text:
Vigan
Ti Siudad ti Vigan ket maysa a maika-5 a klase a siudad iti probinsia ti Ilocos Sur iti Pilipinas. Isu met laeng ti kapitolio ti Ilocos Sur. Am-ammo ti Siudad ti Vigan kas maysa kadagiti kadaanan a sigud a siudad idi panawen dagiti Espaniol. Maawagan idi ti siudad kas Siudad Fernandina. Iti agdama, masarakan pay laeng iti siudad dagiti kalsadana a napatad iti bato ket dagiti balbalay a daan nga addaan arkitektura nga Espaniol. Kas kadaanan iti amin nga adda pay laeng a kolonial a siudad Espaniol iti Pilipinas, napili ti Siudad ti Vigan kas maysa a Lugar ti Tawid iti Sangalubongan ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Vigan iti 39 a barbaranggay, nga isu dagiti sumaganad.[2]
- Ayusan Norte
- Ayusan Sur
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
- Baranggay V (Poblacion)
- Baranggay VI (Poblacion)
- Barraca
- Beddeng Laud
- Beddeng Daya
- Bongtolan
- Bulala
- Cabalangegan
- Cabaroan Daya
- Cabaroan Laud
- Camangaan
- Capangpangan
- Mindoro
- Nagsangalan
- Pantay Daya
- Pantay Fatima
- Pantay Laud
- Paoa
- Paratong
- Pong-ol
- Purok-a-bassit
- Purok-a-dackel
- Raois
- Rugsuanan
- Salindeg
- San Jose
- San Julian Norte
- San Julian Sur
- San Pedro
- Tamag
- Baranggay VII
- Baranggay VIII
- Baranggay IX
Naggappuan ti nagan ti Vigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi dimteng ni Don Juan de Salcedo iti ayan ita iti Vigan babaen iti karayan Mestizo, nagdisso iso iti lugar nga ayan tatta ti Baranggay Pagpartian. Nakitana dagiti mulmula nga adda kadagiti igid ti karayan. Naammuanna a dagitoy ket "bigaa." Iti nagan daytoy a mula iti nangalaanna ti nagan iti Vigan.
Iti damdamo, ti nagan ti siudad ket "Siudad Fernandina," a kas pammadayaw ti agdama idi nga Ari ti Espania.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


c: text/html

text:
fidel wrote:
...sige kakabagis, ilanadyo ditoy dagiti sapsapulenyo a galad ken talugading a pagaayatyo iti maysa a babai amngan laeng no ditoyyo a masapulan ti kapunganyo iti tungpal biag no dakayo ket saanpay a naasawaan...
kaniak a biang: managayat ken mannangipateg, mayaten...
no siak jolie ti damagem ket ti kayak ko ti babae ket diay dakkel ti bakrang na dakkel ti patong na, naipet ti kwa na ken syempre nasayaat ken napintas..
halos siguro nga klase ti babae naramanakon, puraw, thailandesa, laosian, native (eskimo) hispanic, ken adu nga pinay..(ilocana, bisaya, tagalog, pangalatok, kapampangan, ibanag, ilonga, ken adu pay diak malagipen ti kaado na..
true story datoy jolie saan nga pinag lastog..
adu met nga klase ti suso ken pipit nga nakitakon, diay baribar nga oki ti kayat ko nga mabirukan ngem awan pay ti gasat ko, addan to siguro aldaw nga mabirukak..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Panawen ti Bronse
Ti Panawen ti Bronse ket isu ti paset ti panawen a nailaslasin babaen ti panagusar ti gambang ken dagiti alloy ti bronse ken ti proto a panagsurat, ken dagiti dadduma pay a langa iti urbano a sibilisasion.
Ti Panawen ti Bronse ket isu ti maikadu a nangruna a paset ti panawen ti sistema ti tallo a panawen, a kas ti naisingasing kadagiti moderno a panawen babaen ni Christian Jürgensen Thomsen, para kadagiti panangidasig ken panagadal kadagiti taga-ugma a kagimongan. Ti maysa ataga-ugma a sibilisasion ket mabalin a maikabil iti Panawen ti Bronse babaen ti panaglunag ti bukodna a gambang ken ti panangitiponna iti lata, wenno babaen ti panagtagilako para iti bronse manipud kadagiti sabali a lugar a pagipataudan. Dagiti oro ti gambang ken lata ket narasayda, a kas ti naipakpakita a kaawan ti dagiti bronse a lata idiay lumaud nga Asia sakbay ti maikatlo a milenio BCE. Iti libong, ti Panawen ti Bronse ket sapasap a sinusurotna ti Neolitiko a paset ti panawen, ngem dagiti dadduma paset ti lubong, ti Panawen ti Gambang ket nagserbi a kas ti nagdaliasatan manipud ti pannakaipan ti Neolitiko iti Pnawen ti Bronse. Urayno ti Panawen ti Asero ket sapsap a sinursurot ti Panawen ti Bronse, kadagiti dadduma lugar, ti Panawen ti Asero ket dagus a simmagpaw iti Neolitiko itiruar ti rehion malaksid ti Sub-Sahara nga Aprika nga idiay ket nawaya a naparang-ay.[1]
Dagiti kultura ti Panawen ti Bronse ket nagigiddiatda kadagiti panagrang-ay iti immuna a pangsurat. Segun ti arkeolohiko nga ebidensia, dagiti kultura idiay Ehipto (hieroglipo), ti Asideg a Daya (kuneiporme), Tsina (eskritu ti orakulo a tulang)—ken ti Mediteraneo, iti Misenio a kultura (Linear B)—ket addaanda idi kadagiti mabalina sistema ti panagsurat.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Panawen ti Bronse idiay Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga adda dagiti agpapada a parametro
Ad-adu ngem maysa a
|param1=,
|param2=, ken
|param3= ti nainaganan
Daytoy a biddut ket rumsua no dagiti dakamat ti CS1 ket mangiraman ti ad-adu ngem maysa a parametro a mangimapa iti isu met laeng a kaibuksilan. Kas pagarigan, ti
|author=,
|last=, ken
|last1= ket sinonimo dagitoy iti tunggal maysa kaniada, isunga awan ti ad-adu ngem maysa kadagitoy a parametro ti nasken a mausar iti tunggal maysa a dakamat.
Ti mangsolbar ti daytoy a biddut, ikkaten wenno baliwan ti redundante a parametro wenno dagiti redundante a parametro.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga adda dagiti agpapada a parametro.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid iti espasio ti Agar-aramat, Tungtungan, Agar-aramat tungtungan, Wikipedia tungtungan, Papeles tungtungan, Plantilia tungtungan, Tulong tungtungan, Kategoria tungtungan, Modulo tungtungan, ken MediaWiki tungtungan ket saan a mairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Pampanid iti kategoria "Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga adda dagiti agpapada a parametro"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.


text:
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
WenSaan
Online a Biblia
BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
WenSaan
2 Timoteo 3:1-17
3 Ngem ammuem daytoy, a kadagiti maudi nga aldaw+ dumtengto dagiti napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan.+2 Ta dagiti tattao managayatdanto iti bagbagida, managayat iti kuarta, napalangguad, natangsit, managtabbaaw, nasukir kadagiti nagannak,+ saan a managyaman, saan a nasungdo,+3 awanan nainkasigudan a panagayat,+ saan a sidadaan iti aniaman a tulagan,+ manangparpardaya,+ awanan panagteppel, narungsot,+ awanan panagayat iti kinaimbag,+4 mangliliput,+ natangken ti uloda, natangsit gapu iti panagpannakkel,+ managayat iti ragragsak imbes a managayat iti Dios,+5 nga addaanda iti langa ti nadiosan a debosion+ ngem libakenda ti pannakabalin dayta;+ ket umadayoka kadagitoy.+6 Ta manipud kadagitoy tumaud dagidiay lallaki a sisisikap a mangipamuspusan ti iseserrekda kadagiti sangakabbalayan+ ket idalanda kas kautiboda dagiti nakapuy a babbai a napadagsenan iti basbasol, nga inturong ti nadumaduma a tarigagay,+7 a kankanayon nga agad-adalda ket kaskasdi a saanda a pulos makagteng iti umiso a pannakaammo iti kinapudno.+8 Ita kas iti panangbusor ken Moises da Jannes ken Jambres,+ kasta met a dagitoy itultuloyda a busoren ti kinapudno,+ tattao a naan-anay a rinuker ti panunotda,+ di naanamongan no maipapan iti pammati.+9 Nupay kasta, saandanton a rumang-ay pay, ta ti kinamauyongda nakalawlawagto iti isuamin, a kas met iti kinamauyong idi dagidiay a dua a lallaki.+10 Ngem sinurotmo a sisisinged ti sursurok, ti dana ti panagbiagko,+ ti panggepko, ti pammatik, ti mabayag a panagituredko, ti ayatko, ti panagibturko,11 dagiti pannakaidadanesko, dagiti panagsagabak, ti kita ti bambanag a napasamak kaniak idiay Antioquia,+ idiay Iconio,+ idiay Listra,+ ti kita dagiti pannakaidadanes nga inibturak; ngem nupay kasta ti Apo inispalnak kadagita amin.+12 Iti kinapudnona, amin dagidiay agtartarigagay nga agbiag buyogen ti nadiosan a debosion a mainaig ken Kristo Jesus maidadanesdanto met.+13 Ngem dagiti nadangkes a tattao ken dagiti agpampammarang rumang-aydanto manipud dakes nga agturong iti dakdakes pay, a mangyaw-awan ken mayaw-awanda.+14 Nupay kasta, agtultuloyka iti bambanag a nasursurom ken nakaguyugoyam a patien,+ yantangay ammom no ania a tattao ti nakasursuruam kadagita+15 ket manipud kinamaladaga+ naammuam ti nasantuan a sursurat, a makabael a mamagsirib kenka maipaay iti pannakaisalakan+ babaen ti pammati a mainaig ken Kristo Jesus.+16 Amin a Kasuratan impaltiing ti Dios+ ken makagunggona iti panangisuro,+ iti panangtubngar,+ iti panangpalinteg iti bambanag,+ iti panangdisiplina+ iti kinalinteg,17 tapno ti tao ti Dios naan-anay koma a makabael,+ naan-anay a nakabalan maipaay iti tunggal naimbag nga aramid.+


text:
Estoria 34: Ti Baro a Taraon
MAIBAGAM kadi ti pidpiduten dagiti tattao iti daga? Dayta ti napudaw, naingpis ken nalukneng. Ania dayta? Daytat’ banag a makan.
Agarup makabulanen a nakapanaw dagiti Israelitas iti Egipto. Addadan idiay let-ang. Bassit ti taraon nga agtubo sadiay, ket agtantanabutoben dagiti tattao.
Gapuna kuna ni Jehova: ‘Pagtuduek ti taraon manipud langit.’ Ket isu daytoy ti napasamak. Iti sumaruno nga agsapa, idi nakita dagiti Israelitas daytoy napudaw a banag a nagtinnag, insaludsodda: ‘Ania dayta?’
Kuna ni Moises: ‘Isu daytoy ti taraon nga impaay ni Jehova kadakayo.’ Inawagan dagiti tattao dayta ti MANA. Kasla kankanen a naingpis a kas diro ti ramanna.
‘Tunggal tao pidutenna ti kabaelanna a kanen,’ kuna ni Moises. Gapuna a binigat kastat’ ar-aramidenda. Ket, inton napudoten ti init, ti mana a nabati iti daga marunawen.
Imbaga met ni Moises kadakuada a saanda a mangitedtedda ti mana para iti sumaganad nga aldaw. Ngem dadduma kadakuada nangiteddada. Iti sumaruno nga aldaw ti mana nga inteddada ti inigges ken naangoten!
Ngem, iti maikanem nga aldaw ti lawas, imbaga ni Jehova iti ili a mangurnongda ti mamindua a kaadu ti mana. Kunana nga awan mana nga agtinnag iti maikapito nga aldaw. No iteddada ti mana iti maikapito nga aldaw, saanto nga iggesen ken dinto umangot. Daytoy maysa manen a milagro.
Iti amin a tawtawen a kaadda dagiti Israelitas idiay let-ang, tinaraonan ni Jehova ida iti mana.
Exodo 16:1-36; Numeros 11:7-9; Josue 5:10-12.
Dagiti Saludsod
- Iti ladawan, ania ti pidpiduten dagiti tattao, ket ania ti awag iti dayta?
- Ania ti imbaga ni Moises maipapan iti panangpidut dagiti tattao iti mana?
- Ania ti imbaga ni Jehova nga aramiden dagiti tattao iti maikanem nga aldaw, ken apay?
- Ania a milagro ti inaramid ni Jehova idi a dagiti tattao indulinda ti mana para iti maikapito nga aldaw?
- Kasano kapaut a pinakan ni Jehova dagiti tattaona iti mana?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Exodo 16:1-36 ken Numeros 11:7-9.
Ania ti ipakita ti Exodo 16:8 maipapan iti panangraemtayo kadagiti nadutokan iti teokratiko a pamay-an iti kongregasion Kristiano? (Heb. 13:17)
Iti let-ang, kasano nga inaldaw a napalagipan dagiti Israelita maipapan iti panagpannurayda ken ni Jehova? (Ex. 16:14-16, 35; Deut. 8:2, 3)
Ania ti inted ni Jesus a simboliko a kaipapanan ti mana, ket kasanotayo a magunggonaan iti daytoy a “tinapay manipud langit”? (Juan 6:31-35, 40)
- Basaenyo ti Josue 5:10-12.
Mano a tawen a nangan dagiti Israelita iti mana, kasano a nasubokda iti daytoy, ken ania ti maadaltayo iti daytoy a salaysay? (Ex. 16:35; Num. 11:4-6; 1 Cor. 10:10, 11)


text:
Elepante
Dagiti elepante wenno gadia ket dagiti dakkel a mamalia iti pamilia nga Elephantidae ken ti urnos a Proboscidea. Iti tawidan, dua a sebbangan ti mabigbigan, ti elepante ti Aprika (Loxodonta africana) ken ti elepante ti Asia (Elephas maximus), urayno adda dagiti ebidensia a mangisingsingasing a dagiti Kamul-mulaan ti Aprika nga elepante ken dagiti Kabakiran ti Aprika nga elepante agsinada a sebbangan (L. africana ken L. cyclotis). Dagiti elepante ket naiwarwarasda kadagiti amin a sub-Sahara nga Aprika, ken Abagatanh ken Abagatan a daya nga Asia. Isu laeng dagitoy ti nabatbati a probosideo; dagiti awanen a sebbangan a mairaman dagiti mamut ken dagiti mastodon. Dagiti kadakkelan a naidagaan nga ayup, ti lallaki nga elepante ti Aprika ket makaabotda ti katayag iti 4 m (13 ft) ken agdagsen iti 7,000 kg (15,000 lb). Dagitoy nga ayup ket addaanda kadagiti naduduma a langa a pakailasinan, a mairaman iti atiddog a proboscide para kadagiti adu a pamay-an, a nangruna iti panagrakmen kadagiti banag.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wikisource: "Ti Bulsek a Lallaki ken ti Elepante" babaen ni John Godfrey Saxe
- Williams, Heathcote (1989). Sagrado nga Elepante. New York: Harmony Books. ISBN 0-517-57320-2.
- Carrington, Richard (1958). Dagiti elepante: Ti Ababa a Pakaamo kadagiti Masna a Pakasaritaanda, Ebolusion ken Inpluensia iti Nagtagitaoan. Chatto & Windus. ASIN B0007J8A7E.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Elepante idiay Wikimedia Commons


text:
Premio Nobel iti Pisika
Ti Premio Nobel iti Pisika (Sueko: Nobelpriset i fysik) ket maminsan a maipagunguna ti makatawen babaen ti Naarian a Sueko nga Akademia dagiti Siensia. IMaysa daytoy kadagiti lima a Premio Nobel a napundar babaen ti nakem ni Alfred Nobel idi 1895 ken naipagungunann manipud idi 1901; dagiti sabali pay ket ti Premio Nobel iti Kimika, Premio Nobel iti Literatura, Premio Nobel ti Kappia, ken Premio Nonel iti Sikolohia ken Medisina. Ti immuna a Premio Nobel iti Pisika ken naipangunguna kenni Aleman a Wilhelm Conrad Röntgen, "iti pannakabigbig kadagiti ektraordinario a serbisio nga inramidna babaen ti panagduktal iti naisangsangayan nga rayo-ekis." Daytoy a gunguna ket inadministro babaen ti Pundasion ti Nobel ken kaaduan a naikedkeddeng a ti kadayawan a gunguna a maawat iti sientista iti pisika. Daytoy ket maipresenta idiay Stockholm iti tinawen a seremonia iti Disiembre 10, ti anibersario ti ipupusay ni Nobel.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Premio Nobel iti Pisika idiay Wikimedia Commons
- "Amin a Nobel a Laureado iti Pisika"
- "Dagiti Seremonia ti Gunguna ti Premio Nobel"
- "Ti Premio Nobel iti Pisika"
- "Ti Medalia ti Premio Nonel para iti Pisika ken Kimika"


text:
Pagsasao nga Ukraniano
Ti Ukraniano (ykpaḯHcbka MóBa / ukrayins'ka mova, [ukrɑˈjɪɲsʲkɑ ˈmɔwɑ], naam-ammuan idi a Ruteno - pýcbka, pycи́Hcbka MóBa / rus'ka, rusyns'ka mova)[6][7] ket kameng iti Daya nga Eslabo a baba a paset ti grupo kadagiti Eslabo a pagsasao. Isu daytoy ti opisial a pagsasao ti estado iti Ukrania ken ti kangrunaan a pagsasao dagiti Ukranianos. Ti naisurat a Ukraniano ket agususar ti sabsabali a kita iti Kiriliko a naisuratan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ ukrcensus.gov.ua
- ^ Dagiti estadistika ti pagsasao manipud ti ethnologue.org. (Ingles)
- ^ Ethnologue, 13 ed. (Ingles)
- ^ a b c d e f Listaan dagiti deklaresion a naaramid a naipanggep ti tulag a Bilang. 148 (Kasasaad manipud iudi: 21/9/2011) // Konsilo iti Europa. (Ingles)
- ^ Annuroten ati Nailian a Minorada iti Gobierno iti Republika iti Tseko (Ingles)
- ^ IBaH OriєHko. IcTopiя ykpaïHcbkoï лiTepaTypHoï MoBи. (Ukraniano)
- ^ IcTopичHий poзBиTok ykpaïHcbkoï MoBи. (Ukraniano)


text:
Pagsasao a Bulgaro
Ti Bulgaro (бълrapckи eзиk, pannakabalikas [ˈbɤ̞ɫɡɐrski ɛˈzik]) ket pagsasao nga Indo-Europeano, a kameng ti Akin-abagatan a sanga ti pamilia ti pagsasao ti Eslabo.
Ti Bulgaro, a kakuyogna ti asideg a kabagianna a pagsasao a Macedonio (naurnong a mangporma iti sasao ti Akin-daya nga Abagatan nga Eslabo), ket addaan kadagiti nadumaduma a pannakailasin a mangigiddiat daytoy kadagiti sabali a Sassao nga Eslabo: dagiti panagbalbaliw ket mairaman ti pannakaikkat ti gramatikal a kaso, ti panagdur-as iti suldong a depinitibo nga artikulo (kitaen ti pagsasao a lugar ti Balkan), ken ti kaawan ti berbo nga inpinitibo, ngem mangitalinaay ken addaan ti ad-adu a panagdur-as ti Proto-Eslabo a sistema ti berbo. Dagiti nadumaduma nga ebidensial a berbo ket adda tapno mangiyebkas ti saan a nasaksian, maibaga manen, ken ti madudua a tignay.
Idi naibatay ti 2011 senso, ti Ethnologue ket kinarkulona a ti Bulgaro ket insasao a kas patneng a pagsasao babaen dagiti 6.8 a riwriw a tattao.[1] Idi 1999, ti World Almanac ket kinarkulona iti 9 a riwriw.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pagsasao a Bulgaro idiay Wikimedia Commons


text:
Himalaya
Ti Himalaya, ( /ˌhɪməˈleɪ.ə/ or /hɪˈmɑːləjə/; Sanskrito, ti hima (niebe) + ālaya (pagtaengan), literal a, "pagtaengan ti niebe"[1]) ket maysa a kabambantayan idiay Asia a nagilaslasin kadagiti tanap ti Indiano a subkontinente manipud ti Tibetano a Banak.
Ti Himalaya a kabambantayan ket pagibalayan kadagiti kangatuan a pantok iti lubong, a mairaman ti kanagatuan, ti Bantay Everest. Ti Himalaya ket mangiraman kadagiti ginasut a banbantay a sumurok ti 7,200 metro (23,600 ft) iti kangato. Iti paggiddiatan, ti kangatuan a pantok ti ruar ti Asia—ti Aconcagua, idiay Andes— ket 6,961 metro (22,838 ft) ti katayagna.[2]
Ti Himalaya a kabambantayan, a pagbuklan ti tallo a paralelo nga apo dagiti kabambantayan, kadenna wenno ballasiwenna dagiti lima a pagilian: ti Bhutan, India, Nepal, Tsina, ken Pakistan, a dagiti immuna a tallo a pagilian ket adda ti kaaduan a katurayan kadagitoy a kabambantayan.[3] Ti Himalaya ket nabeddengan iti amianan a laud babaen dagiti kabambantayan ti Karakoram ken Hindu Kush, iti amianan babaen ti Tibetano a Banak, ken iti abagatan babaen ti Tanap Indo-Ganges. Adda dagiti kangrunaan a karayan iti lubong, ti Indus, ti Ganges, ken ti Tsangpo-Brahmaputra, ket tumaudda ti Himalaya, ken dagiti naitiptipon a pagayusan a labneng ket pagtaengan ti 600 a riwriw a tattao. Ti Himalaya ket adda ti nangruna a panagsukogna kadagiti kultura ti Abagatan nga Asia; adu kadagiti pantok ti Himalaya ket sagrado iti Hinduismo ken Budismo.
Daytoy ket nabagkat babaen ti subduksion ti Indiano a tektoniko a plato idiay sirok ti Eurasiano a Plato, ti kabambantayan a Himalaya ket gumay-at ti, laud-amianan a laud nga aginggana ti daya-abagatan a daya, iti maysa nga arko ti 2,400 kilometro (1,500 mi) a kaatiddog. Ti lumaud nga angklana, ti Nanga Parbat, ket naisanglad idiay abagatan ti akin-amianan unay a sikko ti karayan Indus, ti dumaya nga angklana, ti Namcha Barwa, ti laud ti nalatak a sikko ti karayan Tsangpo. Ti kabambantayan ket naidumaduma iti kaakaba manipud ti 400 kilometro (250 mi) iti laud aginggana ti 150 kilometro (93 mi) iti daya.
Dagiti linaon
Ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti mula ken ayup ti Himalaya ket agdumaduma babaen ti klima, tudo, kangato, ken dagiti daga. Dagiti panagbalbaliw ti klima ket sumakup mabnipud ti tropikal babba ti kabambantayan aginggana iti permanente a yelo ken niebe kadagiti kangatuan pantok. Iti kanagtuan a lugar ti Tropiko ti Kanser, ti permanente linia ti niebe ket isu kadagiti kanagatuan iti lubong iti agarup a 5,500 metro (18,000 ft).[4] Iti maigiddiatan, dagiti ekuatorial a kabambantayan idiay Baro a Guinea, ti Rwenzoris ken Colombia ket adda ti abab-baba a linia ti niebe iti 900 metro (2,950 ft) .[5] Ti kaadu ti tinawen a panagtudtudo ket umadadu manipud ti laud nga aagpadaya idiay igid ti akin-abagatan a sanguanan ti kabambantayan. Daytoy a panagduduma ti kangato, tudo ken kasasaad ti daga a maitipon ti nangato unay a linia ti niebe ket mangsuporta kadagiti adu a kita ti komunidad dagiti naisangsangayan a mula ken ayup. Kas pagarigan dagiti nakaro ti kangato nga altitud (nababa nga atmosperiko a presion) no mairaman ti nakaro a kalamiis ket mangpalubos ti panagbiag dagiti ekstremopilo nga organismo.[6]
Ti naisangsangayan a kabaknang ti agsabsabong ken mulmula ti Himalaya ket mapmapan kadagiti estruktural ken komposisional a panagbalbaliw gapu ti panagbalbaliw ti klima. Ti panagpangato ti temperatura ket mabalin a mangiyalis kadagiti nadumaduma a sebbangan kadagiti nangatngato nga elebasion. Ti kabakiran ti diraan ket pinarparukma babaen dagiti kabakiran ti pino idiay rehion ti Garhwal Himalaya. Adda dagiti reporta dagiti nasapa a panagsabsabong ket panagbungbunga kadagiti sebbangan ti kayo, a naipangpangruna ti rododendro, mansanas ken Myrica esculenta. Ti kangatuan a naamammuan a sebbanagn ti kayo idiay Himalayas ket ti Juniperus tibetica a mabirukan idiay 4,900 metro (16,080 ft) idiay Akin-daya a Tibet.[7]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Himalaya ket dagiti kaubingan akabambantayan iti planeta ken kangrunaan a buklen ti nabagkat a sedimentario ken metamorpiko a bato. Segun ti moderno a teoria ti plato a tektoniko, ti pannakapormada ket ti nagbanagan ti maysa a kontinental a panagdinnungpar wenno orohenesis idiay igid ti pagsasabatan a pagbeddengan a baetan ti Indo-Australiano a Plato ken ti Eurasiano a Plato. Daytoy ket tinawtawagan a kas ti nakulpi a bantay.
Ti panagdungpar ket nangrugi iti Akin-ngato a Kretaseo a paset ti panawen idi 70 riwriw a tawtawen, idi tiaggungunay ti amianan nga Indo-Australiano a Plato, nga aggungunay iti agarup a 15 cm ti tunggal maysa atawen, ket nakidinnungpar iti Eurasiano a Plato. Idi agarup a 50 riwriw a tawtawen, daytoy napardas nga aggungunay nga Indo-Australiano a plato ket kompleto a nangrikep ti Taaw Tethys, a ti kaada daytoy ket naikeddeng babaen dagiti sedimentario a bato a mabirukan idiay dataran ti taaw , ken dagiti bulkan nga umarariping kadagiti igidna. Gaputa dagitoy a sedimento ket nalag-anda, nalumesda kadagit ikabambantayan embes a limned iti datar. Ti Indo-Australiano a plato ket agtultuloy maipipan a horisontal iti baba ti Tibetano a banak , a mangpilit ti banak nga agpangato. Ti Arakan Yoma bambantay idiay Myanmar ken ti Is-isla Andaman ken Nicobar idiay Luek tiBengal ket naporma pay a kas ti maysa anagbanagan ti daytoy a panagdungpar.
Ti Indo-Australiano a palato ket aggungunay pay laeng iti 67 mm ti tunggal maysa a tawen, ken kadagiti sumaruno a 10 a riwriw a tawtawen daytoy ket mapanto iti agarup a 1,500 km idiay Asia. Agarup a 20 mm ti tunggal maysa a tawen iti India-Asia c a panagsabsabat ket masagepsep babaen ti panagduyok iti igid ti akin-abagatan a sanguanan ti Himalaya. Daytoy ket pagbanagan ti Himalayas nga agpanagto babaen ti agarup 5 mm ti tunggal maysa a tawen, a mangaramid kadagitoy a heolohiko nga aktibo. Ti panagggunay ti Indiano a plato idiay plato ti Asian ket mangaramid daytoy a rehion a seismiko nga aktibo, a agbanagan kadagiti giingined
Idi las-ud ti kinaudi a panawen ti yelo, adda idi ti maysa a naikapet nga alog ti yelo dagiti glasier ti baetan ti Kangchenjunga iti daya ken Nanga Parbat iti laud.[8] Iti laud, dagiti glasier ket timmiponda ti network iti alog ti yelo idiay Karakoram, ken iti amianan, timmiponda ti dati a Tibetano nga kaunegan ti daga a yelo .iti abagatan, ti ruar a panagayos dagiti glasier ket nagpatingga iti baba ti elebasion iti 1,000–2,000 metro (3,300–6,600 ft).[8][9] Bayat a ti agdama a ginget dagiti glasier ti Himalaya ket umabot ti 20 iti 32 kilometro (12 iti 20 mi) iiti kaatiddog, adda dagiti kangrunaan a ginget dagiti glasier idi ket 60 iti 112 kilometro (37 iti 70 mi) ti kaatiddogda idi las-ud ti yelo a panawen.[8] Ti glasier a linia ti niebe (ti altitud a lugar ti pakapenpenan ken ablasion ti glasier ket natimbeng) ket agaru idi a 1,400–1,660 metro (4,590–5,450 ft) nga abab-baba ngen tatta nga aldaw. Isu nga, ti klima ket saana a 7.0 iti 8.3 °C (44.6 iti 46.9 °F) a nalamlamiis ngem tatta nga aldaw.[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panakailawlawagan ti Himalaya". Dagiti Online a Diksionario ti Oxford. Naala idi 2011-05-09.
- ^ "Bantay a Sistema ti Himalaya". Naala idi 2007-08-07.
- ^ Bishop, Barry. "Himalaya (bantay, Asia)". Encyclopaedia Britannica. Naala idi 1 Oktubre 2012.
- ^ Shi, Yafeng; Xie, Zizhu; Zheng, Benxing; Li, Qichun (1978). "Pannakaiwarwaras, Langa ken dagit Panagdumaduma dagiti Glasier iti Tsina". Penpen ti Glasier ti Lubong (Riederalp Workshop).
- ^ Henderson-Sellers, Ann; McGuffie, Kendal. Ti Kasakbayan ti Klima ti Lubong: Ti Panagmodelo a Perspektibo. pp. 199–201. ISBN 9780123869173.
- ^ Hogan, C. Michael (2010). "Archaea". Iti Monosson, E.; Cleveland, C. Ensiklopedia ti Daga. Washington DC: Nailian a Konsilo para iti Siensia ken Enbironmento.
- ^ Miehe, Georg; Miehe, Sabine; Vogel, Jonas; Co, Sonam; Duo, La (May 2007). "Kangatuan a Lini ti kayo idiay Akin-amianan a Hemisperio ket Mabirukan idiay Akin-abagatn a Tibet". Panagsukisok ken Panagrang-ay ti Bantay 27 (2): 169–173. doi:10.1659/mrd.0792.
- ^ a b c Kuhle, M. (2011). "Ti Nangato a Glasial (Kinaudi a Panawen ti Yelo ken Kinaudi a Glasial Maximum) a Yelo a Kalob ti Nangato ken Tengnga nga Asia, nga adad ti Maysa a Kritiko a Panagrepaso Kadagiti Kinaudi a Petsa ti OSL ken TCN". Iti Ehlers, J.; Gibbard, P.L.; Hughes, P.D. Kuatenario a Glasiasion - Gay-ay ken Kronolohia,Ti Asasideg a Panagkita. Amsterdam: Elsevier BV. pp. 943–965. (dagit imapa ti glasier dmabalin a maikarga)
- ^ Kuhle, M (1987). "Subtropikal a bantay- ken bambantay a gasasion idi ti panawen ti yelo ket nangkalbit ti panagawan dagiti maipapan ti glasier a paset ti panawen iti Pleistoseno". GeoJournal 14 (4): 393–421. doi:10.1007/BF02602717.
- ^ Kuhle, M. (2005). The maximum Ice Age (Würmian, Last Ice Age, LGM) glaciation of the Himalaya – ti glasioheomorpolohiko a pangsukisok dagiti linia a pagrimriman ti glasier, kapuskol ti yelo ken kababaan a dati nga igid a puespuesto dagiti Bantay Everest-Makalu-Cho Oyu a massif (Khumbu- ken Khumbakarna Himal) a mairaman kadagiti pakaammo ti naladaw a glasial-, neoglacsial-, ken dagiti naipakasaritaan nga agpang ti glasier, dagiti depresion ti linia ti niebe ken tawtawen. "Tibet ken Nangato nga Asia (VII): Glasioheomorpolohia ken Dati a Glasiasion iti Himalaya kenKarakorum". GeoJournal (Dordrecht: Kluwer) 62 (3–4): 193–650. doi:10.1007/s10708-005-2338-6.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aitken, Bill, Footloose idiay Himalaya, Delhi, Permanent Black, 2003. ISBN 81-7824-052-1
- Berreman, Gerald Duane, Hindus ti Himalaya: Etnograpia ken Panagbaliw, maiak-2 rev. ed., Delhi, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1997.
- Bisht, Ramesh Chandra, Esiklopedia ti Himalaya, New Delhi, Mittal Publications, c2008.
- Everest, ti IMAX a pelikula(1998). ISBN 0-7888-1493-1
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Himalaya idiay Wikimedia Commons
- Ti dihital a panagsukisok ti Himalaya idiay Cambridge ken Yale
- Ti pannakaaramid ti Himalaya ken dagiti kangrunaan a tektoniko a subdibision
- Heolohia dagiti bantay ti Himalaya
- Pannakaipasngay ti Himalaya


text:
LA UNION - Sumangsango iti dua a kaso iti maysa nga Indian national, a panaglabsing iti Republic Act No. 10591 wenno illegal possession of firearms and ammunitions ken RA 9165 wenno dangerous drugs act of 2002.
Adda pakainaigan na daytoy iti pannaka-aresto itay kallabes iti suspek a managan Agtara Singh, 30, baro, residente ti Barangay San Miguel, Agoo, La Union ken nakumpiskaran iti paltog, bala ken illegal a droga.
Naidatag metten ti kaso iti opisina ni Judge Jovencio Galvez, Asst. Provincial Prosecutor idiay Agoo, La Union para iti inquest proceedings.
Kabayatanna, maur-uray met iti desisyon ti Bureau of Immigration seknan iti pannakai-deport ti nasao a gangannaet.


text:
Tattao a Pilipino
Dagiti Pilipino wenno Tattao a Pilipino dagiti patneng nga agnanaed ken umili ti Republika iti Pilipinas a masarakan iti Abagatan-a-Daya nga Asia. Ti termino a Pilipino (Pilipina no babai) ket mabalin met a dumakamat kadagiti tao a nagtaud iti Pilipinas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nagtitiponan dagiti Filipino nga agnanaed idiay Pilipinas ken iti sabali a pagilian
- ^ Philippines Estados Unidos Departamento iti Estados.
- ^ Pilipino nga Estadistika: US Opisina ti Senso Estados Unidos. Naala idi30 Hunio 2009
- ^ a b c d e Stock Estimates of Overseas Filipinos 2007 Report. Philippine Oversea Employment Administration. Naala idi Hulio 22, 2009.
- ^ Dagiti Pilipino idiay Malaysia. Opisina ti Pagmalditan Sekretario iti Pilipinas. Naaala idi Hulio 22, 2009.
- ^ Pilipino a Kanadiano Dagiti Estadistika ti Kanada. Naaala idi Hunio 30, 2009
- ^ "Departamento iti Ganganaet a Panakibiang dagiti Pilipino idiay Hapon". Hapon. 12 Marso 2011.
- ^ Dagiti Pilipino idiay Hong Kong Opisina dagiti Estadistika. Naaala idi Hunio 30, 2009.
- ^ Pilipino Australiano Opisina dagiti Estadistika Australia. Naala idi 30 Hunio 2009
- ^ Cittadini Stranieri. Bilancio demografico anno 2010 e popolazione residente al 31 Dicembre - Tutti i paesi di cittadinanza, Italia
- ^ Demograpiko iti Taiwan#Dagiti ganganaet nga agtaeng
- ^ Dagiti Pilipino idiay Abagatan a Korea.Kultura ken Pakaammo a Serbisio iti Korea (KOIS). Naaala idi Hulio 21, 2009.
- ^ "Sentro nga Opisina ti Estadistika dagiti Israeli". Sentro nga Opisina ti Estadistika dagiti Israeli.
- ^ "PGMA meets members of Filipino community in Spain". Pilipinas:Gov.Ph: Ti Opisial a Portal ti Gobierno iti Republika iti Pilipinas. Naala idi 1 Hulio 2006.
- ^ Dagiti Pilipino idiay Baro a Selanda. Estadistika ti New Zealand. Naala idi Hulio 2, 2009
- ^ Tattao: Pilipino, Ti Joshua a Gandat
- ^ "8 Folkemengde, etter norsk / utenlandsk statsborgerskap og landbakgrunn 1. januar 2009". Statistisk sentralbyra (Estadistika ti Norwéga). Naala idi 2009.
- ^ "Ti abababa a pakasaritaan iti Pilipinas – Panakibiang ti Olanda". Ti Embahada ti Pilipinas idiay Hague.
- ^ "Ti Pilipinas ket agpalpaliiw kadagiti kasasaad dagiti agtrabtrabaho idiay Pakistan". 5 Nobiembre 2007. Naala idi 19 Disiembre 2009.[natay a silpo]


text:
Ti Internasional a Linia ti Petsa ket agsikkosikko iti likmut ti maika-180 a Meridiano.
Ti maika-180 a meridiano wenno antimeridiano ket ti meridiano a 180° ti daya wenno ti Kangrunaan a Meridiano a kaaduan a mangporma iti nalatak a sirkulo. Daytoy ket kadawyan iti daya a longitud ken laud a longitud. Daytoy ket naus-usar iti batayan para iti Internasional a Linia ti Petsa gapu ta daytoy iti kaaduan a paset ket lumabas babaen kadagiti nawaya a danum ti Taaw Pasipiko. Nupay kasta, ti meridiano ket lumabas babaen ti Rusia ken Fiji ken ti pay Antartika.
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan iti abagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-180 a meridiano ket lumabas babaen ti:
-
Ti meridiano ket lumabas pay iti nagbaetan (ngem saan a naisangayan nga asideg iti):
Ti laeng kalsada a mangballasiw daytoy a meridiano, ken adda met dagiti asideg a pasdek, ket adda idiay Fiji.


text:
Punpuntos ti 45X90
Ti punpuntos ti 45×90 ket dagiti uppat a puntos iti Daga nga addaan iti tengnga ti nagbaetan dagiti heograpikal nga ungto, ti ekuador, ti Kangrunaan a Meridiano, ken ti maika-180 a meridiano.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maika-45 a paralelo amianan
- Maika-45 a paralelo abagatan
- Maika-90 a meridiano daya
- Maika-90 a meridiano laud
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sikpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- To maika-45 a Paralelo, Poniatowski, Wisconsin
- Bisitaen ti puntos ti 45X90 idiay Wisconsin (DCP)
- Bisitaen ti puntos ti 45X90 idiay amianan a laud ti Tsina(DCP)


text:
Henri Bergson
Ni Henri-Louis Bergson (Pannakabalikas a Pranses: [bɛʁksɔn] 18 Oktubre 1859 – 4 Enero 1941) ket maysa a kangrunaan a Pranses a pilosopo, a kangrunaan a nakaimpluensia iti immuna a kagudua iti maika-20 a siglo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hancock, Curtis L. (Mayo 1995). "Ti pannakaimpluensia ni Plotinus iti Pammadillaw iti Emperiko a Siensia ni Berson". Iti R. Baine Harris. Neoplatonismo ken Kontemporario a Kapanunotan. Kongreso iti Internaional a Gimong para iti Neoplatoniko a Panagadal a naaramid idi Mayo 1995 idiay Uniberdidad ti Vanderbilt 10. Internaional a Gimong para iti Neoplatoniko a Panagadal. Albany: Estado nga Unibersidad iti Pagmalditan ti New York. p. 407, 139ff. ISBN 978-0791452752. "A ti pilopsopia ni Henri Bergson ket kangrunaan a naimpluensian dagiti doktrina ni Plotinus ket nainaganan kadagiti panagisursuro ni Bergson ti Plotinus ken dagiti kapadpadana a kasta a pilosopia. Daytoy a pannakaimpluensia ket adun a tinungtungtungan babaen dagiti kontemporario ni Bergson, a kas ni Emile Bréhier ken Rose-Marie Rossé-Bastide. [...]"


text:
Wikipedia:Dagiti biograpia ti sibibiag a tattao
Dagiti agur-urnos ket nasken nga agan-annadda no agikabkabil kadagiti pakaaamo a maipanggep ti sibibiag a tattao kadagiti aniaman a panid ti Wikipedia.[1]Dagiti kastoy banag ket makasapul ti nangato a degrado ti panagrikna, ken nasken a nainget a maitunos kadagiti amin a maipakat a linteg, ti daytoy nga annuroten, ken dagiti tallo a bugas nga annuroten ti linaon ti Wikipedia:
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti maysa a tao ket maipagarup a sibibiag malaksid no adda ti rason a sabali a pakamatian. Daytoy nga annuroten ket saan a maipakat kadagiti tao a nairangarangen a natay iti lumangan.


text:
Marcel Proust
Ni Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust (Pannakabalikas a Pranses: [maʁsɛl pʁust]; 10 Hulio 1871 – 18 Nobiembre 1922) ket maysa idi a Pranses a nobelista, kritiko, ken manalaysay a kasayaatan a naamammoan para iti bukodna a monumental a À la recherche du temps perdu (Iti Panagbirbiruk ti Napukaw nga Oras; nasapsapa a naipatarus a kas ti Panagilaglagip kadagiti Napalabas a Banbanag). Daytoy ket naipablaak kadagiti pito a paset idi baetan ti 1913 ken 1927.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Marcel Proust idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Marcel Proust idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Marcel Proust idiay Wikisource
- Infobox tao nga agus-usar ti parametro ti influence
- Marcel Proust
- 1871 a pannakaipasngay
- 1922 nga ipupusay
- Dagiti mannurat manipud idiay Paris
- Dagiti Pranses a mannurat ti maika-20 a siglo
- Dagiti naipunpon idiay kamposanto Père Lachaise
- Dagiti Pranses a manalaysay
- Tattao a Pranses ti Hudio a kaputotant
- Dagiti Pranses a Romano Katoliko
- Dagiti Pranses a nobelista
- Dagtii bakla a mannurat
- Dagiti LGBT a mannurat manipud idiay Pransia
- Dagiti nagunggunaan ti Prix Goncourt
- Alumni ti Lycée Condorcet


text:
Albrecht Dürer
Ni Albrecht Dürer (Pannakabalikas nga Aleman: [ˈalbʁɛçt ˈdyːʁɐ]; 21 Mayo 1471 – 6 Abril 1528)[1] ket maysa idi a Aleman a pintor, agprenprenta, agkitkitikit, matematiko, ken teoriata manipud idiay Nuremberg. Dagiti imprentana ket nangikeddeng kaniana ti pammadayaw iti ballasiw ti Europa idi isu ket agtawen pay laeng ti duapulo, ken isu ket naipanunotan a kas ti kalatakan nga artista iti Akin-amianan a Renasimiento manipud idin. Dagiti nawatiwat a bagi ti obrana ket mairaman dagiti piraso ti altar ken relihioso nga ob-obra, dagiti nadumaduma a retrato ken bukod a retrato, ken dagiti gambang a kinitkitikit. Dagiti tabas ti kayona, a kas dagiti serie ti Apokalipsis (1498), ket nakatagtaginayon ti ada-du a nanam ti Gotiko ngem dagiti sabsabali nga obrana. Dagiti nadayeg a naam-ammuan nga obrana ket mairaman ti Kabaliero, Patay, ken ti Demonio (1513), San Jeronimo idiay Pagadadalanna (1514)ken ti Melencolia I (1514), nga isu daytoy ket suheto ti nawatiwat a panagusig ken panagipatarusan. Dagiti akuarelana ket nangmarka kaniana a kas maysa kadagiti immuna nga Europeano nga artista ti ladawan ti daga, bayat a dagiti aramidna a natarigagay a tabas ti kayo ket nagpabaro ti pannakapataud ti dayta a medio.
Ti panangipayuna ni Dürer kadagiti klasiko a motif iti Akin-amianan nga arte, baaben kadagiti pannakaammona kadagiti Italiano nga artista ken dagiti Aleman a Hunanista, ket nangitalged ti pammadayawna a kas maysa kadagiti kangrunaan a pigura ti Akin-amianan a Renasimiento. Daytoy ket pinatalgedan pay babaen dagiti teoretiko a tratadona, a nangiraman kadagiti pamunganayan ti matematika, perspektibo ken dagiti umno a rukod.
Dagiti linaon
Nasapa a biag (1471–90)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Dürer ket naipasngay idi 21 Mayo 1471, ti maikatlo nga anak ken maikadua nga anak a lalaki dagiti nagannak kaniana, nga isuda ket addaan kadagiti agarup a sangapulo ket uppat ken sangapulo ket walo nga annak. Ti amana, ni Albrecht Dürer the Elder, ket narang-ay idi a mammanday iti balitok, ken dati nga agnagan iti Ajtósi, nga idi 1455 ket immalis idiay Nuremberg manipud idiay Ajtós, idiay asideg ti Gyula idiay Hungaria.[2] Ti Aleman a nagan a "Dürer" ket naiyulog manipud iti Hungaro ti "Ajtósi".[2] Iti immuna, daytoy idi ket "Türer," a ti kaibuksilanna ket agparpartuat iti ridaw, a daytoy ket "ajtós" iti Hungaro (manipud ti "ajtó", a ti kaibusilanna ket ridaw). Ti ridaw ket naipakita iti eskudo a tinagikua ti pamilia. Ni Albrecht Dürer ti Ub-ubing ket kanungpalanna a binaliwan iti "Türer", ti bersion ti amana iti apelyido ti pamilia, iti "Dürer", tapno maampon ti lokal a dialekto ti Nuremberg. Ni Albrecht Dürer ti Laklakay ket inasawana ni Barbara Holper, ti anak a babai ti apona, idi isu ket nagbalin met nga apo idi 1467.[3]
Ti ninong idi ni Dürer ket ni Anton Koberger, nga isu ket pimmanaw iti panagpanday iti balitok tapno agbalin a mangimaldit ken mangiwarnak iti tawen a naipasngay ni Dürer ken napardas a nagbalin a narang-ay a mangiwarnak idiay Alemania, ken kanungpalan a nagtagikua kadagiti duapulo ket dua a pagimalditan ken addaan met kadagiti adu nga opisina idiay Alemania ken ballasiw taaw. Ti kadayegan a pablaak idi ni Koberger ket ti Nuremberg Chronicle, a naipablaak idi 1493 kadagiti edision ti Alemanken Latin. Daytoy ket naglaon kadagiti awan kapada a 1,809 nga ilustrasion iti kitikit iti kayo (urayno adu met dagiti naulit a panagusar iti isu met laeng a muton) babaen ti pagobraan ti Wolgemut. Ni Dürer ket mabalin a nagobra met kadagitoy, ken mabalin pay a nagobra kadagiti proyekto a nairugi idi isu ket kaduana ni Wolgemut.[4]
Gapu ta ni Dürer ket nangibati kadagiti autobiograpiko a sursurat ken nagbalin a nadayeg idi isu ket agtawen iti tengnga ti duapulo, ti biagna ket nasayaat a nadokumentuan babaen dagiti nadumaduma a taudan. Kalpasan dagiti bassit a tawen iti eskuela, ni Dürer ket nangrugi a nagadal iti batayan ti panagpanday iti balitok ken ti panangiladawan manipud ti amana. Urayno ti amana ket kinaykayatna nga agtuloy iti panagsanayna a kas mammanday iti balitok, isu ket nagipakpakita iti talento ken nangrugi a kas agdadamo kenni Michael Wolgemut idi isu ket agtawen iti sangapulo ket lima idi 1486. Ti bukod a panangiladawan, ti panangiladawan itipuntos ti plata, ket napetsaan idi 1484 (Albertina, Vienna) "idi ubingak," a naibagbaga iti naudi nga insuratna. Ni Wolgemut idi ti kalaingan nga arista idiay Nuremberg iti dayta a panawen, ken adaan iti dakkel a pagobraan ken agpatpataud kadagiti nadumaduma nga obra iti arte, a naisangayan kadagiti kinitikit iti kayo para kadagiti libro. Ti Nuremberg ket importante idin ken nadur-as a siudad, ti sentro para iti panangipablaak ken dagiti adu a naramen a tagilako. Daytoy ket addaan kadagiti napigsa a pannakaisilpo iti Italia, a naipangpangruna iti Benesia, ti asideg met bassit a distansia iti ballasiw ti Alpes.[4]
Ti Wanderjahre ken pannakiasawa (1490–94)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti pannakalpas iti termino iti panagdadamona, ni Dürer ket sinurotna ti kadawyan nga ugali ti Aleman iti panagala iti Wanderjahre—kasla dagiti sabatikal a tawen —a ti agdadamo ket nakaadal kadagiti kalaing manipud kadagiti artista kadagiti sabali a lugar; ni Dürer ket pumanaw koma kadagiti uppat a tawen. Isu ket pimmanaw idi 1490, ken mabalin a nagtrabaho kenni Martin Schongauer, ti mangidaulo nga agkitkitikit idiay Akin-amianan nga Europa, ngem pimmusay met iti nabiit sakbay iti isasangpet ni Dürer idiay Colmar idi1492. Saan a nalawag no ani a alugar ti nagbanniagaan ni Dürer kadagiti simmaruno a paset ti panawen, ngem mabalin nga isu ket napan idiay Frankfurt ken idiay Olanda. Idiay Colmar, ni Dürer ket kinablaawan dagiti Schongauer nga agkakabsata lallalki, dagiti mammanday iti balitok a ni Caspar ken ni Paul ken ti pintor a ni Ludwig. Idi 1493 ni Dürer ket napan idiay Strasbourg, ken idiay ket mabalin a nakasanayanna iti panagkitkitikit ni Nikolaus Gerhaert. Ti immuna a bukod a a bagi a pinintaan ni Dürer (itan ket adda idiay Louvre) ket pinintaan idi iti daytoy a panawen, ken tapno mabalin a maipasubli iti nobiana idiay Nuremberg.[4]
Idi nasapa a 1492, ni Dürer ket nagbanniaga idiay Basel tapno aggian iti sabali akabsat a lalaki ni Martin Schongauer, ti mammanday iti balitok a ni Georg.[5] Iti nabiit kalpasan ti panagsublina idiay Nuremberg, idi 7 Hulio 1494, aidi agtawen iti 23, ni Dürer ket inasawana ni Agnes Frey kalpasan ti maysa a pannakitunos a naaramid idi isu ket lumangan. Ni Agnes ket anak a babai idi ti prominente nga agob-obra iti suer iti siudad. Nupay kasta, awan ti annakda a nagresultaan iti daytoy a pannakiasawa.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mueller, Peter O. (1993) Sabali a panagibagbaga ti Den Schriften Albrecht Durers, Walter de Gruyter. ISBN 3-11-012815-2.
- ^ a b Heaton, Mrs. Charles (1881). The Life of Albrecht Dürer of Nürnberg: With a Translation of His Letters and Journal and an Account of His Works. Seeley, Jackson and Halliday. p. 29..
- ^ Bartrum, 93, note 1
- ^ a b c Giulia Bartrum, "Albrecht Dürer and his Legacy", British Museum Press, 2002, ISBN 0-7141-2633-0
- ^ Here he produced a woodcut of St Jerome as a frontispiece for Nicholaus Kessler's 'Epistolare beati Hieronymi'. Panofsky argues that this print combined the 'Ulmian style' of Koberger's 'Lives of the Saints' (1488) and that of Wolgemut's workshop. Panofsky:21
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Christine Demele. Dürers Nacktheit – Das Weimarer Selbstbildnis. Rhema Verlag, Münster 2012, ISBN 978-3-86887-008-4
- Bartrum, Giulia. Albrecht Dürer and his Legacy. British Museum Press, 2002. ISBN 0-7141-2633-0
- Campbell Hutchison, Jane. Albrecht Dürer: A Biography. Princeton University Press, 1990. ISBN 0-691-00297-5
- Dürer, Albrecht (translated by R.T. Nichol from the Latin text), Of the Just Shaping of Letters, Dover Publications. ISBN 0-486-21306-4
- Harbison, Craig. "Dürer and the Reformation: The Problem of the Re-dating of the St. Philip Engraving". The Art Bulletin, Vol. 58, No. 3, 368-373. Septiembre 1976.
- Landau David; Parshall, Peter. The Renaissance Print. Yale, 1996. ISBN 0-300-06883-2
- Panofsky, Erwin. "The Life and Art of Albrecht Dürer", Princeton, 1945. ISBN 0-691-00303-3
- Price, David Hotchkiss. Albrecht Dürer's Renaissance: Humanism, Reformation and the Art of Faith. Michigan, 2003. ISBN 9780472113439.
- Strauss, Walter L. (Ed.). The Complete Engravings, Etchings and Drypoints of Albrecht Durer. Dover Publications, 1973. ISBN 0-486-22851-7.
- Wilhelm, Kurth (Ed.). The Complete Woodcuts of Albrecht Durer, Dover Publications, 2000. ISBN 0-486-21097-9
- Wolf, Norbert. Albrecht Dürer. Prestel, 2010. ISBN 978-3-7913-4426-3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Albrecht Dürer idiay Wikimedia Commons


text:
Papeles:Mozart - vesperae de dominica. 4. laudate pueri.ogg
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panagusar iti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panagusar idiay en.wikipedia.org
- Panagusar idiay es.wikipedia.org
- Panagusar idiay fi.wikipedia.org
- Panagusar idiay hr.wikipedia.org
- Panagusar idiay hu.wikipedia.org
- Panagusar idiay ja.wikipedia.org
- Panagusar idiay ko.wikipedia.org
- Panagusar idiay lv.wikipedia.org
- Panagusar idiay mk.wikipedia.org
- Panagusar idiay pl.wikipedia.org
- Panagusar idiay ru.wikipedia.org
- Panagusar idiay sh.wikipedia.org
- Panagusar idiay sl.wikipedia.org
- Panagusar idiay ta.wikipedia.org
- Panagusar idiay th.wikipedia.org
- Panagusar idiay uk.wikipedia.org
- Panagusar idiay vi.wikipedia.org


text:
Ania ti Pagarian ti Dios?
Sungbat ti Biblia
Ti Pagarian ti Dios ket pudpudno a gobierno nga impasdek ni Jehova a Dios. Iti Biblia, “
ti pagarian ti Dios” ket maawagan met iti “
pagarian ti langlangit” yantangay agturturay daytoy manipud langit. (Marcos 1:14, 15; Mateo 4:17) Adu ti pagpadaanda iti gobierno ti tao, ngem nasaysayaat ti pagarian ti Dios iti amin a pamay-an.
Dagiti Agturay. Ti Dios dinutokanna ni Jesu-Kristo kas Ari ti Pagarian ken inikkanna iti dakdakkel nga autoridad ngem iti siasinoman a tao nga agturay. (Mateo 28:18) Us-usaren ni Jesus daytoy a pannakabalin nga agpaay laeng iti naimbag, yantangay napaneknekanen nga isu ket mapagtalkan ken naasi a Lider. (Mateo 4:23; Marcos 1:40, 41; 6:31-34; Lucas 7:11-17) Babaen ti panangiwanwan ti Dios, nangpili ni Jesus kadagiti tattao manipud iti amin a nasion a ‘
makipagturay kenkuana idiay langit kas ar-ari iti daga.’—Apocalipsis 5:9, 10.
Kapaut. Saan a kas iti gobierno ti tao a masukansukat, ti Pagarian ti Dios ket “
saanto a pulos madadael.”—Daniel 2:44.
Iturayan. Amin a mangar-aramid iti pagayatan ti Dios ket iturayanto ti Pagarian, aniaman ti puli wenno lugar a nakayanakanna.—Aramid 10:34, 35.
Linteg. Dagiti linteg (wenno bilin) ti Pagarian ti Dios ket saanda laeng a basta iparit ti dakes nga aramid no di ket pasayaatenda pay ti moral a kababalin dagiti iturayanna. Kas pagarigan, kuna ti Biblia: “
‘Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo buyogen ti intero a pusom ken buyogen ti intero a kararuam ken buyogen ti intero a panunotmo.’ Daytoy ti kadakkelan ken umuna a bilin. Ti maikadua, nga umasping iti dayta, isu daytoy, ‘Masapul nga ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.’” (Mateo 22:37-39) Ti ayat iti Dios ken iti pada a tao ti mangtignay kadagiti iturayan ti Pagarian a mangipangpangruna iti pagsayaatan dagiti sabsabali.
Edukasion. Nupay nangato dagiti pagalagadan nga ipapaannurot ti Pagarian ti Dios kadagiti iturayanna, isursurona met ida no kasano a ragpaten dagita a pagalagadan.—Isaias 48:17, 18.
Mision. Ti Pagarian ti Dios saanna a pabaknangen dagiti agturay iti dayta babaen ti pananggundawayda kadagiti iturayanda. Imbes ketdi, ibanagna ti pagayatan ti Dios, a pakairamanan ti kari a dagidiay mangay-ayat kenkuana ket agbiag nga agnanayon iti paraiso a daga.—Isaias 35:1, 5, 6; Mateo 6:10; Apocalipsis 21:1-4.


text:
Pagsasao nga Abhasio
Ti Abhasio (Abhasio: Aҧcya бызшәa, Adigue: Aзrъэбзэ) ket maysa nga Akin-amianan a laud a Kaukaso a pagsasao a kangrunaan nga insasao babaen dagiti tattao nga Abhasio. Isu daytoy ti opisial a pagsasao ti Abhasia[1] nga adda dagiti agarup a 100,000 a tattao a mangisasao daytoy.[2] Ti pay maipatinayon, daytoy ket insasao babaen dagiti rinibu a kamkameng ti Abhasio a diaspora idiay Turkia, ti naturay a republika ti Georgia nga Adjara, Siria, Jordan ken dagiti nadumaduma a Lumaud a pagpagilian. Adda dagiti agarup a 9,447 a mangisasao ti Abhasio idiay Rusia, segun ti 2002 a senso.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti katurayan ti Abhasia ket saan a nawatiwat a mabigbigan.
- ^ "Etnologo a Reporta para iti Abhasio".
- ^ "Bcepoccийckaя пepeпиcb HaceлeHия 2002 roдa, 4.4 Panagiwaras iti pannakaammo dagiti pagsasao (malaksid ti Ruso)".
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chirikba, V. A. (1996) 'Ti Diksionario ti Sapasap nga Abhesio'. Leiden.
- Chirikba, V. A. (2003) 'Abkhaz'. – Dagiti Pasasao iti Lubong/Materiales 119. Muenchen: Lincom Europa.
- Hewitt, B. George (2010) 'Abkhaz: Ti Konprehensibo a Bukod a Panagadal' Muenchen, Lincom Europa ISBN 978-3-89586-670-8
- Hewitt, B. George (1979) 'Abkhaz: Ti nailawlawagan a Gramatiko'. Amsterdam: Amianan a Holanda
- Hewitt, B. George (1989) Abkhaz. Iti John Greppin (ed.), Dagiti Patneng a Pagsasao iti Kaukaso Tomo. 2. Caravan Books, New York. 39-88.
- Vaux, Bert and Zihni Psiypa (1997) Ti Cwyzhy Dialekto iti Abhasio. Ti Harvard a Panagobra aPappapel iti Lingguistika 6, Susumu Kuno, Bert Vaux, ken Steve Peter, eds. Cambridge, MA: Unibersidad ti Harvard Departamento ti Lingguistika.


text:
Plantilia:Ammom kadi/Agosto 25
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
- ... a ni John F. Kennedy (nailadawan) ket isu-isu laeng ti Romaniko Katoliko ken ti nagunggunaan ti Premio Pulitzer a presidente ti Estados Unidos?
- ... a ti Karayan Amasona ket isu ti kadakkelan a karayan babaen ti panagayus urayno itipon dagiti pito a sumuruno a kadakkelan a karayan ti lubong?
- ... a ti Nairobi ket napanaganan manipud ti Maasai a balikas ti Enkare Nairobi a maipatarus a kas ti "nalamiis a danum"?
- ... a ti pagsasao a Bietnamis ket dati idi nga agus-usar ti Insik a pannakaisurat?
- ... a ti Sanskrito ket isu ti nangruna a liturhiko a pagsasao ti Hinduismo, literario ken eskolar a pagsasao ti Hainismo ken Budismo?


text:
Plantilia:Ammom kadi/Mayo 26
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
- ... a ni Suleiman I (nailadawan) ket isu ti kapautan a nagturturay nga Emperador, Sultan ti Otomano nga Imperio ken dinaydayaw pay uray dagiti kasuppiatna?
- ... a ni René Descartes ket isu ti ammo a kas ti ama ti 'Moderno a Pilosopia'?
- ... a ni Alan Turing ket naipanpanunutan nga isu ti ama ti siensia ti kompiuter ken artipisial a kasirib?
- ... a ni Dmitri Mendeleev ket nangipadto kadagiti agpayso a tagikua ti elemento urayno dagitoy ket saan pay a naduktalan?
- ... a ti Danaw Tanganyika ket isu ti kaatiddogan a nasadiwa a danum a danaw iti lubong?


text:
Meiji a Panangipulang
Ti Meiji a Panangipulang (明治維新 Meiji Ishin?), naamammuan pay a kas ti Meiji Ishin, Rebolusion, Reporma wenno Panagpabaro, ket isu dagidi nagsisinnarunuan ti paspasamak a nangipulang ti imperial a panagturay ti Hapon idi 1868 babaen ni Emperador Meiji. Dagiti gandat ti naipulang a gobierno ket naiyebkas idi babaen ti baro nga emperador iti Sapata ti Dokumento ti Linteg. Ti Panangipulang ket nangiturongan kadagit adu a panagbalbaliw ti politikal ken soosial nga estruktura ti Hapon, ken naisangadpa ti naladaw nga Edo paset ti panawen (kankanayon a tinawtawagan ti Naladaw a Shogunato ti Tokugawa) ken ti rugi ti Meiji a paset ti panawen. Ti paset ti panawen ket gimmay-at manipud idi 1868 aginggana idi 1912 ken isu idi ti akinrebbeng ti pannkagteng ti moderno a a pagilian ti Hapon idi nasap a a maika-12 a siglo.


text:
SAN FERNANDO CITY, LA UNION - Maisag-saganan ti kaso a maipila kontra iti maysa a mister a nangbagsol ken nakapatay iti ka-inninom na a baro idiay Barangay Garcia, Tubao, La Union.
Nabigbig iti biktima a ni Jeffrey Cabalitasan, 33, bayat a ti suspek ket managan Gerald Laron, 46, agpada a residente ti nasao a lugar.
Maibasar iti inisyal a report, sakbay a napasamak ti insidente ket naginom dagiti dua iti mismo a balay ti suspek.
Gaputi maipagarop a saan a panagkinna-awatan, binagsol ti suspek babaen ti kutsilyo iti barukong ti biktima iti naminsan a daras.
Naiturong ti biktima iti La Union Medical Center idiay Agoo, La Union ngem naideklara a dead-on-arrival.
Kabayatanna, boluntaryo met a simmuko ti suspek iti Tubao Police Station.


text:
Pagsasao a Pranses
Ti Pranses (français) ket isu ti maikatlo kadagiti pagsasao a Romanse no ti bilang dagiti agsasao ti pagsasaritaan, kalpasan ti Españiol ken Portugés. Ar-aramaten ti aganay a 67 riwriw a tattao kas nainaan a dilada, ken agarup 128 riwriw amin no mairaman dagiti mangus-usary itoy kas maikadua a pagsasaoda. Ti met laeng Pranses ti opisial a pagsasao iti 29 a pagpagilian. Isu pay ti opisial wenno administratibo a pagsasao dagiti nadumaduma a komunidad ken gunglo (kas koma iti Kappon ti Europa, Komite ti Internasional Olimpiada, Nagkaykaysa a Pagpagilian ken Sangalubongan a Kappon ti Koreo).[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Pranses reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Francophonie
- ^ a b Dagiti 10 a Kaimpluensian a Pagsasao iti Lubong TDagiti Kangrunaan a Pagsasao. Naala idi 2011-04-11.
- ^ La langue française dans le monde 2010. La Francophonie. Naala idi 2010-04-14.


text:
Fyodor Dostoyevsky
Ni Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky[nota] (Ruso: Фëдop MиxáйлoBич ДocToéBckий; IPA: [ˈfʲodər mʲɪˈxajləvʲɪtɕ dəstɐˈjefskʲɪj] ( denggen); 11 Nobiembre 1821 – 9 Pebrero1881[nota]) sagpaminsan a transliterado ti Dostoevsky, ket maysa idi a Ruso a mannurat kadagiti nobela, dagiti ababa a sarita ken dagiti salaysay. Dagiti literario nga obra ni Dostoyevsky ket agsuksukisok ti sikolohia ti nagtagitaoan iti nariribukan a politikal, sosial ken espiritual a kontesto iti maika-19 a siglo a Rusia. Urayno ni Dostoyevsky ket nangrugrugi a nagsursurat kadagiti libro idi tengnga ti 1850 a tawtawen, ti kaaduan a nalaglagip nga obrana ket nanipud kadagiti naududi a tawtawen, a mairaman ti Krima ken Dusa, Ti Maag ken Dagiti Karamazov nga Agkakabsat a Lallaki. Isu ket nagsurat kadagiti sangapulo ket maysa a nobela, tallo a nobella, sangapulo ket pito nga ababa a nobela ken tallo a salaysay, ken kankanayon akakuen dagiti kritiko a kas maysa kadagiti kalatakan ken kaaduan a prominente a sokolohista iti literatura a lubong.[1]
Ni Dostoyevsky ket naipasngay ken dimmakkelwas idiay ospital ti Mariinsky Moscow, Rusia. Idi ubing isu ket naipayamammo iti Inggles, Pranses, Aleman ken Ruso a literaura, ken dagiti pay banbanig a sarsarita ken salaysay. Ti kelaat nga ipupusay ti inana ket nakareggaay kaniana ken, iti isu met laeng a panawen, pinanawanna ti pribado nga eskuela para iti maysa nga akademia ti milisia. Kalpasan idi nagturpos isu ket nagtrabo a kas inhenniero ken nabiit a naragragsakan ti liberal a panagbibiag. Kalpasan daytoy isu ket nangrugrugi a nagipatpatarus kadagiti libro tapno makabiruk ti kuarta. Idi lawlaw ti tenga ti 1840 atawtawen isu ket nagsurat ti immuna a nobelana, Pobre a Tattao, a daytoy ti nakaiserrekanna ti literario a lubong. Idi 1849 isu ket nakemmeg para iti panakairamanna iti Petrashevsky a Sirkulo, ti maysa a progresibo a grupo. Isu ken dagiti dadduma a kamkameng ket naipabsol iti patay para iti panakibinglayda iti daytoy a grupo, ngem daytoy a panagpabasol ket maysa laeng rabrabaken a panapapatay, ken ti sentensia ni Dostoyevsky ket nabaliwan ti uppat a tawen apanakaibalud idiay Siberia. Kalpasan idi naiparuar, isu ket napilit a nagserbi a kas maysa asoldado ngem naikkat manipud ti milisia gapu ti madi a salun-atna ken napalubosan nga agtu;tuloy kadagiti panagsursuratna.
Kadagiti simmakbay a panawen ni Dostoyevsky ket nagtrabtrabaho a kas maysa nga agiwarwarnak. Isu ket nagipabpablaak ken nagur-urnos kadagiti nadumaduma a bukodna a magasina ken kalpasan daytoy iti maysa aserial, ti Ti Diario ti Mannurat. Iti rugi kadagiti panagbanbaniagana ti Europa isu ket nagsagsagaba kadagiti banag a maipapan ti kuarta gapu ti panakairuamna ti sugal, a nagbanagan ti panakaemmana nga aglimlimos ti kuarta. Isu ket nagsagsagaba ti epilepsia kadagiti amin a manakman a panagbiagna. Ngem gapu ti aragaag nga enerhia ken ti kaadu ti obrana isu ket dimteng a nagbalin a maysa kadagiti kaaduan a nabasbasa ken naindayegan a mannurat idiay Rusia. Dagiti librona ket naipatarusen kadagiti adadu ngem 170 a pagsasao ken nailako ti agarup a 15 a riwriw a kopia.[2] Ni Dostoyevsky ket nangibati ti napaut a legado a nakaimpluensia kadagiti adu a mannurat, a mairaman kenni James Joyce aginggana kenni Ernest Hemingway ken Ayn Rand.
Dagiti linaon
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Fyodor Dostoyevsky ket naipasngay idi 30 Oktubre 1821 (11 Nobiembre 1821, segun ti Gregoriano a kalendario), ti maikadua nga anak ni Mikhail Dostoyevsky ken Maria Nechayeva. Dagiti Dostoyevsky ket maysada idi naglaaok nga etniko ken naglalaok a denominasional a Lituanio a natakneng a pamilia manipud idiay rehion ti Pinsk nga adda dagiti ramut a masurotan manipud idi maika-16 a siglo. Dagiti sanga ti pamilia ket nairaman ti Ortodokso ken dagiti kameng a Katoliko, ngem dagiti kaasitgan a puonan ni Dostoyevsky ket pimmanglawda ken naipababada iti klase ti saan a monastiko a klero. Iti bangir ti inana, ni Dostoyevsky ket nagtaud manipud ti maysa a pamilia kadagiti Ruso nga aglaklako.[3][4]
Ti nalatak nga apong a lakay ni Dostoyevsky manipud ti amana ken aponna a lakay ket padida idi iti Ukrainio nga ili ti Bratslava, nga idiay tinakaipasngayan ti amana. Ni Mikhail ket nanamnama idi a tumipon iti klero, a kas ti amana, ngem pimmanaw idiay balyda embes a napan idiay semenario, isunga nagtultuloyen a pinanawanna ti pamiliana. Idi 1809, idi agtawen ti duapulo, ni Mikhail ket naawat idi idiay Imperial nga Akademia ti Mediko-Kirurhiko ti Moscow. Isu ket naipatudon idiay ospital ti Moscow hospital nga idiay ket nagserbi a kas maysa a milisia a doktor ken naipatudon a kas maysa akangatuan a mangngagas idi 1818. Idi 1819, isu ket inasawana ni Maria Nechayeva, ngem nagikkat ti milisia aserbisio ti simmaruno a tawen tapno mangawat ti puesto idiay Ospital Mariinsky para kadagiti kakaasi. Kalpasan ti panakaipasngay dagti dua nga annakna a lalaki, ni Mikhail ken ni Fyodor, ket nanipangatoda ti puesto ti agbalbalakad ti kolehio, ti maysa apuesto anangipangato ti legado a kasasaad ti nobilidad ken mangpalubos kaniana ti makagun-od ti estado idiay Darovoye, ti ili nga agarup a 150 km wenno 100 milia a kadayo manipud idiay Moscow. Dagiti nagannak kenni Dostoyevsky ket nagannakda pay ti lima kalpasan daytoy.[3][4]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1.^ Dagiti nagann ket nadumaduma a naisursurat ti Inggles, ti umuna a naganna ket sagpaminsan a naisursurat a kas Theodore wenno Fedor. Sakbay ti kalpasan ti rebolusionario nga ortograpiko a reporma, kadagti nadumaduma pay a banag, ket nasukatan ti Siriliko nga Ѳ ('th') ti letra ti Siriliko nga Ф ('f'), ti nagan ni Dostoyevsky ket naisurat iti Ѳeoдopъ (Theodor) MиxaйлoBичъ ДocToeBckiй.
- 2.^ Petsa ti daan nga estilo 30 Oktubre 1821 – 28 Enero 1881
- 3.^ Ti kabssat a lalaki ni Eduard Totleben, nga isu ti nagkiddawan ni Dostoyevsky para iti panakairuarna ti milisia kalpasan ti panakaibaludna.[5]
- 4.^ Ti agpaysa a rason, a nailimed kaniana, a ti warnakan idi ket nakaurnosen a mangipablaak ti Anna Karenina ni Leo Tolstoy .
- 5.^ Nicolas I ket nagsuporta ti teknikal nga unibersidad a nakaited ti opurtunidad para iti nasayaat a propesional a karrer ti milisia.
- 6.^ Ni Lyubov iti nasakbayan ket tinawtawganna ti bagina a kas Aimée (Pranses iti "naayat").
- 7.^ Ti Time a magasina ket maysa idi a nadayeg a warnakan, nga addakadagiti sumurok a 4,000 nga agsuskribir sakbay a narikpan idi 24 Mayo 1863, babaen ti Tsarista a Turay gapu ti panagipablaak ti salaysay babaen ni Nikolay Strakhova maipanggep ti Polako a yaalsa idiay Rusia. Ti Time ken ti simmaruno ti daytoy idi 1864 Epokha ket nagiyebkas ti pilosopia ti konserbatibo ken ti Eslabopilo a tignay ti Pochvennichestvo, a sinuportaran babaen ni Dostoyevsky idi las-ud ti panakaibaludna ken dagiti tawtawen kalpasan ti panakaibaludna.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ruso a literatura". Encyclopædia Britannica. Naala idi 11 Abril 2008. "Dostoyevsky, nga isu ket nabigbigan a kas maysa kadagiti kalatakan a sikolohista iti literatura a lubong, ket nagsuksukimat a mangipakita ti panakaitutop ti Kristianidad kadagiti kaunegan a kinapudo ti panagpanpanunot."
- ^ Kjetsaa 1989, p. 7.
- ^ a b Kjetsaa 1989, pp. 9–35.
- ^ a b Frank 1979, pp. 6–22.
- ^ Lantz 2004, p. 3.
- ^ Frank 1988, pp. 34–64.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Fyodor Dostoyevsky idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Fyodor Dostoyevsky idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Fyodor Dostoyevsky idiay Wikisource


text:
Siudad ti Ho Chi Minh
Ti Siudad Ho Chi Minh (Bietnamis: Thành phố Hồ Chí Minh; listen), dati nga agnagan iti Saigon (Bietnamis: Sài Gòn; dengngen, Pranses: Saïgon), ket ti kadakkelan a siudad idiay Bietnam. Daytoy ket ammo idi a kas Prey Nokor, ti maysa a nangruna a puerto ti baybay ti Khmer sakbay ti panangikapet babaen dagiti Bietnamis idi maika-17 a siglo. Babaen iti nagan a Saigon, daytoy idi ti kapitolio ti Pranses a kolonia ti Cochinchina ken kalpasanna ti nawaya a republika ti Abagatan a Bietnam manipud idi 1955–75. Idi 2 Hulio 1976, ti Saigon ket naitipon iti kaarrubayan a Probinsia ti Gia Định ken opisial aidi a nanaganan manen iti Siudad ti Ho Chi Minh manipud kenni Hồ Chí Minh (uray no ti nagan a Sài Gòn ket kadawyan pay laeng a maus-usar).[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ben Brown (12 Nobiembre 2007). "Letter from Ho Chi Minh City A Tribute to My Vietnam Vet Father". CounterPunch. CounterPunch. Naala idi 15 Oktubre 2012.


text:
Ti Hungaro (Hungaro: magyar nyelv dengngen (tulong·paammo)) ket maysa a Urales a pagsasao, a paset iti Ugric a grupo, nga insasao dagiti Hungaro. Isu daytoy ti kaaduan kadagiti mangisasao a saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Europa, a naibatay kadagiti bilang ti patneng a mangisasao. Ti Hungaro ket isu ti opisial a pagsasao iti Hungaria ken maisasao pay daytoy babaen dagiti komunidad ti Hungaro dagiti pito a kaarubana a pagilian ken babaen dagiti diaspora a komunidad ti sangalubongan.
Ti Hungaro a nagan para iti pagsasao ket maysa a magyar [ˈmɒɟɒr], a sagpaminsan a maus-usar a kas ti Ingles a balikas a mangitudo kadagiti Tattao a Hungaro a kas maysa nga etniko a grupo.
- ^ Anna Fenyvesi: Pagkontakan ti Pagsasao a Húngaro ti ruar ti Hungaria, John Benjamins Publishing, Amsterdam, 2005, pp. 11 [1]


text:
Presidente
Ti presidente ket maysa a daulo iti maysa nga organisasion, kompania, timpuyog, kappon ti komersio, unibersidad, wenno pagilian.
Iti etimolohia, ti presidente ket isu ti mangiturong, isu ti agtugtugaw a mangidaulo (manipud ti Latin a pre- "sakbay" + sedere "agtugaw"; a nakaited ti termino a praeses). Iti kasisigud, ti termino ket nangitudtudo iti mangturturong nga opisial iti seremonia wenno timpuyogan (a kas ti, mangipangulo), ngem tattan ket kadawyan daytoy a mangitudtudo iti maysa nga opisial. Kadagiti dadduma pay a banags, ti "Presidente" tattan nga aldaw ket maysa a sapsap a titulo para kadagiti daulo iti estado kadagiti kaaduan a republika, uyarayno dagitoy ket nadayeg a nabutosan, napili babaen ti lehislatura wenno babaen ti espesial nga elektoral a kolehio.
Dagitipresidente a kas daulo iti estado[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti presidente kadagiti demokratiko a pagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti presidente kadagiti pagilian nga adda ti maysa a demokratiko wenno representatibo a porma iti gobierno ket kadawyanda a mabutosan para iti naisangsangayan a paset ti panawena ken dagiti dadduma pay a kaso mabalinda amabutosan manen babaen ti isu met laeng a pamay-an a naikadutokanda, a kas ti. kadagiti adu a pagilian, dagiti periodiko a nadayeg a panagbutos. Dagiti bileg a naited kadagiti kastoy a presidente adu kadagiti paggidiatanda. Adda dagiti panakapresidente, a kas ti Irlandia, ket kaaduan apangseremonia laeng, ngem dagiti dadduma pay a sistema ket mangitedda ti Presidente kadagiti adu a bileg a kasla dagiti panagidutok ken panagikkat kadagiti Kangrunaan a Ministro wenno dagiti gabinete, ti bileg a mangirangarang ti gubat, ken dagiti bileg ti beto iti lehislasion. Kadagiti adu a pagilian ti Presidente ket isu pay ti Nangruna a Komandante iti siiigam a buyot ti pagilian, ngem daytoy manen ket mabalin a sumakop manipud kadagiti seremonia a papel aginggana ti adu a katurayan.
Dagiti estado nga adda ti presidente a sistema iti gobierno, ti presidente ket mangisanay dagiti pamay-an iti Daulo iti Estado ken Daulo iti Gobierno, a kas dagiti mangidagus ti ehekutibo a sanga ti gobierno.
Dagitipresidente iti daytoy a sistema ket mabalinda a naidagusan a nabutosan babaen ti nadayeg a butos wenno saan a dagus a panagbuto babaen ti maysa nga elektoral a kolehio wenno dagiti sabali pay a demokratiko a nabutosan a bagi.
Idiay Esatdos Unidos, ti presidente ket saan a dagus a nabutosan babaen ti Elektoral a Kolehio a binuklan dagiti agpilpili a pili babaen dagiti agbutbutos iti panagbutos ti presidente. Iti kaaduan kadagiti estado ti Estados Unidos, ti tungngal maysa nga elektura ket maikeddeng ti panagbutos para iti nainaganan a kandidato a naikeddeng babaen ti nadayeg a butos kadagiti tungngal maysa nga estado, tapno dagiti tattao, iti panagbutos para iti tungngal maysa nga elektura, ken kasla pagbanaganare ti panagbutos para iti kandidato. Nupay kastagapo kadgiti nadumaduma a rason dagiti bilang ti elekturaa maiparabor iti tungngal maysa a kandidato ket mabalin a saan amaibagay iti nadayeg a butos. Isu nga dagiti uppat nga aside a panagbutos ti presidente ti Estados Unidos (1824, ti 1876, ti 1888, ken ti 2000), ti kandidato nga adda kadagiti kaaduan a nadayeg a butos ket naabak tibutos.
Idiay Mehiko, ti presidente ket dagus a mabutosan para iti innem a termino baben ti nadayeg a butos. Ti kandidato a managabak kadagiti kaaduan a butos ket mapili a presidente uray no awan ti patingnga a kaaduan. Ti presidente ket mabalin a saanen akmakaal ti sabali a termino. Dagiti 2006 a Mehikano a panagbutos ket adda dagiti nakarit a panakibinglay, dagiti elektoral a anagbanagan ket nanagipakita ti bassit a naggiddiatan a nagbaetan kadagitiduaa a kaaduan a nakaala ti butos a kandidato ken ti naggiddiatan ket agarup laeng a 0.58% a dagup ti butos. Ti Pederal Elektoral a Tribunal ket nangirangarang ti napili a Presidente kalpasan ti kontrobersial a leppas ti panagbutos a pamay-an.
Idiay Brasil, ti presidente ket dagus a mabutosan para iti upat atawen atermino baben ti nadayeg a butos. Ti maysa a kandidato ket nasken nga adda ti 50% kadagiti pudno a butos. No awan ti kandidato a makagun-od ti kaaduan kadagiti butos, addanto ti maysa a panagbutos manen a nagbaetan dagiti dua a kandidato. Manen, ti maysa a kandidato ket makasapul ti maysa a kaaduan iti butos tapno mapili. Idiay Brasil, ti presidente ket saan a mabalin a mabutosan ti adadu ngem dua nga agsasruno a ternmino, ngem awan ti limitado ti bilang iti termino nga agserbi ti maysa a presidente.
Adu kadagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika, Tengnga nga Amerika, ken Aprika ket agsurot ti presidente a modelo.


text:
SAN FERNANDO CITY, La Union - Saan pay laeng a nakasubli iti trabahona ti maysa a pulis kalpasan nga aksidente a napaltuganna ti bukodna a bagi bayat nga umis-isbo iti banyo ti police station.
Nabigbig daytoy a ni PO3 Armando Bautista, miyembro ti intelligence division ti San Fernando City Police Office.
Iti impormasyon a nakalap ti Bombo Radyo manipud iti pulisya, madama nga umis-isbo ni Bautista iti comfort room ti police station idi insalikadna iti siketna ti paltog a caliber 9mm pistol.
Nupay kasta, saan a naigagara a naisab-it ti hammer ti paltog iti belt-na isu a pimmutok daytoy.
Nagasat met ta ti laeng saka ni Bautista ti natamaan.
Gapu iti daytoy, naipasidong iti operasyon ti pulis tapno maikkat ti bala iti luppona.
Iti agdama ket agpapaimbag ni Bautista ken mangnamnama a makasubli met laeng iti trabaho apaman nga agimbag.


text:
1804
Ti 1804 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 1 – Ti Haiti ket nakagun-od ti panakawayawaya manipud ti Pransia ken nagbalin a ti immuna a nagisit a republika, nga isu laeng ti nagballigi yaalsa ti tagabu.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 12 – Immanuel Kant, Aleman a pilosopo (naipasngay 1724)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti 1804 idiay Wikimedia Commons


text:
Pilo
Iti biolohia, ti pilo [nota 1] ket isu ti taksonomiko a ranggo ti baba ti pagarian ken ngato ti klase. Iti tradision, iti botanika ti termino a "pannakabingbingay" ket inus-usar embes nga iti "pilo", urayno idi 1993 ti Internasional a Kongreso ti Botaniko ket inawatna ti panangilasin a "pilo".[1][2] Ti pagarian nga Animalia ket aglaon kadagiti agarup a 35 a pilo; ti pagarian ti Plantae ket aglaon kadagiti 12 a pilo. Iti agdama a panagsuksukimat iti pilohenetika ket makabirbiruk kadagiti pannakaikabagian a baetan dagiti pilo, a nailaon iti dakdakkel a kladistika, kasla iti Ecdysozoa ken Embryophyta.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti termino ket inaramid babaen ni Haeckel manipud ti Griego a k φῦλov phylon, "puli, kaputotan," mainaig iti φuλή phyle, "tribu, sankaputotan."
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti siensia ti biag". Ti Tinawtawid a Baro a Diksionario ti Amerikano American iti Kultura a Literasia (maikatlo nga ed.). Houghton Mifflin Company. 2005. Naala idi 2008-10-04. "Dagiti pilo iti pagarian ti mula ket kankanayon a tinawtawagan kadagiti pannakabingbingay wenno dibision."
- ^ Berg, Linda R. (2007-03-02). Pangyuna it iBotanika: Mulmula, Tattao, ken ti Enbironmento (2 nga ed.). Cengage Learning. p. 15. ISBN 9780534466695. Naala idi 23 Hulio 2012.


text:
España
Ti España (i/ˈspeɪn/ spayn; Espaniol: España, pannakabalikas: [esˈpaɲa] ( denggen)), opisial a ti Pagarian iti España (Espaniol: Reino de España),[paammo 7][5] ket maysa a naturay nga estado ken maysa a kameng iti Kappon ti Europa a mabirukan idiay abagatan a laud nga Europa idiay Iberiko a Peninsula. Ti kangrunaan a dagana ket nabeddengan iti abagatan ken daya babaen ti Baybay Mediteraneo malaksid ti bassit a daga a nagbeddengan ti Ballasiw Taaw a Teritorio ti Britaniko iti Gibraltar; iti amianan babaen ti Pransia, Andorra, ken ti Luek Biskaya; ken iti amianan a laud ken laud babaen ti Taaw Atlantiko ken Portugal.
Ti Espaniol a teritorio ket mairaman pay ti Is-isla ti Balear idiay Mediteraneo, ti Is-isla ti Kanario idiay Taaw Atlantiko idiay pantar ti Aprika, ken dagiti dua a naturay a siudad idiay Amianan nga Áprika, Ceuta ken Melilla, a nabeddengan ti Morocco. Maysa pay, ti ili iti Llívia ket maysa nga Espaniol nga exclave a naisanglad ti uneg ti Pranses a teritorio. Nga addaan ti kalawa a 504,030 kuadrado kilometro (194,610 sq mi), isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Lumaud a Europa ken ti Kappon ti Europa kalpasan ti Pransia, ken ti maikapat a kadakkelan a pagilian idiay Europa kalpasan ti Rusia, Ukrania ken Pransia.
Gapu ti lokasionna, ti teritorio ti España ket suheto ti adu nga akin ruar nga impluensia manipud dagiti prehistoria a panawen ken aginggana ti panakabalinna a maysa a pagilian. Ti España ket rimsua a kas maysa a naipagtitipon a pagilian idi maika-15 a siglo, kalpasan ti panagasawa iti Katoliko a Monarkia ken ti panakalpas ti panagparukma manen, wenno Reconquista, iti Iberiko a peninsula idi 1492. Daytoy ket nangruna pay a nagtaudan iti impluensia kadagiti sabsabali a rehion, naipangpangruna idi agdama a moderno a panawen, idi nagbalin a globo nga imperio a nangibati kadagiti legado iti sumurok a 500 a riwriw a nga agsasao ti Espaniol tatta nga aldaw, a makaaramid daytoy ti maikadua akaaduan ti mangisasao nga umuna a pagsasao.
Ti España ket maysa a demokrasia a naurnong iti porma iti maysa a parlamentario a gobierno babaen ti maysa a batay-linteg a monarkia. Daytoy ket maysa a narang-ay a pagilian nga addaan ti maika sangapulo ket dua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong babaen ti nominal a GDP, ken nagato unay a pagalagadan ti panagbiag, a mairaman a ti maika sangapulo a kangatuan a ranggo ti pagsurotan ti kasayaat ti panagbiag iti lubong, manipud idi 2005. Kameng daytoy iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kappon ti Europa, NATO, OECD, ken ti WTO.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pudno a naggapuan ti nagan nga España ken "Espaniol" ket nasuppiatan. Ti taga-ugma a Romano a nagan para iti Iberiko, Hispania, ket naala manipud ti naidaniw a balikas a Hesperia a mangitudo ti España, nga agiballatek ti Griego puot iti Italia a kas maysa a "lumaud a daga" wenno "daga iti lumlumnek nga init" (Hesperia, Eσπepίa iti Griego) ken España, a daytoy ket adadayo pay ngem ti laud, a kas ti Hesperia ultima.[6]
Daytoy ket baka kapadpada pay ti Puniko Ispanihad, a kayat na a saoen ket "daga dagiti koneho" wenno "igid", maysa a reperensia iti lokasion ti España idiay gibus ti Mediterraneano; Ti Romana a naaramid a sensilio iti daytoy a rehion manipud ti panagturay ni Hadrian ket agipakpakita ti maysa a babai a langa nga addaan ti koneho iti sakana.[7] Adda pay dagiti agibagbaga a ti balikas nga España ket naala manipud ti Basko a balikas nga Ezpanna a kayatna a saoen ket ti "igid" wenno "nagbeddengan", maysa pay a reperensia a ti kinapudno a ti Iberiko a peninsula ket buklenna ti abagatan a laud iti kontinente ti Europa.[6]
Ti humanista a ni Antonio de Nebrija ket nangigay-at a ti balikas a Hispania ket naggapu ti Iberiko a balikas a Hispalis, a kayatna a saoen ket ti "siudad iti lumaud a lubong". Ni Jesús Luis Cunchillos ket nangisuppiat a ti ramut ti balikas a span ket ti Penisia a balikas ti spy, a kayatna a saoen ket ti "agpanday kadagiti metal". Ngarud ket ti i-spn-ya ket kayatna a saoen ket "ti daga a pagpandayan kadagiti metal".[8]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Agserbi pay daytoy a kas ti Naarian a kanta
- ^ Dagiti dadduma a naturay a komunidad, Katalán, Balensiano, Galego, Basko ken Aranes (Oksitano) ket dagiti kumadua nga opisial a pagsasao. Aragones, Asturiano ken Leones ket addaan ti bassit nga opisial a pannakabigbig
- ^ Sakbay ti 1999 (babaen ti linteg, 2002) : Espaniol a Peseta.
- ^ Malaksid ti Is-isla ti Kanario, a mangsursurot ti WET (UTC) iti nalamiis a tiempo.
- ^ Malaksid ti Is-isla ti Kanario, a mangsursurot ti WEST (UTC+1) iti kalgaw a tiempo.
- ^ Ti .eu a turayan ket maus-usar pay, a pinakibinbinningay kadagiti kameng nga estado ti Kappon ti Europa. Ti pay, .cat a pagturayan ket naus-usar kadagiti teritorio nga agsasao ti Katalan.
- ^ Idiay España, dagiti sabsabali a pagsasao ket opisial a mabigbigan a maitunos ti linteg a patneng a (rehional) a pagsasao babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehional a Pagsasao. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti España ket dagiti sumaganad:
- Aragones: Reino d'Espanya, IPA: [ˈreino ðesˈpaɲa];
- Asturiano: Reinu d'España, IPA: [ˈreinu ðesˈpaɲa];
- Basko: Espainiako Erresuma IPA: [espaɲako eres̺uma];
- Katalan: Regne d'Espanya, IPA: [ˈreŋnə ðəsˈpaɲə] wenno [ˈreŋne ðasˈpaɲa];
- Galego: Reino de España, IPA: [ˈreino ðe esˈpaɲa];
- Ekstremadura: Réinu d'España, IPA: [ˈreinu ðesˈpaɲa];
- Oksitano: Reialme d'Espanha, IPA: [reˈjalme ðesˈpaɲɔ].
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisial a Bilbilang ti Populasion ti España. Ti populasion idi 1 Abril 2010". Instituto Nacional de Estadística de España. Naala idi 5 Hulio 2010.
- ^ a b c d "España". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "CIA World Factbook". Naala idi 13 Agosto 2008.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre2011.
- ^ Ti Espaniol a Batay-linteg ket saan nga agipatakder ti aniaman a nagan para iti España, nupay ti balikas nga España, Estado español (Estado nga Espaniol) ken Nación española (Pagilian nga Espaniol) ket maus-usar kadagiti dokumento. Uray ngarud, ti Espaniol a Ministro iti Ganganaet a Pannakibiang ket nangipatakder ti maysa a bilin a naipablaak idi 1984 a ti denominasion nga España ken Reino de España (Pagarian iti España) ket agpadpada a umisu a mangidutoken ti España kadagiti internasional a tultulag. Daytoy a balikas, Pagarian iti España, ket kaaduan nga inus-usar babaen dagiti gobierno kadagiti amin a nailian ken internasional a pannakibiang, a mairaman dagiti ganganaet a tulag ken dagiti pay opisial a nailian a dokumento, nga isu daytoy ket mabigbigan a kas ti opisial a nagan babaen dagiti adu nga internasionaland nga organisasion. Acuerdo entre el Reino de de España y Nueva Zelanda, Acuerdo entre el reino de España y el reino de Marruecos}; lisensia pammalubos Tratado de la Unión Europea
- ^ a b Anthon, Charles (1850). Maysa a sistema iti taga-ugma ken mediebal a heograpia para iti panag-usar kadagiti pagadalan ken kolehio. New York: Harper & Brothers. p. 14.
- ^ Burke, Ulick Ralph (maika-2 nga edision, 2008). Maysa a pakasaritaan ti España manipud kadagiti Umuna a Panawen aginggana ti ipupusay ni Fernando ti Katoliko, Tomo 1. Londres: Longmans, Green & Co. p. 14. ISBN 978-1-4437-4054-8.
- ^ # ↑ Linch, John (direktor), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, pg. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, ISBN 978-84-9815-764-2
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti España idiay Wikimedia Commons
- España
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Akinlaud nga Europa


text:
Alicia, Isabela
Ti Alicia ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Alicia ket nabingbingay a politikal iti 34 a barbaranggay.[2]
- Amistad
- Antonino (Poblacion)
- Apanay
- Aurora
- Bagnos
- Bagong Sikat
- Bantug-Petines
- Bonifacio
- Burgos
- Calaocan (Poblacion)
- Callao
- Dagupan
- Inanama
- Linglingay
- M.H. del Pilar
- Mabini
- Magsaysay (Poblacion)
- Mataas na Kahoy
- Paddad
- Rizal
- Rizaluna
- Salvacion
- San Antonio (Poblacion)
- San Fernando
- San Francisco
- San Juan
- San Pablo
- San Pedro
- Santa Cruz
- Santa Maria
- Santo Domingo
- Santo Tomas
- Victoria
- Zamora
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Isabela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tanap ti Cagayan (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Alabel, Sarangani
Ti Alabel ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Sarangani iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Alabel ket nabingbingay a politikal iti 12 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Bagacay
- Baluntay
- Datal Anggas
- Domolok
- Kawas
- Maribulan
- Pag-Asa
- Paraiso
- Poblacion (Alabel)
- Spring
- Tokawal
- Poblacion (ladol)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sarangani". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Sarangani". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Bantay Apo
Ti Bantay Apo ket dakkel a solpatariko, a mabalin nga aktibo nga estratobulkan idiay isla ti Mindanao, Pilipinas. Daytoy ket addaan ti kangato iti 2,954 metro (9,692 ft) iti ngato ti lessaad ti baybay, daytoy ti kangatuan a bantay iti pagilian a mabirukan idiay nagbaetan ti Siudad ti Davao ken probinsia ti Davao del Sur ti Rehion XI ken probinsia ti Cotabato ti Rehion XII. Ti pantok ket tanawenna ti Siudad ti Davao iti 40 kilometro (25 mi) ti amianan a daya, ti Siudad ti Digos iti 25 kilometro (16 mi) ti abagatan a daya, ken Siudad ti KIdapawan iti 20 kilometro (12 mi) ti laud.
Ti Bantay Apo ket nadalumpinas ti tuktukna a bantay nga addaan kadagiti tallo a pantok a natuktukan ti 500 metro-wide (1,600 ft) nga abut ti bulkan nga aglaon ti bassit nga abut ti bulkan a danaw. Ti petsa ti kinaudi a panagbettakna ket di ammo, ken awan ti nakeddengan iti naipakasaritaan a panpanawen.
Ti bulkan ket maysa kadagiti kadayegan papanan dagiti agkalkalay-at ti banatay idiay Pilipinas a ti pantokna, iti natimbeng, ket masapul ti dua nga aldaw tapno maabaot. Ti immuna a nairehistro a panagkalay-at ket idi Oktubre 10, 1880, babaen ti partido nga indaoluan babaen ni Joaquin Rajal, thi Kastila a gobernador ti Davao.
Dagiti linaon
Konserbasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Masna a Parke ti Bantay Apo[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Mayo 9, 1936, ti Bantay Apo ket nairangarang a kas nailian a parke babaen ti Proklamasion Blng. 59 babaen ni Presidente Manuel L. Quezon, ken sinaruno met daytoy ti Proklamasion Blng. 35 ti Mayo 8, 1966 kalpasanna ti Proklamasion Blng. 882 ti Septiembre 24, 1996.[7] Idi Pebrero 3, 2004, thi pannakaaprobar ti Republika Tignay Blng. 9237 ket nangibangon ti Bantay Apo a kas nasalakniban a lugar babaen ti kategoria ti masna a parke nga addaan ti kalawa iti 54,974.87 hektaria (135,845.9 akre); nga adda met dagiti dua a kaaripingna a lugar iti 2,571.73 hektaria (6,354.9 akre) ken 6,506.40 hektaria (16,077.7 akre) a kas dagiti paglappedan a sona, a pakaitedan ti pannakataripatona ken dagiti dadduma pay a panggep.[8]
Urayno daytoy ket nairangaran a Masna a Parke, dagiti agdam a a pagkalay-atan a dalan ket nakaro a nawaraan kadagiti basura babaen dagiti awan responsible nga agkalkalay-at, dayto ket manglukat ti waya para iti panagnurunor ti daga iti ballasiw ti kalbon a bakrasna. Adda met dagiti bantay ken sosial a grupo dagiti agkalkalay-at ket sumangsang-atda kalapasan ti Nasantuan a Lawas/Paskua ti Panagungar, ti kaaduan a paset ti panawen a panagkalay-at, a mapmapan tapno agdalus kadagiti naapektaran a luglugar.
Listaan ti Tawid ti Lubong ti UNESCO[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso (DENR) ket insingasingda ti Bantay Apo idi Disembre 12, 2009 para iti pannakairamanna iti listaan ti Tawid a Lugar ti Lubong ti UNESCO. Ti bantay ket inkeddeng babaen ti DENR a kas ti sentro ti endemismo idiay Mindanao. Daytoy ket addaan ti kaaduan a dibersidad ti naibatay ti daga a biolohia iti termino ti flora ken fauna ti lugar ti tunggal maysa. Daytoy ket addaan ti tallo a naisangayan a pormasion ti bakir, manipud ti ababa a tropikal a katuduan a bakir, aginggana ti tengnga ti banbantay a kabakiran, ken iti kanungpalan aginggana ti nangato a banbantay a kabakiran.[3]
Flora kenFauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bantay ket pagtaengan dagiti sumurok a 272 a sebbangan dagiti billit, a 111 kadagitoy ket endemiko iti daytoy a lugar. Daytoy ket naam-ammuan pay a pagtaengan ti maysa kadagiti kadakkelan nga agila iti lubong, ti nakaro a naisagmak nga Agila ti Pilipinas, ken isu daytoy ti nailian a billit ti pagilian.[9]
Heotermal nga enerhia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bantay Apo ket maysa a nasayaat a taudan ti heotermal nga enerhiay. Mabirukan daytoy idiay Baranggay Ilomavis, Siudad ti Kidapawan, Amianan a Cotabato, ti Mindanao Geothermal Production Field nga addaan ti maiparuar a bileg iti 106 MW, ket isu laeng ti agdama a kastoy nga estasion ti elektrisidad idiay Mindanao.[10]
Indihenio a tattao[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti innem a grupo ti indehenio a tattao nga agtataeng idiay lugar ti Bantay Apo, dagiti Manobo, Bagobo, Ubos, Atas, K’Iagans ken Tagacaolo. Isuda ket nangikeddeng a ti bantay ket sagrado a lugar ken lugar a pagraraeman. Adda met dagiti bilang dagiti henelohia dagiti daulo ti Lumad idiay Abagatan a Tengnga ti Mindanao a mangtugot kadagiti ramutda idiay Bantay Apo. Para kadagiti Lumad, ti termino nga Apo ket naala manipud ti nagan ti apongda a ni Apo Sandawa.[9]
Pannagna nga aktibidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti kangato iti 2,954 metro (9,692 ft), ti Bantay Apo ket isu ti kangatuan a bantay iti Pilipinas. Daytoy napintas a pantok ket isu ti kadayegan a pagkalaytan a destinasion iti pagilian.
Adda met dagiti nadumaduma a dalan a tumurong iti pantokna, mangrugi kadagiti probinsia ti Amianan a Cotabato ken Davao. Ti kalakaan a dalan a mapan iti Nailian a Parke ket babaen idiay Siudad ti Kidapawan nga addaan ti natimbeng a pannagna iti 3–4 nga aldaw ti ipapan ken panagsubli. Iti sistema a panangidasig baben ti website PinoyMountaineer.com, ti karigat ti panagkalay-at ket 7 manipud ti 9. Adda met dagiti nadumaduma a mabuya iti dalan a mapan a mairaman ti Danaw Venado, maysa kadagiti kangatuan a danaw iti Pilipinas, dagiti solpatara ken dagiti duog nga abut ti bulkan iti asideg ti pantok. Ti bantay ket mabalin a makalay-at iti amin a paset ti tawen wenno mabalin ti agrehistro ken tumipon iti Kalgaw a Panagkalay-at ti siudad wenno ti Tinawen a Pannagna/Panagkalay-at ti Oktubre.
Galeria[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Philippines Mountain Ultra-Prominence". peaklist.org. Naala idi 2009-06-19.
- ^ (2011-04-06). "The World Factbook - Philippines". Central Intelligence Agency. Naala idi 2011-03-14.
- ^ a b "UNESCO - Masna a Parke ti Bantay Apo ". Konbension ti Tawid ti Lubong ti UNESCO. Naala idi 2011-04-29.
- ^ Montano, Dr. Joseph. "Voyage Aux Philippines et en Malaisie", p. 246. Labrairie Hechette, Paris, 1886.
- ^ Maso, Miguel Saderra. "Dagiti Bulkan ken dagiti Seismiko a Sentro ti Pilipinas", p.27. Department of Commerce and Labor, 1904.
- ^ (2007-10-08). "Dalan ti Bantay Apo/Kidapawan-Magpet (2,956+)". Pinoy Mountaineer. Naala idi 2011-04-23.
- ^ "Nasalakniban a Luglugar ti Rehion 11". Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan ti Pilipinas. Naala idi 2011-03-23.
- ^ "Dagiti Salaysay ti Republia Tignay Blng. 9237, Bantay ApoNasalakniban a Tignay ti 2003". Philippine Clearing House Mechanism for Diversity. Naala idi 2011-04-29.
- ^ a b "Bariweswes ti Masna a Parke ti Bantay Apo". Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan ti Pilipinas. Naala idi 2011-04-29.
- ^ "Geothermal Operating Sites - Mindanao Geothermal Production Field". Energy Development Corporation. Naala idi 2011-04-29.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bantay Apo idiay Wikimedia Commons
- Programa ti Global a BUlkanismo: Apo
- Institutto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS) Panid ti Bantay Apo
- PinoyMountaineer: Dalan ti Bantay Apo Kidapawan-Magpet
- PinoyMountaineer: Pagkalayatan a dalan ti Bantay Apo Kapatagan-Kidapawan
- Ti Bantay Apo iti Summitpost
- Tentatibo a Listaan ti Tawid ti Lubong ti UNESCO


text:
Departamento ti Atlántico
Ti Atlántico (Ingles: Atlantic) ket maysa a departamento ti Colombia, a mabirukan idiay akin-amianan a Colombia idiay kaunegan ti Baybay Karibe iti amiananna, ti Departamento ti Bolívar iti laud ken iti abagatan nga insinsina babaen ti Kanal del Dique, ken ti Departamento ti Magdalena iti daya nga insinsina babaen ti Karayan Magdalena . Daytoy ti maikatlo a kabassitan adepartamento ti pagilian ngemadda ti populasion iti 2,272,170 a mangaramid daytoy kadagiti kapusekan ti populasion a departamento.
Ti kapitoliona ket ti Barranquilla. Dagiti sabali pay a nangruna a siudad ket ti Soledad ken ti Malambo.
Dagiti linaon
Dagiti gobernador[urnosen | urnosen ti taudan]
Politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Administratibo a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baranoa
- Barranquilla
- Campo de la Cruz
- Candelaria
- Galapa
- Juan de Acosta
- Luruaco
- Malambo
- Manatí
- Palmar de Varela
- Piojó
- Polonuevo
- Ponedera
- Puerto Colombia
- Repelon
- Sabanagrande
- Sabanalarga
- Santa Lucía
- Santo Tomás
- Soledad
- Suan
- Tubará
- Usiacurí
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Oktubre 30, 2011, Ni José Segebre ket isu ti gobernador para iti panawen ti 2012-2015. El Heraldo. "Este triunfo es de la gente del Atlántico: Segebre". Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-06-28. Naala idi Oktubre 31, 2011.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Atlántico idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Atlántico manipud idiay Wikivoyage


text:
El Salvador, Misamis Oriental
Ti Siudad ti El Salvador ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Misamis Oriental iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti El Salvador ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.[2]
- Amoros
- Bolisong
- Pedro Sa. Baculio (Bolo-Bolo)
- San Francisco de Asis (Calongonan)
- Cogon
- Himaya
- Hinigdaan
- Kalabaylabay
- Molugan
- Poblacion
- Kibonbon
- Sambulawan
- Sinaloc
- Taytay
- Ulaliman
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Misamis Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Misamis Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Grover Cleveland
Ni Stephen Grover Cleveland (Marso 18, 1837 – Hunio 24, 1908) ket isu idi ti Maika-22 ken maika-24 Presidente iti Estados Unidos. Ni Cleveland ket isu laeng ti presidente a nagserbi ti dua a saan a nagsaruno a termino (1885–1889 ken 1893–1897) ken isu ti agmaymaysa a namindua a naibilang ti panagibilang kadagiti presidente. Isu ti nangabak iti nadayeg a butos para iti presidente ti tallo a beses iti 1884, 1888, ken 1892—ken isu laeng ti Demokrata a nabutosan ti panakapresidente iti panawen ti politiko a panakaturay ti Republikano a nagpaut manipud idi 1861 aginggana idi 1913.
Ni Cleveland ket isu idi ti daulo ti nagay-ayat ti negosio a dagiti Bourbon a Demokrata a nagsuppiat kadagiti nagina a taripa, Nawaya a Pirak, panagpabussog, imperialismo ken naited a kuarta a tulong kadagiti negosio, dagiti agtaltalon wenno dagti beterano. Dagiti pannakigubatna para iti politiko a panagreporma ken piskal a konserbatismo ket nagaramid kaniana ti maysa nga ikono para kadagiti Amerikano a konserbatibo ti dayta a panawen.[1] Ni Cleveland ket nakagun-od kadagiti pammadayaw para iti pannakaregtana, panakawayawaya, integridad, ken panagitalek kadagiti pamunganayan iti klasiko a liberalismo.[2] Ni Cleveland ket saan nabanbannog a nakilaban ti binalintungeg a politiko, pannakisuki, ken manangituray. Ti kinapudno, a kas maysa nga agrepreporma tipannakaidaydayawna ket napigsa unay idi a ti reporma apayak ti Partido Republikano, a makunkuna a ti "Mugwumps", ket kaaduan kadagitoy ti pimmanaw ti GOP nga etiketa ken napanda anagsuporta kaniana idi 1884.[3]
Adda nakapunta a didigra ti pagilian idi isu ket nangrugi ti maidua a terminona idi ti Derraaw iti 1893 ket nakapataud ti nailiana a panagsagsagaba a saan a naipasanud ni Cleveland. Daytoy ket nagdadael ti partidona Demokratiko, a daytoy ket naglukat ti dalan para iti maysa a Republikano aguedday idi 1894, ken para iti agrario ken naipirakan a panagagaw ti bikodna a partido Demokratiko idi 1896. Ti nagbanagan daytoy ket ti maysa a panagilinia manen ti politiko a naglippas ti Tallo a Partido a Sistema ken nangirugi ti Uppat a Partido a Sistema ken ti Narang-ay a Panawen.[4]
Ni Cleveland ket nangala kadagiti napigsa a puesto ken napigsa a nadildillaw idi. Ti panakibiangna iti Welga ti Pullman idi 1894 tapno agnanayon nga aggunay dagiti perrokarrilto ket nanggura dagiti nailian a kappon dagiti agob-obra ken nanggura ti partido idiay Illinois; ti panagsuportana iti balitok a pagalagadan ken ti panagsuppiatna ti Nawaya a Pirak ket nangisina kadagiti agrario a payak ti Partido Demokratiko.[5] Ti maysa pay, dagiti kritiko ket umusasugda nga isu ket adda laeng ti bassit a kapanunotan ken lasla naturturan kadagiti ekonomiko a didigra ti pagilian a panagsagsagaba ken dagiti welga iti maikadua a terminona.[5] Nupay kasta, ti dayawna ti panakaregta ken nasayaat a karakter ket nalaben kadagiti riribok iti maikadua a terminona. Ti biograpo a ni Allan Nevins ket sinuratna ti kastoy: "ti kalatakan ni Grover Cleveland ket naisanglad ti tipiko ngem saan a dagiti saan a kadaywan a kababalin. Isu ket awan kadagiti sagut nga awan kadagiti rinibo a tattao. Isu ket nagtagikua ti panakaregta, kinatured, panakatibker, panakawayawaya, ken naisangsangayan a kapanunotan. Ngem isu ket nagtagikua kadagitoy ti degrado nga awan kadagiti sinoman."[6]


text:
Tropiko ti Kanser
Nagsasabtan: 23°26′16″N 0°0′0″W / 23.43778°N -0.00000°E
Ti Tropiko ti Kanser, tinawtawagan pay a kas ti Akin-amianan a Tropiko, ket ti akin-amianan unay a sirkulo iti latitud iti Daga a ti Init ket mabalin a dagus nga agparang iti ngato iti bukodna a kulminasion. Daytoy ket maninsan a mapasamak iti tinawen, iti panawen ti Akin-amianan a solstisio, no ti Akin-amianan a Hemisperio ket naipakbo nga asideg iti Init iti kaaduan a gay-atna. manipud idi 2014, daytoy ket naisanglad iti 23° 26' 14.675″ (23°26′14.3″) iti amianan ti Ekuador.[1]
Ti kapadana iti Akin-abagatan a Hemisperio, a mangmarka iti akin-abagatan unay a puesto a ti Init ket dagus nga agparang iti ngato, ket ti Tropiko ti Kaprikornio. Dagitoy a tropiko ket dua kadagiti lima a nangruna a grado ti panagrukod wenno dagiti nangruna a sirkulo ti latitud a mangmarka kadagiti mapa iti Daga, malaksid dagiti Sirkulo ti Artiko ken Sirkulo ti Antartiko ken ti Ekuador. Dagiti puesto dagitoy a sirkulo ti latitud (malaksid ti Ekuador) ket naidiktado babaen ti pakbo ti patayyekan a panaglikmut ti Daga a mainaig iti plano ti bukodna a panaglikmut.
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naipagarup a linia ket tinawtawagan iti Tropiko ti Kanser gapu ta ti Init ket abutenna ti kangatuan iti daytoy a latitud, daytoy ket sumsumrek iti astrolohiko a senial ti Kanser (solstisio ti kalgaw idiay akin-amianan a hemisperio). Idi nanaganan, ti Init ket adda pay iti turong ti konstelasion Kanser (Latin para iti kappi). Nupay kasta, daytoy ket saanen a pudno gapu ti presesion dagiti ekuinokso. Segun dagiti pagbeddenagan ti Kappon ti Internasional nga Astronomiko, ti Init itan ket Tauro iti soltisio ti Hunio. Segun ti sidereal nga astrolohia, a mangbingay ti sodiak kadagiti agpapada a paset ti 12, ti Init ket adda iti Gemini iti dayta a panawen. Nupay kasta, segun ti tropikal nga astrolohia, a mangbingay ti ekleptiko kadagiti sangapulo ket dua a sektor ti 30°, a mangrugi iti bernal nga ekuinokso, ti Init ket kanknayon a sumsumrek iti Kanser iti daytoy a panawen, gapu ta ti pagtayyekan a pakbo ti Daga ket kaaduan a naipaturong iti Init. Ti balikas a "tropiko" ket nagtaud manipud ti Griego a balikas ti "trope (tpoπή)", a ti kaibuksilanna ket agsikko (agbaliw iti direksion, wenno pagbanagan), inklinasion, a mangibagbaga iti kinapudno a ti Init ket agparang nga "agsubli" kadagiti soltisio.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan a natalinaay ti puesto ti Tropiko ti Kanser, ngem agdumaduma iti narikut a panagkukua kadagiti napalabas a panawen.[2] Daytoy ket aglkallautang iti abagatan iti gangani a gudua segundo (0.47″) iti latitud iti tunggal maysa a tawen (daytoy ket eksakto idi a 23° 27′ iti tawen ti 1917). Kitaen dagiti sirkulo ti latitud para iti adu pay a pakaammo.
Ti amianan ti tropiko ket dagiti subtropiko ken ti Amianan a Temperado a Sona. Ti kapada ti linia ti latitud iti abagatan ti Ekuador ket tinawtawagan iti Tropiko ti Kaprikornio, ken ti rehion a nagbaetan dagitoy dua, a naipatengnga iti Ekuador, ket ti tropiko.
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken agpadaya, ti Tropiko ti Kanser ket lumabas babaen ti:
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Artikulo iti Tropiko ti Kanser idiay Oman
- Dagiti karkulo ti temporal a panawen
- Dagiti naserbi a konstansia
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maika-23 a paralelo amianan
- Maika-24 a paralelo amianan
- Tropiko ti Kaprikornio
- Sirkulo ti Antartiko
- Sirkulo ti Artiko
- Ekuador
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "PHP Science Labs". Naala idi 2014-01-01.
- ^ obliquity of the ecliptic (Eps Mean)


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo/Marso 5
Ti Taaw Pasipiko ket isu ti kadakkelan a pannakabingbingay dagiti taaw iti Daga. Daytoy ket gumay-at manipud ti Taaw Artiko iti amianan aginggana ti Akin-abagatan a Taaw iti abagatan ken bineddengan babaen ti Asia ken Australia iti laud ken ti Kaamerikaan iti daya.
Kadagiti 165.25 riwriw a kuadrado kilometro iti kalawa, daytoy ti kadakkelan a pannakabingbingay ti Taaw ti Lubong – ken, ken iti dayta a gapu, ti hidrospera – ket sakupenna ti agarup a 46% iti rabaw ti danum ti Daga ken agarup a a maysa a pagkatlo iti dagupna a kalawa iti rabaw, a mangaramid daytoy a dakdakkel ngem no maitiptipon amin dagup ti kalawa ti daga iti lubong. Ti ekuador ket bingayenna pay daytoy iti Amianan a Taaw Pasipiko ken Abagatan a Taaw Pasipiko, nga addaan dagiti dua a mailaksid: ti Galápagos ken ti Is-isla Gilbert, a bayat nga agas-askaw iti ekuador, dagitoy ket sibubukelda nga adda iti uneg ti Abagatan a Pasipiko.
Ti akindaya a Taaw Pasipiko ket isu idi ti immuna a nakita babaen dagiti Europeano idi nasapa a maika-16 a siglo idi ti Espaniol nga eksplorador a ni Vasco Núñez de Balboa ket binallasiwna ti Ismo ti Panama idi 1513 ken naduktalanna ti nalatak nga "akin-abagatan a baybay" a ninagananna iti Mar del Sur. Ti agdama a nagan ti taaw ket inaramid babaen ni Ferdinand Magellan ti Portugues nga eksplorador idi las-ud ti Espaniol a sirkumnabigasion iti lubong idi 1521, idi nakasarak kadagiti nasayaat nga angin iti panangabotna ti taaw. isu a tinawaganna idi daytoy ti Mar Pacifico iti Portuges, a kayatna a sawen ket "nalinak a baybay".