text:
MARUGIAN ITA NGA ISYO: PANAGSAREB ITI SUMIPNGET DUYOG ITI SINGASING Nakaurnongan dagiti sinurat maipapan iti panagsurat iti daniw. Agorderkayon ken ni Jaime M. Agpalo, 125 Engineer's Hill, Baguio City; wenno umawag iti Tel. No. (074) 304-2493 ken E-mail: iddo82@hotmail.com
Ta wid (T he Heritage) (The
VOL. IX NO. 25 ( ENTERED AS SECOND
CLASS
AUGUST 24-30, 2009 MA TTER AT VIGAN POST MATTER
NEWS
MAGASIN M A PA G TA L K A N PA N G N A M N A M A A N OFFICE
ON
JUL JULYY
9,
P7.00 2002)
PANID 4
TAWID NEWS MA GASIN MAGASIN
can be accessed at www .ta widne wsma www.ta .tawidne widnewsma wsmagg .com www .jasper espejo .com www.jasper .jasperespejo espejo.com www .kamalig .b lo gspot.com www.kamalig .kamalig.b .blo logspot.com
Di panagtunos ti mayor, konseho ti Sinait, proyekto punduan RA 7171, agpeggad maabutan election ban First town-based ‘Mamang Pulis’ store opens STA. BARBARA, Pangasinan - The first ‘Mamang Pulis” store in the municipal level of the Philippine National Police through its PNP Service Store System (PNP-SSS) was inaugurated here August 17, 2009. Leading the inauguration of the branch store were Mayor Reynaldo Velasco, a retired PNP general, Director Silverio Alarcio of the Directorate for Integrated Police Operation in Northern Luzon, Chief Superintendent Manuel Cachero, Deputy Regional Director of Ilocos Region PNP, and retired PNP general Jose Antonio Salvacion, the admi-
nistrator of the PNP-SSS. Velasco expressed his thanks to the PNP “for choosing our police station to host the first 'Mamang Pulis' store branch nationwide in the municipal level." Supt. Eric Noble, chief of police here said the PNP-SSS is part of the PNP Integrated Transformation Program to benefit policemen and their families. A government functional entity created under Presidential Decree No. 875 on January 15, 1976 operating under the administrative management of the Philippine
PAGE 3
3 natay, 8 nasugsugatan iti nagsisina nga aksidente STA. LUCIA, Ilocos Sur Tallo ti natay idinto a walo ti nasugsugatan iti nagsisina nga aksidente iti lugan iti tallo nga ili itay nabiit. Iti aksidente ditoy nga ili, natay ti drayber ti maysa a 10wheeler ken nasugatan dagiti dua a kaduana idi maidungpar ti luganda iti maysa a bodega iti Barangay Angkileng ditoy. Natay ni Ariel Almariego, residente iti Calagbagangan, Sipocot, Camarines Sur ken nasugatan dagiti helpers a da Jeffrey Fermin ken Rogelio Mengorio, agpada nga agnaed iti Santo Tomas, Batangas.
Segun iti report, bimtak ti akinkannawan a sango a pilid ti lugan ket dinungparna ti bodega iti igid ti kalsada. Naitaray dagiti biktima iti Candon City Hospital ngem natay ti drayber. Iti met aksidente iti zigzag road iti Banaoang a sakup ti Santa, Ilocos Sur, natay ni Eric Coloma, agnaed iti San Nicolas, Ilocos Norte, empleado ti Land
Transportation Office, Batac, Ilocos Norte idinto a nasugsugatan ti drayber ti delivery truck a ni Junel Butay, 38, agnaed iti Batac, Ilocos Norte PANID 6
PANGALDAW ITI KALINTUDUAN. Kasla addada iti piknikan ti panagrikna dagitoy nga ubbing ta pinayongan ken kinapoteanda tapno saanda a mabasa iti tudo idinto a nagmayat ti panagkammetda iti naiwaras kadakuada a pangngaldaw. Naretrato daytoy iti outreach program nga insayangkat ti DZTP iti Brgy. Kinmarin ken Boguibog, Salcedo, Ilocos Sur. (Arlon Serdenia)
Ordinansa: mailako a karne ti baboy, maitulod iti tiendaan ti Vigan babaen ti delivery van VIGAN CITY - Kinuna ni Konsehal George Villanueva a maitulodton dagiti naparti a baboy babaen ti delivery van tapno garantisado a dagiti laeng naparti iti slaughterhouse ti maiserek iti tiendaan publiko ditoy. Inaprobaran ti city council ditoy iti sessionda itay Agosto 17 ti ordinansa a pinutar da
Bin-i a mani, agkurkurang STA. LUCIA, Ilocos Sur Agkurkurang ti bin-i a mani a maimula ditoy nga ili, daytoy ti naammuan ken ni Bise Mayor Estrella Hernaez itay nabiit. Iti interbiona iti DZTP Radio Tirad Pass, kinuna ni Hernaez a dinawatnan iti asosasion dagiti agmulmula iti mani iti barangay Luba ti panagmulada iti ad-adu tapno dakdakkel ti produksion ken mapaadda iti pagkurangan a bin-i. Inlawlawag ti bise mayor a kaadduanna a rummuar amin dagiti apit a mani a gatangen dagiti traders manipud iti Pangasinan, Manila ken dadduma pay a probinsia ket awan ti mabati a para bin-i. COURTESY CALL. Korea Internet Volunteers (KIVs), (left to right) Min Hye Young, Lee Byung Joo, Kang Yong Gu and Byun Yoo Kyung pose for a picture with University of Northern Philippines (UNP) President Dr. Lauro B. Tacbas when they paid him a courtesy call at his office on Aug. 4, 2009. The KIVs are sent yearly to UNP by the Korea Agency for Digital Opportunity and Promotion to share their knowledge along Information and Communication Technology and Korean Culture. (Julie Beth Balite)
“Agkalkali pay laeng ni mannalon, gatangendan ti mani… no kuan awanen ti mabati,” kinuna ni Hernaez idinto nga indagadagna kadagiti agmulmula ti panangilasinda koma iti bin-ida para iti sumaruno a panagmumula.
PANID 6
Konsehal Loreto Quibilan, George Villanueva ken Henry Formoso a mangituding iti pannakaitulod babaen ti delivery van dagiti karne ti baboy a maparti iti slaughterhouse a mailako iti tiendaan ditoy siudad. Kinuna ni Villanueva a kangrunaan a panggep ti ordinansa ti pannakaprotektar kadagiti aggatang iti karne ditoy siudad idinto a dinakamatna dagiti mabuybuya iti
telebision dagiti tinoleda a “double dead” a karne ti baboy a mailaklako iti tiendaan. “...Amin a baboy, masapul a maparti iti slaughterhouse tapno masigurado a napintas ti salun-atda ken maideliberto dagitoy babaen ti delivery van tapno garantisado a dagiti naparti ditoy ti maipan iti tiendaan,” kinuna ti konsehal. Innayon ni Villanueva a maymaysa laeng ti pakaiserkan PANID 3
SINAIT, Ilocos Sur Agpeggad a maabutan iti election ban dagiti proyekto a mapunduan manipud iti bingay daytoy a munisipalidad iti R.A. 7171 no saan latta nga agtunos ti sangguniang bayan ken ti ehekutibo ditoy. Itay nabiit, kimmudrep manen ti pannakaimplementar dagiti prioridad a proyekto kadagiti barangay ditoy a mapunduan manipud iti bingay ti munisipalidad iti tobacco excise tax gapu iti rimsua a saan manen a panagkinnaawatan ti sangguniang bayan ken ti ehekutibo. Idi napan a bulan, napagtutunosan dagiti dadaulo dagiti nadumaduma a barangay ditoy nga ili nga agpapada ti bingayda manipud iti excise tax ti tabako kas intuding ti R.A. 7171 tapno marisuten ti problema ket mayimplementaren dagiti proyekto a nakaisangratan daytoy a pondo. Iti surat ti sangguniang bayan ken ni Mayor Marlon Ines, naipakaammo iti ama ti ili babaen ken ni Konsehal Glen Guzman a napagnunummuanan dagiti konsehal ti equal sharing ket kiniddawda iti mayor ti pannakabalbaliw ti dati a listaan dagiti priority a barangay a maikkan iti pondo manipud iti R.A. 7171. Ngem insungbat ni Ines nga indatagnan iti sangguniang bayan idi pay napalabas a tawen ti listaan dagiti barangay a prioridad a maikkan iti proyekto a mapunduan manipud iti bingay ti munisipalidid iti R.A. 7171 ken iti panangkiddawna iti sangguniang bayan ti panangaramidna iti appropriation ordinance para iti pannaPANID 6
Iti maika-10 a tawenna: Ilocos Sur Hotline, agtultuloy ti panagserbina STO. DOMINGO, Ilocos Sur - Iti panangselebrar ti gobierno probinsial iti maika-10 a tawen ti programana nga Ilocos Sur Hotline iti DWRS Comando Radyo, agtultuloy met ti panangipaayna iti agduduma a kasapulan dagiti nakurapay a kaprobinsiaan. Itay Agosto 15, naangay ti special edition ti nadakamat a programa iti Peoples’ Coliseum ditoy nga ili a dinar-ayan ti sumurok kumurang 1,000 nga umili manipud iti agduduma a paset ti Ilocos Sur. Indauluan ni Governor Deogracias Victor “DV” Savellano ti nasao a selebrasion babaen ti pannakikammayyet ni Mayor Floro Tadena, Vice Mayor Tony Boy Que, dagiti bokal, PANID 6
FILE PHOTO. Lamlamanuen ni Gov. Deogracias Victor Savellano ti Gr. I nga ubing bayat nga inyawatna ti school bag a naglaon iti school supplies a sagut ti Ilocos Sur Hotline, programa ti gobierno probinsial a tumulong kadagiti marigrigat nga agindeg iti probinsia. (Salvador A. Espejo)
Tawid News-Magasin
2 TAWID NEWS MAGASIN SALVADOR A. ESPEJO - PUBLISHER
EDITORIAL STAFF: JAIME M. AGPALO, JR., Editor; ROSE A. ESPEJO, Circulation Manager; DANNY ANTALAN, ROY ARAGON, MANCIELITO S. TACADENA, Contributing Writers; PRECY ULILA, Encoder; JULIE BETH BALITE, Lay-out Artist; JASPER. A. ESPEJO, Website Master. The Tawid News Magasin with Editorial and Business Office at Rivero St., Cuta, Vigan, Ilocos Sur, is published weekly in English and Iluko and circulated in Ilocos Sur, Ilocos Norte, La Union, Pangasinan and the Cordillera Administrative Region and can also be accessed at www.tawidnewsmag.com. Tawid News Magasin welcomes contributions for publication, including properly captioned photographs. Manuscripts submitted must be typewritten, double-spaced. The Editors reserve the right to reject or abridge articles submitted in keeping with editorial policy and space. Except the editorial, the opinions expressed herein are those of the writers and contributors and do not necessarily reflect those of the publisher. Send articles with stamped and self-addressed envelope to Editor: Tawid News Magasin, Rivero St., Vigan, Ilocos Sur. E-Mail Address: tawidnews@Yahoo.com. For your advertising needs, call: Tel. No. 722-2638 or Cellphone # 09163002969 or 09228109420. Member, Publishers Association of the Philippines, Inc. Member, Federation of Prov. Press Clubs of the Phil.
PAPI FPPCP
ADVERTISEMENT RATES: 1 Whole Page, Back - P16,000; 1/2 page - P8,000; 1/4 page - P4,500; 1/8 page - P2,500; Full Page, Inside - P12,000; Half Page, P6,000; 1/ 4 page - P3,500; 1/8 page - 2,500. Minimum insertion - P500.00; COMMERCIAL RATES - P300/column inch; LCR PUBLICATIONS - P2,500; 1 Year Subscription P1,000.00 (local); $60 (abroad). Rates applicable for single issue only.
EDITORIAL Adda latta sangkapirgis a namnama Maysa a senador a kameng ti oposision ti nagkuna nga aganay a P480 billion ti mapukpukaw ti pagilian iti tunggal tawen iti esmagling ken korapsion. Daytoy ti imbatad ni Sen. Francis Escudero iti maysa a forum para kadagiti presidentiables nga inangay ti Economic Journalists Association of the Philippines iti Makati City itay nabiit. Segun iti senador, “adu dagiti institusiontayo ti nakaro a napakapsutan” gapu iti esmagling ken korapsion a pakaibilangan ti Bureau of Customs ken Bureau of Internal Revenue. Iti laengen BOC ken BIR, aganay nga average P300 billion ti napukaw, nakuna ni Escudero idinto nga impalgakna a dagiti buis a saan a nakolkolekta manipud iti value added tax ket umabot iti P50 billion. Nadakamat pay ni Escudero nga idi 2003, inreport ti UN Conference on Trade and Development nga agdagup iti $44 billion ti exports a naipan iti pagiliantayo ngem iti nairekord nga imports ket agdagup laeng iti $34.5 ket ti diperensia, mapapati a napukaw iti esmagling. Nakuna pay ti senador nga iti report ti UN Development Program idi 2004, agdagup iti $1.8 billion wenno 13 porsiento iti tinawen a budget ti gobierno ti napukaw iti korapsion. Kinapudnona, awanen iti baro iti daytoy a waragawag ni Escudero. Nabayagen nga ammo dagiti umili a dakkel ti mapukpukaw iti esmagling, panagkunniber ken korapsion ngem saanda laeng nga ammo no kasano ti kauneg wenno kalawa ti nagnaanda kadagiti nadumaduma nga ahensia ti turay. Uray payen kadagiti opisina ti turay, nakairuaman san ti panangted iti para kape wenno para kadagiti “boys” no kasdiay nga adda ipagnam a papel wenno dokumento. Kastay kuna dagiti miron, saan a magna ti dyip no awan ti gasolina. Uray dagiti negosiante, nabayagen nga ammoda a kaadduanna a saan a magna ti proyekto no saan a magrasaan ti dakulap dagiti nabibileg a tattao a dakkel ti kapetda iti koridor ti turay. Iti maysa a surbey, dinakamat dagiti negosiante a napadasandan ti nagpasuksok tapno laeng makaalada iti proyekto manipud iti gobierno. Saan koma a dimmanon ti kastoy ditoy pagilian no determinado dagiti agtuturaytayo a mangdusa kadagiti agsalungasing uray asino ti agdepdeppa. Ngem ti saludsod: maaramid kadi daytoy dagiti agtuturaytayo idinto nga ammoda a kasapulanda unay dagitoy a kaaliadoda tapno agtalinaedda iti puestoda? Kastay kunadan, pikpikek ti abagam tapno pikpikem met ti abagak. Ngem makunami a saan a hopeless case ti pagiliantayo. Mapugipog ti panagkunniber, korapsion ken esmagling no laeng koma adda political will dagiti dadaulotayo a mangpunas iti daytoy a mantsa iti kinataotayo. Makunami a saan a mapukaw dayta namnamami a madanonto ti aldaw a mabalintayo ti sumrek iti maysa nga opisina ket sabtennatayo ti nasam-it nga isem ti empleado wenno empleada bayat ti panangsaludsodna no ania ti maipaayna kadatayo a serbisio. Nagpintas dayta a senario a kayatmi a maimatangan. Kaanonto dayta nga aldaw?#
WZRD Printing Press and Graphics Design
OFFSET, LETTERPRESS, RECEIPTS, RIZO TEL. NOS. 077-7425361 FAX: 742-5360 CELL . NOS. 0922-8452888/0927-5328888
Services Offered: PRINTING: Souvenir Programs, Invitations, Letterheads, Newspaper, Tarpauline, School and Office ID’s, Flyers, Diploma, Official Receipts, Digital Printing, Rizograph, Duplication, Bookbinding, Solicitation Envelops, Raffle Tickets, Certificates, Graphics Design & Lay-out For your printing needs, come visit us at: Candon City Mall (at the back of JOLLIBEE) Candon City, Ilocos Sur
MRS. NENITA A. DISU General Manager
AUG. 24-30, 2009
1234567890123456789012345 1234567890123456789012345 1234567890123456789012345 ITI DUYOG TI SINGASING 1234567890123456789012345 1234567890123456789012345 JAIME M. AGPALO 1234567890123456789012345 1st Honor Blanco Cabie Premio iti Literatura Ilokano, Salip iti Sarita Para Ubbing: Nabaludbod dagiti Apit Sakbay daytoy pasalip iti sarita a para ubbing, insayangkat ti Tawid ti Ilocos Foundation, Inc. (TIFI) (sabali ti Tawid News Magasin -Ed.) ti Vigan, Ilocos Sur ti Tawidsalip ti Sarita a Para Ubbing idi 1999-2000. Naipablaak dagiti nangabak idi 2002 iti Samtoy, ti magasin a kukua ken imanehar ti TIFI. Ngem saanen a nasunotan ti pasalip. Nagsardeng metten ti magasin. Nasayaat la unay ta adda daytoy 1st Honor Blanco Cabie Premio iti Literatura Ilokana (Cabie PINILI), Salip ti Sarita a Para Ubbing a nangriing iti daytoy nailibay a klase ti sarita. Agsipud ta damo daytoy a pasalip, limitado laeng dagiti nakisalip, taga-Metro Manila laeng ken Ilocos Norte. Nalabit a pangrugrugian. Pamadpadasan. Nalabit a maikalawanton kadagiti sumaruno a dupag. Iti panangbasbasak kadagiti nangabak, napaliiwko a dakkel ti potensialna a lumawa ken rumangay pay daytoy, ta saan a paatiw ni mannurat (nga Ilokano) iti panagsuratan iti kastoy a klase ti sinurat.
Ti Ilokano psyche iti kastoy a sinurat ket naluomen ken sidadaanen a mapuros ken maidaya iti dulang ti literatura. Iti daytoy a pasalip nagbandera ti kabaelan dagiti mannurat iti saan nga agpatingga a burayok ti pampanunot. Iti pannakatingiting ti nawarwar a lubid, timpuar ti isem a kabaelan ni Ilokano ti agputar no di nalalaing pay iti kabukbukodanna nga eksperiensa itoy a bangkag ti panagsuratan. Napintas ken nabaludbod dagiti apit. Makapnek. Isu nga intay man pasadaan ken usigen ti kinarakaran dagiti apit. “Ti Manok ni Andy”, sinurat ni Efren A. Inocencio, Maika-3 a Gunggona. Naipablaak iti Bannawag, Agosto 10, 2009. Ti sumari (summary) ti sarita. Manipud iti away a di pay nagteng ti waya dagiti “nangato a balaybalayan,” simmurot ni Andy ken ni amangna iti parbangon nga agudong ken mapan aglako iti saba. Ilakona met
1234567890123456789012345 1234567890123456789012345 1234567890123456789012345 1234567890123456789012345 PITIK 1234567890123456789012345 1234567890123456789012345 SALVADOR A. ESPEJO 1234567890123456789012345 Kultura ti kinadamsak (MAIKADUA A PASET) Makaipas dagiti balikas dagiti obispo iti daytoy naudi a pastoral letterda. Kinunada nga “uray ti linteg ket manipular tapno ma-harass dagiti tattao babaen ti pannakaipila dagiti awanan pagbatayan a kaso iti korte nangnangruna kadagiti napanglaw ken mapalusposan a siwawaya dagiti nakabasol.” Kinuna dagiti obispo a rumbeng nga awan dagiti armado a grupo, kannigid, kannawan wenno iti sentro, a maabsuelto kadagiti krimen ti kinadamsak sana imbatad a kangrunaan a responsibilidad ti gobierno ti pannakapasardeng ti kultura ti kinadamsak ken patay iti pagilian. Kinunana pay a rumbeng a serioso a tungpalen ti gobierno dagiti rekomendasion dagiti nabuangay a task force wenno investigative bodies para iti pannakaisardeng daytoy a kultura ti kinadamsak ken patay a saan ketdi a dismisenna dagitoy a kas propaganda laeng wenno saan nga umno nga impormasion. Adda pamkuatan ti CBCP a mangiyunay-unay a kangrunaan a responsibilidad ti gobierno a pasardengen ti kultura ti kinadamsak ken patay agsipud iti mapapati a saan a panang-
tungpal ti gobierno iti rekomendasion dagiti task force wenno investigative body a binuangayna nga agpalutpot kadagiti kaso ti pammapatay, panagkidnap ken panagabuso iti kalintegan a pantao. Madakamattayo ditoy ti report ni UN rapporteur Philip Alston a nakaipalaonan ti pannakaitudo ti pammabasol iti militar gapu kadagiti mapapati a pannakapapatay dagiti militante a dadaulo dagiti kumankannigid a grupo. Immay ditoy ni Alston idi 2007 ket nangisayangkat iti panagpalutpot mainaig kadagiti pammapatay, pannakaitalaw ken panagpukaw dagiti dadaulo dagiti militante a grupo a ti militar ti maitudtudo nga adda iti likudan dagitoy a pasamak. Umadawtayo iti report ni Alston: “Iti napalabas nga innem a tawen, adu dagiti naisayangkat nga extrajudicial executions kadagiti kumankannigid nga aktibista iti Pilipinas... Agpannuray no asino ti agbilang ken kasano, manipud iti 100 agingga iti nasurok a 800 ti kadagupan a bilang dagitoy a pammapatay... “Konklusion dagiti adu (agtuturay) iti gobierno a parupa ti Communist Party of the Philippines (CPP) ken ti armado a grupo, ti News People’s
ti dumalaga a manokna tapno adda igatangna ti Chicken Joy ti Jollibee nga impadamag ni Cris a kaeskuelaanna a nakaim-imas. Nasken a maramananna met ti Chicken Joy tapno mapadasanna met ti nanam dayta pagidikalutan, no pudno met laeng a naim-imas ti lakoda a manok ngem iti tinola ken no pudno met laeng a nasarangsang ti kudilna, Ngem ilakona laeng ti manok tapno mataraken, saan a partien a sidaen. Dina inlako ti manok iti maysa a baket ta para sidada kano. Ngem iti maysa a lakay nga aglanglanga a baknang, impatawarna iti dua gasut a pisos. Ngem pinawarwaran nga umuna ti lakay ti pungo ti manok tapno kitaenna a di met laeng pilay daytoy. Sitatalek ken sigagagar a winarwaran ni Andy ti manok. Ngem ti dakkel biddutna ti ubing, pinatitna ti kimmol ti manok ket simmiag daytoy a timmaray. Kimmamat dagiti agama ngem didan nakita ti simmuksokanna. Awan ti naaramidan ti ubing no di agsangit. Pinabasolna pay ti lakay ta pinawarwar daytoy ti pungo ti manok. Imbaga ti lakay nga awan basolna ta dina pay sinagsagid ti manok. Pimmanaw ti lakay, ngem nagsubli ket inyawatanna iti sangagasut a pisos ti ubing tapno adda met laeng pag-Jollibeena. Apaman a nakapanaw ti lakay, dinagus ni Andy ti napan iti Jollibee tapno gumatang iti Chicken Joy. Nagsubli iti yan ti puesto ni tatangna nga aglaklako. Linapgisanna ti amana a pangramananna. Kuna ti ama a saan nga adayo ti ramanna iti nadigo a PANID 6 Army (NPA) dagiti nadumaduma a gunglo ti civil society. Maysa a responde dagiti operasion kontra insurhensia a nagtungpal iti pannakapapatay dagiti kumankannigid nga aktibista. Iti dadduma a lugar, sistematiko a naanup dagiti lider dagiti kumankannigid a gunglo babaen ti interogasion ken pannakadusa dagiti tattao a makaammo iti ayuyangda, ket masansan a mapapatayda kalpasan ti kampania a panangpadakes nga indibidual a nairanta a mangimula iti buteng iti komunidad.... “Adda ti militar iti estado ti panaglibak mainaig kadagiti adu nga extrajudicial executions a nakaimplikaran dagiti soldadona. Ikalintegan dagiti opisial ti militar nga adu wenno amin dagiti extrajudicial executions ket aktual nga insayangkat dagiti komunista nga insurgents kas paset iti panagdalusda iti ikubda. Nupay kasta, nailanad iti report a naipakita ti gobierno a kabaelanna ti agresponde iti nalawag ken desidido kadagiti problema iti kalintegan pantao kas idi pukawenna ti pannusa a patay a nangsalbar kadagiti nasurok a 1,000 a balud iti death row. Kinuna ni Alston a “makaitedtalged” dagiti addang nga impakat ti gobierno tapno masolbar ti problema kas iti pannakabuangay dagiti espesial a korte a mangtaming kadagiti kaso mainaig iti extrajudicial killings, ti pannakabuangay ti Melo Commission ken ti Task Force Usig ti Philippine National Police a mangiwayat iti ispesipiko a panagimbestiga ngem iti baet dagitoy, saanda pay a nagballigi ket agtultuloy latta dagiti extrajudicial nga eksekusion.
(Adda tuloyna)
SUPORTARAN, P65 BILION NGA INDUSTRIA TI GATAS Ni Tatang Lakay Iti binulan nga ipapanko idi iti Manaoag tapno sumuknal, kaykayatko ti dumaliasat iti Binalonan ngem iti manglinteg iti Pozzurubio. Iti dayta a lugar, ad-adu ti mabuya a posible a makaited iti mabalin a suraten. Flying School, nalawa a minaisan ken talon, dagiti inektaria a manggaan, napintas a kalsada iti Binalonan. Ti mushroom culture, bakya making, ken dadduma pay a cottage industries iti Laoac a suportado ti gobierno. Malaksid a maliwliwa nga agbuya kabayatan iti panagdaliasat, pagwerretenna pay ti panunot. Ngem ti nakaawis kaniak ket ti pagtaraknan iti nagadu a baka iti partena
ti Laoac. Idi damo, ipagarupko a maysa a dakkel a cattle farmer ti makinkukua wenno agtartaraken iti baka. Adu ngaminen dagiti agtartaraken iti komersial a dingo iti probinsia ti Pangasinan kas iti kalding iti Balungao ken San Jacinto . Iti naynay a pannakalabasko kadagiti baka, nagdamdamagak no aniada. Nagadu la ketdin no para lako dagitoy ta ginasut ti ammok a bilangda ken dadakkel a breed. Ken adda pay dagiti heavy equipments a nakaistambay. Ngem kuna ti drayber ti jeep a nagluganak a saan a para lako dagidiay a baka no di ket gagatasen. Kukua ni Rep. Mark Cojuangco iti 6th district. Isu met laeng nga adda dakkel ken
natayag a pasdek a nabiit pay a nabangon ta para gayam iti dairy farming industry. Dagiti heavy equipments? Nakaistambay dagita a madadaan nga aramaten a pagikali a dagus no adda matay kadagiti dingo. Iti Pilipinas, adun ti simrek iti dairy farming industry, a kas iti pagtaraknan iti gagatasen a kalding iti Alaminos City, iti Rizal ken iti Kabisayaan. Adda pay dagiti pagtaraknan iti baka a gagatasen iti Nueva Ecija, ken dadduma pay a probinsia. Adda met pagtaraknan iti gagatasen a nuang iti carabao center iti Nueva Ecija. Ta ania ngamin aya ti dairy farmPANID 3
Tawid News-Magasin
AUG. 24-30, 2009 SUNDAY AUGUST 30, 2009 22nd Sunday in Ordinary Time Ps 15:2-3, 3-4, 4-5 The one who does justice will live in the presence of the Lord. 1st Reading: Dt 4:1-2, 6-8 And now, Israel, listen to the norms and laws which I teach that you may put them into practice. And you will live and enter and take possession of the land which Yahweh, the God of your fathers, gives you. Do not add anything to what I command you nor take anything away from it. But keep the commandments of Yahweh, your God, as I command you. If you observe and practice them, other peoples will regard you as wise and intelligent. When they come to know of all these laws, they will say, “There is no people as wise and as intelligent as this great nation.” For in truth, is there a nation as great as ours, whose gods are as near to it as Yahweh, our God, is to us whenever we call upon him? And is there a nation as great as ours whose norms and laws are as just as this Law which I give you today? 2 nd Reading: Jas 1:17-18, 21-22, 27 Every good and perfect gift comes from above, from the Father of Light, in whom there is no change or shadow of a change. By his own will he gave us life through the Word of Truth, that we might be a kind of offering to him among his creatures. So get rid of any filth and reject the prevailing evil, and welcome the Word that has been planted in you and has the power to save you. Be doers of the Word and not just hearers, lest you deceive yourselves. In the sight of God, our Father, pure and blameless religion lies in helping the orphans and widows in their need and keeping oneself from the world’s corruption. Gospel: Mk 7:1-8, 14-15, 21-23 One day the Pharisees gathered around Jesus and with them were some teachers of the Law who had just come from Jerusalem. They noticed that some of his disciples were eating their meal with unclean hands, that is, without washing them. Now the Pharisees, and in fact, all the Jews, never eat without washing their hands for they follow the tradition received from their ancestors. Nor do they eat anything when they come from the market without first washing themselves. And there are many other traditions they observe, for example, the ritual washing of cups, pots and plates. So the Pharisees and the teachers of the Law asked him, “Why do your disciples not follow the tradition of the elders, but eat with unclean hands?” Jesus answered, “You, shallow people! How well Isaiah prophesied of you when he wrote: This people honors me with their lips, but their heart is far from me. The worship they offer me is worthless, for what they teach are only human rules. You even put aside the commandment of God to hold fast to human tradition.” Jesus then called the people to him again and said to them, “Listen to me, all of you, and try to understand. Nothing that enters one from outside can make that person unclean. It is what comes out from within that makes one unclean. “For evil designs come out of the heart: theft, murder, adultery, jealousy, greed, maliciousness, deceit, indecency, slander, pride and folly. All these evil things come from within and make a person unclean. Reflections The discussion about cleanliness in today’s Gospel centers around Jewish traditions of washing hands and purifying vessels so as to put them to good and holy use. External rituals are performed so as to signify interior sentiments of piety and holiness. Jesus challenges the Pharisees to make certain that the interior movements of their hearts truly live up to what they profess with their words and ritual gestures. For Jesus, holiness is not just a matter of observing a collection of precepts. Rather, holiness is a way of life, striving to love the Lord with all of one’s heart, mind, soul and strength. How do we become holy? How do we attain the cleanliness spoken of in the Gospel? We do so by drawing near to the One who is all holy, the Lord Jesus who enters our lives through the sacraments of the Church so that we might experience renewal of heart and conversion of life. By drawing near to the Lord Jesus in Word and Sacrament we allow Him to influence our attitudes, thoughts and actions. May we seek the holiness that allows us to be “doers of the Word and not merely hearers.” (Daily Gospel 2009, CLARETIAN PUBLICATIONS)
123456789012345678901 123456789012345678901 123456789012345678901 ITI INDAYON NI LAGIP 123456789012345678901 123456789012345678901 IMATONAN NI DANNY ANTALAN 123456789012345678901 Iti Nagkurusan ti Biagko (Maikatlo a paset) Kunak no diak malipatan ni Jayson ngem in-inut met la a naglunit ti sugatko iti puso, Manong Danny. Dakkel a tulong kaniak ti programam iti DZTP Radio Tirad Pass. Nasumokko ti nakitextmate. Ditoy ti nakaam-amuak ken ni JM. Maysa nga aldaw, kiniddawna ti panagkitami. Natayag ken naguapo ni JM. Nangankami iti maysa a nalatak a restaurant iti Candon City. Nagbuyakami iti sine kalpasanna. Naragsak a kasarsarita ni JM. Adu dagiti makapakatawa nga estoriana a nakaray-awak. Iti panaglabas dagiti aldaw, masansan a textannak wenno awagannak. Nariknak laengen a natnagen ti riknak kenkuana. Kalpasan ti tallo a bulan, inawatkon ti ayat ni JM. Maysa nga aldaw bayat ti panagdeytmi iti maysa a beach resort iti kaparanget nga ili ti Candon, imbaga ni JM a kayatnan nga agdennakami. Naklaatak, Manong Danny. Diak ngamin ninamnama dayta nga imbagana. Agpayso, patpatgek ni JM ngem saanko a maaklon nga
agdennakamin a kas agassawa nga awan ti patapat ti nasagraduan a matrimonio. Nupay nagdeytkamin, nagpatinggaak laeng a nagpabus-oy iti agek ket no kasdiay a bumara ni JM, pamrayak metten ti kumayakay. Kayatko nga idatagnak ti lalaki a patpatgek iti altar a nadalus ken awanan mulit, Manong Danny. Ania ti makunam?” inyarasaas ni JM idinto a nagkarayam ti nabara a bibigna iti tengnged. Immirut ti panangrakepna kaniak ket mariknak a kasla malmesak iti sam-it ti aprosna. Ngem pinatalinaayko ti riknak. Immibbetak iti yaarakupko. “Panunotek pay a nalaing,” nakunak. “No pudno nga ayayatennak, saanka koman nga agkitakit,” kinuna ni JM. “Ikkannak iti makalawas,” nakunak. Timmakderak ket inyawiskon ti panagawidmi. Mabutengak a no agumbi pay ni JM, diakon makapagkitakit. “Ala, wen, makalawas,” nakuna ni JM. PANID 6
3
ILADAWANNA TI HISTORIA TI ILOCOS SUR Salaysay ni Mancielito S. Tacadena
Iti laksid dagiti nagkaadu a libro ti historia iti pagiliantayo a Pilipinas, awan man la ti nairaman a pakasaritaan ti Ilocos Sur iti laksid a ti probinsia ket maysan a sentro ti politika, ekonomia ken relihion uray pay idi maika-19 a siglo. No adda man, bassit usit ken saan a maik-ikkan iti importansia isu nga iti panaglabas ti panawen, bumasbassit metten dagiti makaammo kadagiti napapateg a pasamak a nagdalanan ti probinsia. Pudno, adu dagiti impormasion mainaig iti nagtaudan ti probinsia ngem masaysayang laeng ta saanda met a naipablaak. Dakkel ti akem dagiti lallakay ken babbaket a makaited ken mangpasingked kadagiti impormasion babaen ti panagestoriada ngem iti ininut nga ipupusayda, karaman metten a maitanem dagiti impormasion. Kas koma iti petsa a Nobiembre 24, 1574. Itoy gayam nga aldaw a simmanglad ni Limahong, ti pirata nga intsik, babaen ti 62 a bangka iti Sinay (Sinait itan) a kaduana ti 3,000 a lallaki, babbai ken ubbing. Idi Disiembre 24 1762, nangabak ni Diego Silang iti kaunaan a labanna kontra kadagiti Espaniol iti Balywak, Cabugao. Idi Agosto 11, 1898, inatiw met ti grupo ni Hen. Manuel Tinio ti puersa dagiti Espaniol iti Tagudin. Idi Disiembre 1941,
simmanglad dagiti soldado a Hapones iti Mindoro, Vigan. Asino ti makaammo ken ni Eleuteria Reyes nga awawaganda iti Tandang Sora ti Ilocos Sur? Idi Huno 20, 1910, simmangpet dagiti Belgian sisters iti ili a Tagudin. Dagitoy ti nangisuro kadagiti agindeg ditoy nga agaramid iti lace. Mano met ti makaammo a ti maysa a paset ti kapanagan iti ili a Burgos ket nagbalin nga airfield para kadagiti gerilia idi maikadua a gubat sangalubongan? Ita, babaen ti “Ilocos Sur: An Illustrated History”, ti libro a nakaipalaonan kadagiti saan a pulos naam-ammuan a pagteng iti probinsia, marangtayanen dagiti giwang iti pakasaritaan ti lugar. Saan a kas iti kadawyan a libro a panay surat, napasurotan ti “Ilocos Sur: An Illustrated History” kadagiti napnuan maris a ladawan ken illustrations tapno uray dagiti ubbing ket makulding ti gagarda a mangbasa iti linaonna. Babaen itoy naidumduma nga estilo a nausar iti libro, ad-adda a maawis dagiti estudiante a mangammo iti pakasaritaan ti bukodda a lugar. Naiyalnag ti “Ilocos Sur: An Illustrated History” iti Ayala Museum iti siudad ti Makati idi Mayo 27 daytoy a tawen. Sinurat daytoy a mismo ti gobernador ti probinsia a ni Gov. Deogracias Victor “DV” B.
TI P65 BILION ... (Manipud iti panid 2) ing? Kas iti nasurattayon, dakkel a negosio daytoy. Bassit laeng a porsiento ti mapapataud a kasapulan. Adadu ti aggapu iti ballasiw-taaw wenno imported. Kaaduan payen kadagitoy ket saanen a puro wenno nalaokanen. Iti Daily Situationer in the Philippine Market, agarup a P65 billion industry ti dairy farming, ngem nagbassit ti produksion ket awan pay iti 1 a porsiento. Agang-angkattayo iti US$500 million ti pategna a gatas iti tinawen. Isu a maawagan daytoy a kangrunaan nga imported agricultural product. Masapul ngarud a mapapigsa ti local dairy production tapno lumawlawa met ti oportunidad para iti negosio. Ket kasapulan dagiti imported a gagatasen a baka, nuang, kalding, karnero ken dadduma a pagtaudan iti gatas. Kasapulan met a mangabaruanan kadagiti production
facilities. No idi ket manomano ti aggatas, ita saanen kadagiti dairy farmers. Agaramatdan kadagiti kabaruan a teknolohia tapno nadardaras ti panagpagatas, panagproseso (pasteurization), panagikabil kadagiti container a para lako, ken kangrunaanna ti pannakailakona. Babaen ti tulong ti gobierno, ti pribado a sektor ken mangipatpateg, agtultuloy ti idudur-as ti dairy industry. Nupay adayo pay ti naananay a panagdur-as ti dairy industry no maidilig kadagiti sabsabali a pagilian, ketdi, dakkel ti namnama iti ad-adda pay nga idudur-asna babaen ti agtultuloy a suporta manipud kadagiti nadumaduma a maseknan a sektor. Maysa nga agricultural country ti Pilipinas, isu a nasken a mapapigsa dagiti produkto ti agrikultura a saan ket a puro laengen nga intayon ang-angkaten ida.#
Savellano babaen ti panangsukisok ken panangidokumento ni Dr. Maria Luisa Camagay ti University of the Philippines History Department ken iti panangedit ni Ester Dimasupil. Da Benjo Laygo ken Nanie Gonzales ti nangdisenio iti libro idinto a nagtinnulongan da Rene Aranda ken Arman Bacaltos dagiti namaris nga illustrations a naaramat iti nadakamat a 230 panid a libro. Nabingaybingay met daytoy iti 15 a tsapters kas iti sumaganad: Chapter I - The Big Bang; Chapter II - Original Inhabitants; Chapter III - Ilocos at Point of Contact with Spain; Chapter IV - The Heart of Northern Luzon; Chapter V - Ciudad Fernandina; Chapter VI - A History of Resistance; Chapter VII - Ilocos Sur in Wars against Spain and the United States; Chapter IX - Dark Clouds over Ilocos Sur; Chapter X - Raising the Banner for Progress and Prosperity; Chapter XI - Living Treasures; Chapter XII - Culinary Heritage; Chapter XIV - Famous Sons and Daughters; ken Chapter XV Prominent Ilocos Surians. “Mamatiak iti pagsasao a ti saan a tumaliaw iti naggapuanna ket saan a makadanon iti papananna isu a masapul nga ammuentayo ti pakasaritaan ti bukodtayo a probinsia. Ngem ammok met nga iti pannakangngeg pay laeng dagiti ubbing iti balikas a “history” ket mabo-
ringdan ken didan pansinen isu a kinaadutayo iti napnuan maris nga illustrations tapno magu-yugoyda a mangbasa,” kinuna ti autor. Impalgak met ni Dr. Camagay a saan a maaddaan iti makunkuna nga information overload dagiti mangbasa iti libro gapu ta naisurat daytoy iti makunkuna a layman’s term isu a nalaka laeng a maawatan. “Napintas a pagtuladan dagiti dadduma nga opisial ti inaramid ni Gov. Savellano. Saan laeng daytoy a para iti daytoy a henerasion no di pay kadagiti sumaruno,” kinuna ni Dr. Camagay. Tapno maadal a nasayaat no kasano a mairaman iti asignatura nga Araling Panlipunan ti linaon ti nasao a libro, inangay ti gobierno probinsial ti agmalmalem a seminar para kadagiti agisursuro iti asignatura a historia kadagiti amin a pagadalan iti probinsia idi Hulio 6. Ti nagsukisok ken nangidokumento iti libro a ni Dr. Ma.Luisa Camagay ti nagpaay kas lecturer. Magatang ti “Ilocos Sur: An Ilustrated History” kadagiti agduduma a bookstores iti sibubukel a pagilian. Idi Hulio, naiyalnag metten daytoy iti isla ti Hawaii tapno adda pakabasaan dagiti kailiantayo sadiay mainaig iti namaris a pakasaritaan ti Ilocos Sur.#
MAPARTI A BABOY... (Manipud iti panid 1) dagiti naparti a lako a baboy market ket isu met la ti magastapno masigurado nga awan ti toda wenno nalaklaka pay. maiserrek a karne ti baboy a Kinuna ti konsehal a mapan saan a naparti iti slaughter- iti maintenance ti delivery van house. ken sueldo ti drayber ti makoNaammuan nga agbayad ti lekta a pagbayad iti pannakaagpadeliber iti naparti a baboy itulod dagiti naparti a baboy a iti P25 kada maysa nga ulo ken lako iti tiendaan. P30 kada ulo dagiti nuang ken “No agballigi daytoy a probaka. grama, gumatangtayo iti backMainaig iti amak dagiti up a delivery van tapno agtuaggatang a ngumina ti presio ti loytuloy ti pannakaideliber karnegapu iti kaadda iti bayadan dagiti naparti a baboy iti tiendagiti tindera iti pannakaideliber daan,” kinuna ni Villanueva. dagiti naparti a baboy a lakoda Naammuan iti konsehal a iti tiendaan, kinuna ni mapalpalanasen iti opisina ti Villanueva nga uray iti napa- mayora ti implementing rules labas, mangar-arkilan dagitoy iti and regulations para iti pannatraysikel wenno adda luganda kaipatungpal ti nasao nga a mangitulod iti lakoda iti public ordinansa.# Maysa a di nakaadal a sapatero ti masansan a mapan agdengngeg iti session dagiti senador. Ngem awan ti maawatanna ta Ingles ti pagsasao dagiti senador. Dinamag ti kaabayna no apay nga anusanna ti agdengngeg idinto a dina met maawatan ti sasawenda. “Agpayso a diak maawatan ta Ingles ti panagsaoda,” kinuna ti sapatero. “Ngem ammok no sino ti agul-ulbod.” “Kasano ti pannakaammom?” “Nalaka laeng. No asino ti umuna nga agpungtot!”
1ST TOWN-BASED ...(From page 1) National Police, PNP SSS aims to provide to PNP personnel and other dependents with common household and other merchandise at affordable and competitive prices in the region. Prior to the inauguration here, PNP-SSS was concentrated only at the PNP National Headquarters at Camp Crame and some separate units and regional headquarters. Salvacion said several more PNP-SSS provincial branches will be set up this year although the objective is to bring this down to the municipal and city police station level. PO3 Richard Palaganas, store supervisor, said they are buying good from suppliers and manufacturers that offer them at prices 12 percent lower than those purchased outside. SPO4 Jaime Jimenez, president of the local police cooperative, said that a percentage of the net income will go to the police station’s cooperative to support its various activities.#
CNHS FPTA OFFICIALS OATH TAKING. Pinagsapata ni Mayor Allen Singson dagiti opisial ti Candon National High School Federated Parent-Teachers’ Association: (agpakannigid) Leoncio Balbin, Jr. (President), Luz Inigo (Vice-Pres), Marlene Galano (Secretary), Corazon Garcia (Treasurer). Awan iti ladawan da Milagros Mati ken Grace Cabanela (Board of Directors), Florencio Ramos (Auditor), Froilan Alusen, Thaddeus Abaya, Imelda Ardaniel, Milagros Gacusana, Jayson Jimenez, Eona Cabanero, ken Ovideo Gallardo.
Tawid News-Magasin
4
AUG. 24-30, 2009
PANAGSAREB ITI SUMIPNGET Sarita ni Melvin Bandonil (UMUNA A PASET) “GOOD MORNING, sir… agpirmakay’ pay iti guestbook sakbay a sumrekkayo,” nadayaw ti student assistant (SA) a nangitanggaya iti bolpen. Kasla kayatko a patien a saan nga estudiante no di ket nadayaw a diplomatiko. Naalumamay ngamin ti panangibalikasna, nalamuyot a sumrek kadagiti lapayag. Makaguyugoy a denggen. Naipigket dagiti paningsingkiten a matak iti nakadeppa a record book a kunam la no agaw-awis a taliawek met ti biutina. Nagsenias ti maysa pay nga SA itay tapno agsardengak a sumrek iti kasla nganga ti kueba nga alley nga aglawa iti sangaagpa. Iti laingna nga agikumpas iti imana, kasla daydiay “dancing barangay tanod” a katulong dagiti polis iti pannakaurnos ti nakairirut a trapiko iti siudad. Agpada a lalaki dagitoy nga SA. “Oh, ‘sensiana, awan gagarak a manglabsing ti school’s discipline and conduct,” inisemak ida, pudno nga isem – saan nga isem ti aso no di isem ti tao. Ania ngata ti agapon iti panunot ken rikna dagitoy
kasla bouncer ti club no maammuanda ti kinapudno? Tinapayak ti nangisit a clutch bag iti sangoda ket inggagarak nga inin-inayad a linuktan. Naobserbarak a nakapigket dagiti matada iti ar-aramidek. Inruarko ti school IDk, inininayadko nga impangato ket naisurot met a nagpangato dagiti uloda. Kasla singin a kabus dagiti matada a mangmulmulagat iti lubong. Naidumduma ti bileg ti school ID, kasla daydiay pendulum a maar-aramat iti hipnotismo a mangbalbaliw iti panunot. Nabalbaliwan ngatan ti linaon ti isipda ta nakangangada nga agpadpada iti pannakaikulengda. Naimbag ta kasla gemgem ti kadakkel ti utek ti ngilaw a madama a mangiwaywayat iti reconnaisance iti lugar ket saanna a sinerrek dagiti kueba ti ivory ta no nagbiddut matalimudaw la ketdi gapu iti makasamal nga alingasaw ti sumagmamano nga ebony. “Bye, guys!” Inayad laeng ti pannagnak ta adda nutnutnotan ti mugingko nga aramiden dagitoy dua a nakimat. Siguradok nga agpabettak la ketdi iti bomba nuklear dagitoy a mokong. Maysa nga eksklusibo a bomba nuklear a siak
REPUBLIC OF THE PHILIPPINES REGIONAL TRIAL COURT FIRST JUDICIAL REGION BRANCH 24 CABUGAO, ILOCOS SUR (OFFICE OF THE SHERIFF) RURAL BANK OF CABUGAO, I. SUR. INC., FORECLOSURE OF REAL Mortgagee, ESTATE MORTGAGE UNDER ACT 3135, AS AMENDED -versus09-04 DIOLITO A. JIMENEZ, Mortgagors. x-----------------------x NOTICE OF EXTRA-JUDICIAL SALE OF MORTGAGED PROPERTY By virtue of the real estate mortgage executed by MR.DIOLITO A. JIMENEZ of legal age, Filipino, resident of Brgy. Bungro, Magsingal, Ilocos Sur, under date 8th day of January 2008, and for the satisfaction of the debt of PhP100,000.00 PhP100,000.00, interests and attorney’s fees included, plus sheriff’s fees and other expenses in connection with the sale, the undersigned Sheriff announces that on August 5, 2009, at 10:00 o’clock in the morning or soon thereafter, in the Hall of Justice of Cabugao, Ilocos Sur, where the sheriff holds office, will sell at public auction for CASH, and in the Philippine Currency, to the highest bidder, the property described below: DECLARATION OF REAL PROPERTY ARP NO. 010-01077 LOT NO. 8581 A parcel of land; cornland, located at Brgy. Bungro Magsingal, Ilocos Sur. Bounded on the NORTH by Lot 018; on the SOUTH by Lot 023; on the EAST by Lot 021 and on the WEST by 017. Containing an area of ONE THOUSAND NINE HUNDRED NINE (1,909) SQUARE METERS more or less and assessed for taxation purposes at P1,860.00 with a market value of P4,650.33 under ARP No. 010-01077. DECLARATION OF REAL PROPERTY ARP NO. 010-01078 A parcel of land; pastureland, located at Sitio Naburtaan Bungro, Magsingal, Ilocos Sur. Bounded on the NORTH by 009; on the SOUTH by 020; on the EAST by 011,016 and on the WEST by 018 & 008. Containing an area of EIGHT THOUSAND EIGHT HUNDRED FIFTY NINE (8,859) SQUARE METERS more or less and assessed for taxation purposes at P3,820.00 with a fair market value of P9,558.87 as per ARP No. 01-01078. Prospective bidders or buyers are hereby enjoined to investigate for themselves the title hereunder above-described and the encumbrances thereon, if there by any.
agruprupsa a balikas dagiti maipugso a bala. Naim-imbag iti rikna a denggen ti katawa ngem kadagiti pinnaltogan ken binnombaan kadagiti gubatan, saan kadi? Iti panagkunak, kaykayat ngata met ti kaaduan a denggen dagiti garakgak uray no natibnokan iti arbis ngem kadagiti patutsada dagiti tattao nga agaapa gapu laeng iti porsientoda wenno kikbak. Naim-imbag nga adayo ti pannakaawat ngem ti addang a di maikanatad iti sibilidad. Diak kayat a madadael ti aldawko ita, isu a ti kasayaatan nga aramidek ket, abante ako! “Sir, dakayo kadi ti instraktormi?” timek ti babai iti kannigidko. No diak nagbiddut, daytoy ‘tay napaliiwko itay a katimtimtimek ken kaporporma ti artista a ni Valerie Concepcion. Diak nga inkaskaso ta madamaak nga agtetext. Adda ngamin naawatko a text manipud iti maysa a gayyem. Naulit ti saludsod. Inwarasko ti panagkitak. Siak iti kaasitgan ken ni Valerie, ket napanunotko a nalabit a siak ti kasasaona ta nakapigket met kaniak dagiti PANID 6
laeng ti matamaan. “Estudiante gayam daydiay a lakay,” napigsa ken nadagsen ti pannakaibalikasna. “Wen ngarud! Ti ammok ket ahente ti puneraria!” inlaaw met ti maysa. Makatitileng ti ellekda, kunam la no adda barrairong a mangkikkikimangkurkurikor iti purriitda. Nalaokan iti uyaw ti kantiawda. Kasla kayatko a patien a musika manipud iti nagduduma a tambor ti panagdengngegko iti panangbanugbogda ti rabaw ti lamisaan. Kolka lang, pops, imbalakadko iti bagik. Nariknak ngamin a kasla puypuyotan ti electric fan dagiti rumrumsik a beggang ti lulonak. Adda aya maitedna a nasayaat ti bumegbeggang a lulonan? Awan, saan kadi? Masinitka laeng no adawem nga ipuni. Saan laeng a madadael ti katay iti pannakiapa no di pay mangipaay iti miserable a biag. Adda dagiti gundaway a nasken a waywayan ti tao ti kurdon ti sapatosna uray no daytoy ket makatkatawaan wenno maidadanes. Naimimbag met iti lapayag daydiay agkatkatawa ngem dagidiay agrapido a ngiwat a dagiti inigges ken agnannana ken
Republic of the Philippines REGIONAL TRIAL COURT OF ILOCOS SUR First Judicial Region Branch 23, Candon CiTY IN THE MATTER OF THE ADOPTION OF THE MINOR CHRISTIAN DOMINIC VALENCIA, BENJAMIN G. VALENCIA, Petitioners. x- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - x
Spl. Proc. Case No. 1461-C For Adoption
NOTICE OF HEARING A verified petition for the Adoption with the required written consent was filed with this Court by petitioner, thru counsel, praying that after publication and hearing this Court render judgment approving the petition to adopt CHRISTIAN DOMINIC VALENCIA and declare him for all legal intents and purposes the child of petitioner BENJAMIN G. VALENCIA and directing the Local Civil Registrar concerned to register the adoption of said minor. If ever the petition will be granted, the complete name which the adoptee will use is CHRISTIAN DOMINIC G. VALENCIA. Finding the petition and its attachments to be sufficient in form and substance, the hearing is hereby set on September 28, 2009 at which date, time and place any person may appear and show cause, if there be any, why the petition should not be granted. Let copies of this Notice be published in a newspaper of general circulation in the province of Ilocos Sur once a week for three (3) consecutive weeks at the expense of the petitioner. Likewise, let copies of this Notice together with copies of the petition be served to the Office of the Solicitor General, office of the Provincial Prosecutor, the City Civil Registrar of Candon City, and the Social Welfare Officer of this Court. Witness the Hon. GABINO B. BALBIN, JR., presiding Judge of this Court, this 10th day of August, 2009 at Candon City, Ilocos Sur. (SGD.) AMADO N. VALDEZ OIC-Clerk of Court
Republic of the Philippines Local Civil Registry Office Province of Ilocos Sur Municipality of Santa Catalina NOTICE FOR PUBLICATION In compliance with Section 5 of R.A.No. 9048, a notice is hereby served to the public that WALTER RAGANIT RAGUINDIN has filed with this Office a petition for change of first name from MARINO to WALTER in the birth certificate of MARINO RAGANIT RAGUINDIN who was born on September 04, 1979 at Santa Catalina, Ilocos Sur and whose parents are EULALIO RAGUINDIN and CATALINA RAGANIT.
O A. YABES (SGD.) ERNEST ERNESTO Sheriff IV TNM: Aug. 10, 17, & 24, 2009
EXTRAJUDICIAL SETTLEMENT AND ADJUDICA TION OF EST ATE ADJUDICATION ESTA WITH DEED OF ABSOL UTE SALE AND P AR TITION ABSOLUTE PAR ARTITION
Republic of the Philippines REGIONAL TRIAL COURT OF ILOCOS SUR First Judicial Region Branch 71, Candon City MARCELINO TOQUERO, JR., Plaintiff, -versusCHARLIE INGUSAN, ET AL. Defendants. x--------------------------x
(SGD.) ENGR. JOHN PILOT Municipal Civil Registrar TNM: Aug. 24, 31, & Sept. 7, 2009
EXTRAJUDICIAL SETTLEMENT OF EST ATE ESTA WITH DEED OF ABSOLUTE SALE
NOTICE is hereby given that the estate of the late CATALINO TOBON, EUSEBIO TOBON and PANTALEONA TOBON consisting of a parcel of land situated in Patong, Magsingal, Ilocos Sur covered by TCT No. T-3448 has been the subject of Extrajudicial Settlement and Adjudication of Estate With Deed of Absolute Sale and Partition executed by their only lawful and legal heirs before Notary Public Atty. Roman Mario V. Panem as per Doc. No. 302; Page No. 62; Book No. XII; Series of 2009. Any adverse claim may be filed during the publication of this notice.
NOTICE is hereby given that the estate of the late CIRILA ARELLANO OANDASAN consisting of a parcel of land (Lot 5852-B, Psd-01-036541, being a portion of Lot 5852) situated in Pagsanaan, Magsingal, Ilocos Sur under TCT No. T-34094 has been the subject of Extrajudicial Settlement of Estate With Deed of Absolute Sale executed by her lawful and legal heirs before Notary Public Atty. Gerry Virgilio V. Guzman as per Doc. No. 439; Page No. 88; Book No. XXV; Series of 2009. Any adverse claim may be filed during the publication of this notice.
TNM: Aug. 10, 17, & 24, 2009
TNM: Aug. 10, 17, & 24, 2009
Civil Case No. 1040-C
NOTICE OF SHERIFF’S SALE ON EXECUTION WHEREAS, by virtue of the Writ of Execution issued by Hon. POLICARPIO P. MARTINEZ of Regional Trial Court of Ilocos Sur, Branch 71, Candon City, Ilocos Sur, in connection with the above captioned case, for failure of the PLAINTIFF to pay the DEFENDANT the remaining amount of P88,277.20 excluding lawful Sheriff fees. WHEREAS on September 12, 2007, the real property covered by Title No.T-28688 registererd in the name of MARCELINO TOQUERO AND TERESITA MONDINA, was LEVIED. The same was made upon the rights titles, interest and participation which the aforementioned registered owners may have on said properties, described, to wit: CERTIFICATE OF TITLE NO. T-28688 A parcel of land (Lot No. 3291-A PSD 1-012807, being a portion of lot 3291, Cad. 103, Candon Cadastre, L.R.C. Rec. No.__ situated in the Barrio Patpata, Municipality of Candon, Province of Ilocos Sur, Island of Luzon; Bounded on the North by lot 3292 Cad, 103, Candon Cadastre; on the East by Lot 3229 Cad 103, Candon Cadastre; on the South by lot 3290. Cad 103, Candon Cadastre and on the West by lot 329-B of the Subdivision plan. Beginning at a point marked “1” of lot 3291- A on plan, being North, 4 degrees 03’W, 327.85 meters from BBM 58, Cad 103 Candon Cadastre thence S. 85 deg. 63’E. 37.22 m. to point 2, thence S Registered in accordance with the provisions of the Property Registrations Decree in the name of Sps. Marcelino Toquero and Teresita Mondina, of legal age, Filipinos and residents of Patpata 2nd, Candon,Ilocos Sur, Philippines. NOW THEREFORE, by virtue of the WRIT OF EXECUTION and in accordance with the provisions of Sec. 18, Rule 39 of the Rules of Court, the undersigned Sheriff hereby announces and gives Notice to all parties concerned and to the public on September 10, 2009 at 9:00 A.M. to 2:00 P.M. or soon thereafter, at the main entrance of the RTC- Candon City, Ilocos Sur, he will sell at public auction to the highest bidder and for cash in Philippine Currency, all rights, interests, claims shares, titles and participation of the registered owner in the above-captioned real properties in order to satisfy said writ together withn expenses for this execution and sale. LIKEWISE, 3 copies for this NOTICE will be posted in 3 conspicuous places in Candon City, Ilocos Sur where the real property is located and where the auction will be held. NOTE: In the event that there will be no bidder on the said date, another auction sale is re-scheduled to September 17, 2009, same time and place without further notice. Prospective buyers/bidders are enjoined to investigate for themselves the title to the said real properties and to encumbrances, if any there be. Candon City, Ilocos Sur, this 11th day of August, 2009. HANZEL H. GUERRERO Clerk of Court BY:
Aug. 24, 31, & Sept. 7, 2009
Any person adversely affected by said petition may file his written opposition with this Office not later than September 7, 2009.
Cabugao, Ilocos Sur, July 2, 2009.
SIMBAAN A BASSIT. Iti Simbaan a Bassit a nakaibalayan ken ni Apo Lakay a pagdaydayawan dagiti relihioso ken deboto no maisar-ongda iti Vigan City. Kuna dagiti lallaky a babaen ti panangibabaet ni Apo Lakay, naisalakan dagiti agindeg idi dinalapus ti peste iti Vigan. (Salvador A. Espejo)
(SGD.) ROMEO G. PASCUA Sheriff-in- Charge
TNM: Aug. 17, 24, & 31, 2009
Landfill ti Candon City, malpasen: CENRO officer CANDON CITY - Malpasen ti landfill area wenno pagibellengan, pagresiklan ken pakailasinan kadagiti basura itoy a siudad sakbay a malpas daytoy a tawen, segun iti City Environment and Natural Resources officer ditoy. Kinuna ni Engr. Ismael Ganaban, CENRO officer, daytoy bulan koma ti Agosto a malpas ti nasao a landfill no di gapu iti panagtudotudo ken panagbagyona. “Bareng malpasmi iti daytoy a tawen ta kompleto metten dagiti material, ket ti laengen mangilay-out iti liner ken PVC pipe ti aramidenmi,” kinuna ti inhiniero. Kinuna ni Ganaban a ti laengen maipatakder a warehouse ti kayatda a maikkan iti
pondo ta ditoyto ti pakailasinan kadagiti basura ken pakaurnonganda payen. Naammuan ken ni Ganaban a 35 meters by 40 a naaramid iti fiber plastic ti maikabil a liner idinto a ti PVC pipe ti agbalin a collection pipe wenno pagayusan ti tubbog ti basura tapno saan a mapan iti uneg iti daga, kaykayo ken kabalbalayan. Nangisayangkat ti opisina ni Ganaban iti tree planting iti asideg ti landfill area kadagiti napalabas a tawen tapno maaywanan ken maprotektaran ti kabanbantayan nga ayan daytoy. Iti agdama, iti Barangay Darapidap nga adda iti igid ti baybay ti pagibellengan iti basura. Iti sabali a bangir, masarakan ti landfill area iti kaPANID 6
Tawid News-Magasin
AUG. 24-30, 2009 REPUBLIC OF THE PHILIPPINES REGIONAL TRIAL COURT First Judicial Region Narvacan, Ilocos Sur
Republic of the Philippines REGIONAL TRIAL COURT FIRST JUDICIAL REGION Vigan City, Ilocos Sur Branch 21
OFFICE OF THE CLERK OF COURT & EX-OFFICIO SHERIFF ILOCOS SUR COOPERATIVE BANK, Mortgagee, -versusMRS. MARGIE BRIONES, Mortgagor. x------------------------x
EXTRA JUDICIAL FORECLOSURE OF REAL STATE MORTGAGE UNDER ACT 3135 AS AMMENDED F-234
In Petition for Correction of Entry Re: in the Record of Birth of Arnold Roldan Ablog.
Upon extra-judicial petition for sale under Act 3135 as amended by filed by ILOCOS SUR COOPERATIVE BANK, with postal address at Bagani Campo, Candon City, Ilocos Sur, against mortgagor Mrs. Margie Briones whose residence and address is at Maynganay Sur, Sta. Maria, Ilocos Sur, to satisfy the mortgage indebtedness as of November 2, 2008 which amounts to EIGHTY FIVE THOUSAND PESOS (85,000.00) excluding interest, other bank charges and legal expenses for the foreclosure and sale, the undersigned sheriff or his duly authorized representative will sell at public auction on the 4th day of September, 2009 at 10:30 AM at the Office of the Clerk of Court and Ex- Officio Sheriff, Regional Trial Court, Narvacan, Ilocos Sur, to the highest bidder, for cash and manager’s check and in Philippine Currency the following property to wit: TAX DECLARA TION NO. 003-01313 DECLARATION A parcel of residential/agricultural land (cornland) located at brgy. Ag-agrao, Sta. Maria, Ilocos Sur; bounded on the North by 16567-P (002), 16567-P (003); on the South by 16329-P (014), 16329-P (015); on the East by 16331 (Sec. 21039); and on the West by 16570 (001), 16332 (006); containing an area of ONE THOUSAND TWO HUNDRED (1,200) SQUARE METERS of agricultural land and EIGHT HUNDRED NINETY (890) SQUARE METERS of residential land, more or less; registerd under Tax Declaration No. 003-01313. TAX DECLARA TION No. 003-00919-04 DECLARATION A residential house erected on the lot of the declarant under Tax Declaration No. 003-01313; made of wood, bamboo, and G.I. roofing; containing a floor area of THIRTY SQUARE METERS, more or less; registered in the name of Victorino Briones; declared under Tax Declaration No. 003-00919-04. TAX DECLARA TION No. 003-00920-004 DECLARATION A residential house erected on the lot of the declarant under Tax Declaration No. 003-01313; made of wood, bamboo, and G.I. roofing; containing a floor area of THIRTY NINE SQUARE METERS more or less; registered in the name of Danilo Briones; declared under Tax Declaration No. 003-00920-04. Prospective bidders/buyers are hereby enjoined to investigate for themselves the title of said property thereon if there be any. All sealed bids must be submitted to the undersigned on the above stated time and date. In the event the public auction should not take place on the said date, it shall be held on the 18th day of September, 2009 without further notice. Narvacan, Ilocos Sur, July 22, 2009. FOR THE CLERK OF COURT & EX-OFFICIO SHERIFF: (SGD.) GILBERT ERNESTO P. YALAO III SHERIFF IV TNM: Aug. 10, 17, & 24, 2009
-versus-
Arnold Roldan Ablog,
Petitioner,
Spec. Proc. No. 7089-V
The City Civil Registrar of Vigan City, Ilocos Sur, Respondent. x---------------------------x
IN RE: PETITION FOR CANCELLATION OF CERTIFICATE OF LIVE BIRTH OF RACHEL ADIAM DE POLONIA Under Local Civil Registry No. 91-234
ORDER A petition sufficient in form and substance having been filed by Arnold Roldan Ablog alleging that the entries in his birth records in the Civil Register of Vigan City, Ilocos Sur, indicating his Name and the Name of his Father are erroneous, and praying that after a summary hearing the same be corrected in accordance with Rule 108, the same being innocuous clerical errors. The petition is hereby ordered set for hearing before this court on September 14, 2009, at 8:30 a.m. All persons named in the petition are hereby ordered notified accordingly. Any person having or claiming any interest under the entries whose correction is sought may file his opposition to the petition within fifteen (15) days from the date of the last publication of this order. IT IS SO ORDERED. Vigan City, Ilocos Sur, August 3, 2009.
TAX DECLARATION NO. 43-12165 R A parcel of residential land situated at Villa Garcia, Sta. Cruz, Ilocos Sur covered by Tax Declaration No. 43-12165R with an area of 382.5 square meters. Bounded on the North by Callejon; East by Maria Anaban; South by Ricardo Pablan; and on the West by Callejon with fair market value of P19,120.00 and assessed value of P3,830.00 including attached and improvements thereon. In the event that there will be no bidder on the said date, another auction sale is re-scheduled to September 7, 2009, same time and place, without further notice.
(SGD.) Policarpio P. Martinez Judge TNM: Aug. 24, & 31, & Sept. 7, 2009
Prospective buyers may investigate for themselves the title herein above described and circumstances thereon, if any there be. Candon City, Ilocos Sur, this 6th day of August 2009.
Republic of the Philippines OFFICE OF THE MUNICIPAL CIVIL REGISTRAR Caoayan, Ilocos Sur
ARCELI PERLA REBOLLIDO REFUERSO Clerk of Court & Ex- Officio Sheriff BY:
NOTICE FOR PUBLICATION In compliance with Section 5 of R.A.No. 9048, a notice is hereby served to the public that RENATO J. ANYOG has filed with this Office a petition for change of first name from REYNATO TOMAS to RENATO in the Certificate of Live Birth of REYNATO TOMAS J. ANYOG who was born on June 6, 1955 at Caoayan, Ilocos Sur and whose parents are GUILLERMO ANYOG and LUCIANA JIMENEZ.
TNM: August 10, 17, & 24, 2009
Republic of the Philippines Local Civil Registrar Office Province of Ilocos Sur VIGAN CITY
Any person adversely affected by said petition may file his written opposition with this Office not later than August 24, 2009.
TNM: August 17, 24, 2009
Republic of the Philippines Province of Ilocos Sur CITY OF CANDON
ROMEO G. PASCUA SHERIFF-IN-CHARGE
NOTICE FOR PUBLICATION In compliance with Section 5 of R.A.No. 9048, a notice is hereby served to the public that EDNA DE VERA GASCON has filed with this Office a petition for change of first name from ROSARIO to EDNA in the birth certificate of ROSARIO PIOL DE VERA who was born on 19 APRIL 1961 at Vigan, Ilocos Sur and whose parents are BENJAMIN A. DE VERA and ESTEFANIA Q. PIOL. Any person adversely affected by said petition may file his written opposition with this Office not later than Aug. 24, 2009. (SGD.) SUSAN P. ANCHETA City Civil Registrar
NOTICE OF PUBLICA TION PUBLICATION
Spl. Proc. No.01320-T
THE LOCAL CIVIL REGISTRAR of TAGUDIN, ILOCOS SUR and THE NATIONAL STATISTICS OFFICE (MANILA), Respondents. x - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -x
In compliance with Section 5 of R. A. 9048, a notice is hereby served to the public that MARILOU GALICIA TABULA has filed with this Office a petition for change of first name from “VERONICA” to “MONICA” in the birth certificate of VERONICA TABANGCURA GALICIA who was born on 24 March 1967 at TALINO GALICIA and DIONISIA Candon, Ilocos Sur and whose parents are CA CAT R. TABANGCURA. Any person adversely affected by said petition may file his written opposition at this Office not late than 30 August 2009 (SGD.) ENGR. JOHN LOY AC LOYAC City Civil Registrar TNM: Aug. 17, & 24, 2009
NOTICE OF HEARING A verified petition having been filed by petitioner, praying this Honorable Court that after due notice, publication and hearing, a Decision be rendered granting this petition ordering the NATIONAL STATISTICS OFFICE (MANILA) and the Civil Registrar of Tagudin, Ilocos Sur for the cancellation of his Original Certificate of Live Birth of RACHEL ADIAM DE POLONIA under the Civil Registry No. 91-234. The petition and its annexes being sufficient in form and substance, NOTICE is hereby given that on September 14, 2009 at 9:00 o’clock in the morning, at Tagudin, Ilocos Sur, the same will be heard before this Court, at which time, place and date, any interested person may appear to contest said petition. Let a copy of this Notice be published in a newspaper of general circulation in the Province of Ilocos Sur once a week for three (3) consecutive weeks at the expense of the petitioner. Likewise, let a copy of this Notice together with the petition and its annexes be sent to the office of the Solicitor General, 134 Amorsolo St., Legaspi Village, Makati City, Manila, Local Civil Registrar, Tagudin, Ilocos Sur and the National Statistics Office, 3rd Vibal Bldg., Edsa cor. Times St., West Triangle, Quezon City. Witness the HON. MELANIO C. ROJAS, JR., Presiding Judge of this Court this 9th day of July, 2009 at Tagudin, Ilocos Sur. (SGD.) ATTY. MARILOU L. ROQUETA Clerk of Court TNM: Aug. 10, 17, & 24, 2009
EXTRA-JUDICIAL FORECLOSURE OF REAL ESTATE MORTGAGE UNDER ACT 3135, AS AMENDED BY ACT 4118
Upon extra-judicial petition for sale under Act 3135 as amended by Act 4118 filed by Sta, Cruz Savings and Development Coop. against Sps. Elias Baguioen and Natividad Baguioen to satisfy the mortgage indebtedness which as of June 30, 2009, amounting to PHP321,783.00 PESOS together with interest and Attorney’s fees, and exclusive of the service of foreclosure and sale, the undersigned or his duly authorized deputy will sell at public auction on August 31, 2009 at 9:00 A.M. to 4:00 P.M. or soon thereafter at the main entrance of the Regional Trial Court building, Branch 23, Candon City, Ilocos Sur, to the highest bidder, for cash and in Philippine Currency, the following property with all its improvements,to wit:
OFFICE OF THE CITY CIVIL REGISTRAR
RAQUILLO SAMUEL ADIAM DE POLONIA, Petitioner, Duly represented by his mother, ROSALINDA A. DE POLONIA -versus-
SPS. ELIAS BAGUIOEN and NATIVIDAD BAGUIOEN Mortgagors. x------------------- ---x
NOTICE OF EXTRA JUDICIAL SALE
(SGD.) JOSE Q. QUADRA Municipal Civil Registrar Republic of the Philippines REGIONAL TRIAL COURT First Judicial Region BRANCH 25 Tagudin, Ilocos Sur
Republic of the Philippines REGIONAL TRIAL COURT OF ILOCOS SUR First Judicial Region Branch , Candon OFFICE OF THE CLERK OF COURT & EX-OFFICIO SHERIFF STA. CRUZ SAVINGS AND DEVELOPMENT COOP., Mortgagee,
-versus-
NOTICE OF SHERIFF’S SALE
5
Republic of the Philippines Local Civil Registrar Office Province of Ilocos Sur VIGAN CITY NOTICE FOR PUBLICATION In compliance with Section 5 of R.A.No. 9048, a notice is hereby served to the public that ESTRELLA DE VERA RUIZ has filed with this Office a petition for change of first name from FE to ESTRELLA in the birth certificate of FE PIOL DE VERA who was born on 09 JUNE 1962 at Vigan, Ilocos Sur and whose parents are BENJAMIN A. DE VERA and ESTEFANIA Q. PIOL. Any person adversely affected by said petition may file his written opposition with this Office not later than Aug. 24, 2009. (SGD.) SUSAN P. ANCHETA City Civil Registrar TNM: Aug. 17, & 24, 2009
DEED OF ADJUDICA TION WITH ABSOL UTE SALE ADJUDICATION ABSOLUTE NOTICE is hereby given that a parcel of land situated in Sagpat, Bantay, Ilocos Sur covered under Original Certificate of Title No. P-64916 has been the subject of Deed of Adjudication With Absolute Sale executed before Notary Public Atty. Sandro Marie N. Obra as per Doc. No. 285; Page No. 35; Book No. I; Series of 2009. Any adverse claim may be filed during the publication of this notice.
TNM: Aug. 17, & 24, 2009
Republic of the Philippines Local Civil Registrar Office Province of Ilocos Sur Municipality of Sto. Domingo NOTICE FOR PUBLICATION In compliance with Section 5 of R.A.No. 9048, a notice is hereby served to the public that ISABEL T. LUBERA has filed with this Office a petition for change of first name from CIRIACA to ISABEL in the birth certificate of CIRIACA TIBOC who was born on JUNE 18, 1954 at Sto. Domingo, Ilocos Sur and whose parents are SEBASTIAN TIBOC and FILOMENA TABBAL. Any person adversely affected by said petition may file his written opposition with this Office not later than Aug. 21, 2009. (SGD.) DINNAH-LYNN J. BUMATAY Municipal Civil Registrar TNM: Aug. 17, & 24, 2009
AFFID AVIT OF ADJUDICA TION AFFIDA ADJUDICATION NOTICE is hereby given that the estate of the late CIRILO RABENA consisting of a savings account at the Banco de Oro,Vigan Branch, Vigan City, Ilocos Sur, Account No. 950050415 has been the subject of an Affidavit of Adjudication executed by his only legal wife/heir, CARLUTA RABENA. Any adverse claim may be filed during the publication of this notice. TNM: Aug. 17, 24, & 31, 2009
DEED OF ADJUDICA TION ADJUDICATION NOTICE is hereby given that the estate of the late AGUSTINA PENA consisting of two parcels of land (Lot No. 8808 and 8810) located at Tangaoan, Sta. Maria, Ilocos Sur covered by OCT Nos. P-5222 and P-5223 have been the subject of Deed of Adjudication executed by her nearest and legal heir before Notary Public Atty. Roman Mario V. Panem as per Doc. No. 169; Page No. 65; Book No. XII; Series of 2009. Any adverse claim may be filed during the publication of this notice. TNM: Aug. 10, 17, & 24, 2009
TNM: Aug. 17, 24, & 31, 2009
DEED OF ADJUDICA TION WITH WAIVER OF RIGHTS ADJUDICATION &P AR TITION AGREEMENT PAR ARTITION
DEED OF ADJUDICA TION ADJUDICATION
EXTRAJUDICIAL SETTLEMENT OF EST ATE ESTA WITH DEED OF ABSOLUTE SALE
NOTICE is hereby given that the estate of the late CRISTINO CARLOS consisting of a parcel of land situated at Barangay Turod, Cabugao, Ilocos Sur covered by Original Certificate of Title No. P-20665 under TD No. 011282 has been the subject of Deed of Adjudication With Waiver of Rights and Partition Agreement executed by his surviving and legal heirs before Notary Public Atty. Arlyne A. Itum-Rialubin as per Doc. No.318; Page No. 65; Book No. I; Series of 2009. Any adverse claim may be filed during the publication of this notice.
NOTICE is hereby given that the estate of the late MARCELA R. REOTUTAR consisting of a parcel of land located at Cabuloan, Sta. Catalina, Ilocos Sur embraced by OCT No. P-51106 declared under TD No. 04-11445 has been the subject of Deed of Adjudication executed by her nearest and legal heirs before Notary Public Atty. Roman Mario V. Panem as per Doc. No. 431; Page No. 88; Book No. XII; Series of 2009. Any adverse claim may be filed during the publication of this notice.
NOTICE is hereby given that the estate of the late JUANA CASTANEDAFONTEJON consisting of 4 parcels of land situated at Puroc-a-Dackel, Vigan City, Ilocos Sur covered by OCT No. P-885 under TD Nos. 00-031-00438, 00031-00440, 00-031-00439, 00-031-0003 have been the subject of Extrajudicial Settlement of Estate With Deed of Absolute Sale executed by her only legal heir before Notary Public Atty. Roman Mario V. Panem as per Doc. No. 175; Page No. 36; Book No. XII; Series of 2009. Any adverse claim may be filed during the publication of this notice.
TNM: Aug. 10, 17, & 24, 2009
TNM: Aug. 17, 24, & 31, 2009
TNM: Aug. 10, 17, & 24, 2009
Tawid News-Magasin
6
POLICE REPORTS Lalaki, nadanog, nag-comatose, natay CANDON CITY - Maysa a lalaki ti nag-comatose gapu iti pannakaitupa ti ulona kalpasan a dinanog ti maysa a lumugar iti Barangay Bagani Ubbog ditoy a siudad. Nainanaganan ti biktima a ni Nestor Naungayan, 20, agtrabtrabaho iti San Fernando City, La Union idinto a nabigbig ti suspek a ni Henry Calindas, residente iti nadakamat a barangay. Iti inisial nga inbestigasion, aksidente a naiggaman ti biktima a metal brace ti kabsat ti suspek, ket dinanog ti naud-udi ti biktima a nakatuangan daytoy ken nakaitupaan ti ulona. Mapapati a napukaw ti biktima ti puotna, sa nagsakit ti ulona ken nagbakkuar ket naitaray iti San Fernando City ngem natay iti ospital a nakataminganna.(Danny Antalan)
Lalaki, nabagsol, natay VIGAN CITY- Maysa a lalaki ti nabagsol idi agarup alas onse ti rabii iti Agosto 18 iti sanguanan ti maysa a pagsinean ditoy. Natay ni Jessie Faypon y Martinez, agmanmaneho iti traysikel, naasawaan, residente iti Barangay 7 ditoy iti ospital a nakaitarayanna gapu iti bagsol iti kilikilina. Segun iti report, nakita ti guardia ti Partas ti biktima ken ti suspetsa a nainaganan a Joey Gonzales y Arcellana, 21, residente iti Barangay 9 Vigan, nga agrangranget iti asideg iti sanguanan ti Lyric Cinema ket idi mapan aganawa, timmaray ti suspetsa ket nabati ti biktima nga adda bagsolna. Nagsawar dagiti polis ket natiliwda ti suspetsa. Mapapati a ti biktima ti sinuspetsa ni Arcellana a nangbastos iti baketna. (Nora J. Ramolete)
Panagtakaw iti warehouse, inside job? ARINGAY, La Union - Kitkitaen dagiti polis ti anggulo nga inside job ti napasamak a panagtakaw iti parbangon ti Agosto 17 iti maysa a warehouse iti Barangay San Eugenio, ditoy nga ili. Segun iti report, inraked dagiti mannanakaw ni Romualdo Dizon, 38, taga-Magalang, Pampanga ken dua a trabahador a nainaganan a Renalyn Darondon, 23, taga-Pampanga, ken Arlette Pasijo, taga-Atoc, Benguet sada kinasakas ti P350,000, tallo a selpon, paltog ken bala. Mapapati a saan a nadlaw ti guardia ken dagiti dua a trabahador dagiti mannanakaw ta nakaturogda.#
Motorista, naikanal gapu iti pusa SAN ESTEBAN, Ilocos Sur - Pusa ti nakaigapuan ti pannaikanal ti lugan ti maysa a lalaki a residente iti Villa Quirino, ditoy nga ili. Segun iti report, agdaldaliasat iti barangay ni Roumie Cabasal, 21, residente iti nadakamat a barangay a nakalugan iti motorsiklona idi kellaat a limmabas ti maysa a pusa. Nakigtot ni Cabasal ket napukawna ti kontrolna iti motorsiklo ket natinnag iti kanal a puon ti nagsagrapanna iti garumiad iti nadumaduma a paset ti bagina. (Danny Antalan)
Lakay, nabalagbag iti bisikleta STA. CRUZ, Ilocos Sur - Nasugatan ti abaga ti maysa a senior citizen idi imbalagbag ti maysa a lalaki ti bisikleta kenkuana itay nabiit. Segun iti inbestigasion ti polis, nakatugaw ni Feliciano Javonitalla, 67, residente iti Barangay Las-ud ditoy nga ili iti asideg ti waiting shed idi immasideg ni Allan Ramos, kalugaranna, ket imbautna lattan ti bisikleta iti abaga ti lakay. Mapapati a nakainom ti suspetsa. (Danny Antalan)
Mula a marihuana, napuoran SANTOL, La Union - Napuoran dagiti marihuana a naparut iti nagbeddengan Benguet ken daytoy nga ili idi Agosto 20 iti plasa ditoy. Mapattapatta nga agpateg iti P1.5 milion ti balor dagiti mula a marihuana a naparut iti maysa ektaria a plantasion iti nagbedngan ti Sibungan, Benguet ken daytoy nga ili idi Agosto 5. Inimatangan dagiti opisial ti ili, estudiante, kamkameng ti PNP ken sumagmamano a kameng ti media ti ceremonial burning ti nasao a mula a marihuana. Dukduktalen pay laeng dagiti otoridad no sino dagiti nagmula iti daytoy maiparparit a mula.# PANAGSAREB... (Manipud iti panid 4) narangrang a matana. “Saan. Estudianteak met.” Pinatademko dagiti lapayagko. Arasaas. Dagiti bumegbeggang nga arasaas. Dagiti makasinit nga arasaas. “Laklakayanen, agis-iskuela pay laeng?” “Lolo daytan, ket!” “Mangegnakayo. Madamdama, saan nga agpasakar dayta, datayo met laeng ti maabakan…” “No adda pay linaon ti
utekna, a!” “Bawal ang beans…!” kuros. “Bawal ang pork…!” immadu ti bilangda a kuros. Ket napno ti Room 204 kadagiti garikgik ken paggaak ken dagiti kalampag dagiti tugaw. Adda pay sumagmamano a tinniplak dagiti dakulap a nangngegko iti likudak. Dandanik naibbatan ti descotch tape nga N73. (Adda tuloyna)
DI PANAGTUNOS... (Manipud iti panid 1) kaimplementar dagitoy a proyekto. Innayon ti mayor a saan nga iti opisinana ti nakagapu iti pannakataktak iti pannakabingay ti pondo manipud iti nasao a linteg no di ti sangguniang bayan gapu iti saanda a pannakaipasa iti appropriation ordinance a nabayagen a naidatag kadakuada. Maipalagip a maiwaras koma
iti 30 a barangay ti immuna a naruk-atan a bingay ti munisipalidad iti R.A. 7171 nga agdagup iti P5.8 million ngem saan nga inanamongan ti sangguniang bayan agsipud ta awan ti bingay ti 14 a barangay a kaadduanna ti kangrunaan nga agmulmula iti tabako. Iti maysa a dialogo nga inangay ti ehekutibo babaen ti initiatibo ni Mayor Marlon Ines,
Lalaki a nagpasupli iti peke a kuarta, natiliw TAGUDIN, Ilocos Sur Maysa a lalaki ti tiniliw dagiti polis gapu iti panagpasuplina iti peke a kuarta iti tiendaan publiko ditoy nga ili itay nabiit. Natiliw ni Diomedes Aquino, 39, naasawaan, agnaed iti Sapang Palay, Bulacan idi naipiskot dagiti polis a kimmamat kenkuana . Segun iti report, napan naggatang ni Aquino iti tagilako iti tiendaan publiko ditoy ket nagpasupli iti peke a
kuarta nga aggatad iti P1,000 ken P500. Nagreport dagiti nabiktima iti polis ngem nakadlaw ni Aquino ket nagtaray a naglibas. Kina-mat dagiti polis ket naipiskotda ti suspetsa. Nakumpiska iti ikut ni Aquino iti lima a peke a P1,000 ken uppat a peke a P500. Pito pay a peke a kuarta a sag-P1,000 ken maysa a P500 ti impan dagiti nabiktimana nga aglaklako iti tiendaan.#
ITI DUYOG... (Manipud iti panid 1) tinola. Inrason ni Andy nga ti manok kadagiti tagilako agsinsinda iti raman. Ngem ngem saan nga ininggaan ni naamiris ti ubing: “Mariknana Andy a kinamat. Simrek ti itan ti nagdumaan ti Chicken manok iti kasilia dagiti babbai Joy ken tinola. Ad-adda a ngem sinurot latta ni Andy mabsog iti tinola ta adda agingga a nakemmegna ti manok. papaya a nayonna.” Kuna ti amana a mapanNabayag a ninanam ni Andy ti Chicken Joy. Sinep- danto ilako ken ni Sanglay ta sepanna pay ti tulang ti luppo nangina ti panaggatang ti manok. daytoy iti netib a manok. Ngem Adda nagkiak a manok. Ti saan a kayaten nga ilako ni manokna a kamkamaten ti aso! Andy ti manokna. PagitloKimmamat metten ni Andy. gennanton tapno umadu ti Uray ti ama ket nakipagkamat manokda a lutuendanto iti kalpasan a nangput-ing iti tinola. Gibusen ti sarita. saba a lakona ket imbatona a (Adda tuloyna) pinangbugaw iti aso. Immusok ITI INDAYON... (Manipud panid 3) Iti panaglabas dagiti aldaw, diak makaidna, Manong Danny. Dinak paturogen ti singasing ni JM. Adalemen ti rabii ngem addaak pay laeng a nakamulengleng iti kasipngetan. Iti panagriknak, addaak iti nagkurosan ti biagko. Ania ti aramidek? Idi bumigaten, nakaikeddengak. Diak aklonen ti singasing ni JM. Ammok, masaktan ni JM ngem no talaga a patpatgennak, irespetona ti pangngeddengko. Imbagak ken ni JM ti desisionko. Inawatna met. Kinunana nga ad-adda manen ti panangipategna kaniak. Ngem bayat ti panagnami iti igid ti
baybay ti Darapidap, nariknak ti masansan a pannakaikulengna. Ngem saanko nga inikkan iti sabali a kaipapanan ti tignayna. Nagsinakami ken ni JM a diak ammo a dayta gayamen ti maudi a panagkitami. Awan pay makalawas, nadamagko laengen nga agkasaren ni JM. Iti laksid ti pannakaammok, adda gayam kaayanayatna a sabali ket masikog daytoyen isu a kapilitan nga ikallaysanan. Kasla nagtupak ti langit kaniak iti dayta a nadamagko. Iti maikadua a gundaway, napadasak ti naliputan iti ayat.! (Adda tuloyna)
ILOCOS SUR HOTLINE... (Manipud iti panid 1) kokonsehal kasta metten ti radio ken dagiti nagbuya. sibubukel a puersa ti DWRS Karaman ditoy ti 2 a washing ken ti opisina ti gobernador. machine, 2 a TV, 2 a repriheIti panagsarita ti goberna- ratura, 20 nga electric fan, 20 a dor, pinagyamananna ti agtul- radio cassette, 8 a cellphones, tuloy a panangsappuyot da- 6 a kaban a bagas, 50 a glassgiti umili iti programa kagiddan wares ken T-shirts. ti panangikarina a saanto a Iti benneg dagiti nataengan mapugsat daytoy a linia a a “Sagutanka, Lolo ken Lola”, tumultulong kadagiti amin nga naipaayan dagiti nagsurat iti agkasapulan. grocery items, medical assist“Kasla kaano la daydi pa- ance, kitchen utensils, galba, nangirugitayo itoy a programa. Ita, agsangapulon a tawenna wheelchairs, sarukod ken iti ere. Agyamankami kadagiti nebulizers idinto nga school suhestionyo babaen ti text ta supplies met ti naipaay kadagitunggal mensaheyo ket agba- ti ubbing a nagsurat iti benneg lin a pagsarminganmi tapno a “Wishko sa Hotline”. Inwaragawag pay ti gobermaited dagiti kasapulan dagiti kaprobinsiaan,” kinuna ni nador a “Balay Taripato” ti nagbalin nga opisial a nagan ti Savellano. Bayat ti programa, nagtudo Home for the Aged iti dagiti agduduma a papremio Magsingal. (Mancielito S. para kadagiti dumdumngeg iti Tacadena/NBN Vigan) LANDFILL... (Manipud iti panid 4) bambantayan a sakup ti laonen ti makatawen a basura Barangay Balingaoan. no awan ti segregation ngem no Kinuna ni Engr. Ganaban a nainget a maipakat ti pannanupay bassit pay laeng ti kalasin dagiti nabubulok ken landfill, namnamaenna nga dagiti di nabubulok, kabaelanaddanto manen cell a maipas- na a laonen ti basura iti tallo a dek iti panaglabas ti tawen. tawen, kinuna ni Ganaban. Kabaelan ti nasao a landfill a (Danny Antalan) insingasingna a pagbibingayan dagiti 14 a barangay ti P1.5 million a maikadua a release ti bingay ti munisipalidad iti R.A. 7171 ngem saan nga immanamong dagiti maseknan a barangay captains. Iti emerhensia a miting nga inangay dagiti barangay captains, napagtitinonganda a pagtiponen ti umuna ken maikadua a release ti R.A. 7171 tapno daytoy ti pagbibingayan
dagiti 44 a barangay ditoy. Aganay a P166,000 ti bingay ti tunggal barangay babaen ti equal sharing. Impeksa ti maysa a barangay captain ti amakna a no saan nga agtunos ti sangguniang bayan ken ti mayor, agpeggad a maabutan ti election ban ti pannakaimplementar dagiti prioridad a proyekto dagiti barangay a mapunduan manipud iti R.A. 7171.#
AUG. 24-30, 2009
TALDIAP-DAMAG Entrada iti tiendaan publiko, dimmakkel CANDON CITY - Dimmakkel ti nakolekta nga entrada ti tiendaan publiko ditoy siudad, kinuna ti city market administrator. Kinuna ni Albert Abaya, agdama a market administrator, iti bulan ti Hulio, immabot iti P304,300 ti nasingiran iti entrada, nangatngato no ikumpara idi napalabas a tawen nga immabot laeng idi iti P257,485. Idi Hunio 2009, immabot iti P302,355 ti nasingir iti entrada, P311,715 idi Mayo ken P284,570 idi Abril. Iti napalabas a tawen, narigat a magaw-at ti P300,000 gapu iti nadumaduma a rason. Manamnama a magun-od ti city government ti target a P3 milion a koleksion manipud iti tiendaan publiko ditoy. (Danny Antalan)
Sakit a dengue, nakontrol iti San Emilio SAN EMILIO, Ilocos Sur - Nakontrol met laengen ti sakit a dengue ditoy, segun iti opisial ti salun-at ditoy. Kinuna ni Dr. Sherly Luna, doktor ti rural health unit, a saanen a nanayonan pay ti kaso ti dengue kadagiti napalabas a lawas. Dua ti natay ken nakurang a limapulo ti nagsakit iti dengue ditoy nga ili kadagiti napalabas a bulan manipud Mayo, nangruna ti Barangay Tiagan ken Lancuas. Kas paset ti naing-inget a kampaniana maikontra iti dengue, nagisayangkat ti RHU ken dagiti agtuturay iti panagipakbo kadagiti posible a pagitlogan ti lamok, fogging operation, ken information dissemination nangruna iti panagdaldalus ditoy. (Danny Antalan)
Baro a hepe ti polis ti Baguio City, nagtugaw BAGUIO CITY - Nagtugaw idi Agosto 19 ni Police Senior Supt. Agripino Javier a kas baro a hepe ti polis ditoy a siudad. Naangay ti turn-over ceremony iti opisina ni Mayor Reinaldo Bautista, Jr. Iti ababa a panagsaritana, kinuna ni Javier a pinilina ti agserbi iti Baguio ta makatulong daytoy iti panagdur-asna kas propesional. Ni Police Senior Supt. Nestor Bergonia ti nagtakem nga OIC ti BCPO bayat ti kaawan ti mangsukat ken ni dati a Baguio City Director Wilfredo Franco nga addan iti United Nations Peace and Order Security Council. Naammuan nga agsubli ni Bergonia iti dati a puestona iti Cordillera PNP. Sakbay ti pannakadutokna a hepe ti polis ditoy siudad, nagpaay ni Javier a hepe ti intelligence dicision iti Region I.#
Vigan City government, gimmatang iti ambulansia VIGAN CITY- Gimmatang ti gobierno ti siudad iti ambulansia babaen ti programa ti Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO) a pannakapaadda iti ambulansia kadagiti nadumaduma a local government unit iti pagilian. Agpateg ti ambulansia iti P1 million ket bayadan ti city government ti 40% idinto a 60% ti pannakabagi ti PCSO, nairamanen dita ti registration ken insurance. Kinuna ni Mayor Eva Marie S. Medina a kasapulan pannakapaadda iti baro nga ambulansia tapno adda madadaan nga aramaten iti emerhensia a kasapulan kas iti pannakaiyalis ti maysa a pasiente a maipan iti adayo a lugar. (Nora J. Ramolete)
Natay a kappasngay a babai, posibito iti (A(H1N1) BATAC, Ilocos Norte - Kumpirmadon nga A(H1N1) ti impatay ti maysa a masikog a naiserrek iti Mariano Marcos Memorial Hospital and Medical Center ditoy nga ili. Kinumpirmaran ni Dr. Arsenio Gerardo ti Department of Health ti Ilocos Norte a positibo iti A(H1N1) ti masikog a babai idi nagpatsek-ap iti rural health unit ken nagpa-swab test iti nasao nga ospital. Segun iti report, natay ti babai iti maikapat nga aldaw kalpasan a nagpasngay. Daytoy ti naireport a damo a natay iti A(H1N1) iti Ilocos Norte.#
Mikilunggay, mailaklakon iti tiendaan publiko CABUGAO, Ilocos Sur - Umad-adu dagiti aggatang iti mikilunggay a produkto daytoy nga ili. Naammuan a mailaklakon iti inaldaw manipud iti alas 8 agingga iti alas dose ti mikilunggay (napaglaok nga arina ken nabegbeg a napagango a bulong ti malunggay) iti Ilocos Food Court kasta dagiti puesto iti Northern Ilocos Sur Trade Center. Ti mikilunggay ti one town one product daytoy nga ili. Kanaig, daytoy indagadag dagiti agtuturay ditoy ti pannakaited iti suporta kadagiti dadduma pay a produkto kas iti mikiluyot (miki ken saluyog), ken mikibong (miki ken rabong).#
3 NATAY, 8 NASUGATAN... (Manipud iti panid 1) ken dua a pahinante. dagiti nakalugan iti traysikel, Segun iti report, napukaw ti agpapada a taga-Patong ditoy kontrol ti drayber iti manibela nga ili idi nakidinnungpar ti ket naidungpar ti lugan iti luganda iti maysa a Fuzo tanker bakras ti bantay iti zigzag road. a minaneho ni Rodolfo Flores, Kabayatanna, maysa ti natay 46, taga-San Agustin, San idinto a tallo ti nasugatan iti Fernando, La Union. panagdinnungpar ti maysa Segun iti report, mapapati a traysikel ken maysa a lugan iti manipud iti intersection iti highway a sakup ti Barangay sango ti tiendaan, nagderetso San Basilio, Magsingal, Ilocos ti traysikel a bimmallasiw iti Sur. kalsada a puon ti nakadungpaNatay ni Jerry Dolores, 32, ran kenkuana ti Fuzo tanker. naasawaan, drayber iti Naitaray dagiti nasugatan iti traysikel, taga-Patong ditoy Magsingal District Hospital sa nga ili idinto a nasugsugatan naiyalis ni Jerry Dolores iti da Roderick Dolores, Anacleto sabali nga ospital ngem natay Barcante ken Dante dela Cruz, bayat ti pannakatamingna.# BIN-I A MANI... (Manipud iti panid 1) Kinuna ti bise mayora nga adda inted ti Department of Labor and Employment (DOLE) a P500,000 kas tulong kadagiti agmulmula iti mani tapno dumakkel ti produksionda. Ti mani ti one town one
product (OTOP) daytoy nga ili ket nalataken dagiti produkto ditoy a kas iti peanut brittle, peanut butter, peanut polvoron ken dadduma pay a byproducts ti mani. (Danny Antalan)
Your source for the latest ilokano news, literature and information.
Published on Aug 26, 2009
Your source for the latest ilokano news, literature and information.


c: text/html

text:
Sühbaataryn Yanjmaa
Ni Sükhbaataryn Yanjmaa (Mongol: CүxбaaTapыH ЯHжMaa naiyanak a kas ni Nemendeyen Yanjmaa, Mongol: HэMэHдэeH ЯHжMaa; 15 Pebrero 1893 – 1963) ket biuda ni Mongoliano a daulo ti rebolusion Damdin Sükhbaatar, a kas Mangidaulo ti Presidium ti Estado ti Nalatak a Khural manipud idi Septiembre 1953 aginggana idi Hulio 1954 ket nagbalin nga isu laeng ti maikadua a babai iti pakasaritaan a nabutosan wenno naidutok a daulo ti estado.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Worldwide Guide to Women in Leadership". Naala idi 1 Pebrero 2013.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsasao a Habanes
Ti Pagsasao a Habanes[1] ti pagsasao dagiti tattao a Habanes iti tengnga ken daya a paset ti puro ti Java, iti Indonesia. Adda pay sumagmamano a kagimongan dagiti agsasao iti Habanes iti amianan a pantar ti laud a Java. Isu ti agtutubo a pagsasao ti nasurok 75 000 000 a katao.
Paset ti pamilia nga Austronesio ti Habanes, ket adda kainaigan daytoy iti Indones ken dadduma pay a karuay ti Malayo. Agsasao pay iti Indones ti kaadduan nga agsasao iti Habanes para kadagiti panggep nga opisial ken komersial ken iti komunikasion kadagiti di Habanes nga Indones.
Iti ruar ti Indonesia, adda sumagmamano a sangkaarrubaan nga agsasao iti Habanes kadagiti pagilian a kas iti Malaysia ken Singapur. Iti Surinam, adda dagiti Habanes ti puonna nga agsasao iti kreol a nagtaud itoy a pagsasao. Kangrunaan a masarakan dagiti agsasao ti Habanes iti Malaysia iti Selangor ken Johor.
Pakauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Habanes ket paset ti Sundiko a sub-sanga ti Lauden a Malayo-Polinesio (maawagan pay iti Hesperonesiano) a sanga ti Malayo-Polinesio a sub-pamilia ti pamilia nga Austronesiano. Nasinged ti kainaigan daytoy iti Malay, Sundanes, Madures, Balines, ket addaan met daytoy iti nakapkapsut a kainaigan kadagiti pagsasao ti Sumatra, Borneo, ken ti Filipinas. Masasao ti Habanes iti Tengnga ken Daya a Java, pati pay iti amianan a pantar ti Laud a Java. Pangkurditan a pagsasao met daytoy iti Madura, Bali, Lombok, ken iti deppaar ti Sunda iti Laud a Java. Pagsasao ti naarian a korte daytoy iti Palembang, Abagatan a Sumatra, ingga a binusor dagiti Olandes ti palasioda idi maika-18 a siglo. Mabalin a bigbigen ti Habanes kas maysa kadagiti klasiko a pagsasao iti lubong ta addaan daytoy iti dakkel a kurditan a manappat iti nasurok sangapulo ket dua a siglo. Binglayen dagiti eskolar ti ebolusion ti Habanes iti uppat a paset:
- Taga-ugma a Habanes, sipud iti maika-9 a siglo
- Akintengnga a Habanes, sipud iti maika-13 a siglo
- Baro a Habanes, sipud iti maika-16 a siglo
- Moderno a Habanes, sipud iti maika-20 a siglo (saan a kadawyan a maar-aramat daytoy a pannakaidasig)
Maisursurat ti Habanes iti naisuratan a Habanes, naisuratan nga Arabo-Habanes, naisuratan nga Arabo (nabaliwan para iti Habanes), ken iti naisuratan a Latin.
Ti Habanes ket Austronesio a pagsasao nga addaan iti kaaduan nga agtutubo nga agsasao nupay saan nga opisial daytoy iti sadinoman. Sasawen ken maawatan daytoy ti agarup 85-riwriw a tattao. Di nakurang ngem 45% ti dagup a populasion ti Indonesia ti addaan iti poon a Habanes wenno agnanaed iti lugar a kaaduan a pagsasao ti Habanes. Lima iti innem a pangulo ti Indonesia sipud idi 1945 ti Habanes ti addaan iti poon a Habanes. Isu ngarud nga addaan ti Habanes iti dakkel nga impluensia iti ebolusion ti Indones, ti nailian a pagsasao ti Indonesia ken maysa a moderno a dialekto ti Malay.
Addaan iti tallo a kangrunaan a dialekto ti moderno a Habanes: Tengnga a Habanes, Daya a Habanes, ken Laud a Habanes. Adda lugar ti dialekto sipud iti Banten iti lauden amin ti Java ingga iti Banyumangi, iti akindaya amin a suli ti puro. Amin a dialekto ti Habanes ket addaan iti sumurok-kumurang a pada a panagkinnaawatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Habanes". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 210. ISBN 978-0-8248-2088-6.