text:
Baguio
Ti Siudad ti Baguio ket maysa a primera a klase a siudad iti probinsia ti Benguet iti isla ti Luzon iti Pilipinas. Impasdek kas siudad dagiti Amerikano idi 1900 ken pinusgan ti Asemblea ti Pilipinas kas Kalgaw a Kapitolio iti Pilipinas idi Hunio 1, 1903. Iti kada kalgaw, mapan ti Gobierno iti Pilipinas iti Baguio ket idiay a matarawidwidan ti pagilian. Adda Mansion ti Presidente, dagiti opisina ti Korte Suprema ken Lehislatibo iti Baguio. Ti met laeng Siudad ti Baguio ti nagyanan ti opisina ti Rehion Administratibo ti Kordiliera (Kordiliera Administratibo a Rehion wenno KAR).
Sakupen ti Siudad ti Baguio ti 49 a kuadrado kilometro ti naturod a dagdaga iti maysa a banak nga aganay a 1,500 metro ti kangatona iti akin-abagatan a laud a deppaar ti kabambatayan ti Kordiliera a Tengnga iti amianan a Luzon. Pinalawlawan ti probinsia ti Benguet a sigud a nakaipasetanna kas maysa nga ili sakbay a napagbalin kas agwaywayas a siudad. Kabeddeng ti Baguio ti ili ti Tuba iti abagatan ken laud, ti Itogon, Benguet iti daya, ken ti La Trinidad a kapitolio ti Benguet iti amianan.
Tallo ti kangrunaan a dalanan a sumang-at iti Baguio, ti Kalsada Kennon a mangrugi iti Rosario, La Union, ti Kalsada Marcos manipud iti Agoo, La Union, ken ti Naguilian a Kalsada manipud Bauang, La Union.
Dagiti maar-aramat a pagsasao iti Baguio ket Ilokano, Ingglés, Kankana-ey, Ibaloi, Itogon, Tagalog, Pagsasao nga Intsik, Aleman, Olandés, ken Koreano.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Baguio iti 129 a barbaranggay.[2]
- Apugan-Loakan
- Asin Road
- Atok Trail
- Bakakeng Central
- Bakakeng North
- Happy Hollow
- Balsigan
- Bayan Park West (Bayan Park)
- Bayan Park East
- Brookspoint
- Brookside
- Cabinet Hill-Teacher's Camp
- Camp Allen
- Camp 7
- Camp 8
- Campo Filipino
- City Camp Central
- City Camp Proper
- Country Club Village
- Cresencia Village
- Dagsian, Upper
- DPS Area
- Dizon Subdivision
- Quirino Hill, East
- Engineers' Hill
- Fairview Village
- Fort del Pilar
- General Luna, Upper
- General Luna, Lower
- Gibraltar
- Greenwater Village
- Guisad Central
- Guisad Sorong
- Hillside
- Holy Ghost Extension
- Holy Ghost Proper
- Imelda Village
- Irisan
- Kayang Extension
- Kias
- Kagitingan
- Loakan Proper
- Lopez Jaena
- Lourdes Subdivision Extension
- Dagsian, Lower
- Lourdes Subdivision, Lower
- Quirino Hill, Lower
- General Emilio F. Aguinaldo
- Lualhati
- Lucnab
- Magsaysay, Lower
- Magsaysay Private Road
- Aurora Hill Proper
- Bal-Marcoville (Marcoville)
- Quirino Hill, Middle
- Military Cut-off
- Mines View Park
- Modern Site, East
- Modern Site, West
- New Lucban
- Aurora Hill, North Central
- Sanitary Camp, North
- Outlook Drive
- Pacdal
- Pinget
- Pinsao Pilot Project
- Pinsao Proper
- Puliwes
- Pucsusan
- MRR-Queen Of Peace
- Rock Quarry, Lower
- Salud Mitra
- San Antonio Village
- San Luis Village
- San Roque Village
- San Vicente
- Santa Escolastica
- Santo Rosario
- Santo Tomas School Area
- Santo Tomas Proper
- Scout Barrio
- Session Road Area
- Slaughter House Area
- Sanitary Camp South
- Saint Joseph Village
- Teodora Alonzo
- Trancoville
- Rock Quarry, Upper
- Victoria Village
- Quirino Hill, West
- Andres Bonifacio (Lower Bokaw
- Legarda-Burnham-Kisad
- Imelda R. Marcos (La Salle)
- Lourdes Subdivision, Proper
- Quirino-Magsaysay, Upper (Upp
- A. Bonifacio-Caguioa-Rimando
- Ambiong
- Aurora Hill, South Central
- Abanao-Zandueta-Kayong-Chugum
- Bagong Lipunan (Market Area)
- BGH Compound
- Bayan Park Village
- Camdas Subdivision
- Palma-Urbano (Cari?o-Palma)
- Dominican Hill Mirador
- Alfonso Tabora
- Dontogan
- Ferdinand (Happy Homes-Campo)
- Happy Homes (Happy Homes-Lucban)
- Harrison-Claudio Carantes
- Honeymoon (Honeymoon-Holy Ghost)
- Kabayanihan
- Kayang-Hilltop
- Gabriela Silang
- Liwanag-Loakan
- Malcolm Square-Perfecto
- Manuel A. Roxas
- Padre Burgos
- Quezon Hill, Upper
- Rock Quarry, Middle
- Phil-Am
- Quezon Hill Proper
- Middle Quezon Hill Subdivision
- Rizal Monument Area
- SLU-SVP Housing Village
- South Drive
- Magsaysay, Upper
- Market Subdivision, Upper
- Padre Zamora
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Baguio ket mabirukan iti 5,200 pie ti ngato ti lessaad ti baybay, ken naiyumok iti kaunegan ti kabambantayan ti Tengnga a Kordiliera iti akin-amianan a Luzon. Ti siudad ket napalikmutan babaen ti probinsia ti Benguet. Daytoy ket sakupenna ti bassit a lugar iti 57.5 kuadrado kilometro (22.2 kd mi). Kaaduan iti naparang-ay a paset ti siudad ket naipatakder iti di nadalumpinas, turod a rabaw ti daga ti akin-amianan a paset. Idi nagaramid ti plano ni Daniel Burnham para iti siudad, inaramidna ti munisipio a kas puntos a reperensia ti pagpatinggaan a gay-at ti siudad iti 8.2 kilometro (5.1 mi) manipud ti daya aginggana iti laud ken iti 7.2 kilometro (4.5 mi) manipud ti amianan aginggana iti 2 kilometro (1.2 mi) iti abagatan. Daytoy ti kanagtuan a nangruna asiudad iti Pilipinas iti termino ti kangato. Ni Andy Chen ket nagsurat ti maipanggep ti Heograpia ti Baguio idi 1910.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Baguio ket mangipakita ti klima ti subtropikal a kabambantayan babaen ti pannakaidasig ti klima ti Köppen. Ti siudad ket naamammuan para iti kalalaingan a klimana. Gapu ti daytoy ti Baguio ket nabirngasan a kas ti "Kalgaw a Kapitolio ti Pilipinas". Gapu ti kangatona, ti temperatura ti siudad ket 8 a grado Celsius a nababbaba no maipada ti napipia a temperatura iti amin a paset ti pagilian.[4] Ti napipia a temperatura ket sumakop manipud ti 15 aginggana ti 23 grado Celsius. Kadawyan daytoy a nababbaba iti las-ud ti naladaw ken nasapa a bulbulan ti tawen. Ti kababaan idi a nairehistro a temperatura ket 6.3 grado Celsius idi Enero 18, 1961. Daytoy ket maigiddiat ti amin a panawen a kangato iti 30.4 grado Celsius a nairehistro idi Marso 15, 1988 idi las-ud ti El Niño a tiempo idi 1988.[5] Ti Baguio ket manmano laeng a malabsanna ti 26 grado Celsius uray iti las-ud ti kapudotan a paset ti tawen.
Kasla met laeng dagiti siudad nga addan ti klima ti subtropikal a kabanbantayan, ti Baguio ket madmadlaw a makakitkita ti bassit a panagtudtudo iti las-ud ti namaga tiempo. Nupay kasta, ti siudad ket addaan ti adu unay a panagtudtudo iti las-ud ti ti tiempo ti tudo, kadagiti bulan ti Hulio ken Agosto ti addaan ti napipia ti ad-adu ngem 1,000 mm (39 in) a tudo. Ti Baguio ket agpipia ti sumurok a 4,500 mm (177 in) iti tinawen a tudo.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Benguet". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Panagbanniaga a Pakaammo ti Siudad ti Baguio, Pilipinas". Asia Travel. Naala idi 26 Pebrero 2013.
- ^ Basilan, Jacquelyn; Khristine Love Vicente (17 Disiembre 2008). "Baguio wakes up to coldest morn in 2008". Breaking News / Regions (Philippine Daily Inquirer). Naidulin manipud ti kasisigud idi 19 Disiembre 2008. Naala idi 12 Enero 2009.
- ^ "Weatherbase: Baguio, Dagiti Rekord ken dagiti Napipia ti Pilipinas". Weatherbase. Naala idi 22 Nobiembre 2011.
- ^ "Probinsia ti Benguet". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- Baguio


c: text/html

text:
Justin Bieber
Ni Justin Drew Bieber ket maysa a kumakanta, musikero ken aktor a nanipud idiay Kanada.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ London, Ontario, CanadaAnderson, Kyle (Pebrero 22, 2010). "Justin Bieber Ket Timmipon kadagiti Ranggo kadagiti kaubingan nga Agpabpabuya ti'SNL'". MTV Newsroom. Naala idi 2010-02-24.
- ^ Farber, Jim (Marso 23, 2010). "Justin Bieber, 'Ti Lubongko 2.0'". New York Daily News. Naala idi 2010-06-14.
- ^ "MTV- Justin Bieber bariweswes ti artista". MTV. Naala idi 2009-12-22.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Justin Bieber idiay Wikimedia Commons
- Justin Bieber ti pagsasao nga Aleman

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ti 2005 ket maysa a gagangay a tawen mangrugi iti Sabado kas mayannurot iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
- Oktubre 2 - Napartuat ti Wikipedia iti pagsasao nga Ilokáno
NaipasngayUrnosen
PimmusayUrnosen
Daytoy a tawen ket napili a:Urnosen
- World Year Of Physics 2005 ti International Union of Pure and Applied Physics
- Sangalubongan a tawen iti Microcredit ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian
- Sangalubongan a tawen iti Ayayam ken Physical Education ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian
- Tawen dagiti voluntario ni Gordon Brown, Chancellor of the Exchequer ti UK
- Tawen iti Eucharist ni Papa Juan Pablo II
- Tawen ti pinagadal iti Foreign Language ti Kongreso ti Estados Unidos
- Tawen dagiti Veterano ti Canada


text:
Qin Shi Huang
Ni Qin Shi Huang (Wade-Giles: Chin Shih Huang; Insik: 秦始皇; 259 BC – 210 BC;[1][2] personal name: Zhao Zheng (Wade-Giles: Chao Cheng; Insík: 趙政);[3] nagan iti klasiko nga Insik: (趙正) ket isu idi ti ari ti Insik nga Estado ti Qin manipud idi 246 BC aginggana idi 221 BC, idi las-ud ti Paset ti panawen dagiti Naggugubat nga Estado.[4] Isu ti nagbalin nga immuna nag emperador ti nagkaykaysa a Tsina idi 221 BC.[4] Isu ket nagturay aginggan idi pimmusay idi 210 BC iti tawen a 49.[5]
Isu ket tinawtawgann ti bagina a kas ti Umuna nga Emperador (Insík: 始皇帝, Shǐ Huángdì) kalpasan ti panagkaykaysa ti Tsina, Ni Qín Shǐ Huáng ket maysa anangruna a pigura iti Insik a pakasaritaan, a nagiyeg ti gangani a dua a milenio nga imperial a panagturay. Kalpasan ti panakaykaysa ti Tsina, ken ti nagruna nga agbalbalakad kaniana a ni Li Si ket nangiruar kadaiti kangrunaan a reporma ti ekonomiko ken politikal a sistema.[4] Isu ket nangipatakder kadagit idaddakkel a gandat, a m,airaman ti panangipatakder ken panagkaykaysa kadagiti nadumaduma a a paset ti Nalatak a Diding ti Tsina, ti nadayeg tattan a kadakkel ti siudad a mausoleum a ginuargardian babaen dagit kasla tao a kadkkel a Terakota aBuyot, ken ti dakkel a kalsada a sistema, a nakatayan dagiti adu a tao.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Emperador Qin Shi Huang -- Immuna nga Emperador ti Tsina". TravelChinaGuide.com. Naala idi 2007-09-10.
- ^ Wood, Frances. (2008). Immuna nga Emperador ti Tsina ken dagiti Terakota a Mannakigubatna. Macmillan publishing. ISBN 0-312-38112-3, ISBN 978-0-312-38112-7. p 2.
- ^ At the time, female members used ancestral name and male members used clan name. 光明日报.趙正書.北大西汉竹书:发现已亡佚李斯《苍颉篇》,书中称秦始皇和秦二世为“秦王赵正(政)”,“秦王胡亥”
- ^ a b c Duiker, William J. Spielvogel, Jackson J. Edision: 5, nailustrado. (2006). Pakasaritaan ti Lubong: Tomo I: To 1800. Thomson Higher Education publishing. ISBN 0-495-05053-9, ISBN 978-0-495-05053-7. pg 78.
- ^ a b Ren, Changhong. Wu, Jingyu. (2000). Panakaipatakder ken Panakatnag ti Qin a Dinastia. Asiapac Books Pte Ltd. ISBN 981-229-172-5, ISBN 978-981-229-172-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Qin Shi Huang idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Qin Shi Huang idiay Wikiquote


text:
Dagiti Video iti JW.ORG
Kitaem ti online video library-mi a nayurnos sigun iti topiko. Buyaem wenno i-download-mo dagiti video a naibatay iti Biblia para kadagiti pamilia, tin-edyer, ken ubbing. Ammuem dagiti makaisuro a video maipapan kadagiti Saksi ni Jehova.
KOMBENSION
Espesial a Kombension Idiay Israel
Iti pagilian a ti guranggura maigapu iti nasionalidad ken relihion ti namagsisina kadagiti tattao iti adun a tawen, ti panagkaykaysa dagiti tattao a naggapu iti nadumaduma a pagilian ket nalawag a nakita bayat ti kalgaw ti 2012 idiay Tel Aviv.
TRABAHO A PANAGIPABLAAK
Nakaskasdaaw a Karga ti 400 a Pilid
Buyaem no kasano a napasayaat ti in-line finishing system iti maysa a high-speed a pagimprentaan tapno ag-trim, agurnos, agbilang, ken agempake kadagiti naibatay-Biblia a literatura.
PANANGTULONG ITI KOMUNIDAD
Simmayaat a Biag iti Pagbaludan
Isalaysay ti dati a balud a ni Donald no kasano a nakatulong ti panagadalna iti Biblia tapno maam-ammona ti Dios, agbalbaliw ken agbalin a nasaysayaat nga asawa.
KOMBENSION
Espesial a Kombension Idiay Ireland
Sinangaili dagiti Saksi ni Jehova iti Dublin, Ireland dagiti delegado a naggapu iti nadumaduma a pagilian para iti 2012 nga Espesial a Kombension a ‘Saluadam ta Pusom!’ Buyaem dayta.
TI KUNA DAGITI PADAM NGA AGTUTUBO
Nasarakan ni Cameron ti Kasayaatan Pay Laeng a Biag
Kayatmo kadi ti naragsak a biag? Denggem ti kinuna ni Cameron no kasano a rimmagsak ti biagna iti dina ninamnama a lugar.
PANANGTULONG ITI KOMUNIDAD
Bagyo iti Pilipinas
—Pammati ti Nangparmek iti Rigat
Deskribiren dagiti nakalasat ti napasamak idi dimmalapus ni Super Bagyo a Haiyan.
PROYEKTO A PANAGIBANGON
Ti Baro a Sangalubongan a Hedkuarter
—Maisursuraten ti Pakasaritaanna
Ar-aramiden dagiti Saksi ni Jehova ti baro a sangalubongan a hedkuarterda idiay Warwick, New York. Kombinsidoda a dayta a naisangsangayan a proyekto ket iwanwanwan ti Dios.
AGBALINKA A GAYYEM NI JEHOVA
Agsingsingpetka ken Dika Agim-imut
Buyaem no kasano a naragragsak da Caleb ken Sophia no dida aginnimut kadagiti ay-ayamda.
BIAG ITI BETHEL
Ipapanaw iti 117 Adams Street
Iyestoria dagiti miembro ti pamilia ti Bethel dagiti malaglagipda maipapan iti napateg a trabaho a panagimprenta iti daytoy a nalatak a lugar iti Brooklyn.
AGBALINKA A GAYYEM NI JEHOVA
Biag nga Awan Inggana
—Kamaudiananna! (Kanta 55)
Makidanggayka a mangkanta ken panunotem nga agbibiagkan nga agnanayon idiay Paraiso.


text:
Apay a Paritandak Dagiti Dadakkelko nga Agragragsak?
Panunotem ti sumaganad nga eksena:
Kayatmo ti mapan iti maysa a party ngem saanmo a masigurado no palubosandaka dagiti dadakkelmo. Ania kadagiti sumaganad ti aramidem?
1. SAANKA NGA AGPAKPAKADAN—MAPANKA LATTAN
No apay a mapanunotmo daytoy: Kayatmo nga ipakita kadagiti gagayyemmo a maaramidmon ti kaykayatmo. Iti panagriknam ket nalalaingka ngem kadagiti dadakkelmo, wenno bassit ti panagraemmo iti kapanunotanda.—Proverbio 14:18.
Dagiti resultana: Mabalin nga agbilib dagiti gagayyemmo, ngem adda maammuanda maipapan kenka—kabaelam ti mangallilaw. No kabaelam nga allilawen dagiti dadakkelmo, kabaelam met nga allilawen dagiti gagayyemmo. No maduktalan dayta dagiti dadakkelmo, agsakitto ti nakemda, mapukaw ti talekda kenka, ken posible nga ad-adda nga estriktuandaka!—Proverbio 12:15.
2. SAANKA NGA AGPAKADA—SAANKA A MAPAN
No apay a mapanunotmo daytoy: Pinagpanunotam ti awis ket naamirismo a maikontra dayta kadagiti prinsipiom wenno saan a nasayaat a kakadua dagiti dadduma a naawis. (1 Corinto 15:33; Filipos 4:8) Iti sabali a bangir, mabalin a kayatmo ti mapan ngem dimo maitured ti agpakada kadagiti dadakkelmo.
Dagiti resultana: No dika mapan gapu ta ammom a saan a nainsiriban dayta, nalaklakakanto nga agilawlawag kadagiti gagayyemmo. No dika mapan gapu laeng ta dimo maitured ti agpakada kadagiti dadakkelmo, agsaksakitto laeng ti nakemmo gapu ta iti panagriknam ket sika laengen ti saan a makapagragragsak.
3. AGPAKADAKA TAPNO MAAMMUAM NO PALUBOSANDAKA
No apay a mapanunotmo daytoy: Agpaspasakupka kadagiti dadakkelmo ken raraemem ida. (Colosas 3:20) Ay-ayatem ida ken dimo kayat a masaktanda no aglibaska. (Proverbio 10:1) Adda pay gundawaymo nga agilawlawag.
Dagiti resultana: Marikna dagiti dadakkelmo nga ay-ayaten ken raraemem ida. Ket no makitada a nainkalintegan dagiti kiddawmo, nalabit palubosandaka.
No Apay a Saandaka a Palubosan
Ti maysa a rason ket mayilustrar iti kastoy: No adda pagpiliam, nalabit kaykayatmo ti aglangoy iti resort nga addaan kadagiti lifeguard. Apay? Ngamin, bayat a maragragsakanka nga aglanglangoy, saanmo a madmadlaw ti peggad. Ngem makita dayta dagiti lifeguard gapu ta addada iti nangatngato a lugar nga agsipsiput iti peggad. Umasping iti dayta, gapu ta ad-adu ti ammo ken kapadasan dagiti nagannak, mabalin a makitada dagiti dimo makita a peggad. Kas kadagiti lifeguard, saan a panggep dagiti dadakkelmo a lapdan ti panagragragsakmo. Tultulongandaka laeng a mangliklik kadagiti peggad a mabalin a mangdadael iti panangtagiragsakmo iti biag.
Daytoy ti sabali pay a rason: Kayatdaka la unay a salakniban dagiti dadakkelmo. Ayat ti mangtigtignay kadakuada a mangpalubos ken saan a mangpalubos kenka no isu ti kasapulan. No adda ipakadam nga aramidem, panunotenda a naimbag no mabalindaka a palubosan ken no maakseptarda dagiti resulta ti panangpalubosda kenka. Palubosandaka laeng no kombinsidoda nga awan ti dakes a mapasamak kenka.
No Kasanom a Magun-od ti Pammalubosda
Ania ti mabalinmo nga aramiden
Agbalinka a napudno: Isaludsodmo iti bagim: ‘Ania a talaga ti rason a kayatko ti mapan? Gapu kadi ta magustuak unay ti maaramid sadiay, wenno kayatko laeng nga awan ti makuna kaniak dagiti gagayyemko? Gapu kadi ta addanto sadiay ti kursonadak?’ No kasta, ibagam ti agpayso kadagiti dadakkelmo. Naglabasanda met daytan ken am-ammodaka unay. Isu a mabalin a matarusanda no ania a talaga ti motibom. Apresiarendanto ti panangibagam iti pudno ket magunggonaankanto iti kinasiribda. (Proverbio 7:1, 2) Ngem no saanka a napudno kadakuada, bumassit ti talekda kenka ken mabalin a saandakan a palubosan.
Umiso a tiempo: Dimo igiddan ti agkiddaw wenno agpakada no kasangsangpet dagiti dadakkelmo manipud iti trabaho wenno no adda madama a pakakumikomanda. Asitgam ida no nalamiis ti uloda ngem saan koma a naladaw unay ti panagpakadam sa dagdagem ida nga agdesision. Saan a kayat dagiti dadakkelmo ti kasta. Agpakadaka a nasaksakbay tapno makapagpanunotda a naimbag.
Detalye: No agpakadaka, saanka nga agilimed. Ibagam amin a detalye a kasapulan a maammuan dagiti dadakkelmo. Saan a kayat dagiti nagannak ti sungbat a “Diak ammo,” nangruna no ti saludsodenda ket: “Siasino ti kakaduam?” “Addanto kadi kaduayo a responsable nga adulto?” wenno “Anianto nga oras a makaawidka?”
Kababalin: Dimo ibilang dagiti dadakkelmo kas kabusor. Panunotem nga isaksakitdaka—ket dayta ti agpayso. No kasta ti panunotem, saanmo nga ipapilit ti kaykayatmo ken nalabit nalaklakam a maala ti riknada.
Ipakitam kadagiti dadakkelmo a manakemkan a mangawat ken mangraem iti desisionda. Apresiarenda no kasta ti aramidem. Ket inton sumaruno nga agpakadaka, dakdakkel ti posibilidadna a palubosandaka.


text:
VIGAN CITY --- Tallo a lallaki ken maysa a babai, agpapada a drug personalities ti kinemmeg dagiti otoridad iti naisayangkat a drug buy bust operation iti maysa a hotel idiay Barangay Sabuanan, Santa Lucia, Ilocos Sur.
Nabigbig dagiti suspek nga isuda Albert Matias, 40; Donna Buevos, 25; Edgar de la Cruz, 27, agpapada a taga provinsiya ti Cagayan ken ni Renalito Puzon, 38 a taga Barangay Rizal, Tagudin, Ilocos Sur.
Sinerrek ti napagtipon a puwersa ti PNP- Sta. Lucia, PDEA nga indauluan ni Regional Director Adrian Alvarino, ken ti 2nd Maneuver Company ti room 103 ng Janroe Traveller Inn ket naala nakemmeg dagiti suspek a kalkapas a nagpot session.
Naala manipud kadakuada dagiti nabati da a shabu, dua a paltog a 9mm ken caliber 38.
Malaksid kadagitoy, dua pay a lugan ti naala manipud kadagiti suspek dagiti dua a nagarbo a lugan.
Mapapati a carnap dagiti nasao a lugan kalpasan a napaneknekan manipud LTO a saan da a kukua dagiti dua a lugan.
Nakabaluden dagiti suspek idiay Sta. Lucia PNP.


text:
Ti Han a Dinastia (napalaka nga Insik: 汉朝; tinawtawid nga Insík: 漢朝; pinyin: Hàn Cháo; Wade–Giles: Han Ch'ao; IPA: [xân tʂʰɑ̌ʊ̯]) (206 BC – 220 AD) ket maysa idi nga imperial a dinastia ti Tsina, a simmaruno babaen iti Qin a Dinastia (221–207 BC) ken sinarunuan babaen ti Tallo a Pagpagarian (220–280 AD). Daytoy ket binangon idi babaen ti rebelde a daulo a ni Liu Bang, naamammuan kalpasan idi natay a kas ni Emperador Gaozu of Han. Daytoy ket nabiit a napasardeng babaen ti Xin a Dinastia (9–23 AD) ken ti dati a nagturturay a ni Wang Mang. Daytpy a panagsardeng ket nangisinsina ti Han kadagiti dua a paset ti panawen: ti Lumaud a Han (206 BC – 9 AD) ken ti Dumaya a Han (25–220 AD). Daytoy ket gimmayat kadagiti uppat a siglo, ti paset ti panawen ti Han a Dinastia ket naipanpanunotan a kas ti nabalitokan apanawen iti Insik a pakasaritaan.[3] Aginggan itan ng aaldaw, ti kaaduan kadagit etnikoa grupo ti Tsina ket nangibagbagada kaniada ti "tattao a Han" ken ti Insik a sinuratan ket naibagbaga a kas dagiti "Han a karakter".[4]
Ti Han nga Imperio ket nabingbingay idi kadagiti lugar a dagus a tinengtengngel baaen ti sentro a gobierno, a naamammuan a kas dagiti komanderia, ket dagiti nadumaduma a semi-autonomo a pagarian. Dagitoy a pagarian ket nain-inutda a napukaw kadagitipakakitaan ti kinawayada, a naipangpangruna idi kalpasan ti Rebelion dagiti Pito nga Estado. Ti Xiongnu, timomadiko a konpederasion a nangiturturay ti dumaya nga Eurasiano nga Estepa,[5] ket inabakda ti gubat ti Han a buyot idi 200 BC. Kalpasan ti pannaka-abak, ti politikal a pannakiasawa a kumadduaan ket tinulagan idi a daytoy ti nagbanagan ti Han a nagbalin nga isu ti de facto a nakapkapsut a kadua. Idi, nupay ti tulagan, ti Xiongnu ket nagtultuly a nagraraut kadagiti Han a pagbeddengan, ni Emperador Wu iti Han (r. 141–87 BC) ket nangirugi kadagiti nadumaduma akampania ti milisia a mangsuppiat kaniada. Ti nagpatinggan ti han a panagballigi Han kadagitoy a gubat ket dimtengan ti pannakapilit ti Xiongnu a mangawat ti basalo a kasasaad a kas dagiti tributario ti Han. Dagitoy a kampania ket nangpadakkel ti kinaturay ti Han sovereignty idiay Labneng Tarim iti Tengnga nga Asia ken nagtulong a nangipatakder ti nawatiwat a network ti pagtagilakuan a tinawtawagan ti Seda a Kalsada, nga immabut ti kaadayo a kas idiay Mediteraneo a lubong. Dagiti puersa ti Han ket nakabaelda a nangbingay ti Xiongnu kadagiti dua nga agsupsupiat a pagilian, ti Akin abagatanken Akin amianan a Xiongnu, ken pinilitda ti Akin amianan a Xiongnu a bimmallasiw ti Karayan Ili . Uray dagitoy a panagballigi, dagiti teritorio ti amianan a pagbeddengan ti Han ket napardasda a naraut babaen ti nomadiko a Konpederasion ti Xianbei.
Kalpasan ti 92 AD, dagiti eunuko ket immad-aduda a nakibibinags kadagiti politiko ti korte, nakibingbinglayda kadagiti yaalsa ti bileg a nagbaetan dagiti nadunmaduma a konsorte a sangkaputotan dagiti empresa ken dagiti nagina nga empresa, a nagtaudan ti dimtengan a pannakatnag ti Han. Ti imperiala turay ket nakaro pay a kinarkarit babaen dagiti dakkel a reliohiosao a kagimongan Daoista a nangirugrugi ti Rebelion ti Duyaw a Turbante ken dagiti Rebelion dagiti Lima a Sippit ti Bagas. Kalpasan ti ipupusay ni Emperador Ling (r. 168–189 AD), dagidi eunuko ti palasio ket nakasagabada ti nadawek a panagpapatay babaen kagiti opisal ti milisia, a nangpalubos kadagiti kameng ti aristokrasia ken dagiti gobernador ti milisia nga agbalin kadagiti appo ti gubatan ken nagbingbingay ti imperio. Idi ni Cao Pi, Ari iti Wei, ket pinagtitiponna ti trono manipud kenni Emperador Xian, ti Han a Dinastia ket nalpasen a napukaw.
Ti Han aDinastia ket maysa idi a panawen ti narang-ay nga ekonomia ken nakakita kadagiti adu nga idadakkel iti kuarta nga ekonomia nga immuna a nabangon idi las-ud ti Zhou a Dinastia (c. 1050–256 BC). Ti sensili a naitited babaen ti menta ti sentro a gobierno idi 119 BC ket agtultuloy nga isu ti pagalagadan a sensilio iti Tsina aginggana iti Tang a Dinastia (618–907 AD). Tapno mabayadanna dagiti bukodna a kampania ti milisia ken ti pannakataeng kadagiti kabarbaro a a anparukma a teritorio ti prontera , ti gobierno ket inpaumilina dagiti pribado nga asin ken landok nga industri aidi 117 BC. Dagitoy a monopolio ti gobierno ket naikkat idi las-ud ti panawen ti Dumaya a Han, ken ti pannkapukaw kadagiti rentas babaen ti nakaro a panagbuis dagitipribado nga agtagtagilako. Ti emperador ket adda idi ti kangatuan iti [Kagimongan ken kultura ti Han a Dianstia|Han a kagimongan]]. Isu ti nangimatmaton ti Han a gobierno ngem nakibingbingay ti bileg kadagiti nobilidad ken dagiti naidutok a ministro a kaaduan a nagtaud manipud ti naeskolar nga edukado a klase. Manipud ti panagturay ni Emperador Wu ken ti sumakbay, ti Insik a korte ket opisial anangitaltalged ti Confucianismo iti edukasion ken dagiti politika ti korte, nagsintesado iti kosmolohia kadagiti kinaudi nga eskolar a kas ni Dong Zhongshu. Daytoy nga annuroten ket nagpaut aginggana ti pannakatnag iti Qing a Dianstia idi 1911 AD. Ti Siensia ken teknolohia ti Han a Dianstiasiensia ken teknolohia iti las-ud ti Han a panawen ket nakakita kadagiti adu a panagrang-ay, a mairamaan ti panagaramid ti papael, ti mapipapan ti taaw a panangiturong a [[timon], ti panag-usar kadagiti negatibo a numero iti matematika, ti naiparabaw a mapa, ti napataray ti hidrauliko a armilar a timbukel para iti astronomia, ken ti maysa a seismometro a nagus-usar iti naibaliktad a pendulo.
Dagiti notaUrnosen
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (Disiembre 2006). "Daya-Laud nga Orientasion ti Pakasaritaan dagiti Imperio". Warnakan dagiti sitema ti lubong a panagsukisokh 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x Kitaen ti
|issn=pateg (tulong). Naala idi 12 Agosto 2010.
- ^ Nishijima (1986), 595–596.
- ^ Zhou (2003), 34.
- ^ Schaefer (2008), 279.
- ^ Bailey (1985), pp. 25–26
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Adshead, Samuel Adrian Miles. (2000). Tsina iti Pakasaritaan ti Lubong. Londres: MacMillan Press Ltd. New York: Pagmalditan ti San Martin. ISBN 0-312-22565-2.
- Akira, Hirakawa. (1998). Ti Pakasaritaan ti Indiano a Budismo: Manipud ti Sakyamani aginggana ti Nasapa Mahayana. Inpatarus babaen ni Paul Groner. New Delhi: Jainendra Prakash Jain Iti Shri Jainendra a Pagmalditan. ISBN 81-208-0955-6.
- An, Jiayao. (2002). "Idi ti Sarming ket PInatpateg idiay Tsina," iti Dagiti Pnagadadal ti Seda a Kalsada VII: Dagiti nomado, dagiti Agtagtagilako, ken dagiti Nasantuan a Lallaki iti Igid ti Seda a Kalsada ti Tsina, 79–94. Inurnos babaen ni Annette L. Juliano ken ni Judith A. Lerner. Turnhout: Brepols Publishers. ISBN 2-503-52178-9.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig ti Han a Dinastia idiay Wikimedia Commons
- Han a Dinastia babaen ti Estado nga Unibersidad ti ti Minnesota
- Arte ti Han a Dinastia nga adda dagiti video a komentario, Instituto dagiti Arte ti Minneapolis
- Nasapa nga Imperial a Tsina: Ti Pagob-obraan nga Urnong dagiti Rekurso
- "Han Culture," WEbsite ti Museo ti Hanyangling
Nagsasabtan: 34°09′21″N 108°56′47″E / 34.15583°N 108.94639°E


text:
2012
Ti 2012 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano. Isu ti maika-2012 a tawen iti Kadawyan a Panawen (Ingles: Common Era (CE)) ken Anno Domini (AD) a patudonan; ti maika-12 a tawen iti maika-3 a milenium ken iti 21 a siglo; ken ti maika-3 iti 2010 a sangapulo a tawen.
Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian a Sapasap a Gimong (Ingles: United Nations General Assembly) ket nangiparangarang a ti 2012 ket Sangalubongan a Tawen iti Mannakitinnulong.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 13 - Enero 22 - Ti umuna a Panawen ti lamlam-ek nga Olimpiada dagiti Kinaagtutubo a maaramid to idiay Innsbruck, Austria.
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 11 - Whitney Houston, Amerikana a kumakanta ken aktres (naipasngay idi 1963)
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 25 – Neil Armstrong, Amerikano nga astronauta (naipasngay idi 1930)


text:
UTC−03:00
Ti UTC−03:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 3 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Dagiti linaon
- 1 Alagaden nga Oras ti Laud a Greenland (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 2 Oras ti Aldaw ti Atlantiko (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 3 Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)
- 4 Kas alagaden nga oras (kalamiisan ti Akin-abagatan a Hemisperio)
- 5 Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio)
- 6 Kitaen pay
- 7 Dagiti nagibasaran
Alagaden nga Oras ti Laud a Greenland (kalamiisan ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Greenland (Kalaallit Nunaat) - kaaduan ti isla, mairaman ti abagatan, laud ken dagiti aplaya ti amianan a laud, mairaman ti Qaanaaq (malaksid ti Thule Air Base) [1] - ket paliiwenda dagiti alagaden ti DST ti Kappon ti Europa
- Saint-Pierre ken Miquelon (Pransia) - paliiwenda ti dagiti alagaden ti DST ti Amianan nga Amerika - sagpaminsan a tinawtawagan ti PMST, Alagaden nga Oras ti Pierre ken Miquelon
Oras ti Aldaw ti Atlantiko (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Nova Scotia, New Brunswick, Prince Edward Island, Labrador malaksid ti abagatan a daya nga ungto, ken ti akindaya unay a paspaset ti Quebec
- Bermuda (Nagkaykaysa a Pagarian)
- Greenland (Kalaallit Nunaat) - Thule Air Base - paliiwenda dagiti alagaden ti DST ti Amianan nga Amerika
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Surinam
- Pranses a Guiana
- Brasil - Akin-amianan ken Amianan a daya nga Es-estado
- Arhentina
- Antartika - Graham Land
Kas alagaden nga oras (kalamiisan ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brasil - Akin-abagatan, Abagatan a daya nga Es-estado
- Uruguay
Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brasil - Abagatan a laud nga Es-estado
- Chile - nangruna a daga
- Is-isla ti Falkland
- Paraguay


text:
Ebolusion
Ti Ebolusion ket ti aniaman a panagbalbaliw iti ballasiw dagiti agsasaruno a kaputotan iti tinawtawid a panakaisdasig dagiti biolohiko a populasion. Ti ebolusionario a yaaddang ket nakaited ti pannakparsua ti dibersidad kadagiti agpang iti biolohiko ngal organisasion, a mairaman dagiti sebbangan, agmaymaysa nga organismo ken molekula a kas ti DNA ken dagiti protina.[1]
Ti Biag iti Daga ket nagtaud ken nagbalbaliw manipud ti mays a sangalubongan a sapasap a tinaudan idi agarup a 3.7 bilion a tawtawen. Ti panagulit a espesiasion ken ti pagkaadaywan iti biag ket mabalin a naamammoan manipud ti nagbibingayan nga agasmang iti biokimiko ken and morpolihika a pakailiddingan, wenno babaen ti nagbibingayn a DNA a nagsasarunuan. Dagitoy a homologo a pakailiddingan ken dagiti nagsasarunuant ket agpapada kadagiti sebbangan a nakibinningay itay nabiit a sappasap a tinaudan, ken mabalin a mausar daytoy ti panagpabaro dagiti ebolusionario a pakasaritaan, a panagusar kadagiti adda tattan a sebbangan ken ti nairehistro a posil. Dagiti adda tattan a tabas iti biodibersidad ket sinukog dagitoy babaen ti espesiasion ken babaen ti panagawan.[2]
Ni Charles Darwin ket isu idi ti immuna a nangannurot ti maysa a sientipiko a suppiat para iti teoria iti ebolusion babaen ti kaibuksilan iti masna a panagpili. Ti ebolusion babaen ti masna a panagpili ket maysa a yaaddang a naala manipud iti tallo a kinapudno a maipanggep kadagiti populasion: 1) adadu dagiti maiyanak ngem dagitanto agbiag, 2) dagiti pakailiddingan ket naidumaduma kadagiti agmaymaysa, a pagturongan dagit sabsabali a grado panagbiag ken panagpartuat, ken 3) dagiti paggidditan ti pakailiddingan ket tinawtawid.[3] Isu nga, no dagiti kameng itimaysa a populasion ket matay dagitoy ket sukatan babaen ti annak dagiti nagannak a nasaysayaat ti iruruam ti panagbiag ken panagpartuat iti enbironmento a nagtaudan ti masna a panagpilian. Daytoy a yaaddang ket agpartuat ken agpreserba kadagiti pakailiddingan a a kasla maibagay para iti karebbengan a papel nga aramidenda.[4] Ti masna a panagpili ket isu laeng ti naamammoan a gapu iti panakaruam, ngem saan a daytoy laeng ti gapu iti ebolusion. Adda pay dagiti, saan a naruam a gapu iti ebolusion a mairaman ti panagbalbaliw kenhenetiko a daluson.[5]
Idi nasapa a maika-20 a siglo, dagitihenetiko ket naitiptipon iti teoria iti ebolution ni Darwin babaen ti masna a panagpili babaen ti displina dagiti henetiko ti populasion. Ti kinapangruna ti masna a panagpili a kas gapuanan iti ebolusion ket nawawat idi kadagiti sangsanga iti biolohia. Santo maysa, dagitisigud a kapanunutan a maipapan iti ebolusion, a kas ti ortohenesis ken "progress" ket nagbalin a daanen.[6] Dagiti sientista ket agtultuloyda ti panagadal kadagiti nadumaduma nga agpang iti ebolusion babaen ti panagporma ken panagsubok kadagiti forming and testing hipotesis, nga agipakpatakder kadagiti sientipiko a teoria, nga agususar ti dato sti panagpalpaliiw, ken panagaramid kadagiti ksperimento iti pagtaengan ken ti laboratorio. Dagiti biologo ket umannurotda a ti tinaudan nga adda dagiti panagbalbaliw ket maysa kadagiti kapudnoan a naipatakderan a kinapudno iti siensia.[7] Dagiti naduktalan iti ebolusionario a biolohia ket nakaaramid kadagiti nangruna a nagbanagan a saan laeng kadagiti tinawtawid a sanga iti biolohia, ngen dagiti pay dadduma a disiplina ti akademia (a kas ti, antropolohia kensikolohia) ken iti pay sapasap a kagimongan.[8][9]
Pakasaritaan ti ebolusionario a kapanunotan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti singasing a ti maysa a kita ti ayup ket ket mabalin a nagtaud manipud timaysa nga ayup iti sabali a kita ket naggapu kadagiti immuna a sakbay ti Sokratiko a Griego a pilosopo, a kas ni Anaksimandro ken Empedokles.[10][11] No maigiddiat kadagitoy a materialistiko a kapanunutan, no Aristotle ket naawatanna nga amin a masna a banbanag,a saan laeng a dagiti sibibiag a banbanag, a kas saan a perpekto a kinaagpayso kadagiti sabsabali nga agtagtaginayona masna a posibilidad, a naamammoan a kas ti "porporma", "kapanunutan", wenno (iti Latin a panagipatarus) "sebbangan".[12][13] Daytoy ket paset ti bukodna a teleolohiko a panakaawatan iti katutubo nga amin a banbanag ket adda dagiti naisangayan a papel iti panagay-ayam iti maysa a nailangitan a kosmiko nga urnos. Dagit panakadumaduma iti daytoy a kapanunutan ket nagbalin a pagalagadan kadagiti panakaawat iti Tengnga aPanawen, ken naitipon dagityo iti Kristiano a panagadal, ngem ni Aristotle ket saan a nagitonton a dagiti agpayso a kita dagiti ayup ket maipada iti tunggal maysa nga adda ti agpayso a metapisikal a porma, ken naisangsangayan a nagited kadagiti kas pagarigan no kasano ti irurumsua dagiti baro a kita ti sibiiag a banbanag.[14]
Idi maika-17 a siglo ti baro a pamayan iti moderno a siensia ket linikudanda ti pamay-an ni Aristotle, ken nagbirukda kadagitipanagilawlawag iti masna a penomena iti termino dagiti linteg iti katutubo a dagitoy ket agpapada kadagiti amin a makitkita a banbanag, ken saanda a nasapulan anga agipagarup kadagiti aniaman nga agnanayon a masna a kategoria, wenno aniaman a nailangitan a kosmiko ng aurnos. Ngem daytoy baro a pamay-an ket nabuntog nakaramut kadagiti biolohiko a siensia, a dagitoy ket ti naudi a lugar iti konsepto iti agnaynayon a masna a kitkita. Ni John Ray ket nagusar kadagiti sigud nga adadu a sapasap a termino para kadagiti agnanayon a masna a kitkita a, "sebbangan", a mangidangep kadagiti kita ti ayup ken mula, ngen saan a kasla ni Aristotle, isu ket nainget a naginagan ititunggal maysa a kita iti sibibiag a banag a kas dagiti sebbangan, ken nagipaltiing a ti tunggal maysa a sebbangan ket mabalin a maipalpalawag babaen kadagiti langa a rumsua kaniada iti tunggal maysa a kaputotan.[15] Dagitoy a sebbangan ket dinaremdem babaen ti Dios, ngem agipakpakita kadagiti paggiddiatan a gapuanan baben dagiti lokal a kasasaad. Ti biolohiko a panakaidasig ket inpakaammo babaen ni Carolus Linnaeus idi 1735 nga isu ket kinapunutanna pay a dagiti sebbangan a kas agnanayon babaen ti nailangitan a plano.[16]
Dagiti dadduma a naturalista iti daytoy a panawen ket nagipagpagarupda iti ebolusionario a panagbalbaliw dagiti sebbangan kadagiti napalabas a panawen segun kadagiti masna a linteg. Insurat ni Maupertuis idi 1751 dagiti masna a panagbalbaliw a napasamak iti lasud ti reproduksion ken nagur-urnong kadagiti adu a kaputotan tapno agpataud kadagit adu a sebbangan.[18] Ni Buffon ket nangisingasing a dagiti sebbangan ket mabalinda nga agbaliw kadagiti sabali nga organismo, ken ni Erasmus Darwin ket nangisingasing nga amin a nabara ti darana nga ayup ket mabalin a nagtaud manipud ti agmaymaysa a mikro-organismo (wenno "pilamento").[19] Ti immuna a napno nga ebolusionario a plano idi ket ti teoria ti "transmutasion" idi 1809 niLamarck [20] a nagpanpanunot ti kellaat a kaputotan a nagtultuloy a nagpatpataud kadagiti simple a porma iti biag ken nangparang-ay ti nalatlatak a kinarikut kadagiti paralelo a tinaudan nga adda iti maysa atinawidan a progresibo a tendensia, ken iti dayta a lokal nga agpang dagitoy a tinaudan ket nangampon ti enbironmento babaen ti panagtawid kadagiti panagbalbaliw a gapuanan babaen ti panag-usar wenno saan a panag-usar kadagiti nagannak.[21][22] (Ti naud-udi a proseso ket nanungpalan a tinawagn ti Lamarckismo.)[21][23][24][25] Dagitoy a kapanunotan pinabasbasol babaen ti dagiti sigud a kas panagipagpagarup ken agkuran ti emperiko a suporta. Naisangsangayan idi daytoy ni Georges Cuvier a nagiyunayunay a dagiti sebbanagn ket saan nga agkakabagian ken natalinaay, dagiti panagpapadada ket mangipakpakita ti nainlangitan a daremdem para kadagiti kammasapulan nga annong. Iti agdama, dagiti kapanunotan ni Ray iti managayta a daremdem ket naparang-ayen babaen ni William Paley iti maysa a natural a teolohia a nagisingasing kadagiti narikut a panagampon a kas ebidensia iti nainlangitan a daremdem, ken dinaydayawan idi Charles Darwin.[26][27][28]
Ti kritikal a panagsina manipud ti konsepto dagiti natalinaay a sebbanagn iti bilolohia ket nangrugi iti teoria ti ebolusion babaen ti masna a panagpili, nga inannurotan babaen ni Charles Darwin. Gapu ti impluensia babaen ti Maysa a Salaysay iti Pamunganayan ti Populasion babaen ni Thomas Robert Malthus, inbagbaga ni Darwin a ti idadakkel ti populasion ket pakaituronganto iti maysa a "salisal ti kaadda" a dagiti nasayaat a panagdudumaan ken agballigi ken dagiti dadduma ket mapaay. Iti tunggal maysa a kaputotan, adu kadagiti putot ti saan nga agbiag iti tawen ti reproduksion gapu kadagiti limitado a rekurso. Daytoy ket mabalin nga isu ti nangiplawag ti dibersidad dagiti ayuop ken mulmula manipud ti sapasap a tinaudan babaen ti panagobra dagiti masna a linteg nga isu met laeng para kadagiti amin a kita ti parsua.[29][30][31][32] Ni Darwin ket nagparparana-ay idi ti teoriani iti "masna apangpili" manipud idi 1838 ken ti masakbayan aginggana idi ni Alfred Russel Wallace ket nangipatulod kaniana ti agpadpada met laeng a teoria idi 1858. Dagitoy dua lalaki ket inpresentada dagiti nailasin a pappapel idiay Linneo a Kagimongan ti Londres.[33] Idi gibus ti 1859, ti pablaak ni Darwin iti Iti Tinaudan dagiti Sebbanagan ket nasayaat a nangipalawag ti masna a pangpili ken iti waya a nakaiturongan ti immadadu a panagawat ti Darwinio nga ebolusion. Inpakat ni Thomas Henry Huxley dagiti kapanunotan ni Darwin iti tattao, nagus-usar ti paleontolohia ken komparatibo nga anatomy tapno makaited ti napigsa nga ebidensia a ti tattao ken dagiti bakes ket nagbibingayda kadagiti sapasap a tinaudan. Adda dagiti dadduma a nadisturbo babaen ti daytoy gaputa daytoy ket nangibagbaga a ti tattao ket awan ti naisangayan a lugar iti uniberso.[34]
Dagiti apag-isu a mekanismo iti tawidan ti reproduktibo ken ti taudan dagiti baro a kababalin ket nagtultuloy a misterio. Iti pannkaipan ti daytoy a patingga, nagparang-ay ni Darwin kadagiti probisional a teoriana iti pangenesis.[35] Idi 1865 ni Gregor Mendel ket nangireporta a dagiti kababalin ket tinawtawid iti maipadto pamay-an babaen ti nawaya pagpilian ken panaglalasin dagiti elemento (kanungpalan a naamammuan iti gen). Dagiti linteg ni Mendel iti panagtawid ket kanungpalan a nangsukat kadagiti kaaduan a teoria ti pangenesis ni Darwin.[36] Ni August Weismann ket nagaramid ti nagruna apanagilasin a baetan ti dagiti selula ti mikrobio (kassit ken dagiti itlog) ken dagiti somatiko a selula iti bagi, nagipakpakita a ti tawidan ket lumabas babaen ti laeng ti linia ti mikrobio. Insilpo ni Hugo de Vries ti teoria ti pangenes ni Darwin iti teoria ti ti panagilasin ti selula ti mikrobio/soma ni Weismann ken nangisingasing a ti pangenes ni Darwin ket naikapet dagitoy kadagiti tengnga ti selula ken no iyebkas mabalin a dagitoy ket umalisda iti sitoplasma tapno baliwanda ti estruktura dagiti selula. Ni De Vries ket maysa pay kadagiti nagsuksukimat a nagpadayeg kadagiti obra ni Mendel, a namatmati a dagiti Mendelio a kababalin ken maipada kadagiti maiyakar a matawid a pagdumadumaan a kakuyog ti linia ti mikrobio.[37] Tapno maipalawag dagiti tinaudan ti pagdumadumaan, ni De Vries ket nagparang-ay ti teoria ti mutasion a nakaiturongan ti temporario a panagriringgor dagiti namatmati ti ebolusion ni Darwin ken dagiti biometriko a kimmuyog kenni de Vries.[22][38][39] Idi sikko ti maika-20 a siglo, dagidi pionero iti pagobraan ti populasion dagiti henetiko, a kas ni J.B.S. Haldane, Sewall Wright, ken ni Ronald Fisher, ket nangipatakderda kadagiti pundasion ti ebolusion kadagiti adu ti estatistiko a pilosopia. Ti saan a pudno a kontradiksion a baetan ti teoria ni Darwin, dagiti henetiko a mutasion, ken ti Mendelio a tawidan ket naitunos.[40]
Idi tawtawen ti 1920 ken tawtawen ti 1930 ti sintesis ti moderno nga ebolusion ket nangikapet ti masna a panagpili, teoria ti mutasion, ken ti Mendelio a tawidan iti nagkaykaysa a teoria a sapasap a maipakat iti aniaman a sanga ti biolohia. Ti moderno a sintesis ket nakabael a nangipalawag dagiti tabas a napalpaliiw kadagiti amin a sebbangan kadagiti populasion, babaen dagiti pagdalisatan a posil iti palaeontolohia, ken uray dagiti narikut a mekanismo ti selula iti maparang-ay a biolohia.[22][41] Ti pannakaipablaak ti estruktura ti DNA babaen ni James Watson ken ni Francis Crick idi 1953 ken nangipakita ti pisikal a batayan para iti tawidan.[42] Ti Molekular a biolohia ket nangpasayaat ti panagawat tayo ti pannakaikabagian a baetan ti henotipo ken penotipo. Naramid par dagiti panagpasayaat iti pilohenetika a sistemika, a mangimapa dagiti panagdaliasat a kababalin iti komparatibo ket masubokan a batayan babaen ti pannakaipablaak ti panag-usar dagiti ebolusionario a puon.[43][44] Idi 1973, ti ebolusionario a biologo a ni Theodosius Dobzhansky ket sinuratna ti "awan ti nasayaat a kaipapanan iti biolohia malaksid iti pannakaipalawag ti ebolusion", gaputa daytoy ket nangiyeg ti pannakaipalawag kadagiti pannakaikabagian dagiti immuna nagsisina a kinapudno itimasna a pakasaritaan iti maysa a nasayaat a maawatan a pannakaipalpalawag ti bagi ti pannakaammo a mangipalawag ken mangipadto kadagiti adu a mapaliiw a kinapudno a maipanggep ti biag iti daytoy a planeta.[45]
Manipud idi, ti moderno a sintesis ket immad-adun a napasayaat tapno mangipalawag ti biolohiko a penomena kadagiti amin a napno ken panangitipon a gatad ti biolohiko a pagsasarunuan, manipud kadagiti gene aginggana kadagiti sebbanagn. Daytoy a pagpaatiddog ket tinawtawagan iti "eco-evo-devo".[46][46][47][48]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hall, B. K.; Hallgrímsson, B., eds. (2008). Strickberger's Evolution (maika-4 nga ed.). Jones ken Bartlett. p. 762. ISBN 0-7637-0066-5.
- ^ Cracraft, J.; Donoghue, M. J., eds. (2005). Panagummong ti kayo iti biag. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 592. ISBN 0-19-517234-5.
- ^ Lewontin, R. C. (1970). "Dagiti paset tipanagpili". Tinawen aPanagrepaso iti Ekolohia ken Sistematiko 1: 1–18. JSTOR 2096764.
- ^ Darwin, Charles (1859). "XIV". Iti Punganay dagiti Sebbengan. p. 503. ISBN 0-8014-1319-2.
- ^ Kimura M (1991). "Ti masna teoria iti molekular nga ebolusion: ti panarepaso ti itay bnabiit anga ebidensia". Jpn. J. Genet. 66 (4): 367–86. doi:10.1266/jjg.66.367. PMID 1954033.
- ^ Provine, W. B. (1988). "Panagrang-ay ti ebolusion ken kaibuksilan iti biag". Ebolusionario a panagrang-ay. Unibersidad iti Chicago a Pagmalditan. pp. 49–79.
- ^ Nailian nmg aAkeademia iti Siensia nga Inttituto iti Medisina (2008). Siensia, Ebolusion, ken Panagparpartuat. Pagmalditan ti Nailian nga Akademia. ISBN 0-309-10586-2.
- ^ Moore, R.; Decker, M.; Cotner, S. (2009). Kronolohia iti Ebolusion-Panagparpartuiat a Kontrobersia. Greenwood. p. 454. ISBN 0-313-36287-4.
- ^ Futuyma, Douglas J., ed. (1999), Ebolusion, Siensia, ken Kagimongan: Ebolusionario a Siensia ken ti Programa ti Nailian a Panagsukisok, Opisina iti Unibersidad a Pagipablaakan, Rutgers, Ti Estado nga Unibersidad iti New Jersey
- ^ Kirk, Geoffrey; Raven, John; Schofield, John (1984a). Dagiti Sakbay ti Sokratiko a Pilosopo: Ti maysa a kritiko a Pakasaritaan nga adda dagiti Pagpilian ti Testo (Maika-3 nga ed.). Chicago: Ti Unibersidad iti Chicago a Pagmalditan. pp. 100–142. ISBN 0-521-27455-9.
- ^ Kirk, Geoffrey; Raven, John; Schofield, John (1984b). Dagiti Sakbay ti Sokratiko a Pilosopo: Ti maysa a kritiko a Pakasaritaan nga adda dagiti Pagpilian ti Testo (Maika-3 nga ed.). Chicago: Ti Unibersidad iti Chicago a Pagmalditan. pp. 280–321. ISBN 0-521-27455-9.
- ^ Torrey, F.; Felin (1937). "Ni kadi Aristotle ket maysa nga ebolusionalista?". TIi Pagkapat a Panagrepaso iti Biolohia 12 (1): 1–18. JSTOR 2808399.
- ^ Hull, D. L. (1967). "Dagiti metapisika iti ebolusion". Ti Britaniko a Warnakan para iti pakasaritaan iti Siensia 3 (4): 309–337. JSTOR 4024958.
- ^ Mason, Ti Pakasaritaan dagitiSiensia pp 43–44
- ^ Mayr Panagrang-ay iti biolohiko a kapanunutan p256; ti kasisigud ket ni Ray, Pakasaritaan dagiti Mula. 1686, patarus ni E. Silk.
- ^ "Carl Linnaeus - berkeley.edu". Naala idi Pebrero 11, 2012.
- ^ Darwin, F. (1909). Dagiti pundasion iti tinaudan dagiti sebbangan, ti panagiladawan a sinurat idi 1942 babaen ni Charles Darwin. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 53.
- ^ Bowler, Peter J. 2003. Ebolusion: ti pakasaritaan ti maysa kapanunotan. Berkeley, CA. p73–75
- ^ "Erasmus Darwin - berkeley.edu". Naala idi Penrero 11, 2012.
- ^ Lamarck (1809) Philosophie Zoologique
- ^ a b Margulis, Lynn; Fester, René (1991). Ti simbiosis a kas taudan ti ebolusionario nga panagpabaro: Espesiasion ken morphenesis. The MIT Press. p. 470. ISBN 0-262-13269-9.
- ^ a b c Gould, S.J. (2002). Ti Estruktura ti Ebolusionary a Teoria. Cambridge: Belknap Press (Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan). ISBN 978-0-674-00613-3.
- ^ Ghiselin, Michael T. (Septiembre/Oktubre1994). "Awan kaipapananna kadagiti libro ti eskuela: 'Ti Naipagpagarup a Lamarck'". The Textbook Letter. The Textbook League. Naala idi Enero 23, 2008.
- ^ Magner, Lois N. (2002). Ti Pakasaritaan dagiti Siensia ti Biag (Maikatlo nga ed.). Marcel Dekker, CRC Press. ISBN 978-0-203-91100-6.
- ^ Jablonka, E.; Lamb, M. J. (2007). "Précis ti ebolusion kadagiti uppat a dimension". Dagiti Siensia ti Panagkukua ken Utek 30 (4): 353–392. doi:10.1017/S0140525X07002221.
- ^ Burkhardt, F.; Smith, S., eds. (1991). Ti Sursurat ni Charles Darwin 7. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. pp. 1858–1859.
- ^ Sulloway, F. J. (2009). "Apay a linikudan ni Darwin ti nasirib a daremdem". Journal of Biosciences 34 (2): 173–183. doi:10.1007/s12038-009-0020-8. PMID 19550032.
- ^ Dawkins, R. (1990). Blind Watchmaker. Penguin Books. p. 368. ISBN 0-14-014481-1.
- ^ Sober, E. (2009). "Baliktad kadi ti panagsurat ni Darwin ti tinaudan?". Dagiti Nagbanagan ti Nailian nga Akademia dagiti Siensia 106 (S1): 10048–10055. Bibcode:2009PNAS..10610048S. doi:10.1073/pnas.0901109106.
- ^ Mayr, Ernst (2001) Ania kadi ti ebolusion. Weidenfeld & Nicolson, Londres. p165
- ^ Bowler, Peter J. (2003). Ebolusion: ti pakasaritaan ti maysa a kapanunotan. Berkeley: Unibersidad ti California a Pagmalditan. pp. 145–146. ISBN 0-520-23693-9. page 147"
- ^ Sokal RR, Crovello TJ (1970). "Ti konsepto dagiti biolohiko a sebbanagan: Ti kritikal nga ebaluasion" (PDF). The American Naturalist 104 (936): 127–153. doi:10.1086/282646. JSTOR 2459191.
- ^ Darwin, Charles; Wallace, Alfred (Agosto 1858). "Iti Gaganay dagiti Sebbangan nga agporma kadagiti Nadumaduma a Kita; ket iti Perpetuasion dagiti Nadumaduma a Kita ken dagiti Sebbangan babaen ti Masna a Pamay-an ti Panagpili". Soolohiko a Warnakan ti Linneo a Kagimongan 3 (2): 45–62. doi:10.1111/j.1096-3642.1858.tb02500.x. Naala idi Mayo 13, 2007.
- ^ "Encyclopædia Britannica Online". Britannica.com. Naala idi Enero 11, 2012.
- ^ Liu, Y. S.; Zhou, X. M.; Zhi, M. X.; Li, X. J.; Wan, Q. L. (2009). "Dagiti kontribusion ni Darwin iti henetiko". J Appl Genet 50 (3): 177–184. doi:10.1007/BF03195671. PMID 19638672.
- ^ Weiling F (1991). "Naipakasaritaan a panagdal: Johann Gregor Mendel 1822–1884". Am. J. Med. Genet. 40 (1): 1–25; tungtungan 26. doi:10.1002/ajmg.1320400103. PMID 1887835.
- ^ Wright, S. (1984-06-15). Eboludion ken dagiti Henetika dagiti Populasion, Tomo 1: Dagiti Pundasion ti Henetiko ken Biometriko. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. p. 480. ISBN 0-226-91038-5.
- ^ Will Provine (1971). Dagiti Taudan dagiti Henetiko ti Teoretiko a Populasion. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. ISBN 0-226-68464-4.
- ^ Stamhuis, Meijer and Zevenhuizen. Hugo de Vries iti tawidan, 1889–1903. Estadistika, Mendelio a linlinteg, pangenes, dagiti mutasion., Isis. 1999 Jun;90(2):238-67.
- ^ Quammen, D. (2006). Ti nakedked a Mr. Darwin: Maysa nga intimado a panagiladawan kenni Charles Darwin ken ti panagaramid ti teoriana iti ebolusion. New York, NY: W.W. Norton & Company.
- ^ Bowler, Peter J. (1989). Ti Mendelio a Rebolusion: Ti Irurumsua dagitiHereditario a Konsepto iti Moderno a Siensia ken Kagimongan. Baltimore: Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. ISBN 978-0-8018-3888-0.
- ^ Watson, J. D.; Crick, F. H. C. (1953). "Molekular nga estruktura dagiti nukleiko nga asido: Ti estruktura para iti deoksiribose nukleiko nga asido". Nature 171 (4356): 737–738. Bibcode:1953Natur.171..737W. doi:10.1038/171737a0. PMID 13054692.
- ^ Hennig, W.; Lieberman, B. S. (1999). Pilohenetika a sistematika (Baro nga edision (Mar 1, 1999) nga ed.). Unibersidad ti Illinois a Pagmalditan. p. 280. ISBN 0-252-06814-9.
- ^ Pilohenetika: Teoria ken panagsanay ti pilohenetika a sistematika (Maikadua nga nga ed.). Wiley-Blackwell. 2011. p. 390. doi:10.1002/9781118017883.fmatter.
- ^ Dobzhansky, T. (1973). "Awan ti nasayaat a kaipapanan iti biolohia malaksid iti pannakaipalawag ti ebolusion". The American Biology Teacher 35 (3): 125–129. doi:10.2307/4444260.
- ^ a b Kutschera U, Niklas K (2004). "Ti moderno a teoria ti biolohiko nga ebolusion: maysa a napadakkel a sintesis". Naturwissenschaften 91 (6): 255–76. Bibcode:2004NW.....91..255K. doi:10.1007/s00114-004-0515-y. PMID 15241603.
- ^ Cracraft, J.; Bybee, R. W., eds. (2004). Ebolutsionario a siensia ken kagimongan: Panagisursuro dagiti baro a henerasion. Dagiti Nabaliwan a Nagbanagan ti Timpuyogan ti BSCS, AIBS. Chicago, IL.
- ^ Avise, J. C.; Ayala, F. J. (2010). "In the Light of Evolution IV. Ti Kasasaad ti Tao (pangyuna)". Dagiti Nagbanagan ti Nailian nga Akademia dagiti Siensia ti Estados Unidos 107 (S2): 8897–8901. doi:10.1073/pnas.100321410.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Ebolusion idiay Wikimedia Commons


text:
Akindaya nga Europa
Ti Akindaya nga Europa ket ti akindaya a paset ti kontinente ti Europa. Ti termino ket addaan kadagiti naidumduma a panangibas-basa iti heopolitikal, heograpiko, kultural, ken sosioekonomia, a mangaramid daytoy iti nakaro nga agdepdepende iti kontesto wenno nalaka pay nga agbalbaliw. Adda met dagiti "adu a panagipalplawag ti Akindaya nga Europa a kapada ti kaadu dagiti eskolar iti rehion".[2] Ti mainaig a papel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nanginayon a ti "amin a panagusig kadagiti lugar nga entidad ket mabalin a sosial ken kultural a banag".[3] Ti maysa a panangipalawag ket mangibagbaga iti Akinday nga Europa a kas ti kultural (ken ekono-kulturall) nga entidad: ti rehion nga dda iti Europa nga addaan kadagiti pannakailasin a mangbukel ti Bisantino, Ortodokso, ken dagiti impluesia a Turko-Islamiko.[3][4] Ti sabali pay a panangipalawag ket napartuat idi las-ud ti Nalamiis a Gubat ken naus-usar a saan a sumurok ken kumurang a kas kapada ti termino nga Akindaya a Lapped. Ti kapada pay a panangipalawag ket manginagan kadagiti dati a komunista nga estado ti Europa iti ruar ti Kappon ti Sobiet a kas ti Akindaya nga Europa.[4] Urayno adda met dagiti mangibagbaga a dagitoy ket duogen a panirigan,[5][6][7] dagitoy ket mangmangeg pay laeng kadagiti inaldaw a panagsasao ken naus-usar kadagiti panggep ti estadistika babaen dagiti nadumaduma a supranasional a gunglo.[8][9][10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian- Alagaden a Pagilian ken Pannakaidasdasig ti Kodkodigo ti lugar (M49)
- ^ "The Balkans", Global Perspective: A Remote Sensing and World Issues Site. Wheeling Jesuit University/Center for Educational Technologies, 1999-2002.
- ^ a b Ti Subdibison ti Europa kadagiti Dakdakkel rehion babaen ti Kriteria ti ultura nga insagana babaen ni Peter Jordan, ti batayan ti Permanente a Komite iti Heograpikal a Nagnagan (StAGN), Vienna, Austria, 2006
- ^ a b Ramet, Sabrina P. (1998). Eastern Europe: politics, culture, and society since 1939. Pagmalditan ti Unibersidad ti Indiana. p. 15. ISBN 0253212561. Naala idi 2011-10-05.Daytoy a panangipalawag ket tungpalen babaen ti Rusia, Bielorusia, Ukrania, Moldovia, Romania, Bulgaria, Serbia, Bosnia ken Herzegovina, Albania, Montenegro, Kosovo, Gresia, Turkia, Georgia, Armenia ken Azerbaijan.
- ^ "Dagiti heopolitikal a kasasaad (...) ket dagiti napalabasen, ken adda met dagiti espesialista tatta nga aldawen a mangpanpanunot a ti Akindaya nga Europa ket awanen ti serbina a kas insasao."Regions, Regionalism, Eastern Europe by Steven Cassedy. New Dictionary of the History of Ideas, Charles Scribner's Sons. 2005. Naala idi 2010-01-31.
- ^ The Economist: Eastern Europe a bogus term – South Eastern Europe – The Sofia Echo
- ^ "Ti maysa a sapasap ngem duogen a panangipalawag iti Akindaya nga Europa idi ket dagiti komunista a pagpagilian ti Europa a tinurayan ti Sobiet."http://www.cotf.edu/earthinfo/balkans/BKdef.html
- ^ itaen ti MT 7206 | EuroVoc. Eurovoc.europa.eu. Naala idi 2013-07-19.
- ^ Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian- Alagaden a Pagilian ken Pannakaidasdasig ti Kodkodigo ti Lugar (M49)
- ^ Dibision ti Populasion, DESA, Nagkaykaysa a Pagpagilian: Lumakayen ti Populasion iti Lubong
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Akindaya nga Europa idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Daya Tengnga nga Europa idiay Wikiquote


text:
Saudi Arabia
Ti Saudi Arabia wenno Arabia a Saudita (Arabiko: السعودية as-Su‘ūdīyah wenno ti saan nga husto a as-Sa‘ūdīyah, nga opisial a naamamoan a ti Pagarian iti Saudi Arabia (Arabiko: المملكة العربية السعودية al-Mamlakah al-‘Arabīyah as-Su‘ūdīyah Arabiko a pannakabalikas (tulong·paammo)), kadawyan a makunkuna a kas ti Saudi Arabia (iti Britaniko nga Inggles a kas ti i/ˌsaʊdi əˈreɪbiʌ/ wenno iti Amerikano nga Inggles a kas ti i/ˌsɔːdiː əˈreɪbiːʌ/) ket isu ti kadakkelan nga estado idiay Lumaud nga Asia babaen ti kalawa, a nabuklan ti kadakkelan a paset ti Arabiano a Peninsula, ken isu ti maikadua a kadakkelan iti Arabo a lubong, kalpasan ti Algeria. Naibeddengan daytoy babaen ti Hordania, ken Irak iti amaianan ken amianan a daya, ti Kuwait, Qatar ken ti Nagkaykaysa nga Emirate dagiti Arabo iti daya, ti Oman iti abagatan a daya, ken ti Yemen iti abagatan. Ti Nalabbaga a Baybay ket naisanglad iti laud, ken ti Persiano a Golpo ket naisanglad iti amianan a daya. Ti Saudi Arabia ket addaan ti kalawa iti agarup a 2,149,690 km2 (830,000 sq mi), ken addaan ti nakarkulo a populasion iti 27 a riwriw, nga iti daytoy ket 8.8 a riwriw ket nakarehistro a ganganaet a tattao ken addaan ti nakarkulo a 1.5 a riwriw a saan a nadokumento nga imigrante. Dagiti Saudi a naipagilian ket isuda ti nagbukel ti agarup a 16 a riwriw a tattao.[5]
Ti pagarian ti Saudi Arabia ket pinundar idi babaen ni Abdul-Aziz bin Saud (kaaduan a naamammuan a kas ni Ibn Saud) idi 1932, ngem ti panagrukma a ti kanungpalan a nakaiturongan ti pannakapartuat ti Pagarian ket nangrugi idi 1902 idi natiliwna ti Riyadh, ti tinaudan a balay ti pamiliana, ti Kamara ti Saud, a naibagbaga iti Arabiko a kas ti Al Saud. Ti gobierno ti Saudi Arabia ket napauten a kas maysa a patingga a monarkia manipud idi napartuat. Daytoy ket bukodna nga inlawlawagan a kas Islamiko ken kaaduan a naimpluensiaan babaen ti Wahhabismo.[6] Ti Saudi Arabia ket sagpaminsan a tinawtawagan ti "Du a aNasantuan a Moskito" a naireperensia iti Al-Masjid al-Haram (idiay Meka), ken Al-Masjid al-Nabawi (idiay Medina), dagiti dua akasantuan a lgar iti Islam.
Ti Saudi Arabia ket addaan ti maikadua a a reserba ti lana iti lubong, a kaaduanna idiay Akin-daya aProbinsia.[7][8] Ti lana ket mangbukel para iti ad-adu ngem 95% kadagiti panagiluas ken 70% iti rentas ti gobierno, urayno ti bingay iti saa a lana nga ekonomia ket agdama a dumakdakkel. Daytoy ti nangurugian ti pannakabalbaliw ti saan unay a narang-ay a pagarian ti desierto ti maysa kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong. Dagiti adu a rentas iti lana ket nangpalubos ti napardas a pannkabarona, a kas ti pannakapartuat ti maysa a Pagnam-ayan nga estado.[9] Adda pay daytoy ti maikanem a kadakkelan ti reserba ti alingasaw. Ti Saudi Arabia ket isu laeng ti pagilian iti lubong a mangiparit ti babbai nga agmaneho.[10]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti panagkaykaysa dagiti pagarian ti Hejaz ken Nejd, ti baro nga estado ket nanaganan ti al-Mamlakah al-ʻArabīyah as-Suʻūdīyah (ti transliterasion ti المملكة العربية السعودية iti Arabiko) babaen ti naarian a bilin ti Septiembre 23 1932 babaen ti nangpundar daytoy, ni kari Abdul Aziz Al Saud. Daytoy ket kadawyan a maipatarus a kas "ti Pagarian ti Saudi Arabia" iti Ilokano, urayno daytoy ket literal a ti kaibuksilanna ket "ti Saudi Arabo a Pagarian".[11]
Ti balikas a "Saudi" ket naala manipud ti elemento ti as-Suʻūdīyah iti Arabiko a nagan ti pagilian, ken maysa daytoy a pananginagan a naamammuan iti nisba, a naporma manipud ti dinastiko a nagan nga Al Saud (آل سعود). Ti pannakainayon daytoy ket mangipakpakita a ti nagturay ti pagilian ket nakakita daytoy a kas bukod a tagikua ti naarian a pamilia.[12][13] Ti Al Saud ket maysa nga Arabiko a nagan a naporma babaen ti panaginayon ti baliaks nga Al, a ti kaibusilanna ket "pamilia iti" wenno "Kamara iti",[14] iti personal a nagan ti tinaudan. Iti kaso iti Al Saud, daytoy ti ama ti nagpundar ti dinastia idi maika-18 a siglo, ni Muhammad bin Saud (Muhammad, anak a lalaki ni Saud).[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Maipanggep ti Saudi Arabia: Dagiti kinapudno ken Bilbilang". Ti Naarian nga Embahada iti Arabia a Saudita, Washington D.C. Naala idi 6 Hunio 2011.
- ^ Sentro a Departamento iti Estadistika ken pakaammo a kas naipabaro 2010
- ^ a b c d "Saudi Arabia". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 11 Hunio 2011.
- ^ "HDRO (Opisina ti Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan Programa ti Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ "Saudi Arabia". American Bedu. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ Nipatengnga ti isip kadagiti Islamiko a Banag - Panid 23, Cofie D. Malbouisson - 2007
- ^ James Wynbrandt (2004). Ti Ababa a Pakasaritaan ti Saudi Arabia. Infobase Publishing. pp. 242. ISBN 978-1-4381-0830-8.
- ^ Soldatkin, Vladimir; Astrasheuskaya, Nastassia (9 Nobiembre 2011). "Ti Saudi Arabia labsannanto ti Rusia iti kaaduan nga agpatpataud ti lana-IEA". Reuters. Naala idi 10 Nobiembre 2011.
- ^ "Ti Pagarian ti Saudi Arabia – Ti Pagnam-ayan nga Estado". Naarian nga Embahada ti Saudi Arabia, Londres. Naala idi 1 Mayo 2010.
- ^ Dagiti Web 2.0 a Teknolohia ken Panagturay, Christopher G. Reddick, Stephen Kwamena Aikins - 2012
- ^ Lewis, Bernard (2003). Ti Didigra iti Islam. pp. xx–xxi (pangyuna). ISBN 0-679-64281-1.
- ^ Wilson, Peter W.; Graham, Douglas (1994). Saudi Arabia: ti umay a bagio. p. 46. ISBN 1-56324-394-6. Naala idi Hunio 6 2011.
- ^ Kamrava, Mehran (2011). Ti Moderno a Tengnga a Daya: Ti Politikal a Pakasaritaan Manipud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat. p. 67. ISBN 978-0-520-26774-9. Naala idi Hunio 6 2011.
- ^ Wynbrandt,, James; Gerges, Fawaz A. (2010). Ti Ababa a Pakasaritaan ti Saudi Arabia. p. xvii. ISBN 978-0-8160-7876-9.
- ^ Hariri-Rifai, Wahbi; Hariri-Rifai, Mokhless (1990). Ti tawid ti Pagarian ti Saudi Arabia. p. 26. ISBN 978-0-9624483-0-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Saudi Arabia idiay Wikimedia Commons
- Saudi Arabia Opisial a website ti gobierno
- Saudi Arabia a naikabil idiay Ti Kinapudno a Libro ti Lubong
- Kitaen ti Saudi Arabia idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)
- Bariweswes ti Saudi Arabia
- Wikimedia Atlas iti Saudi Arabia
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Saudi Arabia manipud idiay Wikivoyage
- Saudi Arabia
- Arabiano a Peninsula
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Nalabbasit
- G20 a pagpagilian
- Dagiti Islamiko nga estado
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti pagilian ti Persiano a Golpo
- Dagiti pagilian ti Lumaud nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1932
- Lumaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Henry Wilson
Ni Henry Wilson (16 Pebrero1812 – 22 Nobiembre 1875) ket isuidi ti maika-18 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1873–1875) ken maysa a Senador manipud idiay Massachusetts (1855–1873). Sakbay ken kalpasan ti Sibil a Gubat ti Amerikano, isu ti nagiyuna a Republikano, ken maysa a napigsa a simmuppiat ti panagtagabu. Isu ket nangiruknoy kadagiti enerhiana ti panakadadael ti "Panagtagabu a Bileg" - ti timpuyog dagiti agtagtagikua ti tagabu ken dagiti kumaduanda a politiko a nakitkita dagiti kontra-tagabu nga Amerikano a nagturturay ti pagilian.
Isu ket naikapanunotan a maysa a "Radikal a Republikano". Kalpasan ti Sibil a Gubat, isu ket nagsuporta ti radikal a programa para iti Panangipatakder manen. Idi 1872, isu ket nabutosan a Bise Presidente a kas kadua a timmarayan ni Presidente Ulysses S. Grant, ken nagserbi manipud idi 4 Marso 1873 aginggana idi pimmusay idi 22 Nobiembre 1875.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Henry Wilson idiay Wikimedia Commons


text:
Madrid
Ti Madrid (Ingglés/məˈdrɪd/, Españiol: [maˈðɾið]) ket isu ti kapitoio ken kadakkelan a siudad iti Espana. Ti populasion iti daytoy a siudad ket agarup a 3.3 a riwriw[4] ken ti amin a populasion iti Madrid a metropolitano a lugar ket nakarkulo a 6.271 a riwriw.[5] Isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan asiudad iti Kappon ti Europa, kalpasan tiLondres ken ti Berlin, ken ti metropolitano a lugar, ket isu ti maikatlo a kadakkelan iti Kappon ti Europa kalpasan ti Londres ken Paris.[6][7][8][9] Ti siudad ket naidangan ti dagup a 604.3 km2 (233.3 sq mi).[10]
Ti siudad ket mabirukan idiay karayan Manzanares idiay tengnga ti pagilian ken tie Komunidad ti Madrid (a daytoy ket buklen ti siudad ti Madrid, ken dagiti siudad, ili ken dagiti dadduma pay nga urbano a luglugar a nakapalikmut daytoy ken dagiti naipagay-at a suburbo ken purok); daytoy a komunidad ket nabeddengan babaen kadagiti naturay a komunidad ti Castile ken León ken Castile-La Mancha. Gapu ta daytoy ket kapitolio a siudad ti España, ti tugaw ti gobierno, ken ti pagtaengan ti Espaniol a monarkia, ti Madrid ket isu pay ti politikal a sentro ti España.[11] Ti agdama a Mayor ket ni Ana Botella manipud ti Partido ti Tattao (PP).
Ti Madrid nga urbano nga aglomerasion ket adda ti maikatlo a kadakkelan babaen ti GDP[12] iti Kappon ti Europa ken dagiti inpluensiana kadagiti politika, edukasion, panagliwliwa, enbiromento, midia, moda, siensia, kultura, ken dagiti arte ket mangiparawad ti kasasaadna a kas maysa a kadagiti nangruna a sangalubongan a siudad iti lubong.[13][14] Gapu dagiti ekonomiko a mapataudna, ti nangato a pagalagadan ti biag, ken ti kadakkel ti paggatanganna, ti Madrid ket naikapanunotan a nagruna a sentro ti pinansia ti Akin-abagatan a Europa[15][16] ken ti Iberiko a Peninsula; daytoy ket mangsangsangaili kadagiti daulo nga opisina kadagit adu a nangruna a kompania ti España, a kas ti Telefónica, Iberia wenno Repsol. Ti Madrid ket isu ti kaaduan a bisbisitaen dagiti turista idiay España, ken ti maikapat a kaaduan a bisbisitaen dagiti turista ti kontinente,[17] ken isu ti maikasangapulo a kasayaatan a pagtaengan iti lubong] segun ti Monocle a magasina, iti 2010 a pagsurotanna. [18][19] Ti Madrid ket mairanggo pay kadagiti 12 a kaberdean siudad ti Europa idi 2010.[20] Ti Madrid ket isu ti agdama a Kandidato a Siudad para iti Kalgaw nga Olimpiada ti 2020.[21]
Ti Madrid ket ibalbalayanna ti kuartel ti Organisasion ti Sangalubongan a Turismo (WTO), a tagikua ti Organisasion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN), ti SEGIB ken ti Organisasion dagiti Estado ti Ibero-Amerikano (OEI). Daytoy ket mangsangsangaili pay kadagiti nangruna nga agregregulado nga instituto ti España: ti Agtaktakder a Komite ti Asosiasion dagiti Akademia ti Pagsasao nga Espaniol, kuartel ti Naarian nga Espaniol nga Akademia (RAE), ti Cervantes nga Instituto ken ti Pundasion ti Maganganat nga ESpaniol (Fundéu). Ti Madrid ket agururnos kadagiti piesta a kas ti FITUR,[22] ARCO,[23] SIMO TCI [24]ken ti Cibeles Madrid Moda a Lawas.[25]
Bayat a ti While Madrid ket agtagtagikua kadagiti moderno a patakder, daytoy ket nangipreserba ti panakaimatangan ken panakarikna kadagiti adu a naipakasaritaan a kaarrubaanna ken kalkalsada. Dagiti dulonna ket mairaman ti Naarian a Palsio iti Madrid; ti Teatro Real (Naarian a Teatro) nga adda ti nasimsimpa a 1850 a Kamara ti Opera; ti Buen Retiro a parke, a nabangon idi 1631; i maika-19 a siglo a pasdek ti Nailian a Biblioteka (nabangon idi 1712) nga aglaon kadagiti naipakasaritaan nga arkibo ti España; dagiti adu a bilang ti Nailian a museo,[26] ken ti Nabalitokan a Trianggulo iti Arte, a mabirukan idiay igid ti Paseo del Prado ken buklen dagiti tallo a museo ti arte: ti Prado a Museo, ti Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, ti museo ti moderno nga arte, ti Santiago Bernabeu nga Estadio, balayan ti Real Madrid, ken ti Museo ti Thyssen-Bornemisza, a mangbukel kadagiti awan a pakasayaatan dagiti dua a museo.[27]
Kadagiti napalabas a tawtawen ti Palasio Cibeles ken Burayok ket nagbalin a ti monumento a simbolo ti siudad.[28][29][30]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Los fuegos que conmocionaron Madrid". 20minutos.es (iti spanish). 6 Septiembre 2006. Naala idi 13 Agosto 2008. (Espaniol)
- ^ D. Ramón de Mesonero Romanos (1881). Oficinas de la Ilustración Española y Americana, ed. "El antiguo Madrid: paseos históricos-anecdóticos por las calles y casas de esta villa". Naala idi 13 Agosto 2008. (Espaniol)
- ^ "La dominación árabe(Arab rule). Ti siudad iti Mayrit, maysa a kota ti nagtaudan na, naibangon idi babaen ti gibus iti IX a siglo." (iti Espaniol). Naala idi 7 Agosto 2011.
- ^ INE.es Instituto Nacional de Estadística (Pagadalan ti Nailian nga Estadistika)
- ^ Eurostat
- ^ "Dagiti Urbano a Luglugar iti Lubong: Populasion ken Densidad" (PDF). Demograpia. Naala idi 10 Agosto 2008.
- ^ Eurostat, UrbanAudit.org, naala idi 12 Marso 2009. Datos para iti 2004.
- ^ Thomas Brinkoff, Kangrunaan a Aglomerasiones iti Lubong, naala idi 12 Marso 2009. Datos para iti 1 Enero 2009.
- ^ Departamento ti Ekonomia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken Sosial a Panakibiang, Dagiti Prospekto ti Urbanisasion iti Lubong (2007 rebision), (Nagkaykaysa a Pagpagilian, 2008), Tabla A.12. Datos para iti 2007.
- ^ Kameng dagiti Agturturay a Konsilo. Delegado para iti Ekonomia, Panagtrabaho ken Panakailian a Panakiraman. Panid 6
- ^ "Madrid". Indiana.edu. 10 July 2006.
- ^ "Sangalubongan a Panakiranggo ti siudad baban tii GDP 2008–2025". Pricewaterhouse Coopers. Naala idi 20 Nobiembre 2009.
- ^ Globalisasion ken dagiti Sangalubongan a Siudad (GaWC) Mangadadala Grupo ken Network, Unibersidad ti Loughborough . "Ti Lubong segun ti GaWC 2010".
- ^ "2009 a Sangalubongan a Pagsurotan ti Bileg ti Siudad" (PDF). Naala idi 14 bril 2011.
- ^ Pagsurotan dagiti Sangalubongan a Sentro ti Komersio
- ^ Pagsurotan ti Sangalubongan a Bileg ti Siudad
- ^ "Ti Madrid ket isu ti kaaduan a bisbisitaen dagiti turista idiay España". Madridiario.es. 30 Enero 2007. Naala idi 18 Oktubre 2010.
- ^ "Ti Monocle 2009 a Pagsurotan kadagiti Kasayaatan a Pagtaengan a Siudad ti Lubong". Monocle.com. 10 Hunio 2009. Naala idi 18 Oktubre 2010.
- ^ "20 a kasayaatan apagtaengan iti lubong – 10 Madrid". Monocle.com. Naala idi 18 Oktubre 2010.
- ^ Dagiti Kaberdean a Siudad ti Europa. Dagiti mayor ti Siudad (3 Marso 2010). Naala idi 16 Disiembre 2010.
- ^ Ti IOC ket nagpilpili kadagiti tallo a siudad a kas Kandidato para iti Kalgaw nga Olimpiad ti 2020
- ^ [1] FITUR
- ^ [2] ARCO
- ^ [3] SIMO TCI
- ^ [4]Cibeles Madrid Fashion Week
- ^ "Arquitectura. Edificios de los Museos Estatales". Mcu.es. 25 Enero 2012. Naala idi 7 Agosto 2012.
- ^ "Madrid: ". Easy expat. 11 Agosto 2006.
- ^ "Plaza de Cibeles | Españna.paammo iit inggles". Spain.info. Naala idi 7 Agosto 2012.
- ^ "Madrid's Palacio de Cibeles Renovated Into Jaw-Dropping CentroCentro Cultural Center | Inhabitat – Sustainable Design Innovation, Eco Architecture, Green Building". Inhabitat. Naala idi 7 Agosto 2012.
- ^ "Burayok ti Cibeles – Turismo idiay Madrid". Turismomadrid.es. Naala idi 7 Agosto 2012.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Madrid idiay Wikimedia Commons


text:
Patien Kadi Dagiti Saksi ni Jehova nga Isuda Laeng ti Maisalakan?
Saan. Minilion a tattao a saan a Saksi ni Jehova a nagbiag ginasut a tawenen ti napalabas ti addaan iti gundaway a maisalakan. Kuna ti Biblia nga iti baro a lubong nga inkari ti Dios, “
addanto panagungar agpadpada dagiti nalinteg ken dagiti nakillo.” (Aramid 24:15) Maysa pay, adu a tattao ita ti mabalin nga agserbinto pay iti Dios, ket maisalakandanto met. Aniaman ti kasasaad, saan a dakami ti mangibaga no siasino ti maisalakan ken saan. Ni Jesus ti mangikeddeng iti dayta.—Juan 5:22, 27.


text:
SAN FERNANDO CITY, LA UNION - Sumangsango itan iti kaso a pananglabsing iti RA 9165 ti maysa a baro kalpasan a kinemmeg dagiti otoridad gapu iti panagimetna iti maiparit nga agas idiay Rosario, La Union.
Ti suspek ket ni Jojo Melchor, 26, taga-Poblacion Central, Sison, Pangasinan ken madama nga agnanaed iti nasao a lugar.
Iti report ti La Union Provincial Police Office (LUPPO), inarestarda ti suspek babaen ti naisayangkat nga operasion kabinnadangda ti Rosario Municipal Police Station.
Naala manipud ken ni Melchor ti dua a sachet ti shabu.
Iti agdama ket naibaluden ti suspek bayat a matagtagiuray ti maidatag a kaso kontra kenkuana.


text:
Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas
Dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas, a kas naikategoria babaen ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS), ket mangiraman kadagiti bulkan iti pagilian a nagbettak iti kaunegan dagiti naipakasaritaan a panawen (kaunegan dagiti naudi a 600 a tawtawen), nga adda dagiti pannakalagip kadagitoy a panagbettak a dinokumentuan babaen ti tao; wenno nagbettaken iti kaunegan ti naudi a 10,000 a tawtawen (holoseno) a naibatay kadagiti panagusig dagiti naidatos a materiales. Nupay kasta, awan ti konsensokadagiti bulkanologo no kasano ti panangipalawag ti maysa nga "aktibo" a bulkan. Manipud idi 2012, ti PHIVOLCS ket inlistana dagiti 23 bulkan a kas aktibo iiti Pilipinas, 21 kadagitoy ket addaan ti naipakasaritaan a panagbettak ken dua ket dagiti napigsa a pumaroliko a bulkan - Cabalian ken Leonard Kniaseff.[1]; ti Global a Programa ti Bulkanismo ti Instituto ti Smithsonia ken inkategoriana dagiti 20 a bulkan ti Pilipinas a kas "historikal" ken 59 a kas "holodeno".[2]
Ti Global a Programa ti Bulkanismo ti Instituto ti Smithsoniano (GVP) ket ilistana dagiti bulkan nga addaan kadagiti panagbettak a historikal, holoseno, wenno mabalin a naduduog no adda napigsa a senial iti bulkanismo ket makitkita pay babaen ti termal a lang-langa a kas dagiti pumarola, dagiti napudot nga ubbog, banga ti pitak, ken dadduma pay.[3] ti GVP ket agdama nga ilistana dagiti 50 a bulkan ti Pilipinas.[2] Dagiti panagbettak maniud ti tabla dita baba ket ad-adu a naibatay iti GVP a mangited ti ad-adu a salaysay ti pakasaritaan ti panagbettak para iti naisangayan a bantay. Ti kaadu dagiti Naipakasaritaan a Panagbettak ket naibatay iti nalawag a naipakasaritaan a panagbettak ken mangilaksid ti madudua wenno Di naikeddeng a pammalagip a naibatay kadagiti dua a taudan a naibagbaga.
Ti listaan dita baba ket mangipakpakita kadagiti 25 ng aktibo a bulkan iti Pilipinas ket naibatayda idi ti ad-adu manipud ti listaan ti PHIVOLCS ken adda met dagiti nairaman manipud ti GVP. Ti bilang ket saan a naitudtudo a bilang ken agdepdepende iti panangipalawag ti tao iti "aktibo" wenno historikal a panawen. Iti pay maipatinayon, dagiti bulkan a nailista a kas di aktibo wenno mabalin nga aktibo ket mabalin makapabaro ti aktibidad kalpasan ti napaut a paset ti panawen iti panagmalmalmemng a kas ti Bantay Pinatubo idi 1991.
Dagiti linaon
Dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Pilipinas
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Listaan dagiti Aktibo a Bulkan". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS).
- ^ a b "Dagiti Bulkan ti Pilipinas ken Abagatan a daya nga Asia". Global a Programa ti Bulkanismo. Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2011-08-18.
- ^ a b "Kriteria ti Datos ti Bulkan". Global a Programa ti Bulkanismo. Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Pakasaritaan ti Panagbettak, Grupo ti Ambalatungan". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Pakasaritaan a Panagbettak ti Banahaw". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Pakasaritaan ti Panagbettak ti Didicas". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Pakasaritaan ti Panagbettak ti Iriga". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Pakasaritaan ti Sakup ti Panagbettak ti Leonard". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Pakasaritaan ti Panagbettak ti Makaturing". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Makaturing". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Matutum". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Pakasaritaan ti Panagbettak ti Matutum". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.
- ^ "Pakasaritaan ti Panagbettak ti Bulkaniko a Lugar ti San Pablo". Global a Programa ti Bulkanismo. Naala idi 2011-08-18.


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
"
Portuguese" pronounced in European and Brazilian Portuguese by a native speaker of BP.
First version was uploaded and recorded by
Peter Isotalo (non-native speaker).
Maited ti pammalubos ti agkopia, agiwaras ken/wenno mangbaliw iti daytoy a dokumento babaen ti termino iti
, Bersion 1.2 wenno ti aniaman a kinaudi a bersion babaen ti GNU Free Documentation License Free Software Foundation; nga awan dagiti Sabsabali a Paset, awan dagiti Sanguan nga Aklub a Testo, ken dagiti Likudan nga Aklub a Testo. Ti kopia ti lisensia ket nairaman iti paset a natituluan ti .
GNU Free Documentation License
http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Petsa/Oras Bassit a ladawan Dagiti rukod Agar-aramat Komentario
agdama 14:26, 27 Nobiembre 2012 4.1 s (29 KB) Capmo native speaker of BP
15:27, 25 Mayo 2005 2.4 s (28 KB) Karmosin " Portuguese" pronounced in European and Brazilian Portuguese. Uploaded and recorded by karmosin (non-native speaker). {{GFDL}} Category:Portuguese pronunciation Panag-usar ti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
Panag-usar idiay el.wikipedia.org
Panag-usar idiay en.wikipedia.org
Panag-usar idiay es.wikipedia.org
Panag-usar idiay es.wikivoyage.org
Panag-usar idiay it.wikipedia.org
Panag-usar idiay kn.wikipedia.org
Panag-usar idiay ko.wikipedia.org
Panag-usar idiay min.wikipedia.org
Panag-usar idiay mk.wikipedia.org
Panag-usar idiay new.wikipedia.org
Panag-usar idiay no.wikipedia.org
Panag-usar idiay pl.wikipedia.org
Panag-usar idiay ro.wikipedia.org
Panag-usar idiay su.wikipedia.org
Panag-usar idiay ta.wikipedia.org
Panag-usar idiay ta.wiktionary.org
Panag-usar idiay yo.wikipedia.org
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti dihital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
Daytoy a plantilia ket inus-usar a panangiparang ti bassit nga ikono ti wagayway iti asideg ti naisilpo iti wiki a nagan ti pagilian. Daytoy ket mainaig kadagiti plantilia ti {{wagaywayikono}} ken {{wagaywaypagilian}}, ngem makaited daytoy ti ad-adu a pagpilian kadagiti termino iti kuerdas ti testo a maiparang.
{{wagayway|pangilasin ti pagilian|sabali a kita|name= alternatibo a kuerdas ti testo|size=kaakaba ken/wenno katayag ti ladawan ti wagayway}}
pangilasin ti pagilian ket isu ti kadawyan a nagan ti pagilian (a kas ti "Pilipinas"), ti kadawyan a parbo a nagan (a kas ti "PHL"), wenno ti alagaden a kodigo ti pagilian a kas dagiti nailista iti ISO 3166-1 alpha-3
sabali a kita (variant) ket maysa a pagpilian a maikadua a parametro a mabalin a mausar a mangiparang ti sabali a kita ti wagayway, kasla iti naipakasaritaan a wagayway. Ti listaan kadagiti sabali a kita para iti tunggal maysa a pagilian ket nadokumentuan iti maitutop a panid ti plantilia, a kas ti Plantilia:Datos ti pagilian Alemania
alternatibo a kuerdas ti testo, daytoy a pagpilian a pateg, nga nainaganan babaen ti parametro ti name, ket inus-usar a panangiparang ti sabali a testo
size, daytoy pagpilian a pateg ket nainaganan babaen ti parametro ti size , ket inus-usar a panangibaga ti kaakaba ken/wenno katayag ti ladawan ti wagayway. Daytoy a parametro ket mainaganan baben ti panag-usar ti alagaden nga eskritu ti ladawan.


text:
- Maipapan iti pagsasao a Tagalog daytoy nga artikulo. Kitaen ti artikulo a Tattao a Tagalog no maipapan iti Tagalog kas tattao wenno etniko a grupo iti Pilipinas.
Ti Tagalog ket maysa kadagiti kangrunaan a pagsasao iti Republika iti Pilipinas. Ti met Tagalog, segun iti opisial a panangipasingked ti gobierno iti Pilipinas, ti pagbatayan iti nailian a pagsasao a Filipino.
Kas maysa nga Austronesiano a pagsasao, adda nakainaigan ti Tagalog kadagiti pagsasao nga Indonesian, Malayo, Fijian, Maori (ti New Zealand), Hawayano, Malagasy (ti Madagascar), Samoan, Tahitian, Chamorro (ti Guam ken dagiti pur-puro ti Mariana), Tetum (ti Daya a Timor), ken Paiwan (ti Taiwan).
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Reperensia ti Pagsasao a Tagalog iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ http://www.census.gov.ph/data/sectordata/sr05153tx.html


text:
Gobierno iti Hapón
Ti gobierno iti Hapón ket maysa a batay-linteg a monarkia a ti kabilegan iti Emperador ket patingnga unay. A kas maysa a seremonial a daulo, naipalpalawag isuna babaen ti 1947 a batay-linteg a kas "ti simbolo iti estado ken iti panagkaykaysa dagiti tattao". Ti bileg ket tengtenglen babaen ti Kangrunaan a Ministro iti Hapón ken dagiti dadduma paya a nabutosan a kam-kameng iti Dieta, a ti katurayan ket karbengan a naited kadagiti Tattao a Hapón.[1] Ti Emperador ket agtignay a kas ti daulo iti estado kadagiti diplomatiko nga okasion. Akihito is the current Emperor of Japan. Naruhito, Crown Prince of Japan, stands as next in line to the throne.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "TI Batay-linteg iti Hapón". Kamara dagiti Konsehal iti Nailian a Dieta iti Hapón. 1946-11-03. Naala idi 2007-03-10.


text:
Bantay Pulag
Ti Bantay Pulag (wenno sagpaminsan pay Bantay Pulog) ket isu ti maikadua a kangatuan a bantay idiay Pilipinas. Isu daytoy ti kangatuan a pantok idiay Luzon kadagiti 2,922 metro iti ngato ti lessaad ti baybay. Dagiti pagbeddengan a nagbaetan ti probinsia ti Benguet, Ifugao, ken Nueva Vizcaya ket agsasabatda idiay pantok ti daytoy a bantay.
Gapu ti kangatona, ti klima idiay Bantay Pulag ket natimbeng ken dagiti panagtudtudo ket kankanayon iti makatawen. Ti panagtudtudo iti bantay ket agtimbeng ti 4,489 mm iti tinawen ken ti Agosto ti kabasaan a bulan nga addaan ti natimbeng a panagtudtudo iti 1,135 mm.
Ti bantay ket pagtaengan dagiti 528 a nadokumentuan a sebbangan ti mula. Daytoy ket masna a pagtaengan ti endemiko nga Ansisit a Kawayan, (Yushania niitakayamensis) ken ti saleng (Pinus insularis) ken isu dagitoy ti kaaduan ti daytoy a lugar ti tropikal a kabakiran ti pino ti Luzon a mabirukan iti bakras ti bantay. Kadagiti patneng a biag ti kaatapan ket dagiti 33 a sebbangan ti billit ken dagiti nadumaduma a naipangta a mamalia a kas ti Ugsa ti Pilipinas, Higante a Napuskol-Ipus nga Ulep Bao (“bowet”) ken ti Atiddog-Dutdot a Panniki. Ti Bantay Pulag ket isu laeng ti lugar a pagtaengan ti 4 a sebbangan ti Ulep Bao. Daytoy ket addaan ti kaaduan a panagdumaduma iti biodibersidad iti Pilipinas, ken adda pay ti kabarbaro a nabirukan a (manipud idi 1896) 185 grams Ansisit nga ulep bao, Carpomys melanurus, ti manmano a kaputotan ti (endemiko iti Kordiliera) ken ti Koch pitta a billit ket maysa kadagiti naisagmak a sebbanganna.[2][3]
Idi Pebrero 20, 1987, ti dakkel a paset ti bantay ket naidesignado a kas Nailian a Parke babaen ti Proklamasion Blng. 75. Daytoy a tignay ket igandatna a mangpreserba ti enbironmento iti lawlaw ti bantay gapu kadagiti pangta manipud ti umad-adu a panagdur-as a kas ti konbersion kadagiti daga ti agrikultura, panagpataud ti tarikayo, panaganop, ken ti umad-adu a turismo.
Ti tattao nga Ibaloi ti Benguet ket inamipikadoda dakiti bangkayda ken ibalayanda kadagiti abut ti bantay. Dagiti kueba a pagitabonan ti mummy ti Kabayan, ket maysa daytoy kadagiti nangruna a pagpasiaran iti sitio, ken naikeddeng daytoy a nailian a kultural a gameng ti Pilipinas babaen ti Bilin ti Presidente Blng. 374.[4]
Pannagna nga aktibidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Gapu ti kangatona a bantay iti Luzon, ti Bantay Pulag ket mangawis kadagit adu nga agkalkalay-at ti bantay. Ti nangruna a pangawisan ti daytoy a panagkalay-at ket mairaman ti montane a kabakiran ken ti pantok iti penomeno iti "baybay dagiti ulep". Adda met dagiti uppat a nangruna a dalan a pangsang-atan iti pantok: dagiti dalan ti Ambangeg, Akiki, ken Tawangan manipud idiay Benguet ken ti dalan ti Ambaguio manipud idiay Nueva Vizcaya. Dagitoy a dalan ket imatonan babaen ti Nailian a Parke ti Bantay Pulag, babaen ti Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso.
Ti Nailian a Parke ket pagtaengan dagiti nadumaduma a tribu a kas dagiti Ibaloi, Kalanguya, Kankana-ey, Karao, Ifugao ken dagiti Ilokano.
Daytoy ti maikatlo a kangatuan a bantay iti Pilipinas, kalpasan ti Bantay Apo ken Bantay Dulang-Dulang
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b de Ferranti, Jonathan; Maizlish, Aaron. "Banbantay ti Pilipinas - 29 a Panpantok ti Bantay nga addaan ti prominensia kadagiti 1,500 metro wenno ad-adu". Naala idi 31 Enero 2011.
- ^ "Dagiti kamemng ti NUJP ket kinalay-atda ti Bantay Pulag para iti kawaya ti warnakan". GMA News Online. 20 Abril 2008. Naala idi 5 Marso 2012.
- ^ Cariño, Delmar (26 Abril 2008). "Team finds rare cloud rat breed after 112 years". Inquirer.net. Naala idi 5 Marso 2012.
- ^ Cariño, Delmar (27 Abril 2009). "Respect mummies, Pulag trekkers told". Inquirer.net. Naala idi 5 Marso 2012.


text:
Prepektura ti Tottori
Ti Prepektura ti Tottori (鳥取県 Tottori-ken?) ket maysa a prepektura iit Hapón a mabirukan idiay rehion ti Chūgoku.[1] Thi kapitoliona ket ti siudad iti Tottori.[2] Isu daytoy ti kabassitan ti populasion a prepektura iti Hapón.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Prepektura ti Tottori" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 990 idiay Liblibro ti Google; "Chūgoku" iti p. 127 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Tottori" iti p. 990 idiay Liblibro ti Google.


text:
2014 Tinawen a Libro Dagiti Saksi ni Jehova
Basaem dagiti tampok kadagiti pagilian ti Sierra Leone ken Guinea, ken ammuem dagiti makaparegta a kapadasan iti intero a lubong.
Teksto iti Tawen 2014
Ti tekstotayo iti tawen 2014 ket “Umay Koma ti Pagariam.”
Surat ti Bagi a Manarawidwid
Mapabilegka no basaem ti naimpusuan ken makaparegta iti naespirituan a surat ti Bagi a Manarawidwid.
Dagiti Tampok iti Napalabas a Tawen
Basaem dagiti makapagagar a panagrang-ay a mangipakita nga umab-abante ti organisasion ni Jehova a Dios.
Sangalubongan a Panangasaba ken Panangisuro
Ayat ti mangtigtignay iti ili ti Dios a makiraman a regular iti panangikasaba iti naimbag a damag ti Pagarian. Kitaem ti nagapuananda iti tawen 2013.
Sierra Leone ken Guinea
Ipakita dagiti salaysay ti nabileg a pammati ken debosion dagiti Saksi ni Jehova bayat nga ikaskasabada ti naimbag a damag kadagitoy a pagilian.
100 a Tawenen ti Napalabas
—1914
1914, ti tawen nga iwarwaragawag dagiti Estudiante ti Biblia, dimteng met laengen.


text:
Saint-Dié-des-Vosges
Nagsasabtan: 48°17′02″N 6°56′56″E / 48.284°N 6.949°E
Ti Saint-Dié-des-Vosges, kadawyan a tinawtawagan akas ti Saint-Dié, ket maysa a komuna idiay Vosges a departamento ti Lorraine idiay abagatan a daya ti Pransia.
Daytoy ket maysa a sub-prepektura ti daytoy a departamento.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Saint-Dié ket mabirukan idiay Kabanbantayan ti Vosges ti 80 km (50 mi) nga abagatan a daya ti Nancy ken 45 km (28 mi) ti Lunéville. Daytoy a dalan idiay ginget ti Meurthe ket isu ti kanayon a nadaldalanan, ken isu ti immuna a nakaala ti perokaril idi 1864, a tattan ket pagururayan ti nangruna a kalsada.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
1507 : Universalis Cosmographia (Martin Waldseemüller)
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Institut universitaire de technologie (Kolegio) :
Kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
- Katedral
- Iglesia San Martin
- Museo Pierre-Noël
- Fabrica Claude et Duval (arkitekto Le Corbusier)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Saint-Dié-des-Vosges idiay Wikimedia Commons


text:
Kigali
Ti Kigali, ket addaan ti polulasion a 965,398 (2009), isu daytoy ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti Rwanda. Naisanglad daytoy ti asideg a heograpiko a sentro iti daytoy a pagilian, ken daytoy ket isu ti ekonomiko, kultural, ken paglugluganan a sentro iti Rwanda manipud idi nagbalin a kapitolio idi naiwayawyas idi 1962. Ti kangrunaan a pagtaengan ken dagiti opisina iti Presidente iti Rwanda, ken dagiti ministro ti gobierno ket mabirukan ditoy a siudad. Ti siudad ket addan iti kinauneg ti probinsia iti Siudad ti Kigali, ng adaytoy ket napipadakkel idi Enero 2006 a kas paset kadagit panagbalbaliw ti lokal a gobierno iti daytoy a pagilian. Ti urbano a lugar iti daytoy a siudad ket nasakupan na ti agarup a 70% kadagiti munisipio a pakabeddengan.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Kigali a Nabiit a Panakakita", Opisial a Sapot ti Pagsaadan iti Siudad ti Kigali, naala idi 15 Agosto 2008


text:
SYUDAD TI VIGAN, Mayo 17 (PIA) – Ti milagro ti Tres de Mayo ti Vigan ti rason no apay a maaw-awagan a Viva Vigan ti piyesta ti syudad.
Idi Nobiembre 12 inggana’t Disiembre 15, 1882 adda natay a 934 katao iti Vigan gapu iti epidemia. Daytoy ket segun ken ti nalatak a historian ti Vigan, ni Damaso King. Iti sinuratna iti Ilocos review Volume 23. Napasamak daytoy nga epidemia tallopulo a tawen kalpasan a nabanngon ti kapilia ti kamposanto ti Vigan idi 1852.
Naalarma dagiti naturales ken mestizos ti Vigan gapu ti kinaadu ti matmatay iti sangkabassit a tiempo. Dinawat da ngarud iti kura paruko a ni Fr. Evaristo Abaya a buluden ti Vigan ti Santo Cristo Milagroso manipud diay ili ti Sinait tapno pagdaydaywan ken pagtandaan dagiti tattao.
Daytoy a Santo Cristo Milagroso ket dimteng iti baybay ti Sinait idi 1620. Kadduana iti kahon a naisanglad ket ti imahen ni Virhen Maria , dua a kandela ken bass voil. Dagiti mangngalap a nakaalaw iti kahon ket taga –Sinait ken taga badoc. Idi awiten dagiti taga-Sinait ti Virhen madida mabagkat , ngem idi taga-Badoc ti nangawit dardarasda a naitag-ay .
Kasta met nga idi awiten ti taga badoc iti Santo Cristo dida pulos makuti ngem idi taga Sinait ti nangawit insigida met a nakutida .Isu a ti Santo Cristo ket napan iti simbaan ti Sinait, ket ti met Virhen maria iti Badoc.
Idi nabuluden ti simbaan ti Vigan ti Santo Cristo Milagroso, nagnobena dagiti tattao iti siam nga aldaw. Ket bayat ti panagnobnobena da in-inut a bimmasbassit dagiti matmatay. Idi nalpasen ti nobena ti siam nga aldaw nalpas metten ti epidemia. Nagrag-o dagiti taga Vigan a nangidirdir-i ti panagyamanda iti Apo Dios .
Nangmisa ti kura paruko kas panagyaman ti milagro ti Santo Cristo. Ket dandani amin a taga Vigan ket nakimisa . Insublida met la ti milagroso nga imahen iti simbaan ti Sinait, ket nagyamanda iti kura paruko ti ili.
Manipud kadayti a tiempo saanen a nalipatan dagiti taga Vigan ti debosionda iti Nailansa iti Ckrus a Kristo nga inawaganda ti Apo Lakay.
Kas maysa pay a panagyamanda pinili dagiti naturales ti Vigan maikatlo nga aldaw ti Mayo nga aldaw a panagyaman kenni Apo Lakay ta daytoy nga aldaw ti piesta ti pannakabangon ti Santo a Cruz ken ti pinagpiesta ni Apo Santo Cristo Milagroso iti ili ti sinait .
Ti Tres de Mayo ket isu ngarud ti piesta dagiti amin a tubo ti Vigan (feast of the Natives of Vigan ) a nangrugi idi Mayo 3,1883. Manipud idin kada aldaw ti Biernes mapan dagiti tattao iti kapilia ti kamposanto (Simbaan a Bassit ) tapno makimisa ken agdebosion kenni Apo Santo Cristo .
Viva Vigan. Agbiag ti Vigan gapu iti ayat ti Santo Kristo,kuna ngarud ni Padre Vicente Avila ti agdama a kura paruko iti Vigan, iti sermonna idi Tres de Mayo iti Simbaan a Bassit a masarakan iti ungto ti bagatan ti Quezon Avenue. Saan laeng a Viva Vigan, no di ket Viva Vigan Santo Cristo. Ta awan ti Viva Vigan no awan ni Santo Kristo a nangisalakan iti Vigan.
Innayon pay ni Avila a masapul nga agannad dagiti lumugar tapno mataginayon ti pammatida iti Dios, ken Santo Kristo, tapno saanton a maaramid ti kasdi nga angul. (ICR/MCA/PIA1 Ilocos Sur)


text:
T oras a panagin-inut ti lawag (iti Inggles ket Daylight saving time wenno naipangyababaan iti DST) ket isu ti panagsanay iti panangiyuna kadagiti pagorasan iti las-ud dagiti nalawag a bulan tapno ti rabii ket addaan ti ad-adu a lawag ken addaan ti basbassit kadagiti bigat. Kadawyan a dagiti pagurasan ket mabaliwan a maipayuna iti maysa nga oras iti asideg ti primabera ken maisublinto met laeng iti otonio.
Ti moderno a kapanunotan ti oras a panagin-inut ti lawag ket immuna a naisingasing idi 1895 babaen ni George Vernon Hudson ken immuna daytoy a naikeddeng babaen idiay Alemania ken ti Austria-Hungaria ken nairugi daytoy idi 30 Abril 1916. Manipud idin adu kadagiti pagilian a nagus-usar kadagiti nadumaduma a panawen. Kaaduan iti Estados Unidos ket agus-usarda ti DST idi tawtawen ti 1950 ken iti tawtawen ti 1960, ket ti panag-usar ti DST ket naipaadu kalpasan ti didigra ti enerhia idi tawtawen ti 1970 ken manipud idin ket adun a naus-usar idiay Amianan nga Amerika ken Europa.
Ti panagsanay daytoy ket adu kadagiti dumaydayaw ken nagdildillaw. Ti panaginayon ti lawag kadagiti rabii ket mangited ti pagimbagan kadagiti aglaklako, ay-ayam, ken dagiti dadduma pay a tignay a makatulong iti lawag ti init kalpasan kadagiti oras ti panagtrabtrabaho, ngem daytoy ket mabalin met a gapuanan kadagiti parikut para kadagiti panagpalpaliwa iti rabii ken dagiti dadduma a trabaho a mainaig iti init. Urayno ti nasapa a gandat ti DST ket ti mangpabassit ti rabii a panag-usar ti silaw a bumbilia (dati a kangrunaan nga agus-usar ti elektrisidad), ti panag-usar ti moderno a panagpapudot ken panagpalamis ket adu ti paggiddiatanna, ken ti panagsukimat a maipanggep no kasano a ti DST ket maka-apektar ti panag-usar ti enerhia ket limitado ken maisuppiatan.
Dagiti notaUrnosen
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig ti Oras a panagin-inut ti lawag idiay Wikimedia Commons


text:
Santol, La Union
Ti Santol ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti La Union iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santol ket nabingbingay iti 11 a barbaranggay.[2]
- Corrooy
- Lettac Norte
- Lettac Sur
- Mangaan
- Paagan
- Poblacion
- Puguil
- Ramot
- Sapdaan
- Sasaba
- Tubaday
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti La Union". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti La Union". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Saluyot
Ti saluyot ket mula a nairaman iti genus Corchorus, familia Malvaceae. Kaaduan ket ruot ngem ti dadduma ket maimula ken mataraken kas taraon ken maaramat a sag-ut.
Dagiti linaon
Panagmula[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasayaatan a patubuen ti saluyot iti tiempo a nalnaab bayat iti panagtutudo. Maipapan nga 85 porsiento ti apit iti saluyot ket aggapu idiay Banglades, India, ken Tsina. Mangrugi nga apiten dagiti mannalon ti saluyot kalpasan iti uppat a bulan, no agsabongen kasanguanan nga agbukel. Maisina dagiti ung-ungkay santo mairebreb iti danum iti 20 nga aldaw. Kalpasan daytoy, agsisina dagiti sag-ut iti ung-ungkay ket maibilag dagitoy santo mareppet.
Pakausaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu ti pakaaramatan ti saluyot, saan la a kas naimas a sida a laok ti dinengdeng wenno inabraw ngem maus-usar pay kas nadumaduma a komersial a produkto.
Makan ken mainum[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti bulong ken uggot ti saluyot ti sigud nga ilutluto kas taraon ti kaaduan kadagiti tattao nga agbibiag iti paset nga napudot, kas dagiti pagilian nga asideg iti ecuador. Iti Pilipinas, "Saluyot" ti maysa a birngas kadagiti Ilokano gapu ta isuda ti kangrunaan a mangimas ken mangdengdengdeng iti daytoy a mula.
Naiwaras ti saluyot iti Asia ken Aprika. Corchorus olitotius ken Corchorus capsularis iti kapatgan nga clase ti saluyot nga lutlutuen. Iti saluyot ket napunno iti mucilage, maysa banag nga patubuen dagiti dadduma a mulmula a nalan-ak ken napigket. Isu daytoy nga sustancia iti nagalis no mailambong iti saluyot.
Iti dadduma nga pagilian, iti saluyot ket maaramid nga itsa dagiti bulong nga imbilag wenno inalas-as. Mabalin pay nga usaren a pangraman iti luto. Dagiti mangngagas iti ruot ken yerba, iti saluyot ket makuna a makapurga.
Sag-ut ken lupot[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagmula ken panagapit iti saluyot ket maysa nga industria. Saan laeng a mabalin a sidaen dagiti uggot, sabong, ken bulongna, daytoy a mula ket isu pay iti maysa a kadakkelan a pangalaan iti sag-ut a mausar a tali, papel, ikamen, pagan-anay, iket, ken dadduma pay. Iti sag-ut iti saluyot ket biodegradable, saanna mesmesen iti lubong, ken nalagda. Agrukop laeng no masigud nga matimming iti dam-eg.
Aggapu dagiti sag-ut iti nalupdisan nga ungkay iti saluyot. Dagitoy ket naiserreb iti danum, iti makuna nga yaaddang a retting, tapno maiparuar iti lignin a mangkapet iti parenchyma ken iti sclerenchyma. Kalpasan, maugasan santo mapamagaan tapno maawan iti pectin nga mangpatangken iti kudil ti ungkay. Lumukneng ken umingpis daytoy a kas sinulid.


text:
Dagiti hemisperio ti Daga
Iti heograpia ken kartograpia, dagiti hemisperio ti Daga ket mangibagbaga ti amianan a dua a pannakabingbingay ti globo iti hemisperio (manipud ti Taga-ugma a Griego ἡuισφaίpιov hēmisphairion a ti kaibuksilanna ket "gudua ti espera").
Ti kadawyan kadagitoy a pannakabingbingay ket babaen dagiti marka ti latitud ken longitud:
- Amianan-Abagatan
- Akin-amianan a Hemisperio, ti gudua nga amianan ti ekuador
- Akin-abagatan a Hemisperio, ti gudua nga abagatan ti ekuador
- Daya-Laud
- Akindaya a Hemisperio, ti gudua a daya ti kangrunaan a meridiano ken laud ti longitud 180°
- Akinlaud a Hemisperio, ti gudua a naisanglad iti laud ti kangrunaan a meridiano ken daya ti longitud 180°
Ti pannakabingbingay ti Daya-Laud ket mabalin pay a makita iti kultural a kapanunotan -- dagiti kultural a hemisperio.
Nupay kasta, dagiti sabali pay a pamuspusan ket nagtunton a mangbingay ti planeta iti waya a mangpasayaat ti herarkia iti maysa a heograpiko a langa wenno iti sabali iti tunggal maysa a pannakabingbingay:
- Daga-Danum
- Hemisperio ti daga, ti hemisperio iti Daga wenno Lubong nga aglaon ti mabalin a kadakkelan a paset ti daga
- Hemisperio ti danum, ti hemisperio iti Daga nga aglaon ti kadakkelan a paset ti danum
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hemisperio ti Daga idiay Wikimedia Commons


text:
Richard Wagner
Ni Wilhelm Richard Wagner ( /ˈvɑːɡnər/; Aleman a pannakabalikas: [ˈʁiçaʁt ˈvaːɡnɐ]; 22 Mayo 1813 – 13 Pebrero 1883) ket maysa idi nga Aleman a komposer, direktor ti orkestra, direktor ti teatro ken polemista a naipangpangrunaan a naamammoan para kadagiti bukodna nga opera (wenno dagiti "musika a drama", nga isu tipanagtawtawagna kadagitoy idi). Dagti komposision ni Wagner, a naisangsangayan kadagiti naladladaw a paset ti panawenna, ket nalatakan dagitoy para kadagiti narikut a linabag, dagiti nabaknang a danggay ken orkestrasion, ken ti napasayaat a panag-usar dagiti leitmotib: dagiti tema ti musika a mainaig kadagiti agmaymaysa a karakter, luglugar, kapanunotan wenno dagiti kumplot nga elemento. Nga isu ket saan a maipadpada kadagiti dadduma a komposer, ni Wagner ket nagsurat ti musika ken libreto para kadagiti tunggal maysa nga obrana ti entablado. Dagiti dua a napili a kalatakan a naamaamoan a nanipud kadagiti obrana ket dagiti Sakay dagiti Valkyrie manipud ti opera a Die Walküre, ken ti Martsa iti Kasar (Koro iti Kasar) manipud ti opera a Lohengrin.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Richard Wagner idiay Wikimedia Commons