text:
Sarita ni ART TOLENTINO IGNACIO
NAMINDUAN a naibaba ti ranggo ni Sarhento Juan Q. Mamaril, Sr. iti uneg laeng ti makabulan. Isu ti dati a Platoon Sergeant ti 3rd Recon Platoon, 5th Reconnaisance Battalion, 3rd Regiment, Philippine Army, Camp Abuloi, Mt. Silingan, Zamboanga del Norte. Dati a Technical Sergeant ngem naibaba iti Staff Sergeant ta napaneknekan a nangrames iti nakautiboda a babai a maatap a rebelde idi destino pay laeng idiay Cotabato. Kinamat dayta a kasona ditoy temporario a kampoda iti arsadanan ti Bantay Silingan ti Zamboanga del Norte nga agdama a destinona. Naibaba manen idi naminsan a kalman ta nag-AWOL. Ita, buck sergeant laengen ti ranggona. Saan ngarud a nakappapati ti daras a pannakaibaba ti ranggona ngem no labsen ti agsao, kasla kimat no ar-arigen ti pannakaproseso dagiti demotion papersna. Kuna ti chain of commandna a nasken a madusa a dagus tapno di tuladen ti dadduma a soldado aglalo dagiti adda iti babaenna! Rinuker nga NCO ti awagda kenkuana.
Kas nayon ti dusana, napusgan manen ni Sarhento Mamaril, Sr. a Sergeant of the Guard (SOG) dagiti guardia ti kampo iti dayta a rabii. Namitlon daytoy a pannakadutokna nga SOG iti makalawas. Lunes, Mierkoles sa ita manen, Biernes! Masuron ngem awan maaramidanna. Naiget ti bilin ti First Sergeantda nga uray no panay ti reklamona, di mapungtil ti pangngeddeng ti F/Sgtda: "...nayon ti dusam dayta, Mamaril! Para iti pagimbagam met laeng. Ta no ammom koma ti agsubli iti masnop nga oras... ngem rapas met ngamin dayta nakidiablo a sellangmo! Dika la agbain kadagiti ubbing a soldadom!
ITI yan ni Sarhento Mamaril a puon ti kayo iti abay ti pay phone, iti makanawanna a masanguanan, nalawag a makitana ti isasardeng ti six by six truck iti rabaw dagiti nagaplagen nga anniniwan dagiti naintar a kayo ti ipil-ipil iti pingir ti natapok a kalsada. Dimsaag dagiti soldado a napan nagkali iti dakkel nga abut a maaramid kano a swimming pool iti balay ti koronel a komandante ti kampo. Iti met masikiganna, adun ti aglabaslabas dita a soldado a mapanen mangmalem iti mess hall.
Maladawen iti panangalana iti 6 x 6 a trak iti motor pool a pangitulnogna kadagiti agguardia iti kampo. Sa mapan pay koma kumammet biit iti mess hall.
Kellaat a nagrarek ti saan a makita nga espiker a nakasab-it iti sanga ti naraber ti bulongna nga akasia iti masikigan a masanguananna. Di nabayag, nagbukel met la ti sonata nga imper-ak ti di makita nga espiker. Maysa a nainsoldaduan a musika a maaw-awagan iti 'retreat.' Apaman a bimmatad ti musika, amin a magmagna iti aglawlawna ket kasda la nagbalin nga estatua a bulon ti panangsangoda iti kayo a paggapuan ti musika sada nagsaludo. Ken ni Sarhento Mamaril, no mabalin dina ikaso dagita a kunkunada a kinaloyalista iti armada. Patpatiem dagita nga inaattit! inyikkis ti unegna. Isuda met ti mangipangpangulo iti linalanggong nga aramid. Shit! Agburburek manen ti barukongna. Kasta ti prinsipiona ket bay-anna koman ti agsaludo ta ituloynan ti sumrek iti mess hall ngem napilitan a nagsardeng ken nagsaludo met. Ipakitana lattan a kasla manakmanen a soldado. Nga agbalbaliwen. Total, ammona nga adu ti mata a naiturong ita kenkuana.
NI Major Zacarias Baltikaweng ti Field Officer of the Day (FOD) ita nga aldaw. Naragsakan ti sarhento ta dayta manen nga opisial ti nakaduty a kaduana iti napalpalabas a panagdutyna. Magustuan ti sarhento a kagiddan ti opisial nga agduty ta sadut daytoy a mangpasiar kadagiti guardia ti kampo lallalo iti rabii. Magustuanna ngamin ti agilad-ilad wenno agbuya iti black and white a telebision ti guard house. Aglalo no makaturogen daytoy, bay-anna lattan ni Mamaril a mapan manginspeksion kadagiti guardia a naipalawlaw iti kampo.
Nataenganen ti major. Abusta kasla naipasikig a bigao, dandani panay a purawen ti buokna. Taga-Iloilo ken produkto kano ti PMA. Nasuroken a disisiete aniosna iti serbisio militar ngem no namin-anon a nalabsalabsan iti promosion ngem anusanna la kanon agingga nga agretiro.
Daydi umuna a rabii a nakaduty ni Mamaril, inamin ti opisial dagiti atapenna a nagduduma a rason no apay a naimut ti promosion kenkuana. Inaminna a malaksid iti poor performancena kas opisial ti buyot, dakkel kano ti butengna a mangidaulo kadagiti operasion laban kadagiti kabusor ti turay. Nakasuan kano pay iti panagiwaras ken panagusar kadagiti maiparit nga agas nga agingga ita, di pay nasolbar a kasona. Ngem inaminna nga agar-aramat no dadduma a kas pagpaturedna no kasta a dumarup dagiti rebelde iti kampoda. Gapu iti dayta a kasona, isun ti kasla permanente a Field Officer of the Day a kas ita.
Kaay-ayona ketdi a kaes-estoria ni Sarhento Mamaril. Ammona ti kinatured ti sarhento. Imbilangna ngaruden ti sarhento a kabuddy! Nagbalin pay daytoy a kasla bannuar idi rinaut dagiti rebelde ti ili ti Ipil. Isu a dakkel a tulong dagita a meritorious performancena tapno timmulong a nangpalag-an iti pannakacourt martialna.
AGKARADAPEN ti sipnget. Numan pay naulep, nakadagdagaang ti panawen ta nagpukawen ti saggaysa a kurway ti angin. Ngumisngisit manen ti tangatang.
Kalpasan a bininsir ni Major Baltikaweng ti itsurana iti tipping a sarming ti guard house, tinurongna ti ridaw. Nagpagnapagna sana sinango dagiti nakalinia a soldado a guardia ti kampo iti sanguanan ti guard house. Ininspeksionna ida: Dinillawna a pinitik ti belt buckle ti maysa ta saan kano a nasilap. Kasta met dagiti kasla kakkali kano a kamotig a combat boot ti maysa. Nasken kano a mabalin a pagsarmingan a kas kadagiti combat bootna ta isuda kano ti parupa ti buyot kadagiti umay bumisita iti kampo. Nagsaludsod maipanggep iti chain of commandda ngem dina dinillaw no husto dagiti sungbatda wenno saan ta naragsaken no ammo dagiti guardia ti naganna a kas Officer of the Day!
Nanginspeksion pay iti dua nga M16A1 a ripleda ngem nalawag a dina ammo ti pulpulinglingenna ta dina pay ammo a guyoden ti charging handle ti igam. Kalpasanna, nagpatnga a nagdiskurso iti sanguanan dagiti guardia: "Tapno ammoyo," inrugina, "ita la a makakitaak iti sorry ass troop a kas kadakayo nangruna kadagiti dina pay ammo ti naganko a kas Officer of the Day!"
Nupay kasta a sorry ass troopda, inay-ayona met la ida a patademenda koma ti imatangda bayat ti panagguardiada ta adu latta dagitay mayaw-awan a kabusor a bumaba a rumaut iti kampo! Kasta met nga ammuenda koma nga umuna ti makitada sakbay a biraenda ta amangan kano no isu ti makitada ket tiraenda a dagus! Nageellek dagiti guardia iti kinunana ngem dagus nga indil-agna ti: Tennnn... huttt!!!
Nakakaradapen ti sipnget. Dandanin malpas ni Major Baltikaweng ti diskursona. Ibilbilinna kadagiti guardia a dida koma liplipatan ti challenge ken password ta dayta laeng a pamuspusan ti pannakaammoda no friendly wenno enemy ti sinno man nga umasideg iti puestoda.
"Sergeant Mamaril!" impukkaw ti major ken ni Mamaril nga agsigsigarilio iti sango ti lugan. Nalpasen ti major ti briefingna. "Makammokan kadakuada!"
Bayat ti panagkalabkab dagiti guardia iti likudan ti trak, tinangad ni Mamaril ti sumipsipnget a tangatang. Nabengbengen dagiti agkarkarayam nga ulep a mangdaldalungdong iti lulonan ti kampo. Agrairan dagiti lamok a sa la agpukaw no pumaut ti aplaw ti mariingriing a sumaggaysa a kurway ti angin. Pati dagiti uni ti
kuriat iti nabaybay-an a kataltalonan iti laksid ti nagsukot a barbed wire nga alad ti kampo, pumigpigsan dagiti arianggada iti lapayag ti sarhento. Iti met bandana sadiay, iti akikid ngem aspaltado a kalsada a kumamang iti ili ti Ipil, Zamboanga del Sur, makitanan dagiti saggaysa a silaw ti lugan a nalabit agpa-Ipilda.
"Lukdit! Yalistoyo!" indil-ag manen ti sarhento idi mabaybayag la ti dadduma a kumalay-at iti lugan. Agkikinnatilda pay la ngamin. Adda nalasinna a dua a guardia: da PFC Dumalneg ken PFC Bucros.
Dati a kameng ti platoonna da PFC Winston Dumalneg ken PFC Dominador Bucros. Bigao ti birngas ni PFC Bucros idi ta kasla napasikig a bigao. Malagipna nga awan kaasping ti kinatangken ti ulo ni PFC Bucros: uray pakadadaelanna basta ammona a rasonna, uray killo, agsebba latta a kasla simotsimot! Nalagipna met ti kinatured ni pimmutek a PFC Dumalneg iti pagbabakalan. Taga-Bontoc daytoy. Naminsanen a nakaduana idi adda nasagangda nga apon dagiti rebelde maysa a rabii a panagpatruliada idiay Siraway. Inupalna dagiti nagatras a kabusor. Kasla manen sadiay Ipil, Zamboanga del Sur, idi nauram ti ili, no di koma iti kinatured ni Dumalneg, nalabit adu ti nairisang a biag iti platoonna. Ti PFC ti nangmantinir iti kalibre trenta a masingganda a kasla Rambo a nangyabaday.
Isu a mismo ti nangirekomenda a makaawat koma ti PFC iti kangatuan a medalia ti kinatured ngem nadis-aprob. Military Merit Medal la ti naaproban a naalana. Dagidi ketdi opisial a mangnginum iti tuba iti baraksda a tagaopisina ti naaproban iti medalia a gold cross!
Nasayaat a soldado ni Dumalneg. No adda man pagkapsutanna, ti laeng kinakiting ti pasensiana. Dumapig latta no makarit. Idi laeng sangakalman, damag ti sarhento a nagastayanna tinudok ti maysa a kaeskuadna. Dayta ngata ti rason no apay nga indetailda ita a guardia iti perimeter ti kampo. Dusana siguro.
Imbilinna iti dua nga agtugawda iti sango ti lugan, iti abayna nga agmaneho. Awan innunida a tallo bayat ti panagmaneho ti sarhento iti akikid a kabisilan a naipaigid iti pagattao a barbed wire nga alad a naipalawlaw iti kampo. Kada malabsanda a bunker, mangibati ti sarhento iti asmang a guardia. Imbunongna dagiti guardia iti sangapulo ket dua a bunker agingga a da laengen Dumalneg ken Bucros ti nabati iti lugan.
"'Nodtoy ti bunker a postmi, sargent?" inamad ni Dumalneg idi agangay.
Ngem sakbay a nakasungbat ni Mamaril, nagunian met ni Bucros ti sarhento: "Datika a technical, 'ya? 'Pay a tagamanehokan? Gagangaykan a sargen! He-he-he..."
Kinusilapan ni Mamaril ni Bucros a nakatugaw iti abayna. "Dinak pagpagunian, private, ta madamaak nga agmanmaneho!" Iti panangikambiona iti sumang-at a lugan, inrantana pay nga indupag ti ungkay ti kambio iti tumeng ti PFC.
"Saanakon a private!" Awan respeto iti tono ni Bucros a nangapros iti tumengna. "'Pay ngamin a nademoteka?" Naapgad ti katawana a kasla manutsutil.
Pimmudot ni Mamaril. "'Wan pagbiangam, private!" Napukawnan ti masnop nga ugali ti maysa nga NCO. Saan koma a kasta ti ugalienna iti nababbaba ti ranggona ngem isu ngem nalagipna manen ti kasasaadna.
Kinudkod ti PFC ti teltelna bayat panagkatawana. "Maysaakon a PFC, sargen... saanen a private! Ken damdamagek laeng ket no apay a nademoteka!"
"'Nia ti kayat a sawen ti Private First Class, Bucros? No ammom ti kayatna a sawen, maysaka pay laeng a private!" makapungtoten ni Mamaril.
"Kangatuan a private! He-he... sakbay ti kabo!" Naapgad ti katawa ni Bucros.
"'Talnaka, bigao!" insalpika ni PFC Dumalneg a dumna iti tawa idinto a pinetpetanna ti putan ti saksaklotenna a kris a napidutna naminsan iti panagpatruliada idiay Siocon, Zamboanga del Norte. "Kusto ti kuna ni sarhento. Do not talk to the driver while the bus is in motion!"
"Kinnam, 'Gorot! Maysaka met..." inyingar ni Bucros. "Do not talk kano... pwe! Sa'n a sika ti kasasaok... 'Pakitam la a managluganka iti Rabbit no agawidka idiay kabambantayan a lugaryo, kinnam manen!"
Inlayat ni Dumalneg ti putan ti krisna tapno dapigenna koman ni Bucros ngem indil-ag ti sarhento a sumardengda. Nagtungpalda met.
Naulimekda a simmina a nagpakanigid iti ruburob a kabisilan ken nakaak-akikid a sumang-at a dalan. Bayat ti yuulimekda, pinikar ti sarhento ti lugan iti agpangato a baetan. Umuli ti dalan a kumamang iti tapaw ti turod a yan ti torre ti communication antennae ti kampo. Uray la manakriit dagiti maibalandra a bisil iti sirok ti lugan.
"Sadiay ti puestomi?" inamad ni PFC Bucros idi malasinna ti turongenda. "Nakabutbuteng dita a bunker numero trese ta kanayon kano a dita ti serkan dagiti rumaraut a tulisan!"
"'Niat' kabutengmo, tarkok?" impaggaak ni Dumalneg. "No adda ukel dagiti kabusor a Muslim, dakdakkel pay kenka, di met? Maysa pay, agsikigka lang, didakan masiritan, hehehe..."
"Kinnam 'ti maminribu, 'Gorot!"
“’Talnakayo!” indil-ag manen ni Mamaril. “’Su ngarud a pinilikayo a dua ta ammok a matengngelyo dayta a puesto no kas pagarigan marauttayo. Narigaten no masal-ittayo amin!”
“Wen g-gayam….” kinuna ni Bucros sana impunas ti bukot ti dakulapna kadagiti matana.
“A-apayen, private?” inamad ti sarhento idinto a pinainayadna ti lugan. Addadan iti tapaw.
“Malagipko ‘diay balay,” kinunana.
“Apay?”
“’Da surat da ‘tang. Natay kanon ni lolak…”
“Makipagladingitkami…”
“Kayatko koma ti agawid! Tapno masaksiak met ti pannakaitabonna ngem…”
“Dim’ patpatien ‘suna, sargent!” insalpika ni Dumalneg sa pimgaak. “Malingerna lang deta… Suitik isuna!”
“’Payso, sargennn..” kinunana sana siniko ni Dumalneg. “Tangna mo, ‘Gorot!”
Indissaag ti sarhento ida iti mismo a tapaw ti turod, iti amiananen ti kampo a yan ti natayag a radio antennae, iti mismo nga abay ti bunker numero trese. Kabaelan ti antena nga ipalapal iti ania man a langa ti mensahe agingga iti uray idiay AFP Headquarters ti Fort Aguinaldo, Q.C. Nakaul-ulimek ditoy malaksid kadagiti uni ti kuriat kada ania ditan nga insekto ti rabii. Adda pay saggaysa a taguob ti warang nga aso. Agpayso ti kuna itay ni PFC Bucros: no rumaut dagiti rebelde, kaay-ayoda a ditoy a paset ti sungadanda ta kayatda ngata a parmeken ti natayag nga antenna sakbay a serkenda ti kampo tapno saan a makapagpaarayat dagiti soldado. No di mariro ni Bucros, bayat iti agduan a tawen a kaaddana ditoy a kampo, namin-adun a daras a rinibbuotda daytoy a bunker ngem dida naserrek. Nupay adun ti naagawda nga armalayt dagiti soldado a guardia dita, dida nakastrek a pulos… Ngem nakaddadanag!
Linuktan ni Sarhento Mamaril ti ruangan ti nasurok a pagattao a barbed wire nga alad a nanglakub iti puon ti antena. Iti uneg ti alad, iti abay ti konkreto a puon ti antena, adda dita ti bunker 13. Sakbay a simrekda iti alad, binilang ni PFC Dumalneg ti dadduma pay a balonda a bala iti tallo nga ammunition box idinto a napan tines-
ting ti sarhento ti field telephone iti bunker. Inawaganna ti guard house ken dadduma pay a bunker ket loud and clear ti sungbatda agraman ti major nga FOD nga agbuybuya iti black & white TV iti guard house.
“Dua ribu a sumurok ti balayo,” impalagip ni Mamaril sakbay a rimmuar daytoy iti las-ud ti alad. “Patademenyo ti imatangyo aglalo no umulimek ti aglawlaw. No diyon mangngeg ti uni dagiti insekto, delikadon, kunayo. ‘Lalo kenka, Bucros… dumngegka ken Dumalneg!”
Nagtungtung-ed ni Dumalneg kadagiti bilin ti sarhento idinto a nakanganga laeng ni Bucros a kasla sabali ti inokupar ti isipna sa idi kuan simreken a bimmaba iti bunker.
“Dagitay ngay bala ti masinggan, sarg?” impalagip ni Dumalneg idi rumuaren ni Mamaril iti inaladan.
“Awan ti .50 kaliber a masinggan dita ta pinatarimaanda kano iti armorer!”
Napasanaltek laengen ti PFC. Nagpakadan ni Mamaril kalpasan ti bilinna ken ni Dumalneg nga umawag nga umawag iti guard house no kas pagarigan adda pakarikutanda.
Imbaga met ni Dumalneg a ni la PFC Bucros ti parikutna ta makulit kano. “Amangan no madunorko isuna…” kinunana.
“Anusamon, total, outrankmo isuna, okey?”
Nagtung-ed ni Dumalneg sana innayon idi adda malagipna. “Ngem awan met sinnenioran ditoy Mindanao, Sargen…”
“Basta!” Limmikuden ni Mamaril.
Sakbay a simmagpat ni Mamaril iti lugan, tinaliawna ti bunker iti laksid ti barbed wire nga alad. Nakitana ni PFC Bucros a nakatamdag iti pannakatawa ti bunker. Di koma iti bangir a tawa ti tamdagan ti loko ta sumango iti ruar ti perimeter! naitanamitimna.
Kinalay-atna ti lugan. Iti apagdarikmat, immaweren ti lugan a bimmaba iti kabisilan. Kasla itudona. No di nanglangeb, nalawag koma pay bassit ti aglawlaw. Dinagasna a linabsan ti bunker numero dos iti asideg ti main gate. Inseniasna dagiti ramayna a nagsinan-V iti nakapasungad a guardia iti luganna. Inngato met ti guardia ti tanganna a kas sungbatna iti SOG.
Simrek a dagus iti guard house apaman a nakadanon dita. Iniddep met a daras ti major ti TV a buybuyaenna apaman a nakitana ti SOGna. Nakatugawen daytoy iti folding cot. Nakabitinen ti dua a ripas ti moskiterona iti tinidtid a diding. Nakasaganan a maturog? Pinidut met ti sarhento ti maysa pay a cot sana inukrad.
“Okay aminen, sarhento?” inamad ti major bayat ti panangiparabawna iti maysa a bootna iti cot nga inukrad ni Mamaril iti abay ti cotna.
Nagtung-ed ti sarhento. “Yes,
s-sir…”
“Good!” insungbat ti opisial idinto a nagkumeg. Inuyosna ti kurdon dagiti bootna. “Sikanto la bassiten ti makaammo a mangtsek kadagiti guards, ha, sergeant?” Nagilad. “Ken dinakon awagan pay iti sir, ta buddy kunam lattan! He-he…”
“W-Wen, s-si… wen.” Napangilangil ti sarhento ngem agpayso ti pattana itay a kasta manen ti kiddawen ti opisial. Imbes a gumura koma, naragsakan.
“Good! That’s my boy… Ngem riingennak latta no kasapulan. Madi ngamin ti bagbagik… He-he… ‘Da asawamon?”
“Maysan ti ubingko. ‘Da kano ‘diay Novaliches… iti lelangna.”
“Ni misismo?”
“Diak ammo ti yanna ita.”
“W-What? Oh, my God…”
Saanen a simmungbat ni Mamaril. Rimmuar iti guard house. Dina kayat a lagipen ti naudi a surat ni Corazon kenkuana. Dina ngamin napaw-itan iti kuarta nga abastoda nga agina iti tallo a nagsasaruno a bulan ket impakaammo ti asawana nga agbirok laengen iti pagbiagda nga agina iti uray ania a pamuspusan. Nga ikamangna ni Juniorda iti inana santo mapan kano agbirok iti trabahona idiay Pasay. Nanipud idin, dina idan pinawpaw-itan a nagmuliran metten ti isipna. Tallon a tawen a di nagaw-awid!
Nanindi iti sigarilio a pangpaksiatna kadagiti kasla alumpipinig a lamok a dimmuklos kenkuana. Nakasipsipnget ti naulep a tangatang. Nakadagdagaang pay ti panawen. Simmagpat a nagtugaw iti hood ti six by six. Impalawlawna ti panagkitana iti kasipngetan. Iti makanawanna, uray no immuring a sipnget dita a banda ta kakaykayuan, kasla mailadawanna iti panunotna ti naraniag nga ili ti Ipil. Nangruna iti kalye ti Rambuyong a nabistian kadagiti namaris a neon light ken puesto dagiti pasdek ti pagraragsakan.
Napaisem. Alas nuebe trentan iti relona. Di la mamin-ano ti oras. Trenta pay a minuto, bisitaennanton dagiti guardia. Masapul nga agridamda. No mabalin, dina koman inspeksionen ida ngem…
Dimteng ti alas dies, pinasiarna ti puesto dagiti guardiana. Uray ti bunker da Dumalneg, naridam ta adayo pay (nagnagna nga immuli iti turod) ket impukkaw a dagus ni Dumalneg ti Halt! Who’s there?
Inudina nga ininspeksion dagiti guardia ti main gate. Naduktalanna nga agsusugel dagiti guardia. Pinagungtanna ida. Idi saanen nga agrason dagiti namurmurayan a guardia, nagsubli iti kampo.
Matmaturog pay la ni Major Baltikaweng idi makasubli iti guard house. Kasla ubing ti opisial iti uneg ti moskiterona. Nakakukot daytoy a nangkawil kadagiti nagtinnaklub a dakulapna. Inyiladna iti cotna.
Nagalarma ti relona iti alas-tres iti parbangon ngem di pay nairidep. Gapu ta basol ti maturog a nakaduty? Ngem patpatienna dayta a regulasion! Bay-anna man dagita… A kas kadaytoy kaab-abayna ita. Opisial pay! Nakaduty a kas kenkuana ngem mayat ti urokna.
Pagam-ammuan, nagkiriring ti field telephone iti abayna. Ginammatanna a dagus ti telepono: “SOG here…”
“Sargen, kasapulanka ditoy trese!” Timek ni Dumalneg. “Darasem!” Imbagana a kasla kanon agballa ni Bucros. “Kayatna a paltogan ti bagina ket ipaturongna ti armalaytna kaniak no anawaek!” Innayon ni Dumalneg. “Darsem ti umay, sargen! Amangan no mapessatko pay ti tengngedna!”
“’Talnaka! Awan pessatem, Dumalneg! Maawatam? Adaywam laeng isuna. ‘Mayakon!” nayikkis ni Mamaril. Iti ruar, nagtupaken napigsa a tudo. Bumayakabak ti nabasa nga angin a nangparnuay iti napigsa nga apras a nangruros iti moskitero ti opisial.
Iti pigsa ti boses ni Mamaril ken iti kellaat ngata a pannakapuros ti moskitero a nangbungon kenkuana, bimmaringkuas ti opisial. Sinibbarutna ti moskitero a kasla nangtabukol iti ulona. Agar-aruyot ti katayna. “What the hell?” Tinangadna ti sarhento a bulon ti panangipigadna iti imana iti agaruyot a katay iti subsobna.
Impakaammo ti sarhento ti parikut ti bunker trese.
“Kabaelam a pagtalnaen de’ta a Bucros?” inamadna idinto a minulenglenganna ti napigsa nga aruyot ti tudo iti saluyabyab ti pan-aw nga atep ti guard house a maaranaaran ti napusasaw a bombilia ti kisame.
“W-Wen, kabaelak. Dikan umay pay…” insungbat ti sarhento ngem nalagipna a maymayat sa no umay met la ti opisial ta no adda dakes a mapasamak, ti opisial ti mataltal. Ta no di umay sa adda naalas a mapasamak, amangan no agpabrika met daytoy a bigao ket maidemote manen. Numona ta mangrugin nga agar-ari iti isipna ti aginana idiay Luzon.
“Kabaelam a tal’ga?” inulit manen ti maisugsugel pay la nga opisial.
Nakarit ti kinataona. Nagari ti kinatirongna a soldado. “Wen! Kabaelak no dayta laeng…Dika kasapulan idiay, s-sir.”
“That’s my boy! Ken buddy kunam lattan….” Inyiladna manen.
“Sargent, ‘maykannn!” immaweng manen ti boses ni PFC Dumalneg iti telepono. Ngem saanen a sinungbatan ti sarhento. Daras daytoy a rimmuar. Uray la nadingkalna ti bisikleta ti major a nakapasanggir iti pideg ti ridaw.
Napegges ti 6 x 6 a kimmamang iti turod a yan ti bunker numero trese.
Imparkingna ti lugan iti puon ti turod. Magmagna laengen nga umuli ta amangan no pasabtan ni PFC Bucros ti lugan no sumungad. Nain-nayad nga immuli.
Ngem napasungadan ni PFC Dumalneg. Nakapakleb daytoy iti ruangan ti alad. Nakasagana ti armalaytna. Aganges-anges iti dadakkel. Nupay nakadalungdong iti ponchona, kasla makitkita ti sarhento dagiti immagila a mata ti PFC.
“Nagbayagkan?” impasungad ni Dumalneg idinto a timmakder.
“’Yan ni Bucros?” inamadna ketdi a dagus a bulon ti iseserrekna iti ruangan.
“’Da ‘diay ruar ti bunker. Idiay bangir. Alaem ti riplek, sargen, amangan no…”
Inwadag ti sarhento ti armalayt. “Diak kasapulan dayta! ‘Ka ketdi ‘ta ruar. ‘Rayennakami dita!”
“Saan! Surotenka ta koberanka…”
“Inkan. Kabaelak!”
Pimmigsa ti bayakabak. Nagalisen ti daga. Pumitaken. Nababasan ti unipormena. Malammin payen. Ngem dina ikaskason dagita. Ti tadem ti obligasionna ti agar-arin kenkuana.
Iti bandana idiay, iti batog ti ili ti Ipil, agkaragilap dagiti kimat a sarunuen dagiti gurruod a kasla manggusgusod iti ili.
Babaen ti gilap ti kimat, nasirayanna ni PFC Bucros a nakalubsak iti sakaanan ti dua-puted a puon ti niog a pannakasarikedked ti foxhole. Kas kenkuana, awanan daytoy iti poncho. Nababasa metten. Ub-ubbaenna ti armalaytna.
“PFC Bucros?” pinagunian ni Mamaril. Nupay agpupungtot, pinalamiisna ti timekna. Nagmattider dita. Nasaysayaat no dina pay la as-asitgan.
Saan a simmungbat ni Bucros. Nagpusipos laeng sa timmakder. Sinangona ni Sarhento Mamaril. Immirut ti iggemna iti riplena. Ngem di nagsao.
“Sumungbatka, PFC Bucros,” kinuna manen ni Sarhento Mamaril.
Saan latta a naguni ti PFC. Gimmilap manen ti kimat. Nakita ni Mamaril ti pungtot kadagiti mata ni Bucros. Nakamurareg daytoy. Nakasagana ti tammudona iti gatilio ti armalaytna.
“Sisiak, Bucros, a kas makitam… Intad’ta uneg ti bunker ket nabasakan. Agpadatan a nababasa, he-he-he,” inyay-ayona. “’Tan. ’Mudtoy ’ta armalaytmo ta...”
Ngem di agkutkuti ti PFC. Nagtalinaed a naulimek. Natadem laeng dagiti matana a mangsipsiput iti amin a tignay ni Sarhento Mamaril.
Idi saan latta a sumungbat ni PFC Bucros, agpungtot metten ni Mamaril. Maatiananen ti pasensiana. Daytoy ketdin a private ti mangmangted iti pagsakitan ti ulo?
Immaddang nga umasideg ken ni Bucros. Saan a mangay-ayo ti liniana.
“Dika umasideg. Ballaaganka!” inyikkis ni Bucros. Impaturongna ti riplena iti sarhento. Nakasaganan ti tammudona a mangkalbit iti igam. Ngumarngariet daytoy.
Immaddang manen nga umasideg.
“Ulitek, dinak asitgan!” imballaag manen ni Bucros.
Nupay kasla mauramen ti sarhento gapu iti kinaawan-respeto a tono ti private a guardiana, napasardeng daytoy. Ngem agburburek latta ti darana. “Okay, Bucros, ‘nia kadi ti pakarikutam? ‘Pay a kastaka, ha? Sinal-itka!” Dina magawidanen a talaga ti pungtotna. Napangariet.
“Didak ngamin pagawiden!”
“Ta apay koma nga agawidka? Panay red alerttayo ditoy. ‘Mom nga awan ti palubosanda nga agbakbakasion no kastoy ti situasion. Uray no emerhensia!” impalawag ti sarhento.
“Kastay nakunak itay a natay ti lolak idiay Puzorrubio, Pangasinan! Ngem didak palubosan… Ngem apay ngarud a palubosanda met ti dadduma a makaawid? Awan pay minatayda ngem makaawidda met daras? A kas ken ni Kabo Gutierrez? Kasta unay lastogna ‘tay bigat a nagrubuat. Apay a kasta ti paglinteganda? Diak maawatan!”
Napasanaltek ni Sarhento Mamaril ta pudno ti atap ti PFC. Dagiti la naasideg kadagiti opisial ti makabakasion.
Napaanges iti nauneg ti sarhento. Ay-ayuenna laengen daytoy a guardiana: “Ba’am ta kasaokto ti FOD ta ipalawagnanto iti k-komander ti pakarikutam ta bareng no mapalubo…”
Ngem dina pay nalpas ti sawenna idi nakangngegda iti napigsa a pulikkaaw iti bangir ti bunker, iti ruangan ti alad. Ni Major Baltikaweng!
Madamdama pay, sumungaden ti nakapayong nga FOD iti yanda ken ni Bucros. Adda iti likudan ti maar-arakattot nga opisial ni PFC Dumalneg. Nasaripatpatan pay ti sarhento ti bisikleta a nakapasanggir iti ruangan ti alad. Nagbisikleta ti major a nagpabunker 13?
Apaman a nakadanon ni Baltikaweng iti abay ti sarhento, pinagsala a dagus ti opisial ti silaw ti flashlightna iti rupa ni PFC Bucros a kasla aginspeksion no nagshaved met la ti guardia.
“Ania ti problemam a kabullshitan ditoy, ha, guardia?” Napnuan autoridad ti bosesna. Inyawatna ti payongna ken ni PFC Dumalneg. Pinayongan ni Dumalneg ti FOD. Nagbannikes daytoy sana minatmatan ni PFC Bucros a kasna la inspeksionen sakbay a mapan agguardia.
“Ha?” inngarietna manen idi saan a sumungbat ni Bucros. Impigadpigadna dagiti napitakan a nasilap a combat bootna iti ruot iti sango idinto a kimpet ti abaga ni Mamaril. Nagsalasala ti lentena iti pakabuklan ni Bucros bayat ti panangipigadpigadna kadagiti bootna.
Panggep ti opisial nga asitgan ti PFC. Tapno agawennan ti paltogna!
Ngem nadlaw ni Bucros ti tignay ti opisial. Imbes a sumungbat, impaturongna ketdi ti igamna iti barukong ti opisial.
Nagsarimadeng ti FOD. Sa nagkatawa iti nalag-an ken manen, nagbannikes. Iti panunot ti opisial, Daytoy ketdin a private ti mangimameg a mangrakrak iti careerko? Sa adda manen naggilap: Amangan ta daytoyen ti tiansa a maital-o pay ti ranggok no mapasipikarko daytoy a karaho?
Tinaliawna ni Sarhento Mamaril iti abayna a malikudan. “Sumublikan ‘diay guard house ta siakon ti mak’ammo ditoy, buddy…” kasla paarasaas ti timekna a nangbilin iti sarhento.
Sakbay a nakasungbat ti sarhento, immaddang manen ti opisial nga umasideg ken ni PFC Bucros. Tallo nga automatik a kanalbaang ti impugso ti armalayt ni Bucros. Nadaleb a dagus ti opisial iti kapitakan!
Apagapaman a naikuleng ni Sarhento Mamaril. Iti apagdarikmat, linagtona ni Bucros idinto nga inarayat ni Dumalneg ti di agkutkutin nga FOD.
Nakiinnagaw ni Mamaril iti igam ni Bucros. Nagtultulatidda iti kapitakan. Ngem uray narapis ni Bucros, nadlaw ni Mamaril a napigsa daytoy. Nagsinnanggolda agingga iti ngarab ti foxhole. Pagam-ammuan, adda manen nanalbaang manipud iti igam a pagin-innagawan da Mamaril ken Bucros.
Madamdama pay, kasla awan aniamanna a timmakder ni Sarhento Mamaril. Agwingwingiwing daytoy. Ti la bukel dagiti matanan ti awanan iti pitak. Apagapaman a nagpanunot kalpasan a kinitana dagiti bangkay a naudatal iti kapitakan.
“Ginudas ni Bucros ti bukodna a biag!” kinunana ken ni Dumalneg.
Madamdama pay, immaweng ti sirena iti puseg ti kampo. Tanda dayta a maraut manen ti kampo ket nasken nga umarayatda iti paggapuan dagiti putok.
Nagpanunot a dagus ni Sarhento Mamaril. Idi kuan, pinidutna ti armalayt ni Bucros a naipilkat iti pitak sana binilin ni Dumalneg: “Kumlebka a nasayaat dita abut!” Inurayna a timpuak iti pagatsiket nga abut ni Dumalneg sa timmaray daytoy a nagturong iti alad iti batog ti communication antenna. Pinisangpisangna ti alad a tinatek iti bala agraman dagiti pagattao a karuotan iti ruar ti alad a batog ti antenna: iti barbed wire nga alad a paborito a sungadan dagiti kabusor no makalagipda a rumaut!
Rimmuar manipud iti napisangpisang a barbed wire sana tinatek manen ti puon ti konkreto nga antenna. Sana insaruno a pinaratupot ti bunker trese ket uray la natikaptikapan dagiti nagupedguped a puon ti niog a pannakadiding ti bunker. Kalpasanna, nagsubli a dagus iti likudan ti bunker, iti abut a nagrukoban ni Dumalneg. Sineniasanna a dagus ni Dumalneg a rumuaren daytoy iti abut sada simrek iti bunker ta napigsa pay laeng ti bayakabak.
Ngem adda nalagip ti sarhento. Binilinna ni Dumalneg sakbay a simmirokda iti bunker: “Inka uloden ti bangkay ni Bucros. Ipanmo dita abut a nagrukobam. Pagpaklebem iti rabaw ti sand bag. Pasanguem ‘idta ‘mianan a kasla nakiranget… Ulodemto met ti bangkay ni major ta ipanmo ditoy…” Intudona ti bassit a ridaw ti inasitganna a bunker. “Ipasangomto iti ruar ken asutemto ti .45na samonto punasan ti putanna. Ipaiggemmonto ti paltogna. Dimon damagen no apay ta maammuamto ‘ton agtulagta no madamdama…”
Iti ruar ti bunker, agsardengen ti bayakabak. Arimukamok laengen. Makadanag manen dagiti insekto agraman dagiti battog. Ngem napigsa pay laeng ti saggaysa a kurway ti lumamiisen nga angin. Dumarup manen dagiti lamok no kasta nga aginana a kumarayam ti pul-oy. Nupay naarusep ti uniporme ni Sarhento Mamaril, di pulos makarikna iti lammin wenno iti kagat ti ginasut ngata a lamok. Tumtumrem ketdi ti ling-etna a nailimog iti pitakpitak a rupana. Nanindi iti nakusep a sigarilio a pangbugawna kadagiti insekto a mangsusop iti darana.
Manipud iti puseg ti kampo, mangngegda dagiti kasla mairubruburob nga ikkis dagiti makina dagiti agsasaruno a head light ti lugan nga agturongen iti yanda. Ammo lattan ni Sarhento Mamaril a dagiti MP dagidiay ken dadduma pay a soldado nga umarayat ken agimbestiga kadagiti nangngegda a kanalbuong manipud iti bunker numero trese.
Sinaggaysa ti sarhento a tinaliaw dagiti nagsina ti lokasionna a bangkay. Sa nagtil-ay a nangwanawan iti abagatan a tawa ti foxhole. Kalpasanna, tinaliawna ni PFC Dumalneg a nakadumog iti suli: “Asidegen dagiti umarayat ken agimbestiga ditoy ‘yanta… PF-… K-Kabo Winston Dumalneg!” Inasitganna sana pinisel ti abaga daytoy. “Agtulagta a nas’yaat, barok, tapno agtunosto ti panagestoriata!”
Premiado a mannurat, tubo ti Dingras, Ilocos Norte ngem agnaeden iti Estados Unidos ni ART TOLENTINO IGNACIO.
Kameng ti US Army a naidestino iti kontinente ti North America, Europa, Asia, South America ken Africa. Iti 18 a tawennan iti serbisio-militar, inyalatna ti adu a pammadayaw manipud iti militar ken iti nadumaduma a gunglo sibiko iti Hawaii, Oklahoma,
Colorado, Louisiana ken Germany.


c: text/html

text:
Santa Maria, Pangasinan
Ti Santa Maria ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket nabingbingay a politikal kadagiti 23 a barbaranggay.[2]
- Bal-loy
- Bantog
- Caboluan
- Cal-litang
- Capandanan
- Cauplasan
- Dalayap
- Libsong
- Namagbagan
- Paitan
- Pataquid
- Pilar
- Poblacion East
- Poblacion West
- Pugot
- Samon
- San Alejandro
- San Mariano
- San Pablo
- San Patricio
- San Vicente
- Santa Cruz
- Santa Rosa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Papa Cayo
Ni Santo Papa Cayo wenno Gaius ket isu ti Papa manipud idi 17 Disiembre 283 aginggana idi 22 Abril 296. Ti Kristiano a tradision ket nangikedkeddeng kanaiana nga isu ket katubo ti Dalmata a siudad ti Salona, nga itan ket ti Solin idiay asideg ti Split, ti anak a lalaki ti agnagan met laeng ti Cayo, ken maysa a kameng ti natakneng a pamilia a kabagian ni Emperador Diocleciano.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Cayo iti Wikimedia Commons


text:
Biblioteka ti Estado ti Rusia
Ti Biblioteka ti Estado ti Rusia (Ruso: Poccийckaя rocyдapcTBeHHaя библиoTeka) ket ti nailian a biblioteka ti Rusia, a mabirukan idiay Moscow. Daytoy ti kadakeklan a biblioteka ti pagilian ken ti maikapat a kadakkelan iti lubong para kadagiti urnongna ti liblibro (17.5 a riwriw).[2] Daytoy ket nanaganan idi ti Estado a Biblioteka ni V. I. Lenin iti USSR manipud idi 1925 aginggana idi nanaganan manen idi 1992 a kas ti Biblioteka ti Estado ti Rusia.
Ti biblioteka ket addaan kadagiti sumurok a 275 km iti samang nga addaan kadagiti ad-adu ngem 43 a riwriw a banag, a mairaman dagiti sumurok a 17 a riwriw a liblibro ken dagiti tomo ti serial, dagiti 13 a riwriw a warnakan, dagiti 350 rinibu a tokar ti musika ken dagiti rekord ti uni, 150,000 a mapmapa ken daddumapay. TAdda met dagiti banag kadagiti 247 a pagsasao iti lubong, ti ganganaet a paset ket mangirepresenta ti agarup a 29 porsiento itiintero nga urnong.
Idi baetan ti 1922 ken 1991 adda met maysa a kopia iti tunggal maysa a libro a naipablaak idiay USSR ti naideposito idi iti biblioteka, ti panagsanay nga agtultuloy iti kapada a pamay-an tatta nga aldaw , ken ti biblioteka ket inkeddeng babaen ti linteg nga isu ti lugar nga agtengngel ti "managbalin" a kopia ti tunggal maysa apablaak a naipablaak idiay Rusia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Russian State Library". Official library website. Naala idi 20 Nobiembre 2010.
- ^ http://leninka.ru/index.php?doc=2661
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Edward Kasinec, "A Soviet Research Library Remembered," Libraries & Culture, vol. 36, no. 1 (Winter 2001), pp. 16–26. In JSTOR.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Biblioteka ti Estado ti Rusia iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Satelite a ladawan ti Biblioteka ti Estado ti Rusia, naipatengnga ti kangrunaan a ruangan
Nagsasabtan: 55°45′07″N 37°36′35″E / 55.75194°N 37.60972°E


text:
Lalaki (biolohia)
Ti lalaki (♂) (Ingles: male) nga organismo ket isu ti pisiolohiko a sekso nga agpataud ti kassit. Ti tunggal maysa nga espermatosoide ket mabalin a kumapet iti maysa a dakdakkel a babai a gameto wenno ovulo, iti proseso iti panagpa-agneb. Ti lalaki ket saan a seksual a makapaadu nga awan ti basbassit ngem masa nga ovul manipud ti maysa a babai, ngem adda dagiti organismo a mabalin nga agpa-adu iti maipapana ti seksual wenno aseksual. Kaaduan ti lallaki a mamalia, a mairaman ti tao a lalaki, ket addaan ti maysa a kromosoma Y, a mangkodigo para iti panagpataud kadagiti adadu a bilang iti testosteronea tapno mangparang-ay kadagiti lalaki a reproduktibo nga organo.
Saan amain a dagiti sebbangan ket makibingbingay ti sapsap a panagikeddeng ti sekso a sistema. Kaaduan kadagiti ayup, a mairaman ti tattao, ti sekso ket maikeddeng a maipapana iti henetika, ngem adda dagiti sebbangan a mabalin a maikeddeng gapu ti sosial, enbironmental wenno dadduma pay a banbanag.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti lallaki iti Wikimedia Commons


text:
Cavinti, Laguna
Ti Cavinti ket maysa a maikatlo a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cavinti ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Anglas
- Bangco
- Bukal
- Bulajo
- Cansuso
- Duhat
- Inao-Awan
- Kanluran Talaongan
- Labayo
- Layasin
- Layug
- Mahipon
- Paowin
- Poblacion
- Sisilmin
- Silangan Talaongan
- Sumucab
- Tibatib
- Udia
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
NADISENIO KADI?
Ti Rara ti Uyokan
AGAR-ARAMID dagiti uyokan (Apis mellifera) iti pagurnonganda iti diro a maawagan iti rara. Agus-usarda iti allid (wax) nga aggapu kadagiti glandula nga adda iti makimbaba a paset ti tianda. Ti rara ket maibilang a maysa a pagsidsiddaawan iti tay-ak ti inhenieria. Apay?
Usigem: Ginasut a tawenen nga impagarup dagiti matematiko a dagiti partision nga innem ti sulina wenno sukog hexagon ket nasaysayaat ngem kadagiti trianggulo wenno kuadrado—wenno iti dadduma pay a sukog—tapno mausar ti amin nga espasio ken makaekonomia kadagiti materiales iti panagaramid kadagiti estruktura. Ngem dida naan-anay a mailawlawag no apay. Idi 1999, nangipaay ni Propesor Thomas C. Hales iti matematikal nga ebidensia a nasaysayaat ti sukog hexagon. Impakitana no kasano a dagiti regular a hexagon ti kasayaatan a pamay-an tapno mabingay iti agpapada a rukod ti maysa nga estruktura a sumagmamano laeng dagiti kasapulan a materiales a pagpalagda.
Yantangay hexagon dagiti partision ti rarada, mausar a naimbag dagiti uyokan ti amin nga espasio, makaaramidda iti nalag-an ngem nalagda a rara a saan unay nga agkasapulan iti allid, ken makaurnongda iti nagadu a diro iti espasio. Di pakasdaawan a ti rara ket nadeskribir kas “maysa nga obra maestra iti arkitektura.”
Ita, tultuladen dagiti sientista ti rara dagiti uyokan tapno makaaramidda kadagiti estruktura nga agpadpada a nalagda ken nainut iti espasio. Kas pagarigan, dagiti inheniero ti eroplano ket agus-usar kadagiti panel nga umasping iti rara tapno makaaramidda kadagiti eroplano a nalaglagda, nalaglag-an, ken nain-inut iti gasolina.
Ania ti makunam? Babaen kadi iti ebolusion a timmaud ti nagsayaat nga estruktura ti rara? Wenno nadisenio dayta?
Ammuem ti Ad-adu Pay
Naparsua Kadi ti Biag?
Napateg no ania ti patpatiem maipapan iti nangrugian ti biag.


text:
Panagraem ken Dignidad iti Panangaywan ti Dios
IDI adda ditoy daga ni Jesus, naan-anay nga imparangarangna ti personalidad ti nailangitan nga Amana ken iti panangaramidna kadagiti bambanag. Kinunana: “Awan ti aramidek iti bukodko a nakem; no di ket kas iti insuro kaniak ni Ama sawek . . . kankanayon nga aramidek ti bambanag a makaay-ayo kenkuana.” (Juan 8:28, 29; Colosas 1:15) Isu a no ammuentayo ti pannakilangen ken panangtrato ni Jesus kadagiti babbai, matarusantayo met ti panangmatmat ti Dios ken ti namnamaenna a pannakatrato dagiti babbai.
Bigbigen dagiti iskolar a naiduma unay ti panangmatmat ni Jesus kadagiti babbai no idilig iti panangmatmat dagiti tattao idi maisursurat dagiti Ebanghelio. Ania ti nakaidumaanna? Mangipaay pay laeng kadi ita iti ad-adu a wayawaya dagiti babbai ti pannursuro ni Jesus?
No Kasano a Nakilangen ni Jesus Kadagiti Babbai
Saan nga imbilang ni Jesus dagiti babbai nga agpaay laeng iti seksual a panggep. Sigun iti dadduma a Judio a panguluen ti relihion, mangituggod iti imoralidad ti pannakilangen kadagiti babbai. Gapu ta ibilangda dagiti babbai a pakagargarian, naparitanda a makisarita kadagiti lallaki iti publiko wenno rummuar nga awan ti abbungotda. Iti sabali a bangir, binalakadan ni Jesus dagiti lallaki a teppelanda ti riknada ken tratuenda koma dagiti babbai iti nadayaw a pamay-an imbes a liklikanda a kalangen ida.—Mateo 5:28.
Kinuna pay ni Jesus: “Siasinoman a mangidiborsio iti asawana a babai ket mangasawa iti sabali makaaramid iti pannakikamalala maibusor kenkuana.” (Marcos 10:11, 12) Kinontrana ti pannursuro dagiti rabbi a mangipalubos kadagiti lallaki a mangidiborsio kadagiti assawada “iti tunggal kita ti pangibatayan.” (Mateo 19:3, 9) Saan nga ammo ti kaaduan a Judio ti kapanunotan a pannakikamalala maibusor iti asawa a babai. Isursuro ngamin dagiti rabbi a di pulos maibilang a nakikamalala ti lalaki uray saan a matalek, dagiti laeng babbai ti maibilang a nakabasol iti pannakikamalala! Kas kunaen ti maysa a komentario ti Biblia, “Impaayan ni Jesus dagiti babbai iti dayaw ken dignidad ta pinagpadana ti karbengan ti lalaki ken babai.”
Ti pagimbagan ti pannursurona ita: No aggigimong dagiti Saksi ni Jehova, nawaya dagiti babbai a makilangen kadagiti lallaki. Dida maamak a di umiso ti panangmatmat ken pannakilangen dagiti Kristiano a lallaki kadakuada, gapu ta dagiti lallaki tratuenda ti ‘babbaket a kas inna, dagiti ub-ubing a babbai a kas kakabsat a babbai buyogen ti isuamin a kinadalus.’—1 Timoteo 5:2.
Sinuruan ni Jesus dagiti babbai. Saan a kas iti panangmatmat dagiti rabbi nga awan ti ammo dagiti babbai, insuro ken pinaregta ida ni Jesus a mangyebkas iti opinionda. Impakita met ni Jesus a saan laeng a panagtagibalay ti akem dagiti babbai. Imbes ketdi, adda met kalinteganda nga agsursuro kas iti inaramidna ken Maria. (Lucas 10:38-42) Nagunggonaan met ni Marta a kabsat ni Maria iti pannursurona kas ipakita ti sungbatna ken Jesus kalpasan ti ipapatay ni Lazaro.—Juan 11:21-27.
Napateg ken Jesus dagiti kapanunotan ti babbai. Patien idi dagiti babbai a Judio a ti kaadda ti anak a lalaki ket gubuayan ti ragsak, nangruna no maysa a propeta. Idi kinuna ti maysa a babai: “Naragsak ti aanakan a nangawit kenka!” impakita ni Jesus nga adda pay banag a nasaysayaat. (Lucas 11:27, 28) Dinakamat ni Jesus a napatpateg ti panagtulnog iti Dios ngem iti gagangay nga akem dagiti babbai.—Juan 8:32.
Ti pagimbagan ti pannursurona ita: Dagiti mannursuro iti kongregasion Kristiano ikkanda iti gundaway dagiti babbai nga agkomento kadagiti gimong ti kongregasion. Mararaem dagiti nataengan a babbai kas “mannursuro iti naimbag,” iti man tigtignay ken ulidanda. (Tito 2:3) Ammoda met a dakkel ti maaramidanda a mangiwaragawag iti naimbag a damag ti Pagarian ti Dios.—Salmo 68:11; kitaem ti kahon nga “Imparit Kadi ni Apostol Pablo nga Agsao Dagiti Babbai?” iti panid 9.
Impateg ni Jesus dagiti babbai. Idi tiempo ti Biblia, saan unay a maipatpateg dagiti annak a babbai a kas kadagiti annak a lallaki. Iparangarang ti Talmud daytoy a panangmatmat a kunana: “Naragsak daydiay lallaki ti annakna ken asi pay daydiay babbai ti annakna.” Ibilang ti dadduma a nagannak a dadagsen dagiti annak a babbai ta isapulanda iti asawa a makaipaay iti sab-ong, ken saanda a manamnama ti tulongna inton lumakay ken bumaketda.
Impakita ni Jesus nga agpada a napateg ti ubing a babai ken ubing a lalaki ta pinagungarna ti balasang ni Jairo kas iti panangpagungarna iti baro nga anak ti balo idiay Nain. (Marcos 5:35, 41, 42; Lucas 7:11-15) Kalpasan a pinaimbagna ti babai a riniribuk ti maysa nga ‘espiritu ti kinakapuy iti sangapulo ket walo a tawen,’ inawagan ni Jesus ti “babai nga anak ni Abraham,” termino a saan a pagaammo iti sursurat dagiti Judio. (Lucas 13:10-16) Idi inusarna dayta a nadayaw ken naasi a sasao, binigbigna ti nabileg a pammati ti babai nga imbilangna a napateg a kameng ti kagimongan a kas met iti dadduma.—Lucas 19:9; Galacia 3:7.
Ti pagimbagan ti pannursurona ita: Kuna ti maysa a pagsasao iti Asia: “Ti panangpadakkel iti anak a babai kayariganna ti panangsibug iti hardin ti kaarruba.” Dagiti naayat a Kristiano nga amma saanda koma a maimpluensiaan iti dayta a kapanunotan no di ket aywananda koma a naimbag dagiti annakda a lallaki ken babbai. Siguraduen dagiti Kristiano a nagannak a maaddaan iti umdas nga edukasion ken maaywanan ti salun-at dagiti annakda.
Nagtalek ni Jesus kadagiti babbai. Iti pangukoman dagiti Judio, maibilang ti testimonia ti maysa a babai a kasla testimonia ti maysa nga adipen. Kuna ti historiador idi umuna a siglo a ni Josephus maipapan kadakuada: “Saan koma a maawat ti pammaneknek dagiti babbai gapu ta saanda a mapagtalkan.”
Naiduma ni Jesus gapu ta pinilina dagiti babbai a mangsaksi iti panagungarna. (Mateo 28:1, 8-10) Nupay naimatangan dagitoy matalek a babbai ti pannakapapatay ken pannakaitabon ti Apoda, kasla saan a nakappapati kadagiti apostol ti sasao dagiti babbai. (Mateo 27:55, 56, 61; Lucas 24:10, 11) Ngem babaen ti panagparangna nga immuna kadagiti babbai, imbilang ti napagungar a Kristo a maikarida a mangsaksi a kas iti dadduma pay nga apostolna.—Aramid 1:8, 14.
Ti pagimbagan ti pannursurona ita: Dagiti lallaki nga addaan responsabilidad iti kongregasion dagiti Saksi ni Jehova, ipakpakitada ti konsiderasion kadagiti babbai babaen ti panangikabilanganda iti kapanunotanda. Kadagiti met Kristiano nga assawa a lallaki, padayawanda dagiti assawada babaen ti panagimdengda kadakuada.—1 Pedro 3:7; Genesis 21:12.
Dagiti Prinsipio ti Biblia—Mangparagsak Kadagiti Babbai
No tuladen dagiti lallaki ti ulidan ni Kristo, maipaayanda ti panagraem ken wayawaya dagiti babbai sigun iti orihinal a panggep ti Dios agpaay kadakuada. (Genesis 1:27, 28) Imbes nga ibilangda a nalalaing ti lallaki ngem iti babbai, agpaiwanwan dagiti Kristiano nga assawa a lallaki kadagiti prinsipio ti Biblia a mangparagsak met kadagiti assawada.—Efeso 5:28, 29.
Idi nangrugi ni Yelena nga agadal iti Biblia, inib-ibturanna ti naranggas a panangtrato ni lakayna. Dimmakkel ni lakayna iti naranggas nga aglawlaw. Gagangay iti lugarda ti panangkabil, ken ti panangkidnap kadagiti babbai a kayatda nga agbalin nga asawa. “Nakapagibturak gapu kadagiti nasursurok iti Biblia,” kuna ni Yelena. “Ammok nga adda mangay-ayat, mangipatpateg, ken maseknan unay kaniak. Ammok nga agbalbaliwto ni lakayko no agadal iti Biblia.” Natungpal ti arapaapna idi immanamong ni lakayna a mayadalan iti Biblia ken nagpabautisar kas maysa kadagiti Saksi ni Jehova. “Mapagwadan ti panagteppelna,” kuna ni Yelena. “Nasursuromi ti sibubulos nga agpinnakawan.” Ti konklusionna? “Nariknak a napateg ti akemko ken masalsalaknibanak kas asawa a babai gapu kadagiti prinsipio ti Biblia.”—Colosas 3:13, 18, 19.
Saan laeng a ni Yelena ti makapaspasar iti kasta. Adu a Kristiano nga assawa a babbai ti naragsak gapu ta ikagkagumaanda ken ti assawada nga iyaplikar dagiti prinsipio ti Biblia iti panagasawada. Naragsakda a makitimpuyog kadagiti padada a Kristiano gapu ta adda panagraem, pannakaliwliwa ken wayawayada.—Juan 13:34, 35.
Bigbigen dagiti Kristiano a lallaki ken babbai a gapu iti kinaimperpekto, karamanda kadagiti parsua ti Dios a “naipasakup iti kinabarengbareng.” Ngem babaen ti panagbalinda a nasinged iti naayat a Dios ken Amada a ni Jehova, addaanda iti namnama a “mawayawayaanto iti pannakaadipen iti panagrupsa” ken tagiragsakendanto ti “nadayag a wayawaya ti annak ti Dios.” Nagsayaat ketdin dayta a namnama dagiti lallaki ken babbai nga adda iti panangaywan ti Dios!—Roma 8:20, 21.


text:
LUGLUGAR KEN TATTAO
Panagpasiar Idiay Kyrgyzstan
NAPALAWLAWAN ti Kyrgyzstan kadagiti nangato a bambantay a naabbongan iti yelo. Adda dayta iti Central Asia ken adda iti aglawlawna dagiti nasion a Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, ken China. Dandani 90% ti Kyrgyzstan ket kabambantayan. Adda idiay ti kangatuan a paset ti kabambantayan ti Tian Shan, a 7,439 a metro ti kangatona manipud iti lebel ti baybay. Nasurok-kumurang a 4% laeng ti kabakiran ti Kyrgyzstan. Isu a nakaskasdaaw ta makita sadiay ti maysa kadagiti kalawaan a kabakiran ti walnut iti intero a lubong.
Pagaammo dagiti Kyrgyz gapu iti kinamanangsangaili ken respetoda iti padada a tao. Idiay Kyrgyztan, kas panangipakita iti respeto iti in-inauna ngem sika, masapul nga agusarka kadagiti sasao a nakaturong iti adu a tao no kasarsaritam isuna, pagtugawem iti tugawmo no addaka iti pangpasahero a lugan, ken pagtugawem iti kadadayawan a pagtugawan iti lamisaan.
Kaaduanna a tallo wenno ad-adu pay ti annak iti kada pamilia. Ti inaudi nga anak a lalaki ti gagangay a mabati a kadua dagiti nagannakna ken mangaywan kadakuada inton lumakay wenno bumaketdan, uray nangasawan.
Manipud kinaubing dagiti babbai, maisuron dagiti trabaho a makatulong kadakuada nga agbalin a nasayaat nga asawa. No agtawendan iti 15 wenno nasursurok bassit, kayadan nga asikasuen dagiti kasapulan ti pamiliada. Normal nga adda isagana a sab-ong ti maikasar a babai. Mabalin a karaman iti dayta ti bed sheet, ules, agduduma a klase ti bado, ken karpet a manomano a naaramid. Ti met sab-ong nga isagana ti mangikasar a lalaki ket kuarta ken mataraken nga an-animal.
No adda dagiti selebrasion ken seremonia ti pumpon, agpartida iti maysa a karnero wenno kabalio. Mabingaybingay dayta, ket adda espesipiko a bingay ti kada bisita. Ti maited a bingay ti tunggal bisita ket depende iti edad ken posisionna. Respeto manen ti kangrunaan a nakaibatayan daytoy a tradision. Kalpasan dayta, maidasar ti nasional a putahe a beshbarmak. Agkammetda no kanenda dayta.


text:
Kuarta (sapasap a pangawatan)
Ti kuarta (manipud ti Tengnga nga Inggles curraunt, a kaibuksilanna ket iti maususar) iti kaisangsangayan a panag-usar ti balikas ket mangitudtudo ti kuarta a maus-usar, a kas ti maysa a banag a panakisinnukat, a naipangpangruna ti maus-usar a papel a kuarta. Daytoy a panag-usar ket kapadpada dagiti nota ti banko, wenno sagpaminsan kadagiti nota ti banko ken dagiti sensilio, a kaibuksilann ket dagiti maipapan ti bagi a tandaan nga inus-usar para iti kuarta babaen ti gobierno.[1][2]
Ti pay kaaduan akadawyan apanag-usar ti balikas a kuarta ket dagiti amin nga inus-usar kadagiti aniaman a pasamak, a kas maysa a banag ti panangisinnukat. Iti daytoy a panag-usar, ti "kuarta" ket kapadpada ti is a konsepto ti kuarta.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kitaen ti panangilawlawag 1
- ^ Bernstein, Peter (2008) [1965]. "Kapitulo 4–5". Ti Pangyuna ti Pirak, Panangibanko ken Balitok (Maika-3 nga nga ed.). Hoboken, NJ: Wiley. ISBN 978-0-470-28758-3. OCLC 233484849.
- ^ Panagilawlawag a kas banag ti panakisinnukat


text:
Casuarinaceae
Ti Casuarinaceae ket pamilia dagiti dicotyledon dagiti mula nga agsabsabong a nipauesto iti urnos ti Fagales, a mangbukel kadagiti uppat a henero ken agaraup a 70 a sebbangan dagiti kayo ken bssit a kaykayo a patneng iti tropiko ti Daan a Lubong (Indo-Malaysia), Australia, ken Is-isla ti PasipikoP. Iti maysa apanawen, amin a sebbangan ket naikabil iti henero ti Casuarina, ngem dagitoy ket naipagsisina idi 1980, 1982 ken 1988 kadagiti henero ti Allocasuarina, Casuarina, Ceuthostoma, ken Gymnostoma[2][3][4]. Daytoy ket kontrobersial met idi iti dayta a panawen, ti monophyly dagitoy a henero ket kanungpalan idi a nasuportaran iti maysa a molekular a panagadal iti pamilia idi 2003.[5] Iti sisitema Wettstein, daytoy a pamilia ket is-isu laeng ti naikabil iti urnos ti Verticillatae. Ken dagiti met sistema ti Engler, Cronquist ken Kubitzki, ti Casuarinaceae ket is-isu ti pamilia anaikabil iti urnos ti Casuarinales.
Dagiti kameng ti daytoy a pamilia ket nailaslasin babaen ti panaglay-ot ti equisetoid (a ti kaibuksilanna ket "kapada ti sangsanga iti ipus ti kabalio") , dagitoy ket kankanayon a berde, kenmonoecious wenno dioecious. Dagiti ramutda ket adda dagiti nodulo nga agaramid ti nitroheno ng agalaon ti daga nga actinomycete Frankia.
Ti kaaduan a naus-usar a sapasap a nagan iti Inggles para iti sebbangan ti Casuarinaceae ket ti sheoak wenno she-oak (ti panangipada ti kalidada ti tarikayo iti Inggles a diraan). Dagiti dadduma pay a nagan iti Inggles ket mairaman ti ironwood, bull-oak wenno buloke, beefwood,[6] wenno cassowary tree.[7]
The Kondado ti Buloke idiay Victoria, Australia ket nanaganan manipud ti sebbanagan ti Allocasuarina luehmannii.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Grupo ti Angiosperma Pilohenia (2009). "Ti maysa a panangipabaro ti Grupo ti Angiosperma Pilohenia a pannakaidasig para kadagiti urnos ken dagiti pamilia dagiti mula nga agsabsabong: APG III" (PDF). Botaniko a Warnakan ti Linneo a Kagimongan. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naala idi 26 Hunio 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (1980). "Dagiti nota iti Casuarinaceae" (PDF). Telopea. (Online a panid ti arkibo a bersion, silpo babaen ti APNI Gymnostoma). 2 (1): 83–84. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (23 Disiembre 1982). "Dagiti nota iti Casuarinaceae II" (PDF). Warnakan dagitiBotaniko a Hardin ti Adelaide. 6 (1): 73–87. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (1988). "Dagiti nota iti Casuarinaceae III: Thi baro a heneroCeuthostoma" (PDF). Telopea. (Online a panid ti arkibo a bersion, silpo babaen ti APNI Ceuthostoma). 3 (2): 133–137. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Steane, Dorothy A.; Wilson, Karen L.; Hill, Robert S. (2003). "Panagusar ti matK a datos tipanagsasaruno tapno matakuatan ti pilohenia ti Casuarinaceae" (PDF). Molekular a Pilohenetika ken Ebolusion. 28: 47–59. doi:10.1016/S1055-7903(03)00028-9. PMID 12801471. Naala idi 12 Nobiembre 2010.
- ^ Cox, P., & Freeland, J. 1969. Nagubsan a tarikayo dagiti pnangipatakder idiay Australia. Thames kenni Hudson. ISBN 0-500-34035-8 page 18. Ni Cox ket nangibagbaga a ti nagan a 'she-oak' ket naala manipud it Patneng nga Amerikano ti sheac - beefwood.
- ^ Partridge, Eric (2013). Dagiti taudan: Ti Ababa nga Etimolohiko a Diksionario ti Moderno nga Inggles. Routledge. p. 82. ISBN 9781134942176.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Casuarinaceae iti Wikimedia Commons
- Timpuyogan ti panagsukisok manipud ti IRD a nagob-obra iti Frankia-Casuarinaceae mycorrhizal aken ti panagaramid ti nitroheno a simbiosss


text:
Ammoyo Kadi?
Naibangon kadi manen ti templo ti Jerusalem kalpasan ti 70 C.E.?
IMPADTO ni Jesus nga awanto a pulos ti matda a bato iti rabaw ti sabali a bato iti templo ni Jehova. Natungpal dayta idi 70 C.E. idi dinadael dagiti Romano a soldado ti siudad ti Jerusalem iti panangidaulo ni Tito. (Mat. 24:2) Idi agangay, implano ni Emperador Julian a bangonen manen ti templo.
Naawagan ni Julian kas maudi a pagano nga emperador ti Roma. Daytoy a kaanakan ni Constantino a Dakkel ket naipaayan iti makunkuna a Nakristianuan nga edukasion. Ngem idi naiwaragawag kas emperador idi 361 C.E., sipapanayag a linaksidna dayta nga edukasion ken ti rinuker a Kristianidad idi kaaldawanna ket pinaboranna ti paganismo. Dagiti libro ti historia tukoyenda ni Julian kas “ti Apostata.”
Ginura ni Julian dagiti agkunkuna a Kristiano. Nalabit ti maysa a makagapu ket ti naimatanganna a panangpapatay dagiti agkunkuna a Kristiano iti ama ken kakabagianna idi innem pay laeng ti tawenna. Sigun kadagiti historiador ti simbaan, indagadag ni Julian kadagiti Judio a bangonenda manen ti temploda, ta patienna a daytoy ti pamay-an a mangpaneknek nga ulbod a propeta ni Jesus. *
Di mapagduaduaan nga adda plano ni Julian a mangibangon manen iti templo. Pagdedebatean dagiti historiador no talaga met laeng a nairugina dayta, ken no apay a di naituloy no bilang man narugianna. Ngem daytoy ti sigurado: Napapatay ni Julian awan pay dua a tawen kalpasan a nagbalin nga emperador, ket saanen a naituloy ti proyektona.
^ par. 5 Saan nga imbaga ni Jesus a saanto a pulos a maibangon manen ti templo no di ket kinunana a madadael dayta, banag a pimmudno idi 70 C.E.


text:
Filed under: essay, language | Tags: alegria imperial, English, essay, filipineses09, Iluko, iluko.com, riddle
Uggor na ti lubong. Awan biag dagiti darikmat no saanda nga aglasat iti bitekna. Kas anniniwan ti agdaliasat nga aldaw no saanna nga marikna ti agek ti parbangon, arakup ti malem, no saanna a mangeg ti arasaas dagiti bituen, duayya ti rabii. Kaingingas ti papel dagiti sabong no saanna ida taliawen, no sanna nga aprosan ti sim-meda nga isemda, no saanna nga ikidem nga sul-uyen ti bangloda.
Uray dumanarudor dagiti bambantay no mariingda, awan kaipapanna no saanna nga madlaw ti sakit ti nakemda. Uray di agpatingga ti ririaw dagiti riniwriwriw a bulbulong ti kawayan awan makaawat kadagiti ananek-ekenda no saanna nga ipalubos ti kabagi-anna nga mangnga-asi.
Anianto payen no saan nga matokar ti maysa a timek ti bitekna, no saan nga agbaliw ti widawidna a kas awan mangmangegna, timek a mangal-allukoy, sam-it nga agayus iti sanguannanna. Agsawisiw ti angin, agsenna-ay dagiti pakak a metektkan nga agur-uray ti isungbatna.
Masangpetanna ti sabangan nga maang-san. No saanna a maikaso nga isang-at dagiti ladladingit daytoy, malnekanton nga agsansaning-i dagiti dalluyon . Nupay agguilap-guilap ti masipngetan a waig awan pategna no saan a maaawis dagiti bitekna ket babaen ti mata a mangmingming kadagiti darepdep dagiti bituen.
Iggemna ti napalabas. Agbibiag iti masukunsukot a silidna, silid nga awan ridiridaw. Petpetna ti agdama. Nalukay unay nga kumaradap daytoy kadagiti agsisillapid a dalan iti kaungganna, dagiti rinibribu a pagayusan ti rikna. Padpadaananna ti masanguanna, dagiti darepdep nga agam-ampayag nga ilillili ti bulan ket no saanna nga sippawen dagitoy, matnagda kas bato iti kumkumraang a kapanagan.
Awan masao a bukelna. Maysa laeng daytoy a kas prasko, awan nagyan, awan aglasat kaniana ket agbayag. Masapul nga bayat bitekna maiwerret dagiti pampanunot, rikriknaen, sasao, an-anek-ek, dardarepdep a bibiagen dagiti bituen.
Uggorna ti ayat. Ngem awan makatiliw, makapugto no ania ti kita daytoy, no ayanna ti nangitukelanna, ayanna ti pangsibsibuganna. Uray no kasano ti gagar dagiti agsisiim iti parbangon, wenno tengga’t aldaw, wenno iti panagkeppet ti langit a makatiliw ti daytoy kapatgan nga uggorna, a ti lubong ti kaibatoganna, mapaayda.
Mapaayda urayaman no pirpirsayenda. Uggorna ti lubong dagiti agayan-ayat, lubong nga ubbog ti biag, lubong a kadakdakkel wenno kabasbassit ti gemgem, ket kas gemgem awan matiliw, awan masirip a nagyan, kas rikna.
Copyright (c) 2010 by Alegria Imperial
Posted in iluko.com 02/14/2010
2 Comments so far
Leave a comment
Urayko la isardesardeng nga umis-isem ti mangbasa kadaytoy napnoan burburtia a sinuratmo, manang Guia. Ngamin, kayatko a tiliwen ti mensahem ken kangrunaanna, adalen ti wagas wenno arte ti pinagyebkasmo. Nakangatngato ti kalidad dagitoy liniam–makapamayeng.
Ituloymo koma ti agsurat para iti Bannawag. Adu ti mangsegsegga kadagiti sinuratmo ket maysaakon kadakuada.
Toy adingmo, Nanding.


text:
Espania
Ti Espania[5] (Espaniol: España, panangibalikas: [esˈpaɲa] ( denggen)), opisial a ti Pagarian ti Espania (Espaniol: Reino de España),[paammo 7][6] ket maysa a naturay nga estado ken maysa a kameng iti Kappon ti Europa a mabirukan idiay abagatan a laud nga Europa idiay Iberiko a Peninsula. Ti kangrunaan a dagana ket nabeddengan iti abagatan ken daya babaen ti Baybay Mediteraneo malaksid ti bassit a daga a nagbeddengan ti Ballasiw Taaw a Teritorio ti Britaniko iti Gibraltar; iti amianan babaen ti Pransia, Andorra, ken ti Luek Biskaya; ken iti amianan a laud ken laud babaen ti Taaw Atlantiko ken Portugal.
Ti Espaniol a teritorio ket mairaman pay ti Is-isla ti Balear idiay Mediteraneo, ti Is-isla ti Kanario idiay Taaw Atlantiko idiay pantar ti Aprika, ken dagiti dua a naturay a siudad idiay Amianan nga Áprika, Ceuta ken Melilla, a nabeddengan ti Morocco. Maysa pay, ti ili iti Llívia ket maysa nga Espaniol nga exclave a naisanglad ti uneg ti Pranses a teritorio. Nga addaan ti kalawa a 504,030 kuadrado kilometro (194,610 sq mi), isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Lumaud a Europa ken ti Kappon ti Europa kalpasan ti Pransia, ken ti maikapat a kadakkelan a pagilian idiay Europa kalpasan ti Rusia, Ukrania ken Pransia.
Gapu ti lokasionna, ti teritorio ti Espania ket suheto ti adu nga akin ruar nga impluensia manipud dagiti prehistoria a panawen ken aginggana ti panakabalinna a maysa a pagilian. Ti Espania ket rimsua a kas maysa a naipagtitipon a pagilian idi maika-15 a siglo, kalpasan ti panagasawa iti Katoliko a Monarkia ken ti panakalpas ti panagparukma manen, wenno Reconquista, iti Iberiko a peninsula idi 1492. Daytoy ket nangruna pay a nagtaudan iti impluensia kadagiti sabsabali a rehion, naipangpangruna idi agdama a moderno a panawen, idi nagbalin a globo nga imperio a nangibati kadagiti legado iti sumurok a 500 a riwriw a nga agsasao ti Espaniol tatta nga aldaw, a makaaramid daytoy ti maikadua akaaduan ti mangisasao nga umuna a pagsasao.
Ti Espania ket maysa a demokrasia a naurnong iti porma iti maysa a parlamentario a gobierno babaen ti maysa a batay-linteg a monarkia. Daytoy ket maysa a narang-ay a pagilian nga addaan ti maika sangapulo ket dua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong babaen ti nominal a GDP, ken nagato unay a pagalagadan ti panagbiag, a mairaman a ti maika sangapulo a kangatuan a ranggo ti pagsurotan ti kasayaat ti panagbiag iti lubong, manipud idi 2005. Kameng daytoy iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kappon ti Europa, NATO, OECD, ken ti WTO.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pudno a naggapuan ti nagan nga Espania ken "Espaniol" ket nasuppiatan. Ti taga-ugma a Romano a nagan para iti Iberiko, Hispania, ket naala manipud ti naidaniw a balikas a Hesperia a mangitudo ti Espania, nga agiballatek ti Griego puot iti Italia a kas maysa a "akinlaud a daga" wenno "daga iti lumlumnek nga init" (Hesperia, Eσπepίa iti Griego) ken Espania, a daytoy ket adadayo pay ngem ti laud, a kas ti Hesperia ultima.[7]
Daytoy ket baka kapadpada pay ti Puniko Ispanihad, a kayat na a saoen ket "daga dagiti koneho" wenno "igid", maysa a reperensia iti lokasion ti Espania idiay gibus ti Mediterraneano; Ti Romana a naaramid a sensilio iti daytoy a rehion manipud ti panagturay ni Hadrian ket agipakpakita ti maysa a babai a langa nga addaan ti koneho iti sakana.[8] Adda pay dagiti agibagbaga a ti balikas nga Espania ket naala manipud ti Basko a balikas nga Ezpanna a kayatna a saoen ket ti "igid" wenno "nagbeddengan", maysa pay a reperensia a ti kinapudno a ti Iberiko a peninsula ket buklenna ti abagatan a laud iti kontinente ti Europa.[7]
Ti humanista a ni Antonio de Nebrija ket nangigay-at a ti balikas a Hispania ket naggapu ti Iberiko a balikas a Hispalis, a kayatna a sawen ket ti "siudad iti akinlaud a lubong". Ni Jesús Luis Cunchillos ket nangisuppiat a ti ramut ti balikas a span ket ti Penisia a balikas ti spy, a kayatna a sawen ket ti "agpanday kadagiti metal". Ngarud ket ti i-spn-ya ket kayatna a sawen ket "ti daga a pagpandayan kadagiti metal".[9]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Agserbi pay daytoy a kas ti Naarian a kanta
- ^ Dagiti dadduma a naturay a komunidad, Katalan, Balensiano, Galego, Basko ken Aranes (Oksitano) ket dagiti kumadua nga opisial a pagsasao. Aragones, Asturiano ken Leones ket addaan ti bassit nga opisial a pannakabigbig
- ^ Sakbay ti 1999 (babaen ti linteg, 2002) : Espaniol a Peseta.
- ^ Malaksid ti Is-isla ti Kanario, a mangsursurot ti WET (UTC) iti nalamiis a tiempo.
- ^ Malaksid ti Is-isla ti Kanario, a mangsursurot ti WEST (UTC+1) iti kalgaw a tiempo.
- ^ Ti .eu a turayan ket maus-usar pay, a pinakibinbinningay kadagiti kameng nga estado ti Kappon ti Europa. Ti pay, .cat a pagturayan ket naus-usar kadagiti teritorio nga agsasao ti Katalan.
- ^ Idiay Espania, dagiti sabsabali a pagsasao ket opisial a mabigbigan a maitunos ti linteg a patneng a (rehional) a pagsasao babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehional a Pagsasao. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti Espania ket dagiti sumaganad:
- Aragones: Reino d'Espanya, IPA: [ˈreino ðesˈpaɲa];
- Asturiano: Reinu d'España, IPA: [ˈreinu ðesˈpaɲa];
- Basko: Espainiako Erresuma IPA: [espaɲako eres̺uma];
- Katalan: Regne d'Espanya, IPA: [ˈreŋnə ðəsˈpaɲə] wenno [ˈreŋne ðasˈpaɲa];
- Galego: Reino de España, IPA: [ˈreino ðe esˈpaɲa];
- Ekstremadura: Réinu d'España, IPA: [ˈreinu ðesˈpaɲa];
- Oksitano: Reialme d'Espanha, IPA: [reˈjalme ðesˈpaɲɔ].
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisial a Bilbilang ti Populasion ti Espania. Ti populasion idi 1 Abril 2010". Instituto Nacional de Estadística de España. Naala idi 5 Hulio 2010.
- ^ a b c d "Espania". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalized disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 22 Hulio 2014.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 Marso 2013. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Espania". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 186. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ti Espaniol a Batay-linteg ket saan nga agipatakder ti aniaman a nagan para iti Espania, nupay ti balikas nga Espania, Estado español (Estado nga Espaniol) ken Nación española (Pagilian nga Espaniol) ket maus-usar kadagiti dokumento. Uray ngarud, ti Espaniol a Ministro iti Ganganaet a Pannakibiang ket nangipatakder ti maysa a bilin a naipablaak idi 1984 a ti denominasion nga Espania ken Reino de Espania (Pagarian ti Espania) ket agpadpada a umisu a mangidutoken ti Espania kadagiti internasional a tultulag. Daytoy a balikas, Pagarian iti Espania, ket kaaduan nga inus-usar babaen dagiti gobierno kadagiti amin a nailian ken internasional a pannakibiang, a mairaman dagiti ganganaet a tulag ken dagiti pay opisial a nailian a dokumento, nga isu daytoy ket mabigbigan a kas ti opisial a nagan babaen dagiti adu nga internasionaland nga organisasion. Acuerdo entre el Reino de de España y Nueva Zelanda, Acuerdo entre el reino de España y el reino de Marruecos}; lisensia pammalubos Tratado de la Unión Europea
- ^ a b Anthon, Charles (1850). Maysa a sistema iti taga-ugma ken mediebal a heograpia para iti panagusar kadagiti pagadalan ken kolehio. New York: Harper & Brothers. p. 14.
- ^ Burke, Ulick Ralph (2008). Maysa a pakasaritaan ti Espania manipud kadagiti Umuna a Panawen aginggana ti ipupusay ni Fernando ti Katoliko, Tomo 1. Londres: Longmans, Green & Co. p. 14. ISBN 978-1-4437-4054-8.
- ^ # ↑ Linch, John (direktor), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, pg. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, ISBN 978-84-9815-764-2
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Espania iti Wikimedia Commons
- Espania
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Akinlaud nga Europa


text:
Richard Wagner
Ni Wilhelm Richard Wagner ( /ˈvɑːɡnər/; Panangibalikas nga Aleman: [ˈʁiçaʁt ˈvaːɡnɐ]; 22 Mayo 1813 – 13 Pebrero 1883) ket maysa idi nga Aleman a komposer, direktor ti orkestra, direktor ti teatro ken polemista a naipangpangrunaan a naamammoan para kadagiti bukodna nga opera (wenno dagiti "musika a drama", nga isu tipanagtawtawagna kadagitoy idi). Dagti komposision ni Wagner, a naisangsangayan kadagiti naladladaw a paset ti panawenna, ket nalatakan dagitoy para kadagiti narikut a linabag, dagiti nabaknang a danggay ken orkestrasion, ken ti napasayaat a panag-usar dagiti leitmotib: dagiti tema ti musika a mainaig kadagiti agmaymaysa a karakter, luglugar, kapanunotan wenno dagiti kumplot nga elemento. Nga isu ket saan a maipadpada kadagiti dadduma a komposer, ni Wagner ket nagsurat ti musika ken libreto para kadagiti tunggal maysa nga obrana ti entablado. Dagiti dua a napili a kalatakan a naamaamoan a nanipud kadagiti obrana ket dagiti Sakay dagiti Valkyrie manipud ti opera a Die Walküre, ken ti Martsa iti Kasar (Koro iti Kasar) manipud ti opera a Lohengrin.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Richard Wagner iti Wikimedia Commons


text:
Lefèvre d’Étaples—Kayatna a Maammuan ti Ordinario a Tao ti Sao ti Dios
MAYSA a bigat ti Domingo idi 1520’s, kasla di patien dagiti taga-Meaux, maysa a bassit nga ili iti asideg ti Paris, ti nangngegda iti simbaan. Nangngegda a naibasa dagiti Ebanghelio iti nakayanakanda a lengguahe a French imbes nga iti Latin!
Asino ti makingapuanan iti dayta? Ti managipatarus iti Biblia a ni Jacques Lefèvre d’Étaples (iti Latin, Jacobus Faber Stapulensis). Idi agangay, insuratna iti nadekket a gayyemna: “Saanmo la ketdi a mapanunot no kasano a gapu iti kasta unay a panagayat ti Dios, tignayenna ti panunot dagiti ordinario [a tattao] tapno awatenda ti Saona.”
Iparit idi ti Iglesia Katolika ken dagiti teologo idiay Paris ti agusar kadagiti patarus iti Biblia iti lengguahe dagiti ordinario a tattao. Apay nga impatarus ni Lefèvre ti Biblia iti French? Ken ania ti inaramidna tapno matulongan dagiti ordinario a tattao a mangtarus iti Sao ti Dios?
BINIROKNA TI PUDPUDNO A KAIPAPANAN TI BIBLIA
Sakbay a nagbalin a managipatarus iti Biblia, inusar ni Lefèvre ti panawenna a mangsukimat ken mangsigurado iti orihinal a kaipapanan dagiti nagkauna a sursurat maipapan iti pilosopia ken teolohia. Nakitana a naimpluensiaan dagiti nagkauna a sursurat kadagiti sinigsiglon a di umiso a patarus ken kamali. Iti panangbirokna iti pudpudno a kaipapanan dagiti nagkauna a sursurat, inadalna a naimbag ti Latin Vulgate, ti kangrunaan idi a Biblia ti Iglesia Katolika.
Gapu iti napasnek a panagadalna iti Biblia, naawatanna a ti “laeng panagadal iti kinapudno nga adda iti Biblia ti mangipaay . . . iti kasta unay a kinaragsak.” Isu nga insardeng ni Lefèvre ti agadal iti pilosopia ket inusarna ti amin a pigsana a nangipatarus iti Biblia.
Idi 1509, impablaak ni Lefèvre ti resulta ti panagadal a panangikompara iti lima a nagduduma a Latin a bersion ti Salmo, * ken dagiti komentona kadagiti nakitana a kamali iti Vulgate. Saan a kas kadagiti teologo idi panawenna, inkagumaanna nga ammuen ti natural ken simple a pannakayallatiw ti sasao ti Biblia. Dakkel idi ti impluensia ti pamay-anna nga agipatarus iti Biblia kadagiti eskolar ti Biblia ken repormador.—Kitaem ti kahon a “ Ti Impluensia ni Lefèvre ken ni Martin Luther.”
Nayanak ni Lefèvre a Katoliko, ngem kombinsido a posible laeng ti reporma iti simbaan no umiso ti pannakaisuro ti Biblia kadagiti ordinario a tattao. Ngem kasano a mabenepisiaran dagiti ordinario a tattao iti Biblia no kaaduanna a mabasa laeng iti Latin dagiti sagrado a sursurat?
PATARUS TI BIBLIA A PARA ITI AMIN
Gapu iti nauneg a panagayat ni Lefèvre iti Sao ti Dios, inkagumaanna a maaddaan iti kopia ti kaaduan a tattao. Isu nga idi Hunio 1523, impablaakna ti French a patarus dagiti Ebanghelio iti dua a pocket-size a volume. Kagudua laeng ti presio dayta nga edision no ikompara iti gagangay nga edision isu a nalaklaka a makaala dagiti napanglaw iti kopia ti Biblia.
Nagtignay a dagus dagiti ordinario a tattao ken naragsakanda. Nagagaran unay dagiti lallaki ken babbai a nangbasa iti sasao ni Jesus iti nakayanakanda a lengguahe isu a mano laeng a bulan, naibus ti 1,200 a kopia a nayimprenta.
SITUTURED NGA INDEPENSANA TI BIBLIA
Iti introduksion dagiti Ebanghelio, inlawlawag ni Lefèvre nga impatarusna daytoy iti French tapno “dagiti ordinario a miembro” ti simbaan “masiguradoda ti kinapudno iti ebanghelio a kas kadagidiay makabasa iti dayta iti Latin.” Ngem apay a kayatna la unay a tulongan dagiti ordinario a tattao a mangammo iti talaga nga isursuro ti Biblia?
Ammo ni Lefèvre a simreken iti Iglesia Katolika ti makadadael a pannursuro ken pilosopia ti tattao. (Marcos 7:7; Colosas 2:8) Ken kombinsido a panawenen tapno dagiti Ebanghelio a “saan a nalaokan kadagiti karkarna a doktrina ti tao ket maipakaammo iti intero a lubong tapno saanen a mayaw-awan dagiti tattao.”
Inkagumaan met ni Lefèvre nga ibutaktak dagiti kamali nga argumento dagiti nangkontra iti pannakaipatarus ti Biblia iti French. Imbagana iti publiko ti panaginsisingpetda: “Kasano a maisuroda [dagiti tattao] a tungpalenda dagiti bilin ni Jesu-Kristo no kasla saanda met kayat a makita ken mabasa dagiti ordinario a tattao ti Ebanghelio ti Dios iti bukodda a lengguahe?”—Roma 10:14.
Di pakasdaawan a pinadas dagiti teologo iti University of Paris—ti Sorbonne—a pagulimeken ni Lefèvre. Idi Agosto 1523, kinontrada dagiti patarus ti Biblia ken komentario maipapan iti dayta ta imbilangda dagita a “makadangran iti simbaan.” No saan a bimmallaet ti ari ti France a ni Francis I, nakondenar koma ni Lefèvre kas bumusbusor iti simbaan.
NAKOMPLETO TI “NAULIMEK” A MANAGIPATARUS TI TRABAHONA
Saan nga impalubos ni Lefèvre a masinga iti panangipatarusna iti Biblia gapu kadagiti nabara a panagdedebate kadagiti gapuananna. Idi 1524, kalpasan a nakompletona ti patarusna iti Griego a Kasuratan (maaw-awagan iti Baro a Tulag), inruarna ti French a bersion ti Salmo tapno makapagkararag dagiti manamati nga “addaan iti napaspasnek a debosion ken naragragsak a rikna.”
Dagus a sinukimat a naimbag dagiti teologo iti Sorbonne dagiti patarus ni Lefèvre. Di nagbayag, imbilinda a mapuoran iti publiko ti patarusna iti Griego a Kasuratan ken indeklarada a ti dadduma a sursuratna ket “sumupsuporta iti panagrebelde ni Luther iti simbaan.” Idi pinaayabanda tapno ilawlawagna dagiti kapanunotanna, “nagulimek” ni Lefèvre sa naglibas a napan idiay Strasbourg ket nalimed nga intuloyna nga impatarus ti Biblia. Nupay imbilang dayta ti dadduma kas kinatakrot, patienna a dayta ti kasayaatan a sungbat kadagiti di mangap-apresiar iti napapateg a “perlas” ti kinapudno iti Biblia.—Mateo 7:6.
Dandani makatawen kalpasan ti panaglibasna, pinili ni Ari Francis I ni Lefèvre a mangisuro iti uppat ti tawenna nga anakna a ni Charles. Gapu iti dayta, adu ti tiempona a nangileppas iti patarusna iti Biblia. Idi 1530, nayimprenta ti kompleto a patarusna iti Biblia iti ruar ti France—idiay Antwerp, Belgium, babaen iti pammalubos ni Emperador Charles V. *
DAKKEL A NAMNAMA A NAPAAY
Iti intero a panagbiag ni Lefèvre, ninamnamana a panawan ti simbaan dagiti tradision ti tattao ket agsublida iti awan laokna a pannakaammo nga adda iti Biblia. Kombinsido unay a “karbengan ti tunggal Kristiano, kinapudnona, obligasionda a basaen ken adalen ti Biblia.” Dayta ti makagapu nga inkagumaanna a maaddaan iti kopia ti Biblia ti amin a tattao. Uray no saan a napasamak ti tarigagayna a mareporma ti simbaan, saan a mapagduaduaan ti naaramidan ni Lefèvre—tinulonganna dagiti ordinario a tattao tapno maammuanda ti Sao ti Dios.
^ par. 8 Naglaon ti Fivefold Psalter iti lima a bersion ti Salmo iti nagduduma a kolum, listaan dagiti titulo a pangawag iti Dios ken ti Tetragrammaton—ti uppat a Hebreo a letra a mangirepresentar iti nagan ti Dios.
^ par. 21 Lima a tawen kalpasanna, idi 1535, inruar ti French a managipatarus a ni Olivétan ti bersionna a naibasar kadagiti orihinal a lengguahe ti Biblia. Isu ket nagdepende unay kadagiti patarus ni Lefèvre idi impatarusna ti Griego a Kasuratan.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasanotayo a Masigurado a Pudno ti Biblia?
No ti Dios ti autor ti Biblia, sigurado nga awan ti kapadana a libro.


text:
Torre
Ti torre ket maysa a natayag nga estruktura, a kadwyan a nataytayag ngem ti kalawan, ken kankanayon babaen ti ad-adu a paggiddiatan. Dagiti torre ket mailasin manipud kadagiti albor babaen ti kaawan dagiti nairtengan a barut.
Dagiti torre ket sapasap a nabangon tapno makaala ti sayaat ti tayagda, ken mabalinda ti agmaymaysa iti rabaw ti daga, wenno kas paset ti dakdakkel nga estruktura wenno ramit a kas ti napasammakedan apasdek wenno kas maysa a nangruna a paset ti rangtay.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti torre ket inus-usar idin dagiti tao manipud kadagiti prehistoriko a panawen. Ti kaduogan a naamammuan ket mabalin a ti nagtitimbukel a torre ti bato kadagiti diding ti Neolitiko a Jericho (8000 SK). Dagiti kasapaan a torre ket dagiti ziggurat, a nagparang dagitoy iti Sumeria nga arkitektura manipud di maika-4 a milenio SK. Dagiti kadayegan a ziggurat ket mairaman ti Sumerio a Ziggurat ti Ur, a nabangon idi maika-3 a milenio SK, ken ti Etemenanki, ti maysa kadagiti kadayegan a kas pagarigan ti Babiloniko nga arkitektura. Ti naud-udi ket nabangon idiay Babilonia idi las-ud ti maika-2 a milenio SK ken naikeddeng idi a ti katayagan a torre iti taga-uma a lubong.
Dagiti kasapaan a natidda a kas pagarigan ken dagiti estruktura ti broch idiay akin-amianan nga Eskosia, ken dagitoy ket koniko a torre a balay. Dagitoy ket dagiti sabali a kas pagarigan manipud kadagiti kultura ti Penisia ken Romano ket nangiyunay-unay ti panag-usar ti torre kadagiti pagsammakedan ken dagiti papel ti sentinel. Kas pagarigan, dagiti elemento ti pagbantayan a torre ket mabirukan iti Mogador manipud ti immuna a milenio SK, ken naala manipud kadagiti taudan ti Penisia weeno Kartahinio. Dagiti Romano ket nagus-usarda kadagiti oktagional a torre[1] a kas dagiti elemento ti Palasio ni Dioklesia idiay Kroasia, wken ti monumento ket nagtaud idi agarup a 300 AD, bayat a dagiti Diding ti Serbiana (maika-4 a siglo SK) ken dagiti Diding ti Aureliana (maika-3 a siglo AD) ket nangipakpakita kadagiti kuadrado a langa. Dagiti Insik ket nagus-usarda kadagiti torre a kas dagiti nairaman nga elemento iti Nalatak a Diding ti Tsina idi 210 SK idi las-ud ti Qin a Dinastia. Dagiti torre ket nangrunada pay nga elemento dagiti kastilo.
Dagiti sabali pay a nalatak a torer ket ti Agir-iray a Torre ti Pisa idiay Pisa, Italia a nabangon manipud idi 1173 aginggana idi 1372 ken Dagiti Dua a Torre idiay Bologna, Italia a nabangon manipud idi 1109 aginggana idi 1119. Dagiti Himalaya a Torre ket dagidi bato a torre a nangruna a mabirukan idiay Tibet nga agarup a nabangon idi maika-14 aginggana idi maika-15 a siglo. [2]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ C.Michael Hogan, "Palasio ni Dioklesia, Ti Megalitiko a Portal, A. Burnham ed, Okt 6, 2007
- ^ http://msnbc.msn.com/id/3474951 Dana Thomas, Dagiti Torre a papanan kadagiti Langit, Newsweek, 2003-11-15
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Dagiti torre iti Wikimedia Commons
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Fritz Leonhardt (1989), Dagiti torre : ti naipakasaritaan a panagsukisok, Butterworth Architecture, 343 pampanid.


text:
Nalatak a Selio ti Estados Unidos
Great Seal of the United States
Bangir iti Selio
Dagiti salaysay
Agus-usar
Ti
Estados Unidos
Naampon
1782
Paltok
Maysa a nabalitokan a gloria, a nagparparang iti ulep, a palpalikmutan iti lugar nga asul nga addaan iti sangapulo ket tallo a maris a pirak a bitbituen
Kalasag
sangapulo ket tallo nga agtaktakder a baras, iti maris a pirak ken nalabbaga; ken maysa a nakailad a maris nga asul
Gayamudaw
Maysa a
Paltok nga Agila a naipakita
Pasasao
E pluribus unum (iti rupa)
Annuit cœptis ken Novus ordo seclorum (iti bangir)
Sabsabali a nagyan
Iti kanawan a kabbeng ti agila ket sanga ti olibas; iti kanigid a kabbeng ket sangapulo ket tallo a panpana; iti sippitna ket, maysa a lukot nga addaan ti pasasao; ti bangir ket addaan iti saan pay a nalpas a piramida. Iti murdong ket maysa a mata iti uneg ti trianggulo, a napalikmutan iti gloria."
Panagusar
Iti tungpalan,
sursurat a patente, ken adu pay
Ti
Nalatak a Selio ti Estados Unidos ket naus-usar a pamasingkedan kadagiti dokumento nga isaysayasay iti Pederal a gobierno iti Estados Unidos. Ti balikas ket inus-usar para iti pisikal a selio ken ti kadawyan a tabas. Ti Nalatak a Selio ket immuna a nau-usar iti publiko idi 1782.
Ti rupa ken bangir ti nalatak a selio ket maus-usar a nailian nga
eskudo iti Estados Unidos. [1]


text:
Pila, Laguna
Ti Pila ket maysa a maikatlo a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pila ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- Aplaya
- Bagong Pook
- Bukal
- Bulilan Norte (Poblacion)
- Bulilan Sur (Poblacion)
- Concepcion
- Labuin
- Linga
- Masico
- Mojon
- Pansol
- Pinagbayanan
- San Antonio
- San Miguel
- Santa Clara Norte (Poblacion)
- Santa Clara Sur (Poblacion)
- Tubuan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- History of Pila: A Secular and Spiritual History of the Town 900 A.D. to Present
- Pila:Bayang Pinagpala


text:
1989
Ti 1989 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw a Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 25 – Yasmien Kurdi, artista manipud idiay Filipinas
- Pebrero 21 – Corbin Bleu, maysa a kumakanta manipud idiay Estados Unidos
- Marso 7 – Gerald Anderson, maysa nga artista manipud idiay Filipinas
- Hulio 7 – Kim Bum, aktor, kumakanta, ken modelo manipud idiay Abagatan a Korea
- Oktubre 1 – Brie Larson, Amerikana nga aktres
- Nobiembre 15 – Jonalyn Viray, maysa a kumakanta manipud idiay probinsia ti Rizal, Filipinas
- Disiembre 26 – Jennica Garcia, ket maysa nga artista ti GMA Network
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 23 – Salvador Dali, maysa a kapategan a pintor iti maika-20 a siglo (naipasngay 1904)
- Hulio 11 – Laurence Olivier, Ingles nga aktor iti pelikula ken entablado ken direktor (naipasngay 1907)
- Septiembre 28 – Ferdinand Marcos, maika-10 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1917)
- Oktubre 6 – Bette Davis, Amerikana nga aktres (naipasngay 1908)
- Disiembre 1 – Alvin Ailey, Amerikano a koreograpo (naipasngay 1931)


text:
GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS | SALMO 135-141
Nakaskasdaaw ti Pannakaaramidtayo
Minennamenna ni David dagiti nagsasayaat a kualidad ti Dios a makita kadagiti pinarsuana. Inusarna ti biagna nga agserbi ken Jehova.
Idi inut-utob ni David ti panamarsua, natignay a nangidaydayaw ken Jehova:
“Idayawkanto agsipud ta iti nakaam-amak a pamay-an nakaskasdaaw ti pannakaaramidko”
“Dagiti tulangko saanda a nailemmeng manipud kenka idi naaramidak iti nalimed, idi nasangalak iti kababaan a paspaset ti daga”
“Dagita matam nakitada uray pay ti maisiksikog a bagik, ket iti librom naisurat dagiti amin a pasetna”


text:
Kawaw
Ti kawaw wenno kalawakaw ket espasio nga awanan iti banag. Thi balikas ket nagtaud manipud ti Latin a pangilasin iti vacuus para iti "bakante" wenno "kodapis". Ti maysa nga aproksimasion iti kasta a kawaw ket ti rehion nga addaan ti presion ti alingasaw a basbassit ngem ti presion ti tangatang.[1] Dagiti pisiko ket kanknayonda a pakitungtungan dagiti nasayaat a resulta ti panagsubok a rumsua iti perpekto a kawaw, a sagpaminsan laeng a makunkuna iti "kawaw" wenno nawaya nga espasio, ken inus-usar ti termino a sangkapaset laeng a kawaw tapno mangitudo iti pudno a saan a perpekto a kawaw a kasla ti naar-aramid iti laboratorio wenno idiay espasio. Ti Latin a termino ti in vacuo ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a banag nga adda iti makunkuna a kawaw.
Ti kasayaat iti sangkapaset laeng a kawaw ket asideg nga arngian ti perpekto a kawaw. Dagiti sabali a kapadana, ket ti ab-ababa a presion ti alingasaw ket kaibuksilanna ti nangat-ngato a kasayaat ti kawaw. Kas pagarigan, iti kadawyan a panagdalus a kawaw ket makapataud ti makaanay a panagsultup tapno mapabassit ti presion ti angin babaen ti agarup a 20%.[2] Mabalinmet dagiti nasaysayaat ti kalidadna a kawaw. Dagit ikamara ti nangato unay a kawaw, a kadawyan iti kimika, pisika, ken inhennieria, ket maipaandar iti babab ti maysa a trilion (10−12) iti presion ti tangatang (100 nPa), ken makaabot iti agarup a 100 partikula/cm3. Iti akin-ruar a limbang ket nangatngato pay ti kalidadna a kawaw, nga addaan ti kapada iti bassit unay a bilang dagiti atomo ti hidroheno iti tungngal maysa a natimbeng a kubiko metro.[3] SEgun ti moderno apannakaawat, urayno amin a banag ket maikkatto manipud iti tomo, daytoy ket kankanayonto nga "awan linaon" gapu ti panagbaliw-baliw ti kawaw, nangisit nga enerhia, dagiti raya nga agdaldaliasat a gamma- ken kosmiko, dagiti neutrino, ken kakuyogna dagiti sabali a penomena iti kuantum pisika. Iti moderno a pisika ti partikula, ti kasasaad ti kawaw ket naikedkeddeng a kasti baba a kasasaad ti banag.
T kawaw ket kanknayonen a topiko iti pilosopikal a debato manipud idi antigo apanawen ti Gresia, ngem saan met nga imperikal nga inad-adal aginggana idi maika-7 a siglo. Ni Evangelista Torricelli ket isu ti nagpataud ti immuna a laboratorio ti kawaw idi 1643, ken dagiti dadduma pay nga eksperimental a pamay-an ket napadur-as idi a kas resulta kadagiti teoriana iti atmosperiko apresion. Ti torricelliano a kawaw ket mapartuat babaen ti panagpunno iti merkurio ti natayag a baso a narikpan iti maysa a gibusna kenkalpasanna baliktaden daytoy iti maysa a malukong a manglaon ti merkurio.[4]
Ti kawaw ket nagbalin a naserbi a ramit ti industri idi maika-20 a siglo babaen ti pannakaipayammo dagiti inkandesente a bumbilia ken dagityi tubo ti kawaw, ken dagiti adu a kita ti teknolohia ti kawaw manipud idin ket mabalinen a magun-od. Ti kabarbaro a panagdur-as ti panagbanniaga iti limbang ti tao ket nangipaadu ti panagkayat iti impakto ti kawaw iti salun-at ti tao, ken iti sapasap kadagiti porma ti biag.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chambers, Austin (2004). Modern Vacuum Physics. Boca Raton: CRC Press. ISBN 0-8493-2438-6. OCLC 55000526.
- ^ Campbell, Jeff (2005). Speed cleaning. p. 97. ISBN 1-59486-274-5. Laglagipen a ti 1 a pulgada ti danum ket ≈0.0025 atm.
- ^ Tadokoro, M. (1968). "A Study of the Local Group by Use of the Virial Theorem". Dagiti Pablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Hapon. 20: 230. Bibcode:1968PASJ...20..230T. Daytoy a taudan ket mangkarkulo iti densidad ti 7×10−29 g/cm3 para iti Lokal a Grupo> Ti maysa anga unit ti atomiko a masa ket 1.66×10−24 g, para kadagiti agarup a 40 atomo iti tungngal maysa a kubiko metro.
- ^ Kasano ti Agaramid ti Eksperimenta a Geissler a Tubo, binulan a Popular Science Pebrero 1919, Di nabilangan a panid, babaen ti Liblibro ti Google: http://books.google.com/books?id=7igDAAAAMBAJ&pg=PT3
- Henning Genz (2001). Nothingness: The Science Of Empty Space. Da Capo Press. ISBN 0-7382-0610-5.
- Luciano Boi (2011). The Quantum Vacuum: A Scientific and Philosophical Concept, from Electrodynamics to String Theory and the Geometry of the Microscopic World. Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. ISBN 1-4214-0247-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kawaw iti Wikimedia Commons


text:
San Ildefonso, Ilocos Sur
Ti San Ildefonso ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Ildefonso ket nabennebenneg iti 15 a barbaranggay.[2]
- Arnap
- Bahet
- Belen
- Bungro
- Busiing Sur
- Busiing Norte
- Dongalo
- Gongogong
- Iboy
- Otol-Patac
- Poblacion East
- Poblacion West
- Kinamantirisan
- Sagneb
- Sagsagat
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Antilia nga Olandés
Ti Antilia nga Olandes (Danés: Nederlandse Antillen [ˈneːjərlɑntsə ˈɑntɪlə(n)] ( denggen), Papiamentu: Antia Hulandes[2]), ken saan pormal a makunkuna pay a kas iti Danes nga Antilia,[3] ket maysa idi a naturay a Karibe a pagilian iti kaunegan ti Pagarian iti Olanda, a nabuklan ti dua nga is-isla a grupo idiay Lesser nga Antilia: Aruba, Bonaire ken Curaçao (Is-isla ti ABC), idiay Leeward nga Antilia iti igid ti aplaya ti Venezuela; ken Sint Maarten, Saba ken Sint Eustatius (Is-isla ti SSS ), idiay Is-isla ti Leeward ti abagatan a daya iti Is-isla ti Birhen.
Ti Aruba ket nagikkat idi 1986 a kas maysa a naisina a pagilian iti kaunegan ti Pagarian iti Olanda, ken dagiti nabati nga Antilia nga Olandes ket nawara idi 10 Oktubre 2010,[3] a nagbanagan dagiti baro a dua a komponente a pagilian, ti Curaçao ken ti Sint Maarten, a dagiti sabsabali a is-isla ket timmiponda ti Olánda a kas ti "espesial a munisipalidad", opisial a dagiti publiko a bagi.[4]
Ti nagan nga 'Antilia nga Olandes' ket sagpaminsan pay a maus-usar a mangitudo kadagiti is-isla ti Karibe a paset iti Pagarian iti Olanda, a ti is-isla a Danes a Karibe.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Landsverordening officiële talen". wetten.nl. 28 Marso 2007. Naala idi 5 Enero 2011.
- ^ Papiamentu/Ingles Dikshonario, Ratzlaff, Betty; pg. 11
- ^ a b "Ti panagbaliw ti kasasaad ket kayatna a sawen a ti Danes nga Antilia ket awanen". BBC News. BBC. 10 Oktubre 2010. Naala idi 11 Oktubre 2010.
- ^ "Antillen opgeheven op 10-10-2010" (iti Danes). NOS. 1 Oktubre 2009. Naala idi 1 Oktubre 2009.


text:
16Apaman a nabuniagan ni Jesus, simmang-at a dagus manipud iti danum ket adtoy, naglukat kenkuana ti langit. Nakitana ti Espiritu ti Dios a bumabbaba a kas maysa a kalapati ket nagdisso kenkuana. 17Ket* kinuna ti maysa a timek a naggapu sadi langit, “Daytoy ti dungdungngoek nga Anak a pakaragsakak unay.”
1Iti dayta a tiempo, napan ni Juan a Mammuniag idiay let-ang ti Judea ket nangaskasaba. 2“Agbabawikayo kadagiti basbasolyo,” kinunana, “agsipud ta asidegen ti Pagarian ti langit.” 3Ni Juan ti kayat a sawen ni profeta Isaias idi kinunana, “Idiay let-ang, adda mangipukpukkaw: ‘Isaganayo ti dalan ti Apo, Pasayaatenyo ti pagnaanna!’” 4Naabel a dutdot ti kamelio ti kawes ni Juan. Sinturon a lalat ti barikesna. Dudon ken diro ti taraonna. 5Napan kenkuana dagiti tattao a naggapu idiay Jerusalem ken entero a probinsia ti Judea, agraman amin a dagdaga iti agsumbangir iti karayan Jordan. 6Nagbabawida a silalatak kadagiti basbasolda ket binuniagan ida ni Juan idiay karayan Jordan. 7Idi makita ni Juan dagiti adu a Fariseo ken Saduceo tapno agpabuniagda kenkuana, kinunana kadakuada: “Dakayo a kaputotan ti uleg, siasino ti nangibaga a malisianyo ti dusa a dandanin idissuor ti Dios? 8Ipakitayo babaen iti aramidyo a nagbabawikayon kadagiti basbasolyo. 9Diyo ipagarup a makalisikayo iti panagkunayo, ‘Uray ta amami ni Abraham.’ Ibagak kadakayo a kabaelan ti Dios a pagbalinen dagitoy a bato nga annak ni Abraham. 10Naisaganan ti wasay a pangpukan kadagiti kayo agingga iti ramut; mapukan ket maipuor amin a kayo a di agbunga iti nasayaat. 11Buniagankayo iti danum kas pakakitaan ti panagbalbaliwyo. Ngem ti umay a sumarsaruno kaniak buniagannakayto iti Espiritu Santo ken iti apuy. Dakdakkel ti pannakabalinna ngem siak; diak pay maikari a mangbitbit iti sandaliasna. 12Adda kenkuana ti bigao a pangtaep iti irik. Urnongen ken idulinnanto ti irikna iti kamalig; ngem puorannanto ti taep iti apuy a di maiddep.” ni Jesus 13Dimteng ni Jesus idiay Jordan a naggapu idiay Galilea tapno pabuniagan ken ni Juan. 14Ngem kayat a lapdan ni Juan ket kinunana ken Jesus, “Siak koma ti rebbengna a buniagam, ngem apay nga umayka kaniak?” 15“Bay-am a maaramid ita daytoy tapno matungpalta ti amin a pagayatan ti Dios,” insungbat ni Jesus. Immanamong ngarud ni Juan. 16Apaman a nabuniagan ni Jesus, simmang-at a dagus manipud iti danum ket adtoy, naglukat kenkuana ti langit. Nakitana ti Espiritu ti Dios a bumabbaba a kas maysa a kalapati ket nagdisso kenkuana. 17Ket kinuna ti maysa a timek a naggapu sadi langit, “Daytoy ti dungdungngoek nga Anak a pakaragsakak unay.”
Copyright
Learn More


text:
Plantilia:Kablaaw
Kablaaw, !
Naragsak nga isasangbay ditoy Ilokano Wikipedia, ken agyamankami kadagiti inar-aramidmo. Adda dita baba dagiti panid a mabalin a makatulong kenka:
- Pangyuna iti Wikipedia
- Kasano ti agurnos ken kasano ti mangirugi iti baro a panid
- Annuroten iti gramatika ken panangiletra
- Dagiti kangrunaan a pakaammo
- Pagdadanonan
- Tulong
- For non-Ilokano speakers, Welcome, if you need help you may seek assistance at Wikipedia:Help for non-Ilokano speakers or leave a message at my [[Agar-aramat tungtungan:|talk page]].
No adda dagiti ania man a saludsodmo, pangngaasi a damagem kaniak idiay [[Agar-aramat tungtungan:|tungtungan ti panidko]]. Sige, kablaaw manen, ken adda namnamak nga agnam-ayka ken agbalinka a nagaget nga agobra ditoy.
Usaren daytoy a plantilia ti panag-kablaaw kadagiti baro nga agar-aramat.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Para kadagiti nakastrek nga agar-aramat usaren ti:
{{subst:kablaaw|--~~~~}}
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
Para kadagiti di-ammo nga agar-aramat imbes ket nga usaren ti:
{{subst:kablaaw-di ammo|--~~~~}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Papa Juan XXI
Ni Papa Juan XXI, ket naipasngay idi a kas ni Pedro Julião (Latin, Petrus Iulianus (c. 1215 – 20 Mayo 1277), ket maysa a Portuges a kanayon a nangikaykayat kenni Pedro Hispano (Latin, Petrus Hispanus; Inggles, Pedro ti Espania), ket isu idi ti Papa manipud idi 1276 aginggana idi pimmusay kalpasan ti walo a bulan. Isu laeng ti maymaysa a Portuges a Papa, urayno ni Damasus I ket mabalin pay a makunkuna a Portuges, ngem isu ket naipasngay idiay teritorio a tatta nga aldawen ket Portugal, ken ni Pablo IV ket adda idi ti Portuges nga apongna a babai.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Juan XXI iti Wikimedia Commons


text:
UTC−00:44
Ti UTC−00:44 ket maysa a panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti −00:44.
Ti UTC−00:44 ket inus-usar idi diiay Liberia aginggana idi Mayo 1, 1972. Daytoy ket naamammuan idi a kas ti Natimbeng nga Oras ti Monrovia wenno Oras ti Liberia. Ti eksakto a sona ti oras id ket ti GMT −0h 43m 08s (naibatay iti longitud ti Monrovia) aginggana idi nabaliwan a kas ti GMT−0:44 idi Marso 1, 1919. Idi 1972 daytoy ket nabaliwan iti UTC.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Oras ti Liberia manipud ti Maika-5 nga Edision ti Internasional nga Atlas babaen ni Thomas G. Shanks


text:
1976
Ti 1976 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra DC).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 4 – Ti gingined idiay Guatemala ken Honduras ket pimmatay kadagiti ad-adu ngem 22,000.
- Pebrero 24 – Naitignay ti agdama a batay-linteg ti Kuba.
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 24 – Inikkat dagiti puersa ti militar ti Arhentina ni presidente Isabel Perón.
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 25 – Inabak ni Presidente ti Estados Unidos ni Gerald Ford ni Ronald Reagan kadagiti 3 a Republikano a presidensial a primario: Kentucky, Tennessee ken Oregon.
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 1 – Nangipatingga ti Nalamiis a Gubat ti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Islandia.
- Hunio 29 – Nakagun-od ti wayawaya ti Seychelles manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian.
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 17 – Nairangarang ti Daya a Timor a kas ti maika-27 a probinsia ti Indonesia.
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 14 – Sangapulo a ribu a Protestante ken Katoliko a babbai ket nagdemonstrado iti kappia idiay Akin-amianan nga Irlanda.
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 1
- Ti patalastas ti sigarilio ken tabako ket naiparit iti telebision ken radion idiay Australia.
- Naikkat ti emerhensia ti estado idiay Republika ti Irlanda a nangrugrugi manipud idi 1939.
- Septiembre 9 – Pimmusay iti atake ti puso ni Mao Zedong, ti Republika ti Tattao ti Tsina.
- Septiembre 21 – Timmipon ti Seychelles iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 26 – Opisial a nairehistro ti Microsoft iti Opisina ti Sekretario ti Estado ti New Mexico.
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 1 – Timmipon ti Angola iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
- Disiembre 15 – Timmipon ti Samoa iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 22 – Reese Witherspoon, Amerikana nga aktres
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 21 – Rommel Adducul, Filipino a basketbolista ken coach
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 18 – Blake Shelton, Amerikano a kumakanta
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 10 – Howlin' Wolf, Aprikano-Amerikano a musikero iti blues (naipasngay 1910)
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 1 – Werner Heisenberg, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1901)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 25 – Eyvind Johnson, Sueko a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1900)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 9 – Mao Zedong, Rebolusionario nga Insik a komunista, estratihiko ti pannakigubat iti gerila, mannurat, politikal a teorista, ken dauo ti Insik a Rebolusion (naipasngay 1893)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 15 – Jean Gabin, Pranses nga aktor (naipasngay 1904)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 28 – Freddie King, Amerikano a gitarista ken kumakanta iti blues (naipasngay 1934)