text:
Kararua
Ti kararua, kadagiti adu a kaipapanan iti mitolohiko, dagiti relihioso, pilosopiko, ken dagiti sikolohiko a tradision, ket isu ti inkorporeal ken, kadagiti adu a panirigan, inmortal nga anag ti maysa atao, sibibiag a parsua, wenno banag.[1] Sugun kadagiti sumagmamano a relihion (mairaman dagiti Abrahamika arelihion iiti kaaduan kadagiti pormada), dagiti kararua—wenno wenno dagiti laeng inmortal a kararua a makbael iti panagikappon iti nainlangitan[2]—ket tagikua laeng dagiti naintaon a parsua. Kas pagarigan, ti Katoliko a teologo a ni Tomas Aquino ket nangigupit ti "kararua" (anima) kadagiti amin nga organismo ngem nangisursurro a dagiti laeng kararua to tao ti di matmatay.[3] Dagiti dadduma pay a relihion (naisangsangayan ti Hainismo) ket mangisursuroda nga amin a biolohiko nga organismo ket addaanda kadagiti kararua, ken dagiti dadduma pay ket nangibagbagada pay a dagiti saan a biolohiko nga entidad (a kas dagiti karayan ken kabambantayan) ket agtagikuada kadagiti kararua. Dayta kinaudi a naibaga pammati ket makunkuna iti animismo.[4] Ti Anima mundi ken ti Dharmic Ātman ket dagiti konsepto ti maysa a "balikas ti kararua."
T kararua ket mabalin a pamay-an a kas maysa a kanagnagan para iti espiritu, isip, pammanunotan wenno bagi.[5]
Dagiti linaon
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "soul."Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica 2006 CD. 13 Hulio 2010.
- ^ Ti panangikappon iti nainlangitan ket mabalin a mairaman dagiti nadumaduma a konsepto a mairaman ti Pannkisalakan, Theosis, Henosis, Moksha ken dadduma pay
- ^ Peter Eardley ken Carl Still, Aquino: Ti Pagbagnosan para iti Mariribuk (Londres: Panagitultuloy, 2010), pp. 34–35
- ^ "Kararua", Ti Columbia nga Ensiklopedia, Maikanem nga Edision. 2001–07. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
- ^ "Kararua", Encyclopædia Britannica. 2008. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
Dagiti dadduma pay a nangibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Batchelor, Stephen. Budismo nga Awanan ti Pammati – aha.
- Chalmers, David. J., 1996, Ti Siaammo nga Isip: Iti Panagbiruk iti maysa a Kamamsapulan a Teoria, New York ken Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan
- Cornford, Francis, M., Griego a Relihioso a Panunot, 1950.
- Nagel, Thomas. (1974). “Kasano kadi ti agbalin a maysa a kurarapnit?” Pilosopiko a Panagrepaso, 83: 435–450.
- Rohde, Erwin, Pammanunotan: Ti Kulto dagiti Kararua ken ti Pammati iti Inmortalidad Kadagiti Griego, Londres: Routledge & Kegan Paul, 1925; inprenta manen babaen ti Routledge, 2000. ISBN 0-415-22563-9.
- Ryle, Gilbert, 1949, Ti Konsepto ti Isip, Londres: Hutchinson.
- Swinburne (1997). Ti Ebolusion ti Kararua. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baba, Meher (1967). Discourses. San Francisco: Pannaka-amammo manen ti Supismo. ISBN 1-880619-09-1.
- Bremmer, Jan (1983). Ti Nasap a Griego a Konsepto ti Kararua (PDF). Princeton: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-03131-2. Naala idi 16 Agosto 2007.
- Christopher, Milbourne, Panagbiruk para iti Kararua, Thomas Y. Crowell Publishers, 1979
- McGraw, John J., Utek ken Pammati: Ti maysa a Panagsukisok ti Kararua ti Tao, Aegis Press, 2004
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford kadagiti Taga-ugma a Teoria iti Kararua
- Ti kararua iti Hudaismo iti Chabad.org
- Ti Daan a Testamento a Konsepto iti Kararua babaen ni Heinrich J. Vogel
- Bagi, Kararua kenEspiritu Artikulo iti Warnakan ti Bibliko a Kinahusto
- "Soul". Ensiklopedia Katoliko. New York: Robert Appleton Company. 1913.


c: text/html

text:
Bulkan
Ti bulkan ket maysa a lukat, wenno bungaw, iti rabaw ti planeta wenno ukis, a mangpalubos a kadagiti napudot a magma, bulkaniko a dapo ken dagiti alingasaw manipud a tumalaw manipud ti baba a mapan ti rabaw.
Dagiti bulkán ket sapasap a mabirukan kadagiti tektoniko a plato ket bumalbaliw wenno makisinnabat. Ti katengngaan a maipapan ti taaw a pantok, kas pagarigan ti Tengnga nga Atlantiko a Pantok, ket adda dagiti kas pagarigan dagiti bulkánn a gapuanan babaen dagiti agbalbaliw a tektoniko a plato a maguguyod a maisinsina; ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko ket adda dagiti kas pagarigan dagiti bulkan a gapuanan babaen ti agsinnabat a tektoniko a plata nga agsinsinabat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cas, R.A.F. and J.V. Wright, 1987. Bulkaniko a panagsasaruno. Unwin Hyman Inc. 528p. ISBN 0-04-552022-4
- Macdonald, Gordon ken Agatin T. Abbott. (1970). Dagiti bulkan iti baybaya. Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan, Honolulu. 441 p.
- Marti, Joan ken Ernst, Gerald. (2005). Dagiti bulkan ken ti Enbironmento. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-59254-2.
- Ollier, Cliff. (1988). Dagiti bulkan. Basil Blackwell, Oxford, UK, ISBN 0-631-15664-X (hardback), ISBN 0-631-15977-0 (paperback).
- Sigurðsson, Haraldur, ed. (1999) Ensiklopedia dagiti Bulkan. Academic Press. ISBN 0-12-643140-X. Daytoy a reperensia ket naigandat para kadagiti heologo, ngem adu dagiti artikulo a mabalin a magun-od dagiti saan a propesional.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bulkan idiay Wikimedia Commons
- Bulkan, Ahensia ti Pederal a Panangimaton ti Emerhensia (Estados Unidos FEMA)
- Bulkan a Lubong

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bulan
Ti Bulan isisu ti masna a satelite iti Daga,[nb 4][5] ken ti maikalima a kadakkelan a satelite iti Sistema a Solar. Isu ti kadakkelan a masna a satelite iti maysa a planeta iti Sistema a Solar relative iti kaddaakel iti bukodna a nangruna, nga adda ti pagkapat ti diametro iti Daga ken 1⁄81 ti bukodna a masa.[nb 5] Ti Bulan ket isu ti maikadua a kapusekan a satelite kalpasan ti maria a maysa kadagiti karanigan a taga-ugma nga nagukisan ti naingatoan adagdaga ken narimbaw impakto ng abot. Isu daytoy ti karaniagan a banag iti langit kalpasan ti Init, uray no ti rabawna ket agpaysao pay a nasipnget, a kapadpada ti karaniag ti uging. Ti kinarimbawna iti langit ket ti kinakadawyanna a siklo dagiti paset , manipud idi taga-ugma a panawen, ket nakaaramid ti Bulan a kas myasa a naipangpangruna a kultural nga impluensia iti pagsasao, dagiti kalendario, arte ken mitolohia. Ti grabidad a panagimpluensia ti Bulan ket agpataud dagiti ugot ti taaw ken ti panagpaatiddog ti minuto iti aldaw. Ti agdama a panagliklikmut kaadayo ti Bulan, nga agarup a mamin sangpulo ket tallo ti diametro iti Daga, ket gapuanan daytoy ti panagparangna a kasla kadakdakkelna idiay langit ti Init, a mangpalubos daytoy nga apag-isu a kallobanna ti Init dagiti dagup a solar a salip.
Ti Bulan ket isu laeng ti nailangtana bagi malaksid ti Daga a ti tao ket simmanglad. Nupay ti Luna programme ti Kappon ti Sobiet ket isu ti immuna a nakaabot ti Bulan iti maysa a saan a namaneho a pagluganan ti limbang idi 1959, ti Apollo a programa ti Estados Unidos ket nakaganab ti isisu a namaneho ti tao a mision iti agdama nga aldaw, a nagrugi ti immuna a namaneho ti tao a lunar a panagliklikmut a mision babaen ti Apollo 8 idi 1968, ken innem a panagsanglad iti Bulan ti nagbaetan ti 1969 ken 1972, a ti immuna ket ti Apollo 11. Dagitoy a mision ket nagisubli kadagioti sumurok a 380 kg kadagiti lunar a bato, a dagitoy ket inusar ti panagrang-ay ti heolohika a panagawat iti nagtaudan ti Bulan, ti pormasion iti uneg ti bulkodna a patakder, ken iti napalabas a pakasaritaanna. Naipagarup a daytoy ket naporma idi 4.5 bilion a tawtawen. Ti maysa a panakaporma a teoria ket ti higante nga impakto a napasamak a nairaman ti Daga. Ti impakto a teoria ket naidudua idi 2012, kalpasan ti panagusig manen dagiti Apollo nga alagad.
Kalpasan ti Apollo 17 a mision idi 1972, ti Bulan ket binisbisita laengen babaen dagiti saan a namaneho ti tao a pagluganan ti limbang, ti nailatakan babaen ti kinaudi a Sobiet a Lunokhod rover. Manipud idi 2004, ti Hapon, Tsina, India, ti Estados Unidos, ken ti Europeano nga Ahensi ati Limbang ket nagpatulod dagitoy dagiti lunar nga agpalpalikmut. Dagitoy a pagluganan ti limbang ket nakaparawad ti panagpasingked ti panakaduktal iti lunar a danum a yelo idiay agnanayon a nalinongan nga abot dagiti ungto ken bedbed iti lunar a regolito. Adda dagiti sumakbay a naplano a mision a mapan iti Bulan, a mairamn ti maysa a gobierno ken binusbusan a pribado. Ti Bulan ket agtultuloy nga adda babaen ti Tulag ti Pangaruar a Limbnag , a nawaya sukisoken para iti amin a pagilian para kadagiti nakappi a pangngep.
Nagan ken etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maitutop a nagan para iti masna a satelite ti Daga ket "ti Bulan".[6][7] Ti panginagan ti Inggles a moon ket naala manipud ti moone (idi agarup a 1380), a naiparang-ay manipud ti mone (1135), a naala manipud ti Daan nga Ingles mōna (a napetsaan manipud idi sakbayan ti 725), a daytoy ket, a kapada dagiti amin Hermaniko a pagsasao a kognado, a nanipud ti Proto-Hermaniko *mǣnōn.[8]
Ti kangrunaan a moderno nga Ingles a panagilasin a maipanggep ti Bulan ket lunar, a naala manipud ti Latin Luna. Ti maysa pay ngem saan a nalatak a panagilasin ket ti seleniko, a naala manipud ti Taga-ugma a Griego a Selene (Eeλήvn), a naggapuan ti pasaruno a "seleno-" (a kas iti nakaalaan ti selenograpia).[9]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti kaaduan a kuenta ket naited a naibatay ti titimbengan a karaniag manipud ti kuenta iti −12.74 a naited para iti maysa nga ekuador aginggana ti sentro ti Bulan iti kaadayo iti 378 000 km idiay NASA a kipudno a papeles a pinagibasaran aginggana ti kabassitan a kaadayo ti Daga-Bulan a naited idiay, kalpasan ti pinudno ti kinaudi para iti ekuatorial a raya ti Daga iti 6 378 km, nga agited ti 350 600 km. Ti kabassitana kuenta (para iti kaadayo ti baro a Bulan) ket naibatay iti agpadpada panakagpang nga inususar ti kaadu a distansia ti Daga–Bulan iti 407 000 km (a naited idiay kipnapudno a papeles) ken babaen ti panagkarkulo ti karaniag iti panagsilnag ti daga iti baro a Bulan. Ti karaniag iti panagsilnag ti daga ket albedo ti Daga × (raya ti Daga / Raya iti Panagtayyek iti Bulan)2 ] a minaig ti dagus a solar a panakasilnag a rumsua para iti kabus a Bulan. (Albedo ti Daga = 0.367; raya ti Daga = (polar radius × ekuatorial radius)½ = 6 367 km.)
- ^ Ti sakup ti naited a kuenta ti angular a kadakkel ket naibatay baben ti titimbengan dagiti sumaganad a kuenta a naited idiay kinapudo a papeles a pinagibasaran: iti maysa a Daga-ekuador aginggana ti Bulan-sentro a kaadayo iti 378 000 km, ti angular a kadakkel ket 1896 arkosegundo. Ti kapadpadana met laeng a kinapudno a papeles ket agited ti patingga ti Daga–Bulan a kaadayo iti 407 000 km ken 357 000 km. Para iti kadakkelan a angular a kadakkel, ti kabassitan a distansiaket nasken ipagisu para iti ekuatorial a raya ti Daga iti 6 378 km, nga agited ti 350 600 km.
- ^ Lucey et al. (2006) agited kadagiti 107 partikulo cm−3 babaen ti aldaw ken 105 particles cm−3 babaen ti rabii. Iti igid ti ekuatorial a temperatura ti rabaw iti 390 K babaen ti ken 100 K babaen ti rabii, ti umno a linteg ti alingasaw ket agitulok kadagiti presion a naited idiay infobox (binukel iti kaasitgan a urnos iti kapigsa; 10−7 Pa babaen ti aldaw ken 10−10 Pa babaen ti rabii.
- ^ Adda dagiti adu ken sabsabali a sideg ti Daga nga asteroid a mairaman ti3753 Cruithne a dagitoy ket kumaduaan nga agpalpalikmut iti Daga: dagiti pagliklikmutanda ket agpakabaelda nga umasideg iti Daga kadagiti paset ti panawen ngem agbalbaliw da met laeng kadagiti napalabas a panawen (Morais et al, 2002). Dagitoy ket quasi a satelite - dagitoy ket saan a bulbulan gapu ta saanda a palpalikmuten ti Daga. Par aiti adu pay a pakaammo, kitaen ti Dagiti sabali a bulan iti Daga.
- ^ Ti Charon ket maibagay a dakdakkel no ipada iti Pluto, ngen ti Pluto ket nabaliwan ti panakaidasigna a kas maysa nga ansisit a planeta
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Lang, Kenneth R. (2011); Ti Cambridge a Pagalagadan ti Sistema Solar, Maika-2 nga ed., Cambridge Unibersidad a Pagmalditan
- ^ a b c d e Williams, Dr. David R. (2 Pebrero 2006). "Kinapudno a Papeles ti Bulan". NASA (Nailian a Datos a Sentrso ti Siensia ti Law-ang). Naala idi 31 Disiembre 2008.
- ^ Matthews, Grant (2008). "Celestial body irradiance determination from an underfilled satellite radiometer: application to albedo and thermal emission measurements of the Moon using CERES". Applied Optics 47 (27): 4981–93. Bibcode:2008ApOpt..47.4981M. doi:10.1364/AO.47.004981. PMID 18806861.
- ^ A.R. Vasavada, D.A. Paige, and S.E. Wood (1999). "Dagiti Asideg ti Rabaw a Temperatura idiay Merkurio ken ti Bulan ken ti Stabililidad dagiti Polar a Deposito ti Yelo". Icarus 141 (2): 179. Bibcode:1999Icar..141..179V. doi:10.1006/icar.1999.6175.
- ^ Morais, M.H.M.; Morbidelli, A. (2002). "Ti Populasion dagiti Asideg ti Daga nga Asteroid iti Kumaduan a Panaggunay iti Daga". Icarus 160 (1): 1–9. Bibcode:2002Icar..160....1M. doi:10.1006/icar.2002.6937.
- ^ "Panagginagan dagiti Astronomikal a Banbanag: Panangiletra dagiti nagab". Kappon ti Internadional nga Astronomiko. Naala idi 29 Marso 2010.
- ^ "Gazetteer iti Planetario a Nomenklatura: Planetario a Nomenklatura FAQ". USGS Programa ti Astroheolohia a Panagsukisok. Naala idi 29 Marso 2010.
- ^ Barnhart, Robert K. (1995). Ti Barnhart nga Ababa a Diksionario iti Etimolohia. Estado Unidos: Harper Collins. p. 487. ISBN 0-06-270084-7.
- ^ "Oxford nga Inggles a Diksionario: lunar, a. ken n.". Oxford nga Inggles a Diksionario: Maikadua nga Edision 1989. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. Naala idi 23 Marso 2010.


text:
Plantilia:!!
||
Daytoy ket katakunaynay a plantilia a mangpalubos a mangikodigo ti "
||" (dua a pipa wenno nakatakder a baras) iti kaunegan dagiti parametro ti plantilia. No saan anasken ti mangala iti "
||", nasaysayaat nga usaren ti "
||". Nupay kasta ti "
||" a panangipatingga para iti tabla ti wiki ket nasken a mapatalawan babaen ti plantilia no mausar iti kaunegan iti plantilia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Kadawyan nga awan ti parikut iti "
!!". Daytoy a parikut ket pagbanagan laeng ti "
||" (nakatakder a baras) no maikuyog iti mekanismo ti kasisigud a parametro iti kaunegan dagiti tabla. Nupay kasta, kadagiti aray ti tabla a mangrugi iti "
!" mabalin nga addaanto dagiti parikut iti "
!!" a maipatarus a kas panangisina ti selula. Padasen a sukatan daytoy iti "
!!".
Daytoy a plantilia ken nasken a saan a masukatan.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
!!
Patalawanna dagiti karakter ti dua a pipa iti kaunegan dagiti parametro ti plantilia
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Plantilia:!-
{{!}}, salamangka a balikas nga agpataud iti: |


text:
Pagidulinan ti datos ti kompiuter
Ti pagidulinan ti datos ti kompiuter Ingles: Computer data storage, masansan a tinawtawagan ti pagidulinan wenno memoria, ket ti teknolohia a buklen dagiti komponente ti kompiuter ken ti mausar a panagrekord a midia tapno matalinaay ti dihital a datos. Daytoy ti bugas nga annong ken ti kammasapulan a komponente dagiti kompiuter.
Kangrunaan a pagidulinan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kangrunaan a pagidulinan (iti Ingles: Primary Storage) wenno akin-uneg a memoria (iti Ingles: Internal memory), ket ti laeng dagus a maserrekan ti CPU. Ti CPU ket agtultuloy a mangbasa kadagiti instruksion a naidulin idiay ken itungpalna no nasken. Ti ania man a datos nga aktibo a mapatpataray ket maidulin pay idiay iti agpapada a wadan.


text:
Pagsanjan, Laguna
Ti Pagsanjan ket maysa a maikatlo a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pagsanjan ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Anibong
- Biñan
- Buboy
- Cabanbanan
- Calusiche
- Dingin
- Lambac
- Layugan
- Magdapio
- Maulawin
- Pinagsanjan
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Sabang
- Sampaloc
- San Isidro
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- Pagtaengan dagiti taga-Paete iti Net


text:
SAN FERNANDO CITY, La Union - Saanen a nakalibas pay kadagiti otoridad dagiti dua a lallaki a nagpammarang kas albularyo idi inarestar ida ti pulisya idiay Brgy. Bolosan, Dagupan City gapu iti panangbiktimada ditoy probinsia ti La Union.
Nabigbig dagiti suspek a da Virgilio Cayago, 54-anyos ken Mario Soriano, 53-anyos, agpada a residente iti Brgy. Polong Sur, Malasiqui, Pangasinan.
Segun iti biktima a ni Lorna Ballesteros ti Nagtagaan, Rosario, La Union, nabayagen a makapaspasar daytoy iti insomnia ken nakaro a sakit ti ulona isu nga inkeddengna ti agpaagas iti albularyo.
Ditoy met a personal nga impaayabda da Cayago ken Soriano tapno maagasan daytoy.
Naamuan nga insingasing dagiti dua a ti nginginaen ken balitok nga aritosna (nga aggatad iti P10,000) ti mangpaspasait iti ulona a nasken a maikali iti daga.
Immanamong met ni Ballesteros gapu iti pammatina a maagasan daytoy.
Nupay kasta, idi sublianda ti nakaiklian ti aritos ket napartak nga innala daytoy dagiti suspek sadanto naglibas a napan Pangasinan.
Dagus met a naireklamo dagiti dua ket babaen ti nagtipon a puersa ti Rosario PNP ken Bolosan Precinct sadiay Dagupan City ket nakemmeg dagiti dua kasta met ti tinakawda nga alahas.
Iti agdama ket agtaltalinaed iti pagbaludan dagiti dua bayat a maisagsagana ti kaso kontra kadagitoy.


text:
Helio
Ti Helio ( /ˈhiːliəm/ hee-lee-əm) ket isu ti kimiko nga elemento nga addaan ti atomiko a numero iti 2 ken atomiko a kadagsen iti 4.002602, a nairepresentea babaen ti simbolo a He. Daytoy ket saan a namarisan, awan ti ayamuom, awan nti naman, saan a makasabidong, nalpay, monatomiko nga alingasaw a mangidaulo kadagiti natakneng nga alingasaw a grupo iti periodiko a lamisaan. Ti puntos a panagburekna ken panakatunaw ket dagitoy ti kababaan kadagiti elemento ken rumsua laeng a kas maysa nga alingasaw malaksid kadagiti patingga a kasassaad.
Ti helio ket isu ti maikadua a kalaganan nga elemento ken ti maikadua a kaaduan unay nga elemento iti mapalpaliiw a law-ang, nga adda daytoy ti agarup a 24% iti dagup ti elemental a masa, a daytoy ket adadu ngem mamin 12 ti masa no mairaman amin dagiti kadagsenan nga elemento. Ti kaaduna ket kapadpada kadagiti bilang ti bukod tayo nga Init ken idiay Hupiter. Daytoy ket gaou ti nangato unay a panagbedbed ti enerhia (tumgngal maysa a nucleon) iti helio-4 a maipada kadagiti sumaruno a taloo nga elemento kalpasan ti helio. Daytoy helio-4 panagbedbed ti enerhia ketisu pay ti pakakakadawyanna akas maysa a produkto iti nuklear panaglunag ken radioaktino a panaglungsot. Kaaduan ti helio iti law-ang ket helio-4, ken namatmatian a naporma idi agdama ti Big Bang. Adda dagiti baro a helio nga agdama a maparpatuat a kas resulta iti nuklear a panaglunag iti hidroheno dagiti bituen.
Ti helio ket naipanaganan ti Griego a Dios iti Init, a ni Helios. Immuna a naduktalan a kas di-amammo a duyaw nga espektral a linia a pirma iti lawag ti Init iti agdama ti maysa a solar nga eklipse idi 1868 babaen ti Pranses nga astronomo a ni Jules Janssen. Ni Janssen ket kumaduaan a naipadayawan a nakaduktal ti elemento a mairaman ni Norman Lockyer idi agdama ti solar nga eklipse iti 1868, kenni Lockyer ket isu idi ti immuna a nangituding a ti linia ket gapu ti baro nga elemento, a daytoy ket ninagananna. Ti pormal a panakaduktal iti daytoy nga elemento ket naaramid idi 1895 babaen dagiti dua a Sueko a kimiko, ni Per Teodor Cleve kenni Nils Abraham Langlet, a nakabiruk ti helio a sumsumngaw manipud ti mineral ti uranio a klabeita. Idi 1903, adda dagiti adu a reserba iti helio a nabirukan iti masna a lugar ti alingasaw kadagiti paset iti Estados Unidos, nga isu ti kadakkelan nga agipapaay iti alingasaw iti tatta nga aldaw.
Ti Helio ket inu-usar iti kriohenia (isu daytoy ti kaaduan a panagusar, a magususar iti agarup a pagkapat kadagiti napataud), a naisangsangayan ti panagpalamiis kadagiti nalatak a konduktor a batombalani, a ti kangrunaan a komersial a panagararamat ket dagiti MRI a panagmingmingan. Dagiti sabali a panag-usar ti industria ti helio ket ti maysa a panag-presion ken panag-purga nga alingasaw, a kas maysa a panagsalaknib ti atmosperio ti arko a panaglanag ken ti panagaramid a kas ti panagpatubo kadagiti kristal a panagaramid kadagiti siliko a barkilios ket gapuan para iti kagudua kadagiti napataud nga alingasaw. Ti maysa pay a naamammoan a pana-usar ngem bassit laeng daytoy ket ti panag-awit nga alingasaw kadagiti palobo ken dirihible.[2] Akas iti aniaman nga alingasaw nga aggiddiat ti densidad manipud ti angin, ti panagsay-up ti bassit a tomo iti helio ket temporario a baliwanna ti ti timek ti tao. Iti sientipiko a panagsukisok, ti panagkukua dagiti dua a likido a paset iti helio-4 (helio I ken helio II), ket naisangsangayan kadagiti agsuksukisok nga agadadal kadagiti kabuklan ti mekaniko (a naisangsangayan ti tagikua iti nalatak a panagayos) ken dagiti agbirbiruk ti penomena, a kas dagiti nalatak a konduktibidad, dayta temperatura ti kaasitgan iti patingga a sero a maipataud ti banag.
Ditoy Daga kadawyan daytoy a manmano—0.00052% babaen ti tomo iti tangatang. Kaaduan ti naindagaan a helio nga adda iti tatta nga aldaw ket napartuat babaen ti masna a radioaktibo a panaglungsot decay kadagiti nadagsen a radioaktibo nga elemento (torio ken uranio), a kas dagiti alpa a partikula nga isengngaw babaen kadagitoyo a panaglungsot a naglaon kadagiti helio-4 a katengngaan. Daytoy a radioheniko a helio ket napalab-og iti masna nga alingasaw iti kaadu iti 7% babaen ti tomo, a dagitoy ket komersial a naala babaen ti nababa a temperatura a panagilasin a makunkuna a kapirgis a panagdaldalus.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Magnetiko a suseptibilidad dagiti elemento inorganiko a kompuesto, iti Libro ti Kimiko ken Pisika maika-81 nga edision, CRC a pagmalditan.
- ^ Helio: Iti ngato, Iti ngato ken Iti adayo? Melinda Rose, Photonics Spectra, Okt. 2008. Naala idi Peb. 27, 2010. Para iti adadu pay autorisadongen daan a 1996 a pie chart nga agipakpakita ti panag-usar ti helio ti U.S. babaen ti sektor,nga agipakpakita ti kapadpadan met laeng a resulta, kitaen ti chart a naaramid idiay "Panagaramat" a paset iti daytoy nga artikulo.


text:
Masapul Kadi a Ngilinen Dagiti Kristiano ti Sabbath?
Sungbat ti Biblia
Saan a maikalikagum kadagiti Kristiano a ngilinenda ti linawas a sabbath. “Ti linteg ti Kristo” ti tungtungpalen dagiti Kristiano ket saan a nairaman iti dayta ti panangngilin iti Sabbath. (Galacia 6:2; Colosas 2:16, 17) Apay a maikunatayo ti kasta? Umuna, kitaentayo no kasano a nangrugi ti Sabbath.
Ania ti Sabbath?
Ti sao a “sabbath” ket naggapu iti Hebreo a sao a ti kaipapananna ket “aginana; agsardeng.” Immuna a nagparang dayta iti Biblia kadagiti bilin a naited iti nagkauna a nasion ti Israel. (Exodo 16:23) Kas pagarigan, kuna ti maikapat iti Sangapulo a Bilin: “Iti pananglaglagip iti aldaw ti sabbath tapno ibilang a sagrado, agserbika ket masapul nga aramidem ti isuamin a trabahom iti innem nga aldaw. Ngem ti maikapito nga aldaw ket maysa a sabbath ken Jehova a Diosmo. Dika aramiden ti aniaman a trabaho.” (Exodo 20:8-10) Ti Sabbath ket mangrugi iti ilelennek ti init iti Biernes ken agpatingga iti ilelennek ti init iti Sabado. Bayat ti Sabbath, saan a mabalin a pumanaw dagiti Israelita iti lugarda, agpasged iti apuy, agala iti kayo, wenno agbagkat. (Exodo 16:29; 35:3; Numeros 15:32-36; Jeremias 17:21) Maysa a nadagsen a basol ti di panangtungpal iti linteg ti Sabbath.—Exodo 31:15.
Maawagan met iti sabbath ti dadduma nga aldaw iti kalendario dagiti Judio, kasta met ti maika-7 ken maika-50 a tawen. Bayat dagiti tawen ti Sabbath, saan a matalon ti daga ken saan a mabalin a piliten dagiti Israelita nga agbayad kadagiti utangda.—Levitico 16:29-31; 23:6, 7, 32; 25:4, 11-14; Deuteronomio 15:1-3.
Apay a saan nga agaplikar ti linteg ti Sabbath kadagiti Kristiano?
Ti linteg ti Sabbath ket agaplikar laeng kadagiti tattao nga adda iti Linteg a naited babaen ken Moises. (Deuteronomio 5:2, 3; Ezequiel 20:10-12) Malaksid kadakuada, awanen ti binilin ti Dios a mangngilin iti panaginana iti sabbath. Uray dagiti Judio ket ‘nawayawayaanen manipud iti Linteg’ a naited ken Moises, a pakairamanan ti Sangapulo a Bilin, gapu iti sakripisio ni Jesu-Kristo. (Roma 7:6, 7; 10:4; Galacia 3:24, 25; Efeso 2:15) Imbes nga itultuloy dagiti Kristiano a tungpalen ti Linteg ni Moises, sursurotenda ketdi ti natantan-ok a linteg ti ayat.—Roma 13:9, 10; Hebreo 8:13.
Di umiso a pannakaawat maipapan iti Sabbath
Di umiso: Inrugi ti Dios ti Sabbath idi naginana iti maikapito nga aldaw.
Umiso: Kuna ti Biblia: “Binendisionanna ti maikapito nga aldaw, ket inlasinna a naisangsangayan gapu ta iti dayta nga aldaw, nalpasna ti trabahona ket naginana kalpasan ti panagparsuana.” (Genesis 2:3, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Ibagbaga laeng dayta a teksto ti inaramid ti Dios iti maikapito nga aldaw ti panamarsua. Saan a linteg dayta para iti tattao. Awan mabasatayo iti Biblia maipapan iti tattao a mangan-annurot iti panaginana iti sabbath sakbay ti kaaldawan ni Moises.
Di umiso: Maipapaannuroten kadagiti Israelita ti linteg ti Sabbath sakbay pay a naawatda ti Linteg ni Moises.
Umiso: Kinuna ni Moises kadagiti Israelita: “Ni Jehova a Diostayo namatalged iti tulag kadatayo idiay Horeb,” ti lugar iti aglawlaw ti Bantay Sinai. Karaman iti dayta a tulag ti linteg ti Sabbath. (Deuteronomio 5:2, 12) Makita iti kapadasan dagiti Israelita mainaig iti Sabbath a baro dayta kadakuada. No an-annurotenen dagiti Israelita ti linteg ti Sabbath idi addada idiay Egipto, apay ngarud nga imbaga ti Dios a ti Sabbath ti mangipalagip kadakuada iti pannakaisalakanda iti Egipto? (Deuteronomio 5:15) Apay a masapul pay laeng a maibaga kadakuada a saanda nga agala iti manna iti maikapito nga aldaw? (Exodo 16:25-30) Ken apay a saanda nga ammo idi ti aramidenda iti daydiay immuna a nagsukir iti linteg ti Sabbath?—Numeros 15:32-36.
Di umiso: Agnanayon a tulag ti linteg ti Sabbath isu a masapul nga itultuloy latta a ngilinen.
Umiso: Adda dagiti patarus ti Biblia a nangdakamat iti Sabbath kas “tulag nga agnanayon.” (Exodo 31:16, Ti Biblia, Philippine Bible Society) Ngem mabalin met a ti kayat a sawen ti Hebreo a sao a naipatarus nga “agnanayon” ket “agpaut iti tiempo a saan a masinunuo ti pagpatinggaanna,” saan a kanayon nga “awan patinggana” ti kaipapananna. Kas pagarigan, inusar ti Biblia ti isu met laeng a sao a mangiladawan iti urnos ti kinapadi iti Israel, a pinagpatingga ti Dios agarup 2,000 a tawenen ti napalabas.—Exodo 40:15; Hebreo 7:11, 12.
Di umiso: Masapul a ngilinen dagiti Kristiano ti Sabbath gapu ta kasta met ti inaramid idi ni Jesus.
Umiso: Nginilin ni Jesus ti Sabbath gapu ta isu ket nayanak a Judio isu nga obligado a mangtungpal iti Linteg ni Moises. (Galacia 4:4) Idi natay ni Jesus, nagpatinggan dayta a Linteg ti tulag a pakairamanan ti Sabbath.—Colosas 2:13, 14.
Di umiso: Nginilin ni apostol Pablo ti Sabbath idi nagbalin a Kristiano.
Umiso: Saan a napan ni Pablo kadagiti sinagoga bayat ti Sabbath tapno makipagngilin kadagiti Judio. (Aramid 13:14; 17:1-3; 18:4) Imbes ketdi, maibatay iti kaugalianda idi a tiempo, inkasabana ti naimbag a damag kadagiti sinagoga kas met laeng ti ar-aramiden dagiti naimbitaran nga agpalawag iti sango dagiti adda sadiay nga agdaydayaw. (Aramid 13:15, 32) Nangaskasaba ni Pablo iti “tunggal aldaw,” saan laeng a no Sabbath.—Aramid 17:17.
Di umiso: Ti Nakristianuan a Sabbath ket Domingo.
Umiso: Awan mabasa iti Biblia a bilin kadagiti Kristiano nga ilasinda ti Domingo para iti panaginana ken panagdaydayaw. Para kadagiti nagkauna a Kristiano, ti Domingo ket aldaw ti panagtrabaho a kas kadagiti gagangay nga aldaw. Kuna ti The International Standard Bible Encyclopedia: “Idi laeng maikapat a siglo (4th century) a nangrugi a mangilin ti Sabbath iti Domingo, idi nga adda dagiti kita ti trabaho nga imbilin [ti pagano nga emperador a] ni Constantine a masapul a saan nga aramiden bayat ti Domingo.” *
Apay ngarud nga adda dagiti teksto a kasla mangipakpakita nga espesial nga aldaw ti Domingo? Kuna ti Biblia a nakisango ni apostol Pablo iti maysa a pannangan kadagiti kapammatianna “iti umuna nga aldaw ti lawas,” iti Domingo, ngem nainrasonan laeng dayta ta pumanawen ni Pablo iti kabigatanna. (Aramid 20:7) Kasta met, naibaga iti dadduma a kongregasion nga iti “tunggal umuna nga aldaw ti lawas,” iti Domingo, mangilasinda iti kuarta a pangtulong kadagiti agkasapulan, ngem praktikal laeng dayta a suhestion tapno maibadyetda ti kuartada. Maidulin dagita a kontribusion iti balayda, saan a maipan iti lugar a paggigimonganda.—1 Corinto 16:1, 2.
Di umiso: Saan nga umiso ti mangilasin iti maysa nga aldaw iti kada lawas para iti panaginana ken panagdaydayaw.
Umiso: Ipakita ti Biblia a makaammo ti tunggal Kristiano nga agdesision iti dayta a banag.—Roma 14:5.
^ par. 21 Kitaem met ti New Catholic Encyclopedia, Second Edition, Volume 13, panid 608.


text:
Manny Pacquiao
Ni Emmanuel "Manny" D. Pacquiao (naipasngay idi Deciembre 17, 1978 iti Bukidnon, Filipinas), ket maysa a boksingero nga am-ammo iti palayawna a "Pac Man", nga iti agdama ket isu ti kampeon iti WBC International Super Featherweight, ken ti sigud a RING Peoplekampeon iti Featherweight ti a RING People (2003-2005), sigud kampeon iti IBF Super Bantamweight (2001-2004), ken sigud a kampeon iti WBC Flyweight Champion (1998-1999). Addaan isuna iti record a 41 a panangabak, 3 a pannakaarus, ken 2 a tabla, nga addaan 31 a panangabak babaen ti knockout.
Kaudian nga inabakna ti boksingero a Mehikano a ni Erik Morales iti maysa nga awan-titulona a 12 a rikus a maikadua a panaglaban a napasamak iti Las Vegas, Nevada idi Enero 22, 2006.
Dagiti linaon
Politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Manny Pacquiao ket maysa a congreso iti 1st District iti Sarangani ken Lone District iti Ciudad ti General Santos iti Filipinas.
Aldaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Pacquiao vs. Mosley, Mayo 8, 2011 se United States
Image[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Manny Pacquiao idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Inocencio IX
Ni Papa Inocencio IX (20 Hulio 1519 – 30 Disiembre 1591), naipasngay a kas ni Giovanni Antonio Facchinetti, ket isu ti Papa manipud idi 29 Oktubre 1591 aginggana idi pimmusay idi 30 Disiembre iti isu met laeng a tawen. Sakbay ti daytoy a nabiit a kinapapa, isu ket maysa idi a Kanon nga abogado, diplomatiko, ken ti pangulo nga administrador idi las-ud ti panagturay ni Papa Gregorio XIV (1590–1591).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Inocencio IX idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Telesporo
Ni Santo Papa Telesporo ket isu ti Papa manipud idi 126 wenno 127 aginggana idi 136 wenno 137 wenno 138, idi las-ud ti panagturturay dagiti Romano nga Emperador a ni Adiano ken ni AntoninoPio. Isu idi ket Griego a kaputotan ken naipasngay idiay Terranova da Sibari,[1][2][3] Calabria, Italia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Telesporo idiay Wikimedia Commons
- (Latin) Dagiti Obra ni Papa Telesporo (manipud ti Documenta Catholica Omnia)
- "Santo Papa Telesporo" Katoliko nga Ensiklopedia
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Telesphorus". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Imperio nga Otomano
Ti Imperio nga Otomano[dn 3] wenno Narimbaw nga Estado ti Otomano (Otomano Turko: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه Devlet-i ʿAliyye-yi ʿOsmâniyye[7] (ti pay عثمانلى دولتى Osmanlı Devleti),[dn 4] Moderno a Turko: Osmanlı Devleti wenno Osmanlı İmparatorluğu) ket maysa idi a Turko nga imperio a nagpaut manipud idi 27 Hulio 1299[8] aginggana idi 29 Oktubre 1923.[9]
Ti Imperio nga Otomano ket isu kadagiti kadakkelan ken kapautan nga imperio iti pakasaritaan; a daytoy nga Estado ti Otomano, ti politikana, supsupiat, ken kultura a tinawtawid ken ti maysa a nawatiwat a heograpia ket nagited daytoy ti maysa kadagiti kabayagan nga agnanayon a pannakasarita. Idi las-ud ti maika-16 ken maika-17 a siglo, iti kabilegan a panagsakupna babaen ti panagturay ni Suleiman ti Nadaeg , daytoy nga imperio ket isu kadagiti kabilegan nga estado iti lubong – maysa nga adu ti panaka-umili, adu ti pagsasao nga imperio a naibistrad manipud ti akin-abagatan a nagbedbeddengan iti Nasantuan a Romano nga Imperio aginggana kadagiti wayawaya iti Vienna, Naarian a Hungaria (moderno Eslobakia) ken ti Polako–Lituano a Mankomunidad iti amianan aginggana idiay Yemen ken Eritrea iti abagatan; manipud ti Arhelia iti laud aginggana ti Azerbaijan iti daya;[10] nga agtengtengngel ti kaaduan iti Abagatan a daya nga Europa, Akinlaud nga Asia ken Amianan nga Aprika.[11] Daytoy nga imperio ket naglaon kadagiti 32 probinsia ken dagiti dadduma pay a basalo nga estado, nga adda kadagitoy ket nasagepsepan iti dayta nga imperio, a dagiti dadduma ket naikkanda ti sabsabali a kita nga autonomia kadagiti sumaganan a sigsiglo.[dn 5]
A ti Konstantinopla a kas ti kapitoliona ken ti nawatiwat a panagtengngel kadagiti daga ti lawlaw ti Mediteraneo a labneng, ti imperio ket adda idi ti sentro kadagiti panagtigtignay a nagbaetan ti Akindaya ken Akinlaud a lublubong para kadagiti sumurok nga innem a siglo.
Kalpasan ti pannakabigbigan iti baro a Turko a parlamento (Nalatak a Nailian nga Asenblia iti Turkia) a naikuartel idiay Ankara, babaen ti Tulag iti Lausanne a napirmaan idi 24 Hulio 1923, ti Turko a parlamento ket nagirangarang idi 29 Oktubre 1923 ti panakabangon ti Republika ti Turkia a kas ti baro a Turko nga Estado a simmukat ken pormal a napatinggaan ti awanen nga Otomano nga Imperio, a nailinia iti tulag.[12][13][14][15][16][17][18][19] Ti Otomano a Kalipato ket naikkat idi 3 Marso 1924; dagiti turay ken tagikua ti Kalipato ket naiyalis idiay Nalatak a Nailian nga Asemblia iti Turkia.
Dagiti linaon
Ibabangon ti Otomano nga Imperio (1299–1453)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panakapaay ti Seljuk a Sultanato iti Rum (c. 1300), ti Anatolia ket nabingbingay idi kadagiti nadumaduma a nawaya nga estado, dagiti nakunkuna a Ghazi nga emirato. Babaen idi 1300, ti napakapsot nga Imperio a Bisantino ket kaaduan a napukawna dagiti Anatolia a probinsiana kadagiti sangapulo a Ghazi a prinsipalidad. Maysa kadagiti Ghazi nga emirato ket ndauloan babaen ni Osman I (nga isu ti nakaalaan ti nagan nga Otomano), anak ni Ertuğrul, ti asideg ti Eskişehir idiay lumaud nga Anatolia. Iti pundasion a mito a naiyebkas iti mediebal a Turko a sarita a naam-ammuan a kas ti "Tagtagainep ni Osman", ti ubing nga Osman ket naparegget idi nga agparukma babaen ti panagsirmata iti imperio (segun ti tagtagainepna, ti imperio ket maysa a dakkel a kayo a dagiti ramutna ket nagsaknap kadagiti tallo a kontinente ken dagiti sangana ket kinalubanna ti langit).[20] Segun ti tagtagainepna ti kayo, nga isu idi ti Imperio ti Osman, ket nagited ti uppat a karayan manipud kadagiti ramutna, ti Tigris, ti Euprates, ti Nilo ken ti Danubio.[20] Ti maipatinayon, ti kayo ket lininonganna ti uppat a kabanbantayan, ti Kaukaso, ti Tauro, ti Atlas ken ti Balkan .[20] Iti las-ud ti panagturayna a kas ti Sultan, ni Osman I ket inpaatiddogna ti prontera ti Turko a pagtaengan idiay igid ti Imperio a Bisantino.
Iti daytoy a paset ti panawen, ti pormal a Otomano a gobierno ket napartuat idi a ken nadaras a nagbalbaliw dagiti patakderna kadagiti sumaganad a kabibiag ti imperio. Ti gobierno ket nagus-usar ti legado nga entidad a nakunkuna a kas ti miho sa sistema, babaen dagiti relihioso ken etniko a minoridad ket napakabaelanda a mangimaton dagiti bukodda a pannakibiang nga adda dagiti adu a pannakawaya manipud ti sentro a panagtengngel.
Iti siglo kalpasan ti ipupusay ni Osman I, ti Otomano a turay ket nangrugi nga immatiddog idiay Mediteraneo ken Balkanes. Ti anak a lalaki ni Osman, a ni Orhan, ket natiliwna ti siudad ti Bursa idi 1324 ken inaramidna daytoy ti baro a kapitolio ti estado nga Otomano. Ti panakatnag ti Bursa ket nagbanagan daytoy ti panakapukaw ti Bisantino a panagtengngel ti Amianan a laud nga Anatolia. Ti nangruna a siudad ti Thessaloniki ketnatiliw idi manipud kadagiti Benisiano idi 1387. Ti panagballigi ti Otomano idiay Kosovo idi 1389 ket epektibo a nagmarka ti gibus ti Serbio a bileg iti daytoy a rehion, a nagidalan daytoy para iti Otomano a panagpadakkel idiay Europa. Ti Gubat iti Nicopolis idi 1396, a kaaduan a naipanunotan a kas ti naudi a dakkel a krusada iti Tengnga a Panawen, ket napaay a nagpasardeng ti panag-abanse dagiti nagballigi nga Otomano a Turko. Ti pannakaatiddog ti Turko a pagturayan idiay Balkanes, ti estratihiko a panagrukma iti Konstantinopla ket nagbalin a nagruna a gandat. Ti Imperio ket nagtengngel ti gangani kadagiti amin a dati a dagdaga ti Bisantino a nagpalikmut ti siudad, ngem dagiti Bisantino ket temporarioda a nabang-aranda idi rinaut ti Timur ti Anatolia idiay Gubat iti Ankara idi 1402. Isu ket nangala kenni Sultan Bayezid I a kas maysa a binaludan. Ti pannakatiliw ni Bayezid I ket nagkirokiro kadagiti Turko. Ti estado ket natnag iti maysa a sibil a gubat a nagpaut manipud idi 1402 aginggana idi 1413, a ti anak a lalaki ni Bayezid ket nakilablaban ti panakisinnarunona. Daytoy ket nagpatingga idi ni Mehmed I ket nagbali a kas ti sultan ken nagipasubli ti Otomano a bileg, a nagiyeg daytoy ti gibus ti Interregno.
Dagiti paset ti Otomano a teritorio idiay Balkan (a kas ti Thessaloniki, Masedonia ken Kosovo) ket temporario a napukaw kalpasan ti 1402, ngem dagitoy ket naipasubli met laeng babaen ni Murad II idi baetan ti 1430 ken 1450. Idi 10 Nobiembre 1444, ni Murad II ket inabakna dagiti buyot ti Hungaro, ti Polako ken Wallachia babaen ni Władysław III iti Polonia (ken ari pay ti Hungaria) ken János Hunyadi idiay Gubat iti Varna, nga isu daytoy ti naudi a Krusada iti Varna.[21][22] Kalpasan ti uppat a tawen, ni János Hunyadi ket nangisagana ti sabali pay a buyot (dagiti puersa ti Hungaro ken Wallachian ) tapno rautenna dagiti Turko, ngem isu ket inabak manen babaen ni Murad II idiay Maikadua a Gubat iti Kosovo idi 1448.
Ti anak a lalaki ni Murad II, ni Mehmed ti Agrukrukma, inurnosna manen ti estado ken ti milisia, ken nagipakita ti milisia a kalaingna babaen ti panagtiliwna ti Kontantinopla idi 29 Mayo 1453, iti edad a 21.
Militar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a militar a yunit ti estado nga Otomano ket maysa idi a buyot nga inurnos babaen ni Osman I manipud kadagiti tribu ti lallaki nga agtataeng kadagiti turod ti akinlaud nga Anatolia idi naladaw a maika-13 a siglo. Ti militar a sistema ket nagbalin a maysa a narikut nga organisasion idi rimmang-ay ti imperio. Ti Otomano a militar ket maysa a narikut a sistema ti panagkintos ken panagtengngel kadagiti suppiat. Ti kangrunaan a kuerpo ti Buyot mga Otomano ket mairaman ti Hanisaro, Sipahi, Akıncı ken Mehterân. Ti Otomano a buyot ket maysa idi kadagiti kalaingan a makilablaban a puersa ti lubong, nga isuda ti immuna a nagus-usar kadagiti muskete ken kanion. Dagiti Otomano a Turko ket nangrugrugida a nagus-usar kadagiti palkonete, a dagitoy ket ababa ngem nalawa a kanion, iti las-ud ti Sillong iti Konstantinopla (1422). Ti Otomano a kabaliero ket nagtaltalek iti kinapardas ken ti panaggungunay embes a ti nadagsen a kalasag, a nagususar kadagiti pana ket ababa nga espada nga agsaksakay kadagiti napardas a Turkoman ken Arabiano a kabalio (nagtaudan dagiti Puro a pakilumba a kabalio),[23][24] ken kankanayon nga agipakpakat kadagiti taktika a kapadpada kadagiti Mongol nga Imperio, a kas ti aginkukuna nga agsanod bayat nga agpalpalikmut ti puersa ti kabusor iti uneg ti immindayon a sukog a pormasion ken idi kuan ket pudnoda nga agraut. Ti panakapaay ti kalaing ti buyot ket nagbalin a nalawag manipud idi maika-17 a siglo ken kalpasan ti Nalatak a Turko a Gubat. Ti maika-18 a siglo ket nakakita ti bassit a panagballigi idiay Benisia, ngem idiay amianan ti Europeano a naestiluan buyot ti Rusia ket nagpilit kadagiti Otomano nga agibbet kadagiti daga.
Ti pannakamoderno ti Otomano nga Imperio idi maika-19 a siglo ket nangrugi iti milisia. Idi 1826 ni Sultan Mahmud II ket inikkatna dagiti kuerpo ti Hanisaro ken nangbangon ti moderno a buyot ti Otomano. NInagananna dagitoy a kas ti Nizam-ı Cedid (Baro nga Urnos). Ti Otomano a buyot ket isu pay ti immuna nga instituto a nangabang kadagiti ganganaet nga esperto ken nagipatulod kadgiti opisialna para iti panagsanay kadagiti Europeano a pagilian. Ti nagbanagan daytoy, ti tignay ti Katutubo a Turko ket nangrugi idi dagitoy a ubbing pay laeng ken baro a nasanay a lalaki ket nagsublida manipud kadagiti panagad-adalda.
Ti Otomano a Marina ket nawatiwat a nagparparawad ti panagpadakkel kadagiti teritorio ti Imperio idiay kontinente ti Europa. Isu ti nangirugi ti panagrukma ti Amianan nga Aprika, a nainayon ti Alheria ken Ehipto iti Otomano nga Imperio idi 1517. Iti rugi ti panakapukaw ti Alheria(1830) ken Gresia (1821), ti bileg ti Otomano a marina ken ti panagtengngel kadagiti adayo a ballasiw taaw a teritorio ket nagrugi a naapday. Sultan Abdülaziz (nagturay idi 1861–1876) ket nangpadas a nangibangon manen ti napigsa nga Otomano a marina, a nangipatakder ti kadakkelan a plota a dagiti dakdakkel laeng ket dagiti plota ti Britania ken Pransia. Ti pagaramidan ti barko idiay Barrow, Inglatera, ket isu ti immuna a nagaramid ti bukodna a submarina idi 1886 para iti Otomano nga Imperio.
Nupay kasta, ti agrebreba nga ekonomia ti Otomano ket saan a napaut a nakasaranay ti pigsa ti plota. Ni Sultan Abdülhamid II ket saan a nagtaltalek kadagiti almirante a kimmappon iti repormista a ni Midhat Pasha, ken nangitunton a ti dakkel ken nangina a plota ket awan banagna a mausar ti panagsuppiat kadagiti Ruso iti las-ud ti Ruso-Turko a Gubat (1877–1878). Kaaduan a indulinna ti plota idiay uneg ti Nabalitokan a Sara, nga idiay dagitoy a barko ket nalungsotda para kadagiti sumaganad a 30 a tawen. Kalpasan ti Katutubo a Turko Rebolusion idi 1908, ti Komite iti Kappon ken Rang-ay ket nagsukisok nga agparang-ay ti maysa a napigsa a puersa ti marina ti Otomano. Ti Pundasion ti Otomano a Marina ket nabangon idi 1910 tapno makagatang kadagiti baro a barko babaen kadagiti donasion ti publiko.
Ti pakasaritaan ti Otomano milisia a panagpatayab ket napetsaan manipud idi 1909 ti nagbaetan ti Hunio 1909 ken Hulio 1911.[25][26] Ti Otomano nga Imperio ket nangrugrugi a nangisagana dagiti immuna a pilotona ken eroplano, ken ti panakabangon ti Pagadalan ti Panagpatayab (Tayyare Mektebi) idiay Yeşilköy idi 3 Hulio 1912, ti Imperio ket nagrugrugi a nagisursuro kadagiti bukodna nga agpatpatayab nga opisial. Ti panakabangon ti Pagadalan ti Panagpatayab ket nangipardas ti panagra-ay ti programa ti milisia a panagpatayab, ken nagpaadu kadagiti bilang dagiti alistado, ken nagited kadagiti baro a piloto ti aktibo a papel iti Otomano a Buyot ken ti Marina. Idi Mayo 1913 ti immuna a naipangpangruna a Panagsanay ti Rekonosimiento a Programa ti lubong ket inrugi ti Pagadalan ti Panagpatayab ken ti immuna a sabalia rekonosimiento a dibision ket naipatakder. Idi Hunio 1914 ti maysa a baro nga akademia, ti Marina a Pagadalan ti Panagpatayab (Bahriye Tayyare Mektebi) ket nabangon idi. Ti irurugi ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ti modernisasion a pamay-ay ket kellaat a napasardeng. Dagiti eskuadron ti Otomano a panagpatayab ket nakilabanda kadagiti adu a sanguanan idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, manipud idiay Galicia idiay laud aginggana idiay Kaukaso idiay daya ken Yemen idiay abagatan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Artikulo 18 iti Batay-linteg iti 1876 nainaganan nga ti Turko ket isu ti ti opisial a pagsasao, saan nga Otomano; Artikulo 18: Ti maysa a masapul para iti panagtrabaho iti panagserbi ti Estado ti maysa nga Otomano ket nasken nga ammoda ti Turko, a daytoy ket isu ti opisial a pagsasao iti Estado. Tebâ'a-i Osmâniyenin hidemât-ı devlette istihdam olunmak için devletin lisân-ı resmîsi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır, Geoffrey L. Lewis, Ti panagreporman ti Tuko a pagsasao: Maysa a Didigra a Balligi, Oxford University Press, 1999, ISBN 978-0-19-823856-0, p. 16.
- ^ In Republika iti Ragusa a nasakupan babaen ti Otomano a panagsalaknib.
- ^ Kadawyan a nainaganan idi a ti "Imperio nga Otomano", ti "Turko nga Imperio", ti "Otomano a Kalipato" wenno kadawyan a "Turkia" babaen dagiti kontemporariona (manipud idi 1923, ti nagan a "Imperio nga Otomano" ket isu ti naisaguday tapno maliklikan ti panaka-allilaw ti Republika iti Turkia, kitaen ti Nagnagan iti Imperio nga Otomano).
- ^ A nagrugi manipud idi maika-19 a siglo, ti nagan a Osmanlı Devleti (Otomano nga Estado) ket nagbalin a nalatak kadagiti Otomano nga umili ken dagiti opisial. Sakbay ti panawen nga 1800, ti nagan a Osmanlı Devleti ket saan nga opisial a maus-usar, ngem dagiti rehistro ket agiparparang a daytoy a nagan ket inus-usar a saan a pormal babaen dagiti umili ti Otomano.
- ^ Ti imperio ket nakaala ti temporario a panagturay kadagiti ballasiw taaw a dagdaga babaen ti panagirangarang iti panamakatalek iti Otomano a Sultan ken Kalipa, a kas iti panagirangarang babaen ti Sultan iti Aceh idi 1565, wenno babaen ti tenmporario a panagala iti is-isla a kas iti Lanzarote idiay Taaw Atlantiko idi 1585, Turkish Navy Official Website: "Atlantik'te Türk Denizciliği"
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Ensiklopedia Britanika, Vol.7, Inurnos babaen ni Hugh Chisholm, (1911), 3; Konstantinopla, ti kapitolio iti Turko nga Imperio...
- ^ Britannica, Istanbul:Nga idi napabangon ti Republika ti Turkia idi 1923, ti kapitolio ket naiyakar idiay Ankara, ken ti Konstantinopla ket opisial nanaganan manen nga Istanbul idi 1930.
- ^ Yücel Karadaş, Ziya Gökalp'te Şarkiyatçılık: Doğu'nun batıcı üretimi, Anahtar Kitaplar, 2008, p. 133. (Turko), Osmanlı devrinde resmi dil olarak kullanılan Osmanlıca ile halk arasında konuşulan Türkçe, söz konusu dönemde kullanılan dillerdir.
- ^ Şerafettin Turan, Türk Kültür Tarihi: Türk Kültüründen Türkiye Kültürüne ve Evrenselliğe, Bilgi Yayınevi, 1990, p. 59.(Turko), ...devlet kuruluşlarında kullanılan Arapça – Farsça – Türkçe karışımı Osmanlıca ile halkın konuştuğu Türkçe arasındaki uçurum giderek artarken, ...
- ^ Peter Turchin, Thomas D. Hall ken Jonathan M. Adams, "East-West Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio", Warnakan iti Sangalubongan a Sistema ti Panagsukisok Vol. 12 (no. 2), pp. 219-229 (2006).
- ^ Dündar, Orhan; Dündar, Erhan, 1.Dünya Savaşı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1999, ISBN 975-11-1643-0
- ^ "Otomano a kuarta nga adda ti Arabiko a naisuratan". Naala idi 2010-08-26.
- ^ "Maysa a grammatiko ti pagsasao a Turko". Archive.org. Naala idi 2011-11-06.
- ^ Temel Britannica, Ana Yayıncılık-Encyclopaedia Britannica, 1992, Cilt 18, Sh. 41-96; Türkiye. ISBN 975-7760-02-1
- ^ Stephen Turnbull, Ti Imperio nga Otomano 1326-1699, Dagiti Naken a Pakasaritaan, tom. 62, Dagiti Nasken a Pakasaritaan, 2003. [manipud kadagiti artikulo ti likud nga abbong]
- ^ "Manipud ti artikulo ti Imperio nga Otomano idiay Oxford nga Online nag Islamiko a Panagadal". Oxfordislamicstudies.com. 2008-05-06. Naala idi 2010-08-26.
- ^ Ti Sultanato ket naikkat idi 1 Nobiembre 1922. Mehmed VI, ti naudi nga Otomano a Sultan, ket pimmanaw manipud idiay Istanbul idi 17 Nobiembre 1922, a daytoy ket saanna a kayat a saoen a ti Otomano nga Imperio kompleto a nagpatingga ken nagipasardeng kadagiti amin a pamay-anna.
- ^ "Napno a testo ti Tulag itif Lausanne (1923)". Wwi.lib.byu.edu. Naala idi 26 Agosto 2010.
- ^ Böyle olunca, Türkiye, bu Devletin mirasçısı değildir; ona ardıl olan Devletlerden biridir., Seha Meray, Lozan Barış Konferansı, Tutanaklar-Belgeler (Ti Kappia a Konperensia ti Lausanne , Dagiti Minuto-Dagiti okumento), Cilt 1, Kitap 3, Ankara Üniversitesi, Siysal Bilgiler Fakültesi, 1973, p. 181. (Turko)
- ^ Douglas Arthur Howard, Ti pakasaritaan iti Turkia, Greenwood Publishing Group, 2001, ISBN 978-0-313-30708-9, p. 1
- ^ Ahmad Razavi, Kontinental a samang a deliminasion ken dagiti minaig a banbanag a maipapan ti taaw idiay Persiano a Golpo, Martinus Nijhoff Publishers, 1997, ISBN 978-90-411-0333-8, p. 149.
- ^ Alan Rush, Al-Sabah: Pakasaritaan ken Henealohia ti Agturturay a Pamilia ti Kuwait, 1752–1987, Ithaca Press, 1987, ISBN 978-0-86372-081-9, p. 44.
- ^ Elie Kedourie, Nationalismo idiay Asia ken Aprika, Routledge, 1974, ISBN 978-0-7146-3046-5, p. 49.
- ^ Michael Berenbaum, Abraham J. Peck, Paglaglagipan ti Holokausto a Museo ti Estados Unidos, Ti Holokausto ken Pakasaritaan: Ti Naammoan, Ti Di-naammuan, Ti Nasuppiatan, ken Ti Nausig manen, Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, 1998, ISBN 978-0-253-33374-2, p. 537.
- ^ a b c Lord Kinross, Dagiti Siglo ti Otomano (Morrow Quill Publishers: New York, 1977) p. 24.
- ^ Bodnar, Edward W. Ciriaco d'Ancona e la crociata di Varna, nuove prospettive. Il Veltro 27, nos. 1–2 (1983): 235–51
- ^ Halecki, Oscar, Ti Krusada iti Varna. New York, 1943
- ^ Milner Ti Godolphin nga Arabiano pp. 3–6
- ^ Wall Dagiti Nalatak nga AAgtaytaray a Kabalio p. 8
- ^ "Sarita ti Turko a Panagpatayab idiay 'Ti Turkia iti Umuna a Sangalubongan a Gubat' a website". Turkeyswar.com. Naala idi 6 Nobiembre 2011.
- ^ Hv. K. K. Mebs. ""Panakabangon" iti Turko nga Aero Puersa opisial a sapot a pagsaadan". Hvkk.tsk.tr. Naala idi 6 Nobiembre 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barkey, Karen. Empire of Difference: The Ottomans in Comparative Perspective. (2008) 357pp Amazon.com, excerpt and text search
- Davison, Roderic H. Reform in the Ottoman Empire, 1856–1876 (New York: Gordian Press, 1973)
- Deringil, Selim. The well-protected domains: ideology and the legitimation of power in the Ottoman Empire, 1876–1909 (London: IB Tauris, 1998)
- Findley, Carter V. Bureaucratic Reform in the Ottoman Empire: The Sublime Porte, 1789–1922 (Princeton University Press, 1980)
- Faroqhi, Suraiya N. The Cambridge History of Turkey (Volume 3, 2006) excerpt and text search, essays by scholars
- Faroqhi, Suraiya N. and Kate Fleet, eds. The Cambridge History of Turkey (Volume 2 2012) essays by scholars
- Finkel, Caroline. Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. John Murray, 2005. ISBN 0-7195-5513-2. [1], excerpt and text search
- Fleet, Kate, ed. The Cambridge History of Turkey (Volume 1, 2009) excerpt and text search, essays by scholars
- Goodwin, Jason. Lords of the Horizons: A History of the Ottoman Empire (2003) excerpt and text search
- Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power. Palgrave Macmillan, 2002. ISBN 0-333-61386-4.
- Inalcik, Halil and Quataert, Donald, ed. An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. 1995. 1026 pp.
- Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power (Palgrave Macmillan, 2002) ISBN 0-333-61386-4.
- Inalcik, Halil. The Ottoman Empire: 1300–1600 (Hachette UK, 2013)
- Inalcik, Halil, and Quataert, Donald, ed. An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914. 1995. 1026 pp.
- Itzkowitz, Norman. Ottoman Empire and Islamic Tradition, University of Chicago Press, 1980) ISBN 0-226-38806-9
- Kasaba, Reşat, ed. The Cambridge History of Turkey (vol 4 2008) excerpt and text search vol 4 comprehensive coverage by scholars of 20th century
- Kinross, Patrick Balfour Baron, and John Patrick Douglas Balfour Kinross. The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire (Morrow, 1977)
- McCarthy, Justin. The Ottoman Turks: An Introductory History to 1923 1997 Questia.com, online edition
- McMeekin, Sean. The Berlin-Baghdad Express: The Ottoman Empire and Germany's Bid for World Power (2010)
- Nicolle, David. Armies of the Ottoman Turks 1300–1774 (Osprey Publishing, 1983)
- Palmer, Alan.. The Decline and Fall of the Ottoman Empire. (New York: Barnes and Noble, 1992) 306 p., maps. ISBN 0-87131-754-0
- Pamuk, Sevket. A Monetary History of the Ottoman Empire. 1999. 276 pp.
- Quataert, Donald. The Ottoman Empire, 1700–1922 (2005), standard scholarly survey excerpt and text search ISBN 0-521-54782-2.
- Shaw, Stanford J., and Ezel Kural Shaw. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Vol. 1, 1977.
- Sicker, Martin. The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna (Praeger Publishers, 2000) online
- Sicker, Martin. The Islamic World in Decline: From the Treaty of Karlowitz to the Disintegration of the Ottoman Empire (Praeger, 2001) online
- Somel, Selcuk Aksin. Historical Dictionary of the Ottoman Empire. (2003). 399 pp.
- Stone, Norman "Turkey in the Russian Mirror" pages 86–100 from Russia War, Peace and Diplomacy edited by Mark & Ljubica Erickson, Weidenfeld & Nicolson: London, 2004 ISBN 0-297-84913-1.
- Uyar, Mesut; Erickson, Edward (2009). A Military History of the Ottomans: From Osman to Atatürk. ISBN 978-0-275-98876-0.
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Imperio nga Otomano idiay Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Heograpia ti Asia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 11 a subkatkategoria, manipud ti 11 a dagup.
- Heograpia ti Akinlaud nga Asia (4 K, 3 P)
- Heograpia ti Daya nga Asia (1 K)
- Heograpia ti Abagatan a daya nga Asia (2 K, 2 P)
- Heograpia ti Rusia (3 K)
A
- Apro-Eurasia (3 K, 2 P)
D
- Dagiti bagi ti danum ti Asia (1 K)
- Dagiti porma ti daga ti Asia (3 K)
- Dagiti rehion ti Asia (14 K, 12 P)
S
- Dagiti simang ti pagilian idiay Asia (5 K, 2 P)
Pampanid iti kategoria "Heograpia ti Asia"
Ti sumaganad a 3 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 3 a dagup.


text:
Ni Dwight David "Ike" Eisenhower (maibalikas a /ˈaɪzənhaʊər/, eye-zən-how-ər; Oktubre 14, 1890 – Marso 28, 1969) ket isu idi ti maika-34 a Presidente iti Estados Unidos manipud idi 1953 agunggana idi 1961. Isu idi ket dati a lima a bituen a heneral iti Buyot ti Estados Unidos idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan aGubat, ken nagserbi a kas ti Kangatuan nga Agbilbilin kadagiti Kumaduaan a Puersa idiay Europa; responsiblidadna dagiti panagplano ken panangimaton ti panagraut iti Amianan nga Aprika idiay Operasion a Panagsilaw idi 1942–43 ken ti nagballigi a panagraut iti Pransia ken Alemania idi 1944–45, manipud ti Lumaud a Sanguanan. Idi 1951, isu ti immuna anagbalin a kangatuan nga agbilbilin ti NATO.[2]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Dwight D. Eisenhower idiay Wikimedia Commons


text:
Unikonta
Dagiti unikonta ket kameng dagiti Unikonta, ti taksonomiko a grupo nga insingasing babaen ni Thomas Cavalier-Smith.[1][2]
Daytoy ket mangiraman kadagiti amoebozoa, opisthokonta,[3][4] ken mabalin pay a dagiti Apusozoa.[5]
Klade[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti grupo ket mangiraman kadagiti eukariotiko a selula, a kaaduan ket addan ti agmaymaysa a sibibiag a flagelo, wenno dagiti amoebae nga awan iti flagelo. Dagiti unikonta ket mangiraman kadagiti opisthokonta (dagiti ayup, dagiti fungus, ken dagiti mainaig a porma) ken Amoebozoa. Iti maigiddiat dagiti dadduma pay a kaaduan a naam-ammuan a eukariotiko a grupo, a kaaduan a kadawyan nga addaan ti dua a sibibiag a flagelo (urayno adu met dagiti mailaksid) ket masansan a makunkuna a kas dagiti bikonta. Dagiti bikonta ket mairaman dagiti Archaeplastida (mulmula ken kabkabagian), Excavata, Rhizaria, ken Chromalveolata.
Dagiti pakailasinan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti unikonta ket addaan ti tallo a panagtitipon ti gene nga awan kadagiti bikonta. Dagiti tallo a genes a naitiptipon kadagiti unikonta ngem saan a ti bakteria wenno dagiti naikodigo nga ensima dagiti bikonta para iti sintesis dagiti pirimidina nukleotido: carbamoyl phosphate synthase, dihydroorotase, aspartate carbamoyltransferase. Daytoy ket mabalin a nakairamanan ti dua a panagtitipon, ti manmano a paris kadagiti pasamak, amangsupsuporat ti nakibinningayan a tinaudan ti Opisthokonta ken Amoebozoa.
Ni Cavalier-Smith [1] ket kasisigud a nagisingasing a dagiti unikonta ket nagtaudda nga addaan ti agmaymaysa a flagelo ken agmaymaysa a basal a bagi. Daytoy ket saan a mabalin a kasta, nupay kasta, a kas dagiti adda ti flagelo nga opisthokonta, ken dagiti pay adda ti flagelo nga Amoebozoa, a mairaman ti Breviata, ket pudno nga adda ti dua a basal a bagbagi, a kas dagiti kadawyan a 'bikonta' (urayno maymaysa laeng ti addaan ti flagelo iti kaaduan kadagiti unikonta). Daytoy naparisan a pannaka-urnos ket mabalin pay a makita iti organisasion dagiti sentriolo kadagiti kadawyan a selula ti ayup. Urayno kastoy ti nagan ti grupo, ti sapasap a tinaudan dagiti amin nga 'unikonta' ket mabalin idi a selula nga addaan ti dua a basal a bagbagi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Cavalier-Smith T (Marso 2002). "The phagotrophic origin of eukaryotes and phylogenetic classification of Protozoa". Int. J. Syst. Evol. Microbiol. 52 (Pt 2): 297–354. PMID 11931142.
- ^ Cavalier-Smith, Thomas (2003). "Pilohenia ti protista ken ti nangato ti agpang a pannakaidasig ti Protosoa". European Journal of Protistology 39 (4): 338–348. doi:10.1078/0932-4739-00002.
- ^ A Minge M, Silberman JD, Orr RJ, et al. (Nobiembre 2008). "Evolutionary position of breviate amoebae and the primary eukaryote divergence". Proc. Biol. Sci. 276 (1657): 597–604. doi:10.1098/rspb.2008.1358. PMC 2660946. PMID 19004754.
- ^ Burki F; Pawlowski J (Oktubre 2006). "Monophyly of Rhizaria and multigene phylogeny of unicellular bikonts". Mol. Biol. Evol. 23 (10): 1922–30. doi:10.1093/molbev/msl055. PMID 16829542.
- ^ Glücksman E; Snell EA; Berney C; Chao EE; Bass D; Cavalier-Smith T (Septiembre 2010). "The Novel Marine Gliding Zooflagellate Genus Mantamonas (Mantamonadida ord. n.: Apusozoa)". Protist 162 (2): 207–221. doi:10.1016/j.protis.2010.06.004. PMID 20884290.


text:
Ensiklopedia
Ti maysa nga ensiklopedia ket maysa a nakatiponan dagiti ammo wenno pannakaammo ti tattao. Daytoy a termino ket naggapu iti balikas a Griego nga eYkύkλιoς πaιδeίa, enkyklios paideia ("iti uneg ti sirkulo ti pangisuro"). Manipud iti balikas a eYkύkλιoς, a kayatna a sawen ket circuit shaped a buklen dagiti balikas a kύkλoς wenno circuit ken πaιδeίa, wenno pangisuro/pangsuro.
Dagiti ensiklopedia ket mabalin a naglaon iti nalawa a pannakaammo iti agduduma a sakup (Ti Encyclopædia Britannica ti maysa a mabigbig a pagarigan), wenno mabalin a naglaon laeng iti maipapan iti maysa a partikular a sakup (kas koma dagiti ensiklopedia ti medisina wenno filosofia). Adda met dagiti ensiklopedia a naglaon iti topiko maipapan iti maysa a partikular a cultura wenno nailian a panirigan, kas koma iti Great Soviet Encyclopedia.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maysa a dakkel a listaan dagiti link kadagiti diksionario ken ensiklopedia
- Free online encyclopedia
- Encyclopedia meta-search ti CNET (mairaman ti Wikipedia)
- Free Encyclopedia of Articles Sorted By Rank!


text:
1724
Ti 1724 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 29 – Papa Benedicto XIII, naipasngay a kas ni Pierro Orsini, ket sinarunona ni Papa Inocensio XIII a kas ti maika-245 a papa.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 22 – Immanuel Kant, Aleman a pilosopo (pimmusay 1804)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti 1724 idiay Wikimedia Commons


text:
Urnos (biolohia)
Iti sientipiko a pannakaidasig nga inus-usar iti biolohia, ti urnos (Latin: ordo) ket
- ti taksonomiko a ranggo nga inus-usar iti pannakaidasig kadagiti organismo. Dagiti dadduma pay a nalatak a naamammuan a ranngo ket ti biag, dominio, pagarian, pilo, klase, pamilia, henero, ken sebbangan, a ti urnos ket adda iti nagbaetan ti klase ken pamilia. Ti maysa nga asideg a nangatngato a ranggo, ti nalatak nga urnos, ket mabalin a mainayon iti dagus a ngato ti urnos, bayat a ti suburnos' ket nabab-baba a ranggo.
- ti taksonomiko a paset, ti takson, iti dayta a ranggo. Iti dayta a kaso ti ad-adu ngem maysa ket dagiti urnos (Latin ordines).
-
- Kas pagarigan: Dagiti Nogale ken dagiti karya ket tagikua ti Juglandaceae, a maikabil iti urnos ti Fagales.
No ania wenno saan a tagikua iti tunggal maysa nga urnos ket ikeddeng babaen ti maysa a taksonomo. Kapada met para iti saludsod no ti naisangayan nga urnos ket nasken mabigbigan. Kankanayon nga awan dagiti pagitunosan, nga adda dagiti nadumaduma ataksonomo a mangal-ala iti nadumaduma a puesto. Awan dagiti alagaden a nasken a suroten ti maysa a taksonomo iti panangipalawag wenno panagbigbig ti maysa nga urnos. Adda dagiti taksa taxa a unibersal a naaw-awat, bayat nga adda dagiti dadduma a bassit laeng a mabigbigan.
Para kadagiti dadduma agrupo ti organismo, dagiti naitunos a suffixes ket inus-usar a manginagan a ti ranggo ket maysa nga urnos. Ti Latin a suffix -(i)formes a ti kaibuksilanna ket "adda iti porma iti" ket inus-usar para iti sientipiko a nagan dagiti urnos dagiti billit ken dagiti ikan, ngem saan a para kadagiti mamalia ken dagiti inbertebrata. Ti suffix -ales ket para iti nagan dagiti urnos iti vascular a mula.


text:
Jimmy Carter
Ni James Earl "Jimmy" Carter, Jr. (naipasngay idi Oktubre 1, 1924) ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas ti maika-39 a Presidente iti Estados Unidos (1977–1981) ket nagunggunaan idi ti 2002 Premio Nobel ti Kappia, ti isi-su laeng a Presidente ti Estados Unidos a nakagun-od ti daytoy a Premio kaplasan idi rimmuar iti opisina. Sakbay a nagbalin a Presidente, ni Carter ket nagserbi a kas maysa nga opisial ti Marina ti Estados Unidos, maysa idi nga agtaltalon iti mani, nagserbi ti dua a termino a kas ti maysa a Senador ti Estado ti Georgia ken maysa a kas ti Gobernador iti Georgia (1971–1975).[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Warner, Greg. "Inbagbaga bi Jimmy Carter nga isu ket 'saanen a mabalina maitaripnong' iti SBC". Baptist Standard. Naala idi Disiembre 13, 2009. "Inbagana nga agbati a kas maysa diakono ken manursuro ti Dominggo nga pagadalan idiay Maranatha Baptista a Simabaan idiay Katanapan ken agsuporta kadagiti panagikeddeng ti simbaan nga agipatulod ti kagudua dagiti parawadna ti mision idiay Kooperatibo a Baptista a Kumaduaan."
- ^ "Jimmy Carter". New Georgia Encyclopedia. Konsilo ti Nagtagitaoan ti Georgia. Naala idi Disiembre 9, 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Jimmy Carter idiay Wikimedia Commons


text:
LAOAG CITY - Naalarma ti adu a tao iti naimatangan da a panaggil-ayab ken panagasuk ti maysa a mobile patrol ti Department of Public Safety ti PNP Traffic Division ti ciudad ti Laoag bayat ti kangitingitan ti rapiko idi kalman.
Nagtataray ti adu a tao iti napalaus a buteng iti mabalin a mapasamak iti nasao a lugan.
Napasamak ti insidente bayat a nakasardeng ti mobile patrol iti maysa a kangrunaan a kalsada ti ciudad a naituding a pagnaan ti maysa a VIP a saanen a nainaganan.
Segun ti driver ti mobile patrol, insardeng na pay laeng ti mobile patrol tapno iwanwan na ti taray dagiti lugan tapno mawayaan ti ilalasat ti VIP.
Ngem apaman a nakaruar ti driver ket kellaat nga immasok ken naggil-ayab ti mobile patrol rason a naalarma ken nagtataray ti adu a tao.
Dagus met a nagresponde ti Bureau of Fire Protection no sadino a nalapdan ti posible koma a naminpinsan a panakauram ti mobile patrol.
Segun kenni SPO1 Sean Francis Bugaoisan, OIC chief ti PNP Traffic Division ti Laoag City,nauram ti sango a paset ti mobile patrol.
Mapapati a nag-short circuit ti baterya ti lugan rason a kellaat a naggil-ayab ken immasuk iti kangitingitan ti trapiko.


text:
LAOAG CITY – Arigna naparutan ti siit ti pamilya ken dagiti kabagian ti napapatay a dati a barangay chairman ti Brgy Dalayap, Pinili, Ilocos Norte nasuroken a makatawen ti napalabas kalpasan a natiliw met laengen amin dagiti suspek.
Segun kenni P/Sr Insp Artemio Clemente, chief of police ti PNP Pinili, natiliw ti tallo kadagiti lima a suspek iti pannakapapatay ni dati a Brgy Chairman Samuel Ragus ti Brgy Dalayap iti nasao nga ili babaen ti bileg ti naiparuk-at a warrant of arrest.
Binigbig ni Clemente dagiti natiliw a suspek nga isuda Jefferson Daduyo, Lyndon Ragus kenni Arcel Ragus nga naglibas ken naglemmeng kalpasan ti insidente idi Enero 18, 2013.
Malagip nga napasamak ti insidente idi naganawa ti biktima iti napasamak a rambol nga nakainaigan dagiti suspek.
Gapu ti panaganawa ti biktima ket isun ti nangibaw-ingan dagiti suspek ti pungtot da ket nagtitinnulongan da a minalmalo nga poon ti nakatayan na.
Nasugatan met iti insidente da Pepito Balcedo kenni Jovito Ragus.
Immunan a natiliw dagiti agama nga Aniceto Daduyo ken Jayson Daduyo nga iti agdama ket nakabalud dan iti Bureau of Jail Management and Penology iti ciudad ti Batac.
Dagiti suspek ket agpapada a sumangsango ti kaso nga homicide ken frustrated homicide no sadino a nairekomendar ti sag-40,000 pisos ken 24,000 pisos nga piyansa kadagiti sangsanguen da a kaso para ti temporaryo nga wayawaya da.


text:
Baguio City -- Naiserra ti tallo a kangrunaan a kalsada a sumrek ken rumuar iti siudad ti Baguio ken Benguet gapu pay laeng iti napigsa nga angin ken panagbayakabak ti tudo nga intunda ti bagyo a Mario ken hanging habagat.
Sigun iti Office of Civil Defense (OCD) CAR, naiserra ti Kennon Rd, Naguilin Rd, ken Halsema Highway gapu kadagiti landslide ken panagtinnag ti batbato manipud iti kabambantayan dagiti nasao a kalsada.
Malaksid pay kadagiti nadakamat a kalsada, naiserra pay ti Gurrel Bokod -Kabayan Road, Benguet-VIscaya Road ken Abra -Ilocos Sur Road.
Gapu iti daytoy, nagpalagip ti Department of Public Works and Highways (DPWH) Cordillera kadagiti motorista a dumaliasat koma dagitoy iti Marcos Highway, ken kasapulan ti naan-anay a panagannad tapno maliklikan ti aniaman nga aksidente
Kabayatanna, dumanon met iti innem a gate ti Binga Dam nga aglawa iti 6.5 meters ti nalukatan kalpasan a dimmanon daytoy iti 547.69 meters above sea level, bayat nga uppat met a gate ti linukatan ti Ambuklao Dam kalpasan a dimmanon iti 751.60 meters above sea level gapu pay laeng iti nagpatpatnag a panagbayakabaak ti tudo.


text:
LAOAG CITY - Agtultuloy ti imbestigasyun ti Philippine National Police iti Pasuquin, Ilocos Norte iti pannakaransak ti St. James Parish Church iti nasao nga ili.
Dinadael dagiti suspek ti tabernakulo nga maysa kadagiti maan-annadan a nasagradoan a banag iti uneg ti simbaan gapu ta ditoy ti pakaip-ipanan ti blessed sacrament.
Malaksid ti tabernakulo ket dinadael pay dagiti suspek ti piano ken dadduma a kagamitan ti simbaan ken inwarwara da ti dadduma.
Segun kenni Fr Jojo Alnas, parish priest ti St James Parish Church ti nadadael a tabernakulo ket umaboten ti sangasut a tawen ken antigo pay ti pakaip-ipanan ti kalis.
Mamati ni P/Insp Jaylord Sibaluca, deputy chief of police ti PNP Pasuquin, nga nakastrek dagiti suspek iti uneg babaen ti panangdadael da iti steel window iti likudan a paset ti simbaan usar ti chainsaw ken kartib ti galba.
Dakkel a misteryo kadagiti otoridad ti motibo ti insidente gapu ta awan met ti napukaw.
Kuna ni Fr Alnas nga awan ti ammo na a rason tapno serken ti siasinnuman ti simbaan ket agdadael da gapu ta awan met ti punpuntiryaen na tunggal mangited ti sermon ngem no adda man nasaktan kadagiti sermon na a saan na nga ammo ket nakasagana a dumawat ti pammakawan.
Inbatad na a dagiti sermon na tunggal mangiwayat ti nasantuan a misa ket mainaig met iti biag ti kristiyano.


text:
LAOAG CITY – Tiniliw ti nagtipon a puersa ti PNP Pinili ken ti PNP CIDG ti municipal agriculture officer ti Pinili, Ilocos Norte.
Binigbig ni P/ Sr Insp Artemio Clemente, hepe ti PNP Pinili ti akusado a ni Mrs Cristina Balbuena, agtawen ti 50, naasawaan ken taga Barangay Balbuena iti nadakamat nga ili.
Segun kenkuana, natiliw ti akusado babaen ti bileg ti warrant of arrest a pinaruk-atan ti National Capital Region Judicial Branch 83 ti Quezon City.
Inbunannag ni Clemente a ti municipal agriculture officer ket sumangsango ti kaso nga estafa ken illegal recruitment.
Inkalintegan met ni Balbuena nga nairaman laeng iti aktibidad dagiti kakabagyan na.


text:
LAOAG CITY – Nadumaduma a klase ti bala ken partes ti paltog ti nakumpiskar dagiti utoridad iti naisayangkat a search operation iti balay ti maysa a balikbayan idiay Brgy. Cabaruan, Piddig Ilocos Norte.
Naisayanagkat ti raid iti balay ni Mr Silverio Matute, maysa a negosyante, babaen iti bileg ti search warrant kalpasan a naireklamo nga agpappaputok ti paltog.
Karaman kadagiti nakumpiskar iti uneg ti mansion ni Matute ti 2 a bala ti 9mm, 2 a bala ti M-16, 12 a bala ti 12-gauge shotgun, 12 a pedaso ti fired catridges ti cal. 9Mm, 1 bala ti cal 38, maysa a shotgun ken spare parts ti paltog.
Kuna ni Superintendent Reynaldo Lizardo, Chief Investigator ti Ilocos Norte Police Provincial Office, a nakita da ti maysa a firing area iti uneg ti mansion ni Matute.
Kinumpirmaran ni Barangay chairman Diosdado Aquino ti Brgy. Cabaruan nga adda pay lussok ti tuktok ti balay ni Matute a mapapati a bunga ti panagpappaputok na iti paltog.


text:
LAOAG CITY – Nagtalinaed pay laeng iti Currimao port iti Currimao, Ilocos Norte ti Taiwanese vessel nga maatap a nagkarga ti smuggled wenno undocumented nga sigarilyu.
Segun ti Philippine Coastguard nga nakabase iti ili ti Currimao, naiget ti panangbantay da kadagiti pito a crew ti nasao a barko tapno masiguro nga saan da a makapanaw ditoy pagilian bayat nga maitultuloy ti imbestigasyun ti Bureau of Customs.
Kuna ti PCG nga saan da nga ipalpalubos a rumuar iti barko dagiti crew no sadino nga adda ti napusgan a mangitulod ti taraon ken sabsabali pay a kasapulan da iti uneg ti barko.
Dagiti pito a crew ti Taiwanese vessel ket pakairamanan ti tallo a Taiwanese nga nabigbig nga isuda Chen Yonj Ji, kapitan ti barko , Chen Da Li, Lin Jyh Shyan ken uppat nga Indonesians nga isuda Narun, Nurkholik, Dedi Ariyanto, kenni Candra Natari.


text:
LAOAG CITY - Saan a nakapagresistir ti maysa a wanted person kalpasan a naalaan ti illegal a droga kabayatan a maiserbi kenkuana ti warrant of arrest .
Nabigbig ti akusado a ni Angelo Domingo, taga Brgy. 1, Laoag City ken sumangsango iti kaso a theft.
Natiliw ni Domingo babaen iti bileg ti warrant of arrest a pinaruk-atan ni Judge Jonathan Asuncion ti MTCC-Branch 2 ti ciudad ti Laoag.
Kalpasan a naiserbi ti warrant of arrest ket indalan da ni Domingo iti body search ket naala iti ikut na ti maysa a sachet ti maatap a shabu.
Dagus met a naglikudan ni Domingo a kukua na ti shabu a naala kenkuana.


text:
Plantilia:Clear left
Agpataud ti:

Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
{{Clear left}}: Mangaramid kadagiti linaon nga umar-ariping iti kanigid nga agparang iti baba ti immuna nga materiales nga umar-ariping iti kanigid. Ti testo ket a sumurotto iti kanigid a bangir.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Plantilia:Clear right (urnosen tungtungan silpo pakasaritaan), tapno mataktak ti linaon aginggana no makompleto ti kanigid a bangir ti panid.
- Plantilia:Clear (urnosen tungtungan silpo pakasaritaan), tapno mataktak ti linaon aginggana no makompleto dagiti dua a bangir ti panid.
- Plantilia:- (urnosen tungtungan silpo pakasaritaan), kapadpada ti
{{Clear}}, ngem teknikal a maigiddiat.


text:
Antonín Dvořák
Ni Antonín Leopold Dvořák (/ˈdvɔrʒɑːk/ dvor-zhahk or /dɨˈvɔrʒæk/ di-vor-zhak; Tseko: [ˈantoɲiːn ˈlɛopolt ˈdvor̝aːk] ( denggen); Septiembre 8, 1841 – Mayo 1, 1904) ket maysa idi a Tseka a komposer. Kalpasan ti nationalista a kas pagarigan ni Bedřich Smetana, ni Dvořák ket kankanayon a nagipamay-an kadagiti kita ti folk a musika ti Morabia ken ti bukod apanakaumilianna a Bohemia (nga idi ket paset ti Austriano nga Imperio ken itan ket mangbukel ti Republika a Tseka). Ni bukod nga estilo ni Dvořák ket naipalpalawagan a kas ti napno a pannakaipada ti nailian nga idioma ti simponiko a tradision, a nangsangsagupsop ti folk nga impluensia ket agbirbiruk kadagiti maikeddeng a pamay-an a panagusarda.[1]
Isu ket naipasngay idiay Nelahozeves, ni Dvořák ket nangipakpakita ti kinalaingna ti musika idi ubing pay laeng. Kalpasan ti panagturpos maniud ti pagadalan t iorgano idiay Prague, isu ket nangrugrugi a nagsusurat kadagiti immuna a komposisionna idi isu ket agtawen ti 20. Idi tawtawen ti 1860, isu ket nagpabpabuaya a kas maysa a violista idia Bohemio nga Oekestra ti Probsional a Teatro ken nagisursuro ti piano. Idi 1873, isu ket inasawana ni Anna Čermáková, ken pinanawanna ti orkestra tapno agtrabaho a kas organista ti simbaan. Isu ket nagsursuarat kadagiti komposision iti daytoy a las-ud ti panawen. Ti musika ni Dvořák ket nakaawis ti interasado kenni Johannes Brahms, nga isu ti timultulong ti karerna; isu ket sinuportaran pay idi ti kritiko a ni Eduard Hanslick.
Kalpasan ti immuna apnnakaipabuya ti kantatana a Stabat Mater (1880), ni Dvořák ket binisitana ti Nagkaykaysa a Pagarian ken nagbalin a nadayeg idiay; ti Maikapito a Simponiana ket naisurat idi idiay Londres. Kalpasan ti nabiit a panagkondukto idiay RFusia idi 890, ni Dvořák ket nadutokan idi a kas maysa a propesor idiay Konserbatorio ti Prague idi 1891. Idi 1892, ni Dvořák ket immalis idiay Estado sUnidos ken nagbalin a direktor ti Nailian a Konserbatorio ti Musika ti Amerika idiay Siudad ti New York, nga isu ket nagkomkompuesto pay idiay. Nupay kasta, ti maysa a suppiatan ti matgedan, ken ti pay umadadu a panakaibigbigan idiay Europa ken ti panakaililiwna ket nangikeddeng kaniana nga agsubli idiay Bohemia. Manipud idi 1895 aginggana idi pimmusay, isu ket kangrunaan a nagkompuesto ti operatiko ken kamara a musika.Idi pimmusay isu ket nakaibati kadagiti saan a a nalpas nga obrana.
Kadagiti kalatakan nga obra ni Dvořák ket ti Baro a Lubong Simponia, ti "Amerikano" Kuarteto a Kuerdas, ti opera Rusalka ken ti bukodna a Tselo Konsierto iti B menor. Kadagiti basbassit nga obrana, ti maikapito a Humoresque ken ti kanta a 'Kankanta nga insursuro ti inak' ket adu a naipabpabuya ken nairekord. Isu ket nagkompuesto kadagit iopera, koro a musika, ken dagiti adu a kita ti kamara a musika, dagiti konsierto ken dagiti pay maipapan ti orkestar ken boses ken dagiti pirgis ti instrumento. Isu ket naipalpalawagan a kas 'maisuppiatan nga adu ti aramatna...a komposer ti panawenna'.[2]
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a tawtawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Dvořák ket naipasngay idi idiay Nelahozeves, idiay asideg ti Prague (paset idi ti Bohemia iti Austriano nga Imperio, a tattan ket ti Republika a Tseka), isuna ti kalakayan nga anak a lalaki ni František Dvořák (1814–1894) ken ti asawana a ni Anna, née Zdeňková (1820–1882).[3] Ni František ket maysa idi a mangasero, propesional a mangay-ayan iti citara, ken maysa a mammarti. Ni Anna ket anak idi a babai ni Josef Zdeněk, ti bilanggo ni Prinsipe Lobkowitz.[4] Ni Anna ken ni František nagassawada idi Nobiembre 17, 1840.[5] ni Dvořák ket isu idi ti kinauna kadagiti sangapulo ket uppat nga annak, walo kadagitoy ti nagbiag iti kinamaladaga.[6] Ni Dvořák ket nabunigan a kas Romano Katoliko idiay simbaan ni San Andres iti purok. Dagiti tawtawen ni Dvořák idiay Nelahozeves ket natraonan iti napigsa a pammai ti Kristiano ken ti panagayat para kadagiti Bohemio nga ugali a napigsa a nakaimpluensia ti musikana.[7] Idi 1847, ni Dvořák ket simrek primario nga eskuela ket nagadal nga agay-ayam iti biolin manipud ti maestrona a ni Joseph Spitz. Ni František ket napagustuan kadagiti kalaing ti anakna. Idi agtawen iti 13, babaen ti pannkaimpluensia ti amana, ni Dvořák ket naipatulod idi idiay Zlonice tapno mapa makibalay iti ulitegna a ni Antonín Zdenĕk, isu ket nagtrabtrabao a kas maysa nga agdadamo a mammarti, nagad-adal ti Pagsasao nga Aleman, ken dimteng a nagturpos nga agbalin a biahero idi Nobiembre 1, 1856.[8]
Ni Dvořák ket nagsursuro idi ti organo, piano ken biolin manipud ti maestro a nagsursuro kaniana iti pagsasao nga Aleman a ni Anton Liehmann. Ni Liehmann ket sinursuruanna pay isuna iti teoria ti musika ken naipayamammo kadagiti kompositor iti dayta a panawen, a kinaykayatan ni Dvořák urayno ti naranggas a kapudot ti ulo ni Liehmann. Ni Dvořák immad-adu pay a nagala kadagiti panagsursuro iti organo ken dagiti panagsursuro ti teoria ti musika kenni Franz Hanke idiay Česká Kamenice, nga isu idi ti nangaw-awis ken nagpasayaat kadagiti talentona iti musika ken nangpasayaat ken isu ket naan-anus. Idi agtawen ti 16, babaen ti panagaw-awis ni Liehmann ken ni Zdenĕk, ni Dvořák ket pinalubosan idi ni František nga agbalin a maysa a musikero, iti maysa a akri nga isu ket agbalin a maysa nga organista.[9] Kalpasan ti ipapanna idiay Prague idi Septiembre 1857, ni Dvořàk ket simrek idiay Eskuela ti Organo iti siudad, a nagad-ada iti organo kenni Josef Foerster, nagkankanta kenni Josef Zvonař ken ti teoria kenni František Blažek. Isu ket nangala pay kadagiti kurso iti pagsasao tapno mapasayaat ti panagsaona iti Aleman ken nagtrabtrabaho a kas maysa a "kasiping" kadagiti nadumaduma a banda ken orkestra a kas maysa a biolista, a mairaman ti orkestra iti Kagimongan ni San Cecilia.[10] Ni Dvořák ket nagturpos manipud ti Eskuela ti Organo idi 1859. Kalpasan ti panagballigina a kas maysa nga aorganista idiai simbaan ni San Enrique, isu ket nangikeddeng a mangbukod kaniana a mangsuporta iti pinansia.[11]
Idi las-ud ti panawenna, ni Dvořák ket kankanayon idi a maysa a musikero. Idi 1858, isu ket timmipon iti orkestra ni Karel Komzák, a kaduana a nagpabpabuya kadagiti panganan idiay Prague ken kadagiti pasala.[12] Ti nangato a propesional nga agpang ti grupo ket ket nakaawis ti panangikaskaso ni Jan Nepomuk Maýr, nga isu ti nangipabuya ti sibubukel nga orkestra iti Orkestra ti Prosisional a teatro idiay Bohemia . Ni Dvořák nagay-ayamiti biola iti orkestra manipud idi 1862. Idi Hulio 1863, ni Dvořák ket nagay-ayam iti maysa aprograma a naiparaem iti Aleman a kompositor a ni Richard Wagner, nga isu idi ti nangimaton ti orkestra. Iti dayta a panawen, ni Dvořák ket nangrugrugi a nagsursurat kadagiti immun-una a nagkuerdas ti dua a kuarteto.[13] Idi 1864, ni Dvořák ket timmulag kadagiti lima a sabali a tao a makibingay ti rentana iti balay a mabirukan idiay distrito ti Žižkov, a mangiraman ti biolista a ni Mořic Anger ken ni Karel Čech, a kalpasan daytouy ket nagbalin a kumakanta.[14] Idi 1866, ni Maýr ket nasukatan idi a kas ti mangidaulo a mangimaton babaen ni Bedřich Smetana.[15][16] Isu idi ket mangmangged iti agarup a $7.50 iti maysa a bulan. Ti kankanayon a pannkasapul a mangnayon ti taudna ket nangiduron kaniana nga agisuro iti piano. Babaen dagitoy a panagisursuro ti piano ti pannakaammona ti asawana. Sigud idi nga inayatna tiestudiantena ket katrabahuanna manipud ti Probisional a Teatro, a ni Josefína Čermáková, nga isu kano idi ti gapu a pannangisuratna ti kanta a siklo iti "Sipres a Kaykayo".[17] Nupay kasata, ni Josefína Čermáková ket saan met a nagay-ayat kenni Dvořák ken dimteng met a nangasawa ti sabali a lalaki. Idi 1873 Dvořák inasawan ti ub-ubing a kabsat a babai ni Josefina, ni Anna Čermáková (1854–1931). Addaanda kadagiti siam nga annak, tallo kadagitoy ket natay a kas maladaga.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- Dagiti nagibasaran
- ^ Clapham (1995), 765
- ^ Taruskin (2010), 754
- ^ Černušák (1963), p. 276 ("...prvorozený syn Františka D. (1814/94) a matky Anny, rozené z Uhů u Velvar (1820/82)"
- ^ Hughes, p. 22-23
- ^ Clapman, p. 3
- ^ Hughes, p. 24
- ^ Clapham (1979), p. 23
- ^ Schönzeler, p. 34 ken Kurt, pp. 13–14
- ^ Kurt, p. 14–16
- ^ Schönzeler, pp. 36–38
- ^ Schönzeler, p. 39
- ^ Clapman, p. 5
- ^ Clapman, p. 5-6
- ^ Hughes, p.35
- ^ Černušák (1963), p. 276 ("...setrval v orch. do 1871") (ni Dvořák ket pimmanaw iti Orkestra ti Probisional a Teatro ti Bohemia idi 1871),
- ^ Burghauser (2006), p. 13 ("... od roku 1866 pak pod Bedřichem Smetanou, který vystřídal Maýra ve vedení opery.")
- ^ Burghauser (2006), pp. 14-15 ("... rozsáhlý písňový cyklus Cypřiše ... se pravděpodobně vztahuje přímo k osobě obdivované Josefiny ...")
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ob-obra a mainaig ti Antonín Dvořák idiay Wikisource
Dagiti sasao a mainaig ti Antonín Dvořák idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Antonín Dvořák idiay Wikimedia Commons
- 1841 a pannakaipasngay
- 1904 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay Distrito ti Mělník
- Dagiti Tseko a kompositor
- Dagiti kompositor ti opera
- Dagiti romantiko a kompositor
- Dagiti Tseko a musikero
- Dagiti Tseko a Romano Katoliko
- Dagiti pimmusay ti pannakapaay ti puso
- Tattao a Tseko ti maika-19 a siglo
- Dagiti kompositor ti maika-19 a siglo
- Dagiti kompositor ti maika-20 a siglo
- Honorario a Kamlkameng ti Naarian a Kagimongan ti Pilharmoniko
- Dagiti Akademiko ti Konserbatorio ti Prague


text:
Joachim Gauck
Ni Joachim Gauck pannakabalikas [joːˈʔaxiːm ɡaʊ̯k] (naipasngay idi 24 Enero 1940 idiay Rostock) ket isu ti agdama a Presidente iti Alemania (manipud idi 18 Marso 2012). Isu ket dati a Luterano a pastor, isu ket naindayegan idi a kas maysa a kontra komunista nga aktibista ti karbengan a sibil idiay Daya nga Alemania.[3][4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Auf vielfältige Weise mit der Universität Rostock verbunden, Uni Rostock, 20 Pebrero 2012, naala idi 29 Pebrero 2012
- ^ Gessat, Michael (19 Pebrero 2012), Ti sibiko a panakibiang ni Gauck ket nakaawis kadagiti nawatiwat a panakasuporta, DW, naala idi 28 Pebrero 2012
- ^ Ti napalabas ti Aleman a nomido ket nakitkita a kas nasayaat a tagikuana, New York Times, 20 Pebrero 2012
- ^ "Ti nangruna a panakasubok ni Angela Merkel". FRANCE 24. Naala idi 21 Pebrero 2012.
- ^ "Ti sibiko a panakibiang ni Gauck ket nakaawis kadagiti nawatiwat a panakasuporta". DW.DE. 17 Pebrero 2012. Naala idi 21 Pebrero 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Joachim Gauck idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Juan Pablo I
Ni Papa Juan Pablo I (Latin: Ioannes Paulus PP. I, Italian: Giovanni Paolo I), naipasngay a kas ni Albino Luciani (17 Oktubre 1912 – 28 Septiembre 1978), Papa iti Simbaan a Katoliko ken Obispo iti Siudad ti Batikano a nangrugi idi Agosto 26 1978 aginggana idi pimmusay kalpasan ti 33 nga aldaw. Ti Pontipikadona ket maysa kadagiti kabiitan iti pakasaritaan ti Papa. Ni Juan Pablo I ket isu ti immuna a Papa a naipasngay iti 20 a siglo, ken ti naudi a natay iti isu met laeng a siglo. Idiay pagilian ti Italia, malaglagip isuna a kas "Il Papa del Sorriso"(Ti Umis-isem a Papa)[1] ken "Il Sorriso di Dio" (Ti Isem ti Dios).[2]Ti Time a magasin ken sabsabali pay a publikasion ket makunkuna da pay a Ti Septiembre a Papa.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Raymond ken Lauretta, Ti Umis-isem a Papa, Ti Biag ken Sursuro ni Juan Pablo I. Our Sunday Visitor Press, 2004.
- ^ Papa Luciani: Il sorriso di Dio (Papa Luciani: Ti Isem ti Dios). Radiotelevisione Italia 2006 documentario.
- ^ Ti Septiembre a Papa, sarita idiay Time, Lunes, Oktubre 9, 1978, nakita iti web idi 3 Abril 2010.


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Suomi - Suomen tasavalta - Finland - Republiken Finland
" Finland, The Republic of Finland" - in both Finnish and Swedish.
Maited ti pammalubos ti agkopia, agiwaras ken/wenno mangbaliw iti daytoy a dokumento babaen ti termino iti
, Bersion 1.2 wenno ti aniaman a kinaudi a bersion babaen ti GNU Free Documentation License Free Software Foundation; nga awan dagiti Sabsabali a Paset, awan dagiti Sanguan nga Aklub a Testo, ken dagiti Likudan nga Aklub a Testo. Ti kopia ti lisensia ket nairaman iti paset a natituluan ti .
GNU Free Documentation License
http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true
Panaglisensia [ urnosen ]
Siak, ti agtengtengel ti karbengan ti kopia iti daytoy nga obra, ket agipablaak babaen ti sumaganad a lisensia:
Maited ti pammalubos ti agkopia, agiwaras ken/wenno mangbaliw iti daytoy a dokumento babaen ti termino iti
, Bersion 1.2 wenno ti aniaman a kinaudi a bersion babaen ti GNU Free Documentation License Free Software Foundation; nga awan dagiti Sabsabali a Paset, awan dagiti Sanguan nga Aklub a Testo, ken dagiti Likudan nga Aklub a Testo. Ti kopia ti lisensia ket nairaman iti paset a natituluan ti .
GNU Free Documentation License
http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Petsa/Oras Bassit a ladawan Dagiti rukod Agar-aramat Komentario
agdama 12:52, 7 Oktubre 2006 6.2 s (52 KB) Aatox "Finland, The Republic of Finland" - in both Finnish and Swedish. {{GFDL}} Panagusar iti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
Panagusar idiay cy.wikipedia.org
Panagusar idiay en.wikipedia.org
Panagusar idiay es.wikipedia.org
Panagusar idiay fr.wikipedia.org
Panagusar idiay mg.wikipedia.org
Panagusar idiay ml.wikipedia.org
Panagusar idiay nah.wikipedia.org
Panagusar idiay pcd.wikipedia.org
Panagusar idiay pt.wikipedia.org
Panagusar idiay ro.wikipedia.org
Panagusar idiay sv.wikipedia.org
Panagusar idiay ta.wikipedia.org
Panagusar idiay th.wikipedia.org
Panagusar idiay tl.wikipedia.org
Panagusar idiay yo.wikipedia.org
Panagusar idiay zh.wikipedia.org
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti dihital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
Plantilia:Ikono
Daytoy a plantilia ket agpartut iti maysa a nailinia a ladawan nga inus-usar kadagiti meta a panid, kasla dagiti panid ti agar-aramat.
Tabla[urnosen | urnosen ti taudan]
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Ikono
Daytoy a plantilia ket agpartuat ti maysa a nailinia nga ikono a kadakkel ti ladawan. Pangngaasi a kitaen ti 'Plantilia:Ikono/doc' para iti listaan dagiti nasuportaran a pateg.


text:
Estoria 90: Kadua ti Babai Idiay Bubon
NAGSARDENG ni Jesus nga aginana iti maysa a bubon idiay Samaria. Napan idiay ili ti ad-adalan ni Jesus a gumatang ti taraon. Ti babai a kasarsarita ni Jesus immay a sumakdo. Nagdawat kenkuana a makiinum koma.
Kaaduan a Judio dida kaykayat dagiti Samaritano. Isu a nagsiddaaw ti babai idi nakisao ni Jesus kenkuana. Ngem ni Jesus inayatna amin a tattao. Kunana: ‘No ammom la koma no siasino ti dumawdawat ti inumen, agdawatka koma kenkuana ket itdennanto kenka ti danum a makaited ti biag.’
‘Apo,’ kuna ti babai, ‘Awan pay ti pagsakdom ket nauneg ti bubon. Sadino ngay ti pangalaam iti danum a makaited ti biag?’
Kuna ni Jesus: ‘No uminumka ti danum manipud iti daytoy a bubon, mawawkanto manen. Ngem ti danum nga itdekto ket pagbiagenna nga agnanayon ti tao.’
‘Apo,’ kuna ti babai, ‘Itdem kaniak daytoy a danum! Tapno diakton um-umay ditoyen a sumakdo ti danum.’
Impato ti babai a ni Jesus agsasao iti pudpudno a danum. Ngem isut’ agsasao maipapan ti kinapudno maipapan ti Dios ken ti pagarianna. Daytoy a kinapudno arigna ti makaitedbiag a danum.
Ita ibaga ni Jesus iti babai: ‘Inka ket ayabam ni lakaymo.’
‘Awan lakayko,’ insungbat daydi babai.
‘Pudno dayta,’ kuna ni Jesus. ‘Ngem naaddaanka idi ti lima nga asawa. Ket ti lalaki a kabkabbalaymo ita saan nga isut’ lakaymo.’
Nakellaat ti babai, ta pudno daytoy. Ammo amin daytoy ni Jesus ta isu daydi Inkari ti Dios nga ibaonnanto. Inted ti Dios kenkuana daytoy nga impormasion. Itan nagsublin dagiti adalan ni Jesus, ket nagsiddaawda a nakakita ken Jesus a makisarsarita iti Samaritana.
Manipud iti daytoy makitatayo a ni Jesus naasi kadagiti tattao iti amin a rasa. Ken kastatay met koma. Kayat ni Jesus a maammuan koma amin a tattao ti kinapudno a mangiturong iti biag nga agnanayon. Ken uray datayo kayattay met koma a tulongan dagiti tattao a makaammo ti kinapudno.
Juan 4:5-43; 17:3.
Dagiti Saludsod
- Apay a nagsardeng ni Jesus iti maysa a bubon idiay Samaria, ket ania ti ibagbagana iti babai sadiay?
- Apay a nagsiddaaw ti babai, ania ti imbaga kenkuana ni Jesus, ken apay?
- Ania ti impagarup ti babai maipapan iti danum nga ibagbaga ni Jesus, ngem ania a danum ti talaga a tuktukoyen ni Jesus?
- Apay a naklaat ti babai iti imbaga ni Jesus maipapan kenkuana, ken apay nga ammo ni Jesus daytoy?
- Ania dagiti masursurotayo iti salaysay maipapan iti babai iti bubon?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Juan 4:5-43.
Kas panangtulad iti ulidan ni Jesus, ania a kababalin ti masapul nga ipakitatayo kadagiti tattao a sabali ti puli wenno kasasaadda iti kagimongan? (Juan 4:9; 1 Cor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Tito 2:11)
Kasano a magunggonaan iti naespirituan ti maysa a tao nga agbalin nga adalan ni Jesus? (Juan 4:14; Isa. 58:11; 2 Cor. 4:16)
Kasanotayo a maipakita ti apresasion a kas iti inaramid ti Samaritana, a sigagagar a nangiranud iti naammuanna? (Juan 4:7, 28; Mat. 6:33; Luc. 10:40-42)


text:
Estoria 109: Ni Pedro Sarungkaranna ni Cornelio
DAYTA sitatakder isu ni apostol Pedro, gagayyemna dagiti adda iti likudanna. Ngem apay agrukruknoy ti lalaki ken Pedro? Rebbeng kadi nga aramidenna dayta? Ammom kadi no asino dayta?
Ti lalaki isu ni Cornelio. Maysa nga opisial iti buyot a Romano. Naibaga kenkuana nga awisenna ni Pedro idiay balayda. Kitaentayo no apay.
Dagiti paspasurot ni Jesus ti Judioda. Ngem ni Cornelio saan a Judio. Ngem inayatna ti Dios ken adu a kinaimbag ti inararamidna kadagiti tattao. Maysa a malem nagparang ti anghel kenkuana ket kunana: ‘Maay-ayo ti Dios kenka ken sungbatanna ti karkararagmo. Agbaonka ti tattao a mangala iti maysa a lalaki nga agnagan Pedro. Aggigian idiay Joppe iti balay ni Simon.’
Dagdagus, nagbaon ni Cornelio ti mangala ken Pedro. Iti sumaganad nga aldaw, adda ni Pedro idiay plastado nga atep ti balay ni Simon. Idiay pinagpanunot ti Dios a nakakita ti dakkel a lupot a napunno ti amin a kita ti an-animal. Sigun iti linteg ti Dios, narugit dagitoy a pagtaraon, ngem kuna ti timek: ‘Bumangonka, Pedro. Mangpartika ket manganka.’
‘Saan!’ kuna ni Pedro. ‘Diak pay nagsidsida ti narugit.’ Ngem ti timek kunana: ‘Dika kunaen a narugit ti dinalusanen ti Dios.’ Namitlo a napasamak daytoy, ket pinampanunot ni Pedro ti kaipapananna. Simmangpet dagiti imbaon ni Cornelio ket dinamagda ni Pedro.
Bimmaba ni Pedro tapno sabtenna ida. Inlawlawagda a maysa nga anghel ti nangibaga ken Cornelio nga awisenna ni Pedro idiay balayna. Immanamong a kumuyog ni Pedro, ket kabigatanna nagluasen ken ti gagayyemna.
Idi nakagtengen ni Pedro, simmabat ni Cornelio. Nagparintumeng ken nagruknoy iti saksaka ni Pedro, kas makitam ditoy. Ngem kuna ni Pedro: ‘Tumakderka; taoak met kas kenka.’ Wen, ipakita ti Biblia a di umiso ti agruknoy ken agdayaw iti tao. Ni laeng Jehova ti rebbeng a pagdayawantayo.
Itan nangasaban ni Pedro kadagiti nagtataripnong. Bayat nga agpalpalawag, bimmaba ti nasantuan nga espiritu ti Dios, ket ti tattao agsaodan ti nagduduma a sasao. Nagsiddaaw dagiti adalan a Judio a kimmuyog ken Pedro, ta kunada no dagiti Judio laeng ti pinaraburan ti Dios. Itan ammodan a di ibilang ti Dios dagiti tattao iti maysa a rasa a nasaysayaat wenno importante ngem iti sabali a rasa. Saan kadi a nagsayaat daytoy a laglagipentay amin?
Aramid 10:1-48; 11:1-18; Apocalipsis 19:10.
Dagiti Saludsod
- Iti ladawan, siasino ti lalaki nga agrukruknoy?
- Ania ti imbaga ti maysa nga anghel ken ni Cornelio?
- Ania ti impakita ti Dios ken ni Pedro idi adda ni Pedro iti plastado nga atep ti balay ni Simon idiay Joppe?
- Apay nga imbaga ni Pedro a saan a rumbeng nga agruknoy ken agdayaw kenkuana ni Cornelio?
- Apay a nagsiddaaw dagiti adalan a Judio a kimmuyog ken ni Pedro?
- Ania ti napateg a leksion a masursurotayo iti panangsarungkar ni Pedro ken ni Cornelio?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Aramid 10:1-48.
Ania ti ipakita dagiti sasao ni Pedro a masarakan iti Aramid 10:42 maipapan iti trabaho a panangikasaba iti naimbag a damag ti Pagarian? (Mat. 28:19; Mar. 13:10; Ara. 1:8)
- Basaenyo ti Aramid 11:1-18.
Ania a kababalin ti imparangarang ni Pedro idi bimmatad ti bilin ni Jehova maipapan kadagiti Gentil, ket kasanotayo a matulad ti ehemplona? (Ara. 11:17, 18; 2 Cor. 10:5; Efe. 5:17)