text:
MARIPARKO, a dagiti laengen tuktok dagiti nalalayog a kayo nga arosip iti lulonan ti Bantay Catayagan ti nakaipintaan ti mulagat ni apo Init. Madamdama pay agtabonen. Addaakon iti kabalbalayan a baklayko ti sangabag-oy a nagango a kinayok iti dayta a bantay a pakatannawagan ti kinangayed ti aglawlaw ken ti sangagasut a puro ti Alaminos.
“Lasi ka! Simmangpetka pay laeng! Dika pay la nagnaed iti balay ti kulasisim!” Ni ipag Reming a kasinsin ni Ada a baketko.
Immaddangak pay iti lima, nakaampirakon iti abulog ti kalapawda.
“Laklakayankan, ita pay ti pannakapanunotmo nga agaramid iti linoloko! Balasangen dagiti dua a putotmo!”
“Tagari!” imbikag ti lalaki.
“Alaemon dagiti badom ket pumanawkan!”
“Ania la ket ti kastoyen, aya? No sumangpetka, agungetda. No dika sumangpet agungetda latta! Ania la ti pangiluglugaranen iti bagi!”
“Pumanawkan! Uray dikan sumangsangpet!”
“Wen, panawankan, bungangera!”
Kanalbaag a kasla nakugtaran a palangka. Kanalbaag ti bulong ti ridaw.
Nagtignayak metten, amangan no adda pay makasiput kaniak nga agbuybuya ti live show dagiti agassawa. Ngem kaskasdi latta a nagsabatkami ken ni bilas Colas nga umul-ulog iti lima a pangal ti agdan a putek ti kalapawda a nagatep ti pan-aw, nagdiding iti pinaud ken nagdatar iti ginisla a kawayan. Naynay a mangngegko ti panagsubangda a dua ta agabay laeng ti kalapawmi.
Kimmidday ken kasla nakatumbok-sahod iti hueteng ni bilas idi agsabat dagiti matami.
Naa, maragsakan ti inda panagsina? Isemanna ti panangpapanaw ni ipag kenkuana? Sabagay, seksi ni Millete a Bisayana a kabbalayna. Serbidora daytoy iti Seaside Beer Garden idiay ili.
Uppat a pulon ni bilas. Nataer, naguapo, napustura iti lima kadapan ken walo a pulgada. Nalaing a sumao ken manglamiong. Armendo a talaga. Iti lima a tawenen a panagnaedko ditoy Bangayao, isu ti kaalibtakan amin, atiwenna dagiti babbaro iti purok no panagarman. Diak la maispeling, ta babbalasangen dagiti annakna, nga agtawen iti sangapulo ket siam ken sangapulo ket pito ngem agtsiks pay laeng.
NAKAULOGAKON iti lima a pangal ti agdan a putek ti kalapawmi iti igid ti baybay idi masaripatpatak ni ipag Reming. Siguro, agudong met, nakunak. Huebes ita. Lunes ken Huebes laeng ti panaguudong dagiti bumarangay iti Pangascasan, Baybay Norte ken Baybay Sur ta isu laeng ti kaadda ti lugan nga umaway ta aldaw ti tienda ti kastoy nga aldaw. Kastoy met la nga aldaw iti panagudongko ta innak ag-LBC kadagiti sinuratko a drama ti radio a mapan idiay MPBC Baguio a pagtartarabahoak a kas iskriprayter.
Kellaat a napasarimadengak. Apay a nakabado iti nangisit ni ipag Reming? Ngem awan ti sungbat ti insanapsapko a saludsod iti asul a langit.
“Aggiddantan, bayaw,” kinuna ni ipag a nakabitbit iti bay-on.
“Wen a, ipag. Ngem, ne, apay a nakamangisitka met? Ket no nagpudot?”
“Agpanesak, bayaw.”
“Agpanes? Asino ti panesam?” dandani natnag ti sangaenbelop a sinuratko.
“Ni Colas…”
Napaumelak a nangdengngeg ti ganikgik dagiti pipiit ken panal iti bakras ti bantay, ken dagiti arasaas dagiti babatting nga agburak a dalluyon kadagiti kabatuan iti babaen ti desdes a naibarikes iti agpamaruten a bantay.
“Innak ngarud yawatan iti misa para inton Domingo.”
“Ngem di pay met natay ni bilas Colas, ipag?” insintirko.
“Natayen. Imbilangkon a natay, isu nga ipanesak.”
Nalpas! Ipanesandan ti sibibiag, he-he, inkurimedko ti marabettak nga isemko iti kalapnokan a desdesdesenmi.
“Agingga a saan nga agbaliw daydiay a babaero, diak ikkaten toy panesko!”
“Dikay la mabainen dayta nga ar-aramidenyo, ipag? Panesanyo ti tao a sibibiag?”
“Pagbainak nay?” intingngaagna iti rupak. “Dinto pay nagbain ni Lady Godiva a silalabus a nagsakay iti kabalio iti panagprotestana! Anianto la ket kaniakon nga agpanes laeng iti panagprotestak iti babaero nga asawak?”
Wen met ketdi a, intalukatik ti mugingko. Isu a no tok, saylens.
“Agkatawa dagiti agkatawa. Saan a siak iti makatawaan no di ket daydiay a Colas Balasubas!”
Malabasanmin ti kalapaw da Nang Iling nga eksakto a rummuar iti inaladanda a nakabitbit iti bay-on. Siguro, agudong met ngata.
“Ne, mari Reming, nakapaneska met? Asino ti natay?” inamad ni Nang Iling kalpasan ti panangibagana nga agkukuyogkamin a tallo a mapan idta sentro a pagluganan.
“Saan a kabagian, mari.”
“Tarakenyo a pusa?” inyellek ti kuttongit a baket nga agtawen iti innem a pulo ngem naparagsit uray agtayag laeng iti lima kadapan ngata wenno nakurang pay. Agkumarida a dua ta inanak toy kuttongit ti inaudi da ipag.
Impalawagko.
“Pay naungkelen ‘ya?”
Din sa naawatan ti baket isu nga inulitko a gapu iti kinababaero ni bilas ti puon ti panagpanes ni ipag.
“O, saan kadi a nasayaat daytoy nga ar- aramidek, mari?”
“Madi a!” inggarikgik ni Nang Iling.
“Ahu! Uray sibibiag no maibilangen a natay, ipanesan no kayat!”
Nagrinnikkiar dagiti agkumari. Isu’t laikna, yu tits? kunak koma nga isagpaw iti saritaanda ngem nagteppelak.
Nagdinamag iti sibubukel a barangay ken kadagiti kabangibang a barangay ti panagpampanes ni ipag. Adu ti mangkatkatawa ken ipag, idinto ta adu met ti mangayon nga ad-adda a ni bilas ti makatkatawaan. Masemsem metten dagiti dua nga annakda.
Dua a lawas kalpasanna, nasarakak ni bilas a mangpakpapak iti hamburger ken spaghetti iti sango ti munisipio ti Alaminos. Imbagak ti ar-aramiden ni ipag, ngem di mamati. Siguro di pay nakadanon kenkuana ti damag.
“Imbilangnakan a natay iti ipapanawmo iti balayyo isu nga ipanesannakan.”
“Ti sinalbag a babain!” kinusilapanna ti kitkittabenna a hamburger. “Makaramanto la ket ngata keniak daydiay nga agat-alhambra ti sang-awna…!”
Mannigarilio ngamin ni ipag. Daytoy ti di kayat ni bilas? Ta nagkupasen ti pusaksakna isu nga agsapul iti mas seksi?
“Katkatawaandakayon dagiti tao iti daytoy a counter chicks nga ar-aramidenna. Amangan no tungpal biagen nga aramidenna daytoy. Isu nga agpanunotka koma, bilas,” patigmaanko.
DA MANUEL, Ago, Junior Kelit, Andong Tukadog, Iloy Batok ken Arsing Singkol dagiti kaduak nga agtugtugaw iti papag a kawayan iti sirok ti madre kakaw iti abagatan ti kalapawmi ita a bigat. Mangngalap amin dagitoy ngem dida dimmulong ta umatiberret ti sueste – ti napigsa nga angin nga agturong iti abagatan-a-laud, a katukad ti kasaur iti Ilocos Sur.
“Uliem man dagidiay nagango a niogmi, Andong uray ta nababa met,” ni ipag a dimi napuotan ti yaasidegna gapu iti imasmi nga agsaramsam iti darangidangan a papaya nga inkam isawsaw iti suka’t sili.
“Dagidiay adda iti batog ti kusinayo, baing?”
Baing wenno bae kunami a taga Pangasinan iti lola. Laking wenno laki met ni lolo.
“Wen, ta agpalualoak man.”
Nagkikinnitakami. Awan ti arimekmek.
“Inton malem no bigat. Umaykayto amin. Adu ti aramidek a kankanen.”
Simmuroten ni Andong ken ipag.
“Asino ngata ti ilualoanna?” kinuna ni Iloy.
“Pebrero aya idi natay daydi laking Iliong?” sinaludsod ni Ago, a ti tatang ni ipag ti kayatna a sawen.
Nasungbatan dayta a ngata-ngata iti kabigatanna. Daydi tatay Iliong nga agpayso ti malualoan ngem nairaman ni bilas Colas!
Siempre, mapilpilit ni baing Sianang a mangibaga iti nagan ni bilas iti kada kararag.
Ket idi aggibus ti kantada, bigla a nagkanta ni ipag: Ti kararua ni Colas/indengam, Apo/ Ti as-asugna a napalalo…
Awan ti nakatimek kadagiti babbaket ken lallakay. Ageellekkami metten iti nalimed iti likud.
AGPUPULOTANKAMI a lallaki iti tinadtad a bidawbidaw a naupran iti suka’t sili ito’y a malem a kassangpet ni Iloy a nagsigay.
“Yaay! Al-alia! Adda zombie, kakuada!” ni Manuel a kunam la no mabuteng ta pang-FAMAS ti artena. Idi taliawek ti likudak, nagmayat ti widawidan ni bilas Colas iti puraw a kadaratan a bibig ti matmaturog a Sual Bay.
“Kaarruba! Mangrikepkayo! Iliktadyo dagiti agdanyo! Adda sumungad a zombie!” pinagimbudo pay ni Manuel dagiti dakulapna iti inna panaglaaw.
“Hu, salbagka met, Manuel, ania ti sasawem aya?” inkusilap ni bilas Colas a nagtugaw iti napagabay a dua a wasnay a kawayan a tugawan ti papag.
Kunwari, simmalipengpeng kaniak ni Manuel iti butengna ket nagkakatawa dagiti kakaduami. Ad-addan ti paggaak ti ummong.
“Bayaw Edu, adda zombie. Nagungar a bangkay. Ayyapo, nakabutbuteng! Awwooo! Awwooo!” tinuladna pay ti taguob.
Ad-addan ti garakgak. Di nakateppel ni bilas Colas ket kellaat a dinarupna ni Manuel nga induron ket naiparusisi ni sutil.
“Agiduron ti zombie, kaarruba!” uray no sipaparusisi iti puraw a kadaratan, pinagimbudo pay laeng ni sutil dagiti dakulapna a nagpukkaw.
“Anak na lasi ka!” inlayat ni bilas ti kugtarna, ngem dina intuloy ket madamdama, nakipagkatkatawa metten.
Timmakder ni Manuel. Immasideg ken ni bilas a singlot a singlot.
“Nabanglo met. Agat-Jovan. Saan met nga agatpormalin?”
“Ne, ta pasubsubankan…” immusiig ni bilas.
Kinuddot ni sutil iti bakrang ni bilas. “Sibibiagka, insan?” inkiremkiremna.
“Natural!”
“Ow!”
“Lasika!”
“Ket no ipampanesannaka ni ipag Reming!”
“Agpadakayo a dagmel!” induronna ti apagapaman ti sutil. “Ti kuttongit met nga agat-alhambra ti sang-awna, di la ketdin agbain iti ar-aramidenna,” inngayemngem ni bilas.
“Ket sika, loko, dika agbain ti inka panagbabai? Babbalasangen dagiti dua a putotmo, agaramidka pay la iti linoloko!” imbales ni katugangak a lakay.
Di nakatimek ni bilas.
“SIGEN a, angkel. Bagbagaamon da tatang ken nanang,” impakaasi ni Marilyn, ti inaunaan kadagiti dua a babbalasang da bilas.
Uray pay ket ni baket, sangkaibagana a bagbagaak ni bilas bareng patiennak. Ngem kinunak nga agingga a saan a sitatallugod nga agbabawi ni bilas iti inna ar-aramiden, dinto dumteng ti pammagbaga kenkuana.
“Diay kano Paitan ti pagnanaedanna, angkel,” kinuna manen ti balasang ket tinangadna ti mangalastres nga init iti nganga ti tawa.
“Naglawa ti Paitan…” kinunak.
“Agpakuyogkan a ken Jerson, angkel.”
Kasla krismas tri ti pampasahero a Sarao. Agsisinnakloten dagiti babbai ken babbaket iti uneg, napnon dagiti lallaki iti kargadera iti tuktok, piton sa ti nagkalumbitin iti kutit, uppat iti hood ket iti tapalodo iti asideg ti drayber ti ayanko.
Mabalin met ketdi ti aglugan iti motor boat, ngem no kastoy a kadawel ti baybay, naslepkanton a sumagpet idiay ili, isu nga inanusakon ti aglugan iti dyip. Pito a kilometro ti kaadayo ti ili ditoy lugar a nakaikamangak. Nasken a makasaritak ni bilas. Ngem diak masigurado no ipangagnak.
Nabirokak ni bilas iti igid ti baybay, kaduana ti barkadana. Madama ti panagiinumda iti nasanger. Inkissiimko ti panagsaritami.
“Agpanunotka koma, bilas. Saan laeng a ti Pangascasan ti pagdinamagan ti panagpampanes ni ipag no di pay iti sibubukel nga ili. Impalualloannaka payen.
Dinomingo pay a yawatannaka iti misa idta simbaan.”
Mababain iti panangipudosko kenkuana idi perngek ta nagdumog.
“Bilas, no natayka man iti pangibilanganna kenka, nasken a, nga agungarka met babaen ti panangabaruanam.”
“Mabainak ngarud, bilas. Kayatko metten ti agawid ket namimpaten a napanak diay balay ngem pinakayabannak iti pagpampana iti ikan. Saan laeng a pana ti isagsaganana kaniak no di pay tarapang.”
Tarapang kunami tay kasla gayang ni Satanas.
Imbagak a kuyogek a dumatag. Immannugot met ta tinarayan kanon ni Bisayana kalpasan a naugotanen ti singkuenta mil a bangkoda.
Kabigatanna, nagturongkami iti balayda. Panaen koma ni ipag ni bilas ngem nagpatngaak.
“Reming, baket, nautobkon ti amin. Pangaasim ta pakawanennak koma. Saanakon nga agtsiks pay, pramis. Kros may hart,” pinagkinnawwet ni bilas dagiti tammudona.
“Diak mamati iti sasawen ti nagungar a bangkay!” bales ni ipag a nangpetpet iti tarapang.
“Ipag, pakawanemon. Napudno ti panagbabawi ni bilas.”
“Pudno dayta, baket. Nangabakka. Katkatawaandakon dagiti tao. Isu a pakawanennak koma metten a.”
Naglibbi sa nagmisuot ni ipag.
“No natay man ni bilas, ipag, ita, naipasngay met manipud iti basol. No pakawanem, maipasngay manen ti sabali pay a ragsak ken linnangen ti pamiliayo.” Kiniddayak ni bilas a lamiongenna ni ipag.
Napatit ti dakulap idi gandatenna ti umapros. Timmalikudakon. Adda nangegko a kalimbatog. Nagriaw ni ipag. Ngem in-inut a kimmapsut ti iriagna ket madamdama, naulimeken iti uneg ti balay.
Napaisemak. Inton bigat, sigurado, agwaksi ni ipag!#
(naipablaak a kas sinurat ni Eduardo B. Martinez, ti maysa kadagiti pen name-ko)
(Manipud iti Tawidnews)
Monday, March 01, 2010
Ti Kontra Tsiks ni Ipag
MARIPARKO, a dagiti laengen tuktok dagiti nalalayog a kayo nga arosip iti lulonan ti Bantay Catayagan ti nakaipintaan ti mulagat ni apo Init. Madamdama pay agtabonen. Addaakon iti kabalbalayan a baklayko ti sangabag-oy a nagango a kinayok iti dayta a bantay a pakatannawagan ti kinangayed ti aglawlaw ken ti sangagasut a puro ti Alaminos.
2 comments:
- Ka Iddo said...
-
manglagip lang,hehe
- 7:13 PM
- savita said...
-
PART TIME HOME JOBS | DO OFFLINE DATA ENTRY JOB
Is your search for a home job always ends in some kind of SCAM OR FRAUD? If so, don’t loose heart, because visionjobcare.com brings you, 100% genuine and legitimate home jobs. Do offline data entry at home, submit the job through email and get paid handsomely every month. Millions already Joined & Benefitted with our service. For more details E-mail us at support.visionjob@gmail.com
Visit Us at http://www.visionjobcare.com/XXX.html
- 5:20 PM


c: text/html

text:
Kabaelan Kadi ti Diablo a Kontrolen Dagiti Tattao?
Sungbat ti Biblia
Adda pannakabalin ti Diablo ken dagiti demonio a mangimpluensia kadagiti tattao ta kuna ti Biblia: “Iturturayan ti Managdakdakes ti entero a lubong.” (1 Juan 5:19, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Ibaga ti Biblia dagiti pamay-an a panangimpluensia ti Diablo kadagiti tattao.
Panangallilaw. Iparparegta ti Biblia kadagiti Kristiano a ‘sarangtenda dagiti pangallilaw ti Diablo.’ (Efeso 6:11, Naimbag a Damag Biblia) Maysa kadagiti pamay-anna ket allilawenna dagiti tattao tapno patienda a dagiti ahentena ket agserserbida iti pudno a Dios.—2 Corinto 11:13-
15.
Espiritismo. Ti Diablo al-allilawenna dagiti tattao babaen kadagiti espiritista, mammadles, ken mammuyon wenno astrologo. (Deuteronomio 18:10-
12) Maisarang dagiti tattao iti impluensia dagiti demonio babaen ti panagdroga, hipnotismo, ken panagmennamenna.—Lucas 11:24- 26.
Palso a relihion. Dagiti relihion a mangisursuro kadagiti palso a doktrina guyugoyenda dagiti tattao nga agsukir iti Dios. (1 Corinto 10:20) Ti Biblia awaganna dagita a palso a doktrina a “pannursuro dagiti demonio.”—1 Timoteo 4:1.
Naluganan. Ipakita dagiti rekord ti Biblia nga adda dagiti indibidual a naluganan kadagiti dakes nga espiritu. No dadduma dagiti tattao a naluganan iti demonio ket mabulsek, agumel wenno dangranda pay ketdi ti bagbagida.—Mateo 12:22; Marcos 5:
2-5.
No kasanotayo a maliklikan ti impluensia ti Diablo
Dika pagbutngan ti impluensia ti demonio ta ipakita ti Biblia no kasanom a masaranget a sibaballigi ti Diablo:
Ammuem dagiti pamay-an ti Diablo tapno dinaka maallilaw.—2 Corinto 2:
11.
Gumun-od iti pannakaammo manipud iti Biblia ken iyaplikarmo ti nasursurom. No iyaplikarmo dagiti prinsipio ti Biblia salaknibannaka dayta manipud iti impluensia ti Diablo.—Efeso 6:
11- 18.
Dadaelen ti aniaman a mainaig kadagiti aramid ti demonio. (Aramid 19:19) Ramanen dayta dagiti musika, libro, magasin, poster, ken video a mangiparparegta iti espiritismo.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Dagiti Espiritu a Parsua—No Ania ti Maaramidanda Kadatayo
Nailanad iti Biblia ti maipapan kadagiti anghel ken demonio. Talaga kadi nga adda dagiti espiritu a parsua? Ania ti maaramidanda kadatayo?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Adda Kadin Nakakita iti Dios?
Sungbat ti Biblia
Awan pay ti tao a nakakita iti Dios. (Exodo 33:20; Juan 1:
Ngem dagiti anghel makitada ti Dios gapu ta espirituda. (Mateo 18:10) Kasta met, adda dagiti tattao a mapagungar idiay langit kas espiritu ken makitadanton ti Dios.
No kasano a “makita” ti Dios ita
Masansan nga usaren ti Biblia ti sao a makita iti piguratibo a pamay-an a kayatna a sawen nalawlawagan. (Isaias 6:
Ammuem dagiti galad ti Dios, kas iti ayat ken kinaparaburna, kasta met ti sirib ken pannakabalinna, babaen kadagiti pinarsuana. (Roma 1:
20) Idi naipalagip ken matalek a Job dagiti pinarsua ti Dios, kasla nakitana a mismo ti Dios.—Job 42:5.
Ammuem ti maipapan iti Dios babaen ti panagadal iti Biblia. Ipasigurado ti Biblia a “no birokem [ti Dios], ipalubosnanto nga isu masarakam.”
—1 Cronicas 28:9; Salmo 119:2; Juan 17:3.
Ammuem ti maipapan iti Dios babaen iti biag ni Jesus. Gapu ta naan-anay nga imparangarang ni Jesus ti personalidad ti amana a ni Jehova a Dios, umiso a maikunana: “Ti nakakita kaniak nakitana met ti Ama.”—Juan 14:9.
Agbiag iti wagas a makaay-ayo iti Dios, ken kitaem no kasanonaka a tulongan. Kinuna ni Jesus: “Naragsak dagiti nasin-aw ti pusoda, yantangay makitadanto ti Dios.” Kas nadakamaten, mapagungarto idiay langit ti dadduma a nagbiag iti wagas a makaay-ayo iti Dios ket “makitadanto ti Dios” sadiay.—Mateo 5:8; Salmo 11:7.
Talaga kadi a nakita da Moises, Abraham, ken dadduma pay ti Dios?
Kadagiti salaysay a kasla ibaga ti Biblia a nakita dagiti tattao ti Dios, ipakita ti kontekstona nga inusar ti Dios ti maysa nga anghel a mangirepresentar kenkuana wenno nagpakita babaen iti sirmata.
Dagiti anghel.
Idi un-unana, imbaon ti Dios dagiti anghel kas pannakabagina tapno agparang kadagiti tattao ken ibagada ti maipapan kenkuana. (Salmo 103:20) Kas pagarigan, idi nakisarita ti Dios ken Moises manipud iti sumsumged a bassit a kayo, kuna ti Biblia nga “inlinged ni Moises ti rupana, gapu ta mabuteng idi a kumita iti pudno a Dios.” (Exodo 3:4, 6) Ngem saan a literal a nakita ni Moises ti rupa ti Dios, ta ipakita ti konteksto nga “anghel ni Jehova” ti talaga a nakitana.
Maitunos iti dayta, idi kinuna ti Biblia a ti Dios ket “nakisao ken Moises a rupanrupa,” kayatna a sawen a nasinged ti pannakisarita ti Dios ken Moises. (Exodo 4:
Kas iti pannakisaritana ken Moises, nakisarita met ti Dios ken Abraham babaen iti anghel. No agbasbasaka iti Biblia, mabalin a panunotem a literal a nakita ni Abraham ti Dios. (Genesis 18:
Dagiti sirmata.
Nagparang met ti Dios kadagiti tattao babaen iti sirmata, wenno ladawan a mapampanunot ti tao. Kas pagarigan, idi kuna ti Biblia a ni Moises ken ti dadduma nga Israelita “nakitada ti Dios ti Israel,” talaga a “nasirmatada ti pudno a Dios.” (Exodo 24:9-11) Adda met dagiti gundaway a kuna ti Biblia a nakita dagiti propeta ni Jehova. (Isaias 6:1; Daniel 7:9; Amos 9:1) Ngem ipakita dagiti konteksto a babaen iti sirmata a nakitada ti Dios, saan ket a literal a nakitada ti Dios.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Pudno Maipapan iti Dios?
Maseknan kadi ti Dios kenka? Ammuem ti personalidadna ken no kasanoka a makaadani kenkuana.
Ti Sangaparsuaan Ipalgakna ti Sibibiag a Dios
Ammuem no kasano a matulongantayo ti sabsabali a mangbigbig iti kaadda ti Namarsua ken no kasano a mapabilegtayo ti pammatitayo kenkuana.
Dagiti Sirmata Maipapan iti Di Makita a Langlangit
Ania ti ipakita ti Biblia maipapan ken Jehova a Dios, ken Jesu-Kristo, ken kadagiti matalek nga anghel?


text:
KAMALIG
SANGKATALDIAP ITI ILUKO: IDI KEN ITA
Sinukisok ken Inamiris Ni Jaime M. Agpalo, Jr.
Apay ania ti husto? Iloko? Iluko? Iloco?
Ti husto ket Iluko.
Apay nga adda dagiti mabasa nga Iloko?
Iluko iti husto. Ti Iloko ket biddut ta iti panangibalikas ti ket nadagdagsen daydiay maikadua a silaba ngem daydiay maikatlo. I-lu-ko.
Kastoy ngamin ti standard ti pannakaisurat dagiti balikas iti Iluko. Umun-una nga umun-una daydiay letra “U” ngem daydiay letra “O” a kas iti RUOT, BUOK, DISSUOR, DURUDOR, TUOK, DUGYOT, TUGOT, BUNOT, KULOT, DUGOL, GULGOL, KUMOT, UTTOT, NAULLOM, NALUOM, PAGTUTUTTOTAN, KUTO ken dadduma pay.
Daytoy nga standard iti panangisurat, naiyaplikar met laeng iti balikas nga ILUKO, a saan ket nga ILOKO. Ti standard ket adda daytoyen uray idi sakbay nga agsuratak iti bukodko a lenguahe.
“Ti balikas nga Iloco ket maiyaplay laeng a kas English.”
Wen, a ngem adda met ti mabasbasa kadagiti sinurat nga adda met dagiti balikas nga umun-una ti letra “U”.
No “U” ti umun-una, kayatna ngarud a sawen dayta ket pinutar a sao. Saan a patneng nga Iluko no di ket PINUTAR A SAO (derivative word) manipud iti GANGGANNAET A SAO (foiregn word). Kaaduanna daytoy Iluklish wenno Iluko a nagtaud manipud iti English—naisurat a kas iti pannakabalikasna ken kas iti pannakaisuratna.
Adtoy dagiti ehemplo: KOLUM (column), PORUM (forum), KORUM (quorum), KOMUNIDAD (co0mmunity) ken dadduma pay.
No apay a nasken pay nga aramaten nga aramaten ti pannakaibalikas daytoy a saan ket koma a mangparnuay iti bukod a sao a katukad dagitoy a sao (word)?
Kas koma dagitoy:
KOLUM-- BENNEG
KOLORUM-- DI BIGBIGEN
PORUM—PAGSASARITAAN/PAGTUTUTTOTAN
KORUM—NAKITARIPNONG/DIMMAR-AY
KOMUNIDAD—PUROK, LUGAR. LAONG
Ket nasaysayaat met laeng koma a, no dagiti patneng a balikas/sao ti usaren tapno makuna a ditay bumulbulod.
Wen, husto dayta. Ngem daytoy mga isyu ket panawen pay laeng met dagiti mannurat a da , Crisologo,Pechay, Gaerlan ken kaedadna.
Idi panawenda, dida met kayat nga adaptaren no mabalbalin dagita espaniol a balikas a maitipon iti patneng nga Iluko.
Isu a napataud dagitoy a balikas:
BATON-LAGIP --- MANIPUD ITI MONUMENTO
LUPNAS –MANIPUD ITI PANIO
BUYOMING—MANIPUD ITI BUYOBOY A SARMING
ARIBAI—REYNA
DIOSARI—PRINSESA
ANGKAY- MANIPUD ITI APONG LAKAY
ANGKET –MANIPUD ITI APONG BAKET
KEN DADDUMA PAY.
Ngem saan a nagpapolar dagitoy nga inruping dagiti makunkuna a patneng nga Ilukanista ta ad-adda met laeng a nasurot dagiti gagangay ken naruay (common) a panangibalikas. Ti standardization kadagiti patneng a balikas ket rinimbawan dagiti binulod a balikas.
Isu nga adu dagiti balikas-Kastila (Espaniol).
Isu a kuna ni Sonia A. Chan, iti sinuratna a PHD. Dissertation iti St. Louis University idi 1981:
“…it is exotic…a knowledge of the internal structures and peculiarities of the language enables to enter into the fascinating psyche of the native speakers.”
Husto ti kuna ni Dr. Chan. Nasurot dagiti pagsasao a naruay nga isao dagiti agsasao. Ngamin nalaklaka a maawatan ta gagangay ken naruay dayta a sao. Ngarud nalaklaka nga awaten.
Ngem idi daytoy. Idi panawen da lilong ken lilang. Kada Angkay ken Angket.
Itoy a panawen, natural, awanen iti bumulod iti Espaniol no di ket kadagiti lenguahe a kapulpulapol a kanayon, iti man eskuelaan ken iti pagtaengan. Isu a naruay iti panangbulod iti English ken iti Tagalog.
Ta adayo unayen a generation ti nagbaetan dagiti panawen ti Kastila ken ti agdama a generation.
Iti kaso ti Tagalog, narikrikut bassit daytoy. No ibasar iti panangpaliiw kadagiti agsasarita. Adda dagiti panangsurot iti sibubukel a balikas a kas koma itoy:
Patneng nga Iluko: “ Mag-an nay, ading?”
Sungbat: “ Napia met , manong. Sika ngay?”
Nalaokan iti Tagalog: “Kumustakan nay, ading?”
Sungbat: “Okey met, manong.”
Ti balikas a mag-an ken napia ket saanen a papolar iti agdama. A kas iti saan a kinapopolar dagiti dadduma a pakaibilangan dagiti sumaganad nga ehemplo:
1) titser—manipud iti mannursuro
2) obrero—mangmangged
3) iskul—eskuela
4) sori—ladingitek
5) tenkio—agyamanak
Lalo pay a nadegdegan ti pannakapataud dagiti Iluklish gapu iti kababalin ken kapanunotan dagiti nagannak a timmaud. Ubing pay la a di makapagna ni baby ket sursuruannan daytoy ti English. Isu nga adun ti timmaud a carabao English nga idi agangay naadaptaren a kas insurat dagiti agtutubo. Iti rigatna ad-adu met ngarud ti agtutubo ken sumarsaruno kadakuada ngem ti tumubngar kadaytoy. Di lalo a dumur-as? Ket iti agangay, napukawen ti basbassit a bilang. Nasurot ti ad-adu, ta kasano koma ngarud nga ipapilit ti basbassit a bilang ti kayatda iti ad-adu ti bilangda?
Lalo pay a nadegdegan ta maakseptar met ngarud dagitoy a balikas iti literatura a kas paset ti figure of speech a MISPRONUNCIATION, INFORMAL ken COMICAL. Ket no dagitoy ti nakaaramatan dagita a Tagiluko (Tagalog a nalaokan iti prefix, infix, ken suffix nga Iluko) ken ti Iluklish a naisurat, ngarud naynayen a maaramat dayta a kas madlaw.
Isu a nagbaliwen ti patneng nga Iluko.
At least, diak pay la inusar ditoy ti PURO NGA ILUKO, no di ket patneng kunak.
Patneng means pure.
Ken dadduma pay.
Exotic, kuna ni Dr. Chan. Ket wen a, uray daydiay balikas a NAPIA, PIA ket LATIN.
Iti panaglabas ti henerasion iti henerasion adda latta dagiti mapasamak a panagbulod. Ngem saan a dagiti nataengan iti gagangay nga agbulod no di ket dagiti agtutubo. Iti rigatna, ad-adu ti bilang ti papolasion dagiti agtutubo ken ubbing ngem kadagiti nataengan. Ket iti panaglabas ti panawen, mapukawton dagiti balikas da tatang ken lelong ta sumukat ti balikas da manong ken manang.
Ngem saan a kabarbaro nga isyu daytoy. Kastoy a talaga ti panagtaray ti amin a lenguahe. Adda dagiti maitabon ken adda met dagiti maipasngay.
Uray ni Dr. Jose P. Rizal a nailian a bannuar ket napaliiwna met daytoy a banag, isu a kinuna, ken inadaw met da Vito C. Santos ke Luningning E. Santos iti sinuratnda a “New Vicassan’s English-Pilipino Dictionary:
“The Filipinos now entered a new era. Little by little, they lost their ancient traditions, their memory of the past. They forget their own system of writing…”
Idi da lilong ken lilang ti bimmulod iti Espaniol a balikas. Iti “now generation” ti bimmulod kadagiti Tagalog ken English. Ta mas papolar met ti “now generation” iti Tagalog ken English. Ti Espaniol ket natayen no dipay ket saanen a naangotan ti “now generation” nga agsasaon iti Iluklish ken Slanguage.
Ti Slanguage ket dagiti lenguahe iti agtutubo iti agdama a panawen a naglalaok a Tagalog, English, vernacular a pagsasao ken pinutar a sao.
Apay a timpuar ti slanguage?
“Tapno maaddaanda iti bukod a lubong a kas nawaya nga indibidual a maiduma kadagiti dadakkelda, no diman pay ket panangilemmeng ti banag a di maawatan dagiti dadakkel.” Daytoy ti kuna ti nalaing a mannurat ken professor iti Linguistics ken English iti St. Louis University iti research workna a naipablaak iti SLU Research Journal, the journal of the Graduate Studies. Dagiti mismon nga estudiante ti SLU ken iti komunididad ti nagpaliiwan ni Magdalena B. Catriz idi sinuratna ti “Slanguage: the Language of the Now Generation.”
Daytoy a phenomenon ket inawagan ni Catriz itoy a sinurat iti “nangpadagsen wenno pagibasaran iti kinaadda iti generation gap.”
Daytoy ti maysa a sampel ti saritaan ti slanguage:
“Naggimikkami idi rabii.”
“Super doper a talaga!”
“Dinedmak laeng isuna. So what? Sino ba ‘suna?”
“Yo’ repapips, pormada ti wheels mo a!” “Ken ni erpatko ‘to ‘tol!”
“Why ngay you make misuot?” “Dagiti katropam ‘ya, puroda met drawing!”
No dagiti oldies ken goldies a ket dida la ketdi maawatan slanguage.
Lalo a nanayunan pay daytoy babaen kadagiti balikas dagiti “three times a lady” ken dagiti “more than a woman.” Simmagpaw ti ekspressions dagiti katropa wenno barkada.
“Three times a lady” kuna ti slanguage, daytoy ket maysa a bading, badaf, mamwa, ken dadduma pay a pangawag kadakauda. Tomboy, tibo, t-bird met ti kayat a sawen ti “more than a woman.”
Apay ngamin aya a dimteng dagitoy a panagbalbaliw ti lenguahe? Ti sungbat ket manipud iti Whorfian Hypothesis a dinakamat ni Peter Trudgill iti “Sociolinguistics: An Introduction, (Great Britain: Hazell Watzon and Viney Ltd., 1974 a kunana: “tawa a pagtan-awan ti asinoman maipapan iti lubong.”
Ngarud, itoy a hypothesis, addaan iti bukod a panawen ken lenguahe iti tunggal generation. Isu a saan a maikanatad a piliten wenno ipapilit ti kayat ti napalabas a generation iti agdama a generation. Ngamin agdumada ti lubong. Amangan no ibagadanto pay la ketdi kenka: “Isut’ laikda, pilitem? Bad tripkan a!”
Iti kaso ti maibagbaga a reintelectualization, iti Iluko, diak patien iti panagballigi daytoy. Ken diak met suportaran daytoy. Ngamin agduma ti LUBONG dagiti agus-usar iti daan a otograpia ti Iluko ken iti agdama nga ortograpia. Dakkel unay ti generation gap a lapped iti panggep.
Ti panangipapilit ken panangiselsel ti napalabas a lubong iti agdama a lubong ket maysa a kaso a narikut. Saan a napapolar a panirigan (views) agsipud iti kinaadu iti parnuayenna nga isyu a pinalakay ti panawen.
Kas pagarigan, adtoyen ti nariingak nga ortograpia, isu ti ammok ken nabayagen a panagsursuratko ken panagsursurat dagiti nagannak kaniak. Sa isubli manen dagita letra a C, Q, F, J ken dadduma pay a kas panakaisurat iti daan nga ortograpia?
Agduma ti lubong idi ken ita. Adda lenguahe idi ken ita. Amin a lenguahe ket nagbaliw manipud idi ken ita. Ta no saan nga abaliw ti maysa a lenguahe, matay metten daytoy babaen iti saanen a panagsao dagiti agtutubo iti bukodda a elnguahe a kas iti napaspasamak kadagiti dadduma pay a lenguahe iti Amianan a Luzon.
Diyo kadi mapaliw: No dadduma mas kayat dagiti agtutubo iti Kailokoan iti agsao iti Tagalog wenno English wenno naglaok a Tagalog ken English. Apay a napasamak ti kastoy? Wen a ta ti Tagalog ken English ti papolar kadakuada a lenguahe! Ket dayta ti surotenda!
Saanen a suroten dagiti agtutubo ti naespaniolan a sao ta adayodan kadayta a generation.
Ket no baliwan pay laeng ti agdama nga ortograpia nga ammo dagitoy nga agtutubo iti ganggannaet kadakuada, ad-addan a dida agsurat iti bukoda a pagsasao. Ta makaulawen, e, di ba?
Ti isyu wenno kayatko a sawen ditoy ket bay-an koma dagiti agtutbo nga agsurat iti bukodda a pannakaawat ken lenguahe ta daytoy ti panangiyekspresda ti mabuybuyada iti lubongda, iti bukodda a lubong a SAAN KET A TI LUBONG DAGITI OLDIES KEN GOLDIES.
Saan a maibilang a deterioration of morals daytoy a banag no di ket maysa a pagteng a patauden ti “SPEED OF CHANGE” wenno bunga ti panagbalbaliw.
Kalpasanna, addanto manen a sumaruno a lenguahe a maisab-it, maikonek iti lenguahe ken istilo ti panagsuratan. Addanto manen ti bumulodan.
Ania ti kaasitgan a bumulodan?
A, nalabit nga iti lenguahe ti netizen ken txt? Nga isu iti kaasitgan a mapaliiwko. Iti agangay mailaokton dagitoy a balikas kadagiti sinurat. Ta napatauden ti daniw manipud iti text messages.
Ket kunanto ni kanong baro: “muzta n u, dng?”
Sungbat met ni manang balasang: “k nng. wer u goin?”
Sungbat ni manong: “cr. brb. lbas na ulo.”
Sungbat ni manang: “lol!”
Diak la maibaga no daytoy ket maawagan iti panagdur-as. Ngem ad-adda a patiek a daytoy ket panagbalbaliw. Paset ti panagbalbaliw. Ta adda aya ngarud permanente iti sirok ti init? Amin ket agbalbaliw iti panaglupos ti panawen. Ket saan a masasaan a kastoy met ti lenguahe.
Saan ketdi a naan-anay a napukaw ti Iluko iti panagbulod kada Tagalog ken ni English. Ta mas nabilbileg ita ti panagkunak ngem idi kada lelong a nagbulod iti Espaniol ket sibubukel a binagtinda ti binulodda.
Iti agdama, bimmulodda ngem binaliwanda. Adda ti makuna a bersionda.
Iti English, naisurat a kas English.
Iti Tagalog, nakabilbileg ti prefix, suffix, infix ni Iluko a saan a kabaelan a duparen ken suktan ni Tagalog. Dagiti balikas a binulod iti Tagalog ket nalaokan latta kadagiti prefix, suffix ken infix.
Paliiwen dagitoy a binatog.
1. Isu ti laikna ngarud, pigilem, bad tripkan a!
2. Pakinggam kadi met ti labko kenka.
3. Sige, ngarud, agtuluytuloyakon, babayu!
4. “Hey, yo’, taposen kenka?” “Wen, pinisen.”
5. Agpaspasalamatak kenka. Tenkio, ha?
6. Sori, no nabanggaka.
7. ken daddumapay
Ad-adda a pakangngegan ket dagiti agtutubo iti binatog a naglalaok iti Iluko, English, Tagalog.
Nalabit a kalpasan iti sumaruno ken sumaruno pay a kaputotan, dagitoyto met ti rumimbaw a naisurat a mabasa a kas gagangay ken nalaka laeng a maawatan iti kaadduan.
Sunday, March 13, 2005
MAYSA A TALDIAP ITI ILUKO
KAMALIG
3 comments:
- rva said...
-
nagsayaat ketdin daytoy, mang jim! tira latta!
- 1:06 PM
- ariel said...
-
jim,
masapul ti kultura ti amianan--the nexus of all the cultures and all--ti maysa a nakem ken panagpampanunot a kas kenka. what a sensibility!
maysa pay, masapultayo ti nakarkaradkad/nakasalsalun-at a panagbibinnato iti adal ken paliiw.
ditoy a masapul makawayawaya nga edukasion.
- 1:39 PM
- jim agpalo, jr. said...
-
agyamanak, RVA ken apo Ariel
apo Ariel: kasano nga ipaw-it ti news a yan ti daniwmo? emailmo a ti adresmo, hehehe!
- 6:41 AM


text:
Ti Makaturog Makamukat
(Ti Di Magaw-at A Kalman Ni Mang Siyyong)
Binaddekan ni Manong, ti tugot a napintas
iti katawa dagiti immuna a nagraas
ngem labahas ti napidutna a nanglaslas
ti lubid ti nawarsian a singgalut ti arasaas.
Ket nabannog iti kutibeng dagiti sainnek
a puniebre dagiti di man la tinaliaw nga anek-ek;
nabriaten ti lulonanna iti palek
iti allitawtaw a panagtalek.
Danogdanogenna man angin nga awanan basol
iti ngaretnget ti gemgem a tiniktik-ol,
iti balangkantis a ladawan iti marmol
nga isem ti nakailaw-anan a sakmol.
Agsangsangit anghel a kasigodna iti upay
iti pannakapisang ti ladawan a nagpayapay,
iti garikgirk dagiti ubbing iti tawa a kulintipay
iti sab-ok iti daniw-ay-ay.
Nabannogen kadagiti pabuya
a diandianteng ken salsala a pagkatkatayanna
ket agsangsangit kararuana iti ulimek a kona
ta minisuotan ken dida tinaliaw diayana nga ima.
Nabannog iti awanan pinal a ngayemngem
iti buong ti ulo a di magalem;
ginaona ti burek a saang ti naalsem
ket nagpasag iti barukong a matemtem.
Wednesday, April 03, 2013
Ti Makaturog Makamukat


text:
4. Umiso ti Linaonna Maipapan iti Siensia
No Apay a Mapagtalkan ti Biblia
4. Umiso ti Linaonna Maipapan iti Siensia
Adu ti rimmang-ayan ti siensia iti kaaldawantayo. Nasukatanen iti baro dagiti daan a teoria. Maysa laengen a sarsarita ti maibilbilang idi a kinapudno. Masansan a marebisar dagiti libro ti siensia.
TI Biblia ket saan a libro ti siensia. Ngem no maipapan iti siensia, mapagtalkan ti Biblia kadagiti dakamatenna ken saanna a dakamaten.
Awan ti linaonna a kapanunotan a di maitunos iti siensia. Adu a di umiso a kapanunotan ti pinati dagiti nagkauna a tattao. Patienda idi a daplat ti daga ken adda mangtengtengngel iti dayta. Sakbay pay a naammuan ti siensia no kasano nga agwaras ken malapdan ti sakit, dagiti mangngagas us-usarenda idi dagiti di epektibo ken makapapatay pay ketdi a pamay-an ti panangagas. Ngem iti nasurok a 1,100 a kapitulo ti Biblia, di pulos mangirekomenda iti aniaman a kapanunotan a di maitunos iti siensia wenno pamay-an ti panangagas a makadangran.
Maitunos iti siensia. Agarup 3,500 a tawenen ti napalabas, imbaga ti Biblia a ti daga ket naibitin “iti awan.” (Job 26:7) Idi maikawalo a siglo K.K.P., silalawag a dinakamat ni Isaias “ti sirkulo ti [wenno nagtimbukel a] daga.” (Isaias 40:22) Nagtimbukel ti daga ken adda daytoy iti law-ang nga awan ti mangtengtengngel—saan kadi a kasta met laeng ti napaneknekan ti moderno a siensia?
Ti Mosaiko a Linteg (a masarakan iti umuna a lima a libro ti Biblia) a naisurat idi agarup 1500 K.K.P. ket naglaon kadagiti awan kamalina a linteg mainaig iti panangkuarentinas kadagiti masakit, panangtaming kadagiti bangkay, ken panangibelleng kadagiti rugit.—Levitico 13:1-5; Numeros 19:1-13; Deuteronomio 23:13, 14.
Maibatay kadagiti nakitada iti law-ang babaen kadagiti napipigsa a teleskopio, imbaga dagiti sientista nga adda kellaat a nangrugian ti uniberso. Saan nga amin a sientista ket maragsakan iti ipasimudaag dayta a takuat. Kuna ti maysa a propesor: “Ti maysa nga uniberso nga adda nangrugianna kalikagumanna nga adda nangaramid iti dayta; ta kasano koma a tumaud ti maysa a banag nga awan met ti nangpataud?” Ngem uray idi awan pay ti teleskopio, kastoy ti nabayagen a dinakamat ti umuna a bersikulo ti Biblia: “Idi punganay, ti Dios pinarsuana ti langlangit ken ti daga.”—Genesis 1:1.
Uray no maysa daytoy a nagkauna a libro ken naglaon iti nagadu a topiko, kanayon a maitunos iti siensia dagiti detalye a linaon ti Biblia. No kasta, saan kadi a maikari nga usigentayo dayta a libro? *
[Footnote]
^ par. 9 Para iti ad-adu pay a pagarigan nga umiso ti Biblia no maipapan iti siensia, kitaenyo ti panid 18-21 ti broshur a Libro Para iti Amin a Tao nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
[Ladawan iti panid 8]
Sakbay pay a napaneknekan a mismo ti tao, nabayagen a siuumiso a kinuna ti Biblia a nagtimbukel ti daga ken naibitin “iti awan”
[Gubuayan]
U.S. Fish & Wildlife Service, Washington, D.C./NASA


text:
PANAGBIAG KAS KRISTIANO
Tulonganyo Dagiti Annakyo a Maaddaan iti Natibker a Pammati iti Namarsua
Idekdeklara ti nakaparsuaan ti dayag ni Jehova. (Sal 19:1-4; 139:14) Ngem isursuro ti lubong ti Diablo dagiti mangibabain iti Dios a teoria maipapan iti nangrugian ti biag. (Ro 1:18-25) Kasano a malapdanyo a rumamut dagita nga ideya iti isip ken puso dagiti annakyo? Tulonganyo ida bayat nga ubbingda pay a mamati nga agpaypayso ni Jehova ken ipatpategna ida kas indibidual. (2Co 10:4, 5; Efe 6:16) Ammuenyo no ania a talaga ti kapanunotanda kadagiti maisursuro idiay eskuelaanda ken usarenyo ti adu nga alikamen a makatulong a mangdanon iti pusoda.—Pr 20:5; San 1:19.
BUYAENYO TI VIDEO A TI KUNA DAGITI PADAM NGA AGTUTUBO—PANAMATI ITI DIOS, SA PAGSASARITAANYO DAGITOY A SALUDSOD:
Ania dagiti gagangay a kamali a kapanunotan maipapan iti panamati iti Dios?
Ania ti maisursuro idiay eskuelaanyo?
Ania ti nakakombinsiram nga agpaypayso ni Jehova?
Kasano a matulongam ti dadduma a makaited iti makakombinsir a rason a pinarsua ti Dios ti amin a bambanag?


text:
JW LIBRARY
I-set ken Urnosen Dagiti Bookmark
—Android
Iti JW Library, mabalinmo ti mangikabil iti bookmark tapno mamarkaam ti paset ti publikasion a kayatmo a sublian, kas iti panangikabil iti ribbon iti libro. Adda sangapulo a bookmark para iti tunggal publikasion.
Surotem dagitoy nga instruksion iti panangusar kadagiti bookmark:
Agi-set iti Bookmark
Aglukat iti Bookmark
Agurnos iti Bookmark
Agi-set iti Bookmark
Mabalinmo ti mangikabil iti bookmark iti maysa nga artikulo, kapitulo, parapo, wenno teksto.
Tapno maikkam iti bookmark ti artikulo wenno kapitulo, i-tap-mo ti Bookmark button. Agparang ti listaan dagiti bookmark ti basbasaem a publikasion. I-tap-mo ti awan kargana a bookmark tapno mamarkaam ti basbasaem.
Tapno maikkam iti bookmark ti maysa a parapo wenno teksto, i-tap-mo. Kalpasanna, i-tap-mo ti Bookmark button iti context menu.
Aglukat iti Bookmark
Tapno maluktam ti maysa a bookmark, luktam ti publikasion sa i-tap-mo ti Bookmark button. I-tap-mo ti bookmark a kayatmo a luktan.
Agurnos iti Bookmark
No nakaikabilkan iti bookmark, mabalinmo nga i-delete wenno suktan.
Tapno mai-delete-mo, i-tap-mo ti Bookmark button sa i-tap-mo ti More button iti bookmark a kayatmo nga i-delete. I-tap-mo ti Delete.
Tapno masuktam ti bookmark, i-tap-mo ti Bookmark button sa i-tap-mo ti More button iti bookmark a kayatmo a suktan. I-tap-mo ti Replace. Mayakaren ti bookmark iti paset a basbasaem. Makatulong daytoy tapno mamarkaam ti paset ti publikasion a basbasaem. Mausarmo daytoy iti inaldaw a panagbasam iti Biblia.
Nairuar dagitoy a feature idi Mayo 2014 iti JW Library 1.2, a compatible iti Android 2.3 wenno barbaro a bersion. No saanmo a makita dagitoy a feature, surotem dagiti instruksion iti artikulo a “No Kasano nga Usaren ti JW Library—Android,” iti paset a Kanayon nga Ag-update.


text:
SUHETO ITI AKKUB
Salaknibam ti Bagim iti Krimen!
“Kadawyanna a magmagnakami nga aggagayyem no ituloddak nga agawid apaman a sumipngeten. Ngem maysa a rabii, nabannogak unay isu a nag-taxi-ak laengen.
“Dinak intulod ti drayber iti balaymi. Impannak ketdi iti awan matataona a lugar ket ginandatnak a ramesen. Impapatik ti nagriaw isu a nagsanud. Idi umasideg manen, imkisak saak nagtartaray.
“Sangkapanunotko idi no kasano a makatulong ti ikkis. Ngem napaneknekak nga epektibo dayta!”—KARIN. *
ITI adu a pagilian, kanayon nga adda krimen. Kas pagarigan, adda hues iti maysa a pagilian a nangibaga: “Nakalkaldaang ta amin ket mabiktimanto iti krimen.” Iti dadduma a lugar, mabalin a manmano ti krimen. Nupay kasta, minamaag ti agbalin a kampante ta no kastaka, nalakaka nga agbalin a biktima.
Agnanaedka man iti lugar a nakaro wenno manmano ti krimen, kasano a mapagbalinmo a nataltalged ti biagmo ken dagiti ay-ayatem? Ti maysa a makatulong ket ti panangipangag iti daytoy a prinsipio ti Biblia: “Makita ti manakem ti dumteng a riribuk ket liklikanna, ngem sarakusoken ti saan nga agpampanunot a tao ket agbabawi kalpasanna.” (Proverbio 22:3, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Kinaagpaysuanna, idagadag ti polisia ti panagannad—ti nasaksakbay a panangliklik iti krimen.
Saan la a ti pannakadangran ti bagi ken pannakapukaw ti sanikua ti resulta ti krimen. Adu a biktima ti agsagsagaba met iti agpaut a pannakadangran ti panunot ken emosion. Nagpateg ngarud nga aramidentayo ti amin a kabaelantayo nga ad-adda a mangsalaknib iti bagitayo! Bayat a sipapanunotka iti dayta a kalat, panunotem no kasano a maipamuspusam a salakniban ti bagim iti uppat a kita ti krimen—armado a panagtakaw, seksual a panangatake, cybercrime, ken identity theft.
ARMADO A PANAGTAKAW
Ania dayta? Ti panangusar iti pammutbuteng wenno puersa tapno maala ti saan a kukua.
Ania ti epektona iti tattao? Kalpasan ti agsasaruno nga armado a panagtakaw idiay Britain, napaliiw ti maysa nga abogado a nupay saan a nadangran ti bagi dagiti biktima, napasaranda amin ti mental a panagsagaba. “Imbaga ti dadduma a madandanagan ken marigatanda a maturog,” kinunana, “ken dandani aminda ti nagkuna a nagkaro ti epekto dayta iti inaldaw a trabahoda.”
Ania ti mabalinmo nga aramiden?
Agsiputka. Oportunista dagiti mannanakaw. Kaykayatda a biktimaen dagiti saan a nasiput. Siputam ngarud dagiti mangpalpaliiw kenka, obserbaram ti aglawlawmo, ken dika agbartek wenno agdroga tapno kanayon nga alertoka. “No nakainum wenno nakadroga ti maysa a tao,” narigrigat nga “agpanunot a naimbag ken mangilasin iti posible a peligroso a kasasaad,” kuna ti maysa nga encyclopedia ti salun-at.
Salaknibam ti sanikuam. Iserram a naimbag ti luganmo ken dagiti ridaw ken tawa ti balaymo. Dika pulos mangpastrek iti estranghero. Idulinmo dagiti napateg nga alikamem; dimo iparammag dagita. “Nasaysayaat ti agpakumbaba,” kuna ti Proverbio 11:2 (Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia). Dagiti mannanakaw—a pakairamanan dagiti agkasapulan unay nga ubbing—masansan a puntiriaenda dagidiay mangiparammag kadagiti nangina nga alahas ken gadyetda.
Agpatulongka. “Ti dalan daydiay maag umiso iti bukodna a matmata, ngem daydiay umimdeng iti pammatigmaan masirib.” (Proverbio 12:15) No agbibiaheka, ipangagmo ti singasing dagiti mapagtalkan a lumugar, agraman dagiti autoridad. Maibagada kenka dagiti lugar a nasken a liklikam ken maisuroda no kasanoka nga agannad ken saan a matakawan.
SEKSUAL A PANANGATAKE
Ania dayta? Saan la a tumukoy dayta iti panangrames no di ket ramanenna ti dadduma pay a kita ti seksual a pannakidenna nga addaan panangpangta, panangpuersa, wenno pammutbuteng.
Ania ti epektona iti tattao? “Nakalkaldaang unay ta saannaka la nga apektaran dayta bayat a maab-abusoka,” kinuna ti maysa a narames. “Dimo malipatan ken burburiborennaka dayta iti mabayag a tiempo ken balbaliwanna ti panangmatmatmo iti biag. Apektaranna met ti biag dagiti ipatpategmo.” Siempre, saan a basol ti biktima ti napasamak no di ket ti nangrames.
Ania ti mabalinmo nga aramiden?
Ipangagmo ti riknam. “No agduadua wenno alusiisenka iti maysa a lugar wenno tao, pumanawkan,” imbalakad ti maysa a departamento ti polisia idiay North Carolina, U.S.A. “Dimo ipalubos nga adda manglapped kenka a pumanaw no agsuspetsakan wenno adda sabalin nga atapmo.”
Agtignayka a sikokompiansa; agalertoka. Dagiti seksual a mangbikbiktima puntiriaenda dagiti nalaka nga allilawen ken saan a nasiput. Isu a sikokompiansa a magnaka ken kanayon nga agalertoka.
Alistuam ti agtignay. Agriawka. (Deuteronomio 22:25-27) Agtalaw wenno lumabanka iti di namnamaen a pamay-an. Ket no posible, agkamangka iti natalged a lugar ken awagam ti polisia. *
CYBERCRIME
Ania dayta? Tumukoy dayta iti krimen babaen ti panagusar iti Internet. Ramanenna ti panangsaur tapno makaliklik iti panagbayad iti buis ken makagun-od iti benepisio ti gobierno, panangusar iti credit card ti dadduma, ken panangala iti kuarta para kadagiti tagilako a di maipatulod. Karaman met dagiti scams, kas ti panangloko kadagiti agpuonan ken subasta iti Internet.
Ania ti epektona iti tattao? Binilion a doliar ti mapukaw kadagiti biktima ken iti intero a kagimongan gapu kadagita. Usigem ti maysa a pagarigan. Nakaawat ni Sandra iti e-mail nga impagarupna a naggapu iti bankona, a mangkidkiddaw nga i-update-na iti Internet dagiti personal a detalyena. Sumagmamano a minuto kalpasan nga impatulodna dagiti personal nga impormasionna, naklaat idi nakitana a ti $4,000 (U.S.) iti account-na ket nayakaren iti maysa a banko iti sabali a pagilian. Dagus a naduktalan ni Sandra nga adda nangloko kenkuana.
Ania ti mabalinmo nga aramiden?
Agannadka! Dika agpaallilaw kadagiti kasla propesional a Website, ken laglagipem a dagiti legal a pinansial nga institusion dida agipa-e-mail kenka kadagiti kompidensial unay nga impormasion. Sakbay a gumatang wenno agpuonanka iti Internet, ammuem nga umuna ti reputasion ti kompania. Kuna ti Proverbio 14:15 (Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia): “Patien ti maag ti amin a mangngegna; annadan ti manakem ti pannagnana.” Agannadka met no makitransaksionka kadagiti kompania nga adda iti sabali a pagilian. No rumsua dagiti problema, narigrigat a solbaren dagita.
Analisarem ti kompania ken dagiti pagannurotanna. Isaludsodmo iti bagim: ‘Adda kadi a talaga aktual nga opisina daytoy a kompania? Husto kadi ti numero ti teleponona? Addanto kadi ekstra a bayadak a dida nasaksakbay nga impakaammo? Kaano a maideliber ti orderko? Mabalin kadi a maisubli ti ginatangko wenno ti imbayadko?’
Agduaduaka no kasla imposible ti tukon. Dagiti agum ken dagidiay kayatda ti maaddaan iti banag nga awan kasukatna ti kangrunaan a puntiria dagiti mangloko iti Internet. Ti appanda ket mabalin a dakkel a sueldo para iti bassit a trabaho, pautang wenno credit card uray no saanka a kualipikado, wenno garantisado a dakkel a ganansia iti ipuonam. “Usigem a naimbag no legal ti aniaman a tukon iti panagpuonan,” kuna ti Federal Trade Commission (FTC) ti U.S. “No dakdakkel ti ikarida a ganansia, dakdakkel ti peggad. Dika tumulok iti panangpilit nga agpuonanka no dimo pay nasierto a legal dayta.”
IDENTITY THEFT
Ania dayta? Ramanen dayta ti illegal a panangala ken panagusar iti personal nga impormasion ti maysa a tao tapno agaramid iti kalokuan wenno dadduma a krimen.
Ania ti epektona iti tattao? Mabalin nga usaren dagiti mannanakaw ti personal nga impormasionmo tapno makaalada iti credit card wenno makautangda wenno makalukatda iti baro nga account. Kalpasanna, utangdanton nga utang nga usarda ti naganmo! Uray no makanselar ti utang, mabalin nga adu a tawen nga agtalinaed a dakes ti reputasionmo kadagiti pinansial nga institusion. “Maapektaran ti amin no nadadael ti reputasionmo kadagiti pinansial nga institusion—nakarkaro pay dayta ngem iti matakawan iti kuarta,” kinuna ti maysa a biktima.
Ania ti mabalinmo nga aramiden?
Saluadam dagiti kompidensial nga impormasion. No adda online a transaksionmo iti banko wenno gumatangka babaen iti Internet, regular a baliwam dagiti password-mo, nangruna no nagusarka iti pangpubliko a kompiuter. Kas nadakamaten, agsuspetsakan no makaawatka iti e-mail a mangkidkiddaw iti kompidensial a personal nga impormasion.
Saan la a kompiuter ti us-usaren dagiti mannanakaw iti personal nga impormasion. Padasenda ti aniaman a kabaelanda a pamay-an tapno makaalada kadagiti importante a dokumento, kas iti bank statements, checkbooks, credit cards, ken numero iti social security. Isu nga idulinmo a naimbag dagita, ken pirgipirgisem ti amin a kompidensial a dokumento sakbay nga ibellengmo. Siempre, no atapem a napukaw wenno natakaw ti maysa a dokumento, ireportmo a dagus dayta.
Imonitormo ti amin nga account-mo. “No sipapanunotka nga agannad, epektibo dayta a panglaban iti . . . identity theft,” kuna ti FTC, sana innayon: “Mabalin a dakkel ti maitulongna no nasapa a madlawmo ti posible nga identity theft.” Regular ngarud a sukimatem dagiti bank statement-mo, binulan no mabalin, ken kitaem no adda dagiti karkarna a transaksion. No posible, agkiddawka iti kopia ti credit report manipud iti mapagtalkan nga ahensia, ken sukimatem a naimbag dagiti account ken credit card nga adda iti naganmo.
Siempre, awan ti sigurado iti kaaldawantayo. Uray dagiti kaannadan ket nabiktiman iti krimen. Nupay kasta, kanayon a pagimbagantayo no ipangagtayo ti sirib ken pannakaawat nga adda iti Biblia. “Saanmo a panawan dayta, ket aywanannakanto. Ayatem dayta, ket saluadannakanto.” (Proverbio 4:6) Kangrunaanna, ikari ti Biblia nga agpatingganto ti krimen.
Asidegen nga Agpatingga ti Krimen
Apay a makapagtalektayo a ti krimen ket pagpatinggaen ti Dios? Usigem dagitoy:
Kayat ti Dios a pagpatinggaen ti krimen. “Siak, ni Jehova, ayatek ti kinahustisia, guraek ti panagtakaw agraman ti kinakillo.”—Isaias 61:8.
Adda pannakabalinna a mamagpatingga iti krimen. “Naindaklan unay ti pannakabalin ti Dios. . . . Nalinteg ken awan idumdumana iti pannakilangenna.”—Job 37:23, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Inkarina a dadaelenna dagiti nadangkes ken isalakanna dagiti nalinteg. “Magessatto dagiti mismo a managaramid iti dakes.” “Dagiti nalinteg tagikuaendanto ti daga, ket agtaengdanto nga agnanayon iti dayta.”—Salmo 37:9, 29.
Inkarina ti natalna a baro a lubong kadagiti nasungdo kenkuana. “Dagidiay naemma tagikuaendanto ti daga, ket pudno a maragsakandanto iti napalalo iti kinaruay ti talna.”—Salmo 37:11.
Natukay kadi ti pusom kadagita a sasao? No wen, pangngaasim ta iwayaam a sukimaten ti Biblia tapno ad-adu pay ti maammuam maipapan iti panggep ti Dios para iti sangatauan. Awan ti makaartap iti Biblia iti linaonna nga aglaplapusanan a makatulong a sirib. Awanen ti sabali a libro a makaipaay kadatayo iti sigurado a namnama nga agpatingganton ti krimen. *
^ par. 5 Nabaliwan dagiti nagan.
^ par. 22 Kaaduan a biktima ti seksual a panangatake am-ammoda ti nanggundaway kadakuada. Para iti kanayonan nga impormasion, kitaem ti “Kasanok a Masalakniban ti Bagik iti Seksual a Pannakaabuso?” iti panid 228 ti libro a Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo—Dagiti Sungbat nga Epektibo, Tomo 1. Magun-odam daytoy a libro iti Website a www.jw.org/ilo.
^ par. 44 Adu pay nga impormasion maipapan kadagiti pannursuro ti Biblia ti masarakan iti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? Mangalaka iti libre a kopiam kadagiti Saksi ni Jehova, wenno basaem dayta online iti www.jw.org/ilo.


text:
Jesus Kadi ti Nagan ti Dios?
Sungbat ti Biblia
Kinuna ni Jesus nga isu ti “
Anak ti Dios.” (Juan 10:36; 11:4) Pulos a saan nga imbaga ni Jesus nga isu ti Mannakabalin-amin a Dios.
Maysa pay, nagkararag ni Jesus iti Dios. (Mateo 26:39) Ken idi insurona dagiti pasurotna no kasano ti agkararag, kinuna ni Jesus: “
Amami nga adda iti langlangit, masantipikar koma ti naganmo.”—Mateo 6:9.
Imbaga ni Jesus no ania ti nagan ti Dios idi kinotarna daytoy a paset ti Kasuratan: “
Denggem, O Israel, ni Jehova a Diostayo ket maymaysa a Jehova.”—Marcos 12:29; Deuteronomio 6:4.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Adda Kadi Nagan ti Dios?
Adu ti titulo ti Dios, kas iti Mannakabalin-amin, Namarsua, ken Apo. Ngem agarup 7,000 a daras a nausar ti personal a nagan ti Dios iti Biblia.
Ni Kadi Jesus ti Dios?
Adu ti mamati a ti Trinidad “ti kangrunaan a doktrina ti Kristiano a relihion.” Ammuem no ania ti kunaen ti Biblia.


text:
Papa Eleuterio
Ni Santo Papa Eleuterio (Griego: Eλeuθέpιoς) ket isu ti Obispo ti Roma manipud idi agarup a 174 aginggana idi 189 (dagiti Batikano a siudad ti 171 wenno 177 aginggana idi 185 wenno 193). Isu ket naipasngay idi idiay Nicopolis idiay Epirus. Ti naganna ket kaibuksilan ti Griego para iti nawaya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman kadagiti testo manipud ti publiko a pagturayan ti Katoliko nga Ensiklopedia.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Eleuterio iti Wikimedia Commons


text:
Dakayo nga Agtutubo—Kasano a Makapagsaganakayo nga Agpabautisar?
“Ti panangaramid iti pagayatam, O Diosko, nagragsakak.”—SAL. 40:8.
KANTA: 51, 58
1, 2. (a) Ilawlawagmo no apay a serioso nga addang ti panagpabautisar. (b) Ania ti masapul a siguraduen ti maysa sakbay nga agpabautisar, ken apay?
MAYSAKA kadi nga agtutubo nga agplamplano nga agpabautisar? No kasta, agur-uray kenka ti kadakkelan a pribilehio a mabalin a magun-odan ti tao. Ngem kas naibagan iti napalabas nga artikulo, ti panagpabautisar ket serioso nga addang. Ipakitana a nagdedikarkan ken Jehova—ti naimpusuan a panagkarim nga agserbika kenkuana iti agnanayon ken iyun-unam ti pagayatanna ngem ti aniaman a banag iti biagmo. Ngarud, agpabautisarka laeng no kabaelamon nga aramiden dayta a desision, personal a desisionmo dayta, ken maawatam no ania ti kaipapanan ti dedikasion.
2 No ngay saanka a sigurado no nakasaganakan nga agpabautisar? Wenno kayatmon ti agpabautisar ngem ibaga dagiti nagannakmo nga agurayka pay, nalabit agingga nga agmataenganka pay iti naespirituan? No kasta ti kasasaadmo, saanka a maupay. Imbes ketdi, gundawayam daytoy a tiempo tapno rumang-ayka, ket di agbayag, mabalinmon ti agpabautisar. Bayat a laglagipem dayta, panunotem no kasano a maaddaanka kadagiti kalat maipapan kadagiti (1) patpatiem, (2) tigtignaymo, ken (3) panagyamanmo.
DAGITI PATPATIEM
3, 4. Ania ti masursuro dagiti agtutubo iti ulidan ni Timoteo?
3 Panunotem no kasanom a sungbatan dagitoy a saludsod: Apay a mamatiak nga adda Dios? Apay a kombinsidoak a ti Biblia ti naipaltiing a Sao ti Dios? Apay a mamatiak a ti panagbiag maitunos kadagiti moral a pagalagadan ti Dios ket nasaysayaat ngem ti panangtulad iti panagbiag ti lubong? Saan a nairanta dagita a saludsod tapno mangpataud iti panagduadua iti panunotmo. Imbes ketdi, makatulong dagitoy tapno masurotmo ti balakad ni apostol Pablo: ‘Paneknekanyo iti bagiyo ti naimbag ken makaay-ayo ken naan-anay a pagayatan ti Dios.’ (Roma 12:2) Ngem apay a dagiti Kristiano idiay Roma masapul a paneknekanda iti bagida ti maysa a banag a pinatidan?
4 Usigentayo ti maysa a pagarigan iti Biblia. Nalaing ni Timoteo iti Kasuratan. Insuro da nanangna ken lolana “manipud kinamaladaga.” Nupay kasta, imparegta ni Pablo ken Timoteo: “Agtultuloyka iti bambanag a nasursurom ken nakaguyugoyam a patien.” (2 Tim. 3:14, 15) Sigun iti maysa a reperensia, ti orihinal a sao para iti “nakaguyugoyam” ket adda kaipapananna a “tapno masigurado ken makombinsir a pudno ti maysa a banag.” Kombinsido ni Timoteo a naammuannan ti kinapudno. Pinatina dayta saan a gapu ta insuro da nanangna ken lolana, no di ket inadalna a mismo dayta ket naguyugoy a mamati.—Basaen ti Roma 12:1.
5, 6. Apay a napateg a masursurom nga usaren ti ‘pannakabalinmo nga agrason’ bayat nga ubingka pay?
5 Sika ngay? Nalabit nabayagen a naammuam ti kinapudno. No kasta, pagbalinem a kalat nga usigen a naimbag dagiti rason no apay a patiem dagita. Dayta ti mangpabileg iti pammatim ken makatulong kenka tapno maliklikam ti sumurot lattan iti panangpilit dagiti kaedadmo, ti panangallukoy ti lubong, wenno uray ti rikriknam.
6 No masursurom nga usaren ti ‘pannakabalinmo nga agrason’ bayat nga ubingka pay, makapagsaganaka a mangsungbat kadagiti saludsod dagiti kapatadam kas iti: ‘Kasano a masiguradom nga adda Dios? Apay a ti maysa a naayat a Dios ipalpalubosna ti kinadakes? Kasano a maibagam nga awan ti nagtaudan ti Dios?’ No nakasaganaka, saan a kumapuy ti pammatim gapu kadagita a saludsod, no di ket ad-adda a maparegtaka nga agadal.
7-9. Ilawlawagmo no kasano a makatulong dagiti serye ti giya iti panagadal nga “Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia?” a makita online tapno mapabilegmo ti patpatiem.
7 Makatulong ti napasnek a personal a panagadal tapno masungbatam dagiti saludsod, malawlawagan dagiti pagduaduaam, ken ad-adda a kombinsidoka kadagiti patpatiem. (Ara. 17:11) Adu dagiti alikamen a naipaay kadatayo a makatulong kenka a mangaramid iti dayta. Napaneknekan ti adu a makatulong ti panangadal iti broshur a The Origin of Life—Five Questions Worth Asking ken ti libro nga Is There a Creator Who Cares About You? Mainayon pay, adu nga agtutubo ti naragsakan ken nagunggonaan iti makita online nga “Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia?” Daytoy a serye dagiti giya iti panagadal ket makita iti jw.org. Kitaem ti PANNURSURO TI BIBLIA. Tunggal giya iti panagadal iti daytoy a serye ket nadisenio a mangtulong kenka a mangpabileg iti pammatim iti maysa a topiko ti Biblia.
8 Adu ti naammuamon maipapan iti Biblia, isu a mabalin a dagus a masungbatam dagiti saludsod a naiparang kadagitoy a giya iti panagadal. Ngem apay a siguradoka kadagiti sungbatmo? Dagiti giya iti panagadal tignayennaka a mangikalintegan kadagiti adu a teksto ken kalpasanna isuratmo dagiti kapanunotam maipapan kadagita. Makatulong dagita kenka a mangpanunot no kasanom nga ilawlawag iti sabsabali dagiti naibatay iti Biblia a patpatiem. Adu nga agtutubo ti matultulongan iti makita online nga “Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia?” tapno bumileg ti patpatienda. No agus-usarka iti Internet, apay a saanmo a pagbalinen daytoy a serye a paset ti personal a panagadalmo?
9 Ti panangpabileg iti patpatiem ket maysa a napateg nga addang nga agturong iti panagpabautisar. Kinuna ti maysa a tin-edyer a kabsat a babai: “Sakbay a nagpabautisarak, nagadalak iti Biblia ket nakitak a daytoy ti pudno a relihion. Ket iti inaldaw a panagbiagko, bumilbileg dayta a pammatik.”
TI TIGTIGNAYMO
10. Apay a manamnama a ti bautisado a Kristiano maitunos dagiti tigtignayna iti pammatina?
10 Kuna ti Biblia: “Ti pammati, no awan ar-aramidna, ket natay.” (Sant. 2:17) No nabileg ti pammatim, manamnama a makita dayta iti tigtignaymo. Ania a tigtignay? Ibaga ti Biblia ti maipapan iti “nasantuan a panagbibiag ken ar-aramid ti nadiosan a debosion.”—Basaen ti 2 Pedro 3:11.
11. Ilawlawagmo ti kaipapanan ti sasao a “nasantuan a panagbibiag.”
11 Tapno maipakitam ti “nasantuan a panagbibiag,” masapul a nadalus ti panagbiagmo. No maipapan iti dayta, ania ti makunam iti bagim? Kas pagarigan, panunotem ti napalabas nga innem a bulan. Kasano nga impakitam a ti ‘pannakabalin ti pannakaawatmo’ ket nasanay a mangilasin iti umiso ken di umiso? (Heb. 5:14) Adda kadi dagiti malagipmo a situasion a pinagkedkedam ti maysa a sulisog wenno ti panangpilit dagiti kapatadam? Nasayaat kadi ti pakasarsaritaan ti pammatim gapu iti kababalinmo iti eskuelaan? Itaktakderam kadi ti pammatim kadagiti kaklasem imbes a tuladem ida tapno maliklikam ti pananguyawda? (1 Ped. 4:3, 4) Siempre, awan ti perpekto. Uray dagiti nabayagen nga adipen ni Jehova mabalin a mabainda no dadduma a mangitakder iti patpatienda. Nupay kasta, ti maysa a nagdedikar ken Jehova masapul nga ipagpannakkelna ti panangawit iti nagan ti Dios, ket ipakitana dayta babaen ti kababalinna.
12. Ania ti dadduma nga “ar-aramid ti nadiosan a debosion,” ken ania koma ti panangmatmatmo kadagita?
12 Dagiti ngay “ar-aramid ti nadiosan a debosion”? Ramanen dagitoy dagiti aktibidad iti kongregasion, kas iti pannakigimong ken panangasaba. Karaman met dagiti naespirituan nga aktibidad a saan a makita ti sabsabali, kas iti panagkararag ken personal a panagadal. Ti maysa a nangidedikar iti biagna ken Jehova saanna nga ibilang dagitoy nga ar-aramid kas obligasion laeng. Imbes ketdi, tuladenna ti kababalin ni Ari David a nagkuna: “Ti panangaramid iti pagayatam, O Diosko, nagragsakak, ket ti lintegmo adda kadagiti makin-uneg a pasetko.”—Sal. 40:8.
13, 14. Ania ti makatulong kenka tapno maaramidmo dagiti “ar-aramid ti nadiosan a debosion,” ken kasano a nagunggonaan dagiti agtutubo iti daytoy?
13 Tapno matulonganka a mangikeddeng kadagiti kalatmo, adda worksheet iti panid 308 ken 309 iti libro a Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo—Dagiti Sungbat nga Epektibo, Tomo 2. Isingasing daytoy a worksheet nga isuratmo dagiti sungbatmo kadagiti saludsod a kas iti, “Kasano kaespesipiko dagiti kararagmo, ken ania ti ipasimudaagda no maipapan iti panagayatmo ken Jehova?” “Ania dagiti karaman iti personal a panagadalmo?” “Mangasabaka kadi uray no saan a mangasaba dagiti dadakkelmo?” Addaan pay ti worksheet iti pagsuratan kadagiti kalat a kayatmo a gun-oden maipapan iti panagkararag, personal a panagadal, ken ti panangasabam.
14 Nakita ti adu nga agtutubo nga agplamplano nga agpabautisar a nagpateg daytoy a worksheet. Kinuna ti agtutubo a kabsat nga agnagan iti Tilda: “Inusarko ti worksheet a mangikeddeng kadagiti kalatko. Saggaysa a rinagpatko dagita, ket nakasaganaakon nga agpabautisar kalpasan ti agarup makatawen.” Nagunggonaan met ti maysa a kabsat nga agnagan iti Patrick. Kinunana: “Ammokon dagiti kalatko, ngem idi insuratko, ad-adda a naikagumaak a rinagpat dagitoy.”
15. Ilawlawagmo no apay a masapul a personal a desisionmo ti panagdedikar.
15 Daytoy ti maysa kadagiti kapatgan a saludsod a makita iti worksheet: “Agserbika kadi ken Jehova uray no sumardeng nga agserbi dagiti gagayyem ken dadakkelmo?” Laglagipem, kas dedikado ken bautisado a Kristiano, agtakderkanto a bukodmo iti sanguanan ni Jehova. Ti panagserbim kenkuana ket saan nga agpannuray iti sabsabali— saan nga agdepende uray kadagiti nagannakmo. Ti ipakpakitam a nasantuan a panagbibiag ken ar-aramid ti nadiosan a debosion ti mangpaneknek a kombinsidoka a naammuamon ti kinapudno ken rumangrang-ayka tapno agpabautisar.
TI PANAGYAMANMO
16, 17. (a) Ania koma ti mangtignay iti maysa nga agbalin a Kristiano? (b) Apay a pagyamanantayo ti subbot? Iyilustrarmo.
16 Maysa a lalaki a nalaing iti Mosaiko a Linteg ti nagsaludsod ken Jesus: “Ania ti kadakkelan a bilin?” Insungbat ni Jesus: “Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo buyogen ti intero a pusom ken buyogen ti intero a kararuam ken buyogen ti intero a panunotmo.” (Mat. 22:35-37) Dinakamat ni Jesus iti sungbatna a ti koma motibo ti maysa nga agpabautisar tapno agbalin a Kristiano ket ti naimpusuan a panagayatna ken Jehova. Maysa kadagiti kasayaatan a pamay-an tapno umuneg ti panagayatmo ken Jehova ket ti panangutob iti kapatgan a sagutna—ti daton a subbot ti Anakna. (Basaen ti 2 Corinto 5:14, 15; 1 Juan 4:9, 19.) Ti panangutob iti subbot ken ti pategna kenka ti mangtignay kenka a mangipakita iti panagyamanmo iti dayta.
17 Ti panangipategmo iti subbot ket mabalin a mailadawan iti kastoy a pamay-an: Panunotem nga adda nangalaw kenka iti pannakalmes. Agawidka kadi lattan tapno agsukat, ket malipatamon ti inaramidna para kenka? Siempre saan! Sigurado a mariknam a nakautangka iti tao a nangalaw kenka. Kinapudnona, utangmo ti biagmo kenkuana! Ad-adu pay ti utangtayo ken Jehova a Dios ken ni Jesu-Kristo. No awan ti subbot, arigna nalmestayo amin iti basol ken ipapatay. Ngem gapu iti daytoy nagdakkel nga ebkas ti ayat, addaantayo itan iti awan kaaspingna a namnama nga agbiag nga agnanayon iti Paraiso ditoy daga!
18, 19. (a) Apay a saanka koma a maamak a mangipaay iti bagim ken Jehova? (b) Apay nga agbalin a nasaysayaat ti biagmo no agserbika ken Jehova?
18 Ap-apresiarem kadi ti inaramiden ni Jehova kenka? Umiso ngarud nga idedikarmo ti biagmo ken Jehova ken agpabautisarka. Laglagipem a ti dedikasion ket maysa a napasnek a kari ken Jehova nga aramidem ti pagayatanna iti agnanayon, aniaman ti mapasamak. Maamakka kadi a mangaramid iti dayta? Saan! Laglagipem a kayat ni Jehova ti kasayaatan para kenka, ken isu ti “mananggunggona kadagidiay sipapasnek a mangsapsapul kenkuana.” (Heb. 11:6) Ti panangidedikarmo iti bagim ken Jehova ken panagpabautisarmo saanna a pagbalinen a narigat ti biagmo. Imbes ketdi, nasaysayaat ti biagmo no agserbika ken Jehova. Kuna ti maysa a kabsat a lalaki nga agtawen iti 24 a nagbautisar sakbay a nagbalin a tin-edyer: “Naun-uneg koma pay ti pannakaawatko no natataenganak idi indedikarko ti biagko ken Jehova, ngem gapu iti dayta a desisionko, nasalaknibanak iti nailubongan nga ar-aramid.”
19 Talaga a naiduma ni Jehova ken ni Satanas, nga inaagum laeng ti kayatna para kenka! Saannaka a maipaayan ni Satanas iti agpaut a gunggona. Ken kasano koma a makaipaay? Awan a pulos ti naimbag a damag a pampanunoten ni Satanas, awan ti naraniag a namnama a maipaayna. Kasano a maipaayannaka iti banag nga awan kenkuana? Awan ti aniaman a maipaay ni Satanas no di ti nakalkaldaang a masakbayan, kas iti agur-uray kenkuana a masakbayan!—Apoc. 20:10.
20. Ania ti mabalin nga aramiden ti maysa nga agtutubo tapno rumang-ay agingga nga agdedikar ken agpabautisar? (Kitaen met ti kahon a “ Dagiti Makatulong Tapno Rumang-ayka iti Naespirituan.”)
20 Nalawag a ti panangidedikar iti biagmo ken Jehova ti umiso nga aramidem. Nakasaganaka kadin a mangaramid iti dayta? No kasta, saanka koma ngarud nga agkedked. Ngem no masapul nga agsaganaka pay, usarem dagiti singasing iti daytoy nga artikulo tapno agtultuloyka a rumang-ay. Insurat ni Pablo kadagiti taga-Filipos: “Aniaman ti nagtengantayon a panagrang-ay, agtultuloytayo koma a magna a siuurnos iti daytoy met laeng a rutina.” (Fil. 3:16) No surotem dayta a balakad, inton agangay, kayatmonton nga idedikar ti biagmo ken Jehova ken agpabautisar.


text:
Karayan Pampanga
Ti Karayan Pampanga (naamammuan pay a kas ti Rio Grande de Pampanga - Nalatak a Karayan ti Pampanga) ket isu ti maikadua a kadakkelan a karayan ti isla ti Luzon, kalpasan ti Karayan Cagayan ken ti maikatlo a kadakkelan ken kapangrunaan a karayan iti Filipinas.[1][2][3] Daytoy ket mabirukan idiay rehion ti Tengnga a Luzon ken labsanna dagiti probinsia ti Pampanga, Bulacan, ken Nueva Ecija.
Dagiti linaon
Topograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taudan ti danumna ket mabirukan idiay Sierra Madre ken agayos nga agpa-abagatan ken dumalan nga agpa-abagatan a laud para kadagiti 260 kilometro aginggana intono maatianan idiay Luek Manila.
Ti labneng ti karayan ket sakupenna ti kalawa iti 10,540 km², ken mairaman ti naikadkadua a labneng ti Karayan Guagua. Ti labneng ket maatianan babaen ti Karayan Pampanga ken babaen ti Kanal Labangan ken agpatingga idiay Luek Manila.
Dagiti kangrunaan a tributariona ket dagiti Karayan Peñaranda ken Koronel-Santor iti daya a bangir ti labneng ken ti Karayan Rio Chico manipud ti amianan a laud a bangir . Ti Karayan Angat ket tumipon iti Karayan Pampanga idiay Calumpit, Bulacan babaen ti Karayan Bagbag. Ti Bantay Arayat (kangato: 1,026) ket sitatakder iti tengnga ti labneng. Iti abagatan a daya ti Bantay Arayat ken ti Karayan Pampanga ket ti Kalugnakan Candaba, a mangsakop ti kalawa iti agarup a 250 km². ken mangsagsagepsep ti kaaduan kadagiti ayus ti layus manipud kadagiti lumaud a bakras ti paset ti Sierra Madre ken ti panagluppias ti Karayan Pampanga babaen ti Paglayusan a dalan ti Cabiao. Daytoy a lugar ket lumned iti las-ud ti tiempo ti panagtudtudo ken kadawyan daytoy a namaga iti las-ud ti tiempo ti kalgaw.
Panaglayus[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti labneng ket makasanay, iti natimbeng, iti maysa a panaglayus iti tinawen. Ti namaga a tiempo ket mapasamak manipud ti Disiembre aginggana ti Mayo, ken nabasamet dagiti nabatbati a paset ti tawen. Ti kabasaan a bulbulan ket manipud ti Hulio aginggana ti Septiembre. Ti Labneng ti Karayan Pampanga ket makatengngel ti nagbaetan ti 100-130mm iti 24 nga oras a panagtudtudo.
Ti nakaro a panaglayus ket napasamak idiay labneng ti Karayan Pampanga idi Hulio 1962, Mayo 1966, Mayo 1976, Oktubre 1993, Agosto 2003, Agosto 2004, naladaw a Septiembre-Oktubre 2009, ken Agosto 2012. Ti layus a napasamak idi Septiembre 2011 a mainaig iti Pedring (Nesat) ket ganganina a sinakop ti Probinsia ti Pampanga ken dagiti Akin-abagatan a paset ti Bulacan
Napasamak pay ti makadidigra ken nakaro a panaglayus iti labneng ti karayan a gangani nangsakop ti intero a Probinsia ti Pampanga, Bulacan, Nueva Ecija ken Tarlac idi Hulio ken Agosto 1972. Iti kinapudno idi 1972 ti panaglayus ket nakaro unay ken linayusna dagiti 14 a probinsia ti Ilocos, Pangasinan, Tengnga a Luzon, dagiti probinsia ti Akin-abagatan a Tagalog ken ti Metro Manila. Ti Karayan Pampanga ken ti Labneng Karayan Agno ket nagtinnumpongda idiay Tarlac, ken nagaramid daytoy kadagiti tanap ti Tengnga a Luzon ken ti Pangasinan iti maysa a nalatak a danaw idi Hulio ken Agosto ti 1972.
Kinapangruna iti ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kadagiti nangatngato a paset ti labneng, dagiti penned a naipangpangruna ti Penned Pantabangan a mabirukan idiay Pantabangan, Nueva Ecija ket mangited ti panagsibog para kadagiti taltalon ti probinsia ti Nueva Ecija.
Kadagiti ab-ababa a paset ti labneng, idiay pakabirukan ti delta ti Pampanga, ti sistema ti Karayan Pampanga ket mabingbingay kadagiti babbabassit a sanga, a naballasiwan kadagiti alog ti ikan a mangporma ti network ti nabuntog, dagiti atab a lugar ken dagiti kanal, ken kanungpalan a mapan idiay Luek Manila.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kundel, Jim (Hunio 7, 2007). "Bariweswes ti Danum ti Filipinas". Ensiklopedia ti Daga. Naala idi 2008-09-30.
- ^ "Karayan Pampanga iti Britannica Online Encyclopedia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2008-10-24.
- ^ "Ti Labneng Karayan Pampanga". Naala idi 2008-10-24.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Pampanga iti Wikimedia Commons


text:
Christopher Columbus
Ni Christopher Columbus (Italiano: Cristoforo Colombo; Espaniol: Cristóbal Colón; sakbay idi 31 Okrubre 1451 – 20 Mayo 1506) ket maysa idi nga eksplorador, kolonisador,ken nabigador, a naipasngay idiay Republika iti Genoa, a tatta nga aldawen ket ti akin-laud a Italia.[2][3][4][5] Babaen ti panagikeddeng dagiti Katoliko a monarkia iti Espania, isu ket nakakompleto kadagiti uppat a panagdaliasat iti ballasiw ti Taaw Atlantiko a nangiturong ti sapasap a Europeano a panakaamoan dagiti Amerikano a kontinente. Dagitoy a panagdaliasat, ken dagiti ganetgetna a mangipatakder kadagiit agtultuloy a pagtaengan idiay isla ti Hispaniola, ket nangirugi ti panmay-an ti Espaniol a kolonisasion, a nagisakbayan ti sapasap a Europeano a kolonisasion a nagbalin a naamammoan a kas ti "Baro a Lubong".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti ladawan ni Christopher Columbus – Dagiti panid ti monumento ni Columbus. Vanderkrogt.
- ^ Christopher Columbus Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica Online. 8 Hunio 2010.
- ^ Eskolastiko a Manursuro – Christopher Columbus (1451–1506) Dagiti Rekurso ti Panagisursuro, Dagiti Maisingasinga Libro ti Ubbing, ken dagiti Aktibidad ti Estudiante. Milton Meltzer. Mannurat, Ni Columbus ken ti Lubong a Nagpalawlaw Kaniana.
- ^ World Book – Columbus, Christopher "Columbus, Christopher". Ti World Book Store ket adda dagiti ensiklopedia, diksionario, atlas, tulong ti panagobra, tulong ti panagadal, ken pagsurotan ti kurikulum. 2010
- ^ Questia – COLUMBUS, CHRISTOPHER "Columbus, Christopher". Questia – Ti Online a Biblioteka dagiti Libro ken Warnakan. 2010
Dagiti Pakailaglagipan kenni Columbus: Wenno, Urnong dagiti Pudno a Dokumento iti Dayta a Narambakan a Nabigador (panid 9) Taudan a pagilian: USA. Pampanid: 428. Nangipabaak: BiblioBazaar. Petsa a panakaipablaak: 2010-01-01.
Pakasaritaan ti Patneng nga Amerikano para kadagiti Sinantao (panid 127) Dagiti mannurat: Dorothy Lippert, Stephen J. Spignesi ken Phil Konstantin. Paperback: 364 a pampanid. Nangipablaak: For Dummies. Petsa a panakaipablaak: 2007-10-29.
Dagiti tattao ti Karibe: ti maysa nga ensiklopedia ti arkeolohia ken tinawtawid a kultura (p. 67) Mannurat: Nicholas J. Saunders. Hardcover: 399 a pampanid. Nangipablaak: ABC-CLIO. Petsa a Panakipablaak: 15 Hulio 2006.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Christopher Columbus iti Wikimedia Commons


text:
Columbia, South Carolina
Ti Columbia ket isu ti siudad a kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti Estado ti South Carolina.
Ti populasion ti Columbia segun ti senso ti Estados Unidos idi 2010 ket 129,272.[1] Ti senso ti Estados Unidos idi 2013 ket nangkarkulo ti populasion ti siudad iti 133,358.[2] Ti Columbia ket isu pay ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Richland, ngem ti paset ti siudad ket gumay-at iti kaarubana a Kondado ti Lexington. Ti siudad ket isu ti sentro ti metropolitano a lugar ti estadistika iti 793,779, ti maikadua a kadakkelan iti kaunegan ti estado. Ti nagan a "Columbia" ket poetiko a termino para iti Kaamerikaan a nagtaud manipud kenni Christopher Columbus.
Mabirukan daytoy iti 13 milmilia (21 km) iti amianan a laud iti heograpiko a sentro ti South Carolina, ti Columbia ket isu ti kangrunaan a siudad ti rehion ti katengnaan ti South Carolina, ken mangbukel daytoy kadagiti nadumaduma a kondado iti sentral apaset ti estado. Ti siudad ket mabirukan iti nagsasabtan dagiti dua a karayan, ti Saluda ken ti Broad, nga agtipon dagitoy idiay tapno mangporma ti Karayan Congaree.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Columbia city, South Carolina". U.S. Census Bureau, American Factfinder. Naala idi Enero 14, 2013.
- ^ "State & County QuickFacts: Columbia (city), South Carolina". U.S. Census Bureau. Naala idi Enero 14, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Columbia, South Carolina iti Wikimedia Commons
- Opisial a website ti Columbia
- Kitaen ti Columbia, South Carolina iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Santa Maria, Laguna
Ti Santa Maria ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Laguna iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Adia
- Bagong Pook
- Bagumbayan
- Bubukal
- Cabooan
- Calangay
- Cambuja
- Coralan
- Cueva
- Inayapan
- Jose Laurel, Sr.
- Kayhakat
- Macasipac
- Masinao
- Mataling-Ting
- Pao-o
- Parang Ng Buho
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
- Jose Rizal
- Santiago
- Talangka
- Tungkod
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Taga-ugma a sinursuratan a Filipino
Ti taga-ugma a sinursuratan a Filipino ket dagiti sistema a panagsurat a naiparangarang ken nagrang-ay kadagiti is-isla iti Filipinas idi 300BC. Dagitoy a sinuratan ket maikabagian kadagiti sinuratan ti Abagatan a daya nga Asia a naiparangarang manipud iti Akin-abagatan nga India a Brāhmī a sinuratan nga inus-usar iti Asoka a naisuratan ken Pallava a sinuratan, maysa a kita a panagsurat nga inus-usar a naisurat iti bulong ti silag a liblibro idi maika-5 a siglo.


text:
Pilar, Surigao del Norte
Ti Pilar ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pilar ket nabingbingay a politikal kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Asinan (Pob.)
- Centro (Pob.)
- Pilaring (Pob.)
- Punta (Pob.)
- Caridad
- Consolacion
- Datu
- Dayaohay
- Jaboy
- Katipunan
- Maasin
- Mabini
- Mabuhay
- Salvacion
- San Roque
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Surigao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
1Ita, sungbatak dagiti saludsod iti suratyo: Nasayaat no saan a mangasawa ti lalaki. 2Ngem tapno maliklikan ti pannakikamalala, masapul nga adda bukod nga asawa ti tunggal lalaki, ket kasta met ti tunggal babai. 3Masapul nga annongen ti lalaki ti rebbengna iti asawana, ket kasta koma met ti aramiden ti babai. Agpadada koma a mangted iti kasapulan ti tunggal maysa. 4Saan a ti babai ti mangituray iti bagina, no di ket ti lalaki. Kasta met ti lalaki, saan nga isu ti mangituray iti bagina, no di ket ti babai. 5Dikay agpinnaidam, malaksid no pagtulaganyo nga agteppelkayo pay laeng tapno maipamaysayo ti agkararag. Ngem kalpasanna, agdennakayo manen a kas agassawa tapno dikayo matnag iti pannulisog ni Satanas gapu iti kaawan ti panagteppelyo. 6Kunak daytoy kadakayo a kas pammalubos, saan a kas bilin. 7Kinapudnona, kaykayatko koma nga agbalin a kas kaniak ti amin a tattao. Ngem bigbigek met ketdi nga adda naisangsangayan a sagut ti Dios iti tunggal maysa. Nagduduma a kita ti parabur ti naited iti tunggal tao. 8Daytoy met ti ibagak kadagiti awan asawana ken kadagiti balo: Nasaysayaat no ituloyyo ti agbiag nga agmaymaysa a kas kaniak. 9Ngem no diyo magawidan ti riknayo, mangasawakayo. Wen, naim-imbag ti mangasawa ngem ti sumged iti derrep. 10Kadagiti adda asawana, adda bilinko ngem saan a naggapu kaniak no di iti Apo: Saan koma nga isina ti babai ti asawana. 11Ngem no sumina ti babai, masapul a saanen a makiasawa wenno agsubli iti asawana. Saan koma met nga isina ti lalaki ti asawana. 12Kadagiti dadduma, kunak daytoy—siak ti agkuna, saan a ti Apo: No saan a mamati ti asawa ti Kristiano a lalaki, ngem mayat nga agtultuloyda nga agtipon, saan koma nga isina ti lalaki. 13Ket no saan a mamati ti asawa ti Kristiano a babai, ngem mayat nga agtultuloyda nga agtipon, saan koma nga isina ti babai. 14Ta naidaton iti Dios ti saan a mamati a lalaki gapu iti pannakitiponna iti asawana. Kasta met a naidaton iti Dios ti saan a mamati a babai gapu iti pannakitiponna iti asawana. No saan koma a kasta, mayarig dagiti annakda nga ubbing kadagiti saan a mamati, ngem iti kinapudnona, naidatonda iti Dios. 15Nupay kasta, no tarigagayan ti saan a mamati nga isina ti Kristiano nga asawana, bay-an a kasta ti aramidenna. Iti kasta, siwayawaya ti Kristiano nga asawa, lalaki man wenno babai. Ta inayabannakayo ti Dios nga agbiag a natalna. 16Sika a Kristiano a babai, ammom aya no sika ketdi ti pakaisalakanan ti asawam? Sika a Kristiano a lalaki, ammom aya no sika ti pakaisalakanan ti asawam? 17Malaksid dayta, agtultuloy koma nga agbiag ti tunggal maysa segun ti intuding kenkuana ti Apo, ken kas iti kasasaadna idi inayaban ti Dios. Isursurok daytoy a paglintegan iti amin nga iglesia. 18No nakugit ti lalaki idi ayaban ti Dios, saanna koma nga ikkaten ti pakakitaan ti pannakakugitna. No saan a nakugit idi ayaban ti Dios, saan koman nga agpakpakugit. 19Awan aniamanna no nakugit ti lalaki wenno saan. Nasnasken ti panagtungpal kadagiti bilin ti Dios. 20Agtalinaed koma ti tunggal tao iti kasasaadna idi maayaban. 21Maysaka kadi a tagabu idi ayabannaka ti Dios? Awan aniamanna, ngem no adda gundawaymo a mawayawayaan, dimo palabasen dayta a gundaway. 22Ta ti tagabu nga inayaban ti Apo, isu ti siwawaya a tao ti Apo. Kasta met ti siwawaya a tao nga inayaban ni Cristo, isu ti tagabuna. 23Ginatangnakayo ti Apo iti nangina. Ngarud, dikayo patagabu kadagiti tattao. 24Kakabsatko, agtalinaed koma ti tunggal maysa iti Dios a kas iti sigud a kasasaadna idi naayaban. 25Ita, ti saludsod maipapan iti awan asawana: Awan bilinko a naggapu iti Apo, ngem ibagak ti kapanunotak a kas maikari a mapagtalkan gapu iti asi ti Apo. 26Gapu iti agdama a rigat, nasaysayaat no agtalinaed ti lalaki iti kasasaadna. 27Adda kadi asawam? No adda, dimo isinsina. Awan kadi asawam? No awan, dika sumapsapul. 28Nupay kasta, saanka a makabasol no mangasawaka. Saan met a makabasol ti balasang no makiasawa. Ngem kayatko a liklikanyo dagiti pakabuongan-ti-ulo a dumteng iti inaldaw kadagiti naasawaan. 29Kakabsatko, daytoy ti kayatko a sawen: Bassiten ti natda iti naikeddeng a tiempo. Manipud ita, agbiag koma dagiti naasawaan a lalaki a kasla awananda iti asawa; 30dagiti agsangsangit a kasla dida agsangsangit; dagiti agragragsak a kasla dida agragragsak; dagiti aggatgatang a kasla dida kukua ti ginatangda; 31dagiti agaramat kadagiti nailubongan a banag a kasla saan a dagitoy laeng ti ipangpangrunada. Ta saanen nga agbayag ti agdama a sasaaden daytoy lubong. 32Kayatko nga awan koma ti pakadanaganyo. Asikasoen ti awan asawana dagiti banag maipapan iti Apo gapu ta kayatna a maragsakan ti Apo. 33Ngem asikasoen ti adda asawana a lalaki dagiti banag iti lubong gapu ta kayatna a maay-ayo kenkuana ti asawana. 34Iti kasta, mabingay ti panunotna. Asikasoen met ti awan asawana a babai wenno ti balasang dagiti aramid ti Apo gapu ta kayatna nga idaton ti sibubukel a kinataona iti Apo. Ngem no adda asawanan, tamingenna dagiti bambanag ditoy lubong gapu ta kayatna a paragsaken ti asawana. 35Ibagbagak daytoy ta kayatkayo a tulongan. Awan ti rantak a mangiparit iti panangasawayo. Kayatko ketdi nga aramidenyo ti nainkalintegan ken rumbeng, ken ipamaysayo ti agserbi iti Apo. 36No adda lalaki a mangipagarup a saan a maitutop ti marikriknana iti nobiana ket saannan a magawidan ti riknana kenkuana, ket mapanunotna a nasaysayaat nga agkallaysadan, surotenna koma ti pagayatanna. Saanna a pakabasolan daytoy. 37Ngem no saan a mapilpilit ti lalaki iti panangikeddengna a di mangasawa, no naan-anay ti panangiturayna iti panunotna ket ikeddengna ti aramidenna, nasaysayaat a dina asawaen ti babai. 38Ngarud, nasayaat no mangasawa ti tao, ngem nasaysayaat pay no saan a mangasawa. 39Awan ti wayawaya ti babai nga adda asawana no adda pay a biag ti asawana. Ngem no natayen ti asawana, adda wayawayana a makikallaysa iti lalaki a kayatna. Ngem masapul a nakristianoan ti pannakiasawana. 40Nupay kasta, nagasgasat no agtalinaed a balo. Daytoy ti kapanunotak, ket patiek nga adda kaniak ti Espiritu ti Dios.
Copyright
Learn More


text:
1Bayat ti pannagna ni Jesus, nakitana ti maysa a lalaki a bulsek manipud pannakayanakna. 2Sinaludsod kenkuana dagiti adalanna, “Maestro, siasino ti akimbasol iti pannakayanak a bulsek daytoy a tao? Basolna kadi wenno basol dagiti nagannak kenkuana?” 3“Awan ti pakainaigan ti kinabulsek daytoy a tao iti basolna wenno iti basol dagiti nagannak kenkuana,” insungbat ni Jesus. “Bulsek daytoy tapno makita kenkuana ti pannakabalin ti Dios. 4Masapul nga aramidentayo dagiti ipaaramid ti nangibaon kaniak ta aldaw pay. Dumteng ti rabii ket awan ti makatrabaho. 5Bayat ti kaaddak ditoy lubong, siak ti silaw ti lubong.” 6Idi naisaon ni Jesus daytoy, timmupra iti daga. Inggamayna ti tuprana iti tapok ket inyaprosna iti mata ti bulsek 7sana kinuna kenkuana, “Inka agdiram-os idiay pagdidigosan ti Siloe.” (“Naibaon” ti kayat a sawen ti Siloe.) Napan ngarud ti bulsek ket nagdiram-os. Idi agsubli, makakitan. 8Idi makita dagiti kaarrubana ken dagiti tattao a makaam-ammo kenkuana a maysa a makilimlimos idi, kinunada, “Saan kadi a daytoy ti tao a masansan nga agtugaw ditoy a makilimlimos?” 9“Wen, isu!” kinuna ti dadduma. “Saan nga isu,” kinuna met dagiti dadduma. “Kaing-ingasna laeng!” Iti kasta, mismo a ti lalaki ti nagkuna, “Wen, pudno a siak daydi makilimlimos.” 10Kinunada kenkuana, “Ngem apay a makakitaka metten?” 11“Inggamay ti maysa a tao nga agnagan Jesus ti tuprana iti tapok sana inyapros kadagiti matak,” insungbat ti lalaki. “Kalpasanna, imbaonnak a mapan agdiram-os idiay Siloe. Napanak ngarud, ket apaman a nakadiram-osak, makakitaak metten!” 12“Sadino ti ayan ti nangpaimbag kenka?” sinaludsodda. “Diak ammo,” insungbatna. 13Kalpasanna, impanda ti naimbagan a bulsek iti ayan dagiti Fariseo. 14Aldaw a Panaginana idi nanggamay ni Jesus iti pitak a pinangagasna kadagiti mata ti bulsek. 15Ngarud, sinaludsod met dagiti Fariseo no kasano a napaimbag dagiti matana. “Inaprosanna dagiti matak iti pitak, nagdiram-osak, ket ita makakitaakon,” kinunana kadakuada. 16Kinuna ti sumagmamano a Fariseo, “Saan a naggapu iti Dios ti tao a nangaramid iti daytoy, agsipud ta dina annuroten ti paglintegan iti Aldaw a Panaginana.” Kinuna met ti dadduma, “Kasano ti pannakabalin ti maysa a managbasol nga agaramid kadagiti kakasta a nakaskasdaaw a pagilasinan?” Agsusupadi ti pampanunotda. 17Iti kasta, pinalutpot manen dagiti Fariseo ti lalaki. “Kunam a pinaimbagna dagiti matam. Ania ti masaom maipapan kenkuana?” “Maysa a profeta,” insungbatna. 18Nupay kasta, saan a patien dagiti Judio a bulsek idi daytoy a tao, ket ita, makakitan. Isut’ gapuna nga inayabanda dagiti nagannak kenkuana. 19“Anakyo kadi daytoy?” sinaludsodda. “Kunayo a nayanak a bulsek. Apay ngarud a makakitan?” 20“Wen, anakmi daytoy,” insungbat dagiti nagannak. “Ammomi a nayanak a bulsek. 21Ngem saanmi nga ammo no kasano a makakitan. Saanmi met nga ammo no siasino ti nangpaimbag kenkuana. Isu ti pagsaludsodanyo ta nataengan metten. Ammona ti isungsungbatna!” 22Sinao dagiti nagannak daytoy agsipud ta mabutengda kadagiti papangulo a Judio a nanganamongen a mapagtalaw iti sinagoga ti siasinoman a mangibaga a mamati a ni Jesus isu ti Cristo. 23Dayta ti gapuna a kinuna dagiti nagannak, “Nataenganen; isu ti pagsaludsodanyo!” 24Inayabanda manen ti tao a nayanak a bulsek ket kinunada kenkuana, “Ikarim iti sangoanan ti Dios nga ibagam ti pudno! Ammomi a managbasol dayta a tao!” 25“Diak ammo no managbasol wenno saan,” insungbat ti napaimbag. “Daytoy ti ammok: Bulsekak idi, ngem ita, makakitaakon!” 26“Ania ti inaramidna kenka?” sinaludsodda. “Kasano ti panangpaimbagna kadagita matam?” 27“Imbagak la ngaruden kadakayo, ngem didak met patien,” insungbatna. “Apay a kayatyo manen a denggen? Kayatyo met kadi ti agbalin nga adalanna?” 28Nagsasawanda ket kinunada, “Sika ti adalanna, ket dakami ti adalan ni Moises. 29Ammomi a nagsao ti Dios ken ni Moises. Ngem no maipapan iti dayta a tao, dimi pay ammo ti naggapuanna!” 30“Nakaskasdaaw unay daytoy!” insungbatna. “Saanyo nga ammo ti naggapuanna, ngem pinaimbagnak! 31Ammotayo a saan nga ipangag ti Dios dagiti managbasol, ngem ipangagna dagiti tattao nga agdayaw kenkuana ken agaramid iti pagayatanna. 32Manipud pannakaparsua ti lubong, awan pay nadamag a nanglukat kadagiti mata ti tao a nayanak a bulsek. 33Awan ti mabalin nga aramiden dayta a tao no saan a naggapu iti Dios.” 34“Nayanak ken dimmakkelka iti basol, dakam ket ti isuromon?” insungbatda kenkuana ket pinagtalawda iti sinagoga. 35Nadamag ni Jesus ti napasamak. Sinapulna ti bulsek ket idi agsarakda, kinunana kenkuana, “Mamatika kadi iti Anak ti Tao?” 36“Ibagam kaniak, apo, no siasino tapno mamatiak kenkuana!” insungbat ti lalaki. 37“Nakitamon,” kinuna ni Jesus. “Isu ti kasasaom.” 38“Mamatiak, Apo!” kinuna ti tao, ket nagparintumeng a nagdaydayaw ken ni Jesus. 39Kinuna ni Jesus, “Immayak mangukom ditoy lubong tapno makakita dagiti bulsek, ket agbulsek dagiti makakita.” 40Nangngeg ti sumagmamano a Fariseo a naitallaong sadiay ti kinuna ni Jesus, ket sinaludsodda kenkuana, “Ibagbagam kadi a bulsekkami met?” 41“No bulsekkayo, awan koma ti pakabasolanyo,” insungbat ni Jesus. “Ngem gapu ta kunayo met a makakitakayo, kayatna a sawen nga adda latta basolyo.”
Copyright
Learn More


text:
Kategoria:Dagiti baybay ti Europa
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 9 a subkategoria, manipud iti 9 a dagup.
A
- ► Baybay Amianan (2 P)
B
- Baybay Baltiko (2 K, 3 P)
- ► Baybay Barents (1 P)
- ► Baybay Norwego (1 P)
D
- Dagiti baybay ti Mediteraneo (2 K, 1 P)
- Dagiti pingir a baybay ti Mediteraneo (1 K, 7 P)
M
- Baybay Mediteraneo (2 K, 1 P)
- Mediteraneo (8 K, 2 P)
P
- ► Baybay Puraw (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti baybay ti Europa"
Dagiti sumaganad a 7 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 7 a dagup.


text:
Dagup ti domestiko a produkto
Ti dagup ti domestiko a produkto (Ingles: Gross domestic product (GDP)) ket mangibagbaga ti kuenta a paggatangan dagiti amin a pangileppas ti maimbegan ken serbisio a maparsua ti uneg ti maysa a pagilian iti maysa a panawen. Ti GDP ti tunggal maysa nga tao (per capita) ket naipanunutan a mangipatudo iti pagalagadan ti panagbiag ti maysa a pagilian;[2][3]Ti GDP ket saan a panagrukod iti kinabukodan a matgedan.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti GDP ket naiparangarang babaen kenni Simon Kuznets para ti reporta iti Kongreso ti Estados Unidos idi 1934,[4] nga inalistuanna nga inbaga a saan nga usaren a panagrukod para iti nam-ay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Naibatay kadagiti bilang manipud ti IMF. No awan dagiti bilang a magun-od para iti maysa a pagilian manipud ti IMF, dagiti World Bank a bilang ket isu dagitoy ti nausar.
- ^ O'Sullivan, Arthur. Awan wenno awan linaon ti
|title=(tulong)
- ^ Ti Presidente ti Franses ket agbirbiruk ti sukat ti GDP, Ti Guardian 14-09-2009.
Parlamento ti Europa, Departamento ti Annuroten nga Ekonomia ken Annuroten a Sientipiko: Maisakbayan a panagadal ti GDPPDF (1.47 MB)
- ^ Kimomision ti Kongreso ni Kuznets tapno agaramid ti maysa a sistema nga agrukod ti panaka-produkto ti pagilian tapno nasaysayaat a maawatan ti panagpasayaat ti Nalatak a ladingit Simon Kuznets, 1934. "Nailian a Matgedan, 1929–1932". Maika-73 a Kongreso iti Estados Unidos, maika-2 a gimong, dokumento ti Senado bilang. 124, panid 7. http://library.bea.gov/u?/SOD,888


text:
Lammin ti angin
Ti lammin ti angin wenno lam-ek ti angin ket isu ti maipagarup a panagpababa ti temperatura ti angin a marikna babaen ti bagi iti nailatak a kudil babaen ti puyupoy ti nalamiis nga angin.
Dagiti temperatura ti lammin ti angin ket kankanayon a nababbaba ngem ti temperatura ti angin para kadagiti pateg a ti pormula ket husto. No ti nalawag a temperetura ket nangatngato ken ti temperatura ti angin, ti pagsurotan ti pudot ket embes ket nga isu ti mausar.
Dagiti linaon
Panangipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bagi ti tao ket makapukaw ti pudot babaen ti konbeksion, panagbawbaw, panagiyallatiw ti pudot, ken radiasion.[1] Ti gatad ti pannakapukaw ti pudot babaen ti maysa arabaw babaen ti konbeksion ket depende iti kapardas ti angin iti rabaw. No timaysa a rabaw ket papudotenna ti angin iti arubayanna, ti maysa a manginsulado a tuon ti iti nabara nga angin ket umariping a maporma iti rabaw. Ti aggungunay nga angin ket mangriro ti tuon a pagbeddengan, a mangpalubos ti baro, ken nalamlamiis nga angin a mangsukat ti nabara ng angin a kaariping ti rabaw. The faster the wind speed, the more readily the surface cools.
Ti kapardas ti panagpalamiis ket addaan kadagiti nadumaduma apagbanagan iti inanimado a banbanag ken dagiti biolohiko nga organismo. Para kadagiti inanimado a banag, ti pagbanagan ti lammin ti angin ket ti naparpardas a panangipababa kadagiti aniaman a nabara a banag iti ambiento a temperatura. Saan daytoy a makaaramid, nupay kasta, ti mangipababa ti temperatura dagitoy a banag ti nababbabab ngem ti ambiento a temperatura, urayno kasano ti kapardas ti angin. Para kadagiti kaaduan a biolohiko nga organismo, ti pisiolohiko a sungbat ket ti mangtalinaay ti temperatura ti rabaw iti maysa amaawat a sakop tapno maliklikan dagiti nakaro a pagbanagan. Isunga, ti panangpadas ti mangtalinaay ti naited a temperatura ti rabaw iti maysa nga enbironmento iti naparpardas a pannakapukaw ti pudot ket pagresultaan iti panangipagarup ti nababbaba a temperatura ken ti maysa a pudno a nakarkaro a pannakapukaw ti pudot ket mangpa-adu ti peggad kadagiti nakaro apagbanagan a kas ti frostbite, hipothermia, ken pannakatay.
Ti rabaw a nabasa, kasla ti tao nga agar-aramat kadagiti nabasa a kawes, ket naparpardas a makapukaw ti pudot no bumawbaw ti basa isunga mariknaan a nalamlamiis. Timet dam-eg ket mangpabuntog ti panagbawbaw ken makaaramid ti nabarbara a panagrikna iti rabaw, ken daytoy ket nairaman kadagiti atatiddog a pormula ti lammin ti angin. Iti las-ud dagiti napudpudot a bulan, daytoy a pagbanagan ket maipalawag iti pagsurotan ti pudot wenno humidex.
Dagiti sabali nga arngian[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu met dagiti adda a pormula para iti lammin ti angin gaputa, saan amaipada iti temperatuar, awan dagiti unibersal a nakaitunosan ti alagaden para iti kaibuksilan ti termino. Ti laeng panagpadas dagiti pormula ket ti panagited ti abilidad a mangipadto babaen ti bilang ti pagbanagan ti anagin iti temperatura a maipagarup ti tattao. Dagiti sabsabali a serbisio ti tiempo dagiti pagilian ket agus-usarda ti alagaden para iti bukodda a pagilian wenno rehion. Dagiti serbiso ti tiempo ti Estados Unidos ken Kanada ket agus-usarda ti modelo a naawata babaen ti Serbisio ti Nailain a Tiempo. Dayta a modelo ket nagbalbalaiw kadagiti napalabas a panawen.
Dagiti immuna a pormula ti lammin ti angain ken dagiti tabala ket pinarang-ay babaen ni Paul Allman Siple ken ni Charles F. Passel idi nagtrabtrabahoda idiay Antartika sakabay idi Maikdua a Sangalubongan a Gubat, ken inaramid a magun-od babaen ti Serbisio ti Nailain a Tiempo babaen idi tawtawen ti 1970. Daytoy ket naibatay iti gatad a panagpalamiis ti bassit a plastik a botelia idi ti linaonna ket nagyelo bayat a naibitin ken napaanginan iti tuktok ti atep ti abong ti ekspedision, iti isu met laeng nga agpang a kas ti anemometro. Ti naibagbaga a Pagsurotan ti Lammin ti Anign ket nakaited ti nasayaat a panangipakita ti kakaro ti tiempo. Idi tawtawen ti 1960, ti lammin ti angin ket nangrugrugi a naireporta a kas ti lammin ti anagin ti kapada a temperatura (WCET), a teoretiko a a saan unay a naserbi. Ti nagsurat iti daytoy a panagbalbaliw ket di ammo, ngem saan a ni Siple ken ni Passel a kas kaaduan anaipagpagarup. Iti immuna, daytoy ket naipalawag idi a kas ti temperatura a ti pagsurotan ti lammin ti angin ket kapadanto iti kompleto a kaawan ti ti angind. Daytoy ket nakaiturongan dagiti kapadpada a temperatura a nalawag a paspasaw ti kakaro ti tiempo. Ni Charles Eagan[2] ket naibanaganna a ti tattao ket manmanoda laeng a saan nga aggungunay nga urayno natalinaay, adda met laeng dagiti panaggunay ti angin. Inpasayaatna nga inpalawag ti kaawan ti angin iti pardas ti angin iti 1.8 metmetro kada segundo (4.0 mph), nga agarup daytoy ti kabaan a marukod a pardas ti angin babaen ti tasa nga anomometro. Daytoy ti nakaiturongan dagiti realistiko a (kasla naputpudot ti arigna) pateg ti kapada a temperatura.
Orihinal a modelo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kapada a temperatura ketsaan idi a unibersal nga inus-usar idiay Amianan nga Amerika aginggana iti maika-2i a siglo. Manipud idi tawtawen ti 1970, dagiti kalamiisan a paset ti Kanada ket nagrepreporta ti kasisigud a Pagsurotan ti lammin ti Angin, ti tallo wenno uppat a numero nga addaan kadagiti unit ti kilokaloria/oras iti tungngal maysa a kuadrado metro. Ti tunggal maysa a tao nagkalibrado ti gantingan dagiti bilang, babaen ti pannakasanay. Ti grapiko ket nakaited pay ti sapasap a suroten iti kaimbag ken peggad babaen kadagiti panangipatingga a pateg iti pagsurotan, a kasla ti 1400, nga isu daytoy idi ti pagpatinggaan para iti frostbite. Ti panagbalbaliw idi tawtawen ti 1970iti metriko a sistema dagiti unit idiay Kanada ket nangbaliw amin kadagiti bilang, a nakaramid daytoy a makaallilaw ken makasapul kadagiti amin a mangkalibrado ti bukodda a gantinagn ti lammin ti angin. Nasken koma idi a saan nga adda kadagiti unit, a aks inbagbaga idi ni Siple[3] gaputa daytoy ket saan apanagrukod ti pannakapukaw ti pudo iti tao ngem daytoy laeng ket simple a bilang a kapada ti pannakapukaw ti pudot iti tao.
Ti kasisigud idi a pormula ti pagsurotan idi ket:
- [4][5]
- Nga iti:
- = Pagsurotan ti lammin ti angin, kcal/m2/h
- = Kapardas ti angin, m/s
- = Temperatura ti angin, °C
- Nga iti:
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "A Field Guide to the Atmosphere - Jay Pasachoff - Google Boeken". Books.google.com. Naala idi 2013-08-09.
- ^ Eagan, C. (1964). Panagrepaso ti panagsukisok kadagiti parikut ti miltar kadagiti nalamiis a rehion. C. Kolb and F. Holstrom eds. TDR-64-28. Arctic Aeromed. Lab. p 147–156.
- ^ Inbaga ni Paul Siple, iti: Sugat ti Lamiis, 1958, Steven Horvath editor, Josiah Macy Foundation, p 216.
- ^ *Woodson, Wesley E. (1981). Human Factors Design Handbook,page 815. McGraw-Hill. ISBN 0-07-071765-6
- ^ http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19690003109_1969003109.pdf
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Lammin ti angin iti Wikimedia Commons
- Nailian a Sentro para iti Atmosperiko a Pangsukisok (Ingles) Tabla dagiti temperatura ti lammin ti angin iti Celsius ken Fahrenheit


text:
Sibutu, Tawi-Tawi
Ti Sibutu ket maysa nga ili iti probinsia ti Tawi-Tawi iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sibutu ket nabingbingay a politikal kadagiti 16 a barbaranggay.[3]
- Ambutong Sapal
- Datu Amilhamja Jaafar
- Hadji Imam Bidin
- Hadji Mohtar Sulayman
- Hadji Taha
- Imam Hadji Mohammad
- Ligayen
- Nunukan (Santa Fe)
- Sheik Makdum
- Sibutu Proper (Poblacion)
- Talisay (Saint Annalyn)
- Tandu Banak
- Taungoh
- Tongehat
- Tongsibalo
- Ungus-Ungus
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Tawi-Tawi". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ "Probinsia ti Tawi-Tawi". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)