text:
Tang a Dinastia
Ti Tang a Dinastia (Insik: 唐朝; pinyin: Táng Cháo; IPA: [tʰɑ̌ŋ tʂʰɑ̌ʊ]; Tengnga nga Insik: Dâng) (Hunio 18, 618 – Hunio 1, 907) ket maysa idi nga imperial a dinastia iti Tsina nga inunaan babaen ti Sui a Dinastia ken sinaruno babaen ti Dagiti Lima aDinastia ken Dagiti Sangapulo a Pagarian a Paset ti Panawen. Dayto ket binangon babaen ti Li (李) a pamilia, a nangagaw ti bileg idi las-ud ti panakaapday ken panakarebba ti Imperio a Sui. Ti dinastian ket napasardeng bassit babaen ti Maikadua a Dinastia ti Zhou (Oktubre 8, 690 – Marso 3, 705) idi nangagaw ti trono ni Emperatris Wu Zetian, nga isu laeng ti Insik a nagbalbalin nga emperatris a nagturay, a kinabukodanna ti nagturturay.
Ti Tang a Dinastia, nga adda ti kapitoliona idiay Chang'an (tatta nga aldawen a ti Xi'an), nga iti dayta a panawen ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad iti lubong, ket sapasap a naikapanunotan a kas maysa a nangato a puntos iti Insik a sibilisasion—a maipada ti, wenno labsenna iti, nasapsapa a Han a Dinastia—ti nabalitokan a panawen iti kosmopolitano a kultura. Ti teritoriona, a nagun-od manipud kadagiti kampania ti milisia dagiti nasapa nagturturay, ket maipada iti Han a Dinastia. Kadagiti dua a senso itimaika-7 ken maika-8 a sigsiglo, ti Tang ket nagirehistro ti nakarkulo a populasion babaen ti bilang dagiti nairehistro a sangkabalayan ti agarup a 50 a riwriw a tttao.[2][3][4]a[›] Nupay kasta, ti pay sentro a gobierno ket nadaddadaelen ken saanen a nakaurnos ti pudno a senso ti populasion idi maika-9 a siglo, daytoy ket nakarkulo a ti populasion ket dimmakkel ti agarup a 80 a riwriw a tattao.[5][6] Ti kaada ti dakkel a batayan ti populasionna, ti dinastia ket nakabael a nagaramid ti propesional ken nakonkripto a buyotan dagiti ginasut a ribribu iti tropa tapno adda makasuppiat kadagiti nomadiko a bileg nga agturturay idiay Akin-uneg nga Asia ken dagiti lukratino a dalan ti komersio iti igid ti Seda a Kalsada. Dagiti nadumaduma a pagarian ken dagiti estado ket nagbaybayadda ti buis iti korte ti Tangt, bayat a ti Tang ket pinarukamana pay ti wenno pinarmekna dagiti nadumaduma a rehion a dagitoy ket saanna a dagus a tinengtengngel babaen ti protektorado a sistema. Iti labes ti politikal a panagsakop, ti Tang ket nangipilit pay ti napigsa a pannakainpluensia ti kultura kadagiti kaarrubana nga estado a kas ti Korea, Hapon, ken Bietnam.
Ti Tang a Dinasti aidi ket kaaduan a paset ti panawen iti karang-aya ken katalinaay, malaksid idi las-ud ti An Lushan a Rebelion ken ti pannkapaay ti sentro a turay idi kinaudi a gudua ti dinastia. Kasla ti napalabas a Sui a Dianstia, ti Tang a Dianstia ket nagtartaripatu ti maysa a sistema ti sibil a serbisio babaen ti panagkintos kagiti opisial babaen naalagad nga eksaminasion ken dagiti rekomendasion iti opisina. Daytoy a sibil nga urnos ket pinaay babaen ti kaada irurumsua dagiti rehional a gobernador ti milisia a naamammuan a kas ti jiedushi idi las-ud ti maika-9 a siglo. Ti Insik a kultura ket rimmang-ay ken simmaysayaat idi las-ud ti Tang a panawen; daytoy ket naikedkeddeng a ti kalatakan a panawen para iti Insik a daniw.[7] Dua kadagiti kadayegan a mannaniw ti Tsina, ni Li Bai ken ni Du Fu, ket tagikua iti daytoy a panawen, ken dagiti dadduma pay a nadayeg a mannaniw a kas ni Han Gan, Zhang Xuan, ken ni Zhou Fang. Adda idi dagiti nadumaduma a nabaknang a naipakasaritaan a literatura nga inur-urnong babaen dagiti eskolar, ken dagiti pay ensiklopedia ken dagiti heograpiko nga obra.
Adda idi dagiti nalatak nga inar-aramid idi las-ud ti Tang, a mairaman ti panagrang-ay ti panagprenta ti muton ti kayo. Ti Budismo ket nagbalin idi a nangruna nga impluensia iti Insik a kultura, nga adda idi dagiti patneng a sekto ti Insik a nakagun-od ti kinadayeg. Nupay kasta, ti Budismo maiparparukmanto babaen ti estado ken bimmassit ti impluensiana. Urayno ti dinastia ken ti sentral a gobierno ket napapaay babaen idi maika-9 a siglo, ti arte ken kyultura ket rimmangrang-ay. Ti napakapsut a sentral a gobierno ket kaaduan a nagikkat manipud ti panagtaripatu ti ekonomia, ngem ti panaglaklako a pannakibiang ti pagilian ket natalinaay a sibubukel ken ti komersio a panaglaklako ket nagtultuloy a rimmangrang-ay.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakabangon[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Li a pamilia ket tagikua ti amianan a laud nga aristokrasia ti milisia a kaaduanna idi las-ud ti turay dagiti emperadr ti Sui.[8][9] Nagtuntonda ti patrilineal a kaputotan manipud ti nangruna atattao iti Insik a pakasaritaan a kas ni Laozi (Li Er), Li Guang ken ni Li Gao. Dagiti ina ni Emperador Yang iti Sui (r. 604–617) ken ti nagnbangon nga emperador iti Tang ket agkasat idi a babbai, a mangaramid nga agkasinsin dagitoy dua nga emperador kadagiti sabali a dinastia.[10] Ni Li Yuan (kalpasanna a nagbalin a ni Emperador Gaozu iti Tang, r. 618–626) ket isu idi ti Duke iti Tang ken dati a gobernador iti Taiyuan idi dagiti dadduma nga opiial ti gobierno ket kinalablabanda dagiti daulo ti bandito iti pannakarebba ti Sui nga IMperio, a paset a gapuanan babaen ti maysa a napaay a kampania ti Korea.[8][11] Iti kaada tikadayaw iti milisia a panagipadas, isu ket ngimmato kalpasan iti rebelion a kakuyogna ti anakna a lalaki ken ti nagay-ayat pay ti milisia nga anakana a babai a ni Prinsesa Pingyang (d. 623) a nagaramid ken nangimaton kadagiti bukodna a tropa.[12] Idi 617, ni Li Yuan ket sinakupna ti Chang'an ken nagtigtignay a kas ti nagturturay iti maysa a tirtiris nga ubing nga emperador iti Sui, a nagitited kenni Emperador Yang iti puesto iti Taishang Huang, wenno nagretiro nga emperador/ama ti agdama nga emperador.[12] Iti damag ti pannkapatay ni Emperador Yang babaen ti bukodna aheneral a ni Yuwen Huaji (d. 619), idi Hunio 18, 618, ni Li Yuan ket inrangrangna ti bagina a kas emperador ti baro a dinastia ti Tang.[12][13]
Ni Li Yuan ket nagturturay aginggan aidi 626 sakbay idi napilit nga inikkat babaen ti anakna a lalaki a ni Li Shimin, Prinsipe iti Qin. Ni Li Shimin ket nagbilbilin idin kadagiti tropa manipud idi isu ket agtawen iti 18, isu ket nalaing iti bai, espada, pika, ken naamammuan idi para iti kinalaingna kadagiti panagduklos ti kabaliero.[10][14] Ti pannakilabanna kadagiti adadu ti bilangna a buyot, inabakna ni Dou Jiande (573–621) idiay Luoyang iti Gubat ti Hulao idi Mayo 28, 621.[15][16] Iti naranggas a panagikkat ti naarian a pamilia gapu ti buteng iti asasinasio, ni Li Shimin ket tinambangna ken pinatayna dagiti dua a kakabsatna a lalaki, ni Li Yuanji (b. 603) ken Nabalangatan a Prinsipe a niLi Jiancheng (b. 589), iti Pasamak ti Ruangan Xuanwu idi Hulio 2, 626.[17] Iti nabiit a kalpasanna daytay, nagikkat a nangiparabor kaniana ti amana ken ni Li Shimin ket naipangato iti trono. Isu ket naitaripnongan a naamammuan babaen ti templo a naganna a Taizong (唐太宗). Urayno ti panagpatay kadagiti dua a kabsatna a lalaki ken ti panangikatna ti amana ket mangsuppiat ti Confuciano a pateg iti panagraem iti nagannak ken nagputot ,[17] ni Taizong ket nangipakita kanian nga isu ket makabael a daulo a nagdengdengngeg kadagiti balakad dagiti kasiriban a kameng iti konsilona.[10] Idi 628, ni Emperador Taizong ket nagtengngel iti maysa a Budista a serbisio ti panaglagip para kadagiti nadangran iti gubat, ken idi 629, isu ket nangipatakder kadagiti Budista monasterio kadagiti lugar ti nangruna a gubgubat tapno agkararag dagiti monghe ket para kadagiti natnatay kadagiti nakilablaban ti dua a bangir.[18] Daytoy idi ket idi klas-ud ti kampania a simmuppiat ti Akin-daya a Tujue, ti Göktürk a kanate a nadadael kalpasan ti pannakatiliw ti ni Jiali Khan Ashini Duobi babaen ti naindayegan nga opisial ti milisia ti Tang a ni Li Jing (571–649), a kalpasan daytoy ket nagbalin a maysa a Kanselor ti Tang a Dinastia. Iti daytoy a panagballigi, dagdi Turko ket inawatda ni Taizong a aks ti bukodda a Khagan, wenno Nalatak a Khan (天可汗), iti pannkaipatinayon iti panagturayna a kas ti Anak a Lalaki iti Langit.[19][20]
Administrasion ken dagiti politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti immuna reporma[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Taizong ket nangiyasentar a mangsolbar kadagiti kinauneg a problema iti uneg ti gobierno a kankanayon naar-aramid kadagiti napalabas a dinastia. Iti panangipadpadakkelna iti nainkalintegan a kodigo ti Sui , isu ket nangiparuar ti maysa a baro a nainkalintegan a kodigo a nakabatayan dagiti simmarsaruno nga Insik a dinastia, ken dagiti pay kaarubana a gobierno idiay Bietnam, Korea, ken Hapon.[10] Ti kasapaan a nabati a kodigo ti linteg idi ket ti maysa a nabangon iti tawen ti 653, a nabingbingay idi kadagiti 500 nga artikulo a nangibagbaga kadagiti nadumaduma a krima ken dagiti dusa a sumakop manipud kadagiti sangapulo a basnut iti maysa a bislak, sangagasut a basnut iti maysa a nadagsen a baston, pannakapatalaw, panagserbi iti balud, wenno pannkapatay.[21] Ti nainkalintegan a kodigo ket nalawag a nangilaslasin kadagiti nadumaduma nga agpang ti kinakaro iti nait-ited a panagdusa no dagiti nadumaduma a kameng iti sosial ken politikal a pagsasarunuan ket nakaitalekda iti isu met laeng a krima.[22] Kas pagarigan, ti kakaro ti panagdusa ket sabali idi no ti maysa nga agserserbi wenno kaanakan a lalaki ket pimmatay ti maysa nga master wenno ti maysa nga uliteg ngem no ti maysa a master wenno uliteg ket pimmatay timaysa nga agserserbi wenno kaanakan a lalaki.[22] Ti Tang a Kodigo ket kaaduan a naitaltalinaay babaen kadagiti naududi a kodigo a kas ti nasapa a Ming a Dinastia (1368–1644) a kodigo iti 1397,[23] ngem adda pay dagiti sabali a rebision kadagiti naud-udi a panawen, a kas ti napasayaat a karbenagan ti tagikua para iti bababi idi las-ud ti Song a Dinastia (960–1279).[24][25]
Ti Tang ket addan idi kadagiti tallo a departamento (省, shěng), a naikeddeng a mangaramid, mangrepaso, ken mangikeddeng kadagiti annuroten. Adda pay idi dagiti innem a ministro (部, bù) babaen dagiti administrasion a nangikeddeng ti annuroten, ti tungggal maysa ketnaidutokan ti sabali a trabaho. Dagitoy a pannkabingbingay ti opisina ti estado ket nairaman ti personalidad ti administrasion, pinansia, dagiti rito, milisia, hustisia, ken publiko a pagobraan, ti maysa nga administratibo a modelo a nagpaaut aginggana ti pannakatnag ti Qing a Dinastia (1644–1912).[26] Urayno dagiti nangbangon ti Tang ket nakaikabagianda iti nasapsapa a Han a Dinastia (202 BC–220 AD), ti kaaduan a nakaibatayan para kadagiti administratibo nga gungloda ket kapadpada idi dagiti immun-una nga Akin-abagatan ken Akin-amianan a Dinastia.[10] Ti dibisional a milisia (fubing) ti Akin-abagatan a Zhou (557–581) ket nagtultuloy idi babaen ti Tang a gobierno, a mairaman dagidi mannalon a soldado a nagserserbi iti panagsisinnublat manipud ti kaptolio wenno ti prontera tapno makaawat ti naitited a pagtalonan. Ti sistema ti agpapada a talon iti Akin-amianan a Wei a Dinastia (386–534) ket naibatbati pay idi, urayno adda idi dagiti bassit a panagbalbaliw.[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D. (Disiembre 2006). "East-West Orientation of Historical Empires" (PDF). Journal of World-Systems Research. 12 (2): 219–229. ISSN 1076-156X. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 91.
- ^ Ebrey 1999, p. 111.
- ^ Ebrey 1999, p. 141.
- ^ Du 1998, p. 37.
- ^ Fairbank & Goldman 2006, p. 106.
- ^ Yu 1998, pp. 73–87.
- ^ a b Ebrey, Walthall & Palais 2006, pp. 90–91.
- ^ Adshead 2004, pp. 40–41.
- ^ a b c d e f Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 91.
- ^ Graff 2000, pp. 78, 93.
- ^ a b c Adshead 2004, p. 40.
- ^ Graff 2000, p. 78.
- ^ Graff 2000, p. 80.
- ^ Adshead 2004, pp. 40–42.
- ^ Graff 2000, pp. 78, 82, 85–86, 95.
- ^ a b Adshead 2004, p. 42.
- ^ Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 93.
- ^ Adshead 2004, pp. 42–43.
- ^ Twitchett 2000, p. 124.
- ^ Ebrey 1999, pp. 111–112.
- ^ a b Ebrey 1999, p. 112.
- ^ Andrew & Rapp 2000, p. 25.
- ^ Ebrey 1999, p. 158.
- ^ Bernhardt 1995, pp. 274–275.
- ^ Fairbank & Goldman 2006, p. 78.
- Dagiti obra a nadakamat
- Adshead, S. A. M. (2004), T'ang a Tsina: Ti Itatakder ti Daya iti Pakasaritaan ti Lubong, New York: Palgrave Macmillan, ISBN 1-4039-3456-8 (natangken nga akklub).
- Andrew, Anita N.; Rapp, John A. (2000), Autokrasia ken dagiti Rebelde a Nagbangon nga Emerador iti Tsina: Ti Panagipadpada kenni Mangipagulo Mao ken ni Ming Taizu, Lanham: Rowman & Littlefield, ISBN 0-8476-9580-8
- Bai, Shouyi (2003), Ti Pakasaritaan iti Insik a Muslim (Tom. 2), Beijing: Zhonghua Book Company, ISBN 7-101-02890-X
- Beckwith, Christopher I. (1987), Ti Tibetano nga Imperio iti Tengnga nga Asia, Princeton: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, ISBN 0-691-02469-3
- Benn, Charles (2002), Ti Nabalitokan a Panawen iti Tsina: Ti Amin a Biag idiay Tang a Dinastia, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, ISBN 0-19-517665-0
- Bernhardt, Kathryn (Hulio 1995), "Ti Tinawtawid a Karbengan dagiti Annak a Babai: ti Kanta nga Anomalia?", Moderno a Tsina: 269–309
- Bowman, John S. (2000), Dagiti Columbia Kronolohia iti Asia Pakasaritaan ken Kultura, New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan
- Brook, Timothy (1998), Dagiti Pannaka-allilaw iti Rag-o: Komersio ken Kultura iti Ming a Tsina, Berkeley: Unibersiad ti California a Pagmalditan, ISBN 0-520-22154-0
- Chen, Yan (2002), Maipapan ti Baybay a Dalan ti Seda ken Insik a Ganganaet a Pagisinnukatan ti Kultura, Beijing: Unibersidad ti Peking a Pagmaldiatan, ISBN 7-301-03029-0
- Cui, Mingde (2005), Ti Pakasaritaan ti Insik a Heqin, Beijing: Renmin Chubanshe, ISBN 7-01-004828-2
- Du, Wenyu (1998), "Tang Song Jingji Shili Bijiao Yanjiu" [Komparatibo a Panagadal iti Ekonomiko a Kapigsa ti Tang ken Song a Dinastia] (PDF), Dagiti Panagsukisok iti Insik a Pakasaritaan ti Ekonomia, 1998 (4), ISSN 1002-8005, naiyarkibo manipud iti ti kasisigud (PDF) idi 2007-09-26
- Eberhard, Wolfram (2005), Ti Pakasaritaan ti Tsina, New York: Cosimo, ISBN 1-59605-566-9
- Ebrey, Patricia Buckley; Walthall, Anne; Palais, James B. (2006), Daya nga Asia: Ti Kultural, Sosial, ken Politikal a Pakasaritaan, Boston: Houghton Mifflin, ISBN 0-618-13384-4
- Ebrey, Patricia Buckley (1999), Ti Cambridge a Nailustrado a Pakasaritaan ti Tsina, Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 0-521-66991-X (paperback).
- Fairbank, John King; Goldman, Merle (2006) [1992], Tsina: Ti Baro a Pakasaritaan (Maika-2 a naipadakkel nga ed.), Cambridge: MA; Londres: Ti Belknap a Pagmalditan ti Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, ISBN 0-674-01828-1
- Gascoigne, Bamber; Gascoigne, Christina (2003), Dagiti Dinastia iti Tsina: Ti Pakasaritaan, New York: Dagiti Pagipablaakan ti Carroll ken Graf, timaysa nga imprenta iti Avalon Publishing Group, ISBN 0-7867-1219-8
- Gernet, Jacques (1962), Ti Inaldaw a Biag idiay Tsina iti Kasakbayan a Rabii ti Mongol a Panagraut, 1250–1276, translated by H. M. Wright, Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, ISBN 0-8047-0720-0
- Gernet, Jacques (1996), Ti Pakasaritaan ti Insik a Sibilisasion (2nd nga ed.), New York: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, doi:10.2277/0521497817, ISBN 978-0-521-49781-7
- Graff, David Andrew (2002), Mediebal anga INsik a Pannakigubatan, 300–900, New York, Londres: Routledge, ISBN 0-415-23954-0
- Graff, David Andrew (2000), "Dou Jiande's dilemma: Dagiti lohistika, estratehia, ken kasasaad", iti van de Ven, Hans, Pannakaigubat iti Insik a Pakasaritaan, Leiden: Koninklijke Brill, pp. 77–105, ISBN 90-04-11774-1
- Graff, David Andrew (2008), "Maipapan ti probinsia nga autonomia ken Panagsalaknib ti Prontera iti Naladaw a Tang: Ti Kaso iti Lulong a Buyot", iti Wyatt, Don J., Dagiti sanguanan a pakigubatan Pudno ken Naipanpanunotan: Gubat, Pagbeddengan, ken Identidad iti Tengnga a Paset ti Panawen ti Insik, New York: Palgrave MacMillan, pp. 43–58, ISBN 978-1-4039-6084-9
- Guo, Qinghua (1998), "Yingzao Fashi: Twelfth-Century Chinese Building Manual", Architectural History: Journal of the Society of Architectural Historians of Great Britain, 41: 1–13
- Harper, Damian (2005), China, Footscray, Victoria: Lonely Planet, ISBN 1-74059-687-0
- Hsu, Mei-ling (1988), "Chinese Marine Cartography: Sea Charts of Pre-Modern China", Imago Mundi, 40 (1): 96–112, doi:10.1080/03085698808592642
- Hsu, Mei-ling (1993), "The Qin Maps: A Clue to Later Chinese Cartographic Development", Imago Mundi, 45 (1): 90–100, doi:10.1080/03085699308592766
- Huters, Theodore (Hunio 1987), "From Writing to Literature: The Development of Late Qing Theories of Prose", Harvard Journal of Asiatic Studies: 51–96
- Kang, Jae-eun (2006), The Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism, translated by Suzanne Lee, Paramus: Homa & Sekey Books, ISBN 1-931907-37-4
- Kiang, Heng Chye (1999), Cities of Aristocrats and Bureaucrats: The Development of Medieval Chinese Cityscapes, Singapore: Singapore University Press, ISBN 9971-69-223-6
- Kitagawa, Hiroshi; Tsuchida, Bruce T. (1975), The Tale of the Heike, Tokyo: University of Tokyo Press
- Levathes, Louise (1994), When China Ruled the Seas, New York: Simon & Schuster, ISBN 0-671-70158-4
- Liu, Pean (1991), "Viewing Chinese ancient navigation and shipbuilding through Zheng He's ocean expeditions", Proceedings of the International Sailing Ships Conference in Shanghai
- Liu, Zhaoxiang (2000), History of Military Legal System, et al., Beijing: Encyclopedia of China Publishing House, ISBN 7-5000-6303-2
- Needham, Joseph (1986a), Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986b), Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Engineering, Part 2, Mechanical Engineering, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986c), Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986d), Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 1, Paper and Printing, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986e), Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 4, Spagyrical Discovery and Invention: Apparatus, Theories and Gifts, Taipei: Caves Books
- Nishijima, Sadao (1986), "The Economic and Social History of Former Han", iti Twitchett, Denis; Loewe, Michael, Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 545–607, ISBN 0-521-24327-0
- Pan, Jixing (1997), "On the Origin of Printing in the Light of New Archaeological Discoveries", Chinese Science Bulletin, 42 (12): 976–981, doi:10.1007/BF02882611, ISSN 1001-6538
- Reed, Carrie E. (Enero 2003), "Motivation and Meaning of a 'Hodge-podge': Duan Chengshi's 'Youyang zazu'", Journal of the American Oriental Society: 121–145
- Reischauer, Edwin O. (1940), "Notes on T'ang Dynasty Sea Routes", Harvard Journal of Asiatic Studies, 5 (2): 142–164, doi:10.2307/2718022, JSTOR 2718022
- Richardson, H. E. (1985), A Corpus of Early Tibetan Inscriptions, Royal Asiatic Society, Hertford: Stephen Austin and Sons
- Schafer, Edward H. (1985) [1963], The Golden Peaches of Samarkand: A study of T’ang Exotics (1st paperback nga ed.), Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 0-520-05462-8
- Sen, Tansen (2003), Buddhism, Diplomacy, and Trade: The Realignment of Sino-Indian Relations, 600–1400, Manoa: Asian Interactions and Comparisons, a joint publication of the University of Hawaii Press and the Association for Asian Studies, ISBN 0-8248-2593-4
- Shen, Fuwei (1996), Cultural flow between China and the outside world, Beijing: Foreign Languages Press, ISBN 7-119-00431-X
- Song, Yingxing (1966), T'ien-Kung K'ai-Wu: Chinese Technology in the Seventeenth Century, translated with preface by E-Tu Zen Sun and Shiou-Chuan Sun, University Park: Pennsylvania State University Press
- Stein, R. A. (1972) [1962], Tibetan Civilization (1st English nga ed.), Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, ISBN 0-8047-0806-1
- Steinhardt, Nancy Shatzman (2004), "The Tang Architectural Icon and the Politics of Chinese Architectural History", The Art Bulletin, 86 (2): 228–254, doi:10.2307/3177416, JSTOR 3177416
- Studwell, Joe (2003), The China Dream: The Quest for the Last Great Untapped Market on Earth, New York: Grove Press, ISBN 0-8021-3975-2
- Sun, Guangqi (1989), History of Navigation in Ancient China, Beijing: Ocean Press, ISBN 7-5027-0532-5
- Tang, Zhiba (1991), "The influence of the sail on the development of the ancient navy", Proceedings of the International Sailing Ships Conference in Shanghai
- Temple, Robert (1986), The Genius of China: 3,000 Years of Science, Discovery, and Invention, with a foreword by Joseph Needham, New York: Simon and Schuster, ISBN 0-671-62028-2
- Twitchett, Denis (2000), "Tibet in Tang's Grand Strategy", iti van de Ven, Hans, Warfare in Chinese History, Leiden: Koninklijke Brill, pp. 106–179, ISBN 90-04-11774-1
- Wang, Yongxing (2003), Draft Discussion of Early Tang Dynasty's Military Affairs History, Beijing: Kunlun Press, ISBN 7-80040-669-5
- Whitfield, Susan (2004), The Silk Road: Trade, Travel, War and Faith, Chicago: Serindia, ISBN 1-932476-12-1
- Wood, Nigel (1999), Chinese Glazes: Their Origins, Chemistry, and Recreation, Philadelphia: Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, ISBN 0-8122-3476-6
- Woods, Frances (1996), Napan kadi ni Marco Polo idiay Tsina?, Estados Unidos: Westview Press, ISBN 0-8133-8999-2
- Wong, Timothy C. (1979), "Ti Bagi ken Kagimongan kadagiti Sarita ti Ayat iti Tang Dinastia", Warnakan ti Oriental a kagimongan ti Amerikano, 99 (1): 95–100, doi:10.2307/598956, JSTOR 598956
- Wright, Arthur F. (1959), Budismo iti Insik a Pakasaritaan, Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan
- Xi, Zezong (1981), "Dagiti Insi ka Panagad-adal iti Pakasaritaan ti Astronomia, 1949–1979", Isis, 72 (3): 456–470, doi:10.1086/352793
- Xu, Daoxun (1993), Ti Biograpia ni Tang Xuanzong, et al., Beijing: People's Press, ISBN 7-01-001210-5
- Xue, Zongzheng (薛宗正) (1992), Turko a Tattao (突厥史), Beijing: 中国社会科学出版社, ISBN 7-5004-0432-8
- Yu, Pauline (Disiembre 1998), "Panagikarta ti Ladawan ti daga iti Insik a Daniw", Insik a Literatura: Dagiti salaysay, Dagiti artikulo, Dagiti repaso (CLEAR), pp. 71–87
- Zizhi Tongjian, vols. 182, 183, 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abramson, Marc S. (2008), Etniko ken Identidad iti Tang a Tsina, Philadelphia: Univbersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, ISBN 978-0-8122-4052-8
- Cotterell, Arthur (2007), Dagiti Imperial a Kapitolio iti Tsina: Ti Kaunegan a Panakakita iti Selestial nga Imperio, London: Pimlico, ISBN 978-1-84595-009-5
- Chen, Guocan, "Hebei Sanzhen (Tallo a Jiedushi iti Hebei)", Ensiklopedia ti Tsina (Umuna nga ed.)
- Chen, Zhen, "Jiedushi", Ensiklopedia ti Tsina (UMuna nga ed.)
- de la Vaissière, E. (2005), Dagiti Sogdiano nga Agtagtagilako. Ti Pakasaritaan, Leiden: Brill, ISBN 90-04-14252-5
- Schafer, Edward H. (1967), Ti Bermelon a Billit: Dagiti Ladawan ti T’ang Iiti Abagatan, Berkeley ken Los Angeles: Unibersidad ti California a Pagmalditan
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tang a Dinastia iti Wikimedia Commons
Midia a mainaig iti Dagiti arte iti Tang a Dinastia iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Tuladem ti Kinapakumbaba ken Kinadungngo ni Jesus
“Ni Kristo nagsagaba a maipaay kadakayo, a nangibati kadakayo iti pagwadan tapno sisisinged a surotenyo dagiti addangna.”—1 PED. 2:21.
1. Apay a sumingedtayo ken Jehova no tuladentayo ni Jesus?
MASANSAN a kayattayo a tuladen dagiti tattao a magusgustuantayo ti personalidad ken tigtignayna. Kadagiti amin a tattao a nagbiag ditoy daga, awanen ti ad-adda pay a rumbeng a tuladentayo no di ni Jesu-Kristo. Apay? Kinuna a mismo ni Jesus: “Ti nakakita kaniak nakitana met ti Ama.” (Juan 14:9) Naan-anay nga impakita ni Jesus ti personalidad ni Amana isu a no maam-ammom ti Anak, kasla naam-ammom metten ti Ama. Gapuna, bayat a tultuladentayo ni Jesus, sumingedtayo ken Jehova, ti katan-okan a Persona iti uniberso. Anian a makagunggona ti panangtulad kadagiti kualidad ken daldalan ti Anakna!
2, 3. (a) Apay a nangipaay ni Jehova iti naisurat a salaysay maipapan iti Anakna, ken ania ti namnamaenna nga aramidentayo? (b) Ania ti usigentayo iti daytoy nga artikulo ken iti sumaruno?
2 Ngem kasanotayo a maam-ammo ni Jesus? Agyamantayo ta nangted ni Jehova iti detalyado a salaysay maipapan ken Jesus. Impaay dayta ni Jehova, a masarakan iti Kristiano a Griego a Kasuratan, gapu ta kayatna nga am-ammuen ken tuladentayo ti Anakna. (Basaen ti 1 Pedro 2:21.) Iti Biblia, ti ulidan nga imbati ni Jesus ket mayarig kadagiti ‘addang,’ wenno tugot. No kasta, ibagbaga ngarud ni Jehova a magnatayo iti likudan ni Jesus ket surotentayo dagiti addangna. Siempre, perpekto ti ulidan nga impakita ni Jesus, ngem saantayo a perpekto. Nupay kasta, saan a namnamaen ni Jehova a matuladtayo a naan-anay dagiti addang ni Jesus. Imbes ketdi, namnamaen ti Ama a tuladentayo ti Anakna iti amin a kabaelantayo nupay imperpektotayo.
3 Usigentayo ita ti sumagmamano a makaay-ayo a kualidad ni Jesus. Pagsasaritaantayo iti daytoy nga artikulo ti kinapakumbaba ken kinadungngona. Iti sumaganad nga artikulo, adalentay met ti kinatured ken kinamannakaawatna. Bayat a maus-usig ti tunggal kualidad, sungbatantayo ti tallo a saludsod: Ania ti kaipapanan dayta? Kasano nga impakita dayta ni Jesus? Kasanotayo a matulad isuna?
NAPAKUMBABA NI JESUS
4. Ania ti kinapakumbaba?
4 Ania ti kinapakumbaba? Iti daytoy napannakkel a lubong, mabalin a panunoten ti dadduma a nakapuyka wenno kurang ti kompiansam no napakumbabaka. Ngem saan nga umiso dayta. Kinapudnona, tapno agbalinka a napakumbaba, masapul a nabileg ken naturedka. Nadepinar ti kinapakumbaba kas “kababalin a kasungani ti kinapannakkel wenno kinatangsit.” Tapno agbalintayo a napakumbaba, masapul nga umiso ti panangmatmattayo iti bagitayo. Kuna ti maysa a diksionario ti Biblia: “Ti kinapakumbaba ket panangbigbig iti kinanumotayo iti imatang ti Dios.” No pudpudno a napakumbabatayo iti imatang ti Dios, saantayo met nga ibilang ti bagbagitayo a natantan-ok ngem iti padatayo a tao. (Roma 12:3; Fil. 2:3) Saan a nalaka a patanoren dayta dagiti imperpekto a tattao. Ngem masursurotayo ti agbalin a napakumbaba no panunotentayo ti takdertayo iti imatang ti Dios ken surotentayo ti addang ti Anakna.
5, 6. (a) Asino ni Miguel nga arkanghel? (b) Kasano nga impakita ni Miguel ti kinapakumbabana?
5 Kasano nga impakita ni Jesus ti kinapakumbaba? Datin a nakapakpakumbaba ti Anak ti Dios kas mannakabalin nga espiritu a parsua idiay langit ken kas perpekto a tao ditoy daga. Usigentayo ti sumagmamano a pagarigan.
6 Ti kababalinna. Ti mannurat iti Biblia a ni Judas dinakamatna ti maysa a pagarigan ti kinapakumbaba ni Jesus sakbay a nagbalin a tao. (Basaen ti Judas 9.) Kas Miguel nga arkanghel, ‘nakisusik ni Jesus iti Diablo’ ken ‘nakisupiat’ iti daytoy a nadangkes maipapan iti “bagi ni Moises.” Idi natay ni Moises, awan ti makaammo no sadino ti nangipanan ni Jehova iti bangkayna. (Deut. 34:5, 6) Nalabit kayat ti Diablo nga usaren ti bangkay ni Moises a mangitandudo iti palso a panagdayaw. Aniaman ti dakes a panggep ti Diablo, situtured a sinupiat dayta ni Miguel. Kuna ti maysa a reperensia a dagiti Griego a sasao a naipatarus kas “naaddaan ti pannakisusik” ken “nakisupsupiat” ket “nausar met mainaig iti legal a kaso” ken mabalin a kaipapananna a “ni Miguel ‘kinaritna ti kalintegan’ ti Diablo a mangala iti bangkay ni Moises.” Ngem nabigbig ti Panguluen nga Anghel nga awan kalinteganna a mangukom. Isu nga impabiangna dayta iti Kangatuan nga Ukom, ni Jehova. Saan ngarud a limbes ni Miguel iti autoridad a naited kenkuana. Anian a kinapakumbaba!
7. Kasano nga impakita ni Jesus ti kinapakumbaba iti panagsasao ken panagtigtignayna?
7 Bayat ti ministerio ni Jesus ditoy daga, nagsao ken nagtignay iti wagas a mangipakita iti pudno a kinapakumbaba. Ti panagsasaona. Saan a pulos nga inturong ni Jesus ti atension iti bagina. Imbes ketdi, inturongna ti amin a dayaw ken Amana. (Mar. 10:17, 18; Juan 7:16) Dina pulos tinagibassit dagiti adalanna wenno imparikna a nababbabada. Imbes ketdi, pinadayawanna ida, nga inapresiarna dagiti nasayaat a kababalinda ken impakitana nga agtalek kadakuada. (Luc. 22:31, 32; Juan 1:47) Ti tigtignayna. Pinili ni Jesus ti agbiag a simple ken awanan iti adu a material a bambanag. (Mat. 8:20) Situtulok nga inaramidna ti kanunumuan a trabaho. (Juan 13:3-15) Naan-anay nga impakitana ti kinapakumbaba babaen ti panagtulnogna. (Basaen ti Filipos 2:5-8.) Saan a kas kadagiti napannakkel a tattao a dida kayat ti agtulnog, sipapakumbaba a nagtulnog ni Jesus iti amin nga impaaramid kenkuana ni Jehova, uray “agingga iti ipapatay.” Nalawag ngarud a ni Jesus, ti Anak ti tao, ket ‘napakumbaba ti pusona.’—Mat. 11:29.
TULADEN TI KINAPAKUMBABA NI JESUS
8, 9. Kasano a maipakitatayo ti kinapakumbaba?
8 Kasanotayo a matulad ti kinapakumbaba ni Jesus? Ti kababalintayo. Saantayo a lumbes iti autoridadtayo no napakumbabatayo. No bigbigentayo a saantayo a nadutokan a mangukom, saantayo a dagus a kritikaren ti sabsabali gapu iti biddutda wenno pagduaduaan ti motiboda. (Luc. 6:37; Sant. 4:12) Tulongannatayo ti kinapakumbaba a di agbalin a “nalabes ti kinalintegna,” a ditay tagibassiten dagidiay awanan iti abilidad ken pribilehio a kas iti adda kadatayo. (Ecl. 7:16) Dagiti napakumbaba a panglakayen dida ibilang ti bagida a natantan-ok ngem kadagiti kapammatianda. Imbes ketdi, ‘ibilangda a nangatngato ti dadduma ngem kadakuada’ ken agtignayda a kas nanumnumo.—Fil. 2:3; Luc. 9:48.
9 Usigentayo ti kapadasan ni W. J. Thorn, a nagserbi kas maysa a pilgrim, wenno agdaldaliasat a manangaywan, sipud idi 1894. Kalpasan ti adu a tawen a panagserbina iti dayta nga annongen, naawis iti Kingdom Farm iti makin-amianan a paset ti New York ket nagtrabaho iti pagtaraknan ti manok. Kinunana: “No madlawko a nangato ti panagriknak iti bagik, agpasuliak ket kunaek: ‘Sika a nakabasbassit a tapok, ania koma ti pagpannakkelmo?’” (Basaen ti Isaias 40:12-15.) Talaga a nakapakpakumbaba!
10. Kasanotayo a maipakita a napakumbabatayo iti panagsasao ken tigtignaytayo?
10 Ti panagsasaotayo. No pudno a napakumbaba ti pusotayo, madlaw iti panagsasaotayo ti kinapakumbabatayo. (Luc. 6:45) No makisarsaritatayo iti sabsabali, liklikantayo nga iturong ti saritaan kadagiti nagapuanan ken pribilehiotayo. (Prov. 27:2) Imbes ketdi, kitaentayo ti naimbag a kualidad, abilidad, ken nagapuanan dagiti kakabsattayo ken komendarantayo ida. (Prov. 15:23) Ti tigtignaytayo. Saan nga agsapsapul dagiti napakumbaba a Kristiano iti gundaway nga agbalin a nalatak iti daytoy a sistema. Kaykayatda ti agbiag a simple, nga uray aramidenda ti ibilang ti lubong a nababa a trabaho tapno laeng naan-anay a makapagserbida ken Jehova. (1 Tim. 6:6, 8) Ngem kangrunaan iti amin, maipakitatayo ti kinapakumbaba babaen ti panagtulnogtayo. Masapul a napakumbabatayo tapno masurottayo dagiti instruksion ti organisasion ni Jehova ken ‘makapagtulnogtayo kadagidiay mangidadaulo’ iti lokal a kongregasiontayo.—Heb. 13:17.
NADUNGNGO NI JESUS
11. Ilawlawag ti kaipapanan ti kinadungngo.
11 Ania ti kinadungngo? Ti sao a “nadungngo” kaipapananna ti naalumamay ken naasi a rikna. Ti kinadungngo ket maysa nga aspeto ti ayat ken kaasping ti pannakipagrikna ken asi. Nadakamat iti Kasuratan ti “nadungngo a panangngaasi,” “nadungngo nga asi,” ken “kinalailo.” (Luc. 1:78; 2 Cor. 1:3; Fil. 1:8) Maipapan iti pannakipagrikna a dakdakamaten ti Biblia, kuna ti maysa a reperensia: “Saan laeng a maiparparegta kadatayo a makipagrikna ken maasiantayo kadagiti agkasapulan. Imbes ketdi, maseknan ken matignaytayo koma a tumulong a mangbalbaliw wenno mangpasayaat iti biag ti sabsabali.” Ti nadungngo a tao ket matignay a mangaramid iti pagimbagan ti sabsabali.
12. Ania ti mangipakita a nadungngo ni Jesus iti sabsabali, ken natignay a mangaramid iti ania?
12 Kasano nga impakita ni Jesus a nadungngo iti sabsabali? Ti nadungngo a rikna ken tigtignayna. Naasian ni Jesus iti sabsabali. Idi nakitana nga agsangsangit ti gayyemna a ni Maria ken dagiti kakaduana gapu iti ipapatay ti kabsatna a ni Lazaro, “nagarubos dagiti lua ni Jesus.” (Basaen ti Juan 11:32-35.) Kalpasanna, gapu iti napalaus nga asina—kas iti nariknana idi pinagbiagna ti anak ti maysa a balo a babai—natignay a mangpagungar ken Lazaro. (Luc. 7:11-15; Juan 11:38-44) Gapu iti dayta a kinadungngo ni Jesus, naikkan ni Lazaro iti namnama nga agbiag idiay langit. Iti immun-una a gundaway, naasian ni Jesus iti bunggoy a napan kenkuana. Gapu iti asina “rinugianna nga isuro ida iti adu a banag.” (Mar. 6:34) Nabalbaliwan la ketdi ti biag dagidiay nangipangag iti pannursurona! Laglagipentayo a saan laeng a rikna ti kinadungngo ni Jesus; dayta ti nangtignay kenkuana a tumulong iti sabsabali.—Mat. 15:32-38; 20:29-34; Mar. 1:40-42.
13. Kasano a nagsao a sidudungngo ni Jesus iti sabsabali? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
13 Ti nadungngo a panagsasaona. Gapu ta nadungngo ti panagpuspuso ni Jesus, nagsao a sidudungngo nangnangruna kadagiti nakakaasi. Inyaplikar ni apostol Mateo ken ni Jesus dagitoy a sasao ni Isaias: “Awanto ti tukkolenna a naparpar a runo; ket no maipapan iti nakudrep a pabilo a lino, saannanto nga iddepen.” (Isa. 42:3; Mat. 12:20) Ti panagsao ni Jesus ket makapabileg kadagidiay arigna naparpar a runo wenno agkurkuridemdem a pabilo. Inkasabana ti mensahe ti namnama a ‘mangpatapat iti nasnaayan a puso.’ (Isa. 61:1) Inawisna a mapan kenkuana dagidiay ‘nabambannog ken madagdagsenan,’ ket impanamnamana a ‘makasarakda iti gin-awa.’ (Mat. 11:28-30) Impasiguradona kadagiti pasurotna a maseknan ti Dios iti tunggal agdaydayaw Kenkuana, agraman dagiti “babassit”—dagidiay ibilbilang ti lubong a saan a napateg.—Mat. 18:12-14; Luc. 12:6, 7.
TULADEN TI KINADUNGNGO NI JESUS
14. Kasano a maaddaantayo iti nadungngo a rikrikna para iti sabsabali?
14 Kasano a matuladtayo ti kinadungngo ni Jesus? Ti nadungngo a rikriknatayo. Mabalin a saan a nainkasigudan kadatayo ti agbalin a nadungngo, ngem iparegta ti Biblia nga ikagumaantay koma a patanoren dayta. Ti “kinalailo ti pannakipagrikna” ket paset ti baro a personalidad a manamnama nga ikawes ti amin a Kristiano. (Basaen ti Colosas 3:9, 10, 12.) Kasano a maaddaanka iti nadungngo a rikrikna para iti sabsabali? Luktam ti pusom. (2 Cor. 6:11-13) Agimdengka a naimbag no adda mangyebkas iti rikrikna ken pakaseknanna. (Sant. 1:19) Usarem ti imahinasionmo ket isaludsodmo iti bagim: ‘No siak ti adda iti kasasaadna, ania ngata ti riknak? Ania ti kasapulak?’—1 Ped. 3:8.
15. Ania ti aramidentayo tapno matulongantayo dagidiay kasla naparpar a runo wenno agkurkuridemdem a pabilo?
15 Ti nadungngo a tigtignaytayo. No nadungngotayo, matignaytayo a mangaramid iti pagimbagan ti sabsabali, nangnangruna dagidiay kasla naparpar a runo wenno agkurkuridemdem a pabilo. Kasanotayo a matulongan ida? “Makipagsangitkayo kadagiti tattao nga agsangit,” kuna ti Roma 12:15. Kaaduanna, mas kasapulan dagiti maup-upay ti empatia ngem solusion. Kuna ti maysa a sister a liniwliwa dagiti kakabsat idi natay ti balasangna: “Naapresiarko idi immay dagiti gagayyemko tapno makipagsangitda kaniak.” Maipakitatayo met ti nadungngo a panagayat babaen ti panagaramidtayo iti naimbag. Adda kadi am-ammoyo a balo a kasapulan a matarimaan ti balayna? Adda kadi lakay wenno baket a kabsat a kasapulan a maitulod iti gimong, makadua iti ministerio, wenno makuyog iti doktor? Uray ti bassit a panangipakita iti kinaimbag mabalin a dakkel ti epektona iti biag dagiti kapammatiantayo nga agkasapulan. (1 Juan 3:17, 18) Kangrunaanna, maipakitatayo ti nadungngo a pannakaseknan iti sabsabali babaen ti naan-anay a pannakiramantayo iti ministerio. Daytoy ti kasayaatan a pamay-an a mabalintayo a balbaliwan ti biag dagiti napasnek a tattao!
16. Ania ti mabalintayo nga ibaga tapno mapabileg dagidiay malmaldaangan?
16 Ti nadungngo a panagsasaotayo. Ti nadungngo a panagayattayo iti sabsabali tignayennatayo nga ‘agsao iti makaliwliwa kadagiti malmaldaangan.’ (1 Tes. 5:14) Kasanotayo a makapagsao kadakuada iti makapabileg? Maparegtatayo ida no iyebkastayo a talaga a maseknantayo kadakuada. Naimpusuan a komendarantayo ida tapno matulongantay ida a mangkita kadagiti positibo a kualidad ken abilidadda. Mabalin nga ipalagiptayo kadakuada nga inyasideg ida ni Jehova iti Anakna, isu a sigurado a napategda iti imatangna. (Juan 6:44) Ipatalgedtayo kadakuada a maseknan unay ni Jehova kadagiti adipenna a “nadunor ti pusoda” wenno “naidagel iti espiritu.” (Sal. 34:18) Sumayaat ti rikna dagidiay agkasapulan iti liwliwa no nadungngo ti pannakisaotayo kadakuada.—Prov. 16:24.
17, 18. (a) Ania ti namnamaen ni Jehova a panangtrato dagiti panglakayen kadagiti karnerona? (b) Ania ti usigentayo iti sumaganad nga artikulo?
17 Dakayo a panglakayen, namnamaen ni Jehova a tratuenyo a sidudungngo ti arbanna. (Ara. 20:28, 29) Laglagipenyo a responsabilidadyo a pakanen, pabilgen, ken bang-aran dagiti karnerona. (Isa. 32:1, 2; 1 Ped. 5:2-4) No kasta, ti maysa a panglakayen a nadungngo ken mannakipagrikna saanna a padasen a kontrolen dagiti karnero, a mangaramid kadagiti paglintegan wenno konsiensiaenna ida a mangaramid iti ad-adu pay a saanda a kabaelan. Imbes ketdi, kayatna nga agbalinda a naragsak, ket agtalek nga agserserbida ken Jehova iti amin a kabaelanda gapu iti ayatda Kenkuana.—Mat. 22:37.
18 Bayat nga ut-utobentayo ti kinapakumbaba ken kinadungngo ni Jesus, sigurado a matignaytayo nga agtultuloy a mangsurot kadagiti addangna. Iti sumaganad nga artikulo, usigentayo ti dua pay nga aspeto ti makaay-ayo a personalidad ni Jesus—ti kinatured ken ti kinamannakaawatna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ni Erineo Saquilayan Maliksi (naiyanak idi Marso 25, 1938 idiay Imus, Cavite) ket maysa a politiko a Pilipino. Isu ti agdama a kongregista manipud iti Maikatlo a Kongresional a Distrito ti Cavite, ken ammo pay a kas ti Maymaysa a Distrito ti Imus. Isu ket nagserbi a kas Gobernador ti Probinsia ti Cavite manipud idi Hunio 30, 2001 aginggana idi Hunio 30, 2010. Isu ket ammo a kas ni Ayong babaen dagiti makaammo kaniana, asawana ni Olivia L. Maliksi ken ama ti Mayor ti Imus a ni Manny L. Maliksi.
Isu ket nagturpos iti elementaria nga edukasion idiay Eskuela ti Elementaria ti Anabu II idiay Imus idi 1951, ken nagturpos ti sekondaria nga edukasion idiay Akademia Del Pilar, idiay met laeng Imus, idi 1955. Idi 1969, ni Erineo ket nagturpos manipud idiay Unibersidad ti Daya, ken nakagun-od iti Titulo ti grado ti Siensia politika.


text:
Javier, Leyte
Ti Javier ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Javier ket politikal a nabingbingay iti 28 a barbaranggay.[2]
- Abuyogay
- Andres Bonifacio (Pondoc)
- Batug
- Binulho
- Calzada
- Cancayang
- Caranhug
- Caraye
- Casulungan
- Comatin
- Guindapunan
- Inayupan
- Laray
- Magsaysay (Responde)
- Malitbogay
- Manarug
- Manlilisid
- Naliwatan
- Odiong
- Picas Norte (Curba)
- Pinocawan
- Poblacion Zone 1
- Poblacion Zone 2
- Rizal
- Santa Cruz (Katun-an)
- Talisayan
- San Sotero (Tambis)
- Ulhay
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Leyte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi Septiembre 15, 2016.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Leyte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi Septiembre 15, 2016.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Ti Dios Kadi ket Trinidad?
Sungbat ti Biblia
Adu a Kristiano a relihion ti mangisursuro a ti Dios ket Trinidad. Ngem kastoy ti kuna ti Encyclopædia Britannica: “
Saan a nagparang ti sao a Trinidad wenno uray naiparipirip man la koma daytoy a doktrina iti Baro a Tulag . . . Nagin-inut nga immadu ti namati iti dayta a doktrina iti las-ud dagiti sumagmamano a siglo ken iti laksid ti adu a panagsusupiat.”
Kinapudnona, awan a pulos ti mabasa iti Biblia a ti Dios ket paset ti Trinidad. Kitaem dagitoy a teksto iti Biblia:
“Ni Jehova a Diostayo ket maymaysa a Jehova.”—Deuteronomio 6:4.
“Sika, nga agnagan Jehova, Sika laeng ti Kangatuan iti intero a daga.”—Salmo 83:18.
“Daytoy kaipapananna ti agnanayon a biag, ti pananggun-odda iti pannakaammo maipapan kenka, ti maymaysa a pudno a Dios, ken iti daydiay imbaonmo, ni Jesu-Kristo.”—Juan 17:3.
“Ti Dios maymaysa.”—Galacia 3:20.
Apay nga ibagbaga ti kaaduan a Kristiano a relihion a ti Dios ket Trinidad?
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Pudno Maipapan iti Dios?
Maseknan kadi ti Dios kenka? Ammuem ti personalidadna ken no kasanoka a makaadani kenkuana.
Ania ti Nagtaudan ti Doktrina a Trinidad?
Ti sao a Trinidad wenno ti sasao a tallo a Persona iti maymaysa a Dios ket saan a masarakan iti Biblia. Apay?


text:
Rachelle Ann Go
Ni Rachelle Ann Go (naiyanak idi Agosto 31, 1986) ket Filipina a kumakanta, modelo ken aktres a nagabak kadagiti nadumaduma a salip, a ti immuna ket ti Eat Bulaga! idi isu ket agtawen laeng iti sangapulo ket maysa. Isu ket naindayegan idi nagbalin a Gran Kampeonato iti panagbiruk iti talento iti pabuya ti Search for a Star idi 2004.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The Little Mermaid's Rachelle Ann Go Produces Own Concert". Entertainment. Philippines Broadway World.


text:
1Dakayo nga annak, agtulnogkayo kadagiti nagannak kadakayo, ta daytoy ti maiparbeng nga aramidenyo. 2“Dayawem da amam ken inam,” kuna ti umuna a bilin a napakuyogan iti kari, 3“tapno aglak-amka iti amin nga imbag ket atiddog ti biagmo ditoy daga.” 4Dakay a nagannak, dikay agsao wenno agaramid kadagiti banag a mamataud iti panagpungtot dagiti annakyo kadakayo. Padakkelenyo ketdi ida iti nakristianoan a pannakadisiplina ken pammagbaga. 5Dakay a tagabu, agtulnogkayo a sipapasnek kadagiti appoyo ket agraemkayo kadakuada. Aramidenyo daytoy a naimpusoan a kasla ni Cristo ti pagserserbianyo. 6Aramidenyo daytoy saan la a no kumitkitada kadakayo tapno maay-ayoda kadakayo. Ngem kas tagabu ni Cristo, aramidenyo ketdi ti pagayatan ti Dios iti amin a pusoyo. 7Ngarud, kas tagabu, aramidenyo a siraragsak dagiti trabahoyo a kasla ti Apo ti pagserserbianyo, a saan ket a dagiti appoyo. 8Tagabuka man wenno siwawaya, masiguradom a gunggonaanto ti Apo ti tung-gal tao iti naimbag nga aramid-na. 9Dakayo nga appo, kasta met koma ti umno a pannakilangenyo kadagiti tagabuyo. Isardengyon a butbutngen ida. Laglagipenyo a dakayo ken dagiti tagabuyo, agpapadakayo nga agserserbi iti maymaysa nga Apo sadi langit nga awan ti idumdumana. 10Kamaudiananna, agbalinkay a natibker iti pannakikaysayo iti Apo ken iti nabileg a pannakabalinna. 11Ikawesyo ti amin a kabal nga ited ti Dios tapno mabalinyo a sarangten dagiti pangallilaw ti Diablo. 12Saan a dagiti tattao ti kagubgubattayo, no di ket ti armada dagiti demonio iti tangatang, dagiti agturay, dagiti pannakabalin ken dagiti didiosen wenno espiritu a pagdaydayawan dagiti tattao iti daytoy dakes a panawen. 13Ngarud, ikabilyo ti salaknib nga inted kadakayo ti Dios! Iti kasta, inton dumteng ti dakes nga aldaw, mabalinyonto a sarangten ti kabusor, ket kalpasan ti pannakigubatyo, addakayto pay laeng a nakatakder a sisasagana iti irarautna ma-nen. 14Ngarud, sisasaganakayo koma latta. Aramatenyo a pannakabarikesyo ti kinapudno, ti kinalinteg a kas kabal a salaknibyo 15ken ti gagaryo a mangipakaammo iti Naimbag a Damag ti talna a pannakasapatosyo. 16Mainayon kadagitoy, alaenyo pay ti pammati a pannakakalasagyo, ta iti daytoy, maiddepyonto ti amin a dumardarang a pana nga ibiat kadakayo ti Managdakdakes. 17Awatenyo met ti pannakaisalakan a pannakahelmetyo ken ti sao ti Dios nga ited ti Espiritu a pannakakampilanyo. 18Agkararagkayo bayat ti panangaramidyo kadagitoy ket iti panagkararagyo, dawatenyo a tulongannakayo ti Dios. Aniaman nga aramidenyo, agkararagkayo kas idalan ti Espiritu. Gapu iti daytoy, agsalukagkayo ket dikayo maupay. Kanayon nga idawdawatanyo dagiti amin a tattao ti Dios. 19Idawdawatandak met nga ikkannak ti Dios iti mensahe inton nakasaganaak nga agsao tapno naturedak a mangipakaammo iti palimed ti ebanghelio. 20Maipuon iti daytoy nga ebanghelio, maysaak a pannakabagi ni Jesu-Cristo nupay sibabaludak. Idawdawatyo a naturedak a mangipakaammo iti daytoy, kas rebbengko nga aramiden. 21Ipakaammonto kadakayo ni Tikico ti amin a damag maipapan kaniak tapno maammoanyo ti kasasaadko. Napateg a kabsattayo ni Tikico ken mapagtalkan nga adipen iti trabaho ti Apo. 22Daytoy ti gapuna nga ibaonko nga umay kadakayo—tapno ibagana kadakayo ti kasasaadmi amin, ket iti kasta, pumigsa ti pakinakemyo. 23Sapay koma ta ited ti Dios Ama, kasta met ni Apo Jesu-Cristo, ti talna ken ayat a buyogen ti pammati kadagiti amin a kakabsat. 24Sapay koma ta adda ti parabur ti Dios kadagiti amin a di agressat ti panagayatna ken ni Apotayo a Jesu-Cristo.
Copyright
Learn More


text:
Mabalinmo Kadi ti Tumulong iti Kongregasionmo?
SAKBAY a napan idiay langit ni Jesus, kinunana kadagiti adalanna: “Dakayto dagiti saksik . . . agingga iti kaadaywan a paset ti daga.” (Ara. 1:8) Kasano a naitungpal dayta dagiti nagkauna a Kristiano?
Kinuna ni Martin Goodman a propesor iti Oxford University a ti “pannakaammo dagiti Kristiano iti trabahoda ti nakaidumaanda iti dadduma a relihioso a grupo a pakairamanan dagiti Judio iti nagkauna nga imperio ti Roma.” Napan ni Jesus iti nagduduma a lugar tapno itungpalna ti ministeriona. Kas panangtulad iti ulidanna, ammo dagiti pudno a Kristiano a ti panangisaknap iti “naimbag a damag ti pagarian ti Dios” ramanenna ti panangdanon kadagiti tattao a mayat a mangammo iti kinapudno iti Biblia. (Luc. 4:43) Daytoy ti maysa kadagiti rason no apay nga addaan ti kongregasion Kristiano idi umuna a siglo kadagiti “apostol,” a ti literal a kaipapananna ket dagidiay naibaon wenno pannakabagi. (Mar. 3:14) Imbilin ni Jesus kadagiti pasurotna: “Inkayo ngarud ket mangaramidkayo iti ad-adalan kadagiti tattao iti amin a nasion.”—Mat. 28:18-20.
Awan itan ditoy daga ti 12 nga apostol ni Jesus, ngem adu nga adipen ni Jehova ti mangipakpakita iti regta ti maysa a misionero. Idi naawisda a mangisaknap iti panangasaba, kinunada: “Adtoyak! Ibaonnak.” (Isa. 6:8) Dadduma ti immakar iti adayo a lugar kas ti inaramid ti rinibu a nagraduar iti Gilead School. Immakar met ti dadduma iti sabali a lugar iti pagilianda. Adu ti nagsursuro iti sabali a lengguahe tapno tumulongda kadagiti kongregasion ken grupo a mangasikaso iti kasapulan dagiti agsasao iti dayta a lengguahe. Dagitoy a kakabsat nga immakar iti lugar nga addaan iti dakdakkel a panagkasapulan wenno nagsursuro iti sabali a lengguahe ket mabalin a saan a nanam-ay ti kasasaadda ken mabalin a saan a gapu ta nawayada. Kasapulan nga agsakripisioda tapno maipakitada ti panagayatda ken Jehova ken iti kaarrubada. Kalpasan a natingitingda ti bambanag, nagboluntarioda a tumulong. (Luc. 14:28-30) Dagitoy a kakabsat tumultulongda kadagiti pakasapulan.
Nupay kasta, nagduduma ti kasasaadtayo. Saan a kabaelan ti tunggal adipen ni Jehova ti umakar iti lugar nga addaan iti dakdakkel a panagkasapulan wenno agsursuro iti sabali a lengguahe. Ngem mabalintayo kadi nga ipakita ti regta ti maysa a misionero uray iti mismo a kongregasiontayo?
IPAKITAM TI REGTA TI MAYSA A MISIONERO ITI KONGREGASIONMO
Impakita dagiti Kristiano idi umuna a siglo ti regta ti maysa a misionero, ngem mabalin a kaaduan kadakuada ti nagserbi iti mismo nga ilida. Nupay kasta, ti pammaregta a naited ken Timoteo ket napateg kadakuada ken iti amin nga adipen ti Dios: “Aramidem ti trabaho ti managebanghelio, naan-anay nga itungpalmo ti ministeriom.” (2 Tim. 4:5) Ti bilin a panangikasaba iti mensahe ti Pagarian ken panangaramid iti adalan ket agaplikar iti amin a Kristiano sadinoman ti ayanda. Kanayonanna, agaplikar met iti kongregasiontayo dagiti trabaho ti maysa a misionero.
Kas pagarigan, masapul a makibagay ti maysa a misionero kadagiti baro a kasasaad iti sabali a pagilian. Adu a bambanag ti naiduma iti baro a teritoriana. Ngem kasanon no saantayo a kabaelan ti umakar iti lugar nga addaan iti dakdakkel a panagkasapulan? Maikunatayo kadi a nakasabaan aminen a tattao iti teritoria ti kongregasiontayo? Wenno pinadastayo kadin dagiti baro a pamay-an ti panangdanon kadagiti tattao? Kas pagarigan, naiparegta kadagiti kakabsat idi 1940 nga ikagumaanda ti mangasaba iti kalsada uray maysa laeng nga aldaw tunggal lawas. Mabalinmo kadi nga aramiden dayta? Wenno ti ngay panangusar kadagiti cart a pagidispleyan iti literatura? Ti napateg ket: Pinampanunotmo kadin ti panangidanon iti naimbag a damag iti pamay-an a mabalin a baro kenka?
Makatulong kadatayo ti panagbalin a positibo tapno naregta ken naragsaktayo iti ministerio. Iti adu a kasasaad, dagidiay immakar iti lugar nga addaan iti dakdakkel a panagkasapulan wenno nagserbi iti lugar a sabali ti us-usarenda a lengguahe ket nasanay nga agibumbunannag. Adu ti maitulongda iti sabsabali kas iti panangidaulo iti panangasaba. Kasta met, masansan a dagiti misionero ti mangidaulo kadagiti urnos iti kongregasion agingga nga adda dagiti kualipikado a bautisado a lokal a kakabsat a lallaki. No maysaka a lalaki a bautisado a Saksi, ikagkagumaam kadi ti ‘rumagpat’, kayatna a sawen, situtulokka kadi a tumulong kadagiti kakongregasionmo?—1 Tim. 3:1.
AGBALIN A “MAKAPABILEG A TULONG”
Malaksid iti naregta a pannakiraman iti ministerio ken sisasagana a panangawat kadagiti annongen iti kongregasion, adda pay sabali a pamay-an tapno makatulongtayo iti kongregasiontayo. Asinoman—ubing man wenno nataengan, lalaki wenno babai—kabaelanna ti agbalin a “makapabileg a tulong” kadagiti kakabsat nga agkasapulan.—Col. 4:11.
Tapno matulongantayo dagiti kapammatiantayo, masapul nga am-ammuentayo ida a naimbag. Paregtaennatayo ti Biblia nga “agpipinnanunottayo” no agtataripnongtayo. (Heb. 10:24) Saan a kayat a sawen daytoy a pakibiangantayo ti biag ti sabsabali. Masapul nga ikagumaantayo nga am-ammuen dagiti kakabsattayo ken tarusan dagiti kasapulanda. Mabalin a dagitoy ket praktikal, emosional, wenno naespirituan a kasapulan. Saan laeng a rebbengen dagiti panglakayen ken ministerial nga adipen ti panangtulong kadagiti kakabsat. Pudno nga adda dagiti gundaway a nasaysayaat no ti maysa kadagita a kakabsat ti mangipaay iti tulong. (Gal. 6:1) Ngem kabaelantayo amin a tulongan dagiti lallakay ken babbaket a kakabsat, wenno ti maysa a pamilia nga addaan kadagiti problema.
Kas pagarigan, idi nagproblema iti pinansial ni Salvatore a masapul nga ilakona ti negosiona, pagtaenganna, ken ti adu a sanikua ti pamiliana, pinampanunotna no makalung-aw pay ti pamiliana. Naammuan dayta ti maysa a pamilia iti kongregasionda. Nangipaayda iti pinansial a tulong, tinulonganda ni Salvatore ken ni baketna a makabirok iti trabaho, ken adu a rabii a dimngeg ken pinaregtada ti pamiliana. Iti adu a tawen, nagbalin a nasinged nga aggagayyem dagitoy a pamilia. Uray no napasaranda ti rigat kadagiti naglabas a tawen, maragsakan a manglagip dagitoy a pamilia kadagiti panawen ti panagkakaduada.
Para kadagiti pudno a Kristiano, saan laeng a para kadakuada dagiti patpatienda. Kas inyulidan ni Jesus, masapul nga ipakaammotayo iti amin dagiti nagsasayaat a kari ti Biblia. Kabaelantayo man ti umakar wenno saan, ikagumaantayo nga aramiden ti naimbag iti isuamin. Maaramidantayo dayta uray iti mismo a kongregasion a pagserserbiantayo ita. (Gal. 6:10) No aramidentayo dayta, mariknatayo ti ragsak iti panangted ken makatulong kadatayo nga agtultuloy nga “agbunga iti tunggal naimbag nga aramid.”—Col. 1:10; Ara. 20:35.


text: Ti Shikoku(四国?, "dagiti uppat a probinsia") ket isu ti kabassitan (225 km wenno 139.8 mi nga attiddog ken ti nagbaetan a 50–150 km wenno 31.1–93.2 mi a kalawa) ken kabassitan ti populasion (4,141,955 manipud idi 2005) kadagiti uppat a kangrunaan nga is-isla iti Hapón, a mabirukan iti abagatan iti Honshū ken daya ti isla iti Kyūshū. Dagiti taga-ugma a naganna ket mairaman ti Iyo-no-futana-shima (伊予之二名島), Iyo-shima (伊予島), ken Futana-shima (二名島). Ti agdama a naganna ket mangipatudo dagiti uppat a dati a probinsia a nangbukel iti daytoy nga isla: Awa, Tosa, Sanuki, ken Iyo.


text:
KAPITULO 87
Nasaksakbay nga Agplano—Usaren ti Kinasirib
ILUSTRASION MAIPAPAN ITI DI MAPAGTALKAN A MAYORDOMO
“USARENYO A PAKIGAYYEM” DAGITI KINABAKNANGYO
Ti ilustrasion nga insalaysay ni Jesus maipapan iti napukaw nga anak ti namagpanunot koma kadagiti dumdumngeg nga agsingsingir iti buis, eskriba, ken Fariseo a situtulok ti Dios a mangpakawan kadagiti agbabbabawi a managbasol. (Lucas 15:
Insalaysay ni Jesus a saan nga umiso ti panangaywanna iti sanikua ti amona. Gapuna, imbaga ti amona nga ikkatenna ti mayordomo. “Ania ngatan ti aramidek?” kinuna ti mayordomo, “Ikkatennak metten ni amok iti trabahok. Diak kabaelan ti agtalon, ken mabainak nga agpalimos.” Tapno masolusionan ti problemana, kinunana: “A, ammokon ti aramidek, tapno inton maikkatak iti trabahok, awatendakto dagiti tattao kadagiti pagtaenganda.” Inayabanna ngarud dagiti nakautang iti amona ket kinunana: “Mano ti utangmo iti amok?”
Kinuna ti umuna: “100 a bariles a lana ti olibo.” Agarup 2,200 a litro ti lana dayta. Mabalin nga addaan ti immutang iti nalawa a pagmulaan ti olibo wenno mabalin nga agnegnegosio iti lana. Imbaga ti mayordomo: “Alaem ti listaan ti utangmo. Agtugawka ket darasem nga isurat ti 50 [1,100 a litro].”
Dinamagna met iti sabali: “Mano met ti utangmo?” Insungbatna: “100 a sako a trigo.” Agarup 22,000 a litro dayta. Kinuna ti mayordomo iti daytoy nga immutang: “Alaem ti listaan ti utangmo ket isuratmo ti 80.” Ngarud, kinissayanna ti utang iti 20 a porsiento.
Ay-aywanan pay laeng ti mayordomo dagiti sanikua ti amona, isu nga adda karbenganna a mangkissay iti utang dagiti tattao iti amona. Gapu iti dayta, makigaygayyem ti mayordomo kadagiti mabalin a tumulongto kenkuana inton maikkat iti trabahona.
Naammuan ti amo ti napasamak. Nupay napukawan ti amo gapu iti napasamak, pinadayawanna ti mayordomo, “ta uray no dakes, nainsiriban ti inaramidna.” Kinuna pay ni Jesus: “Nalalaing nga agipamuspusan dagiti tattao iti daytoy a sistema ngem kadagiti agserserbi iti Dios.”
Saan a pampanuynoyan ni Jesus ti inaramid ti mayordomo, wenno iparparegta ti panagkusit iti negosio. Ania ngarud ti iparparegtana? Imbagana kadagiti adalanna: “Usarenyo a pakigayyem dagiti kinabaknang iti daytoy a lubong, tapno inton maibus dagita, awatendakayto kadagiti agnanayon a pagnaedan.” (Lucas 16:9) Wen, adda maadaltayo maipapan iti panagsakbay ken ti panangusar iti kinasirib. Dagiti annak ti lawag, wenno dagiti “agserserbi iti Dios,” masapul nga usarenda dagiti sanikuada iti nainsiriban a pamay-an, a pampanunotenda ti agnanayon a masanguanan.
Ni laeng Jehova a Dios ken ti Anakna ti mabalin a mangawat iti maysa iti nailangitan a Pagarian wenno iti Paraiso a daga nga iturayan ti Pagarian. Ikagumaantayo koma ti makigayyem kadakuada babaen ti panangusartayo iti material a sanikuatayo a mangsuportar iti trabaho a mainaig iti Pagarian. No kasta, masiguradotayo ti agnanayon a masanguanantayo inton awanen ti pateg ti balitok, pirak, ken dadduma pay a kinabaknang.
Imbaga met ni Jesus a dagiti mapagtalkan iti panangaywan ken panangusarda iti kinabaknang wenno material a sanikuada ket mapagtalkandanto met a mangaywan kadagiti napatpateg a bambanag. Imbaga ni Jesus: “Isu a no saanyo a maipakita a mapagtalkankayo iti kinabaknang daytoy a lubong, asinonto ngarud ti mangitalek kadakayo iti agpaypayso a kinabaknang [kas iti sanikua ti Pagarian]?”
No kasta, ipakpakita ni Jesus kadagiti adalanna nga ad-adu ti makalikaguman kadakuada no kayatda ti maawat nga agnaed “kadagiti agnanayon a pagnaedan.” Saan nga agbalin a pudno nga adipen ti Dios ti maysa nga adipen met ti kinabaknang. Kinuna ni Jesus: “Awan ti makapagserbi iti dua nga amo; ta mabalin a guraenna ti maysa ket ayatenna ti sabali, wenno matalek iti maysa ket tallikudanna ti sabali. Diyo mapaggiddan ti agserbi iti Dios ken iti Kinabaknang.”


text:
Opisina ken Impormasion iti Panagpasiar
Naimpusuan nga awisendaka nga agpasiar kadagiti opisina ken pagimprentaanmi. Ammuem ti adres ken oras ti panagpasiar.
Germany
Jehovas Zeugen
Am Steinfels 1
65618 SELTERS
GERMANY
+49 6483-41-0
Panagpasiar
Lunes agingga iti Biernes
8:00 a.m. agingga iti 10:00 a.m. ken 1:00 p.m. agingga iti 3:00 p.m.
Kapautna 2 nga oras
Maysa pay nga oras para iti historical exhibit
No adukayo nga ag-tour, pangngaasiyo ta sapsapaenyo ti agpalista
Trabaho iti Opisina
Imatmatonan ti sanga nga opisina ti Central Europe iti Selters, Germany, ti trabaho a panangasaba iti Austria, Germany, Liechtenstein, Luxembourg, ken Switzerland. Adda eksibit a mangitamtampok iti pakasaritaan ti trabaho a panangasaba kadagita a pagilian iti Central Europe. Agipatpatulod ken agim-imprenta met ti sanga nga opisina kadagiti literatura para iti nasurok a 16,000 a kongregasion iti 51 a pagilian.


text:
Abra de Ilog, Occidental Mindoro
Ti Abra de Ilog ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Occidental Mindoro iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Abra de Ilog ket nabingbingay kadagiti 9 a barbaranggay.[2]
- Balao
- Cabacao
- Lumangbayan
- Poblacion
- San Vicente
- Tibag
- Udalo (Camurong)
- Wawa
- Armado
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Occidental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Occidental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
AGRIINGKAYO! OKTUBRE 2012
No Kasanoka nga Agballigi iti Panageskuelam
Kayatmo kadi a naballigi ti panageskuelam? Salaysayen daytoy nga artikulo ti lima a pamay-an tapno agballigika.
No Kasanoka nga Agballigi iti Panageskuelam
Mabalinmo ti ad-adda a magunggonaan iti panageskuelam. Ilawlawagmi iti daytoy a serye ti lima a makatulong tapno naballigi ti panageskuelam.
Agbalinka nga Interesado
Ania dagiti sumagmamano a mangtignay kenka a mangipasnek iti panageskuelam?
Agbalinka nga Organisado
Dagiti balakad no kasano a maaddaan iti nangatngato a grado ken maliklikan ti stress iti panagaramid iti homework.
Agpatulong
Napateg ti kaadda dagiti pagpatulongan. Siasino dagiti mabalin a pagpatulongam?
Aywanam ti Salun-atmo
No aywanam ti salun-atmo, sumayaat ti maaramidam iti eskuelaan—ken ti panagbiagmo.
Maaddaanka iti Panggep
Ammom kadi ti panggep ti panageskuelam? Ania dagiti nasken nga ikabilangam?
Ti Maaramidan Dagiti Nagannak
Adu ti problema dagiti ubbing iti eskuelaan. Kasanoka a makatulong?
Panagballigi Kontra iti Sobra a Kinalukmeg Dagiti Agtutubo
Basaem dagiti simple nga inaramid ti dati a mannangan iti di nasustansia ken no kasano a makontrolnan ti pannanganna.
Sangonsango a Pannakakita Kadagiti Gorilia
Intay pasiaren ti Dzanga-Ndoki National Park tapno maam-ammotayo ti western lowland gorilla a ni Makumba.
Dagiti Sensor ti Black Fire Beetle
Ania ti masursuro dagiti inheniero ken managsirarak maipapan iti daytoy naisalsalumina nga insekto?
Ania ti Manamnamak Inton Addan Asawak?
—Paset 2
Ammuem no kasano a masaganaam dagiti dimo manamnama a problema iti panagasawa.
Makapadanag a Damdamag—Makaapektar Kadi iti Annakyo?
Mabuteng kadi ti annakyo iti damdamag? Kasano a matulonganyo ida?
Ap-apektaran Kadi Dagiti Bituen ti Biagmo?
Adu ti agpabalakad ken agpaiwanwan iti astrolohia. Talaga kadi a matulongandatayo dagiti bituen?
No Kasano ti Agbalin a Nasayaat a Nagannak
Kasano a matulongam ti annakmo a mangsango kadagiti problema ita maipapan iti moralidad?
Ti Biblia—Libro ti Umiso a Padto—Paset 6
Adda kadi naisangsangayan a kaipapanan ti agdama a kasasaad ti lubong? Ammuem ti 7 a padto a mangipakita a naidumduma ti tiempo a pagbibiagantayo.
Panangmatmat iti Lubong
Dadduma a suheto: Stress iti siudad, Facebook, ken no kasano a ti masansan a panagbuya iti TV ket mangpaababa iti biag.
Adalen ti Pamilia
Ammuem ita a bulan ti maipapan ken Noe, Nehemias, ken dagiti Saksi ni Jehova iti Zambia.


text:
Cabangan, Zambales
Ti Cabangan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zambales iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cabangan ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.[2]
- Anonang
- Apo-apo
- Arew
- Banuambayo (Poblacion)
- Cadmang-Reserva
- Camiling (Camiing)
- Casabaan
- Del Carmen (Poblacion)
- Dolores (Poblacion)
- Felmida-Diaz
- Laoag
- Lomboy
- Longos
- Mabanglit
- New San Juan
- San Antonio
- San Isidro
- San Juan (Poblacion)
- San Rafael
- Santa Rita
- Santo Niño
- Tondo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zambales". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zambales". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Nagpipintas a Macaw
NABIAG ken agduduma a kolor ti makita bayat nga agtatayab ti pinangen a billit a rumrummuar iti kabakiran! Pirmi a naay-ayatan iti dayta a nakapimpintas a buya dagiti European nga eksplorador, a nangrugi nga agsangpet idiay Central ken South America idi maudi a tawtawen ti 1400’s. Ania ti nakitada? Dagiti macaw
Saan a kas iti kaaduan a dekolor a billit, agpada a nabiag ken narangrang ti kolor ti lalaki ken babai a macaw. Nalaing dagiti macaw ken kanayon nga agkakaduada kas grupo. Nakapigpigsa ken makatitileng ti ikkisda. Pinangenda no pumanawda iti agsapa kadagiti pagaponanda tapno agsapul kadagiti bukel, prutas, ken dadduma pay a makanda. Umabut iti agarup 30 a macaw ti maysa a pangen. Kas gagangay kadagiti parrot, ti karaykayda ti usarenda a pangpetpet iti kanenda, ken kittabenda dayta babaen ti dakkel ken nagkurba a sippitda. Mabettakda pay ti natangken a balay dagiti nuts! No makapangandan, kaaduanna a sangapangen a mapanda kadagiti rangkis wenno igid ti karayan tapno tuktutuktoken sa kanenda dagiti pila (clay), a mabalin a makatulong tapno saanda a masabidongan kadagiti toxin a naggapu kadagiti kinnanda. Mangted pay dagiti pila kadagiti kemikal a kasapulan ti bagida.
“Tunggal banag inaramid [ti Dios] a napintas iti tiempona.”—Eclesiastes 3:11
Gagangay kadagiti macaw a maymaysa laeng ti asawada agingga a matayda, ken agtinnulongda a mangaywan kadagiti babassit nga annakda. Adda dagiti species nga agumok kadagiti abut ti kayo, abut iti igid ti karayan ken bunton ti anay, wenno ab-abut ken rikki kadagiti rangkis a pakakitaam kadagiti agassawa a mangdaldalus iti maysa ken maysa. No innem a bulandan, naan-anay a dadakkeldan, ngem makipagyanda latta kadagiti nagannakda agingga nga agarup tallo ti tawenda. Iti kabakiran, umabut iti 30-40 a tawen ti biagda, ngem no maipupok ken maaywananda, adda dagiti agbiag agingga iti nasurok nga 60 a tawen. Adda sumurok-kumurang a 18 nga species. Naipakita ditoy ti dadduma.


text:
Apuy
Ti apuy (sabali a panangiletra - apoy), uram , wenno puor ket isu ti napardas nga oksidasion iti materiales iti proseso ti eksotermiko a kimiko iti kombustion, a mangibbet ti pudot, lawag, ken dagiti nadumadumapay a produkto ti reaksion .[1] Ti pay nabunbuntog a proseso ti oksidasion a kas ti panaglati wenno panagkalpa ket saana nairaman iti daytoy a pannakailawlawag.
Ti gil-ayab ket isu ti makitkita a paset ti apuy. No napudoten, dagiti alingasaw ket mabalin a maionisado tapno mangpataud ti plasma.[2] Depende kadagiti sustansia a mapuoran, ken dagiti amiaman a saana kinapuro iti ruar, ti maris ken ti intensidad ti apuy ken gil-ayab ken sabalinto.
Ti apuy iti sapasap a kaaduan a pormana ket mabalin a pagbanagan iti makadadael nga uram, nga adda ti pannakabalinna a mangpataud kadagiti pisikal a dadael babaen ti panagpuor. Ti uram ket maysa a nangruna a proseso a makaaring kadagiti sistema ti ekolohia iti ballasiw ti sangalubongan. Dagiti nasayaat a pakaaringan ti uram ket mairaman ti panagpasayaat kadagiti panagtubo ken panagtaripato kadagiti nadumaduma a sistema ti ekolohia. Ti apuy ket inus-usar idin ti tattao para iti panagluto, panagpataod ti pudot, panagsenial, ken dagiti panggep ti panagiduron. Dagiti saan a nasayaat a pakaaringan ti uram ket mairaman ti pannkarugit ti danum, nurunor ti daga, panagrugit ti tangatang ken peggad iti biag ken tagikua.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Glossary of Wildland Fire Terminology" (PDF). National Wildfire Coordinating Group. Nobiembre 2009. Naala idi 2008-12-18.
- ^ Helmenstine, Anne Marie. "Ania kadi ti Kasasaad ti Banag iti Apuy wenno Gil-ayab? Daytoy kadi ket Likido, Natangken, wenno Alingasaw?". About.com. Naala idi 2009-01-21.
- ^ Lentile, et al., 319
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Apuy iti Wikimedia Commons


text:
Almagro, Samar
Ti Almagro ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Almagro ket politikal a nabingbingay iti 23 a barbaranggay.[2]
- Bacjao
- Biasong I
- Costa Rica
- Guin-ansan
- Kerikite
- Lunang I (Look)
- Lunang II
- Malobago
- Marasbaras
- Panjobjoban I
- Poblacion
- Talahid
- Tonga-Tonga
- Imelda (Badjang)
- Biasong II
- Costa Rica II
- Mabuhay
- Magsaysay
- Panjobjoban II
- Roño
- San Isidro
- San Jose
- Veloso
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 15 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 15 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
KAPITULO 130
Mayawat ni Jesus ken Maipanaw Tapno Mapapatay
MATEO 27:31, 32 MARCOS 15:20, 21 LUCAS 23:24-31 JUAN 19:6-17
PINADAS NI PILATO A WAYAWAYAAN NI JESUS
NAIKEDDENG A MADUSA KEN MAPAPATAY NI JESUS
Nupay naparigat ken naibabain ni Jesus, awan serbi ti panangikagumaan ni Pilato a mangwayawaya kenkuana ta saan a naasian dagiti panguluen a papadi ken dagiti kakaduada. Talaga a kayatda a mapapatay ni Jesus. Intultuloyda nga ipukkaw: “Ibitaymo iti kayo! Ibitaymo iti kayo!” Kinuna ni Pilato: “Alaenyo ket dakayon ti mangibitay, ta awan ti nakitak a basolna.”—Juan 19:6.
Saan a nakombinsir dagiti Judio ni Pilato a maikari a matay ni Jesus gapu iti panangbusor iti gobierno. Gapuna, ti panagsasao maibusor iti Dios ti nangakusaranda ken Jesus, nga impabasolda kenkuana idi nabista iti Sanhedrin. “Adda lintegmi, ket sigun iti linteg, rumbeng a matay ta ibagbagana nga anak ti Dios.” (Juan 19:7) Para ken Pilato, baro daytoy a pammabasol.
Nagsubli ni Pilato iti palasiona ket nangbirok iti pamay-an tapno wayawayaanna daytoy a lalaki a nagibtur iti nakaro a pannakaparigat ken natagtagainep ti asawa ni Pilato. (Mateo 27:19) Ket daytoy ngay baro a pammabasol dagiti Judio—a ti maak-akusaran ket “anak ti Dios”? Ammo ni Pilato a taga-Galilea ni Jesus. (Lucas 23:5-7) Ngem dinamagna ken Jesus: “Taga-anoka?” (Juan 19:9) Pampanunoten ngata ni Pilato no nagbiag idin ni Jesus ken mabalin a nagtaud iti Dios?
Nangngeg a mismo ni Pilato ken Jesus nga isu ket maysa nga ari ken saan a paset daytoy a lubong ti Pagarianna. Gapu ta saanna a kayat a lawlawagan pay ti naibaganan, nagulimek ni Jesus. Nasair ni Pilato iti panagulimekna, isu a nakaunget a kinunana ken Jesus: “Saanka kadi a sumungbat? Saanmo aya nga ammo nga adda autoridadko a mangwayawaya ken mangpapatay kenka?”—Juan 19:10.
Kinuna laeng ni Jesus: “Awan ti autoridadmo a maibusor kaniak no saan nga inted ti Dios. Dayta ti makagapu a nadagdagsen ti basol ti tao a nangidarum kaniak kenka.” (Juan 19:11) Saan laeng a maymaysa a tao ti pampanunoten ni Jesus. Imbes ketdi, kayatna a sawen a dakdakkel ti sungsungbatan ni Caifas, dagiti kakumplotna, ken ni Judas Iscariote ngem ni Pilato.
Gapu ta nasdaaw iti kinakalma ni Jesus ken iti sasaona, ken maamak amangan no mabalin a nagtaud ni Jesus iti Dios, pinadas manen ni Pilato a wayawayaan ni Jesus. Nupay kasta, adda manen imbaga dagiti Judio a sabali pay a pagbutbutngan ni Pilato. Kinunada: “No wayawayaam dayta a tao, saannaka a gayyem ni Cesar. Bumusbusor ken Cesar ti asinoman a mangibilang iti bagina nga ari.”—Juan 19:12.
Inruar manen ti gobernador ni Jesus ket, nagtugaw iti pangukoman. Kinunana kadagiti tattao: “Daytoy ti ariyo!” Ngem saan a mamingga dagiti tattao. Impukkawda ketdi: “Papatayem! Papatayem! Ibitaymo iti kayo!” Kinuna ni Pilato: “Papatayek kadi ti ariyo?” Nabayagen a nauma dagiti tattao iti panangituray ti Romano; ngem kinuna dagiti panguluen a papadi: “Ni laeng Cesar ti arimi.”—Juan 19:14, 15.
Awan naaramidan ni Pilato iti saan nga agsardeng a panagkiddaw dagiti Judio isu nga inyawatna ni Jesus tapno mapapatay. Inuksob dagiti soldado ti nalabaga a kagay ni Jesus ket insuotda kenkuana ti makinruar a kawesna. Idi impanawdan ni Jesus, masapul nga awitenna ti bukodna a kayo a pagtutuokan.
Parbangon idin iti Biernes, Nisan 14. Siririing pay ni Jesus manipud iti agsapa ti Huebes ken agsasaruno dagiti nakarigrigat a kapadasanna. Marigrigatan ni Jesus a mangawit iti nagdagsen a poste agingga a saannan a kabaelan nga awiten. Gapuna, pinilit dagiti soldado ti maysa a lumablabas, ni Simon a taga-Cirene iti Africa. Impaawitda kenkuana ti poste a maipan iti lugar a pagbitayan. Adu a tattao ti sumursurot, dadduma ti mangdandanog iti barukongda gapu iti ladingit ken agdungdung-awda gapu iti mapaspasamak.
Kinuna ni Jesus kadagiti agsangsangit a babbai: “Annak a babbai ti Jerusalem, saan a siak ti sangitanyo. Sangitanyo ketdi ti bagbagiyo ken dagiti annakyo; ta dumtengto ti tiempo nga ibaga dagiti tattao, ‘Naragsak dagiti lupes a babbai, dagiti aanakan a saan a nagipasngay ken dagiti barukong a saan a nagpasuso!’ Ket ibagadanto kadagiti bantay, ‘Tupakandakami!’ ken kadagiti turod, ‘Gaburandakami!’ Ta no kasta ti aramidenda iti sibibiag a kayo, anianto ti mapasamak no natayen dayta?”—Lucas 23:28-31.
Ti nasion dagiti Judio ti tuktukoyen ni Jesus. Dayta ket kas iti matmatayen a kayo ngem sibibiag pay, ta adda pay ni Jesus ken adu dagiti Judio a mamati kenkuana ti adda sadiay. No awanen dagitoy iti nasion, ti laeng agbatinto ket maysa a nasion nga arigna nagango iti naespirituan, a mayarig iti maysa a natay a kayo. Addanto nakaro a panagdung-aw inton umay dagiti soldado a Romano nga usaren ti Dios a mangdadael iti dayta a nasion!
Ammuem ti Ad-adu Pay
Napapatay ni Jesu-Kristo
Ania a baro a rambak ti inyusuat ni Jesus sakbay a naliputan ken nailansa iti kayo?


text:
Kimat
T kimat ket isu ti dakkel nga elektrostatiko a diskarga a baetan dagiti nakatgaan ti elektriko a rehion iti kaunegan dagiti ulep wenno ti baetan ti ulep ken ti rabaw ti Daga. Dagiti nakargaan a rehion iti kaunegan ti tangatang ket temporarioda a agtimbeng babaen ti kislap tikimat, a sapasap a makunkuna a kas ti panagpunta no makapunta timaysa a iti rabaw ti daga. Urayno ti kimat ket kankanayon a kaduaan babaen ti uni ti gurruod, ti adayo a kimat ket mabalin a makita ngem adayo unayen a mangeg ti gurruod.
Ti kimat ket agarup a mapasamak kadagiti 40–50 a beses iti tunggal maysa a segundo iti sangalubongan, a pagbanagan ti gangani a 1.4 a bilion a kislap iti tunggal maysa a tawen.[1]
Adu dagiti banag a makapektar ti kanayon, pannakaiwarwaras, kapigsa, ken dagiti pisikal a tagikua iti "kadawyan" a kislap ti kimat iti maysa a naisangayan a rehion iti lubong. Dagitoy a banag ket mairaman ti kangato ti rabaw ti daga, latitud, ayus ti kankanayon a pul-oy ti angin, relatibo a kadam-eg, kaasideg iti napudot ken nalamiss a bagbagi tidanum ken daaduma pay.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Oliver, John E. (2005). Ensiklopedia ti Klimatolohia ti Lubong. NOAA. ISBN 978-1-4020-3264-6. Naala idi Pebrero 8, 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kimat iti Wikimedia Commons


text:
Elektron
Ti elektron (simbolo: e−
) ket maysa a subatomiko a partikula nga addaan ti negatibo nga elementario a kuriente a karga. Awan dagiti naamammoan a komponente wenno substruktura; iti sabali a baliks, daytoy ket kadawyan a naipanunutan a maysa a elementario a partikula. Ti elektron ket addan ti maysa a masa ti agarup a 1/1836 iti proton. Ti intrinsiko nga angular a darikmat (tayyek) iti elektron ket maysa a semientero a kuenta dagiti paset iti ħ, a kayatna a saoen a daytoy ket maysa a permion. Ti kontrapartikula iti elektron ket makunkuna a positron; kapadpadada daytoy ti elektron malaksid ti panag-awit ti kuriete ken dagiti dadduma a karga itikasumbangirna a senial. No ti maysa nga panagdungpar ti elektron iti maysa a positron, dagitoy dua a partikula ket baka dagupda a madadael, nga agpataud dagiti gama nga annaraar a poton. Dagiti elektron, a tagikua ti immuna a kaputotan iti lepton a pamilia ti partikula, a makibinglay iti grabitasional, nga elktromagnetiko ken nakapsot a pakipagtinnulongan.[5] Dagiti elektron, a kas dagiti amin a banag, ket addaan ti pakabuklan a mekaniko a tagikua dagiti dua a partikula ken dagiti allon, isu a dagitoy ket makidinnungpar kadagiti sabali a partikula ken mabalin a maidiprassion a kas iti lawag. Nupay kasta, daytoy a panagdua ket kasayaatan a maipakita ti panag-eksperimento kadagiti elektron, gapu ti kabassit unay ti masa. Gapu ti elektron ket maysa ap ermion, awan ti dua nga elektron ti makasakup ti agpadpada a kasasaad ti pakabuklan, babaen ti Pauli a panakailaksid a pamunganayan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The fractional version’s denominator is the inverse of the decimal value (along with its relative standard uncertainty of 4.2×10−13 u).
- ^ Ti karga ti elektron ket negatibo iti elementario a karga, nga addaan ti positibo a kuenta para iti proton.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dahl, P.F. (1997). Kilap dagiti annaraar iti katodo: Maysa a pakasaritaan ti Elektron ni J J Thomson. CRC a Pagmalditan. p. 72. ISBN 0-7503-0453-7.
- ^ Buchwald, J.Z.; Warwick, A. (2001). Dagiti pakasaritaan iti Elektron: Ti Panakaipasngay ti Mikropisika. MIT a Pagmalditan. pp. 195–203. ISBN 0-262-52424-4.
- ^ Thomson, J.J. (1897). "Annaraar a Katodo". Pilosopiko a Magasina. 44: 293.
- ^ P.J. Mohr, B.N. Taylor, and D.B. Newell (2011), "Ti 2010 CODATA a Kuenta nga Italek iti Kangrunaan a Pisikal a Patuloy" (Web Bersion 6.0). Dagitoy a datos ket pinarangay babaen ni J. Baker, M. Douma, ken S. Kotochigova. Magun-od: http://physics.nist.gov/constants [Huebes, 02-Hun-2011 21:00:12 EDT]. Nailian a Pagadalan dagiti Pagalagadan ken Teknolohia, Gaithersburg, MD 20899.
- ^ Anastopoulos, C. (2008). Partikula wenno Allon: Ti Ebolusion itiKosepto iti Banag iti Moderno a Pisika. Princeton University Press. pp. 236–237. ISBN 0-691-13512-6.


text:
Qin Shi Huang
Ni Qin Shi Huang (Wade-Giles: Chin Shih Huang; Insik: 秦始皇; 259 BC – 210 BC;[1][2] personal name: Zhao Zheng (Wade-Giles: Chao Cheng; Insik: 趙政);[3] nagan iti klasiko nga Insik: (趙正) ket isu idi ti ari ti Insik nga Estado ti Qin manipud idi 246 BC aginggana idi 221 BC, idi las-ud ti Paset ti panawen dagiti Naggugubat nga Estado.[4] Isu ti nagbalin nga immuna nag emperador ti nagkaykaysa a Tsina idi 221 BC.[4] Isu ket nagturay aginggan idi pimmusay idi 210 BC iti tawen a 49.[5]
Isu ket tinawtawgann ti bagina a kas ti Umuna nga Emperador (Insik: 始皇帝, Shǐ Huángdì) kalpasan ti panagkaykaysa ti Tsina, Ni Qín Shǐ Huáng ket maysa anangruna a pigura iti Insik a pakasaritaan, a nagiyeg ti gangani a dua a milenio nga imperial a panagturay. Kalpasan ti panakaykaysa ti Tsina, ken ti nagruna nga agbalbalakad kaniana a ni Li Si ket nangiruar kadaiti kangrunaan a reporma ti ekonomiko ken politikal a sistema.[4] Isu ket nangipatakder kadagit idaddakkel a gandat, a m,airaman ti panangipatakder ken panagkaykaysa kadagiti nadumaduma a a paset ti Nalatak a Diding ti Tsina, ti nadayeg tattan a kadakkel ti siudad a mausoleum a ginuargardian babaen dagit kasla tao a kadkkel a Terakota aBuyot, ken ti dakkel a kalsada a sistema, a nakatayan dagiti adu a tao.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Emperador Qin Shi Huang -- Immuna nga Emperador ti Tsina". TravelChinaGuide.com. Naala idi 2007-09-10.
- ^ Wood, Frances. (2008). Immuna nga Emperador ti Tsina ken dagiti Terakota a Mannakigubatna. Macmillan publishing. ISBN 0-312-38112-3, ISBN 978-0-312-38112-7. p 2.
- ^ At the time, female members used ancestral name and male members used clan name. 光明日报.趙正書.北大西汉竹书:发现已亡佚李斯《苍颉篇》,书中称秦始皇和秦二世为“秦王赵正(政)”,“秦王胡亥”
- ^ a b c Duiker, William J. Spielvogel, Jackson J. Edision: 5, nailustrado. (2006). Pakasaritaan ti Lubong: Tomo I: To 1800. Thomson Higher Education publishing. ISBN 0-495-05053-9, ISBN 978-0-495-05053-7. pg 78.
- ^ a b Ren, Changhong. Wu, Jingyu. (2000). Panakaipatakder ken Panakatnag ti Qin a Dinastia. Asiapac Books Pte Ltd. ISBN 981-229-172-5, ISBN 978-981-229-172-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Qin Shi Huang iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Qin Shi Huang iti Wikiquote (Ingles)


text:
1Daytoy ti gapuna nga inkeddengko a saanto a makapaladingit ti isasarungkarko manen kadakayo. 2Ta no pagladingitenkayo, siasinonto pay ti mangparagsak kaniak no di dakayo met laeng a pinagleddaangko? 3Imbes nga umayak, nagsuratak laengen amangan no pagladingitendak dagiti tattao a mangparagsak koma ketdi kaniak. Kapkapnekak ngamin a no naragsakak, naragsakkayo met amin. 4Kasta unay ti pannakariribuk ken panagdanagko idi nagsuratak kadakayo; adu a lua ti nagarubos! Ngem awan a pulos ti panggepko a mamagladingit kadakayo. Kayatko laeng a maammoanyo no kasano ti kadakkel ti ayatko kadakayo. 5Ita, no adda nangpaladingit iti siasinoman, saan a siak ti pinaladingitna no di dakay amin wenno nalabit ti sumagmamano kadakayo. (Kunak daytoy ta diak kayat a nagubsang ti panagsaok kenkuana.) 6Umdasen ti dusa nga impatay ti kaaduan kadakayo iti kasta a tao. 7Nupay kasta, nasken a pakawanen ken liwliwaenyo amangan no malmes iti napalalo a ladingit. 8Yunay-unayko ngarud nga ipatalgedyo kenkuana a pudno nga ay-ayatenyo. 9Daytoy ti gapuna nga insuratko dayta a surat ta kayatko a maammoan no kasano ti panaglasatyo iti pannakasuot ken no sisasaganakayo a mangtungpal kadagiti pammagbagak. 10No pakawanenyo ti siasinoman gapu iti inaramidna, pakawanek met. Ta no mamakawanak—no pudno a masapul a pakawanek ti siasinoman—aramidek gapu kadakayo iti sangoanan ni Cristo 11tapno dinatayo gundawayan ni Satanas. Ammotayo dagiti panggepna. 12Idi dumtengak idiay Troas tapno ikasabak ti Naimbag a Damag maipapan ken ni Cristo, natakuatak a linuktan ti Apo ti dalan nga agpaay iti trabaho sadiay. 13Ngem nagdanagak unay ta diak nasarakan ni kabsattayo a Tito. Isu a nagpakadaak kadagiti kakabsat sadiay, ket napanak idiay Macedonia. 14Ngem yaman pay iti Dios, ta gapu iti pannakikaysami ken ni Cristo, kanayon nga ikuyognakam iti parada ti panagballigi ni Cristo. Aramatennakami ti Dios a mangisaknap iti nabanglo nga ayamuom ti pannakaammo ken Cristo kadagiti amin a tattao. 15Mayarigkami iti nabanglo nga insenso a puoran ni Cristo a maidaton iti Dios ket agwaras kadagiti maisalakan ken kadagiti mapukaw. 16Kadagiti mayaw-awan, makapatay daytoy nga ayamuom. Kadagiti maisalsalakan, maysa nga ayamuom a mangted iti biag. Siasino ngarud ti makabael iti daytoy a trabaho? 17Saankami a mayarig kadagiti kaaduan a mangipakpakaammo iti sao ti Dios a kasla ket tay tagilakon ti mensahena. Ngem gapu ta imbaonnakami ti Dios, sipupudnokami nga agsao iti sangoananna, kas adipen ni Cristo.
Copyright
Learn More


text:
Mountain Province
Ti Mountain Province ket maysa a probinsia iti kabambantayan ti Filipinas iti Rehion Administratibo ti Kordiliera iti Luzon. Kapitoliona ti ili ti Bontoc ken kaabayna dagiti probinsia ti Ifugao, Benguet, Ilocos Sur, Abra, Kalinga, ken Isabela.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mountain Province ket nabingbingay a politikal kadagiti 10 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016


text:
Pagsasao
Ti pagsasao ket maysa a sistema dagiti simbolo (a nainsapasapan nga ammo kas dagiti balikas), ken dagiti annuroten no kasano a maaramat ken maiturong dagitoy. Ti balikas a pagsasao ket maaramat met kas pangdakamat iti sibubukel a penomenon ti pagsasao, kas koma iti kadawyan a ramramit dagiti pagsasao. Nupay ti pagsasao ket maar-aramat iti komunikasion, saan ketdi a maipada iti daytoy.
Ti nataoan a pagsasao ket natural a pasamak a ti panangsursuro iti dayta ket kas iti nainkasigudan a karirikna ti ubing. Iti gagangay a pormana, ti nataoan a lengguahe nga ar-aramatenna dagiti uni wenno senias a kas simbolo a pangkomunikar babaen kadagiti nainkasigudan a rikna. Nupay rinibu ti nataoan a lengguahe, agpapada dagitoy nga addaan kadagiti gagangay a galad a ti panagpapada dagitoy ket arigna awan ti nagdudumaanda.
Inaramid (wenno iti sabali a kaso nadiskubre) ti tao dadduma pay a pagsasao, karamanna dagiti naar-aramid laeng a nataoan a lengguahe kas iti Esperanto wenno Klingon, panagprograma a pagsasao (iti kompiuter) kas iti Python wenno Ruby, ken kasta metten dagiti termino iti matematika. Dagitoy a lengguahe ket saan a siinget a maipada iti nainkasigudan a nataoan a lengnuahe.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pagsasao iti Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga addaan kadagiti di nainaganan a parametro.
Di naikaskaso ti teksto ti "????"
Saan met a kas dagiti adu a plantilia ti Wikipedia, dagiti plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket saanda nga agusar iti saan a nanaganan parametro wenno dagiti pangipuesto a parametro. No ti dakamat ket aglaon ti teksto iti pagbaetan dagiti bertikal a baras ken ti teksto ket saan nga aglaon iti senial ti kapada (=), saan nga ikaskaso ti CS1|2 ti teksto ken ireportana ti biddut. Daytoy ket agpayso urayno ti teksto ket ti nagan ti husto a parametro.
Daytoy a biddut ket mabalin pay a gapuanan dagiti bertikal a baras a parte dagiti URL wenno dagiti titulo. No mapasamak dagiti bertikal a baras kadagiti URL, sukatan ti tunggal maysa a bertikal a baras iti
%7c. No mapasamak dagiti bertikal a baras kadagiti pateg ti parametro a saan a dagiti URL, sukatan ti tunggal maysa a bertikal a baras iti
|.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, ikkaten dagiti agsurok a teksto, nayonan ti '=', nayonan ti maysa nasaysayaat a maitunos a nagan ti parametro manipud ti plantilia nga us-usaren tapno makompleto ti parametro, wenno sayaaten nga ikodigo dagiti bertikal a baras kadagiti URL ken dagiti titulo.
Dagiti panid nga addaan iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid dagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Taungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia taungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Pampanid iti kategoria "Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro"
Dagiti sumaganad a 4 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 4 a dagup.


text:
Aminek, naginana ti musak...nabayag a pinagpaadaanak iti isusublina...adu a remedio...ngem awan latta...ngem kalpasan iti pannakabasak kadagiti dandaniw ni Dr. Ariel S. Agcaoili, ne, nagsubli ketdin ti musa...saan laeng a daniw no dipay ket iti sarita...nabileg dagiti balikas ni apo Ariel, a saan laeng nga iti sangrat ken nakaisangratanna no dipay ket antidote iti sugnod ti nagpasugnod, hehehe!...isu a dumaniwak manen...adtoy ti sungbatko iti daniw ni apo Ariel....
************************************************************************************************
Kurarayan a Pluma: Para ken ni Dr. Ariel S. Agcaoili
(sungbat iti daniwna a The Poet of the Voice of Our People Lost)
wen, ayi, agpadaya manen dagiti kannaway
iti leggak, a sumakdo iti leggak dagiti balikas
dagiti balikas a silaw ti naamitan a teggaak
ti rabak, ti teggaak saanen a rabak
no di ket babak, babak nga allilaw
allilaw ‘giti nakatugaw, nakatugaw a sallapingaw
a nangiduol iti lugaw, lugaw a kalawakaw
kinawkaw a lugaw ken sinimot a sagpaw
iti away a kapanagan, kapanagan dagiti kannaway
kannaway agwarsida iti diket a bagas dagiti balikas
balikas a nabagas, atang a berso a nakasarukang
nakasarukang a siit karabukob dagiti garamugam
garamugam, garamugam a nairuam
nairuam a mangitik-ab lua ti kaadduan
kaaduan, kaaduan nga aglulua
aglulua ta awan ti itik-abna
ken wen, ayi, dagiti bulong ti algarroba
agdeppada manen iti bigat
deppaanda dagiti rigat
rigat a pinanawanen ti bigat
bigat a binagkat dagiti saanen a mabagkat
a ladawan ti kaadduan, kaadduan a ladawan
ladawan no apay nga indisso ni Nelia
ti korona ti katkatawa, ti nakakatkatawa a korona
korona a balangkantis, liwliwa a tirtiris
tinirtiris a liwliwa, liwliwa nga allilaw
dagiti buaya a nakatugaw, nakatugaw a pasaw
a dina ammo ti saraaw, wen, saraaw
saraaw a makaulaw, makaulaw
a kari dagiti nakatugaw, intayab ti ullaw
ullaw dagiti ulaw, mangkik, bullagaw
ken dagiti naglapayag iti puraw ken duyaw
wen, ayi, dagiti tuwato ngumato manen tayabda
tapno agbirok tayab ti agsapa, no adda pay agsapa
dagiti annak ni Angkuan, Angkuan a nagraranggasan
a pinagraranggasan dagiti garamugam
garamugam a rumbeng a warsian iti bagas
nga atangan iti daradara a balikas
balikas ti berso nga agtungtunglab
a tinunglab dagiti antukab a balikas
balikas nga isarukang, isarukang dagiti balikas
dagiti binatog ti bua a lua, lua ti bua a naibinatog
luppo ti kawitan a berso, berso dagiti managberso
arak a dugsak, dugsak dagiti sariwakwak
di lipatan binagkal a binatog ti akkal
akkal ti gawed dagiti tiwed
tiwed a ngednged babassit a tengnged
tengnged dagiti tiwed ket siniten
sigarilio a naingel, ingel dagiti maingel
a mangsaka iti kararua ti naidalit nga ili
ili a nakasalapon iti sirok ti baliti
baliti dagiti di katawtaw-an iti ili
wen, ayi, agpadaya manen dagiti kanaway iti leggak
agdeppa manen dagiti bulong ti algarroba iti agsapa
iti agsapa, tumayab manen dagiti tuwato iti nangato
agimaldit manen ti kurarayan a pluma…
--JIMMY M. AGPALO, JR.
Disiembre 6, 2004
Saturday, December 18, 2004
DANIW LATTA...
Aminek, naginana ti musak...nabayag a pinagpaadaanak iti isusublina...adu a remedio...ngem awan latta...ngem kalpasan iti pannakabasak kadagiti dandaniw ni Dr. Ariel S. Agcaoili, ne, nagsubli ketdin ti musa...saan laeng a daniw no dipay ket iti sarita...nabileg dagiti balikas ni apo Ariel, a saan laeng nga iti sangrat ken nakaisangratanna no dipay ket antidote iti sugnod ti nagpasugnod, hehehe!...isu a dumaniwak manen...adtoy ti sungbatko iti daniw ni apo Ariel....
5 comments:
- ariel said...
-
Dear Jim:
goodness, thanks! nagsayaaten daytoy gumil blog ta makapagsisinnungbattayo, aya. somebody has to write this story of the gumil blog. ania ngata no agideklaratayon ti independensiatayo iti gumil filipinas, once and for all? bwahahahaaha!
just kidding, jim. hats off.
Ka Ilyong/Ayi/Ariel, aminen.
- 8:14 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
agyamanak met ka ilyong iti isasarungkarmo...
- 6:50 AM
- ariel said...
-
Dear Jim,
Naimbag a paskuam. Naynay koma ti panagadu ti daniwmo ken amin a napipintas a pagtawingan iti adal. I am missing your Pangasinense--I know my mother would have loved declaiming your poems in this language. Please, more of the Pangasinense as well. We need not lose any of our lits and languages b/c that will be a real lost.
Masapul ni Dr. Marot Flores (UP Diliman) ti kakastoy.
Toast to you--and wishing you the best this coming year.
Ariel
- 11:27 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
indaniwko ti kaguduana daytoy sadiay up baguio...adu ngamin dagiti dandaniw a naibasa a saan laeng nga English, Tagalog ken Iluko no dipay ket dagiti pay dadduma a lenguahe...kadaydi a kaudian a reading...ngem agsipud ta atiddog, diay la udina, hehehe...kas ken ni Mang Butch Macansantos a nangidaniw iti chabacano...
- 5:05 PM
- ariel said...
-
Dear Jim,
your duty now is to recover the lost and stolen wisdom in the languages you know. pagrebbengan dayta, kabsat, ket sika laeng ti naidumduma a makaaramid ken makatungpal iti kasta.
ala ngarud, maysa a tangguap ti tapuy/tafey para kenka.
ariel
- 6:11 PM


text:
1Kalpasan ti dua nga aldaw, adda boda idiay Cana, maysa nga ili ti Galilea. Adda sadiay ti ina ni Jesus, 2ket naawis met ni Jesus ken dagiti adalanna. 3Idi naibusen ti arak, kinuna ti ina ni Jesus kenkuana, “Naibusandan iti arak.” 4“Babai,” insungbat ni Jesus, “saan a masapul nga ibagam ti aramidek. Saan pay a dimteng ti orasko.” 5Kinuna ti ina ni Jesus kadagiti agserserbi, “Aramidenyo ti aniaman nga ibagana kadakayo.” 6Adda alagaden dagiti Judio maipapan iti panagbuggo. Isut’ gapuna nga adda innem a burnay sadiay nga aglaon ti tunggal maysa iti agarup 100 a litro. 7“Punnoenyo dagiti burnay iti danum,” kinuna ni Jesus kadagiti agserserbi. Pinunnoda ngarud dagiti burnay. 8“Ita,” kinunana kadakuada, “tumakokayo ket ipanyo iti agaywan iti padaya.” Kasta ti inaramid dagiti agserserbi. 9Idi naramanan ti agaywan ti danum a nagbalin nga arak, inayabanna ti nobio. Saanna nga ammo ti naggapuan ti arak (nupay ammo dagiti agserserbi, ta isuda ti timmako iti danum). 10Kinunana iti nobio, “Ugali dagiti tattao nga ipasango nga umuna ti kaimasan nga arak sadanto ipasango ti ordinario nga arak no adun ti nainum dagiti sangaili. Ngem sika, inyud-udim nga impasango ti kaimasan nga arak!” 11Inaramid ni Jesus daytoy umuna a milagro idiay Cana, maysa nga ili ti Galilea. Impakitana ti dayagna sadiay, ket namati kenkuana dagiti adalanna. 12Kalpasan daytoy, napan ni Jesus idiay Capernaum. Kaduana ni inana, dagiti kakabsatna a lallaki ken dagiti adalanna ket nagyanda sadiay iti sumagmamano nga aldaw. 13Asidegen ti Paskua dagiti Judio, ket napan ni Jesus idiay Jerusalem. 14Iti Templo, nadanonna dagiti aglaklako iti baka, karnero ken kalapati, kasta met dagiti agsuksukat iti kuarta a situtugaw iti puestoda. 15Nangaramid ni Jesus iti pagbaut a tali sana pinaruar dagiti amin a baka ken karnero. Binalintuagna dagiti lamisaan dagiti agsuksukat iti kuarta. Inwarawarana ti kuartada. 16Kinuna ni Jesus kadagiti aglaklako iti kalapati. “Iruaryo dagitoy. Diyo pagbalinen a tiendaan ti balay ni Amak!” 17Nalagip dagiti adalanna ti kuna ti Nasantoan a Surat: “Ti panangipategko iti balaymo, O Dios, kasla apuy a sumsumged iti unegko!” 18Gapu iti inaramid ni Jesus, sinaludsod dagiti papangulo a Judio kenkuana, “Ania ti maiparangmo a milagro kadakami a mangipakita iti kalintegam a mangaramid iti daytoy?” 19“Rebbaenyo daytoy a Templo ket iti uneg ti tallo nga aldaw, bangonekto met laeng,” insungbat ni Jesus. 20Kinuna kenkuana dagiti Judio, “Ania? Bangonem met laeng iti uneg ti tallo nga aldaw? Nabangon daytoy a Templo iti uneg ti uppat a pulo ket innem a tawen!” 21Ngem ti templo a sasawen ni Jesus isu ti bagina. 22Isut’ gapuna nga idi napagungaren ni Jesus, nalagip dagiti adalanna a sinaona daytoy. Ket namatida iti Nasantoan a Surat ken iti insao ni Jesus. 23Idi adda ni Jesus idiay Jerusalem bayat ti Fiesta ti Paskua, adu ti namati kenkuana idi nakitada dagiti milagro nga inaramidna. 24Ngem saanna nga intalek kadakuada ti bagina, agsipud ta ammona ti amin a tattao. 25Saanna a masapul ti siasinoman a mangibaga kenkuana maipapan iti tao ta ammona a mismo ti panunot ken kababalin ti tao.
Copyright
Learn More


text:
Guinea Ekuatorial
Ti Guinea Ekuatorial, opisial a ti Republika iti Guinea Ekuatorial (Espaniol: República de Guinea Ecuatorial, panangibalikas: [reˈpuBlika ðe ɡiˈne.a ekwatoˈɾjal]; Pranses: République de Guinée équatoriale, panangibalikas: [ʁepyblik də ɡine ekwatoʁjal], (Portuges: República da Guiné Equatorial, panangibalikas: [ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ ekwatoˈɾjaɫ]; ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Tengnga nga Aprika. Addaan daytoy ti dua a paset: ti maysa a kontinental a rehion a (Río Muni), a mairaman adu a babassit nga is-isla a mairaman ti Corisco, Elobey Grande ken Elobey Chico; ken ti maysa nga insular a rehion a naglaon ti isla ti Annobón ken isla ti Bioko (makunkuna idi a Fernando Po) a daytoy ti pakabirukan ti kapitoliona a Malabo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cia World Factbook; Guinea Ekuatorial
- ^ Departmento iti Ekonomia ken Paset ti Populasion ti Sosial a Panakibiang (2009). "Propekto ti Sangalubongan a Populasion, Tabla A.1" (PDF). 2008 rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-03-12.
- ^ a b c d Datos a Mangipakita ti Sanglubongan a Panagrangrang-ay, Banko ti Lubong, nala idi Agosto 23, 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Guinea Ekuatorial
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1968
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio


text:
Panangtulong iti Komunidad
Natulongan Dagiti Agtutubo a Mangsango Kadagiti Bully iti Eskuelaanda
Nakaawat ni Hugo, a 10 anyos, iti Diana Award gapu iti itutulongna iti sabsabali a mangsango iti bully. Kasano a nagbalin a pannakabagi kontra ti panang-bully?
Dagiti Saksi ni Jehova iti Hungary, Napadayawan iti Itutulongda a Manglapped iti Layus
Ti Danube River iti Hungary ket dimmanon iti kangatuan pay laeng a rukod ti danumna. Nakiraman dagiti Saksi ni Jehova iti trabaho a pananglapped iti layus nga inorganisar dagiti lokal nga autoridad.
Bombero a Naka-Off-Duty, Nangsalbar iti Biag
Ti miembro ti brigada dagiti bombero a ni Serge Gerardin a maysa kadagiti Saksi ni Jehova idiay France ket nagresponde a dagus iti maysa nga aksidente isu nga adda dagiti biag a nasalbarna.
Dagiti Saksi ni Jehova, Napadayawan Gapu iti Panangtulongda Kadagiti Balud
Ania a nagsayaat a serbisio ti impaay ti siam a Saksi ni Jehova iti kadakkelan nga immigration detention center iti Australia?
JW.ORG
—Mangpaspasayaat iti Biag
Ibaga ti agduduma a tattao no kasano a dagiti naibasar-Biblia nga espesipiko a balakad nga adda iti jw.org ti mangpaspasayaat iti biagda.
Napadayawan Dagiti Saksi ni Jehova Gapu iti Panangsalaknibda iti Aglawlaw
Dagiti pagimprentaan dagiti Saksi ni Jehova idiay Mexico ket nakaawat iti Clean Enterprise a sertipiko iti agsasaruno a pito a tawen.
Panagannad Kadagiti Seksual a Mananggundaway—Isursuro Dagiti Saksi ni Jehova Kadagiti Nagannak ken Annak
Dagiti Saksi ni Jehova ket pinullo a tawenen a mangipabpablaak ken mangiwarwaras kadagiti makatulong nga impormasion a mangpatibker iti relasion dagiti agkakapamilia.
Simmayaat a Biag iti Pagbaludan
Isalaysay ti dati a balud a ni Donald no kasano a nakatulong ti panagadalna iti Biblia tapno maam-ammona ti Dios, agbalbaliw ken agbalin a nasaysayaat nga asawa.
Bagyo iti Pilipinas
—Pammati ti Nangparmek iti Rigat
Deskribiren dagiti nakalasat ti napasamak idi dimmalapus ni Super Bagyo a Haiyan.
Layus Idiay Alberta
Kasano ti panangtulong dagiti Saksi ni Jehova kadagiti nalayus idiay Alberta, Canada?
Nalapdan ti Panagpakamatay Idiay Sky Tower
Nakombinsir ti 80 anyos a Saksi ni Jehova ti maysa a lalaki a saan a tumpuak iti Sky Tower idiay New Zealand.
Libro nga Estoria ti Biblia—Maus-usaren iti Eskuelaan
Ti Librok Dagiti Estoria ti Biblia ket tumultulong iti rinibu nga estudiante iti Pilipinas a Pangasinan ti nakayanakanda a pagsasao. Kasano?