text:
PANNAKAAMIRIS ti krus sadiay Brgy. Cabittaogan, Santa Catalina, Ilocos Sur a mapapati nga immuntar ni Juan de Salcedo idi sakupenna iti Amianan a Luzon idi 1572 kas simbolo ti pannakaitukit ti Kristianismo wenno Katolisismo.
Dayta ti maysa kadagiti isyu a kangrunaan a natratar kabayatan iti naangay a Kapihan iti Amianan Media Forum a nakiumanan dagiti kameng ti Ilocos Sur Integrated Press ken ni Sangguniang Panlalawigan Member Efren Rafanan, Chairman ti Committee on Living Treasures ken Committee on Agriculture.
Naipakaammo iti media maipapan ti krus ni Salcedo ken ni Mayor Edgar Rapanut kabayatan ti nasapsapa a pannakiuman kenkuana iti Kapihan iti Amianan. Kalpasan dayta a pannakiuman iti Mayor ket dagus a nagtignay ni SPM Rafanan a nagimbestigar maipapan iti krus.
Impeksa ni SPM Rafanan ti panagyamanna iti dayta a nairakurak a mabalin a mangpadur-as ti turismo iti Santa Catalina. Naisingasing kenkuana ken ni SPM Ronnie Rapanut a kas tubo ti Brgy. Cabittaogan, ket makitimpuyogda ken ni Mayor Rapanut ken dagiti lokal nga opisial iti Santa Catalina tapno matakuatan ti kinapudno maipapan ti krus ni Salcedo. Naisingasing ti sientipiko a pannakaamiris ti kayo a krus a nakalupkupanen iti semento tapno matakuatan no kasanon ti kabayagna.
Impasingked ni SPM Rafanan nga irupirna ti gapu ti pannakaimuntar ti krus iti Cabittaogan a mabalin a mangbaliw ti pakasaritaan iti Kailokuan, no sadino ti simmangladan ni Salcedo, kas ti mapaspasamak sadiay Visayas no sadino ti nakaangayan iti umuna a Misa idi simmanglad dagiti Kastila idi 1521 – no sadiay Limasawa wenno Butuan.
Mainaig met ti pakaseknan ti agrikultura, naidanon ken ni SPM Rafanan a kasapulan koma ti pannakaipaulog ti ordinansa a mangipawil ken mangipaay iti dusa kadagiti mannalon no pasuyotan wenno spray-anda dagiti mulada a nateng iti kemikal maysa nga aldaw wenno sakbay nga agapit, purosen wenno tebbaenda. Nakiddaw pay ti pannakaipawil ken pannakadusa ti panagaramat iti power sprayer iti asideg dagiti kabalbalayan.
Nakiddaw ti gakat tapno masaluadan dagiti umili iti pannakasabidong iti kemikal no agsidada kadagiti nateng a maapit a nabiit pay a napasuyotan iti insektisidio wenno pestisidio. Nakiddaw pay ti gakat tapno masaluadan ti salun-at dagiti tattao a maapektaran iti panagaramat kadagiti power sprayer wenno de-makina a pagpasuyot kadagiti asideg dagiti kabalbalayan gapu ti kapigsa ti pressure daytoy a klase ti sprayer.
Naidatag ti paliiw ken ni SPM Rafanan nga adu dagiti mannalon a tapno mapaksiat ken masaluadan dagiti mulada a nateng kadagiti igges ken peste ket masansan ti panagpasuyotda kadagiti insektisidio wenno pestisidio. Nailawlawag nga adda dagiti agpasuyot sakbay nga agapit, agpuros wenno agtebbada kadagiti mulada sakbay nga ilakoda. Naipaganetget nga iti benneg ti pannakasaluad iti salun-at, ket napeggad dagiti sabidong a kimpet iti nateng ket narigat a maikkat uray no buguan wenno iyuper ta simmagepsepen ti kemikal a sabidong.
Nailawlawag met iti panagaramat iti power sprayer dagiti mannalon kadagiti pagmulmulaanda iti nateng nga asideg kadagiti kabalbalayan ket gapu ti kapigsa ti pugso ti de-makina a pagpasuyot ket danonenna dagiti balay ken paraangan a makaapektar iti salun-at dagiti agindeg ken uray mismo ti agis-spray.
Inkari ni SPM Rafanan a mangidatag iti resolusion iti Sangguniang Panlalawigan tapno maisayangkatto ti public hearing sakbay ti pannakaputar ti ordinansa tapno masalakniban ti salun-at dagiti umili kontra kadagiti makasabidong a kemikal ti panagtalon.
Natratar pay iti media forum dagiti pakaseknan dagiti mannalon mainaig ti pannakausar dagiti dakkel a pondo nga aw-awaten dagiti local government units manipud iti Excise Tax ti birhinia a tabako kas sagudayen ti Republic Act No. 7171 tapno mapadur-as ti panagbiag dagiti agmulmula iti tabako.
Photo: Ni SPM Efren Rafanan kabayatan ti panagimbestigar iti krus ni Juan Salcedo sadiay Cabittaogan, Santa Catalina, Ilocos Sur


c: text/html

text:
SAN FERNANDO CITY – Kabassitan iti kaso ti dengue ti Ilocos Sur no maikumpara kadagiti dadduma a probinsia iti Region I, segun iti rekord ti Regional Epidemiology and Surveillance Unit ti Department of Health.
Iti 92 a kaso ti dengue iti intero a Region I manipud Enero daytoy a tawen, kaadduan ti Pangasinan nga addaan iti 40 a kaso; La Union, 33; Ilocos Norte, 17; ken Ilocos Sur, 2.
Segun pay iti nasao nga opisina, basbassit ti bilang dagiti dengue cases ita a tawen no maikumpara idi napan a tawen.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Iti Day 1, Pebrero 13, 2015, naaramid ti Search for Mr. 2015 CI IDOL nga inesponsoran dagiti Host Classes: Class 1965, Class 1975 ken Class 1990. Naaramid pay ti Screening Examination for CI Scholarship Grants.
Day 2, Pebrero 14, 2015, naaramid ti Ex-COMELEC Chairman VICTORINO A. SAVELLANO MEMORIAL RUN a nagpartisiparan dagiti umili ti Cabugao ket tinarayda ti 5-10 Kilometro manipud iti CI Compound (Starting-Finish Line) to Turod-Salomague. Naaramid pay ti Nasantuan a Misa a naidaton kadagiti 12 Deceased Founders, Administrators, Faculty, Parents, Staff and & Students babaen iti panangannong ni Rev. Fr. Felix A. Costales, Celebrant. Naisaganad a naaramid ti Cluster Meeting dagiti Host Classes.
Karabiyan dayta a petsa, naangay ti Parents, Alumni and Students’ Night (PALS). Ditoy a nangipaay ti Mensahe da Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.; Dr. Diocaesar S. Suero, MD, CIAA President; Mrs. Eufemia Viloria-Cirunay; Mrs. Jennifer Lopez Bagaoisan ken ni Dr. Rudy Singson.
Kalpasan dagiti naiballaet nga Intermission Numbers, naipresentar dagiti partisipantes ti Class ’65. ’75 ken ’90; nai-turnover dagiti Banner iti Class ‘66; ’76; ken ‘91 ken napadayawanda babaen iti Certificate of Recognition a naited kadagiti Host Classes: Class 1965, Class 1975 ken ti Class 1990.
Day 3, Pebrero 15, 2015, naaramid ti Parada ti pageskuelaan ti CI iti aglikmut ti Poblasion. Nakipagparada dagiti kameng ti dadduma nga Alumni Groups ken kameng ti Parents Guardian Association ti CI. Naiparada pay dagiti Floats dagiti Kandidata manipud ken ni Her Majesty Queen Angelie 1st agingga ken ni 16th Princess.
Naisaruno ti Field Demonstration dagiti agad-adal iti malem kadayta a petsa kas iti Modern Dance, Ballroom Dance (Cha-cha), Aerobics, Line Dance, Zumba, Parade of Miss CI 2015 & Her Royal Court escorted by CI IDOLS 2015 & CAT OFFICERS ken Mass Demonstration ti All CI Students.
Karabiyanna, naangay ti Coronation Night and Ball. Napadayawan ti 16 a Prinsesa nga inturayan ni Her Majesty Queen ANGELIE 1st ken nagpaay a Coronators kenkuana da RTC Judge Juvencio S. Gascon, Class ’75, Guest Speaker ken ni Mrs. Rosemarie Aquino.
Iti Mensahe ni Judge Gascon, linagipna dagiti tawen a nangmaris dagiti kanito ti panagadalda a Batch 1975 iti Cabugao Institute. Bininsana ti pateg ti panangipaayda a saan laeng koma a pananglaglagip no di pay iti pannakamantener ti CI a pagsanggiran ken pagsakduan ti adal a mangpatan-ok ti kinatao. Kinaritna ti amin a nagturpos/agad-adal ditoy a pageskuelaan a maibinglayan latta koma ti panawen ti panagmaymaysada nga Alumni a mangtagiben ti kinaindaklan ken dayaw a sagsagrapen ti pagadalan kasta metten kadagiti napatanorna nga indibidual a nagballigi iti pinilida a propesion.
Nangipaay met ti Mensahe ni Mayor Ediboy ket kimmablaaw ken nagyaman agsipud ta maapresiar met dagiti patanor ti pagadalan iti napintas a pannakikaysa ti Gobierno Munisipal iti pannakaidur-as ti programa iti tay-ak ti Edukasion iti Munisipalidad.
Nangisaad iti Capa ken ni Reyna ANGELIE 1st ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a kaduana ni Mrs. Marjorie Ubungen.
Dagiti Board of Trustees ti Cabugao Institute ket dagiti sumaganad: Ret. Judge Efren S. Ubungen, Chairman; Members - Mrs. Helen S. Lazo; Miss Maria S. Rondon; Miss Maria Josefa Athena B. Savellano; Mr. Jeremy S. Seguban; Mr. Bendell S. Tan ken ni Mr. Bobby P. Ubungen. # (Web In-Action)


text:
VIGAN CITY – Tallo nga ubbing ti naiyospital itay lawasna gapu iti panagsakitda iti dengue iti baet a karugrugi pay laeng ti kalgaw.
Naammuan a biktima iti sakit a dengue ti maysa nga ubing a babai nga agtawen iti 12 nga agnaed iti Barangay Don Lorenzo Querubin iti Caoayan, Ilocos Sur, maysa a lalaki nga agtawen iti 15 a residente iti Barangay Cabaroan, Sta. Catalina, Ilocos Sur, ken maysa a dua a tawenna a babai manipud iti Barangay San Julian Sur, ditoy siudad.
Uppat nga aldaw a naggurigor ti biktima a lalaki nga agtawen iti 15 ken bimmaba ti blood plateletna isu a pinai-confine ti doktora iti Gabriela Silang General Hospital.
Maysa a kita ti sakit ti dengue a kapaliiwan a kapadesna no matutudo agsipud ta magustuan dagiti lamok a pagitlogan ken pagumokan ti nabasa nga aglawlaw.
Ti panagdaldalus iti aglawlaw ti kasamayan a wagas a pangpaksiat iti dengue, daytoy ti masansan nga ipalpalagip dagiti otoridad iti salun-at.#


text:
CANDON CITY – Adda iti babaen ti drug watch list ti akusado iti attempted murder nga inaresto dagiti polis sadiay Barangay Villarica idi malem ti Oktubre 2.
Nainaganan ti naaresto a ni Francel Tu a.k.a. Panyong, 43, naasawaan, mannalon, ken residente iti nadakamat a lugar.
Naaresto ni Tu babaen ti bileg ti warrant of arrest a pinirmaan ni Judge Anacleto M. Bañez, ti Regional Trial Court Branch 71, Candon City gapu iti kasona nga attempted murder a nai-docket iti babaen ti Criminal Case No. 4043-C.
Karaman iti drug watch list ti Candon police station, rekomendado nga agpiansa ni Tu iti P120,000.00.
Naipan ni Tu iti police station ditoy para iti dokumentasion ken disposision.#


text:
Boise, Idaho
Ti Boise (i/ˈbɔɪsi/) ket isu ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad ti Estado ti Idaho, ken isu pay ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Ada. Daytoy ket mabirukan idiay Karayan Boise idiay akin-abagatan a laud nga Idaho, ti populasion ti Boise ti senso idi 2010 ket 205,671, ti maika-99 a kadakkelan iti pagilian. Ti nakarkulo a populasionna idi 2013 ket 214,237.[3]
Ti metropolitano a lugar ti Siudad ti Boise-Nampa ket mangiraman kadagiti lima a kondado nga addaan iti naitiptipon a populasion iti 616,500, ti kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar idiay Idaho. Daytoy ket aglaon kadagiti tallo a kadakkelan a siudad ti estado; ti Boise, Nampa, ken Meridian. Ti Boise ket isu ti maikatlo a kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar iti rehion ti Amianan a laud a Pasipiko ti Estados Unidos, kalpasan ti Seattle, ken Portland.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "American FactFinder". United States Census Bureau. Naala idi 2014-06-18.
- ^ "Population Estimates".
- ^ Population Estimate, U.S. Census. "City and Town Totals: Vintage 2012".
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Boise, Idaho iti Wikimedia Commons


text:
Wednesday, February 11, 2015
OPERATION TIMBANG PROGRAM 2015 UPDATE
Cabugao, Ilocos Sur – Segun ken ni Mrs. Joenah G. Sevilleja, AT, Municipal Nutrition Action Officer nga agtultuloy latta ti “Operation Timbang Program” kadagiti ubbing iti 33 a barangay ti ili a Cabugao, Ilocos Sur babaen kadagiti Barangay Nutrition Scholars (BNS) a tultulongan dagiti Barangay Health Workers (BHWs) tapno madeterminar iti pagdurdur-asan dagiti programa/aktibidades a maipatpatungpal iti pakaseknan ti pannakataraon, pannakataming ti salun-at ken panangsursuro kadagiti nagannak a mangtaripato iti pamiliada para iti panangpakanda iti nasustansia ken napintas a panangasikaso ti salun-atda iti inaldaw babaen iti panangbasada ti “Ang Inyong Nutri-Guide” a libro nga inted ti Department of Health (DOH) ken ti Philippine National Nutrition Council.
Innayon ni Mrs. Sevilleja nga itantandudoda met iti napintas a koordinasion kadagiti Opisiales ti Barangay tapno mapasayaatda ti trabahoda iti uneg ti barangay ken Purok.
Insupusop ni Mrs. Sevilleja nga isuda nga adda iti Secretariat ti Municipal Nutrition Committee ket napintas ti koordinasion ken pannakikammayetda kadagiti pannakabagi ti MSWDO, RHU, DepED ken ti LGU-Cabugao iti agtultuloy a pannakaipatungpal ti programa iti Nutrition Sector iti Munisipalidad. # (Web In-Action)
Innayon ni Mrs. Sevilleja nga itantandudoda met iti napintas a koordinasion kadagiti Opisiales ti Barangay tapno mapasayaatda ti trabahoda iti uneg ti barangay ken Purok.
Insupusop ni Mrs. Sevilleja nga isuda nga adda iti Secretariat ti Municipal Nutrition Committee ket napintas ti koordinasion ken pannakikammayetda kadagiti pannakabagi ti MSWDO, RHU, DepED ken ti LGU-Cabugao iti agtultuloy a pannakaipatungpal ti programa iti Nutrition Sector iti Munisipalidad. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 12:11 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, June 13, 2017
PHILIPPINE INDEPENDENCE DAY, NAKIPAGSELEBRAR TI LGU-CABUGAO
Cabugao, Ilocos Sur – Nakikaysa ti LGU-Cabugao iti liderato ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti pannakaselebrar ti 119th Philippine Independence Day iti intero a pagilian idi aldaw ti Hunio 12, 2017 babaen iti Tema: “Kalayaan 2017: Pagbabagong Sama-sama Nating Balikatin”.
Babaen iti Office Order No. 2017- 04 ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang, naaramid ti Mangrove Clearing and Coastal Clean Up idiay Barangay Sabang, Cabugao, Ilocos Sur a nagpartisiparan dagiti Empleado iti nadumaduma a Departamento ti LGU-Cabugao ken dagiti Ahensia nga adda iti salinong itoy a kas iti BFP-Cabugao.
Daytoy nga aktibidad ket naaramid a pakipagselebrar ti Munisipio iti maika-119 a Tawen ti panagwaywayas ti pagilian a Pilipinas. #
Babaen iti Office Order No. 2017- 04 ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang, naaramid ti Mangrove Clearing and Coastal Clean Up idiay Barangay Sabang, Cabugao, Ilocos Sur a nagpartisiparan dagiti Empleado iti nadumaduma a Departamento ti LGU-Cabugao ken dagiti Ahensia nga adda iti salinong itoy a kas iti BFP-Cabugao.
Daytoy nga aktibidad ket naaramid a pakipagselebrar ti Munisipio iti maika-119 a Tawen ti panagwaywayas ti pagilian a Pilipinas. #
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:26 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
OCLC
Ti Online Computer Library Center, Inc. (OCLC) (Ilokano: Sentro ti Online a Biblioteka ti Kompiuter) ket isu ti "ti di ag-ganganansia, pakaikamengan, a serbisio ti biblioteka ti kompiuter ken panagsukimat a gunglo nga akinrebbeng iti publiko a panggepen iti panagpasayaat ti panagserrek ken panagala kadagiti pakaammo iti lubong ket ti panagpalaka ti bayad ti pakaammo".[1] Daytoy ket nabangon idi 1967 a kas ti Ohio College Library Center, OCLC ken dagiti kamengna a biblioteka ket nagtitinnulonganda a pitaud ken tinartaripato ti WorldCat, ti kadakkelan a online a katologo a maserrekan ti publiko (OPAC) iti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Maipanggep ti OCLC". OCLC. Naala idi Marso 18, 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Beall, Jeffrey (Abril 19, 2010). "WorldCat Local's Rise and Fall". Metadata (blog). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-01-31.
- Coyle, Karen (Disiembre 22, 2011). "National Library of Sweden and OCLC fail to agree". Coyle's InFormation.
- Spalding, Tim (Pebrero 23, 2009). "Research libraries clobber OCLC Policy". Thingology Blog. Library Thing.


text:
Elpidio Quirino
Ni Elpidio Quirino (Nobiembre 16, 1890—Pebrero 29, 1956) ti maika-6 a Presidente ti Filipinas. Nangrugi nga agserbi idi Abril 17, 1948 agingga idi Disiembre 30, 1953.
Maysa a Romano Katoliko, isu ti umuna nga Ilokano a presidente ti Filipinas.
Kabibiag[urnosen | urnosen ti taudan]
Nayanak ni Quirino idiay Vigan, Ilocos Sur kada Mariano Quirino ti Ilocos Sur ken Gregoria Rivera iti Agoo, La Union. Dimmakkel idiay La Union ken Ilocos Sur sakbay a nagpa-Manila ket nagbasa idiay Unibersidad iti Filipinas. Nagturpos iti kinaabogado idi 1915 ket nagtrabaho kas abogado agingga a naapointaran kas miembro ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas, manipud idi 1919 agingga 1925, sa kas senador idi 1925 aginggana 1931. Kalpasanna, nagpaay a kas sekretario iti busbos ken sekretario iti lungnguop iti gobierno a Mankumonidad.
Idi 1934, maysa a miembro ni Quirino iti delegasion a napan idiay Washington, D.C., nga indauluan ni Manuel Quezon, a nangipasa iti Tulag a Tydings-McDuffie iti Kongreso ti Estados Unidos. Daytoy a paglintegan ti nangisaad iti aldaw ti panagwaywayas iti Filipinas no dumteng ti 1945. Nagbalin nga opisial daytoy nga aldaw idi Hulio 4, 1946.
Idi sinakup dagiti Hapon ti Filipinas idi Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nagbalin a daulo dagiti guerilla ni Quirino ket natiliw ken naibalud. Pinapatay dagiti Hapon ti asawana a ni Alicia Syquia ken tallo kadagiti lima nga annakna.
Kalpasan ti gubat, intuloyna ti nagserbi iti gobierno idiay Senado. Idi 1946, napili a kas umuna a bise presidente ti nawaya a Republika ti Filipinas. Ni Manuel Roxas ti pangulo.
Kinapresidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Nagsapata a kas pangulo ni Quirino idi Abril 17, 1948, dua nga aldaw kalpasan iti pannakatay ni Manuel Roxas. Nabutosan a presidente iti sumaruno a tawen kas kandidato ti Partido Liberal.
Inabak ni Ramon Magsaysay idi eleksion idi 1953.
Kalpasan iti kinapresidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Naatake isuna iti puso ket pimmusay idi Pebrero 29, 1956.


text:
Kumuldit ti waragawag itay nabiit ni Presidente Benigno Simeon Aquino III nga inton umay a tawen posible nga agbalin ti pagilian nga exporter ti bagas. Maysa nga obdiektibo nga ingpen a rumbeng la unay a magun-od. Maysa a positibo nga ingpen tapno maragpat ti pannakawayawaya iti nakaitublakan a kinarigat. Ken kangrunaanna amin itoy, pannakaited manen ti importansia iti agrikultura.
Ti pagilian ket maysa nga agrikultural. Nagadun a programa ti gobierno a katukad ti FSPP kadagiti naglabas nga administrasion. Adda latta tumaud a programa a katukadna kada administrasion. Ngem saan latta a nalapdan ti panagkurang ti bagas iti napalabas a tallo a dekada.
Idi dekada ’90, nagsagaba ti pagilian iti nakaro a tikag. Iti sumaruno a dekada, ti pundo dagiti programa ti agrikultura ket ‘tinikag’ dagiti nalaing a mangballaibo kadagiti mannalon – ti nailatang a pundo para iti abono ket ‘naiyabono’ kadagiti saan a pulos mapitpitakan a dakulap ken dapan. Nagangayanna, lalo pay a timmarnaw ti maris ti band aid solution. Immadu ti importasion ti bagas ta ad-adda a napaboran dagiti manangallilaw.
Idi dekada ’80, aglaklako pay laeng ti pagilian iti bagas iti internasional a merkado. Abunaw ti suplay ta saan a nabaybay-an dagiti mannalon. Ngem idi 1985, nagimporten ti pagilian iti 538,000 a tonelada ti bagas.
Adda ditoy pagilian ti International Rice Research Institute a mangad-adal no kasano a paaduen ti apit. Adda ditoy dagiti nadumaduma a dadakkel nga agri-business farm a mangpaadu ti maapit a pagay, nateng ken prutas. Saan a pagduaduaan ti ekspertismo dagitoy isu nga adu a ganggannaet ti immay nagadal iti agrikultura ditoy pagilian. Kinapudnona, ti Filipinas ti maikawalo a pagilian nga agpataud iti bagas. Ngem iti laksid itoy, isu met ti numero uno nga ag-import iti bagas sipud pay idi 2010.
Posible a matun-oyan ti supisiente a taraon no la ket mabantayan a nalaing dagiti kurimed a panunot nga awan sabali a gagemda no di ti bukodda a pagimbagan. Iti kallabes, saan nga inikkan dagiti nakatugaw iti importansia ti sapasap no di ket inikkanda iti waya nga agdakiwas dagiti sumagmamano a persona a nagpabungkong kadagiti bulsada.
Nupay adda dagiti programa a mangpukaw iti kinakurang ti bagas, nasken nga agtignay dagiti mannalon a mangsalaknib iti agrikultura. Nasken a makitinnulong kadagiti programa a mangpaadu iti apit kabayatan ti panagmata-panagsiputna kadagiti kunniber a mapaspasamak. Nasken nga agbalin a bihilante. Rumbeng laeng a mapasubli ti sigud a takder ti agrikultura. Rumbeng laeng nga agtinnulong dagiti mannalon ken ti gobierno.#


text:
Pulilan, Bulacan
Ti Pulilan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pulilan ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Balatong A
- Balatong B
- Cutcot
- Dampol I
- Dampol II-A
- Dampol II-B
- Dulong Malabon
- Inaon
- Longos
- Lumbac
- Paltao
- Penabatan
- Poblacion
- Santa Peregrina
- Santo Cristo
- Taal
- Tabon
- Tibag
- Tinejero
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Nasugatan ti maysa a tanod idi sinapgid ti trak ti motorsiklona iti kalsada nasional a sakup ti Barangay Bigbiga ditoy nga ili itay lawasna.
Nadunor ni Lolito Abad, chief tanod iti Poblacion Sur ditoy nga ili gapu iti pannakaikras ti XRM a motorsiklona kalpasan a sinapgid ti 18-wheeler truck a minaneho ni Jose Basilan, Jr., residente iti Tandang Sora, Quezon City.
Iti panagimbestiga ti polis, agpada dagiti dua a lugan nga agpaamianan ket agoberteyk koma ti trak ngem nasapgidna ti motorsiklo a nakaigapuan ti pannakaikras daytoy.#


text:
VIGAN CITY – Walon ti bilang dagiti natay gapu iti dengue ken immabuten iti 126 ti kaso daytoy a sakit iti Ilocos Sur, segun iti maysa a health official iti probinsia.
Kinuna ni Rogelio Varilla, provincial malaria/dengue operation officer ti PHTO iti Ilocos Sur, a no maikumpara idi napalabas a tawen, basbassit ti bilang dagiti kaso ti dengue ita a tawen ngem nalabsannan ti bilang ti natay idi napan a tawen.
Idi 2009, immabut iti 288 ti kaso ti dengue ngem 7 laeng ti natay, segun ken ni Varilla bayat ti pannakiuman kenkuana ti DZTP itay nabiit.
Iti report ni Varilla, ti Sinait, Ilocos Sur ti kaadduan iti kaso ti dengue ta immabuten iti 25 dagiti nagsakit ngem maysa pay laeng ti natay idinto a tallon ti naireport a natay ken addan 15 a kaso iti Santa Maria, Ilocos Sur.
Iti Bantay, maysa ti natay idinto a 7 ti kaso ti dengue; Vigan City, 1 ti natay ken 4 ti kaso; Cabugao, 1 natay, 4 kaso ken Tagudin, Ilocos Sur, 1 natay ken 3 a kaso ti nagsakit iti dengue.
Addan 16 a kaso ti dengue iti Sta. Cruz; Candon, 15 a kaso; ken sag-8 a kaso iti Burgos, Galimuyod, ken Narvacan.
Kinuna ni Varilla nga agtawen manipud 4 agingga 24 dagiti natay ket kaadduanna dagiti ubing.
Kabayatanna, indagadag ni dati a Bokal Dr. Gerry Lahoz ti panagtitinnulong iti amin a sangkailian tapno mapababa ti bilang ti mortalidad ti dengue.
Inyunay-unay ni Lahoz ti pannakasuporta ti programa ti national voluntary blood service system tapno adda madadaan a pagtaudan ti dara no kasapulan ti maysa nga agsakit iti dengue.
Dinakamat ni Lahoz ti napalabas nga adda dagiti nagpatulong iti kapitolio nga agkasapulan iti dara ngem awan ti maited kadakuada agsipud ta awan ti madadaan a paggalaan iti dara.
Kinuna ti dati a bokal a nupay adda maited a kuarta ngem saan a makatulong daytoy agsipud ta saan met a “maisalin ti kuarta (a dara)…”
“Ti importante, ti pannakasuporta ti programa…” kinuna ni Lahoz idinto nga indagadagna ti pannakaisayangkat iti provincewide a blood typing agsipud “ta no ammo ti blood type ti maysa a pasiente a maitaray (iti ospital) ken no adda bukod a pool dagiti barangay wenno municipal officials iti pagtaudan iti dara, ket apaman nga imbaga ti doktor a kasapulan ti platelet concentrate, addada a sisasagana a paggalaan iti kasapulan a dara ti pasiente.”
Kinuna ni Lahoz nga addan makina iti Gabriela Silang General Hospital ken Philippine National Red Cross, Ilocos Sur a mangproseso iti platelet concentrate ngem kasapulan ti raw materials wenno manipud kadagiti donors.
“Kasapulantayo ti data base maipanggep iti blood type iti maysan maysa a barangay,” kinuna ni Lahoz.#


text:
Nawaya a sopwer
Ti nawaya a sopwer (Ingles: free software) ket ti wayawaya wenno kinawaya ti maysa nga agar-aramat wenno agus-usar a pagtarayen, kopiaen, iwaras, adalen, baliwan, ken papintasen ti sopwer.
Dakdakamaten ti nawaya a sopwer ti uppat a langa ti wayawaya para kadagiti agar-aramat iti sopwer
- Ti wayawaya a pagtarayen wenno pagandaren ti programa, para iti aniaman a gapu (wayawaya 0)
- Ti wayawaya nga adalen wenno sukisoken no ania dagiti maaramidan ti programa, ket usaren daytoy iti ania man a pakasapulan (wayawaya 1). Masapul ditoy ti kaadda ti pannakastrek iti taudan a kodigo.
- Ti wayawaya a maiwaras manen dagiti kopia tapno makatulong kadagiti kakadua (wayawaya 2).
- Ti wayawaya a pasayaaten ken papintasen pay ti programa, ken ited iti publiko dagiti naaramid a panangpasayaat tapno agnaar ti sibubukel a komunidad (wayawaya 3). taudan a kodigo.
Dagiti mabigbig a pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
- GNU, GNU Emacs, GNU C Library
- Operating systems: GNU/Linux, FreeBSD, OpenBSD
- Kernels: Linux, HURD
- Pagbasabasa ti web: Mozilla Firefox
- OpenOffice.org
- Databases: MySQL, PostgresSQL
- Apache
- GNOME, KDE
- Programming language compilers/interpreters: GNU Compiler Collection, PHP, Perl, Python
- MediaWiki (ti sopwer ti Wikipedia)


text:
Enero 6
Ti Enero 6 ti maikanem nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 359 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (360 kadagiti bisiesto a tawen).
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1913 – Loretta Young, Amerikana nga aktres (pimmusay 2000)
- 1924 – Kim Dae-Jung, maika-15 a Presidente ti Abagatan a Korea (pimmusay 2009)
- 1955 – Rowan Atkinson, komediante, aktor ken mannurat manipud idiay Inglaterra
- 1982 – Eddie Redmayne, Ingles nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1919 – Theodore Roosevelt, maika-26 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1858)


text:
CANDON CITY – Dandanin makumpleto a mabangon dagiti pagtaengan para kadagiti marigrigat ditoy a siudad, segun iti kura paroko ditoy.
Impakaammo ni Msgr. Vicente Avila kalpasan ti misa iti San Juan de Sahagun Parish Church a nalpasen a nabangon ti 23 a balay ket naiteden kadagiti benepisario a marigrigat a residente ditoy siudad.
“Pito laengen ket makompletonton ti libre a pabalay,” kinuna ni Avila.
Kas sagudayen iti katulagan, mabangon ti 30 a balay iti lote a kukua ti Nueva Segovia babaen ti panagtitinnulong ti gobierno ti Candon City, ti Gawad Kalinga, ken ti Japan Tobacco International.
Ti JTI ti nangpundo iti libre a pabalay a maipaay kadagiti marigrigat a residente ditoy siudad.#


text:
“Saankami a waeng a mamati lattan iti kinaulbodmo!” kinuna ni Elias. Impusotna ti bagina iti tugaw. Binakalna iti kusilap ti mayor a mangpunpunas iti dara iti bibigna.
“Malvar, ania ti mapaspasamak dita? Ania daydiay nangegmi a nagasug?” nagdadaraddan dagiti saludsod ni Baluigas.
“Awan, Mr. Baluigas. Adda laeng nakigtot a bao a simmuksok iti pantalon ni Mayor de la Cuesta.”
“Nagkarikayo, Malvar, nga awan ti pakaan-annuan dagiti pasahero.”
“Agtalekka iti karimi, Mr. Baluigas. Saankami a kas kadagiti sabali a tao a kinaulbod ti agasut iti bibigda, kas ken ni Mayor de la Cuesta.”
“Dikayo koma agaramid iti ad-adda a pakairarebanyo. Agpayso man dagiti akusasionyo maikontra ken ni de la Cuesta ngem kas maibatay iti linteg, inosente agingga a saan a mapudasdasan iti korte a nakabasol.”
“Nakunam nga awanen ti maaramidanmi a mangilidding ken ni dela Cuesta gapu iti pannakaipakni dagiti saksi iti pannakapapatay daydi John de la Cruz, ngem nagbiddutka, Mr. Baluigas,” nagtupa ti sangi ni Elias. “Adda iti imami ti pannakabalin a manggun-od iti pudpudno a hustisia!”
“Kasano?”
“Babaen ti buli, Mr. Baluigas! Siguraduek kenka a mapasamak ti pagsasao a no ania ti imulam, isu ti apitem. Nagmula ni de la Cuesta iti kinadamsak, apitenna met ti kinadamsak!”
“Ad-adda laeng a dumagsen dagiti basolyo, Malvar no dayta ti aramidem!”
Indisso ni Elias ti auditibo. Immasideg ni Abel.
“Ania itan ti aramidenta?” inamad ni Abel. Dakkel ti pannakauppapayna iti pannakaipakni dagiti dua a saksi a namnamana a mangsirot iti tengnged ni Mayor Fernando de la Cuesta.
Nagwingiwing ni Elias. Umanges-anges a nangtaldiap iti oras ti pungupunguanna. Alas dosen. Isu met la nga agkirausen ti tianna. Nagkape laeng itay bigat sakbay a pimmanaw iti balayda.
Binilinna ti stewardess a mangisagana iti uray ania nga ipauneg dagiti pasahero.
“Maysa laeng a tao ti diyo ikkan iti pangaldawna, ni Mayor de la Cuesta,” nakuna ni Abel.
“Ibagbagayo a dakayo ti taklin dagiti marabrabngis ti kalinteganda. Maysa a panangrabngis iti kalintegak ti panangipaidamyo kaniak a mangaldaw,” nagtimek ni Mayor de la Cuesta.
“Pakanendaka, apay ket a saanen? Masapul laeng a mangegmi ti panagpakpakaasim,” kinuna ni Abel. “Ngem imposible a maitured ti maysa a kas kenka a natangig nga agturay ti agpakaasi iti nababa a tao a kas kadakami.”
“Diyo namnamaen nga agpakaasiak kadakayo,” nagngirsi ti mayor.
“Makaammoka,” kinuna ni Abel. “Ngem anusam ti mabisinan iti umuna a gundaway.”
Kinita ni Elias iti pungupunguanna. Naglabesen ti ultimatum nga intudingna a pannakaipalubos ti interbioda iti radio.
Timmakder ni Elias sana pinidut ti auditibo. Kinontakna ni Col. Obispo.
“Naglabesen ti oras a panangalam iti pammalubos a maipatangatang ti interbiomi iti radio, Colonel,” nakunana. “Kayatko a maammuan ti resultana.”
“Negatibo, Malvar.”
“Diyo suoten ti pasensiami, Colonel!”
“Nalawag ti pagtaktakderan dagiti turayenmi. No interview on the air.”
“Ultimatum daytoyen, Colonel. Ikkandaka iti sabali pay a treinte minutos. No saan, tunggal kinse minutos a madaraan-ti andamio!”
Naglitek ti auditibo a di pay nalpas ti panagsao ni Elias. Namesmesan ni Elias ti auditibo ket dina napupuotan ti panagbassawangna.
Immasideg ni Abel ken ni Elias.
“Kasaritata ni Baluigas ta idanonna ken ni gobernador ti demandata a makainterbio ti media,” nakunana.
“Nasayaat dayta a napanunotmo,” insungbat ni Elias.
Pinidutna ti auditibo. Imbilinna ti panangkontak ni Col. Obispo ken ni Baluigas iti ospital.
Sumagmamano a minuto, naguni ti transmitter.
“Rimmuaren ni Baluigas iti ospital. Madama ti panangkontakmi iti pagiwarnak a pagpapaayanna,” kinuna ni Col. Obispo.
“No komuntak, ibagayo a kayatmi a kapatang ti gobernador, Colonel.”
“Namnamaenyo nga idanonmi ti kiddawyo.”
Indisso ni Elias ti auditibo. Agiruaren dagiti stewardess iti pangaldaw.
“Iyunayo dagiti ubbing ken babbai,” kinuna ni Abel.
Nagwanengweng ti transmitter. Ni Baluigas ti umaw-awag.
“Kayatdak kano a kapatang,” kinuna ni Baluigas. “Ania kadi?”
“Kayatmi a kapatang ni Gov. Angelo Sison. Kayatmi a mangbukel iti task force a mangimbestiga ken ni Mayor de la Cuesta.”
“Madama ti mitingda nga opisial ti Liga dagiti Gobernador iti Manila. Ngem padasek a kasarita ni gobernador.”
Madamdama, naguni manen ti transmitter. Ni Baluigas.
“Nakasaritak ti Presidente, Malvar,” kinunana. “Maymaysa ti pagtaktakderanna. Wayawayaanyo pay dagiti pasahero sakbay a makitulag kadakayo!”
(Maigibusto)


text:
Mapukpukaw ti POSADA ken NIÑO
JESUS VISITACION a tradision ti Kailokuan ken kas paset ti
selebrasion ti paskua. Napateg dagitoy a tradision ta degdeganna ti
pammati nga agayat ken agserbi.
Mapukpukaw ti termino nga
inaramatko. Kayatna a sawen, adda pay laeng posibilidad a sibibiag
dagitoy kadagiti lugar a saanko a naadakan wenno saanko a kabisado ti
kustumbreda iti panangselebrarda iti Paskua. Nalabit nga adda,
nalabit nga awanen.
Mapukpukaw. Posible a naisardeng
wenno insardengen. Naginanan. Naturog. Posible nga awan ti mangannong
wenno mangaramid kadagitoy. Posible pay ti kinaawan ti interes dagiti
maseknan a mangipatungpal wenno mangannong kadagitoy. No adda
makunkuna nga interes, saan a masasaan nga adda latta tumaud a
mangannong ken mangipatungpal kadagitoy. Dayta interes ti manginaw
ken mangipasngay kadagiti mangannong. Matay ti maysa a banag wenno
selebrasion iti kinaawan ti interes dagiti maseknan. Isu nga adda
dagiti aginana a tradision.
Posible met a
ginaburanen dagitoy a tradision iti komersialisasion iti
panangselebrar ti Paskua. Nadangkok la unay ti komersialisasion iti
Paskua. Pukawenna ti anag wenno kaipapanan dagiti napapateg nga
ispiritual a bambanag. Pinagbalinna a materialistiko ti tao a
nangin-inut a nangpukaw kadagitoy a napapateg a tradision ti Paskua.
Posible met daytoy.
Maysa pay a nakagapu iti
panagpukaw dagitoy a tradision ti gubat. Ta ania a rason? Nalabit a
natay iti gubat dagiti kangrunaan a mangipatpatungpal wenno
kangrunaan nga impormante kadagitoy a tradision ket napukaw dagiti
sources wenno taudan ti impormasion no kasano nga ipatungpal ken
aramiden dagitoy dua a tradision.
Kas iti nasukisoktayo,
maar-aramid, kapades iti panangaramid ni Ilokano iti Posada ken Niño
Jesus Visitacion idi sakbay ti Maikadua a Gubat Sangalubongan.
Iti panangbatokko iti dan-aw ti
lagip ti napalabas, ubbaw ti maiyaonko a nasaksiak dagitoy. Awan a
talaga ti malagipko.Naipasngay datao iti nasurok a maysa a dekada
kalpasan dayta a gubat isu a maibilangak kadagiti napukawan.
Nupay kasta, iti
kinamanagbasabasatayo ken iti panagsuksukisoktayo kadagiti posible a
suraten, nasagangtayo dagitoy POSADA ken NIÑO JESUS
VISITACION.
Ti Niño Jesus Visitacion.
Tradision nga insangpet dagiti
Kastila. Dagiti Kastila a nangiyeg iti Kristianismo ditoy pagilian.
Isuda ngarud iti timmawidan wenno nangallatiwan kadagitoy a
tradision.
Ti Niño Jesus Visitacion
ket panangipasiar iti estatua ni ubing a Jesus (Niño Jesus)
kadagiti kabalbalayan. Adda pay kakuyogna a banda-musiko.
Kas iti insurat
da Reynaldo Alejandro ken Maria Chorengel iti libroda a Pasko:
The Philippine Christmas
ken impablaak ti National Bookstore, Inc. and Anvil Publishing, Inc.,
1998, direkta nga intudoda a tradision ni Ilokano daytoy wenno dagiti
probinsia iti Amianan a Luzon.
Idi ubbingkami, wen, adda maysa a
lakay a mangipaspasiar iti estatua ni Niño Jesus. Naisem ken
naparagsit a lakay. No kasta a sumungaden daytoy a lakay,
agiinnunakamin a mapan umagep iti estatua ni Niño Jesus.
Bendisionannakamin ti lakay nga umis-isem wenno saan, iggamanna ti
tuktok ti tunggal maysa nga agkatkatawa. Santo pumanaw a siraragsak.
Kasta laeng.
(Adda tuloyna)


text:
Is-isla Andaman
Ti Is-isla Andaman (அந்தமான் தீவுகள் ) ket mangporma ti maysa a purpuro idiay Luek ti Bengal itipagbaetan ti India, iti laud, ken Myanmar, iti amianan ken daya. Kaaduan ket dagiti parte ti Teritorio ti Kappon ti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti India, bayat nga adda bassit a bilang idiay amianan ti purpuro, mairaman ti Is-isla Coco a tagikua ti Myanmar.
Ti Is-isla Andaman ket pagtaengan dagiti tattao a Sentineles, nga awanan iti kontak iti ania man a sabali a tattao.[1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Andaman & Nicobar Administration". and.nic.in.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Andaman Island". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Pakasaritaan ken Kultura. Tarabay ti destinasion ti Is-isla Andaman
- India Home Department. The Andaman Islands: with notes on Barren Island. C.B. Lewis, Baptist Mission Press, 1859 read online or download
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Is-isla Andaman iti Wikimedia Commons
- Opisial a website ti Andaman ken Nicobar
- Distrito ti Andaman (opisial a sitio)


text:
Biernes
Ti Biernes ket isu ti maikalima nga aldaw iti lawas idiay Filipinas ken kadagiti kaadduan nga pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikainnem nga aldaw iti kalendario a Hudeo-Kristiano, naibaet iti Huebes ken Sabado, kadagiti pagilian a Domingo ti umuna nga aldaw iti lawasda.
Ramut iti naganna[urnosen | urnosen ti taudan]
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Latin: Dies Veneris wenno "Aldaw iti Venus". Gapu ti pagsasao nga Espaniol (Viernes) ket maysa kadagiti annak a pagsasao iti Latino, kas ti Italiano (Venerdi), Pranses (Vendredi) ken Rumaniano (Vineri), natawidna iti daytoy a sao. Idi sinakup ti Espania ti Filipinas, inampon dagiti Ilokano ti kalendario dagiti Kristiano a Kastila.


text:
NAGSARIMADENG ni Abel iti sakaanan ti andamio. Immanges iti nauneg ket tinangadna ti eroplano. Iti tangkarang ti nakuyem a bigat, kasla higante nga agila ti sasakayan a sisasagana a mangseppeg kenkuana.
Immaplaw ti pul-oy-bigat iti rupana. Nasapa pay ngem nabaran ti lawag nga agtaud iti katangtangkayag nga init. Kas nabasbasana kadagiti pagiwarnak ken magasin, bumarbaran ti lubong gapu iti adu unayen a konsentrasion dagiti greenhouse gases iti tangatang. Ngem iti panirigan ni Abel, bumarbara ti lubong gapu iti panagabuso ti tao iti nakaparsuaan. Kenkuana, dagiti layus, tikag, bagyo ken dadduma pay a kalamidad ket pammales ti nakaparsuaan iti panagabuso ti tao.
Tinangadna manen dagiti nagdadakkel a letra a naimarka iti sikigan ti eroplano: Bigaa Air Lines. Biahe Bigaa-Manila. Nangrugi ti biahe ti BAL idi kanikatlo a tawen. Adu dagiti pasahero nga agrubbuat ken sumangpet iti siudad agsipud ta nagbalinen ti Bigaa City a nalatak a pagbakasionan ken pagpallailangan. Nalataken ti siudad a tourist destination gapu kadagiti daan a pagtaengan ditoy a naipatakder pay idi tiempo dagiti Kastila.
Daytoy ti gapuna a napili da Abel ti BAL a pangirubbuatan iti mensaheda, mensahe a sigurado a mangegan ti sibubukel a pagilian ken uray iti ballasiw-taaw. Ita a bigat, maisayangkat ti maysa a hijack a sigurado a denggen dagiti amin a tao a managayat iti kappia!
Nataldiapan ti suli ti matana ni Andro, ti teknisian a kameng ti gungloda a “Triangulo” iti boksit ti eroplano. Ni Andro ti para sukimat iti makina ti eroplano sakbay nga agluas.
Nupay di kumitkita ni Andro kenkuana, nasiputanna ti panangingato ni Andro iti tanganna. Senias dayta iti nagbaetanda a natungpalen daytoy ti naipakumit a pagrebbenganna – ti pannakaipuslit ti paltog ken granada iti lavatory ti eroplano.
Apagapaman a nagtung-ed ni Abel kas sungbatna. Awan ngaruden ti problema mainaig iti armasda a mangtengngel iti eroplano.
Kasla dimmagsen ti bitbitna nga attache case idi umuli iti andamio. Aleng-aleng ti sungbatna iti kablaaw ti nalapsat nga stewardess. Nagmattider iti ruangan ket inwarasna ti panagkitana. Aganay a limapulo dagiti pasahero.
Dina naaluadan ti yaalsem ti rupana idi mailasinna ni Fernando de la Cuesta, ti agdama a mayor ti Bantaoay, a makipatpatang ken ni Padre Bernhart, ti obispo ti Buguias. Sigud a nadagsen ti rikna ni Abel ken ni Mayor de la Cuesta sipud idi rinames ti anakna ken dua a badigard daytoy ti inana a ni Luzviminda., liman a tawen ti napalabas. Naabsuelto dagitoy iti kasoda gapu iti pannakapapatay dagiti dua a testigo iti pannakaitalaw ti inana.
Aggawid idin ti inana iti maysa a parbangon a panaggapuna iti Manila a simmarungkar kenkuana. Agtawen idi ni Abel iti disisais, adda iti umuna a tukad ti kolehio.
Iti nagsulian ti kalsada Jose Rizal ken Quezon Avenue a medio panipngeten, kellaat a nagsardeng ti maysa a kotse iti abay ti magmagna nga inana. Dimsaag ti dua a lalaki, ginammatanda ti inana sada inalud-od nga inserrek iti kotse. Bimmanesbes ti kotse nga immadayo.
Maysa nga aglaklako iti balut ti nakasaksi iti napasamak. Imbaga daytoy a nalasinna ti anak ti mayor a nagmaneho iti kotse ken natandaananna ti maudi a tallo a numero ti plaka ti kotse.
Sabali pay a saksi, maysa a mannalon nga agbambantay iti pugonna ti nakakita iti maysa a puraw a kotse a simrek iti lipit a nagturong iti maysa a bahay-kubo iti tengnga ti kataltalonan. Tallo a tattao ti pattapattana a rimmuar iti kotse a nangulod iti agik-ikkis a babai sada inserrek iti bahay-kubo.
Nadagsen dagiti testimonia dagiti testigo. Ngem anian ta sakbay ti pannakausig ti kaso maikontra iti anak ti mayor, nagpukaw ti aglaklako iti balut ket nakita laengen ti bangkayna a natatek iti bala iti asideg ti rangtay a mapan iti Nagsangalan.
Imbabawi ti mannalon ti testimoniana. Kalpasanna, nagpukawen a kasla asuk. Ammo lattan ni Abel a nabutbuteng daytoy.
Immanges iti nauneg ni Abel. Manen, dimmagsen ti barukongna, kas iti idadagsenna idi naammuanna ti napasamak iti inana.
Nagtung-ed ni Abel idi agsabat ti matada ken ni Elias. Nakatugaw ni Elias iti maikatlo a row iti sango. Ni Elias ti kaduana a manghaydiak iti eroplano. Para kenkuana ti granada a naipuslit iti eroplano.
Impusotna ti bagina iti balay ti nalukmeg a negosiante. Pinalabsanna a binasa ti paulo ti damag a basbasaen ti kaabayna: 5 ti natay iti demonstrasion! Nagkitem ti sangina. Dandani inaldaw a dayta ti yik-ikkis dagiti pagiwarnak. Kaanonto ti idadateng ti panagbalbaliw? nakunana iti nakemna.
Sinaklot ni Abel ti maletin. Imbakalna ti panagkitana iti labes ti sarming a tawa. Aggaarimutong dagiti ulep iti labes dagiti pasdek a kasla naimurumor iti bakras ti bantay. Pakauna ti dawel?
“Please fasten your seatbelt,” nagtimek ti stewardess. “Agrubuaten ti sasakayan.”
Imbarikes ni Abel ti sinturon iti barukongna. Nagwanerwer ti eroplano. Inunorna ti runway. Linabasanna ti control tower.
Narikna ni Abel ti apagapaman a pannakaital-ona iti panagampayag ti lugan nga agpangato.
Nagkidem ni Abel ta umirteng manen ti riknana. Immapay iti panunotna ni Luzviminda. Ilunod ngata ti inana daytoy nga aramidenda?
(Adda tuloyna)


text:
Kolum ni Danny Antalan
(Tuloyna)
Duelo met ti saritaan da Gobernador Chavit Singson ken ni Senadora Santiago a nagramut iti panangibagana a ni Gobernador Chavit ti operator ti jueteng iti Ilocos Sur ken Ilocos Norte idi tawen 2010 nga insigida met a pinaglibakan ti gobernador iti dayta a gundaway.
Inawagan ni Gov. Singson ni Santiago iti ‘Brenda’ kabayatanna nga inawagan met ti senadora ti gobernador iti ‘Sabit’.
Kayat a sawen ti Brenda nga awag ni Gov. Singson ken ni Santiago ket ‘brain damage’, awag kaniana daytoy manipud pay idi 1992 idi timmaray daytoy kas presidente. Imbaga ti gobernador nga aglemlemmeng daytoy iti ikub ti parliamentary immunity kas maysa a senador, imbagana pay idi nga ipilaanna iti kaso ti sobra a kinabaknang ni Santiago.
MIRRIAM VS PACQUIAO
Mainaig met iti biblia ti nagboksingan ti kapanunotan ni Senador Santiago ken ni 8th Division Boxing champ Manny Pacquiao. Partikular la unay iti bersikulo a “go forth and multiply.”
Ni Santiago, maysa kadagiti nangsuportar iti Reproductive Health bill nga itay nabiit ket nagbalin a linteg, ti nangikalintegan iti takderna a saan koma rumbeng a literal ti panangawat ni Pacquiao iti kayat sawen iti Biblia.
Ni Pacman ti saan a pabor iti RH Bill ti nagkuna a sursurotenna ti Biblia.
Kinaritna ni Pacman nga agdinnanoganda laengen, he he. Kinaritna pay iti debate ti kongresista. Siempre, no debate ket pagmulugmogna laeng ni Pacquaio, ket no patulan met ni Pacman ti senadora iti boksing, hmmm… di la ammon no di maunnat ti buok ti senadora.
Ngem knock out ti senadora, kasla one-punch TKO idi insalakan ni Mommy Dionisia ti anakna, pulos a di nakakunail ni senadora Santiago kadagiti balikas ti natangken a nanang.
NI AGUIRRE A NAGAPPUT TI LAPAYAGNA
Wen, bayat ti kangitingit ti impeachment trial ken ni sigud a Chief Justice Renato Corona, nagbalin a sikat ni Atty. Vitaliano Aguirre II, maysa kadagiti abogado ti prosecution team.
Inapputna ti lapayagna bayat ti panagsersermon ti senadora kadagiti abogado ti prosecution team iti dayta a gundaway.
Inaklon met ni Aguirre ti panangappotna iti lapayagna a nagkunaanna a matitileng ngamin daytoy iti kanayon a panagung-ungetna kadakuada. Dinan kayat a mangeg pay ti makarimon a boses ti senadora a kanayon a highblood isu nga inapputnan ti dua a lapayagna.
Gapu iti dayta, contempt ti inanusanna a pannusa manipud iti impeachment court.
Adu pay ti kinaangat ti senadora.
Saanen a mabilang no mano ti kinarkarit ken kinaang-angatna bayat ti panagtakemna iti senado. Pakairamanan ditan da sigud a presidente Fidel V. Ramos, uray dagiti papadi, agraman pay ditan ti COMELEC, Sandiganbayan ken dadduma pay.
Kanayon payen nga aghighblood gapu ta bumaket ngaruden, nalakan a ngumato ti temparatura ti darana. Ngem biit la no kua a makaanges, nagsubli manen iti rostrum tapno dita a bumasnot manen.
Ngem uray pay kanayon nga agpakita iti duktor gapu ngarud iti sagubanitna, ngem pagay-ayattayo latta met.
Gapu kadagitoy:
Miriam: Balita ko, meron ka raw kulasisi na 18 years old.
Politican: Lumang balita na yan. 28 years old na siya ngayon.
Ken daytoy pay:
Matalinong babae + Matalinong lalaki = Romance
Matalinong lalaki + Bobong babae = Affair
Matalinong babae + Bobong lalaki = Kasal
Bobong lalaki + Bobong babae = Sexually Transmitted Disease
Adda pay, dagiti pick-up lines.
Kapag mamamatay na ako, huwag na huwag kang pupunta sa libingan ko kasi baka tumibok ulit ang puso ko.
Miss, cuchara ka ba? Kasi palapit ka palang, napapapanganga na ako.
Suicide, homicide, insecticide, lahat pamatay. Pero kung gusto mong pampabuhay, i-try mo ang ’by my side.
’Di ketdin, isuna ti nangpauso iti pick-up lines. Gapu met laeng iti kinakalogna, isu a mangab-abak latta. Pagaayattayo latta a dengdenggen ti bosesna. Ammona ti mangpaisem ti siasinoman. Manmano ti kas kenkuana.
Banag a di kabaelan daytoy dagiti kabalubalna, ta kasano koma a sanguenda ti nasiglat iti trabaho, naemma iti pagtaengan, ken ammona a pagkatawaen dagiti agtutubo? Manmano ti kasta, kunam sa.
Ket gapu iti dayta, ni senador Miriam Defensor Santiago ti paborito dagiti Filipino, ta ammona ti bumasnot, ngem ammona ti mangay-ayo.#


text:
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti panagited ti sagut (nagansilio a plastic bag) kadagiti First Year High School ti amin nga eskuela-sekundaria iti Munisipalidad ti Cabugao ita Agosto 17, 2012 babaen ti timpuyog dagiti Personnel ti LGU ken iti Opisina ti Mayor.
Paset daytoy nga aktibidad ti panagbisita ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. sakbay ti kasangayna iti tunggal pagadalan a pangipaayanna ti mensahena para kadagiti agad-adal ti kaipapanan ti isagutna a plastic bag.
Dagitoy a bag ket gapuanan dagiti kameng ti CABULIG (Cabugao Ladies Intensified Group) maysa nga NGO nga idauluan ti kapisi ti pusona, Ma’am Jerlie S. Cobangbang, nga agtultuloy a mangmuli ti kabaelan ti sektor-babbai nga agaramid ti bag babaen iti pannakausar ti recycled plastics kas proyekto-pagbiagan ken pangpadakkelda ti pundo ti asosasionda.
Innayon ni Mayor Ediboy a napintas a pangrugian a pakaipasagepsepan daytoy kadagiti agtutubo tapno matulonganda ti sapasap a pakaseknan ti pannakakessay ti basura a non-biodegradable a kas iti plastic wenno cellophane.
Inapresiar met dagiti mangisursuro kadagiti pagadalan daytoy a gannuat ken mensahe para iti kaaduan nga itandudo ni Mayor Ediboy iti panagkasangayna.
Immuna a napanan ti grupo ken nagbisitaan ni Mayor Ediboy ket iti Pug-os National High School, nasairuno a napananda dagiti pagadalan ti Cabugao National High School, Cabugao Institute, Lipit National High School ken Sisim National High School. Nabara ti panangsarabo dagiti agad-adal, mangisursuro ken Principal/Head kadagita a nadakamat a pageskuelaan iti Ama ti Ili.
Pinasangbayda ti agkasangay nga Alkalde iti nabara a kablaaw ken kinantaanda ti birthday song.
Nagyaman met ni Mayor Ediboy ta uray kaskasano ket napnuan kaipapanan ti ipaawat daytoy a panagbisitana iti kasangayna ta nakakonektar iti prinsipio a panangsaluad iti aglawlaw babaen ti panangipromotna ken iti kaaduan iti panangusar ti non-biodegradable material a pagkakitaan ti tao a nangruna ti sektor-babbai.
Selebraran ni Mayor Ediboy ti kaaldawan ti panagkasangayna iti Agosto 18 (Sabado). # (Web In-Action)


text:
Maika-110 a meridiano laud
Ti 110° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-110 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-70 a meridiano daya.
Idiay Kanada, ti meridiano ket mangporma ti pagbeddengan a nagbaetan ti Nunavut ken ti Amianan a laud a Terteritorio iti amianan ti paralelo 70° amianan. Kasisigud idi a ti 110°L key ti naikeddeng a kas ti Maikapat a meridiano para iti Dominion nga Agrimensura ti Daga, ngem gapu kadagiti saan nga umiso a panay-an iti agrimensura iti dayta a panawen, ti meridiano ket naikabil bassit a gasut a metmetro iti laud iti daytoy a longitud. Ti Maikapat a Meridiano ket isun ti intero a pagbeddengan a nagbaetan ti Alberta ken Saskatchewan manipud idi 1905.
Idiay Estados Unidos, ti meridiano ket mangporma ti pagbeddengan iti historiko ken ekstralegado a Teritorio ti Jefferson.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-110 a meridiano laud ket lumabas babaen iti:


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni dati a Gov. Luis “Chavit” Singson a nakarikna iti bindikasion iti pangngeddeng ti Sandiganbayan a nakabasol ni napadisi a Presidente Joseph Estrada iti plunder.
“Nakariknaak iti bindikasion ta napaneknekan a datayo ti husto,” kinuna ni Singson.
Nupay kasta, kinuna ni Singson a saan pay a nakumpleto ti hustisia ta saan pay a nagpinal ti pangngeddeng ti Korte ken agingga a maibalud ni Estrada.
Manamnama a mangipila dagiti abogado ni Estrada iti motion for reconsideration wenno iyulida ti apela iti Korte Suprema.
Kinedngan itay Setiembre 12 ti Special Division ti Sandiganbayan a nakabasol ni Estrada iti plunder mainaig iti mapapati a P545 milion a payola nga inawatna manipud iti illegal a sugal ken iti P189 milion a komisionna iti stock market nga inaramatna ti pundo ti Social Security System (SSS) ken Government Service Insurance System (GSIS).
Nupay kasta, indeklara ti korte nga inosente ni Estrada iti kasona a perjury.
Kasta met a naabsuelto da Sen. Jinggoy Estrada ken ni Edward Serapio, dati a legal counsel ti dati a Presidente.
Ni Singson ti maysa kadagiti kangrunaan a testigo ti prosekusion iti kaso a plunder maikontra ken ni Estrada.
Imbulgar ni Singson a nagaw-awat ni Estrada iti binulan a payola manipud iti illegal a hueteng ken nangala iti P130 milion a bingay ti Ilocos Sur manipud iti tobacco excise tax.
Gapu iti imbulgar ni Singson, simmango ni Estrada iti impeachment trial iti Senado.
Saan a naituloy ti impeachment trial gapu iti panagwalk-out dagiti kameng ti prosekusion kalpasan ti saan a panangipalubos dagiti senador a kaaliado ni Estrada a maluktan ti maikadua nga enbelop a mapapati a nakaipalaonan ti Jose Velarde account.
Iti testimonia ni Clarissa Ocampo ti Equitable PCI Bank, kinunana a sangadapan laeng ti kaadayona idi nagpirma ni Estrada kadagiti dokumento ti bangko iti nagan ni Jose Velarde.
Inulit daytoy ni Ocampo iti plunder trial ni Estrada.
Kinuna ni Singson a nasaysayaat pay no maiyuli ti darum iti Korte Suprema agsipud ta iruarda ni Atong Ang ken dadduma pay nga ebidensia.
Ni Atong Ang ti mapapati a nangipan iti P130 milion a bingay ti Ilocos Sur iti tobacco excise tax iti pagtaengan ni Estrada. #


text:
CANDON, Ilocos Sur – Nagkampeon ti Damili Festival Street Dancers ti San Nicolas, Ilocos Norte iti street dancing competition and showdown iti Tobacco Festival a naangay itay Marso 28 ditoy.
Imbalat ti Damili Street Dancers dagiti sangapulo a kinabalubalna a naggapu iti La Union, Baguio ken ditoy met laeng probinsia ket inyawidda ti P50,000 a premio.
Ti Filipiniana a kawes nga abel a naramenan iti tema iti tabako, ken iti pintas ti lunglung-ayda ti nangibayog iti San Nicolas a kalaingan iti streetdancing iti panangrambak daytoy a siudad iti panagpiestana.
Inyalat dagiti street dancers ti Balaoan, La Union ti maikadua a gunggona babaen ti laingda nga agsala ken iti suotda a maiyannatup iti maris ken kultura dagiti mannalon nga Ilokano ket immawatda iti P30,000 a premio.
Maikatlo a gunggona (P20,000) ti inyawid dagiti estudiante ti UCC iti San Fernando, La Union. Impangabak ti UCC street dancers ti naparagsit a salada agraman ti makapaalino a kawesda.


text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Namitlo a daras a ginandat nga uramen ti maysa a dadael ti ulona ti maysa a pagtaengan iti barangay Turod ditoy itay nabiit.
Impan dagiti opisial ti barangay ni Marcos Reyes, agnaed met laeng iti dayta a barangay, iti kuerpo ti pulisia ditoy gapu iti namitlo a daras a gandatna a pananguram iti pagtaengan ni Victoria Peralta, kalugaranna.
Naammuan a ginandat a puoran ti lalaki ti pagtaengan ni Peralta iti agarup 10:30 idi Disiembre 31, 2006, sa manen iti agarup 2:30 ti bigbigat ti Enero 1, ken iti 5:30 iti iti dayta met laeng nga aldaw.
Naglibas ti suspek idi naipan iti police station ngem insigida met laeng a nasapulan dagiti pannakabagi ti linteg.
Mapapati nga adda diperensia iti panagpampanunot ni Reyes.
Di pay ammo no apay a ginandatna a puoran ti pagtaengan ni Peralta.


text:
Sarita ni Jaime M. Agpalo, Jr.
(Umuna a paset)
Naidumduma ti tao a situtudio a mangsurot iti balikas ti pusona—no ania ti diktar ken ipitpitik daytoy a linabag ti kari, a naisawang ken sinapataanna isu met ti mangidalan kenkuana iti dana nga agturong iti naidumduma a pakasaritaan ni ayat; bugtong nga ayat a gagangay a masarakan laeng kadagiti panid dagiti babasaen ngem masarakan met iti pudno a biag.
Kas itoy naidumduma a pakasaritaan ti ayat ni Inocencio Cordova, a mangsapsapul ti kasilpo-nayon ti nageppas a kaipapanan ti karinkari ngem dina masapulan dayta, uray no taluntonennan ti dana ti demonstratibo a panagayat wenno kulibanteng a kinamartir—no maawagan a kinamatir ti kastoy a klase ti panagayat, ta ngamin saanna a masarakan iti kaanoman, uray no ibusenna ti amin a panawenna iti kabibirok ken ni Adora Fernandez nga ay-ayatenna la unay, saanna a mabirokan iti kaanoman ta aglemmeng nga aglemmeng ti suheto tapno maguped ti relasionda wenno liklikanna nga agsantak dayta a karinkari. Kaiyarigannan ti kasta a panagbirbirok dagiti danapeg nga umasideg ngem saan nga agsabat dagiti saka ta adda met askaw a sumiasi iti taltaluntonen a dana.
No maminsan naatap ti namaris a lubong a pinaidaman ti gundaway gapu iti makaidagem a parnuay met laeng ti tao, ta iti las-ud ti napudno la unay a karinkari, saan a naliklikan ti pannakaisarwag ti bangungot a nangtalukbong iti awan patinggana a ragsak—ket naipasngay ti awan patinggana a panagsapsapul iti nageppas a kaipapanan. Ngem sadino ti pagturongan daytoy a kaimudingan? Saan a maripirip, saan a maimutektekan…
Buybuyaen itan ni Inocencio Cordova ti nalabaga a darang ti lumlumnek nga init iti laud, iti ungto ti immatang iti San Lucas Bay iti dayta a malem nga umap-apros ti puyupoy ken kinaaddana manen iti kabisera ti probinsia ken iti rehion, tapno ituloyna a biroken ni Adora nga ay-ayatenna; ta adda ngamin iti nakasao a baro a kaarrubada—ni Carlito Jularbal a nakitana ni Adora iti maysa a sardam a nakatakder daytoy—a kaduana ti tallo pay a nalalapsat a babbai a kasda la agpadpadaan-agaw-awis iti asinoman nga agbalin a kustomerda iti sanguanan ti maysa a night club, iti taratar dagiti night club, bar, videoke bar ken massage parlor iti Bayview Avenue wenno iti red light district ti kabisera. No masarakanna ni Adora, nasken a kumbinsirenna nga agbalbaliwen ti ay-ayatenna, ta isu dayta ti maiparbeng; ta saanna a karbengan ti agbiag iti biag a palawapaw. Ti karinkari a nangsinggalot ti ayan-ayatda ti rumbeng a lumtaw ken mangited iti sabali manen a namnama. Isu a nasken a sapulenna ni Adora, agbirok nga agbirok, nasken a saan a sumuko ni Inocencio Cordova, aramidenna amin amin a pamuspusan ken kabaelanna a mangbalbaliw iti taltaluntonen a dana ti balasang nga ay-ayatenna—ta agturongen daytoy iti awan patinggana a kinasipnget—agnanayon a kinasipnget a lubong. Isu a kayatna nga alawen, kayatna nga isalakan ta maasian la unay unay iti ay-ayatenna, maasian—wenno ti saem, gura ken lunod ti balasang iti tao a nagbasol kenkuana ket nagdas-al iti panagpalawapawna iti gimong—ti immapon iti muging ni Adora ket marikrikna met ni Inocensio. Maawatan unay ni Inocensio a marikrikna ni Adora, awan kaparisna a saem, pungtot ken gura nga ingget-punget ken lunod iti tao a nagbasol—ta iti kaudian a panagsaritada nga agayan-ayat ket insangsangit, ingngaretnget ken inawagan ti balasang iti demonio, kadedemonioan iti amin a demonio, demonio a nagtagilasag ken kunana pay a di pay la mapeste ti peste a tao; ket ti lunod, gura ken pungtot a naiyebkas manipud iti barukong ti ay-ayatenna, kaiyarigannan ti naisurat iti rabaw ti danum ti namungayan ti kinataona wenno kas nakautangan iti biag ta daytoy met laeng a demonio a tao ti nangpuros-nangrabngis ti ik-ikutanna a gameng.
Inyandingay met idi ni Inocensio a saanna a baybay-an ni Adora, a saan a nagbaliw ti ayatna iti laksid ti napasamak; ngem nasken, wen, nasken nga agriing iti maysa a bangungot, nasken nga agriing iti kinapudno, a sanguenna ti amin, nga ilabanna ti karbenganna no isu; ngem saan a pinati-sinurot ni Adora ta iti kabigatanna ket saannan a nakita ti ay-ayatenna, saanna nga ammo no sadino ti ayanna, awan ti makaibaga iti asinoman a pagdamaganna. Naladingitan unay ni Inocensio, saanna nga ammo ti aramidenna, kailiwna la unay ti ay-ayatenna, kailiwna.
Nagpatpatnag a nagpagnapagna ken nangmanman iti red light district, a mangmira kadagiti nakaistambay a GRO kadagiti ridaw dagiti night club, wenno agistambay-aginana ken masansan a sumirip kadagiti ayan dagiti agsalsala a babbai iti entablado ti bar wenno club ngem napaay a mangsapul iti ay-ayatenna. Saanna a makita kadagiti simmiripanna-nagbuyaan kadagiti agsasala a babbai iti entablado ngem saan naawanan iti namnama ni Inocencio ta iti mugingna adu pay dagiti club ken bar a dina pay nasirip wenno nastrek.
(Adda tuloyna)


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Nasurok a P7 million ti naipasublat ti gobierno munisipal ditoy kadagiti mannalon para iti daytoy a panagtatabako, segun ken ni Mayor Benjamin Sarmiento itay nabiit.
Kinuna ni Sarmiento nga agtultuloy ti panangipaay ti gobierno munisipal ti pautang kadagiti agmulmula iti tabako ditoy agsipud ta napintas ti rekordda nga agbayad iti utangda.
Naammuan iti mayor a dumakdakkel ti maipautang ti gobierno munisipal agsipud iti napintas a rekord dagiti mannalon nga agbayad.
Kabayatanna, kinuna ti mayor nga addan dagiti mannalon nga agbaybayad ti nasublatda kalpasan a nakalakoda iti damo nga apitda a tabako.
Naggapu ti loan assistance nga ipapaay ti gobierno munisipal iti bingay ti munisipio manipud iti RA 7171 tapno matulongan dagiti mannalon ditoy iti busbosenda iti panagmulada iti tabako.#


text:
Naam-ammok ni Arthur iti maysa a pasken iti opisinami.
Diakto malipatan daydi a rabii, Manong Danny. Disiembre 18, 2009. Christmas partymi nga empleado iti city government. Naragsakkami amin ta naigiddan iti party ti pannakaiyawat ti Christmas bonus ken 13th month paymi.
Agpatpatangkami ken ni Cely, hepe ti Human Resource Development Office, idi immasideg ti maysa a nataraki a lalaki, ket inyam-ammona ti bagina kadakami.
“Siak ni Arthur De La Rosa, agtawen iti 21, tubo iti Cabugao, Ilocos Sur, agdama a website master ti maysa a lokal government unit… ken certified a baro pay,” kinunana.
Nagkatawa ni Cely ngem sabali ti nariknak. Diak ammo no apay a kasla malunagak iti perrengna.
“Awagannak lattan iti Cely. Ngem sayang ta addan sabali a nakauna kenka,” inrungiit ni Cely. “Daytoy kaduak ti mabalbalin pay… kaarigna ti sabong nga agam-ampayag pay ti banglona…”
Nasidolko la ket ngarud ni Cely.
“Awan san ti naggian iti basoyo. Yalaankayo iti mainom,” kinuna ni Arthur sa timmakder nga immadayo.
“Kursonadakan sa,” kinuna ni Cely idinto nga insungona ti likudan ni Arthur.
“Sus, pakpakawan, nagubingan. Amangan no kantiawandanto iti agbabaket.”
“Uy, no dagiti dadduma laeng a babbalasang, adayo ti pangatiwam kadakuada,” immulagat ni Cely.
Naputed ti panagpatpatangmi ta umas-asidegen ni Arthur a nakaiggem iti tray a naglaon iti dua a baso a napno iti orange juice ken sandwiches ken dua a botelia ti beer.
Iti dayta a rabii, saanen a simmina iti lamisaanmi ni Arthur. Saan a nagsardeng agingga iti saanna a naala ti numero ti selponko ken ti pagkaseraak. Diak koma ited ngem ni Cely ti nangibaga uray kasano ti panangmulagatko kenkuana.
“Apay nga inaramidmo daydiay?” nakunak idi awanen ni Arthur.
“Loka, ubingka pay. Saanmo a sayangen ti biagmo a dagiti laengen annakmo ti pakaiturongan ti aminmo. Kasapulan met nga adda katulongam a mangilangoy kadagiti annakmo.”
“Ngem por dios, nagdakkel ti baetmi a dua,” nakunak.
“No agkaayatankayo, awan ti baket, awan ti ubing,” agkatkatawa a kinuna ni Cely.
“Age does not matter, saan kadi? Agparparikna kaniak a dakkelto ti paset ni Arthur iti biagmo, ken dagiti annakmo.”
Saannak a simmungbat. Ngem diak ammo no apay a kasla naragsakannak iti dayta nga imbalikas ni Cely.
Iti dayta a Sabado, diak ninamnama a sumarungkar ni Arthur. Madama a tultulongak dagiti annakko iti leksionda iti eskuela idi adda naggapu. Naklaatak idi makitak ni Arthur. Adda iggemna a sabong ken tsokolate.
“Naiyaw-awankan sa,” nakunak idinto a pinastrekko iti bassit a salas. Nasiputak ti panagtitinnaliaw dagiti annakko.
“Dagitoy gayam da Angelo, Gerlyn, ken ni Jona,” nakuna ni Arthur sana kinablaawan ida.
Saan a nagtimek dagiti annakko. Nagtalinaedda a nakamulengleng iti sangaili. Idi kuan, sintimek a pimmanawda iti salas ket napanda iti kuartomi. Saandan a rimmuar iti siled agingga iti saan a nakapanaw ni Arthur.
Mariknak, saanda a kayat ni Arthur. Dida kayat nga adda sumukat iti daydi amada!
(Adda tuloyna)


text:
Dagohoy, Bohol
Ti Dagohoy ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dagohoy ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Babag
- Can-oling
- Candelaria
- Estaca
- Cagawasan
- Cagawitan
- Caluasan
- La Esperanza
- Mahayag
- Malitbog
- Poblacion
- San Miguel
- San Vicente
- Santa Cruz
- Villa Aurora
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
IDI 2004, iti Mindanao ti maysa kadagiti dakkel a nangabakan ni Pres. Arroyo ngem minantsaan ti balligina iti alegasion ti panagsuitik gapu iti pannakaibulgar ti Hello Garci tapes a nakaipalnaadan ti mapapati a pannakipatpatang ti Presidente iti maysa a turayen ti Commission on Elections a mapapati a ni Virgilio Garcillano mainaig iti butosna iti eleksion.
Nagsori ni Pres. Arroyo mainaig iti nasao a pasamak ngem pinaglibakanna nga adda naaramid a panagsuitik iti eleksion.
Dinayyeg ketdi dagiti nagsasaruno a protesta ti pundasion ti turay ni Pres. Arroyo.
Nairusat ti impeachment complaint maikontra kenkuana iti Kamara ngem babaen ti pannalaknib dagiti kaaliadona, saan a dimmur-as daytoy.
Iti simmaruno a tawen, sabali manen nga impeachment complaint ti naidatag iti Kamara. Ngem babaen iti kinaturay ti numero, saan manen a nagballigi ti oposision iti panangisaklangda iti Presidente.
Mapaliiw a nalayawen ti Presidente dagiti tignay a mangpadissaag kenkuana iti turay ngem iti baet ti ipipigsa ti administrasionna, saan nga agpukaw ti alegasion a saan nga isu ti pudpudno a nangabak iti eleksion idi 2004.
Maibilang ngarud a reperendum iti Presidente ti mid-term eleksion a naangay itay Mayo 14 no maiwalinen ti al-alia ti panagpipili idi 2004 ket umaddangen ti administrasionna para iti panagdur-as ti pagilian kalpasan ti krisis a naglasatanna gapu iti pannakabingbingay dagiti umili ken uray dagiti dadaulo dagiti nadumaduma a sektor kas imbunga ti Hello Garci tapes.
Ngem iti pannakaisurat daytoy, agtultuloy latta ti panangilampaso dagiti kandidato a para senador ti oposision kadagiti manok ni Pres. Arroyo iti Team Unity. Iti pannakabilangen ti aganay 80% iti kadagupan dagiti amin a butos, walo a kandidato ti GO, 2 ti Team Unity ken 2 nga independiente ti nairaman iti magic circle. Daytoy ti agdama a trend. Masinunuo a daytoyen ti masurot no awan la ketdi ti dakkel a milagro ti panagbilangan iti espesial nga eleksion a naiwayat iti sumagmamano a probinsia iti Mindanao.
Uray ti Comelec, inwaragawagna payen nga iproklamana ti umuna a 10 a mangab-abak a kandidato agsipud ta saanen a maapektaran dagiti nabatbati pay a butos ti puestoda.
Ngem kuna ni Abalos nga apektado pay ti maudi a dua puesto iti resulta ti espesial nga eleksion iti Lanao del Sur ken dadduma pay a lugar iti Mindanao, ken iti Maguindanao a nakagun-odan ti Team Unity iti 12-0 kontra iti oposision.
Iti ngarud espesial nga eleksion iti sumagmamano a probinsia iti Mindanao ti nakaisentroan ti imatang dagiti poll watchdogs, Namfrel, ken dagiti kampo ti agsumbangir a partido. Kas kuna ti tunggal maysa, kasapulan a masaluadan dagiti butos dagiti kandidatoda tapno ti pudpudno a rikna dagiti agindeg kadagitoy a probinsia ti rummuar iti eleksion.
Ta ti pannakaisayangkat iti eleksion ditoy Lanao del Sur, Lanao del Norte, ken dadduma pay a lugar iti ARRM ti mangpatalged wenno mangduprak iti kredibilidad ti administrasion Arroyo no nangabak babaen iti nadalus wenno narugit a wagas dagiti kandidatona.
Iti umuna a gundaway iti pakasaritaan ti eleksion iti pagilian, nagdudupudop iti Mindanao dagiti poll watch dogs, soldado, dagiti bantay ti oposision ken dadduma pay a sektor tapno siputanda ti pannakaisayangkat ti panagbutos ken nangnangruna ti pannakabilang a nasayaat dagiti butos tapno rummuar ti pudpudno a karirikna dagiti botante.
Adu latta dagiti kapaliiwan ti panaggatang iti butos, pammutbuteng, panagmaniobra dagiti kandidato ken uray dagiti kameng ti poll body ngem iti panagdadarison dagiti agsiput kadagitoy a lugar, dakkel ti nakapukolan dagiti agpangpanggep iti saan a nasayaat tapno maitag-ay dagiti kandidato a kayatda a mangabak.
Imparangarang daytoy a panagtitipkel dagiti nadumaduma a sektor nga adda pay la namnama a magun-od ti nadalus, natalna ken naurnos nga eleksion iti Mindanao iti baet dagiti tignay ken panggep a pananggamsaw iti kalintegan ken karirikna dagiti umili a mangibutos iti agtuturayda.
Madakamat met ditoy ti panangibasnot ni incumbent Congresswoman Darlene Antonino-Custodio ken ni nalatak a boksingero a ni Manny Pacquiao.
Iti baet a maysa laeng a pangrapisen a babai nga agdagsen iti 90 pounds, tinumba ni Custodio ti boksingero a maibilang a best pound-for-pound boxer iti sangalubongan.
Saan laeng a natumba ni Pacquiao, uray la nagkaradap gapu iti pannakagaborna iti butos ni Darlene.
Ania ti maarisit ditoy?
Saan a gapu ta id-idoluen ti minilion a tattao ni Pacquiao ket kidemandan a butosan iti puesto a tarigagayanna.
Saan a palimed a saan a nagraduar iti haiskul ni Pacquiao gapu iti kinarigat ti panagbiagda.
Ngem gapu iti siglatna iti boksing, nagukkon iti pammadayaw, kinalatak ken kuarta. Isu ti kabaknangan a boksingero iti pagilian. Nakaipatakderen iti mansion, negosio ken endorser kadagiti produkto a nagakupanna iti minilion a kuarta.
Iti panunot siguro ni Pacquiao, umanayen ti tarigagayna a tumulong para iti pagsayaatan ti biag dagiti kalugaranna, ken ti kinalatak ken kuartana tapno bitibiten dagiti kalugaranna.
Nakatuon ti imatangna iti daytoy nga arapaapna ket dina tinaliaw wenno dinengngeg dagiti pammagbaga, pammalagip ken paripirip ti pamiliana ken dagiti nasinged kenkuana.
Ti ketdi arasaas ti administrasion ken politiko ti inikkanna iti atension.
Saanna a nakita, wenno dina kinayat a kitaen, nga adda naun-uneg a motibo ti Malakaniang a nangguyugoy kenkuana nga agkandidato tapno sanguenna ni Darlene Antonino-Custodio.
Dina nasirip a kayat ti turay a tippuogen ni Custodio agsipud ta nainget daytoy a kritiko ti administrasion ket ni laeng Pacquiao ti makita ti administrasion a mabalin a makaibalat ken ni Custodio.
Ita, mabalin a salsaludsoden ni Pacquiao no napanan dagiti mangid-idolo kenkuana ta saanda a binitibit iti pannakiboksingna ken Custodio iti rueda ti politika.
Ngem mabalin nga iti masakbayan, no agared-eden ti lagip, makita ken maamirisna a saan nga imbutos dagiti kailianna, saan a gapu ta dida patpatgen no di ket sinalaknibanda laeng iti narugit a kuko ti politika. Linapdan dagiti kailianna a maikarungukong iti derraas ti politika a namnamaenda a mangdadael ti idoloda a boksingero.
Iti masakbayan, maamiristo ni Pacquiao daytoy ket pagyamanannanto iti dakkel dagiti kailianna.
Sumagmamano laeng dagitoy a pakapalag-anan ti rikna iti sanguanan ti nariribuk, nadara, ken naraira a panagsuitikan iti politika itay napalabas nga eleksion. Kaarig dagitoy ti arbis iti kalgaw, ngem umdasen a mangsagepsep iti tapok ken mangbiag iti maitukit a bukel ti namnama iti sab-ok ti narengngat a daga. #


text:
AGKAKAMAKAM dagiti panaganges ni Juan Magtanggol. Nadadagsen nga anges a kasla mangkirkiraud iti diding ti barukongna. Ngem saan a danag wenno buteng ti makagapu no di ket nagpaiduma a pungtot a rumrumsik ita iti kaungganna. Di pay unay nabayag a nakapuot. Dina ammo no ania a lugar ti yanna ita. No adda man makaammo, dagiti la tallo a kaduana ita. Pinadasna a ginutad dagiti natiritir a takiagna a naipalikud iti bukotna ngem kimmaro ti et-et ti posas a namagkurus kadagiti brasona. Agpukkaw koma ngem linapdan ti tape a naitapal iti ngiwatna.
Immapras ti nasalemsem a pul-oy-sardam a namagpanirpir kadagiti dina makita a bulbulong iti aglawlaw. Kuminnit ti lamiis ngem saan a rinikna ti gumilgil-ayab a barukongna. Apges ketdi ti nariknana manipud iti sugat iti mugingna a gapuanan ti naimalo a putan ti pistola--a puon metten ti pannakaawan itay ti puotna. Nariknana nga agar-aruyot pay laeng iti dara ta dumagdagsen ti nangisit a lupot nga abbong dagiti matana.
Nanalbaag ti ridaw ti lugan a nairikep. Lugan a nangulodanda kenkuana itay dina kayat ti bumaba. "Darsem!" nangngegna manen ti naranggas a timek a di mauma a mangdusdusa kenkuana a sinaruno ti bigla a pannakalpaak ken pannakaiduron ti teltelna. Nasikkarudna ti nagrungarong a ramut. Naidaramudom. Napanaas ti pannakalikkab ti kuko ti tangan ti kanigid a labus a dapanna. Nagsayasay ti dara. Tumulang ti saem a kasla nanguram ti gurongna. No mabalin, dina kayat ti tumakder. Kasla naatiananen ti amin a pigsana.
"Darsenyo!" sabali a timek manipud iti masanguananda. Naturay a timek. Nariknana ti
pannakagammat dagiti sikona sa naitag-ay. Kasla marungrungdo ti rikna dagiti takiagna. Naapges
ti sugat ti dapanna a naiyasa iti nabang-i ken nabasa a daga.
Napardas ti pannagna dagiti mangul-ulod kenkuana. Umun-uneg met ti apges ken ut-ot a
mangbalbalkot ti intero a bagina. "Ditan!" ti manen naturay a timek. Nanabtuog idi maibbatan.
Immuna ti barukongna a nagdisso iti daga sa ti rupana a naitupa iti walay a ramut. Naungap manen ti sugat iti mugingna.
"Patakderenyo!" Nadagsen ti agassawa a kugtar a nagdisso iti abaga ken bukotna. Ngem
awan pigsana a tumakder. Dua pay a kugtar ti nagsaruno. Umel dagiti asugna.
"Ikkatenyo ti posasna!"
Numan pay kasla mapigpigis dagiti lasagna, inkarigatanna ti timmakder kalpasan a
naikkat ti pungo dagiti takiagna. "Dimo gamden ti tumaray no kayatmo a pumaut pay ti sumagmamano a kanito ti biagmo!" Ngem kasla awan nangngeganna. Inalikumkomna ti natda pay a sidap ti isipna. Nagimutektek. Ammona nga impanda iti nasulinek a disso. Nadlawna ti kasla naitubong nga aweng ti aguddog nga angin a kasla aggapu iti nauneg nga abut iti malikudanna. Nagpaiduma ti salemsem ti pul-oy a ti la kakaykaywan ti pakariknaan. Ngem ketdi, saan a presko a pul-oy no di ket adda naibinggas a bungsot, langsi ken agat-krudo.
"'Yegyo ditoy!" gimluong manen ti timek a nailimog iti uddog ti angin ket kasla immaweng ken nagtaltag sa sinul-oy ti nauneg nga abut. Nagammatan dagiti dua a brasona sa naguyod. Nadlawna ti panagsalogda iti nailet a desdes. Mangngegna dagiti makaalino a karasakas dagiti ruot a mayyapra-apras iti bakrang dagiti manguyguyod kenkuana. Nagsikkoda sada manen inibbatan. Nakemkemna ti sangina. Baribar ti kararua dagitoy a mangdusdusa kenkuana! Pinilitda nga impatakder sada induron. Naapras ti rupana iti nagrukob a sanga. Kinagatna manen ti sangina sana inapput ti sugat iti mugingna ta kasla suknuren ti saem ti utekna. Nagsardengda, sa manen nagammatan dagiti takiagna. Nagtalinaed dagiti natitibker nga ima a nakaangkla kadagiti brasona.
Pagamuan, nakangngeg iti naikasa a kuarenta'y singko.
"Magtanggol, ha, ha, ha!" Makasalugsog a paggaak. "Addaka ita 'ti pingir ti impierno!"
Nalamiis ti bunganga ti pistola a kasla lapis a nayugis-ugis iti mugingna. Pingir ti impierno?
Itayak pay nga agtungtunglab iti kaadalmanna, kunana koma ngem nakangngeg manen ti timek: "Ngem ala, kas kadagiti dadduma, ikkandaka 'ti gundawaymo nga agkararag..."
Narabsut ti tape a tapal ti ngiwatna. Kuminnit ti panaas iti ngiwngiw ken kadagiti bibigna. "Sinnokayo?" Maikadua daytoy a panagsaludsodna. Umuna itay apagsipnget--mangmanganda a sangapamilia, kapigsa ti tudo: Adda nagtuktok iti pagtaenganda ket itay apaglukatna ti ridaw, dinamagna no sinnoda, ngem putan ti pistola ti bigla a simmungbat a nakaawanan ti puotna.
"Sinnokayo?" inulitna.
"Saan a nasken ti kinaasinomi!"
"Apay nga inyegdak ditoy?"
"Ha, ha! tapno agbayadka iti basbasolmo!"
"Awan ti ammok a basolko... Nadalus ti konsensiak!"
"Ha, ha, ha! Dayta't nagbasolam, nadalus unay 'ta konsensiam!"
"Wayawayaandakkkkk!" Impanna amin a pigsana a naggulagol. Ngem kasla nadagsen a
maso ti siko a nagdisso iti bakrangna. Naarinuknok. Nadaleb iti daga. Napatiritir iti ut-ot.
Pagammuan, narabsut ti abbong dagiti matana. Idi agmulagat, ti laeng kanawan a matana ti
naungap. Linidlidna ti kanigid a matana. Ti nagbalay a dara ti manglaplapped ti kalub ti kanigid a matana a maungap. Linidlidna manen sa nagkiraykiray. In-inut a naungap ti kanigid ngem limteng a sipnget ti naimatanganna.
Nakarikna iti apagapaman a lammin. Diosko, patibkerem koma ti bagik, nayesngawna. Nagkidem iti nairut sa in-inut a nagmulagat. Ita, in-inut a mapagbukelna ti langa ti makitkitana: Manipud iti naarimasa a daga a pagpungpungananna, makitana ti agsalogen a kabus a bulan a sumirsirip iti giwang ti nagrukob a sanga. Addada iti sirok ti kayo nga akkaba ti bulongna. Pagamuan naggilap ti aglawlaw. Apagdarikmat a gilap a kasla nakalbit a kamera. Bigla a napakidem ta kasla natirad a banag ti apagapaman a gilap a nangsulek kadagiti matana: Nanindi ti sigarilio ti maysa kadagiti berdugo.
Madamdama, nagmulagat manen. Nakadlaw iti karasakas iti likudanna. Nagturong dagiti karasakas iti maymaysa a disso. Nagsardengda iti saan unay adayo nga uluananna. Iti pingir ti nangisit nga anniniwan ti kayo. Nalawag a makitana dagiti tallo a berdugo. Mangngegna ti bosesda ngem dina maawatan ti paarasaas a panagsasaritada. Nalawag a maanninawanna dagiti aruatda nga ugis-ugisan. Kasla tigre ti langa dagiti lupotda! Nabileg ti maysa a pattapatta a bigla a simnek iti isipna. Banag a nangay-ay iti kasasaadna. Diosko! nagsaning-i ti kaungganna.
"Tumakderka!" umas-asideg ti dua pares a gurong a kasla tigre iti yanna. "Tumakderka..."
naulit ti bilin. Ngem madi kabaelan dagiti lasagna ti agtungpal. Naitag-ay ti combat boots sa
nanalpaak a nagdisso iti bukotna. Nakagatna ti sangina. Atiddog ti asugna. Napungot ti buokna
sa naitag-ay. Kapilitan a tinulonganna ti bagina a timmakder ta kasla mapugsat ti tengngedna.
Aglulluluken dagiti tumengna a mangbalbalanse ti bagina. Nagkidem iti nakair-irut. Napespes
dagiti matana. Nagtulatid a natnag ti tallo bukel a lua iti pitakpitak ken daradara a rupana.
"Tiraenyon..." ti manen naturay a timek.
"Palubosandak..." kinunana. Minatmatanna ti mangmangted ti bilin nga immasideg iti
sanguananna. Babaen iti raniag ti bulan a limsot iti baet ti narasay a bulbulong, nariparna daytoy natayag ken nabaneg ken nakangirsi a lalaki. Unnat dagiti abbaba a buokna. Nadang-as ti tigtignayna. Adda bitbitna nga armalayt. "Awan basolko... Diak kaibatogan ti kastoy a pannakadusa!"
"Ladingitenmi, Magtanggol... Agtungtungpalkami laeng iti bilin!"
"Bilin?" naulitna. "Tuleng, bulsek ken awan konsensiana ti agtungpal iti narungsot a bilin."
"Bulsek ken tuleng? Awan konsensiana? Ha, ha... wen, kastakami. Kaskam la robot... a no makuerdasan, agtignay! ha, ha, ha..."
"Saan! Taokayo a kas kaniak nga addaan puso ken lasag a makarikna iti pait ken saem.
Taokayo nga ammok a napabaklayan iti nasiken a responsibilidad a mangsalaknib kadagiti umili
a kas kaniak... umili nga addaan ambision para iti makapnek, naragsak, nawaya ken naraniag a
masakbayan..."
"Ha, ha... masiribka, Magtanggol," nagtalinaed a natadem ti timek. "diak masungbatan ta
sasawem, ngem... awan bibiangmi no ambisiosoka a tao a kas kunam. Kinapudnona, dimi ammo ti pudno a kinataom ken ti bileg ti kunkunam nga ambisionmo. Ken dimi kalikaguman a mammuan no ania man dagita. Ha, ha... Ngem nalawag a ti ambisionmo ket maysa a basol wenno nagita a sabidong a mangkonkontra iti arapaap dagiti nangkuerdas kadakami!"
"No basol man ti ambisionko ket bay-anyo nga isuda ti mangpaneknek... bay-anyo a ti
husgado ti..."
"Ha, ha... Magtanggol, imbilangdaka nga uram a daras nga agsaknap no di maalay-
ayan a dagus! Ha, ha, ha... Ket dakami ti natudingan a bombero a mangiddep kadayta nga uram!"
"Diyo ammo ti sasawenyo... Ban-anyo a ti linteg ti..."
"Dakami ti linteg! Ha, ha, ha..."
"Denggendak koma..."
"Saan a makangngeg ti robot, Magtanggol, ha, ha..." Natibong a paggaak. Sakbay a linikudanna ni Magtanggol, impalabasna nga inyilap ti nakaukrad a kanawan a dakulapna iti tengngedna: "Leppasenyon!" Naawatan met ti dua a kaduana ti senias. Nagngirsi dagitoy.
Kellaat a timmaray ni Magtanggol. Sinurotna ti sumang-at a dana. Nagsasaruno ti
pannakaikasa dagiti igam. Ngem awan ti nanalbuong. Nakapsut ti bagina ket di nakaadayo.
Apagbiit a nakamatanda. Adu nga asug ti subad ti panggepna a panaglibas. Pinosasanda manen
sada impapel iti ngiwatna ti nangisit ken dara-dara a lupot nga abbong dagiti matana itay.
Nagsasaruno ti sawaw nga uyekna ta alidukdoken. Kapilitan a sinepsepanna ti naipapel iti ngiwatna.
Induronda ni Magtanggol iti bassit a desdes a sumalog iti lauden ti yanda itay a kayo.
Immuleg a desdes a nangugis iti munturod a disso a naaplagan iti pagassiket ngem nagangon a
karuotan. Idi kuan, pagamuan ta nakangngeg iti danarudor iti dakkel a makina a sinaruno ti
parusapis ti agtapuak a danum. Dimmakkel ti danarudor ket kasla nayegyeg ti aglawlaw.
Nagpukaw ti parusapis ngem nasukatan iti sabuag a kasla ungor ti marba a bassit a dam. Ungor a
nangitugot iti nakersang nga asuk nga ad-adda a namagkudrep iti aglawlaw.
Immapras manen ti pul-oy. Kimmaro ti nalangsi ket agat-krudo nga angot. Kasla mabekbekkel itan dagiti bara ni Magtanggol. Imbakalna ti imatangna iti direksion a turongenda. Naraniag ti kabus a bulan ngem awan maanninawanna dita a banag no di tumayengteng a sipnget. Kasla nababa a law-ang ti sipnget. Iti labes-a-ngatuen dayta a nangisit a law-ang, makitana dagiti pakabuklan dagiti natatayag a kaykayo a kasla mangur-uray a mangrugma kadakuada. Ngem,
hmm... 'gurayka, simboryon sa didiay... nakunana iti unegna idi naanninawanna ti napanayag a
murdong ti simboryo a sussusuonen ti katayagan a kayo. Umas-asimbuyok dagiti asuk a kasla
aglulumba a mapan mangabbong iti rupa ti bulan!
Nagtibbayo ti unegna. No kasta, impaknida isuna iti puon ti bantay. Iti surong. Iti
likudan ti planta! Adun ti nangnangegna a nasarakan a bangkay ditoy! Apon ditoy dagiti tigre!
Kasla sumuko dagiti dapanna nga umaddang. Nagsardeng. Ngem naiduron. Nagintutulid. Ngem
binissayotda. Kapilitan a nagtungpal. Inabogda agingga iti maysa a nawaknitan a paset ti
munturod - iti ngarab ti awanan-ruot a nawalat a teppang ti bimman-aw ken pangadalmen a waig.
AGINNEM laeng a pulgada ti kaadayo dagiti ramay dagiti labus a dapanna iti ngarab ti teppang. Iti sanguanan-a-babaenna, otso metros ngata, nalawag a mariparna ken mangngegna ti alikuno ti arin-peggesen nga ayus. Insaltekna ti panagkitana iti ballasiw--iti raked ti bangir a teppang ket naanninawanna dagiti aggaabay a tallo a dadakkel nga agrungrungarong nga imbornal a kasla higante a ngiwat nga agisarsarwa iti makaulaw ti angotna a likido a mailimlimog iti nadalus a danum nga aggapu iti surong. Mariknana ti nabara nga angsaw dagiti imbornal a kasla manglanlanet ti kudilna. Napakidem. Nagburek ti darana.
Ammona a panglibegen ti danum... Nalagipna a napaut itay sumipnget ti tudo ket
pinadakkelna ti agus. Ngem nangrugi nga ages-esen ti danum.
Nakangngeg manen iti pannakaikasa ti kuarenta'y singko manipud iti likudanna. Timmayok ti nabunot a bala manipud iti kanyon ti naikasa nga igam iti dapanna. Iti dina naawatan a rikna, nagkumeg a nangkita iti nagdisso a buli. Nagtibbayo pay idi nakitana dagiti sumilap nga adu a kapsula iti abay ti dapanna. Mailumlumlumen dagiti dadduma. Diosko, adun ti timmakder ditoy pagtaktakderak...
"'Leppasyon ket adda pay maysa a misiontayo!"
Nagkidem iti nairut ni Magtanggol. Iti ania man a kanito, makangngeg iti kanalbuong a
mangpigis iti lasagna, santo maikarasukos a matnag iti nalibeg ken narugit a waig. Wen, alun-onen a dagus ti ayus ta awan met ti uray ramut la koma a pakaisab-itanna iti bakras ti teppang. Ta awan met agbiag a mula iti raked a maangsawan ti imbornal. Lumaban koma ngem ania koma ti labanna? Kaarigna laeng iti naigalut nga urbon nga ugsa a paggigiddanan a karkaramutan dagiti tallo a narurungsot a tigre! Kinitana manen ti sumilap a danum iti babaenna a suksuknoren ti raniag ti mailingeden a bulan. Daytoyen a waig ti agbalin a tanemna? Waig a ramut ti panagsagsagabana ita!
Sayang ti biagna! Naganus pay iti tawenna a trentay dos. Sayang ta dina maileppas ti
panggepna. Panggep a namnama dagiti padana a marigrigat a kabaranggayanna. Sayang ni Mr. Sili.(Mister Sili ti awag kenkuana dagiti kalugaranna.) Narapis ken pamandeken ngem natured ken natadem ti isipna. Isip a nabsog kadagiti manama ken nabaknang a prinsipio a talken ken kamangan dagiti kalugaranna. Kaano kadi ti sipud ti panagkamang kenkuana dagiti kalugaranna? Binatokna iti kaunggan ti panunotna dayta a lagip a kasla maudi a dawatna sakbay a mabitay.
GAGANGAY a mangisursuro ni Juan Magtanggol iti Filipinas Elementary School iti barangayda a Pag-asa iti ili ti San Mateo--amiananen-a-dayaen ti Manila. Maysa a dati a nalinak ken nabaknang-iti-nakaparsuaan a baranggay iti arsadanan ti Bantay Kalabaw. Bassit a baranggay ngem naparaburan iti nabiag a waig nga agtinnag manipud iti bantay. Naragsak ken mapnek dagiti bumaranggay iti sapulda nga agbangbangkag iti nadumaduma a nateng ken agpispiskaria. Ngem ti agtaraken kadagiti lames ti ad-adda a pagsapulan dagiti lumugar. No addaka koma iti tapaw ti bantay samo tan-awan ti baranggay Pag-asa, mabuya dagiti kasla uong ti kapuskolna a piskaria a naibutones iti agsumbangir nga igid ti nagletra "S" a waig. Kas met iti kaaduan a kabaranggayanna, agtagikua met ni Magtanggol iti sumagmamano a piskaria a pangipapaayanna iti orasna no aggapu iti eskuela iti kada malem wenno iti tiempo ti bakasion.
Ngem dimteng ti maysa a lunod iti biagda a bumaranggay: Iti laksid ti solido a panagapelada ken panagprotestada iti turay, pilit a timmaud ti dakkel a planta ti goma iti surong a raked ti Bantay Kalabaw. Planta a kukua dagiti gangannaet! Inaramatda ti waig a nangitapuakan kadagiti rugit ti pabrika. Natay dagiti tarakenda a lames ken agraman mulmulada a nateng. Adu pay dagiti nagsasakit a kalugaranda gapu iti narugit nga angin. Intuloyda ti nagprotesta ngem nagtinnag dagiti adu nga arungaingda kadagiti tuleng a lapayag. Adu kadagiti kalugaranna ti naawanan namnama a mapasublida daydi dati a panagbiagda. Kapilitan a timmiponda kadagiti dadduma a nagpabakir a maup-upay iti rinuker a kasasaad ti gimong. Pinadasna ida a lapdan ngem naupay. Lalo a nakarit ni Magtanggol. Patienna nga agballigi ti panggepna babaen iti nainkappiaan a wagas. Inummongna dagiti nabati pay a kakaduana agraman annakda nga agad-adal ket nakitiponda kadagiti nadumaduma a grupo a pakairaman dagiti adu a trabahador iti mismo a planta nga agparparikut laban kadagiti mangimatmaton, nangnangruna kadagiti estudiante kadagiti unibersidad iti kadaklan-a-Manila nga agwelga, agrally ken agdemonstrasion. Binatikosda ti sistema ti turay. Saan a naikaskaso idi ta imbilangda laeng a kas bassit-usit a rinet a mabaddebaddekan. Ngem dimteng ti panawen a ti rinet ket nakapuling: Binutbutengda. Inikkatda a mangisuro ta pabasolenda a maysa a rinuker nga ehemplo ken bangen ti pagimbagan dagiti estudiante. Ngem saan a lapped ti pannakaikkatna a mangisuro tapno agtalna. Ad-adda a nakarit. Naguperda iti arubayan ti munisipio ken kapitolio. Inyupreseranda pay iti nangato a puestona iti planta ken iti munisipio ngem dina inawat. Intuloyda a binutbuteng agraman kakaduana ken ti pamiliana. Nariknana idi a ti panangbutbutengda kenkuana ket tanda ti umadanin a panagballigi ti simple laeng a panggepna: ti pannakaserra ti planta tapno mapasubli ti biag ti waig a masakbayanda.…. wen, ti masakbayanda... napintas unay a panggep a saan laeng a para kadakuada iti agdama no di ket nangnangruna iti masakbayan dagiti pamiliada... dagiti annakda. Ahhh, ti pamiliada a kas met iti pamiliana!... Wen, ni Luzviminda nangruna ken ni Juniorna... Ngem, Apo, nayesngawna, nalagipna dagiti berdugo iti likudanna, no apay ketdi a dagiti nabalitokan a gandat ket katimbeng ti panagsagsagaba dagiti adu a parsua!
Napakidem iti nairut a kasna la kalien ti natda pay a tadem ti panunotna a manglagip ti amin: ti waig, ti panggepna, dagiti kabaranggayanna, dagiti kalugaranna a nagpabantay, ti pamiliana, ti masakbayanda, ti planta, ti narugit a sistema ti turay..... sa ita, dagiti tallo a berdugo a nakasagana a ..... saannn!
Kasla adda naisangsangayan a pigsa a nagpussuak iti kaungganna. Nagkidem manen iti
nairut. Dina ammo no ania ti ar-aramiden dagiti tallo a berdugo iti likudanna. Awan tagari wenno karasakasda. Nakapaturong ngatan dagiti igamda iti bukotna wenno iti ulona? Ngem naulimek ti aglawlaw, laksid iti saggaysa a panirpir dagiti bulbulong ken ti ringgor ti panagsarsarwa dagiti tallo nga imburnal a kasla natadem a punyal a mangil-ilgat ita kadagiti lapayagna.
Nagmulagat. Ket nakitana manen ti ayus ti dina ammo ti kadalemna a narugit a danum a kasla pumegpegges nga agpababa sa alun-onen ti sipnget idiay. No awan la koma ti reppet dagiti imak, nakunana iti unegna, tumapuakak sako ikarigatan ti aglangoy ken bumasatak tapno maliklikak dagiti balada, kumamangak idiay sipnget--idiay baba, saak sumpok iti kakaykaywan. Saakto agawid a nalimed, alaek dagiti aginak sakaminto met... agpabantay... ket...
"Sayang 'ta posas," naputed ti panagisipna. "Ikkatenyo!"
Nagkaratikit ti nalettat a posas. Nagatras ti nangikkat a bulon ti panagkilliing ti posas a naregreg iti daga. Killiing a kasla nangiballaag ti pannakalapgisen ti maudi a panid ti biag ni Juan Magtanggol!
"Pauluanyo!"
Ka-tsak... Ka-tsak... arigna naggiddan a naikasa ti dua a kuarenta'y singko.
Adda tured a kellaat nga immampayag iti barukong ni Magtanggol. Immanges iti nauneg sa timmangad. Nakalingeden ti kabus a bulan iti likudan ti umas-asimbuyok a simborio ti planta a kasla maamak a mangsaksi iti sumaruno a mapasamak. Kimmaro ti lidem ti aglawlaw.
"Itan!" ti pinal a bilin.
Kellaat a nagkumeg ni Magtanggol a bulon ti pannakapilko dagiti tumengna sana imbulos amin a pigsana a nangikugtar iti pingir ti teppang.....
Bang! Bang! Bang!
NAGSUEK ni Juan Magtanggol. Ngem sakbay a nasagidna ti danum, nariknana ti pudot a kasla kimmayatukot a nangarrabas kadagiti buokna; pudot nga awanan saem ngem kasla in-inut a nangsilmot kadagiti amin a nginabras dagiti lasagna. Nagbalin a blangko ti isipna ngem patienna a saan! Nabileg pay laeng ti riknana. Kinapudnona, nabilbileg ngem itay! Mariknana nga agkutkuti: kasla tumtumpaw iti babaet dagiti nababa nga ulep. Idi kuan, nakitana a napisang ti danum: ti pisang dimmakkel a sabuag ket nagsinan-petalo iti pigispigis a sabong. Ket nadlawna ti bagina a nanabsuok iti nagbabaetan dagiti pigispigis a petalo. Kalpasanna, awanen ti nariknana wenno nakitana wenno nangngeganna no di ket limteng nga ulimek...
Ngem milagro, bigla a kasla nagpulang ti bileg ti isip ken riknana! Kinapudnona, kasla aglanglangoy ita iti dayta a law-ang. Ammona ti napasamak: ti bigla a panagsuekna tapno makalibas. Sa nakangngeg iti nagsasaruno a kanalbuong. Ket nakitana ti napisang a danum a nagsinan-petalo iti pigispigis a sabong. Sa ti bagina a... Ha, ha! Matay nga awan basolna? Saan a mabalin! Inukradna dagiti matana. Kasipngetan ti nakitana. Timmangad. Nakitana ti dumuyaw a bassit a lawag ken bumasbassiten a lawag iti ngatuenna. Apay a kasla nakaad-adayo dayta a lawag a kasla imposiblena nga abuten? Bumasbassit ti lawag? Aha, lumlumned? Inunnatna dagiti takiagna sana inkaud. In-inut a nagpangato, dumakdakkel ti lawag. Ha, ha! Immukuok ti linak ken talged iti kasla tumtumpaw a panunotna. Ti malmes a matay, nakunana, ket gagangay. Ngem ti mapaltogan nga awan basolna ket saan! Saan a nainkalintegan..!
Limmung-aw. Brat-tat-tat..! Ha, uni ti armalayt, nalipatanna ida. Addada pay laeng gayam... Limned sa bimmasat a kasla lames. Napaut. Brat-tat-tat! Ha, ha..! naglaingen nga aglangoy! Naliklikanna dagiti bala? Nakakaskasdaaw. Ha, ha! Isuda kadi laeng ti makammo nga agpaggaak? Ha, ha, ha!
Nakarikna iti nagpaiduma a pigsa ken sidap iti isipna. Manipud idi puotna, ita la a makarikna iti kastoy. Ita laeng. Di mamati ngem marikriknana. Daytay kuna dagiti mannurat a superhuman strength! Ha, ha, ha....
Bimmasat a nangsurot iti ayus a kasla ikan. Nagpaigid sa simmirok iti nagrukob a kayo iti igid ti waig. Kinitana ti naggapuanna. Ahh, addada sadiay dagiti adipen ti impierno--dagiti robot dagiti didiosen a ramramay ni Satanas! Sawsawarenda pay laeng isuna. Un-unorenda ti teppang. Mangngegna ti panagilunlunodda. Umas-asideg ti maysa iti yanna. Tinaliawna ti likudanna--iti panggepna a turongen. Sadiay, nakitana ti kubbo a sanga iti pagpikoran ti ayus. Maisawsawsaw ti bulong ti sanga iti danum--bulong a pirpir a nakarkaro pay ngem linamot dagiti naranggas nga insekto. Adda agbalbalay a lawwalawwa iti ungkay ti mangrugi nga aggangon a sanga; adda pay nagluposan ti kundidit... Hmmm, napintas man dagidiay ginasut a kulalanti a mangpigpigis ti sipnget idiay sidiran ti nabisked a kayo a...
Bang-bang-bang! Ah, dida inggaan.
Limned sa bimmasat. Nagpababa. Sa manen limmung-aw iti igid. Kimpet iti teppang. Nakagammat iti nabungsot a pitak. Ginamulona. Winagwagna ti imana iti uneg ti danum. Ngem napigket ti pitak. Intag-ayna ti imana sana inwagsak iti uray la. Timmayok dagiti pitak. Ha, nagbalin a puraw a kalapati dagiti timmayok a pitak sada timmayab a nagdisso iti sanga--a yan dagiti ginasgasut a kulalanti--a narnuoyan iti bunga ken nagbitinan dagiti umayamuom ti banglona nga orkidia.
AGLAWAGEN iti daya. Nabannogen? Kasla nakarikna iti pannakalammin. Tumulangen ti saem dagiti sugatna. Nalagipna ti pamiliana. Gimmanaygay. Simmang-at iti waig. Inrugina ti nagna iti direksion a turongen dagiti dapanna. Limmas-ud iti nawada a tanap nga awanan balay wenno ruot wenno tambak wenno turod wenno likkaong no di ket panay latta a patag. Nalibnos ken nalamuyot a kapatagan! Patag nga awan pulos mansa wenno tugot wenno lemma ti mabalin a nakauna kenkuana. Maysa a birhen a lugar! Iti agsumbangir a pingir ti tanap ket nabibin-as a turturod nga inabungotan dagiti kimmapas nga ul-ulep. Iti ngatuen ti ungto ti tanap--idiay madanon dagiti matana--nagdudupudop dagiti nagtagimaris ken naraniag ken naurnos a bitbituen a kasla porma ti maysa a dakkel ken napasindayag a balitok a palasio a ti la istoria ti pakakitaan. Ket madamdama pay, nakangngeg iti timtimek nga idi la a mangngeganna ken kankanta a kasla tinubay dagiti kuerdas ti arpa.
Nakaturog ngata a nagnagna, ta ita, addan iti sango ti pagtaenganna! Sumilap ti kayo a ridaw a digdigosen ti dina makita ti paggapuanna a lawag. Inan-anatna nga induronna ti ridaw. Naglukat. Simmabat iti panagkitana ti nakapudpudaw nga aruat ti maysa ababai--ti gayam asawana: agtatakder iti tengnga ti nakadadaeg a laem--anian a lasbang, sam-it ken emmana! Nagpintasen isuna. Kasla simbolo ti awan patinggana a biag, ragsak ken talged! Umis-isem a kasla iti apagsingising nga init iti nalinnaaw nga agsapa. Nakaukrad dagiti takiagna a kasla mawaw iti pinnateg. Sa nagna. Saan a nakauray ni Juan. Kasla nagpayak dagiti dapanna a nagturong iti yan ti asawana. Umayakon patpatgek a Luzviminda! Umayakon
Ngem idi agrinnakepda koman, narikna ni Juan ti kasla bigla a pannakaapras ti likudan ti ulona iti bassit ngem natangken a banag. Napleng. Sa gimmilap iti lansad ti isipna ti makasisirap ngem apagkiray a raniag a kasla bettak dagiti dinosena a kimat... Sa sinaruno ti limteng a sipnget ket makatitileng nga ulimek!
KABIGATANNA, petsa: Marso 11, 1983, headline ti maysa a lokal a pagiwarnak: JUAN MAGTANGGOL MURDERED! -- ...maysa a natakneng nga umili, manursuro, lider, napasnek ken matalek a kadua ti turay. Nasarakan ti naisab-it ken agtatapaw a bangkayna iti waig - mismo a likudan ti Firerock Tire Manufacturing Co. Inc. iti San Mateo... Natatek iti bala ti bukotna. Ngem kuna dagiti imbestigador a ti buli a nangbisak iti ulona ti dagus a nanguloy iti biagna. Daytoy ti maikasangapulo-ket-tallo a bangkay a nabirokan iti nasao a disso nanipud naipatakder ti planta. Mamatpati dagiti autoridad a gapuanan manen dagiti NPA daytoy nakaam-ames a krimen....


text:
Pola, Oriental Mindoro
Ti Pola ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Oriental Mindoro iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pola ket nabingbingay kadagiti 23 a barbaranggay.[2]
- Bacauan
- Bacungan
- Batuhan
- Bayanan
- Biga
- Buhay Na Tubig
- Calubasanhon
- Calima
- Casiligan
- Malibago
- Maluanluan
- Matulatula
- Pahilahan
- Panikihan
- Zone I (Pob.)
- Zone II (Pob.)
- Pula
- Puting Cacao
- Tagbakin
- Tagumpay
- Tiguihan
- Campamento
- Misong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Oriental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Oriental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
CANDON CITY – Balligi ti naisayangkat a Feria de Candon 2009 iti panangidaulo ni Deputy Speaker Eric Singson a nagserbi kas program executive chairman.
Rinibu nga agindeg, sangsangaili ken turista ti nagdudupudop ditoy a siudad tapno makipagpartisiparda iti daytoy a piesta a naangay ditoy nangrugi idi Disiembre 3.
Dagitoy dagiti naangay nga aktibidad:
Dec. 3, umuna nga aldaw: naangay ti thanksgiving mass iti San Juan de Sahagun Parish Church ti Candon babaen ken ni Rev. Fr. Vicente Avila, simmaruno ti pormal a pannakalukat ti Trade Fair Exhibits iti Candon City Plaza. Kangrunaan a nabisita ditoy ni Gobernador Deogracias Victor Savellano agraman dagiti mangidadaulo kadagiti nadumaduma nga ahensia ti gobierno.
Dec. 4: naangay ti maysa a painting contest a nagsasalipan dagiti pintor iti panagpinta iti botelia, bunga ti niog ken canvass. Naidispley dagiti naisalip iti lantern contest.
Dec. 5: naisayangkat ti Ferialympics ken Traditional Food Festival. Ti Ferialympics ket panagsasalip dagiti bumarangay iti kannawidan nga ay-ayam kas koma iti sanggol, ginnuyodan, palo sebo, tiniliwan ti baboy, patentero ken kadang-kadang. Kabayatanna a ti Traditional Food Festival ket salip met dagiti barbarangay iti panaglutuan kadagiti luto ni Ilocano kas iti dinengdeng, buridibod ken lechon-baboy. Tunggal barangay ket naikkan iti baboy a pagsasalipanda a letsonen.
Iti pangaldaw, kas kannawidan, nangaldaw amin a tattao iti piesta iti 42 a booth ti barangay a nakaidasaran amin dagiti naluto. Maipalagip a kadagiti nagkauna a tiempo, agturong dagiti makipiesta iti tunggal balay tapno pagustuanna a ramanan ti saganada. Kastoy met ti napasamak iti Candon.
Iti rabii, naangay ti maysa a musical concert, nagangtan ti kadakkelan a Christmas tree iti Ilocos Sur a naipasdek iti sango ti patio ti simbaan katoliko ti Candon. Nagangtan pay ti replica ti Eiffel Tower.
Kabayatanna, nagyaman ni Mayor Allen Singson iti panakipaset dagiti tunggal barangay tapno agbalin ti pasken a naballigi.#


text:
Daytoy ti pagsidsiddaawak a damag iti radio
Ket nupay saanen a linia por linia ti damage
saan nga ad-adayo daytoy/dagitoy a binnatog
“Nakapukos ti atension dagiti Sientista –
pakaseknan ti Super Bagyo Ompong iti Filipinas”
Kadakami, ibilangmi a datdatlag daytoy a damage
ta ita laeng a maisirkulo nagan dagiti Sientista
adda naun-uneg a kayat a sawen daytoy iti biang-
seknan dagiti Sientista iti Uniberso, Nakaparsuaan
Ala, ngarud, sapay ta idanon, ipakaammonton
dagitoy a Sientista iti nukod a takkuat, paliiw
ket, ipagteng koma iti Republika iti Filipinas
iti Presidente a salakan-biag adu a makipagili-
ken iti Nakaparsuaan a masalakniban pannakaperdi…
Super Bagyo Ompong (Setiembre 14-15, 2018)
Daytoy ti pagsidsiddaawak a damag iti radio


text:
Nobiembre 25
Ti Nobiembre 25 ti maika-329 nga aldaw ti tawen (maika-330 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 36 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1951 – Leonid Chernovetskyi, Ukraniano a politiko
- 1963 – Maria Gracia Padaca, Filipina a politiko
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1959 – Gérard Philipe, Pranses nga aktor (naipasngay 1922)
- 2016 – Fidel Castro, maika-16 a Kangrunaan a Ministro ken maika-17 a Presidente ti Kuba (naipasngay 1926)