text:
Is-isla ti Ryukyu
Ti Is-isla ti Ryukyu (琉球諸島 Ryūkyū-shotō?),[1] naam-ammuan iti Hapón a kas iti Nansei nga Is-isla (南西諸島 Nansei-shotō?, lit. "Abagatan a laud nga Is-isla") ken naam-ammuan pay a ti Ryukyu nga Arko (琉球弧 Ryūkyū-ko?), dagitoy ket kawar iti Hapón nga is-isla a naigay-at iti abagatan a laud manipud idiay Kyushu aginggana idiay Taiwan: ti Ōsumi, Tokara, Amami, Okinawa, ken dagiti is-isla ti Sakishima (Miyako ken Yaeyama), nga ti Yonaguni ket isu ti akin-abagatan unay. Ti kadakkelan kadagitoy nga is-isla ket ti isla ti Okinawa.
Dagitoy nga is-isla ket adaanda ti sub-tropikal a klima nga addaan ti saan a mnalamiis unay a tiempo ken napudot a kalgaw. Ti tudo ket napigsa, ken maapektaranna ti panawen ti tudtudo ken bagyo. Malaksid kadagiti nakapalikmut nga Is-isla ti Daitō, daytoy a kawar ti isla ket adda du a nangruna a heolohiko a pagbeddengan, ti Nailet a Baybay ti Tokara a nagbaetan ti Is-isla ti Tokara ken Amami, ken ti Kerama a Buang a nagbaetan ti Is-isla ti Okinawa ken Miyako, a nagbingbingay kadagitoy nga is-isla iti Akin-amianan, Tengnga, ken Akin-abagatn a Ryukyus.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tsuneyoshi, Ukita (1993). Nihon-dai-chizuchō (Nalatak nga Atlas ti Hapon). Heibonsha. ISBN 4-582-43402-9.


c: text/html

text:
Kyushu
Ti Kyushu (九州 Kyūshū?, lit. "Dagiti Siam a Proninsia") ket isu ti maikatlo a kadakkelan nga isla itii Hapón ken ti akin-abagatan unay kadagiti uppat a kangrunaan nga is-islana.[2] Ti sabali a taga-ugma nagnaganna ket mairaman ti Kyūkoku (九国?, "Siam nga Esestado"), Chinzei (鎮西?, "Laud iti Napatalna a Lugar"), ken Tsukushi-no-shima (筑紫島?, "Isla iti Tsukushi"). Ti naipakasaritaan a rehional a naganna ket ti Saikaidō (西海道?, lit. Laud a Baybay a Lawlaw) a mangitudo ti Kyushu ken dagiti nakapalikmut nga is-isla.
Idi maika-8 a siglo a Taihō a Kodigo a panagreporma, ti Dazaifu ket nabangon a kas maysa a naipangpangruna nga admisnistratibo a balikas para iti daytoy a rehion.[3]
Manipud idi 2006, ti Kyushu ket addaan ti populasion iti 13,231,995 ken sumakop ti 35,640 kuadrado kilometro (13,760 sq mi).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kujū-san, Hapón". Peakbagger.com.
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyūshū" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 588 iti Liblibro ti Google,
- ^ Nussbaum, "Dazaifu" iti p. 150 iti Liblibro ti Google; Dazaifu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sungbat Dagiti Saludsod Maipapan iti Biblia
Ania ti makuna a nasayaat a nagannak?
Nagmayat no dumakkel ti maysa nga ubing iti pagtaengan nga agin-innayat ken agrinrinnaem dagiti nagannak. (Colosas 3:14, 19) Ayaten dagiti nasayaat a nagannak dagiti annakda, ken apresiarenda ida kas iti panangapresiar ni Jehova a Dios iti Anakna.—Basaem ti Mateo 3:17.
Dumdumngeg ti nailangitan nga Amatayo kadagiti adipenna, ken ikabilanganna ti rikriknada. Nagsayaat no tuladen dagiti nagannak ti Dios. Dumngegda met no adda ibagbaga dagiti annakda. (Santiago 1:19) Masapul nga ikabilanganda ti rikrikna dagiti annakda, kasta met dagiti negatibo a sasao ken reaksionda.—Basaem ti Numeros 11:11, 15.
Kasanom a mapadakkel ti anakmo nga agbalin a responsable?
Kas nagannak, adda autoridadmo a mangaramid kadagiti paglintegan. (Efeso 6:1) Makasursuroka iti ulidan ti Dios. Ipakpakitana ti ayatna kadagiti annakna babaen ti panangtedna kadagiti nalawag a bilin ken ti panangibagana kadagiti epekto ti panangsukir kadagita. (Genesis 3:3) Ngem saanna a pilpiliten dagiti tattao nga agtulnog. Isursurona ketdi a pagimbaganda no agaramidda iti umiso.—Basaem ti Isaias 48:18, 19.
Ikarigatam a tulongan dagiti annakmo tapno ayatenda ti Dios. Iti kasta, aramidendanto latta ti umiso uray no awanka. No kasano a mangisursuro ti Dios babaen iti ulidan, isurom met kadagiti annakmo nga ayatenda ti Dios babaen iti ulidanmo.—Basaem ti Deuteronomio 6:5-7; Efeso 4:32; 5:1.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasano nga Agbalin a Naragsak ti Pamiliam?
Ni Jehova a naragsak a Dios, kayatna a naragsak dagiti pamilia. Ammuem ti praktikal a balakad ti Biblia iti asawa a lalaki, asawa a babai, nagannak, ken annak.
Dagiti Karit Kadagiti Agdadamo a Nagannak
Ti kadi kaadda ti anak mapabilegna ti relasionyo?


text:
1907
Ti 1907 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 3 – Ray Milland, Gales nga aktor (pimmusay 1986)
- Mayo 22 – Laurence Olivier, Ingles nga aktor iti pelikula ken entablado ken direktor (pimmusay 1989)
- Mayo 26 – John Wayne, Amerikano nga aktor (pimmusay 1979)
- Hulio 6 – Frida Kahlo, Mehikana a pintor (pimmusay 1954)
- Hulio 16 – Barbara Stanwyck, Amerikana nga aktres (pimmusay 1990)
- Agosto 31, Ramon Magsaysay, maika-7 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1957)


text:
1865
Ti 1865 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – Ni Abraham Lincoln Presidente ti Estados Unidos ket na-inagurado para iti maikadua a termino; Ni Andrew Johnson ket nagbalin a Bise Presidente.
Abril–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 14 – Ni Abraham Lincoln ket napaltogan idiay Teatro ni Ford idiay Washington, D.C. babaen ni John Wilkes Booth.
Hulio–Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 16 – Ti Republica Dominicana ket nakaala men ti panakawayawaya manipud ti Espana.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio–Disembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 27 – Charles G. Dawes, Bise Presidente iti Estados Unidos, nagungunaan ti Prenio Nobel iti Kappia (pimmusay 1951)
- Nobiembre 2 – Warren G. Harding, maika-29 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1923)
- Disiembre 30 – Rudyard Kipling, Britaniko a mannurat, Nobel a laureado (pimmusay 1936)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 15 – Abraham Lincoln, maika-16 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1809)
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1865 iti Wikimedia Commons


text:
Random thoughts that obtain at the spur of the moment: -conveying recall of time gone, projecting aspirations and preferences for the future, revealing present choices and dispositions, ushering one's heart to aspects unreal.....these make up reconstructed time.
Sunday, July 10, 2016
Taga Laoagak kano?
Taga Laoagak ata ti balaymi ket idiay laud nga asideg diay karayan - karayan nga umuna nga lagip nga mangtenggel apagdarikmat angesko panggep ken iliw ken karayo tunggal maisao it cuidad nga Laoag. Maipalagip metten kaniak no kua diay simbaan nga dakkel nga no daytay agpadayakan ket isu tay masungad. -Umaribayan metten diay kampana nga no umalasais idi ket umaweng nga kasla nalamiis nga pul-oy nga mangarakup ti enteramente nga Laoag - mangiyarasaas ti panagsardeng biit - panaglualo iti apagkanito man lang santo manen ituloy ti ania man nga aramid. Adda ngata pay laeng daytoy nga kannawidan ita?
Monday, July 4, 2016
Saludsud
di met sika,- sinaludsod mo itay kaniak,
tay nangkuriro di rabii tay darepepko?
dinak man nga iyaw-awan,- intuloy mo pay,
nga kasla tay ubing nga malmes ta dina
malangoy apges tay karayan!
sinaludsud ka met - ta apay? asinnoka 'tay koma?
asinnoak? insungbatmo - ket siak man tay makunkuna nga
riwis ni arapaap, igid ni karayo,ungto ni iliw!
ngem bay-am lattan - ibilang mon nga angin -
angin nga inwadag ta uray no agan-ano ka itan,
di mon to met la nakemko maawatan!


text:
Frans Eemil Sillanpää
Ni Frans Eemil Sillanpää ( pannakabalikas (tulong·paammo)) (16 Septiembre 1888 – 3 Hunio 1964) ket maysa kadagiti kalatakan a Pinlandés a mannurat.
Nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura idi 1939 "para iti nauneg a panaka-awatna kadagiti agtaltalon iti pagilianna ken ti nasayaat nga arte a panangiladawanna dagiti kabibiagda ken dagiti maikabagian da iti Katutubo."
Ni Frans Eemil Sillanpää ket naipasngay iti maysa nga agtaltalon a pamilia idiay Hämeenkyrö. Nupay dagiti nagannak kaniakna ket napanglawda, napakabaelanda nga iserrek isuna iti eskuela idiay Tampere. Idi 1908 immalis isuna idiay Helsinki tapno agadal ti medisina. Ditoy ket nagayyemanna a mairaman dagiti pintor a ni Eero Järnefelt kenni Pekka Halonen, ti komposer a ni Jean Sibelius ken ti mannurat a ni Juhani Aho.
Idi 1913 ni Sillanpää ket immalis manipud idiay Helsinki ken napan idiay sigud a pagtaenganna a purok ken nagipasnek isuna ti panagsursurat.
Naamammuan isuna iti sangalubongan para iti nobela na a Nuorena nukkunut (Ti katulong a ni Silja/Nakaturog Bayat a Katutubo) idi 1931.
Ti asteroid a 1446 Sillanpää, a naduktalan babaen ti Pines nga astronomo ken pisiko a ni Yrjö Väisälä, ket isu ti naipanagan kaniana.
Dagiti obra[urnosen | urnosen ti taudan]
- Elämä ja aurinko (1916)
- Ihmislapsia elämän saatossa (1917)
- Hurskas kurjuus (naipatarus a kas ti Natulok a Panag-tawtawid) (1919)
- Rakas isänmaani (1919)
- Hiltu ja Ragnar (1923)
- Enkelten suojatit (1923)
- Omistani ja omilleni (1924)
- Maan tasalta (1924)
- Töllinmäki (1925)
- Rippi (1928)
- Kiitos hetkistä, Herra... (1930)
- Nuorena nukkunut (naipatarus a kas tiTi Katulong a ni Silja) (1931)
- Miehen tie (1932)
- Virranpohjalta (1933)
- Ihmiset suviyössä (naipatarus a ka ti Tattao iti Kalgaw a Rabii) (1934)
- Viidestoista (1936)
- Elokuu (1941)
- Ihmiselon ihanuus ja kurjuus (1945)


text:
Tsunami
Ti tsunami (manipud ti Hapon: 津波, lit. "dalluyon ti pangsangladan";[1] Pannakabalikas: /suːˈnɑːmi/ soo-NAH-mee wenno /tsuːˈnɑːmi/ tsoo-NAH-mee[2]) ket dagiti serie ti dalluyon ti danum a gapuanan babaen ti pannakaiyallatiw iti dakkel a tomo ti maysa a bagi ti danum, sapasap a daytoy ket ti maysa ataaw wenno maysa a dakkel a danaw. Dagiti gingined, dagiti panagbettak ti bulkan ken dagiti dadduma pay a sirok ti danum a panagbettak (mairaman dagiti panagibettak ti sirok ti danum kadagiti nuklear a ramit), dagiti ludolud, pannakaburak ti glasier, dagiti impakto ti meteorite ken dagiti daduma paysingsingaen ti ngato wenno baba ti danum ket addan amin ti makapataud a makaaramid ti tsunami.[3]
Dagiti dalluyon ti tsunami ket saan a maipada kadagiti kadawyan a dalluyon ti baybay, gapu ta ti kaatiddog ti allonda ket at-atiddog. Nga ad-adda ngem agparparang a kas agbetbettak a dalluyon, ti tsunami ket mabalin nga umuna a kapadpada ti napardas nga umadadalem nga atab, ken gapu ti daytoy a rason dagitoy ket kankanayon a makunkuna a kas dagiti atab a dalluyon. Dagiti tsunami ket sapasap a buklen dagiti serie dagiti dalluyon nga adda dagiti paset ti panawen a sumakop kadagiti minuto aginggana kadagiti oras, a sumangsangpet iti nakunkuna a "tren ti dalluyon".[4] Dagiti katayag ti dalluyon iti sangapulo a metro ket mabalin a mapataud babaen dagiti dakkel a pasama. Urayno dagiti impakto ti tsunami ket limitado kadagiti lugar ti aplaya, dagiti makadadael a bilegda ket nakaro ken mabalinda a banagan ti intero a labneng ti taaw; ti gingined ken tsunami ti Taaw Indiano ti 2004 ket maysa kadagiti kakaruan a masna a didigra iti pakasaritaan ti nagtagitaon nga adda dagiti sumurok a 230,000 natnatay a tattao kadagiti 14 a pagilian a nagbeddengan ti Taaw Indiano.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Terminolohia ti Tsunami". NOAA. Naala idi 2010-07-15.
- ^ Wells, John C. (1990). Diksionario ti panangibalikas ti Longman. Harlow, Inglatera: Longman. p. 736. ISBN 0-582-05383-8. Naikabil "tsunami"
- ^ Barbara Ferreira (Abril 17, 2011). "Mo lumned dagiti, sumaruno dagiti tsunami". Katutubo (warnakan). Naala idi 2011-04-27.
- ^ Fradin, Judith Bloom ken ni Dennis Brindell (2008). Saksi ti Didigra: Dagiti tsunami. Saksi ti Didigra. Washington, D.C.: National Geographic Society. pp. 42, 43.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tsunami iti Wikimedia Commons


text:
PROYEKTO PARA ITI PANAGDAYDAYAW TI PAMILIA
PROYEKTO PARA ITI PANAGDAYDAYAW TI PAMILIA
No Kasano a Pabilgennatayo ti Nasantuan nga Espiritu nga Agserbi ken Jehova
UK-UKOM KAPITULO 13-
16
Instruksion Kadagiti Nagannak: Usaren dagitoy nga aktibidad a mangadal iti Biblia a sangapamiliaan.
Kanayonan Manipud iti Daytoy a Koleksion
Panangpili nga Agserbi ken Jehova
Makatulong dagitoy nga aktibidad tapno maisuroyo kadagiti annakyo no kasanoda nga agbalin a naragsak iti panagserbida ken Jehova.
Kasano a Pabilgennatayo ni Jehova?
Usarenyo dagitoy nga aktibidad iti panagdaydayaw ti pamiliayo agraman ti Nailadawan nga Estoria ti Biblia maipapan ken Gideon.
Matalek a Panaggayyem
Makatulong daytoy a giya no isurom dagiti annakmo kadagiti galad ti nasayaat a gayyem babaen ti panangusarmo iti salaysay ti Biblia maipapan ken Ruth.


text:
Sabado
Ti Sabado ket isu ti maikainnem nga aldaw iti lawas idiay Filipinas ken kadagiti kaadduan nga pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikapito wenno maudi nga aldaw iti kalendario a Hudeo-Kristiano, naibaet iti Biernes ken Domingo, kadagiti pagilian a Domingo ti umuna nga aldaw iti lawasda.
Ramut iti naganna[urnosen | urnosen ti taudan]
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Hebreo a shabbāt wenno "panaginana", iti maudi nga aldaw a makuna a panagsardeng iti panagparsua iti dios dagiti Hudeo iti lubong, kas naisuratan ti libroda a Henesis iti Biblia. Isu nga ti aldaw ti Sabado iti pinagmisa dagiti Hudio ("Aldaw iti Pinaginana"), ket isu naggapuanan iti balikas nga Aldaw iti Sabbath kadagiti Kristiano. Inyalisda ti pinagmisada iti Domingo (tapno masurot nga isu iti aldaw ni Hesus ken masuppiatda pay dagiti Hudeo) . Ti dadduma nga kultura iti lubong, ti Sabado ket matawagan ti "Aldaw iti Saturno" kas Saturday iti Ingles.
Inampon dagiti Ilokano iti kalendario dagiti Kristiano a Kastila idi simmakup ti Espania ti Filipinas.


text:
Leksion 7
Ania ti Pagarian ti Dios?
1. Ania ti Pagarian ti Dios?
Ti Pagarian ti Dios ket maysa a nailangitan a gobierno. Dayta ti mangsukatto iti amin a sabsabali a gobierno ken ibanagna ti pagayatan ti Dios idiay langit ken ditoy daga. Naimbag a damag ti maipapan iti Pagarian ti Dios. Iti din agbayag, ti Pagarian ti Dios pennekennanto ti panagkasapulan ti tao iti nasayaat a gobierno. Pagkaykaysaennanto amin a sibibiag ditoy daga.—Basaem ti Daniel 2:44; Mateo 6:9, 10; 24:14.
Masapul nga adda ari ti maysa a pagarian. Dinutokan ni Jehova ti Anakna a ni Jesu-Kristo tapno agbalin nga Ari ti Pagarianna.—Basaem ti Apocalipsis 11:15.
2. Apay a ni Jesus ti kasayaatan nga Ari?
Ti Anak ti Dios ti kasayaatan nga Ari agsipud ta naasi ken sititibker nga itandudona ti umiso. (Juan 1:14) Kasta met, adda pannakabalinna a tumulong kadagiti tattao, ta manipud langit iturayannanto ti intero a daga. Kalpasan a napagungar ni Jesus, immuli idiay langit ket nagtugaw iti makannawan ni Jehova nga agur-uray iti pannakaitronona. (Hebreo 10:12, 13) Idi agangay, inikkan ti Dios iti pannakabalin tapno mangrugin nga agturay.—Basaem ti Daniel 7:13, 14.
3. Siasino dagiti kadua ni Jesus nga agturay?
Adda grupo a maawagan “sasanto” a makipagturayto ken Jesus idiay langit. (Daniel 7:27) Dagiti immuna a sasanto a napili ket dagiti matalek nga apostol ni Jesus. Agingga ita, agpilpili pay laeng ni Jehova kadagiti matalek a lallaki ken babbai kas sasanto. Kas ken Jesus, mapagungarda nga addaan iti naespirituan a bagi.—Basaem ti Juan 14:1-3; 1 Corinto 15:42-44.
Mano ti mapan idiay langit? Inawagan ida ni Jesus iti “bassit nga ipastoran.” (Lucas 12:32) Agdagupdanto iti 144,000. Kaduadanto ni Jesus a mangituray iti daga.—Basaem ti Apocalipsis 14:1.
4. Ania ti napasamak idi mangrugi nga agturay ni Jesus?
Nangrugi nga agturay ti Pagarian ti Dios idi 1914. * Ti immuna nga inaramid ni Jesus kas Ari ket intapuakna ditoy daga ni Satanas ken dagiti demoniona. Nakapungtot ni Satanas ket rinugianna a riribuken ti intero a daga. (Apocalipsis 12:7-10, 12) Sipud idin, kimmaron ti nakaay-ay-ay a kasasaad ti sangatauan. Dagiti gubat, nakaro a bisin, epidemia, ken ginggined ket paset amin ti “pagilasinan” nga asidegen ti naan-anay a panangiwanwan ti Pagarian kadagiti ar-aramid ditoy daga.—Basaem ti Lucas 21:7, 10, 11, 31.
5. Ania ti ibanag ti Pagarian ti Dios?
Babaen ti sangalubongan a panangasaba, ur-urnongen itan ti Pagarian ti Dios ti maysa a dakkel a bunggoy dagiti tattao manipud iti amin a nasion. Minilion a naemma a tattao ti agpapaiturayen ken Jesus. Ti Pagarian ti Dios ti mangsalaknibto kadakuada inton dadaelenna ti agdama a dakes a sistema ti bambanag ditoy daga. Gapuna, amin a mayat a magunggonaan iti Pagarian ti Dios ket masapul a sursuruenda ti agbalin a natulnog nga iturayan ni Jesus.—Basaem ti Apocalipsis 7:9, 14, 16, 17.
Bayat ti 1,000 a tawen, ibanagto ti Pagarian ti orihinal a panggep ti Dios para iti sangatauan. Agbalinto a paraiso ti intero a daga. Kamaudiananna, isublinto ni Jesus ti Pagarian ken Amana. (1 Corinto 15:24-26) Adda kadi am-ammom a kayatmo a pangibagaan iti maipapan iti Pagarian ti Dios?—Basaem ti Salmo 37:10, 11, 29.
^ par. 6 Para kadagiti detalye no kasano nga impadto ti Biblia ti tawen 1914, kitaem ti panid 215-218 ti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia?
Ammuem ti Ad-adu Pay
ANIA A TALAGA TI ISURSURO TI BIBLIA?
Agbibiagtayo Kadin Kadagiti “Maudi nga Aldaw”?
Ammuem no kasano a dagiti aramid ken kababalin dagiti tattao paneknekanna nga agbibiagtayo kadagiti “maudi nga aldaw” a naipadto iti Biblia.
SIASINO ITA DAGITI MANGAR-ARAMID ITI PAGAYATAN NI JEHOVA?
Kasano ti Pannakaorganisar ti Trabaho a Panangasaba Dagiti Saksi ni Jehova?
Sursurotenmi ti padron nga impasdek ni Jesus idi adda ditoy daga. Ania ti sumagmamano kadagitoy a pamay-an ti panangasaba?


text:
Plato
Ni Plato (Griego: Πλάtwv Plátōn) (circa May 21? 427 BC – circa 347 BC) ket maysa a naindaklan nga impluensial a klasiko a Griego a pilosopo, mannurat ken pundador ti Akademia iti Atenas. Ni Plato ket estudiante ni Socrates ken isu ti maestro ni Aristoteles.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti obra ni Plato iti Gandat ti Gutenberg
- Mapagduaduaan nga ob-obra iti Gandat ti Gutenberg
- "Ni Plato ken ti Teoria dagiti Forma," iti Philosophical Society.com
- Stanford Encyclopedia of Philosophy:


text:
1/12/16
Ti Padigo ni Gumiliano Kadagiti Ilokano ken Filipino
ITI daytoy a maika-49 a pannakarambak ti pannakabuangay ti GUMIL Metro Manila (nabuangay idi Disiembre 12, 1966), napilitayo a tema ti “Padaya Para iti Nailian a Literatura.”
Padaya gapu ta maigidgiddan met ti panangrambaktayo a mannurat nga Ilokano iti panagtayo ni Apo Jesucristo.
Iti biangtayo a mannurat, ti maipadayatayo ket dagiti sinurattayo ken dadduma pay a gannuat para iti literatura ken lengguahe nga Ilokano nga iti daytoy a gundaway, ibinglaytayo para iti sangkapagilian a literatura.
No sublianantayo dagiti panggep ti GUMIL Filipinas, ti pannakain ti GUMIL Metro Manila, nailanad iti Constitution and By-Laws nga iti panangipatarus ken pananginterpretmi iti Ilokano, a mangipaay ti GUMIL iti gundaway tapno mapatadem dagiti mannurat nga Ilokano ti plumada; mapabaknang ti Kurditan Ilokano ken ti kultural a tawid; makaipablaak kadagiti sinurat; ken, matarabay dagiti amin a kameng tapno agbalinda a naan-anay a mannurat.
Iti bukodmi a biang, dagiti nalawag a pannakaipakat dagitoy a panggep ket (1) pannakaparnuay dagiti seminar ken workshops kas iti Pasnaan (ti GUMIL Filipinas), ti Tungtongan (ti GUMIL Metro Manila), ti Panagkayas iti Balikas (ti GUMIL Cagayan; (2) ti agtultuloy a panagputartayo kadagiti nobela, sarita, daniw, salaysay, ken dadduma pay a sinurat; (3) ti panagilibro kas iti Tagnawa (ti GUMIL Filipinas) ken ti Pablaakan (ti GUMIL Metro Manila), ken dagiti nadumaduma a babasaen dagiti chapter kas iti Saluyot (ti GUMIL Metro Manila); (4) ti panagtalinaed ti GUMIL a silulukat iti asino man nga interesado iti literatura ken lengguahe.
Dinakamattayo ditoyen ti GUMIL Filipinas, ken dagiti kakabsat a chapter, gapu ta mamati daytoy numo a saantayo a mabalin a pagsisinaen dagiti chapter ken sirigentayo laeng ti maymaysa a chapter ta kangrunaan a pagsaksakduan ni GUMIL iti pigsa ket ti panagkakayammet dagiti ramutna (saan laeng a sangana) nga isu dagiti chapter.
Ita, saan laengen a nakatuon ti imatangtayo kadatayo nga Ilokano wenno no ania ti maaramidantayo iti sangkagimongan nga Ilokano. Ta mamatitayo iti bagbagitayo a nakapudnotayo iti maiparbeng nga aramidentayo: ti agputar para kadagiti Ilokano. Sirsirigentayo metten ti sangkapagilian a pagipadiguantayo kadagiti nalabon ken naruay a partuattayo. Kinapudnona, nakarugitayo pay ketdin. Madaman ti panagipatarustayo kadagiti sinurattayo iti nailian a lengguahe. Adda metten dagiti Kagumilan nga agiliblibro iti man komersial weno indie a wagas— iti lengguahe a Filipino ken Ingles. Kasta met nga agtultuloy ti panagsurat dagiti dadduma a Kagumilan iti Nailian a Lengguahe ket amin dagitoy, paset ti panagipadigo wenno panagpadaya para iti sangkapagilian a literatura.
Umisu la unay daytoy a situasion nga ayantayo iti panagsagsaganatayo iti Maika-5o nga Anibersario ti GUMIL Metro Manila inton umay a tawen. Ta iti dayta a nabalitokan a tawen, natalektayo a mangibaga a nalabon dagiti nabalitokan nga apit dagiti Gumiliano nga inda impempen iti Agamang ni Kurditan Ilokano ken agpapan payen iti Panitikang Pambansa.
Kablaaw kadakayo amin, patpatgen a Kagumilan!
--ARIEL S. TABAG
Disiembre 13, 2015
(Mensahe kadagiti kameng ti GUMIL Metro Manila iti pannakarambak ti maika-49 nga anibersario ti gunglo.)
Padaya gapu ta maigidgiddan met ti panangrambaktayo a mannurat nga Ilokano iti panagtayo ni Apo Jesucristo.
Iti biangtayo a mannurat, ti maipadayatayo ket dagiti sinurattayo ken dadduma pay a gannuat para iti literatura ken lengguahe nga Ilokano nga iti daytoy a gundaway, ibinglaytayo para iti sangkapagilian a literatura.
No sublianantayo dagiti panggep ti GUMIL Filipinas, ti pannakain ti GUMIL Metro Manila, nailanad iti Constitution and By-Laws nga iti panangipatarus ken pananginterpretmi iti Ilokano, a mangipaay ti GUMIL iti gundaway tapno mapatadem dagiti mannurat nga Ilokano ti plumada; mapabaknang ti Kurditan Ilokano ken ti kultural a tawid; makaipablaak kadagiti sinurat; ken, matarabay dagiti amin a kameng tapno agbalinda a naan-anay a mannurat.
Iti bukodmi a biang, dagiti nalawag a pannakaipakat dagitoy a panggep ket (1) pannakaparnuay dagiti seminar ken workshops kas iti Pasnaan (ti GUMIL Filipinas), ti Tungtongan (ti GUMIL Metro Manila), ti Panagkayas iti Balikas (ti GUMIL Cagayan; (2) ti agtultuloy a panagputartayo kadagiti nobela, sarita, daniw, salaysay, ken dadduma pay a sinurat; (3) ti panagilibro kas iti Tagnawa (ti GUMIL Filipinas) ken ti Pablaakan (ti GUMIL Metro Manila), ken dagiti nadumaduma a babasaen dagiti chapter kas iti Saluyot (ti GUMIL Metro Manila); (4) ti panagtalinaed ti GUMIL a silulukat iti asino man nga interesado iti literatura ken lengguahe.
Dinakamattayo ditoyen ti GUMIL Filipinas, ken dagiti kakabsat a chapter, gapu ta mamati daytoy numo a saantayo a mabalin a pagsisinaen dagiti chapter ken sirigentayo laeng ti maymaysa a chapter ta kangrunaan a pagsaksakduan ni GUMIL iti pigsa ket ti panagkakayammet dagiti ramutna (saan laeng a sangana) nga isu dagiti chapter.
Ita, saan laengen a nakatuon ti imatangtayo kadatayo nga Ilokano wenno no ania ti maaramidantayo iti sangkagimongan nga Ilokano. Ta mamatitayo iti bagbagitayo a nakapudnotayo iti maiparbeng nga aramidentayo: ti agputar para kadagiti Ilokano. Sirsirigentayo metten ti sangkapagilian a pagipadiguantayo kadagiti nalabon ken naruay a partuattayo. Kinapudnona, nakarugitayo pay ketdin. Madaman ti panagipatarustayo kadagiti sinurattayo iti nailian a lengguahe. Adda metten dagiti Kagumilan nga agiliblibro iti man komersial weno indie a wagas— iti lengguahe a Filipino ken Ingles. Kasta met nga agtultuloy ti panagsurat dagiti dadduma a Kagumilan iti Nailian a Lengguahe ket amin dagitoy, paset ti panagipadigo wenno panagpadaya para iti sangkapagilian a literatura.
Umisu la unay daytoy a situasion nga ayantayo iti panagsagsaganatayo iti Maika-5o nga Anibersario ti GUMIL Metro Manila inton umay a tawen. Ta iti dayta a nabalitokan a tawen, natalektayo a mangibaga a nalabon dagiti nabalitokan nga apit dagiti Gumiliano nga inda impempen iti Agamang ni Kurditan Ilokano ken agpapan payen iti Panitikang Pambansa.
Kablaaw kadakayo amin, patpatgen a Kagumilan!
--ARIEL S. TABAG
Disiembre 13, 2015
(Mensahe kadagiti kameng ti GUMIL Metro Manila iti pannakarambak ti maika-49 nga anibersario ti gunglo.)
Impaskil ni Asseng idi 11:53 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Mula
Ti mulmula, ken tinawtawagan pay a berde a mulmula (Viridiplantae iti Latin), ket dagiti sibibiag nga organismo ti pagarian a Plantae a mairaman dagiti adu ti selula a grupo a kas dagiti agsabsabong a mula, konipera, pako ken lumot, ken dagiti pay, depende ti panagilawlawag, ti berde nga algas, ngen saan a dagiti nalabbasit wenno kayumanggi ruot ti taaw a kas dagiti kuelpo, wenno dagiti kudetdet wenno bakteria.
Dagiti berde mula ket nadidingan ti selula nga adda ti selulusa ken naidasdasig a makaala ti kaaduan nga enerhia manipud ti lawag ti init babaen ti potosintesis nga inus-usar ti kloropila a linaod kadagiti kloroplasto, a dagitoy ti mangited ti marisda a berde. Adda dagiti múla a parasitiko ken mabalin a saan nga agpataud kadagiti kadawyan a dagup ti kloropila wenno potosintesia. Dagiti múla ket naidasigda pay babaen ti seksula a panagpatubo, modular ken awan inggana a panagtubo, ken ti maysa a panagbalbaliw dagiti kaputotan, urayno ti aseksual a panagpatubo ket kadawyan, ken adda dagiti mula maminsan laeng nga agsabong bayat a dagiti dadduma adaanda ti maysa laeng a sabong.
Ti apag-isu a bilang ket narigat a maammuan, ngem , adda dagiti agarup a 300–315 a ribu dagiti sebbangan ti mulmula, a kaaduan kadagitoy ket, adda ti 260–290 a ribu, ket dagiti agbukbukel a mula (kitaen ti tabla dita baba).[2] Dagiti berde a mula ket kaaduan a mangitited ti nawaya nga oksiheno ken kaaduan kadagitoy a batayan dagiti ekolohia ti Dadga, a naipangpangruna iti daga. Dagiti mula a naipalpalawag a kas dagiti bukel, prutas ken nateng ket mangporma kadagiti kammasapulan a makmakan ti tao, ken naipaamo dagitoyen kadagiti napalabas a milenio. Dagiti mula ket pasayaatenda ti biagtayo a kas dagiti sabong ken ornamento. Iti kinaudi adu kadagitoy ket nagserbida a taudan kadagiti kaaduan a medisina ken druga. Ti sientipiko a pabagadal kadagitoy ket naam-ammuan a kas ti botanika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Haeckel G (1866). Generale Morphologie der Organismen. Berlin: Verlag von Georg Reimer. pp. vol.1: i–xxxii, 1–574, pls I–II; vol. 2: i–clx, 1–462, pls I–VIII.
- ^ http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2010_1RL_Stats_Table_1.pdf
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mula iti Wikimedia Commons


text:
Agtalinaedka iti Ayat ti Dios
Tumulong kenka daytoy a publikasion nga agtultuloy a mangiyaplikar iti biagmo kadagiti prinsipio ti Biblia tapno makapagtalinaedka iti ayat ti Dios.
Surat ti Bagi a Manarawidwid
Parparegtaen ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova ti amin a mangay-ayat ken Jehova a surotenda ti ulidan ni Jesus, a nagtalinaed iti ayat ni Amana.
KAPITULO 1
“Daytoy ti Kaipapanan ti Ayat iti Dios”
Ilawlawag ti Biblia iti simple a sasao no kasano a maipakitatayo nga ay-ayatentayo ti Dios.
KAPITULO 2
Kasano a Masalimetmetam ti Nasayaat a Konsiensia?
Posible kadi ti maaddaan iti nadalus a konsiensia a saan a nadalus iti imatang ti Dios?
KAPITULO 3
Ayatem Dagidiay Ay-ayaten ti Dios
Pilpilien a naimbag ni Jehova dagiti pakigayyemanna, ket kastatayo met koma.
KAPITULO 4
Apay a Raementayo ti Autoridad?
Ibaga ti Biblia ti tallo a kangrunaan a benneg ti biag a kidkiddawen ti Dios a raementayo ti autoridad ti sabsabali.
KAPITULO 5
No Kasano ti Agtalinaed a Saan a Paset ti Lubong
Ibaga ti Sao ti Dios ti lima a pamay-an nga agbalintayo a saan a paset ti lubong.
KAPITULO 6
No Kasano ti Agpili iti Nasayaat a Paglinglingayan
Adda tallo a saludsod a makatulong kenka nga agpili a nainsiriban.
KAPITULO 7
Ipatpategmo Kadi ti Biag a kas iti Panangipateg ti Dios?
Ania ti ramanen ti saan a panangpapatay iti pada a tao?
KAPITULO 8
Ay-ayaten ti Dios Dagiti Nadalus a Tattao
Matulongannaka ti Biblia a mangliklik kadagiti aramid a mamagbalin kenka a narugit iti imatang ni Jehova.
KAPITULO 9
Adaywam ti Pannakiabig
Kada tawen, rinibu a Kristiano ti makaaramid iti seksual nga imoralidad. Kasanom a maliklikan ti mabiktima iti daytoy nga appan?
KAPITULO 10
Panagasawa—Sagut ti Naayat a Dios
Kasanoka a makapagsagana para iti naballigi a panagasawa? No naasawaankan, ania ti aramidem tapno agpaut ti panagasawayo?
KAPITULO 11
“Ti Panagasawa Nadayaw Koma”
Adda innem a saludsod a makatulong tapno mapasayaat ti panagasawayo.
KAPITULO 12
Sawem ti “Naimbag a Maipaay a Pangpabileg”
Ti sasao ket mabalin a makapasakit wenno makapabileg. Ammuem no kasano nga usaren daytoy a sagut sigun iti nangirantaan ni Jehova.
KAPITULO 13
Dagiti Selebrasion a Di Makaay-ayo iti Dios
Adda dagiti selebrasion ken piesta nga agparang a pakaidayawan ti Dios ngem saan gayam a makaay-ayo kenkuana.
KAPITULO 14
Mapagtalkanka Koma iti Amin a Banag
Adda ti masapul nga aramidentayo sakbay nga agbalintayo a mapagtalkan iti sabsabali.
KAPITULO 15
Pagrag-oam ti Napinget a Panagtrabahom
Dagiti sungbat iti lima a saludsod ket makatulong kenka nga agdesision no awatem wenno saan ti maysa a trabaho.
KAPITULO 16
Busorem ti Diablo ken Dagiti Pangallilawna
Ammotayo ti pannakabalin ni Satanas ngem saantayo a pakakumikoman dayta. Apay?
KAPITULO 17
Pabilgem ti Kasasantuan a Pammatim
Adda tallo nga addang a makatulong kenka a mangpabileg iti pammatim tapno makapagtalinaedka iti ayat ti Dios.
APENDISE
No Kasano ti Panangtrato iti Nailaksid
Talaga kadi a nasken a naan-anaya liklikantayo dagiti nailaksid?
APENDISE
Kaano ken Apay a Kasapulan ti Agdalungdong?
Ipakita ti Biblia ti tallo a napateg a banag a makatulong kenka a mangsungbat.
APENDISE
Panagsaludo iti Bandera, Panagbutos, ken Serbisio Sibil
Ania a Nainkasuratan a bilin ti makatulong kenka a maaddaan iti nadalus a konsiensia kadagitoy a banag?
APENDISE
Babbabassit a Kapaset ti Dara ken Dagiti Pamay-an ti Panagopera
Babaen ti panangaramid kadagiti simple nga addang, mapagballigiam dagiti karit a maipasango kenka mainaig iti panangagas.
APENDISE
Maisardengmo ti Masturbasion
Kasanom a mapagballigian daytoy a narugit nga aramid?
APENDISE
No Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Diborsio ken Panagsina
Sigun iti Biblia, ania a kasasaad a mabalin a makiasawa manen ti maysa a nakidiborsio?
APENDISE
Panangrisut Kadagiti Di Pagkikinnaawatan Mainaig iti Negosio
Mabalin kadi nga idarum ti maysa a Kristiano ti kapammatianna?


text:
Albert Abraham Michelson
Ni Albert Abraham Michelson ( Deisiembre 19, 1852 – Mayo 9, 1931) ket maysa idi nga Amerikano a pisiko a naam-ammuan para iti obrana iti panagrukod ti kapardas ti lawag ken naipangpangruna para iti eksperimento Michelson–Morley. Idi 1907 isu ket nagungunaan iti Premio Nobel iti Pisika. Isu ti immuna nga Amrikano a nakaawat iti Premio Nobel kadagiti siensia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Livingston, D. M. (1973). The Master of Light: A Biography of Albert A. Michelson. ISBN 0-226-48711-3.
- Levy, Harriet Lane (1996). 920 O'Farrell Street. Berkeley: Heyday Books. ISBN 0-930588-91-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Albert Abraham Michelson iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Albert Abraham Michelson iti Wikimedia Commons
- Biograpiko a Pammalagip ti Nailian nga Akademaia dagiti Siensia
- Biag ken dagiti Obra ni Michelson manipud ti Americkano nga Instituto ti Pisika


text:
Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia?
Daytoy a katulongan iti panagadal iti Biblia ket nairanta a tumulong kenka a mangammo iti isursuro ti Biblia maipapan kadagiti nagduduma a topiko, a pakairamanan ti: Apay nga agsagsagabatayo, ania ti mapasamak no mataytayo, kasanotayo a maaddaan iti naragsak a pamilia, ken dadduma pay.
Pinanggep Kadi ti Dios Daytoy?
Mabalin a pampanunotem no apay a nagadu ti problema ita. Ammom kadi nga ibagbaga ti Biblia nga agbaliwto ti kasasaad ken mabenepisiarankanto?
KAPITULO 1
Ania ti Pudno Maipapan iti Dios?
Maseknan kadi ti Dios kenka? Ammuem ti personalidadna ken no kasanoka a makaadani kenkuana.
KAPITULO 2
Ti Biblia—Libro a Naggapu iti Dios
Kasano a matulongannaka ti Biblia a mangrisut kadagiti parikutmo? Apay a mapagtalkam dagiti padtona?
KAPITULO 3
Ania ti Panggep ti Dios iti Daga?
Mapasamakto ngata ti panggep ti Dios nga agbalin a paraiso ti daga? No wen, kaano?
KAPITULO 4
Siasino ni Jesu-Kristo?
Ammuem no apay a ni Jesus ti naikari a Mesias, naggapuanna, ken no apay a naawagan iti bugbugtong nga Anak ti Dios.
KAPITULO 5
Ti Subbot—Kapatgan a Sagut ti Dios
Ania ti subbot? Kasanoka a mabenepisiaran iti daytoy?
KAPITULO 6
Sadino ti Ayan Dagiti Natay?
Ammuem ti kuna ti Biblia no sadino ti ayan dagiti natay ken no apay a matay ti tao.
KAPITULO 7
Ti Pudno a Namnama Dagiti Natayen a Patpatgem iti Biag
Natayanka kadin iti patpatgen? Makitamto kadi manen ida? Ammuem ti isursuro ti Biblia maipapan iti panagungar.
KAPITULO 8
Ania ti Pagarian ti Dios?
Adu ti makaammo iti kararag ti Apo. Ania ti kayat a sawen ti sasao nga: “Umay koma ti pagariam”?
KAPITULO 9
Agbibiagtayo Kadin Kadagiti “Maudi nga Aldaw”?
Ammuem no kasano a dagiti aramid ken kababalin dagiti tattao paneknekanna nga agbibiagtayo kadagiti “maudi nga aldaw” a naipadto iti Biblia.
KAPITULO 10
Dagiti Espiritu a Parsua—No Ania ti Maaramidanda Kadatayo
Nailanad iti Biblia ti maipapan kadagiti anghel ken demonio. Talaga kadi nga adda dagiti espiritu a parsua? Ania ti maaramidanda kadatayo?
KAPITULO 11
Apay nga Ipalubos ti Dios ti Panagsagaba?
Adu ti mangipabpabasol iti Dios iti amin a panagsagaba ditoy lubong. Ania ti makunam? Ammuem ti kuna ti Dios maipapan kadagiti makagapu iti panagsagaba.
KAPITULO 12
Panagbiag iti Wagas a Makaay-ayo iti Dios
Posible ti agbiag iti wagas a makaay-ayo ken ni Jehova. Kinapudnona, mabalinmo ti makigayyem kenkuana.
KAPITULO 13
Nadiosan a Panangmatmat iti Biag
Ania ti panangmatmat ti Dios iti aborsion, panangyalison iti dara, ken ti biag ti animal?
KAPITULO 14
No Kasano nga Agbalin a Naragsak ti Biag ti Pamiliayo
Ti ayat nga impakita ni Jesus ket nasayaat a tuladen dagiti assawa a lallaki, assawa a babbai, nagannak, ken annak. Ania ti masursurotayo kenkuana?
KAPITULO 15
Panagdayaw nga Anamongan ti Dios
Ammuem ti innem a pagilasinan ti pudno a relihion.
KAPITULO 16
Salimetmetam ti Pudno a Panagdayaw
Ania dagiti karit a mabalin a pakaipasanguam no isarsaritam dagiti patpatiem kadagiti sabsabali? Kasanom a maaramid dayta a dimo masair ida?
KAPITULO 17
Umadanika iti Dios Babaen ti Kararag
Denggen kadi ti Dios ti kararagmo? Tapno masungbatan dayta a saludsod, nasken a maawatam no ania ti isursuro ti Biblia maipapan iti kararag.
KAPITULO 18
Bautismo ken ti Relasionmo iti Dios
Ania ti aramidem tapno makualipikarka iti Nakristianuan a bautismo? Ammuem no ania ti isimsimbolona ken no kasano a maar-aramid dayta.
KAPITULO 19
Agtalinaedka iti Ayat ti Dios
Kasanotayo a maipakita ti ayat ken panagyaman iti amin nga inaramid ni Jehova para kadatayo?
APENDISE
Nagan ti Dios—Pannakausar ken Kaipapananna
Naikkat ti personal a nagan ti Dios iti adu a patarus ti Biblia. Apay? Napateg kadi nga usaren ti nagan ti Dios?
APENDISE
No Kasano nga Impadto ni Daniel ti Panagparang ti Mesias
Nasurok a 500 a tawen sakbayna, imbaga ti Dios ti eksakto a panawen a panagparang ti Mesias. Ammuem ti maipapan iti daytoy a makapainteres a padto!
APENDISE
Ni Jesu-Kristo—Ti Naikari a Mesias
Tinungpal ni Jesus dagiti padto iti Biblia maipapan iti Mesias. Kitaem iti mismo a Bibliam no dagitoy a padto ket talaga a natungpal.
APENDISE
Ti Pudno Maipapan iti Ama, iti Anak, ken iti Nasantuan nga Espiritu
Adu ti mamati nga isursuro ti Biblia ti doktrina ti Trinidad. Pudno kadi dayta?
APENDISE
No Apay a Saan nga Agusar iti Krus Dagiti Pudno a Kristiano iti Panagdayawda
Talaga kadi a natay ni Jesus iti krus? Ammuem ti sungbat ti Biblia a mismo.
APENDISE
Ti Pangrabii ti Apo—Panglaglagip a Pakaidayawan ti Dios
Naibilin kadagiti Kristiano nga angayenda ti Panglaglagip iti ipapatay ni Kristo. Kaano ken kasano ti pannakaangay daytoy?
APENDISE
“Kararua” ken “Espiritu”—Ania a Talaga ti Kaipapanan Dagitoy a Sao?
Adu ti agkuna a no matay ti tao, adda sumina a di makita a paset ti bagina nga agtultuloy nga agbiag. Ania ti kuna ti Sao ti Dios?
APENDISE
Ania ti Sheol ken Hades?
Ti dadduma a patarus ti Biblia inusarda ti sao a “tanem” wenno “impierno” para iti Sheol ken Hades. Ania a talaga ti kaipapanan dagitoy a sasao?
APENDISE
Ania ti Aldaw ti Panangukom?
Ammuem no kasano a ti Aldaw ti Panangukom ket pakabendisionan dagiti matalek a tattao.
APENDISE
1914—Napateg a Tawen iti Padto ti Biblia
Ania ti pammaneknek iti Biblia a ti 1914 ket napateg a tawen?
APENDISE
Siasino ni Miguel nga Arkanghel?
Ibaga ti Biblia ti pakabigbigan daytoy nabileg nga arkanghel. Ammuem ti ad-adu pay maipapan kenkuana ken no ania ti ar-aramidenna itan.
APENDISE
No Ania ti “Babilonia a Dakkel”
Iti Apocalipsis a libro iti Biblia, nailawlawag ti maipapan iti balangkantis nga agnagan iti “Babilonia a Dakkel.” Literal kadi a babai daytoy? Ania ti kuna ti Biblia maipapan kenkuana?
APENDISE
Nayanak Aya ni Jesus iti Disiembre?
Ammuem ti kasasaad ti paniempo idi nayanak ni Jesus. Ania ti ipasimudaag dayta?
APENDISE
Rumbeng Kadi a Rambakantayo Dagiti Piesta?
Ania ti nagtaudan ti adu a piesta a maselselebraran iti lugaryo? Mabalin a masdaawka iti sungbat.


text:
2010
Ti tawen idi 2010 (MMX) ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra C), ti maika-2010 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-10 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-10 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti umuna a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 22 – Magnolia Antonino, Filipina a politiko (naipasngay 1915)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto – Patricia Neal, Amerikana nga aktres (naipasngay 1926)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 2010 iti Wikimedia Commons


text:
Aprika
Ti Aprika ket ti maikadua a kadakkelan ken ken ti maikadua a kaaduan ti populasion a kontinente iti lubong. Iti agarup a 30.2 riwriw km2 (11.7 riwriw sq mi) ken mairaman dagiti asideg nga isla, daytoy ket sakupenna ti innem a porsiento iti dagup a kalawa ti rabaw ti Daga ken 20.4 porsiento iti dagup a kalawa ti daga.[2] Daytoy ket addaan kadagiti 1.1 bilion a tattao manipud idi 2013, daytoy ket kadagupan iti agarup a 15% iti populasion ti tao iti lubong.[3] Ti kontinente ket napalikmutan babaen ti Baybay Mediteraneo iti amianan, ti Kanal Suez ken ti Baybay Nalabbasit iti igid ti Peninsula Sinai iti amianan a daya, ti Taaw Indiano iti abagatan a daya, ken ti Taaw Atlantiko iti laud. Ti kontinente ket iramanna ti Madagascar ken dagiti nadumaduma a purpuro. Daytoy ket addaan kadagiti 54 napno a nabigbigan a naturay nga estado ("pagpagilian"), siam a terteritorio ken dagiti dua a de facto a nawaya nga estado nga addaan iti limitado wenno awan pannakabigbig.[4]
Ti populasion ti Aprika ket isu ti kaubingan kadagiti amin a kontinente; 50% kadagiti Aprikano ket agtawen ti 19 wenno ub-ubing.[5]
Ti Arhelia ket ti kadakelan a pagilian ti Aprika babaen ti kalawa, ken ti Nigeria ket ti kadakkelan babaen ti populasion. Ti Aprika, a naisangayan ti sentral nga Akindaya nga Aprika, ket kaaduan a naaw-awat a kas ti lugar a taudan dagiti tatttao ken ti klado ti Hominidae (dagiti nalatak a bakes), a kas naebidensiaan babaen dagiti kasapaan a hominidae ken dagiti taudanda, ken dagiti pay naud-udi a napetsaanen iti agarup a pito a riwriw a tawtawen ti napalabas, a mairaman ti Sahelanthropus tchadensis, Australopithecus africanus, A. afarensis, Homo erectus, H. habilis ken H. ergaster – a dagiti kasapaan a Homo sapiens (moderno a tao) ket nabirukan idiay Etiopia ken napetsaan idi agarup a 200,000 a tawtawen ti napalabas.[6] Ti Aprika ket sakkawenna ti ekuador ken sakupenna dagiti nadumaduma a luglugar ti klima; daytoy laeng ti kontinente a gumay-at manipud ti akin-amianan a temperado aginggana dagiti akin-abagatan a temperado a sona.[7]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasakbayan a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aprika ket naikeddeng babaen dagiti kaaduan a paleoantropologo nga isu ti kaduogan a natagtagitao a teritorio iti Daga, a ti sebbangan ti tao ket nagtaud manipud iti daytoy a kontinente.[8][9] Idi las-ud ti tengnga ti maika-20 a siglo, Dagiti antropologo ket nakaduktalda kadagiti adu a posil ken ebidensia ti panagtaeng ti tao a mabalin a nasapsapa ngem 7 a riwriw a tawtawen ti napalabas. Dagiti tidda ti posil dagiti nadumaduma a sebbangan iti nasapa a kasla bakes a tattao ket naipagarup a nagbalin iti moderno a tao, kas ti Australopithecus afarensis (radiometriko a napetsaan iti agarup a 3.9–3.0 riwriw a tawtawen SK),[10] Ti Paranthropus boisei (c. 2.3–1.4 riwriw a tawtawen SK)[11] ken ti Homo ergaster (c. 1.9 riwriw–600,000 a tawtawen SK) ket naduktalanen.[2]
Kalpasan ti ebulosion ti homo sapiens sapiens idi agarup a 150,000 to 100,000 a tawtawen ti napalabas idiay Aprika, ti kontinente ket kangrunaan a natagtagitao babaen dagiti grupo ti agananup-agburburas.[12][13][14] Dagitoy nga immuna a moderno a tattao ket pinanawanda ti Aprika ken tinagtagitaoda ti amin a paset ti lubong idi las-ud ti migrasion ti Iruruar idiay Aprika a napetsaan idi agarup a 50,000 a tawtawen ti napalabas, ken rimmuar iti kontinente a mabalin a bimmallasiw iti Bab-el-Mandeb idiay Baybay Nalabbasit,[15][16] ti Lingsat ti Gibraltar idiay Morocco,[17] wennoti Ismo ti Suez idiay Ehipto.[18]
Dagiti sabali pay a migrasion dagitoy a moderno a tattao itikaunegan ti kontinente ti Aprika ket napetsaanen iti dayta a panawen, nga adda iti ebidenisa ti nasapa a panagtaeng ti tao a nabirukan idiay Akin-abagatan nga Aprika, Abagatan a daya nga Aprika, Amianan nga Aprika, ken ti Sahara.[19]
Ti kadakkel ti Sahara ket naipakasaritaanen a nakaro nga agdumaduma, nga iti kalawana ket napardas nga agdumaduma ken dagiti dadduma a panawen ket mapukpukaw depende kadagiti klimatiko a kasasaad ti lubong.[20] Iti patingga dagiti Panawen ti yelo, a nakarkulo idi agarup a 10,500 SK, ti Sahara ket nagbalin manen a berde a nalames a ginget, ken dagiti populasion ti Aprika ket nagsubli iti uneg ken dagiti kabambantayan nga aplaya idiay Sub-Sahara nga Aprika, ken adda dagiti pinintaan iti bato a nangpakpakita ti nalames a Sahara ken dagiti adu a populasion a naduktalan idiay Tassili n'Ajjer a napetsaan iti agarup a 10 milmilenio.[21] Nupay kasta, ti panagpudpudot ken ti panagmagmaga ti klima ket kaibuksilanna a babaen idi 5000 BC, ti rehion ti Sahara ket immad-adun a nagbalbalin a namaga ken nabusor. Idi agarup a 3500SK, gapu ti pakbo ti pagtayyekan ti Daga, ti Sahara ket nakasanay ti paset ti panawen iti napardas a panagbalin iti desierto.[22] Ti populasion ket immakarda kadagiti rehion ti Sahara ken napanda idiay Ginget ti Nilo iti baba ti Maikadua a Katarata nga idiay ket nagaramidda kadagiti permanente wenno semi-permanente a pagtaengan. Napasamak ti nakaro a resesion ti klima, ken nagpabassit ti nakaro ken kankanayon a panagtudtudo idiay Sentral ken Akindaya nga Aprika. Manipud idin iti daytoy a panawen, dagiti namaga a kondision ti nagtultuloy idiay Akindaya nga Aprika ken immad-adu idi las-ud ti naudi a 200 a tawtawen, idiay Etiopia.
Ti panagpaamo ti baka idiay Aprika ket immay sakbay ti agrikultura ken mabalin nga adda a kakuyog dagiti kultura ti agan-anup ken agburburas. Naipagpagarup a babaen idi 6000 SK, ti baka ket napaamon idiay Amianan nga Aprika.[23] Idiay kompleks ti Sahara-Nilo, dagiti tattao ket nagpaamoda kadagiti nadumaduma nga ayuop, a mairaman ti burro ken ti bassit a nasaraan ti tornilio a kalding a kadawyan idi manipud idiay Arhelia aginggana idiay Nubia. Idi tawen ti 4000 SK, ti klima ti Sahara ket nangrugrugi a pimmardas a nagbalin a nagmagmaga.[24] Daytoy a panagbaliw ti klima ket taudan ti panagpabassit dagiti danaw ken dagiti karayan ken taudan ti imad-adu a panagbalin ti desierto . Daytoy ket isu ti gapuanan ti panagpaadu ti gatad ti daga a nasayaat para kadagiti pagtaengan ken nangtulong kadagiti migrasion dagiti komunidad ti agtaltalon idiayi ad-adu a tropikal a klima ti Laud nga Aprika.[24]
Babaen ti umuna a milenio SK, naipayammo ti panagobra iti landok idiay Akin-amianan nga Aprika ken napardas a naiwaras iti ballasiw ti Sahara kadagiti akin-amianan a paset ti sub-Sahara nga Aprika,[25] ken babaen idi 500 SK, ti panagobra ti metal ket nagbalinen a kadawyan idiay Laud nga Aprika. Ti panagobra ti landok ket napnon a naipundar idi agarup a 500 SK kadagiti adu a lugar iti Daya ken Laud nga Aprika, ngem dagiti dadduma a rehion ket saanda met a nangrugi iti panagobra ti landok aginggana kadagiti nasapa a siglo ti AD. Dagiti banag ti gambang manipud idiay Ehipto, Amianan nga Aprika, Nubia, ken Etiopia a napetsaan idi agarup a 500 SK ket nakali idiay Laud nga Aprika, ken mangisingasing a dagiti network ti Trans-Sahara a panagtagilako ket napundaren babaen iti daytoy a petsa.[24]
Dagiti teritorio ken dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagilian iti daytoy a tabla ket naikategoria segun ti isbangan dagiti heograpiko a rehion nga inus-usar babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken ti datos a nairaman ket naala kadagiti taudan manipud kadagiti artikulo ken no agiddiat dagitoy maikkan met dagitoy iti pakaamo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ [1]
- ^ a b Sayre, April Pulley (1999), Africa, Twenty-First Century Books. ISBN 0-7613-1367-2.
- ^ World Population Data Sheet.
- ^ Kitaen ti Listaan dagiti naturay nga estado ken agkamkammatalek a terteritorio idiay Aprika.
- ^ Harry, Njideka U. (11 Septiembre 2013). "African Youth, Innovation and the Changing Society". Huffington Post.
- ^ Homo sapiens: University of Utah News Release: Peb. 16, 2005
- ^ Visual Geography. "Africa. General info". Naala idi 2007-11-24.
- ^ Genetic study roots humans in Africa, BBC News | SCI/TECH
- ^ Migration of Early Humans From Africa Aided By Wet Weather, sciencedaily.com
- ^ Kimbel, William H. and Yoel Rak and Donald C. Johanson. (2004) The Skull of Australopithecus Afarensis, Oxford University Press US. ISBN 0-19-515706-0.
- ^ Tudge, Colin. (2002) The Variety of Life., Oxford University Press. ISBN 0-19-860426-2.
- ^ Ivan Sertima, Ivan. (1995) Egypt: Child of Africa/S V12 (Ppr), Transaction Publishers. pp. 324–325. ISBN 1-56000-792-3.
- ^ Mokhtar, G. (1990) UNESCO General History of Africa, Vol. II, Abridged Edition: Ancient Africa, University of California Press. ISBN 0-85255-092-8.
- ^ Eyma, A. K. and C. J. Bennett. (2003) Delts-Man in Yebu: Occasional Volume of the Egyptologists' Electronic Forum No. 1, Universal Publishers. p. 210. SBN 1-58112-564-X.
- ^ Spencer Wells, The Journey of Man
- ^ Stephen Oppenheimer. The Gates of Grief
- ^ Winters C. The Gibraltar Out of Africa Exit for Anatomically Modern Humans. WebmedCentral BIOLOGY 2011;2(10):WMC002319 ,http://www.webmedcentral.com/article_view/2319
- ^ Robin Derricourt, "Getting 'Out of Africa': Sea Crossings, Land Crossings and Culture in the Hominin Migrations", 7 Hulio 2006.
- ^ Candice Goucher et al., World History: Journeys from Past to Present (2013), pp. 2-20, books.google.com/books?isbn=1134723547
- ^ The Sahara: Past, Present and Future, pp. 1-41, books.google.com/books?isbn=1317970012
- ^ Mercier, Norbert; Le Quellec, Jean-Loïc; Hachid, Mimalika; Agsous, Safia; Grenet, Michel (Hulio 2012). "OSL dating of quaternary deposits associated with the parietal art of the Tassili-n-Ajjer plateau (Central Sahara)". Quaternary Geochronology 10: 367–373. doi:10.1016/j.quageo.2011.11.010. Naala idi 7 Marso 2013.
- ^ "Sahara's Abrupt Desertification Started by Changes in Earth's Orbit, Accelerated by Atmospheric and Vegetation Feedbacks", Science Daily.
- ^ Diamond, Jared. (1999) "Guns, Germs and Steel: The Fates of Human Societies. New York:Norton, pp.167.
- ^ a b c O'Brien, Patrick K. (General Editor). Oxford Atlas of World History. New York: Oxford University Press, 2005, pp. 22–23.
- ^ Martin and O'Meara, "Africa, 3rd Ed." Indiana: Indiana University Press, 1995.
- ^ Dagiti kontinental a rehion segun ti isbangan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
- ^ USCensusBureau:Countries and Areas Ranked by Population: 2009
- ^ Ti Espaniol nga Is-isla Kanarias, a ti Las Palmas de Gran Canaria ken Santa Cruz de Tenerife ket agkadua kapitolio, ken masansan a naikeddeng a paset ti Akin-amianan nga Aprika gapu ti relatibo a kaasidegda iti Morocco ken ti Akinlaud a Sahara; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Espaniol nga eksklabe ti Ceuta ket napalikmutan iti daga babaen ti Morocco idiay Akin-amianan nga Aprika; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Ehipto ket kadawyan a naikeddeng a transkontinental a pagilian idiay Akin-amianan nga Aprika (rehion ti Nagkaykaysa a Pagpagiliann) ken Akinlaud nga Asia; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para laeng iti paset ti Aprika, iti laud ti Kanal Suez.
- ^ Ti Portuges nga Is-isla Madeira ket masansan a naikeddeng a paset ti Akin-amianan nga Aprika gapu ti relatibo a kaasidegda iti Morocco; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti Espaniol nga eksklabe ti Melilla ket napalikmutan iti daga babaen ti Morocco idiay Akin-amianan nga Aprika; dagiti pigura ti populasion ken kalawa ket para iti 2001.
- ^ Ti teritorio ti Akinlaud a Sahara ket tinunton babaen ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ken Morocco. Ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ket mabigbigan a kas naturay nga estado babaen ti Kappon ti Aprika. Ti Morocco ket tuntonenna ti intero a pagilian a kas bukodna nga Akin-amianan a Probprobinsia. Ti Morocco mangimaton iti 4/5 iti teritorio bayat a ti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi ket agtengel iti 1/5. Ti panangikapet ti Morocco' iti daytoy a teritorio ket san pay a nabigbigan ti sangalubongan.
- ^ Ti Bloemfontein ketti ukoman a kapitolio ti Abagatan nga Aprika, bayat a ti Cape Town ket ti lehislatibo a tugaw, ken ti Pretoria ket ti administratibo a tugaw ti pagilian.
- ^ Ti Yamoussoukro ket ti opisial a kapitolio ti Pantar ti Marpil, nayat a ti Abidjan ket tide facto a tugaw.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Asante, Molefi (2007). The History of Africa. Estados Unidos: Routledge. ISBN 0-415-77139-0.
- Clark, J. Desmond (1970). The Prehistory of Africa. Londres: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-02069-2.
- Crowder, Michael (1978). The Story of Nigeria. London: Faber. ISBN 978-0-571-04947-9.
- Davidson, Basil (1966). The African Past: Chronicles from Antiquity to Modern Times. Harmondsworth: Penguin. OCLC 2016817.
- Gordon, April A.; Donald L. Gordon (1996). Understanding Contemporary Africa. Boulder: Lynne Rienner Publishers. ISBN 978-1-55587-547-3.
- Khapoya, Vincent B. (1998). The African experience: an introduction. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-745852-3.
- Moore, Clark D., and Ann Dunbar (1968). Africa Yesterday and Today, in series, The George School Readings on Developing Lands. New York: Praeger Publishers.
- Naipaul, V. S.. The Masque of Africa: Glimpses of African Belief. Picador, 2010. ISBN 978-0-330-47205-0
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Aprika iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Aprika manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Kitaen ti Aprika iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Imperio a Britaniko
Ti Imperio a Britaniko ket buklen dagiti masakupan, dagiti kolonia, dagiti protektorado, dagiti keddeng ken dagiti dadduma pay a teritorio a tinurayan wenno inadministro babaen ti Nagkaykaysa a Pagarian. Daytoy ket nagtaud dagiti ballasiw taaw a kolonia ken dagiti komersio a puesto nga inpabangon babaen ti Inglatera kadagidi naladaw a maika-16 kenmaika-17 a siglo. Iti katurayanna, isu daytoy idi ti kadakkelan nga imperio iti pakasaritaan ken, para iti sumurok a siglo, isu idi ti kangrunaan a bileg ti sangalubongan.[1] Babaen idi 1922 ti Imperio a Britaniko ket nagtengtenggel ti panagpallayog kadagiti sumurok a 458 a riwriw a tattao, maysa a paglima iti populasion ti lubong iti dayta a panawen,[2] ken sumakop ti nasursurok ngem 33,700,000 km2 (13,012,000 sq mi), a gangani a maysa a pagkapat iti dagup a kalawa ti daga ti Daga.[3][4] A kas ti nagbanagan daytoy, ti bukodna a politiko, linguistiko ken kultura a legado ket sapasap a nawatiwat. Idi kapigsa ti bileg ti imperio, kankanayon a makunkuna a "ti Init ket saan a lumlumnek idiay Imperioa Britaniko" gapu ti kawatiwatna ti ballasiw ti lubong ket makasigurado a ti Init ket agranraniag iti maysa kadagiti nadumaduma a teritoriona.
Idi panawen ti Tawen iti Panagduktal kadagidi maika-15 ken maika-16 a siglo, ti Portugal ken Espana ket nangirugida kadagiti panagbaniaga ti Europa a lubong, ken iti daytoy a pamay-an nakapatakder ti dakkel a imperio ti ballasiw taaw. Ti panagapapalna kadagiti naaramid a kinabaknang dagitoy nga imperio, ti Inglatera, Pransia ken ti Olanda ket nangrugida n nangibangon kadagiti kolonia ken dagiti bukodda a komersio a luglugar idiay Kaamerikaan ken Asia.[5] Dagiti serie a gubgubat kadagidi maika-17 ken maika-18 a siglo iti Olanda ken Pransia ket nangibati ti Ingletara (ken idi ti, sumaganad a kappon a nagbaetan ti Inglatera ken Eskoses idi 1707, Gran Britania) ti katurayan a bileg a kolonia idiay Amianan nga Amerika ken India. Ti pakakapukaw dagiti Sangapulo ket tallo a Kolonia idiay Amianan nga Amerika idi 1783 kalpasan ti maysa a gubat iti panagwayawaya ket nakaawan ti Britania kadagiti kadaanan ken dagiti kaaduan ti populasionna a kolonia.
Ti Panakaimatangan ti Britaniko ket naiturong idin ti Aprika, Asia ken ti Pasipiko. Kalpasan ti panakaabak iti Napoleoniko a Pransia idi 1815, ti Britain ket nagganganas ti maysa a siglo nga awan ti simmuppiat ti panagturayna, ken nagpadakkel kadagiti tinengtengngelna iti ballasiw ti lubong. Dagiti immadadu a gatad iti panagturay ket naited kadagiti bukodna a puraw nga agnanaed a kolonia, nga adda dagitoy ket naidasig manen a kas dagiti pagturayan.
Ti panagdakkel ti Alemania ken ti Estados Unidos ket namarunor ti ekonomiko a panagdaulo ti Britania babaen ti gibus iti maika-19 a siglo. Dagisi simmaruno a milisia ken ekonomika a panagirteng a nagbaetan ti Britania ken Alemania ket dagitoy ti kangrunaan a gapuanan iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, nga iti daytoy ket ti Britania ket nadagsen a nagtaltalek kadagiti bukodna nga imperio. Ti suppiat ket nakaikabil ti dakkel a panagbusbos ken panagirteng ti populasion iti Britania, ken urayno ti imperio ket nakagun-od ti kadakkelan a panaggay-atna ti teritorio idi kalkalpas ti gubat, daytoy ket saanen nga nagmaymaysa ti industria wenno milisia a bileg. Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nakapakita kadagiti kolonia ti Britania idiay Abagatan a daya nga Asia ket nasakupan babaen ti Hapon, a daytoy ket nakadadael ti dayaw ti Britaniko ken nangipardas ti panakapaay iti imperio, urayno ti Britania ken dagiti kumaduaanna ket nagballigida. Ti India, ti kangrunaan ken kaaduan ti populasion a tagikua ti Britania, ket nakagun-od ti panakawayawaya iti dua a tawen kalpasan ti gubat.
Kalpasan ti Maikadua a sangalubongan a Gubat, a kas paset ti dakdakkel a dekolonisasion a tignay babaen dagiti Europeano a bileg, ti Britania ket kaaduan a nagited ti panakawaya dagiti teritoriona iti Imperio a Britaniko. Daytoy a pamay-an ket nalpas babaen ti panakaisubli ti Hong Kong iti Tsina idi 1997. Dagiti 14 a Ballasiw Taaw a Teritorio ti Britaniko ket nabati babaen ti Britaniko a katurayan. Kalpasan ti panakawayawaya, adu kadagiti dati a kolonia ti Britaniko ket timmiponda ti Mankomunidad dagiti Pagilian, ti maysa a nawaya nga asosasion dagiti nawaya nga estado. Dagiti sangapulo ket innem a Mankomunidad a pagilian ket makibinningayda ti bukodda a daulo iti estado, Reina Isabel II, a kas dagiti Mankomunidad a pagarian.
Dagiti taudan (1497–1583)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pundasion ti Imperio a Britaniko ket nabangon idi ti Inglatera ken Eskosia ket dua a sabsabali a pagarian. Idi 1496 ni Ari Enrique VII iti Inglatera, kalpasan ti panagbalballigi ti Espania ken Portugal kadagiti ballasiw taaw a panagsuksukimat, ket nagkomisionado kenni John Cabot tapno mangidaulo ti maysa a panagbaniaga tapno agduktal kadagiti dalanan idiay Asia babaen ti Amianan nga Atlantiko.[6] Ni Cabot ket nanglayag idi 1497, lima a tawen kalpasan ti panakaduktal ti Amerika, ken urayno isu ket simmanglad idiay aplaya ti Newfoundland (naikamalian a namatmati, a kasla ni Christopher Columbus, nga isu ket naabotna ti Asia),[7] awan ti panagpadas nga agbiruk ti maysa a kolonia. Ni Cabot ket nangidaulo manen ti maysa a panagbanniaga idiay Kaamerikaan itisumaruno a tawen ngem awanen ti nakangegan manen kadagiti barkona.[8]
Awanen kadagiti panagpadas a mangibangon kadgiti Ingles a kolonia idiay Kaamerikaan aginggan idi nagturay ni Isabel I, ti las-ud kadagiti naudi a dekada ti maika-16 a siglo.[9] Ti Protestante a Repormasion ket nakirinninggor iti Inglatera ken Katoliko nga Espania.[6] Idi 1562, ti Ingles a balangat ket pimmalubos kadagiti korsario a ni John Hawkins ken ni Francis Drake tapno mangrautda kadagiti tagabu kadagiti barko ti Espania ken Potugal idiay aplaya ti Laud nga Aprika[10] nga adda ti gandat a mangdadael iti Atlantiko a sistema ti panaglaklako. Daytoy a ganetget ket napaiden ken kapasan daytoy, idi ti Anglo-Espaniol a Gubgubat ket kimmarkaro, ni Isabel ket nangipalubos kadagiti adu paya panagraraut kadagiti puerto ti Espania idiay Kaamerikaan ken dagiti barko a nagsubsubli ti ballasiw ti Atlantiko, a napunno kadagiti gameng manipud ti Baro a Lubong.[11] Iti isu met laeng a panawen, dagiti makainpluensia a mannurat a kas ni Richard Hakluyt ken ni John Dee (nga isu ti immuna a nagusar ti "Britaniko nga Imperio")[12] ket nangrugrugida idi nga agitaltalmeg para iti panakabangon ti bukod nga imperio ti Inglatera. Babaen ti daytoy a panawen, ti Espania naitrinseradan idiay Kaamerikaan, ti Portugal ket nangibangon kadagiti luagar a paglakuan ken dagiti kota manipud kadagiti aplaya ti Aprika ken Brasil aginggan ati Tsina, ken ti Pransia ket nangrugrugi nga nagitataeng idiay Karayan San Lawrence, a ti kalpasan daytoy ket nagbalin a ti Baro a Pransia.[13]
Dagiti minulaan ti Irlanda[urnosen | urnosen ti taudan]
Nupay ti Inglatera ketnaududi kadagiti bileg ti Europa iti panagibangon kadagiti ballasiw taaw a kolonia, daytoy ket nagtigtignay idi las-ud ti maika-16 a siglo ti panagtaeng iti Irlanda, a nagalaala manipud kadagiti napaspasamak ti Normando a panagraut ti Irlanda idi 1169.[14][15] Dagiti nadumaduma a tattao a timmulong ti panakabangon kadagiti minulmulaan ti Irlanda ket nakaayayam ti maysa a paset iti nasapa a panakakolonia ti Amianan nga Amerika, a naisangsangayan ti grupo a naamaamoan akas ti Lallaki ti Laud a Pagilian.[16]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ferguson, Niall (2004). Imperio, Ti panagungar ken ti panakapaay iti Britaniko nga urnos ti lubong ken dagiti naadal para iti sangalubongan a bileg. Basic Books. ISBN 0-465-02328-2.
- ^ Maddison 2001, pp. 98, 242.
- ^ Ferguson 2004, p. 15.
- ^ Elkins2005, p. 5.
- ^ Ferguson 2004, p. 2.
- ^ a b Ferguson 2004, p. 3.
- ^ Andrews 1985, p. 45.
- ^ Ferguson 2004, p. 4.
- ^ Canny, p. 35.
- ^ Thomas, pp. 155–158
- ^ Ferguson 2004, p. 7.
- ^ Canny, p. 62.
- ^ Lloyd, pp. 4–8.
- ^ Canny, p. 7.
- ^ Kenny, p. 5.
- ^ Taylor, pp. 119,123.


text:
Sala
Ti sala ket maysa a tipo ti arte ken kadawyan a mangiraman iti panagggunay ti bagi, ken kadawyan daytoy a ritmiko ken iti samiweng. Daytoy ket naararamid kadagit iadu a kultura a kas porma ti managrikna a panagiyebkas, sosial a pannakitignay, wenno panagwatwat, iti maysa a espiritual wenno ti panagpabuya, ken masansan pay nga inus-usar a panangiyebkas kadagiti kapanunotan wenno panangibaga ti istoria. Ti sala ket mabalin pay a maikeddeng a kas maysa a porma ti di berbo a pannakisinnarita a nagbaetan ti tattao wenno dagiti ayup, kasla dagiti sala ti uyokan ken dagiti tabas ti panagkukua kasla dagiti sala ti panaginnala.
Dagit ipanangipalpalawag no ania ti pakabuklan ti sala ket segun kadagiti sosial ken kultural nga ugali ken dagiti sensibilidad ti estetika, artistiko ken moral.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nota
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Sala iti Wikimedia Commons
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Dance". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Dagiti naipakasaritaan a panangiladawan ti panagsala manipud idi 3300 S.K. aginggana idi 1911 A.D. manipud idiay Gandat ti Gutenberg
- Nailian a Museo ti Sala ti Estados UNidos ken Salas ti Dayaw


text:
Napoleon Bonaparte
Ni Napoleon Bonaparte (Pranses: Napoléon Bonaparte puis Napoléon Ier [napoleɔ̃ bɔnɑpaʁt]) (15 Agosto 1769 – 5 Mayo 1821) ket maysa idi a milisia ti Pranses ken daulo ti politika kadagiti kinaudi nga agpang ti Reblusion ti Pranses.
A kas ni Napoleon I, isuna idi ti Emperador iti Pranses manipud idi 1804 aginggana idi 1815. Ti kalintegan na a reporma ket, ti Napoleoniko a Kodigo, daytoy ket addaan ti nalatak nga impluensia kadagiti adu a sibil a linteg ti sangalubongan a naisakupan, ngem isuna ket kalatakan a malaglagip kadagiti inararamid na kadagiti gubat a naidauloan na a panagsuppiat ti Pranses babaen dagiti serie a kumakaduaan, ti makunkuna a Napoleoniko a Gubgubat. Isuna ti nagipatakder kadagiti panagsakup ti kaaduan iti kontinente a Europa ken kinapanunutan na ti panagiwaras dagiti kaumnoan iti Rebolusion ti Pranses, bayat nga nagitiptipon ti maysa nga imperio a monarkia a nagipasubli dagiti parang iti naikkat nga ancien régime. Gapu dagiti balligi na ti gubgubat, kadagiti masansan a nalatlatak ken adadu a kasupiatanna, kadawyan isuna a naipammategan a maysa kadagiti kalatakan nga agbilbilin ti milisia iti ania man a panawen.
Ni Napoleon ket naipasngay idi idiay Corsica kadagiti nagannak kaniana a natakneng a Henobes a kapututan, ken nagsanay a kas maysa nga opisial ti artileria idiay kangrunaan a daga ti Pranses. Naglatak isuna babaen ti Umuna a Repbublika ti Pranses ken nagidaulo kadagiti nagballigia a kampania a kinasuppiat ti Umuna ken Maikadua a Kumakadduaan a nagsuppiat iti Pranses. Idi 1799, nagpartuat isuna ti kudeta ken inkabil na isuna nga ti Umuna a Konsul; kalpasan ti lima a tawen ti Senado ti Pranses ket nagirangarang kaniana a kas ti emperador. Iti umuna a dekada iti maika-19 a siglo, ti Imperio ti Pranses a babaen ni Napoleon ket nakipartisipar kadagiti serie a suppiatan a makunkuna a Napoleoniko a Gubat a nagiraman iti amin a kangrunaan a nabileg a Europa.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Schom, Alan (1998). Napoleon Bonaparte (1. HarperPerennial nga ed.). New York: HarperPerennial. ISBN 0-06-092-958-8.


text:
Editorial
Politika pagsisinaenna dati agkakaddua
Pudno a kasla ay-ayam laeng ti basingkawel iti politika. Mabalin nga agkakaddduakayo ita, inton bigat agkakalabankayo gapu iti politika. Kasta ti biag dagiti politiko. Natarnaw ti gagemda: ti agserbi kano kadagiti umili ken ti mangpadur-as ti komunidad. Kas taldiap iti naglabas a tiempo, adda dagiti nakapudno, adda met dagiti nagpalpak iti karkarida.
Kadagitoy a tiempo, nangrugin ti panagsisina dagiti sumagmamano a politiko ditoy luglugartayo. Nawatakwataken dagidi nairot a singgalotda. Naltaten dagidi kawar iti panagpapagayamda. Haandan nga aggagayyem no diket agkakabusordan iti basingkawel iti politika. Idi, nasam-it ti sarsarita nga agta-ud ti ngiwat ni apo politiko para ken ni kaalliadona a politiko ngem itan napa-it dagiti balikas a maisawsawang kontra tunggal maysa.
No maminsan, adda dakes a parnuayen ti kastoy a kinarasaw iti dila. Mabalin a makapikar, makapabain ken makatunaw ti dignidad iti maysa a tao. Liklikan koma ti kastoy nga aramid. Ngamin no adda binnara, di maliklikan ti itata-ud ti riribok a maikontra ti panagem iti Peace Covenant a nagpipinnirmaan dagiti appo a politiko.
Iti Ingles, “high-level political campaign and no hitting below the belt” koma ti agpannuray. Nagpintas la unayen no natalna, na-urnos, nalinis ken nakakapati ti eleksyon inton Mayo 9, 2016. Dayta koma ti sinario iti panagpipili nga intay ikarkararag kenni Apo Dios a Mannakabalin amin.#
Monthly News Archives
Editorial & Business Office
Office: (077) 670-7178 CP # 0919-381-6795
0919-434-0759 and 0917-588-6043
E-Mail : ilocos_sentinel@yahoo.com


text:
Balay
Ti balay ket maysa a pagnaedan, pasdek, wenno estruktura a maus-usar a kas maysa a pagnaedan para iti tattao wenno dagiti dadduma anabiag a parsua.[1][2] Ti termino a balay ket mangiraman kadagiti pagnaedan a sumakup manipud kadagiti rudimentario a kubo dagiti nomadiko a tribu aginggana kadagiti narikut nga estruktura a binukel dagiti adu a sistema.[3][4] Ti agsasao ti Ingles a tattao ket sapsapda a tinawtawagan ti aniaman a pasdek a kankanayonda a naggigianan iti "pagnaedan".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Paglinongan babaen ni Lloyd Kahn. Shelter Publications, Inc., Mayo 1, 2000.
- ^ Amerikano a Paglinongna: Ti Nailustrado nga Ensiklopedia iti Amerikano a Balay babaen ni Les Walker. Overlook Press, Hulio 1, 1998
- ^ Schoenauer, Norbert (2000). 6,000 a Tawtawen iti Pagbalayan (reb. ed.) (New York: W.W. Norton ken Company).
- ^ "dagiti papel ti pagbalayan" (PDF). clerk.house.gov. Naala idi 18 Disiembre 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Balbalay iti Wikimedia Commons


text:
Editorial
Dagiti agtutubo iti legislatibo
Pormal a nainbitaran dagiti kokonsehales iti Laoag City nga agatendar ti session iti Sangguniang Panglalawigan iti Ilocos Norte nga idauloan ni Bise Gobernador Angelo Marcos Barba. Ti agenda: Panggep iti alegasyon a panagpukaw ti mapattapatta a P90 milyon a pondo iti gobierno lokal iti Laoag City. Nagimbestigaren ti Commission on Audit ken Bureau of Local Government Finance.
Gapu ta component city ti Laoag ti salinong iti probinsya iti Ilocos Norte, adda karbengan ti Kapitolyo a mangusisa iti nasa-o a kaso. Dayta ti rason no pay a nagtignay ti Sangguniang Panglalawigan. Daksanggasat ta tallo laeng a kokonsehales iti Laoag ti dimmatag iti inbitasyon dagiti bobokales.
Adu a pada nga umili ti ngimmato ti kidayda. Ngamin ta ti timmabuno laeng ket isuda Councilors Roque Benjamin Ablan III, Handy Lao ken Justine Clarence Chua, pasig a bagito iti konseho iti Laoag. Kayatna a sawen nga alibtak dagitoy tallo nga agtutubo. Napigsa ti gagarda a mangsukisok kadagiti pannubok iti biag. Kayatda ti makaadal kadagiti nataengan nga agpanpanday ti linteg.
Nalabit adda pagrasrasonan dagiti kaadduan a kameng iti konseho iti Laoag no apay nga haanda a nagparang. Gapu kadaytoy, kinuna da Bokal Vicentito Lazo ken Bokal DaVinci Crisostomo, agpada nga abogado, a plano ti SP-Ilocos Norte ti mangisayangkat ti bukodna nga inquiry panggep ti nagpukaw a P90 milyon a pondo iti syudad.
No ti gagem ket para ti pagsayaatan dagiti pada a taxpayers iti Laoag, suportado dagiti umili. Ngem no adda maris politika dayta nga addang, agpasuli pay lang dagiti kaadduan a di mayat iti nasapa a panagpolpolitika. Ngem kas kameng iti prensa, akemmi ti mangsurot iti ania man nga imbestigasyon iti nasa-o nga anomaly.#
Monthly News Archives
Editorial & Business Office
Office: (077) 670-7178 CP # 0919-381-6795
0919-434-0759 and 0917-588-6043
E-Mail : ilocos_sentinel@yahoo.com


text:
Ni Charles Gates Dawes (Agosto 27, 1865 – Abril 23, 1951) ket maysa idi nga agibanbanko ken politiko nga isu idi ti maika-30 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1925 – 29). Para iti obrana iti Dawes a Plano para kadagiti supapakan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat isu ti kimmaddua a nanagabak ti Premio Nobel iti Kappia idi 1925. Ni Dawes ket nagserbi iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isuna idi ti Mangusisa iti Kuarta, ti immuna adirektor iti Opisina iti Busbost, ken, idi kaladawan ti biagna, ti Embahador idiay Nagkaykaysa a Pagarian.
Ni Dawes ket inasawana idi ni Caro Blymyer idi Enero 24, 1889, ken adda uppat nga annakda: Ni Rufus Fearing Dawes, Carolyn Dawes, Dana McCutcheon, ken Virginia Dawes (Waller 1998: 273).
Midia a mainaig kenni Kategoria:Charles Dawes iti Wikimedia Commons


text:
Armenia
Ti Armenia i/ɑrˈmiːniə/ (Armenio: Հայաստան Hayastan [hɑjɑsˈtɑn]), opisial a ti Republika iti Armenia (Հայաստանի Հանրապետություն, Hayastani Hanrapetut’yun, [hɑjɑstɑˈni hɑnɾɑpɛtuˈtʰjun]), ket maysa a napalikmutan ti daga, a kabanbantayan a pagilian idiay Abagatan a Kaukaso a rehion iti Eurasia. Mabirukan daytoy idiay nagsasabtan iti Akinlaud nga Asia ken Akindaya nga Europa,[10] nabeddengan daytoy babaen ti Turkia iti laud, ti Georgia iti amianan, ti de facto a nawaya a Nagorno-Karabakh a Republika ken ti Azerbaijan iti daya, ken ti Iran ken ti Azerbaijani nga exclave iti Nakhchivan iti abagatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Batay-linteg iti Republika iti Armenia, Artikulo 12.
- ^ Asatryan, Garnik; Arakelova, Victoria (Yerevan 2002). Dagiti etniko a minodad idiay Armenia. Paset iti OSCE
- ^ Ti Batay-linteg iti Republika iti Armenia, Artikulo 55.
- ^ "The World Fact Book – Armenia". Central Intelligence Agency. Naala idi 2010-07-17.
- ^ "Estadistika a Serrtbisio ti Armenia" (PDF). Sangalubongan a Datos ti Panagtaldiap Ekonomia, Oktubre 2009. IMF. Naala idi 2 Septiembre 2010.
- ^ "News.am". Sangalubongan a Datos ti Panagtaldiap Ekonomia, Oktubre 2009. IMF. Naala idi 1 Enero 2011.
- ^ a b c d "Armenia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2010-04-12.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
- ^ "Human Development Report 2013". United Nations. 2013. Naala idi 21 Mayo 2013.
- ^ Ti Armenia ket naipanunutan nga adda idiay Asia ken/wenno Europa. Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian pannakaidasig dagiti rehion iti lubong ket ikabilna ti Armenia idiay Akinlaud nga Asia; ti CIA World Factbook "Armenia". The World Factbook. CIA. Naala idi 2 Septiembre 2010. "Armenia". National Geographic. ken "Armenia". Encyclopædia Britannica. ket ikabilda pay ti Armenia idiay Asia. Adda pay dagiti dadduma nga agikabil ti Armenia idiay Europe a kas ti Oxford Reference Online "Homepage". Oxford Reference Online. Naala idi 2 Septiembre 2010. ken "Europa". Worldatlas. Naala idi 2 Septiembre 2010.
- Armenia
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Kaukaso
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Johannes Kepler
Ni Johannes Kepler (Aleman: [ˈkʰɛplɐ]; Disiembre 27, 1571 – Nobiembre 15, 1630) ket maysa idi nga Aleman a matematiko, astronomo ken astrologo. Isu ket maysa kadagiti nangruna a pigura ti maika-17 a siglo ti sientipiko a rebolusion, isu ket nadayeg nga ammo para iti linlinteg ti planetario a panagkuti a naipanagan kaniana, nga inkodigo babaen dagiti simmaruno nga astronomo, a nangibatay kadagiti obrana iti Astronomia nova, Harmonices Mundi, ken Epitome ti Koperniko nga Astronomia. Dagitoy nga obra ket nangited ti maysa kadagiti kammasapulan para iti teoria ni Isaac Newtoniti unibersal a grabitasion.
Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti kakompletuan a biograpia ni Kepler ket ti Kepler ni Max Caspar. Ngem adda dagiti adu a kinaudi a biograpia, a kaaduan a naibatay kadagiti obra ni Caspar nga adda laeng bassit a panagsuksukimat; kaaduan kadagiti pakaammo a nadakamat manipud kenni Caspar ket mabirukan kadagiti libro babaen ni Arthur Koestler, Kitty Ferguson, ken James A. Connor. Ti Mata ti Langit ni Owen Gingerich ket naaramid manipud kadagiti obra ni Caspar a mangipuesto kenni Kepler iti nawatwatiwat nga intelektual a konteksto ti nasapa a moderno nga astronomia. Adu kadagiti naud-udi a panagadadal ket nakaipatengnga ti isip kadagiti naisangsangayan nga elemento ti biag ken obrana. Ti matematika ni Kepler, kosmolohiko, pilosopiko ken naipakasaritaan a pannakaimatangan ket kaaduan a nausig kadagiti libro ken artikulo ti warnakan, ngem ti astrolohiko nga obrana—ken ti pannakaikabagianna ti astronomia ket agtultuloy a saan a naad-adal.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Johannes Kepler iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Johannes Kepler iti Wikisource (Ingles)


text:
JW Broadcasting
Ti JW Broadcasting ket online TV a para iti intero a pamilia. Tumulong daytoy tapno ad-adda a makaasidegtayo iti Dios. Buyaem dagiti video a naaramid iti JW Broadcasting studio ken ti dadduma pay a video a naggapu iti website a jw.org. Agbuyaka kadagiti Streaming channel nga agipabpabuya kadagitoy a video iti 24 nga oras kada aldaw, wenno agbirok ken agbuyaka kadagiti video iti seksion a Video on Demand. Mapanka iti seksion nga Audio tapno mangngegmo dagiti nagduduma nga audio program, kas iti musika, drama, ken dramatiko a pannakaibasa ti Biblia.
Agbuyaka online iti computer, tablet, wenno smartphone iti tv.jw.org. Agbuyaka iti TV nga usarem ti Amazon Fire TV, Apple TV, wenno Roku digital media player.
Streaming
Dagiti video iti kada channel ket maipabpabuya iti 24 nga oras kada aldaw depende iti nakaeskediul.
Buyaem ti nagduduma a channel, kas iti Featured Programming, Movies, Children, Teenagers, Programs and Events.
Kitaem iti channel guide ti sumaruno a maipabuya.
Video on Demand
Adda maysa wenno ad-adu pay a koleksion ti video iti kada kategoria.
Agbuyaka iti maysa a video, wenno usarem ti Play All tapno mabuyam amin a video iti maysa a koleksion.
I-pause, i-play, i-rewind, i-fast forward, wenno i-skip-mo ti maysa a video.
Audio
Adda nagduduma a koleksion ti audio (musika, dramatiko a pannakaibasa ti Biblia, ken dadduma pay).
Agdengngegka iti maysa nga audio program, wenno usarem ti Play All tapno mangngegam ti amin nga audio program iti maysa a koleksion.
Usarem ti Shuffle tapno mangngegam a saan nga agsasaruno dagiti audio program iti maysa a koleksion.
Dagiti Pamay-an iti Panagbuya iti JW Broadcasting
TV.JW.ORG: Mabalin iti dandani amin a computer, tablet, ken smartphone a nakakonektar iti internet ken maka-run iti JavaScript. No maka-play ti computer wenno device-mo kadagiti video iti jw.org, kayatna a sawen a makalukat met iti tv.jw.org.
Roku app: Roku LT, Roku 1, Roku 2, Roku 3, Roku Streaming Stick.
Google Chromecast: Mabalinmo ti ag-cast, wenno ag-send, iti video nga aggapu iti Chrome browser a mapan iti TV nga adda naikonektar a Chromecast device.
Apple TV app: Apple TV (4th generation).
Amazon Fire TV app: Amazon Fire TV ken Fire TV Stick.


text:
Pakasaritaan ti Biag
Panaggagayyem iti 60 a Tawen Ngem Kasla Rugrugina Pay Laeng
Iti maysa a rabii idi 1951 idiay Ithaca, New York, U.S.A., uppat a babbaro nga agpapada nga agedad iti nasurok laeng a 20 ti sitatakder kadagiti agaabay a phone booth ket magagaranda a tumawag idiay Michigan, Iowa, ken California. Adda naragsak a damag a kayatda nga ibaga!
ITI napalabas a Pebrero, simmangpet ti 122 a payunir idiay South Lansing, New York, para iti maika-17 a klase ti Gilead School. Karaman kadagiti mainanama a misionero isu da Lowell Turner, William (Bill) Kasten, Richard Kelsey, ken Ramon Templeton. Agpada a taga-Michigan da Lowell ken Bill, taga-Iowa ni Richard, ken taga-California met ni Ramon. Nagbalin dagitoy a nasinged nga aggagayyem idi agangay.
Agarup lima a bulan kalpasanna, magagaran ti amin idi naipakaammo a ni Kabsat Nathan Knorr manipud sangalubongan a hedkuarter ti agpalawag iti panagturpos dagiti estudiante. Kayat dagitoy nga uppat nga agkakaduada koma nga agserbi iti maymaysa a pagilian. Maammuanda ngata itan ti pagilian a pakaibaonanda kas misionero? Wen!
Ad-adda manen ti gagar ti intero a klase idi ipakaammon ni Kabsat Knorr ti pagilian a pakaibaonanda. Immuna a naawagan dagiti uppat a madandanagan a babbaro, ngem anian a bang-arda idi naammuanda nga isuda met laeng ti agkakadua! Ngem sadino ti pakaibaonanda? Nasorpresa unay dagiti kaklaseda ken nagpapalakpakda iti napaut idi naipakaammo a maibaon dagitoy nga aggagayyem idiay Germany.
Pagsidsiddaawan dagiti Saksi ni Jehova iti amin a suli ti lubong ti kinamatalek dagiti kapammatianda idiay Germany kabayatan ti panagturay ni Hitler a nangrugi idi 1933. Malagip ti adu nga estudiante ti mismo a panagisaganada iti kawkawes ken dagiti tulong ti organisasion a CARE para kadagiti kakabsatda iti Europa kalpasan ti Gubat Sangalubongan II. Mapagwadan dagiti adipen ti Dios idiay Germany gapu iti nagpaiduma a pammati, determinasion, tured, ken panagtalekda ken Jehova. ‘Maam-ammomi met laengen a mismo dagitoy a patpatgen a kakabsat,’ napampanunot idi ni Lowell. Dayta ti makagapu a magaggagaran ti amin iti daydi a rabii ken no apay a kayatda ti tumawag kadagiti pamilia ken gagayyemda!
PANAGTURONGDA IDIAY GERMANY
Idi Hulio 27, 1951, nagluas ti barko nga SS Homeland manipud iti East River ti New York, ket nagbiahen dagiti uppat nga aggagayyem iti 11 nga aldaw nga agturong idiay Germany. Ni Kabsat Albert Schroeder, maysa kadagiti instruktor iti Gilead ken nagbalin idi agangay a kameng ti Bagi a Manarawidwid, ti nangisuro kadakuada iti umuna a sasao a German. Ita, mangnamnamada nga adu pay ti masursuroda iti sumagmamano a German a nakalugananda. Ngem anian ta sabali met gayam a dialekto iti Germany ti us-usaren dagita!
Iti agsapa ti Martes, Agosto 7, kalpasan ti makaulaw a biahe, nakagteng met laengen dagitoy a kakabsat idiay Hamburg, Germany. Naladingitanda a nakakita iti namsaakan ti gubat innem a tawenen ti napalabas. Rabiin idi nagbiaheda iti tren nga agpa-Wiesbaden, nga ayan idi ti sanga nga opisina.
Iti agsapa ti Mierkoles, nakagtengda iti estasion ti tren ket sinabat ida ni Hans—ti kaunaan a Saksi a naam-ammoda idiay Germany. Immanehuanna ida a mapan iti Bethel, ket imbatina ida iti istrikto a baket a di makasao iti Ingles. Impagarup ti baket a no ipigsana ti timekna, maawatanda ti ibagbagana, ngem ad-adda met a dida agkikinnaawatan. Ngem anian a bang-arda idi immay ni Kabsat Frost, ti adipen ti sanga, ket sibabara a kinablaawanna ida iti Ingles.
Idi agngudon ti Agosto, inatenderan dagiti uppat ti “Nadalus a Panagdayaw” nga Asamblea idiay Frankfurt am Main. Dayta ti damo a German a kombension a naatendaranda. Adda 47,432 a kangatuan a bilang ti timmabuno ket 2,373 met ti bilang ti nabautisaran. Dayta ti ad-adda a nangparayray iti tarigagayda nga agserbi kas misionero ken ti gagarda a mangasaba. Ngem sumagmamano nga aldaw kalpasanna, imbaga ni Kabsat Knorr nga agserbida iti Bethel.
Kombinsidoda a kanayon nga ammo ni Jehova ti kasayaatan gapu iti rag-o a nariknada iti panangitungpalda iti annongenda
Gapu iti tarigagayna nga agmisionero, pinagkedkedan idin ni Ramon ti awis nga agtrabaho iti Bethel iti Estados Unidos. Saan met a pinanunot da Richard ken Bill ti agserbi iti Bethel. Ngem ti nariknada a rag-o idi agangay iti trabahoda ti naan-anay a nakakombinsiranda a kanayon nga ammo ni Jehova ti kasayaatan. Talaga a nainsiriban ti agtalek Kenkuana imbes nga iti bukod a tarigagay! No kasta ti panangmatmat ti maysa nga indibidual, siraragsakto nga agserbi ken Jehova iti sadinoman ken iti aniaman nga annongen a maited kenkuana.
VERBOTEN!
Maragragsakan ti adu a miembro ti pamilia ti Bethel iti Germany iti kaadda dagiti Americano ta impagarupda a makasursurodan iti Ingles. Ngem bigla a nalpay ti namnamada iti maysa nga aldaw iti dining room. Ni Kabsat Frost, a natural a nabiag ti panagsasaona, inrugina ti agsao iti German maipapan iti kasla serioso a banag. Siuulimek a nakadumog ti kaaduan a miembro ti pamilia. Nupay saan a maawatan idi damo dagiti kassangpet a babbaro no ania ti imbaga ni Kabsat Frost, naawatanda met la idi agangay a mainaig dayta kadakuada. Isu nga idi sipipigsa a kinunana, “VERBOTEN!” (“Maiparit!”) sa impigpigsana pay nga inulit, saanen a makaidna dagiti kassangpet. Ania ngata ti naaramidanda a nakaigapuan ti kasta a reaksion?
Idi nalpasen ti pannangan, nagdardaras ti amin a napan kadagiti kuartoda. Idi agangay, inlawlawag ti maysa a kabsat: “Tapno matulongandakami, masapul a makapagsaokayo iti German. Isu nga imbaga ni Kabsat Frost nga agingga a dikay makasursuro iti German, VERBOTEN a kasaritadakayo iti Ingles.”
Dagus nga impangag dayta ti pamilia ti Bethel. Saan laeng a natulongan dagiti kassangpet nga agsursuro iti German no di ket nasursuroda pay a ti balakad ti maysa a naayat a kabsat, uray no narigat nga aramiden iti damo, ket masansan a pagimbagantayo. Dayta a balakad ti mangipakita nga interesado ni Kabsat Frost iti pagsayaatan ti organisasion ni Jehova ken ay-ayatenna dagiti kakabsatna. * Isu a dagitoy a babbaro naapresiarda met laeng ni Kabsat Frost idi agangay.
MAKASURSUROTAYO KADAGITI GAGAYYEMTAYO
Adda napapateg a maadaltayo kadagiti gagayyemtayo a matalek iti Dios. Makatulong ti ulidanda tapno agbalintayo a nasaysayaat a gagayyem ni Jehova. Adu ti nasursuro dagitoy nga uppat manipud kadagiti matalek a German a kakabsat a lallaki ken babbai—a ditay mainaganan amin gapu iti kaaduda—ngem adda met nasursuroda iti tunggal maysa. Inlawlawag ni Richard: “Medio ammo ni Lowell ti ag-German ken alisto a nakasursuro, ngem narigatankami a tallo. Gapu ta isu ti kalakayan, isu ti pangidauluenmi ken pagpatulonganmi no adda dimi maawatan a sao.” Malagip ni Ramon: “Maay-ayatanak unay idi pinagyannakami ti maysa a Swiss a kabsat iti bassit a balayna idiay Switzerland iti damo a panagbakasionmi kalpasan ti makatawen a kaaddami idiay Germany! Kaipapanan dayta a dikam agsao iti German iti dua a lawas! Ngem diak ninamnama nga ipapilit ni Lowell nga agsaokami iti German no pagsasaritaanmi ti inaldaw a teksto. Awan ti naaramidak. Ngem adda napateg a banag a naadalmi. Agpasakupka iti panangidaulo dagidiay maseknan iti pagimbagam, uray no dika umanamong no dadduma. Nakatulong dayta kadakami iti panaglabas ti tawtawen ken nalaklaka ti panagpasakupmi iti nateokratikuan nga instruksion.”
Nasursuro met dagiti uppat nga aggagayyem nga apresiaren ti paglaingan ti tunggal maysa, kas kinuna ti Filipos 2:3: “Buyogen ti kinapakumbaba iti isip . . . ibilangyo a ti dadduma nangatngatoda ngem dakayo.” Isu a dagiti tallo masansan nga italekda ken Bill dagiti banag nga ammoda a nasaysayaat no isuna ti mangaramid. “No adda napateg ken narikut a situasion a dimi masigurado ti aramidenmi, ni Bill ti asitganmi,” malagip ni Lowell. “Nalaing a mangrisut kadagiti narigat a situasion ta anamonganmi amin ti pamay-anna ngem dimi maitured wenno kabaelan nga aramiden.”
NARARAGSAK A PANAGASAWA
Nagsasaruno a nangasawa dagiti uppat. Naibatay ti panaggagayyemda iti panagayatda ken Jehova ken iti amin-tiempo a ministerio, isu a bimmirokda kadagiti kapareha a situtulok a mangyun-una iti panagserbi ken Jehova. Iti amin-tiempo a panagserbida, nasursuroda nga ad-adda a makagunggona ti panangted ngem iti panangawat ken masapul nga iyun-una dagiti interes ti Pagarian ngem iti personal a tarigagay. Gapuna, pimmilida iti assawa nga addan iti amin-tiempo a panagserbi. Nagresulta dayta iti uppat a nalagda ken naragsak a panagasawa.
Tapno nalagda ti panaggayyem wenno panagasawa, masapul a karaman ni Jehova. (Ecl. 4:12) Nupay nabalo da Bill ken Ramon idi agangay, agpada a napadasanda ti rag-o ken suporta ti matalek nga asawa. Nagtultuloy a tinagiragsak da Lowell ken Richard daytoy a suporta. Nagasawa manen ni Bill ngem nainsiriban a pimmili iti kaparehana tapno makapagtultuloy iti amin-tiempo a panagserbi.
Idi agangay, naibaonda iti nadumaduma a lugar gapu kadagiti naited nga annongenda—kaaduanna nga iti Germany, Austria, Luxembourg, Canada, ken Estados Unidos. Gapuna, saanen a makapagkakadua iti adu a tiempo dagitoy nga aggagayyem. Ngem nupay agiinnaddayoda, kanayon nga agkikinnomustada ket makipagragsakda iti bendision ti tunggal maysa ken agiinnandingayda kadagiti naladingit a pasamak iti biagda. (Roma 12:15) Maipatpateg ti kakasta a gagayyem ken rumbeng a pagyamanan. Napapategda a sagut manipud ken Jehova. (Prov. 17:17) Pudno a manmano ita ditoy lubong ti makasarak iti pudno a gagayyem. Ngem posible a maaddaan ti tunggal pudno a Kristiano iti adu a pudno a gagayyem. Kas Saksi ni Jehova, tagtagiragsakentayo ti pannakigayyem kadagiti kapammatiantayo iti intero a lubong ken, kangrunaanna, ken Jehova a Dios ken ni Jesu-Kristo.
Kas kadatayo, adda met parparikut dagitoy nga aggagayyem—mabalin a maigapu iti saem ti ipupusay ti asawa, nakaro a sakit, panangaywan kadagiti nataenganen a nagannak, panangpadakkel iti anak bayat ti amin-tiempo a panagserbi, panagdanag gapu iti baro a nateokratikuan nga annongen, ken iti agdama, isu ti panaglakay. Ngem napaneknekanda met a dagiti gagayyem—adda man iti asideg wenno adayo—tulonganda dagiti matalek ken Jehova nga agballigi iti aniaman a parikutda.
AGNANAYON A PANAGGAGAYYEM
Indedikar da Lowell, Ramon, Bill, ken Richard ti biagda ken Jehova iti nasapa nga edad a 18, 12, 11, ken 10. Inrugida met ti ag-regular pioneer iti nagbaetan ti edad a 17 ken 21. Inaramidda ti imparegta ti Eclesiastes 12:1: “Lagipem, itan, ti Naindaklan a Namarsuam kadagiti aldaw ti kinaagtutubom.”
No maysaka nga agtutubo a Kristiano a lalaki, awatem koma aginggat’ mabalin ti awis ni Jehova a sumrek iti amin-tiempo a panagserbi. Kas kadagitoy nga uppat nga aggagayyem, mabalin met a matagiragsakmo ti nadumaduma a pribilehio gapu iti di kaikarian a kinamanangngaasi ni Jehova. Karaman kadagita ti panagserbi iti sirkito, distrito, wenno sona; panagserbi iti Bethel, a pakairamanan ti panagbalin a miembro ti Komite ti Sanga; panangisuro iti Kingdom Ministry School ken Pioneer Service School; ken panagpalawag iti babassit ken dadakkel a kombension. Anian a rag-o dagitoy nga uppat ta ammoda a pinullo a ribu ti nagunggonaan iti trabahoda! Nagbalin a posible amin dagitoy gapu ta agtutuboda pay idi impangagda ti awis ni Jehova nga amin-kararua nga agserbi kenkuana.—Col. 3:23.
Agserserbi manen ita da Lowell, Richard, ken Ramon iti sanga nga opisina nga adda itan idiay Selters, Germany. Makapaladingit ta natay ni Bill idi 2010 bayat nga agserserbi kas special pioneer idiay Estados Unidos. Ginuped ni patay ti dandani 60 a tawen a naisangsangayan a pannakigayyem ni Bill kadagitoy a tallo! Ngem ti Diostayo a ni Jehova saannanto a pulos lipaten dagiti gagayyemna. Masiguradotayo nga iti sidong ti Pagarianna, maisublinto ti amin a Nakristianuan a panaggagayyem a temporario a ginuped ni patay.
“Iti unos ti 60 a tawen a panaggagayyemmi, awan ti malagipko a dimi panagkikinnaawatan”
Insurat ni Bill sakbay a natay: “Iti unos ti 60 a tawen a panaggagayyemmi, awan ti malagipko a dimi panagkikinnaawatan. Il-ilalaek unay ti nasinged a relasionmi kas aggagayyem.” Innayon met ti tallo a gagayyemna, a mangnamnama nga agtultuloyto ti panaggagayyemda idiay baro a lubong, “Kasla mangrugrugikami pay laeng.”
^ par. 17 Naipablaak ti makapabileg a pakasaritaan ti biag ni Kabsat Frost iti The Watchtower nga Abril 15, 1961, panid 244-249.


text:
Palestina
Ti Palestina (Griego: Πaλaισtίvn, Palaistinē; Latin: Palaestina; Hebreo: פלשתינה Palestina; Arabiko: فلسطين Filasṭīn, Falasṭīn, Filisṭīn) ket maysa a taripnong a nagan, ken dadduma pay, a maus-usar a panagipalpalawag ti heograpiko a rehion a nagbaetan ti Baybay Mediterraneo ken ti Karayan Hordan, ken dagiti sabsabali pay a kaarrubaan na a dagdaga.[1][2][3][4][5][6] Daytoy a rehion ket naamamuan pay a kas ti Daga iti Israel (Hebreo: ארץ-ישראל Eretz-Yisra'el),[7] ti Nasantoan a Daga ken ti Akin-abagatan a Levant,[8] ken napakasaritaan a naamammuan kadagiti sabsabali a nagnagan a mairaman ti Canaan, Zion, Siria Palestina, Akin-abagatan a Siria, Jund Filastin ken Outremer.
Dagiti nagbeddengan iti daytoy a rehion ket nagbalbaliw kadagiti napalabas a pakasaritaan, ken immuna a naipalpalawag iti moderno a panawen babaen ti Tulagan a Pranko-Britaniko a nagbeddengan (1920) ken ti Transjordan a sinurat amangipalgip iti 16 Septiembre 1922, idi agdama ti Britaniko a Bilin para iti Palestina. Tatta nga aldaw, daytoy a rehion ket buklenna ti pagilian iti Israel ken ti Dagiti teritorio ti Palestinia.
Ti Palestina ket itudona pay ti Estado iti Palestina a, manipud ti Panakairangarang iti Panakawaya ti Palestinia idi 1988, ket itudona ti maysa nga estado idiay teritorio ti Palestinia iti 22% iti "hpakasaritaan a Palestina".[9] Tie Estado iti Palestina ket mabigbigan tatta nga aldaw babaen ti agarup a dua a pagkatlo dagiti pagilian ti lubong, nupay daytoy a kasasaad ket saan a mabigbigan babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Israel ken dagiti kangrunaan a Lumaud a pagilian a kas ti Estados Unidos.
inagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Carl S. Ehrlich "Philistines" Ti Oxford a Pagalagadan ti Tattao ken Lig=lugar iti Biblia. Ed. Bruce M. Metzger ken Michael D. Coogan. Oxford University Press, 2001.
- ^ "Pundo a Pangsukisok ti Palestina". Ti Pundo a Pangsukisok ti Palestina. Naala idi 2008-04-04.
- ^ "Palestine:". JewishEncyclopedia.com. Naala idi 2011-09-15.
- ^ Pappe, Ilan (2006). Ti Pakasaritaan ti Moderno a Palestina: Maysa a Daga, Dua a Tattao. Cambridge University Press. ISBN 0-521-68315-7. Naala idi 6 Peb 2011.
- ^ Kramer, Gudrun (2008). Pakasaritaan iti Palestina: Manipud ti Ottoman a Panagsakup aginggana ti Panakabangon ti Estado iti Israel. Princeton University Press. ISBN 0-691-11897-3. Naala idi 6 Peb 2011.
- ^ Ahlstrom, Gosta (1993). Ti Pakasaritaan ti Taga-ugma a Palestina. Augsburg Fortress Publishers. ISBN 0-8006-2770-9. Naala idi 6 Peb 2011.
- ^ Gideon Biger (2004). Dagiti Nagbeddengan ti Moderno a Palestina, 1840-1947. RoutledgeCurzon. passim.
- ^ de Geus, 2003, p. 7.
- ^ Ti agdama a takder ket naibaga babaen ni Mahmoud Abbas iti bitlana idi Septiembre 2011 iti Nagkaykaysa a Pagpagilian: "Idi inamponmi daytoy a programa, agalala kami ti nasakit ken narigat unay nga agpang para iti kadakami amin, naipangpangruna kadagidiay, a mairamanak, napilit a pimmanaw kadagiti balbalayda ken dagiti ili ken purok, a nagaw-awit laeng kadagiti tagikua ken ladingit mi ken dagiti laglagip mi ken dagiti tulbek ti balay mi a mapan kadagiti panagtalaw a kampo ken ti Diaspora idi 1948 Al-Nakba, maysa kadagit kadaksan operasion a panagpagut, panagdadael ken panagikkat iti maysa a natinggaw kennasupnet a kagimongan nga agparparawad iti maysa a pionero ken nangidaulo ti kultural, edukasion ken panagpabaro ti ekonomia iti Arabo a Tengnga a Daya. Nupay kasta, gapu ta namatmati kami iti kappia ken gapu kadagiti kapanunutan mi iti internasional a panakayanaup iti linteg, ken gapu ta adda dagiti katured mi nga agaramid kadagiti narigat a keddeng para kadagiti tattao mi, ken ti panaka-awan ti patingga a hustisia, inkeddeng mi nga inampon ti dalan a minaig a hustisia - ti hustisia a mabalin ken amangan a mabalin amangpalaing ti paset ti nakaro a pakasaritaan ti inhustisia a naitalek kaniami. Isu nga, umannurot kami t panakabangon ti Estado iti Palestina iti laeng 22% iti teritorio iti pakasaritaan ti Palestina - iti amain ti Palestina a Teritorio a sinakup babaen ti Israel idi 1967. [1]