text:
Plantilia:Galeria
Daytoy a plantilia ket mangited ti napasayaat a panagaramid ti annong ti galeria. Para iti panagpartuat kadagiti batayan a galeria, usaren ti etiketa ti galeria.
Daytoy a plantilia ket agiparang ti galeria dagiti ladawan iti maysa nga urnong, nga agpakanawan kadagiti aray. Dagiti sangalubongan a parametro ti
|width= ken
|height= ket isu dagitoy ti mangtengngel ti kadakkel dagiti amin a ladawan iti galeria. Ti bilang dagiti ladawan iti tunggal maysa nga aray ket maibatay kadagiti kaakaba a parametro ti ladawan ken ti kaakaba ti pagbuyaan (screen). Ti bilang dagiti ladawan iti tunggal maysa nga aray ket mabalin a mabaliwan no ti agar-aramat ket baliwanna ti kadakkel ti tawa.
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Para iti tunggal maysa a ladawan[urnosen ti taudan]
Manginagan ti linia ti sumaganad a porma para iti tunggal maysa a ladawan.
|Papeles:Nagan ti ladawan
|altn=Pagpilian a teksto
|Kapsion
Nga iti:
|Papeles:Nagan ti ladawan– tinagan ti ladawan. Mabalin nga usaren dagiti pasaruno iti
Papeles:,
File:wenno
Image:
|Altn=– :
|alt1=for the first image,
|alt2=for the second image, etc
Pagpilian a teksto– ti sabali a teksto para iti ladawan , usaren para kadagiti saan a makakita wenno dagiti sabali nga agbasbasa a saan unay a nalawag a makakita kadagiti ladawan. No saan a maikabil, ti sabali a teksto ti ladawan ket blankonto.
|Kapsion– ti kapsion iti baba ti ladawan.
Dagiti pagpilian a parametro[urnosen ti taudan]
Dagitoy a parametro ket maipakat iti galeria :
|title=– Ti titulo ti galeria
|align=– Ti pannakailinia ti galeria iti panid, left (kasisigud), center, wenno right
|footer=– Ti bassit, a nailinia iti kanawan a teksto iti baba dagiti ladawan
|style=– Estilo ti CSS para iti sibubukel a galeria
|state=– Isaadna ti kasisigud a pannakarebba dagiti galeria; usaren ti
|state=expandedwenno
|state=collapsed; dagitimarebba a galeria ket sakupenda ti napno a kaakaba ti panid
Dagitoy a parametro ket maipakat kadagiti amin a ladawan iti galeria:
|height=– Ti kadakkelan a katayag iti tunggal maysa a ladawan . No saan a mairaman daytoy a parametro, ti kasisigud ti
|height=ket 180 piksel.
|width=– Ti kadakkelan a kaakaba iti tunggal maysa a ladawan, ti kasisigud ket 180 piksel.
|captionstyle=– CSS para kadagiti estilo ti kapsion
Ti kasisigud a pannakabagi ti kaakaba iti katayag ti ladawan ket saan a mabalin a mabalin babaen ti
|width= wenno
|height= – ti rektangular a ladawan ket saan a maaramid a kuadrado no ti
|width= ken
|height= ket maiyasentar iti isu met laeng a pateg.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
{{Galeria |title=Dagiti kultural a pannakaipakita kenni George Washington |width=160 | height=170 |align=center |footer=Umuna a pagarigan |File:Federal Hall NYC 27.JPG |alt1=Estatua a sumangsango iti pasdek ti siudad nga addaan iti Griego a adigi ken ti dakkel unay a wagayway iti Estados Unidos |Estatua ni Washington iti ruar ti Federal Hall idiay [[Siudad ti New York]], a mangtan-aw iti Wall Street. |File:Mount Rushmore2.jpg |alt2=Bariweswes iti rupa iti bato iti baras ti bantay, nga addaan kadagti 3 nga agtrabtrabaho. |Pannakaaramid ti ladawan ni Washington idiay Bantay Rushmore, c. 1932. |File:2006 Quarter Proof.png |alt3=Ti nasileng a pirak a sensilio nga addaan ti bariweswes ti busto ni Washington. |Ni Washington ket naipammalagipan iti maysa a [[Binting (sensilio ti Estados Unidos)|binting]]. |File:George Washington Presidential $1 Coin obverse.png |alt4=Balitok a sensilo nga addaan iti busto ni Washington a sumagsango bassit iti kanigid |Ni Washington iti maysa a [[sensilio a doliar (Estados Unidos)|sensilio a doliar]]. }}
Estatua ni Washington iti ruar ti Federal Hall idiay Siudad ti New York, a mangtan-aw iti Wall Street.
{{Galeria |title=Dagiti kultural a pannakaipakita kenni George Washington |width=120 |height=100 |align=center |footer=Maikadua a pagarigan |File:Federal Hall NYC 27.JPG |alt1=Estatua a sumangsango iti pasdek ti siudad nga addaan iti Griego a adigi ken ti dakkel unay a wagayway iti Estados Unidos |Estatua ni Washington iti ruar ti Federal Hall idiay [[Siudad ti New York]], a mangtan-aw iti Wall Street. |File:Mount Rushmore2.jpg |alt2=Bariweswes iti rupa iti bato iti baras ti bantay, nga addaan kadagti 3 nga agtrabtrabaho. |Pannakaaramid ti ladawan ni Washington idiay Banatay Rushmore, c. 1932. |File:2006 Quarter Proof.png |alt3=Ti nasileng a pirak a sensilio nga addaan ti bariweswes ti busto ni Washington. |Ni Washington ket naipammalagipan iti maysa a [[Binting (sensilio ti Estados Unidos)|binting]]. |File:United_States_one_dollar_bill,_obverse.jpg |alt4=Sanguanan a bangir ti doliar ti Estados Unidos, nga addaan ti ladawan ni Washington iti tengnga. |Doliar ti Estados Unidos. |File:George Washington Presidential $1 Coin obverse.png |alt5=Balitok a sensilo nga addaan iti busto ni Washington a sunagsango bassit iti kanigid |Ni Washington iti maysa a [[sensilio a doliar (Estados Unidos)|sensilio a doliar]]. }}
Estatua ni Washington iti ruar ti Federal Hall idiay Siudad ti New York, a mangtan-aw iti Wall Street.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{Adu a ladawan}}
- {{Photomontage}}


c: text/html

text:
Etiopia
Nagsasabtan: 8°N 38°E / 8°N 38°E
Ti Etiopia (Ge'ez: ኢትዮጵያ ʾĪtyōṗṗyā), opisial nga ammo a kas ti Pederal Demokratiko a Republika ti Etiopia, ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Sara iti Aprika. Isu daytoy ti maikadua a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Áprika, nga adda ti sumurok a 82 a riwriw nga agtaeng,[3] ken ti maikasangapulo a kadakkelan babaen ti kalawa ti lugar, a sumakop ti 1,100,000 km2. Ti Etiopia ket nabeddengan babaen ti Eritrea iti amianan, ti Djibouti ken Somalia iti daya, ti Sudan ken Abagatan a Sudan iti laud, ken Kenya iti abagatan. Ken ti kapitoliona ket adda iti Addis Ababa, isu pay daytoy ti kaaduan ti populasion a napalikmutan ti daga iti lubong.
Ti Etiopia ket maysa idi a monarkia para kadagiti kaaduan a pakasaritaanna, ken ti Etiope a dinastia ket masurotanna ti ramutna manipud iti maikadua a siglo BC.[7] Ti Etiopia ket maysa pay kadagiti kadaanan a sitio iti rimsuaan ti nagtagitaoan a naam-ammuan dagiti sientista iti tatta nga aldawi, a nakaparnuay kadagiti kadaanan a pagsurotan iti nagtagitaoan.[8] Mabalin nga isu daytoy ti rehion nga immuna a naggapuan dagiti Homo sapiens para iti ipapanda idiay Tengnga a Daya ken dagiti puntos iti labes.[9][10][11] Kaduaanna ti Roma, Tsina ken Persia, ti Etiope nga Aksum nga Imperio ket naipanunutan idi a kas maysa kadagiti uppat a nalatak a kabilegan iti maika-3 a siglo.[12][13][14] Idi agdama a panawen ti Karapkap para iti Áprika, ti Etiopia ket isu laeng ti Aprikano a pagilian malaksid ti Liberia a nakataginayon ti katurayanna a kas maysa a mabigbigan a nawaya a pagilian, ken maysa idi kadagiti uppat nga Aprikano a kameng iti Liga dagiti Pagilian. Kalpasan ti bassit a panawen iti Italiano a panagsakop, ti Etiopia ket nagbalin a dokumento ti linteg a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Idi dagiti dadduma a pagilian ti Aprika ket nakagun-od ti panakawayaway kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, adu kadagitoy ti immampon kadagiti maris iti wagaywaway iti Etiopia, ken ti Addis Ababa ket nagbalin a lokasion kadagiti nadumaduma nga internasional nga organisasion a naipakatengngaan ti isip para iti Áprika. Ti Etiopia ket maysa kadagiti nangibangon a kaemeng ti Di-Nailinia a Tignay, G-77 ken ti Organisasion ti Aprikano a Panagkaykaysa. Ti Addis Ababa ket isuti agdama a kuartel ti Kappon ti Aprika, ti Pan Aprikano a Kamara ti Komersio, UNECA ken ti Aprikano nga Agsagsagana a Puersa. Ti Etiopia nakakitan dagiti nadumaduma a sistema ti gobierno kalpasan ti dinastia nga indauloan babaen ni Haile Selassie ket naabak idi 1974.
Ti taga-ugma a Ge'ez a sinuratan ket nawatiwat a maus-usar idiay Etiopia. Ti Etiopiano a kalendario ket pito aginggana ti walo a tawen a likudan ti Gregorian a kalendario . Ti pagilian ket maysa nga adu ti pagsasaona ken adu ti etnikona a kagimongan kadagiti agarup a 80 a grupo, a dagiti dua a kadakkelan ket ti Oromo ken ti Amhara, a dagitoy a dua ket agsasaoda kadagiti Apro-Asiatiko. Ti kaaduan a populasionna ket Kristiano bayat a ti maysa apagkatlo ket Muslim, a dagitoy a dua a relihion ket adda ti napigsa aramutda iti pagilian. Ti adu a populasion dagiti Etiopiano a Hudio ket nagtataengda idiay Etiopia aginggana ti panawen ti 1980. Ti pagilian ket ibalayanna pay ti naikararuaan a Rastafari a tignay. Adda dagiti 9 UNESCO a Tinawtawid a Lugar ti Lubong idiay Etiopia.
Urayno isu ti kangrunaan a taudan iti kayaran Nilo, ti Etiopia ket nakapan kadagiti seriye ti panagbisin idi panawen ti 1980, a naipakaro babaen dagiti nakariro a heopolitiko ken sibil a gubgubat. Ti pagilian ket narugianen a makaungar, ken adda tattan ti kadakkelan nga ekonomia babaen ti GDP idiay Daya nga Aprika ken Tengnga nga Aprika.[15][16][17] Ti Etiopia ket sursurotenna ti maysa a pederal a republika a sistema ti politika ken ti EPRDF ket isu ti agturturay a partido manipud idi 1991.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Etiope a Batay-linteg". Artikulo 5 Etiope a batay-linteg. APAP. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-03-04. Naala idi 3 Disiembre 2011.
- ^ CIA – Etiopia – Dagiti Grupo ti Etniko Naiyarkibo 2018-11-16 iti Wayback Machine. Cia.gov. Naala idi 2012-03-03.
- ^ a b Ahensia ti Tengnga nga Estadistika iti Etiopia. Ahensia ti Tengnga nga Estadistika iti Etiopia Naiyarkibo 2012-02-15 iti Wayback Machine
- ^ a b c d "Etiopia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Idi agsasao kalpasan ti panagpirmana ti naisuppiatan a nagbaetan a tulagan ti Etiopia ken Italia idi 1889,ni Emperador Menelik II ket nangipalpalawag ti puestona: "Saantayo a makapalubos ti integridad tayo a masalsaludsodan a kas dagiti Kristiano ken nataknengan a pagilian, wenno ti karbengan a mangituray ti bukodtayo nga imperio iti patingga a panagwayawaya. Ti Emperador iti Etiopia ket maysa a kaputotan iti dinastia nga agtawen iti 3,000 — ti maysa a dinastia nga iti dayta nga agdama a panawen ket saan pay a simmuko kadagiti gangganaet. Ti Etiopia ket saan pay a naparukmaan ken isu ket saanto a maparukmaan babaen ti siasinoman." Ti Etiopia a Di-nabedbedan: Panagadal kadagiti Emansipasion ti Puli – p. xxv babaen ni Joseph Ephraim Casely Hayford
- ^ Michael Hopkin (16 Pebrero 2005). "Ti Etiopia ket isu ti kasayaatan a pagpilian para iti duyan dagiti Homo sapiens". Katutubo. doi:10.1038/news050214-10.
- ^ Li, J. Z.; Absher, DM; et al. (2008). "Sangalubongan a Panakibiang ti Nagtagitaoan a Naadaw manipud iti Nalawa a Henoma a Tabas iti Pannakadumaduma". Siensia. 319 (5866): 1100–1104. Bibcode:2008Sci...319.1100L. doi:10.1126/science.1153717. PMID 18292342.
- ^ "Dagiti Nagtagitaoan ket Immakar Manipud ti Aprika a Bimmallasiw iti Lubong, a Kinunan ti Panagadal ti DNA". Bloomberg.com. 2008-02-21. Naala idi 2009-03-16.
- ^ Karen Kaplan, Los Angeles Times (2008-02-21). "Napalikmutan ti Lubong manipud iti Addis Ababa". Startribune.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-02-25. Naala idi 2009-03-16.
- ^ Stuart Munro-Hay, Aksum: Maysa nga Aprikano a Sibilisasion iti Naladaw a Taga-ugma. Edinburgh: Unibesidad a Pagmalditan, 1991, p. 57 ISBN 0-7486-0106-6.
- ^ Aksumite Etiopia. Workmall.com (2007-03-24). Naala idi 2012-03-03.
- ^ Paul B. Henze, Dagiti Tuon iti Oras: Pakasaritaan iti Etipia, 2005 ISBN 1-85065-522-7.
- ^ "Ti Etiopia ket linabsanna ti Kenya tapno nagbalin nga isu ti Kadakkelan nga Ekonomia ti Daya nga Aprika". Nazret.com. 2010-02-06. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-12-22. Naala idi 2010-06-02.
- ^ Ti GDP a panagggatang a kabilegan ti Etiopia idi 2010: 86 bilion. Imf.org (2006-09-14). Naala idi 2012-03-03.
- ^ Ti GDP a panaggatang a kabilegan ti Kenya GDP idi 2010: 66 Bilion. Imf.org (2006-09-14). Naala idi 2012-03-03.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Beshah, Girma ken Aregay, Merid Wolde Ti Saludsod iti Kappon dagiti Simbaan kadagiti Luso-Etiopiano a Panakibiang (1500–1632), Lisbon, Junta de Investigações do Ultramar ken Centro de Estudos Históricos Ultramarinos (1964).
Adu pay a mabasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Zewde, Bahru (2001). Ti Pakasaritaan ti Moderno nga Etiopia, 1855–1991 (Maika-2 nga nga ed.). Athens, OH: Unibersidad ti Ohio a Pagmalditan. ISBN 0-8214-1440-2.
- Selassie I., Haile (1999). Ti Biagko ken Panagrangrang-ay ti Etiopia: Ti Autobiograpia ni Emperador Haile Selassie I. Inpatarus babaen ni Edward Ullendorff. Chicago: Frontline. ISBN 0-948390-40-9.
- Henze, Paul B. (2004). Dagiti Tuon ti Oras: Ti Pakasaritaan ti Etiopia. Shama Books. ISBN 1-931253-28-5.
- Marcus, Harold G. (1975). Ti Biag ken dagiti Panawen ni Menelik II: Etiopia, 1844–1913. Oxford, U.K.: Clarendon. Naiprenta manen, Trenton, NJ: Red Sea, 1995. ISBN 1-56902-009-4.
- Marcus, Harold G. (2002). Ti Pakasaritaan ti Etiopia (napabaro nga nga ed.). Berkeley: Unibersidad iti California a Pagmalditan. ISBN 0-520-22479-5.
- Mockler, Anthony (1984). Gubat ni Haile Selassie. New York: Random House. Naimaldit manen, New York: Olive Branch, 2003. ISBN 1-902669-53-3.
- Rubenson, Sven (2003). Ti Panagbiag ti Etiopiano a Panagwaywayas (Maika-4 nga ed.). Hollywood, CA: Tsehai. ISBN 0-9723172-7-9.
- Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2003). Encyclopaedia aethiopica, Tom. 1: A-C. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
- Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2005). Encyclopaedia aethiopica, Tom. 2: D-Ha. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
- Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2007). Encyclopaedia aethiopica, Tom. 3: He-N. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Etiopia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Etiopia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Elmer Drew Merrill
Ni Elmer Drew Merrill (Oktubre 15, 1876 – Pebrero 25, 1956) ket maysa idi nga Amerikano a botaniko, nga espesialista iti mulmula ti rehion ti Asia-Pasipiko.
Isu ket naipasngay idi diay East Auburn, Maine, ken nagbasa idiay Unibersidad ti Maine nga idiay ti nakagun-odanna ti B.S. idi 1898. Isu ket kanungpalan a timmipon ti Departamento ti Agrikultura ti Estados Unidos (USDA) ken nagserbi a kas maysa a botaniko ti USDA idiay Filipinas manipud idi 1902 aginggana idi 1923.
Isu ket nagsubli idiay Estados Unidos ken nagbalin a Dekano ti Kolehio ti Agrikultura ti Unibersidad ti California, Berkeley. Isu ket immalis idi 1929 idiay New York tapno agbalin a propesor ti botaniko iti Unibersidad ti Columbia. Isu pay idi ti Direktor ti Botanikal a Hardin ti New York manipud idi 1929 aginggana idi 1935. Isu ket nagbalin a direktor ti Arnold Arboretum ti Unibersidad ti Harvard idi 1935 ken nagtalinaay idiay aginggana idi nagretiro idi 1946.
Isu ket ammo para iti adu a panagadalna iti taksonomia ti mulmula manipud idiay Asia. Mairaman dagiti sinursuratna ti Flora iti Manila a naipablaak idi 1912, ken Ti Enumerasion ti Agsabsabong a Mulmula ti Filipinas a naipablak kadagiti paset idi baetan ti 1922 aginggana idi 1926. Ti kaudian nga obrana Ti Botaniko dagiti Panagbanniaga ni Cook ket naipablaak idi 1954.
Isu ket pimmusay idiay Forest Hills, Massachusetts.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Elmer Drew Merrill, 1876–1956 Biblioteka ti Unibersidad ti Harvard
- Elmer Drew Merrill


text:
Papa Anastasio III
Ni Papa Anastasio III (pimmusay idi Hunio 913) ket isu ti Papa manipud idi Abril 911 aginggana idi Hunio 913, ket naipasngay idi a kas maysa a Romano. Isu ket maysa a natakneng a Romano, ni Luciano, ket sagpaminsan a nabigbigan nga isu ti amana, ngem adda dagiti sabali a taudan a nangibagbaga nga isu ket anak ti ruar a lalaki ti sinarununa a ni Papa Sergio III (904–911).
Awan dagiti nairehistro a para kenni Papa Anastasio III, a ti pontipikadona ket adda idi las-ud ti paset ti panawen a ti Roma ken ti Kinapapa ket adda ti kabilegan ni Teofilacto, Konde ti Tusculum, ken ti asawana a ni Theodora, nga isuda ti nangikeddeng ti panagkandidato ni Anastasio. Babaen ti panaturayna dagiti Normando ti Rollo ket naibanghelioda.
Isu ket naipunpon idiay Basilika ni San Pedro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Anastasius". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Anastasio III iti Wikimedia Commons


text:
Sasao a Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea
Ti sasao a Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea ket ti naisingasinga a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea. Dagitoy ket parte idi ti kasisigud a singasing ti Trans–Baro a Guinea da Voorhoeve & McElhanon, ngem napabassiten ti sakop babaen ti kagudua (manipud iti siam a pamilia iti uppat) iti panangidasig ni Malcolm Ross. Segun kenni Ross, daytoy ket saan a nalawag no dagiti panagpapada iti pangsandi iti pagbaetan dagiti uppat a nabati a sanga ti Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea ket dagiti pannakaala para kadagiti porma ti proto-Trans–Baro a Guinea wenno dagiti nakibingayan nga inobasion a mangipalawag ti bugbugtong a sanga ti Trans–Baro a Guinea. Nawaya nga insupsuppiat ni Voorhoeve para iti maysa a pakikabagian nga Awyu–Ok, ken timmuntunos met ni Foley a ti Asmat ket mabalin nga as-asideg iti Awyu ken Ok ti sasao a Trans–Baro a Guinea. Uray no kasta, dagiti uppat nga agmaymaysa a sanga ti napabassit a Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea ket nalawagda nga umiso a pamilia.
- Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea (Asmat–Ok)
- Pamilia nga Asmat–Kamoro [ti kaudian a panagpadakkel iti igid ti abagatan nga aplaya]
- Pamilia a Kalatakan nga Awyu
- Pamilia a Mombum
- Pamilia nga Ok–Oksapmin
Italinaay laeng ti Ethnologue (2009) ti Awyu–Dumut ken Ok, ken tinawtawagan ti sanga iti Ok–Awyu, ken ikabilna ti Asmat ken Mombuma kas dagiti nawaya a sanga ti Trans Baro a Guinea. Isilpo da Loughnane & Fedden (2011) ti Ok iti pagsasao nga Oksapmin.[1]
Ti sasao a Somahai ken ti kaudian a naduktalan a Bayono-Awbono ket mabalin pauy a maitagikua ditoy, ngem bassit laeng ti datos a pagibasaran.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.


text:
Ebetsu, Hokkaido
Ti Ebetsu (江別市, Ebetsu-shi) ket ti maysa a siudad iti Subprepektura ti Ishikari, Hokkaido, Hapon.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ebetsu ket kasisigud a nataengan babaen ti tattao a Hapon idi 1871, a naggapu manipud iti Prepektura ti Miyagi iti Honshu. Idi 1878, nangrugrugi a mapmapan ti militar iti lugar. Idi ti Gobierno ti Meiji, idi 1878, ket indesignadoda ti Hokkaido a kas parte ti Hapon, immadu dagiti immak-akar iti daytoy a lugar. Nakaala ti Ebetsu iti kasaad nga ili idi 1916 ken iti kasasaad a siudad idi 1954. Kadagiti las-ud ti tawen ti 1960 ken 1970, ti umad-adu a populasion ti Sapporo ket isu ti nakaiturongan ti iyaadu ti populasion ti Ebetsu. Idi 1991, nakaabot ti populasion ti siudad iti 100,000 a tattao.
Ti nagan nga Ebetsu ket naala manipud iti Ainu a nagan ti Karayan Chitose nga agayus iti Karayan Ishikari iti siudad. Segun ken ni John Batchelor iti bukodna nga "An Ainu-English Dictionary" (chapter 1, section V: Place Names Considered) tinagan idi nga Ainu ket E-pet wenno "nakatkataw a karayan" a naibatay iti nalidem a marisna.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi 1, 2017, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 119,086, kadagiti 56,325 a sangkabalayan,[3] ken ti densidad ti populasion iti 630 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 187.57 km².
Heograpia ken pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kaaduan a komersia nga Ebetsu ket adda iti wenno iti dagus a kaarrubayan ti Rota 12 (agtaray iti amianan-abagatan babaen ti ili). Dagiti akin-amianan a patingga ti ili ket markaan babaen ti Karayan Ishikari, ti akin-abagatan a sub-siudad ti Oasa babaen ti pagbeddengan ti Ebetsu iti Sapporo. Daytoy ket beddenganna dagiti patingga ti siudad ti Kitahiroshima, Iwamizawa, Nanporo, Tōbetsu, ken Shinshinotsu.
Ti Ebetsu ket agarup a 16 km manipud iti puseg ti ili ti Sapporo. Daytoy ket maserrekan babaen ti Hokkaido Expressway, babaen ti Chūō wenno dagiti linia ti bus ti JR Hokkaidō, wenno babaen ti linia ti tren ti Asahikawa-Hakodate nga agarup a sumurot iti Rota 12 babaen ti ili (kadagiti estasion ti Oasa, Nopporo, Takasago, ken Ebetsu), ket tumipon iti amianan a laud-abagatan a daya nga agtartaray a nangruna a linia a sumakop manipud iti Eropuerto ti Chitose aginggana iti Estasion ti Sapporo iti Shinsapporo (Baro a Sapporo, ti masa a distrito iti dakdakkel a metropolitano a Sapporo).
Ti dakkel nga Estado a Parke ti Bakir ti Nopporo (ti kadakkelan a parke ti birhen a kabakiran iti iti dalumpinas a rabaw ti daga iti lubong) ket adda iti likudan ti Unibersidad ti Rakunō Gakuen ti Ebetsu (ti immuna nga unibersidad iti Ebetsu, napundar idi 1949), a mangsakop iti 2015 nga ektaria iti napreserba a bakir. Gapu ti lokasion ti Ebetsu iti aproksimado a tengnga ti Tanap ti Ishikari (ti Siudad ti Sapporo ket ti akin-abagatan a laud a sakup), daytoy ket ammo a naangin iti amin a paset ti tawen.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti 10 a tawen nga agpakatengnga a temperatura para iti Ebetsu ket 7.1 a grado Celsius. Dagiti kapudotan ket kalamiisan a temperatura a nairehistron ket 34.5 °C ken -27.7 °C.[4]
Kabsat a siudad ken pannakigayyem a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasay a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gresham, Oregon, Estados Unidos (manipud idi 1977)[6]
Pannakigayyem a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tosa, Kōchi, Hapon (manipud idi 1978)
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti unibersidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Unibersidad ti Pakaammo ti Hokkaido
- Unibersidad ti Rakunō Gakuen
- Unibersidad ti Sapporo Gakuin
- Unibersidad ti Hokushō
Dagiti High School[urnosen | urnosen ti taudan]
Publiko[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hokkaido Ebetsu High School
- Hokkaido Nopporo High School
- Hokkaido Ooasa High School
Pribado[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ritsumeikan keisho High School
- Towanomori San-ai High School
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 7.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
- ^ "Opisial a website ti Siudad ti Ebetsu" (iti Hapon). Hapon: Siudad ti Ebetsu. Naala idi 16 Mayo 2017.
- ^ "江別市の概要 気象 江別市". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-30. Naala idi 2018-09-25.
- ^ 江別(2000~2010) [Ebetsu] (iti Hapon). Japan Meteorological Agency. Marso 2013. Naala idi Marso 25, 2013.
- ^ "Kabsat a siudad ken pannakigayyem a siudad ti Ebetsu". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-10-21. Naala idi 2018-09-25.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
1745
Ti tawen idi 1745 ket ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes ti nabunbuntog iti 11 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 28 – Para kadagiti 5 nga aldaw, ti uram ket dinadaelna dagiti pasdek idiay Istanbul.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpoo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1745 iti Wikimedia Commons


text:
Listaan dagiti Bise Presidente ti Filipinas
Daytoy ket kompleto a listaan dagiti Bise Presidente ti Filipinas, nga inaugarado a kas Bise Presidente ti Filipinas kalpasan ti pannakapasingked ti batay -linteg a nalawag a nangirangarang ti kaadda idiay Filipinas. Naisuppiatan ti pannakairaman ni Mariano Trías iti daytoy a listaan, gaputa ni Trias ket napili idi a kas bise presidente iti Konbension Tejeros, ken kas bise presidente manen para iti nabiit ti biagna a Republika ti Biak-na-Bato, nga idi ket nawaswas kalpasan ti pannakapirma ti Tulagan ti Biak-na-Bato ken ti eksilo ni Aguinaldo. Ti Saan a ti pannakaituloy ti turay babaen ni Emilio Aguinaldo idi naituloy ti rebolusion idi Mayo 1898 wenno ti kadawyan a proklamasion ken inaugarasion a kas Presidente babaen ti Umuna a Republika ti Filipinas idi 1899 ket dagidi turay a nangited para iti kina-bise presidente. Ti kina-bise presidente iti kaunegan ti kontesto ti gobierno ti Filipinas ket pormal idi a napartuat babaen ti batay-linteg idi 1935.
Dagiti bise presidente idi las-ud ti Mankomunidad iti Filipinas ket addaan idi iti turay iti Amerikano, ken awan idi ti opisina ti bise presidente idi las-ud ti Maikadua a Republika, ken naikeddeng idi a tirtiris a gobierno ti Imperial a Hapon idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.
Idi inrangarang ni Ferdinand Marcos ti linteg militar, ti nakatugaw a bise presidente, a ni Fernando Lopez, ket naikkat idi iti opisina. Ni Marcos ket nagturay nga awan ti bise presidente aginggana idi 1986. Ti batay-linteg ti 1973 ket immuna idi a saan a nangited ti bise presidente, ngem dagiti simmarsaruno a panagbalnaliw ti batay-linteg ket nangisubli ti opisina. Ti maysa a bise presidente ket napakabaelan a nagtugaw kalpasan ti panagbutos idi 1986 idi ti etiketa ni Marcos-Arturo Tolentino ket nairangarang nga isuda dagiti nangabak babaen ti Batasang Pambansa.
Adda met dagiti tallo a bise presidente a nagbalin a presidente gapu ti ipupusay dagiti presidente - ni Sergio Osmeña (1944), Elpidio Quirino (1948) ken ni Carlos P. Garcia (1957). Isuda ket saan a nanginominado ti baro a bise presidente, gaputa ti batay-linteg ti 1935 ket silensio iti daytoy a banag; ti baro a bise presidente ket maipatugaw kalpasan a naammuan dagiti resulta dagiti panagbutos. Ni Gloria Macapagal-Arroyo ket nagbalin a presidente kalpasan idi inkeddeng ti Kangatuan a Korte a ni Joseph Estrada ket nagikkat. Ni Arroyo ket indutokna ni Teofisto Guingona kalpasan ti manmano nga aldaw kalpasan ti pannakaipangatona iti bileg. Ti batay-linteg ti 1987 ket nagbilin a ti Presidente ket manginominado ti bise presidente manipud ti kameng ti Kongreso ti Filipinas, nga idiay dagiti dua a kamara ket agbutosda para iti pannakaikeddeng babaen ti kaaduan a butos.
Ni Fernando Lopez ket isu ti kapautan a nagserbi a bise presidente, isu ket nagserbi iti dagup ti gangani a 11 a tawtawen. Ni Arturo Tolentino ket nagserbi ti 11 nga al-aldaw sakbay a naikkat idi 1986 babaen ti Rebolusion ti Bileg ti Tattao. Ni Noli de Castro ket isu idi ti immuna a bise presidente a saan a kameng ti ania man a partido ti politika ngem mainaig iti kumaduaan nga indauluan babaen ti Lakas-CMD.
Listaan dagiti Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti saan nga opisial a Bise Presidente ti Filipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti historiador ken dagiti dadduma pay a pigura ket nangilasin kadagiti sumaganad a tao a kas nagtengngel ti kina-bise presidente iti gobierno a naikeddeng a mangirepresenta ti Filipinas, ngem dagiti terminoda iti opisina ket saan a naibilang babaen ti gobierno ti Filipinas a kas paset ti presidensial a panagsisinnaruno.
- Kapisanan ng Paglilingkod sa Bagong Filipinas (KALIBAPI; Gunglo para iti Serbisio iti Baro a Filipinas)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nangrugi ti terminona iti pannakabutosna a kas bise presidente iti Konbension Tejeros.
- ^ Nagpatingga ti terminona iti pannakawaswas ti Republika ti Biak na Bato.
- ^ a b Kimmaddua iti Sangkatipunan ti Magdalo iti rebolusionario a kagimongan ti Katipunan.
- ^ a b c Simmaruno kalpasan ti ipupusay ti presidente.
- ^ Nagpatingga ti terminona babaen ti pannakairangarang ti linteg militar.
- ^ AWan ti opisina ti bise presidente iti kasisigudl, di nabaliwan a Batay-linteg ti 1973, a napasingkedan idi Enero 17, 1973. Dagiti enimienda iti Artikulo VII ken nagisubli iti daytoy a puesto.
- ^ Nagpatingga ti termino idi nabatuag ni Marcos idi 1986 Rebolusion ti Bieg ti Tattao
- ^ Nagbalin a bise presidente babaen ti panagtunton a panaballigi iti naisuppiatan a kellaat a panagbutos idi 1986.
- ^ Ni Laurel ket kameng idi ti Partido Nacionalista, a kimmadua iti etiketa ti UNIDOt. Idi 1989, nawaswas idi ti UNIDO ken ni Laurel ket nabutosan a kas presidente dagiti Nacionalista.
- ^ Ni Estrada ket timmaray idi a kadua ni Eduardo Cojuangco iti NPC; ti bukodna a partido, Partido ng Masang Pilipino ket kimmaddua idi iti NPC.
- ^ Nominado babaen ni President Arroyo ken pinasingkedan babaen ti Kongreso.
- ^ Nagpatingga ti terminona babaen ti pannakatiliwna dagiti Puersa ti Amerikano .
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Batay-linteg ti Republika iti Filipinas idi 1973". Philippine Constitutions. Chan Robles Virtual Law Library. Naala idi 2006-10-26.
- "Batay-linteg ti Republika iti Filipinas idi idi 1987 - Artikulo VII". Philippine Constitutions. Chan Robles Virtual Law Library. Naala idi 2006-10-26.


text:
Pebrero 4
Ti Pebrero 4 ti maika-35 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 330 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (331 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1848 – William Burck, Olandes a botaniko (pimmusay 1910)
- 1923 – Conrad Bain, Naiyanak a Kanadiano nga aktor (pimmusay 2013)
- 1947 – Dan Quayle, maika-44 a Bise Presidente iti Estados Unidos
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1964 – Emilio Aguinaldo, Umuna a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1869)
- 2002 – Agatha Barbara, maika-3 a Presidente ti Malta (naipasngay 1923)


text:
Encyclopædia Britannica
Ti Encyclopædia Britannica wenno iti Ilokano ket Ensiklopedia Britanika (Latin para iti "British Encyclopaedia"), ket inpablaak babaen ti Encyclopædia Britannica, Inc., ket maysa a sapasap a pakaammo nga ensiklopedia iti pagsasao nga Inggles. Daytoy ket naisursurat ken agtultuloy napabpabaro babaen dagiti agarup a 100 nga agnanayon nga editor ken sumurok a 4,000 nga agpadpadawat, a makairaman kadagiti 110 a nagunggunaan ti Premio Nobel ken dagiti lima nga Amerikano a Presidente.[1] Daytoy ket naikedkeddeng a kas maysa kadagiti kasiriban nga ensiklopedia iti pagsasao nga Inggles.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Herbert Hoover, John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson, Jimmy Carter, ken ni Bill Clinton. [1]
- ^ Ensiklopedia Britanika ket mapanen iti dihital kalpasan ti 244 a tawtawen. The News (2012-03-15). Naala idi 17 Marso 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Encyclopædia Britannica iti Wikimedia Commons
- Opisial a sitio


text:
By Freddie G. Lazaro
LAOAG CITY (PIA) — Kiniddaw ti Department of Environment and Natural Resources (DENR) dagiti local government units (LGUs) ti panangipasada iti kabiitan a panawen ti solid waste management plan kas panangtungpalda ti pagalagadan ti RA 9003.
Segun kenni Usec. Jonas Leones, agdama a DENR Undersecretary for policy planning and international affairs, nakurang a 30 a porsiento pay laeng ti LGU iti intero a pagilian ti nagtungpal iti Solid Waste Management provision ti RA 9003.
Kinunana a maysa a kangrunaan a kasapulan nga ibagbaga ti RA 9003 ti panakaipasdek ti bukod a sanitary landfill ti kada LGU ngem manmano pay laeng nga ili ken siudad ti nagtungpal gapu iti kinangina ti lote a pagdissuanna.
Gapu iti daytoy, impadamag ni Leones a naisingasing ti “clustering” tapno saan a marigatan dagiti LGU’s a mangipatakder ti sanitary landfill.
Nupay kasta, kuna ni Leones a saan a makaanay a mangsolbar ti problema ti pannakapaadda ti sanitary landfill isu a makitkitada ti umiso a teknolohia a mamagbalin a paggapuan ti enerhia dagiti maurnong a basura.
Kabayatanna, impalgak ni Gobernador Imee Marcos a masolbar ti problema ti basura iti intero a pagilian babaen ti panagtitinnulong dagiti umili ken ti gobierno.
Kinunana a ti kaadda ti adu a basura ti kangrunaan a rason no apay nga adda panaglayus kadagiti dadduma a luglugar iti pagilian gapu ta dagitoy a basura ti mangbara ti kanal a pagayusan ti danum.
“Masapul a responsable ti tunggal umili nga imanehar ti basura manipud iti pagtaenganna tapno malapdan ti panagkaiwara ti basura ken agtalinaed a nadalus ti aglawlaw,” kinuna ni Marcos. (Freddie G. Lazaro/PIA-1)


text:
Halldór Laxness
Ni Halldór Kiljan Laxness [ˈhaltour ˈcʰɪljan ˈlaxsnɛs] (dengngen) (naipasngay a kas ni Halldór Guðjónsson) (23 Abril 1902 – 8 Pebrero 1998) ket maysa idi nga Islandes a mannurat iti maika-20 a siglo. Iti kabibiagna ni Laxness ket nagsursurat kadagiti daniw, artikulo para kadagiti warnakan, pabuya ti teatro, managbaniaga a literatura, ababa a sarsarita, ken dagiti nobela. Dagiti nakaimpluensia kaniana kadagiti panagsursurat na ket mairaman ni August Strindberg, Sigmund Freud, Sinclair Lewis, Upton Sinclair, Bertolt Brecht ken ni Ernest Hemingway.[1] Idi 1955 nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura, isuna laeng ti tao a nanipud idiat Islalandia ti nangabak iti daytoy a premio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Halldór Guðmundsson, Ti Islandes: maysa a biograpia ni Halldór Laxness. McLehose Press/Quercus, Londres, panid.49,117,149,149,238,294


text:
Umuna a Panid
Napili nga artikulo
Ti Hainismo ket tradisional nga ammo iti Haina darma, maysa a relihion ti India a mangpatuldo iti maysa a dalan iti saan a kinaranggas kadagiti amin a sibibiag a parsua. Daytoy ket maysa kadagiti kaduogan a relihion iti lubong a matugotan kadagiti ramutna iti taga-ugma nga India. Ti kinunkuna ti tradision iti daytoy a pammati ket insersermon babaen dagiti duapulo ket uppat a nagsasaruno a nangitaktakder iti pammati nga ammo a kas ti tirthankara. Ti Hainismo ket mangiyunay-unay ti espiritual a kinawaya ken panagpapada a baetan kadagiti amin a porma ti biag. Dagiti agsansanay iti daytoy a relihion ket namatmatida a ti di naranggas ken kabukbokodan a panagtengngel ket isu ti pamay-an a pakabalinanda a makagun-od ti pannakawaya manipud ti siklo dagiti panagungar manen.
Ti Hainismo ket maysa a relihioso a minoridad idiay India ken addaan kadagiti 4.2 riwriw a sumursurot, ken dagiti sumorsurot kadagiti imigrante a komunidad idiay Belhika, idiay Estados Unidos, idiay Kanada, Hong Kong, Hapon ken Singapur. Dagiti Hain ket addaanda kadagiti kangatuan a grado iti literasia para kadagiti amin a relihioso a komunidad idiay India, ken dagiti biblioteka ti manuskritoda ket isu ti kaduogan iti pagilian.
Pagiwanwanan
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina-Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
- Agdadamoka kadi? Surotem ti pakabuklan ti Ilokano Wikipedia.
- Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo.
- Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre, iwanwandaka ngarud.
- Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid? Ipadigom ti kinalaingmo ditoy
- Ay, nagalas met! Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin.
- For non-Ilokano speakers please visit the local embassy or request help here.
Ammom kadi...
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
- ... a ni Lord Byron (nailadawan) ket nakilaban idiay Griego a Gubat ti Wayawaya ken rinaraeman ti tattao idiay Gresia a kas nailian a bannuar?
- ... a ti Sydney ket maysa idi a penal a kolonia ken isu ti immuna a kolonia ti Britaniko idiay Australia?
- ... a ti Atenas ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Gresia ken makunkuna pay a kas ti duyan ti Akinlaud a sibilisasion?
- ... a ti Shahnameh ("Ti Libro dagiti Ari") ket buklen dagiti agarup a 60,000 berso ken isu ti nailian nga epiko ti Iran ken dagiti mainaig pay a kagimongan?
- ... a ni Yuri Gagarin ket isu ti immuna a nagbaniaga ti akin-ruar a limbang?
Napili a ladawan
Kakabsat a proyekto
Ibalbalayan ti Pundasion ti Wikimedia ti Wikipedia, ti maysa a di aggangganansia a gunglo a mangibalbalay pay kadagiti nadumaduma a proyekto:
Nawaya a pagidulinan ti midia
Pagparang-ayan ti sopwer
Koordinasion dagiti proyekto
Libre a liblibro ken manual
Nawaya a batayan ti pannakaammo
Naurnong a damdamag
Naurnong nga inadaw a pasasao
Biblioteka ti nawaya a linaon
Katalogo dagiti sebbangan
Nawaya a pagadalan
Nawaya a tarabay ti panagbanniaga
Nawaya a diksionario
Dadduma a pagsasao ti Wikipedia
Naisurat daytoy a Wikipedia iti Ilokano, ken napartuat idi Oktubre 7, 2005. Adu pay dagiti sabali a magun-od a Wikipedia, makita dita baba dagiti Wikipedia ti Filipinas ken dagiti sumagmamano a kadakkelan.
-
Dagiti Wikipedia ti Filipinas
-
1,000,000+ nga artikulo
-
250,000+ nga artikulo
-
50,000+ nga artikulo


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Ni Jejomar "Jojo" Cabauatan Binay, Sr. (nayanak idi Nobiembre 11, 1942), ket ammo pay a kas ni Jojo Binay wenno VPNay, ket maysa a Filipino a politiko nga isu ti maika-13 a Bise Presidente ti Filipinas manipud idi 2010. Isu ket dati a, Mayor iti Siudad ti Makati manipud idi 1986 aginggana idi 1998 ken manen idi 2001 aginggana idi 2010. Isu pay ti Presidente ti Nagkaykaysa a Suppiatan (UNO), Presidente ti Partido Demokratiko Filipino-Lakas ng Bayan (PDP-Laban), Mangipangulo ti Asia-Pasipiko a Rehion a Komite ti Eskawt, ken ti Presidente iti Eskawt dagiti Lallaki iti Filipinas.


text:
Subprepektura ti Iburi
Ti Subprepektura ti Iburi (胆振総合振興局, Iburi-sōgō-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon.
HeograpiaUrnosen
Mabirukan iti abagatan-tengnga a Hokkaido, ti Iburi ket gumay-at iti 152 kilometro (94 mi) iti daya-laud ken 98 kilometro (61 mi) iti amianan-abagatan. Ti Iburi ket sakupenna ti kalawa iti 9,698 kuadrado kilometro (3,744 sq mi). Beddengan ti Iburi ti Subprepektura ti Oshima iti laud, dagiti Subprepektura ti Shiribeshi, Ishikari, ken Subprepektura ti Sorachi iti amianan, ken ti Subprepektura ti Hidaka iti daya. Iti amianan a bangirna, ti Iburi ket addaan iti 218 kilometro (135 mi) nga aplaya iti Taaw Pasipiko.[3]
Dagiti siudadUrnosen
- Date
- Muroran (kapitolio)
- Noboribetsu
- Tomakomai
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distritoUrnosen
PakasaritaanUrnosen
- 1897: Napundar ti Subprepektura ti Muroran.
- 1922: Nanaganan manen ti Subprepektura ti Muroran iti Subprepektura ti Iburi.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "北海道胆振総合振興局のホームページ/庁舎のご案内 -所在地- | 胆振総合振興局". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Septiembre 15, 2018. Naala idi Septiembre 15, 2018.
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 8.
- ^ 胆振の概要 (iti Hapon). Hokkaido Government Iburi Subprefectural Office. 2006. Naala idi 2008-06-19.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Pagsasao a Madura
Ti Madura ket pagsasao dagiti tattao a Madura iti Isla ti Madura ket iti akindaya a Java, Indonesia; daytoy ket naisasao pay dagiti agkaarruba a bassit nga Is-isla ti Kangean ken Is-isla ti Sapudi, ken dagiti pay imigrante kadagiti sabali a paset ti Indonesia, idiay lugar ti Tapal Kuda ("sapatos ti kabalio") iti kaarrba ti Java (a mangbukel ti Pasuruan, Surabaya, Malang aginggana iti Banyuwangi), ti Is-isla ti Masalembu, ken uray pay idiay Kalimantan. Ti Kangean a dialekto ket mabalin a sabali a pagsasao. Daytoy ket tradisional a naisurat iti sinuratan a Habanes, ngem ti sinuratan a Latin ket isu itan ti kadawyan a maus-usar. Dagiti bilang ti agsasao, urayno bumasbassiten, ket nakarkulo iti agarup a 8-13 a riwriw. Dagiti pannakaisilpo a nagbaetan ti sasao a Bali–Sasak ken Madura ket ad-adu a makitkita iti "nababa" a porma (kadawyan a porma). Adda met dagiti kadawyan a balikas a nagbaetan dagiti pagsasao a Madura ken Filipino ken dagiti pay nagbaetan ti Madura ken Banjar. Adda met dagiti nadumaduma a dialekto.
Ponolohia ken morpolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Madura ket addaan iti ad-adu a konsonante ngem dagiti kaarubana a pagsasao gapu ti kaawan boses a di naaspirado, awan boses nga aspirado, ken nabosesan nga un-uni. Kapada met daytoy ti Habanes, daytoy ket addaan iti paggidditan a nagbaetan ti dental ken dagiti panagsardeng ti albeolar (urayno ti retropleha) .[2] Dagiti pangnagan ket saan a maiballatek iti henero ken maipa-adu babaen ti reduplikasion. Ti batayan nga urnos ti balikasna ket SVO. Ti negasion ket maiyebkas babaen ti panangikabil ti partikula sakbay ti berbo, pangilasin wenno pananginagan a panangisao. Kadagiti met sabali met a kapadana a pagsasao, adda met dagiti sabali a negatibo a partikula para kadagiti sabali a kita ti negasion.
Dagiti kadawyan a balikas[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lalaki: lalake
- Babai: babine
- Wen: iya
- Saan: enja
- Danum: aeng
- Init: are
- Tallo: tello'
- Siak: Engko'
- Sika: be'na
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (Dagiti 100 a Kadakkelan a Pagsasao iti Lubong idi 2007), iti Nationalencyklopedin
- ^ Stevens, Alan (2001) "Madurese", iti Facts About the World's Languages, Jane Garry (ed.) & Carl Rubino (ed.), New York: H. W. Wilson
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Davies, William D. 2010. Ti gramatika ti Madura. Berlin: De Gruyter Mouton.


text:
Danaw Buhi
Ti Danaw Buhi ket ti maysa a danaw a mabirukan iti Buhi, Camarines Sur iti Filipinas. Daytoy ket addaan iti kalawa iti 18 kuadrado kilometro (6.9 kuadrado milia) ken addaan iti maysa a pagtengngaan a kaadalem iti 8 metro (26 ft). Mabirukan ti danaw iti tanap a binukel babaen dagiti dua a taga-ugma a bulkan, ti Bantay Iriga (ammo pay a kas Bantay Asog) ken Bantay Malinao. Napartuat daytoy idi 1641, idi ti maysa a gingined ket nagpataud a nangrebba ti sikigan ti Bantay Asog. Ti nagresultaan a guedday ket nagpartuat iti masna a penned a naglapped iti ayus dagiti kaariping.[1] Mangisingasing pay ti sabali a teoria a daytoy ket pinartuat babaen ti panagbettak ti Bantay Asog, nga itan ket maysa a malmalmeng a bulkan.
Nadayeg ti danaw gapu ta daytoy ket maysa kadagiti bassit a bagi ti danum nga aglaon iti sinarapan (Mistichthys luzonensis) ti kabassitan a komersial a kinalkalap nga ikan iti lubong.[1]
Malaksid iti sinarapan, ti Danaw Buhi ket pagtaengan pay dagiti sabali nga organismo iti danum a kas ti Irin-irin (Redigobius bikolanus), Dalag (Channa striata), Puyo (Anabas testudineus), Kotnag (Hemiramphus sp.), Burirawan (Strophidon sathete) ken ti patneng a paltat (Clarias sp.). Dagiti sabali nga ikan a naipayammo tapno mapasayaat ti industria iti panagkalap a kas ti tilapia ti Nilo (Oreochromis niloticus), tilapia ti Mozambique (Oreochromis mossambicus), kadawyan a karpa (Cyprinus carpio) ken ti hito ti Bangkok (Clarias sp.).
Ti bakir a mangpalikmut iti danaw ket pagtaengan dagiti sabali a basbassit a 25 a sebbangan ti billit. Dagiti lima nga endemiko a sebbangan ket ti Philippine pygmy woodpecker, Philippine hanging parrot, black-naped monarch, elegant tit ken ti white-eared brown dove. Dagiti sabali pay a fauna a mabirukan iti bakir ket dagiti agtaytayab nga alutiit (Draco sp.), dagiti skink, dagiti monitor nga alutiit (Varanus marmoratus), dagiti civet, dagiti kurarapnit ken ti Philippine Cynomolgus monkey (Macaca fascicularis).[2]
Ita nga aldaw ti danaw ket ti kangruanaan a taudan ti paay ti danum para iti Planta ti Hidroelektriko ti National Power Corporation. Ti planta ti koriente, a napundar idi 1952, ket agpataud iti maysa nga agpatengnga a 2.8 megawatt. Daytoy ket inus-usar pay ti National Irrigation Administration a mangsibog iti saan a basbassit a 100 kuadrado kilometro (39 kuadrado milia) kadagiti ili ti Riconada a mabirukan iti salog ken ti Siudad ti Iriga.[3]
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Lake Buhi on World Lakes Database". World Lakes Database. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-04-19. Naala idi 2008-10-15.
- ^ Rediscovering Lake Buhi
- ^ Local Government Unit: Municipality of BUHI Naiyarkibo 2007-09-30 iti Wayback Machine
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Danaw Buhi iti Wikimedia Commons
- Heograpiko a datos a mainaig iti Danaw Buhi iti OpenStreetMap


text:
Kimat
T kimat ket isu ti dakkel nga elektrostatiko a diskarga a baetan dagiti nakatgaan ti elektriko a rehion iti kaunegan dagiti ulep wenno ti baetan ti ulep ken ti rabaw ti Daga. Dagiti nakargaan a rehion iti kaunegan ti tangatang ket temporarioda nga agtimbeng babaen ti kislap ti kimat, a sapasap a makunkuna a kas ti panagpunta no makapunta ti maysa a iti rabaw ti daga. Uray no ti kimat ket kankanayon a kaduaan babaen ti uni ti gurruod, ti adayo a kimat ket mabalin a makita ngem adayo unayen a mangeg ti gurruod.
Ti kimat ket agarup a mapasamak kadagiti 40–50 a beses iti tunggal maysa a segundo iti sangalubongan, a pagbanagan ti ganggani a 1.4 a bilion a kislap iti tunggal maysa a tawen.[1]
Adu dagiti banag a makaapektar ti kanayon, pannakaiwarwaras, kapigsa, ken dagiti pisikal a tagikua iti "kadawyan" a kislap ti kimat iti maysa a naisangayan a rehion iti lubong. Dagitoy a banag ket mairaman ti kangato ti rabaw ti daga, latitud, ayus ti kankanayon a pul-oy ti angin, relatibo a kadam-eg, kaasideg iti napudot ken nalamiis a bagbagi ti danum ken dadduma pay.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Oliver, John E. (2005). Ensiklopedia ti Klimatolohia ti Lubong. NOAA. ISBN 978-1-4020-3264-6. Naala idi Pebrero 8, 2009.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kimat iti Wikimedia Commons


text:
Eskultura
Ti eskultura wenno panagkitikit ket isu ti sanga dagiti makita nga arte nga agtignay kadagiti tallo a dimension, ken maysa kadagiti plastik nga arte. Dagiti napaut a proseso ti eskultura ket kasisigud a nagus-usar ti panaggedged (ti panagikkat ti materiales) ken panagmodelo (ti panagnayon ti materiales, kasla ti pila), iti bato, metal, dagiti seramiko, tarikayo ken dagiti dadduma pay a materiales ngem, manipud iti modernismo, ti baliw ti turong ti proseso ti eskultura ket nakaiturongan ti gangani a kompleto a waya kadagiti materiales ken proseso. Adda dagiti adu a kita ti materiales a mabalin a pagobraan babaen ti panagikkat a kas ti panaggedged, panagpartuat babaen ti panaglanang wenno panagmodelo, wenno sukogan, wenno molde.
Dagiti notaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Boucher, Bruce, Baroko nga Eskultura ti Italiano, 1998, Thames & Hudson (Lubong ti Arte), ISBN 0500203075
- Blunt Anthony, Artistiko a Teoria idiay Italia, 1450–1660, 1940 (reperensia aginggana iti 1985 nga edision), OUP, ISBN 0198810504
- Boardman, John ed., Ti Oxford a Pakasaritaan ti Klasiko nga Arte, 1993, OUP, ISBN 0198143869


text:
Kanta
Iti musika, ti kanta ket maysa a komposision para iti timek wenno dagiti timek, nga inar-aramid babaen ti panagkanta. Ti koro wenno insao a kanta ket mabalin a kuyogan dagiti instrumento ti musika, wenno saan a makuyogan, a kas iti kaso dagiti a cappella a kanta. Dagiti liriko (balikas) dagiti kanta ket kadawyan a poetiko, agrima, ngem mabalin met a dagitoy ket relihioso a berso wenno nawaya a prosa.
Ti kanta ket mabalin pay a maymaysa a kumakanta, maysa a dueto (dangngay-dua), trio, wenno dakdakkel a grupo a mairaman ti ad-adu a boses. Dagiti kanta nga adda ti ad-adu ngem maysa a boses ket makunkuna a dagiti koro. Dagiti kanta ti nawatiwat a mabingbingay kadagiti nadumaduma a porma, depende iti panagilasin a maus-usar. Ti maysa a pannakabingay ket ti baetan dagiti "arte a kanta", "nadayeg a kanta", ken "folk a kanta". Dagiti sabali pay a pamay-an iti panangidasig ken babaen dagiti panggep (sagrado a maigiddiat iti sekular), babaen ti estilo (sala, balada, Lied, kdpy.), wenno babaen ti panawen a nagtaudan (Renasimiento, Kontemporaneo, kdpy.).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marcello Sorce Keller (1984), "Ti Problema iti Pannakaidasig ti Panagsukisok iti Folksong: ti Ababa a Pakasaritaan", Folklore, XCV, blng. 1, 100- 104.


text:
Tomas Tranströmer
Ni Tomas Gösta Tranströmer (Sueko: [ˈtʊːmas ˈjœsˈta ˈtrɑːnˈstrœmər]; 15 Abril 1931 – 26 Marso 2015) ket maysa a Sueko mannaniw, sikologo ken agipatpatarus. Dagiti daniwna ket makatiliw kadagiti napaut a panaglalam-ek iti Suesia, ti ritmiko dagiti panawen ken ti makarikna, atmosperiko a kapintas ti katutubo.[1] Ti obra ni Tranströmer ket nailasin pay babaen ti rikna iti misterio ken siddaaw a nakaipanan ti kankanayon nga inaldaw a biag, ti kualidad a masansan a makaited kadagiti daniwna iti relihioso a dimension.[2] Agpayso nga isu ket naibagbaga a kas maysa a Kristiano a a mannaniw.[3]
Ni Tranströmer ken mabigbigan a kas ti kangrunaan kadagiti mannurat iti Eskandinabia manipud idi Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Dagiti kritiko ket dinaydayawda dagiti daniwna para iti kasayaat ti pannakastrek, uray iti pannakaipatarus.[1] Dagiti daniwma ket naipatarusen kadagiti sumurok a 60 a pagsasao.[1] Isu ket nagungunaan ti Internasional a Premio para iti Literatura ti Neustadt idi ti Premio Nobel iti Literatura idi 2011.[4]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Bosman, Julie (6 Oktubre 2011). "Ti Sueko a Mannaniw ket Nangabak ti Premio Nobel iti Literatura". The New York Times. Naala idi 6 Oktubre 2011.
- ^ Salisbury, Stephan (1987). "Dagus iti Saan a Makitkita: Dagiti Eksplorasion ti Sueko a Mannaniw". Philadelphia Inquirer. Naala idi 20 Oktubre 2011.
- ^ Coyle, Bill (2009). "Angkla kadagiti Anniniwan: Repaso iti Ti Nalatak nga Enigma: Dagiti Baro a Naurnong a Daniw". Contemporary Poetry Review. Naala idi 20 Oktubre 2011.
- ^ "Ti premio Nobel iti Literatura 2011 – Press Release". Nobelprize.org. Naala idi 6 Oktubre 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Tomas Tranströmer iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Tomas Tranströmer iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Salaysay ni REYNALDO E. ANDRES
GAGANGAY a sa laeng mataliaw ti bunga ti santol no adda babai nga aginaw ken adda agluto iti sinigang a karne wenno ikan. Kayatna a sawen a di unay maik-ikkan daytoy iti atension kas iti mait-ited kadagiti dadduma nga agbungbunga a kayo a kas iti mangga, kahel, rambutan, sua, lungboy, salamagi, ken dadduma pay.
Ngem ammoyo kadi a malaksid a napintas a linong ti arubayan gapu iti kinarukbosna, adu pay dagiti rason no apay a nasken nga agmula ken paaduentayo dagiti pinuon ti santol kadagiti bakir ken kadagiti nawada a paset ti talon ken arubayan a saan a maar-aramat a pagmulaan?
Bassit ti Kasapulanna a Pannaripato
No idilig kadagiti sabsabali a kayo nga agbunga, di unay kasapulan ti santol ti pannaripato. Kabaelanna ti agbiag iti isu amin a klase ti daga. Agbunga uray iti panawen a napalalo ti tikag ken nepnep a kas kadagiti dadduma nga atap a kayo. Nupay kasta, no maited iti santol ti umno a pannaripato, ad-adda pay a pumintas ti takderna ken ad-adu ti maibungana.
Iti sapasap a pagilian, ti Southern Tagalog, Western Visayas ken Mindanao dagiti kangrunaan a rehion nga agmulmula iti santol. Kadagiti mannalon kadagitoy a lugar nga addaan iti komersial a plantasion ti santol, ibilangda daytoy a kayo a primera a klase a mula a panguartaan.
.
Saguday ti Santol
Al-alisto nga urayen nga agbunga ti santol ngem dagiti dadduma a kayo nga agbunga. No ti bukelna ti patubuen nga imula, umab-abot laeng iti 5 agingga’t 7 a tawen ti urayen sakbay a maramanan ti pakpakauna a bungana. Ngem no grafted ti imula, agurayka laeng iti 3 agingga’t 4 a tawen.
Kadagiti umdasen ti tawen ken kadakkelna a kayo, umab-abot iti 20,000 agingga’t 24,000 ti maibungana iti unos ti makatawen. Daytoy ti maysa a saguday ti santol nga awan kadagiti dadduma nga agbungbunga a kayo. Kinapudnona, adda dagiti panawen a di maaguantaan ti kinaadu dagiti bunga ti santol isu nga ad-adu dagiti maregreg ken madadael ngem dagiti maburas a mailako.
Namsek ti Ikutna a Sustansia
Kas kadagiti dadduma a bunga ti kayo, namsek ti santol iti bitamina B ken C, dua kadagiti kangrunaan a sustansia a kasapulan tapno naannayas ti metabolismo dagiti selula ti bagi tapno tumibker ken masaluadan ti puso kontra iti ania man a sakit (cardiovascular disease). Namsek pay iti carbohydrates, iron, fiber, ken phosphorus.
Kuna dagiti eksperto iti nutrision a natibker ti ngipen ken gugot dagiti tattao nga inaldaw a mangan iti bunga ti santol. Ti ngamin tubbogna ti mangtignay iti pannakaparnuay ti adu a katay nga isu ti manglaban kadagiti bakteria nga agpanggep nga agumok iti uneg ti ngiwat nga isuda met ti makaigapu iti alisto a panagrukab ken pannakadadaelda.
Malaksid kadagitoy, masarakan iti ukis ti santol ti sustansia a managan iti bryonolic acid ken sandorinic acid a kangrunaan a manglaban iti bubudo (allergy) a sumangbay iti bagi no adda umatake a dakes a mikrobio.
Dadduma a Pakausaran ti Santol
Malaksid a gagangay a maar-aramat a pagpaalsem iti lutuen, maaramid pay a kendi ken laok ti gulaman ti lasag ti santol, ken pangpreserbar kadagiti dadduma a taraon. Ditoy Filipinas, adun dagiti kompania nga agar-aramid iti napolbos a lasag ti santol a maaramat a rekado ti sinigang. Adda payen dagiti ageks-eksport kadagiti produkto manipud iti santol a kas iti palaman ti tinapay a managan iti marmalade.
Tapno makaaramid iti marmalade, ukisan ti santol sa lutuen ti lasagna iti danum nga adda asukarna agingga a pumalet. Kinapudnona, ti santol marmalade ti maysa kadagiti paborito a marmalade iti Amerika ken iti Europa.
Kadagiti away, gagangay met nga us-usaren dagiti lallakay ken babbaket ti napait a tubbog ti ukis ti kayo nga agas ti kurad, kamanaw, ken tarindanum. Addaan ngamin daytoy iti maysa a klase ti alkaloid ken steroidal sapogenin a mangpatay kadagiti gagangay a buot (fungi) a makaigapu kadagitoy a sakit ti kudil.
Mabalin pay nga ibilag ti ukis ti kayo sa mapolbos ket daytoy ti yagas iti apektado a paset ti kudil.
Naimas ken nabanglo pay ti ramutna a maaramid a tsaa ken mairekomendar nga inumen dagiti agdalagan nga inna. Kadagiti biktima ti sika wenno panagibleng, mangipaburek iti sangkabassit a paset ti ramut sa daytoy ti kanayon nga inumen. Mabalin pay a laokan ti tsaa iti sangkabassit a suka ket daytoy ti ipainum kadagiti agsikal ken agsakit ti tianna.
No adda aggurigor, manganger iti bulong ti santol sa daytoy ti ibanios wenno isapsapo iti sapasap a bagi ti pasiente tapno bumaaw ti bagina. –O
(Immuna a naipablaak iti Bannawag, Enero 8, 2018 a bilang.)


text:
Wikipedia:Tarabay ti gapu ti saan a nawaya a panagusar
No mausar ti saan a nawaya a midia iti Wikipedia, nasken a maipresenta iti panid ti deskripsion ti ladawan ti gapu ti pannakausarda, daytoy ket tinawtawagan ti gapu ti saan a nawaya a panagusar (Ingles:non-free use rationale, use rationale ken fair use rationale), a mangipalawag no kasano ti pannakausar ti ladawan iti waya a maitunos iti kriteria ti saan a nawaya a linaon ti Wikipedia. Daytoy a gapu ket ket makatulongto kadagiti agar-aramat a mangikeddeng no ti panagtunton iti nasayaat a panagusar ket mabalin a maipakat kadagiti nadumaduma a kita ti panagusar wenno iti saan a nawatiwat a sakop dagiti panagusar. Makatulongto pay daytoy a mangikeddeng no ti naited a panagtunton iti nasayaat a panagusar ket maitutop para iti Wikipedia.
No agus-usarka kadagiti saan a nawaya a ladawan wenno sabali a midia, nasken a mangiramanka kadagiti dua a banag idiay panid ti deskripsion ti ladawan:
- Ti maysa a maitutop nga etiketa ti karbengan ti kopia a mangipalawag ti batayan a panagtunton iti nasayat a panagusar. Kitaen ti Wikipedia:Dagiti etiketa ti karbengan ti kopia ti ladawan/Saan a nawaya para iti listaan.
- Ti naisalaysayan a gapu ti nasayaat a panagusar. Ti sabali, a naisangayan a gapu ket nasken a maited iti tunggal maysa a panagusar iti ladawan ti artikulo. Ti nagan ti artikulo a nakausaran ti ladawan ke nasken a mairaman iti gapu.
Siguraduen nga ammiresen dagiti tarabay iti saan a nawaya a linaon sakbay nga ikarga ti papeles.


text:
Danaw Apo
Ti Danaw Apo ket ti maysa nga abut ti bulkan a danaw iti Baranggay Guinoyoran iti siudad ti Valencia idiay probinsia ti Bukidnon, Filipinas. Daytoy ket mabirukan iti katurodan a lugar iti agarup a 640 a metro (2,100 ft) iti kangato, iti agarup a 11 a kilometro (6.8 mi) laud-abagatan a laud ti poblasion ti siudad (tengnga ti ili). Ti Danaw Apo ket nagungunaan idi a kas ti kadalusan nga uneg ti daga a bagi ti danum iti Rehion ti Amianan a Mindanao (Rehion X) kadagiti naladaw a tawen ti 1990. Ti berde a bagi ti danum ket addaan iti nakarkulo a kalawa iti 24 nga ektaria (59 acre) nga addaan kadagiti kaadalem nga umabot aginggana iti 26 m (85 ft).[1]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan ti danaw ket nagtaud manipud iti bisaya a termino iti apo, a ti kayatna sawen ket laklakay wenno apong. Segun ti leyenda, adda kano idi maysa a lakay nga agnanaed iti banbantay a nangdangran iti apona a babai man ken dinusa babaen dagiti diosen ti bantay para iti di nadayaw a tignayna babaen ti panaglayus ti lugar a nnagbukel iti Danaw Apo.[3]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti danaw ket maysa nga abut ti bulkan a danaw, ti maysa a labneng a nabukel iti maysa a duog a bulkaniko a balisongsong a kanungpalan a napunno iti danum. Daytoy ket kamali a naireporta a kas maysa nga agtimbukel a rengngat a danaw, gapu ta daytoy a lugar ket saan a sona ti rengngat ngem ti maysa a bulkaniko a lugar a maipakita babaen ti kaadda dagiti asideg a bulkaniko a pantok a kas ti Pantok Musuan (7 kilometro wenno 4.3 milia iti daya), Bantay Kalatungan (20 kilometro wenno 12 milia iti amianan a laud), Bantay Dagumbaan (10 kilometro wenno 6.2 milia iti abagatan a laud), Bantay Kidongin (25 kilometro wenno 16 milia iti abagatan a laud), ken ti bulkaniko a talon iti daya ti Pangantucan, Bukidnon (7 kilometro wenno 4.3 milia iti laud). Ti sabali pay a bulkaniko a balisongsong ket mabirukan iti 2 km (1.2 mi) abagatan-laud ti Danaw Apo.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Places of interest". Official Website of the Province of Bukidnon. Oktubre 18, 2008. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Oktubre 12, 2011. Naala idi Oktubre 18, 2008.
- ^ a b "List of Lakes – Philippines". Naala idi Oktubre 16, 2008.
- ^ "Valencia City Tourism". Siudad ti Valencia, Bukidnon. Naala idi Oktubre 18, 2008.


text:
Lugar ti dialekto
Ti luga ti dialekto wenno rimpuok ti dialekto ket inpalawag idi baben ni Leonard Bloomfield a kas sakop dagiti dialekto a naisasao iti ballasiw iti sangkabassit a lugar iti heograpia a maigiddiat wenno maigiddiat bassit kadagiti pagbaetan ti agkakaarruba a lugar, ngem kas no ti maysa ket agbanniaga itiania man a turong, dagiti paggigiddiatan ket maurnong iti kasta a waya a dagiti dialekto manipud kadagiti agsumbangir nga pagpatinggaan ti lugar ti dialekto ket saandan nga agsinnaranay a maawatan. (Saytoy ket analogo iti singsing ti sebbangan iti ebolusionario a biolohia.[1]) Dagiti linia a mabalin a maiyugis a pagbaetan dagiti lugar nga aggiddiat iti respeto iti ania man a masakbayan ti pagsasao ket makunkuna dagitoy a kas dagiti isoglosa.[2]
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Cruse, D.A. (1986). Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University Press. p. 71. ISBN 0-521-27643-8.
- ^ Bloomfield, Leonard (1935). Language, George Allen & Unwin: London, p. 51.


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Manuel L. Quezón Nagakem Nobiembre 15, 1935 – Agosto 1, 1944 Bise Presidente Sergio Osmeña Inunaan ni Emilio Aguinaldo Sinaruno ni José P. Laurel de facto Nagakem Agosto 29, 1916 – Nobiembre 15, 1935 Inunaan ni Naibangon ti puesto Sinaruno ni Manuel Roxas Nagakem Oktubre 16, 1916 – Nobiembre 15, 1935 Nagserbi kenni: Vicente Ilustre (1916–1919) Antero Soriano (1919–1925) José P. Laurel (1925–1931) Claro M. Recto (1931–1935) Inunaan ni Naibagon ti puesto Sinaruno ni Naibangon ti puesto Nagakem Nobiembre 23, 1909 – Oktubre 15, 1916 Agserserbi kenni Benito Legarda (1909–1913) and Manuel Earnshaw (1913–1916) Inunaan ni Pablo Ocampo Sinaruno ni Teodoro R. Yangco Nagakem Oktubre 16, 1907 – Nobiembre 23, 1909 A kas Daulo ti Kaaduan ti Gimong ti Filipinas Nagakem Oktubre 16, 1907 – Oktubre 16, 1916 Inunaan ni Naibangon ti puesto Sinaruno ni Filemon Perez Nagakem 1906–1907
Naiyanak (Agosto 19, 1878 1878-08-19) Baler, Filipinas Natay Agosto 1, 1944 (1944-08-01) (tawen 65) Saranac Lake, Estados Unidos Nakaipunpunan Quezon Memorial Circle, Ciudad ti Quezon, Filipinas Partido ti politika Partido Nasionalista Dadduma a kumadduaan iti politika Partido Demokrata A(s)sawa Aurora Aragón Annak Ma. Aurora Quezon Maria Zeneida Quezon-Avanceña Manuel L. Quezon, Jr. Luisa Corazon Paz Quezon Alma mater Colegio de San Juan de Letran University of Santo Tomas Pirma
Ni
Manuel Luis Quezón y Molina (Agosto 19, 1878 – Agosto 1, 1944) ket nagserbi a presidente ti Mankomunidad ti Filipinas manipud idi 1935 aginggana idi 1944. Isu ti immuna a Filipino a nangipangulo ti gobierno iti Filipinas. Ni Quezón ket naipakpakinakem babaen kadagiti adu a Filipino nga isu ti maikadua a Presidente ti Filipinas, kalpasan ni Emilio Aguinaldo (1897–1901).
Dagiti midia a mainaig ken ni iti Wikimedia Commons Manuel L. Quezon


text:
Distrito ti Matsumae, Hokkaido
Ti Matsumae (松前郡, Matsumae-gun) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Oshima, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 16,068 ken ti densidad ti populasion iti 33.45 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 480.32 km².
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1869: Iti pannakapundar dagiti probinsia ken dagiti Distrito ti Hokkaido, napundar ti Distrito ti Tsugaru (kapada ti moderno nga Ili ti Matsumae) ken ti Distrito ti Fukushima (kapada ti moderno nga Ili ti Fukushima ken ti Shiriuchi iti Distrito ti Kamiiso).
- 1871—1872: Naikabil babaen ti Prepektura ti Hirosaki ken Prepektura ti Aomori.
- 1881: Naiyakar ti Purok ti Shiriuchi ken Purok ti Shōkokuishi (?) (小谷石村) (naisina manipud iti Purok ti Fukushima) Distrito ti Kamiiso. Ti nabati a lugar ti Distrito ti Fukushima ken Distrito ti Tsugaru ket naitipon tapno mangporma ti Distrito ti Matsumae.
- 1897: Napundar ti Subprepektura ti Matsumae ken aglaon laeng iti Distrito ti Matsumae.
- 1903: Naitipon ti Subprepektura ti Matsumae iti Subprepektura ti Hakodate (kanungpalan a nanaganan manen iti Subprepektura ti Oshima).
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti distrito ket mabirukan iti akin-abagatan a patingga ti Peninsuala Matsumae . Ti distrito ket mangiraman kadagiti dua nga isla iti Lingsat Tsugaru, ti Oshima ken Kojima.[1]
- ^ "gotyuuikudasai" (iti Hapon). 松前町役場. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-07-15. Naala idi 30 Hunio 2010.


text:
Immununa A Sursurat
Book code: IAS
Published by Philippine Publishing House Manila, Philippines
ISBN:
344 Pagesil
Immununa A Sursurat- Contents
- Pauna
- Pauna Iti Umuna A Pannakaiwarnak Ti “Experience and Views”
-
- Ti Dakkel a Pannakariing Adventista
- Ti Panangbilang Kadagiti Naimpadtoan a Pannawen
- Ti Pannakauppapay ken ti Naibungana
- Maited ti Maysa a Sirmata ken Ellen Harmon
- Dua a Bunggoy Dagiti Adventista
- Sumingising ti Lawag ti Santuario
- Dagiti Kinapudno Pinaneknekanda ti Sirmata
- Dagiti Nangrugian ti Pannakasalimetmet ti Sabado
- Maiparang ti Kaipapanan ti Sabado
- Dagiti Nasken a Conferencia Maipapan iti Sabado
- Irugi Dagiti Nangyuna ti Agiwarnak
- Mairugi ti Review and Herald
- Dumakkel ti Aramid ti Pagiwarnak
- Agbalin ti Battle Creek a Centro ti Pagiwarnak
- Ti “Naserraan a Ruangan” ken ti “Naluktan a Ruangan”
- Dagiti Dua a Pamayan a Pangresolver iti Pagrikutan
- Ayab iti Pannakaurnos ti Iglesia
- Sirmata ti Dakkel a Panagbinnusor
-
- Ti Immuna a Sirmatak
- Dagiti Simmaruno a Sirsirmata
- Ti Panangsello
- Ayat ti Dios Kadagiti Tattaona
- Pannakagungun Dagiti Pannakabalin ti Langit
- Ti Naluktan ken Naserraan a Ruangan
- Ti Pannakasuot ti Pammatitayo
- Iti Bassit nga Ipastoran
- Dagiti Maudi a Saplit ken ti Panangokom
- Pagturpopsan ti Duaribu Tallo Gasut a Tawen
- Rebbengen Gapu iti Panawen ti Riribuk
- “Nakaskasdaaw a Panagtugtog ”
- Dagiti Babaonen
- Marka ti Animal
- Ti Bulsek a Mangidalan iti Bulsek
- Panagsagsagana iti panungpalan
- Kararag ken Pammati
- Panawen ti Panagurnong
- Dagiti Tagtagainep ni Mrs.White
- Tagtagainep ni William Miller
-
-
- Pangyuna
- Ti Pannakatnag ni Satanas
- Ti Pannakatnag ti Tao
- Gakat ti Pannakaisalakan
- Ti Umuna a Yaay ni Cristo
- Ti Panagministro ni Cristo
- Panagbalbaliw ti Langana
- Ti Pannakaliput ni Jesus
- Ti Pannakaokom ni Cristo
- Ti Pannakailansa ni Cristo
- Ti Panagungar ni Cristo
- Ti Yuuli ni Cristo
- Dagiti Adadalan ni Cristo
- Ti Ipapatay ni Esteban
- Ti Pannakaconvertir ni Saulo
- Ikeddeng Dagiti Judio a Papatayenda ni Pablo
- Sarungkaran ni Pablo ti Jerusalem
- Ti Dakkel a Panaglikud
- Ti Palimed ti Kinadakes
- Ti Patay Saan a Nakaay-ay-ay a Biag nga Agnanayon
- Ti Deformación
- Nagmaymaysa ti Iglesia ken ti Lubong
- Ni William Miller
- Damag ti Umuna nga Angel
- Damag ti Maikadua nga Angel
- Mailawlaag ti Tignay Adventista
- Sabali Pay a Panglawlawag
- Ti Santuario
- Damag ti Maikatlo nga Angel
- Natibker a Pagtakderan
- Espiritualismo
- Kinaagum
- Ti Pannakagungun
- Dagiti Basbasol ti Babilonia
- Ti Napigsa nga Ikkis
- Agpatingga ti Maikatlo a Damag
- Panawen ti Riribuk
- Pannakaispal Dagiti Sasanto
- Gunguna Dagiti Sasanto
- Ti Daga Malangalang
- Ti Maikadua a Panagungar
- Maikadua nga Ipapatay
- Panglawlawag
- Pagsurotan


text:
Naluktan itoy nga aldaw, Septiembre 27, ti Bulnog Iloko Creative Writing Course, proyekto ti Gobierno Probinsial ti La Union (PGLU) nga idauluan ni Gob. Rafy Ortega-David babaen ti opisina ti Culture, Arts and Language ti Provincial Tourism Office.
Libre daytoy a panagadal iti lengguahe ken panagsurat a kas maysa kadagiti nayon nga addang iti sapasap a pannayimplementar ti Language Code ti La Union (Iloko Code).
Nabirngasan iti “Bulnog” a kayatna a sawen “Kinaekselente,” makitinnulong iti daytoy a panagsanay ti Don Mariano Marcos Memorial State University (DMMMSU) – MLUC a nangidiaya iti venue ken ti Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano (GUMIL) a paggapuan dagiti aglektiur.
Iti umuna a serye ti ababa a kurso, maisayangkat dagiti uppat a modiul a kas sumaganad:
Sept. 27, 9:00 am – 5 pm: Ti “Iloko Code of La Union” ken ti maaramat nga ortograpia, Djuna R. Alcantara;
Sept. 28, 9 am – 5 pm: “Panagsurat iti Damag” kadagiti nadumaduma a plataporma, Dr. Edilberto H. Angco;
Okt. 11, 9:00 am – 5 pm: “Panagsurat iti Salaysay” a kas aramaten dagiti LGUs kadagiti para iti kultura ken turismo a programada, Neyo E. Valdez; ken
Okt. 12, 9:00 am – 5 pm: “Ti Panagsangal iti Daniw” a kas literary tool iti idudur-as ti kultura, arte ken lengguahe iti La Union, Prof. Junley Lorenzana Lazaga. (D.R. Alcantara)


text:
Arturo Tolentino
Ni Arturo Modesto Tolentino (Septiembre 19, 1910 – Agosto 2, 2004) ket maysa id a prominente a pigura iti politika idiay Filipinas ken nabiit idi a nagtengngel iti puesto ti bise presidente. Isu ket nalatlatak nga ammo a kas ti ama ti “doktrina ti purpuro” iti Filipinas ken eksperto iti Linteg iti Baybay.
Nasapa a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Arturo M. Tolentino ket naipasngay idi idiay Manila iti naemma a nagannak. Isu ket maysa kadagiti kalaingan a daulo ti lehislatibo nga ima ti gobierno.
Kas maysa nga estudiante, ni Tolentino ket naam-ammuan idi para iti kalaingna nga eskolar. Isu idi ket balediktoriano Nangato nga Eskuela ti Daya a Manila (itan ket ti Nangato nga Eskula ti V. Mapa) (1928); balediktoriano (cum laude) ti Kolehio ti Linteg ti Unibersidad iti Filipinas (1934); ti kalainga ti eksamen ti abogado idi 1934. Isu ket nakagun-od ti Titulo ti Grado iti Pilosopia (cum laude) nga addaan iti gunguna ti nabalitokan a maedalia manipud iti Unibersidad iti Filipinas idi 1938, ken nakagun-od ti kadagiti grado iti Master ti Linteg (meritissimus) ken Doktor ti Sibil a Linteg (meritissimus) manipud iti Unibersidad ti Santo Tomás.
Kas maysa a debador ken orador, isu ket nangabak kadagiti pito a balitok a medalia (mairaman ti Medalia Quezon) ken dagiti dua a pirak a kopa ti panagayat. Isu ket nagtengngel ti titulo iti “Kampeon nga Orador ti Inter-Kolehio iti Filipinas” idi 1934. Isu ket naballigi a nagdebado kadagiti Amerikano nga estudiante manipud iti Unibersidad ti Oregon idi 1933 ken manipud iti Unibersidad ti Washington idi 1934. Idiay U.P., isu idi ket mangipangulo nga editor iti Philippine Collegian ken kameng ti Upsilon Sigma Phi.
Ni Tolentino ket nagsanay iti linteg kalpasan ti pannakaipasana ti eksamen ti kinaabogado idi, ken nabigbigan idi a nalaing kadagiti maipapan iti linteg.
Isu idi ket propesor ti linteg idiay Unibersidad ti Filipinas, Unibersidad ti Santo Tomas, Unibersidad iti Daya, Unibersidad ti Manila, Unibersidad ti Arellano, FEU, Kolehio ti Linteg ti Manila, Eskuela ti Linteg ti Filipinas, Kolehio ti San Beda ken Kolehio ti Quezon .
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Zaide, Sonia M. (1999). The Philippines: A Unique Nation (iti Ingles). All Nations Publishing. ISBN 9789716420050.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti 1973 a Batay-linteg iti Filipinas ket kasisigud a saan a nangited para iti puesto ti Bise Presidente. Ni Tolentino ket isu ti nangisingasing iti enimienda a naampon idi 1984, ken isu daytoy ti nangited para iti puesto ti bise presidente a naikabil idi 1987. Ni Tolentino ket napakabaelan idi a timmaray para iti puesto iti nasapsapa a panawen ngem ti gapu ta ni Presidente Marcos ket nangited ti kondisional a panagikkat tapno makatawag kadagiti kellaat a panagbutos idi 1986.
- ^ Idi nairangarang ti Linteg Militar idi 1972, ti Senado ket opisial idi a nawaswas.


text:
Golpo ti Tadjoura
Ti Golpo ti Tadjoura (Arabiko: خليج تدجورا), (Somali: Badda Tajuura) ket ti golpo wenno labneng ti Taaw Indiano idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket mabirukan iti abagatan dagiti kipet ti Bab-el-Mandeb, wenno ti sabangan ti Baybay Nalabbasit, iti 11°42′N 43°00′E / 11.7°N 43.0°E. Kaaduan ti aplayana ket teritorio ti Djibouti, malaksid ti ababa a sakup ti akin-abagatan nga aplaya a paset daytoy ti teritorio ti Somalia.
Iti sumrekan ti golpo ket dagiti bassit nga isla ti Moucha ken Maskali. Iti baba ti Golpo ken naisina laeng babaen ti akikid a tengnged ti daga ket mabirukan dagiti danaw ti Ghoubet ken Assal (54 km ²). Iti heolohia, daytoy ket dati idi a naabbongan ti Golpo aginggana ti Danaw Assal, nga itan ket agarup a 180 metro iti baba ti pantar ti baybay.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kalawa ti golpo kets347 km2 (900 sq mi). Ti kaatiddog (manipud iti Sagallo aginggana iti Obock) ket 58 km (36 mi) ken agdumaduma ti kaakaba manipud iti 24 km (15 mi).Ti golpo ket saan unay nga adalem manipud iti sumrekan ti golpo iti kontinente. Kaaduan ti aplayana ket agbangkirig ken adu dagiti kadaratan a karuburuban, ken sagpaminsan met nga adda dagiti anaaw. Dagiti akin-abagatan nga aplaya ket nalamuyot ken ababaw.
Turismo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Golpo ti Tadjoura ket maysa kadagiti nagruna a bisbisitaen dagiti turista idiay Djibouti, naipampamattian daytoy a nasayaat a lugar para iti panag-snorkell kadagiti balyena ken pating, panagbatok ket panagretrato iti sirok ti danum. Adda met dagiti dua a nangruna nga ili iti golpo, mairaman dagiti ili ti Obock – ti lugar a nangilakuan dagiti sultan dagiti karbengan ti panagtaeng kadagiti Pranses kenw Tadjoura -Ti ili ti Djibouti a mangibalay kadagiti pito a nangruna a meskita. Ti ili ti Tadjoura ket addaan pay kadagiti napintas a ladawan manipud iti baybay ken dagiti pay napintas a bisitaen a lugar.
Ti Tadjoura ket napintas a napalikmutan babae dagiti berde a Banbantay Godas. Dagiti turod daytoy a bantay ket 1300 a metmetro.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagluganan iti golpo ket mairaman dagiti linia ti balsa a mangikapet kadagiti sumaganad a puerto: Siudad ti Djibouti, Tadjoura ken Obock.
Dagiti ili ken siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili ken siudad idiay aplaya ti Golpo Tadjoura
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Golpo ti Tadjoura iti Wikimedia Commons


text:
Winhöring
Ti Winhöring ket maysa a munisipalidad idiay distrito ti Altötting idiay Bavaria, Alemania. Ti Winhöring ket isu tipangrugian iti nadayeg a pederala kalsada nga 588 a mapan idiay Eggenfelden. Awan ti pederal a kalsada idiay Alemania ti adda ti nanagtngato a bilang ti reperensia ngem daytoy a kalsada. Ti Winhöring ket mangilanga pay kadagiti nakuraman a kastilio idiay tengnga ti kabakiran. A kaaduan kadagitoy ket nauram idi dekada a 1950, ngem adu pay laeng dagiti kuarto a nakatakder. Adda dagiti namatmati a madi ti mapan idiay iti kabus a bulan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tabellenblatt "Daten 2", Statistischer Bericht A1200C 202041 Einwohnerzahlen der Gemeinden, Kreise und Regierungsbezirke". Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung (iti Aleman). Hunio 2021.


text:
Baybay Natuna
Ti Baybay Natuna (Indones: Laut Natuna) ket ti maysa a dakkel nga ababaw a babay a mabirukan iti likmut ti Is-isla Natuna a gumay-at iti abagatan ti Purpuro Lingga ken Tambelan iti probinsia ti Is-isla Riau, iti ad-adayo nga abagatan ti Is-isla Bangka Belitung, Indonesia.[1] Kaaduan iti baybay ket mabirukan iti kaunegan ti danum a teritorio ti Indonesia, ken no maipapan iti heolohia daytoy ket parte ti Samang Sunda. Daytoy a baybay ket beddenganna ti Baybay Abagatan Tsina iti amianan ken amianan a daya, ti Lingsat Karimata iti abagatan a daya, ken ti Lingsat ti Singapur iti laud.[2][3]
Iti dati, daytoy a parte ti baybay ket naikeddeng a kas parte ti Baybay Abagatan a Tsina. Nupay kasta, idi 1986 ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ket opsila a binigbigna ti Baybay Natuna, a gumay-at iti abagatan manipud iti Is-isla ti Natuna ken Anambas aginggana iti Is-isla Belitung.[4][1]
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kawar ti is-isla Anambas ken Natuna ket nagpartuat iti arko a mangikapet iti akin-abagatan a daya nga ungto iti peninsula ti Malayo aginggana iti akinlaud nga ungto ti Borneo. Daytoy ket agpartuat itiakin-amianan a pagbeddengan ti Baybay Natuna. Bayat nga iti abagatan, ti abagatan a daya nga aplaya ti Sumatra, ti Is-isla Lingga,Is-isla Bangka ken Belitung ket mangpartuat iti akin-abagatan a pagbeddengan ken ti sabanganna iti Lingsat Karimata ken Baybay Java.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kas met iti Baybay Abagatan a Tsina, ti Baybay Natuna ket pingir a parte ti Pasipiko. Aglaon ti Baybay Natuna kadagiti nadumaduma a purpuro a mairaman dagiti sumaganad:
- Is-isla Natuna iti Rehensia ti Natuna
- Purpuro ti Kalatakan a Natuna iti Rehensia ti Natuna
- Purpuro ti Abagatan a Natuna iti Rehensia ti Natuna
- Purpuro Anambas iti Rehensia ti Is-isla Anambas
- Purpuro Lingga iti Rehensia ti Lingga
- Purpuro Tambelan iti Rehensia ti Bintan
- Purpuro Riau
Amin dagitoy a purpuro ket inadministro iti kaunegan ti probinsia ti Is-isla Riau.
Amianan a Baybay Natuna[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Hulio 2017, baniliwan ti nagan ti Indonesia dagiti akin-amianan a sakup iti bukodna a sona ti eksklusibo nga ekonomiko iti Baybay Abagatan a Tsina a kas ti "Baybay Amianan a Natuna", a mabirukan iti amianan ti Is-isla Natuna ti Indonesia, a mangbeddeng iti akin-abagatan a sona ti ekslusibo nga ekonomiko ti Bietnam.[5] Mabirukan ti Amianan a Baybay Natuna iti pagbaetan ti Is-isla Natuna ken Rawis Cà Mau iti akin-abagatan nga ungto ti Delta ti Mekong iti Bietnam.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Limits of Ocean and Seas" (PDF). Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko. p. 108-109. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2018-04-30. Naala idi 2018-09-25.
- ^ Natuna Sea and Sarawak Basin
- ^ "Natuna Sea". The Diplomat.
- ^ "Indonesia Renames Its Portion of the S. China Sea". The Maritime Executive. 14 Hulio 2017.
- ^ Tom Allard; Bernadette Christina Munthe (14 Hulio 2017). "Asserting sovereignty, Indonesia renames part of South China Sea". Reuters.


text:
Diabetes
Ti Diabetes mellitus, wenno kadawyan nga ammo laeng a kas diabetes, ket maysa a grupo iti metaboliko a sakit a ti maysa a tao ket addaan iti nangato nga asukar ti dara, no gapu ti bagi ket saan nga agpataud ti makaanay nga insulina, wenno gapu dagiti sellula ket saanda a sumungbat iti napataud nga insulina.[2] Daytoy a nangato nga asukar ti dara ket agpataud iti klasiko a sintoma iti poliuria (kanayon a makaisbo), polpdipsia (pakaaduan a pannakawaw) ken polipahia (pakaaduan a mabisin).
Adda dagiti tallo a nangruna a kita iti diabetes mellitus (DM). Ti Kita 1 DM ket pagbanagan ti pannakapaay ti bagi nga agpataud iti insulina, ken agdama a makasapul ti tao a mangisumpit ti insulina wenno agusar iti insulina a bomba. Daytoy a porma ket dati a nakunkuna a kas ti "nakasapsapul iti insulina a diabetes mellitus" (IDDM) wenno "diabetes ti ubbing". Ti Kita 2 DM ket nagbanagan manipud iti resistansia ti insulina, ti maysa akasaadan a dagiti sellula ket mapaayda ti husto a panagusar ti insulina, a sagpaminsan a nairamraman ti patingga a panagkurang ti insulina. Daytoy a porma ket dati a nakunkuna a kas ti saan a makasapulan ti insulina a diabetes mellitus (NIDDM) wenno "manakman a panakaada ti diabetes". Ti maikatlo a nagruna a porma, ket ti gestasional a diabetes ket mapasamak no ti masikog a babbai nga awan kadagiti dati a panagsukimat ti puon ti sakit iti diabetes ket makaparan-ay ti nangato nga agpang ti glukos iti dara. Daytoy ket mabalin a sarunuen ti panagrang-ay ti kita a 2 DM.
Dagiti sabali pay a porma ti diabetes mellitus ket mairaman ti naikaisigud a diabetes, a daytoy ket gapu ti henetiko a depekto a panagtubbog ti insulina, ti cystic fibrosis-a mainaig ti diabetes, esteroide a diabetes a gapuanan babaen ti nangato a gatad iti glucocorticoids, ken dagiti nadumaduma a porma iti monogenika a diabetes.
Amin a porma ti diabetes ket mabalinen a maagasan manipud idi ti insulina ket nagbalin a magun-od idi 1921, ken ti kita a 2 a diabetes ket mabalin a matengngel babaen ti medikasion. Ti kita 1 ken kita 2 ken kroniko a kasasaad a saan a maagasan. Dagiti transplante ti pankreas ket napadasen nga adda laeng ti limitado a pannakaballigi iti kita 1 DM; ti gastriko a panagiballasiw a pagaoperar ket nagballigi kadagiti adu nga adda ti nakaro ti panaglukmegda ken ti kita 2 DM. Ti gestasional a diabetes ket kadawyan a malaingan kalpasan ti panagiyak. Ti diabetes nga awan ti husto a pannakaagasna ket maikagapuana kadagiti komplikasion. Dagiti nakaro komplikasion ket mairaman ti hypoglycemia, diabetiko a ketoacidosis, wenno nonketotic hyperosmolar coma. Ti nakaro napaut a komplikasion ket mairaman ti sakit ti puso ket ururat ti dara, nakaro a sakit ti biel, ken diabetiko retinopatia (panakadadael ti retina). Ti nasayaat a panangagas iti diabetes ket nasken a nagruna, ken ti panagtengngel ti presion ti dara ken ti estilo ti biag a kas ti panagsardeng iti panagsigarilio ken ti panagtaripatu ti nasalun-at a kadagsen ti bagi.
Manipud idi 2019, nakarkulo nga adda dagiti 463 a riwriw a tattao nga addaan iti diabetes iti sangalubongan (8.8% iti populasion ti manakman), nga addaan iti tipo 2 a diabetes a mangaramid iti agarup a 90% kadagiti kaso.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Diabetes nga Asul a Sirkulo a Simbolol". Internasional a Pederasio ti Diabetes. 17 Marso 2006.
- ^ Shoback, inurnos babaen ni David G. Gardner, Dolores (2011). Batayan ken klinikal nga endokrinolohia ni Greenspan (Maika-9 nga ed.). New York: McGraw-Hill Medical. pp. Kapitulo 17. ISBN 0-07-162243-8.
- ^ "IDF DIABETES ATLAS Ninth Edition 2019" (PDF). www.diabetesatlas.org (iti Ingles). Naala idi 18 Mayo 2020.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Diabetes iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Jakun
Ti pagsasao a Jakun ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio, mabalin a dialekto ti Malayo, a naisasao idiay Malaysia. Daytoy ket naipangpangruna a naisasao idiay daya nga aplaya ti akin-uneg a daga ti Peninsular a Malaysia, iti likmut ti Karayan Pairang, manipud iti Pekan idiay Pahang aginggana idiay Sri Gading, iti daya aginggana iti Benut, iti amianan a laud aginggana iti tengnga ti lugar ti karayan Muar iti likmut dagiti distrito ti Segamat, Muar ken Ledang iti Johor. Daytoy ket ammo pay a kas Djakun, Jakoon, Jaku’d, Jakud’n wenno Orang Hulu.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Pagsasao a Jakun iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Language-archives.org


text:
Nagcarlan
Ti Nagcarlan ket maysa a maikadua a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Nagcarlan ket nabingbingay a politikal iti 52 a barbaranggay.[2]
- Abo
- Alibungbungan
- Alumbrado
- Balayong
- Balimbing
- Balinacon
- Bambang
- Banago
- Banca-banca
- Bangcuro
- Banilad
- Bayaquitos
- Buboy
- Buenavista
- Buhanginan
- Bukal
- Bunga
- Cabuyew
- Calumpang
- Kanluran Kabubuhayan
- Silangan Kabubuhayan
- Labangan
- Lawaguin
- Kanluran Lazaan
- Silangan Lazaan
- Lagulo
- Maiit
- Malaya
- Malinao
- Manaol
- Maravilla
- Nagcalbang
- Poblacion I (Poblacion)
- Poblacion II (Poblacion)
- Poblacion III (Poblacion)
- Oples
- Palayan
- Palina
- Sabang
- San Francisco
- Sibulan
- Silangan Napapatid
- Silangan Ilaya
- Sinipian
- Santa Lucia
- Sulsuguin
- Talahib
- Talangan
- Taytay
- Tipacan
- Wakat
- Yukos
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Nagcarlan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
1955
Ti 1955 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 6 – Rowan Atkinson, komediante, aktor ken mannurat manipud idiay Inglaterra
- Enero 28 – Nicolas Sarkozy, maysa a politiko manipud idiay Pransia
MarsoUrnosen
- Marso 22 – Valdis Zatlers, maysa a politiko manipud idiay Letonia
- Marso 30 – Marilou Diaz-Abaya, Filipina a direktor ti pelikula (pimmusay 2012)
AgostoUrnosen
- Agosto 10 – Mel Tiangco, maysa a personalidad iti telebision iti Filipinas
OktubreUrnosen
- Oktubre 27 – Charo Santos-Concio, Filipina nga aktres ken produser ti pelikula
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 13 – Whoopi Goldberg, Amerikana nga aktres ken komidiante
PimmusayUrnosen
AbrilUrnosen
AgostoUrnosen
- Agosto 12 – Thomas Mann, mannurat nga Aleman, nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1875)
SeptiembreUrnosen
- Septiembre 30 – James Dean, Amerikano nga aktor (naipasngay 1931)


text:
Damdamili
Ti damdamili (ramut a balikas ti damili) ket ti seramika a materiales a mangbukel kadagiti bangbanga a tagilako,[1] mairaman kadagitoy dagiti nangruna a kita ti bangbanga ken porselana. Ti lugar a pagaramidan dagiti damili ket tinawtawagan ti pagdamilian. Ti damdamili ket mabalin pay a mangitudo ti arte ti agdamdamili wenno ti panagpataud ti bangbanga.[2][3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 'Siensia ti Damdamili: materiales, proseso ken dagiti produkto.' Allen Dinsdale. Ellis Horwood Limited, 1986.
- ^ "Merriam-Webster.com". Merriam-Webster.com. 2010-08-13. Naala idi 2010-09-04.
- ^ 'Ti Pangyuna iti Teknolohia iti Damdamili. Maika-2 nga edision. Paul Rado. Institute Of Ceramics & Pergamon Press, 1988
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Damdamili iti Wikimedia Commons
- Kasano a maaramid ti damdamili


text:
Ensigida a pinatgan ti Department of Social Welfare and Development ti limapulo a Modular Tents ti kiniddaw ni Deputy Majority Leader Ferdinand Alexander “Sandro” A. Marcos III a maipaay iti Ilocos Norte inpaay.
Naiyawat dagitoy kenni Gob. Matthew J. Marcos Manotoc babaen kadagiti kakadua ti diputado iti opisinana kas kada dati a Sanguniang Panglungsod Member Rbee Ablan, Justin Chua pakairamanan Mr. Edwin Carino a dati mangidadaulo iti Sustainable Development Center ti PGIN, a tumultulong iti diputado a mangidanon ti serbisio kadagiti kakailian.
Inpaima met ti gobernador dagiti nasao a Modular Tents iti Provincial Disaster Risk Reduction Management and Resiliency Council nga idadauloan ni Local Disaster Risk Reduction Management Officer Mr. Marcell Tabije.
Impeksana ti napalaus a panagyamanna iti diputado a kasinsinna nga agtultuloy a tumultulong a mangkita iti pannakaipaay iti pagkasapulan dagiti kakailian.
Kabayatanna, inlawlawag ni Tabije a nakadakdakkel a tulong dagiti nasao a tents a sindadaan a maipaay kadagiti agkasapulan a Local Government Units ditoy probinsia. (Irene Ringor)
(Source: Provincial Government of Ilocos Norte)


text:
Isabela
Ti Isabela ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti Tanap ti Cagayan (Rehion II) iti Luzon. Ti ili ti Ilagan ti kapitoliona ket kaaripingna iti abagatan dagiti probinsia ti Aurora, Quirino, Nueva Vizcaya ken Ifugao; iti lumaud, dagiti probinsia ti Mountain Province ken Kalinga; ken iti amianan, ti probinsia ti Cagayan. Ti Isabela ti maikadua a kadakkelan a probinsia iti Filipinas, ken ti kadakkelan iti isla ti Luzon.
HeograpiaUrnosen
Addaan ti Isabela iti 3 a siudad ken 34 nga ili.
SiudadUrnosen
Dagiti iliUrnosen
- Alicia
- Angadanan
- Aurora
- Benito Soliven
- Burgos
- Cabagan
- Cabatuan
- Cordon
- Delfin Albano (Magsaysay)
- Dinapigue
- Divilacan
- Echague
- Gamu
- Jones
- Luna
- Maconacon
- Mallig
- Naguilian
- Palanan
- Quezon
- Quirino
- Ramon
- Reina Mercedes
- Roxas
- San Agustin
- San Guillermo
- San Isidro
- San Manuel
- San Mariano
- San Mateo
- San Pablo
- Santa Maria
- Santo Tomas
- Tumauini
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Danao, Cebu
Ti Siudad ti Danao ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Danao ket nabingbingay a politikal iti 42 a barbaranggay.[2]
- Baliang
- Bayabas
- Binaliw
- Cabungahan
- Cagat-Lamac
- Cahumayan
- Cambanay
- Cambubho
- Cogon-Cruz
- Danasan
- Dungga
- Dunggoan
- Guinacot
- Guinsay
- Ibo
- Langosig
- Lawaan
- Licos
- Looc
- Magtagobtob
- Malapoc
- Manlayag
- Mantija
- Masaba
- Maslog
- Nangka
- Oguis
- Pili
- Poblacion
- Quisol
- Sabang
- Sacsac
- Sandayong Norte
- Sandayong Sur
- Santa Rosa
- Santican
- Sibacan
- Suba
- Taboc
- Taytay
- Togonon
- Tuburan Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Danao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Partido Demokratiko (Estados Unidos)
Ti Partido Demokratiko ket maysa kadagiti dua a kangrunaan a kontemporario a politiko a partido idiay Estados Unidos a kaduana ti Partido Republikano. Daytoy a partido ket agsuporta ti sosial a liberal ken progresibo a plataporma[1][2][3], ken ti kongresional a timpuyog ti partido ket buklen dagiti progresibo, liberal, sentrista[4], ken dagiti libertariano. Daytoy a partido ket adda ti kaatiddogan a rehistro ti agnanayon nga operasion idiay Estados Unidos ken maysa kadagiti kadaanan a politiko a partido iti lubong.[5] Ni Barack Obama ket isu ti maika-15 a Demokrata a nagtengtengngel ti opisina ti Presidente iti Estados Unidos.
Manipud ti maika-112 a Kongreso a kalpasan ti 2010 a panagbutos, ti Partido Demokratiko ket agtengtengngel kadagiti minoridad a tugaw idiay Kamara dagiti Pannakabagi, ti kaaduan a tugaw idiay Senado, ti minoridad ti estado a panakagobernador, ken ti pay minoridad dagiti estado a lehislatura.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Grigsby, Ellen. Panagusig kadagiti Politika: Ti pangyuna ti Politika a Siensia, ngem ti liberiralismona ket para iti kaaduan a kinaudi a bersion iti liberalismo-moderno a liberalismo.
- ^ Arnold, N. Scott (2009). Imposing values: an essay on liberalism and regulation. Florence: Oxford University Press. p. 3. ISBN 0-495-50112-3.
Ti moderno a liberalismo ket sakupenna ti kanigid iti sentro iti tinawtawid nga espektro ken nairepresenta babaen ti Partido Demokratiko idiay Estados Unidos.
- ^ Levy, Jonah (2006). Ti estado kalpasan ti statismo: dagiti baro nga aktibidad ti estado iti panawen ti liberalisasion. Florence: Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. p. 198. ISBN 0-495-50112-3.
Iti korporado a lugar ti panagturay, ti sentro-kanigid inpuestona manen kaniana tapno agipandag para iti reporma. Ti Partido Demokratiko ti Estados Unidos ket nagusar kadagiti kalpasan a panagrebtak dagiti eskandalo ken ti panagrebba kadagti presio ti bingay ti pinansia tapn rautenda dagiti Partido Republikano...Ti korporado a panagituray a reporma ket nakakaskasdaaw a maibagay iti uneg ti sukog ti sentro-kanigid nga ideolohia. Ti Partido Demokratiko ken ti SPD ket nagitalekda ti panagrang-ay ti kasasaad ti regulasion a kas ti mangtimbeng ti mangimaton a turay, korporado a bileg, ken ti panakapaay ti tiendaan.
- ^ Hale, John (1995). Ti Panagaramid kadagiti Baro a Demokrata the New Democrats. New York City: Political Science Quarterly. p. 229.
Maikadua, dagiti Demokrata idiay Kongreso ket nalasin kadagiti liberal ken ti sentrista a paypayak
- ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/157244/Democratic-Party#233981.toc
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Partido Demokratiko (Estados Unidos) iti Wikimedia Commons


text:
Naikkan dagiti 268 a miyembro ti nadumaduma a Tobacco Farmers Association ditoy ilitayo iti abono, pestisidyo ken sprayer
Naikkan dagiti 268 a miyembro ti nadumaduma a Tobacco Farmers Association ditoy ilitayo iti abono, pestisidyo ken sprayer kas subsidiya nga indiaya/ naggapo ti RA7171 a pundo ti munisipiotayo nga indauluan ti naayat nga ina ti ili Hon. Wendy Joy D. Buquing, VM Melvin G. Macusi ken dagiti Sangguniang Bayan Members.
Dagitoy nga aramaten ket naited tapno ti kasta mapasayaat iti produksion ti tabako ken mapabassit ti gastos dagiti mannalon aglalo iti daytoy a panawen ti pandemia.


text:
Australia (kontinente)
Ti Australia ket isu ti kabassitan a kontinente iti lubong, a naglaon ti kangrunaan a daga ti Australia ken dagiti asideg nga is-isla a mairaman ti Tasmania, New Guinea, ti Is-isla ti Aru ken Is-isla ti Raja Ampat. Ti Australia ken dagitoy nga asideg nga is-isla, ket paset amin ti agpadpada a heolohikal a bagbagi ti dagdaga, ket naisina babaen dagiti baybay a nagyanan ti kontinental a samang — ti Baybay Arafura ken ti Nailet a Baybay a Torres a nagbaetan ti Australia ken New Guinea, ken Nailet a Baybay a Bass a nagbaetan ti kangrunaan a daga ti Australia ken Tasmania.
Idi kaadalem ti baybay ket ababaw idi panawen ti Panawen ti yelo a Pleistoseno, a mairaman ti kinaudia a kaaduan a glasier idi 18,000 BC, dagiti dagdag ket nagpormada iti maymaysa, ken agnanayon a bagbagi ti dagdaga. Iti lasud ti napalabas a sangagasut a tawtawen, dagiti panagadalem ti agpang ti baybay ket nalayusan na dagiti ababa a dagdaga ken naisina ti koninente iti tatta a nga aldaw a nababa a natikag aginggana ti natikag bassit a kangrunaan a daga ken ti kabanbantayan nga is-isla iti New Guinea ken Tasmania.
Iti heolohia, ti kontinente maigay-at iti igid ti kontinent a samang, nga tatta dagiti naisina a daddaga ket maipanunutan pay laeng a kontinente.[1] Gapu ti panakaiwarwars ti mulmula ken ayayup a naiballasiw ti maymasa a Pleistoseno a bagbagi ti dagdaga dagiti naisina a dagdaga ket addaan da ti maikabagian a biota.
Ti New Zealand ket saan nga adda iti daytoy a kontinental a samang ngarud ket daytoy ket saan a paset iti kontinente iti Australia ngem daytoy ket paset iti limned a kontinente ti Zealandia. Ti Zealandia ken Australia ket paset dagitoy iti nalawlawa a rehion a naamammoan a kas iti Oceania wenno Australasia. Ti Australia ket sagpaminsan pay a maammuan iti teknikal a panaglaon babaen kadagiti nagan a Sahul, Australinea ken Meganesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Johnson, David Peter (2004). Ti Heolohia iti Australia. Port Melbourne, Victoria: Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. pp. panid 12.


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Plantilia:Tlf)
Daytoy ket isu ti plantilia ti {{Tlf}}. Daytoy ket kapada ti {{Tlp}}, ngem saan a mangisilpo daytoy iti plantilia.
Panagpormat ti kadawyan a panggep[urnosen ti taudan]
- 1 Ti
{{tlg}} ket isu ti kaaduan a kadawayn, a manpalubos iti ania man a kombinasion ti estilo ti teksto ken/wenno dagiti pagpilian ti estilo ti silpo.
- 2 Manglapped ti panagbalkot ti teksto babaen ti panangikabil daytoy iti uneg dagiti etiketa ti
... .
- 3 Agusar iti agbaet iti maysa a monospace a letra ngem saan a
... .
- 4 Mangipalubos kadagiti silpo kadagiti plantilia iti ania man a nagan ti espasio.
Dagiti sabali pay a plantilia ti panagpormat[urnosen ti taudan]
Agraman kadagiti silpo ti utilidad[urnosen ti taudan]