text:
Papa Gregorio III
Ni Santo Papa Gregorio III[1] (pimmusay idi 28 Nobiembre 741) ket isu ti papa manipud idi 11 Pebrero 731 aginggana idi 28 Nobiembre 741. Ti kinapapana, a aks ti sinarunona, ket nadisturbo babaen ti ikonoklasta a kontrobersia iti Bisantino nga Imperio, ken babaen ti agdama a panagabanse dagiti Lombardo, iti awan barengbarengna a panagawag ti pannakibiang ni Carlos Martel.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Papa Santo Gregorio III" iti 1913 Katoliko nga Ensiklopedia.
- Levillain, Philippe, Ti Kinapapa: Gaius-Proxies, Routledge (2002)
- Duffy, Eamon, Dagiti Santo ken Mammadakes: Ti Pakasaritaan dagiti Papa (1997)
- Treadgold, Warren, Ti Pakasaritaan ti Bisantino nga Estado ken Kagimongan (1997)
- Mann, Horace K., Dagiti biag dagiti Papa iti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo I: Dagiti Papap babaen ti Lombardo turay, Paset 2, 657-795 (1903)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Gregorio III iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
World Register of Marine Species
Ti World Register of Marine Species (WoRMS) ket ti maysa a taksonomiko a database a manggandat a mangited iti maysa nga autoritatibo ken komprehensibo a listaan dagiti nagan dagiti organismo ti baybay.[1]
Linaon[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti linaon ti rehistro ket urnosen ken taripatuen babaen dagiti sientipiko nga espesialista iti tunggal maysa a grupo ti organismo. Dagitoy a taksonomo ket tenglenda ti kalidad ti pakaammo, a maurnong manipud iti nangruna a sientipiko a literatura ken dagiti pay sumagmamano nga akinruar a rehional ken espesipiko iti takson a database. Taripatuen ti WoRMS dagiti umiso a nagan kadagiti amin nga organismo ti baybay, ngem mangited pay ti pakaammo kadagiti sinonimo ken dagiti imbalido a nagan. Daytoy ket agdamdama nga obra ti mangtaripato ti rehistro, gapu ta dagiti baro a sebbangan ket kankanayon a maduktalan ken ipalpalawag babaen dagiti sientista; iti pay maipatinayon, ti nomenklatura ken taksonomia dagiti adda a sebbangan ket masansan a mapasayaat wenno mabaliwan gapu ta kankanayon a maipablaak dagiti baro a panagsukisok.
Dagiti sub-agasmang ti linaon ti WoRMS ket mabalin a magun-od, ken mabalin nga addaan iti naisina a pannakaitsapa ken ti bukodda a balay/pagrugian a pampanid, kas dagiti "subrehistro", kas ti World List of Marine Acanthocephala, World List of Actiniaria, World Amphipoda Database, ken dadduma pay. Manipud idi Disiembre 2018 adda dagiti 60 a kasta a taksonomiko a subrehistro, a mairaman dagiti bilang dagiti agdama a maar-aramid.[2] Ti maikadua a kategoria dagiti subrehistro ket buklen dagiti database dagiti rehional a sebbangan a kas ti African Register of Marine Species, Belgian Register of Marine Species, kdpy., bayat a ti maikatlo ket buklen dagiti tematiko a sub-agasmang a kas ti World Register of Deep-Sea species (WoRDSS), World Register of Introduced Marine Species (WRiMS), kdpy. Kadagitoy amian a kaso, ti batayan a datos ket maikabil ken matengngel laeng iti maminsan kas parte ti sistema ti datos ti WoRMS para iti mapalaka a panagtaripato ken konsistensia ti datos, ken maiparangdanto manen no nasken iti konteksto ti maitunos a subrehistro wenno dagiti subrehistro a mabalin a pakaitagikuaanda.
Adda dagiti sumagmamano a subrehistro a mangpadakkel ti linaon iti labes ti kasisigud a konsepto ti "baybay" iti WoRMS babaen ti panangiraman ti nasadiwa a danum wenno dagiti naindagaan a takson para iti kinakompletoda iti naikeddeng nga interesado a lugar; kadagiti kasta a rehistro ket mabalin nga ilaksid manipud iti maysa a pagalagadan a panagbiruk ti WoRMS babaen ti panagpili kadagiti maitunos a pagpilian iti interface ti online a panagbiruk.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Napundar ti WoRMS idi 2008 ke dimmakkel manipud iti European Register of Marine Species ken ti UNESCO-IOC Register of Marine Organisms (URMO), nga inurnong babaen ni Jacob van der Land (ken dagiti nadumaduma a katrabahuanna) iti Nailian a Museo ti Masna a Pakasaritaan, Leiden [3] Daytoy ket kangrunaan a punduan babaen ti Kappon ti Europa ken sangailien babaen ti Flanders Marine Institute (VLIZ) iti Ostend, Belhika. Nakaitakder ti WoRMS kadagiti pormal a pakitunosan kadagiti nadumaduma a biodibersidad a proyekto, a mairaman ti Global Biodiversity Information Facility ken ti Encyclopedia of Life. Idi 2008, imbagbaga ti WoRMS a makanamnama nga addaan iti nakompleto a napabaro a rehistro iti amin a biag ti baybay babaen ti tawen ti 2010, ti tawen a nakompleto ti Census of Marine Life.[4]
Manipud idi Pebrero 2018, ti WoRMS ket aglaon kadagiti listaan dagiti 480,931 a nagan ti sebbangan ti baybay (mairaman dagiti sinonimo) a kadagitoy ket 240,633 ket dagiti umiso a sebbangan ti baybay (95 % a napasingkedan). Ti gandatda ket ti kaadda ti listaan para iti tunggal maysa kadagiti agarup nga ad-adu ngem 240,000 a sebbangan ti baybay.[5][6]
Sangailien pay ti VLIZ ti Interim Register of Marine and Nonmarine Genera (IRMNG), babaen ti panagusar ti sapsap nga impraestruktura.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Towards a World Register of Marine Species". World Register of Marine Species. Naala idi 2009-02-16.
- ^ "WoRMS – World Register of Marine Species". www.marinespecies.org.
- ^ "About". World Register of Marine Species. Naala idi Agosto 24, 2013.
- ^ Catherine Brahic (2008-06-25). "How many species live in the sea?". New Scientist.
- ^ "WoRMS – World Register of Marine Species". World Register of Marine Species. Naala idi 2018-02-11.
- ^ Costello, MJ; Bouchet, P; Boxshall, GW; Fauchald, K; Gordon, DP; et, al. (2013). "Global coordination and standardisation in marine biodiversity through the World Register of Marine Species (WoRMS) and related databases". PLOS ONE. 8 (1): e51629. doi:10.1371/journal.pone.0051629. PMC 3541386. PMID 23505408.
- ^ "Interim Register of Marine and Nonmarine Genera (IRMNG)". Lifewatch regional portal. LifeWatch. Naala idi 10 Disiembre 2018.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website
- Horton, Tammy; Gofas, Serge; Kroh, Andreas; Poore, Gary C. B.; Read, Geoffrey; Rosenberg, Gary; Stöhr, Sabine; Bailly, Nicolas; Boury-Esnault, Nicole (2017-12-28). "Improving nomenclatural consistency: a decade of experience in the World Register of Marine Species". European Journal of Taxonomy (iti Ingles). 0 (389). doi:10.5852/ejt.2017.389. ISSN 2118-9773.
- Vandepitte, Leen; Vanhoorne, Bart; Decock, Wim; Vranken, Sofie; Lanssens, Thomas; Dekeyzer, Stefanie; Verfaille, Kevin; Horton, Tammy; Kroh, Andreas (2018-04-06). "A decade of the World Register of Marine Species – General insights and experiences from the Data Management Team: Where are we, what have we learned and how can we continue?". PLOS ONE (iti Ingles). 13 (4): e0194599. doi:10.1371/journal.pone.0194599. ISSN 1932-6203. PMC 5889062. PMID 29624577.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikispecies
Ti Wikispecies ket ti maysa nga online a proyekto a naibatay iti wiki a sinuportaran babaen ti Pundasion ti Wikimedia. Mangigandat daytoy nga agpartuat iti komprehensibo a nawaya a linaon a katologo iti amin a sebbangan; ti proyekto ket naiturong kadagiti, imbes nga iti kadawyan a publiko. Imbagbaga ni Jimmy Wales a dagiti editor ket saanda a nasken nga i-fax dagiti gradoda, ngem dagiti panangited ket nasken a mapasingkedan iti maysa a teknikal nga agbuybuya.[1][2] Magun-od ti Wikispecies babaen ti GNU Free Documentation License ken ti CC BY-SA 3.0.
Nairugi idi Septiembre 2004, kadagiti biologo iti amin a paset iti lubong a maimbitaran nga agparawad,[3] naindaklanen ti proyekto iti maysa batayan a mangbukel iti Linnaeano a taksonomia nga agraman kadagiti silpo dagiti artikulo iti Wikipedia kadagiti indibidual a sebbangan babaen idi Abril 2005.[2]
PakasaritaanUrnosen
Inturturong ni Benedikt Mandl dagiti ganetget dagiti nadumaduma a tattao a nagkaykayat a mairaman iti proyekto ken kinontakda dagiti mabalin nga agsuporta idi nasapa a kalgaw ti 2004. Naipategan dagiti database ken nakontak dagiti administrador, adda met kadagita iti timmunos a mangited iti datosda para iti Wikispecies. Nangipalawag ni Mandl kadagiti dua a nangruna nga obra:
- Kitaen no kasano a maipresenta dagiti linaon ti data base—babaen ti panagsaludsod kadagiti eskperto, dagiti mabalin a saan a propesional nga agar-aramat ken ti panangiyasping dayta kadagiti adda metten a database
- Kitaen no kasano iti panagaramid iti sopwer, no ania ti nasken a hardware ken no kasano a puonan—babaen ti panagsaludsod kadagiti eskperto, panagbiruk kadagiti kadua boluntario ken dagiti mabalin nga esponsor
Adu a natungtungan dagiti pagimbagan ken dagiti di pagimbagan babaen ti wikimedia-I mailing list. Nagbutos ti board dagiti direktor ti Pundasion ti Wikimedia babaen ti 4 iti 0 a nagparabor iti pannakaipatakder ti Wikispecies. Nairugi ti proyekto idi Agosto 2004 ken naibalayan iti species.wikimedia.org. Daytoy ket opisial a naitipon iti kabsat a proyekto ti Pundasion ti Wikimedia idi Septiembre 14, 2004.
- Idi Oktubre 10, 2006, nasurokan ti proyekto dagiti 75,000 nga artikulo.
- Idi Mayo 20, 2007, nasurokan ti proyekto dagiti 100,000 nga artikulo iti dagup a 5,495 dagiti nakarehistro nga agar-aramat.
- Idi Septiembre 8, 2008, nasurokan ti proyekto dagiti 150,000 nga artikulo iti dagup a 9,224 dagiti nakarehistro nga agar-aramat.
- Idi Oktubre 23, 2011, naabotan ti proyekto dagiti 300,000 nga artikulo.
- Idi Hunio 16, 2014, naabotan ti proyekto dagiti 400,000 nga artikulo.
- Idi Enero 7, 2017, naabotan ti proyekto dagiti 500,000 nga artikulo.
- Idi Oktubre 30, 2018, naabotan ti proyekto dagiti 600,000 anga artikulo, ken iti dagup a 1.12 a riwriw apampanid.[4]
Ti Wikispecies ket mangbukel kadagiti panid ti takson, ken maipatinayon pay dagiti panid a maipanggep kadagiti sinonimo, dagiti autoridad ti takson, dagiti pablaak a maipanggep iti taksonomia, ken dagiti patakder wenno dagiti repositorio nga agtengtenggel iti kita ti espesimen.[5]
Dagiti annurotenUrnosen
Imbaldado ti Wikispecies ti lokal a panagikarga iti ladawan ken agkidkiddaw kadagiti agar-aramat nga agusar kadagiti ladawan manipud iti Wikimedia Commons. Saan nga agipalubos ti Wikispecies ti agusar iti linaon a saan a maitunos iti nawaya a lisensia.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Calling all taxonomists". Science. 307 (5712): 1021. 2005. doi:10.1126/science.307.5712.1021a.
- ^ a b "WikiSpecies". American Scientist Online. Sigma Xi. 25 Abril 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 30 Abril 2005. Naala idi 3 Pebrero 2014.
- ^ Peplow, Mark (2005). "Species list reaches half-million mark". Nature. doi:10.1038/news050314-6.
- ^ Estadistika ti Wikispecies
- ^ Wikispecies psge types


text:
Claveria Covid-19 Update as of September 20, 2021
Naimbag a rabii, Kalugaran!
Adda maysa nga nainayon nga baro a kaso ti Covid a taga Barangay Tabbugan ken dua nga recoveries idi kalman isu nga bimaba iti 119 ti aktibo nga kaso
Ita met nga aldaw, September 20,2021 ket adda dua (2) nga nagpositibo iti nasao nga bayrus ken tallo nga indibidwal nga nakarekober kadaytoy a sakit. Iti agdama ket addaan tayo ti 118 nga aktibo nga kaso ditoy ili
Idawat mi ti nainget ken kinanayon a panagtulnog iti amin nga health protocols tayo. Let us be safe and healthy! Dios ti agngina ken agan annad tayo amin.


text:
Plantilia:Pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan
Plantilia:Pakpakdaar ti panagurnos/Panid/Plantilia:Pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan
Daytoy ti meta plantilia ti {{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan}}.
Daytoy ket mangisubli ti napno a nagan ti panid para iti tungtungan a panid ti pakdaar ti panagurnos para iti agdama a panid.
Laglagipen a daytoy a plantilia ket saan nga agpataud iti nagan ti panid ti pakdaar ti panagurnos para kadagiti tungtungan a panid, imbes ket nga agpataud iti nagan ti panid ti tungtungan iti pakdaar ti panagurnos.
No masapulmo ti nagan ti panid ti pakdaar ti panagurnos, imbes ket nga usaren ti {{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid}}.
Laglagipen a dagiti nangruna a pakdaar ti panagurnos para iti panid ti agar-aramat ken ti panid ti tungtungan ti agar-aramat ket awan iti panid ti tungtungan, isu a saan a mabalin idiay.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket saan a mangala kadagiti parametro ken automatiko a mangiparuar iti maitutop a napormat nga adres ti tungtungan ti panid ti pakdaar ti panagurnos. Kasla daytoy:
{{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan}}
Mangiparuar daytoy iti nagan ti panid ti tungtungan iti pakdaar ti panagurnos para iti daytoy a panid:
- Plantilia:Pakpakdaar ti panagurnos/Panid/Plantilia:Pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan
Kas pagarigan, daytoy ket mabalin pay a mausar tapno agpataud ti silpo iti panid ti tungtungan iti pakdaar ti panagurnos para iti agdama a panid. Kasla daytoy:
[[{{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan}}]]
- Plantilia:Pakpakdaar ti panagurnos/Panid/Plantilia:Pakdaar ti panagurnos nagan ti panid ti tungtungan
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Wikipedia:Pakdaar ti panagurnos – Adu pay a pakaammo a maipanggep kadagiti pakdaar ti panagurnos.
- {{pakdaar ti panagurnos nagan ti panid}} – Mangisubli ti napno a nagan para iti pakdaar ti panagurnos para iti agdama a panid.
- {{pakdaar ti panagurnos}} – Ti plantilia para iti panagarmid kadagiti kahon ti mensahe ti pakdaar ti panagurnos.
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Prepektura ti Ehime
Ti Prepektura ti Ehime (愛媛県, Ehime-ken) ket maysa a prepektura idiay amianan a laud iti Shikoku, Hapon.[2] Ti kapitoliona ket ti Matsuyama.[3]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Aginggana idi Restorasion ti Meiji, ti Prepektura ti Ehime ket ammo idi a kas ti Probinsia ti Iyo.[4] Manipud idi kasakbayan iti paset ti panawen ti Heian, ti lugar ket kaaduan babaen mangngalap ken dagiti aglaylayag nga addaan iti nangruna a papel iti panagsalaknib iti Hapon kadagiti pirata ken dagiti panagraut dagiti Mongol.
Kalpasan ti Gubat ti Sekigahara, ti shogun ti Tokugawa ket intedna ti lugar kadagiti kakaduana, a mairaman ni Kato Yoshiaki nga isu ti nangipatakder ti Kastilio Matsuyama, ken nangporma ti batayan para iti moderno a siudad ti Matsuyama.
Ti nagan nga Ehime ket nagtaud manipud iti kuniumi a parte ti Kojiki a ti probinsia ti Iyo ket mitolohiko a nanaganan iti Ehime "nakaay-ayat a prinsesa."[5]
Idi 2012, ti grupo ti agsuksukisok manipud iti Unibersidad ti Tokyo ken ti Unibersidad ti Ehime ket kinunada a nakaduktalda kaadgiti karkarna a deposito iti daga idiay Siudad ti Matsuyama iti Ehime-ken.[6]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Mabirukan idiay akin-amianan a laud ti Shikoku, ti Ehime ket sanguenna ti Baybay Akin-uneg a Seto iti amianan ken beddengan daytoy babaen ti Kagawa ken Tokushima iti daya ken Kōchi iti abagatan.
Ti prepektura ket mangiraman kadagiti nangato a banbantay iti rehion ti akin-uneg a daga ken ti atiddog nga aplaya, ken addaan kadagiti adu nga isla idiay Baybay Akin-uneg a Seto. Ti akinlaud unay nga ima ti Ehime, ti Peninsula Sadamisaki, ket ti kaakikidan a peninsula idiay Hapon.
Manipud idi Abril 1, 2012, 7% iti dagup a kalawa ti daga ti prepektura ket naidesignado idi a kas dagiti Natural a Parke, kas dagiti nailian a parke ti Ashizuri-Uwakai ken Setonaikai ti Kuasi a Nailian a Parke ti Ishizuchi ken dagiti pito a Prepektural a nailian a Parke.[7]
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti sangapulo ket maysa a siudad a mabirukan iti Prepektura ti Ehime:
Dagiti ili ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagitoy dagiti ili iti tunggal maysa a distrito:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "愛媛県の紹介 > 愛媛県のシンボル". Sapot a pagsaadan ti Prepektura ti Ehime (iti Hapon). Prepektura ti Ehime. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-25. Naala idi 9 Septiembre 2011.
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Ehime" iti Japan Encyclopedia, p. 170, p. 170, iti Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Matsuyama" iti p. 621, p. 621, iti Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Provinces and prefectures" iti p. 780, p. 780, iti Liblibro ti Google.
- ^ Chamberlain, Basil Hall. 1882. A translation of the "Ko-ji-ki" or Records of ancient matters. section V
- ^ "Japan Discovers Domestic Rare Earths Reserve". BrightWire. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-07-23. Naala idi 2015-11-12.
- ^ "General overview of area figures for Natural Parks by prefecture" (PDF). Ministry of the Environment. Naala idi 19 Agosto 2012.
- Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). Japan encyclopedia. Cambridge: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01753-5; OCLC 58053128
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Prepektura ti Ehime iti Wikimedia Commons


text:
Anatole France
Ni Anatole France (panangibalikas: [anatɔl fʁɑ̃s]) (16 Abrill 1844 – 12 Oktubre 1924), naipasngay a kas François-Anatole Thibault, [frɑ̃swa anatɔl tibo], ket maysa a Pranses a mannaniw, agiwarwarnak, ken nobelista. Naipasngay idiay Paris, ken pimmusay idiay Saint-Cyr-sur-Loire.Isu ket maysa a naim-balligian a nobelista, nga addaan kadagiti kalaingan a nailaklako. Isuna ket kameng iti Académie française, ken nangabak ti Premio Nobel iti Literatura para iti panakaibigbigan kaniana kadagiti kagun-odan na iti literatura.


text:
Diplomasia
Ti diplomasia (manipud ti Latin diploma, a kayatna saoen ket opisial a dokumento, a daytoy ket naala manen manipud ti Griego δίπλwua, a kayatna a saoen ket a nakulpi a papel/dokumentot) ket isu ti arte ken panagsanay ti panagtignay kadagiti negosasion a nagbaetan dagiti representatibo dagiti grupo wenno dagiti estado. Daytoy ket kadawyan a mangitudtudo ti sangalubongan a diplomasia, ti panagtignay dagiti sangalubonga a pannakibiang[1] babaen ti mamagkappiaan dagiti propesional a diplomatiko a maipanggep kadagiti banag ti panagkappia, komersio, gubat, ekonomia, kultura, enbironmento ken dagiti Karbengan ti tao. Dagiti sangalubongan a tulagan ket kadawyan apakitinnarusan babaen dagiti diplomatiko sakbay ti panakailagda babaen dagiti nailian a politiko. Iti saan a pormal wenno sosial a kapanunotan, ti diplomasia ket isu ti panangipakat ti sikap tapno makagun-od ti estratehiko a panagtiwan wenno mangbiruk ti kadagiti maawat a maitunos a pakailawlawagan iti maysa a sapasap a karit, ti maysa nga agsamag a ramramit ket ti panangisasao kadagiti sarita ti insao iti maysa a saan a makisinnuppiat, wenno natakneng a pamay-an.
Ti eskolar a displina ti diplomatika, a maipanggep ti panagadal kadagiti duog a dokumento, ket nakaala ti naganna ti isu met laeng a taudan, ngem ti moderno a kabuksilanna ket sabali manipud ti aktibidad ti diplomasia.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Ronald Peter Barston, Moderno a diplomasia, Pearson Education, 2006, p. 1
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Black, Jeremy. Ti Pakasaritaan ti Diplomasia (Unibersidad ti Chicago a Pagalditan, 2010) ISBN 978-1-86189-696-4
- Berridge, G. R. Diplomasia: Teoria ken Panagsanay, Maika-3 nga edision, Palgrave, Basingstoke, 2005, ISBN 1-4039-9311-4
- Cunningham, George. Panagbaniaga ti Panagbalin ti maysa a Diplomatiko: Ti Alagaden kadagiti Karrer iti Sangalubongan a Pannakibinag FPA Global Vision Books 2005, ISBN 0-87124-212-5
- Dorman, Shawn, ed. Iti Uneg ti Maysa nga Embahada ti Estados Unidos: Kasano nga Agob-obra ti Ganganaet a Serbiso para iti Amerika babaen ti Gunglo ti Ganganaet a Serbiso, Maikadua nga edision Pebrero 2003, ISBN 0-9649488-2-6
- Callieres, Francois De. Ti Panagsanay ti Diplomasia (1919)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Diplomasia iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Diplomasia iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Pagadian
Ti Siudad ti Pagadian ket maysa a maika-2 a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Pagadian ket nabingbingay a politikal kadagiti 54 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Balangasan (urban)
- Balintawak
- Baloyboan
- Banale
- Bogo
- Bomba
- Buenavista
- Bulatok
- Bulawan
- Camalig
- Dampalan
- Danlugan
- Dao
- Datagan
- Deborok
- Ditoray
- Dumagoc (urban)
- Gatas (urban)
- Gubac
- Gubang
- Kagawasan
- Kahayagan
- Kalasan
- Kawit (urban)
- La Suerte
- Lala
- Lapidian
- Lenienza
- Lison Valley
- Lourdes
- Lower Sibatang
- Lumad
- Lumbia (urban)
- Macasing
- Manga
- Muricay
- Napolan
- Palpalan
- Pedulonan
- Poloyagan
- San Francisco (urban)
- San Jose (urban)
- San Pedro (urban)
- Santa Lucia (urban)
- Santa Maria (urban)
- Santiago (urban)
- Santo Niño (urban)
- Tawagan Sur
- Tiguma (urban)
- Tuburan (urban)
- Tulangan
- Tulawas
- Upper Sibatang
- White Beach
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Pagadian | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Golpo ti Suez
Ti akin-amianan a patingga ti tikor ti Baybay Nalabbasit iti Peninsula Sinai a mangpartuat ti Golpo ti Suez (Arabiko: خليج السويس; transliterado: Khalīǧ as-Suwais) iti laud ken ti Golpo ti Aqaba iti daya. Naporma idi ti golpo iti kaunegan ti relatibo nga ubing nga itan ket saanen nga aktibo rengngat ti labneng ti Rengngat ti Golpo ti Suez, a napetsaan kadagiti agarup a 28 a riwriw a tawen.[1] Daytoy ket gumay-at kadagiti 300 kilometro (190 mi) iti amianan babaen ti amianan a laud ken agpatingga idiay siudad ti Ehipto ti Suez ken ti sumrekan ti Kanal Suez. Iti igid ti tengnga a linia ti golpo ket ti pagbeddengan a pagbaetan ti Aprika ken Asia.[2] Mabirukan ti pagserrekan ti golpo iti ngato ti lugar ti lana ken gas ti Gemsa.[3]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakupen ti golpo ti akin-amianan a laud nga ima ti Baybay Nalabbasit iti pagbaetan ti Aprika ken ti Peninsula Sinai. Daytoy ti maikatlo nga ima ti sistema ti rengnga t ti triple a pagsasabtan, ti makadua ket ti Golpo ti Aqaba.
Ti kaatiddog ti golpof, manipud iti sabaganna iti Lingsat Jubal aginggana iti ulona idiay siudad ti Suez, ket 195 milia (314 km), ken agdumaduma ti kaakaba iti 12 aginggana iti 20 milia (19 iti 32 km).
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ti akin-abagatan a patingga ti golpo a kas "Ti linia a tumartaray manipud iti Ras Muhammed (27°43'N) iti abagatan a punto ti Isla Shadwan (34°02'E) ken kalpasanna agpalaud iti paralelo (27°27'N) aginggana iti aplaya ti Aprika".[4]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti seksion ti estratigrapiko ti labneng ti sedimentario ti golpo ket buklen ti sakbay a panagrengngat ti Paleosoika aginggana ti Oligoseno a batbato a klastiko ken dagiti karbonato, ken aktibo a panagrengngat ken kalpasan a panagrengngat a Mioseno agingga dagiti Holoseno a klastiko ken dagiti ebaporita.[5]:236 Adda dagiti dakkel a lugar ti lana a mabirukan iti golpo: ti El Morgan a naduktalan idi 1964, ti Belayim a naduktalan idi 1955, ken lugar ti Oktubre a naduktalan idi 1977.[5]:238 Ti LUgar ti Oktubre ket agpataud manipud iti Pormasion ti Kretasiko Nubia , ti Pormasion Akinngato a Kteasiko Nezzazat, ti Pormasion Mioseno Nukhul, ken ti Mioseno Asl Kameng ti Pormasion ti Akinngato a Rudeis.[5]:236
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://geoinfo.amu.edu.pl/wpk/geos/GEO_2/GEO_PLATE_T-37.HTML Naisalaysayan a pakaammo ti heolohia ti Golpo
- ^ ISS EarthKAM: Images: Collections: Composite: Gulf of Suez, Egypt and Saudi Arabia
- ^ "USGS Open File Report OF99-50-A Red Sea Basin Province (Province Geology)".
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naala idi 7 Pebrero 2010.
- ^ a b c Lelek, J.J., Shepherd, D.B., Stone, D.M., and Abdine, A.S., 1992, October Field, In Giant Oil and Gas Fields of the Decade, 1978–1988, AAPG Memoir 54, Halbouty, M.T., editor, Tulsa: American Association of Petroleum Geologists, ISBN 0-89181-333-0
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Golpo ti Suez iti Wikimedia Commons


text:
Hmm … ti browser mo ket daan unayen.
Pabaroen tayo ti browsermo tapno maganasam iti napaspaspas, ken nataltalgen nga kapadasan ayan iti site.
Medicaid vs Medicare: Mabalin a maalam nga agpada
Naipakdaar: January 17, 2020
Petsa ti kaudian a pannakapabaro: Abril 02, 2021
Medicaid ken Medicare. Narigat ti agpanunot iti dua a balikas a mangpataud iti adu a pannakariro.
- Ania ti pagdumaan dagitoy dua a programa ti gobierno iti seguro ti salun-at?
- Ania a talaga ti Medicaid ken Medicare?
- Siasino ti maikari a makaala ti Medicaid wenno makaala ti Medicare?
- Ken kasano a maala ti sumagmamano a tattao dagitoy dua?
Ituloy ti agbasa tapno ammuen dagiti sungbat kadagiti saludsod ken dadduma pay.
Alaem ti libre a giya iti doble a plano
Amin a masapul a maammoam maipapan kadagiti Doble a Plano kadagiti Nasingsingayan nga Kasapulan a napaminsan, nanam-ay a giya.
Ti pagdumaan ti Medicaid ken Medicare.
Ti pagdumaan ti Medicaid ken Medicare ket ti Medicaid imatmatonan dagiti estado ken naibasar iti matgedan. Ti Medicare ket imatmatonan ti pederal a gobierno ken naibasar iti tawen. Ngem adda dagiti naisangsangayan a situasion, kas koma ti sumagmamano a disabilidad, a mabalin a mangpalubos tapno makaala ti Medicare dagiti naub-ubbing a tattao.
Ania ti Medicaid?
Ti Medicaid ket wagas a panangala iti panangtaripato ti salun-at iti nababbaba a gatad wenno no maminsan awan pay ti bayadna. Ti Medicaid ket imatmatonan ti tunggal estado, isu a dagiti kasapulan iti pannakaikari ket mabalin nga agbaliw-baliw kada estado. Mabalin pay nga adda sabali a nagan ti programa a Medicaid iti estadom. Importante a laglagipen a masapul nga agpa-recertifyka para iti Medicaid kada tawen.
Kadawyan a sakupen ti Medicaid dagiti:
- Ubbing
- Babbai a masikog
- Babbaket ken lallakay ken tattao nga addaan kadagiti disabilidad
- Maikari a nataengan a nababa ti matgedanda
Ania ti Medicare?
Ti Medicare ket programa ti seguro ti salun-at iti pagilian nga imatmatonan ti gobierno pederal. Masakupan ti seguro ti Medicare:
- Tattao nga agtawen iti 65 ken natataeng pay.
- Adda sumagmamano a tattao a naub-ubing ngem 65 ti mabalin a kualipikado gapu iti disabilidad wenno sabali pay a naisangsangayan a kasasaad.
Tumultulong ti Medicare kadagiti minilion a senioren ti edadda nga Amerikano ken tattao nga addaan disabilidad tapno masakupan iti dadduma a mabayadan iti panangtaripato iti salun-at. Addaan 4 ti Medicare iti nagduduma a paset. Makatulong daytoy a mangted kadagiti tattao ti ad-adu a pagpilian iti panangtaripato iti salun-at, tapno mapilida ti plano ti panangtaripato iti salun-at a kasayaatan a makasabet kadagiti kasapulanda.
Dagiti 4 a paset ti Medicare.
FYI (Impormasion para kenka): Dagiti Part A ken B ket maaw-awagan pay kas “Original Medicare.”
Tumultulong iti panagbayad para kadagiti panagtalinaed iti ospital ken pannakataripato ti pasyente iti uneg ti ospital.
Tumultulong B iti panagbayad para kadagiti panagbisita iti doktor ken panangtaripato ti outpatient.
Idiaya dagiti pribado a kompanya ti seguro ti dadduma pay a kita ti plano ti Medicare nga addaan kadagiti nayon a benepisio nga ad-adu pay ngem iti Original Medicare:
Pagtiponenna ti Part A (seguro iti ospital) ken Part B (medikal a seguro) iti maymaysa a plano a masansan a pakairamanan met ti masakupan a seguro para ti naireseta nga agas.
Masakupan ti seguro para iti naireseta nga agas.
Kasano a maalam ti agpada a Medicaid ken Medicare?
Sumagmamano a tattao ti kualipikado para iti Medicare gapu iti tawenda (agtawenda iti 65 wenno natataeng pay) wenno gapu ta addaanda iti disabilidad. Maikarida pay para iti Medicaid gapu ta masabetda dagiti kasapulan ti Medicaid iti estadoda. Dagitoy a tattao ket “doble’t-pakaikarianda” wenno dual eligible gapu ta maikarida agpada iti Medicare ken Medicaid.
Ania dagiti doble a plano iti salun-at?
Nadisenio dagiti doble a plano iti salun-at para laeng kadagiti tattao nga addaan iti agpada a Medicaid ken Medicare. Dagitoy ket naisangsangayan a kita ti plano ti Medicare Part C (Medicare Advantage). Pagtiponen dagiti dua a plano iti salun-at ti masakupan ti seguro para iti ospital, medikal ken naireseta nga agas. Mapagtalinaedmo amin a benepisiom iti Medicaid. Ken makaalaka pay kadagiti ad-adu a benepisio ngem iti Original Medicare. Ken mabalin a maalam amin iti kas kababa ti $0 a premium ti plano.
Kitaen ti "Mapukawko Kadi dagiti Benepisyok iti Medicaid?" nga artikulo.
Ania dagiti doble a plano para iti naisangsangayan a kasapulan?
Dagiti doble a plano iti salun-at ket maaw-awagan pay kas doble a plano para iti naisangsangayan a kasapulan. Dagitoy ket idiaya dagiti pribado a kompania ti seguro, isu a makasarakka iti doble a plano ti salun-at a kasayaatan a makasabet kadagiti kasapulam iti seguro ti salun-at. Saan a baliwan ti doble a plano ti salun-at ti pannakaikarim wenno benepisiom iti Medicaid.
Kitaen dagiti plano ti UnitedHealthcare iti lugarmo
Mabalin ang agbaliw dagiti benepisio ti Dual-eligible wenno Medicaid a plano depende iti pagnanaedam. Agbirok segun iti ZIP code mo tapno masarakam ti kasayaatan a plano a makasabat kadagiti kasapulam para ti taripato iti salun-at.


text:
Jones, Isabela
Ti Jones ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Jones ket nabingbingay a politikal iti 42 a barbaranggay.[2]
- Abulan
- Addalam
- Arubub
- Bannawag
- Bantay
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Barangcuag
- Dalibubon
- Daligan
- Diarao
- Dibuluan
- Dicamay I
- Dicamay II
- Dipangit
- Disimpit
- Divinan
- Dumawing
- Fugu
- Lacab
- Linamanan
- Linomot
- Malannit
- Minuri
- Namnama
- Napaliong
- Palagao
- Papan Este
- Papan Weste
- Payac
- Pongpongan
- San Antonio
- San Isidro
- San Jose
- San Roque
- San Sebastian
- San Vicente
- Santa Isabel
- Santo Domingo
- Tupax
- Usol
- Villa Bello
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Jones | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Plantilia:Purgaen
Ti plantilia ti
{{purgaen}} ket agipataud ti silpo a mangdalus ti cache ken tarimaanenna ti panid manipud ti teksto ti wiki.
Panggep[urnosen ti taudan]
Tapno mapasayaat ti serbisio, ti MediaWiki ket ipenpennna (cache) dagiti panid. Depende iti husto a panagsisinnaruno kadagiti tignay a suroten dagiti editor, ti maysa ket mabalin a mamakita ti daan a bersion ti naited a panid. Daytoy ket kanayon a mapasamak kadagiti kanayon a maur-urnos a panid ken kadagiti panid nga aglaon ti kayarigan ti pannakailak-am.
Ti
{{purgaen}} ket manginayon ti silpo iti ania man a panid, a no pinduten, ket saan laeng a mangikarga mannen ti panid, ngem dalusanna ti cache ti server, a mangpilit ti panid a kompleto a maiparang "manipud iti rugi". Daytoy ket saan laeng a maminsan a pakailawlawagan; iti sapasap, ti panagurnos ti panid ket makaanayen ti panagpurga ti pannakaipenpen. Ngem daytoy ket nasakbayan a naaramid iti masansan a pannakasapul ti panagpurga.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
No agisilsilpo iti seksion, ti panagpurga iti dayta a panid ket gapuanan ti pannakapukaw ti silpo ti seksion.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Purgaen
Ti plantilia nga agptaud ti silpo a mangdalus ti cache ken simpaenna ti panid manipud iti teksto ti wiki
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Niger
Nagsasabtan: 16°N 8°E / 16°N 8°E
Ti Niger (Panangibalikas a Pranses: [niʒɛʁ], ngem sagpaminsan a binalbalikas a kas ti /niːˈʒɛər/ wenno /ˈnaɪdʒər/ (dengngen)[9]), opisial a ti Republika ti Niger, ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Akinlaud nga Aprika, a nanaganan manipud iti Karayan Niger. Daytoy ket bineddenganti Nigeria ken Benin iti abagatan, ti Burkina Faso ken Mali iti laud, ti Arhelia ken Libya iti amianan ken ti Chad iti daya. Ti Niger ket sakupenna ti daga ti gangani a 1,270,000 km2, a mangaramid daytoy ti kadakkelan a pagilian idiay Akinlaud nga Aprika, nga addaan iti sumurok nga 80 porsiento ti dagana ti nasakupan ti desierto ti Sahara. Ti kaaduan nga Islamiko a populasion ti pagilian iti sumurok a 15,000,000 ket kaaduan a nairumpuok idiay adayo nga abagatan ken laud ti pagilian. Ti kapitoliona a siudad ket ti Niamey, a mabirukan daytoy idiay adayo nga abagatan a laud a suli ti Niger.
Ti Niger ket maysa a rumangrang-ay a pagilian, ken agkankanayon a mairangranggo a kas maysa kadagiti kababaan a ranggo ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan (HDI) ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, daytoy ket maika-186 kadagiti 187 a papagilian idi 2011. Kaaduan kadagiti saan a disierto a paset ti pagilian ket madangran babaen ti periodiko nga igaaw ken desertipikasion. Ti ekonomia ket naipatengnga iti pagbiagan ken adda dagiti mailuwas nga agrikultura a nairumpuok kadagiti nalames a daga ti abagatan, ken dagiti mailuwas a naata a material, a naipangpangruna ti mineral ti uranio. Ti Niger agtultuloy a nalaplappedan babaen ti pannakailikmutna ti daga a puestona, ti disierto a kadagaan , ti saan a nasayaat nga edukasion ken ti kapanglaw ti tattaona, ti kaawan dagiti inprastruktura, saan a nasayaat a panagaywan ti salun-at, ken dagiti panakadaddadael ti enbironmento.
Ti Nigerieno (/niːˈʒɛəriən/ wenno /naɪdʒɪrɪˈɛn/) a kagimongan ket mangipakpakita ti dibersidad a naala manipud iti atiddog a pakasaritaan kadagiti nadumaduma nga etniko a grupo ken dagiti rehion ket ti ababa pannakainaigda nga agtataeng iti agmaymaysa nga estado. Iti naipakasaritaan, ti tattan a Niger ket adda idi kadagiti igi-gid ti nadumaduma a dadakkel nga estado. Manipud idi panakawayana, dagiti Nigerieno ket nagtataengda kadagiti lima a batay-linteg ken tallo a paset ti panawen ti turay ti militar. Kalpasan ti kudeta ti militar idi 2010, ti Niger ket nagbalinen a maysa a demokratiko, ken adu a partido nga estado. Kaaduan ket agtataeng kadagiti lugar ti away, ken addaanda iti bassit pannakastrek kadagiti nangato a pagadalan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ République du Niger, "Loi n° 2001-037 du 31 décembre 2001 fixant les modalités de promotion et de développement des langues nationales." L'aménagement linguistique dans le monde (naala idi 21 Septiembre 2016)
- ^ "Report for Selected Country Groups and Subjects (PPP valuation of country GDP)". IMF. Naala idi 14 Nobiembre 2018.
- ^ World Economic Outlook Database, Enero 2018, International Monetary Fund. Napabaro ti database idi 12 Abril 2017. Naala idi 21 Abril 2017.
- ^ "World Economic Outlook Database. Report for Selected Countries and Subjects". International Monetary Fund. 17 Abril 2018.
- ^ World Economic Outlook Database, Abril 2018, International Monetary Fund. Naala idi 17 Abril 2018.
- ^ World Bank GINI index, naala idi 21 Enero 2016.
- ^ "Human Development Report 2019" (PDF) (iti Ingles). United Nations Development Programme. 10 Disiembre 2019. Naala idi 10 Disiembre 2019.
- ^ Which side of the road do they drive on? Brian Lucas. Agosto 2005. Naala idi 28 Enero 2009.
- ^ Kasano ti panangibalikasmo ti "Niger"? manipud idiay Slate.com, naala idi 04 Marso, 2012
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Decalo, Samuel. Naipakasaritaan a Diksionario ti Niger, maika-3 nga ed. (Scarecrow Press, 1997, ISBN 0-8108-3136-8) – ti komprehensibo nga urnong kadagiti topiko ti Niger
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am iti material ti publiko a dominio manipud kadagiti website wenno dagiti dokumento ti CIA World Factbook. (para iti Niger Naiyarkibo 2020-04-24 iti Wayback Machine)
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am iti material ti publiko a dominio manipud kadagiti website wenno dagiti dokumento ti Departamento ti Estado ti Estados Unidos (U.S. Bilateral Relations Fact Sheets). "Niger". State.gov. 3 Pebrero 2010. Naala idi 3 Mayo 2010.
- Dagiti Unicef ng aestadistika ti Niger
- Unesco a manuskrito iti obra ti ubbing ken panagadal idiay Niger
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Niger iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig iti Niger iti Wikisource (iti Ingles)
Wikimedia Atlas iti Niger Pakaammo ti panagbiahe idiay Niger manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website
- Niger a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Niger iti Curlie (iti Ingles)
- Niger
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Dagiti pagsasao ti Indonesia
Ad-adu ngem 70 dagiti sibibiag a pagsasao a naisasao idiay Indonesia.[1] Kaaduan kadagitoy ket tagikua ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio, nga agraman iti bassit a naisasao pay a sasao a Papuano. Ti opisial a pagsasao ket ti Indones (lokala nga ammo a kasBahasa Indonesia), ti karuay ti Malayo,[2] a naus-usar iidi iti purpuro, — ken nakaro a nagbulbulod manipud kadagiti lokal a pagsasao ti Indonesia a kas ti Habanes, Sundanes ken Minangkabau. Ti pagsasao nga Indones ket kangrunaa a naus-usar iti komersio, administrasion, edukasion ken midia, ngem kaaduan kadagit Indones ket agsasaoda kadagiti sabali a pagsasao, a kas ti Habanes, a ka ti umuna a pagsasaoda.[1]
Gapu ta ti Indonesia ket mangbigbig laeng iti maysa nga opisial a pagsasao, dagiti sabali a pagsasao ket saan a mabigbigan iti nailian nga agpang wenno rehional nga agpang, isu a mangaramid ti Habanes ti kaaduan a naisasao a pagsasao nga awanan iti kasasaad nga opisial, ken ti Sundanes ket ti maikadua iti listaan (malaksid kadagiti dialekto nga Insik).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Lewis, M. Paul (2009). "Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition". SIL International. Naala idi 17 Nobiembre 2009.
- ^ Sneddon, James (2003). The Indonesian Language: Its history and role in modern society. Sydney: University of South Wales Press Ltd.


text:
Sasao nga Abagatan a Mindanao
Ti Abagatan a Mindanao wenno Bilic ket dagiti grupo dagiti agkakabagian a pagsasao a naisasao babaen dagiti Bagobo, B'laan, T'boli, ken Tiruray ti akin-abagatan nga aplaya ti Isla ti Mindanao idiay Filipinas. Dagitoy ket parte ti pamilia ti pagsasao a Mindanao a kaaduan a mangsakop iti isla. Dagiti pagsasao ket ti,
Dagiti panagkonstrukto manen[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinunstrukto manen ni Savage (1986) ti Proto-Abagatan-Mindanao manipud iti Tboli, Koronadal a Blaan, ken Sarangani a Blaan. Saan a nausar ti Tiruray ken Bagobo iti panagkonstrukto manen ni Savage (1986).
Dagiti bilang[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Western Austronesian Languages". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-07-06. Naala idi 2015-07-06.
- Savage, Dale T. 1986. A Reconstruction of Proto-Southern Mindanaon. Studies in Philippine Linguistics 6. 181-223.


text:
LA UNION – Indeklara ti Malacanan Palace ti Marso 2, 2017 kas maysa a non-working holiday iti La Union kas pannakaselebrar ti maika-167 founding anniversary ti probinsia babaen ti Proclamation No.153.
Naisaganan dagiti aktibidad ti probinsia kas panangrambak iti anibersaryo daytoy ita a tawen nga addaan ti tema a “Hearts beating as one for the love of La Union.”
Mangrugi dagiti aktibidad iti La Union Vibrant Women Inc. (LUVWI) walk for love-cum zumba ken pananglukat ti Agri-tourism Fair 2017 and Photo Exhibit no Pebrero 21 sadiay siudad ti San Fernando.
Aldaw para kadagiti taraken nga ayup ti Love Your Pet a mapasamak sadiay Plaza Gazebo, siudad ti San Fernando no Pebrero 22. Maikkan dagiti taraken ti libre a veterinary services kas ti castration para kadagiti umuna nga 70 nga aso wenno pusa, vaccination, consultation, deworming, mange treatment ken vitamin supplementation.
Mapasamak ti La Union Mega Jobs Fair 2017 no Pebrero 24 sadiay Father Burgos Gym, Carlatan, siudad ti San Fernando.
Pebrero 28 ti La Union Skills Olympics sadiay Don Pacoy Ortega Gym, Catbangen, San Fernando. Pammadayaw 2017 no Marso 1 sadiay Diego Silang Hall, Provincial Capitol.
Iti maika-2 ti Marso, mangrugi ti selebrasyon babaen ti Anniversary Ecumenical Thanksgiving Prayer 2017, 8am, sadiay Provincial Capitol grounds. Sarunuen daytoy ti simultaneous anniversary flag raising program ken thanksgiving breakfast and fellowship. Iti rabii ti Search for Mutia ti La Union 2017 sadiay city auditorium ti San Fernando.
Marso 3 ti awarding ceremony ti Agri-tourism Fair 2017.
Mapasamak ti La Union Botanical Garden Founding Anniversary sadiay San Fernando ken Eco-trail Adventure Race a mangrugi sadiay Bacnotan no Marso 4.
Kabayatanna, ti Sillag Festival of Lights ket mapasamak manipud Abril 7 inggana 9 sadiay Poro, siudad ti San Fernando. MPA / ABN
5 DRUG PERSONALITIES HULI SA BUY-BUST SA BAGUIO, ABRA
CAMP DANGWA, Benguet -- Nahaharap ngayon sa kasong paglabag sa Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang limang...


text:
Pagsasao a Lisela
Ti pagsasao a Lisela (Indones: Bahasa Lisela), tinawtawagan pay iti Li Enyorot,[2] ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio; idi 1989 daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 11,900 a tattao a Lisela a kaaduan a nagtataeng idiay akin-amianan a parte ti isla Buru ti Indonesia (Indones: Pulau Buru). Daytoy ket naipreserba pay iti bassit a komunidad ti Lisela idiay Isla Ambon.[3]
Daytoy a pagsasao ket tagikua ti grupo ti Sula–Buru ti sanga ti Tengnga a Maluku ti sasao a Malayo-Polinesio. Daytoy ket addaan kadagiti dua a dialekto, ti dakkel a Lisela ken bassit a Tagalisa, ti naud-udi ket inus-usar babaen dagiti agtataeng iti amianan a daya nga aplaya ti Buru.[3][4][5]Matmatayen ti pagsasao gapu ta kaaduan dagiti tattao a Lisela ket agiyallatiwda iti nailian a pagsasao ti Indonesia, ti Indones, wenno iti dialekto ti Ambon iti pagsasao a Malayo (Melayu Ambon). Ti naud-udi ket adu a naus-usar idiay Is-isla ti Maluku a kas maikadua a pagsasao ken napasimple a porma ti pagsasao nga Indones nga addaan kadagiti mainayon a lokal a leksikon.[3][4]
Ti kaasitgan a kabagian ti Lisela ket ti Pagsasao a Buru, ken naipangpangruna ti dialekto a Masarete – ti panagpadada iti leksiko ket 68%.[6] Isu a dagiti adu a taudan a maipanggep iti Lisela a kas dialekto, ngem adu nga agbalbaliw, iti Buru. Ti Lisela ket adu pay a bimmulod manipud iti pagsasao a Sula, kas resulta ti inter-aksion a pagbaetan ti tattao a Lisela ken Sula a nagkukuyogda a nagtataeng iti akin-amianan nga aplaya ti Buru.[2] Ti pagsasao ket awanan iti sistema ti panagsurat. Ti kaaduan a nasalaysayan a panagadal iti pagsasao a Lisela ket inaramid idi kadagiti tawen ti 1980 babaen da Charles E. Grimes ken Barbara Dix Grimes – dagiti Australiano a misionario ket etnograpo nga aktibo a kameng ti SIL International (nasken koma a saanda maiyallilaw ken ni Joseph E. Grimes ken Barbara F. Grimes, ti naganna ken ni Charles, isuda pay ket dagiti ammo nga Australiano nga etnograpo).[7][8][9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lisela iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ a b Thomas Edward Dutton, Darrell T. Tryon Language contact and change in the Austronesian world, Walter de Gruyter, 1994 ISBN 3-11-012786-5 p. 261
- ^ a b c Ethnologue: Languages of the World. "Lisela: A language of Indonesia (Maluku)".
- ^ a b "Buru Island 6 Tribes".
- ^ Barbara Dix Grimes. Chapter 6. Mapping Buru: The Politics of Territory and Settlement on an Eastern Indonesian Island, in Sharing the Earth, Dividing the Land Territorial Categories and Institutions in the Austronesian World (PDF). Australian National University.
- ^ Languages of Indonesia (Maluku)
- ^ "Publications by Barbara Dix Grimes". SIL International.
- ^ "Publications by Charles E. Grimes". SIL International.
- ^ "Chuck & Barbara Grimes, Wycliffe Bible Translators". Bethel Grove Bible Church. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-09-05. Naala idi 2016-10-24.


text:
Papa Juan V
Ni Papa Juan V ket isu ti papa manipud idi 12 Hulio 685 aginggana idi 2 Agosto 686. Ni Juan V ket isu idi ti immuna a papa ti Bisantini a Kinapapa a naipalubos naikonsagrado babaen ti Bisantino nga Emperador nga awan ti nasakbayan a konsento, ken ti immuna kadagiti nailina a sangpulo a nagsasruno a papa manipud ti Dumaya a nagtaudan. Ti kinapapana ket nangmarka idi ti panagtutunos a nagbaetan ti siudad ti Roma ken ti Imperio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ekonomou, Andrew J. 2007. Ti Bisantino a Roma ken dagiti Griego a Papa: Dagiti Dumaya nga impluensia iti Roma ken ti kinapapa manipud kenni Gregorio ti Natan-ok aginggana kenni Zacarias, A.D. 590–752. Lexington Books.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Juan V iti Wikimedia Commons


text:
iFM Laoag – Kinompirmaran ni Ms. Robie Ann Felipe ti contact tracing head iti siudad ti Laoag nga adda iti 3 a covid19 patient a pimmusay itay laeng kallabes.
Segun kenkuana dagitoy a tallo ket addaanda ti commorbidities wenno datin a sakit ken gapu iti covid19 ket isu ti nangpakaro iti sinagabada.
Innayonna a ti maysa a pasiente ket manipod iti Brgy. Darayday, lalaki, agtawen ti 51, dialysis patient idin to a 2 met iti Brgy. San Mateo, senior citizens ken dati nga stroke patients.
Iti agdama ket manarimaan ti pannakaidalan ti swab testing dagiti primary contacts isut gapuna a naiget met ti panagbantay ti barangay kadagiti lumugar nga apektado. ### Joe Anne Agustin


text:
Papa Juan Pablo II
Ni Papa Juan Pablo II (Mayo 18, 1920—Abril 2, 2005), naipasngay kas Karol Józef Wojtyła (/KA-rol YU-zef voy-TI-wa/), ket maysa a Papa manipud idi Oktubre 16, 1978 agingga iti ipupusayna idi 2005. Isu ti maika-264 a Papa iti pakasaritaan ti Simbaan a Katoliko. Isu met ti kaunaan a Papa a saan nga Italiano kadagiti napalabas a 455 a tawen. Isu idi ti maikadua a kapautan a nagserbi a papa iti moderno a pakasaritaan, kas maysa a Polako, ti immuna a saan nga Italiano manipud idi ni Papa Adriano VI, a pimmusay idi 1523. Isu ket opisial a nagbalin a ni Santo Juan Pablo II idi Abril 2014.
Ni Papa Juan Pablo II ket isu pay ti nangselebrar iti kanonisasion ti umuna a santo a Pilipino a ni San Lorenzo Ruiz, kasta met ken ni Pedro Calungsod.
Ni Papa Juan Pablo II ket mabigbigan a kas timmulong a nangipatingga ti turay ti komunista idiay patnengna a Polonia ken kanungpalan iti amin nga Europa.[1] Ni Papa Juan Pablo II ket kaaduana a nagparang-ay kadagiti relasion ti Simbaan a Katoliko iti Hudaismo, Islam, ti Akindaya a Simbaan ti Ortodokso, ken ti Komunion ti Anglikano. Isu ket nangitakder kadagiti insursuro ti Simbaan kadagiti artipisial a kontrasepsion ken ti ordinasion ti babbai, sinuportaranna ti Maikadua a Konseho ti Batikano ti Simbaan ken ti repormana, ken nagtengngel kadagiti nainget a takder iti ortodokso a Katoliko.
Iti pakasaritaan, isu ket maysa kadagiti kaaduan a nagbanbanniaga a daulo iti lubong, ken nagbisbisita kadagiti 129 a pagilian idi las-us ti kinapapana. A kas paset ti nangruna a panangiyunay-unayna iti unibersal a panagtawag iti kinasanto, isu ket nagbiatipikadao ti 1,340 a tattao ken nangkanoninado kadagiti 483 a santo, ken ad-adu ngem ti naipagtitipon a dagup dagiti sinarunona idi las-ud dagiti napalabas a lima a siglo. Babaen idi panawen ti ipupusayna, isu ket nanginaganenn ti kaaduan iti Kolehio dagiti Kardinal, nangkonsekrado wenno katulong a nangkonsekrado ti adu a bilang dagiti obispo iti lubong, ken nagordinado kadagiti adu a bilang dagiti padi.[2] Ti maysa a kangrunaan a gandat ti kinapapana ket ti mangbaliw ken ti pannakaipuesto manen ti Simbaan a Katoliko. Ti kalikagumanna idi ket ti "pannakaikabil ti Simbaanna iti puso dagiti baro a elihioso a kumaduaan a mangitipon Hudio, Muslim ken Kristiano iti nalatak nga [relihioso] armada."[3][4]
Ti gapuanan ti kanonisasion ni Papa Juan Pablo II ket nangrugi idi 2005 idi kalkalpas ti ipupusayna nga addaan iti naiwagsak a tradisional a lima a tawen a panagur-uray. Idi 19 Disisembre 2009, ni Juan Pablo II ket nairangarang a Naranga babaen ti simamruno kaniana a ni Papa Benedicto XVI ken nabiatipikado idi 1 Mayo 2011 kalpasan ti Kongregasion para kadagiti Gapuanan dagiti Santo ket nangigupit ti maysa a mirakulo kaniana, ti pannakaagas ti maysa a Pranses a madre manipud iti sakit ni Parkinson. Ti maikadua a mirakulo a naigupit iti naladaw a papa,ket naaprobaran idi 2 Hulio 2013 ken pinasingkedan babaen ni Papa Francisco kalpasan ti dua nga aldaw. Ni Papa Juan Pablo II ket nakanonisado idi 27 Abril 2014 ken kakuyogna met ni Papa Juan XXIII.[5] Kasla met kenni Juan XXIII, ti aldaw ti rambakanna ket kadawyan a naselebraran iti petsa iti ipupusayna, ngem iti anibersario iti inaugurasion iti kinapapana, 22 Oktubre 1978.[6]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Lenczowski, John. "Public Diplomacy and the Lessons of the Soviet Collapse", 2002
- ^ David M. Cheney (29 Hulio 2012). "Papa Juan Pablo II (Bl. Karol Józef Wojtyła)". [Catholic-Hierarchy]. Naala idi 4 Agosto 2012.
- ^ Cristina Odone — Catholic Herald, 1991
- ^ Uri Geller — The Jewish Telegraph, 7 Hulio 2000
- ^ "Reporta: Kinuna ni Papa Francisco a ni Juan Pablo II ken Makanonisado intono Abril 27". National Catholic Register. 3 Septiembre 2013. Naala idi 6 Septiembre 2013.
- ^ "Vatican declares Popes John Paul II and John XXIII saints". BBC News. British Broadcasting Corporation. 2014-04-27. Naala idi 2014-04-27.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Dagiti obra wenno maipanggep ti Papa Juan Pablo II kadagiti biblioteka (katologo ti WorldCat)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Juan Pablo II iti Wikimedia Commons


text:
1992
Ti 1992 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- Pebrero 11 – Taylor Lautner, Amerikano nga aktor
- Mayo 10 – Charice Pempengco, Filipina a kumakanta
- Nobiembre 23 – Miley Cyrus, Amerikana a kumakanta
- Disiembre 3 – Jessy Mendiola, Filipina nga aktres
PimmusayUrnosen
- Enero 26 – José Ferrer, taga-Puerto Rico nga aktor (naipasngay 1912)
- Abril 6 – Isaac Asimov, mannurat (naipasngay 1920)
- Abril 23 – Satyajit Ray, Indiano nga agparpartuat iti pelikula (naipasngay 1921)
- Mayo 6 – Marlene Dietrich, Aleman-Amerikana nga aktres (naipasngay 1901)
- Oktubre 16 – Shirley Booth, Amerikan nga aktres (naipasngay 1898)
- Disiembre 21 – Albert King, Amerikano a musikero (naipasngay 1923)


text:
Alemania
Nagsasabtan: 51°N 9°E / 51°N 9°E
Ti Alemania [5] (Ingles: Federal Republic of Germany); (Aleman: Bundesrepublik Deutschland), a ti pannakaibalikas ket [bun·des·re·pu·blík dóych·land]) ket maysa a parlamentario a republika a tiponan ti muyong idiay Europa. Daytoy a pagilian ket addan dagiti 16 nga estado nga ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Berlin. Naisakupan ti Alemania iti kalawa nga 357,021 km2 ken addaan iti kaaduan a kalalainganna a kasasaad ti panawen. Nga addaan daytoy iti 81.8 a riwriw a nagtaeng, isu daytoy ti kaaduan dagiti bilang ti umili a kameng ti estado ken isu ti kadakkelan nga ekonomia iti Kappon ti Europa. Maysa daytoy a nagruna a nabileg a politika iti kontinente iti Europa ken daulo ti teknolohikal kadagiti ad-adu pay a paset.
Ti maysa a rehion a nanaganan iti Hermania, a tinaengan dagiti nadumaduma a Hermaniko a tattao, nga idi ket nadokukomento sakbay idi AD 100. Iti las-ud ti Panag-akar a Paset ti panawen, dagiti Hermaniko a tribu ket nagpaabagatanda a nagpadakkel ken nangipatakder kadagiti agsasaruno a pagarian iti amin a Europa. Idi rugi ti maika-10 a siglo, dagiti Aleman a teritorio ket nagporma ti sentro a paset ti Nasantuan nga Imperio a Romano.[6] Idi las-ud ti maika-16 a siglo, dagiti akin-amianan a rehion ti Alemania ket nagbalin a sentro ti Protestante a Repormasion bayat a dagiti akin-abagatan ken akin-laud a paset ket nabati a tinurayan babaen dagiti Romano Katoliko a denominasion, a dagitoy dua a sangkatiponan ket nakilaban idiay Tallopulo a Gubat, a daytoy ti nagmarka ti rugi ti Katoliko–Protestante a panakabingbingay a nakaidasig ti Aleman a kagimongan manipud idin.[7] Nasakupan idi las-ud ti Napoleoniko a Gubgubat, ti itattakder ti Pan-Hermanismo idiay uneg ti Aleman a Konpederasion a nagbanagan idi 1871 iti panagkaykaysa dagiti kaaduan nga estado ti Alemania iti Alemania nga Imperio, a kaaduan a tinurayan ti Prusia. Kalpasan ti Aleman a Rebolusion iti 1918–1919 ken ti simmaruno a panagsuko ti milisia iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ti Imperio ket sinukatan babaen ti Weimar a Republilka idi 1918, ken nabingbingay babaen ti Tulag iti Versailles. Iti tengnga ti Nalatak a Panagsagsagaba, ti Maikatlo a Reich ket nairangarang idi 1933. Dayta a naudi a paset ti panawen ket namarkaan babaen ti Passmo ken Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Kalpasan ti 1945, ti Alemania ket nabingbingay idi babaen ti simmakup a kumaduaan, ken nagbalin daytoy a dua nga estado, ti Daya nga Alemania ken Laud nga Alemania. Idi 1990 ti pagilian ket naipagkaykaysa.
Ti Alemania ket kameng a nangibangon ti Europeano a Komunidad idi 1957, a daytoy ket nagbalin a ti Kappon ti Europa idi 1993. Daytoy ket paset ti Schengen a Lugar ken manipud idi 1999 daytoy ket kameng ti eurosona. Ti Alemania ket maysa a Nalatak a Bileg ken kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, NATO, ti G8, ti G20, ti OECD ken ti Konsilo iti Europa, ken nkaala ti saan nga agtultuloy a tugaw idiay Salaknib a Konsilo ti UN par aiti 2011–2012 a termino.
Daytoy ket adda ti maikapat a kadakkelan nga ekonomia babaen ti nominal GDP iti Lubong ken ti maikalima a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti Alemania ket isu ti maikadua a kadakkelan ti komersio iti ruar ken maikatlo a kadakkelan nga agimimportar kadagiti tagilako. Ti pagilian ket nakaparang-ay ti maysa a nangato unay a pagalagadan ti panagbiag ken maysa a komprehensibo a sistema ti sosial sekuridad. Ti Alemania ket pagtaengan pay dagiti adu a makaseknan a pilosopo, dagiti sientista ken agin-inbento, ken naamammoan pay para iti bukodna a kultura ken politiko a pakasaritaan.
EtimolohiaUrnosen
Ti balikas nga Alemania ket naala manipud iti Latin a Hermania, a daytoy ket nairugi a naususar idi inampon ni Julius Caesar para kadagiti tattao ti daya ti Rin.[8] Ti Aleman a termino Deutschland (kasisigud a ti diutisciu land, "ti Aleman a dag-daga") ket naala manipud iti deutsch, a nanipud ti Daan a Ngato nga Aleman diutisc "nadayeg" (kas iti, tagikua ti aag wenno minamaag a "tattao"; kasisigud idi nga inus-usar a panangilasin ti pagsasao ti kadawyan a tao manipud iti Latin ken dagiti nagtaudanna a Romanse). Daytoy ket nagtaud metten manipud iti Proto-Hermaniko *þiudiskaz "nadayeg" (kitaen pay ti nai-Latin a porma ti Theodiscus), a naala manipud iti *þeudō, a nagtaud manipud iti Proto-Indo-Europeano *tewtéh₂- "tattao".[9]
PakasaritaanUrnosen
Dagiti Hermaniko a tribu ken Pranko nga ImperioUrnosen
Dagiti Hermaniko a Tribu ket dagiti napanuntan a napetsaan iti Nordiko a Gambang a Panawen wenno ti Sakbay ti Romano a Landok a Panawen. Manipud ti akin-abagatan nga Eskandinabia ken amianan nga Alemania, nagpabagatanda a nagpadakkel, ti daya ken ti laud manipud idi umuna a siglo BC, a nakasarakda kadagiti Selta a tribu ti Gaul ken dagiti pay Irani, Baltiko, ken dagiti Eslabo a tribu idiay Akindaya nga Europa.[10] Babaen ni Augustus, ti Romano a Heneral a ni Publius Quinctilius Varus ket nangrugida a nagraut ti Hermania (ti maysa a lugar nga agarup a naigay-at manipud iti Rhine aginggana ti Ural a Banbantay). Idi AD 9, dagiti tallo Sangaarbanan a Romano nga indauloan babaen ni Varus ket inabak babaen ti [Cheruscan]] a daulo a ni Arminius. Babaen ti AD 100, idi ni Tacitus ket nagsurat ti Hermania, dagiti Hermaniko a tribu ket nagtaengda kadagiti igid ti Rin ken ti Danube (ti Limes Germanicus), a kaaduan a simmakop kadagiti lugar ti moderno nga Alemania; Austria, akin-abagatan a Bavaria ken ti lumaud a Rhineland, nupay kasta, dagitoy ket Roman a probinsia.[11]
Idi maika-3 a siglo adda dagiti nagtitipon a dakkel a tribu ti Lumaud nga Hermaniko a tribu: ti Alemanni, Franks, Chatti, Saxons, Frisii, Sicambri, ken Thuringii. Idi agarup a 260, dagiti Hermaniko a tattao ket naisinada kadagiti natengtengngel ti Romano a dag-daga.[12] Kalpasan ti panaraut dagiti Huns idi 375, ken ti panakapaay iti Roma manipud idi 395, dagiti Hermaniko atribu ket immadayoda nga immalis idiay abagatan a laud. Adda pay dagiti dadkkel a tribu a naggigiddan a nagporma a tattan ket ti makunkuna nga Alemania ken pinatalwda dagiti babbabassit a Hermaniko a tribu. Dagiti dadakkel a lugar (nga ammo manipud idi Merobingio a paset ti panawen a kas ti Austrasia) ket sinakupan babaen dagiti Pranko, ken ti Akin-amianan nga Alemania ket tinurayan babaen dagiti Sahone ken dagiti Eslabo.[11]
Nasantuan nga Imperio a RomanoUrnosen
Idi 25 Disiembre 800, ni Karlomagno ket inpatakderna ti Imperio a Karolingio, nga daytoy ket nabingbingay idi 843.[13] Ti Nasantuan nga Imperio a Romano ket nagbanagan manipud iti dumaya a paset tipanakabingbingay. Ti bukodna ateritorio ket gumay-at manipud iti Karayan Eider idiay amianan aginggana idiay abagatn nga aplaya ti Mediteraneo.[13] Babaen ti anagturay dagiti emperador ti Otoniana (919–1024), adda dagiti nadumaduma a dukado a naipagkaykaysa idi, ken ti ari ti Alemania ket nabalangaatn idi a kas ti Emperador ti Nasantuan a Romano kadagitoy a rehion idi 962. Ti Nasantuan nga Imperio a Romanoket sinagepsepanna ti akin-amianan nga Italia ken Burgundy babaen ti panagturay dagiti Salian nga emperador(1024–1125), ngem dagitoy nga emperador ket napulkawda dagiti kabileganda babaen ti Inbestidura a Kontobersia.
Babaen dagiti Hohenstaufen nga emperador(1138–1254), dagiti Aleman a prinsipe ket nagpaaduda kadagiti mpluensia ti adayo a nagpaabagatan ken dagiti daya a teritorio a natagtagitao babaen dagiti Eslabo, a sinarunuan ti Aleman a pagtaengan kadagitoy a lugar ket ti ad-adayo a daya (Ostsiedlung). Dagiti akin-amianan nga ili ti ti Aleman ket rimang-ayda a kas dagiti kameng ti Hanseatika aLIga.[14] Iti panagirugi ti Nalatak a Bisin idi 1315, ken ti pay Nangisit a Patay iti 1348–50, bimassit ti populasion ti Alemania.[15] Ti bilin iti Nabalitokan a Turete idi 1356 ket nangited ti naikabatayan ti batay-linteg ti imperio ken inkodigona ti panakabutos tiemperador babaen dagiti pito a prinsipe a butos nga isu tinagituray kadagiti kabilegan a prinsipalidad ken arsobispado.[16]
Ni Martin Luther ket nangipadayeg Ti Siam a pulo ket lima a Tesis idi 1517, a kimmarit ti Romano Katoliko a Simbaan ken nangirugi ti Protestante Repormasion. Ti sabali a Luterano a simbaan ket nagbali nga opisial a relihion kadagiti adu nga estado ti Alemania kalpsan idi 1530. Ti relihioso a suppiatan ket nagiturong ti Tallopulo a Gubat (1618–1648), a daytoy ket nagdadael kadagiti daga ti Alemania.[17] Ti populasion dagiti estado ti Alemania ket napabassit babaen ti agarup a 30%.[18] Ti Kappia Westphalia (1648) ket nangipatingga ti kadagiti panakigubatan ti relihion kadagiti estado ti Alemania, ngem ti imperio ket de facto idi a nabingbingay kadagiti nadumaduma a nawaya a prinsipalidad. Idi maika-18 a siglo, ti Nasantuan nga Imperio a Romano ket binukel dagiti agarup a 1,800 kadagitoy a teritorio.[19] Manipud idi 1740 ken dagiti sumakbayan, ti dualismo a nagbaetan ti Austriano a Monarkia ti Habsburg ken t Pagarian iti Prusia ket dagitoy ti nagituray ti pakasaritaan ti Alemania. Idi 1806, ti Imperium ket naraut idi ken narunaw a kas ti nagbanagan ti Napoleoniko a Gubgubat.[20]
Aleman a Konpederasion ken ImperioUrnosen
Kalpasan ti panakatnag ni Napoleon, ti Kongreso iti Vienna ket nagtaripnong idi 1814 ken nangipatakder ti Aleman a Konpederasion (Deutscher Bund), ti nalukay a liga dagiti 39 a naturay nga estado. Ti suppiatan iti restorasion a politika ket bassit a gapuanan ti bassit ti itatakder dagiti liberal a tignay, a sinarunuan babaen dagiti baro a pamay-an iti panagigawid babaen ti Austriano nga estadista a ni Metternich. Ti Zollverein, ti taripa a kappon, ket nagpasayaat pay ti ekonomia apanagkaykaysa dagiti estado ti Alemania.[21] Dagiti Panakaumilian ken liberal a kapanunotan ti Pranses a Rebolusion ket nakaala ti immad-adu a suporta kadagiti kagimongan, a naipangpangruna dagiti katutubo, nga Aleman. Iti nagbanagan dagiti serye ti rebolusionario a tignay idiay Europa, nga isu daytoy ti nangipatakder ti republika idiay Pransia, dagiti nasirib ken dagiti saan a nantanok a tattao ket nangirugida dagiti Rebolusion iti 1848 kadagiti Aleman nga estado. Ni ari Frederick William IV iti Prusia ket naidatonan idi ti titulo a kas ti Emperador, ngem gapu ti panakapukawna ti bileg; linikudanna ti balangat ken nagidiaya ti batay-linteg, a ngiturong daytoy ti temporario a pannakapaay para iti tignay.
Ti suppiat a nagbaetan ni Ari William I iti Prusia ken ti umad-adu a liberal a parlamento ket rimsuak gapu kadagiti milisia a reporma idi 1862, ken ti ari ket indutokna ni Otto von Bismarck idiay baro a Ministro Presidente iti Prusia. Ni Bismarck ket nagballigi a nangitangda ti gubat idiay Dinamarka idi 1864. Ti Prusiano a panagballigi iti Austro-Prusiano a Gubat idi 1866 ket nagpakabael kaniana a nagpartuat ti Amianan nga Aleman a Konpederasion (Norddeutscher Bund) ken ti panagilaksid ti Austria, a daytoy ket ti dati a daulo ti Aleman nga estado, manipud kadagiti pannakibinag ti pederasion. Kalpasan ti Pranses a pakaabak iti Pranko-Prusiano a Gubat, ti Aleman nga Imperio ket nairangarang idi 1871 idiay Versailles, a daytoy ket nagikaykaysa kadagiti naiwarwara a paset ti Alemania malaksid ti Austria (Kleindeutschland, wenno "Basbassit nga Alemania"). Nga adda ti gangani a dua a pagkatlo kadagiti teritoriona ken populasion, ti Prusia ket isu idi ti katurayan a konstituente ti baro nga estado; ti Hohenzollern nga Ari iti Prusia ket isu ti nagturay a kas ti agdama nga Emperadorna, ken ti Berlin ket isu ti nagbalin a kapitoliona. Iti Gründerzeit a paset ti panawen a kalpasan ti panagkaykaysa ti Alemania, ti gangganaet nga annuroten ni Bismarck' a kas ti Kanselor iti Alemania babaen ni Emperador William I ket nagpasingked ti puesto ti Alemania a kas maysa a nalatak a pagilian babaen ti panagpanday dagiti sangkatiponan, a nagisina ti Pransia babaen dagiti diplomatiko apamay-an, ken ti panalillik ti gubat. Babaen ni Wilhelm II, nupay kasta, ti Alemania, a kasla dagiti dadduma pay a bileg ti Europa, ket nangala ti imperialistiko a dalan a nagiturong ti panakabusor dagiti kumaaruba a pagilian. A kas nagbanagan ti Berlin a Komperensia idi 1884 ti Alemania ket nangitunton kadagiti nadumaduma a kolonia a mairaman ti Aleman a Daya nga Aprika, ti Aleman a Abagatan aLaud nga Aprika, ti Togo, ken ti Kamerun.[22] Kaaduan kadagiti kumaduaan idi a nakairamanan ti Alemania ket saan a napabaro, ken dagiti baro a kumaduaan ket inaksidda ti pagilian.[23]
Ti asasinasion ni nabalangatn a prinsipe ti Austria idi 28 Hunio 1914 ket isu ti nagkalbit ti Umuna a Sangalubongan a Gubat. Ti Alemania, a kas paset dagiti Sentro a Bileg, ket nakasagaba ti suppiatan a panakaabak manipud iti Kumaduaan iti maysa kadagiti kadaksan a suppiatan iti amin a panawen. Adda ti nakarkulo a dua a riwriw nga Aleman asoldado ti natay iti Umuna aSangalubongan a Gubat.[24] Ti Aleman aRebolusion ket rimsua idi Nobiembre 1918, ken ni Emperador Wilhelm II ken amin dagiti agturturay nga prinsipe ti Aleman ket nagikkatda. Ti armistisio ketnagipasardeng ti gubat idi 11 Nobiembre, ken ti Alemania ket napilit a nagpirma ti Tulag iti Versailles idi Hunio 1919. Daytoy a tulag ket nasirmata idiay Alemania a kas maysa a panagemma a panagtultuloy ti gubat, ken kankanayon a nadakdakamat a kas ti nangimpluesia ti itatakder iti Nazismo.[25]
Weimar a Republika ken Nazi a TurayUrnosen
Iti rugi ti Aleman a Rebolusion idi Nobiembre 1918, ti Alemania ket nairangarang a kas maysa a republika. Nupay kasta, ti panagsagsagaba para iti bileg ket nagtultuloy, nga adda ti radikal a kanigid a Komunista a nagagaw ti bileg idiay Babaria. Ti rebolusion ket nagpatingga idi 11 Agosto 1919, nga idi ti demokratiko a Weimar a Batay-linteg ket pinirmaan idi babaen ni Presidenet Friedrich Ebert.[27] Nagsagsagaba manipud iti Nalatak a Depresion iti 1929, ti narusanger a kasasaad ti kappia a nga indiktaran Tulag iti Versailles, ken dagiti adu a panagsasaruno ti saan a natalinaay a gobierno, dagiti Aleman ket immadaduda a naawanan ti panakailasin iti gobierno. Daytoy ket pinakaro babaen ti sapasap a kanawan a payak ti Dolchstoßlegende, wenno agbagkong ti likudan a sarsarita, a nagisuppiat a ti Alemania ket naabak ti Umuna a Sangalubongan a Gubat gapu kadagiti nagayat a mangituang ti gobierno. Ti Weimar a gobierno ket napabasol a nagliput ti Alemania babaen ti panagpirma ti Tulag iti Versailles. Babaen idi 1932, ti Aleman a Partido Komunista ken ti Nazi a Partido ket nagtengtengngel ti kaaduan iti Parlamento, a sinungrodan daytoy babaen ti panakadiskontento ti Weimar a gobierno. Kalpasan kadagiti serye ti napaay a gabite, ni Presidente Paul von Hindenburg ket indutokna ni Adolf Hitler a kas ti kanselor iti Alemania idi 30 Enero 1933.[28] Odi 27 Pebrero 1933 ti Reichstag a pasdek ket nauram, ken ti simmaruno a emerhensia a bilin ket nagikkat kadagiti pagibatayan a karbengan dagiti umili. Ti panagpakabael a tignay ket naipasa idiay parlamento ken nagited ken ni Hitler ti awan ti lappedna a lehislatibo a bileg. Ti laeng Partido Sosial Demokratiko ti bimmutos a simmupiat ti daytoy, bayat a dagiti Komunista nga MP ket naibaluden.[29][30] Nga nagus-usar ti bilegna ti manglusit ti ania man a pudno wenno makapataud a resistansia, ni Hitler ket nangibangon ti naipatengnga a totalitariano nga estado kadagiti sumaganad a bulan. Ti industria ket naparang-ay nga adda ti napatengngaan ti isip ti panag-armas manen ti milisia.[31]
Idi 1935, ti Alemania nakaala manen ti panagtengngel iti Saar ken idi 1936 ti milisia a panagtengngel iti Rhineland, a dagitoy dua ket napukaw idi babaen ti Tulag iti Versailles.[32] Idi 1938, ti Austria ket naikapet, ken idi 1939, ti Czechoslovakia ket naiyeg babaen ti Aleman a turay. Ti panagraut iti Polonia ket naisaga idi babaen ti Molotov–Ribbentrop a tulag ken Operasion Himmler. Odi 1 Septiembre 1939 ti Aleman a Wehrmacht nangirugi ti blitzkrieg idiay Polonia, a daytoy ket nadaras a sinakupan babaen ti Alemania ken babaen ti Nalabbaga a Buyot ti Sobiet. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Pransia ket nagirangarand ti gubat iti Alemania, a daytoy ti nagmarka ti irurugi iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[33] Idi nagprogproferso ti gubat, ti Alemania ken dagiti kumaduaanna ket napardasda a nakatengngel ti kaaduan ti kontinental a Europa ken Amianan nga Aprika, ngem ti plano a mangpilit ti Nagkaykaysa aPagarian ti mangipasrdeng ti gubat wenno sumuko ket napaay. Idi 22 Hunio 1941, ti Alemania ket nagtukkol ti Molotov–Ribbentrop a tulag ken ti rinautna ti Kappon ti Sobiet. Ti panagraut idiay Pearl Harbor ti Hapon ket nagiturong ti Alemania a mangirangarang ti gubat iti Estados Unidos. Ti Gubat Stalingrad ket pimmilit ti buyot ti Alemania nga agpasanod idiay Dumaya a Sanguanan.[33] Idi Septiembre 1943, ti kumaduaan ti Alemani anga Italia ket simmuko, ken dagiti tropa ti Alemania ket napilitda a mangsalaknib ti nainayon a sanguanan idiay Italia. Ti D-Day ket naglukat ti maysa a Lumaud a Sanguanan, a kas dagiti puersa ti Kumaduaan ket nagtultuloyda a nagabanse kadagiti teritorio ti Alemania. Odi 8 Mayo 1945, dagiti Aleman a puersa ket simmukoda kalpasan ti panagsakop ti Nalabbaga a Buyot iti Berlin.[34]
Iti kalpasan daytoy a nagbalin nga ammo a kas ti Holokausto, ti Maikatlo a Reich a turay ket nagaramid kadagiti annuroten a dagus a nagparukma kadagiti adu a disidente ken minoridad. Rinwriw a tattao ti pinatay babaen dagiti Nazis idi lasud ti Holokausto, a mairaman dagiti agarup nga innem a riwriw a Hudio, ken dagiti adu a bilang dagiti tattao a Romani, Saksi ni Jehovah, Polako ken dagiti dadduma pay nga Eslabo, naibalud a Sobiet, attao nga adda sakit tiulo ken/wenno maipapan ti bagi a disabilidad, dagiti bakla, ken kamkameng dagiti suppiatan ti politiko ken relihion.[35] Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket akinrebbeng para kadagiti ad-adu ngem 40 a riwriw a natnatay idiay Europa.[36] Dagiti tribunal ti Nuremberg ket natenggel para kadagiti Nazi a mangdakdakes ti gubat kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[37] Dagiti nadangran ti gubat para iti Alemania ket nakarkulo iti 5.3 a riwriw nga Aleman a soldado[38] ken riniwriw nga Aleman a paisano;[39][40][41][42][43] ken ti pannakaabak ti gubat ket nagbanagan iti dakkel a panakapukaw dagiti teritorio; ti panagpatalwa dagiti agarupa 15 a riwriw nga etniko nga Aleman manipud kadagiti dati nga akindaya a teritorio iti Alemania ken dagiti dumaya a Europiano a pagilian; adu a pangrames kadagiti Alemania a babbai;[44] ken ti panakadadael kadagiti nadumaduma a kangrunaan a siudad.
Administribo a pannakabingbingayUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Bevölkerungsstand am 30. Juni 2021". Statistisches Bundesamt (Destatis). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-03-22. Naala idi 2021-10-28.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database: April 2021". International Monetary Fund (iti Ingles). Abril 2021. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 12 Abril 2021. Naala idi 12 Abril 2021.
- ^ "Gini Coefficient of Equivalised Disposable Income". Eurostat (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 9 Oktubre 2020. Naala idi 15 Disiembre 2020.
- ^ "Human Development Report 2020". United Nations Development Programme (iti Ingles). 15 Disiembre 2020. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 15 Disiembre 2020. Naala idi 15 Disiembre 2020.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Alemania". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 22. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ti Latin a nagan Sacrum Imperium (Nasantuan nga Imperio) ket nadokumentuan manipud idi 1157. Ti Latin a nagan Sacrum Romanum Imperium (Nasantuan nga Imperio a Romano) ket immuna idi a nadokumentuan idi 1254. Ti napno a nagan "Nasantuan nga Imperio a Romano ti Aleman a Pagilian" (Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) ket napetsaan manipud idi maika-15 a siglo.
Zippelius, Reinhold (2006) [1994]. Kleine deutsche Verfassungsgeschichte: vom frühen Mittelalter bis zur Gegenwart (iti Aleman) (Maika-7 nga ed.). Munich: Beck. p. 25. ISBN 978-3-406-47638-9.
- ^ "Alemania". Berkley a Sentro para iti Relihion, Kappia, ken Pannakibiang iti Lubong. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-10-12. Naala idi 2011-12-15.
- ^ Schulze, Hagen (1998). Alemania: Ti Baro a Pakasaritaan. Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. p. 4. ISBN 0-674-80688-3.
- ^ Lloyd, Albert L.; Lühr, Rosemarie; Springer, Otto (1998). Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II (iti Aleman). Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. pp. 699–704. ISBN 3-525-20768-9. (para iti minamaag) Lloyd, Albert L.; Lühr, Rosemarie; Springer, Otto (1998). Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II (iti Aleman). Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. pp. 685–686. ISBN 3-525-20768-9. (para iti maag)
- ^ Claster, Jill N. (1982). Mediebal a Kapadasan: 300–1400. Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 35. ISBN 0-8147-1381-5.
- ^ a b Fulbrook 1991, pp. 9–13.
- ^ Bowman, Alan K.; Garnsey, Peter; Cameron, Averil (2005). Ti didigra ti imperio, A.D. 193–337. Ti Cambridge a Taga-ugma a Pakasaritaan. Vol. 12. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 442. ISBN 0-521-30199-8.
- ^ a b Fulbrook 1991, p. 11.
- ^ Fulbrook 1991, pp. 13–24.
- ^ Nelson, Lynn Harry. Ti Nalatak a Bisin (1315–1317) ken ti nagisit a Patay (1346–1351). Unibersidad iti Kansas. Naala idi 19 Marso 2011.
- ^ Fulbrook 1991, p. 27.
- ^ Philpott, Daniel (Enero 2000). "Ti Relihioso a Ramut iti Moderno a Sangalubongan a Panakibiang". Dagiti politika ti lubong. 52 (2): 206–245.
- ^ Macfarlane, Alan (1997). Dagiti salbahe a gubat ti kappia: Inglatera, Hapon ken ti Malthus a palab-og. Blackwell. p. 51. ISBN 978-0-631-18117-0.
- ^ Gagliardo, G., Reich ken Pagilian, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano a kas maysa a Kapanunotan ken Kinapudno, 1763–1806, Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, 1980, p. 12-13.
- ^ Fulbrook 1991, p. 97.
- ^ Henderson, W. O. (Enero 1934). "The Zollverein". History. 19 (73): 1–19. doi:10.1111/j.1468-229X.1934.tb01791.x.
- ^ Black, John, ed. (2005). 100 maps. Sterling Publishing. p. 202. ISBN 978-1-4027-2885-3.
- ^ Fulbrook 1991, pp. 135, 149.
- ^ Crossland, David (22 Enero 2008). "Last German World War I Veteran Believed to Have Died". Spiegel Online. Naala idi 25 Marso 2011.
- ^ Lee, Stephen J. (2003). Europa, 1890–1945. Routledge. p. 131. ISBN 978-0-415-25455-7.
- ^ Thamer, Hans-Ulrich (2003). "Beginn der nationalsozialistischen Herrschaft (Teil 2)". Nationalsozialismus I (iti Aleman). Bonn: Pederal nga Ahensia para iti Sibik nga Edukasion. Naala idi 5 Abril 2012.
Ni Presidente Paul von Hindenburg ket pimmusay idi maikadua ti Agosto, 1934. Ti aldaw sakbay, a nagpasingked ti gabinete a nagited ken ni Hitler a kas ti sumaruno kaniana. Ti opisina ti presidente ket marunawto ken maitiponn iti opisina ti kanselor babaen ti nagan a "Führer und Reichskanzler". Nupay kasat, daytoy ket sawagen iti Panagbakabael a Tignay. (naipangyababa ken sinabalin ti pannakaisao)
- ^ Fulbrook 1991, pp. 156–160.
- ^ Fulbrook 1991, pp. 155–158, 172–177.
- ^ "Das Ermächtigungsgesetz 1933" (iti Aleman). Museo ti Deutsches Historisches. Naala idi 25 Marso 2011.
- ^ Stackelberg, Roderick (1999). Alemania ni Hitler: Dagiti taudan, pannakaipatarus, legado. Routledge. p. 103. ISBN 978-0-415-20115-5.
- ^ "Industrie und Wirtschaft" (iti Aleman). Museo ti Deutsches Historisches. Naala idi 25 Marso 2011.
- ^ Fulbrook 1991, pp. 188–189.
- ^ a b Fulbrook 1991, pp. 190–195.
- ^ Steinberg, Heinz Günter (1991). Die Bevölkerungsentwicklung in Deutschland im Zweiten Weltkrieg: mit einem Überblick über die Entwicklung von 1945 bis 1990 (iti Aleman). Kulturstiftung der dt. Vertriebenen. ISBN 978-3-88557-089-9.
- ^ Niewyk, Donald L.; Nicosia, Francis R. (2000). Ti Columbia a Pagalagadan ti Holokausto. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. pp. 45–52. ISBN 978-0-231-11200-0.
- ^ "Dagiti daulo ti Sobiet ket agdungdung-awda kadagiti natnatay ti gubat". BBC News. 9 Mayo 2005. Naala idi 18 Marso 2011.
- ^ Overy, Richard (17 Pebrero 2011). "Nuremberg: Dagiti napabpabasol a Nazi". BBC History. Naala idi 25 Marso 2011.
- ^ Rűdiger Overmans. Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg. Oldenbourg 2000. ISBN 3-486-56531-1
- ^ Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg, Bd. 9/1, ISBN 3-421-06236-6. Page 460 (Daytoy a panagadal ket insagana babaen ti Panagsukisok ti Pakasaritaan ti Militar ti Siiigam a Buyot ti Alemania]], ti maysa nga ahensia ti Aleman a gobierno)
- ^ Peter Antill; Peter Dennis (10 Oktubre 2005). Berlin 1945: gibus ti Sangaribo a Tawen ti Reich. Osprey Publishing. p. 85. ISBN 978-1-84176-915-8. Naala idi 24 Hunio 2011.
- ^ Bonn : Kulturstiftung der Deutschen Vertriebenen, Vertreibung und Vertreibungsverbrechen, 1945–1948 : Bericht des Bundesarchivs vom 28. Mai 1974 : Archivalien und ausgewählte Erlebnisberichte / [Redaktion, Silke Spieler]. Bonn :1989 ISBN 3-88557-067-X. (Daytoy ket ti panagadal ti Aleman a nadangran a napatalaw gapu ti "managdakakes ti gubat" nga insagana babaen dagiti Arkibo ti Aleman a Gobierno)
- ^ Dagiti reporta ti Alemania. Nga dda ti pangyuna babaen ni Konrad Adenauer. Alemania (Laud). Presse- und Informationsamt. Wiesbaden, Distribution: F. Steiner, 1961] Panid 32
- ^ Robert N. Proctor, Racial Hygiene: Ti Medisina babaen dagiti Nazi, Harvard 1988,
- ^ Beevor, Antony (2003) [2002]. Berlin: The Downfall 1945 [Berlin: Ti Panakarebba 1945] (iti Ingles). Penguin. pp. 31–32, 409–412. ISBN 978-0-14-028696-0.


text:
Zen
Ti Zen ket maysa a eskuelal iti Mahayana a Budismo[nota 1] a naparang-ay idiay Tsina idi las-ud ti maika-6 a siglo a kas Chán. Manipud idi Tsina, ti Zen nagpa-abagatan a naiwarwaras idiay Bietnam, iti Amianan a daya idiay Korea ken iti daya idiay Hapon.[2]
Ti balikas a Zen ket naal amanipud ti Hapon a pannakabalikas iti Tengnga nga Insik a balikas ti 禪 (dʑjen) (Moderno a Mandarin: Chán), ken daytoy met ket naala manipud iti Sanskrito a balikas ti dhyāna,[3] ken mabalin a maipatarus a kas ti "panagsagepsep" wenno "kasasaad ti meditasion".[4]
Ti Zen ket mangiyunay-unay ti pannaka-ala iti panagpalawag ken ti personal a panangiyebkas iti dagus a panirigan kadagiti Budista a sursuro.
Dagiti sursuro ti Zen ket mairaman dagiti nadumaduma a taudan ti Mahāyāna a kapanunotan, a naipangpangruna ti Yogācāra, ti Tathāgatagarbha Sutras ken Huayan.[5][6] Ti Prajñāpāramitā a literatura [7] ken, ti basbassit a Madhyamaka ket impluensial pay dagitoy.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Dumoulin ket nangisursurat iti pangyunaan iti "Zen. Ti Pakasaritaan. Unuma a paset: India ken Tsina": "Zen (Chin. Ch'an, maysa a pangyababaan iti ch'an-na, a mangitrasliterado iti Sanskrito iti Dhyāna (Devanagari: ध्यान) wenno iti Pali a kapadpadana iti Jhāna (Sanskrito; Pāli झान) , dagiti termino a kaibuksilan ti "meditasion") ket isu ti nagan iti maysa a Budista nga eskuela ti Mahayana iti meditasion manipud idiay India ken naipan idiay Tsina. Daytoy ket nailaslasin babaen ti panagsanay iti meditasion iti lotus a saad (Hapon., zazen; Tsina., tso-ch'an ken ti panagusar iti koan (Tsina., kung-an), ken babaen pay babaen ti panagpalawag a pannakasanay itisatori[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dumoulin-A 2005, p. xvii.
- ^ Harvey 1995, p. 159–169.
- ^ Dumoulin & 2005-A, p. xvii.
- ^ Kasulis 2003, p. 24.
- ^ Dumoulin & 2005-A, p. 48.
- ^ Lievens 1981, p. 52–53.
- ^ Dumoulin & 2005-A, p. 41–45.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti naipablaak a taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abe, Masao; William R. LeFleur (nagipatarus) (1989), Ti Zen ken ti Lumaud a Panunot, Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan
- Abe, Masao; Heine, Seteven (1996), Ti Zen ken dagiti Komperatibo a Panagadal, Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan
- Aitken, Robert (1994), Pangyuna iti "Budista a Biblia", Boston, Massachusetts: Beacon Press
- Anderson, Reb (2000), Panagtakder: Ti Meditasion ti Zen ken Dagiti Alagaden ti Bodhisattva, Rodmell Press
- Arokiasamy, Arul M. (2005), Zen: Pannakariing iti Kasisigud a Rupam, Chennai, India: Thiruvanmiyur
Dagiti taudan ti web[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- D.T. Suzuki, Dagiti salysay iti Zen a Buismo, Dagiti immuna a serye (1927), Dagiti maikadua a serye (1933), Dagiti maikatlo a serye (1934)
- R. H. Blyth, Ti Zen ken dagiti Klasiko a Zen, Dagiti 5 a tomo (1960–1970; dagiti naiprenta manen nga obra manipud idi 1942 aginggana idi tawtawen ti 1960)
- Alan Watts, Ti Waya ti Zen (1957)
- Lu K'uan Yu (Charles Luk), Ch'an and Zen Teachings, 3 a tomo (1960, 1971, 1974), Ti Panangiyebkas iti Isip: Ti Ruar ti Panagsuro (1974)
Growing roots
- Paul Reps ken Nyogen Senzaki, Lasag ti Zen , Tultulang ti Zen (1957)
- Philip Kapleau, Dagiti Tallo nga Adigi ti Zen (1966)
- Shunryu Suzuki, Zen nga Isip, Isip dagiti Agdadamo (1970)
- Katsuki Sekida, Panagsanay ti Zen: Dagiti Pamay-an ken Pilosopia (1975)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Zen iti Wikimedia Commons
- thezensite
- Online a Biblioteka ti Zen a Budismo
- Karta dagiti (Asiano) Zen nga eskuela


text:
Tulong:Kontrol ti autoridad
Ti kontrol ti autoridad ket ti maysa a waya iti pananginaig iti maysa a naisangayan a panagilasin kadagiti artikulo iti Wikipedia. Naserbi daytoy a mangipalawag kadagiti nadumaduma a banag nga agraman kadagiti umasping wenno agpada a paulo, ket ti pay mangitakder iti bugbugtong a pagalagadan a titulo para iti maysa a banag a kadawyan nga ammo babaen ti dua wenno ad-adu a titulo. No mausar, dagiti silpo ti datos ti kontrol ti autoridad ket mabirukan iti baba dagiti panid ti Wikipedia, a mangisilpo kadagiti biograpiko a rehistro kadagiti sangalubongan a katologo ti biblioteka. Masansan a maus-usar ti kontrol ti autoridad kadagiti biograpiko nga artikulo gapu ta kadawyan nga ad-adu ngem maysa a tao ti makibinningay iti agpada a nagan. Kadawyan pay daytoy a maus-usar kadagiti sabali a suheto ti material.
Mangpakabael ti kontrol ti autoridad kadagiti agsuksukisok iti nalaklaka a panagbiruk para iti pertinente a pakaammo iti suheto ti maysa nga artikulo, a saanen a masapul ti manual a panangipalpalawag ti suheto. Kas pagarigan, maus-usar ti kontrol ti autoridad kadagiti artikulo ti musika tapno ti pakaammo iti artikulo ket nalaklaka a mai-cross-referenced iti popular a database ti MusicBrainz. Mangpakabael daytoy kadagiti adu a panangipakat ti midia a mangiparang ti pakaammo a maipanggep iti maysa nga artista manipud iti maitunos nga artikulo ti Wikipedia no matokar ti maysa kadagiti kantada.
Iti nasapsapasap, ti kontrol ti autoridad ket ti maysa a pamay-an iti panagpartuat ken panagtaripato kadagiti indeks a termino para iti bibliograpiko a material iti maysa a katologo ti biblioteka. Dagiti silpo a patauden babaen ti plantilia ti kontrol ti autoridad iti Wikipedia ket mapan iti datos ti kontrol ti autoridad kadagiti sangalubongan a katologo ti biblioteka. Kas maysa a pagarigan, ti pakaammo ti kontrol ti autoridad ti Wikipedia para ken ni Alexander Graham Bell ket kasla daytoy:
Dagiti pangyababaan iti kahon ket mangirepresenta ti sumaganad: Virtual International Authority File (VIAF); Library of Congress Control Number (LCCN); International Standard Name Identifier (ISNI); ken Integrated Authority File (GND), Gemeinsame Normdatei iti Aleman. Ti WorldCat ket ti maysa a global a kooperatibo ti naikaykaysa a katologo a mangibanag kadagiti urnong dagiti 72,000 a biblioteka kadagiti 170 a pagilian ken teritorio.
Dagiti nasuportaran a papeles[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nasuportaran a papeles ti autoridad iti Wikipedia nga Ilokano ket mairaman, kadagiti dadduma:
- Integrated Authority File (Gemeinsame Normdatei wenno GND)
- Library of Congress Control Number (LCCN)
- Virtual International Authority File (VIAF)
- LIBRIS babaen ti Nailian a Biblioteka ti Suesia (SELIBR)
- Open Researcher and Contributor ID (ORCID)
- Duog: Name Authority File (Personennamendatei wenno PND), paset itan ti GND
- Duog: Corporate Bodies Authority File (Gemeinsame Körperschaftsdatei wenno GKD), paset itan ti GND
- Duog: Subject Headings Authority File (Schlagwortnormdatei wenno SWD), paset itan ti GND


text:
Abagatan nga Ungto
Nagsasabtan: 90°S 0°W / 90°S -0°E
Ti Abagatan nga Ungto, makunkuna pay a kas ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto wenno Naindagaan nga Abagatan nga Ungto, ket maysa kadagiti dua a punto a ti pakbu a pagtayyekan ti Daga ket pagsabtan ti rabawna. Daytoy ti akin-abagatan unay a punto ti rabaw ti Daga ken naisanglad idiay kasumbangir a paset ti Daga manipud iti Amianan nga Ungto. Daytoy ket mabirukan idiay kontinente ti Antartika, daytoy ket isu ti pakakitaan ti Estasion ti Abagatan nga Ungto ti Amundsen-Scott ti Estados Unidos , a naipatakder idi 1956 ken isun ti permanente nga adda empleadona nga estasion manipud iti dayta a tawen. Ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket nasken a saan nga allilawen iti Abagatan a Magnetiko nga Ungto, nga urayno daytoy ket heograpiko nga asideg, ket naipalpalawag a naibatay iti magnetiko a lugar ti Daga.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Para iti kaaduan a panggep, ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket naipalawag a kas ti akin-abagatan a punto dagiti dua a punto a ti patayyekan a paglikmutan ti Daga ket agsabat iti rabaw (ti sabali ket ti Heograpiko nga Amianan nga Ungto). Nupay kasta, ti pagtayyekan a paglimutan ti Daga ket pudno a suheto ti bassit unay a 'kalog', isu a daytoy a panangipalawag ket saan a makaanay para iti umiso unay nga obra; kitaen ti Ganay a Polar para iti adu pay a pakaammo.
Dagiti heograpikal a nagsasabtan iti Abagatan nga Ungto ket kadawyan a simple a naited a kas 90°S, gapu ta ti longitudna ket heometrikal a saan a naipalawag ken di maitunos. No kayaten ti longitud, mabalin a maited daytoy a kas 0°. Idiay Abagatan nga Ungto amin a direksion ket sumango iti amianan. Gapu ti daytoy a rason, amin a direksion idiay Ungto ket naited a mainaig iti "grid nga amianan", a mangiturong nga agpaamianan iti igid ti kangrunaan a meridiano.[1]
Ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket mabirukan idiay kontinente ti Antartika (urayno daytoy ket saan a kastoy a kaso para iti amin a Pakasaritaan ti Daga gapu ti panaganud ti kontinente). Daytoy ket nakatugaw iti ngato ti awan langa, lupes, naangin, nayelo a banak iti altitud iti 2,835 metmetro (9,301 ft) iti ngato ti pantar ti baybay, ken mabirukan iti agarup a 1,300 km (800 mi) manipud iti kaasitgan a nawaya a baybay iti Luek dagiti Balyena. Ti yelo ket nakarkulo nga agarup a 2,700 metmetro (9,000 ft) a kapuskol idiay Ungto, isu a ti rabaw ti daga iti sirok ti sabanas ti yelo ket pudno nga asideg ti pantar ti baybay.[2]
Ti polar a sabanas ti yelo ket aggunggunay iti gatad ti agarup a 10 metmetro iti tunggal maysa a tawen iti direksion ti nagabetan ti 37° ken 40° laud ti grid nga amianan,[3] nga agpababa a mapan idiay Baybay Weddell. Isu a ti puesto ti estasion ken dagiti daduma nga artipisial a langa a mainaig iti heograpiko nga ungto ket agin-inut a maiyanud kadagioti napalabas a panawen.
Ti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto ket namarkaan babaen ti Aldaw ti Baro a Tawen a ti bassit a senial ken ti wagayway ti Amerika ket maiyalis, ken maikabil ti baro pasok iti yelo, ken dagitoy ket maipuesto iti tinawen tapno matangdanan ti pananggunay iti yelo.[4] Ti senial ket mangirehistro kadagiti respektibo a petsa idi naabot ni Roald Amundsen ken ni Robert F. Scott ti Ungto, fa sinaruno ti baassit nga insasao iti tunggal maysa a tao, ken mangited ti kangato a kas ti 2,835 metro (9,301 ft).[5][6] Ti agdama a pasok ket addaan kadagiti puesto dagiti planeta, Init, ken ti Bulan idi Enero 1, ken ti pay gambang a bituen a mangmarka iti ungto.[7][8]
Seremonial nga Abagatan nga Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Seremonial nga Abagatan nga Ungto ket ti maysa a lugar a nailasin para kadagiti opurtunidad ti panagretrato idiay Estasion Abagatan nga Ungto. Daytoy ket mabirukan iti likmut iti 180 metro (590 ft) manipud iti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto,[9] ken buklen dagiti metaliko nga espera iti plinto, a napalikmutan babaen dagiti wagayway dagiti signatoria dagiti estado ti Tulag ti Antartiko.
Dagiti historiko a monumento[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tolda Amundsen: Ti tolda a naipatakder babaen ti Norwego nga ekspedision nga indauluan babaen ni Roald Amundsen idi simmangpet idi 14 Disiembre 1911. Daytoy ket agdama a naitabon iti niebe ken yelo idiay asideg ti Ungto. Daytoy ket naidesignado a Historiko a Sitio wenno Monumento (HSM 80), kalapsan ti singasing babaen ti Norwega iti miting ti Sistema ti Tulag ti Antartiko.[10]
Ti Flagpole ti Arhentina: Ti flagpole a naipatakder idiay Heograpiko nga Abagatan nga Ungto idi Disiembre 1965 babaen ti Immuna a Polar nga Ekspedision ti Arhentina ket naidesignadon a kas Historiko a Sitio wenno Monumento (HSM 1) kalpasan ti singasing ti Arhentina iti miting ti Sistema ti Tulag ti Antartiko.[11]
Klima ken aldaw ken rabii[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kitaen pay ti Klima ti Antartika, tengnga ti rabii nga init ken Polar a rabii
Iti las-ud ti akin-abagatan a (austral) panaglam-ek (Marso–Septiembre), ti Abagatan nag Ungto ket saan a makaawat iti lawag ti init, ken manipud iti Mayo aginggana ti Hulio, kadagiti nagbaetan ti paset ti panawen ti sumipnget, daytoy ket kompleto a nasipnget (malaksid ti lawag ti bulan). Iti kalgaw (Septiembre–Marso), ti init ket agnanayon nga adda iti ngato ti horisonte ket agparparang nga aggunay iti sirkulo nga agpakanigid. Nupay kasta, daytoy ket kankanyon nga ababa iti langit, a makabot iti kangato iti 23.5° iti Disiembre. Kaaduan ti lawag ti init a saan a makaabot iti rabaw ket maiballatek babaen ti puraw a niebe. Daytoy a kaawan ti pudot manipud iti init, a mairaman iti nangato nga altitud (agarup a 2,800 metro (9,200 ft)), ket kaibuksilanna a ti Abagatan nga Ungto ket addaan kadagiti maysa a panaglalam-ek a klima iti Daga (ngem saan met nga isu ti kalamiisan; ti rekord ket mapan iti rehion iti asideg ti Estasion Vostok, ken adda pay daytoy idiay Antartika, a naisanglad iti nangatngaton).[12] Dagiti temperatura idiay Abagatan nga Ungto ket ab-ababa ngem ti Amianan nga Ungto, gapu ta ti Abagatan nga Ungto ket mabirukan iti altitud iti tengnga ti masa ti daga ti kontinente, bayat a ti Amianan nga Ungto ket adda iti pantar ti baybay iti tengnga ti taaw (nga agtignay a pagidulinan iti pudot).
Iti tengnga ti kalgaw, no ti init ket makaabot iti kangato iti agarup a 23.5 gradgrado, dagiti nangato a temperatura idiay Abagatan nga Ungto iti Enero ket agpakatengnga iti −25.9 °C (−15 °F). Kalpasan ti innem a bulan nga "aldaw" ket malpasen ken bumabbaba ti init, dagiti temperatura ket lumaiisda met: makaabot dagitoy ti −45 °C (−49 °F) iti ilelennek ti init (naladaw a Marso) ken ti ileleggak iti init (naladaw a Septiembre). Iti panaglalam-ek, ti natimbeng a temperatura ket agtalinaay iti agarup a −58 °C (−72 °F). Ti kangatuan a temperatura a nairehistro idiay Estasion ti Abagatan nga Ungto ti Amundsen-Scott ket −12.3 °C (9.9 °F) idi Disiembre 25, 2011,[13] ken ti kababaan ket −82.8 °C (−117.0 °F) idi Hunio 23, 1982[14][15][16] (ti kababaan a nairehistro iti ania man a lugar iti Daga ket −89.2 °C (−128.6 °F) idiay Estasin Vostok idi Hulio 21, 1983).
Ti Abagatan nga Ungto ket addaan iti kasla desierto a klima, ken gangani a saan a makaawat iti panagtudtudo. Ti dam-eg ti angin ket ganggani a sero. Nupay kasta, dagiti napigsa nga angin ket agpataud kadagiti agpulpul-oy a niebe, ken ti panagpaadu ti niebe ket agdagup iti agarup a 20 cm (7.9 in) iti tunggal maysa a tawen.[17] Ti dati a simboro kadagiti retrato ti estasion ti Amundsen-Scott ket gangani a naitabon gapu kadagiti bagio ti niebe, ken ti pagserrekan iti simborio ket kankanayon a maboldoser tapno makali. Dagiti kaudian a pasdek ket naipatakder kadagiti salingkadang tapno saan a maitabon dagitoy iti niebe.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Moving the South Pole" Naiyarkibo 2011-07-16 iti Wayback Machine, NASA Quest
- ^ Amundsen-Scott South Pole Station, National Science Foundation, Office of Polar Programs
- ^ "Where is the real Pole really?". Naala idi 2008-03-25.
- ^ "Marker makes annual move", Antarctic Dom. Enero 8, 2006; McMurdo Station, Antarctica.
- ^ "Sign at the (ever moving) actual geographical South Pole (a few feet away from the Ceremonial Pole)". Pierre R. Schwob Physics/Astronomy. Naala idi 2013-05-25.
- ^ Kiefer, Alex (Enero 1994). "South Pole Marker". Naala idi 2008-03-24.
- ^ Rejcek, Peter. "A good point". Antarctic Sun. Naala idi 19 Pebrero 2013.
- ^ Donenfeld, Jeffrey. "Return to tradition". Naala idi 19 Pebrero 2013.
- ^ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pole-from-air.jpg
- ^ "List of Historic Sites and Monuments approved by the ATCM (2012)" (PDF). Antarctic Treaty Secretariat. 2012. Naala idi 2014-01-07.
- ^ "List of Historic Sites and Monuments approved by the ATCM (2012)" (PDF). Antarctic Treaty Secretariat. 2012. Naala idi 2013-10-04.
- ^ Science question of the week, Goddard Space Flight Center.
- ^ Matthew A. Lazzara (2011-12-28). "Preliminary Report: Record Temperatures at South Pole (and nearby AWS sites…)". Naala idi 2011-12-28.
- ^ Your stay at Amundsen-Scott South Pole Station Naiyarkibo 2006-02-02 iti Wayback Machine, National Science Foundation Office of Polar Programs
- ^ "How cold is the Antarctic?". NIWA. Naala idi 2012-08-13.
- ^ "Antarctic Weather". Naala idi 2013-05-25.
- ^ Initial environmental evaluation – development of blue-ice and compacted-snow runways, National Science Foundation Office of Polar Programs, Abril 9, 1993
- ^ "South Pole, Antarctica". WeatherBase. Naala idi 2009-10-07.
- ^ "Antarctica Climate data and graphs". Naala idi 2010-04-10.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Abagatan nga Ungto iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Bibleverse
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket mangited kadagiti taudan para kasagiti reperensia ti bersikulo ti Biblia.
Pormat ti kodigo:
{{Bibleverse|LIBRO|c:v–c:v|TAUDAN}}
- Wadan
- Ti
{{Bibleverse|Genesis|1:1|KJV}}ket mangited iti: Genesis 1:1
- Mabalin a mausar dagiti pangyababaan dagiti nagan, kas ti 1 Sam wenno Deut. Kitaen ti Chicago Manual of Style para kadagiti maawat a pangyababaan.
- Mabalin a mapalaka dagiti reperensia ti bersikulo (kas pagarigan, awan sakup wenno intero a kapitulo).
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
TemplateData[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Bibleverse
Ti maysa a plantilia nga agpatuad iti silpo kadagiti napili nga edision ti Biblia kadagiti nadumadma a sitio a mairaman ti biblegateway.com. Agpartuat dayoty a plantilia iti maysa a silpo nga agraman iti nagan ti libro ken ti nainaganan a kapitulo ken bersikulo, wenno sakup dagiti kapitulo ken dagiti bersikulo, wenno ti laeng maysa nga intero a kapitulo. Usaren ti Bibleverse-nb no agpartuat iti silpo nga awanan iti nagan ti libro iti teksto ti angkla iti silpo.


text:
Maluku (probinsia)
Ti Maluku ket ti maysa a probinsia ti Indonesia. Daytoy ket buklen dagiti akintengnga ken akin-abagatan a rehion ti Is-isla Maluku. Ti kangrunaan a siudad ken kapitolo ti probinsia ket ti Ambon idiay bassit nga Isla Ambon. Ti probinsia ket addaan iti populasion iti 1,533,506 manipud iti senso idi 2010, ken ti kaudian a karkulo (manipud idi Enero 2014) ket 1,708,190.
Amin dagiti Is-isla ti Maluku ket parte idi ti bugbugtong a probinsia manipud idi a 1950 aginggana idi 1999. Idi 1999 ti akin-amianan a parte ti Maluku (buklen idi ti Rehensia ti Maluku Utara, ti Rehensia ti Halmahera Tengah ken ti Siudad ti Ternate) ket naisinada tapno mangporma iti naisina a probinsia iti Amianan a Maluku (Indones: Maluku Utara)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Maluku (probinsia) iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Maluku (probinsia) manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Luek Baler
Ti Luek Baler ket ti maysa a luek iti akin-amianan a daya a paset ti isla ti Luzon iti Filipinas.[1] Daytoy ket maysa a pagaatiddog ti Baybay Filipinas ken beddengan babaen dagiti uppat nga ili ti probinsia ti Aurora.
Manipud iti tengnga ti Septiembre aginggana iti nasapa a Marso, ti luek ket ammo para nasayaat a kasasaad iti surfing. Ti pelikula a Apocalypse Now, a naaramid idiay idi 1976, ket isu ti nakaipaammuan ti isport iti lugar, ken dagiti trabahor iti pelikula ket nangibatida kadagiti surfboard tapno mausar dagiti lokal a tattao. Manipud idi 1997, ti luek ket ayanen ti tinawen nga Aurora Surfing Cup. Iti las-ud dagiti sabali a bulan iti tawen, daytoy ket nsayaat para iti snorkeling, windsurfing ken panagbatok.[2][3]
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Baler Bay". Collins Maps. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 20 Enero 2013. Naala idi 6 Nobiembre 2012.
- ^ "Baler, Aurora Surfing and Tours". e-Philippines. Naala idi 6 Nobiembre 2012.
- ^ "Adventures: Surfing". Probinsia ti Aurora. Naala idi 6 Nobiembre 2012.