text:
Venezuela
Nagsasabtan: 7°N 65°W / 7°N 65°W
Ti Venezuela (i/ˌvɛnəzˈweɪlə/ VEN-uh-ZWALE-uh, lokal: [Beneˈswela]), opisial a tinawtawagan ti Bolivariana a Republika ti Venezuela[1] (Espaniol: República Bolivariana de Venezuela [reˈpuBlika BoliBaˈɾjana ðe Beneˈswela]), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga aplaya ti Abagatan nga Amerika. Ti teritorio ti Venezuela ket sakupenna ti agarup a 916,445 kuadrado kilometro (353,841 sq mi) nga adda dagiti nakarkulo a populasion iti 29,105,632. Ti Venezuela ket naikedkeddeng nga estado nga adda iti nangato unay a biodibersidad, nga adda dagiti taengan a sumakup manipud ti Andes a kabambantayan iti laud aginggana ti katuduan a bakir ti Labneng Amasona iti abagatan, babaen dagiti nawatiwat a llanos a tanap ken Karibe nga aplaya iti tengnga ken ti Karayan Delta ti Orinoco iti daya.
Ti Venezuela a kolonia ti Espania idi 1522 urayno adda dagiti resistansia manipud kadagiti patneng a tattao. Daytoy ket nagbalin a maysa kadagiti immuna nga Espaniol Amerikano a kolonia a nangirangarang ti pannakawayawaya (idi 1811), ngem saan a nakatalged a nangbangon ti pannakawayawaya aginggana idi 1821 (a kas maysa a departmento ti pederal a republika ti Gran Colombia, a nakagun-od ti napno a pannakawayawaya idi 1830).Idi las-ud ti maika-19 a siglo ti Venezuela ket nagsagsagaba ti politikal a diktadura, ken daytoy idi ket tinurturayan babaen dagiti rehional a caudillo (nabileg a tattao ti milisia) iti kaaduan ti maika-20 a siglo. Ti pagilian ket adda idin kadagiti napugsa-pugsay a demokratiko a gobierno idi baetan ti 1945 ken ti agdama nga aldaw; kasla kadagiti kaaduan a pagilian ti Latin nga Amerika, daytoy ket nakasagsagaba kadagiti kudeta ken dagiti milisia a diktadura. Dagiti ekonomiko a siddaaw iti tawtawen ti 1980 ken tawtawen 1990 ket nangiturong ti maysa a politikal a didigra a gapuanan kadagiti sumurok a 3,000 a natnatay kadagiti riribok ti Caracazo iti 1989, ti dua kudeta idi 1992, ken ti panagpabasol kenni Presidente Carlos Andrés Pérez para iti panagtakaw kadagiti publiko a pundo idi 1993. Ti pannakarebba ti talek dagiti adda a partido ket nakakita ti 1998 nga eleksion iti dati nga opisial ti buyot a ni Hugo Chávez, ken ti panangirugi ti Bolivariana a Rebolusion, iti panangrugi ti maysa a 1999 a Konstituente nga Asemblia tapno makasurat ti baro a Batay-linteg ti Venezuela.
Ti Venezuela ket maysa a pederal a presidensial a republika a buklen dagiti 23 nga estado, ti Kapitolio a Distrito (a mangsakup ti Caracas), ken dagiti Pederal nga Agkamkammatalek (a mangsaksakup kadagiti adda ti pantar nga isla ti Venezuela). Ti Venezuela ket agtunton kadagiti amin a Guyanes a teritorio ti laud iti Karayan Essequibo; daytoy a 159,500 kuadrado kilometro (61,583 sq mi) a paset ti daga ket tinawtawagan ti Guayana Esequiba wenno ti Zona en Reclamación (ti "sona nga agdama a tinunton").[4]
Ti Venezuela ket maysa kadagiti urbano unay a pagilian iti Latin nga Amerika;[5][6] kaaduan kadagiti Taga- Venezuela ket agtataengda kadagiti siudad iti amianan, a naipangpangruna idiay kapitoliona, a Caracas, nga isu pay daytoy ti kadakkelan a siudadna. Manipud idi nadukatalan ti lana idi nasapa a maika-20 a siglo, ti Venezuela ket maysan kadagiti mangidaulo nga agilaklako ti lana iti lubong ken adda kadagiti kadakkelan a reserba ti lana. Dati idi a di naparang-ay unay nga aglaklako kadgiti tagilako ti agrikultura a kas ti kape ken kakaw, ti lana ket napardas a nagbalin a kaaduan a nailaklako ken rentas ti gobierno. Ti tawtawen ti 1980 a kaadu unay ti lana ket nangiturongan ti maysa a didigra ti ruar nga utang ken ti maysa a napaut nga ekonmiko a didigra , a nakakita ti panagpangato ti inflacion iti 100% idi 1996 ken ti panakaipangato ti gatad ti kinapanglaw iti 66% idi 1995[7] idi ti (babaen ti 1998) tunggal maysa a tao ti GDP ket natnag iti isu met laeng nga agpang a kas idi 1963, a bimmassit iti pagkatlo manipud iti kangatona idi 1978.[8] Ti pannakaungar dagiti presio ti lana kalpasan ti 2001 ket nagparang-ay ti ekonomia ti Venezuela ken nakaaramidan dagiti sosial a panaggastos, urayno ti nagbanagan ti 2008 a sangalubongan a didigra ti pinansia ket nakakita ti baro a panagpababa ti ekonomia.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1499, ti maysa nga ekspedision nga indauloan babaen ni Alonso de Ojeda ket nagbisita ti aplaya ti Venezuela. Dagiti salingkadang a balay iti lugar ti Danaw Maracaibo ket nangipalplagip ti nabigador a ni Amerigo Vespucci iti siudad ti Benesia, isunga ninagananna ti rehion iti "Veneziola", nga iti kontemporario a Toskano (patneng a pagsasao ni Vespucci) ket kaibuksilanna ti "bassit a benesia".[10] Ti nagan ket nakaala ti agdama a pannakailetrana a kas resulta ti Espaniol nga impluensia,[10] nga iti suldong nga -uela ket maus-usar a kas pangpabassit a termino ti (a kas ti plaza / plazuela, cazo / cazuela); isunga, ti kasisigud kapanunotan ti termino ket mabalin nga iti maysa a "bassit a Benesia".[11] Ti Aleman a termino para iti lugar, a "Klein-Venedig", ket kaibuksilanna pay ti bassit a Benesia.
Urayno kasta, ti Vespucci a sarita ket agtutloy nga isu ti kadayegan ken naaw-awat a bersion ti taudan ti nagan ti pagilian, ti sabali a rason para iti nagan ket naibagbaga ti pangilaglagip ni Martín Fernández de Enciso, ti maysa a kameng ti timpuyogan ni Vespucci ken Ojeda. Iti obrana aSumma de Geografía, inbagbagana a nabirukanda ti maysa a patneng a populasion a nagtawtawag ti bagbagida iti "Veneciuela," a nangisingasing a ti nagan a "Venezuela" ket mabalin a nagtaud manipud ti patneng a lubong.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Venezuela". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 24 Abril 2012.
- ^ "Gini a koepisiente para iti Bolivariana a Republika ti Venezuela". Instituto Nacional de Estadística. 2011.
- ^ "Panangipakita ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan para iti Bolivariana a Republika ti Venezuela". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "Tulagan ti Hinebra, Pebrero 17, 1966" (PDF). Nagkaykayasa a Pagpagilian. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi Mayo 5, 1966. Naala idi Enero 15, 2013.
- ^ Abagatan nga Amerika. Encarta. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 21 Abril 2007. Naala idi 13 Marso 2007.
- ^ "Dagiti naikapet a Tabla" (PDF). Dagiti Prospekto ti Urbanisasion ti Lubong: Ti 1999 a Rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 13 Marso 2007.
- ^ Michael McCaughan (4 Enero 2011). Ti Gubat ti Venezuela. Seven Stories Press. p. 32. ISBN 978-1-60980-116-8. Naala idi 16 Abril 2012.
- ^ Kelly, Janet, ken Palma, Pedro (2006), "Ti Sindrome ti Ekonomiko a Pannakapaay ken ti Panagbiruk para iti Panagbalbaliw", iti McCoy, Jennifer ken Myers, David (eds, 2006), Ti Pannakawarwar ti Representatibo a Demokrasia idiar Venezuela, Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. 207 ISBN 0-8018-8428-4
- ^ Venezuela. Lonely Planet. 2004. ISBN 978-1-74104-197-2. ISBN 1-74104-197-X. Naala idi 10 Marso 2007.. p. 177.
- ^ a b Venezuela: Ti Petro-Estado nga Agus-usar kadagiti Maipabaro nga Enerhia: Ti Parawad iti... iti Liblibro ti Google Babaen ni Germán Massabié
- ^ Thomas, Hugh (2005). Dagiti Karayan ti Balitok: Ti Iyuungar ti Espaniol nga mperio, manipud kenni Columbus aginggana kenni Magellan. Random House. p. 189. ISBN 0-375-50204-1.
- ^ "Cuadernos Hispanoamericanos" (iti Espaniol). Instituto de Cultura Hispánica (Agencia Española de Cooperación Internacional). 1958: 386.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Venezuela iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Venezuela manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- E-Gobierno (iti Espaniol)
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete
- Venezuela a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Venezuela idiay Dagiti Biblioteka ti UCB ti GovPubs
- Kitaen ti Venezuela iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Venezuela
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1811
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


c: text/html

text:
Pranses a Rebolusion
Ti Pranses a Rebolusion (Pranses: Révolution française; 1789–1799), ket maysa idi a panawen iti radikall a sosial ken politikal a a gulo iti Pransia nga addaan ti naipangrunaan a nagbanagan iti Pransia ken kadagiti amin a paset iti Europa. Ti patingga a monarkia nga isu ti nagturay iti Pransia kadagit napalabas a siglo ket narebba kadagiti tallo a tawen. Ti Pranses a kagimongan ket napan iti maysa nga epiko a panakabalbaliw a kas ti panakariri, aristokratiko ken relihioso a gundaway ket napuka babaen kadagiti agnanayon a panagraut manipud ti radikal a kanigid a payyak dagiti politikal a grupo, dagiti tattao iti lansangan, ken dagiti agtaltalon iti igid ti away. Dagiti daan a kapanunutan a maipanggep kadagiti tinawtawid ken herarkia – iti monarkia, aristokrasia ken relihioso a panagturay – ket napardas idi a napasardeng babaen ti baro a Panagpalawag kadagiti pamunganayan dagiti panagpapada, panakaumili ken di-maawan a karbengan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Panamarsua Wenno Ebolusion?
—Paset 4: Kasano a Mailawlawagko ti Panamatik iti Panamarsua?
Mamatika iti panamarsua, ngem dimo kayat nga ibaga dayta kadagiti kaeskuelaam. Nalabit ti ebolusion ngamin ti isursuro dagiti libroyo ken madanaganka amangan no pagkakatawaandaka dagiti mannursurom ken kaklasem. Kasanom a situtured a maibaga ken mailawlawag ti panamatim iti panamarsua?
Kayam dayta!
Nalabit ipagarupmo: ‘Saanak a nalaing a mangilawlawag iti siensia ken makidebate maipapan iti ebolusion.’ Dayta ti narikna idi ni Danielle. “Diak maitured a kontraen ti mannursurok ken dagiti kaklasek,” kinunana. Kasta met laeng ni Diana: “Matikawak no makirinnasonda babaen kadagiti scientific terms.”
Nupay kasta, ti panggepmo ket saan a tapno mangabak kadagiti argumento. Daytoy ti naimbag a damag: Saan a kasapulan a nakalalaingka iti science tapno mailawlawagmo no apay a para kenka, ti panamarsua ti rasonable a mangilawlawag iti kaadda ti amin a banag ditoy daga.
Suhestion: Usarem ti simple a lohika iti Biblia a mabasa iti Hebreo 3:4: “Tunggal balay adda nangibangon, ngem ti nangibangon iti amin a bambanag isu ti Dios.”
Kastoy ti panagrason ti agtutubo a ni Carol maipapan iti prinsipio ti Hebreo 3:4: “Ipapanmo a magmagnaka iti naraber a kabakiran. Kasla awan pakakitaan nga addan tao a napan dita. Ngem idi nagdumogka, nakakitaka iti toothpick. Ania ti konklusionmo? Kaaduan la ketdi ti mangibaga nga ‘Adda immay idin ditoy.’ No ti bassit ken di unay napateg a kas iti toothpick ket ebidensia nga adda tao a naggapuan dayta, di nakarkaro pay nga amang nga ad-adu ti prueba nga adda nagtaudan ti uniberso ken ti amin nga adda iti dayta!”
No adda mangibaga: “No husto ti panamarsua, asino ngarud ti nangparsua iti Namarsua?”
Mabalin nga isungbatmo: “Saan a gapu ta ditay maawatan ti amin maipapan iti Namarsua, kaipapanan daytan nga awan ti Namarsua. Kas pagarigan, nalabit dimo am-ammo ti tao a nangdisenio iti selponmo, ngem kaskasdi a patiem nga adda nangdisenio iti dayta, di ngamin? [Palubosam a sumungbat.] Nagadu ti mabalin a maammuantayo maipapan iti Namarsua. No interesadoka, maragsakanak a mangibaga kadagiti naammuakon maipapan kenkuana.”
Agsaganaka
Kuna ti Biblia a rumbeng a ‘kankanayon a sisasaganaka nga agikalintegan iti sanguanan ti tunggal maysa nga agkalikagum kenka iti rason maipaay iti namnama nga adda kenka, ngem aramidem ti kasta buyogen ti naalumamay a kababalin ken nauneg a panagraem.’ (1 Pedro 3:
No ania ti ibagam. Napateg ti panagayatmo iti Dios ken dayta ti mangtignay kenka nga agsao maipapan kenkuana. Ngem nalabit saan nga umdas ti basta panangibagam kadagiti tattao nga ay-ayatem unay ti Dios tapno makombinsirda a ti Dios ti nangparsua iti amin a banag. Nasaysayaat nga amang nga agusarka kadagiti pagarigan manipud iti nakaparsuaan tapno maipakitam no apay a nainkalintegan ti mamati iti panamarsua.
No kasano ti panangibagam. Papigsaem ti pakinakemmo ngem saanka koma nga agbalin a bastos wenno arogante. Posible nga ikabilangan dagiti tattao ti kapanunotam no nadayaw ti panagsaom maipapan iti patpatienda ken bigbigem nga adda kalinteganda a mangaramid kadagiti bukodda a konklusion.
“Panagkunak, masapul a saan a pulos a makapainsulto ti pannakisaritatayo wenno kasla ket ’tay ammotayon ti amin. Awan ti pagimbaganna ti napangas a panagsasao.”
—Elaine.
Dagiti makatulong kenka a mangilawlawag iti patpatiem
“No ditay nakasagana,” kuna ti tin-edyer a ni Alicia, “ditayto lattan agtagtagari tapno saantay laeng a mapabainan.” Kas imbaga ni Alicia, napateg ti panagsagana tapno agballigitayo. Kuna ni Jenna: “Mas komportableak a makisarita maipapan iti panamarsua no adda naisaganak a simple a pagarigan a mangsuportar iti patpatiek.”
Pakasarakam ngay kadagita a pagarigan? Adu nga agtutubo ti nagballigin babaen ti panangusarda kadagitoy:
The Origin of Life
—Five Questions Worth Asking
The Wonders of Creation Reveal God’s Glory (video)
Dagiti serye ti “Nadisenio Kadi?” iti magasin nga Agriingkayo! (I-type ti sasao [agraman quotation marks] a “nadisenio kadi” iti kahon a kaabay ti BIROKEN iti Watchtower ONLINE A LIBRARIA.)
Usarem ti Watchtower ONLINE A LIBRARIA para iti kanayonan a panagsukimat.
Nalabit makitamto met a makatulong no repasuem dagiti napalabas nga artikulo iti daytoy a serye a “Panamarsua Wenno Ebolusion?”
Suhestion: Mangpilika kadagiti pagarigan a makakombinsir kenka. Nalaklakanto ngamin a matandaanam ken kabaelamto nga ibaga dagita a situtured. Praktisem no kasano nga ilawlawagmo ti patpatiem.


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Aramidek no Adda Problemak iti Salun-at? (Paset 3)
Dagiti tawen ti kinaagtutubo masansan a kakuykuyogna ti kinasaranta ken kasla di maibus a kinapigsa. Nupay kasta, adda dagiti agtutubo a saan a kasta gapu iti serioso a sakit. Maysaka kadi kadakuada? No kasta, mabalin a maparegtaka iti kapadasan dagiti Saksi ni Jehova a da V’loria, Justin, ken Nisa. Usigem no kasanoda a nadaeran dagiti nakaro a sakit.
V’loria
Naaddaanak iti fibromyalgia sipud pay idi agtawenak iti 14. Idi agtawenakon iti 20, naaddaanak pay iti arthritis, lupus, ken Lyme disease. Nagrigat nga aramiden ti amin a kayatko nga aramiden ta kanayonak nga agkakapsut. No dadduma, paralisadoak manipud siket nga agpababa isu a kasapulak ti wheelchair.
Nakarkaro pay ngem iti marikriknak a sakit iti bagik ti pannakariribuk ti panunotko gapu ta saanko a maaramid dagiti simple a banag kas iti panagsurat wenno pananglukat iti garapon. No makitkitak dagiti ubbing a magmagna, malidayanak ta marigatanak a mangaramid iti kasta. Panagriknak, awan serserbik.
Imbag laengen ta adda ti pamiliak a tumultulong kaniak, kasta met dagiti kakabsat iti kongregasion dagiti Saksi ni Jehova a nakaitimpuyogak. Masansan a bisitaendak dagiti kakabsat ket mariknak a saanak nga agmaymaysa. Adda met dagiti mangawis kaniak kadagiti panaglalangen uray no marigatanda a mangibaba ken mangisakay kaniak iti wheelchair-ko ken iti lugan.
Nangnangruna a makatulong kaniak dagiti natataengan iti kongregasion gapu ta maawatanda ti kasasaad ti adda sakitna. Tultulongandak a mangakseptar iti limitasionko ken saanak a makonsiensia no bassit laeng ti maaramidak no ikompara iti sabali. Nakaragragsakak no mapanak makigimong ken mangasaba. (Hebreo 10:25) Kadagita a gundaway a mariknak nga uray no adu ti sakitko, awan ti nakaidumaak iti sabsabali.
Kanayonko a laglagipen nga ipaay ni Jehova ti kasapulantayo tapno makapagibtur. Kas pagarigan, kuna ti Biblia nga uray no kumapkapuy ti makinruar a kinataotayo, “mapabpabaro iti inaldaw-aldaw” ti makin-uneg a kinataotayo. (2 Corinto 4:16) Kasta ti marikriknak!
Panunotem: No adda nakaro a sakitmo, apay a napateg nga umasidegka iti sabsabali? No nasalun-atka, kasanom a matulongan ti maysa a masakit?
Justin
Natuangak ket diakon nakabangon. Nagkipet ti barukongko ket diakon makagaraw. Intaraydak iti emergency room. Idi damo, saan a matakuatan dagiti doktor no ania ti sakitko. Ngem kalpasan ti adu pay a kasta a pasamak, natakuatanda nga addaanak iti Lyme disease.
Nakaro ti epekto ti Lyme disease iti nervous system-ko. Kinapudnona, nupay adun a tawen sipud natakuatan ti sakitko, agkuykuyegyegak pay laeng, a diak makontrol no dadduma. Adda panawen a nakasaksakit ti bagik wenno dagiti ramayko nga uray la diak maigaraw dagita. Kasla agrunrunoten amin a nagsusuopak.
Pasaray ibagak iti bagik, ‘Apay nga agsakitak idinto ta nakaub-ubingak pay.’ Dayta ti mamagpungtot kaniak. Inaldaw nga agsangsangitak a mangisalsaludsod iti Dios, “Apay nga agsagsagabaak iti kastoy?” Mariknak pay a binaybay-annakon ti Dios. Ngem nalagipko met laeng ni Job iti Biblia. Saan idi a naan-anay a maawatan ni Job no apay a masapul a sanguenna ti nakaad-adu a problema, ngem nagtalinaed a matalek iti Dios. No nabaelan ni Job, kabaelak met.
Dakkel a tulong ti impaay kaniak dagiti panglakayen iti kongregasion. Kanayondak a komustaen. Imbaga kaniak ti maysa a panglakayen a no kasapulak ti kasarita, umawagak laeng kenkuana, aniaman nga oras dayta. Inaldaw nga agyamyamanak ken Jehova ta addaanak kadagiti kasta a gagayyem!
No addaantayo iti nakaro a sakit, malipatantayo no dadduma nga ammo ni Jehova ti mapaspasarantayo. Kuna ti Biblia: “Ipalladawmo ti dadagsenmo ken Jehova a mismo, ket isu saranayennakanto.” (Salmo 55:22) Kasta ti inaldaw nga ar-aramidek.
Panunotem: Kasano a makatulong dagiti mangipatpateg kenka tapno maibturam ti maysa a sakit?
Nisa
Idi tin-edyerak, nadayagnos nga addaanak iti Marfan syndrome—maysa a kita ti sakit a mangapektar ken mangpakapsut kadagiti nagsusuopan (joints). Mabalin met nga apektaran ti Marfan syndrome dagiti mata, puso, ken dadduma pay a napateg nga organo. Saan met ketdi nga inaldaw nga agut-ot, ngem no sumro, napalalo ti ut-otna.
Idi damo a naammuak dayta, kasta unay ti sangitko. Madanaganak idi ta baka saankon a maaramid dagiti pagaayatko nga aramiden. Kas pagarigan, pagaayatko ti agsala, ket pampanunotek nga addanto aldaw a diakton makasala ken makapagna gapu iti nakaro nga ut-ot. Dayta ti pagbutbutngak a mapasamak.
Nakadungdungngo ni manangko. Tultulongannak a saanko nga ay-ayen ti bagik. Ibagbagana kaniak a saanak koma a mabutbuteng ta dakkel ti epekto dayta iti biagko. Kanayonnak met a parparegtaen nga agkararag ta ni laeng Jehova ti talaga a makaammo ken makatarus iti kasasaadko.—1 Pedro 5:7.
Maparparegtaak unay iti Salmo 18:6, a kunana: “Iti pannakaparigatko immaw-awagak ken Jehova, ket iti Diosko nagpatpatulongak. Manipud templona nangngegna ti timekko, ket ti mismo a panagpatulongko iti sanguananna dimteng ita kadagiti lapayagna.” Tinulongannak dayta a teksto a mangbigbig a no agkararagak ken Ama Jehova ket dawatek a tulongannak nga agibtur, denggennak ken tulongannak. Mariknak a dinak baybay-an.
Naadalko a saan a dakes ti malidayan ken agladingit no maipasangotayo iti trahedia gapu ta normal laeng a mariknatayo ti kasta no la ketdi ta saantayo nga ipalubos a dagita ti mangapektar iti biagtayo ken pannakigayyemtayo iti Dios. Saan nga isu ti makingapuanan kadagiti problematayo, ken dinatayo baybay-an no la ket ta isu ti iyun-unatayo iti biagtayo.
Panunotem: Ti kadi Dios ti mapabasol no agsagabatayo?—Santiago 1:


text:
Pagsasao nga Ukraniano
Ti Ukraniano (ykpaḯHcbka MóBa / ukrayins'ka mova, [ukrɑˈjɪɲsʲkɑ ˈmɔwɑ], naam-ammuan idi a Ruteno - pýcbka, pycи́Hcbka MóBa / rus'ka, rusyns'ka mova)[6][7] ket kameng iti Daya nga Eslabo a baba a paset ti grupo kadagiti Eslabo a pagsasao. Isu daytoy ti opisial a pagsasao ti estado iti Ukrania ken ti kangrunaan a pagsasao dagiti Ukranianos. Ti naisurat a Ukraniano ket agususar ti sabsabali a kita iti Kiriliko a naisuratan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ ukrcensus.gov.ua
- ^ Dagiti estadistika ti pagsasao manipud ti ethnologue.org. (iti Ingles)
- ^ Ethnologue, 13 ed. (iti Ingles)
- ^ a b c d e f Listaan dagiti deklaresion a naaramid a naipanggep ti tulag a Bilang. 148 (Kasasaad manipud iudi: 21/9/2011) // Konsilo iti Europa. (iti Ingles)
- ^ Annuroten ati Nailian a Minorada iti Gobierno iti Republika iti Tseko (iti Ingles)
- ^ IBaH OriєHko. IcTopiя ykpaïHcbkoï лiTepaTypHoï MoBи. (iti Ukraniano)
- ^ IcTopичHий poзBиTok ykpaïHcbkoï MoBи. (iti Ukraniano)


text:
1935
Ti 1935 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 8 – Elvis Presley, Amerikano a kumakanta, gitarista ken aktor iti pelikula (pimmusay 1977)
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 14 – Rodolfo Biazon, Filipino a politiko
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 1 – Julie Andrews, Ingles a kumakanta ken aktres
- Oktubre 3 – Armen Dzhigarkhanyan, Armenio, Sobiet, Ruso nga aktor
- Oktubre 12 – Luciano Pavarotti, Italiano a tenor (pimmusay 2007)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 16 – Lilia Cuntapay, aktres a Filipina (pimmusay 2016)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 8 – Alain Delon, Pranses-Suiso nga aktor
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 1 – Woody Allen, Amerikano a direktor iti pelikula
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 13 – Herbert Giles, Briton a sinologo ken diplomata (naipasngay 1845)
- Septiembre 20 – Julio Nalundasan, politiko a Filipino (naipasngay 1894)


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Proverbio 5:1-23
5 Anakko, O ipangagmo ti siribko.+ Iyallingagmo dagita lapayagmo iti panangilasinko,+2 tapno maaluadan dagiti pannakabael nga agpanunot;+ ket dagiti bukodmo a bibig saluadanda koma ti mismo a pannakaammo.+3 Ta kas iti rara agtedtedted dagiti bibig ti maysa a sangsangaili a babai,+ ket ti ngadasna nalamlamuyot ngem iti lana.+4 Ngem ti pagbanagan manipud kenkuana ket napait a kas iti ajenjo;+ natarumamis a kas iti kampilan a dua ti tademna.+5 Dagiti sakana bumabbabada ken patay.+ Dagiti met laeng addangna kumpetda iti mismo a Sheol.+6 Ti dana ti biag saanna nga utoben.+ Dagiti desdesna nagallaallada iti saanna nga ammo no sadino.+7 Gapuna ita, O annak, imdengandak+ ket dikay umadayo iti sasao ti ngiwatko.+8 Ti dalanmo iyadayom iti sibayna, ket dika umasideg iti pagserkan ti balayna,+9 tapno saanmo a maited iti sabsabali ti dayawmo,+ wenno uray ti tawtawenmo iti naulpit;+10 iti kasta dagiti sangsangaili saanda a mapennek ti bagbagida iti bilegmo,+ uray ti bambanag a nagun-odam babaen iti rigat awanto met iti balay ti ganggannaet,+11 saankanto met nga agasug iti masanguanam+ inton ti lasagmo ken ti bagim agngudoda.+12 Ket kasapulan a kunaemto: “Anian a pananggurak iti disiplina+ ken saan a panangraem ti pusok uray iti pannubngar!+13 Ket saanak nga immimdeng iti timek dagiti manangisurok,+ ket kadagiti mannursurok saanko nga inyallingag ti lapayagko.+14 Silalaka a naigamerak iti tunggal kita ti kinadakes+ iti tengnga ti kongregasion ken ti gimong.”+15 Uminumka iti danum manipud bukodmo a pagurnongan ti danum, ken tartaredted manipud iti tengnga ti bukodmo a bubon.+16 Rebbeng aya a maiwarawara dagiti ubbogmo iti ruar,+ dagiti baresbes ti danummo kadagiti mismo a publiko a plasa?17 Agpaayda koma kenka laeng, ket saan a maipaay kadagiti ganggannaet a naikuyog kenka.+18 Mabendisionan koma ti ubbog ti danummo,+ ket agrag-oka iti asawa ti kinaagtutubom,+19 maysa a maay-ayat a kabaian nga ugsa ken maysa a makakayaw a kalding iti bantay.+ Dagiti bukodna a barukong bartekendaka koma iti amin a tiempo.+ Babaen iti ayatna patinayon koma nga agragsakka iti napalaus.+20 Gapuna apay koma, anakko, nga agragsakka iti napalaus a kadua ti maysa a sangsangaili a babai wenno arakupem ti barukong ti maysa a ganggannaet a babai?+21 Ta ti daldalan ti tao addada iti sanguanan dagiti mata ni Jehova,+ ket ut-utobenna dagiti amin a desdesna.+22 Dagiti bukodna a biddut tiliwendanto daydiay nadangkes,+ ket isu matengngelto kadagiti tali ti bukodna a basol.+23 Isunto ti matay agsipud ta awan ti disiplina,+ ken agsipud ta iti kinaruay ti kinamaagna isu maiwawa.+


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Hebreo 10:1-39
10 Ta yantangay ti Linteg addaan iti anniniwan+ ti naimbag a bambanag nga umay, ngem saan a ti mismo a kababagas ti bambanag, saan a pulos kabaelan dagiti tattao a pagbalinen a naan-anay dagidiay umadani babaen kadagiti isu met laeng a sakripisio iti tinawen nga agtultuloy nga idatonda.+2 Ta no saan, dagiti sakripisio saan aya naisardengda koma a maidatdaton, agsipud ta dagidiay mangipapaay iti sagrado a panagserbi a nadalusan a namimpinsanen awan koman ti pannakapuotda kadagiti basol uray kaanoman?+3 Iti kasupadina, babaen kadagitoy a sakripisio tinawen nga adda pannakaipalagip dagiti basol,+4 ta ti dara dagiti toro ken dagiti kalding saanna a mabalin nga ikkaten dagiti basol.+5 Gapuna iti iyaayna iti lubong kunana: “‘Sakripisio ken daton saanmo a kinayat,+ ngem nangisaganaka iti bagi a maipaay kaniak.+6 Saanmo nga inanamongan dagiti sibubukel a daton a mapuoran ken daton gapu iti basol.’+7 Idin kinunak, ‘Adtoy! Umayak (iti lukot ti libro naisurat ti maipapan kaniak)+ tapno aramidek ti pagayatam, O Dios.’”+8 Kalpasan a kinunana nga umuna: “Saanmo a kinayat wenno uray inanamongan dagiti sakripisio ken dagiti daton ken dagiti sibubukel a daton a mapuoran ken daton gapu iti basol”+—dagiti sakripisio a maidaton sigun iti Linteg+—9 kalpasanna pudno a kunana: “Adtoy! Umayak tapno aramidek ti pagayatam.”+ Waswasenna ti umuna tapno maipasdekna ti maikadua.+10 Babaen ti naikuna a ‘pagayatan’+ nasantipikartayo+ babaen ti pannakaidaton+ ti bagi ni Jesu-Kristo a namimpinsanen.+11 Kasta met, tunggal padi agsaad iti lugarna+ iti inaldaw-aldaw+ tapno mangipaay iti publiko a panagserbi ken tapno idatonna a masansan dagiti isu met laeng a sakripisio, ta dagitoy saanda a kabaelan nga ikkaten a naan-anay dagiti basol uray kaano.+12 Ngem daytoy a tao indatonna iti agnanayonen ti maysa a sakripisio a maipaay kadagiti basol+ ket nagtugaw iti makannawan ti Dios,+13 nanipud idin agur-uray agingga a dagiti kabusorna maikabilda a pagbatayan dagiti sakana.+14 Ta babaen iti maysa a sakripisio a daton+ a pinagbalinna a naan-anay+ iti agnanayonen dagidiay masansantipikar.15 Mainayon pay, ti nasantuan nga espiritu+ saksiannatayo met, ta kalpasan a naikuna:16 “‘Daytoy ti tulag a pakitulagakto kadakuada kalpasan dagidiay nga aldaw,’ kuna ni Jehova. ‘Ikabilkonto dagiti lintegko kadagiti pusoda, ket kadagiti panunotda isuratko ida,’”+17 kunana kalpasanna: “Ket saankonto a pulos lagipenen dagiti basolda ken dagiti nakillo nga aramidda.”+18 Ita no sadino nga adda pannakapakawan+ dagitoy, awanen ti daton a maipaay iti basol.+19 Gapuna, kakabsat, yantangay addaantayo iti kinatured iti dalan a sumrek+ iti nasantuan a disso+ babaen iti dara ni Jesus,20 nga inaguraranna maipaay kadatayo kas maysa a baro ken nabiag a dalan babaen iti kortina,+ kayatna a sawen, ti lasagna,+21 ket yantangay addaantayo iti naindaklan a padi iti balay ti Dios,+22 umadanitayo koma buyogen ti napudno a puspuso iti naan-anay a pammasiguro ti pammati, a nawarsian dagiti pusotayo manipud iti nadangkes a konsiensia+ ket ti bagbagitayo nadigus iti nadalus a danum.+23 Petpetantayo koma a siiirut ti publiko a panangideklara iti namnamatayo+ nga awan panagpangpangadua,+ ta matalek+ ti nagkari.24 Ket agpipinnanunottayo koma iti maysa ken maysa tapno mangparegta+ iti ayat ken nasayaat nga ar-aramid,+25 a saantay a baybay-an ti panagtataripnongtayo a sangsangkamaysa,+ kas iti kaugalian ti dadduma, no di ket agpipinnaregtatayo,+ ket nangnangruna a kasta bayat a makitkitayo nga umas-asidegen ti aldaw.+26 Ta no sipapakinakem nga iyugalitayo ti panagbasol+ kalpasan nga inawattayon ti umiso a pannakaammo iti kinapudno,+ awanen ti nabati nga aniaman a sakripisio maipaay iti basbasol,+27 no di ket adda nakabutbuteng a panangin-inanama iti pannakaukom+ ken adda umap-apuy nga imon a mangibus kadagidiay bumusbusor.+28 Asinoman a tao a di nangikankano iti linteg ni Moises matay nga awan asi, iti pammaneknek ti dua wenno tallo.+29 Kasano kakaro ti dusa,+ ti pagarupyo, a pakaikarianto ti tao a nangipayatpayat+ iti Anak ti Dios ken nangibilang a kadawyan ti pategna ti dara+ ti tulag a nakasantipikaranna, ken namagpungtot iti espiritu+ ti di kaikarian a kinamanangngaasi babaen ti panangumsi?30 Ta ammotayo daydiay nagkuna: “Kukuak ti pammales; supapakakto”;+ ken manen: “Ukomento ni Jehova ti ilina.”+31 Nakabutbuteng a banag ti matnag kadagiti ima ti sibibiag a Dios.+32 Nupay kasta, itultuloyyo a laglagipen dagiti immun-una nga aldaw a kadagidi, kalpasan a nalawagankayo,+ inibturanyo ti dakkel a salisal iti sidong dagiti panagsagaba,+33 no dadduma bayat a maiparparangkayo idi a kasla adda iti maysa a teatro+ agpadpada kadagiti pannakaumsi ken rigrigat, ken no dadduma bayat a nakiramramankayo kadagidiay addaan iti kasta a kapadasan.+34 Ta agpadpada nga inyebkasyo ti pannakipagrikna kadagidiay sibabalud ken sirarag-o nga inawatyo ti pannakasamsam+ dagiti sanikuayo, yantangay ammoyo nga addaankayo iti nasaysayaat ken mataginayon a sanikua.+35 Dikay, ngarud, ibelleng ti wayawayayo nga agsao,+ nga addaan dakkel a gunggona+ a maibayad iti dayta.36 Ta kasapulanyo ti panagibtur,+ tapno iti kasta, kalpasan a naaramidyon ti pagayatan ti Dios,+ awatenyo ti kaitungpalan ti kari.+37 Ta “iti mabiit unayen a kanito,”+ ket “daydiay umay dumtengto ket saan nga agtaktak.”+38 “Ngem daydiay nalintegko agbiagto gapu iti pammati,”+ ken, “no isu agsanud, saan a maragsakan kenkuana ti kararuak.”+39 Ita saan a datayo ti kita nga agsanud nga agturong iti pannakadadael,+ no di ket ti kita nga addaan pammati nga agturong iti pannakataginayon a sibibiag ti kararua.+


text:
Sungbat Dagiti Saludsod Maipapan iti Biblia
Asino ti mapan idiay langit, ken apay?
Minilion ti mangnamnama a mapan idiay langit. Imbaga ni Jesus nga agnaed sadiay dagiti matalek nga apostolna. Sakbay ti ipapatayna, inkarina a mangisagana iti lugar para kadakuada a kadua ti nailangitan nga Amana.—Basaem ti Juan 14:2.
Apay nga adda dagiti tattao a mapagungar tapno agbiag idiay langit? Ania ti aramidenda idiay? Imbaga ni Jesus kadagiti apostolna nga agbalindanto nga ar-ari ken iturayanda ti intero a daga.—Basaem ti Lucas 22:28-30; Apocalipsis 5:10.
Mapan kadi idiay langit amin a naimbag a tao?
Kaaduan a pagilian, sumagmamano laeng ti agturay. Yantangay pagungaren ni Jesus dagiti tattao nga agbiag idiay langit tapno iturayanda ti daga, namnamaentayo a sumagmamano laeng ti mapili. (Lucas 12:32) Dakamaten a mismo ti Biblia ti eksakto a bilang ti kadua ni Jesus nga agturay.—Basaem ti Apocalipsis 14:1.
Nangisagana ni Jesus iti lugar idiay langit para iti sumagmamano a pasurotna. Ammom kadi no ania ti aramidenda sadiay?
Saan laeng a dagidiay mapan idiay langit ti magunggonaan. Dagiti matalek nga iturayan ti Pagarian ni Jesus, sagrapendanto ti agnanayon a biag iti naisubli a paraiso a daga. (Juan 3:16) Dadduma nga agbiag idiay Paraiso ket naisalakan manipud pannakadadael ti agdama a dakes a sistema ti bambanag. Agbiagto sadiay ti dadduma babaen ti panagungar.—Basaem ti Salmo 37:29; Juan 5:28, 29.
Ammuem ti Ad-adu Pay
ANIA A TALAGA TI ISURSURO TI BIBLIA?
Ania ti Pagarian ti Dios?
Adu ti makaammo iti kararag ti Apo. Ania ti kayat a sawen ti sasao nga: “Umay koma ti pagariam”?


text:
Kirgistan
Nagsasabtan: 41°N 75°E / 41°N 75°E
Ti Kirgistan ( /ˈkɜrɡɨstæn/ KUR-gi-stan;[8] Kirgiz ken Ruso: KыprызcTaH, Kirgistán, wenno Kиprизия, Kirgiziya), opisial a ti Republika ti Kirgistan, ket maysa kadagiti innem iti lubong a nawaywayaan a Turko nga estado (a mairaman ti Turkia, Azerbaijan, Turkmenistan, Uzbekistan ken Kazakhstan). Mabirukan daytoy idiay Tengnga nga Asia, a napalikmutan ti dagdaga ken kabambantayan, ti Kirgistan ket nabeddengan babaen ti Kazakhstan iti amianan, Uzbekistan iti laud, Tajikistan iti abagatan a laud ken Tsína iti daya. Ti kapitoliona ken ti kadakkelan a siudad ket ti Bishkek.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Batay-linteg". Gobierno iti Kirgistan. Naala idi 2009-09-23.
Artikulo 5
1. Ti naestaduan a pagsasao iti Kirgistan a Republika ket isunto ti Pagsasao a Kirgistan.
2. Idiay Kirgistán a Republika, ti pagsasao a Ruso ket usaren a kas iti opisial a pagsasao.
- ^ CIA World Factbook para iti Kirgistán
- ^ Lenta.ru: CпиkepoM kиprизckoro пapлaMeHTa cTaл copaTHиk пpeзидeHTa(Russian)
- ^ Ti parlamento iti Kirgistan ket nagbutos iti baro a tagabitla (Ruso)
- ^ Departamento iti Ekonomia ken Sosial a Pannakibiang Dibision ti Populasion (2009). "Prospekto ti Populasion iti Lubong, Tabla A.1" (PDF). 2008 rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-03-12.
- ^ a b c d "Kirgistán". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-30.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti pannakabalikas ket sabsabali. Dagiti pay daduma ket ti /ˈkɜrɡɨstɑːn/ KUR-gi-stahn, i/kɜrɡɨˈstɑːn/ kur-gi-STAHN wenno /kɜrɡɨˈstæn/ kur-gi-STAN, ken i/ˈkɪərɡɨstɑːn/ KEER-gi-stahn
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Kirgistan
- Kirgistan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
1946
Ti 1946 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 5 – Diane Keaton, Amerikana nga aktres ken direktor ti pelikula
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 5 – Charlotte Rampling, Briton nga aktres
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 12 – Liza Minnelli, Amerikana a kumakanta ken aktres
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 14 – Donald Trump, maika-45 a Presidente ti Estados Unidos
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 19 – Bill Clinton, maika-42 presidente iti Estados Unidos
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 4 – Susan Sarandon, Amerikana nga aktres
- Oktubre 5 – Pacita Abad, Filipina a pintor (pimmusay 2004)
- Oktubre 12 – Edward S. Hagedorn, politiko manipud iti Filipinas
- Oktubre 29 – Peter Green, Briton a gitarista iti blues rock
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 6 – Sally Field, Amerikana nga aktres
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 5 – George Arliss, Ingles nga aktor (naipasngay 1968)


text:
Panagraem ken Dignidad iti Panangaywan ti Dios
IDI adda ditoy daga ni Jesus, naan-anay nga imparangarangna ti personalidad ti nailangitan nga Amana ken iti panangaramidna kadagiti bambanag. Kinunana: “Awan ti aramidek iti bukodko a nakem; no di ket kas iti insuro kaniak ni Ama sawek . . . kankanayon nga aramidek ti bambanag a makaay-ayo kenkuana.” (Juan 8:28, 29; Colosas 1:15) Isu a no ammuentayo ti pannakilangen ken panangtrato ni Jesus kadagiti babbai, matarusantayo met ti panangmatmat ti Dios ken ti namnamaenna a pannakatrato dagiti babbai.
Bigbigen dagiti iskolar a naiduma unay ti panangmatmat ni Jesus kadagiti babbai no idilig iti panangmatmat dagiti tattao idi maisursurat dagiti Ebanghelio. Ania ti nakaidumaanna? Mangipaay pay laeng kadi ita iti ad-adu a wayawaya dagiti babbai ti pannursuro ni Jesus?
No Kasano a Nakilangen ni Jesus Kadagiti Babbai
Saan nga imbilang ni Jesus dagiti babbai nga agpaay laeng iti seksual a panggep. Sigun iti dadduma a Judio a panguluen ti relihion, mangituggod iti imoralidad ti pannakilangen kadagiti babbai. Gapu ta ibilangda dagiti babbai a pakagargarian, naparitanda a makisarita kadagiti lallaki iti publiko wenno rummuar nga awan ti abbungotda. Iti sabali a bangir, binalakadan ni Jesus dagiti lallaki a teppelanda ti riknada ken tratuenda koma dagiti babbai iti nadayaw a pamay-an imbes a liklikanda a kalangen ida.—Mateo 5:28.
Kinuna pay ni Jesus: “Siasinoman a mangidiborsio iti asawana a babai ket mangasawa iti sabali makaaramid iti pannakikamalala maibusor kenkuana.” (Marcos 10:11, 12) Kinontrana ti pannursuro dagiti rabbi a mangipalubos kadagiti lallaki a mangidiborsio kadagiti assawada “iti tunggal kita ti pangibatayan.” (Mateo 19:3, 9) Saan nga ammo ti kaaduan a Judio ti kapanunotan a pannakikamalala maibusor iti asawa a babai. Isursuro ngamin dagiti rabbi a di pulos maibilang a nakikamalala ti lalaki uray saan a matalek, dagiti laeng babbai ti maibilang a nakabasol iti pannakikamalala! Kas kunaen ti maysa a komentario ti Biblia, “Impaayan ni Jesus dagiti babbai iti dayaw ken dignidad ta pinagpadana ti karbengan ti lalaki ken babai.”
Ti pagimbagan ti pannursurona ita: No aggigimong dagiti Saksi ni Jehova, nawaya dagiti babbai a makilangen kadagiti lallaki. Dida maamak a di umiso ti panangmatmat ken pannakilangen dagiti Kristiano a lallaki kadakuada, gapu ta dagiti lallaki tratuenda ti ‘babbaket a kas inna, dagiti ub-ubing a babbai a kas kakabsat a babbai buyogen ti isuamin a kinadalus.’—1 Timoteo 5:2.
Sinuruan ni Jesus dagiti babbai. Saan a kas iti panangmatmat dagiti rabbi nga awan ti ammo dagiti babbai, insuro ken pinaregta ida ni Jesus a mangyebkas iti opinionda. Impakita met ni Jesus a saan laeng a panagtagibalay ti akem dagiti babbai. Imbes ketdi, adda met kalinteganda nga agsursuro kas iti inaramidna ken Maria. (Lucas 10:38-42) Nagunggonaan met ni Marta a kabsat ni Maria iti pannursurona kas ipakita ti sungbatna ken Jesus kalpasan ti ipapatay ni Lazaro.—Juan 11:21-27.
Napateg ken Jesus dagiti kapanunotan ti babbai. Patien idi dagiti babbai a Judio a ti kaadda ti anak a lalaki ket gubuayan ti ragsak, nangruna no maysa a propeta. Idi kinuna ti maysa a babai: “Naragsak ti aanakan a nangawit kenka!” impakita ni Jesus nga adda pay banag a nasaysayaat. (Lucas 11:27, 28) Dinakamat ni Jesus a napatpateg ti panagtulnog iti Dios ngem iti gagangay nga akem dagiti babbai.—Juan 8:32.
Ti pagimbagan ti pannursurona ita: Dagiti mannursuro iti kongregasion Kristiano ikkanda iti gundaway dagiti babbai nga agkomento kadagiti gimong ti kongregasion. Mararaem dagiti nataengan a babbai kas “mannursuro iti naimbag,” iti man tigtignay ken ulidanda. (Tito 2:3) Ammoda met a dakkel ti maaramidanda a mangiwaragawag iti naimbag a damag ti Pagarian ti Dios.—Salmo 68:11; kitaem ti kahon nga “Imparit Kadi ni Apostol Pablo nga Agsao Dagiti Babbai?” iti panid 9.
Impateg ni Jesus dagiti babbai. Idi tiempo ti Biblia, saan unay a maipatpateg dagiti annak a babbai a kas kadagiti annak a lallaki. Iparangarang ti Talmud daytoy a panangmatmat a kunana: “Naragsak daydiay lallaki ti annakna ken asi pay daydiay babbai ti annakna.” Ibilang ti dadduma a nagannak a dadagsen dagiti annak a babbai ta isapulanda iti asawa a makaipaay iti sab-ong, ken saanda a manamnama ti tulongna inton lumakay ken bumaketda.
Impakita ni Jesus nga agpada a napateg ti ubing a babai ken ubing a lalaki ta pinagungarna ti balasang ni Jairo kas iti panangpagungarna iti baro nga anak ti balo idiay Nain. (Marcos 5:35, 41, 42; Lucas 7:11-15) Kalpasan a pinaimbagna ti babai a riniribuk ti maysa nga ‘espiritu ti kinakapuy iti sangapulo ket walo a tawen,’ inawagan ni Jesus ti “babai nga anak ni Abraham,” termino a saan a pagaammo iti sursurat dagiti Judio. (Lucas 13:10-16) Idi inusarna dayta a nadayaw ken naasi a sasao, binigbigna ti nabileg a pammati ti babai nga imbilangna a napateg a kameng ti kagimongan a kas met iti dadduma.—Lucas 19:9; Galacia 3:7.
Ti pagimbagan ti pannursurona ita: Kuna ti maysa a pagsasao iti Asia: “Ti panangpadakkel iti anak a babai kayariganna ti panangsibug iti hardin ti kaarruba.” Dagiti naayat a Kristiano nga amma saanda koma a maimpluensiaan iti dayta a kapanunotan no di ket aywananda koma a naimbag dagiti annakda a lallaki ken babbai. Siguraduen dagiti Kristiano a nagannak a maaddaan iti umdas nga edukasion ken maaywanan ti salun-at dagiti annakda.
Nagtalek ni Jesus kadagiti babbai. Iti pangukoman dagiti Judio, maibilang ti testimonia ti maysa a babai a kasla testimonia ti maysa nga adipen. Kuna ti historiador idi umuna a siglo a ni Josephus maipapan kadakuada: “Saan koma a maawat ti pammaneknek dagiti babbai gapu ta saanda a mapagtalkan.”
Naiduma ni Jesus gapu ta pinilina dagiti babbai a mangsaksi iti panagungarna. (Mateo 28:1, 8-10) Nupay naimatangan dagitoy matalek a babbai ti pannakapapatay ken pannakaitabon ti Apoda, kasla saan a nakappapati kadagiti apostol ti sasao dagiti babbai. (Mateo 27:55, 56, 61; Lucas 24:10, 11) Ngem babaen ti panagparangna nga immuna kadagiti babbai, imbilang ti napagungar a Kristo a maikarida a mangsaksi a kas iti dadduma pay nga apostolna.—Aramid 1:8, 14.
Ti pagimbagan ti pannursurona ita: Dagiti lallaki nga addaan responsabilidad iti kongregasion dagiti Saksi ni Jehova, ipakpakitada ti konsiderasion kadagiti babbai babaen ti panangikabilanganda iti kapanunotanda. Kadagiti met Kristiano nga assawa a lallaki, padayawanda dagiti assawada babaen ti panagimdengda kadakuada.—1 Pedro 3:7; Genesis 21:12.
Dagiti Prinsipio ti Biblia—Mangparagsak Kadagiti Babbai
No tuladen dagiti lallaki ti ulidan ni Kristo, maipaayanda ti panagraem ken wayawaya dagiti babbai sigun iti orihinal a panggep ti Dios agpaay kadakuada. (Genesis 1:27, 28) Imbes nga ibilangda a nalalaing ti lallaki ngem iti babbai, agpaiwanwan dagiti Kristiano nga assawa a lallaki kadagiti prinsipio ti Biblia a mangparagsak met kadagiti assawada.—Efeso 5:28, 29.
Idi nangrugi ni Yelena nga agadal iti Biblia, inib-ibturanna ti naranggas a panangtrato ni lakayna. Dimmakkel ni lakayna iti naranggas nga aglawlaw. Gagangay iti lugarda ti panangkabil, ken ti panangkidnap kadagiti babbai a kayatda nga agbalin nga asawa. “Nakapagibturak gapu kadagiti nasursurok iti Biblia,” kuna ni Yelena. “Ammok nga adda mangay-ayat, mangipatpateg, ken maseknan unay kaniak. Ammok nga agbalbaliwto ni lakayko no agadal iti Biblia.” Natungpal ti arapaapna idi immanamong ni lakayna a mayadalan iti Biblia ken nagpabautisar kas maysa kadagiti Saksi ni Jehova. “Mapagwadan ti panagteppelna,” kuna ni Yelena. “Nasursuromi ti sibubulos nga agpinnakawan.” Ti konklusionna? “Nariknak a napateg ti akemko ken masalsalaknibanak kas asawa a babai gapu kadagiti prinsipio ti Biblia.”—Colosas 3:13, 18, 19.
Saan laeng a ni Yelena ti makapaspasar iti kasta. Adu a Kristiano nga assawa a babbai ti naragsak gapu ta ikagkagumaanda ken ti assawada nga iyaplikar dagiti prinsipio ti Biblia iti panagasawada. Naragsakda a makitimpuyog kadagiti padada a Kristiano gapu ta adda panagraem, pannakaliwliwa ken wayawayada.—Juan 13:34, 35.
Bigbigen dagiti Kristiano a lallaki ken babbai a gapu iti kinaimperpekto, karamanda kadagiti parsua ti Dios a “naipasakup iti kinabarengbareng.” Ngem babaen ti panagbalinda a nasinged iti naayat a Dios ken Amada a ni Jehova, addaanda iti namnama a “mawayawayaanto iti pannakaadipen iti panagrupsa” ken tagiragsakendanto ti “nadayag a wayawaya ti annak ti Dios.” Nagsayaat ketdin dayta a namnama dagiti lallaki ken babbai nga adda iti panangaywan ti Dios!—Roma 8:20, 21.


text:
Rumbeng Kadi nga Agkararagtayo ken Jesus?
MAYSA nga agsirsirarak ti nabiit pay a nangsurbey iti nasurok a 800 nga agtutubo a nagduduma ti relihionda. Dinamagna no mamatida a sungsungbatan ni Jesus dagiti kararagda. Nasurok nga 60 a porsiento ti mamati iti dayta. Ngem maysa nga agtutubo ti nanguged iti nagan ni Jesus iti surbey sa sinukatanna iti “Dios.”
Panagkunam, rumbeng kadi nga agkararagtayo ken Jesus wenno iti Dios? * Tapno masungbatan dayta, usigentayo nga umuna no kasano ti panagkararag nga insuro ni Jesus kadagiti adalanna.
ASINO TI INSURO NI JESUS A PAGKARARAGANTAYO?
Insuro ken impakita ni Jesus no asino ti rumbeng a pagkararagantayo.
TI INSURONA: Idi kiniddaw ti maysa nga adalan ni Jesus, “Apo, isurom kadakami no kasano ti agkararag,” insungbatna: “No agkararagkayo, kunaenyo, ‘Ama.’” (Lucas 11:1, 2) Ken iti nalatak a Sermon ni Jesus iti Bantay, pinaregtana dagiti agdengdengngeg nga agkararag. Kinunana: “Agkararagka ken ni Amam.” Impasiguradona pay: Ti “Amayo ammona no ania ti bambanag a kasapulanyo sakbay pay a dawatenyo kenkuana.” (Mateo 6:6, 8) Iti rabii sakbay ti ipapatay ni Jesus, kinunana kadagiti adalanna: “No dumawatkayo iti Ama iti aniaman a banag itednanto dayta kadakayo iti naganko.” (Juan 16:23) Insuro ngarud ni Jesus nga agkararagtayo iti Amana ken Amatayo, ni Jehova a Dios.—Juan 20:17.
TI ULIDANNA: Maitunos iti insuro ni Jesus a panagkararag, personal met a nagkararag: “Idaydayawka iti publiko, Ama, Apo ti langit ken daga.” (Lucas 10:21) Iti sabali pay a gundaway, “intangad ni Jesus dagiti matana sadi langit ket kinunana: ‘Ama, agyamanak kenka ta dinengngegnak.’” (Juan 11:41) Ken idi dandanin matay, inkararag ni Jesus: “Ama, kadagita imam italekko ti espirituk.” (Lucas 23:46) Iti panagkararag ni Jesus iti nailangitan nga Amana—ti “Apo ti langit ken daga”—nangipakita iti umiso nga ulidan a suroten ti amin. (Mateo 11:25; 26:41, 42; 1 Juan 2:6) Kasta kadi ti pannakaawat dagiti nagkauna nga adalan ni Jesus kadagiti insurona?
ASINO TI NAGKARARAGAN DAGITI NAGKAUNA A KRISTIANO?
Sumagmamano pay laeng a lawas a nakasubli ni Jesus idiay langit, dagiti adalanna ket riniribuk ken pinangtaan dagiti bumusbusor. (Aramid 4:18) Siempre, nagpatulongda babaen ti kararag—ngem asino ti nagkararaganda? “Sangsangkamaysada a nangipigsa ti timekda iti Dios,” nga inkararagda nga itultuloyna ida a tulongan ‘babaen ti nagan ti nasantuan nga adipenna a ni Jesus.’ (Aramid 4:24, 30) Sinurot ngarud dagiti adalan ni Jesus ti insurona a panagkararag. Nagkararagda iti Dios, saan a ken Jesus.
Sumagmamano a tawen kalpasanna, dineskribir ni apostol Pablo no kasano ti panagkararagna ken dagiti kakaduana. Insuratna kadagiti padana a Kristiano: “Agyamankami a kankanayon iti Dios nga Ama ni Apotayo a Jesu-Kristo no ikararagandakayo.” (Colosas 1:3) Insuratna pay kadakuada: “Iti nagan ni Apotayo a Jesu-Kristo kankanayon nga agyamankayo iti Dios ken Amatayo gapu iti amin a bambanag.” (Efeso 5:20) Ipakita dagita a sasao a pinaregta ni Pablo ti sabsabali nga agkararagda iti ‘Dios ken Amana gapu iti amin a bambanag’—ngem siempre, iti nagan ni Jesus.—Colosas 3:17.
Kas kadagiti nagkauna a Kristiano, maipakitatayo met ti ayattayo ken Jesus no surotentayo ti balakadna maipapan iti panagkararag. (Juan 14:15) No ti laeng pagkararagantayo ket ti nailangitan nga Amatayo, ad-adda a makapagtalektayo kadagiti sasao iti Salmo 116:1, 2: “Agayatak, agsipud ta denggen ni Jehova ti timekko . . . Iti isuamin nga al-aldawko umawagakto.” *
^ par. 3 Sigun iti Kasuratan, saan nga agpada ti Dios ken ni Jesus. Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaem ti kapitulo 4 iti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
^ par. 11 Tapno denggen ti Dios dagiti kararagtayo, masapul a sipapasnek nga ikagumaantayo nga aramiden dagiti kalikagumanna. Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaem ti kapitulo 17 iti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia?


text:
Piano
Ti piano ket instrumento ti musika a maay-ayam nga agusar ti teklado. Daytoy ket kaaduan a maus-usar iti klasikal ken musika a jazz para kadagiti solo panagpabuya, grupo a panag-usar, musika ti kamara ken akompania ken para iti panagpartuat ken ensayo. Urayno ti piano ket saan a nalaka a mabagkat ken masansan a nangina, ti bersatilidadna ket kadayegna ket nakaaramid daytoy ti maysa kadagiti kaaduan a naamammuan nga intrumento ti musika iti lubong.
Ti piano ket kadawyan nga adaan iti kayo a kaha a mangpalikmut ti kaha ti aweng ken dagiti metal a a kuerdas. Dagiti metal a kuerdas ket mapuntaan (babaen dagiti akin-uneg a naikabit a muton ti kayo) no dagiti tekla ket maipababa a mapandagan. Ngem no ti naisangayan a tekla ket ibbatan ti agpiano, ti panagpigerger ti kuerdas ket agsardengto, ken kanungpalan a mangpasardeng ti uni nga araramiden dayta a tekla. Ti nota ket mabalin a maipaatiddog babaen ti panag-usar kadagiti pedal (kadawyan a dagiti piano ket addaan kadagiti dua wenno tallo a pedal) a naikabit iti bababa ti piano iti asideg ti saka ti agpiano.
Ti panagpandag ti tekla iti teklado ti piano ket gapuanan ti nataparan a (kadawyan nga iti pieltro) a martilio ti mangpunta kadagiti paslep a kuerdas. Dagiti martilio ket agballatekda, ken dagiti kuerdas ket agtuloyda nga agpigerger iti bukodda a prekuensia ti aweng.[1] Dagitoy a panagpigerger ket maipan babaen ti rangtay iti kaha ti aweng a nasaysayaat a panangisilpo ti akostika nga enerhia iti angin. Napigpigsanto ti uni ngem ti dagus a mapataud dagiti kuerdas. No maibbatan ti kuerdas, ti apagador ket mangpasardeng ti panagpigerger ken uni ti kuerdas.
Ti balikas a piano ket naipangyababaan manipud ti porma ti pianoforte (PF), ti Italiano a balikas paara it intrumento (a nagtaud met manipud kadagiti dati a termino ti gravicembalo col piano e forte ken fortepiano). Dagiti Italiano a termino ti musika iti piano ken forte ket mangibaga ti "naalumaymay" ken "napigsa",[2] iti daytoy a kontesto a mangibagbaga kadagiti paggigiddiatan iti kapigsa ti uni a patauden ti instrumento a maisungbat iti sag-id kadagiti tekla ti agpiano: ti kinapardas ti panagpandag ti tekla, kapigsa ti puersa a panagpunta ti martilio kadagiti kuerdas, ket napigpigsanto ti uni iti nota a mapataud.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ John Kiehl. "Hammer Time". Panangipakita a Gandat ti Wolfram.
- ^ Percy A. Scholes (1975), Oxford a Kakuyog iti Muska, maikasangapulo nga ed., Oxford ken New York: Oxford Unibersidad ti Pagmalditan ISBN 0 19 311306 6
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Piano iti Wikimedia Commons


text:
No Kasanoka a Magunggonaan iti Daytoy a Broshur
Babaen iti daytoy a broshur, matagiragsakmo nga adalen a direkta ti Biblia a Sao ti Dios. Dagiti teksto iti ngudo ti tunggal parapo ipakitana no sadino iti Biblia ti pakasarakam iti sungbat dagiti nanumeruan a saludsod.
Iti panangrepasom kadagiti teksto iti Biblia, usigem no kasano a sungbatanda dagita a saludsod. Maragsakan ti asinoman a Saksi ni Jehova a tumulong kenka a mangtarus iti kaipapanan dagiti teksto ti Kasuratan.—Basaem ti Lucas 24:32, 45.
Palagip: Amin a publikasion a nadakamat iti daytoy a broshur ket impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
Ammuem ti Ad-adu Pay
PROGRAMA A PANAGADAL ITI BIBLIA
Kasano ti Panagadal iti Biblia?
Iti intero a lubong, pagaammo dagiti Saksi ni Jehova a mangituktukon iti libre a panagadal iti Biblia. Buyaem no kasano a maar-aramid dayta.


text:
Libre nga Audio Bible a Ginasut ti Parabasa
“Nagmayat, mamagpanunot, nabiag.”
“Biagenna ti panagbasa iti Biblia.”
“Makaawis! Mas agpaypayso kaniak itan dagiti salaysay iti Biblia a datin a nangnangngegko.”
Kasta ti gagangay a komento dagiti nakangngegen iti audio recording iti libro ti Biblia a Mateo, a magun-odan iti Ingles iti jw.org.
Nangrugi nga agaramid dagiti Saksi ni Jehova iti audio version ti Biblia idi 1978. Idi agangay, ti audio recording dayta a version ti Biblia, kompleto man wenno dadduma a pasetna, ket naipablaak iti 20 a lengguahe.
Idi nairuar ti narebisar nga edision ti New World Translation idi 2013, masapul a mapabaro dagiti rekording. Ngem saan a kas iti napalabas nga audio version, a tallo laeng ti parabasa, ti baro a rekording ket addaan iti nagduduma a timek para iti nasurok a 1,000 a karakter iti Biblia.
Makatulong dagiti nagduduma a parabasa tapno mailadawan dagiti agdengdengngeg dagiti pasamak a nairekord iti salaysay ti Biblia. Nupay dagiti rekording ket saan a dramatiko a pannakaibasa ti Biblia, nga addaan iti musika ken sound effect, ipakitana a pudpudno dagiti pasamak.
Gapu ta adu ti mausar a parabasa, kasapulan ti naannad a panagplano. Umuna, masapul nga ammuen dagiti researcher no asino ti agsasao iti tunggal nakotar a sasao, ti kaipapanan dayta, ken ti emosion. Kas pagarigan, no agsasao ti maysa nga apostol ngem saan a natukoy no asino dayta iti salaysay iti Biblia, makintimek ti mausar? No ti sasao ipamatmatna ti panagduadua, mabalin a maited ken Tomas. No nadarasudos met, mabalin a maited ken Pedro.
Maikabilangan met ti edad ti tao nga agsasao. Para iti ub-ubing nga apostol Juan, ub-ubing met a boses ti kasapulan; para iti laklakay nga apostol Juan, laklakay met a boses ti usaren.
Kanayonanna, masapul a mapili a naimbag dagiti parabasa. Kaaduanna a dagiti mapili ket dagidiay agserserbi iti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova idiay United States. Adda dagiti maaramid nga audition, a maidawat kadagiti potensial a parabasa nga isagana ken basaenda ti maysa a napili a parapo iti magasin nga Agriingkayo! Mangbasada met iti linia dagiti agtungtungtong a karakter ti Biblia a mangipakita iti nagduduma nga emosion, kas iti makaunget, malidayan, maragsakan, wenno maup-upay. Makatulong dagitoy nga audition tapno makita ti abilidad dagiti parabasa ken maikeddeng no ania ti maibagay a basaenda.
Kalpasan a maaramid dagiti asaynment, mapan dagiti parabasa iti maysa a recording studio idiay Brooklyn, Patterson, wenno Wallkill, a sadiay a mairekord dagiti linia a basaenda. Siguraduen ti coach a mayallatiw ti parabasa ti maitutop a tono, wenno kalidad ti boses. Adda naannad ti pannakaisaganana nga iskrip nga usaren ti coach ken parabasa a pangsurotanda no sadino ti pagsardengan ken no ania ti maipaganetget. Usaren met ti coach ti rekording ti napalabas nga edision ti New World Translation kas giya.
Maaramid ti dadduma a panag-edit iti studio bayat ti rekording. Tapno maala ti kasayaatan a resulta, adda dagiti gundaway a masapul nga alaen dagiti editor dagiti sasao wenno sentensia iti nagduduma a take ti rekording sa mapagtitipon.
Saan a masigurado no kaano a malpas ti pannakairekord ti kompleto a 2013 a rebision ti New World Translation. Ngem apaman a makompleto ti tunggal libro ti Biblia, mai-upload dayta iti jw.org, ken adda agparang nga audio icon iti abay ti nagan ti libro ti Biblia iti page a “Books of the Bible.”
Ammuem ti Ad-adu Pay
SIASINO ITA DAGITI MANGAR-ARAMID ITI PAGAYATAN NI JEHOVA?
Apay nga Inaramid Dagiti Saksi ni Jehova ti Baro a Lubong a Patarus?
Apay a naisangsangayan daytoy a patarus ti Sao ti Dios?
PROGRAMA A PANAGADAL ITI BIBLIA
Apay nga Adalem ti Biblia?
Mangipapaay ti Biblia kadagiti sungbat ti agkakapateg a saludsod ti minilion a tattao iti intero a lubong. Kayatmo kadi met ti matulongan?


text:
1953
Ti 1953 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 23 – Antonio Villaraigosa, politiko manipud iti Estados Unidos
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 5 – Freddie Aguilar, Filipino a musikero
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 3 – Vilma Santos, Filipina nga aktres ken politiko
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 10 – Ramon N. Guico, Filipino a politiko
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 5 – Joseph Stalin, Daulo ti Kappon ti Sobiet (naipasngay 1878)


text:
Sakit
Ti sakit ket isu ti saan a normal a kondision nga umapay ti bagi iti maysa nga organismo. Daytoy ket kankanayon a maiyallilaw a kas maysa a mediko a kondision a mainaig kadagiti naisangayan sintoma ken dagiti senial. Daytoy ket mabalin a gapuanan babaen dagiti banag a kasisigud a nagtaud manipud kadagiti akin-ruar a taudan, a kas ti makaalis a sakit, wenno mabalin a gapuanan babaen ti akin-uneg a pannakapaay iti annong, a kas dagiti autoimmuna a sakit. Kadagiti tao, ti "sakit" ket kadawyan a nawatiwat a naus-usar a mangitudo iti aniaman a kondision a gapuanan ti ut-ot, pannakapaay iti annong, tuok, dagiti sosial a parikut, wenno pannakatay iti tao a nasakitan, wenno dagiti kapadpada a parikut para kadagiti tao a maalisan. Iti nawatwatiwat a kapanunotan, daytoy ket sagpaminsan pay a mangiraman kadagiti dunor, disabilidad, dagiti kirokiro, dagiti sindroma, dagiti pannakaalis, dagiti nailasin a sintoma, dagiti saan a kadawyan a panagkukua, ken dagiti saan a kadawyan a panagdumadumaan iti estruktura ken annong , bayat a dagiti sabali a kontesto ken para kadagiti sabali a panggep dagitoy ket mabalin a maipanunotan a saan a malasin a katkategoria. Dagiti sakit ket kadawyan nga apektaranna ti tao a saan laeng iti pisikal, ngem ti pay panagrikna, a ti pannakaalis ken iti panagbiag kadagitoy nga adu a sakit ket makabaliw ti perspektibo ti maysa a tao iti biag ken ti bukodda a personalidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Sakit iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Sakit iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti Topiko ti Salun-at


text:
Umuna a Panid
Ti
ket isu ti kangatuan a bantay iti Bantay Everest Daga. Daytoy ket addaan ti pantok iti 8,848 metro (29,029 kadapan) iti ngato ti pantar ti baybay. Daytoy ket mabirukan idiay Mahalangura a parte ti Himalaya. Ti internasional a pagbeddengan a nagbaetan ti Tsina ken Nepal ket gumay-at ti pudno a puntos ti pantok. Ti bukodna a massif ket mangiraman kadagiti kaarrubana a pantok ti Lhotse, 8,516 metro (27,940 kadapan); Nuptse, 7,855 mwtro (25,771 kadapan); ken Changtse, 7,580 metro (24,870 kadapan).
Idi 1856, ti Nalatak a Trigonometriko a Panagsukimat ti Britaniko nga India ket nangibangon ti immuna a naipablaak a kangato ti Everest, ken ammo dayto idi a kas ti
Pantok XV, iti 29,002 kadapan (8,840 metro). Idi 1865, ti Bantay Everest ket naikkan ti opisial a nagan babaen ti Naarian a Kagimongan ti Heograpiko kalpasan ti panangisingasing babaen ni Andrew Waugh, ti Britaniko a Heneral nga agsuksukikamat ti India. Ni Waugh ket ninagananna ti bantay manipud ti sinarunona a puesto, ni Apo George Everest. Urayno dagiti Tibetano ket tinawtawaganda idin ti Everest a kas ti "Chomolungma" kadagiti napalabasen a sigsiglo, ni Waugh ket saanna idi nga ammo daytoy gapu ta ti Nepal ken Tibet ket narikpan idi manipud kadagiti ganganaet a tattao.
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina- Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
Agdadamoka kadi? Surotem ti
pakabuklan ti Ilokano Wikipedia. Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti
pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo. Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre,
iwanwandaka ngarud. Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid?
Ipadigom ti kinalaingmo ditoy Ay, nagalas met!
Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin. For non-Ilokano speakers please visit the
local embassy or request help here.
Ti Wikipedia ket ibalbalayan ti
Pundasion ti Wikimedia, ti maysa a di aggan-ganansia nga organisasion a mangibalbalay kadagiti nadumaduma a proyekto:


text:
Gresia
Ti Gresia (iti Griego: Eλλάδa, daan a forma: Eλλάς, Hellas), nga opisial a maawagan iti Helenika a Republika (Griego: Eλλnvιkή Anuokpatίa, Ellinikí Dimokratía), ket maysa a pagilian iti umabagatan nga Europa iti murdong ti Peninsula ti Balkan. Kabeddengna dagiti pagilian ti Bulgaria, ti Republika ti Macedonia, ken Albania iti amianan, ken ti Turkia iti daya. Adda met iti daya ti Gresia ti Baybay Eheo, ken ti Baybay Honiko ken Baybay Mediteraneo iti laud ken abagatan. Maibilbilang kas indayon ti Lumaud a sibilisasion ken ti nakaipasngayan ti demokrasia, ti Gresia ket addaan iti atiddog ken nabaknang a pakasaritaan ket ti kulturana ket nangimpluensia iti Europa, Amianan nga Aprika, ken ti Tengnga a Daya.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Gresia iti Wikimedia Commons
- Gresia
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagillian ti Daya a Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1821


text:
Salvador Dali
Ni Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Umuna a Markes ti Dalí de Pubol (Mayo 11, 1904 – Enero 23, 1989), aamo pay a kas ni Salvador Dalí (/ˈdɑːli/;[2] Katalan: [səɫBəˈðo ðəˈɫi]), ket maysa idi a prominente nga Espaniol a surealista a pintor a naipasngay idiay Figueres, Espania.
Ni Dalí ket maysa a nalaing a manangiladawan, ken kaaduan nga amo para kadagiti makasulong ken nakakaskasdaaw a ladawan iti surealista nga obrana. Ti kinalaingna nga agpinta ket masansan a maigupgupit iti impluensia dagiti apo ti Renasimiento[3][4] Ti kalatakan nga ammo nga obrana ket ti Ti Persistansia ti Memoria, ken nakompleto daytoy idi Agosto 1931. Dagiti adu a kita ti artistiko nga obra ni Dalí ket mairaman ti pelikula, eskultura, ken potograpia, ken nakitintinnulong kadagiti nadumaduma a nga artista iti nadumaduma a karuay ti midia.
Nangigupit ti Dalí iti "panagayatna iti amin a nasayaat a banag ken nalabes, ti panagayatko iti ramen ken ti panagayatko oriental a kawes"[5] iti maysa nga "Arabo a kaputotan", ken nagtunton a dagiti taudanna ket naggapo manipud kadagiti Moro.
Ni Dalí ket managpanpanunot idi, ken nagay-ayat pay ti karkarna ken nalabes a panagkukua. Ti eksentriko nga ugalina ken dagiti tignayna a makaawis iti pannakaikaskaso iti publiko ket sagpaminsan nga ad-adu a makaawis iti pannakaikaskaso ngem ti obrana, ken nakadismaya met daytoy kadagiti tattao a nagay-ayat kadagiti obrana, ken ti pannakairteng kadagiti ktritikona.[6][7]
Dagiti linaon
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech ket naipasngay idi Mayo 11, 1904, idi bigat ti 8:45 GMT[8] idiay ili ti Figueres, idiay rehion ti Empordà , ken asideg idiay Pranses a pagbeddengan ti Katalonia, Espania.[9] Ti laklakay a kabsat a lalaki ni Dalí ket agnagan met ti Salvador (bnaipasngay idi Oktubre 12, 1901), ken pimmusay iti gastroenteritis iti nasapsapa a siam a bulan, iti Agosto 1, 1903. Ti amana, ni Salvador Dalí i Cusí, ket tengnga a klase idi nga abogado ken notario[10] nga iti arngianna iti nainget a displina ket natibnokan babaen ti asawana a ni Felipa Domenech Ferrés, a nangaw-awis kadagiti annakna a lallaki kadagiti artistiko a panagay-ayatda.[11]
Idi isu ket agtawen iti lima, ni Dalí ket naikuyog idiay tanem ti kabsatna a lalaki ken inbaga dagiti nagannak kaniana nga isu ket reinkarnasion ti kabsatna,[12] ti konsepto a pinatpatina.[13] Kinuna ni Dalí iti kabsatna a lalaki, "...umaspingkami kasla dagiti tedted ti danum, ngem aggiddiatkami kadagiti panagballatek."[14] Isu "ket mabalin idi nga immuna a bersion iti bagik ngem naparsua iti adu unay nga absoluto."[14] Dagiti ladawan ti napauten a pimmusay a kabsatna a lalaki ket agparangto a naisengngat kadagiti naudi nga obrana, a mairaman ti Ti Ladawan ti Natay a Kasatko a Lalaki (1963).
Ni Dalí ket addaan pay iti kasat a babai, ni Anna Maria, ken tallo a tawen nga ub-ubing.[10] Idi 1949, isu ket nangipablaak ti libro a maipanggep kenni Dali, Ni Dalí A Kas Nakitkita Babaen t Ti Kabsatna a Lalaki.[15] Dagiti gayyemna idi ubing ket mairaman dagiti nagay-ayam iti putbol a ni Sagibarba ken ni Josep Samitier ti FC Barcelona. Idi las-ud dagiti piesta idiay pagliwliwaan iti Katalan ti Cadaqués, dagiti tallo ket nagay-ayamda iti putbol.
Ni Dalí ket nagbasa iti eskuela ti panangiladawan. Idi 1916, ni Dalí ket naduktalanna pay ti moderno a panagpinta iti panagbanniagana iti kalgaw a bakasion idiay Cadaqués a kaduana ti pamilia ni Ramon Pichot, ti lokal nga artista a kankanayon a napnapan idiay Paris.[10] Ti simmaruno a tawen, ti ama ni Dalí ket nagurnos iti maysa nga eksibision kadagiti inladawanna iti uging idiay balay ti pamiliana. Isuket immuna a nangipabuya iti eksibisionna idiay Teatro ti Munisipo idiay Figueres idi 1919, ti lugar a nagsublianna kalpasan kadagiti napalabas a dekada.
Idi Pebrero 1921, ti ina ni Dalí ket pimmusay iti kanser ti suso. Ni Dalí ket agtawen idi ti innem a pulo; kinunana idi a ti ipupusay ti inana "ti kakaruan idi a disnog a nasanay iti biagko. Rinaraemko isuna... Saanak a makaibbet iti pannakapukawko iti tao a nakanamnamaak a makaaramid kadagiti saan a makita ken saan a maliklikan a tukki iti kararuak."[16][7] Kalpasan ti ipupusay ti inana, ti ama ni Dalí ket inasawana ti kabsat a babai ti inana. Ni Dalí ket saan met a nangtallikud iti daytoy a pannakiasawa, gapu ta isu ket nagayat unay ket adu met iti respetona iti ikitna.[10]
Madrid ken Paris[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1922, ni Dalí ket napan idiay Residencia de Estudiantes (Pagdagusan dagiti Estudiante) idiay Madrid[10] ken nagadal idiay Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Ti nakuttong a 1.72 m (5 ft. 7¾ in.) iti katayag,[17] Ni Dalí ket nakaaw-awisen iti pannakaikaskaso a kas maysa nga eksentriko ken dando. Atiddog idi ti buokna ken dagiti patilia, amerikana, dagiti medias, ken dagiti baturga iti estilo iti Ingles nga artistiko a kawes iti naladaw a maika-19 a siglo.
Idiay Residencia, isu ket nagbalin nga asideg a gayyem ni Pepín Bello, Luis Buñuel, ken ni Federico García Lorca. Ti pannakigayyemna kenni Lorca ket addaan iti napigsa nga elemento iti regget,[18] ngem ni Dalí ket nangtallikud kadagiti panag-abanse iti sekso ti mannaniw.[19]
Nupay kasta, dagiti pinintaanna idi, iti panageksperimentona iti Kubismo, iti nakagun-odanna iti kaaduan a pannakaikaskaso manipud kadagiti kaduana nga estudiante. Ti laeng pakaammona iti arte ti Kubismo ket nagtaud manipud kadagiti artikulo iti magasin ken ti katologo nga inted kaniana babaen ni Pichot, gapu ta awan idi dagiti artista ti Kubismo idiay Madrid iti dayta a panawen. Idi 1924, ti saan pay a nadayeg a Salvador Dalí ket immuna a nangiladawan iti maysa a libro iti dayta a panawen. Ti pannakaipablaak iti Katalan a daniw ti Les bruixes de Llers ("Dagiti Bruha ti Llers") babaen ti gayyemna ken kaeskuelaanna, ti mannaniw a ni Carles Fages de Climent. Ni Dalí ket nageksperimento pay iti Dada, a nakaimpluensia iti obrana iti amin a paset ti panagbiagna.
Ni Dalí ket napatalaw idiay Academia idi 1926, iti nabiit kalpasan dagiti naudi nga eksaminasionna idi napabasol a nangirugi iti riribok.[20][7] Ti panangiturayna iti kinalaing iti panagpinta iti dayta a panawen ket ebidensia babaen iti realistikona a Ti Basket ti Tinapay, a napinta idi 1926.[21] Iti dayta met laeng a tawen, isu ket nagaramid ti immuna a panagbisitana iti Paris, nga idiay ket nasarungkaranna ni Pablo Picasso, a rinaraeman met idi ti ubing a Dalí.[7] Ni Picasso ket nakangkangegen kadagiti nasayaat a reporta a maipanggep kenni Dalí manipud kenni Joan Miró, ti kaduana a Katalan a nangipayammo kaniana kadagiti adu a Surealista a gayyemna.[7] Idi nakapardus-as iti bukodna nga estilo kadagiti simmaruno a napalabas a tawen, ni Dalí ket nagpartuat kadagiti adu a bilang ti obra nga adu a naimpluensiaan babaen ni Picasso ken ni Miró.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Alex Ross Biograpia". alexrossart.com. Naala idi Pebrero 13, 2012.
- ^ "Dali". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
- ^ "Phelan, Joseph, ',The Salvador Dalí Show". Artcyclopedia.com. Naala idi Agosto 22, 2010.
- ^ Dalí, Salvador. (2000) Dalí: 16 Art Stickers, Courier Dover Publications. ISBN 0-486-41074-9.
- ^ Ian Gibson (1997). The Shameful Life of Salvador Dalí. W. W. Norton & Company. Ni Gibson ket naammuanna a ni "Dalí" (ken dagiti adu a kitana) ket kadawyan nga apeyido kadagiti pagilian ti Arabo a kas ti Morocco, Tunisia, Arhelia wenno Ehipto. Iti met sabali, ken segun pay kenni Gibson, ti pamilia ti ina ni Dalí, ti Domènech ti Barcelona, ket addaanda kadagiti Hudio a kaputotan.
- ^ Saladyga, Stephen Francis. "The Mindset of Salvador Dalí". lamplighter (Niagara University). Vol. 1 No. 3, Summer 2006. Naala idi Hulio 22, 2006.
- ^ a b c d e Meisler, Stanley (Abril 2005). "The Surreal World of Salvador Dalí". Smithsonian.com. Smithsonian Magazine. Naala idi 2014-07-12.
- ^ Birth certificate and "Dalí Biography". Dalí Museum. Dalí Museum. Naala idi Agosto 24, 2008.
- ^ Dalí, The Secret Life of Salvador Dalí, 1948, Londres: Vision Press, p.33
- ^ a b c d e Llongueras, Lluís. (2004) Dalí, Ediciones B – Mexico. ISBN 84-666-1343-9.
- ^ Rojas, Carlos. Salvador Dalí, Or the Art of Spitting on Your Mother's Portrait, Penn State Press (1993). ISBN 0-271-00842-3.
- ^ Salvador Dalí. [INA.com. Naala idi Hulio 31, 2006.
- ^ Salvador Dalí biography on astrodatabank.com. Naala idi Septiembre 30, 2006.
- ^ a b Dalí, Secret Life, p.2
- ^ "Dalí Biography 1904–1989 – Part Two". artelino.com. Naala idi Septiembre 30, 2006.
- ^ Dalí, Secret Life, pp.152–153
- ^ Kas nailista idiay ti rehistrona iti pagbaludan idi 1924, idi agtawen iti 20. Nupay kasta, ti barberna ken biograpo a ni Luis Llongueras, ket inbagbagana a ni Dalí ket agtayag idi iti 1.74 m (5 ft 8 1⁄2 in).
- ^ For more in-depth information about the Lorca-Dalí connection see Lorca-Dalí: el amor que no pudo ser and The Shameful Life of Salvador Dalí, both by Ian Gibson.
- ^ Bosquet, Alain, Conversations with Dalí, 1969. p. 19–20. (PDF format) (of García Lorca) 'S.D.:He was homosexual, as everyone knows, and madly in love with me. He tried to screw me twice .... I was extremely annoyed, because I wasn’t homosexual, and I wasn’t interested in giving in. Besides, it hurts. So nothing came of it. But I felt awfully flattered vis-à-vis the prestige. Deep down I felt that he was a great poet and that I owe him a tiny bit of the Divine Dalí's asshole. He eventually bagged a young girl, and she replaced me in the sacrifice. Failing to get me to put my ass at his disposal, he swore that the girl's sacrifice was matched by his own: it was the first time he had ever slept with a woman.'
- ^ Salvador Dalí: Olga's Gallery. Naala idi Hulio 22, 2006.
- ^ "Paintings Gallery No. 5". Dali-gallery.com. Naala idi Agosto 22, 2010.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Linde Sabler. "Dalí". London: Haus Publishing, 2004 (paperback, ISBN 978-1-904341-75-8).
- Salvador Dali
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Salvador Dali iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Salvador Dali iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
PAKKIAVU 5
Kunnasi nu Mabu-bully Ngà ta Eskuela?
ANNI I KUAMMU?
Nonopammu yaw nga eksena: Taw nga aggaw, manaki ni Thomas nga tullung ta eskuela. Maski sonu umma onu maski anni nga aggaw. Namegafu yatun tallu vulan ngana i nappasa turi nitsismis yaya na kaeskuelana ira. Tapus, komforme ngana i nipangagadda sa. Nu mittan, egga sadya nga mangidompi kani Thomas para madanna i libruna ira, onu tadday ta grupo i mangitubba sa anna sonu mallipay yaya, arianna ngana ammu nu sinni i nagangngua. Naggrabe paga i pamu-bully nga nalawa ni Thomas kagabi turi inannassingadda yaya ta internet . . .
Nu sikaw si Thomas, anni i kuammu?
MAGIMMANG ANNA MANNONO!
Egga lagapa i makuam! Kakuruganna, malabanammu i bully maski ari ka makiddama. Kunnasi?
PAGURAYAN LAMAN. Kagian na Biblia: “I tolay nga awan tu ammuna ilawanna ngamin i matagenona, ngem i tadday nga masirib kanayunna ira malumamo nga tangngallan.” (Proverbio 29:11) Nu mabbalikka tu kalmadu adde ta posible—maski ta itsuram laman—awayyana nga matupa danuri mamu-bully nikaw.
ARI MANGIBALO. Kagian na Biblia: “Arian nu nga ibalo i marakay nga makua nikamu.” (Roma 12:17) Maggrabe laman i situasion nu mangibalo ka.
LILLITAN IRA. Kagian na Biblia: “I tadday nga masirib masinganna i peligro anna mattagu.” (Proverbio 22:3) Adde ta posible, lillitan i totolay nga minangngigafu tu gulu, anna i situasion ira nga puede ka ma-bully.
PURUEBAN I REAKSION NGA ARIADDA EKSPEKTAN. Kagian na Biblia: “I malumamo nga tabbag wawwananna i poray.” (Proverbio 15:1) Awayyam i mappagalo. Angngariganna, nu kagian na tadday nga bully nga kitattaba ka, awayyam ipoddu i abagam tapus ikagim, “Wan lagu, sige ta mappakabbal ngà!”
PANAWAN IRA. “Mas manakam anna mas masikakka anne ta tolay nga mangillilloko nikaw nu ari ka mattattannug,” kagi ni Nora nga 19-anios. “Ipasinganna yaw nga kayam kontrolan i baggim—gannug nga awan ta tadday nga bully.”—2 Timoteo 2:24.
PASIKANNAN I KOMFIANSAM TA BAGGIM. Mapansin na bully ira danuri awan tu komfiansada ta baggida anna danuri ekspektadda nga ari mangibalo. Yatutta magimmang i bully ira nu masingadda nga ariammu mappa-afekto nira.
IDANUG TA TANAKUAN. Kagian na dati nga mestra: “Pagarammakku i sinni laman nga mabu-bully nga mangidanug. Yatun i fustu nga kuan, anna makoffun tapenu melilli paga i tanakuan nga ma-bully.”


text:
Subsebbangan
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti subsebbangan (naipangyababaan ti "subsp." wenno "ssp.") ket mabalin a ti taksonomiko a ranggo a ababbaba ngem ti sebbangan, wenno maysa a taksonomiko a unit iti dayta a ranggo. Ti subsebbangan ket saan a mabigbigan no agmaymaysa: ti sebbangan ket mabalin a mabigbigan nga awan kadagiti subsebbanganna wenno dua wenno ad-adu (mairaman dagiti napukawen), ngem saan a mabalin nga agmaymaysa.
Dagiti organismo a tagikua dagiti nadumaduma a subsebbangan iti isumet laeng a sebbangan ket makabaelda ti makipinnutot ken makapataud kadagiti nalames a kaputotan, ngem kadawyan dagitoy a saanda a makipinnutot iti katutubo gapu ti heograpiko a pannakaisinawenno dadduma pay a banag. Dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti nadumaduma a subsebbangan ket kadawyan a saan unay a malasin ngem dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti sebbangan. Dagiti pakailasinan a maigupit kadagiti subsebbangan ket kadawyanda a nagbalaliw a kas maysa aresulta ti heograpiko a pannakaiwarwaras wenno pannakaisinsina.
Dagiti linaon
Nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti soolohia, ti International Code of Zoological Nomenclature (Maika-4 nga edision, 1999) ket mangawat laeng ti maysa a a ranggo ti baba iti sebbangan, ti naibagbaga a ranggo ti subsebbangan.[1] Dagiti sabali pay a pannakaigrupo, ket dagiti entidad ti "inprasubespeipiko" ket awanda kadagiti nagan a tinartaripato babaen ti ICZN. Dagiti kastoy a porma ket awan ti opisial a kasasaad iti ICZN, urayno dagitoy ket mabalin a naserbi iti panangipalplawag kadagiti altitudinal wenno heograpiko a klina, dagiti kita ti taraken, dagiti [[Dagiti _transheniko_nga_ayup#Transheniko_nga_ayayup|transheniko nga ayup], kdpy. Bayat a ti sientipiko a nagan dagiti sebbangan ket maysa a binomen, ti sientipiko a nagan dagiti subsebbangan ket trinomen - ti binomen a sinaruno babaen ti subespesipiko a nagan. Ti dua anagan ti tigre ket Panthera tigris, isunga para iti tigre ti Sumatra ti tallo a naganna ket, kas pagarigan, Panthera tigris sumatrae.
Iti basteriolohia, ti laeng ranggo iti babab ti sebbangan a nalawag a natartaripato babaen ti kodigo ti nomenklatura ket ti subsebbangan, ngem ti inprasubespesipiko a taksa ket nangrunada unay iti bakteriolohia; Ti apendiks 10 iti kodigo ketmangipakpakita kadagiti rekomendasion a maikeddeng tapno mangawis ti panagpapada iti panagipalplawag iti kastoy a taksa. Dagiti nagan a naipablaak sakbay idi 1992 iti ranggo ti karuay ket naal-ala dagitoy a kas nagan dagiti subsebbanagn.[2] (kitaen ti International Code of Nomenclature of Bacteria)
Iti botanika, sagiti subsebbangan ket maysa kadagit iadu a ranggo ti baba dagiti sebbangan, a kas ti karuay, subkaruay, porma, ken subporma. Ti subespeipiko a nagan ket sarunuan babaen ti "subsp." wenno "ssp.", a aks ti Schoenoplectus californicus ssp. tatora (Totora). Nlaglagipen nga amin a parte ti dua a nagan ket nakairig malaksid ti pudno a balikas ti "subsp." wenno "ssp." Ti aniaman a botaniko a nagan a mairaman dagiti subsebbangan, karuay, kdpy., ket tinawtawagan ti maysa a inpraespesipiko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Index". International Code of Zoological Nomenclature. Maikapat nga Edision. Ti Museo ti Masna a Pakasaritaan. Enero 1, 2000. Naala idi Enero 17, 2013.
- ^ "Chapter 3Rules of Nomenclature with Recommendations". National Center for Biotechnology Information. Naala idi Enero 17, 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ernst W. Mayr, Peter D. Ashlock: Dagiti Pamunganayan ti Sistematika a Soolohia, Mcgraw-Hill College, 1991, ISBN 0-07-041144-1


text:
Hernán Cortés
Ni Hernán Cortés de Monroy y Pizarro, Umuna a Markes ti Ginget ti Oaxaca (Panangibalikas nga Espaniol: [erˈnaŋ korˈtes de monˈroj i piˈθaro]; 1485 – Disiembre 2, 1547) ket maysa idi a Espaniol a Konkistador a nangidaulo ti ekspedision a gapuanan ti panakatnag ti Asteka nga Imerio ken nagiyeg kadagiti dakkel a paset ti kangrunaan a daga ti Mehiko babaen ti turay ti Ari ti Kastila idi nasapa a maika-16 a siglo. Ni Cortés ket paset idi ti kaputotan dagiti Espaniol a nagkolkolonisado a nagrugian ti umuna a paset ti Espaniol a kolonisasion ti Kaamerikaan.
Naipasngay idiay Medellín, Espania, iti maysa a pamilia ti saan unay a nobilidad, ni Cortés ket nangpili a mangged iti Baro a Lubong. Isu ket napan idiay Hispaniola ken kalpasan daytoy idiay Kuba, nga idiay ket nakagun-od ti maysa nga enkomienda ken, para iti nabiit a panawen, nagbalin nga alkalde (mahistrado) ti maikadua nga Espaniol nga ili a nabangon ti dayta nga isla. Idi 1519, isu ket nabutosan idi a kapitan ti maikatlo nga ekspedision idiay kangrunaan a daga, ti ekspedision a kimmadua a nagbayad. Ti pannakiringgorna iti Gobernador ti Kuba, a ni Diego Velázquez de Cuéllar, ket nagbanagan ti pannakapasardeng ti panagbaniagana, ti maysa a bilin a saan nga inkaskaso ni Cortés. Idi simmangpet iti kontinente, ni Cortés ket nagballigi a nangipakat ti estratehia a pannakikaduaan kadagiti patneng a tattao a pannakisinnupiat kadagiti dadduma. Inusarna pay ti maysa a patneng a babai, a ni Doña Marina, a kas maysa nga mangipatpatarus; nga isu kalpasan daytoy ket nangiyanak ti anak a lalaki ni Cortés. Idi nangipatulod ti Gobernador ti Kuba kadagiti emisario a mangkemmeg kenni Cortés, isu ket nangilaban kaniada ken nangabak, a nagus-usar kadagiti surok a tropa a timmulong kaniana. Ni Cortés ket dagus a nagsursurat iti ari a nagsalsaludsod ti pannakabigbig kadagiti panagballigina imbes a mapadusa iti yaalsa. Kalpasan ti pannaparukmana ti Asteka nga Imerio, ni Cortés ket nagunggunaan idi ti titulo ti Marqués del Valle de Oaxaca, bayat a ti nadaydayaw a titulo ti Birey ket naited idi ti ngato ti ranggona a natan-ok a lalaki, a ni Antonio de Mendoza. Idi 1541 ni Cortés ket nagsubli idiay Espania, nga idiay ket nakappia a pimmusay ngem idi nakarurod, kalpasan ti innem a tawen.
Gapu kadagiti kontrobersial nga inar-aramid ni Cortés ken ti kaawan kadagiti mapasingkedan a taudan ti pakaamo a maipanggep kaniana, nagbalinen a narigat ti mangikeddeng ti aniaman a depinitibo a maipanggep ti personalidadna ken kapanggepanna.
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Bayat nga isu ket masansana tinawtawagan iti Hernán wenno Hernando Cortés (Espaniol: [korˈteθ]), iti panawenna, tinawtawagann ti bagina iti Hernando wenno Fernando Cortés (Espaniol: [korˈtes]). Dagiti nagan a Hernán, Hernando, ken Fernando ket agpapada amin a husto dagitoy. Dagiti naudi a dua ket kadawyan a naus-usar iti las-ud ti amin a kabibiagna, ngem ti dati a naipangyababa a porma ket nagbalinen a kadawyan kadagiti Pagsasao nga Espaniol ken Ingles kadagiti moderno a panawen, ken isu ti nagan a kaaduan a pannakaammo ti tattaao ita nga aldaw.[1]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Cortés ket naipasngay idi 1485 idiay ili ti Medellín, idiay moderno nga aldaw nga Extremadura, Espania. Ti amana, ni Martín Cortés de Monroy, ket naipasngay idi 1449 kenni Rodrigo wenno Ruy Fernández de Monroy ken ti asawana a ni María Cortés, ket maysa idi a kapitan ti inpantria iti naisangayan a kaputotan ngem saan unay a baknang. Ti ina ni Hernán ket ni Catalina Pizarro Altamirano.[2]
Babaen ti inana, ni Hernán ket maikadua idi a kasinsin a naminsan a naikkat ni [Francisco Pizarro]], nga isu ket kanungpalan a nangparukma ti Inca nga Imperio iti moderno nga aldaw ti Peru (saan nga iyallilaw iti sabali a Francisco Pizarro a kimmuyog kenni Cortés a mangparukma dagiti Azteca), babaen dagiti nagannak kaniana a ni Diego Altamirano ken asawana ken ti kasinsinna a ni Leonor Sánchez Pizarro Altamirano, ti umuna a kasinsin ti ama ni Pizarro.[2] Babaen ti amana, ni Hernán ket namindua idi nga adayo a kabagian niwas a Nicolás de Ovando, ti makatlo a Gobernador ti Hispaniola. Ti apongna iti bangir ti amana ket anak a lalaki idi ni Rodrigo de Monroy y Almaraz, Maika-5 nga Apo ti Monroy, ken ti asawan a ni Mencía de Orellana y Carvajal.
Ni Hernán Cortés ket naibagbaga nga isu ket napudaw, managsakit nga ubing babaen ti biograpona, kapelian, ken gayyemna a ni Francisco López de Gómara. Idi agtawen iti 14,ni Cortés ket naipatulod idi nga agbasa iti Latin babaen ti ulitegna iti linteg idiay Salamanca.[3] Kalpasan ti dua a tawen, ni Cortés, ket nabannogen iti panagbasbasa, ken nagawid idiay Medellín, ken adu met a pannakariro dagiti nagannak kaniana, a nagnamnama nga isu ket makaadal para iti makagunguna a legado a pagsapulan. Nupay kasta, dagidi dua atawen idiay Salamanca, ken ti pay atiddog a paset ti panawen iti panagsanay a kas notario, nga immuna idiay Seville ken kalpasanna idiay Hispaniola, ket nangited kaniana iti pannakaammo dagiti kodigo tilinteg a nakatulong kaniana iti paneknek iti linteg a mangparukma iti Mehiko.[4]
Iti daytoy a puntos ti biagna, ni Cortés ket inbagbaga idi babaen ni Gómara nga isu ket saan a makatalna, napangas ken naluko.[4] Daytoy ket mabalin a nasayaat a panangibaga iti agtawen ti 16 nga ubing a lalaki a nagawid ken nakabiruk kaniana nga isu ket natungday babaen ti biag iti bassit nga ili ti probinsia. Babaen ti daytoy a panawen, dagiti damag kadagitipanagduktal Christopher Columbus iti Baro a Lubong ket naipadpadamag idiay Espania.
Dagiti naginbasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kas pagarigan, ti bersion ti pagsasao nga Ingles kadagiti suratna ket tinawtawagan ti "Hernán Cortés: Dagiti Surat manipud idiay Mehiko", kdpy.
- ^ a b Machado, J. T. Montalvão, Dos Pizarros de Espanha aos de Portugal e Brasil, Author's Edition, 1st Edition, Lisbon, 1970.
- ^ Hernán Cortés
- ^ a b Hernan Cortés
Dagiti nangruna a taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cortés, Hernán. Letters – available as Letters from Mexico translated by Anthony Pagden. Yale University Press, 1986. ISBN 0-300-09094-3. Available online in Spanish from an 1866 edition.
- Díaz del Castillo, Bernal. The Conquest of New Spain – available as The Discovery and Conquest of Mexico: 1517–1521 ISBN 0-306-81319-X
- López de Gómara, Francisco. Hispania Victrix; First and Second Parts of the General History of the Indies, with the whole discovery and notable things that have happened since they were acquired until the year 1551, with the conquest of Mexico and New Spain University of California Press, 1966
- Prescott, William H. History of the Conquest of Mexico, with a Preliminary View of Ancient Mexican Civilization, and the Life of the Conqueror, Hernando Cortes
- Last Will and Testament of Hernán Cortés
- Letter From Hernan Cortes to Charles the V
- Hernán Cortés Power of Attorney, 1526 From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
- Praeclara Ferdinandi Cortesii de noua maris oceani Hyspania narratio sacratissimo... 1524. From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress
Dagiti sekondario a taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Conquistador: Hernan Cortes, King Montezuma, and the Last Stand of the Aztecs by Buddy Levy 2008 ISBN 978-0-553-80538-3
- Myth and Reality: The Legacy of Spain in America by Jesus J. Chao. Culture/Society Opinion. February 12, 1992. The Institute of Hispanic Culture of Houston
- Crow, John A. The Epic of Latin America. 4th ed. New York: University of California P, 1992.
- Hernando Cortés by Jacobs, W.J., New York, N.Y.:Franklin Watts, Inc. 1974.
- The World's Greatest Explorers: Hernando Cortés. Chicago, by Stein, R.C., Illinois: Chicago Press Inc. 1991.
- León-Portilla, Miguel (Ed.) (1992) [1959]. The Broken Spears: The Aztec Account of the Conquest of Mexico. Ángel María Garibay K. (Nahuatl-Spanish trans.), Lysander Kemp (Spanish-English trans.), Alberto Beltran (illus.) (Expanded and updated edition nga ed.). Beacon Press. ISBN 0-8070-5501-8.
- Maura, Juan Francisco."Cobardía, falsedad y opportunismo español: algunas consideraciones sobre la "verdadera" historia de la conquista de la Nueva España" Lemir (Revista de literatura medieval y del Renacimiento) 7 (2003): 1–29.
- Passuth, László. The Rain God cries over Mexico
- Restall, Matthew. Seven Myths of the Spanish Conquest Oxford University Press (2003) ISBN 0-19-516077-0
- Hernando Cortés by Fisher, M. & Richardson K.
- Hernando Cortés Crossroads Resource Online.
- The Conquest of America by Tzvetan Todorov (1996) ISBN 0-06-132095-1
- Thomas, Hugh (1993). Conquest: Cortés, Montezuma, and the Fall of Old Mexico ISBN 0-671-51104-1
- White, Jon Manchip. (1971) Cortés and the Downfall of the Aztec Empire ISBN 0-7867-0271-0
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Hernán Cortés iti Wikimedia Commons


text:
Metabolismo
Ti metabolismo (manipud ti Griego: uetaBoλή metabolē, "panagbaliw" wenno Griego: uetaBoλισuός metabolismos, "iparuar") ket isu ti agasmang ti kimika a panagbalbaliw ti panagsustansia iti biag kadagiti kaunegan dagiti selula dagiti sibibiag nga organismo. Dagitoy a nkatalisado a reaksion ti ensima ket mangpalubos idadakkel ken panagpataud, mangtalinaay kadagiti estrukturada, ken mangsunbat kadagiti enbiromentoda. Ti balikas a metabolismo ket mabalin pay a mangitudo kadagiti amina a reaksion ti kimika a rumsua kadagiti sibibiag nga organismo, a mairaman ti panagkalpa ken ti panagipan kadagiti sustansia idiay ken dagiti baetan ti selula, nga iti daytoy a kaso ket dagiti reaksion kadagiti kaunegan ti selula ket tinawtawagan iti intermediario a metabolismo wenno napakatengngaan a metabolismo.


text:
Morocco
Nagsasabtan: 32°N 6°W / 32°N 6°W
Ti Morocco (Arabiko: المغرب al-Maghrib; Bereberes: ⴰⵎⵕⵕⵓⴽ or ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ[8] Ameṛṛuk wenno Lmaġrib); opisial a ti Pagarian ti Morocco.[2] ket isu ti akin-laud unay kadagiti pagilian ti Amianan nga Aprika. Daytoy ket maysa kadagiti tallo a pagilian (Espania, Pransia) nga addan ti aplaya iti Atlantiko ken Mediteraneo, ket addaan pay kadagiti lasonlasongan akaunegan ti bambantay. Ti Arabiko a nagan ti al-Mamlakat al-Maghribiyyah (Arabiko: المملكة المغربية), ket maipatarus iti "Ti umaud a Pagilian, ken ti Al-Maghrib (Arabiko: المغرب), wenno Maghreb, a ti kaibuksilanna ket "Ti Laud", dagitoy ket naus-usar a kas dagiti sabali a nagan.
Ti Morocco ket addaan ti populasion iti sumurok a 35 a riwriw iti kalawa iti 710,850 km2 (274,460 sq mi). Ti politikal a kapitoliona ket ti Rabat, urayno ti kadakkelan a siudad ket ti Casablanca; dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Marrakech, Tangier, Tetouan, Salé, Fes, Agadir, Meknes, Oujda, Kenitra, ken Nador. Ti Morocco ket addaan ti pakasaritaan ti pannakawayawaya a saan a biningbingayan babaen dagiti kaarubana. Ti nabaknang a kulturana ket naglalaokan dagiti Arabo, Berber (patneng nga Aprikano) ken dagiti dadduma pay nga impluensia ti Aprikano ken Europeano.
Ti Morocco ket mangtunton ti saan a bukod nga agturturay a teritorio iti Lumaud a Sahara a kas "Dagiti Akin-abagatan a Probinsia". Ti Morocco ketinsilpona ti teritorio idi 1975 ken ti gerila a gubat kadagiti patneng a puersa ket napasardeng ti panaglalaban idi 1991. Dagiti ganetget ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket napaay a nangpasayaat daytoy a panagsardeng.
Ti Morocco ket maysa a batay-linteg a monarkia ng aaddaan ti nabutosan a parlamento. Ti Ari ti Morocco ket agtengtengngel kadagiti adu nga ehekutibo ken lehislatibo a bileg, a mairaman ti bileg a mangrakrak ti palamento. Ti ehekutibo a bileg ket sinansanay babaen ti gobierno ngem ti keddeng ti ari ket sapasap a makabaliw kadagiti gobierno no adda iti suppiatan. Ti lehislatibo a bileg ket naited iti gobierno ken dagiti dua a kamara ti parlamento, ti Aseblia dagiti Pannakabagi ken ti Asemblia dagiti Konsehal. Ti ari ket mabalin pay a agirangarang kadagiti bilin a tinawtawagan kadagiti dahir nga adda ti kabilegan iti linteg.
Ti kangrunaan a relihion ti Morocco ket ti Islam. Ti opisial a pagsasao ket ti Literario nga Arabiko. Naisasao pay ti Arabiko ti Morocco a naibagbaga a kas ti Dareja, Berber ken ti Pranses.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Batay-linteg ti Morocco" (PDF). sgg.gov.ma. 2011.
- ^ a b "Morocco". World Factbook. Central Intelligence Agency.
- ^ "Batay-linteg ti Pagarian ti Morocco, I-1" (PDF). Naala idi 2013-01-09.
- ^ a b c d "Morocco". Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ GINI a pagsurotan ti Banko ti Lubong
- ^ "Morocco." (Arkibo) CIA World Factbook. Naala idi 13 Oktubre 2012. "Pranses (kankanayon nga isu ti pagsasao iti negosio, gobierno, and diplomasia)"
- ^ "La Francophonie dans le monde." (Arkibo) Organisation Internationale de la Francophonie. p. 16. Naala idi 15 Oktubre 2012.
- ^ "Tamazight a nagan segun ti Institut Royal de la Culture Amazighe". Ircam.ma. Naala idi 2011-11-04.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Morocco iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Morocco manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti gobierno ti Morocco
- Morocco
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1956
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika


text:
Wikipedia:Awan ti personal a panagdaruros
Pangngaasi a saan nga agaramid kadagiti personal a panagdaruros iti aniaman a lugar iti Wikipedia. Agkomentario laeng kadagiti linaon, saan a dagiti agparparawad. Ti personal a panagdaruros ket saan a makatulong iti panirigan; dagitoy ket makadadael laeng iti komunidad ti Wikipedia ken mangleplep kadagiti agar-aramat manipud ti panagtulong iti panagpartuat ti nasayaat nga ensiklopedia. Dagiti makapadakes a komentario a maipanggep kadagiti sabali nga agparparawad ket mabalin nga ikkaten babaen ti sinoman nga agur-urnos. Dagiti maul-ulit wenno nakaro a personal a panagdaruros ket mabalin a pakaiturongan ti pannakaserra.


text:
Paset 7
Siasino ni Jesus?
Ni Jehova imbaonna ni Jesus ditoy daga. 1 Juan 4:9
No kayattayo nga ay-aywen ni Jehova, masapul nga imdengantayo ti sabali pay a napateg a persona. Sakbay pay a pinarsua ni Jehova ni Adan, nabayagen a pinarsuana ti maysa a mannakabalin nga anghel idiay langit.
Idi agangay, daytoy nga anghel ket imbaon ni Jehova a mayanak idiay Betlehem babaen iti maysa a birhen nga agnagan Maria. Ti ubing ket napanaganan iti Jesus.—Juan 6:38.
Idi nagbiag ni Jesus ditoy daga kas tao, naan-anay nga imparangarangna dagiti kualidad ti Dios. Isu ket naasi, naayat, ken nalaka a maas-asitgan. Situtured nga insurona kadagiti tattao ti kinapudno maipapan ken Jehova.
Inaramid ni Jesus ti naimbag ngem isu ket nagurgura. 1 Pedro 2:21-24
Inagasan met ni Jesus dagiti masakit ken pinagungarna dagiti dadduma.
Dagiti lider ti relihion ginurada ni Jesus gapu ta imbutaktakna dagiti palso a sursuroda ken dagiti dakes nga aramidda.
Dagiti lider ti relihion sinugsoganda dagiti Romano a mangsaplit ken mangpapatay ken ni Jesus.
Ammuem ti Ad-adu Pay
NAIMBAG A DAMAG MANIPUD ITI DIOS
Siasino ni Jesu-Kristo?
Ammuem no apay a natay ni Jesus, no ania ti subbot, ken no ania ti ar-aramiden ni Jesus itan.


text:
Paset 3
Kasano Idi ti Biag Idiay Paraiso?
Nakaad-adu ti inted ni Jehova a naimbag a banag kada Adan ken Eva. Genesis 1:28
Inaramid ni Jehova ti immuna a babai a ni Eva, sa intedna ken Adan tapno agbalin nga asawana.—Genesis 2:21, 22.
Pinarsua ida ni Jehova nga addaan iti perpekto nga isip ken bagi, nga awan ti aniaman a pakapilawanda.
Ti pagtaenganda ket ti hardin ti Eden, a nakapimpintas a lugar nga addaan kadagiti karayan, animal, ken agbunga a kaykayo.
Nakikomunikar ni Jehova kadakuada; insurona ida. No dimngegda koma kenkuana, agbiagda koma nga agnanayon iti Paraiso a daga.
Imbaga ti Dios a saanda a kanen ti bunga ti maysa kadagiti kayo. Genesis 2:16, 17
Impakita ni Jehova kada Adan ken Eva ti maysa nga agbungbunga a kayo idiay hardin ket imbagana a no manganda iti dayta, sigurado a matayda.
Adda maysa nga anghel a nagrebelde iti Dios. Dayta a nadangkes nga anghel ket isu ni Satanas a Diablo.
Saan a kayat ni Satanas nga agtulnog da Adan ken Eva ken ni Jehova. Gapuna, inusarna ti maysa a serpiente a mangibaga ken Eva a no mangan iti bunga dayta a kayo, isu ket saan a matay no di ket agbalin a kas iti Dios. Kinaulbod la ketdi dayta.—Genesis 3:1-5.


text:
Sirkulo ti Artiko
Ti Sirkulo ti Artiko ket maysa kadagiti lima a nangruna a sirkulo ti latitud a mangmarka kadagiti mapa ti Daga. Idi 2012, daytoy ti paralelo ti latitud nga agtartaray iti 66°33′47.0″ (wenno 66.56305°) [1] itiamianan ti Ekuador.
Ti rehion ti amianan ti datoy a sirkulo ket ammo a kas ti Artiko, ken ti sona iti abagatanna ket tinawtawagan ti Akin-amianan a Temperado a Sona. Ti kapada a sirkulo ti polar iti Akin-abagatan a Hemisperio ket tinawtawaga iti Sirkulo ti Antartiko.
Ti Sirkulo ti Artiko ket ti akin-abagatan unay a latitud iti Akin-amianan a Hemisperio a ti Init ket mabalin a natalinaay nga agtultuloy iti ngato wenno baba ti horisonte para kadagiti 24 nga oras (iti solstisio ti Hunio ken solstisio ti Disiembre). Iti amianan ti Sirkulo ti Artiko, ti init ket adda iti ngato ti horisonte para kadagiti agtultuloy a 24 nga oras iti saan a basbassit ngem maminsan iti tunggal maysa a tawen (ken isu a makita iti tengnga ti rabii) ken iti baba ti horisonte para kadagiti 24 nga agtultuloy nga oras iti saan a basbassit ngem maminsan iti tunggal maysa a tawen (ken isu a saan a makita iti tengnga ti aldaw). Mapasamak dagitoy idiay Sirkulo ti Artiko, iti pamunganayan, iti eksakto a maminsan iti tunggal maysa a tawen, kadagiti soltisio ti Hunio ken Disiembre. Nupay kasta, iti panagsanay, gapu ti atmosperiko a reprasion ken dagiti anaraar, ken gapu ta ti init ket agparang a kas disko ken saan a tildek, ti paset ti minit titengnga ti rabii ket mabalin a makita iti rabii ti akin-amianan a solstisio ti kalgaw agingggana ti agarup a 50′ (90 km (56 mi)) iti abagatan ti Sirkulo ti Artiko; iti met maipada, iti aldaw ti akin-amianan a solstisio ti panaglalam-ek, ti paset ti init ket mabalin a makita aginggana iti agarup a 50′ iti amianan ti Sirkulo ti Artiko. Daytoy ket pudno iti pantar ti baybay; dumakkel dagita a patingga kadagiti kangato ti pantar ti baybay, ngem dagiti met kabambantayan a rehion awam met ti dagus a pannakatan-aw ti pudno a horisonte.
Saan a natalinaay ti puesto ti Sirkulo ti Artiko. Daytoy ket dagus nga agdepdepende iti pakbo a pagtayyekan ti Daga, nga agdumaduma kadagiti baetan ti 2° kadagiti 40,000-a tawen ti paset ti panawen, a kangrunaan gapu dagiti puersa ti allon a pagresultaan manipud iti panaglikmut ti Bulan. Ti Sirkulo ti Artiko ket agdama nga agkalkalla-utang nga agpaamianan iti kapardas iti agarup a 15 m (49 ft) iti tunggal maysa a tawen; kitaen ti sirkulo ti latitud para iti adu pay a pakaammo.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Bassit laeng ti tattao nga agnanaed iti amianan ti Sirkulo ti Artiko gapu ti nakaro a klima. Dagiti luagar ket natagtagitaon kadagiti rinibo a napalabas a tawen babaen dagiti indihenio a tattao. Dagiti ginasut a tawen a napalpalabas, adu dagidi tattao nga immakar manipud iti akindaya a Siberia iti ballasiw ti Lingsat Bering a napan idiay Amianan nga Amerika ken nagin-inut a nagpadaya ken nagtaeng. Kalpasanna iti nabayagen, iti historiko apanawen, adda met dagiti migrasion kadagiti lugar ti Artiko babaen dagiti Europeano ken dagiti dadduma nga imigrante.
Dagiti tallo a kadakkelan a komunidad iti amianan ti Sirkulo ti Artiko ket mabirukan idiay Rusia ken Norwega: ti Murmansk (populasion 307,257), Norilsk (175,365), ken Tromsø (71,295).
Ti Rovaniemi (idiay Pinlandia), ket naisanglad bassit iti abagatan iti linia, addaan daytoy ti populasion iti agarup a 60,000, ken ti kadakkelan a pagtaengan iti dagus nga ayan ti Sirkulo ti Artiko. Dagiti tattao ti Artiko ket mairaman dagiti Norwego nga addan iti kalakaan a klima, ken kaaduan dagiti puerto idiay Amianan ti Norwega ket awan iti yelo kadagiti amin a paset ti tawen gapu ti Gulf Stream. Ti Tromsø (idiay Norwega) ket addaan kadagiti agarup 71,000 nga agtataeng ken ti Bodø ket addaan iti agarup a 49,000.
Iti pakaigiddiatan, ti kadakkelan a komunidad ti Amianan nga Amerika iti amianan ti Sirkulo ti Artiko, ti Sisimiut (Greenland),ket addaan iti agarup a 5,000 nga agtataeng. Kadagiti komunidad ti Artiko ti Kanada ken Estados Unidos, ti Barrow, Alaska ket ti kadakkelan a pagtaengan nga addaan kadagiti agarup a 4,000 nga agtataeng
Ti Sirkulo ti Artiko ket lumabas iti Taaw Artiko, ti Peninsula ti Eskandinabia, Amianan nga Asia, Akin-amianan nga Amerika ken Greenland. Ti daga idiay Sirkulo ti Artiko ket nabingbingay kadagiti walo a pagilian: Norwega, Suesia, Pinlandia, Rusia, ti Estados Unidos (Alaska), Kanada, Dinamarka (Greenland), ken Islandia (nga idiay ket lumabas iti bassit nga isla ti Grímsey).
Ti lugar iti amianan ti Sirkulo ti Artiko ket agarup a 20,000,000 km2 (7,700,000 sq mi) ken sakupenna ti 4% iti Daga.[2]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti Sirkulo ti Artiko ket lumabas iti:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "''obliquity of the ecliptic (Eps Mean)''". Neoprogrammics.com. Naala idi 2014-05-13.
- ^ William M. Marsh; Martin M. Kaufman (2012). Physical Geography: Great Systems and Global Environments. Cambridge University Press. p. 24. ISBN 978-0-521-76428-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sirkulo ti Artiko iti Wikimedia Commons
- Terra Incognita: Eksplorasion ti Artiko ti Kanada
- Dagiti karkulo ti temporal a panawen ©2006 babaen ni James Q. Jacobs
- Dagitinaserbi a konstansia"
- ArcticFocus Dagiti kinapudno ken damdamag a maipanggep ti Artiko