text:
DAGUPAN CITY – Gapu iti panagballigi ti kalkalpas a Festivals of the North a naangay ditoy a siudad kas paset ti Bangus Festival 2010, plano dagiti agtuturay ditoy nga ikalawa daytoy a pasalip inton umay a tawen.
Kinuna ni Vice Mayor Belen Fernandez, nagpaay a chairman iti Bangus Festival 2010, a planoda nga open competition ti Festivals of the North inton umay a tawen agsipud iti kaadu dagiti lokal a gobierno iti ruar ti Amianan a Luzon a mayat a makisalip iti nasao nga streetdancing competition.
Dagiti laeng lokal a gobierno iti Ilocos, Cagayan Valley, Central Luzon ken iti Cordillera Administrative Region dagiti nakipartisipar iti kalkalpas a pasalip a naangay ditoy iti tallon a nagsasaruno a tawen.
Nagkampeon ti Barangay Lucao, nangibagi iti Dagupan City, iti Festivals of the North ket inyawidna ti P200,000 a gunggona.
Inyalat ti San Nicolas (Banga Festival) ti maikadua a gunggona ken ti P100,000 a cash prize. Maikatlo a gunggona ti nagun-od ti Laoag City (Pamulinawen Festival) ket immawat iti P75,000.
Maikapat a gunggona ti Masinloc, Zambales (Dinamulag-Mango Festival) ket inyawidna ti P50,000 cash prize idinto a maikalima ti Caoayan, Ilocos Sur (Karawayan-Abel Iloko Festival) ket immawat iti P30,000.
Immawat iti P10,000 consolation prize dagiti amin a nakipartisipar iti kumpetision a pakairamanan ti Bayambang, Pangasinan (Malansi Festival); Sto. Tomas, La Union (Kimat-Daing Festival); Anda, Pangasinan (Binongey Festival; Urbiztondo, Pangasinan (Palay Festival); Pinili, Ilocos Norte (Garlic Festival); Binalonan, Pangasinan (Baon-baon Festival); Umingan, Pangasinan (Rambak-Kalabasa Festival); San Carlos City, Pangasinan (Mango-Bamboo Festival); Pidigan, Abra (Abrenian-Kawayan Festival); San Nicolas, Ilocos Norte (Damili Festival); Infanta, Pangasinan (Mangga Festival); Dingras, Ilocos Norte (Ani Festival); ken Baguio City (Panagbenga Festival).#


c: text/html

text:
Isla Tawi-Tawi
Ti Isla Tawi-Tawi (mailetra pay a kas Tawi Tawi wenno Tawitawi) ket ti maysa nga isla ti Filipinas iti Purpuro ti Sulu iti pagbaetan ti Baybay Sulu ken Baybay Celebes, iti agarup a 64 kilometro (40 mi) iti daya ti Borneo.[2] Daytoy ti kangrunaan nga isla ti Probinsia ti Tawi-Tawi.
Ti Tawi-Tawi ket addaan iti kalawa iti 580.5 kuadrado kilometro (224.1 sq mi), a mangaramid daytoy iti maika-20 a kadakkelan nga isla iti Filipinas, ken ti maika-3 a kadakkelan nga isla iti Purpuro ti Sulu (kalapsan tiBasilan ken Jolo). Ti kaatiddog ti aplayana ket 152.2 kilometro (94.6 mi), ken ti kangatuan nga elebasion ket 549 metro (1,801 ft).[1]
Ti Isla Tawi-Tawi ket bulkaniko ti taudanna ken saan akadawyan ti sukogna, agarup daytoy a 55 kilometro (34 mi) iti kaatiddog ken pagbaetan ti between 10 aginggana iti 23 kilometro (6.2 iti 14.3 mi) iti kalawa. Daytoy ket katurodan ken napsamek a kakaykayuan, nga addaan kadagit ipilta ti puraw ng apalya ket dagiti kabatuan anga aplaya.[2]
Ti isla ket nabingbingay kadagiti 4 nga ili (Bongao, Languyan, Panglima Sugala, ken Tandubas). Dagiti agtataeng ket kaaduan a dagiti tattao a Sama, ken agsasaoda kadagiti sasao a Sama–Bajaw ken kaaduan ket Muslim.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Islands of Philippines". Island Directory. United Nations Environment Programme. Naala idi Agosto 29, 2014.
- ^ a b c d e "Tawi Tawi". www.britannica.com. Encyclopædia Britannica, Inc. Naala idi 29 August 2014.
- ^ "Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010" (PDF). 2010 Census of Population and Housing. National Statistics Office. Naala idi Septiembre 1, 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Datos ti heograpia a mainaig iti Isla Tawi-Tawi iti OpenStreetMap

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Maysa a konsilman ti napapatay ditoy itay nabiit babaen dagiti armado a tattao a mapapati a kameng ti New Peoples’ Army.
Inreport iti polis ni Roderick Padsol, 23, mannalon, agnaed iti sitio Caset, Barangay Maradudon ditoy nga ili, a lima a lima nga armado a tattao a mapapati a kameng ti komunista a gerilia ti nangpapatay ken ni Richard Padsol, konsilman iti isu met laeng a barangay.
Segun iti report, sakbay ti pammapatay, limtuad dagiti armado a tattao iti nasao a lugar ket imbilinda ken ni Maribel Padsol nga iddepenna ti silawda.
Kalpasanna nagturong dagitoy iti pagtaengan ti konsilman ket inawaganda ti biktima.
Mapapati a pinagsaludsodan dagiti suspetsa ti barangay kagawad no adda bimmisita kenkuana a kameng ti Philippine Army. Insungbat ti biktima a nakapatpatangna dagiti soldado idi Biernes Santo.
Segun iti maysa a saksi a dina kayat ti painaganan, pimmanawen dagiti armado a tattao. Ngem sumagmamano a darikmat kalpasanna, nakangngegda ti nagsasaruno a putok ti paltog.
Natay a sigida ti biktima manipud iti sugatna iti barukong, abaga, kanawan nga imma ken luppona.
Nakarekobre dagiti nagresponde a polis iti 4 a nagawangan a kapsula a nagtaud iti cal. 5.56 iti nakapasamakan ti krimen.
Madama ti panagimbestiga dagiti polis no sino dagiti nangisayangkat iti krimen.


text:
SANTOL, La Union – Aganay a pito kilos a napagango a bulong ti marihuana ti naabandonar iti tiendaan publiko ditoy itay nabiit.
Taktakuaten pay laeng dagiti polis no asino dagiti nangibati iti illegal a droga iti tiendaan.
Sakbayna, nakaawat ti polis ditoy iti awag a maysa a pampasahero a dyip ti agibiahe iti marihuana.
Nangipasdek dagiti polis iti checkpoint sada pinasardeng ti dyip a minaneho ti maysa a Michael Jones Orina, 25, ken ti konduktorna a maysa a Danny Ernie Sangla, 20, ket sinukimatda ti lugan ngem awan ti nakitada a maiparparit a droga isu a pinalubosanda ti lugan.
Di mabayag, naduktalan ti maysa a utility man ti maysa a sako a naglaon iti napagango a bulong ti marihuana iti tiendaan a mapapati nga imbati dagiti di nabigbig a suspek a posible a nakasaep a naangotan dagiti polis ti ibiaheda a droga.#


text:
Albert Einstein
Ni Albert Einstein (Marso 14, 1879 – Abril 18, 1955) ket maysa a nayanak nga Aleman a theoretical a fisico a naipangruna ti kinasiribna (maysa a henio), ken mabigbig kas kaindaklanan a sientista iti maika-20 a siglo. Isuna ti nangisingasing iti teoria ti relatividad ken dadakkel dagiti naiburayna a kontribusion iti pannakabukel ti quantum mechanics, statistical mechanics, ken cosmolohia. Napadayawan idi 1921 iti Premio Nobel iti Fisica gapu iti panangilawlawagna iti photoelectric effect idi 1905 ken "kadagiti serviciona iti Teoretikal a Fisica." Kalpasan a mainawna ti bukodna a sapasap a teoria iti relatividad idi Noviembre 1915, nagbalin a nalatak iti sangalubongan.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Albert Einstein iti Wikimedia Commons


text:
SUYO, Ilocos Sur – Addan innem a pagadalan dagiti ubbing a katutubo ditoy probinsia.
Naammuan ti Tawid News a naipasdek dagitoy a pagadalan para iti indigenous people’s education iti Alilem-Sugpon District (2); iti Cervantes-Quirino District (2), iti Banayoyo-Lidlidda-San Emilio District (1), ken iti Suyo District (1).
Nagtinnulongan ti Department of Education ken gobierno probinsial a linuktan dagitoy a pagadalan para kadagiti ubbing nga annak dagiti kameng ti tribu iti upland towns iti probinsia.
Segun iti maysa a mangisursuro ditoy, maiyadal iti pagadalan dagiti cultural values, panagtokar kadagiti nadumaduma nga instrumento iti kabambantayan ken dagiti kaugalian tapno matagiben ti identidad dagiti tribu iti upland towns iti probinsia.
Innayonna a nupay nakabaag ken nakatapis dagiti agad-adal kadagitoy a pagadalan, nakalaptopda tapno masursuruanda nga agaramat iti kabaruanan a komunikasion tapno agbalinda a globally competitive.#


text:
Katsura Hoshino
Ni Katsura Hoshino (星野 桂 Hoshino Katsura, naiyanak idi Abril 21, 1980) ket Haponesa a mannurat iti manga ken artista manipud idiay Prepektura ti Shiga. Isu ket nagdamo a nagparang idi 2003 iti pannakaipablaak ti immuna a serie ti manga ti Continue ken kalatakan a naam-aamuan para iti obrana iti, D.Gray-man,a nangrugi iti serialisasionin ti Weekly Shōnen Jump ti Shueisha idi Mayo 2004. Isu ket kinaud a nagdisenio kadagiti karakter para iti anime ti Sunrise idi 2013, ti Valvrave the Liberator, ken nakaramidan daytoy iti immuna nga orihinal nga obrana iti anime


text:
“NEGOSIANTE nga ubing daytoy,” nagkatawa ni Mr. Reyes.
“Saankayo a gumatang, sir?”
“Natural, saan!” arig naggiddan da Mr. Reyes ken ti drayber a simmungbat. Nagtugawda iti semento a tugawan a sumango iti Burnham Lake . Sadiwa ti angin ket maimasanda ti umanges iti bannogda a nagjogging. Nakamagmagan ti karabukobda a dua.
Nangiruar ti ubing iti sangasupot nga Sky Flakes. Nangrugi a nangan.
“No diyo kayat iti gumatang iti danumko, mangankayo ngarud iti Sky Flakes.” Inyawatanna ida iti sagsasangasupotda. “Agsangitak la ketdi ket ibagak a kinabildak no dikay mangan. Maidarumkayo iti child abuse…”
Inkapilitan a nangan dagiti agamo. Dida kayat ti eskandalo. Maayatan pay ketdi dagiti dua ta pilia ti ubing a mangsutsutil kadakuada. Agsinnublat pay ti panangsubo ti ubing kadakuada iti biskuit.
Idi nakatilmon dagiti dua iti saggatloda ken napno pay laeng ti ngiwatda iti biskuit, naspelandan.
Arigna dida payen makasao iti ispelda!
“D-danum…hik-hikkannak…” imbeddal ni Mr. Reyes.
“Huray siak…hikkannak…d-danum,” kinuna met ti drayber.
“Two thousand pesos ti maysa a botelia…”
“Hania! Sal-itka nga ubing! Itedmon, matayakon…!” kinuna ni Mr. Reyes a marigatan payen nga umanges.
“Kuarta pay! No diyo kayat, innakon!” Naginpapanaw ti ubing.
Kimmaut ni Mr. Reyes iti petakana ket inyawatna ti uppat a sagsasangaribu iti ubing. Naginnunadan iti drayberna a nangitangad iti naiplastik a danum.
“Nagngina ket daytoy a danumen!” kinunada a dua ket insurotda laengen dagiti matada iti napartaken nga umadayo nga ubing….
KANAYON a sumangbay iti biagtayo ti maysa nga ubing. Ket no dadduma, awitda dagiti pudpudno a burburtia ti biag. Saantayo ida nga ik-ikkan iti importansia gapu ta ubbingda. Ngem adda kadakuada ti ladawan ti kinainosente. Adda kadakuada ti ladawan ti kappia ken kinasirib. Adda kadakuada dagiti katkatawa ken isem.
Itoy a baro a tawen 2007, sumangbay manen ni ubing a Jesus kadatayo. Awitna ti kinasirib. Ti kappia. Ti Ayat. Ti namnama.
Maipapan iti “Ti pannakasarak ni ubing nga Jesus idiay templo ti ebanghelio itay Disiembre 31, 2006. Makisarsarita kadagiti mamaestro dagiti Judio. Masmasdaaw dagitoy a mamaestro iti kinasirib ti ubing…..
”Adda sirib nga awit iti tunggal ubing. Sirib a di pay natibnokan iti pitak ti lubong. Sirib a saguday iti napudpudno a panagbiag. Iti panangselebrartayo iti isasangbay ti baro a tawen, adda koma kadatayo ti Dios. Umuneg koma iti puso, panunot ken riknatayo ti pudpudno a kaipapanan ni ubing a Jesus. Saantayo koma paitulok nga awanen ti makaabak pay iti kinasiribtayo amangan no maituladtayo ken ni Mr. Reyes ken ti drayberna nga inatiw ken inutekan laeng ti maysa nga ubing.
Adda nagtaudan ti amin a kinasirib ken kinabaknang…ammuen koma no asino.
NAGASAT A BARO A TAWENYO AMIN!
(reference: Lk. 2:41-52)


text:
BACARRA, Ilocos Norte – Kinondena
ti mayor ditoy ti pannakabomba ti pagtaengan ti maysa a hues ket
kinunana a madi nga ehemplo iti tarigagay iti kappia iti daytoy nga
ili.
Kanaig daytoy, imbilin ni Mayor
Nicomedes de la Cruz ti nainget a panagimbestiga dagiti polis para
iti madagdagus a pannakasolbar ti pannakapabettak ti maysa nga
explosive device iti pagtaengan ni Municipal Trial Circuit Court
Judge Jonathan Asuncion idi Disiembre 29.
Ngem kinuna ni Asuncion a mamati
nga awan iti pakainaigan iti trabahona ti pannakabettak ti maysa a
bomba iti pagtaenganna.
Maysa nga improvised explosive
device ti naipuruak iti garahe ti hues a nanggubuay iti abut a lima a
pulgada ti diametrona ken nakabuongan dagiti sarming dagiti tawa ken
nakadadaelan iti bobeda ken alikamen iti salas.
Nairaman a bimtak dagiti paputok a
naipempen iti garahe nga usaren koma ti pamilia ti hues iti
isasangbay ti baro a tawen.
Kinumpirmaran ti polis a maysa nga
improvised nga explosive device ti naipuruak iti garahe ti hues.
Segun iti inbestigasion ti polis,
maysa a berde a kotse ti mapapati a nagluganan dagiti suspetsa.
Di pay ammo ti kinasiasino dagiti
nagisayangkat iti panagpabettak.
Kinuna ti hues nga ad-adda a
mamati a personal a gura ti motibo iti panagpabettak.
Nupay kasta, nagkedked ti hues a
mangilatak iti kinasiasino dagiti atapenna a nangisayangkat iti
panagpabettak iti pagtaenganna.
Kinuna ti hues a sisasagana a
makitinnulong kadagiti polis para iti nadaras a pannakaammo iti
kinasiasino dagiti suspetsa.
Kinuna ni de la Cruz a saan a
nasayaat nga ehemplo ti napasamak iti imahe ti ilina iti tarigagayna
iti panagtalinaed iti kappia ditoy.#


text:
SALCEDO, Ilocos Sur – Gapu iti pannakapalibasda iti aywanda a balud, dua a polis ti naipilaan iti kaso iti provincial prosecutors’ office itay nabiit.
Nakasuan iti infidelity in the custody of prisoners iti piskalia da SPO2 Nestor Garcia ken SPO1 Edwin, Rigor, agpada a kameng ti PNP ditoy.
Maipalagip nga idi parbangon ti Enero 5 daytoy a tawen, naglibas iti pagbaludan da Roland Gadun, taga Caoayan, Bongabon, Mindoro, ken ni Ricardo Aglibut Ligue, agnaed iti Amguid, Candon City babaen ti panangputedda iti rehas ti likud a tawa ti nakaipupokanda.
Akusado dagiti dua iti murder ken frustrated murder gapu iti pannakapapatay ni Sangguniang Bayan Member Amado Bilaoen ken pannakadunor ti kaduana idi Oktubre itay napan a tawen.
Segun iti inbestigasion, binagbagsol dagiti akusado ti konsehal a puon ti nakatayanna ken nakadunoran ti common law wife daytoy.
Nangitanggaya ti pamilia ti konsehal iti P50,000 a gunggona para iti madagdagus a pannakatiliw dagiti naglibas a balud.
Kinuna ti maysa kadagiti anak ti konsehal nga amkenda nga isuda ti isublat a dangran dagiti akusado isu nga intanggayada ti P50,000 a gunggona iti asinoman a makaited iti impormasion para iti pannakatiliw dagitoy.


text:
Emmanuel Pelaez
Ni Emmanuel Neri Pelaez (Nobiembre30, 1915 – Hulio 27, 2003) ket maysa idi a politiko ken Bise Presidente ti Filipinas.
Dagiti linaon
Nasapa a biag ken karrer[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket naipasngay idi idiay Medina, Misamis Oriental kada Gregorio Pelaez, Sr. ken Felipa Neri. Isu ti maikapat kadagiti walo nga annak: ni Rosario, Concepcion, Gregorio Jr., Emmanuel, Jose Ma., Lourdes, Antonio, ken ni Carmen.[1] Isu ket nagadal idiay Elementario nga Eskuela ti Cagayan de Misamis (dati a nagan ti Cagayan de Oro). Kalpasanna ket nagadal iti Nangato nga Eskuela idiay Ateneo de Manila ket nakagun-od ti Grado ti Asosiado dagiti Arte Junior a Kolehio ti UP Cebu\.
Isu ket nakagun-odna ti grado ti linteg idiay Unibersidad ti Manila idi 1938, ken iti isu met laeng a tawen isu ti nakagun-od ti kangatuan kadagiti eksaminasion ti kinaabogado. Isu ket nagtrabaho a kas Klero ti SEnado iti Dibision ti Warnakan manipud idi 1934 aginggana idi 1935, Debado a Reporter manipud idi 1935 aginggana idi 1937, ken agipatpatarus iti korte manipud idi 1937–1938. Isu ket nagtrabaho a kas katakunaynay a reporter ti korte iti Korte dagiti Panagkiddaw manipud idi 1939 aginggana idi 1940, ken kalpasanna a kas Naipangruna a Prosekutor iti Korte ti Tattao manipud idi 1945 aginggana idi 1946. Ni Peláez ket nagsanay iti linteg ken propesor pay ti linteg idiay Unibersidad ti Manila manipud idi 1946 aginggana idi 1963. Idi 1949, isu ket nabutosan idi a Kongregista, ken nangipresenta ti probinsiana. Idi las-ud ti terminona akas pannakabagi (1949–53) isu ket maysa idi ket naikeddeng a kas maysa kadagiti Sangapulo a Naisangayan a Kongregista babaen ti Kongresional a Timpuyog ti Warnakan, maysa kadagiti Kaserbian a Kongregista babaen ti Nawaya a Warnakan iti Filipinas, ken maysa kadagiti dua a Naisangayan a Kongregista babaen ti Liga dagiti Agbutbutos a Babbai iti Filipinas.
Dagiti kasta a nagun-od iti Akin-baba a Kamara iti Kongreso ket isu ti nangiyeg kaniana iti Senadio idi 1953–60. Isu ket nagkaykaysa a napili a Naisangayan a Senador babaen dagiti dua a gunglo, ti Liga dagiti Agbutbutos a Babbai iti Filipinas ken ti Timpuyog ti Warnakan ti Senado.
Bise Presidente[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket nabutosan idi a kas Bise Presidente idi 1961, ket isu pay ti Sekretario ti Ganganaet a Pannakibiang. Isu ket nagikkat a kas Sekretario iti 1963, kalpasan ti suppaiat iti administrasion ni Macapagal. Iti isu met laeng a tawen, isu ket napili a kas Tap iti Tawen babaen ti Examiner ken ti simmaruno a tawen ket naikeddeng a kas Naisangayan nga Alumnus idi las-ud ti Rambakan ti Nabalitokan a Hubileo iti Unibersidad ti Manila.
Pannakabutos iti Kongreso ti Filipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket nabutosan pay idi a kas pannakabagi ti KOngreso idi 1965. Kalpasan ti dua a tawen tinengngelna pay ti opisina a kas Senador aginggana idi nairangarang ti linteg militar idi Septiembre 1972. Bayat idi nga isu ket nagsubli iti pribado a biag ken nangipasnek ti panawenna iti pamiliana ken ti panagsanay iti linteg, isu ket nagtultuloy iti aktibo nga interasado iti pubuiko a pannakibiang. Idi 1978, ti agtawen ti 63- ng aabogado ti Misamis Oriental ket nabutosan a kas pannakabagi ti Interim Batasang Pambansa ken nagserbi a kas Ministro ti Estado.
Diplomata[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez idi ket Mangipagulo/wenno nairanggo a kameng dagiti delagado ti Filipinas kadagit inadumaduma a konperensia iti lubong ken mairaman kadagitoy: ti Maika-10 a Komemoratibo a Konperensia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idiay San Francisco idi 1955; ti miting ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1957 ken 1962; Konperensia ti Interparliamentario a Kappon idiay Londres idi 1957; idiay Peru ken idiay Kamerun idi 1972. Isu ket kameng pay idi , ti konsultado a bagi ti Delagasion ti Filipinas iti SEATO idi 1963. In 1973, isu ket inkeddeng babaen ni Presidente Marcos a kas kameng ti benneg ti Filipinas kadagiti negosasion dagiti kuartel ti militar iti Estados Unidos. Daytoy a negosasion ket natengngel idiay Washington, D.C. idi 1975. Daytoy idi ti maikadua a panagserbina iti daytoy a benneg, ti immuna ket idi 1956 idi isu ket ti ngiwat ti benneg kadagiti negosasion kadagiti kuartel ti militar ti Filipinas ken Estados Unidos. Ni Peláez ket nagserbi pay a kas embahador ti PIlipinas iti Estados Unidos idi las-ud ti administrasion ni Aquino. Ni Pelaez ket nagserbi a kas Komite iti Dayaw iti Agri-Eneria (AER)- ti inkeddeng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a saan a gunglo ti gobierno ken nakibinglay ti rehional a koperensia ti agri-industrial ti ASEAN ti AER idi Mayo 1987 idiay Otel ti Manila.
Daulo ti sibik[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket aaktibo a nankitunos kadagiti nadumaduma a sibik ken kadagiti propesional a kagimongan. Isu ket nagserbi a kas Mangidaulo ti Panagsukisok a Pundasion ti Filipinas ti Cadang-Cadang , ti immuna a pundasion ti panagsukisok iti Filipinas a a kakuyog a binayadan ti gobierno ken pribado a sektor para iti panagpapukaw iti cadang-cadang, ti maysa a makaalis a maipapan iti birus a sakit a nangpangta a mangdadaek ti industria ti niog. Isu pay ti nangipangulo ti Gunglo dagiti Agmulmula ti Niog iti Filipinas, Gunglo ti Mindanao-Sulu-Palawan ken ti Philippine National Red Cross Fund Drive idiay Mindanao (1958).
Personal a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pelaez ket inasawana ni Edith Fabella ken dagiti annakda a ni: Emmanuel Jr., Ernesto, Elena, Esperanza, Eloisa, Eduardo, Enrique, Edmundo ken ni Elvira. Ti napaay a panangasasinado ket nangrugian ni Pelaez a mangpatingga ti politikal a karrerna ken nangipasnek ti biagana iti panagadal ti Biblia. Isu ket namindua nagserbi a kas Presidente ti Kagimongan ti Biblia iti Filipinas ken Mangipangulo dagiti Direktorna, ken kalpasanna ket naaramid a kas Honorario a Presidente nga awan kanungpalan babaen ti gunglo.
Isu ket pimmusay idi Hulio 27, 2003 idiay Ospital ti Asia ken Sentro ti Medikal idiay Muntinlupa gapu ti aresto iti puso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ What's Happening to Our Country? The Life and Times of Emmanuel Pelaez by Nelson Navarro


text:
1964
Ti 1964 ket maysa a tupuak a tawen a nangrugi iti aldaw ti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 7 – Nicolas Cage, Amerikano nga aktor
- Enero 17 – Michelle Obama, Umuna a Balasang ti Estados Unidos
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 7 – Russell Crowe, naiyanak idiay Baro a Selanda nga Australiano nga aktor
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 29 – Jestoni Alarcon, Filipino nga aktor ken politiko
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 26 – Sandra Bullock, Amerikana nga aktres
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 4– Francis Magalona, Filipino rapper (pimmusay 2009)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 4 – Emilio Aguinaldo, Umuna a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1869)


text:
Nangisayangkat ti Briefing ti Bureau of Soils and Water Management ket naglektiur ni Ms. Eugenia A. Briones, pannakabagi ti sanga ti DA, a nangilawlawaganna ti pakabuklan ti programa, sakupenna, addang a maaramid tapno agballigi ti panggepna. Kangrunaan a pakaipatungpalan daytoy a programa ket iti 33 a barangay iti ili.
Nagatendar dagiti pannakabagi ti DA-LGU nga idauluan ni Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada, dadaulo ti mannalon, nasangaili pay ti MAFC Chairman ti Sto. Domingo, Ilocos Sur ken Ms. Lolita Arce, Agricultural and Fisheries Coordinator ti Probinsia ti Ilocos Sur a nangtarabay ken ni Ms. Briones. Kasta met a nagatendar da SB Member Benedict M. Savellano, Chairman, Komite ti Agrikultura ken SB Secretary Maxfel S. Suboc.
Innayon ni Ms. Briones a maipakat daytoy a programa babaen ti pannakikammayetda iti LGU tapno nasamay a maipasagepsep kadagiti mannalon ti panggepna.
Dadduma a gubuayen ti programa.
- Makaekonomia ti panagusar ti ganagan maibasar iti rekomendado a wagas.
- Maikabassit ti panagusar ti komersial a ganagan a mangapektar ti salun-at dagiti agkonsumo.
- Pasayaatenna ti kasasad ti daga ta dagiti laeng kasapulanna nga elemento ti rumbeng a maiyaplikar.
- Pannakaitandudo ti panagusar ti organiko a ganagan.
Ti agtultuloy a pannakaipakat ti programa a mangpadur-as ti sektor-agrikultura ket maysa a prayoridad ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno mapalag-anan ti kasasaad dagiti mannalon babaen ti nawadwad nga apitenda ken iti agnanayon nga episiente ti klasena a daga a mulaanda. # (Web In-Action)


text:
Plantilia:Lang
{{{2}}}
Ti panggep daytoy a plantilia ket ti panangipakita a ti naited a linia ti teksto ket tagikua ti naisangayan a pagsasao (kitaen ti kodigo ti pagsasao). Daytoy ket masansan a saan a makita ti panagbaliw ti teksto, ngem makatulong kadagiti pagbasabasa nga agpili ti husto a kita ti letra, tapno makapili ti husto a pannakabalikas dagiti ramit ti pagbasaan ken dadduma pay, a kas naipalawag dita baba.
{{lang|Etiketa ti pagsasao|Teksto}}
Usaren dagiti kodigo ti pagsasao ti ISO 639. Kas pagarigan (ti fr ket isu ti kodigo para iti Pranses):
* Kinuna ti babai ket: "''{{lang|fr|Je suis française.}}''"
Ti resulta iti pagbasabasam:
- Kinuna ti babai ket: "Je suis française."
Daytoy a plantilia ket mangiraman pay ti silpo ti pannakaikategoria no usaren daytoy kadagiti panid ti nangruna a nagan ti espasio, isunga daytoy ket nasken a saan nga inayon iti kaunegan ti wiki a silpo. Daytoy ket nasken pay a saan a mausar babaen ti sabali panid iti parametro ti "title" iti dakamat no adda ti a URL; daytoy ket agpataud ti biddut. Daytoy a biddut ket saan a dagus a makita no mausar babaen ti sabalia a panid ti nagan ti espasio ti plantilia. No maitunos, ti intero a silpo ti wiki ket imbes a mabalin a maipan iti plantilia:
- Nasayaat
{{lang|ar|[[Pagsasao nga Arabiko|العربية]]}}
- Madi
[[Pagsasao nga Arabiko|{{lang|ar|العربية}}]]
Babaen ti kasisigud, daytoy a plantilia ket mangikabil kadagiti artikulo iti matutop a kategoria ti Kategoria:Dagiti artikulo nga aglaon ti teksto ti saan a pagsasao nga Ilokano. Tapno mapasardeng daytoy, inayon ti parametro ti
|nocat=true.
Adda met dagiti bersion ti daytoy a plantilia para kadagiti naisangayan a pagsasao a mangimaldit pay ti nagan ti pagsasao, naikeddeng daytoy ti umuna a pannakausar ti pagsasao iti artikulo. Kas pagarigan, "
{{lang-es|español}}" ken "
{{lang-ru|pycckий языk}}" mangited ti "Espaniol: español" ken "Ruso: pycckий языk".
Dagiti subetiketa ti pagsasao ket mabalin pay a mausar a mangipakita ti eskritu ti panagsurat wenno rehional a paggigiddiatan iti pagsasao. Segun ti W3C, "ti nasayaat nga alagaden no agpartuat kadagiti etiketa ti pagsasao ket ti ababa a pannakaaramid kadagiti etiketa", [1] tapno dagiti subetiketa ket nasken laeng a mainayon no adda nangruna a rason ti panagusar kaniada. Ti ISO 639‑1 ket kinaykayat ngem dagiti ISO 639‑2 ISO 639‑3.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Lang
Mangipakita a ti naited a linia ti teksto ket tagikua ti naisangayan a pagsasao. Us-usaren babaen dagiti nadumaduma a pagbasabasa nga agus-usar ti nadumaduma nga estilo para kadagiti sabsabali a pagasasao.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Kategoria:Dagiti plantilia a pangsuporta ti nadumaduma a pagsasao
- Listaan dagiti kodigo ti ISO 639 (dagiti kodigo ti pagsasao)
- Listaan dagiti kodigo ti ISO 15924 (dagiti kodigo ti eskritu)
- Listaan dagiti romanisasion ti ISO (dagiti kodigo ti transliterasion)
- {{transl}} para iti romanisasion dagiti pagsasao a saan a patubo a naisurat iti alpabeto ti Latin
- {{Unicode}}, {{script}} para kadagit naisangayan nga eskritu
- Kategoria:Dagiti plantilia ti ikono ti pagsasao, para iti bisual a panagmarka kadagiti silpo ti ruar iti linaon ti ganganaet a linaon
- Kategoria:Dagiti artikulo nga aglaon ti di ammo a plantilia ti pagsasao ti ISO 639 (7) - pagtaripatuan a kategoria
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Bangkayen a nasarakan ti baro a naireport a mapukpukaw manipud pay idi Nobiembre 24.
Nasarakan a tumtumpaw iti Abra river a sakup ti Barangay Banaoang ditoy nga ili ni Walter Pescador y Pespes, 22, awanan asawa ken residentge iti Barangay Guimod, Bantay idi aldaw ti Nobiembre 26, dua nga aldaw kalpasan a saan a naggawid iti balayda.
Inreport ti maysa nga Averie Bajog y Orpilla, 13, residente iti Banaoang, Bantay a nakitana ti biktima a nabigbig idi agangay a ni Pescador a tumtumpaw iti karayan bayat nga ipakpakatna ti “barekbek” idi agarup 10:45 ti aldaw ti nadakamat a petsa.
Intaray dagiti miembro ti MDRRMC ni Walter iti ospital ngem naideklara a dead on arrival.
Idi laeng agsapa ti Nobiembre 26 nga inreport ni Irha Lopez y Pescador, 31, a di pay naggawid ni Walter sipud pay idi rabii ti Nobiembre 24.
Mapapati a naudi a nakita ni Walter idi rabii ti nadakamat a petsa sadiay Vigan City.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis no sino dagiti nakaibunggoyan ni Walter sakbay a nasarakan a tumtumpaw ti bangkayna iti karayan Abra.#


text:
Panangimaton iti Pagtaengan
PANANGIMATON ITI PAGTAENGAN
KAS nagannak, nasken nga isuro kadagiti ubbing dagiti nasayaat a galad iti nagduduma a situasion. Iti amin a gundaway, rumbeng a nadayaw ken mannakigayyem ti maysa nga ubing.
Kas dakdakamaten dagiti mangyad-adal iti nasayaat a kababalin, makaay-ayo ti galad ti maysa a tao no mannakipagrikna iti sabali. Iti sabali a pannao, saan laeng a ti bukod a rikna ti panunoten; panunoten koma met ti rikna ti sabali.
Mairugi ti panangisuro kadagiti ubbing iti daytoy nasayaat a kababalin no maysa ket kagudua ti edad ti ubing. Maipasagepsep iti maysa nga ubing nga adda met rikna dagiti sabali a tattao ket maapektaranda no saan a nasayaat ti galad dagiti kalanglangenda.
Nasken nga ipaganetget dagiti nagannak kadagiti ubbing a pagbalinenda a paset ti inaldaw-aldaw a panagbiagda ti nasayaat a kababalin. Mairugi a maisuro daytoy kadakuada kadagiti nasapa a paset ti biagda iti uneg ken ruar ti pagtaengan.
Kasapulan ti nasayaat a tigtignay iti pannakilangen dagiti ubbing kadagiti padada nga ubbing ken kadagiti nataengan. Nasken masursuruanda nga agpadispensar no adda saan a nasayaat nga inaramidda. Saanda pay a bukodan ti panangay-ayam kadagiti abalbalayda. Mangipaayda met iti batang kadagiti dadduma nga ubbing nga agay-ayam.
Saan a maisuro kadagiti ubbing iti maymaysa nga aldaw dagiti nasayaat a kababalin. Adu a panagsanay ken pangpabileg ti kasapulan tapno maisuro dagitoy nasayaat a galad.
Isuro kadagiti ubing no kasano ti kumablaaw ken makisango a nasayaat kadagiti sangaili a sumangbay iti pagtaengan.
Iti panganan, no kabaelan ti ubing ti sumango iti komedor, isuro kenkuana no kasano iti agaramat iti kutsara ken tenedor ken naurnos a pannangan. Nasken pay nga isuro a 15 agingga 20 a minuto laeng ti panagtalinaed iti panganan.
Sursuruan dagiti ubbing a saggabassit laeng ti panagisubona iti taraon, ngalngalenna a nasayaat ken saan nga agsasao no adda taraon iti ngiwatna.
Kanayon nga isuro dagiti ubbing nga agyaman no adda naawatda a sagut wenno adda nasayaat a banag a nagun-odda.
Sapaen nga isuro dagiti ubbing ti panangibinglay ken saan a panangbukod kadagiti gundaway a kas iti pannakipila ken iti panagaramat kadagiti abalbalay ken dadduma a gamigam.
Sursuruan dagiti ubbing iti kinapateg ti panaganus. Igunamgunam a dida makisamsampitaw no adda madama nga agsarsarita.
Paset ti kultura dagiti Ilokano ti panangawag kadagiti nataengan wenno in-inauna iti manong, manong, tata ken nana. Saan koma a mapukaw dagitoy a tagipatgen kadagiti ubbing.
Adu pay dagiti rumbeng a maisuro kadagiti ubbing. Itugot dagitoy iti panagtaengda wenno iti sibubukel a panagbiagda.
Ad-adda nga epektibo ti panangisuro iti nasayaat galad kadagiti ubbing no dagiti mismo a nagannak ti mangipaay iti pagtuladan kadagitoy a kababalin.—O


text:
By: Luz Astom and Perlita Fontejon, August 30, 2012
Dagiti napipintas a nagappuanan ti maysa a mangidaulo ket maipagpannakkel iti sadinoman a disso…
Kadagitoy napalabas nga aldaw, agsinnumbangir iti radio, telebision, diario ken dadduma pay ti panangipadamag iti pannakatay ni Sekretario ti DILG Jesse Robredo. Iti saan a napakpakadaan nga ipapatay a nangkeltay ken naggibusan ti biag ni Sekretario Robredo, ti napudno a panagserbi ken nadalus a panangidaulo ket agtalinaedto a kankanayon kadagiti puspuso ken panunot dagiti Pilipino a nagserbianna a sipupudno.
Maipagpannakkel ti adu a Pilipino ni Sekretario Robredo a kas responsable nga ama, managayat nga asawa, napudno a gayyem ken mapagtalkan nga agserbi kadagiti tattao.
Adu ti nagladingit iti ipupusay ni Sekretario Robredo. Ibagbaga dagiti dadduma a ti biag ken aramidna a kas maysa a lider ket agbalin koma a pagtuladan wenno modelo, saan laeng dagiti opisiales ti gobierno wenno dagiti addaan iti puesto no di dagiti amin a Pilipino. Usarenda koma nga inspirasion nga agbalin a napasnek a mangipatungpal kadagiti akemda a mangipakita iti pudpudno a kaipapanan ti panagayat iti Dios, panagayat iti pagilian ken panagayat kadagiti serserbianda a tattao. Sapay koma ta iti ipupusayna ket mangibati iti naisangsangayan nga adal kadatayo amin a pinanawanna. Ket tuladentayo daytoy napateg nga impatawidna tapno mapapintas ken maparang-aytayo ti pagiliantayo.
Adu ti imbati kadatayo ni Sekretario Robredo a mabalin a pagsarmingan ken masapul nga itultuloytayo dagitoy napintas a galad ti panangidaulona. Kas kadagitoy sumaganad: warning LGUs vs enacting anti-contraceptive rules, anti-epal memo, promotion of catchbasin ken dadduma pay.
Idi Hunio iti daytoy a tawen, impablaak ti DILG nga addan sangaribu, innem a gasut ken nubenta y siete wenno 99 a porsiento iti lokal a gobierno ti nagtungpal kadagiti paglintegan nga inyussuat ni Sekretario Robredo. Iti isu met laeng a bulan, adda met walo gasut limapulo ket innem a lokal a gobierno ti napagasatan a makagun-od iti nasurok maysa a bilion pesos a suportaran ti programana (Performance Challenge Fund). Daytoy a kuarta ket pondo a nakasagana a maited para kadagiti kapapanglawan manipud kadagiti napanglaw a pamilia.
Ti DILG ket nakikinnammayet kadagiti barangay ken simbaan (Ugnayan ng mga Barangay at Simbahan wenno U.B.A.S) ken kasta met kadagiti organisasion ti eskuela (kas iti Ateneo School of Government ken De La Salle University) tapno mabantayan dagiti pondo ti lokal a gobierno ken masubaybayan no kasano ti pananggasto ken panangiserbida iti pondo para iti bukodda a lugar.
Maysa pay a programa a naimplementar ti makunkuna a “Seal of Disaster Preparedness.” Inyussuat ni Sekretario Robredo daytoy a programa a maysa kadagiti makatulong a mekanismo tapno matulongan ti lokal a gobierno a makitimpuyog kadagiti tattao iti tiempo ti rigat ken kalamidad. Saan laeng nga iti benneg ti lokal a gobierno ti ikkanna iti importansia, ngem inramanna pay a patibkeren ti ekonomia ti lokal a gobierno.
Sumamagmamano laeng dagitoy a programana a kas nakatugaw a sekretario iti DILG. Adu pay ti programa ni Sekretario Robredo maipanggep iti pannakapasayaat ti sistema ti lokal a gobierno.
Ni Sekretario Robredo ti maysa kadagiti maidumduma nga inspirasion wenno pagwadan ti amin a Pilipino gapu ta karkarna ti tao nga addaan iti nangato a saad iti gobierno a kas kenkuana.
Napalalo ti panangidaydayaw dagiti tattao kenkuana ta ti gapuna saan a napangas nga opisial, sinsero nga agserbi ken simple ti panagbiagna. Makitam laengen ti panagbadbadona, no mabalin saanna kano pay a kayat nga usaren dagiti agkakangina a badbado nga adda naganna ta ngamin mabain. Isu a no adda sadiay ilina a Naga, nakatsinelas laeng ken nakaaruat iti simple. Daytoy laengen ti pangiyarigan no kasano ti kinapakumbabana nga agserbi iti pagilianna. Sapay koma ta amin dagitoy nga inar-aramid ken impakpakitana, masursuro koma amin dagiti adda akemna iti gobierno.
Agkaykaysatayo a mangitandudo iti napintas a panangituray manipud kadagiti lokal a gobierno. Maysa daytoy a panangipakitatayo iti panangrespetotayo iti biag ni Sekretario Robredo ken agtalinaed latta a kankanayon iti puspusotayo ken tapno kankanayontayo a silalagip iti kinaimbagna.#


text:
Timmakder met ti naawagan iti Manong. Dakdakkel ken nabakbaked daytoy ngem ni Sigab. Naimatangan ni Sip-i ti panagdudusol ti pakabuklanna.
“Agpayso ti nasao ni Ading,” kinunana. “Ammoyo met siguro ti akemko a no ania ti mayallawat kaniak, idiretsok ida iti kuribot ken lata nga inton madanon ti orasna, alaen dagiti basurero tapno maibellengda.”
“Ti rigatna,” inyallawat ni Sigab, “nakakaanton dagiti kalugarantayo kadagiti rediek, Napateg a Sip-i! Ti makadakes, adda sabidong dagitoy a tagilakoda ta pagbaliktadenna pay ti rusok dagiti makakaan. Pagangayanna, maakas ti pigsada!”
Sabidong? nagallangugong iti panunot ni Sip-i. Saan ngata a dayta ti ramut ti bileg a dumardarup kadakuada ken ni Pitui Tari?
“Gapu met kadagitoy a basura, saan a naannayas ti panagbombak kadagiti bangkag ta mayanginda a mangappel kadagiti kanal. Madlawyo met ngata ti epektona no bassit ti maitedko kadakayo a danum,” kinuna ni Osup. Di makatalna; kasla pay ketdi agtigtigerger.
“Wen!” ti makatitileng a sungbat ti tallaong.
“Marikriknak met dayta,” intuloy ni Osup. “Agkakapsutak nga agbomba ta makaulaw ti angot iti aglawlawko. Agal-alak pay ken kasla kamkamatek dagiti kanito.”
Immarimbangaw ti aglawlaw.
“Maymaysa ti gapuna daytoy,” imbikag ni Melad. “Adu unayen dagiti ganggannaet iti aglawlaw a mayat a mangsakup kadatayo. Ti rigatna, dayta nakaitalkan daytoy ayantayo a disso, nga addaan iti kontrol kadatayo ami – pati kenka, Napateg a Sip-i – ket dina man la kitaen dagiti pastrekenna. Asinotay’ koma, aya, nga agkedked iti bilinna?”
“Agpayso ‘ta kunam, Melad,” inkanunong ni Langto. “Tagabotayo laeng a sidadaan nga agtungpal nupay makuna met nga adda pannakalidertayo,” kinitana ni Sip-i. “Dagitoy a ganggannaet ti makagapu ti panagkurkurangko iti taraon a para iti pangpatibkerko iti pundasion ti pamilia a binangonko. Ngem agawen met dagita a ganggannaet ti para kaniak!”
In-inut ti itatakder ni Rada, ti babai nga aginakbay ti banglona: adda pangngadua iti isipna no agsao wenno saan. Ngem napipia no mayebkasna ti adda a riknana.
“Napateg a Sip-i,” kinunana iti natinggaw a timek, “dakkel ti amakko iti marikriknak. In-inuten a masisip dagita a ganggannaet ti banglok. Kataydanto laengen ti mabati kaniak: agamakak ta makasabidong dagitoy; di makapaltuad iti biag!”
Nakagat ni Sip-i ti bibigna. Nariknana ti kinnit ti agtindeken nga init kadagiti kudilna.
“Apay, naibus kadin ti igamyo a pangsarangetyo kadagitoy a sumsumrek?” inamadna.
“Napateg a Sip-i,” timek ni Otab, “kas nakunak itay, naidumduma ti kinarungsot dagitoy a kabusor. Namsekda iti panglakagan tapno maparmekdakami. Saanen nga umdas ti birtud dagiti igammi.”
“No agtultuloy daytoy a parikut, Napateg a Sip-i,” binagi met ni Taraki, “di masasaan a maungawto ti lugartayo. Ita pay laeng, mariknakon nga aglusdoy dagitoy tumeng no kasta a sumang-atak kadagiti bantay. Adu dagiti lamok ken alimatek nga agsusop iti pigsak kadagiti waig ken bakir.”
Immariwawa ti kasingin ni Otab. Tumanabutob a nagpasango. “Basolmo daytoy, Sip-i!” imbugtak daytoy kenkuana. “No koma naturedka a lider, sika ti mangsaranget kadagitoy nga agbasakbasak. Wenno saan, sika koma ti makisarita iti nakaitalkan daytoy a disso tapno dina pastreken dagita nga estranghero yantangay makitkitana met a nagtaud dagitoy kadagiti ruot a walang!”
Kasla nadanog ti pispis ni Sip-i iti dayta nga imbalikas ti kasingin ni Otab.
(Maituloyto)


text:
CANDON CITY – Idauluan ni House Deputy Speaker Eric Singson dagiti padayawan ti gobierno probinsial ti Ilocos Sur iti Fr. Jose Burgos Achievement Awards iti pannakaselebrar ti Maikatlo a Kannawidan Ylocos Festival.
Napili ni Singson a pakaipaayan ti nasao a pammadayaw gapu iti adu a gapuananna iti benneg ti public service manipud panagmayorna iti Candon idi 1972 iti tawenna a 23.
Karaman kadagiti kangrunaan a naaramidanna iti Kongreso ti panagbalin ti ili ti Candon a maysa a component city, ti RA 09340 a mangiyatiddog iti termino dagiti barangay officials, RA 09337 wenno EVAT Law, linteg a namagbalin ti Ilocos Sur Agricultural College nga Ilocos Sur Polytechnic State College, ti pannakairaman ti Candon Community College iti University of Northern Philippines ken dadduma pay. Kangrunaan a sentro ti adbokasiana ti pannakapasayaat ti industria ti tabako, edukasion, inprastruktura ken salun-at.
Kadua ni Singson a mapadayawan inton rabii ti Enero 31 da Archbishop Ernesto Salgado, arsobispo ti Nueva Segovia, para iti rehihion; Dr. Fortunato Battad, President Emeritus ti Central Luzon State University ken Dr. Dorotea Filart, dati a Presidente ti University of Northern Philippines iti benneg ti akademia; Architect Reymundo Florentino, maysa a mabigbig a teddek iti pannakapreserba dagiti daan a pasdek iti siudad ti Vigan ken immawat iti prestihioso a Golden Delphic Award iti 2nd International Delphic Games in Architectural Conservation Category sadiay Malaysia idi 2005 para iti photographic documentation ti Vigan Architectural Heritage iti benneg ti arkitektura, WBA Superflyweight champion Brian Viloria iti sports; Viva Entertainment big boss Vic del Rosario Jr. para iti entertainment; Gawad SAKA Outstanding Corn Farmer Maximo Rabanal ken Gawad SAKA Outstanding Young Farmer Romeo Yapit iti agrikultura.
Maipaay met ti Fr. Jose Burgos Special Award ken ni Mancielito Tacadena, reporter ti NBN Vigan ken mannurat iti Bannawag gapu iti gapuananna iti benneg ken print journalism. Napili ti sinuratna kas Best Agriculture Story iti 2nd Bright Leaf Agriculture Journalism Awards idi 2008.
Maipaay ti isu met laeng a pammadayaw iti Ilocos Sur Medical Society gapu iti agduduma a programana a nakatulong kadagiti nakurapay a pamilia iti probinsia ken aktibo a partisipasion daytoy idi kangitingit ti Bagyo Pepeng ken ti grupo dagiti mangngalap iti Sito Nagtupakan, Pudoc Sur, San Vicente a nangispal iti biag ti 12 a tattao a naiwawa iti taaw idi 2008. Inawat payen ti grupo ti Gawad Kalasag Award manipud iti National Disaster and Coordinating Council itay napan a tawen.
Ti Fr. Jose Burgos Achievement Award ti kangatuan a pammadayaw nga ipaay ti probinsia kadagiti taga-Ilocos Sur a nakaaramid iti naisangsangayan ken nakaited iti dayaw para iti probinsia iti sangkapagilian ken ballasiw-taaw. #


text:
Mozilla Firefox
Ti Mozilla Firefox (sigud nga am-ammo kas "Phoenix" sa iti nabiit ket "Mozilla Firebird") ket maysa a nawaya, ballasiw a plataporma, grapikal a pagbasabasa ti web a pinartuat ti Mozilla Foundation ken ginasut a boluntario. Sakbay ti pannakairuar ti bersionna a 1.0 idi Nobiembre 9, 2004, ti Firefox ket nalataken ken idaydayaw ti adu a taga-media, a pakairamanan ti Forbes ken ti Wall Street Journal. Iti mapan a 25 a riwriw a download iti 99 nga aldaw laeng kalpasan ti pannakairuarna, nagbalin ti Firefox a maysa kadagiti kaaduan a maar-aramat a libre ken nawaya ken nawaya a taudan a software, nangruna kadagiti agus-usar kadagiti pagtaengan. Idi Oktubre 19, 2005, ti Firefox ket addaanen iti 100 a riwriw a download, 344 nga aldaw laeng kalpasan ti pannakairuar ti version 1.0.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Rinugian da Dave Hyatt ken Blake Ross a trinabaho ti gandat a Firefox kas maysa nga sinubsubokan a sanga ti gandat a Mozilla. Namatida a dagiti komersial a pakasapulan ti Netscape ket makaapekto iti browser a Mozilla. Tapno malapdanda ti nakitada nga ibubussog unay ti software ti Mozilla Suite, nangpartuatda iti nalaklaka a pagbasabasa (a naawagan idi damo iti Phoenix, nga itan ket Firefox), a pinanggepda a mangsukat iti Mozilla Suite. Ni Ben Goodger ita ti agpapaay a kangrunaan a mangbukbukel iti Firefox.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti mainayon para iti Firefox ket naisurat iti JavaScript". Rietta. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ "Ti Firefox ket agus-usar ti "html.css" stylesheet para iti kasisigud a panagiparang kadagiti estilo". David Walsh. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ "Firefox addons, Stylish takes advantage of Firefox's CSS rendering to change the appearance of Firefox". userstyles.org. Naala idi Disiembre 19, 2009.
- ^ a b c d "Kinaudi a a natalna a pablaak ti Firefox". Mozilla. Disiembre 21, 2011. Naala idi Enero 5, 2012.


text:
INAGURASION TI XENTRO MALL ITI VIGAN CITY. Naragsak a nakigrupo ni dati a Mayor Eva Marie S. Medina (maikadua manipud iti kannawan) ken
dagiti opisial ti Vigan City nga idadauluan ni Vice Mayor Lourdes Baquiran ken ni Alex Cruz, developer ti pasdek-negosio, bayat ti inagurasion ti Xentro
Mall itay Nobiembre 29, 2017. Ti Xentro Mall ti kabaruanan a commercial establishment a naipatakder ditoy siudad a manamnama nga ad-adda pay a
mangpadur-as iti turismo ken negosio. Manipud iti kannigid: Konsehal John Patrick Singson, Vice Mayor Lulu Baquiran, Konsehal Herminigildo Apelin,
Konsehal Rey Florentino, Konsehal Ramil Arce, Developer Alex Cruz, Konsehal Kristen Benedict Figuerres, Konsehal Janina Medina-Fariñas, dati a Mayor
Eva Marie S. Medina ken ABC Pres. Nicholas Joseph De Leon. Kangrunaan a sangaili iti daytoy a pasken da dati a Gov. Luis Singson, Gov. Ryan Singson,
Vice Gov. Jeremias Singson ken ni Vigan City Mayor Juan Carlo Medina. (Retrato pammadayaw ti Vice Mayor Baquiran Facebook)
INAGURASION TI XENTRO MALL ITI VIGAN CITY
INAGURASION TI XENTRO MALL ITI VIGAN CITY. Naragsak a nakigrupo ni dati a Mayor Eva Marie S. Medina (maikadua manipud iti kannawan) ken


text:
Nadumaduma dagiti rason no apay a marakrak ti nasinged a langenlangen dagiti agassawa, segun iti maysa a panagadal.
Naduktalan iti panagadal dagiti autoridad iti kasar nga uppat a pulo a porsiento, wenno nangatngato pay, kadagiti lallaki nga addaanen iti asawa ti masulisog iti extra marital affairs nangruna kadagiti dakkel ti sueldoda ta nabuslon ti makukuartada a gastuenda iti maiparparit nga ayat. Nasurok met a tallopulo a porsiento kadagiti babbai a naasawaan nga adda iti edad tallopulo agingga iti tallopulo ket lima ti maaddaan iti extra marital affair.
Adda tallo a rason no apay a makiabig ti maysa a lalaki wenno babai.
Umuna, agsipud ta nabayagen nga adda im-impenna a gura ken sakit ti nakemda iti asawana ngem saanna a maibuksilan wenno maiparikna gapu iti amak wenno butengna. Yan ti rigatna, no sumangbay ti sabali a lalaki iti biagna a makaawat iti sasaadenna, masarakanma laengen a matinnag ti riknana iti daytoy uray ibagbaga ti panunotna a saan a maikanatad ken maisalungasing iti nariinganna a moralidad.
Maikadua, gapu iti personal a pagkasapulan. Gapu ta nangato ti puesto ti lalaki wenno babai, maigubetda iti trabaho; nakurangen wenno awan payen ti panawen ti maysa para iti asawa ken ti anakna. Saanna payen a maited ti seksual a kasapulan ti asawana ta masansan a no naggawid iti balayda, nabannog unayen ket turoganna ti asawana a nagdigos ken nagbangbanglo pay tapno makakayaw a danonenna.
Maur-urnong dagitoy a pannakaupay agingga iti “mapunno diay salup” ket iti panaglipias ti busor ken im-impen ti maysa, agbirok iti mangsullat iti nagkurangan ti sabali.
Ti rigatna no adda umar-arubayan a kulibangbang, di mapupuotan ti sabong a sisisipen gayamen daytoy ti sam-it ti dirona. Wenno saan, agadiwara ti kinabanglo ti sabong ket agpasag ti pul-oy iti saklot ti kinalasbang daytoy.
Maikatlo, kayat met ti babai nga uray kasano ti kaadu ti trabahona iti balay, maaddaan met ti wayawaya nga umaliwaksay no maminsan. Ngem no awan panawen ni lakayna, dakkel ti posibilidad nga iti panagwaywayas ni babai iti panagpasiarna iti ruar, makasarak iti lalaki a makaawat iti sasaadenna, ken mangited iti birbirokenna a kurang iti biagna. Kasta met laeng iti lalaki. Masansan a maibarkada daytoy gapu ta kayatna met ti umaliwaksay. Ti makadakes no adda mangparimrim kenkuana ket saannan a malagip pay ti agur-uray iti pagtaenganda.
Adda sumagmamano a wagas tapno maliklikan ti extra-marital affair: daytoy ket babaen ti pannakaammo kadagiti pagilasinan ti problema iti nagbaetan ti agassawa. Adda dagiti aw-awaganda a danger signals. Kas koma no kaykayatmo a kadua dagiti katrabahuam ngem ti asawam, dakes daytan, pagilasinan nga agmawmawen ti panagayatmo iti asawam. Dagiti dadduma pay a pagilasinan: no ibagbagam ti sikretom kadagiti gagayyem ken katrabahuam; no naragragsakka a kaduam iti lakaran ti sabali a lalaki wenno gagayyemmo a babai ngem ti agpakuyogka iti asawam; ken no agsarsarapaka no masaludsod kenka no apay a nakaas-asidegka iti sabali a tao.
No addan dagitoy a pagilasinan, panawenen nga utobem iti bagim no ania ti pagikayam iti asawam, wenno ania dagiti nagkurangam wenno nagkamtudanna a makagapu a dumakdakkel ti giwang ti relasionyo nga agassawa.
Maysa pay a gapu ti pannakarakrak ti pagtaengan ti kaawan ti panawen ti agassawa a mangpalagda iti umok ti pagtaenganda.
Kas koma daytoy: ni mister ket makumikom iti trabaho ken manmano a makita ti pamiliana. Ni met misis, adda nangato nga ambisionna para iti bagina ket paggiddanenna ti karerana ken panangay-aywanna iti pamiliana. Iti panaglabas dagiti aldaw, awanen panawenda nga agkita ken agkadua! Awanen ti panawenda para iti tunggal maysa. Pagtungpalanna, agbalinda a ganggannaet iti bukodda a pagtaengan. Saandan nga agsarsarita iti maysa ken maysa ket mabalin a kunadan: “Ania koma pay la ti rason nga agtiponta? Isu nga agsinada metten.
Sabali pay a makagapu iti itatayab ti singensinged iti uneg ti pagtaengan ti panagabuso ti maysa iti kabinnuligna iti biag wenno iti pamiliana.
Maibasar iti estatistiko, tallo agingga iti uppat a milion a babbai iti makabkabil iti tinawen iti pagtaenganda babaen iti asawa, sigud nga asawa, kamalala wenno nobioda.
Segun met iti maysa a panagadal, innem a pulo a porsiento kadagiti dimmakkel nga annak ti nakitkitada ti amada a mangkabkabil iti inada.
Ti pannakaabuso ti kagrabean a rason ti panagsina dagiti agassawa , ngem isu met ti kalakaan a maire-medio. Kasano? Ti kan lalaki a mangbugbog iti asawana ket saan a “monster”, ketdi, naadalna ti kasta a galad. Mabalin a binugbog ti nagannakna idi ubing pay wenno adda naimatanganna a kasta a tinawidna metten agingga a dimmakkel.
Mabalin a malapsut kadakuada ti kasta a galad babaen ti psychological counseling. Isu a no ay-ayatem ti asawam, (nangruna dagiti babai), ti bagim ken dagiti annakmo, nasken a mangiwayatkan iti addang tapno agturposen ti kasta a dakes a galadmo a nalaing a mangbugbog iti asawana.#


text:
MADAKAMAT ditoy a napilitan laeng ti Commission on Elections a nangiparuar iti listaan dagiti party-list organizations ken dagiti nominees dagitoy gapu iti pammilin ti Korte Suprema.
Tallo a grupo, ti Kilosbayan Foundation nga idadauluan ni dati a Senador Jovito Salonga, ti Akbayan ni party-list representative Etta Rosales, ken ti Bantay Katarungan, ti nangipila iti petision iti Kangatuan a Pangukoman a bilinenna ti Comelec a mangiparuar iti nagan dagiti nominado iti party-list groups nga inikkan ti poll body iti akreditasion.
Nagpaarayat dagitoy a grupo iti Korte Suprema kalpasan a saan a pinatgan ti Comelec ti kiddawda a mairuar ti listaan dagiti nominado kadagiti party-list organizations a kuna dagiti grupo a “naipanurok a biddut, arbitrario ken maikaniwas iti paglintegan.”
Immun-una ngem daytoy, dua a nongovernment organizations, ti Bantay Republic Act 7941 ken ti Urban Poor for Legal Reforms, ti nagkiddaw iti Korte Suprema nga ibilinna iti Comelec a ruk-atanna dagiti nagan dagiti nominado ken ti pannakadiskualipika dagiti 34 a party-list groups a kunada a saan a pudpudno a mangibagi kadagiti sektor nga ibagbagada nga irepresentarda.
Kiniddaw pay dagitoy dua nga NGOs a mangiparuar ti Korte Suprema iti temporary restraining order maikontra iti pannakaiproklama dagiti 34 a party-list organizations no mangabakda iti masungad nga eleksion.
Kuna ti Comelec, babaen ti resolusionna, a kas sagudayen ti Party-List System Act (RA 7941), saan a maiparang dagiti nominees ti party-list iti nasertipikaran a listaan dagiti partido nga agngayangay a maibagian iti babaen ti nasao a sistema.
Iti panirigan ti Comelec, dina kayat a personality-oriented ti party-list election ket saan a dagiti nominees, no di ti party-list group ti mabutosan.
Kinunana pay a santo laeng maiparuar ti nagan dagiti nominado iti alas tres ti malem iti aldaw ti eleksion.
Ngem iti petision ti Kilosbayan Foundation Akbayan, ken Bantay Katarungan, inyunay-unayda a kasapulan a maammuan dagiti tattao no asino dagiti mangibagi iti party-list nga ibutosda iti Kamara.
Kinuna dagiti tallo a grupo iti petisionda a kasapulan a maammuan dagiti kualipikasion, track record, reputasion dagiti nominado agsipud ta napateg dagitoy iti panagpili dagiti tattao kadagiti ispesipiko a party-list groups.
No dida ammo dagiti nominees iti butosanda a party-list group, di maapresiar dagiti tattao ti kinapateg ti butosda, impaganetget ti petision.
Kinuna pay ti petision a ti pangngeddeng ti Comelec a saan a maruk-atan dagiti nagan dagiti nominado ket idur-asda ti “politika ti kinaignorante” ken saan a konstitusional a restriksion iti nawaya a panagsao ken waya iti impormasion.
Nagtungpal laeng iti tulpak a lapayag dagitoy a petision ta imbasura ti Comelec.
Ngem iti inyetnag ti Kangatuan a Pangukoman a pangngeddengna, imbatadna a saanna a kanunongan ti saan a panangiparuar ti Comelec iti nagan dagiti nominado kadagiti party-list groups agsipud ta maikontra daytoy iti kalintegan iti impormasion kas inyetnag ti konstitusion.
Kinuna ti Korte a kayarigan ti saan a pannakaipalubos ti pannakaipakaammo iti nagan dagiti party-list nominees iti “nabulsekan a panagbutos” gapu ta awan pannakaammo dagiti botante kadagiti nominees tapno makaaramidda iti kapkapnekan a pangngeddeng iti panagibutosda iti party-list groups iti masungad nga eleksion.
Kinuna pay ti Korte nga awan a nailanad iti RA 7941 a mangiparit iti Comelec a mangipakaammo wenno uray mangipublikar babaen ti media malaksid laeng iti nasertipikaran a listaaan ti nagan dagiti party-list nominees.
Kasapulan ti madagdagus a pannakaiwayat daytoy a pangngeddeng ti Korte Suprema nga ipatungpal ti Comelec iti las-ud ti 5 nga aldaw kalpasan ti pannakaawatna iti pammilin.
Iti panangiparuar ti poll body iti listaan dagiti nominees dagiti party-list groups, napatalgedan ti suspetsa dagiti petisioner a dagiti nailista a nominees ket saanda a pudpudno nga ibagian ti party-list groups nga irepresentarda.
(Adda tuloyna)


text:
Siocon, Zamboanga del Norte
Ti Siocon ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siocon ket nabennebenneg iti 26 a barbaranggay.[2]
- Andres Micubo Jr. (Balili)
- Balagunan
- Bucana
- Bulacan
- Candiz
- Datu Sailila
- Dionisio Riconalla
- Jose P. Brillantes, Sr. (Old Lituban)
- Latabon
- Makiang
- Malambuhangin
- Malipot
- Manaol
- Mateo Francisco
- Matiag
- New Lituban
- Pangian
- Pisawak
- Poblacion
- S. Cabral
- Santa Maria
- Siay
- Suhaile Arabi
- Tabayo
- Tagaytay
- Tibangao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Capiz
Ti Capiz ket maysa a probinsia ti Filipinas a masarakan iti rehion ti Lumaud a Visayas. Kapitoliona ti Siudad ti Roxas. Adda ti Capiz iti amianan-a-daya a paset ti Isla ti Panay, kabeddengna ti Aklan ken Antique iti laud, ken ti Iloilo iti abagatan. Sangsaguenna met ti Baybay Sibuyan iti amianan.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Capiz iti 16 nga ili ken 1 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Saba
Ti saba ket maysa a makan a prutas a napataud babaen dagiti nadumaduma a kita ti dakkel a hierba dagiti agsabsabong a mula ti henero ti Musa.[1] (Kadagiti sabsabali a pagilian, dagiti saba ket naus-usar para iti panagluto ken mabalin a matawagan kadagiti plantain.) Ti prutas ket adda dagiti nadumaduma a kadakkel, maris ken katangken,ngem kadawyan daytoy nga immatiddog ken killo, nga addaan ti nalamuyot a lasag ken nabaknang iti almidon a mabalin a naukisan iti duyaw, morado wenno nalabbaga no naluom. Dagiti bunga ket dumakkelda nga agririmpuok nga agbitbitin kadagiti rimpuok manipud ti ngato ti mula. Gangani amin a moderno a makan a partenokarpiko (awan bukel) a sabsaba ket nagtaud kadagiti dua a naatap a sebbangan ti– Musa acuminata ken Musa balbisiana. Dagiti sientipiko a nagan kadagiti kaaduan a nataltalon a saba ket ti Musa acuminata, Musa balbisiana, ken Musa × paradisiaca para iti hibrido ti Musa acuminata × M. balbisiana, depende kadagiti bukodda a henomiko a pakabuklan. Ti duog a sientipiko a nagan a Musa sapientum ket saanen a naus-usar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Saba", Online a Diksionario ti Merriam-Webster, naala idi 2013-01-04
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Saba iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Saba iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Dagus a nagresponde dagiti Vigan City Police idi naawatda ti report a natakawan ti maysa a sangsangaili iti maysa a panganan a masarakan iti Plaza Maestro idi Hulio 3, daytoy a tawen.
Nainaganan ti natakawan a ni Cezar Pitos Istrope, EDD, 46, taga-Boloc-Boloc, Sibolan, Dumaguete City. Kadua ni Istrope nga apan nangrabii iti maysa a panganan iti Plaza Maestro ket ditoy a nasikwat ti nangisit a backpack nga indissona iti abayna bayat ti pannanganda.
Linaon ti backpack ti dua a wallet ti biktima a dagitoy ti linaonda: GSIS ID, SSS ID, Pag-ibig ID, University ID at St. Paul, Siliman, credit card, 250 Singaporean Dollars, and cash a Ph20,000.00; maysa a black Neo laptop a ti linaonna ket dagiti files nga ipresentarna iti International Conference iti University of Northern Philippines.
Babaen ti superbision ni COP PSUPT Marlo Aquino Castillo, dagus a nabigbigda dagiti suspetsa babaen ti CCTV footage ti panganan ket nangisayangkatda iti follow-up operation para iti pannakatiliw dagiti suspetsa. (Tawid News Team)
Sangsangaili iti siudad, natakawan maysa a panganan
VIGAN CITY – Dagus a nagresponde dagiti Vigan City Police idi naawatda ti report a natakawan ti maysa a sangsangaili iti maysa a panganan a masarakan iti Plaza Maestro idi Hulio 3, daytoy a tawen.


text:
February 4, 2018
200 a Tawenen ti Napalabas...
200 A TAWENEN TI NAPALABAS, maysa nga Spanish Royal Decree ti nanggudua iti probinsia a managan idi iti Ylocos ket nagbalin a probinsia ti Ilocos Norte ken Ilocos Sur. Kas paset ti pananglagip iti daytoy a pasamak, sangsangkamaysa dagiti Ilokano a mangrambak iti daytoy kinaidumduma ti puli ni Ilokano. Kas pakpakauna a selebrasion, naangay idi Enero 26 ti maysa a parada iti Siudad ti Laoag a nakipasetan ti agarup 7,000 a lumugar kadagiti 21 a munisipio ken dua a siudad ti Ilocos Norte. “Ania ti Maipagpannakkelmo a Kas Ilokano?” Daytoy ti tema ti selebrasion ket idi Pebrero 2, naangay ti maysa a cultural dance showdown wenno “Tan-ok ni Ilokano Festival of Festivals” a nakaipabuyaan dagiti nangayed a kultura ken pakasaritaan dagiti taga-Amianan. (Leilanie G. Adriano)
(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 12, 2018 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Mangisayangkat ti sangguniang bayan ditoy iti panagpalutpot mainaig kadagiti gasoline slips a baybayadan ti gobierno munisipal ditoy.
Natinong daytoy ti sangguniang bayan iti sanguanan dagiti alegasion a maab-abuso ti pannakaaramat iti gasoline slips para kadagiti lugan ti municipal government ditoy.
Aganay a P418,000 ti kadagupan dagiti gasoline expenses a bayadan ti gobierno munisipal ditoy manipud idi Nobiembre agingga iti Disiembre idi napan a tawen.
Naipalaon ti pagbayad iti nasao nga utang iti supplemental budget daytoy nga ili nga agdagup iti P4 milion.
Kanaig daytoy, pinaayaban ti sangguniang bayan ti General Services officer tapno lawlawaganna no ania a lugan ken opisina ti nakaaramatan dagiti gas slips.
Iti listaan nga indatag ni GS Officer Dito dela Cruz iti sangguniang bayan manipud Enero 10 agingga iti agdama a bulan, limtuad a dua a kaap-apeliedo ti mayor ti mapapati a nagaramat iti gas slips nga umabot iti P28,000, awanan iti control number dagitoy ken awan ti nailanad nga opisina wenno ania a lugan ti nakaaramatanna.
Ngem kinuna ti GS officer a nabayagen a saan a nagpirma kadagiti gas slips ken dina am-ammo dagiti nadakamat a tattao a nagaramat iti makueskuestionaran a gas slips.
Kinuna ni dela Cruz nga indanonnan daytoy a banag iti mayor.
Napagtinongan dagiti konsehal a committe of the whole ti mangisayangkat iti panagimbestiga ken maiwayat bayat ti pannakaangay ti regular a session.
Naituding a paayaban ti Konseho ti maysa a pannakabagi dagiti tallo a gasolinaan ditoy tapno mangtedda iti pakalawlawagan mainaig dagiti gas slips a maisaksakada kadakuada.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Nakasaganan a maiwaras dagiti makina a pagdait manipud iti gobierno probinsial, segun iti presidente dagiti BHWs.
Kinuna ni BHW President Zenaida Pulido a nakasangpeten iti probinsia dagiti 50 a pagdait a makina a maiwaras iti nadumaduma nga ili iti probinsia.
Maysa a makina ti maited tunggal ili ngem manayonan kadagiti ili nga adda nasurok 100 a miembrona.
Kinuna ni Pulido nga agsanay pay dagiti lumugar iti dressmaking santo maiwaras dagiti makina a pagdait.
Innayon ni Pulido a babaen daytoy a programa, maikkatan dagiti babbai a makitongtong-it ta addanton pakakumikomanda a trabaho a pangnayon iti pamastrekanda.
Itay nabiit, naisayangkat ti Barangay Health Workers Summit no sadino a nakipartisipar dagiti BHWs iti intero a probinsia.#


text:
Tips
Tarabay iti Pagtaengan, Salun-at ken Dadduma Pay
TAPNO AGPAUT DAGITI KANDADO KEN TUTULBEKAN TI RIDAW.
Agusar iti bagas ti lapis a pang-“grasa” kadagiti kandado ken tutulbekan, saan ket nga agusar iti grasa wenno ania man a produkto ti petrolio ta mabalin nga agurnong dagitoy iti rugit ken tapok iti uneg ti kandado. Mangtahar iti lapis sa iradrad ti bagas daytoy iti liha ket ti maurnong a tapok daytoy ti imalamal iti tulbek. Iserrek ti tulbek iti kandado ket luktan-iserra ti kandado iti sumagmamano a daras. No awan ti liha, ken saanka nga agdardaras, mabalin met nga iradrad ti bagas ti lapis iti tulbek. Aramiden daytoy mamindua iti makatawen.
TI HAND CREAM A KAS PANGPASILENG ITI SAPATOS.
Naibusanka iti shoe polish? Mangalaka iti hand cream. Mangipunas iti lalat a sapatos sa agusar iti sabali a lupot a pangiradrad iti daytoy agingga a sumilap ti sapatos.
PANANGPAPUDAW ITI IMMAMARILIO A PURAW.
No dimo kayat ti agusar iti bleach ta maingelanka wenno dimo kayat ti angotna, nayonam iti ½ tasa a suka ti danum (nga addan sabonna) iti washing machine. Wenno saan, ipaburek ti aruaten iti danum a nalaokan iti kalamansi wenno lemon. Apaman nga agburek ti danum, iddepen ti apuy sa bay-an a nakauper ti banag a kayat a papurawen.
TI ASIN A KAS PANGPABANGLO ITI GOMA A SAPATOS.
Gagangay nga adda sabali nga angot dagiti sneakers ken dadduma pay a canvas a sapatos nangruna no usarem daytoy nga awan mediasmo gapu iti panagling-et dagiti sakam. Ti aramidem, warakiwakam iti sangkabassit nga asin ti uneg ti sapatos ket bay-an iti agpatnag.


text:
Nailibayak…Naunday Unay…
July 26, 2010 5 Comments
Wen, kakabsat…
Nabayag sa daydin naudi a postek iti daytoy a kalapaw. Agregreg pay ketin dagiti sinigpit…binakabak payen dagiti bautek a nakapisokan kadagiti mikol a naurnong kadagiti pabalon daydi inak…wen daydi inak nga inyaramidak ti blog koma a pangurnongak ti babassit a mikol tapno maipaagasmi…natayen ti inak.
Hulio 6, 2010, 2:20 ti malem, kalpasan ti siam a chemotherapy sessions na ken ti naunday unay a panagibturna ti saem–ti nasapa a pannakaawanna, ti panagibturna a mangawat a saannan makita ti panagdakkel dagiti apokona, ti panangibturna a saan a mangipakita kadakami ti panangep-epna ti sakit/saem a mariknana, ti pananglaban ti panunotna nga ikkanna kami ti ay-ayo uray dua laeng koma a tawen tapno makitami met ti naggastosanmi kenkuana, kalpasan ti adu a saan a mailadawan a panunot, rikna ken aramid–natay a daytoy kano laeng ti naibalikasna: matayakon…
Hulio 3 idi ibagada kaniak a marigatan ti inak a mangan ket intawag ni Antik a Simpling a masapul a pasiarek ti inak gaputa inbagan ti kasinsinko a Doctor a saannansan maabot ti maysa a lawas. Domingo idi, Hulio 4 di maawatko dayta a tawag.
Lunes, Hulio 5, idi linuganak ti kotsek a kaduak ti asawak a nangbeltak ti nasurok met a dua gasut a kilometro a baet ti Tagudin, Ilocos Sur ken Dasol, Pangasinan. Nadatnganmi ti inak a nakaidda ngem makasao pay met laeng. Nakapsut ngem napigsa ti pakinakemna, wen, ti nakemna a saan pay a matay ket kunak: nii, napigsaka pay met laeng gayam.
Nakunak daydi, kakabsat, a kas pangpatibker ti riknak a saan ket a ti rikna ti inak. Coping mechanism, wen, dayta man ti awagna ti rikna ken tignayko gapu ta ammok a saannan a maabot ti makalawas.
Martes, Hulio 6, bigat. Dinawat ti inak nga apanmi alaen ti doctorna sadiay Bugallon, Pangasinan. Napankami. Insangpetko ti doctor a kiddawna. Numanpay kuna ti doctor a saan pay a matay ti inak a kasungani ti inbagan ti doctor a kasinsinko, kunak iti bagik: imposible a mabiag pay.
Alas dos ti malem, pinagawidna kamin ti inak gaputa inbagak nga adda sagubanit ti dua nga annakko a napanawanmi. Ken, adda met appointment ti Doctor. Adda kamin ti Sual idi itawagda kaniami a natayen ti inak.
Kuna ti kabsatko: apay a pinapanawna kami pay?
Saanmo koman pabasolen ti inatayo, kunak met.
Wen, ti inak, saanna a kayat a makitak a matay…ta ammona a ti kayatko a mabati kaniak a lagip ket dagiti naragsak a kanito.
Ken wen, saanak a nagsangit, naganug-og inggana idi maiserreken ti bangkayna iti panteon. Nagtaraigid laeng dagiti luak. Ngamin, ammok, nanamnam-ay ti napananna. Dinillaw daytoy dagiti kakabagiak ngem saankon ida sinungbatan ta nalawag ti kuna ti padi nga angkelmi: ti pannakatay ti bagi ket isu met ti pannakiranud ti agnanayon a biag a kas inyadal ni HesuKristo.
Adu dagiti pasamak ken nakaay-ayat a naaramid a mabalin nga inu-ugma kunak wenno nakaisigudan laeng a kultura ti Ilokano. Kas koma ti panagdalungdongko ti manto. Piniktyurko ti rupak, ay ket kaslaak metten dagiti ladawan dagiti abu-sayap iti diario. Ti kararag a napno dagiti madagdagullit a kararag a kas koma: maysa pay nga amami, maysa pay nga ave ken gloria para ti kararrua ni Amparo. No saanak a mariro, maminsiam ngata a madagullit daytoy a petision.
Saan kano a mabalin ti agdigos sadiay balaymi. Ket ania ngarud, binitbitkon a ti sangatimba ket napanakon a ti kasamekan a nagbuyat.
Saankayo nga agobra kunada pay. Ket no ‘wan met palikodmi.
Nagpukanak ngarud ti kawayan a pangnayonmi ti inaramidmi a sapaw. Agdungerka loko kunada man.
Ania koma ti koneksion ti panagminatay ti panagdunger, ala man?!
Maiparit ti agkutim kadagiti natangken a banag kunada. Ala, ket no ti inpasangok kadagiti agbantay ket kornik nga aramid ti Candon City, hay.
Sublianakto dagiti kakabagiak a nanglualo. Saan a tapno agyamanak, no di ket apanko irecord daydi lualoda nga adda pay latinna. Narigaten no mapukaw dagitoy nga ugali/kaugalian ta siak a mismon a maseknan ket makaellek payen a dumngeg.
Ala, anusanyo pay laeng daytoy.
Nailibayak ket addanto pannakariing tapno agpapatangtayto manen.


text:
CANDON CITY – Tallopulo nga aldaw ti suspension nga impakat ti Sangguniang Panglungsod ditoy iti maysa a kapitan ti barangay kalpasan a napatalgedan a nakabasol daytoy iti naipila a kaso administratibo kontra kenkuana.
Iti desision nga imparuar ti Sangguniang Panglungsod idi Hunio 16, 2008, natakuatan a guilty ni Kapitan Francisco Tu, barangay captain ti Villarica, iti kaso nga oppression ken abuse of authority a naipila maikontra kenkuana.
Nangrugi ti suspensionna idi Hulio 1.
Segun iti kaso nga impila ni Ricardo Galindo, residente iti nasao a barangay, idi Enero 27, 2008, agtotong-it ti complainant ken da kagawad Bernardo Lacsa ken Cresensio Peralta Jr. iti dap-ayan a masarakan iti lakon ti complainant. Idi simmangpet ti kapitan, pinasardengna ti ay-ayam sana ginuyod ti lupot ti lamisaan ket impuruakna kadagiti agtongtong-it a nagtungpal iti nabara a saritaan.
Kinuna ni Tu a tungpalenna ti naipakat a desision kenkuana.#


text:
SAN ILDEFONSO, Ilocos Sur – Kinuna ni Mayor Mark Purisima nga addanton mailako a presko a sugarcane juice kadagiti consumers kalpasan a nangipaay ni Gov. Ryan Singson iti dua a pagpespes iti unas ditoy nga ili.
Kinuna ni Purisima a maysa a sugarcane squeezer ti maiyawat iti Barangay Gungogong tapno adda madadaan nga aramaten dagiti aglaklako kadagiti produkto ti unas iti ilina no adda gumatang iti presko a sugarcane juice.
Maikabil ti sabali nga squeezer iti pasalubong center ti gobierno lokal tapno adda available a presko a tubbog ti unas a mailako iti publiko, kinuna ni Purisima.
Kinuna ti mayor a mangadaldanto pay kadagiti sabali a templa tapno saan laeng a plain sugarcane juice ti mailako.
Naited dagiti dua a sugarcane squeezers kas paset ti programa ni Gov. Ryan Singson a mangpadur-as pay iti OTOP daytoy nga ili.#


text:
NAGUILIAN, La Union – Sinalput ti bala ti akinkannigid a pispis ti nakali a bangkay ti lalaki a mapapati a karpintero-elektrisian ti laboratorio ti shabu a naraut iti maysa a barangay ditoy nga ili idi napan a tawen ket daytoy ti posible a puon ti ipapatayna.
Daytoy ti inisial a resulta ti eksamin dagiti autoridad kalpasan a nakali ti bangkay ti maysa nga agnagan iti Ronnie, ti karpintero-elektrisian a mapapati a pinatay ti caretaker ti naraut a shabu lab iti Barangay Bimmotobot ditoy nga ili idi Hulio 9, 2008.
Indauluan a mismo ni Police Chief Supt. Ramon V. Gatan, PRO1 Regional Director ken hepe ti Task Force Bimmotobot, dagiti nagtitipon a team ti La Union police, Regional Mobile Group 1, PDEA1, ken Regional Crime Laboratory Office 1 ti pannakakali ti bangkay ti managan iti Ronnie, mapapati a karpintero-elektrisian ti nasao a shabu lab.
Sinaksian dagiti opisial ti ili ken barangay ditoy ken dagiti kameng ti media ti pannakakali ti nakaitaneman ti biktima.
Kinuna ni Gatan a maysa daytoy a positibo a pasamak a makatulong iti inbestigasionda ken mangpapigsa iti kaso maikontra kadagiti suspetsa.
Narekobre iti narabaw a tanem ti maysa a bag a naglaon iti ramramit a pakaibilangan ti multi-tester kit, pouch bag a naggianan ti sumagmamano nga ramienta, sinelas ken pala.
Mapapati a pinapatay ni Dante Palaganas, maysa kadagiti natiliw a suspek mainaig iti pannakaraut ti nasao a shabu lab, ni Ronnie idi Nobiembre 2007 gapu ta “adu ti ammona” babaen ti pammilin ni Joselito Artuz, naitudo a pinansier ti laboratorio ti maiparparit a droga.
Rinaut dagiti nagtitipon a bunggoy dagiti polis a pakaibilangan dagiti ahente ti PDEA ti laboratorio ti shabu iti Barangay Upper Bimmotobot idi Hulio 9, 2008 a nakakumpiskaranda kadagiti ramramit a pagaramid iti droga ken ingrediente a mapattapatta a makapartuat iti 180,000 kilos a shabu nga umabot iti maysa a trilion ti pategna.
Naidarum da Palaganas, 6 nga Intsik ken sumagmamano a police officers a pakairamanan ni Supt. Dionisio Borromeo, dati a hepe ti polis ti Dagupan City.
Intudo ni Palaganas ni Borromeo a mapapati a protektor ti nasao a shabu lab.
Ngem pinaglibakan ni Borromeo ti pammabasol.
Kabayatanna, madama a mabirbirok ni Artuz wenno George Cordero a mapapati a pinansier ti nasao a shabu lab.#


text:
“Agingga a saan nga agbaliw daydiay a babaero, diak ikkaten toy panesko!”
“Dikay la mabainen dayta nga ar-aramidenyo, ipag? Panesanyo ti tao a sibibiag?”
“Pagbainak nay?” intingngaagna iti rupak. “Dinto pay nagbain ni Lady Godiva a silalabus a nagsakay iti kabalio iti panagprotestana! Anianto la ket kaniakon nga agpanes laeng iti panagprotestak iti babaero nga asawak?”
Wen met ketdi a, intalukatik ti mugingko. Isu a no tok.
“Agkatawa dagiti agkatawa. Saan a siak iti makatawaan no di ket daydiay a Colas Balasubas!”
Malabasanmin ti kalapaw da Nang Iling nga eksakto a rummuar iti inaladanda a nakabitbit iti bay-on. Siguro, agudong met ngata.
“Ne, mari Reming, nakapaneska met? Asino ti natay?” inamad ni Nang Iling kalpasan ti panangibagana nga agkukuyogkamin a tallo a mapan idta sentro a pagluganan.
“Saan a kabagian, mari.”
“Tarakenyo a pusa?” inyellek ti kuttongit a baket nga agtawen iti innem a pulo ngem naparagsit uray agtayag laeng iti lima kadapan ngata wenno nakurang pay. Agkumarida a dua ta inanak toy kuttongit ti inaudi da ipag.
Impalawagko.
“Pay naungkelen ‘ya?”
Din sa naawatan ti baket isu nga inulitko a gapu iti kinababaero ni bilas ti puon ti panagpanes ni ipag.
“O, saan kadi a nasayaat daytoy nga ar- aramidek, mari?”
“Madi a!” inggarakgak ni Nang Iling.
“Ahu! Uray sibibiag no maibilangen a natay, ipanesan no kayat!”
Nagrinnikkiar dagiti agkumari. Isu’t laikna, yu tits? kunak koma nga isagpaw iti saritaanda ngem nagteppelak.
Nagdinamag iti sibubukel a barangay ken kadagiti kabangibang a barangay ti panagpampanes ni ipag. Adu ti mangkatkatawa ken ipag, idinto ta adu met ti mangayon nga ad-adda a ni bilas ti makatkatawaan. Masemsem metten dagiti dua nga annakda.
Dua a lawas kalpasanna, nasarakak ni bilas a mangpakpapak iti hamburger ken spaghetti iti sango ti munisipio ti Alaminos. Imbagak ti ar-aramiden ni ipag, ngem di mamati. Siguro di pay nakadanon kenkuana ti damag.
“Imbilangnakan a natay iti ipapanawmo iti balayyo isu nga ipanesannakan.”
“Ti sinalbag a babain!” kinusilapanna ti kitkittabenna a hamburger. “Makaramanto la ket ngata keniak daydiay nga agat-alhambra ti sang-awna…!”
Mannigarilio ngamin ni ipag. Daytoy ti di kayat ni bilas? Ta nagkupasen ti pusaksakna isu nga agsapul iti mas seksi?
“Katkatawaandakayon dagiti tao iti daytoy a counter chicks nga ar-aramidenna. Amangan no tungpal biagen nga aramidenna daytoy. Isu nga agpanunotka koma, bilas,” patigmaanko.
DA MANUEL, Ago, Junior Kelit, Andong Tukadog, Iloy Batok ken Arsing Singkol dagiti kaduak nga agtugtugaw iti papag a kawayan iti sirok ti madre kakaw iti abagatan ti kalapawmi ita a bigat. Mangngalap amin dagitoy ngem dida dimmulong ta umatiberret ti sueste – ti napigsa nga angin nga agturong iti abagatan-a-laud a katukad ti kasaur iti Ilocos Sur.
“Uliem man dagidiay nagango a niogmi, Andong uray ta nababa met,” ni ipag a dimi napuotan ti yaasidegna gapu iti imasmi nga agsaramsam iti darangidangan a papaya nga inkam isawsaw iti suka’t sili.
“Dagidiay adda iti batog ti kusinayo, baing?”
Baing wenno bae kunami a taga Pangasinan iti lola. Laking wenno laki met ni lolo.
“Wen, ta agpalualoak man.”
Nagkinnitakami. Awan ti arimekmek.
“Inton malem no bigat. Umaykayto amin. Adu ti aramidek a kankanen.”
Simmuroten ni Andong ken ipag.
“Asino ngata ti ilualoanna?” kinuna ni Iloy.
“Pebrero aya idi natay daydi laking Iliong?” sinaludsod ni Ago a tatang ni ipag ti kayatna a sawen.
Nasungbatan dayta a ngata-ngata iti kabigatanna. Daydi tatay Iliong nga agpayso ti malualoan ngem nairaman ni bilas Colas.
Siempre, mapilpilit ni Baing Sianang a mangibaga iti nagan ni bilas iti kada kararag.
Ket idi aggibus ti kantada, bigla a nagkanta ni ipag: Ti kararua ni Colas/indengam, Apo/ Ti as-asugna a napalalo…
Awan ti nakatimek kadagiti babbaket ken lallakay. Ageellekkami metten iti nalimed iti likud.
(Maigibusto)


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Impetteng ti negosiante a mapapati a biktima iti panaghold-ap a pudno ti napasamak kenkuana iti sanguanan ti panagduadua ti polis iti deklarasionna.
“Diak ul-ulboden ti bagik. Diay la pudno ti ibagbagak,” makasangsangit nga impetteng ni Michelle Escobar, 29, naasawaan, residente iti Baliw Laud ditoy kas reaksionna iti naipatangatang iti radioi a panagduadua ti polis iti immuna a palawagna mainaig iti pannakahold-apna itay Enero 17.
Nagpulong ni Escobar iti San Juan, La Union police a hinold-ap ti maysa a lalaki ket intaray daytoy ti P750,000 a kuartana. Sabali laeng ti deklarasionna iti Bacnotan police ken iti Narvacan police station.
Pagbayad koma ni Escobar kas down payment iti ginatangna a balay ken lote ti nasao a gatad.
Ngem iti interbio ti media ken ni Chief of Police ti Narvacan Police Marlo Castillo, impeksana ti panagduaduana a napasamak ti panaghold-ap.
Kinuna ni Castillo a di la nadlawen ni Escobar ti simrek a tao iti kotsena.
Maysa pay a dinillaw ni Castillo nga iti baet a nagadu ti checkpoints ken madalanan a police stations iti national highway, di man la nagpaarayat ni Escobar.
Ngem kinuna ni Escobar nga “iti daydiay a kanito, diay dua nga annakko ti simrek iti panunotko” isu a sinurotna dagiti pammilin ti hold-aper.
Segun iti biktima, agturongen iti San Jose, Narvacan, kuyogna ti P750,000 a pagbayadna ngem idi addan iti San Antonio, Narvacan, nadlawna nga adda diperensia ti luganna ket impaigidna, bimmaba sana sinirip ti sirok ti lugan.
“Idi agsubliak iti uneg ti luganko, adda met taon… pinaturongannak iti paltog isu a diak nakapalag,” kinuna ni Escobar.
Kinuna ni Escobar a dina nailasin ti lalaki ta nakabonete ken nakadiaket iti nangisit. Tagalog ti pannakipatang ti hold-aper.
Kinuna ti biktima nga imbilin ti lalaki nga ibueltana ti lugan ket nagdaliasatda agingga iti San Juan, La Union.
Kalpasanna, nagturongda iti Bacnotan ket pinaiserrek ti suspetsa ti lugan iti bakante a lote. Pinaibuelta ti hold-aper ti lugan ket pinaipaigidna iti kalsada.
“Idi kuan, addan nakamotor a nangala kenkuana. Nagsublida a nagpaamianan,” kinuna ni Escobar.
Ngem kinuna ni Castillo a nagsupadi ti deklarasion ken palawag ni Escobar mainaig iti nanghold-ap kenkuana. Iti blotter ti polis, nailanad a maysa a babai ken lalaki dagiti hold-aper.
Ngem kinuna ni Escobar a lalaki laeng ti imbagana a nanghold-ap kenkuana idinto a nadakamatna a babai a naglugan iti motorsiklo ti nangsukon iti lalaki idi addadan iti Bacnotan, La Union.


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Maysa a tricycle driver ti pinapatay ti dua a lalaki a naglugan iti motorsiklo iti national highway a sakup ti Barangay Jardin ditoy itay lawasna.
Saanen a naidanon iti ospital ti biag ni Almer Igme, 38, naasawaan, residente iti Barangay Namnama ditoy nga ili gapu kadagiti grabe a sugatna iti ulo, likud ken kannigid a lapayagna.
Naammuan iti report nga agdaldaliasat ti biktima iti national highway a sakup ti Barangay Jardin idi sinaruno dagiti suspetsa a nakaaruat iti camouflage ken naabungotan ti rupada sada pinalpaltogan ti biktima.
Nakarekobre dagiti polis iti 7 kapsula manipud iti cal. 45 iti nakapasamakan ti krimen.#


text:
Sinurat ni Salvador A. Espejo
(Tuloyna)
DIAK ninamnama a babbaro ken babbalasangen dagiti sangapulo ket innem nga adalak. Adda payen dagiti nataytayag ngem siak. Nabun-as ti panagbagbagi dagiti lallaki gapu iti pannakaipakoda iti kataltalonan. Natayengteng a kayumanggi ti kudil dagiti babbai gapu iti pannakatennebda iti kainaran. Ngem saanen a kabaelan nga ilinged ti daan ken simple a badoda a naan-anaydan a babbalasang, kayariganda dagiti atap a sabong iti bakras dagiti bantay a nagukraden ken mangrugin nga agayamuom. No makawesan ken mapilkatanda uray sangkaballing laeng a pulbos ken make-up ti rupada, adun ti atiwenda a kolehiala iti baba.
Adda pay adalak a babai nga agtawenen iti duapulo ket tallo. Adda met sumaggatlo nga ub-ubing nga apagsagpat iti maikaduapulo a tawenda. Agtawenakon iti duapulo ket innem idi damok ti mapan mangisuro iti Namitpit.
Ditoy ti nakapaliiwak ti dakkel a tarigagay dagiti ubbingko (agtutubo) a makaturpos uray iti elementaria laeng. Kinapudnona, nasurok a kagudua kadakuada ti aggapu iti purok a Bucnit, aganay a lima a kilometro ti kaadayona iti Namitpit. Iti Lunes, nasurok a dua oras a pagnaen dagiti estudiantek manipud iti Bucnit agingga iti Namitpit, awitdan ti abastoda iti makalawas a bagas, kamote, daing ken dadduma pay. Aggianda iti balay dagiti kabagianda bayat ti panagbasada. Aggawidda iti malem ti Biernes.
Natakuatak a dakkel a problema ti aramatenda iti pagadalan, kas iti libro, notebook, lapis, papel ken dadduma pay. Ngarud, iti naminsan nga isasalogko, gimmatangak kadagitoy ket dagitoy ti insukatko iti bagas, masilawanda a lames, wenno masigayanda a billit.
Saannak a maaw-awanan idi iti karne ti billit-pagay agsipud ta naburnok ti masigayanda iti kataltalonan. No ar-arigen, limapulo agingga iti sangagasut a billit-pagay a nadutdotanen ti linawas nga imaro dagiti adalak.
Ipritok dagitoy agingga iti nasarangsang ket no mapettakan iti kamatis a nalaokan iti lasona, mamuttitakon iti bussogko.
Nalames pay idi dagiti dan-aw ken waig iti Namitpit. Mamindua wenno mamitlo iti makalawas nga adda umayda isukat a lames. Ipritok met dagitoy wenno isigangko iti barukbos ti salamagi wenno lingtaek iti suka. Umdas no kuan a sidak iti makalawas.
Kasta met nga iti tiempo ti panagani, umayda isukat ti nabulnosda nga irik iti daing, tinapa, aramang a naibilag ken dadduma pay.
Kadagidi a panawen, simple ti biagko a kas maestro. Ngem iti baet ti kinasimplena, adda pannakapnek a mariknak agsipud ta iti babaen ti nanumo a kabaelak, adda maitulongko kadagiti adalak ken kadagiti lumugar. Nasayaat ti langenlangenmi kadagiti adalak iti pagadalan. Ibilangdak, saan a kas pannakaamada iti uneg ti pagadalan no di maysa a kabsat a madadaan a pagpatulonganda iti problemada iti panagadalda ken… uray pay iti ayat.
Kinapudnona, no madama ti klase, mapaisemak no dadduma no masiputak ti panangparimrim ti maysa nga adalak a lalaki iti kaabayna a kaklaseanna. Dagusen met daytoy ti mangibaw-ing iti matana ngem saan a nailinged kaniak ti kinaraniag ti matana. Masapa la ketdi dagitoy nga agassawa, nakunkunak iti nakemko. Banag a pimmudno. Kalpasan ti graduation programmi a naangay iti rabii, tallo paris nga adalak ti nagtaray.
Idi aggawidak nga agbakasion iti dayta a kalgaw, nakaragragsakda a nangawis kaniak a dumar-ay iti kasarda.
Bayat ti panagdaliasat ti luganko nga aggawid, diak nasarkedan ti isasangbay ni liday. Immapay ketdi iti nakemko: iti dayta nga itatadogda iti naestaduan a kasasaad nga elementaria laeng ti naturposda nga adal, anianto ti masakbayan a buklenda para kadagiti maipasngay nga annakda?
Diak ammo ngem ad-adda nga asi ti nariknak para kadakuada agsipud ta masirmatak a maipadadanto laeng kadagiti nagannak kadakuada a nailumlom iti kapitakan ti kinapanglaw a posible a dida pakaalut-otan!#


text:
Ti Maestro ti Dangadang
February 20, 2008 9 Comments
ti lasag ti metapora ket adda kenkuana,
kenkuana isu ti mapirsay a maidasar
ket ti asin a maiwarsi a pagbuniag,
isu ti mairidis ti dakulap a naikari
a pangsullat iti giwang ti tayab.
ket ti garakgak ti apuy it lagangan,
isu ti patigmaan kenkuana ti irurukkuas.
ti ammusay ti pusa isu met laeng ti sinial
ti panagpadaan ti damag no adda pay laeng
ti maregmeg ti dulang a lona
ti agdadata a kinaawan ti biag,
ti biag ti amin a nasibbarot a kanito.
ti balikas ket kadre kaniana
a testamento kadagiti addang ti ranget
ti ipupusay ti darudar kadagiti bakras
bantay ken dagiti tanap. uray pay
kadagiti dan-ar ken kadagiti tay-ak ti bakal
ket maikur-it santo maikitikit a kas daniw,
agdara daradara a maikasa a kas paltoog
a maipaturong ket bumtak kadagiti mannibrong.
uray pay dagiti apostolado ti bendisyon
ket saan a mapakawan a nakaparintumeng.
kenkuana agpusipos latta
dagiti buok ti alipuspos ti ranget
uray pay ti apagsipnget. maiparukupok latta met
ti dara ti kurrarayan a maidadanes santo
maisarukang a marikusrikos mairikusrikos
agalimpatok a kasla kali ti tangatang.
abelenna ti nakem dagiti rinibu a sanaang
dagiti an-anito ti Amian ken agarikenken
dagiti sabali ti sala a kinuton.
ti tunggal mapasag nga aldaw,
maisukdal dagiti lagip ket mairikus
kadagiti banbantay. ti tunggal maitabon
nga init adda latta panagayab ken panagsubli.
ditoy a maduyok ti barukong ken ditoy met a mapisi
ti sabot ti nakem ket agallangogan
dagiti yagyag ti Maestro ti Dangadang
kadagiti gerrero ti puli: rumkuas dagiti arimpadek,
mabalkot dagiti metapora a kas balon,
mapirit dagiti asin a kas anib,
matapik dagiti balikas a kas kadre,
maikasa dagiti daniw a kas paltoog,
mapadara ti kurrarayan a kas daton
ti ranget ti baba ti alipuspos ket agtultuloy
agtultuloy a di agressat uray ti apagsipnget.


text:
Akinlaud nga Asia
Ti Akinlaud nga Asia, Laud nga Asia, Abagatan a laud nga Asia ket isu ti akinlaud unay a subrehion ti Asia. Ti Akinlaud nga Asia ket ti kabarbaro a termino para iti lugar a mangsakop ti Tengnga a Daya ken ti Asideg a Daya. Gapu ti eurosentrisidad iti panangibaga ti maysa a lugar a kas "daya" ti Europa, dagiti sangalubongan a gunglo ket sinukatanda ti tengnga a Daya ken Asideg a Daya iti Akinlaud nga Asia ken Laud nga Asia. Ti Laud nga Asia ken Europa ket kolektibo a naibagbaga a kas ti Akinlaud nga Eurasia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Akinlaud nga Asia iti Wikimedia Commons
- Mapa ti Akinlaud nga Asia babaen ti Stanford manipud idi 1885 babaen ni Edward Stanford


text:
CANDON CITY- Sinerrek dagiti mannanakaw ti maysa a rural bank ditoy iti tengnga ti aldaw ket kinasakasda ti agdagup P500,000.
Uppat a lallaki ti nangisayangkat iti panagtakaw iti Rang-ay Rural Bank ditoy iti tengnga ti aldaw a kaawan dagiti kustomer ket intarayda ti P500,000 a kinasakasda iti teller.
Segun iti maysa nga agnaed ditoy a dina kayat ti painaganan, naplano a naimbag ken kasla military operation ti pannakaisayangkat ti panagtakaw ta naaramid iti apagbiit a tiempo a mapattapatta a nagpaut iti nakurang a lima a minutos laeng.
Naammuan iti imbestigasion a simrek ti dua a lalaki iti bangko a nagpamarangda a kustomer. Dua a kaduada ti nagbati iti ruar ket nagbalinda a lookout.
Idi addan dagiti dua a mannanakaw iti uneg, dinis-armada ti security guard a ni Glenn Alipda, 26, residente iti Bugnay, ditoy met laeng siudad, innalada ti paltogna sada imbilin iti teller ti panangitedna amin a naggian iti kahana.
Naglibas dagiti mannanakaw babaen ti motorsiklo. Awan ti ania a matatao iti uneg ti bangko ta lunch break idi naisayangkat iti panagtakaw.
Segun pay iti report, mapapati nga awan ti alarm device ti nasao a bangko. Nagresponde dagiti polis ngem nakaadayon dagiti mannanakaw.
Kabayatanna, kinuna ti polis nga addan naaramid a cartographic sketch iti maysa kadagiti mannanakaw.#


text:
Ngem tapno awan ti supiat, binaybay-an lattan da Andong ken dagiti kakadduana. Didan pinilpilit a makipasetda pay.
Nakaragsakanda unay ti tagtagiuray a bendision a tudo iti daga iti Kiamba. Insigida a nangiwarasiwisda iti bunubon a ballatinaw ken isek iti inumada a bantay ken linubnakda a lantag.
(Maikadua a Gunggona, Palanca Awards 2006)
Ngem tapno awan ti supiat, binaybay-an lattan da Andong ken dagiti kakadduana. Didan pinilpilit a makipasetda pay.
Nakaragsakanda unay ti tagtagiuray a bendision a tudo iti daga iti Kiamba. Insigida a nangiwarasiwisda iti bunubon a ballatinaw ken isek iti inumada a bantay ken linubnakda a lantag.
Awan bagi ti maysa; sangsangkamaysada.
Di unay makatuok kadagiti naanus a parsua ti panaguray iti nasurok uppat a bulan a panagapit. Naragsakan ti amin nangruna idi makitada ti umuna a grasia ti bannogda. Babai ken lalaki, baket ken lakay, baro ken balasang ket adda pasetda iti trabaho. Naggapas, nagibaot, nagbunagda.
Napusek iti apit nga irik ti naaramid a kamarin.
“Kakabsat, ditayo napaay iti umuna nga apit a kinalikagumantayo. Nasayaat no mangisayangkattayo iti panagyaman iti nabuslon a grasia,” kinuna ni Andong. Impalawlawna ti panagkitana kadagiti kadaraanna.
Nagiiriag dagiti tao iti yaanamongda.
“Awisentayo dagiti kadaraantayo a nagbati idiay Maitum tapno makipagmaymaysada iti isayangkattayo a panagyaman,” intag-ay ni lakay Silis ti imana.
“Nagsayaat dayta a kapanunotan,” kinuna ni Andong. “Ibaonko da Ambrosio ken Gabriel a mangawis kadakuada.”
(ix) Ti Umuna a Rambak
ADDA nagpukan iti kawayan ken kayo a kasapulan iti maaramid a salonan a pangisayangkatan iti parambak. Nagpag-ot iti pan-aw ken nagala iti palakpak dagiti dadduma. Naganup dagiti babbaro iti ugsa, alingo ken dadakkel a billit. Nagala met iti bagas ti daga, bunga ti kaykayo, ken sabsabong dagiti babbalasang.
Insigida a narugian ti pannakabangon ti salonan ken paraangan ti pagrambakan. Nangbangonda iti maysa a torre a naaramid iti kawayan. Malagip ni Andong ti maysa a sarita kenkuana daydi amana: nga iti panakaisayangkat iti feria expocision iti ilida, naibangon ti maysa a torre a kawayan.
Nagaget ken mariribukan ti tunggal maysa iti panangisagana iti naindaklan a panagyaman. Nagluto dagiti babbaket iti kankanen a patupat, sinuman, bibingka, ken imbagkal. Nagaramid dagiti lallaki iti binubodan ken tapuy.
Inasmanganda ti kapintasan a kawesda iti kaaldawan ti naindaklan a rambak. Inruarda dagiti kupkupikopanda a kimono, barong, saya, sarong, salpakaya, iyang, wanes, balisungsong ken dadduma pay.
Iti binangonda a kapilia manipud iti kawayan ken kayo, naisayangkat ti misa babaen ken ni Mindo a maysa a padi nga Aglipayano. Ti padi met laeng ti nangidaulo iti kararag tapno ad-adda a rumang-ayda.
“Apomi, ad’toy dagiti annakmo a naggapu iti adayo nga amianan. Agyamankami Kenka. No ditoy ti nakaikarianmi, inkam’ dawaten ti nabuslon a grasia ken agtultuloy a pannarabaymo. Ad’toy a mangisayangkatkam’ iti panagyaman Kenka iti panangtarabaymo iti panangitundam kadakam’ ditoy. Dawatenmi koma, a dinakam’ isango iti pagrigatan no di ket itungpalnakam’ koma iti salinongmo. Kalikagummi ti nabuslon a bunga ti daga ken bambantay ken grasia manipud iti karayan. Addakami ita ditoy ganggannaet a daga nga agbalinton a pagtaenganmi, kakuyogmi ti iliw kadagiti kabagian a nagbati idiay amianan. Ngem sapay koma ta sika ti mangliwliwa kadakuada ken kadakami. Pakawanem ti amin a basol, nagkurangan ken naglabesanmi. Kukuam amin a dayaw, Apo. Daytoy ti kararagmi ket sapay koma ta dimmanon dita sadiam. Dawatmi daytoy iti nagan ni Jesu-Kristo nga Apomi. Amen! Iti nagan ti Ama, ti Anak ken Espiritu Santo, Amen!”
“AMEN!!!”
Insigida a narugian ti ragragsak. Naglalagto dagiti ubbing, nagkakatawa dagiti nataengan. Naguummong dagiti babbaro ken babbalasang. Nagsasango dagiti lallakay ken nagisagana met dagiti babbai. Naragsak ti tunggal maysa.
Malaksid iti tallo a parsua!
Agpalpaliiw. Umap-apal. Awan ngamin pasetda iti panagbangkag, panagtalon, panagapit ken uray panagluto. Nagtugtugaw, nagbuybuyada laeng idi. Ita, nakamasngaad a kasla pimpiman da Arcadio, Mulong ken Asyong.
Naikalikagum ti panagpasango ni lakay Oscar ken ni Lita nga agpada a nalaing a kumakansion. Ket iti umuna a gundaway, timmayab iti tangatang ti nagkaykaysa nga ayug ti gitara, bandoria, baho ken ukelele, agraman ti nagdanggay a timek da Oscar ken Lita a pagpannakkel ti amianan.
O, naraniag a bulan, un-unnoyko’t indengam
Dayta nas’lag a silawmo, dimo kad’ ipaidam
O naraniag a bulan, sangsangitko…[6]
Timmakder ni lakay Andong, inallopna ni baketna a Mayyang ket nagbalseda iti nalawa a salonan. Simmurot ni lakay Pasyo ken ni baketna Ansang, ni Silis ken ni baket Ansing, ni lakay Apolinario ken Maring, ken isu aminen a kasado a lallaki. Nalpasen ti kansion ngem agsipud ta makitada a mayat ti panangpatapokda iti salonan, intuloyda iti sabali a kanta.
Ta nagsaway a pintasmo, awan umasping
No maraniagan ‘ta lumabbaga a pingping
A nakaitampukan ‘ta kallidmo a kasla bituin?[7]
Tunggal maysa adda isem iti bibigda. Kasla itada laeng nananam ti imnas ti panagbiag iti panaggianda iti Kiamba. Kadagiti napalabas nga aldaw ngamin panangbangkag, panaglupak, panaguma, panagtalon, ken panagbunubon ti kangrunaan a nakakumikomanda.
“Kakabsat, adda naisangsangayan nga iparang kadatayo ni lakay Unding,” panangipukkaw ni lakay Andong. “Denggentayo ti panakaisurat iti law-ang ti pakasaritaantayo nga Ilocano a nagdappat ditoy adayo nga abagatan. Ti panagdaliasat, ti panagdappat. Iti maminsan pay, intayo biagen iti panunottayo babaen ti panagdallot ti mannaniwtayo, ni lakay Unding!”
Iti itatakder ni Unding, timmalna ti aglawlaw, uray dagiti ranetnet ti kawayan, sagawisiw dagiti bulong ti kayo ken ti pul-oy ti angin ket nagparbengda iti panagdallengna. Uray isuda, kayatda a mangeg ti naisangsangayan a pakasaritaan.
Idi rugianna ti dallot, maiyarig man iti nagdanggay a kanta ti billit ken karasakas ti danum iti karayan a sumuksok iti kabanbantayan ti timekna. Sumarot iti angin a mangsagid iti puso ken manglibeg iti mata. Ay, dallot, dalidallang, duminidinallot, duminididallang.
Adtoy ti pakasaritaan dagiti Ilocano iti amianan,
a nangsarak iti ragsak ditoy adayo nga abagatan. Kaddua dagiti pangamaan ken panglakayen ni saluyot,
a nangbangon ti pagsanggiran ken pagtamdagan.
Ay wen, maisurat koma ti rigat a sinagabami a nagdappat,
ngem lipatenmin dagiti saem ken leddaang.
Ket wen, mailanad met ti ragsak a pinasangbay ‘toy ganggannaet a daga.
Ti panagdappat a nagsagabaan iti adu a tuok ken rigat,
ta adu ti mayat a manglapped iti inda panagbaniaga.
Awan ti mainum, awan ti makan;
dagiti ubbing ti makalambre iti lammin!
Kabayatan ti panagdallot ni Unding, nadlaw ni Andong da Arcadio a kasla mabainda a makipaset iti parambak. Inasitganna tapno alukoyenna ida a makipagmaymaysa ta kenkuana, awanen ti napalabas a nagigiddiatan.
“Ala, umaykayo makirambak. Agragsaktayo,” tinapikna ti abaga ni Arcadio.
Idi nalpas ti dalleng ni lakay Unding, naipukkaw ti panangsangoda iti sagana a naiparabaw iti inaramidda a lamisaan a kawayan. Immaribungbong dagiti tao. Nagimet tunggal maysa iti bulong ti saba wenno puted ti siitan a kawayan a pagikargaanda iti kanenda.
Di nagpaudi da lakay Arcadio, kinargaanda ti latokda a kawayan, innalada ti maysa a bukel ti sungayan, agraman ti luppo ti ugsa. Dinardaras ni Arcadio ti nangisakmol, nangisakmol manen, ket pinagsasarunona ti nangisubo. Dina naalluadan, naltokan! Insigida a rinikos ni Asyong ket inikkanna iti siit ti suangayan ti tuktokna. Ngem, madi latta, kinasapulanna ti danum.
Nakita daytoy ni lakay Valeriano a nalaing nga agangaw.
“Kasta ngamin ti maganab ti aglamut iti dina nagbannogan,” ket nagkatawa a kasla awan aniaman iti kinunana.
Ngem nabainanen ni Arcadio, ket dinan matilmon ultimo ti pisukol ti innapuy nga adda iti bibigna.
(x)
“Malipatak kadi ti agsida iti Saluyot? Sungbatak met laeng? Saan! Gapu ta agbirok latta ti dilak iti nagalis a nateng nga addaan iti naisangsangayan nga imasna. Siak ti maikatlon a henerasion dagiti Ilocano idiay Mindanao, ngem kayatko man a kunaen daytoy: diak pulos nayadayo kadakayo, patpatgek a kabagiak, nupay itaak la a makaaddak ditoy amianan.
Kas mangeganyo, saan a sao dagiti T’boli, wenno Bisaya, wenno Tagalog ken Moro ti dilak, saan a ganggannaet. Iluko ti panagsaritak ta di inyadayo ti kapuonanmi ti amianan iti abagatan. Rinangtayannatayo ti bulan. Ti ipapanaw ket saan a pananglipat, mabalin a kunaen a panagdur-as.
Agyamanak unay iti panangawisyo kaniak kas naisangsangayan a bisita iti daytoy a fiesta ti Tamurong. Ngem saannak a nagsubli ditoy a kas bisita, addaak ditoy kas maysa nga anak ti daytoy a daga. Iti aramid, panunot ken dila, kayatko nga ibaga: Ilocanoak. A kas impasagepsep ni Apongko a Danilo.”
(Gibusna)
[6] O Naraniag A Bulan: nagkauna a kansion dagiti Ilocano
[7] ‘Ta Nagsaway a pin-tasmo: kanta dagiti nagkauna nga Ilocano