text:
Download presentation
Presentation is loading. Please wait.
Published byMaría Cristina Ávila Toledo Modified about 1 year ago
1
Leccion 3 agpaay Abril 18, 2015
2
23 Ngem simmungbat ni Jesus, "Awan duadua nga ibagayo kaniak daytoy a pagsasao: 'Doktor, agasam ta bagim.' Kunayo ngata pay: 'Aramidem ditoy ilim dagiti nadamagmi nga inar-aramidmo idiay Capernaum.'" v24Innayon ni Jesus, "Ibagak kadakayo nga awan profeta a mapadayawan iti ilina met laeng. (Lucas 4:23)
3
Ni Jesus ket anac laeng ni Jose a taga Nasaret (Luc. 4:22) Impakaammo ni Jesus ti bagi na a cas Mesias segun iti propesiya (Lk. 4:18-21). Inawagan Na met ti bagi Na a “profeta” (Lk. 4:23) ket binabalaw na ti saan da a panamati (Lk. 4:24-27). Saan da kayat nga patien isu Na. Pinanggep da pay nga papatayen iti dayta a kanito (Lk. 4:29). Ti panangawat nga ni Jesus ket saan laeng nga anac ni Jose ket aturen na ti biag ken patay.
4
v18Naammoan ni Juan kadagiti adalanna ti amin maipapan kadagitoy ket inayabanna ti dua kadakuada. v19Imbaon ni Juan ida iti Apo tapno saludsodenda daytoy, "Sika kadi ti umay a kuna ni Juan, wenno aguraykami pay iti sabali?" (Luke 7:18-19) Ni Jesus pinagungar na ti maysa nga ubing ket inawagan da isu Na a profeta. Nupay kasta, sibabalud pay laeng ni Juan ket narigat na a patien nga isu ti Mesiyas. “Ti sao ti Mannubbot, ‘Nagasat ti siasinoman nga awan pakaitibkolan na Kaniak iti aniaman a pamay-an,’ ket nabanayat a panangtubngar ken ni Juan. Saan nga napukaw kencuana. Maawatan na ti misyon ni Cristo, ket intuyang na ti biag na iti Dios agingga ken patay, iti pagimbagan ti gakat nga inay-ayat na.” E.G.W. (The Desire of Ages, cp. 22, pg. 218)
5
v35"Umayto kenka ti Espiritu Santo," insungbat ti anghel. "Salinongan nakanto ti pannakabalin ti Dios. Daytoy ti gapuna a nasantoan to ti ubing, ket maawagan to iti Anak ti Dios. (Lucas 1:35) Ni laeng Adan ti maawagan “anak ti Dios” malaksid ken Jesus. Imbaga ni Lucas nga isu ket anac ti Dios agsipud ta awan ti nangipasngay kencuana a babai (Lucas 3:38). No mausar agpaay kadagiti tattao, ti Biblia ket usaren na ti “annak ti Dios.” Daytoy a paulo ket maipadis met laeng iti Cristo, Mesiyas, Mangisalakan, Ari ti Israel… (Juan 1:49; 11:27). Ni Jesus ket Anak ti Dios; Isu ket kameng iti Kadiosan. Isu ket “Dios a nangnangruna iti isuamin” (Roma 9:5 NIV). Ti pannao nga “Anak ti Dios” ket masarakan iti 46 a daras iti Biblia. Amin malaksid iti maysa ket tudoen na ni Jesus.
6
“Ni Cristo, ti Sao, bugbugtong nga Anak ti Dios, ket adda iti agnanayon nga Ama – maymaysa iti galad, kababalin ken panggep – ti maymaysa a naglasag nga mabalin nga sumrec iti amin nga pannakiuman iti Dios.” E.G.W. (Patriarchs and Prophets, cp. 1, pg. 34)
7
Segun ken Lucas, ania iti rason ti pannakaawag ni Jesus a kas “Anak ti Tao”? Naemma nga tao nga awan pagiddaan Na (Lucas 7:34; 9:58). Isu Na laeng ti addaan sibubukel a kinadios. Isu ti Apo ti Sabado ken mapacawan Na dagiti basbasol (Lucas 6:5; 5:24). Immay tapno ilapsut natayo iti basol. Immay a mangbiruk ken mangispal kadagiti mapucpucaw (Lucas 9:56;19:10). Maawatan Na nga ti Pannakaisalakan ket mangtd iti panagsagaba ken ipapatay iti krus. Isu ngarud ti Mangibabaet kadatayo iti saclang ti Ama (Luc 18:31-32; 22:22; 12:9). Isu ket agsubli ditoy lubong tapno gungunaan Na dagiti Sasanto ken leppasen ti Dakkel a Panagbinnusor (Lucas 9:26; 12:4; 17:24-30; 21:36; 22:69).
8
“Sinaludsod Na kadakuada, ‘Ket dakayo ania ti panagkunayo Kaniak?’ Simmungabat ni Pedro ket kinunana, ‘Sica ti Cristo ti Dios.’” (Lucas 9:20) Awan kaisiskanna aniaman ti panunoten dagiti dadduma ken Jesus. Ti importante ket nu ania ti panunotem maipapan kencuana. Sinno ni Jesus Kaniak? Nu awatek Isu Na a cas Cristo, ti Napulotan, ti Anak ti Dios, Mannubbot ko, masapul nga sumaruno ti panangisuko. Agtalek nak laeng iti Mannubbot. Ti Ari dagiti Ar-ari ket umay to manen. Kayat Na nga ited ti Pagarian Na kadagiti nangawat kenkuana a cas Cristo, a cas Apo iti panagbiag da.
9
“v17 Ta inawatna iti Dios Ama, ti dayaw ken dayag, idi immay kencuana, babaen ti nacascasdaaw a dayag, ti maysa a timec a castoy: "Daytoy isu ti dungdungngoec nga Anac, isu a pagay-ayatac:“ v18 Ket daytoy a timec nangngegmi nga immay nanipud sadi langit, idi addacam a naicuyog kencuana idiay nasantoan a bantay. (2 Pedro 1:17-18) Segun iti Lucas 9:28, napan ni Jesus nagkararag idiay bantay. Da Pedro, Santiago ken Juan ti kadua na. Ket nagparang da Moses ken Elias a sarsaritaen da maipanggep ti maudi a panagdaliasat na idiay Jerusalem. Iti dayta a kanito, ti timek ti Ama ket kinumpirma na ti misyon ken kinasiasino Na. Kimleb ti sipnget kalpasanna, ngem ti lawag ti mensahe ti Dios nagtalinaed iti pampanunot da. Insurat ni Pedro daydi a pasamak kalpasan ti sumagmamano a tawen. Ammona ti pinatina. Nakita na iti bukodna a mata ket kayat na a patien tayo met (2 Pedro 1:16-18).
10
“Saan nga umanay nga mamati tayo nga saan nga impostor ni Jesus, ken ti relihiyon iti Biblia ket saan laeng nga parparbo. Mabalin tayo a patien nga ti nagan ni Jesus laeng ti mangisalakan iti sidong ti langit, ngem saan nga aramiden gapu iti pammati nga personal a Mannubbot. Saan nga umanay nga addaan pammati iti teorya ti kinapudno. Saan nga umanay nga mangaramid iti panangipakaammo iti pammati ken Cristo ket maisurat dagiti nagnagan iti libro ti iglesia. “ti mangsalimetmet iti linteg agtaeng Kencuana, ket Isu Na kenka. Ket ammotayo nga agtaeng kadatayo, iti Espiritu nga inted na” “Iti kasta ammo tayo nga am-ammo tayo Isu Na no tungpalen tayo dagiti bilbilin Na.” 1 Juan 3:24; 1 John 2:3. Daytoy ti pudpudno nga ebidensiya ti pannakabalbaliw. Aniaman iti tukad tayo, awan kais-iskanna malaksid nga maiparangarang ni Cristo iti aramid ti kinasanto.” E.G.W. (Christ’s Object Lessons, cp. 24, pg. 312)
Similar presentations
© 2017 SlidePlayer.com Inc.
All rights reserved.


c: text/html

text:
SUHETO ITI AKKUB | TI KUNA TI DIOS MAIPAPAN ITI PANAGSIGARILIO
Sangalubongan nga Epidemia
Ti sigarilio ket naulpit a mammapatay.
Agarup 100,000,000 ti napapataynan iti napalabas a siglo.
Agarup 6,000,000 ti mapapatayna iti kada tawen.
Maysa a tao ti mapapatayna iti kada innem a segundo.
Ken agtultuloy dayta.
Pattapattaen dagiti autoridad a no agtultuloy dayta, inton 2030, ngumato iti nasurok a 8,000,000 ti matay kada tawen. Ibagada nga agdagupton iti 1,000,000,000 ti matay iti panagsigarilio inton agpatingga ti maika-21 a siglo.
Saan laeng a dagiti agsigsigarilio ti biktima. Karaman dagiti miembro ti pamilia nga agladladingit ken maawanan iti mangsuportar, agraman ti 600,000 a matay kada tawen a saan nga agsigsigarilio a makalang-ab iti asuk ti sigarilio. Adu ti marigatan gapu iti dumakdakkel a gastos ti panagpaagas.
Saan a kas iti nakaro a sakit nga ikagkagumaan dagiti doktor a takuaten ti agasna, ammodan ti agas daytoy nga epidemia. Kuna ni Dr. Margaret Chan, director-general ti World Health Organization: “Ti epidemia ti tabako ket gapuanan ti tao ken maisardeng dayta no agtinnulong ti gobierno ken dagiti tattao.”
Nakaskasdaaw ti panagtignay dagiti tattao iti intero a lubong a mangisardeng iti daytoy a problema iti salun-at. Idi Agosto 2012, agarup 175 a nasion ti immanamong a mangisardeng iti panagsigarilio. * Ngem adda nabileg a puersa a manglaplapped iti pannakaisardengna. Kada tawen, busbosen dagiti industria iti tabako ti binilion a doliar kadagiti adbertismen tapno makaatrakar dagiti kabbaro a kostumer, nangruna dagiti babbai ken agtutubo iti rumangrang-ay a nasion. Gapu ta makaadikto ti tabako, sigurado nga umadu pay ti matay iti sangabilion a naadikton iti sigarilio. No itultuloyda ti agsigarilio, ngumato ti bilang ti matay iti sumaruno nga uppat a dekada.
Adu ti mayat a mangisardeng iti panagsigarilio ngem maguyugoyda gapu kadagiti adbertismen ken pannakaadikto. Kasta ti kapadasan ni Naoko. Agtutubo pay idi nangrugi nga agsigarilio. Mariknana a sosial no tuladenna ti mabuybuyana iti pelikula wenno telebision. Nupay nakitana dagiti nagannakna a natay iti kanser iti bara, intultuloyna latta ti agsigarilio bayat ti panangpadakkelna iti dua a babbalasangna. Inaminna: “Ammok a mabalin nga agsakitakto iti kanser iti bara ken madanaganak iti salun-at dagiti annakko, ngem diak latta maisardeng. Kunak no awanen ti namnamak.”
Ngem naisardeng ti Naoko dayta a bisio gapu ta natignay a kas iti minilion a tattao a mangisardeng iti panagsigarilio. Ania ti nakatulong kadakuada? Basaem ti sumaruno nga artikulo.
^ par. 11 Karaman kadagiti pamay-anda ket ipakaammoda dagiti peggad ti panagsigarilio, iparitda ti panangpataud ken panaglako iti tabako, ingatoda ti buis ti tabako, ken angayenda dagiti programa tapno matulongan dagiti tattao nga agsardeng nga agsigarilio.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ulysses S. Grant
Ni Ulysses S. Grant (naipasngay a kas ni Hiram Ulysses Grant; Abril 27, 1822 – Hulio 23, 1885) ket isu idi ti Maika-18 a Presidente iti Estados Unidos (1869–1877) kalpasan ti naturay a papelna iti gudua a paset iti Sibil a Gubat. Babaen ni Grant, ti Buyot ti Kappon ket inabakda ti Konpederado a Milisia ken nangiturong daytoy ti panakalpas ti gubat ken ti panagsuko ti buyot ni Robert E. Lee idiay Appomattox. A kas presidente isu ket nangidaulo dagiti Radikal a Republikano kadagiti ganetgetda a mangikkat amin a tugot iti Konpederado a nationalismo ken panagtagabu; isu ket nagballigi a nangdadael ti Ku Klux Klan idi 1871.[1] Ti dayawna ket napaalas babaen kadagiti panakaulit a panagsalaknibna kadagiti naidutok, ken babaen ti nauneg a pangrigrigat ti ekonomia (a tinawtawagan ti "Derraaw iti 1873") a nangturay daytoy ti maikadua a terminona. Nupay ti bukodna a Partido Republikano ket nakisina idi 1872 ken dagiti nagreporma ket nangipabasol kaniana, ni Grant ket nalaka a nabutosan manen. Babaen idi 1874 dagiti kasuppiatna ket nakaalada ti kapigsa ken idi mangrugrugi a pimanaw ti White House idi Marso 1877, dagiti konserbatibo a puraw a Taga-abagatan, a kas dagiti pederal a tropa ket sumansanod, ket nagun-odda nga agtengngel kadagiti amin nga estado iti Abagatan ken ti Panagpatakder manen ket napaay a kas dagiti sibil a karbengan dagiti nangisit ket saan a natalgedan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Martinez, James Michael (2007). Dagiti Karpetbagger, Kabaliera, ken ti Ku Klux Klan: Panangidiaya ti Saan a makita nga Imperio idi Panawen ti Panagpatakder Manen. Rowman & Littlefield. ISBN 978-0742550780.


text:
INTERBIU | DAVEY LOOS
Ilawlawag ti Maysa a Biochemist No Apay a Mamati iti Dios
Ni Dr. Davey Loos ket maysa a biochemist iti Belgium. Adda idi tiempo a pinagduaduaanna ti kaadda ti Namarsua ken namati iti ebolusion. Ngem nagbaliw dayta idi agangay. Apay nga inusig manen ti maysa a managsirarak dagiti patpatienna maipapan iti itataud ti biag? Ininterbiu ti Agriingkayo! ni Dr. Loos maipapan iti trabaho ken pammatina.
Apay a nagustuam ti agsirarak maipapan iti siensia?
Idi addaak iti unibersidad, inadalko ti chemistry. Nagsiddaawak a nangnangruna kadagiti protina ken nucleic acids, a kakokomplikaduan a molekula ditoy daga. Idi agangay, naginteresak iti reaksion ti dadduma a molekula iti silnag ti init.
Mamatika kadi idi iti Dios?
Wen idi ubingak pay. Ngem idi ages-eskuelaakon iti Catholic University of Leuven, naisuro kaniak a dagiti sibibiag a banag ket naaddaan kadagiti disenio gapu kadagiti natural a proseso. Pinagbalin dagiti propesor a komplikado unay ti dadduma kadagita a proseso. Gapu ta sientistada nga aduanen iti kapadasan, namatiak kadakuada. Idi agangay, marigatanakon a mamati nga adda Dios.
Apay a nagbaliw ti panunotmo maipapan iti nagtaudan ti biag?
Idi 1999, nagkitakami iti maysa a gayyemko idi ages-eskuelaak pay. Maysa isunan kadagiti Saksi ni Jehova ket timmabunoak iti maysa kadagiti gimongda. Agarup iti dayta met la a tawen, maysa kadagiti Saksi ni Jehova ti immay iti balaymi ken nangibati iti libro nga Is There a Creator Who Cares About You? *
Ania ti makunam iti libro?
Bilibak iti kalidad ti panagsirarak a naaramid iti dayta a libro. Pinagpanunotnak no talaga met laeng a ti ebolusion ti makagapu iti kaadda dagiti disenio iti nakaparsuaan.
Ania dagiti pagsidsiddaawam a disenio iti nakaparsuaan?
Karaman iti trabahok kas maysa a biochemist ti panangadal iti disenio ti dadduma a molekula a masarakan kadagiti cyanobacteria nga agnanaed iti taaw. Dagita ket bassiusit nga organismo a saan nga agpannuray iti dadduma a sibibiag a banag para iti taraonda. Pagarupen ti dadduma a managsirarak a dagita nga organismo ti kaunaan a sibibiag a bambanag ditoy daga. Iti panagusar dagitoy a mikrobio iti enerhia manipud iti lawag ti init, ar-aramatenda ti komplikado unay a kemikal a proseso, a saan pay a naan-anay a maawatan, tapno ti danum ken carbon dioxide ket mapagbalinda a taraon. Nasdaawak met iti nagpaiduma a kinalaing dagiti cyanobacteria a mangagsep iti lawag.
Dagiti bulong ket us-usarenda met ti init tapno agaramid iti taraon. Ania ngarud ti nakaskasdaaw kadagita a bakteria?
Bayat nga umun-uneg ti madanonmo iti baybay, bumasbassit ti makitam a lawag. Masapul ngarud nga agsepen dagiti cyanobacteria nga agnanaed sadiay ti amin a makadanon kadakuada nga enerhia ti lawag. Ar-aramidenda dayta babaen kadagiti sopistikado unay nga antenada. Ti naurnong nga enerhia ket dandani siento porsiento a siaannayas a mayallatiw kadagiti benneg a pakaaramidan iti taraon. Ti disenio daytoy a mangagsep-lawag a makinaria ket naginteresan metten dagiti agar-aramid kadagiti solar panel. Siempre, dagiti napataud a solar panel ket di pulos makaartap iti kinaannayas ti sistema dagita a bakteria.
Ania ti naamirismo gapu iti dayta?
Napanunotko dagiti inheniero a mangikagkagumaan a mangtulad kadagiti nakaskasdaaw a mekanismo dagiti sibibiag a banag ket naamirisko a Dios la ketdi ti nangdisenio iti biag
Napanunotko dagiti inheniero a mangikagkagumaan a mangtulad kadagiti nakaskasdaaw a mekanismo dagiti sibibiag a banag ket naamirisko a Dios la ketdi ti nangdisenio iti biag. Ngem ti pammatik ket saan laeng a naibasar iti naadalko iti siensia no di ket iti naannad a panagadalko iti Biblia.
Ania ti nakakombinsiram a ti Biblia ket nagtaud iti Dios?
Ti maysa kadagiti adu a nakakombinsirak ket ti detalyado a pannakatungpal dagiti padto ti Biblia. Kas pagarigan, ginasut a tawen a nasaksakbay, dineskribir ni Isaias ti adu a detalye maipapan iti ipapatay ken pannakaitabon ni Jesus. Ammotayo a naisurat dayta a padto sakbay ti ipapatay ni Jesus agsipud ta ti Lukot ni Isaias, a nasarakan idiay Qumran, ket nakopia agarup 100 a tawen sakbay a nayanak ni Jesus.
Kuna ti padto: “Aramidennanto ti lugar a pagitabonanna a kaduana a mismo dagidiay nadangkes, ken kadua ti klase nabaknang iti ipapatayna.” (Isaias 53:9, 12) Makapainteres ta napapatay ni Jesus a kadua dagiti kriminal ngem naitabon iti tanem ti maysa a nabaknang a pamilia. Maysa la dayta a pagarigan iti adu a natungpal a padto a nakakombinsirak a ti Biblia ket impaisurat ti Dios. (2 Timoteo 3:16) Idi agangay, nagbalinak a maysa kadagiti Saksi ni Jehova.
Apay a naragsakka iti panagbalinmo a maysa kadagiti Saksi ni Jehova?
Ti pammatimi ket saan a basta panamati lattan a mangipuera kadagiti kinapudno ti siensia
Dagiti met prinsipio a sursurotenmi ket naan-anay a naibasar iti Biblia. Kas maysa kadagiti Saksi ni Jehova, maragragsakanak a mangiranud kadagiti makaliwliwa a mensahe ti Biblia ken tumulong kadagiti tattao a mangammo kadagiti sungbat dagiti saludsodda.
^ par. 9 Impablaak dagiti Saksi ni Jehova.


text:
Kalalainganna a klima
Iti heograpia, dagiti kalalainganna wenno temperado a latitud iti globo ket naisanglad iti nagbaetan ti tropiko ken dagiti rehion ti polar.[1] Dagiti panagbalbaliw kadagitoy a rehion a nagbaetan ti kalgaw ken panaglalam-ek ket kadawyan a relatibo a moderado, imbes a nakaro a napudot wenno nalamiis.
Nupay kasta, iti dadduma a luglugar, kasla idiay Asia ken sentral nga Amianan nga Amerika, dagitoy a panagduduma a nagbaetan ti kalgaw ken panaglalam-ek ket mabalin a nakaro gapu ta dagitoy a lugar ket adayoda manipud ti baybay, a gapuanan dagitoy ket kaadda ti kontinental a klima. Kadagiti rehion a naikeddeng a tropikal, dagiti lokalidad kadagiti nangato nga altitud (kasla dagiti paset tie Andes) ket mabalin nga addaanda iti kalalainganna a klima.
Dagiti sona ken klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti amianan a kalalainganna a sona ket gumay-at manipud ti Tropiko ti Kanser (agarup a 23.5° amianan a latitud) aginggana idiay Sirkulo ti Artiko (agarup a 66.5° amianan a latitud). Ti abagatan a kalalainganna a sona ket gumay-at manipud ti Tropiko ti Kaprikornio (agarup a 23.5° abagatan a latitud) aginggana idiay Sirkulo ti Antartiko iti agarup a 66.5° abagatan a latitud). [2][3]
Ti kalalaingann a klina ket adu pay a manginayon ti subtropikal a klima dagiti karuay: subtropikal a medio-desierto/desierto, nadam-eg a subtropikal, oseaniko a subtropikal ken Mediteraneo a klima. Nupay kasta, kadawyan a ti kalalainganna a klima ket maysa kadagiti uppat a sona ti klima ti lubong (malaksid dagiti sona ti polar, subtropikal, ken tropikal).
Ti maritimo a klima ket maapektaran babaen dagiti taaw, ken mangtulong daytoy a mangtalinaay kadagiti natalna met a temperatura iti amin a paset ti tawen. Kadagiti kalalainganna a sona ti kaaduan a pul-oy ti angin ket manipud ti laud, isu a ti igid dagiti temperado a kontinente ket kaaduanda a makasanay iti daytoy a maritimo a klima. Dagiti kastoy a rehion ket mairaman ti Akinlaud nga Europa, ken akinlaud nga Amianan nga Amerika kadagiti latitud a nagbaetan ti 40° ken 60° amianan (65°N idiay Europa).
Ti kontinental, namaga-bassit ken namaga ket kadawyan a mabirukan iti akin- uneg ti daga, nga addaan iti napudpudot a kalgaw ken nalamlamiis a panaglalam-ek. Ti pannankapukaw ti pudot ken resepsion ket tulongan babaen ti nawatiwat a masa ti daga. Idiay Amianan nga Amerika, ti Nabato a Banbantay ket agtignay a kas panglapped ti klima iti maritimo nga angin nga agpulpul-oy manipud ti laud, ken agpartuat ti namaga bassit ken kontinental a klima iti daya.[4][5][6] Idiay Europa, ti maritimo a klima ket makapabaelan a mangipatalna ti temperatura iti akin-uneg ti daga, gapu ti nangruna a kabambanatayan – ti Alpes – daytoy ket naiturong iti daya-laud (malaksid ti daya a lugar ti atiddog a kabambanatayan ti Eskandinabia).
Ti kaaduan a populasion ti lubong ket agnaed kadagiti kalalainganna a sona (no maipalawag a buklen pay dagiti subtropiko), ken naipangpangruna idiay Akin-amianan a Hemisperio gapu ti kadakkel ti masa ti daga.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Education Scotland. "Weather & climate Change Climates around the world". educationscotland.gov.uk.
- ^ McColl, R. W. (2005). Encyclopedia of World Geography, Volume 1. (Facts on File Library of World Geography). New York: Facts on File. p. 919. ISBN 0-816-05786-9.
- ^ "Solar Illumination: Seasonal and Diurnal Patterns". Encyclopedia.com. Naala idi Oktubre 4, 2012.
- ^ "Ti Temperado a Klima". The International Sustainability Council. 2008. Naala idi Oktubre 4, 2012.
...ti nailinia ti amianan-abagatn a Nabato aBanbantay ket agtignay a kas lapped ti klima iti kalalainganna a maritimo nga angin nga agpulpul-oy manipud ti laud.
- ^ "Klima ti Suisa". Swiss University. Naala idi Oktubre 4, 2012.
Ti Alpes ket agtigtignay a kas lapped ti klima: Ti Akin-abagatan a Suisa, a nagruna a maimpluensiaan babae ti Baybay Mediteraneo, ket nailaslasin babaen ti nasaysayaat a klima ngem ti Akin-amianan a Suisa.
- ^ Brinch, Brian (2007-11-01). "Kasano a dagiti banbanaty ket maimpluensianna dagiti tabas ti panagtudtudo". USA Today. Tysons Corner, Virginia: Gannett. ISSN 0734-7456. Naala idi Oktubre 4, 2012.
Kas agpangato ti angin kadagiti banatay, kasla dagiti Sariap a Bambantay ti Washington, daytoy ket mapilit nga agpangato. Ti agpangato nga angin ket malamiisan, maubbawan, ken agtudo kadagiti lokasion a mabirukan kadagiti agpababa a bakras, kasla ti Seattle. No agpababa ti angin iti likud a bangir ti banatay a mapan iti Spokane, daytoy a mapekkelan, papudotenna ken pamaganna daytoy. Daytoy a panaglenned ti namaga nga angin ket agpataud ti anniniwan ti tudo, iti agpangato a bantay nga addaan ti basbassit a tudo ket abungot ti ulep.
- ^ Cohen, Joel E.; Christopher Small (Nobiembre 24, 1998). "Hypsographic demography: The distribution of human population by altitude". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, Vol. 95. Washington, D.C.: The Academy. pp. 14009–14014. Naala idi Septiembre 19, 2012.


text:
Dinengdeng
Ti dinengdeng (wenno inabraw) ket ti kadawyan a luto iti nateng dagiti Ilokano a gagangay a madiguan ken mabugguongan.
Dagiti nateng a gagangay a madengdengdeng ket kaaduanna a dagiti bulbulong ken naganus a bungbunga kas iti bulong ken/wenno uggot (wenno paltong, rangaw) ti saluyot, marunggay, paria, karabasa, alukon, kalunay, kamote (kamotit, kamotig), utong, talinum, sayote, sili ken adu pay. Ti sabong ti karabasa ket madengdeng met, kasta met ti sabong ti alukon, sabunganay (sabong ti saba), sabidukong, katuday. Madengdeng pay ti bunga ti karabasa, kabatiti, mais, naata a saba ('tay dippig a saba), tabungaw, tangkoy, tarong, paria, okra, sili, utong, parda, pallang, ken dadduma pay. Kasta met ti naganus a bukel ti patani, kardis, utong. Pati bagas ti aba, kamote, balinghoy, buga, kamangeg, ube ket mabalin a dengdengen.


text:
Dinas, Zamboanga del Sur
Ti Dinas ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dinas ket nabennebenneg iti 30 a barbaranggay.[2]
- Bacawan
- Benuatan
- Beray
- Don Jose
- Dongos
- East Migpulao
- Guinicolalay
- Ignacio Garrata (New Mirapao)
- Kinacap
- Legarda 1
- Legarda 2
- Legarda 3
- Lower Dimaya
- Lucoban
- Ludiong
- Nangka
- Nian
- Old Mirapao
- Pisa-an
- Poblacion
- Proper Dimaya
- Sagacad
- Sambulawan
- San Isidro
- Songayan
- Sumpotan
- Tarakan
- Upper Dimaya
- Upper Sibul
- West Migpulao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
KAPITULO 99
Pinaimbag ni Jesus Dagiti Bulsek a Lallaki ken Tinulonganna ni Zakeo
MATEO 20:
PINAIMBAG NI JESUS DAGITI BULSEK A LALLAKI IDIAY JERICO
NAGBABAWI TI AGSINGSINGIR ITI BUIS A NI ZAKEO
Nakasangpeten ni Jesus ken dagiti kakaduana a nagdaliasat idiay Jerico, nga agarup maysa nga aldaw a pagnaen manipud Jerusalem. Ti Jerico ket dua a siudad, ti immun-una a siudad ket agarup 1.6 a kilometro ti kaadayona iti barbaro a siudad nga impasdek dagiti Romano. Bayat a pumampanaw ni Jesus ken dagiti tattao iti maysa kadagitoy a siudad a mapan iti sabali, nangngeg ti dua a bulsek a lumablabas ni Jesus ken dagiti tattao. Bartimeo ti nagan ti maysa kadakuada.
Idi nangngegna a lumablabas ni Jesus, impukkaw ni Bartimeo ken ti kaduana: “Apo, kaasiannakami, Anak ni David!” (Mateo 20:30) Imbaga dagiti tattao nga agulimekda, ngem impigpigsada pay ti nagpukkaw. Idi nangngeg ni Jesus dayta, nagsardeng. Imbagana nga ayabanda dagiti agpukpukkaw. Inayabanda ida, ket kinunada iti maysa kadakuada: “Papigsaem ti pakinakemmo! Tumakderka ta ay-ayabannaka.” (Marcos 10:49) Gapu iti ragsakna, inikkat ni Bartimeo ti makinruar a badona, timmakder a dagus, sa napan ken Jesus.
Dinamag ni Jesus: “Ania ti kayatyo nga aramidek?” Kinuna dagiti bulsek: “Apo, makakitakami koma.” (Mateo 20:
Adu a tattao ti sumursurot ken Jesus idi lumabas idiay Jerico. Kayat a makita dagiti tattao daydiay nangpaimbag kadagiti bulsek a lallaki. Adu a tattao ti naguummong iti ayan ni Jesus isu a saan a makita ti dadduma. Maysa ni Zakeo kadakuada. Ni Zakeo ti pangulo dagiti agsingsingir iti buis idiay Jerico ken iti aglawlawna. Gapu ta pandek, saanna a makita ti mapaspasamak. Isu nga immun-una ni Zakeo ket immuli iti kayo ti sikomoro (wenno, mulberry fig) nga adda iti mapagnaan ni Jesus. Manipud iti dayta, makitan ni Zakeo ti amin a mapasamak. Idi nakadanon ni Jesus iti batog ni Zakeo nga immuli iti kayo, kinunana: “Zakeo, darasem ti umulog ta umayak ita idiay balaymo.” (Lucas 19:5) Immulog ni Zakeo ket nagdardaras a nagawid tapno sangailienna ti mabigbigbig a bisitana.
Idi nakita dagiti tattao ti mapaspasamak, nagtanabutobda. Kunada a saan nga umiso a ti mangsangaili ken Jesus ket maysa a lalaki a matmatanda a managbasol. Nagbalin a nabaknang ni Zakeo gapu iti panagkikilna iti kuarta bayat nga agkolkolekta iti buis.
Idi simrek ni Jesus iti balay ni Zakeo, nagreklamo dagiti tattao: “Napan nagdagus iti balay ti maysa a managbasol.” Ngem makita ni Jesus a mabalin nga agbabawi ni Zakeo. Saan a napaay ni Jesus. Timmakder ni Zakeo ket kinunana: “Apo, itedko kadagiti napanglaw ti kagudua dagiti sanikuak, ket isublik iti mamimpat ti aniaman a kinikilko iti asinoman.”
Nagsayaat ketdin ta pinaneknekan ni Zakeo a pudno ti panagbabawina! Makuentana manipud iti rekordna kadagiti buis no mano ti naawatna kadagiti nagduduma a Judio, ket inkarina nga isubli ti mamimpat a daras dayta. Nalablabes pay dayta ngem iti kalikaguman ti linteg ti Dios. (Exodo 22:1; Levitico 6:
Naragsakan ni Jesus iti panangipakita ni Zakeo iti panagbabawina. Kinunana: “Ita nga aldaw, dimteng ti pannakaisalakan iti daytoy a balay, ta isu ket anak met ni Abraham. Ta immay ti Anak ti tao tapno sapulen ken isalakanna ti napukaw.”
Nabiit pay nga imbaga ni Jesus ti kasasaad “ti napukaw” iti ilustrasionna maipapan iti napukaw nga anak. (Lucas 15:


text:
Gingined
Ti gingined (makunkuna pay a gungon, kintayeg wenno garigengen) ket isu ti resulta ti kellaat a panagibbatan iti enerhia idiay ukis ti Daga nga agapartuat kadagiti sismiko nga allon. Ti sismisidad, wenno sismiko nga aktibidad iti maysa a lugar ket mangitudo iti pannakasansan, kita ken kapigsa dagiti gingined a napadasan kadagiti napalabas a panawen. Dagiti gingined ket rinukrukod babaen ti panag-usar kadagiti panagpalpaliiw manipud kadagiti sismometro. Ti darikmat a kinapigsa ket isu ti kaaduan a gantingan a panagreporta para iti intero a lubong kadagiti gingined a napigpigsa ngem ti 5. Dagiti ad-adu pay a gingined a basbassit ngem ti kinapigsa a 5 a naireporta babaen dagiti nailian a sismolohikal nga obserbatorio ket rinukod babaen ti lokal a gantingan ti kinapigsa, a tinawtawagan pay a kas ti Richter a gantingan. Dagitoy dua a gantingan ket numerikal nga agpadpadada kadagiti sakup iti maipategan. Ti kinapigsa a 3 wenno dagiti nababbaba agingined ket kaaduan a gangani a saan a marikna ken ti kinapigsa ken sumurok a 7 ket makapataud kadagiti nakaro a dakkel a panagdadadel, a maitalged ti kinauneg. Dagiti kapigsaan a gingined iti naipakasaritaan a panawen ket adda ti kapigsa iti sumurok bassit a 9, uray no awan ti patingga ti mapataud a kinapigsa. Ti kinaudi a dakkel a ginginéd iti kinapigsa a 9.0 wenno dakdakkel ket ti 9.0 a kinapigsa a gingined idiay Hapon idi 2011 (manipud idi Marso 2011), ken isu daytoy ti kadakkelan a gingined ti Hapon manipud idi nairugi ti panagrehistro. Ti kapeksa iti panagtigerger ket rinukod iti nabaliwan a Mercalli a gantingan. No ti gingined ket ababaw, makapataud daytoy ti adadu a panakadadael dagiti patakder, wenno ti kapadpadana.[1]
Iti rabaw ti Daga, dagiti gingined ket agipamatmat babaen ti panagkintayeg ken sagpaminsan ti panagyallatiw iti daga. No ti episentro iti dakkel a gingined ket adda idiay adayo ti baybay, ti batok ti baybay ket mabalin a maiyallatiw ken mabalin daytoy a gapuanan ti sunami. Dagiti gingined ket makapataud pay kadagiti guedday, ken sagpaminsan pay kadagiti bulkan nga aktibidad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ginginéd FAQ". Crustal.ucsb.edu. Naala idi 2011-07-24.


text:
Agbalinka nga Interesado
Tapno agbalinka nga interesado iti aniaman nga aramidem, masapul a maawatam ti maitulong dayta.
ANIA ti maitulong kenka ti panageskuela? Tulongannaka a gumun-od iti sirib ket kuna ti Biblia a “ti sirib agpaay a salaknib.” (Eclesiastes 7:12) Kasano a kasta? Kas panangyilustrar: Ipapanmo a magmagnaka iti delikado a lugar. Ania ti kaykayatmo—maymaysam wenno adda kakaduam a gagayyem, a mangsalaknib kenka no kasapulan? Babaen iti nasayaat nga edukasion, maaddaanka iti sumagmamano a napipigsa a “gagayyem” a kanayon a makatulong kenka. Karaman kadagitoy ti sumaganad:
- Abilidad nga agpanunot. Makatulong kenka ti panageskuelam tapno maparang-aymo ti kuna ti Biblia a “praktikal a kinasirib ken ti pannakabael nga agpanunot.” (Proverbio 3:21) Dagita ti makatulong kenka a mangsolbar kadagiti problemam imbes a kanayon nga agpannurayka iti tulong ti sabsabali.
- Abilidad a makilangen. Ibalakad ti Biblia kadagiti Kristiano a parang-ayenda dagiti kualidad a kas iti mabayag a panagitured ken panagteppel. (Galacia 5:22, 23) Ti pannakilangenmo iti nadumaduma a tao idiay eskuelaan ti mangyeg kenka iti adu nga oportunidad a mangpasayaat kadagita a kababalin, agraman ti kinaanus, panagraem, ken pannakipagrikna. Dakkel ti maitulong dagita kenka inton adultokan.
- Pannakasanay iti biag. Maisuro kenka iti eskuelaan ti kinapateg ti maaddaan kadagiti nagsayaat a kababalin iti trabaho a makatulongto kenka a makastrek ken mangtaginayon iti trabaho. Bayat nga umad-adu met ti maammuam maipapan iti biag, ad-adda a maawatam ti bagim ken dagiti kapatgan kenka. (Proverbio 14:15) Gapu iti dayta, kabaelamto nga itakderan a siraraem dagiti patpatiem.—1 Pedro 3:15.
Laglagipem: Gapu ta kasapulam ti edukasion, awan serserbina no sangkapanunotmo dagiti dimo kayat iti panageskuela. Imbes ketdi, panunotem dagiti makatulong a nadakamat iti ngato. Mabalin nga adu pay ketdi dagiti mapanunotmo!
Apay a dimo rugian itan? Panunotem ti kangrunaan a rason a kayatmo ti agballigi iti panageskuelam.


text:
Kamalig - an ilocano writer's dome
Tiritir a Filipino Grammar iti librot’ hayskul?
Rukodenna ti inalat ti maysa a titser ti libro a biddut ti linaonna.
Batokenna ti kinasirib ti maysa a titser ti libro a biddut ti linaonna.
No ti maysa a textbook ket naglaon kadagiti adu a biddut, addan iti titser a mangatur kadayta a banag. Natural a labsannan dayta a paset ti libro. Ket no adda met ti ismarte nga estudiante a nangiruar kadayta a biddut ken nangkuestion kadayta a biddut, nasaysayaat nga ibagan a dagus ti titser a maysa a biddut dayta a naisurat iti libro ket nasaysayaat laengen a labsanda dayta a banag. Yantangay ta biddut la ngaruden, awan ti mamaaynan a pagadalan pay dayta a banag.
Ngem dina kayat a sawen nga iyetsepwera lattan ti sibubukel a libro. Ad-adu pay laeng dagiti napapateg a banag a mapidut ngem kadagiti biddutna.
Iti textbook ti hayskul a napauluan iti “Asya: Noon, Ngayon at sa Hinaharap” ket naglaon iti 431 a factual errors, daytoy ti natakuatan ni Antonio Calipio Go, maysa a superbisor iti Marian School.
No isipen a nalaing, dakkel unay a bilang daytoy a factual error. Ken makadadael a talaga iti impormasion kadagiti estudiante.
Asinoman a titser itoy nga asignatura ket dina la ketdi kanunongan dagitoy a biddut. Aturenna la ketdi no dipay ket labsanna lattan dayta a paset.
Iti 431 a biddut kadayta a textbook saanna a kayat a sawen nga i-recall wenno isublin dayta a libro ket saanen a pagadalan pay. Minilmillion ti nagastos kadayta a libro. Dakkel a pukaw ti DepED no i-recall dagita.
Husto la unay ti kapanunotan ti DepED a mangited laengen iti teaching notes iti kinaadda ti biddut kadayta a libro.
Ngamin itoy a panawen ti krisis, ti panang-recall ti libro nga agdagup iti 1.4 million ket kaipapananna iti nasurok a sangagasut a million a pesos wenno katukad iti ginasgasut a siled-eskuelaan.
Saan laeng a dayta a libro ti pakakitaan iti biddut a linaon ti textbook. Adu pay. Ngem bay-an koman dagitoy a biddut a kas ballaag ti nainget a panagedit iti sumarunonto manen nga iyimprinta.
Kadagiti met author sayaatenda koma met dagiti suratenda. Saan laeng koma a ti kinadakkel a gatad ti liksabenda iti importante, no ket koma iti iyallatiwda a sirib kadagiti estudiante.
Saturday, October 16, 2004
Kamalig - an ilocano writer's dome
Kamalig - an ilocano writer's dome
3 comments:
- abril said...
-
Hi, Mang Jim, welkam to kablag! Ayos, addan agipadigo kadagiti inkamalig a kritisismo kadagiti sarita.
- 11:32 AM
- rva said...
-
isu met la a diakon mauray ti sagadsadmo iti apongiddo.com, mang, jim ta nangipatakderka met gayamen iti kamaligmo ditoy, hehe! ala, ngarud, ta ibookmarkkon daytoy blogmo ken ikabilko iti bloglinksko. napintas daytoy a rinugiam aglalo ket dimin mabasbasa unay ti duyog ti singsingasingmo iti tawid...
rva
- 8:42 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
nagbuntog met itan ti serverko, hmmp...!
hello! hehehe! kadakayo a dua Abril ken RVA....
jak a masarakan ti ridaw diay apongiddo isu nga impatakderkon daytoy kamalig nga imbag la a pagipempenan kadagiti sursuraten ti inaldaw...kumustakayo a duan?
- 10:24 AM


text:
Mabasa Itan ti jw.org iti Nasurok a 300 a Lengguahe!
No i-click-mo ti lengguahe ti site iti jw.org iti daytoy a panid, makitam ti listaan ti nasurok a 300 a lengguahe
Ania ti nakaidumaan dayta a bilang no idilig iti dadduma a nalatak a site? Panunotem: Idi Hulio 2013, ti website ti United Nations ket mabasa iti 6 a lengguahe. Ti Europa, ti opisial a website ti European Union ket mabasa iti 24 a lengguahe. Mabasa ti Google iti 71 a lengguahe, idinto ta 287 ti Wikipedia.
Adu nga oras a trabaho ti panagipatarus iti website iti nasurok a 300 a lengguahe! Kaaduan iti daytoy a trabaho ket ar-aramiden ti ginasut a Saksi ni Jehova iti intero a daga a mayat a mangidaydayaw ken Jehova. Agtrabtrabahoda kadagiti organisado a team wenno grupo para iti tunggal lengguahe. Us-usarenda dagiti abilidadda a mangipatarus iti Ingles iti lenguaheda.
Ti jw.org ket addaan iti adu a panid a naglaon kadagiti impormasion a maipatpatarus iti nasurok a 300 a lengguahe, isu a nagadu ti panid iti website—nasurok a 200,000!
Saan laeng a nakaad-adu ti makabasa iti jw.org no di ket nalatak met dayta. Agminar dayta a kinapudno iti ranking dagiti website nga inurnong ti Alexa, maysa a kompania a mangan-analisar iti kaadu dagiti agus-usar iti Internet iti intero a lubong. Ti kategoriana a “Religion and Spirituality (Relihion ken Espiritualidad)” ket aglaon iti listaan ti agarup 87,000 a website, agraman ti website dagiti kadakkelan a relihion iti lubong a pakairamanan dagiti agipabpablaak a relihion ken dadduma pay nga umasping nga organisasion. Iti dayta a listaan, idi Hulio 2013, numero dos ti jw.org! Ti numero uno iti listaan ket ti maysa a komersial a site a pakabasaan online iti nadumaduma a patarus ti Biblia.
Idi Oktubre 2013, nasurok a 890,000 ti mangbisbisita iti jw.org iti kada aldaw. Itultuloymi ti mangipaay iti praktikal nga impormasion manipud iti Biblia a libre a magun-odan dagiti tattao iti aniaman a lugar.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasano a Maisursurat ken Maipatpatarus Dagiti Literatura Dagiti Saksi ni Jehova?
Mangpatpataudkami kadagiti literatura iti nasurok a 750 a lengguahe. Apay nga ar-aramidenmi daytoy?


text:
Pagsasao a Madura
Ti Madura ket pagsasao dagiti tattao a Madura iti Isla ti Madura ket iti dumaya a Java, Indonesia; daytoy ket naisasao pay dagiti agkaaruba a bassit nga Is-isla ti Kangeans ken Is-isla ti Sapudi, ken dagiti pay imigrante kadagiti sabali a paset ti Indonesia, idiay lugar ti Tapal Kuda ("sapatos ti kabalio") iti kaarrba ti Java (a mangbukel ti Pasuruan, Surabaya, Malang aginggana iti Banyuwangi), ti Is-isla ti Masalembu, ken uray pay idiay Kalimantan. Ti Kangean a dialekto ket mabalin a sabali a pagsasao. Daytoy ket tradisional a naisurat iti Habanes a sinuratan, ngem ti Latin a sinuratan ket isu itan ti kadawyan a maus-usar. Dagiti bilang ti agsasao, urayno bumasbassiten, ket nakarkulo iti agarup a 8-13 a riwriw. Dagiti pannakaisilpo a nagbaetan ti sasao a Bali–Sasak ken Madura ket ad-adu a makitkita iti "lnababa" a porma (kadawyan a porma). Adda met dagiti kadawyan a balikas a nagbaetan dagit ipagsasao a Madura ken Filipino ken dagiti pay nagbaetan ti Madura ken Banjar. Adda met dagiti nadumaduma a dialekto.
Dagiti linaon
Ponolohia ken morpolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Madura ket addaan iti ad-adu a konsonante ngem dagiti kaarubana a pagsasao gapu ti kaawan boses a di naaspirado, awan boses nga aspirado, ken nabosesan nga un-uni. Kapada met daytoy ti Habanes, daytoy ket addaan iti paggidditan a nagbaetan ti dental ken dagiti panagsardeng ti albeolar (urayno ti retropleha) .[3] Dagiti pangnagan ket saan a maiballatek iti henero ken ad-adu ngem maysa\maipa-adu babaen ti reduplikasion. Ti batayan nga urnos ti balikasna ket SVO. Ti negasion ket maiyebkas babaen ti panangikabil ti partikula sakbay ti berbo, pangilasin wenno pananginagan a panangisao. Kadagiti met sabali met a kapadana a pagsasao, adda met dagiti sabali a negatibo a partikula para kadagiti sabali a kita ti negasion.
Dagiti kadawyan a balikas[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lalaki: lalake
- Babai: babine
- Wen: iya
- Saan: enja
- Danum: aeng
- Init: are
- Tallo: tello'
- Siak: Engko'
- Sika: be'na
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" Dagiti 100 La Kadakkelan a pagsasao idi 2007
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, dagiti ed. (2016). "Madura". Glottolog 2.7. Jena: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Stevens, Alan (2001) "Madurese", iti Facts About the World's Languages, Jane Garry (ed.) & Carl Rubino (ed.), New York: H. W. Wilson
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Davies, William D. 2010. Ti gramatika ti Madura. Berlin: De Gruyter Mouton.


text:
TOPIKO ITI AKKUB
No Adda Natay nga Ay-ayatem
“Ammo ti Dios no ania ti kasayaatan, anakko. . . . Dikan . . . agsangsangit.”
Nayarasaas dagita a sasao iti babai nga agnagan Bebe. Adda idi isuna iti pumpon ni tatangna, a natay iti maysa nga aksidente iti lugan.
Nakadekdekket ni Bebe ken ni tatangna. Dagiti sasao a nangngegna ket imbaga ti maysa a gayyem ti pamiliada a nasayaat met ti intensionna, ngem imbes a maliwliwa, ad-adda ketdi a nasaktan. “Saanko a pagsayaatan ti ipapatayna,” sangkaibagana iti bagina. Idi insurat ni Bebe iti maysa a libro no ania ti napasamak, nalawag nga agladladingit pay laeng uray tawtawenen ti napalabas.
Kas iti nabigbig ni Bebe, mabalin nga aglabas pay ti adu a tiempo sakbay a maep-ep ti saem, aglalo no nakadekdekket kadatayo ti tao a natay. Husto la unay ti panangdeskribir ti Biblia iti ipapatay kas “ti maudi a kabusor.” (1 Corinto 15:26) Awan ti makaigawid iti ipapatay. Masansan a mapasamak dayta iti tiempo a ditay ninamnama ket guluenna ti biagtayo. Alaenna pay kadatayo dagiti ipatpategtayo. Awan ti makalisi iti nasaem a resultana. Isu a normal laeng no marigatantayo a mangsango iti ladingit nga epekto ti ipapatay.
Siguro napampanunotmon: ‘Kasano kabayag tapno mailiwliwag ti ladingit? Kasano a mailiwliwag? Ania ti aramidek tapno maliwliwak dagiti natayan? Adda kadi pay namnama dagiti natayen nga ay-ayatentayo?’


text:
Baliuag, Bulacan
Ti Baliuag ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baliuag ket nabingbingay a politikal iti 27 a barbaranggay.[2]
- Bagong Nayon
- Barangca
- Calantipay
- Catulinan
- Concepcion
- Makinabang
- Matangtubig
- Pagala
- Paitan
- Piel
- Pinagbarilan
- Poblacion
- Sabang
- San Jose
- San Jose Hinukay
- San Roque
- Santa Barbara
- Santo Cristo
- Santo Niño
- Subic
- Sulivan
- Tangos
- Tarcan
- Tiaong
- Tibag
- Tilapayong
- Virgen delas Flores
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Algoritmo
Iti matematika ken siensia ti kompiuter, ti maysa nga algoritmo (i/ˈælɡərɪðəm/ AL-gə-ri-dhəm) ket isu ti nagsasaruno a pamay-anipara iti panagpattapatta. Dagiti algoritmo ket inus-usar para kadagiti panagpattapatta, panagproseso ti datos, ken automado a panagrason.
Ti maysa nga algoritmo ket maysa nga makabanag a pamay-an a maiyebkas a kas listaan a mapatinggaan[1] kadagiti nasayaat a naipalawag a pangibagbagaan[2] para iti panagpattapatta iti annong.[3] Mangrugi manipud ti panangirugian a kasasaad ken ti umuna a maikabil (mabalin nga awan linaon),[4] dagitoy a pangibagbagaan ket mangipalawag ti panagpattapatta, a no matungpal, ket dumagos babaen ti mapatinggaan [5] a bilang kadagiti nasayaat a naipalawag nga agsasaruno a kasasaad, a kanungpalan nga agpataud ti "maiparuar"[6] ken agpatingga iti kanungpalan a kasasaad ti pagpatinggaan. Ti panagdaliasat manipud ti maysa a kasasaad iti sumaruno ket saan a nasken a deterministiko; adda met dagiti algoritmo, a naamammuan a kas dagiti pugto nga algoritmo, a manginayon ti pugto a maikabil.[7]
Urayno ti algorismo ni al-Khwārizmī ket maibagbaga kadagiti alagaden iti panagaramid ti aritmetiko nga agus-usar kadagiti Hindu-Arabiko a numeral ken ti sistematiko a pakailawlawagan ti linear ken dagiti kuadratiko nga ekuasion, ti pirgis a pormalisasion ti agbalinto a timoderno nga algoritmo ket nangrugi kadagiti panangipadas a mangsolbar ti Entscheidungsproblem (ti "problema ti panangikeddeng") nga insingasing babaen ni David Hilbert idi 1928. Dagiti simmaruno a pormalisasion ket naikuadro idi a kas dagiti panangipadas a mangipalawag ti "mapataudan a pannakaipattapatta"[8] wenno "mapataudan apamay-an";[9] dagita a pormalisasion ket nangiraman kadagiti Gödel–Herbrand–Kleene a panagsumro manen nga annong idi 1930, 1934 ken 1935, lambda kalkulo ni Alonzo Church idi 1936, "Pormulasion 1" ni Emil Post idi 1936, ken dagiti Turing a makina ni Alan Turing idi 1936–7 ken 1939. Ti panangited ti pormal a panangipalawag kadagiti algoritmo, a maipada iti intuitibo a pagarup, ket agtultuloy a kumarit a problema.[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti aniaman a klasikal a matematikal nga algoritmo, kas pagarigan, ket mabalin a maipalawag iti mapatinggaan a bilang dagit iInggles a balikas" (Rogers 1987:2).
- ^ Ti nasayaat a naipalawag a maipanggep iti ahente a mangitungpal ti algoritmo: "Adda met ti panagpattapatta nga ahente, kadawyan daytoy a maysa a tao, a mabalin a sumamay kadagiti pagbagbgaan ken mangtungpal kadagiti panagpattapatta" (Rogers 1987:2).
- ^ "ti maysa nga algoritmo ket maysa a pamay-an para iti panagpattapatta ti annong (a maipanggep ti napili a notasion para kadagiti sibubukel a numero) ... daytoy a pannakaipatingga (kadagiti numerikal nga annong) ket pakairesultaan iti kaawan ti pannakapukaw iti kinasapasap", (Rogers 1987:1).
- ^ "Ti maysa nga algoritmo ket addaan ti sero wenno ad-adu a naikabkabil, kasla kadagiti kaadu nga immuna a naited iti daytoy sakbay a mangrugi ti algoritmo" (Knuth 1973:5).
- ^ "Ti pamay-an anga adda amin kadagiti panangilasin ti maysa nga algoritmo malaksid a mabalin nga awan ti kinapatingga ket mabalin a matawagan ti 'panagpattapatta a pamay-an'" (Knuth 1973:5).
- ^ "Ti maysa nga algoritmo ket addaan ti maysa wenno ad-adu a maiparuar, kasla dagit ikaadu a nainaganan a maikabagian kadagiti maikabil" (Knuth 1973:5).
- ^ No man wenno saan a ti proseso nga addan ti pugto nga akin-uneg a proseso (saan a mairaman ti maikabil) ket maysa nga algoritmo ket maisuppiatan. Ni Rogers ket nangibagbaga ti kapanunotanna a: "ti panagpattapatta ket matungpat iti diskreto a nasayata ti addangna a moda, nga awan ti panag-usar kadagiti agtultuloy a pamay-an wenno dagiti analogo nga aruaten. . . matungpalto a maikeddengan, nga awan ti panag-usar kadagiti pugto a pamay-an wenno dagiti aruaten, a kas ti, dado" Rogers 1987:2.
- ^ Ni Kleene 1943 iti Davis 1965:274
- ^ Ni Rosser 1939 iti Davis 1965:225
- ^ Moschovakis, Yiannis N. (2001). "Ania kadi ti algoritmo?". Iti Engquist, B.; Schmid, W. Mathematics Unlimited — 2001 ken ti labes. Springer. pp. 919–936 (Paset II). ISBN 9783540669135.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kitaen ti Algoritmo iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Departamento ti Chocó
Ti Chocó ket maysa a departamento ti Colombia a naamammoan para iti dakkel a populasionna nga Apro-Colombiano. Daytoy ket mabirukan idiay laud ti pagilian, ken is-isu ti departamento ti Colombia nga adda dagiti aplayana ti Taaw Pasipiko ken ti Taaw Atlantiko. Daytoy ket adda pay amin a pagbeddengan ti Colombia iti Panama. Ti kapitoliona ket ti Quibdó.
Ti Chocó ket adda ti nadumaduma a heograpia, ti maysa a naisangsangayan nga ekosistema ken dagiti saan a nasuksukimat a masna a rekurso. Nupay kasta, ti populasionna ket adda ti maysa a kababaan nga alagaden ti panagbiag kadagiti amin a departamento ti Colombia. Idi Marso 2007 ti midia ti Colombian ket nagirangarang nga adda dagiti agarup a 50 nga ububbing a nabisinan kadagiti basbassit ngem tallo a bulan, a daytoy ket nagpartuat ti pannakaammoan ti nakaro a kasasaad a sangsangua dagi agtataeng ti Chocó. Dagiti parikut dagiti patakder ket naiparang pay. Kas pagarigan, nupay ti kasasaadna a kas ti katuduan a tanap iti lubong, nga adda ti agarup a 400 pulgada ti tinawen a panagtudtudo,[4] ti kapitolio ti Chocó a Quibdó ket naibusan ti danum.[5]
Dagiti linaon
Dagiti ili ken munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Quibdó ket isu ti kadakkelan a siudad nga ti populason tii gangani a 100,000. Dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Istmina, Condoto, Nóvita ken El Carmen iti kaunegan, ti Acandí idiay aplaya ti Karibe, ken Solano idiay aplaya ti Pasipiko.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Acandí
- Alto Baudó
- Atrato
- Bagadó
- Bahía Solano
- Bajo Baudó
- Belén de Bajirá
- Bojayá
- Carmen del Darién
- Cértegui
- Condoto
- El Cantón de San Pablo
- El Carmen de Atrato
- Istmina
- Juradó
- Litoral del San Juán
- Lloró
- Medio Atrato
- Medio Baudó
- Medio San Juán
- Nóvita
- Nuquí
- Quibdó
- Río Iró
- Río Quito
- Riosucio
- San José del Palmar
- Sipí
- Tadó
- Unguía
- Unión Panamericana
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- (Espaniol) todacolombia.com - Departamento ti Chocó
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Meyer, Irina Marún; et al. (2012). Chocó: La dimensión territorial y el logro de los ODM (PDF). Fondo para el Logro de los Objetivos del Milenio, United Nations Development Programme. p. 11.
- ^ Kline, Harvey F. (2012). "Chocó, Departamento ti". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 109. ISBN 978-0-8108-7813-6.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ James J. Parsons (Nobiembre 1978), "Panagrepaso ti Pangtagabo idiay Espaniol a Prontera: Ti Colombiano a Chocó, 1680-1810 babaen ni William Frederick Sharp", Naipakasaritaan a Pangrepaso ti Hispano Amerikano, Unibersidad ti Duke a Pagmalditan, 58 (4): 717–718, JSTOR 2513352
- ^ "¿Se debe acabar Chocó?". Semana (iti Espaniol). Bogotá: Semana.com. 31 Marso 2007. Naala idi 7 Pebrero 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Departamento ti Chocó iti Wikimedia Commons
- Mosquera-Machados, Silvia del Carmen (2002) "Cadre général du département du Choco" in Analyse multi-aléas et risques naturels dans le département du Chocó (nord-ouest de la Colombie) Université de Genève, Hinebra (Pranses)
- "Mision de Observacion a la Situación de las Comunidades Afrodescendientes en Colombia: Anexo 1" (Espaniol);


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Rumbeng Kadi nga Agsinakamin? (Paset 2)
Umuna, mangpilika iti umiso a lugar ken gundaway a pagsaritaanyo dayta. Sadino ken kaano?
Bueno, panunotem no kasano ti kayatmo a pannakatrato. (Mateo 7:
Malaksid no maitutop iti kasasaad, nasaysayaat a saan nga iti text, e-mail wenno answering machine ti telepono nga ibagam a pagpatinggaemon ti relasionyo. Imbes ketdi, mangpilika iti tiempo ken lugar a mapagsaritaanyo daytoy a serioso a banag.
Ania ti rumbeng nga ibagam no makisaritakan? Imparegta ni apostol Pablo kadagiti Kristiano a ‘sawenda ti kinapudno’ iti maysa ken maysa.
Ti kasayaatan nga aramidem ket agbalinka a nataktika ngem natibker. Ilawlawagmo a naimbag no apay a panagriknam, saan nga agballigi para kenka ti relasionyo.
Saan met ketdi a kasapulan a saggaysaem amin a nagkamalianna wenno ibagam amin a dimo magustuan kenkuana. Imbes nga ibagam ti, “Dimo ngamin ar-aramiden daytoy” wenno “Dimo pulos inaramid dayta,” nasaysayaat no agusarka iti sasao a mangilawlawag iti riknam
Dimo itulok a balbaliwanna ti desisionmo. Laglagipem a sika ti nagdesision a makisina gapu iti serioso a rason. Dika ngarud agpaimpluensia kadagiti nasikap a pamay-anna a mangbalbaliw iti panunotmo. “Kalpasan a nagsinakami,” kuna ti balasang a ni Lori, “ipakpakita ti dati a nobiok a kanayon a malmalday. Siguro, ar-aramidenna dayta tapno maasianak kenkuana. Naasianak met ngem diak impalubos nga agbalbaliw ti desisionko.” Kas ken Lori, masapul nga ammom no ania ti kayatmo. Itakderam ti desisionmo. Ti koma saanmo ket talaga a saan.
Kalpasan ti Panagsinayo.
Gagangay laeng a malidayanka kalpasan ti panagsinayo. Mabalin a mariknam pay ketdi ti narikna ti salmista a nangikuna: “Malagawanak idi, naparukobak iti napalalo; iti intero nga agmalem nagpagnapagnaak a sililiday.”
Mabalin a padasendaka a paregtaen ti dadduma a maseknan a gagayyem a makisinnublianka. Ngem agannadka! Sika, saan a dagiti maseknan a gagayyemmo, ti agsagaba kadagiti epekto ti desisionmo. Isu a dika agbuteng. Itakderam ti desisionmo uray no mabalin a malidayanka iti napasamak.
Sigurado nga inton agangay, mailiwliwagmonto met laeng ti nasaktan a riknam. Kabayatanna, padasem ti mangaramid kadagiti positibo a banag a kas kadagiti sumaganad tapno maibturam ti kasasaadmo.
Yebkasmo ti riknam iti maysa a mapagtalkam.
—Proverbio 15:22.
Ikararagmo dayta ken Jehova.
—Salmo 55:22.
Agbalinka nga okupado.
—1 Corinto 15:58.
Dimo isinsina ti bagim!
—Proverbio 18:1.
Makikaduaka kadagiti mangpabileg kenka. Ikagumaam a kanayon a dagiti positibo ti panunotem.
—Filipos 4:8.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Manamnamak Inton Addan Asawak?—Paset 1
Ania dagiti pagimbagan ken problema a realistiko a manamnamam iti panagasawa?
Ania ti Manamnamak Inton Addan Asawak?—Paset 2
Ammuem no kasano a masaganaam dagiti dimo manamnama a problema iti panagasawa.


text:
Tungawan, Zamboanga Sibugay
Ti Tungawan ket maysa a maika-2 a klase klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga Sibugay iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tungawan ket nabennebenneg iti 25 a barbaranggay.[2]
- Baluran
- Batungan
- Cayamcam
- Datu Tumanggong
- Gaycon
- Langon
- Libertad (Pob.)
- Linguisan
- Little Margos
- Loboc
- Looc-labuan
- Lower Tungawan
- Malungon
- Masao
- San Isidro
- San Pedro
- San Vicente
- Santo Niño
- Sisay
- Taglibas
- Tigbanuang
- Tigbucay
- Tigpalay
- Timbabauan
- Upper Tungawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Aramidek no Pagtsitsismisandak?
No apay a makapasakit
Dadduma a tsismis ket makadangran—kas pagarigan, maysa a kinaulbod nga inggagara a panangdadael iti reputasionmo. Ngem uray no saan unay a serioso ti tsismis, makapasakit latta
“Naduktalak a padpadaksennak ti gayyemko. Ibagbagana a diak maseknan iti sabsabali. Talaga a nasaktanak! Diak maawatan no apay nga imbagana ti kasta.”
—Ashley.
Realidad: Nasinged man a gayyem wenno saan ti nangiwaras iti tsismis, makapasakit a maammuan dagiti dakes nga ibagbagada maipapan kenka.
Ti di nasayaat a damag
—dimo kanayon a maliklikan dayta
Agtsistsismis dagiti tattao gapu iti sumagmamano a rason a kas iti:
Napudno a panaginteres. Mannakilangen a parsua dagiti tattao. Natural laeng ngarud nga agsasaritatayo ken pagsasaritaantayo ti maysa ken maysa. Kinapudnona, iparparegta kadatayo ti Biblia a mangipakitatayo iti “personal a panaginteres” iti sabsabali.
“Dagiti tattao ti kanayon a kangrunaan a makapainteres a pagsasaritaan!”
—Bianca.
“Aminek a magusgustuak a maammuan ti maipapan kadagiti tattao ken yestoria dayta iti sabsabali. Diak man ammo no apay—basta nagmayat ngamin.”
—Katie.
Awan maobrada. Idi tiempo ti Biblia, adda dagiti tattao nga “awan sabali a pangbusbosanda ti nawaya a tiempoda no di ti panangibaga iti aniaman a banag wenno panagimdeng iti aniaman a banag a baro.” (Aramid 17:21) Kasta met la ita!
“No dadduma, uray awan ti makapainteres a mapaspasamak, agimbento dagiti tattao tapno adda laeng mapagiinnestoriaan.”
—Joanna.
Apal. Adda nasayaat a rason a mamakdaar ti Biblia maibusor iti tendensia a mangidilig iti bagitayo iti sabsabali. (Galacia 6:4) Nakalkaldaang ta ipapas ti dadduma ti apalda babaen ti panangiwarasda iti negatibo a tsismis.
“Iti negatibo a tsismis, adda maammuam maipapan kadagiti nagiwaras iti dayta. Masansan nga umapalda iti tao nga itsistsismisda. Mangiwarasda iti sayangguseng tapno sumayaat ti riknada maipapan iti bagida ken tapno makombinsirda ti bagida a nasaysayaatda ngem iti itsistsismisda.”
—Phil.
Realidad: Kayatmo man wenno saan, pagsasaritaanto latta dagiti tattao ti maipapan iti padada a tao
Ti nasayaat a damag
—saan a masapul nga agpaapektarka iti dayta
Nalabit dimo malapdan ti amin a tsismis maipapan kenka, ngem adda kenka no ania ti reaksionmo iti dayta. No maammuam nga adda agwarwaras a sayangguseng maipapan kenka, adda dua nga opsion a mabalinmo nga aramiden.
OPSION 1: Dimo ikankano. Masansan a ti kasayaatan a solusion ket palabsem lattan
“Itsistsismisdak nga adda kadedeytko a maysa a lalaki a diak pay pulos a naam-ammo! Nakakatkatawa isu a binaybay-ak lattan.”
—Elise.
“Ti nasayaat a reputasion ti kasayaatan nga armas maikontra iti tsismis. Uray no adda agwarwaras a dakes a tsismis maipapan kenka, manmano ti mamati iti dayta no nasayaat ti reputasionmo. Ti kinapudno maipapan kenka ti mangparmek iti dayta.”
—Allison.
Singasing: Isuratmo (1) ti nayestoria maipapan kenka ken (2) ti nariknam. Apaman a ‘naipeksamon dayta iti pusom,’ nalaklakamon a lipaten dayta.
OPSION 2: Kasaritam ti nangirugi iti tsismis. Iti dadduma a kasasaad, mariknam a serioso unay ti tsismis isu a masapul a kasaritam ti nangirugi iti dayta.
“No kasaritam dagiti agtsistsismis maipapan kenka, mabalin a maammuanda a makadanon gayam iti biktima ti imbagbagada. Malawlawagan met ti di panagkikinnaawatan ken bareng no masolbar ti problema.”
—Elise.
Sakbay a kasaritam ti nangitsismis kenka, usigem dagiti sumaganad a prinsipio ti Biblia sa isaludsodmo iti bagim dagiti naipakuyog a saludsod.
“No ti asinoman sumungbat iti maysa a banag sakbay a mangngegna, kinamaag dayta.” (Proverbio 18:13) ‘Talaga kadi nga ammok amin a detalye? Saan ngata a nagkamali laeng ti naawatan wenno nangngeg daydiay nangidanon kaniak iti dayta?’
“Nasiglat no iti panagdengngeg, nainayad no iti panagsao, nabannayat no iti panagpungtot.” (Santiago 1:
19) ‘Ita kadi ti kasayaatan a tiempo a kasaritak ti nangitsismis? Siguradoak kadi nga umiso ti panangsangok iti situasion? Wenno nasaysayaat nga agpalabasak pay laeng iti tiempo ken pakalmaek pay laeng ti emosionko?’
“Aramidenyo kadagiti tattao ti kayatyo nga aramidenda kadakayo.” (Mateo 7:
12, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) ‘No mabaliktad ti situasion, kasano ti kayatko a pannakisaritana kaniak? Kaano ken sadino ti kayatko a pakisaritaanna kaniak? Ania a sasao ken pamay-an ti panangisao ti kasayaatan?’
Singasing: Sakbay nga kasaritam ti nangitsismis kenka, isuratmo dagiti kayatmo nga ibaga. Kalpasan ti maysa wenno dua a lawas, basaem manen ti insuratmo sa kitaem no adda kayatmo a balbaliwan. Ibagam met ti planom iti nagannakmo wenno iti maysa a nataengan a gayyem sa damagem no ania ti makunana.
Realidad: Kas iti adu a banag iti biag, ti tsismis ket maysa a ditay kanayon a makontrol. Ngem dika agpaapektar iti dayta!


text:
Kanal Panama
Ti Kanal Panama (Espaniol: Canal de Panamá) ket maysa a 77.1-kilometro (48 mi) kanal ti barko idiay Panama a mangikapet ti Taaw Atlantiko (babaen ti Baybay Karibe) idiay Taaw Pasipiko. Ti kanal ket lasatenna ti ballasiw ti Ismo Panama ken daytoy ket nangruna a pamay-an para iti sangalubongan a maritimo a panagtagilako. Adda dagiti kandado ti tunngal maysa a gibus a panagawitan kadagiti barko a mangipan idiay Danaw Gatun (26m ti ngato ti lessaad ti baybay) nga inus-usar idi tapno mapabassit ti nasken a bilang ti trabaho para iti lessaad ti baybay a panagikapet. Dagiti agdama akandado ket 33.5 metro ti kalawana ngem adda dagiti baro ken dakdakkel a naisingasing.
Ti panagobra iti kanal, ket nangrugi di 1881, ket nalpas idi 1914, a nangaramid kadagiti barko a mangliklik ti panaglayag ti adayo a dalan ti Sara ti Rawis ti lawlaw ti akin-abagatan unay nga ungto ti Abagatan nga Amerika (babaen ti Dalan Drake) wenno ti panagdaliasat ti napeggad a dandanum ti Lingsat Magallanes. Maysa kadagiti kadakkelan ken karigatan nga inhennieria a gandat a naaramid, ti Kanal Panama nga apat ket nagpakabael para kadagiti barko nga agbaniaga ti nagbaetan ti Atlantiko ken Taaw Pasipiko iti kagudua ti oras a nasken idi. Ti as-asideg, naparpardas, nataltalged a dalan idiay Laud nga Aplaya ti Estados Unidos ken dagiti pagilian idiay igid ti Taaw Pasipiko ket mangpalubos kadagita a lugar ti agbalin a nasaysayaat a maitipon ti ekonomia ti lubong.
Iti las-ud ti daytoy a panawen, ti panagtagikua ti teritorio nga itan ket ti Kanal Panama ket tagikua idi ti Colombia, dagiti Pranses ken idi kuan ket dagiti Amerikano sakbay a tinengtengngel babaen ti gobierno ti Panama idi 1999. Ti Kanal Panama ket makakitkita ti ngimmmato a tinawen a trapiko ti agarup a 1,000 barbarko idi naglukat idi 1914, aginggana kadagiti 14,702 a barbarko idi 2008, ti kinaududi ket nagrukrukod ti dagup a 309.6 a riwriw Kanal Panama/Unibersal a Sistema ti Panagrukod (PC/UMS) tonelada. Babaen ti 2008, adda ti adadu negm 815,000 a barbarko ti limmasat ti kaunegan ti kanal, nga adu kadagitoy ket dakdakkel ngem dagiti kasisigud a nasirmata dagiti nagplano; dagiti kadakkelan a barko a mabalin a makalasat ti kanal itan ket makunkuna a Panamax.[1] Ti Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero ket ninagananda ti Kanal Panama a kas maysa kadagiti pito a siddaaw ti moderno a lubong.[2]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a singsingasing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasapaan a pannakaibaga ti kanal iti ballasiw ti Ismo ti Panama ket napetsaan manipud idi 1534, idi ni CarlosV, ti Nasatuan a Romano nga Emperador ken ari ti Espania, ket nagbalin iti panagsukimat para iti dalan babaen ti Kaamerikaan a mangpalaka iti panagbanniaga para kadagiti agbanbanniaga a barko iti nagabetan ti Espania ken Peru. Ti kasta a dalan ket mangited iti miltar ti Espania ti pangatiwan kadagiti Portuges.[3] Idi 1788, ni Thomas Jefferson ket nangisingasing a dagiti Kastila koma ti mangpartuat gapu ta saanto unay a nagulib a dalan ngem ti manglikmut ti akin-abagatan nga ungto ti Abagatan nga Amerika, nga idiay dagiti kadawyan nga ayus ti tropikal a taaw ket naturalto a mangpalawa.[4] Iti las-ud ti ekspedision manipud idi 1788 aginggana idi 1793, ni Alessandro Malaspina ket nangitabas kadagiti plano para iti pannakaipatakderna.[5]
Gapu ti estratehiko a lokasion ti Kanal Panama ken ti mabalin a maited babaen ti akikid nga ismona a mangisina kadagiti dua a nalatak a taaw, dagiti dadduma a silpo ti pagtagilakuan iti lugar ket napadas kadagiti napalabas a tawen. Ti awan nagbanagan nga isbangan Darien ket inrugi idi babaenti Pagarian ti Eskosia idi 1698 tapno mangipatakder ti lumasat iti daga a dalan ti panagtagilako. Dagiti kadawyan a saan a nasayaat a kasasaad ket nangpasardeng dayta a ganetget, ken napanawen daytoy idi Abril 1700.[6]
Idi 1849, ti pannakaduktal ti balitok idiay California ket nagpartuat ti adu nga interesado iti panagballasiw iti baetandagiti taaw ti Atlantiko ken Pasipiko. Ti Perokaril Panamaket nabangon idi tapno mangballasiw ti ismo, ken nalikatan idi 1855. Daytoy a lumasat ti daga a silpo ket nagbalin a nangruna a pirgis ti inpraestruktura ti Akinlaud a Hemisperio, ken daytoy ket kaaduan a nagpasayaat ti panagtagilako ken kaaduan a nangikeddeng ti masakbayan a dalan ti kanal.
Ti maysa a danum-amin a dalin a nagbaetan dagiti taaw ket nakitkita pay laeng nga umno a sulosion, ken idi 1855 ni William Kennish, ti inhenniero a naipasngay idiay Manx a nagtrabtrabaho para iti gobierno ti Estados Unidos, ket sinukimatna ti ismo ket nangited ti reporta iti dalan para iti naisingasing a Kanal Panama.[7] Naipablaak idi ti reportana iti libro a natituluan iti The Practicality and Importance of a Ship Canal to Connect the Atlantic and Pacific Oceans.[8]
Idi 1877 ni Armand Reclus, ti maysa nga opisial iti Marina ti Pransia, ken ni Lucien Napoléon Bonaparte Wyse, dagiti dua nga inhenniero, ket sinukimatda ti dalan ken nangipalaak Pranses a singasing para iti kanal.[9] Ti panagballigi ti Pransia iti panangibangon ti Kanal Suez, bayat a daytoy ket napaut a proyektow, ket nangawis iti panagplano para iti maysa a mangballasiw iti ismo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Trapiko ti Kanal Panama—Tawtawen ti 1914–2010". Turay ti Kanal Panama. Naala idi 2011-01-25.
- ^ "Dagiti Pito a Siddaaw". Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero. Naala idi 2011-02-21.
- ^ "A History of the Panama Canal: French and American Construction Efforts". Panama Canal Authority. Naala idi 2007-09-03.; Chapter 3, Some Early Canal Plans
- ^ James Rodger Fleming (1990). Meteorology in America, 1800-1870. Johns Hopkins University Press. p. 4. ISBN 0801839580.
- ^ Caso, Adolph; Marion E. Welsh (1978). They Too Made America Great. Branden Books. p. 72. ISBN 0-8283-1714-3.; online at Google Books
- ^ "Darien Expedition". Naala idi 2007-09-03.
- ^ "Manx Worthies".
- ^ Ti Praktikalidad ken Kinapangruna ti Kanal ti Barko tapno Maikonekta kadagiti Taaw Atlantiko ken Pasipiko.
- ^ Gérard Fauconnier, Panama: Armand Reclus et le canal des deux océans, e-text by University of Virginia, reprint in French, Panama: Atlantica, 2004
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brodhead, Michael J. 2012. "The Panama Canal: Writings of the U. S. Army Corps of Engineers Officers Who Conceived and Built It." US Army Corps of Engineers History Office, Alexandria, VA.
- Bruns, Sebastian (2010). Panama Canal Security: Expansion and Maritime Risk, in: Strategic Insights by Risk Intelligence. Global Maritime Security Analysis No. 29, December 2010, pp. 4–7 (with Guy Wilson-Roberts).
- Cullen, Ben. (2010). The Panama Canal and Me: A Panamax Special. ISBN 978-0-8212-7754-6
- Greene, Julie, The Canal Builders: Making America's Empire at the Panama Canal (New York: Penguin Press, 2009)
- Hoffman, Jon T.; Brodhead, Michael J; Byerly, Carol R.; Williams, Glenn F. (2009). The Panama Canal: An Army's Enterprise. Washington, D.C.: United States Army Center of Military History. 70–115–1.
- Jaen, Omar. (2005). Las Negociaciones de los Tratados Torrijos-Carter, 1970-1979 (Tomos 1 y 2). Panama: Autoridad del Canal de Panama. ISBN 9962-607-32-9 (Obra completa)
- Jorden, William J. (1984). Panama Odyssey. 746 pages, illustrated. Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-76469-3
- Maurer, Noel, and Carlos Yu. The Big Ditch: How America Took, Ran, and Ultimately Gave Away the Panama Canal (Princeton University Press, 2010); 420 pp. ISBN 978-0-691-14738-3. Econometric analysis of costs ($9 billion in 2009 dollars) and benefits to US and Panama
- McCullough, David. (1977). The Path Between the Seas: The Creation of the Panama Canal, 1870-1914. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-22563-4
- Mellander, Gustavo A.(1971) The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years. Daville,Ill.:Interstate Publishers. OCLC 138568.
- Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.
- Mills, J. Saxon. (1913). The Panama Canal—A history and description of the enterprise A Project Gutenberg free ebook.
- Parker, Matthew. (2007). Panama Fever: The Epic Story of One of the Greatest Human Achievements of All Time—The Building of the Panama Canal. New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51534-4
- Sherman, Gary. "Conquering the Landscape (Gary Sherman explores the life of the great American trailblazer, John Frank Stevens)", History Magazine, July 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kanal Panama iti Wikimedia Commons
Midia a mainaig iti Kanal Panama iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:IPA-amin
IPA: [{{{1}}}]
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket pormatenna dagiti transkripsion ti IPA ken isilpona dagitoy iti WP:IPA, ti sapasap a tekla ti IPA. Daytoy ket naikeddeng para kadagiti pagsasao nga awan ti naisangayan a suporta, ken para kadagiti akidkid a transkripsion dagiti pagsasao. Kitaen dita baba para kadagiti naisangayan a plantilia.
Ti umuna a selula ket para iti transkripsion, ken ti maikadua a pagpilian a selula ket ti panangibaliw a panagtengngel ti pangyuna. No awan ti maikadu a pateg, agparang ti pangyuna ti IPA: :
{{IPA-amin|a}}→ IPA: [a]
{{IPA-amin|a|pron}}→ panangibalikas [a]
{{IPA-amin|a|local}}→ lokal a panangibalikas: [a]
{{IPA-amin|a|}}→ [a]
Dagiti nagan ti pagsasao ket mabalin pay a maikabil; iti daytoy a kaso, nasken ti dua-a-tuldek:
{{IPA-amin|a|Olandes:}}→ Olandes: [a]
Ti ania man kadagitoy ket mabalin a maitipon iti papeles ti uni iti maysa a pagpilian ti maikatlo a selula:
Tapo mausar ti kasisigud a pangyuna, nupay kasta, ti ‹IPA› ket nasken a maikabil iti maikadua a selula:
Ti kapadana a plantilia iti {{pronunciation}} ket awan ti pangyuna a panagibaliw:
{{pronunciation|Nl-A.ogg}}→ Plantilia:Pronunciation
Panagusar kadagiti plantilia ti pannakabalikas iti IPA[urnosen ti taudan]
Ti Wikipedia ket mangited kadagiti nadumaduma a plantlia para iti husto a panagiparang kadagiti transkripsion ti IPA.
Kita ti letra ti IPA[urnosen ti taudan]
Iti sapasap, dagiti simbolo ti IPA iti panid ket nasken a marikpan iti plantilia ti
{{IPA}}, daytoy ket mangpormat ti teksto iti maysa a mangpataud ti kita ti letra ti IPA. No adu ti paset ti panid ket agus-usar iti IPA, daytoy ket kustomario nga agipablaak iti pakdaar iti dayta a kinapudno iti
{{Pakdaar ti IPA|lang=ilo}}, ngem ti tunggal maysa a tangdan ket makasapul laeng ti plantilia ti
{{IPA}} para iti husto a pannakapormat.
No awan dagiti makaanay a rumsua tapno maikkan iti pakdaar, ikeddengen ti plantilia a maisilpo iti tekla ti IPA para iti umuna a kayarigan ti IPA iti panid wenno seksion.
Dagiti balikas iti Ingles[urnosen ti taudan]
Para kadagiti balikas iti Ingles, iti kaaduan, saan a rehional a transkripsion, a kas no mangited iti panangibalikas iti tekla ti balikas iti maysa nga artikulo, agusar kadagiti plantilia a mangisilpo iti Tulong:IPA para iti Ingles, ti karta a subpaset ti IPA a maitunos iti Ingles:
- {{IPA-en}}, maiparang a kas: Panangibalikas nga Ingles: /balikas/ (ti pay /balikas/, Panangibalikas nga Ingles: /balikas/, panangibalikas /balikas/, ken dadduma pay).
- {{IPAc-en}}, automatiko a mangbaliw iti IPA, tapno ti
{{IPAc-en|'|w|3r|d}}ket agparang a kas /ˈwɜrd/. Daytoy ket mangited ti panagkallautang ti bao a silsilpo kadagiti simbolo, ken isu itan ti kinaynayat a plantilia.
Dagiti ganganaet a balikas[urnosen ti taudan]
Para kadagiti ganganaet a balikas a saan nga asimilado iti Ilokano, mausar kadagiti plantilia a mangisilpo iti ad-adu a sapasap a tsart ti Tulong:IPA , nga aglaon kadagiti amin a nangruna a simbolo ti IPA:
-
- {{IPA-amin}}, agparang a kas: IPA: [balikas]. Wenno:
- Para kadagiti naisangayan a pagsasao, mabalin nga adda met dagiti dedikado a tekla ti IPA para iti naiyalagad a transkripsion. Adda met dagiti nadumaduma a pagpilian para kadagiti pannakaiparangda. Ti umuna a selula ket mangiraman ti kodigo ti ISO ti pagsasao; ti maikadua ket ti transkripsion; ti makatlo a tekla ket ti maysa a pangyuna a insasao; ken ti maikapat ket ti baetan para iti papeles ti uni. Kas pagarigan ti panagusar iti balikas ti a Pranses iti eau [o] , addaan iti kasisigud a pormat iti:
-
{{IPA-fr|o}}→ Panangibalikas a Pranses: [o]
-
- Wenno ti balikas a "panangibalikas" ket mabalin a mausar a kas ti introduksion:
{{IPA-fr|o|pron}}→ panangibalikas: [o]
-
- Nagan ti pagsasao laeng:
{{IPA-fr|o|lang}}→ Pranses: [o]
-
- "IPA" laeng:
{{IPA-fr|o|IPA}}→ IPA: [o]
-
- Silpo laeng:
{{IPA-fr|o|}}→ [o]
-
- Ti ania man kadagitoy ket mabalin nga itipon iti papeles ti uni:
- Para iti kasisigud a pangyuna nga insasao, nupay kasta, nasken ti pagikabilan a kas ti “-”:
IPA-amin para kadagiti saan a nasuportaran a pagsasao[urnosen ti taudan]
Napartuat dagiti baw-ing para kadagiti pagsasao nga awan kadagiti dedikado a plantilia. Dagiti transkripsion nga agus-usar kadagitoy a baw-ing ket agdama a maisilpo iti {{IPA-amin}}; no mapartuat ti naisangayan a plantilia kadagiti artikulo ket hustodanton a maisilpo. Kas pagarigan, mabalin nga usaren ti
{{IPA-jv|balikas}} para iti Habanes, ngem iti agdama maibaw-ingto iti
{{IPA-amin}}, ken agpataud daytoy iti IPA: [balikas].
Panangibaliw iti IPA[urnosen ti taudan]
Ti sabali pay a kita ti plantilia ti naisangayan a pagsasao ket mangpalubos ti panangikabil kadagiti ordinario a letra (wenno kombensional a kapada ti ASCII) manipud iti naited a pagsasao para iti automatiko a panangibaliw kadagiti simbolo ti ponetiko. Dagiti pagsasao nga agdama a magun-od, ken pagarigan ti panagusar, ket makita dita baba:
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{respell}}, para kadagiti panangiletra manen a panangibalikas, a mabalin a mausar kadagiti balikas nga Ingles a maipatinayon iti IPA
- {{lang-nci-IPA}}, para iti mamindua a transkripsion ti IPA ti Nahuatl
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Sunday, August 11, 2013
Ti Panawen Ti Novella
Ti Panawen Ti Novella
Kadagiti naglabas a dekada, lalo idi ‘90s a namayagpag dagiti novella. Nagadu dagiti babasaen itoy a nagruar. Kadagiti newsstand kadagiti bangketa nagadu a nakabitin a display; iti tiendaan, lalo dagiti sigud nga aglaklako iti gawed ken bua, tabako, dinobla ken pagdobla (rolling paper) ket naaplagan ti puestoda kadagiti nagduduma a novella. Adda ti love story, adventure, suspense, mystery, horror, fantasy, romance ken dadduma pay.
Uray ni Ilokano ket tinapoganna met daytoy, a kas kada Juan S. P. Hidalgo, Jr., Guillermo Rojas ken dadduma pay a nagipablaak a bukodda. Lalo ket nalaka met iti bayadna ti maysa, lalo dagiti naiprinta iti newsprint ken nagaramat iti tacker kas iti aramat dagiti magasin ken komiks. Makaenganyo iti agbasabasa, ta iti uneg laeng iti dua nga oras wenno nakurang pay, nalpasen ti panagbasa.
Adu ti urnong idi, ta nalaka met ti bayad, ngem no adda masangaili, ket saan met nga agpangadua iti saan nga agpabulod kadagitoy iti tallo wenno ad-adu pay. Ay ket, bulod-tagikua, a, ta dayta met ti naynay a mapasamak. Yantangay ta nabasa metten, baybay-an lattan, uray ta saan met a kas iti kapateg iti libro.
Adu dagiti naengganyo a nagbasabasa kadagitoy. Uray met datao, naengganyo met a nagbasabasa ta kasapulan a pagadawan kadagiti idea kadagiti sursuraten nga script iti radio, nga adda innem a regular a program ken dua a Sunday program nga intay isuratan; ket mas lalon a nanayunan idi nagtallo pulo ti pluma daydi Manong Peter Laguardia, immadu ti intay isuratan ta immabut iti sangapulo ket tallo nga scrpits iti suraten iti inaldaw, isu a kasapulan iti pagadawan kadagiti idea; idi agangay, inayabantayon da Vidal Valdez ken Delfin Dumayas nga agsurat yantangay-agsursuratda met iti radio script sadiay Ilocos Norte. Nakatulong dagitoy a pocket books a pangadawan iti idea—pocket books lattan iti pangawag ta saan met a maitutop a maawagan ida iti libro ta saanda a hardbound ken nakatackerda met.
Uray idi nangsurat datao iti ababa a nobela—daytoy ti termino iti Bannawag, nga agatiddog iti lima agingga iti sangapulo ket dua a tsapters. Dayta ngarud ti uso a sinurat iti panawen, ta nagrigat met ngarud iti agimakinilia iti nobela ta nagatiddog met, ket maapektaran no kuan ti panagmakinilia iti radio script ta saan pay laeng nga uso idi kompiuter idi dekada ‘90. Isu a sangapulo a tsapter ti insubmitartayo, a nagtinng a walo a tsapers idi naedit; nangipatulodtayo manen iti pito tsapters, a naibasar iti pito nga aldaw iti lawas, ngem immabut iti sumagmamano a tawen saan met la a naipablaaken; isu nga inruartayon idi iti Sirmata Magasin, a kas panangipaay iti Consuelo de bobo iti kinarigat a nagtaltalmeg kadagiti teklado ti makinilia, iti panagpanunot iti tema a suraten—daytay naisabali iti gagangay wenno justice for the effort.
Ta ania ngamin aya dagitoy a novellas?
Mabasa iti Wikipedia: A novella is a written, fictional and prose narrative, usually longer than a novelette but shorter than a novel...
Iti wiki.answers.com, kunana met: A novella is basically a short novel. Novellas are typically fictional pieces of literature that are longer than short stories and shorter than actual novels. There is no exact word count, but novellas are usually between 15,000 and 50,000 words long, and they are not typically split into chapters.
Ngem kadagiti pocket books, umanayen iti 60 a panid wenno nasursurok bassit, a gagangay nga agtinnagto latta iti 60 a panid no maedit. Kastoy ti requirements a naynay nga imaldit dagiti publishers.
Kastoy met laeng dagiti ababa a nobela a maipabpablaak iti Bannawag, a ti naudi a pannakabasak itay nabiit ket ti ababa a nobela, a limansa a tsapter, husto la unay ti bilang ti novella—atiddog la unay unay a sarita ngem ababa met a nobela. Pagpintasanna dagiti kakastoy a sinurat ket awanen dagiti subplot ket nakasentro lattan para iti kangrunaan a bida.
Uray dagiti nalalatak a mannurat iti lubong ket addaanda met iti kastoy a sinurat, 60-120 pages, wenno ababa a nobela atiddog unay a sarita. Dagitoy dagiti novellas, literally, it’s Italian for a “little novelty,” a kas nadakamat iti Listverse. Ababa ngem napintas... @
Posted by Ka Iddo at 7:25 PM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Taga-ugma a Gresia
Plantilia:Pakasaritaan iti Gresia
Ti taga-ugma a Gresia ket maysa idi a sibilisasion a tagikua ti paset ti panawen ti Griego a pakasaritaan a nagpaut manipud ti Arkaiko a paset ti panawen ti maika-8 ken maika-6 a siglo BC aginggana ti gibus ti kina-ugma (ca. 600 AD). Ti dagus nga isasakbay ti daytoy a paset ti panawen ket isu idi ti panagrugi iti Nasapa a Tengnga a Panawen ken ti Bisantino a panawen.[1] Ti nairaman iti Taga-ugma a Gresia ket ti paset ti panawen ti Klasiko a Gresia, a rimamng-ay idi las-ud ti maika-5 aginggana ti maika-4 a siglo BC. Ti Klasiko a Gresia ket nangrugi kalpasan ti panakaabug iti maysa a Persiano a panagraut babaen ti Atenio a kinapangulo. Gapu ti panagrukma babaen ni Alehandro ti Natan-ok, ti Helenistiko a sibilisasion manipud idiay Tengnga nga Asia aginggana idiay lumaud a patingga ti Baybay Mediteraneo.
Ti klasiko a Griego a kultura, a naipangpangruna ti pilosopia, ket adda idi ti napigsa a panakainpluensia ti Imperio a Romano, a nagawit ti bersionna daytoy kadagiti adu a paset ti Mediteraneo a rehion ken Europa, nga iti daytoy a rason a ti Klasiko a Gresia ket sapsap a naipanunotan nga isu ti naparang-ay a kultura a nagited ti pundasion ti moderno a Lumaud a kultura.[2][3][4][5]
Dagiti linaon
Kronolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan dagiti natalinaay wenno sangalubongan nga umannurotan a petsa para iti panagrugi wenno gibus ti Klasiko a Kina-ugma. Sapasap daytoy a nalala ti kinaudi manipud ti maika-8 a siglo BC aginggana ti maika-6 a siglo AD, wenno para iti agarup a 1,300 a tawtawen.
Ti Klasiko a Kina-ugma idiay Gresia ket ket sinakbayan babaen ti Griego a Nasipnget a Panawen (c. 1100 - c. 750 BC), ti arkaeolohiko a panakaidasig babaen ti protoheometriko ken heometriko nga estilo dagiti disenio ti bangbangao, a sinarunuan babaen ti orientalisante a Paset ti Panawen, ti maysa a napigsa nga inpluensia ti Sirio-hitita, Asirio, dagiti Penisio ken Ehipsio a kultura.
Iti tinawtawid, ti Arkaiko a paset ti panawen ti taga-ugma a Gresia ket naala iti rugi ti daytoy a napigsa nga orientalisante nga inpluensia idi las-ud ti maika-8 a siglo BC, a maipatinayon kadagiti dadduma a banag a nangiyeg ti abesedario nga eskritu idiay Gresia, a daytoy ti nangmarka ti rugi ti Griego a literatura (Homer, Hesiod). Ti Arkaiko a paset ti panawen ket sinukatan ti Klasiko a paset ti panawen idi agarup a 500 BC, a daytoy ket sinarunuan met babaen ti Helenistiko a paset ti panawen idi ipupusay ni Alehandro ti Natan-ok idi 323 BC.
Ti pakasaritaan iti Gresia idi las-ud ti Klasiko a kina-ugma ket mabalin a mabingbingay manen kadagiti sumaganad a paset ti panawen:[6]
- Ti Arkaiko a paset ti panawen (c. 750 - c. 500 BC) ket surutenna, a dagiti artista ket nagararamidda ti dakdakkel a nawaya nga agtaktakder nga eskultura iti nasikkil, hieratiko a postura nga adda ti kasla naitagtagainepan nga 'arkaiko a isem'. Ti arkaiko a paset ti panawen ket kadawyan a naalala aginggana ti panagpatingga ti panakapaitalaw ti naudi a tirano iti Atenas idi 510 BC.
- Ti Klasiko a paset ti panawen (c. 500 - 323 BC) ket naidasig babaen ti estilo a naipanunotan babaen dagiti naudi a nagpalplaiiw a daytoy ket naikari (a kas ti 'klasiko')—a kas ti Partenon. Iti politiko, ti Klasiko a paset ti panawen ket tinurayan idi babaen ti Atenas ken ti Delos a Liga idi las-ud ti maika-5 a siglo, a sinukatan babaen ti Espartano a panagrukma idi las-ud ti nasapa a maiak-4 a siglo BC, sakbay a ti bileg ket naiyallatiw iti Tebas and the Beosio a Liga ken ti kanungpalanna ti Liga iti Korinto nga indauloan babaen ti Macedonia (taga-ugma a pagarian).
- Ti Helenistiko a paset ti panawen (323-146 BC) ket isu ti Griego a kultura ken bileg a naipadakkel idiay asideg ken tengnga a daya. Daytoy a paset ti panawen ket nangrugi iti ipupusay ni Alehandro ken nagpatingga iti Romano a panarukma.
- Ti Romano a Gresia, ti paset ti panawen a nagbaetan ti panagballigi ti Romano kadagiti Korinto idiay Gubat iti Korinto idi 146 BC ken ti panakabangon ti Bisansio babaen ti Konstantino a kas ti kapitolio ti Imperio a Romano idi 330 AD.
- ti kanungpalan a paset ti Kina-ugma ket isu tipaset ti panawen ti Kristianisasion idi las-ud ti kinaudi ti maika-4 aginggana ti nasapa a maka-6 a sigsiglo, nalala daytoy ti panakakompleto ti panakaipatingga ti Neoplatoniko nga Akademia babaen ni Hustiniano I idi 529 AD.
Historiograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naipakasaritaan a paset ti panawen ti taga-ugma a Gresia ket naisangsangayn iti pakasaritaan ti lubong a aks ti immuna a paset ti panawen a dagus a sinaksian iti husto a historiograpia, bayat a dagiti nasapsapa a taga-ugma a pakasaritaan ti proto-historia ket naamammoan babaen kadagiti ad-adu a naisalaysayan nga ebidensia, a kas dagiti napaspasamak a naisalaysay wenno listaan dagiti ari, ken pragmatiko nga epigrapia
Ni Herodotus ket isu ti nawatiwat a naamammoan a kas ti "ama iti pakasaritaan", ti sinuratna a pakasaritaan a daytoy ket eponimo ti amin a paset. Daytoy ket naisurat idi nagbaetan ti 450 a dekada ken 420 a dekada BC, ti sakup ti obra ni Herodotus ket umabot ti agarup a maysa a siglo kadagiti napalabas, a nagisalsalaysay kadagiti maika-6 a siglo a naipakasaritaan a pigura a kas ni Darius I iti Persia, Cambyses II ken Psamtik III, ken dagiti sapilka kadagiti maika-8 a siglo a kas ni Candaules.
Ni Herodotus ket sinaruno dagiti mannurat a kas ni Thucydides, Xenophon, Demosthenes, Plato ken Aristotle. Kaaduan kadagitoy a mannurat ket Atenio wenno pro-Atenio, nga isu nga adadu ti naamammoan a maipanggep ti pakasaritaan ken dagiti politika ti Atenas ngen ti aniaman a siudad Dagiti panakasakupda ket napatingaan babaen ti panakaipatengnga ti isip iti politiko, milisia ken diplomatiko a pakasaritaan, a saanda nga inkaskaso ti ekonomiko ken sosial a pakasaritaan.[7]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Arkaiko apaset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-8 a siglo BC, ti Gresia ket nangrugi a rimsua manipud kadagiti Nasipnget a Paset ti Panaw a nangsaruno ti panakarebba tienGreece began to emerge from the Dark Ages which followed the fall of the Misenika a sibilisasion. Ti Panakaamo ti panagsurat ken panagbasa ket napukawen ken Misenika asinuratan ket naipatanen,ngem dagiti Griego ket nangamponda ti Penisio nga abesedario, a binalbaliwanda tapno mapartuat ti Griego a abesedario. Manipud idi agarup a maika-9 a siglo BC dagiti naisurat a rehistro ket nangrugrugida nga nagparparang.[8] Ti Gresia ket nabingbingay kadagiti adu a babassit a bukod a nagturturay a komunidad, ti maysa a tabas a kaaduan a naidiktaran babaen ti Griego a heograpia , a dagiti amin nga isla, tanap ket naisina kadagiti kaarrubana babaen ti baybay wenno dagiti kabanbantayan.[9]
Ti Lelantine a Gubat (c.710–c.650 BC) ket agdama idi a suppiat nga adda ti panakaisalsaluminanan nga isu ti immuna a nadokumentuan a gubat iti taga-ugma a Gresia a paset ti pamnawen. Daytoy ket naglabanan ti nagruna a nagbaten dagiti polis (siudad) (dagiti siudad-estado) iti Chalcis ken Eretria gapu kadagiti nalames a tanap ti Lelantine iti Euboea. Dagitoy dua asiudad ket nagsagabada ti panakaapday a kas nagbanagan iti atiddog a gubat, ngem dagiti Chalcis isuda idi ti nagballigi bassit.
Ti komersiante a klase ket rimsua idi umuna a gudua ti maika-7 a siglo, a naipakita babaen ti panagiyamammo iti panguartaan idi agarup a 680 BC.[10] Daytoy ket kasla nangiyeg kadagiti adu a irteng kadagiti adu a siudad-estado. Dagiti aristokratiko turay a naisapasap a nagituray dagiti polis ket naipangtada babaen dagiti baro a nabirukan akabaknang dagiti komersiante, a dagitoy ket nagesessem ti politiko a kabilegan. Manipud idi 650 BC ken ti sumakbayan, dagiti aristokrasia ket nakilabanda tapno saanda a mapatalaw ken masukatan babaen dagiti populista a tirano. Ti balikas ket naala manipud ti saan a makadadael a Griego tύpavvoς tyrannos, a kayatna saoen ket 'saan a pudno nga agtuturay', urayno daytpy pay ket naipakat pay kadagiti nasayaat ken dakes a daulo.[11][12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- ^ Carol G. Thomas (1988). Dagiti dalan manipud ti taga-ugma a Gresia. BRILL. pp. 27–50. ISBN 978-90-04-08846-7. Naala idi 12 Hunio 2011.
- ^ Bruce Thornton, Dagiti Griego a pamay-an: Kasano a Pinartuat dagiti Griego ti Lumaud a Sibilisasion, Encounter Books, 2002
- ^ Richard Tarnas, Ti Regget iti Lumaud nga Isip (New York: Ballantine Books, 1991).
- ^ Colin Hynson, Taga-ugma a Gresia (Milwaukee: World Almanac Library, 2006), 4.
- ^ Carol G. Thomas, Dagiti Dalan ti Taga-ugma a Gresia (Leiden, Olanda: E. J. Brill, 1988).
- ^ Pomeroy, Sarah B. (1999). Taga-ugma aGResia: maysa a politikal, sosial, ken kultural a pakasaritaan. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan]. ISBN 978-0-19-509742-9.
- ^ Grant, Michael (1995). Dagiti Griego ken Romano a historiador: dagiti pakaamo ken saan a pudno a pakaammo. Routledge, 1995. p. 74. ISBN 978-0-415-11770-8.
- ^ Hall Jonathan M. (2007). Ti Pakasaritaan iti Arkaiko Griego a Lubong, ca. 1200-479 BCE. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-22667-3.
- ^ Sealey, Raphael (1976). Ti pakasaritaan dagiti Griego siudad nga estado, ca. 700–338 B.C. University of California Press. pp. 10–11. ISBN 978-0-631-22667-3.
- ^ Slavoj Žižek (18 Abril 2011). Panagbiag idi Gibus ti Panawen. Verso. p. 218. ISBN 978-1-84467-702-3. Naala idi 12 Hunio 2011.
- ^ "Online a Diksionario ti Etimolohia". Etymonline.com. Naala idi 2009-01-06.
- ^ "tirano—Dagiti panangilawlawag manipud iti Dictionary.com". Dictionary.reference.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Enero 2009. Naala idi 2009-01-06.
- Bibliograpia
- Charles Freeman (1996). Ehipto, Gresia ken Roma. Unibersidad ti Oxford University a Pagmalditan.
- Paul MacKendrick (1962). Agsao dagiti Bato ti Gresia: Ti Sarita ti Arkeolohia idiayy Dagdaga ti Gresia. St. Martin's Press.
Dadduma pay a mabasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Goodrich, S. G. (1849). Ti nailadawan a pakasaritaan ti Gresia: Taga-ugma ken moderno. New York: Huntington & Savage


text:
Augusto
Ni Augusto (Latin: Imperator Caesar Divi F. Augustus,[nota 1] Septiembre 23, 63 SK – Agosto 19, 14 AD) ket isu ti nangbangon ti Imperio a Romano ket ti immuna nga Emperador, a nagturay manipud idi 27 SKn aginggana idi pimmusay idi 14 AD.[nota 2]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti Klasiko a Latin: IMPERATOR CAESAR DIVI F AVGVSTVS.
- ^ Ti petsa ti panagturayna ket dagiti kontemporario a petsa; Ni Augusto ket nagbiag idi kadagiti dua a kalendario, ti Romano a Republikano aginggana idi 45 SK, ken ti Huliano kalpasan ti 45 SK. Gapu ti panangipanaw manipud kadagiti pinanggep ni Hulio Cesar, ni Augusto ket nangipasubli ti Huliano a kalendario idi 8 SK, ken ti panakasinnuratan a nagbaetan ti proleptika a Huliano a kalendario ken ti pudno a kalendario a napalpaliiw sakbay idi 8 SK.(Blackburn & Holford-Strevens 2003: 670–1)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Augusto iti Wikimedia Commons


text:
Benneg ti Naingayeman a Nam-ay ken Panagrang-ay
Ti Benneg ti Naingayeman a Nam-ay ken Panagrang-ay (Ingles: Department of Social Welfare and Development wenno DSWD)), (Filipino: Kagawaran ng Kagalingang Panlipunan at Pagpapaunlad) ket isu ti ehekutibo a benneg ti Gobierno ti Filipinas nga akinrebbeng a mangsalaknid kadagiti karbengan ti naingayeman a Nam-ay dagiti Filipino ken mangiyaddang ti naingayeman a panagrang-ay.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1915, ti Opisina ti Nam-ay ti Publiko (Ingles: Public Welfare Board wenno (PWB)) ket napartuat idi ken naakeman a mangadalwas, mangurnos ken mangimaton kadagiti amin a gobierno ken pribado nga entidad a makibingbinglay kadagiti naingayeman a serbisio. Idi 1921, ti PWB ket naikkat idi ken sinukatan babaen ti Opisina ti Nam-ay ti Publiko a babaen ti Benneg ti Publiko a Pagbagbagaan.
Idi Nobiembre 1, 1939, napartuat ti Mankomunidad a Tignay Blng. 439 ti Benneg ti Salun-at ken Nam-ay ti Publiko idi 1941, ti Opisina ti Nam-ay ti Publiko ket opisial a nagbalin a paset ti Benneg ti Salun-at ken Nam-ay ti Publiko. Iti maipatinayon kadagiti panagur-urnos ti serbisio kadagiti amin a publiko ken pribado a patakder ti naingayeman a nam-ay, ti opisina ket mangimaton pay kadagiti amin a patakder ti panagay-wan ti ubbing ken ti urnong dagiti serbisio ti nam-ay ti ubbing.
Idi 1947, ni Presidente Manuel Roxas ket inikkatna ti Opisina ti Nam-ay ti Publiko ken nagpartuat ti Komision ti Naingayeman a Nam-ay, babaen ti Opisina ti Presidente.
Idi 1968, Republika a Tignay 5416, a nakunkuna a ti Tignay ti Naingayeman a Nam-ay ti 1968, ket nagpartuat ti Benneg ti Naingayeman a Nam-ay, ken inkabilna iti ehekutibo a sanga ti gobierno. Idi 1976, ti Benneg ti Naingayeman a Nam-ay ket nanaganan manen a kas Dagiti Naingayeman a Serbiso ken Panagrang-ay (Ingles: Department of Social Services and Development wenno (DSSD)) babaen ti bilin ti Presidente Blng. 994. Daytoy ket napirmaan babaen ni Presidente Ferdinand E. Marcos ken nagited ti benneg ti pudno nagan ti patakder. Idi Hunio 2, 1978, ti DSSD ket nanaganan manen ti Ministro dagiti Naingayeman a Serbisio ken Panagrang-ay (Ingles: Social Services and Development wenno (MSSD)) a maitunos iti panagbalbaliw iti porma ti gobierno .
Idi 1987, ti MSSD ket naurnos manen idi ken nanaganan manen ti Benneg ti Naingayeman a Nam-ay ken Panagrang-ay baaen ti Ehekutibo a bilin 123,a pinirmaan baban ni Presidente Corazon C. Aquino. Ti Ehekutibo a Bilin Blng. 292, a naamammuan pay a kas ti Nabaliwan a Kodigo ti Administrasion ti 1987, ket nangibangon ti nagan, gunglo nga estruktura ken dagiti pamay-an a pagrebbengan alugar ti DSWD ken nagilawlawag pay kadagiti alagadenna a turay.
Idi 1991, ti Republik a Tignay 7160, a nakunkuna pay a ti Kodigo ti Lokal a Gobierno 1991, ket nangited kadagiti kangrunaan a serbisio ti DSWD kadagiti lokal a paset ti gobierno.
Dagiti agdama a gandat ket mairaman ti Nailian a Sangkabalayan a Panagpunta a Sistema Para iti Panagkissay ti Panglaw (Ingles: National Household Targeting System for Poverty Reduction wenno NHTS-PR), ti Programa ti Pantawid Pamilyang Pilipino (Pantawid Pamilya) ken Kapit Bisig Laban sa Kahirapan (Ingles: Comprehensive and Integrated Delivery of Social Services) (KALAHI-CIDSS).


text:
SANGALUBONGAN A PANANGASABA KEN PANANGISURO
Asia ken ti Middle East
PAGILIAN 48
POPULASION 4,315,759,010
AGIBUMBUNANNAG 703,271
PANANGYADAL ITI BIBLIA 732,106
Dinamagna no Mabalin nga Umay ti Dadduma
Dua nga aldaw sakbay ti Memorial, adda kabsat a nangted iti imbitasion iti maysa a parking attendant idiay Indonesia. Dinamag ti attendant, a maysa a Muslim, no mabalinna nga awisen ti dadduma pay gapu ta maymaysa ti imbitasionna. Imbaga ti kabsat a mabalin. Nagkiddaw pay ti lalaki iti kanayonan nga imbitasion gapu ta dakkel ti pamiliana. Inikkan ti kabsat iti 20 nga imbitasion ken inlawlawagna a ti okasion ket maipapan iti Panglaglagip iti ipapatay ni Jesus ken maawis ti amin, Kristiano man wenno Muslim. Imbaga ti lalaki nga addanto 60 agingga iti 70 a kaduana.
Nangrugin ti palawag ti Memorial, ken addan 248 iti uneg, idi sumangpet ti parking attendant a kaduana ti agarup 100—lallaki, babbai, ubbing, babbaket ken lallakay, ken maysa a masikog. Nangarkilada iti sumagmamano a lugan a mapan iti hotel a pakaangayan ti Memorial. Gapu ta nakaad-aduda, saan a dagus a pinastrek ida dagiti guardia ti hotel. Nasdaawda no apay a nagadu a Muslim ti tumabuno iti programa dagiti Kristiano. Idi impakitada dagiti imbitasionda iti Memorial, kinuyog ida dagiti guardia a mapan iti auditorium. Agarup 60 ti napalubosan a sumrek iti napumpunno nga auditorium.
Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw, sinarungkaran ti kabsat ti parking attendant ken sinaludsodna no nagustuanda ti programa. Imbaga ti lalaki a medio mababainda ngem nagustuanda ti okasion ta nasisingpet ti amin, kumabkablaawda, ken makial-alamanoda. Inawis manen ti kabsat a tabunuanda ti espesial a palawag iti sumaruno a Domingo. Immay ti lalaki a kaduana ti 40 a kabagian ken kaarrubana. Gapu ta dandanin malpas ti gimong idi makasangpetda, inkeddeng dagiti panglakayen nga uliten ti palawag. Impakaammo manen ti tserman ti tema ti palawag, dinakamatna ti pakabuklan ti programa, sa naisaruno ti kanta ken kararag. Tapno matulongan dagitoy a Muslim, nagusar ti ispiker iti sasao a pamiliar kadakuada, kas iti “Nasantuan a Libro” imbes a ti “Biblia” ken ni “propeta Isa” imbes a “Jesus.”
Idi agangay, simmarungkar met ti maysa a panglakayen iti pagtaengan ti parking attendant ket nagsaritaanda ti Biblia babaen ti broshur a Listen to God. Nakikadua kadakuada ti 12 a sabsabali pay, a pakairamanan ti sumagmamano a Muslim a babbai ken ubbing.
Pagbasaan Kadagiti Bus
Agbibiahe iti nadumaduma a paset ti pagilian dagiti bus nga aggapu iti Ulaanbaatar, Mongolia. Agpaut dagiti biahe iti 48 nga oras, ket tuman-aw laeng iti tawa wenno maturog ti aramiden dagiti pasahero bayat ti biahe. Awan dagiti pagbasaan a naikabil kadagiti bus uray no magusgustuan dagiti Mongolian ti agbasa. Sipapanunot iti dayta dagiti kakabsat iti kongregasion ti Songinokhairkhan, isu a kinasaritada dagiti drayber dagiti bus: “Kayatdakayo a regaluan iti napintas a libro. Kadagiti eroplano, kanayon nga adda pagbasaan a naisuksok kadagiti likud ti tugaw. No iti panagkunayo ket kayat dagiti pasaheroyo nga adda basbasaenda, mabalinmi nga ikkan dagiti tugaw kadagiti literatura.” Walo a drayber ti immanamong. Kas resultana, nakaipaima dagiti kakabsat iti 299 a magasin ken 144 a broshur. Nakitulagda pay a suktanda dagita tunggal sumangpet dagiti baro a magasin.
Sabali ti Nasarungkaran
Iti maysa a pagilian iti Asia, dua a panglakayen ti natudingan a mangsarungkar iti maysa a sister a saanen nga aktibo iti walo a tawen. Gapu ta saanda pay a nakitkita ti sister, tinawagan ken nakitulagda a danonenda iti puestona iti maysa a dakkel a pagtagilakuan. Kalpasan ti pannagnada kadagiti makatikaw nga eskinita, nasarakanda met laeng ti puesto nga umarngi iti adres ti sister. Idi sumrekda, kinablaawan ida ti maysa a babai nga adda bassit a Biblia iti lamisaanna. Idi naammuanda ti apeliedo, ili, ken ti tawen ti dua nga annakna, impagarup dagiti kakabsat nga isu daytoy ti di aktibo a sister. “Dakami dagiti kakabsatmo a Saksi ni Jehova,” kinunada.
“Kristianoak,” insungbatna a masmasdaaw. Nakigtot dagiti kakabsat iti reaksionna, ngem inikkanda latta kadagiti naibatay-Biblia a literatura, ket agyamyaman unay. Ngem idi pumanawdan, naamirisda a nagkamalida iti napanan a puesto! Iti koma puesto a 2202 ti sumrekanda ngem iti met 2200 ti napananda. Kinuna ti maysa kadakuada: “Urayak la simgar, ta kasla inturongdakami dagiti anghel a mapan iti dayta a puesto. Agpada ti apeliedo ti babai ken ti sister, agpadada iti ili, ken dandani pay agkatawenan dagiti dua nga annakda! No koma sabali ti apeliedo wenno ili ti babai, maibagami koma a saan nga isu ti sapsapulenmi.” Nanglabasda pay iti maysa a puesto ket nasarakanda met laeng ti di aktibo a sister nga agur-uray iti isasarungkarda.
“Napalalo ti bainko ta uray no nakabaybayagen a saanak nga aktibo, dinak pulos linipatan ni Jehova”
Kas resulta daytoy a panagkamali, rinugian ti babai ti makipagadal iti Biblia ken makigimong. Nangrugi metten a makigimong ken regularen a makiramraman iti ministerio ti di aktibo a sister. Kinunana, “Napalalo ti bainko ta uray no nakabaybayagen a saanak nga aktibo, dinak pulos linipatan ni Jehova.”
Panagteks no Saan a Nasayaat ti Paniempo
Immakar da Greg ken Alma iti isla ti Catanduanes iti Pilipinas tapno agserbida iti lugar nga agkasapulan iti ad-adu a manangiwaragawag iti Pagarian. Dadduma kadagiti lugar sadiay ket kabambantayan, isu a masapul a magmagna da Greg ken Alma iti 19 a kilometro tapno madanonda dagiti teritoriada. No dadduma, dua nga oras nga aggaudda iti bangka a mapan mangasaba iti dadduma nga isla. No panagtutudo, saan a kaskarina dagiti kasta a panagdaliasat. Imbes nga addada lattan iti balay a di mangaskasaba, gundawayanda dagiti promo dagiti mobile network nga unlimited text a nalaka laeng ti bayadna.
Irugi ni Greg ti teksna babaen ti panangibagana iti naganna. Sa inayonna, “Adda laeng kayatko nga ibaga kenka a mensahe iti Biblia.” Ti maysa kadagiti epektibo a teksto nga us-usarenna ket ti Juan 17:3. Kalpasan a makotarna dayta, mangpataud iti dua a saludsod: Asino ti pudno a Dios? ken asino ni Jesu-Kristo? Sa awisenna nga ag-reply ti tineksanna. No sumungbat, mangiranud manen ni Greg iti kanayonan a teksto a kas iti Salmo 83:18. No ag-reply manen, damagenna no mabalin nga ituloyda ti agsarita iti telepono. Kinuna da Greg ken Alma nga adu ti mangipangpangag.
Adu ti saludsod ti maysa a babai a tineksan da Greg ken Alma ket nagtultuloy ti panagtitinneksda. Nayadalanda iti Biblia daytoy a babai. Inranudna pay iti kaanakan ken katrabahuanna dagiti naadalna. Idi agangay, nabautisaranda a tallo.