text:
Amianan nga Amerika
T Amianan nga Amerika ket ti kontinente a sibubukel iti uneg ti Akin-amianan a Hemisperio ken gangani a sibubukel iti uneg ti Akinlaud a Hemisperio. Daytoy ket mabalin pay a maikeddeng nga akin-amianan a subkontinente ti Kaamerikaan.[1] Daytoy ket nabeddengan iti amianan babaen ti Taaw Artiko, iti daya babaen ti Taaw Atlantiko, iti laud ken abagatan babaen ti Taaw Pasipiko, ken iti abagatan a daya babaen ti Abagatan nga Amerika ken ti Baybay Karibe.
Ti Amianan nga Amerika ket sakupenna ti kalawa iti agarup a 24,709,000 kuadrado kilkilometro (9,540,000 kuadrado milmilia), ti garup a 4.8% iti rabaw ti planeta wenno agarup a 16.5% iti kalawa ti dagana. Manipud idi 2013, ti populasionna ket nakarkulo iti gangani a 565 riwriw a tattao iti ballasiw dagiti 23 a nawaya nga estado, a mangirepresenta iti agarup a 7.5% iti populasion ti tao. Kaaduan ti kalawa ti daga ti kontinente ket iturayan babaen ti Kanada, ti Estados Unidos, Greenland, ken ti Mehiko, bayat nga adda met dagiti basssit nga estado kadagiti rehion ti Sentral nga Amerika ken Karibe. Ti Amianan nga Amerika ket isu ti maikatlo a kadakkelan a kontinente babaen ti kalawa, kalpasan ti Asia ken Aprika,[2] ken ti maikapat babaen ti populasion kalpasan ti Asia, Aprika, ken Europa.[3]
Ti immuna a tattao a nagnaed idiay Amianan nga Amerika ket dagidi Paleoindiano a nangrugrugi a simmangpet idi las-ud ti paset ti panawen ti naudi a glasier babaen ti panagballasiw ti rangtay a daga ti Bering. Naggigiddiat dagitoy kadagiti nadumaduma a bilang dagiti dibersio a kultura ken dagiti komunidad iti ballasiw ti kontinente. Ti kadakkelan ken kaaduan nga abanse kadagiti Sakbay ti Kolombiano a sibilisasion idiay Amianan nga Amerika ket dagidi Aztec idiay idi itan ket ti Mehiko ken ti Maya idiay Sentral nga Amerika. Dagiti Europeano a kolonista ket nangrugrugida a simmangpet idi maika-16 ken maika-17 a sigsiglo, ken nagpunas kadagiti dakkel a bilang dagiti patneng a populasion ken nangrugian ti panawen ti Europeano a panagturay.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kaamerikaan ket kadawyan a maawat nga innaganan idi babaen ti Italiano ng eksplorador a ni Amerigo Vespucci babaen dagiti Aleman a kartograpo a ni Martin Waldseemüller ken ni Matthias Ringmann.[4] Ni Vespucci, ket isu ti nagsukimat iti Abagatan nga Amerika idi baetan ti 1497 ken 1502, isu idi ti immuna nga Europeano a nangisingasing a ti Kaamerikaan ket saan idi a dagiti Daya nga India, ngem ti sabali a masa ti daga a dati a di ammo babaen dagiti Europeano. Idi 1507, ni Waldseemüller ket nagpataud iti mapa ti lubong, a nangikabilanna ti balikas ti "America" iti kontinente ti Abagatan nga Amerika, idiay tengnga iti tattan ket Barasil. Isu ket nangipalawag iti gapu para iti nagan iti kakkuyogna a libro ti Cosmographiae Introductio:[5]
...ab Americo inventore ... quasi Americi terram sive Americam (manipud kenni Americus ti nangduktal ... a kas dagidi ket daga ni Americus, isu a makuna nga America).
Para kenni Waldseemüller, ti maysa ket saan koma a manglikud iti panagnagan ti daga kalpasan ti nangduktal. Isu ket nagusar iti nai-Latin a bersion ti nagan ni Vespucci (Americus Vespucius), ngem iti pemenina a porma ti "America", a sinurot dagiti pagarigan iti "Europa" ken "Asia".
Kalpasanna, idi dagiti sabali a nagar-aramid ti mapa ket innayonda ti Amianan nga Amerika, innayonda met ti kasisigud a nagan iti daytoy: idi 1538, ni Gerard Mercator ket inusarna ti nagan nga Amerika kadagiti amin nga Akinlaud a Hemisperio iti mapana iti lubong.[6]
Adda met dagiti sumuppiat a ti taripnong ket ti panagusar ti apelyido para iti pananginagan kadagiti panagduktal malaksid iti kaso ti naarian ken isu a ti naala manipud ti "Amerigo Vespucci" ket mabalin a problematiko.[7] Ni Ricardo Palma (1949)ket nangisingasing ti naala manipud ti banbantay "Amerrique" iti Sentral nga Amerika—ni Vespucci ket isu idi ti immuna a nakaduktal ti Abagatan nga Amerika ken ti banbantay ti Amerrique iti Sentral nga Amerika, a naikonekta kadagiti naduktalanna kadagiti naduktalan ni Christopher Columbus.
Ni Alfred E. Hudd ket nangisingasing iti teoria idi 1908 a dagiti kontinente ket managanan manipud ti Gales a komersiante nga agnagan iti Richard Amerike manipud idiay Bristol, a naipampamattian nga isu ti nangpinansia ti panagbanniaga a panagduktal ni John Cabot manipud idiay Inglatera a napan idiay Newfoundland idi 1497. Ti bassit a nasukimat a pammati a naisingsingasing ket ti Amerika ket naipanagan para iti Espaniol a marinero iti taga-ugma a Bisigodo a nagan iti 'Amairick'. Ti sabali ket ti nagan a nairamut iti pagsasao a Patneng nga Amerikano.[6]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Amianan nga Amerika ket sakupenna ti akin-amianan a paset ti masa ti daga kadawyan a naibagbaga a kas ti Baro a Lubong, ti Akinlaud a Hemisperio, ti Kaamerikaan, wenno ti laeng Amerika (a saan unay a kadawyan, ken inkeddeng ti dadduma a kas agmaymaysa a kontinente[8][9][10] a ti Amianan nga Amerika ket subkontinente).[11] Ti laeng koneksion iti daga ti Amianan nga Amerika iti Abagatan nga Amerika ket ti Ismo ti Panama. Ti kontinente ket pinatinggaan iti abagatan a daya babaen dagiti kaaduan a heograpo idiay pagayusan a labneng ti Darién idiay igid ti pagbeddengan ti Colombia-Panama, ken manggikabil daytoy iti amin a paset ti Panama iti uneg ti Amianan nga Amerika.[12][13][14] Iti pay sabali, adda met dagiti heolohista a pisiograpiko a mangikabil iti akin-abagatan a patinggana iti Ismo ti Tehuantepec, Mehiko, a ti Sentral nga Amerika ket gumay-at nga agpaabagatan a daya idiay Abagatan nga Amerika iti daytoy a puntos.[15] Ti is-isla ti Karibe, wenno dagiti Laud nga India, ket naikeddeng dagitoy a paset ti Amianan nga Amerika.[1]
Sakbay a naipangato ti ismo ti Sentral nga Ameriaka, ti rehion ket adda idi iti sirok ti danum. Dagiti isla ti Laud nga India ket mangmarka ti dati a limned a rangtay ti daga, a nangisilpo idi ti Aamianan nga Amerika ken Abagatan nga Amerika babaen tattan ti Florida ken Venezuela. Ti aplaya ti kontinente ket atiddog ken saan a kadawyan. Ti Golpo ti Mehiko ket isu ti kadakkelan a bagi ti danum a manglennek ti kontine, ken sarunuen daytoy babaen ti Luek Hudson. Dagiti dadduma pay ket mairaman ti Golpo ti San Lorenso ken ti Golpo ti California.
Adda dagiti nadumaduma nga isla iti aplaya ti kontinente, kangrunaan ti Purpuro Artiko, ti Bahamas, Turks ken Caicos, ti Kalatakan ken Basbassit nga Antila, ti Is-isla Aleutiano ti dadduma ket adda iti maitutop nga Akindaya a Hemisperio), ti Purpuro Alejandro, dagiti adu a rinibu nga isla iti Aplaya ti British Columbia, ken ti Newfoundland. Greenland, ti bukod nga agturturay a Danes nga isla, ken ti kadakkelan iti lubong, ket adda iti isu met laeng a tektoniko a plata (ti Plata ti Amianan nga Amerika) ken heograpiko a paset ti Amianan nga Amerika. Iti heoliko a kapanunotan, ti Bermuda ket saan a paset ti Kaamerikaan, ngem ti maysa nga oseaniko nga isla a naporma idi iti ukap ti Pantok ti Tengnga nga Atlantiko iti napalabas a 100 riwriw a tawtawen. Ti kaasitgan a masa ti daga iti daytoy ket ti Cape Hatteras, North Carolina. Nupay kasta, Ti Bermuda ket masansan a naipagpagarup a kas paset ti Amianan nga Amerika, a napangpangruna iti gapu ti pakasaritaanna, dagiti pannakaikapet iti politika ken kultura iti Virginia ken dagiti sabali a parte ti kontinente.
Ti kaaduan ti Amianan nga Amerika ket adda iti Plata ti Amianan nga Amerika. Dagiti parte ti akinlaud a Mehiko, a mairaman ti Baja California, ken ti California, ken mairaman dagiti siudad ti San Diego, Los Angeles ken ti parte ti San Francisco, ket mabirukan iti akindaya nga igid ti Palata ti Pasipiko, a dagiti dua a plata ket agsabatda iti igid ti Tukki ti San Andreas. Ti akin-abagatan unay a paset ti kontinente ken ti kaaduan dagiti Laud nga India ket mabirukan idiay Plata ti Karibe, bayat a dagiti plata ti Juan de Fuca ken Cocos ket beddenganna ti Plata ti Amianan nga Amerika iti akinlaud a pronterana.
Ti kontinente ket mabaln a mabingbingay kadagiti uppat a nalatak a rehion (ti tunggal maysa ket aglaon kadagiti adu a subrehion): ti Nalatak a Tantanap a gumay-at manipud ti Golpo ti Mehiko aginggana ti Artiko ti Kanada; ti heolohiko nga ubing, kabambantayan ti laud, a mairaman ti Nabato a Banbantay, ti Nalatak a Labneng, California ken Alaska; ti napangato ngem relatibo a dalumpinas a banak ti Kalasag ti Kanada iti amianan a daya; ken ti naindumadumaan nga akindaya a rehion, a mangiraman ti Banbantay Apalaches, ti tanap ti aplaya iti igid ti taaw Atlantiko, ken ti peninsula ti Florida. Ti Mehiko, kadagiti atiddog a banakna ken dagiti kordiliera, ket kaaduan a maikabil iti akinlaud a rehion, urayno ti akindaya a tanap ti aplaya ket saan a gumay-at iti abagatan ti Golpo.
Dagiti akinlaud a bantay ket nagudua iti tengnga iti nangruna kabambanatayan ti Rockies ken ti kabambantayan ti aplaya idiay California, Oregon, Washington, ken ti Britaniko a Columbia, a ti Nalatak a Labneng—ti ab-ababa a lugar nga aglaon kadagiti basbassit a kabambantayan ken dagiti ababa a desierto iti baetanda. Ti kangatuan a pantok ket ti Denali idiay Alaska.
Inbagbaga ti United States Geographical Survey (USGS) a ti heograpiko a sentro ti Amianan nga Amerika ket "6 milmilia iti laud ti Balta, Kondado Pierce , North Dakota" iti agarup a 48°10′N 100°10′W / 48.167°N 100.167°W, aproksimado a 24 kilometro (15 mi) manipud idiay Rugby, North Dakota. Ti USGS ket adu pay a nangibagbaga a "Awan ti namarkaan wenno namonumentuan a puntos ti nabangon babaen ti ania man nga ahensia ti gobierno a kas ti heograpiko a sentro kadagiti ania man a 50 nga Es-estado, ti nangruna a daga ti Estados Unidos, wenno ti kontinente ti Amianan nga Amerika." Nupay kasta, adda maysa a 4.6-metro (15 ft) nga obelisko ti bato idiay Rugby a mangtunton a mangmarka ti sentro.
Pagpagilian, terteritorio, ken dagiti agkamkammatalek[urnosen | urnosen ti taudan]
Dita baba ket ti tabla dagiti pagilian ken dagiti teritorio ti Amianan nga Amerika a nabingbingay kadagiti tallo a batayan a rehion.[16][17][18]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daytoy a pigura ti densidad ti Amianan nga Amerika ket naibatay iti dagup a kalawa ti daga iti 23,090,542 km2 laeng, ad-adu bassit ngem iti dagup a naitiptipon a kalawa ti daga ken danum iti 24,709,000 km2.
- ^ Daytoy a panagipalawag ti Amianan nga Amerika ket mangiraman laeng dagiti uppat nga akin-amianan unay a teritorial nga entidad ti Kanada, ti Estados Unidos, Greenland, Mehiko, ket dagiti asideg nga isla ti Bermuda – iti aplaya ken daya ti Cape Hatteras, North Carolina – ken Saint Pierre and Miquelon – iti aplaya ken abagatan ti Newfoundland and Labrador. Mairaman dagiti reperensia ti[16][17][18]
- ^ Mairaman ti estado ti Hawaii, nga adayo manipud ti masa ti daga ti Amianan nga Amerika idiay Taaw Pasipiko ken isu a kadawyan a mainaig kadagiti sabali a teritorio ti Oceania.
- ^ Gapu ta ti Purpuro Lucayan ket mabirukan idiay Taaw Atlantiko imbes nga idiay Baybay Karibe, ti Bahamas ket paset ti Laud nga India ngem dagitoy ket saan a teknikal a paset ti Karibe, urayno ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket ingrupona ida iti Karibe.
- ^ Gapu ti agdama nga aktibidad iti Bulkan Turturod Soufriere a a nagrugi idi Hulio 1995, kaaduan idi a nadadael ti Plymouth ken dagiti opisina ti gobierno ketnaiyalis idiay Brades. Ti Plymouth ket agtultuloy nga isu ti de jure a kapitolio.
- ^ a b Depende kadagiti panangipalawag, ti Aruba, Bonaire, Curaçao, Panama, ken Trinidad ken Tobago ket adaan iti teritorio idiay iti wenno dagiti dua Amianan ken Abagatan nga Amerika.
- ^ Gapu ta ti Purpuro Lucayan ket mabirukan idiay Taaw Atlantiko imbes nga idiay Baybay Karibe, ti Is-isla ti Turks ken Caicos ket paset ti Laud nga India ngem saan dagitoy a teknikal a paset ti Karibe, urayno ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ketigrupona idia iti Karibe.
- ^ Ti Panama ket kadawyan a naikeddeng a pagilian ti Amianan nga Amerika, urayno adda met dagiti turay a mangbingay daytoy idiay Kanal Panama. Dagiti pigura a nailista ditoy ket para iti intero a pagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "North America". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2014-02-03.
- ^ "North America Land Forms and Statistics". World Atlas.com. Naala idi 16 Hunio 2013.
- ^ "North America Fast Facts". World Atlas.com. Naala idi 16 Hunio 2013.
- ^ "Amerigo Vespucci". Encyclopædia Britannica. Naala idi 7 Hulio 2011.
- ^ Herbermann, Charles George, ed. (1907). The Cosmographiæ Introductio of Martin Waldseemüller in Facsimile. Translated by Edward Burke and Mario E. Cosenza, introduction by Joseph Fischer and Franz von Wieser. New York: The United States Catholic Historical Society. p. 9.
Latin: "Quarta pars per Americum Vesputium (ut in sequentibus audietur) inventa est, quam non video, cur quis jure vetet, ab Americo inventore sagacis ingenii viro Amerigen quasi Americi terram sive Americam dicendam, cum et Europa et Asia a mulieribus sua sortita sint nomina."
- ^ a b Jonathan Cohen. "The Naming of America: Fragments We've Shored Against Ourselves". Naala idi 2014-02-03.
- ^ Lloyd, John; Mitchinson, John (2006). The Book of General Ignorance. Harmony Books. p. 95. ISBN 978-0-307-39491-0.
New countries or continents were never named after a person's first name, but always after the second...
- ^ "The Olympic symbols" (PDF). Lausanne: Olympic Museum and Studies Centre: International Olympic Committee. 2002. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud (PDF) idi 7 Marso 2008. Dagiti lima a singsing ti wagayway ti Olimpiada ket mangirepresenta kadagiti lima a natataengan, nakibingbinglay a kontinente (Aprika, Amerika, Asia, Europa, ken Oceania).
- ^ "Continente". Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial. pp. 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7.
- ^ Los Cinco Continentes (The Five Continents). Planeta-De Agostini Editions. 1997. ISBN 84-395-6054-0.
- ^ "Encarta, "Norteamérica"" (iti Espaniol). Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 31 Oktubre 2009.
- ^ "Americas". Standard Country and Area Codes Classifications (M49). United Nations Statistics Division. Naala idi 2014-02-03.
- ^ "North America". Atlas of Canada. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2006-10-21.
- ^ "North America Atlas". National Geographic.
- ^ "Central America". Encyclopædia Britannica. Naala idi 28 Hunio 2011.
- ^ a b "SPP Background". CommerceConnect.gov. Security and Prosperity Partnership Of North America. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 18 Hunio 2008. Naala idi 14 Nobiembre 2010.
- ^ a b "Ecoregions of North America". United States Environmental Protection Agency. Naala idi 30 Mayo 2011.
- ^ a b "What's the difference between North, Latin, Central, Middle, South, Spanish and Anglo America?". About.com.
- ^ Malaksig no sabali ti naibaga, dagiti pigura ti kalawa ti daga ket naala manipud ti "Demographic Yearbook—Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density" (PDF). United Nations Statistics Division. 2008. Naala idi 14 Oktubre 2010.
- ^ Malaksig no sabali ti naibaga, dagiti karkulo ti populasion ket naala manipud ti Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). 2008 revision. United Nations. Naala idi 12 Marso 2009.
- ^ a b c d e Dagiti karkulo ti populasion ket naala manipud ti Central Bureau of Statistics Netherlands Antilles. "Statistical information: Population". Government of the Netherlands Antilles. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 1 Mayo 2010. Naala idi 14 Oktubre 2010.
- ^ "Insee – Populations légales 2008 – 971-Guadeloupe" (iti Pranses). Insee.fr. Naala idi 31 Oktubre 2011.
- ^ "Insee – Populations légales 2008 – 972-Martinique" (iti Pranses). Insee.fr. Naala idi 31 Oktubre 2011.
- ^ a b c Dagiti pigura ti kalawa ti daga ket naala manipud ti "The World Factbook: 2010 edition". Government of the United States, Central Intelligence Agency. Naala idi 14 Oktubre 2010.
- ^ a b c Dagitoy a karkulo ti populasion ket para iti 2010, ken naala manipud ti "The World Factbook: 2010 edition". Government of the United States, Central Intelligence Agency. Naala idi 14 Oktubre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Amianan nga Amerika iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Turkia
Ti Turkia (Turko: Türkiye), opisial a ti Republika iti Turkia ( Türkiye Cumhuriyeti (tulong·paammo)), ket maysa a pagilian idiay Europa a mabirukan idiay Akinlaud nga Asia (kaaduanna idiay Anatolia a peninsula) ken idiay Daya a Trasia idiay Abagatan a daya nga Europa. Ti Turkia ket nabeddengan babaen dagiti walo a pagilian: Bulgaria iti amianan a laud; Gresia iti laud; Georgia iti amianan a daya; Armenia, Azerbaijan (ti exclave iti Nakhchivan) ken Iran iti daya; ken Irak ken Siria iti abagatan a daya. Ti Baybay Mediteraneo ken Cyprus ket addada iti abagatan; ti Baybay Eheo ket adda iti laud; ken ti Baybay Nangisit ket adda iti amianan. Ti Baybay iti Marmara, ti Bosporo ken ti Dardanelo (a dagitoy ket buklenda dagiti Nailet a baybay ti Turko) ket ilasinna ti nagbeddengan a nagbaetan ti Daya a Trasia ken Anatolia; ilasinna pay ti Europa ken Asia.[5]
Ti Turkia ket maysa kadagiti innem a nawaya a Turko nga estado. Ti kaaduan iti populasion kadagitoy ket Muslim.[6] Ti opisial a pagsasao iti daytoy a pagilian ket ti Turko, a ti Kurdo ken Zazaki ket maisasao dagitoy babaen dagiti Kurdo ken Zaza, a mangbukel ti 18% iti populasion.[7]
Dagiti Oghuz a Turko ket nangrugrugida a mapmapan iti lugar a makunkuna tattan a ti Turkia (naala manipud ti Mediebal a Latin Turchia, i.e. "Daga dagiti Turko") idi maika-11 a siglo. Daytoy ket pimmardas babaen ti panagabak dagiti Seljuk kadagiti Bisantino idiay Gubat iti Manzikert.[8] Adda dagiti bassit a beyliks ken ti Seljuk a Sultanato iti Rûm a nagturay ti Anatolia aginggana ti Mongol a panagraut. Idi rugi ti maika-13 a siglo, ti Otomano a beylik ket pinagtitiponda ti Anatolia ket nagaramidda ti imperio a gumay-at ti kaaduan iti Abagatn a daya iti Europa, Lumaud nga Asia ken Amianan nga Aprika. Kalpasan ti panagrebba ti sumaganad a panakaabak ti Imperio nga Otomano idi Umuna a Sangalubongan a Gubat, adda dagiti pasetna a sinakupan babaen ti nagabak a Kumaduaan. Adda maysa a grupo dagiti ubbing a milisia nga opisial, nga indauloan babaen ni Mustafa Kemal Atatürk ken dagiti kaduana, nagaramidda ti nagballigi a sumupiat kadagiti Kumaduaan; idi 1923, nagipatakder dagitoy ti moderno a Republika iti Turkia a ni Atatürk a kas ti immuna apresidente.
Ti Turkia ket maysa a demokrata, sekular, unitario, batay-linteg a republika nga addaan ti taga-ugma a tinawtawid a kultura. Ti Turkia ket umadadu a naipatipon iti Laud babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Konsilo iti Europa, NATO, OECD, OSCE ken ti G-20 a dagiti kangrunaan nga ekonomia. Ti Turkia ket nangrugi a nakitulag ti napno a panagkameng iti Kappon ti Europa idi 2005, nga isu ket maysa idin a kumaduaan a kameng iti Europeano a Komunidad ti Ekonomia manipud idi 1963 ken nakadanon ti maysa a tulagan ti kappon ti aduana idi 1995. Ti Turkia ket nagtaraken iti asideg a kultural, politikal, ekonomiko ken industria a panakibiang iti Tengnga a Daya, dagiti Turko nga estado iti Tengnga nga Asia ken dagiti pagilian ti Aprika babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Turko a Konsilo, Nagsaupan nga Administrasion iti Turko nga Arte ken Kultura, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong ken ti Organisasion ti Ekonomiko a Panagtitinnulong.
Ti lokasion ti Turkia iti nagsasabtan ti Europa ken Asia ket mangaramid daytoy a maysa a nagruna a heostratehiko a pagilian.[9][10][11] Gapu ti naipangruna a lokasionna, dakkel nga ekonomia ken kabilegan ti militar, ti Turkia ket maysa a nangruna a rehional a bileg.[11][12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "IMF World Economic Outlook Database, Abril 2012". Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2012. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Gini Coefficient by Equivalised Household Disposable Income". Turkstat. Naala idi 16 Mayo 2015.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 Marso 2013. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Lira ti Turkia (Türk Lirası, TL) ket sinukatanna ti Baro a Turko a lira idi Enero 1, 2009.
- ^ Atlas ti Nailian aHeograpiko iti Lubong (Maika-7 nga ed.). Washington, D.C.: Nailian a Heograpiko. 1999. ISBN 0-7922-7528-4. "Europa" (pp. 68–69); "Asia" (pp. 90–91): "Ti kadawyan a maawawat a panakabingbingay a baetan ti Asia ken Europa ... ket pinorma babaen ti Banbantay Ural, Karayan Ural, Baybay Kaspio, Banbantay Kaukaso, ken ti Nangisit a Baybay nga addaan dagiti pagayusanna, ti Bosporo ken Dardanelo."
- ^ KONDA a Panagsukisok ken Konsultasion (2011-06-25). "Relihion, Sekularismo ken ti Dalungdong iti inaldaw a biag" (PDF). Milliyet. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud (PDF) idi 2009-03-25.
- ^ "Ti CIA World Factbook ket agited kadagiti 18% a Kurdo". Cia.gov. Naala idi 2011-05-16.
- ^ "Turkia – Dagiti Turko a Nagtaudan". Countrystudies.us. Naala idi 2011-05-16.
- ^ Mango, Andrew (2000). Atatürk. Overlook. ISBN 1-5856-7011-1.
- ^ Shaw, Stanford Jay; Shaw, Ezel Kural (1977). Pakasaritaan iti Imperio nga Otomano ken Moderno a Turkia; Tomo.1, Imperio iti Gazis. ti pannakabangon ken panakaawan ti Imperio nga Otomano, 1280–1808. Cambridge University Press. ISBN 0-5212-9163-1.
- ^ a b "Panagpangato tyi Turkia ken Rusia". Stratfor. 2009-03-17. Naala idi 2011-08-21.
- ^ "Ti Turkia ngata ket Taudan itif Stabilidad ti Tengnga a Daya?". heptagonpost.com. 2010-12-18. Naala idi 2011-05-16.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Turkia iti Wikimedia Commons
- Abagatan a Korea
- Amianan a Korea
- Apganistan
- Armenia
- Azerbaijan
- Bahrain
- Banglades
- Bietnam
- Butan
- Brunei
- Cambodia
- Cyprus
- Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Daya a Timor
- Ehipto
- Filipinas
- Georgia
- India
- Indonesia
- Iran
- Irak
- Israel
- Hapon
- Hordania
- Katar
- Kazakhstan
- Kirgistan
- Kuwait
- Laos
- Lebanon
- Malaysia
- Maldibas
- Mongolia
- Myanmar
- Nepal
- Oman
- Pakistan
- Rusia
- Saudi Arabia
- Singapur
- Sri Lanka
- Siria
- Tailandia
- Tayikistan
- Tsina
- Turkia
- Turkmenistan
- Uzbekistan
- Yemen
- Turkia
- Baybay Eheo
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Akindaya nga Europa
- Dagiti pagilian ti Daya a Mediteraneo
- Eurasia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- G20 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ti Moderno a Turko
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1923
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sideways
Iti Sideways (Ilokano: Impabakrang) ket maysa a komedia ken drama idi 2004, insurat ken inturong babaen ni Alexander Payne a naibatay iti nobela ni Rex Pickett (ISBN 0-312-32466-9).
Pakabuklan ti istoria[urnosen | urnosen ti taudan]
Inakem ni Paul Giamatti ni Miles, maysa a mannurat a saan maipablaak, maestro iti Ingles iti maikawalo a grado, ken maysa a managayat iti arak ti bino. Kinuyogna ni gayyemna a Jack Thomas Haden Church), maysa nga aktor a dandani agkasar, a agbaniaga iti maysa lawas idiay kaubasan ti Santa Ynez, California. Ni Miles ket kayatna laeng iti aginom ken agayayam iti golf, ngem ni Jack ket planona nga agiyot iti babbae a kasanguanan nga agkasar. Idi madanonda iti papananda, maamammoda iti dua a babbai (Virginia Madsen ken Sandra Oh) a mangsabali iti biag ni Miles.


text:
Pinintaan
Ti pinintaan ket maysa a panagnasay iti panangipakat iti pinta, pigmento, maris wenno dadduma pay a banbanag[1] iti maysa a rabaw. Daytoy a banag ket kadawyan a maidangep ti maysa nga arisadsad ti brútsa ngen mabalin pay ti agusar kadagiti sabsabali a banbanag. Iti arte, ti balikas a pintaan ket agipalpalawag ti aramid ken resulta ti panagaramid. Nupay kasta, ti pinintaan ket mabalin pay a mausar ti ruar iti arte a kas maysa a kadawyan a komersio babaen dagiti artesano ken dagiti agipakpatakder. Dagiti pinintaan ket mabalin a mausar a suporta kadagiti rabaw ti diding, papel, mantalóna, kayo, sarming, malapáko, sekka, bulong, gambáng wenno konkréto, ken mabalin pay a mairaman a pagtitiponen dagiti sabsabali a banbanag a mairaman ti darat, sekka, papel, nabalitokan a bulong ket dagiti dadduma pay a banbanag.


text:
Pagsasao nga Olandes
Ti pagsasao nga Olandes[3] ( Nederlands (tulong·paammo)) (Ingles: Dutch) ket maysa a Pagsasao a Laud nga Aleman ken patneng a pagsasao iti kaaduan a population iti Olánda, Belhika, Surinam, dagiti tallo a kameng iti Kappon ti pagsasao nga Olandés. Kaaduan kadagiti agsasao ket agtaeng idiay Kappon ti Europa, nga isu daytoy ket ti umuna a pagsasao dagiti 23 a riwriw ken ti makadua a pagsasao dagiti adu pay a 5 a riwriw a tattao.[1][2] Agtengtengel pay ti opisial a kasasaad idiay pagilian nga isla ti Karibe nga Aruba, Curaçao, ken Sint Maarten, ken adda pay dagiti babassit a pakasaritaan iti paset ti Pransia ken Alemania, ken adda pay met bassit idiay Indonesia,[n 1] ken sumurok a kagudua a riwriw ti agsasao ti patneng nga Olandés nga agtataeng idiay Estados Unidos, Canada, ken Australia.[n 2]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idiay Pransia, ti maysa a pakasaritaan a dialekto a makunkuna a Flemish a Pranses ket isu ti maisasao. Addaan ti sumurok ken kumurang nga 80,000 nga agsasao iti Olandés idiay Pransia; kitaen ti Simpson 2009, p. 307. Idiay Pransia a Planders, addaan laeng ti nabati a nabaetan ti 50,000 aginggana ti 100,000 ti agsasao iti Flemish kadagiti nabati; kitaen ti Berdichevsky 2004, p. 90. Ti Flemish isu ti naisasao idiay amianan a laud iti Pransia babaen ti population nga iti 20,000 nga inaldaw nga agsasao ken 40,000 a maminpinsan nga agsasao; kitaen ti European Commission 2010.
Addaan ti panagipatpatarus kadagiti sabsabali a dialekto iti Olandés ken Aleman babaen ti Abagatan a Guelderish ken dagiti Limburgish a dialekto.
Idi 1941, 400,000 dagiti tattao nga Indonesio ket nagsasao da ti Olandés, ken ti Olandés ket nakaited ti kaaduan a naseknan iti Indonesia; kitaen ti Sneddon 2003, p. 161. Idi 1941, amangan a 0.5% iti kaunegan a populasion ket addan ti maikanada a panakaammo iti Olandés; kitaen ti Maier 2005, p. 12. Iti karugian iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, adaan ti amangan a maysa a riwriw nga Asian ket addaan da ti nasiglat a pannakaammo iti Olandés, ken adda pay ti nainayona kagudua a riwriw nga addaan ti bassit a panakaammo; kitaen ti Jones 2008, p. xxxi. Adu kadagiti laklakay nga Indonesian ket agsasao da ti Olandés a kas ti maikadua a pagsasao; kitaen ti Thomson 2003, p. 80. Addaan dagiti patneng nga Intsik idiay Indonesia ket agsasao da ti Olandés; kitaen ti Tan 2008, pp. 62–64, Erdentuğ & Colombijn 2002, p. 104. Ti Olandés ket naisasao babaen ti "basbassit a bung-goy dagiti agsasao" idiay Indonesia; kitaen ti Bussmann 2002, p. 83. Adu kadagiti ub-ubbing nga Indonesian ket agadadal da iti Olandés a kas ganganaet a pagsasao gapu ta dagiti nagannak ken apong da ket agsasao da ken gapu ta iti dadduma a sirkulo, ti Olandés ket naipategan a pagsasao dagiti napili a tattao; kitaen ti Vos 2001, p. 91. Iti agdama, dagiti laeng naka-adadal a tattao iti kalakayan a kaputotan, ken mainayon dagiti laeng espesialista ti nasken a makaammo iti pagsasao, ti nalaing a makasao iti Olandés; kitaen ti Ammon 2006, p. 2017. Addaan iti 25% iti daytoy nga alday dagiti Indonesio a bokabolario a masuratan dagiti balikas nga Olandés, kitaen ti Maier 2005, p. 17.
- ^ 410,000 in USA, 159,000 idiay Canada, 47,000 idiay Australia; kitaen ti Simpson 2009, p. 307. Nagbaetan ti 200,000 ken 400,000 idiay Estados Unidos; kitaen ti McGoldrick, Giordano & Garcia-Preto 2005, p. 536.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Olánda, wereldtaal". Nederlandse Taalunie. 2010. Naala idi 2011-04-07.
- ^ a b Komision iti Europa (2006). "Special Eurobarometer 243: Dagiti Pagsasao iti Europa (Survey)" (PDF). Europa. Naala idi 2007-02-03. "1% iti populasion iti EU ket agtunton a nalaing da nga agsasao iti Olandés tapno makisao da iti sabali a tao." (panid 153)
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Olandes". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 394. ISBN 978-0-8248-2088-6.


text:
Saladin
Ni Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb (Arabiko: صلاح الدين يوسف بن أيوب, Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb, Kurdo: سهلاحهدین ئهیوبی, Selah'edînê Eyubî) (1137/1138 – Marso 4, 1193), kaaduan nga ammo iti Akinlaud a Lubong a kas ni Saladin, ket maysa idi a Kurdo a Muslim, a nagbalin a ti immuna a Sultan ti Ehipto ken Siria, ken nangbangon ti Ayubi a Dinastia.[2][3][4] Isu ket nangidaulo kadagiti Muslim a suppiatan kadagiti Pranko ken dagiti dadduma pay nga Europeano a Krusada idiay Lebante. Iti panawen ti kabileganna, ti sultanatona ket nairaman ti Ehipto, Siria, Mesopotamia, Hejaz, Yemen, ken dagiti paset ti Amianan nga Aprika.
Babaen ti kabukbukodanna a panagidaulo, dagiti puersana ket inabakda dagiti Krusada iti Gubat ti Hattin, a daytoy ti nangidalanan ti pannakatiliw manen ti Palestina, a daytoy ket natiliw idi manipud kadagiti Fatimid nga Ehipsio babaen dagiti Krusada kadagiti kasakbayan a 88 a tawtawen. Urayno dagiti Krusada a Pagarian ti Herusalem ket nagtultuloyda nga adda para iti maysa a paset ti panawen, ti pannakaabakna idiay Hattin ket nangmarka ti ti nagsikkuan ti panagsuppiatna kadagiti Muslim ken dagiti Arabo. Isu a daytoy, a ni Saladin ket maysa a prominente a pigura kadagiti Kurdo, Arabo, ken Muslim a kultura. Ni Saladin ket maysa idi a nainget a nagraraem ti Sunni nga Islam.[5] Ti nasudi ken kinakabalierana ket inbagbaga babaen dagiti Kristiano a nagsursurat, a naisangsangayan kadagiti pannakalaglagipan ti Sillong ti Kerak, ken uraynono isu ket kasuppiat dagiti Krusada, isu ket kaaduan a nakagun-od ti panagrespeto kaniana, a nairaman ni Ricardo ti Puso ti Leon; nga isu ket agbalin koma a ginugora a pigura idiay Europa, isu ket nabalin a naramrambakan a kas pagarigan ti pamunganayan ti kinakabaliera.[6]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Saladin ket naiyanak idi idiay Tikrit, Mesopotamia. Ti personal a naganna idi ket "Yusuf"; ti "Salah ad-Din" ket ti laqab, ti deskriptibo nga epiteto, a ti kaibuksilanna ket "Kinaregta iti Pammati."[7] Ti pamilian ket kaputotan ti Kurdo,[2] ken nagtaud manipud ti siudad ti Dvin iti mediebal nga Armenia.[8][9] Isu ket apo a lalaki iti bangir ti inana ni Nur ad-Din. Ti tribu ti Rawadid a nagtaudanna ket naasimilado bassiten iti agsasao iti Arabo a lubong idi dayta a panawen.[10] Idi 1132 ti naabak a buyot ti Imad ad-Din Zengi, ti Apo ti Mosul, ket naserraan ti panagsanudda babaen ti Karayan Tigris ken kasumbangir ti pagsammakedan ti Tikrit nga idiay ket ti ama ni Saladin, ni Najm ad-Din Ayyub ket nagserbi a kas alkalde. Ni Ayyub ket nangited kadagiti balsa para iti buyot ken inikkanna idi iti pagyanan idiay Tikrit. Ni Mujahed al-Din Bihruz, ti dati nga aadipen a Griego a naidutok gobernador militar ti akin-amianan a Mesopotamia para iti serbisiona kadagiti Selyusida ket inungtanna ni Ayyub gapu iti panangited iti pagyanan ni Zengi ken idi 1137, pinapawnawna ni Ayyub manipud idiay Tikrit kalpasan idi ti kabasatna a lalaki a ni Asad al-Din Shirkuh ket pinatayna ti gayyem ni Bihruziti maysa a dayaw a panagpatay. Segun kenni Baha ad-Din ibn Shaddad, ni Saladin ket naipasngay iti isu met laeng a rabii idi pimmanaw ti pamiliana idiay Tikrit. Idi 1139, ni Ayyub ket ti pamiliana ket immalisda idiay Mosul nga idiay ket inaku ti utang ni Imad ad-Din Zengi ken indutokna ni Ayyub a kas komander iti pagsammakedan idiay Baalbek. Kalpasan ti ipupusay ni Zengi idi 1146, ti anakna a lalaki, a ni Nur ad-Din, ket nagbalin a nagturay iti Aleppo ken ti daulo dagiti Zengid.[11]
Ni Saladin, nga itan ket nagnanaed idiay Damascus, ket naireporta nga addaan iti naisangayan a panagay-ayat iti siudad, ngem ti pakaammo iti daytoy a nasapa a kinaubing ket manmano laeng. Ti maipanggep iti edukasion, ni Saladin ket insuratna a ti "ubbing ket dimmakelda iti waya a pinadakkel dagiti lallakay a kabagianda." Segun kadagiti maysa a biograpona, ni al-Wahrani, ni Saladin ket nakabael a simmungbat kadagiti salusod a maipanggep kenni Euklides, ti Almagesto, aritmetik ken linteg, ngem daytoy idi ket maysa nga akademiko a kapanunotan ken ti panagadal iti Koran ken dagiti "siensia ken relihion" ti nangisilpo kaniana kadagiti kontemporaneona.[11] Adda met dagiti dadduma a taudan a nagtunton a dagiti las-ud ti panagadalna isu ket ad-adu a nagay-ayat iti relihion ngem ti makitipon iti militar.[12] Ti sabali pay a banag a nakaapekto iti interesadona iti relihion ket idi las-ud ti Umuna a Krusada, ti Herusalem ket natiliw iti surpresa a panagraut babaen dagiti Kristiano.[12] Iti pay maipatinayon iti Islam, ni Saladin addaan iti pakaammo kadagiti henelohia, biograpia, ken pakasaritaan dagiti Arabo, ken dagiti pay linia ti putot dagiti Arabiano a kabalio. Iti pay ad-adu, isu ket nasayaat ti pannakaamona iti Hamasah ni Abu Tammam.[11] Isu ket nagsasao pay iti Kurdo, ken mabalin a makapagsao pay iti Turko.[13]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakasaritaan – Saladin
- ^ a b Adda dagiti adu a kontemporario a taudan ket mangibagbaga ti daytoy. Ti biograpo a ni Ibn Khallikan ket nangisursurat ti kastoy, "Dagiti historiador ket nakaitunos ti pannakaibagbagada a ti ama ken pamilia ni [Saladin] ket nanipud ti Duwin [Dvin]....Dagitoy ket Tattao a Kurdo ken nagtaud ti Rawādiya (sic), a daytoy ket sanga ti nalatak a tribu ti al-Hadāniya": Minorsky (1953), p. 124. Ti mediebal a historiador a ni Ibn Athir ket nangibatay ti insao manipud ti maysa pay nga agbilbilin: "...sika ken ni Saladin ket Kurdo ken sika ket saanmo a palubosan a ti bileg ket maipalabas kadagiti Turko": Minorsky (1953), p. 138.
- ^ Steed, Brian L., Panagsarut ti Angep ti Gubat: Pannakabigbigan ti Panagbalbaliw iti Pakigubatan, (Zenith Press, 2009), 176;"Ni Saladin ket maysa idi a Kurdo manipud idiay Tikrit.".
- ^ "Ensiklopedia ti Biograpia ti Lubong kenni Saladin". Naala idi Agosto 20, 2008.
- ^ Dagiti Moro Kamara a Pakalaglagipan ti Islamiko a Kultura III, 1970–1976 Kamara ti Islamiko a Kultura, 1978, p. 7.
- ^ "Saladin, Ricardo ti Puso ti Leon ken ti legado dagiti Krusada". Kanal 4. Naala idi 2011-07-25.
- ^ H. A. R. Gibb, "The Rise of Saladin", in A History of the Crusades, vol. 1: The First Hundred Years, ed. Kenneth M. Setton (University of Wisconsin Press, 1969). p. 563.
- ^ Bahā' al-Dīn (2002), p 17.
- ^ Ter-Ghevondyan 1965, p. 218
- ^ Tabbaa, 1997, p. 31.
- ^ a b c Lyons & Jackson 1982, p. 3
- ^ a b "Who2 Biography: Saladin, Sultan / Military Leader". Answers.com. Naala idi Agosto 20, 2008.
- ^ Northen, 1998, p. 809.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gibb, H.A.R. (1973). The Life of Saladin: From the Works of Imad ad-Din and Baha ad-Din. Clarendon Press. ISBN 978-0-86356-928-9. OCLC 674160.
- Hindley, Geoffrey (2007). Saladin: Hero of Islam. Pen & Sword. ISBN 1-84415-499-8. OCLC 72868777.
- Husain, Shahnaz (1998). Muslim heroes of the crusades: Salahuddin and Nuruddin. London: Ta-Ha. ISBN 978-1-897940-71-6. OCLC 40928075.
- Reston, Jr., James (2001). Warriors of God: Richard the Lionheart and Saladin in the Third Crusade. New York: Anchor Books. ISBN 0-385-49562-5. OCLC 45283102.
- Scharfstein, Sol; Gelabert, Dorcas (1997). Chronicle of Jewish history: from the patriarchs to the 21st century. Hoboken, N.J.: KTAV Pub. House. ISBN 0-88125-606-4. OCLC 38174402.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Saladin iti Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Teknolohia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 11 a subkategoria, manipud iti 11 a dagup.
- Teknolohia babaen ti kita (10 K)
- Dagiti sistema ti teknolohia (5 K)
A
- Aruaten (2 K)
D
- Digital a teknolohia (3 K, 2 P)
I
- Industria (2 K, 1 P)
- Inhenieria (2 K, 1 P)
K
- Komunikasion (3 K, 2 P)
P
- Pakasaritaan ti teknolohia (1 K, 1 P)
T
- Teknolohia ti pakaammo (1 K)
E
- ► Dagiti pungol nga artikulo ti teknolohia (20 P)
Pampanid iti kategoria "Teknolohia"
Dagiti sumaganad a 2 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 2 a dagup.


text:
Ti Librok Dagiti Estoria ti Biblia
DAYTOY ket libro dagiti pudno nga estoria. Naadawda manipud kalatakan a libro iti lubong, ti Biblia. Itden ti estoria kadakayo ti historia ti lubong agingga iti agdama nga aldaw. Ibagada pay ti aramiden ti Dios iti masanguanan.
Sagudayen daytoy a libro maipapan ti tattao idiay Biblia ken ti bambanag nga inar-aramidda. Ipakitana met ti naindaklan a namnama ti biag nga agnanayon iti paraiso a daga nga inted ti Dios iti tao.
Adda 116 nga estoria iti libro. Naurnong dagitoy iti walo a paset. Maysa a panid iti pangrugian ti tunggal paset ti mangisalaysay iti ababa ti masarakan iti dayta a paset. Agparang dagiti estoria sigun iti panagsasagadsad ti paspasamak iti historia.
Dagiti estoria ti naisalaysayda iti nalaka a pagsasao. Adu nga ubbing ti makabasa iti dayta. Makitanto dagiti nagannak a maragsakanto dagiti babassit nga ub-ubbing a mangulit-ulit a mangbasa kadagitoy nga estoria.
Dagiti sitas ti Biblia ti adda idiay ungto ti tunggal estoria. Maparegtakayo a mangbasa kadagitoy a paset ti Biblia a nakaibatayan dagiti estoria.
Dagiti naadaw iti Biblia iti daytoy a libro ti nalukay pannakaadawda. Naiyebkasda iti simple a pagsasao tapno nalaka a maawatan dagiti ub-ubbing. Dagiti sitas iti baba ti tunggal estoria itedna ti gubuayanna idiay Biblia.


text:
Plantilia:Estilo ti infobox WPMILHIST
Ti estilo ket tenglen ti plantilia ti {{Estilo ti infobox WPMILHIST}}, a mangpataud kadagiti bilang ti nadumaduma a kodigo a naibatay iti parametro a maipasa iti daytoy.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|main_box}} – agpataud kadagiti parametro ti CSS ti class and style para iti maysa nga infobox iti kaakaba dagiti 315 a piksel.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|main_box_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti maysa nga infobox iti kaakaba dagiti 315 a piksel.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|main_box_raw_auto_width}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti maysa nga infobox (kapada ti main_box_raw ngem awan ti width:315px).
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|header_bar}} – agpataud kadagiti parametro ti CSS ti style para iti baras a horisontal a paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|header_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti baras ti horisontal a paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|header_color}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style dagiti gupit ti maris para iti baras ti horisontal a paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|sub_header_bar}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti baras ti horisontal a sub-paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|sub_header_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti baras ti horisontal a sub-paulo iti maysa nga infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|image_box}} – agpataud kadagiti parametro ti CSS ti style para iti muton ti pagalagadan a ladawan ken kapsion nga addaan iti pagbeddengan iti baba.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|image_box_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti muton ti pagalagadan a ladawan ken kapsion nga addaan iti pagbeddengan iti baba.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|image_box_plain}} – agpataud kadagiti parametro ti CSS ti style para iti muton ti pagalagadan a ladawan ken kapsion nga awan iti pagbeddengan iti baba; daytoy ket kadawyan a maus-usar no ti muton ti ladawan ket dagus a maikabil iti ngato ti baras ti paulo, wenno iti baba ti infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|image_box_plain_raw}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti style para iti muton ti pagalagadan a ladawan ken kapsion nga awan iti pagbeddengan iti baba; daytoy ket kadawyan a maus-usar no ti muton ti ladawan ket dagus a maikabil iti ngato ti baras ti paulo, wenno iti baba ti infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|internal_border}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti pagbeddengan a nagbaetan dagiti paset iti isu met laeng a paset ti infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|section_border}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti pagbeddengan a nagbaetan ti sabali a paspaset ti infobox.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS ti dagiti gupit ti style para iti plantilia ti marebba a nabigasion nga addaan dagiti 315 a piksel.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_child}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti plantilia ti marebba a nabigasion (kapada ti nav_box ngem iti kaakaba dagiti 305 a piksel ken awan ti margin-left:1em).
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_wide}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti plantilia napno a kaakaba ti marebba a nabigasion.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_header}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti baras ti paulo iti plantilia ti marebba a nagibasion.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_wide_header}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti baras ti paulo iti napno a kaakaba ti plantilia ti marebba a nagibasion.
- {{Estilo ti infobox WPMILHIST|nav_box_label}} – agpataud kadagiti naata a parametro ti CSS dagiti gupit ti style para iti aray ti etiketa iti plantilia ti marebba a nabigasion.
Ti pagarigan a plantilia nga agus-usar kadagitoy a pagpilian ket makita iti kanawan. Manipud ti ngato, daytoy ket mangiraman ti:
- Ti nangruna a header_bar iti selula ti tabla ti paulo.
- Ti sub_header_bar iti normal a selula ti tabla.
- Ti maysa a image_box.
- Dua a normal a pagikabilan nga addaan kadagiti etiketa.
- Ti sekondario a header_bar iti selula ti paulo.
- Ti paris dagiti selula a nabingay babaen ti maysa a internal_border.
- Ti selula nga addaan iti section_border iti ngato.
- Ti sabali pay a sekondario a header_bar iti selula ti paulo.
- An image_box_plain.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
KAPITULO 29
Mabalin Kadi ti Agaramid iti Naimbag iti Sabbath?
NANGASABA NI JESUS IDIAY JUDEA
PINAIMBAGNA TI MASAKIT A LALAKI ITI PAGDIGUSAN
Adu ti naaramid ni Jesus bayat ti nasaknap a ministeriona idiay Galilea. Ngem idi imbagana a, “Masapul nga ipakaammok met ti naimbag a damag ti Pagarian ti Dios iti dadduma pay a siudad,” saan laeng a ti Galilea ti pampanunotenna. Gapuna, “napan nangaskasaba kadagiti sinagoga iti Judea.” (Lucas 4:43, 44) Maikanatad dayta ta primavera idin ken dandanin ti piesta idiay Jerusalem.
No idilig iti nasaknap a ministeriona idiay Galilea, bassit ti mabasatayo iti Ebanghelio maipapan iti inaramid ni Jesus idiay Judea. Nupay saan nga interesado ti kaaduan a tattao idiay Judea, saan a dayta ti nangpasardeng ken Jesus iti naregta a panangasaba ken panangaramidna iti naimbag sadinoman ti ayanna.
Di nagbayag, napanen ni Jesus iti kangrunaan a siudad ti Judea, ti Jerusalem, para iti Paskua ti 31 C.E. Iti okupado a lugar iti asideg ti Ruangan Dagiti Karnero, adda dakkel a nalinongan a pagdigusan a maawagan Bethzatha. Adu a masakit, bulsek, ken pilay ti mapmapan iti daytoy a pagdigusan. Apay? Patienda ngamin nga umimbag dagiti masakit no tumapogda iti pagdigusan apaman a makibur ti danum.
Aldaw idi ti Sabbath. Adda nakita ni Jesus iti pagdigusan a maysa a lalaki a 38 a tawenen a masakit. Dinamag ni Jesus: “Kayatmo kadi ti umimbag?” Simmungbat ti lalaki: “Apo, awan ti mangipan kaniak iti pagdigusan no makibur ti danum, isu a bumabbabaak pay laeng, addan nakauna kaniak.”—Juan 5:6, 7.
Adda imbaga ni Jesus a nagsiddaawan ti lalaki ken dagiti nakangngeg. Kinunana: “Bumangonka, bagkatem ta pagiddaam ket magnaka.” (Juan 5:8) Kasta nga agpayso ti napasamak. Dagus nga immimbag ti lalaki, binagkatna ti pagiddaanna, sa nagna!
Imbes a maragsakan dagiti Judio iti nagsayaat a napasamak, sinapulda ti lalaki ket inukomda: “Sabbath ita, ket saan nga umiso nga awitem ti pagiddaam.” Simmungbat ti lalaki: “Imbaga ngamin daydiay nangpaimbag kaniak, ‘Bagkatem ta pagiddaam ket magnaka.’” (Juan 5:10, 11) Babalawen dagitoy a Judio ti asinoman a mangpaimbag iti Sabbath.
“Asino ti nangibaga a bagkatem dayta ket magnaka?” insaludsodda. Apay a dinamagda dayta iti lalaki? Gapu ta “timmipon ni Jesus kadagiti tattao,” ken saan nga ammo ti lalaki ti nagan ni Jesus. (Juan 5:12, 13) Ngem makitanto manen ti lalaki ni Jesus. Idi agangay, nakita ti lalaki nga adda ni Jesus idiay templo ket naammuanna ti maipapan iti nangpaimbag kenkuana iti pagdigusan.
Nakita ti napaimbag a lalaki dagiti Judio a nangdamag kenkuana no asino ti nangagas kenkuana. Imbagana a ni Jesus. Idi nangngegda dayta, napanda ken Jesus. Binirokda kadi tapno ammuenda no apay a kabaelanna ti agaramid iti nakaskasdaaw a bambanag? Saan. Napanda tapno akusaranda iti panangaramidna iti naimbag a bambanag iti Sabbath. Inrugida pay ketdi nga idadanes ni Jesus!
Ammuem ti Ad-adu Pay
Masapul Kadi a Ngilinen Dagiti Kristiano ti Sabbath?
No saan, apay ngarud nga ibaga ti Biblia a ti linteg ti Sabbath ket agnanayon a tulag?


text:
AKTIBIDAD PARA ITI PANAGADAL A PARA KADAGITI UBBING
AKTIBIDAD PARA ITI PANAGADAL
Asino ti Kayatmo a Paregtaen?
Paregtaem ti sabsabali nga agtultuloy nga agserbi ken Jehova, kas iti inaramid da Elcana ken Anna idi pinaregtada ni Samuel.
Kanayonan Manipud iti Daytoy a Koleksion
Agkanta iti Kanta Maipapan iti Kinatured
Sursuruem ti kanta maipapan iti kinatured sa kantaem a kadua ti pamiliam.
Ti Nasantuan nga Espiritu Mangpataud iti Bunga
Makatulong daytoy nga aktibidad kadagiti ubbing nga agtawen iti 8 agingga iti 12 tapno maammuanda dagiti aspeto ti bunga ti espiritu.
Mapabpabilegtayo Kadagiti Kakabsat
Ipakitam kadagiti annakmo no kasano a matulonganda dagiti gagayyemda ken no kasano met a makatulong dagiti gagayyemda kadakuada.


text:
Dauin, Negros Oriental
Ti Dauin ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dauin ket nabingbingay a politikal kadagiti 23 a barbaranggay.[2]
- Anhawan
- Apo Island
- Bagacay
- Baslay
- Batuhon Dacu
- Boloc-boloc
- Bulak
- Bunga
- Casile
- Libjo
- Lipayo
- Maayongtubig
- Mag-aso
- Magsaysay
- Malongcay Dacu
- Masaplod Norte
- Masaplod Sur
- Panubtuban
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Tugawe
- Tunga-tunga
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Balo iti Sarepta—Nagunggonaan Gapu iti Pammatina
INARAKUP ti napanglaw a balo ti kakaisuna nga anakna. Kasla saan a mamati iti makitkitana. Saksakruyenna la ngamin itay ti awan angesnan nga anakna, ket ita, sibibiagen ken nakaisem kenkuana. “Kitaem, sibibiag ti anakmo,” kinuna ti bisitana.
Dayta a makatukay-rikna a panagungar ket napasamak agarup 3,000 a tawenen ti napalabas. Mabasam dayta iti 1 Ar-ari kapitulo 17. Ti bisita isu ni propeta Elias. Ket asino met ti ina ti ubing? Maysa a di nainaganan a balo nga agnanaed iti ili ti Sarepta. Ti panagungar ti anakna ti maysa a nakapabilgan unay ti pammatina. Adda dagiti napateg a maadaltayo bayat nga usigentayo ti salaysay maipapan kenkuana.
MASARAKAN NI ELIAS TI BALO NGA ADDAAN PAMMATI
Inkeddeng ni Jehova nga addanto napaut a tikag iti Israel, nga iturturayan idi ti nadangkes nga ari a ni Acab. Idi impakaammo ni Elias a mangrugin ti tikag, inlemmeng isuna ti Dios manipud ken Acab, ket simimilagro a tinaraonanna ti propeta iti tinapay ken karne nga inyeg dagiti wak. Kalpasanna, kinuna ni Jehova ken Elias: “Tumakderka, mapanka idiay Sarepta, a kukua ti Sidon, ket masapul nga agnaedka sadiay. Adtoy! Pudno unay a bilinekto sadiay ti maysa a babai, maysa a balo, nga abastuannaka iti taraon.”—1 Ar. 17:1-9.
Idi nakagteng ni Elias idiay Sarepta, nakitana ti maysa a balo nga agur-urnong iti kayo a pagsungrodna. Dayta ngata a babai ti mangipaay kenkuana iti taraon? Kasano koma a kasta idinto ta nakapangpanglaw? Nupay mabalin a nagduadua ni Elias, rinugianna ti makisarita iti babai. “Pangngaasim,” kinunana, “iyalaannak iti sangkasimsim a danum iti maysa a basehas tapno uminumak.” Idi nakaalan ti balo iti danum, kiniddaw pay ni Elias: “Pangngaasim, iyalaannak iti sangkabassit a tinapay.” (1 Ar. 17:10, 11) Maikkanna ni Elias iti danum, ngem awan maitedna a tinapay.
“Kas sibibiag ni Jehova a Diosmo,” kinunana, “awananak iti nagbukel a tinapay, no di sangarakem laeng nga arina iti dakkel a burnay ken sangkabassit a lana iti putik; ket adtoy agur-urnongak iti sumagmamano a pedaso a kayo, ket mapanakto ket mangisaganaak iti agpaay kaniak ken iti anakko, ket kasapulan a kanenmi dayta ket mataykamin.” (1 Ar. 17:12) Kitaentayo no ania ti maadaltayo iti panagsaritada.
Nabigbig ti balo a ni Elias ket maysa a managbuteng iti Dios nga Israelita. Nabatad dayta idi imbagana ti sasao a “kas sibibiag ni Jehova a Diosmo.” Agparang a nupay adda ammona maipapan iti Dios ti Israel, saanna nga imbaga a ‘Diosna’ ni Jehova. Isu ket agnanaed iti ili ti Sarepta a “kukua” wenno sakup ti Sidon, maysa a siudad iti Fenicia. No kasta, ti Sarepta ket pagnanaedan dagiti agdaydayaw ken Baal. Ngem adda nakita ni Jehova a naisangsangayan iti daytoy a balo.
Nupay agdaydayaw iti idolo dagiti taga-Sarepta, nagpaiduma ti pammati daytoy a napanglaw a balo. Imbaon ni Jehova ni Elias a mapan kenkuana tapno isu ken ti propeta ket maispal iti bisin. Adda napateg a maadaltayo iti daytoy a salaysay.
Saan met ketdi nga amin a taga-Sarepta, nga agdaydayaw ken Baal, ket managdakdakes. Ti panangibaon ni Jehova ken Elias iti daytoy a balo ipakitana nga ipatpategna dagiti nasayaat ti panagpuspusona a tattao uray saanda pay nga agserserbi Kenkuana. Kinapudnona, “iti tunggal nasion anamongan [ti Dios] ti tao nga agbuteng kenkuana ken agaramid iti kinalinteg.”—Ara. 10:35.
Kasano ngata kaadu iti teritoriayo dagiti kas iti balo a taga-Sarepta? Nupay palso ti relihion dagiti tattao iti aglawlawda, mabalin nga ar-arapaapenda ti nasaysayaat a kasasaad. Nalabit dida am-ammo ni Jehova wenno bassit laeng ti ammoda maipapan kenkuana isu a kasapulan a matulonganda no kayatda nga awaten ti pudno a panagdayaw. Birbirokem kadi ken tultulongam dagiti kasta a tattao?
‘IYARAMIDANNAK NGA UMUNA ITI BASSIT A TINAPAY’
Usigem a naimbag ti kiniddaw ni Elias nga aramiden ti balo. Kaibagbaga daytoy a balo nga umanay laengen iti maysa a pannangan ti arina ken lana nga adda kenkuana, ket mataydan iti anakna ta awanen ti makanda. Ngem ania ti imbaga ni Elias? “Dika agbuteng. Mapanka, aramidem ti maitunos iti saom. Isuna laeng ta manipud iti adda dita iyaramidannak nga umuna iti bassit a nagbukel a tinapay, ket iruarmonto dayta kaniak, ket kalpasanna mabalinmo ti mangisagana iti agpaay kenka ken iti anakmo. Ta daytoy ti kinuna ni Jehova a Dios ti Israel: ‘Ti met laeng dakkel a burnay ti arina saanto a maibusan, ket ti met laeng putik ti lana saanto a makurangan agingga iti aldaw a panangted ni Jehova ti bayakabak iti rabaw ti daga.’”—1 Ar. 17:11-14.
‘Kasano koma nga itedko ti maudi a kanenmi?,’ mabalin a kunaen ti dadduma. Ngem saan a kasta ti reaksion ti balo. Nupay bassit ti ammona maipapan ken Jehova, pinati ken pinatganna ti kiddaw ni Elias. Anian a pannakasubok ti pammati! Ngem nainsiriban ti nagbalin a desisionna.
Saan a binaybay-an ti Dios dayta a napanglaw a balo. Kas inkari ni Elias, pinaadu ni Jehova ti bassit nga arina ken lana ket imdas a nangsustener iti kasapulan ni Elias, ti balo, ken ti anakna agingga a nagpatingga ti tikag. Wen, “ti met laeng dakkel a burnay ti arina saan a naibusan, ket ti met laeng putik ti lana saan a nakurangan, maitunos iti sao ni Jehova a sinaona babaen ken Elias.” (1 Ar. 17:16; 18:1) No koma saan a namati ti balo ken Elias, mabalin a daydin a tinapay ti naudi a kinnanda nga agina. Ngem namati ken nagtalek ken Jehova, ket pinakanna nga immuna ni Elias.
Ania ti maadaltayo iti dayta? Bendisionan ti Dios dagidiay nabileg ti pammatina kenkuana. No maipasangoka iti pakasuotan ket ipakitam a nabileg ti pammatim, tulongannaka ni Jehova. Isu ti mangipaay kadagiti kasapulam ken mangsalaknib kenka. Agbalin met a Gayyemmo a tumulong kenka a mangdaer iti pakasuotam.—Ex. 3:13-15.
Kastoy ti kinuna ti maysa a ruar ti Zion’s Watch Tower idi 1898 a maadaltayo iti daytoy a salaysay: “Gapu ta adda pammati ti babai ket nagtulnog, maikari a tulongan ti Apo babaen ti Propetana; ngem no saan a nangipakita iti pammati, mabalin a sabali koma a balo ti napili. Kasta met kadatayo ita—mabalin nga ipalubos ti Apo a masubok ti pammatitayo. No ipakitatayo a nabileg ti pammatitayo kenkuana, magun-odtayo ti bendisionna; ngem no saan, ditay maawat dayta.”
No maipasangotayo iti pakasuotan, masapul nga agpaiwanwantayo iti Dios babaen iti Kasuratan ken kadagiti naibatay-Biblia a publikasiontayo. Kalpasanna, masapul nga agtignaytayo maitunos iti panangiwanwan ni Jehova uray no kasla marigatantayo a mangsurot iti dayta. Mabendisionantayto no ipangagtayo daytoy a proverbio: “Agtalekka ken Jehova buyogen ti isuamin a pusom ket dika agkammatalek iti bukodmo a pannakaawat. Isu imutektekam iti amin a daldalanmo, ket isu palintegennanto dagiti danam.”—Prov. 3:5, 6.
‘IMMAYKA KADI TAPNO PAPATAYEM TI ANAKKO?’
Adda pay sumaruno a pakasubokan ti pammati ti balo. “Kalpasan dagitoy a banag,” kuna ti salaysay ti Biblia, “ti anak ti babai . . . nagsakit, ket ti sakitna kimmaro unay iti kasta awan anges a nabati kenkuana.” Kayat nga ammuen ti maladladingitan nga ina ti makagapu iti dayta a trahedia, ket kinunana ken Elias: “Ania ti bibiangko kenka, O lalaki ti pudno a Dios? Immayka kaniak tapno ipalagipmo ti biddutko ken tapno papatayem ti anakko?” (1 Ar. 17:17, 18) Ania ti kaipapanan dagitoy a sasao ti balo?
Adda ngata malagip ti babai a nagbasolanna ket naburiboran ti konsiensiana? Ipagarupna ngata a ti ipapatay ti anakna ket pannusa ti Dios ken inaramatna ni Elias a mangibanag iti dayta? Awan ti kasta a dakamaten ti Biblia, ngem nalawag daytoy a punto: Awan aniaman a dakes nga impabasol ti balo iti Dios.
Naklaat la ketdi ni Elias iti ipapatay ti ubing ken ti imbaga ti balo a ti kaaddana ti makagapu iti ipapatay ti anakna. Binagkat ni Elias ti ubing sa impanna iti siled iti pangatepan, ket kinunana: “O Jehova a Diosko, masapul kadi nga iyegmo met ti pannakadangran iti balo a pakipagtataengak kas ganggannaet babaen ti panangpapatay iti anakna?” No itultuloy nga ipalubos ti Dios nga agsagaba daytoy naasi ken managpadagus a balo, maumsi ti nagan ti Dios ket saan a maawat dayta ti propeta. Isu nga impakaasi ni Elias: “O Jehova a Diosko, pangngaasim, ti kararua daytoy nga ubing pasubliem kenkuana.”—1 Ar. 17:20, 21.
“KITAEM, SIBIBIAG TI ANAKMO”
Dumdumngeg ni Jehova. Ti balo impapaayanna ti propeta iti taraon ken namati kenkuana. Nalabit impalubos ti Dios a matay ti ubing ta usarenna dayta a gundaway a mangipakita iti maysa a milagro—ti umuna a panagungar a nairekord iti Biblia. Ammo ti Dios a dayta a pasamak ti mangipaay iti namnama kadagiti sumarsaruno a henerasion. Isu nga idi immararaw ni Elias, pinagungar ni Jehova ti ubing. Panunotem laengen ti ragsak ti balo idi kinuna ni Elias: “Kitaem, sibibiag ti anakmo”! Kalpasanna, kinuna ti balo ken Elias: “Ita, . . . ammokon a maysaka a lalaki ti Dios ket ti sao ni Jehova iti ngiwatmo pudno.”—1 Ar. 17:22-24.
Kalpasan dayta, awanen ti dakamaten ti 1 Ar-ari kapitulo 17 maipapan iti daytoy a babai. Ngem gapu iti positibo a panangdakamat ni Jesus kenkuana, mabalin a nagtalinaed a matalek nga adipen ni Jehova agingga iti ipapatayna. (Luc. 4:25, 26) Ipakita daytoy a salaysay a bendisionan ti Dios dagidiay mangipakita iti kinaimbag kadagiti adipenna. (Mat. 25:34-40) Paneknekan daytoy nga ipaay ti Dios ti kasapulan dagiti matalek kenkuana, uray kadagiti narigat a kasasaad. (Mat. 6:25-34) Ipakita pay daytoy a tarigagayan ken kabaelan ni Jehova a pagungaren dagiti natay. (Ara. 24:15) Gapuna, nagsayaat a laglagipentayo ti balo a taga-Sarepta.


text:
Banna, Ilocos Norte
Ti Banna ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Filipinas. Sigud nga Espiritu ti nagan ti ili ti Banna.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Banna ket nabennebenneg iti 20 a barbaranggay.[2]
- Balioeg
- Bangsar
- Barbarangay
- Bomitog
- Bugasi
- Caestebanan
- Caribquib
- Catagtaguen
- Crispina
- Hilario (Poblacion)
- Imelda
- Lorenzo (Poblacion)
- Macayepyep
- Marcos (Poblacion)
- Nagpatayan
- Valdez
- Sinamar
- Tabtabagan
- Valenciano (Poblacion)
- Binacag
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 27 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Papa Urbano VIII
Ni Papa Urbano VIII (nabuniagan idi 5 Abril 1568 – 29 Hulio 1644), ket naipasngay a kas ni Maffeo Barberini, ket isu idi ti papa manipud idi 1623 aginggana idi 1644. Isu idi ti naudi a papa a nagpadakkel ti teritorio ti papa babaen ti panagarmas , ken maysa idi a prominente a patronato kadagiti arte ken nagpabpabaro kadagiti mision ti Simbaan. Nupay kasta, ti kaadu nga utang idi las-ud ti kinapapana ket nangpakapsut unay dagiti simmaruno kaniana, a isuda ket saanda a nakataripatu kadagiti impluensia ti papa par iti politika ken milisia idiay Europa. Isu ket nairaman pay ti kontrobersia kenni Galileo ken ti teoriana iti heliosentrismo idi las-ud ti panaturayna.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Urbano VIII iti Wikimedia Commons


text:
Danaw Naujan
Ti Danaw Naujan (wenno Lak Novjan) (mabirukan iti 13°10′N 121°20′E / 13.167°N 121.333°E) ket isu ti maikalima a kadakkelan a danaw idiay Filipinas, idiay amianan a daya a suli ti probinsia ti Oriental Mindoro iti Isla ti Mindoro. Ti danaw ket agarup a 8,125 a hektaria ti nawaya a danum iti Nailian a Parke ti Danaw Naujan[1] Ti danaw ket nabeddengan babaen dagiti ili ti Naujan iti amianan, Victoria iti laud, Socorro iti abagatan, ken Pola iti daya. Daytoy ket makaala ti danum manipud ti Waig Siguan. Ti kangrunaan a rummuaran ti danum ti danaw ket ti Karayan Lumangbayan. Ti Bantay Naujan ket mabirukan iti amianan ti danaw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nailian a Parke ti Danaw Naujan". Asia-Pacific Migratory Waterbird Conservation Committee. Naala idi 2009-05-17.


text:
KAPITULO 8
Ay-ayaten ti Dios Dagiti Nadalus a Tattao
“Iti daydiay agtaltalinaed a nadalus agparangkanto a nadalus.”—SALMO 18:26.
1-3. (a) Apay a siguraduen ti ina a nadalus ken naurnos ti itsura ti anakna? (b) Apay a kayat ni Jehova a nadalus dagiti agdaydayaw kenkuana, ken ania ti manggutugot kadatayo nga agtalinaed a nadalus?
IRUBRUBBUATAN ti maysa nga ina ti bassit nga anakna. Digusenna ken siguraduenna a naurnos ken nadalus ti kawes daytoy. Ammona a ti kinadalus ket napateg iti salun-at ti ubing. Ammona met a ti langa ti anakna ket pakaidayawan, wenno saan, pakaibabainan dagiti dadakkelna.
2 Ti nailangitan nga Amatayo a ni Jehova kayatna a nadalus dagiti adipenna. Kuna ti Saona: “Iti daydiay agtaltalinaed a nadalus agparangkanto a nadalus.” * (Salmo 18:26) Ay-ayatennatayo ni Jehova; ammona a pagimbagantayo no kanayon a nadalustayo. Namnamaenna met a kas Saksina, salimetmetantayo ti nasayaat a reputasion tapno isu ket maidaydayaw. Wen, ti nadalus a panaglanglanga ken nasayaat a konduktatayo ket pakaidayawan, saan a pakaumsian, ni Jehova ken ti nasantuan a naganna.—Ezequiel 36:22; 1 Pedro 2:12.
3 Magutugottayo nga agtalinaed a nadalus ta ammotayo nga ay-ayaten ti Dios dagiti nadalus a tattao. Gapu ta ay-ayatentayo ti Dios, kayattayo a pakaidayawanna ti wagas ti panagbiagtayo. Kayattayo met ti agtalinaed iti ayatna. Usigentayo ngarud no apay a nasken nga agtalinaedtayo a nadalus, no ania ti kayat a sawen ti panagbalin a nadalus, ken no kasano a makapagtalinaedtayo a nadalus. Ti kasta a panangusig ipakitana kadatayo no ania dagiti nasken a balbaliwantayo iti biagtayo.
APAY A MASAPUL NGA AGTALINAEDTAYO A NADALUS?
4, 5. (a) Ania ti kangrunaan a makagapu no apay a masapul nga agtalinaedtayo a nadalus? (b) Kasano a naiparangarang ti kinadalus ni Jehova kadagiti makita a parsuana?
4 Ti maysa a pamay-an ni Jehova a mangidaulo kadatayo ket babaen ti ulidan. Isut’ gapuna nga idagadag ti Saona nga ‘agbalintayo a tumutulad iti Dios.’ (Efeso 5:1) Ti kangrunaan a makagapu no apay a masapul nga agtalinaedtayo a nadalus isu daytoy: Ni Jehova a Dios a pagdaydayawantayo ket nadalus, awan pakapilawanna, ken nasantuan iti amin a wagas.—Levitico 11:44, 45.
5 Kas iti adu kadagiti galad ken wagasna, naiparangarang ti kinadalus ni Jehova kadagiti makita a parsuana. (Roma 1:20) Nadisenio ti daga kas nadalus a pagtaengan dagiti tattao. Nangipasdek ni Jehova kadagiti ekolohikal a siklo a mangdalus iti angin ken danum. Dagiti dadduma a mikrobio pagbalinenda a di makadangran a produkto dagiti rugit. Us-usaren dagiti sientista ti dadduma kadagitoy a mabisin a mikrobio a mangikkat iti nayubo a krudo ken dadduma pay a rugit a pinarnuay ti panagimbubukodan ken kinaagum dagiti tattao. Nalawag a ti kinadalus ket napateg iti “Nangaramid iti daga.” (Jeremias 10:12) Rumbeng a napateg met dayta kadatayo.
6, 7. Kasano nga impaganetget ti Mosaiko a Linteg a masapul a nadalus dagiti agdaydayaw ken Jehova?
6 Ni Jehova, ti Soberano nga Agturay kadatayo, kayatna a nadalus dagiti agdaydayaw kenkuana. Dayta ti maysa pay a makagapu no apay a masapul nga agtalinaedtayo a nadalus. Iti Linteg nga inted ni Jehova iti Israel, agkanaig unay ti kinadalus ken ti panagdayaw. Impaalagad ti Linteg nga iti Aldaw ti Panangabbong, masapul a mamindua, saan a maminsan, nga agdigus ti nangato a padi. (Levitico 16:4, 23, 24) Masapul a bugguan dagiti padi dagiti ima ken sakada sakbay a mangidatagda kadagiti daton ken Jehova. (Exodo 30:17-21; 2 Cronicas 4:6) Naibinsabinsa iti Linteg ti 70 a pakaigapuan ti pisikal a kinarugit ken seremonial a pannakatulaw. Iti tiempo a maibilang a narugit ti maysa nga Israelita, saanna a mabalin ti makipaset iti panagdayaw—ket iti dadduma a kasasaad, mabalin a madusa iti ipapatay no aramidenna dayta. (Levitico 15:31) “Magessat iti tengnga ti kongregasion” ti asinoman a di mangannong iti pannakadalusna, a pakairamanan ti panagdigusna ken ti pananglaba kadagiti pagan-anayna.—Numeros 19:17-20.
7 Nupay awantayo iti sidong ti Mosaiko a Linteg, ipasimudaag dayta kadatayo ti panangmatmat ti Dios kadagiti bambanag. Nalawag nga impaganetget ti Linteg a masapul a nadalus dagiti agdaydayaw iti Dios. Saan a nagbalbaliw ni Jehova. (Malakias 3:6) Dina awaten ti panagdayawtayo malaksid no “nadalus ken di natulawan.” (Santiago 1:27) Nasken ngarud nga ammuentayo no ania ti namnamaenna kadatayo iti daytoy a banag.
NO ANIA TI KAYAT A SAWEN TI PANAGBALIN A NADALUS ITI IMATANG TI DIOS
8. Kadagiti ania a benneg a namnamaen ni Jehova nga agtalinaedtayo a nadalus?
8 Iti Biblia, saan laeng a pisikal a kinadalus ti saklawen ti panagbalin a nadalus. Ti panagbalin a nadalus iti imatang ti Dios apektaranna ti amin a benneg ti biagtayo. Namnamaen ni Jehova nga agtalinaedtayo a nadalus iti uppat a kangrunaan a benneg—iti naespirituan, moral, mental, ken pisikal. Usigentayo no ania ti ramanen ti tunggal maysa kadagitoy a benneg.
9, 10. Ania ti kayat a sawen ti panagtalinaed a nadalus iti naespirituan, ken ania ti liklikan dagiti pudno a Kristiano?
9 Naespirituan a kinadalus. Iti ababa a pannao, ti panagtalinaed a nadalus iti naespirituan kaipapananna a ditay paglaoken ti pudno ken ti palso a panagdayaw. Idi pumanawen dagiti Israelita idiay Babilonia tapno agsublida idiay Jerusalem, masapul nga ipangagda daytoy a naipaltiing a bilin: “Rummuarkayo dita, dikay sagiden ti aniaman a narugit; . . . pagtalinaedenyo a nadalus ti bagbagiyo.” (Isaias 52:11) Agsubli dagiti Israelita iti dagada kangrunaanna tapno pabaruenda ti panagdayawda ken Jehova. Nasken a nadalus dayta a panagdayaw—saan a natulawan iti aniaman a di pakaidayawan ti Dios a sursuro, aramid, ken kaugalian ti relihion ti Babilonia.
10 Datayo a pudno a Kristiano ita masapul nga agannadtayo tapno dinatay matulawan ti palso a panagdayaw. (1 Corinto 10:21) Nasken nga agridamtayo ta agraraira ti impluensia ti palso a relihion. Iti adu a pagilian, dagiti nadumaduma a tradision, aktibidad, ken ritual ket nainaig kadagiti di umiso a narelihiosuan a sursuro, kas ti kapanunotan nga adda kano banag iti unegtayo a saan a matay. (Eclesiastes 9:5, 6, 10) Liklikan dagiti pudno a Kristiano dagiti kaugalian a nainaig kadagiti di umiso a narelihiosuan a kapanunotan. * Saantay a tumulok nga impluensiaandatayo dagiti sabsabali a mangikompromiso kadagiti pagalagadan ti Biblia iti nadalus a panagdayaw.—Aramid 5:29.
11. Ania ti ramanen ti moral a kinadalus, ken apay a nasken nga agtalinaedtayo a nadalus iti daytoy a banag?
11 Moral a kinadalus. Ti panagtalinaed a nadalus iti moral ramanenna ti panangliklik iti amin a kita ti seksual nga imoralidad. (Efeso 5:5) Nasken nga agtalinaedtayo a nadalus iti moral. Kas makitatayto iti sumaganad a kapitulo daytoy a libro, masapul nga ‘adaywantayo ti pannakiabig’ tapno agtalinaedtayo iti ayat ti Dios. Dagiti mannakiabig a saan nga agbabawi “didanto tawiden ti pagarian ti Dios.” (1 Corinto 6:9, 10, 18) Iti imatang ti Dios, maibilangda kadagidiay “makarimon iti kinarugitda.” No saanda a dalusan ti kabibiagda, “ti bingayda ket . . . ti maikadua nga ipapatay.”—Apocalipsis 21:8.
12, 13. Ania ti pakainaigan ti panunot iti aramid, ken kasano a mapagtalinaedtayo a nadalus ti panunottayo?
12 Kinadalus ti panunot. Ti panunot mangiturong iti aramid. No ipalubostayo nga agtaeng iti isip ken pusotayo ti dakes a pampanunot, mabalin nga agtungpal dayta kadagiti narugit nga aramid. (Mateo 5:28; 15:18-20) Ngem no nasin-aw ken nadalus ti linaon ti isiptayo, matignaytayo a mangsalimetmet iti nadalus a kababalin. (Filipos 4:8) Kasano a mapagtalinaedtayo a nadalus ti panunottayo? Nasken a liklikantayo ti aniaman a paglinglingayan a mangmulit iti panunottayo. * Maysa pay, nadalus ti linaon ti panunottayo no regular nga adalentayo ti Sao ti Dios.—Salmo 19:8, 9.
13 Tapno agtalinaedtayo iti ayat ti Dios, nasken a kanayon a nadalustayo iti naespirituan, moral, ken mental. Naan-anay ti pannakasalaysay dagitoy nga aspeto ti kinadalus kadagiti dadduma a kapitulo daytoy a publikasion. Usigentayo ti maikapat nga aspeto—pisikal a kinadalus.
KASANO A MAKAPAGTALINAEDTAYO A NADALUS ITI PISIKAL?
14. Apay a saan laeng a personal a banag ti pisikal a kinadalus?
14 Ti pisikal a kinadalus ramanenna ti panamagtalinaed iti bagi ken aglawlawtayo a nadalus. Personal kadi a banag ti kasta a kinadalus isu a di rumbeng a pakibiangan dagiti sabsabali? Saan no kadagiti agdaydayaw ken Jehova. Kas nadakamaten, napateg ken Jehova ti pisikal a kinadalus saan laeng a gapu ta pagimbagantayo dayta no di ket pakaidayawanna pay. Utobem ti ilustrasion iti umuna a parapo. No makakitaka iti ubing a kanayon a nadungrit, ania ngata ti makunam maipapan kadagiti dadakkelna? Ditay kayat a maibabain ti nailangitan nga Amatayo wenno mababalaw ti mensahe nga ikaskasabatayo gapu iti langa wenno wagas ti panagbiagtayo. Kuna ti Sao ti Dios: “Saan[tayo] a pulos mangmangted ti aniaman a pakaigapuan ti pannakaitibkol, tapno ti ministerio[tayo] saan koma a masarakan nga addaan biddut; no di ket iti tunggal pamay-an irekomenda[tayo] ti bagbagi[tayo] kas ministro ti Dios.” (2 Corinto 6:3, 4) No kasta, kasano a makapagtalinaedtayo a nadalus iti pisikal?
15, 16. Ania ti ramanen ti kinamanagdaldalus, ken kasano ti rumbeng a panagkawkawestayo?
15 Kinadalus ti bagi ken ti panaglanglangatayo. Nupay saan nga agpapada dagiti kultura ken kasasaad ti panagbiag iti nadumaduma a pagilian, kaaduanna adda latta mausartayo nga umdas a sabon ken danum tapno regular a makadigustayo ken tapno masigurado a nadalustayo ken dagiti annaktayo. Ti kinamanagdaldalus ramanenna ti panangsabon kadagiti ima sakbay a mangan wenno mangisagana iti taraon, kalpasan ti panagusar iti kasilias, ken kalpasan ti panangbuggo iti maladaga wenno panangsukat iti lampinna. Ti panangsabon kadagiti ima ilikliknatayo iti sakit ken masaluadanna ti biagtayo. Malapdanna ti panagwaras dagiti mikrobio a mangted iti sakit a kas iti síka. Kadagiti pagilian nga awan ti kasilias dagiti balay, mabalin ti agkali iti abut iti ruar ti balay no umibleng sa gaburan kalpasanna, kas iti inaramid idi dagiti nagkauna nga Israelita.—Deuteronomio 23:12, 13.
16 Nasken met a kanayon a malabaan ti kawestayo tapno nadalus ken presentable. Saan a kasapulan a nangina wenno ti agdama a moda ti kawes ti maysa a Kristiano, no di ket naurnos, nadalus, ken nanakman koma. (1 Timoteo 2:9, 10) Sadinoman ti ayantayo, kayattayo a ti langatayo ‘maarkosanna ti sursuro ti Manangisalakantayo, ti Dios.’—Tito 2:10.
17. Apay a rumbeng a nadalus ken presentable ti pagtaengan ken ti aglawlawtayo?
17 Ti pagtaengan ken ti aglawlawtayo. Uray no nanumo laeng ti pagtaengantayo, nadalus ken presentable koma dayta agingga nga ipalubos ti kasasaad. Kasta met, no usarentayo ti lugantayo a mapan makigimong wenno mangasaba, kitaentayo ta nadalus koma dayta iti uneg ken ruarna. Ditay liplipatan a pakaidayawan ti Diostayo ti nadalus a pagtaengan ken aglawlaw. Wen ta isursurotayo kadagiti tattao a ni Jehova ket nadalus a Dios, a ‘dadaelennanto dagidiay mangdaddadael iti daga,’ ket ti Pagarianna pagbalinennanto a paraiso ti daga a pagtaengantayo. (Apocalipsis 11:18; Lucas 23:43) Awan duadua a kayattayo nga ipakita kadagiti sabsabali babaen ti langa ti pagtaengantayo ken dagiti sanikuatayo nga uray pay itan patpatanorentayo dagiti nadalus a kababalin a maitutop iti sumungsungad a baro a lubong.
18. Kasanotay a maipakita ti panagraem iti Kingdom Hall-tayo?
18 Ti lugar a pagdaydayawantayo. Ti ayattayo ken Jehova tignayennatayo a mangraem iti Kingdom Hall, ti lugar a pagdaydayawantayo. No umay makigimong dagiti kabbaro, kayattayo a nasayaat ti masaoda maipapan iti paggigimongantayo. Nasken ti regular a panagdalus ken panangmantener tapno masigurado a kanayon a makaay-ayo ti Kingdom Hall-tayo. Ipakpakitatayo ti panagraem iti Kingdom Hall-tayo no ikagumaantayo a pagtalinaeden a nasayaat ti kasasaadna. Pribilehiotayo nga usaren ti tiempotayo a tumulong a mangdalus, ‘mangpasayaat ken mangtarimaan’ iti lugar a pagdaydayawantayo. (2 Cronicas 34:10) Agaplikar met dagita a prinsipio no agtataripnongtayo iti Assembly Hall wenno iti sabali a pasilidad a pagasambleaan wenno pagkombensionan.
PANANGLIKLIK KADAGITI MAKATULAW A BISIO KEN ARAMID
19. Tapno agtalinaedtayo a nadalus iti pisikal, ania dagiti masapul a liklikantayo, ken kasano a tulongannatayo ti Biblia iti daytoy a banag?
19 Tapno agtalinaedtayo a nadalus iti pisikal, masapul a liklikantayo dagiti makatulaw a bisio ken aramid, kas ti panagsigarilio, nalabes a panaginum, ken panagdroga. Saan nga espesipiko a nadakamat iti Biblia dagiti amin a narugit ken makarimon a bisio ken aramid a gagangay iti kaaldawantayo, ngem naglaon ti Biblia kadagiti prinsipio a tumulong kadatayo a mangammo no ania ti panangmatmat ni Jehova kadagita a banag. Gapu ta ammotayo ti panangmatmat ni Jehova kadagiti bambanag, ti ayattayo kenkuana tignayennatayo a mangaramid iti banag a makaay-ayo kenkuana. Usigentayo ti lima a Nainkasuratan a prinsipio.
20, 21. Ania dagiti aramid a kayat ni Jehova a liklikantayo, ken ania ti maysa a napateg a rason no apay a liklikantayo dagita?
20 “Yantangay adda kadatayo dagitoy a kari, dungdungnguen, dalusantayo koma ti bagbagitayo iti tunggal pakatulawan iti lasag ken iti espiritu, nga an-anayentayo ti kinasanto iti panagbuteng iti Dios.” (2 Corinto 7:1) Kayat ni Jehova a liklikantayo dagiti aramid a mangmulit iti bagitayo ken mangdadael iti espiritutayo, wenno ti panagpampanunottayo. Nasken ngarud a liklikantayo dagiti bisio a mangdadael iti bagi ken panunot.
21 Mangipaay ti Biblia iti napateg a rason no apay a “dalusantayo . . . ti bagbagitayo iti tunggal pakatulawan.” Imutektekam ta kuna ti rugi ti 2 Corinto 7:1: “Yantangay adda kadatayo dagitoy a kari.” Ania dagita a kari? Kas nadakamat kadagiti immun-una a bersikulo, inkari ni Jehova: “Awatenkayto. Ket agbalinakto nga ama kadakayo.” (2 Corinto 6:17, 18) Panunotem laengen: Inkari ni Jehova a salaknibannaka ken ipategnaka a kas iti panangipateg ti maysa nga ama iti anakna. Ngem tungpalen laeng ni Jehova dagitoy a kari no liklikam dagiti pakatulawan “iti lasag ken iti espiritu.” Anian a kinamaag ngarud no ipalubosmo a maikapiska iti kasta a napateg ken nasinged a relasion ken Jehova gapu iti makarimon a bisio wenno aramid!
22-25. Ania dagiti Nainkasuratan a prinsipio a makatulong kadatayo a mangliklik kadagiti narugit a bisio ken aramid?
22 “Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo buyogen ti intero a pusom ken buyogen ti intero a kararuam ken buyogen ti intero a panunotmo.” (Mateo 22:37) Kinuna ni Jesus a daytoy ti kangrunaan a bilin. (Mateo 22:38) Maikari ni Jehova iti kasta nga ayattayo. Ti panagayat kenkuana iti amin a puso, kararua, ken panunottayo ramanenna ti panangliklik kadagiti aramid a mangpaababa iti biagtayo wenno mamaglibeg iti inted ti Dios nga abilidadtayo nga agpanunot.
23 ‘Ni Jehova ti mangmangted iti biag ken anges ken amin a bambanag iti amin a tattao.’ (Aramid 17:24, 25) Ti biag ket sagut ti Dios. Ay-ayatentayo ti Nangted, isu a kayattayo nga ipakita ti panagraem iti sagutna. Idiantayo ti aniaman a bisio wenno aramid a makadangran iti salun-attayo, ta ammotayo a dagiti kasta nga aramid ket nakaro a kinaawan panagraem iti biag a sagut ti Dios.—Salmo 36:9.
24 “Ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.” (Mateo 22:39) Masansan a saan laeng a ti agbisbisio ti maapektaran no di pay ket uray dagiti adda iti aglawlawna. Kas pagarigan, mabalin a dakes ti epektona kadagiti saan nga agsigsigarilio ti pannakalang-abda iti asuk ti sigarilio. Ti tao a mangdangran kadagiti adda iti aglawlawna, lablabsingenna ti bilin ti Dios nga ayatentayo ti kaarrubatayo. Ipakpakitana met a saan a pudno nga ay-ayatenna ti Dios.—1 Juan 4:20, 21.
25 ‘Agtulnogkayo kadagiti gobierno ken autoridad kas agtuturay.’ (Tito 3:1) Iti adu a pagilian, iparit ti linteg ti panangikut wenno panangusar iti dadduma a droga. Kas pudno a Kristiano, saantay nga agikut wenno agusar kadagiti maiparit a droga.—Roma 13:1.
26. (a) Tapno agtalinaedtayo iti ayat ti Dios, ania ti masapul nga aramidentayo? (b) Apay a ti panagtalinaed a nadalus iti imatang ti Dios ti kasayaatan a wagas ti panagbiag?
26 Tapno agtalinaedtayo iti ayat ti Dios, nasken nga agtalinaedtayo a nadalus, saan laeng nga iti maysa wenno dua a benneg no di ket iti amin a benneg ti biagtayo. Mabalin a saan a nalaka nga iwaksi ken liklikan dagiti narugit a bisio ken aramid, ngem posible dayta. * Wen, awanen ti nasaysayaat pay a wagas ti panagbiag, ta kanayon a pagimbagantayo ti isursuro ni Jehova kadatayo. (Isaias 48:17) Kangrunaan iti amin, naragsaktayo no agtalinaedtayo a nadalus ta ammotayo a maidaydayawtayo ti Dios nga ay-ayatentayo, ket iti kasta makapagtalinaedtayo iti ayatna.
^ par. 2 Saan laeng a pisikal a kinadalus no di pay ket moral wenno naespirituan a kinadalus ti tuktukoyen ti Hebreo a sao a naipatarus a “nadalus.”
^ par. 10 Maipapan kadagiti espesipiko a selebrasion ken kaugalian a liklikan dagiti pudno a Kristiano, kitaem ti Kapitulo 13 daytoy a libro.
^ par. 12 Nasalaysay iti Kapitulo 6 daytoy a publikasion ti maipapan iti panangpili iti nasayaat a paglinglingayan.
^ par. 26 Kitaem dagiti kahon a napauluan “ Ikagkagumaak Kadi nga Aramiden ti Umiso?” ken “ Iti Dios Amin a Bambanag Mabalin.”
^ par. 67 Nabaliwan ti nagan.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Pannakagugor iti Moral—Iparangarangna ti Kinasanto ti Dios
Dagiti siled ti guardia ken pagserkan iti templo a nasirmata ni Ezequiel ket adda naisangsangayan a kaipapananna iti ili ti Dios manipud idi 1914.