text:
Dagiti Botante
Maisapsapa a Panagbotos (Early Voting)
Saan a nasken nga aguray dagiti botante agingga iti aldaw ti eleksion tapno agbotosda. Asino man a rehistrado a botante ket mabalinna ti agkiddaw iti mail ballot wenno balota a maipatulod babaen ti koreo wenno mabalinna ti agbotos iti maysa nga early walk-in a pagbotosan iti sakup ti bukodda a county.
Panagbotos Babaen ti Koreo
Iti panangkiddaw a maaddaanka iti permanente a balota a maikoreo, masapul a kompletuem ti Rehistrasion ti Botante ken Aplikasion iti Permanente nga Absentee (Voter Registration & Permanent Absentee Application) wenno isubmitirmo ti kiddawmo online wenno babaen ti Internet iti www.elections.hawaii.gov.
Maisardeng ti karbengan a kas permanente nga agbotos babaen ti koreo no mapasamak ti ania man kadagitoy:
- Mapaay ti botante a mangisubli iti balota a nagbotosanna agingga iti alas 6:00 iti malem a panagserra dagiti lugar a pagbotosan iti agpada nga eleksion primaria ken heneral.
- No matay ti botante, no mapukawna ti karbenganna nga agbotos, no agrehistro a kas botante iti sabali a lugar, wenno madiskualipikar nga agbotos.
- Saan a maideliber wenno makadanon gapu iti ania man a rason ti balota ti botante, notification card (kard ti pakaammo), wenno ania man a maikoreo a materiales a mainaig iti eleksion.
- Kiddawen ti botante babaen ti panagsuratna a maigibusen ti istatusna a kas permanente nga agbotos babaen ti koreo.
No kayat ti agkiddaw iti balota a maikoreo (mail ballot) para iti maysa nga espesipiko a lugar wenno espesipiko nga eleksion wenno siklo ti eleksion, kompletuen ti Rehistrasion ti Botante ken Aplikasion iti Permanente nga Absentee (Absentee Application). Agpada dagitoy nga aplikasion a maala iti website ti Opisina Dagiti Eleksion (Office of the Elections), ken iti ania man kadagitoy a lugar:
- Opisina Dagiti Eleksion
- Dagiti Opisina Dagiti Klerk
- Dagiti Biblioteka ti Estado
- Dagiti Opisina Postal
- Dagiti Ahensia ti Estado
- Dagiti Sanga (Satellite) ti City Hall
Maudi nga Aldaw (Deadline) a Panagkiddaw iti Balota a Maikoreo
Dagiti kiddaw para iti balota a maikoreo ket masapul a maawat ti Opisina ti Klerk (Clerk’s Office) a makasakup kenka iti di naladladaw ngem pito (7) nga aldaw sakbay ti eleksion.
Eleksion Primaria: Agosto 4, 2018
Eleksion Heneral: Oktubre 30, 2018
Dagiti Espesial a Situasion
Ti kiddaw para iti absentee ballot wenno balota a maikoreo (balota a para iti botante a di makapan iti nakairehistroanna tapno agbotos) a maawat ti Opisina ti Klerk kalpasan ti deadline ket mabalin laeng a maaprobaran kadagiti espesial a situasion a determinaren ti klerk ti county (kas koma, naospital ti botante sakbay unay ti aldaw ti eleksion ket saan a makapan iti lugar a pagbotosan tapno makapagbotos). Kontakenyo koma ti klerk ti county no patienyo nga espesial a kaso ti situasionyo.
Dagiti Nagbotosan a Balota
Dagiti nagbotosan a balota ket masapul a maawat ti Opisina ti Klerk a makasakup kadakayo iti di naladladaw ngem iti panagserra dagiti lugar a pagbotosan iti aldaw ti eleksion.
Personal a Panagbotos a Masapa
Dagiti botante ket mabalinda met ti mapan agbotos kadagiti early walk-in location iti bukodda a county tapno agbotosda sakbay ti naituding nga aldaw ti eleksion. Adtoy dagiti petsa a panagbotos a masapa (early walk-in dates):
Eleksion Primaria: Julio 30 – Agosto 9, 2018
Eleksion Heneral: Oktubre 23 – Nobiembre 3, 2016
Adda Pay Saludsodmo? Bisitaen ti Dagiti Masansan a Masaludsod (Frequently Asked Questions) para kadagiti sungbat dagiti masansan a gagangay a masalsaludsod maipanggep iti panagbotos babaen ti koreo wenno botos a maipatulod babaen ti koreo.
Estudiante iti Kolehio (College Student)
Maysaak a residente ti Hawaii, ken…
Agnanaedak iti uneg ti kampus
Mabalinmo ti mangisubmitir iti kiddaw a maipatulodanka iti balota babaen ti koreo (absentee ballot) iti adresmo iti kampus babaen ti panangkompletom iti Aplikasion iti Panagbotos Babaen ti Koreo (Absentee Application).
Sumsumrekak iti eskuela iti sabali nga estado/gangganaet a pagilian
No kalikagumam ti makapagbotos kadagiti eleksion iti Hawaii, mabalinmo ti agkiddaw iti balota a maipatulod kenka iti adresmo iti kolehio babaen ti panangkompletom iti Aplikasion iti Panagbotos Babaen ti Koreo (Absentee Application). Nasken a mangisubmitirka iti kiddaw para iti absentee ballot para iti tunggal eleksion a kaawanmo iti residensiam iti Hawaii.
Nayonam ti ammom maipanggep iti maisapsapa a panagbotos (early voting).
Agnaedak iti sabali nga estado, ken sumsumrekak iti eskuela iti Hawaii. Kayatko ti…
Agbotos kadagiti eleksion iti Hawaii
Bisitaen ti rehistrasion ti botante (voter registration) tapno manayonan ti ammom maipanggep iti no kasano ti agbalin a botante iti Hawaii.
Agbotos kadagiti eleksion iti bukodko a lugar
Kontakem ti Opisina Dagiti Eleksion iti bukodmo a lugar ken no kasano a makaawatka iti balota bayat ti kaaddam iti Hawaii.
Tapno makaalaka iti Sertipiko ti Rehistrasion ti Botante, kontakem ti makasakup kenka nga Opisina ti Klerk (Clerk’s Office).
Dagiti Militar ken Adda iti Ballasiw-Taaw a Botante (Military and Overseas Voters)
Ti Linteg iti Absentee a Panagbotos Dagiti Nakauniporme ken Makipagili nga Adda iti Ballasiw-Taaw (Uniformed and Overseas Citizens Absentee Voting Act wenno UOCAVA) ket nangparnuay iti espesial a probision a para kadagiti awan (absent) a makipagili nga agserserbi iti military ken dagiti adda iti ballasiw-taaw nga agbotos babaen ti koreo kadagiti eleksion primaria, heneral ken kadagiti espesial nga eleksion a para kadagiti opisina pederal; ken pannakaipalubos dagitoy nga indibidual nga agusar iti federal write-in absentee ballot (FWAB) iti eleksion heneral a para kadagiti opisina pederal.
Asino Dagiti Botante a Sakupen ti UOCAVA?
- Dagiti nakauniporme nga agserserbi iti Estados Unidos (United States Uniformed Services) ken dagiti marino (merchant marines) ken dagiti kameng ti pamiliada
- Dagiti makipagili (sitisen) iti Estados Unidos nga agnanaed iti ruar ti Estados
Panagparehistro Tapno Makabotos
Amin a militar ken agnanaed iti ballasiw-taaw a botante ket masapul a nakarehistroda nga agbotos tapno iti kasta, makaalada iti balota. Dagiti botante a sakupen ti UOCAVA ket mabalinda ti agparehistro babaen ti panangkompletoda iti Federal Post Card Application (FPCA). Ti nakompleto nga FPCA ket masapul a maawat ti Opisina ti Klerk wenno minarkaan-ti-opisina-postal (postmarked) iti di naladladaw ngem 30 nga aldaw sakbay ti eleksion tapno mainayon ti aplikante iti listaan dagiti botante.
Eleksion Primaria: Hulio 12, 2018
Eleksion Heneral: Oktubre 9, 2018
Panagkiddaw iti Balota a Maikoreo (Mail Ballot)
Dagiti agdama a rehistrado a botante ket mabalinda ti agkiddaw para iti absentee ballot wenno mail ballot babaen ti panangkompletoda iti Federal Post Card Application (FPCA). Ti FPCA ket masapul a maawat ti makasakup kadakuada nga Opisina ti Klerk iti di naladladaw ngem pito (7) nga aldaw sakbay ti eleksion.
Eleksion Primaria: Agosto 4, 2018
Eleksion Heneral: Oktubre 30, 2018
Dagiti nagbotosan wenno naaramat a balota ket masapul a maawat ti Opisina ti Klerk agingga iti panagserra ti panagbotos iti aldaw iti eleksion.
Eleksion Primaria: Agosto 11, 2018
Eleksion Heneral: Nobiembre 6, 2018
Programa Pederal iti Pannakaasistir iti Panagbotos (Federal Voting Assistance Program)Ti Federal Voting Assistance Program (FVAP) ket maysa a programa a mangasistir iti panagbotos dagiti kameng ti serbisio ken dagiti pamiliada ken dagiti makipagili nga adda iti ballasiw-taaw.
Federal Voting Assistance Program
Telepono: 800-438-VOTE (8683)
Email: [email protected]
Website: www.fvap.gov
Dagiti Opisial a Mangasistir iti Panagbotos – Yunit iti Hawaii (Hawaii Unit Voting Assistance Officers)
Dagiti botante a sakupen ti UOCAVA ket mabalinda a kauman ti asino man kadagiti Opisial a Mangasistir iti Panagbotos (Voting Assistance Officers) para iti nayon nga impormasion.
Botante Manipud iti Maysa a Pasilidad a Pagaywanan (Voter in a Care Facility)
Tapno maipanamnama ti seguridad ken integridad dagiti aramid a mainaig iti eleksion kadagiti pasilidad a pagaywanan, makiddaw kadagiti empleado ti saanda a panangbibiang iti botante iti proseso ti panagparehistro ken/wenno panagbotosna nga absentee (di makapan iti presinto). Mabalin a tumulong laeng ti empleado no makaawat iti espesipiko a pammalubos manipud iti residente (botante).
No ti maysa a residente iti maysa a pasilidad a pagaywanan ket kiddawenna ti tulong para iti kinabotantena manipud iti maysa nga empleado ti pasilidad a pagaywanan, dagitoy sumaganad a tarabay ket masapul a maipatungpal tapno masalakniban dagiti kalintegan ti botante:
- Kasao dagiti kameng ti pamilia tapno tumulongda iti proseso ti rehistrasion ken panagbotos.
- Siguraduen a magun-od ti residente dagiti amin a kualipikasion tapno makapagparehistro nga agbotos.
- Idiaya ti maisapsapa a panagbotos para kadagiti residente a mabalin a saan a makapan kadagiti lugan a pagbotosan iti Aldaw ti Eleksion.
Registrasion ti Botante
Ti asino man nga indibidual wenno organisasion ket saanna a mabalin ti agduplikar, mangkopia, wenno mangaramat iti ania man nga impormasion a nailanad kadagiti aplikasion iti rehistrasion ti botante. Mailabsing iti paglintegan para iti asino man a tao ti mangaramatm mangiprinta, mangipablaak, wenno mangiwaras iti impormasion a naala, direkta man wenno saan, manipud kadagiti aplikasion ti rehistrasion ti botante.
Liklikan dagiti nairanta wenno di man nairanta nga aramid a diskriminasion wenno panangpilit iti panagparehistro a kas botante. Agpada dagitoy a maiparit.
Dagiti nakompleto nga aplikasion iti rehistrasion ti botante ket saan a mabalin a kolektaren ti tao wenno organisasion a nagibunong malaksid no adda espesipiko a pammalubos manipud iti klerk wenno iti pangulo nga opisial ti eleksion (chief election officer). Ania man a kiddaw tapno maikkan ti botante iti absentee ballot, masapul a ti botante a mismo ti mangipatulod iti kiddaw babaen ti koreo ket iturongna daytoy iti klerk.
Panagkiddaw iti Balota
Ti paglintegan iti Hawaii ket ipaayanna dagiti awan kapasidadna a botante a mangipatulod iti pannakabagida a mangala iti balotada manipud iti opisina ti klerk. Ti pannakabagi ket masapul a saan ti employer ti botante, wenno pannakabagi ti employer, wenno opisial/pannakabagi ti union a pagkamengan ti botante.
Ti botante ket masapul nga isuratna ti kiddawna iti klerk tapno itedna ti pammalubosna iti klerk a mangipaideliber iti balota babaen ti pannakabagi ti botante ngem saan a ti employer ti botante, pannakabagi ti employer, wenno pannakabagi ti union. Ti kiddaw ket masapul nga iramanna dagitoy:
- Nagan ken apeliedo
- Adres ti residensia, ken adres a pakaiturongan ti surat
- Petsa ti pannakayanak
- Numero ti Social Security
- Eleksion/Dagiti eleksion a panggepmo a pagbotosan a kas absentee
- Pirma ti botante
Panagbotos Babaen ti Koreo
No adda empleado ti pasilidad a pagaywanan a mangtulong iti residente iti panagbotosna, siguraduen nga agtalinaed ti empleado a nonpartisan wenno awan kankanunonganna a partido ken masapul nga adda di nakurkurang ngem dua a tao manipud iti agduma a partido politikal a siiimatang. Maaramid daytoy tapno maipanamnama a dagiti kalintegan ti botante ket masalakniban. Kas nayonna, tungpalen koma dagiti sumaganad:
- Awan ti asino man a mabalin nga agkiddaw iti botante tapno kitaenna no ania ti linaon ti balota wenno no ania ti pili a partido ti botante.
- Awan ti asino man a mabalin a mangmarka iti balota ti maysa a tao wenno mangidirihe iti panagbotos ti maysa a tao no awan ti pammalubos dayta a tao.
- Maysa nga illegal nga aramid ti panagpanggep nga agbotos a mangusar iti nagan ti sabali no awan ti espesipiko a pammalubos.
Panagkusit iti Panagbotos ken iti Eleksion
Dagitoy sumaganad nga aramid ket maibilang a panagkusit iti eleksion:
- Ti maysa a tao a direkta wenno saan a direkta a mangidiaya a mangted iti pabor ken/wenno mangidiaya iti kuarta iti asino man a botante tapno dayta a botante ket ibotos wenno dina ibotbotos ti asino man a partikular a tao.
- Ti maysa a tao a direkta wenno saan a direkta, personal man wenno babaen ti sabali a tao, a mangballaag, mangpuersa wenno mangbutbuteng iti botante tapno dina ibotbotos wenno botosanna to asino man a particular a tao wenno partido iti ania man nga eleksion.
- Ti asino man a tao nga agpanggep nga agbotos nga usarenna ti nagan ti sabali a tao, sibibiag wenno natayen, wenno agusar iti parbo a nagan.
- Ti maysa a tao a nagbotosen a mangiranta ti panagbotosna manen.
- Ti maysa a tao a mangiranta a mangited iti ad-adu ngem dua a balota para iti isu met laeng a takem iti tiempo ti panagbotos.
Kas sagudayen ti paglintegan iti Hawaii, ti asino man a tao a mangiranta wenno siaammo a mangited iti palso nga impormasion iti aplikasion iti rehistrasion ti botante wenno iti aplikasion iti absentee ket mabalin nga agbasol iti Class C Felony, a madusa iti agingga iti 5 a tawen a pannakaibalud ken/wenno $10,000 a multa.
Kitaen ti mabalin nga iprinta a PAGBASAAN Maipanggep Kadagiti Botante Kadagiti Pasilidad a Pagaywanan (Voters in Care Facilities FACTSHEET).
Botante a Makasapul iti Pannakaasistir (Voter Requiring Assistance)
Asino man a botante nga agkasapulan iti tulong tapno makabotos gapu iti rason a pisikal, bisual, adda diperensia ti panagdengngegna, wenno di makabasa wenno makasurat, ket mabalin nga ipaayan iti tulong ti maysa a tao a bukod a pili ti botante, ngem saan a ti employer ti botante, pannakabagi ti employer ti botante, wenno opisial wenno pannakabagi ti union a pagkamengan ti botante.
Rehistrasion ti Botante (Voter Registration)
Ti Pormulario ti Rehistrasion ti Botante ken Permanente a Panagbotos Babaen ti Koreo (Voter Registration and Permanent Absentee Applications) ken Aplikasion ti Absentee a Botante (Absentee Applications) ket mabalin a maala iti bersion daytoy iti Insik, ken Ilokano.
Maiparit ti panagkopia, panagduplikar wenno ania man a panangusar iti ania man nga impormasion a nailanad kadagiti pormulario ti rehistrasion. Kompidensial ti impormasion nga inted ti indibidual iti affidavit para iti rehistrasion.
Kanayon koma a panunoten dagiti karbengan iti panagbotos ti maysa nga indibidual. Liklikan dagiti aramid a nalawag a panangdiskriminar ken panangpilit iti tao nga agparehistro. Agpada dagitoy a maiparit.
Dagiti nakompleto a pormulario ti rehistrasion ti botante ket saanto a kolektaren ti tao wenno ti organisasion a nagiwaras malaksid no adda espesipiko a pammalubos nga inted ti klerk wenno ti hepe nga opisial ti eleksion (chief election officer).
No Agbotos Babaen ti Koreo
No asistiran ti maysa a botante, ti tao a mangipaay iti tulong, masapul nga agtalinaed nga awan pabpaboranna a partido ken masapul nga adda di nakurkurang ngem dua a tao manipud iti aggidiat a partido politikal a siiimatang. Daytoy ti mangpukaw iti ania man a panangipagarup iti kaadda dagiti irregularidad bayat ti panangasistir iti botante.
- Awan ti asino man a mapalubosan nga agkiddaw iti botante tapno ipakitana ti linaon ti balotana wenno ti pilina a partido.
- Awan ti asino man a mabalin a mangmarka iti balota ti maysa a tao wenno mangidirihe wenno mangimaton iti panagbotos ti maysa a tao no awan ti pammalubos.
- Maysa nga illegal nga aramid ti panangpadas nga agbotos iti nagan ti pasiente nga awan ti espesipiko a pammalubos.
No agakem a kas mangibagi iti botante tapno alaem ti balotana (absentee ballot), masapul nga adda surat ti pammalubos manipud iti rehistrado a botante sa maisubmitir iti Klerk.
Iti Lugar a Pagbotosan (At a Polling Place)
Amin a lugar a pagbotosan ket matungpalna dagiti rekisito ti Linteg Maipanggep Kadagiti Amerikano nga Addaan iti Disabilidad (Americans with Disabilities Act wenno ADA), ken kaaduanna kadagitoy ti addaan iti nasuro a pagparkingan. Dagiti botante nga agkasapulan iti pannakaasistir ket mabalinda ti agkiddaw iti tulong iti Estasion a Pakaalaan iti Tulong Para iti Botante (Voter Assistance Station) iti ania man a lugar a pagbotosan. Dagiti lugar a pagbotosan ket addaanda kadagitoy sumaganad a serbisio:
Dagiti Makatulong a Ramit (Auxiliary Aids Kit)
Amin a lugar a pagbotosan ket addaan kadagiti ramit a makatulong iti pannakaasistir dagiti botante, kas koma kadagiti magnifier (pagpadakkel iti makita), giya iti panagpirma, ken kard a nakaisuratan dagiti pagannurotan a para kadagiti botante nga adda diperensia ti panagdengngegda.
Panagbotos iti Ayan ti Lugan (Curbside Voting)
Dagiti botante a dida kabaelan ti rummuar iti luganda, mabalinda ti agbotos babaen ti panangusarda iti serbisio ti curbside voting wenno panagbotosda a saandan a pumampanaw iti ayan ti luganda.
Elektroniko a Makina a Mausar iti Panagbotos (Direct Recording Electronic (DRE) Voting Machines)
Dagiti DRE voting machines wenno elektroniko a makina a maaramat iti panagbotos ket ipanamnamada ti kinapribado ken kinawayawaya, ken salaknibanna ti kalintegan dagiti botante nga addaan iti disabilidad wenno banay iti bagi ken dagiti botante a limitado ti ammoda iti lengguahe nga Ingles.
Ti DRE ket tulonganna iti panagbotos dagiti indibidual nga addaan iti disabilidad wenno banay ti bagi, agraman ti panangtulongna kadagiti bulsek wenno adda diperensia ti panagkitada tapno makapagbotosda. Mangipaay pay daytoy iti pannarabay iti lengguahe tapno makabotos dagiti botante a sanay laeng iti ania man kadagitoy a lengguahe: Insik, Ilokano, ken Hapon kas sagudayen ti Linteg iti Kalintegan nga Agbotos (Voting Rights Act).
Tulong iti Lengguahe (Language Assistance)
Kadagiti botante a marigatan a makaawat iti lengguahe nga Ingles, mabalin a maipaayanda iti tulong nga oral (maisao) ken/wenno maisurat.
Dagiti Nayon a Serbisio (Additional Services)
No kasapulan ti tulong dagiti American Sign Language interpreters (agusarda iti senias), agkiddaw iti serbisioda iti uneg ti lima (5) a working days (aldaw nga adda trabaho) sakbayna ken para kadagiti laeng lugar a pakaangayan ti maisapsapa a panagbotos (early walk-in locations).
Adda dagiti nairekord wenno nai-tape a mensahe a mangipaay iti impormasion maipanggep iti panagbotos iti Hawaii a maala iti Opisina Dagiti Eleksion ken iti Biblioteka a para kadagiti Bulsek ken Addaan Pisikal a Disabilidad (Library for the Blind and Physically Handicapped).
Maala dagiti impormasion maipanggep iti eleksion babaen ti panangkontak iti Opisina Dagiti Eleksion, wenno babaen ti panangusar iti telepono a para kadagiti adda diperensia ti panagdengngeg ken panagsaoda wenno Telecommunications Relay Service (TRS) iti 711.
Kitaen ti mabalin nga iprinta ti PAGBASAAN Maipanggep iti Pannakaasistir ti Botante (Voter Assistance FACTSHEET).
Dagiti Botante a Nasentensiaan Gapu iti Krimen (Voters with a Felony Conviction)
Ti maysa a tao a nasentensiaan para iti nadagsen a krimen (felony), manipud iti oras a pannakasentensiana agingga iti pinal a pannakaruk-at daytoy, ket mabalin a saan a makabotos iti eleksion. Ti maysa nga akusado ket mabalin a makabotos bayat ti kaaddana iti probation wenno kondisional a wayawaya wenno bayat nga isuna ket parolado.
Kontakem ti makasakup iti lugaryo nga Opisina ti Klerk (Clerk’s Office) maipanggep kadagiti dokumentasion a kasapulan sakbay ti panagparehistro.
Kitaen ti mabalin nga iprinta a PAGBASAAN Maipanggep iti Ti Ibunga ti Pannakasentensia Gapu iti Nadagsen a Krimen (Impact of a Felony Conviction FACTSHEET). Para iti kompleto nga impormasion, basaen ti Konstitusion ti Estado ti Hawaii Artikulo II, Seksion 2, ken Dagiti Narebisar a Paglintegan ti Hawaii (HRS) §831-2.
Agparehistro nga Agbotos Babaen ti Online (Register to Vote Online)
Tapno mausarmo ti Panagparehistro Dagiti Botante Babaen ti Online, kasapulam dagiti sumaganad:
Ti agdama nga iggemmo a Lisensia nga Agmaneho iti Hawaii wenno Identification card a naggapu iti Estado ti Hawaii
Ti Numero ti Social Security.
Ti sistema ti rehistrasion ti botante babaen ti online ket awanlinea Huebes, 5/17/2018, manipud iti 4:00pm – 5:00pm para iti nayiskediul a pannakaurnos ti network (network maintenance). Agpadispensarkami iti dikam’ pannakapagserbi kadakayo.
Mangrugi Ditoy iti Panagparehistro Dagiti Botante Babaen ti Online
Ammuem no sadino ti presinto a pagbutosam (Find Your Polling Place)
Ammuem no sadino ti presinto a pagbutosam
Rehistrasion
Dagiti Kualipikasion
- Makipagili (sitisen) iti U.S.
Saan a kualipikado dagiti saan a makipagili iti U.S., agraman dagiti U.S. Nationals
- Residente iti Estado ti Hawaii
Ti residensia nga ibaga ti aplikante ket saan a gapu ta adda iti daytoy nga Estado, no di ket nagun-odna ti residensia gapu ta panggepna a pagbalinen ti Hawaii a legal a residensia wenno pagnaedanna a kabuyogna dagiti obligasion ti maysa a residente iti daytoy nga Estado.
- Di nakurkurang ngem sangapulo ket walo (18) ti tawenna
Ti paglintegan iti Hawaii ket ipalubosna kadagiti kualipikado nga indibidual nga agparehistroda a nasapsapa (pre-register) iti edadda a sangapulo ket innem (16). Inton agtawendan iti sangapulo ket walo (18), automatikonton a nakarehistroda.
Wagas ti Panagparehistro
Online: Bisitaen ti www.elections.hawaii.gov. Masapul nga addaanka iti agdama a Lisensia nga Agmaneho iti Hawaii (Hawaii Driver’s License) wenno ID ti Estado (State ID) tapno makompletom ti aplikasinomo iti online.
Koreo: Ipatulodmo ti Pormulario ti Rehistrasion ti Botante ken Permanente a Panagbotos Babaen ti Koreo (Voter Registration and Permanent Absentee Application) iti makasakup kenka nga Opisina ti Klerk (Clerk’s Office).
Personal nga Ipapan: Mapanka iti Opisina Dagiti Eleksion (Office of Elections) wenno iti Opisina ti Klerk tapno personal nga isubmitirmo ti aplikasionmo.
Maalam dagiti aplikasion iti online iti www.elections.hawaii.gov ken iti ania man kadagitoy a lugar:
- Opisina Dagiti Eleksion
- Kadagiti Opisina ti Klerk
- Kadagiti Biblioteka ti Estado
- Kadagiti Opisina Postal ti U.S.
- Kadagiti Ahensia ti Estado
- Kadagiti Sanga (Satellite) ti City Hall
Nasapa a Panagbotos – Dagiti qualificado nga agtataeng ditoy Hawaii mabalin da agrehistro ken agbotos, isu met laeng nga aldaw . . cadaytoy nasapa a panagbotos, cadagiti naipatuldo a disso.
Para iti listaan a disso, visitaen www.elections.hawaii.gov/voters/early-voting
Gundaway a Panagbotos Babaen ti Koreo
Iti aplikasion ti rehistrasion ti botante, adda seksion ditoy a pakaitedan kenka ti opsion wenno gundaway tapno makiddawmo ti permanente a panagbotosmo babaen ti koreo. Mabalin a kompletuen dagiti aplikante daytoy a seksion no kayatda a maawatda dagiti balotada babaen ti koreo para kadagiti amin nga eleksion iti masakbayan.
Dagiti Damoda ti Agbalin a Botante
No damom ti agparehistro a botante iti Estado ti Hawaii ken ikoreo wenno ibusonmo ti aplikasionmo, ti linteg pederal ket kiddawenna kenka a mangitedka iti pammaneknek iti kinaasinom. Ti pammaneknek iti kinaasino ket iramanna ti kopia ti:
- Agdama ken balido nga I.D. nga adda retratom (photo identification); wenno
- Agdama a utility bill (nagbayadan iti koriente wenno danum, kdp.), deklarasion ti banko (bank statement), tseke manipud iti gobierno, paycheck, wenno sabsabali pay a dokumento manipud iti gobierno a mangipakita iti nagan ken adresmo.
No dimo maipakuyog dagiti kasapulan a pammaneknek ti kinasinom iti aplikasionmo, kasapulan nga ipakitamto dagitoy iti lugar a pagbotosan, wenno ipakuyogmonto inton ibusonmo ti balota a nagbotosan.
Dagiti Dusa
Ti asino man a tao a siaammo a nangited iti palso nga impormasion iti affidavit iti rehistrasion ti botante ken mabalin nga agbasol iti Class C felony, a medusa iti agingga iti lima (5) a tawen a pannakaibalud ken/wenno $10,000 a multa. Dagiti Narebisar a Paglintegan ti Hawaii (HRS) §19-3.5
Dagiti Maudi nga Aldaw (Deadlines) iti Panagidatag iti Aplikasion
Ti aplikasion ket masapul a mamarkaan ti opisina postal ken maipatulod iti makasakup kenka nga Opisina ti Klerk iti di naladladaw ngem:
Eleksion Primaria: Hulio 12, 2018
Eleksion Heneral: Oktubre 9, 2018
Boluntario
Dagiti Opisial nga Agserbi iti Aldaw ti Eleksion ket marekrutda tapno tarabayenda dagiti botante, mangipaay iti suporta operasional, ken tapno ipanamnamada ti kaadda ti integridad ti proseso ti panagbotos.
Malaksid nga adu ti masursuro ken mapadasan dagitoy a boluntario iti proseso elektoral, adda pay maipaay kadakuada a bayad. Agbatay ti oras ti trabaho iti pagsaadan.
Dagiti Aldaw ti Eleksion
Eleksion Primaria: Agosto 11, 2018
Eleksion Heneral: Nobiembre 6, 2018
Silulukat dagiti pagbotosan manipud alas 7:00 iti bigat agingga iti alas 6:00 iti malem.
Dagiti Kualipikasion
- Di nakurkurang ngem 16 ti tawenna iti kaaldawan wenno sakbay ti Hunio 30 iti dayta a tawen ti eleksion.
- Maysa a rehistrado wenno naisapsapa a nairehistro (pre-registered) a botante iti Estado ti Hawaii.
- Masapul a makabasa ken makasurat iti Ingles.
Dagiti Opisial nga Agserbi iti Aldaw ti Eleksion
Mangimaton iti Control Center (Control Center Operator)
Agsungbat kadagiti maitelepono a saludsod ken kiddaw manipud kadagiti lugar a pagbotosan babaen ti panagusar iti computer-based call center system. Karaman kadagiti pagrebbengan ti panagiserrek iti impormasion, panagsapul kadagiti solusion, ken panangrisut kadagiti problema.
Bayad: $85
Opisial ti Sentro ti Pagbilangan (Counting Center Official)
Agproseso, agilista/agtabular ken agipatulod kadagiti resulta ti eleksion iti husto a wagas ken iti umno nga oras. Buklen ti siam (9) a team wenno grupo.
Bayad: $85-95
- Grupo Para iti Absentee Ballot (Absentee Ballot Team): Agisagana kadagiti balota a maikoreo para iti pinal a pannakaproseso ken pannakailista/pannakatabularda.
- Grupo a Mangaywan Kadagiti Balota (Ballot Storage Team): Agimbentario, agurnos, agidulin, ken siguraduenda a natalged dagiti amin a balota.
- Grupo Para iti Computer Operations (Computer Operations Team): Imatonan ken imbentarioenda dagiti tabulasion dagiti botos.
- Grupo Para iti Panagduplikar (Duplication Team): Agaramidda kadagiti saggaysa a duplikado dagiti nadadael a balota a di mabasa wenno maproseso ti central scanner.
- Grupo Para iti Panagamiris (Manual Audit Team): Auditen wenno baliwanda nga amirisen dagiti nagbotosan a balota (voted ballots) tapno maipanamnama ti kinatalged ken integridad ti sistema ti panagbilang iti botos.
- Grupo Dagiti Agpaliiw (Official Observer Team): Agpaayda a “mata ken lapayag” ti sibubukel a publiko wenno dagiti umili tapno maipanamnama ti kinatalged ken integridad ti sistema ti panagbilang iti botos.
- Grupo Dagiti Agamiris iti Listaan Dagiti Botos (Poll Book Audit Team): Beripikarenna no husto met laeng ti bilang dagiti botos a maidilig iti rumrummuar iti kompiuter. Auditenna dagiti poll books wenno listaan dagiti agbotos tapno maipanamnama ti kinatalged ken integridad ti sistema ti panagbilang iti botos.
- Grupo Para iti Pagikargaan iti Presinto (Precinct Can Team): Agawat, agimbentario, ken agiwaras kadagiti suplay a mainaig iti eleksion nga adda kadagiti precinct cans (pagikargaan) kadagiti kadagiti nadumaduma nga indibidual ken kadagiti team/grupo.
- Grupo a Para Awat (Receiving Team): Awatenna tapno aywananna dagiti nagbotosan a balota, dagiti precinct can, ken dagiti ramit a mausar iti panagbotos iti pagbilangan (counting center).
Opisial a Para iti Panagideliber/Panagkolektar (Delivery/Collection Official)
Agideliber wenno agitulod kadagiti balota ken suplay a mausar iti eleksion kadagiti lugar a pagbotosan iti nasapa bigat ti aldaw ti eleksion. Ti tunggal team ket buklen ti dua a kameng.
Bayad: $50 – $95
- Pangulo wenno Chair: Ikoordinar ken idirihena dagiti aktibidad ti D/C Team. Kompletuenna ti dokumentasion ken sertipikiranna ti panakaiserra dagiti suplay a maaramat iti eleksion.
- Kameng: Asistiranna ti Pangulo ken saksianna ti pannakayallatiw ti pannakaaywan dagiti balota ken dagiti suplay a maaramat iti eleksion.
Opisial a Para Kadagiti Impormasion a Mainaig iti Eleksion) Election Information Services Official
Sungbatanna dagiti saludsod manipud iti publiko ken idanonna dagiti espesial a situasion wenno sirkumstansia kadagiti maseknan nga opisial.
Bayad: $85
Opisial ti Pasilidad (Facility Official)
Isagana wenno ipatakderna dagiti ramit a maaramat iti eleksion kadagiti lugar a pagbotosan iti rabii sakbay ti eleksion. Isaganana dagiti pagnaan nga agturong kadagiti lugar a pagbotosan iti aldaw ti eleksion. Distrongkaen ken idulinna dagiti ramit a nausar iti eleksion kalpasan a nagserra dagiti lugar a pagbotosan iti aldaw ti eleksion.
Bayad: $60 – $140
Opisial ti Presinto (Precinct Official)
Tarabayen wenno asistiranna dagiti botante iti lugar a pagbotosan malaksid nga ipanamnamana ti integridad ti panagbotos. Dagiti Opisial ti Presinto ti mangimaton iti Disso ti Impomasion ken Pakaipakitaan No Kasano ti Agbotos (Information and Ballot Demonstration Station), Disso nga Ayan ti Listaan Dagiti Agbotos (Poll Book Station), Disso a Pagitinnagan iti Balota (Ballot Box Station), ken Disso Para iti eSlate (eSlate Station).
Bayad: $5 – $175
Mainayon pay dagitoy nayon a takem wenno posision:
- Pangulo ti Presinto (Precinct Chairperson): Imatonanna ti lugar a pagbotosan ken isu ti akinresponsibilidad iti seguridad ken integridad dagiti balota a nayisyu ken dagiti balota a nagbotosan wenno naaramat.
- Opisial a Mangasistir iti Botante (Voter Assistance Official): Tulongan wenno asistiranna ti chairperson a mangimaton iti lugar a pagbotosan. Isu ti mangimaton iti Disso a Pakaasistiran ti Botante (Voter Assistance Station). Asistiranna dagiti botante ken isu ti makaammo kadagiti maaramid kadagiti espesial a situasion.
- Pang-emerhensia nga Opisial ti Presinto (Standby Precinct Official): Mapan iti headquarters iti bigat ti aldaw ti eleksion ket urayenna ti pakaipatulodanna a lugar a pagbotosan a makasapul iti nayon a tao.
- Mangisasaup nga Opisial ti Eleksion (Alternate Election Officials): Agtalinaed iti pagtaenganna iti bigat ti aldaw ti eleksion ket urayenna ti tawag a pannakaipatulodna iti lugar a pagbotosan a makasapul iti nayon a tao.
Para Urnos Kadagiti Problema ti Presinto (Precinct Troubleshooter)
Monitorenna dagiti lugar a pagbotosan tapno maipasigurado a sursuroten dagiti Opisial dagiti nailanad a pagannurotan wenno dagiti standard operating procedures; ken no agkurangen iti suplay dagiti lugar a pagbotosan, mapan agipan. Masapul nga addaan iti balido a lisensia nga agmaneho.
Dagiti Restriksion
Awan ti nagannak, asawa, reciprocal beneficiary, anak, wenno kabsat ti kandidato a mabalin nga agpaay a kas opisial ti presinto (precinct official) iti ania man a presinto a mabalin a pakaitinnagan ti botos para iti dayta a kandidato.
Awan ti kandidato a para iti elektibo a posision a mabalin nga agpaay nga opisial ti presinto iti isu met laeng nga eleksion a pagtarayanna a kas kandidato.
Awan ti kandidato a napaay a nainominar iti eleksion primaria wenno espesial nga eleksion primaria a mabalin nga agserbi a kas opisial ti presinto iti sumaruno nga eleksion heneral.
Gundaway Para iti Panagur-or iti Pondo
Dagiti nonprofit nga organisasion ket mabalinda ti agboluntario nga Opisial nga Agserbi iti Aldaw ti Eleksion a kas pagur-orda iti pondo. Masapul a mangted ti tunggal organisasion iti sertipiko a naurnos ti kasasaadna iti panagbuisan (tax clearance certificate), kasuratan ti katulagan (memorandum of agreement), ken ti listaan dagiti volunteers nga immanamong a mangidonar iti bayadda.
Awan ti ania man a political action committees wenno grupo a nabuangay a para kadagiti panggep a politikal a mabalin a makipartisipar.
Kasano ti Agpalista
Tumawag iti opisina dagiti lokal nga eleksion a makasakup iti lugaryo wenno bisitaen ti website ti Opisina Dagiti Eleksion (Office of Elections) iti www.elections.hawaii.gov.
Hawaii: 933-1591
Maui: 270-7749
Kauai: 241-4800
Honolulu: 453-8683
Kitaen ti mabalin nga iprinta a View printable PAGBASAAN Maipanggep iti Dagiti Opisial nga Agserbi iti Aldaw ti Eleksion (Election Day Officials FACTSHEET).
Dagti Kampania a Para iti Rehistrasion Dagiti Botante (Voter Registration Drives)
Panagkiddaw Kadagiti Materiales
Tapno makakiddaw kadagiti materiales a para iti rehistrasion ti botante, kontaken ti Opisina Dagiti Eleksion (Office of Elections).
Nakasagana koma a mangited kadagiti sumaganad nga impormasion:
- Nagan
- Numero ti Telepono
- Ahensia/Organisasion
- Adres
Panagisubmitir Kadagiti Aplikasion ti Rehistrasion ti Botante
Irekomendarda a dagiti agparehistro ket idatagda a bukbukodda, babaen ti koreo wenno personal, kadagiti nakompleto a pormularioda iti makasakup kadakuada nga Opisina ti Klerk (Clerk’s Office).
Nupay kasta, no ti indibidual ket pilienna nga isubmitir ti pormulariona babaen ti grupo a nangangay iti kampania a para iti rehistrasion, dayta a banag ket addan iti nagbaetan ti indibidual ken ti nasao a grupo.
Kitaen ti mabalin nga iprinta a PAGBASAAN Maipanggep iti Dagiti Kampania a Para iti Rehistrasion Dagiti Botante (Voter Registration Drives FACTSHEET). Para iti kompleto nga impormasion maipanggep iti panagiprinta ken panagduplikar kadagiti aplikasion, basaen ti Pagannurotan Administratibo ti Hawaii (HAR) §§3-172-23 ken 3-174-5.
Panagbotos iti Hawaii (Voting in Hawaii)
Kayatmo nga ad-adu pay ti ammom maipanggep kadagiti eleksion ken panagbotos iti Hawaii? Usaren ti sumaganad a kas tarabay tapno maawatan dagiti nadumaduma a klase ti eleksion, panagparehisrto, ken dagiti karbengam a kas botante.
Dagiti Eleksion iti Hawaii
Iti tunggal “even numbered” a tawen (daytay tawen nga aggibus iti 0, 2, 4, 6 ken 8), mangangay ti Hawaii iti Eleksion Primaria iti Agosto ken Eleksion Heneral iti Nobiembre.
Eleksion Primaria
Maangay ti Eleksion Primaria tapno mainominar dagiti kandidato a mangibagi kadagiti partido politikal iti Eleksion Heneral. Iti daytoy a proseso ti nominasion, a maawagan iti Maymaysa a Partido iti Primaria (Single Party Primary), makiddaw kadagiti botante ti panangpilida kadagiti kandidato manipud iti pilida laeng a partido. Iti isu met laeng a wagas, dagiti kandidato nga awan ti pagkamenganda nga espesipiko a partido ket mainominarda para iti Eleksion Heneral a kas awan partidona a kandidato (nonpartisan candidate). Agtalinaed a palimed no ania ti pinilim a partido ken no asino dagiti pinilim a kandidato.
Dagiti kandidato a para iti Opisina Dagiti Pakaseknan ti Hawaii (Office of Hawaiian Affairs), ken dagiti mapagbobotosan iti county (county contests) ket agparang met iti balota a para iti Eleksion Primaria. Amin a botante, ania man ti partido a pagkamenganda, ket agbotosda kadagitoy a mapagbobotosan.
Eleksion Heneral
Ti Eleksion Heneral ket maysa a pagsasalipan dagiti kandidato (candidate contest), a kayatna a sawen, dagiti botante ket mabalinda nga ibotos ti maysa a kandidato a pilida ania man ti partido a pagkamenganna wenno uray pay awan partido a pagkamenganna. Dagiti botante ket mangpilida kadagiti kandidato iti pederal, estado, county, ken Office of Hawaiian Affairs, agraman dagiti Enmienda ti Konstitusion ken dagiti Enmienda ti Charter.
Eleksion iti Opisina Dagiti Pakaseknan ti Hawaii (Office of Hawaiian Affairs Elections)
Ti Office of Hawaiian Affairs (OHA) ket maysa nga ahensia publika a responsible iti panakaituding dagiti pagalagadan ken mangimaton kadagiti kinabaknang ti ahensia.
Ti OHA ket imatonan ti siam (9) ti kamengna a Hunta (Board of Trustees) a mabotosan nga agtugaw iti takemda nga agpaut iti uppat-a-tawen a termino. Saan a malimitaran ti bilang ti termino a pagpaayan ti maysa a trustee. Dagiti kandidato a para iti OHA ket mainominarda iti Eleksion Primaria ken mabotosanda bayat ti Eleksion Heneral. Amin a botante iti sapasap nga estado ket mapalubosanda nga agbotos iti tunggal panagpipili dagiti agtakem iti OHA.
Dagiti Eleksion Presidensial
Saan a mangang-angay ti Hawaii iti primaria presidensial. Dagiti kualipikado a partido politikal ti agpili kadagiti kandidato a para presidente ken bise presidente, agraman dagiti elector a mangipabagi iti partido iti Kolehio Elektoral (Electoral College).
Ti Kolehio Elektoral ti opisial a mangpili no asino dagiti agtugaw a presidente ken bise presidente ti Estados Unidos. Ammuem ti ad-adu pay maipanggep iti Kolehio Elektoral (Electoral College).
Para iti ad-adu pay nga impormasion maipanggep kadagiti no ania dagiti mapagbobotosan nga agparang iti balota, kitaen ti dagiti takem a mapagbobotosan (contest schedule).
Panagparehisto nga Agbotos
Tapno makapagparehistro a botante iti Estado ti Hawaii, dagiti indibidual ket masapul a magun-odda dagitoy sumaganad a kualipikasion:
- Maysa a makipagili (sitisen) iti U.S.
- Maysa a residente iti Estado ti Hawaii (A resident of State of Hawaii)
- Di nakurkurang ngem sangapulo ket walo (18) ti tawenna
Ti paglintegan ti Hawaii ket ipalubosna kadagiti kualipikado nga indibdual a mangisapsapa iti panagparehistroda (pre-register) no agtawendan iti sangapulo ket innem (16). Inton madanondan ti tawenda a sangapulo ket walo (18), automatikonton a rehistradoda a botante.
Nayonan ti ammom maipanggep iti rehistrasion ti botante (voter registration).
Dagiti Damoda ti Agbotos iti Hawaii
No damom ti agparehistro tapno makabotoska iti Estado ti Hawaii ket ipatulodmo babaen ti koreo ti aplikasionmo, ti linteg pederal ket ibilinna a mangipaayka iti pammaneknek iti kinaasinom. Ti pammaneknek iti kinaasino ket iramanna ti maysa a kopia ti:
- Agdama ken balido nga I.D. nga addaan iti retratom (photo identification); wenno
- Agdama a utility bill (pakakitaan iti nagbayadam iti koriente, danum ken dadduma pay a serbisio utilidad), deklarasion ti banko (bank statement), tseke manipud iti gobierno, paycheck, wenno ania man a dadduma pay a dokumento manipud iti gobierno a mangipakita iti nagan ken adresmo.
No dimo maipakuyog ti kasapulan a mangipaneknek iti kinaasinom iti aplikasionmo, makiddaw nga ipakitamto daytoy iti lugar a pagbotosan, wenno ipakuyogmonto iti ikoreom a balota a nagbotosam (mail ballot).
Panagbotos
Saan a nasken nga urayen dagiti botante a dumteng ti aldaw ti eleksion tapno makapagbotosda. Asino man a rehistrado a botante ket mabalinna ti agkiddaw iti maikore a balota (mail ballot) wenno mabalinna ti mapan agbotos iti ania man nga early walk-in location (lugar a pagbotosan dagiti kayatna a maisapsapa ti panagbotosna) iti sakup ti county a pagnaedanda.
Nayonan ti ammo maipanggep iti maisapsapa a panagbotos (early voting).
Ti botante a kaykayatna ti agbotos iti mismo nga aldaw ti eleksion ket mabalinna ti mapan iti naituding a lugar a pagbotosanna. Silulukat dagiti lugar a pagbotosan manipud iti alas 7:00 iti bigat agingga iti alas 6:00 iti malem iti aldaw ti eleksion. Mabalinmo nga ammuen no sadino ti lugar a pagbotosam babaen ti panangkontakmo iti Opisina Dagiti Eleksion (Office of Elections).
Adda Pay Saludsodmo? Bisitaen ti Dagiti Masansan a Masaludsod (Frequently Asked Questions) para kadagiti sungbat ti kaaduanna kadagiti gagangay a masalsaludsod maipanggep iti panagbotos iti aldaw ti eleksion ken adu pay a sabsabali.


c: text/html

text:
VIGAN CITY – Walo nga ili ditoy probinsia ti immawat iti gunggona gapu iti pannakapili a kapintasan ti booth a nagidispleyanda kadagiti produktoda bayat ti Kannawidan Ylocos Festival a naangay iti Quirino Stadium idi Enero 29-Pebrero 4, 2014.
Immawat iti sag-P5,000.00 a gunggona ti Sta. Catalina a nakagun-od iti maikawalo a puesto, Santa, (maika-7), Magsingal (maika-6), idinto a sag-P15,000.00 ti San Vicente ken Caoayan (nagtabla iti 4-5).
Nagun-od ti Suyo ti maikatlo a puesto ket nagunggonaan iti P30,000.00; maikadua a gunggona ti San Juan (P40,000.00) ken napili a best booth ti San Ildefonso ket inyawidna ti P50,000.00.
Iti booth dagiti ili ken siudad ti nakaidispleyan dagiti kangrunaan a produktoda a nangawis kadagiti adu a naggatang.
Immadu dagiti ili a nagipatakder iti booth gapu iti awis ni Gov. Ryan Singson nga ad-adu koma pay nga ili ti makipartisipar kadagiti aktibidad iti Kannawidan Festival.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1954
Ti 1954 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 28 – Vic Sotto, Filipino nga aktor
- Hunio 25 – David Paich, Amerikano a musikero
- Septiembre 29 – Geoffrey Marcy, Amerikano nga astronomo
- Nobiembre 8 – Kazuo Ishiguro, naiyanak a Hapon a Briton a mannurat, nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura
- Disiembre 28 – Denzel Washington, Aprikano-Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 7 – Alan Turing, Briton a matematiko (naipasngay 1912)
- Hulio 13 – Frida Kahlo, Mehikana a pintor (naipasngay 1907)
- Nobiembre 3 – Henri Matisse, Pranses nga artista (naipasngay 1869)
- Nobiembre 15 – Lionel Barrymore, Amerikano nga aktor (naipasngay 1878)
- Nobiembre 28 – Enrico Fermi, Italiano a pisiko (naipasngay 1901)


text:
Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maikadua a paset)
Akuen talaga ti COMELEC a marigatanda a mangkaso kadagiti aglabsing a politiko. Agpatinggada lattan a mangdagdagulit iti telebision, radio ken pagiwarnak a maaddaan koma dagiti kandidato iti delikadesa.
Delikadesa? Sika man ti saludsodek, ka-Sinursuran. Addaanda kadi dagiti papili, kandidato iti dayta?
Isu a dikan masdaaw no adu latta ti marmaruam nga aglabsing. Maruamtayon. Ta agingga a di agrangpaya ti bukod a disiplina iti puso, kananakemtayo, awanto latta ti serserbina dagiti adu a linteg iti pagiliantayo.
Mayatka iti kunak, ka-Sinursuran?
Namnamaem metten nga agpipinniltak dagiti kandidato. Uray below the belt a kunada, sige latta. Ti napateg, adda maipalapalda a pitak ti kalabanda a mabalin a pakadismayaan dagiti mabalin a mangbotos kadagitoy. Ket di kad’ nasayaat no isuda a nagpalapal ti mabotosan!
Ngem saan lattan a matmaturog ti bangir. Siempre, pumalapal met. Nakarkaro pay! ket ditoyen a bumara a bumara ti basingkawel!
Paseten dayta ti politika iti pagiliantayo. Adu ti agruar nga isyu maipanggep kadakuada a papili. Makali uray personal a kabibiagda. Mano ti putotda iti ruar, mano ti kakinkinnu-dalsingda… ay, awan dulianan dagiti nangednged ti pasensiana. Mairubo a dina oras.
No dika makalawlaw ti kelleb, ibagbagak kenkan, saanka laengen nga agkankandidato. Tumangadkanto la ngata iti barsanga a dina oras.
Ammom kadi a makael-ellekak iti istilo dagiti dadduma a kandidato? Ngem bentahe dagiti adda luganna aglalo kadagiti agpaspasada. Agasem, maarkosan iti tarpaulin ti nadumaduma a kandidato ti luganda. Uray asino, basta agbayad, ayos daytan. Agasem met ngamin dayta bayoleta a maited?
Saanmon a malasin no akinlugan ti masabatmo ta napalawlawanen iti nadumaduma a rupa dagiti kandidato.
Simple a panaggatang iti botos, saan ketdin?
Daytoy pay. Agpa-assembly meeting-da iti barangay. Tapno adu ti mapan, maikissiim nga adda maiwaras a sardinas, payless, tuyo ken merienda kadagiti dumar-ay. Inton adda kan’ iti barangay hall, makitam metten dagiti kandidato a pasalsali. Sa maammuam nga isuda gayam ti agpamerienda ken nagtaudan dagiti taraon a maiwaras.
Simple manen a panaggatang iti botos, di ngamin?
Gapu ta medio naiget ita ti COMELEC, awan unay ti pumappapel a politiko iti panagturpos dagiti ubbing. Mayat met tapno dida a makuna nga ‘epal.’ Ngem ti manen pakakatawaak, adda ‘tay politiko a mangikarkari iti iskolar kadagiti amin nga adda iti hayskul. Agarup dua ribu amin nga ubbing dayta. Uray pay makuna a libre itan ti panagbasa, adda met latta bayadan dagiti adda iti pampubliko a pagadalan. Ditoy deppaar nga ayanko, mapan a P400-P600 dayta iti makatawen. No kuentaem, mano daytan a bayadan dayta a politiko iti tinawen?
Mano kadi ti sueldo ti konsehal ti ili? Nagsimple a Matematika dayta. Tapno makasubbotto, siempre, adu a binuburiong ti aramidenna inton agtakem. Kakaasitayto manen. Ania pay ngarud!
Kangrunaan pay a mapaliiwmo, dagiti di mayat nga agpasublat iti takem. Political dynasty, kuna dagiti dadduma. Ngem no damagem met dagiti maseknan, timek kano met dagiti umili ti mangipatugaw kadakuada iti trono. Saanda kan’ met a pinilpilit ida. Ket gapu ta addatayo iti demokrasia a pagilian, ti timek ngarud ti kaaduan nga umili ti masurot. Kasta ti kayatda a paruaren.
Ngem no anagem a naimbag, rasonda laengen dayta ta dida kayat nga ipasublat ti takem. Saanda a kayat a masilawanto ti pudpudno nga aramidda inton sabali ti adda iti pagtugtu-gawanda. Ania, agtugtugawdanto iti pagbaludan iti nabatbati pay a panawen ti biagda? Saan pay laeng! kunada, a.
Isu nga uray di maikanatad nga aramid, mapasamak. Masigurado la ketdi ti saan a pannakaibbet ti takem.
Estratehia ti tunggal kandidato amin dayta a makitkitam. Aramidenda amin a kabaelanda tapno sigurado laeng ti panangabakda. Saan ngamin nga asi-asi ti gastosda tunggal eleksion.
Ngem pangngaasim koma ta siertom no pakaitaklinan ti kakaisuna a botosmo. Saanmo a lalaokan iti binuburiong, binabagtit ti panagpilim.
Tapno dumur-as metten ti pagilian!#


text:
1833
Ti tawen idi 1833 ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo ti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – Naisapata ni Andrew Jackson para iti maikadua a terminona a kas Presidente iti Estados Unidos.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 7 – Johannes Brahms, Aleman a kompositor (pimmusay 1897)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 20 – Benjamin Harrison, maika-23 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1901)
- Oktubre 21 – Alfred Nobel, Sueko nga imbentor ti dinamita, nagpartuat iti Premio Nobel (pimmusay 1896)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 15 – Edmund Kean, Ingles nga aktor (naipasngay 1787)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1833 iti Wikimedia Commons


text:
Monday, February 6, 2017
TURNOVER TI CASSAVA MACHINE COMPRESSOR, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti pannakai-turnover ti Cassava Machine Compressor ken kapadana nga Equipment kadagiti nag-training a kameng ti Rural Improvement Club (RIC) idi Oktubre 19-21, 2016 a pannakaiyadal dagiti wagas iti pannakaprobitsar ti bagas ti Cassava (Balinghoy) wenno “Kahoy” iti Ilokano kadagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur.
Indauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang dagiti Opisiales ti Ili nga isuda SBM Danny Q. Gazmen; SBM Vicky S. Serna; SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; SBM Josefina S. Vallejo; SBM Atty. Randy B. G. Kinaud; Staff ti DA-LGU nga idauluan ni Municipal Agriculturist Robert S. Savella a binayabay dagiti Opisiales ti RIC-Cabugao a nangallawat kadagiti nasao nga Equipments iti sango ti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur ita a Pebrero 6, 2017.
Sakbay daytoy, naaramid ti 3-Day Seminar iti pasdek ti Senior Citizens’ Center, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur idi Oktubre 19-21, 2016 a no sadino a ditoy ket nailawlawag iti wagas a panagpatanor ti cassava, naammuan dagiti usar ken by-products a pataudenna ken iti panangnayon iti masapulanda babaen kadaytoy a cash crop.
Nasangaili idi da Ms. Josei J. Valerio, Corn Staff; Ms. Anne Lovelle G. Zabala, Corn Technical Staff; Ms. Filomena Bugaoan, Animal and Animal by-Product Coordinator ken ni Ms. Evelyn Fabello, Agriculturist II, DA-RFO 1.
Naiyadal pay iti maipapan iti Food Safety ken Hand on Demo iti 3-5 a Menu a kas iti Cassava Pulvoron; Cassava Chips; Cassava Cochinta; Nilupak; Cassava Roll ken Buchi.
Paset ti naiyadal ket dagiti sumaganad:
1. Site Selection
2. Land Preparation
3. Fertilizer Application
4. Pest Management
5. Harvesting
6. Cost and Return.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket paset iti programa ti Munisipio iti pannakaidur-as ti Sektor-Agrikultura iti benneg ti cash crop iti panangidaulo ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:21 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Friday, January 20, 2017
BLESSING & INAUGURATION TI DBP EXTENSION OFFICE, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti Blessing & Inauguration iti naipasdek a baro nga Extension Office ti Development Bank of the Philippines (DBP) a naibalay iti Cabugao Mall, National Highway, Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur iti Enero 20, 2017 babaen iti panangannong da Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken ni Mr. Antonio Owen S. Maramag, Senior Vice President & DBP Chief Marketing Officer a binayabay dagiti kameng ti Konseho Munisipal, Department Heads ti LGU; Bisita; DBP Officials ken Employees iti pannakagetteng ti laso a mangipakita iti panaglukat ti nasao nga Opisina ti Bangko.
Iti umuna a parte ti programa, indauluan ni Rev. Fr. Felix A. Costales ti Opening Prayer; simmaruno ti Lighting of the Candle sa iti Ceremonial Cutting of the Ribbon. Naisaganad ti Blessing of Bank Premises; ken Unveiling of the Branch Marker.
Iti maikadua a paset ti programa, nagsarita ni Senior Manager Marjorie Anne R. Munoz, Head, DBP Vigan Branch. Inlawlawagna ti dadduma a panggep ken pakabuklan ti serbisio ti DBP ditoy Cabugao.
Nangted ti mensahena ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Kimmablaaw ken nagyaman iti sapasap a nagatendar. Dinakamatna ti pateg ti kaadda iti banko a mangipaay iti premier development babaen iti panagpartner ti private ken public nga agresulta iti agtultuloy a progreso ti ili a Cabugao manipud kadagiti narugian a sustenable a programa a para iti kaaduan.
Nagsarita met ni SVP Maramag. Kimmablaaw ken nagyaman kadagiti umili ken dagiti Opisiales a naitaripnong. Bininsana ti namunganayan ti DBP a naipasdek pay laeng idi 1947 kasta metten iti akem daytoy a makipagaramid iti pagdur-asan ti ili a Cabugao.
Simmaruno a nagsarita ni Assistant Vice President Maria Dolores C. Guevara, Head DBP-Regional Marketing Center-Northwestern Luzon. Inlawlawagna ti dadduma nga akem ti DBP a kas maysa a kangrunaan a banko iti Gobierno Nasional a mangpadur-as iti pagilian ken iti lokalidad partikular iti impraestruktura a kangrunaan ita a programa ti Gobierno Nasional.
Dinakamat pay ni AVP Guevara iti pakasarakan kadagiti sanga ti DBP iti dadduma a lugar ken dagiti agdama a kasasaad dagitoy.
Nangipaay met ti Mensahena ni Pasado Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. Kimmablaaw ken nagyaman ti Pasado Mayor iti dakkel a pammati ti DBP a mangidanon ti banking services ditoy Cabugao. Dinakamatna ti pateg ti good policy making ken atiddog a partnership dagitoy nga institusion ken ahensia tapno manayonan pay iti panagprogreso ti ili a sagrapen ti kaaduan.
Nagpaay nga Emcee ni Ms. Karmela Grace G. Luzadas.
Nakikaysa iti Blessing & Inauguration da San Juan Vice Mayor Elaine Sarmiento; Mrs. Jerlie Seguban-Cobangbang; SBM Danny Q. Gazmen; SBM Vicky S. Serna; SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; SBM Josefina S. Vallejo; SBM Atty. Randy B. G. Kinaud; ABC Pres. Teddy Soller; Mr. Jeremy S. Seguban; Mr. Pablo Tan; Municipal Engineer Crescencio Marcos C. Formoso ken ni MPDC Florante S. Jara. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 12:02 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Personal a pagkasapulan
Ti personal a pagkasapulan ti maysa a pakarakrakan iti maysa a pagtaengan ken langenlangen. Mapasamak daytoy kadagiti babbai a mapadpaidaman iti ayat a kas ken ni Milagros.
Idi damo a tawenda a nagdenna ken ni Andy, awan pagkunaan ni Milagros ken ni lakayna, no maipapan iti sex lifeda. Ammo ni lakayna a paragsaken iti ikamen, adu dagiti ammona a wagas a pangparugso kenkuana agingga iti umalimpatok tunggal agkanaigda.
Ngem nagbaliw dayta idi agsasarunon dagiti annakda.
Gapu iti kaadu dagiti trabahona iti balayda, saanen a maasikaso ni Milagros a tamingen ti bagina. No kasdiay nga aggawid ni lakayna, madatnganna ti baketna a nakasugabba wenno saan, agat-ling-et nangruna no kasdiay a kalkalpasna a naglaba wenno nagplantsa.
Adda dagiti tiempo a sakbay a pumanaw ni Andy, yarasaasna a masapa nga aggawid ket nakadigosen ni Milagros a datnanna.
Ngem saan a naawatan ni Milagros dagita a parapirip. Dagiti annakda lattan ti nakaituonan ti imatangna.
Idi damo, masapa met nga agaw-awid ni Andy. Ngem idi agangay, masansan metten a maladaw a sumangpet.
No agusisa ni Milagros, ipambarna nga adda mitingda, wenno saan, nag-blow-out ti maysa a barkadana.
Maysa nga aldaw, nakasukain ni Milagros iti nakupin nga ababa a surat iti bulsa ti pantalon ni lakayna. Naggapu iti maysa a babai nga agnagan iti Babe.
Nariing ti suspetsana. Nagsiput. Ditoy a naduktalanna nga adda kaopisinaan ni lakayna nga agnagan iti Babe.
Sinitarna ni lakayna. Inako ti lalaki a babaina ni Babe.
Ania ti nagliwayak kas asawa ta liniputannak? insidir ti babai.
Awanen ti panawenmo para kaniak! imper-ak ti lalaki.
Kayaten ni Andy nga agsinada. Ngem bimmallaet dagiti nagannakda. Imballakad dagitoy nga ikkanda ti bagida iti sabali pay a gundaway.
Nakita ni Milagros dagiti nagkamtudanna kas asawa. Nakita met ni Andy a nagbalin a managimbubukod, a dina inikkan iti ad-adu pay a pannakaawat ken ni baketna.
Nalukatan dagiti matada nga agassawa. Ket ita, naragsak manen ti panagdennada.
Kasapulan ti natibker a determinasion ken pinget-nakem iti panangliklik iti sulisog tapno agsebba iti pannakiabig a mabalin a pagbabawian ti agassawa iti kamaudianan ken pakarakrakan metten ti pagtaenganda. Kasapulan ti pannakaammo ti tunggal maysa kadagiti pagilasinan ti kaadda ti nadagsen a problema iti nagbaetan dagiti agassawa. Madakamat ditoy nga adda dagiti aw-awaganda a danger signals kas iti sumaganad: kaykayatmo a kadua dagiti katrabahuam ngem ti asawam; ibagbagam ti sekretom kadagiti gagayyem ken katrabahuam; mas naragragsakka a kaduam ti sabali a lalaki wenno babai ngem ti asawam; wenno agbalinka a defensive no masaludsod kenka no apay a nakaas-asidegka iti sabali a tao ngem iti asawam.
Kinaliway
Ti kinaliway ti ipatpategda ti maysa kadagiti kangrunaan a mangiduron iti babai wenno iti lalaki a mangtallikud iti pagtaengan a binangonda.
Kas iti daytoy: makumikom ni mister iti trabaho ken manmanon a makita ti pamiliana. Ni met misis, adda nangato nga ambisionna para iti bagina, kayatna a sawen, paggiddanenna ti careerna ken panangaywanna iti pamiliana. Iti panaglabas ti aldaw, awanen ti panawenda nga agkita ken agdenna nga agasawa! Iti agsapa, dida payen agkalanglang ta umigup laeng ni mister iti kape sa agdardarasen a pumanaw idinto nga agpakpakutibeng pay laeng ni misis iti iddana. Kasta a kasta iti inaldaw, agingga ti dimmanon ti panawen a saandan a maawatan ti maysa ken maysa ket mabalin a kunadan: “Ania koma pay la ti rason nga agtiponta?” Isu nga agsinada metten.
Panagabuso
Sabali pay a makagapu iti pannakarakrak ti maysa a pagtaengan ti panagabuso a malak-am ti babai wenno lalaki iti denna ti asawana.
Maibasar iti estatistika, tallo agingga iti uppat a milion a babbai ti makabkabil iti tinawen iti uneg ti pagtaenganda babaen ti asawa, sigud nga asawa, kamalala wenno nobioda.
Innem a pulo met a porsiento kadagiti ubbing ti mismo a makakitkita iti amada a mangkabkabil iti inada.
Ti pannakaabuso ti pinakagrabe a rason ti panagsina dagiti agassawa.
Ngem agingga a saan a rumimbaw ti panagpasensia ti tunggal maysa, addanto latta dagiti di panagkikinnaawatan iti uneg ti pagtaengan a no saan a maaluadan, posible a pakarakrakan ti panaglangen ti agassawa nga agtungpal iti panagsinada.
Kayarigan ti pagtaengan ti maysa nga umok a kasapulan a pagtinnulongan dagiti agassawa a sukogen tapno agbalin a nabaked ken natalingenngen ket saan a marakrak iti isasangbay ti aniaman a pannubok wenno allawig iti biag.#


text:
Maragusan, Tanap ti Compostela
Ti Maragusan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Tanap ti Compostela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maragusan ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Bagong Silang
- Mapawa
- Maragusan (Poblacion)
- New Albay
- Tupaz
- Bahi
- Cambagang
- Coronobe
- Katipunan
- Lahi
- Langgawisan
- Mabugnao
- Magcagong
- Mahayahay
- Mauswagon
- New Katipunan
- New Man-ay
- New Panay
- Paloc
- Pamintaran
- Parasanon
- Talian
- Tandik
- Tigbao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Tanap ti Compostela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Tanap ti Compostela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 20 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pooled Editorial: Sawen ti kinapudno iti bileg, bantayan ti turay
(May 3 is World Press Freedom Day, to commemorate this day and in solidarity, we are publishing here the Ilokano version of our pooled editorial with major press groups, outfits and journalists’ organizations in the Philippines ~ Ed.)
Radikal a binaliwan ken kinontrol ni Rodgrigo R. Duterte ti diskurso publiko a pabor iti panangidaulona iti wagas a nagubsang ken nadursok. Ti maysa a nakaledleddaang a resulta: linappedan ken pinaakikidna ti nagun-od a wayawaya ti press ken ti ipatpateg ti umili a karbengan iti pannakaammo (people’s right to know).
Iti umuna a 22 a bulanna iti turay, nagun-od ni Mr. Duterte ti mapagduaduaan a dayaw iti rekord a 85 a nadumaduma a kaso ti panangatake ken pamutbuteng kadagitoy dua a kinapateg nga itantandudo ti Konstitusion kas ti saan a maaagaw/maikkat a karbengan ti umili (inalienable rights of the citizens). Dagiti 85 a kaso ket adayo a nangatngato ngem iti nairekord iti uneg ti uppat a presidente sakbay kaniana.
Nagsisina ken nagtipon, dagitoy 85 a kaso ket nangikabil kadagiti adda iti media iti nakarkaro pay a peggad iti sidong ni Duterte.
Manipud Hunio 30, 2016 agingga Marso 30, 2018, dagitoy a kaso ket pakaibilangan ti panagpapatay iti 7 a dyurnalista, 16 a kaso ti libel, 14 a kaso ti pamutbuteng iti online, 11 a pamutbuteng a mapapatay, 6 a kaso ti pamutbuteng, 5 a kaso ti intimidasion, 4 a kaso ti website attack, panangkansela iti rehistrasion wenno saan a pannakaakseptar ti panagbaro iti prankisa, verbal a panagabuso, strafing, surveillance ti pulis kadagiti dyurnalista ken ahensia ti media.
Ipakpakita dagitoy a kaso ti puersa ti presidensial a turay a mangkonkontrol iti benneg ti politika, nga addaan nagagar a suporta manipud kadagiti alyado ken dinutokan ni Duterte, ken dagiti binayadanda a misinformation army online ken offline. Barbarsakenda ti insulto dagiti miembro ti press ken saan a maitutop nga awag/label, ken alegasion a korapsion ken aramid a linuluko nga awanan ti natibker a basaran iti kinapudno wenno iti linteg.
Dagitoy a kaso ket agbayag iti tengnga ti nakabasbassit a solusion manipud kadagiti ahensia ti estado, ken iti konteksto iti antagonistiko ken nakadakdakes a diskurso kontra kadagiti agdildillaw iti administrasion ken ti managamiris a media.
Nagmandar ti Presidente, iti saan pay a naar-aramid iti pakasaritaan, a panaglimita iti akses ti media kadagiti opisial a news events bayat a ti Kongreso ken dagiti ehekutibo nga ahensia ket saanda nga inakseptar wenno intantanda ti rehistrasion ti korporasion wenno dagiti prankisa a rekisito iti operasion dagiti kompania ti media.
Adda sumagmamano a dyurnalista ken grupo ti media ti nagireport iti surveillance ti pulis kadagiti tignayda ken kadagiti lugar ti trabahoda.
Dagiti atake iti wayawaya iti press ket panangtagibassit saan laeng nga iti news media. Daytoy ket panangpakapsut iti kapasidad ti news media tapno pagtalinaeden ti nawaya a sinnukat iti kapanunotan maipanggep kadagiti isyu publiko. Ti sarado a kapanunotan ti presidente iti kritisismo ket naigameren nga aspeto ti panangidaulo ni Duterte. Bayat a saan laeng nga isuna ti chief executive a nagbalin a sensitibo iti kritisismo ti press, insigurado ni Duterte a maawatan ti tunggal maysa nga agmalas ken adda maaramid a dakes kadagiti kritikona.
Nupay kasta, inkari ni Duterte ti panagbalbaliw; rumbeng ngarud nga ibaga ti gobiernona iti umili no kaano ken sadinno a dumteng daytoy, ken no daytoy ket nangited ti nasaysayaat wenno nadakdakes a resulta. Ti nawaya a press/media ket mangpatpatalinaed ken mangpappapigsa iti demokrasia babaen ti panangipakaammo kadagiti umili ken botante maipanggep iti no ania ken kasano nga agar-aramid ti nasayaat wenno dakes dagiti impatugawda iti turay.
Ngem saan pay a kasta ti kasasaad iti babaen ni Duterte. Mapabpabutengan, malaplappedan ken mapangpangtaan nga adda pamaayanna, napalalo a mapilpilitan ti news media a nasayaat ken naan-anay a mangireport iti gubat iti droga, ti panagkubkob iti Marawi, dagiti kaso nga alegasion iti korapsion iti nangato nga opisina, dagiti saludsod maipanggep iti kinabaknang ti pamilia Duterte, ti debate a publiko mainaig iti Charter change ken federalismo, ti panangiserra iti Boracay, ken ti saan a bassit a banag, ti panagdarup ti China iti West Philippine Sea.
Inwasiwas ni Rodrigo R. Duterte ti bileg ti buteng. Dagiti pamutbuteng ken atakena ket padagsen a baklay ti opisinana, ti kangatuan iti pagilian. Saanen a kasapulan a padasen dagiti konstitusional a limitasion. Ti kasla kayatna laeng nga aramiden ket ipakaawat kadagiti dyurnalista a rumbeng laeng a mabutengda unay.
Ngem, kas ti buteng, ti tured ket makaakar met. Saan a kas ti buteng a makapakapsut, ti tured a napartuat babaen ti bileg ti kinapudno ken panagkaykaysa ti amin a media ket isu ti puersa a mangpabileg.
Ti tumakder a natibker ken ti nagkaykaysa a tumakder para iti wayawaya ti press ken demokrasia, ti panagsao iti kinapudno iti adda iti bileg ken ti panagbantay iti turay – daytoy ti obligasion ti press iti umili. Sinnoman ti presidente, ti kapapategan a rebbengen ti nawaya a press iti demokrasia ket ti panangsalaknib ken panangitandudo iti people’s right to know, kakuyog ti awan-patengga a kinatured ken panagkaykaysa.#
READ THIS IN ENGLISH
Speak Truth to Power, Keep Power in Check
RODRIGO R. Duterte’s presidency has altered and controlled the public discourse so radically in its favor in ways rude and bold. One tragic result: it has restricted and narrowed the celebrated freedom of the Philippine press and the people’s cherished right to know.
In his first 22 months in power, Mr. Duterte has earned the dubious honor of logging 85 various cases of attacks and threats on these dual values that the Constitution upholds as inalienable rights of the citizens. The number far exceeds those recorded under four presidents before him.
Separately and together, these 85 cases have made the practice of journalism an even more dangerous endeavor under Duterte.
From June 30, 2016 to May 1, 2018, these cases include the killing of 9 journalists, 16 libel cases, 14 cases of online harassment, 11 death threats, 6 slay attempts, 6 cases of harassment, 5 cases of intimidation, 4 cases of website attack, revoked registration or denied franchise renewal, verbal abuse, strafing, and police surveillance of journalists and media agencies.
These cases project the force of presidential power dominating the political sphere, with zealous support from Duterte allies and appointees, and their sponsored misinformation army online and off. They have hurled at members of the press insults and unfair labels, and allegations of corruption and misconduct without firm basis in fact or in law.
These cases linger amid effete efforts at solution by state agencies, and in the context of the hostile and vicious discourse against the administration’s critics and the critical media.
The President, Cabinet members, and the House of Representatives have imposed and proposed unprecedented restrictions on journalist access to official news events. Congress and executive agencies have denied or delayed the corporate registration or franchises required for operation of media companies.
Some journalists and media groups have also reported police surveillance of their movement and their places of work.
Attacks on press freedom diminish not just the news media. These weaken the capacity of the news media to sustain the people’s unfettered exchange of ideas about public issues. Presidential intolerance of criticism is now a well established aspect of Duterte’s leadership. While he is not the only chief executive who has become sensitive to press criticism, Duterte has made sure that everyone understands that misfortunes could hound and befall his critics.
And yet Duterte had promised change; his government should thus tell the people when and where change has come to fruition, and whether it has triggered better or worse results. By keeping citizens and voters fully informed about what and how those they have raised to power are doing right or wrong, a free press sustains and strengthens democracy.
That is not quite the situation under Duterte as yet. Intimidated, restrained, and threatened with consequences, the news media have been significantly constrained to report well and fully on the war on drugs, the siege of Marawi, cases of alleged corruption in high office, questions about the wealth of the Duterte family, the public debate on Charter change and federalism, the shutdown of Boracay, and not the least significant, the incursions of China in the West Philippine Sea.
Rodrigo R. Duterte has brandished the power of fear. His threats and attacks bear the full weight of his office, the highest in the land. No need to test constitutional limits. All he seems to want to do is to make enough journalists understand that they should be very afraid.
But, like fear, courage could be contagious. And unlike fear that disempowers, courage built on the power of truth and the unity of all in media is a force that empowers.
To stand firm and to stand united for press freedom and democracy, to speak truth to power and to keep power in check — this much the press owes the people. And whoever is president, the paramount duty of a free press in a democracy is to defend and uphold the people’s right to know, with unqualified courage and unity. # nordis.net


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Nawarasan amin a barangay ditoy kadagiti ag-agas para iti naipasdek a botika iti lugarda iti malem ti Marso 4.
Agpateg iti P25,000 dagiti ag-agas a naiwaras a mailako kadagiti naipasdek a Botika ng Barangay ditoy nga ili.
Programa daytoy ti national government a mangidanon kadagiti ag-agas kadagiti agnaed kadagiti barangay tapno saandan a tumaray pay iti poblasion gumatang iti agas no adda masakit iti pamiliada.
Nakitinnakunaynay iti daytoy a programa ti JCS Foundation ni Vice Gov. Jerry Singson.#


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Nabugbog ti maysa nga empleado iti uneg ti maysa a videoke bar iti Barangay Rosario ditoy nga ili a puon ti nakayospitalanna.
Naipaagas iti Bessang Pass Memorial Hospital ni Bonifacio Sepian, 51, naasawaan, empleado iti nadakamat nga ospital, residente iti Barangay Rosario, gapu iti panangbugbog kenkuana da Charlie Villanueva, 23, naasawaan, mannalon, residente iti Barangay Remedios, Cervantes ken Edward Baucas, 21, naasawaan, residente iti Barangay Patiacan, Quirino, Ilocos Sur.
Segun iti report, nagpungtot dagiti suspek nga umin-inom iti Tagay Videoke Bar gapu iti mapapati a panangbugkaw kadakuada ti biktima ket binugbogda daytoy.
Inaresto dagiti polis dagiti suspek.#


text:
SAN FERNANDO CITY – Rinugian ti Police Regional Office 1 (PRO1) ti makalawas a 2011 Annual General Inspection – Operational Readiness Inspection Test and Evaluation (AGI-ORSITE) iti Region 1 idi Oktubre 17.
Inrusat ti PNP’s Internal Affairs Service (IAS), maysa a PNP-wide nga aktibidad ti AGI-ORSITE a maisayangkat iti tinawen kadagiti amin a police offices ken units tapno ma-assess ti kinasagana ti operasion, marukod ti panangsurotda kadagiti PNP policies ken naituyang a linteg ken regulasion, ken ma-evaluate ti overall a kapabilidad ken kinaepektiboda.
Nagun-od ti PRO1 ti Best PRO Award idi 1997 iti babaen ni dati a regional director ken agdama a Governor ti Pangasinan Amado Espino, Jr.; idi 2000 iti babaen ni General Jose Ayap; nagsaganad idi 2006 ken 2007 iti babaen ni PCSupt. Leopoldo N. Bataoil, ken idi 2008 iti babaen ni PCSupt. Luizo C. Ticman.
Nagun-od pay ti PRO1 ti top rank idi 2010 AGI-ORSITE.#


text:
March 20, 2017
Nagadun a Taburkit!
NAGADUN A TABURKIT! Yayaon dagitoy a mangngalap ti Brgy. Nagattatan, Pamplona, Cagayan dagiti adu a taburkit, munamon, billangan, ken dilis a nakalapanda. Ikargada dagitoy iti bath tub sa ikabilda iti aparda iti asideg. Ditoy, agur-uray metten dagiti komersiante a gumatang kadagitoy nga ikan. Adda tangdan dagiti makipagbunag a saan a miembro. Para kilawen laeng no bassit ti maalada. Ngem no nalabon ti makalapanda, umabot no kua iti lima wenno sangapulo a pisos ti sangakilo, pasaray dua wenno tallo a kilo ti tangdan dagiti makipagbagkat. Mapadawatan pay dagiti saan a nakipagbunag. Naimas ti taburkit a kilawen, malingta, maprito ken mabugguong, aglalo daytay kallamo. Naimas pay ti daing daytoy nga ilaok iti dinengdeng wenno piniggutan nga aba. (Dexter Marin Fabito)
(Naipablaak iti Bannawag, Marso 27, 2017 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ITI LUBONG TI KINAUBING. Iti lubong dagiti ubbing, ganggannaet dagiti problema a bakbaklayen dagiti nataengan, kas iti kinangina dagiti magatgatang a taraon, nababa a sueldo, diskriminasion iti panggedan, kadakkel iti giwang iti nagbaetan dagiti napanglaw ken baknang. Ditoy a lubongda, agdakdakiwas dagiti prinsipe ken prinsesa, ari ken reyna, ken dagiti estoria ken pagteng a magaw-at laeng ti inosente ken naganus a panunotda. (Tawid News)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › ITI LUBONG TI KINAUBING


text:
Kas kangisit ti uring ti sipnget a simmabat ken ni Sip-i idi luktanna ti akindaya a tawa ti taengda ken ni Pitui Tari. Sinabat ti naumbi nga aplaw; agar-arasaas ngem adda dayta di mailadawan a rikna a maabbukay – patakderenna dagiti muldot; batakenna ti danag.
Pinunnona ti barukongna iti angin. Iti panangibulosna, kasla adda dagensen a nauyos iti kararuana. Ngem apagapaman laeng. Addayta manen ti di makita – mano nga aldawen a kastoy – a bileg a kellaat lattan a dumarup a mangakas iti pigsa ken simbeng ti panunotna.
Riniknana ti bitek ti aglawlaw. Nangrugin nga agkutikuti dagiti kaarrubada; dagiti iturayanna wenno ti sibubukel a lugar. Ammona, adu latta kadagitoy ti di agsarsarday nga agtrabaho uray orasen ti panaginana. Kasta kadi itan ti karigat ti panagbiag?
Napasennaay. Nagpakosina; nangisaang sa insaganana dagiti masapulna inton madamdama.
Nagsanguanda nga agassawa ti daing ken nalabnaw a gatas. Kastoy kadi ti taraon ti maysa a lider iti maysa a lugar? Ngem sapasap ti ikakayetket daytoy a rigat— awan ti lislisianna; kasla angin a sukisokna amin a paset ti lubong.
Napanunotna idi sangaldaw a masapul ti panagsasaritada a lumugar, ta uray kaskasano, maalep-epan daytoy a rigat. Kayatna a denggen ti karirikna dagiti iturayanna, no ania met ti adda iti panunotda; ti pammaliiwda kadagiti karkarna a mapaspasamak iti aglawlaw.
Napnuan dungngo ti arakup ni Pitui Tari iti nagpatnag. Mariknana ti bara iti nagbaetanda. Ngem no apay ket a di mapakpakadaan ti idudupag dayta a bileg— a saan la nga isu ti sagudenna, pati ni baketna. Pagangayanna, masebseban dayta a temtem a di pay gimmil-ayab! Di met ammo ni baketna no apay a kasta ti marikriknana.
“Nakadalapustan sa metten, Lakay?” kunkuna daytoy kenkuana.
Saan nga iti awan panamatina iti daldalapus ngem patienna a di daytoy ti rason ti pagkaskastaanda nga agassawa. Kasla adda naun-uneg a ramut ti amin— ket dayta ti rumbeng a takuatenna.
“Naisaganam kadin ti sawem no madamdama?’ nagtimek ni Pitui Tari. Agsuksukatdan nga agassawa.
“Wen, Baket,” ababa a sungbatna. Maymaysa ti pamuspusan no dumteng dayta a kanito: rumbeng a parimbawenna ti kinaagpayso a maysa a lider – naturay, natibker, ken addaan panirigan!
NAMSEKEN ti dap-ayan idi makagtengda nga agassawa. Maysanmaysa ti nangabrasa kadakuada. Nagtugawda nga agassawa iti sango.
Inwarasna ti panagkitana, kadagiti mata nga agsalsaludsod. Kunam no adda tagtagiurayenda – kas iti panangur-uray ni anak ti daga iti panaglua ti langit tapno maitukitna metten ti bin-i a namnamaenna a mangakup kadakuada iti nakailumlumonda a pitak.
Immanges iti nauneg. Ngem napabaen laeng iti kumulukol a bungsot ti aglawlaw. Ania ketdin, aya, ta di met laengen masolusionan dagita a rugit. Ditoy pay met ngarud asideg ti pagtataripnonganda. Dida met mabalin a yakar ti dap-ayan ta ditoy laengen ti bakante a paset ti lugar. Sa maysa, ditoyda nga impatakder ti bukodda a trono, ditoy a disso a pinagsisiglotda ti linas ti kinaasinoda, ket ditoydan agingga iti maudi a pitik dagiti kanito.
Iti daya, nakadua agpan ti init iti lulonan ti Bantay Oblak. Lumabanag ti marisna a nangpangisit kadagiti ulep iti aglawlawna. Nakarikna iti gitebgiteb: ginunggonna ti urat, piskel, konsentrasion, ken panunotna. Sinalputna ti kararuana.
Tinurongna ti nairanta a paggiananna: iti mawanawananna amin a dimmar-ay. Rinukodna kadagiti mata dagiti naitallaong ti adda a kaririknada. Ditoy, nalawag a maimatanganna ti tunggal reaksion; ditoy, mariknana ti im-impen ti tunggal maysa.
Rinugianna ti nagsarita.
“Daytoy banag a dakamatek, Kakabsat,” kinunana, “ket ammok a marikriknayo met. Saan a mailibak a nakaro unayen ti kinnit ti rigat ditoy lugartayo. Adda dagiti banag a mapaspasamak a maikaniwas iti sursurotentayo. Ngarud, kayatko a mangngegan ti kaririknayo ta no adda pannakabalinna, marisut dagitoy a parikut.”
(Maituloyto)


text:
CANDON CITY – Boluntario nga insuko ti maysa a barangay tanod ti maysa a paltog iti Candon Police Station ditoy idi lawasna.
Nainaganan ti barangay tanod a ni Bernardo Briones, 50, naasawaan, ken residente iti Barangay San Antonio ditoy siudad.
Personal nga insuko ni Briones ti maysa a 1-Pong iti police station ket daytoy ti naipatulod iti Crime Lab amangan no naaramat daytoy iti krimen.
Agtultuloy ti nainget a kampania ti kapolisan ditoy a pannaakaisuko dagiti kolorum a paltog para iti natalna ken naseguridad nga eleksion.#


text:
Sarita ni Judith M. Simon
(Umuna a paset)
NAAM-AMMOKA, innem a tawenen ti napalabas. Nadanonanka iti pagadalan a damo a nangisuruak, ti Northern Quezon High School. Dita unay naginnassideg iti damo a tawen a panagisurok ta part-time-ka laeng idi. Immun-unaka iti dua a tawen iti nasao a pagadalan. Iti dayta umuna a dua a tawenmo, full time-ka, kas kuna dagiti kaduata a mangisursuro. Arig awan ti bakantem. Tallo ti loadmo – a dagiti pay kadadagsenan – dua a Math ken Physics. Sagdudua pay a section ti tunggal year level.
Segun iti istoria dagiti nadanonko, ken uray payen dagiti ubbing, nagagetka kan’ nga agisuro. Agsangit ti aldaw nga aglanganka. Kayatka koma met a maam-ammo iti personal ngem dita naikkan iti gundaway. Kalpasan ti klasem, agawidka a dagus. Mapnekak laengen kadagiti mangmangngegko.
Iti panaglabas dagiti aldaw, naammuak a mannuratka gayam iti maysa a magasin. Saan la a basta mannurat: premiado pay. Idi la a mapaneknekak nga uray gayam dagiti henio iti Math ken Physics, dagiti kagurgurak a subjects, ket adda met laingenda iti panagsurat. Kunak no di mabalin nga agdanggay ti kinasirib kadagita a paraangan ti biag.
Idi ngamin agbasbasaak, dagiti kaadalak a mangsaluyot iti Math, sumangkaduldogda iti English ken Filipino. Pakawanennak kadayta a terminok. Inruamnakami ti propesormi iti English. Wen, propesor, ngem nalaing met latta nga agsao iti dakes!
Managbasa ni Daddy iti magasin a pagsursuratam. Ket dita a naammuak ti kinamannuratmo. Manipud idin, regularen ti panagbasak iti magasin— a dati a diak ar-aramiden. Diak man ammo no apay. Mabaduyanak ngamin nga agbasa iti Iluko! Adda pay dagidi panawen nga uy-uyawek ni Daddy no kasta nga agbasa iti nasao a magasin. Ngem saan a nadismaya. Intuloyna latta ti nagbasabasa. Isu nga idi pagaayatko metten ti agbasa iti magasin, is-isemannakon ni Daddy. Ania kano ti naknakanko?
Ma-guilty-ak no maminsan. Siak a nagturpos iti Edukasion, ken Major in English ken Minor in Filipino, dina ammo ti agsurat ti daniw ken sarita! Ammok dagiti paset ken ramen ti daniw, sarita ken salaysay ngem diak man la ammo ti agputar.
Isu nga idi maammuak a mannuratka, nanayonan ti nalimed a panagtamedko kenka. Nakunak iti bagik a maaddaanta la koma iti panawen a makapagsarita. Diak man ammo ngem iti panagriknak, enjoy-ka a kasarsarita. Nga adu ti maadawko nga adal kenka. A nalaingka a pagayam!
Maysa pay, kasla adda misterio a nangbalkot iti kinataom no kasta a makitkitak ti kinaragsakmo a makisarsarita kadagiti ubbingtayo. Kasla kabsat ti pangibilbilanganda kenka.
Kadaydi damo a tawenko nga agisuro, isu met ti panagkallaysam. Inatendarak daydi a kaduak dagiti teachers iti pagadalan. Naimaldit iti rupam ti napalalo a ragsak.
Nauneg ti lugaryo. Manipud iti kangrunaan a kalsada, simrekkami iti lipit nga agpabaybay. Sa nagpakanawankami a nangitunda kadakami iti purokyo. Ngem awan pay dita ti taengyo. Nagpaabagatankami agingga iti yan dagiti piskaria. Ket dita a naimatangak ti kinamayengmeng ti yanyo. Napalawlawankayo iti kaykayo. Kapades pay idi dagiti ginasgasut a pinuon ti kalamansiyo ti agsabong ket naallopkami iti nagpaiduma nga ayamuom. Anian a nagbanglo dagiti apagukrad a sabong!
Nagdadakkelan pay dagiti lames iti piskariayo!
Kasla paraiso ditoy! maysanmaysa ti nagkuna.
Iti nakemko, napintas a disso iti maysa a mannurat a kas kenka. Ken isu ngata a kasla dika maawanan iti idea a sursuratem ta nabaknang ti aglawlawmo kadagiti mabalinmo a suraten. Kas nabasak iti libro ti Literatura, maysa kano met a daniw ti nakaparsuaan. Daytoy ti banag a dinto maatianan iti maipaay iti ania man nga aspeto ti biag.
Idi ngannganin agrikep ti klase, nasdaawak laengen idi makaawatak iti text manipud kenka. Diak ammo no kasano a naalam ti numerok. Ngem naammuak met la idi agangay nga inted gayam kenka ni Ailene, ti PE teacher a kadduatayo. Kabagiam gayam.
Dika idi simrek ket in-text-mo ti bilinmo ken ni Ailene. Ngem naglangan met kadayta nga aldaw ni Ailene ket intedna ti numerok kenka tapno maidanonko ti mensahem iti prinsipal.
Ditan ti nangrugian ti regular a panagpinnatulodta iti text. Naibugasak kadagiti mensahem a piliaka met gayam. Naangaw! Pagaayatmo pay ti agipatulod iti jokes!
Diak ammo ta iti panaglabas dagiti panawen, nakaas-asidegen ti riknak kenka. Ngem kunkunak iti bagik a masapul a kitaek ti limitasionko. Narigaten no makadadaelak pay iti maysa a pamilia. Ken maysa, addan nobiok—kaduatayo met laeng iti pagadalan, laeng ta adda iti elementary department.
(Adda tuloyna)


text:
Bangkok
Ti Bangkok ket isu ti kapitolio a siudad ken kadakkelan nga urbano a lugar idiay Tailandia. Daytoy ket naamammoan ti Thai a kas ti Krung Thep Maha Nakhon (กรุงเทพมหานคร, naibalikas a kas ti [krūŋ tʰêːp máhǎː nákʰɔ̄ːn] ( denggen)) wenno Krung Thep ( listen), a kayatn a saoen ket "siudad dagiti anghel". Ti Bangkok ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad idiay Tailandia nga adda dagiti agarup a 12 riwriw nga agtataeng a tattao. Ti Bangkok ket maysa idi a bassit pagkomersion idi aasideg ti sabangan ti Karayan Chao Phraya idi las-ud ti Ayutthaya a Pagarian idi maika-15 a siglo. Dayto yket dimmakkel ken nagbalina a lugar ti dua a kapitolio a siudad: ti Thonburi idi 1768 ken ti Rattanakosin idi 1782.
Gapu ti estratihiko a lokasionna idi Abagatan nga Asia, ti Siam (ken kalpasan daytoy ti Tailandia) ket nagbalin a paglapppedan nga estado a nagbaetan dagiti Pranses ken Britaniko a puersa ti kolonia. Ti Bangkok ket nakagun-od ti pakaidiayawan a kas maysa a nawaya, dinamiko, ken makainpluesia a siudad. Tatta nga aldaw, ti Bangkok ket saan laeng a politika, sosial, ken ekonomiko a sentro ti Tailandia, ngem adda pay tipanagidaulo a papel iti panagggatang, komersio, kultura, dagiti arte, edukasion, panagaywan ti salun-at ken pagluganan ti Indotsina a rehion.
Ti panagrang-ay ti puona ti Asia idi panawen ti 1980 ken 1990 ket nangiturong kadagiti adu a multinasional a koporasion a mangpatakder kadagiti rehional a kuartelda idiay Bangkok. Ti siudad tattan ket maysa a nangruna a rehional a puersa itipinansia ken negosio. Ti dumakdakkel nga inpluensian akadagiti politika, kultura, moda ken liwliwa ket mangipakita ti kasasaadna a kas maysa nga Alpha a sangalubongan a siudad.[2] Idi 2009, isu daytoy ti maikadua a kanginaan a siudad idiay Abagatan-Daya nga Asia iti likudan ti Singapura.[3] Dagiti adu a dulon ti ken mabisbisita iti siudad ken no maipatinayon dagiti agdidinnamag ti kinadakesna a distrito ti nalabbaga a silaw ket nakaaramid daytoy a sininimo ti eksotisismo. Ti naipakasaritaan a Nalatak a Palasio, Wat Arun, ken Templo ti Agsadsadag a Buda, ken ti panakinayon ti Khaosan a kalsada ken Soi Cowboy, ket nangruna a papanan dagiti turista idiay kapitolio. Iti panakaitipon nga isu ti ruangan a papanan idiay Laos, Burma, ken Cambodia, daytoy ketmaikadua laeng iti Londres itibilang dagiti tinawen a panagbisbisita.[4]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar ti Bangkok ket napetsaan manipud idi maikasangapulo ket lima a siglo, idi daytoy ket maysa apurok idiay laud nga igid ti Karayan Chao Phraya, babaen ti panatugray ti Ayutthaya.Gapu ti estratihiko a lokasionna idiay asideg ti sabangan ti karayan, ti ili ket nagin-inut iti kinapangrunana. Ti Bangkok ket immununa a nagserbi a kas maysa a lugar ti aduana nga adda dagiti pagsammakedan kadagiti dua a bangir ti karayan, ken nagbalin a ti lugar ti maysa a sillong idi1688 nga idiay ti naikapatalawan dagiti Pranses manipud idiay Siam. Kalpasan ti pannakatnag ti Ayutthaya iti Burmes a Pagarian idi 1767, ti kabarbaro a nairangarang nga Ari a ni Taksin ket nangbangon ti kapitoliona idiay ili, a daytoy ti nagbalin a kuartel ti Thonburi a Pagarian.Ni Ari Phutthayotfa Chulalok (Rama I), a simmaruno kenni Taksin, ket inyakarna ti kapitolio idiay daya nga igid ken nangbangon ti Rattanakosin a Pagarian idi 1782. Ti Adigi ti Siudad ket naipatakder idi 21 Abril, a naipanpanunotan a kas ti petsa ti pannakabangon ti agdama a siudad.
Ti ekonomia ti Bangkok ket nagin-inut a dimmakel babaen ti internasional a pagtagilakuan, immuna iti Tsina, ken dagiti nagsubsubli a Lumaud nga agtagtagilako idi nasapa a tengnga ti maikasangapulo ket siam a siglo. A kas ti kapitolio, ti Bangkok ket isu idi ti sentro ti panagpabaro ti Siam idi nakasangsango ti panagtalmeg kadagiti Lumaud a bileg idi naladaw a maikasangapulo ket sian a siglo. Dagiti panagturturay dagiti Ari a ni Mongkut (Rama IV, 1851–68) ken ni Chulalongkorn (Rama V, 1868–1910) ket nakakitkita ti panangiyamaammo ti pison a makina, pagmalditan, perokaril a pagiluganan ken dagiti kammasapulan nga estruktura iti siudad, ken ti pay pormal nga edukasion ken panagaywan ti salun-at. Ti Bangkok nagbalin a sentro ti entabada para kadagiti panasalsalisal ti bileg a nagbaetan ti milisia ket dagiti politikal a napilpili idi ti pagilian ket nagikkat ti patingga a monarkia idi 1932. Daytoy idi ket suheto ti Hapon a panagsakup ken Kimmadduan a panagbomba idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II, ngem napardas a dimmakdakkel kalpasan ti gubat a paset ti panawen a aks ti nagbanagan ti ti tulong ti panagrang-ay ti Estados Unidos ken dagiti ininted ti gobierno a puonan. Ti papael ti Bangkok a aks maysa a papanan dagiti Amerikano a milisia ket nanagirugi ti bukodna nga industri aiti turismo ken ti pay panagtagilako ti sekso. Dagiti di agpapada a panagrang-ay ti urbano ket nangiturongan ti panagdakkel kadagiti di panagpapada ti matgedan ket ti di nakitkita idi panagyakar manipud kadagiti away a lugar idiay Bangkok; ti pupolasionna ket dimmakkel manipud ti 1.8 aginggana iti 3 riwriw idi kaladawan ti 1960 a tawtawen. Kalpasan ti ipapanaw ti Estados Unidos manipud idiay Bietnam, dagiti negosio ti Hapon ket nangisukat a kas dagiti nangidaulo iti puonan, ken ti panagipadakkel ti panagpataud kadagiti maipapan ti panaglako ti ballasiw taaw ket nanagiturong ti pannakaipadakkel ti pinansia a pagtagilakuan idiay Bangkok.[5] Ti napardas nga idadakkel ti siudad ket nagtultuloy kadagiti tawtawen ti 1980 ken dagiti tawtawen ti nasapa 1990, aginggana idi napasardeng babaen ti pinansia a didigra ti Asia ti 1997. Iti dayta a panawenen, adu kadagiti publiko ken sosial a banbanag ti rimrimsua, a mairaman kadagiti pannakasulnot ti inprastruktura a maipakpakita kadagiti nakaro a trapiko ti siudad. Ti papel ti Bangkok a kas ti politikal nga entablado ti pagilian ket agtultuloy a makitkita kadagiti agsasaruno a nadayeg a protesta, manipud kadagiti yaalsa dagiti edtudiante idi 1973 ken ti 1976, ti kontra-milisia a demontrasion idi 1992, ken dagiti nagsasaruno a kontra-gobierno a protesta babaen dagiti "Duyaw a Kamiseta" ken dagiti tignay ti "Nalabbasit a Kamiseta" manipud idi 2008 ket dagiti simmakbay.
Ti administrasion ti siudad ket immuna napormalisado babaen ni Ari Chulalongkorn idi 1906, iti pannakaibangon ti Monthon Krung Thep Phra Maha Nakhon (มณฑลกรุงเทพพระมหานคร) a kas maysa a nailian a pannakabingbingay. Idi 1915 ti monthon ket nagudua kadagiti nadumaduma a probinsia, dagiti administratibo a pagbeddenganna ket adu payen a nabalbaliwan. Ti siudad iti agdama a porma ket napartuat idi 1972 iti pannakaporma ti Metropolitano nga Administrasion ti Bangkok, a naikapasarunuan ti panagtipon ti Probinsia ti Phra Nakhon idiay akin daya nga igid ti Chao Phraya ken ti Probinsia ti Thonburi idiay laud iti las-ud ti napalabas a tawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Heograpia iti Bangkok". Metropolitano nga Administrasion ti Bangkok. Naala idi 2007-09-08.
- ^ "GaWC – Ti Lubong segun ti GaWC 2008". Lboro.ac.uk. 13 Abril 2010. Naala idi 26 Hunio 2010.
- ^ "Dagiti kanginaan a siudad idiay Asia". Dagiti Mayor ti Siudad. Naala idi 26 Hunio 2010.
- ^ "Panagiranggo dagiti kasayaatan a papanan a siudad ti Euromonitor Internasional". Naala idi 26 Hunio 2010.
- ^ Baker & Pongpaichit 2005, pp. 37–41, 45, 52–71, 149–150, 162, 199–204.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bangkok iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Bangkok manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Nagpulong iti polis ti maysa a negosiante a lalaki ditoy siudad nga intaray ti katulong ken sekretariana ti koleksionna iti Lotto.
Nagpulong iti polis ni Junas Guy de Leon y Singson, 33, negosiante, residente iti Barangay VIII ditoy siudad, a saan nga indeposito ni Ederlyn Jose y Alcain, 39, naasawaan, residente met laeng iti nadakamat a barangay ti aginaldaw a naglakuan/koleksion ti Lotto outletda iti Bantay, Ilocos Sur nga agdagup iti P160,000 iti Philippine National Bank idi Pebrero 17 a puon ti panagsardeng ti operasion ti nasao a Lotto outlet.
Segun ken ni de Leon, nairuar pay ti suspek ti P1.6 milion a time deposit ti inana babaen ti panangtuladna iti pirma daytoy.
Inaresto dagiti polis ti suspek ket adda ita iti kustodia ti polis ditoy.#


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Impatalged ti mayor ditoy nga ili nga agtuloy a buri capital ti probinsia daytoy nga ili.
Kinuna ni Mayor Ben Sarmiento nga itultuloyda ti panagpamulada kadagiti silag tapno adda latta manaynayon a pagtaudan iti material a paglaga dagiti agindeg ditoy nga ili.
Innayon ni Sarmiento a tunggal barangay ket adda dagiti naipasdek a nursery tapno adda madadaan a pagtaudan dagiti maimula a silag.
Naammuan iti mayor nga iti napalabas a Buri Festival, nasurok a 300 a puon ti silag a naimula kadagiti barbarangay.
Nalatak daytoy nga ili gapu kadagiti partuatna nga ikamen, bag, ken dadduma pay a produkto a nalaga manipud iti buri. Ti buri ti OTOP daytoy nga ili.#


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Droga wenno carnapping ti kitkitaen dagiti inbestigador nga anggulo mainaig iti pannakapapatay ti dua a lalaki sadiay Sitio Liwliwa, Barangay Caraisan, ditoy nga ili idi malem ti Septiembre 19.
Napaltogan idi agarup 2:30 ti malem ti nadakamat a petsa a puon ti ipapatayda da Alvin Jay Tiri y Tabula, 22, baro, residente iti Barangay San Julian, Magsingal, ken Thaddeus Villalon y Salvador, 43, baro, ken residente iti Barangay San Basilio, Magsingal.
Iti pannakaisurat daytoy, saan pay nga ammo ti kinasiasino dagiti nangpaltog kadakuada.
Ngem segun iti polis, sumangsangoi ni Tiri iti kaso a carnapping sadiay San Nicolas, Ilocos Norte idinto a panagsalungasing iti R.A. 9165 ti naipila maikontra ken ni Villalon iti Regional Trial Court Branch 24, Cabugao, Ilocos Sur.
Iti panagimbestiga ti polis, sakbay ti pammaltog, nakita dagiti biktima ken dagiti suspek nga agpapatang iti asideg ti basketball court.
Mapapati a kellaat a pinaltogan dagiti suspek a nakahelmet ken nakaaruat iti nangisit a diaket ken nakalugan iti big bike ni Villalon a nagsagrapanna kadagiti sugat iti ulo ken bagina a puon ti dagus a nakatayanna.
Timmaray ni Tiri ngem kinamat dagiti suspek sada pinaltogan a nagsagrapanna met kadagiti sugat iti ulo ken bagina a nagresulta iti dagus nga ipapatayna.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti uppat a buli ken innem a kapsula a nagtaud iti caliber 45 pistol iti nakapasamakan ti krimen.
Nakarekobreda pay iti ikut ni Villalon iti cash money iti nadumaduma a denominasion nga agdagup iti P2,440.00, maysa naaramat a rolio ti foil, ken 3 a babassit a plastic sachet a naglaon iti mapapati a shabu.
Naipaima dagitoy kadagiti nagresponde a kameng ti SOCO a nakabase iti Ilocos Sur Police Provincial Office, Bulag, Bantay, Ilocos Sur.
Naipan met iti kustodia ti police station ditoy dagiti motorsiklo dagiti biktima agraman ti selponda.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis mainaig iti nasao a pammapatay.#


text:
Ni Tatang Lakay
(Naisurat daytoy nga artikulo ditoy pagiwarnaktayo idi 2003, sangapulo a tawenen ti napalabas. Ngem ipablaakmi manen ta iti baet ti kaundayen dagiti naruros a tawen, kapaliiwan a dagiti napaspasamak idi ket mapaspasamak latta iti agdama; awan ti ania a nagbaliwanda, no adda man, nagsukat laeng dagiti nagan ken lugar. Kas kuna ti maysa a miron, sumalaysu. Ania ti panagkitam, kaka? Dakayon ti manghusgar iti kinapudno ti kapaliiwanmi)
Dagiti itta a kameng ti linteg
No patien ti maysa a kameng ti sindikato, 14 nga opisial ti polis ti agilaklako iti droga ken adda pakainaiganda iti prostitusion ken maiparparit a sugal.
Saantayon a dakamaten ti nagan dagitoy nangangato nga opisial ngem ti lumlumtuad, no pudno ti impalgak ti impormante, imbes a ti pannakasaluad ti urnos ken talna ti pakaituonan ti imatang dagitoy nga opisial, ti ket agpabpabaknang ti as-asikasuenda, iti pay met aktibidad a maikaniwas iti linteg.
Kitaentayo ti operasionda.
Mamitlo kano a daras iti makabulan a baonenda ti impormante a mapan mangala iti nangato ti gradona a methampetamine hydrochloride, wenno shabu, iti Transnational Crime building iti uneg ti PNP headquarters iti Camp Crame iti Quezon City.
Makairuar kano ti impormante iti uray 15 kilos a shabu iti inaldaw. Ti makapadakes, aggapu ti droga kadagiti nakumpiska ti Philippine Drug Enforcement Agency kadagiti rinautda a laboratorio ti shabu.
Naiwaras ti droga kadagiti probinsia iti Amianan a Luzon, nangruna kadagiti estudiante kadagiti kolehio ken unibersidad, segun iti impormante.
Kas namnamaen, paglibakan la ketdi dagiti opisial a dinakamat ti impormante nga adda pakainaiganda iti maiparparit a droga.
Ikalinteganda la ketdi a maysa daytoy a panagpiltak a kampania maikontra kadakuada nga adda pakainaiganna iti promosion ti saad wenno pannakaiyalis iti puesto.
Kasta met a salakniban la ketdi dagiti dadduma nga agtuturay dagitoy nga opisial babaen ti panagkunada nga awan ti pannakaammoda iti pannakainbolbarda iti illegal nga aktibidad ken panangsuportada iti kinadalus ken kaawan basolda iti alegasion kontra kadakuada.
Ita pay laeng, mapattapattan nga awan ti pagbanagan daytoy nga impalgak daytoy kameng ti sindikato no ibasar kadagiti napasamak iti kallabes a pannakaibutaktak ti mapapati a dakes nga aramid dagiti opisial a militar ken pulis.
Madakamat ditoy ti kaso a Kuratong Baleleng nga agingga ita awan pay ti nagbanaganna.
Yan ita dagiti nagibulgar iti rub-out, saan ketdi a shoot-out ti napasamak?
Kinuna ti impormante a mapaneknekanna dagiti alegasionna no la ketdi maallukoyna dagiti autoridad a mangipakat iti palab-og nga operasion tapno matiliw dagiti adda pannakaibiangna iti panaglakuan iti droga. Kasta met iti kaadda dagiti dokumento ken saksi a mangpatalged iti kinapudno ti impalgakna.
Ngem ti dakkel a saludsod: agdalikepkep kadi lattan dagiti mapabpabasol nga opisial? Ita pay laeng posible a naggarawen dagiti makinariada tapno makaluban dagiti aramidna – no pudno nga adda pannakainbolbarda iti illegal nga aktibidad.
Nakababbaba ti panagtalek dagiti umili kadagiti polis ken militar, nangruna kadagiti nangangato nga opisial dagitoy kas paneknekan ti naudi a surbey nga insayangkat ti Social Weather Station.
Iti daytoy rimmuar manen a pammabasol kadagiti opisial a polis ad-adda ketdi a dimmakes ti imaheda iti mata dagiti umili.
Pabasolenda ti bagida no apay a dida mapaksiat iti salikubda dagiti itta a mangdaddael iti ladawanda kas salaknib dagiti umili.#


text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Maysa a motorista ti nasukalan nga adda ikutna a droga iti checkpoint sadiay Barangay Santa Lucia ditoy nga ili iti bigat ti Oktubre 24.
Bayat ti panagtsekpointda, pinasardeng dagiti polis ti maysa a maris berde a motorsiklo kalpasan a nakaawatda iti impormasion manipud iti maysa nga asset nga adda berde a motorsiklo a nagkarga iti droga.
Kiniddaw dagiti polis iti drayber ti motorsiklo a nabigbig idi agangay a ni Raymund Damasco y Taculod, 32, naasawaan, ken residente iti nadakamat a barangay, a luktanna ti compartment ti lugan a nakakitaanda iti maysa a bassit a heat sealed plastic sachet a mapapati a nagkarga iti droga nga agdagsen iti .3 gramo ken aluminum foil.
Gapu itoy, rinikisa dagiti polis ni Damasco ket nakakumpiskada iti aluminum foil iti makannawan a bulsa ti pantalon daytoy.
Naipan iti police station ti suspek para iti maikanatad a disposision ken pannakaamiris iti laboratorio ti droga a naala iti ikutna.#


text:
Kapas
Ti kapas ket nalamuyot, nasariwagwag a napateg a sagut nga agtubo iti marakapas, wenno ti nasalakniban a kapsula, iti likmut dagiti bukel ti mula a kapas ti henero ti Gossypium. Ti sagut ket gangani puro a selulosa. Babaen dagiti masna a kasasaad, dagiti marakapas ket maisarigagay a mapaadu ti pannakaiwarwaras dagiti bukel.
Ti mula ket bassit a kayo a patneng kadagiti tropikal ken subtropikal a rehion iti lawlaw ti lubong, a mairaman ti Kaamerikaan, Aprika, ken India. Ti kaaduan a dibersidad ti naatap a sebbanagn ti kapas ket mabirukan idiay Mehiko, ken sarunuen met babaen ti Australia ken Aprika.[1] Ti kapas ket nawaya idi a naimuyongan iti Daan ken Baro a Lublubong. Ti Inggles a nagan ket naala manipud ti Arabiko a (al) qutn قُطْن, a nairugi a naus-usar idi 1400 AD.[2] Ti kastila a balikas ti, "algodón", ket naala met iti Arabiko.
Ti sagut ket kaduan a masansan a tibbien kadagiti linabag wenno panait ket inus-usar ti panagaramid ti nalamuyot, maangsan a tela. Ti panagusar ti kapas para iti lupot ket naamammuan a napetsaan kadagiti prehistori a paset ti panawen; dagiti pirgis ti lupot a kapas ket napetsaan manipud idi 5000 SK ket nakali dagitoy idiay Mehiko ken idiay Sibilisasion ti Ginget ti Indus (moderno nga aldaw a Pakistan ken dagiti paset ti India). Urayno daytoy ket nataltalonen manipud idi ugma, ti pannakaparnuay idi ti laddit ti kapas a nangipapaba ti ngina ti panagpataud a nakaiturongan ti adu a pannaka-usarna, ken isu ti kaaduan a naus-usar a masna a sagut ti lupot iti panagkawes ita nga aldaw.
Dagiti agdama a karkulo para it ipanagpataud ket agarup a 25 riwriw tonelada iti tinawen, a mangiraman ti 2.5% kadagiti matalon a daga iti lubong . Ti Tsiana ket isu ti kadakkelan nga agpatpataud ti kapas iti lubong, ngem kaaduan kadagitoy ket domestiko nga inus-usar. Ti Estados Unidos ket isun ti kadakkelan nga agiluluwas kadagiti adu a naplabas a tawtawen.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Biolohia ti Gossypium hirsutum L. and Gossypium barbadense L. (kapas). ogtr.gov.au
- ^ Metcalf, Allan A. (1999). Ti Lubong kadagiti Adu a Balikas. Houghton Mifflin. p. 123. ISBN 0-395-95920-9.
- ^ "Dagiti masna a sagut: Kapas", Internasional a Tawen ti Masna a Sagsagut
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Kapas iti Wikimedia Commons
- Dagiti Kinapudno ken dagiti pigura ti Panagtagilako ti Kapas idi 2007 iti PBS.org


text:
Amado I. Yoro
Maisagsagana ti panakaisayangkat ti International Grand Reunion dagiti nagbasa, nagkolehio, mangisursuro, sigud nga empleado ken nagisuro iti DIVINE WORD COLLEGE OF LAOAG, wenno dati a St. William College, iti Laoag City.
Manamnama a maangay daytoy iti Honolulu, Hawaii, [Waikiki] intono Mayo 2, 2009. Mapakaammuan amin dagiti adda iti isla iti KAUAI, MAUI, BIG ISLAND, MOLOKAI, LANAI, OAHU, ken dagiti adda iti sabali nga Estado iti America, uray dagiti adda iti Guam, Filipinas, Canada, ken sadino man ti yanda ta dumar-ayda.
Kinuna ni Mr. Jesse P. Pascual, agdama a bise presidente ti Divine Word College of Laoag College Alumni Assn of Hawaii [DWCLCAAH] ken nadutokan a General Chairman ken International Coordinator a mabalinda ti ag-inquire iti telepono: 1-808-225-3388 wenno ag-email iti jessepascual@hawaii.rr.com (Jesse Pascual) wenno dakilangugat80@yahoo.com (Amado Yoro) a co-chairman ti IGR Steering committee.
Nabangon ti DWCLCAAH idi Mayo 13, 1990.[MOTHER’S DAY]
Co-Coordinators, Amado Yoro, Lydia Pascua, Esther Pascual, Gil Dahilig, Nena Lacar ken dagiti amin nga opisial ti DWCLCAAH.


text:
Para kadagidiay saan unay nga managsukain ti comments ket saan pay a nakabasa kadagiti tungtungan nga madama idtoy nga topic, kayat ko man nga ipaladawan dagitoy nga dan daniw ti bago.
Ket dyay Lakay nga gayyem ko kinunana pay…
“mabuteng nga umay dagiti appok ditoyen.
kasla kano aggin-gined ken giyera, makigkigtot dagiti ubbing no adda
manalbuong nga bomba idiay daya,
agikkis dagiti billit, ken agsangit
dagiti kalding ken nuang,agbirok ti pagtarayan da.
“Apay aya nga itulok da, amin a manakabalin ti palasyo,
kabutbuteng nga aramid,
kinunada progreso, awan met latta.”
Agsaludsod manen diyay ubing…
“Laki, dayta rainbow, adda kadi
treasure na diyay ipus na?”
“Wen a, kinuna na, dayta makit-kitam aya, dayta puraw nga bantay
nga ipus na, dayta laeng tawid mi apok, ngem takawen dan sa…”
Makasangit dyay gayyem ko,
Lakay ngem nababa ti lua na.
Hohohoho, makasangitak sa met.
Ay wen, Apo,Isalakanna kami koma.
~Apo Lakay
ay ay sidong ilay apay ngay nga kastoy metten ti pagbanbanagan ti ili mi napudot no kalgaw nalammin no naangin ay ay sidong ilay nakabasol kamin san nga nagitalkan daydi lalakay nga mangsalaknib ti aglawlaw ay wen aya! Isuro na kam ngarud ti inkam aramiden iturong nakam ngarud ti pagsayaatan tapno di mi ilako ti iloko toy napateg nga lugar ti kabaguan ay ay ay sidong maay!
ayannantay dumadaniw nga tubo ti bario ala sika man met ti agsalidummay hahahah!
~kimat
Maysa nga aldaw, kalpasan ti bannog ken arado,
diay kantina nagpondo,
basi ken mani, ti sanguanan mi,
ahhh nagimasen, biag ti kallapaw,
banbantay di kalgaw,
diak malipatanen…
Ket manen dyay gayyem a lakay,
agistorya ti sangsangit
ken kapannunutan…
“Diyay ubing “, kinunana,
Adu-ado’t makitkita na…
“Laki, dayta dakkel a Tao,
Ni Apo Dios aya?
Nagrukbam ti amin,
Pinulbusan da’t puraw,
Pinunasan da’t dalan na,
Apay aya?”
“Ala nagpintasen, sarrukod dyay Tao
Sanga-sanga, kumilap-kilap
Adda pay nguso na,
Hahaha, ipakpakita da,
Igatangan dak met a Laki,
Maysa nga kasta”.
“Ngem napintas kadi
Dayta nga bagi?
Kabuteng na amin, agsarukoden,
Bileg met pagna na,
Adda kadi dakes nga aramid na?
Ay wen, bassit nga ulo,
Bassit nga mata,
Ngem dakkel nga panunot,
Dakkel a namnama.
Apo Isalakannakami.
~apo lakay