text:
Mehiko
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano[14]wenno kadawyan a makunkuna a kas Mehiko[15], ket maysa nga batay-linteg a pederal a republika iti Amianan nga Amerika. Nabeddengan iti amianan iti Estados Unidos; iti abagatan ken laud babaen ti Taaw Pasipiko; iti abagatan a daya babaen ti Guatemala, Belis, ken ti Baybay Karibe; ken iti daya babaen ti Golpo ti Mehiko.[16]Naisakupan na daytoy iti nganngani a dua a riwriw a kuadrado kilometro (sumurok a 760,000 kuadrado milia),[2]Ti Méhiko ket isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti Kaamerikaan babaen ti dagup a kalawa ken ti maika-13 a kadakkelan a naiwayawayas a pagilian iti lubong. Nga addan ti nakarkulo a populasion iti surmurok a 112 a riwriw,[9] isu daytoy ti maika-11 a kapusekan ti populasion ken ti kapusekan ti populasion kadagiti agsasao ti Españiol a pagilian. Ti Mehiko ket maysa a a tiponan ti muyong a nagbuklan dagiti tallo pulo ket maysa nga estado ken maysa a Pederal a Distrito, ti kapitolio a siudad.
Ti Kasakbayan ti Kolumbiano a Mehiko adu kadagiti kultura ket nataenganda dagiti napalaing a sibilisasion a kas ti Olmec, ti Toltec, ti Teotihuacan, ti Sapoteko, ti Maya ken ti Asteka sakbay nga immunada a nakakita kadagiti Europeano. Idi 1521, ti Espania nangirukma ken nangikolonisado ti teritorio manipud ti kuartelna idiay Mehiko-Tenochtitlan, a daytoy ket naadministrado a kas ti Birreinato ti Baro nga Espania. Daytoy a teritorio ket dimteng a nagbalin a ti Mehiko a kas ti panagwaywaya ket nabigbigan idi 1821. Ti kalpasan ti panagwayawaya a paset ti panawen ket naidasig idi babaen ti ekonomiko a pannakatalna, ti Mehikano-Amerikano a Gubat ken ti maipapan ti teritorio a pannakaiyakar iti Estados Unidos, ti sibil a gubat, dagiti dua nga imperio ken ti domestiko a diktadura. Ti kinaudi a naibaga ket nakaiturongan ti Mehikano a Rebolusion idi 1910, a nakaipatinggaan ti panakaiyebkas ti 1917 a Batay-linteg ken ti irurumsua ti agdama a sistema ti politika ti Mehiko. Dagiti panagbutos a natengngel idi Hulio 2000 ket nangmarka ti immuna a panangabak ti presidensia ti kasuppiatan a partido manipud ti Partido ti Institusional a Rebolusionario. Manipud idi 2006 ti pagilian ket adda iti tengnga ti maysa a druga a gubat a nakatunton kadagiti 60,000 a biag.[17]
Ti Mehiko ket maysa kadagiti kadakkelan nga ekonomia iti lubong, ken daytoy ket naipanunotan a kas maysa a rehional a bileg ken tengnga a bileg.[18][19][20][21] Iti maipatinayon, ti Mehiko ket isu idi ti immuna a kameng ti Latino Amerikano nga Organisasion para iti Ekonomiko a Panagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay OECD (manipud idi 1994), ken naipanpanunotan a maysa nga akinngato a tengnga a matgedan a pagilian babaen ti Banko ti Lubong.[22] Ti Mehiko ket naipanpanunotan a kas maysa a baro a naindustrialisado a pagilian[23][24][25][26] ken maysa a rumrumsua a bileg.[27] Daytoy ket addaan iti maikasangapulo ket tallo a kadakkelan ti nominal GDP ken ti maikasangapulo ket maysa a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti ekonomiana ket napigsa a naisilpo kadagiti kumaduaanna ti Nawaya a Tulagan ti Komersio ti Amianan nga Amerika (NAFTA), a naipangpangruna ti Estados Unidos.[28][29] Ti Mehiko ket mairanggo ti maikanem iti lubong ken umuna iti Kaamerikaan babaen ti bilang ti UNESCO a Tawid a Luglugar iti Lubong nga addaan iti 31,[30][31][32] ken idi 2007 ket isu idi ti maikasangapulo a kaaduan a nabisbisita a pagilian iti lubong nga adda dagiti 21.4 a riwriw nga internasional a simmangsangpet ti tungngal maysa a tawen.[33]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti panagun-od ti Baro nga Espania ti panakawayawaya manipud ti Espania, naikeddeng daytoy a ti baro a pagilian ket managananto manipud ti kapitoliona, ti Siudad ti Mehiko, a nabangon idi 1524 iti tuon ti taga-ugma nga Aztec a kapitolio ti México-Tenochtitlan. Ti nagan ket naggapu manipud ti Pagsasao a Nahuatl, ken di ammo ti kaibuksilanna.
Ti Mēxihco ket isu idi ti Nahuatl a termino para iti puseg a daga ti Imperio ti Aztec, a nainaganan, ti Ginget ti Mehiko, ken dagiti taona, ti Mexica, ken dagiti naipalikmut a teritorio a nagbalin nga isu ti Estado ti Mehiko a kas maysa a panakabingbingay ti Baro nga Espania sakbay ti pannakawayawaya (ipada ti Latium). Daytoy ket sapasap a naipanunotanm a maysa a toponimo para iti ginget a nagbalin a ti kangrunaan nga etonimo para iti nagbanagan ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, wenno ti baliktadna daytoy.
Ti pasakbay a -co ket isu ti lokatibo ti Nahuatl , a mangaramid a nagan ti lugar ti balikas. Iti labes ti daytoy, ti etimolohia ket di am-ammo. Naisingasing daytoy a naala manipud ti Mextli wenno Mēxihtli, ti nalimed a nagan para iti dios ti gubat ken patron dagiti Aztec, ti Huitzilopochtli, nga iti kaso ti Mēxihco ket kayatna a sawen ti "Lugar a pagtaengan ti Huitzilopochtli".[34] Ti sabali pay a hipotesis[35] ket mangisingasing ti Mēxihco ket naala manipud ti maysa a a panagtipon ti dua a balikas ti Nahuatl a balikas para iti "bulan" (mētztli) ken puseg (xīctli). A kayatna a sawen daytoy ti ("Lugar iti Tengnga ti Bulan") a mabalin a mangibagbaga ti puesto ti Tenochtitlan idiay tengnga ti Danaw Texcoco. Ti sistema dagiti nagsisilpo a danaw, a nakapormaan ti sentro ti Texcoco, ket adda ti porma ti maysa a kuneho, a dagiti Mesoamerikano a pareidolia a mainaig iti bulan. Ti sabali pay a hipotesis ket mangisingasing a naala daytoy manipud ti Mēctli, ti diosen ti maguey.[35]
Ti nagan ti siudad-estado ket naisurat ti Espaniol iti México nga adda iti ponetiko a pateg ti   a letra iti Mediebal nga Espaniol, a nangirepresenta ti awan timek a prikatiba a postalbeolar ti [ʃ]. Daytoy nga uni, ken ti pay natimekan a prikatiba a postalbeolar ti [ʒ], a nangirepresenta ti  , ket nagbalin ti maysa a awan timek a makedngan a prikatiba ti [x] idi las-ud ti maika-16 a siglo. Daytoy ket nangiturong ti sabsabali a pannakaibaga ti ti Méjico kadagiti nadumaduma apablaak iti Espaniol, a kangrunaan idiay Espania, nga idiay Mehiko ken dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol ket kinaykayatda ti panagiletra a México. Kadagiti napalabas a tawen ti Real Academia Española, nga agalalagad ti pagsasao nga Espaniol, ket nangikeddeng a dagitoy dua a kita ket mabalin a maawat iti Espaniol ngen ti maipatpatalked a panangiletra ket ti México.[36] Kaaduan kadagiti pablaak kadagiti amin nga agsasao ti Espaniol a pagilian ket sursurotendan daytoy, urayno ti pagpilia a sabali a kita ket sagpaminsan pay laeng a maus-usar.Iti Ingles, ti   iti Mexico ket saan a mangirepresenta ti kasisigud wenno ti agdama nga uni, ngem ti konsonante a rimpuok ti [ks].
Ti opisial a nagan ti pagilian ket nagbalbaliw kadagiti panagbalbaliw ti porma ti gobierno. Iti dua nga okasion (1821–1823 ken 1863–1867), ti pagilian ket naam-ammuan idi a kas ti Imperio Mexicano (Imperio Mehikano). Amin kadagiti tallo a batay-linteg (1824, 1857 ken ti 1917, ti agdama abatay-linteg) ket agus-usar ti nagan nga Estados Unidos Mexicanos[37]—wenno ti sabali a pannakaibaga nga Estados Unidos mexicanos[38] ken Estados-Unidos Mexicanos,[39] nga amindagitoy ket naipatarus ti Ilokano a kas ti "Estados Unidos dagiti Mehikano". Ti termino a República Mexicana, "Mehikano a Repubika" ket nausar idi kadagiti Linteg ti Batay-linteg ti 1836.[40]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano ket maysa a pederasion dagiti tallo pulo ket maysa a nawaya ken dagiti naturay nga estado, a mangporma ti maysa a kappon nga agsansanay ti grado ti pannakaturay kadagiti Pederal a Distrito ken dagiti dadduma a teritorio.
Ti tunngal maysa nga estado ket adda ti bukodna a batay-linteg, kongreso, ken maysa nga ukom, ken dagiti umili ket agbutbutos babaen ti dagus a panagbutos ti gobernador para iti innem a tawen a termino, ken dagiti pannakabangi kadagiti bukodda a maymaysa a kamara a kongreso ti estado para iti tallo a tawen a termino.[41]
Ti Pederal a Distrito ket maysa a naipangpangruna a politikla a pannakabingbingay a tagikua ti sibubukel a pederasion ken saan a ti maysa a naisangsangayan nga estado, ken iti kastoy, ad-adu ti naipatingga a lokal a papel a panagturay ngem dagiti estado ti pagilian.[42]
Dagiti estado ket nabingbingay kadagiti munisipalidad, ti kabassitan a politikal nga entidad ti administrasion iti pagilian, a tinurayan babaen ti maysa a mayor wenno presidente ti munisipio (Presidente munisipal), a binutosan babaen dagiti agtaeng babaen ti kinaadu.[43]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taga-ugma a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Arkaiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasapaan a tidda ti tao idiay Mehiko ket dagiti sangkap dagiti ramit a bato a nabirukan idiay asideg ti kampo ti apoy idiay Ginget ti Mehiko ken napetsaan babaen ti radio karbon idii circa 23,000 a tawtatwen.[44] Ti Mehiko ket isu ti lugar ti panagtaltalon ti mais ken bukbukel a gapuanan ti maysa a nagdaliasatan manipud dagiti paleo-Indiano agan-anup ken agburburas kadagiti purok ti sedentario nga agrikultura idi rugi ti 7000 BCE.
Dagiti klasiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti simmarsaruno a naporma a luglugar a nagtaltalonan ti mais ken dagiti kultural a kababalin a kas ti narikut a mitolohiko ken relihioso a narikut, ti maysa a vigesimal a numeriko a sistema (naibatay ti duapulo a sistema ti panagbilbilang), ket naiwarwaras kadagiti Mehikano a kultura iti sabsabali a lugar ti Mesoamerika.[45] Iti daytoy a paset ti panawen dagiti purok ket nangrugrugida a nagbalbalin a sosial a napagustuan ken naparang-ay iti maysa a Naidauluan ti hepe, ken ti panagirang-ay kadagiti dakkel a sentro ti pagseremonian.[46]
Kadagiti kasapaan a narikut a sibilisasion idiay Mehiko idi ket ti Olmec a kultura a nagrangrang-ay idiay Aplaya ti Golpo idi agarup a 1500 BCE. Ti Olmec a kababalin ti kultura ket naiwarwaras babaen ti Mehiko kadagiti sabali a pannakaporma a panawen ti kultura idiay Chiapas, ti Oaxaca ken ti Ginget ti Mehiko. Ti pannkaporma a paset ti panawen ket nakakitkita ti pannakaiwarwaras ti naisangsangayan a relihioso ken dagiti simboliko a tradision, ken dagiti pay artistiko ket dagiti arkitektural a karikutan.[47] Iti simmarsaruno a kasakbayan a klasiko a paset ti panawen, dagiti sibilisasion ti Maya ken Zapoteco ket nakaparang-ayda kadagiti narikut a sentro idiay Calakmul ken Monte Albán. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen ti immuna nga gapyso a Mesoamerikano a sistema ti panagsurats ket naparang-ay kadagiti kultura ti Epi-Olmec ken ti Zapoteco, ken ti Mesoamerikano a tradision ti panagsurat ket nakaabot ti kasayaatna iti Klasiko a Maya a Hieroglipiko a sinuratan.[48]
Idiay Tengnga a Mehiko, ti karang-ayan a klasiko a paset ti panawen ket nakakita ti irarang-ay tiTeotihuacano, a nagporma ti milisia ken komersio nga imperio a ti politikal nga impluensiana ket naigay-at iti abagatan aginggana iti Maya a luglugar ken iti pay amianan. Iti paset ti panawen a karang-ayna, ti Teotihuacan, ket naglaon kadagiti kadakkelan a pyramide nga estruktura a nabangon idi kasakbayan ti Columbian nga Kaamerikaan, adda ti populasion iti nasurok a 150,000 a tattao. Iti panawen a pannakarebba ti Teotihuacán idi agarup a 600 CE, ti panagsalsalisal a baetan dagiti kangrunaan a sentro ti politiko ket nangrugrugi idiay tengnga a Mehiko a kas ti Xochicalco ken Cholula. Iti daytoy a panawen idi las-ud ti Epi-Klasiko a Nahua a tattao ket nangrugrugida nga immal-alis iti abagatan idiay Mesoamerika manipud iti Amianan, ken politikal ken kultural a nagbalbalinda a nagturturay idiay tengnga a Mexico, idi pinapanawda dagiti agsasao kadagiti pagsasao a Oto-Manguean.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisial a Nagan iti Pagilian". MX: Ti Presidensia ti Mehiko. 2005-03-31. Naala idi 2010-05-30.
- ^ a b Méhiko a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- ^ "Sapasap a Paammo a maipapan iti Mehiko". MX: Sekretario iti Ganganaet a Pannakibiang. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Encyclopaedia Britannica – Dagiti pagsasao ti Mehiko". britannica.com. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ Ti Sapasap a Linteg dagiti Karbengan ti Lingguistika para kadagiti Patneng a Tattao ket maibigbiganna amin dagiti Amerindio a minoridad a pagsasao, a mairaman ti Espaniol, a kas nailian a pagsasao ken naitimbeng nga umisu laeng kadagiti teritorio a maisasao. Ti gobierno ket maibigbigan na dagiti 62 a patneg a pagsasao, ken dagiti sabsabali a kita a saan mawawatan. Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. Méhiko: CDI.
- ^ a b c Lizcano Fernández, Francisco (Mayo 2005). "Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI" (PDF). Convergencia (iti Espaniol) (Méhiko: Universidad Autónoma del Estado de México, Centro de Investigación en Ciencias Sociales y Humanidades) 38: 185–232; table on p. 218. ISSN 1405-1435.
- ^ "Síntesis de Resultados". Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. 2006. Naala idi 2010-12-22.
- ^ "Politikal a Batay-linteg dagiti Nagkaykaysa nga Estado ti Méhiko Titulo 2 Artikulo 40" (PDF). MX: SCJN. Naala idi 2010-08-14.
- ^ a b "INEGI 2010 nga Estadistika ti Senso". inegi.org.mx. Naala idi 2010-11-25.
- ^ a b c "World Economic Outlook Database, Oktubre 2010". IMF. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ "IMF".
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi Mayo 23, 2012.
- ^ "2013 Human Development Report Statistics". Human Development Report 2013. United Nations Development Programme. Marso 14, 2013. Naala idi Marso 16, 2013.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mehikano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 366. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mehiko". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 366. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Heograpiko a Diksionario ti Merriam-Webster, Maika-3 nga ed. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.; p. 733
- ^ "Quinto año de gobierno". Semanario Zeta. 2011-11-12. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-12-17.
- ^ James Scott, Matthias vom Hau ken David Hulme. "Ti Labes ti BICs: Dagiti estratehia ti impluensia". Ti Unibersidad ti Manchester. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Kasano ti mangipada kadagiti rehional a bileg: dagiti panagusig a konsepto ken panagsukisok dagiti topiko". Britaniko a Gimong ti Internasional a Panagadadal. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Hapon" (PDF). Naala idi 2012-05-07.
- ^ Oxford Analytica
- ^ "Pagilian ken Agpatpautang a Grupgrupo". Banko ti Lubong. Naala idi Marso 5, 2011. "Ti Akinngato a tengnga a Matgedan a naipalawagan a kas ti matgedan ti tungngal maysa a tao a nagbaetan ti $3,976 – $12,275"
- ^ Paweł Bożyk (2006). "Baro a Naindustrialisado a Pagilian". Globalisasion ket Panagbalbaliw ti Ganganaet nga Annuroten ti Ekonomiko. Ashgate Publishing, Ltd. p. 164. ISBN 0-7546-4638-6.
- ^ Mauro F. Guillén (2003). "Dagiti Multinational, Ideolohia, ken Naurnos a Panagobra". Dagiti Patingnga ti Pagtutumpongan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. pp. 126 (Tabla 5.1). ISBN 0-691-11633-4.
- ^ David Waugh (2000). "Dagiti Agpatpataud nga Industria (kapitulo 19), panagrangrang-ay ti Lubong (kapitulo 22)". Heograpia, Ti Napagkaykaysa nga Arngian. Nelson Thornes Ltd. pp. 563, 576–579, 633, and 640. ISBN 0-17-444706-X.
- ^ N. Gregory Mankiw (2007). Dagiti Punganayan dagiti Ekonomia. Mason, Ohio: Thomson/South-Western. ISBN 0-324-22472-9.
- ^ "G8: Nupay dagiti paggiddiatan, ti Mehiko ket Nanam-ay a kas Rumrumsua a Bileg". Ipsnews.net. Hunio 5, 2007. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Mehiko (05/09). Departamento ti Estado ti Estados Unidos. Naala idi:2009-11-25
- ^ CRS a Reporta para iti Kongreso. Serbisio ti Kongresional a Panagsukisok. Nobiembre 4, 2008
- ^ "UNESCO World Heritage Centre – World Heritage List". UNESCO. Naala idi Mayo 25, 2012.
- ^ "Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters". Whc.unesco.org. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Tabla dagiti Tawid a Lugar iti Lubong babaen ti pagilian
- ^ "Turismo" (PDF). Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Aguilar-Moreno, Manuel (2006). Manual ti Biag iti Asteka a Lubong. Facts of Life, Inc. p. 19. ISBN 0-8160-5673-0.
- ^ a b "Nombre del Estado de México". Gobierno ti Estado ti Mehiko. Naidulin manipud ti kasisigud idi Abril 27, 2007. Naala idi Oktubre 3, 2007. (Espaniol)
- ^ http://buscon.rae.es/dpdI/SrvltConsulta?lema=méxico
- ^ "El cambio de la denominación de "Estados Unidos Mexicanos" por la de "México" en la Constitución Federal". Ierd.prd.org.mx. Naala idi Nobiembre 4, 2009.
- ^ "Constitucion Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1824)". Tarlton.law.utexas.edu. Septiembre 2, 2009. Naala idi Oktubre 30, 2010.
- ^ "Constitución Mexicana de 1857". Tlahui.com. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Leyes Constitucionales de 1836. Cervantes Virtual
- ^ "Artikulo 116". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos Mehikanos. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 112". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos dagiti Mehikano. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 115". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos dagiti Mehikano. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Dagiti Patneng nga Amerikano: Dagiti Kasapaan a Panagak-akar". MSN Encarta. 2009. Naidulin manipud ti kasisigud idi Nobiembre 1, 2009.
- ^ Kirchhoff, Paul (1943). "Mesoamérica — Sus Límites Geográficos, Composición Étnica y Caracteres Culturales". Acta Americana 1 (1): 92–107.
- ^ Carmack, Robert; et al. (1996). Ti legado ti Mesoamerika: ti pakasaritaan ken kultura ti maysa a sibilisasion ti Patneng nga Amerikano. New Jersey: Prentice Hall.
- ^ Diehl, Richard A. (2004). Dagiti Olmec : Immuna a Sibilisasion ti Amerika. Londres: Thames ken Hudson. pp. 9–25.
- ^ Sampson, Geoffrey; Dagiti sistema ti panagsursurat: Ti Linguistoko a Pangyuna, Hutchinson (Londres), 1985.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krauze, Enrique (1998). Mehiko: Biograpia ti Bileg: Ti pakasaritaan ti Moderno a Mehiko 1810–1996. New York, New York: Harper Perennial. p. 896. ISBN 0-06-092917-0.
- Meyer, Michael C.; William H. Beezley (2000). Ti Oxford a Pakasaritaan ti Mehiko. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 736. ISBN 0-19-511228-8.
- Parkes, Henry Bamford (1972). Ti Pakasaritaan ti Mehiko (Maika-3 nga ed.). Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-08410-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mehiko iti Wikimedia Commons
- Ti Presidensia ti Mehiko (Ingles)
- Mehiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1813


c: text/html

text:
Marso 3
Ti Marso 3 ti maika-62 nga aldaw ti tawen (maika-63 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 303 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1845 – Naawat ti Florida a kas ti maika-27 nga estado ti Estados Unidos.
- 1945 – Gubat ti Sangaubongan II: Dagiti tropa ti Amerikano ken Filipino ket natiliwda manen ti] Manila idiay Filipinas.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1847 – Alexander Graham Bell, Eskoses-Amerikano nga inhenniero, inimbento ti telepono (pimmusay 1922)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plantilia:Masapul a dakamaten
Panag-usar[urnosen ti taudan]
{{Masapul a dakamaten|petsa=Nobiembre 2015}}
Kaspagarigan[urnosen ti taudan]
Daytoy ket ipakita a kas pagarigan laeng.
{{Masapul a dakamaten|rason=masapul ti napudno a taudan ti insasao}}
Ti testo ti wiki ket maiparang a kas iti sumaganad:
- Daytoy ket ipakita a kas pagarigan laeng.[masapul a dakamaten]
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Masapul a dakamaten
Daytoy a plantilia ket inus-usar a mangipakita kadagiti tunton dagiti artikulo, a naipangpangruna no adda panagdudua, a makasapul ti dakamat iti napudno a taudan.
Dagiti parametro ti plantilia
This template prefers inline formatting of parameters.


text:
Makan a la Pinoy: Puke-puke
Ni BRENDA S. DACPANO
Puke-puke, ispesyal a dawat dagiti gagayyem a main-intriga iti awag kadaytoy a putahe.
No apay a puke-puke? Binirok ko ti sungbat na iti diksyunaryo nga Iloko ken sinukisok ko iti internet ngem awan ti nasapulak. Nalabit a naggapu iti termino nga Inggles a puke (vomit), kasla kasdiay met ngamin ti langa na. Ngem saan a tagibassiten daytoy a makan ta uray kasta ti langa na ket naimas met.
Puke-puke ti bersyon dagiti Ilokano iti putahe ti Tagalog a tortang talong. Ti torta a tarong ket sibubukel ti tinuno a tarong santo pagdaplaken ken isawsaw iti binatil nga itlog ken maprito. Ti puke-puke ket tinuno met laeng a tarong ngem maiwa iti babassit wenno pis-iten aginggana malusak. Adtoy ti kasapulan ken pamay-an:
Ramen:
6 a tarong a pangtuno
3-4 nga itlog
1 dakkel a sibuyas
3 ngipen a bawang
bugguong a munamon wenno asin
mantika
Preparasyon:
1. Ituno dagiti tarong santo pabaawan. Ukisan ken ikkaten ti pamurosan na. Lusaken.
2. Pitpiten ti bawang ken tadtaden. Iwaen met ti sibuyas a panggisa.
3. Iti malukong, batilen dagiti itlog. Timplaan iti sangapirit nga asin.
4. Isaang ti pariok. No pumudot, ikabil ti mantika. Igisa ditoy ti bawang ken sibuyas aginggana lumukneng ti sibuyas.
5. Isaruno nga ipisok ti nalusak a tarong. Kiwaren tapno saan a makset. Ipatedted ti kalalaingan na a digo ti bugguong. Kiwaren tapno agpapada a maagsep ti tarong ti bugguong.
6. Ipalagupog ti itlog iti gisgisaen a tarong. Kiwaren aginggana napalet.#


text:
Sinuratan a Siriliko
Ti sinuratan a Siriliko ( /sɨˈrɪlɪk/) wenno azbuka ket maysa nga alpabetiko a sistema ti panagsurat. Daytoy ket naibatay iti Nasapa a Siriliko, a naparang-ay idi Umuna nga Imperio ti Bulgaria idi las-ud ti maika-10 a siglo AD idiay Literario nga Eskuela ti Preslav.[2][3] Daytoy ket batayan dagiti alpabeto nga inus-usar kadagiti nadumaduma a pagsasaos, iti napalabas ken agdama, kadagiti paset ti Balkano ken Akin-amianan a Eurasia, a naipangpangruna kadagiti Eslabo a taudan, ken dagiti saan a pagsasao nga Eslabo a naimpluensiaan babaen ti Ruso. Manipud idi 2011 adda dagiti agarup a 252 a riwriw a tattao idiay Eurasia nga agus-usar iti daytoy a kas ti opisial nga alpabeto para kadagiti nailian a pagsasao. Agarup a kagudua dagitoy ket adda idiay Rusia.[4] Ti Siriliko ket maysa kadagiti kaaduan a naus-usar a sistema ti panagsurat iti lubong.
Ti Siriliko ket naibatay manipud ti sinuratan nga uncial a Griego, a natiponan babaen kadagiti ligatura ken dagiti konsonante manipud ti naduduog a alpabeto a Glagolitiko ken Daan a Simbaan nga Eslabo para kadagiti uni a saan a mabirukan iti Griego. Daytoy ket nanaganan a kas pamamdayaw kadagiti dua a Bisantino a Griego nga agkabsat a lalaki, ni Santo Cirilo ken Metodio, nga isuda ti kasapaan a nagpartuat ti alpabeto a Glagolitiko. Dagiti moderno nga eskolar ket namatmatida a ti Siriliko ket naparang-ay idi ken naikeddeng babaen dagiti nasapa a disipulo ni Cirilo ken ni Metodio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kaduogan nga alpabeto a nabirukan idiay Ehipto. BBC. 1999-11-15. Naala idi 2015-01-14.
- ^ Ti Abagatan a daya nga Europa kadagiti Tengnga a Panawen, 500-1250, Cambridge Medieval Textbooks, Florin Curta, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2006, ISBN 0521815398, pp. 221-222.
- ^ Ti Ortodokso a Simbaan iti Bisantino nga Imperio, Oxford a Pakasaritaan ti Kristiano a Simbaanh, J. M. Hussey, Andrew Louth, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2010, ISBN 0191614882, p. 100.
- ^ Česky. "Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion - Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia". En.wikipedia.org. Naala idi 2012-06-13.
- Bringhurst, Robert (2002). The Elements of Typographic Style (version 2.5), pp. 262–264. Vancouver, Hartley & Marks. ISBN 0-88179-133-4.
- Nezirović, M. (1992). Jevrejsko-španjolska književnost. Sarajevo: Svjetlost. [nadakamat iti Šmid, 2002]
- Šmid, Katja (2002). "Los problemas del estudio de la lengua sefardíPDF (603 Kibibyte)", in Verba Hispanica, vol X. Liubliana: Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Liubliana. ISSN 0353-9660.


text:
Amber Benson
Ni Amber Nicole Benson (naipasngay Enero 8, 1977) ket Amerikana nga aktres, direktor ti pelikula, ken produser ti pelikula. Isu ket kalatakan a naam-ammuan a kas ni Tara Maclay iti serie ti telebision ti Buffy the Vampire Slayer,ngem isu pay ket direktor, produser ken nagbida kadagiti bukodna a pelikula tiChance (2002) ken Lovers, Liars & Lunatics (2006).[1] Isu pay ket kimmaddua a nangiturong ti pelikula ti Drones iti kadua a kameng ti Buffy a ni Adam Busch.[2]
Laladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
-
-
Ni Benson ken ti nobelista a ni Anton Strout idiay Manhattan idi Marso 5, 2011.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Amber Benson iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Amber Benson iti Wikimedia Commons


text:
Luigi Pirandello
Ni Luigi Pirandello (Panangibalikas nga Italiano: [luˈiːdʒi piranˈdɛllo]; 28 Hunio 1867 – 10 Disiembre 1936) ket maysa idi nga Italiano a dramatista, nobelista, ken mannurat ti ababa a sarita a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1934, para iti "natured ken nasilnag a panagpasayaat ti drama ken ti entablado". Dagiti obra ni Pirandello ket mairaman dagiti nobela, dagiti gasut nga ababa a sarita, ken agarup a 40 a pab-pabuya, nga adu kadagitoy ket naisurat ti Sisiliano.


text:
UTC+08:45
Ti UTC+08:45 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +08:45.
Ti UTC+08:45 ket inus-usar a kas ti oras idiay Australia (Oras ti Sentral nga Akinlaud, wenno CWT). Daytoy ket inus-usar babaen dagiti balbalay ti igid ti kalsada iti igid ti Kalsada Eyre idiay Akinlaud nga Australia ken Abagatan nga Australia. Urayno daytoy ket saan nga opisial a bilin ti gobierno a sona ti oras,[1] dagiti pagbeddengan a pangrugianna ken pagpatingaanna ket nalawag a naipalawag[2] ken kadawyan dagitoy a naipakpakita kadagiti mapa ti kalsada iti lugar.
Ti UTC+08:45 iket naus-usar kadagiti 5 a lugar idiay Australia, a mairaman ti Border Village idiay Abagatan nga Australia, ken idiay pay Caiguna, Eucla, Madura ken Mundrabilla idiay Akinlaud nga Australia. Daytoy ket mainayon iti tz database ken addaan iti pannagilasin iti Australia/Eucla.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Time". Australian Government Website. Government of Australia. Naala idi 25 Hunio 2015.
- ^ "Annual Report 2012-2013". Shire of Dundas. Shire of Dundas (WA). p. 7. Naala idi 25 Hunio 2015.


text:
Liechtenstein
Ti Liechtenstein (i/ˈlɪktənstaɪn/; lik-tin-styn; Aleman: [ˈlɪçtn̩ʃtaɪn]), opisial a ti Prinsipalidad ti Liechtenstein (Aleman: Fürstentum Liechtenstein),[6] ket ti doble a naserraan ti daga nga agsasao iti Aleman a mikroestado idiay Tengnga nga Europa.[7] Daytoy ket batay-linteg a monarkia nga addaan iti ranggo iti prinsipalidad, ken indauluan babaen ti Prinsipe ti Liechtenstein.
Ti Liechtenstein ket bineddengan babaen ti Suisa iti laud ken abagatan ken ti Austria iti daya ken amianan. Daytoy ket addaan iken ti kadakkelan ga ili ket ti Schaan.
Iti ekonomia, ti Liechtenstein ket addaan iti kangatuan a dagup ti domestiko a produkto tunggal maysa a tao iti lubong no maipagisu iti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang.[8] It is ken ti pay maika-2 a kabaknangan (babaen ti rukod ti GDP tunggal maysa a tao) a pagilian iti lubong, kalpasan ti Qatar, ken addaan iti maysa kadagiti kababaan a gatad ti awan trabahona at 1.5%.
Daytoy ket maysa a alpino a pagilian, ti Liechtenstein ket kaaduan a kabambantayan, ken mangaramid daytoy a papanan dagiti agay-ayat iti isport iti panaglalam-ek. Adu dagiti mabirukan a naimumuyongan a talon ken dagiti bassit a taltalon iti abagatan (Oberland, akinngato a daga) ken amianan (Unterland, akinbaba a daga). Ti pagilian ket addaan iti napigsa a sektor ti pinasia a naisentro idiay Vaduz, ken nailasinen daytoy a kas paraiso ti buis. Ti Liechtenstein ket kameng ti Gunglo ti Nawaya aPanagtagilako ti Europa, ken, nupay saan pay a kameng ti Kappon ti Europa, makibinglay ti pagilian kadagiti Lugar ti Schengen ken Lugar ti Ekonomia ti Europa. Daytoy ket addaan pay iti kappon ti aduna ken ti kappon ti kuarta a kakuyogna ti Suisa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Raum, Umwelt und Energie, Landesverwaltung Liechtenstein. Naala idi Oktubre 2011.
- ^ a b c [1], Amt für Statistik, Landesverwaltung Liechtenstein. Naala idi 26 Mayo 2015.
- ^ a b c d Key Figures for Liechtenstein, Landesverwaltung Liechtenstein. Naala idi 1 Hulio 2012.
- ^ a b c d World Development Indicators, World Bank. Naala idi 1 Hulio 2012. Note: "PPP conversion factor, GDP (LCU per international $)" and "Official exchange rate (LCU per US$, period average)" for Switzerland were used.
- ^ "2014 Human Development Report Summary". United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Duden Aussprachewörterbuch, s.v. "Liechtenstein[er]".
- ^ "IGU regional conference on environment and quality of life in central Europe". GeoJournal 28 (4). 1992. doi:10.1007/BF00273120.
- ^ CIA – The World Factbook – Country Comparison :: GDP – per capita (PPP). Cia.gov. Naala idi 2011-12-24.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Liechtenstein iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Liechtenstein manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Opisial a portal ti prinsipalidad ti Liechtenstein
- Ti Naprinsipe a Kamara ti Liechtenstein
- Website ti Parlamento ti Liechtenstein
- Website ti Gobierno ti Liechtenstein
- Opisal a website ti turismo ti Liechtenstein
- Statistics Liechtenstein (Aleman)
- Liechtenstein a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- Liechtenstein manipud ti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Liechtenstein iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Bariweswes ti Liechtenstein profile manipud ti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Liechtenstein
- Liechtenstein
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti prinsipalidad
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Aleman
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti liberal a demokrasia
- NUTS 1 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- NUTS 2 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1866
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Amianan a Samar
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Amianan a Samar, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito, ken isu dagitoy ti pannakabagi tie Probinsia ti Amianan a Samar iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Amianan a Samar ket nairepresenta idi a kas paset ti umuna a distrito ti Samar aginggana idi 1967, ken ti Rehion VIII manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Manipud idi 1984 aginggana idi 1986 daytoy ket nagbutos kadagiti 2 a sapasap a pannakabagi. Idi 1986 daytoy ket naidistrito manen kadagiti dua a lehislatibo a distrito.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Allen, Biri, Bobon, Capul, Catarman, Lavezares, Lope de Vega, Mondragon, Rosario, San Antonio, San Isidro, San Jose, San Vicente, Victoria
- Populasion (2010): 310,986
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Catubig, Gamay, Laoang, Lapinig, Las Navas, Mapanas, Palapag, Pambujan, San Roque, Silvino Lobos
- Populasion (2010): 278,027
- ^1 Pimmusay iti opisina.
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^1 Nabutosan a kas pannakabagi ti umuna a distrito ti Probinsia ti Samar idi 1965, pimmusay iti opisiana idi Agosto 24, 1967.
- ^2 Nabutosan a kas ti immuna nga opisial a pannakabagi ti maymaysa a distrito ti Amianan a Samar babaen ti espesiala panagbutos a napasamak idi Nobiembre 14, 1967, a nagbutos laeng ti adda kadagiti lugar babaen ti pannakaturay ti baro a probinsia.
Republika iti Filipinas, Komision dagiti Panagbutos (1969). Reporta ti Komision kadagiti Panagbutos iti Presidente ti Filipinas ken ti Kongreso. Opisina ti Prenta.
- ^3 Nagserbi pay a kas maysa kadagiti Pannakabagi a nangirepresenta ti Rehion ti Samar-Leyte Region iti Interim Batasang Pambansa. (1978–1984)
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Paraguay
Ti Paraguay (Espaniol: [paɾaˈɣwai]; Guarani: Paraguái [paɾaˈɣwaj]), opisial a ti Republika ti Paraguay (Espaniol: República del Paraguay, Guarani: Tetã Paraguái), ket ti napalikmutan ti daga a pagilian idiay sentral nga Abagatan nga Amerika, bineddengan daytoy babaen ti Arhentina iti abagatan ken abagatan a laud, ti Brasil iti daya ken ti amianan a daya, ken ti Bolivia iti amianan a laud. Ti Paraguay ket mabirukan kadagiti bangkag ti Karayan Paraguay, nga agayus babaen ti tengnga ti pagilian manipud iti amianan aginggana iti abagatan. Gapu ti sentral a lokasionna idiay Abagatan nga Amerika, daytoy ket sagpaminsan a tinawtawagan a kas Corazón de América ("Puso ti Amerika").[5]
Dagiti indihenio a Guaraní ket nagtataengdan idiay Paraguay para kadagiti saan a nabibiit ngem milenio sakbay a naparukma ti teritorio babaen dagiti Espaniol idi maika-16 a siglo. Dagiti nagtataeng nga Espaniol ken dagiti mision ti Hesuita ket nangipayammoda iti Kristianidad ken Espaniol a kultura iti rehion. Ti Paraguay ket adda idi iti patingga ti ruar iti imperio a kolonia ti Espania, nga addaan laeng kadagiti bassit nga urbano a sentro ken dagiti agtataeng. Kalpasan ti wayawaya manipud iti Espania idi 1811, ti Paraguay ket tinurayan idi babaen dagiti diktador a nangisayangkat kadagiti annuroten ti pannakaisinsina ken protektionista.
Kalpasan iti didigra a Gubat ti Paraguay (1864–1870), ti pagilian ket nakapukaw iti 60 aginggana iti 70 a porsiento iti populasionna babaen ti gubat ken sakit, ken agarup a 140,000 kuadrado kilometro (54,054 sq mi) iti teritoriona iti Arhentina ken Brasil. Babaen iti maika-20 a siglo, ti Paraguay ket nagtultuloy a nagib-ibtur kadagiti nagsasaruno nga autoritariano a gobierno, ken nagbanagan iti turay ni Alfredo Stroessner, a nangidaulo iti kapautan a diktadura ti militar iti Abagatan nga Amerika manipud idi 1954 aginggana idi 1989. Isu ket naparmek iti maysa a kudeta iti militar, ken dagiti nawaya nga adu partidona a panagbubutos ket immuna a naurnos ken natengngel idi 1993. Kalpasan ti maysa a tawen, timmipon ti Paraguay iti Arhentina, Brasil ken Uruguay a nagpundar iti Mercosur, ti rehional a panagtitinulngan iti ekonomia.
Manipud idi 2009, ti populasion ti Paraguay ket nakarkulo iti agarup a 6.5 a riwriw, kaaduan ket naikonsentrado iti rehion ti abagatan a daya ti pagilian. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Asunción, a ti metropolitano a lugar ket pagtaengan dagiti gangani a pagkatlo a populasion ti Paraguay. No maigiddiat kadagiti kaaduan a pagilian ti Latin nga Amerika, ti indihenio a pagsasao ken kultura ti Paraguay, ti Guaraní, ket agtultuloy a kaaduan a makaimpluensia. Kadagiti tunggal maysa a senso, dagiti agtataeng ken kaaduanda a mangibaga kaniada a kas mestiso, ken mangipaltiing daytoy kadagiti tawen a pannakiasawa kadagiti nadumaduma a grupo ti etniko. Ti Guaraní ket mabigbig a kas maysa nga opisial a pagsasao ken kakuyogna ti Espaniol, ken dagitoy dua a pagsasao ket adu a naisasao iti pagilian.
Dagit inota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti bangir ti eskudo ti Paraguay:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Paraguay a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- ^ a b c d "Paraguay". International Monetary Fund. Naala idi 20 Abril 2012.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 18 Hulio 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary". United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Paraguay, corazón de América (1961)". Internet Movie Database. Naala idi 5 Oktubre 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Paraguay iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Paraguay manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Nailian a Departamento ti Turismo (Espaniol)
- Paraguay manipud iti Encyclopædia Britannica
- Paraguay a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- Paraguay iti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Paraguay iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Bariweswes ti Paraguay manipud iti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Paraguay
- Paraguay
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1811
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Tulong:IPA para iti Ingles
Ti pannakaibalikas kadagiti Ingles a balikas iti Wikipedia ket naited iti Internasional a Ponetiko nga Alpabeto (IPA) ket inus-usar babaen kadagiti sumaganad a pannakakopia, a saan a naisangayan ti ania man a dialekto.
Tekla[urnosen | urnosen ti taudan]
(Dagiti balikas iti babassit a letra ket isu dagitoy ti pagalagadan leksiko a disso. Dagiti balikas ti lesksiko a diso bath ken cloth ket naited ti dua a pannakakopia, nga addaan ti kapada ti maysa a /ɑː/ ken ti maysa nga /æ/, ken ti /ɒ/ ken /ɔː/).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ No adda dua a karakter ⟨ɡ⟩ ken ⟨⟩ ket saan nga agpadpada ken no ti kita ti immuna ket kasla ti ⟨Y⟩, isu nga addaan iti problema ti kinasigud a kita ti letram.
- ^ Ti IPA a kuenta ti letra a ⟨j⟩ ket saan a nasayaat kadagiti agsasao iti Ingles. Nupay kasta, saan a rumsua iti daytoy nga uni iti bassit a balbalikas iti Ingles, a kas iti hallelujah ken Jägermeister.
- ^ Nupay ti IPA a simbolo a [r] ipatudo na ti trill, /r/ ket kaadun a maus-usar ngem ti /ɹ/ iti kalawaan a pannakaikopia iti Ingles.
- ^ Ti /hw/ ket saan a mailaslasin manipud ti /w/ kadagiti dialekto nga addaan iti wine–whine a panagtipon, a kas iti RP ken kaaduan a kitkita ti GenAm.
- ^ Adu kadagiti bilang a balikas nga Ingles, a kas iti genre ken garage, ket naibalikasan iti /ʒ/ wenno /dʒ/.
- ^ Iti kaaduan a dialekto, ti /x/ ket nasukatan babaen ti /k/ iti kaaduan a balbalikas, a mairaman ti loch. In ugh, nupay kasta, kadawyan a sinuksukatan babaen ti /ɡ/ (maysa a panangiletra a panakaibalikas), ken iti Chanukah babaen ti /h/
- ^ Dagiti saan a rhotic nga ay-ayug a kas iti RP, /r/ ket saan a balikasen malaksid no sarunuen ti bokal. Iti dadduma nga artikulo ti Wikipedia, ti /ɪər/ kdpy. ket saan a mailasin manipud ti /ɪr/ kdpy. No saan da a mailasin, dagiti atiddog a bokal ket mammaminsan da maikopia ti /iːr/ kdpy. babaen ti analogo ti bokal a saan a sinaruno babaen ti /r/. Nasken a masimpa dagitoy tapno kapadpadana ti tabla ditoy.
- ^ a b c d e Ipaammo nga adu kadagiti agsasao ket mailasinan da dagiti triptongo a monosilábikas nga addaan ti R ken disilabik a pannakaammo: hour /ˈaʊər/ manipud ti plougher /ˈplaʊ.ər/, hire /ˈhaɪər/ manipud ti higher /ˈhaɪ.ər/, loir /ˈlɔɪər/ manipud tiemployer /ɨmˈplɔɪ.ər/, mare /ˈmɛər/ manipud ti player /ˈpleɪ.ər/.
- ^ Ti /ɒ/ ket san a mailaslasin manipud ti /ɑː/ kadagiti dialekto nga addaan iti tatang ken kabsat a panagtipon a kas iti GenAm.
- ^ Maibalikasan a kapadpada ti /ɛr/ iti ay-ayug nga addaan ti Mary–marry–merry merger.
- ^ Adu kadagiti agsasao, kas pagarigan kaaduan idiay Kanada ken kaaduan idiay Estados Unidos, ket addaanda iti sabali a bokal iti price and ride. Generally, an [aɪ] is used at the ends of words and before voiced sounds, as in ride, file, fine, pie, while an [ʌɪ] is used before voiceless sounds, as in price and write. Ngamin ket ti /t/ ken /d/ ket kadawyan a maitipon iti tengnga dagiti balikas iti dagitoy a balikas, dagiti kita dagitoy a balikas, a kas iti rider ken writer, ket mabalin a mailasin laeng babaen kadagiti bokal da: [ˈɹʷaɪɾəɹ], [ˈɹʷʌɪɾəɹ]. Nupay kasta, no ti kuenta iti /aɪ/ ket saan a maipadto kadagiti dadduma a balikas, a kas iti spider [ˈspʌɪɾəɹ],[masapul a dakamaten] kadawyan a saan nga irehistro dagiti diktionario, isu nga naikkan da ti pannakaikopia ditoy.
- ^ a b Naikopia a kas iti /e/ babaen kadagiti adu a diktionario.[1]
- ^ Naibalikasan a kapadpada iti /ɛr/ iti ay-ayug nga addaan iti Mary–marry–merry merger. Kadawyan a naikopiaan ti /eə/ babaen dagiti Britania a diktionario ken kasla ti /er/ babaen dagiti Amerikano. Ti OED ket agus-usar ti /ɛː/ para iti BrE ken /ɛ(ə)r/ para iti AmE.[2]
- ^ Ti /ɔː/ ket saan a mailasin babaen ti /ɒ/ (mailaksid ti sumakbay a /r/) kadagiti dialekto nga addaan iti cot–caught merger a kasla dagiti kitkita ti GenAm.
- ^ Kadawyan a naikopiaan ti /əʊ/ wenno /oː/.
- ^ Ti /ɔər/ ket saan a mailasin manipud iti /ɔr/ kadagiti dialekto nga addan iti horse–hoarse merger, nga agiraman kadagiti dialekto iti moderno nga Ingles.
- ^ Ti /ʊər/ ket saan a mailasin manipud iti/ɔr/ kadagiti dialekto nga addan ti pour–poor merger, mairaman kadagiti kaaduan nga ub-ubbing nga agsasao.
- ^ Dagiti dialekto nga addaan ti yod dropping, /juː/ ket maibalikasan a kasla iti /uː/ kalpasan ti dagiti koronal a konsonante a (/t/, /d/, /s/, /z/, /n/, /θ/, ken /l/) iti kapadpadana a silaba, nga isu ti dew /djuː/ ket maibalikasan a kapadpada ti do /duː/. Kadagiti dialekto nga addan ti yod coalescence, /tj/, /dj/, /sj/ ken /zj/ ket maibalikasanda a /tʃ/, /dʒ/, /ʃ/ ken /ʒ/, isu a ti umuna a silaba ti Tuesday ket maibalikasan a kapdpada ti choose.
- ^ Daytoy a ponema ket saan a maus-usar ti kagudua nga akin-amianan iti Inglatera, adda pay dagiti naibeddengan a paset ti Gales, ken adda dagiti nalawa a akindaya nga Irlanda a panagay-ayug. Dagitoy a balikas ket alaen da ti ʊ a bokal: awan ti foot–strut split.
- ^ a b Dagiti dadduma nga artikulo /ɜr/ ket naikopianda a kas ti /ɝː/, ken /ər/ kas iti /ɚ/, no saanda a mapasarunuan ti bokal.
- ^ Naibalikasan a [ə] idiay Australian ken kaaduan kadagiti dialekto ti Estados Unidos, ken ti [ɪ] iti Naala a Pannakaibalikas. Adu kadagiti agsasao ket nawaya da nga agsublat ti baetan ti maysa a napabassit a [ɪ̈] ken maysa a naipabassit a [ə]. Adu kadagiti ponetista (vd. Olive & Greenwood 1993:322) ken ti OED ket agus-usar da ti saan nga husto nga IPA a simbolo
ɪ[3], ken Merriam–Webster agususar da ti ə̇.
- ^ Ti pannakaibalikas ti [ə] kadagiti kaaduan a dialekto, ken [ɵw] wenno[əw] sakbay ti maysa pay a bokal, a kas iti cooperate. Ket mammaminsan a maibalikasan a kas sibubukel a /oʊ/, nangnangruna iti naannad a panagsao. (Bolinger 1989) Kadawyan a naikopiaan a kas iti /ə(ʊ)/ (wenno kapadpada a waya iti panagipakita ti sabsabali a nagbaetan ti /əʊ/ ken /ə/) kadagiti Britania a diktionario.
- ^ Ti pannakaibalikas ti[ʊ] kadagiti kaaduan a dialekto, [ə] iti dadduma pay. Adu kadagiti agsasao ket nawayada nga agsublat ti baetan ti maysa a napabassit a [ʊ̈] ken ti napabassit a [ə]. Ti OED ket agus-usarda ti saan a husto nga IPA a simbolo
ʊ[4].
- ^ Ti pannakaibalikas ti /iː/ kadagiti dialekto nga addaan iti happy tensing, /ɪ/ kadagiti sabsabali a dialekto. Ti Britania ket inus-usar idi a pannakaikopia nga addaan ti /ɪ/, ngem ti OED ken dagiti sabsabali a nakaimpluensia diktionario ket agdamada a nagpabaliw iti /i/.
- ^ Maisuppiat nga awan ti pannakaisabali a ponémica iti Ingles a nagbaetan ti nangruna ken maikadua a nabayat (vd. Ladefoged 1993), ngem kadawyan nga ipaammo ditoy.
- ^ Dagiti sibubukel a bokal a sumaruno ti maysa a nabayat a silabe, a kas iti ship iti battleship, ket namarkaan da ti maikadua a nabayat kadagiti dadduma a diktionario (Merriam-Webster), ngem saan kadagiti dadduma (ti OED). Dagitoy a silaba ket saanda a naibayat.
- ^ Dagiti silabe ket agpampaminsa da a nainaganan, tapno saan a makaallilaw, kas pagarigan tapno maikkat dagiti panagsasaruno dagiti bokal (moai) wenno dagiti urnong ti konsonante a ti maysa nga agsasao iti Ingles ket mabasana a kasla ti digraph (Vancouveria, Windhoek).


text:
Plantilia:Cite web
Daytoy a plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ket inus-usar a panagpartuat kadagiti panagdakamat para kadagiti taudan ti web a saan a nailasin babaen ti sabali a plantilia ti CS1.
Dagiti linaon
- 1 Panagusar
- 2 Kas pagarigan
- 3 Dagiti parametro
- 3.1 Eskritu
- 3.2 COinS
- 3.3 Nasukatanen
- 3.4 Deskripsion
- 3.4.1 Dagiti mannurat
- 3.4.2 Titulo
- 3.4.3 Petsa
- 3.4.4 Nangipablaak
- 3.4.5 Dagiti serie
- 3.4.6 Dagiti lokasion a nagtaudan
- 3.4.7 URL
- 3.4.8 Angkla
- 3.4.9 Dagiti panangilasin
- 3.4.10 Insasao
- 3.4.11 Dagiti editor
- 3.4.12 Laysummary
- 3.4.13 Dagiti pagpilian a panangiparang
- 3.4.14 Nasken ti suskrision wenno rehistrasion
- 4 Datos ti plantilia
- 5 Kitaen pay
Panagusar
Agkopia ti usaren a blanko a bersion. Amin a nagnagan ti parametro ket nasken a bassit a letra. Usaren ti karakter a "|" (pipa) iti nagbaetan ti tunggal maysa a parametro. Ikkaten amin a parametro a saan a maus-usar tapno maliklikan dagiti wara iti pagurnosan a tawa. Adda met dagiti wadan a mabalin a mangiraman ti agdama a petsa. No saan nga agdama ti petsa,ti panid.
- No ti nagan ti pagikabilan ket nailista iti batong Dagiti nasken daytoy ket nasken para iti pagikabilan iti kanawan.
Kas pagarigan
{{cite web |url = http://www.example.org/ |title = My Favorite Things, Part II |last = Doe |first = John |publisher = Open Publishing |date = 30 Abril 2005 |website = Encyclopedia of Things |accessdate= 6 Hulio 2005 }}
- Doe, John (30 Abril 2005). "My Favorite Things, Part II". Encyclopedia of Things. Open Publishing. Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url = http://www.example.org/ |title = My Favorite Things, Part II |last = Doe |first = John |date = 30 Abril 2005 |website = Encyclopedia of Things |accessdate= 6 Hulio 2005 }}
- Doe, John (30 Abril 2005). "My Favorite Things, Part II". Encyclopedia of Things. Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url = http://www.example.org/ |title = My Favorite Things, Part II |last = Doe |first = John |date = 30 Abril 2005 |accessdate= 6 Hulio 2005 }}
- Doe, John (30 Abril 2005). "My Favorite Things, Part II". Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url = http://www.example.org/ |title = My Favorite Things, Part II |last = Doe |first = John |accessdate= 6 Hulio 2005 }}
- Doe, John. "My Favorite Things, Part II". Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=My Favorite Things, Part II |accessdate=6 Hulio 2005 }}
- "My Favorite Things, Part II". Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url=http://www.nfl.com/rulebook/digestofrules |title=Digest of Rules |publisher=National Football League |accessdate=6 Hulio 2005 }}
- "Digest of Rules". National Football League. Naala idi 6 Hulio 2005.
- Panagusar ti pormat
{{cite web |url=http://www.indiapost.gov.in/Pdf/Customs/List_of_Psychotropic_Substances.pdf |title=List of psychotropic substances under international control |publisher=International Narcotics Control Board |format=PDF |accessdate=6 Pebrero 2014 }}
- "List of psychotropic substances under international control" (PDF). International Narcotics Control Board. Naala idi 6 Pebrero 2014.
- Ganganaet a pagsasao ken naipatarus a titulo
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Honi soit qui mal y pense |last=Joliet |first=François |date=30 Abril 2005 |accessdate=6 Hulio 2005 |language=French |trans_title=Shame on those who think evil }}
- Joliet, François (30 Abril 2005). "Honi soit qui mal y pense" [Shamed be he who thinks evil of it] (iti French). Naala idi 6 Hulio 2005.
- Panag-usar ti silpo ti mannurat
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=My Favorite Things, Part II |last=Doe |first=John |authorlink=John Doe |publisher=Open Publishing |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |accessdate=6 Hulio 2005 }}
- Doe, John (30 Abril 2005). "My Favorite Things, Part II". Encyclopedia of Things. Open Publishing. Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Our Favorite Things |last1=Doe |first1=John |last2=Smith |first2=Peter |last3=Smythe |first3=Jim |publisher=Open Publishing |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |accessdate=16 Mayo 2006 }}
- Doe, John; Smith, Peter; Smythe, Jim (30 Abril 2005). "Our Favorite Things". Encyclopedia of Things. Open Publishing. Naala idi 16 Mayo 2006.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Index of Sharp Things |publisher=Open Publishing |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |accessdate=16 Mayo 2006 }}
- "Index of Sharp Things". Encyclopedia of Things. Open Publishing. 30 Abril 2005. Naala idi 16 Mayo 2006.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Index of Sharp Things |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |accessdate=6 Hulio 2005}}
- "Index of Sharp Things". Encyclopedia of Things. 30 Abril 2005. Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Index of Sharp Things |date=30 Abril 2005 |accessdate=6 Hulio 2005}}
- "Index of Sharp Things". 30 Abril 2005. Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url=http://www.incb.org/pdf/e/list/green.pdf |title=List of psychotropic substances under international control |date=30 Abril 2005 |format=PDF |accessdate=6 Hulio 2005 |language=Greek }}
- "List of psychotropic substances under international control" (PDF) (iti Greek). 30 Abril 2005. Naala idi 6 Hulio 2005.
- Panag-usar ti "archiveurl" ken "archivedate" (ken ti pagpilian a "deadurl") para kadagiti panid ti web a naarkibo
{{cite web |url=http://www.incb.org/pdf/e/list/green.pdf |title=List of psychotropic substances under international control |date=30 Abril 2005 |format=PDF |accessdate=6 Hulio 2005 |archiveurl=http://web.archive.org/web/20050907150136/http://www.incb.org/pdf/e/list/green.pdf |archivedate=7 Septiembre 2005 }}
- "List of psychotropic substances under international control" (PDF). 30 Abril 2005. Naidulin manipud ti kasisigud idi 7 Septiembre 2005. Naala idi 6 Hulio 2005.
{{cite web |url=http://joanjettbadrep.com/cgi-bin/fullStory.cgi?archive=currnews&story=20060405-01shore.htm |title=Interview with Maggie Downs |date=31 Marso 2006 |publisher=The Desert Sun |archiveurl=http://72.14.207.104/search?q=cache:JAxf4v-pQmgJ:joanjettbadrep.com/cgi-bin/fullStory.cgi%3Farchive%3Dcurrnews%26story%3D20060405-01shore.htm |archivedate=26 Abril 2006 |deadurl=no }}
- "Interview with Maggie Downs". The Desert Sun. 31 Marso 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi 26 Abril 2006.
{{Cite web |url=http://www.wunderground.com/global/stations/03772.html |title=London, United Kingdom Forecast : Weather Underground (weather and elevation at Heathrow Airport) |publisher=The Weather Underground, Inc. |accessdate=6 Hunio 2008 | archiveurl=http://www.webcitation.org/5yo0HaAk7 |archivedate=19 Mayo 2011| deadurl=no }}
- "London, United Kingdom Forecast : Weather Underground (weather and elevation at Heathrow Airport)". The Weather Underground, Inc. Naidulin manipud ti kasisigud idi 19 Mayo 2011. Naala idi 6 Hunio 2008.
- Panagusar ti naadaw nga insasao
{{cite web |url=http://www.webexhibits.org/daylightsaving/c.html |title=Daylight saving time: rationale and original idea |website=WebExhibits |year=2008 |accessdate=27 Septiembre 2009 |quote=... Lord Balfour came forward with a unique concern: 'Supposing some unfortunate lady was confined with twins ...' }}
- "Daylight saving time: rationale and original idea". WebExhibits. 2008. Naala idi 27 Septiembre 2009. "... Lord Balfour came forward with a unique concern: 'Supposing some unfortunate lady was confined with twins ...'"
Dagiti parametro
Eskritu
Dagiti naiyumok a parametro ket agkamkammatalek kadagiti nagannak a parametroda:
- parent
- WENNO: parent2—ket mabalin a mausar imbes nga iti parent
- child—ket mabalin a mausar a kakuyog iti parent (ken di maikaskaso no ti parent ket saan a mausar)
- WENNO: child2—ket mabalin a mausar imbes nga iti child (ken di maikaskaso no ti parent2 ket saan a mausar)
- Iti nakalistaan dagiti parbo a nagan, maysa laeng kadagiti parametro ti mabalin a maipalawag; no adu kadagiti parametro ti parbo a nagan ti maipalawag, maysanto laeng iti maiparang.
Babaen ti kasisigud, dagiti agasmang dagiti pagikabilan ket napatinggaan iti tuldek (.). Daytoy ket mabalin a pilaw no ti maudi a pagikabilan ket agus-usar ti pangyababaan wenno umuna a letra ti nagan nga agpatingga iti tuldek, gapu ta dagiti dua a tuldek ket agiparangto ti (..). Ti laeng solusion ket ti saan a panangiraman ti maudi a tuldek iti pateg para iti agasmang dagiti pagikabilan.
COinS
Daytoy a plantilia ket mangisengngat ti metadata ti COinS iti maiparuar a HTML, daytoy ket mangpalubos iti sopwer a panagtaripato ti reperensia a mangala ti bibliograpiko a metadata. Kitaen ti: Wikipedia:COinS. Kas sapasap nga alagaden, maysa laeng a banag ti datos iti tunggal maysa a parametro. Saan a mangiraman ti panangipalawag wenno sabali a testo:
- Usaren ti
|date=27 Septiembre 2007saan a ti
|date=27 Septiembre 2007 (prenta a bersion 25 Septiembre)
Panag-usar kadagiti plantilia iti uneg ti plantilia ti dakamat, ket kadawyan a saan amaisingasing gapu ta adu kadagitoy a plantilia ket manginayon ti adu a HTML wenno CSS a maiparangto iti metadata. Dagiti pay, entidad ti HTML, kas pagarigan ti
,
–, kdpy, ket nasken a saan a mausar kadagiti parametro a mangpataud iti metadata.
Ti metadata ti COinS ket mapartuat kadagitoy a parametro:
|periodical=,
|journal=,
|newspaper=,
|magazine=,
|work=,
|website=,
|encyclopedia=,
|encyclopaedia=,
|dictionary=
|chapter=,
|contribution=,
|entry=,
|article=,
|section=
|title=
|publicationplace=,
|publication-place=
|date=,
|year=,
|publicationdate=,
|publication-date=
|series=
|volume=
|issue=,
|number=
|page=,
|pages=,
|at=
|edition=
|publisher=,
|distributor=,
|institution=
|url=
|chapterurl=,
|chapter-url=,
|contributionurl=,
|contribution-url=,
|sectionurl=
|author#=,
|Author#=,
|authors#=,
|author#-last=,
|author-last#=,
|last#=,
|surname#=
- ti aniaman kadagiti panangilasin (
|isbn=,
|issn=,
|doi=,
|pmc=, kdpy)
Nasukatanen
Dagiti sumaganad a parametro ket nasukatanen. Ti panag-usar kaniada ket mangikabil ti panid iti Kategoria:Pampanid nga aglaon kadagiti plantilia ti dakamat nga addaan kadagiti nasukatanen a parametro:
- day · month: Usaren ti date tapno mairaman ti aldaw, bulan ken tawen.
- coauthor · coauthors: Usaren ti last# / first# wenno author wenno authors
Deskripsion
Dagiti mannurat
- last: Apelyido ti mannurat. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti authorlink. No ti apelyido ket umuna a maisurat—kas iti Insik—wenno dagiti mannurat ti korporasion, usaren laeng ti last tapno mairaman ti isu met laeng a pormat a kas ti taudan. Dagiti parbo a nagan: last1, author, authors, author1.
- first: Naited wenno umuna a nagnagan ti mannnurat, a maraman (dagi)ti titulo; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Dr. Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti authorlink. Dagiti parbo a nagan: first1. Nasken ti last; ti umuna a nagan ket saan a maiparang no ti last ket awan linaon.
- WENNO: para kadagiti adu a mannurat, usaren ti last1, first1 babaen ti lastn, firstn a ti n ket ti aniamam nga agsasaruno a bilang para iti awan apatingga a bilang dagiti mannurat (kada firstn ket makasapul ti kapada a lastn). Babaen ti kasisigud, no siam dagiti mannurat ti naipalawag, walo laeng ti maipakita ken "et al." ket isu ti maiparang a mangsukat ti naudi a mannurat. Kitaen dagiti parametro ti display a mabaliwan. Dagiti parbo a nagan: author1 babaen ti authorn.
-
- authorlink: Ti adda a titulo ti artikulo ti Wikipedia a maipanggep ti mannurat—saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: authorlink1, author-link, author1-link, author1link.
- WENNO: para kadagiti adu a mannurat, usaren ti authorlink1 babaen ti authorlinkn. Dagiti parbo a nagan: author1-link babaen ti authorn-link.
- coauthors: (di maus-usar)
Nagnagan ti kimmaddua a mannurat. Nasken ti author, authors, wenno lastnIraman dagiti kimmaddua a mannurat iti author wenno authors wenno usaren ti sabali a authorn wenno lastn/firstn tapno mailista dagiti kimmaddua a mannurat.
- others: Tapno mairehistro dagiti kontributor iti obra, kas ti Ilustrado babaen ni John Smith wenno Inpatarus babaen ni John Smith.
- No agusar dagiti estilo ti parantetiko a panagreperensia wenno naipangyababaan a nota nga addaan kadagiti plantilia, saan nga agusar kadagiti adu a nagan iti maysa a pagikabilan ta dagiti angkla ket saanto a maipada ti nailinia a silpo.
Titulo
- title: Titulo ti panid a taudan iti website; mabalin a maisilpo a kas wiki iti maysa nga adda nga artikulo ti Wikipedia wenno ti url ket mabalin nga usaren tapno manginayon ti maysa nga akin-ruar a silpo, ngem saan nga isuda a dua. Maiparang a naisasao.
- Dagiti titulo nga aglaon kadagiti naisangayan a karakter ket saanto a husto a mairapang ken maisilpo malaksid no dagitoy a karakter ket maikodigo.
-
- trans_title: No ti nadakamat a taudan ket ganganaet a pagsasao, mabalin a maited ti Ilokano a patarus ditoy. Ti plantilia ket mangiparangto kadagiti kuadrado a pangrikep kalpasan ti pagikabilan ti work ken mangisilpo iti pagikabilan ti url no mausar. Maisingasing ti panag-usar ti parametro ti language .
- Daytoy a parametro ket nasken ken mangipataud ti maysa a biddut no saan a maipalawag. Dagiti biddut kadagiti panid ti nangruna, tulong ken plantilia ket maikabil iti Kategoria:Dagiti artikulo nga addaan ti saan a husto nga eskritu ti dakamat. Isaad ti
|template doc demo=truetapno mabaldado ti kategorisasion; nangruna a maus-usar para iti dokumentasion a mangipakpakita ti biddut.
- website: Titulo ti website; mabalin a maisilpo a kas wiki. Maiparang nga italiko. Dagiti parbo a nagan: work
- type: Mangited ti maipatinayon a pakaammo a maipanggep ti tipo ti midia iti taudan; pormat iti kaso ti sentensia. Maiparang iti parentesis a sumaruno iti titulo. Kas pagarigan: Tesis, Polieto, aklub ti CD, Pablaak ti warnakan.
- language: Ti pagsasao a nakaisuratan ti taudan, no saan nga Ilokano. Maiparang kadagiti parentesis nga addaan iti "in" sakbay ti nagan ti pagsasao. Usaren ti napno a nagan ti pagsasao wenno kodigo ti ISO 639-1; ti panag-usar ti ISO 639-1 ket manginayon pay ti maitutop a kategorisasion ti pagsasao; saan nga usaren dagiti ikono wenno dagiti plantilia.
Petsa
- date: Petsa ti nairep-reperensia a taudan. Mabalin a napno a petsa (aldaw, bulan, ken tawen) wenno sangkapaset a petsa (bulan kentawen, panawen ken tawen, tawen). Usaren ti isumet laeng a pormat a kas dagiti petsa ti panangipablaak kadagiti dakamat.[petsa 1] Nasken no ti year ket inus-usar a panagipalplawag kadagiti slpo ti
{{sfn}}kadagiti dakamat ti adu nga obra babaen ti isu met laeng a mannurat iti isumet laeng a tawen.[ad-adu] Saan nga isilpo a kas wiki. Maiparang kalpasan dagiti mannurat ken narikpan kadagiti parentesis. No awan ti mannurat, maiparangto kalpasan ti nangipablaak.
- Para iti pagarup a tawen, pasarunuan iti "
c.", kasla iti daytoy:
|date=c. 1900; para iti awan petsa, inayon a kas
|date=n.d.
- WENNO:
- year: Tawen ti taudan a nairep-reperensia. Nasken dagiti dadduma a tipo dagiti dakamat ti {{sfn}};[ad-adu] no saan usaren ti date.
- month: (di maus-usar)
Nagan ti bulan wenno panawen iti pannakaipablaak.Imbes ket nga usaren ti date .
- origyear: Kasisigud a tawen a pannakaipablaak; maiparang kalpasan ti petsa wenno tawen. Para iti kalawag, pangngaasi a mangited kadagiti pannakaisangayan. Kas pagarigan:
|origyear=Umuna a naipablaak idi 1859wenno
|origyear=Naaramid idi 1904.
- ^ Dagiti pannakaipablaak a petsa kadagiti reperensia iti uneg ti artikulo ket nasken nga agpapada ti pormatna. Daytoy ket mabalin a sabali a pormat manipud ti inusar para iti arkibo ken dagiti pannakaala a petsa.
Nangipablaak
- publisher: Nagan ti nangipablaak; mabalin a maisilpo a kas wiki no maitutop. Ti nangipablaak ket ti kompania obra a madakdakamat. Saan nga usaren ti parametro ti publisher para iti nagan ti obra (kas ti, libro, ensiklopedia, diario, magasin, warnakan, website). Saan a kadawyan a naus-usar kadagiti periodikal. Dagiti panangidesignado ti korporasion a kas ti "Ltd", "Inc" wenno "GmbH" ket kadawyan dagitoy a saan a mairamraman. Ikkaten ti nagan ti nagipablaak no kapadpada unay a kas ti nagan ti obra (kas pagarigan, Ti The New York Times Co. ket ipablaakna ti diario ti The New York Times , isu nga awan rason a nagannan ti nagipablaak). Maiparang kalpasan ti title.
- place: Heograpiko a lugar ti pablaak; kadawyan a saan a naisilpo a kas wiki; saan nga iraman no ti obra ket mangiraman ti lokasion; kas pagarigan: The Boston Globe, The Times of India. Maiparang kalpasan ti titulo; no maipalawag ti work , ti location ket marikpanto iti parentesis. Dagiti parbo a nagan: location
- publication-place: No maysa kadagiti publication-place, place wenno location ket maipalawag, ti lokasion ket maiparangto kalpasan ti titulo; no maipalawag dagiti publication-place ken place wenno location , ti place wenno location ket maipakita kalpasan ti titulo a napasarunuan iti "written at" ken publication-place ket maipakita kalpasan ti titulo.
- publication-date: Petsa ti pablaak no sabali manipud idi naisurat ti obra. Maiparang laeng no ti year wenno date ket naipalawag ken sabali, no saan ti publication-date ket isu ti mausar ken maiparang a kas date. Usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa iti artikulo; saan nga isilpo a kas wiki. Sarunuenna ti publisher; no saan a naipalawag ti work , ti publication-date ket sarunuen babaen ti "published" ken marikpan kadagiti parentesis.
Dagiti serie
- series wenno bersion: No ti taudan ket paset dagiti serie, kasla ti serie ti libro wenno warnakan no ti pannakaibilang ti pablaak ket nairugi manen.
Sabali a nagan: ahensia.
Dagiti lokasion a nagtaudan
- page: Ti bilang ti agmaymaysa a panid iti taudan a mangsuporta ti linaon. Usaren ti
|page=wenno
|pages=, ngem saan nga isuda a dua. Maiparang a sarunuen babaen ti
malaksid no maipalawag ti
p.
|nopp=y.
- WENNO: pages: Ti sakop ti pampanid iti taudan a mangsuporta ti linaon. Usaren ti
|page=wenno
|pages=, ngem saan nga isuda a dua. Isina nga agusar iti en dash (–); isina dagiti saan nga agsasaruno a panid iti koma (,); saan nga usaren tapno mangibaga ti dagup a bilang ti pampanid iti taudan. Maiparang a sarunuen babaen ti
malaksid no maipalawag ti
pp.
|nopp=y. Dagiti hyphen ket automatiko a mapagbaliwen kadagiti en dashes; no saan a maitutop dagiti hyphen, kas pagarigan: pp. 3-1–3-15, usaren ti
|at=.
- nopp: Isaad iti y tapno mapasardeng dagiti notasion ti
wenno
p.
kadagiti saan a maitutop; kas pagarigan, ti
pp.
|page=Aklub ti sanguanan.
- nopp: Isaad iti y tapno mapasardeng dagiti notasion ti
- WENNO: at: Para kadagiti taudan a ti bilang ti panid ket saan a maitutop wenno saan a makaanay. Tuonan babaen ti
|page=wenno
|pages=. Agusar laeng ti maysa kadagiti
|page=,
|pages=, wenno
|at=.
- Kas pagarigan: panid (p.) wenno pampanid (pp.); paset wenno seksion (sec.), batong (col.), parapo (para.); track; oras, minutos ken segundo; tignay, senario, canto, libro, parte, oolio, estansa, aklub tilikud, panangilini a anotnota, indicia, kolopono, berso.
URL
- url: Ti URL ti lokasion nga online a pakabirukan ti testo ti pablaak. Saan a mausar no ti title ket naisilpo a kas wiki. No maipakat, thi silpo ket mabalin a maitudo iti naisangayan a panid wenno pampanid a naireperensia. Ikkaten dagiti adu a pagsurotan a parametro manipud kadagiti URL, kas iti
#ixzz2rBr3aO94wenno
?utm_source=google&utm_medium=...&utm_term=...&utm_campaign=.... Saan nga isilpo kadagiti aniaman a komersial nga aglaklako ti libro, kasla iti Amazon.com.
- accessdate: Napno a petsa idi naala ti kasisigud nga URL; usaren ti isumet laeng a pormat a kas dagiti sabali a panagala ken dagiti petsa ti arkibo kadagiti dakamat; nasken ti url.[date 1] Saan nga isilpo a kas wiki. Saan a masapul kadagiti panid ti web wenno kadagiti naisilpo a dokumento a saan nga agbaliw; nangruna para iti panag-usar kadagiti panid ti web a kankanayon wenno awan ti petsa a pannakaipablaak. Mabalin a nailemmeng wenno naestilo babaen dagiti nairehistro nga editor.
- archiveurl: Ti URL iti maysa a naarkibo a kopia ti panid ti web, no wenno iti kaso ti url ket agbalin a saan a magun-od. Kadawyan a maus-usar a mangibaga kadagiti serbisio a kas ti WebCite nasken ti archivedate ken url.
- archivedate: Petsa idi naarkibo ti kasisgud nga URL; sarunuen babaen ti kasisigud a testo iti "naarkibo manipud ti kasisigud idi". Usaren ti isumet laeng a pormat a kas dagiti sabali a panagala ken dagiti petsa ti arkibo kadagiti dakamat. Daytoy ket saan a nasken nga isumet laeng a pormat a nausar kadagiti panagdakamat ti petsa ti pablaak.[date 1] Saan nga isilpo a kas wiki.
- deadurl: No sibibiag pay laeng ti URL, ngem naisagana a naarkibo, isaad iti
|deadurl=no. Daytoy ket baliwanna ti urnos ti pannakaiparang a ti titutlo ket mangtalinaay ti kasisigud a silpo ken ti arkibo a silpo iti gibus.
- template doc demo: Dagiti parametro ti arkibo ket mapasingkedanto kadagiti biddut tapno masigurado nga amin dagiti parametro ket mairaman, wenno no saan ti {{citation error}} ket maawaganto. No dda dagiti biddut, dagiti panid ti nangruna, tulong ken plantilia ket maikabil iti Kategoria:Dagiti artikulo nga addaan ti saan a husto nga eskritu ti dakamat. Isaad ti
|template doc demo=truetapno mabaldado ti kategorisasion; nagruna a maus-usar kadagiti dokumentasion a maiparparang ti biddut.
- format: Pormat ti obra nga inbagbaga babaen tiurl; kas pagarigan: PDF, DOC, wenno XLS; maiparang iti parentesis kalpasan ti title. Ti HTML ket maipagarup a maibaga ken nasken a saan a mainaganan. Sanna a baliwan ti ikono ti silpo ti ruar. Nota: Dagiti ikono ti silpo ti ruar ket saan a mangiraman ti alternatibo a testo; isu a saanda a manginayon ti pormat ti pakaammo para kadagiti marigatan ti panagkita.
- Dagiti URL ket nasken a mangrugi iti nasuportaran a panggep ti URI. Ti
http://ken
https://ket suportaranto amin dagiti pagbasabasa; nupay kasta, ti
ftp://,
gopher://,
irc://,
ircs://,
mailto:ken
news:ket makasapulto ti plug-in wenno akin-ruar a panangipakat ken kadawyan a liklikan daytoy. Ti panagsangaili a nagnagan ti IPv6 ket agdama a saan a masuportaran.
- No dagiti URL kadagiti parametro ti plantilia ti dakamat ket aglaon kadagiti naisangayan a karakter, dagitoy ket saanto a husto a maiparang ken maisilpo. Dagita a karakter ket nasken a porsiento a maikodigo. Kas pagarigan, ti baetan ket nasken a masukatan babaen ti
%20. Ti mangikodigo ti URL, sukatan dagiti sumaganad a karakter iti:
- Dagiti agmaymaysa a tuldek ket saan a nasken a maikodigo; nupay kasta, dagiti adu a saan a maikodigo ket maiwaswasto a kas italiko wenno napuskol a panangimarka. Dagiti agmaymaysa a nakulot a pangrikep ket saan a nasken a maikodigo; nupay kasta, ti paris a saan a maikodigo ket maiwaswasto a kas doble a pangrikep para iti panangilak-am ti plantilia.
Angkla
- ref: ID para iti angkla. Babaen ti kasisigud, awan ti angkla a mapataud. Ti kadawyan a nonempty a pateg ti
|ref=IDket agpataud ti maysa nga angkla nga addaan iti naited nga ID; kasla ti mabalin a maisilpo a reperensia a mabalin a puntaan kadagiti silpo ti wiki kadagiti napno a reperensia, naipangpangruna a naserbi iti ababa a dakamat kasla dagiti ababa a nota ken parentetiko a panagreperensia. Ti nangruna a pateg ti
|ref=harvket agpataud ti maysa nga angkla a maitunos iti plantilia ti {{harv}}. Kitaen ti: Dagiti angkla para kadagiti plantilia ti panagreperensia ti Harvard.
Dagiti panangilasin
- id: Ti naisangayan a panangilasin, inus-usar no awan dagiti nausar a naipakat nga espesialisado a panangilasin; silpo ti wiki wenno usaren ti plantilia no mabalin a maipakat.
Dagitoy a panangilasin ket agpartuat kadagiti silpo ken nadaremdem a mangawat ti agmaymaysa a pateg. Ti panag-usar ti adu a pateg wenno sabali a testo ket mangdadel ti silpo ken/wenno mang-imbalido ti panangilasin.
- arxiv: panangilasin ti arXiv ; kas pagarigan:
arxiv=hep-th/9205027
- asin: Amazon Standard Identification Number
- asin-tld: ASIN a kangatuan nga agpang ti dominio para kadagiti sitio ti Amazon malaksid iti Estados Unidos; dagiti mabalin a pateg:
ca,
cn,
co.jp,
co.uk,
de,
es,
fr,
it
- asin-tld: ASIN a kangatuan nga agpang ti dominio para kadagiti sitio ti Amazon malaksid iti Estados Unidos; dagiti mabalin a pateg:
- bibcode: Bibcode; us-usaren dagiti adu a sistema ti datos ti astronomia; kas pagarigan:
1974AJ.....79..819H
- doi: Digital object identifier; kas pagarigan:
10.1038/news070508-7. Mapasingkedan daytoy tapno masigurado a mangrugi iti (
).
10.
- doi_brokendate: Petsa a nadadael ti DOI; usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa ti artikulo.
- isbn: International Standard Book Number; kas pagarigan:
978-0-8126-9593-9. (Kitaen ti: Wikipedia:ISBN ken ISBN). Dagiti dash iti ISBN ket pagpilian, ngem kaykayat. Usaren ti pudno a naiprenta nga ISBN wenno iti libro. Usaren ti 13a digit nga ISBN – ken mangrugi ti 978 wenno 979 – no daytoy ket mabalin a magun-od. No ti maiprenta ket ti 10 digit nga ISBN wenno iti libro, usaren daytoy. Dagiti ISBN ket mabalin a mabirukan iti panid iti pakaamo ti nagipablaak – kadawyan nga idiay likudan ti titulo ti panid – wenno iti sirok ti barcode a kas numero a mangrugi iti 978 wenno 979 (dagiti barcode a mangrugi kadagit aniaman a sabali a numero ket saan a dagiti ISBN). Para kadagiti taudan nga addaan iti naduduog a 9 a digit a sistema ti SBN, pasarunuan ti numero iti sero; isu a, ti SBN 902888-45-5 ket nasken a maikabil a kas
|isbn=0-902888-45-5. Saan a pagbaliwen ti 10 a digit nga ISBN iti 13 a digit babaen ti panagnayon laeng ti pasaruno a 978; ti maudi a digit ket panagkarkulo a panangitalek ti digit ken ti panangibaliw laeng kadagiti numero ket mang-imbalido ti ISBN. Daytoy a parametro ket nasken laeng nga agtengngel ti ISBN nga awan ti aniaman kadagiti maipatinayon a karakter. Daytoy ket mapasingkedan iti kaatiddog, dagiti imbalido a karakter – kadagiti sabali ngem ti [0123456789 -] nga addaan iti "X" a maipalubos a kas maudi a karakter iti 10 a digit nga ISBN – ken ti maitutop a husto a digit. Dagiti parbo a nagan: ISBN
- issn: International Standard Serial Number; dagiti walo a karakter ket mabalin a magudua kadagiti dua a grupo ti uppat para iti panag-usar ti hyphen, ngem saan a ti en dash wenno baetan.
- jfm: Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik
- jstor: JSTOR abstrakto; kas pagarigan: "
jstor=3793107" agpataudto ti JSTOR 3793107.
- lccn: Library of Congress Control Number
- mr: Mathematical Reviews
- oclc: OCLC
- ol: Open Library
- osti: Office of Scientific and Technical Information
- pmc: PubMed Central; usaren ti numero ti artikulo para iti napno a testo ti nawaya a repositorio ti artikulo ti warnakan.
- embargo: Petsa a ti pmc ket naipayuna; no daytoy a petsa ket masakbayan, ti pmc ket saanto a maisilpo aginggana iti dayta a petsa.
- pmid: PubMed; agusar ti naisangayan a panangilasin.
- rfc: Request for Comments
- ssrn: Social Science Research Network
- zbl: Zentralblatt MATH
Insasao
- quote: Maitunos nga insasao a testo manipud ti taudan. Maiparang a naripkpan kadagiti insasao. No maited, ti panangipatingga ti panagdakamat (ti tuldek babaen ti kasisigud) ket mapasardeng, isu a ti insasao ket masapul a manginayon ti panangipatingga a tuldek.
Dagiti editor
- editor-last: Apelyido ti editor. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti editor-link . A ti apelyido ket kadawyan nga umuna a naisurat a kas iti Insik-wenno para kadagiti mannurat ti korporasion, usaren laeng a kas editor-last tapno mairaman ti isu met laeng a pormat a kas ti taudan. Dagiti parbo a nagan: editor1-last, editor, editors, editorn.
- editor-first: Naited wenno nagnagan ti editor, mairaman dagiti titulo; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Dr. Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti editor-link . Dagiti parbo a nagan: editor1-first.
- WENNO: para kadagiti adu nga editor, usaren ti editor1-last, editor1-first babaen ti editorn-last, editorn-first.
-
- editor-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a maipanggep ti editor—saan a ti website ti editor'; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: editor1-link.
- WENNO: para kadagiti adu nga editor, usaren ti editor1-link babaen ti editorn-link.
- Pannakaiparang:
- No dagiti mannurat: Dagiti mannurat ti umuna, sarunuento babaen ti ti mairaman nga obra, kalpasanna ti "In" ken dagiti editor, kalpasanna ti nangruna nga obra.
- No awan dagiti mannurat: Dagiti editor ket agparang sakbay ti mairaman nga obra; ti agmaymaysa nga editor ket sarunuen babaen ti "ed."; dagiti adu nga editor ket sarunuen babaen ti "eds."; tallo dagiti editor ti maiparang a sarunuen babaen ti "et al., eds."
Laysummary
- layurl: Silpo ti URL iti saan a teknikal a pakabuklan wenno panagrepaso ti taudan; ti titulo ti URL ket naisaad iti "Lay summary". Dagiti parbo a nagan: laysummary.
- laysource: Nagan ti taudan ti laysummary. Maiparang kadagiti italiko ken sarunuen babaen ti endash.
- laydate: Petsa ti pakabuklan. Maiparang kadagiti parentesis.
Dagiti pagpilian a panangiparang
- author-mask: Sukatann ti nagan ti umuna a mannurat iti em dashes wenno testo. Isaad ti author-mask iti numeriko a pateg ti n tapno maisaad ti dash n ti nalawa a baetan ti em; isaad ti author-mask iti pateg ti testo tapno maiparang ti testo nga awan ti maipasurot a panangilasin ti mannurat; kas pagarigan, ti "with". Nasken nga iraman pay dagit ipateg para kadagiti amin a mannurat para kadagiti panggep ti metadata. Nangruna a naikeddeng para iti panag-usar kadagiti bibliograpiko nga estilo a dagiti nadumaduma nga obra babaen ti agmaymaysa a mannurat ket agsasaruno a nailista. Saan nga agusar ti listaan a pinataud babaen ti
{{reflist}},
wenno kapada gapu ta awan ti panagtengngel ti urnos a pannakaiparang dagiti reperensia.
- author-name-separator: Agtengngel kadagiti panangisina a nagbaetan ti naudi ken umuna a nagnagan; kasisigud ti baetan ken koma (
,); no adda ti parametro, ngem blanko, ti tuldek a panangisina ket maisaad iti kasisigud; ti baetan ket nasken a maikodigo a kas
.
- author-separator: Agtengngel ti panangisina a nagbaetan dagiti mannurat; kasisigud ti semicolon ken baetan (
;); no adda ti parametro, ngem blanko, ti tuldek a panangilasin ket maisaad iti kasisigud; ti baetan ket nasken a maikodigo a kas
.
- display-authors: Agtengngel kadagiti bilang ti nagnagan ti mannurat a maiparang no maipablaak ti dakamat. Ti mangibalaiw ti maiparang a bilang dagiti mannurat, isaad ti display-authors iti kayat a bilang. Kas pagarigan, ti
|display-authors=2ket agiparangto laeng kadagiti dua a mannurat iti dakamat. Babaen ti kasisigud, amin a mannurat ket maiparang malaksid no adda dagiti siam a mannurat, ti listaanto ti mannurat iti dakamat ket mapasardengto kadagiti walo a mannurat, ken sarunuen babaen ti "et al." Daytoy a panangilaksid ket tuladenna ti daan a bersion ti plantilia para iti kompatibilidad. No ti dakamat ket aglaon kadagiti siam a nagan ti mannurat ken no kayat nga agparang amin dagiti siam a nagnagan ti mannurat, ti "et al." ket mabalin a mapasardeng babaen ti panangisaad ti
|display-authors=9. Dagiti parbo a nagan: displayauthors.
- display-editors: Agtengngel kadagiti bilang ti nagan ti editor no maipablaak ti dakamat. Ti mangbaliw ti maiparang a bilang dagiti editor, isaad ti display-editors iti kayat a bilang. Kas pagarigan, ti
|display-editors=2ket agiparangto laeng kadagiti dua nga editor iti dakamat. Babaen ti kasisigudt, maiparang amin dagiti editor malaksid no adda dagiti uppat nga editor, ti editor iti listaan ti dakamat ket mapasardengto kadagiti tallo nga editor, ken sarunuen babaen ti "et al." Daytoy a panangilaksid ket tuladenna ti daan a bersion ti plantilia para iti kompatibilidad. No ti dakamat ket aglaon kadagiti uppat nga editor ken no kayat nga iparang amin nga uppat a nagnagan ti editor, ti "et al." ket mabalin a mapasardeng babaen ti panangisaad ti
|display-editors=4. Dagiti parbo a nagan: displayeditors.
- lastauthoramp: Sukatann ti panangisina a nagbaetan dagiti listaan ti dua a nagan ti mannurat iti baetan ti ampersand space (
&) no isaad ti aniaman a pateg. Kas pagarigan:
|lastauthoramp=yes
- postscript: Agtengngel iti pangrikep a tuldek para iti dakamat; kasisigud iti tulnek (
.); para iti awan a panangipatingga a tuldek, isaad ti
|postscript=none– ti panangibati nga awan linaon ti
|postscript=ket kapada ti pagbanagan ngem di maipalawag. Di maikaskaso no maipalawag ti quote .
- separator: Agtengngel iti tulnek a mausar a mangisina kadagiti listaan dagiti mannurat, editor, kdpy. Kasisigud iti tulnek (
.); no adda ti parametro, ngem blanko, ti tulnek a panangisina ket maisaad iti kasisigud; ti baetan ket nasken a marikpan a kas
.
Nasken ti suskrision wenno rehistrasion
Dagitoy a parametro ket manginayon ti silpo ti nota iti gibus ti dakamat:
- registration: Para kadagiti taudan ti online a makasapul ti rehistrasion, isaad ti
|registration=yes; pasarunuan babaen ti suskripsion no dagitoy dua ket maisaad.
- subscription: Para kadagiti taudan ti online a makasapul ti suskrisison, isaad ti
|subscription=yes; pasarunuan babaen ti rehistrasion no dagitoy dua ket maisaad.
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Cite web
Pormatenna ti dakamat ti website nga agusar iti naited a pakaammo a kas ti URL ken titulo. Usaren laeng kadagiti taudan a saan a husto a naipalawag babaen dagiti naisangayan a plantilia dagiti libro, warnakan, taudan ti damdamag, kdpy.


text: 1Idi asidegdan idiay Jerusalem ket nakadanondan idiay Betfage iti Bantay Olivo, pinauna ni Jesus ti dua kadagiti adalan. Imbilinna kadakuada, 2“Inkayo iti masungad a barrio, ket makitayonto a dagus ti maysa a sigagalut nga asno ken ti urbonna. Warwaranyo ket yegyo ida kaniak. 3No adda agsaludsod, daytoy ti ibagayo, ‘Masapul ida ti Apo’ ket ipalubosnanto a dagus nga alaenyo ida.” 4Naaramid daytoy tapno matungpal ti kinuna ti profeta: 5“Ipakaammoyo iti siudad ti Sion: Umayen ti arim, Napakumbaba ken sisasakay iti asno; Wen, iti urbon ti asno.” 6Napan ngarud dagiti adalan ket tinungpalda ti naibilin kadakuada. 7Insangpetda ti asno ken ti urbonna. Inyap-apda dagiti kagayda kadagiti asno ket simmakay ni Jesus. 8Inyaplag dagiti adu a tattao dagiti kagayda iti kalsada. Nagsep-ak met dagiti dadduma kadagiti sangsanga ti kaykayo ket inyaplagda iti dalan. 9“Madaydayaw ti Anak ni David!” impukpukkaw dagiti tattao a magmagna iti sangoanan ni Jesus ken dagiti sumursurot kenkuana. “Bendisionan koma ti Dios ti umay iti nagan ti Apo! Madaydayaw koma ti Dios!” 10Idi simrek ni Jesus idiay Jerusalem, nariribuk dagiti amin a tattao iti siudad. “Siasino daytoy?” sinaludsodda. 11“Daytoy ni Jesus a profeta a taga-Nazaret idiay Galilea,” insungbat dagiti tattao. 12Simrek ni Jesus iti Templo ket pinaruarna dagiti amin nga agtagtagilako ken aggatgatang sadiay. Binalintuagna dagiti lamisaan dagiti agsuksukat iti kuarta ken dagiti tugaw dagiti aglaklako iti kalapati. 13Kinunana kadakuada, “Nailanad iti Nasantoan a Surat a kuna ti Dios, ‘Managanto ti balayko iti balay a pagkararagan.’ Ngem pagbalbalinenyo met a rukib dagiti mannanakaw!” 14Napan dagiti bulsek ken lugpi ken ni Jesus idiay Templo ket pinaimbagna ida. 15Nakaunget dagiti panguloen a papadi ken mamaestro iti Linteg idi makitada dagiti nakaskasdaaw nga ar-aramidenna ken mangngegda ti ipukpukkaw dagiti ubbing iti Templo, “Madaydayaw ti Anak ni David!” 16Ngarud, sinaludsodda ken ni Jesus, “Mangngegmo ti sasawenda?” “Wen,” insungbatna. “Diyo aya nabasa ti kuna ti Nasantoan a Surat? ‘Insurom dagiti ubbing ken maladaga a mangyebkas iti umisu a panagdaydayaw.’ ” 17Pinanawan ida ni Jesus, rimmuar iti siudad ket napan immian idiay Betania. 18Iti agsapa iti sumuno a bigat, idi agsubli ni Jesus iti siudad, nabisinan. 19Nakitana ti maysa a kayo nga igos iti igid ti dalan. Inasitganna ngem awan nakitana a bunga no di laeng bulong. Iti kasta, kinunana iti kayo, “Saankanton nga agbunga!” Dagus a nagango ti kayo. 20Nasdaaw dagiti adalan idi makitada daytoy. “Kasano ti panaggango a dagus daytoy nga igos?” sinaludsodda. 21Insungbat ni Jesus, “Laglagipenyo daytoy! No mamatikayo ket dikay agduadua, maaramidyonto ti kas iti inaramidko iti daytoy a kayo. Saan la a dayta. Mabalinyonto pay a kunaen iti daytoy a turod, ‘Umaliska ditoy ket tumpuakka idiay baybay,’ ket maaramidto a kasta. 22No adda pammatiyo, awatenyonto ti aniaman a dawatenyo iti kararagyo.” 23Nagsubli ni Jesus idiay Templo. Idi madama a mangisursuro, immasideg kenkuana dagiti panguloen a papadi ken dagiti panglakayen a Judio, ket sinaludsodda, “Ania ti kalintegam a mangaramid kadagitoy? Siasino ti nangted kenka iti daytoy a turay?” 24“Agsaludsodak met kadakayo,” insungbat ni Jesus. “No masungbatandak, ibagak met kadakayo no ania ti kalintegak nga agaramid kadagitoy. 25Naggapuan ti turay ni Juan a Mammuniag: iti Dios wenno iti tao?” Nagsisinnaludsodda, “Ania ti isungbattayo? No kunatayo, ‘Naggapu iti Dios,’ kunananto kadatayo, ‘Apay ngarud a dikay namati ken ni Juan?’ 26Ngem no kunatayo, ‘Naggapu iti tao,’ mabutengtayo met no ania ti aramiden dagiti tattao ta imbilangda ni Juan a maysa a profeta.” 27Iti kasta, insungbatda ken ni Jesus, “Dimi ammo.” Kinuna ni Jesus kadakuada, “Diak met ngarud ibaga kadakayo no ania ti kalintegak nga agaramid kadagitoy.” 28“Ania ti makunayo iti daytoy? Adda idi ama nga addaan iti dua nga annak a lallaki. Napan iti inauna ket kinunana, ‘Anakko, inka agtrabaho ita idiay kaubasan.’ 29“‘Diak kayat,’ kinuna ti anak, ngem kalpasanna, nagbabawi ket napan met laeng. 30“Napan met ti ama iti maikadua ket imbagana ti kas iti insaona iti inauna. “ ‘Wen, ama,’ kinunana, ngem saan a napan. 31“Siasino kadakuada ti nangtungpal iti pagayatan ti amada?” sinaludsod ni Jesus. “Ti inauna,” kinunada. Kinuna ni Jesus, “Ngem daytoy met ti kunak kadakayo. “Umun-unanto ngem dakayo a mapan iti Pagarian ti Dios dagiti agsingsingir iti buis ken dagiti dakes a babbai. 32Ta immay kadakayo ni Juan a nangisuro iti pudno a dalan a surotenyo ket diyo pinati; ngem namati kenkuana dagiti agsingsingir iti buis ken dagiti dakes a babbai. Ket uray pay kalpasan ti pannakakitayo iti daytoy, dikay latta nagbabawi ken namati kenkuana.” 33Kinuna ni Jesus, “Denggenyo ti maysa pay a pangngarig: Adda tao a nagmula iti adu nga ubas. Inaladanna ti kaubasan, nangaramid iti pagpespesan iti ubas sa nangipatakder iti torre a pagwanawanan. Kalpasanna, impaabangna ti kaubasan kadagiti makitaltalon sa nagbiahe iti sabali a daga. 34“Idi dumteng ti panagbuburas iti ubas, imbaon ti akinkukua iti kaubasan dagiti adipennaa mapan kadagiti makitaltalon tapno alaenda ti bingayna. 35Ngem tiniliw dagiti makitaltalon dagiti adipen. Kinabilda ti maysa kadakuada, pinatayda ti maikadua ket inuborda ti maikatlo. 36“Nangibaon manen kadagiti adipen nga ad-adu ngem idi damo ket kasta met laeng ti inaramidda kadakuada. 37“Kamaudiananna, imbaonna kadakuada ti anakna. ‘Awan duadua a padayawandanto toy anakko,’ kinunana. 38“Ngem idi makita dagiti makitaltalon ti anak ti akinkukua iti kaubasan, kinunada iti maysa ken maysa, ‘Daytoyen ti agtawid! Umaykayo ta papatayentayo ket kukuatayton ti kaubasan!’ 39“Iti kasta, tiniliwda ti anak, ket inruarda iti kaubasan sada pinatay. 40“Ita,” sinaludsod ni Jesus, “inton umay ti akinkukua iti kaubasan, anianto ti aramidenna kadagiti makitaltalon?” 41Kinunada, “Awan duadua a patayennanto dagiti naranggas a makitaltalon. Ket ipaabangnanto ti kaubasan kadagiti sabali a makitaltalon a mangtedto kenkuana iti bingayna iti tiempo ti panagapit.” 42Kinuna ni Jesus kadakuada, “Diyo pay aya nabasa ti nailanad iti Nasantoan a Surat? ‘Ti bato nga imbelleng dagiti agipatpatakder, Nagbalin a kangrunaan a bato. Inaramid daytoy ti Apo, Ket anian a nakakaskasdaaw iti imatangtayo!’ 43“Isut’ gapuna nga ibagak kadakayo,” innayon pay ni Jesus, “a maikkatto kadakayo ti Pagarian ti Dios ket maitedto kadagiti tattao a makaited kadagiti umno a bunga. 44Maburburakto ti siasinoman a matnag iti daytoy a bato, ket matumekto a kas tapok ti siasinoman a matupakanna.” 45Nangngeg dagiti panguloen a papadi ken dagiti Fariseo dagiti pangngarig ni Jesus ket naawatanda nga isuda ti sarsaritaenna. 46Pinadasda a patiliw, ngem mabutengda kadagiti tattao ta imbilangda ni Jesus a maysa a profeta.


text:
Romania
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Romania
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti dati a monarkia ti Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Rumano
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1878
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo


text:
Peter Paul Rubens
Ni Apo Peter Paul Rubens (Panangibalikas nga Olandes: [ˈrybə(n)s]; 28 Hunio 1577 – 30 Mayo 1640), ket maysa idi a Plamenko Barok a pintor, ken nangipangpangyuna ti maysa a nabarayuboy a Barok nga estilo a nagiyunay-unay ti panaggungunay, maris, ken kaderrep. Isu ket kaaduan nga ammo para kadagiti Maisuppiat a Repormasion a [[pedaso ti altar], dagiti retrato, ladawan ti daga, ken dagiti pakasaritaan a pinintaan ti mitolohiko ken dagiti alehoriko a suheto.
Iti pannakaipatinayon ti panagimatmaton ti dakkel a talier idiay Amberes a nangpataud kadagiti pinintaan a nadayeg kadagiti nobilidad ken dagiti agur-urnong ti arte iti kadagupan ti Europa, ni Rubens ket klasiko idi a naadalan a humanista nga eskolar, agur-urnong ti arte, ken diplomatiko a kinabaliero babaen ni Felipep IV, Ari ti Espania, ken ni Carlos I, Ari ti Inglatera.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Peter Paul Rubens iti Wikimedia Commons


text:
Sitangkai, Tawi-Tawi
Ti Sitangkai ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Tawi-Tawi iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sitangkai ket nabingbingay a politikal kadagiti 9 a barbaranggay.[2]
- South Larap (Larap)
- Sitangkai Poblacion
- Tongmageng
- Tongusong
- Datu Baguinda Putih
- Imam Sapie
- North Larap
- Panglima Alari
- Sipangkot
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Tawi-Tawi". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Tawi-Tawi". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Santa Maria, Ilocos Sur
Ti Santa Maria ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket politikal a nabingbingay kadagiti 33 a barbaranggay.[2]
- Ag-agrao
- Ampuagan
- Baballasioan
- Baliw Daya
- Baliw Laud
- Bia-o
- Butir
- Cabaroan
- Danuman East
- Danuman West
- Dunglayan
- Gusing
- Langaoan
- Laslasong Norte
- Laslasong Sur
- Laslasong West
- Lesseb
- Lingsat
- Lubong
- Maynganay Norte
- Maynganay Sur
- Nagsayaoan
- Nagtupacan
- Nalvo
- Pacang
- Penned
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Silag
- Sumagui
- Suso
- Tangaoan
- Tinaan
Heograpiko a lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Santa Maria ket mabirukan idiay tengnga a paset ti probinsia ti Ilocos Sur. Daytoy ket nabeddengan idiay amianan babaen ti ili ti Narvacan, iti daya babaen ti ili ti Pilar, Abra ken ti kabambantayan ti Kordiliera, iti abagatan babaen ti ili ti San Esteban, iti abagatan a daya babaen ti ili ti Burgos ken iti laud babaen ti Baybay Abagatan Tsína.
Naipakasaritaan a paammo ken ti taudan ti nagan ti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Santa Maria ket tinawtawagan idi ti “Purok” iti nasapa a pakasaritaanna. Adda pay dagiti dadduma a tumawtawag daytoy ti “Bukang” nupay ti “Purok” ket mabalin nga isu ti naited a nagan gaputa ti “Bukang” ket awan kapadana iti pagsasao nga Ilokáno.
Adda dagiti kasinnupiat a petsa a maipanggep ti panakabangon ti daytoy nga ili a kas maysa a nawaya a parokia. Adda dagiti pamunganayan a magun-od iti Manmano a Liblibro ken Manuskrito a Paset ti Filipiniana a Dibision ti Nailian a Biblioteka ken ti Nailian nga Arkibo a mangipakpakita a ti immuna nga Agustiniano a mision ket nabangon idiay Santa Maria idi 1760 nga iti dayta a paset ti panawen ket maysa daytoy a “Visita” ti Parokia manipud idi 1587. Adda dagiti dadduma a mangipakpakita nga idi 1765 ken 1769 a kas ti pundasion ti ili ngem daytoy ket nagrambak ti maika-200 a tawen ti kristianisasionna idi 1767 manipud ti keddeng ti “Libro de Bautismos” para iti 1766, ken naipreserba pay laeng kadagiti arkibo ti parokia. Ti Santa Maria nupay kasta, ket opisial a nabigbigan a kas maysa aministro idi 1765, ngem iti kalpasan daytoy nagbalin manen a visita ti Narvacan gapu ti kaawan ti padina. Daytoy ket kanungpalan a nagbalin a nawaya a parokia idi 1769 babaen ti patronato ti Nasantuan a Birhen Maria ti Asunsion nga iti pammadayaw kaniana ket nabaliwan ti nagan ti ili manipud ti Purok iti Santa Maria.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text: 1Yan eman ni eleg ni gubaten ni Egypt hu Gaza ey impeamtan Apu Dios ni hi-gak hu meippanggep ni Pilistia. 2Kantuy “Meemmung idalli dakel ni sindalud appit ni north e heniddalli kamangkedakkel ni danum niya henidda limma-pih ni wangwang. Et melbengan alin emin hu bebley niyadda wadadman. Yadda tutu-u ey nemahhig ali nangih dan mampehemmehemmek ni mampebaddang. 3Medngel ali besik idan kebayyu niya kudun kalesah. Panhi-yanen idallin a-ammed hu u-ungnga da tep simmakut ida ey kimmapuy ida et endi mabalin ni pehding da. 4Nedatngan law tsimpuh ni kebahbahan idan iPilistia tep endi law natdaan ni tutu-ud Tyre niyad Sidon ni umbaddang ni hi-gada. Em, hi-gak e hi Apu Dios ey bahbahen kudda iPilistia ni nalpud gilig ni baybay di Crete. 5Nemahhig hu lemyung idan iGaza ey ida kaum-eneeneng hu iAskelon. Pigantu kepappegan ni lemyungan yun natdaan ni iPilistia? 6Kanyuy ‘Hi-gayun kababba-alan Apu Dios ni memettey ni hi-gami, kaw pigantu i-inengan yu? Attu et itlu yu law hu almas yu et mambangngad kayud nalpuan yu et kayu man-iyyatu?’ 7Nem hipa inna-nuddan man-iyyatu e wada indawat kun ngunnuen da? Minandal kuddan mengubbat ni Askelon niyadda bebley di gilig ni baybay.”


text:
Rizal, Cagayan
Ti Rizal ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Rizal ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Anagguan
- Anurturu
- Anungu
- Balungcanag
- Batu
- Cambabangan
- Capacuan
- Dunggan
- Duyun
- Gaddangao
- Gaggabutan East
- Illuru Norte
- Lattut
- Linno (Villa Cruz)
- Liwan
- Mabbang
- Mauanan
- Masi (Zinundungan)
- Minanga
- Nanauatan
- Nanungaran
- Pasingan
- Poblacion
- San Juan (Zinundungan)
- Sinicking
- Battut
- Bural (Zinundungan)
- Gaggabutan West
- Illuru Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cagayan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Plantilia:Datos ti pagilian Alemania
Ti
Plantilia:Datos ti pagilian Alemania ket isu ti akin-uneg a paglaonan ti datos a saan a naikeddeng a dagus a mailak-am. Saan a dagus nga us-usaren daytoy babaen dagiti plantilia a kas ti
wagayway,
wagaywayikono, ken dadduma pay.
Dagiti linaon
Dagiti kadawyan a parametro
Dagiti sabali a wagayway
Wagayway ti militar
Mangiraman daytoy a plantilia kadagiti sabali a wagayway ti marina a mausar iti Plantilia:Navy:
{{navy|Alemania}}→ German Navy
{{wagaywayikono|Alemania|naval}}→
Baw-ing a parbo a naganMausar pay daytoy a plantilia babaen ti parbo a nagan (naibaw-ing iti daytoy a plantilia):
Kitaen dagiti nakasilpo ditoy para iti napno a listaan dagiti baw-ing.
Dagiti pagarigan a panagusar
{{wagayway|Alemania}}→ Alemania
{{wagaywayikono|Alemania}}→
Panagusar iti sabali a wagayway
{{wagayway|Alemania|empire}}→ Alemania
{{wagaywayikono|Alemania|empire}}→
Panagusar iti baw-ing a parbo a nagan
Dagiti mainaig a plantilia
Pangngaasi a kitaen dagiti sumaganad a mainaig a plantilia ti
datos_ti_pagilian :
- Plantilia:Datos ti pagilian Imperio iti Alemania Imperio iti Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Weimar a Republika Weimar a Republika
- Plantilia:Datos ti pagilian Nazi nga Alemania Nazi nga Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Sinakupan ti Aliado nga Alemania Sinakupan ti Aliado nga Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Daya nga Alemania Daya nga Alemania
- Plantilia:Datos ti pagilian Laud nga Alemania Laud nga Alemania
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Datos ti pagilian Alemania
Nasken a saan a dagus a mausar daytoy a plantilia. Saan a dagus nga inus-usar daytoy babaen dagiti plantilia ti wagayway a kas ti Plantilia:Wagayway ken Plantilia:Wagaywayikono.