text:
Urano
Ti Urano ket isu ti maikapito a planeta manipud ti Init. Isu daytoy ti addaan ti maikatlo a rayos ti planeta ken ti maikapat a kadakkelan a masa ti planeta iti Sistema a Solar. Nainaganan daytoy manipud ti diosen ti Griego iti langit a ni Urano (Taga-ugma a Griego: Oὐpavός), ti amam ni Kronus (Saturno) ken apo ni Zeus (Hupiter). Nupay daytoy ket makita iti mata a kas dagiti klasiko a planeta, daytoy ket saan a naibigbigan a kas maysa a planeta dagiti taga-ugama nga agpalpaliiw gapu ta nalidem ken nabuntog a panagliklikmut na.[11] Ni Apo William Herschel ket nagirangaran ti pannakadiskobre na idi Marso 13, 1781, a panakapada ket ti naam-ammuan a pagbeddengan iti Sistema a Solar para iti pinakauna iti moderno a pakasaritaan. Ti Urano ket isu pay ti immuna a planeta a naduktalan babaen ti teleskopio.
Ti Urano ket kapadpadana ti panakabuklan ti Neptuno, ken dagitoy ket aggiddiatda ti kimiko a pakabuklan ngem dagiti daddadakkel a higante nga alingasaw, a Hupiter ken Saturno. Dagiti astronomo ket sagpaminsanda nga inkabkabil iti sabali a kategoria a tinawtawagan a kas dagiti "higante a yelo". Ti tangatang ti Urano, bayat a kapadpada iti kangrunaan a pakabuklan ti hidroheno ken helio ti Hupiter ken Saturno , ket aglaon kadagiti adadu a "yelo" a kas ti danum, amoniako ken meano, ken mairaman dagit tugot dagiti hidrokarbon.[7] Daytoy ti kalamiisan a planetario a tangatang iti Sistema a Solar, nga adda ti kababaan a temperatura ti 49 K (−224 °C). Adda daytoy ti narikut a, nagtutuon nga ule a patakder, a naipanunotan a ti danum ti pakabuklan dagiti nababbaba nga ulep, ken ti metano ti naipanunotan a mangbukel ti ngato a tuon dagiti ulep.[7] Iti panagiddiat, ti uneg ti Urano ket kangrunaan a buklen dagiti yelo ken bato.[12]
Kasla dagiti sabali a higante a planeta, ti Urano ket adda ti maysa a singsing a sistema, ti maysa a magnetoesperio, ken dagiti nadumaduma a bulan. Ti Urano a sistema ket adda ti naisangsangayan a panakaaramid kadagiti planeta gapu ta ti aksis a panagtayyek ket nagbatuag a nakairig, a gangani iti dalumpinas ti panagtayyekna ti Init. Isu ngarud a dagiti amianan ken abagatan nga ungtona ket naisanglad diay pakakitaan ti ekuador kadagiti kaaduan a planeta.[13] Idi 1986, dagiti ladawan manipud ti Voyager 2 ket nangipakita ti Urano a kas awan ti langana a planeta iti makitkita a lawag nga awan dagiti banda ti ulep wenno dagiti bagio a nakaitaripnongan dagiti sabali a higante.[13] Dagiti naindagaan nga agpalpaliiw ket nakakitada kadagiti senial ti tiempo a panagbalbaliw ken umadadu nga aktibidad ti tiempo kadagiti napalabas a tawen iti panagasideg ti Urano ti bukodna nga ekuinosio. Ti kapardas ti angin idiay Urano ket makaabot ti 250 a metro tunggal maysa a segundo (900 km/h, 560 mph).[14]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakaduktal[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urano ket kaaduan a napalpaliiw idin sakbay a naduktalan a kas maysa a planeta, ngem sapasap daytoy napagkamalian a kas maysa a bituen. Ti kasapaan a nairehistro a panakakita ket idi 1690 idi ni John Flamsteed napaliiwna ti planeta ti innem a beses, a nangikatologo daytoy a kas ti 34 Tauri. Ti Pranses nga astronomo a ni Pierre Lemonnier ket napaliiwna ti Urano iti sangapulo ket dua a beses idi nagbaetan ti 1750 ken 1769,[15] a mairaman kadagiti nagsasaruno a rabii.
Ni William Herschel ket pinaliiwna ti planeta idi Marso 13, 1781 bayat nga isu ket adda idiay hardin ti balayna idiay 19 New King Street idiay ili ti Bath, Somerset, Inglatera (a tattan ket ti Herschel a Museo iti Astronomia),[16] ngem immuna nga inreportana daytoy (on Abril 26, 1781) a kas maysa a "bandus".[17] Ni Herschel ket "nagaramid kadagiti serie ti panagpalpaliiw iti paralahe dagiti saan nga agkukuti a bituen",[18] a nagus-usar ti bukodna a naidaremdem a teleskopio.
Isu ket nangirehistro ti wanakanna "Idiay pagkapat nga asideg ti Z Tauri ... a ti [a] Nebulusa a bituen wennobandus ngata".[19] Idi Marso 17, nga isu ket nagisurat ti, "Nagbirukak para iti Bandus wenno Nebulusa ket nabirukak a daytoy ket maysa a Bandus, gaputa daytoy ket nagbalbaliw ti lugarna".[20] Idi inpresentana ti dinuktalanna idiay Naarian a Kagimongan, isu ket nagtultuloy a nangikeddeng nga isu ket nakabiruk ti maysa a bandus bayat a pudno a nangipadpada daytoy ti maysa a planeta:[21]
Ti kapigsa a naikabilko idi immuna a nakitak ti bandus ket 227. Manipud ti panakasanay ammok a ti diametro dagiti saan nga agkutkuti a bituen ket saan a proprsional a naipadakkel kadagiti nangatngato a kapigsa, as planets are; isu ngarud nga ikabilkon ti kapigsa iti 460 ken 932, ken nabirukak a ti diametro ti bandus ket dimmakkel a maipada ti kadakkel ti kapigsa, a kastoy koma, iti panagipagpagarup iti daytoy ket saan nga agkutkuti a bituen, bayat a ti diametro dagiti bituen a nangipadaak ket saan a dimaakkel ti kapadana a pannakaibagi. Ti maipatinayon, ti bandus ket adadu a naipadpadakkel iti las-ud a mabalin a maipalubusan ti lawag, a nagparang daytoy a nanakudrep ken saan a nalawag kadagitoy a nalatak a kapigsa, bayat a dagitibituen nakapreserbada kadati karanigda ken panakailaslasin manipud kadagiti rinibu a panagpalpaliiwko nga ammok a mataginayonda. Ti sumatuno ket mangipakita dagiti inpagpagaruko ket nasayaat a naipatakderan, daytoy ket mangpaneknek ti Bandus a pinalpaliiwan tayo.
Ni Herschel pinakaammoanna ti Naarian nga Astronomo, a ni Nevil Maskelyne, tinainduktalanna ken nakaawat ti nakaalalilaw a sungbat manipud kaniana idi Abril 23: "Diak ti panagtawagko daytoy. Daytoy ket kasla maysa a sapasap a planeta nga aggungunay ti maysa a pagtayyekan nga a gangani a sirkulo a kalas ti init ket maysa a Bandus nga aggungunay ti eksentriko nga elipsis. Saanak pay a nakakita ti maysa a koma wenno ipusna".[22]
Bayat a ni Herschel ket nagtultuloy a naganannad a nagpalpalawag tibaro a banagna a kas maysa a bandus, dagiti sabali nga astronomo ket nangrugrugidan a nagipagpagarup a daytoy ket saan a bandus. T Ruso nga astronomo a ni Anders Johan Lexell ket isu idi ti immuna a nagkarkulo ti panagtayyek ti baro a banag[23] ken ti gangani a sirkulo a panagtayyekna ket nagiturong kaniana a nangipatingga a daytoy ket maysa a planeta ken saan a bandus. Ti Berlin nga astronomo a ni Johann Elert Bode ket nagipalawag ti dinuktalan ni Herschel a kas ti "maysa nga aggungunay a bituen a mabalin a maipanunotan a kellaat a di am-ammo a kasla planeta a banag nga agpalpalikmut ti las-ud iti Saturno".[24] Ni Bode ket nangipatingga a ti gangani a sirkulo a panagtayyekna ket maysa a planeta ken saan a bandus.[25]
Daytoy a banag sapasapen a nawawat a kas maysa a planeta. Babaen idi 1783, ni Herschel ket bukod a nangawat ti daytoy a kinapudno kenni Joseph Banks ti presidente ti Naarian a Kagimongan: "Baabaen dagiti panagpalpaliiw dagiti nalatak nga astronomo idiay Europa maipakita a ti baro a bituen, nga addaak ti dayaw a nangitudo kaniada idi Marso 1781, ket maysa a Primario a Planeta ti bukodtayo a Sistema a Solar."[26] Iti pammadayaw kadagiti nagun-odna, ni Ari George III ket nangited kenni Herschel ti tinawen a tangdan a £200 iti kondison nga isu ket ket umalis idiay Windsor tapno ti Naarian a Pamilia ket maikkanda ti gundaway a mangusar ti teleskopiona.[27]
Panaginagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Maskelyne ket nagsalusod kenni Herschel a "mangited ti astronomiko a lubong ti parabor nga ikkan ti nagan ti planetam, nga isu daytoy ket kabukbukodam, ken dakami ket makapabaklanyan iti annong para iti panakaduktal daytoy."[28] Iti panagisungbat ti kiddaw ni Maskelyne, ni Herschel ket nangikeddeng a mangnagan ti banag ti Georgium Sidus (Bituen ni Georger), wenno ti "Georgiano a Planeta" a pammadayaw ti baro a patronna,a ni Ari George III.[29] Isu ket nangipalpalawag ti daytoy a keddeng iti maysa asurat para kenni Joseph Banks:[26]
Iti napasaw a paset dagiti panawen ti duog a panawen ti naibatay dagiti naibatay ti linteg a panaginagnagan ti Merkurio, Benus, Marte, Hupiter ken Saturno ket naited idi kadagiti Planeta, a kas dagiti nagnagan dagiti nangruna a bannuarda ken dagiti diosen. Iti agdamaga a ad-adu a pilosopiko a panawen daytoy ket narigrigat a mapalubosan ti isu met laeng apamay-an ken tawagan dagitoy a kas ti Juno, Pallas, Apollo wenno Minerva, para iti nagan ti baro a nainlangitan a bagbagi tayo. Ti umuna a pamanunotan ti ania man a naisangsangayna a pasamak, wenno namarangmang a mapagteng, ket kasla ti kronolohiana: no ti ania man a masakbayan a daytoy ket masaludsod, kaano idi a nabirukan daytoy naudi a naduktalan a Planeta? Daytoy ket mabalin a nasayaat a masungbatanto ti, 'Iti panagturay ni Ari George ti Maikatlo'.
Ti insingasing ni Herschel a nagan ket saan anadayeg iti ruar ti Britania, ken dagiti sabsabali a nagnagan ket naisingsingasing idin. Ti astronomo a ni Jérôme Lalande ket nangisingasing a managana ti palaneta iti Herschel a kas pammadayaw ti nakaduktal ti daytoy.[30] Ti Sueko nga astronomo a ni Erik Prosperin ket nangisingasing ti nagan a Neptuno a daytoy ket sinuportaran babaen dagiti astronomo a nagayat ti kapanunotan tapno maipalagip kadagiti panagbaligi ti plota ti Naarian a Marina ti Britania iti panawen ti Rebolusionario a Gubat ti Amerikano babaen ti panagtawag ti baro a planeta iti Neptuno George III wenno Neptuno Gran Britani.[23] Ni Bode ket pinilina ti Urano, ti nai-Latin a bersion ti Griego a dios ti langit, a ni Ouranos. Ni Bode ket nangisuppiat a kas ni Saturno ket ama idi ni Hupiter, ti baro a planeta ket nasken a managanan kalpasan ti ama ni Saturno.[27][31][32] Idi 1789, ti kumaduaan ni Bode iti Naarian nga Akademia a ni Martin Klaproth ket nanginagan ti baro a a naduktalaan nga elemento ti "uranio" para iti panagsuporta ti panagpili ni Bode.[33] Ti dimtengan daytoy, ti singasing ni Bode ket nagbalbalin anawatiwat a naus-usar, ken nagbalin a sapasap daytoy idi 1850 idi ti Opisina ti Nautiko nga Almanak, ti naudi a nabatbati, ket nangisukat ti panagus-usar ti Georgium Sidus iti Urano.[31]
Nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urano ket isu-isu ti planeta a ti naganna ket naala manipud ti Griego a mitolohia ngem ti Romano a mitolohia: ti Griego a "Oὐpavός" ket simmangpet iti Ingles babaen ti Latin nga "Ūranus".[34] Ti panaginagan ti Urano ket "Uraniano".[35] Daytoy ket adda ti dua nga astronomiko a simbolo. Ti immuna a naisingasing, ♅,[d] ket insingasing idi babaen ni Lalande idi 1784. Iti maysa a surat para kenni Herschel, ni Lalande ket nangilawlawag a kas ti "un globe surmonté par la première lettre de votre nom" ("ti maysa a globo a napatoktokan babaen ti umuna a letra ti apelyidom").[30] Ti naudi a naisingasing, ⛢,[e] ket maysa asabali a kita dagiti simbolo para iti Marte ken ti Init gaputa ti Urano ket isu ti Langit idi iti Griego a mitolohia, a naipanpanunotan nga inturayan babaen dagiti nagtitipon a bileg ti Init ken Marte.[36] Kadagiti pagsasao nga Insik, Hapon, Koreano, ken Bietnamis, thi nagan ti planeta ket literal a naipatarus a kas ti langit ari bituen (天王星).[37][38]
Pagliklikmutan ken pagtayyekan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urano ket maminsan nga aglikmut iti Init iti tunggal maysa nga 84 a tawtawen ti Daga. Ti natimbengan a kaadayuna manipud ti Init ket agarup a 3 a bilion km (agarup a 20 AU). Ti karaniag ti lawag ti init idiay Urano ket agarup a 1/400 iti Daga.[39] Dagiti pagliklikmutanna nga elemento ket immuna a nakarkulo idi 1783 babaen ni Pierre-Simon Laplace.[40] Iti panakasakbayan ti panawen, dagiti madi a naggiddiatan ket nangrugi a naiparparang ti nagbaetan ti naipadto ken dagiti naipalpaliiw a pagliklikmutan, ken idi 1841, ni John Couch Adams ket immuna a nangisingasing a dagiti pagiddiatan ket mabalin a gapu ti grabitasional a panagginnuyod dagiti saan a makitkita a planeta. Idi 1845, ni Urbain Le Verrier ket nangrugrugi kadagiti nawaya a panagsuksukisokna kadagiti pagliklikmutan ti Urano. Idi Septiembre 23, 1846, ni Johann Gottfried Galle ket nakaduktal ti baro a planeta, ket ninaganan daytoy ti Neptuno, iti gangani nga asideg ti naipadto a puesto babaen ni Le Verrier.[41]
Ti panagpuspusipos a paset ti panawen ti uneg ti Urano ket 17 nga oras, 14 minutos, nga agpakanawan (retrogrado). A kas dagiti amina a higante a planeta, ti akinngato a tangatangna ket makasanay kadagit napigsa nga angin iti turong ti panagliklikmutan. Kadagiti adda a latitud, a kas ti agarup a dua a pagkatlo a kaadayo manipud ti ekuador aginggana ti abagatan nga ungto, dagiti makitkita a langa ti tangatang ket naparpardasda nga aggungunay, a makaararamid daytoy ti napno a panagtaytayyek iti basbassit ngem 14 nga oras.[42]
Pakbu a pagtayyekan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urano ket adda ti pakbu a pagtayyekan ti 97.77 a degrado, isu a ti pagliklikmutanna a ket agarup a paralelo ti dalumpinas ti Sistema a Solar. Daytoy ket mangited kadagiti kompleto a panagbalbaliw ti tiempona a saan a maar-aramid dagiti sabali a nangruna a planeta. Dagiti sabali a planeta ket mabalin a isirmata nga agtayyek a kas ti napakbu nga agtaytayyek a tarampo iti dalumpinas ti Sistema a Solar, bayat a ti Uyano ket agtaytayyek a kas ti napakbu nga agtultulid a bola. Iti asideg ti panawen dagiti Uraniano a solstisio, ti maysa nga ungto ket kankanayon a sanguenna ti Init bayat a dagiti sabali nga ungto liklikudanda. Adda laeng ti akikid a gisla ti lawlaw ti ekuador ti makasanay ti maysa a napardas a siklo ti rabii ken aldaw, ngem no ti Init ket nababa unay iti horisonte a kasla ti polar a rehion ti Daga. Iti sabali a bangir a pagtayyekan ti Urano ti puesto dagiti ungto a panakaisangona ti Init ket baliktad. Ti tunggal maysa nga ungto ket makaala iti agarup a 42 a tawtawen ti agtultuloy a lawag ti init, a sarunuen babaen ti 42 a tawtawen ti kinasipnget.[43] Iti asideg ti pamnawen dagiti ekuinosio, ti Init ket sanguenna ti ekuador ti Urano a mangited ti maysa a paset ti panawen dagiti siklo ti aldaw-rabii a kapadpada a makitkita kadagiti sabsabali a planeta. Ti Urano ket naabotanna ti kinaudi nga ekuinosio idi Disiembre 7, 2007.[44][45]
Ti maysa apagbanagan ti pagtayyekan apuesto ket, iti katimbengan ti las-ud ti tawen, dagiti polar a rehion ti Urano ket makagun-od ti adadu nga enerhia manipud ti Init ngem dagiti rehionna ti ekuador. Uray kasta, ti Urano ket napudpudot idiay ekuadorna ngem dagiti ungtona. Ti panggep a mekanismo a gapuanan daytoy ket di ammo. Ti rason ti naisangsangayan a pakbu a pagtayyekan ti Urano ket saan pay unay a naamammoan, ngem ti kadawyan a panagipagarup ket iti las-ud ti pannakaporma ti Sistema a Solar, ti maysa a kapada a kadakkel ti Daga a protoplaneta ket dinungparna ti Urano, a naggappuan ti nadadael a pannakpuestona.[46] Ti abagatn nga ungto ti Urano ket gangani a dagus a naiturong idi iti Init idi las-ud ti panawen ti ilalabas a panagtayab tiVoyager 2' idi 1986. Ti pannakanagan ti daytoy nga ungto a kas ti "abagatan" ket agus-usar ti panakaipalpalawag nga inkeddeng ti Internasional a Kappon ti Astronomiko, a nainaganan a ti amianan nga ungto ti maysa a planeta wenno satelite ket nasken a ti ungto nga agturturong ti ngato ti saan nga agbalbaliw a dalumpinas ti Sistema a Solar, uray no aniaman ti pagturturungan a panagtaytayyek ti planeta[47][48] Ti sabali pay a taripnong ket sagpaminsan a naus-usa, a ti amianan ken abagatn nga ungto ti maysa a bagi ket naipalpalawagan iti alagaden ti kanawan nga ima a mainaig ti turong ti pagliklikmutan.[49] Iti termino ti daytoy kinaudi a sistema ti nagsasabtan ti amianan nga ungto ti Urano ti adda ti lawag ti init idi 1986.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panagpalpalikmut nga elemento ket itudo na ti Urano a sistema, ken dagiti napardas nga oskulador a pateg iti umisu a J2000 a panawen. Ti barisentro a kantidad ket naited ngamin ket, ti panaggiddiat iti planetario a sentro, saan da a makaala kadagiti makita a panagsuksukat ti inaldaw a panag-gunay dagiti bulan.
- ^ Naikarkulo babaen dagiti datos manipud ti Seidelmann, 2007.[5]
- ^ Karkulo ti He, H2 ken CH4 dagiti molar praksion a naibatay ti 2.3% a panagtitipon ti kaadu iti metano aginggana ti hidrogeno ken ti 15/85 He/H2 a kaadu a nairukod iti tropopausa.
- ^ Cf. (saan a nasuportaran ti amin a kita ti letra)
- ^ Cf. (saan a nasuportaran ti amin a kita ti letra)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Yeomans, Donald K. (Hulio 13, 2006). "HORIZONS System". NASA JPL. Naala idi Agosto 8, 2007. Idiay sitio, mapan iti "web interface" ken pilien ti "Epemeris a Kita: DAGITI ELEMENTO", "Puntaan a Bagi: Urano a Barisentro" ken "Sentro: Init".
- ^ Seligman, Courtney. "Panagtayyek a Paset ti Panawen ken Kaatiddog ti Aldaw". Naala idi Agosto 13, 2009.
- ^ a b c d e f g h i j Williams, Dr. David R. (Enero 31, 2005). "Kinapudno a Papel tiUrano". NASA. Naala idi Agosto 10, 2007.
- ^ "Ti MeanPlane (Saan a nagbalbaliw a dalumpinas) iti Sistema Solar a lumablabas babaen ti barisentro". Abril 3, 2009. Naala idi Abril 10, 2009. (naipataud babaen ti Solex 10 sinurat babaen ni Aldo Vitagliano; kitaen pay ti Saan a nagbalbaliw a dalumpinas)
- ^ a b c d e f g Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, Brent A.; A'Hearn, Michael F.; et al. (2007). "Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 98 (3): 155–180. Bibcode:2007CeMDA..98..155S. doi:10.1007/s10569-007-9072-y.
- ^ a b Munsell, Kirk (Mayo 14, 2007). "NASA: Eksplorasion iti Sistema a Solar: Dagiti planeta: Urano: Dagiti Kinapudno ken Bil-bilang". NASA. Naala idi Agosto 13, 2007.
- ^ a b c d Lunine, Jonathan I. (Septiembre 1993). "The Atmospheres of Uranus and Neptune". Annual Review of Astronomy and Astrophysics. 31: 217–263. Bibcode:1993ARA&A..31..217L. doi:10.1146/annurev.aa.31.090193.001245.
- ^ Lindal, G. F.; Lyons, J. R.; Sweetnam, D. N.; Eshleman, V. R.; Hinson, D. P.; Tyler, G. L. (Disiembre 30, 1987). "The Atmosphere of Uranus: Results of Radio Occultation Measurements with Voyager 2". Journal of Geophysical Research. American Geophysical Union. 92 (A13): 14,987–15,001. Bibcode:1987JGR....9214987L. doi:10.1029/JA092iA13p14987. ISSN 0148-0227.
- ^ Conrath, B.; Gautier, D.; Hanel, R.; Lindal, G.; Marten, A. (1987). "The Helium Abundance of Uranus from Voyager Measurements". Journal of Geophysical Research. 92 (A13): 15003–15010. Bibcode:1987JGR....9215003C. doi:10.1029/JA092iA13p15003.
- ^ Feuchtgruber, H.; Lellouch, E.; Bezard, B.; Encrenaz; De Graauw; Davis (1999). "Panakita ti HD iti tangatang iti Urano ken Neptuno: mayasa a baro a pannakaala ti D/H a proporsion". Astronomia ken Astropisiko. 341: L17–L21. Bibcode:1999A&A...341L..17F.
- ^ "MIRA a Pangpasyar kadagiti Bitbituen a Programa a Panag-adal iti Internet". Monterey a Instituto para iti Panagsukimaty iti Astronomia. Naala idi Agosto 27, 2007.
- ^ Podolak, M.; Weizman, A.; Marley, M. (Disiembre 1995). "Comparative models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 43 (12): 1517–1522. Bibcode:1995P&SS...43.1517P. doi:10.1016/0032-0633(95)00061-5.
- ^ a b Smith, B. A.; Soderblom, L. A.; Beebe, A.; Bliss, D.; Boyce, J. M.; Brahic, A.; Briggs, G. A.; Brown, R. H.; Collins, S. A. (4 Hulio 1986). "Voyager 2 in the Uranian System: Imaging Science Results". Science. 233 (4759): 43–64. Bibcode:1986Sci...233...43S. doi:10.1126/science.233.4759.43. PMID 17812889.
- ^ Sromovsky, L. A.; Fry, P. M. (Disiembre 2005). "Dynamics of cloud features on Uranus". Icarus. 179 (2): 459–484. Bibcode:2005Icar..179..459S. doi:10.1016/j.icarus.2005.07.022.
- ^ Dunkerson, Duane. "Urano—Maipanggep ti Panakaibaga, Panakabiruk, ken ti Panagipalpalawag Daytoy". thespaceguy.com. Naala idi Abril 17, 2007.
- ^ "Bath Preservation Trust". Naala idi Septiembre 29, 2007.
- ^ William Herschel; Watson, Dr. (1781). "Pannakalaglagipan ti maysa a Bandus, Babaen ni Mr. Herschel, F. R. S.; nga ikomunikado babaen ni Dr. Watson, Hun. iti Bath, F. R. S". Philosophical Transaksion ti Naarian a Kagimongan ti Londres. 71: 492–501. Bibcode:1781RSPT...71..492H. doi:10.1098/rstl.1781.0056.
- ^ Warnakan ti Naarian a Kagimongan ken Naarian nga Astronomiko a Kagimongan 1, 30, inadaw a sasao iti Miner, p. 8
- ^ Naarian nga Astronomiko a Kagimongan MSS W.2/1.2, 23; inadaw a sasao idiay Miner p. 8
- ^ RAS MSS Herschel W.2/1.2, 24, inadaw a sasao ti Miner p. 8
- ^ Warnakan ti Naarian a Kagimongan ken Naarian nga Astronomiko a Kagimongan 1, 30; inadaw a sasa iti Miner p. 8
- ^ RAS MSS Herschel W1/13.M, 14 inadaw a sasao iti Miner p. 8
- ^ a b A. J. Lexell (1783). "Recherches sur la nouvelle planete, decouverte par M. Herschel & nominee Georgium Sidus". Acta Academia Scientarum Imperialis Petropolitanae (1): 303–329.
- ^ Johann Elert Bode, Berliner Astronomisches Jahrbuch, p. 210, 1781, inadaw a sasao iti Miner p. 11
- ^ Miner p. 11
- ^ a b Dreyer, J. L. E., (1912). Dagiti Sientipiko a Papel ni Apo William Herschel. 1. Naarian a Kagimongan ken Naarian nga Astronomiko a Kagimongan. p. 100. ISBN 1-84371-022-6.
- ^ a b Miner p. 12
- ^ RAS MSS Herschel W.1/12.M, 20, naadaw nga insao iti Miner p. 12
- ^ "Ti Voyager idiay Urano". Nasa Jpl. 7 (85): 400–268. 1986. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi Pebrero 10, 2006.
- ^ a b Francisca Herschel (1917). "Ti kayatna a sawen ti simbolo a H+o para iti planeta nga Urano". The Observatory. 40: 306. Bibcode:1917Obs....40..306H.
- ^ a b Littmann, Mark (2004). Dagiti Planeta iti Labes: Panangiduktal ti Akinruar a Sistema a Solar. Courier Dover Publications. pp. 10–11. ISBN 0-486-43602-0.
- ^ Daugherty, Brian. "Astronomy in Berlin". Brian Daugherty. Naala idi Mayo 24, 2007.
- ^ James Finch (2006). "Ti Agpayso a Damag ti Uranio". allchemicals.info: Ti online a rekurso ti kimiko. Naala idi Marso 30, 2009.
- ^ "Urano". Inggles a Diksionario ti Oxford (2 nga ed.). 1989.
- ^ "Uraniano, a.2 ken n.1". Inggles a Diksionario ti Oxford (2 nga ed.). 1989.
- ^ "Dagiti simbolo ti planeta". NASA a panagsukimat ti Sistema a Solar. Naala idi Agosto 4, 2007.
- ^ "Dagiti Sailormoon a Termino ken Pakaammo". The Sailor Senshi Page. Naala idi Marso 5, 2006.
- ^ "Asiatiko nga Astronomia 101". Hamilton Dagiti Agdadamo nga Astronomo. 4 (11). 1997. Naala idi Agosto 5, 2007.
- ^ "Sumaruno a Pagsardengan Urano". 1986. Naala idi Hunio 9, 2007.
- ^ George Forbes (1909). "Pakasaritaan ti Astronomia". Naala idi Agosto 7, 2007.
- ^ O'Connor, J J ken Robertson, E F (1996). "Matematiko a panakaduktal dagiti planeta". Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ Peter J. Gierasch ken Philip D. Nicholson (2004). "Uranus". NASA World Book. Naala idi Hunio 9, 2007.
- ^ Lawrence Sromovsky (2006). "Ti Hubble ket natiliwna ti naisangsangayan, a bassit a panakakita ti anniniwan ti Urano". Unibersidad ti Wisconsin Madison. Naala idi Hunio 9, 2007.
- ^ Hammel, Heidi B. (Septiembre 5, 2006). "Ti Urano ket umasidegen ti Ekuinosio" (PDF). Ti reporta manipud ti Pasadena aPanagobra ti 2006.
- ^ "Ti Hubble ket Naduktalanna ti Nasipnget nga Ulep Idiay Tangatang ti Urano". Science Daily. Naala idi Abril 16, 2007.
- ^ Bergstralh, Jay T.; Miner, Ellis; Matthews, Mildred (1991). Urano. pp. 485–486. ISBN 0-8165-1208-6.
- ^ "Reporta ti IAU/IAG a grup ti agobobra kadagiti kartograpiko a nagsasabtan ken dagiti pagtayyekan nga elemento dagiti planeta ken satelite: 2000". IAU. 2000. Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ "Dagiti Kartograpiko a Pagalagadan" (PDF). NASA. Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ "Coordinate Frames Used in MASL". 2003. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi Mayo 5, 2007. Naala idi Hunio 13, 2007.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Miner, Ellis D. (1998). Urano: Ti Planeta, Dagiti Singsing ken dagiti Satelite. New York: John Wiley ken Annak. ISBN 978-0-471-97398-0.
Dagiti silpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Urano iti Wikimedia Commons
- Ti Urano idiay Europeano nga Ahensia ti Limbang
- Dagiti kinapudno a sabanas ti Urano babaen ti NASA
- Bariweswes ti Urano idiay Sitio a Pagsukisokan ti Sistema a Solar babaen ti NASA
- Dagiti Planeta—Urano Ti alagaden dagiti ubbing iti Urano.
- Ti Urano idiay planetario a warnakan ti ladladawan ti Jet Propulsion Laboratory. (ladladawan)


c: text/html

text:
Kamalig - an ilocano writer's dome
Tiritir a Filipino Grammar iti librot’ hayskul?
Rukodenna ti inalat ti maysa a titser ti libro a biddut ti linaonna.
Batokenna ti kinasirib ti maysa a titser ti libro a biddut ti linaonna.
No ti maysa a textbook ket naglaon kadagiti adu a biddut, addan iti titser a mangatur kadayta a banag. Natural a labsannan dayta a paset ti libro. Ket no adda met ti ismarte nga estudiante a nangiruar kadayta a biddut ken nangkuestion kadayta a biddut, nasaysayaat nga ibagan a dagus ti titser a maysa a biddut dayta a naisurat iti libro ket nasaysayaat laengen a labsanda dayta a banag. Yantangay ta biddut la ngaruden, awan ti mamaaynan a pagadalan pay dayta a banag.
Ngem dina kayat a sawen nga iyetsepwera lattan ti sibubukel a libro. Ad-adu pay laeng dagiti napapateg a banag a mapidut ngem kadagiti biddutna.
Iti textbook ti hayskul a napauluan iti “Asya: Noon, Ngayon at sa Hinaharap” ket naglaon iti 431 a factual errors, daytoy ti natakuatan ni Antonio Calipio Go, maysa a superbisor iti Marian School.
No isipen a nalaing, dakkel unay a bilang daytoy a factual error. Ken makadadael a talaga iti impormasion kadagiti estudiante.
Asinoman a titser itoy nga asignatura ket dina la ketdi kanunongan dagitoy a biddut. Aturenna la ketdi no dipay ket labsanna lattan dayta a paset.
Iti 431 a biddut kadayta a textbook saanna a kayat a sawen nga i-recall wenno isublin dayta a libro ket saanen a pagadalan pay. Minilmillion ti nagastos kadayta a libro. Dakkel a pukaw ti DepED no i-recall dagita.
Husto la unay ti kapanunotan ti DepED a mangited laengen iti teaching notes iti kinaadda ti biddut kadayta a libro.
Ngamin itoy a panawen ti krisis, ti panang-recall ti libro nga agdagup iti 1.4 million ket kaipapananna iti nasurok a sangagasut a million a pesos wenno katukad iti ginasgasut a siled-eskuelaan.
Saan laeng a dayta a libro ti pakakitaan iti biddut a linaon ti textbook. Adu pay. Ngem bay-an koman dagitoy a biddut a kas ballaag ti nainget a panagedit iti sumarunonto manen nga iyimprinta.
Kadagiti met author sayaatenda koma met dagiti suratenda. Saan laeng koma a ti kinadakkel a gatad ti liksabenda iti importante, no ket koma iti iyallatiwda a sirib kadagiti estudiante.
Saturday, October 16, 2004
Kamalig - an ilocano writer's dome
Kamalig - an ilocano writer's dome
3 comments:
- abril said...
-
Hi, Mang Jim, welkam to kablag! Ayos, addan agipadigo kadagiti inkamalig a kritisismo kadagiti sarita.
- 11:32 AM
- rva said...
-
isu met la a diakon mauray ti sagadsadmo iti apongiddo.com, mang, jim ta nangipatakderka met gayamen iti kamaligmo ditoy, hehe! ala, ngarud, ta ibookmarkkon daytoy blogmo ken ikabilko iti bloglinksko. napintas daytoy a rinugiam aglalo ket dimin mabasbasa unay ti duyog ti singsingasingmo iti tawid...
rva
- 8:42 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
nagbuntog met itan ti serverko, hmmp...!
hello! hehehe! kadakayo a dua Abril ken RVA....
jak a masarakan ti ridaw diay apongiddo isu nga impatakderkon daytoy kamalig nga imbag la a pagipempenan kadagiti sursuraten ti inaldaw...kumustakayo a duan?
- 10:24 AM

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ti Buok A Salakan
Sarita ni Ma. Theresa B. Santos
I.
O, ZENY, adda kadi manen di katataw-an a karangetta. Saanak a low batt ita, he-he! Kare-recharge ti enerhiak ta kagapgapuk idiay Bantay Banahaw sadiay probinsia ti Quezon. Adu dagiti padak a mystic nag-fasting sadiay.
Haaaaaaaaaaay……!
Ha, ne, anian, nagunegen dayta sennaaymo, baket, he-he-he!
Karkarna ti mapaspasamak sadiay Barangay Libtong, Rino. Saggaysa a matmatay ti maysa a pamilia. Karkarna ti ipapatayda. Kaasida met. Uray dagiti dodoktor ket dida maibaga ti eksakto a rason. Karkarna a talaga ti mapaspasamak.
Puonay met daytan?
Daytoy ti dakkel a parikut, Rino, no dumtengen ti sumipnget, basta lattan bumsog ti tian ti biktima. Dumakkel a dumakkel ti tian aginga bumtak! Matay metten ti biktima. Dayta ti mangipapaay iti puzzle kadagiti dodoktor.
A-ania, bumtak? Sus…!
Wen, ket awan ti ammoda a makagapu!
Danum kadi ti linaon ti tian a bimtak ken maris amarilio a kasla nana ken nalangsi?
Kasta ngarud ti napaliiwda.
Hmp, aramid ti maysa a mangmangkik a! Kasta ti maysa a pattern ti aramidda ket…
Mangmangkik?
Wen. Maysa a nabileg a mangmangkik a kabaelanna a bilinen ti nakaparsuaan.
Bilinenna ti nakaparsuaan? Nakaskasdaaw. Kasano?
Adda kenkuana ti nangisit a bileg ti nakaparsuaan. Ditoy a nagtaud ti bilegna. Ket daytoy ti aramatenna kadagiti biktimaenna.
Nakaam-amak ngarud a…?
Wen, ket dagiti laeng addaan iti nangisit a pagsiriban iti makabael nga agaramid iti bumtak a tian. Dayta ti pattapattak itoy a kaso.
Ket maparmekta ngarud dayta a mangmangkik, Rino, maparmekta?
Nasken a takuatek pay ti kinaasinona. Nasken a maammoan no asino dayta a mangmangkik ken ti ikutna a bileg.
II.
O, ANIA, Rino, natakuatam kadin ti palimed ti mangmangkik?
Wen, Zeny, asawak. Kalpasan iti dua a lawas nga innak panagsukisok ken panagpaliiw, natakuatak met laeng. Nabileg unay. Nalaing a sumaep. Katukad ti agong ti sangapulo nga ugsa ti agongna.
Ow, kasta? Puonay a bilegnan?
Nalaing a sumaep iti kalabanna. Daytoy ti gapuna a di maasitgan iti asinoman a mangpadas a mangkontra ti bilegna. Ket kadagiti met mangpadas ti kabaelanna nga awan iti ammona maipapan mystisismo, saanda laengen a patuloyen ta saanda a maasitgan, nalabit nga umas-asidegda pay laeng, maungkeldan. Kastoy ti kabileg ti baket. Adda kenkuanan dagiti nagkaadu a bileg ti sipnget.
Dipay mangisaknapen ti alliaw no saan a malapdan? Kasano ngarud a parmeken, nay, lakay? Kasano?
Nalaka laeng, he-he-he…! Natakuatakon ti palimedna.
Kasano a natakuatam?
Babaen iti astral projection.
Astral projection?
Ti kangrunaan nga us-usaren dagiti psychic – dagiti pudno a pychic, a saan ket a dagiti sumanao dita a kayatda laeng iti makakuarta.
Ania ti astral projection?
OOBE wenno out of body experience. Babaen ti bileg ti spiritual a bagim, mapan daytoy iti yan ti mangmangkik tapno paliiwenna ti aramid daytoy a pasurot ti sipnget. Kastoy ti inaramidko a nangammo ti kinaasinona ken ti bilegna. Ta kaaduan dagiti addaan nangisit a pagsiriban ket saan a maasitgan no iti pisikal a bagi ti usaren. Di asitgan babaen iti OOBE, saan?
Isuronakto man met dayta, lakay. Nasken a masursurok met dayta a banag.
Wen. Nasken unay, baket, ta daytoyen ti naikur-it a lubongta, ti makidangadang kadagiti addaan iti nangisit a pagsiriban.
Ania ngarud ti panggepmo ita?
Mapanta idiay Brgy. Libtong. Kayatko a kasao dagiti nabatbati a kameng ti pamilia.
Ta apay?
No diak a maparmek iti sangonsangon daydiay a mangmangkik, parmekek babaen iti bukodna a sabidong. Uray no kasla laeng buok ti namnama, no nasken nga isu ti maaramid, maaramid no isu dayta ti sulosion ti parikut. Ta datayo a mistiko, agbatbatayo a kanayon iti kinapudno. Ket daytoy a kinapudno ti igamtayo. Daytoy a kinapudno ti mangwayawaya kadagiti naibalud iti nangisit a pagsiriban!
III.
ITI PUSEG ti rumiet a kabakiran nagikkis ti agam-ampayag a dakkel a nangisit a wak a taraken ti mangmangkik. Mabuteng pay dagiti ayup ket nagbuatitda nga immadayo, uray dagiti aguyas a nagbiag ket nagiinnunada a kimmalawikiw nga immadayo; iti pannakabuak dagiti tumatayab – billit, kulibangbang ken dadduma pay nga adda payakna, adu pay kadakuada ti naidungpar kadagiti kayo ken muymuyong ngem dida ingginggina dayta a napasamak kadakuada ta ad-adda a linaon iti isipda iti pannakaadayoda iti dayta a lugar – ti lugar ti mangmangkik. Ta no kastoy agritritual ti baket a mangmangkik, nadangkok la unay kadagiti amin a nagbiag ta asinoman a makitana, mapaliiwna a makaimatang wenno agsisiim iti ar-aramidenna ket saanna a pakawanen. Tiliwenna babaen ti nangisit a bilegna ket patayenna. Saan a kayat ti baket nga adda ti biangot iti ar-aramidenna.
Kuttongi ti baket, dulpet ta saan nga agdigdigos, isu a wakray ti nakaat-atiddog sugabba a buokna nga immangrag ken nagsalimpayak iti sibetna, ket agkaiwara dagiti naurot a buokna iti ruar ken iti uneg ti rukibna. Aggargarikgik iti sango ti agburburek a sinublan. Angot-angotenna-say-openna ti alingasaw ti agburburek a lutlutuenna a ramramot, bulbulong, tultulang ken buok, dutdot, ken dadduma pay. Nalabbaga dagiti matana. Nakaat-atiddog dagiti nangisit a kukona, nangisit met dagiti ngipenna, ken adda iggemna ti kanigidna nga iit a sagad nga aramatenna a tumayab wenno babaen iti pagsiriban a levitation. Agkaiwara dagiti bangabanga, paragpag ken nagduduma a tultulang iti aglawlaw ket makarurusok ti angotda lalo dagiti kabkabanga a linibasna kadagiti kamposanto no kasta a mairana a kabus ti Biernes nga isu ti panagukkonna kadagitoy a birtudna. Iti ruangan ti rukib, agbitbitin ti kasla takiag a karasaen a tarakenna ken ti lima a kakasla tangan a nangisit a manggagama a tarakenna met laeng.
IV.
ISUNAN, Roel, saanka nga agsangiten.
Manong Rino, natayen ti asawak. Ti dua nga anakko ken maysa a barito a kabsatko.. Pangaasim tulongannak iti pakarikutak.
Tulongankayo, Roel, saankayo a baybay-an.
Agyamanak, apo Mistiko. Nasken a matay dayta a mangmangkik iti kabiitan a panawen. Ta no saan, ad-adu pay ti biktimaenna.
Wen, Roel. Ngem nasken a sungbatam dagiti kayatko a maammuan.
Ania dayta, manong?
Awan ti ammom wenno adda ti pamalpalatpatam no adda ti pakainaiganna ti mangmangkik iti napalabas?
Diak ammo, manong, ngem nakuna idi ni Loida nga asawak nga adda kano ti nagarem kenkuana a lalaki a taga dita nay bakir. Pinaayna idi, a ti lalaki, siempre, ta agasawakami la ngaruden, adda payen uppat nga anakmi. Agtutubo kano ti lalaki.
Ania pay?
Maipagarup nga anak ti baket nga agnanaed idta bakir ti agtutubo. No apay ketdi a nagayat daydiay nga agtutubo ken ni baket ket adayon ti baetda.
Nalapsat ni baketmo, kuna dagiti kaarrubam.
Adda met ti pamuyaenna, a, manong.
Ehemn, ket? Ituloymo ti maipapan iti agtutubo.
Iti pannakapaay ti agtutubo, timmapuak kano iti rangkis, kuna met laeng ti baket idi nagsaritada kano. Makapungtot kano unay idi ti baket a mangiyikyikkis a balsenna ti asawak ken ti sibubukel a pamiliana babaen ti pannakabalinna. Ket patienmi nga adda pannakabalin daydiay a baket isu nga awan iti agpanggep a mangsapul kenkuana. Makaammo laengen, a, ni Apo Dios.
V.
O, ANIA, Rino, nakapanunotka kadin no ania ti kasayaatan a pamuspusan tapno maparmek dayta a mangmangkik?
Wen, Zeny. Babaen iti kasla buok a salakan. Wenno buok a salakan kunak man laengen ta agmetaporen, he-he!
Ania dayta a buok a salakan a kayatmo a sawen?
Isu ti kinapudno, Zeny. Isu nga ibilinko a sarakem daydiay a baket.
A-ania?! Susmariosepka met, lakay, ipasungalngalnak metten!
Dinak mulagatan a. Sarakem kadi, baket, ammok a kabaelam daytoy…
Mabutengak! Mabutengak unay, diak pay kayat iti maungkel!
Dika koma agbuteng, asawak. Iti kaanoman, saanka nga ipasungalngal iti peggad no dika kabaelan a salluadan. Bayabayenka met laeng. Addaak iti sibaymo babaen iti astral projection. Ket babaen iti telekinesis, ikallatikkonto iti isipmo dagiti rumbeng nga aramidem. Nalawag?
T-telekinesis?
Wen. Daytoy ti maysa pay a nalimed a pagsiriban, Zeny, asawak. Babaen ti bileg ti panunot, mabalinmo nga ikallatik ti mensahem iti maysa a tao iti isipna met laeng.
A, kasta gayam.
Isu a dika koma agbuteng. Basta parangrangem laeng dayta auram, saankanto a pulos a maan-ano. Agtalekka koma…
Ania ngarud ti aramidek iti rukib ti mangmangkik?
Allilawem. Ibagam nga adda ti ipatrabahom kenkuana. Adda ti kayatmo nga ipapatay babaen iti bilegna. Ket siempre, kunwari a ket, daydayawem ti kinabilegna, nga agtalekka iti kabaelanna, nga isu laeng ti ammom a mannakabalin amin tapno makiki ti isipna ket saannaka a paayen wenno dangran. Ti pannakakiki ti isip ket panangipasdek iti kompiansa; ket ti saan a naamiris a kompiansa ket pakaisagmakan. Saan nga ammo dagiti pasurot ti sipnget iti agamiris ta nakompiansada la unay kadagiti bagbagida. Kabatayatanna met, ikagumaam iti mangilibas iti naurot a buokna. Saanna a madlaw daytoy ta agkaiwara met laeng.
No di maasitgan, kunam met!
No dakami a patneng a mistiko. Makaasidegka met ngata ta nasursurom laeng kaniak dagiti ammom a kontra bileg-sipnget. No maammuanna nga adda ti ipaaramidmo, siguro makasidegka met kenkuana. Ngem no kadakami a mistiko, addaan iti pagilasinanda iti kinaasinomi. Babaen kadagiti matami, didakam’ kabaelan a perngen dagiti pasurot ti sipnget. Isu a perngemto no makipinnerreng kenka. Isu a no sumungsungadkami pay laeng wenno no masaepdakami pay laeng a, ket aglemmengdan wenno kumayakaydan. Isu a sika ti nasken a mangsarak kadaydiay a pasurot ti sipnget, Zeny, sika!
VI.
ANIA TI masapulmo kaniak, sika a babai?
Siak ni Zeny, daydayawek unay a mannakabalin amin.
Nadursokka, babai. Nagbasakbasakka iti pagnanaedak. Apay a dika nagbuteng kaniak a kas kadagiti dadduma?
Diak a pagbutngan ti raraemek unay, apo a mannakabalin. Umayak ketdi kenka agpasaranay iti nadagsen unay a pakarikutak. Ta awanen iti sabali pay nga asitgak no di laeng sika a mannakabalin amin. Isu a pangaasim ta saranayennak koma, madaydayaw a mannakabalin.
Hi-hi-hi! Saranay gayam. Ania dayta a saranay?
Wen, kayatko a patayem ti babaero nga asawak! Naumaakon kenkuana. Babaero, isugalna amin a kuartami, ket nalugin dagiti negosiomi. Nasken a mapukawen isuna tapno maalak metten ti tallo a million nga insurance-na.
Hi-hi-hi! Gamrodka met gayam, babai!
Amanos laeng a, no kuan, daydayawek a mannakabalin, saan? Ngem masapul a matay isuna iti natural death, ‘tay man basta lattan maungkel lattan wenno babaen iti sakit tapno makolektak ti insurance.
Ket kalpasan a maalam ti kuarta?
Agdennakaminto metten ti lalaki a nangisukatak kenkuana!
Adda met sabali a lalaki iti biagmo malaksid kenkuana?
No maaramidna ti agloko, apay ketdin a diak met maaramid? Ngipen iti ngipen a! Isuna laeng iti makabael?
Hi-hi-hi! Kaburburikka met gayam, babai. Naallilawak ngarud itay basbasaek ti kinataom. Addaanka met gayam iti nangisit a panagpuspuso, isu a tulonganka, hi-hi-hi! Ala, tulonganka.
Agyamanak madaydayaw a mannakabalin. Ngem, sakbayna a patayem ti asawak, kayatko pay nga umuna a patayem ti babai nga ikabkabbalay ti asawak! Parigatem ta innakto buyaen iti inna panagrigrigat a sumagpat ken patay!
Matungpal! Hi-hi-hi!
Kasta! Kasta ti kayatko daydayawek a mannakabalin! Uray agbayadak iti mano, no la ketdi matungpal ti pagayatak! Basta la ketdi makabalesak!
Dos sientos mil ti pagbayadmo, babai.
Wen, mayatak apo a manakabalin. Nayunakto pay dayta apaman a malpas ti ipapaaramidko kenka!
VII.
NAKAALAAKON iti buok ti mangmangkik, Rino. Ania ti sumaruno nga aramidek?
Zeny, anusam koma a buggoan. Siampuam a nalaing, koloram tapno sumileng ti ngisitna, putdem iti sangdudua a dangan. Bangbangluam wenno iyupermo pay ketdi iti bangbanglo a napaut a di agmamawmaw iti banglona ta namaymayat pay ket saan a mailasin ti baket ti bukodna a buok.
Sa kalpasanna?
Agsublika iti gukayabna. Itedmo ti tallo a kaputed a buok ket ibagam a ti buok ti babai ni lakaymo, he-he-he! Ibagam a naalam dayta a buok idi sinarakmo ket impungotpungotmo nga inggusugos iti tengnga ti kalsada. Ibagam nga aramidemto manen dayta no makitam tapno makiki latta ti panunotna.
Ti buok a mismo ti mangmangkik ti itedko?
Korek!
Di pinataynan ti bukodna a bagi?
Ininumna ti bukodna a sabidong, kunam a! Ha-ha-ha!
A, isu met laeng a kunam nga uray kasla buok ti namnama no isu ti yan ti pannakaparmek, nasken a mapasamak!
VIII.
KET SINARAK ni Zeny ti mangmangkik. Natay ti baket ta inamlinganna ti bukodna a bagi; daytoy ti mangipaneknek, a ti kinapudno ti mangwayawaya ti tao ken iti kaanoman dinto agtalinaed ti tao iti kasipngetan…lalo dagiti naayat iti nalinteg a dana a taltaluntonen….###
(gibusna)
Sunday, September 04, 2011
TI BUOK A SALAKAN
Ti Buok A Salakan
13 comments:
- MAAC said...
-
I was very encouraged to find this site. I wanted to thank you for this special read. I definitely savored every little bit of it and I have bookmarked you to check out new stuff you post.
Animation institutes
Animation courses
- 4:39 PM
- Organiz Millwork Toronto said...
-
Good efforts. All the best for future posts. I have bookmarked you. Well done. I read and like this post. Thanks.
- 12:28 AM
-
-
Thanks for showing up such fabulous information. I have bookmarked you and will remain in line with your new posts. I like this post, keep writing and give informative post...!
- 12:34 AM
- GTA tankless said...
-
Thanks for showing up such fabulous information. I have bookmarked you and will remain in line with your new posts. I like this post, keep writing and give informative post...!
- 12:34 AM
- Massage bed toronto said...
-
The post is very informative. It is a pleasure reading it. I have also bookmarked you for checking out new posts.
- 12:41 AM
- Renewable energy toronto said...
-
Thanks for writing in such an encouraging post. I had a glimpse of it and couldn’t stop reading till I finished. I have already bookmarked you.
- 12:46 AM
- Party supplies durham said...
-
The post is handsomely written. I have bookmarked you for keeping abreast with your new posts.
- 12:51 AM
- Animal hospital in orange ville said...
-
It is a pleasure going through your post. I have bookmarked you to check out new stuff from your side.
- 12:55 AM
- Spa toronto said...
-
A very well-written post. I read and liked the post and have also bookmarked you. All the best for future endeavors
- 1:02 AM
- houston windshields said...
-
Hello, i am new here. It's nice to read some post about this nowadays. Its meaningful and somehow sharing this to readers like me, makes me want to surf the web to be able to get more wonderful ideas.Thank you for posting this. Thank you
- 8:33 PM
- Liza Akter said...
-
Nice Post ..Plz Visit Click Link bdchotisex.com
- 2:26 PM
- Pour partager ma mode said...
-
Sac Hermes
Sac Hermes Pas Cher
Sac Hermes Birkin
Sac Hermes Kelly
Sac Chanel
Sac Louis Vuitton
Sac Louis Vuitton Pas Cher
Sac Prada
Sac Pas Cher
Chaussures Puma
Chaussures Puma Pas Cher
Chaussures Supra
Chaussures Supra Pas Cher
Chaussures Nike
Chaussures Nike Pas Cher
Wedding Dresses
Bridesmaid Dresses
Prom Dresses
Quinceanera Dresses
- 5:02 PM
- Eliakim Quintino Santos said...
-
Amigos!!!Visitem o meu blog,sem deixar de visitar esse.Um blog q faz um novo jeito de humor,em formato de informação,onde tudo o que postamos lá,é inesperado...Cansado do humor apelativo sem graça.Venha p/a Trivial!
http://trivialdiario.blogspot.com
- 12:01 AM


text:
Napintas a sarita ngem dika agtik-ab!
DUYOG ITI SINGASING
(Kolum, TAWID NEWSMAGASIN)
JM Agpalo, Jr.
Bukod a Komento ken Analisis iti sarita a “Duayya iti Binakul Nga Ules” Maika-4 a Gungguna iti RFAAFIL 2004 ken sarita ni Danilo Antalan.
Napintas a tema ngem nagkurang iti treatment wenno saan nga umno dagiti naikawes isu a makapaumel.
Adda ti napukaw a banag a sapsapulen iti tunggal reader. Ket no ania dayta a banag ket isu dayta ti pannakapnek.
Bitin, e. Saan a makapnek ta iti laksid iti yaanamong iti kinapintasna, saan nga umdas dayta a yaanamong agsipud iti kinaadda dayta maysa wenno ad-adu pay a banag a sapsapulen.
Iti innak panangamiris, ad-adda ngamin a lumtaw wenno rumimbaw dagiti saludsod iti panunot iti laksid iti yaanamong.
Iti sarita, napateg la unay ti relasion ti agbasbasa ken ti binasana. Ti sarita a kas maysa performative art. Saan a mabalin nga awanen daytoy. Ta uray no maibaga a napintas ti binasa wenno ti amin ti mangibaga a napintas ti sarita no daytoy ket nagtung-ed wenno inayunanna laeng ngem saanna a ninayunan iti panangdiskribir dayta a kinapintas. Napaumel isuna. Ngamin saan a maarikap no ania dayta a kurang. Dina maarikap no ania dayta a sapsapulenna iti sarita.
Wen, saan a kuestion ti kinapintasna. Napintas. Napintas ta nangabak la ngarud, di kadi?
No usigentayo iti aspeto iti emosional, napintas ti sarita ta maemosional la ngarud dagiti eksena.
No iti met teknikal ken mekanismo ti sarita, napintas met ti pannakaaramidna.
Ngem adda latta ti kurang ti sarita.
Ket ania ngarud daytoy a kurang a nangipaay iti makapaumel a situasion?
Padasentayo ngarud nga ukarkaran babaen kadagiti nagkakanaig nga interpretasion. Saan a dagiti balikas a mabasa iti mismo a sarita wenno hermeniutika a basar no di ket mismo a situasion iti agdama a panawen ti sarita.
Ania aya ti sarita?
Maipapan iti tawid a nakawesan iti dayaw ken kultura.
Ti balabala: Nagawid dagiti agkabsat a Julieta ken Marina manipud iti US. Alaendan ti inada. Kayatdan a mailako ti balay, pagablan, ken ti binakul nga ules.
Susik: Saan a kayat nga ilako ni Aurora, a maibilang nga inunaanda uray no maysa daytoy nga ampon.
Gibus: natural a saan a mailako ti binakul nga ules.
AGSIPUD ta tawid, dayaw ken kultura ti tema ti sarita, saan ngarud nga agpangngadua ti nagbasa nga ayunanna ti kinapintas daytoy.
Maymaysa ti makitak a rason ditoy. Nakawesan dagiti agbibiag iti saan nga umno a karakterisasion. Naidalan dagiti pasamak iti saan a maikanatad a kas iti kidkiddawen actual a taray ti gimong wenno sosiedad, ti actual a kultura ken ti akem iti tunggal agbibiag. Nupay makuna a nabileg ket maemosional dagiti eksena, dina kayat a sawen a dakkel met itdenna a kidag.
Adu met dagiti saan unay a maemosional a sarita ngem nakabilbileg la unay ti ibatina a mensahe a mangibunga ti aksion ken reaksion. Ditoy saan laeng a ti kinabileg ti lenguahe ken mensahe a karamanen ti mekanismo iti pannakasurat no di ket epektona kalpasan a mabasa.
Daytoy ti kinaawan iti positibo nga epekto kadaytoy a sarita.
No adda adda man ti itdenna a reaksion, isu dayta dagiti saludsod a nasken a masungbatan.
Kas koma dagitoy a saludsod:
1) saan a nalawag ti kinaadda ti susik dagiti agkakabsat wenno saan a nailawlawag no apay a saan a kayat da Julieta ken Marina ni Aurora a manangda.
2) annak ni Magdalena Rapada Vda.de Querubin dagitoy a tallo. Ngem, no agsususik dagiti agkakabsat, kayatna a sawen, saan a nasayaat ti pannarabay ti ina.
3) saan met a nalawag no kasano a nakaadal da Julieta ken Marina iti laksid ti kasasaadda iti biag. Nakapanda pay idiay America.
4) Saan a nalawag iti iseserrek dagiti Americano a gumatang iti binakul nga ules. A basta lattan addada ditan nge eksena a naisubo iti agbasbasa.
5) ala wen, nakaadal da Julieta ken Marina, agnanaedda payen iti US, ngem saanak a mapagtung-ed ti karakterisasion a naikawes kadakuada.
Agingga a nakabitin iti tangatang dagitoy a saludsod, adda latta dagiti ngatangata a narigat a maibuksilan.
Sungbatantayo met laeng dagiti saludsod:
1) susik dagiti agkakabsat---ania ti puon ken gapuna? Inrurumen kadi ni Aurora dagiti agkabsat idi ubbingda pay nga isu ti pannakaimula ti gura ken lunod iti pusoda? Saan a naipakita. Awan ti ramot, puon, sanga. Basta naibaskag lattan dayta a gura dagiti agkabsat ken Aurora. Awan ti paripirip kadaytoy. Uray no maysa abalikas wenno maysa a binatog, laeng mabalinen koma.
Doktora ken inhiniera dagiti dua. No apay a nakaadalda,diak ammo no apay iti laksid ti kasasaadda iti biag. Iti pudno a biag, narigat ti agpaadal iti doktora ken inhiniera. Banag a narigat a patien a ti maysa a marigrigat a mangngabel ket nakapaadal iti doktora ken inhiera. Di met ngarud nailawlawag nga isu ket maysa a big time producer wenno manufacturer.
Ala wen, nakaadal dagiti dua nga agkabsat. Okey! Posible nga adda ti nangtulong kadakuada, a no asino dayta, saanen nga isu iti importante iti sarita ta di met isu ti masarsarita. Wenno self-supportingda. Okey, pagbigyan natin. Ngem saan manen a maitutop ti katataoda iti pasamak wenno eksena. Madi e.
Doktora ken inhiniera iti agkalikagum iti bassit a sanikua. A nagawid dagitoy manipud iti US a dayta laeng a sangkapirit a sanikua ti gamgamenda?
Saan a nakapappapati! Talaga a diak patien daytoy a banag, gapu kadagitoy a rason: a) nabaknang dagitoyen; b) de-adalda. Dipay ket awanen ti serbi ti adal wenno edukasion nga iladawan iti sarita? Ta dagitin adda nakaturpos iti edukasion iti mangidadanes kadagiti saan a nakaragpat iti edukasion? Uray pay ngata no mapaspasamak daytoy nga eksploytesion dagiti nakaadal kadagiti di nakaadal, saan a nabileg a piesa iti maysa a salip no ti targetna ket pampamilia laeng a susik. Dagiti kakastoy nga eksploytesion ket para kadagiti laeng mangirakurak iti mapaspasamak iti agdama a gimong. Gimong—sosiedad, ngem saan a pampamilia.
Ala kunaentan a maysa daytoy a kaso ti naisalsalumina. Ngem kaskasdi latta a saan a nalawag ken saan a makapakumbinsir nga eksena wenno balabala.
Sadiay USA, kamkamaten dagiti Pinoy ti tunggal orasda. Isu nga adda pay dagiti addaan iti dua a trabaho. Rat race kunadansa itoy? Kamkamatenda ti orasada a dida met makamatan. Ket no agawid laeng dagita dua a doktora ken inhiera para iti dayta sangbatting a sanikua? Madi e. Saan a mabalin nga irason iti panagalada iti inada. Ta pagaammotayo a sadiay USA, dagiti nataengan ket agnaedda kadagiti home for the aged. Itoy a kaso, ti kinabileg ti kultura ni Ilokano a naikawes a kas tema ti sarita ket ginuyoden daytoy a banag nga impababa ket nagtinnag la ket ngarud a kimmapsut ta saanen nga umiso ti pasamak.
NO KOMA!
No koma, ta da Julieta ken Marina ket nakurapayda met ken maaw-awanan, sabalina saritaan, kailian. Umno a talagan a pagteng a kas umayon iti situasion a mapaspasamak iti social a panagbiag lalo kadagiti pampamilia a susik. Ta uray ngata binting ket posible a pagaapaan dagiti awan manaknakemna, anianto la ketdi dayta nay bassit a lote, balay ken pagablan? No daytoy nga eksena wenno katatao dagiti agbibiag, nakapappapati. Bigla a simmangpet dagitoy a dua ket alaendan ti tawidda ta kasapulandan ta makurkuranganda met. A kasapulandan ti tawidda. Ala wen. Susik dayta nga umatipukpok ken makapatengngel iti anges. Santo pay la maisapit iti kinapateg dayta nay binakul nga ules, ayna, ania ket ngatan ti amnutna a sarita, kailian!
2) saan a nalawag ti kinaina, bileg ti ina, ken no kasano a pinadakkel ni Magdalena Rapadas dagiti annakna. Apay nga as-asideg ti dina bukod nga anak? Apay a naadayo dagiti pudno nga annakna? Ania dagiti rason?
3) saan nga antigo wenno “new antique” (imitation) la koma ti binakul nga ules. Ngarud, awan ti kaes-eskanna daytoy a banag kadagiti turista. Saanda a gumatang iti ules nga agpateg iti dua ribu a doliar. Amangan no ti balonda laeng nga immay ditoy Pinas dagita ket awan pay iti dua ribu a doliar. No ibasar kadagiti tagilako nga ules ken kubrekama kadagiti website, 30-50 a doliar ti pateg dagiti napipintas. Pagan-ano koma met ni Kano ti ules ket dida met nairuam nga agusar iti ules no di ket comforter ti usarda? Ngarud maysa nga illogical no gumatang ni Kano iti 2000 dollars a binakul nga ules. Saan a nakapappapati. Talaga a saan a pudno.
NGEM NO!
Ngem no imparipirip koma ti author a kunsabos dagiti agkabsat dagita a turista, nalabit a makapatung-ed koma. Wen, natural nga eksena, kunatayo koma. Nakapappapati. Ngem basta lattan simrekda iti eksena dagitoy a Kano. Imbes a pinapigsana ti sarita, kimmapsut ketdi! Manipolasion ti author daytoy a banag. Nakudkodko pay ti di met nagatel a teltelko, hehehe!
4) Naulawak ti dua a karakter nga agnagan iti AURORA. Aurora nga ina ken Aurora nga anak? Wen, mabalin met ketdi a daytoy. Apay ketdin a saanen? Ngem tapno di mapataud iti saan a nasayaat a banag kadagiti agbasa, nasaysayaat a liklikan dagiti makaibunga iti panagsususik iti panunot wenno pannakaulaw, kunak man laengen.
DUA A BALABALA a nasken nga usigen a nalaing:
1) Saan koma a nakaadal da Julieta ken Marina. Kapadada koma iti kasasaad iti biag wenno nakarkaro pay iti rigatda isu a kasapulanda dagita a sanikua a pagnomaran met a saan ket a ti dida pudno a kabsat ti agnomar.
Maitutopen no kua a pagaapaan dayta a sanikua agsipud ta kasapulan. Daytoyen ti susik. Naliklikan pay ti negatibo parang ti edukasion, nga isu dayta ti nakaadal a mangirurumen iti saan a nakaadal.
Ti tawid ti nakasentroan ti susik.
Ti binakul nga ules ket agserbi latta a kas simbolo ti kultura ken simbolo ti kina-Ilokano. Ti mabisin a tao ket dina ammo ti kulkultura ken dayaw ta ti nasken ket ti gilingen ti agkudkudetan a buksit. Survival is the name of the game!
2) Ala, nakaadal dagiti agkabsat a Julieta ken Marina. Isu ti imparang ti author. Pagbigyan. Ta isu la ngaruden iti naiparang. Alaenda ni Magdalena idiay US?
Ala wen. Ilakodan ti balay, kamarin a pagablan ken lote? Ala wen no isu. Mabalin met a ti ina ti agikeddeng daytoy.
Madanaganen ni Aurora no kua. Sadino ti papananna? Kasanon ti biagda nga agiina? A, dagiti luana ket duayya ti rikna, duayya ti kinatao, duayya ti pannakanayon ti kurdon a mangragpat iti namaris a bullalayaw.
Sikolohia a risiris.
Sumrek ti eksena ti binakul nga ules. Daytoyen ti eksena a maemosional la unay. Binakul nga ules ken ti kaipapananna iti biagna, iti biagda a sangapamilia.
No saan met, maysa a napateg a banag dayta a binakul nga ules nga isuda amin a tallo ket agkalikagum kadayta. Para iti sentimental a rason ken takder iti prinsipio, maysa a napateg a nagtitinnawidan ti kaputotan dayta a banag. Itakderna ngarud dayta ti dayaw ken kultura ni Ilokano.
Mailako ti balay, daga, kamarin. Maited iti doktora wenno iti inhiniera dayta “nakapatpateg la unay a binakul nga ules”, a ti kinapategna ket maysa a duayya.
Ngem iti udina, yawatto met laeng ti nakaiyawatan dayta a binakul nga ules ken Aurora ta isu ti ad-adda a kangrunaan a mangayawan kadayta ladawan ti kaputotanda. Balayna? Mabalin met nga igatanganda iti baro wenno ibangonnada. Ket agsipud ta nalaing nga umabel ken pagdidinnamagan, mabalin met nga inrekomendada pay a kas “artist’ iti living tradition isu nga imbangonannda iti dakdakkel a kamarin.Ta kaya da met di ba? Itoy a biang, ammo dagiti a deadal iti agsubalit ken Manangda a nangaywan iti
ipatpategda nga ina. Itoy latta a banag, naaddaan ti kinapateg ni Magdalena a kas ina—ni Magdalena a kas ina a nadungngo ket nasayaat ti panangtarabayna kadagiti annakna babaen iti dinto agkupas nga ayat. makunan a nakapappapatin daytoy a banag.
Basta maisentro ti immatang iti kasasaad wenno sasaaden ni Aurora ken ti pakabuklan ti binakul nga ules.
Itoy a banag, addan ti kaipapanan no apay a doktora ken inhiniera dagiti nakapan idiay US nga annak. Addan ti kinapategda. Addan ti kinapateg ni Aurora a kas kabsat ken nangtaripato iti ina.
Uray ania kadagiti dua a posible a nangiturongan ti author, agibunga la ketdi iti pannakapnek.
No iti umuna a balabala a nadakamat, maemosion no dipay ket napisikalan dagiti risiris a tumpuar. Amangan no adda pay ti pinningnget.
No iti maikadua, sikolohia a sarita. Umukuok la ketdi iti utek ti tunggal linabag ti balikas.
Iti damok pay la a basaen, nalagipkon ti sarita ni apo Juan SP Hidalgo, Jr, a napauluan iti “Kampilan.”
Ngamin awan met ket ti pagdumaan ti kampilan ken ti binakul nga ules? Agpadada a dua a napateg iti kaputotan. Agpadada a tawiden.
Ngamin dagitoy a dua ket simbolo ti kararua ni Ilokano. Simbolo ti kinailokano a nasken a salwadan ken patgen.
Iti “Kampilan” ni apo JSP Hidalgo, saan a madrama, saan a maemosional, ngem nakabilbileg la unay ti mensahe nga itdenna. Sa la sumagepsep ti bileg ti sarita kalpasan a nabasan daytoy. Ket ti bileg awan iti nabasa a sarita no di ket addan iti nagbasa a naiyallatiw. Kastoy ti kabileg dagiti kakastoy a sarita.
No daytoy koma ti nagturongan ti sarita, patiek la unay, nga inyalatna ti umuna a gungguna, base iti tema a dinakamat.
Sakripisio kunam? Di pagbalinem nga inutil ti ina, masaksakit ket kakaasi ni Aurora nga agtaripato. Isu dayta ti sakripisio. Subadan dagiti agkabsat babaen iti panangipalubosda nga isu ti agikut ti binakul nga ules ken ti nam-ay nga iparangkapda.
Iti sarita, nasken nga ibagay ti kinaasino dagiti agbibiag ken ti ilagak a susik wenno risiris. Nasken nga umiso amin ken nakapappati dagiti amin nga anggulo tapno makapatik-ab. ##
Sunday, October 17, 2004
Napintas a sarita ngem dika agtik-ab!


text:
Itoy a tawen, no intay suroten ti kalendario dagiti holidays iti USA, agtinnag a maselebraran daytoy nga aldaw inton Hunio 21, wenno maika-3 a Domingo iti bulan. Daytoy nga aldaw ti selselebraran ti kaadduanna a nasion.
Iti USA, naideklara ti umuna a selebrasion ti Father’s Day babaen ti presidential proclamation idi 1966 babaen ken ni President Lyndon B. Jonhson. Babaen ti bileg ti naanamongan a linteg idi 1977 ken babaen ti panangpirma ni President Richard Nixon, tinawenen a maselebraran daytoy naisangsangayan nga aldaw para kadagiti tatang, ama, adigi, sadiri, ken panuli ti pagtaengan, wenno aniaman ti pangawag iti ulo ti pamilia. Nagduduma nga aldaw ken petsa iti tunggal tawen ti pannakaselebrarna, ngem ketdi, agtinnag a maika-3 a Domingo iti bulan ti Hunio.
Ininaw ni Sonora Dodd ti Spokane, Washington daytoy naisangsangayan nga aldaw. Madama idi a dumdumngeg ni Dodd iti sermon ti pannakaselebrar ti Mother’s Day idi 1909. Kas kuna ti US Census Bureau, napanunot ni Dodd ti pannakaadda met koma ti aldaw nga agpaay kadagiti amma. Malagip ngamin ni Dodd ti amana, ni William Smart, maysa a Civil War veteran ken nangpatanor kadagiti annakna babaen ti panagtalon. Napilina nga aldaw ti Hunio 19 ta dayta nga aldaw ti pannakaiyanak ti amana. Daytoy ngarud ti indeklara ni Mayor Spokane a naisangsangayan nga aldaw a pannakaselebrar ti aldaw ti ama.
Wen, rosas met ti naideklara a sabong daytoy naisangsangayan nga aldaw. Nalabbasit para kadagiti amma a sibibiag pay, ken puraw met kadagiti pimmusayen.
Iti Pilipinas, pagilian a dominaran ti katolisismo, maiduma koma ti pannakaselebrarna, iti koma Mayo 1 a pannakaselebrar ti piesta ni San Jose, nga isu ti nainlangitan nga ama. Ngem nabileg unay ti nagkaykaysa a panunot ken karirikna ket simmurot ti pagilian iti naituding nga aldaw a pannakaselebrarna . Saan met a tinubngar ti simbaan dayta a banag, yantangay maselselebraran met ti piesta ti nainlangitan nga ama. Ti nasken ket maaddaan iti sangsangkamaysa a panunot a mangidaydayaw iti ama, kadua ni ina a nangpadakkel ken nangited ti aminda tapno tumanor a nasayaat ti anak nga agbalinto met a sumaruno a nagannak.
Napateg unay ti kinaadda ti maited a naisangsangayan nga aldaw kadagiti amma. Napateg unay ti panagkaykaysa dagiti nasion a mangselebrar iti aldaw a naisangrat para iti adigi ti pagtaengan. Napateg unay ti nagkaysa a panunot, ania man a puli, nangisit man wenno puraw, aniaman a relihion ken pammati, panagkaykaysa ti amin a mangselebrar iti kinaindaklan ti ama.
Ti kinapateg daytoy sangsangkamaysa a panunot ket naisangsangayan unay para iti asinoman, ta dina inikkan iti importansia dagiti banag a mamagsisina, mamaggaddayo ken agkaniakania ti pamilia. Daytoy sangsangkamaysa a panunot a mangidayaw iti kinaisalsalumina ti maysa nga ama, maysa a panggep a mangitag-ay iti panagkaykaysa.
Kadagiti padak nga amma, nagasat a panangselebrartayo daytoy naisangsangayan nga aldaw. Happy Father’ Day!
Saturday, June 20, 2009
Happy Father's Day
Itoy a tawen, no intay suroten ti kalendario dagiti holidays iti USA, agtinnag a maselebraran daytoy nga aldaw inton Hunio 21, wenno maika-3 a Domingo iti bulan. Daytoy nga aldaw ti selselebraran ti kaadduanna a nasion.
3 comments:
-
-
Ka Jim, naladaw man, maysa a nalabaga a rosas para kenka!
Mustan Kabsat!
- 1:25 PM
- FBLorenzana said...
-
Ka Iddo, maysa met a nalabaga a rosas para kenka!
- 3:06 PM
- Ka Iddo said...
-
kasta met kadakayo, kakabsat, muzta kayo metten?
- 9:13 AM


text:
Sayang ti 2M manipud iti buis
Iti nagsasaruno nga entrance test, nakadkadlaw ti nakadakdakkel la unay a bilang dagiti examinees iti Philippine Military Academy. Ngamin, nakaluklukay la unay ti gobierno no diman ketdi managbaybay-a iti implementation dagiti rules and regulations of the organization iti AFP.
Mano ti magastos ti gobierno iti maysa estudiante ti PMA agingga agturpos? 2 million pesos manipud iti buis dagiti umili.
Ngem itay laeng 2006, 55 a beterano a kameng ti air force iti immikkat iti trabahoda. Adda pay dagiti sumagmamano a nag-AWOL tapno sumrek laeng kadagiti commercial airlines. Graduado iti PMA dagita a kameng ti air force. Pinagadal ken sinueldoan ti gobierno.
Ti 55 a bilang ket bassit no ikumpara iti dakkel a bilang iti air force iti agdama. Ngem ti expertise dagita a beterano ket mabayag, adu a panawen iti mabusbos santo maisubli wenno magatadan ti puersada. Saan a nalaka iti mangpataud ken mangsursuro iti kasta a kaadu.
Apay a napasamak daytoy? Nababa a sueldo. Ngamin agsueldo laeng dagitoy nga air force captain iti PhP 17,000.00 iti binulan. Idinto ta iti iti commercial air lines ket agsusueldoda iti PhP 80,000.00 agingga iti PhP150,000.00 iti binulan.
Iti India, nagkasapulan iti 10,000 a piloto ken 4,000 met ti China iti 2006. Dagiti air force captain ti AFP nga agmanmaneho kadagiti C130 cargo ket kabaelanda metten iti agpatayab kadagiti dadakkel nga airbus, a kas iti Airbus 320 ken 340 ken ti Boeing 777.
Agsipud ta walo laeng a tawen ti mandatory service dagitoy a nagraduar iti PMA nga air force, mabalindan iti agretiro kalpasannna ket sumrekdan iti commercial air lines. Daytoy ti maysa a rason, no apay a maikadua a kaadduan kadagiti agraduar iti academia ket sumrek iti air force.
Itoy a kaso, dipay nasubbot ti 2M a pinagadal dagitoy manipud iti buis dagiti umili. Napukawan pay ti gobierno kadagiti eksperto iti air lines.
Nalukay unay ti implementation ti rules and regulations iti organization ti AFP. Nasken koma marebisa ken mabalbaliwan daytoy iti kabaiitan a panawen. Ta no usigen a nalaing, kasla laeng metten nagbatayan laeng ti PMA tapno makasagpat iti nangatngato nga agpang ti arapaap babaen iti libre ken adu a benepisio a malak-am.
Bassit unay dayta walo a tawen a mandatory service dagiti agraduar. No usigen, panawen la dayta iti panangalada iti expertiseda. Sa kalpasanna a makasursuroda a nalaing, agikkatda metten iti serbisio.
Sayang ti 2M manipud iti buis dagiti umili.
Itoy a punto, iti sumaruno nga aldaw, saanto laengen a dagiti eksperto a kameng ti air force iti agpanaw no dipay ket dagiti kameng ti Philippine Navy a sumrek met kadagiti commercial shipping lines. Ta dagiti kapitan ti barko ti AFP ket kualipikadoda metten nga agiggem kadagiti dadakkel a luxury ships, tanker ken pampasahero a barko dagiti commercial shipping lines.
Pagdaksanna, saan a ti gobierno ti agsagaba iti nakaro no di ket dagiti umili nga agbaybayad iti nakangatngato la unay a buis. ##
Tuesday, January 09, 2007
SAYANG TI 2M PER A BUIS!
Sayang ti 2M manipud iti buis
3 comments:
- rva said...
-
ay, sayang a talaga, mang jim! ti ket koma eskolaren ti goviernotayo ket dagitay nalalaing a mekaniko, tubero, welder, electrician, technicians, etc. agipatakderda iti exclusive a pagadalan a technical iti filipinas sada agipatakder kadagiti paktoria ken pabrika ti eltronic products, kotse kdpy. kasla ngay koma idiay taiwan wenno south korea. di maymayat pay koma!
- 9:22 AM
- ariel said...
-
ka jim:
nabayagen a backdoor ti PMA, idi pay nineteen kupongkupong. dagiti mabatbati ket dagiti addaan oportunidad a makabalay iti corinthian gardens, wenno dagiti awan a talaga't papananna. napintas dagiti kakastoy a post tapno no mapalagipantayo amin.
- 3:57 PM
- jim agpalo, jr. said...
-
roy: ay, ket nagsayaaten, ading roy, no kasta koma ti mapasamak... saan laeng ngata a "10M jobs" ti mapaadda ken nalabit a datayo pay ket ngata koman iti agkasapulan iti trabahador imbes a datayo iti trabahador...
ka ariel: backdoor, wen, kasta nga agpaysu ti umno a termino... kadagiti met agbayag ken agretiro, namnamaem ti nadigo a puesto kadakuada, lalo iti agdama nga administrasion nga inaladan dagiti nagretiro iti serbisio...
- 4:37 PM