text:
Adam Smith
Ni Adam Smith (5 Hunio 1723 – 17 Hulio 1790) ket maysa idi a Eskoses a moral a pilosopo ken maysa a pionero ti politikal nga ekonomia. Maysa kadagiti kangrunaan a pigura ti Eskoses a Panagpalawag,[1] Ni Adam Smith ket nadayeg a naamammoan para kadagiti dua a klasiko nga obrana: Ti Teori a dagiti Moral a Sentimento (1759), ken Ti Panagsukimat ti Panggep ken Gapuanan ti Baknang dagiti Pagilian (1776). Ti kinaudi, ket kadawyan anaipangyababaan ti Ti Baknang ti Pagpagilian, ket naipanpanuotan nga isu ti bukodna a magnum opus ken ti immuna a moderno nga obra ti ekonomia. Ni ket nadakamatan a kas ti ama ti moderno nga ekonomia ken agdama pay laeng a maysa kadagiti kaimpluensiaan nga agpanpanunot iti pagobraan ti ekonomia tatta nga aldaw.[2] Idi 2009, ni Smith ket nanaganan idi a maysa kadagiti 'Kalatakan nga Eskoses' iti amin a panawen, iti maysa abutos nga inpataray ti Eskoses a kanal ti telebision STV.[3]
Ni Smith ket nagadal ti sosial a pilosopia idiay Unibersidad ti Glasgow ken idiay Kolehio ti Balliol idiay Unibersidad ti Oxford, nga isu idiay ket maysa kadagiti immuna nga estudiante a nakaimbag manipud ti libre a panagdadal nga inpatakder babaen ti kailianna ti Glasgow a ni John Snell. Kalpasan a nagturpos, isu ket nangibitla ti nagballigi a serie kadagiti publiko a lektura idiay Edinburgh, a nagiturong kaniana a makitinnulong kenni David Humeidi las-ud ti Eskoses a Panagpalawag. Ni Smith ket gimmun-od ti kina-propesor idiay Glasgow a nangisursuro ti moral a pilosopia, ken iti las-ud ti daytoy a panawen isu ket nagsurat ken nangipablaak Ti Teoria dagiti Moral a Sentimento. Iti naladladaw a kabibiagna, isu ket nangala ti puesto ti panagisursuro a nangpalubos kaniana nga agbaniaga iti amin a Europa, nga idiay a naamamonna dagiti intelektual a daulo ti panawenna. Ni Smith idin ket nagsubli idiay pagtaenganna ken nagob-obra anagsursurat kadagiti simmarsaruna a sangapulo a tawen ti Ti Baknang ti Pagpagilian, a nangipablaak daytoy idi 1776. Isu ket pimmusay idi 1790 iti tawen a 67.
Dagiti linaon
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Nalatak nga AAgpanpaunot ti Eskoses a Panagpalawag".
- ^ Davis, William L, Bob Figgins, David Hedengren, ken Daniel B. Klein. "Dagiti Propesor ti Ekonomia' Dagiti Kakkaykayatan a Agpanpanunot ti Ekonmia, Dagiti Warnakan, ken dagiti Blog," Econ Journal Watch 8(2): 126-146, Mayo 2011.[1]
- ^ Ti Kalatakan nga Eskoses STV. Naala idi 31 Enero 2012
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Butler, Eamonn (Marso 2007). Adam Smith – Maysa a Pangyuna. Instituto dagiti Ekonomiko a Pannakibiang. ISBN 0-255-36608-6.
- Copley, Stephen (Marso 1995). Baknang ti Pagpagilian ni Adam Smith: Dagiti Baro nga Interdisiplinario a Salaysay. Unibersidad ti Manchester a Pagmalditan. ISBN 0-7190-3943-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ob-obra a mainaig ti Adam Smith idiay Wikisource
Dagiti sasao a mainaig ti Adam Smith idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Adam Smith idiay Wikimedia Commons


c: text/html

text:
^Hamilton, Calvin J. (Agosto 4, 2001). "Neptuno". Dagiti Panagkita ti Sistema Solar. Naala idi Agosto 13, 2007.
^Walter, Elizabeth (Abril 21, 2003). Cambridge Advanced Learner's Dictionary (Maika-2 nga ed.). Cambridge University Press. ISBN978-0-521-53106-1.
^Yeomans, Donald K. (Hulio 13, 2006). "HORIZONS System". NASA JPL. Naala idi Agosto 8, 2007. Idiay pagsaadan, mapan idiay "web interface" ken pilien ti "Ephemeris Type: Elements", "Target Body: Neptune Barycenter" ken "Center: Sun".
^Ti orbital nga elemento ket mangitudo ti barisentro iti Neptuno a sistema, ken dagitoy ket agdagdagus nga oskulador a kuenta iti apag-isu a J2000 a panawen. ti barisentro a kuantidad ket naited gaptu ti, paggiddiatan a planetario a sentro, saanda a mapadasan ti makitkita a panagbalbaliw iti tunggal maysa nga aldaw manipud kadagiti panaggunay dagiti bulan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ulysses S. Grant
Ni Ulysses S. Grant (naipasngay a kas ni Hiram Ulysses Grant; Abril 27, 1822 – Hulio 23, 1885) ket isu idi ti Maika-18 a Presidente iti Estados Unidos (1869–1877) kalpasan ti naturay a papelna iti gudua a paset iti Sibil a Gubat. Babaen ni Grant, ti Buyot ti Kappon ket inabakda ti Konpederado a Milisia ken nangiturong daytoy ti panakalpas ti gubat ken ti panagsuko ti buyot ni Robert E. Lee idiay Appomattox. A kas presidente isu ket nangidaulo dagiti Radikal a Republikano kadagiti ganetgetda a mangikkat amin a tugot iti Konpederado a nationalismo ken panagtagabu; isu ket nagballigi a nangdadael ti Ku Klux Klan idi 1871.[1] Ti dayawna ket napaalas babaen kadagiti panakaulit a panagsalaknibna kadagiti naidutok, ken babaen ti nauneg a pangrigrigat ti ekonomia (a tinawtawagan ti "Derraaw iti 1873") a nangturay daytoy ti maikadua a terminona. Nupay ti bukodna a Partido Republikano ket nakisina idi 1872 ken dagiti nagreporma ket nangipabasol kaniana, ni Grant ket nalaka a nabutosan manen. Babaen idi 1874 dagiti kasuppiatna ket nakaalada ti kapigsa ken idi mangrugrugi a pimanaw ti White House idi Marso 1877, dagiti konserbatibo a puraw a Taga-abagatan, a kas dagiti pederal a tropa ket sumansanod, ket nagun-odda nga agtengngel kadagiti amin nga estado iti Abagatan ken ti Panagpatakder manen ket napaay a kas dagiti sibil a karbengan dagiti nangisit ket saan a natalgedan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Martinez, James Michael (2007). Dagiti Karpetbagger, Kabaliera, ken ti Ku Klux Klan: Panangidiaya ti Saan a makita nga Imperio idi Pnawen ti Panagpatakder Manen. Rowman & Littlefield. ISBN 978-0742550780.


text:
Apay a Napasamak ti Holocaust? Apay a Saan nga Inatipa Dayta ti Dios?
Ti adu a mangyim-imtuod iti daytoy a saludsod ket nagsagaba iti nakaro a pukaw ken saan laeng a sungbat ti sapsapulenda no di ket liwliwa. Patien dagiti dadduma a ti Holocaust ti kadadaksan nga inaramid ti tao, isu a narigatda a patien nga adda Dios.
Gagangay a di umiso a kapanunotan maipapan iti Dios ken iti Holocaust
Di umiso: Saan a rumbeng a kuestionarantayo ti Dios no apay nga impalubosna ti Holocaust.
Umiso: Dagiti tattao a dakkel ti pammatina iti Dios ket nagsaludsod no apay nga impalubosna ti kinadakes. Kas pagarigan, insaludsod ti mammadto a ni Habakuk iti Dios: “Apay nga ipakitam kaniak ti adu a rigat ken kinadakes? Nalikmutak iti pannakadadael ken kinaranggas.” (Habakuk 1:3, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Saan a nakapungtot ti Dios ken ni Habakuk no di ket impailanadna dagiti saludsodna iti Biblia tapno mabasa ti amin.
Di umiso: Saan a maseknan ti Dios iti panagsagaba ti tao.
Umiso: Kagura ti Dios ti kinadakes ken ti resultana a panagsagaba. (Proverbio 6:16-19) Idi kaaldawan ni Noe, ‘nasaktan ti puso’ ti Dios gapu iti kinaranggas a nagsaknap iti daga. (Genesis 6:5, 6) Awan duadua a nasaktan met unay ti Dios gapu iti Holocaust.—Malakias 3:6.
Di umiso: Ti Holocaust ket pannusa ti Dios kadagiti Judio.
Umiso: Pudno nga impalubos ti Dios a dadaelen dagiti Romano ti Jerusalem idi umuna a siglo. (Mateo 23:37–24:2) Ngem manipud idin, awanen ti aniaman nga etniko a grupo nga anamongan wenno dusaen ti Dios. Iti panangmatmat ti Dios, “awan ti pakaigiddiatan dagiti Judio kadagiti Hentil.”—Roma 10:12, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Di umiso: No adda naayat ken mannakabalin a Dios, linapdanna koma ti Holocaust.
Umiso: Nupay saan a ti Dios ti pakaigapuan ti panagsagaba, ipalubosna dayta no dadduma ngem temporario laeng.—Santiago 1:13; 5:11.
Apay nga impalubos ti Dios ti Holocaust?
Ti rason no apay nga impalubos ti Dios ti Holocaust ket kas met laeng iti rason nga impalubosna ti amin a panagsagaba ti tao: tapno marisut ti nabayagen a moral nga isyu. Silalawag nga ipakita ti Biblia a ti Diablo, saan ket a ti Dios, ti mangiturturay iti lubong ita. (Lucas 4:1, 2, 6; Juan 12:31) Nupay naan-anay nga ilawlawag ti artikulo a nainaig iti daytoy a topiko no apay nga impalubos ti Dios ti panagsagaba, adda dua a napateg a kinapudno iti Biblia a makatulong a mangilawlawag no apay nga impalubos ti Dios ti Holocaust.
Makin-pagayatan iti Holocaust? Imbaga ti Dios iti immuna a tao, da Adan ken Eva, no ania ti kayatna nga aramidenda ngem saanna ida a pinilit nga agtulnog. Isuda ti nangikeddeng no ania ti naimbag ken dakes, ket ti dakes a pilida—a pinili met dagiti tattao iti intero a historia—ti nangyeg iti nagkas-ang a resulta iti sangatauan. (Genesis 2:17; 3:6; Roma 5:12) Umiso ti kinuna ti libro nga Statement of Principles of Conservative Judaism: “Ti kaaduan a panagsagaba iti lubong ket resulta ti di umiso a panangusartayo iti naited a wayawayatayo a mangngeddeng.” Imbes nga ikkaten ti Dios ti wayawaya dagiti tattao a mangngeddeng, inikkanna ida iti gundaway a mangiturong iti bukodda nga addang.
Kabaelan ken kayat ti Dios a punasen ti amin a dakes a resulta ti Holocaust. Inkari ti Dios a pagungarenna dagiti minilion a natay, agraman dagiti biktima iti Holocaust. Ikkatennanto met ti saem a narikna dagiti nakalasat iti Holocaust gapu kadagiti makapakintayeg a kapadasanda. (Isaias 65:17; Aramid 24:15) Ti ayat ti Dios iti sangatauan ti mangipatalged a tungpalennanto dagitoy a karina.—Juan 3:16.
Adu kadagiti natay iti Holocaust ken dagiti nakalasat iti dayta ti nakataginayon iti pammatida ken naaddaan iti kaipapanan ti biagda idi natarusanda no apay nga impalubos ti Dios ti kinadakes ken no kasano nga ikkatennanto dagiti dakes a resultana.


text:
Purok
Ti purok ket paset ti baranggay ken kakuyog ti sitio, ket isu ti kabassitan kadagiti politikal a pannakabingbingay iti Pilipinas. Adda laeng dagiti dadduma baranggay nga addaan kadagiti purok.[1]
Idiay Cebu, ti purok ket kadawyan a buklen dagiti 20 aginggana dagiti 50 wenno ad-adu pay a kamkameng depende iti naisangayan a hepgrapikal a lokasion ken dagiti rimpuok ti balbalay.[2] Adda met dagiti baranggay ti Cebu nge addaan kadagiti ad-adu ngem 8 a purok.[3] No mapartuat daytoy ken maikkan ti bilin babaen tibilin ti baranggay, ili, wenno siudad, ti purok ket makatungpal kadagiti annomg ti gobierno iti pannakitinnulon ken panangimaton dagitilokal nga opisial.[2] Kadagiti kaaduan a purok , ti agmaymaysa a konsehal manipud ti Sangguniang Baranggay ken Kabataan ket isu ti mangipangulo ti panangiturong ti bukodda a purok. Kadagiti dadduma ti agasmang dagiti opisial ket mabutosan iti tinawen wenno tunggal tallo a tawen.[1]
Dagiti purok ket kapadpada met dagiti sitio ngem ti sitio ket ad-adu a naisinsina ken ad-adu nga adda kadagiti away bayat a dagiti purok ket asasidegda iti sentro ti baranggay, ken naipangpangruna iti baranggay hall.
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Alkuino, Xerxes (Agosto 7, 2012). "LGUS URGED TO PUT UP PUROK SYSTEM". Proninsial a Gobierno ti Cebu. Naala idi 11 Pebrero 2013.
- ^ a b "Rafi.Org.Ph: Purok system mobilizes community, improves governance". Ramon Aboitiz Foundation Inc. Mayo 7, 2012. Naala idi 2012-11-14.
- ^ Rien, Fayette C. (Agosto 8, 2012). "Cebu guv wants LGUs to adopt purok system for good governance". Philippine Information Agency. Naala idi 11 Pebrero 2013.


text:
Rembrandt
Ni Rembrandt Harmenszoon van Rijn (Pannakabalikas nga Olandés: [ˈrɛmbrɑnt ˈɦɑrmə(n)soːn vɑn ˈrɛin], 15 Hulio 1606[1] – 4 Oktubre 1669) ket maysa idi a Olandes a pintor ken agkitkitikit. Isu ket sapasap a naipanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a pintor ken agprenprenta iti Europeano a pakasaritaan ti arte ken ti kangrunaan iti Olandes a pakasaritaan.[2] Dagiti naiparawadna iti arte ket dimteng idi paset ti panawen nga adda dagiti adu a kinabaknang ken kultural a nagun-odan a tinawtawagan dagiti historiador a ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda nga idi ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda a pinintaan, urayno ti adu a pamay-an ketalthough in many ways antitetiko iti Barok nga estilo a nagituray ti Europa, nga idi ket prolipiko unay ken napabpabaruan.
Isu ubing ket nakagun-oden ti panakaballigi a kas maysa nga agpinpinta ti retrato, dagiti sumaksakbay a tawtawen ni Rembrandt ket namarkaan kadagiti didigra ken pinansia apanagrigrigat. Urayno kastoy dagiti kinitikit ken pinintaanna ket nadayeg kadagiti amin a kabibiagna, ti dayawna a kas maysa nga artista ket nangato latta,[3] ken para kadagiti duapulo a tawen isu ket nagisursuro kadagiti nangruna nga Olandes a pintor.[4] Ti kalatakan a pinartuat a panagballigi ni Rembrandt ket naipangpangruna a naipakita kadagiti retrato dagiti kontemporariona, dagiti bukod aretrato ken dagiti panangiladawan kadagiti buya manipud ti Biblia. Dagiti kinabukbokadanna a retrato ket mangporma ti naisalsalumina ken nadekket a biograpia, a ti daytoy nga artista ket ket sinukimatna ti bagina nga awan ti palangguad ken ti adda a kapalaluan a kapasnek.[2]
Dagiti pinintaanna ken dagiti prenta isu ket nangipakpakita ti pannakaaamo iti klasiko nga ikonograpia, nga isu ket nangsukog tapno makaikabil kadagiti kamasssapulan ti bukodna a panakasanay; isu nga, ti panangiladawanna ti maysa a buya ti biblia ket nagipakaammo ti kaamuan ni Rembrandt iti naisangsangay a testo, ti panagiramanna ti klasiko nga aramid, ken dagiti panagpalpaliiwna ti Hudio a populasion ti Amsterdam.[5] Gapu ti panangiriknanan ti kasasaad ti nagtagitaon, isu ket tinawtawagan idi a "maysa kadagiti nalatak a propeta ti sibilisasion."[6]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Wenno mabalin nga 1607 a kas idi 10 Hunio 1634 a kinabukbukonna a tinunton nga isu ket agtawen ti 26. Kitaen ti Is the Rembrandt Year being celebrated one year too soon? One year too late? and (Olandes) J. de Jong, Rembrandts geboortejaar een jaar te vroeg gevierd para kadagiti taudan a maipanggep ti tawen a panakaipasngay ni Rembrandt, a naipangpangruna ti panagsuporta idi 1607. Nupay kasta adu kadagiti nagtaudan nga agtultuloy nga agus-usar ti 1606.
- ^ a b Gombrich, p. 420.
- ^ Gombrich, p. 427.
- ^ Clark, p. 203.
- ^ Clark, pp. 203–4.
- ^ Clark, p. 205.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Rembrandt idiay Wikimedia Commons
- Rembrandt
- Dagiti Olandes nga agkitkitikit
- Dagiti pintor ti Nabalitokan aPanawen ti Olanda
- Dagiti agprenprenta ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda
- Alumni ti Unibersidad ti Leiden
- Kamkameng ti Amsterdam a Timpuyog ni San Lukas
- Tattao manipud idiay Amsterdam
- Tattao manipud idiay Leiden
- Dagiti artista ti retrato
- 1606 a pannakaipasngay
- 1669 nga ipupusay


text:
Papa Victor II
Ni Papa Victor II (c. 1018 – 28 Hulio 1057), naipasngay a kas ni Gebhard, Konde ti Calw, Tollenstein, ken Hirschberg, ket isu ti Papa manipud idi 1055 aginggana idi 1057.[1] Isu ket maysa kadagiti serie ti Aleman a nagpabaro a Papa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Coulombe, Charles A., Dagiti Bikaro ni Kristo: Ti Pakasaritaan dagiti Papa, (Citadel Press, 2003), 208.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Victor II idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Juan XVII
Ni Papa Juan XVII (pimmusay idi 6 Disiembre 1003), naipasngay a kas ni John Sicco, ket ti anak a lalaki ti sabali pay a Juan Sicco,[1] ket naipasngay idi idiay rehion ti Roma a nakunkuna idi a kas ti Biveretica.[2] Isu ti nangsaruno kenni Papa Silvestre II a kas Papa manipud idi 16 Mayo 1003, ngem isu ket pimmusay kalpasan ti innem a bulan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Juan XVII idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Zosimo
Ni Santo Papa Zosimo ket naipasngay idi idiay Mesoraca,[1] Calabria ken isu ti Papa manipud idi 18 Marso 417 aginggana idi 26 Disiembre 418[2] (wenno 27 Disiembre[3]).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.initalytoday.com/calabria/mesoraca/index.htm
- ^ Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Zosimus (Bishop)". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- ^ "Pope St. Zosimus". Katoliko nga Ensiklopedia. New York: Robert Appleton a Kompania. 1913.
- Daytoy nga artikulo ket mangiraman ti testo manipud ti pablaak nga adda itan iti turay a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope St. Zosimus". Katoliko nga Ensiklopedia. Robert Appleton Company.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Zosimo idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Papa Zosimo idiay Wikisource


text:
Ti San Marino, opisial a ti Republika ti San Marino[2][7] (i/sæn məˈriːnoʊ/ san-mə-ree-noh; Italiano: Repubblica di San Marino) ken naamammuan pay a kas ti Katalnaan a Republika ti San Marino[7] (Italiano: Serenissima Repubblica di San Marino), ket maysa nga enclave a mikroestado a napalikmutan babaen ti Italia, mabirukan daytoy idiay Italiano a Peninsula idiay amianan a daya a bangir ti Kabambantayan Apennine. Ti kadakkelna ket sumurok laeng a 61 km2 (24 sq mi) nga adda ti nakarkulo a populasion ti sumurok a 32,000. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti San Marino. Ti San Marino ket adda ti kabassitan ti populasion kadagiti amin a kameng ti Konsilo ti Europa. ken ti maipapan ti batay-linteg a republika iti lubong, a kas ti tuloy ti monastiko a komunidad a nabangon idi 3 Septiembre 301, babaen ti kantero a ni Marinus ti Rab. Ti salaysay ket nangibagbaga a ni Marinus ket pinanawanna ti Rab, nga idi ket Romano a kolonia ti Arba, idi 257 idi ti masakbayan nga emperador, a ni Dioclesiano, ket nangited ti bilin para iti panagpatakder manen kadagiti diding ti siudad ti Rimini, a dinadael idi babaen dagiti Liburnio a pirata.
Ti batay-linteg ti San Marino, a napakabaelan idi 1600, ket naikedkeddeng babaen ti kaaduan nga isu ti kaduogan a naisurat a maus-usar pay laeng a batay-linteg iti lubong.[8] Nupay kasta, ti San Marino ket awan iti porma a batay-linteg, ngem embes ket nga iturturayan babaen ti Leges Statutae Republicae Sancti Marini, dagiti serie ti innem a libro, a naisurat iti Latin idi naladaw a maika-16 a siglo a mangibagbaga ti politikal a sistema ti pagilian, ken dagiti daduma pay a banag.[9]
Ti ekonomia ti pagilian ket nangruna nga agkamkammatalek iti pinansia, industria, dagiti serbisio ken turismo. Maysa daytoy kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong iti termino iti GDP (tunggal maysa a tao), nga adda dagiti bilang a maipada kadagiti karang-ayan arehion ti Europa. Ti San Marino ket naikedkeddeng nga adda ti natalinaay unay nga ekonomia, nga adda ti kabaan a gatad kadagiti awan trabaho idiay Europa, nga awan ti nailian nga utang ken adda ti maysa a pakatda a busbos.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Wayawaya iti Lubong - San Marino (2003)". Nangato a Komisioner para kadagiti Tao a Nagkamang. Naala idi 29 Disiembre 2012.
- ^ a b c d San Marino a naikabil idiay Ti Kinapudno a Libro ti Lubong
- ^ [1], Upeceds, Gobierno ti San Marino. Naala idi Peb.24, 2013.
- ^ a b c d Conto della Generazione dei Redditi Nazionali, Upeceds, Gobierno ti San Marino. Naala idi Hunio 6, 2010.
- ^ a b c d Dagiti Pangibagbagaan ti Panagrang-ay ti Lubong, Banko ti Lubong. Nota: "PPP a pagbaliwen a banag, GDP (LCU ti tungngal maysa a internasional a $)" para iti Italia ket nausar.
- ^ "San Marino". Dagiti Estadistika a Programa ti UNECE. UNECE. 2009. Naala idi 13 Marso 2010.
- ^ a b "San Marino". Encyclopædia Britannica. 2012. Naala idi 1 Marso 2011.
- ^ Biblioteka ti LInteg ti Kongreso ti Estados Unidos. "Alagaden ti LInteg iti Online: San Marino". Naala idi 21 Mayo 2008.
- ^ "Ti Estados Unidos ket adda "ti kapautan a nabatbati a batay-linteg."". PolitiFact.com. Naala idi 2012-09-26.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig ti San Marino idiay Wikimedia Commons
Wikimedia Atlas iti San Marino
- Kitaen ti San Marino idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Ti Italia i/ˈɪtəli/ (Italiano: Italia [iˈtaːlja]), opisial a ti Italiano a Republika[7] wenno ti Republika iti Italia[8] (Italiano: Repubblica italiana[paammo 1]), ket maysa a unitario a parlamentario a republika idiay Abagatan a Tengga ti Europa. Iti amianan, pagbeddenganna ti Pransia, Suisa, Austria ken Eslobenia iti igid ti Alpes. Iti abagatan, buklenna ti sibubukel nga Italiano a Peninsula, Sicilia, Sardinia–dagiti dua a kadakkelan nga is-isla idiay Baybay Mediteraneo ken dagiti adu pay a babbabassit nga is-isla. Dagiti naturay nga estado ti San Marino ken ti Siudad ti Batikano ket dagiti enclave iti uneg ti Italia, ngem ti Campione d'Italia ket maysa nga Italiano nga exclave idiay Suisa. Ti teritorio ti Italia ket sakupenna ti 301,338 km2 (116,347 sq mi) ken naimpluensiaan babaen ti kalalainganna a klima. Nga addaan ti 60.6 a riwriw nga agtaeng, isu daytoy ti maikalima a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Europa, ken ti maika-23 a kaaduan ti populasion iti lubong.
Ti Roma, ket isu ti kapitolio iti Italia, kadagiti napalabas a sigsiglo isu daytoy idi ti sentro ti politika ken relihion iti Lumaud a sibilisasion a kas kapitolio ti Romano nga Imperio ken ti lugar ti Santa Sede. Kalpasan ti panagapday iti Romano nga Imperio, ti Italia ket nakaibtur kadagiti panagraut dagiti ganganaet a tattao, manipud dagiti Hermaniko a tribu a kas dagiti Lombardo ken Ostrogodo, aginggana dagiti Bisantino ken ti kaudian, dagiti Normando, ken dadduma pay. Kalpasan dagiti napalbas a siglo, ti Italia ket nagbalin a nakaipasngayan dagiti Maritimo a republika ken ti Renasimiento[9]. Urayno ti kaaduan kadagiti kalpasan ti Romano a pakasaritaanna, ti Italia ket nanbingbingay idi kadagiti nadumaduma a siudad ken rehional nga estado (a kas ti Republika ti Benesia ken ti Simbaan nga Estado), ngem daytoy ket naiapgkaykaysa idi 1861.[10] Idi naladaw a maika-19 a siglo, babaen ti Sangalubongan a Gubat I, ken aginggana ti Sangalubongan a Gubat II, ti Italia ket nagtagikua ti maysa akolonial nga imperio.[11]
Ti moderno nga Italia ket maysa a demokratiko a republika. Daytoy ket nairanggo a kas ti maika-24 a karang-ayan a pagilian iti lubong[5] ken ti Pagsurotan ti Kasayaat ti panagbiag ket nairanggo idin a kas ti sangapulo a kasayaatan iti lubong idi 2005.[12] Ti Italia ket agragrag-o ti maysa a nangato a pagalagadan ti panagbiag, ken adda ti nangato a GDP ti tunggal maysa atao .[13][14] Daytoy ket nangibangon a kameng ti inawtawagan tattan a ti Kappon ti Europa ken paset ti Eurosona. Ti Italia ket kameng pay ti G8, G20 ken NATO. Daytoy ket adda ti maikatlo a kadakkelan a reserba ti balitok, maikawalo a kadakkelan a nominal GDP, maikasangapulo a kangatuan ti GDP (PPP)[15] ken ti maikanem a kangatuan ti busbos ti gobierno iti lubong.[16] Daytoy ket kameng pay nga estado ti Organisasion para iti Ekonomiko a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Konsilo ti Europa, ti Kappon ti Lumaud a Europa ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti Italia ket adda ti maikasiam a kadakkelan ti busbos ti salaknib ken makibinningay ti nulklear nga armas ti NATO.
Ti Italia ket adda ti nangruna a papel iti Europeano ken milisia ti lubong, kultural ken diplomatiko a pannakibiang. Ti Europeano a politiko ti pagilian, sosial ken ekonomiko nga inpluensia ket mangaramid daytoy ti maysa a nangruna a rehional a bileg.[17][18] Ti pagilian ket adda ti maysa a nangato nga agpang ti publiko nga edukasion ken maysa a nangato a globalisado a pagilian.[19]
EtimolohiaUrnosen
Dagiti pannagipagarup iti etimolohia iti nagan nga "Italia" ket adu unay ken dagiti sumaganad a pannakaipalawag nga insingsingasing babaen dagiti historiador ken dagiti linguista ket nawatiwat.[20] Segun ti maysa kadagiti kadawyan a pannakaipalplawag, ti termino nga Italia, manipud ti Latin: Italia,[21] ket binulod idi babaen ti Griego manipud ti Oscan Víteliú, a ti kaibuksilanna ket "dagiti ubbing a baka (urbon)" (cf. Lat vitulus "calf", Umb vitlo "urbon").[22] Ti toro ket simbolo dagiti akin-abagatan a tribu ti Italia ken kankanyon a nangipakpakita a sumangsangdo ti Romano a lobo a kas kumarkarit a simbolo iti nawaya nga Italia idi las-ud ti Sosial a Gubat. Ti Griego a historiador a ni Dionisio ti Halikarnasio ket isu tinangibagbaga iti daytoy a pannakalaglagip a kakuyogna ti sarsarita a ti Italia ket nainaganan idi kalpasan kenni Italus,[23] nga inbagbaga pay babaen ni Aristoteles[24] ken ni Tusidides.[25]
Ti nagan nga Italia ket kasisigud idi a naipakat laeng ti paset nga itan ket ti Akin abagatn nga Italia – segun kenni Antioko ti Sirakusa, ti akin abagatan a paset ti peninsula ti Bruttium (moderno a Calabria: probinsia iti Reggio, ken paset dagitiprobinsia ti Catanzaro ken Vibo Valentia). Ngem babaen ti daytoyen a panawen ti Oenotria ken Itali aken nagbalinen nga agpadpada, ken ti nagan ket naipakat pay ti kaaduan iti Lucania. Dagiti Griego ket nagin-inutda a nangipakat ti nagan nga "Italia" iti dakdakkel a rehion, ngem idi panagturay ti [[Romano nga Emperador|Emperador] Augustus (gibus ti umuna a siglo BC) a daytoy a termino ket naipadakkel a mangsakop ti intero a peninsula aginggana kadagiti Alpes.[26]
PakasaritaanUrnosen
Kasakbayan a pakasaritaan ken kina-ugmaUrnosen
Dagiti nakalkali manipud kadagiti amin a paset ti Italia ket nangipakpakita ti kadda ti Neanderthal a napetsaan manipud idi Paleolitiko a paset ti panawen, iti agarup a 200,000 tawtawen,[27] Dagiti moderno a tao ket simmangpetda idi agarup a 40,000 tawtawen. Dagiti Taga-ugma atao iti kasakbayan ti Romano nga Italia – a kas dagiti Umbriano, ken dagiti Latin (a nagtaudan dagiti Romano), Volsci, Samnita, dagiti Kelta ken dagiti Ligures a nagtagtagitao iti akin amianan nga Italia, ken dagiti dadduma pay – ket dagidi Indo-Europeano a tattao; ti kangrunaan a naipakasaritaan a tattao iti saan nga Indo-Europeanoa tawidan ket mangiraman kadagiti Etruscans, dagiti Elymians ken Sicani idiay Sicilia ken dagiti prehistoriko a Sardinia.
Idi baetan ti maika-17 ken maika-11 a siglo BC dagidi Misenio a Griego ket nangibangonda kadagiti pannakaiyasideg iti Italia[28][29][30][31][32][33][34] ken idi maika-8 ken maika-7 a sigsiglo BC dagiti kolonia ti Gresia ket nabangonda amin iti igid ti aplaya ti Sicilia ken ti akin abagatan a paset ti Italiano a Peninsula ket nagbalin a naamammuan a kas ti Magna Graecia. Ken dagidi pay Penisia ket nangbangonda kadagiti kolonia kadagiti aplaya ti Sardinia ken Sicilia.
Ti taga-ugma a Roma ket isu idi ti immuna a bassit a komunidad ti agrikultura a nabangon idi maika-8 a siglo BC, a dimmakkel kadagiti napalabas a siglo iti kadakkelan nga imperio a nangbukel ti sibubukel a Baybay Mediteraneo, a nakairuaran dagiti Taga-ugma a Griego ken Romano a kultura iti maysa a sibilisasion. Daytoy a sibilisasion ket impluensial unay a ti legado ket nangruna iti sangalubongan. Ti Taga-ugma a Roma ket nakaro a naimpluensiaan ket nangibati ti markana iti moderno a gobiernoA, linteg, politika, administrasion, urbano a panagplano, inhennieria, pilosopia, arkitektura, dagiti arte ken dagiti dadduma pay nga aspeto iti lumaud a lubong, a nangporma ti nakaibatayan ti Lumaud a sibilisasion.
Iti nabontog a pannaka-apday manipud idi naladaw a maikadua a siglo AD, thi imperio ket nagtungpalan ti pannakapisi iti dua a paset idi 395 AD: ti Lumaud a Romano nga Imperio ken ti Akin-daya a Romano nga Imperio. Ti lumaud a paset – babaen ti presion dagidi Pranko, dagidi Bandalo,dagidi Huno, dagiti Godo ken dagiti dadduma pay a populasion manipud ti Akin-day a Europa – ket nakaitungpalan a natunaw idi 476 AD, idi ti kinaudi a lumaud nga Emperador ket inikkat babaen ti Barbaro a hepe a n Odoakro.
Tengnga a PanpanawenUrnosen
Kalpasan ti pannakatnag ti Roma, ti Italia ket pinarukma babaen dagiti Hermaniko a Tribu dagiti Ostrogodo, ngem idi maika-6 a siglo ti Taga-daya Romano nga Emperador a ni Justiniano ket pinarukmana manen. Ti panagraut ti sabali pay a Hermaniko a Tribu (dagiti Lombardo) iti naladaw nga isu met laeng a siglo ket nangpabasiit ti kaadda ti Bisantino iti bassit a pirgis iti daga a nagbaetan ti Rabena ken Roma ken dagiti dadduma pay a daga idiay akin-abagatan nga Italia, a nangburak ti panagkaykaysa ti peninsula aginggana idi 1870.
Ti panagturay ti Lombardo iti akin-amianan a ken tengnga nga Italia ket sinagepsep idi ti Pranko nga Imperio babaen ni Karlomagno idi naladaw a maika-8 a siglo. Dgaiti pRanko nga ari ket timmulongda oay iti pannakaporma kadagiti Estado ti Papa idiay tengnga ti Italia, a gimmay-at manipud idiay Roma aginggana idiay Rabena, urayno ti kaaduan ti Tengnga a Panpanawen ti Kina-Papa ket tinengtengngel laeng ti Latium. Ti kaadda daytoy a teokratiko nga estado ket nangtiped kadagiti napalabas a siglo ti panagkaykaysa ti peninsula. Aginggana idi maika-13 a siglo, dagiti politika ti Italiano ket tinurturayan babaen ti pannakaikabagian ti baetan dagiti Aleman a Emperador ti Nasantuan a Romano ken dagiti papa, a kaaduan kadagiti Italiano a siudad ket nakitiptiponda iti dati a (Gibelini) wenno para iti naud-udi a (Guelfi) manipud ti temporario a pakainugotan.
Iti daytoy idi a kawaw iti turay nga ti Italia ket nakakita ti pannakaipangato iti naisangayan nga patakder, ti mediebal a komuna. Kadagiti anarkaiko a kasasaad a kankanayon a nagballigi kadagiti mediebal nga Italiano a siudad-estado, dagiti tao ket binukbokudanda a nagurnos tapno maipasubli ken maikatda ti armas dagiti nagsisinnupiat a napilpili a tattao. Idi maika-12 a siglo, ti liga dagiti komuna, ti Liga ti Lombardo, ket inabakda ti Aleman nga emperador a ni Frederick Barbarossa, a nangiturongan ti proseso a pannakaited ti epektino a pannakawaya kadagiti kaaduan ti akin-amianan ken tengnga a siudad ti Italia. Uray pay ti pannakadadaelna kadagiti nadumaduma a gubat, ti Italia ket nagtalinaay, a naipangpangruna idiay amianan ken tengnga, ti relatibo a narang-ay nga urbano a sibilisasion.
Iti las-ud ti isu met laeng a paset ti panawen, ti Italia ket kanakita ti pannakaipangato kadagiti nadumaduma a Maritimo a Republika, a ti kadayegan ket ti Benesia, Genoa, Pisa ken Amalfi. Nakaroda a nairaman kadagiti Krusada, nagatiwda kadagiti opurtunidad iti politikal ken panagtagilako. Ti Benesia ken ti Genoa ket dimtengan a nagbalinan a kas ti aruangan ti Europa iti panagtagilako iti Daya, a nangbangbangon kadagiti kolonia iti kaadayo iti Baybay Nangisit ken kankanayon a kaaduan a nagtengtengngel ti panagtagilako iti Bisantino nga Imperio ken ti lubong ti Islamiko a Mediteraneo. Ti kondado ti Saboya ket nangpadakkel ti teritoriona idiay peninsula idi kaladawan ti naladaw a Tengnga a Panpanawen, bayat a ti Florencia ket nagrangrang-ay iti nasayaat a naurnos a komersio ken pinansia a siudad-estado, a nagbalin kadagiti kaaduan a siglo ti Europeano a kapitolio iti seda, dutdot, panangibanko ken alahas.
Idiay abagatan, ti Bisantino a Sicilia ket nagbalinen a maysa nga Islamiko nga emirato idi maika-9 a siglo, a nagrangrang-ay aginggana idi pinarukma dagidi Italo-Normano idi naladaw a maika-11 a siglo a kinuyog kadagiti kaaduan nga estado ti Lombardo ken Bisantino iti akin-abagatan nga Italia. Babaen dagit inarikut a serie dagiti pasamak, ti akin-abagatan nga Italia ket rimmang-ay a kas maysa a naipagkaykaysa a pagarian, nga immuna babaen ti Kamara ti Hohenstaufen, kalpasan daytoy babaen ti Kapetiano a Kamara ti Anjou ken, manipud idi maika-15 a siglo, ti kamara ti Aragon (urayno ti Sicili aket naisina nga Aragones a pagarian manipud idi naladaw a maika-13 a siglo aginggana idi maika-15 a siglo). Idia Sardinia, dagiti dati a probinsia ti Bisantino ket nagbalinda a nawaya nga estado a tinawtawagan a aks tigiudicati, urayno kaaduan ti isla ket tinurturayan babaen ti Genoa wenno Pisa aginggana idi pinarukma dagiti Aragones idi maika-15 a siglo.
Dagiti notaUrnosen
- ^ Idiay Italia, dagiti sabsabali a pagsasao ket opisial a mabigbigan a mayanaup ti linteg a patneng a (rehional) a pagsasao babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehionala Pagsasao. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti Italia ket dagiti sumaganad:
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Ethnologo a reporta". Ethnologue.com. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ "Binulan a demograpiko a katimbengan: Enero 2011" (iti Italiano). Istat. 10 Septiembre 2011. Naala idi 10 Septiembre 2011.
- ^ a b c d "Italia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "Pannakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". CIA – The World Factbook. Naala idi 9 Hulio 2010.
- ^ a b "Reporta tiPanagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "Comune di Campione d'Italia". Comune.campione-d-italia.co.it. 14 July 2010. Naala idi 30 Oktubre 2010.
- ^ Ti Inggles a nagan ti estado ti Italia a nausar iti Inggles a testo iti Tulag iti Lisbon,
- ^ A kas maus-usar kadigiti sumaganad a sinurat a mangipalip ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: "UNTERM database iti Nagkaykaysa a Pagpagilian". Sekretario ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 28 Marso 2012.
- ^ "Italia: Nakaipasngayan iti Renasimiento". Europeano a Renasimiento ken Pannakaipatakder manen. Ili iti Washington, NJ: Akademia ti Immakulada a Puso. [n.d.] Naala idi 20 Disiembre 2009..
- ^ "Panagkaykaysa ti Italia". Library.thinkquest.org. 4 Abril 2003. Naala idi 19 Nobiembre 2009.
- ^ "Ti Imperio ti Italiano a Kolonia". Amin nga Imperio. Naala idi 17 Hunio 2012. "Iti kapantokanna, idi sabayan ti WWII, ti Italiano nga Imperio ket binuklan na dagiti teritorio ti agdama nga aldaw nga Italia, Albania, Rodas, Dodecaneses, Libya, Etiopia, Eritrea, 2/3 ti Somalia ken ti bassit a konsesio ti Tientsin idiay Tsina"
- ^ The Economist Intelligence Unit’s quality-of-life index, Economist, 2005
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "DDP Quick Query". Ddp-ext.worldbank.org. 20 Hulio 2004. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 2 Agosto 2010.
- ^ "CIA World Factbook, Budget". Cia.gov. Naala idi 26 Enero 2011.
- ^ M. De Leonardis, Il Mediterraneo nella politica estera italiana del secondo dopoguerra, Bologna, Il Mulino, 2003, p. 17
- ^ Ti Tengnga a Daya ken ti Europa. Liblibro ti Google. 24 Nobiembre 1998. Naala idi 30 Mayo 2011.
- ^ "KOF – Pressemitteilung" (PDF). Naala idi 27 Oktubre 2009.
- ^ Alberto Manco, Italia. Disegno storico-linguistico, 2009, Napoli, L'Orientale, ISBN 978-88-95044-62-0
- ^ Latin a Diksionario ti Oxford, p. 974: "umuna a silaba. kadawyan nga ababa (cf. Quint.Inst.1.5.18), ken naiskan pay iti Lucil.825, ngem iti daktiliko a berso a naipaatiddog metri gratia."
- ^ J.P. Mallory ken ni D.Q. Adams, Ensiklopedia ti Indo-Europeano a Kultura (Londres: Fitzroy ken ni Dearborn, 1997), 24.
- ^ Dionisio ti Halikarnasio, Dagiti Romano a Kina-ugma, 1.35, iti LacusCurtius
- ^ Aristoteles, Politika, 7.1329b, iti Perseus
- ^ Tucidides, Ti Peloponesio a Gubat, 6.2.4, iti Perseus
- ^ Pallottino, M., Pakasaritaan ti Kasapaan nga Italia, patarus. Ryle, M & Soper, K. kadagiti Lektura ni Jerome, Maikasangapulo ket pito kadagiti Serie, p. 50
- ^ Kluwer Academic/Plenum Publishers 2001, ch. 2. ISBN 0-306-46463-2.
- ^ Ti Miseneo ken Italia: ti arkeolohiko ken arkeometriko nga ebidensia ti seramiko, Unibersidad ti Glasgow, Departamento ti Akeolohia
- ^ Emilio Peruzzi, Dagiti Miseneo ti Nasapa a Latium, (Incunabula Graeca 75), Edizioni dell'Ateneo & Bizzarri, Roma, 1980
- ^ Lord William Taylour, Miseneo a Bangbanga idiay Italia ken dagiti Kaaripingna a Lugar (Cambridge 1958)
- ^ Gert Jan van Wijngaarden, Panagusar ket Panagayat ti Miseneo a Bangbanga idiay Lebante, Cyprus ken Italia (1600–1200 B.C.): Ti KInapangruna iti Kontesto, Arkeolohiko a Panagad-adal ti Amsterdam, Unibersidad ti Amsterdam a Pagmalditan, 2001
- ^ Andrea Vianello, Miseneo a Naladaw a Panawen ti Gambang ken dagiti Italiko a Produkto iti Laud a Mediteraneo: Ti Sosial ken Ekonomiko a Panagusig, (Dagiti Reporta dagiti Serie ti Britaniko nga Arkeolohiko), Dagiti Reporta ti Britaniko nga Arkeolohiko
- ^ Miriam S. Balmuth, Robert J. Rowland, Dagiti Panagad-adal iti Sardinio nga Arkeolohia, Unibersidad ti Michigan a Pagmalditan, 1984
- ^ Bryan Feuer, Miseneo a sibilisasionn: ti maysa a naipababa a bibliograpia aginggana iti 2002, McFarland & Company; Nabalbaliwan a Sub-edision (2 Marso 2004)
- Bibliograpia
- Italia. DK. 2005. ISBN 1-4053-0781-1. Di ammo a parametro
|unused_data=di naikaskaso (tulong)
- Miller, Judith (2005). Alikamen: dagiti estilo ti lubong a klasiko aginggan ati kontemporario. DK Publishing. ISBN 0-7566-1340-X.
- Akin-amianan nga Italia. APA Publications. 2004. ISBN 981-234-903-0. Di ammo a parametro
|unused_data=di naikaskaso (tulong)
- Hacken, Richard. "Pakasaritaan ti Italia: Dagiti Kangrunaan a Dokumento". EuroDocs: Biblioteka ti Harold B. Lee: Unibersidad ti Brigham Young. Naala idi 6 Marso 2010.
- "FastiOnline: Ti datos a pagibatayan ti arkeolohiko a panagkalkali manipud idi tawen ti 2000". Internasional nga Asosasion ti Klasiko nga Arleohiko (AIAC). 2004–2007. Naala idi 6 Marso 2010.
- "Pakasaritaan ti Italia – Pagsurotan ti Italiano a Pakasaritaan" (iti Italiano, Inggles). Intituto ti Europeano nga Unibersidad, The World Wide Web Virtual Library. 1995–2010. Naala idi 6 Marso 2010.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
- Dagiti midia a mainaig ti Italia idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Italia manipud idiay Wikivoyage
- Dagiti Online a rekurso a maipanggep ti Italia
- Kitaen ti Italia idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Nangatngato nga Edukasion para kadagiti Internasional nga Estudiante
- Dagiti Nailian ken Rehional a Parke ti Italia
- Opisial a Website ti Turismo ti Italia


text:
Plantilia:Cite journal
Daytoy a plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ket inus-usar a panagpartuat kadagiti panagdakamat para kadagiti artikulo iti magasin, warnakan, damdamag, ken para kadagiti papel ti akademiko.
Dagiti linaon
- 1 Panag-usar
- 2 Kas pagarigan
- 3 Dagit parametro
- 3.1 Eskritu
- 3.2 COinS
- 3.3 Nasukatanen
- 3.4 Deskripsion
- 3.4.1 Dagiti mannurat
- 3.4.2 Petsa
- 3.4.3 Dagiti editor
- 3.4.4 Titulo
- 3.4.5 URL
- 3.4.6 Periodikal
- 3.4.7 Nangipablaak
- 3.4.8 Edision, serserie, tomo
- 3.4.9 Dagiti lokasion ti taudan
- 3.4.10 Dagiti panangilasin
- 3.4.11 Nasken ti suskrision wenno rehistrasion
- 3.4.12 Laysummary
- 3.4.13 Insasao
- 3.4.14 Angkla
- 3.4.15 Dagiti pagpilian ti panangiparang
- 4 Dagiti nota
- 5 Datos ti plantilia
- 6 Dagiti sabali a panag-usar
- 7 Kitaen pay
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Agkopia ti usaren a blanko a bersion. Amin a nagnagan ti parametro ket nasken a bassit a letra. Usaren ti karakter a "|" (pipa) iti nagbaetan ti tunggal maysa a parametro. Ikkaten amin a parametro a saan a maus-usar tapno maliklikan dagiti wara iti pagurnosan a tawa. Adda met dagiti wadan a mabalin a mangiraman ti agdama a petsa. No saan nga agdama ti petsa,ti panid.
- No ti nagan ti pagikabilan ket nailista iti batong Dagiti nasken daytoy ket nasken para iti pagikabilan iti kanawan.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pormal a dakamat
{{cite journal |last=Smith |first=Joseph III |date=October 1879 |title=Last Testimony of Sister Emma |journal=The Saints' Herald |volume=26 |page=289}}
- Maiparang a kas:
- Smith, Joseph III (October 1879). "Last Testimony of Sister Emma". The Saints' Herald 26: 289.
- Estilo ti Vancouver (kadawyan iti biomedisina); kitaen ti Panagdakamat nga Estilo ti Vancouver para kadagiti naisangayan a plantilia
{{cite journal |author=Bannen R, Suresh V, Phillips GJ, Wright S, Mitchell J |year=2008 |title=Optimal design of thermally stable proteins |url=http://bioinformatics.oxfordjournals.org/cgi/content/full/24/20/2339 |journal=Bioinformatics |volume=24 |issue=20 |pages=2339–43 |doi=10.1093/bioinformatics/btn450 |pmc=2562006 |pmid=18723523 }}
or
{{cite journal |last=Bannen |first=RM |last2=Suresh |first2=V |last3=Phillips |first3=GN Jr |last4=Wright |first4=SJ |last5=Mitchell |first5=JC |year=2008 |title=Optimal design of thermally stable proteins |url=http://bioinformatics.oxfordjournals.org/cgi/content/full/24/20/2339 |journal=Bioinformatics |volume=24 |issue=20 |pages=2339–43 |doi=10.1093/bioinformatics/btn450 |pmc=2562006 |pmid=18723523 |authorformat=vanc | author-separator=, | author-name-separator= }}
- Maiparang a kas:
- Bannen R, Suresh V, Phillips GJ, Wright S, Mitchell J (2008). "Optimal design of thermally stable proteins". Bioinformatics 24 (20): 2339–43. doi:10.1093/bioinformatics/btn450. PMC 2562006. PMID 18723523.
- Mairaman ti silpo ti URL iti nawaya nga artikulo, preprenta wenno abstrakto; mangipaay pay ti panagala ti petsa malaksid no ti URL ket saan a natalinaay.
{{cite journal |last=Aries |first=Myriam B. C. |last2=Newsham |first2=Guy R. |lastauthoramp=yes |year=2008 |title=Effect of daylight saving time on lighting energy use: a literature review |url=http://archive.nrc-cnrc.gc.ca/obj/irc/doc/pubs/nrcc49212/nrcc49212.pdf |format=PDF |journal=Energy Policy |volume=36 |issue=6 |pages=1858–1866 |doi=10.1016/j.enpol.2007.05.021 |accessdate=October 18, 2013}}
- Maiparang a kas:
- Aries, Myriam B. C. & Newsham, Guy R. (2008). "Effect of daylight saving time on lighting energy use: a literature review" (PDF). Energy Policy 36 (6): 1858–1866. doi:10.1016/j.enpol.2007.05.021. Naala idi October 18, 2013.
- Ikeddeng ti DOI tapno maited ti permanente a silpo. Ited pay ti abstrakto ti PMID para kadagiti artikulo ti medisina, ken ti URL no ti artikulo ket nawaya. Ti PubMed Central a repositorio ti libre a napno a testo ket mabalin pay a maited ken maisilponto ti titutlo no ti URL ket saan a mainaganan, no saan ti maysa a maipatinayon a maisilpo a pateg ti PMC.
{{cite journal |last=Viollet |first=Benoît |last2=Andreelli |first2=Fabrizio |last3=Jørgensen |first3=Sebastian B. |last4=Perrin |first4=Christophe |last5=Geloen |first5=Alain |last6=Flamez |first6=Daisy |last7=Mu |first7=James |last8=Lenzner |first8=Claudia |last9=Baud |first9=Olivier |last10=Bennoun |first10=Myriam |last11=Gomas |first11=Emmanuel |last12=Nicolas |first12=Gaël |last13=Wojtaszewski |first13=Jørgen F.P. |last14=Kahn1 |first14=Axel |last15=Carling |first15=David |last16=Schuit |first16=Frans C. |last17=Birnbaum |first17=Morris J. |last18=Richter |first18=Erik A. |last19=Burcelin |first19=Rémy |last20=Vaulont |first20=Sophie |display-authors=5 |date=January 2003 |title=The AMP-activated protein kinase a2 catalytic subunit controls whole-body insulin sensitivity |url=http://www.jci.org/articles/view/16567 |journal=The Journal of Clinical Investigation |volume=111 |issue=1 |pages=91–8 |doi=10.1172/JCI16567 |pmc=151837 |pmid=12511592 |accessdate=2012-11-17}}
- Maiparang a kas:
- Viollet, Benoît; Andreelli, Fabrizio; Jørgensen, Sebastian B.; Perrin, Christophe; Geloen, Alain et al. (January 2003). "The AMP-activated protein kinase a2 catalytic subunit controls whole-body insulin sensitivity". The Journal of Clinical Investigation 111 (1): 91–8. doi:10.1172/JCI16567. PMC 151837. PMID 12511592. Naala idi 2012-11-17.
A ti URL ket saan pay a nainaganan, ti titulo ket maisilpo iti silpo ti PMC ken maulit:
{{cite journal |last=Viollet |first=Benoît |last2=Andreelli |first2=Fabrizio |last3=Jørgensen |first3=Sebastian B. |last4=Perrin |first4=Christophe |last5=Geloen |first5=Alain |last6=Flamez |first6=Daisy |last7=Mu |first7=James |last8=Lenzner |first8=Claudia |last9=Baud |first9=Olivier |last10=Bennoun |first10=Myriam |last11=Gomas |first11=Emmanuel |last12=Nicolas |first12=Gaël |last13=Wojtaszewski |first13=Jørgen F.P. |last14=Kahn1 |first14=Axel |last15=Carling |first15=David |last16=Schuit |first16=Frans C. |last17=Birnbaum |first17=Morris J. |last18=Richter |first18=Erik A. |last19=Burcelin |first19=Rémy |last20=Vaulont |first20=Sophie |display-authors=5 |date=January 2003 |title=The AMP-activated protein kinase a2 catalytic subunit controls whole-body insulin sensitivity |journal=The Journal of Clinical Investigation |volume=111 |issue=1 |pages=91–8 |doi=10.1172/JCI16567 |pmc=151837 |pmid=12511592}}
- Maiparang a kas:
- Viollet, Benoît; Andreelli, Fabrizio; Jørgensen, Sebastian B.; Perrin, Christophe; Geloen, Alain et al. (January 2003). "The AMP-activated protein kinase a2 catalytic subunit controls whole-body insulin sensitivity". The Journal of Clinical Investigation 111 (1): 91–8. doi:10.1172/JCI16567. PMC 151837. PMID 12511592.
No nadadael ti silpo ti doi, usaren ti doi_brokendate a mangikkat ti silpo ti pateg ti doi, mangipakita idi immuna a naikaskaso ti problema ti doi, ken manginayon pay ti panid iti "Kategoria:Pampanid nga adda dagiti nadadael a DOI manipud idi YYYY":
{{cite journal |last=Viollet |first=Benoît |last2=Andreelli |first2=Fabrizio |last3=Jørgensen |first3=Sebastian B. |last4=Perrin |first4=Christophe |last5=Geloen |first5=Alain |last6=Flamez |first6=Daisy |last7=Mu |first7=James |last8=Lenzner |first8=Claudia |last9=Baud |first9=Olivier |last10=Bennoun |first10=Myriam |last11=Gomas |first11=Emmanuel |last12=Nicolas |first12=Gaël |last13=Wojtaszewski |first13=Jørgen F.P. |last14=Kahn1 |first14=Axel |last15=Carling |first15=David |last16=Schuit |first16=Frans C. |last17=Birnbaum |first17=Morris J. |last18=Richter |first18=Erik A. |last19=Burcelin |first19=Rémy |last20=Vaulont |first20=Sophie |display-authors=5 |date=January 2003 |title=The AMP-activated protein kinase a2 catalytic subunit controls whole-body insulin sensitivity |journal=The Journal of Clinical Investigation |volume=111 |issue=1 |pages=91–8 |doi=10.1172/JCI16567 |doi_brokendate=June 18, 2008 |pmc=151837 |pmid=12511592}}
- Maiparang a kas:
- Viollet, Benoît; Andreelli, Fabrizio; Jørgensen, Sebastian B.; Perrin, Christophe; Geloen, Alain et al. (January 2003). "The AMP-activated protein kinase a2 catalytic subunit controls whole-body insulin sensitivity". The Journal of Clinical Investigation 111 (1): 91–8. doi:10.1172/JCI16567 (di aktibo June 18, 2008). PMC 151837. PMID 12511592.
- No ti artikulo ket naisurat iti ganganaet a pagsasao, ken ti kasisigud a titulo ket di ammo
Rikpan ti naipatarus a titulo kadagiti kuadrado a pangrukep ken usaren ti
|title=.
{{cite journal |last=Huang |first=Y. |last2=Lu |first2=J. |last3=Shen |first3=Y. |last4=Lu |first4=J. |lastauthoramp=yes |date=March 1999 |title=[The protective effects of total flavonoids from Lycium Barbarum L. on lipid peroxidation of liver mitochondria and red blood cell in rats] |journal=Wei Sheng Yan Jiu |language=Chinese |volume=28 |issue=2 |pages=115–6 |pmid=11938998}}
- Maiparang a kas:
- Huang, Y.; Lu, J.; Shen, Y. & Lu, J. (March 1999). "[The protective effects of total flavonoids from Lycium Barbarum L. on lipid peroxidation of liver mitochondria and red blood cell in rats]". Wei Sheng Yan Jiu (iti Chinese) 28 (2): 115–6. PMID 11938998.
- Dadduma pay a kas pagarigan
{{cite journal |last=Smith |first=Joseph III |authorlink=Joseph Smith |date=October 1879 |title=Last Testimony of Sister Emma |journal=The Saints' Herald |volume=26 |page=289}}
- Maiparang a kas:
- Smith, Joseph III (October 1879). "Last Testimony of Sister Emma". The Saints' Herald 26: 289.
{{cite journal |last=Woodin |first=W. Hugh |year=2001 |title=The Continuum Hypothesis, Part I |url=http://www.ams.org/notices/200106/fea-woodin.pdf |format=PDF |journal=Notices of the AMS |location=Providence, Rhode Island, United States |publisher=American Mathematical Society |volume=48 |issue=6 |pages=567–576 |issn=1088-9477 |oclc=34550461}}
- Maiparang a kas:
- Woodin, W. Hugh (2001). "The Continuum Hypothesis, Part I" (PDF). Notices of the AMS (Providence, Rhode Island, United States: American Mathematical Society) 48 (6): 567–576. ISSN 1088-9477. OCLC 34550461.
{{cite journal |title=Disney Releases 10 Titles on Laser Videodisc |journal=Videodisc/Videotex |volume=2 |issue=3 |page=175 |year=1982}}
- Maiparang a kas:
- "Disney Releases 10 Titles on Laser Videodisc". Videodisc/Videotex 2 (3): 175. 1982.
Dagit parametro[urnosen | urnosen ti taudan]
Eskritu[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti naiyumok a parametro ket agkamkammatalek kadagiti nagannak a parametroda:
- parent
- WENNO: parent2—ket mabalin a mausar imbes nga iti parent
- child—ket mabalin a mausar a kakuyog iti parent (ken di maikaskaso no ti parent ket saan a mausar)
- WENNO: child2—ket mabalin a mausar imbes nga iti child (ken di maikaskaso no ti parent2 ket saan a mausar)
- Iti nakalistaan dagiti parbo a nagan, maysa laeng kadagiti parametro ti mabalin a maipalawag; no adu kadagiti parametro ti parbo a nagan ti maipalawag, maysanto laeng iti maiparang.
Babaen ti kasisigud, dagiti agasmang dagiti pagikabilan ket napatinggaan iti tuldek (.). Daytoy ket mabalin a pilaw no ti maudi a pagikabilan ket agus-usar ti pangyababaan wenno umuna a letra ti nagan nga agpatingga iti tuldek, gapu ta dagiti dua a tuldek ket agiparangto ti (..). Ti laeng solusion ket ti saan a panangiraman ti maudi a tuldek iti pateg para iti agasmang dagiti pagikabilan.
COinS[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket mangisengngat ti metadata ti COinS iti maiparuar a HTML, daytoy ket mangpalubos iti sopwer a panagtaripato ti reperensia a mangala ti bibliograpiko a metadata. Kitaen ti: Wikipedia:COinS. Kas sapasap nga alagaden, maysa laeng a banag ti datos iti tunggal maysa a parametro. Saan a mangiraman ti panangipalawag wenno sabali a testo:
- Usaren ti
|date=27 Septiembre 2007saan a ti
|date=27 Septiembre 2007 (prenta a bersion 25 Septiembre)
Panag-usar kadagiti plantilia iti uneg ti plantilia ti dakamat, ket kadawyan a saan amaisingasing gapu ta adu kadagitoy a plantilia ket manginayon ti adu a HTML wenno CSS a maiparangto iti metadata. Dagiti pay, entidad ti HTML, kas pagarigan ti
,
–, kdpy, ket nasken a saan a mausar kadagiti parametro a mangpataud iti metadata.
Ti metadata ti COinS ket mapartuat kadagitoy a parametro:
|periodical=,
|journal=,
|newspaper=,
|magazine=,
|work=,
|website=,
|encyclopedia=,
|encyclopaedia=,
|dictionary=
|chapter=,
|contribution=,
|entry=,
|article=,
|section=
|title=
|publicationplace=,
|publication-place=
|date=,
|year=,
|publicationdate=,
|publication-date=
|series=
|volume=
|issue=,
|number=
|page=,
|pages=,
|at=
|edition=
|publisher=,
|distributor=,
|institution=
|url=
|chapterurl=,
|chapter-url=,
|contributionurl=,
|contribution-url=,
|sectionurl=
|author#=,
|Author#=,
|authors#=,
|author#-last=,
|author-last#=,
|last#=,
|surname#=
- ti aniaman kadagiti panangilasin (
|isbn=,
|issn=,
|doi=,
|pmc=, kdpy)
Nasukatanen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a parametro ket nasukatanen. Ti panag-usar kaniada ket mangikabil ti panid iti Kategoria:Pampanid nga aglaon kadagiti plantilia ti dakamat nga addaan kadagiti nasukatanen a parametro:
- day · month: Usaren ti date tapno mairaman ti aldaw, bulan ken tawen.
- coauthor · coauthors: Usaren ti last# / first# wenno author wenno authors
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti mannurat[urnosen | urnosen ti taudan]
- last: Apelyido ti mannurat. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti authorlink. No ti apelyido ket umuna a maisurat—kas iti Insik—wenno dagiti mannurat ti korporasion, usaren laeng ti last tapno mairaman ti isu met laeng a pormat a kas ti taudan. Dagiti parbo a nagan: last1, author, authors, author1.
- first: Naited wenno umuna a nagnagan ti mannnurat, a maraman (dagi)ti titulo; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Dr. Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti authorlink. Dagiti parbo a nagan: first1. Nasken ti last; ti umuna a nagan ket saan a maiparang no ti last ket awan linaon.
- WENNO: para kadagiti adu a mannurat, usaren ti last1, first1 babaen ti lastn, firstn a ti n ket ti aniamam nga agsasaruno a bilang para iti awan apatingga a bilang dagiti mannurat (kada firstn ket makasapul ti kapada a lastn). Babaen ti kasisigud, no siam dagiti mannurat ti naipalawag, walo laeng ti maipakita ken "et al." ket isu ti maiparang a mangsukat ti naudi a mannurat. Kitaen dagiti parametro ti display a mabaliwan. Dagiti parbo a nagan: author1 babaen ti authorn.
-
- authorlink: Ti adda a titulo ti artikulo ti Wikipedia a maipanggep ti mannurat—saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: authorlink1, author-link, author1-link, author1link.
- WENNO: para kadagiti adu a mannurat, usaren ti authorlink1 babaen ti authorlinkn. Dagiti parbo a nagan: author1-link babaen ti authorn-link.
- coauthors: (di maus-usar)
Nagnagan ti kimmaddua a mannurat. Nasken ti author, authors, wenno lastnIraman dagiti kimmaddua a mannurat iti author wenno authors wenno usaren ti sabali a authorn wenno lastn/firstn tapno mailista dagiti kimmaddua a mannurat.
- others: Tapno mairehistro dagiti kontributor iti obra, kas ti Ilustrado babaen ni John Smith wenno Inpatarus babaen ni John Smith.
- No agusar dagiti estilo ti parantetiko a panagreperensia wenno naipangyababaan a nota nga addaan kadagiti plantilia, saan nga agusar kadagiti adu a nagan iti maysa a pagikabilan ta dagiti angkla ket saanto a maipada ti nailinia a silpo.
Petsa[urnosen | urnosen ti taudan]
- date: Petsa ti nairep-reperensia a taudan. Mabalin a napno a petsa (aldaw, bulan, ken tawen) wenno sangkapaset a petsa (bulan kentawen, panawen ken tawen, tawen). Usaren ti isumet laeng a pormat a kas dagiti petsa ti panangipablaak kadagiti dakamat.[petsa 1] Nasken no ti year ket inus-usar a panagipalplawag kadagiti slpo ti
{{sfn}}kadagiti dakamat ti adu nga obra babaen ti isu met laeng a mannurat iti isumet laeng a tawen.[ad-adu] Saan nga isilpo a kas wiki. Maiparang kalpasan dagiti mannurat ken narikpan kadagiti parentesis. No awan ti mannurat, maiparangto kalpasan ti nangipablaak.
- Para iti pagarup a tawen, pasarunuan iti "
c.", kasla iti daytoy:
|date=c. 1900; para iti awan petsa, inayon a kas
|date=n.d.
- WENNO:
- year: Tawen ti taudan a nairep-reperensia. Nasken dagiti dadduma a tipo dagiti dakamat ti {{sfn}};[ad-adu] no saan usaren ti date.
- month: (di maus-usar)
Nagan ti bulan wenno panawen iti pannakaipablaak.Imbes ket nga usaren ti date .
- origyear: Kasisigud a tawen a pannakaipablaak; maiparang kalpasan ti petsa wenno tawen. Para iti kalawag, pangngaasi a mangited kadagiti pannakaisangayan. Kas pagarigan:
|origyear=Umuna a naipablaak idi 1859wenno
|origyear=Naaramid idi 1904.
- ^ Dagiti pannakaipablaak a petsa kadagiti reperensia iti uneg ti artikulo ket nasken nga agpapada ti pormatna. Daytoy ket mabalin a sabali a pormat manipud ti inusar para iti arkibo ken dagiti pannakaala a petsa.
Dagiti editor[urnosen | urnosen ti taudan]
- editor-last: Apelyido ti editor. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti editor-link . A ti apelyido ket kadawyan nga umuna a naisurat a kas iti Insik-wenno para kadagiti mannurat ti korporasion, usaren laeng a kas editor-last tapno mairaman ti isu met laeng a pormat a kas ti taudan. Dagiti parbo a nagan: editor1-last, editor, editors, editorn.
- editor-first: Naited wenno nagnagan ti editor, mairaman dagiti titulo; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Dr. Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti editor-link . Dagiti parbo a nagan: editor1-first.
- WENNO: para kadagiti adu nga editor, usaren ti editor1-last, editor1-first babaen ti editorn-last, editorn-first.
-
- editor-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a maipanggep ti editor—saan a ti website ti editor'; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: editor1-link.
- WENNO: para kadagiti adu nga editor, usaren ti editor1-link babaen ti editorn-link.
- Pannakaiparang:
- No dagiti mannurat: Dagiti mannurat ti umuna, sarunuento babaen ti ti mairaman nga obra, kalpasanna ti "In" ken dagiti editor, kalpasanna ti nangruna nga obra.
- No awan dagiti mannurat: Dagiti editor ket agparang sakbay ti mairaman nga obra; ti agmaymaysa nga editor ket sarunuen babaen ti "ed."; dagiti adu nga editor ket sarunuen babaen ti "eds."; tallo dagiti editor ti maiparang a sarunuen babaen ti "et al., eds."
Titulo[urnosen | urnosen ti taudan]
- title: Titulo ti taudan. Mabalin a masilpo a kas wiki iti adda nga artikulo ti Wikipedia wenno url mabalin a mausar a manginayon ti maysa nga akin-ruar a silpo, ngem saan nga isuda a dua. Maniparang kadagiti insasao.
- trans_title: Ilokano a pannakaipatarus ti titulo no ti nadakamat a taudan ket ganganaet a pagsasao. Maiparang kadagiti kuadrado a pangrikep kalpasan ti title; no maipalawag ti url , ti trans_title ket mairaman iti silpo. Maisingasing ti panag-usar ti parametro ti language .
- Dagiti titulo nga aglaon kadagiti naisangayan a karakter ket saanto a husto a maiparang ken maisilpo malaksid no maikodigo dagitoy a karakter.
- No ti titulo a dakdakamatem ket aglaon kadagiti marka ti inadaw a sasao wenno tuldek iti un-una, gibus wenno isuda a dua, mabalin nga usaren ti
tapno maikabil ti panangisina a nagbaetan ti tuldek ken dagiti marka ti insasao nga automatiko nga ited daytoy a plantilia iti lawlaw ti titulo, tapno maliklikan ti saan a nasayaat a pannakaiparang a kas ti '''.
-
- Kas pagarigan, imbes a ti title='name' a mangiparangto kadagiti adu a pagbasabasa nga addaan kadagiti marka ti insasao a manglikmut a kas ti '''name''', usaren ti |title= 'name' , a maiparangto a kas ti " 'name' ".
- language: Ti pagsasao a nakaisuratan ti taudan, no saan nga Ilokano. Maiparang kadagiti parentesis nga addaan iti "in" sakbay ti nagan ti pagsasao. Usaren ti napno a nagan ti pagsasao wenno kodigo ti ISO 639-1; ti panag-usar ti ISO 639-1 ket manginayon pay ti maitutop a kategorisasion ti pagsasao; saan nga usaren dagiti ikono wenno dagiti plantilia.
URL[urnosen | urnosen ti taudan]
- url: Ti URL ti lokasion nga online a pakabirukan ti testo ti pablaak. Saan a mausar no ti title ket naisilpo a kas wiki. No maipakat, thi silpo ket mabalin a maitudo iti naisangayan a panid wenno pampanid a naireperensia. Ikkaten dagiti adu a pagsurotan a parametro manipud kadagiti URL, kas iti
#ixzz2rBr3aO94wenno
?utm_source=google&utm_medium=...&utm_term=...&utm_campaign=.... Saan nga isilpo kadagiti aniaman a komersial nga aglaklako ti libro, kasla iti Amazon.com.
- accessdate: Napno a petsa idi naala ti kasisigud nga URL; usaren ti isumet laeng a pormat a kas dagiti sabali a panagala ken dagiti petsa ti arkibo kadagiti dakamat; nasken ti url.[date 1] Saan nga isilpo a kas wiki. Saan a masapul kadagiti panid ti web wenno kadagiti naisilpo a dokumento a saan nga agbaliw; nangruna para iti panag-usar kadagiti panid ti web a kankanayon wenno awan ti petsa a pannakaipablaak. Mabalin a nailemmeng wenno naestilo babaen dagiti nairehistro nga editor.
- archiveurl: Ti URL iti maysa a naarkibo a kopia ti panid ti web, no wenno iti kaso ti url ket agbalin a saan a magun-od. Kadawyan a maus-usar a mangibaga kadagiti serbisio a kas ti WebCite nasken ti archivedate ken url.
- archivedate: Petsa idi naarkibo ti kasisgud nga URL; sarunuen babaen ti kasisigud a testo iti "naarkibo manipud ti kasisigud idi". Usaren ti isumet laeng a pormat a kas dagiti sabali a panagala ken dagiti petsa ti arkibo kadagiti dakamat. Daytoy ket saan a nasken nga isumet laeng a pormat a nausar kadagiti panagdakamat ti petsa ti pablaak.[date 1] Saan nga isilpo a kas wiki.
- deadurl: No sibibiag pay laeng ti URL, ngem naisagana a naarkibo, isaad iti
|deadurl=no. Daytoy ket baliwanna ti urnos ti pannakaiparang a ti titutlo ket mangtalinaay ti kasisigud a silpo ken ti arkibo a silpo iti gibus.
- template doc demo: Dagiti parametro ti arkibo ket mapasingkedanto kadagiti biddut tapno masigurado nga amin dagiti parametro ket mairaman, wenno no saan ti {{citation error}} ket maawaganto. No dda dagiti biddut, dagiti panid ti nangruna, tulong ken plantilia ket maikabil iti Kategoria:Dagiti artikulo nga addaan ti saan a husto nga eskritu ti dakamat. Isaad ti
|template doc demo=truetapno mabaldado ti kategorisasion; nagruna a maus-usar kadagiti dokumentasion a maiparparang ti biddut.
- format: Pormat ti obra nga inbagbaga babaen tiurl; kas pagarigan: PDF, DOC, wenno XLS; maiparang iti parentesis kalpasan ti title. Ti HTML ket maipagarup a maibaga ken nasken a saan a mainaganan. Sanna a baliwan ti ikono ti silpo ti ruar. Nota: Dagiti ikono ti silpo ti ruar ket saan a mangiraman ti alternatibo a testo; isu a saanda a manginayon ti pormat ti pakaammo para kadagiti marigatan ti panagkita.
- Dagiti URL ket nasken a mangrugi iti nasuportaran a panggep ti URI. Ti
http://ken
https://ket suportaranto amin dagiti pagbasabasa; nupay kasta, ti
ftp://,
gopher://,
irc://,
ircs://,
mailto:ken
news:ket makasapulto ti plug-in wenno akin-ruar a panangipakat ken kadawyan a liklikan daytoy. Ti panagsangaili a nagnagan ti IPv6 ket agdama a saan a masuportaran.
- No dagiti URL kadagiti parametro ti plantilia ti dakamat ket aglaon kadagiti naisangayan a karakter, dagitoy ket saanto a husto a maiparang ken maisilpo. Dagita a karakter ket nasken a porsiento a maikodigo. Kas pagarigan, ti baetan ket nasken a masukatan babaen ti
%20. Ti mangikodigo ti URL, sukatan dagiti sumaganad a karakter iti:
- Dagiti agmaymaysa a tuldek ket saan a nasken a maikodigo; nupay kasta, dagiti adu a saan a maikodigo ket maiwaswasto a kas italiko wenno napuskol a panangimarka. Dagiti agmaymaysa a nakulot a pangrikep ket saan a nasken a maikodigo; nupay kasta, ti paris a saan a maikodigo ket maiwaswasto a kas doble a pangrikep para iti panangilak-am ti plantilia.
Periodikal[urnosen | urnosen ti taudan]
- work: Nagan ti taudan ti periodikal; mabalin a maisilpo a kas wiki no maitutop. Maiparang kadagiti italiko. Dagiti parbo a nagan: journal, newspaper, magazine, periodical.
- issue: No ti pablaak ket maysa kadagiti serie a periodikal a naipablaak. Dagiti parbo a nagan: number.
- department: Kadawyan a departamento iti uneg ti periodikal. Maiparang kalpasan ti title ken adda iti naranas a testo.
- No maisaad, ti work daytoy ket baliwanna ti pannakaporma dagiti parametro:
- Ti title ket di italiko ken marikpan kadagiti insasao.
- Ti chapter ket italiko ken di marikpan kadagiti insasao.
- Ti location ken publisher ket marikpan kadagiti parentesis.
- Ti page ken pages ket di mangipakita ti p. wenno pp.
- Ti edition ket saan a maiparang.
- Ti type ket saan a maiparang.
Nangipablaak[urnosen | urnosen ti taudan]
- publisher: Nagan ti nangipablaak; mabalin a maisilpo a kas wiki no maitutop. Ti nangipablaak ket ti kompania obra a madakdakamat. Saan nga usaren ti parametro ti publisher para iti nagan ti obra (kas ti, libro, ensiklopedia, diario, magasin, warnakan, website). Saan a kadawyan a naus-usar kadagiti periodikal. Dagiti panangidesignado ti korporasion a kas ti "Ltd", "Inc" wenno "GmbH" ket kadawyan dagitoy a saan a mairamraman. Ikkaten ti nagan ti nagipablaak no kapadpada unay a kas ti nagan ti obra (kas pagarigan, Ti The New York Times Co. ket ipablaakna ti diario ti The New York Times , isu nga awan rason a nagannan ti nagipablaak). Maiparang kalpasan ti title; no maipalawag ti work, ti publisher ket marikpanto iti parentesisis.
- place: Heograpiko a lugar ti pablaak; kadawyan a saan a naisilpo a kas wiki; saan nga iraman no ti obra ket mangiraman ti lokasion; kas pagarigan: The Boston Globe, The Times of India. Maiparang kalpasan ti titulo; no maipalawag ti work , ti location ket marikpanto iti parentesis. Dagiti parbo a nagan: location
- publication-place: No maysa kadagiti publication-place, place wenno location ket maipalawag, ti lokasion ket maiparangto kalpasan ti titulo; no maipalawag dagiti publication-place ken place wenno location , ti place wenno location ket maipakita kalpasan ti titulo a napasarunuan iti "written at" ken publication-place ket maipakita kalpasan ti titulo.
- publication-date: Petsa ti pablaak no sabali manipud idi naisurat ti obra. Maiparang laeng no ti year wenno date ket naipalawag ken sabali, no saan ti publication-date ket isu ti mausar ken maiparang a kas date. Usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa iti artikulo; saan nga isilpo a kas wiki. Sarunuenna ti publisher; no saan a naipalawag ti work , ti publication-date ket sarunuen babaen ti "published" ken marikpan kadagiti parentesis.
Edision, serserie, tomo[urnosen | urnosen ti taudan]
- edition: No ti pablaak ket addaan ti ad-adu ngem maysa nga edision; kas pagarigan: "Maika-2", "Nabaliwan" kdpy. Maiparang a kas " ed." kalpasan daytoy a pagikabilan, isu a ti
|edition=Maika-2ket agpataud ti "Maika-2 nga ed." Saan a maiparang no naipalawag ti pagikabilan ti periodikal.
- series wenno bersion: No ti taudan ket paset dagiti serie, kasla ti serie ti libro wenno warnakan no ti pannakaibilang ti pablaak ket nairugi manen.
- volume: Para iti maysa a pablaak a naipablaak kadagiti nadumaduma a tomo. Maiparang kalpasan dagiti pagikabilan ti title ken series ; dagiti tomo dagiti uppat a karakter wenno basbassit ket maiparang a napuskol.
Dagiti lokasion ti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- page: Ti bilang ti agmaymaysa a panid iti taudan a mangsuporta ti linaon. Usaren ti
|page=wenno
|pages=, ngem saan nga isuda a dua. Maiparang a sarunuen babaen ti
p.malaksid no maipalawag ti
|nopp=ywenno work.
- WENNO: pages: Ti sakop ti pampanid iti taudan a mangsuporta ti linaon. Usaren ti
|page=wenno
|pages=, ngem saan nga isuda a dua. Isina nga agusar iti en dash (–); isina dagiti saan nga agsasaruno a panid iti koma (,); saan nga usaren tapno mangibaga ti dagup a bilang ti pampanid iti taudan. Maiparang a sarunuen babaen ti
pp.malaksid no maipalawag ti
|nopp=ywenno work. Dagiti hyphen ket automatiko a mapagbaliwen kadagiti en dashes; no saan a maitutop dagiti hyphen, kas pagarigan: pp. 3-1–3-15, usaren ti
|at=.
- nopp: Isaad iti y tapno mapasardeng dagiti notasion ti
p.wenno
pp.kadagiti saan a maitutop; kas pagarigan, ti
|page=Aklub ti sanguanan.
- nopp: Isaad iti y tapno mapasardeng dagiti notasion ti
- WENNO: at: Para kadagiti taudan a ti bilang ti panid ket saan a maitutop wenno saan a makaanay. Tuonan babaen ti
|page=wenno
|pages=. Agusar laeng ti maysa kadagiti
|page=,
|pages=, wenno
|at=.
- Kas pagarigan: panid (p.) wenno pampanid (pp.); paset wenno seksion (sec.), batong (col.), parapo (para.); track; oras, minutos ken segundo; tignay, senario, canto, libro, parte, oolio, estansa, aklub tilikud, panangilini a anotnota, indicia, kolopono, berso.
Dagiti panangilasin[urnosen | urnosen ti taudan]
- id: Ti naisangayan a panangilasin, inus-usar no awan dagiti nausar a naipakat nga espesialisado a panangilasin; silpo ti wiki wenno usaren ti plantilia no mabalin a maipakat.
Dagitoy a panangilasin ket agpartuat kadagiti silpo ken nadaremdem a mangawat ti agmaymaysa a pateg. Ti panag-usar ti adu a pateg wenno sabali a testo ket mangdadel ti silpo ken/wenno mang-imbalido ti panangilasin.
- arxiv: panangilasin ti arXiv ; kas pagarigan:
arxiv=hep-th/9205027
- asin: Amazon Standard Identification Number
- asin-tld: ASIN a kangatuan nga agpang ti dominio para kadagiti sitio ti Amazon malaksid iti Estados Unidos; dagiti mabalin a pateg:
ca,
cn,
co.jp,
co.uk,
de,
es,
fr,
it
- asin-tld: ASIN a kangatuan nga agpang ti dominio para kadagiti sitio ti Amazon malaksid iti Estados Unidos; dagiti mabalin a pateg:
- bibcode: Bibcode; us-usaren dagiti adu a sistema ti datos ti astronomia; kas pagarigan:
1974AJ.....79..819H
- doi: Digital object identifier; kas pagarigan:
10.1038/news070508-7. Mapasingkedan daytoy tapno masigurado a mangrugi iti (
10.).
- doi_brokendate: Petsa a nadadael ti DOI; usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa ti artikulo.
- isbn: International Standard Book Number; kas pagarigan:
978-0-8126-9593-9. (Kitaen ti: Wikipedia:ISBN ken ISBN). Dagiti dash iti ISBN ket pagpilian, ngem kaykayat. Usaren ti pudno a naiprenta nga ISBN wenno iti libro. Usaren ti 13a digit nga ISBN – ken mangrugi ti 978 wenno 979 – no daytoy ket mabalin a magun-od. No ti maiprenta ket ti 10 digit nga ISBN wenno iti libro, usaren daytoy. Dagiti ISBN ket mabalin a mabirukan iti panid iti pakaamo ti nagipablaak – kadawyan nga idiay likudan ti titulo ti panid – wenno iti sirok ti barcode a kas numero a mangrugi iti 978 wenno 979 (dagiti barcode a mangrugi kadagit aniaman a sabali a numero ket saan a dagiti ISBN). Para kadagiti taudan nga addaan iti naduduog a 9 a digit a sistema ti SBN, pasarunuan ti numero iti sero; isu a, ti SBN 902888-45-5 ket nasken a maikabil a kas
|isbn=0-902888-45-5. Saan a pagbaliwen ti 10 a digit nga ISBN iti 13 a digit babaen ti panagnayon laeng ti pasaruno a 978; ti maudi a digit ket panagkarkulo a panangitalek ti digit ken ti panangibaliw laeng kadagiti numero ket mang-imbalido ti ISBN. Daytoy a parametro ket nasken laeng nga agtengngel ti ISBN nga awan ti aniaman kadagiti maipatinayon a karakter. Daytoy ket mapasingkedan iti kaatiddog, dagiti imbalido a karakter – kadagiti sabali ngem ti [0123456789 -] nga addaan iti "X" a maipalubos a kas maudi a karakter iti 10 a digit nga ISBN – ken ti maitutop a husto a digit. Dagiti parbo a nagan: ISBN
- issn: International Standard Serial Number; dagiti walo a karakter ket mabalin a magudua kadagiti dua a grupo ti uppat para iti panag-usar ti hyphen, ngem saan a ti en dash wenno baetan.
- jfm: Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik
- jstor: JSTOR abstrakto; kas pagarigan: "
jstor=3793107" agpataudto ti JSTOR 3793107.
- lccn: Library of Congress Control Number
- mr: Mathematical Reviews
- oclc: OCLC
- ol: Open Library
- osti: Office of Scientific and Technical Information
- pmc: PubMed Central; usaren ti numero ti artikulo para iti napno a testo ti nawaya a repositorio ti artikulo ti warnakan.
- embargo: Petsa a ti pmc ket naipayuna; no daytoy a petsa ket masakbayan, ti pmc ket saanto a maisilpo aginggana iti dayta a petsa.
- pmid: PubMed; agusar ti naisangayan a panangilasin.
- rfc: Request for Comments
- ssrn: Social Science Research Network
- zbl: Zentralblatt MATH
Nasken ti suskrision wenno rehistrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagitoy a parametro ket manginayon ti silpo ti nota iti gibus ti dakamat:
- registration: Para kadagiti taudan ti online a makasapul ti rehistrasion, isaad ti
|registration=yes; pasarunuan babaen ti suskripsion no dagitoy dua ket maisaad.
- subscription: Para kadagiti taudan ti online a makasapul ti suskrisison, isaad ti
|subscription=yes; pasarunuan babaen ti rehistrasion no dagitoy dua ket maisaad.
Laysummary[urnosen | urnosen ti taudan]
- layurl: Silpo ti URL iti saan a teknikal a pakabuklan wenno panagrepaso ti taudan; ti titulo ti URL ket naisaad iti "Lay summary". Dagiti parbo a nagan: laysummary.
- laysource: Nagan ti taudan ti laysummary. Maiparang kadagiti italiko ken sarunuen babaen ti endash.
- laydate: Petsa ti pakabuklan. Maiparang kadagiti parentesis.
Insasao[urnosen | urnosen ti taudan]
- quote: Maitunos nga insasao a testo manipud ti taudan. Maiparang a naripkpan kadagiti insasao. No maited, ti panangipatingga ti panagdakamat (ti tuldek babaen ti kasisigud) ket mapasardeng, isu a ti insasao ket masapul a manginayon ti panangipatingga a tuldek.
Angkla[urnosen | urnosen ti taudan]
- ref: ID para iti angkla. Babaen ti kasisigud, awan ti angkla a mapataud. Ti kadawyan a nonempty a pateg ti
|ref=IDket agpataud ti maysa nga angkla nga addaan iti naited nga ID; kasla ti mabalin a maisilpo a reperensia a mabalin a puntaan kadagiti silpo ti wiki kadagiti napno a reperensia, naipangpangruna a naserbi iti ababa a dakamat kasla dagiti ababa a nota ken parentetiko a panagreperensia. Ti nangruna a pateg ti
|ref=harvket agpataud ti maysa nga angkla a maitunos iti plantilia ti {{harv}}. Kitaen ti: Dagiti angkla para kadagiti plantilia ti panagreperensia ti Harvard.
Dagiti pagpilian ti panangiparang[urnosen | urnosen ti taudan]
- author-mask: Sukatann ti nagan ti umuna a mannurat iti em dashes wenno testo. Isaad ti author-mask iti numeriko a pateg ti n tapno maisaad ti dash n ti nalawa a baetan ti em; isaad ti author-mask iti pateg ti testo tapno maiparang ti testo nga awan ti maipasurot a panangilasin ti mannurat; kas pagarigan, ti "with". Nasken nga iraman pay dagit ipateg para kadagiti amin a mannurat para kadagiti panggep ti metadata. Nangruna a naikeddeng para iti panag-usar kadagiti bibliograpiko nga estilo a dagiti nadumaduma nga obra babaen ti agmaymaysa a mannurat ket agsasaruno a nailista. Saan nga agusar ti listaan a pinataud babaen ti
{{reflist}},
wenno kapada gapu ta awan ti panagtengngel ti urnos a pannakaiparang dagiti reperensia.
- author-name-separator: Agtengngel kadagiti panangisina a nagbaetan ti naudi ken umuna a nagnagan; kasisigud ti baetan ken koma (
,); no adda ti parametro, ngem blanko, ti tuldek a panangisina ket maisaad iti kasisigud; ti baetan ket nasken a maikodigo a kas
.
- author-separator: Agtengngel ti panangisina a nagbaetan dagiti mannurat; kasisigud ti semicolon ken baetan (
;); no adda ti parametro, ngem blanko, ti tuldek a panangilasin ket maisaad iti kasisigud; ti baetan ket nasken a maikodigo a kas
.
- display-authors: Agtengngel kadagiti bilang ti nagnagan ti mannurat a maiparang no maipablaak ti dakamat. Ti mangibalaiw ti maiparang a bilang dagiti mannurat, isaad ti display-authors iti kayat a bilang. Kas pagarigan, ti
|display-authors=2ket agiparangto laeng kadagiti dua a mannurat iti dakamat. Babaen ti kasisigud, amin a mannurat ket maiparang malaksid no adda dagiti siam a mannurat, ti listaanto ti mannurat iti dakamat ket mapasardengto kadagiti walo a mannurat, ken sarunuen babaen ti "et al." Daytoy a panangilaksid ket tuladenna ti daan a bersion ti plantilia para iti kompatibilidad. No ti dakamat ket aglaon kadagiti siam a nagan ti mannurat ken no kayat nga agparang amin dagiti siam a nagnagan ti mannurat, ti "et al." ket mabalin a mapasardeng babaen ti panangisaad ti
|display-authors=9. Dagiti parbo a nagan: displayauthors.
- display-editors: Agtengngel kadagiti bilang ti nagan ti editor no maipablaak ti dakamat. Ti mangbaliw ti maiparang a bilang dagiti editor, isaad ti display-editors iti kayat a bilang. Kas pagarigan, ti
|display-editors=2ket agiparangto laeng kadagiti dua nga editor iti dakamat. Babaen ti kasisigudt, maiparang amin dagiti editor malaksid no adda dagiti uppat nga editor, ti editor iti listaan ti dakamat ket mapasardengto kadagiti tallo nga editor, ken sarunuen babaen ti "et al." Daytoy a panangilaksid ket tuladenna ti daan a bersion ti plantilia para iti kompatibilidad. No ti dakamat ket aglaon kadagiti uppat nga editor ken no kayat nga iparang amin nga uppat a nagnagan ti editor, ti "et al." ket mabalin a mapasardeng babaen ti panangisaad ti
|display-editors=4. Dagiti parbo a nagan: displayeditors.
- lastauthoramp: Sukatann ti panangisina a nagbaetan dagiti listaan ti dua a nagan ti mannurat iti baetan ti ampersand space (
&) no isaad ti aniaman a pateg. Kas pagarigan:
|lastauthoramp=yes
- postscript: Agtengngel iti pangrikep a tuldek para iti dakamat; kasisigud iti tulnek (
.); para iti awan a panangipatingga a tuldek, isaad ti
|postscript=none– ti panangibati nga awan linaon ti
|postscript=ket kapada ti pagbanagan ngem di maipalawag. Di maikaskaso no maipalawag ti quote .
- separator: Agtengngel iti tulnek a mausar a mangisina kadagiti listaan dagiti mannurat, editor, kdpy. Kasisigud iti tulnek (
.); no adda ti parametro, ngem blanko, ti tulnek a panangisina ket maisaad iti kasisigud; ti baetan ket nasken a marikpan a kas
.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno agparang a kas redundante ti panangiraman kadagiti nadumaduma nga ID para kadagiti artikulo, daytoy ket makatulong para kadagiti adu nga editor nga addaan laeng iti panagserrek iti naisangayan a rekurso. No maymaysa laeng ti mauraman nga ID, ti DOI ket nasken a mausar, gapu ta daytoy ti unibersal a pagalagadan a kinaykayat dagiti propesional a pablaak. Ti panangikeddeng ti silpo a kas doi, pmid kdpy. ket kankanayon a kinaynayat iti panangiraman ta kas parametro ti url, gapu ta mangaramid daytoy a nalawag a ti silpo ket husto ken natalinaay, ngem saan a mabalin a nawaya maserrekan.
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Cite journal
Daytoy a plantilia ket pormatenna ti dakamat ti maysa nga artikulo ti magasin wenno warnakan, nga agusar ti naited a pakaammo ti taudan (kas iti nagan ti warnakan, mannurat, titulo, pablaak, URL) ken dagiti nadumaduma a pagpiliian a panagpormat.
Dagiti sabali a panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
No ti obra ket addaan kadagiti sumaganad a panangilasin, mabalinen ti agusar kadagitoy a naisangayan a plantilia:
Nupay kasta, gapu ta dagitoy a plantilia ket mabalin a punuen dagiti agar-aramat, dagitoy ket kankanayon nga agkamkamali dagiti agar-aramat, ken agpataudda ti estilo a saan a mabalin a maitunos kadagiti sabali a dakamat iti artikulo, isu a kaykayat ti panag-usar ti plantilia ti napno a dakamat ti warnakan, depende iti lugar ti linaon. Para kadagiti medikal nga artikulo, daytoy plantilia a panagpunno ti dakamat ket mabalin a mausar tapno agpataud ti plantilia ti dakamat ti warnakan manipud ti nainganan iti PubMed (PMID).


text:
Pútbol
Ti gunglo a pútbol, kaaduan a namammoan a ti pútbol wenno saker, ket maysa a isport nga ayayamen ti nagbaetan ti dua a timpuyog iti sangpulo ket maysa a agayayam nga addaan ti nagtimbukel a bola. Iti panagbuelta ti maika-21 a siglo, daytoy nga ayayam ket inayayam ti sumurok a 250 a riwriw nga agay-ayayam kadagiti 200 a pagilian, nga isu daytoy ti kalatakan nga isport iti lubong.[1][2][3][4] Daytoy nga ayayam ket inayayam iti maysa a rektanggulo a pagayayaman iti ruot wenno berde a parbo a karuotan, nga addan ti maysa a pagtungpalan iti tengnga iti tunggal maysa kadagiti ababa a kagibusan. Ti banag iti daytoy nga ayayam ket ti agiskor babaen ti panagipaturong ti bola idiay pagtungpalan ti kasupiat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panagtaldiap iti Saker". Encyclopædia Britannica. Naala idi 4 Hunio 2008.
- ^ Guttman, Allen (1993). "Ti Panakaisaknap dagiti Isports ken ti Parikut iti Kultura nga Imperialismo". Iti Eric Dunning, Joseph A. Maguire, Robert E. Pearton. Ti Panagaramid ti Isports: Ti maysa a Panagipadpada ken Panagargian a Panagparang-ay. Champaign: Kinetiko ti Nagtagitaoan. p. 129. ISBN 0-88011-624-2. Naala idi 26 Enero 2008. "daytoy nga ayayam ket narigat unay a gapuanan a saan a nawaya a naimbento babaen kadagiti adu a kultura ngem daytoy ket nalaka laeng a a mayayamg tapno nagbalin a kalatakan nga isport iti lubong"
- ^ Dunning, Eric (1999). "Ti panagrang-ay ti saker a kas maysa nga ayayam iti lubong". Dagiti maibanagan ti isport: Sosiolohiko a Panagadal ti Isport, Ranggas ken Sibilisasion. Londres: Routledge. p. 103. ISBN 0-415-06413-9. Naala idi 26 Enero 2008. "Ti agdama a panawen ti maika-20 a siglo, ti saker ket rimsua a kas ti kalatakan a timpuyog nga isport iti lubong"
- ^ Mueller, Robert; Cantu; Van Camp, Steven (1996). "Dagiti Timpuyog nga Isport". Didigra a Panakasugat iti Nangato a Pagadalan ken dagiti Kolehio nga Isport. Champaign: Kinetiko ti Nagtagitaoan. p. 57. ISBN 0-87322-674-7. Naala idi 26 Enero 2008. "Ti Saker ket isu ti kalatakan nga isport iti lubong ken maysa nga industria a naipategan iti sumurok a US$400 bilion iti dagup ti lubong. 80% iti daytoy naipataud idiay Europa, ngem ti kalatakna daytoy ket umadado idiay Estados Unidos. Nakarkulo a daytoy ket addaan dagiti 22 a riwriw nga agayayayam iti saker iti lubong idi rugi iti 1980, ken daytoy a bilang ket umadado. Idiay Estado sUnidos ti saker ket maysa a kangrunaan nga isport kadagiti nangato a pagadalan ken kolehio nga agpang" Ad-adu ngem maysa a
|first1=ken
|first=ti nainaganan (tulong)


text:
VIGAN CITY - Patpatappuaken dagiti mannalon ti tabako iti Ilocos Sur da NTA Administrator Edgardo Zaragoza ken Deputy Administrator Atty. Everyn Molina agsipud ti kaawan panangisakit da kadakuada.
Panawagan daytoy dagiti nasao a mannalon kabayatan ti pannakaisayangkat ti consultative meeting para kadakuada idiay kapitolyo ti probinsiya.
Patien ngamin dagiti mannalon nga irurrrumen isuda ti National Tobacco Administration ta saan da a maaksiyonan ti kinababa ti presyo ti tabako.
Kalikagum da ti agpatulong provincial government gapu iti rigat a bakbalayenda a resulta ti nababa a presyo ti mula a tabako.


text:
Trabaho Kadi Dagiti Misionero ti Ar-aramiden Dagiti Saksi ni Jehova?
Wen. Sadinoman ti pagnanaedanmi, ikagkagumaan amin a Saksi ni Jehova ti maaddaan iti panagpampanunot dagiti misionero. Regular nga iranranudmi ti pammatimi kadagiti tattao a makasaritami.
Malaksid iti dayta, adda dagiti Saksi a mapan wenno umakar kadagiti lugar iti mismo a pagilianda nga ayan ti adu a saan pay a makaammo iti naimbag a damag manipud iti Biblia. Umakar met ti dadduma a Saksi iti sabali a pagilian tapno ad-adu ti makasabaanda. Maragsakanda a makipaset iti pannakatungpal ti impadto ni Jesus: “Dakayto dagiti saksik . . . agingga iti kaadaywan a paset ti daga.”
Idi 1943, nangipasdekkami iti maysa nga eskuelaan a mangsanay iti dadduma kadagiti misioneromi. Sipud idi, nasuroken a 8,000 a Saksi ti nakaturpos iti daytoy nga eskuelaan a maawagan iti Watchtower Bible School of Gilead.


text:
Tulongannak met Laeng Kadi ti Dios No Agkararagak?
Sungbat ti Biblia
Wen. Tulongannaka ti Dios no la ket ta maitunos iti pagayatanna dagiti banag a sipapasnek a kidkiddawem. Uray no saanmo pay a napadas ti nagkararag, maparegtaka kadagiti pagarigan iti Biblia a nangikararag iti “Diosko, tulongannak.” Kas pagarigan:
“
Tulongannac, O Jehova a Diosco; O isalacannac cas mayalubog iti kinamanagayatmo.”—Salmo 109:26, Ti Biblia.
“
Napanglaw ken nakurapayak: O Dios, tulongannak.”—Salmo 69:6, Douay Version.
Siempre, ti nangisurat kadagita a sasao ket dakkel ti pammatina iti Dios. Ngem denggen ti Dios dagiti umararaw kenkuana buyogen iti umiso a kababalin, kas koma dagidiay “
nadunor ti pusoda” wenno “
naidagel iti espiritu.”—Salmo 34:18.
Saanmo koma a panunoten a nakaad-adayo unay ti Dios ken isu ket saan a maseknan kadagiti problemam. Kuna ti Biblia: “
Ta ni Jehova nangato, ket kaskasdi a makitana daydiay napakumbaba; Ngem daydiay napangato ammona laeng iti adayo.” (Salmo 138:6) Kinapudnona, iti naminsan, kinuna ni Jesus kadagiti adalanna: “
Dagiti mismo a buok ti uloyo nabilangda amin.” (Mateo 10:30) Ammo ni Jehova dagiti maipapan kenka uray dagiti banag a saanmo nga ammo. Gapuna, no ikararagmo Kenkuana dagiti pakarigatam, sigurado nga imdenganna dayta!—1 Pedro 5:7.


text:
Pagsasao nga Akin-ngato a Sorabo
Ti Akin-ngato a Sorabo (Hornjoserbšćina, Aleman: Obersorbisch) ket minoridad a pagsasao nga insasao babaen dagiti Sorbio idiay Alemania idiay naipakasaritaan a probinsia ti Akin-ngato a Lusatia (Hornja Łužica iti Sorabo), nga itan ket paset ti Sahonia. Daytoy ket naigrupo iti pagsasao a sanga ti Laud nga Eslabo, a kakuyogna ti Akin-baba a Sorabo, Tseko, Polako, Eslobako ken Kasubio.
Dagiti linaon
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Akin-ngato a Sorabo iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Šewc-Schuster, Hinc (1984), Gramatika hornjo-serbskeje rěče, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, p. 264
Dagiti silpo tiruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Panangibalikas ti Akin-ngato a Sorabo idiay Wikimedia Commons
- Kurso iti Akin-ngato a Sorabo
- Kurs serbskeje rěče, dagiti pangyuna a testo kadagiti panagadal a nairaman iti libro ti pagsasao ti Sorabo Curs practic de limba sorabă
Dagiti diksionario[urnosen | urnosen ti taudan]
- (Aleman)(Akin-ngato a Sorabo)Pannagisasao a diksionario ti Akin-ngato a Sorabo
- (Aleman)(Akin-ngato a Sorabo)SorbWord
- (Aleman)(Akin-ngato a Sorabo)Panid ti 'panagsanay ti pagsasao' a Sorabo iti Unibersidad ti Leipzig
- (Aleman)(Akin-ngato a Sorabo)Pakaammo a panid ti Sorabo iti Unibersidad ti Leipzig
- (Aleman)(Akin-ngato a Sorabo)Wortschatz.de
Aleman-Sorbo[urnosen | urnosen ti taudan]
Sorbo-Aleman[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Shia nga Islam
Ti Shia (Arabiko: شيعة, Shīʿah) ket mangirepresenta ti kadakkelan sismatiko a sekta iti Islam, a mangbukbukel kadagiti 10-20% kadagiti Muslim iti lubong. Dagiti agraraem iti Shia nga Islam ket tinawtawagan ti Shi'ites wenno Shias. Ti "Shia" ket isu ti ababa a porma iti naipakasaritaan nga insasao iti Shīʻatul ʻAlī (شيعة العلي), a ti kaibuksilanna ket "dagiti sumursurot", "sangkatipunan", wenno "partido" ni Ali a manugang ken kasinsin Mahoma, a naipammatian dagiti Shia a simmaruno kenni Mahoma idiay Kalipato.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, Inc.
- Encyclopædia Iranica. Sentro para dagiti Irani a Panagadal, Unibersidad ti Columbia. ISBN 1-56859-050-4.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Peter J. Chelkowski (ed.), Kankanayon a Pannagaramid: Ti Taziyah ken dagiti sabaliaRitu ti Shiite (Siudad ti Salt lake (UT), Seagull Books, 2010) (Seagull Books - Enactments).
- Corbin, Henry (1993). Pakasaritaan ti Islamiko a Pilosopia, inpatarus babaen ni Liadain Sherrard ken niPhilip Sherrard. Kegan Paul Internasional iti pannakaikadduaan dagiti Islamiko a Pablaak para iti Instituto dagiti Ismaili a Panagadadal. ISBN 0-7103-0416-1.


text:
Rabong
Ti rabong ket dagiti masida a tubo kadagiti adu a sebbangan ti kawayan a mairaman ti Bambusa vulgaris ken ti Phyllostachys edulis. Dagitoy ket naus-usar kadagiti nadumaduma a luto ken digo iti Asia. Dagitoy ket nailaklako kadagiti nadumaduma a naproseso a a sukog, ken mabalin a magatang a nasadiwa, nabilag, wenno nailata.
Dagiti maap-apit[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti nadumaduma a tubo ti sebbanagn ti kawayan a maap-apit a masida:[1]
- T i Phyllostachys edulis (孟宗竹, 江南竹) agpataud kadagiti dakkel a rabong aginggan iti 2.5 a kilo. Ti rabong daytoy a sebbangan ket tinawtawagan kadagiti sabsabali a nagan depede no ania ti panawen a pannakaapitda.
- Ti kalamiisan arabong (冬筍, 鞭筍) ket basbassit dagitoy, aginggana dagitoy ti 1 kg iti kadagsen iti tunggal marsa a maapit a tubo. Nalukneng ti lasagna, naimas ken nangruna a matagtagilako; dagitoy ket maap=apit iti Nobiembre ken Disiembre idiay Taiwan.
- Dagiti "nabudo" a rabong (毛竹筍) ket dakdakkel dagitoy, ngem gapu ti katangken ken kapait ti ramanda, dagitoy ket sapasap nga inus-usar kadagiti mabilbilag a rabong. Dagitoy ket maap=apit iti baetan ti Marso ken Mayo idiay Taiwan.
- Ti Phyllostachys bambusoides (桂竹) ket agpataud kadagiti rabong a narapis ken adda ti atiddog ken nasikkil a lasag. Kadawyan daytoy a nasadiwa a masidsida, ken maaramid pay dagitoy kadagiti mabilbilag a rabong.
- Ti Dendrocalamus latiflorus (麻竹) ket agpataud kadagiti rabong a dakkel nga addan ti lasag a kasla sagut ken natangken. Isunga dagitoy ket nasayaat para kadagti delata ken mabilbilag.
- Ti Bambusa oldhamii (綠竹) ket agpataud kadagiti na[ateg a rabong a dadakkel, nalukneng ken nabanglo ti lasagna. Dagitoy ket kadawyan a nailaklako a sadiwa ket ti tiempona ket iti baetan ti naladaw a primabera ket nasapa nga otonio. Ti pannakagun-od dagitoy ket depende to lokal a klima. Dagitoy a rabong ket mabalin pay a magun-od a nailata no sanna a tiempo.
- Ti Bambusa odashimae (烏腳綠竹) ket naikedkeddeng a kapada ti B. oldhamii, ngem napatpategan gapu ti nasarangsang a lasagna a kapada ti peras ti Asia.
- Ti Fargesia spathacea (箭竹) ket agpataud kadagiti nananam nga atiddog,naingpis, ken nalukneng a rabong ken mabalin a masida a nasadiwa wenno nailata.
- Ti Bambusa blumeana (刺竹) ket agpataud kadagiti saan unay a nasayaat a rabong nga addaan tinakersang ken nalukay alinabag ngem dagiti dadduma rabong ken masidsida dagitoy no saan a tiempo dagiti sabali idiay Taiwan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Rabong idiay Wikimedia Commons


text:
LAOAG CITY – Dead on arrival iti ospital ti maysa a lalaki gapu ti panangbagkong kenkuana ti karruba na kalpasan a nagriri da idiay Bacarra, Ilocos Norte.
Binigbig ni P/Sr Insp Adriano Licudan, chief of police ti ili ti Bacarra ti biktima a ni Warren Page, agtawen ti 38, addaan ti asawa idinto ta ti suspek ket ni Jay Bumanglag, agtawen ti 22 agpada a residente ti Sitio Bugas, Brgy 20, Pulangi iti nasao nga ili.
Segun ti imbestigasyun ti PNP Bacarra iti panangidaulo ni Sr Insp Licudan, napasamak ti insidente bayat a nakatugaw ti suspek a ni Bumanglag iti asideg laeng iti balay da idi dimteng ti karruba na a ni Page nga adda iggem na a kutsilyo ket kellaat lattan a dinanog na.
Kalpasan a naagaw ti suspek ti iggem a kutsilyo ti biktima ket binagkong na ti namindua daras iti barukong na a poon ti nakatayan na.
Naammuan a ti biktima ket nakainum ti arak idi mapasamak ti insidente.
Ti suspek ket addan iti kustodiyar ti PNP Bacarra bayat a maisagsagana ti kaso nga homicide a maipila kontra kenkuana..


text:
De facto
Ti De facto ket maysa a Latin a panangisao a kayat na a saoen ket "maipapan a kinapudno". Iti kalintegan, kadawyan a kayat na a saoen ket "iti pannakasanay ngem saan a nasken nga ikeddeng ti kalintegan" wenno "iti pannakasanay wenno ti kinapudno, ngem saan nga opisial a naipatakder." Kadawyan nga inus-usar daytoy a kaisupadi ti de jure (a kayatna a saoen ket "pakaseknan ti kalintegan") no agiturong kadagiti banag a maipanggep iti kalintegan, panagturay, wenno pamay-an (a ksa dagiti pagalagadan) a mabirukan itikadawyan a padas a kas naaramid wenno naparang-ay ng awan wenno kasupadi ti maysa nga alagaden. No pagtungtungan ti nalintegan a kasasaad, ti de jure ti agpatudon ti makunkuna ti linteg, nga ti while de facto ti agpatudon ti aramid iti mapaspasamak iti pannakasanay. Napadaan daytoy ken kapadpada iti panangisao a "para dagiti amin a gagara wenno pnggep" wenno "iti kinapudno".


text:
Papa Zacarias
Ni Santo Papa Zacarias (Griego: Zacharias) ket isu ti Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 741 aginggana idi 752.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Zacarias idiay Wikimedia Commons
- "Pope St. Zachary". Katoliko nga Ensiklopedia. New York: Robert Appleton a Kompania. 1913.
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "St. Zacharias". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Quezon
Ti Quezon ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti CALABARZON iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Lucena. Kabeddengna dagiti probinsia ti Aurora iti amianan, Bulacan, Rizal, Laguna ken Batangas iti laud, ken dagiti probinsia ti Camarines Sur ken Camarines Norte iti daya. Sakupen pay ti Quezon dagiti Is-isla ti Polillo iti Baybay Pilipinas.
Sigud a maaw-awagan iti Kaliraya wenno Kalilayan idi un-unana, sa idi kuan ket Tayabas, napanaganan ti provincia iti Quezon kas pammadayaw ken ni Manuel L. Quezon, ti presidente ti Pilipinas idi panawen ti Mankomunidad, a naggapu iti ili ti Baler a sigud a maysa kadagiti ili ti Quezon (ili itan ti probincsia ti Aurora).
Adda iti probinsia ti nalatak a Bantay Banahaw, maysa a natay a bulkan, a pappapanan dagiti turista. Napno ti bantay iti ispiritual a mistisismo ket adu a kulto ken gunglo a relihioso ti agnanaed iti bantay. Naruay a deboto ti mangsarsarungkar iti Banahaw iti kada Cuaresma. Ti met laeng Banahaw ti mangmangted iti enerhia a geothermal iti Makban Geothermal Power Plant.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Quezon iti 39 nga ili ken 2 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agdangan
- Alabat
- Atimonan
- Buenavista
- Burdeos
- Calauag
- Candelaria
- Catanauan
- Dolores
- General Luna
- General Nakar
- Guinayangan
- Gumaca
- Infanta
- Jomalig
- Lopez
- Lucban
- Macalelon
- Mauban
- Mulanay
- Padre Burgos
- Pagbilao
- Panukulan
- Patnanungan
- Perez
- Pitogo
- Plaridel
- Polillo
- Quezon
- Real
- Sampaloc
- San Andres
- San Antonio
- San Francisco (Aurora)
- San Narciso
- Sariaya
- Tagkawayan
- Tiaong
- Unisan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012


text:
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Pilipinas
Ti Pilipinas ket nabingbingay kadagiti, manipud ti kangatuan a pannakabingbingay aginggana iti kababaan:
- Dagiti autonomo a rehion
- Dagiti kadawyan nga administratibo a rehion ket saanda anabutosan ken dagitoy ket naikeddeng nga ima dagiti nailin a gobierno, ngem saan a dagiti kabukbokodanda a gpbierno.
- Dagiti probinsia (lalawigan, probinsiya) ken dagiti nawaya a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Dagiti ili (bayan, balen, bungto, banwa) ken dagiti komponente a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Baranggay (makunkuna pay a kas barrio)
Ti tunggal maysa a pannakabingbingay iti tunggal maysa nga agpang manipud kadagiti probinsia aginggana kadagiti baranggay ket isu ti unit ti lokal a gobierno (LGU). Para kadagiti administratibo a panggep, dagiti probinsia ken dagiti siudad ket naigrupoda kadagiti rehion. Ti presidente ket addaan ti bileg nga agpartuat, mangikkat ken mangikeddeng ti pannakabukel dagiti rehion, daytoy ket maar-aramid ken masansan maikonsulta kadagiti unit ti lokal a gobierno a maapektaran; malaksid kadagiti autonomo a rehion, a daytoy ket nasken a pasingkedan iti plebesito dagiti agtaeng kadagiti unit ti lokal a gobierno iti pannakairamanda iti aniaman a pannakaiyasentar.
Adda pay dagiti sabali a politikal a pannakabingbingay para kadagiti sabali a sanga iti gobierno:
- Dagiti lehislatibo a distrito para iti Kamara dagiti Pannakabagi
- Dagiti maipapan ti ukoman a rehion para Dagiti Korte ti Rehional a Tribunal.
Dagiti linaon
- 1 Dagiti unit ti lokal a gobierno
- 2 Dagiti sabali pay a pannakabingbingay
- 3 Estadistika
- 4 Dagiti nagibasaran
- 5 Kitaen pay ti
Dagiti unit ti lokal a gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Amin dagiti rehion malaksid ti maysa (Metro Manila) ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti tunggal maysa a probinsia ket indauluan ti maysa a gobernador. Ti lehislatibo a pannakabagina ket isu ti Sangguniang Panlalawigan a binukel dagiti nadumaduma a kameng manipud kadagiti distrito ti Sanggunian, ken kaaduan kadagiti kaso ket kasigkay dagiti kongresional a distrito.
Dagiti siudad ken dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion, malaksid ti kaaddada kadagiti probinsia ket mabalin pay nga addaanda kadagiti nawaya a siudad. Dagiti nawaya a siudad, a naidasig a kas urbano unay wenno dagiti nawaya a komponente a siudad, dagitoy a sisuda ket saanda nga adda iti turay ti probinsia. Dagitoy a siudad ket saan nga imatonan babaen dagiti probinsia anaginna kaniada, saan dagitoy a makibinningay kadagiti rentas ti buis iti probinsia, ken kaaduan kadagiti kaso dagiti umilida ket dsaanda a mabalin nga agbutos wenno agpili kadagiti probinsial nga opisina.
Dagiti siudad a politikal a paset iti probinsia ket tinawtawagan kadagiti komponente a siudad. Dagiti agbutbutos kadagitoy a siudad ket mapalubosanda nga agbutos ken tumaray kadagiti puesto iti probinsial a gobierno.
Dagiti ili ket kankanayon dagitoy a komponente dagiti probinsia, malaksid ti Pateros, Metro Manila, a daytoy ket nawaya.
Dagiti siudad ken dagiti ili ket indauluan babaen ti mayor. Ti lehislatibo nga ima dagitoy a unit ket dagiti Sangguniang Panlungsod para kadagiti siudad ken Sangguniang Bayan para kadagiti ili, a buklen dagitoy dagiti sapasap a nabutosan a konsehal wenno dagiti dadduma pay a a kaso, babaen ti distrito ti Sanggunian .
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad (komponente ken nawaya) ken dagit iili ket mabingbingayda pay kadagiti baranggay. Ti baranggay ket isu ti kabassitan a politikal a unit. Kadagiti adu ti populasionna a siudad, dagiti baranggay ket naigrupo kadagiti sona ken/wenno kadagiti distrito para kadagiti administratibo a panggep . Kadagiti away a lugar, dagiti sitio wenno dagiti purok ket isu dagiti waya a kinaykayat para iti panagbingbingay kadagiti baranggay para kadagiti administratibo a panggep. Ti tunggal maysa a baranggay ket indauluan babaen ti kapitan ti baranggay.
Dagiti naaladan a komunidad ket mabalinda a paset ti baranggay wenno baranggay met laeng. Kas pagarigan ti baranggay a kadua ti naaladan a komunidad ket ti Forbes Park, Siudad ti Makati.
Dagiti sitio ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti baba dagiti baranggay ket dagiti babbabassit a komunidad a naamammuan a kas dagiti sitio ken dagiti purok. Saan amin a dagiti baranggay ket nabingbingay ti kastoy. Ti pannakaidauloda ket saan a bigbigan ti Unit ti Lokal a Gobierno ken saan a nabutosan kadagiti kadawyan a sapasap a panagbutos. Dagiti sitio ken dagiti purok ket kaaduan dagitoy kadagiti bassit ti populasion, dagiti away a baranggay a mabalin nga adda dagiti nadumaduma a paset ti populasionna a naiwarwaras kadagiti nalawlawa a lugar ken napalikmutan dagiti taltalon wenno saan pay a naparang-ay a bakrang dagiti bantay, wenno dagiti pay sabsabali nga isla.
Dagiti sabali pay a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion ket dagiti administratibo a pannakaigrupo dagiti probinsia. Amin malaksid ti maysa a rehion ti awan ti politikal a bileg, ngem daytoy laeng ket agserbi a kas administratibo a pannkaigrupo dagiti probinsia. Ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao ket addaan ti politikal a bileg, ken indauluan daytoy babaen ti rehional a gobernador. No ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ket agbalin met nga autonomo, daytoy ket agbalinto met nga addaan ti politikal a bileg.
Amin malaksid ti maysa a rehion ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti Metro Manila (ti Nailian a Kapitolio a Rehion) ket saan a nabingbingay kadagiti probinsia, ngem embes ket dagus a nabingbingay kadagiti siudad ken dagiti ili. Dagiti siudad ken dagiti ili ti Metro Manila ket naigrupoda kadagiti awan annongna a distrito para kadagiti administratibo a panggep.
Ti Kangatuan a Korte ket, iti napalabas, ket nangikeddeng a ti rehion ket nasken a buklen ti ad-adu ngem maysa a probinsia.[1]
Dagit ehislatibo a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pay maipatinayon, ti Pilipinas ket nabingbingay pay kadagiti lehislatibo a distrito. Dagiti lehislatibo a distrito ketmabalin nga agmaymaysa a probinsia, grupo dagiti siudad ken/wenno dagiti ili, agmaymaysa a siudad, wenno, kadagiti kaso a ti siudad ket addaan ti adu a populasion, ken grupo dagiti baranggay.
Ti panggep dagiti lehislatibo a distriko ket ti panagbutos kadagiti pannakabagi iti Kamara dagiti Pannakabagi, ken iti kaaduan dagiti kayarigan, dagiti pannakabagi pay iti Sangguniang Panlalawigan (probinsial a konsehal) wenno Sangguniang Panlungsod (konsehal ti siudad). Dagiti lehislatibo a distrito ket awan ti panagsanayda kadagiti administratibo nga annong.
No ti probinsia wenno ti siudad ket buklen laeng ti agmaymaysa a lehislatibo a distrito, makunkuna daytoy a maymaysa a distrito (kas pagarigan, ti "Maymaysa a distrito ti Siudad ti Muntinlupa").
Dagiti maipapan ti ukoman a rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti PIlipinas ket nabingbingay kadagiti tallo pulo ket tallo a maipapan ti ukoman a rehion, para iti panggep a panangurnos ti panangsasaruno ti ukoman. Dagit imaipapan ti ukoman a rehion ket mangipakpakita pay laeng ti kasisigud a rehional a pannakaaramid ti nga inpakauna babaen ti dati a Presidente a ni Marcos.
Estadistika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita dagiti agdama a bilang dagiti rehion, dagiti probinsia, dagiti ili, ken dagiti siudad iti Pilipinas manipud idi Hunio 30 2012.[2]
*dagiti autonomo a rehion laeng
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti pannakabingbingay iti Pilipinas idiay Wikimedia Commons