text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Agdagup iti 15,500 a libro ti naiwaras kadagiti 21 a pagadalan ditoy nga ili idi Mayo 24.
Naiwaras dagiti libro babaen Indauluan ni Mayor Roque Versoza dagiti municipal officials, dagiti mangisursuro nga indauluan ni Dr. Buenafe Medrano, PTCA, barangay officials, ken SK babaen ti programa a Textbook Delivery ken Textbook Walk ti DepEd Tagudin District.
Kinuna ni Versoza a dakkel a tulong kadagiti nagannak ken agbasbasa agsipud ta maaddaan dagiti ubbing iti libro babaen ti one-pupil-one book ratio.
Kinuna da Versoza ken Medrano a kayatda a ma-institionalized ti nasao a programa agsipud ta ipagsagepsepna ti bayanihan spirit a rumbeng nga abrasaen dagiti umili ken bumarangangay.
Malaksid kadagiti textbooks, nawarasan pay dagiti mangisursuro iti teaching manual nga aramatenda iti panagisuroda.#


c: text/html

text:
BUNGGAOK 1, BUNGGAOK 2, BUNGGAOK 3
bunggaok (1) 1. png, pld (mainaig iti) tao a mannanao ken nakalalaaw 2. png, pld (mainaig iti) tao a dina matengngel ti kinapigsa ti timekna no agsao 3. png, pld (mainaig iti) maysa a tao a kasla gurrruod wenno sirena ti wagas ti panagtimtimekna 4. png, fig tao a sao a sao iti wagas a nakaar-ariangga ngem awan met ubog ti isasaona 5. sin ariyakyak, bombastiko, burikatkat 5. prt agbunggaok, bumunggaok 6. kej ‘Masapulmo siguro ti diro, laya, ken limon tapno iti kasta ket matimplam ti marabunggaok a timekmo, kapid.’ wenno ‘Adu ngamin ti buggaok iti pagilian isu nga awan pappanan dagiti rekursos ti gimong. Kitaem dagiti karatulada iti igid ti kalsada ket ibuggaokda nga isuda ti akimproyekto uray no inggudua met ti kumision nga imbulsada.’
bunggaok (2) 1. png iti duogan a pammati dagiti Ilokano, maysa kadagiti di katataw-an a nalaad ti hitsurana ken no agsao ket nakabangbangag a nakapigpigsa a pakaigapuan ti pannakabugiaw ti talinaay ket panagbuteng dagiti tao; agindeg daytoy kadagiti walang a lugar, kadagiti kabakiran ken lenglengleng, ken rummuar iti suripet agingga iti kaltaang santo manen aglemmeng no rummuar ti umuna raya ti lawag 2. png, fig (mainaig iti) maysa a tao nga adu ti aramidna a linalaglag iti liklikud ngem iti parupa ket nakasaysayaat 3. prt agbunggaok, bumunggaok 4. png kinabunggaok, panagbunggaok, panangbunggaok 5. dsg mangmangkik 6. kej ‘No ar-arigen, ti agdama a sistema ti pulitika iti Filipinas itatta ket maysa a klase ti kinabunggaok.’ wenno ‘Aluadanyo dagiti bunggaok: addada kadagiti ig-igid, iti kasipngetan, ken iti sibaytayo a ditay ammo no ditay agsakbay.’
bunggaok (3) 1. png dakkel a kawitan, a di gagangay ti kadakkelna, ken dakkel met ti taraokna 2. png dakkel a kawitan a tarkok, a no kamaten dagiti kawitan a basbassit kenkuana, wenno dagiti upa, ket pamrayanna ti agtaray nga agsalida 3. png, fig lalaki a dakkel (ti pammagina), dakkel ti bosesna, ken alisto a mapabpabutngan 4. kej ‘Patpatiem dagita a mannanakaw a dadaulo: panayda amin a bunggaok.’
Sors: A Solver Agcaoili, Monolinggual a Diksionario ken Tesoro nga Ilokano.
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Komentario Ni Eden A. Alviar
RAMBAKAN iti sangalubongan ti Mayo kas Bulan dagiti Inna kas panangbigbig iti saan a magatadan nga ayat ken sakripisioda kadagiti annak ken pamiliada ken iti kagimongan.
Mabigbig iti naKristia-nuan a lubong a ti katan-okan nga Ina ket ni Santa Maria nga Ina ni Jesucristo. Kas ti kadawyan nga ina, naindaklan ti sakripisio ni Santa Maria manipud iti pannakainaw, pannakaipasngay, panagdakkel ken ipapatay ti anakna. Uray idi nagtutuok ken naibayog iti krus ni Jesucristo ket adda ti Inana a nangsaksi iti panagtutuok ken panagrigrigatna.
Mabigbig pay a natan-ok nga ina ni Santa Monica, nanang ni San Agustin a saan a naupay ken nagsardeng a nangikarkararag ti panagbalbaliw ti anakna manipud kadagiti dakes a wagas ti panagbiagna. Nagkarkararag iti Dios iti las-ud ti 23 a tawen tapno agbalbaliw ni Agustin iti narugit a wagas ti panagbiagna agingga a nasarakanna ni Apo Jesus ket nagbalin a napudno nga adalan ken pagtuladan ti biag a naKristinuan.
Ti sigud a Presidente ti kabilegan a pagilian iti lubong a ni Barack Obama ti Estados Unidos, ket maysa kadagiti kalatakan a lider iti sangalubongan a napalaus ti kinasingedna iti inana agingga iti ipupusayna. Imbilangna ti inana nga instrumento iti nasayaat a pannakatubay ken pannakatennebna tapno magaw-atna ti balligi iti biagna kas umuna a Black-American a nagbalin a Presidente sadiay Estados Unidos.
Iti Pilipinas, pagaammo dagiti Pilipino ti kinasinged ni Presidente Rodrigo Duterte kadagiti nagannak kenkuana nangruna iti inana manipud kinaubingna. Iti laksid iti tawenna ken ti panagpresidentena ket masansan a bisitaenna ti nakaipumponananda. Naipadpadamag a ti inana ti kangrunaan a kamangna idi ubing ken agkabannuag no disiplinaan ti naistrikto nga amana gapu ti kinasutilna ken kinasubegna.
Uray dagiti nalatak a lider iti Pilipinas, nasingedda kadagiti innada kas iti daydi Presidente Ferdinand Marcos, ken Senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr. Dagiti nanangda ti ad-adda a nangmuli kadakuada tapno dumakkel ken nagballigida iti biagda.
Daydi nag-Chief of Staff ti Armed Forces of the Philippines General Angelo Reyes nga iti laksid ti kinasoldadona ket nabigbig ti kinasingedna iti inana. Idi saanna a nadaeranen dagiti kontrobersia ken pammabasol kenkuana ket inkeddengna a ginudas ti biagna iti abay ti tanem ti inana.
Dagitoy a nalatak a personalidad ket sumagmamano laeng kadagiti saan a mabilang a nakarikna ti pammateg dagiti innada a nangtaripato ken nangaywan kadagiti annakda tapno tumanorda a nasayaat ken agbalinda a pagsanggiran iti kagimongan.
Adu dagiti nalimed a pakasaritaan dagiti inna dagiti napanglaw a kaamaan nga iti laksid dagiti adu a tuok ken rigat a naglasatanda ket insakadda ti panagbiag ken panagadal dagiti annakda tapno tumanorda a namnama ken pagtaklinan ti pamiliada ken ti pagilian.
Tunggal anak a nakarikna ken nakapadas ti aglaplapusanan a pammateg ti inana manipud kinaubing agingga iti panagdakkel ken panagbalinna a nataengan ket bigbigenna ti kinatan-ok ti inana.
Saan a magatadan ti ayat ken sakripisio ti maysa nga ina para ti anakna manipud pannakainaw ti pitik ti biag iti tianna agingga iti ipasngayna ti maladaga ket dakkel a sakripisio ta ipustana pay ti kakaisuna a biagna. Adunto manen a rigat ken tuok ti ibaklayna iti panagdakkel ti maladaga agingga a kabaelanna ti tumakder ken agbiag iti bukodna a saka.
Iti kultura dagiti Pilipino, ipakitana ti kinasinged ti relasion dagiti inna kadagiti annakda manipud iti pannakaipasngayda. Ti ina ti ad-adda a maringgoran, atagenna ti anakna iti agpatnag, pasusuenna iti barukongna ket no agsakit ti ubing, isuda ti kanayon a matuokan. Daytoy ti gapu a kaaduanna a dagiti annak, uray no adda met dagiti ammada, ket nasingsingedda kadagiti innada.
Iti Pilipinas a kaaduanna ket naasideg pay laeng ti panagtitipkel dagiti kameng ti pamilia, adda dagiti annak a saanda a mapanawan dagiti innada uray addaandan kadagiti bukod a pamilia. Dagiti annak ket kaludon ken aywananda dagiti nagannak kadakuada uray no nataengandan. Saan a kas kadagiti nadur-as a pagilian iti lubong a dagiti babbaket nga innada wenno lallakayen nga ammada ket mapandan ipaaywan kadagiti home-for-the-aged a pangurayandan ti panaggibus ti biagda.
Iti laksid a kaaduanna nga inna ket mabigbig ti kinatan-okda, adda latta dagiti mangirurumen kadagiti annakda. Adda dagiti babbai a kayatda ti makiinnayat ngem saanda a kayat ti agbalin nga ina ta saanda a kayat ti agibaklay ti nadagsen a responsibilidad wenno ibilagda ti panagsikog a mangdadael ti pigura ti pisikal a bagida. Adda dagiti mangparegreg kadagiti sikogda uray no nadagsen a basol iti Dios. Adda dagiti mangidadanes kadagiti bukodda nga annak. Aramatenda a pagsapul dagiti annakda babaen ti prostitusion, aglako iti illegal a droga wenno iti cyber-sex ken dadduma pay a krimen. Adda pay dagiti inna nga isuda a mismo ti mangkettel ti biag dagiti annakda.
Dagitoy a dakes nga aramid dagiti inna ket labsingenna ti anag ken kaipapanan ti akem ti agbalin nga ina. Kas kuna ni Papa Francisco, ti ina ket pagtaudan ken mangted iti biag, no awan ti ina, awan metten ti tumaud a biag.
Ngem ti nauneg nga anag ti panagbalin nga ina ken saan nga agpatingga laeng iti pananginaw ken panangipasngay iti anakna. Rumbeng nga ikagumaanna a taraonan, kawesan, padakkelen, pagadalen ken patanoren a nasayaat ti anakna tapno dayta nga anak ket no agbalinto met nga ina wenno ama ket kasdiayto met ti aramidenna.
Iti panangrambak ti Bulan dagiti Inna ita a Mayo, ipalagipna ti maysa a simple nga Ilokano a duaya wenno kanta a para paturog ti maysa nga ina iti ubing nga anakna kabayatan ti panangub-ubba ken panangisalsalana kenkuana:
Ni nanangko ay-ayatennak / Ub-ubbaennak no masakitak /Barukongnak pagsadsadagak / Ta kayatna nga agbiagak / Naragsak ti aldaw ni nanangko / Nayanak iti bulan ti Mayo / Panaglalangto ti kaykayo ken sabsabong nga adu.
Dayta a daan a kankantaen daydi pimmusayen a nanangmi idi ubbingkami nga agkakabsat ket ipakitana ti kinatan-ok dagiti inna ken ti awan-patinggana a panagayat ken sakripisioda kadagiti annakda.#


text:
VIGAN CITY – Kamera, ken lens ti kinurimes ti maysa a grupo a binukel ti maysa a babai, lalaki ken ubing iti Willy’s Studio a masarakan iti Salcedo Street, Barangay I, Vigan City itay nabiit.
Binigbig ni Paul Bautista, potograpo ti nasao nga estudio, ni Lorna Quiqui, residente iti Utol-Patac, San Ildefonso, Ilocos Sur a maysa kadagiti tallo a suspek a simrek iti estudio sakbay ti pannakaduktalna a natakaw ti nadakamat a kamera ken lens.
Segun ken ni Bautista, nagpammarang dagiti tallo a kustomer ket nagparetratoda kenkuana.
Gapu ta P1,000 ti kuarta dagiti suspek, rimmuar ni Bautista a napan nagpasupli.
Segun iti biktima, nasiputanna dagiti suspek a limmugan iti traysikel ket nagdardaras a nagsubli iti estudio a nakaduktalanna nga awanen ti kamera ken lens iti tripod.
Addan sumagmamano a kaso ti panagtakaw a nakainbolbaran ni Quiqui iti napalabas.#


text:
SALCEDO, Ilocos Sur – Agbungan ti nainget a kampania ti kapolisan maikontra iti loose firearms ta umad-adun ti bilang dagiti gun owners nga agideposito iti nagpason ti lisensiada a paltogda.
Manipud Enero 10 agingga iti Enero 13, sangapulo ket siam nga agtagikua iti paltog a nagpason ti lisensiada ti boluntario a napan iti police stations tapno idepositoda para iti pannakaaywanda dagiti paltogda.
Iti kaudian a report, innem a gun owners nga agnaed iti Banayoyo ti boluntario a nagdeposito ti paltogda iti police stations para iti pannakaaywanda; 6 iti Salcedo; 4 iti Sta. Catalina; 2 iti Cervantes; ken maysa iti Nagbukel.
Karaman kadagiti gun owner a nagpason ti lisensiada ti maysa a dati a mayor, maysa a barangay captain, anak ti retirado a police officer, ken maysa nga agtrabtrabaho iti ganggannaet a pagilian.
Kaadduanna kadagiti naideposito a paltog ti cal. 45 nga agdagup iti 10; tallo ti shotgun; 2 ti .9mm pistol; 2 ti cal. 22; ken maysa a baby armalite a kukua ti dati a mayor.
Kaadduanna kadagitoy nga armas ti nagpaso ti lisensiada idi napan a tawen. Maysa ti saan a napabaro ti lisensiana idi nagpaso idi Enero 2014.
Segun iti maysa a hepe ti polis, naideposito dagiti paltog iti police stations tapno aywananda ket santo laeng maisubli dagitoy no nakaalan ti akinkukua iti permitna.
Ipakpakat ti kapolisan iti probinsia ti Oplan Katok ken agresibo nga information dissemination kas paset ti kampaniana kontra loose firearms ken paltog a nagpason ti lisensiada kas panagtungpal iti Comelec gun ban a nangrugi nga inyimplementarda idi Enero 10, panangrugi ti election period para iti May 2016 national and local elections.
Mapattapatta nga adu pay dagiti kolorum nga adda iti ikut dagiti irresponsible a tattao ket daytoy itudtudo ti Comelec a makagapu iti nadamsak nga eleksion.#


text:
VIGAN CITY – Sumagmamano nga ili iti probinsia ti saan nga agisubsubmite iti appropriation ordinances mainaig kadagiti programa ken proyektoda a punpunduan ti RA 7171, daytoy ti impalgak ni Bokal Jerry Singson itay nabiit.
Kinuna ni Singson nga inriingna ti panagisubmite amin nga ili iti probinsia kadagiti appropriation ordinancesda iti RA 7171 tapno makumpleto ti rekord ti provincial government mainaig kadagiti proyekto ken programa a nakaipanan dagiti bingay dagiti munisipio manipud iti excise tax ti tabako kas intuding ti nasao a linteg.
Innayon ni Singson a kangrunaan a panggep ti panangiriingna iti daytoy tapno saan nga agsisimparat dagiti programa ken proyekto ti gobierno probinsial ken dagiti munmunisipio.
“No saanda nga agisubmit, saanmi a makita no ania ti nalpasen, no ania ti madama, ken no ania ti mabalin a punduan ti gobierno probinsial,” inyunay-unay ni Singson.
Innayon ni Singson a no agisubmite dagiti munisipio iti appropriation ordinances ti tabako, iti man birhinia wenno burley, makitada no ania ti sumrekanda ken no ania ti mabalin nga itulong ti gobierno probinsial.
Nupay kasta, kinuna ni Singson a saan a compulsory nga agisubmite dagiti munisipio iti appropriation ordinances mainaig iti bingayda iti RA 7171.#


text:
ANIA ti turongen ken pagbanagan ti kampania ti gobierno kontra illegal a droga kalpasan a temporario a naipasardeng dagiti amin nga anti-illegal drugs operations ti Philippine National Police ken National Bureau of Investigation iti intero a pagilian gapu kadagiti nagsasaruno a nabara a kontrobersia a nakainaiganda?
Immandar ni Presidente Rodrigo Duterte ti pannakaisardeng dagiti amin a police operations aginggana iti saan a madalusan ti PNP kadagiti rinuker a kameng a mangdaddadael ti imahe ti institusion. Imbilin dayta ni Duterte kalpasan ti pimmutok a kontrobersia a nakainaigan da Supt. Raphael Dumlao II, SPO4 Roy Villegas, SPO3 Ricky Sta. Isabel, ken dadduma pay a polis ken sibilian iti panagkidnap ken pammapatay iti negosiante a Koreano a ni Jee Ick-Joo. Napilaanen iti kaso a kidnapping ken homicide dagiti akusado. Ngem agtultuloy pay laeng ti imbestigasion gapu kadagiti mapapati nga adda pay dagiti dadduma a personalidad nga adda pakainaiganna iti krimen kas kadagiti operatiba ti NBI.
Iti laksid ti sigud a panangkankanunong ni Duterte kadagiti polis, kellaat a nagbaliw ti kananakemna kabayatan ti ibebettak ti kontrobersia, ken ti pakauna nga imbestigasion ti Senate Committee on Public Safety and Illegal Drugs. Iti imbestigasion iti Senado, nalukaisan iti publiko ti kinapeggad ken pannakaabuso ti Oplan Tokhang ta inabusar dayta dagiti rinuker a kameng ti PNP tapno kikilan wenno kuartaanda dagiti suspek.
Impakaammo ni Senador Panfilo Lacson a saan nga isolated wenno agmaymaysa ti kaso ni Jee Ick-Joo ta adun dagiti naawatna a report manipud kadagiti Filipino-Chinese a biktima iti inawaganna a modus operandi a “Tokhang For Ransom.” Impabuya pay ni Lacson ti CCTV footage maipapan iti insayangkat dagiti operatiba ti PNP nga anti-illegal drugs operation iti maysa nga establisimiento a nakaalaan iti video ti polis a mangip-ipan iti mapapati a shabu kas ebidensia iti uneg ti drawer ti lamisaan iti opisina a na-raid.
Narurod ni Duterte iti pannakakidnap ken pannakapapatay ni Jee Ick-Joo iti uneg a mismo iti Camp Crame, ken kalpasanna ket na-cremate ti bangkayna iti maysa a funeral service a kukua ti retirado a polis, sa nai-flush dagiti dapona iti kasilia. Impalgak ni Duterte a 40 a porsiento dagiti rinuker a polis ket kasapulan ti pannakadalus ti sibubukel a PNP.
Sinupiat ni PNP Chief Director General Ronald dela Rosa dayta a nairakurak a kaadu dagiti rinuker a polis, ket patienna a 2 a porsiento laeng iti kadagupan dagiti 120,000 a puersa ti PNP. Umad-adun dagiti mangkidkiddaw iti panaglusulos ni Dela Rosa gapu iti panagbaba iti disiplina iti PNP kabayatan ti panagtakemna, ngem sitatalek pay laeng kenkuna ti Presidente.
Minandaren ni Duterte ti Philippine Drug Enforcement Agency a mangidaulo iti gerra kontra illegal a droga iti laksid ti kinabassit ti puersa dagiti operatibada. Binilinna pay ti Armed Forces of the Philippines a tumulong iti panagaresto kadagiti rinuker a polis ken iti gerra kontra illegal a droga, ngem awan ti mandato nga agaresto wenno awan ti police power dagiti soldado.
Idi Enero 30, 2017, impalgak ni Dela Rosa ti pannakawara ti PNP Anti-Illegal Drugs Group, ken dagiti amin nga anti-illegal drugs operations manipud iti national agiggana iti station and precint levels. Naidumduma dayta a nagmalem ken nagpatnag kadagiti naglabas manipud idi nagtugaw da Duterte ken Dela Rosa ta awan ti nai-rekord a biktima ti pammapatay nga adda pakainaiganna iti illegal a droga.
Gapu kadagiti nagsasaruno a krimen a nakainaigan dagiti polis, mabukbukelen ti PNP Counter Intelligence Task Force nga idauluan ni Senior Supt. Chiquito Malayo nga agimbestigar kadagiti rinuker a polis. Manamnama a ti mangidaulo daytoy a Task Force a mangdalus iti PNP ket addaan iti naan-anay nga integridad ken tured tapno maakemna dagiti nadagsen nga annongenna.
Saan a masinunuo no kaanonto a madalusan ti PNP. Kalpasan dayta nga internal cleansing, maisublinto iti PNP dagiti anti-illegal drugs operations tapno mapaksiat ti panagraira ti illegal a droga nga ipangpangruna nga as-asikasuen ti agdama nga administration.
Pinasardeng payen ni Duterte ti NBI a mangisayangkat kadagiti anti-illegal drug operations gapu iti pannakairaman da sigud nga NBI National Capital Region Director Ricardo Diaz ken tallo pay nga opisial iti kaso ni Jee Ick-Joo. Iti agdama, PDEA ken AFP laengen ti pangnamnamaan ti administrasion iti balligi ti kampania kontra illegal a droga.
Manipud iti kari ni Duterte idi kampania a parmekenna ti illegal a droga iti las-ud ti tallo agingga iti innem a bulan, inyalud-odna iti tallo pay a bulan. Ngem insanudna manen nga agtultuloy ti gerra kontra illegal a droga agingga iti maudi nga aldaw ti panagtakemna. Nasuroken a 7,000 dagiti napapatay kabayatan dagiti police operations ken mapapati nga extra judicial killings. No maituloy ti kampania kontra illegal a droga, manonto pay ngata a biag dagiti maibuis tapno agballigiti daytoy a gerra? (Eden A. Alviar)


text:
Karayan Cagayan (Cagayan de Oro)
Ti Karayan Cagayan, masansan pay a tinawtawagan ti Karayan Cagayan de Oro, ket maysa kadagiti karayan nga agay-ayus iti akin-amianan a tengnga a paset ti isla ti Mindanao idiay Filipinas. Ti karayan ket agtaud ti danumna idiay Kabambantayan ti Kalatungan a mabirukan idiay tengnga a paset ti probinsia ti Bukidnon. Daytoy ket lasatenna dagiti ili ti Talakag, Baungon ken Libona, ken dagiti maal-alana a tirubutario kadagiti paglasatanna. Daytoy ket kanungpalan nga agayus idiay Luek Macajala idiay Siudad ti Cagayan de Oro idiay probinsia ti Misamis Oriental.
Ti karayan ket agserbi a kas ti masna a pagbeddengan ti probinsia ti Bukidnon ken ti Siudad ti Iligan ken ti baetan ti Bukidnon ken Siudad ti Cagayan de Oro, a naibatay iti administratibo a bilin nga inted ti awanen a Departamento ti Mindanao ken Sulu idi las-ud ti panagsakop dagiti Amerikano iti Filipinas. Idiay siudad ti Cagayan de Oro, daytoy ti mangbingay a linia ti baetan dagiti dua a Kongresional a distritona
Ti Karayan Cagayan ket nadayeg a lugar para iti panagrakit ti parokpok a danum idiay Filipinas ken inragragpat babaen ti Departamento ti Turismo a kas ti kas ti nangruna a pagbisitaan iti Siudad ti Cagayan de Oro.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasisigud a nagan ti karayan ket Karayan Kalambaguasasahan , gapu ti kaadda dagiti kayo ti Lambago (Hibiscus tiliaceus, ti kameng ti pamilia ti kayo ti Malvaceae ng aagtubo laeng kadagiti lugar ti ababa nga altitud kasla dagiti igid ti baybay, igid ti karayan ken dadduma pay a lugar a maabutan dagiti atab)[1] kadagiti igid ti karayan. Idi las-ud ti isasangpet dagiti Kastila idiay Siudad ti Cagayan de Oro, ti nagan ket nasukatan idi ti Karayan Cagayan.[2][3]
Ti nagan ti karayan itiCagayan ket nagtaud manipud iti Malayo-Polinesio a balikas ti "Ag", a ti kaibuksilanna ket danum. Ti "Kagay" ket kaibuksilanna ti karayan ken ti "Kagayan" ket lugar nga addaan iti karayan.[4]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dalan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taudan ti danum ti karayan ket mabirukan idiay Kabambantayan ti Kalatungan, idiay tengnga a paset ti Probinsia ti Bukidnon. Daytoy ket agayus nga agpa-amianan idiay Siudad ti Cagayan de Oro iti agarup a 90 kilometro[5] sakbay a maatianan idiay Luek Macajalar.
Pagatianan a lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti karayan ket agayus iti agarup a kalawa ti 1,521 kuadrado kilometro.[5] Agarup a 80% iti pagatianan a labneng ket mabirukan idiay Probinsia ti Bukidnon ken ti mabatbati ket idiay Siudad ti Iligan ken Siudad ti Cagayan de Oro.
Dagiti tributario[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kangrunaan a tributario ti Karayan Cagayan de Oro ket dagiti sumaganad:
- Karayan Kalawaig
- Karayan Tagite
- Karayan Bubunaoan
- Karayan Tumalaong
Sabangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sabangan ti karayan ket mabirukan idiay Siudad ti Cagayan de Oro. Kalpasan ti dalan iti 90-kilometro manipud iti banbantay ti Bukidnon, ti karayan ket kanungpalan a maatianan idiay Luek Macajalar.
Turismo[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagrakit ti parokpok a danum ken Panagkayak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagrakit ti parokpok a danum , panagkayak ken pannagna ti karayan[6] ket maysa kadagiti aktibidad ti turismo a mairagragpat iti karayan. Ti administrasion ti siudad ken ti Departamento ti Turismo ket nangaramid daytoy a kas ti kangrunaan nga aktibidad ti turismo idiay Siudad ti Cagayan de Oro.[7] Ti pangrugian a puntos iti karayan, panagrakit ti parokpok a danum ket adda idiay Baranggay Mambuaya, ti 30-40 minuto a panaglugan manipud iti maitutop a siudad.
Iti kinaudi, ti panagrakit ti parokpok a danum idiay karayan Cagayan ket makagungun-od ti kinadayeg babaen kadagiti napalabas a panawen kalpasan ti panagpadas a panagkarit ti panagrakit ti parokpok a danum ti karayan babaen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ken dagiti nadayeg a personalidad.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Streaming through Kalambagohan's history
- ^ Cagayan de Oro: Pakasaritaan
- ^ Naragsak nga Isasanbay iti Siudad ti Cagayan de Oro: Pakasaritaan ken sarita
- ^ Pakasaritaan ti Cagayan de Oro
- ^ a b "Dagiti Nangruna aLabneng ti Karayan iti Filipinas", Inpablaak babaen ti Opisina ti Nailian a Rekurso ti Danum, Oktubre 1976 (p. 12)
- ^ Panagkayak ti parokpok a danum iti KayakDomain.com
- ^ Website ti Turismo ti Cagayan de Oro
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Cagayan (Cagayan de Oro) iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Inaresto dagiti opisial ti Barangay VI ti maysa a mannanakaw a bakla a mapapati a nagtakaw iti pantalon, pedal ken kalding ditoy.
Inaresto da ABC President John Patrick Singson ken Barangay Kagawad Vicente Farpali ni Jimmy Herrera y Hipolito, 24, awanan asawa, bakla, residente iti Centro East, Ballesteros, Cagayan ngem agdama nga agnaed iti Barangay VI gapu iti mapapati a panagtakawna iti asssorted a pedal ken pantalon a maong.
Iti inisial nga inbestigasion, naammuan a simrek ni Herrera iti balay ni Maria Baniagan y Quinday, 53, naasawaan, residente iti Barangay VII ket kinurimesna dagiti assorted a pedal ken maong pants nga aggatad iti P2,000.
Iti panagpalutpot dagiti polis, naammuan pay a tinakaw ni Herrera ti maysa a pantalon a maong a kukua ni Levi Taaca ken babai a kalding a kukua ni Virginia Filart y Follosco, agpada a residente iti Barangay Cabalangegan, Vigan City.#


text:
Timur
Ni Timur, Tarmashirin Khan, Emir Timur (Persiano: تیمور Timūr, Chagatai: Temür "landok"; 8 Abril 1336 – 18 Pebrero 1405), naipakasaritaan a naamammoan a kas ni Tamerlane[1] (manipud iti Persiano: تيمور لنگ, Timūr-i Lang, Aksak Timur "Timur ti Pilay" iti Turko), ket maysa idi a Turko ruler[2][3][4] nga isu ti nagparukma ti Laud, Abagatan ken Tengnga nga Asia ken nangbangon ti [[Timurid a dinastia]. Isu ket apong ni Ulugh Beg, nga isu ti nangturay ti Tengnga nga Asia manipud idi 1411 aginggana idi 1449,[5][6][7] ken ti tallo a kaadayo nga apong ni Babur, ti nangbangon ti Mughal nga Imperio, a nangituray ti Abagatan nga Asia kadagiti napalabas a sigsiglo.[8][9][10][11][12]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Panangibalikas nga Ingles: /ˈtæmərleɪn/
- ^ "Timur (agparparukma a Turko)." Encyclopædia Britannica. Kasayaatan a Pagibasaran. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011, Online nga Edision.
- ^ Josef W. Meri, Sibilisasion ti Mediebal nga Islamiko, Routledge, 2005, p.812 Online nga Edision
- ^ Massoume Price, Dagiti Nadumaduma a kita ti Tattao ti Iran: Ti Pagibasaran a Taudan ti libro, ABC-CLIO, 2005, p. 56, a nagisasao ti Tagikua ti menor a pamilia ti militar, ken Turko a taudan, ni Timur ket naipasngay idi idiay Transoxiana (itan ket ti Uzbekistan) idi maika-14 a asiglo. Isu ket naipangato ti kinaprominente iti panagserbisio ti lokal a turay ti Mongol, nangitunton nga isu ket kaputotan a manipud iti Chingiz-Khan, ken inabakna amin a nakibinglay kaniana. Online nga Edision
- ^ Pakasaritaan ti Matematika. Babaen ni David Eugene Smith[1]
- ^ Siensia ti Islamiko a sibilisasion: dagiti nagbanagan ti internasional a timpuyogan: "Dagiti Siensia a patakder ti Islamiko a sibilisasion", & "Siensia ken teknolohia iti Turko ken Islamiko a lubong"[2]
- ^ Ti sangalubongan a naipatakder nga enbiromento a kas ti representasion kadagiti kina-agpayso: Babaen ti mannurat a ni:A.J.J. Mekking[3]
- ^ "Timur", Encyclopædia Britannica, Online nga Akademiko nga Edision, 2007.
- ^ "Tengnga nga Asia, pakasaritaan ti Timur", iti Encyclopædia Britannica, Online nga Edision, 2007., Ti insasao: "... ti Timur ket immuna naipagkaykaysa babaen ti panagturayna dagiti tribu ti Turko-Mongol a mabirukan idiay labneng ti dua a karayan...."
- ^ Pakasaritaan ti Tengnga nga Asia, Encyclopædia Britannica Online. 13 Disiembre 2008.
- ^ B.F. Manz, "Tīmūr Lang", iti Ensiklopedia ti Islam.
- ^ "Timur" Ti Columbia nga Ensiklopedia, Maikanem nga Edision, 2001–05. Ti insasao: Tamerlane, c.1336–1405, b. Kesh, idiay asideg ti Samarkand. Isu ket tinawtawagan pay ti Timur Leng (Timur ti pilay). Isu ket anak a lalaki idi ti daulo ti tribu, ken maysa a kaputotan manipud iti ina ni Genghis Khan. Isu ket manipud iti tribu ti Mongol, Barlos. Adda idi dagiti tribu ti Mongol nga agtataeng idiay lugar nga indauloan ti amana. Ni Timur iti nasapa a militar a karrerna ket nagparparukma kadagiti kasuppiatna nga itan ket ti Turkistan; babaen idi 1369 ket natalinaed a nagtengtengngel ti intero a lugar manipud idiay kapitolio ti Samarkand.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Timur iti Wikimedia Commons


text:
PUGO, La Union – Pinuoran dagiti autoridad ti mapattapatta a 640 kilos a karne ti aso a kinumpiskada manipud iti maysa a negosiante iti checkpoint ditoy nga ili idi Septiembre 6.
Kinasuan metten dagiti polis ni Anson Cayat, residente iti La Trinidad, Benguet iti panaglabsing iti Republic Act 8485 wenno Animal Welfare Act.
Sinaksian dagiti lokal nga opisial ditoy ken dagiti taga-Department of Agriculture ti pannakapuor dagiti karne tapno masigurado a saanen a mapagnumaran pay.
Nasamsam dagiti polis dagiti karne ti aso a nailugan iti maysa a van iti checkpoint ditoy nga ili.
Mapapati a naggapu dagiti aso iti Calabarzon sada naparti iti maysa nga ili iti Pangasinan ket naibiaheda a mailako kadagiti restaurant iti Baguio City. #


text:
Bukanegan: Adal wenno Pirak
(Bukanegan nga iparang ti TMI Global, Marso 18, 2011, Empress Restaurant, iti okasion ti “Sudi ni Laing” Scholarship Fundraiser, TMI Global, Honolulu, HI, iti panagakem da Natividad Cacho, Perlita Sadorra, ken Letty Manuel)
Sinurat ni Aurelio Solver Agcaoili
MANGIBABAET
Naimbag a rabii kadakayo a sangaili
Itoy a tallaong ket saritaan a pasalsali
Agdinniskutir dua ta dua a dayag
Agpinnasig nga agsinniglat iti galad.
SUDI NI LAING
Siak ni Sudi ni Laing, ti mamati iti kababalin
Mangipapati nga iti udina ket sudi ni laing
Daytoy ta daytoy laing ti mabalin a taklin
Gameng ti asinno man tapno iti biag agbalin.
RAYRAY NI PIRAK
Siak ti rayray ni pirak, siak ti agipalnaad
Siak ti mangipapilit a ti importante pirak
Doliar nga umat-atipukpok, kas makunak
Ta daytoy laeng ti mabalin nga irakurak.
MANGIBABAET
Ngarud nangngegantay ita, kakabsat
Naammuantay disposision ken ayat
Toy maysa a babai ket ti sudi ni laing
Ti met sabali a babai ket pirak di ibain.
SUDI NI LAING
Ngamin daytoy a Kulasa ket kastoy ti kunana:
Ti pirak kano latta ti pagrukodan iti biagna
No kano ta adut’ kuartana adut’ maaramidna
Ngem saanak a mamati iti kawaw nga ibagana.
RAYRAY NI PIRAK
Dinak met maallukoy daytoy a babai
A ti nasudi nga adal ti agtunda iti kari
Adu dagiti nakaadal dita ti kakaasi
Ada kadakuadat’ kaskasdi met a durgi!
SUDI NI LAING
Agtartarimaanka sika a Kulasa:
Dimo ipapilit a ti pirak adda gatadna
Awan ta amin daytoy ket mapukaw
No dumteng ti nairanta nga aldaw.
MANGIBABAET
No ti saritaan ket bennaten piman
Kuna ni Kulasa ti adal kapatgan
Kuna met ti sabali a Kulasa a saan
Ta ti rayray ti piraknat’ pamaangan.
SUDI NI ADAL
Pudno ti kunam sika a mangibabaet
Ta iti daytoy a biag adal ti langdet
Kaskenan iti amin uray no nagaed
Ta mapukaw pirak iti imat’ masaet
RAYRAY TI PIRAK
Saan a ti rason ti pannakapukaw
Ti pirak iti kakastoy nga aldaw
Ta umanayen ti kinabaknang
A pangpunno iti kalkalawakang.
SUDI NI ADAL
Ti adal ket iti bagi a naikapet
Ti adal ket iti panunot a dimket
Kasano koma nga iti babaet
Ket mapukaw ti nasalimetmet?
RAYRAY TI PIRAK
Kadaytoy a panawen ti adal magatang
Ngem ti kinabaknang saan ta saan
Kasano a gatangem ti gatad ti pirak
No ti pirak mismo ti ibirbirakat?
MANGIBABAET
Ti pagsasaritaan ket no ti adal mapukaw
Ti tungtongan ket no ti pirak agmawmaw
Kuna ti bangir a ti pirak ket sanikua
Nga iti kaano man ket matagtagikua.
Kuna met ti sabali a ti adal ti kaskenan
Ta dinto iti amin a panawen ket malibtawan
No ania ti makunayo dakayo iti tallaong
Ket iringpastayon daytoy nga iti ulo ket buong.
SUDI NI ADAL
Uray iti ania man a panawen ket ti adal adda
Saan a kas iti sanikua a no adda ket adda.
RAYRAY NI PIRAK
An-annuem ti adal no awanan rayray
Saan a kas iti pirak a ti sileng ti agsarday?
SUDI NI ADAL
An-annuem ti pirak a puro a rayray
Nga iti kawaw nga ulo ket ti sennaay?
Ta buong ti ulo ti adu unay a pirak
Ta bukbok ti kararuat’ naruay nga atik!
RAYRAY NI PIRAK
Saan nga amin nga adal ket makaanay
Saan amin nga ammo ket makaalalay!
SUDI NI ADAL
Saan nga amin a pirak ket agsileng
Adda pirak a tinagikukuan barengbaren!
MANGIBABAET
Umatiddog, kakabsat, ti saritaan a kastoy
Saan nga agugpot uray no dumteng pul-oy
Serraantayo ngaruden tapno jusgaan
No sadinno ti addan iti rason iti saritaan.
Ni Sudi ni Adal kadi ti innya sipatan
Wenno ni Rayray ni Pirak ti saluduan?
Agyamankami kadakayo, apo a tallaong
Iti awan labas a palakpak, gumgumluong!
2 comments:
- Ariel said...
-
The contemporary bukanegan was again recited at the 3rd TMI Global Conference, May 27-29, 2011, San Nicolas, IN, by Naty Cacho, Letty Manuel, and Rose Daproza.
- June 23, 2011 at 4:39 AM
- Ariel said...
-
Congratulations, TMI ladies! Good job--so good, so darn good!
- June 23, 2011 at 4:39 AM


text:
CAMP ELPIDIO QUIRINO, Bantay, Ilocos Sur – Nasurok a P100 milion ti pategna a mula a marihuana ti pinarut ken pinuoran ti nagtipon a bunggoy ti Philippine Drug Enforcement Agency ken polis ditoy probinsia iti insayangkatda a panagraut iti plantasion daytoy maiparparit a mula iti dua a sitio iti Sugpon, Ilocos Sur itay nabiit.
Iti report manipud iti provincial police office, kinuna ni Provincial Police Director Senior Supt. Eduardo Dopale nga insayangkat ti nagtipon a team ti PDEA, Police Provincial Office, Police Anti-Illegal Drugs Special Operations Task Group (PAIDSOTG), ken ti Ilocos Sur Provincial Public Safety Management Company ti nasao a panagraut iti tallo a plantasion ti marihuana nga aglawa iti 6.2 ektaria iti sitio ti Nagawa ken Naba, Barangay Caoayan, Sugpon, Ilocos Sur.
Kinuna ni Dopale a pinarut dagiti rimmaut ti aganay 120,000 a dadakkelen a mula a marihuana ken 2,000 a bunubon a mapattapatta nga agbalor iti nasurok a P24 milion iti immuna a plantasion, agarup 384,000 a fully grown a mula a marihuana ken bunubon a mapattapatta nga agpateg iti P76 milion iti maikadua ken maikatlo a plantasion.
Pinuoran dagiti polis ti kaaduan dagiti napag-ot a mula a marihuana ket nangipababada laeng iti sumagmamano kareppet a kas ebidensia.
Nupay kasta, awan ti naaresto dagiti rimmaut a polis a mangtartaraken kadagiti mula a marihuana.
Iti napalabas, nangisayangkat dagiti pannakabagi ti linteg kadagiti panagraut kadagiti plantasion ti marihuana iti nagbeddengan ti Ilocos Sur, Benguet ken La Union a nangpag-otan ken nangpuoranda kadagitoy maiparparit a mula.#


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Nakaro la ketdi ti bartek daytoy a lalaki ta uray dina am-ammo ket inluganna sana pay intalek ti motorsiklona nga isalda daytoy.
Nagpulong iti polis ni Ruben Yarte y Yadao, 55, naasawaan, ken residente iti Barangay Paratong nga intaray ti maysa a di nabigbig a lalaki ti motorsiklona idi agarup 5:30 ti malem ti Hunio 6.
Sakbay daytoy, naggiinom da Yarte ken gagayyemna ket idi naggawid ti biktima, nalabsanna ti suspek iti dalan ket inluganna agingga iti Barangay Nagbalioartian.
Mapapati nga inted ni Yarte ti tulbek ti motorsiklo sana imbaga nga isalda ti suspek.
Saanen a nagsubli ti suspek isu nga inreport ni Yarte ti insidente iti polis.
Saan a nailanad iti blotter no apay a pinaisalda ni Yarte ti motorsiklona iti mapapati a dina am-ammo a suspek.#


text:
Kayat nga ipakaammo ti Timpuyog dagiti Mannurat nga Ilokano (TMI)-Global, babaen ken ni TMI Presidente T. Gabriel Tugade, a mabalinen ti mangisumite iti nominasion para kadagiti sumaganad a pammadayaw:
1. Ilocano Writers Lifetime Achievement Award
2. Posthumous Award for Ilocano Writers
3. Ilocano Writers Hall of Fame
Dagiti Pagannurotan:
1. Mabalin ti uray asino man a mannurat nga Ilokano (agraman dagiti kameng ti komite) ti manginominar iti para kadagiti pammadayaw babaen ti surat a pakailanadan dagiti rason para iti nominasion. Maipatulod dagiti dokumento babaen ti e-mail address a nailanad iti baba wenno maibuson iti sabali pay a mailing address a maipablaakto tapno mapasingkedan ti nominasion ken/wenno kualipikasion ti nominee.
2. Mabalin nga inominar ti mannurat nga adda darana nga Ilokano nga agsursurat iti uray ania man a lengguahe no la ketdi mainaig dagitoy a sinurat iti literatura. Kasta met a mabalin nga inominar ti mannurat a saan nga Ilokano ngem agsursurat iti Ilokano. Nasken a mailukon iti nominasion dagiti paulo dagiti sinurat ti maseknan ken ti nakaipablaakan dagitoy, kasta met dagiti naitulongna iti pannakatubay dagiti agdadamo a mannurat nga Ilokano ken dagiti dadduma a naaramidan daytoy a nagparangpaya wenno nakatulong iti idudur-as ti Literatura Ilokana.
3. Nasken nga agtawen iti 50 wenno nasursurok pay ti nominee.
4. Saan a mapagduaduaan ti nominee ket addaan prinsipio ken moralidad/etika a nangidaldalan.
5. Pinal ti pangngeddeng ti komite. Maipablaakto ti nagan dagiti mapadayawan iti Bannawag, iti Tawid News Magasin ken dadduma pay a magasin ken mai-post iti internet. Kasta met a mapakaammuan dagiti mapadayawan babaen ti surat wenno e-mail.
6. Maikkan iti sertipiko a pammadayaw dagiti mapili iti Nasional a Panagtitimpuyog ti TMIF-Global inton Oktubre 2008.
7. Ti Komite ti mangngeddeng no asinonto kadagiti mainominar a mannurat ti mairaman iti Ilocano Writers Hall of Fame.
8. Ipatulod ti nominasion kadagiti sumaganad nga e-mail address:
Wenno iti uray ania kadagiti sumaganad nga adres:
Aida C. Tiama
Archaeological Studies Program
Palma Hall Basement
University of the Philippines
Diliman, Quezon City 1101
Hermilinda T. Lingbaoan-Bulong
University of the Philippines Press
E. de los Santos St.
UP Campus, Diliman, Quezon City 1100
Jaime M. Agpalo, Jr.
125 Engineer's Hill
2600 Baguio City
Roy V. Aragon
Block 34, Lot 5, Wonderland Homes Subdivision
Santa Teresa, Iguig, Cagayan 3504
Jaime G. Raras
University of Northern Philippines Candon Campus
Candon City, Ilocos Sur 2710


text:
VIGAN CITY – Saan a kayat ti provincial engineer a pirmaan ti liquidation dagiti doktor ti Gabriela Silang General Hospital iti endowment fund ti Philippine Charity Sweepstakes Office gapu iti mapapati a kaawan ti permit to operate ti maysa a parmasia ti kooperatiba iti uneg ti nasao nga ospital.
Ngem iti interbio ni Vice Gov. Jerry Singson bayat ti programana a JCS Kakibin ti Balligi, kinunana a nadakamat ti maysa a doktor ti GSGH a posible a ti makagapu iti di panagpirma ni Provincial Engineer Virgilio Llanes iti liquidationda agsipud iti maysa nga insidente iti ospital a nakainbolbaran ti anak daytoy.
Mapapati a nakaibalikas ni Llanes iti saan a nasayaat kadagiti dodoktor idi awan ti maited nga anti-rabies vaccine iti anakna a nakagat iti aso.
Ngem kinuna ni Singson a ti gobernador ti nangted iti pammalubos iti kooperatiba nga ag-operate iti ospital.
“… Sino ti ibabain daytoy (Llanes)? Ni Gov. Savellano ti nangted iti pammalubos iti pharmacy cooperative nga aggian iti compound ti ospital Apay, saanna a respetaren daydiay? Naki-MOA pay ni gobernador ken dayta a pharmacy cooperative. …Isu a nakarabrabaw dayta pambarna nga awan ti permit to operate (pharmacy cooperative),” kinuna ni Singson bayat ti interbio kenkuana ni Jun Ramos iti nasao a programa iti DWRS.
Kinuna ti bise gobernador a nairanta ti endowment fund manipud iti Philippine Charity Sweepstakes Office para kadagiti marigrigat a pasiente.
“Pondo daytoy para kadagiti indigent… dagiti kakabsattayo nga awan gawayda nga agbayad iti ospital…” kinuna ti bise gobernador idinto nga inyunay-unayna nga iti endowment fund ti paggapuan ti pagbayadda iti ospital.
“No awan ti endowment fund, kasano pay a matulongantayo dagiti narigat ti panagbiagda a pasiente?” kinuna ni Singson.
Segun ken ni Singson, nagpirman amin dagiti kameng ti Bids and Awards Committee iti nasao a liquidation malaksid ni Llanes.
Mainaig iti impatangatang ni Llanes iti maysa a radio station a no adda dakes a mapasamak kenkuana, ti bise gobernador ti mapabasol, kinuna ni Singson a “very dangerous statement” ti imbalikas ti provincial engineer.
“Saanko a maaramid dayta,” kinuna ni Singson idinto nga innayonna a namak payen no adda mapasamak ken ni Llanes, di pay ket isun ti mapabasol idinto nga impalgak ti inhiniero iti napalabas nga adda death threat a maaw-awatna.#


text:
Ababa a Nobela ni Salvador A. Espejo
Maikatlo a Paset
PINILI ni Randolf ti maikadua a deck ti kayo a pagturogan nga adda iti abay ti tawa. Iti akimbaba a deck ti pili dagiti kakaduana. Sangapulo amin ti maturog iti kuarto. Tallo a mannurat a taga-Ilocos Norte ti nangukopar iti akin-amianan a paset ti kuarto. Nailasin ni Randolf ni Danilo Guzmen, presidente ti Gumil-San Nicolas. Premiado a mannurat ni Danilo. Pada ni Randolf nga umawat iti pammadayaw iti salip ti sarita nga inesponsoran ti Dakilang Ugat.
“Nabayagkayon?” inamad ni Randolf.
“Idi pay la rabii,” insungbat ni Danilo. “Nangarkilakami iti traysikel a nagpakastoy.”
Nagtung-ed ni Randolf idinto nga inlukatna ti nagtagisarming a tawa. Simrek ti nalamiis a pul-oy-bigat nga aggapu iti bakir. Agsisinnublat dagiti pukkaw dagiti dina ammo ti naganna a billit nga agalis-alis kadagiti sanga a liningdan dagiti berde a bulbulong.
Inyaon ni Randolf dagiti aruatenna, inkabilna iti hanger sana inkabil iti kabinet.
Inkeddengna ti agdigos. Adda nabengbengan a pagdigosan iti asideg ti paggiananda. Mabalin ti lima nga aggigiddan nga agdigos.
Panagriknana, nabang-aran ti bagina iti panagbuyatna. Agsagsagawisiw a nagsubli iti kuartoda.
Nakailaden dagiti kakaduana. Agur-urok payen ni Rey.
Immulog met laeng ni Randolf sana sinurot ti desdes nga umuli iti panuroden a paset ti amianan a pasdek. Inaplawan ti makapasalibukag a puyupoy nga aggapu iti kabambantayan iti daya.
Kastoy koma kapresko ti angin iti Vigan, immapay iti panunot ni Randolf.
Nagparang iti isipna ti naggapuanna a siudad – dagiti duog a pagtaengan a naipatakder pay la idi panawen dagiti kastila, dagiti pagmeriendaan iti empanada ken okoy iti aglawlaw ti Plaza Burgos, dagiti panganan a kasla uong nga immadu iti abagatan a laud ti nadaeg a Katedral ni San Pablo ken dagiti maipatpatakder a baro nga otel ken pagtaengan iti uneg ti siudad, tanda ti panaglupos ti Vigan City.
Iti uneg ti nakurang a tallo a tawen manipud panagbalinna a siudad, mariknan ti progreso ti Vigan. Ngem kagiddan ti progreso ti isasangbay dagiti turista ken sangsangaili ken dagiti naasuk ken tumuyutoy a lugan a nangbalbaliw iti daydi naulimek a panagbiag ditoy.
Nangrugi metten a naalian ti ugali dagiti kapatadanna… ken ni Namnama.
Immanges iti nauneg ni Randolf idi umassibay iti panunotna ti babai nga iti unos ti mano a tawen, tinagtagibina ken inar-arapaapna nga isaklangnanto iti altar.
Ngem anian ta….
Immanges manen ni Randolf iti nauneg idinto a winagwagna ti ulona tapno maiwagsakna dagiti nadagem a buya iti napalabas. Adayon ti kalman, nakunana. Masapul nga umaddang, mangabaruanan manen.
Dina napupuotan a nakagteng gayamen iti tapaw ket agsalogen ti dana a sursurotenna.
Nagmattider ket impalawlawna ti panagkitana. Iti daya, kasla perlas a kumilapkilap ti agar-arasaas a karayan a sumilapsilap iti nagbabaetan dagiti pinuon dagiti kayo iti panangdayas ti ubing nga init.
Timmaliaw ni Randolf iti likudanna idinto a kinitana ti oras iti pungupunguanna. Alas siete pay laeng. Masinunuona a di pay bimmangon dagiti kakaduana ken di pay naisagana ti pammigatda. Mangaw-awis ti karayan ket inkeddengna ti panagpagnapagnana a mangsurot iti karayan nga agturong kadagiti nasinggit a garakgak nga iyeg-ipanaw ti pul-oy.
Idi makadanon iti igid ti karayan, nadarimusmosanna dagiti ubbing nga agdigdigos iti pangaldemen a paset. Iti saan nga adayo iti amianan, nataratar dagiti bangka nga agur-uray kadagiti pasahero nga iballasiwda iti karayan. Damagna nga adda dagiti purok iti abagatan a paset ti resort ket ti bangka ti pagluganan dagiti residente nga aggawid.
Sabali laeng dagiti bangka nga agitulod kadagiti turista a mapan iti kueba ti Callao. Kas naammuanna, maysa kadagiti daydaywen dagiti sangsangaili ti Callao Caves a pakasarakan kadagiti stalactites ken stalagmites. Kinapudnona, dayta ti napagtitinonganda nga agkakadua a serken bayat ti kaaddada iti kumbension. Maysa pay a planoda a pasiaren ni Apo Baket ti Piat.
Nagtugaw ni Randolf iti nagrungarong a bato a sumango iti karayan ket impalawlawna ti panagkitana. Ditoy, mariknana ti kinaasidegna iti Namarsua, umuk-ukuop iti panunotna nga adda Mannakabalin nga Ima a nangmuli kadagitoy a buya ken biag.
“A penny for your thoughts?” nasinga ti panagpampanunotna iti timek-babai iti sikiganna.
Tinaliaw ni Randolf ti naggapuan ti timek. Dina naaluadan ti matana a nangpalabas iti pakabuklan ti babai: ti gimmitara a pammagi nga ad-adda a pinagminar ti nakipet a pantalon a maong, ti nabaknang a barukong nga agpilit a rumkuas iti puraw a tisirt, ti asul ken kasla manulsulisog a mata ken ti naingpis ken agar-arimasa a bibig a pagtamtamdan iti nasam-it nga isem. Ti ganggannaet a babai a kadua ni Manang Pacing Arenas.
“Nakaisturboak sa metten?” kinuna ti babai idinto a nagtugaw iti abay ni Randolf. Iti apagdarikmat, simmuknor iti agong ni Randolf ti apagapaman nga ayamuom ti buok ti babai nga inyaplaw ti pul-oy.
“Makasaoka iti Iluko?” di nailinged ni Randolf ti siddaawna iti di man la panagannawil ti babai nga agiluko.
“Of course, inadalko,” nagkatawa ti babai. “By the way, I’m Margret Anderson, manipud iti Amsterdam, the Netherlands,” intanggayana ti imana.
“Randolf… Randolf Garcia,” kinuna ti baro idinto nga inallawatna ti nakatanggaya a dakulap ni Margret. “Taga-Vigan City, Ilocos Sur.”
Ti agar-arimasa a bibig ti balasang ti nakaipigketan dagiti matana.
(Maituloyto)


text:
William Faulkner
Ni William Cuthbert Faulkner (naipasngay a kas ni Falkner, Septiembre 25, 1897 – Hulio 6, 1962), naam-ammuan pay a kas ni Will Faulkner, ket maysa idi nga Amerikano a mannurat ket Premio Nobel a Laureado manipud idiay Oxford, Mississippi. Ni Faulkner ket nagobra kadagiti nadumaduma a naisursurat a midia, a mairaman kadagiti nobela, dagiti ababa a sarita, ti pabuya, dandaniw, salaysay ken dagiti senario a pabuya. Isu ket nagruna a naam-ammuan ket nabigbigan para kadagiti nobela ken dagiti ababa a saritana, ken adu kadagitoy ket naidisso iti binalabala a Kondado ti Yoknapatawpha, ti maysa a lugar a pinartuat ni Faulkner a naibatay iti Kondado ti Lafayette, nga idiay ti kaaduan a nagnaedanna, ken idiay Holly Springs Kondado ti Marshall.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Obituary Dagiti Obituario ti Variety, Hulio 11, 1962.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni William Faulkner iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Sangapulo a polis a paka-iramanan ti dadauloda ti naisaklang iti opisina ni Associate Provincial Prosecutor Arceli Perla Y. Rebollido-Refuerzo mainaig iti mapapati a panangrautda iti balay ti dua a mannalon sada kinurimes ti selpon dagitoy idi aldaw ti Pebrero 27, 2106.
Naisaklang iti kaso a panagtakaw da PSI James Domansi Acod ken siam pay a John Does a mapapati a polis amin iti Kibungan Municipal Police Station, Kibungan, Benguet.
Iti report manipud iti Sugpon Municipal Police Station, nagpulong da Eddie Pal-iwen y Capucap, 31, awanan aasawa, mannalon, ken residente iti Sitio Tambol, Barangay Danac, ken Jose Taypew y Velasco, 33, awanan asawa, mannalon, ken residente iti Sitio Salicocong, Barangay Licungan, a sinerrek ti grupo ti armado a polis ken police officers a mapapati a kameng ti Kibungan Municipal Police Station, Kibungan, Benguet nga indauluan ti maysa a PSI James Domansi Acod ti balayda idi parbangon ti Pebrero 19.
Segun ken ni Pal-iwen, linawlaw dagiti polis ti balayna idinto a nagtugtog iti ridaw dagiti dadduma sada pinukkawan ti naganna ken ti inaudi a kabsatna a ni Rogelio a saanda nga imbatad ti panggep ken kinasiasinoda.
Idi awan ti nanglukat iti ridaw wenno simmungbat iti pukkawda, nangipasanggir dagiti polis iti improvised a kayo nga agdan ket daytoy ti inaramatda a simrek iti nakalukat a tawa.
Gapu iti daytoy, timmapuak Gapu iti daytoy, timmapuak ni Pal-iwen iti sabali a tawa sa nagtaray nga immadayo iti saan nga ammo a direksion agingga a naikaruskos iti maysa a rangkis a nakaigapuan ti panag-sagrapna kadagiti garadgad iti nadumaduma a paset ti bagina.
Mapapati a dinadael pay dagiti polis ti atep ti balay ti biktima sada binurak ti sarming a tawa ken innalada dagiti tallo a units ti selpon nga adda iti uneg ti balay a pakaibilangan ti Samsung 1200y, SKK K99 ken SKK K18.
Segun iti report, sa la pimmanaw dagiti polis idi agarup 7:30 ti agsapa iti dayta met la a petsa sada napan iti Sitio Salicocong, Barangay Licungan, Sugpon ket ditoy a sinerrekda met ti balay ni Taypew nga awan ti pammalubosna sada sinukisok ti balay gapu ta akusasion nga adda inlemmeng ken ikut daytoy a paltog.
Nagsardeng laeng a nagsukisok dagiti polis idi binirok ti kabsat ni Taypew a ni Rosencio, mannalon met laeng, ti iggemda a search warrant.
Kinuna ni Taypew nga imballaag pay dagiti polis a puoranda amin a balbalay iti Sitio Salicocong, Barangay Licungan ken abutanda ti bagi ni Jose Taypew no agsublida.
Iti pannakaisurat daytoy, naipaiman ti reklamo da Pal-iwen ken Taypew a panaglabsing iti Article 128 ti Revised Penal Code wenno violation of domicile committed by a public officer wenno empleado maikontra kadagiti police officers.#


text:
Numero
Ti numero ket isu ti matematiko a banag nga inus-usar iti bilang, etiketa, ken rukod. Iti matematika, ti pannkaipalawag ti numero ket naipaatiddogen kadagiti napalabas a tawen tapno mairaman dagiti numero a kas ti sero, dagiti negatibo a numero, dagiti rasional a numero, dagiti irrasional a numero, ken dagiti narikut a numero.
Dagiti matematiko nga operasion ket dagiti naisangayan a pamay-an a mangala ti maysa wenno ad-adu a numero a maikabil ken agpataud ti numero a kas ti maiparuar.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tobias Dantzig, Numero, ti pagsasao iti siensia; ti kritiko a panagsukisok para iti naikultura a saana matematiko, New York, The Macmillan company, 1930.
- Erich Friedman, Ania kadi a ti pannakaipangruna iti daytoy a numero?
- Steven Galovich, Pangyuna kadagiti Matematiko nga Estruktura, Harcourt Brace Javanovich, 23 Enero 1989, ISBN 0-15-543468-3.
- Paul Halmos, Ampapaok nga Agasmang ti Teoria, Springer, 1974, ISBN 0-387-90092-6.
- Morris Kline, Matematiko a Panunot manipud ti Taga-ugma aginggan iti Moderno a Panawen, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1972.
- Alfred North Whitehead ken ni Bertrand Russell, Principia Mathematica aginggana ti *56, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1910.
- George I. Sanchez, Aritmetika iti Maya, Austin-Texas, 1961.


text:
Iti dayta a rabii, nagsasangokami kada Marlon iti barangay hall.
Nagpakawan ni Marlon gapu iti inaramidna.
“Desididoak a mangitakder iti inaramidko,” kinunana. “Uray agkallaysakamin ken ni Marlyn no umannugot.”
“Ania ti makunam, balasangko?” inamad ti barangay kapitan.
“No maikarikami, tinongentayon ti kallaysa tatta a rabii,” kinuna ti ama ni Marlon. “Ania ti makunam, pari?” tinaliawna ni tatang.
“Saanmi a bibiangan ti pagayatan ti anakmi,” insungbat ni tatang. “Itedmi kenkuana ti wayawaya a mangikeddeng. No ania ti kunana, isu ti masurot.”
Naiturong amin a mata kaniak. Immangesak iti nauneg.
“Pakawanek ni Marlon iti inaramidna,” insungbatko. “Ngem iti sanguananyo, putdek metten ti relasionmi. Itedkon kenkuana ti wayawaya a bumirok iti sabali.”
Saan a nakatimek ni Marlon.
“Agyamanak ketdi ta ita ta nasapa pay, nakitakon ti pudpudno a kinatao ti lalaki a nangitalekak iti ayatko. Nagbiddutak gayam a nangitalek iti ayatko kenkuana.”
“Dinak la kadin mapakawan?” nakuna ni Marlon. “Naaramidko daydiay gapu iti pammategko kenka.”
“Ti ayat, kas iti bunga a masapul a paluomem iti pammateg tapno agbalin a nasam-it,” nakunak. “Naamiriskon a saantanto nga agkatunosan no agtipontan iti maymaysa a balay. Isu nga ita ta nasapa pay, putdentan ti karita iti tunggal maysa.”
Timmakderak. Timmakder metten ni tatang sa nagpakada ken ni barangay kapitan.
Iti dayta a rabii, sinangitak ti nagbanagan ti ayatko…
Ditoyen a gibusak ti pakasaritaan ti ayatko, Manong Danny. Ngem sakbay a pumakadaak, kayatko nga ibaga a sangsangpetmi ken ni Steve manipud iti Hawaii a nagbakasionanmi iti nasurok tallo a bulan.
Wen, sinungbatak ni Steve kalpasan ti dandani makatawen a panagdatonna kaniak. Iti dayta a naunday a panawen, saan a nagliway a nangipamatmat ti pammategna. Naimpusuan ti panagayatna, banag a diak nakita ken ni Marlon.
Kalkalpas laeng ti panangselebrarmi iti umuna a tawen nga anibersario ti kasarmi. Adu ti sangaili ni lakay a taga-ili. Dandani met nakumbidar amin a kalugarak.
Diak nakita ni Marlon. Ngem maysa a gayyemko ti nangikissiim nga adda metten asawana, ni Ising, kalugaranmi met laeng. Kas iti dati, makitaltalonda pay laeng.
Iti daytoy a panagawidmi, adda livelihood project, kas iti panagtaraken iti dingnguen, a kayatko nga irusat para kadagiti kalugarak a babbai tapno adda kanayonan a pamastrekanda. Nakapatangkon ni lakay ket nakasagana met a mangipuonan iti livelihood project nga irusatko. Kinunana pay a no makitana a nasayaat ti pannakaimaton ti proyekto, madadaan pay a mangnayon iti puonan dagiti kalugarak.
Kastan, Manong Danny, naimbag a malemmo.
Marlyn


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Inaresto dagiti polis ditoy ni Cloyd Ramos y Belmonte, 40, naasawaan, awanan panggedan, taga-Aggay, Bantay, Ilocos Sur ngem agnaeden iti Barangay Carusipan, Cabugao, Ilocos Sur gapu iti panagpaputokna bayat ti panaggiinomda iti sardam ti Hulio 15 iti Zone 5 ditoy nga ili.
Naammuan iti inisial nga inbestigasion a bayat ti panaggiinom ti suspek ken dua a di nainaganan a kakaduana iti Marjos Store nga asideg iti Petron Gasoline Station idi kellaat a nagpaputok ti suspek.
Nakarekobre dagiti nagresponde a polis iti dua a kapsula ken maysa bala para iti cal. 22 iti lugar a nagpaputokan ti suspek idinto a nasarakanda ti paltog a mapapati nga impalladaw ti suspek iti nakaparking a Hyundai dump truck.#


text:
Kolum : Sinursuran
Ni Jobert M. Pacnis
MAYSA manen a trahedia ti napasamak iti baybay ti siudad ti Talisay iti probinsia ti Cebu, kailian. Dua a barko ti nagdinnungpar (wenno maysa laeng kadakuada ti dimmungpar). Immabuten iti nasurok a pitopulo dagiti nasarakanda a bangkay iti nakapasamakan ti trahedia. Nasurok pay nga innem a pulo dagiti mapukpukaw a pasahero a sapsapulen dagiti otoridad.
Iti pakasaritaan ti pagilian, saan laeng nga ita a mapasamak ti kastoy a kita ti trahedia. Ken saan laeng nga iti pagiliantayo ti pakapaspasamakan ti kastoy.
Kayatna a sawen, idi pay laeng adun a kapadasantayo ti umarngi kadaytoy. Tunggal pannakapasamakna, adda dayta ukritenna a saem, liday ken pulkok kadagiti nagbalin a biktima kasta metten dagiti kailian a makipagrikna la unay itoy a nakaam-ames a pasamak.
Iti met tunggal trahedia, nadumaduma a pakasaritaan ti mayula. Makita latta ditoy ti kinabannuar dagiti dadduma a kailian ta isaldada ti biagda tapno maispal dagiti mabalin pay a maispal. Agtudo met ti tulong kadagiti biktima.
Adda pay dita ti estoria ti milagro. Nupay iti panagkita dagiti biktima, saandan a maispal iti dayta a trahedia, siraragsakdanto laengen ta naliklikanda ti awan duadua nga ipapatay. Ibilangda daytoy a baro a biag kadakuada. Milagro.
Kuldingen daytoy a pasamak ti kinatao ti tunggal maysa. Mabalin a panangkalbit daytoy ti Namarsua iti pannakaliplipattayon Kenkuana gapu kadagiti agduduma a rason. Ngem adda dita nga agnanayon a mangsapsapuyot kadatayo. Adda dita a mangipalpalagip kadagiti pagkurkurangantayo. Kasta ti kinapategtayo Kenkuana.
Tunggal trahedia, adda latta met dayta imbestigasion tapno masinunuo no asino ti akimbasol iti napasamak. Daytoy nga imbestigasion, manamnama a maiwayat nga awan ti sekseknanna, iti kasta, nupay kaskasano, magun-od ti pamilia dagiti biktima ti hustisia iti napasamak kadagiti ipatpategda iti biag. A mangpalag-an met iti riknada a narissingan iti ipatpateg.
Kadagiti imbestigasion, saan a maliklikan ti pinnabasol aglalo no dua nga agsupadi a partido ti adda iti likudan ti nakaam-ames a pagteng. Baginan, ikalukagna.
Ta asino ngamin, aya, ti mangaklon iti nagbasolanna? Kas met laeng, a, kadagiti adda dita ‘yanyo, kailian.
Asinoda?
Sika met. Dagita, ngay, politiko nga adda iti likudan dayta pannakakurob ti baybayyo. Kaano pay nga inaklonda nga isuda ti nangpalugod kadagitoy a ganggannaet tapno bukibokenda dagiti kinabaknangtayo? Dakkel ngamin ti aw-awatenda, kailian. Ayna, makapahayblad, di kadi?
Sublianta ti trahedia iti Cebu, kailian. Mabalin a kunaen a naglawaan ti baybay, kasano koma ita nga agdinnungpar dagiti barko?
Kas iti kalsada, adda met sursuroten dagiti aglaylayag a dana, kailian. Daytoy a “dalan,” masapul a surotenda a situtudio. Ngem no dadduma, dumteng/mapasamak ‘tay mechanical error. Agpalia dagiti ramit a giya dagiti mangiturturong iti barko. Iti kinalawa ti taaw, saandan a masinunuo nga awanda iti liniada. Di met kas iti kalsada a nalaka laeng a maimatangan/madlawan ti kaawanmon iti umisu a dalan. Iti taaw, mangliwengliweng a danum ti masaripatpatam.
Ita, inton agbalaw dagiti “agmanmaneho” iti barko, asidegen ti sabali pay a barko a makadinnungparda. Ket saan a kas karina ti mangkabig iti kanawan wenno kanigid iti manibela tapno makaliklik laeng iti disgrasia. Dayta, kanabraangto laengen ti sumaruno a mangngegan.
Iti pannakasursurat daytoy, addayta manen ti panagtitinnudo dagiti maseknan no asino a talaga ti akimbasol itoy a pagteng. Paimbestigaran kano ti Kabataan Party-list no apay nga agbibiahe pay laeng ti barko a Tomas Aquinas (ti limned kadagiti dua a barko) idinto nag agedaden iti uppat a pulo. Daan kano unayen ket saan koman a napalugodan pay nga agbiahe. Idinto a sigud kano a Sulpicio Lines ti nakadinnungparna.
(Adda tuloyna)


text:
VIGAN CITY – Maysa a lalaki ti inaresto dagiti polis iti buy-bust operation nga insayangkatda iti likudan ti maysa a pagadalan ditoy siudad itay nabiit.
Tiniliw dagiti polis ni Jay Seguban de la Cruz, 30, temporario nga agnaed iti Bantay, Ilocos Sur kalpasan a nakumpiska iti ikutna ti dua a plastic sachet a naglaon iti mapapati a shabu bayat ti buy-bust operation nga insayangkat dagitoy iti asideg ti ruangan iti likudan ti maysa a pagadalan ditoy siudad.
Naala pay iti ikut ni de la Cruz ti dua a P500 a mapapati a marked money iti buy-bust operation nga insayangkat ti polis Vigan ken ti PDEA Ilocos Sur.#


text:
Iti panangipalubos ti Supreme Court a maituloyen ti panaguyas ti impeachment complaint maikontra ken ni Ombudsman Merceditas Gutierrez, ditoy ti pakakitaan no adda political will ti Kamara a mangiwayat iti pannakaikkat daytoy nga opisial iti puestona. Kasta met a makita no adda pay la masnop a puersa ni dati a Presidente Gloria Macapagal Arroyo a mangsalaknib iti daytoy asideg kenkuana nga opisial a kapaliiwan a dakkel a tubeng iti panagannayas dagiti naipila a kaso a mapapati a nakaisawsawan ti dati a presidente, ti asawana ken dagiti dadduma pay a nangangato nga opisial ti turay a pakaibilangan ti fertilizer scam, North Rail, ti broadband deal ken panagsuitik iti eleksion idi 2004.
Naipila pay laeng dagitoy a kaso idi kabayatan ti kaadda iti puesto ni Pres. Arroyo ket saanda a dimmur-as iti baet a dagitoy dagiti nanggungon iti administrasionna ken namagsuek iti panagtalek dagiti umili ken ni GMA.
Nupay sangkapetteng ni Gutierrez nga ar-aramidenna ti amin a kabaelanna para iti nadaras a pannakarisut dagiti complaint a naidatag iti opisinana, paneknekan ti rekord a kasla pag-ong ti kaginad ti panaguyas dagiti kaso a mapapati a nakainbolbaran ti dati a Presidente ken ti asawana, agraman dagiti nangato nga opisial iti babaen ti administrasionna.
Kabayatan ti kaadda iti puesto ni GMA, saan a pulos a nagdur-as dagiti impeachment complaint maikontra kenkuana a naipila iti Kamara agsipud ta saan a maparuar ti oposision ti bilang dagiti kongresista a mang-endorso iti daytoy a maipan iti Senado a naituding a pakausigan ti impeachment complaint.
Sagudayen ngamin ti Konstitusion a masapul a 2/3 votes iti kadagupan a bilang dagiti agilinlinteg iti kamara tapno aguyas ti complaint.
Ngem saan a malibak a kaaliado ni GMA ti majority dagiti kongresista agsipud ngarud ta isu ti dadaulo ti ruling party ket madadaan dagitoy a manglablab iti dakulap ti presidente iti maysa laeng a seniasna. Uray iti baet ti panawagan ti oposision nga agbutos dagiti adda iti majority babaen ti konsensiada, nagtalinaed ti loyalidad dagiti adda iti partido administrasion iti presidente ket nagtalinaed iti likudan daytoy aglalo ket adda dagiti “parabor” a mapapati nga intanggaya ti nalukay a dakulap ti puntiria ti impeachment complaint.
Iti panagsukat ti administrasion, nakerrasan ti puersa ni GMA. Ngem saan a malibak nga adda pay la dagiti kaaliadona a madadaan a mangsalaknib kenkuana. Kasta met a naipuestona dagiti matalekna kadagiti nadumaduma nga ahensia ti turay kas iti Ombudsman nga idauluan ni Gutierrez, iti kapolisan, ken iti korte a pakairamanan dagiti hues.
Agbalin ngarud ti complaint maikontra ken ni Gutierrez a napateg a barometro no adda tiansa dagiti impeachment complaint maikontra kadagiti nangangato nga opisial ti gobierno a nanggundaway ti puestoda.
Addan go-signal ti Supreme Court a maituloy ti impeachment complaint kontra ken Gutierrez.
Siputantayo daytoy no adda magudilan dagiti agilinlinteg a mangdupir iti puersa nga adda iti likudan ni Gutierrez.#


text:
LAOAG CITY, Hunio 8 (PIA) – Ti kinangayed ti napusaksak a “bougainvillea” a kadawyan nga agsabong ti nalabaga (adda pay maris puraw, pink ken violet) ti nakaawisan ti imatang ni Engr. John Teodoro nga agpatanor ti adu a patubo a maimula a kas masetas iti arubayan.
Pinagbalin pay ni Teodoro, general manager ti Ilocos Norte Water District, a negosio ti panagpaaduna ti “eskarlatina” (Ilokano ti bougainvillea) gapu ta adu ti mayat a gumatang.
Segun kenkuana, umaboten ti P6.2 million ti naglakuanna ti “bougainvillea” sipud pay inrugina ti nagpatanor idi 2005.
Iti agdama, aganay 60,000 ti patubona a “bougainvillea” a nakasalansan iti lotena nga aglawa iti maysa ket gudua nga ektarya a masarakan idiay Barangay Juan, Solsona, Ilocos Norte. Mailaklako ti tunggal patubo iti P75.
Kabayatanna, ti “bougainvillea” ti maibilang a kangrunaan a masetas ita iti Ilocos Norte gapu ta daytoy ti ipam-pamula ti lokal a gobierno kadagiti agsumbangir nga igid ti kalsada iti intero a probinsia.
Malaksid iti dayta, ti “bougainvillea” pay ti maar-aramat a masetas ken dekorasyon kadagiti dadakkel a hotel iti Ilocos Norte a kas iti Fort Ilocandia ken Plaza del Norte.
Kinuna ni Teodoro a nasayaat ti eskarlatina a maimula iti igid ti kalsada gapu ta natured iti pudot ken napintas dagiti sabongna.
Kinunana pay nga al-alisto ti panagpaadu ti bougainvillea babaen iti panagparusing kadagiti naputed a sangana. (MCA/FGL,PIA-1 Ilocos Norte, Ella Kristine Ganal, intern DevCom MMSU)


text:
CANDON CITY – Dua a babai a negosiante ti biktima iti nagsina a panagtakaw ditoy siudad itay nabiit.
Iti immuna nga insidente, inlibas nga inkarga ti maysa a lalaki ti uppat a sako nga irik a lako ni Valentina Ramilo, 62, residente iti Cabittaogan, Sta. Catalina, Ilocos Sur.
Naduktalan ni Ramilo nga awanen dagiti sinako nga irik idi mapanna koma alaen iti puestona iti tiendaan iti Barangay San Isidro ditoy.
Segun kadagiti nagdamaganna, inkarga ti maysa a lalaki dagiti irik iti traysikel nga addaan body number 1396.
Kabayatanna, natakaw ti kuarta ni Rosalia Rodriguez, 52, residente iti Barangay San Isidro ditoy siudad nga agdagup iti P4,000 ken dadduma pay a papeles a naikabil iti shoulder bagna ket suspetsana a dagiti uppat a babbai a simrek iti puestona ti nagtakaw.
Segun ken ni Rodriguez, napan nagingagatang dagiti babbai iti puestona ket nakipatpatang dagitoy kenkuana.
Nakapanawen dagiti babbai idi maduktalan ti biktima nga awanen ti bagna.
Kabayatanna, dua a babbai ti inaresto dagiti polis ti Sto. Domingo, Ilocos Sur kalpasan a nasukalan a nagisakibot ti maysa iti sangapakete a sigarilio.
Segun iti report, simrek da Connie Agustin, 33, balo, mapapati a residente iti Sevilla Sur, San Fernando City ken Genalyn Mendoza, 23, residente ti Hilltop, Baguio City a nakaaruatda iti maternity dress iti Bigway Supermart ket naginggagatangda iti groseria.
Nagsuspetsa ti maysa a trabahador ti pagtagilakuan idi saan a makatalna ni Agustin ket idi kinapkapanna daytoy, nasukalan nga nangisakibot iti maysa a ream ti sigarilio.
Naipan dagiti dua iti estasion ti polis para iti pannakapalutpotda.#


text:
VIGAN CITY – Naliwayan a nakasaksak nga alikamen ti kitkitaen dagiti bumbero a nagtaudan ti apuy a nanguram iti maysa nga ancestral house ditoy siudad idi malem ti Marso 25.
Kinuna ni Vigan City BFP investigator Leopoldo Ayunon bayat ti interbio ni Peter Rebunal kenkuana a naipatangatang iti Barangay Commando Brigada a programa ni Jun Ramos, nakarekobreda iti multiple feeding ti electrical wiring iti kuarto a mapapati a naggapuan ti uram.
Iti panangilawlawag ni Ayunon, mabalin a napasamak ti short circuit a puon ti panag-spark dagiti wiring ket agsipud ta nai-mount ti plug iti plywood, pimmudot daytoy ket immapuy a nagtungpal iti panagkayamkam ti uram.
Segun ken ni Ayunon, ti nakitada a saksakan ket saan nga appropriate para kadagiti klase ti electrucal appliances nga adda iti nauram a kuarto.
Iti inisial nga inbestigasion, mapapati a nangrugi ti uram iti umuna a kadsaaran, iti kuarto nga up-upaan dagiti agassawa a nainaganan Ricardo de la Cruz ken Maricel ket nagramaram kadagiti kaabayna a kuarto a nadibisionan iti kayo.
Mapapati a nagtaud ti uram iti naliwayan a nakasaksak nga electric fan ken heater.
Ngem pinaglibakan ni dela Cruz a naliwayanda nga inikkat ti plug dagiti alikamenda idi pimmanawda a napan naglako iti balloon ken ay-ayam iti sango ti Jolibee iti Plaza Salcedo idi alas tres dayta a malem.
Kinunana a malaksid ti bentilador ken water heater, awanen ti alikamenda a maisaksak iti koriente.
Kinunana a dua lawas metten a nadadael ti heater ket saandan nga us-usaren pay.
Ngem segun iti sabali pay a boarder, maysa a masikog, nakitana ti apuy iti uneg ti kuarto da de la Cruz.
Innayon ti lima a bulan ti sikogna nga agkaskasera a dinagdagusna a binagkat ti maysa ti tawenna nga anakna ket dagusda a rimmuar iti kaserada agsipud ta dakkelen ti apuy.
Kinuna met ni Patricia, asawa ni Robert Verzosa, administador iti ancestral house, nakitana ti apuy manipud iti kuarto dagiti agassawa a dela Cruz.
Kinuna a naglagaw idi makitana nga agkayamkamen ti apuy numona ta adda iti maikadua a kadsaaran dagiti annakna.
Nupay kasta, nakababa dagiti annakna nga awan ti nakaan-annuanda.
Nupay nadepdep met laeng dagiti bumbero ti uram, totally gutted ti balay isu nga inyalis pay laeng dagiti agassawa a Verzosa dagiti agkaskasera kadakuada iti sabali a balayda iti Barangay III.
Segun ken ni Dela Cruz, nauram amin a gamitda agraman dagiti lakoda a toys ket problemana ita ti pangalaanna iti pagbiagda.#


text:
Dapa, Surigao del Norte
Ti Dapa ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dapa ket nabingbingay a politikal kadagiti 29 a barbaranggay.[2]
- Bagakay
- Baranggay 1 (Pob.)
- Baranggay 10 (Pob.)
- Baranggay 11 (Pob.)
- Baranggay 12 (Pob.)
- Baranggay 13 (Pob.)
- Baranggay 2 (Pob.)
- Baranggay 3 (Pob.)
- Baranggay 4 (Pob.)
- Baranggay 5 (Pob.)
- Baranggay 6 (Pob.)
- Baranggay 7 (Pob.)
- Baranggay 8 (Pob.)
- Baranggay 9 (Pob.)
- Buenavista
- Cabawa
- Cambas-ac
- Consolacion
- Corregidor
- Dagohoy
- Don Paulino
- Jubang
- Montserrat
- Osmeña
- San Carlos
- San Miguel
- Santa Fe
- Santa Felomina
- Union
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Surigao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Nainget a siputan dagiti polis ditoy dagiti computer shops tapno malapdan ti panagayuyang dagiti agbasbasa kadagitoy kabayatan ti klase.
Kinuna ni Chief of Police Marlowe Bondoc nga imbilinna ti panangmonitor dagiti polis ditoy dagiti pagkompiuteran tapno awan ti sumrek nga agbasbasa nga agay-ayam ditoy bayat ti klaseda.
Kinuna pay ni Bondoc a makikoordinarda iti Department of Education tapno mapalagipan dagiti ubbing iti saanda nga iruruar iti pagadalan kabayatan ti klase tapno laeng mapanda agay-ayam kadagiti computer shops.
Adda sumagmamano a computer shops iti asideg dagiti pagadalan iti poblasion ditoy ket dagitoy ti nainget a monitoren dagiti polis.#


text:
Pagsasao nga Aklanon
Ti Aklanon (Akeanon) ket ti rehional a pagsasao a Bisaya a naisasao idiay probinsia ti Aklan iti isla ti Panay idiay Filipinas. Ti naisangayan a langana kadagiti sabali a sasao a Bisaya ket ti nairikep nga agpakatengnga a likud a di nabukel a paaweng [ɤ] a rumsua a kas parte dagiti diptongo ken tradisional a naisurat iti letra E a kas iti nagan ti Akeanon (Aklanon). Nupay kasta, daytoy a ponema ket adda pay kadagiti kabsat a sasao a Filipino, a kas ti Itbayat, Isneg, Manobo, Samal ken Sagada.[3]
Dagiti kadawyan a balikas[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ maitutop nga Aklanon iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Malaynon iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Aklan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Beato A. de la Cruz; R. David Paul Zorc (1968). A Study of the Aklanon Dialect. Volume 1: Grammar (PDF). Washington, DC: Peace Corps.


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Maysa a granada ti insuko dagiti barangay officials ti Macatcatud ditoy nga ili iti polis idi tengnga ti aldaw ti Hulio 12.
Personal a napan da Barangay Captain Efren Fortuguez Soliven ken dagiti kagawadna iti police station ditoy nga ili ket insukoda ti maysa a hand grenade a mapapati a kukua ti maysa a Jaime Ramos a kalugaranda.
Kabayatanna, maysa a daan a bomba ti insuko ti maysa a residente ti Barangay Amguid, Candon City iti hepe ti polis ti nasao a siudad.
Naammuan ken ni Celin Galinato, aggatgatang iti landok, natakuatanna nga aglatlati a bomba gayam ti inlako kenkuana ti di nainaganan a tao isu nga insukona daytoy iti polis.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Dua a durugista ti natiliw bayat ti pot session iti uneg ti maysa a paupaan a kuarto sadiay Zone 1, ditoy nga ili idi sardam ti Marso 9.
Innaganan dagiti polis dagiti natiliw a da Ma. Lalaine Miranda y Diaz, 35, separada, agtitienda, ken natibo ti San Fernando, Pampanga, ken ni Orlando Tacardon y Ribunal, 37, naasawaan, drayber, taga-Barangay Bayubay Sur, San Vicente, Ilocos Sur, ngem agiggian iti Barangay An-annam, Bantay, Ilocos Sur.
Natiliw dagiti suspek iti akto a madama ti pot sessionda iti uneg ti up-upaan ni Miranda a kuarto sadiay Zone 1, ditoy nga ili idi sardam ti nadakamat a petsa babaen ti operasion nga inwayat dagiti operatiba ti Bantay Police Station kalpasan a nakaawatda iti impormasion manipud iti maysa a di nainaganan a kameng ti Barangay Intelligence Network ti nadakamat a barangay.
Idi makasangpet dagiti polis iti balay a pagkaseraan a kukua ni Tina Pacpaco, pinastrek ida ti akinkukua sana impatuldo ti kuarto a pakaar-aramidan ti pot session.
Nakakumpiska dagiti operatiba iti ikut dagiti suspek iti maysa a bassit a plastic heat sachet a naglaon iti mapapati a shabu; 2 a nakuppil a lighter, 9 a narolio a nakuppil nga aluminum foil a mapapati a nagkarga iti shabu residue; maysa a getteng; tudok a naaramat para iti panagipakete iti shabu; maysa nga straw a naaramat nga improvised totter; 2 a selpon; ken maysa tab a mapapati a maar-aramat para iti transaksion.
Sinaksian dagiti barangay officials, pannakabagi ti Department of Justice ken media ti pannakainbentario dagiti nakumpiska kadagiti suspek.
Kalpasan ti medico legal examination dagiti suspek iti Ilocos Sur Provincial Hospital, naipanda iti police station para iti umisu a dokumentasion idinto a naipan dagiti nakumpiska para iti pannakaamirisda iti Crime Laboratory Office a nakabase iti Ilocos Sur Police Provincial Office, Bulag, Bantay, Ilocos Sur.#


text:
Tuesday, July 11, 2017
ANTI-DENGUE SYMPOSIUM, AGTULTULOY
Cabugao, Ilocos Sur – Agtultuloy ti Anti-Dengue Campaign ti LGU-Cabugao babaen iti panangiwardas ti Cabugao Municipal Health Office nga idauluan da OIC Municipal Health Officer Dr. Mark-Lawrence T. Tirao ken ni Public Sanitary Inspector Jeanette Garcia ita a bulan ti Hulio 2017.
Naileppas ti naaramid nga Interactive Lecture and Discussion kadagiti pageskuelaan-sekundaria iti ili a kas iti Lipit National High School; Sisim National High School; Pug-os National High School; ken ti Cabugao National High School (Turod) ket naballigi ti panggep daytoy nga aktibidad iti nagbaetan dagiti mangisursuro ken dagiti agad-adal.
Nagitedda met iti material a pangkontra iti dengue a kas iti Ovicidal/Larvicidal (O.L.) Mosquito Trap ken Demonstration met ti Operation Taob ti inaramid ni Ms. Jeanette V. Garcia, Public Sanitary Inspector.
Maibasar iti rekord ti RHU, epektibo ti pannakaipakat ti “Operation Taob” kadagiti barangay a panangibukbok kadagiti naurnong a danum/tudo kadagiti goma, bote ken lata tapno saan a pagitlogan ti lamok ken agtultuloy nga ar-aramidenda iti information initiatives kontra iti dengue.
Panagdaldalus iti aglawlaw ken madalusan dagiti nasamek a disso a posible a pagyanan ti lamok ti kaskenan pay nga maaramid. Sumarsaruno ti defogging a mausar a pangkontra iti makadangran a lamok no kumaron ti situasion.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay iti nasamay a programa iti pananglapped ti panagsaknap manen ti nadakamat a sakit ita a panawen ti panagtutudo babaen iti panangitandudo ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno masalbar dagiti umili nangruna kadagiti ubbing iti pannakakagat ti agdangran a lamok. # (Web In-Action)
Naileppas ti naaramid nga Interactive Lecture and Discussion kadagiti pageskuelaan-sekundaria iti ili a kas iti Lipit National High School; Sisim National High School; Pug-os National High School; ken ti Cabugao National High School (Turod) ket naballigi ti panggep daytoy nga aktibidad iti nagbaetan dagiti mangisursuro ken dagiti agad-adal.
Nagitedda met iti material a pangkontra iti dengue a kas iti Ovicidal/Larvicidal (O.L.) Mosquito Trap ken Demonstration met ti Operation Taob ti inaramid ni Ms. Jeanette V. Garcia, Public Sanitary Inspector.
Maibasar iti rekord ti RHU, epektibo ti pannakaipakat ti “Operation Taob” kadagiti barangay a panangibukbok kadagiti naurnong a danum/tudo kadagiti goma, bote ken lata tapno saan a pagitlogan ti lamok ken agtultuloy nga ar-aramidenda iti information initiatives kontra iti dengue.
Panagdaldalus iti aglawlaw ken madalusan dagiti nasamek a disso a posible a pagyanan ti lamok ti kaskenan pay nga maaramid. Sumarsaruno ti defogging a mausar a pangkontra iti makadangran a lamok no kumaron ti situasion.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay iti nasamay a programa iti pananglapped ti panagsaknap manen ti nadakamat a sakit ita a panawen ti panagtutudo babaen iti panangitandudo ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno masalbar dagiti umili nangruna kadagiti ubbing iti pannakakagat ti agdangran a lamok. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:29 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
NO DANIWANKA
Pangbukat a post-ko iti daytoy bukod a blog. Diak maipasimudaag ti kinalawag ti kalakagumko a mangaramat iti internet ken ti panagpipinnadigo kadagiti idea ken kapanunotan, agraman ngarud ti gapuanan ti imahinasion–a maiparbeng a daniw, daniw iti adu a klase ken estilona.
Idi damo nga agsurattay kadagiti gagayyem, daniw dagiti imputulod! Ania ketdin ta imbes a surat, tay deretso a surat a maibuson, daniw ti ilanad. Masdaaw ti umawat. Inggana ita diak malipatan nga nareggetak iti kastoy a kita ti komunikasion: ti surat a daniw.
Iti panawen ti texting wenno panagaramat ti e-mail, iti FB man wenno iti bukod a website, daniw ti i-post. Mabalin? Mabalin la ketdi, apay ketdin a saan.
Maaramat metten dagiti retrato wenno video a pangbayabay wenno mangted iti rangrang dagiti nalidem a letra ti daniw, numan pay nagpintas koma a basaen lattan.
Pudno, adda bukodna a bileg dagiti balikas, agsipud pay naurnos ti lengguahe ti daniw iti pangngarig (metafora), dramatiko a panag-estoria, alegorika, tono a maiduma iti prosa, representation babaen iti kabarbaro nga imahe a binukel ken inlanad mismo ti mannaniw ken amin pay a baro a panangilaga segun ti annuroten iti panagsurat kadagiti daniw.
No binsabinsaen, manipud iti Poetics ni Aristotle ingganat poesia dagiti moderno a mannaniw a kas kada Robert Frost, T. S. Eliot, Wallace Stevens ken William Carlos Williams, agraman da Pablo Neruda ken dadduma pay a nangababak iti Nobel, napatak a ti daniw ket maysa a forma ti arte nga addaan bukod a linteg ken annuroted kas iti panagpinta, eskultora, sala ken musika.
Ngem, ala, atiddog wenno atiddag metten daytoy a pangbukat iti nawadwad ken nabaknang a daga ti literatura ken poesia.
Iti ababa a pannao:
[] Silulukat daytoy a benneg para kadagiti amin a dumadaniw.
[] Ma-edit dagiti sumrek tapnon maikompluntar kadagiti alagaden ti panagsurat iti daniw : (1) bukod nga obra ti mannaniw, (2) nasekken ti metaforika ken makaguyugoy iti emosion ken panunot, ken (3) umdas ti kaatiddogna iti tema a nangbukel iti daniw.
[] Mausar ti ortograpia ti Iloko a gagangayen nga ususaren.
{] Optional ti English poem
Umayyo iyeg ngaruden dagiti daniwyo.


text:
ITAY AGOSTO 5, nasaksiantayo dagiti pinullo ribu a tattao a naglilinia kadagiti kalsada a dalanan ti lugan a nakaikabilan ti lungon ni dati a Presidente Cory Aquino tapno imatanganda uray iti apagbiit laeng ti simple nga agtagtagibalay a maibilang itan nga ina ti demokrasia. Nasaksiantayo dagiti rinibribu a kailiantayo a saan a nangitaltalek iti bannog ken bisinda tapno makipagtulodda kenkuana iti Manila Memorial Park a pakaitabonanna, iti denna ti tanem daydi kaingungotna a dati a senador Benigno Aquino Jr..
Kaarngi daytoy ti sabali pay a pamunpon, ti pannakaipumpon daydi nag-senador Benigno Aquino, Jr. idi 1983. Rinibribu met laeng dagiti tattao a nangitulod ken nangpadaan iti lungonna nga agturong iti pakaitanemanna iti baet nga iti daydi a panawen, adda ti pagilian iti sidong ti Linteg Militar ni daydi nag-Presidente Ferdinand Marcos.
Iti pannakapapatay ti asawana, naipabaklay ken ni Cory ti dina ninamnama nga annongen, ti panangidaulona kadagiti komunkontra iti administrasion daydi Marcos. Naiduron daytoy simple nga agtagtagibalay a namagkaykaysa iti oposision ket isu ti nagbalin a sentro ti puersa tapno bumileg ken pumigsa dagiti timek a nangiyikkis iti pannakaisubli iti demokrasia iti pagilian.
Bimtak dayta naleplepan a rikna iti rebolusion ti Edsa idi 1986. Napadisi ti maysa a diktador ket naipatugaw ti maysa a simple nga agtagtagibalay.
Malaglagip ti administrasionna a panagturay ti maysa a pangulo nga awan ti ammona iti politika a namin-ano a gininggined dagiti nagsasaruno a kudeta nga ad-adda a nangilumlom iti ekonomia iti pagilian. Ngem impakita daytoy a babai a nupay nalap-it laeng, addaan iti pigsa ken tured-pakinakem a saan a kabaelan a parukmaen ti paltog ken kinadamsak. Babaen ti lideratona, naputar ti maysa a konstitusion a nangipasdek kadagiti garantia tapno naan-anay nga agsubli ti pagilian iti sidong ti demokrasia ken saanen a maulit pay ti panagturay babaen ti Linteg-Militar.
Nupay kabangbangluanna pay laeng, mabalin koma a nagpailayon ngem bimmaba iti puestona kalpasan ti naituding a panagtakemna tapno sumublat ti sabali a mangituray iti pagilian. Kenkuana, panagserbi ti kaskenan, saan ketdi a pannakaaramat ti puesto tapno mapatalinaed ti bileg ken ambision ti maymaysa wenno sumagmamano laeng a tattao.
Nupay adda dagiti nakababalawanna a kas Pangulo, saan a pagduaduaan ti kinasinsero ken kinadalus ti pusona a nagserbi kas dadaulo iti daydi a panawen a saan a natalingenngen ti ekonomia ken politikal nga atmospera iti pagilian. Iti sanguanan dagiti anomalia ken kinaruker nga agraraira iti aglawlawna, nagtalinaed a saan a namulitan ti imana ken ti prinsipiona.
Iti daytoy nga ipapanawna, napukawan ti pagilian iti maysa a boses. Kangrunaanna, napukawantayo iti maysa a maipagpannakel nga ina a saantayo nga ibain iti iyikkis iti sangalubongan a nangkibin kadatayo tapno mapasublitayo ti nademokrasiaan a panagbiag.
Dios ti agngina, Presidente Cory!


text:
Tuesday, August 25, 2015
DUA A BRGY. OFFICIALS, NAGSAPATADA KEN NI MAYOR EDIBOY
Cabugao, Ilocos Sur – Nagsapata ti dua a barangay officials iti dua a barangay idi Agosto 17, 2015 iti Opisina ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. babaen iti panangannong ni Mayor Ediboy.
Nagsapata ni Mr. Norlie S. Silvania a kas Acting Punong Barangay ti Barangay Dardarat maigapu iti panag-leave ni Punong Barangay Charles F. Garcia idinto ta nagsapata met ni Kagawad Efren S. Garcia iti Barangay Baclig, Cabugao, Ilocos Sur ken ni Mayor Ediboy iti dayta a petsa ta sinukatanna ni nag-Barangay Kagawad Arnel Maximiano Ilar ti nadakamat a barangay.
Iti nadakamat nga oath-taking ceremony iti Opisina ti Ama ti Ili, inimatangan dagiti padada nga opisiales ti barangay dagitoy a nagsapata, kabagianda ken kasta metten a nagatendar ni MLG Officer Constancia L. Quinola ti DILG iti panasao a seremonia ti panagsapata. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:30 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Daga (planeta)
Ti Daga (wenno ti Daga) ket isu ti maikatlo a planeta manipud ti Init, ken ti kapusekan ket maikalima a kadakkelan kadagiti walo a planeta iti Sistema a Solar. Isu pay ti kadakkelan kadagiti uppat a naindagaan a planeta iti Sistema a Solar. Daytoy ket sagpaminsan pay a makunkuna a ti lubong, ti Asul a Planeta,[3] wenno babaen ti Latin a naganna a, Terra.[paammo 1]
Ti Daga ket naporma idi agarup a 4.54 bilion a tawtawen babaen ti panakapartuatna manipud ti solar a nebula, ken ti biag ket rimsua iti rabawna idi kaunegan ti maysa a bilion a tawtawen.[4] Ti planeta ket pagtaengan dagiti riwriw a sebbangan, a mairaman dagiti tao.[5] Ti biospera ti Daga ket naimudingan a nabalbaliwanna ti tangatang ken dagiti pay abiotiko a kasasaad iti planeta, a nagpakabael daytoy ti panakaiwarwaras dagiti aerobio nga organismo ken dagiti pay panakaporma ti tuon ti osono a daytoy ket, a kumaduaan ti magnetiko a lugar ti Daga, ket mangtiped kadagiti makadangran a solar a radiasion, a mangpalubos ti biag iti daga.[6] Ti maipapan ti bagi a tagikua ti Daga, ken dagiti pay bukodna a heolohiko a pakasaritaan ken panagliklikmut, ket pimmalubos ti panagrang-ay ti biag. Ti planeta ket manamnama a agituloy a makasuporta ti biag para kadagiti sumaruno a 500 a riwriw aginggana ti 2.3 a bilion a tawtawen.[7][8][9]
Ti ukis ti daga ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a nasikkil a paset, wenno tektoniko a plato, nga umakar ti rabaw kadagiti panawen iti adu a riwriw a tawtawen. Agarup a 71% iti rabaw ket nasakopan babaen dagiti naapgad a danuma a taaw, nga adda dagiti nabati ket buklen dagiti kontinente ken is-isla a dagitoy amin a maitipon ket adda dagiti adu a danaw ken dagiti nadumaduma a pagtaudan iti danum a mangbukel ti hidrospera. Dagiti ungto ket kaaduan a naabongan kadagiti natanken a yelo (Antartiko a sabanas ti yelo) wenno baybay ti yelo (Artiko a gora ti yelo). Ti uneg ti planeta agnanayon nga aktibo, nga adda ti napuskola tuon iti medio a natangken a manta, maysa alikido a akin ruar a bugas nga agpataud ti magnetiko a lugar, ken maysa a natangken a landok a kaunegan a bugas.
Ti Daga ket makibiang kadagiti sabsabali a banag iti limbang, a naipangpangruna ti Init ken ti Bulan. Iti agdama, ti Daga ket likmutenna ti Init iti tunggal maysa a 366.26 paset ti panawen ken agtayyek iti bukodna a patayyekan, a maipada dagiti 365.26 a solar nga aldaw, wenno maysa a sidereal a tawen.[paammo 2] Ti pagtayyekan ti Daga a panagtayyek ket napakbo ti 23.4° nga umadayo manipud ti tindek iti bukodna a panaglikmut a plano, a agpataud daytoy ti panagdumaduam ti tiempo iti rabaw ti planeta iti paset ti panawen iti maysa a tropikal a tawen (365.24 a solar nga al-aldaw).[10] Ti maymaysa laeng a masna a satelite ti Daga, ket ti Bulan, a nangrugi nga agpalpalikmut iti daytoy idi agarup a 4.53 bilion tawtawen, a daytoy ket agpataud ti ugot dagiti taaw iti panawen ti Naladaw nga Adu a Panagbomba ket gapuanan ti naimudingan a panagbalbaliw ti enbironmento ti kalatakan a rabaw.
Dagiti mineral a rekurso ti planeta ken dagiti taudan ti biospera ket agparparawad kadagti rekurso nga inususar a panagsuporta ti sangalubongan a populasion ti nagtagitaoan.[11] Dagiti agtaeng ket naigrupoda kadagiti agarup a 200 a nawaya a naturay nga estado (193 mabigbigan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a naturay nga estado), a makibibiang babaen ti diplomasia, panabaniaga, komersia, ken milisia nga aksion. Dagiti kultura ti nagtagitaoan ket nakaparang-ay kadagit nadumaduma a panagkita iti planeta, a mairaman ti personipikasion a kas maysa a kinadios, ti pammati ti maysa a dalumpinas a Daga wenno iti Daga a kas ti sentro iti law-ang, ken ti maysa a moderno a perspektibo ti lubong a kas maysa a napagkaykaysa nga enbironmento a makasapul ti panagayaywan.
PaammoUrnosen
- ^ Babaen ti Kappon ti Internasional nga Astronomiko a timpuyog, ti termino a terra ket maususar laeng para iti panagnagan kadagiti nawatiwatat a masa ti daga iti selestial a bagbagi a saan a ti Daga. Cf. Blue, J. (2007-07-05). "Dagiti Panangilawlawaga Termino (Dagiti Langa a Kita)". Gazetteer iti Planetario Nomenklatura. US Geological Survey. Naala idi 2007-07-05.
- ^ Ti bilang dagiti solar nga aldaw ket basbassit ngem naysa ti bilang dagiti sidereal nga aldaw gapu ti panaglikmut a gunay ti Daga ti Init ket agarup kadagiti resulta iti maysa pay a panaglikmut iti planeta babaen ti pagtayyekanna.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Magun-od idiay online manipud ti Ahensia ti Intelihensia a Nailian a Heospatial-.
- ^ Ti palikaw ti Daga ket (gangani) pudno a 40,000 km gapu ti metro ket nakalibrado a naibatay ti ti agpayso a panagrukod iti daytoy – naisangsangayan a, 1/10-a riwriw iti kaadayo a nagbaetan dagiti ungto ken ti ekuador.
- ^ Drinkwater, Mark; Kerr, Yann; Font, Jordi; Berger, Michael (Pebrero 2009). "Panagsukisok iti Siklo ti Danum iti 'Asul a Planeta': Ti Kabasa ti Daga ken Kaapgad ti Taaw (SMOS) a mision" (PDF). ESA a Pakdaar. Europeano nga Ahensia ti Limbang (137): 6–15.
Ti Panagkita ti Daga, ti ‘Asul a Planeta’ [...] Idi immuna a napan iti limbang dagiti astronota, immunada a tinungawan ti Daga, ken tinawaganda ti pagtaengantayo ti ‘Asul a Planeta’.
- ^ See:
- Dalrymple, G.B. (1991). Ti Tawen ti Daga. California: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan. ISBN 0-8047-1569-6.
- Newman, William L. (2007-07-09). "Tawen iti Daga". Dagiti Serbiso ti Panagpablaak, USGS. Naala idi 2007-09-20.
- Dalrymple, G. Brent (2001). "Ti tawen iti Daga iti maikaduapuloa siglo: maysa a parikut (kaaduan a) an nasolbar". Heolihiko a Kagimongan, Londres, Naipangpangruna a Panakaipablaak. 190 (1): 205–221. doi:10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14. Naala idi 2007-09-20.
- Stassen, Chris (2005-09-10). "Ti Tawen iti Daga". TalkOrigins Archive. Naala idi 2008-12-30.
- ^ May, Robert M. (1988). "Mano kadagiti sebbangan iti adda iti daga?". Siensia. 241 (4872): 1441–1449. Bibcode:1988Sci...241.1441M. PMID 17790039. doi:10.1126/science.241.4872.1441.
- ^ Harrison, Roy M.; Hester, Ronald E. (2002). Dagiti gapuanan ken Enbironmento nga Implikasion iti Panagadu ti UV-B Radiasion. Naarian a Kagimongan iti Kimiko. ISBN 0-85404-265-2.
- ^ Britt, Robert (2000-02-25). "Agyelo, Agprito wenno Namaga: Mano a Tiempo ti Nabati ti Daga?".
- ^ Carrington, Damian (2000-02-21). "Ti naipetsado para iti desierto a Daga". BBC News. Naala idi 2007-03-31.
- ^ Li, King-Fai; Pahlevan, Kaveh; Kirschvink, Joseph L.; Yung, Yuk L. (2009). "Ti tangatang a presion a kas maysa a masna a panagtimbeng ti para iti maysa a terstial a planeta nga adda ti maysa a biospera" (PDF). Dagiti Nagbanagan iti Nailian nga Akademia dagiti Siensia. 106 (24): 9576–9579. Bibcode:2009PNAS..106.9576L. PMC 2701016 . PMID 19487662. doi:10.1073/pnas.0809436106. Naala idi 2009-07-19.
- ^ Yoder, Charles F. (1995). T. J. Ahrens, ed. Sangalubongan a Pisika ti Daga: Maysa a Libro iti Maipapan ti Bagi a Panagitultuloy. Washington: Kappon ti Amerikano a Heopisiko. p. 8. ISBN 0-87590-851-9. Naala idi 2007-03-17.
- ^ Senso nga Opisina ti Estados Unidos (2 Nobiembre 2011). "World POP Clock Projection". Senso nga Opisina ti Estados Unidos Internasional a Pagibatayan ti datos. Naala idi 2011-11-02.


text:
VIGAN CITY – Impatalged dagiti politiko ditoy probinsia ti naurnos, nadalus, ken natalna nga eleksion kabayatan ti basingkawel ti politika babaen ti panagpirmada iti katulagan ti kappia kas paset ti spiritual conference a naangay idi Marso 23 iti Katedral ni San Pablo ditoy.
Iti panagpirmada iti Covenant for Peace and Cooperation, inkari dagiti politiko ti “panangsurotda iti nakristianuan a tagimpen ti ayat, hustisia ken talna iti publiko ken personal a biagda, partikular iti daytoy a panagpipili, kas ipaneknek ti panangsurotda kadagiti amin a linteg ti pagilian ken pananglisida kadagiti immoral nga aramid, illegal a taktika ti kampania wenno eleksion, kas iti panagaramat iti aniaman a porma ti nainsuitikan nga aramid.”
Impatalged pay dagiti nagpirma ti “naurnos, nadalus, addaan kaipapanan ken natalna nga eleksion tapno agturay ti hustisia ken wayawaya kabayatan ti basingkawel ti politika saan laeng iti lokalidadda no di pay iti sibubukel a pagilian iti amin a panawen”.
Indauluan da Deputy National Security Adviser Luis “Chavit” Singson ken Gov. Deogracias Victor Savellano, kandidato para gobernador ken bise gobernador dagiti nagpirma iti peace covenant.
Ngem sumagmamano a kandidato a pakairamanan ni PMP gubernatorial candidate Efren Rafanan, Sr. ti saan a nagparang iti nasao nga spiritual conference a naangay babaen ti inisiatibo ti Philippine National Police, Philippine Army, Archdiocese ti Nueva Segovia ken Commission on Elections. Nupay kasta, adda a timmabuno ti katiket ni Rafanan a ni vice gubernatorial candidate Romeo Hidalgo.
Saan met a nakadar-ay iti spiritual conference da Cong. Ronald Singson ken ti kasangona a ni Bertrand Baterina.
Saan met a nagparang dagiti agkabsat a Tito ken Mark Purisima a kandidato para mayor ti San Ildefonso; ni laeng dati a Cong. Mariano Tajon nga agtaray para mayor iti Sto. Domingo ken ni Vice Mayor Antonio Que ti adda; saan a nakadar-ay dagiti kandidato iti Magsingal; ken da laeng Vice Mayor Edgar Yabes, kandidato para mayor iti Sinait ken ti bisena ti adda.
Iti siudad ti Candon, ni laeng Mayor Allen Singson ti dimmar-ay. Saan a nakadar-ay ni Eric Own Singson a kabsatna ket ni laeng Edwin Antolin a kasango daytoy iti kinadiputado iti maikadua a distrito ti adda.
Nupay awan ti kasango da Vigan City Mayor Eva Marie S. Medina ken Ryan Singson a para bise mayor, indauluanda dagiti amin a konsehal a dimmar-ay iti spiritual conference. Adda met a presente da mayoralty candidates Rex Morales ken Dr. Chita Suero, asawa ni Dr. Diocaesar Suero nga agpada a kandidato para mayor iti Cabugao.
Iti sermon ni Nueva Segovia Archbishop Ernesto Salgado, kinunana a bunga ti kinalinteg ti kappia isu a kasapulan ti panagiinnayat ti tunggal maysa tapno awan ti riri.
“Aramidentayo koma daytoy saan a para iti bagbagitayo no di para iti sapasap a tao nangruna iti probinsiatayo,” indawat ti arsobispo.
Dinawat met ni Msgr. William Antonio, Vicar General ti Nueva Segovia nga agkaykaysa koma a tuladen dagiti agngayangay dagiti inaramid ni Jesukristo babaen ti panangiyuna kadagiti awanan.
“Saantayo a mailibak a maliplipatan dagiti napanglaw gapu ta kukua dagiti addaan ti political power. Empowerment is in you. Laglagipenyo a ti turay ket kukua ti Apo. Impabulodna laeng kadatayo,” impalagip ni Msgr. Antonio.
Karaman kadagiti nangsaksi iti peace covenant da PNP Ilocos Sur Provincial Director P/SSupt. Eduardo Dopale, 50th IB Commanding Officer LTC. Rogelio Migote ken COMELEC Provincial Supervisor Atty. Marino Salas.#


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Dua a proyekto ti nagsaganad nga inaguraran ni Congressman Ronald V. Singson ditoy nga ili idi Nobiembre 5, 2014.
Nagsaruno nga inanugararan ni Singson ti maysa a pasdek-pagadalan sadiay Barangay Lipit ken multipurpose building iti Barangay Nagsincaoan ditoy nga ili iti daytoy a petsa.
Binayabay dagiti municipal officials nga indauluan ni Mayor Edgar S. Cobangbang, Jr., ni Singson ti pannakainagurar ti three-classroom a building ti Lipit National High School ken iti panangimatang dagiti barangay officials, dagiti mangisursuro ken dagiti agindeg ditoy a barangay.
Kalpasanna, nainaguraran ti maysa a multipurpose building sadiay Nagsincaoan babaen met laeng kada Singson ken panangbayabay da Cobangbang, dagiti opisial ti munisipio, ken dagiti bumarangay.
Kinuna ni Singson a dakkel a nakaapektaran dagiti proyektona dagiti mapapati nga anomalia mainaig iti PDAF ngem innayonna nga adu latta ti mabirokan a pondo dagiti padana nga agilinlinteg no umasideg ken agkiddawda kadagiti nadumaduma nga opisina iti gobierno.#


text:
Sinurat ni Jaime M. Agpalo, Jr.
Bogus ti Code of Kalantiaw
Awanan kinaagpayso ni Rajah Bendahara Kalantiaw ken ti Code of Kalantiaw. Kiniddawen ti National Historical Institute iti Office of the President ti pannakaatur dagiti impormasion maipapan iti Kalantiaw, base iti dissertation ni William Henry Scott iti University of Santo Tomas Graduate School idi 1968. Nagriri ti Aklan, siempre. Ket napasamak ti nainget a diskusion. Ngem babaen ti tulong dagiti sigud a kameng ti Korte Suprema ken ti Office of the Solicitor General, naresolba dagiti saludsod iti historia. Bugos a historia ti Kalantiaw ken bunga ti alikuteg a panunot ti ganggannaet a historiador (Kano) ti pagilian.
Ti Kaunaan a Misa iti Pilipinas
Napasamak kadi ti kaunaan a misa iti pagilian sadiay Limmasawa Island, Southern Leyte wenno iti Mazzaua Island, Butuan City idi Marso 31, 1521?
Limmasawa Island, kuna dagiti dadduma ken isu payen ti naisurat kadagiti libro iti historia. Mazzaua Island, kuna met dagiti taga-Butuan, ta kasta ti insurat ni Antonio Pigafetta, a chronicler ni Ferdinand Magellan. Idi 1976, kedngan koman ti panel daytoy nga isyo ngem gapu iti panagparang ni Imelda Marcos iti miting, napagduaduaan ti keddeng a pabor iti Limmasawa. Taga- Leyte ngamin ti agdama idi a First Lady.
Napasamak manen ti round table idi 1996. Indauluan ni dati a Supreme Court Emilio Gancayco, Atty. Bartolome Fernandez ken Dr. Ma. Luisa Camagay, history adviser. Pinaboran ti NHI ti Limmasawa. Ngem agingga ita, di bigbigen ti Butuan City ket ipettengda latta ti “kinapudno” nga insurat ni Antonio Pigafetta, ti historiador iti dayta a panawen a pannakapasamak ti misa.
Ti Umuna nga Ikkis ti Rebolusion.
Dagitoy ti naidatag a nagamirisan a lugar ken petsa: a) Mindanao, b) Balintawak (Pugad-Lawin) idi Agosto 23, 1896, c) Kang-kong idi Agos-to 24, 1896, d) Caloocan idi Agosto 25, 1896, ken e) Bahay Toro idi Agosto 26, 1896.
Idi 2001, babaen met laeng iti panangidaulo ni Justice Gancayco, a kaduana dagiti propesor a da Bernard Karganilla, Doroteo Abaya ken Rene Escalante, naanamongan ti Pugad-Lawin idi Agosto 23, 1896. Nalawag met dagiti datos, saan? Saanen a nasken a pagdedebatean pay dayta saggaysa nga aldaw a baet.
Ti kaunaan a lugar a nangiwagaywayan ti bandera iti pagilian.
Idi 1999, improklamar ti National Centennial Commission nga kaunaan a nakaiwagaywayan ti bandera ti pagilian sadiay Butuan idi Enero 17, 1899. Napasamak iti town square nga inatendaran dagiti mamaingel a Filipino nga indauluan ni Wenceslao Gonzales. Ngem, nagriri ti Surigao ken Cagayan de Oro.
Dagiti nalawag a datos a naidatag: a) Butuan idi Enero 17, 1899, b) Cagayan de Oro idi Enero 10, 1899, c) Surigao idi Disiembre 26, 1898. Siempre, kadagita a datos, inayonan ti NHI ti Surigao. Nangi-patakder ti NHI iti marker sadiay Surigao. Aldaw laeng manen ti baet.
No sadino a lugar ti nakaangayan ti Blood Compact da Rajah Sikatuna ken ti Español a ni Miguel Lopez de Legaspi
Dua nga ili iti Bohol ti naginnagaw: ti Tagbilaran ken Loay. Idi 2005, babaen ti nainget a panagadal, napaneknekan a napasamak ti blood compact iti nagbaetan da Rajah Sikatuna ken ni Miguel Lopez de Legaspi sadiay Hinanawan Bay, Loay idi Marso 1565. Nangipatakderen ti NHI iti historical marker iti dayta a lugar idi Marso 2006.
Sumagmamano laeng dagi-toy dagiti naaturen a biddut iti historia. Nailinteg met laengen dagiti nagduduma nga impormasion babaen ti sidong ti opisina ti NHI.
Saan ngata a maitutop a panawen metten tapno adalen ken lawlawagan koma ti Ilocos Sur Historical and Cultural Foundation wenno ti Sangguniang Panlalawigan dagiti makaulaw nga impormasion maipapan iti lugar a nakaiyanakan ni Fr. Burgos, ti petsa ken lugar a nagluasan dagiti kaunaan a sangapulo ket lima a sakada ken ti Old Cathedral iti Cota?#


text:
General Trias
Ti Siudad ti General Trias ket maysa a siudad iti probinsia ti Cavite iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gen. Trias ket nabingbingay a politikal iti 33 barbaranggay.[2]
- Alingaro
- Bacao I
- Gov. Ferrer Pob. (Bgy. 1)
- Sampalucan Pob. (Bgy. 2)
- Dulong Bayan Pob. (Bgy. 3)
- San Gabriel Pob. (Bgy. 4)
- Bagumbayan Pob. (Bgy. 5)
- Vibora Pob. (Bgy. 6)
- 1896 Pob. (Bgy. 8)
- Prinza Pob. (Bgy. 9)
- Biclatan
- Buenavista I
- Corregidor Pob. (Bgy. 10)
- Javalera
- Manggahan
- Navarro
- Panungyanan
- Pasong Camachile I
- Pasong Kawayan I
- Pasong Kawayan II
- Pinagtipunan
- San Francisco
- San Juan I
- Santa Clara
- Santiago
- Tapia
- Tejero
- Arnaldo Pob. (Bgy. 7)
- Bacao II
- Buenavista II
- Buenavista III
- Pasong Camachile II
- San Juan II
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cavite". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cavite". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 13 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)