text:
Oktubre 29
Ti Oktubre 29 ti maika-302 nga aldaw ti tawen (maika-303 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 63 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1866 – Antonio Luna, Filipino a parmasiotiko ken heneral (pimmusay 1899)
- 1946 – Peter Green, Briton a gitarista iti blues rock
- 1947 – Richard Dreyfuss, Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2011 – Ram Revilla, aktor manipud idiay Imus, Cavite, Filipinas (naipasngay 1989)


c: text/html

text:
Ebanghelio ni Hudas
Ti Evangelio ni Judas ket maysa a documento a maipagarup nga inar-aramat dagiti Cainites, maysa a nasapa a Cristiano a gnostico a secta. Naipablaak daytoy iti 2006 kalpasan a natarimaan ken naipatarus daytoy manipud kadagiti nasarakan a kadaanan a manuscrito a papyrus a naisurat iti duog a pagsasao a Coptico. Mapapati nga orihinal a naisurat daytoy iti pagsasao a Griego ngem naipatarus iti Coptico iti nasarakan a manuscrito a napetsaan babaen ti radiocarbon iti nagbaetan ti maika-3 ken maika-4 a siglo.
Linaon ti evangelio ti positivo a a pannakaitalimudok ken ni Judas Iscariote, ti apostol a nadakamat kadagiti orthodox wenno tradisional nga Evangelio a kas nangliput ken ni Jesus babaen ti panangilakona iti Cristo kadagiti autoridad a Romano a nangilansa ken Jesus iti cruz. Patalgedan ti Evangelio ni Judas a maysa a panagtungpal kadagiti bilin ni Jesus ti inaramid ni Judas Iscariote a saan ket a kas panangliput.
Adda aganay a 50 nga ob-obra a mapapati kas evangelios ti nasapa a simbaan, ngem 20 laeng kadagitoy nga evangelio ti am-ammo, a pakairamanan dagiti uppat a canonical nga evangelio da Juan, Marcos, Lucas ken Juan. Ti Evangelio ni Judas ket maysa kadagiti nabati a 16 nga evangelio.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VIGAN CITY – Indagadag ni Ilocos Sur Electric Cooperative, Inc. Information Officer Clarence Ducusin ti panaginut ti publiko iti makunsomoda iti elektrisidad iti baet ti panagpababa ti singir ti koriente iti bulan ti Pebrero ken Marso.
Inwaragawag ni Ducusin bayat ti programa ti ISECO iti DWRS a bimmaba ti singir ti koriente iti P0.56 wenno rate a 9.03 iti billing iti Marso.
Immuna ngem daytoy, idi Pebrero, bimmaba ti singir ti koriente iti P2.17, segun ken ni Ducusin.
Ngem kinuna ni Ducusin nga ituloy koma dagiti consumers ti aginut iti koriente tapno di ngumato ti makunsomoda a koriente.
“Disiplinaentayo ti bagitayo iti panagusartayo iti koriente tapno saantayo a magastaran iti bayadan a koriente,” inggunamgunam ni Ducusin.#


text:
EMBAHADOR TI BRITANIA ITI VIGAN. Impasiar ni Ilocos Sur Vice Governor Deogracias Victor “DV” Savellano ni Her Britannic Majesty’s Ambassador Stephen Lillie (kanawan) iti Heritage Village iti siudad ti Vigan a pakakitaan kadagiti kadaanan a balbalay. Bimmisita ditoy kakaisuna nga UNESCO World Heritage City iti Pilipinas ni Amb. Lillie idi Agosto 25. (Teksto:Mancielito S. Tacadena/ladawan:Dante Tacata)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › EMBAHADOR TI BRITANIA ITI VIGAN
BANNER NEWS: Panagabuso armado a grupo: diversionary tactics a pangdadael imahe ti kasoldaduan: Phil. Army


text:
CANDON CITY – Dua nga aldaw kalpasan ti pannakatakawna, narekobre met laeng ti motorsiklo ni Fe Barroga idi malem ti Hunio 3 ket nakemmeg pay ti suspek a mapapati a nangtakaw iti daytoy.
Naireport a natakaw ti motorsiklo ni Barroga, residente iti Barangay Patpata 2nd, Candon City idi Hunio 1 bayat a nakaparking iti Paulina Drive-in, Barangay Ayudante.
Ngem idi agarup 3:00 ti malem ti Hunio 4, nakita ni Bonifacio Toquero, 24, kalugaran ti biktima, a nakaparking iti sango ti Candon Civic Center ket impakaammona iti gayyemna nga anak ni Barroga a dagus met a nangipakaammo iti polis.
Siniputan dagiti polis ti lugan ket idi sinakayan ti maysa a lalaki sana pinagandar, dagus nga inarestoda.
Nabigbig ti suspek a maysa nga Edwin Rugian y Barot, 26, baro, mekaniko, ken residente iti Barangay Barangubong, Sta. Lucia, Ilocos Sur.#


text:
STA. CATALINA, Ilocos Sur – Gapu ta adda iti babaen ti espiritu ti arak, nabagsol ti maysa a lalaki ti kabsatna sadiay Barangay Paratong ditoy nga ili idi rabii ti Abril 24.
Naitaray ni Rey Rebaulo y Bersamina, 27, iti St. James Hospital idinto a naglibas ni Rudy Rebaula y Bersamina, 17, kalpasan a binagsolna ti kabsatna.
Kas maibatay iti report, daldalusan ni Rey ti motorsiklona idi simmangpet ti adina a nabartek ken aglaawlaaw.
Pinagtalna ni Rey ti adina ngem nakarurod daytoy ket nangala iti kutsilio iti uneg ti balayda sana binagsol ti tian ti kabsatna.
Saan a narekobre dagiti polis ti imuko a naaramat iti pammagsol.#


text:
Kapitulo 1
Agsisinnublat da Omni, Amaron, Chemish, Abinadom, ken Amaleki a mangidulin kadagiti pakasaritaan—Matakuatan ni Mosiah dagiti tao ni Zarahemla, a naggapu iti Jerusalem kadagidi aldaw ni Sedekias—Nagbalin ni Mosiah nga arida—Natakuatan dagiti an-annabo ni Mulek ni Coriantumr, ti maudi kadagiti Jaredite—Sukatan ni Ari Benjamin ni Mosiah—Nasken nga idaton dagiti tao ti kararuada a kasla daton ken ni Cristo. Agarup 323–130 S.C.
1 Adtoy, napasamak a siak, ni Omni, babaen ti pammilin ti amak, ni Jarom, a nasken nga agsuratak kadagitoy a pinanid, tapno mataginayon ti kapupuonmi—
2 Gapuna, kadagiti aldawko, kayatko a nasken a maammuanyo a namin-adu a nakirangetak iti babaen ti espada tapno mataginayonko dagiti taok, dagiti Nephite, tapno dida matnag kadagiti ima dagiti kabusorda, dagiti Lamanite. Ngem adtoy, maysaak met a nadangkes a tao, ket saanko a sinalimetmetan dagiti alagaden ken bilbilin ti Apo a nasken nga inaramidko.
3 Ket napasamak a dua gasut ken pitopulo-ket-innem a tawen ti limmabas, ket naaddaankami iti adu a panawen ti kappia; ken naaddaankami iti adu a panawen ti nakaro a gubat ken panagayus ti dara. Wen, ket iti kamaudiananna, dua gasut ken walopulo-ket-dua a tawen ti limmabas, ket intalimengko dagitoy a pinanid a maibatay kadagiti abilin dagiti ammak; ket intalekko ida iti anakko a ni Amaron. Ket inggibusko.
4 Ket ita siak, ni Amaron, isuratko dagiti banag a kayatko nga isurat, a bassit, iti libro ti amak.
5 Adtoy, napasamak a tallo gasut ken duapulo a tawen ti limmabas, ket anadadael dagiti nadangdangkes a kameng dagiti Nephite.
6 Ta saan nga ipalubos ti Apo, kalpasan ti panangipanawna kadakuada iti Jerusalem ket intalimeng ken inliklikna ida manipud iti pannakatnag kadagiti ima dagiti kabusorda, wen, dina ipalubos a saan a malawlawagan dagiti balikas, nga imbagana kadagiti ammatayo, a kinunana a: No diyo tungpalen dagiti bilinko dikayonto rumang-ay ditoy daga.
7 Gapuna, sinarungkaran ida ti Apo iti dakkel a panangukom; nupay kasta, insalakanna dagiti nalinteg tapno saanda a maungaw, ngem insalakanna ida manipud iti ima dagiti kabusorda.
8 Ket napasamak nga impanko dagiti pinanid ken ni kabsatko a Chemish.
9 Ita siak, ni Chemish, isuratko ti sumagmamano nga isuratko, iti libro ti kabsatko; ta adtoy, nakitak ti naudi nga insuratna, nga insuratna iti bukodna nga ima; ket insuratna iti daydi aldaw a panangitedna kaniak. Ket kastoy a wagas ti panangitalimengmi kadagiti kasuratan, ta maibatay kadagiti bilin dagiti ammami. Ket igibuskon.
10 Adtoy, siak, ni Abinadom, ti anak ni Chemish. Adtoy, napasamak a nakitak ti adu a gubgubat ken panagsusupanget dagiti tattaok, dagiti Nephite, ken dagiti Lamanite; ket siak, babaen ti espadak, adu ti inutangko ti biagna kadagiti Lamanite iti panangsalaknibko kadagiti kakabsatko.
11 Ket adtoy, naikitikit ti kasuratan dagitoy a tao kadagiti pinanid nga adda kadagiti ari, kas maibatay kadagiti kaputotan; ket awan ti ammok a paltiing malaksid iti naisuraten, wenno pammadto; gapuna, umdasen ti naisurat. Ket igibuskon.
12 Adtoy, siak ni Amaleki, ti lalaki nga anak ni Abinadom. Adtoy, ibagak kadakayo ti maipanggep ken ni Mosiah, a nagbalin nga ari iti daga ti Zarahemla; ta adtoy, gapu ta isu ti binallaagan ti Apo nga aglibas iti daga ti aNephi, ken kasta met a sumurot kenkuana a bpumanaw iti daga dagiti dimngeg iti timek ti Apo, ket mapanda iti langalang—
13 Ket napasamak nga inaramidna iti mainugot iti imbilin kenkuana ti Apo. Ket pimmanawda iti daga iti papanda iti langalang, iti kas iti kaadu ti dimngeg iti timek ti Apo; ket naiturongda babaen ti adu a pannursuro ken pammadto. Ket nagtultuloy ti pannakaiwanwanda babaen iti balikas ti Dios; ket naiturongda babaen ti pannakabalin ti imana, iti langalang agingga a nakadanonda iti daga a maawagan iti daga ti Zarahemla.
14 Ket natakuatanda dagiti tao, a maawagan iti tao ni Zarahemla. Ita, adda dakkel a panagragragsak kadagiti tao ni aZarahemla; kasta met a naglaplapusanan ti panagragsak ni Zarahemla, gapu ta imbaon ti Apo dagiti tao ni Mosiah a nangisangpet kadagiti bpinanid a gambang a naglaon kadagiti kasuratan dagiti Hudio.
15 Adtoy, napasamak a natakuatan ni Mosiah a naggapu dagiti atao ni Zarahemla iti Jerusalem iti panawen a nabalud ni bSedekias, ti ari ti Juda, iti Babilonia.
16 Ket nagdaliasatda iti langalang, ket inturong ida ti ima ti Apo a bumallasiw iti nalawa a dandanum, nga agturong iti daga a nakatakuatan ni Mosiah kadakuada; ket nagindegdan idiay manipud idi.
17 Ket iti panawen a pannakatakuat ni Mosiah kadakuada, immadudan a kasta unay. Nupay kasta, namin-adu a naggugubatda ken nakaro ti panagsusupangetda, ket masansan a mapasagda babaen ti espada; ket nadadael ti pagsasaoda; ket awan ti intugotda a akasuratan; ket dida pinati ti kaadda ti Namarsuada; ket ni Mosiah, wenno dagiti tao ni Mosiah, maawatanda ida.
18 Ngem napasamak nga impamuspusan ni Mosiah a maisuro kadakuada ti pagsasaona. Ket napasamak a kalpasan ti pannakaisuro kadakuada ti pagsasao ni Mosiah, inted ni Zarahemla ti kapupuon dagiti ammana, kas maibatay iti pannakalagipna; ket naisuratda, ngem saan a kadagitoy a pinanid.
19 Ket napasamak a anagkaykaysa dagiti tao ni Zarahemla, ken ni Mosiah; ket nadutokan ni bMosiah nga arida.
20 Ket napasamak kadagidi aldaw ni Mosiah, adda dakkel a bato a nakitikitan a naited kenkuana; ket aimpatarusna dagiti naikitikit babaen ti sagut ken pannakabalin ti Dios.
21 Ket impakaammoda ti maysa a aCoriantumr, ken ti pannakapapatay dagiti taona. Ket natakuatan dagiti tao ni Zarahemla ni Coriantumr; ket nakipagnaed kadakuada iti uneg ti siam a bulan.
22 Inagapadna met ti sumagmamano a balikas maipanggep kadagiti ammana. Ket naggapu iti atorre dagiti immuna a nagannak kenkuana, iti panawen a btinikaw ti Apo ti pagsasao dagiti tao; ket naipataw kadakuada ti kinaiget ti Apo iti panangukomna, a nainkalintegan; ket naiwarawara ti ctultulangda iti daga iti amianan.
23 Adtoy, siak, ni Amaleki, nayanakak kadagidi aldaw ni Mosiah; ket nagbiagak a nangimatang iti ipapatayna; ket nagturay ni aBenjamin, ti lalaki nga anakna, a sukatna.
24 Ket adtoy, naimatangak, kadagidi aldaw ni ari Benjamin, ti nakaro a gubat ken adu a naibuyat a dara iti nagbaetan dagiti Nephite ken dagiti Lamanite. Ngem adtoy, dakdakkel a gundaway ti naited kadagiti Nephite a maibusor kadakuada; wen, ket iti kasta napasanud ida ni ari Benjamin manipud iti daga ti Zarahemla.
25 Ket napasamak a nangrugin a lumakayak; ket, gapu ta awan ti bukelko, ken ammok a nalinteg a tao ni ari aBenjamin iti Apo, gapuna, bitedkonto kenkuana dagitoy a pinanid, a mangipaganetget kadagiti tao nga umasideg iti Dios, ti Nasantuan ti Israel, ken mamati iti pammadto, ken kadagiti paltiing, ken iti panagserserbi dagiti anghel, ken iti sagut ti panagsao, ken iti sagut a mangipatarus kadagiti pagsasao, ken iti amin a banag a cnasayaat; ta awan ti nasayaat malaksid no nagtaud iti Apo: ken ta nagtaud ti dakes iti sairo.
26 Ket ita, patpatgek a kakabsatko, igunamgunamko ti ayaasidegyo ken ni Cristo, nga isu ti Nasantuan ti Israel, ket makiranudkayo iti panangisalakanna, ken ti pannakabalin ti pannubbotna. Wen, umasidegkayo kenkuana, ket biburayyo ti sibubukel a kararuayo a kas cdaton kenkuana, ken ituloyyo ti dagayuno ken agkararag, ken agibturkayo agingga iti panungpalan; ket maisalakankayo agingga nga adda ti Apo.
27 Ket ita agsaoak iti banag a maipanggep iti sumagmamano a bilang a napan iti langalang nga agsubli iti daga a Nephi; ta adda dakkel a bilang a napnuan iti tarigagay a makaala iti daga a tawidda.
28 Gapuna, napanda iti langalang. Ket ti panguloda gapu ta napigsa ken maingel a tao, ken nasikkil ti panagtengtengngedna a tao, gapuna pinagsusupangetna ida; ket anapapatayda amin, malaksid ti limapulo, iti langalang, ket nagsublida manen iti daga a Zarahemla.
29 Ket napasamak a nangalada pay iti sabsabali iti nawadwad a bilang, ket nagdaliasatda manen iti langalang.
30 Ket siak, ni Amaleki, adda kabsatko a lalaki, a simmurot kadakuada; ket awanen ti ammok kadakuada manipud idi. Ket dandaniakon agsubli iti tanemko; ket napno adagitoy a pinanid. Ket igibuskon ti panagsaok.


text:
VIGAN CITY – Maingato ti parking fees iti Vigan City Mini-Bus and Jeepney terminal, segun iti maysa nga opisial ditoy.
Nupay kasta, impaganetget ni Quebral a saan unay a dakkel ti pakaipangatuan ti parking fee dagiti lugan iti terminal.
Naammuan ti Tawid News a maingato ti parking fee dagiti minibus iti P20.00 idinto a P10.00 no ag-joker dagitoy. Agdagup metten iti P6.00 ti parking fee dagiti dyipan ngem P2.00 laeng no ag-joker dagitoy. Kadagiti traysikelan nga agpila iti terminal, agbayadda iti P5.00.
Kinuna ni Quebral a napanunotda nga ingato ti parking fee iti terminal agsipud ta nababa unay daytoy ken idi pay la panawen ti “kupong-kupong” a naipakat.#
Maibilang ti terminal ditoy a maysa kadagiti economic enterprize ti gobierno ti siudad.#


text:
Sulat, Daya a Samar
Ti Sulat ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Daya a Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sulat ket politikal a nabingbingay iti 18 a barbaranggay.[2]
- Abucay
- Baybay
- Del Remedio
- Kandalakit
- Loyola Heights
- Tabi
- Mabini
- Maglipay
- Maramara
- Riverside
- San Francisco
- San Isidro
- San Juan
- San Mateo
- San Vicente
- Santo Niño
- Santo Tomas
- A-et
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Daya a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Daya a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Insingasing ti ABC Federated President ti pannakaited ti pinansial a tulong iti pamilia ti pumusay a barangay officials iti session ti sangguniang panlalawigan itay nabiit.
Insingasing ni ABC Federated President Mario Subagan ti pannakaited ti P100,000 a pinansial a tulong iti pamilia ti pumusay a barangay captain, P50,000 iti pumusay a barangay kagawad, barangay treasurer wenno secretary, ken P35,000 kadagiti barangay nutrition scholars, barangay health workers, lupon wenno tanod.
Ngem sumagmamano a bokal ti nangibatad a nadagsen para iti gobierno probinsial daytoy naisingasing a maited a pinansial a tulong iti pamilia dagiti pumusay a barangay officials ken dadduma pay nga agpapaay iti barangay.
Naipaima ti singasing iti komite ti rules ken finance para iti ad-adu pay a pannakaadalna.#


text:
SAN FERNANDO CITY – Agdagup iti 3,638 nga assorted seedlings ti immula ti Police Regional Office 1 (PRO1) iti nadumaduma a paset ti rehion manipud iti Pebrero 1-4 kas paset ti pannakairusat ti proyekto ti PNP a pannakaimula iti sangapulo a milion a kaykayo iti las-ud ti makatawen.
Naawagan iti “Pulis Makakalikasan: 10 Milyong Puno, Pamana sa Kinabukasan”, naituding iti kapolisan iti rehion ti panagmulada iti innem a kaykayo tunggal bulan manipud iti Pebrero 1, 2012 to Pebrero 28, 2013.
Ti panagmula iti kayo ket kanayonan nga aktibidad iti babaen ti PNP Letter of Instructions (LOI) 42/09: Project TREEs (Towards Reforestation/Rehabilitation of Environment and Ecosystem) a nayisio idi 2009 babaen ti kooperasion ti Department of Agriculture, Department of Agrarian Reform ken Department of Environment and Natural Resources.
Kinuna ni Police Chief Superintendent Franklin Jesus B. Bucayu, PRO1 Regional Director, a maysa a wagas ti Project TREEs a mangprotektar ken mangpreserba iti aglawlaw.
“It exemplifies one of our organizational core values, namely; that of being “makakalikasan,” impaganetget ni Bucayu.
“Project TREEs also supports the hunger mitigation program of the government and the preservation of the ecosystem in keeping with the disaster risk reduction program to address the issue of climate change,” innayon ni Bucayu.
Kabayatanna, impakaammo ni Police Senior Superintendent Reynante G. Partible, hepe ti Regional Police Community Relations Division, ti opisina a kangrunaan a responsible iti implementasion ti proyekto iti Region I, a naimula dagiti sumaganad: 225 (PRO1 Regional Headquarters); 2,768 (Ilocos Norte); 300 (La Union); ken 420 (Pangasinan).
Inlawlawag ni Partible a nailinia ti Project TREEs iti Executive Order No. 26 ni Presidente Benigno S. Aquino III a mamagkaykaysa amin dagiti greening programs ken initiatibo kadagiti nadumaduma a sektor ti sosiedad iti babaen ti maymaysa a payong a maawagan iti National Greening Program (NGP).
“Umaw-awag ti NGP iti pannakaimula iti 1.5 billion a kaykayo a mangsaklaw iti aganay 1.5 billion ektaria para iti lima a tawen manipud 2011 agingga iti 2016,” kinuna ni Partible.#


text:
1980
Ti 1980 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra FE).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 18 – Kristen Bell, Amerikana nga aktres
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 26 – Chris Pine, Amerikano nga aktor
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 28 - Dino Chua, politiko iti Siudad ti Cavite
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 29 – Chun Jung-myung, taga-Abagatan a Korea nga aktor
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 18 – Christina Aguilera, Amerikana a kumakanta
- Disiembre 26 – Jo Jung-suk, taga-Abagatan a Korea nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 15 – Jean-Paul Sartre, Pranses a pilosopo ken mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1905)
- Abril 29 – Alfred Hitchcock, Briton a direktor (naipasngay 1899)
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 24 – Peter Sellers, Ingles a komidiante ken aktor (naipasngay 1925)
- Hulio 25 – Vladimir Vysotsky, Ruso a kumakanta-mannurat ti kanata, mannaniw, aktor (naipasngay 1938)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 22 – Mae West, Amerikana nga aktres ken simbolo ti sekso (naipasngay 1893)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1980 iti Wikimedia Commons


text:
Basura
November 9, 2009 Leave a comment
ARIGNA awanen ti aridenggan ti aglawlaw ti kapigsa ti stereo da Pari Badol. Apagleggak pay laeng ti init ngem napudoten ti amplipayerda no labsen ti agsao. Kadarapat ti balaymi ti bungalow da Pari Badol. Kasinsin a buo ni baket. Pari ti awagko kenkuana ta inpilitna nga inanakko ti buridekna. Adda met sadiay Hongkong ni Manang Sabel nga asawana. Umuna a panagabrodna. Addan nasurok a makatawenna ngatan sadiay.
“No arigna kaanak, anakek manen ti buniag.” Intubngarko idi ibaga ni baket nga anakek ni Santa. Ti buridek ni Pari Badol.
“Kayatnaka ngarud a kumpari. Paidam ta asawam kunananto manen.” Insumra ni baket.
“Ala, no isu’t kayatna. Ngem, ne, awan ti paipetpetko a. ‘pia isuna a ta nakatukkuong laeng.” Masemsemak iti daytoy a kasinsin ni baket. Napiaak laeng kano ta adda maganganarak nga inaldaw. Maluksawak ta no ti malem ket nakapetpet met ti Red Horse.
Napasal-itak a nangilukat ti rikep ti ridaw iti kusinami. Makarengreng a talagan ti kapigsa ti panagpatokarda. Nadanonak ni baket nga adda kiwkiwarenna iti pariok a nakatuon iti dalikan. Umasimbuyok ti asuk. Nabasa pay laeng ngamin dagiti kayo a naisungrod. Nakusep. Sinelselanna iti papel tapno dumarang. Tinarapnosko nga inamuy ti buokna saak inrakus ti imak ti nakatallikud a baketko. Tinan-awak ti kiwkiwarenna. Kinirog.
“Naimas koma, a, daytoy no saan a naassiut”, kunak a nangibbat kenni baket idi iwadagnak, “inusarmo koman ‘diay catgas.”
“Awan ngarud ti nagyannan.”
“Nangalaka koma dita ayan ti storen a.” Kunak. Ti storeda pari Badol ti kunak.
“Apay adda aya inpaidulinmo a catgas? Tapno ammom, uray lima pisos laeng a mantika ket madida met maipiaren.” Insanamtek ni Maria Sol.
“Ala, kasta a talaga ti gasat. Narigat met a talaga a piaren ti agjujunk shop laeng. Agat basura amin a ling-et. Aggapu met ti basura amin a maipauneg. Dika agsiddunget ket masayang ‘ta biutem ne.” Insurdok.
Iti 33 a tawen ni misisko, a, ket sagawisewan pay laeng dagiti saan a makaam-ammo kenkuana. Adda pay laeng ‘tay tinubtubay a bagina. Muse idi ti basketball teammi. Kabsat ti centermi idi. Awan, a, ti serbi ti center no fastbreakan ti laban kunak met, a, idi no kasta a sutilenda kami nga agkayong. No labsek ti agsarita ket agsardeng amin nga agbobola no ipagnak idiay tengnga ti plaza. Kasla saan pay laeng a nakaiyanak iti tallo.
“Biuti ta rupam! Maburo met datao ditoy balay.” Inbir-itna ket naitupak pay ti pariok nga iparabawna koma iti sagapa. “Mapullatan pay ketdin ti lapayag nga agdengdengngeg kadagita nga toktokar.”
Accountancy ti ingraduar ni baket ngem nagsardeng nga agtrabajo idi naganak. Saankon a pinagsubli iti obrana.
“Itemplaannak man ketdi ti kapek. Makapasaraaw met ti tian dagiti basura.” Sinapak nga apan insimpa dagiti scrap a mabunag itatta nga aldaw. Addaka a bote, plastic, landok, pappapel ken tanso.
“Apay tsimay? Ay, Floro, saannak nga inasawa nga agbalin a tsimaymo.”
“Ket no simmurotka koma ken Manang Sabel, e, di agtemtemplaka koma met ti kape iti saanmo pay met kapinpin-ano nga intsik.” Kunak ngem tinurongko met laeng ti lamisaan ket inkutsaraak ti kape ti nakasaganan a tasa.
“Uray a ta doliar met ti maawatko. Ditoy, uray duling a mikol, narigatko pay a maarikap.” Ket tinurongnan ti kadaklan a napan nangsirip kadagiti nakaidda pay laeng nga ubbing. Sabado ita ket awan ti basa.
Agragut met idi nga apan sumurot ken Manang Sabel idiay Hongkong. Innak uray dua a tawen laeng kunana idi. Saan kunak met. Aywanam laengen dagiti ubbing. Maisakad kayo. Saan a magatadan ti doliar ti kinaawanmo ditoy dennami. Inayon tayo laengen a pagpuonan ti gastosem.
Pirmi ket nga apalnan idi adda maidoor to door nga aplayansesda Pari Badol.
“Kita’m! Kita’m! Adda koma kasta tayon, ne!”
“Saanko nga apalan dagita. Magatangtayonto met a.”
“Ka’tnonto pay, apo?” Inngayemngemna.
“Ipapudotmo man dayta tedda idi rabii a pakbet! Lukotek biit dagitoy nagiddaan dagiti ubbing!” Inbirakak ni baket nga addan iti laem.
Agsasaruno met dagiti pinutotko a timmaog ti kusina.
Ni Uno, 10. Uno ti naganna ta isu ngarud ti umuna a bilang ti dose koma nga arapaapmi nga annak. Idi a. No babae koma a ket Maysa.
Ni Iskuat, 6. Naiyanak idi mangrugi kami nga aggatang ti scrap. Kasla kami kano ngamin adda ti kaiskuateran idi maiyanak.
Ni Ania, 2. Saniata ti buniagna ngem Ania ti ad-adda nga awagna. Ania ngata ti masakbayan dagitoy nga annak? Ania manen ti pangalaan ti ipakan, apo? Dagitoy man ti adu a saludsod idi main-inaw pay laeng ti kakaisuna a balasangmi. Isu, Ania, ti nagbalin a nagannan. Umanay laeng nga el-ellekanmi ken misisko no malagipmi no nakaalaan dagiti nagan dagitoy annakmi. Ngem, siempre a ket dakami laeng ken baket ti makaammo ti istoriada.
“Daytoy nay lechon? Igatangak met ti Mang Tomasen?” Kunak a pangsuron ken Maria Sol. Pirmi ngamin a buisitna no kasta nga ipukkaw pay met ni Balong, ‘tay 15 a tawenna nga anak ti Pari Badol ti sidada. Saanko nga ammo no isadiana nga ipangngeg kadakami.
“Lechon paksiw manen?” Kuna no kua ni Balong.
“Lechon paksiw nga. Buisit.” Iridis met no kua ni Maria Sol.
“Paspasanyo ti mangan annakko ta sabayantayo ‘ta angot ti lechon paksiwda ‘idta bangir.” Kunak met no kua.
“Agmulumogkayon annakko ta mangantayon”, inbilinko kadagiti ubbing ket rinugiak metten nga idasar dagiti plato. Apagisunto no makaidalimanek ni Maria Sol.
****
Rinugian ni Iskuat ti nagantiama.
“Apo, agyamankami ti naidasar itatta ditoy sangomi…
Agbalin koma a pamigsami…
Bendisionam koma, Lord…
‘ta uray daing laeng ken naipapudot a tedda…
ti adda ket agbalin koma a kasla prito a karne…
Dagitoy ti dawatmi babaen kenni Maria nga Inami.
Amen.”
“Asus, asino man ti nangisuro kenka dagita nga lualon? Ni man ngata amayon, apo.” Inngayemngem ni baket a makael-ellek.
“Wen, Mama. Ni Papa.” Kuna met ni Uno. “Insuronakam pay ti lualo sakbay a maturog.”
“Kasano koma met deyta a lualo manen, aber?”
“’guray kayo. Mangankay pay.” Kunak a makapugpugso.
“Apo, agyamankami iti daytoy manen nga aldaw…
uray basura laeng ti pagbiagmi ket nasalun-at kami…
Agyamankami iti biuti nga inami…
Agyamankami met ti guapo nga amami…
ta uray pirpir nga ikamen ti iddami…
kutson met ti panagrikna ti bukotmi…
ket inton bigat, ad adu koma manen ti basura a magatangmi.
Amen.”
“Asus Apomi, Floro, ania man daytoyen nga insurom kadagit annakmo?” Umis-isem a nangsubo kenni Ania. “Sika, Ania, ania met ti insuro kenka daytoy nalaing ken guapo nga amayo?”
Biglaak a nakapugso ket uray la nakigtot ni Ania.
“Kit’am. Saanmo koma nga ammo dagitoy no addaka idiay Hongkong.” Insutilko idi makainumakon iti danum.
Kinusilapannak ni Maria Sol. “Kita’mto’ta ta agalad kano da Manong Badol ditoy ayan ti baet tayo. Mabain kano a makitkita dagiti sangailina dagiti nagadu a basura ditoy arubayan tayo. Pahallow blockna kano.”
Manipud ngamin adda metten aw-awaten ni Pari Badol ket umadu met ti gagayyemnan. Congressman pay ket ti awagdan a ta kasla pulitiko no kua nga agpapainom.
“Uminom kay latta. Kakaisuna a saan tayo nga ut-utangen. Kukuak met daytoy store, hik.” Kunana no kua no kasta metten a makargaduanna.
“Sabali a talaga ti adda ti abrodna aya, Cong?” Ipataray-ok no kua met dagiti kaduana.
“Wen a. Saan a kaslad’toy komparik nga agbasbasura. Uppat a tawenen a ‘tay inanakna ket uray siping ‘wan pay naipapetpetna.”
Sangkadagullitna no kua. Pasaray ipigsana pay nga ikkan ti ‘pwe’ no kasta nga asidegak iti ayanda.
“Sikanton a.” Inpatudonko ken baket. “Naikamkamangka laeng kunananto pay kaniak.”
“Ket ‘da met ‘ta masurot a mujon.”
“Sikan.” Kunak ket nagbuggoakon. Innalak ni Ania. Sinubboak ket intuloy metten ni baket ti nagkammet. “Bareng adu ti umay agilako ti bote ken landok ita.”
****
“Adda manen baro a TVda sika lakay.” Intudo ni Maria Sol ti idisdissaag dagiti delivery personel ti Adessa.
“Baam a ‘ta ‘danto man burakenen ‘ta don a kasinsinmo.” Kunak. Immay inlako ni Balong idi kanikatlo a kalman daydi TVda a binurak ni Pari Badol. Insuyona iti ruarda idi saanna masurotan nga ipley idi agvideoke koma.
“Sayang daytoy TVyo barok.” Kunak kenni Balong idi umayna ipakilo. Nabtak ti kahana ngem mayat pay met nga agandar idi ipadasko.
“Bayam lattan a Angkel. Bayadam ket lattan a ti One Five ‘bagla nayon ‘toy allowanceko.”
“Apay saannaka nga ikikkan ni Papam aya ket ‘dan sa met ipawpaw-it ni Mamam?”
“Samman Angkel ngem kurang metten. Agadu metten daytoy paggastosan.” Kunana ket pirmi a mapilpil ti isemna nga immawat ti One Thousand Five Hundred nga inbayadko.
****
“Oy, adda met baro a TV tayon.” Ni Uno. Pirmi ti ragsakna a nangi on. Sangsangpetna a naggapu iti eskuelaanda. Immutangak idi napanko tininnagan ti maudi a tinnagko iti daytay motorko a nakapako ti sidecar a pagbunbunagko ti scrap.
“Regalok kenka, barok, tapno aggaggagetka. Ken, tapno lalaingem pay ti agiskuela.” Kunak a kas pangpatiray-okko iti barok. Nangangato ngamin dagiti gradona. Bareng maitultuloyna nga mantineren ti puestona a maikadua kadakuada amin a Grade 5.
“Ken tapno saan a matay ti apal ‘tay biuti nga inayo.” Innayonko nga inpigpigsa idi sumirip ni Maria Sol manipud iti kusina. Kinusilapannak. Limmaem ket tinarapnosna a kinuddot ti bakrangko.
“Wen, a, Señor, ‘ta saan tayo nga agbuybuya laeng ti nagbasutan a basura.”
Immisemak ‘ta malagipko nga inpaduyakyak ketdin ni Pari Badol a daydi inbasurana kano a TV ket isu la ketdin ti maituredko nga ipaay a pagbuyaan dagiti agiinak. Apo ta pirmi idi a pungtot ni Maria Sol. Apanna winitwitwitan ti kasinsinna sadiay sanguanan ti storeda.
“Uray a Manong Badol ‘ta dimi met dawdawaten ti pagbiagmi kenka. Ginatangmi met dayti TV.” Inbasbasawang ni baketko.
“Ginatangyo a ti One Five. Inbasurak ket pinaginteresan met ‘idta lakaymon!” Kunana met nga indubsak. “Bayadanyo ngarud ti utangyo ditoy storen no kasta met gayam nga adun ti kuartayo!” Innayonna pay.
“Ay, ‘ta la ket sangagasut ti panglawanyon!” Inbirakak met ni baket ket tinarayna a kinuremes ti puonanmi.
“Ipigpigsam man met, Uno.” Kunak a manutsutil ken baket. “Bareng sumngaw met ‘ta bosesna ket ne, nagpigsa ti tokar didta bangir.”
Malagipko ta malagipko la ngaruden ti gura ni baket ken Pari Badol. Saanen a napan gimmatgatang dita store. Inanusanna ti apan agrikus a gumatang ti sabali nga storen.
“Kasta. Kasta ti maalalatayon a narigat. No pinalubosannak koma met a nagabrod, saan koma a kastoy ti biagtayo.” Kuna ni Maria Sol nga agananug-og iti karabiian ti panagsubangda nga agkasinsin. Nakaiddakami idin. Nairidep metten dagiti ubbingmi. Nalpasen ti Darna a binuyada iti TV nga alosmi kada Pari Badol.
“Ania ketdin, aya. Adda met bukod tayo a pamastrekan. Saan tayo ngamin met mapaggigiddan ti aggatang.” Inyay-ayok. “ Agurnongta ketdi para kadagita ubbing. Dumakkelda ket umadu met ti kasapulanda.”
“Isu ngarud dayta ket. No nagabrodak koma di ad-adu koman ti urnongta.”
“Iturogmo daytan. Adda met doliar ditoy ngem ti rupana ket peso laeng. Saan a magatadan ti rinibu ti panagdedenna tayo.”
“Nakurang ket a ti ambisionko kunam a.” Imbir-it ni baket ket tinallikudannakon.
“Inta ket agluton ta sapaen tayo man met ti agkaan-kaan ita. Enjoyen tayo man met a sangafamilia ti agbonding iti sango ti TV. Ikakaragtayonto met nga adunto koma ti aglako ti scrapda tapno mabawi tayo met laeng ti ibayad ti kuriente, he he.” Ket inawidkon ni misisko nga inturong iti kusina.
“Kita’m dagiti addim, Uno, ket no matnag ni Ania. Iskuat saanmo unay nga asitgan dayta TV. Madadael ta matam.” Inbilin ni Maria Sol kadagiti ubbingmi ket simmurot ti paguyod a kibinko.
*****
Agbubuisit ni Pari Badol a bigbigat.. Agbasbassawang ken kumanabtuog iti ayanda. Talaaddan sa manen ti maipurpurruakna. Sayang pay dagiti maburak.
“Alla, ni Daddyn, aya. Mabtak man ‘ta TVn, ala.” Insaning i ni Lorraine, ti maikadua a putotna, 11.
Napakietak. Daddyn ket no Tatang met nga agkanablaag idi saan pay a nakapan ni Manang Sabel.
“Ipulongkanto man ketdi no tumawag ni Mommy.” Kuna met ni Jonjon, ‘tay maikatlo ni Pari Badol, 7.
“No kiwarek, kunak, kiwarek dagitoy! ‘yanna ‘ta nalaing a kakayo. Pusiek, kunak, pusiek ‘ta pamarangna! Sapsapulenna ni Balong.
“Padasem a Daddy!” Bigla nga inkilliit ni Balong nga adda gayam iti kusinada. Uray la nagpiok. Mangrugi met ngaminen nga agbaliw baliw ti tonadana. Baro metten ti loko.
“Torpe! Agdunger dungerka ket a sumangpeten, loko! Agbaliodongka ket nga agpatpatnagen. Dayta! Dayta ti epekton ti malanglang-abyo a lati! Natetanun ti utekmo.!” Adda nanakraad ken nagangek. Ammok lattan a dinusagna ti putotna. Nakitak a simyag dagiti pinutotna a rimmuar iti inaladanda.
“Sika! Sika ti makaigapu a kastoy dagitoy nga ubbing! Daytoyen ti epekto ti lati a maang-angotda!” Intudotudonak a winitwitwitan. Addaak laeng ngamin ti ampir ti aladda a hollow blocks. Kasla siak ti lati.
“Hoy, sika!” Imbugtakna kaniak a kagiddan ti panangipir-akna ti bote ti alad nga abayko. Nakitak a bigla met a rimmuar ni baket manipud iti kusinami. Nagdumogak a masemsem.
“Di payla dagita ubbingmo ti agsakit a mangmangan iti basura.!” Imbirkaakna ket kasla napleng ti lapayagko.
“Lokditmo! Rummuarka dita ayanmo ta asitelenek ta bangabangam!” Inbuanggerko metten. “Umayka ta rangrangkayenka nga igabur kadagitoy basura a kunam.” Iti 5’10 a tayagko ken nabiskeg a bagik, awan serserbina no kunak ket. Nabaked met ni Pari Badol ngem punggek. Adda ngata met 5’4na. Ammok a napigsa ti hangoverna ta alas onse man idi rabiin a nagsardengda nga agiinum ken agvivideoke idta storeda.
“Saanen. Ay, Apo, saanen a Floro. Pangngaasim a ket…” Inpakpakaasi ni baket a nangsiket kaniak idi pidutek ti sangaagpa a tubo.
“Ikkanka ti pagnaknam no kunak!” Inriawko nga intalliaw ti awan nga ar-arimekmekna met laeng a komparik. Intulokko nga inawidnak ni baket ket simrekkami ti kusinami.
****
Agalas nuebe ngatan ket matektekanakon nga agur-uray iti trak nga umay mangbunag kadagitoy nascrapmi. Adda metten nasurok nga 150,000.00 pesos ti naigatangmin. Nakissayanmi pay ket ken baketen a daytay inininutmi nga indulin idiay Credit. Napia a tarayenmi no kasta nga agkamtud kami.
No matuloy ti tulaganmi iti umay aghakot nga akinkukua ti dakkel met a junk shop sadiay San Fernando, adda met ngata nasurok a P45 thousand ti kumpet kunak kenni baket idi rabii. Adda met nasurok a makabulan nga inistakko dagitoy scrap ta nalaka met ngamin ti landok. Kastoy met ketdi ti kumittaban ti dakkel. No aglaka ti scrap ket nalaka met ti gatangmi. No adda bassit a puonan a ket mabalin ti agistak ket maiyuray ti ingangato ti presio a kas ita.
Inutangmi idi ken baket idiay Coop ti P50 thousand a nayon ti puonanmi.
Matuokanakon. Ania ngata ti nakatalaanandan aya? Pinindutko ti selponko ket intextko: wer u na?
D2 na us. Sa kanto. Kuna met ti tinexsak.
“’nak ti sal-it! ‘dakay met gayam ditan. Nagbayagkayon.” Indayamudomko ket tinarengtengkon ti kalsada nga agturong ti kanto.
“Padasenyo nga iruar dagita ‘ta burakek dagiti bangabangayo!” Inriaw ti nabaknang a kayongko. Itudotudona dagiti nakauniporme ti Adessa. Kaduada pay ti maysa a konsehal ti barangay.
“Trabajo la’ng, Sir. Awan personalan a. Tallo bulan a dikayo met nakitinnagen ket masapul a nga iyulogmi dagitoy. Iyawidyonto no makabayadkayo.” Inpatangken met ti kolektor ket binagkatdan ti TV. Sinublida pay ti DVD Home Theater ken Ref.
Nakatapaya a nakanganga dagiti pinutot ni Pari Badol iti igid ti kalsada a malabsak. Umadu metten dagiti kaarruba nga usioso. Agkikinissiimda.
“Su pay la’ng ‘tay kunak.” Kuna ti maysa a baket. “Nagpaspas ket a limmung-aw da Badolen, kunami ken Lakay ket.”
“Wen ngarud Kakang. Kaasi pay met ni Sabel.” Insungbat met ti maysa a baket a kagiddan ti panangikkatna ti tabakona iti ngiwatna. Nagpugso ket agistayanak la ket ngarud natupraan.
Nakabalandra gayam ti trak ti Adessa iti nagsulian. Isu a saan a makastrek ti trak ti umay aghakot ti basurak. Napasennaayak a nakataliaw ken Pari Badol a kasla itan nalugi a shanghai. Daytoyen ti maala ti saan a makatutor nga aglang-ay. Kasla nakaraman a baed kuna man dagiti lallakay. Awanen ti Congressman, Tukkuongresmanen ti kayongko.
“Urayenyo a malpasdan,” intapikko iti bakrang ti trak nga ur-urayek.
Agsubsubliakon iti ayan ti balay idi masabatko met ni baket. Nakatengngaag. Kasla ketdin nakakita ti artista a sabtenna ta saanak pay ket nakitan. “Papanamon?” Inkigtotko idi mabatogannak.
“Apay? Apay? Ania ti adda dita?”
“Awan. Kinadduaanda laeng ti kasinsinmo a nagibasura ti nagbasutanna,” kunak ket immisemak ti gumiges.
****
Rabii. Nabilangkon ti naglakoanmi ti basura. Adda met kimpet a singkuenta mil.
“Ne, addan ti pagplacementmo. Kaanoka nga apan sadiay agency?” Insutilko ken baket.
“Ditam! Anusak laengen ti agbasbasura.” Kunana ket pinupognak ketdin ti agek.


text:
Dominio a publiko
Dagiti obra iti dominio a publiko ket dagiti nagpason a karkarbengan ti intelektual a tagikua,[1] awanen iti obligasion iti linteg,[2] wenno saanen a maipakat. Dagiti kaspagarigan ket mairaman dagiti obra ni Shakespeare kenni Beethoven, kaaduan kadagiti nasapa a naulimek a pelikula, ti pormula ti pisika ni Newton, ken ti nabilegan a panagpatayab.[1] Ti termino ket kadawyan a saan a maipakakat kadagiti kasasaad a ti nagpartuat iti obra ket agtagikua pay laeng kadagiti natidda a karbengan, nga iti daytoy a kaso ket ti panag-usar iti obra ket naibagbaga a kas "nalisensiaan" wenno "addaan iti pammalubos".
Gapu ta dagiti karbengan ket naibatay iti pagilian ken agdumaduma, ti obra ket mabalin a suheto kadagiti karbenagn iti maysa a pagilian ket saan iti sabali. Adda met dagiti karbengan nga agdepdepende kadagiti rehistro babaen iti tunggal maysa a pagilian, ken ti kaawan iti rehistro iti naisangayan a pagilian, no nasken, ket mangibaga ti dominio a publiko a kasasaad iti dayta a pagilian.
Ti dominio a publiko ket maysa kadagiti tradisional a pammatalged iti linteg ti karbengan ti kopia.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b Boyle, James (2008). The Public Domain: Enclosing the Commons of the Mind. CSPD. p. 38. ISBN 978-0-300-13740-8.
- ^ Graber, Christoph B.; Nenova, Mira B. (2008). Intellectual Property and Traditional Cultural Expressions in a Digital Environment. Edward Elgar Publishing. p. 173. ISBN 978-1-84720-921-4.


text:
BANTAY, ILOCOS SUR- Agannad kadagiti babbai nga agbirbirok ti kaseraanda.
Dua a selpon ti napukaw ni Karina Sarrantes, residente iti Barangay Buquig, ditoy nga ili a suspetsaenna a kinurimes dagiti dua a babbai a nagpammarang nga agsapsapul iti pagkaseraanda.
Segun iti report, napan nagsaludsod dagiti suspetsa iti biktima no adda mairekomendana a pagkaseraanda.
Naduktalan laengen ti biktima nga awanen dagiti selponna nga inkabilna iti rabaw ti lamisaanda, idi makapanaw dagiti suspetsa a naglugan iti motorsiklo.#


text:
Salaysay ni Christine Marie Verzosa
Iti moderno a lubong, nadumaduma ti wagas a panangipatulod iti mensahe ni ayat kadagiti ipatpategda iti Aldaw dagiti Puso.
Kadagiti techies, panagsisinnukat kadagiti mensahe ni ayat babaen iti SMS, MMS, EMS ken dadduma pay a kaetsingan iti digital technology; kadagiti netizens, binnoltit met iti Facebook, Twitter, Pinterest, Reddit, LinkedIn wenno sinnukat iti selfie iti Instagram, Snapchat, chat iti skype ken dadduma pay a paetsing iti dadduma pay a social networking site, kasta met laeng iti mensahe nga ikur-it dagiti bloggers, wenno i-post iti YouTube. Kasta itan iti panangselebrar iti Valentine’s Day, panagsakay iti rabaw ti higante nga aluyo a parnuay ti techno storm.
Kadagiti awanan pay iti ka-valentino?
Umanayen a kakinkinnidday wenno kainnarasaasda dagiti agkikinnuldit a bitbituen ken ti aggargarakgak a bulan.
Nupay kasta, adda pay met a, dagiti sinnagut kadagiti agpipinnateg. Iti baet ti moderno itan a kababalin ken panagpampanunot, saan pay laeng a maawan ti panagsisinnagut dagiti agayan-ayat.
Sadiay USA, ad-adda a mairegalo iti ay-ayaten dagiti nasasam-it: tsokolate, candies ken basta nasam-it a kas ekspresion iti nasam-it a panagayat. Sadiay UK, idi dida pay la nagkristiano, kaparisna ti Valentine’s Day ti aw-awaganda iti fertility fest. Ngem idi sinakup dagiti Romano ti nasao a pagilian, pinaritandan dagiti agindeg a mangselebrar iti fertility fest, naisukat ti Valentine’s Day kada Pebrero 14, a nangrugi idi 496 Anno Domini. Naipaganetget kadagiti taga-UK a nasaysayaat a selebraranda ti piesta ni St. Valentine. Naggapu ken ni Pope Gelsius ti nainget a pammilin.
Saan laeng a sabong, lalo ti nalabaga a rosas, ti maisagut no di pay valentine’s card ken dagiti tsokolate a nalaokan iti almond wenno mani. Ti nalabaga ngamin a rosas ti paborito ni Venus, ti Diosa ti Ayat ken Kinapintas dagiti Romano. Ipamatmat ngamin ti nalabaga ti kinadayag.
Dakkel met ti akem ni Kupido iti Valentine’s Day. Adda latta a maibabaet kadagiti valentine’s card daytoy addaan pana nga ubing nga anak ni Venus. Mapapati nga addaan iti madyik ti panana ket asinoman a panaenna, mainlab metten, ken inspirado nga agayat.
Idi 14, 270 A.D., maysa a padi nga agnagan iti Valentine ti pinaputol ni Claudius II, ti Emperor iti Roma, nga inawaganda iti Emperor a Nadangkok. Napagura ni Fr. Valentine ti emperador gapu iti panangkallaysana kadagiti babbaro ken babbalasang.
Kadagidi a panawen, napanunot ni Emperor Claudius II a nasaysayaat nga agserbi a kas soldado dagiti babbaro ngem dagiti naasawaan ken addaaan iti anak. Imparit ngarud ti emperor ti panagasawa dagiti lallaki tapno agserbida laengen a soldado. Ngem saan nga intaltalek ni padi a Valentine ti bilin ti emperor. Kenkuana, maysa a pananglabsing iti kalintegan ti tao dayta a bilin.
Intuloyna latta ti nangasar kadagiti agayan-ayat a baro ken balasang. Gapu iti daytoy, immadu dagiti babbaro a dida kayat ti agsoldado ti nagasawa.,
Naammuan dayta ni Emperor Claudius II. Kasta unay ti ungetna. Pinatiliwna a dagus ti padi. Impaipupokna.
Iti uneg ti pagbaludan, tinulongan ketdi ni Fr. Valentine dagiti balud nga aglibas. Ta ngamin kakaasi a maparparigat, makabkabil ken matmatay iti bisin ken ranggas dagiti balud. Nasukalan manen ti aramid ti padi ken nasentensiaan a matay.
Iti kaadda ti padi iti pagbaludan, kinasinningedna ti maysa nga agtutubo nga anak ti maysa kadagiti guardia. Kanayon ngamin ti agtutubo a mangbisbisita iti padi. Ket sakbay a pinatayda ni Fr. Valentine, nakaaramid daytoy iti maysa a greeting card a para iti agtutubo a kastoy ti linaonna: “From your Valentine”.
Manipud idin, dayta metten ti naynay a maisurat kadagiti greeting card. Isurat met dagiti sumibsibbol: “Will you be my valentine?”
Nakanonisaran ni Fr. Valentine ket nagbalin a popular a santo iti England ken France. Nagbalin ngarud nga Aldaw ti Puso ti Pebrero 14 kas panangilagip ken panangrespeto iti ipapatay ni Fr. Valentine a posible a napasamak idi 270 A.D. Ngem ni Pope Gelasius ti nangideklara iti Pebrero 14 nga Aldaw ti Puso para kadagiti amin a Kristiano idi 498 A.D.
Idi immuna a panawen, tallo a nalabaga a rosas ti sagut ni manong baro ken ni manang balasang. No dadduma ket adda pay matching chocolates. Ngem kadagitoy nga aldaw, saanen nga uso dayta three red roses. Ti gagangay a makita kadagiti flower shops, ket ti maysa a nakalablabbaga a rosas a napalawlawan iti rumimatrimat a babatting a sabsabong ti baby’s breath. Inawaganda daytoy a klase ti flower arrangement iti “signature rose.” Ngem kadagiti dadduma, umanayen ti nalabaga a balloon a sinampuso ti uhana a magatang kadagiti bangketa. Kunada a saan met a ti regalo ti importante no di ket ti mensahe ni ayat.
Kadagiti nagkauna a kultura ken pammati, patienda a ti kararua ket agnanaed iti uneg ti puso. Kadagiti dadduma, mamatida met a ti puso ti ubbog ti emosion ken sirib, idinto ta dagiti dadduma, ti puso kano ti tugaw ti kinapudno, bileg ken kinatan-ok. Isu a makunkuna a ti tao a managayat, ket addaan iti dakkel a panagpuspuso. Kadagiti met nadangkok ken awanan a pulos iti panagayat, awaganda nga addaan iti nangisit a panagpuspuso.
Ti kadaanan a valentine’s card a makita iti agdama, ket ti naggapu iti Duke of Orleans a sagutna iti asawana idi nakapupok daytoy iti pagbaludan a managan iti Tower of London. 1415 A. D. ti card, ken makita pay laeng daytoy iti uneg ti maysa kadagiti museum sadiay England.
Ti met kadaanan a daniw ayat, ket naisurat iti clay tablet idi panawen 3500 BC. Nakali dagiti arkeolohista ken inawaganda iti Istanbul #2461.
Ala ngarud, naragsak nga Aldaw ti Puso kadakay’ amin!#


text:
CANDON CITY – No saan a nagdalus iti sewer dagiti empleado ti city hall idi malem ti Hunio 2, posible a natakawan ti dua a pawnshop a masarakan iti Barangay San Isidro ditoy siudad.
Kas maibatay iti report, bayat ti panagdalus dagiti empleado ti city hall iti drainage canal iti Madarang Street idi malem ti Hunio 2, nadiskubreda dagiti tali a nakaparaut iti maysa a plastic box ket indanonda daytoy iti Candon Police Station.
Iti panagsukimat dagiti nagresponde a polis kadagiti manholes, nadiskubreda dagiti nadumaduma nga instrumento a pakaibilangan ti 50 ton hydraulic jack, 2 nga steel crowbars, steel saw, screw ken flashlight.
Suspetsa ti kapolisan a plano dagiti mannanakaw a mapapati a kameng iti Tunnel Gang a takawan ti Maria Gracia Pawnshop Incorporated ken Tambunting Pawnshop a masarakan iti Barangay San Isidro, Candon City agsipud ta adda dagitoy iti asideg iti nakasarakan dagiti instrumento a pagkali ken ragadi iti landok.
Kanaig daytoy, pinalukatan ti polis dagiti manhole iti central business district tapno masukimat ti nagnaan dagiti di ammo a suspek a mapapati a kameng iti sindikato nga agtaktakaw kadagiti pawnshops.
Modus operandi dagitoy a grupo ti iseserrekda kadagiti sewerage wenno drainage canal sada agkali iti tunnel nga agtungpal iti uneg ti nakaimuntaran ti vault ti pawnshop wenno bangko a kayatda a takawan.
Kitkitaen ti kapolisan no daytoy met la a grupo ti nagpanggep nga agtakaw iti Tambunting Pawnshop ken Asia United Bank, agpada a masarakan iti Quezon Avenue, Barangay 1, Vigan City.
Idi Marso 30, nadiskubre nga adda dagiti tunnel a nakali nga agturong kadagiti nasao a pawnshop ken bangko.
Nakadiskobre pay dagiti polis iti heavy duty hydraulic jack, cutter flier, 5” x 5” a kayo nga agatiddog iti 29 a pulgada ken 3 a steel a tubo a naaramat a pagtukol iti tunnel.
Mapapati a nakasaganan a matebbag ti batog ti lobby ti Tambunting Pawnshop babaen ti hydraulic jack ket iyur-uray laengen dagiti mannanakaw ti isasangbay ti napaut a bakasion, kas koma iti Semana Santa tapno isayangkatda ti panagtakaw.
Maipalagip nga idi Nobiembre 1, 2011, natakawan ti Tambunting Pawnshop ket masuspetsa a taga-Cordillera dagiti nangisayangkat iti panagtakaw.#


text:
Romain Rolland
Ni Romain Rolland (29 Enero 1866 – 30 Disiembre 1944) ket maysa a Pranses a dramatista, nobelista, manalaysay, agisarsarita ti arte ken mistiko a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1915.[1]
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Rolland ket naipasngay idiay Clamecy, Nièvre iti pamilia a nabaknang ken agtaltalon. Nagisursurat kadagiti bukodna a kapadasan iti Kaunegan a panagbanbaniaga (1942), isu mismo ti nakakita nga isu ket pannakabagi iti "taga-ugma a sebbangan." Inpakatna dagitoy a tinaudan iti Colas Breugnon idi (1919).
Naala isuna idiay École normale supérieure idi 1886, immuna a nagadal iti philosopia, ngen ti kinawaya ti kararuana ket puonan ti panagbaybay-anna iti daytoy tapno isuna ket saan a mangitulok iti mangituray nga ideolohia. Naalana ti grado ti pakasaritaan iti 1889 ken nagtaeng ti dua a tawen idiay Roma, a ti panakaamammona kenni Malwida von Meysenbug nga isu ket gayyem ni Nietzsche kenni Wagner ken ti panakaduktalna ti Italiano nga obra maestra ket nangikeddeng para iti panagrangrang-ay ti kapanunutanna. Idi nagsubli idiay Pransia idi 1895, naalana ti doktorado a grado babaen ti bukodna a tesis iti Dagiti nagtaudan iti moderno a liriko a teatro ken ti doktoradona a disertasion, Pakasaritaan iti Opera idiay Europa sakbay ni Lully ken Scarlatti.
Ti immuna a librona ket naipablaak idi 1902, idi isu ket agatwen iti 36. Babaen ti panagipatakderna ti 'teatro dagiti tatttao', nakaited isuna kadagiti nagruna a parawad para iti demokratisasion iti teatro. A kas maysa a humanista, inarakupna dagiti obra dagiti pilosopo iti India ("Panakisarsarita kenni Rabindranath Tagore" ken Mohandas Gandhi). Ni Rolland napigsa a naimpluensian babaen ti Vedanta a pilosopia iti India, a naipangpangruna kadagiti obra ni Swami Vivekananda.[2]


text:
Makan a la Pinoy: Lauya a karne ti baka
By BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net
Maibagay iti kastoy a panawen ti panagbagbagyo ti arroz caldo, goto wenno simple a linugaw nangruna no naparabawan ti bulong ti sibuyas ken kinirog a bawang. Ngem masulitak met nga agtadtatadtad kadagiti rekado, naim-imas ti agkukot ken agsubli a maturog.
LAUYA A KARNE TI BAKA. Photo by Brenda S. Dacpano/nordis.net
Mas simple nga isagana ti lauya. Naimas ti agigup ti digo no nalam-ek ti panawen. Nangisaganaak ti lauya a baka a nasagpawan ti yellow corn.
Ramen
1 kilo a bulalo wenno karne ti baka a panglauya
1 dakkel a sibuyas
bugas ti tanglag (lemon grass)
asin ken paminta a pangtimpla
2 litro a danum
1 kilo a mais (yellow corn)
maysa reppet (1/3 kilo) a bulbulong ti pechay
4 a bulong ti sibuyas
Tegteggen ti karne iti dadakkel. Ikabil iti dakkel a kaserola ken pagbureken. Pakapsuten ti apuy na apaman a nagburek daytoy. Ilaok ti sibuyas, asin ken paminta. Tadtaden ti nalukneng a paset ti tanglag, daydiay asideg iti puon na. Ilaok daytoy iti ang-angeren. Angeren ti karne iti agarup dua nga oras wenno aginggana lumukneng. Nayunan ti danum no kasapulan tapno saan a maatiyanan. Mabalin nga agusar ti pressure cooker tapno mabibiit a lumukneng ti karne.
Ukisan ken pagkatluen ti maysa bukel a mais. No limmuknengen ti karne, ilaok ti mais. No dandanin maluto ti mais, ikabil ti pechay. Lutuen iti 2 minutos, adawen ken idasar a napudot. Parabawan ti naiwa a bulong ti sibuyas. # nordis.net


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw manipud nagaburanda a sibibiag, naiyaon met laengen ti bangkay dagiti dua a lalaki a mapapati nga agkalkali iti gameng iti lakon ti maysa a bise mayor ditoy nga ili.
Immuna a naiyaon ti bangkay ni Jerry Leal, 40, naasawaan, ken residente iti Barangay Lacong, ditoy nga ili idi rabii ti Pebrero 16, sa simmaruno ti bangkay ni Eliazar Valiaron, naasawaan ken residente iti Subic, Zambales idi agarup 3:30 ti Pebrero 17.
Nagaburan a sibibiag da Leal ken Valiaron idi narsuod ti pannakadiding ti aganay 30 metro lti kauneg nga abut a kalkalienda maigapu iti mapapati a panagginginedna idi agarup 9:20 ti bigat ti Pebrero 14.
Sa laeng naireport ti nasao nga insidente iti polis ditoy idi agarup alas 7:00 ti rabii kalpasan a saan a nabaelan dagiti kakadua dagiti nagkali nga inwalin dagiti daga a naigabor kadagiti biktima.
Iti pannakiuman kenkuana ti DWRS babaen ken ni anchorman Jun Ramos iti programa daytoy a Barangay Commando Brigada, inannugot ni Vice Mayor Rogelio Lorenzana a saanda a naireport a dagus ti napasamak gapu ta naseknanda iti pannakaiyaon dagiti biktima a nagaburan iti daga. Uray dagiti barangay officials ti Lacong, nababalawda met gapu iti saanda a panangireport a dagus iti polis iti insidente.
Mapapati nga adda pammalubos ti bise mayor iti panagkali ti grupo iti mapapati a gameng iti lakonna iti baet nga awan ti pammalubos manipud kadagiti maseknan nga ahensia ti turay.
Kanaig daytoy, kinuna ni Mayor ti Tagudin Roque “Jun” Verzosa a mangipaay ti gobierno munisipal iti pinansial a tulong kadagiti biktima.
Kinunana pay a tumulong ti LGU ti Tagudin para iti pannakaiyawid ti bangkay ni Valiaron iti Subic, Zambales.
Segun iti mayor apaman a dimmanon kenkuana ti report mainaig iti pannakagabor dagiti biktima, pinagtignayna a dagus ti Municipal Disaster Risk Reduction Management Council ket nakikoordinar daytoy iti Office of Civil Defense, Mines and Geoscience Bureau ken personnel ti HOLCIM Company a nagpatulongan ti MGB.
Simmangpet met dagiti personnel ti Ilocos Sur PPO ken ti Regional Public Safety Management Batallion (RPSMB), 2nd Maneuver Company iti Bio, Tagudin tapno tumulongda iti panangkontrol kadagiti tattao.
Immarayat pay ti Philex Mining Company babaen ti panangipatulodna iti dua a minero a timmulong iti rescue retrieval dagiti nagaboran.
Babaen ti buck hoe, nagkali dagiti rescuers iti abut iti abay ti narba a bubon sada tinukolan ti daga a kumamang iti nakagaboran dagiti biktima.
Naiyaon ti bangkay ni Leal idi agarup 11:40 ti rabii ti Pebrero 16.
Naisardeng ti retrieval operation iti 11:45 iti dayta met la a rabii sa naituloy iti kabigatanna. Naiyaon dagiti rescuers ti bangkay ni Valiaron idi agarup 3:30.
Kinuna ni Engr. Roel Collado, OIC ti Mines Management Division ti Mines and Geosciences Bureau ti Department of Environment and Natural Resources a mangiwayat ti opisinana iti panagimbestiga mainaig iti mapapati a panagkali iti gameng iti lakon ni Lorenzana tapno duktalenda no asino dagiti agsungbat iti napasamak.
Segun met iti regional director ti MGB-DENR, nga adda panaglabsing iti paglintegan agsipud ta awan ti pammalubos ti grupo nga agkali iti gameng.
Mapapati a naglibas ti tao a mapapati a nakikontrata iti bise mayor nga agkali ti gameng idi nagaburan a sibibiag da Leal ken Valiaron.#


text:
VIGAN CITY – Kumpleton ti botika ng barangay ditoy a siudad, daytoy ti impakaammo ni Vice Gov. Jeremias Singson itay nabiit.
Segun iti bise gobernador, idi damo 19 laeng dagiti barangay ti nagsanay agsipud ta addan naipasdek a botika dagiti 20 pay a barangay ti siudad ngem nakipatang ni Mayor Eva Marie S. Medina a kayatna a mangabaruanan dagitoy 20 barangay tapno mairamanda a mabenepisiaran iti daytoy a programa ti national government.
Kinuna ni Singson a nagsanayen dagiti 20 a barangay ket nairamanda a nawarasan kadagiti ag-agas para iti naipasdek a botika ti barangay ti siudad.
Agpateg iti P25,000 dagiti ag-agas a maited kadagiti botika ti barangay.
Addan 20 nga il-ili ditoy probinsia a naipasdekan iti botika ti barangay, kinuna ni Singson.#


text:
VIGAN CITY – Maysa kadagiti proyekto nga ilunglungalong ti gobierno probinsial ti pannakaipasdek ti rehabilitation center para kadagiti nailuod iti droga ditoy probinsia.
Kinuna ni Vice Gov. Deogracias Victor Savellano nga ilunglungalongna ti pannakaipasdek ti drug rehabilitation center tapno adda pakataripatuan dagiti nailuod iti droga ket saandan a maipan iti Baguio wenno Manila.
Kinuna ni Savellano a maiyasping iti pannakaimaton ti Balay Taripato ti mailunglungalong a drug rehabilitation center.
Adda dua a Balay Taripato nga impasdek ti gobierno probinsial iti Magsingal ken Cabugao a pakatartaraknan dagiti lallakay ken babbaket nga agmaymaysan iti biag ken awan dagiti kabagianda a mangtaripato kadakuada.#


text:
Aubagne
Ti Aubagne (Panangibalikas a Pranses: [o'baɲ]) ket maysa a komuna a mabirukan ti 17 km (11 mi) ti daya ti Marseille idiay Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Adda ti kuartel ti Ganganaet a Lehion ti Pransia ditoy. Awan ti bayadna ti panagusar ti publiko a pagluganan manipud idi 2000.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket mabirukan idiay tanap ti Huveaune ken napalawlawan dagiti kabanbantayan ti Garlaban, ken Sainte-Baume iti amianan ken Douard iti abagatan.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gare d'Aubagne nga estasion ti perokaril ket sinerbian ti dagiti rehional a tren a mapmapan idiay Marseille ken Toulon. Ti Aubagne ket isu idi ti immuna a komuna ti Pransia a kompleto a napalikmutan babaen dagiti dalanan ti lugan: ti dalanan ti lugan nga A50 a Marseille-Toulon, A52 a Aubagne-Aix-en-Provence ken ti pangikapetan a dalanan ti lugan a A501.
Ti 9 km a tranbia network ket naplanplano, ti Linia 1 manipud ti estasion a mapan idiay Le Charrel ken Linia 2 manipud ti estasion a mapan idiay La Penne-sur-Huveaune. Ti panangibangon ket mangrugi no 2012 para iti panagilukat iti 2014.[1]
Dagiti personalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- François-Marie, marquis de Barthélemy (1747–1830), Direktor iti Umuna a Pranses a Repbublika
- Alain Bernard (naipasngay 1983), Lumanglangoy
- François-Urbain Domergue (1745–1810), mannurat ken agiwarwarnak
- Marcel Pagnol (1895–1974), nobelista, dramaturgo ken agararamid ti pelikula
- Honoré Joseph Antoine Ganteaume (1755 - 1818), Pranses nga almirante .
Iti nadayeg a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Aubagne ket kankanayo a naibagbaga iti pelikula a Manon des Sources. Daytoy ket nakaipasngayan ni Marcel Pagnol, to Pranses a nobelista, dramaturgo ken agar-aramid ti pelikula a nangisurat ti nobela a nakaibasaran ti pelikula.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Aubagne orders Citadis Compact". Railway Gazette International. 7 Oktubre 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Aubagne iti Wikimedia Commons


text:
BURGOS, Ilocos Sur – Nagsapa pay ngem madama nga agay-ay-ayam daytoy dua- ti-tawenna nga ubing iti igid ti kalsada sadiay Barangay Lucaban, Burgos, Ilocos Sur idi makoriente a puon ti nakatayanna.
Segun iti maysa a Juan Dumalanta, 64, naasawaan, empleado ti munisipio ditoy nga ili, ken residente iti Macaoayan, Burgos, Ilocos Sur, napasamak ti insidente idi agarup 6:30 ti agsapa bayat ti panagay-ayam ti apona a ni Dan Abraham Abalos III y Gasmen iti igid ti kalsada ti barangay.
Mapapati nga aksidente a naiggaman ti ubing ti poste ti silaw ti kalsada ket nakoriente.
Naitaray ti biktima iti Reyes Clinic and Hospital, Sta. Maria, ngem saanen a naidanon a sibibiag.
Nakikoordinar dagiti polis iti barangay electrician para iti pannakatarimaan ti linia ti koriente iti poste tapno saanen a maulit pay ti napasamak.#


text:
The Online Ilokano Dictionary Project
Dandani dua a tawenen ti napalabas nanipud panangibati ni Daniel-Jay Pascual iti sumaganad:
Hello fellow Ilocano. I’ve been working on an online Ilokano English dictionary for the past few years and would like to share it with you and your visitors. If you could kindly mention or add a link to your page to my site, http://www.toidp.com, I would greatly appreciate it. Just doing my part in trying to keep the language and our culture persisting through future generations.
Daytoy man ti Introduction ti “The Online Ilokano Dictionary Project”: The Online Ilokano Dictionary Project (TOIDP) is a free Ilokano dictionary application. The primary objective of TOIDP is to provide an online Ilokano resource for people to utilize so that they may overcome the language barriers existing between the English and Ilokano languages. Feel free to browse around and make full use of the tools available on this site. If you have any questions, comments, or concerns, please do not hesitate to contact us.
Nariing ti interes co iti TOIDP ni Daniel-Jay Pascual gapu iti panangsarangna iti carit a mangputar iti free Ilokano dictionary application. LIBRE. Agsaludoac kencuana ken no siasino man a mangsaranget iti castoy a carit.
Nalagipco ti dumaw-as iti TOIDP agsipud ta cayatco a makita no adun ti nainayon nanipud naudi a panangmiringco. Bassit laeng ti nagbaliwanna. Cabayatanna, natacuatac nga adda met Ilocano-English/English-Ilocano Dictionary ($1.99) manipud iti Apple Apps nga innac incabil ditoy iPhone ken iPad2. Adda pay ti Ilocano-English Dictionary ti Bansa.org, theFilipino.com. Ngem cas iti TOIDP, no mayarig iti bunga ket caribusel pay laeng dagitoy. Naganus unay ket masapul nga urayen a dumackel.
Ti impablaac ni Dr. Aurelio Solver Agcaoili, professor iti University of Hawaii at Manoa, a “CONTEMPORARY ENGLISH-ILOKANO DICTIONARY” iti daytay napalabas a tawen ti maysa cadagiti cangrunaan a dictionario uray no cagudua laeng agsipud ta saan a nairaman ditoy ti Ilocano to English dictionary. Nacalista daytoy iti Barnes & Noble (for $100.00) ngem “CURRENTLY NOT AVAILABLE”. [The book is published by TMI Global Hawaii with offices at 94-390 Hoaeae St., Waipahu, HI 96797. For orders in the US and Canada, write to agcaoili.dictionary@gmail.com. For other orders including those in the Philippines, write to caspublishing@gmail.com or cas812@gmail.com.]
Mabalin a dagiti gapuanan ni Carl R. Galvez Rubino — Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano ken Ilocano-English/English-Ilocano Dictionary and Phrasebook (both available at Amazon.com) — ti maibilang a cangrunaan a dictionario ti Ilocano-English/English-Ilocano nupay iti panirigco, adu ti masapul nga aturen a linaon dagitoy a libro. Umuna ti ambivalence ni Mr. Rubino maipapan iti no ania ti umno a sequence ti letra ‘o’ ken ‘u’ iti Ilocano. Maibatay ti panangicalintegan ni Mr. Rubino iti ethnic alphabet a naaramat sacbay nga intay nasursuro ti Roman alphabet, more specifically, ti Spanish alphabet nga isu coma ti rumbeng a suroten ni Mr. Rubino tapno marisut ti pannacaulaw no ti letra ‘o’ ket umun-una ngem ti letra ‘u’.
Uray no maysaac cadagiti di kumanunong iti “jejemon” craze, bigbigec nga adun ti nagbaliwan ti pagsasao tayo nga Ilocano. Sapay coma ta dagiti addaan saririt ken resources a mangibaclay iti panang-compile iti dictionario Ilocano addaanda iti sirmata a mangiraman cadagiti baro a balicas a nainayon wenno dagiti nagbaliw ken/wenno nanayonan ti caipapananda.
Ania ti tradisional a sarita? Ti saan a tradisional?
(Papel iti literary session iti Ababa a Sarita kabayatan ti Dap-ayan 2011, Maika-43 a Nailian a Kombension ti GUMIL Filipinas iti Ponce del Mar Beach Resort, Pug-os, Cabugao, Ilocos Sur idi 15-17 Abril 2011)
ADDA kadi met, aya, masasao a tradisional ken saan a tradisional nga ababa a sarita, wenno, fiksion, iti Literatura nga Ilokano?
Ket adda, a, ania pay. Ngem iti no kua ket agduduma a panangkita, pannakabigbig, wenno panangipapan.
Naynay nga iti biangtayo nga Ilokano writers ken readers, masansan a kunatayo a “tradisional” ti maysa a sarita nga Ilokano a mabasatayo iti Bannawag man wenno libro, no ‘tay gagangay laeng daytoy a sarita, saan a nauneg, saan a palpalikaw, saan nga agpilpilosopia (wenno agpilpilosopo). Iti ababa a pannao, ‘tay makuna a light, ‘tay entertaining. ‘Tay ngay makaliwliwa, makalinglingay iti panagbasa, iti reading pleasure, kadagiti oras ti panagpalpaldag wenno panagpalpalpa iti nalamiis a sirok ti algarruba iti paraangan no kasta a leppas-pangngaldaw.
Ket kunaentayo met saan-a-tradisional wenno non-traditional ti maysa a sarita no daytay ditayo maaw-awatan wenno pagkuretretennat’ mugingtayo nga agingga a ditay’ payen kayat nga ituloy a basaen ta saantay’ metten a ma-entertain wenno malinglingay no di ket maulaw metten ket maawan ti ganastayon nga agbasa.
English-Ilokano Dictionary by Agcaoili Now Available
Dr. Aurelio S. Agcaoili of the University of Hawaii at Manoa posted the following in his FaceBook on Tuesday, January 4, 2011:
For the first time, an English-Ilokano Dictionary, one of the more comprehensive dictionaries on the Ilokano language, is out of the press.
The limited American hardbound edition is published by TMI Global Hawaii. To order, email aurelioagcaoili@gmail.com.
The Philippine edtion is published by Cornerstone of Arts & Sciences, Quezon City. To order, contact the publisher, Cecilia Suarez, president and ceo: caspublishing010@gmail.com or checheasuarez@yahoo.com, 0922-824-3227.
The Philippine edition is due for soft launch in March 2011; another launch at the 6th Nakem International in Ifugao State University, May 23-25; and another launch at the 3rd TMI Global Writers Conference, May 27-29.
The dictionary brings out the repertoire of the Ilokano language as spoken in the Philippines and in the diaspora; likewise, it follows a pre-category approach. Total number of entries in this volume is 18,000 plus.
A companion volume, the Ilokano-English, is being prepared.
Ibainmo ti ag-Ilocano?
“Ang hindi marunong magmahal ng sariling wika ay mas masahol pa sa malansang isda.”–Jose Rizal
Agsipud ta naangotmi ti nabangbangsit pay ngem nalaes a lames a cayarigan dagiti dadduma a pada nga Ilocano gapu iti panangibainda nga agsao iti nacayanacanda a pagsasao segun ti pammaliiw ni Firth McEachern [maysa a Canadian a nagturpos sadiay Harvard University ken agdama nga empleado ti ciudad ti San Fernando, La Union, cas representative ti Sustainable Cities (Canada)] a naipablaac iti Sun Star (Baguio), napanunotmi nga uliten nga imaldit ida ditoy:
__________
McEachern: Diversity shock
WHEN I first arrived in the Philippines and journeyed north to my new home, La Union, the first thing I noticed was how many people inhabited this country. The road north from Manila exhibited a near continuous line of sari-sari stores, food stalls, local government halls, churches, and many other buildings, all overlooking a road teeming with children, animals, trucks, buses, farmers, and people sitting wayside to observe the activity. In Canada, journeys between cities are much more desolate, and the transition between wilderness and settlement is abrupt. Here, the activity and people lent a sensation of being perpetually on the outskirts of Manila, and just as I thought to be leaving civilization, another town plaza would appear. Given that my country has a third the population of the Philippines in 30 times the area, the difference in density is expected. But there was something even more shocking that I was not prepared for. In just 6 hours, my new office friends had noted passing four realms of languages. As we crossed into Pampanga from Bulacan, my escort and soon-to-be officemate mentioned, “Gloria Macapagal-Arroyo is from here. They speak Kapampangan.”
“Kampan…Kampandunkin?” I repeated woefully inaccurately, the word having gone by too fast. “Do they actually use it or do you mean historically?”
“No, they actually use it,” he said.
How cool! My eyes drifted to the window, amazed by the fact that the endless line of seemingly identical sari-sari stores and general humanity did in fact harbor great variety. It soon became a game in which, whenever we crossed into a new province, I would ask, “What language do they speak here?” To which my officemates would reply something new. In Pampanga, it was Kapampangan; in Tarlac, mostly Tagalog; in Pangasinan, the Pangasinan language, and finally in La Union, Ilokano. My initial judgement of everything being the same was based—rather naively—on appearance. The Philippines has in fact much greater diversity than the cosmetic differences I was looking for, a fact I have gradually come to appreciate more and more. In Canada, one can travel 1000 km and not even detect a difference in accent. While the scenery is many-hued, people are for the most part talking the same way, eating the same things, and interacting with each other in similarly predictable ways. Of course there are immigrant communities, class differences, and some regional variations, but the country’s young age ensures these differences are small, and further dulled by the overriding imprint of American culture from the south. Continue reading
Connie Benemerito
Happy Birthday, Connie!
Wishing you many, many, many more to come!
DWTS: And the 2010 Season 10 winners are…
The 2010 Dancing With The Stars (Season 10) winners are Nicole Scherzinger and Derek Hough!
And the winning Perfect 10 jive:
Perfect “10”: Moments To Be Proud Of
Last night’s Argentine tango by Nichole Scherzinger and partner Derek Hough garnered the pair another Perfect “10” on Dancing With The Stars. Their cha-cha dance just before that got them two perfect “10’s” and a “9”.
Oh well, here they are dancing the Argentine tango and the cha-cha; enjoy:
The other Perfect “10” Nicole and Derek earned last week (May 10, 2010) dancing the paso doble:
A Filipina on “Dancing With The Stars”
I am not going to speculate that Alfonso Valiente, a Filipino, is an Ilocano or a descendant of Ilocanos, however, the Valientes sure abound in my hometown. I shall, however, recognize the fact that he was part of the equation that produced Nicole Scherzinger, the talented and beautiful lead singer of the Pussycat Dolls and now competing in this year’s 10th season of Dancing With The Stars.
Here’s the text of a fact sheet on the singer/dancer circulating on the Internet:
Nicole Prescovia Elikolani Valiente Scherzinger (born June 29, 1978) is an American pop/R&B singer, songwriter, dancer and occasional actress who is best known as the lead singer of the Pussycat Dolls.
Previously, Scherzinger was part of reality TV girlgroup Eden’s Crush and despite minor chart successes she was discontented with the group and quit. She then joined the Pussycat Dolls when they were a burlesque troupe. She took the role of lead singer when the group became a recording group. So far, the Pussycat Dolls have released two successful albums, PCD and Doll Domination, with two supporting tours.
Scherzinger was born in Honolulu, Hawaii. Her biological father, Alfonso Valiente is Filipino, and her mother, Rosemary, is of Hawaiian and Russian descent. In an interview Scherzinger said “I’m Filipino-Russian-Hawaiian, but people think I’m from Pakistan.”
Her mother Rosemary was eighteen at the time of Scherzinger’s birth and lived in an inner city neighborhood. Nicole’s parents separated when she was still a baby. Her maternal family moved to Louisville, Kentucky when she was six years old, with her sister Ke’ala and her German-American stepfather Gary Scherzinger.
In an interview with The Daily Mail Scherzinger explained that she had been brought up with a strict religious (Catholic) upbringing in Hawaii. She first attended Meyzeek Middle School as an adolescent. Growing up, Scherzinger states that she didn’t have a lot of money and the singer thanks her mom for all the support she gave her to become what she is today. Scherzinger began performing in Louisville, attending the Youth Performing Arts School at duPont Manual High School and performing with Actors Theatre of Louisville.
As a teenager, Scherzinger was the first runner-up at the 1996 Kentucky State Fair’s Coca-Cola Talent Classic contest. She also was the Queen for the Louisville Barrio Fiesta, a celebration of all Filpinos in the area. Scherzinger majored in acting and musical theatre at Wright State University, where she played Velma Kelly in Chicago and Julie La Verne in Show Boat, but put her studies on hold in 1999 to sing backing vocals for the rock band Days of the New.
Nicole was supposed to be cast in one of the lead roles in the upcoming movie with the Filipino Boxing Champion Manny Pacquiao together with professional wrestler Dave Batista. She was about to play the leading lady of the Filipino Champ but it was canceled and her role went to the Filipina actress Ruffa Mae Quinto.
The Filipino star is a big fan of Pacquiao and intends to support him by singing his country”s national anthem at one of the sport star”s future fights.
“It would be an honor to sing the national anthem. So, let’s make that happen! I’m so proud of him. I’ve been following him,” she said.
In 2006, she made a “Bench Body” brand underwear commercial in the Philippines and in October 2008, she promoted Clear Shampoo and Conditioner. Both commercials were reportedly aired throughout Southeast Asia.
In late 2009, it was reported that Scherzinger was working closely with Andrew Lloyd Webber on the Phantom of the Opera sequel, Love Never Dies.
On March 1, 2010, it was announced that Scherzinger would be a celebrity contestant on Dancing with the Stars for the tenth season and would be partnered with Season 7 Champion Derek Hough. The season premiered on Monday, March 22, 2010. Family and friends of Nicole gathered in Makaha Valley, at the home of her parents that she gave as a gift to cheer her on during the premiere of DWTS.
Asked whether she keeps in touch with her biological father, Nicole replied: “Yes, I do. He grew up in Hawaii and still lives there with a family of his own. It’s a beautiful family, very warm people who follow their hearts. My father works for the Hawaii government. But it was my mother who raised me. She’s my everything and she’s the reason why I got to where I am today.”
Of course, my favorite video is:
ilocano-online.com
Ladingitenmi ti pannacapucaw ti dati nga Ilocano Online (ilocano-online.com). Dati a libre a hosting nga impaay ti Google. Ngem gapu iti di napacpacadaan a panangisardeng ti Google iti libre a hosting, capilitan a naisardeng ti panangtarabay iti Ilocano Online.
Calicagumanmi nga ituloy daytoy iti sabali a hosting babaen ti sabali nga url, ilocanoonline.com. Padaanan.
Cabayatanna, panggepenmi nga iragpin ditoy a blog dagiti dati a nabiag a pinanid ti Ilocano Online. Suroten babaen ti ilocano-online.com.
.
Jimmy M. Agpalo, Jr.
Naimaldit iti baba ti chatmi ken Jimmy (editor ti Tawid News Magasin) ita nga aldaw, November 21, 2009:
Me: Comusta? ‘Niat napasamac iti daydiay DepEd Order 74 s.2009 wenno Multilingual Education Order? No ditay darasen nga ipatungpal, amangan no lipatenda…
Jimmy Agpalo, Jr: awan pay damagko, manong…
Me: Gundaway coma daytoy a mangidur-as iti nacayanacan a pagsasao iti elementaria ken haiskul…
Jimmy Agpalo, Jr: maisuro iti elem grade 1-3, laeng ti nakaprograma
Me: Inusarco dagidiay pammaliiwmo maipapan iti in-inut nga ipupusay ti Ilocano idi maar-aramid ti draft ti DepEd 74… Pre-school to Grade 3 ngem ipalubos ti Deped 74 ti panangusar iti nacayanacan a pagsasao cas pangsuporta iti Ingles wenno Filipino MOI agingga iti haiskul segun ti enclosures…
Jimmy Agpalo, Jr: kasta siguro, manong… nabayag ngamin a jak nagkompiuter gapu iti salun-atko… nasayaat met a…
Me: ‘niat kinnuamon, atanud? sapay ta napiaca ngaruden…
Jimmy Agpalo, Jr: naatakeak idi, dec 28, ket makatawenton… idi jak makapagna, itan, makapagnaakon… ngem maysa nga ima ti agenkod ta kagudua pay la a bagi ti paralisado… ngem dandanin umimbag, hehe!
Me: whoa, atanud, gangani-ac met nacasdiay about 10 years ago. ‘Imbag lat ketdin ta na-quadruple bypass a sigud ta di coma ket tumangtangad datao iti barsangan…
Jimmy Agpalo, Jr: bypass? heart? hmmn… siak ngamin ket highblood… isu met laeng… idi nagdikar ket awan kaduak ta sisiak…
Me: uray siac ket high blood isu nga agtumar datao iti innem a pills iti inaldaw. sa agbisekletaac iti about 12-15 miles inaldaw tapno mawatwat bassit agsipud ta diac met unay tangtanggaden ti bagoong ken lechon…
Jimmy Agpalo, Jr: napintas ti ehersisiom, mabalin a kastanto ti gamdek apaman a makarekoberak… saanak pay a makaadayo a magna… idi kalman ket umasibayak ken baket a magna, ta di dataon makaaddang, hehe!
Me: hope you have an excellent rehab program to return you to normal asap…
Jimmy Agpalo, Jr: thanks… nalpas ti 3mo a pt, ket ilut met ita.. plus di mamingga nga agas
Me: Pagyamanan unay iti adu ti ayat ken anus ni baketmo agsipud ta cas nasagrapco, dacdackel nga amang ti maited a pagimbagan dayta nga ayat ken anus ngem ti agas. Please take good care of yourself and I will stop here so you could rest–I know you need a lot of rest and baket-therapy…
Jimmy Agpalo, Jr: ok, manong… mapanak metten…
Pssst! LIBRE a Textbooks Ditoy!
Wen–saan a balbalatong–pudno a LIBRE a libro a mabalin nga aramaten a textbook wenno reperensia dagiti agad-adal, mangisursuro, ken dadduma pay para kindergarten, elementaria ken haiskul nga idiaya dagitoy sumaganad:
CK-12 Foundation [http://www.ck12.org/] – Iti agdama, adda 16 a textbook nga idiaya ti CK-12 Foundation iti benneg ti matematika ken siensia para haiskul. Sidadaan nga usaren dagitoy no adda Internet connection. No saan, mabalin a saggaysaen a kopiaen ti tunggal libro iti USB (Universal Serial Bus) flash drive, compact flash drive, PC hard drive, portable wenno external hard drive, CD/DVD wenno ania man a digital media a mabalin a pangidulinan wenno pangilebbenan tapno aramaten no awan Internet connection. Ken mabalin met nga iprenta no kayat a papel ti kopia a basaen.
Pagimbagan dagitoy a liblibro ket no adda man agbaliw a linaon dagitoy, kas pagarigan ti saanen a panangibilang iti Pluto a planeta daytoy, mabaliwanda a dagus, saan a kas iti imprenta a libro a mabaliwan maminsan iti uneg ti lima wenno innem a tawen.
[Babaen dagiti pagannurotan ti bukod tayo a DepEd, maminsan a mabaliwan dagiti imprenta a textbooks iti uneg ti lima a tawen segun ti DepEd Memorandum No. 289, s. 2004. Maysa pay, mabalin a sukatan ti format wenno ti linaonda segun ti keddeng a bunga ti “Conduct of Content Evaluation Workshops” nga angayen ti Instructional Materials Council Secretariat (IMCS) ti DepEd.]
Kangrunaanna, libre ti panangusar kadagitoy libro ti CK-12 Foundation, libre ti panangkopia, libre ti panangbalbaliw iti urnos dagiti linaonda, saan a pakasikuran ti panang-update iti linaonda, ken libre ti panangiwaras kadagitoy no la ket suroten dagiti pagannurotan ti Creative Commons “attribution” license wenno CCSA [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/].
Mabalin nga urnosen a para sekundaria (primeranyo agingga iti kuarto-anyo) iti Filipnas dagitoy sumaganad a textbooks ti CK-12 Foundation:
Chemistry Engineering: An Introduction for High School Geometry NanoSense Student Materials NanoSense Teacher Materials People’s Physics Book Version 2 Single Variable Calculus Trigonometry 21st Century Physics Earth Science Algebra I Life Science Biology People’s Physics Book Basic Physics An Introduction to Solving Engineering Problems with Matlab
Padaanan dagiti libro a para iti kindergarten, elementaria ken dadduma pay a mainayon iti CK-12 Foundation website.
Connexions [http://cnx.org] – Libre a libro para ubbing, estudiantes ti kolehiyo, ken profesionales babaen dagitoy sumaganad a benneg: Arts, Business, Humanities, Mathematics and Statistics, Science and Statistics, Social Sciences.
SOFIA [http://www.sofia.usra.edu/] – (Stratospheric Observatory For Infrared Astronomy) – para kadagiti interesado iti siensia: mangisursuro, agtrabaho iti museo, planetario, agsursurat maipapan iti panagadal iti siensia, astronomia, let-ang kdpy.
Open CourseWare Consortium [http://www.ocwconsoritum.org/] – Pagtitinnulongan ti nasurok dua gasut a pagadalan ken dadduma pay a mainaig a gunglo iti entero a lubong iti panangidiaya iti libre a naipablaak (digital) nga adalen.
Open Educational Resources [http://www.oercommons.org/] – libre nga adalen wenno aramaten a pangisuro iti uneg ti Internet.
Community College Consortium for Open Education Resources (CCCOER) [http://oerconsortium.org] – libre a libro (open textbooks) para kadagiti estudiante ken mangisursuro iti community colleges ken unibersidad.
iTunes U [http://www.apple.com/education/mobile-learning] – benneg ti iTunes Store ti Apple Computer [http://www.apple.com/]. Naurnong ditoy ti nasurok a 200,000 a libre nga educational media para estudiante, mangisursuro ken dagiti agtarigagay nga agsursuro a di tumapog iti uneg ti eskuwela. Nupay saan a libro dagitoy no di ket audio (mp3) wenno video, mabalin nga usaren iti Internet wenno i-download iti PC, iPod, Ipod Touch, wenno iPhone tapno denggen wenno buyaen iti sango ti PC wenno uray sadino ti ayan.
Ti Salip Da Kalgaw Ken Burarog
Sarita ni Joel B. Manuel, Umuna a Gunggona, Salip iti Sarita a Para Ubbing, naipablaak iti Bannawag, Agosto 24, 2009.
NO APAY a naaddaan iti dua a paniempo ti Kailokuan.
Awan ti makuna a paniempo idi ta inaldaw nga agtudo, inaldaw met nga aginit. Maysa a paraiso ti Amianan. Iturayan ni Apo Lung-aw ken addaan iti dua nga annak, da Apo Kalgaw ken Apo Burarog. Ay-ayatenna unay dagiti annakna, ket isudanto ti sumukat nga agturay inton mauma.
Napanunot ni Apo Lung-aw a tapno saan a tumanor nga awan ti ammoda dagiti annakna, nasken nga isaganana ti akem tunggal maysa. Narigaten a masuruanna dagiti tao ngem saan dagiti annakna. Saan ngamin a nakibibiang dagiti annakna, ket daydiay laeng nagpaspasiar, nagpininnalastog ken nagay-ayam ti ammoda.
Pinaayaban ni Apo Lung-aw dagiti baliodong nga annakna ken ni Pitopit tapno mabadangan daytoy a mangituray iti Bantay Kilang ta adu kanon ti panawen a panangiwanwanna kadagiti tao. Ngem saan nga agkinnaawatan dagiti annak iti pagturayan, no makannigid wenno makannawan. Nasken ngarud suboken ni Apo Lung-aw dagiti dua.
Inturongna dagiti dua iti leleggakan ta sadiay a nakapakleb dagiti tallo a sinublan ni higante nga Aran. Dayta ti bagkaten tunggal maysa nga ipan iti tengnga ti Kailokuan.
Gapu ta di nairuam iti rigat ni Apo Kalgaw, pinatudonna ni Palayupoy a mangbagkat. Ngem saan a makuti ti naud-udi ti sinublan.Nakiinnuman ni Apo Kalgaw ken ni Bagiw a mabaybayadan ket linaklaka laeng daytoy nga impullasit ti sinublan. Dayta ti impakita ni Kalgaw iti amana. Ngem kuna ti ama a nalaing a mangusar iti gayyem toy anakna ket insaldana ti masakbayan. Dayta ti gapuna no apay nga ay-ayamen ti Bagiw ti Kailokuan.
Saan a nagpaudi ni Apo Burarog. Inayabanna ni Karayan a gayyemna, ngem saan a kinabaelan daytoy ti sinublan. Isu nga inayabanna ni Layus a mabaybayadan ket dagus met daytoy nga induron ti sinublan iti amianan ti Bantay Simminublan. Ngem di naayatan ti ama ta insalda ni Burarog ti masakbayan. Dayta ti rason no apay malayus ti Kailokuan.
Indeklara ni Apo Lung-aw a tabla ti laban. Iti sumaruno a rikus, saanda a pabadangan. Agkinnaadu dagiti dua nga annak iti maanges nga angin. Ngem naamiris ni Apo Lung-aw a maustel la ketdi amin a nagbiag no awanen ti angsenda isu a pinasardengna dagiti dua.
Simmaruno ti innaduan iti masusop a danum. Tunggal maysa adda abuyna a mangabak. Naparkagan dagiti waig ken karayan, dagiti laeng dadakkel ti di naabbatan. Kaslan nagpuoran ti Kailokuan. Karandikang amin a karandikang. Nakayaman ni Apo Lung-aw idi sumangpet ni Pitopit a senial ti gibus ti salip.
Rinukod ni Apo Lung-aw ti danum a nainum tunggal maysa. Ngem agpadada a dua, awan surok ken kurangna. Inkeddeng ni Apo Lung-aw a maguddua ti Bantay Kilang. Mapan ken ni Kalgaw ti tangatang, ken ni Burarog met ti daga ken kadandanuman.
Nagdir-i da Apo Burarog ken Apo Kalgaw. Ket nagtulagda pay a rambakan a tinawen ti salisalda. Isu nga adda dua a paniempo ti Kailokoan.
Chinese lanterns aglow in a summer garden
To a GI (genuine Ilocano), the warm, colorlful Chinese lantern-like green and ripe mix of paria hanging from the arbor of green paria vines in the middle of summer and those million tiny yellow flowers individually sitting on tendril-like filaments, each swinging playfully when the flowers are buzzed by honeybees from dawn to dusk–well, the view is absolutely a mesmerizing feast for the eyes. You could almost see the ripe fruits glow or hear their laughter when they burst open with their teeth-like red-coated seeds which eventually fall to the earth and sleep there through the sometimes harsh winter and, in late spring as if by clockwork, reawaken and begin the process of rebirth.
Pinacbet, anyone? Or ginisa with mungo beans teased by a sprinkling of shrimps or succulent lechon, bagnet you say? Chicken tinola with tender paria leaves–ah, that soup is all the therapy you need to feel reborn and energized!


text:
CANDON CITY – Uray iti website, nagbalinen a pagallilawan iti biktima.
Nagpulong iti polis ditoy ni Teddy Arellano, 48, residente iti Mambongan, Rizal a linoko ti maysa a Michael Apostol a nagiposte iti website nga adda lakona a kamera.
Segun iti biktima, nabasana a naiposte iti Sulit.com nga adda lako ni Apostol a Canon 60D camera nga agbalor iti P21,500.00.
Nagkinnaawatan ni Arellano ken ti suspek iti presio ti kamera ket naallukoy a mangideposito ti biktima iti P6,000.00 iti bank account ti maysa a Vanessa Espinosa iti BDO sakbay a maalana ti kamera.
Indeposito ni Arellano ti nasao a gatad ngem awan ti naurayna a kamera.
Nagpa-Candon City ni Arellano tapno personal nga alaenna ti kamera iti Candon Sales Computer Center ngem naduktalanna laengen nga awan daytoy a puesto.
Idi tawaganna ti suspek, dinan makontak daytoy.#


text:
Lupi, Camarines Sur
Ti Lupi ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lupi ket politikal a nabingbingay iti 38 a barbaranggay.[2]
- Alleomar
- Bagangan Sr.
- Bagong Sikat
- Bel-Cruz
- Bangon
- Barrera Jr.
- Barrera Sr.
- Belwang
- Buenasuerte
- Bulawan Jr.
- Bulawan Sr.
- Cabutagan
- Kaibigan
- Casay
- Colacling (Del Rosario)
- Cristo Rey
- Del Carmen
- Haguimit
- Haluban (Pigbasagan)
- La Purisima
- Lourdes
- Mangcawayan
- Napolidan
- Poblacion
- Polantuna
- Sagrada
- Salvacion
- San Isidro
- San Jose
- San Pedro
- San Rafael Norte
- San Rafael Sur
- San Ramon
- San Vicente
- Sooc
- Tanawan
- Tible
- Tapi (Lupi Nuevo)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
San Fernando City, La Union – Inwaragawag ti Philippine Airlines nga addanton biahe ti eroplanoda manipud Manila-San Fernando City mangrugi inton Agosto.
Kinuna ti maysa nga opisial ti PAL a mamitlo iti makalawas ti biahe manipud Manila-San Fernando City ken vice versa babaen ti Q300 ken Q400 aircrafts ti flag carrier ti pagilian a mangrugi inton Agosto.
Malaon ti Q300 ti 56 a pasahero idinto a 74 a pasahero ti malaon ti Q400.
Manamnama a sakbay ti Agosto, malpas ti pannaka-upgrade ti airport ditoy siudad.
Maikalkalawa ti 1,320 meters a runway iti 3100 meters ken maikalawa ti aglawlaw ti airport tapno maakomodarna ti moderno a pasilidad ti maysa a kabaruanan nga airport, ken pakaipatakderan iti air navigations system ken support facilities kas intuyang ti International Civil Aeronautics Organization.
Panggep ti Poro Point Management Corporation a pagbalinen daytoy nga international airport a mangakomodar iti Asia Pacific Region.
Kanaig itoy, manamnama ti yaay ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo ditoy siudad inton Hunio 4 tapno inaguraranna ti 36 luxury suites ken 9-hole all weather golf course kas paset ti 65 nga ektaria a Mediteranean inspired resort a maipaspasdek iti Poro Point Freeport Zone.
Ti pannaka-develop ti Poro Point Freeport Zone ket paset ti super region a bision ti gobierno iti Amianan a Luzon.
Iti yaay ti PAL ditoy, manamnama ti dakkel a yaabante ti turismo ken negosio, saan laeng nga iti rehion Uno no di pay iti Cordillera. (Ma. Theresa B. Santos)


text:
VIGAN CITY – Agtultuloy ti panagpatanor kadagiti tree seedlings babaen ti katulagan iti nagbaetan ti Department of Education ken ti provincial government a pakipartisiparan dagiti napili a pagadalan publiko, daytoy ti naammuan manipud iti maysa nga opisial ti Environment and Natural Resouces.
Kinuna ni ENRO Officer Raymund Sinay a babaen ti nasao a katulagan, nagpatanor dagiti partisipante a pagadalan kadagiti nadumaduma ti klasena a tree seedlings kas iti mahogany, Gmelina, ken agbunga a kaykayo ket naikkanda iti P10,000.00 nga insentibo no makapatanorda iti naituding a kadagupan dagiti tree seedlings.
Segun ken ni Sinay, intultuloy ti administrasion ni Gov. Ryan Singson daytoy a programa ket addan iti maikalima a tawenna.
Itay nabiit, immawat dagiti pagadalan a pakaibilangan ti Calaoaan Elem. School ti Sta. Catalina; Lipit National High School, Cabugao; Naglaoaan National High School, Sto. Domingo; Ora East Elem. School, Bantay; ken iti Sacuyya Elem. School, Santa iti sag-P10,000.00 kalpasan a nakumpletoda a napatanor ti 4,000 tree seedlings.
Nakolekta dagiti seedlings ket naipanda iti provincial nursery iti Santa tapno maiwarasda kadagiti agkiddaw iti imulada no adda tree planting activities, kinuna ni Sinay.#


text:
ITULOYTAY' MAN ti aglawwalawwa. Nawarwartayon ti 'arte' ti panagsarakan ti lawwalawwa.Tratarentay' met ita ti panagtarakanan ken panagpaangatan ti lawwalawwa.
Sakbay a maipaangat no kua ti lawwalawwa ket maipupok iti balayna (pagikkan) mapabisinan tapno "umunget." Mabalin met nga ipalaban ti kaal-ala. Ngem nasadut wenno "natakrot" no naatap pay laeng wenno nabsog. No lumaban ngamin ti lawwalawwa ket taraon ti pagkitkitaanna iti kalabanna. Isu a no maparukmanan daytoy ket balkotenna iti saput sana itangal a sisipen ti tubbog ti biktimana. No ipuppupok ti lawwalawwa, iruar daytoy sagpaminsan a pagkarayamen tapno makawatwat. Praktisen wenno "paungeten" babaen ti panangipasango iti "dugoldugolan" wenno dagitay klase ti lawwalawwa a saan a ilalaban kas koma iti "lawwalawwa ti balay" wenno "lawwalawwa ti Intsik" a kunkunami idi, wenno dagitay "takrot" a lawwalawwa. (Ngem diyo kadin tiltiliwen dagita lawwalawwa dita balayyo ta isu pay dagita nga agkaan iti lamok.)
Saan unay a pakpakanen no iranta nga ilaban. Wenno pakanen man, bassit la ti ipakan. Babasaem no kua iti danum (maymayat pay no kua `tay nagarasawan iti bagas) tapno "makadigos" ket mapreskuan. Dadduma idi a kaduami nga aglawwalawwa ket "painumenda" ti lawwalawwa tapno sumaranta kano kalpasan a mapupok. Ngem saan a danum ti ipainumda no di ket tupra--ikalbilda daytoy iti iit sada ibulos sadiay ti lawwalawwa--ket igupen met no kua ti lawwalawwa ti tupra, ket sumaranta met, sika! No pinakanmo met ti nabayag a pupok a lawwalawwa, permi a nagrawet no kua ket uray la nga agbalin a butiog no adu ti ipakanmo. No pakanka a pakan, bumutiog a bumutiog ket inton kuan masdaawka ta agitlog daytoy ket no makaitlogen, agnaay a nakakutkuttongton.
Dagiti kadawyan a lawwalawwa nga ilalaban a naal-alami idi ket mabalin a dagitay ngay klase a saan a makuna a kalakian wenno kabaian no di ket agpada nga agdaan iti organo ti lalaki ken babai ket kabalinanna ti agitlog wenno mangpessa iti bukodna nga annak nga is-isuna a di masapul ti asawana (a lalaki wenno babai). No bulos met ti lawwalawwa, agpukaw lattan wenno agtalaw ket din masarsarakan no nagitlogen. Paliiwmi dagitoy dagiti tarakemi idi a lawwalawwa a bulos kadagiti masetas iti minuyonganmi. Adda pay dagitay lawwalawwa a dida kayat ti agbalay iti sabali a mula malaksid iti nakaalanda. Duktalmi dayta ta agtalaw dagiti ibulosmi iti rosas, santan, gumamela, rosal, dama de noche kdpy. Ket apanda kadagiti ruruot ken mulmula iti asideg a kaarngi ti nakaalaanmi idi kadakuada.
NO NATULAGEN dagiti akinlawwalawwa no ania kadagiti tarakenda ti agparis nga aglaban, maisagana ti iit wenno ruting a pagpaangatan. Wen, kasla bulang met ti manok a mangparis nga umuna dagiti aglaban a lawwalawwa. Ket no kua adda met latta "dehado" wenno "llamado." Ngem agdepende daytan iti tulag, iti pusta ken pati iti kantiaw.
Adda no kua mapusgan a mangiggem iti iit a pagdangadangan dagiti lawwalawwa. No agpada a "naunget" dagiti agsango a lawwalawwa, dagusda nga agsinneppeg no agsabatda ket gay-atenda ti agkinnagat. Ti maunaan a makagat a mapakdeman ket diretso a kalputan ti kalabanna. Adda daytay permi ti "ungetna" gapu ta mabisin unay a kamkamatenna pay laeng ti kalabanna ket makakalkalpoten ket agruaren ti napuskol a saput iti ubetna . Pati iit wenno ti ima nga agig-iggem ket kagatenna wenno kalpotanna pay no kua. No natiliwnan, nakaay-ayat a mingmingan ti panangkalpotna ta permi a bungonenna ken balkotenna a pusipusiposen ti biktimana sananto itangal sana sepsepan iti pempennekna.
No kua met ket agsinneppeg lattan dagiti agangat a pagin-innabrasaenda dagiti ramramayda a kasla agtitinnantantiada. Into no kuan, umatras ti maysa no mariknana a dina kaya ti kalabanna ket agpatinnag daytoy iti iit ket aguy-oy iti saputna. Suroten met no kua ti kalabanna ket gettebenna ti saput a nagbitinan ti kalabanna ket mabitog daytoy iti daga no di masippaw ti akinlawwalawwa. "Tumarkok" ngamin ti lawwalawwa no naynay a mabitog. No agpauy-oy no kua ti lawwalawwa, gutadgutadem ti saput a nagbitinanna babaen ti tammudom sabay "tensss
tensss
" kunam ket daras met nga umuli ti lawwalawwa.
No kasta a kasta a dida met aglaban ta aglinlinnisida no agsabatda wenno agkarapatinnagda, awan idi makunami a maabak wenno mangabak. Sala adda mangabak no adda makalputan wenno masugatan iti grabe. Wenno no adda makagat ket natay. No awan matinongmi idi nangabak wenno naabak, baliwanmi ti ipalabanmi wenno sabali manen a paris ti paglabanenmi. Adut' taraken wenno pupok ti tunggal maysa kadakami idi - nasurok a saglilima wenno ad-adu pay a lawwalawwa.
NO NASUGATAN ti nakilaban a lawwalawwa iti ramay wenno iti bagina, awaganmi iti "agkukutel" ta agkakapsut ngamin daytoy wenno di makakunail wenno narsingan pay iti ramay. No "terres" a lawwalawwa ti nakakagat, sigurado a maungkel uray saan unay a grabe ti sugatna. "Agasanmi" met idi no kua dagiti nasugatan a lawwalawwami iti tubbog ti nataltal a bulong ti paria wenno patani wenno ti bulong ti mula a nakaalaanna. Ket umimbag met! Ti dadduma a kaduami idi ket ikalida ti nasugatan a lawwalawwada iti pagbabasaan ket no kua ket gaburanda pay iti dapo. Ket manen, sumaranta! No dadduma, dagiti "agkukutel" a natarkok ket usarenmi a pagpakan. Iggamanmi dagiti ramayna babaen ti tangan ken tammudomi sami ipirit iti pakanenmi ket seppegenna met a dagus.
NO MADAMA ti paangat ket nasadut dagiti aglaban a lawwalawwa, dimi idi idurduron ti ubet ti lawwalawwami nga umasideg iti karangetna. "Tumarkok" no maidurduron. Ngem no matektekanmi idi ta dida met la agsinneppegen, duronanmi idan. No dida latta agranget, paglabanenmi no kua idan iti baso. Takkaban wenno ipisokmi ti dua a lawwalawwa nga aglaban iti baso. Ket gapu ta bassit laeng ti pisipisan iti uneg ti baso, kapilitan nga aglabanda agingga iti adda matay kaniada. Pasaray matayda a dua no dadduma ta permi ti panagkinnayammet ken panagkinkinnagatda no mapupokda iti baso. Itoy a situasion, ti umuna a matay ti makuna a maabak.
NO ADDAN addan inabak ti maysa a lawwalawwa, lalo no kinalpotan wenno sindana, umung-unget ken tumurtured met. Nupay adda dagitay tumarkok a lalo no adut' sugatna wenno nabsog unay iti kinnanna a kalabanna ket bimmutiog. Ngem depende no kuan iti pagtaraknan no kasano a mapagtalinaed ti kinasiglat wenno kinasaranta ti maysa a "bida" wenno "kampeon" a lawwalawwa.


text:
Marambakan met ditoy Ilocandia ti Independent Film Cinema.
Iti umuna unay a gundaway, mapadayawan ti Mariano Marcos State University (MMSU) ti Siudad ti Batac, Ilocos Norte, a mangipabuya iti Cinemajarlika Films Festival 2010 iti Teatro Ilocandia ti MMSU inton Setiembre 9 ken 10.
Tallo a pelikula ni Direktor-Mannurat Byron Bryant , ti “Baryoke”, “Rotonda”, ken “Alon”, ken maysa nga ababa a pelikula ni Direktor-Mannurat Raymond Red, ti “Anino”.
Nangabak iti nadumaduma nga awards dagiti pelikula ni Bryant kadagiti Film Festival ditoy Filipinas, idinto a nangabak met ti pelikula ni Red iti international Film Festival idiay Cannes, France, idi tawen 2000.
Maragsakan ni Dr. Miriam Pascua, President ti MMSU, ta iti nasao nga unibersidad ti umuna ken pakairubuatan ti selebrasion ti Independent Film Festival iti Amianan a Luzon. Naan-anay a suporta ti impaayna itoy naisangsangayan ken naidumduma a proyekto.
Dinutokanna ni Dr. Joselito Lolinco, dekano ti College of Arts and Sciences (CAS) a mamagballigi iti proyekto babaen ti tulong ni Dr. Aianree Raquel ken tallo nga organisasion dagiti estudiante ti nasao a kolehio, ti CAS Student Council, AB English Studies Society, ken Association of Students in Humanities, English and Literature.
Iti umuna nga aldaw, Set. 9, maipabuya ti “Baryoke” (9:30 A.M.), “Rotonda” (1 P.M.) ken “Alon” (3 P.M.). Iti maikadua nga aldaw, Set. 10, bigat, aglektiur da Juan S.P. Hidalgo, Jr. (panagsurat iti Screenplay), Byron Bryant (Film Directing), ken Ronnie Lazaro (Film Acting). Iti malem, maipabuya ti “Anino” (1 P.M.). Ni Ronnie Lazaro ti bida iti “Baryoke” ken “Anino”.
Maawis dagiti estudiante ti MMSU ken ti publiko nga umay agbuya kadagiti nasao a pelikula. P50.00 ti bayad ti tiket ti kada pelikula. Libre met ti panagdengngeg kadagiti lektiur da Hidalgo, Bryant ken Lazaro.


text:
Lawas
Ti dominggo ket naibaw-ing ditoy. Nasken a saan nga iyallilaw iti Domingo.
Ti lawas wenno dominggo ket paset ti panawen a kapada ti pito nga al-aldaw. Daytoy ket ti pagalagadan a paset ti panawen nga inus-usar kadagiti siklo iti panagtrabaho nga al-aldaw ken dagiti aldaw a panaginana iti kaaduan a paset iti lubong.
Ti termino a "lawas" ket sagpaminsan pay a mangibagbaga kadagiti panaset ti panawen a mangbukel ti bassit nga al-aldaw. Kasla kadagiti "lawas" iti nagbaetan ti uppat ken sangapulo nga al-aldaw ket historikal a naus-usaren kadagiti nadumaduma a lugar.[1] Dagiti pagbaetan nga at-atiddog ngem 10 nga al-aldaw ket kadawyan a saan a naitermino kadagiti "lawas" gapu ta dagitoy ket as-asidegda iti dua lawas wenno ti bulan ngem ti pito nga aldaw a lawas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Englisc Rímbóc: Ti Kalendario nga Anglo-Sahon
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "week". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Ti bileg ti pito, The Economist, 20 Disiembre 2001.


text:
Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa
Ti Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa (CEST) ket ti pagalagadan nga oras a napalpaliiww iti las-ud ti panawen iti panagin-inut ti lawag ti kalgaw kadagiti pagilian ti Europa nga agpalpaliiw iti Oras ti Tengnga nga Europa (UTC + maysa nga oras) iti las-ud iti amin a nabati a paset ti tawen. Daytoy ket maitunos iti UTC + dua nga or-oras.
Dagiti linaon
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sabali a nagan a naipakaten iti Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa ket ti Kalgaw nga Oras ti Akintengnga nga Europa (Middle European Summer Time - MEST), Oras ti Panagin-inut tiLawag ti Tengnga nga Europa (Central European Daylight Saving Time - CEDT), ken Oras Bravo (manipud iti maikadua a letra iti ponetiko nga alpabeto ti NATO).
Panagpalpaliiw a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi 1996, napalpaliiwen ti Oras ti Kalagaw ti Europa iti pagbaetan ti 1:00 UTC iti maudi a Domingo ti Marso ken 1:00 iti maudi a Domingo ti Oktubre; iti dati dagiti alagaden ket saan nga agpapada iti amin a paset ti Kappon ti Europa.[1]
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a pagilian ken teritorio ket agus-usarda iti Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa.
- Albania, kadawyan manipud idi 1974
- Andorra, kadawyan manipud idi 1985
- Austria, kadawyan manipud idi 1980
- Belhika, kadawyan manipud idi 1980
- Bosnia ken Herzegovina, kadawyan manipud idi 1983
- Kroasia, kadawyan manipud idi 1983
- Republika a Tseka, kadawyan manipud idi 1979
- Dinamarka (metropolitan), kadawyan manipud idi 1980
- Pransia (metropolitano), kadawyan manipud idi 1976
- Alemania, kadawyan manipud idi 1980
- Gibraltar, kadawyan manipud idi 1982
- Hungaria, kadawyan manipud idi 1983
- Italia, kadawyan manipud idi 1968
- Liechtenstein
- Luxembourg, kadawyan manipud idi 1981
- Malta, kadawyan manipud idi 1974
- Monaco, kadawyan manipud idi 1976
- Montenegro, kadawyan manipud idi 1983
- Olanda, kadawyan manipud idi 1977
- Norwega, kadawyan manipud idi 1980
- Polonia, kadawyan manipud idi 1977
- Republika ti Macedonia, kadawyan manipud idi 1983
- San Marino, kadawyan manipud idi 1966
- Serbia, kadawyan manipud idi 1983
- Eslobakia kadawyan manipud idi 1979
- Eslobenia, kadawyan manipud idi 1983
- Espania (malaksid ti Is-isla Canaria, mga imbes a maipakat ti Oras ti Kalgaw ti Akinlaud nga Europa), kadawyan manipud idi 1974
- Suesia, kadawyan manipud idi 1980
- Suisa, kadawyan manipud idi 1981
- Batikano, kadawyan manipud idi 1966
Ti CEST ket inus-usar pay idi kadagiti tawen ti 1993–1995 idiay Portugal ken idi 1998–1999 idiay Lituania.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Joseph Myers (2009-07-17). "History of legal time in Britain". Naala idi 2009-10-11.