text:
Iti Ngalay ti Dalan, Nakamisuot ni Aran
Apong, diak maamiris ti maris ti dapo
Ti nangisit a napuoran
Lalo no aggargarakgak ti nangladam
Kadagiti kassulbod ken karrusing nga iseman
Lalo no dayta salinong ti anniniwan ni Pin Lu
Ti namagtangad ti timid ti gikgik
Iti panagtupat’ bileg ti karbenganda
Agasug dagiti narissikan
Ania aya ti anag dagita a diskursoda
Iti pannakalaylay ti mabaddekanda
Wen, apong, naisuyat iti kadaratan
Ti getta ti Kunnotan
Nageppas ti puseg-arapaap
Ken narabsut ti napidut a nabirokan
Isador koma ti petpet ken ketket
Dagiti ngariet ken rupanget
Ken itar-ap dagiti itta iti bigao
Tapno dagiti natudoan iti Mayo awan inda masao
Ta iti pinagayan, agkanta la ketdi ti alukap
Iti panagsabat manen dagiti dakulap
Ngem no dinto latta maigup ti digo
Iti puni ti kallaysa ti nakaabungot a nobio
Ad-adunto pay a, ti di mangtaliaw ken ni Aran
A nakamisuot iti ngalay ti dalan…
*sabali a bersion ti naipablaak iti Bannawag
Friday, October 24, 2008
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
1966
Ti 1966 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 14 – Halle Berry, Aprikana-Amerikana nga aktres
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 1 – Buster Keaton, Amerikano nga aktor ken direktor ti pelikula (naipasngay 1895)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 4 – Chang Myon, politiko manipud iti Abagatan a Korea (naipasngay 1899)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 15 – Walt Disney, Amerikano nga animador ken produser ti pelikula (naipasngay 1901)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Karit iti akem ti IP elders itatta
Ni BEN SOLANG
www.nordis.net
MAUDI ITI TALO A PASET
Click here for second part
Click here for first part
This is the speech of elder Benedict Solang of the Cordillera Peoples Alliance during the 6th Congress of the Metro Baguio Tribal Elders and Leaders Assembly (MBTELA) at the Ibaloi Heritage Garden, Baguio City. Agosto 8, 2017. — Ed
4. Regionalization ti Kordilyera
Maysa kadagiti nasapa nga kampanya (mid 1980’s) ti tignayan ti umili ti Kordilyera ti panagmaymaysa iti Kordilyera kas maysa nga rehyon imbes nga nagudwa iti Ilocos ken Cagayan Valley. Nairuswat daytoy ti nailyan demokratiko nga tignayan iti Kordilyera ket naabot ti nalawa (broad) nga suporta saan laeng iti kaaduwan nga sector ken umili, pati kadagiti propesyunal ken pulitiko. Pormalisasyon laeng babaen iti Exec Order 220 idi 1987 ti inaramid ni Pres Corazon Aquino kalpasan ti “sipat peace pact” da ken ni Conrado Balweg ti Cordillera Peoples Liberation Army idiay Mt. Data.
Kadagiti inmuna nga saan pinmasa iti plibisito nga draft organic acts, kanayon ti agdama nga HB 5343, ipalubos ti gobyerno nga dagiti laeng probinsya nga umannamong iti organic act, uray saan nga amin probinsya ti Kordilyera ket mabalin ma ibangon ti Otonomous nga rehyon ti Kordilyera. Ti takder ti progresibo ken militante nga tignayan ti umili ti Kordilyera iti panagdaulo ti CPA ket pundamental ti integridad ti rehyon Kordilyera kas maysa nga rehyon – “all for one, one for all”. Itrabaho ti unanimous nga panagkaykaysa ti intero nga Kordilyera – pundamental daytoy iti esensya ti Geunine Regional Autonomy.
5. Regional Autonomy (RA) nga nagturong iti Genuine Regional Autonomy (GRA)
Ti kampanya idi mid 80’s ket “Regionalization and Beyond”. Malaksid ditoy Kordilyera ket nag lobby iti Consitutional Convention idi 1987 nga aktibo dagiti Elders. Na ipormalisa ti Regionalization idi 1987 mismo. Para iti linteg, nagballigi ti kampanya iti RA. Naikabil nga probisyon iti 1987 Consitution ti RA para iti Kordilyera ken ti Muslim Mindanao. Naipatungpal idiay Mindanao ngem natukoy nga “failure”. Ditoy Kordilyera ket naminduwa nga nagplibisito ngem saan nga pinmasa. Madama ti inisyatiba dagiti pulitiko para iti ma ika uppat nga draft ti linteg nga magna manen iti plibisito. Para ti progresibo ken militante nga tignayan ti umili iti Kordilyera, bogus ken saan nga linaon dagiti linteg ti agpayso wenno genuine nga Otonomiya para ti Kordilyera kas iti nagtaudan nga daga, Nainsigudan nga Istruktura ken Sistema iti Pulitika ken kultura kadagit ugali(values), ti integradad ti Kordilyera kas maysa nga teritoryo (indivisible), kdpy. Isu nga GRA – Genuine Regional Autonomy ti arapaap ti tignayan ti umili gapu ta ti RA ket ipagpana met ti gobyerno ngem makita a saan met nga agpayso/kumpleto. Dagiti kangrunaan nga critic ti tignayan kadagiti duwa nga umuna nga linteg (HB 6766, HB 8438) ket ag aplikar met lang idi maikatallo nga HB 4649 idi 16th Congress ngem awan naaramid ket na withdraw. Ita nga 17th Congress ket ipursigue dagiti Congressmen ti maika uppat nga addang iti RA babaen iti HB 5343.
6. Dagiti dati nga kampanya iti DLLR – Defence of Land, Life and Resources
> Umumuna nga kampanya iti Chico dams, CRC, ken Mainit Mines
> Sumaruno nga kampanya iti Open Pit Mining (OPM) ti BCI iti Itogon, Communal Pasture land iti Tadian, Panagsubli ti Taloy kas Ancestral land ti Ibaloi iti Depatment of Tourism ti Gobyerno, San Roque Dam, kenagtultuloy nga kampanya iti Lepanto Mines ken Philex Mines.
f) Update dagiti agdama nga itsura ti DLLR nga kampanya: MPSA (Mining Production Sharing Agreemet), AFTA (Application for Financial Technical Agreement, EXPA – Exploration Permit Agreement,
> iti mining – 11 MPSA approved, 3 AFTA pinoproseso, EXPA approved 8,143 ha. MGB-CAR karaman ti 448 ha. ti Golden Era Mining Corporation nga mangsakop iti 5 barangay ti Baguio ken 2 barangay ti itogon.
> Energy projects – Amin nga probinsya ti Kordi ket adda awarded hydro project ( Benguet – 30 + 1 boundary Ilocos Sur, Ifugao-18, Abra – 4, Mt. Prov – 20, Apayao – 1, Kalinga – 7. Total Kordi is 81 projects, 3,193.42 MW capacity ken installed capacity 291.37 MW. Adda pay agarup 16 pending projects.
> Oil at Gas – 5 awarded geothermal projects ( Abra:Sallapadan-Boliney-Bucloc-Tubo:Pan Pacific Power Phils, Benguet/Nueva Ecija: Daklan –Clean Rock Renewal Energy Resources Corp, Kalinga: Aragon Power and Energy Corp, Ifugao-Benguet-Mountain Province: East Mankayan: Basic Energy Corp, Ilocos Sur, Mountain Province, Benguet: Cervantes: Pan Pacific Power Phils).
> National Greening Program (NGP) : Nagrugi 2011. Update 2015 – 74,574 ha namulaan or 98.74 % of target 75,521 ha.
7. Adda met panag akem dagiti Elders iti agtultuloy nga programa dagiti NGOs ken POs iti alternatiba nga panag dur- as babaen kadagiti innadal ken panangibingay iti nainsigudan nga kaamuan iti organic/sustainable agriculture: ken nakabatay iti kasasaad ti umili nga proyekto iti sosyo ekonomico kas iti irigasyon, mantenasyon dagiti watershed, appropriate technology, food processing, basic infrastructure, kdpy.
Uppat Dagiti Karit para iti partisipasyon ken panag akem ti Elders/Liders ti MBTELA kadagiti isyu ti Metro Baguio ken ti pagilyan:
1. Kasilpo ti kampanya iti DLLR ken Pangkabiagan iti Metro Baguio
a) Mining – labanan ti panagserrek ti Golden Era Mining Corporation iti 5 nga barangay ti Baguio ken dua nga barangay ti Itogon, Bulk Water Project, Market Development, ken Multi level parking – irupir ti interes ti umii kadagitoy
Panangirupir iti akem dagiti Elders iti Barangay kas iti Lupon para iti Hustisya; ken panagiwarnak kadagiti ugali(values ) kas iti ehemplo dagiti elders nga agsilbi para iti ili.
Saritaan ti Talna (Peace Talks) ken Pablaak ni Duterte idi agkampanya para iti Presidente nga isuna ket Sosyalista.
a) Peace Talks – Realidad ti gubat ti umili (civil war/insurgency) iti Pilipinas, uray pay ditoy rehyon tayo iti Kordilyera.
Ti gubat ti umili ti Pilipinas ti kabayagan nga insurgency ditoy Asia. Agarup 50 nga tawen ti gubat iti baet ti gobyerno (GPH) ken ti NDFP (National Democratic Front of the Philippines). Peace Talks ti maysa nga agenda ti Duterte government ket iti rugi ket sinmabat met ti NDFP, ta option ken programa met ti NDFP ti Peace Talks. Ngem ditoy na udi ket umatras ti GPH.
Para iti progresibo ken militante nga tignayan ti umili iti Kordilyer ket suportado tayo iti Peace Talks isunga ikampanya ti panangituloy iti Peace Talks. Iti inisyatiba ti progesibo a tignayan ditoy Kordilyera ket adun ti nasayangkat nga konsultasyon nga adda representative ti GPH ken ti NDFP, nga nakatulong iti panakaawat ti umili iti panaka solbar dagiti ramut ti insurhensiya iti Pilipinas.
Iti Peace Talks ket adda met nagun od, kas iti nalpas nga tulagan iti CARHRIHL, ken naabot iti trabaho dagiti Reciprocal Working Committees ti GPH ken NDFP para iti sumaruno nga tulagan iti CASER. Ipalagip ken ni President Duterte nga iti panag atras na iti Peace Talks ket talikudan na ti panagresut kadagiti ramut ti insurhensiya iti Pilipinas. Isunga popular isu ket inbotos ti kaadduan kas ditoy Kordilyera gapu iti umuna nga pablaak na nga ipursige na ti Peace Talks.
Panagtraydor daytoy iti inkari na idi nagtaray nga Presidente nga marisut dagiti ramut ti civil war babaen iti political settlement – iti Peace Talks.
Duterte kas Sosyalista – Ni President Duterte met ti nangipablaak nga isu ket sosyalista, laban kadagiti oligarchs/landlords/elite super rich, ngarud isu ket para kadagiti kaaduan nga magungundawayan ken mairurumen nga masa. Maysa manen daytoy nga gapu para iti popularidad na ken panangabak kas Presidente. Para iti nainsigudan nga umili kas iti Elders ket nakaawis ti pablaak ni Duterte nga isu ket sosyalista, ta iti NISP ken ugali/values ti nainsigudan nga gimong ket adda bin-i wenno pag rugyan nga mabalin dagus padur asen para iti gimong nga sosyalista.
Isunga para ti nainsigudan nga umili ket asideg koma ti paka ibilangan ni Duterte. Kas iti Peace Talks, ti Karit ken ni Duterte ket takderan na ti pablaak na nga isu ket sosyalista. Ti palagip ken ni President Duterte ita ket iti aramid ti pakakitaan – sosyalista kadi nga para iti masa, wenno ulbod gayam isu nga ti agpayso ket para iti agar ari nga dasig, ken awan naidumaan kadagiti trapo nga pulitiko.
4. Akem ti Elders kadagiti nagapuan nga ili/tribu
Dagiti elders ti MBTELA nga nagapu iti naduma duma nga ili/tribu iti interior ti Kordilyera ket adu ti serbisyo ken panag daulo nga mabalin akemen kasilpu dagiti kasasaad ken kasapulan kas kadagiti DLLR nga isyu, militarization ken panaglabsing iti IPR/HR, ken tulong kadagiti panagresut ti tribal conflicts.
5.Ti maudi nga punto ken karit iti panag akem ti Elders ket: Awan sardeng nga ag adal, Kanayon nga agurnos ken agsimpa iti organisasyon, ken Sustenido nga agtignay.
Salamat iti gundaway nga makaadal ken agbiningay tayo ditoy kongreso ti MBTELA.# nordis.net


text:
SANTA LUCIA, Ilocos Sur. -Lima a lugan ti nagkakarambola a nakatayan ti maysa ken nakasugatan ti dadduma iti national highway a sakup ti Barangay Angkileng ditoy nga ili.
Nainaganan ti natay a ni Herminia Dasalla ti Santa Maria, Ilocos Sur idinto a naitaray iti ospital dagiti nasugatan a biktima.
Karaman iti karambola ti motorsiklo a Kawasaki Fury, minaneho ni Amancio Dasalla, kalubbonna ti asawana a ni Herminia Dasalla, mangisursuro, residente iti Lingsat, Santa Maria, Ilocos Sur; ti traysikel nga addaan plaka FX-8414 a minaneho ni Ernesto Fernando a nagluganan met ni baketna a ni Gloria Fernando, agpada a residente iti Namatican, Santa Lucia; Suzuki a motorsiklo, addaan plaka 5499-AE a minaneho ni Paul Jomar Aquino, 21, residente iti Barangobong, Santa Lucia; Florida Bus, addaan plaka BVS-524 a minaneho ni Paulino Richard Delegado, residente iti Fairview Park, Quezon City; ken Toyota Revo, addaan plaka SGS-702 (red plate) a minaneho ni Benjamin Lucena, residente iti Dalumpinas Oeste, San Fernando City, La Union.
Naammuan iti inisial nga imbestigasion nga idi adda iti sango ti municipal station ti agpaabagatan a Revo, nadungparna ti sango ti motorsiklo a Fury ken maysa a traysikel ket dinungpar met ti traysikel ti Florida Bus a nakasardeng ta madama nga agiluglugan.
Nagdiretso latta ti Revo ket nadungparna ti maysa manen a motorsiklo ket indarusdosna daytoy agingga idi maidungpar iti poste ti koriente.
Mapapati a nabartek ti drayber ti government vehicle.
Agtultuloy ti imbestigasion ti pulisia.#


text:
Sala
Ti sala ket maysa a tipo ti arte ken kadawyan a mangiraman iti panagggunay ti bagi, ken kadawyan daytoy a ritmiko ken iti samiweng. Daytoy ket naararamid kadagit iadu a kultura a kas porma ti managrikna a panagiyebkas, sosial a pannakitignay, wenno panagwatwat, iti maysa a espiritual wenno ti panagpabuya, ken masansan pay nga inus-usar a panangiyebkas kadagiti kapanunotan wenno panangibaga ti istoria. Ti sala ket mabalin pay a maikeddeng a kas maysa a porma ti di berbo a pannakisinnarita a nagbaetan ti tattao wenno dagiti ayup, kasla dagiti sala ti uyokan ken dagiti tabas ti panagkukua kasla dagiti sala ti panaginnala.
Dagiti panangipalpalawag no ania ti pakabuklan ti sala ket segun kadagiti sosial ken kultural nga ugali ken dagiti sensibilidad ti estetika, artistiko ken moral.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nota
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Sala iti Wikimedia Commons
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Dance". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Dagiti naipakasaritaan a panangiladawan ti panagsala manipud idi 3300 S.K. aginggana idi 1911 A.D. manipud idiay Gandat ti Gutenberg
- Nailian a Museo ti Sala ti Estados UNidos ken Salas ti Dayaw


text:
VIGAN CITY – DIMMANON iti nasurok a 15,000 nga atleta nga estudiante manipud kadagiti 17 a rehion iti intero a Pilipinas dagiti nagsasalisal iti nasurok a 30 nga sports events kabayatan ti naangay a Palarong Pambansa sadiay Bantay, Ilocos Sur, Vigan City ken nagduduma nga ili iti probinsia idi Abril 15 – 21, 2018.
Maibilang a maysa kadagiti kadaegan iti pakasaritaan ti Palarong Pambansa manipud pay idi 1948 ti kaudian a pannakaangay ti torneo iti Ilocos Sur gapu iti nainget a panagsagana ti Department of Education, Provincial Government ken dadduma pay nga ahensia ti gobierno a nangsangaili kadagiti rinibu a delegado ken sangaili iti probinsia kabayatan ti makalawas a nailian a torneo.
Kangrunaan a nasangaili iti opening ceremony iti Palarong Pambansa a naangay iti Quirino Stadium, Bantay ket da Presidente Rodrigo Duterte, Executive Secretary Salvador Medialdea, DepEd Secretary Leonor Briones ken Undersecretary Tonisito Umali, Philippine Sports Commissioner Ramon Fernandez, ken dadduma pay a nangato nga opisial ti National Government. Indauluan ni Governor Ryan Singson ken Vice Gov. Jeremias Singson dagiti agserserbi iti Provincial Government, ken Bantay Mayor Samuel Parilla II dagiti lokal nga opisial a nangpasangbay kadagiti bisita. Kinadua ni Msgr. Gary Noel Formoso, Kura Paroko iti Parokia ni San Agustin iti Bantay, dagiti pastor ken imam iti Ecumenical Prayer.
Narugian ti Palarong Pambansa idi tengnga ti aldaw ti Abril 15 babaen ti panagparada dagiti atleta iti sentro ti Bantay ken Vigan a naigibus iti Quirino Stadium a nakaisayangkatan ti opening ceremony iti alas dos iti malem. Nagsasaruno dagiti delegado iti tunggal rehion a simrek ken nagparada iti oval iti stadium, ken nayam-ammo kadagiti nagbuya babaen kadagiti Master of Ceremonies pakaibilangan ti sigud a tennis champion ken broadcaster Dyan Castillejo.
Nagpaay a flag bearer ti bandera ti Pilipinas dagiti Pilipino nga atleta a nangabak kadagiti international tournaments a da Olympic silver medalists – boxer Mansueto Velasco ken weighlifter Hidilyn Diaz, World bowling champion Paeng Nepomuceno, world billiard champion Efren Bata Reyes, chess grandmaster Eugene Torre, swimmer Eric Buhain, runner Elma Muroz ken maysa nga ROTC cadet ti University of Northern University.
Nalukatan ti opening program babaen ti mensahe ti panangpasangbay ni Mayor Parilla kadagiti delegado. Naaramid met ti turn-over ti Palarong Pambansa banner ken ni Gov. Singson manipud iti pannakabagi ti DepEd ken Local Government Unit ti Antique a nakaangayan ti torneo idi 2017.
Iti panagsarita ni Gov. Singson, impaganetgetna ti kinapateg ti sports, ken kinaritna dagiti atleta nga ipamaysada a gun-oden dagiti arapaapda iti nasayaat a wagas. Pinagyamanna met dagiti coaches ken trainers iti panangbayabayda kadagiti atleta tapno agballigida kadagiti tarigagayda.
Naaramid ti pannakaibayog ti Palarong Pambansa banner babaen kada Vice Gov. Singson, PSC Commisioner Fernandez, Interior and Local Government Undersecretary Marjorie Jalosjos ken dadduma pay nga opisial ti DepEd. Naibayog met dagiti 17 a regional banners babaen kadagiti regional directors. Nagangtan ti Friendship Cauldron babaen ti panangpana ni Luis Gabriel Moreno, Youth Olympic Games Gold Medalist. Indauluan met ti Oath of Sportsmanship and Amanteurism ni Luigi Christian Tolentino, gold medalist iti Region 1 Atletic Association ken agad-adal iti St. Paul College of Ilocos Sur. Naisaruno ti panagsapata dagiti officiating officials.
Iti panagsarita ni Sec. Briones, dinayawna ti panagsagana dagiti taga-Ilocos Sur iti pannakaangay ti Palarong Pambansa. Pinagyamananna met ni Presidente Duterte iti suportana iti DepEd ken iti edukasion, ken ti saanna a pannakimitir iti pannakapili ti sumaruno a pakaangayan ti torneo inton 2019 sadiay Davao City.
Inyam-ammo ni Sec Medialdea ni Presidente Duterte kas guest speaker. Iti mensahe ni Presidente Duterte sakbay ti pormal a panangilukatna ti Palarong Pambansa, dinayawna ti Ilocos Sur iti panagsaganada a pakaangayan ti nailian a torneo iti maikatlon a daras. Impaganetgetna a napateg dayta a gundaway tapno maitandudo ti kultura dagiti Ilokano ken mairakurak ti pakasaritaan ti Ilocos Sur.
Impalagip ti Presidente a ti Palarong Pambansa ket saan laeng a pagtaudan dagiti nalaing nga atleta ti Pilipinas a makisalisal kadagiti torneo iti ganggannaet a pagilian, ngem pagsanayan pay dagiti lider iti masakbayan. Binalakadanna dagiti atleta nga ipategda ti sports ken physical education, ngem nasken a balansienda ti panawenda iti academics ken dadduma pay a paginteresanda iti biag. Pinalagipanna met dagiti nagannak nga ammuen ken suportaranda dagiti annakda iti sports tapno mailisida kadagiti dakes a bisio ken illegal nga aramid. Impasingkedna ti agtultuloy a panangikagumaan ti administrasionna para iti natalged ken nagin-awa a panagbiag.
Naitultuloy dagiti nagduduma a paset ti programa kalpasan ti ipapanaw ti Presidente agraman ti fireworks display. Kalpasan ti opening ceremony, naragsak dagiti atleta a nagsubli kadagiti eskuelaan a nakaitarusanda manipud Sinait agingga sadiay Santa Maria.
Iti sumaruno nga aldaw, naangay dagiti nagduduma nga sports events iti nagsisina a venue iti Quirino stadium ken kadagiti nadumaduma a lugar iti Vigan City ken dadduma pay nga ili. Inyalat ti tumataray a ni Leslie de Lima ti umuna a balitok a medalia iti Palarong Pambansa 2018.
Bayat ti pannakasursurat daytoy a damag, umun-una iti medal tally ti National Capital Region a defending champion a nangdominaren iti 13 tawen ti Palarong Pambansa. (Eden Alviar)


text:
STA. CRUZ, Ilocos Sur – Sangagasut innem a pulo ket uppat nga estudiante iti Grade III ti benepisario iti dental mission nga insayangkat ti maysa a kompania ti toothpaste ken sabon iti maysa a pagadalan ditoy itay nabiit.
Naipaayan iti libre a dental a serbisio dagiti 164 nga estudiante kas paset ti Zero Cavity Mission Caravan Project ti Colgate-Palmolive a naisayangkat ditoy idi Agosto 4 babaen ti pannakikoordinar ti Department of Education Ilocos Sur Division.
Tallon a tawen nga isaysayangkat ti Colgate-Palmolive daytoy a proyekto iti panangidaulo ni Dr. Vinnie Sison ken ti bunggoyna sipud pay nag-Grade I dagitoy nga ubbing. Malaksid a nasimpa, nadalusan wenno napag-ot dagiti ngipen dagiti estudiante, naikkanda pay iti libre a toothpaste ken toothbrush tapno maitultuloy ti pannakadalus dagiti ngipenda kalpasan ti dental mission.
Idi napan a tawen, binisita ti grupo ti 46 a pagadalan ken nasimpada ti ngipen ti aganay 10,000 nga ubbing iti sibubukel a pagilian.
Kinuna ni Dr. Milagros Bungolan ti DepEd Ilocos Sur a nagasat ti Sta. Cruz Central School ta daytoy ti napili a benepisario iti sibubukel a probinsia.
Malaksid ti Ilocos Sur, naisayangkat pay ditoy Rehion I ti nadakamat a proyekto iti San Nicolas Central School, San Nicolas, Ilocos Norte; Baoang Central School, Bauang, La Union; ken Mangatarem Central School, Mangatarem, Pangasinan.#


text:
Ticino
Ti Kanton ti Ticino wenno Ticino (Panangibalikas nga Italiano: [tiˈtʃiːno]; Aleman: Tessin [tɛˈsiːn]; kitaen pay iti sabali a pagsasao) ket isu ti akin-abagatan unay a kanton idiay Suisa. Daytoy ket nanaganan manipud ti Karayan Ticino, daytoy ti is-isu laeng a kanton a ti Italiano ket isu laeng ti opisial a pagsasao. Ti Ticino ket pagbeddenganna ti Kanton ti Uri iti amianan, ti Valais iti laud (babaen ti Paso Novena), ti Graubünden iti amianan a daya, dagiti rehion ti Italia a Piedmont ken Lombardy iti abagatan ken palpalikmutenna ti bassit a Italiano nga exclave ti Campione d'Italia. No mairaman dagiti luglugar ti kanto iti Graubünden (Grigioni) daytoy ket mangbukel ti makunkuna nga Italiano a Suisa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB, online database – Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit (iti Aleman) naala idi 30 Agosto 2016
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kanton ti Ticino iti Wikimedia Commons


text:
ADDA kadi cartel wenno artipisial a panagkurang ti bawang iti Pilipinas wenno talaga nga agkurang ti supply iti daytoy a paborito a rekado ti panagluto?
Daytoy ti naparnuay a saludsod dagiti umili iti kellaat nga itatayok ti presio ti bawang kadagiti naglabas a lawas a nakaigapu ti naisayangkat nga imbestigasion iti Senate Committee on Agriculture nga idauluan ni Senator Cynthia Villar. Binabalaw ti Senadora dagiti agpapaay iti Bureau of Plant Industry iti salinong ti Department Agriculture a responsible iti panagkurang ti supply ti bawang ken ingingina iti P200 – P300 iti kada kilo dagiti lokal a produkto, ken nasurok a P300 iti kada kilo dagiti imported.
Uray iti House of Representatives, nagipilan ti resolusion ni Ilocos Sur First district Congressman Deogracias Victor Savellano para ti pannakaimbestigar ti panagkurang ti supply ti bawang. Sakupen ti Diputado ti ili a Sinait a mabigbig a “Garlic Capital of the Philippines” wenno kangrunaan nga agmulmula ken aglaklako iti lokal a bawang. Kayat ni Savellano a maimbestigar ti manera ti industria ti bawang tapno maduktalan dagiti parikut ken tapno mapadur-as pay ti panagmula iti daytoy a rekado a namaglatak ti ili a Sinait iti pagilian.
Kinansela metten ni Agriculture Secretary Manny Piñol ti permit dagiti 43 a garlic importers gapu iti saanda a panagangkat iti bawang ita a tawen a maysa a rason ti panagkirang ti supply.
Addan dagiti tawen kadagiti naglabas nga administrasion a naglak-amen ti Pilipinas iti pangkurang ti bawang. Addan dagiti nagkauna a naisayangkat idi nga imbestigasion, ngem saan a naan-anay a naduktalan ti pudno a gapu no adda cartel wenno talaga nga agkirang ti supply, lokal man a produkto wenno imported.
Nangrugi ti lokal a produksion ti bawang idi panawen daydi Presidente Ferdinand Marcos kangrunaanna iti Ilocos Norte ken Amianan a paset ti Ilocos Sur tapno adda alternatibo nga imula dagiti mannalon kalaksidan iti tabako a birhinia. Gapu ti nakaro a pannakapukan dagiti adu a kayo idi Dekada 70 kadagiti dua a probinsia ti Ilocos ket inyusuat ti gobierno ti panagmula ti bawang.
Kadagiti nagkauna a tawen ti panagmula ti bawang, adu a mannalon dagiti naallukoy ta basbassit ti magastos ken nalaglag-an ti trabaho, ken nasayaat met ti presio. Ngem in-inut a bimmassit dagiti nagmula gapu ti kinakurang ti suporta ti gobierno kadagiti mannalon, ken pannakapalubos ti importasion dagiti daddadakkel nga amang a bawang manipud Taiwan a mailaklako iti nababbaba a presio. Gapu iti kaadu dagiti imported a bawang kadagiti tiendaan, namimpinsan a bimmassit dagiti nagmula iti lokal a bawang, ket nagsublida a nagmula iti tabako. Adda met dagiti nagmulan ti lasona, nateng ken mais.
Bimmassit metten dagiti agmulmula iti bawang iti Sinait, ngem napagtalinaedda ti public market a sentro ti komersio iti bawang. Ipaneknek daytoy ti kaadu dagiti bawang a mailaklako iti tiendaan iti Sinait nangruna iti kaaldawan ti tienda iti Biernes. Ngem adu kadagiti mailaklako a bawang iti Sinait ket naggapu iti sabali nga ili ken iti Ilocos Norte. Dagiti dadakkel a komersiante aggatangda iti adu a bawang sada ibiahe a mapan Urdaneta City wenno sadiay Metro Manila.
Dakkel ti panagkasapulan wenno demand iti supply ti bawang iti Pilipinas ta umad-adu met dagiti pagtaengan ken dagiti restaurant ken dadduma pay a panganan, Sabali pay dagiti makan a nakasupot nga agkasapulan iti ramen a bawang. Dakkel met ti kasapulan para iti medisina nangruna kadagiti agar-aramat iti natural a mula ta epektibo ti bawang a pagpababa wenno pangkontrol ti presion ti dara, ken mangdalus kadagiti makasabidong iti bagi.
Saan a makaanay ti lokal a produksion ti bawang iti Pilipinas uray no addan dagiti taga-sabali a probinsia ti nangpadasen ti agmula iti daytoy a produkto. Suposupan ti imported a bawang ti lokal a produksion, ket agdependeren daytoy iti kaadu dagiti maangkat a bawang manipud iti sabali a pagilian. No adda cartel wenno artipisial a panagkurang ti supply tapno maipangato ti presio ket saan a mapasamak dayta no saan a makikumplot kadagiti komersiante dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno a mang-regulate iti importasion ken pannakailako daytoy a produkto kadagiti pagtagilakuan.
Agngangabiten ti industria ti lokal a panagmula iti bawang, ket no saan a matulongan dagiti mannalon ken saan a nainget a makontrol ti nakaro nga importasion ket umadu nga umadu dagiti maupay ken mauma nga agmula iti daytoy a produkto aginggana a sumagmanonto laengen dagiti agmula ken agangkatto lattan ti Pilipinas iti sabali a pagilian.
Ti parikut ti panagkurang ti bawang ket umasping met laeng iti panagkirang dagiti dadduma pay a produkto iti agrikultura iti Pilipinas a masupusopan babaen ti importasion, kas ti bagas a kangrunaan a taraon dagiti Pilipino. Agkurang pay dagiti karne ti baboy ken baka, ken ikan a dagitoy a produkto ket adu dagiti aggapu kadagiti sabali a pagilian tapno mapunuan dagiti lokal a produkto.
Ti pannakapadur-as ti agrikultura ti ikagumaan koma ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte no kayatna a bumangon ti ekonomia ti pagilian. Agrikultura ti kadakkelan nga industria iti Pilipinas, naglalawa dagiti kataltalonan ken kabaybayan, ken nagadu a Pilipino dagiti awanan iti pagsapulan.
Mabaybay-an latta dagiti babassit a mannalon, mangngalap ken agtartaraken kadagiti dinguen? Adda man dagiti duol nga ipaay ti gobierno, ngem saan nga epektibo dagita a mangtulong kadakuada tapno dumur-as ti agrikultura ket saanton nga agkurang dagiti taraon a maidasar kadagiti Pilipino. (Eden A. Alviar)


text:
Bulalacao, Oriental Mindoro
Ti Bulalacao ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Oriental Mindoro iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bulalacao ket nabingbingay kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Bagong Sikat
- Balatasan
- Benli (Mangyan Settlement)
- Cabugao
- Cambunang (Poblacion)
- Campaasan (Poblacion)
- Maasin
- Maujao
- Milagrosa (Guiob)
- Nasukob (Poblacion)
- Poblacion
- San Francisco (Alimawan)
- San Isidro
- San Juan
- San Roque (Buyayao)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Oriental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Oriental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Wednesday, February 25, 2015
BLOODLETTING, INGGANNUAT TI PNRC-VIGAN DITOY RHU-CABUGAO
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti Blood Screening and Donation babaen iti Boluntario a panangited dagiti agidonar nga indibidual idi Pebrero 24, 2015 iti Rural Health Unit (RHU) Building, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Segun iti pannakabagi ti Philippine National Red Cross-Vigan City ket paset ti “bloodletting extraction” para iti serbisio-sibiko nga ipaay ti Ahensia ket tumulong ken mangidonar ti dara a mausar iti panawen ti panagkasapulan/emerhensia.
Buklen dagiti nangimaton iti nasao nga aktibidad dagiti PNRC Medical Staff ken Medical Personnel ti RHU ken babaen iti partnership ti Ahensia iti LGU-Cabugao.
Innayon pay ti PNRC Representative a manamnama iti 30 Bags ( 450 cc.) a maidonar a dara iti maur-orda kadaytoy nga aktibidadda ita nga aldaw.
Timmarabay da Municipal Health Officer Dr. Bernardino P. De Gracia III ken ni Mrs. Janet Sison, Public Health Nurse ken bimmisita met iti RHU Building ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. kabayatan iti pannakaaramid ti nadakamat nga aktibidad. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:00 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Kategoria:Panagtaripato ti CS1: Adu a nagnagan: authors list
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti
|author=, wenno dagiti parbo a naganna.
Dagiti artikulo ket nailistada iti daytoy a kategoria no ti Modulo:Citation/CS1 ket ilasinna dagti dakamat nga agusar ti agmaymaysa a porma dagiti parametro ti listaan ti nagan ti mannurat tapno mangilista dagiti adu a nagan. Ti panagaramid daytoy ket mangdadel ti metadata ti dakamat.
Ti panagsukat ti agmaymaysa a
|author= wenno
|last= iti ad-adu ngem maysa iti
|authors= ket ikkatenna amin a pakaaamo ti mannurat manipud ti metadata ti COinS ti plantilia. Ti panangibilang ti listaan ti mannurat iti
|authorn=, wenno
|lastn= /
|firstn=, wenno, no maitunos, ti
|vauthors=, ket mangpreserbada amin iti mainaig a metadata.
Ti kodigo ti modulo ti dakamat ket mangkita para kadagiti nadumaduma a kaw-it wenno dagiti panangisina a karakter ti tuldek-kaw-it. Ti kayatna a sawen daytoy ket mabalin nga adda dagiti palso a positibo iti daytoy a listaan, isu a daytoy a mensahe ti panagtaripato ken ti kategoria ket nailemmeng iti kaaduan dagiti editor ken dagiti agbasbasa.
Dagiti panid iti daytoy a kategoria ket nasken laeng koma nga inayon babaen ti Modulo:Citation/CS1.
Bayat a kaaduan kdagiti mensahe ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket makita dagiti amin nga agbasbasa adda met dagiti agtultuloy a nailemmeng. Dagiti editor nga agkayat a mangkita kadagiti amin a mensahe ti biddut ti CS1|2 ket mabalinda nga ipakita babaen ti panagpabaroda iti bukodda a CSS ti sapasap wenno kudil a mairaman dagiti makita a kodigo dita baba:
.citation-comment {display: inline !important;} /* Ipakita amin a mensahe ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Urayno naikabil daytoy a css, dagiti nadadaan a panid ti cache ti Wikipedia ket mablin a saan a napabaro a mangipakita dagitoy a biddut urayno ti panid ket nailista a kas maysa kadagiti pagsurotan a kategoria. Ti NULLEDIT ket mangresolba daytoy a parikut.
Masapul ti kodigo dita ngato no kayat a makita dagiti mensahe ti kategoria ti panagtaripato:
- Kategoria:Panagtaripato ti CS1 (silpo)
Pampanid iti kategoria "Panagtaripato ti CS1: Adu a nagnagan: authors list"
Dagiti sumaganad a 57 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 57 a dagup.


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Maysa a task force ti nabuangay tapno agimbestiga iti pannakapapatay ti maysa a barangay captain iti Barangay Silag ditoy nga ili idi rabii ti Abril 4.
Segun ken ni Police Senior Inspector Jovencio Orbien, hepe ti polis ditoy nga ili ken mangidaulo iti Task force De Gracia, maysa kadagiti anggulo a kitaenda no adda pakainaigan ti pannakapapatay ni Barangay Captain ti Silag Jovencio de Gracia, 47, iti kasona iti napalabas.
Kinuna ni Orbien a sabali pay a kitaenda no adda pakainaigan iti politika ti pammapatay.
Natambang ni De Gracia iti Poblacion ditoy nga ili idi aggawid koman manipud iti maysa a programa nga inatenderanna babaen dagiti di nabigbig a suspetsa a naglugan iti motorsiklo.
Cal. 45 ti paltog a naaramat iti panagtambang.#


text:
Kategoria:Dagiti baybay ti Europa
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 9 a subkategoria, manipud iti 9 a dagup.
A
- ► Baybay Amianan (2 P)
B
- ► Baybay Baltiko (2 K, 3 P)
- ► Baybay Barents (1 P)
- ► Baybay Norwego (1 P)
D
- ► Dagiti baybay ti Mediteraneo (2 K, 1 P)
- ► Dagiti pingir a baybay ti Mediteraneo (1 K, 7 P)
M
- ► Baybay Mediteraneo (2 K, 1 P)
- ► Mediteraneo (8 K, 2 P)
P
- ► Baybay Puraw (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti baybay ti Europa"
Dagiti sumaganad a 7 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 7 a dagup.


text:
Polonia
Nagsasabtan: 52°N 20°E / 52°N 20°E
Ti Polonia i/ˈpoʊlənd/ (Polako: Polska), opisial a ti Republika iti Polonia (Polako: Rzeczpospolita Polska; Kasubio: Pòlskô Repùblika; Silesiano: Polsko Republika), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Europa, nabeddengan daytoy babaen ti Alemania iti laud; ti Republika a Tseka ken Slovakia iti abagatan; Ukrania, Bielorusia ken Lituania iti daya; ken ti Baybay Baltiko ken Kaliningrad Oblast, maysa a Ruso nga exclave, iti amianan. Ti dagup a kalawa ti Polonia ket 312,679 kuadrado kilometro (120,726 sq mi), a makaaramid daytoy ti maika-70 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maika-9 a kadakkelan idiay Europa. Ti Polonia ket adda ti population ti sumurok a 38 a riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong ken ti maikanem a kaaduan ti populasion a kameng iti Kappon ti Europa, nga isu daytoy ti kaaduan ti populasion a kameng ti kalpasan ti komunista. Ti Polonia ket maysa a unitario nga estado a binuklan dagiti 16 a voivodeship. Ti Polonia ket kameng iti Kappon ti Europa, NATO, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Organisasion para iti Ekonomia a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay (OECD), Europeano nga Ekonomiko a Lugar, Ahensia ti Internasional nga Enerhia, Konsilo iti Europa, Organisasion para iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa, Ahensia ti Internasional ti Atomiko nga Enerhia, G6, Konsilo dagiti Estado ti Baybay Baltik, Visegrád a Grupo, Weimar a Trianggulo ken Schengen a Tulagan.
Dagiti linaon
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pannakabangon ti Polako nga estado ket nainaganan iti pannaka-ampon iti Kristianidad babaen ti nangturay a ni Mieszko I idi 966,[4] iti teritoria a kapadpada iti tatta nga aldaw a Polonia. Ti Pagarian iti Polonia ket naporma idi 1025, ken idi 1569 a nagpapigsa ti atiddog a kumaduaan iti Nalatak a Dukado iti Lituania babaen ti panagpirma ti Kappon iti Lublin, a nagbukel ti Polako–Lituano a Mankomunidad. Ti Mankomunidad ket awanen idi 1795 gapu ta nabingbingay dagiti daga ti Polonia kadagiti Pagarian ti Prusia, ti Imperio ti Rusia, aken ti Austria. Ti Polonia ket nakaala manen ti panakawayawayana a kas ti Maikadua a Polako a Republika idi 1918. Kalpasan ti dua a dekada, idi Septiembre 1939, ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangrugi ti panagraut ti Polonia babaen ti Nasi nga Alemania ken ti Kappon ti Sobiet . Sumurok nga innem a riwriw a Polako nga umili ti natay iti dayta a gubat. Ti Polonia ket nagungar kalpasan kadagiti napalas a tawen iti uneg ti Sobiet a pannaka-impluensia a kas ti Republika dagiti Tattao aginggana idi 1989. Idi panawen ti Rebulosion iti 1989, ti 45 a kaatiddog ti komunismo a panagturay ket naruppuog ken ti demokratiko a panagturay ket nabagon. Daytoy ket nakaited ti pundasion ti moderno a Polonia, naam-ammuan babaen ti batay-linteg a kas ti "Mikatlo a Polako a Republika".
Nupay ti adu a pannakadadael ti pagilian a napadasan iti maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Polonia ket napakabaelan a nagpreserba kadagiti adu a bukodna a kultura a kabaknangan. Adda dagiti 14 nga agdama a tinawtawid a pagsaadan a naisuratan idiay listaan ti UNESCO a Tinawtawid ti Lubong idiay Polonia.[5]
Manipud idi gibus ti panawen ti komunista, ti Polonia ket nakagun-od ti "nangato unay" a ranggo ti banag iti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [1]
- ^ "Human Development Indicators of Poland". UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME. Naala idi 10 Mayo 2015.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Lukowski, Jerzy; Zawaszki, Hubert (2001). Ti Ababa a Pakasaritaan iti Polonia (Umuna nga Edision nga ed.). Dagiti Biblioteka ti Unibersidad iti Stirling - Popular Loan (Q 43.8 LUK): Pagmaldita ti Unibesidad ti Cambridges. p. 3. ISBN 0521559170.
- ^ "Polonia - UNESCO a Sentro ti Tinawtawid ti Lubong". Whc.unesco.org. Naala idi 2012-02-06.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Polonia iti Wikimedia Commons


text:
Papa Inocencio I
Ni Santo Papa Inocencio I ket isu ti papa manipud idi 401 aginggana idi 12 Marso 417.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope St. Zosimus". Ensiklopedia Katolika. New York: Robert Appleton.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Inocencio I iti Wikimedia Commons
- Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope Innocent I". Ensiklopedia Katolika. New York: Robert Appleton Company.
- Agbiruk kadagiti Nakaipunponana
- Opera Omnia babaen ti Migne Patrologia Latina
- Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
- Liber pontificalis


text:
Maysa a autoridad ti nagkuna a no ipamaysa ken ipangpangrunatayo ti pannakapabaknang ken pannakapadur-as ti agrikulturatayo, napigsa ti ekonomia ti pagilian ket saan koma nga agrigrigat dagiti umili iti panagpababa ti balor ti pisos. Segun iti nasao nga autoridad, no laeng koma mapasayaat ti agrikulturatayo, makaapittayo iti umdas a taraon a para kadatayo no di man adda sobra a mailakotayo iti sabali a pagilian. Kinunana nga agkurang man ti maapittayo, pattapattana a bassit laeng ti sulnitan ti gobierno. Ket agsipud ta bassit laeng ti angkatentayo a taraon, nangnangruna iti bagas, saan nga agbalin a dakkel a problema ta adda dagiti paw-it a doliar dagiti kadaraantayo nga agtrabtrabaho iti ballasiw-taaw.
Agpayso a dakkel a parikut ti gobierno ti kinaadu ti angkatenna a bagas ken mais gapu ta agkurkurang ti maapit kadagitoy a produkto a kangrunaan met a taraon dagiti umili. Rinibribu a tonelada ti ang-angkaten ti pagilian manipud kadagiti rice and corn producers a nasion. Ditoy ti pakabusbosan iti nagdakkel a kantidad ti pirak a no laeng koma makaanay ti apit ditoy pagilian, maaramat dagitoy a kantidad para kadagiti nadumaduma a programa ti gobierno a kas iti ospital, kalsada, pagadalan ken dadduma pay a serbisio a mangitag-ay iti kalidad ti panagbiag dagiti umili.
Dakamatentayo ti Taiwan kadagiti kaarrubatayo a pagilian a maysan kadagiti kangrunaan nga agieks-eksport iti bagas. Idi, mangibabaon laeng daytoy a pagilian kadagiti umilina tapno umay agadal iti kabaruanan a wagas ti panagmula ti pagay iti Los Banos. Kalpasan ti panagadalda ditoy, naggawid dagiti naibaon iti pagilianda ket inwayatda dagiti nasursuroda a panangpadakkel iti apit ti pagay. Ita, daytoy a pagilian ti kangrunaan a pagang-angkatan ti gobiernotayo iti bagas.
Nakababain ngem pudno: immayda nagadal ditoy ket inaramatda ti inadalda iti pagilianda babaen met laeng ti suporta ti gobiernoda tapno mapadakkelda ti apit a pagay. Ket nagballigida. Apay a saantayo met nga agballigi a maysa a maibilang nga agricultural country ken naggadawan iti sirib dagiti taga-sabali a pagilian nga inwayatda a sibaballigi iti pagilianda?
Nakitatayo iti kallabes a tawen ti kinapateg ti bagas kadagiti pagilian iti Asia. Gapu iti agkurkurang nga apittayo, nairamramantayo iti krisis ti kinakurang daytoy a taraon iti world market.
Adda pay tiempo a dandani nagdoble ti presio ti bagas nga inangkattayo agsipud ta kapilitan a makaurnongtayo iti nawadwad a bagas kadagiti bulan a kagawatna.
Nakitatayo ti dakes a senario ti maysa a pagilian a makurkurangan iti bagas kadagiti atiddog a pila dagiti umili tapno laeng makagatangda iti iyapuyda iti dua wenno tallo nga aldaw.
Saan koma a sinagrap ti pagilian dagitoy no umdas dagiti maapitna.
Iti sabali a bangir, saan unay a naapektaran dagiti rice producing countries kas iti Taiwan ken Vietnam agsipud ta adda umdas a bagasda a para kadagiti umilida. Malaksid dayta, impasigurado dagiti agtuturayda a ti kasapulan a bagas dagiti umilida ti umuna nga ipaayanda iti imatangda sakbay nga aglakoda iti sabali a pagilian.
Piman ti pagiliantayo, kakaasi a nagpakpakaasi kadagitoy a pagilian tapno lakuandatayo iti bagas, uray iti nakanginngina a presio.
Kastay kunada, saan a makapagpili ni agpalpalimos. Kayarigan ti pagilitantayo ti agpalpalimos a saan a makapagkitakit uray ania a presio ti idiktar dagiti aglaklako iti bagas a pagilian.
Makitatayo ngarud nga agrikultura ti sekreto ti panagdur-as ti ekonomia ti Taiwan, Thailand ken Vietnam. Saanda a dinadael dagiti dagdagada a mabalinda a talonen no di ket pinalawada dagiti kataltalonanda babaen ti pannakasukay dagiti publiko a daga a nagtungpal iti ad-adu pay a produksionda iti bagas.
Saan ngarud a nakakaskasdaaw no ipagpagtangsit ti Taiwan ti kinadur-as ti ekonomiana a nangaramatanda iti agrikultura a kas pondasion ti irarang-ayda.
Nadalapus met ti Thailand a kas kadatayo iti currency crisis ngem saan a naapektaran a kas iti pagiliantayo. Apay? Agsipud ta sinulnitan ti napastrekda kadagiti produktoda iti agrikultura ti krisis a nangdidigra kadagiti pagilian a di makapartuat iti umdas a taraonna a kas iti pagiliantayo.
Kadagitoy nadur-as ti ekonomiada a pagilian babaen ti agrikultura, kangrunaan a pangawis ti gobierno kadagiti mannalonna tapno ad-adda nga igaetda ti agtalon ti pammatalgedna nga amin nga apit dagitoy ket gatangenna ken panangtulongna kadagiti mannalon babaen iti nawaya a panagpautangna iti nababa ti interesna. Dagiti teknisian, mapanda kadagiti kataltalonan a mangiyadal kadagiti mannalon no kasano a pabaknangenda ken pasayaaten ti panagtalonda a saan ket a mangopisina ken manguray laeng tay napugpogan a kalding wenno aso tapno mapanda agpasiar kadagiti kataltalonan.
Kasapulan ngarud a padur-asentayo ti agrikultura ti pagiliantayo. Kas nakuna ti maysa nga autoridad, ti agrikultura ti yan ti namnama ti gobiernotayo a mangpadur-as iti ekonomiana.#


text:
Indonesia
Nagsasabtan: 5°S 120°E / 5°S 120°E
Ti Indonesia, opisial a ti Republika ti Indonesia (Indones: Republik Indonesia), ket ti naturay nga estado idiay Abagatan a daya nga Asia ken Oceania. Ti Indonesia ket maysa a purpuro a buklen dagiti rinibu nga isla.[9] Daytoy ket sakupenna dagiti 33 a probinsia ken 1 nga Espesial nga Administratibo a Rehion (para iti panangituray babaen ti sakbay ti kolonia a monarkia) nga addaan iti nakarkulo a populasion iti sumurok a 252 a riwriw a tattao, ken mangaramid daytoy iti maikapat a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. Ti republika a porma ti gobierno ti Indonesia ket buklen ti nabutosan a lehislatura ken presidente. Ti kapitolio a siudad ti pagilian ket ti Jakarta. Ti pagilian ket makibinningay kadagiti daga a pagbeddengan iti Papua Baro a Guinea, Daya a Timor, ken Malaysia. Dagiti dadduma pay a kaarrubana a pagilian ket mairaman ti Singapur, ti Filipinas, Australia, Palau, ken ti Indiano a teritorio ti Is-isla ti Andaman ken Nicobar. Ti Indonesia ket ti nagpundar a kamemng ti ASEAN ken kameng dagiti nangruna nga ekonomia ti G-20. Ti ekonomia ti Indonesia ket isu ti 1maika-16 a kadakkelan babaen ti nominal a GDP.
Ti purpuro ti Indonesia ket nangruna idin a rehion iti panagtagilako manipud idi maika-7 a siglo, idi ni Srivijaya ken kalpasanna ni Majapahit ket nakipagtagilako iti Tsina ken India. Dagiti lokal nga agturturay ket nagin-inutda a nangala kadagiti ganganaet a modelo ti kultura, relihion ken politika manipud kadagiti nasapa a siglo, ken nagrang-ay dagiti pagarian ti Hindu ken Budista. Ti pakasaritaan ti Indonesia ket naimpluensian babaen dagiti ganganaet a bileg a nagay-ayat kadagiti masna a rekursona. Dagidi Muslim a nagtagtagilako ket nagiyegda ti kaaduan nga Islam, bayat a dagidi bileg ti Europa ket nagiyegda iti Kristianidad ken naglalabanda tapno bukbukodanda ti panagtagilako kadagiti Is-isla ti Rekado ti Maluku idi las-ud ti Panawen ti Pnagduktal. Kalpasan ti tallo ket gudua a sigsiglo iti Kolonialisno nga Olandes, ti Indonesia ket nakaala met iti pannakawayana kalpasan idi Sangalubongan a Gubat II. Ti pakasaritaan ti Indonesia ket nariron kalpasanna daytat\, nga adda met dagiti karit nga inyeg dagiti masna a didigra, adu a panagpapatay, panagbalintungeg, separatismo, ti proseo ti demokratisasion, ken dagiti paset ti panawen iti napardas a panagbaliw iti ekonomia.
Ti Indonesia ket buklen dagiti ginasut a naisangayan a patneng a grugrupo ti etniko ken lingguistika. Ti kadakkelan – ken katurayan iti politika – ket ti etniko a grupo ti Habanes. Napadur-as met ti nagbibingayan nga identidad, a naipalawag babaen ti nailian a pagsasao, dibersidad ti etniko, kaadu ti relihion iti kaunegan ti kaaduan a populasion ti Muslim, ken ti pakasaritaan ti kolonialismo ken iti rebelion a naisuppiat iti daytoy. Ti nailian a sasao ti Indonesia ket ti, "Bhinneka Tunggal Ika" ("Panagkaykaysa iti Dibersidad" literall a, "adu, ngem maymaysa met"), ket mangibagbaga ti dibersidad a nangsukog iti pagilian. Uray ti dakkel a populasianna ken dagiti rehion a napusek iti populasion, ti Indonesia ket addaan iti nawatiwat a luglugar iti kaatapan a mangsuporat ti maikadua a kangatuan nga agpang iti biodibersidad iti lubong. Ti pagilian ket addaan iti adu a masna a rekurso, ngem adu pay met laeng dagiti napanglaw.[10][11]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Indonesia" (Country Studies nga ed.). US Library of Congress.
- ^ Vickers, p. 117
- ^ "Population". www.bi.go.id (iti Indones). Bank Indonesia. 30 Hunio 2014. Naala idi 9 Septiembre 2014.
- ^ a b c "Indonesia". International Monetary Fund. Naala idi 27 Oktubre 2013.
- ^ "Gross domestic product 2013" (PDF). World Bank. Naala idi 2 Hulio 2014.
- ^ "GDP per capita, PPP (current international $)". World Bank. Naala idi 2 Hulio 2014.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Human Development Reports 2014" (PDF). United Nations. Naala idi 25 Hulio 2014.
- ^ "The Naming Procedures of Indonesia’s Islands", Tenth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names, New York, 31 Hulio – 9 Agosto 2012, United Nations Economic and Social Council
- ^ "Poverty in Indonesia: Always with them". The Economist. 14 Septiembre 2006. Naala idi 26 Disiembre 2006.; correction.
- ^ Guerin, G (23 Mayo 2006). "Don't count on a Suharto accounting". Asia Times Online. Hong Kong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Friend, T. (2003). Indonesian Destinies. Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6.
- Ricklefs, M. C. (1991). A History of Modern Indonesia since c.1300, Second Edition. MacMillan. ISBN 0-333-57689-6.
- Schwarz, A. (1994). A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s. Westview Press. ISBN 1-86373-635-2.
- Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia: Peoples and Histories. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
- Vickers, Adrian (2005). A History of Modern Indonesia. Cambridge University Press. ISBN 0-521-54262-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Indonesia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Indonesia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Gobierno
- Gobierno ti Indonesia
- Ministro ti Sekretario ti Estado (iti Indones)
- Sentro ti Estadistiko
- Hepe ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete
- Sapasap a pakaammo
- Indonesia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Indonesia manipud iti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Indonesia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Bariweswes ti Indonesia BBC News
- Indonesia iti Encyclopædia Britannica
- Wikimedia Atlas iti Indonesia
- Opisial a sitio ti Turismo ti Indonesia
- Key Dagiti padto ti Panagdur-as para iti Indonesia
- Indonesia
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- G20 a pagpagilian
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1949
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Malayo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian idiay Oceania


text:
Kolum: Sinursuran
Ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
NAGBALIN a ramen dagiti damag ti panagngato ti presio dagiti magatgatang. Nangrugi iti bawang, sa sinaruno ti laya, idi kuan ti bagas, sa dagiti asukar, gatas ken kape. Pagammuan, dagiti nateng, karne ken ikan. Nagangayanna, nagsasaruno ti panagwelga dagiti militante a grupo tapno tipdenda daytoy a pasamak. Impukpukkawda a masapul ti panagkuti ti agdama nga administrasion. Kayatda a kalbiten dagiti maseknan nga ahensia tapno agaramidda kadagiti addang a mangtiped iti ad-adda pay a panagrasok ti presio.
Ngem ti yanna nga adat, kas iti sigud, matdatayo latta nga umili nga in-inut a mangawat iti kinapudno. Daytoy a kinapudno, isu ti in-inut a pananget-ettayo iti siguden a naet-et a barikestayo.
Pagangayanna, umadu latta nga umadu ti bilang dagiti marigrigat/agrigrigat a kailian. Ireklamoda ti bassit a sueldo— a maibuddak a di pay umanay nga igatang iti tali a pagbekkel. A kanayon a pakaisenaayan: Kaano, aya, Apo, a lumukay met ti aangsak?
Ay, kasla pay ketdin mapa-basol no maminsan ti Namarsua iti adda a kasasaad! Ngem saba-gay, napeklantay’ a Kristiano—ditay’ matallikudan ti panangi-sennaaytayo iti Ngato dagiti sagsagabaentayo. Banag a naim-bag la unay. Patibkerenna ti relasiontayo Kenkuana. Koma, saan laeng nga iti panawen ti panagrigat/kinarigattayo ti panangawagtayo iti naindaklan a Naganna.
Maysa daytoy a kinapudno: rumigrigat latta ni marigrigat; numamnam-ay latta ni baknang. Kasta lattan. Kasano, uray kayat ni mangurkuranges ti agnegosio tapno adda met pangalapka-panna wenno agdanna a puma-ngato, saanna met a maipatung-pal ta awan ngarud ti puonanna. No met bilang makapangrugi, in-inut met laeng nga agsuek no kastan a sangduen dagiti negosio nga impatakder wenno ipatak-derto pay laeng dagiti adu ti pagpuonanna.
Ngem tapno saan koma met a marigatan dagiti umili, ikari-gatanda latta ti makaadal. Isakri-pisio dagiti nagannak ti panna- katun-oy dagiti bungada. Nupay adu ti risgo iti panagpaadal, dida ikankano ta ammoda a daytoy laeng ti kabilegan nga igam a mangparmek iti kinakurapay a mabalin a mangsualit kadakuada.
Pagdaksanna manen, riniwriw latta a nakaturpos iti kursoda ti di makastrek nga agtrabaho. No maminsan, dagitoy pay ti agbalin nga itta iti gimong. Kadagiti met napagasatan a nakasapul iti panggedan, simumulagat ti kinapudno a nairamanda kada-giti kameng ti underemployment wenno dagitay agtrabtrabaho a di mayannatup kadagiti nalpasda. Kas pangarigan, nagturpos ken nakapasa a mannursuro ngem nagbalin met nga ahente dagiti libro wenno dagiti produkto a pagpapintas.
Nakas-ang dagitoy a damag ngem sidadata a kinapudno.
Napipia ti adda pagsapulan ngem ti awan a pulos! kunada man.
Ket dayta umisu a panawen a pannakasapulda iti pangge-dan a kas mayannurot iti inadalda, agnanayon lattan nga arapaapda. No di kitaen daytoy ti gobierno, mabalin a pagra-mutan pay ti nakana a parikut ti pagilian.
Kitaen laengen ti napasamak iti kallabes. Nagpapanaw dagi-ti mangngagastayo ta narigatda a makasapul iti nasayaat a panggedan ditoy pagiliantayo. No adda man, bassit-usit ti sueldo. Kinaykayatda ti nag-balin a nurse iti sabali a pagi-lian ta amang a dakdakkel ti sueldo. Bay-amon ta pride!
Anian!
Kinakurang wenno kinabas-sit ti sueldo, kasta ti makitkita pay a makagapu ti panagpapa-naw dagiti kailian. Natibker pay nga ehemplo ti mapaspasa-mak iti opisina ti PAGASA itay nabiit. Nagsasaruno a nagtalaw dagiti empleadona a nabayagen nga agserserbi iti ahensia ta makuranganda la unay kadagiti aw-awatenda. No agbanag amin a kastoy kadagiti nadumaduma nga ahensia ti pagilian, di bumu-rong a pumayso dayta makunkuna a brain drain.
No apay ket ngamin, a, a nagrigat laengen nga isapulan ti gobierno iti solusion ti pannakapasayaat koma met ti benepisio dagiti mangmang-ged ditoy pagilian. Di kad’ uray koma no adda panagtayok dagiti magatgatang, saanto a mapanunot ni umili ti pumanaw. Makaanay met ti sueldona; makadenna pay ti pamiliana. Ngem no kasta nga awan aanayan ti maaw-awat para iti panagbiag iti inaldaw-aldaw, napipia pay, kuna dagiti kailian, a terreden ti iliw iti pamilia saanda laeng nga agbisin.
Ket ikidemda ti dakkel a gastos iti ipapanda iti ballasiw-taaw kas mangmangged.
Idinto a nagdadakkelan met dagiti agpukpukaw a pondo ti pagilian! Mamutittit latta dagiti masisirib a lider a natibker ti rusokda a mangipukpukkaw latta a dida naramramanan dayta a pork barrel!
Kastoyen ti kasasaad iti agdama. Ngem anianto laengen no saan latta a malapdan ti panagngato ti populasion.
(Adda tuloyna)


text:
VIGAN CITY – Mannakaawat dagiti nadumaduma a sektor ditoy ta kimmanunongda amin a maipangato ti singir ti plete ti traysikel kas petision ti gunglo dagiti agpaspasada iti daytoy a siudad.
Iti naangay a public hearing iti city hall itay Hunio 4, nagkaykaysa dagiti nadumaduma a sektor a pakairamanan dagiti estudiante, nagannak ken dagiti commuters a kimmanunong iti petision ti Tricycle Operators and Drivers Association ditoy siudad a nangkiddawanda ti pannakaipangato ti singir ti plete ti traysikel.
Dinawat ti TODA a maipangato ti plete manipud iti P8 iti P10 gapu iti ingingina iti gasolina ken spare parts ti traysikel gapu iti isusuyop ti presio ti lana iti sangalubongan.
Maipalagip nga idi laengen 2005 a naipangato ti singir ti plete iti traysikel.
Nailanad pay iti petision dagiti traysikelan a sadanto laengen agkinddaw iti fare increase no agbalin a P50 ti bayad ti maysa a litro ti gasolina.
Itay nabiit, limbes iti P50 ti presio ti gasolina tunggal litro.
Nupay awan ti nangkontra iti petision ti TODA, naidukit dagiti adu a reklamo maikontra kadagiti sumagmamano nga agpaspasada, kas iti kinabastosda, saan a nasayaat a panagkawes, panagsigarilioda bayat ti panagpasadada, panagpilida kadagiti iluganda ken iti panagsingirda iti nalabes, aglalo no maymaysa ti pasahero.
Natratar dagitoy a problema iti tricycle summit a naangay idi napan a tawen.
Naipakaammo bayat ti public hearing nga addan dagiti drop boxes a naiwaras iti siudad a pakaipisokan kadagiti nadumaduma a reklamo maikontra kadagiti traysikelan.
Manamnama a trataren ti konseho ditoy iti sumaruno a session ti petision ti TODA.#


text:
VIGAN CITY – Imbilin ni Ilocos Sur Provincial Director Senior Supt. Nestor Felix ti panangtutok dagiti inbestigador kadagiti pammapatay a naisayangkat iti probinsia para iti madagdagus a pannakasolbar dagitoy.
Kanaig daytoy, impatalged ni Felix nga ar-aramiden ti kapolisan ti kabaelanda a mangsolbar kadagiti pammapatay iti sanguanan ti panagraira dagiti loose firearms ken illegal a droga iti probinsia iti baet ti imminget a search operations nga insayangkatda a nakumpiskaan kadagiti paltog ken nakaarestuan dagiti agikut.
Maipalagip nga idi agarup 8:40 ti sardam ti Marso 28, pinaltogan dagiti armado a lallaki a nagkalubbon iti motorsiklo ni Nalvo Barangay Captain Melchor Alcantara y Sembrano, 51, naasawaan, bayat ti panagdaliasat ti luganna nga Adventure iti national highway a sakup ti Barangay San Antonio, Narvacan, Ilocos Sur.
Segun iti report, bayat ti panagtaray ti lugan ni Alcantara iti agpaabagatan a direksion, inabay ti motorsiklo a nagluganan dagiti suspek ket maysa kadakuada ti nangpaltog iti sumagmamano a daras iti biktima a nagsagrapan daytoy kadagiti sugat iti nadumaduma a paset ti bagina.
Naglibas a dagus dagiti suspek iti saan nga ammo a direksion.
Naitaray ti biktima iti Central Ilocos Sur District Hospital ngem naideklara daytoy a dead on arrival.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti nakapasamakan ti krimen iti maysa a kapsula a mapapati a nagtaud iti calibre .45.
Iti pannakiuman kenkuana dagiti kameng ti lokal a media, kinuna ni Felix a dua nga anggulo ti kitkitaen dagiti inbestigador: ti saan a nalpas a konstruksion ti P8-million a balay ken iti mapapati a panang-facilitate ni Alcantara iti pannakapasardeng ti operasion ti maysa a drug personality iti Santa Maria.
“Namnamaenyo a nakatutok ti kapolisan iti pannakasolbar iti daytoy a kaso ti pannakapapatay ni Barangay Captain Melchor Alcantara,” kinuna ni Felix.
Mainaig iti pannakapapatay ni Lailanie Florendo y Lazaga, 35, kinuna ni Felix a maysa a suspected drug personality ti biktima ket daytoy ti kitkitaenda a maysa nga anggulo iti pammapatay.
Naireport a nasarakan a maysan a bangkay ni Florendo, awanan asawa, ken residente iti Barangay Cabaritan, Sto. Domingo, Ilocos Sur, iti barangay road ti Sitio Nataynuang, Barangay Namalpalan, Magsingal, Ilocos Sur idi malem ti Marso 29.
Nagsagrap ni Florendo kadagiti nadumaduma a sugat iti rupa ken bagina manipud iti calibre .45 kas maibasar kadagiti 8 a kapsula a nasarakan iti crime scene.
Narekobre pay dagiti polis ti beltbag ti biktima a naglaon iti personal belongings, P1,500.00 iti nadumaduma a denominasion, ken maysa a sigarilio a mapapati a narolio iti marihuana.
Naiyawat dagitoy iti SOCO team nga indauluan ni Chief Inspector Leonardo Arce.
Segun pay iti inbestigasion, naudi a nakita ti biktima a nakipumpon ken nangaldaw iti natayan sadiay Barangay Cabaritan, Sto. Domingo sakbay ti pannakapapatayna.
“Manamnama ti naan-anay nga inbestigasion tapno maammuan no ania a talaga ti kinapudnona iti daytoy napasamak a pammapatay (iti Magsingal, Ilocos Sur),” kinuna ni Felix.
Kinuna pay ni Felix nga imbilinnan kadagiti COP iti kaparanget nga ili dagiti nakapasamakan dagiti krimen ti panangibaonda kadagiti inbestigadorda tapno tumulongda iti inbestigasion para iti nadardaras a pannakasolbar dagiti kaso.
Kabayatanna, sabali manen a pammaltog ti napasamak idi agarup tengnga ti aldaw ti Abril 4 iti Barangay 9, Vigan City a nakatayan ti maysa a tricycle driver.
Naideklara a dead on arrival iti Polyclinic and Hospital ni Jonathan Piñol y Pascua, 20, ken residente iti Sta. Catalina, Ilocos Sur.
Segun iti inisial a report, agpaamianan ti traysikel a minaneho ni Piñol iti Quirino Boulevard idi inabay dagiti armado a riding in tandem ket pinaltogan ti maysa ti biktima.
Nagsagrap ti biktima iti patal a sugat iti ulona a puon ti nakatayanna.
Naglibas dagiti suspek iti amianan a direksion.
Mapapati nga adda CCTV camera iti lugar a nakapasa-makan ti krimen ngem saan nga agkurkurri iti daytoy nga oras.
Ngem kinuna ni Vigan City COP Supt. Maximo Taclas a kitkitaenda ti land dispute a motibo ti nasao a pammapatay.
Nupay kasta, nagkedked ni Taclas a nangibaga iti ad-adu pay nga impormasion tapno saan a maunaan ti panagimbestigada.#


text:
CANDON CITY – Iti Candon City, malaksid iti socialized pension nga aw-awaten dagiti senior citizen manipud iti national government, nangilatang met ti gobierno ti siudad iti sabali a pondo tapno adda nayon iti pension dagitoy.
Itay nabiit, 150 a senior citizen ti immawat iti tulong pinansial manipud ken ni Mayor Ericson Singson.
Kinuna ni Mike Carinio, dadaulo ti OSCA ken Vice President ti Senior Citizen ti Candon, a kapada ti aw-awaten dagiti senior citizen manipud iti nasional a gobierno ti it-ited kadakuada ti city government.
Agdagup iti 698 dagiti senior citizen a benepisario ti Social Pension Program ti national government.
Nangrugi idi napan a tawen daytoy a programa ti LGU-Candon City a pangtulong kadagiti marigrigat a senior citizen iti siudad. (Danny Antalan)


text:
Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
NALPASEN ti basingkawel. Napilin dagiti sumaruno a mangidaulo kadatayo. Naammuanen ti timek dagiti umili.
Ngem ti saludsod, nalpas kadi metten ti ginubuayna a kiro iti biagtayo ti kalleppas nga eleksion? Apay a nasaludsodko daytoy?
Tunggal panagpipili, adda ‘tay makuna a “manoktayo.” Mamatitayo a daytoy a kandidato, imetna dagiti talugading a mamagbaliw iti biagtayo, iti pagilian ta addaan iti puso ken isip a napudno nga agserbi. Ket uray ania ti mapaspasamak, ilabantayo isuna kadagiti pammadpadakes, pammarpardaya ken panagkusit (iti ania man a langa) iti mismo nga eleksion.
Ngem ti yanna nga adat, daytoy met ti puon/kapupuon ti pakiap-apaantayo. Nakaparnuaytayo la ket ngarud iti kabusortayo gapu iti panangilablabantayo kadakuada.
Gapu ta panawen ti internet wenno social media ita, nagbalin metten a haytek ti panangilabantayo kadagiti kandidatotayo. Yanna nga adat, nagbalin metten a haytek ti pannakiapa.
Wen, a, ta no adda mabasa wenno naikomento iti maibusor iti manmanoken, saan a di agpasgar ti riknatayo. Saan a di agkubuar ti daratayo. Saan a di maiburuang ti pasensiatayo. Saan a di agrissik ti apuy iti barukongtayo. Amin dagitoy, nangibunga iti pannakiapa iti social media. Maawan, mapukaw ti nabatbati a nasayaat nga ugalitayo.
Ti rigatna, siririkep ti pannakaawattayo uray addada dagiti argumento a maibaskag a nakasadag iti kinapudno. Ta maymaysa ti pammatitayo: nadalus/natakneng ti kandidatotayo. Napudno iti gagemna nga agserbi— isu ‘tay lider a saan a paserbian.
Pudno la unay ngarud a ti kallabes nga eleksion, adu ti pinarnuayna a sakit ti nakem, kabusor, ken pannakarakrak ti langenlangen uray pay iti mismo a kabagian wenno kadua iti pagtaengan.
Saan laeng a limitado daytoy pannakiapa iti social media, ketdi iti mismo nga aglawlaw aglalo idi kaaldawanen ti eleksion. Ti pay dakesna, no naabak ti “minanok,” agpabasol kadagiti supporters ti kalaban. Ditoy manen a maulit ti ti rason: naabak, a, ta nagsaur ti kalaban!
Wen, am-ammo ti pagiliantayo iti klase ti eleksion a mapaspasamak. Pinnatay, pinniltak, vote buying, ken saan a naabak no di ket nasaur.
Ti kastoy a lamina ti pagiliantayo koma ti maunas. Nakababain iti sangalubongan.
Kaanonto ngata a mapasamak ti pannakaawat iti resulta ti eleksion nga awanen ti adu a sao pay a naabak ta nakusit/kinusitda? Kaanonto ngata met a di mapulagidan iti kontrabersia ti kada basingkawel?
No agtultuloy ti kinabara ti eleksion, adayo pay la dayta a digo a kunada. Aglalo ket agraira latta dagiti makunkuna a dinastia iti politika. Dida kayat nga ipasublat ti takem. Sangkarasonda a kayat kano met ida ti tao. No pudno nga awan ti maar-aramidanda, nalaka laeng kano a padisien ida dagiti umili. Iti kanayon ngarud a pannakapilida nga agturay (sinnublat iti kaamaan), ipamatmatna laeng a kayat ida ti tao.
No awan ti kalabanda pay, ipasindayagda a nasayaat ti panangidauloda isu nga awan ti mayat a dumupir ta ammoda a maabakdanto met laeng. Ta apay a suktam ti agtakem no adu ti maar-aramidanna?
Wen, agpayso dayta. Ania ti pangsukatam iti nasayaat a lider? Mangalaka laeng iti ituktokmo a bato iti ulom no kasta.
Ngem kas kapaliiwantayo, addada dagiti politiko a mangaramid iti amin a kabaelanda tapno makapagtalinaedda iti puesto tapno saan a mabukitkitan dagiti buyok, kinukunniber nga aramidda. Adda dita ti panaggatangda iti botos kas nasao itayen; pammutbuteng kadagiti mayat a manglaban kadakuada; ken yaasideg kadagiti dadakkel a grupo, sekta, relihion tapno isuda ti masuportaran (no kas pangarigan ta di nakananama ti panangabakda).
(Adda tuloyna)


text:
NAPABARO A SISTERHOOD RELATIONSHIP TI HONOLULU KEN VIGAN CITY. Pinabaro ti Vigan City nga indauluan da Mayor Eva Marie S. Medina ken Vice Mayor Lourdes Baquiran ken ti Honolulu nga imbagian ni Mayor Kirk Caldwell ti nasinged a langenlangenda babaen ti panagpirmada iti memorandum of agreement iti seremonia a naangay iti Vigan City Convention
Center idi Pebrero 13, 2014. Sinaksian dytoy dagiti opisial ti Honolulu a pakaibilangan ti consul general, dati a Gobernador Luis “Chavit” Singson ken kokonsehal ti Vigan City. (Salvador A. Espejo)
NAPABARO A SISTERHOOD RELATIONSHIP TI HONOLULU KEN VIGAN CITY
NAPABARO A SISTERHOOD RELATIONSHIP TI HONOLULU KEN VIGAN CITY. Pinabaro ti Vigan City nga indauluan da Mayor Eva Marie S. Medina ken Vice Mayor Lourdes Baquiran ken ti Honolulu nga imbagian ni Mayor Kirk Caldwell ti nasinged a langenlangenda babaen ti panagpirmada iti memorandum of agreement iti seremonia a naangay iti Vigan City Convention


text:
Ni Tatang Lakay
Ti sariugma ni San Cristobal ti ibilangmi a maysa kadagiti kadakkelan a kibinmi iti panangtaluntonmi iti umisu a direksion iti biagmi. Ngamin, naimutektekanmi kadagiti galad ken sagudayna dagiti kangrunaan a kalasag ken instrumentotayo iti pannakibakaltayo kadagiti pannubok ti biag ken tarigagaytayo a mangikur-it dagiti gapuanantayo iti balitok a pinanid ti masakbayan.
Iti sariugma, maysa a naalumamay ken naanus a higante a lalaki ni Cristobal. Mapagpiaran ken matalek, nagserbi a nadalus ken napudno iti Ari ti Canaan. Ngem bayat ti panagserbina iti Ari, adda naun-uneg nga arapaap ni Cristobal: agserbi iti kapigsaan ken kabilegan nga amo iti sangalubongan.
Nagpakada ni Cristobal iti ari ket impalgakna ti panggepna a panangsapul iti kapigsaan nga amo iti lubong.
Nagdaliasat ngarud ni Cristobal. Adu a lugar ti nagkatangkatanganna iti panagsapulna iti kapigsaan nga amo a tarigagaynna a pagserbian. Dagiti aldaw ket nagtungpal a bulan, dagiti bulan ket nagtungpal a tawen. Adda dagiti nasarakanna nga amo ngem saan a nagbayag a nagserbi kadakuada agsipud ta napaliiwna a saanda a kas kapigsa iti arapaapna a pagserbian.
Maysa nga aldaw, nakagteng iti palasio iti maysa nga ari a kuna dagiti nagsaludsodanna a kasayaatan ken kapigsaan a mangituray iti lubong.
Napan nagtamed ni Cristobal iti ari.
“No tagipatgem, umayak agserbi kenka, natan-ok nga ari,” kinuna ni Cristobal.
Rinukod dagiti mata ti ari ni San Cristobal, kadagiti nasabang nga abaga daytoy, kadagiti simmabunganay a takiagna, ken iti kudil a tinenneb ti init ken tudo iti panagkalkallautangna iti disierto ken kapanagan iti panagsapulna iti pagserbianna nga amo.
“Dutokanka a mangidaulo kadagiti buyotko,” inkeddeng ti ari. Pinagindegna pay ni Cristobal iti kortena.
Maysa nga aldaw, malmalday ti ari ket pinaayabanna ti bullalagaw a mangparagsak kenkuana.
Nadumaduma dagiti impabuya ti bullalagaw ngem dina man la napaisem ti ari. Madamdama, nagkanta iti maipapan iti demonio.
Napaliiw ni Cristobal a tunggal madakamat ti nagan ti demonio, naimaldit ti buteng iti rupa ti ari ket dagdagusenna ti agkurus.
“Apay a tunggal dakamaten ti bullalagaw ti nagan ti demonio, agkuruska, napateg nga ari?” sinaludsod ni Cristobal.
Kabutengko ti demonio. Ti krus ti pangpaadayok kenkuana,” insungbat ti ari.
Saanen a nagtimek ni Cristobal. Ngem nakarikna iti pannakapaay. Iti paniriganna, saan gayam a ti ari a pagserserbianna ti kapigsaan iti lubong. Kabutengna ti demonio, ngarud, napigpigsa ken nabilbileg ti demonio.
Malidayan ni Cristobal a nangpanaw iti ari idinto a kinunana: “Tarigagayko ti agserbi iti kabilegan iti lubong. Panagkunak, ti demonio dayta, agsipud ta agbutengka pay kenkuana.”
Nabayag a nagkatangkatang ni Cristobal, naipadpad kadagiti nadumaduma a lugar ngem saanna a masapulan ti demonio. Dagiti dadduma a pagsaludsodanna, madakamat laeng ti nagan ti demonio, agkurusdan sada dagdagusen ti pumanaw.
Nasalaw ni Cristobal ti maysa a grupo dagiti mannakigubat. Inalikubkob dagiti mannakigubat ni Cristobal. Inasitgan ti panguloda: nauyong ken nakabutbuteng ti rupa ti lalaki.
“Ania ti gagaram ditoy teritoriok?” kinuna ti pangulo dagiti mannakigubat. “Dika kadi mabuteng kaniak?”
“Birbirokek ti demonio ta kayatko ti agserbi kenkuana,” insungbat ni Cristobal.
“Siak ti demonio. Siak ti birbirokem,” kinuna ti lalaki.
Nagtamed ni Cristobal sana inkari ti kinapudnona iti pagserbianna a demonio.
(Adda tuloyna)


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Indagadag ti sekretario ti Agrikultura ti ad-adu pay a kataltalonan a pasayakan ti naipasdek a pump irrigation system ditoy nga ili tapno ad-adda a dumakkel ti apit dagiti mannalon iti umuna a distrito ti probinsia.
Kinuna ni Department of Agriculture Secretary Proceso Alcala a kasapulan nga i-maximize dagiti mannalon ti umuna a distrito ti Ilocos Sur kangrunaanna dagiti benepisiario ti Banaoang Pump Irrigation System ti pannakausar ti irigasion tapno dumakkel ti apitda nga iti agdama ket umabot laeng iti 4.25 tonelada tunggal ektaria.
Bimmisita ditoy probinsia itay Hulio 21 ni Alcala ket maysa a pinasiarna ti BPIS a naipasdek iti Banaoang, ditoy nga ili a pakabenepisiaran dagiti mannalon manipud daytoy nga ili agingga iti Magsingal.
“Kasapulan nga awisentayo dagiti saan a mangayat a mangusar iti daytoy a padanum tapno mabenepisiaran ti 5,332 nga ektaria a nakaisangratan ti BPIS,” kinuna ni Alcala idinto nga innayonna a 3,000 nga ektaria laeng dagiti mapaspasayakan.
Kinuna ti sekretario a kasapulan a magun-od daytoy sakbay ti panangipasdek manen iti sabali pay a pasilidad tapno saan a masayang dagiti proyekto ti gobierno a mangpasayaat iti agrikultura.
Inyunay-unayna a rumbeng a mabaliwan ti panirigan ti kaaduan nga awan ti masapulan iti agrikultura agsipud ta ditoy ketdi ti pagtaudan ti dakkel a kuarta no la ketdi suroten dagiti mannalon dagiti teknolohia nga ipalpalawag ti ahensia.
“Saankami a para baon laeng iti rumbeng nga aramidenyo no di ketdi addakami a tumulong para iti isasayaat ti biag ti amin. Masapul nga ipannakkeltayo ti kinamannalontayo,” kinuna ti sekretario.
Sinaludaran ni Alcala ti kaaddan ti kurso nga Animal Production NC II iti Ilocos Sur Community College Demofarm Campus ken ti Animal Trading Center iti Cabugao ket inkarina ti pannakisangona kadagiti opisial ditoy tapno mangiyestablisarda iti mid-term agriculture development ti probinsia.
Nagiwaras pay ni Alcala iti tseke para iti agduduma a proyekto iti Ilocos Sur kas iti municipal food terminal ti Sto. Domingo (P462,000), onion hanger storage ti Bantay (P1.3 milion), plastic covered fish hatchery ti Caoayan (P700,000) ken dadduma pay a proyekto iti agrikultura.
Inikkan pay ni Alcala iti 20 nga scholarship grants dagiti estudiante iti Animal Production NC II ken 5 a nagasat a mannalon ti naikkan iti nuang ken kompleto nga aksesoria.
Binisita pay ni Alcala ti Ilocos Sur Tomato Paste Plant iti Santa ken indauluanna ti pannakailukat ti baro a pasdek ti National Tobacco Administration sadiay Candon City a napunduan iti P12 milion.
Karaman kadagiti nangsabat iti sekretario da NTA dministrator Edgardo Zaragoza, Cong. Eric Owen Singson, dati a House Deputy Speaker Eric Singson, Vice Mayor Alfonso Singson ken dagiti mamayor iti maikadua a distritio ti Ilocos Sur ken dagiti mannalon iti probinsia.
Kinauman kalpasanna ni Alcala dagiti mannalon ket inammona dagiti problema dagitoy ken no kasano a makatulong ti opisinana.#


text:
Lehislatibo a distrito iti Nueva Vizcaya
Ti maymaysa a Lehislatibo a Distrito iti Nueva Vizcaya ket isu ti pannakabagi ti Probinsia tif Nueva Vizcaya iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Nueva Vizcaya ket immuna idi a nairepresenta iti Asemblia iti Filipinas idi 1916, a nkairamanan ti agdama nga aldaw a Probinsia ti Quirino idi 1972. Manipud idi 1978 aginggana idi 1984 daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion II, ken bukoden a nairepresenta manipud idi 1984.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Alfonso Castañeda, Ambaguio, Aritao, Bagabag, Bambang, Bayombong, Diadi, Dupax del Norte, Dupax del Sur, Kasibu, Kayapa, Quezon, Santa Fe, Solano, Villaverde
- Populasion (2015): 452,287
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Papa Adriano VI
Ni Papa Adriano VI (Latin: Hadrianus VI, Olandes: Adrianus VI), naipasngay a kas ni Adriaan Florenszoon Boeyens[1] (2 Marso 1459 – 14 Septiembre 1523), ket nagserbi a kas ti maika-218 a Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 9 Enero 1522 aginggana idi pimmusay idi 14 Septiembre 1523, kalpasan ti 1 a tawen ken 248 nga al-aldaw. Ni Papa Adriano VI ket naipasngay idi idiay Prinsipe-Obispado ti Utrecht idiay Nababa a Pagpagilian, ken isu ti naudi a saan nga Italiano a Papa aginggana kenni Papa Juan Pablo II, kalpasan ti 455 a tawtawen, ken isu, a kaduana ni Papa Marcelo II, maysa kadagiti dua a moderno a papa a nangitaginayon ti nagbunyagan a nagan kalpasan ti pannakabutos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dedel, segun ti Ensiklopedia ti Collier.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Adriano VI iti Wikimedia Commons


text:
Tuesday, June 16, 2015
OPLAN DALUS, INLUNSAD TI MUNISIPIO
Cabugao, Ilocos Sur – Babaen iti Office Order 21, Series of 2015 a pinirmaan ti Municipal Chief Executive, naigunamgunam iti pannakaaramid ti nasaknap a panagdalus dagiti Empleado ti Munisipio kadagiti Pampubliko a Pasilidad a pakaibilangan ti Parke, Plaza, Government Center, Sango ti Munisipio ken dagiti paset iti National Highway idi Hunio 11, 2015.
Sakbayna, maysa daytoy kadagiti aktibidad a napagkaysaan ti Pamilia LGU sakbay iti pannakaselebrar ti Philippine Independence Day idi Hunio 12, 2015 a kaawan ti serrek ti Opisina. Dagiti Department Heads ken Section Chiefs ti nadutokan a nangmobilisar kadagiti empleado nga adda iti babaenda, segun iti sinaguday ti pammilin.
Daytoy nga aksion ket paset iti agtultuloy a programa ti Munisipio iti pakaseknan ti Cleanliness and Beautification. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:22 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Wednesday, April 19, 2017
SPES DITOY CABUGAO, NANGRUGIDAN A NAGTRABAHO
Cabugao, Ilocos Sur – Naipatungpal ti Special Program for the Employment of Students (SPES) a pagbuligan nga igannuat ti Department of Labor and Employment (DOLE)-Vigan City ken iti LGU-Cabugao para kadagiti agkasapulan ti trabaho nga agad-adal ita a bakasion ti 2017.
Maibasar iti rekord ti Human Resource Management Office (HRMO) ti LGU-Cabugao, umabot ti 50 nga estudiante iti maikkan ti pribilehio nga agtrabaho ita a Summer Vacation 2017 babaen iti panagtrabahoda kadagiti Opisina ti nadumaduma a Departamento ti LGU-Cabugao a pakaidesignaranda. Pagrebbengan ti DOLE nga ited ti 40 % iti magunggonada (insentibo) nga agtrabaho idinto ta 60 % met iti aggapu iti LGU-Cabugao. Mangrugi ti panagtrabahoda iti Abril 18, 2017. Maikkan dagiti 35 a naala nga Estudiante iti 30 nga aldaw (working day) a panagtrabahoda (office skills) iti LGU-Cabugao.
Kabayatanna, nagturong dagiti SPES Students iti Opisina ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang ket nangipaayda iti Courtesy ken kinasarita ida ti Municipal Chief Executive maipapan iti programa ti SPES. Naipasiarda kadagiti nadumaduma a Departamento/Opisina a pakaidestinuanda. Kinuyog ida dagiti HRMO Staff nga idauluan ni Miss Teresita Maximina “Mimi” S. Sison.
Iti pannakiuman ti Web In-Action kadagiti estudiante ti SPES, ipeksada ti naan-anay a panagyamanda iti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken iti Ahensia ti DOLE ta maikkanda iti gundaway a nga agtrabaho para iti pagsayaatanda nga agad-adal.
Ti SPES ket programa a napataud babaen iti Republic Act 7323, Series of 1999, naamendaran babaen iti Republic Act 9547 a kangrunaan a panggepna iti mangpaadda ti pagsapulan dagiti agtutubo kadaytoy a panagbakasion ti agbasa babaen iti programa ti Department of Labor and Employment (DOLE). # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 12:03 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Panglao, Bohol
Ti Panglao ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Panglao ket nabingbingay a politikal kadagiti 10 a barbaranggay.[2]
- Bil-isan
- Bolod
- Danao
- Doljo
- Libaong
- Looc
- Lourdes
- Poblacion
- Tangnan
- Tawala
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pormal a nalukatan iti publiko idi Biernes, Dec. 18, 2015 ti OFWs Shrine wenno monumento a kas pammadayaw kadagiti kakailiantayo nga Ilocano nga Overseas Filipino Workers, migrantes ken balikbayans. Napintas ti disso a nakaipasdekan ti monumento ta masarankan latta iti Laoag Airport Avenue, asideg ti kallukat a rotunda wenno sirkulo iti madama a Bypass Road project ditoy Laoag City.
Prominente a makita daytoy a Shrine kadagiti biaheros a summangpet ti Laoag International Airport nga agturong ti puseg iti syudad ken kasta met dagiti agbiahe nga agluas dita LIA.
Nalabit dinto maliklikan ti panagdagas dita Shrine dagiti appo nga OFWs ken turistas tapno mangsirig ken agparetrato para souvenir photos.
Kinse a rebulto a simbolo dagiti Sakadas ti timmakder dita Shrine. Ti Sakadas ket isu dagidi appo tayo a trabahadores a taga Ilocos nga immuna amin a nagturong idiay Hawaii, USA a napan nagtabas ti unas ken nagburas ti pinia idi dekada 1900s.
Ti Sakadas iti nagbalinen a paset ti nabaknang a kultura ken pakasaritaan iti Ilocos. Daytoy ti kangrunaan a rason a naipatakder ti Monumento tapno agserbi a baton-lagip para ti agdama ken sumarsaruno a kaputotan.
No ibagatayo a baro a bannuar dagiti OFWs ken migrantes a taga Ilocos, tumutop ngarud la unay a maisagot kadakuada daytoy a monumento dita Laoag Airport Avenue.#


text:
Idi laeng napan a tawen, dinalapus ti nakapigpigsa a Bagyo Ondoy ken Pepeng ti pagilian a nakaigapuan ti pannakadadael dagiti milion ti pategna a pagtaengan, pasdek publiko, imprastruktura ken dadduma pay a sanikua ken nangidateng iti pannakalayus dagiti nadumaduma a lugar iti Metro Manila ken ti akin-Amianan a Luzon a pakairamanan ti Pangasinan, La Union, Ilocos Norte, Ilocos Sur, Cordillera Region, Cagayan Valley, Isabela, ken Baguio City. Gapu iti didigra a pinarnuay dagitoy, naideklara a calamity areas dagiti probinsia a naapektaran.
Gapu kadagitoy a bagyo, nagsagaba unay dagiti nadidigra nga umili ket nagbalin a dakkel a parikut dagiti agtuturaytayo ti taraon, pagindegan ken salun-atda
“Daytoyen ti kadaksan a bagyo a napuotak,” kinuna ti maysa a lumakay nga agindeg iti Pasig City a maysa kadagiti nalayus ti pagtaenganna idi dimmuprak ti bagyo Ondoy.
Idi timmapog ti Abril daytoy a tawen, nagsagaba manen ti Cagayan ken Isabela iti adu a pukaw iti produksion ti pagay ken nateng gapu iti isasangbay ti tikag. Nagbalin a dakkel a nakaburiboran dagiti agtuturay no kasano a masalbar dagiti mula dagiti mannalon bareng adda pay maagsawda nga apit.
Naiwayat dagiti cloud seeding ngem awan ti naparnuay a tudo gapu iti kaawan ti ulep. Kabayatanna, nagrengngat dagiti kataltalonan ket agsipud ta awan latta ti tudo, nagango dagiti kapagayan a nagtungpal iti nakirang unay nga apit ti bagas a kangrunaan a taraon dagiti Filipino.
Gapu iti kaawan ti tudo, nagdanag metten dagiti agtuturay iti Metro Manila gapu ta nababa unayen ti danum iti La Mesa Dam a pagtataudan iti pagpadanum dagiti mannalon ditoy a deppaarna kasta met iti inumen dagiti agindeg kadagiti siudad a supsuplayan daytoy a reservoir ti danum.
Tapno di rumaba ti parikut, indagadag payen ti gobierno ti panaginut dagiti agindeg iti siudad iti aramatenda a danum.
Pagyamanan ta dimteng met la ti tudo ta uray kaskasano, adda met sangkabassit a naurnong a danum kadagiti dam. Ngem uray ita, kritikal pay la ti danum ket kasapulan ti agsasaruno a tudo tapno masulnitan dagiti pagkurangan a kasapulan dagiti umili iti siudad ken dagiti mannalon a gumawgawawa iti tudo para kadagiti kataltalonanda.
Apay a kastoy metten dagiti mapaspasamak? A no saan nga awan ti tudo a pakaigapuan iti nakaro unay a tikag, agsasallupang dagiti bagyo ken sobsobra ti danum nga ibuyat dagiti tudo a mangidateng met iti nakaro a layus?
Kanaig daytoy, maysa nga autoridad a mangsipsiput iti aglawlaw ti agkuna a rumungrungsot dagiti bagyo a mangdidigra kadagiti pagilian iti nadumaduma a paset ti lubong. Kuna dagitoy a kangrunaan a gapu ti agtultuloy a panagbara ti lubong. Global warming. Bumarbara ti Ina a Daga!
(Maituloyto)