisigud a singasing para iti Trans–Baro a Guinea, ti puesto a tentatibo a tinartaripato babaen ni Malcolm Ross, ngem gangani met a naipabassit iti kasisigud a panagaramid ni Healey. Inbagbaga ni Ross a sanna a maibaga no dagiti panagpapada iti Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea ket dagiti nagbibingayan nga inobasion wenno dagiti pannakaibati manipud iti proto-Trans–Baro a Guinea. Inpangpangruna nga insupsuppiat ni Voorhoeve para iti maysa a pannakikabagian nga Awyu–Ok, ken namatmati ni Foley a dagitoy dua a pamilia ket mabalin nga as-asidegda iti Asmat kadagiti sasao a Trans–Baro a Guinea.
Dagiti pangsandi para iti proto-Ok ket kas dagiti sumaganad (Healey, Ross):
Inpakita da Loughnane ken Fedden (2011)[2] ti naisalunima a Oksapmin ket kabagian ti pamilia nga Ok.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ok–Oksapmin". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Loughnane, Robyn and Fedden, Sebastian (2011) 'Is Oksapmin Ok?-A Study of the Genetic Relationship between Oksapmin and the Ok Languages', Australian Journal of Linguistics, 31: 1, 1-42.
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782.


text:
Scyphiphora
Ti Scyphiphora ket ti maysa a monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia a Rubiaceae. Daytoy ti kaikaisuna a henero iti tribu ti Scyphiphoreae. Aglaon ti henero iti bugbugtong a sebbangan, ti viz. Scyphiphora hydrophyllacea, nga addaan iti adu a sakop ti pannakaiwarwaras manipud iti Madagascar, aginggana iti tropikal nga Asia ken ti akinlaud a Pasipiko.[1] Daytoy ket bassit a mula iti agarup a 3 m (10 ft) ken kadawyan a mabirukan kadagiti bakir ti parakad wenno dagiti kadaratan nga aplaya. Dagiti kadawyan a lokal a nagan ket mairaman ti chengam iti Malaysia, ngam iti Tailandia, nilad wenno sagasa iti Filipinas, ken côi iti Bietnam.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Search results for Scyphiphora". The Plant List. Naala idi 1 Marso 2016.
- ^ "Scyphiphora hydrophyllacea". Naala idi 20 Agosto 2018.


text:
Kanton ti Hinebra
Ti Republikan ken Kanton ti Hinebra (Pranses: République et Canton de Genève; Arpitano: Rèpublica et Canton de Geneva; Aleman: Republik und Kanton Genf; Italiano: Repubblica e Canton Ginevra; Romanche: Republica e Chantun Genevra) ket isu ti agsasao iti Pranses nga akin-laud unay a kanton wenno estado ti Suisa, a gangani amin a bangirna a napalikmutan babaen ti Pransia. A kas dagiti sabsabali a Suiso a kanton (a kas ti Ticino, Neuchâtel, ken Jura), daytoy a kanton ket makunkuna a kas maysa a republika iti kaunegan ti Suiso a Konpederasion.
Ti kanto iti Hinebra ket mabirukan idiay abagatn a laud a suli ti Suisa; ken daytoy ket naipanumotan a maysa kadagiti kosmopilitano unay a luglugar ti daytoy a pagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Land Cover - Kantone und Grossregionen nach 6 Hauptbereichen naala idi 27 Oktubre 2017
- ^ "Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit". bfs.admin.ch (iti Aleman). Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB. 31 Disiembre 2019. Naala idi 6 Oktubre 2020.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kanton ti Hinebra iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Car
Ti pagsasao a Car ket ti kaaduan a naisasao a sasao a Nicobaresa naisasao idiay Is-isla Nicobar ti India.
Uray no adayo a kabagian ti Bietnamis ken Khmer, daytoy ket tipolohiko nga ad-adu a kabagian ti asideg a sasao nga Austronesio a kas ti Nias ken Acehnes a pakaipormaanna daytoy iti lingguistiko a lugar.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Car iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Car Nicobarese". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Cysouw, Michael; Quantitative explorations of the world-wide distribution of rare characteristics, or: the exceptionality of north-western European languages; pp. 11-12


text:
Pagsasao a Bietnamis
Ti Bietnamis[2] (tiếng Việt) ket isu ti nailian ken opisial a pagsasao ti Bietnam. Daytoy ket isu ti patneng a pagsasao ti Bietnamis a tattao (Kinh), ken dagiti agarup a tallo a riwriw iti ballasiw taaw a Bietnamis. Daytoy ket naisasao pay a kas maysa nga umuna wenno maikadua a pagsasao babaen dagiti adu nga etniko a minoridad ti Bietnam. Daytoy ket paset ti Austro-Asiatiko a pamilia ti pagsasao a daytoy ket adda kadagiti adu nga agsasao babaen ti naisangsangayan a paggiddiatan (ad-adu ngem dagiti sabali nga Austro-Asiatiko a pagsasao no itipon amin dagitoy). Kaaduan ti bokabulario ti Bietnamis a ket binulod manipud iti Insik, ken dati a sinursurat nga inus-usar ti Insik a sistema ti panagsurat, urayno ti nabalbaliwan a porma ken naikkan idi ti bernakular a pannakabalikas. A kas nagbanagan ti kolonia a panagturay ti Pransia, ti pagsasao ket adda a mangipakpakita kadagiti impluensia manipud iti Pranses, ken ti alpabeto a Bietnamis (quốc ngữ) nga inus-usaren tatta nga aldaw ket maysa a Latin nga abesedario nga addaan kadagiti mainayon a diakritiko para kadagiti aweng ken dagiti dadduma a bokal ken konsonante.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "CIA World Factbook". CIA. Naala idi 12 Abril 2012.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Bietnamis". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 114. ISBN 978-0-8248-2088-6.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao a Bietnamis iti Wikimedia Commons


text:
Opisial a pagsasao
Ti maysa nga opisial a pagsasao ket ti pagsasao a naikkan iti naipangpangruna a nainkalintegan a kasasaad iti naisangayan a pagilian, estado, wenno dadduma a pagturayan. Kadawyan a ti opisial a pagsasao ti pagilian ket mangibagbaga iti pagsasao nga inus-usar iti kaunegan ti gobierno (kas dagiti korte, parlamento, administrasion).[1] Gapu ta "ti pamay-an ti panangiyebkas iti tattao ket saan a mabaliwan babaen ti linteg",[2] ti termino nga "opisial a pagsasao" ket saan a kadawyan a mangibaga iti pagsasao nga inus-usar babaen dagiti tattao wenno pagilian, ngem babaen ti gobiernona.[3]
Iti sangalubongan, adda dagiti 178 a pagilian nga addaan iti saan a basbassit ngem maysa nga opisial a pagsasao, ken 101 kadagitoy a pagilian ket mangbigbig iti ad-adu ngem maysa a pagsasao. Adu kadagiti batay-linteg iti lubong ket mangibaga iti maysa wenno ad-adu nga opisial a pagsasao ken/wenno dagiti nailian a pagsasao.[4][5]Adda met dagiti pagilian nga agus-usar iti designasion iti opisial a pagsasao a mangpabileg kadagiti grupo ti indihenio babaen ti panangited kaniada iti panagserrek iti gobierno iti patneng a pagsasaoda. Kadagiti pagilian a saan a pormal a mangidesignado iti maysa nga opisial a pagsasao, kadawyan a maparang-ay ti de facto a nailian a pagsasao. Ti Ingles ket ti kaaduan nga opisial a pagsasao, nga addaan iti kasasaad a mabigbigan kadagiti 51 a pagilians. Adu pay a mabigbigan ti Arabiko, Pranses, ken Espaniol.
Ti maysa nga opisial a pagsasao a maysa pay nga indihenio a pagsasao ket tinawtawagan nga endoglosiko, ti maysa a saan nga indihenio ket eksoglosiko.[6] Iti maysa a pagarigan ket ti Nigeria nga addaan kadagiti tallo nga endoglosiko nga opsial a pagsasao. Ti kayat a sawen daytoy, ti pagilian ket mangigandat a mangprotekta dagiti indihenio a pagsasao ngem urayno kasta mangbigbig pay iti Ingles kas iti bukodna a lingua franca.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Official Language", Concise Oxford Companion to the English Language, Ed. Tom McArthur, Oxford University Press, 1998.
- ^ The Status of Languages in Puerto Rico. Luis Muñiz-Arguelles. Unibersidad ti Puerto Rico. 1986. Panid 466. Naala idi 23 Nobiembre 2012.
- ^ Pueblo v. Tribunal Superior, 92 D.P.R. 596 (1965). Translation taken from the English text, 92 P.R.R. 580 (1965), p. 588-589. See also LOPEZ-BARALT NEGRON, "Pueblo v. Tribunal Superior: Español: Idioma del proceso judicial", 36 Revista Juridica de la Universidad de Puerto Rico. 396 (1967), and VIENTOS-GASTON, "Informe del Procurador General sobre el idioma", 36 Rev. Col. Ab. (P.R.) 843 (1975).
- ^ "Read about "Official or national languages" on Constitute". Naala idi 2016-03-28.
- ^ "L'aménagement linguistique dans le monde: page d'accueil". www.axl.cefan.ulaval.ca. Naala idi 2016-03-28.
- ^ endoglossic ken exoglossic iti OxfordDictionaries.com.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Writing Systems of the World: Alphabets, Syllabaries, Pictograms (1990), ISBN 0-8048-1654-9 — ilistan dagiti opisial a pagsasao iti lubong, ken dagiti dadduma pay a pakaammo.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti pagsasao babaen ti pagilian iti The World Factbook


text:
Rosids
Dagiti rosids ket dagiti kameng ti dakkel a monopiletio a klado dagiti mula nga agsabsabong, nga aglaon kadagiti agarup a 70,000 a sebbangan,[2] dagitoy ket ad-adu ngen maysa a pagkatlo kadagiti amin nga angiospermae.[3] Ti klado ket nabingbingay kadagiti 16 aginggana kadagiti 20 nga urnos, depende ti sirkunskripsion ken ti pannakaidasig. Dagitoy nga urnos, ken isuda met laeng nga agkukuyog a mangbukel dagiti agarup a 140 pamilia.[4] Dagiti rosids ken dagiti asterids ket isu dagiti ti kadakkelan kadagiti klado dagiti eudikota.
Dagiti posil a rosids ket ammo manipud iti paset ti panawen ti Kretaseo. Ti karkulo ti molekular a pagorasan ket mangipakpakita a dagiti rosids ket nagtaud iti Aptian wenno Albian nga agpang dagiti Cretaceo, idi baetan ti 125 ken 99.6 riwriw a tawtawen.[5][6]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a "rosids" ket naibatay iti "Rosidae", daytoy idi ti kadawyan a naipagpagarup a subklase. Idi 1967, inpakita ni Armen Takhtajan a ti husto a pagibatayan para iti nagan a "Rosidae" ket ti deskripsion iti maysa a grupo ti mulmula a naipablaak idi 1830 babaen ni Friedrich Gottlieb Bartling.[7] Daytoy a klado ket kanungpalan a napanaganan manen ti "Rosids" ken nadumadumaanen a pinatinggaan babaen dagiti nadumaduma a mannurat. Ti nagan a "rosids" iti Ingles ket saan a pormal, ken saan nga ipagarup nga adda ti ania man a naisangayan a taksonomiko a ranggo kasla ti nagnagan nga inkeddeng babaen ti ICBN. Dagiti rosids ket monopiletiko a naibatay ti ebidensia a nabirukan babaen ti molekular a pilohenetiko a panagusig.
Adda dagiti tallo a nadumaduma a panangipalplawag dagiti rosids nga agdama nga inus-usar. Adda met dagiti mannurat a mangiraman dagiti urnos ti Saxifragales ken dagiti Vitales iti rosids.[8] Dagiti dadduma met ket ilaksidda dagitoy dua nga urnos.[9] Ti sirkunskripsion iti daytoy nga artikulo ket isu ti APG II a panangidasig, a mangiraman kadagiti Vitales, ngem mangilaksid kadagiti Saxifragales.
Dagiti pannakaikabagian[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosids ken dagiti Saxifragales ket mangpormada iti klado.[2][9] Daytoy ket maysa kadagiti innem a grupo a mangbukel ti Pentapetalae (dagiti bugas nga eudikota a saan a mairaman dagiti Gunnerales),[10] dagiti dadduma ket dagiti Berberidopsidales, Caryophyllales, Dilleniales, Santalales, ken dagiti asterids. Gangani nga awan ti pannakaammo a maipanggep kadagiti pannakaikabagian a baetan dagitoy a grupo.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosids ket buklen dagiti dua a grupo: ti urnos dagiti Vitales ken dagiti eurosids (agpayso a rosids). Dagiti eurosids, ket mabibgbingayda met kadagiti pito a grupo: Fabidae, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, Picramniales,[9] Malvidae,[10] ken ti saan a naipuesto a pamilia ti Apodanthaceae.[11] Dagiti Fabidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti fabids, wenno dagiti eurosids I. Ken ti met Malvidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti malvids, wenno dagiti eurosids II.
Dagiti urnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosids ket buklen dagiti 17 nga urnos ken dagiti 2 a pamilia a naikabil iti incertae sedis (saan a naurnos). Iti maipatinayon kadagiti Vitales, Rosales, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales, adda met dagiti 8 nga urnos iti Fabidae ken dagiti 4 nga urnos iti Malvidae. Idi 2009, ni Hengchang Wang ken dagiti kaduna a mannurat ket nangisingasing a ti Malvidae ket maipadakkel tapno mairaman dagiti Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales. Daytoy a dakdakkel a sirkunskripsion ti Malvidae ket nakaawat ti napigsa nga estatistikal a suporta (100% bootstrap a porsiento) kadagiti panagusigda. Adda met dagiti urnos a baro pay laeng a nabigbigan.[9] Dagitoy ti Vitales,[12] Zygophyllales,[13] Crossosomatales,[14] Picramniales,[15] ken Huerteales.[16]
Dagiti saan a naipuesto a pamilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pamilia ti Apodanthaceae ken Huaceae ket nairaman dagitoy iti rosids, ngem saan dagitoy a naipuesto kadagiti ania man nga urnosna.
Ti Apodanthaceae ket maysa nga enigmatiko a pamilia dagiti parasitoko a achlorophyllous. Dagitoy ket temporario a naipuesto kadagiti Cucurbitales babaen dagiti dadduma,[9] ngem dagiti apinidaddda ket agtultuloy a saan a nalawag.[11] Dagiti gene a kloroplasta ket naus-usaren a mangibaga ti pilohenia ti mula ket saan met unay a makaited ti adu a pilohenetiko a pakaammo dagiti mula nga awan kadagiti chlorophyll, gapu ti daytoy a kaso, dagitoy a gene ket dagiti saan a makaannong a pseudogene.
Ti pamilia a Huaceae ket kameng ti COM (Celastrales, Oxalidales, Malpighiales) a klado ti Fabidae. Ti saludsod a maipanggep ti Huaceae ket no daytoy ket nasken a bukbukodna a mairaman kadagiti maysa nga urnos ti COM a kas ti maika-4 a kameng ti klado ti COM. Ti dua a panagadal ket nangitudo a nasken daytoy a maipuesto kadagiti Oxalidales,[17][18] bayat a ti maysa met ket nangibagbaga a nasken a saan a mairaman.[2]
Pilohenia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pilohenia a maipakpakita dita babab ket naampon manipud kenni Wang ken dagiti kaduna a mannurat (2009),[2] nga adda dagiti nagan ti urnos manipud iti Website ti Pilohenia ti Angiospermae.[9] Dagiti sanga nga addaan iti basbassit ngem 50% a bootstrap a suporta ket narebba. Dagiti sabali a sanga ket addaan iti 100% bootstrap a suporta malaksid kadagiti maipakita a saan.
Ti agtalinaay iti nitroheno a klado ket aglaon ti nangato a bilang dagiti aktinorisika a mula (nga awan kadagiti nodulo a ramut nga galaon ti agtalinaay iti nitroheno a bakteria, a mangtulong iti mula a dumakkel kadagiti saan a nalames a daga). Nupay kasta, saan amin a mulmula iti daytoy a klado ket dagiti aktinorisika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angiosperm Phylogeny Group (2016). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV". Botanical Journal of the Linnean Society. 181 (1): 1–20. doi:10.1111/boj.12385.
- ^ a b c d Hengchang Wang; Michael J. Moore; Pamela S. Soltis; Charles D. Bell; Samuel F. Brockington; Roolse Alexandre; Charles C. Davis; Maribeth Latvis; Steven R. Manchester; Douglas E. Soltis (Marso 10, 2009), "Ti radiasion ti rosids ken ti napardas a pannakaipangato ti tinurayan dagiti angiosperma a kabakiran", Dagiti Nagbanagan ti Nailian nga Akademia dagiti Siensia, 106 (10): 3853–3858, Bibcode:2009PNAS..106.3853W, doi:10.1073/pnas.0813376106, PMC 2644257, PMID 19223592
- ^ Robert W. Scotland; Alexandra H. Wortley (2003), "Mano kadi ti kaadu dagiti sebbanagan ti agbukel a mulmula?", Taxon, 52 (1): 101–104, doi:10.2307/3647306, JSTOR 3647306
- ^ Douglas E. Soltis; Pamela S. Soltis; Peter K. Endress; Mark W. Chase (2005), Pilohenia ken Ebolusion dagiti Angiosperma, Sunderland, MA, Estados Unidos: Sinauer, ISBN 978-0-87893-817-9
- ^ Davies, T.J.; Barraclough, T.G.; Chase, M.W.; Soltis, P.S.; Soltis, D.E.; Savolainen, V. (2004), "Ti di nasayaat a misterio ni Darwin: Dagiti panagtaldiap manipud iti maysa a nalatak a kayo dagiti angiospermae", Dagiti Nagbanagan ti Nailian nga Akademaia dagiti Siensia, 101 (7): 1904–1909, Bibcode:2004PNAS..101.1904D, doi:10.1073/pnas.0308127100, PMC 357025, PMID 14766971
- ^ Susana Magallón; Amanda Castillo (2009), "Dibersipikasion ti angiosperma babaen ti panawen", Amerikano a Warnakan ti Botanika, 96 (1): 349–365, doi:10.3732/ajb.0800060, PMID 21628193
- ^ James L. Reveal (2008), "A Checklist of Family and Suprafamilial Names for Extant Vascular Plants", Balay a panid ni James L. Reveal and C. Rose Broome
- ^ J. Gordon Burleigh; Khidir W. Hilu; Douglas E. Soltis (2009), "Inferring phylogenies with incomplete data sets: a 5-gene, 567-taxon analysis of angiosperms" (PDF), BMC Evolutionary Biology, 9: 61, doi:10.1186/1471-2148-9-61, PMC 2674047, PMID 19292928
- ^ a b c d e f Peter F. Stevens (2001), Website ti Angiosperma a Pilohenia
- ^ a b Philip D. Cantino; James A. Doyle; Sean W. Graham; Walter S. Judd; Richard G. Olmstead; Douglas E. Soltis; Pamela S. Soltis; Michael J. Donoghue (2007), "Para iti pilohenetiko a nomenklatura ti Tracheophyta" (PDF), Taxon, 56 (3): 822–846, doi:10.2307/25065865
- ^ a b Daniel L. Nickrent, "Apodanthaceae", Ti Koneksion ti Parasitiko a Mula
- ^ James L. Reveal. (1995). panid 72 iti Kabarbaro a naala a supraheneriko a nagnagan iti bascular a mulmula. Phytologia 79(2):68-76
- ^ Chalk, L. 1983. Estruktura ti kayo. Pp. 1-51 [1-2 by C. R. Melcalfe], in Metcalfe, C. R., & Chalk, L., Anatomi adagiti Dicotyledons, Maikadua nga Edision. Tomo II. Estruktura ti Kayo ken Panangipatingga ti Sapasap a Pangyuna. Clarendon Press, Oxford. ISBN 978-0-19-854559-0.
- ^ Klaus Kubitzki (2007), "Pangyuna iti Crossosomatales", iti Klaus Kubitzki (ed.), Dagiti Pamilia ken Henera dagiti Bascular a Mulmula, tomIX, Berlin,Heidelberg: Springer-Verlag
- ^ John Hutchinson Dagiti Pamilia dagiti Mula nga Agsabsabong Maika-3 nga edision. 1973. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- ^ Andreas Worberg; Mac H. Alford; Dietmar Quandt; Thomas Borsch (2009), "Agkasat nga Huerteales aginggana kadagiti Brassicales ken mainayon dagiti Malvales, ken dagiti baro a nasirkunskripsion tapno mairaman dagiti Dipentodon, Gerrardina, Huertea, Perrottetia, ken Tapiscia", Taxon, 58 (2): 468–478
- ^ Douglas E. Soltis; Matthew A. Gitzendanner; Pamela S. Soltis (2007), "Ti 567-nga agasmang ti datos ti takson para kadagiti angiosperma: Dagiti karit a pakabanagan babaen kadagiti panagusig ti Bayesio kadagiti dakkel ng aagsmang ti datos", Internasional a Warnakan dagiti Siensia ti Mula, 168 (2): 137–157, doi:10.1086/509788
- ^ Li-Bing Zhang; Mark P. Simmons (2006), "Pilohenia ken delimitasion dagiti Celastrales a naala manipud kadagiti gene ti nuklear ken plastid", Sistematika a Botanika, 31 (1): 122–137, doi:10.1600/036364406775971778


text:
Kategoria:Rusia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.
H
- Heograpia ti Rusia (7 K)
E
- Dagiti pungol nga artikulo ti Rusia (1 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Rusia"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Akindaya nga Europa
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Europa
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pagilian idiay Asia
- Pagpagilian ti G8
- Pagpagilian ti G20
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Azerbaijani


text:
Abagatan a daya nga Asia
Ti Abagatan a daya nga Asia wenno Akin-abagatan a daya nga Asia ket subrehion ti Asia, a mangbukel kadagiti pagilian a heograpiko nga abagatan ti Tsina, daya ti India, laud ti Baro a Guinea ken amianan ti Australia.[1] Ti rehion ket naisanglad iti pagsasabtan dagiti heolohiko a plata, nga addaan iti nakaro a seismiko ken bulkaniko nga aktibidad. Ti Abagatan a daya nga Asia ket buklen ti dua a heograpiko a rehion
- Nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia, ammo pay a kas ti Indotsina, ken mangbukel ti Cambodia, Laos, Myanmar (Burma), Tailandia, ken Bietnam;
- Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, a mangbukel ti Brunei, Malaysia, Daya a Timor, Indonesia, Filipinas, ken Singapur.[2]
Dagiti kangrunaan a relihion ket Islam, Budismo ken Taoismo, ken sarunuen met ti Kristianidad. Nupay kasta, adu met dagiti nadumaduma a relihion a mabirukan kadagiti amin a paset ti rehion, a mairaman ti Hinduismo ken dagiti adu a naimpluensiaan ti animista a pangsanay.[3]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Klaus Kästle (Septiembre 10, 2013). "Mapa ti Rehion ti Abagatan a daya nga Asia". Nations Online Project. One World - Nations Online. Naala idi Septiembre 10, 2013.
Nations Online is an online destination guide with many aspects of the nations and cultures of the world: geography, economy, science, people, culture, environment, travel and tourism, government and history.
- ^ "World Macro Regions and Components". The United Nations. Naala idi Septiembre 13, 2009.
- ^ Ti moderno nga antropolohia iti Abagatan ... .Liblibro ti Google. Naala idi Oktubre 17, 2011.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Osborne, Milton (2010; immuna a naipablaak idi 1979). Southeast Asia: An Introductory History Allen & Unwin. ISBN 978-1-74237-302-7
- Banister Fletcher; Cruickshank, Dan (1996; first published in 1896). Sir Banister Fletcher's a History of Architecture, Architectural Press, Maika-20 nga edision. ISBN 0-7506-2267-9. Cf. Maikapat a Paset, Kapitulo 27.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Abagatan a daya nga Asia iti Wikimedia Commons


text:
Dumaguete
Ti Siudad ti Dumaguete ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas. Ti siudad ti kapitolio, kangrunaan a sangladan ken kadakkelan a siudad ti Negros Oriental. Masarakan ti siudad iti tantanap ti abagatan-a-daya a playa ti Isla ti Negros iti asideg ti sabangan ti Karayan Banica. Kabeddengna iti amianan ti ili ti Sibulan, iti abagatan ti ili ti Bacong, ken iti laud ti ili ti Valencia. Iti daya ti siudad ket ti Baybay Mindanao ken ti Lingsat Tañon.
Ammo ti Siudad ti Dumaguete kas ili ti unibersidad gapu iti kaadda dagiti 7 nga unibersidad ken kolehio iti siudad. Addaan iti siudad ti nalatak nga Unibersidad ti Silliman, ti kaunaan nga unibersidad iti ruar ti Manila ken ti kaunaan a Protestante a pagadalan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Dumaguete ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Bagacay
- Bajumpandan
- Balugo
- Banilad
- Bantayan
- Batinguel
- Bunao
- Cadawinonan
- Calindagan
- Camanjac
- Candau-ay
- Cantil-e
- Daro
- Junob
- Looc
- Mangnao-Canal
- Motong
- Piapi
- Baranggay 1
- Baranggay 2
- Baranggay 3
- Baranggay 4
- Baranggay 5
- Baranggay 6
- Baranggay 7
- Baranggay 8
- Pulantubig
- Tabuctubig
- Taclobo
- Talay
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Jollibee idiay Siudad ti Dumaguete
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Dumaguete | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Nagsasabtan: 34°N 81°W / 34°N 81°W / 34; -81
Ti South Carolina wenno Carolina Sur ket maysa nga estado a mabirukan idiay Nauneg nga Abagatan iti Estados Unidos. Ti South Carolina ket maysa kadagiti 13 nga orihinal a probinsia a kolonia ti Britania, ken naawatan iti kappon idi Mayo 23, 1788. Ti Columbia ti kaddakelan a siudadna ket isu met ti kapitoliona ngem ti Greenville-Spartanburg-Anderson wenno "Upstate" ti kaddakelan a metro a siudadna.
Dagiti midia a mainaig iti South Carolina iti Wikimedia Commons


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Agusan del Norte
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Agusan del Norte, ket isu dagiti umuna ken maiakdua a distrito, ken isu dagitoy ti agdama a pannakabagi ti Pronimsia ti Agusan del Norte ken ti nawaya a siudad ti Butuan itiKamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Nangrugi idi 1916 ti Departamento ti Mindanao ken Sulu, nga idi ti Agusan ket espesial a probinsia, ket naikkan idi ti pannakabagi iti Lehislatura ti Filipinas. Nupay kasta, dagiti lima a delagado ti Departamento ket naidutok babaen ti Gobernador-Heneral ngem ti nabutosan babaen ti nadayeg a butos. Ti Agusan ket nangrugi laeng a nagbutos ti bukodna a pannakabagi idi 1935 kalpasan ti Tignay Blng. 4203 a nangited ti tunggal maysa a probinsia iti kaunegan ti Departamento iti maysa a nabutosan a pannakabagi. Dagiti lugar nga addaitan babaen ti turay ti Agusan del Norte ken ti siudad ti Butuan (nainkalintegan a dokumento ti 1950) ket nairepresentada a kas paset ti maymaysa a distrito ti Agusan aginggana idi 1969, kalpasan ti pannakabingbingayna ti Agusan del Norte ken Agusan del Sur idi Hunio 17, 1967 babaen ti Republika Tignay Blng. 4979.
Ti probinsia ket ti nainkalintegan a dokumento ti siudad ket nairepresenta ti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion X manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nakuyogda a nagbutos ti maysa a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1984. Nangrugi idi Pebrero 11, 1987, ti Agusan del Norte (kakuyogna ti urbano unay a siudad ti Butuan) ket nabingbingay idi kadagiti dua a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg, ken nagbutos kadagiti kameng ti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi iti isu met laeng a tawen.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Butuan1
- Dagiti ili: Las Nieves
- Populasion (2010): 336,565
-  ^1 Urbano unay a siudad manipud idi Pebrero 7, 1985. Nawaya manipud ti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia. Agbutos laeng a kaduana ti Agusan del Norte para iti kongresional a pannakabagi.
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Cabadbaran
- Dagiti ili: Buenavista, Carmen, Jabonga, Kitcharao, Magallanes, Nasipit, Remedios T. Romualdez, Santiago, Tubay
- Populasion (2010): 305,631
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mairaman ti nadokumentuan ti linteg a siudad ti Butuan
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
1987
Ti 1987 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
MayoUrnosen
- Mayo 15 – Jennylyn Mercado, Filipina nga aktres, kumakanta, ken mannurat iti kanta
HunioUrnosen
- Hunio 22 – Lee Min Ho, taga-Abagatan a Korea nga aktor ken modelo
PimmusayUrnosen
HunioUrnosen
- Hunio 13 – Geraldine Page, Amerikana nga aktres (naipasngay 1924)
- Hunio 22 – Fred Astaire, Amerikano a kumakanta, sumasala, ken aktor (naipasngay 1899)
AgostoUrnosen
- Agosto 29 – Lee Marvin, Amerikano nga aktor (naipasngay 1924)


text:
Neon
Ti neon ket maysa a kimiko nga elemento nga addan ti simbolo iti Ne ken atomiko a numero iti 10. Uray no daytoy ket maysa a kadawyan nga elemento iti law-ang, daytoy ket manmano laeng iti Daga. Daytoy ket saan a namarisan, nalpay a natakneng nga alingasaw babaen ti pagalagadan a kasasaad, ti neon ket agited ti naisangayan a nalabbaga – narangha a silnag no usaren kadagiti bassit a boltahe a neón a silnag a lampara wenno napigsa a boltahe a diskarga a tubo wenno dagiti neón a pakdaar a senial.[5][6] Daytoy komersial nga inalala manipud iti angin, a mabirukan daytoy iti bassit laeng a kadagupan.
PakasaritaanUrnosen
Ti neon (Griegovέov (neon) kayatna a sawen ket "baro a maysa") ket naduktalan idi 1898 babaen ti Britaniko a kimiko a ni William Ramsay (1852–1916) ken Morris W. Travers (1872–1961) idiay Londres.[7] Ti neon ket naduktalan idi nagpalamiis ni Ramsay iti alagad ti tangatang aginggana idi nagbalin a likido, pinapudotanna manen ti likido ken tiniliwna dagiti alingasaw idi nagburek. Dagiti alingasaw a nagburekanna, a nairaman ti nitroheno, oksiheno, ken argon, ket dagiti pay kripton, senon, ken neon.[8] Ti pakailasinan, naraniag a nalabbaga a maris a sumngaw babaen ti alingasaw a non no maikuriente a matignay ket napardasan a naam-ammuan; Ni Travers ket sinuratna ti, "ti gilayab iti krimson a lawag manipud iti tubo ket nangibaga ti bukodna a sarita ken maysa a makita nga agnaed ken saan a malipatan."[9]
Ti karasayan ti non ket isu ti saanna a panakairaman ti napardas a panagusar para iti panagsilaw kadagiti linia dagiti Moore a tubo, a nagusar ti nitroheno ken dagitoy ket kinomersio iti nasapa a panawen ti 1900. Kalpasan ti 1902, ti kompania ni Georges Claude, nga Air Liquide, ket nagpatpataud a kas komersio idi ti kuantidad iti neon a kas naggapuan a produkto ti panagpabalin a likido ti angin, ken idi Disiembre 1910 ni Claude ti nangipakita ti moderno a neon a silaw a naibatay iti maysa a narikepen a tubo iti neon. Idi 1912, dagiti kumaduaan ni Claude ket nagrugrugida nga agilaklako kadagiti neon a diskarga a tubo a kas dagiti pakdaar a senial. Naipaammo dagitoy idiay Esdtado sUnidos idi 1923, idi adda dagiti dua a dakkel a neon a senial a naisangpet babaen ti maysa a Los Angeles nga aglaklako ti Packard a karro. Ti silnag ken ti arresto a nalabbaga a maris ket nakapabael ti neon a pakdaar ti maysa a naisangsangay no maipada kadagiti kadagiti kasuppiatan.[10]
Ti neon ket gapuanan ti nagruna a panakaawat ti katutubo dagiti atomo idi 1913, idi ni J. J. Thomson, a kas paset ti panagsukisok kadagiti nagbuklan iti kanal nga anaraar, a nagipan kadagiti waig iti ion ti neon babaen ti magnetiko ken koriente a lugar ken nagrukod kadagiti panagsalto babaen ti panagikabil ti potograpiko a plata kadagiti dalananda. Ni Thomson ket nakapaliiw kadagiti dua a naisina a takop iti lawag idiay potograpiko a plata (kitaen ti ladawan), a daytoy ket nangitulding kadagiti dua a parabola iti panagsalto. Ni Thomson ket dimteng nga adda dagiti atomo ti neon nga alingasaw nga addaan iti nagatngato a masa ngem dagiti dadduma. Uray saan pay a naawatan ni Thomson idi a panawen, daytoy ti immuna a pannakaduktal kadagiti isotopo iti natalna nga atomo. Naaramid daytoy babaen ti panagusar ti narusanger a bersion iti maysa nga intrumento a tinawtawagan tattan a ti masa nga espektrometror.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Hammond, C.R. (2000). Dagiti elemento, iti Libro ti Kimiko ken Pisika maika-81 nga edision (PDF). CRC a pagmalditan. p. 19. ISBN 0849304814.
- ^ Preston-Thomas, H. (1990). "Ti Internasional a Pagrukodan ti Temperatura iti 1990 (ITS-90)". Metrologia. 27: 3–10. Bibcode:1990Metro..27....3P. doi:10.1088/0026-1394/27/1/002.
- ^ "Section 4, Dagiti Tagikua ti elemento ken Inorganiko a Kompuesto; Panaglunag, panagburek, pamitluen, ken dagiti nakaro a temperatura dagiti elemento". CRC a Libro ti Kimika ken Pisika (maika-85 nga edision nga ed.). Boca Raton, Florida: CRC a Pagmalditan. 2005.
- ^ Magnetiko a suseptibilidad dagiti elemento ken inorganiko a kompuestos, iti Libro iti Kimika ken Pisika maika-81 nga edision, CRC a pagmalditan.
- ^ Coyle, Harold P. (2001). Gandat STAR: Ti Law-ang kadagiti Imam. Kendall Hunt. p. 464. ISBN 978-0-7872-6763-6.
- ^ Kohmoto, Kohtaro (1999). "Phosphors for lamps". Iti Shionoya, Shigeo; Yen, William M. (dagiti ed.). Phosphor Handbook. CRC Press. p. 940. ISBN 978-0-8493-7560-6.
- ^ Ramsay, William; Travers, Morris W. (1898). "Iti Kumaduaan iti Argon". Dagiti Panagpatuloy iti Naarian a Gimongan iti Londres. 63 (1): 437–440. doi:10.1098/rspl.1898.0057.
- ^ "Neon: Pakasaritaan". Softciências. Naala idi Pebrero 27, 2007.
- ^ Weeks, Mary Elvira (2003). Pannakaduktal dagiti Elemento: Maikatlo nga Edision (naimaldit manen). Kessinger Publishing. p. 287. ISBN 978-0-7661-3872-8.
- ^ Mangum, Aja (Disiembre 8, 2007). "Neon: Ababa a Pakasaritaan". New York Magazine.


text:
Pagsasao nga Isnag
Ti Isnag ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti agarup a 40,000 a tattao nga Isnag ti Probinsia ti Apayao iti Rehion Administratibo ti Kordiliera idiay akin-amianan a Filipinas. Agarup nga 85% kadagiti Isnag ket makabael nga agbasa iti pagsasao nga Isnag. Adu kadagiti agsasao iti Isnag ket makasaoda pay iti Ilokano.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Isnag iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Adasen nga Itneg iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Isnag". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Adasen". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Karl Moritz Schumann
Ni Karl Moritz Schumann (17 Hunio 1851 iti Görlitz – 22 Marso 1904 iti Berlin) ket maysa idi nga Aleman a botaniko.
Ni Dr. Schumann ket isu idi ti manangaywan ti Botanisches Museum iti Berlin-Dahlem manipud idi 1880 aginggana idi 1894. Nagserbi pay isuna a kas ti immuna a mangipangulo ti Deutsche Kakteen-Gesellschaft (Kagimongan ti Cactus ti Aleman) a pinundarna idi Nobiembre 6, 1892.
Nakipartisipado ni Karl Moritz Schumann a kas maysa a kolaborador iti Die Natürlichen Pflanzenfamilien babaen da Adolf Engler ken K. A. E. Prantl ken iti Flora Brasiliensis babaen ni Carl Friedrich Philipp von Martius.
Dagiti henero ti Schumannianthus (Gagnepain), Schumanniophyton (Harms), Schumannia (Kuntze) ken dagit inadumaduma a sebbangan ken naipanagan kaniana, a mairaman dagiti sumaganad:
Bibliograia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Schumann, K. M., "Gesamtbeschreibung der Kakteen" (Complete description of cacti), 1898.
- Schumann, K. M., et al., "Kakteen (Iconographia Cactacearum) im Auftrage der Deutschen Kakteen-Gesellschaft", 1900–1921.
- Schumann, K. M., "Praktikum für morphologische und systematische Botanik", 1904.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti obra babaen wenno maipanggep ken ni Karl Moritz Schumann iti Internet Archive
- Mexikon — ababa biograpia ken ladawan
- Deutsche Kakteen Gesellschaft


text:
UTC−00:44
Ti UTC−00:44 ket maysa a panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti −00:44.
Ti UTC−00:44 ket inus-usar idi diiay Liberia aginggana idi Mayo 1, 1972. Daytoy ket naamammuan idi a kas ti Natimbeng nga Oras ti Monrovia wenno Oras ti Liberia. Ti eksakto a sona ti oras id ket ti GMT −0h 43m 08s (naibatay iti longitud ti Monrovia) aginggana idi nabaliwan a kas ti GMT−0:44 idi Marso 1, 1919. Idi 1972 daytoy ket nabaliwan iti UTC.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Oras ti Liberia manipud ti Maika-5 nga Edision ti Internasional nga Atlas babaen ni Thomas G. Shanks