text:
Lingayen
Ti Lingayen ket maysa a primera klase nga siudad iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas. Isu ti kapitolio iti probinsia ti Pangasinan ken idiay ti nakayanakan iti dati a Presidente ti Filipinas a ni Fidel V. Ramos.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lingayen ket nabingbingay a politikal kadagiti 32 a barbaranggay.[2]
- Aliwekwek
- Baay
- Balangobong
- Balococ
- Bantayan
- Basing
- Capandanan
- Domalandan Center
- Domalandan East
- Domalandan West
- Dorongan
- Dulag
- Estanza
- Lasip
- Libsong East
- Libsong West
- Malawa
- Malimpuec
- Maniboc
- Matalava
- Naguelguel
- Namolan
- Pangapisan North
- Pangapisan Sur
- Poblacion
- Quibaol
- Rosario
- Sabangan
- Talogtog
- Tonton
- Tumbar
- Wawa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lingayen | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


c: text/html

text:
Nagririmpuok a Bitbituen
Ti Nagririmpuok a Bitbituen (Ingles: Milky Way) ket isu ti ariwanas nga aglaon ti Daga.[11][nb 1] Daytoy a nagan iti Ingles a "Milky Way" ket naala manipud iti panagparangna a kas nalidem a "nagatasan" a sumsumged a banda nga agar-arkos iti ballasiw ti rabii a langit, a ti mata laeng ket saan a makailasin kadagiti agmaymaysa a bitbituen. Ti termino a "Milky Way" ket naipatarus manipud iti Klasiko a Latin via lactea, manipud iti Helenestika a Griego YaλaEίaς kύkλoς (pr. galaxías kýklos, "nagatasan a sirkulo").[12][13][14] Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agparang a kasla banda gapu ta daytoy ket nasukog iti disko a patakder a makitkita manipud iti uneg. Ti kinapudno a daytoy a nalidem a banda iti lawag ket buklen dagiti bitbituen napaneknekan idi 1610 idi ni Galileo Galilei ket naguusar ti teleskopio tapno masolbarna dagiti agmaymaysa abitbituen. Idi panawen ti 1920, ti panagpalpaliiw ti astronomo a ni Edwin Hubble ket nagiparang a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket maysa laeng kadagiti adu nga ariwanas.
Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket maysa a nabarasan nga agkuskusikos nga ariwanas a 100,000–120,000 lawag a tawen iti diametrona nga aglaon kadagiti 200–400 a bilion a bitbituen. Mabalin pay nga aglaon iti kasla kasta a kaadu a planeta, nga adda nakarkulo a 10 a bilion kadagitoy ti agpalpalikmut iti mataengan a sona kadagiti nagannak kaniada a bitbituen.[15] Ti Sistema a Solar ket mabirukan ti uneg iti daytoy a disko, ti agarup a dua a pagkatlo a kaadayo manipud iti Galaktiko a Tengnga, idiay akin-uneg nga igid iti agkuskusikos a tabas ti nagtitiponan ti alingasaw ken tapok a tinawtawagan a ti Orion–Cygnus nga Ima. Dagiti bitbituen ti akin-uneg a ≈10,000 a lawag a tawtawen ket naurnos iti maysa a batukot ken maysa wenno ad-adu pay a baras. Ti katengngaan ket namarkaan babaen ti napeksa a radio a taudan atinawtawagan a ti Sagitario A* a mabalin a daytoy ket nalatak unay a nangisit nga abut. Ti Ariwanas ket agtaytayyek ti maminsan tunggal maysa a 15 aginggana ti 50 a riwriw a tawtawen. Ti Ariwanas iti maysa a kabuklan ket aggungunay iti kapardas iti 552 aginggana ti 630 km tunggal maysa a segundo, nga agtalged ti mainaig a sukogan iti reperensia. Nakarkulo daytoy ti kadaanan ti agarup a 13.2 bilion a tawen , a gangani a kasla ti kadaanan ti Law-ang. Daytoy ket linawlawan babaen dagiti nadumaduma a babbabassit a satelite nga ariwanas, ti Nagririmpuok a Bitbituen ket paset ti Lokal a Grupo dagiti ariwanas, a mangbukel ti maysa a subkomponente iti Nalatak a Rimpuok ti Virgo.
WagasUrnosen
No agpalpaliiw ti rabii a langit, ti termino a "Nagririmpuok a Bitbituen" ket isu laeng ti nakudrep a banda iti puraw a lawag nga adda ti 30 a degrado a kalawa nga agararko iti ballasiw ti langit[16] (yray no amin dagiti bitbituen a mabalin a makita ti mata laeng ket paset iti Ariwanas a Nagririmpuok a Bitbituen). Ti lawag iti daytoy a banda ket naggapo manipud iti di-nasolbar a bitbituen ken dadduma pay a materiales a naisanglad ti kaunegan ti Galaktiko a dalumpinas. Dagiti nasipnget a rehion ti kaunegan ti banda, a kas ti Nalatak a Rengngat ken ti Coalsack, ket maipada kadagiti luglugar a dagiti lawag manipud kadagiti adayo a bitbituen ket nalappedan babaen ti interestelar a tapok.
Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket adda ti mainaig nga ababa a kalawag ti rabaw. Ti pannakakita daytoy ket narigat unay babaen ti lugar iti likud a lawag a kas ti panagrugit ti lawag wenno naisiasi a lawag manipud iti bulan. Daytoy ket sisasagana a makita no ti mangipatingnga a kadakkel ket +5.1 wenno nasaysayaat, bayat nga agipakpakita ti nasayaat a salaysay iti +6.1.[17] Daytoy ket agpabalin a narigat a makita ti Nagririmpuok a Bitbituen manipud kadagiti ania man a naraniag a nasilawan a urbano weno suburbano lokasion ngem nalaka a makita no kitaen manipud iti maysa nga away a lugar no ti bulan ket adda ti baba ti horisonte.[nb 2]
Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket lumasat kadagiti paset ti agarup a 30 konstelasion. Ti tengnga iti Ariwanas ket sumanglad iti turong iti konstelasion a Sagitario; isu ditoy ti karaniagan ti Naririmpuok a Bitbituen. Manipud ti Sagitario, ti nakudrep a banda iti puraw a lawag ket agparang a lumaslasat nga agpalaud iti Galaktiko kontratengnga idiay Auriga. Ti banda ket agtultuloyton nga agpalaud kadagiti sumakbay a dalan ti lawlaw ti langit ken agsubli idiay Sagitario. Ti kinapidno a ti banda ket bingbingayenna ti rabii a langit dagiti dua nga agarup nga agpadpada a hemisperio ket mangitudo a ti Sistema Solar ket asideg a naisanglad ti Galaktiko a dalumpinas.
Ti Galaktiko a dalumpinas ket agliklikig babaen ti 60 a degrado ti ekliptiko (ti dalumpinas ti panagtayyek ti Daga).A minaig ti nainlangitan nga ekuador, a lumasat daytoy ti adadayo ngem aminan a kas iti Cassiopeia ken ada-dayo ngem abagatan a kas ti konstelasion iti Crux, a mangitudtudo ti nangato a panagliklikig iti ekuador a dalumpinas ti Daga ken ti dalumpinas iti ekliptiko a manaig ti Galaktiko a dalumpinas. Ti amianan a Galaktiko nga ungto ket naisanglad iti kanawan a panagpangato a 12h 49m, panagpababa a +27.4° (B1950) ti asideg ti beta Comae Berenices, ken ti abagatan a Galaktiko nga ungto ket asideg ti alpha Sculptoris. Gapu iti daytoy a nagato a panagliklikig, depende iti oras iti rabii ken tawen, ti arko iti Nagririmpuok a Bitbituen ket mabalin nga agparang a kasla nababa wenno nangato iti langit. Para kadagiti agpalpaliiw manipud iti agarup a 65 a grado ti amianan aginggana ti 65 a grado ti abagatan iti rabaw ti Daga ti Nagririmpuok a Bitbituen ket mamindua a lumasat iti ngato iti tungngal maysa nga aldaw.
Kadakkel ken masaUrnosen
Ti estelar a disko ti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agarup a 100,000 ly (30 kpc) iti diametro, ken daytoy ket iti katibemngan, agarup a 1,000 ly (0.3 kpc) iti kapuskol.[2][18] Kas tarabay iti relatibo a pisikal a gantingan iti Nagririmpuok a Bitbituen, no mapabassit daytoy iti 100 m iti diametro, ti Sistema a Solar, a mairaman ti naipagpagarup a ulep Oort, daytoy ket ad-adunton ngem 1 mm iti kaakaba, agarup nga iti kapuskol ti sigpit ti papel. Ti kaasitgan a bituen, ti Proxima Centauri, ket addaanto iti 4.2 mm a kaadayo.[nb 3] Alternatibo met a makitkita, no ti Sistema a Solar aginggana iti [Neptuno]] ket ti kadakkel iti binting ti Estados Unidos (25 mm), ti Nagririmpuok a Bitbituen ket addanton iti diametro iti 2,628 a kilkilometro, wenno agarup a ti kaakaba ti Estados Unidos manipud iti ngato ti North Dakota aginggana ti ungto ti Texas.[19]
Dagiti karkulo iti maysa ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agdumaduma, depende iti pamay-an ken mausar a datos. Iti ababa aiti sakop ti karkulo, thi masa ti Nagririmpuok a Bitbituen ket 5.8×1011 solar a masmasa (M☉), basbassit met ngem ti Ariwanas ti Andromeda.[20][21][22] Dagiti panagrukod nga agusar ti Very Long Baseline Array idi 2009 ket nakabiruk kadagiti kapardas a daddadakkel a kas 254 km/s para kadagiti bituen iti igid ti Nagririmpuok a Bitbituen[23] Gapu ta ti orbital a kapardas ket agdepdepende iti dagup a masa iti uneg ti orbital a rayus, daytoy ket mangisingasing a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket dakdakkel unay, ken agarup a mangiada ti masa ti Ariwanas ti Andromeda iti 7×1011 M☉ iti kaunegan ti 160,000 ly (49 kpc) iti tengngana.[24] Ti panagrukod idi 2010 iti rayus a kapardas dagiti bakud a bituen ket nakakita ti masa a nakulloong iti uneg ti 80 kiloparsec ket 7×1011 M☉.[25] Segun ti panagadal a naipablaak idi 2014, ti masa ti intero a Nagririmpuok a Bitbituen ket nakarkulo iti 8.5×1011 M☉,[26] nga agarupa a kagudua ti masa ti Ariwanas ti Andromeda.[26]
Kaaduan ti masa ti Nagririmpuok a Bitbituen ket agparang a banag iti saan nga ammo a porma a makitinnignay iti sabali a banag babaen ti grabitasional ngem saan a dagiti elektromagnetiko a puersa, a tinawtawagan ti nangisit a banag. Ti bakud ti nangisit a banag ket relatibo a nasayaat a naiwarwaris iti distansia iti sangagasut a kiloparsec manipud iti Sentro ti Galaktiko. Dagiti modelo ti matematika iti Nagririmpuok a Bitbituen ket nangisingasing a ti dagup a masa ti intero nga Ariwanas ket adda iti sakop ti 1–1.5×1012 M☉.[6] Dagiti nabibiit a panagadal ket mangibaga a ti masa a dakdakkel a kas 4.5×1012 M☉ [27] and as small as 0.8×1012 M☉.[28]
Dagiti linaonUrnosen
Ti Nagririmpuok a Bitbituen ket aglaon kadagiti saan a basbassit ngem 100 bilion a planeta[29] ken ti nagbaetan dagiti 200 ken 400 bilion a bituen.[30][31] Ti eksakto a pigura ket depende iti ababa unay a masa,wenno dagiti ansisit a bituen, a narigat dagitoy amaduktalan, naipangpangruna kadagiti adayo a distansia iti ad-adu ngem 300 ly (90 pc) manipud iti Init. Kas panangiyasping, ti kaarruba nga Arianas ti Andromeda ket aglaon ti nakarkulo a maysa a trilion (1012) a bitbituen.[32] Mapunno daytoy ti espasion a nagbaetan dagiti bituen ket ti disko iti alingasaw ken tapok a tinawtawagan ti interestelar a medio. Daytoy a disko ket addaan iti saan a basbassit a maiyasping a gay-at ti rayus kadagiti bituen,[33] bayat a ti kapuskol ti tuon ti alingasaw ket sumakop kadagiti ginasut a lawag a tawtawen para kadagiti nalamlamiis a bituen aginggana ti rinibo a lawag a tawtawen para kadagiti napudpudot nga alingasaw.[34][35] Dagiti grabitasional a mikrolensing ken dagiti panagpalpaliiw ti panaglasat ti planeta ket mangipakita a mabalin nga adda met dagiti saan a basbassit a kaadu dagiti planeta a naibedbed kadagiti bituen a kas dagiti met bituen iti Nagririmpuok a Bitbituen,[15][36] ken dagiti mikrolensing a panagrukod ket nangipakpakita nga adda dagiti ad-adu a rogue a planeta a saan a naibedbed iti agsangaili a bitbituen ngem ti kaadda met dagiti bituen.[37][38] Ti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen ket aglaon ti saab a basbasit ngem maysa a planeta iti tunggal maysa a bituen, a pagresultaan dagiti 100–400 a bilion a planetas, segun ti panagadal idi Enero 2013 kadagiti sistema ti lima a planeta a bituen ti Kepler-32 iti obserbatorio ti esoasio ti Kepler. Ti sabali met a panagusig idi Enero 2013 ti datos ti Kepler ket nakarkulo a saan a basbassit ngem 17 bilion dagiti kadakkel iti Daga nga eksoplaneta ket adda iti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen.[39] Idi Nobiembre 4, 2013, inreporta dagiti astronomo, a naibatay iti datos ti mision ti espasio ti Kepler, a mabalin nga adda dagiti ad-adu ngem 40 a bilion a kadakkel ti Daga a planeta a mangliklikmut kadagiti mataengan a sona dagiti kasla init a bituen ken dagiti nalabbasit nga ansisit iti uneg ti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen[40][41][42] 11 bilion kadagitoy a nakarkulo aplaneta ket mabalin a mangliklikmut dagiti kasla Init a bituen.[43] Ti kaasitgan iti kastoy a palneta ket mabalin a 12 a lawag a tawtawen iti kaadayo, segun kadagiti sientista.[40][41] Dagiti kasta a kasla Daga ti kadakkel a planeta ket mabalin nga ad-adu ngem dagiti higante nga alingasaw.[15] Malaksid daiti eksoplaneta, naduktalan pay dagiti "eksokometa", dagiti kometa iti labes ti Sistema a Solar, ken mabalin a kadawyan dagitoy Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen.[44]
Dagiti disko ti bituen iti Nagririmpuok a Bitbituen ket awanan iti natadem nga igid iti labes dagiti awanan kadagiti bituen. Imbes ket, ti konsentrasion dagiti bituen ket bumassit iti distansia manipud iti tengnga ti Nagririmpuok a Bitbituen. Para kadagiti rason a saan a maawatan, iti labes ti rayus ti agarup a 40,000 ly (13 kpc) manipud iti tengnga, ti bilang dagitbituen iti tunggal maysa a kubikon parsec ket pumarpardas a bumassit iti rayus.[45] Ti mangpalikmut ti galaktiko a disko ket ti esperikal a Galaktiko a Bakud dagiti bituen ken globular a rimpuok a gumay-at nga agpaadayo ngem limitado iti kadakkel babaen dagiti panagtayyek dagiti dua a satelite ti Nagririmpuok a Bitbituen, ti Bassit ken Dakkel nga Ul-ulep Magallanes, a ti kaasitgan nga arngianna iti Galaktiko a Tengnga ket agarup a 180,000 ly (55 kpc).[46] Iti daytoy a distansia wenno iti labes, dagiti pagtayyekan iti kaaduan dagiti bakud a banag ket guluento babaen ti Ul-ulep Magallanes. Isu a, dagiti kasta a banag ket mabalin a palsuten manipud iti kaarrubayan ti Nagririmpuok a Bitbituen. Ti naitiptipon a absoluto a bisual magnitud ti Nagririmpuok a Bitbituen ket nakarkulo iti −20.9.[47]
Dagiti notaUrnosen
- ^ Adda dagitoy taudan nga agtengtengngel a ti, nainget a panagsao, ti termino a Nagririmpuok a Bitbituen ket nasken a mangitudo laeng ti banda ti lawag a buklen ti ariwanas iti rabii a langit, bayat a ti ariwanas ket nasken a makaala ti napno a nagan nga Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen, wenno ti sabali pay a kas ti Ariwanas. Nupay kasta, saan a nalawag no kasano ti kawatiwat daytoy a pagalagadan, ken ti termino a Nagririmpuok a Bitbituen ket kankanayon a maus-usar kadagitoy a kontesto. Kitaen ti:
- Freedman, Roger A.; Kaufmann, William J. (2007). Universe. WH Freeman & Co. p. 605. ISBN 0-7167-8584-6.
- "Dagiti Ariwanas — Ariwanas a Nagririmpuok a Bitbituen". Encyclopædia Britannica. Vol. 19. Encyclopædia Britannica, Inc. 1998. p. 618.
- Pasachoff, Jay M. (1994). Astronomia: Manipud ti Daga aginggana ti Law-ang. Harcourt School. p. 500. ISBN 0-03-001667-3.
- ^ Kitaen pay ti Bortle Nasipnget a Langit a Gantingan
- ^ Ti gantingan ket 1 mm dagup 1 ly.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Gerhard, O. (2002). "Mass distribution in our Galaxy". Space Science Reviews. 100 (1/4): 129–138. arXiv:astro-ph/0203110. Bibcode:2002astro.ph..3110G. doi:10.1023/A:1015818111633.
- ^ a b c Christian, Eric; Safi-Harb, Samar. "Kasano ti kadakkel ti Nagririmpuok a Bitbituen?". NASA: Damagen ti maysa nga Astropisiko. Naala idi 2007-11-28.
- ^ "NASA – Ariwanas". NASA and World Book. Nasa.gov. Nobiembre 29, 2007. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2005-05-08. Naala idi 2010-08-10.
- ^ Staff (Disiembre 16, 2008). "Mano ti Bilang dagiti Bitbituen iti Nagririmpuok a Bitbituen?". Ti Law-ang tatta nga Aldaw. Naala idi 2010-08-10.
- ^ Frebel, A.; et al. (2007). "Discovery of HE 1523-0901, a strongly r-process-enhanced metal-poor star with detected uranium". The Astrophysical Journal. 660 (2): L117. arXiv:astro-ph/0703414. Bibcode:2007ApJ...660L.117F. doi:10.1086/518122.
- ^ a b McMillan, P. J. (Hulio 2011). "Mass models of the Milky Way". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 414 (3): 2446–2457. arXiv:1102.4340. Bibcode:2011MNRAS.414.2446M. doi:10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x.
- ^ Gillessen, S.; et al. (2009). "Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center". Astrophysical Journal. 692 (2): 1075–1109. arXiv:0810.4674. Bibcode:2009ApJ...692.1075G. doi:10.1088/0004-637X/692/2/1075.
- ^ "Ti Init". World Book at NASA. NASA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2005-02-17. Naala idi 2010-03-22.
Ti Init ket maysa kadagiti sumurok a 100 bilion a bitbituen iti Ariwanas a Nagririmpuok a Bitbituen. Daytoy ket agarup a 25,000 a lawag a tawtawen manipud iti tengnga iti Ariwanas, ket agtaytayyek ti maminsan ti lawlaw ti Tengnga a Galaktiko iti tunggal maysa a 250 a riwriw a tawtawen.
- ^ a b Bissantz, N.; Englmaier, P.; Gerhard, O. (2003). "Gas dynamics in the Milky Way: second pattern speed and large-scale morphology". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 340 (3): 949. arXiv:astro-ph/0212516. Bibcode:2003MNRAS.340..949B. doi:10.1046/j.1365-8711.2003.06358.x.
- ^ Kogut, A.; et al. (1993). "Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps". The Astrophysical Journal. 419: 1. arXiv:astro-ph/9312056. Bibcode:1993ApJ...419....1K. doi:10.1086/173453.
- ^ "Collins nga Elementario Ingles a Disksionario – Kompleto ken saana Nakissayan 1991–2003 – Nagririmpuok a Bitbituen". Ti Tinawtawid a Siensia ti Amerikano a Diksionario. thefreedictionary.com. 2005. Naala idi 2012-05-20.
- ^ Harper, Douglas. "ariwanas". Online a Diksionario ti Etimolohia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-06-03. Naala idi 2012-05-20.
- ^ Jankowski, Connie (2010). Pionero iti Lawag ken Uni. Compass Point Books. p. 6. ISBN 0-7565-4306-1.
- ^ Schiller, Jon (2010). Big Bang ken dagiti Nangisit nga Abut. CreateSpace. p. 163. ISBN 1-4528-6552-3.
- ^ a b c Cassan, A.; et al. (Enero 11, 2012). "One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations". Nature. 481 (7380): 167–169. arXiv:1202.0903. Bibcode:2012Natur.481..167C. doi:10.1038/nature10684. PMID 22237108.
- ^ Pasachoff, Jay M. (1994). Astronomia: Manipud ti Daga aginggana ti Law-ang. Harcourt School. p. 500. ISBN 0-03-001667-3.
- ^ Steinicke, Wolfgang; Jakiel, Richard (2007). Dagiti ariwanas ken ti kasano a panagpalaliiw kaniada. Dagiti pagsurotan ti panagpalpaliiw ti astronomo. Springer. p. 94. ISBN 1-85233-752-4.
- ^ Rix, Hans-Walter; Bovy, Jo (2013). "The Milky Way's Stellar Disk". The Astronomy and Astrophysics Review. in press. arXiv:1301.3168. Bibcode:2013A&ARv..21...61R. doi:10.1007/s00159-013-0061-8.
- ^ "How Big is Our Universe: How far is it across the Milky Way?". NASA-Smithsonian Education Forum on the Structure and Evolution of the Universe, at the Harvard Smithsonian Center for Astrophysics. Naala idi Marso 13, 2013.
- ^ Karachentsev, I. D.; Kashibadze, O. G. (2006). "Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field". Astrophysics. 49 (1): 3–18. Bibcode:2006Ap.....49....3K. doi:10.1007/s10511-006-0002-6.
- ^ Vayntrub, Alina (2000). "Mass of the Milky Way". The Physics Factbook. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 13 Agosto 2014. Naala idi 2007-05-09.
- ^ Battaglia, G.; et al. (2005). "The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: 433–442. arXiv:astro-ph/0506102. Bibcode:2005MNRAS.364..433B. doi:10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x.
- ^ Finley, Dave; Aguilar, David (Enero 5, 2009). "Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show" (Press release). National Radio Astronomy Observatory. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 8 Agosto 2014. Naala idi 2009-01-20.
- ^ Reid, M. J.; et al. (2009). "Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions". The Astrophysical Journal. 700: 137–148. arXiv:0902.3913. Bibcode:2009ApJ...700..137R. doi:10.1088/0004-637X/700/1/137.
- ^ Gnedin, O. Y.; et al. (2010). "The mass profile of the Galaxy to 80 kpc". The Astrophysical Journal. 720: L108. arXiv:1005.2619. Bibcode:2010ApJ...720L.108G. doi:10.1088/2041-8205/720/1/L108.
- ^ a b Jorge Peñarrubia; Yin-Zhe Ma; Matthew G. Walker; Alan McConnachie. "A dynamical model of the local cosmic expansion". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 433 (3): 2204–2022. doi:10.1093/mnras/stu879.
- ^ "The mass of the Milky Way and M31 using the method of least action". Naala idi Pebrero 6, 2014.
- ^ "On the shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way mass distribution". Naala idi Agosto 8, 2014.
- ^ Villard, Ray (Enero 11, 2012). "The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey". HubbleSite.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 23 Hulio 2014. Naala idi 2012-01-11.
- ^ Frommert, H.; Kronberg, C. (Agosto 25, 2005). "The Milky Way Galaxy". SEDS. Naala idi 2007-05-09.
- ^ Wethington, Nicholos. "How Many Stars are in the Milky Way?". Naala idi 2010-04-09.
- ^ Young, Kelly (Hunio 6, 2006). "Andromeda Galaxy hosts a trillion stars". NewScientist. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Levine, E. S.; Blitz, L.; Heiles, C. (2006). "The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen". Science. 312 (5781): 1773–1777. arXiv:astro-ph/0605728. Bibcode:2006Sci...312.1773L. doi:10.1126/science.1128455. PMID 16741076.
- ^ Dickey, J. M.; Lockman, F. J. (1990). "H I in the Galaxy". Annual Review of Astronomy and Astrophysics. 28: 215. Bibcode:1990ARA&A..28..215D. doi:10.1146/annurev.aa.28.090190.001243.
- ^ Savage, B. D.; Wakker, B. P. (2009). "The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo". The Astrophysical Journal. 702 (2): 1472. arXiv:0907.4955. Bibcode:2009ApJ...702.1472S. doi:10.1088/0004-637X/702/2/1472.
- ^ Borenstein, Seth (Pebrero 19, 2011). "Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy". The Washington Post. Associated Press. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-02-21.
- ^ Sumi, T.; et al. (2011). "Unbound or distant planetary mass population detected by gravitational microlensing". Nature. 473 (7347): 349–352. arXiv:1105.3544. Bibcode:2011Natur.473..349S. doi:10.1038/nature10092. PMID 21593867.
- ^ "Free-Floating Planets May be More Common Than Stars". Pasadena, CA: NASA's Jet Propulsion Laboratory. Pebrero 18, 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-12-09. Naala idi 2015-01-27.
The team estimates there are about twice as many of them as stars.
- ^ Staff (Enero 7, 2013). "17 Billion Earth-Size Alien Planets Inhabit Milky Way". Space.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 6 Oktubre 2014. Naala idi Enero 8, 2013.
- ^ a b Overbye, Dennis (Nobiembre 4, 2013). "Far-Off Planets Like the Earth Dot the Galaxy". New York Times. Naala idi Nobiembre 5, 2013.
- ^ a b Petigura, Eric A.; Howard, Andrew W.; Marcy, Geoffrey W. (Oktubre 31, 2013). "Prevalence of Earth-size planets orbiting Sun-like stars". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. arXiv:1311.6806. Bibcode:2013PNAS..11019273P. doi:10.1073/pnas.1319909110. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-11-09. Naala idi Nobiembre 5, 2013.
- ^ Borenstein, Seth (2013-11-04). "8.8 billion habitable Earth-size planets exist in Milky Way alone". The Associated Press. NBC News.
- ^ Khan, Amina (4 Nobiembre 2013). "Milky Way may host billions of Earth-size planets". [Los Angeles Times. Naala idi 5 Nobiembre 2013.
- ^ Staff (Enero 7, 2013). "'Exocomets' Common Across Milky Way Galaxy". Space.com]. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 16 Septiembre 2014. Naala idi Enero 8, 2013.
- ^ Sale, S. E.; et al. (2010). "The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 402 (2): 713–723. arXiv:0909.3857. Bibcode:2010MNRAS.402..713S. doi:10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x.
- ^ Connors, Tim W.; Kawata, Daisuke; Gibson, Brad K. (2006). "N-body simulations of the Magellanic stream". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 371 (1): 108–120. arXiv:astro-ph/0508390. Bibcode:2006MNRAS.371..108C. doi:10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x.
- ^ Coffey, Jerry. "Absolute Magnitude". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-09-13. Naala idi 2015-01-27.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Thorsten Dambeck in Sky and Telescope, "Gaia's Mission to the Milky Way", Marso 2008, p. 36–39.
- Cristina Chiappini, The Formation and Evolution of the Milky Way, American Scientist, Nobiembre/Disiembre 2001, pp. 506–515
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Ariwanas ti Nagririmpuok a Bitbituen iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Nagririmpuok a Bitbituen iti Wikiquote (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Thomas A. Hendricks
Ni Thomas Andrews Hendricks (Septiembre 7, 1819 – Nobiembre 25, 1885)[1] ket maysa idi nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas maysa a Pannakabagi ken maysa a Senador manipud idiay Indiana, ti maika-16 a Gobernador iti Indiana (1873–1877), ken ti maika-21 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1885). Ti immuna a Demokratiko a gobernador a nabutosan idiay Akin-amianan nga Estados Unidos kalpasan ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ken nagsalsalabnik ti Demokratiko a puesto idiay Senado ido panawen ti gubat, ni Hendricks ket napardas a dimakkel ti kadayegna kadagiti nailian apartido. Kalpasan ti dua a napaay a panagpadasna ti panagabakk ti opisina ti gobernador, ti terminona ket namarkaan babaen ti Derraaw iti 1873, a daytoy ket nangsagepsep kadagiti kaaduan nga enerhiana. Isu ket sinuppiaten ti babaen ti napigsa a kaaduan dagiti Republikano idiay Sapasap nga Asemblia ti Indiana, ken saan a nakatignay kadagiti aniaman a naisangsangayan a lehislasion. Ni Hendricks ket isu idi ti napaay a kanditato para iti Bise Presidente ti Demokratiko nga etiketa ni Samuel Tilden iti kontrobersial a panagbutos ti presidente idi 1876. Urayno ti napaay a salunatna, isu ket nangawat ti nominasion ti partidona tapno agtaray para iti Bise presidente ti panagbutos idi 1884 a kas ti kumadduaan a tumarayan ni Grover Cleveland, ken nagserbi iti dayta nga opisina aginggana ti ipupusayna kalpasan ti walo a bulan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Biograpia ni Thomas A Hendricks". HendricksMn.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-10-30. Naala idi 2007-01-04.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Thomas A. Hendricks iti Wikimedia Commons


text:
Pinamungajan
Ti Pinamungajan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pinamungajan ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Anislag
- Anopog
- Binabag
- Buhingtubig
- Busay
- Butong
- Cabiangon
- Camugao
- Duangan
- Guimbawian
- Lamac
- Lut-od
- Mangoto
- Opao
- Pandacan
- Poblacion
- Punod
- Rizal
- Sacsac
- Sambagon
- Sibago
- Tajao
- Tangub
- Tanibag
- Tupas
- Tutay
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Pinamungajan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
MASIKOG KA KADI? BAYABAYENDAKA KADAGITI ADDANG BAYAT TI PANAGSIKOGMO!
Serbisyo A Suportar Nga Ited ti Lanai Community Health Center Kabayatan Ti Panagsikog:
- Panangmanehar Kadagiti Kaso a Pagsalun-atan
- Pannakiinnuman iti Wagas a Pannakataripato ti Salun-atPammagbaga
- Adal Panggep ti Pagsalun-atan Kabayatan ti Panagsikog
Awagan ti numero a 565 – 6919 no kayatyo ti makipartisipar. Adda madadaan a maited a gunguna.
Adda serbisyo nga ipaaymi kadagiti pasyente nga makurkurangan ti beneficio ken awanan ti insurance, masingirda iti bayad nga maibatay ti “sliding fee scale” a maibasar no mano ti nasapulam. Adda pay asistir nga maited no kayatyo ti agrehistro para kadagiti sabsabali pay ng a insurances ken beneficio.
478 Lauhala Place
(ballasiw ti dati nga ‘Social Hall’)
Lunes/Martes/Miyerkule/Biyernes: 9 am-7:30 pm
Martes/Huwebes: 8 am-5 pm
Sabado: 8 am-3 pm


text:
Mabalacat
Ti Siudad ti Mabalacat ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Pampanga iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Mabalacat ket nabingbingay a politikal iti 27 a barbaranggay.[2]
- Atlu-Bola
- Bical
- Bundagul
- Cacutud
- Calumpang
- Camachiles
- Dapdap
- Dau
- Dolores
- Duquit
- Lakandula
- Mabiga
- Macapagal Village
- Mamatitang
- Mangalit
- Marcos Village
- Mawaque
- Paralayunan
- Poblacion
- San Francisco
- San Joaquin
- Santa Ines
- Santa Maria
- Santo Rosario
- Sapangbalen
- Sapang Biabas
- Tabun
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Mabalacat | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pampanga". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi ti Lunes, Enero 1 (dominikal a letra G). Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1990, 2001, 2007, 2018, 2029 ken 2035[1]
wenno ti tawen ti Huliano ti 1918 (kitaen dagiti tabla dita baba).
Ti kadawyan a tawen ket ti tawen nga addaan kadagiti 365 nga aldaw; saan a bisiesto a tawen nga addaan kadagiti 366 nga aldaw.
- ^ a b "Ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Lunes",
jonstlouis.htmlplanet.com, 2011, webpage:
HTMcal[permanente a natay a silpo].
- ^ "Kalendario iti tawen ti 1806 (Rusia)" (Kalendario a Huliano, a mangrugi iti Martes), webpage: Huliano-1806 (Ti Romania ket naguus-usar ti Huliano idi 1919, idi inampon ti Rusia ti Gregoriano).
Dagiti kita ti tawen a Gregoriano kada siklo a bisiesto babaen ti Dominikal a letra (DL)[1] ken ti Patingga iti lubong (DD)


text:
Pagsasao nga Akin-abagatan a Nicobares
Ti pagsasao nga Akin-abagatan a Nicobares, ket ti pagsasao a Nicobares, a naisasao idiay Akin-abagatan nga Is-isla Nicobar ti Bassit a Nicobar (Ong), Nalatak a Nicobar (Lo'ong), ken dagiti dua a bassit a kaarruba nga isla ti Kondul (Lamongshe) ken Pulo Milo (Isla Milo ). Ti tunggal maysa ket mabalin nga addaan iti bukod a dialekto.
Pannakaiwarwaras[urnosen | urnosen ti taudan]
Inreporta ni Parmanand Lal (1977:23)[2] dagiti 11 Nicobarese a purok nga addaan kadagiti 192 a dagup ti tattao, ken mabirukan daytoy iti kaaduan nga igid ti akinlaud nga aplaya ti Isla Nalatak a Nicobar. Ti purok Pulo-babi ket isu idi ti lugar ti ekstensibo nga etnograpiko a panagadal ni Lal.
- Pulo-kunyi
- Kopenhaiyen
- Kashindon
- Koye
- Pulo-babi
- Batadiya
- Kakaiyu
- Pulo-pucca
- Ehengloy
- Pulo-baha
- Chinge
Inreporta pay ni Lal (1977:104) ti kadda dagiti nadumaduma a purok ti Shompen iti interior ti Isla Nalatak a Nicobar.
- Dakade (10 km iti amianan a daya ti Pulo-babi, ti purok ti Nicobares; 15 a tattao ken 4 a kalapaw)
- Puithey (16 km iti abagatan a daya ti Pulo-babi)
- Tataiya (tinagtagitao babaen ti grupo ti Shompen ti Karayan Dogmar, nga immalis manipud iti Tataiya idiay Pulo-kunyi idi baetan ti 1960 ken 1977)
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagsasao a Shompen, a naisasao pay idiay Nalatak a Nicobar
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akin-abagatan a Nicobares iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Lal, Parmanand. 1977. Great Nicobar Island: study in human ecology. Calcutta: Anthropological Survey of India, Govt. of India.


text:
UTC+13:00
Ti UTC+13:00 ket panagilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +13.
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kiribati
- Is-isla ti Phoenix (ti laeng Isla ti Kanton ti matagtagitao) (Oras ti Is-isla ti Phoenix)
- Tokelau - Oras idiay Tokelau[1]
- Tonga
Kas pagalagadan nga oras (panaglalam-ek ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Antartika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti dadduma a kuartel idiay Antartika, a naisangayan idiay Abagatan nga Ungto ken Estasion ti McMurdo. Dagitoy a lugar ket isuda ti umuna iti lubong a makakita ti Init iti Baro a Tawen, gapu ta ti Init ket addan iti tengnga ti rabii iti dayat a panawen ti tawen.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sentral a Pasipiko a Republika ti Kiribati ket nagipaammo ti panagbaliw ti petsa para iti akindaya a guduana idi Enero 1995, manipud kadagiti sona ti oras iti −11 ken −10 aginggana ti +13 ken +14, tapno maliklikan a mabingbingay ti pagilian babaen ti linia ti petsa.
Ti Tonga ket addan iti UTC+13 kadagiti adu a napalabas a tawen. Ti oras a panagin-inut ti lawag ket naus-usar idi kadagiti kalgaw a panawen ti akin-abagatan manipud idi 1999 aginggana idi 2002.[4]
Ti UTC+13 ket inus-usar idi a kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw iti Akin-amianan a Hemisperio) kadagiti paset ti akindaya unay a Rusia (Chukotka ken Kamchatka) a nagus-usar ti dati nga Oras ti Kamchatka. Manipud idi Marso 2010 dagitoy a rehion ket napnapanda nga agusar iti Oras ti Magadan.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tokelau: Saan a husto a lokal nga oras kadagiti napalabas a 100 a tawen". timeanddate.com.
- ^ "Ti Samoa ket agbaliwto kadagiti sona ti oras ken agpakauna babaen ti maysa nga aldaw". Metro. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-09-06. Naala idi 2014-05-28.
- ^ "Ti Samoa napan iti Internasional a Linia ti Petsa". Herald Sun. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-07-06. Naala idi 2014-05-28.
- ^ http://www.timeanddate.com/worldclock/clockchange.html?n=277&year=1999


text:
Gobernador ti California
Ti Gobernador ti California ket isu ti ehekutibo a pangulo ti gobierno ti estado ti California, a dagiti responsabilidadna ket naisakup kadagiti tinawen a pinagbitla iti estado ti Lehislatura ti Estado ti California, agited ti gagastosen ken taripatuenna tapno matungpal dagiti linteg ti estado. Naaramid daytoy a takder idi 1849, sakbay a nagbalin nga estado ti California.
Ti agdama a gobernador ket ti Demokrata a ni Gavin Newsom ken nangrugi a kas gobernador idi Enero 7, 2019.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "CSG Releases 2013 Governor Salaries". The Council of State Governments. Hunio 25, 2013. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-10-22. Naala idi Septiembre 27, 2016.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Gobernador ti California iti Wikimedia Commons


text:
Saan a mailadawan ti ragsak dagiti ubbing kangrunaanna dagiti nagannak dagiti Iskolar ni Manang Imee a Magna Cum Laude ken Cum Laude kabayatan nga inawagan ni Gob. Imee Marcos iti nagan da iti pannakaibunong ti stipend dagiti 250 nga iskolar ti probinsia itay napan a Marso 26 aldaw ti biernes.
Uray ti gobernador ket makita iti ragsak ti rupana iti panagballaigi dagitoy nga ubbing nga agturpos ti kolehio nga addaan iti honors.
Sangapulo ket tallo dagiti nagasat nga ubbing nga Iskolar ni Manang Imee nga agturpos iti kolehio ita a tawen, maysa ti magna cum laude ken 12 dagiti cum laude manipud iti MMSU ken Divine.
Kinablaawan ti gobernador dagitoy pakairamanan dagiti nagannak kadakuada gapu ta inlalaingda ti nagbasa nga itan ket nagbalaigida gapu ta makalpasdan nga agbasa.
Mamati ti gobernador nga iti pannakapagturposen dagitoy, daytoy metten ti mangitunda kadakuada iti manamnama nga ilulung-aw ti kasasaad ti panagbiag ti pamiliada manipud iti kinakurapay.
Ni Allan Dave Patubo a taga Brgy. 12, Laoag City ken agad-adal iti MMSU-College of Industrial Technology ti nagasat a a Magna Cum Laude iti daytoy a tawen.
Kunana a saan a tubeng ti kinakurapay tapno maragpat iti ballaigi nangruna ket adda iti Iskolar ni Manang Imee a nangtulong kenkuana iti panagbasana.
Dakkel unay iti panagyamanna ken ni Gob. Imee Marcos gapu ta no awan ti naipaay kenkuana nga scholarship ket mabalin a saanna a nagun-od iti panagballaigina.
Daytoy met ti nagbalin a karit kenkuana a nangigaed ti panagbasana agingga nga agturposen iti kolehio.
Maysa pay kadagiti nagasat nga agturpos a Cum Laude ket ni Julian Marie Lorenz Alipio a taga Brgy. 1 Laoag City nga agad-adal iti MMSU nga addaan iti kurso a BS in Accountancy. (PGIN-CMO)


text:
Lokal a gobierno idiay Filipinas
Ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti, manipud iti kangatuan a pannakabingbingay aginggana iti kababaan:
- Dagiti autonomo a rehion
- Dagiti kadawyan nga administratibo a rehion ket saanda a nabutosan ken dagitoy ket naikeddeng nga ima dagiti nailin a gobierno, ngem saan a dagiti kabukbokodanda a gpbierno.
- Dagiti probinsia (lalawigan, probinsiya) ken dagiti nawaya a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Dagiti ili (bayan, balen, bungto, banwa) ken dagiti komponente a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Baranggay (makunkuna pay a kas barrio)
Amin a pannakabingbingay iti agpang ti baba ti rehional ket tinawtawagan kadagiti "yunit ti lokal a gobierno."
Segun ti batay-linteg, dagiti yunit ti lokal a gobierno ket "naskenda a makananam iti lokal nga autonomia", a ti presidente ket mangisanay iti "sapasap a panangimaton". Ti Kongreso ket nagpundar iti Kodigo ti Lokal a Gobierno ti Filipinas iti 1991 "a mangited iti estruktura ti responsinobo ken makapabilang a lokal a gobierno a naibatay babaen ti sistema iti desentralisasion nga addaan iti epektibo a mekanismo iti panagpasubli, initiatibo, ken reperendum, a maibingay kadagiti nadumaduma a yunit ti lokal a gobierno kadagiti bilegda, dagiti responsibilidad, ken dagiti rekurso, ken mangited para kadagiti kualipikasion, panagbubutos, panangidutok ken panagikkat, termino, dagiti matgedan, dagiti bileg ken dagiti annong ken rebbeng dagiti lokal nga opisial, ken dagiti amin a banag iti pannakaurnos ken panangipataray kadagiti lokal a yunit."[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Philippines : Gov.Ph : About the Philippines :". www.gov.ph. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-02-24. Naala idi 2009-03-28.


text:
Rehistro ti rehional nga internet
Ti rehistro ti rehional nga internet (RRI) Ingles: regional Internet registry (RIR) ket maysa a gunglo a mangimaton ti bingay ti rehistrasion kadagiti rekurso ti numero ti internet iti kaunegan ti naisangayan a rehion iti lubong. Dagiti rekurso ti numero ti internet ket mairaman ti IP nga adres wenno IP a pagtaengan ken dagiti numero ti autonomo a sistema (AS).
Ti sistema ti Rehistro ti Rehional nga Internet ket nagbalbaliw kadagiti napalabas a panawen, ken kanungpalan a nagbingbingay iti lubong kadagiti lima nga RRI:


text:
Sirawai
Ti Sirawai ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sirawai ket nabennebenneg iti 34 a barbaranggay.[2]
- Balatakan
- Balonkan
- Balubuan
- Bitugan
- Bongon
- Catuyan
- Culasian
- Danganon
- Doña Cecilia
- Guban
- Lagundi
- Libucon
- Lubok
- Macuyon
- Minanga
- Motong
- Napulan
- Panabutan
- Piacan
- Pisa Itom
- Pisa Puti
- Piña
- Pugos
- Pula Bato
- Pulang Lupa
- Saint Mary (Poblacion)
- San Nicolas (Poblacion)
- San Roque (Poblacion)
- San Vicente (Poblacion)
- Sipakit
- Sipawa
- Sirawai Proper (Poblacion)
- Talabiga
- Tapanayan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Sirawai | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ti kunkunada: Dagiti kano libro maipanggep ti linteg militar weno Martial Law ket kontra iti pamilya Marcos ken italtal-o na kano ni Ninoy Aquino a kas banwar
Dagiti datos: Iti maysa a pablaak idi Lunes, Mayo 16, dinakamat ti Mi Filipinas dagiti sumagmamano a libro maipanggep iti agpayso a napasamak, libro a pang-ubbing, ken libro a pang-iskwela a mangilanlanad kano iti pakaistoryaan a maymaysa a kankanunungan na weno one-sided.
Segun iti nasao a Faceboom page, inggagara kano dagitoy a libro ti saan da a panangiparang kadagiti “naindaklan” a kontribusyon ti diktador a ni Ferdinand Marcos Sr., kas kadagiti proyekto na iti imprastraktura, ken dagiti linteg a nangpadur-as kano iti biag dagiti Pilipino iti sidong ti administrasyon na. Nakainayunan iti pablaak dagiti nadagup a panakalalub dagiti libro, kadagitoy ket nakairamanan dagiti insurat da Raissa Robles’ Marcos Martial Law: Never Again (2016), Luz B. Maranan’s The Pangat, The Mountains, The River: Macliing Dulag: Hero of the Cordillera (2013), Augie Rivera’s Si Jhun-Jhun, Noong Bago Ideklara ang Batas Militar (2001) ken ti Isang Harding Papel (2014).
Ti argumento ti Mi Filipinas ket dagitoy kano a libro ti Martial Law ket imanmanipula ken ususaren dagiti “dilawans” a kas ideolohikal a propaganda tapno dadaelen ti legasiya ni Marcos ken iturong dagiti panagpanpanunot dagiti agtutubo.
Numanpay adda dagiti libro a nangitalmeg iti pakaistoryan ni Ninoy Aquino ken ti pamilya na idi panawen ti Martial Law ken iti kalpasan ti pasamak idiay Edsa, kaadduan kadagiti nasao a libro ket mangiparparang kadagiti abuso iti panawen ti diktadura ni Marcos, a kaadwan ket saan a naibutaktak ken nailimed iti kapudotan ti Martial Law iti pagilyan. Maysa kadagiti libro ket ti insurat ni Robles a Marcos Martial Law: Never Again (2016), a nailanad dagiti opisyal a pakasuratan, damdamag, dagiti istorya dagiti nakasaksi ken dagiti interbyu kadagiti nakalasat a nangpaneknek kadagiti abuso ti rehimen.
Ti ‘non-profit, independent’ kano a Facebook page ti mangkunkuna nga adda intensiyon da nga agiparang iti “balanse a panagadal iti pakaistoryaan,” a kas ipanpannakkel da iti “About Section” na. Bayat iti kastoy nga ipanpannakkel na, italtal-o na met ti maka-Marcos ken Duterte a propaganda.
Iliblibak daytoy a literatura dagiti pakaistoryaan ti kunniber weno kurapsiyon, ken panaglabsing ti karbengan tao iti panawen ti Martial Law nga impatungpal ti daydi diktador a Marcos. Napateg a maamuan a ni Arillo ket alipores ni Marcos, paset iti aramid da ket agipablaak kadagiti libro a maka-Marcos. Nagkopya met lang isuna iti mismo a libro idi 1995 ni Imelda Marcos a Circle of Life (https://news.abs-cbn.com/…/propaganda-web-pro-marcos
…).
Iti comment section na ti naipablaak, sumagmamano kadagiti loyalista ni Marcos ti nangkiddaw ti pannakapukaw dagiti nasao a libro manipud kadagiti iskwelaan ken paglakuan ti libro.
Ti pablaak ti Mi Filipinas ket nakaani ti umagarup 5.7 a ribo a komento ken naiwaras iri 11.5 a ribo a daras manipud panakapblaak na agingga iti oras ti 10:30 ti agsapa ti May 26, 2022.
Apay nga ammuen tayo ti kinapudno: Agserserbi dagiti libro a kas paggappuan iti impormasyon maipanggep iti pakaistoryaan, a napateg a ramen iti panangital-o kadagiti agpayso weno makaallilaw nga istorya tapno makaala iti panagnumar ken interes. Numanpay awan ti makuna a 100 a porsiyento nga saan a patas, adda dagiti dadduma nga umasideg iti kinapudno, a nakabasar kadagiti agpayso a napasamak imbes a dagiti datos a mangbaliw iti kinapudno.
Kasapulan tayo nga managamiris ken kritikal nga agpanunot tapno labanan dagiti saan nga umno nga impormasyon ken iti proseso, tumakder laban kadagiti namintaken a panangbaliw iti usto a pakaistoryaan.


text:
Paramore
Ti Paramore ket maysa nga Amerikano a banda ti rock manipud idiay Tennessee, Estados Unidos a naporma idi 2004. Ti banda ket agdama a buklen ti daulo a kumakanata a ni Hayley Williams, basista a ni Jeremy Davis, ken gitarista a ni Taylor York. Ti grupo ket nagipablaak ti immuna nga albumda nga All We Know Is Falling idi 2005, ken ti maikadua nga albumda a Riot! idi 2007, daytoy ket kineddengan a maysa a Platino idiay Estados Unidos ken Irlandes ken Balitok idiay Australia, Kanada, Baro a Selanda, ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Ti Brand New Eyes, ket isu ti maikatlo nga album ti Paramore, ken daytoy ket naipablaak idi 2009 ken iti agdama daytoy ti kangatuan a naikarta nga albumda, a nagbalin a platino idiay Irlandes ken Nagkaykaysa a Pagarian, ken balitok idiay Estados Unidos, Kanada, Australia ken Baro a Selanda.[1] Ti maikapat a bukod a naititulo nga album idi 2013 nga album ti Paramore ket nangrugi iti No. 1 kadagiti karta ti Billboard charts idiay Estados Unidos. Daytoy ket No. 1 nga album idiay Nagkaykaysa aPagarian, Irlandes, Australia, Baro a Selanda, Brasil, Arhentina ken Mehiko.[2]
Kamkameng[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hayley Williams
- Taylor York
- Jeremy Davis
Diskograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Album[urnosen | urnosen ti taudan]
- All We Know Is Falling (2005)
- Riot! (2007)
- Brand New Eyes (2009)
- Paramore (album) (2013)
- After Laughter (2017)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Caulfield, Keith (2009-10-07). "Ni Barbra Streisand ket addaan ti maikasiam a No. 1 nga album". Hollywoodreporter.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-10-24. Naala idi 2010-08-18.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: bot: di ammo ti kasasaad ti kasisigud nga URL (silpo)
- ^ "Ti Album ti Paramore ket Nagrugi iti #1". FueledByRamen.com. 2013-04-17. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-07-23. Naala idi 2013-04-26.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Paramore iti Wikimedia Commons
- Opisial a website


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: masapul ti URL
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 ti
{{cite web}} a ti
|url= ket blano wenno di nainayon.
Awan wenno awan linaon ti
|url= (ti mensahe ti biddut ket kasisigud a nailemmeng)
Daytoy a mensahe ti biddut ket ireporta babaen ti
{{cite web}},
{{cite podcast}}, ken
{{cite mailing list}} no dagiti parametro ti plantilia ti
|url= ken
|archive-url= ket awan isuda a dua, blanko wenno saan a nasayaat a naikabil. Laglagipen a ti
|website= wenno ti
|work= ket isu ti nagan ti sitio, saan a ti URL.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, mangited ti pateg para iti
|url= wenno agusar ti nasaysayaat a maitunos a plantilia a kas ti {{cite book}}, {{cite journal}} wenno dagiti sabali a plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 wenno Panagdakamat nga Estilo 2.
Dagiti panid nga agraman iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: masapul ti URL.[a]
Babaen iti kasisigud, dagiti mensahen ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket maiparang kadagiti amin nga agbasbasa ken dagiti mensahe ti pagtaripatuan a kategoria ket nailemmneg manipud kadagiti amin nga agbasbasa.
Ikabil dagiti sumaganad a teskto iti bukodmo a panid iti common CSS wenno iti espesipiko a panid ti CSS ti kudil (ti common.css ken skin.css):
Tapno maiparang dagiti mensahe ti panagtaripatuan:
.mw-parser-output span.cs1-maint {display: inline;} /* Iparang dagiti mensahe ti panagtaripato ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Tapno maiparang amin dagiti biddut mensahe a kaisigud a nailemmeng:
.mw-parser-output span.cs1-hidden-error {display: inline;} /* Iparang amin dagiti mensahe ti biddut ti cs1|2 */
Tapno mailemmeng kadagiti mensahe ti biddut:
.mw-parser-output span.cs1-visible-error {display: none;} /* Ilemmeng dagiti mensahe ti panagtaripato ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid kadagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Tungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia tungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut. Iti pay maipatinayon, dagiti panid nga agraman kadagiti nagan a maipada kadagiti tabas ti '/[Pp]agipadasan', '/[Pp]angsubok', '/[^/]*[Ll]istan', ken '/[Aa]rkibo' ket saanda a mairaman kadagiti pagsurotan a kategoria.
Pampanid iti kategoria "Dagiti biddut ti CS1: masapul ti URL"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Valenzuela
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Valenzuela, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito, ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Siudad ti Valenzuela iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy ket nairepresenta idi a kas paset ti maiakdua a distrito iti Bulacan manipud idi 1907 aginggana idi 1972, ken ti Rehion IV manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Ti Valenzuela ket naigrupo idi a kakuyogna ti Navotas ken Malabon a kas ti parlamentario a distrito iti Malabon-Navotas-Valenzuela para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986. Daytoy ket naikkan ti bukodna a pannakabagi iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas idi 1987, ken nabingbingay idi kadagiti dua a distrito kalpasan ti nainkalintegan a dokumento ti siudad (Republika Tignay Blng. 8526) Naiyarkibo 2016-03-03 iti Wayback Machine) ket naaprobaran idi Pebrero 14, 1998 ken napasingkedan idi Disiembre 30, 1998.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Arkong Bato, Balangkas, Bignay, Bisig, Canumay East,[1] Canumay West,[1] Coloong, alandanan, Isla, Lawang Bato, Lingunan, Mabolo, Malanday, Malinta, Palasan, Pariancillo Villa, Pasolo, Poblacion, Pulo, Punturin, Rincon, Tagalag, Veinte Reales, Wawang Pulo
- Kalawa: 25.82 km²
- Populasion (2010): 271,731
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Bagbaguin, Karuhatan, Gen. T. De Leon, Mapulang Lupa, Marulas, Maysan, Parada, Paso de Blas, Ugong
- Kalawa: 18.69 km²
- Populasion (2010): 303,625
- ^1 Pimmusay idi las-ud ti panagturay idi Pebrero 19, 2007.
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Guatemala
Nagsasabtan: 15°30′N 90°15′W / 15.500°N 90.250°W
Ti Guatemala, opisial a ti Republika ti Guatemala (Espaniol: República de Guatemala [reˈpuBlika ðe ɣwateˈmala]), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Amerika a nabeddengan babaen ti Méhiko iti amianan ken laud, ti Taaw Pasipiko iti abagatan a laud, ti Belis iti amianan a daya, ti Karibe iti daya, ken Honduras ken El Salvador iti abagatan a daya. Ti kalawana ket 108,890 km2 (42,043 mi2) nga addaan iti populasion ti agarup a 13,276,517.
Daytoy ket representatibo a demokrasia, ti kapitoliona ket ti Guatemala de la Asunción, ken ammo pay a ti Siudad ti Guatemala. Ti kaadu ti kaimudingan ti biolohia ken ti naisangayan a ekosistema ti Guatemala ket agit-ited ti pannakaidutok ti Mesoamerika a kas ti biodibersidad a lugar.[5] Ti sigud a Maya sibilisasion ket maysa idi a Mesoamerikano a sibilisasion, a nagtultuloy babaen ti Napalabas a Kalsiko a panawen aginggana ti isasangpet dagiti Espaniol. Dagiti Mayas ket agtaengda idiay Guatemala, Honduras, Belis, ti akin-abagatan a pas-paset iti Méhiko ken akin-amianan a pas-paset iti El Salvador.
Nawayaan ti Guatemala manipud iti Espania idi 1821, a kimmuyog iti Mehikano nga Imperio. Kalpasan ti pannakawayana a pagilian, tinurayan daytoy kadagiti serye dagiti diktador, a tinulongan babaen ti Nagkaykaysa a Kompania ti Prutas. Ti kaudian ti maka-20 a siglo, nakita ti Guatemala a naigulo iti 36 a kaatiddog a tawen a sibil a gubat. Kalpasan iti daytoy a gubat, ti Guatemala ket nakasaksi ti panagungar ti ekonomiana ken ti nagballigi a demokratiko a panagbubutos. Iti kaudian a panagbubutos, a tinengngel idi 2011, ni Otto Pérez Molina iti Partido Patriotiko, ket nangabak ti kinapresidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Aguirre, Lily (1949). The Land of Eternal Spring: Guatemala, My Beautiful Country [Ti Daga ti Agnanayon a Primabera: Guatemala, ti Napintas a Pagiliak] (iti Ingles). Patio Press. p. 253.
- ^ a b c d e "World Economic Outlook Database, October 2018". IMF.org (iti Ingles). International Monetary Fund. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-03-08. Naala idi 7 Marso 2019.
- ^ "GINI index (World Bank Estimate)". data.worldbank.org (iti Ingles). World Bank. Naala idi 7 Marso 2019.
- ^ United Nations Development Programme (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF) (iti Ingles). pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ "Mesoamerica" [Mesoamerika]. Biodiversity Hotspots (iti Ingles). Conservation International. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-02-19. Naala idi Pebrero 1, 2007.


text:
Sauli Niinistö
Ni Sauli Väinämö Niinistö (Panangibalikas a Pinlandes: [ˈsɑuli ˈʋæinæmø ˈniːnistø]; naipasngay idi 24 Agosto 1948) ket isu ti maika-12 ken agdama a Presidente ti Pinlandia.
Isu ket maysa nga abogado babaen ti panagadal, ni Niinistö ket Ministro ti Pinansia manipud idi 1996 aginggana idi 2003 ken ti Partido ti Nailian a Kumaduaan kandidato ti 2006 a panagbubutos ti presidente. Isu ket nagserbi a kas ti Tagabitla iti Parlamento ti Pinlandia manipud idi 2007 aginggana idi 2011 ken isun ti Honorario a Presidente ti Partido dagiti tattao ti Europa (EPP) manipud idi 2002.
Ni Niinistö ket isu idi ti kandidato ti Partido ti Nailian a Kumaduaan iti 2012 a panagbubutos ti presidente, nga inabakna ni Pekka Haavisto iti Berde a Liga nga adda ti 62.6% ti butos iti naikeddeng a panagbutos. Ni Niinistö ket nagtaken ti opisina idi Marso 1 2012, ken isu ti immuna apresidente manipud ti Partido ti Nailian a Kumaduaan manipud idi pimmanaw ti opisina ni Juho Kusti Paasikivi, idi 1956.


text:
Wao
Ti Wao ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Wao ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Amoyong
- Balatin
- Banga
- Buntongan
- Bo-ut
- Cebuano Group
- Christian Village
- Eastern Wao Poblacion
- Extension Poblacion
- Kabatangan
- Kanipisan(Gata)
- Kadingilan
- Katutungan
- Kilikili East
- Kilikili West
- Malaigang
- Manila Group
- Milaya
- Mambuaya
- Muslim Village
- Pagalungan
- Panang
- Park Area
- Pilintangan
- Serran Village
- Western Wao (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Wao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Uruguay
Nagsasabtan: 33°S 56°W / 33°S 56°W
Ti Uruguay opisial a ti Republika Oriental ti Uruguay wenno ti Akin-daya a Republika ti Uruguay[6] wenno ti Daya a Republika ti Uruguay (Karayan)[7] (Espaniol: República Oriental del Uruguay, panangibalikas: [reˈpuBlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwaj]), ket pagilian idiay abagatan daya a rehion ti Abagatan nga Amerika. Daytoy ket ineddengan babaen ti Arhentina iti laud ken ti Brasil iti amianan ken daya, ken ti Taaw Atlantiko titi abagatn ken abagatan a daya. Ti Uruguay ket pagtaengan dagiti 3.3 a riwriw a tattao, a kadagitoy ket 1.8 a riwriw ti agtataeng iti metropolitano a lugar iti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ti Montevideo. Daytoy ket addaan iti kalawa iti agarup a 176,000 kuadrado kilometro (68,000 sq mi), ti Uruguay ket heograpiko nga isu ti maikadua a kabassitan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika kalpasan ti Surinam.
Ti Uruguay ket nagtultuloy a saan unay a natagtagitao anginggana ti pannakaipatakder ti Colonia del Sacramento, ti maysa kadagiti kaduogan a Europeano a pagtaengan iti pagilian, babaen dagidi Portuges idi 1680. Ti Montevideo ket napundar id a kas maysa a militar a pagsammakedan babaen dagidi Kastila idi nasap a a maika-18 a siglo, ken nagipakpakita kadagiti naisalsalisal a panagtunton iti rehion. Ti Uruguay ket nagun-odna ti pannakawayawaya idi baetan ti 1811 ken 1828, kalpasan ti uppat nga aldaw a panagririri iti Espania, Portugal, Arhentina ken Brasil. Daytoy ket nagtultuloy a suheto ti ganganaet nga impluensia ken panagbibiang kadagiti panawen ti maika-19 a siglo, ken ti militar ket addaan iti agsublisubli a papel kadagiti lokal a politika aginggana idi maika-20 a siglo. Ti moderno nga Uruguay ket demokratiko a batay-linteg a republika, nga adaan iti presidente nga agserbi a kas daulo ti estado ken daulo ti gobierno. Daytoy ket kankanayon a mairanggo a kas maysa kadagiti kaaduan a napadur-as ken kabaknanagan a pagilian iti Latin nga Amerika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Extended National Household Survey, 2006: Ancestry" (PDF) (iti Espaniol). Nailian nga Instituto ti Estadistika.
- ^ Resultados del Censo de Población 2011: población, crecimiento y estructura por sexo y edad Naiyarkibo 2014-02-09 iti Wayback Machine ine.gub.uy
- ^ a b c d "Report for Selected Countries and Subjects". World Economic Outlook. International Monetary Fund. Oktubre 2014. Naala idi 16 Pebrero 2015.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 14 Abril 2012.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Kas pagarigan, Pablaak ti Internasional a Korte ti Hustisia idi 20 Abril 2010 re judgment Argentina v Uruguay Naiyarkibo 2010-06-01 iti Wayback Machine.
- ^ "Embahada ti Uruguay, Pretoria, Abagatan nga Aprika". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-06-21. Naala idi 2014-04-01.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrew, G. R. (2010) Blackness in the White Nation: A History of Afro-Uruguay, Ti Pagmalditan ti Unibersidad ti North Carolina
- Behnke, A. (2009) Uruguay in Pictures, Twenty First Century Books
- Box, B. (2011) Footprint Focus: Uruguay, Footprint Travel Guides
- Burford, T. (2010) Bradt Travel Guide: Uruguay, Bradt Travel Guides
- Canel, E. (2010) Barrio Democracy in Latin America: Participatory Decentralization and Community Activism in Montevideo, Ti Pagmalditan ti Estado nga Unibersidad ti Pennsylvania
- Clark, G. (2008) Custom Guide: Uruguay, Lonely Planet
- Jawad, H. (2009) Four Weeks in Montevideo: The Story of World Cup 1930, Seventeen Media
- Lessa, F. and Druliolle, V. (eds.) (2011) The Memory of State Terrorism in the Southern Cone: Argentina, Chile, and Uruguay, Palgrave Macmillan
- Mool, M (2009) Budget Guide: Buenos Aires and Montevideo, Cybertours-X Verlag
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Uruguay iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Uruguay manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website
- Uruguay a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Uruguay Naiyarkibo 2016-03-04 iti Wayback Machine manipaud ti UCB Libraries GovPubs
- Uruguay iti Curlie (iti Ingles)
- Bariweswes ti Uruguay manipud ti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Uruguay
- Dgaiti padto ti panagdur-as
- Uruguay
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1825
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
SIUDAD TI SAN FERNANDO, LA UNION – Rinibo nga empleado ti gobierno iti Region I ti nakipaset iti pananglagip iti passion of Christ idi Martes Santo (Abril 11, 2017), ditoy siudad.
Iti panangidaulo ti Ilocos region office ti Philippine National Police (PNP), ti nakuna nga aktibidad ket naaramid babaen ti re-enactment ti rigat a sinagrap ni Hesu Kristo iti 14 Stations of the Cross.
Kinuna ni Reverend Father Alexander V. Pardo, regional chaplain ti Police Regional Office 1, ti prusisyon ket kaunaan iti Region1 nga inatendaran dagiti amin a mangidadaulo kadagiti lokal nga ahensia ti gobierno karaman dagiti dadduma pay nga empleado a nakipaset iti Lenten Week, aglalo iti daytoy panangawit iti krus ni Kristo ditoy siudad.“The main highlight of the activity is to demonstrate to the community a strong unity of public servant from various government agencies and the oneness in Catholic faith through the participation of personnel and devotees from different public and private sectors as well as the media,” kinuna ni Pardo.
Nangrugi ti prusisyon iti 6am iti sango ti Saint William the Hermit Cathedral aginggana iti main hall ti provincial capitol.
“The representatives from various government agencies were tasked to read the gospel, messages, and prayers of every station of the cross,” kuna ni Pardo.
“As we continue to deepen our faith through our internal cleansing in the government service, the participation in the procession to the Stations of the Cross develop our cooperation and collaboration between the different agencies and organizations,” innayonna pay.
Kalpasan ti prusisyon, indaulo ni Bishop Rodolfo Beltran ti Diocese of La Union ti misa iti sango ti capitol. FGL, PIA-1 / ABN
TATLONG MAGKAIBIGAN ARESTADO SA KASONG PANGGAGAHASA SA KALINGA
RIZAL, Kalinga - Tatlong magkakaibigan na pawang sangkot sa panggagahasa noong 2011, ang inaresto ng mga tauhan ng Rizal Municipal Police...


text:
Suspended until April 11, 2021
Temporario pay laeng a saan a mapalubosan a sumrek ditoy Abra dagiti aggapu kadagiti ECQ area kas iti NCR, Bulacan, Cavite, Laguna, ken Rizal agingga inton April 11, 2021, wenno inton saanen a maibilang dagitoy nga ECQ areas.
Daytoy a pagallagadan ket naggapu iti Joint Resolution No. 02, s. 2021 nga inyulog ti Cordillera Regional Inter-Agency Task Force ken Cordillera Regional Task Force Against COVID-19 idi March 28, 2021.
Stay Safe, Abreños!
#AlistoAbreño #COVID19 #GCQ #LSI #RI #joyHELPS


text:
Naaramid ti Orientation kadagiti 25 a barbaro nga GIP iti Department of Labor and Employment iti ilitayo
“Ado ti agtarigagay ngem dakayo ti napili isu nga agtrabaho kayo a nasayaat, aggaget kayo tapno ti kasta naitedtayo ti naan-anay ken naannayas a serbisio kadagiti kakailiantayo.” Daytoy ngarud ti indawat ti naayat nga ina ti ili Hon. Wendy Joy D. Buquing kadagitoy nga ubbing nga agtrabaho kas katulungan dagiti nadumaduma nga opisina ditoy munisipio tayo.
Agyamankami Cong. Pablo C. Ortega ti inted mo a pundo para iti daytoy a programa. Dakkel a tulong dagitoy aglalo iti daytoy a tiempo a narigat ti agbirok ti trabaho. Agyamankami manen apo Congressman, God Bless!


text:
Maika-20 a paralelo amianan
Ti maika-20 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 20 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Aprika, Asia, ti Taaw Indiano, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika, ti Karibe ken ti Taaw Atlantiko.
Ti paralelo ket ipalawagna ti paset ti pagbeddengan a nagabetan ti Libya ken Sudan, ken iti uneg ti Sudan daytoy ket ipalawagan ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti estado ti Akin-amianan ken Amianan a Darfur.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 13 nga oras, 21 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 10 nga or-oras, 55 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 20° a paralelo amianan ket lumabas iti:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-10-12. Naala idi 2015-01-30.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)


text:
Diktadura
Ti diktadura ket naipalpalawag a kas maysa nga autokratiko a porma ti gobierno a ti gobierno ket tinurturayan babaen ti maysa a tao: ti diktador. Adda daytoy ti tallo a mabalin a kayatn a saoen:
- Ti Romano a diktador ket isu idi ti agdama iti maysa a politikal nga opisina lehistrado ti Romano a Republika. Dagiti Romano a diktador ket naikkanda ti awan patinggana a bileg kadagiti panawen ti emerhensia. Dagiti bilegda ket kasisigud idi a saan nga arbitrario wenno awan a pakisungbatanda, a dagitoy ket suheto ti linteg ken makasapul ti retrospektibo a pannakaikeddeng. Away idi kadgitoy a kasta a diktadura kalpasan ti rugi ti maika-2 a siglo BC, ken ti kalpasan daytoy dagiti diktador a kas ti Sulla ken dagiti Romano nga Emperador ket kaaduanda a nagwatwatwat ti personal ken arbitrario a bileg.
- Ti gobierno a tinengtengngel babaen ti maysa a tao, wenno ti maysa a bassit a grupo ti tao. Iti daytoy a porma ti gobierno ti bileg ket intero nga adda iti maysa nga tao wenno grupo ti tao, ket mabalin a magun-od babaen ti puersa wenno babaen ti panagtawid. Ti diktador wenno dagiti diktador ket mabalinda pay a kaaduan nga alaen dagiti kinawa ti tattao.
- Iti kontemporario a panag-usar, ti diktadura ket mangtudtudo ti maysa nga autokratiko a porma ti awan patinggana a panagturay babaen ti panangidaulo a saan nga inparparitan babaen ti linteg, dagiti batay-linteg, wenno dadduma pay a sosial ken politikal a banbanag iti kaunegan ti estado.
Para kadagiti dadduma nga eskolar, ti diktadura ket maysa a porma ti gobierno nga adda ti bileg nga agturay nga awan ti pammalubos dagiti maiturturayan (a kapadpada ti autoritarianismo), bayat a ti totalitarianismo ket mangipalpalawag ti maysa nga estado nga agtimtimbeng ti gangani amin nga aspeto ti publiko ken pribado a pangkukua ti tattao. Iti sabali pay a panangibaga, ti diktadura ket maipanggep ti taudan ti mangiturturay a bileg ken ti totalitarianismo ket maipanggep ti sakup ti mangiturturay a bileg.
Iti daytoy a kapanunotan, ti diktadura (gobierno nga awan pammalubos ti tattaot) ket maigiddiat ti demokrasia (gobierno a ti bilegna ket nagtaud kadagit tao) ken ti totalitarianismo (gobierno nga agtengtenggel ti amian nga aspeto ti biag ti tao) ket suppiatenna ti pluralismo (gobierno a mangpalubos ti adu a kita ti estilo ti biag ken dagiti pamanunotan).
Adda dagiti sabali nga eskolar a nangipigpiga a nangibagbaga ti ti awan patinggana panagturturay ti Estado (a pagbanagan ti panagatipa kadagiti karbengan) a kas ti kangrunaan nga elemento ti maysa a diktadura ken nagisupsupiatda ti kastoy a panakipatengngaan ti bileg ket lihitimado wenno saan nga agkamkammatalek kadagiti pasamak, gangandat ken dagiti pamay-ay a naitigtignay.[1]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Friedrich, Carl J.; Brzezinski, Zbigniew K. (1965). Totalitariano a Diktadura ken Autokrasia (Maika-2 nga ed.). Praeger.
- Bueno de Mesquita, Bruce; Alastair Smith; Randolph M. Siverson; James D. Morrow (2003). Ti Lohika ti Politikal a Panangungar. The MIT Press. ISBN 0-262-63315-9.


text:
Mungay
Ti mungay ket ti gagangay a nagan wenno awag iti mungay a mammalia. Iti sapasap a langa, ti mungay ket maysa a kasla nagtubo a murdong a pagruaran ti likido, kangrunaan ti gatas ti suso, a pangpakan iti anak ti ina.
Iti anatomia dagiti mammal, ti mungay wenno mammary papilla ket maysa a bassit a rutong ti kudil nga addaan iti ruaran para iti 15-20 a lactiferous a pagayusan a naurnos a patimbukel iti lawlaw ti murdong. Ti pisiolohikal a nakaparsuaan ti mungay ket tapno makaited iti gatas a mapartuat iti glandula a mammaria iti babai kabayatan ti panagpasuso iti maladaga.


text:
Ruso a Rebolusion
Ti Ruso a Rebolusion ket isu ti naurnong a termino kadagiti serie ti rebolusion ti Rusia idi 1917, a nangsukto ti Sarista nga autokrasia ken nangiturongan ti pannakapartuat ti Ruso a SFSR. Ti Emperador ket napilitan a nagikkat iti saad ken ti duog a turay ket sinukatan babaen ti maysa a probisional a gobierno idi las-ud ti immuna a rebolusion idi Pebrero 1917 (Marso iti Kalendario a Gregoriano; ti naduduog a Huliano a kalendario ket isu ti inus-usar idi idiay Rusia iti dayta a panawenw). Iti maikadua a rebolusion, idi las-ud ti Oktubre, naikkat ti Probisional a Gobierno ken sinukatan ti maysa a gobierno ti Bolshevik (Komunista).
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Acton, Edward, Vladimir Cherniaev, and William G. Rosenberg, eds. Ti Nasken a Kakuyog ti Ruso a Rebolusion, 1914–1921 (Bloomington, 1997).
- Beckett, Ian F.W. (2007). Ti Nalatak a gubat (2 nga ed.). Longman. ISBN 1-4058-1252-4.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Ruso a Rebolusion ti 1917 iti Wikimedia Commons
- Ruso a Rebolusion ti 1917


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company. Catholic Encyclopedia
Nota: Gapu ti kasasaadna a dominio ti publiko, ti
Ensiklopdia Katolika ket mabalin nga iraman iti ania ma nga obra, a mairaman ti Wikipedia. Dua dagiti nasken nga ikeddeng no agusar ti material:
Daytoy ket naisurat kadagiti dua nga immuna a dekada ti Maikaduapulo a Siglo ken adu kadagiti parte ket duogen
Daytoy ket nalawag a sumurot iti Katoliko a panirigan
Napardas a panangipalawag ( aide-mémoire) [ urnosen ti taudan ]
Ti plantilia ket mabalin nga ikabil kadagiti nadumaduma a lokasion ken, dependia no ania ti masapul, mabalin a paglalaoken ken ipareho dagiti parametro:
Lokasion
Dagiti parametro
Pagarigan
Dagiti nota
Dagiti nagibasaran
{{Catholic Encyclopedia|wstitle=
nagan ti CE}}
Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). " St. Theodotus of Ancyra". (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company. Catholic Encyclopedia
Usaren ti
|wstitle= no tiartikulo ket adda iti
nagan ti CE Wikisource no saan usaren ti
|title=
nagan ti CE
Dagiti nagibasaran
{{Catholic Encyclopedia|title=|url=|first=|last=|volume=|page=}}
Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti dominio a publiko: Mershman, Francis (1912). "St. Theodotus of Ancyra". Iti Herbermann, Charles (ed.). (iti Ingles). Vol. 14. New York: Robert Appleton Company. p. 579. Catholic Encyclopedia
Sangkabassit a maipatinayon a pakaammo: ti
|title= imbes nga iti
|wstitle=,ti url iti akinruar a panid imbes a ti silpo iti wikisource; dagiti umuna a nagan ken apelyido ti mannurat iti artikulo, titomo ken bilang ti panid.
Nailinia a dakamat
{{Catholic Encyclopedia|inline=1|wstitle=
nagan ti CE}}
Mangiraman ti maysa wenno ad-adu kadagiti sumaganad nga insasao iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). " St. Theodotus of Ancyra". (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company. Catholic Encyclopedia
Baliwan ti
|inline=1 ti preskripto manipud iti "Daytoy nga artikulo..." iti "Maysa wenno ad-adu...". Nasayaat para iti panangibaga a ti parapo ket kinopia manipud iti CE.
Inline citation
{{Catholic Encyclopedia|prescript=|title=
nagan ti CE}}
Herbermann, Charles, ed. (1913). "St. Theodotus of Ancyra". (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company. Catholic Encyclopedia
Ikkaten ti
|prescript= ti preskripto a nasaysayaat para iti dakamat a ti parapo ket pakabuklan ti parapo manipud iti maysa nga artikulo ti CE ken saan a kopia. Ti
|title= para iti awan kopia iti Wikisource.
Adu pay a mabasbasa
{{Catholic Encyclopedia|no-icon=1|prescript=|url=
http://...|title= nagan ti CE}}
Herbermann, Charles, ed. (1913). "St. Theodotus of Ancyra". (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company. Catholic Encyclopedia
Ikkaten ti
|no-icon=1 ti pangyuna a simbolo, ikkaten ti
|prescript= tipreskripto ti
|title= para iti nagan ti artikulo a saan pay nga adda iti Wikisource. Ti
|url= ket mausar no ti teksto ket mabirukan iti online.
Dagiti silpo ti ruar
{{Catholic Encyclopedia|no-icon=1|prescript=|wstitle=
nagan ti CE}}
Herbermann, Charles, ed. (1913). " St. Theodotus of Ancyra". (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company. Catholic Encyclopedia
Ikkaten ti
|no-icon=1 ti pangyuna a simbolo, ikkaten ti
|prescript= ti preskripto ti taudan gapu ta ti taudan ket saan a maus-usar iti artikulo.
Daytoy a plantilai ket pangbalkot iti likmut ti {{
cite encyclopedia}}. Iti kasisigud a modana daytoy ket gupitenna ti teksto iti maysa nga artikulo manipud iti [Daan] nga Ensiklopdia Katolika.
Daytoy a plantilia ket automatikona nga isaad dagiti sangkabassit a parametro a naipasa iti {{
cite encyclopedia}} kas pagarigan ti "publisher = Robert Appleton Company". Kadagiti pay pagalagadan a parametro a maipasa iti {{ cite encyclopedia}} adda pay dagiti sangkabassit a maipatinayon a parametro ket dagita ket nailista dita baba iti sabali a tabla manipud iti tabla dagiti parametro a naipasa iti {{ cite encyclopedia}}.
Ti kabassitan ket:
wenno
{{Catholic Encyclopedia|title=
nagan ti artikulo ti EB }}
{{Catholic Encyclopedia|wstitle=
nagan ti artikulo ti EB }}
[nb 1]
Ti napno nga agasmang ket:
{{Catholic Encyclopedia|wstitle=|prescript=|no-icon=|inline=|author=|last=|first=|authorlink=|authors=|title=|url=|accessdate=|volume=|page=|pages=}}
Dagiti maipatinayon a parametro
Parametro
Nota
author=
author name Maited iti last di maikaskaso no maisaad ti last.
wstitle=
nagan ti artikulo ti wikisource no maisaad, maisaad ti silpo ti artikulo ti CE iti wikisource, ken saanna nga isaad ti title ken url no nasaad pay dagitoy.
inline=1
Baliwan ti kasisigud a preskripto manipud iti "Mangiraman daytoy nga artikulo" iti "Maysa wenno ad-adu kadagiti naiyun-una a sentesia". Naserbi kadagiti nailinia a dakamat (kitaen dagiti nailinia a pagarigan iti napalabas a seksion).
no-icon=1
Pasardengenna ti pangyuna a simbolo (naserbi iti {{ Wikisource-inline}}).
prescript=
alternative prescript ti prescript ket mabalin a maisaad iti alternatibo a kuerdas ti teksto (iti daytoy akaso ket manginayon ti iti patingga ti kuerdas a kas panangisina manipud iti umuna a balikas ti dakamat ); wenno no maisaad nga awan kuerdas daytoy ket ikkatenna ti kuerdas ti preskripto manipud iti sanguanan ti dakamat.
Dagiti parametro a maipasa iti {{
cite encyclopedia}}
Parametro
Maisaad iti
Dagiti nota
last=
author= or last=
No maisaad ti author= ken last= mausar ti pateg ti last=.
first=
first=
Isaad iti pateg ti first= wenno saan nga isaad
authorlink=
authorlink=
Isaad iti pateg ti authorlink= wenno saan nga isaad
authors=
authors=
Saan a mabalin a masapul ngem mabalin nga isaad (wenno author2= kdpy.)
editor-first=
Charles
Automatiko a maisaad iti kaunegan ti plantilia
editor-last=
Herbermann
Automatiko a maisaad iti kaunegan ti plantilia
encyclopedia=
Ensiklopedia Katolika Automatiko a maisaad iti kaunegan ti plantilia
title=
wstitle= or title=
Isaad iti wstitle= no maisaad, no saan maisaad iti title=, no saan ngaisaad ibati laeng a blanko.
url=
url=
Isaad iti pateg ti url= malaksid no naisaad ti wstitle= nga iti kaso saan a naisaad.
accessdate=
accessdate=
Isaad iti pateg ti accessdate= wenno saan nga isaad
language=
Saan a naisaad
edition=
Saan a naisaad
date=
Saan a naisaad (kitaen ti year)
year=
kasisigud iti 1913
No naisaad ti parametro ti volume ti
ti vol. ket maisaad iti 1 wenno ti 2 ket maisaad iti tawen ti 1907
ti vol. ket maisaad iti 3 wenno ti 4 ket maisaad iti tawen ti 1908
ti vol. ket maisaad iti 5 wenno ti 6 ket maisaad iti tawen ti 1909
ti vol. ket maisaad iti 7, 8 wenno ti 9 ket maisaad iti tawen ti 1910
ti vol. ket maisaad iti 10, 11 wenno ti 12 ket maisaad iti tawen ti 1911
ti vol. ket maisaad iti13, 14 wenno ti 15 ket maisaad iti tawen ti 1912
no saan a maisaad ti
|volume= ti kasisigud ket ti 1913 ngem ti panangisaad ti parametro ti
|year= iti sabali a pateg ket tuonenna ti automatiko a panangisaad.
publisher=
Robert Appleton Company
automatiko a maisaad iti kaunegan ti plantilia
volume=
volume=
Isaad iti pateg ti volume= wenno saan nga isaad
location=
Saan a naisaad
id=
Saan a naisaad
isbn=
Saan a naisaad
oclc=
Saan a naisaad
doi=
Saan a naisaad
page=
page=
Isaad iti pateg ti page= wenno saan nga isaad
pages=
pages=
Isaad iti pateg ti pages= wenno saan nga isaad
quote=
Saan a naisaad
ref=
harv
Isaad iti pateg ti ref= wenno automatiko a maisaad iti kaunegan ti plantilia. Ti pakaaramidanto ket ti {{ sfn}} ken {{ harvnb}} ket maisilpo iti daytoy a plantilia a kas naikeddeng.
Daytoy a kategoria ket mangiraman iti nailemmeng a kategoria a kas dagiti nadumaduma a nailemmeng a subkategoria:
^ Mabalin pay daytoy no awan dagiti parametro, ngem daytpy ket mangisaad ti kategoria a mangibagbaga nga awan ti naikkan ti nagan nga artikulo, gapu ta saan a naserbi iti agbasbasa ti panangibaga kaniada a ti artikulo ti Wikipeda ket aglaon iti sangkabassit a teksto a konopia manipud iti ania man a lugar kadagiti 15 a tomo ti [Daan] nga Ensiklopdia Katolika!


text:
Wallace Beery
Ni Wallace Fitzgerald Beery (Abril 1, 1885 – Abril 15, 1949) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor ti pelikula.[1] Isu ket kaaduan nga ammo para iti panangipapelna a kas ni Bill iti Min and Bill a kaduana ni Marie Dressler, a kas ni Long John Silver iti Treasure Island, a kas ni Pancho Villa iti Viva Villa!, ken iti tiutlar a papelna iti The Champ, nga isu ti nagabakanna ti Kalaingan nga Aktor. Nagparang ni Beery kadagiti agarup a 250 a sine iti las-ud ti 36 a tawen a karerna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Obituary Variety, Abril 20, 1949.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wise, James. Stars in Blue: Movie Actors in America's Sea Services. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1997. ISBN 1-55750-937-9 OCLC 36824724
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Wallace Beery iti Wikimedia Commons


text:
Las Piñas
Ti Siudad ti Las Piñas ket maysa a siudad a karaman iti Nailian a Kapitolio a Rehion ti Filipinas. Kabeddengna iti amianan ken amianan-a-daya ti Siudad ti Parañaque , iti daya ken abagatan-a-daya ti Siudad ti Muntinlupa, iti abagatan ti ili ti Imus, Cavite, iti abagatan-a-laud ken laud iti ili ti Bacoor, Cavite, ken iti amianan-a-laud ti Luek Manila.
Dagiti baranggayUrnosen
Addaan ti Siudad ti Las Piñas iti 20 a barbaranggay.
Dagiti baranggay ti Distrito 1
- CAA-B.F. International
- Daniel Fajardo
- Elias Aldana
- Ilaya
- Manuyo Uno
- Manuyo Dos
- Pamplona Uno
- Pamplona Tres
- Pulanglupa Uno
- Pulanglupa Dos
- Zapote
Dagiti baranggay ti Distrito 2
- Almanza Uno
- Almanza Dos
- Pamplona Dos
- Pilar Village
- Talon Uno
- Talon Dos
- Talon Tres
- Talon Cuatro
- Talon Singko


text:
Budismo
Iti Budismo[1] ket relihion ken pilosopianga aggapu kadagiti sursuro ni Sidarta Gautama Buddha. Naipasngay isuna idiay India idi 566 BC. Manipud kadigiti umuna nga paset a nangisursurruan iti bagbagana, nagwaras iti kinabudista idiay buo ti bukod ti Asia, manipud India, Nepal, ken Apganistan, agingga sinurot dagiti tattao ti Sri Lanka, Tibet, Tsina, Hapon, Korea, Abagatan a daya nga Asia ken dadduma pay. Manipud idi maika-19 a siglo, naimula ti Budismo idiay Europa ken Estados Unidos. Maibilang nga adda nasurok nga 376 a riwriw a Budista iti lubong.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Budismo". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 123. ISBN 978-0-8248-2088-6.


text:
Kategoria:Dagiti Agar-aramat iti Ilokano Wikipedia
Ditoy iti pakakitaan dagiti mannurat ken agibalbaliw kadagiti panid (pahina) iti Ilokano a Wikipedia.
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 4 a subkategoria, manipud iti 4 a dagup.
D
- Dagiti bot ti Wikipedia (1 K, 66 P)
- Di nagkayat iti panagipatulod ti mensahe (awan linaon)
P
- Dagiti Wikipedista nga agus-usar iti ProveIt (awan linaon)
Pampanid iti kategoria "Dagiti Agar-aramat iti Ilokano Wikipedia"
Dagiti sumaganad a 64 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 64 a dagup.


text:
Yul Brynner
Ni Yul Brynner (naiyanak a kas ni Yuly Borisovich Briner, Ruso: Юлий БopиcoBич БpиHep; Hulio 11, 1920 – Oktubre 10, 1985)[1] ket maysa idi a naiyanak idiay Rusia a nagnanaed idiay Estados Unidos nga aktor ti pelikula ken entablado.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Record of Yul Brynner, #108-18-2984. Social Security Administration. Naiyanak idi 1920 segun ti Social Security Death Index (ngem adda met dagiti taudan a mangibaga a ti tawen ket idi 1915) Provo, Utah: MyFamily.com, Inc., 2006.
Iti biograpia ti amana, ni Rock Yul Brynner, nagiyunay unay nga isu ket naiyanak iti naud-udi a tawen (1920).
- ^ Obituary Variety, Oktubre 16, 1985.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Capua, Michelangelo (2006). Yul Brynner: A Biography. McFarland. ISBN 0-7864-2461-3.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Yul Brynner iti Wikimedia Commons
- Yul Brynner iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Yul Brynner iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Yul Brynner iti TCM Movie Database
- Yul Brynner iti AllMovie


text:
Plantilia:Teksto ti panangilawlawag ti titulo/dok
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{Teksto ti panangilawlawag ti titulo|Titulo (panangilawlawag)}}
No ti panid ket iti porma ti Titulo (panangilawlawag), daytoy nga annong ket mangited iti panangilawlawag. No awan ti naiparentesis a panagiyebkas, daytoy ket mangited ti awan linaon a kuerdas.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
{{Teksto ti panangilawlawag ti titulo|Titulo (ania man)}}→ ania man
{{Teksto ti panangilawlawag ti titulo|[[Title (ania man)]]}}→ ania man
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao a Rapa
Ti pagsasao a Rapa (wenno Rapano;autonimo iti Reo Rapa wenno Reo Oparo) ket ti pagsasao ti Rapa, iti Is-isla Austral ti Polinesia a Pranses. Daytoy ket maysa a pagsasao a Daya a Tengnga a Polinesio, a kakuyogna ti Sasao a Marquesiko ken Tahitiko.
Ti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagsasao ket makaanay a sabali manipud kadagiti sabali a pagsasao nga Austral tapno maikeddeng a sabali a pagsasao.[2] Daytoy ket naipagarup a rimmang-ay a naisinsina kadagiti gangani a 700 a tawen.
Daytoy ket nasken koma a saan a maiyallilaw iti pagsasao a Rapa Nui.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Charpentier, Jean-Michel; François, Alexandre (2015). Atlas Linguistique de Polynésie Française — Linguistic Atlas of French Polynesia (iti Pranses ken Ingles). Mouton de Gruyter & Université de la Polynésie Française. ISBN 978-3-11-026035-9.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rapa iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Kitaen ti Charpentier & François (2015).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti 283 nga indeks ti etiketa dagitinagan ti mula ken ayup manipud iti Isla Austral a mairaman ti lokal apagsasao a naiyarkibo iti Kaipuleohone


text:
129
Ti tawen ti 129 (CXXIX) ket maysa idi a kadawyan a tawen a nagrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano. Iti dayta a panawen, daytoy ket ammo idi a kas Tawen ti Konsultado da Celsus ken Marcellus (wenno, iti manmano, ti tawen ti 882 Ab urbe condita). Ti denominasion ti 129 para iti daytoy a tawen ket naus-usaren manipud idi mediebal a paset ti panawen, idi ti panawen ti kalendario ti Anno Domini ket nagbalin a kaaduan a naus-usar a pamay-an idiay Europa para kadagiti pananginagan iti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Babaen ti lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Imperio ti Romano[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nakonstrukto ti maysa a depensa para iti Numidia idiay Lambaesis babaen ti Legio III Augusta.
- Nagtultuloy ni Emperador Adriano kadagiti panagbanbaniagana, itan ket naginspekto iti Caria, Cappadocia ken Siria.
Babaen ti topiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Relihion[urnosen | urnosen ti taudan]
- Panagbaliw ti Patriarko ti Konstantinopla manipud iti Patriarko Diogenes iti Eleuterio.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Osroes I ti Parthia
- Papa Justo ti Alehandria (naipasngay 118)


text:
Listaan dagiti dekada
Daytoyket listaan dagiti dekada manipud idi rugi ti maika-18 a siglo SK aginggana iti patingga ti maika-21 a siglo AD, a mairaman dagiti silpo dagiti artikulo nga addaan pay kadagiti ad-adu a pakaammo para kaniada.
Idi las-ud ti maika-20 a siglo, nagbalin a kadawyan ti panagikeddeng kadagiti agmaymaysa a dekada a kas dagiti historikal nga entidad. Naisangayan met dagiti pagduyosan, dagiti estilo, ken dagiti panagkukua ket mainaigto iti ken maipammateg a kas panangilawag kadagiti naisangayan a dekada (a nagbalin nga ammo a kas dagiti "Dagiti Duapulo", "Dagiti Innem a pulo" ken dadduma pay).


text:
Ditsaan-Ramain
Ti Ditsaan-Ramain ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ditsaan-Ramain ket nabingbingay a politikal kadagiti 35 a barbaranggay.[2]
- Bagoaingud
- Barimbingan
- Bayabao
- Buadi Babai
- Buadi Alao
- Buadi Oloc
- Pagalongan Buadiadinga
- Dado
- Dangimprampiai
- Darimbang
- Dilausan
- Ditsaan
- Gadongan
- Pagalongan Ginaopan
- Baclayan Lilod
- Linamon
- Lumbatan Ramain
- Buayaan Madanding
- Maindig Ditsaan
- Mandara
- Maranao Timber (Dalama)
- Pagalongan Proper
- Polo
- Ramain Poblacion
- Ramain Proper
- Baclayan Raya
- Buayaan Raya
- Rantian
- Sundiga Bayabao
- Talub
- Buayaan Lilod
- Bubong Dangiprampiai
- Pagalongan Masioon
- Sultan Pangadapun
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Ditsaan-Ramain | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Balbalakad iti Iglesya
Book code: BI
Published by Philippine Publishing House Baesa, Caloocan, Rizal
ISBN:
106 Pagesil
Balbalakad iti Iglesya- Contents
- Pauna
-
- Panagsagsagana a Sumabat ken Kristo.
- Sirmata ti Dakkel a Panagbinnusor iti Nagbaetan ni Kristo ken Satanas.
- Kasanot’ Yaay ti Lawag iti Mammadto.
- Ti Biag ken Trabaho ni Mrs. E. G. White.
- Ni Mrs. White kas Pannakaam-ammo Dagiti Sabsabali Kenkuana.
- Damdamag a Nangbaliw Kadagiti Biag.
- Sirmata a di Nabalin a Naibaga.
- Dagiti Pammaneknek ken ti Bumabasa.
- Maipakat a Pakasubokan ti Maysa a Pudno a Mammadto
- Kapitulo 1—Sirmata Ti Gunggona Dagiti Matalek (Ti Immuna a Parparmatak)
- Kapitulo 2—Ti Tiempo Ti Panungpalan
- Kapitulo 3—Agsaganakayo A Sumabat Iti Apo
-
- “Laglagipem ti Aldaw a Panaginana”
- Panagdaydayaw iti Ilelennek ti Init
- Dagiti Kasagradoan nga Oras ti Kaamaan
- O Umaykayo, Agdaydayawtayo iti Apo
- Ti Pagadalan Iti Sabado
- “Maipalubos Kadi ti Agaramid iti Naimbag iti Sabado”
- Itatalantan iti Pagadalan iti Sabado
- Maysa nga Aldaw ti Inana Kadagiti Nailubongan a Pagsapulan
- Dagiti Bendisyon ti Pannakangilin ti Sabado
-
-
- Kapitulo 7—Dagiti Idepdeppel Ti Iglesya
-
- “Iti Tunggal Maysa a Tao a Matignay ti Pusona a Siaayat”
- Intuding ti Dios ti Panagited Apagkapul-lo
- Ti Gundaway ti Panagbalin a Katrabahoan ti Dios
- Kiddawen ti Dios ti Maysa nga Apagkapul-lo ti Nagrang-ayan
- Gatadan ti Dios Dagiti Sagut Gaput’ Ayat a Nanignay iti Sakripisyo
- Ti Umisu a Panangiburay iti Kukua
- “No ti Sanikua Umadu, Dika Italinaed ta Pusom”
- Ti Kari a Maaramid iti Dios Isut’ Nalagda ken Nasantoan
- Sagsagut ti Panagyaman Mailasin Agpaay iti Napanglaw
- Ti Kukuatayo ken Pannakasaranay ti Trabaho ti Dios
- Ti Espiritu ti Panangpaidam iti Bagi ken Sakripisyo
-


text:
Albert Camus
Ni Albert Camus (Nobiembre 7, 1913 – Enero 4, 1960), mannurat ken pilosopo a Pranses, ket maysa kadagiti kangrunaan ken kalatakan a nangidur-as iti pilosopia iti eksistensialismo (kaduana ni Jean-Paul Sartre). Isu ti maikadua a kaubingan a nangabak iti pammadayaw a Premio Nobel iti Literatura (ni Rudyard Kipling iti kaubingan) idi maawatna daytoy a gunggona idi 1957.
Kabibiag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay ni Camus idiay Mondovi, Arhelia iti maysa a pamilia a Pranses a nagtalinaed idiay Algeria. Ni nanangna, maysa nga Espaniola. Ni tatangna, maysa a Pranses, ket natay idi 1914, iti Umuna a Sangalubongan a Gubat a kas soldado. Dimmakkel ni Camus iti napanglaw a purok iti siudad ti Algiers sakbay a napan nagbasa idiay Unbersidad ti Algiers, a nangturposanna iti pilosopia.
Nagbalin a kameng isuna iti partido a komunista idiay Pransia idi 1934 (a ginubya ti panakabangon ti gobierno ni Francisco Franco iti Espania) ken iti partido a komunista iti Algiers idi 1936. Nagbalin a mannurat isuna iti maysa pagiwarnak a sosialista idiay Algiers.
Idi 1934, inkasarna ni Simone Hie, ngem apagbiit ti panagdennada ta nagsinada gapu iti pannakikamkamalala ni Simone ken iti pannakailuodna iti morpina. Idi 1940, nagkasar manen ni Camus ket inasawana ni Francine Faure. Nangrugi nga agsurat para ti maysa a magasin idiay Paris. Bayat ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat , immakar idiay Bordeaux ket ditoy ti nangleppasanna iti umuna nga obrana a Ti Ganggannaet ken Ti Mito ni Sisipus.
Nagayyemna ni Jean-Paul Sartre bayat ti gubat, idi nagtrabaho a mannurat ken editor iti pagiwarnak dagiti Pranses a gerilia. Kalpasan ti gubat, nagbalin a kameng ti bunggoy ni Sartre a mangipangato iti eksistensialismo a Pranses.
Idi 1949, nagsubli ti sakitna a sarut ket impaknina ti bagina iti dua a tawen. Idi 1951, impablaakna ti Ti Rebelde a nangiwaksi iti komunismo. Adu iti narurod itoy, agraman ni Sartre.
Ti kangrunaan a kontribusionna iti pilosopia ket ti pamanunotanna nga absurdismo.
Pimmusay ni Camus idi Enero 4, 1960 iti pannakadesgrasiana iti kotse idiay Sens, kaduana iti gayyemna nga agiwarwarnak a ni Michel Gallimard.
Dagiti nalatak nga obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobela[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Ganggannaet (L'Étranger) (1942)
- Ti Angol (La Peste) (1947)
- Ti Pannakatinnag (La Chute) (1956)
- Maysa a Naragsak nga Ipapatay (La Mort heureuse) (nasapa a version ti Ti Ganggannaet, naipablaak idi 1970 kalpasan ti pannakatayna)
- Ti Umuna a Lalaki (Le premier homme) (saan a nalpas, naipablaak idi 1995)
Ababa a sarita[urnosen | urnosen ti taudan]
- Panagtalaw ken ti Pagarian (L'exil et le royaume) (1957)
Saan-a-piksion[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agsumbangir (L'envers et l'endroit) (urnong, 1937)
- Dangadang (Combat) (1946)
- Ti Mito ni Sisipus (Le Mythe de Sisyphe) (1942)
- Ti Rebelde (L'Homme révolté) (1951)
- Kuadkuaderno 1935-1942 (Carnets, mai 1935 -- fevrier 1942) (1962)
- Kuadkuaderno 1943-1951 (1965)
- Albert Camus, Maria Casarès. Correspondance inédite (1944-1959). Édition de Béatrice Vaillant. Avant-propos de Catherine Camus. Collection Blanche, Gallimard. Parution : 09-11-2017.
Drama[urnosen | urnosen ti taudan]
- Caligula (impabuya 1945, insurat 1938)
- Ti Saan a Panagkinnaawatan (Le Malentendu) (1944)
- Ti Kasasaad ti Panaglawlaw (L'État de siège) (1948)
- Dagiti Nalintegan (Les Justes) (1949)
Koleksion[urnosen | urnosen ti taudan]
- Resistansia, Panagrebelde, ken ti Ipapatay (1961 - Napili a sarsarita)