text:
Plastik
a mabalin nga aglaon kadagiti sabali a a kayamanan tapno
mapasayaat ti pannakaaramid ken/wenno mapabassit ti ngina.
Nota 1: Ti panagusar iti daytoy a termino imbes a ti polimero ket
taudan ti pannakaallilaw ken isu a daytoy ket saan a maisingasing.
para kadagiti material a masansan a maikompuesto iti dayta a
mabalin a maiproseso babaen ti ayus.[1]
Ti plastik a material ket ti ania man iti nawatiwat a sakup dagiti sintetiko wenno dagiti semi-sintetiko nga organiko a solido a mabennat. Dagiti plastik ket kadawyan a dagiti organiko a polimero iti nangato a masa ti molekula, ngem kadawyan dagitoy nga aglaon kadagiti sabali a kayamanan. Dagitoy ket kadawyan a sintetiko, a kadawyan a naala manipud kadagiti petrokemikal, ngem adu kadagitoy ket sangakapaset a natural.[2]
Gapu ti kalakada, kalaka iti panagpataud, bersatilidad, ken saan a mabanagan iti danum, dagiti plastik ket naus-usar kadagiti adu ken umad-adu a sakup dagiti produkto, manipud kadagiti sigpit ti papel aginggana kadagiti lugan ti limbang. Dagitoy ket sinukatanda dagiti adu a tradisional a material, a kas ti tarikayo, bato, sara ken tulang, lalat, papel, metal, sarming, ken seramiko, kadagiti kaaduan a dati a pannakausarda. Kadagiti agrangrang-ay a pagilian, agarup a pagkatlo iti plastik ket naus-usar iti panagpakahe ken iti sabali pay a pagkatlo ket kadagiti pasdek a kas dagiti tubo a naus-usar iti plumeria wenno vinyl siding.[3] Dagiti daduma pay a panagusar ket mairaman dagiti automobil (aginggana iti 20% a plastik[3]), alikamen, ken dagiti abalbalay.[3] Iti agrangrang-ay a lubong, dagiti pannakaibagi ket mabalin a sabali – kas pagarigan, naireporta a 42% iti panagusar ti India ket naus-usar iti panagpakahe.[3]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas aplastik ket naala manipud iti Griego ti πλaσtιkός (plastikos) a ti kaibuksilanna ket "mapakabaelan a masukog", manipud iti πλaσtός (plastos) a kayatna a sawen ket "masukog".[4][5] Daytoy ket mangibaga iti pannakabennatda, wenno plastisidad iti las-ud ti panagpataud, dayta ket mangpalubos kaniada a mapundision, mailaddit, wenno maekstrusion kadagiti nadumaduma a kita dagiti sukog—a kas dagiti artipisial a kulanit, dagiti sagut, dagiti plato, tubtubo, botbotelia, dagiti kahon, ken adu pay a dadduma.
Ti kadawyan a balikas iti plastk ket nasken a saan a maiyallilaw iti teknikal a pangilasin iti plastik, a maipakat iti ania man a material a mapan iti permanente a panagbaliw iti sukog (depormasion ti plastik) no masagat iti labes iti naisangayan a punto. Ti Aluminio a maideppel wenno mapanday, kas pagarigan, ket mangipakita iti plastisidad iti daytoy a kapanunotan, ngem saan a plastik iti kadawyan a kapanunotan; iti pannakaigiddiat, kadagiti nalpas a pormada, adda met dagiti plastik a mabuong sakbay a madadael ti porma ken isu a dagitoy ket saan a plastik iti teknikal a kapamunotan.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagrang-ay dagiti plastik ket nagbaliw manipud iti panagusar kadagiti natural a materiales ti plastik (a kas ti mangalngal a goma, goma laka) aginggana ti panagusar ti nabaliwan iti kemikal kadagiti natural a materiales (a kas ti goma, nitroselulosa, kolaheno, galatita) ken kanungpalanna dagiti sintetiko a molekula (a kas ti bakuelita, epoksia, Polikloruro binilo). Dagidi nasapa a plastik ket dagiti bilohiko a naala a materiales a kas dagiti itlog ken dagiti protina ti dara, ken dagitoy ket makunkuna nga organiko a polimero. Idi 1600 BC, dagidi Mesoamerikano ket nagus-usarda kadagiti natural a goma para kadagiti bola, ken dagiti pigurina.[3] Dagiti natrato a sara ti baka ket naus-usar idi a kas tawa dagiti lampara idi Tengnga a Panpanawen. Dagiti material a mangtulad kadagiti tagikua dagiti sara ket naparang-ay babaen ti panagtrato dagiti protina ti gatas (kaseina) iti turo.
Kadagiti tawen ti 1800, idi agrangrang-ay ti industrial a kimiko iti las-ud ti Industrial a Rebolusion, adu dagiti material a naireporta. Ti panagparang-ay kadagiti plastik ket nangpapardas pay iti pannakaduktal ni Charles Goodyear iti bulkanisasion tapno maisaad iti pudot dagiti material a naala manipud iti natural a goma.
Ti Parkesina ket isu ti naikeddeng nga immuna nga inaramid ti tao a plastik. Ti material ti plastik naipatente idi babaen ni Alexander Parkes, idiay Birmingham, Nagkaykaysa a Pagarian idi 1856.[6] Daytoy ket naipayammo iti Nalatak a Sangalubongan nga Eksibision iti 1862 idiay Londres.[7] Ti Parkesina ket nagabak iti bronse a medalia iti Eksposision iti Lubong ti 1862 idiay Londres. Ti Parkesine ket napartuat idi manipud iti selulosa (ti nangruna a komponente dagiti diding ti selula ti mula) a natrato iti asido nitriko a kas pangtunaw. Ti maiparuar ti proseso (kadawyan nga ammo a kas nitrato selulosa wenno pyroxilin) ket mabalin a runawen iti alkohol ken mapatangken iti masarang a material a mabalin a masukog no mapapudot.[8] Babaen iti pananginayon kadagiti maris iti produkto, daytoy ket mabalin a maaramid a kapada iti marpil.
Kadagiti nasapa a tawen ti 1900, ti Bakuelita, ti immuna a napno a sintetiko a naisaad iti pudot, ket naireporta idi babaen ti Belgano a kimiko a ni Leo Baekeland.
Kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I, dagiti panagpasayaat ti teknolohia ti kemikal ket nakaiturongan ti maysa a panagpaadu dagiti baro a porma dagiti plastik, a ti adu a panagpataud ket nangrugi kadagidi tawen ti 1940 ken dagiti tawen ti 1950 (agarup idi Sangalubongan a Gubat II).[9] Kadagiti kasapaan a kas pagarigan dagiti allon dagiti baro a polimero ket ti poliestireno (PS), nga immuna a pinataud babaen ti BASF kadagiti tawen ti 1930,[3] ken ti polikloruro binilo (PVC), nga immuna a napartuat idi 1872 ngem komersial a napataud kadagiti naladaw a tawen ti 1920.[3] Idi 1923, ti Durite Plastics Inc. ket isu idi ti immuna a nagpataud dagiti resina ti phenol-furfural.[10] Idi 1933, ti polietileno ket naduktalan babaen dagiti agsuksukisok a ni Reginald Gibson ken Eric Fawcett ti Imperial Chemical Industries (ICI).[3]
Idi 1954, ti Polipropileno ket naduktalan idi babaen ni Giulio Natta a ken nairugi a napataud idi 1957.[3]
Idi 1954, ti napadakkel a poliestireno (naus-usar para itiinsulasion ti pasdek, panagpakahe, ken dagiti tasa) ket naimbento idi babaen ti Dow Chemical.[3]
Ti pannakaduktal ti Tereptalato polietileno (PET) ket naipammadayaw kadagiti empleado ti Calico Printers' Association idiay Nagkaykaysa a Pagilian idi 1941.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Vert, Michel; Doi, Yoshiharu; Hellwich, Karl-Heinz; Hess, Michael; Hodge, Philip; Kubisa, Przemyslaw; Rinaudo, Marguerite; Schué, François (2012). "Terminology for Biorelated Polymers and Applications (IUPAC Recommendations 2012)" (PDF). Pure and Applied Chemistry (iti Ingles). 84 (2): 377–410. doi:10.1351/PAC-REC-10-12-04. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2015-03-19. Naala idi 2015-02-09.
- ^ "Life Cycle of a Plastic Product". Americanchemistry.com (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-03-17. Naala idi 2011-07-01.
- ^ a b c d e f g h i j k Andrady, Anthony L.; Neal, Mike A. (2009). "Applications and Societal Benefits of Plastics". Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences (iti Ingles). 364 (1526): 1977–1984. doi:10.1098/rstb.2008.0304. PMC 2873019. PMID 19528050.
- ^ "Plastikos" πλaσtι^k-ός. Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon (iti Ingles). Naala idi 2011-07-01.
- ^ "Plastic". Online Etymology Dictionary (iti Ingles). Naala idi 2021-07-29.
- ^ UK Patent Office (1857). Patents for Inventions (iti Ingles). p. 255.
- ^ Fenichell, Stephen (1996). Plastic: The Making of a Synthetic Century (iti Ingles). HarperBusiness. p. 17. ISBN 0-88730-732-9.
- ^ "Celluloid". websters-online-dictionary.org (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-12-11. Naala idi 2011-10-26.
- ^ Thompson, Richard C.; Swan, Shanna H.; Moore, Charles J.; vom Saal, Frederick S. (2009). "Our Plastic Age". Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences (iti Ingles). 364 (1526): 1973–1976. doi:10.1098/rstb.2009.0054. PMC 2874019. PMID 19528049.
- ^ "Historical Overview and Industrial Development". International Furan Chemicals (iti Ingles). Naala idi 4 Mayo 2014.
- Kaaduan dagiti paset iti daytoy a teksto ket nagtaud manipud iti An Introduction To Plastics v1.0 / 1 Marso 2001 / greg goebel / publiko a dominio.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Plastik iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Ti Parabur a Manangguddua: Komiks Basar iti Kapadasan ti Umili ti Kordilyera iti Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps)
Pakauna
Daytos a komiks ket naglaon kadagiti istorya ken kapadasan dagiti nainsigudan a babbaie iti rehiyon Cordillera maipanggep iti Conditional Cash Transfer (CCT), wenno popular iti termino a 4Ps (Pantawid Pamilyang Pilipino Program), a kangrunaan nga ipagpagna ti Department of Social Welfare and Development (DSWD). Nagrugi ti badyet na daytoy iti P4 milyon idi 2007 para iti 6,000 a benepisyaryo.
Daytoy ti kangrunaan a programa nga ipanpannakil ti dua a nagsaruno nga administrasyon (Gloria Macapagal Arroyo ken Benigno Aquino III), a mangrisut kanu ti kinakurapay dagiti umili a Pilipino. Ti kangrunaan a pokus ti 4Ps ket para iti edukasyon ken salun-at dagiti pamilya a napili.
Ti 4Ps ket inadaptar ti Pilipinas babaen iti duron ti World Bank (WB) ken Asian Development Bank (ADB) a kangrunaan a naggapuan ti pondo. Immuna a naipadas daytoy a programa idiay Latin American ken Africa sakbay nga inadaptar dagiti gobyerno iti Asia, mairaman ti Pilipinas. Sigun iti panagadal iti kapadasan ti Latin America ken Africa, maysa daytoy a dole-out; programa a nangiyaw-awan kadagiti pudno a pangkasapulan ti umili a nabayag nga inlablaban da kas iti pudno a reporma iti daga ken agrikultura, natalged a pagtrabahoan, ken naan-anay a sweldo.
Daytoy a komiks ket nakabasar kadagiti istorya manipud kadagiti workshops ken focused grouped discussion kadagiti babbai idiay Kalinga, Apayao, Montanyosa, Abra ken Baguio manipud idi 2012. Ti inisyal a report, “The Conditional Cash Transfer (CCT) in the Cordillera from the Perspective of Indigenous Women” ket naipresentar idi naisayangkat ti Cordillera Development Conference idi Nobyembre 2013. Ti Proceedings ti komperensya ket naiparuar. Napabaknang ti inisyal a report babaen iti nagtultuloy a dokumentasyon kadagiti kapadasan dagiti benepisyaryo ken saan a benepisyaryo iti 4Ps.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Batayan a yunit ti SI
Ti Système International d’Unités (SI), wenno Internasional a Sistema dagiti Yunit, ket mangipalawag kadagiti pito a panagrukod a kas ti batayan nga agsmang manipud iti nakaalaan amin dagiti yunit ti SI. Dagiti batayan a yunit ti SI ken dagiti pisikal a kantidadda:
- metro para iti kaatiddog
- kilogramo para iti masa
- segundo para iti panawen
- amperio para iti ayus ti elektrisidad
- kelvin para iti temperatura
- candela para iti kapeksa ti raniag
- mol para iti kaadu ti sustansia.
Dagiti batayan a kantidad ti SI ket mangporma ti agasmang dagiti agsinnaranay a nawaya a dimension a kas nasken babaen ti dimensional a panagusig a kadawyan a maipakat iti siensia ken teknolohia. Nupay kasta, iti naited a realisasion kadagitoy a yunit, dagitoy ket mabalin nga ag-interdependensia, a kas nai palawag kadagiti termino iti tunggal maysa.
Dagiti nagan ken dagiti simbolo dagiti batayan a yunit ti SI ket naisurat iti bassit a letra (kas ti metro ken addaan iti simbolo iti m), malaksid kadagiti simbolo a nainaganan kadagiti tao a naisurat met iti maysa nga umuna a dakkel a letra (kas ti kelvin kalpasan kenni Apo Kelvin ket addaan iti simbolo iti K ken ti amperio kalpasan kenni André-Marie Ampère ket addaan iti simbolo iti A).
Adu met kadagiti sabali a yunit, a kas ti litro, ket pormal dagitoy a saan a paset ti SI, ngem dagitoy ket maawat para iti panagusar iti SI.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Internasional a Sistema dagiti Yunit


text:
Umuna nga aldaw iti Walk-in Vaccination ti ABREÑO: Bakunado, Protektado! Caravan ti PGA diay HSAB Grounds. Maipalagip a 1,000 ti target a bakunaan inaldaw, Lunes agingga Biernes inggana mabakunaan ti target a 70% ti kadagupan a populasion ti Abra. #ResBakuna #ABREÑObakunadoprotektado #JoyHELPSandBeyondREAD MORE
Serbisio Caravan
Serbisio Caravan, naidanon sadiay Malibcong. Nakipaset ti PGA nga idadauloan ni Gov. Joy Bernos babaen iti panagiwaras iti food packs kadagiti taga Barangay Lat-ey, Umnap, ken Buanao, Malibcong iti naisayangkat a Serbisyo Caravan sadiay Barangay Umnap idi Oktubre 22, 2021. Ti Serbisio Caravan ket paset iti Retooled Community Support Program (RCSP) ti national government babaen… Read more »READ MORE
Provincial TB Caravan in Jails
Insayangkat ti PGA babaen iti PHO, DOH-CAR, ken Philippine Business for Social Progress (PBSP) ti Provincial TB Caravan on Jails idi Oktubre 22, 2021 diay Bucay District Jail ken Abra Provincial Jail. Agdagup iti 258 a Persons Deprived of Liberty (PDL) ti naipaayan iti libre a chest x-ray. Adda pay 88 a naalaan iti sputum… Read more »READ MORE
24th IPRA Anniversary ken Indigenous Peoples Month Celebration
Panagkaykaysa dagiti Indigenous People, idagdagadag ti NCIP Abra ken ni Provincial IPMR Romero Daoaten bayat iti selebrasion iti maika-24 nga IPRA Anniversary ken 2021 IP Month Celebration ita nga aldaw, Oktubre 22, 2021. Daytoy ket tapno maymaysada a mangprotektar kadagiti kalinteganda a kas Tingguian. Kas paset iti selebrasion, naiparang ti kultura dagiti Tingguian babaen iti… Read more »READ MORE
Walk-in Vaccination (First Come, First Served)
Mangrugi inton October 25, 2021, agbalinen a walk-in ti panagbakuna kontra Covid 19 sadiay HSAB Grounds para kadagiti amin nga Abreño nga agtawen 18 agpangato. Ti panagbakuna ket maisayangkat manipud Lunes agingga Biernes, 8am-3pm. Adda 1,000 slots a mailatang iti tunggal aldaw. Mangitugot iti Valid ID ken ballpen. Agisuot iti face mask ken face shield.… Read more »READ MORE
Pagannurotan iti Panangobserbar iti UNDAS 2021
Maipakat ti Executive Order OCT-02 s., 2021, ni Gov. Joy Bernos manipud October 25-November 10, 2021, tapno maprebentaran ti panagwaras ti COVID-19 kabayatan ti panagobserbar iti Undas 2021. Dagitoy ti pagannurotan a nailanad iti nasao nga Order: Inton 25-28, 2021, ken November 3-10 , 2021 a mailukat dagiti amin a kampo santo manipud 6am-5pm Nakarikep… Read more »READ MORE
OWWA Financial Assistance to OFWs and Dependent Families
“Usarenyo koma iti umno a pakaisangratanna daytoy a tulong ti gobierno kadakayo.” Daytoy ti mensahe ni Gov. Joy Bernos para kadagiti benepisiario iti programa ti OWWA a Financial Assistance To OFWs And Dependent Families a nakaawat iti tseke ita nga aldaw, Oktubre 20, 2021 sadiay Capitol Atrium. Agdagup iti walo a benepisiario iti scholarship program… Read more »READ MORE
Motorized Fiber Glass Boat Naipaay Kadagiti Mangngalap Sadiay Ampalioc, Luba, Abra
Naipaayan ti Motorized Fiber Glass Boat manipud BFAR dagiti mangngalap sadiay Ampalioc, Luba idi October 13, 2021 kas tulong para kadagiti mangngalap iti nasao a lugar. Agserserbi itatta daytoy a transportasion saan laeng a para kadagiti mangngalap nu di ket pay dagiti bumarangay gapuen ti pannakaperdi dagiti balsa nga us-usarenda bayat ti panaglasat ni bagyo… Read more »READ MORE
Limited Face-to-Face Classes Possible by the First Quarter of 2022
Impakaammo ti Commission on Higher Education (CHED) a manamnama a maisayangkat iti limited face-to-face classes iti amin a degree programs kadagiti pagadalan iti tertiary level inton sumaruno a tawen. Daytoy ket para kadagiti pagadalan nga adda iti lugar a nababa ti kaso iti Covid-19, nangato iti vaccination rate, ken dagiti makapasa kadagiti pagannurutan iti pannakaipatungpal… Read more »READ MORE
Relief Operation iti Ili a Bangued Kalpasan iti Bagyo Maring
Naipaayan ti ayuda itay bigat dagiti pampamilia sadiay Santa Rosa ken Cabuloan, Bangued a nalayus gapu ti panagdakkel ti danum kabayatan ti panaglasat ni bagyo Maring ditoy probinsia. Indanun dagitoy ni Gov. Joy Bernos ken iti LGU Bangued babaen iti pangibagi ni SBM Kiko Bernos a nakitinnulong ti pannakaiwaras ti ayuda para kadagiti residente iti… Read more »READ MORE


text:
Mariano Trías
Ni Mariano Trías y Closas (Oktubre 12, 1868 – Pebrero 22, 1914) ket isu ti naikapanunotan nga immuna a de facto a Bise Presidente ti Filipinas iti rebolusionario a gobierno a naibangon idiay Tejeros a Taripnnog - ti maysa a gimongan dagiti rebolusionario a daulo ti Pilinas a nagpili kadagiti opisial iti rebolusionario a tignay a simmupiat ti kolonial a gobierno iti Espania. Idi daytoy a gimongan ket nasinasina kadagiti nadumaduma a sangkatiponan, ti maysa a panagsardeng ti panagdangadanga ng ammo a kas ti Tulag iti Biak na Bato ket pinirmaan idi babaen ti grupo ken bumigbig paya kadagiti nabutosan nga opisial ken ni Trias a kas ti bise presidente ni Emilio Aguinaldo, nga isu pay ti naipanunotan nga immuna a Presidente iti Filipinas. Ti Umuna a Republika ti Filipinas ket naipasngay babaen ti panakaiwaragawag iti Batay-linteg ti Malolos babaen ti Malolos a Taripnoong. Babaen ti administrasion ni Aguinaldo, ni Trias ket nagserbi iti gabinete a kas ti Ministro ti Gubat ken Pinansia.
Isu ket asawa ni María Concepción Ferrer ket adda kadagiti walo nga annak.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Naikkat manipud idi 1897-1902 kalpasan ti Tulag iti Biak-na-Bato.
- ^ Ti termino ket nagpatingga iti Tulag iti Biak na Bato.


text:
Boracay
Ti Boracay ket maysa a bassit nga isla idiay Filipinas nga agarup a mabirukan iti 315 km (196 mi) nga abagatan ti Manila ken 2 km iti amianan a laud nga ungto ti Isla ti Panay iti Akinlaud a rehion ti Visayas iti Filipinas. Ti Isla ti Boracay ket dagiti aplayana ket nakagun-od kadagiti adu a gunguna manipud kadagiti nadumaduma a ppagipablaakan ti panagbanniaga ket dagiti ahensia.[Nota 1] Ti isla ket buklen dagiti barbaranggay ti Manoc-Manoc, Balabag, ken Yapak iti ili ti Malay, probinsia ti Aklan. Ti isla ket tinartaripato babaen ti Turay ti Turismo ti Filipinas ken ti gobierno ti probinsia ti Aklan. Malaksid pay kadagiti puraw nga aplayana, Ti Boracay ket naidayegan pay a kas maysa kadagiti kasayatan a mabisita a pagaliwaksayan iti lubong.[9][10] Daytoy ket agbalbalin payen a maysa kadagiti kasayaatan a mabisita para iti kinatalna ket rabii a paspasamak.[11]
Idi 2012, ti Boracay ket nagungunaan ti kasayaatan nga isla iti lubong manipud ti sangalubongan a magasin ti panagbanniaga ti Travel + Leisure.[12][13]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti kolonia a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Isla ti Boracay Island ket maysa idin a natagtagitao a lugar sakbay idi simmangpet dagiti Kastila idiay Filipinas. Naamammuan idi daytoy babaen dagiti Iberio a konkistador a kas ti Buracay. Iti panawen a pannakaiyasideg kadagiti Europeano, ti Buracay ket addaan idi iti sangagasot a tattao a nagtataeng, a nagtaltalon iti bagas iti dayta nga isla, ken nagtartrakenda pay kadagiti kalding tapno manayonan ti matgedanda.[14]
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti gunguna ken pannakairanggo ti Boracay ket:
- Ti Boracay ket nagungunaan idi ti "Travelers' Choice 2011" babaen ti TripAdvisor a kas ti maikadua a kapintasan nga aplaya (manipud kadagiti 25) iti lubong.[2][3][4]
- Ti Boracay ket immuna a nagparang iti listaan ti Top 10 Islands iti panagbanniaga a magasin ti Travel + Leisure iti World's Best Awards 2011, a maikapat a nairanggo.[5][6][7]
- Idi 2012, ti Boracay ket nanagananen a kas ti kasayaatan nga isla iti lubong babaen ti Travel + Leisure[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagup a Populasion, Sangkabalayan a Polpulasion ken bilang dagiti Sangkabalayans". Opisina ti Nailian nga Estadistika. Mayo 1, 2000. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-19. Naala idi 2007-05-31.
- ^ TripAdvisor Announces 2011 Travelers' Choice Beaches Awards
- ^ Tripadvisor: 25 a kasayaatan a Papanan iti Lubong idi 2012
- ^ "Ti Malacanang ket kimmablaaw ti pannakaikabil ti Boracay a kas maysa kadagiti kasayaatan a mabisita nga aplaya iti lubong". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-02-14. Naala idi 2013-08-23.
- ^ "Kasayaatan a 10 nga Is-isla". World's Best Awards 2011. Travel + Leisure Magazine.
- ^ Cupin, Bea (18 Hulio 2011). "Naikablaaw ti Boracay a kas ti maika-4 a kasayaatan nga isla iti lubong". GMA News TV. Naala idi 19 Hulio 2011.
- ^ "Newspaper Archives". Boracay Island Awards.
- ^ "BORACAY 2012 WORLD'S BEST ISLAND". Hulio 11, 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-07-15. Naala idi 2013-08-23.
- ^ "Ti Boracay ket kasayatan a pagaliwaksayan a lugar: sukimat". ABS-CBN News. Naala idi Pebrero 21, 2013.
- ^ "Ti Boracay ket inatiwna dagiti paborito ti Asian tapno makaala ti kasayaatan a mabisita". Good News Filipinas. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-10-30. Naala idi Pebrero 21, 2013.
- ^ "Relaxation, nightlife both more fun in Boracay". Yahoo! Filipinas. Naala idi Pebrero 21, 2013.
- ^ "Nanaganan ti Boracay idi 2012 a kasayaatan nga isla iti lubong". ABS-CBN News. Naala idi Pebrero 21, 2013.
- ^ "BORACAY named 2012 No.1 World's Best Island". Boracay Beach Live. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-01-24. Naala idi Pebrero 21, 2013.
- ^ Miguel de Loarca, Relacion de las Yslas Filipinas (Arevalo: Hunio 1782) iti BLAIR, Emma Helen & ROBERTSON, James Alexander, eds. (1903). The Philippine Islands, 1493–1803. Volume 05 of 55 (1582–1583). Naipakasaritaan a pangyuna ken dagiti maipatinayon pay a nota babaen ni Edward Gaylord BOURNE. Cleveland, Ohio: Arthur H. Clark Company. ISBN 978-0554259598. OCLC 769945704. "Dagiti eksplorasion babaen dagiti nasapa nabigador, dagiti deskripsion dagiti isla ken ti tattaoda, ti pakasaritaan ken dagiti rehistro dagiti katoliko a mision, a kas mainaig iti kontemporaneo a liblibro ken dagiti munuskritu, a mangipakpakita ti politikal, ekonomia, komersio ken reliohioso a kasasaad kadagita nga isla manipud kadagiti kasapaan a pannakibiangda kadagiti Europeano a pagpagilian iti rugi ti maikasangapulo ket siam a siglo.", p. 75.


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: LCCN
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga addaan kadagiti biddut iti LCCN.
Kitaen ti pateg ti
|lccn=
Ti parametro ti
|lccn= ket ti panangilasin ti Library of Congress Control Number. Daytoy ket makitkita tapno masigurado a ti panangilasin ket husto ti kaatidogna ken addaan kadagiti husto nga immuna a digit.
Ti LCCN ket ti karakter iti kuerdas dagiti karakter nga agatiddog iti 8–12. Ti kaatiddog ti LCCN ket mangibaga ti tipo ti karakter kadagiti umuna a karakter ti 1–3; dagiti akinkanawan unay a walo ket kankanayonda a dagiti digit.[1]
Saan a maaramid ti ad-adu pay a pammamsingked.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, siguraduen a husto ti pateg ti
|lccn= ket awan dagiti sabali a letra, pangtuldek, wenno dagiti sabali a karakter.
Dagiti panid nga agraman iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: LCCN.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid kadagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Tungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia tungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut. Iti pay maipatinayon, dagiti panid nga agraman kadagiti nagan a maipada kadagiti tabas ti '/[Pp]agipadasan', '/[Pp]angsubok', '/[^/]*[Ll]istan', ken '/[Aa]rkibo' ket saanda a mairaman kadagiti pagsurotan a kategoria.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The LCCN Namespace". Network Development and MARC Standards Office. Biblioteka ti Kongreso. Nobiembre 2003.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Batay-linteg
Ti batay-linteg wenno konstitusion ket maysa nga agasmang dagiti kammasapulan a pamunganayan wenno pangunaan a naipabangon babaen ti maysa nga estado wenno pakaiturayan dagiti dadduma nga organisasion.[1] Dagitoy nga agkukuyog nga alagaden ket makaaramid, kas iti mangitakder, no ania dayta nga entidad. No dagitoy nga alagaden ket maisurat iti maysa nga urnong wenno agasmang dagiti nalinteg a dokumento, dagita a dokumento ket maisao a mangbukel iti naisurat a batay-linteg.
Dagiti batay-linteg ket mairebbeng kadagiti sabsabali nga agpang dagiti organisasion, manipud kadagiti naturay nga estado aginggana kadagiti kompania ken dagiti di-nainkorporado a gunglo. Ti maysa a tulag a mangipatakder ti maysa nga internasional nga organisasion ket isu pay ti batay-lintegna a daytoy ket mangipalawag no kasano ti pannakaipatakder ti organisasion. Iti uneg dagiti estado, nupay dagitoy ket naturay wenno pederado, ti maysa a batay-linteg ket mangipalawag kadagiti alagaden babaen ti naikabatayan ti estado, ti pamaayan a pakaaramidan dagiti linteg ken babaen ti nagaramid. Adda met dagiti batay-linteg, a nangruna dagiti naisurat a batay-linteg, ket isuda pay kadagiti agipatingga ti bileg dagiti estado babaen ti ti panangipatakder dagiti linia a saan a maballasiw dagiti agturay a kas dagiti kammasapulan a karbengan.
Ti Batay-linteg ti India ket isu ti kaatiddogan a naisurat a batay-linteg iti aniaman a naturay nga estado iti lubong,[2] nga aglaon dagiti 444 nga artikulo,[3] 12 programa ken 94 a panagpasayaat, nga adda dagiti 117,369 a balikas iti bukodna a bersion ti Pagsasao nga Ingles,[4] bayat ti Batay-linteg ti Estados Unidos ket isu ti kababaan a naisurat a batay-linteg, nga adda dagiti 7 artikulo ken 27 a panagpasayaat.[5]
Naggapuan ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a batay-linteg ket naggapu manipud ti Pranses manipud ti balikas a Latin a constitutio, nga inus-usar kadagiti annuroten ken dagiti bilin, a kas ti imperial a waragawag (constitutiones principis: edicta, mandata, decreta, rescripta).[6] Kalpasan daytoy, ti termino ket kaaduan a naus-usar iti kanoniko a linteg para kadagiti kangrunaan a panagikeddeng, a naipangpangruna ti maysa nga inted a bilin babaen ti Papa, a tattan ket makunkuna a ti maysa nga apostoliko a batay-linteg.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Amerikano a Diksionario ti Baro nga Oxford, Maikadua Edn., Erin McKean (mannurat), 2051 a panid, Mayo 2005,Paggmalditan ti Unibersidad ti Oxford, ISBN 0-19-517077-6.
- ^ Pylee, M.V. (1997). Batay-linteg iti India. S. Chand & Co. p. 3. ISBN 812190403X.
- ^ Sarkar, Siuli. Publiko nga Administrasion Idiay India. PHI Learning Pvt. Ltd. p. 363. ISBN 9788120339798.
- ^ "Batay-linteg iti India". Ministro iti Linteg ken Hustisia iti India. Hulio 2008. Naala idi 2008-12-17.
- ^ "Sentro ti Nailian a Batay-linteg". Independence Hall Association. Naala idi 2010-04-22.
- ^ Ti naipakasaritaan ken pagadalan a kontesto iti Romano a linteg, George Mousourakis, 2003, p. 243


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Pampanga
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Pampanga, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo ken maikapat a distrito, ken isu dagiti agdama a pannakabagi ti Probinsia ti Pampanga ken ti nawaya siudad ti Angeles iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Ti probinsia ket nabingbingay idi kadagiti dua a lehislatibo a distrito aginggana idi 1972. Ti probinsia ken ti nainkalintegan a dokumento ti siudad ti Angeles ket nairepresentada idi ti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagkuyogda a nagbutos kadagiti uppat a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986. Ti Pampanga (a kakkuyogna ti urbano aunay a siudad ti Angeles) ket naidistrito manen idi kadagiti uppat a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg a nangrugi idi Pebrero 7, 1987, ken nagbutos kadagiti kameng ti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi isu met laeng a tawen.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^1 Urbano unay a siudad manipud idi 1979. Nawaya manipud ti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia babaen ti Batas Pambansa Blg. 51. KUmuyog laeng nga agbutos iti Pampanga para iti pannakabagi kadagiti nadumaduma a nailian a lehislatura.
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Angeles (nagbalin a siudad idi 1963), Bacolor, Floridablanca, Guagua, Lubao, Macabebe, Masantol (San Miguel), Porac, Santa Rita, Sasmuan (nabangon manen idi 1909)
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Floridablanca, Guagua, Lubao, Porac, Santa Rita, Sasmuan
- Populasion (2010): 550,345
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Apalit, Arayat, Candaba, Mabalacat, Magalang, Mexico, Minminalinlin, San Fernando, San Luis, San Simon, Santa Ana (nabangon manen idi 1913), Santo Tomas (nabangon manen idi 1952)
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti San Fernando
- Dagiti ili: Arayat, Bacolor, Mexico, Santa Ana
- Populasion (2010): 637,620
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Apalit, Candaba, Macabebe, Masantol, Minalin, San Luis, San Simon, Santo Tomas
- Populasion (2010): 506, 847
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Naimbag a malem, agsapa, wenno rabii yo amin kakaarruba, gagayyem ken kaginginnura hehehe…sapay la koma ta napia kay latta a kanayon nangruna kadagiti sukimi iti ABN READERS….Mag-an kayo met kadagiti luglugar yo…?
Kumusta metten ti biag tayo kailian… Kumusta kayon Kakayong, Kakailian…ania met ti madamag kadagiti luglugar yo..maipatpatungpal kadi met laeng ti ENHANCE C O M M U I N I T Y QUARANTINE dita?
Nagdakkel a parikut ti insangbay daytoy a covid-19 saan laeng a ditoy pagilian wenno ilii tayo ngem ketdi, entero a lubong..isu nga indeklaran ti WHO kas PANDEMIC wenno sangalubong ti nadalapusen daytoy saan a makita a kabusor ti tao..rinibribun tii naapektaran kas met iti natay iti nagduduma a paset ti lubong..isu a kasta unay pannakakumikom dagiti panguloen iti sibubukel a lubong nangruna kadagiti naapektaran a pagilian…iti mismo a Metro Manila..addan dagiti adding nga inwayat dagityi local nga opisyales kadagiti masakupanda..addan dagiti nakasagana a maiwaras a taraon kadagiti talaga nga awan kabaelanna wenno urnongda..dagiti makuna a s a n g k a s a p u l a n , sangakaapoyan..
Idi laeng napalabas a Marso kinse imbilinen ti Presidente ti ENHANCE C O M M U N I T Y QUARANTINE iti sibubukel a LUZON gapu iti umad-adu a kaso ti COVID-19… nagduduma a pagalalgadan ti n a i p a u l o g … a w a n mapalubosan a pambukliko a lugan nga agpasada. Mapili laeng dagiti aglukat nga establisaminto ken rumuar a tao.
Maysa laeng met iti maysa a pamilia ti mabalin a rumnuar a mapan gumatang iti agas wenno makan. Naingetan dagitoy a pammilin ngem iti damo nga aldaw adu latta dagiti naglabsing..agingga a masursurat daytoy kolum tayo adda manen dagiti nainayon iti listaan dagiti naapektaran ken natay kasta met dagiti nakarecover wenno naagasan.
Daytoy ngarud ti nakalap tayo a datus iti tunggal pagilian tapno intay met maamuan no anian ti napasamak kadagiti since 31 December 2019 and as of 19 March 2020, 213 254 cases of COVID-19 (in accordance with the applied case definitions and testing strategies in the affected countries) have been reported, including 8 843 deaths.
The deaths have been reported from China (3 250), Italy (2 978), Iran (1 135), Spain (598), France (244), United States (150), United Kingdom (103), South Korea (91), Netherlands (58), Japan (29), Switzerland (21), Philippines (17), Belgium (14), San Marino (14), Germany (13), Iraq (12), Sweden (10), Canada (9), International conveyance in
Japan (7), Algeria (6), Australia (6), Egypt (6), Greece (5), Indonesia (5), Poland (5), Austria (4), Brazil (4), Denmark (4), Lebanon (4), Ecuador (3), India (3), Norway (3), Albania (2), Argentina (2), Bulgaria (2), Ireland (2), Luxembourg (2), Malaysia (2), Morocco (2), Portugal (2), Ukraine (2), Bahrain (1), Burkina Faso (1), Costa Rica
(1), Cuba (1), Guatemala (1), Guyana (1), Hungary (1), Moldova (1), Panama (1), Slovenia (1), Sudan (1), Taiwan (1), Thailand (1) and Turkey (1). Daytoy ngarud ti pakabuklan dagiti naapektaran ken natay kas kada n a a a g a s a n … i t i agdama…imbilin manen ni Presidente Rodrigo R. Duterte ti nainget a pannakaipatungpal dagiti naipaulog nga alagaden tapno maliklikan ti panagwaras ditoy pagilian…kiniddaw na ti panagtungpal tayo koma ta saan laeng a para iti mayamaysa ngem ketdi iti aminn nga umili ta napeggad daytoy saan a Makita a kabusor.
Opssss..nalpas ti ania kunada kayong angkuan…naimasan tayo manen ti nagiinstorya..nalipatak manen tay pagatgatang ni Sofing..dakesen lubong..ala ngaruden, kayong…mapan tayon ta narigat ti mabalsig ti sidekrang este backrangna..babayo..tsuptsup muahmuah


text:
Lituania
Lietuvos Respublika, lit. Lietuva, Europa.
ket masarakan iti Akinlaud a Europa.
- Lituania
- Dagiti Baltiko nga estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Akin-amianan nga Europa
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1918
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1990
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Papa Teodoro I
Ni Papa Teodoro I (pimmusay idi 14 Mayo 649), ket isu ti papa manipud idi 24 Nobiembre 642 aginggana idi pimmusay, ket naipanpanunutan nga isu ket maysa a Griego, ngem isu ket naipasngay idiay Herusalem. Isu ket naaramid a kardinal diakono (mabalin nga idi agarup a 640) ken maysa a napno a kardinal babaen ni Papa Juan IV.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Teodoro I iti Wikimedia Commons


text:
Talipao
Ti Talipao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Talipao ket nabingbingay a politikal kadagiti 52 a barbaranggay.[2]
- Andalan
- Bagsak
- Bandang
- Bilaan (Pob.)
- Bud Bunga
- Buntod
- Buroh
- Dalih
- Gata
- Kabatuhan Bilaan
- Kabatuhan Tiis
- Kabungkol
- Kagay
- Kahawa
- Kandaga
- Kanlibot
- Kiutaan
- Kuhaw
- Kulamboh
- Kuttong
- Lagtoh
- Lambanah
- Liban
- Liu-Bud Pantao
- Lower Binuang
- Lower Kamuntayan
- Lower Laus
- Lower Sinumaan
- Lower Talipao
- Lumbayao
- Lumping Pigih Daho
- Lungkiaban
- Mabahay
- Mahala
- Mampallam
- Marsada
- Mauboh
- Mungit-mungit
- Niog-Sangahan
- Pantao
- Samak
- Talipao Proper
- Tampakan
- Tiis
- Tinggah
- Tubod
- Tuyang
- Upper Binuang
- Upper Kamuntayan
- Upper Laus
- Upper Sinumaan
- Upper Talipao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Talipao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Sulu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ebanghelio ni Hudas
Ti Evangelio ni Judas ket maysa a documento a maipagarup nga inar-aramat dagiti Cainites, maysa a nasapa a Cristiano a gnostico a secta. Naipablaak daytoy iti 2006 kalpasan a natarimaan ken naipatarus daytoy manipud kadagiti nasarakan a kadaanan a manuscrito a papyrus a naisurat iti duog a pagsasao a Coptico. Mapapati nga orihinal a naisurat daytoy iti pagsasao a Griego ngem naipatarus iti Coptico iti nasarakan a manuscrito a napetsaan babaen ti radiocarbon iti nagbaetan ti maika-3 ken maika-4 a siglo.
Linaon ti evangelio ti positivo a a pannakaitalimudok ken ni Judas Iscariote, ti apostol a nadakamat kadagiti orthodox wenno tradisional nga Evangelio a kas nangliput ken ni Jesus babaen ti panangilakona iti Cristo kadagiti autoridad a Romano a nangilansa ken Jesus iti cruz. Patalgedan ti Evangelio ni Judas a maysa a panagtungpal kadagiti bilin ni Jesus ti inaramid ni Judas Iscariote a saan ket a kas panangliput.
Adda aganay a 50 nga ob-obra a mapapati kas evangelios ti nasapa a simbaan, ngem 20 laeng kadagitoy nga evangelio ti am-ammo, a pakairamanan dagiti uppat a canonical nga evangelio da Juan, Marcos, Lucas ken Juan. Ti Evangelio ni Judas ket maysa kadagiti nabati a 16 nga evangelio.


text:
Sebbangan-kita
Iti nomenklatura a soolohiko, ti maysa a sebbangan-kita (species typica) ket dagiti nagan ti sebbangan nga iti nagan ti henero wenno subhenero ket naikeddeng a taksonomiko a permanente a mainaig, kas dagiti sebbangan nga aglaon kadagiti espesimen ti biolohiko a kita.[1] Ti maipada a konsepto ket inus-usar para kadagiti supraheneriko a a grupo a tinawtawagan iti henero-kita.
Iti botaniko a nomenklatura, dagitoy a termino ket awanan iti pormal a takder babaen ti kodigo ti nomenklatura, ngem sagpaminsanda bumulbulod manipud iti soolohiko a nomenklatura. Iti botaniko, ti kita ti nagan ti henero wenno ti maysa nga espesimen (wenno, karkarna, iti maysa a panangiladawan) nga isu pay ti kita ti maysa nagan ti sebbangan. Ti nagan ti sebbangan nga addaan iti kasta a kita ket mabalin pay a maibaga a kas ti kita ti nagan ti henero. Dagiti nagan ti henero ken dagiti ranggo ti pamilia, dagiti nadumaduma a subdibision kadagiti a ranggo, ken dagiti dadduma a nagan nga agranggo iti nagatngato a naibatay kadagiti nagan ti henero, ket addaanda kadagiti kasta a kita.[2]
Iti bakteriolohia, ti maysa a sebbangan-kita ket naikeddeng para iti tunggal maysa a henero.[3]
Ti tunggal maysa nanaganan a henero wenno subhenero iti soolohia, no man wenno saan nga agdama a mabigbigan a kas umiso, ket teoretiko a mainaig iti maysa a sebbangan-kita. Iti panagsanay, nupay kasta, adda dagiti adu a saan a naaramid a saan a maiyasping a nagnagan kadagiti nadadaan a pablaak idi saan a nasken ti manginagan iti kita.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "International Code of Zoological Nomenclature, Fourth Edition, adopted by the International Union of Biological Sciences". International Commission on Zoological Nomenclature. 1999. Article 67.1
- ^ International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN) Naiyarkibo 2015-11-15 iti Wayback Machine articles 7 through 10 (Melbourne Code, 2012)
- ^ "Chapter 3: Rules of Nomenclature with Recommendations; Section 4. Nomenclatural Types and Their Designation", International Code of Nomenclature of Bacteria: Bacteriological Code, 1990 Revision


text:
Potograpia
Ti potograpia (manipud ti Griego ti photos- para iti "lawag" ken ti -graphos para iti "panangiladawan") ket isu ti arte, siensia, ken panagsanay ti panagpartuat kadagiti napaut a ladawan babaen ti panangirehistro ti lawag wenno dadduma pay nga elektromagnetiko a radiasion, itikimiko babaen dagiti pamay-an ti sensitibo ti lawag a materiales a kas ti potograpiko a pelikula, wenno elektroniko babaen dagiti pamay-an ti maysa a sensor ti ladawan.[1] Kadawyan a dagiti lente ket inus-usar tapno pakipatengngaan ti lawag nga agballatek wennomaiparuar manipud kadagiti nbanag iti maysa a pudno a ladawan iti sensitibo ti lawag a rabaw iti uneg ti kamera iti las-ud ti napanawenan a pakailatakan. Ti resulta iti maysa nga elektroniko a sensor ti ladawan ket maysa a elektriko a karga ititunggal maysa a pixel, nga isu daytoy ti elektroniko a maproseso ken maipenpen iti maysa a papeles a porma ti ladawan para iti panagidaya wenno panagproseso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Spencer, D A (1973). The Focal Dictionary of Photographic Technologies. Focal Press. p. 454. ISBN 978-0133227192.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Potograpia iti Wikimedia Commons
- Potograpia iti Curlie (iti Ingles)
- Pakasaritaan ti Lubong iti Potograpia manipud Ti Pakasaritaan ti Arte.


text:
LINAONNA
ABABA A SARITA
2 Running Lights ni Ryan A. Dulig
SARITA
4 Sheila ni Amado I. Yoro
8 Ta Pasetnaka ti Daga ni Jeremias A. Calixto
NOBELA
10 Dagiti Sugat ti Daga (23) ni Joel B. Manuel
16 Ti Lunod (7) ni Norberto D. Bumanglag Jr.
32 Kid Layaw (24) ni Dionisio S. Bulong
42 Awis ti Purosawi (7) ni Constante C. Casabar
DANIW
18 Bagas ni Daniel L. Nesperos
29 Kimaw ni Oswald A. Valente
31 Ita a Sardam ni Marlon A. Rodrigo
46 Iti Unos ti Rinibu a Tawen ni Joseph G. Pedro
51 Maysa a Malem iti Nagbaetan ti Vergara Highway ken Valle Cruz ni R.B. Abiva
63 Dandaniw a Para Ubbing da Jimmy R. Agustin ken Marlyn Garcia-Del Rosario
SALAYSAY
20 “Apo, Kaasiannakami!” ni Alfredo E. Verzosa
24 Panangasawa Dagiti Isinay: Manipud iti “Bakbaka” Agingga iti “Paragala” ni Bonifacio V. Ramos
54 Adda Ditoy Cagayan Valley ti Kasam-itan a Sua iti Luzon ni Reynaldo E. Andres
KOMIKS
34 Miks & Tiks
36 Biag ni Lam-ang (17) ni Cles B. Rambaud
KOLUM
6 Saludsodem ken ni Apo Hues ni (Ret.) RTC Judge Joven F. Costales
12 No Adda Sigsigloten, Adda Met Warwaren ni Anna Liza Madayag Gaspar
14 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii ni Ric Agnes
19 Dear Doc da Dr. Generaldo D. Maylem ken Dra. Lornalyn C. Coloma-Maylem
45 Okeyka, Apong ni Abercio Valdez Rotor, Ph.D.
47 Dear Ikit ni Eden L. Cachola-Bulong
53 Tips ni Elizabeth M. Raquel
56 Ading Kosinera ni Mercy R. Gaño
PAGLINGLINGAYAN
60 Showbiz
62 Agkatawa ti Mayat
64 Sinniriban
64 Sapukas 2
64 Sudoku
DADDUMA PAY
15 Siled ti Kararag
23 Netizone
30 Tao, Lugar, Pasamak
41 Kastoy Idi…
48 Idi Un-unana a Panawen: Ti Tukak ken Dagiti Babbaketna ni Solomon V. Gernacio
49 Edukasion: Panangisuro iti Kindergarten nga Agsurat ni Aileen R. Rambaud
50 No Adda Ubbing ken Pusa iti Balay ni Leonora R. Melchor
52 Tulong iti Mannalon: Hay, Ruot! ni Mercy R. Gaño
57 Ammuem Pay Daytoy
58 Manipud iti Social Media
59 Ti Gasatmo
(Kadagiti kayatna ti ag-subscribe iti e-Edition, mapan iti Press Reader wenno Magzter.
Para iti naimaldit a kopia, kauman ni Boy Balanag iti CP Number 0916 269 2390
Para iti pakaseknan dagiti sinurat, ag-email iti [email protected]
Laglagipenyo koma, kakailian, nga i-follow ti Bannawag iti Instagram ken i-like ti Bannawag iti Facebook. Dios ti agngina.)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Laguna
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Laguna, ket isu dagiti umuna, maikadua, maiaktlo ken maikapat a distrito, ke isu dagitoy ti pannakabagi ti Probinsia ti Laguna iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti probinsia ket nabingbingay idi kadagiti dua a lehislatibo a distrito manipud idi 1907 aginggana idi 1972. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV-A manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken manipud idi 1984 aginggana di 1986 nagbutos daytoy kadagiti uppat a a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa. Idi 1986, daytoy ket naidistrito manen kadagiti uppat a lehislatibo a distrito. Ti komponente a siudad ti Biñan, bayat nga agtultuloy a parte ti probinsia, ken naikkan idi iti bukodna a kongresional a pannakabagi idi 2015.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti siudad: Siudad ti Santa Rosa, Siudad ti San Pedro
- Population (2010): 578,980
- Siudad: Biñan, Santa Rosa, San Pedro (para iti pannakasiudad a plebesito)
- Population (2010): 862,376
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Alaminos, Biñan, Cabuyao, Calamba, Calauan, Los Baños, Pila, San Pablo (became city 1940), San Pedro (San Pedro Tunasan), Santa Rosa, Bay (nabangon manen idi 1909), Victoria (nabangon idi 1949)
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cavinti, Liliw (Lilio), Luisiana, Lumban, Mabitac, Magdalena, Majayjay, Nagcarlan, Paete, Pagsanjan, Pangil, Santa Cruz, Siniloan, Kalayaan (Longos) (nabangon manen idi 1909), Famy (nabangon manen idi 1910), Santa Maria (nabangon manen idi 1910), Rizal (nabangon manen idi 1918), Pakil (nabangon manen idi 1927)
- ^1 Sinukatan babaen ni Estanislao A. Fernandez, Jr. iti Elektoral a Tribunal ti Kamara a naikeddeng idi Disembre 27, 1951.
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: San Pablo
- Dagiti ili: Alaminos, Calauan, Liliw, Nagcarlan, Rizal, Victoria
- Populasion (2007): 511,005
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cavinti, Famy, Kalayaan, Luisiana, Lumban, Mabitac, Magdalena, Majayjay, Paete, Pagsanjan, Pakil, Pangil, Pila, Santa Cruz, Santa Maria, Siniloan
- Populasion (2010): 501,071
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Merkurio
Ti Merkurio ket isu ti kaasitgan a planeta iti Init ken isu ti maikadua a kabassitan a planeta iti Sistema a Solar. Manipud −0.4 aginggana ti 5.5 ti nalawag a kadakkel a sakupenna ti kadakkelan nga anggulo a panagsinana iti Init ket 28.3° laeng. Kastoy ngarud a makita laeng ti Merkurio no agagaw ti sipnget ken lawag ti malem. Aginggana itatta ket awan pay unay maammoan a maipanggep ti Merkurio gapu namnaminsan laeng nga binisita ti lugan iti law-ang. Inasidegan ti Mariner 10 (Estados Unidos) manipud idi 1974 aginggana iti 1975 ket 40–45% ti rabaw diay planeta ti minapana.
Pareho ti Merkurio ken ti Bulan ti itsura a napeltakan ti adu nga ababut. Awan ti masna a satelitena wenno tangatang ngem adda dakkel a deposito ti landok idiay tennga ti uneg ti lubong. Daytoy ti paggapuan iti kampo a magnetiko a kas maysa porsiento a kapigsa ti Daga.
Ti kapudot ti rabaw ti Merkurio ket manipud 90-700 K (200-800 Fahrenheit/183-426 Celsius). Impanagan dagiti Romano ti daytoy nga planeta iti diosda a ni Merkurio.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti panakaduktalan iti 2003UB313 ket nakaaramid ti pagsuppiatan ti panakaipalpalawag ti balikas a "planeta". No ti 2003UB313 ket awaten a kas ti maika-10 a planeta, ti Merkúrio ket agbalin a ti maikatlo a kabassitan a planeta imbes a ti maikadua.
- ^ Van Hoolst, T., Jacobs, C. (2003), Ti ugot ti Merkúrio ken ti kaunegan a patakder, Warnakan iti Heopisikal a Panagsukisok, v. 108, p. 7.
- ^ Benz, W., Slattery, W. L., Cameron, A. G. W. (1988), Collisional stripping of Mercury's mantle, Icarus, v. 74, p. 516-528.
- ^ Correia, A. C. M., Laskar, J. (2004), Mercury's capture into the 3/2 spin-orbit resonance as a result of its chaotic dynamics, Nature, v. 429, p. 848-850.
- ^ Spohn, T., Breuer, D. (2005), Bugas a Kabuklan ken the Magnetiko a Lugar iti Merkúrio, Heopisikal a Kappon ti Amerikano, Primabera a timpuyog 2005
- ^ Mercury: Ti Tulbek ti Ebolusion ti Terestial a Planeta (2005). JHU/APL - Messenger.
- ^ Mariner 10 (Oktubre 20, 2005) Naiyarkibo 2004-10-31 iti Wayback Machine. NSSDC Master Catalog Display: Spacecraft.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Shchuko, O. B. (2004). Merkúrio: adda ngta yelo kadagiti subpolar a rehion?, Dagiti Panagrang-ay ti Panagsukisok ti Law-ang, v. 33, p. 2156-2160
- Comins, Neil F. (2001). Panakadutokan ti Nasken a Law-ang.
- Zuber, Maria T. (2004). Merkúrio Naiyarkibo 2010-01-11 iti Wayback Machine. World Book Online Reference Center. World Book, Inc. Naala idiay nasa.gov.


text:
Memanbetsu, Hokkaido
Ti Memanbetsu (女満別町, Memanbetsu-chō) ket maysa idi nga ili a mabirukan iti Distrito ti Abashiri, Subprepektura ti Abashiri (ita ket Subprepektura ti Okhotsk), Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 5,925 ken ti densidad ti populasion iti 37.26 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 159.02 km².
Idi Marso 31, 2006, naitipon ti Memanbetsu iti Purok ti Higashimokoto (manipud pay iti Distrito ti Abashiri) tapno mapartuat iti baro nga Ili ti Ōzora.
PaglugananUrnosen
Iti lugar iti dati nga ili, agpatpataray ti Kompania ti Perokaril ti Hokkaido (JR Hokkaido) kadagiti dua nga estasion iti igid ti Linia ti Sekihoku:
Isuda a dua ket naipanagan iti dati nga ili.
Naipanagan pay iti dati nga ili ti Eropuerto ti Memanbetsu.
PakasaritaanUrnosen
- 1890 – Pannakaipatakder iti panagpukan iti kayo para iti idustria ti panagpataud iti posporo.
- 1898 – Nangrugrugi iti agrikultura, a nakaituronga ti iyaay ti ekstensibo a pagtaengan iti lugar.
- 1912 – Iti pannakailukat ti estasion ti Memambetsu iti baro alinia ti perokaril a pagbaetan ti Kitami ken Abashiri, adu dagiti simmangpet a bilang dagiti agtataeng ken nangrugi a dimmur-as iti bassit a purok.
- April 1921 – Administratibo a naisina ti Memanbetsu manipud iti Siudad ti Abashiri ket naikkan iti opisial a kasasaad a kas maysa a purok.
- April 1951 – Ti Memanbetsu ket naikkan iti opisial a kasasaad a kas maysa nga ili.
- 31 March 2006 – Naitipon ti Ili ti Memanbetsu iti Purok ti Higashimokoto (adda pay iti Distrito ti Abashiri) tapno mangbukel iti baro nga ili ti Ōzora.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Internet Archive of Memanbetsu's website (iti Hapon)
Nagsasabtan: 43°54′58″N 144°10′17″E / 43.9160°N 144.1715°E


text:
Yakumo, Hokkaido
Ti Yakumo (八雲町, Yakumo-chō) ket ti maysa nga ili idiay Subprepektura ti Oshima, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti nakarkulo a populasion ti ili ket 16,841, iti densidad ti populasion iti 18 a tattao tunggal maysa a km2. Ti dagup a kalawa ket 955.98 km2.
Idi Oktubre 1, 2005, naitipon ti ili ti Kumaishi iti Yakumo; iti kabarbaro a napartuat a Distrito ti Futami. Ti dati nga ili ti Kumaishi ket timmipon iti Subrepektura ti Oshima iti isu met laeng a panawen.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Yakumo ket ti kaikaisuna nga ili a sumango iti Baybay ti Hapon ken ti Taaw Pasipiko. Ti lugar ti Yakumo ken tilugar ti Kumaishi ket isina babaen dagiti bantay.
Nagtaud ti nagan manipud iti balikas a "Yakumo" iti Waka a sinurat babaen ni Susanoo-no-Mikoto.[3]
Dagiti kaarruba nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1881: Napundar ti Purok ti Yakumo iti Distrito ti Yamakosi.
- 1902:
- Naikaykaysa ti Purok ti Yakumo ken ti Purok ti Yamakoshinai tapno mangbukel iti baro a purok ti Yakumo.
- Napundar ti Purok ti Kumaishi iti Distrito ti Nishi, Subprepektura ti Hiyama.
- 1919: Ti Purok ti Yakumo ket nagbalin nga Ili ti Yakumo.
- 1957: Naikaykaysa ti Purok ti Otoshibe iti Distrito ti Kayabe iti Ili ti Yakumo.
- 1962: Kumaishi village became Kumaishi town.
- 2005: Naikaykaysa ti Ili ti Yakumo ken ti Ili ti Kumaishi tapno mangbukel iti baro nga Ili ti Yakumo iti Distrito ti Futami. (Gapu iti daytoy, nabingbingay ti Subprepektura ti Hiyama Subprefecture iti amianan ken abagatan.)
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nangruna a Linia ti Hakodate: Otoshibe – Nodaoi – Yamakoshi – Yakumo – Washinosu – Yamasaki – Kuroiwa
- Hokkaido Expressway: Yakumo IC – Yakumo PA – Otoshibe IC
- Rota 5
Kabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 7.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
- ^ Outline of Yakumo
- ^ "Komaki:Interaction with Yakumo". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-03-20. Naala idi 2018-07-13.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Yakumo, Hokkaidō iti Wikimedia Commons
- Opisial a wensite (iti Hapon)


text:
Listaan dagiti estado ken territorio ti Estados Unidos babaen ti populasion
Daytoy ket listaan dagiti estado iti Estados Unidos babaen ti population manipud idi Abril 1, 2010, ti petsa ti 2010 a Senso Ti Estados Unidos. Dagiti siam nga estado nga addaan ti kaaduan ti bilang nga umili ket nagyan ti ad-adu pay ngem kagudua iti dagup a populasion. Dagiti 25 nga estado nga addaan ti kabassitan a bilang ti umili ket nagyan ti basbassit ngem maysa a pagkanem iti dagup a populasion. Ti California, ti estado a kaaduan ti umili, ket nagyan ti ad-adu pay a tattao ngem no iraman mo amin dagiti 21 nga estado nga addaan dagiti kababassitan nga umili.
Ti Senso ti Estados Unidos ket bilbilangen da amin dagiti tat-tao idiay Estados Unidos a mairanman dagiti umili, dagiti saan nga umili a permanente a nagtaeng, ken saan nga umili a nabayagan a bisita.[1] Dagiti paisano ken gobierno a militar nga agtrabtrabaho ken agserbi iti sabali a pagilian ken dagiti pamilia da ket naibilang da idiay nagtaengan da nga estado.[2]
Dagiti estado ken territorioUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "FAQ: Does the Census Bureau Collect Data on the Number of Unauthorized Migrants?". U. S. Census Bureau (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-05-25. Naala idi 2009-05-13.
- ^ "FAQ: Will 2010 Census Apportionment Population Counts Also Include Any Americans Overseas?". U. S. Census Bureau (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-05-25. Naala idi 2009-05-13.
- ^ Ngamin ti pinagsibubukel kadagiti maymaysa a porciento, dagiti naikabil ditoy a tukol ket saan nga agdagup iti 100%.
- ^ Ti Puerto Rico ket agbutos ti saan a makabutos a residente a komisionado iti Balay.
- ^ a b c d e American Samoa, ti Distrito iti Columbia, Guam, ti Is-isla ti Northern Mariana, ken ti Is-isla ti U.S. Virgin ket nairepresenta da babaen ti saan nga agbutbutosos a Balay dagiti Delegado ti Kongreso ti Estados Unidos a tunngal maysa.


text:
Sergio Osmeña
Ni Sergio Osmeña y Suico (9 Septiembre 1878– 19 Oktubre 1961) ket maysa idi a politiko a nagserbi a kas ti Maika-4 a Presidente ti Filipinas manipud idi 1944 aginggana idi 1946. Isu idi ti Bise Presidente babaen ni Manuel L. Quezon, ken nagbalin a presidente idi pimmusay ni Quezon idi 1944, isu ti kalakayan a nagtakem a presidente iti Filipinas a nagtawen iti 65. Isu ti nangibangon ti partido Nasionalista, isuna ti immuna a Bisayano a nagbalin a Presidente ti Filipinas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Komisionado ti Publiko a Panagsursuro ti Filipinas Ehekutibo a Komision idi agdama a panawen ti Hapon.


text:
Nailian a Parke ti Danaw Butig
Ti Nailian a Parke ti Danaw Butig ket nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan idiay ili ti Butig, Lanao del Sur idiay Isla ti Mindanao. Ti parke ket sakupenna ti kalawa iti 68 nga ektaria a mangbukel ti Danaw Butig ken ti kaarubayanna a bakir. Daytoy ket nairangarang a nailian a parke idi 1965 babaen ti Republika Tignay Blng. 4190.[1]
Topograpia ken ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Danaw Butig ket naisanglad idiay akin-abagatan a paset ti Lanao del Sur iti sakaanan ti kabambantayan Butig . Daytoy ket naisangayan a mabirukan idiay Baranggay ti Pindolonan, Butig, Lanao del Sur. Iti 500 a metro a kangato iti pantar ti baybay, ti danaw ket pagawisan dagiti agbisbisita nga agbirbiruk ti panagpariir kadagiti paglanguyan a naaramid gapu ti makapapigsa a klima. Ti kaarrubayanna a bakir ket naamammuan a pangibalayan ti saan a basbassit ngem uppat a sebbangan dagiti billit: dagiti kalaw, dagiti loro, dagiti tukkatok ken dagiti naatap a pato. Dagiti dadduma pay a fauna ket mairaman dagiti sunggo ti Filipinas, ugsa ti Filipinas ken dagiti naatap a baboy.[2]
Dagiti bantay Bantay Makaturing ken Latukan ket mangporma ti natural a likudan ti danaw. Daytoy ket mabalin a maabot babaen ti mangpalikmut a kalsada ti Danaw Lanao manipud idiay Marawi, iti kaadayo a panagbiahe iti 30 a kilometro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Republika Tignay Blng. 4190". Chan Robles. Naala idi 15 Hunio 2012.
- ^ "Dagiti Ili ken dagiti Siudad – Butig". Biyahero.net. Naala idi 15 Hunio 2012.


text:
Mussaenda frondosa
Ti Mussaenda frondosa, tinawtawagan iti Ingles iti wild mussaenda wenno dhobi tree, ket ti maysa a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket bassit a mula nga agtubo iti agarup a 1.5–2 m (4 ft 11 in – 6 ft 7 in) iti katayag. Kas met kadagiti sabali a sebbangan ti Mussaenda, addaanda iti dakkel a prominente a puraw kasla petalo a sepalo kadagiti sabongda.[2]
Langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bassit a mula ket mabalin pay nga agtubo a kumalatkat. Dagiti sabong ket dagiti rimpuok ti narangha-duyaw sukog tubo a sabsabong nga agraman iti maysa kadagiti lima a petaloda ket naipadakkel iti maysa a puraw nga agporma kas petalo, a naisaad kadagiti napusasaw a berde, nga ariduyog a bulbulong; dagiti berry ket sarunuen ti panagsabong. Ti nalinteg, agsangasanga nga ungkay ket addaan iti balangat iti bassit a mula.
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mussaenda frondosa ket patneng iti India, Nepal, Sri Lanka, Cambodia, Bietnam, Malaysia ken Indonesia.


text:
Pagsasao a Dobu
Ti pagsasao a Dobu wenno Dobuano ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Probinsia ti Luek Milne iti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket lingua franca para kadagiti 100,000 a tattao idiay Is-isla D'Entrecasteaux.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti maysa a nawaya apangserrek iti urnong ti panagkanta iti Dobu ket magun-od manipud iti Paradisec.
- Historikal a nawaya panagserrek kadagitiurnong tirekording iti Dobu ketmabalin a magun-od manipud iti Paradisec, mairaman dagiti urnong ni Malcome Ross (MR1) ken dagiti dua nga urnong ni Arthur Campbell (AC1 and AC2)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Dobu iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Pagsasao a Dobu iti Ethnologue (Maika-14 nga ed., 2000).


text:
Papa Diosdado I
Ni Santo Papa Diosdado I wenno Adeodato I (a kaibuksilan ti Naited babaen ti Dios iti Latin, ken tinawtawagan pay a Deusdedit, a kaibuksilan ti Nangited ti Dios; a dagitoy dua itan ket naikeddeng a sabsabali a panagtawag ti isu met laeng a nagan) (pimmusay idi 8 Nobiembre 618) ket isu ti Papa manipud idi 13 Nobiembre 615 aginggana idi pimmusay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Papa Santo Papa Diosdado" iti 1913 Katoliko nga Ensiklopedia.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Diosdado I iti Wikimedia Commons
}


text:
Querétaro
Ti Querétaro (Panangibalikas nga Espaniol: [keˈɾetaɾo]), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Querétaro de Arteaga (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Querétaro de Arteaga), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 18 nga ili ken ti kapitoliona ket ti siudad ti Santiago de Querétaro.
Daytoy ket mabirukan idiay Amianan-Tengnga a Mehiko, iti rehion nga ammo a kas Bajío. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti San Luis Potosí iti amianan, ti Guanajuato iti laud, ti Hidalgo iti daya, ti Estado ti Mehiko iti abagatan a daya ken ti Michoacán iti abagatan a laud.
Ti estado ket maysa kadagiti kabassitan idiay Mehiko, ngem daytoy ket maysa kadagiti kaaduan a heteroheneo no maipapan iti heograpia,[2][3] nga agraman kadagiti ekosistema nga agdumaduma manipud iti kadagiti disierto aginggana iti tropikal a katuduan a bakir, a naipangpangruna idiay Sierra Gorda, a daytoy ket napunno kadagiti mikroekosistema. Ti lugar ti estado ket mabirukan idi iti akin-amianan nga igid ti Mesoamerika, nga agraman kadagiti impluensia ti Imperio a Purépecha ken Imperio nga Azteca iti adayo nga abagatan, ngem saan dagitoy a mangituray. Ti lugar, a naipangpangruna idiay Sierra Gorda, ket addaan iti bassit a bilang dagiti siudad-estado, ngem idi panawenen a simmangpet dagiti Espaniol, napanawanen amin dagitoy, ken adda laengen dagiti bassit a pagtalonan a purok ken dagiti seminomadiko a tattao a mangtagtagitao iti lugar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.inegi.org.mx/sistemas/consulta_resultados/zip/iter2010/iter_22xls10.zip.
- ^ "Información general e historia del estado" [General and historical information of the state] (iti Espaniol). Mexico: Estado ti Querétaro. Naala idi Marso 12, 2011.
- ^ "Medio Físico" [Environment]. Enciclopedia de los Municipios de México Querétaro (iti Espaniol). Mexico: Instituto Nacional para el Federalismo y el Desarrollo Municipal. 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-02-27. Naala idi Marso 12, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Querétaro iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Querétaro manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti Querétaro iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Querétaro


text:
Abagatan
Ti abagatan ( Espaniol: sur ) ket ti pangnagan, pangilasin, wenno pangkadua a mangituding ti direksion wenno heograpia. Daytoy ket maysa kadagiti uppat a kardinal a direksion wenno dagiti puntos ti kompas. Ti abagatan ket ti polar a kasumbangir ti amianan ken daytoy ket perpendikular iti daya ken laud.
Nabigasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti kadawyan, ti akinbaba a bangir ti mapa ket ti abagatan, ngem mabalin met nga adda dagiti nabaliktad a mapa a mangisungani iti daytoy a konbension.[1] Ti mapan iti abagatan babaen ti panagusar ti kompas para iti nabigasion, isaad ti turong wenno asimut iti 180°. Iti pay mabalin, idiay Akin-amianan a Hemisperio ti Init ket agarupto nga adda iti abagatan iti tengnga ti aldaw.[2]
Abagatan nga Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pudno nga abagatan ket ti direksion a maiturong iti akin-abagatan a patingga ti pagtayyekan nga agarup nga isu ti paglikmutan ti Daga , a tinawtawagan daytoy iti Abagatan nga Ungto. Ti Abagatan nga Ungto ket mabirukan idiay Antartika. Ti magnetiko nga abagatan ket ti direksion a maiturong iti abagatan ti magnetiko nga ungto, nga adayo met bassit manipud iti abagatan a heograpiko nga ungto.[3]
Ni Roald Amundsen ket isu idi ti immuna a nakaabot iti abagatan nga ungto, idi 14 Disiembre 1911, kalpasan idi napuersaran a nagsubli ni Ernest Shackleton iti asideg met bassit.[4]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti global nga Abagatan ket mangibagbaga iti saan unay a sosial ken ekonomiko a napadur-as nga akin-abagatan a gudua ti globo. 95% iti Global nga Amianan ket addaan iti makanayen a makan ken linong, ken agob-obra a sistema ti edukasion.[5] Iti Abagatan , met, 5% laeng ti populasion ti addaan iti makan ken linong. Daytoy ket "awan iti maitunos a teknolohia, daytoy ket awan ti politikal a pannakatalinaay, dagiti ekonomia ket saan unay a nadur-as, ken dagiti gangganaet a pannakisukat a matgedanda ket agdepdepende kadagiti nangruna nga eksport ti produkto."[5]
Ti panagusar ti termino ti 'Abagatan' ket mabalin pay a mainaig iti pagilian, ken naisangayan kadagiti kaso iti malaslasin a pannakabingay ti ekonomia wenno kultura – kas pagarigan ti Akin-abagatan nga Estados Unidos, a naisina manipud iti Akin-amianan a daya nga Estados Unidos babaen ti linia Mason–Dixon, wenno ti Abagatan nga INglatera, a politikal ken ekonomia a saan a maipada iti Amianan nga Inglatera.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The Upsidedown Map Page". flourish.org. Naala idi 2 Disiembre 2013.
- ^ "How to use a compass". Learn Orienteering. Naala idi 2 Disiembre 2013.
- ^ "Geomagnetism Frequently Asked Questions". National Geophysical Data Center. Naala idi 2 Disiembre 2013.
- ^ "Roald Amundsen". Public Broadcasting Service. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-12-26. Naala idi 2 Disiembre 2013.
- ^ a b Mimiko, Oluwafemi (2012). Globalization: The Politics of Global Economic Relations and International Business. Carolina Academic. p. 47.


text:
Ti kunkunada: Pinagsawan ni Jillian Robredo, anak ni VP Leni, iti Twitter post na diay mangriribuk dita Baguio City Market
Daytoy a akusasyon ket insabmitar da iti tipline mi, ket iringringor da a rebbeng na ni Jillian Robredo nga mapukkawan ta piangsasaw-an na diay mangriribuk kaniana malpas ti insidente.
Diay account a @patsskiiie, nga ibagbagada nga isu ti handle wenno ususaren ni Jillian Robredo iti Twitter, ken haan a masarakan. Adda ti @patsskie ken @PatskieRico, ngem awan met diay tweet nga kunada nga nagsao isuna ti dakes.
No ibiruk mo diay insurat na kanu ni Jillian ket awan met ti rumuar iti sabali a plataporma ti social media.


text:
Bulgaria
Nagsasabtan: 42°45′N 25°30′E / 42.750°N 25.500°E
Ti Bulgaria (Bulgaro: Бълrapия, tr. Bǎlgariya), opisial a ti Republika ti Bulgaria (Bulgaro: Peпyблиka Бълrapия, tr. Republika Bǎlgariya, panangibalikas [rɛˈpublikɐ bɐɫˈɡarijɐ]), ket ti pagilian idiay akin-abagatan a daya nga Europa. Daytoy ket bineddengan ti Romania iti amianan, ti Serbia ken Amianan a Macedonia iti laud, ti Gresia ken Turkia iti abagatan, ken ti Baybay Nangisit iti daya. Iti kaadda ti teritorio iti 110,994 kuadrado kilometro (42,855 sq mi), ti Bulgaria ket ti maika-16 a kadakkelan a pagilian idiay Europa.
Dagiti naurnos a prehistoriko a kultura ket nangrugi a nagdur-as kadagiti agdama a daga ti Bulgaria idi las-ud ti paset ti panawen ti Neolitiko. Ti taga-ugma a pakasaritaanna ket nakakita iti kaadda dagiti Trasio, Griego, Persiano, Keltiko, Romano, Godo, Alano ken Huno. Ti iyaadda ti naikaykaysa nga estado ti Bulgaria ket addan manipud iti Umuna nga Imperio ti Bulgaria idi 681 AD, nga isu ti kaaduan a nangituray dagiti Balkano ken naganno a kas sentro ti kultura para kadagiti Eslabo idi las-ud ti Tengnga a Panpanawen. Iti pannakatuang ti Maikadua nga Imperio ti Bulgaria idi 1396, dagiti teritoriona ket tinurayan ti Otomano kadagiti ganggani a lima a siglo. Ti Gubat ti Ruso-Turko ti 1877–78 ket nakaiturongan ti pannakaporma ti Makatlo nga Estado ti Bulgarian. Dagiti simmaruno a tawen ket nakakita kadagiti nadumaduma a suppiat kadagiti kaarrubana, a nakaaramidan ti panagkaddua ti Bulgaria iti Alemania kadagiti dua a gubat ti sangalubongan. Idi 1946, nagbalin daytoy a maysa partido a sosialista nga estado a kas parte ti indauluan ti Sobiet nga Akindaya Grupo. Idi Disiembre 1989 ti nagturturay a Partido Kumunista ket nangipalubos kadagiti panagbubutos iti adu a partido, nga isu ti kanungpalan a nakaiturongan ti transision ti Bulgaria iti demokrasia ken iti naibatay iti panagtagilako nga ekonomia.
Ti populasion ti Bulgaria iti 7.2 a riwriw a tattao ket kaaduan nga urbanisado ken kaaduan a naisentro kadagiti administratibo a sentro dagiti 28 a probinsiana. Kaaduan dagiti aktibidad iti komersio ken kultura ket naisentroda idiay Sofia, ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna. Ti kapigsaan a sektor ti ekonomia ket ti nadagsen nga industria, bileg nga inhenniero, ken agrikultura, ken dagitoy amin ket agtaltalek kadagiti lokal a masna a rekurso.
Ti agdama a politikal nga estruktura ti pagilian ket nangrugi iti pannakaammpon ti demokratiko a batay-linteg idi 1991. Ti Bulgaria ket maysa nga unitario a parlamentario a republika nga addaan idi nangato a grado iti panankaipatengnga iti politika, administratibo, ken ekonomia. Daytoy ket kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ken ti Konseho ti Europa; ti nagpundar nga estdo ti Gunglo para iti Seguridad ken Panagtitinnulong idiay Europa (OSCE); ken nakaalan iti tugaw iti Konseho ti Seguridad iti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti namitlo a beses.
Dagiti notaUrnosen
- ^ 19 Pebrero iti kalendario a Huliano iti nausar iti dayta a panawen.
- ^ 22 Septiembre iti kalendario a Huliano iti nausar iti dayta a panawen.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Datos ti Senso ti NSI 2011, p. 4.
- ^ Datos ti Senso ti NSI 2021.
- ^ a b c "World Economic Outlook Database, April 2021". IMF.org. International Monetary Fund. Naala idi 14 Disiembre 2021.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Naala idi 14 Disiembre 2021.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 14 Disiembre 2021.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Bulgaria iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Bulgaria manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Bulgaria
- Heograpiko a datos a mainaig iti Bulgaria iti OpenStreetMap


text:
Wagayway iti Europa
Ti wagayway iti Europa ket buklen na iti maysa a sirkulo iti 12 a nabalitokan (duyaw) a bit-bituen iti asul a lugar iti likud. Daytoy ket isu ti wagayway ken kayarigan iti Kappon ti Europa ken Konsilo iti Europa.[2]Daytoy ket kadawyan pay nga inus-usar tapno maipatudo dagiti pagilian iti sona a euro, ken irepresenta na ti kontinente ti Europa wenno dagiti pagilian iti Europa a naturayan iti ania man kadagitoy a patakder. Ti bilang dagiti bituen ket saan nga agbalbaliw segun kadagiti kameng ti organisasion ngem daytoy ket irepresenta na dagiti tattao iti Europa, ken dagita pay adda iti ruar ti Panagtitipon ti Europa.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tinong dagiti Ministro iti Konsilo iti Europa (8 Disiembre 1955), Resolusion (55) 32 kadagiti Tinong dagiti Ministro iti Konsilo iti Europa, European Navigator, naala idi 12 Pebrero 2009
- ^ Makunkuna a "Wagayway iti Europa" wenno "Europa a Wagayway" babaen dagiti dua nga organisasion, naipanggepen nga agrepresenta ti sibubukel a kontinente, ngem awan ti linteg a nakaibatayan na ngem ti laeng panag-usar babaen ti CoE. Makunkuna pay nga ti "wagayway iti Europa a Kappon" mailaksid ti panakaibagian na ti CoE ngem ti panagkuna a "wagayway iti Konsilo iti Europa" ket saan nga maus-usar.
- ^ EUROPA - Ti nabiit a panagkita ti EU - Dagiti simbolo iti Kapon ti Europa - Ti Europa a Wagayway, naala idi 24 Disiembre 2011


text:
Pebrero 18
Ti Pebrero 18 ti maika-49 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 316 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (317 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1931 – Toni Morrison, Aprikana-Amerikana a mannurat, nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2019)[1]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Obituary: Toni Morrison". BBC News. 6 Agosto 2019. Naala idi 6 Agosto 2019.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- BBC: On This Day
- Today in History: February 18 Naiyarkibo 2005-11-23 iti Wayback Machine


text: Note: Original key is 1/2 step higher (A#) Intro: A-Bm-E-A-; A-Bm-E-A-E7-; A Bm Namisan nga aldaw napanak idiay sentro E A Nagluganak iti jeep a pangpasahero A Bm Naipatangak man idiay sango E A E7 Nakadennak driver a guapo A Bm Naay-ayoak man iti inbalikasna E A Kalanglangak kano ni Jolina A Bm Isem ko man ti nagpaiduma E A A7 Ta napagkamalian nak nga artista Chorus D A Magustuak man daytoy a driver E Uray mangar-artiok A Pintas ko't inna dayawen D A Ti la diak kayat no agikambio E A A7 Ta masagidna ditoy tumengko D A Ania ketdin nga iletna E A Daytoy nga innak nagluganan D A Ta diak man la a malisian E A (E7) Ramay ti driver no agidual Adlib: A-Bm-E-A- A-Bm-E-A-E7- A Bm Idin ta dandani kamin makadanon E A Panagikambio inna metten ipalalon A Bm Uray la a tumakdar dagiti barbon ko E A E7 Ta ti luppok metten ti inna ikambio A Bm Nakapatangak ti driver a sweet lover E A Panagtiansing na ket nadawel A Bm Dinak man nirespeto a kas passenger E A A7 Crush ko pay ngarud ta nataer (Repeat Chorus) E A Ramay ti driver no agidual E A Ramay ti driver no agidual E A break A-D-A Ramay ti driver no agidual


text:
Organismo
Iti biolohia, ti maysa nga organismo ket ti aniaman nga agkakasigkay a sibibiag a sistema (a kas ti ayup, fungus, mikro-organismo, wenno mula). Iti saan a basbassit a sumagmamano a porma, amin a kita dagiti organismo a makabael iti panagsungbat iti panagtignay, reproduksion, idadakkel ken panagrang-ay, ken ti panagtaripato iti homeostasis a kas maysa a natalinaay a sibubukel.
Ti maysa nga organismo ket mabalin nga uniselular (maymaysa a selula) wenno, iti kaso a kas dagiti tao, buklen dagiti trilion kadagiti selula a naigrupo kadagiti naipangpangruna a kulapot ken dagiti organo. Ti termino a multiselular (adu a selula) ket mangipalawag ti aniaman nga organismo a buklen dagiti ad-adu ngem maysa a selula.
Amin dagiti sibibiag nga organismo iti Daga ket nabingbingayda kadagiti eukariote ken dagiti prokariote a naibatay ti kaadda wenno kaawan kadagiti husto a pagtengngaan kadagiti selulada. Dagiti prokariote ket mangirepresenta kadagiti dua a nagsisina a dominio, ti Bakteria ken Archaea. Dagiti eukariotiko nga organismo, nga adda dagiti nabedbedan iti kulanit a tengnga ti selula, ket aglaon pay kadagiti organulo, a nainganan kadagiti mitochondria ken (iti mulmula) kadagiti plastid, sapasap dagitoy a naipanpanunotan a nagtaud manipud iti endosimbiotiko a bakteria.[1] Dagiti [fungus]], dagiti ayup ken dagiti mula ket kas pagarigan dagiti sebbangan a eukariote.
Idi 2002 ni Thomas Cavalier-Smith ket nangisingasing ti maysa a klado, Neomura, a naigrupo dagitoy ti Archaea ken Eukaria. Ti neomura ket naipanpanunotan a nagggapu manipud iti Bakteria, a kaaduan a naisangsangayan manipud iti Aktinobakteria.[2] Kitaen ti Pannakaisanga nga urnos ti maipapan ti bakteria a pila.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino nga "organismo" (Griego ὀpYavισuός – organismos, manipud iti Taga-ugma a Griego ὄpYavov – organon, "instrumento, implemento, ramit, organo iti kaipanunotan wenno aprehension"[3]) ket immuna a nagparang iti pagsasao nga Ingles idi 1701 ken nakaala daytoy ti agdama a pannakaipalpalawagna babaen idi 1834 (Inggles a Diksionario ti Oxford). Daytoy ket dagus a maikabagian iti termino nga "organisasion". Adda ti maysa a napaut a tradision iti panangipalpalawag kadagiti organismo a kas dagiti agbukbukod nga agur-urnos a parsua.[4]
Adda metten dagiti adu nga agdama a kontrobersia a maipanggep ti kasayaatan a panangilawlawag ti organismo[5] kenno agpayso a daytoy wenno ti kastoy a panangipalplawag ket nasken.[6] Nadumaduma a parparawad[7] ket dagiti sungbat kadagiti singasing a ti kategoria iti "organismo" ket mabalin a makaanay iti biolohia.[8]
Semantika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas nga organismo ket mabalin a nalawa a maipalawag a kas maysa nga asemblia dagiti molekula nga agtigtignay a kas ad-adu wenno basbassit a natalinaay a sibubukel a mangipakpakita kaditi tagikua iti biag. Nupay kasta, adu kadagiti taudan ket nagisingsingasing kadagiti panangipalplawag a mangikkat kadagiti birus ken dagiti teoretiko a mabalin mga inaramid ti tao a porma dagiti saan nga organiko a biag.[9] Dagiti birus ket agkamkammatalekda iti biokimiko a makina iti maysa nga agsangsangaili a selula para iti reproduksion.
Ti Reperensia nga Online ti Chambers ket mangitited ti nalawa a panangilawlawag: "ti aniaman a sibibiag nga estruktura, a kas ti maysa a mula, ayup, fungus wenno bakteria, a makabael iti panagdakkel ken reproduksion".[10]
Kadagiti adu a selula a termino, ti "organismo" ket kadawyan a mangilawlawag ti sibubukel a pagsasarunuan a pannakaaramid kadagiti sitema (kas pagarigan sirkulatorio, panaglupma, wenno reproduktibo) a dagitoy ket urnong ti organo; dagitoy ket, dagiti urnong ti kulanit, a dagitoy ket naaramid met kadagiti [selula (biolohia)|selula]]. Kadagiti daduma a mula ken ti nematodo Caenorhabditis elegans, dagiti agmaymaysa a selula ket dagiti totipotente.
Ti nalatak nga organismo ket ti maysa nga organismo a mangbukel kadagiti adu nga agmaymaysa nga agkakadua nga agtigtignay a kas maysa nga agtigtignay wenno sosial a paset.
Saan a maipapan ti selula a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti birus ket kadawyan a saan a naipanpanunotan a dagitoy ket organismo gaputa saanda a makabael iti autonomo a reproduksion, idadakkel wenno metabolismo. Daytoy a kontrobersia ket problematiko gaputa adda dagiti dadduma maipapan ti selula nga organismo a saanda met a makabael iti nnawaya a panagbiag (ngem saan nga iti nawaya a metabolismo ken panagpaadu) ken agbiag a kas dagiti obligatorio nga intrasekular a parasitiko. Urayno dagiti birus ket addaanda laeng kadagiti bassit a ensima ken dagiti molekula nakailaslasinan dagiti sibibiag nga organismo, awan dagitoy ti bukodda a metabolismo ken saanda a makasintesar ken makaurnos kadagiti organiko a kompuesto a mangporma kaniada. Isun a daytoy ket mangisina ti autonomo a reproduksion ket mabalinda laeng a pasibo a matuladan babaen ti makina iti agsangsangaili a selula. Iti daytoy a kapanunotan dagitoy ket kapadpadada ti inanimado a banag. Bayat a dagiti birus ket saanda nga agsarsaranay ti nawaya a metabolismo, ken isunga kadawyanda a saan a naibilbilang a kas dagiti organismo, addaanda met kadagiti bukodda a puonan ken isuda ket agbaliw babaen kadagiti kapadpada a mekanismo a pangibalbaliwan dagiti organismo.
Ti kadawyan a suppiat iti panagsuporta kadagiti birus a kas dagiti sibibiag ng aorganismo ket ti abilidadda a mapan it iebolusion ken agpaadu babaen ti kabukbukodan a panangaramid. Adda dagiti dadduma a sientista a sumupsuppiat a dagiti birus ket saanda nga agbalbaliw, wenno bukbukodda a makapaaduno. Iti kinapudno, dagiti birus ket agbaliwda babaen dagiti mangsangsangaili kaniada a selula,a ti kaibuksilanna ket adda iti ti kimmadduan nga ebolusion dagiti birus ken dagiti agsangsangaili a selula. No awan dagiti agsangsangaili a selula, ti maipapan ti birus nga ebolusion ket imposible. Daytoy ket saan nga husto kadagiti selula. No awan dagiti birus, ti turong ti ebolusion ket mabalin a sabali; nupay kasta, ti abilidad nga agbaliw ket saan a mabanagan. Iti met reproduksion, dagiti birus ket dagupda nga agkamkammatalek iti makina ti agsangsangaili tapno makapaaduda.[11] Ti pannakaduktal ti maipapan kadagiti birus a megagenom nga adda dagiti puonan a panagkodigo para iti enerhia ametabolismo ken sintesis ti protina ket nangsungrod ti suppiat a maipanggep no dagiti birus ket tagikua iti puon ti biag. Ti kaadda dagitoy a puonan ket mangisingsingasing a dagiti birus ket makabaelda kadagiti napalabas nga agmetabolisado. Daytoy ket nabirukan iti kalpasanna a dagiti puonan a panagkodigo para iti enerhia ken protina a metabolismo ket adda ti maipapan ti selula a taudan. Mabalin a dagitoy ket nakaaldad babaen ti horisontal a pannkaiyakar ti puonan manipud kadagiti maipapan ti birus a nagsangsangaili.[12]
Ti sabali pay a nasayaat a suppiat iti panangilaksid kadagiti birus iti puon ti biag ket ti polipiletiko a taudan.[13] Dagiti birus ket saanda a makibinningay ti homologo a pannakailasinan kadagti maipapan ti selula nga organismo, wenno dagiti dadduma pay a birus. Gaputa daytoy ket imposible nga agsubli a suroten ti maipapan ti birus nga ebolusion iti kinaudi nga unibersal a kaputotan, daytoy pay ket imposible a maikabilda iti puon ti biag, wa daytoy ket naibatay iti puonan ti homologo
Dagiti Nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ T.Cavalier-Smith (1987) Ti taudan dagiti eukariote ken arkaebakterial a selula, Dagiti Salaysay ti Akademia dagiti Siensia iti New York 503, 17–54
- ^ T. Cavalier-Smith (2002) Ti neomura ataudan iti arkaeobakteria, ti negibakterial a ramut iti unibersal a kayo ken maipapan ti bakteria a megaklasipikasion[permanente a natay a silpo]. Ti Internasional a Warkan iti Sistematiko ken Ebolusionario a Mikrobiolohia 52, 7–76 PMID 11837318.
- ^ ὄpYavov, Henry George Liddell, Robert Scott, Ti Griego-Inggles a Leksikon, iti Perseus
- ^ Kant I., Panagdillaw iti Panagukom: § 64.
- ^ Dupré, J. (2010). "Ti polihenomiko nga organismo". Sosiolohiko a Panagrepaso. 58 (s1): 19–31. Folse 3rd, H. J.; J. Roughgarden (2010). "Ania kadi ti agmaymaysa nga organismo? Ti adu nga agpang a perspektibo ti panagpili". Ti Mamitlo a panagrepaso ti biolohia. 85 (4): 447. ISSN 0033-5770. Pradeu, T. (2010). "Ania kadi ti organismo? Ti maysa nga immunolohiko a sungbat". Pakasaritaan ken Pilosopia dagiti Siensia ti Biag. 32: 247–268. Gardner, A.; A. Grafen (2009). "Panagtiliw ti superorganismo: ti pormal a teoria iti grupo a panagampon". Warnakan iti Ebolusionario a Biolohia. 22 (4): 659–671. Michod, R E (1999). Dagiti Darwiniano a dinamiko: dagiti ebolusionario a panagdaliasat iti kababalin ken panagmaymaysa. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-05011-9. Queller, D. C; J. E Strassmann (2009). "Labes ti kagimongan: ti ebolusion iti organismalidad". Dagiti Pilosopiko a Panagisinnukat iti Naarian aKagimongan B: Dagiti Biolohiko a Siensia. 364 (1533): 3143. doi:10.1098/rstb.2009.0095. Santelices, B. (1999). "Mano kadi dagiti kita dagiti agmaymaysa?". Dagiti pagduyosan iti Ekolohia ken Ebolusion. 14 (4): 152–155. Wilson, R (2007). "Ti bilolohiko apagarup iti agmaymaysa". Stanford nga Ensiklopidia iti Pilosopia.
- ^ Pepper, J. W; M. D Herron (2008). "Ti kadi bilolohia ket makasapul ti maysa a konsepto ti organismo?". Dagiti Biolohiko a Panagrepaso. 83 (4): 621–627. doi:10.1111/j.1469-185X.2008.00057.x. PMID 18947335. Wilson, J (2000). "Ontolohiko a panagparti: dagiti konsepto nga organismo ken bilolohik a panagisapasap". Pilosopia ti Siensia: 301–311. JSTOR 188676.
- ^ Bateson, P. (2005). "Ti panagsubli ti sibubukel nga organismo". Warnakan iti Biosiensia. 30: 31–39.
- ^ Dawkins R. (1982) Ti Naipaatiddog a Penotipo. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- ^ "organismo". Inggles a Diksionario ti Oxford (online nga ed.). 2004.
- ^ "organismo". Maika-21 a Siglo a Diksionario ti Chambers (online nga ed.). 1999.
- ^ Moreira, D.; López-garcía (2009). "Dagiti sangapulo a rason tapno ilaksid dagiti birus manipud iti kpuon ti biag". Dagiti Panagrepaso ti Katutubo. Mikrobiolohia. 7 (4).
- ^ Moreira, D.; López-garcía (2009). "Dagiti sangapulo a rason tapno ilaksid dagiti birus manipud iti puon ti biag". Dagiti Pangrepaso ti Katutubo. Microbiology. 7 (4).
- ^ Moreira, D.; Lopez-Garcia (2009). "Dagiti sangapulo a rason tapno ilaksid dagiti birus manipud iti puon ti biag". Dagiti Panagrepaso ti Katutubo. Mikrobiolohia. 7 (4).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- BBCNews: 27 Septiembre 2000, No ti kella ket saan unay a napuskol Citat: "Ti kaibuksilanna ket adda dagiti kababaan a parsua dagiti pagarian ti mula ken ayup, a kas ti kella ke and amiba, ken mabalin a naduduog ngem ti naipagpagarup"
- SpaceRef.com, Hulio 29, 1997: Dagiti Sientista ket Nakduktalda kadagiti Yelo a Metano nga Igges idiay datar ti Golpo ti Mehiko
- Ti Eberly a Kolehio iti Siensia: Nakduktalan kadagiti Yelo a Metano nga Igges idiay datar ti Golpo ti Mehiko Naiyarkibo 2009-06-01 iti Wayback Machine maala a maipablaak a kababalin ti ladladawan
- SpaceRef.com, Hulio 29, 1997: Dagiti Sientista ket Nakduktalda kadagiti Yelo a Metano nga Igges idiay datar ti Golpo ti Mehiko


text:
Abril 10
Ti Abril 10 ti maika-100 nga aldaw ti tawen (maika-101 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 265 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1868 – George Arliss, Ingles nga aktor (pimmusay 1946)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- BBC: On This Day
- Today in History: April 10 Naiyarkibo 2005-10-28 iti Wayback Machine


text:
Disiembre 22
Ti Disiembre 22 ti maika-356 nga aldaw ti tawen (maika-357 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay siam nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1858 – Giacomo Puccini, Italiano a kompositor (pimmusay 1924)
- 1984 – Jonas Erik Altberg, Sueko a kumakanta, produser ti rekord, ken DJ
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1989 – Samuel Beckett, Irlandes a mannurat (naipasngay 1906)


text:
Departamento ti Caquetá
Ti Departamento ti Caquetá (Panangibalikas nga Espaniol: [kakeˈta]) ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay rehion ti Amazonas, ti Caquetá nabeddengan babaen dagiti departamento ti Cauca ken Huila iti laud, ti departamento ti Meta iti amianan, ti departamento ti Guaviare iti amianan a daya, to departamento ti Vaupés iti daya, dagiti departamento ti Amazonas ken Putumayo iti abagatan a sumaksakop iti dagup a kalawa ti 88,965 km², ti maikatlo a kadakkelan ti daytoy a pagilian. Ti kapitoliona ket ti siudad ti Florencia.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Albania
- Belén de Andaquies
- Cartagena del Chairá
- Curillo
- El Doncello
- El Paujil
- Florencia
- La Montañita
- Milán
- Morelia
- Puerto Rico
- San José de la Fragua
- San Vicente del Caguán
- Solano
- Solita
- Valparaíso
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Caquetá iti Wikimedia Commons
- (iti Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Caquetá Naiyarkibo 2008-05-13 iti Wayback Machine
- (iti Espaniol) Sekretario ti Salun-at Caquetá Naiyarkibo 2003-10-12 iti Wayback Machine
- (iti Espaniol) Portal de información recreativa y cultural de Florencia y el Departamento del Caquetá.
- (iti Espaniol) Sistema de Información Ambiental Territorial de la Amazonia colombiana SIAT-AC


text:
Sapotaceae
Ti Sapotaceae ken dagiti pamilia dagiti agsabsabong a mula a maitagikua iti urnos ti Ericales. Mangiraman ti pamilia iti agarup a 800 a sebbangan dagiti kanayon nga addaan iti bulong a kayo ken dagiti bassit a kayo kadagiti agarup a 65 henero (35-75, depende iti panangipalawag a maipapan iti henero). Ti pannakaiwarwarasda ket pantropikal.
Adu kadagiti sebbangan ket agpataud kadagiti makan a prutas, wenno puraw a tutot a maus-usar a panagugas iti rugit nga organiko ken manual, bayat a dagiti dadduma ket addaan met kadagiti sabali nga usar iti ekomonia. Dagiti sebbangan nga addaan kadagiti makan a prutas ket mairaman ti Manilkara (Sapodilla, sapota), kaimito, ken Pouteria (abiu, canistel, lúcuma, Mamey sapote). Vitellaria paradoxa (shi kadagiti nadumaduma pagsasao iti Laud nga Aprika ken karité iti Pranses; ken iti Ingles a kas shea) ket taudan pay ti nabaknang iti lana a nogal, ti taudan ti makan a shea butter, a nangruna a taudan ti lipido para kadagiti adu a grupo ti etniko ti Aprika ken inus-usar pay iti tradisional ken kadagiti Akinlaud a kosmetiko ken pangngagas. Ti 'milagro a prutas' ti Synsepalum dulcificum ket adda pay iti Sapotaceae.
Dagiti kayo iti henero ti Palaquium (gutta-percha) ket agpataud iti nangruna a latex nga addaan kadagiti nadumaduma nga usar.
Dagiti bukel ti kayo ti Argania spinosa ket agpataud iti makan a lana, a tradisional nga inap-apit idiay Morocco.
Naala ti nagan ti pamilia manipud iti zapote, ti maysa a bernakular a nagan iti Mehikano para iti maysa kadagiti mula (naala met manipud iti Nahuatl ti tzapotl) ken naipatarus iti Latin babaen ni Linnaeus a kas sapota, ti nagan itan a natrato a kas sinonimo ti Manilkara (dati pay nga ammo babaen ti imbalido a nagan nga Achras).
Dagiti henero[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angiosperm Phylogeny Group (2009). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III". Botanical Journal of the Linnean Society. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2017-05-25. Naala idi 2013-07-06.
- ^ "Sapotaceae Juss., nom. cons". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 2003-01-17. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-05-06. Naala idi 2009-04-06.
- ^ The Plant List
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sapotaceae iti Wikimedia Commons


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Isabela
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Isabela, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo, maikapat a distrito, ken dagitoy dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Isabela ken ti nawaya a siudad iti Santiago iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti probinsia ket nairepresenta idi ti maymaysa a lehislatibo a distrito aginggana idi 1972. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion II manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986, daytoy ket nagbutos kadagiti tallo a sapasap a pannakabagi. Idi 1986, daytoy ket naidistrito manen kadagiti uppat a lehislatibo a distrito.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Ilagan
- Dagiti ili: Cabagan, Delfin Albano, Divilacan, Maconacon, Palanan, San Pablo, Santa Maria, Santo Tomas, Tumauini
- Populasion (2015): 390,977
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Aurora, Benito Soliven, Burgos, Gamu, Mallig, Naguilian, Quezon, Quirino, Roxas, San Manuel, San Mariano
- Populasion (2015): 380,090
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Cauayan
- Dagiti ili: Alicia, Angadanan, Cabatuan, Luna, Reina Mercedes, San Guillermo, San Mateo
- Populasion (2015): 414,530
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Santiago1
- Dagiti ili: Cordon, Dinapigue, Echague, Jones, Ramon, San Agustin, San Isidro
- Populasion (2015): 407,969
- ^1 Nawaya a komponente a siudad manipud idi Hulio 4, 1994. Nawaya manipud iti probinsia ken saan nga agbutos para kadagiti opisial ti probinsia babaen ti Republika Tignay Blng. 7720 Naiyarkibo 2016-03-04 iti Wayback Machine. Kaduan alaeng nga agbutos ti Isabela para iti kongresional a representasion.
- ^2 Pimmusay idi Pebrero 26, 2003.
- ^3 Nabutosan a mangkompleto ti saan a nagpaso a termino ti sinarunona, nangrugi iti opisina idi Mayo 19, 2003.
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^1 Inikkat babaen ti Asemblia.
Jernegan, Prescott F. (2009). The Philippine Citizen. BiblioBazaar. p. 80. ISBN 978-1-115-97139-3.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
1953
Ti 1953 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 23 – Antonio Villaraigosa, politiko manipud iti Estados Unidos
PebreroUrnosen
- Pebrero 5 – Freddie Aguilar, Filipino a musikero
MayoUrnosen
- Mayo 21 – Nora Aunor, Filipina nga aktres, kumakanta ken produser
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 3 – Vilma Santos, Filipina nga aktres ken politiko
DisiembreUrnosen
- Disiembre 10 – Ramon N. Guico, Filipino a politiko
PimmusayUrnosen
- Marso 5 – Joseph Stalin, Daulo ti Kappon ti Sobiet (naipasngay 1878)


text:
Maika-30 a paralelo amianan
Ti maika-30 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 30 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket mabirukan iti maysa a pagkatlo iti kaadayo a nagabetan ti ekuador ken ti Amianan nga Ungto ken ballasiwenna ti Aprika, Asia, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Daytoy ti agarup a pagbeddengan iti abagatan dagiti latitud ti kabalio idiay Akin-amianan a Hemisperio, a ti kaibuksilanna ket kaaduan ti kalawa ti daga a mangsagid ti maika-30 a paralelo ket namaga wenno namaga bassit No adda taudan ti angin manipud iti maysa abagi ti danum ti lugar ket mabalinto a daytoy ket subtropikal.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 14 nga oras, 5 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 10 nga or-oras, 13 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1] Iti 21 Hunio, ti kangato ti init ket 83.83 gradgrado ken 36.17 gradgrado iti 21 Disiembre.
Iti daytoy a latitud:
- Ti maysa a grado ti longitud ket = 96.49 km wenno 59.95 mi
- Ti maysa a minuto ti longitud ket = 1.61 km wenno 1.00 mi
- Ti maysa a segundo ti longitud ket = 26.80 m wenno 87.93 ft
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 30° a paralelo amianan ket lumabas iti:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-10-12. Naala idi 2015-02-04.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)


text:
Misamis Occidental
Ti Misamis Occidental ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Amianan a Mindanao. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Oroquieta. Kabeddengna dagiti probinsia ti Zamboanga del Norte ken Zamboanga del Sur iti laud.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Misamis Occidental iti 14 nga ili ken 3 a siudad.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aloran
- Baliangao
- Bonifacio
- Calamba
- Clarin
- Concepcion
- Don Victoriano Chiongbian (Don Mariano Marcos)
- Jimenez
- Lopez Jaena
- Panaon
- Plaridel
- Sapang Dalaga
- Sinacaban
- Tudela
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Galeria[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ Akin-amianan a Mindanao Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Misamis Occidental". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Oras ti Tengnga nga Europa
Ti Oras ti Tengnga nga Europa (Central European Time - CET), inus-usar iti kaaduan a parte ti Kappon ti Europa, ket ti pagalagadan nga oras a 1 nga oras nga umun-una iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Ti timbengan ti oras manipud iti UTC ket mabalin a maisurat a kas +01:00. Ti isu met laeng a pagalagadan nga oras ti UTC+01:00, ket ammo pay a kas ti Oras ti Akintengnga nga Europa (Middle European Time - MET, Aleman: MEZ) ken kadagiti pay sabali a nagan a kas ti Oras ti Berlin, Oras a Pagalagadan ti Romanse, Oras ti Paris wenno Oras ti Roma.[1]
Ti maika-15 a meridiano daya ket ti sentral nga aksis para iti UTC+01:00 iti sistema ti lubong dagiti sona sona ti oras.
Manipud idi 2011 amin a es-estado a kameng ti Kappon ti Europa ket agpalpaliiw iti oras tikalgaw; dagiti agus-usar iti CET iti las-ud ti panaglalamek ket agus-usarda iti Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa (Central European Summer Time - CEST) (wenno: UTC+02:00, oras a panagin-inut ti lawag) iti kalgaw (manipud ti kaudian a Domingo ti Marso aginggana iti maudi a Domingo ti Oktubre).


text:
Mulondo
Ti Mulondo ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mulondo ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Bangon (Bagoaingud)
- Bubonga Guilopa
- Buadi-Abala
- Buadi-Bayawa
- Buadi-Insuba
- Bubong (Bagoaingud)
- Cabasaran,(Buadi-Arorao)
- Cairatan
- Cormatan
- Poblacion (Dado)
- Dalama
- Dansalan
- Dimarao
- Guilopa
- Ilian
- Kitambugun
- Lama/Buadi-Kari (Bagoaingud)
- Lilod (Bagoaingud)
- Lilod Rayabalai
- Lumbaca Ingud
- Lumbac (Lumbac Bubong)
- Madaya
- Pindolonan
- Salipongan
- Sugan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Mulondo | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Papa Calixto II
Ni Nasantuan aPapa Calixto II (wennoCalistus II) (pimmusay 13 Disiembre 1124), naipasngay a kas ni Guy de Burgundy, ti maikapat nga anak a lalaki ni William I, Konde ti Burgundy, ket napili a Papa idi 1 Pebrero 1119 kalpasan ti ipupusay ni Papa Gelasio II.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ John W. O'Malley, Ti pakasaritaan dagiti Papa: Manipud kenni Pedro aginggana iti Agdama , (Rowman & Littlefield Publishers, 2010), 116.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Calixto II iti Wikimedia Commons


text:
Dario Fo
Ni Dario Fo (24 Marso 1926 – 13 Oktubre 2016) ket maysa nga Italiano a satirista, dramaturgo, mangiturturong ti teatro, aktor ken kompositor. Dagiti dramatiko nga obrana nga agikabkabil ti pamay-an a komedia iti taga-ugma nga Italiano a commedia dell'arte, maysa a teatro nga estilo a nalatak kadagiti klase ti agtabtabaho. Agdama tatta nga adda bukodna ken agpatpataray ti teatro a kompania a mairaman ti asawana nga aktres a ni Franca Rame. Nagunggunaan isuna ti 1997 Premio Nobel iti Literatura, a ti komite ket dinaydayaw isuna nga isu ket maysa a mannurat nga "agtultulad kadagiti agangangaw iti Tengnga a Panawen iti kalaing a kasla agibaut ti katurayan ken patibkeren na ti dignidad dagiti oprimado ".[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Premio Nobel iti Literatura 1997". Nobelprize. 7 Oktubre 2010. Naala idi 7 Oktubre 2010.