text:
Dagiti Nagkauna nga Eksperto iti Medisina
ADU nga aspeto ti moderno a medisina ti mabalin a saanen a baro a kas iti ipagarupmo. Kinapudnona, adu kadagiti kadawyan a pamay-an ti panangagas ita ti ginasut a tawenen a maus-usar iti dadduma a pagilian. Kas pagarigan, usigem ti pakasaritaan ti medisina idi un-unana idiay Middle East.
Ni CALIPH HARUN AR-RASHID ket nangipasdek iti ospital idiay Baghdad a kabesera ti pagilianna idi 805 C.E. Manipud idi maika-9 agingga iti maika-13 a siglo, adda dagiti agtuturay a nangipatakder ken nangmantener kadagiti ospital iti intero nga imperio dagiti Muslim, manipud Espania agingga idiay India.
Dagiti nabaknang ken napanglaw, aniaman ti relihionda, ket mabalin nga agpaagas kadagita nga ospital a maawagan iti bimaristan. Saan la a mangag-agas ti ar-aramiden dagiti nalaing a doktor sadiay. Agsuksukimat ken sansanayenda met dagiti agdadamo a doktor. Adda nagduduma a siled a nairanta para kadagiti pasiente a naopera, addaan makaakar a saksakit, sakit ti lalaem, mata, tultulang, ken isip. Kada agsapa, adda dagiti umay a doktor a kaduada dagiti estudianteda tapno tsek-apenda dagiti pasiente, mangireseta iti agas, ken mangirekomenda iti maiparbeng a taraon. Adda met dagiti parmasiutika nga agtartrabaho sadiay agraman manedyer a mangas-asikaso kadagiti rekord, paggastuan, pannakaisagana ti taraon ken dadduma pay—a kas met la ita.
Ibilang dagiti historiador a dagita nga ospital ket “maysa kadagiti nagsayaat a gapuanan ti nagkauna a kagimongan dagiti Muslim.” Iti intero nga imperio dagiti Muslim, “dakkel ti rimmang-ayan ti ospital kas institusion a nakatulong iti idudur-as ti panagadal iti tay-ak ti medisina ken ti pannakaaywan ti salun-at agingga iti kaaldawantayo,” kinuna ni Howard R. Turner a maysa nga autor ken historiador.
Ni RHAZES ket nayanak idi katengngaan ti maika-9 a siglo iti nagkauna a siudad ti Rayy, a kabangibang itan ti Tehran. Isu ket naawagan idi kaaldawanna kas “iti katan-okan a doktor ken espesialista dagiti Muslim,” sigun iti Pathfinders—The Golden Age of Arabic Science. Adu ti ammona maipapan iti siensia. Tapno magunggonaan ti dadduma a doktor, insuratna dagiti pinadasna a pamay-an, inagasanna a saksakit, inusarna nga aparato, ken resulta dagita. Binalakadanna pay ti amin a doktor a masapul a makidanggayda kadagiti kabaruan a panagrang-ay iti tay-ak ti propesionda.
Adu ti nagapuanan ni Rhazes. Kas pagarigan, dagiti insuratna maipapan iti medisina ket naitampok iti 23-tomo nga Al-Hawi (Libro nga Adu ti Saklawenna), a karaman kadagiti kasayaatan a libro iti tay-ak ti medisina. Dayta kano a libro ti nakailanadan ti panangrugi ti obstetrics (medikal a panangasikaso kadagiti masikog ken aganak), gynecology (panangagas iti sakit ti babbai), ken panagopera iti mata. Karaman kadagiti 56 nga insuratna maipapan iti medisina ket dagiti kadadaanan a mapagpannurayan a pannakailawlawag ti burtong ken kamuras. Nadiskobre met ni Rhazes a ti gurigor ket maysa kadagiti panglaban ti bagi.
Adda pay dagiti ospital nga immaneharna idiay Rayy ken Baghdad. Ti panangasikasona sadiay kadagiti addaan iti diperensia ti isip ti makagapu a naawagan kas ti ama ti psychology ken psychotherapy. Malaksid iti medisina, naiwayaanna met ti agsurat kadagiti libro maipapan iti kemistria, astronomia, matematika, pilosopia, ken teolohia.
Ni AVICENNA a taga-Bukhara, iti agdama nga Uzbekistan, ket maysa pay nga eksperto iti tay-ak ti medisina. Nagbalin a maysa kadagiti nalatak a doktor, pilosopo, astronomo, ken matematiko idi maika-11 a siglo. Insurat ni Avicenna ti ensiklopedia a The Canon of Medicine a nangilawlawag iti amin nga adda pakainaiganna iti pannakaammo maipapan iti medisina.
Insurat ni Avicenna iti dayta a libro a ti sarut ket makaakar, a ti sakit ket mabalin a maiwaras babaen iti danum ken daga, a ti emosion ket mangapektar iti salun-at ti bagi, ken dagiti nerbio ket mangyallatiw iti signal a mangiparikna iti ut-ot ken mamagkuti iti masel. Dineskribir ti The Canon ti agarup 760 nga agas—dagiti pakabuklan, epekto, ken maagasanda. Nangipaay met kadagiti pagannurotan iti panangsubok kadagiti baro nga agas. Dayta a libro a naipatarus iti Latin ket nagtultuloy a nausar kadagiti eskuelaan ti medisina idiay Europa iti ginasut a tawen.
Ni ALBUCASIS a taga-Andalucia, iti agdama nga Espania, ket pagaammo kas ti ama iti panagopera ken mabigbigbig met iti pakasaritaan ti medisina. Idi maika-10 a siglo, adu ti impakaammona a baro a kapanunotan ken inyussuatna a panagbalbaliw. Nakapataud iti 30 a tomo a libro, agraman ti 300 ti panidna a detalyado nga artikulo maipapan iti panagopera. Iti dayta a dineskribirna dagiti kabaruan a pamay-an kas iti panagusar iti pino a pangdait iti uneg ti bagi, panangikkat kadagiti bato iti basisaw babaen iti instrumento a maiserrek iti pagayusan ti isbo, panangikkat iti katarata ken iti glandula a thyroid.
Tapno mapalaka ti narigat a panaganak ken maisubli dagiti napeltang nga abaga, nagusar ni Albucasis kadagiti “medio moderno a pamay-an ti panangagas,” sigun iti Science and Islam-A History. Isu ti damo a nangisuro iti panagusar iti kapas kas pangabbong iti naopera a paset ti bagi ken iti pangsemento (plaster cast) a pangsimpa iti tultulang. Dineskribirna met dagiti teknik ti panangisubli wenno panangimula manen kadagiti napusi a ngipen, panagaramid iti postiso, panangisimpa kadagiti rukapi, ken panangikkat kadagiti timmangkenen a dikki.
Iti detalyado nga artikulona maipapan iti panagopera, nailadawan iti kaunaan a gundaway dagiti aparato ti siruhano. Adda dagiti nalawag a drowing ti agarup 200 nga instrumento a pagopera ken nangipaay kadagiti instruksion no kasano ken kaano nga usaren dagita. Ti dadduma kadagiti diseniona ket nabalbaliwan bassit iti las-ud ti 1,000 a tawen.
Simmaknap iti Laud
Idi maika-11 ken maika-12 a siglo, dagiti Arabic a libro iti medisina ket rinugian dagiti eskolar nga ipatarus iti Latin, nangruna idiay Toledo, Espania, ken idiay Monte Cassino ken Salerno, Italia. Kalpasanna, dagita a patarus ket inadal dagiti doktor kadagiti unibersidad iti luglugar ti Europa nga agus-usar iti Latin. Ti ngarud pannakaammo iti medisina dagiti taga-Middle East ket “nagsaknap iti Europa kadagiti simmaganad a siglo, nalabit nasaksaknap ngem iti aniaman pay a tay-ak ti siensia dagiti Muslim,” kuna ni Ehsan Masood a mannurat mainaig iti siensia.
Nalawag a dagiti nadiskobre ken imbension dagiti nagkauna nga eksperto a kas kada Rhazes, Avicenna, Albucasis ken dagidiay padada nga eksperto idi kaaldawanda ket siuumiso a madeskribir kas ti pundasion ti aw-awagantayo ita a moderno a medisina.


c: text/html

text:
1Patgek a Teofilo, Adun ti nagsurat maipapan kadagiti napaspasamak kadatayo, 2kas nadamagtayo kadagidi nakakita kadagitoy manipud idi damo ken kadagidi nangikasaba iti mensahe. 3Kalpasan ti panangadalko a naimbag kadagitoy manipud panangrugida, napanunotko nga isurat kenka ti naurnos a pakasaritaanda. 4Kayatko ngamin a maammoam ti amin a kinapudno maipapan kadagiti amin a naisuro kenka. 5Idi a ni Herodes ti ari idiay Judea, adda padi nga agnagan Zacarias a kameng ti bunggoy dagiti papadi nga ipanguloan ni Abias. Elisabet ti nagan ti asawana a nagtaud met iti kaputotan ni Aaron a padi. 6Iti imatang ti Dios, nagbiag a sililinteg dagiti agassawa. Awan pagkurangan ti panagtungpalda kadagiti amin a paglintegan ken bilin ti Apo. 7Awan anakda agsipud ta lupes ni Elisabet. Maysa pay, lakay ken baketdan. 8Iti maysa nga aldaw, dimteng ti batang ti bunggoy ni Zacarias nga agserbi iti Templo, ket madama nga ar-aramidenna ti rebbengna a kas padi. 9Kas kadawyan dagiti papadi, nagbibinnunotda no siasino ti sumrek iti Templo ti Apo a mangpuor iti insenso iti altar. Napagasatan ni Zacarias ket simrek iti Templo ti Apo. 10Bayat ti pannakapuor ti insenso iti uneg, agkarkararag met dagiti tattao iti ruar. 11Maysa nga anghel ti Apo ti nagparang ken ni Zacarias. Nagtakder iti makannawan ti altar a pakapupuoran ti insenso. 12Nariribukan ni Zacarias idi makitana ket nagbuteng iti napalalo. 13Ngem kinuna ti anghel kenkuana, “Dika agbuteng, Zacarias! Impangag ti Dios ti kararagmo. Aganakto ni Elisabet nga asawam. Lalakinto ti anakyo ket panaganamto iti Juan. 14Agragsakkanto iti kasta unay, ket adunto met ti agragsak iti pannakaipasngayna. 15Ta naindaklanto a tao iti imatang ti Apo. Masapul a dinto uminum iti arak wenno uray ania a makabartek. Mapnonto iti Espiritu Santo uray adda pay laeng iti tian 16ket adunto kadagiti Israelita ti pagsublienna iti Apo a Diosda. 17Umun-unanto a maibaon ngem ti Apo. Nabileg ken mannakabalinto a kas ken ni profeta Elias. Pagtutunosennanto manen dagiti amma ken dagiti annak. Pagsubliennanto iti kinalinteg dagiti nasukir. Isaganananto dagiti tattao a maipaay iti Apo.” 18“Kasanonto ti pannakaammok a mapasamak daytoy?” sinaludsod ni Zacarias iti anghel. “Lakayakon ket baket metten ni asawak.” 19-20 “Siak ni Gabriel,” kinuna ti anghel. “Agserserbiak iti imatang ti Dios a nangibaon kaniak a makisao ken mangidanon kenka iti daytoy a damag. Ngem dika met mamati iti mensahek a matungpalto iti naituding a tiempo. Gapu ta dika mamati, agumelkanto ket dikanto makasao agingga iti aldaw a matungpal dagiti sinaok.” 21Kabayatanna, masmasdaaw dagiti tattao nga agur-uray ken ni Zacarias agsipud ta nabayag unay ti kaaddana iti Templo. 22Idi rummuar, saanen a makasao, ket daytoy ti nakaammoanda nga adda nagparang kenkuana iti Templo. Gapu ta saanen a makasao, nagsensenias lattan kadakuada. 23Nagawid ni Zacarias kalpasan ti batangna nga agserbi iti Templo. 24Iti saan a mabayag, nagsikog ni Elisabet nga asawana, ket lima a bulan a di rimrimmuar iti balay. 25“Kamaudianna, tinulongannak ti Apo,” kinuna ni Elisabet. “Inikkatnan ti pakaibabainak iti imatang ti tao.” 26Iti maikanem a bulan ti sikog ni Elisabet, imbaon ti Dios ni Gabriel nga anghel a mapan iti maysa nga ili ti Galilea, a managan Nazaret. 27Naibaon ni Gabriel iti maysa a birhen a naitulag a mayasawa iti lalaki nga agnagan Jose a nagtaud iti kaputotan ni ari David. Maria ti nagan ti balasang. 28Nagparang ti anghel ken ni Maria ket kinunana, “Kappia koma ti adda kenka. Agragsakka ta agtaeng ti Apo kenka ket naindaklan ti bendisionna.” 29Napalalo ti pannakariribuk ni Maria iti insao ti anghel. “Ania ngata ti kaipapanan daytoy?” kinunana iti bagina. 30Ngem kinuna ti anghel kenkuana: “Dika agbuteng, Maria, ta pinaraburannaka ti Dios. 31Agsikogkanto. Ipasngaymonto ti maysa a lalaki, ket panaganamto iti Jesus. 32Naindaklanto. Maawaganto iti Anak ti Kangatoan. Pagbalinento ni Apo Dios nga ari, a kas ken ni David a kapuonanna. 33Iturayannanto iti agnanayon dagiti kaputotan ni Jacob, ket dinto agpatingga ti panagarina.” 34Kinuna ni Maria iti anghel: “Kasano a maaramid daytoy idinto a maysaak a birhen?” 35“Umayto kenka ti Espiritu Santo,” insungbat ti anghel. “Salinongannakanto ti pannakabalin ti Dios. Daytoy ti gapuna a nasantoanto ti ubing, ket maawaganto iti Anak ti Dios. 36Malagipmo ni kabagiam nga Elisabet a kunkunada a lupes? Masikog nupay baket unayen. Innem a bulanen ti sikogna. 37Ta awan ti saan a kabaelan ti Dios nga aramiden.” 38“Adtoyak nga adipen ti Apo,” kinuna ni Maria. “Maaramid koma kaniak, kas insaom.” Ket pimmanaw ti anghel. 39Iti saan a mabayag, nagrubbuat ni Maria ket nagdardaras a napan iti maysa nga ili iti kabambantayan ti Judea. 40Napan iti balay ni Zacarias ket kinablaawanna ni Elisabet. 41Apaman a nangngeg ni Elisabet ti kablaaw ni Maria, naggaraw ti ubing iti tianna. Napno ni Elisabet iti Espiritu Santo. 42“Sika ti kagasatan kadagiti amin a babbai!” impukkawna. “Nagasat ti ubing nga ipasngaymonto. 43Anian a pannakapadayawko, ta umaynak sarungkaran ti ina ti Apok! 44Ta apaman a nangngegko ti kablaawmo, naggaraw ti ubing iti tianko gapu iti ragsakna. 45Wen, nagasatka ta mamatika a matungpalto ti insao kenka ti Apo!” 46Kinuna ni Maria: “Toy pusok idaydayawna ti Apo, 47Ket agragsak toy kararuak gapu iti Dios a Mangisalakan kaniak. 48Ta nalagipnak, siak a nanumo nga adipenna, Ket manipud ita, awagandakto a nagasat dagiti amin a tattao, 49Gapu kadagiti naindaklan a bambanag nga inaramid kaniak ti Mannakabalin a Dios. Nasantoan ti naganna; 50Kaasianna dagiti agbuteng kenkuana, Manipud iti maysa a kaputotan agingga kadagiti sumarsaruno. 51Imparangna ti pannakabalin ti takkiagna, Ket winarawarana dagiti natangsit a tattao ken amin a gandatda. 52Inikkatna dagiti mannakabalin nga ari iti tronoda, Ket intan-okna dagiti nanumo. 53Pinennekna dagiti mabisin kadagiti agkakaimbag; Pinagtalawna nga ima-ima dagiti babaknang. 54Tinungpalna ti karina kadagiti ammatayo; Tinulonganna ti Israel nga adipenna, 55Ket nalagipna a kaasian ni Abraham, Ken ti amin a kaputotanna iti agnanayon.” 56Agtallo a bulan a nakipagyan ni Maria ken ni Elisabet. Kalpasanna, nagawid idiay balayda. 57Dimteng ti panaganak ni Elisabet, ket impasngayna ti maysa nga ubing a lalaki. 58Nadamag dagiti kaarruba ken kakabagianna ti nakaskasdaaw a kinaimbag ti Apo kenkuana. Nakipagragsakda amin kenkuana. 59Idi walo nga aldawnan ti maladaga, napanda pinakugit. Kayatda koma a panaganan iti Zacarias, kas ken ni amana. 60Ngem kinuna ni inana: “Saan! Juan ti maipanagan kenkuana.” 61“Ngem awan met kabagiam nga agnagan iti kasta,” kinunada. 62Sineniasanda ni Zacarias tapno ammoenda ti kayatna a maipanagan iti ubing. 63Dimmawat ni Zacarias iti pagsuratan. “Juan ti naganna,” insuratna. Anian a siddaawda amin! 64Iti dayta met la a kanito, makasao manen ni Zacarias, ket indaydayawna ti Dios. 65Nagbuteng dagiti amin a kaarrubada. Nagwaras ti damag maipapan kadagitoy a bambanag iti amin a disso iti kabambantayan ti Judea. 66“Anianto ngata ti pagbalinan daytoy nga ubing?” kinunkuna dagiti amin a nakadamag. Nalawag ngamin nga adda kenkuana ti pannakabalin ti Apo. 67Napno iti Espiritu Santo ni Zacarias nga ama ni Juan ket imbagana ti mensahe ti Dios: 68“Madaydayaw ti Apo a Dios ti Israel! Immayna tinulongan dagiti tattaona ket winayawayaanna ida. 69Inikkannatayo iti maingel a Mangisalakan a nagtaud iti kaputotan ni David nga adipenna. 70Nabayagen nga imbagana daytoy, babaen kadagiti nasantoan a profetana. 71Inkarina nga isalakannatayo kadagiti kabusortayo, iti pannakabalin dagiti amin a gumurgura kadatayo; 72Inkarina met a kaasianna dagiti ammatayo, Ken laglagipenna ti nasantoan a tulagna, 73-74 Ti sinapataanna a kari ken ni Abraham nga amatayo, Nga ispalennatayo kadagiti kabusortayo, Tapno awan pagbutngantayo nga agserbi kenkuana, 75Ket nasantoan ken nalintegtayo iti imatangna kadagiti amin nga aldaw ti panagbiagtayo. 76“Sika, anakko, managanankanto iti profeta ti Dios a Kangatoan. Ta umun-unakanto ngem ti Apo, Tapno isaganam ti pagnaanna, 77Ken ipakaammom kadagiti tattaona a maisalakandanto, Babaen iti pannakapakawan dagiti basbasolda. 78Naasi ken naayat ti Diostayo; Pagbannawagennanto ti pannakaisalakantayo, 79Ket manipud sadi langit, silnaganna dagiti agbibiag iti kasipngetan ni patay, Ket iturongna dagiti addangtayo iti dalan ti kappia.” 80Dimmakkel ti ubing ken pimmigsa iti espiritu. Nagnaed idiay let-ang agingga iti aldaw a panagparangna a silalatak kadagiti tattao iti Israel.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Nakitada” Dagiti Bambanag a Naikari
“Saanda a nagun-odan ti kaitungpalan dagiti kari, ngem nakitada ida iti adayo.”—HEB. 11:13.
1. Apay a nasayaat nga iladawantayo iti panunottayo dagiti banag a ditay pay nakita? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
SAGUT ti Dios ti abilidadtayo a mangiladawan iti panunottayo kadagiti banag a ditay pay nakita. Tulongannatayo dayta a mangaramid iti nainsiriban a desision ken mangsegga iti nagsasayaat a bambanag. Ammo ni Jehova dagiti mapasamak iti masanguanan, ket impakaammona dagita iti Biblia. Gapu iti dayta, mabalintayo nga iladawan iti panunottayo dagiti mapasamak iti masanguanan. Kinapudnona, dayta nga abilidad ti makatulong a mangpabileg iti pammatitayo.—2 Cor. 4:18.
2, 3. (a) Apay a napateg ti nakaibatayan ti iladladawantayo iti panunottayo? (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo ita?
2 Mabalin a mailadawantayo iti panunottayo dagiti bambanag a saan a pulos a mapasamak. Kas pagarigan, mabalin a panunoten ti maysa a balasitang a nakasakay iti maysa a kulibangbang, ngem pantasia laeng dayta. Ngem naiduma ni Anna nga ina ni Samuel. Idi inladawanna iti panunotna ti tiempo inton ipannan ti anakna iti tabernakulo tapno agserbi, adda nangibatayanna iti dayta. Naibatay dayta iti inkeddengna nga aramiden, ket dayta ti nakatulong kenkuana a mangipamaysa iti panggepna. (1 Sam. 1:22) No iladawantayo iti panunottayo dagiti kari ti Dios, pampanunotentayo dagiti sigurado a mapasamak.—2 Ped. 1:19-21.
3 Adu a matalek a tattao idi tiempo ti Biblia ti nangiladawan iti panunotda kadagiti banag nga inkari ti Dios. Ania ti naitulong dayta kadakuada? Ken kasano a makatulong kadatayo ti panangpampanunot kadagiti agkakaimbag a kari ti Dios para kadagiti natulnog a tattao?
NAPABILEGDA ITI “PANANGKITADA” ITI NAMNAMADA
4. Ania ti nangibatayan ni Abel iti panangiladawanna iti panunotna ti masanguanan?
4 “Nakita” kadi ti immuna a matalek a tao a ni Abel ti kari ni Jehova? Saantayo a masigurado no ammo ni Abel ti eksakto a panangitungpal ti Dios iti karina idi kasarsaritana ti serpiente a kunana: “Mangikabilakto ti panagginnura iti nagbaetanyo iti babai ken iti nagbaetan ti bin-im ken ti bin-ina. Dunorennakanto iti ulo ket dunoremto iti mukod.” (Gen. 3:14, 15) Ngem nalabit inut-utob ni Abel dayta a kari ken natarusanna nga adda maysa a ‘madunor ti mukodna’ tapno maisubli ti kinaperpekto ti sangatauan kas idi saan pay a nagbasol da Adan ken Eva. Aniaman ti napanunot ni Abel maipapan iti masanguanan, namati a matungpal dagiti kari ti Dios, isu nga idi nagdaton, inawat dayta ni Jehova.—Basaen ti Genesis 4:3-5; Hebreo 11:4.
5. Kasano a napabileg ni Enoc iti panangiladawanna iti panunotna ti masanguanan?
5 Nabileg met ti pammati ti matalek a tao a ni Enoc uray no naipasango kadagiti dakes a tattao nga agsasao maibusor iti Dios. Pinaltiingan ti Dios ni Enoc a mangipadto nga umay ni Jehova a “kaduana ti nasantuan a linaklaksana, tapno mangipakat iti panangukom maibusor iti isuamin, ken tapno ipaneknekna a nakabasol dagiti amin a di nadiosan maipapan iti amin a di nadiosan nga ar-aramidda nga inaramidda iti di nadiosan a pamay-an, ken maipapan iti amin a makapakigtot a bambanag a sinao dagiti di nadiosan a managbasol maibusor kenkuana.” (Jud. 14, 15) Kas tao nga addaan iti pammati, nailadawan la ketdi ni Enoc iti panunotna ti lubong nga awanan kinadakes.—Basaen ti Hebreo 11:5, 6.
6. Ania ti nalabit pinampanunot ni Noe kalpasan ti Layus?
6 Nakalasat ni Noe iti Layus gapu iti pammatina. (Heb. 11:7) Kalpasan ti Layus, gapu iti pammatina, natignay a mangidaton kadagiti animal. (Gen. 8:20) Kas ken Abel, sigurado a namati nga addanto tiempo a pukawen ti Dios ti basol ken ipapatay. Uray idi dimmakes dagiti tattao kalpasan ti Layus ken bimmusor ni Nimrod ken Jehova, nabileg latta ti pammati ken namnama ni Noe. (Gen. 10:8-12) Awan duadua a pinampanunotna met ti tiempo nga awanton dagiti manangirurumen nga agturay, natawid a basol, ken ipapatay. Mabalintayo met a “kitaen” ti kasta a nagsayaat a tiempo nga asidegen a mapasamak!—Roma 6:23.
“NAKITADA” TI KAITUNGPALAN DAGITI KARI
7. Ania a masanguanan ti “nakita” da Abraham, Isaac, ken Jacob?
7 Pinampanunot la ketdi da Abraham, Isaac, ken Jacob ti nagsayaat a masanguanan gapu ta inkari ti Dios kadakuada a mabendisionanto ti amin a nasion babaen iti kaputotanda. (Gen. 22:18; 26:4; 28:14) Umadu ti kaputotanda ken agnaedda iti Naikari a Daga nga ited ti Dios kadakuada. (Gen. 15:5-7) Babaen iti pammati, “nakita” dagiti managbuteng iti Dios a lallaki dagiti annakda nga agnanaeden iti dayta a daga. Kinapudnona, manipud pay idi nagbasol ti tao, impanamnama ni Jehova kadagiti matalek nga adipenna a maisublinto ti kinaperpekto a napukaw ni Adan.
8. Ania ti nakatulong ken Abraham a mangipakita iti nabileg a pammati?
8 Agparang a ti abilidad ni Abraham a mangiladawan iti panunotna kadagiti kari ti Dios ti nakatulong kenkuana a mangipakita iti nabileg a pammati. Ipakita ti Kasuratan a nupay da Abraham ken ti dadduma pay a matalek nga adipen ti Dios “saanda a nagun-odan ti kaitungpalan dagiti kari” idi sibibiagda, nakitada dagita iti adayo ket inawatda. (Basaen ti Hebreo 11:8-13.) Adu ti panggapuan ni Abraham a mangnamnama kadagiti kari ti Dios isu a kasla kitkitaenna daydiay talaga a saanna a nakita!
9. Kasano a nakatulong ken Abraham ti pammatina kadagiti kari ti Dios?
9 Gapu iti pammati ni Abraham kadagiti kari ti Dios, napabileg ti determinasionna a mangaramid iti pagayatanna. Kas pagarigan, pinanawanna ti siudad ti Ur ken saan a nagnaed a permanente iti aniaman a siudad ti Canaan. Kas iti Ur, temporario laeng dagita a siudad ta saan nga agdaydayaw ken Jehova dagiti agtuturay kadagita. (Jos. 24:2) Sipud idin, “inur-uray [ni Abraham] ti siudad nga addaan kadagiti pudpudno a pamuon, a ti nangibangon ken nangaramid iti dayta a siudad isu ti Dios.” (Heb. 11:10) “Nakitana” ti bagina nga agnanaed iti permanente a lugar nga iturturayan ni Jehova. Da Abel, Enoc, Noe, Abraham, ken ti dadduma pay a kas kadakuada namatida iti panagungar ken mangnamnamada iti biag ditoy daga iti Pagarian nga iturayan ti Dios, ti “siudad nga addaan kadagiti pudpudno a pamuon.” Ti panangutobda kadagita a bendision ti nangpabileg iti pammatida ken Jehova.—Basaen ti Hebreo 11:15, 16.
10. Ania ti nailadawan ni Sara gapu iti kari ni Jehova ken Abraham a maaddaanda iti anak?
10 Usigentayo ti maipapan ken Sara nga asawa ni Abraham. Idi agtawenen iti 90 ken awan pay anakna, nakatulong ti positibo a panangmatmatna iti masanguanan tapno agtignay buyogen ti pammati. Arigna makitkitana ti kaputotanna a mangsagsagrap kadagiti bendision nga inkari ni Jehova. (Heb. 11:11, 12) Apay a masiguradona dayta? Kinuna ni Jehova ken Abraham: “Isu bendisionakto ken kasta met nga ipaayanka iti maysa nga anak a lalaki manipud kenkuana; ket isu bendisionakto ket agbalinto a nasnasion; ti ar-ari dagiti ili agtauddanto kenkuana.” (Gen. 17:16) Idi naipasngaynan ni Isaac, kombinsidon ni Sara a matungpal ti dadduma pay a kari ti Dios ken Abraham. Bumileg met ti pammatitayo no iladawantayo iti panunottayo dagiti kari ti Dios a sigurado a matungpal!
KUMITKITA A SIPAPASNEK ITI GUNGGONA
11, 12. Kasano a napatanor ni Moises ti panagayat ken Jehova?
11 Ti maysa pay a nangipakita iti nabileg a pammati ken Jehova ket ni Moises. Pinatanorna ti nauneg a panagayat iti Dios. Gapu ta dimmakkel ni Moises iti naarian a pamilia ti Egipto, nalakana laeng koma a napatanor ti panagayat iti pannakabalin ken kinabaknang. Nupay kasta, nalawag a naammuan ni Moises kadagiti nagannakna ti maipapan ken Jehova ken ti panggepna a mangwayawaya kadagiti Hebreo iti pannakaadipen ken itedna kadakuada ti Naikari a Daga. (Gen. 13:14, 15; Ex. 2:5-10) No kanayon a pinampanunot ni Moises dagiti masanguanan a bendision nga agpaay iti ili ti Dios, ania ngata ti tumanor iti pusona—panagayat iti kinalatak wenno panagayat ken Jehova?
12 Ibaga kadatayo ti Biblia: “Babaen iti pammati nagkitakit ni Moises, idi dimmakkelen, a maawagan ti anak daydi anak a babai ni Faraon, a pinilina ti dakes a pannakatrato a kadua ti ili ti Dios imbes a maaddaan iti temporario a panangtagiragsak iti basol, agsipud ta imbilangna ti pannakaumsi ti Kristo kas kinabaknang a dakdakkel ngem kadagiti gameng ti Egipto; ta kimmita a sipapasnek iti pannakabayad ti gunggona.”—Heb. 11:24-26.
13. Kasano a nakatulong ken Moises ti panangpampanunotna kadagiti kari ti Dios?
13 Bayat a pinampanunot a naimbag ni Moises ti inkari ni Jehova kadagiti Israelita, bimmileg ti pammati ken ayatna iti Dios. Kas iti dadduma a matalek nga adipen ti Dios, pinampanunot la ketdi ni Moises ti tiempo inton wayawayaan ni Jehova ti sangatauan manipud iti ipapatay. (Job 14:14, 15; Heb. 11:17-19) Awan duadua a natignay ni Moises a mangayat iti Dios a nangipakita iti asi kadagiti Hebreo ken iti intero a sangatauan. Ti pammati ken ayat ti nangtignay kenkuana nga agtultuloy nga agserbi ken Jehova. (Deut. 6:4, 5) Uray idi impangta ni Faraon ti biag ni Moises, ti pammati, ayatna iti Dios, ken nalabit ti panangiladawanna iti panunotna ti nagsayaat a masanguanan, ti nangpatured kenkuana a mangsango iti dayta.—Ex. 10:28, 29.
PANUNOTEM DAGITI ARAMIDEN TI PAGARIAN
14. Ania dagiti saan nga umiso nga ar-arapaapen ti adu a tattao?
14 Adu a tattao ita ti agar-arapaap kadagiti bambanag a saan a mapasamak iti masanguanan. Kas pagarigan, uray nakurapayda, ar-arapaapenda nga agbalinda a nakabakbaknang ken nakataltalged, idinto ta napno ti biag ita iti riribuk ken leddaang. (Sal. 90:10) Ar-arapaapenda ti agbiag nga awan pakadanaganda iti sidong ti turay ti tao, idinto ta ibagbaga ti Biblia a ti Pagarian ti Dios ti kakaisuna a namnama dagiti tattao. (Dan. 2:44) Pampanunoten dagiti tattao a saan a dadaelen ti Dios daytoy nadangkes a lubong, ngem naiduma ti ibagbaga ti Biblia. (Sof. 1:18; 1 Juan 2:15-17) Dagita nga arapaap a di maitunos iti panggep ni Jehova iti masanguanan ket pantasia laeng.
15. (a) Kas Kristiano, apay a nasayaat nga iladawantayo iti panunottayo ti namnamatayo? (b) Ania a kari ti Dios ti segseggaam a matungpal?
15 Iti sabali a bangir, kas Kristiano, maparegtatayo no iladawantayo iti panunottayo ti namnamatayo, iti langit man wenno ditoy daga. Makitkitam kadi ti bagim a mangtagtagiragsak kadagiti kari ti Dios? Sigurado a maragsakanka no panunotem dagiti mabalinmonto nga aramiden inton tungpalen ti Dios dagiti karina. Nalabit “makitkitam” nga agbibiagkan iti agnanayon ditoy daga. Panunotem a kaduam ti sabsabali a mangpappapintas iti daga tapno agbalin a paraiso. Dagidiay mangiwanwanwan iti dayta a trabaho ket pudpudno a maseknan kenka, isu a naragsakka. Kas kenka, ay-ayaten ti amin a tattao ni Jehova. Nasalun-at, naganaygayka, ken awan pakadanagam. Maragragsakanka met a mangusar iti talento ken abilidadmo gapu ta makagunggona iti sabsabali ti amin nga ar-aramidem ken pakaidayawan ti Dios. Kas pagarigan, tultulongam dagiti napagungar a mangam-ammo ken Jehova. (Juan 17:3; Ara. 24:15) Saan laeng a basta arapaap dagita. Pumudnonto amin, ta dayta ti isursuro ti Biblia maipapan iti masanguanan.—Isa. 11:9; 25:8; 33:24; 35:5-7; 65:22.
APAY A PAGSASARITAANTAYO TI NAMNAMATAYO?
16, 17. Apay a makatulong no isarsaritatayo ti maipapan iti namnamatayo?
16 No isarsaritatayo iti padatayo a Kristiano ti kayattayo nga aramiden iti baro a lubong, ad-adda a lumawag iti panunottayo ti maipapan iti masanguanan. Nupay ditay ammo no anianto ti kasasaadtayo iti baro a lubong, no pagsasaritaantayo dagiti segseggaantayo a mapasamak, maparegtatayo ti maysa ken maysa ken maipakitatayo a patientayo dagiti kari ti Dios. Idi binisita ni apostol Pablo dagiti kakabsat idiay Roma, inapresiarda la ketdi ti “panagsisinnukat iti pammaregta.” Kasta met koma ti aramidentayo kadagitoy nariribuk a tiempo.—Roma 1:11, 12.
17 No iladawantayo iti panunottayo ti masanguanan, saantay unay a madanagan kadagiti personal a problematayo. Mabalin a madanagan met ni apostol Pedro idi kinunana ken Jesus: “Adtoy! Pinanawanmi ti amin a bambanag ket sinurotdaka; ania nga agpayso ti addanto a maipaay kadakami?” Tapno matulongan ni Pedro ken ti dadduma nga adalan a mangpanunot iti masanguanan, kinuna ni Jesus: “Pudno kunak kadakayo, Iti pannakaparsua manen, inton ti Anak ti tao agtugaw iti nadayag a tronona, dakayo a simmurot kaniak agtugawkayto met iti sangapulo ket dua a trono, a manguk-ukom iti sangapulo ket dua a tribu ti Israel. Ket ti tunggal maysa a nangpanaw iti balbalay wenno kakabsat a lallaki wenno kakabsat a babbai wenno ama wenno ina wenno annak wenno dagdaga maigapu iti naganko umawatto iti adu a daras nga ad-adu ken tawidennanto ti agnanayon a biag.” (Mat. 19:27-29) Gapu iti dayta, mabalin a mailadawan da Pedro ken ti dadduma nga adalan ti annongenda iti gobierno a mangiturayto iti intero a daga ken mangipaay iti bendision kadagiti natulnog a tattao.
18. Apay a makatulong kadatayo ita ti panangpampanunot iti kaitungpalan dagiti kari ti Dios?
18 Nakatulong kadagiti adipen ni Jehova ditoy daga ti panangpanunotda iti kaitungpalan dagiti kari ti Dios. Ammo ni Abel ti maipapan kadagiti panggep ti Dios isu a mailadawanna ti nagsayaat a masakbayan, maipakitana ti pammatina, ken masiguradona ti namnamana. Naipakita ni Abraham ti nabileg a pammatina gapu ta “nakitana” ti sumagmamano a kaitungpalan ti padto ti Dios mainaig iti naikari a “bin-i” wenno kaputotan. (Gen. 3:15) Sinegseggaan ni Moises ti “pannakabayad ti gunggona,” ket dayta ti nakatulong kenkuana nga ad-adda a mangayat ken Jehova ken agtignay maitunos iti pammati. (Heb. 11:26) Bumileg met ti pammati ken ayattayo iti Dios no iladawantayo iti panunottayo dagiti kari ni Jehova. Iti sumaganad nga artikulo, usigentayo no kasanotayo a mausar a naimbag daytoy a sagut ti Dios.


text:
Botolan, Zambales
Ti Botolan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Zambales iti Filipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Botolan ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.[3]
- Bancal
- Bangan
- Batonlapoc
- Belbel
- Beneg
- Binuclutan
- Burgos
- Cabatuan
- Capayawan
- Carael
- Danacbunga
- Maguisguis
- Malomboy
- Mambog
- Moraza
- Nacolcol
- Owaog-Nibloc
- Paco (Poblacion)
- Palis
- Panan
- Parel
- Paudpod
- Poonbato
- Porac
- San Isidro
- San Juan
- San Miguel
- Santiago
- Tampo (Poblacion)
- Taugtog
- Villar
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Munisipalidad". Zambales Itan, Opisial a website ti Zambales. Naala idi 2012-05-24.
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zambales". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zambales". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
KAPITULO 10
Napan Idiay Jerusalem ti Pamilia ni Jesus
NAGSALUDSOD KADAGITI MANNURSURO TI DOSE TI TAWENNA A NI JESUS
TINUKOY NI JESUS NI JEHOVA KAS “AMAK”
Primavera idi. Tiempo dayta a mapan ti pamilia ni Jose idiay Jerusalem, a kaduada dagiti gagayyem ken kakabagianda. Tinawen nga ar-aramidenda dayta. Mapanda sadiay ta sigun iti Linteg, masapul a selebraranda ti Paskua. (Deuteronomio 16:16) Agarup 120 a kilometro ti kaadayo ti Jerusalem manipud Nazaret. Okupado ken naragsak ti amin iti dayta a tiempo. Ni Jesus, nga agtawen idin iti 12, ket magagaranen iti piesta ken iti gundaway a makapan manen iti templo.
Para ken Jesus ken iti pamiliana, ti Paskua ket saan laeng a maysa nga aldaw nga okasion. Kalpasan ti kaaldawan ti Paskua, mangrugi ti pito nga aldaw a Piesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana. (Marcos 14:1) Maibilang daytoy a paset ti Paskua. Agbayag iti agarup dua a lawas ti intero a panagdaliasatda manipud Nazaret, ti panagyanda idiay Jerusalem, ken ti panagawidda. Ngem iti daytoy a tawen, nabaybayag bassit gapu iti napasamak ken Jesus. Mainaig dayta iti problema a naammuan iti panagawidda manipud Jerusalem.
Bayat ti panagdaliasatda, impagarup da Jose ken Maria a kadua ni Jesus dagiti gagayyem ken kakabagianda a sangsangkamaysa nga agdaldaliasat nga agpaamianan. Ngem idi naginanada iti rabii, saanda a mabirokan ni Jesus. Isu a binirokda kadagiti kakaduada ngem saanda a nasarakan. Mapukpukaw ti anakda! Nagsubli ngarud da Jose ken Maria idiay Jerusalem tapno birokenda ni Jesus.
Nagmalmalem a binirbirokda ngem saanda a nakita. Saanda met a nasarakan iti maikadua nga aldaw. Iti maikatlo nga aldaw, nabirokanda met laeng ti anakda iti maysa kadagiti siled ti templo. Nakitada a nakatugaw ni Jesus iti nagtetengngaan ti sumagmamano a mannursuro a Judio. Dumdumngeg, agsalsaludsod, ken masmasdaaw kenkuana dagiti agdengdengngeg gapu iti pannakaawatna.
“Anakko, apay nga inaramidmo daytoy?” insaludsod ni Maria. “Madandanagankamin ken amam a mangsapsapul kenka.”—Lucas 2:48.
Nasdaaw ni Jesus ta saanda nga ammo no sadino ti ayanna. “Apay a sapsapulendak?” dinamagna. “Diyo kadi ammo a masapul nga addaak iti balay ni Amak?”—Lucas 2:49.
Idi nagkikitadan, simmuroten ni Jesus kada Jose ken Maria a nagawid idiay Nazaret ket intultuloyna ti nagtulnog kadakuada. Nagtultuloy a dimmakkel ken simmirib. Nupay ubing pay ni Jesus, maragragsakan ti Dios ken dagiti tattao kenkuana. Wen, manipud kinaubingna, impakita ni Jesus ti nagsayaat nga ulidan iti panangyun-una kadagiti naespirituan a bambanag ken panagraem kadagiti nagannakna.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Nasursuro ni Jesus ti Agtulnog
Yantangay perpekto ni Jesus, apay a masapul a sursuruenna ti agtulnog?


text:
VIGAN CITY- 1.7 million a gatad ti marijuana iti nakumpiskar dagiti otoridad iti maysa a drug surenderer iti national highway ti Brown St. idiay brgy. Alilem Daya, Alilem, Ilocos Sur.
Nabigibig ti suspek a ni Marton Comot, agtawen ti 35, naasawaan, mannalon ken taga Marcos Higway, Baguio City.
Segun ti report, maysa a concerned citizen iti nangipakaamo kadagiti otoridad a lumabas iti nasao a lugar ti Tamaraw FX a nagapu idiay Bakun, Benguet a nagkarga ti marijuana.
Gapu iti dayta, nagcheckpoint dagiti otoridad ket idi simmungad ni Comot, pinsaardeng da ken kinita da ti lisensiya na ket nakompirmar nga isuna iti dinakamat ti informant.
Sinukimat dagiti otoridad iti likod ti lugan ket nakita da iti 36 a piraso ti marijuana fruiting tops .
Addan iti kustodiya iti Alilem Municipal Police Station ti suspek ken iti marijuana a naala kenkuana.


text:
Apay a Kingdom Hall ti Awag iti Paggigimongan Dagiti Saksi ni Jehova?
Maitutop daytoy nga awag gapu kadagitoy a rason:
Dayta ket pasdek a paggigimongan.
Agtataripnongkami tapno agdaydayaw ken ni Jehova, ti Dios iti Biblia, ken tapno mangipaaykami iti panangsaksi maipapan kenkuana.—Salmo 83:18; Isaias 43:12.
Agtataripnongkami met tapno agsursurokami maipapan iti Pagarian ti Dios, a masansan nga insarsarita ni Jesus.—Mateo 6:9, 10; 24:14; Lucas 4:43.
Awisendaka a mapan iti Kingdom Hall nga asideg iti lugaryo tapno makitam no kasano ti panaggigimong dagiti Saksi ni Jehova.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Maar-aramid iti Kingdom Hall?
Kitaem a mismo ti maar-aramid iti uneg ti Kingdom Hall.


text:
Wen, kabaelan ti panagbalbaliw
Iti innak panangamiris iti napasamak kalpasan iti agarup makabulan nga innak isasarungkar ken panagpidut kadagiti maregmeg ti lagip idiay Narvacan, sigagagarak a mangammo ti mapaspasamak nangruna iti lukong ti panagsuratan.
Sadiay ngamin napanak, awan ti access kadagiti banag a maipapan itoy, no addaman, kadagiti gagayyem. Ngem adda gagarak a napateg sadiay a nasken a sanguek iti inaldaw. Isu a ti mapaspasamak a nasken a maamuak ket naipaigid pay nga umuna wenno naipasuli. Saan nga inikkan ti essem ken gagar.
Ti kaunaan a nakatugkik ti immatang ket ti panagbalbliw ti liderato ti GUMIL. Masapul ti nasged a panagbalbaliw a sangoen ti kabarbaro a liderato. Masapul ti umiso a tignay ken langen iti isu amin, kameng man ken saan. Nasken ti patas a trato ken balanse a gagem tapno masalaan a naimbag dagiti addang a naipakumit.
Sipud pay idi agsursuratak, am-ammokon ti inalat ken karisma ni Mrs. Elizabeth Madarang-Raquel a kabarbaro a mangidaulo. Ket namnamaek nga adda manen ti panagsubli ti nailibay a karisma ken ganaygay ti gunglo. Ta saan a mailibak nga inapunan ti rikki ken dismaya, a sinallukoban ti panagtitinnallikod.
Ngem itoy a gundaway, iti liderato ni Mrs. Raquel, namnamaek, dakkel la unay ti namnamak ti isusubil ti ganaygay ti tignay nga awanan iti kabukbukodan a rason. Ammok, sipapasnekak a mangibaga, nga iti lideratona, awan ti bukot nga aggandat a tumalikod wenno kumayakay man lang no di ket maited kenkuana ti respeto ken talek, ti namnama a tumakder manen ti regget ken ganaygay
Ni Mrs. Raquel ket respetado, awanan ti duadua, ti dua nga organisasion dagiti mannurat, GUMIL ken TMI. Wen a, ta no adda miting ken konbension ket adda isuna a mangibalballaet ti pintas, linak ken kappia. Iti napalabas a kombension ti TMI, adda isuna, uray no opisial ti GUMIL. Iti daytoy a banag, nailukat iti mata dagiti mannurat iti kinaadda iti panagkaykaysa.
Adda panagkaykaysa. Adda ti panagmaymaysa ti amin. Banag a nagdakkelan a gagem, nagdakkelan nga adda ti dur-asan ti pluma.
Awan ti duadua, isu a timmaud ti timpuyog iti laksid ti kinaaddan agdadata nga organisasion, ket saan nga isisina no di ket panangbuangay ti sabali a takder a maitutop iti addang ken panagem nga umiso iti rikna ken padas, nga umiso iti takder ken prinsipio, nga umiso iti bunga ti kapanunotan ken alagaden iti taktakderan a kaibatogan ti init.
Dayta respeto nga ited iti liderato ket nauyos manipud iti umiso nga aramid. Ta manipud idi am-ammokon, nakitak ti potensial nga akemna para iti dur-asan. Nakitak ti di nagbaliw nga akemna iti laksid ti panagbalbaliw ti taray ti aglawlaw. Nakitak a di man la naganiniin ti isemna iti rimkuas a naguduan ti nabayag a sappuyot.
Ta ania ngamin aya ti makuna a lider? Ta ania ngamin aya ti maala iti panangiyuna ken panangidaulo iti maysa a timpuyog wenno orgasassion?
Kadami, ti respeto. A kas individual. A kas nawaya a umawat kadagiti amin a banag a dumteng ken mangtingiting. Nawaya nga agtignay iti amin a suli. Nawaya nga agdakiwas nga awan iti pakapiltakanna. Gayyem ken am-ammo ti amin, saan nga iti naganna, no di ket kas isu a rinespesto. Rinespeto nga ammona nga isubli wenno ad-addu pay ti masagrap nga imbag.
Amin a mangidaulo, rinespeto ken pinaliiw dagiti addang ken wayatna. Manipud idi nagkainteres dataon iti panagsuratan. Ket napaliiwtayo no asino ti tumakder a mangiburay ti inumen ken asino ti mangbuggo ti ulona wenno sakana.
Iti napaliiwtayo, suportaranmi ti liderato ni Mrs. Raquel. Mangnamnamakami a makitami manen ti sapsapulenmi a garatigit ken isem nga awan ti duadua..
Ken ni Mrs. Raquel, ken dagiti kakaduana iti liderato, addakam apo iti likudanyo.
Agbiag ti GUMIL! Agbiag ti TMI! Agbiag dagiti mannurat! @
Friday, June 05, 2009
Wen, kabaelan ti panagbalbaliw


text:
Palanas, Masbate
Ti Palanas ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Palanas ket politikal a nabingbingay iti 24 a barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Banco
- Biga-a
- Bontod
- Buenasuerte
- Intusan
- Jose A. Abenir Sr. (Libtong)
- Maanahao
- Mabini
- Malibas
- Maravilla
- Matugnao
- Miabas
- Nabangig
- Nipa
- Parina
- Piña
- Poblacion
- Salvacion
- San Antonio
- San Carlos
- San Isidro
- Santa Cruz
- Malatawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Masbate". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Tok Pisin
Ti Tok Pisin ket pagsasao a kreol a naisasao kadagiti amin a Papua Baro a Guinea. Daytoy ket opisial a pagsasao ti Papua Baro a Guinea ken ti kaaduan a naus-usar a pagsasao iti dayta a pagilian. Kadagiti paset ti Lumaud, Golpo, Sentral, Probinsia ti Oro ken dagiti Probinsia ti Luek Milne, nupay kasta, ti panag-usar ti Tok Pisin ket addaan iti nabiit a pakasaritaan, ken saan unay nga unibersal, a naipangpangruna dagiti manakman a tattaoe.
Bayta a daytoy ket mabalin a naparang-ay a kas panagtagilako a pidgin, ti Tok Pisin ket nagbalinen a naisalumina a pagsasao. Adi kadagiti saan nga akademiko nga agsasao iti Ingles nga agtataeng idiay Papua Baro a Guinea ket nagnagananda iti "Pidgin," "Pidgin ti Baro a Guinean" wenno "Inggles a Pidgin," daytoy ket kadawyan nga inus-sar dagiti akademiko, ken dagiti pay tattao a makaammo iti Tok Pisin, tapno mangibaga iti pagsasao babaen iti bukodna a nagan.
Adda met dagiti nagbaetan ti lima ken innem a riwriw a tattao nga agus-usar ti Tok Pisin, urayno saanda unay a nalaing a makasaol. Adda met ti nagbaetan ti maysa ken dua a riwriw ti makadal a kas umunada a pagsasao, ken naisangayan ti ubbing dagiti nagannak wenno dagit iappo a kasisigud a nagsasao kadagiti sabali a bernakular (kas pagarigan, ti ina maipud idiay Madang ken ti ama manipud idiay Rabaul). Naisangayan dagiti urbano a pamilia, ken dagiti polis ken dagiti kameng ti puersa ti depensa, ket kankanayonda a makisao iti Tok Pisin, gapu ti saan a pannagagun-od ti kalaing iti bernakular (tok ples), wenno ti panagadal ti bernakular a kas maikadua (wenno maikatlo) a pagsasao, kalpasan ti Tok Pisin (ken mabalin a ti Ingles). Mabalin met nga addaan dagiti maysa a riwriw a tattao ti agsasaon iti Tok Pisin a kas ti nangrun a pagsasaoda.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Tok Pisin iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)


text:
1Iti naminsan, idi agtaktakder ni Jesus iti igid ti Dan-aw ti Genesaret, nagdidinnuron dagiti tattao nga umasideg kenkuana tapno dumngegda iti sao ti Dios. 2Nakitana ti dua a bangka iti igid ti dan-aw a pinanawan dagiti mangngalap a napan nangbuggo kadagiti iketda. 3Limmugan ni Jesus iti maysa kadagiti bangka, ti kukua ni Simon, ket dinawatna kenkuana ipatengngana bassit. Nagtugaw ni Jesus iti bangka ket insurona dagiti tattao. 4Kalpasan ti panagsaona, kinunana ken ni Simon: “Ipatengngam ti bangka, ket iwayatyo ti iketyo ta agkalapkayo.” 5“Maestro,” insungbat ni Simon, “nagpatpatnagkami a nagkalap. Awan pulos ti naalami. Ngem no kasta ti kunam, iwayatko dagiti iket.” 6Inwayatda dagiti iket. Adu ti naalada nga ikan ket dandani la mabsang ti iketda. 7Pinayapayanda ngarud dagiti kakaduada iti sabali a bangka tapno mapanda tumulong kadakuada. Napan dagitoy ket kinargaanda dagiti dua a bangka agingga a napnoda iti kasta unay nga ikan ket ngannganidan lumned. 8Idi makita ni Simon Pedro ti napasamak, nagparintumeng iti sangoanan ni Jesus ket kinunana, “Apo, adaywannak! Maysaak a managbasol.” 9Nasdaaw ni Pedro ken dagiti kakaduana iti kaadu ti nakalapanda. 10Nasdaaw met da Santiago ken Juan nga annak ni Zebedeo, isuda a kinakuyog ni Simon. “Dika agbuteng, Simon,” kinuna ni Jesus, “manipud ita, tattaonton ti kalapem.” 11Insang-atda dagiti bangka, pinanawanda amin, ket simmurotda ken ni Jesus. 12Iti naminsan, adda ni Jesus iti maysa nga ili nga ayan ti maysa a lalaki nga agkukutel. Apaman a nakitana ni Jesus, nagpakleb iti sangoananna ket impukkawna kenkuana, “Apo, no kayatmo, mapaimbagnak.” 13Sinagid ni Jesus ti lalaki sana kinuna, “Kayatko! Umimbagkan.” Ket dagus a naikkat ti sakit ti lalaki. 14Imbilin ni Jesus kenkuana: “Awan pangibagbagaam iti daytoy, ngem inka agparang a dagus iti padi tapno kitaennaka. Kalpasanna, iruknoymo ti daton nga imbilin ni Moises a pammaneknekmo kadagiti tattao nga immimbagkan.” 15Immad-adda ketdi a nagdinamag ni Jesus. Napan ti nakaad-adu a tattao nga agdengngeg kenkuana ken agpaagas kadagiti saksakitda. 16Ngem masansan nga agpakni ni Jesus kadagiti disso nga awan matagtagitao tapno agkararag. 17Iti maysa nga aldaw, idi mangisursuro ni Jesus, agtutugaw sadiay ti sumagmamano a Fariseo ken mamaestro iti Linteg. Naggapuda kadagiti amin nga il-ili iti Galilea ken Judea, agraman Jerusalem. Adda ken ni Jesus ti pannakabalin ti Apo a mangpaimbag kadagiti masaksakit. 18Napan kenkuana ti sumagmamano a lallaki a nangyeg iti maysa a paralitiko a nakaidda iti papag. Iserrekda koma ti lalaki iti uneg ti balay tapno ipanda iti sango ni Jesus. 19Ngem gapu iti kaadu ti tao, saanda a maiserrek ti paralitiko. Napanda ngarud iti tuktok ti balay, binutbotanda ti atep, ket imbabada a nakaidda iti papag sada indisso iti tengnga dagiti tattao iti sangoanan ni Jesus. 20Idi makita ni Jesus ti pammatida, kinunana iti paralitiko, “Gayyem, napakawanen dagiti basbasolmo.” 21Nagtantanabutob dagiti mamaestro iti Linteg, kasta met dagiti Fariseo, ket kinunkunada: “Apay a kastoy ti panagsao daytoy a tao? Maibusor iti Dios ti sasawenna! Ti laeng Dios ti makapakawan kadagiti basbasol!” 22Ammo ni Jesus ti kapanunotanda ket kinunana kadakuada, “Apay a kasta ti pampanunotenyo? 23Ania ti nalaklaka nga isao: ‘Napakawanen dagiti basbasolmo’ wenno ‘Bumangonka ket magnaka’? 24Paneknekak ngarud kadakayo a ti Anak ti Tao adda pannakabalinna ditoy daga a mamakawan kadagiti basbasol.” Kinunana iti paralitiko, “Ibilinko kenka: bumangonka, bagkatem ta iddam, ket agawidkan!” 25Timmakder a dagus ti paralitiko iti imatangda amin, binagkatna ti nagiddaanna ket nagawid a mangidaydayaw iti Dios. 26Anian a siddaawda! Nagbutengda amin a nagdaydayaw iti Dios ket kinunkunada, “Anian a nakaskasdaaw dagiti naimatangantayo ita nga aldaw!” 27Kalpasan daytoy, rimmuar ni Jesus ket nakitana ni Levi, maysa nga agsingsingir iti buis. Agtugtugaw iti ofisinana. Kinuna ni Jesus kenkuana, “Surotennak.” 28Timmakder ni Levi, pinanawanna amin, ket simmurot ken ni Jesus. 29Kas pammadayawna ken ni Jesus, nangisagana ni Levi iti dakkel a padaya idiay balayna. Timmabuno ti adu nga agsingsingir iti buis ken dadduma pay a tattao. 30Nagtantanabutob dagiti Fariseo ken dagiti kakaduada a mamaestro iti Linteg ket kinunada kadagiti adalan ni Jesus, “Apay a kalanglang ken kain-inumyo dagiti agsingsingir iti buis ken dagiti dakes a tattao?” 31Simmungbat ni Jesus kadakuada: “Saan a dagiti nasalun-at ti makasapul iti mangngagas no di ket dagiti masaksakit. 32Saanak nga immay tapno ayabak dagiti nalinteg ngem immayak agayab kadagiti managbasol ket iti kasta agbabawida.” 33Kinuna ti sumagmamano a tattao ken ni Jesus: “Masansan nga agayunar ken agkararag dagiti adalan ni Juan, kasta met dagiti adalan dagiti Fariseo; ngem mangan ken uminum dagiti adalam.” 34Simmungbat ni Jesus: “Mabalin aya a di mangan dagiti makiboda no adda ti nobio iti arpadda? Saan a mabalin! 35Ngem dumtengto ti tiempo a maipanaw ti nobio kadakuada ket isunton ti panagayunarda.” 36Sinarita pay ni Jesus kadakuada daytoy a pangngarig: “Awan ti tao a mangala iti baro a lupot tapno itakupna iti daan a pagan-anay. No kasta ti aramidenna, dadaelenna ti baro a kawes ket saan pay a maibagay iti nakaitakupanna. 37Awan met mangikabil iti baro nga arak iti daan a supot a lalat. No kasta ti aramidenna, bettakento ti baro nga arak ti supot, maibelleng ti arak ken madadael ti supot. 38Saan! Masapul nga ikarga ti baro nga arak iti baro a supot a lalat. 39Ket ti nakaraman iti baak nga arak, dina pagan-ano ti uminum iti baro. Ta kunana: ‘Naim-imas ti baak.’”
Copyright
Learn More


text:
Damdamag iti Lubong
United States
Iti napalabas a 10 a tawen, nakakompiskar dagiti parasukimat iti airport iti agarup 50 a milion a maiparit a banag, sigun iti report ti Department of Homeland Security ti U.S. Idi laengen 2011, nalapdanda ti pannakaiserrek ti nasurok a 1,200 a paltog kadagiti eroplano. Impambar ti kaaduan a pasahero a nalipatanda laeng nga adda awitda a paltog.
Brazil
Rinugian dagiti autoridad iti edukasion ti mangikabit iti electronic chips iti uniporme dagiti estudiante tapno malapdan ti panagbulakbolda. Makaawat ti nagannak iti teks no nadetek dagiti sensor a simmangpeten ti anakna iti eskuelaan ken sabali a teks no naladaw iti nasurok a 20 a minuto.
Norway
Saanen a ti Lutheran Church ti opisial a relihion ti Norway. Iti damo a gundaway, inkeddeng ti Parliamento ti Norway a rebisaren ti konstitusion ken palukayen ti singgalut ti Relihion ken Gobierno.
Czech Republic
Kuna ti 2/3 kadagiti nasurbey nga empleado a taga-Czech Republic a mariknada nga obligadoda a mangsungbat kadagiti awag, e-mails, wenno teks a mainaig iti trabaho no awanda iti pagtrabahuan. Ibilang ti nasurok a 1/3 a kinabastos ti di panangsungbat a dagus kadagita.
India
Iti laksid ti dandani 50% a yaadu ti produksion ti taraon iti India iti napalabas a 20 a tawen ken ti 71 a milion a tonelada a bagas ken trigo a nakapempen, agpakpakarigat pay laeng daytoy a pagilian a mangtaraon iti umilina. Agarup 40% laeng iti nakapempen a bagas ken trigo ti makadanon kadagiti pagtaengan dagiti umili. Ti dadduma a makagapu ket kurapsion ken panangsayang.


text:
SALUDSOD DAGITI AGBASBASA . . .
Ania ti Di Umiso Kadagiti Kaugalian iti Krismas?
Idi pay a maibagbaga a ti Krismas ket maysa a nabayagen a piesta dagiti Kristiano kas panangselebrar iti pannakayanak ni Jesus. Ngem mabalin a mapanunottayo no ania ngata ti koneksionna iti pannakayanak ni Jesus ti adu a tradision a karaman iti Krismas.
Ti umuna ket ti maipapan iti naimbento a ni Santa Claus—maysa a naragsak a lakay a puraw ti barbasna, nalabbasit ti pingpingna, ken nakabado iti nalabaga. Idi 1931, naimbento dayta para iti maysa a North American a kompania ti softdrinks. Sipud idin, pagaammo dayta nga epektibo a mausar kadagiti patalastas bayat ti Krismas. Idi 1950’s, pinadas ti dadduma a Brazilian nga isukat ken ni Santa Claus ti maysa a popular a karakter iti maysa nga estoria ti nasionda—ni Grandpa Indian. Ti resultana? Inabak ni Santa Claus ni Grandpa Indian ken “inabakna [pay ketdi] ti ubing a ni Jesus ket isu ti nagbalin nga opisial a simbolo ti selebrasion iti Disiembre 25,” kuna ni Professor Carlos E. Fantinati. Ngem dagiti laeng kadi sarsarita a kas iti maipapan ken Santa Claus ti di umiso iti Krismas? Tapno masungbatan dayta, subliantayo ti panawen dagiti nagkauna a Kristiano.
“Iti umuna a dua gasut a tawen ti Kristianidad, pirmi ti panangkontra dagiti Kristiano iti pananglagip iti pannakayanak dagiti martir wenno, uray ti pannakayanak ni Jesus,” kuna ti Encyclopedia Britannica. Apay? Imbilang dagiti Kristiano ti birthday kas kaugalian dagiti pagano a masapul a mamimpinsan nga adaywan. Kinapudnona, awan ti mabasa iti Biblia a petsa ti pannakayanak ni Jesus.
Idi maikapat a siglo C.E., inrugi ti Iglesia Katolika a selebraran ti Krismas uray kinontra dagiti nagkauna a Kristiano ti kaugalian a panangselebrar iti birthday. Kayat a papigsaen ti simbaan ti impluensiana babaen ti panangikkatna kadagiti dakkel a mangpakpakapuy iti impluensiana. Ti maysa kadagita ket ti kinapopular dagiti pagano a relihion iti imperio ti Roma ken dagiti piesta para iti winter solstice (ti kaababaan nga aldaw iti intero a tawen). Kada tawen, manipud iti Disiembre 17 agingga iti Enero 1, “kaaduan a Romano ti agpiesta, agaayam, agragragsak, agparada, ken makiraman iti dadduma pay a selebrasion kas pammadayawda kadagiti didiosda,” kuna ti Christmas in America, nga insurat ni Penne L. Restad. No met Disiembre 25, selebraran dagiti Romano ti birthday ti Di Maparmek nga Init. Idi inrugi ti simbaan a selebraran ti Krismas iti dayta a petsa, adu a Romano ti naallukoyda a mangselebrar iti pannakayanak ni Jesus imbes a ti pannakayanak ti init. Ngem “inus-usar latta dagiti [Romano] dagiti simbolo nga us-usarenda kadagitoy a piestada,” kuna ti Santa Claus, a Biography, nga insurat ni Gerry Bowler. Ti agpayso, “uray no makuna a baro dagiti piestada, ar-aramidenda latta dagiti dati a kaugalianda.”
Nalawag ngarud a ti kangrunaan a problema kadagiti selebrasion iti Krismas ket dagiti di nasayaat a nangrugianda. Iti libro ni Stephen Nissenbaum a The Battle for Christmas, natukoy ti Krismas kas “pagano a piesta a nakaluban iti Kristiano a maskara.” Ti ngarud Krismas ibabainna ti Dios ken ti Anakna a ni Jesu-Kristo. Bassit la kadi a banag dayta? Isaludsod ti Biblia: “Ania ti pagkaduaan ti kinalinteg ken kinakillo? Wenno ania ti pakiramanan ti lawag iti sipnget?” (2 Corinto 6:14) Kas iti puon ti kayo a dimmakkel a killo, nakaro ti kinakillo ti Krismas nga uray la ‘saanen a mailinteg.’—Eclesiastes 1:15.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Krismas?
Mabalin a masdaawka iti pakasaritaan ti innem a nalatak a kaugalian iti Krismas.
Apay a Saan a Ramrambakan Dagiti Saksi ni Jehova ti Krismas?
Adu ti mangramrambak iti Krismas uray no ammoda ti nagtaudan dayta. Ammuem no apay a saan a ramrambakan dayta dagiti Saksi ni Jehova.


text:
Lubuagan, Kalinga
Ti Lubuagan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Kalinga iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Lubuagan ket nabingbingay a politikal iti 9 a barbaranggay.[2]
- Dangoy
- Mabilong
- Mabongtot
- Poblacion
- Tanglag
- Lower Uma
- Upper Uma
- Antonio Canao
- Uma del Norte (Western Luna Uma)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Kalinga". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Kalinga". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Estoria 80: Pinanawanda ti Babilonia
NGANGNGANI dua a tawen ti napalabasen nanipud ti Babilonia pinarmek dagiti Medos ken Persas. Ket kitaem ti mapaspasamak itan! Wen, pampanawan dagiti Israelitas ti Babilonia. Asinot’ nangibulos kadakuada?
Ni Ciro, ari ti Persia, ti nangwayawaya. Nabayag pay sakbay a maiyanak ni Ciro nagsurat ni mammadto Isaias maipapan kenkuana: ‘Aramidemto kas paaramidko kenka. Silulukatto dagiti ruangan tapno maparmekmo ti siudad.’ Ket ni Ciro ti nangidaulo iti panangparmek iti Babilonia. Simrek dagiti buybuyotna iti siudad iti rabii kadagiti ruangan a silulukat.
Ngem imbaga met ni Isaias a mammadto ni Jehova nga itedto ni Ciro ti bilin a maibangon manen ti Jerusalem ken ti templona. Inted kadi ni Ciro daytoy a bilin? Wen. Isut’ pagturturongan ita nga aramiden dagiti Israelitas.
Ngem saan amin nga Israelitas idiay Babilonia makapagbiaheda ti adayo nga agsubli idiay Jerusalem. Gapuna imbaga ni Ciro kadagidiay di mapan: ‘Mangtedkayo ti pirak ken balitok ken dadduma pay a sagsagut kadagiti tattao nga agsubli a mangbangon ti Jerusalem ken ti templona.’
Gapuna adu a sagut ti naited kadagiti Israelitas nga agsublin idiay Jerusalem. Kasta met, insubli ni Ciro dagiti malukong ken kopa nga innala ni Nabucodonosor manipud templo ni Jehova idi dinadaelna ti Jerusalem.
Kalpasan ti agarup uppat a bulan a panagdaliasat, nakasublin dagiti Israelitas iti apagpag-isu a tiempo. Addan 70 a tawen nanipud nadadael ti siudad, ken ti daga nalangalang iti tattao. Ngem, uray addadan iti mismo a daga, adunto pay ti rigat a lak-amen dagitoy nga Israelitas.
Isaias 44:28; 45:1-4; Esdras 1:1-11.
Dagiti Saludsod
- Kas makitam iti ladawan, ania ti ar-aramiden dagiti Israelita?
- Kasano a tinungpal ni Ciro ti padto ni Jehova babaen ken Isaias?
- Ania ti imbaga ni Ciro kadagiti Israelita a saan a makapagsubli idiay Jerusalem?
- Ania ti inted ni Ciro nga isubli dagiti Israelita idiay Jerusalem?
- Kasano kapaut ti panagdaliasat dagiti Israelita nga agsubli idiay Jerusalem?
- Mano a tawenen ti naglabas sipud idi nalangalang ti Jerusalem?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Isaias 44:28 ken 45:1-4.
Kasano nga impaganetget ni Jehova ti sierto a pannakatungpal ti padto maipapan ken ni Ciro? (Isa. 55:10, 11; Roma 4:17)
Ti padto ni Isaias maipapan ken ni Ciro ipakitana ti ania maipapan iti pannakabalin ni Jehova a Dios a mangipadto iti masanguanan? (Isa. 42:9; 45:21; 46:10, 11; 2 Ped. 1:20)
- Basaenyo ti Esdras 1:1-11.
Kas panangtulad iti ehemplo dagidiay saan a nakapagsubli idiay Jerusalem, kasanotayo ita a ‘mapapigsa ti im-ima’ dagidiay makabael a sumrek iti amin-tiempo a serbisio? (Esd. 1:4, 6; Roma 12:13; Col. 4:12)


text:
Tagalog a Kombension Idiay Rome—“Dakkel a Family Reunion!”
Idi Hulio 24-
Sigun iti maysa a reperensia, nasurok a 850,000 a Pilipino ti aggigian itan idiay Europa. Kas resultana, agarup 60 a kongregasion ken babassit a grupo dagiti Saksi ni Jehova sadiay ti aggigimong iti Tagalog ken mangaskasaba kadagiti Pilipino iti lugarda.
Ngem iti daytoy a kombension idiay Rome, amin dagitoy a kongregasion ken grupo ket nagtitipon iti umuna a gundaway para iti tallo nga aldaw a kombension iti bukodda a pagsasao. Naragsakan ti 3,239 nga immatender a dimngeg iti pangserra a palawag iti kada aldaw nga imparang ni Brother Mark Sanderson, a maysa a miembro ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova ken dati a nagserbi iti Pilipinas.
“Dimmanon a Dagus iti Pusok”
Ania ti nakaidumaanna no ti maysa ket umatender iti kombension a mausar ti nakayanakanna a lengguahe imbes a ti lengguahe a maus-usar iti paggigiananna a lugar? “Maawatak met bassit ti Ingles,” kuna ti agsolsolo nga ina a ni Eva, “ngem imbag laengen ta adda daytoy a kombension iti Tagalog. Dimmanon a dagus iti pusok dagiti pannursuro iti Biblia.” Tapno makaurnong da Eva ken ti dua nga annakna iti pagpleteda a mapan idiay Italy nga aggapu iti Spain, nagsasaritaanda a maminsanda laengen a mangan iti ruar iti kada bulan, imbes a linawas a kas iti dati. Kuna ni Eva, “Sulit ti panagsakripisiomi ta naawatak ti intero a kombension!”
Indawat ni Jasmin, nga aggigian idiay Germany, nga agbakasion iti trabaho tapno makaatender iti kombension. “Ngem idi pumanawak koman,” kunana, “naibaga kaniak a saanak a mabalin nga agbakasion ta adda masapul a maileppas a trabaho. Ngem kalmadoak latta, nagkararagak ken Apo Jehova, sa nakisaritaak iti boss-ko. Nayurnosmi dagiti trabaho tapno makaatenderak iti kombension! Maragragsakanak unay ta nakaduak dagiti kakabsat a padak a Pilipino ditoy Europa.”
Siempre, saan laeng a ti Pilipinas ti kailiw ti adu a Pilipino nga aggigian iti Europa. Kailiwda met dagiti Pilipino a gagayyemda nga adda iti sabali a paset ti Europa. Gapu iti daytoy a kombension, nagkikita manen dagitoy nga aggagayyem, ngem ita, agkakabsatdan iti pammati. (Mateo 12:48-
Ammuem ti Ad-adu Pay
Apay a Mangang-angaykami Kadagiti Dadakkel nga Asamblea?
Tinawen nga agtataripnongkami para iti tallo nga espesial nga okasion. Kasanoka a magunggonaan kadagitoy?
Ania a Kita ti Tattao Dagiti Saksi ni Jehova?
Mano ti am-ammom a Saksi ni Jehova? Ania a talaga ti ammom maipapan kadakami?


text:
Baybay
Ti maysa a baybay ket itudo na ti maysa a dakkel a bagi iti naapgad a danum a kaaduan a naikapet ti maysa a taaw. Adda met dagiti bagbagi ti danum a saan a naikapet iti taaw, a kas iti Baybay Kaspio.
Dagiti linaon
Listaan dagiti baybay[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Atlantiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Baybay Mediteraneo[urnosen | urnosen ti taudan]
Baybay Baltiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Daduma pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Artiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Akin-abagatan a Taaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Indiano[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Pasipiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Napalikmutan ti daga a baybay[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti dadakkel a kinauneg a danaw, kadawyan a naapgad, ket makunkuna da a "baybay".
Listaan dagiti baybay babaen ti kalawa ti rabaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c sagpaminsan a makunkuna pay a paset iti Baybay Mediteraneo


text:
Panagturpos ti Maika-137 a Klase ti Watchtower Bible School of Gilead
Idi Septiembre 13, 2014, nagturpos ti maika-137 a klase ti Watchtower Bible School of Gilead iti educational center dagiti Saksi ni Jehova idiay Patterson, New York. Sansanayen daytoy nga eskuelaan dagiti aduan kapadasanen a ministro dagiti Saksi ni Jehova tapno agbalinda pay a mas epektibo iti panangpabilegda iti kongregasion ken sanga nga opisina a pakaibaonanda. Agdagup iti 12,333 ti timmabuno iti programa, iti man aktual a nakaangayanna idiay Patterson wenno babaen ti pannakaikonektar iti video kadagiti lugar idiay Canada, Jamaica, Puerto Rico, ken United States.
Ni Samuel Herd, a miembro ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova, ti tserman iti programa. Iti panglukat a sasaona, intampokna ti kinangato ti pampanunot ni Jehova no idilig iti pampanunottayo. (Isaias 55:8, 9) Imbagana nga uray kalpasan ti lima a bulan a panangpunno iti panunot dagiti estudiante iti pampanunot ti Dios, nagadu pay ti masapul a sursuruenda maipapan ken Jehova ta “pingir ti daldalanna” laeng ti naammuanda. (Job 26:14) Kinuna pay ni Brother Herd a mabenepisiarantayo tunggal addatayo iti taripnong a pakailawlawagan ti pampanunot ti Dios, ket awan nakaidumaan daytoy a programa.
“Ti Bunga ti Espiritu ket . . . Mabayag a Panagitured.” (Galacia 5:
Maikadua, masapul nga anusantayo ti bagitayo. Baka dakkel unay ti ekspektaren dagiti estudiante iti bagida kalpasan ti pannakasanayda iti Gilead. No saan a dagus a nasayaat ti pagturongan dagiti bambanag inton addadan iti nakaibaonanda, mabalin a mapanunotda, ‘Ania ngata ti madi kaniak?’ Maibatay iti mismo a kapadasan ni Brother Larson, impasiguradona kadakuada a mapagballigianda dagiti problema no anusanda ti bagida ken agtalinaedda a nagagaget bayat nga ileppas ti Dios ti panangsanayna kadakuada.—Hebreo 6:
“Agtalinaed Koma ti Pusoyo a Napakumbaba ken Agbiag iti Agnanayon!” Imbasar ni Anthony Morris, a miembro ti Bagi a Manarawidwid, ti tema ti palawagna iti Salmo 22:26, a ti maudi a pasetna ket literal a maipatarus a “ti puspusoyo agbiag koma iti agnanayon.” Masapul a napakumbabatayo tapno maawattayo dayta a bendision. Impaganetget ni Brother Morris a saannatayo nga usaren ni Jehova no saantayo a napakumbaba. Mabalin a malipatan ti asinoman kadatayo, uray dagiti nabayagen a Kristiano, ti kinapateg ti panagbalin a kas ken Kristo Jesus.—2 Pedro 1:9.
Mabasatayo iti Biblia ti maipapan kadagidiay nangipakita ken saan a nangipakita iti kinapakumbaba. Sipapannakkel nga inawat ni Herodes Agripa ti panangidayaw kenkuana dagiti tattao, banag nga agpaay koma iti Dios. Kas resultana, kinabil isuna ti anghel ti Dios ket “kinnan dagiti igges.” (Aramid 12:21-
Dadduma nga estudiante ti agserbinto iti maysa a sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova. Pinakdaaran ida ni Brother Morris a no saanda a napakumbaba, saandanto a naragsak iti trabahoda. Ngem narigat a mailasin ti maysa no isu ket saan a napakumbaba. Tapno maipaganetgetna ti punto, inyestoriana ti maysa a pasamak adun a tawen ti napalabas. Idi nabalakadan ti maysa nga elder gapu ta saan a napakumbaba, insuratna iti sanga nga opisina, “Awanen ti ammok a napakpakumbaba pay ngem siak.” Imparegta ni Brother Morris a liklikanda ti kasta a kababalin. Makapagtalinaedda a napakumbaba no liklikanda ti nangato a panangmatmat iti autoridadda ken no bigbigenda a ti pudpudno nga autoridad ket adda ken Jehova a Dios ken ni Kristo Jesus.
“Saanna nga Ited ti Espiritu a Marukrukod.” (Juan 3:
Idi kaaldawan ni Bezalel, dakkel ti naitulong dagiti Israelita a babbai iti pannakaibangon ti tabernakulo. (Exodo 35:25, 26) Dagiti met kakabsat a babbai iti klase ket talaga a nasayaat dagiti abilidad nga ipakpakitada bayat a supsuportaranda dagiti assawada. Kas konklusion, binalakadan ni Brother Burnett dagiti estudiante: “Usarenyo ti nainkasigudan nga abilidadyo buyogen ti kinapakumbaba ken kinatulnog. No kasta ti aramidenyo, naan-anay nga ipaayto ni Jehova ti espirituna kadakayo.”
“Makisalaka Kadi Kaniak?” Imbasar ni Mark Noumair, katulongan ti Teaching Committee, ti tema ti palawagna iti inaramid ni David idi ip-ipanda ti lakasa ti tulag idiay Jerusalem. (2 Samuel 6:
Ni Jehova ket matulad dagiti nagraduar no itultuloyda nga ipakita ti nasungdo nga ayat iti kasta a pamay-an. (Salmo 113:
“Panangasaba iti Tunggal Maitutop a Gundaway.” Ni William Samuelson, a manangaywan iti Theocratic Schools Department, dinakamatna ti ehemplo ni apostol Pablo a nangusar iti tunggal oportunidad a nangikasaba iti naimbag a damag. (Aramid 17:17) Kalpasanna, indauluan ni Brother Samuelson ti panangipabuya dagiti estudiante kadagiti nagsasayaat a kapadasanda iti ministerio bayat ti panagadalda iti Gilead. Kas pagarigan, naam-ammo ti maysa a pagassawaan ti maysa a babai nga agbambantay iti pagtagilakuan iti makan. Inurayda nga awanen ti gumatang sada impabuya ti video nga Apay nga Adalem ti Biblia? Imbagada kenkuana ti maipapan iti jw.org, a pakakitaanna kadagiti impormasion iti lengguahena a Laotian. Nakapagsublida ket naparayrayda ti interesna.
“Kanayon a Nakasagana nga Agpausar Para iti Pagarian.” Ni William Nonkes, nga agtrabtrabaho iti Service Department iti sanga nga opisina iti United States, ininterbiuna ti uppat nga estudiante a nagraduar. Maitunos iti Isaias 6:8, impakitadan a nakasaganada nga agpausar para iti Pagarian, ngem tinulongan ida ti eskuelaan tapno ad-adu pay ti maaramidanda. Inlawlawag ni Sister Snolia Maseko a nakatulong ti Gilead tapno makitana dagiti masapul pay a parang-ayenna, nangruna ti panangusar a naimbag iti tiempo uray kalpasan ti agmalmalem a panagserbi. Kinunana, “Tinulongannak ti eskuelaan a manglab-aw iti impagarupko a pagpatinggaan ti kabaelak nga aramiden.” Naadal ni Brother Dennis Nielsen no kasano a makatulong ti Sofonias 3:
“Paliiwenyo a Sipapasnek Dagiti Tumatayab iti Langit.” (Mateo 6:
Kas pagarigan, no kasano a pakpakanen ni Jehova dagiti billit, ipaayna met dagiti kasapulantayo. Kamengtayo ti “sangakabbalayan ti Dios,” ken ipasiguradona kadatayo nga ‘ipaayna ti kasapulan dagidiay kukuana.’ (1 Timoteo 3:
Dinakamat met ni Brother Lett nga adu a billit ti mangpataud iti mangpakdaar nga uni no adda mariknada a peggad. Kasta met laeng ti aramidentayo no maitutop. Kas pagarigan, pakdaarantayo ti maysa a kabsat no ‘makaaramid iti di umiso nga addang sakbay a maammuanna [wenno madlawna] dayta.’ (Galacia 6:1) Ken pakpakdaarantayo dagiti tattao iti umas-asidegen nga “aldaw ni Jehova” babaen ti trabahotayo a panangasaba. (Sofonias 1:
Konklusion. Kalpasan a naawat dagiti estudiante dagiti diplomada, maysa kadakuada ti nangbasa iti surat ti panagyaman ti klase. Iti pangserra a sasao ni Brother Herd, inkomparana ti proseso a panangipapuso iti pampanunot ni Jehova iti panangipalok iti dadakkel a lansa iti riles. Masapul ti mamin-adu a panangmartilio tapno maipalok a naimbag dagiti lansa. Nasken met nga itultuloy a panunoten dagiti nagraduar ti maipapan kadagiti nasursuroda iti Gilead. “Mangilatangkayo iti tiempo a mangipalok a naimbag kadagita iti pusoyo,” kuna ni Brother Herd. Ken innayonna, “Surotenyo ti pampanunot ti Dios tapno agbalinkayto a bendision.”


text:
Idaydayawyo ni Jehova, ti Ari ti Kinaagnanayon
“Iti Ari ti kinaagnanayon . . . maadda koma ti dayaw ken dayag iti agnanayon.”—1 TIM. 1:17.
1, 2. (a) Asino ti “Ari ti kinaagnanayon,” ken apay a maitutop dayta a titulona? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) (b) Apay a kayattayo ti agpaituray ken Jehova?
NAGTURAY ni Ari Sobhuza II iti Swaziland iti dandani 61 a tawen. Nupay nakaskasdaaw ti kasta a kapaut ti panagturay iti moderno a panawentayo, adda maysa nga ari a dinto pulos agngudo ti panagturayna ta saan a kas iti tao nga ababa ti biagna. Ibaga ti Biblia nga isu ti “Ari ti kinaagnanayon.” (1 Tim. 1:17) Dinakamat ti salmista ti nagan daytoy a Soberano idi indeklarana: “Ni Jehova ket Ari . . . [iti] agnanayon.”—Sal. 10:16.
2 Gapu iti kapaut ti panagturay ti Dios, awan ti turay ti tao a pumada iti dayta. Ngem ti wagas ti panangiturayna ti mangtignay kadatayo nga umadani kenkuana. Maysa nga ari a nagturay iti nagkauna nga Israel iti 40 a tawen ti nangidaydayaw iti Dios kadagitoy a sasao: “Ni Jehova naasi ken managparabur, nabannayat nga agunget ken naruay iti naayat a kinamanangngaasi. Ni met laeng Jehova impasdekna a sititibker ti tronona iti mismo a langlangit; ket ti bukodna a kinaari nangdominar iti ngatuen ti isuamin.” (Sal. 103:8, 19) Ni Jehova ti Aritayo. Ngem malaksid iti dayta, isu pay ti Amatayo—ti naayat ken nailangitan nga Amatayo. Kasano nga agtigtignay ni Jehova kas maysa nga Ama? Kasano nga ipakpakitana ti autoridadna kas Ari sipud napasamak ti panagrebelde idiay Eden? Ti sungbat kadagitoy a saludsod ti mangtignay kadatayo nga umadani ken Jehova ken naimpusuan nga agdayaw kenkuana.
TI ARI TI KINAAGNANAYON NANGBUKEL ITI UNIBERSAL A PAMILIA
3. Asino ti immuna a kameng ti unibersal a pamilia ni Jehova? Siasino pay ti naparsua kas “annak” ti Dios?
3 Nakaragragsak la ketdi ni Jehova idi pinarsuana ti bugbugtong nga Anakna! Saan nga imbilang ti Dios ti inauna nga anakna kas nababa nga iturayan. Inayatna kas maysa nga Anak ken inawisna a makiraman iti makaparagsak a trabaho a panangparsua iti linaklaksa a perpekto nga anghel. (Col. 1:15-17) Nadeskribir dagitoy kas “ministrona, nga agar-aramid iti pagayatanna,” a siraragsak nga agserserbi iti Dios. Impaayanna ida iti dayaw babaen ti panangawagna kadakuada iti “annak.” Pasetda ti unibersal a pamilia ni Jehova.—Sal. 103:20-22; Job 38:7.
4. Kasano a ti tao ket nagbalin a paset ti pamilia ti Dios?
4 Kalpasan a pinarsuana ti pisikal a langlangit ken ti daga, pinadakkel ni Jehova ti pamiliana. Idi naisagananan ti daga kas napintas a pagtaengan nga addaan iti amin a kasapulan, inaramidna ti obra maestrana iti amin a parsuana ditoy daga—ti umuna a tao a ni Adan, a pinarsuana iti bukodna a ladawan. (Gen. 1:26-28) Kas Namarsua, umiso laeng nga inanamaen ni Jehova nga agtulnog kenkuana ni Adan. Kas Ama, siaayat a nangipaay ni Jehova ken Adan kadagiti nainkalintegan a bilin. Awan kadagita ti nanglimitar iti wayawayana.—Basaen ti Genesis 2:15-17.
5. Ania nga urnos ti inaramid ti Dios tapno mapunno ti daga iti tattao?
5 Saan a kas kadagiti agtuturay a tattao, ni Jehova ket maragsakan a mangitalek iti annongen kadagiti iturayanna, ken tratuenna ida kas kameng ti pamiliana. Kas pagarigan, intalekna ken Adan ti pannakaaywan ti dadduma pay a parsua ditoy daga, nga inikkanna iti makaparagsak ken makapainteres a trabaho a panangpanagan kadagiti animal. (Gen. 1:26; 2:19, 20) Saan a nangparsua ti Dios iti minilion a perpekto a tattao a mangtagitao iti daga. Imbes ketdi, nangparsua iti perpekto a komplimento ni Adan—ti babai a ni Eva. (Gen. 2:21, 22) Kalpasanna, inikkanna daytoy a pagassawaan iti oportunidad a mangpunno iti daga kadagiti annakda. Iti sidong dagiti perpekto a kasasaad, in-inut a pagbalinen dagiti tattao ti intero a daga kas Paraiso. Kalpasanna, kas kameng ti maymaysa a pamilia, amin a tattao ken anghel agdaydayawdanto ken Jehova iti agnanayon. Anian a nagsayaat a masakbayan! Naisangsangayan dayta nga ebkas ti ayat ni Jehova kas maysa nga Ama!
SAAN A NAGPASAKUP ITI TURAY TI DIOS DAGITI REBELDE NGA ANNAK
6. (a) Kasano a nangrugi ti panagrebelde iti uneg ti pamilia ti Dios? (b) Kayatna kadi a sawen a saanen a kontrolado ni Jehova ti bambanag gapu iti dayta? Ilawlawagmo.
6 Makapaladingit ta saan a nagpasakup da Adan ken Eva iti panangituray ni Jehova. Pinilida ketdi a suroten ni Satanas, maysa a rebelde nga espiritu nga anak ti Dios. (Gen. 3:1-6) Nagbanag dayta iti saem, panagsagaba, ken ipapatayda agraman dagiti annakda. (Gen. 3:16-19; Roma 5:12) Iti daydi a gundaway, awanen ti nabati a natulnog nga iturayan ti Dios ditoy daga. Kayatna kadi a sawen a saannan a kontrolado ti bambanag ken binaybay-annan ti kalinteganna a mangituray iti daga? Saan! Impakitana ti autoridadna babaen ti panangpapanawna kada Adan ken Eva iti hardin ti Eden. Kasta met, nangikabil kadagiti kerubin a mangbantay iti hardin tapno saandan a makastrek. (Gen. 3:23, 24) Ngem kaskasdi nga impakita ti Dios ti naamaan nga ayatna. Inkarina nga addanto maymaysa nga unibersal a pamiliana a buklen dagiti matalek nga anghel ken tattao, ket maysanto a ‘bin-i’ ti mangdadael ken Satanas ken mangikkat kadagiti dakes nga epekto ti basol ni Adan.—Basaen ti Genesis 3:15.
7, 8. (a) Kasano kadakes ti kasasaad idi tiempo ni Noe? (b) Ania ti inaramid ni Jehova tapno madalusan ti daga ken masalakniban ti natauan a pamilia?
7 Ginasgasut a tawen kalpasanna, adda dagiti tattao a nagbalin a matalek ken Jehova. Karaman kadakuada da Abel ken Enoc. Ngem kaaduan a tattao ti nangilaksid ken Jehova kas Ama ken Arida. Idi tiempo ni Noe, ti daga ket “napno iti kinaranggas.” (Gen. 6:11) Kayatna kadi a sawen a saannan a kontrolado ti paspasamak ditoy daga? Ania ti kunaen ti Biblia?
8 Usigentayo ti salaysay maipapan ken Noe. Inikkan ni Jehova iti detalyado a plano ken instruksion a mangbangon iti nakadakdakkel a daong a pakaisalakananna ken ti pamiliana. Impakita met ti Dios ti kasta unay nga ayatna iti intero a sangatauan idi dinutokanna ni Noe a ‘mangikasaba iti kinalinteg.’ (2 Ped. 2:5) Karaman la ketdi iti mensahe ni Noe ket ti panangipakaammona kadagiti tattao nga agbabawida ken dandanin ti pannakadadaelda. Ngem awan ti nangipangag. Iti las-ud ti adu a tawtawen, nagbiag ni Noe ken ti pamiliana iti lubong a napno iti kinaranggas ken immoralidad. Kas maseknan nga Ama, sinalakniban ken binendisionan ni Jehova dagitoy a walo a matalek a kararua. Idi inyeg ni Jehova ti sangalubongan a Layus, impakitana nga adda autoridadna kadagiti rebelde a tattao ken dakes nga anghel. Wen, talaga a kontrolado ni Jehova ti bambanag.—Gen. 7:17-24.
TI TURAY NI JEHOVA KALPASAN TI LAYUS
9. Ania a gundaway ti inted ni Jehova kadagiti tattao kalpasan ti Layus?
9 Bayat a rumrummuar ni Noe ken ti pamiliana iti daong, nakitada ti nadalusanen a daga ken nalang-abda ti presko nga angin. Sigurado a kasta unay ti panagyamanda ken Jehova gapu iti panangaywan ken pannalaknibna. Madagdagus a nangaramid ni Noe iti altar tapno agdaton ken agdaydayaw ken Jehova. Binendisionan ti Dios ti intero a pamilia ni Noe ken binilinna ida nga ‘agbunga ken agaduda ket punnuenda ti daga.’ (Gen. 8:20–9:1) Naaddaan manen ti sangatauan iti gundaway a sangsangkamaysa nga agdayaw ken Jehova ken mangpunno iti daga.
10. (a) Kaano ken kasano a timmaud ti panagrebelde maibusor ken Jehova kalpasan ti Layus? (b) Ania ti inaramid ni Jehova tapno maibanag ti pagayatanna?
10 Nupay kasta, imperpekto latta dagiti tattao kalpasan ti Layus. Ken kasapulanda latta a sarangten ti impluensia ni Satanas ken dagiti demoniona. Di nagbayag, nagrebelde manen dagiti tattao iti naayat a panangituray ti Dios. Kas pagarigan, ni Nimrod nga apoko ni Noe iti tumeng binusorna ti turay ni Jehova. Isu ket maysa a “mannakabalin a mangnganup maibusor ken Jehova.” Nangibangon iti dadakkel a siudad, kas iti Babel, ken pinagbalinna ti bagina nga ari iti “daga ti Sinar.” (Gen. 10:8-12) Ania ti aramiden ti Ari ti kinaagnanayon iti daytoy rebelde nga ari ken iti gandatna a manglapped iti panggep ti Dios a ‘mangpunno iti daga’? Riniribuk ti Dios ti lengguahe ti tao, iti kasta napaay dagiti pasurot ni Nimrod ket nagwarasda iti “isuamin a rabaw ti daga.” Intugotda ti palso a panagdaydayawda ken ti wagas ti panangiturayda iti sadinoman a napananda.—Gen. 11:1-9.
11. Kasano nga impakita ni Jehova ti kinasungdona iti gayyemna a ni Abraham?
11 Nupay adu ti nagdaydayaw iti palso a didiosen kalpasan ti Layus, adda latta dagiti matalek a tattao a nagdaydayaw ken Jehova. Maysa kadakuada ni Abraham. Nanam-ay idi ti biagna iti siudad ti Ur, ngem nagtulnog ken Jehova ket pinanawanna ti siudad ken nagnaed kadagiti tolda iti adu a tawtawen. (Gen. 11:31; Heb. 11:8, 9) Masansan a napalikmutan ni Abraham kadagiti ari, ngem saan a nagtalek iti pannalaknibda ken iti proteksion a maipaay dagiti napaderan a siudadda. Ni Jehova ti nangsalaknib ken Abraham ken iti pamiliana. Insurat ti salmista maipapan iti naamaan a pannalaknib ni Jehova: “[Ti Dios] saanna nga impalubos a sauren ida ti asinoman a tao, no di ket maipagapu kadakuada nangtubngar iti ar-ari.” (Sal. 105:13, 14) Gapu ta matalek ni Jehova, inkarina ken gayyemna nga Abraham: “Tumpuarto kenka ti ar-ari.”—Gen. 17:6; Sant. 2:23.
12. Kasano nga impakita ni Jehova iti Egipto nga isu ti Kangatuan nga agturay? Kasano a nakatulong dayta iti ilina?
12 Inulit ti Dios ti karina iti anak ni Abraham a ni Isaac ken iti apokona a ni Jacob a bendisionanna ida ken agtaudto dagiti ar-ari iti kaputotanda. (Gen. 26:3-5; 35:11) Ngem naadipen dagiti kaputotan ni Jacob idiay Egipto. Kaipapananna kadi a saanen a matungpal ti kari ni Jehova wenno binaybay-annan ti kalinteganna a mangituray iti daga? Saan! Iti inkeddengna a tiempo, impakitana nga isu ket adayo a nabilbileg ken naturturay ngem iti natangken ti lengngesna a ni Faraon. Nagpannuray ken Jehova dagiti naadipen nga Israelita ket inispalna ida iti nakaskasdaaw a pamay-an idi imballasiwna ida iti Nalabaga a Baybay. Nabatad a ni pay laeng Jehova ti Kangatuan nga Agturay iti intero nga uniberso. Ken kas maysa nga Ama a maseknan kadagiti annakna, us-usarenna ti naindaklan a pannakabalinna a mangsalaknib iti ilina.—Basaen ti Exodo 14:13, 14.
NAGBALIN NI JEHOVA NGA ARI ITI ISRAEL
13, 14. (a) Ania ti indeklara dagiti Israelita iti maysa a kanta maipapan iti kinaari ni Jehova? (b) Ania ti inkari ti Dios ken David?
13 Kalpasan ti namilagruan a pannakaispal dagiti Israelita manipud Egipto, nagkantada iti kanta a panangidaydayaw ken Jehova. Nairekord dayta iti Exodo kapitulo 15. Karaman iti dayta a kanta ti maysa a deklarasion iti bersikulo 18 a kunana: “Ni Jehova agturayto kas ari agingga iti tiempo a di nakedngan, iti mismo nga agnanayon.” Wen, nagbalin ni Jehova nga Ari iti baro a nasion ti Israel. (Deut. 33:5) Ngem saan a kontento dagiti Israelita iti panangituray ni Jehova kas di makita nga Arida. Agarup 400 a tawen kalpasan ti ipapanawda iti Egipto, kiniddawda a mangipaay ti Dios iti tao nga arida kas kadagiti nasion iti aglawlawda. (1 Sam. 8:5) Ngem ni Jehova latta ti Ari, kas nabatad iti panagturay ni David, ti maikadua nga ari ti Israel.
14 Impan ni David ti sagrado a lakasa ti tulag idiay Jerusalem. Kabayatan dayta a naragsak nga okasion, nagkanta dagiti Levita iti kanta ti panangidaydayaw a naglaon iti napateg a sasao a mabasa iti 1 Cronicas 16:31: “Sawenda koma iti tengnga dagiti nasion, ‘Ni met laeng Jehova nagbalinen nga ari!’” Mabalin a maisaludsodtayo, ‘Yantangay ni Jehova isu ti Ari ti kinaagnanayon, kasano a nagbalin nga Ari iti daydi a tiempo?’ Nagbalin nga ari idi inusarna ti autoridadna wenno idi nangdutok iti tao a mangibagi kenkuana. Nakapatpateg a matarusantayo daytoy a panangiparangarang ni Jehova iti autoridadna kas Ari. Sakbay a natay ni David, inkari kenkuana ni Jehova nga agnanayonto ti kinaarina: “Bangonekto ti bin-im a sumaruno kenka, a rummuarto manipud iti makin-uneg a paspasetmo; ket pudno nga ipasdekkonto a sititibker ti pagarianna.” (2 Sam. 7:12, 13) Natungpal daytoy a kari idi nagparang ti ‘bin-i’ ni David kalpasan ti nasurok a 1,000 a tawen. Asino dayta, ken kaano a nagbalin nga Ari?
NANGDUTOK NI JEHOVA ITI BARO NGA ARI
15, 16. Kaano a napulotan ni Jesus kas masanguanan nga Ari? Bayat nga adda ditoy daga, ania a panagsagana ti inaramidna para iti Pagarianna?
15 Idi tawen 29 C.E., inrugi nga ikasaba ni Juan a Manangbautisar nga ‘asidegen ti pagarian ti langlangit.’ (Mat. 3:2) Idi binautisaranna ni Jesus, pinulotan ni Jehova ni Jesus kas naikari a Mesias ken masanguanan nga Ari iti Pagarian ti Dios. Inyebkas ni Jehova ti naamaan nga ayatna ken Jesus babaen kadagitoy a sasao: “Daytoy ti Anakko, ti dungdungnguen, nga inanamongak.”—Mat. 3:17.
16 Iti intero a ministeriona, indaydayaw ni Jesus ti Amana. (Juan 17:4) Inaramidna dayta babaen ti panangikasabana iti Pagarian ti Dios. (Luc. 4:43) Insurona pay ketdi kadagiti pasurotna nga ikararagda nga umay koma ti Pagarian. (Mat. 6:10) Kas nadutokan nga Ari, maibaga ni Jesus kadagiti bumusbusor kenkuana: “Ti pagarian ti Dios adda iti tengngayo.” (Luc. 17:21) Idi agangay, iti rabii sakbay ti ipapatayna, nangaramid ni Jesus iti ‘maysa a tulag [kadagiti pasurotna] maipaay iti maysa a pagarian.’ Kaipapananna ngarud a sumagmamano kadagiti matalek nga adalanna ket kaduananto nga agturay kas ar-ari iti Pagarian ti Dios.—Basaen ti Lucas 22:28-30.
17. Iti ania a pamay-an a nangrugi nga agturay ni Jesus idi 33 C.E, ngem ania ti masapul nga urayenna?
17 Kaano a nangrugi ti panagturay ni Jesus kas ari ti Pagarian ti Dios? Saan a dagus. Iti kamalman ti simmaganad nga aldaw, napapatay ni Jesus ken nawarawara dagiti pasurotna. (Juan 16:32) Nupay kasta, kas iti naglabas, nagtalinaed a kontrolado ni Jehova dagiti bambanag. Iti maikatlo nga aldaw, pinagungar ti Dios ti Anakna, ket idi aldaw ti Pentecostes 33 C.E., nangrugi nga agturay ni Jesus iti Kristiano a kongregasion dagiti napulotan a kakabsatna. (Col. 1:13) Kaskasdi, masapul pay nga aguray ni Jesus agingga a naan-anay a maited kenkuana ti autoridadna ditoy daga kas naikari a ‘bin-i.’ Imbaga ti Dios kenkuana: “Agtugawka iti makannawanko agingga nga ikabilko dagiti kabusormo a pagbatayan dagiti sakam.”—Sal. 110:1.
IDAYDAYAW TI ARI TI KINAAGNANAYON
18, 19. Ania koma ti pakatignayantayo nga aramiden? Ania dagiti usigentayo iti sumaruno nga artikulo?
18 Iti uneg ti rinibu a tawtawen, adda dagiti anghel ken tattao a nagrebelde iti turay ni Jehova. Ngem di pulos binaybay-an ni Jehova ti kalinteganna nga agturay; agtultuloy a kontroladona ti bambanag. Kas naayat nga Ama, sinalakniban ken inaywananna dagiti nasungdo nga adipenna a kas kada Noe, Abraham, ken David. Saan kadi a daytoy ti mangtignay kadatayo nga agpasakup iti Aritayo ken umadani kenkuana?
19 Ngem mabalin a maisaludsodtayo: Kasano a nagbalin nga Ari ni Jehova iti kaaldawantayo? Kasanotayo a makapagbalin a nasungdo nga iturayan ti Pagarianna? Kasanotayo nga agbalin a perpekto nga annak a paset ti unibersal a pamiliana? Ania ti kayatna a sawen no ikarkararagtayo nga umay koma ti Pagarian ti Dios? Masungbatan dagitoy a saludsod iti sumaruno nga artikulo.


text:
Kontakennakami
Maragsakankami a tumulong kadagiti interesado iti Biblia wenno iti sangalubongan a trabahomi. Usarem ti maysa kadagitoy nga opsion iti panangkontakmo kadagiti Saksi ni Jehova iti lugaryo.
Agkiddaw iti libre a panagadal iti Biblia
Agbirok iti Kingdom Hall dagiti Saksi ni Jehova
Ammuem ti petsa ti sumaruno a tinawen a Memorial
Agbirok iti kombension dagiti Saksi ni Jehova
Bumisita iti maysa kadagiti sanga nga opisinami
Umawag wenno agsuratka kadakami babaen ti impormasion a makita iti baba
Malaysia
Pertubuhan Bible Dan Risalah Watchtower Malaysia
Peti Surat No. 580
75760 MELAKA
MALAYSIA
+60 6-233-1000
Oras ti Opisina
Lunes agingga iti Biernes
8:00 a.m. agingga iti 5:00 p.m.


text:
1907
Ti 1907 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 3 – Ray Milland, Gales nga aktor (pimmusay 1986)
- Mayo 22 – Laurence Olivier, Ingles nga aktor iti pelikula ken entablado ken direktor (pimmusay 1989)
- Mayo 26 – John Wayne, Amerikano nga aktor (pimmusay 1979)
- Hulio 6 – Frida Kahlo, Mehikana a pintor (pimmusay 1954)
- Hulio 16 – Barbara Stanwyck, Amerikana nga aktres (pimmusay 1990)
- Agosto 31, Ramon Magsaysay, maika-7 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1957)