text:
Danaw Baikal
Ti Danaw Baikal (Ruso: óзepo Бaйkáл, tr. Ozero Baykal; IPA: [ˈozʲɪrə bɐjˈkal]; Buryat: Бaйraл Hyyp, Mongol: Бaйraл Hyyp, Baygal nuur, a kayatna a saoen ket "masna a danaw";[3] Kirgistan: Бaйkoл, a kayatna sawen ket "nabaknang a danaw") ket isu ti kaduogan a danaw iti lubong,[4] iti 25 a riwriw a tawtawen.[5]
Daytoy ket mabirukan idiay abagatan ti Rusia a rehion ti Siberia, a nagbaetan ti Irkutsk Oblast iti amianan a laud ken ti Buryat a Republika iti abagatan a daya, daytoy ti kaaduan ti tomo a nasadiwa a danum a danaw iti lubong, nga aglaon ti agarup a 20% iti saan a nayelo a rabaw ti nasadiwa a danum iti lubong.[6]
Iti 1,642 m (5,387 ft),[1] ti Danaw Baikal ket isu ti kaadaleman[7] ken maysa kadagiti kalitnawan[8] kadagiti amin a danaw ti lubong. Kapadpada ti Danaw Tanganyika, ti Danaw Baikal ket naporma idi a kas maysa a taga-ugma a renggat a ginget, nga adda ti kadawyan nga atiddog nga immindayon a sukog nga adda ti kalawa ti rabaw iti 31,722 km2 (12,248 sq mi). Ti Baikal ket pagtaengan dagiti sumurok a 1,700 a sebbangan dagiti mula ken dagiti ayup, dua a pagkatlo ket saan a mabirukan ti ania man a lugar iti lubong[9] ken daytoy ket nairangarang idi a UNESCO Sitio a Tawidan ti Lubong idi 1996.[10] Daytoy ket pagtaengan pay dagiti tribu ti Buryat nga agtataeng idiay daya a bangir ti Danaw Baikal,[11][12] nga agtartaraken kadagiti kalding, kamelio, baka ken karnero,[12] a ti natimbengan a rehional a temperatura ket agdumaduma manipud ti kababaan a −19 °C (−2 °F) iti kalamiisan aginggana ti kangatuan ti 14 °C (57 °F) iti kalgaw.[13] Ti Danaw Baikal ket nabirngasan a kas ti "Bakbaket a kabsat dagiti Agkakabsat a Babbai a Danaw (Danaw Khövsgöl ken Danaw Baikal)".
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Danaw Baikal ket naamammoan idi a kas ti "Baybay Amianan" kadagiti naipakasaritaan nga Insik a testo. Daytoy ket mabirukan idi idiay Xiongnu a teritorio a gumay-at manipud ti imperio ti Han a Dinastia iti abagatn, aginggana ti taiga ti Siberia iti amianan ti danaw, ken nakakitkita kadagiti panagraut dagiti milisia nga indauloan babaen ti buyot ti Han a Dinastia a nakilablaban kadagiti Xiongnu idi las-ud ti Han-Hun a Gubgubat.[14][15][16] Bassit laeng ti naamammoan dagiti Europeano a maipanggep ti danaw aginggana idi nagpadakkel ti Rusia iti daytoy a lugar idi maika-17 a siglo. Ti immuna a Ruso nga eksplorador a nakaabot ti Danaw Baikal ket ni Kurbat Ivanov idi 1643.[17]
Heograpia ken hidrograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Trans-Siberia a perokaril ket nabangon idi ti nagbaetan ti 1896 ken 1902. Ti panakaipatakder ti nailadawana perokaril ti lawlaw ti abagatan a laud a gibus ti Danaw Baikal ket nakasapul kadagiti 200 a rantay ken dagiti 33 a tunel. Aginggana ti panakalpasna, ti maysa a tren abalsa ket nagilugan kedagiti perokaril a mangballasiw ti danaw manipud ti Puerto Baikal aginggana idiay Mysovaya para kadagiti adu a napalabas a tawtawen. Kadagiti panawen ti las-ud ti kalamiisan a panagyelo, ti danaw ket mabalin a pagnaan a balasiwen ngem daytoy ket nariesgo unay. Ti maysa nga adu a panagballasiw ti naisangsangayan a naipakasaritaan ti milisia, a nakabati kadagiti adu a natnatay gapu ti pannakailatakanda ti kalamiis ket idi ti 1920 Nalatak a Martsa ti Yelo ti Siberia. Idi rugi ti 1956, ti panakakulong ti Penned Irkutsk ken ti Karayan Angara ket nangipangato ti lessaad ti danaw babaen ti 1.4 m (4.6 ft).[18]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e "Ti baro a batimetriko a mapa ti Danaw Baikal. MORPOMETRIKO A DATOS. INTAS a Gandat 99-1669.Unibersidad ti Ghent, Ghent, Belhika; Grupo ti Naipagtitipon a Panagsukimat iti Maipapan ti Baybay a Heosiensia (CRG-MG), Unibersidad ti Barcelona, España; Limnological Institute of the Siberian Branch of the Russian Academy of Sciences, Irkutsk, Russian Federation; State Science Research Navigation-Hydrographic Institute of the Ministry of Defense, St.Petersburg, Russian Federation". Unibersidad ti Ghent, Ghent, Belgium. Naala idi Hulio 9, 2009.
- ^ "M.A. Grachev iti agdama akasasaad ti Ekolohiko a sistema ti Danaw Baikal". Lymnological Institute, Siberian Branch of Russian Academy of Sciences. Naala idi Hulio 9, 2009.
- ^ Altangerel Damdinsuren, Ingles ti Mongoliano a Diksionario(1998) Silverland: Ti Kalamiisan a Tiempo a Panagbaniaga ti Labes dagiti Ural, Londres, John Murray, panid 173
- ^ Fact Sheet: Danaw Baikal — A Touchstone for Global Change and Rift Studies, Hulio 1993 (naala idi Disiembre 04, 2007)
- ^ "Lake Baikal - UNESCO World Heritage Centre". Naala idi 5 Oktubre 2012.
- ^ "Danaw Baikal: ti nalatak nga asul a mata ti Siberia". CNN. Naidulin manipud ti kasisigud idi Oktubre 11, 2006. Naala idi Oktubre 21, 2006.
- ^ "Kaadaleman a danaw iti lubong". geology.com. Naala idi Agosto 18, 2007.
- ^ Jung, J.; Hojnowski, C.; Jenkins, H.; Ortiz, A.; Brinkley, C.; Cadish (2004). "Diel a panagpangato a migrasion ti zooplancton idiay Danaw Baikal ken ti panakaikabagianna ti kadakkel ti bagi" (PDF). Iti Smirnov, A.I.; Izmest'eva, L.R. Dagiti Ekosistema ken Masna a Rekurso dagiti Bantay a Rehion. Dagiti nagbanagan ti immuna a taripnong iti Danaw Baikal: Ti agdama a kasasaad ti rabaw ken ti sirok a hidrosperio idiay kabanbantayan a luglugar. "Nauka", Novosibirsk, Rusia. pp. 131–140. Naala idi 9 Agosto 2009.
- ^ "Russia". Britannica Student Encyclopedia. Encyclopædia Britannica Online. 2007. Naala idi Hulio 3, 2007.
- ^ "Danaw Baikal — Sitio a Tawidan ti Lubong". Tawidan ti Lubong. Naala idi Enero 13, 2007.
- ^ Hammer, M.; Karafet, T. (1995). "DNA ken ti panakataoan ti Siberia". Smithsonian Institution. Naala idi Agosto 9, 2009.
- ^ a b Hudgins, S. (2003). Ti Sabali a Bangir ti Rusia: Ti Pisi ti Biag idiay Siberia ken ti Adayo a Daya a Rusia (PDF). Unibersida a Pagmalditan ti Texas A&M. Naala idi Agosto 9, 2009.
- ^ Fefelov, I.; Tupitsyn, I. (Agosto 2004). "Waders of the Selenga delta, Lake Baikal, eastern Siberia" (PDF). Wader Study Group Bulletin 104: 66–78. Naala idi Agosto 9, 2009.
- ^ "Emperador Wu ti Han a Dinastia-paset4 - Qinling a banbantay, Emperador Yan ken Emperador Duyaw, Duke ti Zhou ken Gambang a Kultura, Qin Shi Huang ken Maikawalo a Siddaaw ti Lubong, Pionero a Espiriu ti Han a Dinastia, Tang a Dinastia, Chang'an ken Seda a Kalsada, Relihioso a Kultura, Nalabbasit nga Altar ken Berde a Rebolusion - Insik a Kultura". Orientaldiscovery.com. 2009-07-23. Naala idi 2012-08-13.
- ^ John Man (2008). "Kapitulo 4". Ti Nalatak a Diding. ISBN 9781458754998.
- ^ babaen ni Mitch iti. "Han". Chinaahistoryofwarfare.com. Naala idi 2012-08-13.
- ^ "Panagsukimat ti Baikal". Irkutsk.org. 2006-01-18. Naala idi 2012-01-02.
- ^ "Pakasaritaan ti Irkutsk a Hedroelektriko nga Estasion ti Elektrisidad". Irkutskenergo. Naala idi 7 Septiembre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Danaw Baikal idiay Wikimedia Commons
- Danaw Baikal
- Dagiti rengngat a danaw
- Dagiti danaw ti Rusia
- Dagiti Lugar a Tawidan ti Lubong idiay Rusia
- Dagiti biosperio a reserba ti Rusia
- Dagiti ekorehion ti nasadiwa a danum
- Heograpia ti Republika ti Buryatia
- Heograpia ti Irkutsk Oblast
- Dagiti patingga a puntos ti Daga
- Dagiti porma ti daga ti Siberia
- Masna a pakasaritaan ti Siberia
- Dagiti Ruso a toponimo


c: text/html

text:
Hormona
Ti hormona (manipud ti Griego ὁpuή, "impetus") ket kimiko nga ibbatan babaen ti selula, glandula, wenno ti maysa nga organo iti maysa a paset ti bagi a makabanag kadagiti selula kadagiti sabali a parte dagiti organismo. Iti sapasap, bassit laeng a pateg ti hormona ti nasken tapno mabaliwan ti metabolismo ti selula. Daytoy ket kasla ti kimiko a mensahero a mangipatulod kadagiti senial manipud ti maysa a selulua iti sabali a selula.[1] Amin a multiselular nga organismo ket agpataud kadagiti hormona; dagiti hormona ti mula ket makunkuna pay a dagiti pitohormona. Dagiti hormona ti ay-ayup ket masansan a maipatulod iti dara. Dagiti selula ket sumungbatda iti hormona no dagitoy ket agiyebkas ti naisangayan a pangawatan para iti dayta a hormona. Ti hormona ket maibedbed iti pangawatan a protina, ken pagbanagan ti pannakaitignay ti mekanismo ti transduksion ti senial a kanungpalang a mangiturong kadagiti sungbat ti naisangayan a tipo ti selula.
Dagiti molekula ti endokrina a hormona ket dagus a maibbatan iti dara, ken kadawyan kadagiti kapilario. Dagiti hormona nga addaan iti parakrino nga annong ket maiwaras babaen kadagiti espasio ti kompartamento ti likido kadagiti kaarubayan a puntaan a kulanit.
Dagiti nadumaduma nga eksohenia a kompuesto a kimiko, urayno masna wenno sintetiko, ket addaan ti kasla hormona a pagbanagan iti tao wenno kaatapan. Ti bukodda a panagsinga kadagiti sintesis, pabagtubbog, panangitulod, panagbedbed, tignay, wenno panangikkat kadagiti masna a hormona iti bagi ket mabalin a mangbaliw ti homeostasis, reproduksion, panagrang-ay, ken/wenno panagkukua, a kasla met dagiti hormona a napataud babaen ti endohenia.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Hormones".
- ^ Crisp TM, Clegg ED, Cooper RL, Wood WP, Anderson DG, Baetcke KP, Hoffmann JL, Morrow MS, Rodier DJ, Schaeffer JE, Touart LW, Zeeman MG, Patel YM (1998). "Enbironmento a panagsinga ti endokrina: Ti maysa a panangipateg kadagit ipagbanagan ken panagusig". Environ. Health Perspect. 106 (Suppl 1): 11–56. PMC 1533291. PMID 9539004.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Michael Jackson
Ni Michael Joseph Jackson[1][2] (Agosto 29, 1958 – Hunio 25, 2009) ket maysa idi nga Amerikano a kumakanta ken mannurat ti kanta, sumasala, negosiante ken pilantropo. Isu ken masansan a makunkuna a ti "King of Pop", wenno ti pangyababaan ti naganna iti MJ,[3] Ni Jackson ket mabigbigan nga isu ti kaballigian a mangliwliwa iti amin a panawen bbaen ti Guinness World Records. Dagiti kontribusionna iti musika, sala, ken moda, a kakuyog ti naidayegan a personal a biagna, ket nangaramid kaniana a pigura iti sangalubongan iti nadayeg a kultura para kadagiti nasurok nga uppat a dekada.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Departamento dagiti Serbisio ti Salun-at Kondado ti Los Angeles. (2009). Sertipikado ti ipupusay ni Michael Jackson.
- ^ a b Huey, Steve. "Michael Jackson—Biography". AllMusic. Naala idi Nobiembre 11, 2006.
- ^ "Biograpia para kenni Michael Jackson". Internet Movie Database. Naala idi Oktubre 15, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Michael Jackson idiay Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Michael Jackson iti Internet Movie Database


text:
Naawan, Misamis Oriental
Ti Naawan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Misamis Oriental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Naawan ket nabingbingay a politikal iti 10 a barbaranggay.[2]
- Don Pedro
- Linangkayan
- Lubilan
- Mapulog
- Maputi
- Mat-i
- Patag
- Poblacion
- Tagbalogo
- Tuboran
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Misamis Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Misamis Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
40ti tawen ti lalaki a nakaaramidan iti daytoy a milagro. Ikararag dagiti Mamati a Mapaturedda
1Madama pay la nga agsasao da Pedro ken Juan kadagiti tattao idi sumangpet dagiti papadi, dagiti Saduceo ken ti kapitan dagiti guardia iti Templo. 2Napalalo ti rurodda gapu ta isursuro dagiti dua nga apostoles kadagiti tattao a nagungar ni Jesus ket daytoy ti pammaneknek nga agungarto dagiti natay. 3Tiniliwda ida, ket agsipud ta rumabiin, impupokda ida iti pagbaludan inggana iti sumaruno nga aldaw. 4Ngem adu ti namati kadagiti nakangngeg iti mensahe da Pedro ken Juan. Aglimaribun ti bilang dagiti lallaki. 5Kabigatanna, naguummong idiay Jerusalem dagiti papangulo a Judio, dagiti panglakayen ken dagiti mamaestro iti Linteg. 6Nakimitingda kada Anas a Kangatoan a Padi, da Caifas ken Juan, ni Alejandro ken dadduma pay a kamkameng ti familia ti Kangatoan a Padi. 7Pinatakderda da Pedro ken Juan iti sangoananda sada sinaludsod, “Kasano a naaramidyo daytoy? Ania a pannakabalin wenno ania a nagan ti inaramatyo?” 8Simmungbat ni Pedro a napno iti Espiritu Santo: “Appo nga agtuturay ken panglakayen, 9no mausigkami ita nga aldaw gapu iti imbag nga impaaymi iti daytoy a pilay ken no kasano a naimbagan, 10rebbengyo amin nga ammoen, kasta met dagiti amin a tattao iti Israel, a sitatakder ita iti imatangyo daytoy a tao a pudno a naimbaganen babaen iti pannakabalin ti nagan ni Jesu-Cristo a taga-Nazaret—isu nga inlansayo iti krus ngem pinagungar ti Dios. 11Ni Jesus ti sarsaritaen daytoy a paset ti Nasantoan a Surat: ‘Ti bato nga imbellengyo, dakayo nga agpatpatakder, Nagbalin a kangrunaan a bato.’ 12Isu laeng ti pakasarakantayo iti pannakaisalakan. Iti entero a lubong, awan sabali a nagan nga inted ti Dios kadagiti tattao a mabalintayo a pakaisalakanan.” 13Nasdaaw dagiti kamkameng ti Sanhedrin iti tured nga impakita da Pedro ken Juan, aglalo idi naammoanda a tattaoda laeng a gagangay ken awanan adal. Daytoy ti nakailasinanda a kadua ida idi ni Jesus. 14Ngem awan maibagada a maibusor kadakuada agsipud ta kitkitaenda ti napaimbag a lalaki nga agtatakder iti abay da Pedro ken Juan. 15Imbilinda a pumanaw dagiti apostoles iti kuarto ti Konseho. Kalpasanda, nagsasaritada ket kinunada iti tunggal maysa, 16“Ania ti aramidentayo kadagita a tattao? Ammo amin nga agnaed iti Jerusalem nga isuda ti akin-aramid iti daytoy naisangsangayan a milagro, ket ditayo mailibak. 17Ngem tapno matiped ti ad-adda a panagwaras daytoy a banag, masapul a ballaagantay ida a didan agsao iti siasinoman iti nagan ni Jesus.” 18Pinastrekda manen dagiti dua nga apostoles ket imbilinda kadakuada a didan agsao wenno mangisuro iti nagan ni Jesus. 19Insungbat da Pedro ken Juan, “Dakayo ti mangikeddeng no ania ti nalinteg iti imatang ti Dios: agtulnogkami kadakayo wenno agtulnogkami iti Dios? 20Saan a mabalin a dimi ipakaammo dagiti nakita ken nangngegmi.” 21Naing-inget ti panangballaag ti Sanhedrin kadakuada. Kalpasanna, pinapanawda ida. Nakitada nga awan pambaranda a mangdusa kadakuada, ta indaydayaw dagiti amin a tattao ti Dios gapu iti napasamak. 22Nasurok a 40 ti tawen ti lalaki a nakaaramidan iti daytoy a milagro. 23Apaman a nawayawayaan da Pedro ken Juan, nagsublida iti ayan dagiti kakaduada. Impadamagda ti kinuna dagiti panguloen a papadi ken dagiti panglakayen. 24Idi mangngegda daytoy, nagmaymaysada a nagkararag iti Dios. Kinunada, “O Apo a Namarsua iti langit ken daga, iti taaw ken kadagiti amin nga adda kadakuada! 25Sika ti nagsao babaen iti Espiritu Santo a nangtignay ken ni David nga adipenmo ken kapuonanmi idi kinunana: ‘Apay a kasta unay ti pungtot dagiti Hentil? Apay a nagpanggep dagiti tattao iti awan serserbina? 26Nagsagana a makigubat dagiti ari ditoy daga, Naguurnong dagiti agtuturay A bumusor iti Apo a Dios ken iti Cristona.’ 27Awan duadua a kasta ti napasamak: nagtataripnong da Herodes ken Poncio Pilato, agraman dagiti Hentil ken dagiti Israelita iti daytoy a siudad. Nagplanoda iti maibusor ken ni Jesus a nasantoan nga Adipenmo, isu a dinutokam a Cristo. 28Nagmimitingda a mangipatungpal iti amin a maaramid nga inkeddengmo idin babaen iti pannakabalin ken pagayatam. 29Ita, Apo, denggem dagiti pammutbutengda. Tulongannakami nga adipenmo a mangipakaammo a situtured iti mensahem 30babaen iti panangpaimbagmo kadagiti masakit ken panangaramidmo kadagiti milagro iti nagan ni Jesus a nasantoan nga Adipenmo.” 31Nagunggon ti balay a naguummonganda kalpasan ti panagkararagda. Napnoda amin iti Espiritu Santo, ket situturedda a nangiwaragawag iti sao ti Dios. 32Sangsangkamaysa idi ti puso ken nakem dagiti mamati. Awan ti nangibilang a bukodna ti aniaman a kukuana, no di nagbibingayanda ti amin nga adda kadakuada. 33Babaen iti naindaklan a pannakabalin, pinaneknekan dagiti apostoles a nagungar ni Apo Jesus. Ket nawadwad a parabur ti inted ti Dios kadakuada amin. 34Awan nagkurangan ti uray maysa kadakuada. Dagiti addaan iti talon wenno balay inlakoda dagitoy a kukuada sada inted ti naglakoanda 35kadagiti apostoles. Naibunong ti kuarta segun ti kasapulan ti tunggal maysa. 36Adda idi maysa a Levita nga agnagan Jose a nayanak idiay Chipre ken pinanaganan dagiti apostoles iti Bernabe (a kayatna a sawen, “Anak a Mangliwliwa”). 37Inlakona ti talonna ket impanna ti kuarta kadagiti apostoles.


text:
James Clerk Maxwell
Ni James Clerk Maxwell FRS FRSE (13 Hunio 1831 – 5 Nobiembre 1879) ket maysa idi nga Eskoses[1] matematiko a pisiko.[2] Ti kalatakan a nagun-odna ket ti panagannurot ti klasiko nga elektromagnetiko a teoria. Daytoy ket mangitipon kadagiti amin a dati a saan a mainaig a panagpalpaliiw, dagiti eksperimento, ken dagiti ekuasion ti elektrisidad, magnetismo, ken optika iti maysa a maitunos a teoria.[3] Dagiti ekuasion ni Maxwell ket mangipakpakita a ti elektrisidad, magnetismo ken lawag ket pagbanagan ti amian a penomena, a ti elektromagnetio a lugar. Iti dimtengan daytoy, amin dagiti dadduma pay a klasiko a linteg wenno dagiti ekuasion dagitoy a displina ket naipalaka a kasokadagiti ekuasion ni Maxwell. Dagiti nagun-od ni Maxwell a maipanggep ti elektromagnetismo ket tinawtawagan ti "maikadua a nalatak a panakaykaysa iti pisika",[4] kalpasan ti immuna a naibanagan babaen ni Isaac Newton.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "James Clerk Maxwell". Encyclopædia Britannica. Naala idi 24 Pebrero 2010. "Eskoses a pisiko ket nadayeg a naam-ammuan para iti panagannurot ti elektromagnetiko a teoria"
- ^ Topolohia ken Eskoses a matematiko a pisika
- ^ "James Clerk Maxwell". IEEE Global History Network. 2011. Naala idi 2011-06-21.
- ^ Nahin, P.J. (1992). "Ti Nalatak a Panagkaykaysa ni Maxwell". Spectrum, IEEE 29 (3): 45. doi:10.1109/6.123329.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Campbell, Lewis; Garnett, William (1882). Ti Biag ni James Clerk Maxwell (PDF). Edinburgh: MacMillan. OCLC 2472869. Naala idi 2008-02-20.
- Glazebrook, R. T. (1896). James Clerk Maxwell ken ti Moderno pisika. MacMillan. ISBN 978-1-4067-2200-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti James Clerk Maxwell idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti James Clerk Maxwell idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti James Clerk Maxwell idiay Wikisource


text:
Rehion ti Hokuriku
Ti Rehion ti Hokuriku (北陸地方 Hokuriku chihō?) ket mabirukan idiay amianan a laud a paset iti Honshū, ti kangrunaan nga isla iti Hapón. Naisanglad daytoy iti igid ti Baybay iti Hapón iti uneg ti rehion ti Chūbu.[1] Gangani a kapadpadana daytoy ti Probinsia ti Koshi ken Hokurikudō a lugar iti sakbay a moderno a Hapón.
Ti rehion ti Hokuriku ket makairaman kadagiti uppat a prepektura iti Ishikawa, Fukui, Niigata ken Toyama,[2] anupay kasta ti Niigata ket sagpaminsan a mairaman kadagiti sumaganad a rehion:
- Shin'etsu (信越?): a mairaman dagiti prepektura ti Niigata ken Nagano
- Kōshin'etsu (甲信越?): a mairaman dagiti prepektura ti Niigata, Nagano ken Yamanashi
- Hokushin'etsu (北信越?): a mairaman dagiti rehion ti Hokuriku ken Shin'etsu
Dagiti linaon
Dagiti kangrunaan a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kangrunaan a senttro ti populasion iti Hokuriku ket:
- Niigata (nainaganan a siudad)
- Kanazawa, Toyama (dagiti bugas a siudad)
- Fukui, Jōetsu, Nagaoka (dagiti naipangpangruna a siudad)
Kadagitoy, ti Niigata ket isu ti kadakkelan nga addaan ti populasion iti sumurok a 800,000.
Dagiti industria[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kangrunaan nga industria idiay Hokuriku a lugar ket mairaman dagiti kimiko, medisina, turismo, teltela ken makina ti tela, nadagsen a makina, panagtaltalon, ken panagkalap. Ti Koshihikari, daytoy ket maysa a nalatak a kita ti bagas ket naipangpangruna a produkto iti rehion ti Hokuriku.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti rehion ti Hokuriku ket addaan ti kaaduan ti tomo iti niebe kadagiti amina nataengan ken mamulaan a rehion iti lubong. Daytoy ket gapu itinamaga a Siberiano a masa ti angin, nga agparang-ay ti nagato a dam-eg iti rabaw ti Baybay iti Hapón, ket mapilit dagitoy nga agpangato no masabatda dagiti banbantay iti Honshū, nga agpataud dam-eg a paababaenna a kas ti niebe.
Ti atiddog a kalamiisan a tiempo ken nadalem a niebe iti daytoy a rehion ket nailadawan idiay Hokuetsu Seppu, ti maysa nga ensiklopedia nga obra iti naladaw a Edo a panawen a nagilanad ti biag idiay Uonuma a distrito iti Prepektura ti Niigata.
Ti rehion ti Hokuriku ket isu pay ti disso para iti nobela ni Yasunari Kawabata a Niebe a Pagilian.
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rehion ti Kōshin'etsu
- Rehion ti Shin'etsu
- Rehion ti Tōkai
- Rehion ti Tōhoku
- Kitamaebune
- Hokuriku Shinkansen
- Hokuriku Main Line
- Hokuriku Expressway
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Chūbu" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 126 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Hokuriku" iti p. 344 idiay Liblibro ti Google.
Nagsasabtan: 37°54′58″N 139°02′11″E / 37.91611°N 139.03639°E


text:
Theodor Mommsen
Ni Christian Matthias Theodor Mommsen (30 Nobiembre 1817 – 1 Nobiembre 1903) ket maysa idi nga Aleman a klasikal nga eskolar, historiador, hurista, agiwarwarnak, politiko, arkeologo[1] ken mannurat a naamammuan a kas maysa kadagiti kalatakan a klasista iti maika-19 a siglo. Ti obrana amaipanggep ti Romano a pakasaritaan ket agdama pay laeng a naipangruna a kammasapulan para iti kontemporaneo a panagsukisok. Isu ket nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1902,[2] ken idi pay ket maysa a prominente nga Aleman a politiko, a kas kameng ti parlamento ti Prusia ken Alemania. Dagiti obra iti Romano a linteg ken iti linteg kadagiti obligasion ket addaan idi ti nangruna a nagbanagan iti Aleman a kodigo sibil (BGB).
Dagiti linaon
Biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Mommsen ket naipasngay idiay Garding idiay Schleswig idi 1817, ken dimmakel idiay Bad Oldesloe, nga idi idiay ti amana ket maysa a Luterano a ministro. Kaaduan idi a nagadal idiay balayda, ngem napan met iti gymnasium ti Christianeum idiay Altona kadagiti uppat a tawen. Isu ket nagadal iti Griego ken Latin ken naawatna ti diplomana idi 1837. Gapu ta saanna a makabaelan nga agbayad nga agbasa idiay Göttingen, isu ket napan nagbasa idiay Unibersidad ti Kiel in Holstein.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wilhelm Weber, Theodor Mommsen (1929)
- W. Warde Fowler, Theodor Mommsen: Biag ken Obrana (1909)
- Mommsen, Theodor: Römische Geschichte. dagiti 8 a tomo. dtv, München 2001. ISBN 3-423-59055-6
- Heuß, Alfred: Theodor Mommsen und das 19. Jahrhundert. Kiel 1956; reprinted Stuttgart 1996. ISBN 3-515-06966-6
- Wickert, Lothar: Theodor Mommsen. dagiti 4 a tomo. Frankfurt/Main, 1959?1980.
- Rebenich, Stefan: Theodor Mommsen: eine Biographie. Beck, München 2002. ISBN 3-406-49295-9
- Anthony Grafton - Romano a Monumento (Pakasaritaan Tatta nga Aldaw Septiembre2006)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Theodor Mommsen idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Theodor Mommsen idiay Wikiquote
- Biograpia ti Premio Nobel a laureado
- Ti Premio Nobel a biograpia ni Mommsen


text:
Wikipedia:Dagiti pirma
Ti panagpirma ti inpablaak kadagiti tungtungan a panid, para kadagiti artikulo ken saan nga artikulo a nagan ti espasio, ket nasayaat a panagsanay, ken mangikeddeng iti pannakitungtung babaen ti panagtulong a manginagan ti nagsurat ti naisangsangayan a komentario. Dagiti dadduma nga agar-aramat ket mabalindanto nga agdaliasat iti maysa a tungtungan a panid ken maiyebkasda dagiti bukodda a komentario ti naisangsangayan, ken ti wenno dagiti maitutop nga agar-aramat. Ti pannakisinnarita ket maysa a nangruna a paset ti panagtitinnulongan a panagurnos, gapu ta daytoy ket makatulong kadagiti agar-aramat tapno maawatanda ti panagrang-ay ken ebolusion ti maysa nga obra.
Dagiti komentario a naipablaak kadagiti tungtungan a panid ti agar-aramat, dagiti tungtungan a panid ti artikulo ken dagiti sabali pay a tungtungan a panid ket nasken a maitutop a mapirmaan. Ti panagusar ti panagpirma a nakaro ken agtultuloy a manggulgulo ket mabalin a pakaiturongan ti pannakaserra babaen ti annuroten ti manggulgulo a panagurnos.
No agurnos kadagiti artikulo ti umuna a nagan ti espasio, nasken a saan a pirmaan, gapu ta ti artikulo ket nagbibingayan nga obra a naibatay kadagiti kontribusion ti adu a tattao, ken ti maysa nga editor ket saan koma a maisalumina kadagiti sabali nga editor.
Dagiti linaon
Panggep dagiti pirma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pirma iti Wikipedia ket mangilasin kenka a kas agar-aramat ken dagiti kontribusionmo iti Wikipedia. Dagitoy ket mangawis iti sibil a pannakitungtung babaen ti panangilasi iti mannurat iti naisangayan a komentario ken ti petsa a pannakaaramid. Gapu iti dayta, ti kaada iti saan a nasayaat a pirma ket maup-upay. Iti sapasap, ti ania man a saan a maipalubos iti nagan ti agar-aramat ket nasken a saan a mausar iti pirma.
Kaano a saan ken mausar dagiti pirma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti aniaman a pablaak a maaramid kadagiti panid ti tungtungan ti agar-aramat, pampanid ti tungtungan ti artikulo ken dagiti ania man a dadduma a panid ti tungtungan ket nasken a mapirmaan. Dagiti panagurnos kadagiti artikulo ket nasken a saan a mapirmaan, gapu ta dagiti pirma iti Wikipedia ket saan a mangikeddeng iti panagtagikua wenno panangibukod a panagsurat iti aniaman nga artikulo. Imbes a ti pakasaritaan ti panid ket isun ti agserbi a panangilasin kadagiti panagurnos dagiti agar-aramat. Isu a dagiti pirma ket saan a nasken a mausar kadagit pakabuklan ti panagurnos, gapu ta saan dagitoy a maipatarus manipud ti
~~~~.
Kasano ti agpirma kadagiti pablaakmo[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaykayat a pagpilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagusar kadagiti uppat a tilde[urnosen | urnosen ti taudan]
Add dagiti dua a waya iti panagpirma kadagiti pablaakmo:
- Iti gibus dagiti komentariom imakinilia ti uppat a tilde (~), kasla daytoy:
~~~~.
- No us-usarem ti pagpilian ti baras ti ramit ti panagurnos (daytoy ket kadawyan nga agparang a kasisigud iti pagbuyaan iti pagurnosan),[1] pinduten ti ikono ti pirma: wenno , tapno mainayon dagiti upat a tilde.
Ti pirmam ket agparangto kalpasana maidulin dagiti binaliwam. Ti resulta a maiparuar ket isu met laeng kadagiti dua a kaso.
Ti panangimakinilia kadagiti uppat a tilde ket resultanto iti sumaganad:
Gapu ta ti panangimakinilia kadagiti uppat a tilde ket manginayon iti oras ken petsa iti resulta ti pirmam, daytoy ti kaykayat a pagpilian para iti panagpirma kadagiti pablaakmo kadagiti tungtungan.
Laglagipem a no piliem iti agkontribusion a saan a sumrek, wenno addaanka iti pakabilangan, nasken a pirmaam latat dagiti pablaakmo. Iti daytoy a kaso ti IP a pagtaengam ket isunto ti mausar a naganmo nga agar-aramat, ken mangisilpunto daytoy iti pakasaritaan dagiti kontribusionmo. Ti IP a pagtaengam ket mabalin a kaslanto iti 192.0.2.213 wenno 2001:DB8:CEEE:21B:DB60:07FE:4277:63FF.
Dagiti sabali a pagpilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagusar kadagiti tallo a tilde[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panangimakinilia kadagiti tallo a tilde ket resultanto iti sumaganad:
Nupay kasta, gapu ta daytoy ket awan iti petsa ken oras iti pirmam, pirmaam laeng koma iti daytoy a waya no agibatbati kadagiti sapasap a pakdaar iti panidmo wenno panid ti tungtungam. Daytoy ket napalaka pay nga apat (imbes a ti mangimakinilia ti napno a kodigo) no kayatmo ti mangited ti silpo iti tungtungam a panid.
Panagusar kadagiti lima a tilde[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panangimakinila kadagiti lima a tilde ket pagbaliwenna ti petsa ken oras iti agdama a petsa ke oras, a saan a manginayon ti pirmam, kasla iti daytoy:
Iti sapasap, no makisinnarita kadagiti dadduma nga agar-aramat, nasken nga usarem ti maysa kadagiti dati a pagpilian, ken saan laeng ti oras ken petsa.
- ^ No ti pannakaisaad ti pagbasabasa ket saan a mangipalubos iti JavaScript, agparang laeng dagiti ikono no mabaliwan ti pannakaisaad. No ti pagbasabasa ket naisaad a saan nga agiparang kadagiti rerato, ti ikono ket mabalin a mabirukan iti "Pirma, petsa ken oras"


text:
Tuba, Benguet
Ti Tuba ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Benguet iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Tuba ket nabingbingay a politikal iti 13 a barbaranggay.[2]
- Ansagan
- Camp One
- Camp 3
- Camp 4
- Nangalisan
- Poblacion
- San Pascual
- Tabaan Norte
- Tabaan Sur
- Tadiangan
- Taloy Norte
- Taloy Sur
- Twin Peaks
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Benguet". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Benguet". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Armas
Ti armas, wenno igam ket ti aniaman nga instrumento nga inus-usar tapno mangulpit ti dadael wenno makadangran kadagiti sibibiag a parsua, dagiti estruktura, wenno dagiti sistema. Dagiti armas ket inus-usar a mangpa-adu ti resulta ken kasayaat dagiti tignay a kas ti panaganup, krima, panangipatungpal iti linteg, bukod a panagsalaknib, ken pannakigubat. Iti nalawlawan a kontesto, dagiti armas ket mabalin a maipagarup a mairaman ti aniaman nga inususar tapno makagun-od ti estratehiko, material wenno isip a panangatiw iti maysa a kabusor.
Bayat a dagiti ordinario a banag a kas dagiti bislak, batbato, dagiti lugan, wenno dagiti lapis ket mabalin a mausar a kas dagiti armas, adu dagiti naigaara a maidaremdem para iti panggep – a maisakup manipud kadagiti implemento a kas dagiti pang-or aginggana kadagiti espada ken dagiti paltog ken dagiti komplikado a moderno nga interkontinental a balistiko a misil, biolohiko ken dagiti siberarmas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti armas idiay Wikimedia Commons


text:
Politeismo
Ti politeismo ket ti panagraem wenno pammati kadagiti nadumaduma a diosen a kadawyan a naurnong itimaysa a panteon dagiti dios ken dagiti diosa, a maikuyog dagiti bukodda a relihion ken dagiti ritu.
Ti politeismo ket maysa a relihioso a panagaramid dagiti paset ti ken maysa akita iti teismo. Iti kaunegan ti teismo, daytoy ket maigiddiat iti monoteismo, ti pammati iti maymaysa a Dios. Dagiti politeista ket saanda a kankanayon nga agpapada a raraeman dagiti amin a dios, ngem mabalinda a henoteista, a nangipangpangruna iti panagraem iti maysa a nisangayan a diosen. Dagiti dadduma a politeista ket mabalinda a katenoteista, nga agraraem kadagiti nadumaduma a diosen kadagiti nadumaduma a panawen.
Ti politeismo ket kadawyan idi a porma iti relihion idi las-ud ti Gambang a Panawen ken Landok a Panawen, aginggan idi Aksial a Panawen ken ti nagininut a panagrang-ay iti monoteismo wenno panteismo, ken ateismo. Daytoy ket nasayaat a nadokumentuan kadagiti maipakasaritaan a relihion iti Klasiko a kina-ugma,a naipangpangruna iti Griego a politeismo ken Romano a politeismo, ken kalpasan ti pannakapaay ti Greko-Romano a politeismo kadagiti tribu a relihion a kas ti Hermaniko a paganismo wenno Eslabo a mitolohia. Adda dagiti nadumaduma politeistiko a relihion a nasansanay tatta nga aldaw, kas pagarigan ti Hinduismo, Shintoismo, folk a relihion ti iNsik, Thelema, Wicca, Druidry, Taoismo, Ásatrú ken Candomble.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Assmann, Jan, 'Monoteismo ken Politeismo' iti: Sarah Iles Johnston (ed.), Dagiti RElihion ti Taga-ugma a Lubong: Maysa a Alagaden, Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan (2004), ISBN 0-674-01517-7, pp. 17–31.
- Burkert, Walter, Griego a Relihion: Arkaiko ken Klasiko, Blackwell (1985), ISBN 0-631-15624-0.
- Greer, John Michael; Ti Lubong a Napno kadagiti Dios: Ti Maysa aPanagsukisok iti Politeismo, ADF Publishing (2005), ISBN 0-9765681-0-1
- Iles Johnston, Sarah; Dagiti Taga-ugma a Relihion, Belknap Press (Septiembre15, 2007), ISBN 0-674-02548-2
- Marbaniang, Domenic Epistemika iti Nainlangitan a Kinaagpayso Google Books (Kitaen ti Kapitulo 3 Empiriko nga Epistemika iti Nainlangitan a Kinaagpayso para iti pilosopiko a panagusig iti politeismo)
- Paper, Jordan; Dagiti Diosen ket Adu: Ti Politeistika a Teolohia, Estado nga Unibersidad ti New York Press (Marso 3, 2005), ISBN 978-0-7914-6387-1
- Penchansky, David, Suripet dagiti Dios: Politeismo itiHebreo a Biblia' (2005), ISBN 0-664-22885-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti sasao a mainaig ti Politeismo idiay Wikiquote
- Ti Gunglo dagiti Politeista a Tradison - APT, ti naikuartel idiay Nagkaykaysa a Pagarian a komunidad dagiti Politeismo.
- Internasional a Tawen iti Politeismo
- Manangiraman a Politeismo


text:
Siudad ti Lucena
Ti Siudad ti Lucena ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Quezon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Siudad ti Lucena iti 33 a barbaranggay.[2]
- Baranggay 1 (Pob.)
- Baranggay 2 (Pob.)
- Baranggay 3 (Pob.)
- Baranggay 4 (Pob.)
- Baranggay 5 (Pob.)
- Baranggay 6 (Pob.)
- Baranggay 7 (Pob.)
- Baranggay 8 (Pob.)
- Baranggay 9 (Pob.)
- Baranggay 10 (Pob.)
- Baranggay 11 (Pob.)
- Barra
- Bocohan
- Mayao Castillo
- Cotta
- Gulang-Gulang
- Dalahican
- Domoit
- Ibabang Dupay (Pob.)
- Ibabang Iyam
- Ibabang Talim
- Ilayang Dupay
- Ilayang Iyam
- Ilayang Talim
- Isabang
- Mayao Crossing
- Mayao Kanluran
- Mayao Parada
- Mayao Silangan
- Ransohan
- Salinas
- Talao-Talao
- Market View (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 16 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Nigeria
Ti Nigeria i/naɪˈdʒɪəriə/, ket opisial a ti Pederal Republika iti Nigeria, ket maysa a pederal a batay-linteg a republika a buklen dagiti 36 nga estado ken dagiti Pederal Kapitolio a Teritorio, Abuja. Ti pagilian ket mabirukan idiay Laud nga Aprika ken makibinningay kadagiti daga a pagbeddengan iti Republika iti Benin iti laud, ti Chad ken Kameron iti daya, ken Niger iti amianan. Ti aplayana itiabagatn ket naisanglad iti Golpo iti Guinea idiay Taaw Atlantiko. Dagiti tallo a kadakkelan ken kaaduan ti impluensia nga etniko a grupo idiay Nigeria ket dagiti Hausa, Igbo ken Yoruba.
Ti Nigeria ket gangani nga agpadpada a nagudua a nagbaetan dagiti Muslim idiay Amianan ken dagiti Kristiano idiay Abagatan; adda bassit kadagiti minoridad nga agsansanay iti tradisonal a relihion. Manipud idi 2002 adda dagiti adu a sinnuppiatan, a naisangsangayan idiay Amianan a paset ti pagilian, a nagbaetan dagiti puersa ti gobierno ken dagiti Islamista a Boko Haram, dagiti militante a jihadista a nagsuksukiso a mangipatakder ti sharia a linteg.
Dagiti tattao ti Nigeria ket addaan da ti nawatiwat a pakasaritaan. Dagiti arkeolohiko nga ebidensia ket mangipakpakita a dagiti panagtaeng ti tao iti dayta a lugar ket mabalin a mapetsaan manipud idi 9000 BCE.[4] Ti lugar iti lawlaw ti Benue ken Karayan Krus ket naipanpanunotan nga isu ti kasisigud a nagtaengan dagiti Bantu migrante a nagwarwaras iti kaaduan aballasiw ti tengngal ken akin-abagatan nga Aprika kadagiti allon a nagbaetan ti Umuna a milenio BC ken ti maikadua a milenio. Ti nagan a Nigeria ket naala idi manipud ti Karayan Niger a nagayayos ti daytoy a pagilian. Dagiti Britaniko ketkinoloniaanda ti Nigeria idi kaladawan ti maika-19 a siglo ken kasapaan ti maika-20 a siglo, a nagipatakderda kadagiti administratibo a estruktura ken linteg bayat a binigbigbiganda dagiti tinawtawid a daulo. Ti Nigeria nawayaan idi 1960. Kadagiti napalabas a tawen kalpasan daytoy, nakasanay daytoy ti maysa a sibil a gubat idi pinads ti Biafra a nangipatakder ti panagwaywayas. Dagiti militar a gobierno iti panawen dagiti didigra ket nagisinnublat kadagiti kadagiti demokratiko a nabutosan a gobierno.
Ti Nigeria ket isu ti kaaduan ti populasion a pagilian idiay Aprika, ti maikapito a kaaduan ti populasion iti lubong, ken ti kaaduan ti populasion iti lubong a dagiti kaaduan ti populasionna ket nangisit.[5] Dagiti reserbana ti lana ket nakaiyeg ti adu a kuarta a napastrek ti daytoy a pagilian. Daytoy ket nailista kadagiti "Sumaruno a Sangapulo ket Maysa" nga ekonomia, ken daytoy ket kameng ti Mankomunidad dagiti Pagilian.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tattao a Nok iti tengnga a Nigeria ket nakapataudda kadagiti kasapaan a terakota nga eskultura a nabirbirukan ti daytoy a pagilians.[6] Idiay akin-amianan a paset ti pagilian , dagiti Kano ken Katsina ket addaanda tinairehistro a pakasaritaan a napetsaan ti agarup idi 999 AD. Dagiti Hausa a pagarian ken ti Kanem-Bornu nga Imperio ket rimmang-ayda a aks dagiti komersio a lugar a nagbaetan ti Amianan ken Laud nga Aprika.
Ken idiay pay Amianan, idi rugi ti maika-19 a siglo babaen ti Usman dan Fodio, dagiti Fulani ket nangiyunada ti naisentro a Fulani nga Imperio, a nagtultuloy aginggana idi 1903 nga idi dagiti Fulani a populasion ken dagdaga ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a kolonia ti Europa. Idi baetan ti 1750 ken 1900, maysa agingana ti dua a pagkatlo iti populasion dagiti Fulani a jihad nga estado ket binulan dagiti tagabu.[7]
Dagiti Yoruba a pagarian iti Ife ken Oyo idiay abagan a laud ti Nigeria ket nagabalinda a nadayeg idi maika-12[8][9] ken maika-14[10] a sigsiglo. Ti Yorubaa mitolohia ket mangibagbaga a ti Ile-Ife ket isu ti nagtaudan ti kaputotan ti tao ken dayoty ket inunaanna amin a sabali a sibilisasion. Ti kadaanan a pakakitaan ti panagtaeng ti tao ket mapetsaan idi maika-9 a siglo.[8] Ti Ifẹ ket nakapataud kadagiti terakota ken gambang a pigura, ken ti Ọyọ ket naigay-at idi manipud idiay limaud a Nigeria aginggana idiay Togo. Ti Pagarian iti Benin ket mabairukan idiay abagatn a laud a Nigeria. Ti kabilegan ti Benin ket nagpaut ti nagbaetan ti maika-15 ken maika-19 a siglo. Dagiti panagturturayda ket nakaabot ti kaadayo idiay siudad ti Eko (maysa a Edo a nagan a nabaliwan idi iti Lagos babaen dagiti Portuges) ken dagiti simmakbay.[11]
Ti Pagarian iti Nri dagiti tatto a Igbo ket nangrugi idi maika-10 a siglo ken nagtultuloy aginggana idi nakapukaw ti panagwayana kadagiti Britaniko idi 1911. Isu dayto ti naamammoan a kadaanan a pagarian idiay Nigeria.[12][13] Dagiti Nri ket tinurayan idi babaen dagiti Eze Nri, ken ti siudad ti Nri ket naipanunotan nga isu ti punsdasion ti Igbo a kultura. Ti Nri ken Aguleri, nga isu idiay ti Igbo a nagtaudan ti mito ti pannakapartuat, ket aad idiay teritorio iti Umeuri a sangkaputotan; makatugotda kadagiti lianiada kadagiti pariarka a ari a pigura ti Eri.[14] Dagiti kadaana a pirgis ti gamabang a naaramid ti napukaw nga allid a pamay-an idiay Laud nga Aprika ket naggapu idiay Igbo Ukwu, ti maysa a siudad ti Nri nga inpluensia.[12]
Dagiti tattao ket nagkomersioda kadagiti dagdaga kadagitikomersiante manipud idiay Amianan nga Aprika kadagiti napalabas a sigsiglo. Idi maiak-16 a siglo, dagiti Espaniol ken Portuges nga eksplorador ket isuda ti immuna a nangrugi a nagkomersio idiay Nigeria, idiay puerto a ninagananda ti Lagos ken idiay Calabar. Dgaiti Europeano ket nagkomersioda kadagiti kasapulan dgaiti tattao iti aplaya. Nakitinnulagda pay idi para iti paset iti adda idin nga Aprikano a komersio ti tagabu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti pagsasao iti Nigeria". Ethnologue. Naala idi 12 Septiembre 2010.
- ^ a b c d "Nigeria". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 20 Abril 2012.
- ^ http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_Human_Development_Index#cite_note-UNDP-0
- ^ McIntosh, Susan Keech, Dagiti agdama a panakaiturong ti sakbay a pakasaritaan iti laud nga Aprika. Palo Alto, California: Annual Reviews Inc., 1981. 215–258 p.: ill.
- ^ Bilioteka iti Kongreso – Dibision ti Pederal a Panagsukisok (Hulio 2008). Bariweswes ti Pagilian: Nigeria. p. 9. Naala idi 28 Disiembre 2011.
- ^ Kleiner, Fred S.; Christin J. Mamiya (2009). Dagiti Arte ti Npalabas a Panawen ni Gardner: Dagiti Saan a Lumaud a Panakasirmata (13, revised nga ed.). Cengage Learning. p. 194. ISBN 0-495-57367-1.
- ^ "Panagtagabu – Naipakasaritaan a panagsukisok – Dagiti tagabu a kagimongan". Encyclopædia Britannica aPagsurotan dagitiNangisit a Pakasaritaan. Encyclopædia Britannica. 2011. Naala idi 28 Mayo 2011.
- ^ a b Falola, Toyin; Heaton, Matthew M. (2008). Ti Pakasaritaan iti Nigeria. Unibersidad ti Cambridge University a Pagmalditan. p. 23. ISBN 0-521-68157-X.
- ^ Laitin, David D. (1986). Panagsakop ken Kultura: dagiti politika ken relihioso a panagbalbaliw dagiti Yoruba. Unibersidad iti Chicago a Pagmalditan. p. 111. ISBN 0-226-46790-2.
- ^ MacDonald, Fiona; Paren, Elizabeth; Shillington, Kevin; Stacey, Gillian; Steele, Philip (2000). Tattao iti Aprika, Tomo1. Marshall Cavendish. p. 385. ISBN 0-7614-7158-8.
- ^ Metz, Helen Chapin (1991). "Nigeria: Ti Pagilian nga Inadadal – Ti Tagabu a Komersioe". Bibliotek aiti Kongreso a Panagdadal. Naala idi 28 Mayo 2011.
- ^ a b Juang, Richard M. (2008). ti Aprika ken ti Kaamerikaan: dagiti kultura, dagiti politika, ken pakasaritaan : ti adu a disiplina nga ensiklopedia, Tomo 2. ABC-CLIO. p. 597. ISBN 1-85109-441-5.
- ^ Hrbek, Ivan (1992). Ti Aprika manipud ti maikapito aginggan ti maikasangapulo ket maysa a siglo. James Currey Publishers. p. 254. ISBN 0-85255-093-6.
- ^ Uzukwu, E. Elochukwu (1997). Panagraen a kas Pagsasao ti Bagi. Liturgical Press. p. 93. ISBN 0-8146-6151-3.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nigeria idiay Wikimedia Commons
- Nigeria
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti estado a kameng ti agrangrang-ay a 8 a pagpagilian
- Dagiti ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang
Ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (Inggles;purchasing power parity (PPP)), ket damagen na no mano a kuarta ti masapul a panaggatang ti maysa a kapadpadana a labba iti maimbagan kadagiti dua a sabali a pagilian, ken usaren na daytoy nga agkarkulo ti husto a ganganaet a panagsukat ti kuarta. Ti panag-usar ti dayta a PPP a bilang, ti maysa a bilang ti kuarta ket adda metten ti kapada na a kabilegan ti panaggatang iti sabsabali a pagilian. Ti sabali pay a panagusar ti PPP a bil-bilang ket ti panaggiddiat iti sangalubongan a matgedan.


text:
Pagsasao a Norwego
Ti Norwego (norsk) ket Amianan a Hermaniko a pagsasao a kaaduan a naisasao idiay Norwega, nga idiay ket opisial a pagsasao daytoy. No kakuyogna ti Sueko ken Danes, ti Norwego ket mangporma ti lugar iti ad-adu wenno basbassit a maitunos a pannakaawat iti llokal ken dagiti rehional a karuay.
Dagitoy a sasao nga Eskandinabia a kakuyogna ti pagsasao Peroes ken pagsasao nga Islandes, ken dagiti pay natayen a pagsasao, ket mangbukel ti sasao nga Amianan a Hermaniko (tinawtawagan pay ti sasao nga Eskandinabia). Ti Peroes ken ti Islandes ket saan unay a maitunos a maawatan iti Norwego ken ti naisasao a pormana gaputa ti kontinental nga Eskandinabia ket naiyallatiwen kaniada.
Kas binagon babaen ti linteg ken ti annuroten ti gobierno, adda met dagiti dua nga opisial a porma ti naisurat a Norwego – Bokmål (literal a "dila ti libro") ken Nynorsk (literal a "baro a Norwego"). Ti Ti Konseho ti Pagsasao a Norwego ket isu ti akin-rebbeng para iti panagtaripato kadagitoy dua a porma, ken mangisingasing kadagiti termino a "Norwegian Bokmål" ken "Norwegian Nynorsk" iti Inggles. Adda pay dagiti dua a sabali a naisurat a porma nga awan ti kasasaad, ti nangruna ket ti Riksmål ("nailian a pagsasao"), a daytoy ket as-asideg iti pagsasao a Danes ngem tatta nga aldaw ket kapadpada metten a pagsasao iti Bokmål. Daytoy ket tinartaripato babaen ti Norwego nga Akademia, a mangipatarus ti nagan a kas "Alagaden a Norwego". Ti sabali pay ket ti Høgnorsk ("Nangato a Norwego") a daytoy ket ad-adu a purista a porma ti Nynorsk, a mangtaripato ti pagsasao iti maysa a kasisigud a porma a kas inted babaen ni Ivar Aasen ken mangliklikud kadagiti kaaduan a reporma manipud ti maika-20 a siglo. Daytoy a porma ti Nynorsk ket limitado laeng ti pannaka-usarna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Norwego iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Bokmål iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Nynorsk iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Olav T. Beito, Nynorsk grammatikk. Lyd- og ordlære, Det Norske Samlaget, Oslo 1986, ISBN 82-521-2801-7
- Jan Terje Faarlund, Svein Lie, Kjell Ivar Vannebo, Norsk referansegrammatikk, Universitetsforlaget, Oslo 1997, 2002 (maika-3 nga edision), ISBN 82-00-22569-0 (Bokmål ken Nynorsk)
- Rolf Theil Endresen, Hanne Gram Simonsen, Andreas Sveen, Innføring i lingvistikk (2002), ISBN 82-00-45273-5
- Arne Torp, Lars S. Vikør (1993), Hovuddrag i norsk språkhistorie (3.utgåve), Gyldendal Norsk Forlag AS 2003
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Diksionario ti Norwego-Inggles (2)
- Apertium Patarus kadagiti balikas, testo wenno dagiti website (URL) kadagiti nagbaetan ti Norwego a Nynorsk ken Norwegio a Bokmål.


text:
UTC+05:00
Ti UTC+05:00 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +05:00. Daytoy nga oras ket maus-usar idiay:
Dagiti linaon
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Tengnga nga Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kazakhstan (akinlaud a paset) - Oras idiay Kazakhstan
- Uzbekistan
- Tajikistan
- Turkmenistan
Abagatn nga Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Indiano[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maldibas
- Pransia - Oras idiay Pransia
- Australia - Oras idiay Australia
Kas ora ti panagin-inut ti lawag (kalgaw laeng ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Akindaya nga Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oras idiay Kazakhstan
- Alagaden nga Oras ti Pakistan
- Oras idiay Rusia
- Oras ti Tajikistan
- Oras ti Uzbekistan


text:
Sison, Surigao del Norte
Ti Sison ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sison ket nabingbingay a politikal kadagiti 12 a barbaranggay.[2]
- Biyabid
- Gacepan
- Ima
- Lower Patag
- Mabuhay
- Mayag
- Poblacion (San Pedro)
- San Isidro
- San Pablo
- Tagbayani
- Tinogpahan
- Upper Patag
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Surigao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)