text:
KAPITULO 13
Nadiosan a Panangmatmat iti Biag
Ania ti panangmatmat ti Dios iti biag?
Ania ti panangmatmat ti Dios iti aborsion?
Kasano a maipakitatayo ti panagraem iti biag?
1. Siasino ti nangparsua iti amin a nabiag?
“NI Jehova ket pudno a Dios,” kuna ni propeta Jeremias. “Isu ti sibibiag a Dios.” (Jeremias 10:10) Maysa pay, ni Jehova ti Namarsua iti amin a nabiag. Kuna kenkuana dagiti nailangitan a parsua: “Pinarsuam ti amin a bambanag, ket gapu iti pagayatam napaaddada ken naparsuada.” (Apocalipsis 4:11) Iti kanta a pagdaydayaw iti Dios, kinuna ni Ari David: “Adda kenka ti ubbog ti biag.” (Salmo 36:9) No kasta, ti biag ket sagut ti Dios.
2. Ania ti ar-aramiden ti Dios tapno masustiner ti biagtayo?
2 Ni Jehova ti mangsussustiner met iti biagtayo. (Aramid 17:28) Isu ti mangipapaay iti taraon a kankanentayo, danum nga in-inumentayo, angin nga ang-angsentayo, ken daga a pagnanaedantayo. (Aramid 14:15-17) Inaramid ni Jehova daytoy tapno agbalin a makaay-ayo ti biag. Ngem tapno naan-anay a matagiragsaktayo ti biag, masapul nga ammuentayo dagiti linteg ti Dios ken tungpalentayo dagita.—Isaias 48:17, 18.
PANANGRAEM ITI BIAG
3. Kasano a minatmatan ti Dios ti pannakapapatay ni Abel?
3 Kayat ti Dios a raementayo ti biag—ti biagtayo ken ti biag dagiti sabsabali. Kas pagarigan, idi kaaldawan da Adan ken Eva, ti anakda a ni Cain nakapungtot iti kasta unay iti adingna a ni Abel. Ni Jehova pinakdaaranna ni Cain a ti pungtotna ket mabalin a mangituggod kenkuana iti nadagsen a basol. Saan nga impangag ni Cain dayta a pakdaar. “Dinuklosna ni Abel a kabsatna ket pinapatayna.” (Genesis 4:3-8) Ni Jehova dinusana ni Cain gapu iti panangpapatayna iti kabsatna.—Genesis 4:9-11.
4. Iti Mosaiko a Linteg, kasano nga impaganetget ti Dios ti umiso a panangmatmat iti biag?
4 Rinibu a tawen kalpasanna, adda dagiti linteg nga inted ni Jehova kadagiti Israelita a tumulong kadakuada tapno makaay-ayo ti panagserbida kenkuana. No dadduma, Mosaiko a Linteg ti awag kadagitoy gapu ta naited dagitoy babaen ken ni mammadto a Moises. Kuna ti maysa a paset ti Mosaiko a Linteg: “Dika mamapatay.” (Deuteronomio 5:17) Impakita daytoy kadagiti Israelita nga iti imatang ti Dios, napateg ti biag ti tao ket dagiti tattao masapul nga ipategda ti biag dagiti sabsabali.
5. Ania ti rumbeng a panangmatmattayo iti aborsion?
5 Ti ngay biag ti di pay naipasngay nga ubing? Bueno, sigun iti Mosaiko a Linteg, di maiparbeng a kettelen ti biag ti ubing nga adda iti aanakan ti inana. Wen, napateg ken ni Jehova uray ti biag ti di pay naipasngay nga ubing. (Exodo 21:22, 23; Salmo 127:3) Kayat a sawen daytoy a di umiso ti aborsion wenno panagparegreg.
6. Apay a di rumbeng a guraentayo ti padatayo a tao?
6 Ti panangraem iti biag ramanenna ti umiso a panangmatmat kadagiti padatayo a tattao. Kuna ti Biblia: “Tunggal maysa a manggura iti kabsatna mananggudas, ket ammoyo nga awan ti mananggudas nga agtalinaed kenkuana ti biag nga agnanayon.” (1 Juan 3:15) No kayattayo ti biag nga agnanayon, masapul nga iwaksitayo iti pusotayo ti aniaman a gura iti padatayo a tao, agsipud ta gura ti ramut ti kaaduan a kinaranggas. (1 Juan 3:11, 12) Nasken a sursuruentayo ti agiinnayat.
7. Ania ti dadduma kadagiti aramid a mangipakita iti di panangraem iti biag?
7 Ti ngay panangraem iti mismo a biagtayo? Gagangay a saan a kayat dagiti tattao ti matay, ngem dagiti dadduma irisrisgoda ti biagda maipaay iti banag a pakaragsakanda. Kas pagarigan, adu dagiti agsigsigarilio, agmammama, wenno agus-usar iti maiparit a droga kas pagpalpaliwaan. Makadangran dagita a produkto ken masansan a pakatayan dagiti agus-usar kadagita. Ti agus-usar kadagita a produkto dina ibilang a sagrado ti biag. Iti imatang ti Dios, narugit dagitoy nga aramid. (Roma 6:19; 12:1; 2 Corinto 7:1) Tapno anamongan ti Dios ti panagserbitayo, nasken nga iwaksitayo dagita nga aramid. Mabalin a narigat nga isardeng dagita, ngem maipaay ni Jehova ti tulong a kasapulantayo. Ket apresiarenna ti panangikagumaantayo a mangtrato iti biagtayo kas napateg a sagut a naggapu kenkuana.
8. Apay a masapul a sipapanunottayo iti kinatalged?
8 No raraementayo ti biag, igagatayo dayta. Aluadan ken ditay isagmak ti biagtayo kadagiti aktibidad a pagraragsakan laeng. Naannadtayo nga agmaneho ken liklikantayo dagiti naranggas wenno napeggad nga ay-ayam. (Salmo 11:5) Kuna ti linteg ti Dios iti nagkauna nga Israel: “No kas pagarigan mangbangonka iti baro a balay [a daplat ti atepna], masapul met nga iyaramidam iti barandilias ti atepmo, tapno saanka a mangikabil iti panagbasol iti dara iti balaymo ta amangan no matnag manipud iti dayta ti asinoman nga agtinnag.” (Deuteronomio 22:8) Maitunos iti prinsipio a linaon dayta a linteg, kitaem a natalged dagiti bambanag iti pagtaengam kas iti agdan tapno awan ti maikaglis, matnag, ken madangran. No adda luganmo, siguraduem a natalged nga imaneho. Ti pagtaengam wenno ti luganmo saan koma a makadangran kenka wenno kadagiti sabsabali.
9. No raraementayo ti biag, kasanotayo a tratuen dagiti animal?
9 Ti ngay biag ti maysa nga animal? Sagrado met dayta iti Namarsua. Ipalubos ti Dios ti pumatay kadagiti animal nga agpaay a taraon ken pangalaan iti material a maaramid a kawes wenno tapno masalakniban dagiti tao. (Genesis 3:21; 9:3; Exodo 21:28) Nupay kasta, ti panangranggas kadagiti animal wenno panangpatay kadakuada kas paglinglingayan laeng ket saan a maiparbeng ken mangipakita iti nakaro a kinaawan panagraem iti kinasagrado ti biag.—Proverbio 12:10.
PANANGRAEM ITI DARA
10. Kasano nga impakita ti Dios nga agkanaig ti biag ken ti dara?
10 Kalpasan ti panangpapatay ni Cain iti kabsatna a ni Abel, kinuna ni Jehova ken Cain: “Ti dara ni kabsatmo um-umkis kaniak manipud iti daga.” (Genesis 4:10) Idi nagsao ti Dios maipapan iti dara ni Abel, ti biag ni Abel ti tuktukoyenna. Ni Cain pinatayna ni Abel, isu a masapul a madusa. Kas man la um-umkis ken ni Jehova ket dumawdawat iti hustisia ti dara, wenno biag, ni Abel. Ti panagnaig ti biag ken dara ket naipakita manen kalpasan ti Layus idi kaaldawan ni Noe. Prutas, nateng, ken bukbukel laeng ti taraon idi dagiti tattao sakbay ti Layus. Kalpasan ti Layus, ni Jehova kinunana ken ni Noe ken kadagiti annakna: “Tunggal aggargaraw nga animal a sibibiag mabalin nga agserbi kas taraon maipaay kadakayo. Kas kadagiti berde a mula, itedko amin dayta kadakayo.” Nupay kasta, adda imparit ti Dios: “Ti laeng lasag agraman ti kararuana [wenno, biag]—ti darana—dikay kanen.” (Genesis 1:29; 9:3, 4) Imbatad ni Jehova nga agkanaig unay ti biag ken ti dara ti maysa a parsua.
11. Mainaig iti dara, ania ti imparit ti Dios manipud pay idi kaaldawan ni Noe?
11 Maipakitatayo ti panagraem iti dara no ditay kanen dayta. Iti Linteg ni Jehova kadagiti Israelita, imbilinna: “No maipapan ti asinoman a tao . . . nga iti panaganup makatiliw iti atap nga animal wenno agtatayab a makan, masapul nga iti dayta a kaso iparukpokna ti darana ket gaburanna iti tapok. . . . Kinunak iti annak ti Israel: ‘Dikay kanen ti dara ti aniaman a kita ti lasag, agsipud ta ti kararua ti tunggal kita ti lasag isu ti darana. Asinoman a mangan iti dayta magessatto.’” (Levitico 17:13, 14) Maipatpatungpal pay laeng idi ti bilin ti Dios a maiparit ti mangan iti dara ti animal, a damo a naibilin ken ni Noe agarup 800 a tawen sakbayna. Nalawag ti panangmatmat ni Jehova: Mabalin a mangan dagiti adipenna iti karne ti animal ngem saanda a kanen ti dara. Masapul nga ibukbokda ti dara iti daga—a kas man la isublida iti Dios ti biag ti animal.
12. Ania a bilin maipapan iti dara ti naited babaen ti nasantuan nga espiritu idi umuna a siglo ken agaplikar pay laeng agingga ita?
12 Adda met kasta a bilin kadagiti Kristiano. Dagiti apostol ken dadduma pay a panglakayen a mangidadaulo kadagiti pasurot ni Jesus idi umuna a siglo, nagtataripnongda tapno ikeddengda no ania dagiti bilin a masapul a tungpalen dagiti amin a kameng ti kongregasion Kristiano. Kastoy ti nabukelda a pangngeddeng: “Ti nasantuan nga espiritu ken dakami inanamonganmi ti saanen a panangnayon pay iti dadagsen kadakayo, malaksid kadagitoy nasken a banag, nga itultuloyyo ti umadayo iti bambanag a naisakripisio kadagiti idolo ken iti dara ken iti bambanag a nabekkel [nagtalinaed ti darana iti karne] ken iti pannakiabig.” (Aramid 15:28, 29; 21:25) Masapul ngarud nga ‘itultuloytayo ti umadayo iti dara.’ Iti imatang ti Dios, kas kapateg dayta iti panangliklik iti idolatria ken seksual nga imoralidad.
13. Iyilustrarmo no apay a ti bilin nga umadayo iti dara saklawenna ti panangyalison iti dara.
13 Saklawen kadi dayta a bilin ti panangyalison iti dara? Wen. Kas panangyilustrar: Ipapantayon nga imbaga kenka ti doktor a liklikam ti arak. Kayatna laeng kadi a sawen a saanka nga uminum iti arak ngem mabalinmo nga itudok dayta kadagiti uratmo? Ay ket saan! Umasping iti dayta, ti iyaadayo iti dara kaipapananna a ditay mangipauneg iti dara iti aniaman a pamay-an. Isu a ti bilin nga umadayo iti dara kaipapananna a ditay palubosan ti asinoman a mangyalison iti dara kadagiti urattayo.
14, 15. No ibaga dagiti doktor a masapul nga agpayalison iti dara ti maysa a Kristiano, ania ti aramidenna, ken apay?
14 Kasanon no nakaro ti sugat ti maysa a Kristiano wenno masapul a maopera? Mabalin nga ibaga dagiti doktor a masapul nga agpayalison iti dara, ta no saan, sigurado a matay. Siempre, saan a kayat ti maysa a Kristiano ti matay. Gapu ta ilalaenna ti biagna, a napateg a sagut ti Dios, awatenna dagiti sabali a pamay-an ti panangagas a di agusar iti dara. Gapuna, sumapul iti kasta a pamay-an ti panangagas ket awatenna ti agas a maisandi iti dara.
15 Kayat kadi ti maysa a Kristiano a salungasingen ti linteg ti Dios tapno laeng agpaut pay bassit ti biagna iti daytoy a sistema ti bambanag? Kinuna ni Jesus: “Siasinoman nga agtarigagay a mangisalakan iti kararuana [wenno, biag] mapukawnanto dayta; ngem siasinoman a makapukaw iti kararuana maigapu kaniak masarakannanto dayta.” (Mateo 16:25) Ditay kayat ti matay. Ngem no ipamuspusantayo a salbaren ti agdama a biagtayo babaen ti pananglabsing iti linteg ti Dios, mabalin a mapukaw ti namnamatayo nga agbiag iti agnanayon. Nainsiriban ngarud nga agtalektayo iti kinaumiso ti linteg ti Dios, a naan-anay a mangnamnamatayo a no bilang ta mataytayo iti aniaman a makagapu, laglagipen ken pagungarennatayto ti Nangted iti biagtayo ket isublina ti biagtayo a napateg a sagutna kadatayo.—Juan 5:28, 29; Hebreo 11:6.
16. Ania ti natibker a determinasion dagiti adipen ti Dios no maipapan iti dara?
16 Iti kaaldawantayo, natibker ti determinasion dagiti matalek nga adipen ti Dios a mangtungpal iti bilinna maipapan iti dara. Saanda a mangan iti aniaman nga adda darana. Saanda met nga agpayalison iti dara. * Agtalekda a ti Namarsua iti dara ammona ti kasayaatan para kadakuada. Mamatika kadi iti dayta?
TI KAKAISUNA NGA UMISO A PANNAKAUSAR TI DARA
17. Iti nagkauna nga Israel, ania ti kakaisuna a pakausaran ti dara nga inanamongan ni Jehova a Dios?
17 Impaganetget ti Mosaiko a Linteg ti kakaisuna nga umiso a pakausaran ti dara. No maipapan iti panagdayaw a masapul nga annuroten dagiti nagkauna nga Israelita, imbilin ni Jehova: “Ti kararua [wenno, biag] ti lasag adda iti dara, ket siak inkabilko dayta iti rabaw ti altar maipaay kadakayo tapno mangaramid iti panangabbong maipaay kadagiti kararuayo, agsipud ta ti dara ti mangaramid iti panangabbong.” (Levitico 17:11) Tapno mapakawan dagiti basol dagiti Israelita, masapul a mangidatonda iti animal ket maibuyat ti dadduma a darana iti rabaw ti altar iti tabernakulo wenno idi agangay, iti templo ti Dios. Kadagiti laeng kasta a daton a maitutop nga usaren ti dara.
18. Ania dagiti gunggona ken bendision nga itden kadatayo ti pannakaiparukpok ti dara ni Jesus?
18 Pudno nga awan dagiti Kristiano iti sidong ti Mosaiko a Linteg ket ngarud saanda a mangidaton kadagiti animal ken mangibuyat iti dara dagiti animal iti altar. (Hebreo 10:1) Nupay kasta, ti pannakausar ti dara iti altar idi kaaldawan ti nagkauna nga Israel iladladawanna ti napateg a daton ni Jesu-Kristo nga Anak ti Dios. Kas naadaltayo iti Kapitulo 5 daytoy a libro, impaay ni Jesus ti natauan a biagna gapu kadatayo babaen ti panangipalubosna a maiparukpok ti darana kas daton. Kalpasanna, immuli sadi langit ket namimpinsan a maipaay iti agnanayon nga indatagna iti Dios ti pateg ti naiparukpok a darana. (Hebreo 9:11, 12) Dayta ti pakaibatayan ti pannakapakawan dagiti basoltayo ken nanglukat iti gundawaytayo nga agbiag iti agnanayon. (Mateo 20:28; Juan 3:16) Anian a nakapatpateg dayta a pannakausar ti dara! (1 Pedro 1:18, 19) Maisalakantayo babaen laeng ti panangipakita iti pammati iti bileg ti naiparukpok a dara ni Jesus.
19. Ania ti masapul nga aramidentayo tapno ‘nadalustayo iti dara dagiti amin a tattao’?
19 Anian a yamantayo ken ni Jehova a Dios gapu iti biag a siaayat nga intedna kadatayo! Ken saan kadi a rumbeng a tignayennatayo dayta a mangipakaammo kadagiti sabsabali a mabalintayo ti agbiag nga agnanayon maibatay iti pammati iti daton ni Jesus? Magutugottayo a sigagagar ken sireregta a mangaramid iti kasta no, kas iti Dios, maseknantayo iti biag dagiti padatayo a tattao. (Ezequiel 3:17-21) No sipapasnek nga itungpaltayo daytoy a rebbengen, maikunatayto ti kas iti kinuna ni apostol Pablo: “Nadalusak iti dara dagiti amin a tattao, ta saanko a minedmedan ti panangibaga kadakayo iti isuamin a pammatigmaan ti Dios.” (Aramid 20:26, 27) Ti panangisarsarita kadagiti tattao iti maipapan iti Dios ken kadagiti panggepna ket nagsayaat a pamay-an tapno maipakita a raraementayo unay ti biag ken dara.
^ par. 16 Maipapan kadagiti sandi ti panangyalison iti dara, kitaem ti kapitulo a napauluan iti “Dekalidad a Sandi ti Panangyalison” iti broshur a Kasano nga Ispalen ti Dara ti Biagyo? nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.


c: text/html

text:
APENDISE
Nagan ti Dios—Pannakausar ken Kaipapananna
ITI Bibliam, kasano ti pannakaipatarus ti Salmo 83:18? Kastoy ti mabasa iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan iti daytoy a bersikulo: “Tapno maammuan koma dagiti tattao a sika, nga agnagan Jehova, sika laeng ti Kangatuan iti intero a daga.” Umarngi iti dayta ti mabasa iti dadduma a patarus ti Biblia. Nupay kasta, adu a patarus ti nangikkat iti nagan a Jehova, ket sinukatanda dayta kadagiti titulo a kas iti “Apo” wenno “Agnanayon.” Ania ti rumbeng nga usaren iti daytoy a bersikulo? Titulo wenno ti nagan a Jehova?
Dakdakamaten daytoy a bersikulo ti maipapan iti maysa a nagan. Iti orihinal a Hebreo a nausar idi naisurat ti kaaduan a paset ti Biblia, agparang ditoy ti naisalsalumina a nagan. Kastoy ti pannakaisuratna iti Hebreo: יהוה (YHWH). Iti Iloko, “Jehova” ti kadawyan a pannakaipatarus dayta a nagan. Maysa laeng aya a bersikulo iti Biblia ti pagparangan dayta a nagan? Saan. Agarup 7,000 a daras nga agparang dayta iti orihinal a teksto ti Hebreo a Kasuratan!
Kasano kapateg ti nagan ti Dios? Usigem ti pagtuladan a kararag nga inted ni Jesu-Kristo. Kastoy ti rugina: “Amami nga adda iti langlangit, masantipikar koma ti naganmo.” (Mateo 6:9) Idi agangay, inkararag ni Jesus iti Dios: “Ama, padayagem ta naganmo.” Kas sungbat, nagsao ti Dios manipud langit, a kunkunana: “Agpadpada a pinadayagko dayta ken padayagekto manen dayta.” (Juan 12:28) Nalawag a ti nagan ti Dios ti kapatgan. Apay ngarud a dagiti dadduma nga agipatpatarus inikkatda ti nagan ti Dios kadagiti Biblia a patarusda ket sinukatanda dayta kadagiti titulo?
Agparang nga adda dua a kangrunaan a makagapu. Umuna, adu ti agkuna a di rumbeng nga usaren ti nagan ti Dios agsipud ta awan ti makaammo ita iti orihinal a pannakaibalikasna. Naisurat nga awanan bokales ti kadaanan a Hebreo. Awan ngarud ita ti makasinunuo no kasano ti panangibalikas dagiti tattao idi tiempo ti Biblia iti YHWH. Ngem rumbeng aya a ditay usaren ti nagan ti Dios gapu ta ditay ammo ti eksakto a pannakaibalikasna? Idi tiempo ti Biblia, mabalin a Yeshua wenno nalabit Yehoshua ti pannakaibalikas ti nagan a Jesus, ngem awan ti makasierto iti dayta. Nupay kasta, dagiti tattao iti intero a lubong nagduduma ti panangibalikasda iti nagan a Jesus sigun iti kadawyan iti pagsasaoda. Saanda a bumdeng a mangusar iti nagan ni Jesus uray no saanda nga ammo ti pannakaibalikasna idi umuna a siglo. Umasping iti dayta, no mapanka iti sabali a pagilian, mabalin a naiduma ti pannakaibalikas ti naganmo iti sabali a pagsasao. No kasta, di rumbeng a saantayo nga usaren ti nagan ti Dios gapu laeng ta ditay masierto ti pannakaibalikasna idi un-unana.
Ti maikadua a masansan a panggapuanda a mangikkat iti nagan ti Dios iti Biblia ket adda pakainaiganna iti nabayagen a tradision dagiti Judio. Patien ti adu kadakuada a pulos a di mabalin a baliksen ti nagan ti Dios. Nalawag a naibatay daytoy a kapanunotan iti di umiso a panangipaawat iti linteg ti Biblia nga agkuna: “Dika aramaten ti nagan ni Jehova a Diosmo iti awan patpategna a pamay-an, ta ni Jehova saannanto a bay-an a di nadusa ti maysa a mangaramat iti naganna iti awan patpategna a pamay-an.”—Exodo 20:7.
Iparit daytoy a linteg ti di umiso a panangaramat iti nagan ti Dios. Ngem iparitna aya ti nadayaw a panangaramat iti naganna? Saan a pulos. Dagiti mannurat iti Hebreo a Biblia (ti “Daan a Tulag”) ket bin-ig a matalek a tattao a nagbiag a mayannurot iti Linteg nga inted ti Dios kadagiti nagkauna nga Israelita. Ngem masansan idi nga usarenda ti nagan ti Dios. Kas pagarigan, inaramatda dayta iti adu a salmo a kantaen a sipipigsa dagiti tattao iti panagdaydayawda. Binilin pay ketdi ni Jehova a Dios dagiti agdaydayaw kenkuana nga umawagda iti naganna, ket nagtulnog dagiti matalek. (Joel 2:32; Aramid 2:21) No kasta, saan a bumdeng dagiti Kristiano ita a mangusar a sidadayaw iti nagan ti Dios, kas iti inaramid ni Jesus.—Juan 17:26.
Iti biang dagiti agipatpatarus iti Biblia, dakkel a biddut ti panangaramatda kadagiti titulo a kasukat ti nagan ti Dios. Pagparangenda nga adayo ken saan a persona ti Dios, idinto ta idagdagadag ti Biblia kadagiti tattao a patanorenda ti nasinged a relasion ken ni Jehova. (Salmo 25:14) Panunotem ti nasinged unay a gayyemmo. Kasano a maibagam a talaga a nasingedkayo nga aggayyem no dimo man la ammo ti naganna? Umasping iti dayta, no saan nga ammo dagiti tattao ti nagan ti Dios a Jehova, kasano koma nga agbalinda a nasinged iti Dios? Maysa pay, no saan nga usaren dagiti tattao ti nagan ti Dios, saanda met nga ammo ti naisangsangayan a kaipapanan ti naganna. Ania aya ti kaipapanan ti nagan ti Dios?
Inlawlawag a mismo ti Dios ti kaipapanan ti naganna iti matalek nga adipenna a ni Moises. Idi sinaludsod ni Moises ti nagan ti Dios, insungbat ni Jehova: “Agbalinakto no anianto ti pagbalinak.” (Exodo 3:14) Kastoy ti panangipatarus ni Rotherham: “Agbalinakto iti aniaman a kayatko a pagbalinan.” No kasta, mapagbalin ni Jehova ti bagina iti aniaman a nasken a pagbalinanna tapno matungpal dagiti panggepna.
Ipapantayon a mapagbalinmo ti bagim iti aniaman a kayatmo a pagbalinan. Ania ti aramidem maipaay kadagiti gagayyemmo? No nakaro ti sakit ti maysa kadakuada, mapagbalinmo ti bagim a nalaing a doktor ket paimbagem. No nalugi iti negosio ti sabali pay, mapagbalinmo ti bagim a nabaknang a pilantropo ket tulongam a mangrisut iti parikutna. Ngem iti kinapudnona, dimo mapagbalin ti bagim iti aniaman a kayatmo a pagbalinan. Kastatayo amin. Iti panagadalmo iti Biblia, masdaawkanto a makatakuat no kasano nga agbalin ni Jehova iti aniaman a nasken a pagbalinanna tapno matungpal dagiti karina. Ket pagragsakanna nga usaren ti pannakabalinna a maipaay kadagidiay mangay-ayat kenkuana. (2 Cronicas 16:9) Dagidiay di makaammo iti nagan ni Jehova saanda nga ammo dagitoy a makaay-ayo a paset ti personalidadna.
Nalawag ngarud a rumbeng nga usaren ti nagan a Jehova iti Biblia. Ti panangammo iti kaipapananna ken ti nawaya a panangusar iti dayta iti panagdayawtayo ket makatulong unay tapno ad-adda a sumingedtayo iti nailangitan nga Amatayo, ni Jehova. *
^ par. 3 Para iti kanayonan nga impormasion maipapan iti nagan ti Dios, ti kaipapananna, ken no apay a rumbeng nga usaren dayta iti panagdayaw, kitaem ti broshur a Ti Nasantuan a Nagan nga Agtalinaed iti Agnanayon, nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Italia
Nagsasabtan: 43°N 12°E / 43°N 12°E
Ti Italia[7] i/ˈɪtəli/ (Italiano: Italia [iˈtaːlja]), opisial a ti Italiano a Republika[8] wenno ti Republika iti Italia[9] (Italiano: Repubblica italiana[paammo 1]), ket maysa a unitario a parlamentario a republika idiay Abagatan a Tengga ti Europa. Iti amianan, pagbeddenganna ti Pransia, Suisa, Austria ken Eslobenia iti igid ti Alpes. Iti abagatan, buklenna ti sibubukel nga Italiano a Peninsula, Sicilia, Sardinia–dagiti dua a kadakkelan nga is-isla idiay Baybay Mediteraneo ken dagiti adu pay a babbabassit nga is-isla. Dagiti naturay nga estado ti San Marino ken ti Siudad ti Batikano ket dagiti enclave iti uneg ti Italia, ngem ti Campione d'Italia ket maysa nga Italiano nga exclave idiay Suisa. Ti teritorio ti Italia ket sakupenna ti 301,338 km2 (116,347 sq mi) ken naimpluensiaan babaen ti kalalainganna a klima. Nga addaan ti 60.6 a riwriw nga agtaeng, isu daytoy ti maikalima a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Europa, ken ti maika-23 a kaaduan ti populasion iti lubong.
Ti Roma, ket isu ti kapitolio iti Italia, kadagiti napalabas a sigsiglo isu daytoy idi ti sentro ti politika ken relihion iti Lumaud a sibilisasion a kas kapitolio ti Romano nga Imperio ken ti lugar ti Santa Sede. Kalpasan ti panagapday iti Romano nga Imperio, ti Italia ket nakaibtur kadagiti panagraut dagiti ganganaet a tattao, manipud dagiti Hermaniko a tribu a kas dagiti Lombardo ken Ostrogodo, aginggana dagiti Bisantino ken ti kaudian, dagiti Normando, ken dadduma pay. Kalpasan dagiti napalbas a siglo, ti Italia ket nagbalin a nakaipasngayan dagiti Maritimo a republika ken ti Renasimiento[10]. Urayno ti kaaduan kadagiti kalpasan ti Romano a pakasaritaanna, ti Italia ket nanbingbingay idi kadagiti nadumaduma a siudad ken rehional nga estado (a kas ti Republika ti Benesia ken ti Simbaan nga Estado), ngem daytoy ket naiapgkaykaysa idi 1861.[11] Idi naladaw a maika-19 a siglo, babaen ti Sangalubongan a Gubat I, ken aginggana ti Sangalubongan a Gubat II, ti Italia ket nagtagikua ti maysa akolonial nga imperio.[12]
Ti moderno nga Italia ket maysa a demokratiko a republika. Daytoy ket nairanggo a kas ti maika-24 a karang-ayan a pagilian iti lubong[5] ken ti Pagsurotan ti Kasayaat ti panagbiag ket nairanggo idin a kas ti sangapulo a kasayaatan iti lubong idi 2005.[13] Ti Italia ket agragrag-o ti maysa a nangato a pagalagadan ti panagbiag, ken adda ti nangato a GDP ti tunggal maysa atao .[14][15] Daytoy ket nangibangon a kameng ti inawtawagan tattan a ti Kappon ti Europa ken paset ti Eurosona. Ti Italia ket kameng pay ti G8, G20 ken NATO. Daytoy ket adda ti maikatlo a kadakkelan a reserba ti balitok, maikawalo a kadakkelan a nominal GDP, maikasangapulo a kangatuan ti GDP (PPP)[16] ken ti maikanem a kangatuan ti busbos ti gobierno iti lubong.[17] Daytoy ket kameng pay nga estado ti Organisasion para iti Ekonomiko a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Konsilo ti Europa, ti Kappon ti Lumaud a Europa ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti Italia ket adda ti maikasiam a kadakkelan ti busbos ti salaknib ken makibinningay ti nulklear nga armas ti NATO.
Ti Italia ket adda ti nangruna a papel iti Europeano ken milisia ti lubong, kultural ken diplomatiko a pannakibiang. Ti Europeano a politiko ti pagilian, sosial ken ekonomiko nga inpluensia ket mangaramid daytoy ti maysa a nangruna a rehional a bileg.[18][19] Ti pagilian ket adda ti maysa a nangato nga agpang ti publiko nga edukasion ken maysa a nangato a globalisado a pagilian.[20]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pannagipagarup iti etimolohia iti nagan nga "Italia" ket adu unay ken dagiti sumaganad a pannakaipalawag nga insingsingasing babaen dagiti historiador ken dagiti linguista ket nawatiwat.[21] Segun ti maysa kadagiti kadawyan a pannakaipalplawag, ti termino nga Italia, manipud ti Latin: Italia,[22] ket binulod idi babaen ti Griego manipud ti Oscan Víteliú, a ti kaibuksilanna ket "dagiti ubbing a baka (urbon)" (cf. Lat vitulus "calf", Umb vitlo "urbon").[23] Ti toro ket simbolo dagiti akin-abagatan a tribu ti Italia ken kankanyon a nangipakpakita a sumangsangdo ti Romano a lobo a kas kumarkarit a simbolo iti nawaya nga Italia idi las-ud ti Sosial a Gubat. Ti Griego a historiador a ni Dionisio ti Halikarnasio ket isu tinangibagbaga iti daytoy a pannakalaglagip a kakuyogna ti sarsarita a ti Italia ket nainaganan idi kalpasan kenni Italus,[24] nga inbagbaga pay babaen ni Aristoteles[25] ken ni Tusidides.[26]
Ti nagan nga Italia ket kasisigud idi a naipakat laeng ti paset nga itan ket ti Akin abagatn nga Italia – segun kenni Antioko ti Sirakusa, ti akin abagatan a paset ti peninsula ti Bruttium (moderno a Calabria: probinsia iti Reggio, ken paset dagitiprobinsia ti Catanzaro ken Vibo Valentia). Ngem babaen ti daytoyen a panawen ti Oenotria ken Itali aken nagbalinen nga agpadpada, ken ti nagan ket naipakat pay ti kaaduan iti Lucania. Dagiti Griego ket nagin-inutda a nangipakat ti nagan nga "Italia" iti dakdakkel a rehion, ngem idi panagturay ti [[Romano nga Emperador|Emperador] Augustus (gibus ti umuna a siglo BC) a daytoy a termino ket naipadakkel a mangsakop ti intero a peninsula aginggana kadagiti Alpes.[27]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasakbayan a pakasaritaan ken kina-ugma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nakalkali manipud kadagiti amin a paset ti Italia ket nangipakpakita ti kadda ti Neanderthal a napetsaan manipud idi Paleolitiko a paset ti panawen, iti agarup a 200,000 tawtawen,[28] Dagiti moderno a tao ket simmangpetda idi agarup a 40,000 tawtawen. Dagiti Taga-ugma atao iti kasakbayan ti Romano nga Italia – a kas dagiti Umbriano, ken dagiti Latin (a nagtaudan dagiti Romano), Volsci, Samnita, dagiti Kelta ken dagiti Ligures a nagtagtagitao iti akin amianan nga Italia, ken dagiti dadduma pay – ket dagidi Indo-Europeano a tattao; ti kangrunaan a naipakasaritaan a tattao iti saan nga Indo-Europeanoa tawidan ket mangiraman kadagiti Etruscans, dagiti Elymians ken Sicani idiay Sicilia ken dagiti prehistoriko a Sardinia.
Idi baetan ti maika-17 ken maika-11 a siglo BC dagidi Misenio a Griego ket nangibangonda kadagiti pannakaiyasideg iti Italia[29][30][31][32][33][34][35] ken idi maika-8 ken maika-7 a sigsiglo BC dagiti kolonia ti Gresia ket nabangonda amin iti igid ti aplaya ti Sicilia ken ti akin abagatan a paset ti Italiano a Peninsula ket nagbalin a naamammuan a kas ti Magna Graecia. Ken dagidi pay Penisia ket nangbangonda kadagiti kolonia kadagiti aplaya ti Sardinia ken Sicilia.
Ti taga-ugma a Roma ket isu idi ti immuna a bassit a komunidad ti agrikultura a nabangon idi maika-8 a siglo BC, a dimmakkel kadagiti napalabas a siglo iti kadakkelan nga imperio a nangbukel ti sibubukel a Baybay Mediteraneo, a nakairuaran dagiti Taga-ugma a Griego ken Romano a kultura iti maysa a sibilisasion. Daytoy a sibilisasion ket impluensial unay a ti legado ket nangruna iti sangalubongan. Ti Taga-ugma a Roma ket nakaro a naimpluensiaan ket nangibati ti markana iti moderno a gobiernoA, linteg, politika, administrasion, urbano a panagplano, inhennieria, pilosopia, arkitektura, dagiti arte ken dagiti dadduma pay nga aspeto iti lumaud a lubong, a nangporma ti nakaibatayan ti Lumaud a sibilisasion.
Iti nabontog a pannaka-apday manipud idi naladaw a maikadua a siglo AD, thi imperio ket nagtungpalan ti pannakapisi iti dua a paset idi 395 AD: ti Lumaud a Romano nga Imperio ken ti Akin-daya a Romano nga Imperio. Ti lumaud a paset – babaen ti presion dagidi Pranko, dagidi Bandalo,dagidi Huno, dagiti Godo ken dagiti dadduma pay a populasion manipud ti Akin-day a Europa – ket nakaitungpalan a natunaw idi 476 AD, idi ti kinaudi a lumaud nga Emperador ket inikkat babaen ti Barbaro a hepe a n Odoakro.
Tengnga a Panpanawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti pannakatnag ti Roma, ti Italia ket pinarukma babaen dagiti Hermaniko a Tribu dagiti Ostrogodo, ngem idi maika-6 a siglo ti Taga-daya Romano nga Emperador a ni Justiniano ket pinarukmana manen. Ti panagraut ti sabali pay a Hermaniko a Tribu (dagiti Lombardo) iti naladaw nga isu met laeng a siglo ket nangpabasiit ti kaadda ti Bisantino iti bassit a pirgis iti daga a nagbaetan ti Rabena ken Roma ken dagiti dadduma pay a daga idiay akin-abagatan nga Italia, a nangburak ti panagkaykaysa ti peninsula aginggana idi 1870.
Ti panagturay ti Lombardo iti akin-amianan a ken tengnga nga Italia ket sinagepsep idi ti Pranko nga Imperio babaen ni Karlomagno idi naladaw a maika-8 a siglo. Dgaiti pRanko nga ari ket timmulongda oay iti pannakaporma kadagiti Estado ti Papa idiay tengnga ti Italia, a gimmay-at manipud idiay Roma aginggana idiay Rabena, urayno ti kaaduan ti Tengnga a Panpanawen ti Kina-Papa ket tinengtengngel laeng ti Latium. Ti kaadda daytoy a teokratiko nga estado ket nangtiped kadagiti napalabas a siglo ti panagkaykaysa ti peninsula. Aginggana idi maika-13 a siglo, dagiti politika ti Italiano ket tinurturayan babaen ti pannakaikabagian ti baetan dagiti Aleman a Emperador ti Nasantuan a Romano ken dagiti papa, a kaaduan kadagiti Italiano a siudad ket nakitiptiponda iti dati a (Gibelini) wenno para iti naud-udi a (Guelfi) manipud ti temporario a pakainugotan.
Iti daytoy idi a kawaw iti turay nga ti Italia ket nakakita ti pannakaipangato iti naisangayan nga patakder, ti mediebal a komuna. Kadagiti anarkaiko a kasasaad a kankanayon a nagballigi kadagiti mediebal nga Italiano a siudad-estado, dagiti tao ket binukbokudanda a nagurnos tapno maipasubli ken maikatda ti armas dagiti nagsisinnupiat a napilpili a tattao. Idi maika-12 a siglo, ti liga dagiti komuna, ti Liga ti Lombardo, ket inabakda ti Aleman nga emperador a ni Frederick Barbarossa, a nangiturongan ti proseso a pannakaited ti epektino a pannakawaya kadagiti kaaduan ti akin-amianan ken tengnga a siudad ti Italia. Uray pay ti pannakadadaelna kadagiti nadumaduma a gubat, ti Italia ket nagtalinaay, a naipangpangruna idiay amianan ken tengnga, ti relatibo a narang-ay nga urbano a sibilisasion.
Iti las-ud ti isu met laeng a paset ti panawen, ti Italia ket kanakita ti pannakaipangato kadagiti nadumaduma a Maritimo a Republika, a ti kadayegan ket ti Benesia, Genoa, Pisa ken Amalfi. Nakaroda a nairaman kadagiti Krusada, nagatiwda kadagiti opurtunidad iti politikal ken panagtagilako. Ti Benesia ken ti Genoa ket dimtengan a nagbalinan a kas ti aruangan ti Europa iti panagtagilako iti Daya, a nangbangbangon kadagiti kolonia iti kaadayo iti Baybay Nangisit ken kankanayon a kaaduan a nagtengtengngel ti panagtagilako iti Bisantino nga Imperio ken ti lubong ti Islamiko a Mediteraneo. Ti kondado ti Saboya ket nangpadakkel ti teritoriona idiay peninsula idi kaladawan ti naladaw a Tengnga a Panpanawen, bayat a ti Florencia ket nagrangrang-ay iti nasayaat a naurnos a komersio ken pinansia a siudad-estado, a nagbalin kadagiti kaaduan a siglo ti Europeano a kapitolio iti seda, dutdot, panangibanko ken alahas.
Idiay abagatan, ti Bisantino a Sicilia ket nagbalinen a maysa nga Islamiko nga emirato idi maika-9 a siglo, a nagrangrang-ay aginggana idi pinarukma dagidi Italo-Normano idi naladaw a maika-11 a siglo a kinuyog kadagiti kaaduan nga estado ti Lombardo ken Bisantino iti akin-abagatan nga Italia. Babaen dagit inarikut a serie dagiti pasamak, ti akin-abagatan nga Italia ket rimmang-ay a kas maysa a naipagkaykaysa a pagarian, nga immuna babaen ti Kamara ti Hohenstaufen, kalpasan daytoy babaen ti Kapetiano a Kamara ti Anjou ken, manipud idi maika-15 a siglo, ti kamara ti Aragon (urayno ti Sicili aket naisina nga Aragones a pagarian manipud idi naladaw a maika-13 a siglo aginggana idi maika-15 a siglo). Idia Sardinia, dagiti dati a probinsia ti Bisantino ket nagbalinda a nawaya nga estado a tinawtawagan a aks tigiudicati, urayno kaaduan ti isla ket tinurturayan babaen ti Genoa wenno Pisa aginggana idi pinarukma dagiti Aragones idi maika-15 a siglo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idiay Italia, dagiti sabsabali a pagsasao ket opisial a mabigbigan a mayanaup ti linteg a patneng a (rehional) a pagsasao babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehionala Pagsasao. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti Italia ket dagiti sumaganad:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ethnologo a reporta". Ethnologue.com. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ "Binulan a demograpiko a katimbengan: Enero 2011" (iti Italiano). Istat. 10 Septiembre 2011. Naala idi 10 Septiembre 2011.
- ^ a b c d "Italia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ a b "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Comune di Campione d'Italia". Comune.campione-d-italia.co.it. 14 Hulio 2010. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Italia". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 228. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ti Inggles a nagan ti estado ti Italia a nausar iti Inggles a testo iti Tulag iti Lisbon,
- ^ A kas maus-usar kadigiti sumaganad a sinurat a mangipalip ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: "UNTERM database iti Nagkaykaysa a Pagpagilian". Sekretario ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 28 Marso 2012.
- ^ "Europeano a Renasimiento ken Pannakaipatakder manen" (PDF). Ili iti Washington, NJ: Akademia ti Immakulada a Puso. Naala idi 20 Disiembre 2009..
- ^ "Panagkaykaysa ti Italia". Library.thinkquest.org. 4 Abril 2003. Naala idi 19 Nobiembre 2009.
- ^ "Ti Imperio ti Italiano a Kolonia". Amin nga Imperio. Naala idi 17 Hunio 2012.
Iti kapantokanna, idi sabayan ti WWII, ti Italiano nga Imperio ket binuklan na dagiti teritorio ti agdama nga aldaw nga Italia, Albania, Rodas, Dodecaneses, Libya, Etiopia, Eritrea, 2/3 ti Somalia ken ti bassit a konsesio ti Tientsin idiay Tsina
- ^ The Economist Intelligence Unit’s quality-of-life index, Economist, 2005
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "DDP Quick Query". Ddp-ext.worldbank.org. 20 Hulio 2004. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "CIA World Factbook, Budget". Cia.gov. Naala idi 26 Enero 2011.
- ^ M. De Leonardis, Il Mediterraneo nella politica estera italiana del secondo dopoguerra, Bologna, Il Mulino, 2003, p. 17
- ^ Ti Tengnga a Daya ken ti Europa. Liblibro ti Google. 24 Nobiembre 1998. Naala idi 30 Mayo 2011.
- ^ "KOF – Pressemitteilung" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-04-27. Naala idi 27 Oktubre 2009.
- ^ Alberto Manco, Italia. Disegno storico-linguistico, 2009, Napoli, L'Orientale, ISBN 978-88-95044-62-0
- ^ Latin a Diksionario ti Oxford, p. 974: "umuna a silaba. kadawyan nga ababa (cf. Quint.Inst.1.5.18), ken naiskan pay iti Lucil.825, ngem iti daktiliko a berso a naipaatiddog metri gratia."
- ^ J.P. Mallory ken ni D.Q. Adams, Ensiklopedia ti Indo-Europeano a Kultura (Londres: Fitzroy ken ni Dearborn, 1997), 24.
- ^ Dionisio ti Halikarnasio, Dagiti Romano a Kina-ugma, 1.35, iti LacusCurtius
- ^ Aristoteles, Politika, 7.1329b, iti Perseus
- ^ Tucidides, Ti Peloponesio a Gubat, 6.2.4, iti Perseus
- ^ Pallottino, M., Pakasaritaan ti Kasapaan nga Italia, patarus. Ryle, M & Soper, K. kadagiti Lektura ni Jerome, Maikasangapulo ket pito kadagiti Serie, p. 50
- ^ Kluwer Academic/Plenum Publishers 2001, ch. 2. ISBN 0-306-46463-2.
- ^ Ti Miseneo ken Italia: ti arkeolohiko ken arkeometriko nga ebidensia ti seramiko, Unibersidad ti Glasgow, Departamento ti Akeolohia
- ^ Emilio Peruzzi, Dagiti Miseneo ti Nasapa a Latium, (Incunabula Graeca 75), Edizioni dell'Ateneo & Bizzarri, Roma, 1980
- ^ Lord William Taylour, Miseneo a Bangbanga idiay Italia ken dagiti Kaaripingna a Lugar (Cambridge 1958)
- ^ Gert Jan van Wijngaarden, Panagusar ket Panagayat ti Miseneo a Bangbanga idiay Lebante, Cyprus ken Italia (1600–1200 B.C.): Ti KInapangruna iti Kontesto, Arkeolohiko a Panagad-adal ti Amsterdam, Unibersidad ti Amsterdam a Pagmalditan, 2001
- ^ Andrea Vianello, Miseneo a Naladaw a Panawen ti Gambang ken dagiti Italiko a Produkto iti Laud a Mediteraneo: Ti Sosial ken Ekonomiko a Panagusig, (Dagiti Reporta dagiti Serie ti Britaniko nga Arkeolohiko), Dagiti Reporta ti Britaniko nga Arkeolohiko
- ^ Miriam S. Balmuth, Robert J. Rowland, Dagiti Panagad-adal iti Sardinio nga Arkeolohia, Unibersidad ti Michigan a Pagmalditan, 1984
- ^ Bryan Feuer, Miseneo a sibilisasionn: ti maysa a naipababa a bibliograpia aginggana iti 2002, McFarland & Company; Nabalbaliwan a Sub-edision (2 Marso 2004)
- Bibliograpia
- Italia. DK. 2005. ISBN 1-4053-0781-1.
- Miller, Judith (2005). Alikamen: dagiti estilo ti lubong a klasiko aginggana ti kontemporario. DK Publishing. ISBN 0-7566-1340-X.
- Akin-amianan nga Italia. APA Publications. 2004. ISBN 981-234-903-0.
- Hacken, Richard. "Pakasaritaan ti Italia: Dagiti Kangrunaan a Dokumento". EuroDocs: Biblioteka ti Harold B. Lee: Unibersidad ti Brigham Young. Naala idi 6 Marso 2010.
- "FastiOnline: Ti datos a pagibatayan ti arkeolohiko a panagkalkali manipud idi tawen ti 2000". Internasional nga Asosasion ti Klasiko nga Arleohiko (AIAC). 2004–2007. Naala idi 6 Marso 2010.
- "Pakasaritaan ti Italia – Pagsurotan ti Italiano a Pakasaritaan" (iti Italiano ken Ingles). Intituto ti Europeano nga Unibersidad, The World Wide Web Virtual Library. 1995–2010. Naala idi 6 Marso 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Italia iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Italia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Dagiti Online a rekurso a maipanggep ti Italia
- Kitaen ti Italia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Nangatngato nga Edukasion para kadagiti Internasional nga Estudiante
- Dagiti Nailian ken Rehional a Parke ti Italia
- Opisial a Website ti Turismo ti Italia
- Italia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Italiano
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1861
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian


text:
Solstisio ti kalgaw
Ti solstisio ti kalgaw ket mapasamak no ti pakbo ti semi-aksis ti planeta, iti akin-amianan wenno ti akin-abagatan a hemisperio, ket kaaduan a nailikig iti sango ti bituen (init) a paglikmutanna. Ti kakaruan a pakbo ti aksis ti Daga iti sango ti init ket 23° 26'. Daytoy ket mamindua a mapasamak iti tinawen, a kadagita apanawen ti init ket maabutanna ti kangatuan a puestona iti langait a kas makita manipud ti amianan wenno ti abagatan nga ungto.
Ti solstisio ti kalgaw ket mapasamak iti las-ud ti kalgaw ti hemisperio. Daytoy ti akin-amianan a solstisio iti akin-amianan a hemisperio ken ti akin-abagatan a solstisio iti akin-abagatan a hemisperio. Depende iti panagsinnukat iti kalendario, ti solstisio ti kalgaw ket mapasamak iti panawen a nagbaetan ti Hunio 20 ken Hunio 22 iti akin-amianan a hemisperio[1][2] ken ti nagbaetan ti Disiembre 20 ken Disiembre 23 iti tinawen iti akin-abagatan a hemisperio.[3]
No adda iti heograpiko nga ungto, ti init ket makaabot iti kangatuanna, ti darikmat ti solstisio, mabalin laeng a tengnga ti aldaw iti igid ti longitud a pakabirukan ti darikmat iti direksion ti init manipud ti ungto. Para kadagiti sabali a longitud, daytoy ket saan a tengnga ti aldaw. Limmabasen ti tengnga ti aldaw wenno umay pay laeng. Isu a ti panunot iti solstisio nga aldaw ket naserbi. Ti termino ket lokal a naus-usar a kas ti Tengnga ti kalgaw tapno mangibaga ti aldaw a mapasamak ti solstisio. Ti aldaw ti solstisio ti kalgaw ket addaan iti kapautan a paset ti panawen ti lawag ti init – malaksid kadagiti rehion ti polar, a ti lawag ti init ket agnanayon, manipud ti bassit nga aldaw aginggana iti innem a bulan iti lawlaw ti solstisio ti kalgaw.
Iti sangalubongan, ti panagiyulog iti pasamak ket agdumaduma kadagiti kultura, ngem ti kaaduan ket bigbigenda ti pasamak iti dadduma a waya a kas dagiti piesta, dagiti pagraraksakan, ken dagiti rito iti dayta apanawen nga addaan kadagiti tema iti relihion ken pertilidad.[4]
Ti solstisio iket naala manipud kadagiti balikas ti Latin tisol (init) ken sistere (agtalna nga agtakder).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The June Solstice". Time and Date AS. Naala idi 2012-01-30.
- ^ "Solstice (astronomy)". Britannica Online Encyclopedia. Naala idi 2011-06-20.
- ^ "December Solstice". Time and Date AS. Naala idi 2012-01-30.
- ^ "Summer solstice celebrations of Christianity, Judaism, Neopaganism, etc". Religioustolerance.org. Naala idi 2011-06-20.


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Lucas 1:1-80
1 Yantangay adu ti nanggayagay a manggupgop iti pakaipalawagan dagiti kinapudno+ a naan-anay a pinati iti nagtetengngaantayo,2 kas kadagidiay nangyawat kadagitoy kadakami isuda a nanipud idi damo+ nagbalinda a manangsaksi+ ken agserserbi iti mensahe,+3 inkeddengko met, gapu ta natuntonkon ti amin a bambanag manipud iti pangrugian buyogen ti kinaumiso, nga isurat kenka dagita iti naurnos a panagsasaganad,+ katan-okan+ a Teofilo,+4 tapno naan-anay a maammuam ti kinapudno ti bambanag a berbal a naisuro kenka.+5 Iti kaaldawan ni Herodes,+ ari ti Judea, adda idi ti maysa a padi a managan Zacarias iti benneg ni Abias,+ ket adda asawana manipud iti annak a babbai ni Aaron,+ ket Elisabet ti naganna.6 Agpadpadada a nalinteg+ iti sanguanan ti Dios gapu iti pannagnada nga awan pakababalawanna+ maitunos kadagiti amin a bilin+ ken legal+ a kalikaguman ni Jehova.+7 Ngem awan anakda, agsipud ta lupes ni Elisabet,+ ket agpadpadada nga aduan unayen iti tawen.8 Itan bayat nga agak-akem a kas padi iti annong ti bennegna+ iti sanguanan ti Dios,9 sigun iti nadaeg nga annuroten iti akem a kinapadi nagbalin a batangna ti mangidaton iti insienso+ idi simrek iti santuario ni Jehova;+10 ket ti intero nga umariwekwek dagiti tattao nagkarkararagda idiay ruar iti oras a panagidaton iti insienso.+11 Nagparang kenkuana ti anghel ni Jehova, nga agtaktakder iti makannawan a sikigan ti altar ti insienso.+12 Ngem nariribukan ni Zacarias iti nakitana, ket immapay kenkuana ti buteng.+13 Nupay kasta, kinuna kenkuana ti anghel: “Dika agbuteng, Zacarias, agsipud ta siaanamong a naimdengan ti ararawmo,+ ket ni asawam nga Elisabet agbalinto nga ina ti maysa nga anak a lalaki kenka, ket panaganamto iti Juan.+14 Ket addaankanto iti rag-o ken dakkel a ragsak, ken adunto ti agrag-o+ iti pannakayanakna;15 ta isu naindaklanto iti sanguanan ni Jehova.+ Ngem masapul a saan a pulos uminum iti arak ken naingel nga inumen,+ ket mapnonto iti nasantuan nga espiritu manipud a mismo iti aanakan ni inana;+16 ket adu iti annak ti Israel ti pasubliennanto ken Jehova+ a Diosda.17 Kasta met, mapanto iti masanguananna buyogen ti espiritu ken pannakabalin ni Elias,+ tapno ti puspuso dagiti amma pasublienna+ iti annak ket dagiti nasukir pasublienna iti praktikal a kinasirib dagiti nalinteg, tapno mangisagana maipaay ken Jehova+ iti ili a sisasagana.”+18 Ket kinuna ni Zacarias iti anghel: “Kasano a makasiguradoak iti daytoy? Ta lakayakon+ ket ni asawak aduan unayen iti tawen.”19 Kas sungbat kinuna kenkuana ti anghel: “Siak ni Gabriel,+ nga agtaktakder iti asideg ti sanguanan ti Dios, ket naibaonak a makisao+ kenka ken mangideklara kenka iti naimbag a damag dagitoy a banag.20 Ngem, adtoy! agulimekkanto+ ket saankanto a makapagsao agingga iti aldaw a maaramid dagitoy a banag, agsipud ta saanmo a pinati ti sasaok, a matungpalto iti naituding a tiempoda.”21 Kabayatanna nagtultuloy dagiti umili a nagur-uray ken Zacarias,+ ket nangrugida nga agsiddaaw iti panagbayagna idiay santuario.22 Ngem idi rimmuar saan a makapagsao kadakuada, ket naawatanda nga isu nakakita iti karkarna+ a buya idiay santuario; ket nagsensenias kadakuada, ngem nagtalinaed nga umel.23 Itan, idi a natungpalen dagiti aldaw ti publiko a panagserbina,+ nagawid iti pagtaenganna.24 Ngem kalpasan dagitoy nga aldaw nagsikog+ ni Elisabet nga asawana; ket imputputongna ti bagina iti lima a bulan, a kunkunana:25 “Kastoy ti pannakilangen kaniak ni Jehova kadagitoy nga aldaw idi impaayna kaniak ti panangasikasona tapno ikkatenna ti pakaumsiak kadagiti tattao.”+26 Iti maikanem a bulanna naibaon ni anghel Gabriel+ manipud iti Dios a mapan iti maysa a siudad ti Galilea a managan Nazaret,27 iti maysa a birhen a naikari a mayasawa iti maysa a lalaki nga agnagan Jose iti balay ni David; ket Maria+ ti nagan ti birhen.+28 Ket idi simrek a mapan iti sanguananna kinunana: “Naimbag nga aldawmo,+ maysa a naparaburan unay, ni Jehova+ adda kenka.”+29 Ngem nariribukan unay iti dayta a sasao ket nangrugi nga agrason no ania a kita ti kablaaw daytoy.30 Gapuna kinuna kenkuana ti anghel: “Dika agbuteng, Maria, ta nakasarakka ti pabor+ iti Dios;31 ket, adtoy! iyinawmonto iti aanakam ken ipasngaymonto ti maysa nga anak a lalaki,+ ket panaganamto iti Jesus.+32 Daytoy ket naindaklanto+ ken maawaganto iti Anak ti Kangatuan;+ ket ni Jehova a Dios itednanto kenkuana ti trono+ ni David nga amana,+33 ket agturayto kas ari iti balay ni Jacob iti agnanayon, ket awanto ti panungpalan ti pagarianna.”+34 Ngem kinuna ni Maria iti anghel: “Kasano a mapasamak daytoy, yantangay saanak a makidendenna+ iti lalaki?”35 Kas sungbat kinuna kenkuana ti anghel: “Ti nasantuan nga espiritu+ umayto kenka, ket ti pannakabalin ti Kangatuan salinongannakanto. Iti dayta met a rason ti mayanak maawaganto iti nasantuan,+ Anak ti Dios.+36 Ket, adtoy! ni Elisabet a kabagiam nangyinaw met a mismo iti anak a lalaki, iti kinabaketna, ket daytoy ti maikanem a bulanna, ti maaw-awagan lupes a babai;+37 agsipud ta iti Dios awan ti deklarasion a saanto a mabalin.”+38 Idin kinuna ni Maria: “Adtoy! Ti adipen a babai ni Jehova!+ Maaramid koma kaniak sigun iti deklarasionmo.” Iti kasta pimmanaw kenkuana ti anghel.39 Gapuna timmakder ni Maria kadagitoy nga aldaw ket napan a sigaganat iti nakabambantay a pagilian, iti maysa a siudad ti Juda,40 ket simrek iti pagtaengan ni Zacarias ket kinablaawanna ni Elisabet.41 Ala ket, idi mangngeg ni Elisabet ti kablaaw ni Maria, limmagto ti maladaga iti aanakanna; ket ni Elisabet napno iti nasantuan nga espiritu,42 ket nagpukkaw a buyogen ti natbag nga ikkis ket kinunana: “Benditoka kadagiti babbai, ket bendito+ ti bunga ti aanakam!43 Gapuna kasano a naadda kaniak daytoy a pribilehio, a ti ina ti Apok+ umay kaniak?44 Ta, adtoy! bayat a ti aweng ti kablaawmo dimteng kadagiti lapayagko, ti maladaga iti aanakak limmagto a buyogen ti dakkel a ragsak.+45 Naragsak met daydiay namati, agsipud ta addanto naan-anay a pannakaaramid+ dagidiay banag a naisao kenkuana manipud ken Jehova.”+46 Ket kinuna ni Maria: “Ti kararuak itan-okna ni Jehova,+47 ket ti espirituk saanna a maliklikan ti agrag-o iti napalalo+ iti Dios a Manangisalakanko;+48 agsipud ta kinitana ti nababa a kasasaad ti adipenna a babai.+ Ta, adtoy! manipud ita amin a kaputotan kunaendanto a naragsakak;+49 agsipud ta Daydiay a nabileg nangaramid maipaay kaniak iti naindaklan nga ar-aramid, ket nasantuan ti naganna;+50 ket kadagiti kinapkaputotan adda asina kadagidiay agbuteng kenkuana.+51 Nagaramid a sibibileg babaen iti takiagna,+ inwarawarana a sisasaknap dagidiay natangsit ti panagem ti puspusoda.+52 Impababana manipud kadagiti trono dagiti lallaki ti pannakabalin+ ket intan-okna dagiti nababa;+53 pinennekna a naan-anay iti naimbag a bambanag dagidiay mabisbisin+ ket pinapanawna nga ima-ima dagidiay addaan iti kinabaknang.+54 Immay timmulong iti Israel nga adipenna,+ tapno lagipenna ti asi,+55 kas iti imbagana kadagidi ammatayo, ken Abraham ken iti bin-ina, iti agnanayon.”+56 Iti kasta nakipagtaeng kenkuana ni Maria iti agarup tallo a bulan, ket nagsubli iti bukodna a pagtaengan.57 Nadanonanen ti tiempo a panagpasngay ni Elisabet, ket nagbalin nga ina ti maysa nga anak a lalaki.58 Ket dagiti kaarruba ken kakabagianna nangngegda a pinadakkel ni Jehova ti asina+ kenkuana, ket nangrugida a makipagrag-o+ kenkuana.59 Ket iti maikawalo nga aldaw immayda tapno kugitenda ti ubing,+ ket panagananda koma iti nagan ni amana, a Zacarias.60 Ngem simmungbat ti inana ket kinunana: “Ay, saan! no di ket isu maawagan iti Juan.”61 Gapu itoy kinunada kenkuana: “Awan maysa kadagiti kakabagianyo a naawagan iti daytoy a nagan.”62 Idin nagimtuodda ken amana babaen kadagiti senias no ania ti kayatna a maipanagan iti dayta.63 Ket dimmawat iti maysa a tapi ket insuratna: “Juan+ ti naganna.” Gapu itoy nagsiddaawda amin.64 Giddato a naluktan ti ngiwatna+ ken naluk-atan ti dilana ket nangrugi nga agsao, a bembendituenna ti Dios.65 Ket ti buteng immapay kadagidiay amin nga agnanaed iti sangakaarrubaanda; ket iti intero a nakabambantay a pagilian ti Judea amin dagitoy a banag nangrugi a maisarsarita,66 ket amin a nakangngeg impasagepsepda dayta kadagiti pusoda,+ a kunkunada: “Anianto ngata a pudpudno ti pagbalinan daytoy nga ubing?” Ta ti ima+ ni Jehova pudno unay nga adda kenkuana.67 Ket ni Zacarias nga amana napno iti nasantuan nga espiritu,+ ket nagipadto,+ a kunkunana:68 “Bendito ni Jehova a Dios ti Israel,+ agsipud ta inturongna ti asikasona ket inaramidna ti panangispal+ iti ilina.+69 Ket nangpatanor iti sara+ ti pannakaisalakan maipaay kadatayo iti balay ni David nga adipenna,70 kas iti sinaona, babaen iti ngiwat dagiti nasantuan a mammadtona idi ugma,+71 maipapan iti pannakaisalakan manipud kadagiti kabusortayo ken manipud iti ima dagidiay amin a manggurgura kadatayo;+72 tapno aramidenna ti asi mainaig kadagidi ammatayo ken tapno lagipenna ti nasantuan a tulagna,+73 ti sapata nga insapatana ken Abraham nga amatayo,+74 tapno itedna kadatayo, kalpasan a naispaltayon manipud iti im-ima dagiti kabusor,+ ti pribilehio nga awanan buteng a panangipaay iti sagrado a panagserbi kenkuana+75 buyogen ti kinasungdo ken kinalinteg iti sanguananna iti amin nga al-aldawtayo.+76 Ngem no maipapan kenka, nga ubing, maawagankanto iti mammadto ti Kangatuan, ta mapankanto nga umun-una iti sanguanan ni Jehova tapno isaganam dagiti dalanna,+77 tapno mangtedka iti pannakaammo ti pannakaisalakan iti ilina babaen ti pannakapakawan dagiti basolda,+78 gapu iti nadungngo a panangngaasi ti Diostayo. Babaen itoy a panangngaasi sarungkarannatayto ti anaraar+ manipud ngato,+79 tapno mangted ti lawag kadagidiay agtugtugaw iti sipnget ken iti anniniwan ni patay,+ tapno iturongna a sirarang-ay dagiti sakatayo iti dalan ti talna.”80 Ket ti ubing nagtultuloy a dimmakkel+ ken bimmileg iti espiritu, ket nagtalinaed kadagiti desierto agingga iti aldaw a panangiparangna a sipapanayag ti bagina iti Israel.


text:
1915
Ti 1915 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 23 – Vasily Zaytsev, tirador iti Sobiet (pimmusay 1991)
- Marso 27 – Robert Lockwood Jr., Amerikano a musikero (pimmusay 2006)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 10 – Saul Bellow, Kanadiano a mannurat (pimmusay 2005)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 29 – Ingrid Bergman, Sueko nga aktres (pimmusay 1982)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 30 – Emmanuel Pelaez, maika-7 a Bise Presidente ti Filipinas (pimmusay 2003)
Disembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 15 – Magnolia Antonino, Filipina a politiko (pimmusay 2010)
- Disiembre 19 – Édith Piaf, Pranses a kumakanta (pimmusay 1963)


text:
Guatemala
Nagsasabtan: 15°30′N 90°15′W / 15.500°N 90.250°W
Ti Guatemala (i/ˌɡwɑːtəˈmɑːlə/ GWAH-tə-MAH-lə), opisial a ti Republika ti Guatemala (Espaniol: República de Guatemala [reˈpuBlika ðe ɣwateˈmala]), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Amerika a nabeddengan babaen ti Méhiko iti amianan ken laud, ti Taaw Pasipiko iti abagatan a laud, ti Belis iti amianan a daya, ti Karibe iti daya, ken Honduras ken El Salvador iti abagatan a daya. Ti kalawana ket 108,890 km2 (42,043 mi2) nga addaan ti populasion ti agarup a 13,276,517.
Daytoy ket representatibo a demokrasia, ti kapitoliona ket ti Guatemala de la Asunción, ken naamammoan pay a ti Siudad ti Guatemala. Ti kaadu ti kaimudingan ti biolohia ken ti naisangayan a ekosistema ti Guatemala ket agitited ti panakaidutuken ti Mesoamerika a kas ti biodibersidad a lugar.[4] Ti sigud a Maya sibilisasion ket maysa idi a Mesoamerikano a sibilisasion, a nagtultuloy babaen ti Napalabas a Kalsiko a panawen aginggana ti isasangpet dagiti Espaniol. Dagiti Mayas ket agtaengda idiay Guatemala, Honduras, Belis, ti akin-abagatan a pas-paset iti Méhiko ken akin-amianan a pas-paset iti El Salvador.
Ti Guatemala nagbalin a nawaya manipud ti Espania idi 1821, a kimmuyog iti Mehikano nga Imperio. Kalpasan ti panakawayana a pagilian, tinurayan daytoy kadagiti seri dagiti diktador, a tinulongan babaen ti Nagkaykaysa a Kompania ti Prutas. Ti kinaudi ti maka-20 a siglo, nakita ti Guatemala a naigulo iti 36 a kaatiddog a tawen a sibil a gubat.Kalpasan iti daytoy a gubat, ti Guatemala ket nakasaksi ti ti panagungar ti ekonomiana ken ti nagballigi a demokratiko a panagbutos. Iti kinaudi a panagbutos, a tinengngel idi 2011, ni Otto Pérez Molina iti Partido Patriotiko, ket nangabak ti kinapresidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Aguirre, Lily (1949). Ti daga ti agnanayon a primabera: Guatemala, ti napintas a pagiliak. Patio Press. p. 253.
- ^ a b c d "Guatemala". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Abril 18, 2012.
- ^ United Nations 2011.
- ^ "biodibersidad a lugar-Mesoamerika-Pakabuklan". Konserbasion Internasional. Naala idi Pebrero 1, 2007.


text:
Bombero a Naka-Off-Duty, Nangsalbar iti Biag
Idi Domingo, Enero 5, 2014, agbibiahe ni Serge Gerardin iti bus a mapan iti pagasambleaan dagiti Saksi ni Jehova iti asideg ti Paris, France, idi naimatanganna ti nakaro nga aksidente. “Adda lugan a nakadungpar iti konkreto a bangen iti igid ti rangtay sa timmayab,” malagipna. “Kalpasanna, timmama dayta iti rangtay, gimmil-ayab sa natnag a pabalintuag.”
Nasurok nga 40 a tawenen a bombero ni Serge. Kas kapitan ti brigada dagiti bombero, insigida a nagresponde. Malagipna: “Nupay sungani ti direksionmi iti haywey, imbagak iti drayber nga isardengna ti bus. Dimsaagak ken nagtarayak a napan iti maur-uram a lugan.” Nakangngeg ni Serge kadagiti mangyik-ikkis iti “Tulongandak! Tulongandak!” Kunana: “Nakaamerikana ken nakakurbataak, ken awan ti awitko a mangprotektar iti bagik. Ngem ipasimudaag dagidiay nga ikkis nga adda dagiti mabalin a masalbar!”
Idi linikmutna ti lugan, nakita ni Serge ti maysa a matartaranta a pasahero isu nga impanna iti natalged a disso. “Imbagana kaniak nga adda pay dua a nabati iti lugan,” kinuna ni Serge. “Kadaydi a tiempo, adun a lugan ti simmardeng. Ngem awan ti makaasideg gapu iti nakaro a gil-ayab.”
Immasideg ti sumagmamano a drayber ti trak a siaawit kadagiti fire extinguisher. Imbilin ni Serge nga iyibusda ti linaon dagiti fire extinguisher iti maur-uram a lugan isu nga apagapaman a nasebseban ti apuy. Ngem di pay nakaruar ti drayber ti nakabaliktad a maur-uram a lugan. Isu a dayta ket binagkat ni Serge ken ti dadduma pay nga immarayat sada inruar ti drayber ken impan iti natalged a disso.
“Iti dayta a kanito,” kinuna ni Serge, “bigla a gimmil-ayab manen ti apuy!” Ngem adda pay nabati a nakabalinsuek ken naka-seat belt a pasahero iti uneg. Simmangpet met ti sabali pay a naka-off-duty a bombero a nakabado iti lalat nga us-usaren dagiti agmotmotorsiklo. “Imbagak a dandanin bumtak ti lugan,” kinuna ni Serge, “isu a ginuyodmi ti lalaki kadagiti takkiagna.” Awan pay maysa a minuto, bimtaken ti lugan.
Idi simmangpet dagiti bombero ken paramediko, isudan ti nangasikaso kadagiti biktima ken nangsebseb iti apuy. Naagasan met dagiti nasugat ken nauram nga ima ni Serge. Idi agluganen ni Serge iti bus a mapan iti pagasambleaan, adda lallaki a kimmamakam ken nagyaman ken Serge.
Anian a yaman ni Serge ta adda idi sadiay tapno tumulong. “Nariknak a responsabilidadko iti Diosko a ni Jehova a tulongan dagidiay a tattao. Maragsakanak ta natulongak ida.”
Ammuem ti Ad-adu Pay
PANANGTULONG ITI KOMUNIDAD
No Dumteng ti Didigra, Matignaytayo a Tumulong Gapu iti Ayat
Iti adu a pagilian, tumultulong dagiti Saksi ni Jehova no tiempo ti panagkasapulan.


text:
Pakadagupan iti 2015
Sanga nga Opisina Dagiti Saksi ni Jehova: 89
Bilang Dagiti Pagilian a Nagreport: 240
Bilang Dagiti Kongregasion: 118,016
Timmabuno iti Memorial iti Intero a Lubong: 19,862,783
Nakiraman iti Memorial iti Intero a Lubong: 15,177
Kangatuan a Bilang Dagiti Agibumbunannag iti Pagarian: 8,220,105
Promedio nga Agibumbunannag a Mangaskasaba iti Kada Bulan: 7,987,279
Porsiento ti Irarang-ay no Idilig iti 2014: 1.5
Bilang Dagiti Nabautisaran: 260,273
Promedio a Bilang ti Auxiliary Pioneer iti Kada Bulan: 443,504
Promedio a Bilang ti Regular ken Special Pioneer iti Kada Bulan: 1,135,210
Dagup ti Oras a Nabusbos iti Ministerio: 1,933,473,727
Promedio a Bilang ti Panangyadal iti Biblia iti Kada Bulan: 9,708,968
Iti 2015 a tawen serbisio, nasurok a $236 a milion ti nagastos dagiti Saksi ni Jehova para kadagiti special pioneer, misionero, ken agdaldaliasat a manangaywan. Iti intero a lubong, adda 26,011 nga ordinado a ministro nga agserserbi kadagiti sanga nga opisina. Miembroda amin iti Worldwide Order of Special Full-Time Servants of Jehovah’s Witnesses.


text:
KAPITULO 13
Makadios nga Pagimamma ta Inango
Anni i pagimamma na Dios ta inango?
Anni i pagimamma na Dios ta aborsion?
Kunnasi tam merespeto i inango?
1. Sinni i namaratu ta ngamin nga siggamatolay?
“SI JEHOVA ay kurug nga Dios. Yaya i siggamatolay nga Dios,” kinagi ni profeta Jeremias. (Jeremias 10:10) Fuera paga tatun, si Jehova nga Dios i Namaratu ta ngamin nga egga inangona. Kinagi na angheles meyannung kani Jehova: “Pinaro mu onu pinaratum ngamin i adde na; megafu ta paka-urem laggapa, pinaro mu anna sinolem ira.” (Nepakannammu 4:11) Ta kansion nga pangidayarayaw ta Dios, kinagi ni Patul David: “Ngamin nga inango ay sikaw i en-na paggafuan.” (Salmo 36:9) Regalu gafu na Dios i inango.
2. Kunnasi nga sustinian na Dios i inango tam?
2 Sustinian gapa ni Jehova i inango tam. (Kingngua 17:28) Yaya i naggafuan na ayre tape makenango tam, makang nga kanattam, danum nga inumattam, anna davvun nga paddianattam. (Bibbigammu i Kingngua 14:15-17.) Kingngua ngamin yaw ni Jehova tapenu mapabbalin tu makapagayayya i pattolay. Ngem tape mas nga magayayya tam, mawag tu gigiammuattam i bili-bilin na Dios anna tuppalan yatun.
PANGIRESPETO TA INANGO
3. Anni i pagimamma ni Jehova ta pamatay kani Abel?
3 Kaya na Dios nga irespeto tam i mismu nga inango tam kunne na gapa i inango na tanakuan. Angngariganna, turi ta tiempo da Adan anna Eva, sobra lussaw na anâda nga si Cain kani Abel nga wagina. Netabarang ni Jehova kani Cain nga awayyana nga makaliwa yaya tu madammo megafu ta lussona. Ngem ari ginigginna ni Cain yatun nga tabarang. “Pinalûna i wagina nga si Abel anna pinatena.” (Genesis 4:3-8) Kinastigo ni Jehova si Cain megafu tatun nga kingnguana.
4. Kunnasi nga nepasingan na Dios i fustu nga pagimamma ta inango segun ta Mosaiko nga Dob?
4 Ta pappasa na rinivi-rivu nga dagun, iniddan ni Jehova i Israelita ira tu dorob nga manguffun nira tapenu paboranna i passerbidda sa. Nagalan yaw tu Mosaiko nga Dob megafu ta neyawa i dorob kani profeta Moises. Kagian na tadday ta Mosaiko nga Dob: “Ari ka mamatay.” (Deuteronomio 5:17) Ipasinganna yaw ta Israelita ira nga mabalor ta Dios i inango na tolay yatutta mawag gapa nga tagibaloradda i inango na tanakuan.
5. Kunnasi nakuan i pagimamma tam ta aborsion?
5 Kunnasi gapa i inango na abbing nga ari paga neyanâ? Segun ta Mosaiko nga Dob, mebilang nga liwâ i anni laman nga kegafuan na patay na abbing maski nu egga paga ta san na yena. Kakuruganna, nabala-balor kani Jehova yatun nga inango na abbing. (Bibbigammu i Exodo 21:22, 23; Salmo 127:3.) Nu kunnari gafu, marake i aborsion.
6. Ngatta ariattam nakuan ikalussaw i kasittoletam?
6 Nu egga respeto tam ta inango, mawag gapa nga ayatattam i kasittoletam. Kagian na Biblia: “I sinni laman nga mangikabatù onu mangikalussaw ta wagi na ay minammapatay, ay ammu nu tu i minammapatay ay awan sa i inango nga adde ta ngangangay.” (1 Juan 3:15) Nu kaya tam i mattolay tu mannanayun, mawag nga baddulattam ta futu tam i anni laman nga pangikalussaw ta kasittolay, megafu ta i lussaw i gamu na aru nga marake nga annangngua. (1 Juan 3:11, 12) Mawag gafu tu gigiammuattam nga mangipasingan tu aya ta kataggitadday.
7. Anni ira nga annangngua i mangipasingan tu kawan tu respeto ta inango?
7 Kunnasi tam gapa merespeto i mismu nga inango tam? Gagangay laman nga manaki na totolay i matay, ngem irisgu na karuan i inangoda megafu laman ta pappaga-pagayayya. Angngariganna, aru i mangusa tu tabaku onu droga anna mammamá. Egga ira substansiana yatun nga makadaral ta baggi anna kegafuan na patay. I tolay nga neyugalianna i mangusa ta kunnatun ira nga substansia ay arianna imammatan nga sagrado i inango. Maritta yatun ira nga annangngua ta pagimamma na Dios. (Bibbigammu i Roma 6:19; 12:1; 2 Corinto 7:1.) Mawag nga iyemmang tam yatun ira nga annangngua tapenu alawatan na Dios i passerbi tam. Maski nu mariga nga kuan yatun, uffunan ittam ni Jehova. Appresian ni Jehova i appursigi tam tape mepasingan nga tagibalorattam i inango nga neyawana.
8. Ngatta mawag tu kanayuttam nga siggapanono ta pagimmugug?
8 Nu egga pangirespeto tam ta inango, kanayuttam nga siggapanono ta pagimmugug. Ariattam ipay ta peligro i inango tam para laman ta pappaga-pagayayya. Magimmugug tam ta pammaneho anna lillitattam i makadannal onu peligroso ira nga gayam. Nedob na Dios ta ollu ira nga Israelita: “Nu angngariganna nga mangipataddag ka tu bagu nga balay [nga egga pinà nga atôna], mawag gapa nga mangipeka tu barandilias [onu, alinno nga gibaw] para ta atômu, tape ari ka makepay tu pakaliwatan tu daga ta balem megafu ta tolay nga mataga tatun.” (Deuteronomio 22:8) Mekunnay ta prinsipio nga sakup na yatun nga dob, mawag tu siguraduan nga ari nga delikadu i gannagannug ta balay kagitta na addang tape ari nga meduya, mataga, anna madannal i maski sinni. Nu egga takem, siguradduammu nga ari tu delikadu nga memaneho. Ariammu ipamavulun tu kegafuan na aksidentem mismu onu na tanakuan i balem onu i takem.
9. Nu egga pangirespeto tam ta inango, kunnasi tam nga tratuan i aya-ayam?
9 Kunnasi gapa i inango na ayam? Sagrado gapa yatun para ta Namaratu. Nepamavulun na Dios nga mapatay i aya-ayam tape makan, makua tu sinnung, onu tape melilli ta peligro i totolay. (Genesis 3:21; 9:3; Exodo 21:28) Ngem marake i panattazzi onu pamatay ta aya-ayam tape paggalag-gayaman laman, anna ari nga pangirespeto yatun ta kinasagrado na inango.
PANGIRESPETO TA DAGA
10. Kunnasi nga nepasingan na Dios tu konektadu i inango ta daga?
10 Kabalin na pamatay ni Cain kani Abel nga wagina, kinagi sa ni Jehova: “Tumatangi nga magagal niakan i daga na wagim ta davvun.” (Genesis 4:10) Turi ta nakagi ni Jehova i daga ni Abel, i inango ni Abel i kaya na kagian. Pinatay ni Cain si Abel yari tu mepangngo nga makastigu. Gitta na magagagal kani Jehova para ta hustisia i daga, onu i inango ni Abel. Nepasingan uli i koneksion na inango anna daga kabalin na Delubio ta tiempo ni Noe. Nige na Delubio, prutas, gulay, anna vuku-vukal laman i kanakanan na totolay. Kabalin na Delubio, kinagi ni Jehova kani Noe anna ta anàna: “Kada siggamatolay nga ayam ay awayyana nga masserbi nga makan para nikamu. Kagitta na berde nga gulu-gulay, iyawa ku ngamin nikamu.” Ngem egga negamma na Dios: “I pattag nga egga inangona
11. Anni i negamma na Dios meyannung ta daga turi ta tiempo ni Noe?
11 Merespeto tam i daga nu ariattam kanan yatun. Ta Dob nga neyawa ni Jehova ta Israelita nebilinna: “Nu manganû i tadday . . . anna makagafu tu simaron nga ayam onu mammanu nga makan, mawag tu paturukanna i daga anna tavvunanna tu gavu. . . . Kinagî ta Israelita ira: ‘Ariammu kanan i daga na maski anni klasena nga pattag.’” (Levitico 17:13, 14) Ma-800 dagun ngana i nappasa turi ta neyawa na Dios kani Noe i bilin nga ari tu kuman tu daga na ayam, ngem meyaplika paga yatun adde ta maddaggun. Manawag i pagimamma ni Jehova: Awayya na aripanna ira i kuman tu karne na ayam ngem fuera i dagana. Mawag tu ivuvvuda i daga ta davvun
12. Anni nga bilin meyannung ta daga turi ollu-siglo i neyawa gukaban na masanto nga espiritu i magafekto adde ta kaggawattam?
12 Egga bilin nga neyawa ta Cristiano ira nga kagittana yatun. Turi ta ollu nga siglo, naggarammammung i apostoles anna i karuan nga lallaki nga mangirollu ta tagatuttul ira ni Jesus. Tatun nga miting, mawag tu desisionadda nu anni nga bili-bilin i mawag nga tuppalan na ngamin nga Cristiano ta kongregasion. Yaw i desisiodda: “Ta nagana-anugutammi ta pangirollu na masanto nga espiritu nga awan tu tanakuan nga ipakuami nga mamakadammo nikamu fuera taw ira nga kuruga mawag tu tuttulannu: itulu-tuloy nu nga arayyuan i gannagannug nga netavvung ta rebulto ira, anna i daga, anna i anni laman nga ari napadaga, anna i seksual nga immoralidad.” (Kingngua 15:28, 29; 21:25, NW) Yari tu mawag nga ‘itulu-tuloy tam nga arayyuan i daga.’ Ta pagimamma na Dios, importante i pattuppal tatun nga bilin kagitta na pallilli ta idolatriya anna seksual nga immoralidad.
13. Iyilustram nu kunnasi nga nesali ta bilin nga arayyuan i daga i pappatubbo tu daga.
13 Kasali kari ta bilin nga arayyuan i daga i pappatubbo tu daga? Wan. Tape meyilustra, kagiattam nga binilin naka na doktor tu ibitam i binarayang. Kaya na kari kagian yatun nga ari ka puede nga minum tu binarayang ngem awayyam nga itubbo yatun ta kallomu? Siempre ari! Ta kunnatun gapa, kaya kagian na arayyuan i daga nga ariammu pulus iponag yatun ta baggim. Yari tu i bilin nga arayyuan i daga, kebalinanna nga ariattam itulû nga metubbo i daga ta kalla-kallo tam.
14, 15. Anni i desision na tadday nga Cristiano nu kagian na doktor nga mawag nga mappatubbo tu daga, anna ngatta kunnatun i desisionna?
14 Kunnasi nu grabe nga nadannal i tadday nga Cristiano onu kawaganna i komplikado nga operasion? Tapus, kagian na doktor nga matay yaya nu ari nga matubbokkan tu daga. Siempre, manaki na tadday nga Cristiano i matay. Megafu ta tagibaloranna i regalu na Dios nga inango, alawatanna i panguru nga ari mangiyusa tu daga. Mapporu yaya nu egga kunnatun nga klase ira na panguru nga alternatibo para ta daga.
15 Ari kari nga mattuppal i tadday nga Cristiano ta dob na Dios megafu laman ta kayana nga umapaddu baddi i inangona? Kinagi ni Jesus: “Ta i makkakenga ta inango na, ay mapawan na. Ngem i mapawan na i inango na megafu niakan, ay maleran na i kurug nga inango.” (Mateo 16:25) Manakî tam i matay. Ngem nu ariattam mabba matuppal i dob na Dios ta pakkaraga nga mepalliag i inango tam, mawawattam i mannanayun nga inango. Kinasirib gafu nu mattalo ittam nga fustu i dob na Dios anna makkomfiansa nga anni laman i kegafuan na patay tam, paginnolayan noka ittam na Minangngiyawa-Inango anna itolina i mabalor nga regalu nga inango.
16. Anni i determinasion na aripan ira na Dios meyannung ta daga?
16 Determinado i matalo ira nga aripan na Dios nga tuttulan i dob meyannung ta daga. Ariadda kanan i daga onu i anni laman nga nakivuan tu daga. Ariadda pulus mapporu nga meyusa i daga. * Mattalo ira nga ammu na Namaratu tu daga i kapianan para nira. Kurugammu kari nga ammuna?
I MEPANGNGO LAMAN NGA KEYUSAN NA DAGA
17. Ta Israelita ira gari, anni laman i mepangngo nga keyusan na daga ta pagimamma ni Jehova?
17 Nepasingan na Mosaiko nga Dob i mepangngo laman nga keyusan na daga. Meyannung ta paddayarayaw na Israelita ira gari, nebilin ni Jehova: “I inango na siggamatolay ay egga ta daga, anna sakan mismu i mangiyawa tatun ta altar tapenu matakkabban i liwânu, megafu ta i daga i makatakkab tu liwa.” (Levitico 17:11) Nu nakaliwâ i Israelita ira, mapakoma ira gukaban na pangitavvudda tu ayam anna pangipay ta karuan nga dagana ta altar na tabernakulo nga ta panguriananna, ay ta templo. I kunnatun nga pangitavvung i mepangngo laman nga keyusan na daga.
18. Anni ira nga benefisio anna bendision i malawa tam megafu ta patay ni Jesus?
18 Ari ngana nga nalagum ta Mosaiko nga Dob i kurug ira nga Cristiano yari tu ariadda mangitavvung tu ayam anna mangipay tu dagana yatun ta altar. (Hebreo 10:1) Ngem i pinangiyusa tu daga ta altar ta tiempo na Israelita ira, isimbolona i mabalor nga sakrifisio na Ana na Dios, si Jesu-Cristo. Nagigiammu tam ta Kapitulo 5 nga neyawa ni Jesus i inangona bilang tolay para nittam gukaban na pangipamavulunna nga matay yaya bilang sakrifisio. Tapus nappalangi anna namippittan nga nepresentana ta Dios i balor na dagana. (Hebreo 9:11, 12) Yatun i pangibaseyan ta kapakoma na liwi-liwa tam anna nangivuka tu dalan tape malawa tam i mannanayun nga inango. (Mateo 20:28; Juan 3:16) Nabala-balor yatun nga nakeyusan na daga! (1 Pedro 1:18, 19) Mepalliag tam laman gukaban na pangurug ta balor na sakrifisio nga tavvu ni Jesus.
19. Anni i mawag nga kuattam tapenu marenu tam ta daga na ngamin nga totolay?
19 Mappabalo ittam kani Jehova nga Dios ta meddu nga pangiregaluna ta inango! Ari kari tu yatun i mamagaram nittam nga matalikarag nga ilaygayya i meyannung ta mannanayun nga inango gukaban na pangurug ta sakrifisio ni Jesus? Kakaya tam nga kuan i kunnatun nu kagitta ni Jehova, egga pangikavuruttam ta kasittoletam. (Bibbigammu i Ezekiel 3:17-21.) Nu malappo tam ta pangituppal taw nga responsibilidad, marenu tam ta daga na ngamin nga totolay kagitta ni apostol Pablo. Makagi tam i nakagina: “Ari ngana tu sakan i makalliwa. Ta awan tu ariak-ku nga nipakannammu nikamu meyannung ta ngamin nga plano na Dios.” (Kingngua 20:26, 27) I pangikagi ta totolay meyannung ta Dios anna ta gakkag na ira ay tadday ta kapianan nga pangipasingan tu dakal nga respeto tam ta inango anna daga.
^ par. 16 Para ta informasion meyannung ta alternatibo ira na pappatubbo tu daga, innammu i pahina 13-17 na brosiur nga Papaano Maililigtas ng Dugo ang Inyong Buhay nga nepublisa na Saksi ni Jehova.


text:
Ania ti Kayat ti Dios nga Aramidek?
Sungbat ti Biblia
Kayat ti Dios nga isu ket am-ammuem kas maysa a Persona, sumingedka kenkuana, ken naimpusuan nga ayatem ken pagserbiam. (Mateo 22:37, 38; Santiago 4:8) Masursurom no kasanom nga aramiden ti pagayatan ti Dios no ammuem ti maipapan iti biag ken pannursuro ni Jesus. (Juan 7:16, 17) Saan laeng nga insarsarita ni Jesus ti maipapan iti pagayatan ti Dios no di ket inaramidna dayta. Kinapudnona, imbaga ni Jesus a ti panggepna ket saan a ‘
tapno aramidenna ti pagayatanna no di ket ti pagayatan daydiay nangibaon kenkuana.’—Juan 6:38.
Kasapulak kadi ti naisangsangayan a tanda tapno maammuak no ania ti kayat ti Dios nga aramidek?
Saan, gapu ta naglaon ti Biblia iti mensahe ti Dios para iti sangatauan. Nailanad iti dayta ti amin a kasapulam tapno agbalinka a “
naan-anay a nakabalan maipaay iti tunggal naimbag nga aramid.” (2 Timoteo 3:16, 17) Kayat ti Dios nga usarem ti Biblia kasta met ti ‘
pannakabalinmo nga agrason’ tapno maammuam no ania ti kayatna nga aramidem.—Roma 12:1, 2; Efeso 5:17.
Kabaelak kadi nga aramiden ti pagayatan ti Dios?
Wen, kabaelam, ta kuna ti Biblia: “
Saan a narigat a tungpalen dagiti [bilbilin ti Dios].” (1 Juan 5:3, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Saan a kayat a sawen dayta a kanayon a nalaka a tungpalen dagiti bilin ti Dios. Ngem dakdakkel nga amang ti magunggonam no ikagumaam nga aramiden dayta uray no narigat. Kinuna a mismo ni Jesus: “
Naragsak dagidiay dumdumngeg iti sao ti Dios ken mangsalsalimetmet iti dayta!”—Lucas 11:28.
Ammuem ti Ad-adu Pay
TI PAGWANAWANAN
Ania ti Panggep ti Biagko?
Patien ti adu a tao a kuarta ken dayaw ti kapatgan iti biag, ngem adda napatpateg pay.


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Juan 7:53–8:59
* Dagiti manuskrito a Codex Sinaiticus, Codex Vaticanus, ken ti Sinaitic Syriac codex ikkatenda ti bersikulo 53 inggana ti kapitulo 8, bersikulo 11, a mabasa (agraman sumagmamano a panagduduma iti nadumaduma a teksto ken patarus iti Griego) kas iti sumaganad:53 Gapuna napanda tunggal maysaiti pagtaenganna.8 Ngem napan ni Jesus idiay Bantay dagiti Olibo. 2 Idi pumarbangon, nupay kasta, nagparang manen idiay templo, ket nangrugi nga immay kenkuana dagiti amin a tattao, ket isu nagtugaw ket inrugina nga isuro ida. 3 Ita nangyeg dagiti eskriba ken dagiti Fariseo iti maysaa babai a nasukalan iti pannakikamalala, ket, kalpasan a pinagtakderda iti tengngada, 4 kinunada kenkuana: “Mannursuro, daytoy a babai nasukalan bayat a makikamkamalala. 5 Iti Linteg imbilin kadakami ni Moises nga uborenmi dagiti kasta a kita ti babbai. Ania, a pudpudno, ti makunam?” 6 Siempre, kinunkunada daytoy tapno subokenda, tapno maaddaanda iti pangakusaran kenkuana. Ngem nagrukob ni Jesus ket nangrugi nga agsurat iti daga babaen ti ramayna. 7 Idi nagpilitda a nagimtuod kenkuana, naglinteg ket kinunana kadakuada: “Daydiay awanan basol kadakayo isu koma ti umuna a mangibakal iti bato kenkuana.” 8 Ket idi nagrukob manen intultuloyna ti nagsurat iti daga. 9 Ngem dagidiay nakangngeg iti daytoy rinugianda ti rimmuar, a saggaysa, mangrugi kadagiti lallakay, ket isu nabati nga agmaymaysa, ken ti babai nga adda idi iti tengngada. 10 Idi naglinteg, kinuna kenkuana ni Jesus: “Babai, sadino ti ayanda? Awan kadi ti nangkondenar kenka?” 11 Kinunana: “Awan, apo.” Kinuna ni Jesus: “Uray siak saanka a kondenaren. Mapankan; manipud ita saanmon nga iyugali ti panagbasol.”12 Gapuna kinasao manen ida ni Jesus, a kunkunana: “Siak ti silaw+ ti lubong. Ti sumurot kaniak saanto a pulos magna iti sipnget,+ no di ket ikutannanto ti silaw ti biag.”13 Gapuna kinuna kenkuana dagiti Fariseo: “Saksiam ti maipapan iti bagim; ti pangsaksim saan a pudno.”14 Kas sungbat kinuna kadakuada ni Jesus: “Uray no saksiak ti maipapan iti bagik, ti pangsaksik+ pudno, agsipud ta ammok no sadino ti naggapuak ken no sadino ti papanak.+ Ngem saanyo nga ammo no sadino ti naggapuak ken no sadino ti papanak.15 Mangukomkayo maitunos iti lasag;+ saanak a pulos mangukom iti asinoman a tao.+16 Ket uray no mangukomak, ti panangukomko napudno, agsipud ta saanak nga agmaymaysa, no di ket ti Ama a nangibaon kaniak adda kaniak.+17 Kasta met, iti bukodyo a Linteg adda a naisurat, ‘Ti pangsaksi ti dua a tao ket pudno.’+18 Siak ti maysa a mangsaksi iti maipapan ti bagik, ket ti Ama a nangibaon kaniak saksianna ti maipapan kaniak.”+19 Gapuna kinunada kenkuana: “Sadino ti ayan ti Amam?” Ni Jesus simmungbat: “Saandak nga am-ammo wenno uray ni Amak.+ No am-ammodak, am-ammoyo met koma ni Amak.”+20 Dagitoy a sasao sinaona idiay pagidulinan iti gameng+ bayat a nangisursuro idiay templo. Ngem awan nangtiliw kenkuana,+ agsipud ta saan pay a dimteng ti orasna.+21 Gapuna kinunana manen kadakuada: “Pumanawak, ket sapulendakto,+ ket kaskasdi mataykayto iti basolyo.+ No sadino ti papanak saanyo a mabalin ti umay.”22 Gapuna rinugian a kunaen dagiti Judio: “Papatayennanto aya ti bagina? Gapu ta kunana, ‘No sadino ti papanak saanyo a mabalin ti umay.’”+23 Gapuna kinunana kadakuada: “Naggapukayo kadagiti lugar iti baba; naggapuak kadagiti lugar sadi ngato.+ Naggapukayo iti daytoy a lubong;+ saanak a naggapu iti daytoy a lubong.+24 Gapuna kinunak kadakayo, Mataykayto kadagiti basolyo.+ Ta no saankayo a mamati a siak daydiay, mataykayto kadagiti basolyo.”+25 Gapuna rinugianda a kunaen kenkuana: “Siasinoka?” Kinuna kadakuada ni Jesus: “Apay a kasasaokay pay laeng?26 Adu a banag ti sawek maipapan kadakayo ken tapno mangipatay iti panangukom. Kinapudnona, daydiay nangibaon kaniak ket pudno, ket ti mismo a bambanag a nangngegko manipud kenkuana sawek iti lubong.”+27 Saanda a naawatan a kasasaona ida maipapan iti Ama.28 Gapuna kinuna ni Jesus: “Inton maibayogyon+ ti Anak ti tao,+ iti kasta maammuanyonto a siak daydiay,+ ket awan ti aramidek iti bukodko a nakem;+ no di ket kas iti insuro kaniak ni Ama sawek dagitoy a banag.+29 Ket daydiay nangibaon kaniak adda kaniak; saannak a binaybay-an nga agmaymaysa, agsipud ta kankanayon nga aramidek ti bambanag a makaay-ayo kenkuana.”+30 Bayat a sasawenna idi dagitoy a banag, adu ti naaddaan iti pammati kenkuana.+31 Ket ngarud kinuna ni Jesus kadagiti Judio a namati kenkuana: “No agtalinaedkayo iti saok,+ pudno a dakayo dagiti adalak,32 ket maammuanyonto ti kinapudno,+ ket ti kinapudno wayawayaannakayto.”+33 Simmungbatda kenkuana: “Kaputotannakami ni Abraham+ ket saankami a pulos nagbalin nga ad-adipen ti asinoman.+ Kasano a kunaem, ‘Mawayawayaankayto’?”34 Simmungbat kadakuada ni Jesus: “Pudno unay kunak kadakayo, Tunggal managaramid iti basol ket adipen ti basol.+35 Mainayon pay, ti adipen saan nga agtalinaed iti sangakabbalayan iti agnanayon; ti anak agtalinaed iti agnanayon.+36 Gapuna no wayawayaannakayo ti Anak, pudpudno a siwayawayakayto.+37 Ammok a kaputotannakayo ni Abraham; ngem ikagkagumaandak a papatayen,+ agsipud ta ti saok awan maaramidna a panagrang-ay kadakayo.+38 Sawek+ no ania ti bambanag a nakitak iti Amak;+ ket dakayo, ngarud, aramidenyo ti bambanag a nangngegyo iti amayo.”39 Kas sungbat kinunada kenkuana: “Ni Abraham ti amami.”+ Kinuna kadakuada ni Jesus: “No annaknakayo ni Abraham,+ aramidenyo dagiti aramid ni Abraham.40 Ngem ita ikagkagumaandak a papatayen, maysa a tao a nangibaga kadakayo iti kinapudno a nangngegko iti Dios.+ Saan nga inaramid ni Abraham daytoy.+41 Aramidenyo dagiti aramid ni amayo.” Kinunada kenkuana: “Saankami a nayanak manipud iti pannakiabig; adda maymaysa nga Amami,+ ti Dios.”42 Kinuna kadakuada ni Jesus: “No ti Dios ti Amayo, ayatendak koma,+ ta naggapuak iti Dios ket addaak ditoy.+ Saanak met a pulos immay iti bukodko a nakem, no di ket imbaonnak Daydiay.+43 Apay a saanyo nga ammo ti sasawek? Agsipud ta saanyo a mabalin ti umimdeng iti saok.+44 Naggapukayo iti amayo a Diablo,+ ket kayatyo nga aramiden dagiti tarigagay ni amayo.+ Dayta ket mammapatay idi a nangrugi,+ ket saan a nagtakder a di maisin iti kinapudno, agsipud ta awan kenkuana ti kinapudno. No sawenna ti ulbod, agsao a maitunos iti bukodna a pagannayasan, agsipud ta isu maysa a managulbod ken ti ama ti kinaulbod.+45 Iti sabali a bangir, agsipud ta ibagak ti kinapudno, saandak a patien.+46 Siasino kadakayo ti mangipaneknek a nakabasolak?+ No sawek ti kinapudno, apay a saandak a patien?47 Ti aggapu iti Dios imdenganna ti sasao ti Dios.+ Daytoy ti makagapu a saankayo nga agimdeng, agsipud ta saankayo a naggapu iti Dios.”+48 Kas sungbat kinuna kenkuana dagiti Judio: “Saan aya a siuumiso a kunaenmi, Maysaka a Samaritano+ ken adda sairom?”+49 Simmungbat ni Jesus: “Awan sairok, no di ket dayawek ni Amak,+ ket dakayo ibabaindak.50 Ngem diak sapsapulen ti dayag maipaay iti bagik;+ adda Maysa a mangsapsapul ken manguk-ukom.+51 Pudno unay kunak kadakayo, No ti asinoman tungpalenna ti saok, saannanto a pulos makita ni patay.”+52 Kinuna kenkuana dagiti Judio: “Ita ammomi nga adda sairom.+ Ni Abraham natay,+ kasta met dagiti mammadto;+ ngem kunam, ‘No ti asinoman tungpalenna ti saok, saannanto a pulos maramanan+ ni patay.’53 Dakdakkelka+ aya ngem ni amami nga Abraham, a natay? Kasta met, natay dagiti mammadto.+ Siasinoka iti panangipapanmo?”54 Simmungbat ni Jesus: “No padayagek ti bagik, awan kapapay-an ti dayagko. Ni Amak ti mangpadayag kaniak,+ daydiay kunayo a Diosyo;55 ket kaskasdi a saanyo a naam-ammo.+ Ngem am-ammok.+ Ket no kinunak a diak am-ammo agbalinak a kas kadakayo, managulbod. Ngem isu am-ammok ket tungtungpalek ti saona.+56 Ni Abraham nga amayo nagrag-o unay iti inanama a pannakakita iti aldawko,+ ket nakitana dayta ken nagrag-o.”+57 Gapuna kinuna kenkuana dagiti Judio: “Awan pay limapulo a tawenmo, ket kaskasdi a nakitamon ni Abraham?”58 Kinuna kadakuada ni Jesus: “Pudno unay kunak kadakayo, Kasakbayan a napaadda ni Abraham, addaakon.”+59 Gapuna pimmidutda iti batbato tapno iyuborda kenkuana;+ ngem naglemmeng ni Jesus ket rimmuar manipud templo.


text:
TULADENYO TI PAMMATIDA | DAVID
“Kukua ni Jehova ti Bakal”
MADINGKADINGKAL ni David dagiti masabsabatna nga agtataray a soldado. Kasta unay ti butengda a naggapu iti paggugubatan. Ania ti pagbutbutnganda? Mangmangngegna la ketdi ida a madandanagan a mangulit-ulit iti maysa a sao. Nagan dayta ti maysa a lalaki a nakatakder a mismo iti nagbaetan dagiti turod. Mabalin nga isu pay laeng ti kadakkelan a tao a nakita ni David.
Ni Goliat! Makita ni David no apay a kabuteng isuna dagiti soldado—kasla di nakappapati ti katayagna, maysa a higante. Uray awan suotna a dadakkel a pakigubat, mabalin a nadagdagsen latta ngem iti dua a dadakkel a lallaki. Ngem kompleto ti alikamenna a pakigubat, ken nakapigpigsa ken nalaing a mannakigubat. Ipukpukkaw ni Goliat ti karitna. Iladawanmo ti gumgumluong a bosesna nga umaw-aweng kadagiti bakrang ti turturod bayat nga in-insultuenna dagiti soldado ti Israel ken ti arida a ni Saul. Ikarkaritna nga agpasango ti asinoman a lalaki a makilaban kenkuana tapno malpasen ti gubat!—1 Samuel 17:4-10.
Mabutbuteng ni Ari Saul ken dagiti Israelita. Naammuan ni David a nasurok a makabulanen a kasta ti situasion! Awan ti umatake ngem awan met ti sumuko iti armada dagiti Filisteo ken Israelita bayat nga inaldaw a lalaisen ida ni Goliat. Masuron ni David. Nakababain a panunoten a mabutbuteng ti ari ti Israel ken dagiti soldadona, agraman ti tallo a manong ni David! Para ken David, saan la a ti armada ti Israel ti pabpabainan ti pagano a ni Goliat; in-insultuenna pay ti Dios ti Israel a ni Jehova! Ngem ania ti maaramidan ti maysa laeng nga agtutubo a ni David? Ken ania ti masursurotayo ita iti pammatina?—1 Samuel 17:11-14.
“PULOTAM, TA ISU DAYTOY!”
Subliantayo ti bulbulan sakbay dayta. Rumabiin ket madama a bambantayan ni David dagiti karnero ni tatangna iti bakrang ti turturod ti Betlehem. Naguapo ni David, mabalin a tin-edyer pay laeng, lumabbasit ti rupana, ken nagpintas dagiti matana. No agin-inana, agtoktokar iti arpa. Natignay a mangaramid iti dayta gapu iti napipintas a parsua ti Dios. Isu a lalo a limmaing gapu iti adu a naragsak nga oras a panagen-ensayona. Ngem iti daydi a rabii, adda mangpapaayab kenkuana. Kayat isuna a makita a dagus ni tatangna.—1 Samuel 16:12.
Nasangpetanna ni tatangna a Jesse a makisarsarita iti lakay unayen a lalaki. Isu ti matalek a propeta a ni Samuel. Imbaon ni Jehova tapno pulotan, wenno dutokanna, ti maysa kadagiti annak ni Jesse kas sumaruno nga ari ti Israel! Nakitan ni Samuel ti pito a manong ni David, ngem nalawag nga impakita ni Jehova kenkuana nga awan kadakuada ti pinilina. Ngem idi simmangpet ni David, kinuna ni Jehova: “Pulotam, ta isu daytoy!” Iti sango ti amin a manong ni David, linuktan ni Samuel ti pagkargaan a sara nga addaan iti espesial a lana ket binukbokanna ti ulo ni David. Namimpinsan a nagbaliw ti biag ni David kalpasan dayta. Kuna ti Biblia: “Ti espiritu ni Jehova nangrugi nga agtignay ken David manipud iti dayta nga aldaw ken agpatpatuloy.”—1 Samuel 16:1, 5-11, 13.
Nangrugi kadin nga inambisionan ni David ti kinaari gapu iti dayta? Saan. Nagur-uray iti panangidalan ti espiritu ni Jehova tapno maammuanna no kaano nga ibaklayna dagiti nadagdagsen a responsabilidad. Ket intultuloyna pay laeng ti nanumo a kinapastorna. Impakitana ti kasta unay a kinagaget ken kinatured iti trabahona. Namindua a nagpeggad dagiti karnero ni tatangna. Ti umuna, gapu iti leon ket ti maikadua, gapu iti oso. Saanna la a basta inabug dagita a narungsot nga animal tapno di maan-ano ti arban. Uray maymaysana, linabanan ken pinapatayna dagita tapno maprotektaran dagiti awan gawgawayna a karnero!—1 Samuel 17:34-36; Isaias 31:4.
Dimteng ti tiempo a napaayaban manen ni David. Dimmanon ken Ari Saul ti maipapan kenkuana. Uray no nalaing pay laeng a mannakigubat ni Saul, awanen ti suporta ni Jehova kenkuana ta sinukirna ti bilin ti Dios. Awanen ti espiritu ni Jehova ken ni Saul isu a kanayon nga umapay kenkuana ti dakes nga espiritu—rikna nga agpungtot, agsuspetsa, ken mangranggas. No marikna ni Saul dagita, ti maysa a mangpakalma kenkuana ket musika. Adda dagiti adipen ni Saul a nakaammo a musikero ken nalaing a makilaban ni David. Isu a napaayaban ket nagbalin a maysa kadagiti musikero iti palasio ni Saul ken paraawit iti kalasag ken armasna.—1 Samuel 15:26-29; 16:14-23.
Adu ti masursurotayo ken David kadagitoy a pasamak, nangruna dagiti agtutubo. Paliiwem ta inusarna dagiti nawaya a tiempona kadagiti aktibidad a mangyasideg kenkuana ken Jehova. Ken siaanus a sinursurona dagiti paglaingan a makatulong tapno al-alisto a maaddaan iti trabaho. Ngem kangrunaan iti amin, nagpaidalan iti espiritu ni Jehova. Anian a nagsayaat dagita a tuladentayo!—Eclesiastes 12:1.
“AWAN KOMA TI AGBUTENG” GAPU KENKUANA
Bayat nga agserserbi ken Saul, masansan nga agawid ni David tapno aywananna dagiti karneroda, ket no dadduma, agbayag sadiay. Iti naminsan a panagawidna, imbaon ni Jesse tapno komustaenna ti tallo nga inauna a kabsatna a soldado ni Saul. Kas panagtulnog, napan ni David idiay Tanap ti Elah a tugottugotna dagiti kasapulan da manongna. Idi nakasangpet idiay, nadismaya ni David ta awan metten ti mapaspasamak iti dua nga agkalaban nga armada, kas naibagan iti rugi. Ti dua nga armada ket adda iti agsinnumbangir a bakrang ti nalawa ken kurbado a tanap.—1 Samuel 17:1-3, 15-19.
Saan a maanusan ni David ti situasion. Apay nga agtataray dagiti soldado ti sibibiag a Dios a ni Jehova gapu iti butengda iti maysa laeng a tao—ken pagano met ngarud? Para ken David, direkta nga insulto ken Jehova dagiti pananglais ni Goliat. Isu nga imbagana kadagiti soldado a maabakda ni Goliat. Di nagbayag, nangngeg ni manongna nga Eliab ti ibagbagana. Inungtanna ni adingna ket inakusaranna nga adda ni David idiay ta kayatna laeng a makita ti panagpipinnatay iti gubat. Ngem kinuna ni David: ‘Ania aya ti inaramidko? Saan aya a nagsaoak laeng?’ Sa addaan panagtalek nga imbagana manen a maabakda ni Goliat. Nakadanon dayta ken Saul, isu a pinaayabanna ni David.—1 Samuel 17:23-31.
Imbaga ni David iti ari dagitoy a makapabileg a sasao maipapan ken Goliat: “Awan koma ti agbuteng iti daytoy a Filisteo.” Kinaagpaysuanna, mabutbuteng ni Saul ken dagiti soldadona gapu ken Goliat. Kas iti gagangay a kamali nga ar-aramiden ti tao, mabalin nga inkomparada ti bagida iti dayta a higante ket napanunotda a pagatbakrang wenno pagatbarukongna laeng ida. Impapanda a naglaka laeng nga abaken ida ni Goliat. Ngem saan a kasta ti pinanunot ni David. Kas makitatayonto, kinitana ti problema iti sabali nga anggulo. Isu a nagboluntario a lumaban ken Goliat.—1 Samuel 17:32, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Kimmontra ni Saul: ‘Saanmo a kabaelan ti mapan iti daytoy a Filisteo tapno makirupak, ta maysaka laeng nga ubing, ket isu maysa a lalaki ti gubat manipud kinaubingna.’ Talaga kadi nga ubing pay laeng ni David? Saan, ngem ubing pay nga agbalin a soldado, ken mabalin a naubing ti rupana. Ngem ni David ket pagaammo idin a natured a makilaban ken mabalin a 17-19 ti tawennan.—1 Samuel 16:18; 17:33.
Pinagkalma ni David ni Saul babaen ti panangestoriana iti inaramidna iti leon ken iti oso. Agpalpalastog kadi? Saan. Ammo ni David no apay a naabakna dagita. Kinunana: ‘Ni Jehova a nangispal kaniak iti gammat ti leon ken oso, isu ti mangispalto kaniak iti ima daytoy a Filisteo.’ Immanamong met laeng ni Saul: “Inka, ket ni met laeng Jehova adda koma kenka.”—1 Samuel 17:37.
Kayatmo kadi a matulad ti pammati ni David? Kitaem ta saan la a panagarapaap ti pammatina. Resulta dayta ti pannakaammo ken kapadasanna. Am-ammona ni Jehova kas naayat a Manangprotektar ken Manangtungpal kadagiti karina. No kayattayo ti maaddaan iti kasta a pammati, masapul nga itultuloytayo nga am-ammuen ti Dios nga ibagbaga ti Biblia. Bayat nga agbibiagtayo maitunos kadagiti nasursurotayo, makitatayo a nasayaat dagiti resultana, isu a tumibker ti pammatitayo.—Hebreo 11:1.
“ISUKONAKANTO NI JEHOVA ITI IMAK”
Idi damo, impaisuot ni Saul ken ni David ti dadakkel ken nadadagsen nga us-usarenna a makigubat. Kas met la dayta iti us-usaren ni Goliat, a naaramid iti gambang (copper), ken mabalin nga addaan dayta iti dakkel a hauberk, wenno bado a naaramid iti agsisinnukot a babassit a metal a kasla kadagiti siksik. Ngem idi padasen ni David ti aggaraw, marigatan ken saan a komportable. Saan a nasanay kas soldado, isu a saan a nairuam nga agisuot iti kakasta, aglalo iti us-usaren ni Saul, a katayagan idi a lalaki iti Israel! (1 Samuel 9:2) Inikkatna amin dagita ket pinilina ti bado a nakairuamanna nga usaren—ti badona kas pastor a makatulong iti panangprotektarna kadagiti karnero.—1 Samuel 17:38-40.
Intugot ni David ti sarukod a pagipastorna, ti maibaklay a bagna, ken ti pallatibongna. Pallatibong? Kasla awan unay serserbi dayta. Ngem makapapatay dayta nga armas. Addaan dayta iti pagikabilan iti bato a ti agsumbangir nga ungtona ket natalian iti atitiddog a lalat. Epektibo dayta nga armas ti maysa a pastor. Ikkanna iti bato, paspasanna nga iwasawas iti ngato ti ulona, sa ibbatanna ti maysa a tali dayta, ket maitama ti bato iti puntiriana isu a sigurado a matay. Nakaep-epektibo dayta nga armas, isu a no dadduma, agusar dagiti armada kadagiti grupo ti pumapallatibong iti gubatan.
Nakasaganan ni David a mangsango iti kalabanna. Naimpusuan la ketdi nga agkarkararag bayat a nakadumog nga agsapsapul kadagiti nalamuyot a bato iti namagaan a karayan iti nagbaetan dagiti turod. Kalpasanna, napanen iti paggugubatan—saan a magmagna no di ket agtartaray!
Idi nakita ni Goliat ti kalabanna, ania ngata ti napanunotna? Mabasatayo nga ‘inumsina ta maysa nga ubing ken lumabbasit, ken nalibnos ti langana.’ Impukkawna: ‘Maysaak aya nga aso, tapno umayka kaniak nga addaan sarukod?’ Agparang a ti laeng sarukod ni David ti nakitana, ket saan ti pallatibong. Inlunodna ni David iti nagan dagiti didiosen dagiti Filisteo ket insapatana nga ipakanna ti bangkay ti makaparurod a kalabanna iti dadakkel a billit ken narurungsot nga animal.—1 Samuel 17:41-44.
Agingga ita, ti sungbat ni David ket makuna a dakkel nga ebkas ti pammati. Iladawanmo ti agtutubo a mangipukpukkaw ken Goliat: ‘Umayka kaniak nga addaan kampilan, pika ken gayang, ngem umayak kenka iti nagan ni Jehova ti buybuyot, ti Dios dagiti linia ti bakal ti Israel, a rinurodmo.’ Ammo ni David a di unay napateg ti pigsa ken armas ti maysa a tao. Saan a rinespeto ni Goliat ti Dios, isu nga agtignay itan ni Jehova. Kas iti kinuna ni David, “kukua ni Jehova ti bakal.”—1 Samuel 17:45-47.
Nakita ni David ti katayag ken dagiti armas ni Goliat. Ngem dina impalubos a mapabutngan kadagita. Saanna a tinulad ti kamali nga inaramid ni Saul ken dagiti soldadona. Dina inkompara ti bagina ken Goliat. Imbes ketdi, inkomparana ni Goliat ken ni Jehova. Adayo a nataytayag ni Goliat ngem iti dadduma a tattao gapu ta agtayag iti 2.9 a metro (9 feet 6 inches). Ngem kasano kadakkel isuna no ikompara iti Kangatuan nga Agturay iti uniberso? Wen, kas iti asinoman a tao, dimo pay maikuna a kasla insekto ti kadakkelna—maysa a parsua a nagalisto laeng a pis-iten ni Jehova no iti daytoy a kaso!
Bayat nga agtartaray ni David a sumabat iti kalabanna, kimmaut iti bato iti bagna. Inkabilna iti pallatibongna sa inwasawasna iti ngato ti ulona agingga nga uray la agsagawisiwen dayta. Simmabat met ni Goliat, a mabalin nga adda la iti likudan ti paraawit ti kalasagna. Kinapudnona, ti kasta unay a kinatayagna ket mabalin a pagdaksanna, ta ti paraawit iti kalasag a normal laeng ti katayagna dina unay maingato ti kalasag tapno maprotektaran ti ulo ti higante. Ket dayta ti pinuntiria ni David.—1 Samuel 17:41.
Pinalusposan ni David ti batona. Iladawanmo ti kinaulimek ti aglawlaw bayat a bumanesbes ti bato nga agturong iti puntiriana. Sinigurado ni Jehova a saanen a kasapulan ni David nga uliten dayta. Timmama ti bato iti puntiria. Limmumlom iti muging ni Goliat. Napakleb ti higante iti daga! Nagtartaray la ketdi ti paraawit iti kalasag gapu iti butengna. Inasitgan ni David ni Goliat, innalana ti espadana ket pinugotanna ti higante.—1 Samuel 17:48-51.
Naaddaan met laengen iti tured ni Saul ken dagiti soldadona. Nakapigpigsa ti panagpukkawda a nangkamat kadagiti Filisteo. Pimmayso ti kinuna ni David ken ni Goliat a pagbanagan ti gubat: “Ni Jehova . . . iyawatnakayto iti imami.”—1 Samuel 17:47, 52, 53.
Saanen a makiramraman ita iti literal a gubat dagiti adipen ti Dios. (Mateo 26:52) Ngem masapul latta a tuladentayo ti pammati ni David. Kas kenkuana, masapul a kitaentayo ni Jehova kas pudpudno a persona—kas ti kakaisuna a Dios a pagserbian ken respetuen. No dadduma, mabalin a mariknatayo a nagbassittayo no ikompara kadagiti problematayo, ngem bassit dagiti problematayo no ikompara iti awan limitasionna a pannakabalin ni Jehova. No pilientayo ni Jehova kas Diostayo ken ipakitatayo ti pammatitayo kenkuana kas ken David, awan ti aniaman a pakarigatan wenno problema a masapul a pagbutngantayo. Awan ti saan a kabaelan ni Jehova a parmeken!


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
2 Timoteo 3:1-17
3 Ngem ammuem daytoy, a kadagiti maudi nga aldaw+ dumtengto dagiti napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan.+2 Ta dagiti tattao managayatdanto iti bagbagida, managayat iti kuarta, napalangguad, natangsit, managtabbaaw, nasukir kadagiti nagannak,+ saan a managyaman, saan a nasungdo,+3 awanan nainkasigudan a panagayat,+ saan a sidadaan iti aniaman a tulagan,+ manangparpardaya,+ awanan panagteppel, narungsot,+ awanan panagayat iti kinaimbag,+4 mangliliput,+ natangken ti uloda, natangsit gapu iti panagpannakkel,+ managayat iti ragragsak imbes a managayat iti Dios,+5 nga addaanda iti langa ti nadiosan a debosion+ ngem libakenda ti pannakabalin dayta;+ ket umadayoka kadagitoy.+6 Ta manipud kadagitoy tumaud dagidiay lallaki a sisisikap a mangipamuspusan ti iseserrekda kadagiti sangakabbalayan+ ket idalanda kas kautiboda dagiti nakapuy a babbai a napadagsenan iti basbasol, nga inturong ti nadumaduma a tarigagay,+7 a kankanayon nga agad-adalda ket kaskasdi a saanda a pulos makagteng iti umiso a pannakaammo iti kinapudno.+8 Ita kas iti panangbusor ken Moises da Jannes ken Jambres,+ kasta met a dagitoy itultuloyda a busoren ti kinapudno,+ tattao a naan-anay a rinuker ti panunotda,+ di naanamongan no maipapan iti pammati.+9 Nupay kasta, saandanton a rumang-ay pay, ta ti kinamauyongda nakalawlawagto iti isuamin, a kas met iti kinamauyong idi dagidiay a dua a lallaki.+10 Ngem sinurotmo a sisisinged ti sursurok, ti dana ti panagbiagko,+ ti panggepko, ti pammatik, ti mabayag a panagituredko, ti ayatko, ti panagibturko,11 dagiti pannakaidadanesko, dagiti panagsagabak, ti kita ti bambanag a napasamak kaniak idiay Antioquia,+ idiay Iconio,+ idiay Listra,+ ti kita dagiti pannakaidadanes nga inibturak; ngem nupay kasta ti Apo inispalnak kadagita amin.+12 Iti kinapudnona, amin dagidiay agtartarigagay nga agbiag buyogen ti nadiosan a debosion a mainaig ken Kristo Jesus maidadanesdanto met.+13 Ngem dagiti nadangkes a tattao ken dagiti agpampammarang rumang-aydanto manipud dakes nga agturong iti dakdakes pay, a mangyaw-awan ken mayaw-awanda.+14 Nupay kasta, agtultuloyka iti bambanag a nasursurom ken nakaguyugoyam a patien,+ yantangay ammom no ania a tattao ti nakasursuruam kadagita+15 ket manipud kinamaladaga+ naammuam ti nasantuan a sursurat, a makabael a mamagsirib kenka maipaay iti pannakaisalakan+ babaen ti pammati a mainaig ken Kristo Jesus.+16 Amin a Kasuratan impaltiing ti Dios+ ken makagunggona iti panangisuro,+ iti panangtubngar,+ iti panangpalinteg iti bambanag,+ iti panangdisiplina+ iti kinalinteg,17 tapno ti tao ti Dios naan-anay koma a makabael,+ naan-anay a nakabalan maipaay iti tunggal naimbag nga aramid.+


text:
LA UNION – Arestado iti maysa a 25-anyos a mister ditoy syudad ti San Fernando, gapu iti sangsangwen na a kaso a rape idiay Pasay City, na maipagarop a napasamak idi Agosto 30, 2017.
Iti suspek ket nabigbig iti nagan a Paul Gary Perez ti Villamor Airbase, Pasay City.
Immuna ti daytoy, nakikoordinar iti Pasay City police iti San Fernando City police station para iti manhunt operation kontra iti suspek ket naisayangkat daytoy itay ala 1:00 ti parbangon iti Barangay Tanqui, San Fernando City, La Union.
Daytoy ket babaen iti bileg ti warrant of arrest nga inyisyu ni Judge Asuncion Fikingas-Mandia, RTC Br 29, City of San Fernando, La Union.
Dagus a naibalud ti suspek ken awan ti piyansa nga inrekomenda ti korte para iti temporaryo a pannakawaya-waya daytoy.


text:
Peter Paul Rubens
Ni Apo Peter Paul Rubens (Panangibalikas nga Olandes: [ˈrybə(n)s]; 28 Hunio 1577 – 30 Mayo 1640), ket maysa idi a Plamenko Barok a pintor, ken nangipangpangyuna ti maysa a nabarayuboy a Barok nga estilo a nagiyunay-unay ti panaggungunay, maris, ken kaderrep. Isu ket kaaduan nga ammo para kadagiti Maisuppiat a Repormasion a [[pedaso ti altar], dagiti retrato, ladawan ti daga, ken dagiti pakasaritaan a pinintaan ti mitolohiko ken dagiti alehoriko a suheto.
Iti pannakaipatinayon ti panagimatmaton ti dakkel a talier idiay Amberes a nangpataud kadagiti pinintaan a nadayeg kadagiti nobilidad ken dagiti agur-urnong ti arte iti kadagupan ti Europa, ni Rubens ket klasiko idi a naadalan a humanista nga eskolar, agur-urnong ti arte, ken diplomatiko a kinabaliero babaen ni Felipep IV, Ari ti Espania, ken ni Carlos I, Ari ti Inglatera.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Peter Paul Rubens iti Wikimedia Commons