text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Laguna
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Laguna, ket isu dagiti umuna, maikadua, maiaktlo ken maikapat a distrito, ke isu dagitoy ti pannakabagi ti Probinsia ti Laguna iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti probinsia ket nabingbingay idi kadagiti dua a lehislatibo a distrito manipud idi 1907 aginggana idi 1972. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV-A manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken manipud idi 1984 aginggana di 1986 nagbutos daytoy kadagiti uppat a a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa. Idi 1986, daytoy ket naidistrito manen kadagiti uppat a lehislatibo a distrito. Ti komponente a siudad ti Biñan, bayat nga agtultuloy a parte ti probinsia, ken naikkan idi iti bukodna a kongresional a pannakabagi idi 2015.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti siudad: Siudad ti Santa Rosa, Siudad ti San Pedro
- Population (2010): 578,980
- Siudad: Biñan, Santa Rosa, San Pedro (para iti pannakasiudad a plebesito)
- Population (2010): 862,376
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Alaminos, Biñan, Cabuyao, Calamba, Calauan, Los Baños, Pila, San Pablo (became city 1940), San Pedro (San Pedro Tunasan), Santa Rosa, Bay (nabangon manen idi 1909), Victoria (nabangon idi 1949)
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cavinti, Liliw (Lilio), Luisiana, Lumban, Mabitac, Magdalena, Majayjay, Nagcarlan, Paete, Pagsanjan, Pangil, Santa Cruz, Siniloan, Kalayaan (Longos) (nabangon manen idi 1909), Famy (nabangon manen idi 1910), Santa Maria (nabangon manen idi 1910), Rizal (nabangon manen idi 1918), Pakil (nabangon manen idi 1927)
- ^1 Sinukatan babaen ni Estanislao A. Fernandez, Jr. iti Elektoral a Tribunal ti Kamara a naikeddeng idi Disembre 27, 1951.
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: San Pablo
- Dagiti ili: Alaminos, Calauan, Liliw, Nagcarlan, Rizal, Victoria
- Populasion (2007): 511,005
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cavinti, Famy, Kalayaan, Luisiana, Lumban, Mabitac, Magdalena, Majayjay, Paete, Pagsanjan, Pakil, Pangil, Pila, Santa Cruz, Santa Maria, Siniloan
- Populasion (2010): 501,071
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


c: text/html

text:
2017
Ti tawen ti 2017 (MMXVII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A), ti maika-2017 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-17 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-17 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-8 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
PimmusayUrnosen
- Marso 3 – René Préval, Haitiano a politiko (naipasngay 1943)
- Marso 17 – Derek Walcott, taga-Santa Lucia a mannaniw ken dramaturgo (naipasngay 1930)
- Abril 1 – Lonnie Brooks, Amerikano a kumakanta ken gitarista (naipasngay 1933)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti 2017 iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VIGAN CITY – Naaresto ti maysa a lalaki nasurok a lima a tawen kalpasan nga imbilin ti hues ti pannakaarestona gapu iti sangsanguenna a kaso.
Inaresto dagiti polis ni Elmo Refuerzo y Ragunton, 40, naasawaan, ken residente iti Barangay Salindeg ditoy nga ili babaen ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Policarpio P. Martinez a napetsaan iti Agosto 3, 2009 mainaig iti kasona a panagrames a nai-docket babaen ti Criminal Case No. 6599-V.
Awan ti nairekomenda a piansa ni Refuerzo.
Nakalista ni Refuerzo a top number 8 most wanted persons iti Vigan City police station.
Naikustodia ti akusado iti police station ditoy kalpasan a naipababaen ti mediko legal nga eksamen iti Gabriela Silang General Hospital.#


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Indagadag ti mayor ditoy nga ili nga agtultuloy latta dagiti bamboo crafts manufacturers nga agaramid kadagiti produktoda a saan ketdi nga agdependeda lattan iti pondo a maited ti lokal a gobierno kadakuada.
Kinuna ni Mayor Dio Caesar Suero nga iti nasurok lima a tawenen a panangitandudo daytoy nga ili kadagiti agduduma a kasangkapan a naaramid manipud iti kawayan kas One Town One Product, kapaliiwanna nga awan ti sustainability daytoy.
“Panay rugi. No naibusen ti naited a kapital, agsardengda metten nga agaramid iti alikamen,” kinuna ni Suero idinto nga inyunay-unayna a masapul nga aramiden met dagiti bamboo crafts manufacturers ti pasetda tapno agtuloy ti industria,.
Kinuna ti mayor a malaksid iti kuarta, adda payen makinaria nga aramaten dagiti bamboo craft makers ken nangisayangkatda payen iti sumagmamano a product development training tapno sumayaat ti kalidad dagiti aramidda.
Innayonna nga inrugi pay ti lokal a gobierno ditoy ti nagpamula kadagiti kawayan kadagiti igid ti karayan tapno saan a maawanan iti raw materials dagiti manufacturers.
“Saanen nga uso ita ti dole-out gapu ta imbes nga agsalukag ti maikkan, kasungani met ti maar-aramid isu a counterparting scheme itan ti ipagpagna ti gobierno,”innayon pay ti mayor.#


text:
Komentario ni Eden A. Alviar
(Tuloyna)
Iti pakasaritaan ti Pilipinas, daydi Presidente Elpidio Quirino idi 1949 ti immuna a pangulo ti Pilipinas a napilaan ti impeachment complaint gapu ti mapapati a panagaramatna ti pondo ti gobierno para ti nagarbo a pannakapapintas ti Malacañang, ken pannakainaigna iti maatap a diamond smuggling. Nadismis dagiti reklamo iti Congressional committee.
Naidarum met ti impeachment daydi Presidente Diosdado Macapagal idi 1964 gapu kadagiti nagduduma a pammabasol pakairamanan ti illegal importation iti bagas, illegal a panagikkat kadagiti opisial ti gobierno, panagaramat ti military tapno butbutngenna ti oposision, ken ti panangimandarna ti pannakapagawid ti Amerikano a negosiante nga adda iti kustodia ti Kongreso kas panaglabsing ti panagsina ti bileg iti gobierno. Ngem sigida a nadismis ti kaso iti Congressional committee.
Naireklamo met ti impeachment daydi Presidente Ferdinand Marcos babaen kadagiti 56 a kameng ti Batasang Pambansa idi 1985 gapu iti economic plunder, unexplained wealth, granting monopolies to cronies, ken dadduma pay a krimen. Ngem sigud a dinismis ti Batasan Pambansa ti reklamo.
Uray daydi Presidente Corazon Aquino, naireklamo met iti impeachment idi 1988 gapu iti mapapati a panaglabsing iti 1987 Constitution. Ngem naibasura a dagus ti reklamo iti House of Representatives.
Nagbalin a kontrobersia ti impeachment complaint kontra ken Presidente Joseph Estrada idi 2000 gapu ti pammabasol kenkuana iti panagawatna iti jueteng payola, unexplained wealth, panangpabor kadagiti gagayemmna a negosiante, ken culpable violation of the Constitution.
Nag-walkout idi dagiti congressmen-prosecutors gapu ta dagiti senador-judges ket saanda nga impalubos ti pannakalukat ti maikadua a sobre a mapapati a naglaon iti ebidensia kontra ken ni Estrada. Dayta ti nangsilmut ti mass rally sadiay EDSA shrine a nakaigapuan ti panangibabawi ti suporta dagiti opisial ti military ken dadduma pay nga ahensia ti gobierno, a nakaigapuan ti pannakapadisina iti turay.
Namin-uppat met a napilaan iti impeachment complaint kabayatan ti siam a tawen a panagakem ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo idi 2005, 2006, 2007, ken 2008. Dagiti reklamo ket naibasar iti alegasion a nagsuitik isuna idi 2004 Presidential Election, ken pammabasol ti corruption pakairamanan ti NBN-ZTE deal, Northrail project, ken Fertilizer scam. Ngem dagita a reklamo ket naibasura iti House of Representatives.
Napilaan met iti impeachment complaint ni Presidente Benigno Aquino III idi 2013 gapu ti alegasion a culpable violation of Constitution gapu ti panangiyakarna dagiti pondo para iti Development Acceleration Projects funds.
Dagiti dadduma pay nga opisial ti gobierno a naidarum iti impeachment ket ni Ombudsman Aniano Desierto gapu iti nabuntog a panagimbestigarna kadagiti kaso ti kurapsion. Napilaan met ti impeachment complaint ni Commission on Elections Commissioner Luzviminda Tangcanco gapu ti alegasion ti graft and corruption, betrayal of public trust and culpable violation of the Constitution gapu ta mapapati nga adda pinaboranna a kompania iti multi-billion-peso voters registration and information system project. Napilaan pay iti impeachment complaint ni sigud a Chief Justice Hilario Davide, Jr. gapu ti culpable violation of the Constitution, betrayal of the public trust and other high crimes.
Naidarum met iti impeach-ment ni sigud a COMELEC Chairman Benjamin Abalos mainaig iti ZTE national broadband network (NBN) deal ken Hello Garci controversy, ngem naglusulos iti puesto sakbay a nagdur-as ti reklamo. Na-impeach met ni Ombudsman Merceditas Gutierrez idi 2011 gapu ti kinabassit ti gapuananna kadagiti kaso idi panawen ti Arroyo Administration, ngem naglusulos isuna iti puesto.
Idi Disiembre 2011, 188 kadagiti 285 a kongresista ti pimmabor iti Articles of impeachment kontra ken ni Supreme Court Chief Justice Renato Corona gapu kadagiti pammabasol ti graft and corruption. Babaen ti botos ti majority, nakombiktaran ken napadisi ni Corona.
Tallo pay laeng dagiti opisial a naballigi a na-impeach sadiay House of Representatives – da Abalos, Gutierrez ken Corona. Ngem ni laeng Corona ti nakombiktaran ken naikkat iti akem.#


text:
Nagsanay ngarud a naimbag ni Peter. Nagpabalakad kadagiti swimming instructor iti umno a panaglangoy. Nadumaduma ti mapanna pagsanayan agraman iti baybay. Orasanna met ti panaglangoyna. Nagbalin a managkararag. Naggayuno pay ket inggiddanna iti Ramadan dagiti Muslim a gagayyemna.
Iti bakasion iti klase iti Marso 2009, nagawid sadiay Brgy. Salvacion. Kayatna a padasen ti pardasna nga aglangoy iti dan-aw. Inkuyogna ni adingna a Danny ket daytoy ti nangoras iti pardasna nga aglangoy.
Idi agawidda, impudnona ti panggepna a mangala iti datdatlag a sarukod ni Propeta Moises iti tengnga ti rabii inton Biernes Santo.
Iti Huebes Santo, nagparang manen iti tagainepna ti datdatlag a lakay. Imbilin ti lakay a di mangikuyog iti kaduana a mapan iti dan-aw ken uray ania ti mapasamak iti panaglangoyna, ituloyna latta.
Iti rabii ti Biernes Santo, Abril 10, nagturong ni Peter iti dan-aw. Nagsagrap iti adu a lapped iti panangpadasna a mangala iti sarukod. Apaggammatna ti sarukod, timmayaben daytoy. Naisurot ni Peter iti law-ang. Nagparang kenkuana ti datdatlag a lakay a nabalkot iti lawag. Kinuna ti lakay a maited kenkuana ti pagrebbengan nga agaywan iti Daga ken iti Sangkataoan ket agingga nga adda kenkuana ti sarukod, awanto ti puersa iti rabaw ti daga a makabael a mangparmek kenkuana. Bilinenna laeng ti sarukod ket agtungpal daytoy kenkuana.
KARAKTER: Nadayaw ken napakumbaba nga agtutubo ni Pedro Malong. Dina impasindayag ti abilidad ken ti kinataona, uray no naynay a mangabak iti salip ti linnangoy. Ammona nga isagana ti bagi, isip ken kararuana.
Nadayaw ken managpakumbaba ni Peter Santiago. Masirib. Napintek ti pannakirelasionna iti Mannakabalin. Mamati iti pasintawi ket dayta ti insaganaanna.
Ti datdatlag a lakay ti nangibunannag a maymaysa a tao da Pedro Malong ken Peter Santiago babaen kadaytoy nga imbalikasna: “Saganam a naimbag ti bagi, isip, ken kararuam tapno saankan a mapaay manen a mangala iti sarukod ni Propeta Moises.” Napasamak ti proseso ti reincarnasion uray no saan nga imbaga ti author dayta a banag.
LUGAR: Napasamak iti dan-aw iti Brgy. Salvacion, Rosales, Pangasinan. Nupay nagduma iti panawen dagiti agbibiag, maymaysa a lugar ti nakapasamakanda.
PACE wenno PACING: Nagtaray ti sarita a kas kidkiddawen ti akem ken panawen dagiti agbibiag. Diredirekta ti pasamak, ababa ken namsek. Saanen a kasapulan ti taldiap-napalabas ken dadduma pay a tekniko ken devices iti panagiparang kadagiti pasamak iti maysa a sarita.
TEMA:
1. Ti relasion ti tao iti Mannakabalin.
2. Ti reincarnasion
ANALYSIS: Nupay saan a nadakamat, ti relasion ti tao iti Mannakabalin ti maysa kadagiti tema a nadependeran itoy a sarita. Ta adda pay aya naim-imbag a pasamak iti biag ti tao no di ti naannayas a pannakirelasionna iti Namarsua? Daytoy laeng ti pakariknaan iti napudpudno a pannakapnek ken pagubbogan ti ragsak a di mabubos. Iti daytoy a nariribuk a lubong a nagpuniponan ti nagduduma a basol, umno la unay ti panagtalinaed a kankanayon iti salinong ti Mannakabalin tapno maiyadayo iti pakaisagmakan, pannakapukaw iti dana ti biag, ken pannakaiyaw-awan iti panggep no apay nga agbibiagka. Adda panggep ken rason no apay a dumalantayo iti daytoy a biag, ket dayta a rason ken panggep ket saan a rumbeng a baybay-an ken yaleng-aleng wenno isukat kadagiti agpukaw a gatad.
(Adda tuloyna)


text:
SINURSURAN: Kolum ni Jobert M. Pacnis
Maikadua a paset
Nagtultuloy ti panangdaliasatda iti immuleg a dalan. Nakayawan ti riknana iti pannakatannawagna kadagiti kabalbalayan iti baba. Daldalungdongan daytoy ti kimmapas nga ulep a kas man la banbantayanna dagiti agindeg ken kadagiti naitikap a pagtatalonan.
Saan laeng gayam nga idiay Ifugao ti yan ti rice terraces, nakunana iti isipna. Adu pay gayam uray iti paset ti Kalinga! Nagpaiduma a ragsak ti immapay kenkuana ta dayta ti umuna a pannakakitana iti kasla agdan a pagtatalonan. Iti libro laeng a makitkitana idi.
Sumangkadaeg met dagiti naitikap a balbalay kadagiti bantay a kaarngina kadagiti malabsan nga agpa-Baguio. Ditoy, napanunotna, a natured dagiti lumugar. Saanda man laeng a maaliaw idinto a naguneg iti derraas iti baba ti balayda. Maysa laeng a biddut, mabalin a matnag ket sigurado nga awan ti pagmamaayan ti bagi nga agdisso iti tukot.
Awan siguro ti mammartek ditoy, kinuna ti maysa a kaduada. Nalaka, aya, ta agbasingbasing a magmagna iti dalan. Ama, nagakikid!
Sabali ti bisioda ditoy, kinuna met ti drayberda. Mama.
Napaglalaok a bua, gawed ken apog ti kayatna a sawen.
Ket pudno, napaneknekanna dayta. Gapu ta saanda a makapataray iti kinaakikid ken kasla imbasnot nga uleg a ngumato, bumaba a dalanda, nalawag a maimutektekanda dagiti tao a malabsanda. Kaaduanna kadakuada ti agngalngalngal a pagammuan agimulsitda ti maris-nalabbaga.
Ti nakatukayan ti imatangna, iti maysa a pagpikoran idi addadan iti puseg ti Tinglayan, adda dua nga ubbing a mangbambantay iti tagilakoda. Nabasana: For sale: bua & gawed.
Dumagastayo? sinaludsod ti drayberda.
A nagiisemanda laeng. Ket nalagipna a kasta met laeng idiay Luna, Apayao a yan dagiti kabagianna. Saanka a makakita kadagiti lallaki kadagiti bario ti saan nga agmammama. Imbes a sigarilio, ad-adda a kayatda ti agmama. Makatulong kano daytoy a mangpatibker kadagiti ngipenda ken adayoda pay kadagiti sakit nga itden ti panagpayubyob.
Alaanna la koma iti ladawan dagiti ubbing ngem naladawen idi agbalaw.
Nammigatda iti puseg ti Tinglayan. Kaskasdi a napalawlawanda kadagiti agkakangato a bantay. Kanigid-kanawan dagiti kimmapas nga ulep nga arig magawgaw-atdan.
Idi tangadenna ti restaurant a pangananda: Sleeping Beauty Inn and Restaurant. Nalagipna la ket ngarud ti saritana a humorous nga impangabakna iti Maikatlo a Gunggona—ti Isliping Teody.
Apay ngata a kasta ti naganna? nasaludsodna iti bagina. Ngem saanen a nagdamag ta mariknanan ti bisinna. Nagkaremkem la iti maysa a biscuit idi addada pay laeng iti Tabuk, Kalinga.
Ngem naibayag met laeng ti panammigatda ta maymaysa pay laeng a putahe ti naluto—paksiw a bangus. Saan a ninamnama ti restaurant ti kinaburnokda a mangan. Nakipatang ti grupoda nga iserbida aminen ti paksiw ken mangilutoda bassiten iti nabatir nga itlog ken manglukatda iti sardinas tapno nadaras.
Ket inimasda a nagsasanguan ti pammigat idinto a tantanawaganda ti kinangayed ti aglawlaw.
Idi nakapagpasar, nangngegna a kinuna ti maysa iti grupoda: Addayta, ney, ni Sleeping Beauty. Intudona ti bantay iti malikudanda.
Bininsirna ti bantay. Nupay narigatna a maipasir, maanniniwanna ti sukog-babai a kasla nakaidda wenno matmaturog laeng.
Isu met laeng, nakunana iti nakemna.
Iti panangituloyda nga agdaliasat, awan latta a sarday a sang-at-baba-kalipkip iti bantay ti inaramid ti agud-udaod a luganda. Iti yaadayoda iti nammigatanda, ad-adda a nagpatak ti ibagbagada nga Sleeping Beauty. Nakalawlawagen a maanninawan ti uha daytoy. Kasla nakain-inosente a matmaturog ti sukog-babai idinto nga agay-ayam dagiti kimmapas nga ulep iti ngatuenna.
Perfect picture! nakunana. No namin-ano nga inalaanda iti ladawan ti nasao a buya.
Simrekda iti paset ti Mt. Province. Awan latta ti sarday ti isasang-atda iti bantay. Nagkirpa pay ketdin ti riknada nga agala iti ladawan ta maalada manen ti maaliaw. Nangatngato manen dagiti bantay a kalkalipkipanda. Napia pay no umulida idiay Baguio ta nasurok laeng a maysa nga oras, nakatapawdan ket mabalindan ti agpallailang.
Ngem mano nga orasdan a sumangsang-at kadagiti bantay? Pasado alas sais pay laeng idi rugianda ti tumapaw kadagiti bantay iti paset ti Tabuk.
Nupay kasta, maunas ti aliawda no maimatanganda ti di agressat a kayaw a yeyeg kadakuada ti nakaparsuaan: berde a kabambantayan, kanigid-kanawan a dissuor, naitikaptikap a kataltalonan, sibibiag a karayan, angep ken kimmapas nga ulep, nalalayog a kaykayo ken napariir nga aglawlaw.
Makadanontay’ koman, kunada idi addadan iti Bessang Pass. Amang man ngaminen a nangatngato dagiti kalkalipkipanda a bantay iti paset ti Suyo ken Cervantes ti Ilocos Sur. Ti ammoda idi nagpababadan (a nagwengwengan dagiti lapayagda) addadan iti paset ti Tagudin a rumuaranda. Gayam, masungadda pay laeng ti kunkunada a Bessang Trail. Ket nasurok pay a dua oras a nagkalkalipkipda.
Nagulaw ti dadduma a kakomboyda. Ket inturogda lattan ta didan kayat a kitaen ti makaaliaw nga aglawlaw. Ngem kenkuana, manmano ti kasta a gundaway ket impennekna a miningmingan ti kinadaeg ti nakaparsuaan.
Nakaangesda iti nalukay idi bumabada met laengen. Naladawen a pangngaldaw idi makagtengda iti Tagudin a nangpedpedanda iti bisinda.
Saandan a naabotan ti panglukat a programa iti ala una ti malem ta agalas singkon idi makagtengda iti siudad ti San Fernando, La Union.
Nupay immabot iti gudua ti aldaw ti biaheda a namnamaenda a siam nga oras laeng, awan ti panagbabawi a nariknada. Napnekda iti indiaya ti nakaparsuaan. Pudno, sineknan ti aliaw bayat ti panagbiaheda. Ngem ti kayaw a naipasab-ok kenkuana, saanto a pulos a magatadan.
No saludsoden no kayatnanto pay ti agpa-La Union via Tabuk-Bontoc-Cervantes road, saan nga agpangadua nga agtung-ed. Ta aklonenna, binalud ti nakaparsuaan ti kararuana!#


text:
Charles de Gaulle
Ni Charles André Joseph Marie de Gaulle (/ˈtʃɑːrlz/ wenno /ˈʃɑːrl dəˈɡɔːl/; Pranses: [ʃaʁl də ɡol] (dengngen); 22 Nobiembre 1890 – 9 Nobiembre 1970) ket maysa idi a Pranses a heneral ken estadista a nangidaulo dagiti Nawaya a Puersa ti Pransia idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Isu ket nangbangon pay ti Maikalima a Republika ti Pransia idi 1958 ken nagserbi a kas ti immuna a Presidente manipud idi 1959 aginggana idi 1969.[1] Ti beterano ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, kadagiti tawtawen ti 1920 ken 1930, ni de Gaulle ket immay ti puersa a kas maysa a nangipangpangruna dagiti nakuti a nakalasagan a dibision, nga inpanpanunotanna nga agbalin a sentro iti moderno a pannakigubat. Idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat II, isu ket nakagun-od ti ranggo a brigadier heneral (nga inususarna iti amin a kabibiagna),[2] a nangidaulo kadagiti bassit a nagballigi a nakalasagan a kontra a panagraut idi las-ud ti 1940 a Gubat ti Pransia idi Mayo iti las-ud ti Montcornet, ken nabiit a nagserbi iti gobierno ti Pransia idi matmatnag ti Pransia. Ni De Gaulle ket isu idi ti kangatuan nga opisial ti milisia ti Pransia a nanglikud ti Hunio 1940 a panagipasardeng ti gubat iti Nazi nga Alemania manipud idi naiparugi daytoy.[3]
PaammoUrnosen
- ^ "Cinquième République". Assemblée Nationale Française. 2008. Naala idi 2 Nobiembre 2008.
- ^ Ledwidge p. 50-52
- ^ Keegan, John. Dagiti Innem a Buyot idiay Normandia: Manipud ti D-Day aginggana ti Pannakawaya ti Paris. 1994, 1982. New York: Penguin Books. p 296
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Aussaresses, Heneral Paul (2010). Ti Gubat ti Casbah: Terorismo ken Kontra-Terorismo idiay Arhelia, 1955–1957. New York: Enigma Books, ISBN 978-1-929631-30-8.
- Crawley, Aidan (1969). De Gaulle. Londres: Ti Literario a Gunglo. ASIN B000KXPUCK.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig ken ni Charles de Gaulle iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Charles de Gaulle iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig ken ni Charles de Gaulle iti Wikisource (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Naglakuan iti dua nga aldaw ti mapapati a natakaw iti balay ti salesman idi malem ti Abril 18.
Nagpulong iti polis ni Ryan San Jose Garcia, 36, naasawaan, residente iti Barangay Paoa, ditoy siudad, a natakaw ti dua nga aldaw a koleksion ti naglakuan ti kompaniada a Greatbev Incorporation a naikabil iti bulsa ti pantalonna nga insab-itna iti uneg ti kuartoda sakbay a napanda a sangapamilia nagsaramsam iti Vigan City Plaza idi agarup 5:00 ti malem ti Abril 18.
Naduktalan ni San Jose nga awanen ti P75,000.00 a koleksion a naikabil iti bulsa ti pantalonna idi sumangpetda iti balayda idi agarup 6:00 ti malem iti dayta met la a petsa.
Mapapati a nalipatan ni San Jose nga inkandado ti ridaw ti balayda idi rimmuarda ket ditoy ti simrekan ken rimmuaran ti di pay nabigbig a mannanakaw.#


text:
Mannurot: Kolum ni Danny Antalan
(Maudi a Paset)
Malaksid iti Pilipinas, dinalapus pay ni Haiyan ti pagilian ti Micronesia ken Palau, Southern China ken Vietnam.
Iti Pilipinas ti nakakitaan ti nakaal-alinggaget a pasamak nga uray tagtagainep ket narigat pay mapasamak. Agkaraiwara ti natay. Agsangit dagiti tattao, ti pagilian ken ti nakaparsuaan. Ngem nagtignay ti lubong ti tao, nagtitinnulong ti sangalubongan tapno matulongan dagiti kakaasi a kasla piek a nakaro a nakutoran iti bagyo.
Agpapan ita, adu pay laeng ti agbibiag iti buteng, adu pay laeng ti dina kayat maturog tapno dida makita manen ti batibat. Ti rigatna, nalaokan ti pulitika ti ultimo panangtulong kadagiti biktima a nagresulta iti ad-adda a panakadasig kadagiti biktima sadiay.
Ngem sakbay dagitoy a batibat ti lubong, nalayus ti Metro Manila, saan a gapu ti bagyo no di ket ti monsoon rain. Narneb dagiti pagtaengan ken nagsardeng ti negosio ken taray iti kalsada iti sentro ti pagilian.
Ket iti daytoy a tawen, simmangbay ti sabali manen a pannubok. Dimmalapus ni bagyo Ruby iti lugar a dinalapus met laeng ti ginggined, ti supertyphoon ken ti layus naindaklan a layus.
Inspirasion
No daytoy ti tawen ti pammati, mabalintayo kunaen a nalasattayo. Daytoy ngatan ti maysa a kadagsenan a panangsuot iti pammati. Kasla ti tawen ni Moises iti panangibalasiwna kadagiti Israelitas manipud iti Ehipto; kasla tawen ni Noe iti sangalubongan a layus.
Ket ita, adtoy ti namnama ti Pope Francis ditoy Pilipinas. Umay ditoy Pilipinas tapno mangted kired ken sarikedked kalpasan kadagiti pannubok. A kalpasan a naparintumeng dagiti umili iti kinarigat ken kas-ang, agparintumengda manen iti kararag ti namnama ken lawag. Adtoyen ti sungbat kadagitoy amin a pannubok.
Namnama ti inanamaen iti Santo Papa. Nangruna kada-giti nasuot nga umilina iti Bohol, Cebu, Tacloban City ken iti sibubukel a Visayas, ken dagiti nalayus iti Metro Manila. Adtoy ti puraw a kalapati nga agbatay iti kayo ti namnama ditoy pagilian. Adun ti mangpadpadaan iti Pope Francis intono Enero 15. Kayatna a makasango dagiti naparigatan ken nasuot. Kayatna a kasango dagiti marigrigat. Kayatna a makasarita ida.
Sarabuentayo ngarud, saan a babaen iti kinabaknang ken kinangayed ti Santo Papa. Sarabuentayo isuna iti namnama. Ket sapay koma, ta kasta ti mapasamak, amen.#


text:
Ti Sarita ni Genji
Ti Sarita ni Genji (源氏物語, Genji Monogatari) ket maysa a klasiko nga obra iti Hapon a literatura a sinurat babaen ti natakneng a babai a Hapon ken ni Murasaki Shikibu idi nasapa a tawtawen ti maika-11 a siglo, idi panawen ti kapigsa ti Heian a paset ti panawen. Daytoy ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti immuna a nobela iti lubong, ti immuna a moderno a nobela, ti immuna a sikolohiko a nobela wenno ti immuna a nobela a naipanpanunotan pay laeng a klasiko. Ti nobela ket mangiladladawan ti naisangayan a pannakaipakita dagiti panggedan iti nangato a kortesano idi las-ud ti Heian a paset ti panawen.[1] Bayat a daytoy ket naipanpanunotan a maysa a maestra obra, ti apagisu a pannakaidasigna ken impluensia iti Akinlaud ken Daya a kanon ken panngepen iti suppiat.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Museo ti Arte ti Birmingham (2010). Museo ti Arte ti Birmingham : ti alagaden kadagiti urnong. [Birmingham, Ala]: Museo ti Arte ti Birmingham. p. 49. ISBN 978-1-904832-77-5.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Ti Sarita ni Genji iti Wikimedia Commons


text:
Arrel Olaño
Ni Arrel R. Olaño (nayanak idi Mayo 3, 1943) idiay Tagum, Davao del Norte, Filipinas ket maysa a politiko a Filipino. Maysa kameng ti Partido LAKAS-CMD , ken nabutosanen kadagiti tallo a termino a kas Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas, a mangirepresenta ti Umuna a Distrito ti Davao del Norte. Immuna a nabutosan idi 2001, isu ketnabutosan manen idi 2004 ken 2007.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- "Member Information: Arrel R. Olaño". Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Naala idi 2008-04-10.
- "Arrel R. Olaño" (PDF). Curriculum Vitae. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-06-04. Naala idi 2008-04-10.


text:
Pagtitinnulongan ti Ekonomia ti Asia-Pasipiko
Ti Pagtitinnulongan ti Ekonomia ti Asia-Pasipiko (Asia-Pacific Economic Cooperation - APEC) ket ti forum para kadagiti 21 a miembro ti ekonomia ti Iking ti Pasipiko[1] a mangital-o ti nawaya a panagatagilako iti amin a past ti rehion ti Asia-Pasipiko. Daytoy ket nabangon idi 1989 iti panagsungbat ti dumakdakkel nga interdependensia kadagiti ekonomia ti Asia-Pasipiko ken ti iyuumay dagiti rehional a paset ti komersio kadagiti sabali a parte iti lubong; tapno mapabassit kadagiti panagbutbuteng iti industrialisado unay a Hapon (miembro ti G8) ket mangiturayto ti aktibidad ti ekonomia iti rehion ti Asia-Pasipiko; ken tapno mabangon dagiti baro apagtagilakuan para kadagiti produkto ti agrikultura ken dagiti naata materiales iti las-ud ti Europa.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Member Economies – Asia-Pacific Economic Cooperation. Apec.org. Naala idi 2014-04-12.
- ^ CHAPTER 5, Back to Canberra: Founding APEC
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Fazzone, Patrick B. (2012). "The Trans-Pacific Partnership—Towards a Free Trade Agreement of Asia Pacific?". Georgetown Journal of International Law. 43 (3): 695–743. ISSN 1550-5200.
- Alkan, Abdulkadir (2014). "APEC 2014: Better diplomatic ties for better economic relations". Daily Sabah.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Pagtitinnulongan ti Ekonomia ti Asia-Pasipiko iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Kaspagarigan
Panagusar[urnosen ti taudan]
No agpaysao koma daytoy a plantilia, ti dokumentasionna ket mapan ditoy, ken kakuyog dagiti kas pagarigan ti panag-usar. Adda met dagiti plantilia a mangikabil kadagiti dokumentasion iti sabali a panid - kitaen ti Wikipedia:Dokumentasion ti plantilia para kadagiti adu pay a salaysay.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Kaspagarigan
Pagarigan a plantilia nga agpartuat iti bassit kahon a mangibagabaga a daytoy ket maysa a pagarigan.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Mainaig a sinuksukatan
Mangikabil iti maysa a nagan ti panid tapno makita dagiti panagbaliw kadagiti naisilpo a panid wenno iti dayta a panid. (Tapno makita dagiti kameng iti maysa a kategoria, ikabil ti Kategoria:Nagan ti kategoria). Dagiti panagbaliw kadagiti panid iti Listaan ti bambantayam ket addada iti napuskol.
- D
- Urnos ti Wikidata
- B
- Daytoy a panagurnos ket nakapartuat iti baro a panid (kitaen pay ti listaan ti baro a pampanid)
- m
- Daytoy ket bassit a panagurnos
- b
- Daytoy a panagurnos ket inaramid babaen ti bot
- (±123)
- Ti panagbaliw ti kadakkel ti panid babaen ti bilang dagiti byte
23 Septiembre 2020
- Modulo:WikidataIB 21:16 +243 Lam-ang Tungtungan aramid p Pinabaro manipud iti Module:WikidataIB/979951580
- Modulo:Navbox 21:14 +52 Lam-ang Tungtungan aramid Pinabaro manipud iti Module:Navbox/979759450


text:
Baleno, Masbate
Ti Baleno ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baleno ket politikal a nabingbingay iti 24 a barbaranggay.[2]
- Baao
- Banase
- Batuila
- Cagara
- Cagpandan
- Cancahorao
- Canjunday
- Docol
- Eastern Capsay
- Gabi
- Gangao
- Lagta
- Lahong Proper
- Lahong Interior
- Lipata
- Madangcalan
- Magdalena
- Manoboc
- Obongon Diot
- Poblacion
- Polot
- Potoson
- Sog-Ong
- Tinapian
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Masbate". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Listaan dagiti siudad ti Hapon babaen ti populasion
Ti sumaganad ket ti listaan dagiti siudad idiay Hapon babaen ti populasion. Ti sumaganad a tapla ket mangibaga kadagiti amin a siudad ti Hapon nga addaan iti populasion nga ad-adu ngem 200,000 manipud iti Senso ti Hapon idi 2010.[1][2] Dagiti kapitolio ti prepektura ket naikabil iti napuskol. Ti Hapon ket addaan kadagiti adu a nangruna a siudad. Adu kadagitoy a siudad ket adu ti tattaona iti relatibo a bassit a kalawa iti daga iti igid Pasipiko nga aplaya ti Honshu, iti pagbaetan ti Tokyo ken Fukuoka. Daytoy nga urbanisado unay a pirgis ket ammo a kas ti Barikes ti Taiheiyō wenno ti koridor ti Tōkaidō. Ti naud-udi a naibaga ket mangibaga ti historiko a highway a nangikapet kadagiti siudad ti Tokyo ken Kyoto, a sinukatanen babaen dagiti expressways ken ti napardas a linia ti perokaril ti Shinkansen ("Bullet Train").
ListaanUrnosen
- Dagiti pangyababaan:
- 2015 Pop.: Nainkalintegan a Populasion, manipud idi Oktubre 1, 2015.
- 2005 Pop.: Nainkalintegan a Populasion, manipud idi Oktubre 1, 2005.
- Dagiti kapitolio ti prepektura ket napuskol.
Listaan manipud idi 1889Urnosen
Daytoy ti listaan dagiti munisipalidad ti Hapon babaen ti populasion, manipud idi Disiembre 31, 1889. Ti listaan ket iramanna amin dagiti siudad, ken dagiti pay munisipalidad nga addaan iti ad-adu a populasion ngem ti Kurume, ti kabassitan ti populasionna a siudad iti dayta a panawen.
- Nagtaud manipud iti artikulo ti Wikipedia ti Hapon iti 市制 (Sistema ti Siudad), naala idi Hulio 4, 2008.
- Nailian a populasion ti Hapon manipud idi Disiembre 31, 1888.[5]
- Dagiti munisipal a kasasaad, nagnagan, ken dagiti populasion manipud idi Disiembre 31, 1889.
- Dagiti kasasaad ti kapitolio ti prepektura manipud idi 2008.
- Dagitoy a munisipalidad ket binaliwanda ti naganda:
- Akamaseki, paset itan ti Shimonoseki.
- Ujiyamada, paset itan ti Ise.
- Shuri, paset itan ti Naha.
- Nanba, paset itan ti Chūō Ward, Osaka.
- Naha, Takamatsu, ken Shuri ket dagiti saan idi nga opisial a naited a nagan ti lugar kadagiti grupo dagiti basbassit nga ili wenno dagiti purok.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Ministry of Internal Affairs and Communications". Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Statistics Bureau". Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Ministry of Internal Affairs and Communications". Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ "Ministry of Internal Affairs and Communications". Naala idi 8 Agosto 2011.
- ^ http://www.stat.go.jp/data/chouki/zuhyou/02-04.xls


text:
Pagsasao a Mol
Ti pagsasao nga Mol, ammo pay a kas Alatil wenno Aru, ket ti pagsasao a Torricelli ti Papua Baro a Guinea. Dagiti nagan nga Amol ken Aru ket kamalida bassit. Tinawtawagan dagiti agsasao iti pagsasaoda iti Mol (saan nga Amol), bayat a dagiti agsasao iti mangpalikmut a pagsasao ket tinawtawagan ti pagsasao iti Oru (saan nga Aru). Ni Matthew S. Dryer ti Unibersidad ti Buffalo ket nagurnong ti datos para iti Mol.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mol iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Amol". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
CANDON CITY. Inawat ti nasurok innem a gasut nga iskolar iti Commission on Higher Education (CHED) – Students Financial Assistance Program ti alawansda iti simple a programa a naangay iti Candon Civic Center idi Hunio 5.
Mismo a ni Congressman Eric Singson ti nangiyawat iti alawans dagiti estudiante a sinaksian dagiti immatendar a nagannak.
Naammuan a dagiti estudiante a nagbasa iti 1st ken 2nd semester itay napalabas nga school year a di pay nakaawat iti alawansda dagiti nabunongan.
Malaksid dagiti scholars iti CHED, supsuportaran pay ni Singson dagiti iskolar ti NCIP (National Commission on Indigenous People), CEDSSG (Congressman Eric D. Singson Scholarship Grant), agriculture, culinary ken music and arts ken dadduma pay. (Danilo Antalan)


text:
PANDEMIC kanon ti COVID-19. Nagsaknapen iti nadumaduma a pagilian. Nangrugi a nadiskubre itay Disiembre 2019. Ngem di naikkan iti importansia. Ket sa laeng nagallangugan iti iseserrek ti Tawen 2020. Natangig pay laeng ti pagilian idi… Read more »
Category: Literatura
ADDAAK iti opisinami iti Palacio Arzobispado de Nueva Segovia iti Vigan City idi agalas-5 iti malem ti Marso 16, 2020 idi mabasak iti social media ti panangideklarar ni Presidente Rodrigo Duterte ti pannakaipakat iti Luzon… Read more »
MAKIKAYSA ti Simbaan Katolika iti sangalubongan kadagiti iyetnag a pagallagadan dagiti gobierno iti nagduduma a pagilian iti sangalubongan tapno malapdan ti panagsaknap ti Corona Virus 2019 (COVID-19) nga indeklaran ti World HealthO Organization a global… Read more »
DINALIKEPKEPANni Rannie ti nangmingming iti balay nga otso por siete metro ti pakabuklanna malaksid iti pasipi daytoy a pannakaterasana a simmango iti daya. Tallo ti siledna ket nagtengnga ti master bedroom a naerkonan. Naiyariping met… Read more »
IDI UN-UNANA a panawen, aggayyem la unay da Birabid ken Leddeg. Agnaedda iti maysa nga alog iti Purok Amianan. Paset ti Bario Pammoboan ti Purok Amianan a masarakan iti maysa nga ili a sumango iti… Read more »
NAGLABAS dagiti aldaw a pulos a dinak kayat a kasao. Dinan inkaskaso iti kinaadda ti relasionmi – iti napalabas no isu ti pangibilanganna itan, ngem saan kadi a maitutop ken rumbeng laeng a makisao kaniak,… Read more »
MASELEBRARAN iti Pilipinas ti Marso kas Fire Prevention Month tapno mapalagipan dagiti umili ti kinaranggas ken panangsaluadda iti uram. Maibasar iti rekord ti Bureau of Fire Protection, iti Marso a mapaspasamak dagiti adu nga uram… Read more »
KINASARITAK ni Matet, impudnok ti parikutko, no ania iti kasayaatan nga aramidek. Umararaw iti tulong ken pannarabay. Nasken a maiwanwanak iti maiparbeng nga aramidek. Addaak iti situasion nga agngangabit ti pannakapukaw ti napateg unay kaniak.… Read more »
NAISANGSANGAYAN ita a Kuaresma kadagiti Pilipino a Kristiano Katoliko ta kalaksidan nga iti Semana Santa ti pananglagip ti panagtutuok, pannakatay ken panagungar ni Apo Jesus, makatawen laengen ket marambakanton ti maika-500 nga anibersario ti Kristianismo… Read more »


text:
Mula
Ti mulmula, ken tinawtawagan pay a berde a mulmula (Viridiplantae iti Latin), ket dagiti sibibiag nga organismo ti pagarian a Plantae a mairaman dagiti adu ti selula a grupo a kas dagiti agsabsabong a mula, konipero, pako ken lumot, ken dagiti pay, depende ti panagilawlawag, ti berde nga algas, ngen saan a dagiti nalabbasit wenno kayumanggi ruot ti taaw a kas dagiti kuelpo, wenno dagiti kudetdet wenno bakteria.
Dagiti berde mula ket nadidingan ti selula nga adda ti selula ken naidasdasig a makaala ti kaaduan nga enerhia manipud iti lawag ti init babaen ti potosintesis nga inus-usar ti kloropila a linaod kadagiti kloroplasto, a dagitoy ti mangited ti marisda a berde. Adda dagiti múla a parasitiko ken mabalin a saan nga agpataud kadagiti kadawyan a dagup ti kloropila wenno potosintesia. Dagiti múla ket naidasigda pay babaen ti seksula a panagpatubo, modular ken awan inggana a panagtubo, ken ti maysa a panagbalbaliw dagiti kaputotan, urayno ti aseksual a panagpatubo ket kadawyan, ken adda dagiti mula maminsan laeng nga agsabong bayat a dagiti dadduma adaanda ti maysa laeng a sabong.
Ti apag-isu a bilang ket narigat a maammuan, ngem , adda dagiti agarup a 300–315 a ribu dagiti sebbangan ti mulmula, a kaaduan kadagitoy ket, adda ti 260–290 a ribu, ket dagiti agbukbukel a mula (kitaen ti tabla dita baba).[5] Dagiti berde a mula ket kaaduan a mangitited ti nawaya nga oksiheno ken kaaduan kadagitoy a batayan dagiti ekolohia ti Dadga, a naipangpangruna iti daga. Dagiti mula a naipalpalawag a kas dagiti bukel, prutas ken nateng ket mangporma kadagiti kammasapulan a makmakan ti tao, ken naipaamo dagitoyen kadagiti napalabas a milenio. Dagiti mula ket pasayaatenda ti biagtayo a kas dagiti sabong ken ornamento. Iti kinaudi adu kadagitoy ket nagserbida a taudan kadagiti kaaduan a medisina ken druga. Ti sientipiko a pabagadal kadagitoy ket ammo a kas ti botanika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cavalier-Smith, T. (1981). "Eukaryote kingdoms: Seven or nine?". BioSystems. 14 (3–4): 461–481. doi:10.1016/0303-2647(81)90050-2. PMID 7337818.
- ^ Lewis, L.A.; McCourt, R.M. (2004). "Green algae and the origin of land plants". American Journal of Botany. 91 (10): 1535–1556. doi:10.3732/ajb.91.10.1535. PMID 21652308.
- ^ Kenrick, Paul; Crane, Peter R. (1997). The origin and early diversification of land plants: A cladistic study. Washington, D.C.: Smithsonian Institution Press. ISBN 978-1-56098-730-7.
- ^ Adl, S.M.; et al. (2005). "The new higher level classification of eukaryotes with emphasis on the taxonomy of protists". Journal of Eukaryote Microbiology. 52 (5): 399–451. doi:10.1111/j.1550-7408.2005.00053.x. PMID 16248873.
- ^ http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2010_1RL_Stats_Table_1.pdf
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mula iti Wikimedia Commons


text:
SAN FERNANDO CITY – Adda pay la agpaspasada iti traysikel ditoy siudad a di masulisog iti sileng ti pirak, Virginia.
Impan ni Francis Cabar, 27, residente iti Barangay Langcuas ditoy siudad iti polis ditoy ti maysa a bassit a bag a naitunton dagiti pannakabagi ti linteg a kukua ni Eric Salawag, 89, residente iti Balaoan, La Union, a naglaon iti kuarta nga agdagup iti P40,000, bracelet nga aggatad iti P5,000 ken napapateg a dokumento.
Segun ken ni Cabar, naglugan ti lakay iti traysikelna iti rabii ti Agosto 24 ket nagpaitulod iti Barangay Pagudpod ditoy siudad ngem nabatina ti bassit a bagna.#


text:
AGWALWALA ni Krisna, sir!
Impasabat kenkuana dagiti ubbingda idi rummuar iti backstage. Manarimaan ti Recognition Day.
Apay? masmasdaaw.
Saan a naawagan ni ma’am-mi. Nalibtawan.
Kaduana nga adbayser iti Grade 7 ti ibagbagada a ma’am-da. Kayaw-awagda a dua dagiti napadayawan kadagiti dua a section iti year level nga iggemda. Manarimaanen ti Grade 8.
Iti sango ti kuarto ti section ti kaduana, naimatanganna, permi nga ugaog ni Krisna. Nagsubli iti backstage a yan ti kaduana.
Imbagana ti naidanon kenkuana.
Adda met listaam, ma’am, apay a nalipatan ‘diay maysa nga ubingmo? inamadna.
Alla, wen, nga agpayso. Nalibtawak metten ti naganna, panangamin ti kaduana. Nagyamyaman ta kadagupan dagiti napadayawan iti seksionna, awan ti pulos a nalibtawanna uray pay kadagiti special awards.
Dayta ita ti rigatna no agpapadan ti awards dagiti ubbing: With Honors no 90% ti average-da ngem di nangatngato ngem 95%. Dagiti nangatngato ngem 95%, With High Honors. Awanen ti makuna a First, Second, Third… Alphabetical payen ti pannakayawag dagiti mapadayawan. Saanen nga umuna ti kangatoan ti grado.
Di kad saan a nadlawan ti kaduana nga adda nalibtawanna. Uray pay dagiti agbuybuya. No koma kas idi pay laeng a First, Second, Third… ay, ket adda koma dagus rimsua a reaksion no Second ta kayaw-awag ket Fourth metten ‘ta simmaruno. Maikoreher a dagus.
Dagus a napan ti kaduana nga adbaysert iti ubingna. Pinagkalmana daytoy.
Nakitana, permi a pungtot ti ina ti ubing. Inayaban ti kaduana dagiti agina ket nagturongda iti office tapno saan a maeskandalo ti programa a maysa laeng a room ti baetda iti mini-gym a pakaang-angayan daytoy.
Naasian iti kaduana. Nalabit iti panagdardarasna itay a basaen ti listaanna– ta aldawen a narugian ti programa gapu iti dida tengngel a pasamak.
Naidawatna laengen a maurnos koma ti amin. Pakasarsaritaanto la ketdi manen ti pagadalanda dayta nga isyu.
Aglalo ket ar-aramaten ita dagiti dadduma a nagannak ti social media tapno ibandoda ti dida kayat iti pagadalan wenno pangipeksaanda ti sakit ti nakemda nupay saanda pay a napaneknekan ti ilawlawatda.
Iti seksionna, siniguradona itay nga awan ti malibtawanna. Uray kadayta la a Fourth Grading ti panagpaayna nga adbayser (nai-transfer ngamin ti dati nga adbayserda), impaayna ti aminna. Kinutuanna amin a grado ken kinitana dagiti rumbeng a maikkan iti pammadayaw. Kinapudnona, inmitingna kadagiti ubbing nga addanto mabalbaliwan kadagiti gradoda iti Umuna agingga iti Maikatlo a Grading Period. Addada naduktalanna a biddut. Nalabit, iti panagdardaras ti dati nga adbayserda a makaipasa gapu iti yaakarna. Naimbag ta temporary card pay laeng ti nayisyuda iti kallabes gapu ta awan pay ti baro a format a simmangpet kadakuada.
Nakaanges iti nalukay idi asitgan ti kaduana kalpasan ti sumagmamano a minuto. Naurnos kano met laeng ti parikut. Immanamong ti ubing ken ti inana a mai-award met laeng ti pammadayaw.
Kalpasan ngarud ti pannakapadayaw dagiti Grade 10, sakbay ti Grado 11, naisingit ti nalibtawan nga ubing iti Grade 7.
Itoy a pasamak, adda adal nga impaayna kenkuana.
Umuna: panagpakumbaba. Inaklon iti publiko ti kaduana ti biddutna ket nagkiddaw daytoy iti pammakawan kadagiti maseknan. Naimpusuan a panagkiddawna iti pammakawan iti sango ti tallaong. No sabali, maaramidda ngata ti kasta?
Nasakit man, ngem adda kinapudno nga iti propesionda, addada dagiti sobra ti kinangato ti timidda. Saanda a maaklon ti biddutda. Isuda pay ti adda masaona no madillawda. Wenno makoriher dagitoy.
Babaen ti panagpakumbaba, saan a rimmaba ti sakit a narikna dagiti maseknan. Iti naimpasnekan a panagdawat ti dispensar ti kaduana, nadepdep ti apuy nga agramaram koma.
Maikadua: napateg latta ti pammadayaw kadagiti ubbing ditoy nakaipalladawanna. Iti ngamin kallabes, ken uray pay kadagita kalkalpas a Recognition, addada dagiti ubbing a dida agparang a mangawat kadagiti nabulibolda. Sumangkautro met dagiti nagannak kadakuada. Awan man laeng ti panangiduron kadagitoy tapno ipategda ti bunga ti panagrigrigatda.
Pagangayanna, agbalinton a natamnay ti ubing iti sumuno a tawen.
Awanto met laeng ti serbina kada nanang ken tatang, mabalin nga ipempenna iti puso ken isipna.
Dayta la unay ti saanna koma kayat a mapasamak. Malagipna nga idi adda iti elementaria, nakaragragsak a nakaawat iti pammadayaw uray Most laeng. Ta pudno man met a nagrigatanna ken mayannatup a para kenkuana dayta.
Most Thrifty. Pinaneknekanna pay dayta babaen ti panangbalonna iti pagadalanda ti tallo lawas a kawayan a nagtubonganna iti sagsasalapi ken sagbibinting. Kakaasi a nangiyawid iti linaonna gapu iti kinabassit ti bagina.
Maikatlo: uray kasano ti panagsagana iti maysa a banag, dina kayat a sawen nga awanen ti pagkabsiwan. Ta ammona la unay, permi ti panagsagana ti kaduana. Insuratna pay ngarud dagiti ubbing a mapadayawan tapno addanto kodigona. Ngem no apay a dina naibasa ti maysa!
Napateg kadagitoy a situasion ti panagtalinaed a kalmado ti mannursuro. Ti ginubuay nga isyu, masolusionan latta babaen ti panagpakumbaba, kas nasaon.
ITI nabayag metten a panagisurona, agnanayon latta ti pannakaimatangna no kasano ti ragsak dagiti nagannak iti tunggal pammadayaw a maragpat dagiti annak. Aglalo la unayen kadagiti nagannak a di man laeng nakapadas a napadayawan idi agbasbasada pay laeng.
Ngem adda latta met dagiti nagannak a sabali ti paniriganna. Adu la amin dayta a pampammadayaw, kunkunada. Ti napateg, makalpaska. Saan a dita ti pakarukodan ti balligi.
Iti sabali a bangir, mabalin a hustoda. No aniakanto iti masakbayan, dayta ti pudno a pakarukodan no nagballigika wenno saan. Uray pay agkubkubbokan iti dagsen dagiti medalia a nayukkor kenka no saanmonto a matungpal ti arapaapmo, awan met laeng ti mamaayna.
Adda nabasana. Dagita kano pammadayaw, negatibo nga impluensia kadagiti ubbing. Isursurona kano dagiti ubbing nga amin laengen nga aspeto ti biag, masapul a makibalubal kasukat ti pammadayaw.
Mangrugi iti nursery, mano a salip ti mapaspasamak iti tinawen? Malaksid kadagiti sala ken ay-ayam, adda dita ti salip iti kinnalaingan iti English, Math, Science kdpy.
Amin laengen, mapagsasalipan! Ti dayaw/pammadayaw, kadagiti ubing, iramanen dita ti coach ken ti sibubukel a pagadalan. No dadduma, iti laengen ubing a maikontes ti pakaitalimudokan ti atension ni mam wenno sir. Gapu kadayta pannakabigbig no maipangabakna ti ubingna.
Kasanon dagiti mabati nga ubbing iti eskuela? Kasano ti panagbasada?
Nupay kasta, saan a matallikudan ti kinapudno a gapu kadagiti maipapaay a pammadayaw kadagiti maikari nga ubing, agbalbalinda a pagsarmingan dagiti dadduma. Ken tapno agagawa ti tunggal maysa para iti arapaapna. No kasta la unayen ti ragsak ti umawat ti pammadayaw, anianto laengen no matun-oyna ti arapaapna?
Makuna ngarud a dagitoy a pammadayaw, positibo a banag a mangmuli iti panirigan ti maysa nga ubing.
Laeng, saan koma a malalaokan iti kinaganggandiong ti pannakaipaay ti pammadayaw. Arisiten a naimbag no asino dagiti pudpudno a pakaipaayanna. Ibasar iti no ania a talaga ti impakita ti tunggal agad-adal. Saan nga iti no ania la ditan a banag.
Tapno dida kunaen nga isu nga adda iti honor roll ta nag-donor roll!
Ket dayta ti sangkakitana. Saanna nga ipalubos a maimpluensiaan iti sabali a banag ti pangipaayanna iti pammadayaw. No asino ti maikari, isu ti pangipaayanna. Dina ipalubos a mamulitan ti naganna iti nagan ti pammadayaw nga ipapaayna kadagiti ubbing a naitalek kadakuada!


text:
Komentario ni Eden A. Alviar
NAKLAAT dagiti Pilipino iti kellaat a panangideklarar ni Presidente Rodrigo Duterte ti Martial Law iti intero a Mindanao gapu iti riribuk sadiay Marawi City a nakainaigan dagiti kameng ti terorista a Maute Group a supporter ti Islamic State of Iraq and Syria a naggandat a mangkontrol iti siudad tapno pagbalinenda a teritorio.
Ti sigud a tinagtagibassit a terorista a grupo ket nagbalinen a napeklan a mapagbutbutngan gapu iti pinarnuay ken imbatida a buteng kadagiti Pilipino nangruna kadagiti agnaed sadiay Marawi City ken iti Lanao del Sur. Ti Maute Group ket nabukel pay idi 2013 babaen kadagiti agkabsat nga Abdullah ken Omar Maute a taga-Butig, Lanao del Sur. Immuna a naglatak daytoy a grupo iti pannakainaigda kadagiti ranget sadiay Butig kontra kadagiti tropa ti gobierno.
Maibasar iti report, ti ama da Abdullah ken Omar a ni Cayamora Maute, ket nangato nga opisial ti Moro Islamic Liberation Front a madama a makitultulag iti kappia iti gobierno. Da Abdullah ken Omar ket babbabalawenda ti liderato ti MILF, ken nakikumplotdan iti ISIS. Dagiti agkabsat ket nangrugi laeng a nakaaramid kadagiti nalag-an a krimen idi 2012 agingga a nagbalinda a militante a terorista.
Ti Maute Group ket maaw-awagan pay iti Dawla Islamiya wenno Islamic State of Lanao ket radikal a grupo a buklen dagiti sigud a rebelde ken kameng ti MILF ken dadduma pay a ganggannaet a terorista.
Kabayatan ti pannakiranget ti Maute Group kadagiti tropa ti Philippine Army idi Pebrero 2016 a nakasakupan ti kutada sadiay Butig, Lanao del Sur, naipadamag a napapatay ni Omar Maute. Ngem adda met dagiti damag a sibibiag pay ni Omar ta nakalibas sakbay ti pannakasakup ti kutada.
Maibasar pay ti nagkauna a report ti Philippine Army, immuna a nakaenkuentro ti tropada kadagiti kameng ti Maute Group idi 2013 idi rauten dagiti terorista ti checkpoint dagiti military sadiay Madalum, Lanao del Sur. Mapapati a ti grupo ket addaan iti 100 a miembro ken supsoportaran ida ti armas ti ganggannaet a terorista a grupo. Mapapati idi a konektadoda iti Jemaah Islamiya, maysa nga Islamist terrorist group iti South East Asia.
Uray pay adda dagiti nagkauna a report a ti Maute Group ket agar-aramatda iti nangisit a bandera ti ISIS, ni Butig Mayor Ibrahim Macadato ket impasingkedna a ti grupo ket saan a naikappeng iti ISIS. Ngem narekobre kadagiti operasion ti militar iti kampo ti Maute Group dagiti training manuals ken dadduma pay a dokumento nga ikagkagumaan ti grupo ti mainaig iti ISIS.
Sadiay Butig a sigud nga ayan ti headquarters ti Maute Group ket baluarte met ti Moro Islamic Liberation Front ken dadduma pay a grupo ken agkakabagianda iti dara wenno panagassawa. Naipadamag pay a da Abdullah ken Omar Maute ket kasinsin ni Azisa Romato, nga asawa daydi pimmusayen nga MILF Vice Chairman for Military Affairs Alim Abdul Aziz Mimbantas, a naipumpon sadiay Butig. Dagiti agkabsat a Maute ket sigud pay a kameng ti MILF.
Naipadpadamag idin a ti Maute Group ket aktibo iti panagallukoy kadagiti ubbing ken menor de edad nga agbalin a mannakigubat babaen ti panangaramatda a propaganda ti saan a panagbalin a linteg ti Bangsamoro Basic Law. Kaaduan a naallukoyda ket dagiti napanglaw nga annak met laeng dagiti kameng ti MILF.
Kabayatan ti napaut ken nadara a ranget sadiay Marawi City, napaneknekan ti kinabileg ti Maute Group ken ti panagsaganada iti dayta a terorismo a nakatayan dagiti mapapati a nasuroken a 100 a tattao pakairamanan dagiti terorista, soldado ken polis, ken dagiti inosente a sibilian.
Dayta a pagteng patalgedanna dagiti immunan a ballaag idi pay Oktobre 2016 ti maysa a Jakarta-based think tank a nagpakdaar iti “cross-border extremist operations” kalpasan ti direkta a panagnaig ti Maute group ken dagiti maka-ISIS iti Mindanao, Indonesia ken Malaysia. Napasingkedan pay ti report idi a nagtiponen ti Maute Group ken ti grupo ni Ispilon Hapilon a komander ti Abu Sayyaf Group.
Nagbalin nga aktibo ti Maute Group iti terorismo itay 2016 nangruna sadiay Lanao del Sur. Idi Pebrero – Marso, sinakupda dagiti nagduduma a lugar sadiay Lanao del Sur a nakariribukan ken nagpaingan dagiti agarup 30,000 a tattao. Nagrautda iti military checkpoint ket nagputolda iti ulo ti maysa a soldado. Idi Abril 2016, dagiti terorista ket nagkidnapda iti innem a trabahador iti sawmill sadiay Butig, ken pinutolanda ti ulo dagiti dua a mangmangged a pinabasolda a military informers. Idi Agosto 2016, rinaut dagiti 50 nga armado a mapapati a kameng ti Maute Group ti Lanao del Sur Provincial Jail, ken winayawayaanda dagiti nakabalud a walo a kameng ti Maute Group, ken dadduma pay a 20 a balud.
Idi Oktobre 2016, tallo a mapapati a miembro ti Maute Group dagiti naaresto a suspek iti panagbomba sadiay Davao City idi Septiembre a nakatayan dagiti inosente a sibilian. Idi Nobiembre 2016, dagiti miembro ti Maute Group ket sinakupda ti Butig Municipal Hall, ken inyisada ti nangisit a bandera ti ISIS. Nakontrol laeng dagiti soldado ti lugar kalpasan ti sumagmamano a lawas a military operations.
Mapagbutbutngan met ti pannakadanon dagiti miembro ti Maute Group iti Luzon nangruna iti Metro Manila. Idi Nobiembre, nasarakan ti maysa a bomba wenno improvised explosive device sadiay asideg ti United States Embassy iti Manila, a nakaarestaran dagiti dua nga adda pakainaiganna iti Maute Group.
Idi pay laeng Nobiembre 2016 nga inrakurak ni Presidente Duterte a ti Maute group ket konektadon iti ISIS, Ngem saan a kinanunongan dayta ti AFP. Impasingkedda a nakapsut a lokal a terorista daytoy a grupo.
Iti panangsakup dagiti terorista a Maute Group iti Marawi City ket iyanninawna ti nakapsut ken saan nga agkompas nga intelligence gathering ti Armed Forces of the Philippines ken Philippine National Police ta nabayagen daytoy a grupo nga agisaksaknap iti buteng iti Lanao del Sur, ngem nasorpresa ti gobierno iti kabileg ti puersa dagiti terorista a nangsakup iti siudad iti napaut a tiempo.
Adu a biag dagiti tropa ti gobierno ken inosente a sibilian dagiti naisakripisio. Bilion met ti pateg dagiti sanikua a nadadael gapu iti panagpuor, panagbomba ken panagbettak. Naisakripisio pay ti demokrasia iti Mindanao tapno laeng mapengdan ti panagsaknap ti terorismo. Dagitoy a pasamak ket nalapdan koma no napasnek ken epektibo ti intelligence ti PNP ken AFP. Saan a mailemmeng a napaay dagiti ahente ti gobierno a nagala iti impormasion mainaig iti plano dagiti terorista tapno nalapdan koma dagitoy nadara ken nakaam-ames a terorismo.#


text:
Pagsasao a Hawayano
Ti pagsasao a Hawayano[4] (Hawayano: ʻŌlelo Hawaiʻi ket ti pagsasao a Polinesio a mangala ti nagan iti Hawaiʻi, ti kadakkelan nga isla iti tropikal a purpuro ti Amianan a Pasipiko nga idiay met ti nakapadur-asanna. Ti Hawayano, kakuyogna ti Ingles, ket isu ti opisial a pagsasao ti estado ti Hawaii. Inpundar babaen ni Ari Kamehameha III ti immuna a batay-linteg ti pagsasao a Hawayano idi 1839 ken 1840.
Gapu kadagiti nadumaduma a rason, a mairaman ti lehislasion ti teritorio a mangitakder ti Ingles a kas ti opisial a pagsasao kadagiti eskuela, ti bilang dagiti patneng nga agsasao ti Hawayano ket nagin-inut a bimmassit idi las-ud ti paset ti panawen manipud kadagiti tawen ti 1830 aginggana kadagiti tawen ti 1950. Ti Hawayano ket sinukatanen babaen ti Ingles iti innem kadagiti pito a matagtagitao nga isla. Idi 2001, dagiti patneng nga agsasao iti Hawayano ket nagdagup iti basbassit ngem 0.1% iti dagup a populasion ti estado. Nadanagan met dagiti lingguista ti pakaikarian iti daytoy ken dagiti dadduma a madangran a pagsasao.[5][6]
Urayno kasta, mamipud iti circa 1949 aginggana iti agdama ng aaldaw, adda metten nagin-inut nga iyaadu iti panangikaskaso ken iti panangiragpat iti pagsasao. Ti publiko a panangitinep ti pagsasao a Hawayano kadagiti pasakbay iti panageskuela a tinawtawagan iti Pūnana Leo ket nairugida idi 1984; dagiti dadduma pay a panagitinep nga eskuela ket simmaruno kalpasan dayta. Dagiti immuna nga estudiante a nangrugi iti panangitinep a pasakbay iti panageskuela ket nagtuposda itan iti kolehio ken adu metten dagiti nalaing nga agsao iti Hawayano. Inako ti pederal a gobierno daytoy a panagdur-as. Kas pagarigan, ti Hawaiian National Park Language Correction Act ti 2000 ket binaliwanna dagiti nagan dagiti nadumaduma a nailian a parke idiay Hawaiʻi, ken nagiyalalagad daytoy iti panangiletra iti Hawayano.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lyovin (1997:258)
- ^ U.S. Census (2010)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Hawaiian". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Pagsasao a Hawayano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 210. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ kitaen ti (Hinton & Hale 2001)
- ^ "The 1897 Petition Against the Annexation of Hawaii". National Archives and Records Administration.
- ^ Hawaiian National Park Language Correction Act of 2000 (S.939)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ulukau – Elektroniko a biblioteka ti Hawaii, mairaman dagiti diksionario ti Ingles/Hawayano
- Listaan dagiti bokabulario ti Hawayano


text:
Alabel, Sarangani
Ti Alabel ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Sarangani iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Alabel ket nabingbingay a politikal iti 12 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Bagacay
- Baluntay
- Datal Anggas
- Domolok
- Kawas
- Maribulan
- Pag-Asa
- Paraiso
- Poblacion (Alabel)
- Spring
- Tokawal
- Poblacion (ladol)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sarangani". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Sarangani". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Kaniet
Ti pagsasao a Kaniet ket dagidi dua kadagiti uppat a sasao nga Akinlaud nga Is-isla Almiralidad, ti subgrupo ti sasao nga Is-isla Almiralidad, dagiti dua a sabali ket ti Wuvulu-Aua ken Seimat. Dagiti pagsasao ket naisasao idi idiay Is-isla Kaniet (Is-isla Anchorite) iti akinlaud a Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea aginggana kadagiti tawen ti 1950.[2]
Dua adagiti pagsasao ket naisasao kadagiti isla, ti maysa ket inreprta babani Thilenius ken ti maysa pay ket babaen ni Dempwolff.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Anchorite". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Ethnologue report for Kaniet
- ^ [1]


text:
Isaac Bashevis Singer
Ni Isaac Bashevis Singer (Yidis: יצחק באַשעװיס זינגער; Nobiembre 21, 1902 – Hulio 24, 1991) ket maysa idi a naipasngay idiay Polonia a Hudio-Amerikano a mannurat. Ti Polako a porma ti naganna idi ket Izaak Zynger ken inus-usarna ti umuna a nagan ti inana a kas pangiyuna a letra iti, Izaak Baszewis, a kalpasan daytoy ket pinasayaatna iti porma a pannakaammuanna itan.[1] Isu idi ti mangidaulo a pigura iti tignay ti Yidis a literatura ken nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1978. Isuket nangabak ti dua a Nailian a Gunguna ti Libro ti Estados Unidos, maysa iti Literatura iti Ubbing para iti panangilagipna iti Maysa nga Aldaw iti Rag-o: Sarsarita ti Ubing a Lalaki a Dimmakkel idiay Warsaw ken ti maysa iti Piksion para iti urnongna iti Ti Balangat dagiti Dutdot ken Dadduma pay a Sarsarita.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Adda dagiti dadduma a propesional nga identipikasionna ket agus-usar ti lokalisado a panangiletra ken dagiti daaduma pay a kita dagitoy a nagan ket naaramid idiay, Wollitz, Seth L. (2001). Staley, Thomas F. (ed.). Ti Nailimed nga Isaac Bashevis Singer. Dagiti Serie ti Literario a Modernismo. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan. ISBN 0-292-79147-X. Naala idi 2012-07-28.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Isaac Bashevis Singer iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
CANDON CITY – Dua ti napasamak nga aksidente iti masimsimpa a kalsada iti Barangay Calaoaan ditoy siudad itay lawasna.
Iti immuna nga aksidente, nayospital ni Vladymir Areola, residente iti Barangay Paduros, Burgos, Ilocos Sur ken dagiti kinalubbonna iti motorsiklo a da Rommel Dato, Racquel Areola, ken Lovely Areola..
Segun iti report, nagsardeng ti van a minaneho ni Victor Gao-ay, 55, residente iti Sevilla, Sta. Cruz, Ilocos Sur, idi nagsilaw ti nalabaga ti traffic light iti masimsimpa a kalsada ket mapapati a pinaubetan a dinungpar ti motorsiklo.
Iti sabali nga aksidente, dinungpar ti Lifan a motorsiklo a minaneho ni Danny Barcena, residente iti Ayudante, ditoy met laeng a siudad, ti steel barrier a naipasdek iti masimsimpa a kalsada a puon ti nakadunoranna.
Naitaray ti biktima iti Candon City Hospital.#


text:
Ti ipapatay ti dua a tao ken pannakaiyospital ti nasurok 50 a taga-Sta. Cruz, Ilocos Sur ket indikasion a sibibiag pay laeng ti makaidagem ken illegal a wagas ti panagkalap – ti panagtuba kadagiti karayan ken ti panagsinaid iti baybay.
Saan a nailaksid kadakami daytoy maiparit ken makadadael a wagas ti panagkalap. No dumtengen ti Oktubre a panaggagapas iti pagay, mangrugi metten ti panagababaw dagiti nauuneg a paset ti karayan iti surong wenno ti napartak a panagatab ken panagadalem ti danum iti sabangan.
Kadagitoy a panawen agingga iti nangina a lawas ti kasayaatan ti panagtuba kadagiti karayan. Isu a masansan a kalpasan ti nangina a lawas, nakisangen ti lames no di pay ket awanen a pulos ti makalapan iti karayan.
Dua a klase ti panagtuba nga inkam napalpaliiw – babaen ti insektisidio ken ti kinirog a natangkenan a bunga ti bayyating.
Kakasla tangan wenno kikit a bunga ti bayyating. (Sori, diak ibaga a lanut wenno kayo, wenno deskribiren ta dinto ket adu ti mangaramat.) Kadagiti naimatangak a proseso, makirog a nalaing a kas iti kape, (kas kabanglo met laeng ti kinirog a bunga ti kape), lebbekenda sada ilaok iti aramang wenno ipon a sadiwa ket daytoy ti maiwarakiwak iti danum a maatap nga apon dagiti lames. Kalpasan a kanen dagiti lames dagiti naiwarakiwak nga ipon wenno aramang, maulawda ket ti laengen agkarwas ti aramiden ti nagtuba.
Saan laeng nga iti karayan ti pakaramatan ti bayyating a napalpaliiwko no di pay iti baybay, lalo kadagiti mangngalap nga agar-aramat iti larganete. Agpresio iti P80-P120 ti sangasalup idi 1990s, segun iti kadakkel ti bunga ken katangkenda. Ita, P250-P300 kada salup ti presio ti bayyating, kas maibatay iti panagsalsaludsodko.
Agtaud dagiti bayyating kadagiti bantay ken patanor payen kadagiti arubayan. Ketdi, kas napaliiwko, nalimed laeng ti pannakapatanorda ken nalimed ti transaksion kadagiti agnegnegosio.
Kadadaksan amin nga aramaten ti insektisidio a kas pagtuba. Patayenna amin a nabiag iti danum. Paruarenna amin dagiti agnanaed nga ikan, udang, kappi ken arimbukeng kadagiti abut ken rengngat dagiti batbato. No madalanan ti agus ti tuba dagiti rama, tumpaw amin a nabiag iti danum, ket no mapanka agkalap kalpasanna, awan a pulos uray maysa a lagdaw a madilamutam, kas eksperiensami a nagramrama iti karayan iti nakaiyanakanmi a barangay. Sayang ti bannogmi. Ti panagtuba ngarud ti nangupay kadakami amin nga agramrama.
Pinaliiwmi met idi ken tinakuatmi ti proseso nga aramiden dagiti agtuba iti insektisidio. Depende daytoy iti target a tubaen ken ti agus ti karayan. No agatab, ti surong ti tubaen. No agugot, ti surong agingga iti sabangan.
Maigamay ti sangabotelia nga insektisidio iti darat santo daytoy ti maiwarakiwak iti karayan manipud iti igid, agpatengnga agingga iti bangir nga igid. Maisurot ti samal iti agus ti danum, ket tumpaw amin a madalapus a nagbiag iti danum. Uray dagiti lumlumoten ken tirtiremen a kisingkising ken arimbukeng kadagiti uneg dagiti abut ket saan a makalasat iti sabidong.
Iti sabali a bangir, maar-aramat ti sinaid a maysa a pangdarasan a pagkalap. Sinaid ti nakariingak nga awag ti cyanide fishing.
Iti met baybay a maaramat daytoy, lalo kadagiti bumabatok, komokompresor ken pumapana. Makanaw ti sinaid santo maikabil iti kontener (plastic ti kaaduan) nga addaan iti pugsitna. Maipugsit daytoy a sinaid kadagiti kueba wenno babaet dagiti bato wenno lukong nga apon ti pangen, ket rummuar metten dagiti ikan ket nadarasdan a panaen, karwasen wenno sigayen. Iti baybay a maiwaywayat daytoy illegal a panagkalap.
No saan a cyanide ti ipugsit dagiti sumisigay iti rabii iti rama a napalawlawan iti sigay, tinnaganda iti kalburo. Madugsak dagiti lames wenno ikan iti aponda ket maisab-itdan iti sigay. Kakaasi dagiti agramrama. Sayang ti bannogda a nagipakat iti rama ta awan metten ti makalapanda.
Kondenaenmi iti kangatuan nga agpang dagitoy a kita ti panagkalap.
Makadadael iti salun-at ti kastoy a wagas ti panagkalap. Sabidong ti insektisidio ken ti sinaid. Pakatayan ti tao nga agsida iti natuba wenno nasinaid nga ikan kas iti napasamak kadagiti mangngalap iti Sta. Cruz, Ilocos Sur a nasabidongan gapu iti mapapati a cyanide fishing.
Uray dagiti babassit nga ikan, dagiti itlog ken annak a babatting ket mairamraman a matay. Gapu kadagitoy a wagas ti panagkalap, bimmassit ti makalapan kadagiti karayan. Resulta, bimmassit ti masapulan dagiti mangngalap.
Kadagiti agar-aramid iti linteg, kunaenmi a dakdakkel koma a pannusa ti maipataw a dusa kadagiti matiliwan nga agar-aramat kadagiti maiparit a kalap lalo kadagiti agar-aramat iti sabidong a maka-dadael iti salun-at.
Kadagiti umili, nasken koma ti panangipulongda kadagiti maseknan nga agrebbeng no adda makita ken masiimanda nga agar-aramat kadagitoy a wagas ti kalap. Kadagiti met agrebbeng a maseknan, ipatungpalyo koma ti linteg.
Protektarantayo dagiti karayantayo! Protektarantayo ti baybaytayo! Isardeng dagiti makasabidong a wagas ti panagkalap, itan!#


text:
VIGAN CITY — Nasken ti panangsaluad ti industria ti tabako a birhinia tapno agtultuloy ti panagprogreso nga ipapaay dagiti adu a pondo manipud iti Republic Act 7171 babaen ti panagtitinnulong dagiti mannalon, negosiante ken opisial ti gobierno.
Dayta ti inyetnag a kapanunotan ni Philippine Councilors’ League National President ken Narvacan Sanguniang Bayan Member Luis “Chavit” Singson kadagiti kameng ti Ilocos Sur Integrated Press iti naangay a Kapihan iti Amianan Media Forum.
Inaklon ni SBM Singson a pangta iti industria ti tabako ti agtultuloy a kampania iti intero a lubong kontra panagsigarilio gapu iti dakes nga epektona iti salun-at, ken ti awan-sarday a pannakaingato ti “sin tax” iti sigarilio.
Inlawlawagna a kas Principal Author ti Republic Act 7171 Fund a pagtataudan ti Tobacco Excise Tax Fund manipud pay idi 1992 a nangipaayen ti billion a pondo kadagiti probinsia nga agmulmula iti tabako a birhinia, ket kinanunonganna dagiti nagkauna a pannakaingato iti “sin tax” dagiti sigarilio, ngem no manayonan manen ti buis dagiti sigarilio ket ad-adda pay a mangpangina ti presio a narigaten a magteng dagiti Pilipino.
Impaganetgetna a no ngumato pay ti buis ken presio ti sigarilio iti Pilipinas ket kayariganna ti panangpatay ti ganso nga agit-itlog ti balitok. Inlawlawagna nga addan dagiti dadakkel a kompania ti tabako dagiti nagkaykaysa wenno nagtipon, ken adda metten dagiti in-inut a nagserra a mangipakita ti panagrigat ti industria. Impakaammona nga iti mabiit ket maysa a brand ti sigarilio ti aramiden ti kompaniana a mailako iti Pilipinas iti P60 ti kada kaha, ken mailako sadiay ballasiw-taaw iti $4 tunggal kaha kas gannuat a mangparegta ti industria ti tabako.
Inrakurakna a nasken nga usaren koma a nasayaat dagiti lokal a gobierno ti R.A. 7171 fund para ti sapasap a panagprogreso nangruna iti Ilocos Sur nga umaw-awat ti kadakkelan a bingay kangrunaanna ti panagtulong kadagiti mannalon ken agmulmula iti tabako a birhinia.
Impalgakna nga inkeddengna ti agkandidato a para mayor sadiay Narvacan tapno mabantayanna ti pannakaipakat dagiti pondo ti lokal a gobierno nangruna ti R.A. 7171 Fund. Impasingkedna a maulitda manen ken ni Atty. Pablito Sanidad, katiketna a para bise mayor ti Bileg Party ti panagballigi ti panagkaduada idi 1971 idi nangabak isuna kas gobernador ti Ilocos Sur, ken bise gobernador met ni Sanidad.
Makabalubal da SBM Singson ken Atty. Sanidad da sigud a Narvacan Mayor Edgardo Zaragoza, ken Vice Mayor Fayinna Pilar Zaragoza Delgado ti PDP Laban.
Impatalged pay ni SBM Singson a nasayaat ti salun-atna. Impakaammona a tapno mapaneknekan dagiti umili no sino kaniada ken ni Ex Mayor Zaragoza a para mayor ti nasalsalun-at ket maangay ti “Unity Walk” a pakakitaan ti kinakired ti panagpagna iti bigat ti Marso 25, 2019 manipud iti sango ti Municipal Hall ken agrikus kadagiti kalsada iti sentro ti Narvacan. Iti isyu ti panagbalubal iti kina-kongresista iti Umuna a Distrito da incumbent Congressman Deogracias Victor “DV” Savellano ken former Representative Ronald Singson, ket impasingkedna nga awan ti suportaranna kadakuada, ken agtalinaed isuna nga agtengtengnga. Inlawlawagna nga addan kadagiti mayor ken lokal nga opisial ti ikampaniada kadagiti dua a kandidato a para kongresista ta anakna ti sigud a congressman ken abalayanna met ti agdama a kongresista


text:
NABATOMBALANI, ken naipigket dagiti paningkiten ni Joey lesbi iti nakatakder nga addaan iti pagatsiket a buok nga ay-ayamen ti pul-oy, narangrang nga asul langit a gown agingga iti ngatoen ti lipaylipay ken bitbitna ti asul langit met laeng a handbag. Iti pattapattana, agkataytayagda ngata iti lima a kadapan ken pito a pulgada. Adaan nalawag a rupa babai, immal-o ti panglap-iten ken napudaw a pammagi. Naidumduma ti banugbog ti barukong ni Joey, nga ita laeng a mariknana.
Iti panangipudos ‚Äėtoy lesbi wenno lesbiana, wenno tomboy iti mas papolar a termino, adda la ketdi ur-urayen daytoy, a nalabit pampasahero a lugan wenno traysikel nga agpaili.
Asino ngata daytoy? Nakunana iti nakemna. Makapasalibukag ken ingget ragsak iti simmangbay iti barukongna. Ti nasutil a mugingna, essemanna a maam-ammo ti babai.
Tinaldiapanna dagiti dua a kasangona iti nagtimmukel a lamisaan ti sirok ti kaimito iti sango ti balayda. Kinaubinganna dagitoy dua a barako a madama nga umig-igup iti tsokolate, a pangibulonanda ti otap nga aramid ti Cebu. Kaarrubana, agkaabay ti balbalayda. Inawisna ida, ta mailiw met a makitungtong kadagitoy a kinaubinganna, nga agpadan a naasawaanen ken addaan iti saggaysa nga annak a lallaki, agpada met laeng nga agtrabaho iti gobierno probinsial a kas technician iti Bureau of Agricultural Extention.
Kassangpet la ni Joey idi aldaw kalman manipud Manila. Nakaikeddengen a ditoy laengen probinsia nga agnaed. Nupay alas-otso pay laeng, naraniag ti bigbigat.
Idi nagsabat dagiti matada, innguso ni Joey lesbi ti nakatakder a babai iti sango ti waiting shed iti nagsulian ti kangrunaan a kalsada, ti Calle Real ken ti sumina itoy, ti Rainbow Street, agarup beinte metros iti kaadayo iti balayda, a kayatna a sawen, ti kinaasino daytoy. Ta ipatona lattan nga am-ammo dagitoy. Ta iti probinsia, dandani agaammo amin nga agkakabarangay, lalo dagiti agkakapurokan. Kapurokanda la ketdi, isu a nasken a damagenna ti kinaasino daytoy.
Saan a maawatan ni Joey lesbi ti bagina, ita laeng a makarikna iti naidumduma. Nagngilangil nga immisem, ta sadiay Manila, no labsen iti agsao, kasla agsukat iti bado iti masukansukat a syotana. Palikera… madi… palikero a lesbi.
‚ÄúDimo mailasin?‚ÄĚ Intingig ni Bert.
‚ÄúKasano a makailasin, ket sa la agawid kalpasan iti nasurok a maysa dekada. Siempre, adun ti nagluposan ti lugartayto ken dagiti lumugar.‚ÄĚ Simmungbat ni Johnny.
‚ÄúAdu nga agpaysun ti nagluposan ti lugartayo. Ngem asino dayta? Nagpintas metten!‚ÄĚ Nakunana, ket nakarkaron ti marikna ‚Äėtoy lesbi a salibukag. Isu nga agik na agik la unay a maam-ammona ti babai. Asino a talaga daytoy? Kuna manen ti mugingna.
‚ÄúNi Amparo dayta, ti imbilangmo idi a beshie!‚ÄĚ
Nagmulagat dagiti paningkiten ti lesbi, kasla ngiwat ti sumikbab a buaya a naipigket kadagiti dua a barako, saan a makatimek. Ket nirupangetanna ti saludsod iti mugingna: Susme, pudno kadi a ni Amparo dayta?
‚ÄúTi kanayonmo idi nga isakit ta adu dagiti mangloko kenkuana, ta lampa ken dina ammo iti makiapa!‚ÄĚ Nagelllek ni Bert. ‚ÄúAniaka met, dimo mailasinen ti naibilang a kasilpo ti bagismo?‚ÄĚ Nakarkaron ti garakgak ti napugot, panglukmegen ken agtayag iti lima a kadapan.
‚ÄúDina ammo ti makiriri a, ta agpilantik met dagiti ramayna. Isu nga adu iti saan a masdaaw idi nagladlad. Makadomingo met a, nga imbarbartekan ni Tatang Colas nga amana, ta arapaap met daytoy iti maaddaan iti anak a polis.‚ÄĚ Imlek met ni Johnny, nataytayag la bassit ngem Bert, pangrapisen ken kayumanggi.
Arapaap kano ni Tang Colas a maaddaan iti polis nga anak. Ti lalaki a kabsat ni Amparo, ket dina kayat ti agpolis, ta saanna kano a linia iti agbitbit iti armalayt wenno agisukibot iti paltog ta kaykayatna nga iggaman ti t-square ken sanguen-dumogan ti drawing board. Nakarkaron dagiti dua a babbai a kabsatna ta kaykayatda iti agiggem iti tisa ken eraser. Isu a, ni Amparo laengen ti namnama ni Tatang Colas. Dinurduroganna ti anakna nga ageksamen sadiay Philippine National Police Academy sadiay Silang, Cavite, ngem nalpay dagiti abaga ni Tatang Colas idi nagpudno Amparo ti pudno a katataona, a maysa a bading. Dita metten a nangrugi iti inna panagladlad.
‚ÄúUray no saan a nakapag-PNPA, PMAyer met!‚ÄĚ Nagellek ni Bert. Nagpaggaak met ni Johnny, ket indissona iti rabaw ti lamisaan ti mug.
‚ÄúHa? Kasano a PMAyer dayta ket bakla met?‚ÄĚ intingig ni lesbi.
‚ÄúGirl. Boy. Bakla. Tomboy, agawatda kano met idiay Philippine Military Academy.‚ÄĚ Inkalintegan ni Bert. ‚ÄúAwan ti gender preparation wenno discrimination.‚ÄĚ
Minatmatan ti lesbi ti beki nga agam-amparan iti traysikel. Iti panangipudosna, awan iti pamalpalatpatanna a maysa daytoy a PMAyer, no di ket babai a naemma nga aggunggunay. Ken talaga a sabali ti panagkulibagtong ti barukongna. Apay a kasta lattan ti mariknana?
‚ÄúKasano a nakapag-PMA?‚ÄĚ Inulit ti lesbi ti saludsodna.
‚ÄúPMA ‚Äď Pedicure, Manicure, Ag-rebond!‚ÄĚ indueto dagiti dua sada nagellek.
Kinudkod ti lesbi ti di met nagatel a tuktokna, ken umis-isem a nakangato dagiti kidayna.
‚ÄúPundarna ti kalatakan a beauty salon iti ilitayo. Tallo dagiti kabarona a kaduana. Ngem saan a kas kadagiti dadduma a beki a Makati City, Philippines. Ammo ni Perrie iti bumagay, naemma a talaga, awan surok ken kurangna, a girl na girl. Ken awan pay iti nadamagko a nakarelasionna. Siguro, ta impokosna iti aminna tapno rumangpaya ti negosiona. Dayta siguro ti rason, no apay a respetado ken adu dagiti kustomerna. Nalatak sika, aggapu pay iti sabali nga ili ti sukina, ta agdinamagen iti kinalaing. Lalona iti rebond. Nasibbolna ti respeto ti kaadduan gapu dayta.‚ÄĚ Kinuna ni Bert, sa kalpasanna, intangadna ti mug.
‚ÄúSiempre a, no respeterem ti amin, kasta met ti mapasamak kenka. No ania ti immulam di isu met la ti apitem.‚ÄĚ Innayon ni Johnny.
Idi ubbingda pay, no kasta nga adda idi iti mangapa ken ni Amparo, ket duroganna a makipinnitak iti rupa ngem agsangit ketdi ti lampa. No saan a makateppel ti lesbi iti rurodna, papispisanna wenno katusan ni lampa, a mas lalo met ti sangit ti daytoy. Numan pay lesbi, lumukneng latta met ti puso daytoy ket arakupenna nga ay-aywen ni lampa. Saan a maawatan ni lesbi ti bagina, no apay a kasta lattan iti panangisakitna ken ni Amparo. Dayta ti rason, no apay a naawagan iti ‚Äėkasilpo ti bagis‚Äô gapu iti naidumduma a trato ken panangipateg ni lesbi. Kasilpo ti bagis wenno soulmate.
Idi hayskuldan, saan nga agbuteng ni Joey lesbi a makiminnalo ken makibinnato iti asinoman a mangsutil, mangdangran wenno mangloko ken ni Amparo lampa. Masansan a mapaabayan iti opisina ti Sister Principal wenno ti guidance counsellor iti pribado nga eskuelaan ti ilida, ti San Marcelino Catholic School maigapu iti panangisakitna ken Amparo. Ket irason met ti lesbi, isalakanna laeng iti pannakairurumen ti gayyemna ken kinaubingan. Ta ania kadi iti pakabasolan ti mangisakit iti awanan gaway? Saan kadi, a rumbeng laeng nga isakit dagiti mairurumen?
Naputed ti kumonikasionda iti panagnaed ni lesbi iti Manila, ta sadiay a nagbasa iti kolehio, a nangigreduaranna iti Bachelor of Science in Marketing Management. Idi nagturpos, nagtrabaho a dagus iti maysa kadagiti kadakkelan a food manufacturing corporation iti pagilian. Gapu iti trabahona ken ambisionna a makangato pay iti corporate ladder, awan ti panawenna nga agawid. Ngem itan, immikkat, ta pinagawid ni Mamangna. Dagiti tallo a kakabsatna ket adayo iti pagtrabahoanda ken nakaikamanganda. Dagiti dua a babbai a nars ket agpada a nakaasawa sadiay London ket sadiayda metten nga agnaed ken ti pamiliada. Ti lalaki a communications engineer ket agtrabaho sadiay Belgium ket sadiay metten a nagkapamilia ken agnaed.
Dagiti dadakkelna nga agpada a retirado a mannursuro ken nangbalakad kenkuana a ditoy laengen probinsiada nga agnaed, ta adda kadduada a mangasikaso ti kadakkelan a groseria ti ilida, ti Sunrise Grocery. Insingasingda ken Joey, a ditoy laengen ilida a sapulen iti kinaasinona, ti pudno a katataona. Kuna pay ketdin ni Mamangna, a mangasawa kanon, ta maaddaanda metten iti apo.
Ngem kasano ngamin, aya, ti panangasawa ti napeklan a lesbi a di tumaud ti nangato a kiday ken agraraay a libbi?
Ni Amparo. Apay a kasla mamon ti pusona? Idinto nga isuna ket kasla bato?
Iti karabianna, naturogan ni Joey a mangis-isem ti napalabas. Ket nagtagtagainep. Tangtangadenna ti dua a nagtinnali a lobo, maitaytayab iti tangatang. Adda met iti abayna ni Amparo wenno Perrie beki, a nakipagtangad met iti tangtangaden ni Joey lesbi. Ti nasutil nga angin, pilpilitenna dagiti lobo a pagsinaen wenno paginnadaywen babaen iti panangpugsatna iti tali a nangsimbalud kadakuada, ngem kinatawaan laeng dagiti sallapingaw nga agam-ampayag iti tangatang ken naisem latta met ti nakamulagat nga init. Maris orens wenno kahel dagiti lobo, agingga nailingedda iti likod ti nakapudpudaw nga ulep. Ngem saan a naisina ti immatangda ni Joey lesbi ken Perrie beki ti tangatang, inda latta matmatmatan. Madamdama pay, manipud iti kalangitan, adda nagtinnag a banag ket agpadpada dagiti dua a nangsippaw. Idi miraenda no ania dagitoy, dagiti partes ti nabtak nga orens a lobo, a nupay bimtak iti tangatang, nagsubli dagitoy iti dakulapda ta isu iti umno a nakaikarianda. Dita metten a nakariing ni Joey.
Pinampanunot ni lesbi ti kaipapanan dayta a naitagtagainepna ngem pulos a dina maibugasan. Nagay-ayam iti mugingna, a ti tagtagainep ket adda mensahe wenno kaipapanan iti biag ti maseknan? Nupay sangkakuna, a kabaliktad ti mapasamak iti tagainep. Ngem adda met dagiti mangibaga ti bukodna nga interpretasion ken kaipapanan, a kas ti linaon ti muging iti agmalem wenno ibuksilanna ti masakbayan.
Ket impinalna, nasken a makasaritana ni Amparo, inton bigat. Ket timpuar dagiti apagbingi nga isem kadagiti narungpi a bibig. Apay a mailiw ken ni Amparo? Saanna nga ammo, dina maawatan…
(ADDA TULOYNA)


text:
NARVACAN, Ilocos Sur- Addan doktor a madadaan a mangtaming kadagiti maiserrek a pasiente iti duapulo ket uppat nga oras iti Central Ilocos Sur District Hospital ditoy.
Naammuan a daytoy ti maysa kadagiti panagbalbaliw a naisayangkat iti daytoy nga ospital babaen iti panangimaton ni Dr. Pablo Quedado.
Naammuan pay a madama metten ti pannakaipagna ti PhilHealth accreditation daytoy nga ospital.
Ti ili ti Santa, Sta. Maria, Burgos San Esteban, Santiago ken daytoy nga ili ti serserbian daytoy nga ospital.#


text:
VIGAN CITY – Saanen a naiyabot a sibibiag ti maysa a motorista iti ospital gapu iti panangdungparna iti poste ti aladĀ sadiay Barangay Pantay Daya, ditoy siudad idi agarup 4:00 ti agsapa ti Disiembre 4.
Naideklara a dead on arrival iti St. James Hospital ni Melba David, 34, naasawaan, natibo ti San Fernando, Pampanga, ngem agdama a residente iti Barangay IX, Vigan City, kalpasan a dinungpar ti Mio motorcycle a minanehona ti kongkreto a poste ti alad ti plasa ti nadakamat a barangay.
Naitaray met iti Rabara Clinic and Hospital ti kinalubbon ni David a ni Kenneth Palos y Figuerres, 31, naasawaan, ken residente iti Barangay Camangaan, Vigan City gapu kadagiti sugatna itiĀ makannawan a sakana.
Naammuan iti report a naggapu dagiti dua iti amianan ket iti panagsikko ti lugan iti kurbaan, napukaw ni David ti kontrolna iti manibela ket direkta a dinungparna ti poste ti alad ti barangay plaza.#


text:
Kalpasan ti panagarinsaed ti bara iti nagbaetanmi, nagsangit ni Kristal iti barukongko. Dinan kayat ti aggawid.
Idi la a naamirisko ti kadakkel ti biddut a naaramidko. Inlunodko ti bagik, Manong Danny, no apay a diak nateppelan ti bagik ket inikutak ni Kristal. Diak ammo ti aramidek. Diak ammo ti isungbatko ken ni Kristal.
“Saannakon nga aggawid,” inulit a binalikas ni Kristal. “Kalpasan ti naaramid, awanen ti rupak a sumarang kadagiti dadakkelko.”
Ad-addan a diak ammo ti aramidek. No ipalgakko ti kaaddan ti asawak, amangan no ageskandalo ni Kristal. Manen, inlunodko ti kinarukopko. Dandaniko payen itubtob ti ulok iti kongkreto a pader ti otel a yanmi.
“Please, sungbatannak, Roman,” kinuna ni Kristal.
“S-saanta pay a mabalin ti agkasar ita,” nakunak. “Agurnongak pay iti pagkasarta.”
Adu nga ay-ayok kenkuana sakbay a napaannugotko nga aggawid iti kaserana. Ngem sakbay a pimmanaw, immarakup kaniak sana inyarasaas a no saanko a tungpalen ti karik kenkuana, gudasenna laengen ti biagna.
Nagkintayegak, Manong Danny. Sinidirnak ti konsensiak. Ngem ania pay ti maaramidko? Uray an-annuek, saankon a maisubli ti kinabirhen ni Kristal. Siak ti umuna a lalaki a naglasat iti biagna.
Intulodko ni Kristal iti paradaan ti traysikel. Kayatna nga itulodko iti kaserana ngem impambarko nga agsubliak iti pagtrabahuak ta adda pay ikamakamko. Ngem kinapudnona, amkek amangan no adda makakita kaniak iti panangitulodko kenkuana. Kasta met nga amangan no malipatak manen ti bagik no awisennak nga umuneg iti kaserana.
Iti dayta nga agpatnag, inalimbasagnak ti amakko iti pagtungpalan ti naaramidko. Dua a ladawan ti agsinsinnublat nga agparang iti panunotko: ni baket ken ni Kristal. Ania ti aramidek?
Addayta ti ladawan ni baket. Mangipatpateg. Nadungngo. Pagwadan nga ina.
Iti sabali a bangir, addayta ti ladawan ni Kristal. Kalaslasbanganna. Kaarigna ti sabong nga agin-inakbay ti ayamuomna iti panagukradna.
Dua a babai. Duada nga ipatpategko.
Kasanon no maammuan ni baket? Sigurado a sidirennak gapu iti panangliputko kenkuana iti baet nga ipatpategnak.
Ngem no isinak ni Kristal, amangan no adda dakes nga aramidenna. Wenno daytoy ti puon ti pakadadaelan ti panagadalna.
Sakbay nga aglawag, inkeddengko ti bagik nga in-inutek ti agikay ken ni Kristal. Daytoy ti makitak a kasayaatan a solusion iti problema a nakaipasungalngalak.
Manipud idin, no sumarungkar ni Kristal, saankon nga inasikaso nga ania, Manong Danny. Impambarko a nabuntuonannak iti trabaho. Idi bumaybayag, saannakon nga agparang kenkuana. Aggianak lattan iti uneg agingga iti pumanaw.
Naminsan, inawisnak a rummuarkami ta adda kano pagpatanganmi.
“Diak makapanaw ditoy estasion,” impambarko.
“Naumaka kadin kaniak?” kellaat a sinaludsodna.
“Apay a kasta ti saludsodmo?” nakunak.
“Dakkel ti nagbaliwam. Gapu kadi ta naalamon ti kayatmo kaniak?”
Diak dagus a nakasungbat, Manong Danny. Ngem sakbay a nakasungbatak, agluluan a pimmanaw ni Kristal.
Diak manen nateppelan a di inlunodko ti bagik, Manong Danny. Ammok a nasugatko ti rikna ni Kristal ngem masapul nga aramidek daytoy ita ta nasapa pay, ita ta saankami pay unay a nailumlom iti basol. Ammok a nasaem ken ni Kristal ti yaadayok ngem ubing pay ket mangnamnamaak a malipatannakto met laeng. Iti dayta a pintasna, makasarakto iti lalaki nga awan ti nakaigalutanna a mangipatpateg kenkuana agraman ti napalabasna.
(Adda tuloyna)


text:
CANDON CITY – Saan a nagballigi ti maysa a robbery gang a mangkurimes iti maysa a paggasolinaan gapu ta nasaepan ida dagiti pannakabagi ti linteg ditoy.
Tiniliw dagiti polis dagiti masuspetsa a pakairamanan da Filomeno Abarquez, 35, tricycle driver ken residente ti barangay San Pedro iti daytoy a siudad; ni Henry Sumaquiab, 24, residente ti Calaoan, Candon; ken ni Rolly del Rosario, 29, a residente ti San Pedro.
Mapapati a ni del Rosario ti look-out ti grupo iti nasao a panggep a panaghold-ap.
Nakumpiska dagiti polis ti maysa a homemade backshot ken ni Abarquez ken maysa a kutsilio ken ni Sumaquiab.
Segun iti polis, nakaawatda iti tip manipud iti di nagpabigbig mainaig iti plano ti grupo a manghold-ap iti gasolinaan ket sinipsiputanda ti garaw dagitoy iti unos iti makalawas.
Mapapati nga umuna a puntiria ti grupo a takawan ti maysa a bumbay ngem nagbaliw ti planoda ket ti Shell Gasoline Station ti pinanggepda a takawan.
Maisagsagana ti kaso maikontra kadagiti suspetsa.


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Kalpasan ti pannakaapput dagiti oversized a baboy a nailibas a maidiskarga iti probinsia itay nabiit, nababa ti klaseda a frozen products met ita ti naipuslit idi malem ti Pebrero 11 a mailako kadagiti agindeg ditoy nga ili.
Pagsayaatanna ta nasiput ti barangay intelligence network ditoy nga ili ket intimbreda a dagus iti polis iti kaadda sadiay Barangay Sagayaden ditoy nga ili ti maysa a closed van a nagkarga kadagiti nababa ti klaseda a frozen products a napagparang a mailako babaen ti promo sale.
Kinuna ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. a dagus a naitimbre kadakuada ti kaadda dagiti mapagduaduaan nga aglaklako iti frozen products iti ilina agsipud ta adda agkurkurri a monitoring aystem iti ili.
Kinuna ni Cobangbang nga obligasionda ti nainget a panagmonitorda kadagiti ganggannaet a sumrek nga aglakolako iti ilida tapno masalakniban ti interes ken security dagiti consumers ti Cabugao.
Apaman a naawatda ti impormasion manipud iti BIN, nagresponde a dagus dagiti polis ket iti panagpalutpotda, naammuan a maysa a Joselito Pasubillo y Serna, 55, naasawaan, ken residente iti 48-B Gen. Luis St., Novaliches, Quezon City, ti nagmaneho iti Isuzu closed van a nagkarga kadagiti frozen foods ken kaduana ni Roger Aguinaldo y Valen, 39, naasawaan, ken residente iti 10-A Robina Road, Nagkaisang Nayon, Quezon City ken mapapati a sales agent dagiti frozen products.
Kinuna ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. a saan laeng a frozen products ti kinarga ti lugan no di pay naparti a nababa ti klasena a karne ti baboy a naikabil kadagiti styrofoam ket dagitoy ti naipasiapasiar a nailako.
Segun iti mayor, nagsuspetsada a madi a klase dagiti karne ti baboy agsipud ta malaksid nga awan ti plaka ken nagan ti lugan, naduktalanda pay nga awan ti naan-anay a dukomento a naipakita ti drayber ti lugan ken ti kaduana a mapapati a salesman.
Naammuan a sumurok kumurang 90.5 kilos dagiti assorted frozen products a naikarga iti tallo nga styrofoam box ken mapapati a kukua ti Jess Nor Food Products.
Suspetsa dagiti polis nga addan dagiti ili nga immuna a naglakuan dagiti suspek sakbay a naglakoda iti Cabugao.
Imbaga dagiti suspek a promotional sale dagiti frozen products ngem awan ti permisoda manipud iti National Meat Inspection Service ken mapapati a saan nga Ilocos Sur no di ket Capital Region ti pakaibiahean koma dagiti frozen foods.
Naipan ti nasao a lugan iti police station ket sinukimatda ti karga daytoy iti imatang ni Dr. Warren Bragado, Ilocos Sur Provincial Veterinarian ken ni Municipal Meat Inspector Raquel Ancheta y Somera.
Bayat ti pannakaisurat daytoy, maisagsaganan ti maipila a kaso a panaglabsing iti Section 50 ken Section 10 ti Rule 10.3.1 ti RA 9296 wenno Meat Inspection Code of the Philippines maikontra kadagiti suspek.#


text:
SAN FERNANDO CITY – Uppat laengen nga aldaw ti panagtrabaho dagiti empleado ti gobierno ti siudad ditoy para iti bulan ti Abril ken Mayo.
Nangrugi idi Abril 1 ken agpatingga inton Mayo 31, manipud Lunes agingga iti Huebes, sumrek dagiti empleado ditoy iti alas siete ti bigat ken agretiroda iti alas 5 ti malem ket saandan a sumrek iti Biernes.
Segun ken ni Mayor Pablo Ortega, babaen daytoy nga iskema, umatiddog ti weekend dagiti empleado ditoy ket umad-adu ti tiempoda para kadagiti pamiliada.
Nupay kasta, kinuna ni Ortega a saan a karaman iti daytoy baro nga iskema dagiti empleado iti city health office gapu ta 24 nga oras ti ipaayda a serbisio.
Babaen daytoy nga iskema, makainut pay ti gobierno ti siudad iti panagaramatna iti koriente ken maintenance costs.
Maipalagip nga impakat ni Presidente idi Gloria Macapagal-Arroyo daytoy nga iskema tapno makainut ti gobierno gapu iti simmuyop a presio ti lana idi 2005. (Manipud iti report ni Monette H. Herrera, PIA, La Union)


text:
VIGAN CITY – Dakdakkel ti naganansia dagiti nagmula iti tabako ita a tawen no maikumpara iti napalabas a tawen, segun iti maysa nga opisial ti National Tobacco Administration.
Daytoy ti sungbat ni NTA Director Teddy Molina iti pammabalaw dagiti mannalon a nabaybay-anda gapu ta P5 laeng ti naituon iti floor price ti tabako ken iti kinababa ti presio ti nakalidad a tabako ita a tawen no maikumpara iti presiona idi napan a tawen.
Iti daytoy a tawen, immabut laeng ti presio ti nakalidad a tabako iti P75 kada kilo idinto a linabsanna pay ti P90 idi napan a tawen.
Ngem inkalintegan ni Molina bayat ti interbio kenkuana ni Danny Tajon a naipatangatang iti DWRS itay nabiit nga iti baet a nababbaba ti average a presio ti adda kalidadna a tabako ita a tawen no maikumpara iti average price daytoy met laeng a klase ti tabako idi napan a tawen, dakdakkel pay laeng ti naganansia dagiti tobacco farmers.
“Babaen ti rekord ti NTA, iti daytoy a tawen, ti rumrummuar nga average a presio ti quality tobacco ket P73 kada kilo,” kinuna ni Molina sana innayon nga idi napalabas a tawen, “ti average price ti quality tobacco ket P84 kada kilo”, nababbaba iti P11 kada kilo.
Ngem inyunay-unay ni Molina a nupay nababbaba ti average price ti nakalidad a tabako iti daytoy a tawen, bimmassit met ti nabusbos ni mannalon kadagiti inputs kas iti abono.
“Gapu ta nanginngina nga amang ti inputs idi napan a tawen, nakagasto ni mannalon iti P15,300 kada ektaria idinto nga iti daytoy a tawen, nalaklaka ti fertilizer ket nakagasto laeng daytoy iti P9,980 kada ektaria,” panangilawlawag ni Molina.
Kinuna ti direktor nga idi napan a tawen, kas maibatay iti sumar ti NTA ken no sinurot la ketdi ni mannalon ti inrekomenda ti ahensia a teknolohia, nakaganansia ni mannalon iti neto a P30,000 kada ektaria idinto nga ita a tawen, nakaganansia daytoy iti neto a P45,000 kada ektaria.
“Saan a presio ti pagpapatangan no di mano ti net income ni apo mannalon…” kinuna ni Molina.
Iti tripartite conference iti nagbaetan dagiti mannalon ken traders ken manufacturers, dinawat dagiti agmulmula iti tabako ti P20 kada kilo a maituon iti P61 kada kilo a floor price ti tabako.
Idi damo, P2 kada kilo laeng ti kayat dagiti traders ken manufacturers a mainayon iti floor price ti tabako ngem ninayonanda met laeng idi agangay iti P3 tapno agbalin a P5 kada kilo ti fllor price daytoy a produkto.
Sakbay ti eleksion, agdagup iti P6 bilion ti rinuk-atan ti gobierno nasional a bingay dagiti tobacco poducing provinces, ket P3 bilion ti napan iti Ilocos Sur agsipud ta daytoy ti kadakkelan iti produksion iti tabako.#


text:
Buis
Ti buis (manipud iti Latin taxo; "Karkuluek") ket maysa a pinansia a panagsingir wenno dadduma pay a panagsingir a naipang-al kadagiti agbaybayad ti buis (ti agmaymaysa a tao wenno legado nga entidad) babaen ti maysa a estado wenno ti kapadpada a pamay-an ti maysa nga estado a kas ti pannakapaay ti ti panagbayad ket madusa babaen ti linteg. Dagiti buis ket maipang-al pay babaen kadagiti adu aadministratibo a pannakabingbingay. Ti buis ket buklen dagiti dagus wenno dagiti saan a dagus a buis ken mabalin a bayadan babaen ti kuarta wenno ti kapadpadana a panag-obra.
Segun ti Diksionario ti Linteg ni Black, ti buis ket maysa a "maipanggep ti kuarta nga awit a naited kadagiti tao wenno dagiti agtagtagikua tapno masuportaran ti gobierno[…] ti panangbayad nga inpatunos ti kehislatibo a turay." Daytoy ket "ket saan a boluntario a panagbayad wenno donasion, ngem daytoy ket naipatpatungpalan a kontribusion, a naipatunos babaen ti lehislatibo a turay" ken daytoy ket "ti ania man a kontribusion ket maipang-al babaen ti gobierno […] a daytoy ket babaen ti bayad ti panaglabas, pangpadayaw a buis, annawid, gabel, subsidio, tulong, ipaay, wenno dadduma pay a nagnagan."[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Diksionario ti Linteg ni Black, p. 1307 (maika-5 nga ed. 1979).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Buis iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Buis iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bataan
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Bataan, ket dagiti umuna ken maikadua a distrito, ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Bataan iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Ti Bataan nabuklan ti agmaymaysa a pannakabagi a distrito manipud idi 1907 agingana idi 1972. Daytoy a probinsia ket nairepresenta iti Temporario a Nailian a Kongreso a kas paset iti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagelektado ti maysa pannakabagi idiay Kadawyan a Nailian a Kongreso idiay 1984. Napasingkedan daytoy idi Pebrero 11, 1987, daytoy a probinsia ket nabingbingay iti dua a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg, ken nagbutos kadagiti kamkameng iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi met laeng iti dayta a tawen.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Abucay, Dinalupihan, Hermosa, Morong, Orani, Samal
- Populasion (2010): 312,839
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
CANDON CITY – Inaresto dagiti polis ditoy ti maysa a baro iti mismo a pagtaenganna sadiay Barangay San Isidro, ditoy siudad babaen iti bileg ti warrant of arrest nga inyisio ti hues idi malem ti Oktubre 7.
Naaresto ni Jenius Edward Acance y Peralta, 21, estudiante, iti balayna a masarakan iti nadakamat a barangay babaen ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Policarpio P. Martinez ti Regional Trial Court, Branch 71 ket adda ita iti kustodia ti Candon City Police Station.
Sumangsango ni Acance iti kaso a panaglabsing iti RA 7610 babaen ti Criminal Case No. 3564-C ket nairekomenda nga agpiansa iti P80,000.00 para iti temporario a wayawayana.
Sakbayna, maysa a tip ti impatulod ti maysa a kameng ti Barangay Intelligence Network iti police station a nasaripatpatanna ti suspek a simmangpet iti balayda.#


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur. Maysa a 9 anios nga ubing a lalaki ti nalmes iti panagdigosna iti baybay iti Barangay Mapisi Rock, Barangay Ambucao, iti daytoy nga ili.
Nainaganan ti biktima a ni Chester Mark Gabor, 9, Grade 4 pupil, ken residente iti Barangay San Nicolas, Candon City.
Iti inisial nga inbestigasion, naammuan a simmurot ti biktima kadagiti uliteg ken kabagianna idi napanda nagdigos iti baybay iti Ambucao.
Idi mangaldawdan, binirok dagiti kaduana ti ubing ngem dida nakita iti ummong. Idi masarakanda, awanen ti biagna. (Danny Antalan)


text:
VIGAN CITY – Sangaribu tallo gasut ket lima a nagturpos iti panagsanay kas kameng ti Barangay Peacekeeping Action Team (BPATS) ti naggigiddan a pinagsapata ni Mayor Eva Marie Singson Medina iti programa a naangay iti Plaza Burgos ditoy siudad idi Mayo 4.
Kinuna ni Mayor Eva Marie Singson Medina nga ad-adda a mapabileg ti pannakatagiben ti kappia ken talna iti Siudad ti Vigan babaen ti yaadu dagiti agpatrolia kadagiti barangay iti siudad.
“Iti agdama ket saan laeng a kadalusan a siudad iti Rehion Uno ti Vigan no di pay katalgedan a siudad. Dayta ti makagapu no apay a diak pulos nagpangngadua a nangawat iti daytoy a programa idi idiaya ti PNP,” kinuna ti mayora.
Ti LGU ti Vigan ti nangiyabaga iti amin a masapul iti panagsanay kas iti nagastos bayat ti training, uniporme ken dagiti sertipiko a nayawat kadagiti PBATs.
Kanaig daytoy, kinuna ni SPO3 Orlando Cacdac, resource speaker, a maysa a programa ti PNP ti pannakaestablisar ti BPATs ket ni Ilocos Sur OIC Provincial Director Reynante Partible ti mangimaton iti sibubukel a Rehion Uno kas mangidaulo iti Police Community Relations (PCR) iti rehion.
Segun ken ni Cacdac, gagem daytoy a programa ti mangsanay iti limapulo ket maysa a kameng ti BPATS iti tunggal barangay tapno dagitoy ti katinnulong ti PNP iti pannakatagiben ti linak ken talna kadagiti barangay.
Nagdalan dagiti nagturpos iti tallo nga aldaw a panagsanay iti agduduma a benneg kas iti umno a panagimbestiga, panagresponde, women and children’s concern, first aid ken dadduma pay nga adda pakainaiganna iti panangipatungpal kadagiti linteg.
“Maymaysa ti PNP ken BPATs para iti pannakaitandudo ti linak ken kappia kadagiti barangay. Masapul ti panagsakripisio, ayat ken panangigigir iti pada a tao tapno maisalakan dagiti kabarangayanyo manipud kadagiti dakes nga ima. Kas itay kunadan, mangrugi ti amin iti bagbagitayo,” kinuna ni Cacdac.
Kabayatanna, siinanama ni Vigan City Vice Mayor Ryan Luis Singson nga iyusar dagiti kameng ti BPATs dagiti nasursuroda para iti panagserbida kadagiti masakupanda.
“No adda panagkaykaysa ken kappia, adda panagdur-as,” kinuna ni Singson.#


text:
CANDON CITY – Iti sanguanan ti kampania ti kapolisan a mangpugipog iti illegal a sugal, dua manen a lalaki ti natiliw nga agpatpataya iti hueteng iti Barangay Salvador 2nd ditoy siudad idi Disiembre 1.
Natiliw da Roberto Domingo y Espiritu, 24, baro, ken residente iti Barangay Banbana-al, Banayoyo, Ilocos Sur ken Ben Mirano y Alcantara, 25, baro, ken residente iti Barangay Allangigan 2nd, Candon City bayat ti panagpatayada iti hueteng iti nadakamat a barangay idi agarup alas 9:00 ti bigat ti nadakamat a petsa ken nakakumpiskaan dagiti polis iti pusta a P410.00 iti nadumaduma a denominasion, papelitos a nakailistaan dagiti pusta iti nadumaduma a number combinations, ken dua a bolpen.
Insayangkat dagiti nagtitipon nga operatiba ti PIB, ISUR PPO ken polis Candon City police station nga indauluan ni PCI Randolf Beniat, Acting Chief, PIB ken PSupt. Marlo Castillo, COP, iti babaen ti superbision ni Provincial Director PSupt Noel Baguitan Amoyen.
Segun iti report, kinamat dagiti operatiba dagiti suspek nga agpatpataya iti hueteng iti nadakamat a barangay ken kabangibangna agingga iti naipiskotda.
Naipan dagiti suspek iti PIB, ISUR PPO, Bulag, Bantay para iti umisu a disposision ken napilaanda iti kaso a panaglabsing iti RA 9287 iti city prosecutor’s office, Candon City..#