text:
mersey_side wrote:
fidel wrote:
...ay wen, malagipko, asino kadakayo ti nakaraman ti ararawan (mole cricket)? naimas gayam...
Naramanak metten kabagis fidel ngem naminsan laeng,kasta met diay Dodon (grasshopper).
...uray dodon naimas, malagipko daydi panawen ditoy lugarmi a maminsan kami laeng nga agani ti mulami a pagay iti makayawen, mairanran no kua iti bulan ti disyembre agingga iti Pebrero, kadagita a bulan naruay ti dodon, kabayatan iti panagggapas isamirami ti agtukma, madanon iti aldaw itunomi akas nayon ti pangaldaw. Naimas no maidaramudom dayta dodon iti napittak ken naboggoongan nga kamatis a nanayonan sili't sairo...


c: text/html

text:
Santa Cruz, Laguna
Ti Santa Cruz ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Laguna iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Cruz ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Alipit
- Bagumbayan
- Bubukal
- Calios
- Duhat
- Gatid
- Jasaan
- Labuin
- Malinao
- Oogong
- Pagsawitan
- Palasan
- Patimbao
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Baranggay III (Poblacion)
- Baranggay IV (Poblacion)
- Baranggay V (Poblacion)
- San Jose
- San Juan
- San Pablo Norte
- San Pablo Sur
- Santisima Cruz
- Santo Angel Central
- Santo Angel Norte
- Santo Angel Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Laguna". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 12 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Laguna". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 12 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
AKTIBIDAD PARA ITI PANAGADAL ITI BIBLIA
AKTIBIDAD PARA ITI PANAGADAL ITI BIBLIA
Sipapakumbaba nga Awaten ti Disiplina
Ammuem no kasano a nagbabawyan ni David ti basolna mainaig ken Bat-seba ken apay a pinakawan ni Jehova. I-download ti aktibidad, basaem ti salaysay ti Biblia, ken panunotem a karamanka iti eksena!
KANAYONAN MANIPUD ITI DAYTOY A KOLEKSION
Nairanta dagitoy nga aktibidad a tumulong kadagiti agtutubo a mangtarus iti Biblia. I-download-yo ti tunggal aktibidad, basaenyo ti salaysay ti Biblia, ken panunotenyo a karamankayo iti eksena!


text:
Rutaceae
Ti Rutaceae, kadawyan a naam-ammuan a kas ti rue[3] wenno pamilia ti citrus,[4] ket pamilia dagiti agsabsabong a mula, a kadawyan a naikabil iti urnos ti Sapindales.
Dagiti sebbangan ti pamilia ket kadawyan nga addaan dagitoy iti sabong a mabingbingay kadagiti uppat wenno lima a paset, ken kadawyan nga addaan ti napigsa nga ayumuom. Dagitoy ket sumakop iti porma ken kadakkel manipud kadagiti hierba aginggana kadagiti arbusto ken babassit a kayo.
Ti kangrunaan unay iti ekonomia a [henero]] iti pamilia ket ti Citrus, a mangiraman ti dalandan (C. sinensis), limon (C. × limon), grapefruit (C. paradisi), ken dalayap (nadumaduma, ken kaaduan ti C. aurantifolia, ti key lime). Ti Boronia ket dakkel a henero ti Australia, ken adda met dagiti kameng a mulmula a nabaglo unay ti sabsabongda ket inus-usar iti komersial a panagpataud ti lana. Dagit isabali pay a dakkel a henero ket ti Zanthoxylum, Melicopeken Agathosma. Adda met dagiti agarup a 160 henero iti pamilia ti Rutaceae:Listaan ti Rutaceae genera
Dagiti linaon
Dagiti pannakailasin[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan ti sebbangan ket kaykayo wenno dagiti arbusto, ken dagiti saan unay nga adu a hierba (Boenninghausenia ken Dictamnus), ti kankanayon nga aromatiko nga addaan kadagiti glandula kadagiti bulong, ken sagpaminsan a kadagiti siit. Dagiti bulong ket kadawyan nga agsumbangir ken kompuesto, ken awanan kadagiti estipula. Dagiti pelusido a glandula, ti kita ti aglaon ti lana, ket mabirukan kadagiti bulong nga akin-rebbeng kadagiti aromatiko a banglo dagit ikameng ti pamilias; tradisional a dagitoy ket kangrunaan a sinapomorpiko a panangilasin a manginagan iti Rutaceae.
Dagiti sabong ket saan nga espesialado, solitario wenno nagririmpuok, ken manmano nga awan sanga, ken nangruna a mapulaan babaen dagit insekto. Dagitoy ket nagtimbukel ti sukogna wenno (manmano) lateral a simetriko, ken kadawyan a hermaproditiko. Dagitoy ket addaan kadagiti uppat wenno lima a petalo ken sepalo, sagpaminsan a tallo, kaaduana naisinsina, walo aginggana iti sangapulo nga estambre (lima iti Skimmia, adu kadagiti Citrus), ken kadawyan a naisinsina wenno kadagit inadumaduma a grupo. Kadawyan nga agmaymaysa nga stigma nga addaan kadagiti 2 aginggana kadagiti 5 a nagtitipon a karpela, ken sagpaminsan nga agsisina dagiti pagiitlogan ngem nagtitipon dagiti estilo.
Ti bunga ti Rutaceae ket agdumaduma ken dagiti bukel adu pay ti padumadumaanda.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pamilia ket asideg a kabagian ti Sapindaceae, Simaroubaceae ken Meliaceae, ken amin dagitoy ket kadawyan a naikabil iti isu met laeng nga urnos, urayno adda met dagiti sistema a mangisina iti dayta nga urnos kadagiti Rutales kenSapindales. Dagiti pamilia ti Flindersiaceae ken Ptaeroxylaceae ken sagpaminsan dagitoy a naisinsina, ngem ttta nga aldawen ket kadawyan a naikabkabil iti Rutaceae, kasla dagiti dati pay a Cneoraceae. Ti maipapan ti subpamilia a gunglo ket saan pay a napno a nasolbar, ngem ti subpamilia ti Aurantioideae (Citroideae) ket nasayaat a nasuportaran; ti pannakaikabil kadagiti nadumaduma a henero ket agtultuloy a saan a nalawag .
Dagiti nangruna a sebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pamilia ket nasayaat ti kinapangrunanan iti ekonomia kadagit inapudot a klima ken dagiti sub-tropikal a klima para kadagit nadumaduma a makan a bungbunga iti henero ti Citrus, kasla iti dalandan, limon, kalamansi, dalayap, kumquat, mandarin ken grapefruit. Dagiti saan a citrus a bunga ket mairaman ti puraw a sapote (Casimiroa edulis), Orangeberry (Glycosmis pentaphylla), Clymenia (Clymenia polyandra), Limeberry (Triphasia trifolia), ken ti Bael (Aegle marmelos). Dagiti dadduma pay a mula ket ket naimuyongan iti hortikultura: dagit isebbanagn ti Murraya ken Skimmia , kas pagarigan dagiti sebbanagn ti Ruta, Zanthoxylum ken Casimiroa ket makaagas. Adda met dagiti nadumaduma a mula nga inus-usar ti industria ti bagbanglo,kasla iti Lumaud ti Australia a Boronia megastigma.
Ti henero ti Pilocarpus ket addaan kadagiti sebbanagn ti (P. jaborandi, ken P. microphyllus manipud idiay Brasil, ken ti P. pennatifolius manipud idiay Paraguay) a nagtaudan ti agas a pilokarpina, nga inus-usar a panangagas iti glaucoma.
Dagiti sebbangan ket naaramid manipud kadagiti bilang ti sebbangan dagit ihenero ti Zanthoxylum, a naipangpangruna ti sili ti Sichuan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rutaceae Juss., nom. cons.". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 2003-01-17. Naala idi 2009-04-11.
- ^ Takhtajan, Armen (2009). Flowering Plants (2 nga ed.). Springer. pp. 375–376. ISBN 978-1-4020-9608-2.
- ^ RUTACEAE iti BoDD – Botanical Dermatology Database
- ^ http://www.plantsystematics.org/taxpage/0/family/Rutaceae.html
- Singh, Gurjaran (2004). Plant Systematics: An Integrated Approach. Enfield, New Hampshire: Science Publishers. pp. 438–440. ISBN 1-57808-342-7.
- Chase, Mark W.; Cynthia M. Morton & Jacquelyn A. Kallunki (Agosto 1999). "Phylogenetic relationships of Rutaceae: a cladistic analysis of the subfamilies using evidence from RBC and ATP sequence variation". American Journal of Botany (Botanical Society of America) 86 (8): 1191–1199. doi:10.2307/2656983. JSTOR 2656983. PMID 10449399. Naala idi 2007-08-30.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Rutaceae idiay Wikimedia Commons


text:
Awisendakayo nga Agpasiar Kadagiti Pasilidad ti Bethel iti United States
“Nagmayat ti panagpasiarmi idiay Bethel. Diminto pulos malipatan dayta.” Kasta ti kinuna ti agassawa a naggapu idiay Vanuatu kalpasan ti panagpasiarda kadagiti pasilidad dagiti Saksi ni Jehova iti United States. Kasta met laeng ti marikrikna ti adu kadagiti nasurok a 70 a ribu a tattao nga agpaspasiar sadiay iti kada tawen.
Napadasanyo met kadin ti nagpasiar kadagiti pasilidad ti Bethel iti United States? No saan pay, awisendakayo nga agpasiar.
Ania dagiti makitayo iti tallo a kangrunaan a pasilidad?
Sangalubongan a Hedkuarter, Brooklyn, New York. Adda nayurnos a mangipasiar kadakayo isu a maammuanyo ti maipapan kadagiti organisado a panangiwanwan ken panangsuportar iti sangalubongan a trabaho a panangikasaba iti naimbag a damag. Adda met dua nga eksibit a mabalinyo a pasiaren uray awan ti tour guide. Ti maysa a napauluan iti “A People for Jehovah’s Name” ket maipapan iti pakasaritaan dagiti Saksi ni Jehova manipud idi umuna a siglo agingga ita. Ti sabali pay ket ti “The Bible and the Divine Name” a mangitampok iti adu a patarus ti Biblia a naglaon iti naisangsangayan a nagan ti Dios.
Teokratiko nga Edukasion, Patterson, New York. Ammuenyo ti maipapan kadagiti eskuelaan sadiay kas iti Watchtower Bible School of Gilead ken School for Branch Committee Members and Their Wives. Adda met dagiti video ken displey a mangipakita kadagiti trabaho a maar-aramid kadagiti opisina a pakairamanan ti Art, Audio/Video Services, Legal, ken Service departments.
Panagimprenta ken Panangitulod iti Literatura, Wallkill, New York. Makitayo no kasano a mayimprenta, ma-bind, ken maitulod dagiti Biblia ken naibasar-Biblia a literatura kadagiti kongregasion iti United States, isla iti Caribbean, ken dadduma pay a paset ti lubong.
Kasano kabayag ti panagpasiar kadagita a pasilidad?
No adda tour guide, agarup maysa nga oras ti panagpasiar idiay Brooklyn; agarup dua nga oras idiay Patterson; ken agarup maysa ket kagudua nga oras idiay Wallkill.
Siasino dagiti tour guide?
Dagidiay agtrabtrabaho iti nadumaduma a departamento iti Bethel. Ibilangda dayta a paset dagiti panangikagumaanda a mangsuporta iti sangalubongan a trabahomi a panangisuro. Idi Mayo 2014, nasuroken a 5,000 ti agtrabtrabaho iti tallo a pasilidad, ket nasurok a 3,600 kadakuada ti nasanay nga agi-tour. Agarup 40 a lengguahe ti mausar iti panag-tour-da.
Mano ti bayad ti panag-tour?
Libre.
Masapul kadi a maysaka a Saksi ni Jehova tapno makapasiarka sadiay?
Saan. Saan a Saksi ti adu kadagiti agpaspasiar. Agpada a maammuan dagiti Saksi ken saan a Saksi ti maipapan kadagiti organisado a panangikagumaan a mangsuportar iti sangalubongan a trabaho dagiti Saksi ni Jehova.
Adda Muslim a babai a taga-India a nagpasiar idiay Patterson. Kalpasan ti panagpasiarna, kinunana: “Mabalinko la koma ti makiraman iti daytoy a trabaho. Pagyamanan unay iti dakkel a respetoyo kaniak.”
Mabalin kadi nga ag-tour dagiti ubbing?
Wen! Posible a nasayaat ti epekto kadagiti ubbing ti kasta a panagpasiar. Insurat ni John a taga-United States maipapan iti panagpasiarna: “Uray idi nakaawidkamin, pagsasaritaan pay laeng dagiti ubbing iti grupomi ti panag-tour-da. Idi saanda pay a nakapag-tour, dida ammo no ania dagiti trabaho idiay Bethel. Ngem ita, kayatdan ti agbalin a Bethelite.”
Mabalin met kadi ti ag-tour kadagiti pasilidad dagiti Saksi ni Jehova iti dadduma a pagilian?
Wen. Mabalin ti ag-tour kadagiti pasilidadmi iti adu a pagilian. Tapno makitam ti adres dagita a pasilidad, luktam ti Opisina ken Impormasion iti Panagpasiar iti jw.org/ilo. Maragsakankami a mangawis kenka nga agpasiar iti maysa kadagiti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova.


text:
Kategoria:Pampanid nga agus-usar kadagiti dakamat nga addaan ti daan nga estilo ti di nalawag a naibaga nga et al. kadagiti editor
|displayeditors=maisingasing (kasisigud a nailemmeng ti mensahe ti biddut)
Sakbay ti pannakaipaaamo dagiti naibatay ti Lua a dakamat, ti panagporma dagiti plantilia ti dakamat ket naidaremdem a mangsuporta kadagiti ad-adu ngem uppat nga editor. A naisangsangayan, no uppat (wenno ad-adu) dagiti parametro ti editor dagiti nainaganan, isonto a ti plantilia ket mangiparangto ti tallo a nagnagan dagiti editor a sinaruno babaen ti "et al." tapno mangipakita a ti listaan ket napasardeng. Adda met dagiti editor nga agkamkammatalek iti daytoy a panagkukua tapno makairaman ti etiketa ti "et al." . Kas pagarigan:
Dagiti plantilia a naibatay ti Lua ket makalaon ti dakdakkel a bilang dagiti editor. Dagiti plantilia a naibatay ti Lua ket nalawagda pay a mangiraman ti maysa nga etiketa ti "et al." iti baro a parametro ti
|displayeditors=, ti parametro a saan idi a magun-od iti daan nga estilo dagiti plantilia.
Dagiti plantilia ti daan nga estilo ket kaaduan laeng a mangsuporta kadagiti uppat nga editor. Dagiti plantilia a naibatay ti Lua ket saan a makaaamo no dagiti editor ti Wikipedia ket nagpartuatda kadagiti dakamat nga adda kadagiti apag-isu nga uppat nga editor wenno, gaputa dagiti dakamat ti daan nga estilo ket limitadoda kadagiti uppat nga editor. Daytoy a mensahe ti biddut ket ireporta babaen dagiti dakamat nga adda kadagiti apag-isu nga uppat nga editor ngem awan ti
|displayeditors=. Tapno mapreserba ti panagkukua dagiti dakamat ti daan nga estilo, dagiti dakamat a naibatay ti Lua ket agiparang ti "et al." tapno mangsukat ti maikapat nga editor.
Ti mangsolbar iti daytoy a biddut, agnayon kadagiti nabatbati nga editor iti dakamat wenno iyasentar ti
|displayeditors= iti
3 wenno basbassit a pateg tapno mapasardeng ti listaan ti editor. No adda dagiti apag-isu nga uppat nga editor, iyasentaren ti
|displayeditors= iti
4 wenno nagatngato tapno maiparang amin dagiti uppat nga editor a saan a mangiraman ti "et al."
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga agus-usar kadagiti dakamat nga addaan ti daan nga estilo ti di nalawag a naibaga nga et al. kadagiti editor.[a]
Idi las-ud ti panagparang-ay ti Panagdakamat nga Estilo 1, adu kadagiti baro a mensahe ti biddut ket nailemmeng. Dagiti nailemmeng a mensahe ket naiparang idi nairugrugi ti panagparang-ay. Dagiti editor a kumayat a makakita amin a mensahe ti biddut ti CS1 ket mabalinda a makita babaen ti panagikabil idiay bukodda a sapasap wenno kudil iti CSS a makita diata baba:
.citation-comment {display: inline !important;} /* Ipakita amin a mensahe ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Amin dagiti mensahe ti biddut ket naiparangen isunga daytoy a css ket saanen a nasken.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid iti espasio ti Agar-aramat, Tungtungan, Agar-aramat tungtungan, Wikipedia tungtungan, Papeles tungtungan, Plantilia tungtungan, Tulong tungtungan, Kategoria tungtungan, Modulo tungtungan, ken MediaWiki tungtungan ket saan a mairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Wikipedia:Babel
Dagiti gandat ti Wikimedia ket agus-usarda ti Babel tapno makatulong para iti pannakisinnarita dagiti agar-aramat ken maipalaka ti panagbiruk kadagiti makasao ti maysa a pagsasao.
Dagiti agpang ti kalaing a panangisao[urnosen | urnosen ti taudan]
- Awan ti pannakaammo nga agpang ti pannakaammoda
xx-0: Awan ti aniaman a pannakaawatda ti maysa a pagsasao wenno marigatanda unay a makaawat.
- Nababa nga agpang ti pannakaammoda
xx-1:Maawatanda bassit ti pagsasao kadagiti nalaka a naisursurat ken mabalinda nga agsaludsod wenno sumungbat kadagiti nalaka saludsod ngem saanda a nalaing unay nga agsurat kadagiti artikulo.
- Agpakatengnga nga agpang ti pannakaammoda
xx-2: Nalaingdan a makaawat tapno mabalinda ti agurnos wenno makisinnarita kadagiti tungtungan ti panid.
- Nangato nga agpang ti pannakaammoda
xx-3: Nalaingdan a makasurat iti daytoy a pagsasao ngem mabalin nga adda pay laeng dagiti sagpaminsan a kamali.
- Kasla patneng a panagsasao nga agpang ti pannakaammoda
xx-4: Kasla patneng ti kalaing ti panagsao wenno pannakaawatda urayno saanda a naipasngay a mangisasao iti daytoy a pagsasao.
- Propesional nga agpang ti pannakaammoda
xx-5: Nalaing ti pannakaawatda iti daytoy a pagsasao, mabalinda ti agbalakad wenno wenno agipatarus kadagiti sabali a pagsasao.
- Patneng nga agpang ti pannakaawatda
xx-N: Patneng wenno naipasngay a mangisasao. Nalaing unay ti pannakaawatda kadagiti amin nga agpang ti daytoy a pagsasao.


text:
LAOAG CITY - Agingga ita ket saan pay a natungpal ti kalikagum ti probinsiya ti Ilocos Norte nga maaddaan ti joint session iti nagbaetan dagiti kameng ti Sangguniang Panlalawigan ti Ilocos Norte ken Apayao.
Daytoy ket tapno pagsasaritaan da ti boundary dispute iti nagbaetan dagiti dua a probinsiya no sadino nga agpada a tagtagikuaen ti Adams, Ilocos Norte ken Calanasan, Apayao ti Sitio Bucarot nga adda iti nagbaetan dagitoy.
Segun ti provincial government ti Ilocos Norte, ti Sitio Bucarot ket paset ti teritoryo ti ili ti Adams idinto a ti Calanasan sa Apayao ket ipetpetteng na met a kukua da ti lugar.
Gapu ti kalikagum a maikkanen ti solusyon ti nasao a problema ket nangipatulod ti Sangguniang Panlalawigan ti Ilocos Norte ti surat iti Apayao tapno mangiwayat da ti joint session iti maysa a neutral ground ngem saan nga inkaso ti Apayao agingga iti agdama.
Gapu iti daytoy, kuna ni Sangguniang Panlalawigan Member, Atty Juan Conrado Respicio II, vice chairman ti committee on laws nga nangipila da ti petition for mandamus iti Court of Appeals.
Kuna ni Respicio nga iti kanito agtalinaed ti kinatangken ti Apayao ket mabalin nga i-contempt ti CA.


text:
LAOAG CITY – Umabot ti lima a milyon, siyam a gasut a ribu a pisos ti balor ti binulbulto a shabu a nakumpiskar iti drug buy bust operation nga insayangkat dagiti kameng ti Phil National Police ditoy syudad ti Laoag.
Rumrummuar a daytoy pay laeng ti kadakkelan a volume ti shabu a nakumpiskar iti balligi nga operasyon dagiti otoridad kontra iti illegal a droga ditoy Ilocos Norte.
Iti agdama, addan iti kustodyar ti PNP Laoag dagiti tallo a natiliw a suspek a da Darren de la Cruz, agtawen ti 21, taga Brgy Utol, Bangui, Ilocos Norte, Maricris Calara, live-in ni Darren, agtawen ti 22 ken taga probinsya ti Bulacan ken ti kasinsin ni Darren a ni Elmer de la Cruz, agtawen ti 38 ken taga Ballesteros, Cagayan.
Naammoan a kagapgapo laeng dagiti suspek idiay Manila ken kasangsangpet da iti pagtartarusan da nga apartment iti Brgy 13 ditoy syudad ti Laoag iti panangisayangkat dagiti otoridad ti buy bust operation itay parbangon.
Immun-una ngem iti daytoy, inannugot ti ub-ubing a de la Cruz nga ammo da a maipawil nga agas ti mapan da al-alaen idiay Baclaran, Pasay City ngem saan da nga am-ammo dagiti mangbilbilin kadakuada.


text:
Papa Inocencio VII
Ni Papa Inocencio VII (mabalin nga idi 1339[1] – 6 Nobiembre 1406), naipasngay idi a kas ni Cosimo de' Migliorati, ket nabiit idi a Papa idiay Roma idi baetan ti 1404 ken 1406 idi las-ud ti paset ti panawen ti Lumaud a Panagguddua (1378–1417) bayat nga adda idi ti kasuppiat a Papa, ni Kontrapapa Benedicto XIII, idiay Avignon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti maymaysa a kontemporario a taudan a mangitudtudo ti tawenna (salaysay ni Dietrich von Nieheim) a mangibagbaga nga isu ket nagbalin a Papa iti edad a 65. A. Kneer: Zur Vorgeschichte Papst Innozenz VII., Historisches Jahrbuch, 1891, p. 347-348. Adda dagiti nadumaduma a moderno a taudan (a mairaman Ti Katoliko nga Ensiklopedia wenno Encyclopædia Britannica) ket nangikabkabil ti pannkayanakna a kas idi ca. 1336
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Inocencio VII idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Pelagio II
Ni Papa Pelagio II ket isu ti Papa manipud idi 579 aginggana idi 590.
Isu ket katutubo ti Roma, ngem mabalin nga isu ket kaputotan nga Ostrogodo, gapu ta ti nagan ti amana idi ket Winigild.
Ni Pelagio ket nagkidkidaw ti tulong manipud ti kenni Emperador Mauricio a sumuppiat kadagiti Lombardo, ngem dagiti Bisantino ket saanda a timmultulong, a nagpilit daytoy kenni Pelagio a "gimmatang" ti maysa a panagkappia ken simmupiat kadagiti Pranko, a nagraut ti Italia, ngem pimmanawda met laeng kalpasan ti panagsuksok babaen dagiti Lombardo.
Ni Pelagio nagob-obra a nangipangato ti kleriko a biag a di mangasawa, ken nangited kadagiti nainget nga alagaden iti daytoy a banag a naipagarup a nainget unay babaen ti simmaruno kaniana a ni Papa Gregorio I, ken nangbalbaliwa iti daytoy.
Idi las-ud ti kinapapana, ti obispo ti Milan, a nagsardeng a nagkomulgar iti Roma iti Panagsisina dagiti Tallo a Kapitulo, ket nagsubli ti napno a panagkomulgar idi agarup ti 581, bayat a dagiti dadduma nga opbispo idiay Akin-amianan nga Italia ket nagbatbatida iti pannakisina.
Ni Pelagio ket nagbilbilin ti panangipatakder ti Basilica di San Lorenzo fuori le Mura, ti simbaan nga santuario idiay lugar nakamartiran ni San Lorenzo. Idi las-ud ti panagturayna, dagiti Visigodo ti España ket nagkombertidoda, ngem isu ket nakasangsango pay kadagiti suppiatan iti Sede ti Konstantinopla para iti panagampon iti titulo ti "Patriarka nga Ekumeniko," a namatmatian ni Pelagio a mangdadael ti panagturay ti papa.
Ni Pelagio ket nabiktima iti peste a nangdadael iti Roma idi patingga ti 590.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Papa Pelagio II" iti 1913 'Katoliko a Simbaan.
- Duffy, Eamon. Dagiti Santo ken Managdakes: Ti Pakasaritaan dagiti Papa, Unibersidad ti Yale a Pagmalditan, 2001. pp 62–63. ISBN 0-300-09165-6
- Maxwell-Stuart, P. G. Salaysay dagiti Papa: Ti Kinaturay a Rehistro ti Kinapapa manipud kenni San Pedro aginggana iti Agdama, Thames & Hudson, 2002, p. 47. ISBN 0-500-01798-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Pelagio II idiay Wikimedia Commons


text:
UTC+14:00
Ti UTC+14:00 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +14. Daytoy ti kangatuan a sona ti oras, a ti kaibuksilanna ket dagiti lugar iti daytoy a sona ti oras ket isuda ti umuna a makakita ti baro nga aldaw, ken isu nga isuda ti umuna a mangrambak ti Baro a Tawen.
Ti UTC+14 ket gumay-at iti kaadayo a kas ti 30° a daya ti linia ti 180° a longitud ken agpartuat ti dakkel a kupin iti Sangalubongan a Linia ti Petsa.
Dagiti linaon
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kiribati
- Is-isla ti Line - mairaman ti Kiritimati (Isla ti Paskua)
- Ti database ti sona ti oras ti IANA a panangilasin ti sona ket ti Pasipiko/Kiritimati.
- Is-isla ti Line - mairaman ti Kiritimati (Isla ti Paskua)
Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sentral a Pasipiko a Republika ti Kiribati ket nangipaammo ti panagbaliw ti sona ti oras para iti akindaya a guduana idi 1 Enero 1995, manipud kadagiti sona ti oras iti −11 ken −10 aginggana iti +13 ken +14. Sakbay iti daytoy, ti sona ti oras ti UTC+14 ket awan idi. Kas kolonia ti Britaniko, ti Kiribati ket naipatengga idi idiay Is-isla ti Gilbert, ti laud laeng ti daan a linia ti petsa. Kalpasan iti pannakawaya idi 1979, ti baro a republika ket tinawidna ti Phoenix ken is-isla ti Line manipud ti Estados Unidos, isu a dayta a pagilian ket nabingbingayen idi babaen ti linia ti petsa. Dagiti opisina ti gobierno kadagiti kasumbangir a bangir iti linia ket makakomunikadoda laeng babaen ti radio wenno telepono kadagiti uppat nga aldaw iti lawas no dagiti dua a bangir ket agiddanda a makasanay kadagiti kadawyan nga aldaw.
Ti pannakabaliw ti sona ti oras ti Kiribati ket kaibuksilanna a ti linia ti petsa ket napan nga agpadaya no likmuten daytoy a pagilian, tapno ti is-isla ti Line, a mairaman ti matagtagitao nga isla ti Kiritimati, a nagrugi idi tawen ti 2000 iti teritoriona sakbay ti aniaman a pagilian iti lubong, ti langa a ti gobierno ti Kiribati ket nagipuon a kas mabalin a panagawis kadagiti turista.[1]
Ti Tonga – ti nagan ti sona ti oras ti database ti sona ti oras ti IANA ket Pasipiko/Tongatapu – naus-usar ti UTC+14 para iti oras a panagin-inut ti lawag manipud idi 1999 aginggana idi 2002,[2] ken isu a nagrambak ti baro a tawen idi 2000 iti isu met laeng nga oras a kas ti Is-isla ti Line idiay Kiribati.
Idi gibus ti 29 Disiembre 2011 (UTC−10), ti Samoa ket nangipauna ti alagaden nga oras manipud ti UTC−11 aginggana ti UTC+13 (ken ti orasna ti panagin-inut ti lawag manipud ti UTC−10 aginggana ti UTC+14), ken napan iti sangalubongan a linia ti petsa iti sabali a bangir iti pagilian.[3][4] Ti panagsurot ti keddeng ti Samoa, ti Tokelau ket nangipauna met ti alagaden nga oras (nagus-usar nga awan ti oras a panagin-inut ti lawag), manipud ti UTC−11 iti UTC+13.[5]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- UTC-12:00, ti maudi a sona nga oras a mangrugi ti baro nga aldaw
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ariel, Avraham; Berger, Nora Ariel (2005). Plotting the Globe: Stories of Meridians, Parallels, and the International Date Line. Greenwood Press. p. 149. ISBN 0-275-98895-3.
- ^ http://www.timeanddate.com/worldclock/clockchange.html?n=277&year=1999
- ^ "Baliwan ti Samoa dagiti sona ti oras ken mangipauna babaen ti maysa nga aldaw". Metro.
- ^ "Ti Samoa ken mapan iti Sangalubongana Linia ti Petsa". Herald Sun.
- ^ "Tokelau: Saan a husto a lokakl nga oras kadagiti napalabas a 100 a tawen". 7 Agosto 2012.


text:
Dagiti panagtunton ti teritorio ti Antartika
Pito nga es-estado ti mangtartaripato ti panagtunton ti teritorio kadagiti walo a teritorio idiay Antartika. Dagitoy a pagilian ket mangimaton iti lugarda a sientipiko a pagsukisokan ken dagiti pagadalan a pasilidad a idiay Antartika iti uneg ti tinuntonda a teritorio.
Naibagbaga kano a ti Tulag ti Antartiko ket mangitungkua wenno mangpasardeng kadagitoy a panagtunton. Nupay kasta, ti Artikulo IV § 2 ket mangibagbaga iti, "Awan kadagiti tignay wenno aktibidad a mapaspasamak bayat a maipatpatungpal ti agdama a tulag ket gapuanan iti daytoy a batayan para iti panangiyunayunay, panagsuporta wenno panangipaay ti panagtunton ti teritorial a kinaturay idiay Antartika. Awan ti baro a panagtunton,wenno panagpadakkel iti maysa nga adda a panagtunton, ti maiyunayunayto iti kinaturay ti teritorio bayat a maipatpatungpal ti agdama a tulag agdama a Tulag", isu a saan a mangitungkua wenno mangpaardeng kadagiti adda a panagtunton.
Dagiti linaon
Dagiti opisial a panagtunton[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agtutuon a panagtunton[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan a natunton[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti awanen a panagtunton[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti mabalin a masakbayan a panagtunton[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti maipagpagarup a a mabalin a maipanggep dagiti masakbayan a panagtunton. Ti Estados Unidos ken Rusia (kas sumaruno nga estado iti Kappon ti Sobiet) ket nangitaltalinaay nga addaanda iti reserba a karbenagn iti agaramid kadagiti panagtunton ket adda met dagiti panagipagpagarup a ti Brasil ket agar-aramid iti panagtunton a naibatay babaen ti 53° L ken 28° L,[1] isu a mangtuoon kadagiti panagtunton ti Arhentina ket Britaniko ngem saan a ti Chile.
Dagiti teritorio ti isla ti subantartiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti uppat a teritorio iti 60° Abagatan ti sirkulo ti latitud ket sagpaminsan a mainaig iti kontinente ti Antartika. Awan kadagitoy a teritorio ket addaan kadagiti indehenio a populasion.
- Isla Bouvet (Dependensia ti Norwega)
- Akin-abagatan a Terteritorio ti Pransia[2][3]
- Isla Heard ken is-isla McDonald (Akinruar a teritorio ti Australia)
- Abagatan a Georgia ken ti Is-isla ti Abagatan a Sandwich (Ballasiw taaw a teritorio ti Britaniko)
Tulag ti Antartiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The international politics of Antarctica. Page 119 and 124.
- ^ Dagiti distrito ti Akin-abagatan ken Antartiko a Dagdaga ti Pransia malaksid ti Daga Adelia.
- ^ Mairaman ti Naiwarwaris nga Is-isla idiay Taaw Indiano, a mainaig iti Aprika


text:
UTC+09:45
Ti UTC+09:45 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +09:45.
Ti UTC+09:45 ket naus-usaren a aks oras idiay Australia (Kalgaw nga Oras ti Sentral nga Akinlaud, wenno CWST). Nausar idi daytoy kadagiti balay ti igid ti kalsada iti igid ti Kalsada Eyre idiay Akinlaud nga Australia ken Abagatan nga Australia iti las-ud ti kalgaw bayat ti Akinlaud nga Australia iket adda iti oras a panagin-inut ti lawag. Urayno saan nga opisial, ti bilin ti gobierno a sona ti oras, dagiti pagbeddengan a pagrugianna ken pagpatinggaanna ket nalawag ken kadawyan dagitoy a naipakpakita kadagiti mapa ti kalsada iti lugar.
Ti UTC+09:45 ket naus-usaren kadagiti 5 a lugar idiay Australia, a mairaman ti Border Village, Caiguna, Eucla, Madura ken Mundrabilla. Iti agdama, dagitoy a lugar ket agus-usarda ti UTC+08:45 gapu ta ti Akinlaud nga Australia ket saan nga agus-usar iti oras a panagin-inut ti lawag.


text:
Filozoa
Ti Filozoa ket isu dagiti monopiletiko a pannakaigrupo iti kaunegan ti Opisthokonta. Mangiraman dagitoy kadagiti ayup ken kakuyogda ti kaasitgan a kabagianda a uniselular (dagiti organismo a kaasitgan a maikabagian kadagiti ayup ngen dagiti fungus wenno Mesomycetozoa).[1]
Dagit itallo a grupo ti agdama a naikeddeng iti klado ti Filozoa:
- Klase ti Filasterea – kinaudi a napatakder iti kamara ti genera Ministeria ken Capsaspora
- Klase ti Choanoflagellatea – dagiti 'nakuelioan' a flagellate
- Pagarian ti Animalia wenno Metazoa –dagiti ayup
Kladograma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pakailasinan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tinaudan a selula ti opisthokont ket naipagarup a nagtagikua kadagiti naingpis a gamat. Dagiti daduma pay nga opisthokont (Mesomycetozoa ken Corallochytrium) dagitoy ket napukawen. Dagitoy ket nataginayon iti Filozoa, nga iti daytoy ket simple ken ken saan a agimmmus, nga adda daytoy ti nasikkil a bugas dagiti raay aktina (a maigiddiat iti nalap-it,agimmung ken nasangaan a filopodia dagiti nucleariid ken dagiti nasangaan a rizoide ken hipa dagiti fungus). Kadagiti choanoflagellate ken kadagiti kaaduan a primitibo nga ayup , a kas dagiti espongha, dagitoy ket agbalinda iti agsangat nga aglamut a kuelio iti palikmut ti cilio wenno flagelo; daytoy ket naipagpagarup a tinawid manipud ti kinaudi a kadawyan a tinaudanda a filozoa.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Shalchian-Tabrizi K., Minge M.A., Espelund M., et al. (2008). "Multigene phylogeny of choanozoa and the origin of animals". Iti Aramayo, Rodolfo. PLoS ONE 3 (5): e2098. doi:10.1371/journal.pone.0002098. PMC 2346548. PMID 18461162.


text:
LAOAG CITY – An-anupenen dagiti otoridad dagiti agama a suspek iti pannakatagtagbat a poon ti nakatayan ti maysa a lalaki iti maysa a karinderya iti Brgy Bengcag, ciudad ti Laoag.
Nabigbig ti biktima a ni Ferdinand Domingo, 32, baro ken residente ti Brgy 7, San Gabriel, San Nicolas, Ilocos Norte idinto a dagiti agama a suspek ket isuda Christopher Pimentel Sr kenni Christopher Pimentel Jr, agpada a residente ti ili ti Dingras.
Segun ti inisyal nga imbestigasyun ti PNP Laoag, napasamak ti insidente bayat a kadua ti biktima dagiti gagayyem na nga isuda Allan Kevin Adaya, 25, residente ti Brgy 29, ciudad ti Laoag; Sonny Val Danao, 27, residente ti Brgy 47. Bengcag, ciudad ti Laoag, Macky Gutierez, PJ Gutierez kenni Allan Jacinto nga nagturong iti maysa a karinderya tapno gumatangda ti inumen da.
Apaman a nakababa ti biktima iti nagluganan da ket kellaat lattan a kinamat dagiti agamak a suspek ket tinagtagbat da ni Domingo nga nagsagabaan na ti sugat iti nagduduma a paset ti bagi na nangruna ti tengnged ken likud na.
Dagus a naitaray ti biktima iti Laoag City General Hospital ngem natay bayat a maag-agasan.
Narekobre dagiti nagresponde a pulis ti maysa a dara-dara a buneng nga agatiddog ti maysa a kadapan ken innem a pulgada iti nakapasamakan ti insidente.
Saan pay a naiyestablisar dagiti otoridad ti motibo ti krimen.
Iti agdama ket itultuloy ti PNP Laoag ti imbestigasyun iti insidente ken maisagsagana metten ti kaso a maipila kontra kadagiti agama.


text:
LAOAG CITY – Inpasigurado ti Philippine National Police ti Bacarra, Ilocos Norte nga awan foul play ti pannakatay ti lalaki nga nakita a nakabitin a mismo iti uneg ti kuwarto na iti balay idiay Brgy Tubburan iti nasao nga ili.
Ti biktima a nabigbig iti nagan a Richardson Valderosa, 39, baro ken maysa a mannalon.
Naammuan a sakbay a nadiskobre ti bangkay ti biktima ket nagkadua da pay laeng a nangan iti kabsat na a ni Jesus Valderosa ngem kalpasan a nakapangan da ket simreken ti biktima iti kuwarto na.
Idin agturong koma metten ni Jesus iti kuwarto na ket naripar na ti nylon a tali iti kuwarto ti kabsat na gapuna a napan na kinita.
Apaman a nakastrek ni Jesus iti kuwarto ti kabsat na a ni Richardson ket naipasabat ti nakabitin a biktima.
Naitaray ti biktima iti Rural Health Unit ti ili ti Bacarra ngem indeklara ni Dr Manuel Andres nga natayen.
Segun ti imbestigasyun ti PNP Bacarra, ti biktima ket nabayagen nga adda diperensiya ti panagpanpanunot na


text:
Pura, Tarlac
Ti Pura ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Tarlac iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Pura ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Balite
- Buenavista
- Cadanglaan
- Estipona
- Linao
- Maasin
- Matindeg
- Maungib
- Naya
- Nilasin 1st
- Nilasin 2nd
- Poblacion 1
- Poblacion 2
- Poblacion 3
- Poroc
- Singat
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pampanga". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Tarlac". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
2014 Tinawen a Libro Dagiti Saksi ni Jehova
Basaem dagiti tampok kadagiti pagilian ti Sierra Leone ken Guinea, ken ammuem dagiti makaparegta a kapadasan iti intero a lubong.
Teksto iti Tawen 2014
Ti tekstotayo iti tawen 2014 ket “Umay Koma ti Pagariam.”
Surat ti Bagi a Manarawidwid
Mapabilegka no basaem ti naimpusuan ken makaparegta iti naespirituan a surat ti Bagi a Manarawidwid.
Dagiti Tampok iti Napalabas a Tawen
Basaem dagiti makapagagar a panagrang-ay a mangipakita nga umab-abante ti organisasion ni Jehova a Dios.
Sangalubongan a Panangasaba ken Panangisuro
Ayat ti mangtigtignay iti ili ti Dios a makiraman a regular iti panangikasaba iti naimbag a damag ti Pagarian. Kitaem ti nagapuananda iti tawen 2013.
Sierra Leone ken Guinea
Ipakita dagiti salaysay ti nabileg a pammati ken debosion dagiti Saksi ni Jehova bayat nga ikaskasabada ti naimbag a damag kadagitoy a pagilian.
100 a Tawenen ti Napalabas
—1914
1914, ti tawen nga iwarwaragawag dagiti Estudiante ti Biblia, dimteng met laengen.


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Aramidek no Adda Sinukirko a Pagannurotan ti Nagannakko?
Dagitoy ti aramidem tapno dida unay agunget.
Ibagam ti agpayso. No dimo aramiden dayta, mabalin a mapukaw ti nabatbati a panagtalekda kenka. Agbalinka ngarud a napudno ken idetalyem ti napasamak.
Dika agikalintegan wenno dimo tagilag-anen ti napasamak.
Kanayon a laglagipem a “
ti maysa a sungbat, no naalumamay, pagbaw-ingenna ti pungtot.”
—Proverbio 15:1.
Agpadispensarka. Tapno nalaglag-an ti awatem a pannusa, maiparbeng laeng nga ibagam a ladingitem ti panagdanag ken pannakaupayda wenno ti kanayonan a trabaho nga imbunga ti inaramidmo. Ngem masapul a napasnek ti panagbabawim.
Akseptarem dagiti epekto ti inaramidmo. No akseptarem dagiti epekto ti inaramidmo, ipakpakitam a manakemka. Mabalin a ti kasayaatan laengen nga aramidem ket ikagumaam nga isubli ti napukaw a panagtalek kenka dagiti nagannakmo.—Proverbio 20:11.
Laglagipem a responsabilidad dagiti nagannakmo a bantayan ti garawmo iti nainkalintegan a pamay-an. Dayta ti gapuna a dakamaten ti Biblia “
ti bilin ni amam” ken “
ti linteg ni inam.”
No kayatmo nga ikkandaka dagiti nagannakmo iti dakdakkel a wayawaya
Ipakitam a natulnogka kadagiti pagannurotanda.
Yugalim ti agtulnog.


text:
Naga, Camarines Sur
Ti Siudad ti Naga ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Camarines Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Naga ket nabingbingay a politikal kadagiti 27 a barbaranggay.[2]
- Abella
- Bagumbayan Norte
- Bagumbayan Sur
- Balatas
- Calauag
- Cararayan
- Carolina
- Concepcion Grande
- Concepcion Pequeña
- Dayangdang
- Del Rosario
- Dinaga
- Igualdad Interior
- Lerma
- Liboton
- Mabolo
- Pacol
- Panicuason
- Peñafrancia
- Sabang
- San Felipe
- San Francisco (Poblacion)
- San Isidro
- Santa Cruz
- Tabuco
- Tinago
- Triangulo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Francisco Manuel Blanco
Ni Francisco Manuel Blanco (1778 – 1845) ket maysa idi a Kastila a prayle ken botaniko.
Dagiti linaon
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Isu ket naipasngay idiay Navianos de Alba, Castilla y León, España, ni Blanco ket kameng idi ti Agostino nga urnos dagiti prayle. Ti immuna idi a nakaipatulodanna ket idiay Angat iti probinsia ti Bulacan idiay Pilipinas. Kanungpalan pay nga isu ket napnapan kadagiti nadumaduma a nakaipatulodan.
Iti kinaudi a paset ti biagna, isu ket nagbalin a delegado ti urnosna idiay Manila, ken nagbanbanniaga kadagiti amin a paset ti purpuro. Isu ti nagsurat ti immuna a komprehensibo a flora ti Pilipinas, ti Flora de Filipinas. Según el sistema de Linneo (Flora ti Pilipinas segun ti sistema ni Linnaeus). Dagiti immuna a dua nga edision (Manila, 1837 ken 1845) ket nailustradoda idi. Ni Celestine Fernandez Villar (1838-1907), ken kakuyogda dagiti dadduma a maniraman ni Antonio Llanos, ket nangipablaak ti nailustrado ken kalpasan ti ipupusay nga edision manipud idi 1877 aginggana idi 1883, nga inmaldit babaen ni C. Verdaguer idiay Barcelona. [1]
Ni Blanco ket pimmusay idiay Manila idi 1845. Ti botaniko a ni Carl Ludwig Blume (1789-1862) ket ninagananna ti henero Blancoa ti pamilia ti Palmae a kas pammadayaw kaniana.
Liblibro[urnosen | urnosen ti taudan]
- Flora de Filipinas. Según el sistema sexual de Linneo, Manila: 1837.
- Flora de Filipinas. Según el sistema sexual de Linneo... Segunda impression &c., Manila: 1845.
- Flora de Filipinas, según el sistema sexual de Linneo. Adicionada con el manuscrito inédito del. fr. Ignacio Mercado, las obras del fr. Antonio Llanos, y de un apéndice con todas las nuevas investigaciones botanicas referentes al archipiélago Filifino [sic]. Gran edicion., Manila: 1877-1883
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Invaluable
- ^ "Panag-usisa ti Mannurat para kenni 'Blanco'". International Plant Names Index.
- Biograpia iti Nationaal Herbarium Nederland
- Dagiti plata manipud ti Flora de Filipinas idiay Wikimedia Commons. [1]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Flora de Filipinas idiay Wikimedia Commons


text:
Cabugao, Ilocos Sur - Pagwadan a pagadalan ti Pila Elementary School, Brgy. Pila, Cabugao, Ilocos Sur nga idauluan ni Mr. Donato G. Sajor, Head Teacher 3 gapu ta namsek ti pinuon ti nalalayog a pinuon ti kayo kas iti narra, mahogany, ken dadduma a klase a kayo ti naipalawlaw iti uneg ti solar ti eskuela ken igidna nga immula ni Head Teacher Sajor idi damona ti agisuro kadaytoy a pagadalan.
Imbatad ni Mr. Sajor a dati a napudot ti klima ta awan ti kaykayo iti aglawlaw. Napintas ti kammayet dagiti nagannak, opisial ti barangay ken mangisursuro ditoy a barangay isu a saan a marigatan a mangigannuat iti proyekto a kabaelanda a patauden kas iti TV/DVD nga usarenda iti Film Viewing kadagiti ubbing, school fence, ken backyard gardening.
Innayon ni Sir Donato ti namnamada iti pannakaipaay ti pasdek-pagadalan a nayon ti pagbasaan ti ubbing babaen ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Napabaro ti buya dagiti pasdekda babaen ti pannakapintada nangruna iti pagopisinaanna a nabangon babaen ken ni Nag-Diputado Ronald V. Singson.
Nasalun-at dagiti agad-adal ta nabuslon ti angsenda iti sirok dagiti narukbos a kayo ken nadalus nga aglawlaw. Imbaga pay ni Sir Donat a nangabak ti pagadalanda a kas “Gulayan sa Kalusugan” iti intero a Cabugao Education District idi 2003. Nasurok a 100 ti bilang dagiti agad-adal manipud iti Kindergarten agingga iti Grado 6.
Nagiyusuat ti Feeding Program ti Free Farmers Cooperative ti Sagayaden Norte kadagiti ubbing iti kallabes ken nagidonar ti Colgate ken Toothbrush kadagiti ubbing ti DepEd Division-Regional Office itay nabiit.
Dagiti Teaching Force ti pagadalan ket isuda dagiti sumaganad: Catherine P. Silvania; Elizabeth P. Sajor, Grade 1; Luzviminda P. Rabor, Grade 2; Elvira C. Solatre, Grade 3 & 4; Arlene G. Saribay, Grade 5; Gina S. Rapin, Grade 6; ken Donato G. Sajor, Head Teacher 3. # (Web In-Action)


text:
Terorismo
Ti terorismo ket isu ti sistematiko a panagusar ti panagbutbuteng, a kadawyan a naranggas, a naipangpangruna a kas kapanggepan ti panagpilit. Iti sangalubongan a komunidad, nupay kasta, ti terorismo ket awan ti legado a kabuksilan, a panangilawlawag ti kriminal a linteg a .[1][2] Dagiti sapasap a panangilawlawag ti terorismo ket mangitudo ti laeng kadagiti naranggas a tignay a naipanggep a mangpartuat kadagiti panagbutbuteng, en naar-aramid para kadagiti relihioso, politikal wenno, ideolohiko a gandat; ken naigaggagara a puntaan wenno saan nga ikaskaso dagiti pannkatalged dagiti di makigubgubat (dagiti paisano). Adda payen dagiti panangilawlawag a mangiraman ti di nalinteg a panagranggas ken gubat. Ti panag-usar kadagiti maipadpada a taktika babaen dagiti kriminal nga organisasion para iti panagsalaknib a raketa wenno ti panangipatingpal ti maysa a kodigo ti ulimek ket kadawyan a saan a naibagbaga a kas terorismo ngem dagitoy met laeng a maipadpada a tignay ket mabalin a makuna a terorismo no daytoy ket inaramid babaen ti maysa a a naparegta ti politika a grupo. Mabalin a daytoy ket,[3] saan unay a bukodna a makaparaukma ngem babaen dagiti pagbanagan dagiti panaganannad a naaramid tapno masalakniban dagiti mabalin a biktima.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angus Martyn, Ti Karbengan ti Bukod a Panagsalaknib babaen ti Sangalubongan a Linteg-ti Sungbat kadagiti Panagraut dagiti Terorista ti 11 Septiembre, Australiano a Linteg ken Bills Digest Group, Sapot ti Pagsaadan ti Parlamento ti of Australia , 12 Pebrero 2002.
- ^ Thalif Deen. POLITIKA: Pabagsalisal a Panagilawlawag ti ti Terorismo dagiti Kameng nga Estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Inter Press Service, 25 Hulio 2005.
- ^ Heinrich Böll, Fürsorgliche Belagerung (Cologne: Kiepenhauer & Witsch, 1979).
- ^ Raj Desai ken Harry Eckstein (1990). Insureksion: Ti Panagbalbaliw ti Rebelion dagiti Agtaltalon. Politika ti Lubong, 42 , pp 441-465 doi:10.2307/2010510
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Terorismo iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig iti Terorismo iti Wikimedia Commons
- Dagiti Taripnong ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Marie Curie
Ni Marie Skłodowska-Curie (7 Nobiembre 1867 – 4 Hulio 1934) ket maysa idi a Pranses-Polako a pisiko ken kimiko, a naindayegan para iti pionero a panagsukimat iti radioaktibidad. Isu ti immuna a babai a nangabak ti Premio Nobel, is-isu ti babai a nangabak ti dua a pag-obraan, ken is-isu ti nangabak iti adadu ngem maysa a siensia. Isu pay idi ti immuna a babai a propesor idiay Unibersidad ti Paris (La Sorbonne), ken idi 1995 isu ti nagbalin nga immuna a babai a naipunpon kadagiti bukodna a pammadayaw iti Panthéon idiay Paris.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
a. ^ Ti Polonia ket nabingbingay idi maika-18 a siglo iti Rusia, Prusia ken Austria, ken ti panagnamnama idi ni Marie Skłodowska–Curie a ti panagnagan ti elemento iti patneng a pagilianna ket mangiyeg ti panangikaskaso ti kaawan ti panakawayana. Ti Polonio ket mabalin nga isu ti immuna a kimiko nga elemento a nainaganan tapno mangipakita ti politikal a saludsod.[2]
b. ^ Dagiti taudan ket agdumaduma unay ti kapanggepan ti paset ti maikadua a gradona. Ni Tadeusz Estreicher iidiay panagikabilna idi 1938 iti Diksionario ti Polako a Biograpiko ket nagsursurat a bayat nga adu kadagiti taudan ket mangibagbaga nga isu ket nakagun-od ti grado ti matematika, daytoy ket saan a husto, ken ti maikadua gradona idi ket iti kimika .[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Marie Curie - Biograpia". Nobelprize.org. 4 Hulio 1934. Naala idi 1 Agosto 2012.
- ^ Kabzińska, Krystyna (1998). "Chemiczne i polskie aspekty odkrycia polonu i radu" [Kimiko ken dagiti Polako nga Asopeto ti Polonio ken Radio a Panagduktal]. Przemysł chemiczny (iti Polako). 77: 104–107.
- ^ Tadeusz Estreicher (1938). "Curie, Maria ze Skłodowskich". Polski Słownik Biograficzny, Vol. 4 (iti Polish). p. 111.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Marie Curie iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Marie Curie iti Wikiquote (Ingles)


text:
mapasamak koma ti sapasap a forum ti istandardisasion iti espeling
sadiay Iluko.com, naidatag daytoy a panggep ngem awan ti naidatag nga addang no kasano nga aramiden... nakaisemak la ket ngarud a "nangontra" bareng idatagda dagiti addang ngem kasla asuk ket natay iti natural nga ipapatay... ania koma ti yistandartayo iti iluko? ispeling, pronunciation, adaptation, coinage? saan a nalawag no ania...
koma adda ti naidatag a "saan a rumbeng" ken "rumbeng" nga addang sakbay ti forum; a kas koma dagitoy: (saan a nasisita nga isu daytoy ti masurot, ta ehemplo laeng)
1) panagadal kadagiti kabaruanan nga estandardisasion iti pannakaisurat ti iluko
2) saggaysaen nga ilista dagiti parikut iti ispeing ken iti panagaramat iti iluko
3) maaddaan iti listaan dagiti rumbeng a pagadalan ken sukisoken ken analisaren (a saan ket a ti la sumapsapit ken maisapsapit)
4) agsukisok kadagiti agdadata a parikut iti ispeling ket mangaramid iti pagannurotan, annuroten, pagalagadan no kasano a solbaren dagitoy nasukisok a parikut
5) maisurat ken maidatag dagiti napagadalan iti sapasap no tung-edadnda wenno saan
6) no wen, kuna ti kaadduan, patalgedan dagiti annuroten ken pagalagadan
7) trial nga implementasion babaen iti tulong dagiti pablisher ken editor iti amin a babasaen ket mapagadalan ti feedback ti implementasion
8) maamiris dagiti feedback ket agsubli manen iti lamisaan tapno mapagadalan a nalaing dagiti timpuar a parikut ken masabat dagiti nagkamtudan ken marugosan dagiti simmubra.
9) maaddaan iti komite a mangadal ti panagtaray ti implimentasion ket idatagda ti reportda kadagiti 2, 5, 10, 15, 20 a tawen para iti rekord ti iluko
ti naidatag a tungtongan iti iluko.com, nakitak sadiay a "kasla di nairaman" dagiti pablisher ken editor iti saritaan banag a nangdillawak
laglagipen, ti istandardisasion ken saan a kabaelan nga ipagna ti sumagmamano a tao laeng no awan ti implementorna... ket dagiti pablisher ken editor iti makaiyimplementar iti kadagiti napagadalan ta isuda ngarud ti addaan iti babasaen
ulitek manen: umuna koma a maidatag dagiti addang sakbay ti panagadal
ta no saan: agtultuloy latta ti panagsurat iti agdama a sistema ken iruruar dagiti dinuyduyog a singasing iti panagbalbaliw
KUNAK LAENG DAYTOY A DI RUMBENG A PATIEN KEN SUROTEN... paset daytoy ti freedom of speech ken freedom of expression
Friday, September 08, 2006
ISTANDARDISASION ITI ESPELING ITI ILUKO
mapasamak koma ti sapasap a forum ti istandardisasion iti espeling
7 comments:
- jim agpalo, jr. said...
-
ispeling kunak koma, hehehe!
- 4:37 PM
- jfi said...
-
mayat koma no maguyod tayo ti imatang ni Nid Anima tapno makipagdiskusion no apay nga ipappailitna ti defilement ti Iluko.
- 5:42 PM
- rva said...
-
panagkunak, no ania ti ar-aramatenen ti kaaduan wenno mayoria, isun ti masurot. majority wins, di kadi? bentahe ditoy ti ispeling wenno ortografia nga inyusuat ti bannawag nga isut agdama nga ar-aramaten ti kaaduan (a mannurat). ngem pudno a napateg unay ti akem dagiti pabliser ken editor dagiti kangrunaan a magasin ken pagiwarnak nga iloko. wen, a, ta isudanto met la ti mangeddeng iti masurot nga ispeling iti ipablaakda a sinurat uray pay no dayta a sinurat ket sabali ti ispeling nga inusar ti autorna. publishing/editorial policy ngarud. naman ket usaren ni apo anima ti bukodna nga ispeling, no agpaipablaak iti bannawag wenno tawid, no maanusan ti editor ta kayatna nga ipablaak ti sinurat ni apo anima, editenna daytoy a yannurot iti ispeling nga us-usaren ti magasin.
- 9:07 PM
-
-
DAKKEL A BANAG DAYTOY, NGEM NO MAANUSAN KEN TALAGA A SERIOSO TI PANNAKAIPAGNA DAYTOY, DAKKELTO MET A MUHON TI BUKODTAYO A PAGSASAO, ITI STANDARDIZATION.
Medio nasagid daytoy a banag idi Setiembre 4 iti Literary Seminar Workshop ti Gumil Hawaii a kaduami da Dr. Ariel Agcaoili, Propesora Prescy Espiritu, agpada a taga University of Hawaii - Manoa, a kumanunongak iti STANDARDIZATION ngem ti INTUGKELKO A SALUDSOD A MABALIN A PARIKUT: Asinotayo, asino dagiti mabutaran a mangtaming, ania ti autoridad a maisaad iti abaga dagitoy a mabutaran, asino ti mangbutar, asino ti mangpati kadagitoy a mabutaran?
Ita pay, saantayo pay a mapagsusurot ti pudno nga espeling [ispeling] ti balikas nga otograpia [otograpiya] [otograpia]
kalendariyo, kalendario, kalendaryo,
umuna, omona, iloko, iluco, iluko
dadduma pay.
PATIEK, ANUS, ADU A PANAWEN TI KASAPULAN
addanto inayonko
- 5:40 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
Jake: singasing la dayta ni nid iti panagawatko. Isu ngarud piman met ti nariinganna a sistema ti panagsurat di irupirna dayta a banag, saan? isu tinibnokanna ti singasingna iti kapipigsaan a baraha nga isu ti panangibagana nga "the only way" ... ti maysa a singasing ket karbenganna met a tumpuar. Laeng, patien ngata ti kaadduan? Adda ngata mamati kenkuana?
mang amado yoro: agayamanak iti idadap-aymo ditoy... kangrunaan a parikut dayta no ASINO dagiti mabutaran a mangtaming, ania ti otoridadda, patien kadi ti kaaduan dayta a timekda? ti pundo ti dakkel pay a parikut ta "kuripot" ni ilokano... ngem masabat dagitoy a parikut no kayat a sabaten... no asinoda? aggapu iti akademia, mannurat, pablishing, komisyon ng wikang filipino, ncca, INL...
roy: wen, uray ania iti a sistema ti wagas iti panagsurat ti maysa a mannurat, nawaya, laeng a ta no ipaypablaakna, saanen nga isu ti masurot... isu a ti kunak, no saan a maibiang dagiti babasaen, especially bannawag nga akin-iggem ti mayoria, marigatan nga agdaliasat ti istandardisasion... iti journalism, no di kinayat ti editor ti reporter, uray ngata kapipintasan ti scoop nga intedna, saan a rumuar dayta a sinuratna... no dayta a reporter ket kimmuarta iti sinuratna ket di nagpabingay iti editor, three point shot iti basuraan ti sinuratna... madaman ti pannakaipagna ti istandardisasion ti ispelling ti Filipino language... ket adu dagiti editor ken pablisher a naayaban a nakigamulo...
maistandard kadi pay ti iluko ispeling? wen, apay ket a saanen no la ketdi adda ti panagtutunos
- 10:15 AM
- ariel said...
-
then, we make a go. but let us start with clear premises, right?
- 1:03 PM
- Joe Padre said...
-
Napintas ti addang a panangicagumaanan iti macuna a "common usage guidelines" para iti ortografia ti Ilocano. Diac patien nga "standardization" ti umno a pangawag iti daytoy agsipud ta ammo tay met a dynamic ti language evolution: ti ipagarup tay nga standard ita mabalin a sabalianto manen depende iti panangirusat dagiti publishers (ejemplo: Bannawag) cadagiti putar dagiti mannurattayo nga Ilocano. Tay macuna a "fact of life": no cayat ni mannurat a maipablaac ti putar na, masapul a surotenna ti pagannurotan ti ortografia nga inkeddeng dagiti agipablaac. Agsipud ta mangidadaulo ti Bannawag iti panagipablaac cadagiti putar nga Ilocano, dagiti pagannurotan ti ortografia nga inkeddeng daytoy a periodico ti agdama a sursuroten dagiti mannurattayo.
No malagip pay dagiti padac a nataenganen nga agbasbasa iti Bannawag, ti "streamlined" ("awan" imbes nga "aoan", "dagiti" imbes a "daguiti", "ken" imbes a "quen", ken dadduma pay) nga Spanish ortography ti us-usaren ti Bannawag idi. Ngem idi inkeddeng ti Surian ng Wikang Pambansa a ti 20-letra a Tagalog ABAKADA ti usaren iti Wikang Pilipino orthography, immannugot met ti Bannawag a daytoy ti usaren dagiti mannurat nga Ilocano. Saan a gapu iti panangikeddeng ti Surian ng Wikang Pambansa a suroten ti Bannawag dagiti pagannurotan ti Tagalog ABAKADA; maysa nga editorial decision ti Bannawag ti panangikeddeng a suroten dagiti mannurat dagiti pagannurotan ti Tagalog ABAKADA no cayatda a maipablaac dagiti putarda iti Bannawag.
Idi 2001, adda revicion (2001revisyon.blogspot.com) ti ortografia ti Wikang Filipino nga isu ti pananginayon cadagiti letra C, F, Ñ, J, Q, V, X, Z iti 20-letra a Tagalog ABAKADA ken dagiti sumagmamano a pagannurotan ti pannacausar dagitoy a nainayon a letra. Ngarud, daytoy ti agdama nga alphabet ti Wikang Filipino: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ñ, NG, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
Ti nanumo a singasingco (ilocanosamtoy.blogspot.com) ket nalabit napimpintas pay dagiti putar dagiti mannurattayo nga Ilocano no ikeddeng ti Bannawag a suroten ti 2001 revised alphabet ken spelling guidelines ti Wikang Filipino. Ad-adu ti letra nga usaren dagiti mannurattayo ket ad-adu ti rimmienta nga usarenda iti panagsurat, di ngamin?
- 9:30 PM


text:
Sunday, August 04, 2013
Saludsod Iti Pasalip
Rumbeng kadi nga awan ti mangabak iti maysa a pasalip iti panagsuratan? Daytoy ti intext ti maysa a pagayam, a dina kayat a maibutaktak ti kinaasinona, a nalabit wenno di pagduaduaan iti kinaadda ti ngatangatana wenno makarikna ngata iti panagaripapa isu nga agsadag iti kinatalged agingga maragpat ti panunotna iti kongreto nga inna pagbatayan iti ibaskagna met a pangngeddeng. Tapno maguped dayta a panagduaduana, inyumanna kadatayo, a nangiddawanna iti bukodtayo a kapanunotan maipapan itoy. Imbagatayo met kenkuana ti bukodtayo a kapanunotan maipapan iti inna pakariribukan.
Ken agsipud ta maipapan iti literatura ti nakasentroan daytoy a kolum, insurattayo met ti kapanunotan ken kapaliiwantayo ditoy; kalpasan a naibagatayon kenni gayyem ti bukodtayo a kapanunotan ken kapaliiwan.
Subliantayo ti saludsodna ken nasken nga idatagtayo ti kapaliiwantayo kadagiti naglabas a pakontes ken dadduma pay pakontes iti panagsuratan saan laeng a ti bukodtayo a dila no dipay ket iti sabsabali. Adawentayo ti kapaliiwantayo kadagitoy tapno masirok ti kapuonan ti amin wenno pagibasaran iti inyetnag a pangngeddeng.
Iti kapaliiwantayo, very lenient—tolerado, managpanuynoy unay, managpalabas unay—wen, dayta ti korek a termino ti Ilocano lit no maipapan iti aniaman a pakontes, saan unay a naestrikto a kas kadagiti dadduma pay a pasalip dagiti dadduma pay a lengguahe; napaliiwtayo daytoy kadagiti napalpalabas a komentario, analyses, kritisismo ken dadduma pay a sinurat (opinion) maipapan iti kapaliiwan kadagiti nangabak iti pakontes ken kapanunotan a naidatag, nakiddaw man wenno saan maipapan itoy.
Kas iti opinion ti maysa a panglakayen iti Ilocano lit, ti ebaluasion ti sinurat ket ad-adda nga agbatay iti substance –ania ti Ilokanonan, hmn, dagsen ti/dagiti elemento a naaramat ken/wenno ania iti topikona ken kayatna nga ibaga; kabarbaro kadi nga idea wenno nagasgasen?
No daytoy ti rason, wen, ala, kumanunongak met, ania ngarud ikidemanen a, ti motivation iti sabali lalo no agdadamo nga agsurat ket ad-adda nga ikkan iti preperensia just for the sake ti kabukbukodan a literatura; ti leniency ket maisarwag, ket dagiti sekreto ket kapaliiwan, agbatida a kas aridaed ti kalman, ta mangnamnama a dumtengto met ti panawen nga inda maragpat iti kinaumno inton maluoman ti plumada, lalo ket kaaduanna kadagiti mannurat nga Ilokano ket damoda a tumapog iti talon ti panagsuratan.
Ngem no dagiti dadduma pay a rason iti pasalip, aglalo kadagiti naidatagen a pagannurotan ken no maipapan iti definition, saanak metten nga umayon iti panangpalabas. Saanak nga umayon no daytoy ti nasukit.
Adu metten dagiti pasalip nga intay naghuradoan ket dagiti definition ken naituding a pagannurotan ket inikkan iti preperensia ngem iti sabali. Adu ken atiddog a discussion, palawag ken argumento, kontra argumento iti naidatag; saanen wenno mailaksiden iti substance iti sinurat ta ti kitkitaenen ket paglintegan—no dagiti dadduma a paglintegan a mabalin a mabinnat, wen, umayunak latta, ta dayta ngarud motivation ti rason, a kas iti maysa nga intay naghuraduan—nga inlawlawag dagiti pada nga hurados ti kangrunaan a rason.
Ngem saanko nga ayunan no naikeddengen a dayta ti paglintegan wenno dayta ti pagsasalipan.
A kas iti maysa a pasalip ti daniw nga on the spot GUMIL convention, awan a pulos ti intedko a nangabak no di laeng ti maysa nga special prize. Diak a kanunongan dagiti padak nga hurados, ti rasonko: naidatag ti pagsasalipan, ket amin—repeat, amin a nakisalip ket awan iti nakasurot ti kayat a sawen dayta a pagsasalipan.
Rumbeng kadi nga ited ti pammadayaw no awan iti nakasurot iti paglintegan? Kaniak a biang, saan, ta saanda a naragpat ti paglintegan. Ti saritaan ditoy ken ti maipapan kadagiti pagannurotan saan a maipapan iti kadagiti sinurat.
No maipapan iti sinurat, wen, kanunongak iti panangbinnat ti muging ngem dagiti dagiti rules ti malabsing, nungka, ngamin iti bukodko a kapanunotan, dagiti hurados ti mangtimon iti maysa a pasalip. Adda kadakuada, iggemda ti nagan ti pasalip ket no agkibaltangda, nagkibaltang met ti nagpasalip, mapellasan ti credentials.
Apay a mangikeddeng iti paglintegan no saan nga isu ti masurot? No awan iti nakaragpat wenno nakasurot iti pagsasalipan, apay nga ited ti gunggona?
Daytoy ti turongen ti intext ni pagayam, ti napalabas a pakontes ti sarita sadiay Cagayan ti nalabit a kayatna a malawlawagan. Awan ti nanangabak a gunggona, ngem adda ti special prize.
Ti makunak, kanunongak ti resulta no saan a naragpat dagiti agsasalip no ania ti pagsasalipan, maitutop laeng a saan nga ited dagiti gunggona. Adda naikeddeng a pagsasalipan, nga isu dayta ti maipapan iti diaspora—ti panagdappat, panagtawataw (kuna dagiti dadduma), pannakaipalais iti sabali a lugar ket sadiayen a simmantak, rimmangpaya wenno nalpay, nanglaylay no isu. Ta kas iti nabasatayo a paglintegan, maipapan iti diaspora ti pagsasalipan.
No awan iti nakaragpat kadayta nga annuroten ti pagsasalipan, natural nga awan ti maited a gunggona, saan a mabalin a pagtignayen ti leniency ditoy ta makabasol, mababalaw met ti agpakontes lalo dagiti naghurado no mabasa a saan met a maipapan iti nagsasalipan ti agparang a nangabak.
Ti maipapan iti diaspora ti pagsasalipan, awanen iti sabali pay. No awan iti nangtratar iti diaspora, maitutop a di ited dagiti pammadayaw.
Kadagiti open (awan iti naikeddeng a tema a pagsasalipan), no marikna ti hurado nga awan iti maitutop a mangabak para iti dayta a gunggona, maitutop a saan nga ited. Kas iti pammaliiwko iti pasalip iti Palanca Awards (saan nga Iluko), pasaray awan ti maited a gunggona no dida maikari iti dayta a puesto.
No iti sabali a lengguahe, nasisita a masurot (adhere) unay no ania ti reglamento wenno pagannurotan ti pasalip.
Iti maysaa pasalip, ti opinion ti maysa kadagiti hurado, a rumbeng laeng a mabakantean koma ti puesto wenno ti umuna a gunggona ta patienna nga awan iti nakaragpat. Ngem agsipud ta nakaisigudanen ti Ilocano lit a mapunoan latta amin a gunggona, isu ti sinurotda. Ket ti resulta, adda dimlaw, banag a naliklikan koma no estrikto a maipatungpal ti pagannurotan wenno estrikto iti panagpili ket saan nga ited ti gunggona no awan iti maikari nga umawat.
Iti pasalip iti sarita sadiay Cagayan, nalabit nga awan ngata iti nakapatar iti naikeddeng a tema ti pagsasalipan isu nga amin a gunggona ket naikeddeng a saan a maited.
Babaen itoy a nairugi a banag, sapay ta isu ti masurot kadagiti pay sumarsaruno nga agpasalip, nga estrikto a maipatungpal dagiti alagaden ken ti tema a pagsasalipan.
No nangikeddeng iti tema a pagsasalipan, sakanto nakabasa iti nangabak a saanna a sinurot ti tema, agsagrap la ketdi ti adu a pammabalaw; ket siguradoenmi met nga adda espasio daytoy a kolum para iti dayta a banag.
No ania ti pagsasalipan a naibaga, isu laeng koma iti pagsasalipan. @
Posted by Ka Iddo at 6:13 PM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ti Ina Nga Ili, Inlansada iti Krus
Adu a panagilansa: binnaddekan iti ulo, nagduduma a turongen ken panangiwagayway iti kayat ken prinsipio ken kapanunotan agraman ti nagduduma nga ideolohia, kinaadu ti kumammet nga ima iti dipay naluto a saang, dagiti sarsuela ken moromoro iti entablado dagiti timmaud ken pinataud nga isyo, innem a million ti mabisbisinan a mapan agiskuela, immadu dagiti matmaturog iti bangketa idinto ta nabartekda kadagiti mansionda…a, adu ken adu a, dagiti lansa nga inda impalok iti padeppa ti ilida…
No makasao koma ni Ina Nga Ili, dagitoy la ketdi ti ibalikasna sakbay a magsatan:
1. “Ama, pakawanem ida ta dida ammo ti ar-aramidenda….” (Lucas 23:34)
Ekspertoda. Apay ketdin nga ibaga a dida ammo ti ar-aramidenda? Hello Garci. Fertilizer scam. Kanginaan a highway. Naglawagan a balse ti tokar, ngem agsalsalada iti cha-cha. Siputam ket nakammet manen ti coco levy fund. Sumagmamano laeng dagita a pakakitaan iti kinalaingda. Kasla abut nga awan ti patinggana dagiti bulsada. Iggemda dagiti ari-ari dagiti dingraw, isu a no agdiskursoda, palakpakanda met laeng ti bukodda a bagi.
Dida ammo ti ar-aramidenda? Wen, wen man laengen, ta pilitennak met la nga agwen, dida ammo ti ar-aramidenda ta dida ammo iti umabrasa. Dida ammo iti umno ken maiparbeng nga aramid. Dida ammo iti mangidaulo a kas pinusgan ti tao. Wen, dida ammo ti ar-aramidenda, ta sabali la ngarud a banag ti ekspertoda.
Nalaingda nga agdaniw kadagiti balinsuek a balikas. Makita isuda wenno ipakitada kadagiti tattao ti kinalaingda nga agkanta iti osana iti sango ti balinsuek a krus.
Nalaingda pay a mangiddep ti apuy ti lampara dagiti nagtagisilaw; ket iti amin a suli, nagsasaruno iti panagparti. Iti pagpartian; adu dagiti tinugawanda a balikas ti araraw ken saning-i ngem dida man la narikna ti bara iti ultimo kababattingan a panaas. Imkis ti lubong kadagiti panagparti ket imbayogda a sungbat ti kansion dagiti bambanti.
2. “Eli, Eli, lama sabachtani?” (Mateo 27:46)
Diosko, Diosko, apay a binaybay-am ti nakaiyanakak nga ili? Apay a pinalubosam iti inda panangilansa?
Ilansada dagiti imana tapno saan a makaanawa kadagiti aramidda. Ilansada dagiti sakana tapno saan a makataray nga agkamang kadagiti mangisakit kenkuana.
No maminsan, maawagan (pay) dagiti kuspag iti “mamasirib” ken kas idolo a kasukat ti pennek dagiti garadugod ti buksit. Ti ikakapet kadakuada ket napataud la ket ngarud ti kultura ti kinasadut. Kultura ti duol: nga anusan ti maipuruak a binuot a tinapa idinto ta kuskusayan dagiti dobermanda ti ham ken bacon. Nasipnget ti rupa ti ubing nga nagkalkalkal iti basura a mangbuybuya kadagiti agaayam iti golf; agpipinnatay dagiti nagipila kadagiti timba idinto ta pumpumsuak ti hose dagiti golf course ken iti panag-carwash. A, wen, mamati aya ti makunkuna nga agub ti aggargaradugod a buksit?
Wen, adda dayta kinamulagat: kinabullad, nakamulagat ngem di makita iti agdadata a sagmak ken pannakaikuspil. Anian a kinatadem ti utekda. Anian a kinalaingda…
Eli, eli lama sabachtani! Diosko, Diosko, apay a binaybay-am ti Inak Nga
3. Kinuna ni Jesus ken Maria nga inana: “Babai, adtoy ti anakmo.” Ket kinuna met iti adalanna (a ni Juan): “Adtoy ti inam.”(Juan 19:26-27)
Iti kambas a buya ti panawen, nagaatiddog ti ima a kimpet iti nakadakdakkel nga ima. Isuda dagiti kumammet iti panagkimar saan laeng nga iti kamalig no dipay ket dagiti nabangles a murkat a subo dagiti is-isemanda a dungrit. Nagpupuner dagiti ramramay a nangbekkel kadagiti imkis a kararua. Pinespesda ti dara a lua kadagiti kapanagan a sibug dagiti ay-ayatenda a masetas.
Ket kuna ti timek: “Babai, adtoy ti anakmo…” Nga isu met laeng ti nakalawlawag a kaipapanan ti “Babai, adtoy ti ilim…”
Ket sinungbatan ti babai ti timek: “Adtoyakon Inak Nga
Ket adda babai nga intag-ay dagiti nakaad-adu nga ima, ket pinisangna ti nangisit a telon ti pagbaludan. Ket simrek ti lawag ti namnama. Daydiay bannawag ket kinurnoan ti lubong iti apagkanito laeng. Kas iti panagtamed dagiti sabsabali a puli a managayat ti sinamar. Ay, wen, anian, nagimnasen a lang-aben ti puyupoy ti baro nga agsapa!
Ngem makakettang met gayam ti aguray iti dengngep dagiti kammuol iti rupa ken black eye ta awan met gayam ti nisnis a pangadaw ti bara ti nagpukaw nga atong. Makakettang met gayam dagiti adu a lualo ken kararag iti altar a matemtemtem. Saan a nakauray ti mabisin ket ad-adda la ngarud a nagbisinan iti saan laeng nga innapuy no dipay ket ti kararuana.
Ta idin ta nakatangkayagen ti init, makasineten ti darang ti agmatuon. Adda pay ketdin dagiti mabuya a panangipugsoda ngem iti uloda met laeng ti nagdissoan dagiti sarwada. Ne, apayen, ta naginumanda met laeng ti tinakaw a kopita
Isublida nga inwara kadagiti kalkalsada dagiti pinidutda a basura. Anian, ta awaganda ketdin a panangdalus ti pitakpitak a baboy babaen iti panangpuor kenkuana babaen ti sibubukel nga ubongna.
Dimteng latta dagiti nakaisigudan a buya ti panagilansa, a nalabit a tinawid wenno tinulad a berso ti daan a kapitolo. Copycat!
Ket ti sinamar ti baro nga agsapa, napukaw ti kaipapananna, dina madengngep ti malammin ken agpaypayegpeg a kararua.
Sabali man pay nga ina. Kasla dawat ti lucky nine, aya? Maminsan pay. Ngamin ina. Ina a nalabit a mangisalakan iti Ina nga
4. “Mawawak”(Juan 19:28)
Mawawak. Mawaw iti diro ti uyokan nga inugmokan dagiti kaarruba. Ta dagiti kuting idi a tinagtagibi isu met itan iti
Mawawak. Makawaw a denggen dagiti paulit-ulit a misterio dagiti nangisit nga anniniwan. Awan ti kaipapanan dagiti litania ti salbar. Saanen a matay dagiti puraw a rabii.
Danum! Danum! Danum… Ngem dara ti diaya manipud iti tinakaw a kopita ti maisubo, nga inton makaanges iti apagamapan bayadan met laeng iti dramdram a dara.
Makawaw, makawaw ti panaguray iti panagsubli dagiti baliodong a panunot.
Awanen ti danum. Awanen ti mainum… Mawawak…!
5. “Ibagak kenka daytoy: ita nga aldaw, makipagyankanto kaniak idiay Paraiso” (Lucas 23:43)
Napasamak daytoy idi pinabpabainan ti maysa kadagiti kriminal ti nailansa nga ili, ket kunana pay: “Saan kadi a sika ni Cristo? Isalakanmo ngarud dayta bagim ket isalakannakami met!”
Ngem binabalaw ti kaduana a kriminal a nailansa: Kuna daytoy: “Awan kadi a pulos ti panagbutengmio iti Dios? Agpapadatayo amin a madusdusa. Rebbengna nga agsagabata gapu iti inaramidta. Ngem awan dakes nga inaramid daytoy a tao. Kalpasanna, kinuna ken Jesus, “Laglagipennak Jesus, inton umayka a kas Ari.” Ket insungbat met ni Jesus: “ Ibagak kenka daytoy: Ita nga aldaw, makipagyankanto kaniak idiay Paraiso.”
Wen, tumaud no kua dagiti di makabael a mangbuybuya iti Ina Nga Ili a nakabayog iti krus ket gamdenda nga isalakan. Mangirasda. Iwarasda dagiti lampara. Paraniagenda ti aglawlaw. Ngem maawaganda dagitoy iti kriminal.
Apay maibilang kadi a panagtakaw ti panangisubli ti kukua ti Ina Nga Ili? Kaano pay a nagbalin nga aramid a krimen ti panangalaw ti malmalmes? Kaano pay a nagbalin a krimen ti panangpadagus kadagiti naamitan iti dalan?
Pakanen dagiti mabisin, painumen dagiti mawaw, saan, aya?
Adu dagiti naawagan a kriminal a nangisalakan kadagiti agtutuok; a nangited kadagiti subo a saan laeng nga iti bituka no dipay ket ti utek. Adu dagiti nangriing kadagiti agam-ammangaw ken mabatbatibat.
Ngem kalpasan ti amin a gandat ti panangisalakan, napasagda nga awanan iti kalabanlaban iti pagbababakalan dagiti prinsipio ken mulinaw a keddeng.
Iti Brgy. Tablac, ti rangtay nabangon
nagamayan iti adu a dara ti pundasion
tapno natibker illusion dagiti gandiong
ken kurimaong iti matemtemtem a gimong.
Di mapnek panagparti dagiti kumaw
ta salaan ken kantaanda pay panaggamsaw
idatonda iti rangtay amin a nagtagisilaw
nasalawda ni Kapitan Berto ket nagpukaw!
A, ti silaw! Ti silaw, tinakkabanda iti salop. Nanglangeb ti aglawlaw. Immadu ti saibbek ken saning-i. Adda marka iti muging iti kuddot ti rabii.
6. “Nalpasen.” (Juan 19:30) Kalpasan a naramanan ni Jesus daydi naalsem nga arak, daytoy ti imbagana.
Nalpasen. Nalpasen a nailansa iti krus ni Ina Nga Ili. Ngem awan iti pannakalpas iti agnanayon a puni dagiti tiri. Adu ken adu a panagparti. Ta agluplupias met ket ti siliasi nga ikurkurimed nga ibay-on dagiti para luto iti kusina ken dagiti adda iti uneg ti kusina, segun dagiti tumanabutob a kaarruba. Ngem mapili dagiti mabsog. Ay, anian a abunaw ti sagana iti punsionan dagiti didiosen.
Nalpasen a nailansa ti Ina Nga Ili…
7. “Ama, kadagita imam, yawatko ti espirituk. (Lucas 23:46)
Ama, Ama a nainlangitan, yawatmi ti espiritu ti ilimi nga inlansada. Siksika laengen ti ammomi a kamangmi itoy a sagabami..
Adu dagiti nakasarukang nga atang a balikas a bayad dagiti nakailaw-anan, ngem saan a makapudno dagiti lualo ken panagbayad. Nabileg la unay dagiti marmarna ken dagiti nasalapon iti igid ti alad ken iti bunton ta nalibeg latta ti danum ti inanger a bagbagutot.
Nagibitin ken nangiplatito iti paradipad dagiti tawa, ngem saan a nagbuteng no di ket kinatawaan dagiti aswang dagiti pinitpit a bawang.
Sinippaw dagiti atros dagiti naiwarsi a bagas iti sumipnget. Inuttotan dagiti barkes ti kumalkalawikiw nga asuk dagiti anglem.
Napirpirsayen ti nagmurengan nga ibautbaut iti adigi, ngem di maalaw ti kararua ti Ina Nga
Wen, dagiti lallakay nagidulinda iti nagluposan ti uleg tapno lumukmeg ti pitaka. Naglabusda pay a nagitukit tapno nabungbunga dagiti mulada. Insapitda ti umuna a pukis ti buok kadagiti libro tapno masirib ti anak. Ammoda ti kaipapanan tunggal taraok iti parbangon. Iti laeng inda panagtangad, ammodan ti kaipapanan ti tayab dagiti ulep, ti kiray ken panagbabatog dagiti bituen, ti kuldit ti angin. Ammodan ti kaipapanan no nababa ti tayab dagiti tuwato ken panagpalaud dagiti kannaway, iti panagpasurong dagiti ipon…ken adu pay…
A, mamasirib dagiti lallakay, a saan a natawid dagiti kaputotan a nangilansa iti Ina Nga Ili… ##


text:
Monday, October 3, 2016
3rd DAY TI UNIT 1 SPORTS COMPETITION 2016, RISIRIS DAGITI GAMES
Cabugao, Ilocos Sur – Iti maikatlo nga aldaw (Setiembre 30, 2016) a pannakaaramid dagiti Games iti 2016 Unit 1 Sports Competition ket naregget ti risiris dagiti Team a nakaeskediul iti salip dagiti atleta kadagiti pageskuelaan ti uppat a Munisipalidad ti 1st District, Ilocos Sur.
Kabayatanna, nausar dagiti pasilidad ti Sports iti Cabugao Athletic Oval (Freedom Park), Social Hall ti Cabugao South Central School, Covered Court ti Barangay Bonifacio, CI Quadrangle ken iti Cabugao Cultural and Sports Complex ti Barangay Rizal iti pannakaaramid dagiti ay-ayam.
Agtultuloy met ti ipapan pannakitinnarabay da SBM Atty. Bryann Jett S. Pano, Committee Chair on Youth and Sports kadagiti pagay-ayaman a kaduana ni District PESS Coordinator Ronel M. Ubaldo.
Kabayatanna, aktibo latta met a nakigamulo iti paay-ayam dagiti Opisiales/Kameng a mangbukel iti Steering Committee a buklen dagiti nadutokan nga Empleado ti DepED/LGU a nakinaming/tumulong iti panagannayas iti unos ti tallo nga aldaw (Setiembre 28-30) ken iti Game Proper a maar-aramid iti Unit 1 Sports Competition 2016 ditoy Cabugao.
Naregget met dagiti pannakabagi ti PNP-Cabugao, BPATS/Barangay Tanod/Public Safety (Blue Boys) nga agrekrekurida iti uneg ken agiwardas ti Trapiko iti National Highway kasta pay kadagiti First Aide a buklen dagiti Nurses (RN-Heals), kameng ti Cabugao Rescue ken dagiti Ambulansia iti Munisipio a nakadeploy iti game area (Freedom Park).
Naregta latta met dagiti Clerk of Course/Recorder kasta pay dagiti Announcer/Presentor iti School Stage a mangipakpakaammo iti pagdurdur-asan ti paay-ayam, panangiyanunsio ti panagsagana dagiti sumaruno nga agsalip a Team ken dagiti nangatiw a Team kalpasanna.
Kalpasan ti pannakaaramid iti 15 nga Events, napasamak ti Awarding iti entablado ti Cabugao South Central School Backstage babaen iti panangiwardas ni Mr. Elvis A. Tabugader, Chairman, Unit 1 a binayabay dagiti Winning Coaches ken Officiating Officials. # (Web In-Action)
Kabayatanna, nausar dagiti pasilidad ti Sports iti Cabugao Athletic Oval (Freedom Park), Social Hall ti Cabugao South Central School, Covered Court ti Barangay Bonifacio, CI Quadrangle ken iti Cabugao Cultural and Sports Complex ti Barangay Rizal iti pannakaaramid dagiti ay-ayam.
Agtultuloy met ti ipapan pannakitinnarabay da SBM Atty. Bryann Jett S. Pano, Committee Chair on Youth and Sports kadagiti pagay-ayaman a kaduana ni District PESS Coordinator Ronel M. Ubaldo.
Kabayatanna, aktibo latta met a nakigamulo iti paay-ayam dagiti Opisiales/Kameng a mangbukel iti Steering Committee a buklen dagiti nadutokan nga Empleado ti DepED/LGU a nakinaming/tumulong iti panagannayas iti unos ti tallo nga aldaw (Setiembre 28-30) ken iti Game Proper a maar-aramid iti Unit 1 Sports Competition 2016 ditoy Cabugao.
Naregget met dagiti pannakabagi ti PNP-Cabugao, BPATS/Barangay Tanod/Public Safety (Blue Boys) nga agrekrekurida iti uneg ken agiwardas ti Trapiko iti National Highway kasta pay kadagiti First Aide a buklen dagiti Nurses (RN-Heals), kameng ti Cabugao Rescue ken dagiti Ambulansia iti Munisipio a nakadeploy iti game area (Freedom Park).
Naregta latta met dagiti Clerk of Course/Recorder kasta pay dagiti Announcer/Presentor iti School Stage a mangipakpakaammo iti pagdurdur-asan ti paay-ayam, panangiyanunsio ti panagsagana dagiti sumaruno nga agsalip a Team ken dagiti nangatiw a Team kalpasanna.
Kalpasan ti pannakaaramid iti 15 nga Events, napasamak ti Awarding iti entablado ti Cabugao South Central School Backstage babaen iti panangiwardas ni Mr. Elvis A. Tabugader, Chairman, Unit 1 a binayabay dagiti Winning Coaches ken Officiating Officials. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:00 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dagiti Mapukpukaw a Kannawidan-Paskua
Mapukpukaw ti POSADA ken NIÑO JESUS VISITACION a tradision ti Kailokoan ken kas paset ti selebrasion ti paskua. Napateg met dagitoy a tradision ta degdeganna ti pammati, nga agayat ken agserbi.
Mapukpukaw ti termino nga innak inaramat. Kayatna a sawen, nga adda pay laeng ti posibilidadna a sibibiag dagitoy kadagiti lugar a saanko a naadakan wenno saanko a kabisado iti kustumbreda iti panangselebrarda ti paskua. Nalabit nga adda nalabit nga awanen.
Mapukpukaw. Posible a naisardeng. Wenno insardengen. Naginanan. Naturog. Awan iti mangannong wenno mangaramid kadagitoy? Posible met a kasta. Posible pay ti kinaawan iti interest dagiti maseknan iti panangipatungpal wenno mangannong kadaytoy. No adda ti makunkuna nga interest, saan a masasaan nga adda nga adda latta met a ti tumaud a mangannong ken mangipatungpal kadagitoy. Dayta interest ti manginaw ken mangipasngay kadagiti mangannong. Ipatay ti maysa a banag wenno selebrasion ti kinaawan iti interest dagiti maseknan. isu nga adda dagiti aginana a tradision.
Posible met a ginaburanen dagitoy a tradision iti komersialisasion iti panangselebrar ti paskua. Nadangkok la unay ti komersialisasion iti paskua. Pukawenna ti anag wenno kaipapanan dagiti napapateg nga ispiritual a bambanag. Pinagbalinna a materialistiko ti tao. Itoy a kinamaterialistiko ti nangin-inut a nangpukaw kadagitoy a napapateg a tradision ti paskua. Posible met daytoy. Ken adu pay ngata a factor iti pannakapukaw daytoy. Kas iti gubat.
Iti Maika-2 a Gubat Sangalubongan, ti maysa a factor a nangpukaw kadagitoy a dua a tradision a nadakamat. Ta ania a rason?
Nadangkok ti gubat. Nalabit a natay iti gubat dagiti kangrunaan a mangipatpatungpal kadagitoy a tradision. Nalabit a natay iti gubat dagiti kangrunaan nga impormante kadagitoy a tradision. Isu a napukaw dagiti sources wenno taudan ti impormasion no kasano nga ipatungpal ken aramiden dagitoy dua a tradision.
Kas iti nasukisoktayo, maar-aramid, kapades iti panangaramid ni Ilokano ti Posada ken Niño Jesus Visitacion idi sakbay ti Maika-2 a Gubat Sangalubongan.
Iti panangbatokko ti dan-aw ti lagip ti napalabas, ubbaw ti maiyaonko a nasaksiak dagitoy. Awan a talaga iti malagipko. Kas nakunakon, nalabit a dayta dakkel a gubat iti rason ta naipasngay datao iti nasurok a maysa a dekada iti napalabas kalpasan dayta a gubatgubat.
Isu a maibilangak met kadagiti napukawan.
Nupay kasta, iti kinamanagbasabasatayo, ken iti panagsuksukisoktayo kadagiti posible a suraten, nasagangtayo dagitoy POSADA ken NIÑO JESUS VISITACION.
Nagtalinaed laeng a di rimmangpaya nga impormasion dagitoy. Daytoy ti kangrunaan a dinaleb ti komersialisasion. Saanen a tao iti mangaramid no di ket ti representasionen itoy.
Ania aya ti Niño Jesus Visitacion?
Ania aya ti posada?
Ti Niño Jesus Visitacion. Tradision nga insangpet dagiti Kastila. Dagiti Kastila a nangiyeg ti Kristianismo ditoy pagilian. Isuda ngarud iti timmawidan wenno nangallatiwan kadagitoy a tradision.
Ti Niño Jesus Visitacion ket aramid a panangipasiar ti estatwa ni ubing a Jesus (Niño Jesus) kadagiti kabalbalayan. Adda pay ti kakuyogna a banda-musiko.
Kas iti insurat da Reynaldo Alejandro ken Maria Chorengel iti libroda a. Pasko: The Philippine Christmas Philippines ken impablaak ti National Bookstore, Inc. and Anvil Publishing, Inc., 1998.
Dagiti sinuratda da Alejandro ken Chorengel ket direkta nga intudoda a tradision ni Ilokano daytoy wenno dagiti probinsia iti Amianan a Luzon.
Idi ubbingkami, wen, adda met ti mangipaspasiar iti estatwa ni Niño Jesus, maysa a lakay. Naisem ken naparagsit a lakay. No kasta a sumungaden daytoy a lakay, agiinnunakamin a mapan umagep iti estatwa ni Niño Jesus. Bendisionannakamin ti lakay nga umis-isem. No saan met ket iggamanna ti tuktok ti tunggal maysa nga agkatkatawa. Santo pumanaw a siraragsak. Kasta laeng. Ngem paskua man ken saan ket umay daydi a lakay. Maymaysana. Awan ti banda-musiko a kaduana. Pasiarenna dagiti purok ken barbario, kas masansan nga isungbatna no amadenmi no sadino iti turongenna. Ngem saan a kastoy dayta Niño Jesus Visitation a tradision.
Nalabit a ti lakay ket maysa a panata daydi nga inar-aramidna tapno dakami nga ubbing idi ket saan a mangliplipat. Nga isu ti napasamak. A dayta bukel ti pammati nga inna immula iti naganus a panunotmi ket rimmangpaya, agingga ita.
Ti Niño Jesus Visitation, ket mapasamak manipud iti baro a tawen agingga iti konselebrasion ti Tallo a Magos wenno Tallo nga Ari. Saan a maymaysa a tao iti mangawit no di ket sangkapurokan wenno sangkagimongan nga agdaydayaw ken Jesus. Dumagasda kadagiti balay a malabsanda. Makanta dagiti ayug-paskua ken ti Salve Regina. Amin a kameng ti pamilia ket umagep iti estatwa ni Niño Jesus ken mangiyawatda metten iti ‘kuros’ wenno ‘kurkuros.’
Manen, kuros wenno kurkuros ti nariingak a pangawag kadayta daton wenno ited iti simmangbay a Jesus. Ited dayta kadagiti maseknan wenno kadagiti nangipatungpal. Aniaman ti ited, kuarta (a kaadduanna, siempre) wenno in kind. Alay kadagiti Anggalog.
No malpas iti maysa a balay, mapanto manen a iti sumaruno a balay. No mangrugi daytoy iti baro a tawen ken aggibus iti paskua ti tallo nga ari, bale innem nga aldaw ti kapaut daytoy a tradision. Ket no ti maysa a barangay laeng iti pakapasamakan kadaytoy, siguro a, ket, napasiar aminen a balbalay, saan?
Ngem ita? Adda kadi pay daytoy a tradision?
Ania ti Posada?
Wenno Los Posadas iti Kastila?
Sangkagimongan a Krisitianismo iti mangar-aramid itoy. Uray iti sabali a pagilian. Ket agsipud ta nain-Kastilaan ti kaaduan a balikas iti Iluko, naadaptar ngarud met manipud iti Los Posadas ti Posada.
Ti Posada, isu ti representasion wenno panangiparang iti natividad. Daydiay panangsapsapul dagiti agassawa a Jose ken Maria iti maturoganda kadaydi a rabii a dandanin maipasngay ni Jesus. Agsapulda iti pagdagusan. Awan ti masarakanda ta pasig a napnapno. Agingga nakagtengda iti maysa a koral. Ket sadiay kuluong a naipasngay ni ubing a Jesus.
Maysa kadagiti uppat a ramen ti Daigon daytoy iti Kabisayaan. Iti Cavite, Pananawagan, kunada met. Ige-ige iti Bohol. Kadagiti dadduma a probinsia iti Katagalogan, isu daytoy tay’ Panunuluyan.
(Dayta Panunuluyan ti naikabil kadagiti libro iti Panitikan. Awan kadagiti dadduma a bersion, lalo ti Posada. Isu a makuna, nga unfair, nga awagan iti Panitikang Filipino, no dagiti laeng sinurat dagiti Anggalog ti maiyadal. Saanmi nga ayunan daytoy a sistema ti kurikulom iti edukasion iti Filipinas.)
Ti ritual ti Posada. Iti panaglabas ti panawen, timmaud dagiti belen kadagiti balbalay. Daydiay representasion a panagbirbirok da Jose ken Maria iti pagdagusan ket naidisso. Adda ti belen iti tunggal balay weno sumagmamano a balay. Kas representasion ti natividad.
Dumteng met itan dagiti peregrinos ken peregrinas wenno dagiti mapan makipaskua. Ub-ubbing, agtutubo wenno nataengan. No pinastrek ida dagiti makimbalay, mapasamak iti panaglualo, lalo iti Sto. Rosario. Panagkanta kadagiti ayug-paskua. Kalpasan daytoy, pannangan!
No amirisen a nalaing, makitatayo ti kinaadda ti evolution ti caroling. Manipud iti posada a sumrek iti balay ken agkanta, iti laengen ruar iti pagkantaan ken urayen ti ited nga aginaldo. No pinastrek ti makimbalay dagiti agkerol, kaan daytan!
Napintas ti paskua. panawen ti pangisagut ken panawen iti ragragsak. Ngem saan koma a liplipatan ti pudpudno a kaipapanan dagitoy a selebrasion, paskua, piesta, ritual ken tradision. Aramidentayo man dagitoy, saan a kas nakaugalian no di ket aramiden a kas mangpatibker ti pammati.
Ti addaan iti natibker a pammati, narigat a yaw-awan ti kumaw a balikas dagiti managkurimaong kadagiti kararua. #
Wednesday, December 24, 2008
Saturday, December 20, 2008
PASKO NG HIMAGSIKAN
Pasko ng Himagsikan
Sing-tamis ng sidles orens
ang ngiti ni Gabriela, 30.
May glorya ang mga matang maningning
at nakakahawa ang sigla, sipag at tiyaga.
Makulay ang pangarap ng balo sa anak
sa dalang pag-asa ng plantasyon ng orens.
Maginaw man ang umaga ng Brgy. Didipio,
mahimbing ang tulog ang bayan ng Kasibu;
ang Malabing Valley ay luntiang paraiso.
Paskong-pasko noo’y nag-iiyak ang Ifugao,
sinagpang daw ng minahan ng dayuhan
ang hinuhubdan-inaabusong paraiso.
Kumulo ang dugo sa inis.
Napipi sa mga tanong di masagot-sagot.
Di malunok ang agam-agam:
ang kinabukasan ng anak,
ang panangis ng mga katutubo,
ang pagwasak ng Didipio,
ang pagguho ng kapayapaan ng Kasibu.
At kailan lang, nagbayo ang dibdib, malakas
sumayaw daw si Gabriela ng bangibang.*
Ay, ang tikom na kamao ng mga api’y
nagsilang na naman ng kulog ng tag-araw.
Paulit-ulit ang kasaysayan
ng mga maralitang katutubo.
Lagi na lang dinadampot sa kangkongan,
ang kakarampot na subo’y inaagawan.
Lagi na lang inaapakan ng mga makapangyarihan;
lagi na lang ibinebenta sa mga dayuhan.
Umiiyak ang bukas:
sa taghoy ng bilanggong
nagpupumilit makawala sa kadena;
alam na alam may sinungaling
na nagbebenta ng kaluluwa.
Masdan ang mukha ng bukas:
malalaman mo kung sinong Hudas
ang nagkanulo ng bayan mo;
bigyan ng tubig, natitiyak ko
iinumin mo ang ‘yong luha sa habag.
Pakinggan ang salita ng bukas:
mga kataga ng karunongan
apuy ng himagsikan,
walang himala, walang himala
siya’y nadapa at nangangapa…
*bangibang – an Ifugao war dance; a declaration of war
Saturday, December 13, 2008
Paskuan, Ninong, Agawid Kadi Ni Daddy?
Puraw manen dagiti rabiik ita a paskua
No dinnot’ ken sinot’ pakiaginaldoan iti sungbat
Ti mawaw naganus a muging ni Armando.
Krus lattat’ iborda ti rinibu a dagum iti konsensia
Ta diak maited nga aginaldo ti kinaagpaysu
Iti agkerkeroling mabisin iti kinapudno.
Siak ti belen a nagiddaan sandi ti bara ti arakop
Ken rusrusodan ti dissuor ti sainnek
Ngem awan dila ti parol kadagiti balikas-lawlawag
Nagkerolingak napan a tawen iti daniw ni Emman Lacaba
Indayak iti noche buena dagiti balikas a naaginaldoan
Ngem di naalimon agedad lima ti imbuksilan.
Dina maawatan ti kawar iti ngulayngulay ti Kaigorotan.
Dina maawatan panagampayag ti ulemshew iti Cordillera.
Dina maawatan a nasken a gaburan ti ama temtem a panawanna.
Kas ay-ayo, subuak no kua ti naganus a nakem
Kadagiti sabongsabongan-tinagapulotan a balikas
Iti SM, Jolibee, Mc Do ngem di agtik-ab kuselan a ray-aw.
Ngamin nagresidensian iti mugingnat’ saludsod
“Paskuan, Ninong, agawid kadi ni Daddy?”
“Agawid, balong, wen, agawid ita paskua…”
Nagarteak idi, agarteak manen ita, ken ‘to manen’?
Maysa met naindaklan nga arte ti panaglibak
Ti arte a panangapput mulagat ti kinapudno.
Ti kinaagpaysu, kinnan ti Karayan Chico
Ti nalayog a saleng a napintaan nalabaga a krus
Maikatlon daytoy a paskua a lumabas…
Tuesday, December 02, 2008
Kayokayo, Baribari
Kayokayo, baribari, tagtagari!
Lumabaskam’ apo, ditoy pagarianyo…
Dakami ti lasag ken dara
Ti nakalibas a balud a balikas
A rebelde iti mahika
Dagiti marmarna iti trono…
Inkam dita pagbutbutngan a sirok
Ti duog a balite ti di maiwagat a basol
Tapno yatang ti dalem ken luppo
Ti kurarayan a pluma
Ken binagkal a kinapudno
Iti sarukang linak ken pia
A pangdundonanmi ti kararua
Ti pasientemi a naidalit iti sakit
Iti ikamen panagtuok ken rigat…
Isu a palabsendakam’ apo
Ta awitmi ti namnama a sukal
Ti nakasalapon nga ilimi…
Fiat justitia, ruat caelum
Ad majorem Dei gloriam
-JAIME M. AGPALO, JR.
Brgy. Pangascasan, Sual
Pangasinan
Ti daniw a para iti naan-annongan nga ili ken naipablaak iti Bannawag, Hunio 26, 2000


text:
Dagiti Oda Manipud Iti Pinas
Idi napan a Setiembre, ti Chilean Ambassador to the Philippines Dr. Roberto Mayorga ket napanunotna iti pannakaangay ti salip ti daniw kadagiti agbasbasa iti tertiary level wenno iti kolehio. Nakisinnarak ngarud kadagiti opisial iti Unibersidad ti Pilipinas babaen ken ni Wendell Capili, UP Assistant Vice President for Public Affairs ket binalabalada dagiti annuroten ti salip. Pinauloanda ti pasalip iti “Chile: Odes from the Philippines.”
Maysa a napateg nga addang daytoy tapno ad-adda pay mapairut iti sinninged dagiti dua a pagilian.
Ti pasalip ti daniw ket agserbi pay iti pannakaselebrar ti Bicentenary of Independence of the Republic of Chile ken ti naballigian a rescue operation kadagiti 33 a minero a napupok iti San Jose, Chile. Ti rescue operation ket sigagagar a pinaliiw ken inobserbar ti sibubukel a lubong. Amin ket nagrukbab iti naannayas a rescue operation ken ti moderno a teknolohohia a naipakat iti pannaka-rescue kadagiti napupok a minero.
Ta ania ngamin aya ti makunkuna nga oda wenno ode?
A lyric poem, typically addressed to a particular subject, with lines of varying lengths and complex rhythms. A poem meant to be sung. Odes are long poems which are serious in nature and written to a set structure.
Iti ababa a pannao, maysa a panangidayaw, panagraem, panangitandudo, ken panangibayog ti tema wenno pakabuklan ti daniw.
Iti bukodko nga eksperiensa kadagiti poetry reading nga innak nakiparpartisiparan, adda no kua ti mangipresentar ti Oda. Kas ken ni Francis Macansantos, ti daniwna ket saannan a basaen no di ket ikantana. Ta kas iti definition ti daniw, kunana, a poem meant to be sung. Ta dandaniw met dagiti kankanta, saan kadi? Ti laeng nagdumaanda ket nalaokanen kadagiti nota wenno notes dagiti kanta.
Kadagiti agpangpanggep a makisalip, maysa a dakkel nga opurtunidad daytoy aglalo no mangabak ti insalip. Ta malaksid a panakkelen dagiti premio, wenno isunsan iti kadakkelan iti premio a pasalip ti daniw kadagiti agad-adal iti kolehio. US$ 1000 ti 1st Prize; agpada a sag-US$ 500 ti 2nd ken 3rd prize; ken dua nga Honorable Mention Winners ken umawatda iti sag-100 US$. Umawat dagitoy a lima napagasatan iti round trip tickets a mapan iti Cebu wenno iti Boracay, a sagut met ti Air Philippines ken La Isla Magazine. Maipablaak pay dagiti mangabak iti tallo a lenguahe, English, Spanish ken iti Filipino. Maipablaak dagitoy iti antolohia dagiti dandaniw a mai-launch sadiay Chile ken iti pagilian. Dakkel ngarud nga oportunidad daytoy kadagiti mannaniw nga agtutubo.
Ken saan la a dayta, maiyabay no kuan dagiti putar ni Pinoy iti putar ni Chilean. Ta iti Chile ti nagtaudan a pagilian ti maysa kadagiti kalalaingan a mannaniw iti lubong, ni Pablo Neruda, a nagpaay a subject kadagiti immun-unan a sinurat.
Ni Pablo Neruda ti 1971 Nobel Prize for Literature. Kas kuna ni Gabriel Garcia Marquez, "the greatest poet of the 20th century in any language.” Ni Marquez a taga-Columbia ti immawat met iti Nobel Prize for Literature idi 1982 ken nangipauso ti sinurat a magical wenno magic realism.
Mabigbig ni Pablo Neruda iti benneg ti literatura iti sangalubongan. Ngem ti Pablo Neruda ket maysa laeng a nome de plume wenno pen name ni NeftalĂ Ricardo Reyes Basoalto. Ta kasta ngamin dagiti dadduma a mannurat a kaykayatda iti agaramat iti pen name ngem ti pudno a naganda.
Napintas dagiti synaesthesia dagiti dandaniw ni Neruda. Ket nasayaat la unay no daytoy met ti ikkan ti dakkel a preperensia iti asinoman a makisalip. Mausar met ti synaesthesia. Adu ti mannaniw, ngem manmano dagiti agdandaniw iti ikub ti synaesthesia.
Aggibus ti pasalip inton Nobiembre 30 daytoy a tawen.
Ket pudno met makainspirar daytoy a pakontes kadagita a bambanag. Ket karamanak kadagiti agpalpaliiw ken agobserbar itoy.@
Friday, October 29, 2010
Odes from the Philippines
Dagiti Oda Manipud Iti Pinas


text:
Unicode
Ti Unicode (Ilokano: Nagkaykaysa a kodigo) ket maysa a pangibilangan a Teknikal a pagalagadan para iti maitunos a panagisaup iti panagkodigo ti karakter ken panagtengngel iti testo ti karakter kadagiti kaaduan a sistema ti panagsurat iti sangalubongan. Naipatarubo a naisilpo iti Sangalubongan nga Agasmang ti Karakter a pagalagadan ken naipablaak iti porma a libro a kas iti Ti Pagaladagan ti Nagkaykaysa a Kodigo (Ingles: The Unicode Standard), ti kinaudi a bersion ti nagkaykaysa a kodigo ket addaan kadagiti 109,000 a karakter a nakasakup kadagiti 93 a sinuratan.


text:
Abalbalay
Ti abalbalay ket ti aniaman a banag a mabalin a mausar para iti panagay-ayam. Dagiti abalbalay ket kadawyan nga ay-ayamen babaen dagiti ubbing ken dagiti taraken. Ti panagay-ayam kadagiti abalbalay ket makapalpaliwa a pamay-an a panangsanay kadagiti ubbing para iti biag iti kagimongan. Dagiti nadumaduma amateriales ket inus-usar iti panagarmid kadagiti abalbalay a makaliwliwa kadagiti ubbing ken manakman. Adu kadagiti banag ket nadaremdem tapno agserbi a kas dagiti abalbalay, ngem dagiti tagilako a mapataud para kadagiti dadduma panggep ket mabalin pay a mausar. Kas pagarigan, ti bassit nga ubing ket mabalin ti agpidut iti maysa a sankabalayan a banag ken "patayabenna" iti angin ken aginkukuna a daytoy ket maysa nga eroplano. Ti sabali a panangikeddeng ket ti interaktibo a dihital a panagliwliwa. Adda dagiti abalbalay a naipangpangruna a napataud a kas dagiti ur-urnongen a banag ken maikeddenga maipabuya laeng.
Ti taudan dagiti abalbalay ket prehistoriko; dagiti munieka a mangirepresenta kadagiti maladaga, dagiti ayup, ken dagiti soldado, ken dagiti pay representasion dagiti ramramit nga inus-usar babaen dagiti manakman ket nalaka a nabirbirukan kadagiti arkeolohiko a luglugar. Ti taudan ti balikas nga "abalbalay" ket di ammo, ngem naipampamattian nga immuna a nausar idi maika-14 a siglo.[1]
Iti sapasap ti abalbalay ken panagay-ayam, ket nangruna no maipanggep iti panagdakkel ken panagadal a maipanngep kadagiti kaarubayan tayo. Dagiti ubbing ket us-usarenda dagiti abalbalay ket agay-ayamda tapno maduktalada ti identidadda, makatulong kadagiti bagida a pumigsa, makaadal kadagiti gapuanan ket pagbanagan, agsukimat kadagiti pannakaikabagian, ken agsanay kadagiti kalaing a kasapulanda a kas manakman. Dagiti manakman ket agus-usarda kadagiti abalbalay ket agay-ayamda tapno mangporma ken mangpapigsa kadagiti sosial a piansa, mangisuro, manglagip ken mangpapigsa kadagiti inadal manipud kadagiti kinubingda, mangduktal ti bukodda nga identidad, sanayenda dagiti isipda ken bagbagi, sukimatenda dagiti pannakaikabagian, sanyenda dagiti kinalaing, ken dekorasionanda dagiti pagtaenganda.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Abalbalay iti Wikimedia Commons
- Kline, Stephen (1995). Iti Ruar ti Hardin: Dagiti Abalbalay, TV, ken ti Kultura dagiti Ubbing iti Panawen ti Pangtagilako. Verso Books. ISBN 1-85984-059-0.
- Walsh, Tim (2005). Dagiti AWan Panawenna nga Abalbalay: Dagiti Klasiko nga Abalbalay ken dagiti Nagpartuat Kaniada. Andrews McMeel Publishing. ISBN 0-7407-5571-4.
- Wulffson, Don L. Dagiti Abalbalay!. Henry Holt and Company. ISBN 0-8050-6196-7.


text:
Sibil a Gubat ti Amerikano
Ti Sibil a Gubat ti Amerikano (1861–1865), wenno makunkunay a ti Gubat a Nagbaetan dagiti Estado wenno ti Sibil a Gubat, ket maysa idi a sibil a gubat a nailaban idiay Estados Unidos iti Amerika. Iti panagsungbat iti panakabutos ni Abraham Lincoln a kas Presidente iti Estados Unidos, 11 kadagiti akin-abagatan a dagiti adipen nga estado ket naiparangarang da iti isisina a manipud iti Estados Unidos ken nagpormada ti Konpederado dagiti Estado iti Amerika ("ti Konpederasion"); dagiti dadduma a 25 nga estado ket sinuportaran da ti pederal a gobierno ("ti Kappon"). Kalpasan ti uppat a tawen a pangubguba, a kaaduan ket kadagidiay kaunegan ti Akin-abagatan nga estado, ti Konpederasion ket simmuko ken ti pannakaadipen ket naisupiat ti kalintegan iti amin a paset ti pagilian. Dagiti banbanag a gapuanan ti gubatidi ket sangkapaset laeng a naibanagan iti daytoy a sumaganad a Panagpabaro a Panawen, ngem adu pay dagiti dadduma a saan a naibanaga.
Iti panagbutos ti presidente idi 1860, ti Partido Republikano, la naimatunan babaen ni Abraham Lincoln, ket nag-kampania a maisuppiat ti panagipalawa ti pannakaadipen iti labes dagiti estado nga addan kadagiti pannakaadipen . Dagiti Republikano ket napigsada a nangitaktakder ti nasionalismo, ket ti 1860 a plataporma da, pinabasol da dagiti pangta iti panagisina a kas panagisawang iti panaglib-at. Kalpasan ti panangabak ti Republikano, ngem sakbay a nagtakem ti baro nga administrasion idi Marso 4, 1861, pito kadagiti kapas nga estado ket nagiparangarang kadagiti isisina ken naktipon nga agporma ti Konpederado dagiti Estado iti Amerika. Ti lumabas nga administrasion ni Presidente James Buchanan ken ti umuneg nga administrasion ket inwaksi da ti kalintegan iti daytoy nga isisina, nausigen da a daytoy a panagsukir. Dagiti dadduma a walo nga adipen nga estado ket nausigen da dagiti panagayayab para iti isisina iti daytoy a puntos. Awan kadagit pagilian iti lubong a ti nangbigbig ti Konpederasion.


text:
Olympia, Washington
Ti Olympia ket isu ti kapitolio ti Estado ti Washington ken tugaw ti kondado ti Kondado ti Thurston.[1] Daytoy ket nainkorporado idi Enero 28, 1859. Ti populasion ket 46,478 segun ti senso ti Estados Unidos idi 2010. Ti siudad ket pagbeddenganna ti Lacey, iti Daya, ken ti Tumwater iti Abagatan. Ti Olympia ket isu ti nangruna a sentro ti kultura iti rehion ti Puget Sound.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Find a County". National Association of Counties. Naala idi 2011-06-07.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Olympia, Washington iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Olympia, Washington manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Kitaen ti Olympia, Washington iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)