text:
Colombia
Nagsasabtan: 4°N 72°W / 4°N 72°W
Ti Colombia (/kəˈlʌmbiə/ kə-LUM-biə, wenno /θjkəˈlɒmbiə/ kə-LOM-biə), opisial a ti Republika ti Colombia (Espaniol: República de Colombia [reˈpuBlika ðe koˈlombja]), ket pagilian a mabirukan idiay amianan a laud ti Abagatan nga Amerika, a nabeddengan iti amianan a laud babaen ti Panama; iti daya babaen ti Venezuela ken Brasil; iti abagatan babaen ti Ecuador ken Peru; ken makin-binningay kadagiti patingga ti baybay iti Costa Rica, Nicaragua, Honduras, Hamaika, Republika a Dominikano ken Haiti. Daytoy ket unitario, batay-linteg a republika a buklen dagiti tallopulo ket dua a departamento.
Ti teritorio nga itan ket ti Colombia ket kasisigud idi a natagtagitao babaen dagiti indihenio a tattao a mairaman dagiti Muisca, Quimbaya, ken Tairona. Simmangpet dagiti Kastila idi 1499 ken nangirugida iti paset ti panawen iti panagrukma ken kolonisasion ken kanungpalan ti pannakapartuat ti Virreinato de la Nueva Granada), a ti kapitoliona ket ti Bogotá.[11] Ti wayawaya manipud ti Espania ket nagun-od idi 1819, ngem babaen idi 1830 ti "Gran Colombia" ket narebban babaen ti panagikkat ti Venezuela ken Ecuador. Ti ita nga aldawen a Colombia ken Panama ket nabangon a kas Republika ti Baro a Granada. Ti baro a pagilian ket pimmadas iti pederalismo a kas ti Konpederasion ti Granada (1858), ken kalpasanna ti Estados Unidos ti Colombia (1863), sakbay ti Republika ti Colombia ket naideklara idi 1886.[12] Ti Panama ket nakisina idi 1903.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "visibilización estadística de los grupos étnicos" (PDF). Censo General 2005. Departamento Administrativo Nacional de Estadistica (DANE). Naala idi 15 Hunio 2013.
- ^ Bushnell, David & Rex A. Hudson (2010) "The Society and Its Environment"; Colombia: a country study: 87. Washingtion D.C.: Federal Research Division, Library of Congress.
- ^ a b "Animated clock". Colombian State Department. Naala idi 4 Pebrero 2012.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database". International Monetary Fund. Oktubre 2014. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ "socio-economic policies" (PDF). dane.gov.co. Naala idi 22 Marso 2014.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Batay-linteg ti idi 1991 (Titulo I - Maipanggep kadagiti Kammasapulan a Pamunganayan - Artikulo 10)
- ^ "LEY 47 DE 1993" (iti Espaniol). alcaldiabogota.gov.co. Naala idi 23 Pebrero 2014.
- ^ "The official Colombian time" (iti Espaniol). horalegal.sic.gov.co. Naala idi 23 Pebrero 2014.
- ^ "Decreto 2153 de 1992, articulo 20" (iti Espaniol). Presidencia de la República de Colombia. Naala idi 9 Oktubre 2013.
- ^ Nicolás del Castillo Mathieu (Marso 1992). "La primera vision de las costas Colombianas, Repaso de Historia". Revista Credencial (iti Espaniol). Naala idi 29 Pebrero 2008.
- ^ CIA world fact book. "Colombia". CIA. Naala idi 24 Mayo 2009.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Colombia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Colombia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Sapasap a pakaammo
- Ti Colombia iti Encyclopædia Britannica
- Colombia iti Curlie (iti Ingles)
- Colombia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Gobierno
- Website ti gobuerno ti Colombia (iti Espaniol)
- Culture
- Ministro ti kultura (iti Espaniol)
- Heograpia
- Wikimedia Atlas iti Colombia
- Dagiti nailian a parke ti Colombia (iti Espaniol)
- Colombia
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti batay-linteg a republika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1810
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


c: text/html

text:
Abagatan a daya nga Asia
Ti Abagatan a daya nga Asia wenno Akin-abagatan a daya nga Asia ket subrehion ti Asia, a mangbukel kadagiti pagilian a heograpiko nga abagatan ti Tsina, daya ti India, laud ti Baro a Guinea ken amianan ti Australia.[1] Ti rehion ket naisanglad iti pagsasabtan dagiti heolohiko a plata, nga addaan iti nakaro a seismiko ken bulkaniko nga aktibidad. Ti Abagatan a daya nga Asia ket buklen ti dua a heograpiko a rehion
- Nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia, ammo pay a kas ti Indotsina, ken mangbukel ti Cambodia, Laos, Myanmar (Burma), Tailandia, ken Bietnam;
- Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, a mangbukel ti Brunei, Malaysia, Daya a Timor, Indonesia, Filipinas, ken Singapur.[2]
Dagiti kangrunaan a relihion ket Islam, Budismo ken Taoismo, ken sarunuen met ti Kristianidad. Nupay kasta, adu met dagiti nadumaduma a relihion a mabirukan kadagiti amin a paset ti rehion, a mairaman ti Hinduismo ken dagiti adu a naimpluensiaan ti animista a pangsanay.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Klaus Kästle (Septiembre 10, 2013). "Mapa ti Rehion ti Abagatan a daya nga Asia". Nations Online Project. One World - Nations Online. Naala idi Septiembre 10, 2013.
Nations Online is an online destination guide with many aspects of the nations and cultures of the world: geography, economy, science, people, culture, environment, travel and tourism, government and history.
- ^ "World Macro Regions and Components". The United Nations. Naala idi Septiembre 13, 2009.
- ^ Ti moderno nga antropolohia iti Abagatan ... .Liblibro ti Google. Naala idi Oktubre 17, 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Osborne, Milton (2010; immuna a naipablaak idi 1979). Southeast Asia: An Introductory History Allen & Unwin. ISBN 978-1-74237-302-7
- Banister Fletcher; Cruickshank, Dan (1996; first published in 1896). Sir Banister Fletcher's a History of Architecture, Architectural Press, Maika-20 nga edision. ISBN 0-7506-2267-9. Cf. Maikapat a Paset, Kapitulo 27.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Abagatan a daya nga Asia iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Teknolohia
Ti balikas a teknolohia ket mangitudtudo ti panagaramid, panagbalbaliw, panagusar, ken ti pannakaammmo kadagiti ramit, makina, wagas, maararamid, sistema,ken dagiti pamay-an ti gunglo, tapno masolbar dagiti parikut, mapasayaat dagiti addan ti maysa a pangsungbat ti maysa a problema, panaggun-od ti maysa a gandat, panagtengngel ti maysa a naipakat a nait-ited/nairuruar a pannakaikabagian wenno agaramid ti maysa a naisangsangayan a tignay.
Daytoy ket mabalin pay a mangitudo iti urnong kadagiti a kasta a ramit, a mairaman dagiti maikina, dagiti panagbalbaliw, panagurnos ken dagiti pamuspusan.
Dagiti teknolohia ket ket kaaduan a mabanagann ti tao ket dagiti pay sabali a sebbangan ti ayup ti abilidadna a mangtengngel kadagiti masna a katutuboda.
Ti termino ket mabalin a sapasap a maipakat wenno maipakat kadagiti naisangsangyan a lugar: dagiti kas pagarigan ket mairaman ti panagipatakder a teknolohia, maipapan ti medisina ateknolohia, ken ti pakaaamo a teknolohia.
Ti panag-usar ti sebbangan ti tao iti teknolohia ket nangrugi kadagiti panangibalin kadagiti masna a rekurso iti simple a ramramit. Ti prehistoriko a pannkaduktal iti a panagtengngel ti apuy ket nagpa-adu kadagiti mabalin a magun-od a taudan ti makan ken ti inbension iti pilid ket nangtulong ti tattao iti panagbanniaga ken panagtengngel kadagiti enbiromentoda. Dagiti kinaudi a panagrang-ay ti teknolohia, a mairaman ti pagimalditan, ti telepono, ken ti Internet, ket nangpabassit kadagiti bangen iti komunikasion ken nangpalubos ti tatto a nawaya a makitignay iti maysa a sangalubongan a gantingan. Nupay kasta, saan nga amin a teknolohia ket naus-usar iti nakappia a panggep; ti panagrang-ay kadagiti armas iti uamad-adu a panagdadael a bileg ket nagprogresso iti kadagupan ti pakasaritaan, manipud dagiti pang-or aginggana kadagiti nuklear nga armas.
Ti teknolohia ket naaringanna ti kagimongan ken dagiti bukodna nga arubayan iti adu a bilang dagiti waya. Kaaduan kadagiti kagimongan, ti teknolohia ket nakatulong idi a nagparang-ay kadagiti ad-adu a nasaysayaat nga eekonomia (a mairaman tatta nga aldaw ti sangalubongan nga ekonomia) ken nangpalubosen ti panagpa-adu iti maysa a liwliwa a [[sosial a klase|klase]. Adu kadagiti maipapan ti teknolohia a proseso ket agpataud kadagiti di kayat a nagbanagan ti produkto, a makunkuna iti rugit, ken mangib-ibus kadagiti masna a rekurso, iti pakadadaelan ti Daga ken ti bukodna a enbironmento. Dagiti nadumaduma a pannakaipakat ti teknolohia ket nakaimpluensia kadagiti pateg iti maysa a kagimongan ken ti baro a teknolohia ket kankanayon a mangiruruar kadagiti baro a maipapan ti etika a saludsod. Ti kas pagarigan ket mangiraman ti irurumsua ti pagarupan iti kina-episiente kadagiti termino iti produktibidad ti tao, ti maysa a termino a kasisigud laeng a naipakat kadagiti makina, ken ti karit kadagiti karit ti tradisional a pagalagadan.
Dagiti pilosopiko a suppiatan ket rimmuar kadagiti agdama ken masakbayan a panag-usar ti teknolohia iti kagimongan, nga adda dagiti pagsusuppiatan no ti teknolohia ket mangpasayaat ti kasasaad ti tao wenno pamaddienna daytoy. Ti Neo-Ludismo, anarko-primitibismo, ken dagiti kapadpada dagitoy a tignay ket agdildilawda ti kaadu unay iti teknolohia itimoderno a lubong, nga agsangsangiitda a daytoy ket makadangran ti enbironmento ken mangipaadayo dagiti tao; dagiti nagkaykayat kadagiti ideolohia a kas ti transhumanismo ken tekno-progresibismo ket kumitkitada a ti agtultuloy a panagrang-ay ti teknolohia a kas pagimbagan ti kagimongan ken ti kasasaad ti tao. Isunga iti kinaudi, daytoy ket namatmatian a ti panagrang-ay ti teknolohia ket malaplappedan laeng ti tattao a parsua, ngem dagiti kinaudi a sientipiko a pangad-adal ket nagibagbaga a dagiti dadduma a primado ken ti dadduma a kita ti dolpin a komunidad ket nakaparang-ayda kadagiti simple a ramramit let naka-adalda a mangipasa ti pakaammoda kadagiti dadduma a kaputotan .
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Teknolohia iti Wikimedia Commons
- Kremer, Michael (1993). "Ti Iyaadu ti Populasion ken Maipapan ti Teknolohia a Panagbalbaliw: Maysa Bilion B.C. aginggan ti 1990". Dagiti Maminpat a Warnakan ti Ekonomia. The MIT Press. 108 (3): 681–716. doi:10.2307/2118405. JSTOR 2118405..
- Frank Popper (2007) Manipud ti Teknolohiko aginggana ti Virtual nga Arte, Liblibro ti Leonardo, MIT a Pagmalditan
- Charlie Gere (2005) Arte, Oras ken Teknolohia: Dagiti Pakasaritaan ti Mapukpukaw a Bagi, Berg
- Ambrose, Stanley H. (2001-03-02). "Paleolitioko a Teknolohia ken ti Ebolusion ti Tao" (PDF). Siensia. Science. 291 (5509): 1748–53. Bibcode:2001Sci...291.1748A. doi:10.1126/science.1059487. PMID 11249821. Naala idi 2007-03-10.
- Kevin Kelly. Ania ti Kayat ti Teknolohia. New York, Viking Press, Oktubre 14, 2010, natangken nga aklub, 416 a pampanid. ISBN 978-0-670-02215-1


text:
Valais
Ti Valais (Panangibalikas a Pranses: [valɛ]; Aleman: Wallis, Panangibalikas nga Aleman: [ˈvalɪs] ( denggen)) ket maysa kadagiti 26 a kanton idiay Suisa. Naisanglad daytoy idiay abagatan a laud a paset ti pagilian, iti lawlaw ti tanap ti Rhône manipud kadagiti kadanuman idiay Danaw Hinebra, a nagisinsina iti Pennine nga Alpes manipud idiay Bernese nga Alpes. Ti kanton ket maysa kadagiti kamagaan a paset ti Suisa idiay tengnga a tanap ti Rhône. Ngem daytoy pay ket maysa kadagiti kaaduan a masibsibugan a paset, nga addaan iti adu a kadagupan ti niebe ken tudo kadagiti kangatuan a turod a mabirukan idiay Suisa. Ti kanton ti Valais ket nalatak nga ammo gapu iti Matterhorn ken ski a paliwliwaan a kas ti Zermatt ken Verbier.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB, online database – Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit (iti Aleman) naala idi 30 Agosto 2016
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Valais iti Wikimedia Commons


text:
Sasao a Sino-Tibetano
Ti sasao a Sino-Tibetano, kadagiti bassit a taudan ket ammo pay a kas ti Tibeto-Burmano wenno Trans-Himalaya, ket dagiti pamilia dagiti ad-adu ngem 400 a pagsasao a naisasao idiay Daya nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken Abagatan nga Asia. Ti pamilia ke maikadua laeng iti sasao nga Indo-Europeano kadagiti termino ti bilang dagiti patneng nga agsasao. Ti sasao a Sino-Tibetano nga addaan iti kaaduan a patneng nga agsasao ket dagiti karuay ti Insik (1.2 a bilion nga agsasao), ti Birmano (33 a riwriw) ken ti sasao a Tibetiko (8 a riwriw). Adu kadagiti sasao a Sino-Tibetano ket insasao babaen dagiti bassit a komunidad kadagit iadayo a lugar ti bantay ken dagitoy ket saanda unay a nadikumentuan.
Adda dagiti nadumaduma nga ababa nga agpang a pannakaigrupo ket nasayaatda a nabangon, ngemdagiti nagatngato nga agpang nga estruktura ti pamilia ket agtultuloy a saan a nalawag. Uray no ti pamilia ket masansan a mairepresenta a kas nabingbingay kadagiti sanga ti Sinitiko ken Tibeto-Burmano, ti sapasap a taudan ti sasao a saana Sinitiko ket saan pay a naipakita, ken paayen babaen ti maysa nga umad-adu a bilang dagiti agsuksukisok.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- James Matisoff, Sasao a Tibeto-Birmano ken dagiti subgrupoda


text:
Romania
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Katkategoria:
- Romania
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti dati a monarkia ti Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Rumano
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1878
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo


text:
Literatura
Ti literatura wenno kurditan (manipud ti Latin litterae (ad-adu ngem maysa); letra) ket isu ti arte iti naisurat nga obra ken mabalin nga iti dadduma para a pasamak, ket mangitudo kadagiti eksklusibo a pannakaipablaak dagiti taudan. Ti balikas a literatura ket literal a kaibuksilan ti "dagiti banag a naaramid kadagiti letra" ken ti pars pro toto a termino "let-letra" ket sagpaminsan a naus-usar a mangibaga ti "literatura," a kas kadagiti pigura iti bitla "ar-arte ken letletra" ken "tao dagiti letra." Ti literatura ket sapasap a naidasig a kas addaan kadagiti dua a nangruna a porma ti piksion ken saan a piksion ken dua a nangruna a pamay-ay ti daniw ken prosa.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Literatura iti Wikimedia Commons


text:
Jodie Foster
Ni Alicia Christian "Jodie" Foster (naiyanak idi Nobiembre 19, 1962)[2] ket maysa nga Amerikana nga aktres, direktor ken produser a nagobra kadagiti pelikula ken iti telebision. Isu ket masansan a madakdakamat a kas maysa kadagiti kalaingan nga aktres iti henerasionna.[3][4] Inrugi ni Foster ti pagsapulanna idi agtawen iti tallo a kas modelo nga ubing idi 1965, ken kalpasan ti dua a tawen, napan nagarte kadagiti serye ti telebision, iti sitcom ti Mayberry R.F.D. ti immuna nga inaramidna. Kadagiti naladaw a tawen ti 1960 ken dagiti nasapa a tawen ti 1970, isu ket nagtrabaho kadagiti nadumaduma a serye ti primetime telebision ken nagbida kadagiti pelikula ti ubbing. Ti kaaduan a nakaammuan kenni Foster ket iti Taxi Driver (1976) ni Martin Scorsese, a nagpapel iti datoy a kas agtutubo a pampam; ti papelna iti daytoy ket nakaawatanna ti nominasion para iti Gunguna ti Akademia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ German National Library; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, Integrated Authority File, naala idi Abril 9, 2014, Q36578 ti Wikidata
- ^ "Jodie Foster Biography (1962-)". FilmReference.com. Naala idi Abril 23, 2014.
- ^ "Jodie Foster slams media, defends Kristen Stewart after breakup". CTV News. Agosto 15, 2012. Naala idi Mayo 23, 2015.
- ^ "Jodie Foster's Christmas turkey". The Irish Times. Disiembre 6, 1996. Naala idi Mayo 23, 2015.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Jodie Foster iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Jodie Foster iti Wikiquote (iti Ingles)
- Jodie Foster iti AllMovie
- Jodie Foster iti Box Office Mojo
- Jodie Foster iti Internet Movie Database
- Jodie Foster iti TCM Movie Database
- Dagiti obra wenno maipanggep ti Jodie Foster kadagiti biblioteka (katologo ti WorldCat)


text:
Mineral
Ti mineral ket isu ti masna a rumrumsua a sustansia a natangken ken natalinaay iti temperatura ti kuarto, a mairepresenta babaen ti kimiko a pagannurotan, a kadawyan nga abioheniko, ken addaan iti naurnos nga atomiko nga estruktura. Daytoy ket maigiddiat manipud ti bato, a mabalin a naglalaokan dagiti mineral wenno dagiti saan a mineral, ken awan ti naisangayan a pakabuklan ti kimiko. Ti husto a pannakaipalpalawag ti mineral ket sinupsuppiatan, a naipangpangruna no ania ti umiso a kammasapulan dagiti sebbangan no isuda ket abioheniko, ken iti basbassit no addan daytoy ti naurnos nga atomiko nga estruktura. Ti panagadal kadagiti mineral ket tinawtawagan iti mineralohia.
Adda dagiti sumurok a 4,900 a naam-ammuan a sebbangan dagiti mineral; sumurok a 4,660 kadagitoy ket napasingkedan babaen ti International Mineralogical Association (IMA). Dagiti silikato a mineralket buklen dagiti sumurok a 90% iti ukis ti Daga. Ti kaadu ti kita ken kinaadu dagiti sebbangan ti mineral ken tinengtengngel babaen ti kimika ti Daga. Ti silikon ken oksiheno ket mangbukel ti agarup a 75% iti ukis ti Daga, a pakaidagusan ti kaadu dagiti mineral a silikato. Dagiti mineral ket nailaslasinda babaen kadagiti nadumaduma a kimiko ken pisikal a tagtagikua. Dagiti paggigiddiatan iti kimiko a pakabuklan ken estruktura ti kristal ket mangilasin kadagiti nadumaduma a sebbangan, ken dagitoy a tagikua ket maimpluensian met babaen ti heolohiko nga enbironmento ken pannakaporma ti mineral. Dagiti panagbalbaliw ti temperatura, presion, ken ti adu a pakabuklan iti maysa a masa ti bato ket gapuanan ti panagbalbaliw bukodna a mineralohia; nupay kasta, ti maysa a bato ket mabalin a makatalinaay ti kaaduan a pakabuklanna, ngem no agbalbaliw ti temperatura ken presionna, ti bukodna a mineralohia ket agbalbaliw met.
Dagiti mineral ket mabalin a maipalwag baben kadagiti nadumaduma a pisikal a tagikua a manginaig kadagiti kimiko nga estrukturada ken pakabuklan. Dagiti sapasap a pakailasinan ket mairaman ti estruktura ti kristal ken ugali, katangken, rangrang, pannakasarang, maris, garit, tenasidad, barukong, pannakabuong, panagsina, ken naisangayan a grabidad. Dagiti pay ad-adu a naisangayan a panagsubok para kadagiti mineral ket mairaman ti reaksion iti asido, magnetismo, nanam wenno angot, ken radioaktibidad.
Dagiti mineral ket naidasigda babaen ti nangruna a pakabuklan ti kimiko; ti sistema a kankanayon a maus-usar ket ti Dana a panagidasig ken ti Strunz a panangidasig. Ti silikato a klase dagiti mineral ket nabingbingayda kadagiti innem a subklase babaen ti grado iti polimerisasion iti kimiko nga estruktura. Amin dagiti silikato a mineral ket addaanda iti batayan a paset iti maysa a [SiO4]4- silika tetrahedra—a daytoy ket, ti kationo ti silikon nga inur-urnos babaen ti uppat nga aniono iti oksiheno, a mangited ti sukog iti tetraedra. Dagitoy a tetraedra ket mabalin a mapolimerasado tapno makaited kadagiti subklase: dagiti ortosilikato (awan ti polimerisasion, isu nga agmaymaysa a tetraedra), dagiti disilikato (dua a nabedbedan a tetraedra), siklosilikato (dagiti singsing ti tetraedra), inosilikato (dagiti kawar ti tetraedra), dagiti pilosilikato (dagiti sabanas ti tetraedra), ken dagiti tektosilikato (tallo a dimension a network ti tetraedra). Dagiti dadduma pay a nangruna a grupo dagiti mineral ket mairaman dagiti patneng nga elemento, dagiti asupre, dagiti oksido, dagiti haluro, dagiti karbonato, dagiti sulpato, ken dagiti pospato.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Busbey, A.B.; Coenraads, R.E.; Roots, D.; Willis, P. (2007). Dagiti Bato ken dagiti Posil. San Francisco: Fog City Press. ISBN 978-1-74089-632-0.
- Chesterman, C.W.; Lowe, K.E. (2008). Pagobraan a Pagaladan dagiti bato ken mineral ti Amianan nga Amerika. Toronto: Random House of Canada. ISBN 0-394-50269-8.
- Dyar, M.D.; Gunter, M.E. (2008). Mineralohia ken Optikal a Mineralohia. Chantilly, Virginia: Mineralohiko a kagimongan ti Amerika. ISBN 978-0-939950-81-2.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mineral iti Wikimedia Commons
- Mineralohiko a batayan ti datos ti Mindat, kadakkelan a batayan ti datos ti mineral iti internet
- "Datos a batayan ti Mineralohia" babaen ni David Barthelmy (2009)
- "Tulbek ti Panagilasan dagiti Mineral II" Mineralolohiko a Kangimongan ti Amerika
- "Datos a batayan ti Estruktura ti Kristal ti Amerikano a Mineralogo"


text:
Iti adu a wagas, sapsapulen ti sangkataoan iti isu met laeng a bambanag a kankanayon a nakitan—salun-at, kinasimbeng, ken maysa a natured a panangilasin iti nasayaat-nga-agbibiag. Sinungbatan ni Cristo Jesus dayta a nauneg a kalikagum para iti nasaysayaat a biag babaen ti panangikasaba iti ebanghelio ti pagarian ti Dios ken babaen ti panangpasalun-at kadagiti masakit, ti naburak ti pusona, ken kadagidiay nakapukaw iti pagturonganda.Insurona dagiti disipulosna nga agbalin a Cristiano a panangagas met ken inkarina a no mamati iti sursurona, mabalinda nga agaramid pay iti dakdakkel nga obra.
Ania ti nangted bael kadatayo a mangpasalun-at a kas inaramid ni Jesus—apagbiit, napnoan pannakabalin, ken sibubukel? Agrugi daytoy iti nauneg a panamati iti kinaimbag ken ayat ti Dios, ken iti daytoy isu mainayon ti espiritual a pannakaawat iti kangrunaan a nasantuan a linteg nga agtultuloy a mangtapaya ti maysa ken iti amin. Daytoy a Siensia iti Cristiano a panangagas isu idi nasukain ni Mary Baker Eddy ti autor iti Science and Health with Key to the Scriptures [Siensia ken Salun-at agraman Tulbek kadagiti Eskriptura]. Manipud iti tiempona agingga ti tiempotayo, daytoy a naibasar-iti-Biblia a teksto-a-libro iti espiritual a panangpasalun-at addaan natulongan a tattao iti aglikmut ti lubong tapno mapadasan ti pannakaipulang iti salun-at ken ti panangikeddeng iti sibubukel nga eskala iti nataoan a panagsagaba. Ti panangibingay daytoy sapasap, iramanna amin a Siensia iti maysa a lubong nga agkasapulan isu ti agtultuloy a mission iti daytoy a Simbaan.
Imbitarandakayo a sukisoken ti Siensia Cristiana a panangagas ita nga aldaw. Makitayonto no kasano dagiti tattao a kas kenka a mangusar daytoy epektibo, naibasar-iti-kararag a wagas tapno ngumato iti ngatoen amin a pannubok ti biag.
Dagiti Lektyur iti Online
Adalen no kasano a mangpasalun-at ti Siensia Cristiana iti online ken iti personal a lektyur iti aglikmut ti lubong.
Ad-adu pay (iti Ingles)


text:
Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian
Ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian, wenno United Nations (UN) iti English, ket maysa nga internasional nga organisasion a nabangon idi 1945. Awagan ti UN ti bagbagina kas maysa a "global nga asosasion dagiti govierno a mangtimtimon iti kooperasion iti internasional a linteg, internasional a seguridad, ekonomiko a panagrang-ay, ken panagpapada iti kagimongan." Impasdek ti 51 a pagilian ket agpapan iti 2005, addaan iti 1991 a kamkameng a pagilian, a pakairamanan ti agarup isuamin a mabigbig iti sangalubongan nga agwaywayas a nasnasion.


text:
A nationally recognized facility for patient experience and one of only 2 hospitals in within 50 miles with a 5 out of 5 Stars in overall quality.
Ti Baylor Scott & White Surgical Hospital – Sherman ket immannurot kadagiti maipakat a linteg para ti Fedral a sibil a karbengan ken saan a manggiddiat segun ti puli, kolor, nasyon a naggapan, edad, disabilidad, wenno sex.
PAKDAAR: Nu saritaem ti Ilocano, ti serbisyo para ti baddang ti lengguahe nga awanan bayadna, ket sidadaan para kenyam. Awagan ti 903-870-0999


text:
Biblia
Ti Biblia, manipud iti Griego (ta) a BιBλιa, (ta) biblia, "(dagiti) libro", plural ti BιBλιov, biblion, "libro", nga original a naggapu iti balikas a BιBλoς, biblos, a naadaw met manipud iti BuBλoς—byblos, a kayatna a sawen ket "papyrus", manipud iti kadaanan a Phoenician a ciudad ti Byblos a naggapgapuan daytoy a material a pagsurat), ket ti klasikal a nagan ti Hebreo a Biblia ti Judaismo wenno ti napagtipon a Daan a Tulag ken Baro a Tulag ti Cristianidad (ti "Ti Biblia" ngarud ket dumakmadakat iti dua nga agduma a Biblia).
Iti adu a tattao, ti Biblia kadakuada ket isu met laeng ti mismo a naiparangarang wenno naipalgak a sao wenno balikas ti Dios wenno maysa a mapagtalkan a rekord ti naig iti baeten ti Dios, ti lubong, ken ti sangkataoan.
Dagiti linaon
Ti Hebreo a Biblia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hebreo a Biblia (am-ammo pay kas ti Judio a Biblia, wenno תנ"ך, Tanakh iti Hebreo) ket addaan iti 24 a liblibro. Ti "Tanakh" ket maysa nga acronym para iti tallo a paset ti Hebreo a Biblia: ti Torah, Nevi'im, ken Ketuvim.
Torah (תורה)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Torah, wenno "pannursuro" ket am-ammo pay kas dagiti 5 a libro ni Moises (Hebreo: Chumash wenno Griego: Pentateuch a kayatna a sawen ket "lima").
Dagiti lima a libro ket:
- I. Genesis (Bereishit בראשית)
- II. Exodo (Shemot שמות)
- III. Levitico (Vayikra ויקרא)
- IV. Bilbilang (Bemidbar במדבר)
- V. Deuteronomio (Devarim דברים)
Dagiti Profeta (נביאים, Nevi’im)[urnosen | urnosen ti taudan]
- I. Josue (יהושע, Yhoshu‘a)
- II. Dagiti Ukom (שופטים, Shofetim)
- III. Samuel (1 ken 2; שמואל, Shmu’el)
- IV. Dagiti Ar-ari (1 ken 2; מלכים, Melakhim)
- V. Isaias (ישעיה, Ysha‘yahu)
- VI. Jeremias (ירמיה, Yirmyahu)
- VII. Ezekiel (יחזקאל, Yẖezqel)
- Ti Sangapulo-ket-dua (תרי עשר)
- 1. Oseas (הושע, Hoshe‘a)
- 2. Yoel (יואל, Yo’el)
- 3. Amos (עמוס, ‘Amos)
- 4. Abdias (עובדיה, ‘Ovadia)
- 5. Jonas (יונה, Yona)
- 6. Mikias (מיכה, Mikha)
- 7. Nahum (נחום, Naẖum)
- 8. Habacuc (חבקוק, Ḥavaqquq)
- 9. Sofonias (צפניה, Ẕfanya)
- 10. Hageo (חגי, Ḥaggay)
- 11. Zacarias (זכריה, Zkharya)
- 12. Malakias (מלאכי, Mal’akhi)
Dagiti Sinurat (כתובים, Ktuvim)[urnosen | urnosen ti taudan]
- I. Dagiti Danggay (תהלים, Tehilim)
- II. Dagiti Pammagbaga (משלי, Mishley)
- III. Job (איוב, Iyyov)
- IV. Danggay dagiti Danggay (שיר השירים, Shir haShirim)
- V. Rut (רות)
- VI. Dagiti Unnoy (איכה, Eykha)
- VII. Eclesiastes (קהלת, Qohelet)
- VIII. Ester (אסתר, Ester)
- IX. Daniel (דניאל, Daniyyel)
- X. Ezra-Nehemías (עזרא ונחמיה, ‘Ezra’ wNẖemya)
- XI. Dagiti Cronica (1 ken 2; דברי הימים, Dvrey haYamim)
Ti Cristiano a Biblia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Daan a Tulag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti koleksion dagiti libro a maawagan kas Daan a Tulag dagiti kaaduan a Cristiano (a pakairaman dagiti kameng ti Simbaan a Catolico Romano, Dumaya nga Orthodoxia a Simbaan, ken Oriental nga Orthodoxia a Simbaan) ket saanna laeng nga iraman dagiti 24 a libro ti Hebreo a Tanakh, ngem pati pay sumagmamano a Deuterocanonical (awagan kas Apokripa ti dadduma, nangruna dagiti Protestante) a liblibro a nailebben iti Griego ti Septuagint.
Bigbigen ti Simbaan Catolico Romano ti 7 a libro kadagiti naagapad a deuterocanonical liblibro: Tobias, Judith, 1 Maccabeos, 2 Maccabeos, Sirib ni Solomon, Sirach (Ecclesiasticus), ken Baruch), kasta met ti sumagmamano a paset ti Ester ken ti Daniel nga awan iti Tanakh.
Dagiti nadumaduma nga Orthodoxia a Simsimbaan ket iramanda ti sumagmamano pay, kas koma iti 3 Maccabeos, Salmo 151, 1 Esdras, Odes, Dagiti Salmo ni Solomon, ken uray pay ti 4 Maccabeos.
Dagiti Protestante ket kaaduanna a dida bigbigen dagitoy a libro kas napaypayso a paset ti Biblia.
Ti Baro a Tulag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baro a Tulag ket nakatiponan ti 27 a liblibro a ni Jesus ti kangrunaan a madakdakamat, a naisurat iti Griego idi nasapa a Cristiano a panawen.
Mabennebenneg dagitoy a libro kas:
- Dagiti Sinoptiko a Naimbag a Damag
- Dagiti Aramid dagiti Apostol
- Dagiti Sursurat ni Pablo ti Tarsus
- Surat kadagiti Romano
- Umuna a Surat kadagiti Corintiano
- Maikadua a Surat kadagiti Corintiano
- Surat kadagiti Galaciano
- Surat kadagiti Filiponiano
- Surat ken ni Filemon
- Umuna a Surat kadagiti Tesalonicano
- Maikadua a Surat kadagiti Tesalonicano
- Surat kadagiti Efesiano
- Surat kadagiti Colosiano
- Dagiti Pastoral a Sursurat
- Surat kadagiti Hebreo
- Dagiti Sapasap a Sursurat
- Paltiing


text:
Puso
Ti puso ket lungog a piskel nga agbomba iti dara kadagiti amin a basiha ti dara babaen ti maul-ulit, a ritmiko a panagkaretket. Daytoy ket mabirukan kadagiti amin nga ayup nga adda iti maysa a sistema ti panagbalikuskos (a mairaman amin nga bertabrata).[1]
Ti termino a kardiako (a kas iti kardiolohia) a ti kaibuksilanna ket "mainaig iti puso" ken nagtaud manipud ti Griego kapδιά, kardia, para iti "puso".
Ti puso ti bertabrata ket naipangpangruna a buklen iti kardiako a piskel ken dagiti mangikapet a kulanit. Ti kardiako a piskel ket ti maysa nga inboluntario nga estriado a kulanit ti piskel a mabirukan laeng iti daytoy nga organo ken akinrebbeng para iti abilidad ti puso nga agbomba iti dara.
Ti napipia a puso ti tao, ket agpitikpitik iti 72 a pitik iti tunggal maysa a minuto, daytoy ket agpitik iti agarup a 2.5 billon a beses iti las-ud ti pakatengngaan iti 66 a tawen ti panagbiag. Daytoy ket agdagsen iti agarup a 250 aginggana iti 300 gramo (9 iti 11 oz) iti babbai ken 300 aginggana iti 350 gramo (11 iti 12 oz) iti lallaki.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Puso". SeymourSimon.com.
- ^ Kumar; Abbas; Fausto (2005). Robbins ken ni Cotran Patolohiko a Batayan iti Sakit (Maika-7 nga ed.). Philadelphia: Elsevier Saunders. p. 556. ISBN 0721601871.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Puso iti Wikimedia Commons


text:
Siudad ti New York
Ti New York ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Estados Unidos[11] ken ti sentro ti New York a Metropolitano a Lugar, ken maysa kadagiti kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar iti lubong.[12][13][14] Ti siudad ket naipakpakuna a kas ti Siudad ti New York wenno Ti Siudad iti New York[15] tapno mailasin daytoy manipud iti Estado iti New York, a daytoy ket maysa a partena.[16] Maysa a sangalubongan nabilegan a siudad,[17] Ti mangipekpeksa ti naisangsangayan a pagbanagan iti komersio, pinansia, midia, arte, modelo, panagsukisok, teknolohia, edukasion, ken liwliwa. Ti pangibalayan ti Kuartel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian,[18] Ti New York ket maysa a nangruna asentro para iti sangalubongan a diplomasia[19] ken nailanad a kas ti kultual a kapitolio iti lubong.[20]
Mabirukan daytoy idiay maysa kadagiti kadakkelan a masna apagsangladan iti lubong,[21] Ti Siudad ti New York City ket buklen dagiti lima a borough, a ti tungngal maysa ket mangbukel ti maysa nga estado a kondado.[22] Dagiti lima a borough—Ti Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens, ken Isla ti Staten—ket naipagkaykaysa iti maysa a siudad idi 1898.[23][24] Nga adda nakarkulo ti Senso a populasion ti 2011 iti 8,244,910[25] a naiwarwaras ti kalawa ti daga iti agarup laeng a 305 kuadrado milia (790 km2),[26][27][28] Ti New York ket isu ti kapusekan ti populasion a kangrunaan a siudad idiay Estados Unidos.[29] Adda dagiti 800 a kaadu dagiti pagsasao a naisasao idiay New York, a mangaramid daytoy ti naipakadumadumaan ti lingguistika a siudad iti lubong.[30] Ti populasion ti Siudad ti New York a Metropolitano a lugar ket isu ti kadakkel idiay Estados Unidos, nga adda dagiti 18.9 a riwriw ti tattao a naiwarwaras iti 6,720 kuadrado milia (17,400 km2),[31][32] ken daytoy ket paset pay ti kaaduan ti populasion a naitiptipon nga estadistiko a lugar idiay Estados Unidos nga aglaon ti 22.1 a riwriw a tattao manipud iti 2010 a Senso.[33]
Ti New York ket makasurot ti nagramutanna manipud iti 1624 a pannakabangonna a kas maysa a komersio a lugar babaen dagiti kolonista iti Olandes a Republika, ken nanaganan ti Baro nga Amsterdam idi 1626.[34] Ti siudad ken dagiti naipalawlaw ket timengtengngel babaen dagiti Ingles idi 1664[35][36] ket nanaganan manen dagitoy ti New York kalpasan ti panangited ni Ari Carlos II iti Inglatera kadagiti kabsatna, ti Duke iti York.[37][38] Ti New York ket nagserbi a kas ti kapitolio iti Estados Unidos manipud idi 1785 aginggana idi 1790.[39] Isu daytoyen ti kadakkelan a siudad ti pagilian manipud idi 1790.[40] Ti Estatua ti Libertad ket kumabkablaaw kaditi riniwriw nga imigrante idi napanda idiay Amerika babaen dagiti bapor idi naladaw a maika-19 ken maika-20 a sigsiglo[41] ken maysa a simbolo ti sangalubongan iti EStados Unidos ken ti demokrasiana.[42]
Adu kadagiti distrito ken dulon idiay Siudad ti New York ket nagbalinda a nalatak nga ammo kadagiti agarup 50 riwriw a tinawen nga agbisbisita.[43][44][45] Ti Times Square, nadayegan a kas ti "Ti Pagtutumpongan iti Lubong",[46][47][48][49][50] ket isu ti naraniga a nasilawan a pagtutumpongan a distrito ti Broadway a teatro,[51] maysa kadagiti nakumikom pagkurosan dagiti magmagna iti lubong,[52][53] ken maysa a kangrunaa a sentro ti panagpalpaliwa nga industria.[54] Ti siudad ket pangibalayan kadagiti adu a naindayegan ti lubong a rangtay, natayag a paspasdek,[55] ken dagiti parke. Ti pinansia a distrito ti Siudad ti New York, a naangklaan baaen ti Wall Street idiay Lower Manhattan, ket iu ti pamay-an a kas ti pinansia a kapitolio iti lubong[56] ken isu ti pagbalayan ti New York Stock Exchange, ti kadakkelan a stock exchange babaen ti dagup ti puonan ti paglakuan kadagiti nailista a kompaniana.[57] Ti pagtagilakuan ti real estate ti Manhattan ket maysa kadagiti kanginaan iti lubong.[58] Ti Ka-Insikan ti Manhattan ket pagibuklan ti kaaduan pagyanan dagiti Insik a tatto iti Lumaud a Hemiperio.[59][60][61][62] Mangitited daytoy ti agtultuloy a 24/7 a panagserbisio,[63] ti Subway ti New York ket maysa kadagiti kawatiwatan a napardas a pagdaliasatan a sistema iti lubong.Adda dagiti adu a kolehio ken unibersidad ti mabirukan idiay New York,[64] a mairaman ti nibersidad ti Columbia, Unibersidad ti New York, ken Unibersidad ti Rockefeller , a dagitoy ket nairanggo kadagiti 50 a rabaw iti lubong.[65]
Dagiti linaon
Kakabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti New York kat adda dagiti sangapulo a kakabsat a siudad. Ti Programa ti Kabsat a Siudad ti Siudad ti New York ket napasayaat idi ken nanaganan manen ti Sangalubongan a Kaasmang ti Siudad ti New York , Inc. idi 2006 nga adda dagiti gandat a mangipalawa ti pannakitignay ti Siudad kadagiti ganganaet a siudad bayat nga agtagtaginayon kadagiti sangapulo a naipakasaritaan a maikabagianna a siudad:[66]
Kasla ti New York, amin malaksid ti Beijing ket dagiti kaaduan ti populasion a siudad kadagiti pagilianda,[68] A saan a kas ti New York, amin ngem ti Johannesburg ket agserserbi pay a kas ti de facto wenno de jure a nailian a kapitolio ti politika. Ti New York ken dagiti kakabsatna asiudad ket aminda a kangrunaan a sentro ti ekonomia, ngem adda dagiti bassit a kakabsat ti New York nga adda ti kasasaad a kas maysa a nangruna a puerto.[69]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Apay a ti Siudad ti New York ket ammo a "ti Dakkel a Mansanas" ken "Gotham?"". Dictionary.com, LLC. Naala idi 2011-06-16.
- ^ "Dagiti Pakaipakitaan a Pappanan Siudad ti New York: Kapitolio iti Lubong". Mpiweb.org. Septiembre 22, 1924. Naala idi 2011-06-16.
- ^ "Maipanggep ti Siudad ti New Yok". Ti Siudad iti New York. Naala idi 2011-06-16.
- ^ Eugene J. Sherman. "FORWARD New York – Capital of the Modern World". The Weissman Center for International Business Baruch College/CUNY 2011. Naala idi 2011-06-16.
- ^ "Siudad ti New York: Ti Kapitolio iti Lubong". 2011 Viacom International Inc. Naala idi 2011-06-16.
- ^ Michael Howard Saul (Marso 27, 2014). "New York City Population Hits Record High". The Wall Street Journal. Naala idi Marso 27, 2014.
- ^ a b "US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990". United States Census Bureau. Pebrero 12, 2011. Naala idi Abril 23, 2011.
- ^ ti Mayor, Siudad ti New York City Opisina iti (Enero 8, 2010). "Biograpia". New York, Siudad iti. Naala idi 2010-01-08.
- ^ "US Board on Geographic Names". United States Geological Survey. Oktubre 25, 2007. Naala idi Enero 31, 2008.
- ^ "American FactFinder". United States Census Bureau. Naala idi Enero 31, 2008.
- ^ "Dagiti Tinawen a Karkulo dagiti Nagtaeng kadagiti Nainkorporado a Luglugar iti nasurok a 100,000, Nairanggo idi Hulio 1, 2009 Populsion: Abril 1, 2000 aginggana idi Hulio 1, 2009 (SUB-EST2009-01)". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Dagiti Kadakkelan nga Urbano a Lugar ti Lubong [Nairanggo babaen ti Populasion ti Urbano a Lugar]". Rhett Butler. 2003–2006. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Dagiti kadakkelan a siudad iti lubong – (babaen ti metro a populasion)". Woolwine-Moen Group d/b/a Graphic Maps. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Dagiti Kadakkelan nga Urbano a Lugar iti Lubong: 2008 Amin nga Urbano a Lugar 2,000,000 ken Sumurok" (PDF). Wendell Cox Consultancy. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Welcome to the official New York City Web Site". Ti Siudad iti New York. 2011. Naala idi 2011-09-18.
- ^ "Amina a Websites ti Munisipalida ket Nailista nga Alpabetiko". Estado ti New York. Naala idi 2011-09-18.
- ^ "GLOBAL POWER CITY INDEX 2009" (PDF). © 2009 The Mori Memorial Foundation. All rights reserved. Naala idi 2012-06-01.
- ^ "Sentro Dagiti Bisita ti Nagkaykaysa a Pagppagilian". Nagkaykaysa aPagpagilian. 2011. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Opisina ti Komision ti Mayor para iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kosolar a Kuerpo ken Protokol". Ti Siudad iti New York. 2012. Naala idi 2012-02-05.
- ^ "Konsulado Heneral iti Isladia a Kultura ti New York". Konsulado a Heneral iti New York. Naala idi 2012-02-13.
- ^ "Kasano a Naaramid ti Daga". © 1996–2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved. Naala idi 2011-09-19.
- ^ "Dagiti Borough ti Siudad ti New York". Ben Cahoon. 2002. Naala idi 2012-02-03.
- ^ "A 5-Borough Centennial Preface for Katharine Bement Davis Mini-History". Departamento ti Pagbaludan ti Siudad ti New Yorkyear=1997. Naala idi 2011-10-26.
- ^ "New York: Ti Siudad ti Kaarrubaan". Departamento ti Panagplano ti Siudad ti Siudad ti New York. Naala idi 2011-04-30.
- ^ Sam Roberts (Abril 5, 2012). "Ti Panagdakkel ti Populasion ti Siudad ti New York ket Ladsenna ti 2010 a Senso, nga Iparparang ti 2011 a Karkulo". The New York Times. Naala idi 2012-04-24.
- ^ American Fact Finder (U.S. Census Bureau): New York babaen ti Kondado – Tabla GCT-PH1. Populasion, Bilang dagiti Balay, Kalawa, ken Densidad: 2000 nga agpang ti datos: SEnso ti 2000 a Pakabuklan a Papeles 1 (SF 1) 100-Porsiento ti Daos, Naala idi 2009-02-06
- ^ "Bariweswes ti NYC" (PDF). Departamento ti Panagplano ti Siudad ti Siudad ti New York. Naala idi 2008-05-22.
- ^ Roberts, Sam (Mayo 22, 2008). "Dakkel pay laenga Siudad, Ngem Saanen Unay a Dakkel". The New York Times. Naala idi 2008-05-22.
- ^ Kondado ken Siudad a Libro ti Datos:2007 (Opisina ti Senso ti Estados Unidos), Tabla B-1, Kalawa ken Polasion, Naala idi 2008-07-12.
- ^ Roberts, Sam (Abril 28, 2010). "Agdengdengngeg (ken Agiduldulin) kadagti Pagsasao iti Lubong". The New York Times. Naala idi 2010-04-29.
- ^ "Tabla GCT-PL2 – Kasasaad ti Populasion ken Panagibalayan ti Balay: 2010 – Estados Unidos -- Estadistiko a Lugar ti Metropolitano; ket para iti Puerto Rico". Opisina ti SEnso ti Estados Unidos. Naala idi 2012-03-28.
- ^ "NYC Ti Opisial a Pagsurotan nycgo.com – nyc statistics". NYC & Company. Naala idi 2011-09-17.
- ^ "Tabla GCT-PL2 – Kasaad ti Populasion ken Panagibalayan ti Balay: 2010 – Estados Unidos -- Naitiptipon nga Estadistiko a Lugar; aken para itir Puerto Rico". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi 2012-03-28.
- ^ "Paksaritaan ti Estados Unidos – Siudad ti New York, New York". Naala idi 2011-05-08.
- ^ Shorto, Russell (2005). Ti Isla iti Tengnga iti Lubong, Umuna nga Edision. New York: Vintage Books. p. 30. ISBN 1-4000-7867-9.
- ^ "Pakasaritaan ti Estados Unidos Siudad ti New York, New York". Naala idi 2011-05-10.
- ^ "Ti New Jersey a Kolonia" (PDF). MrNussbaum.com. Naala idi 2011-05-10.
- ^ "Ni KINGSTON ket Nakaduktal kadagiti 300 a Tawtawen a Pakasaritaan ti New York kadagiti Olandes a Kolonia". Nailian a Serbisio ti Parke, Departamento ti kaunegan ti Estados Unidos. Naala idi 2011-05-10.
- ^ "Dagiti Siam a Kapitolio iti Estados Unidos". Senado ti Estados Unidos. Naala idi 2008-09-07.
- ^ "Ranggo babaen ti Populasion dagiti 100 a Kadakkelan nga Urbao a Luglugar, Alpabetiko a Nailista baben ti Estado: 1790–1990". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Hunio 15, 1998. Naala idi 2009-02-08.
- ^ "Estatua ti Libertad". 1996–2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved. Naala idi 2011-05-21.
- ^ "Estatua ti Libertad". Tawid ti Lubong. © UNESCO a Sentro ti Tawid ti Lubong 1992–2011. Naala idi 2011-10-23.
- ^ Patrick McGeehan (Disiembre 20, 2011). "Gapu ti panakaiyasasiden ti Siudad Iti Maikasingkuenta a Riwriw a Bisita, Marambakanto dagiti dua a Britaniko a preha". © 2011 The New York Times Company. Naala idi 2011-12-21.
- ^ "Ti NYC ket naabutaanan ti gandat a 50 riwriw a bisbisita". © 2011 North Jersey Media Group. Disiembre 20, 2011. Naala idi 2011-12-21.
- ^ "NYC The Official Guide nycgo.com – nyc statistics". NYC & Company. Naala idi 2011-09-16.
- ^ "Dagiti Pakasaritaan dagiti Arte ken Panagliwliwa ti Dakkel a Mansanas Ti Pagtutumpongan iti Lubong". Thirteen/WNET New York 2005 Educational Broadcasting Corporation. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Ti Pagtutumpongan iti Lubong – Times Square ti opisial a sapot ti pagsaadan ti Times Square". Times Square District Management Association, Inc. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Times Square New York, NY Times Square". 2011 NYCTourist.com. Naala idi 2011-05-10.
- ^ Aditya Rangroo (Oktubre 14, 2010). "Times Square Pagtutumpongan iti Lubong ti Pakaammo ti Siudad ti New York". (C) 1980–2010 TimesSquare.com A Dataware Corporation Company. Naala idi 2012-01-22.
- ^ Allan Tannenbaum. "Ti New York idi panawen ti 70: Ti Panagipalpalagip". © The Digital Journalist. Naala idi 2011-12-17.
- ^ "Times Square". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2011-05-10.
- ^ Joshua Pramis (Oktubre 2011). "Dagiti Kaaduan a Mabisbisita dagiti Turista iti Lubong Umuna: Times Square, Siudad ti New York". Copyright © 1997–2012 American Express Publishing Corporation. All Rights Reserved. Naala idi 2012-03-29.
- ^ "The Most Jivin' Streetscapes in the World". Luigi Di Serio. 2010. Naala idi 2011-05-10.
- ^ "New York Architecture Images- Midtown Times Square". 2011 nyc-architecture. Naala idi 2011-05-10.
- ^ "Dagiti pasdek idiay Sudad ti New York". Konsilo dagiti Natayag a Paspasdek ken Urbano a Pagtaengan. Naala idi 2011-06-08.
- ^ *"Dagiti 8 a rabaw a Siudad babaen ti GDP: Tsina vs. Ti E.U.". Copyright © 2012 Business Insider, Inc. All rights reserved. Hulio 31, 2011. Naala idi 2012-04-10.
- "Xinhua-Dow Jones International Financial Centers Development Index (2011)" (PDF). CFC Holding Company, Ltd., Index Center and CME Group Index services LLC (Dow Jones Indexes). Hulio 8, 2011. p. 11. Naala idi 2012-03-11.
- "UBS may move US investment bank to NYC". e-Eighteen.com Ltd. Naala idi 2011-06-12.
- Review, Princeton; Gilbert, Nedda (Oktubre 6, 2009). Dagiti 301 a Kasayaatan a apagadalan ti Negosio ti 2010 babaen ti Princeton Review, Nedda Gilbert. Random House Information Group. ISBN 978-0-375-42959-0. Naala idi 2010-05-30.
- "Ti New York ket Linabsanna ti Londres a kas ti Pinansia a Sentro iti Bloomberg Poll". Bloomberg. Oktubre 29, 2009. Naala idi 2011-11-04.
- "Ti Buis a Kapitolio iti Lubong". The Wall Street Journal. Abril 11, 2009. Naala idi 2010-05-30.
- "JustOneMinute – Editorializing From The Financial Capital Of The World". Naala idi 2010-05-30.
- "Ti Londres ket Mabalin nga Adda kadagiti IPO ...". Marketwatch. Naala idi 2010-05-30.
- "Fondos – Londres versus Nueva York" (PDF) (iti Espaniol). Cinco Dias. Naala idi 2010-05-30.
- ^ "Market Highlights for First Half-year 2010" (PDF). World Federation of Exchanges. Naala idi 2011-04-13.
- ^ "Ti Kanginaan a Paglakuan ti Real Estate iti Lubong". CNBC. Naala idi 2010-05-30.
- ^ Sarah Waxman. "Ti Pakasaritaan ti Ka-Insikan ti New York". Mediabridge Infosystems, Inc. Naala idi 2011-03-05.
- ^ "Ti Kinapudno a Sabanas ti Ka-Insikan ti Siudad ti New York" (PDF). explorechinatown.com. Naala idi 2011-12-18.
- ^ David M. Reimers. Isu pay laeng ti Nabalitokan a Ruangan: ti Maikatlo ... Liblibro ti Google. Naala idi 2011-12-15.
- ^ "Ka-Insikan". Indo New York. Naala idi 2011-12-18.
- ^ Baker, Al; Pérez-Peña, Richard (Disiembre 20, 2005). "Nga Adda ti Pangdandanagan ti Terorismo, Dagiti Polis ket Agsagsaganada a Mangsalaknib ti Nadaael a Sistema". The New York Times. Naala idi 2012-02-17.
- ^ "Dagiti Kolehio ken Unibersidad ti NYC". © Mediabridge Infosystems, Inc. 1994–2011. Naala idi 2011-10-13.
- ^ "Akademiko a Pannakairanggo dagiti Unibersida iti Lubong". Arwu.org. Naala idi 2011-01-18.
- ^ "Dagiti Kaasmang a Siudad ti NYC". Ti Siudad ti New York. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Tel Aviv -Dagiti Kaasmang a Siudad". 2008 [1]. Naala idi 5 Disiembre 2008.
- ^ Ti The Statesman's Yearbook 2003, inurnos babaen ni Barry Turner, Palgrave Macmillan (Basingstoke, Londres ken New York), 2002, ISBN 0-333-98096-4
- ^ "Dagiti Pagilian ti Lubong", Whitaker's Almanack 1999 (Pagalagadan nga Edison), The Stationery Office, Londres, 1998, ISBN 0-11-702240-3, pampanid 781–785 & panid 907
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Belden, E. Porter (1849). New York, Napalabas, Agdama, ken Masakbayan: Buklen ti Pakasaritaan ti Siudad ti New York, ti Panakaipalpalawag iti Agdama a Kasasaadna, ket ti maysa a Karkulo ti Masakbayanna a Panagdakkel. New York: G.P. Putnam. manaipud ti Liblibro ti Google.
- Burgess, Anthony (1976). New York. New York: Little, Brown & Co. ISBN 90-6182-266-1.
- Burrows, Edwin G. & Wallace, Mike (1999). Gotham: Ti Pakasaritaan ti Siudad ti New York iti 1898. New York: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0195116348.
- Gandat dagiti Pederal a Mannurat (1939). Ti WPA a Pagsurotan ti Siudad ti New York (1995 reissue nga ed.). New York: The New Press. ISBN 1-56584-321-5.
- Jackson, Kenneth T., ed. (1995). Ti Ensiklopedia ti Siudad New York. New Haven: Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. ISBN 0300055366.
- Jackson, Kenneth T.; Dunbar, David S., dagiti ed. (2005). Imperio a Siudad: Ti New York Ti Uneg dagiti Sigsiglo. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. ISBN 0-231-10909-1.
- Lankevich, George L. (1998). Amerikano a Metropolis: Ti Pakasaritaan ti Sisudad ti New York. NYU Press. ISBN 0-8147-5186-5.
- White, E. B. (1949). Here is New York (2000 reissue nga ed.). Little Bookroom.
- White, Norval & Willensky, Elliot (2000). AIA a Pagsurotan ti Siudad ti New York (Maika-4 nga ed.). New York: Three Rivers Press. ISBN 0812931076.
- Whitehead, Colson (2003). Ti Koloso iti New York: Ti Siudad kadagiti 13 a Paset. New York: Doubleday. ISBN 0-385-50794-1.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Siudad ti New Yok iti Wikimedia Commons
- NYC.gov ket isu ti opisial a website ti Siudad ti New York.


text:
Diktadura
Ti diktadura ket naipalpalawag a kas maysa nga autokratiko a porma ti gobierno a ti gobierno ket tinurturayan babaen ti maysa a tao: ti diktador. Adda daytoy ti tallo a mabalin a kayatn a saoen:
- Ti Romano a diktador ket isu idi ti agdama iti maysa a politikal nga opisina lehistrado ti Romano a Republika. Dagiti Romano a diktador ket naikkanda ti awan patinggana a bileg kadagiti panawen ti emerhensia. Dagiti bilegda ket kasisigud idi a saan nga arbitrario wenno awan a pakisungbatanda, a dagitoy ket suheto ti linteg ken makasapul ti retrospektibo a pannakaikeddeng. Away idi kadgitoy a kasta a diktadura kalpasan ti rugi ti maika-2 a siglo BC, ken ti kalpasan daytoy dagiti diktador a kas ti Sulla ken dagiti Romano nga Emperador ket kaaduanda a nagwatwatwat ti personal ken arbitrario a bileg.
- Ti gobierno a tinengtengngel babaen ti maysa a tao, wenno ti maysa a bassit a grupo ti tao. Iti daytoy a porma ti gobierno ti bileg ket intero nga adda iti maysa nga tao wenno grupo ti tao, ket mabalin a magun-od babaen ti puersa wenno babaen ti panagtawid. Ti diktador wenno dagiti diktador ket mabalinda pay a kaaduan nga alaen dagiti kinawa ti tattao.
- Iti kontemporario a panag-usar, ti diktadura ket mangtudtudo ti maysa nga autokratiko a porma ti awan patinggana a panagturay babaen ti panangidaulo a saan nga inparparitan babaen ti linteg, dagiti batay-linteg, wenno dadduma pay a sosial ken politikal a banbanag iti kaunegan ti estado.
Para kadagiti dadduma nga eskolar, ti diktadura ket maysa a porma ti gobierno nga adda ti bileg nga agturay nga awan ti pammalubos dagiti maiturturayan (a kapadpada ti autoritarianismo), bayat a ti totalitarianismo ket mangipalpalawag ti maysa nga estado nga agtimtimbeng ti gangani amin nga aspeto ti publiko ken pribado a pangkukua ti tattao. Iti sabali pay a panangibaga, ti diktadura ket maipanggep ti taudan ti mangiturturay a bileg ken ti totalitarianismo ket maipanggep ti sakup ti mangiturturay a bileg.
Iti daytoy a kapanunotan, ti diktadura (gobierno nga awan pammalubos ti tattaot) ket maigiddiat ti demokrasia (gobierno a ti bilegna ket nagtaud kadagit tao) ken ti totalitarianismo (gobierno nga agtengtenggel ti amian nga aspeto ti biag ti tao) ket suppiatenna ti pluralismo (gobierno a mangpalubos ti adu a kita ti estilo ti biag ken dagiti pamanunotan).
Adda dagiti sabali nga eskolar a nangipigpiga a nangibagbaga ti ti awan patinggana panagturturay ti Estado (a pagbanagan ti panagatipa kadagiti karbengan) a kas ti kangrunaan nga elemento ti maysa a diktadura ken nagisupsupiatda ti kastoy a panakipatengngaan ti bileg ket lihitimado wenno saan nga agkamkammatalek kadagiti pasamak, gangandat ken dagiti pamay-ay a naitigtignay.[1]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Friedrich, Carl J.; Brzezinski, Zbigniew K. (1965). Totalitariano a Diktadura ken Autokrasia (Maika-2 nga ed.). Praeger.
- Bueno de Mesquita, Bruce; Alastair Smith; Randolph M. Siverson; James D. Morrow (2003). Ti Lohika ti Politikal a Panangungar. The MIT Press. ISBN 0-262-63315-9.


text:
Uppat a Nasudi a Kinapudno
Kangrunaan ken sentro iti sursuro (wenno sutta) ni Apo Buddha ket iti nanaganan nga Uppat nga Nasudi a Kinapudno.
- Dukkha: Amin nga nailubongan a biag ket napno iti panagsagaba, mapelpeltang, ken saan mapmapnek. Nasken nga maawatan ti dukkha. Naawatanen ti dukkha. (Daytoy nga sao aggapu iti Pāli (Sanskrit: duḥkha), ket isu iti naggapuanan ti sao nga Tagalog a "dukha," a kayatna saoen ket "agtuok.")
- Samudaya: Ti puon ti panagtuok nga aggapu iti panagpideg iti panagtarigagay (tanha), panagapal, panagagum, nairamut iti kinakuneng. Nasken nga ibbatan dagitoy. Naibbatanen iti tarigagay.
- Nirodha: Adda gibus ti panagsagaba. Nasken nga mapasardeng ti dukkha. Napasardengen ti dukkha.
- Magga: Adda dalan, Ti Walo nga Nasudi a Dalan (Ariya magga), nga pagnaan a pagpanawan iti dukkha. Nasken nga patubuen ken pagrangayen daytoy nga dalan. Daytoy nga dalan ket nabangonen.


text:
Taaw Indiano
Ti Taaw Indiano ket isu ti maikatlo a kadakkelan a taaw a pannakabingbingay ti lubong, a sumaksakup ti agarup a 20% ti danum iti rabaw ti Daga.[1] Daytoy ket nabeddengan babaen ti Asia a mairaman ti India, nga isu daytoy ti nakainagana ti taaw[2][3][4][5]—iti amianan, iti laud babaen ti Aprika, iti daya babaen ti Australia, ken iti abagatan babaen ti Akin-abagatan a Taaw (wenno, depende ti panagilawag, babaen ti Antartika.)[6]
Kas maysa a komponente ti Taaw ti Lubong, ti Taaw Indiano ket namarkaan manipud iti Taaw Atlantiko babaen ti 20° daya meridiano nga agpa-abagatan manipud iti Rawis Agulhas, ken manipud iti Taaw Pasipiko babaen ti meridiano ti 146°55' a daya.[7] Ti akinamianan unay a gayatan ti Taaw Indiano ket agarup a 30° ti amianan idiay Golpo Persiano. Daytoy a Taaw ket gangani 00010 km (6200 mi) ti kalawana kadagiti akinabagatan nga ungto ti Aprika ken Australia, ken ti kalawana ket 55600073 km² (35000028 mi²)[8], a mairaman ti Baybay Nalabbasit ken ti Golpo Persiano.
Ti tomo ti taaw ket nakarkulo iti 131000292 km³ (08600070 mi³).[9] dda dagiti babassit nga Is-isl a a naiwarwaras kadagiti barakus ti kontinente. Dagiti isla a pagilian iti kaunegan ti taaw ket ti Madagascar (ti maikapat a kadakkelan nga isla ti lubong), Komoros, Seychelles, Maldibas, Maurisio, ken Sri Lanka. Ti purpuro ti Indonesia ket pagbeddengan ti taaw iti daya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rasul Bux Rais (1986). Ti Taaw Indiano ken dagiti Nalatak a Bileg. Routledge. ISBN 978-0-389-20695-8.
- ^ Harper, Douglas. "Online Etymology Dictionary". Online Etymology Dictionary. Naala idi 18 Enero 2011.
- ^ Indo-Amerikano a panakibiang : dagiti orientasion ken perspektibo ti ganganaet a panakibiang ni P.V. Narasimha Rao ken Bill Clinton Babaen ni Anand Mathur; Panid 138 “Ti India ket sakupenna ti tengnga apuesto idiay rehion ti Taaw Indiano isu a ti Taaw ket nanaganan idi kalpasan ti India.”
- ^ Dagiti Politika ti Taaw Indiano arehion: dagiti katimbengan ti bileg Babaen ni Ferenc Albert Váli; Panid 25
- ^ Heograpia ti India Para iti Serbisio Sibil nga Eksamen Babaen ni Hussain; Panid 12-251; "INDIA KEN TI HEO-POLITIKA TI TAAW INDIANO "(16-33)
- ^ "'Taaw Indiano' — Merriam-Webster Dictionary Online". Naala idi 2012-07-07.
taaw ti D ti Aprika, A ti Asia, L ti Australia, ken Amianan ti of Antartika ti kalawa agaup a 28,350,500 kuadrado milia (73,427,795 kuadrado kilometro)
- ^ Dagiti patinggaan ti Taaw ken Baybay. Organisasion ti Sangalubongan a Hidrograpiko Naipangpangruna a Pablaak Bilang. 23, 1953.
- ^ http://www.enchantedlearning.com/subjects/ocean/
- ^ Donald W. Gotthold, Julia J. Gotthold (1988). Taaw Indiano: Bibliograpia. Clio Press. ISBN 1-85109-034-7.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Taaw Indiano iti Wikimedia Commons


text:
Komunikasion
Ti komunikasion wenno pannakisinnarita (manipud ti Latin "communis", a ti kaibuksilanna ket makibinningay) ket isu ti aktibidad a panangitutol ti pakaammo babaen ti panakisinnukat kadagiti panunot, dagiti mensahe, wenno pakaammo, a kas babaen ti bitla, dagiti makitkita, dagiti senias, panagsurat, wenno panagkukua. Daytoy ti naibuksilan a pannakisinnukat iti pakaammo kadagiti baetan ti dua wenno maysa a grupo iti tao.
Ti maysa a panangipalplawag ti komunikasion ket ti “aniaman a tignay a maited ti maysa a tao wenno maawat manipud ti sabali a tao a pakaammo a maipanggep ti kamasapulan ti dayta a tao, dagiti esmanna, dagiti panagpagpagarup, pannakaammo, wenno dagiti makabanag a kasasaad. Ti komunikasion ket mabalin a naigagara wenno di naigagara, mabalin a makairaman ti konbensional wenno di konbensional a senias, mabalin a makaala iti linguistiko wenno di linguistiko a porma, ken mabalin a mapasamak babaen ti naisasao wenno dagiti sabali pay a moda.”[1]
Ti komunikasion ket makasapul ti mangipatulod, ti maysa a mensahe, ken ti maysa a mangawat, urayno ti mangawat saan nga adda wenno ammona ti panggep ti nangipatulod iti panawen ti pannakisinnarita; isunga ti komunikasion ket mabalin a mapasak iti ballasiw dagiti distansia iti panawen ken lugar. Ti komunikasion ket makasapul a dagiti makisinsinnarita aparido ket makibingayda iti lugar agpada a pakisinnaritaan. Ti proseso ti komunikasion ket malpasen kalpasan ti pannakaawat ti nangawat ti mensahe ti nangipatulod.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ de Valenzuela, Julia Scherba. (1992). American Speech-Language-Hearing Association (ASHA): Dagiti Alagaden para kadagiti Pannakasabat dagiti Kammasapula ti KOmunikasion dagiti Tao a Nakaro ti Disabilidadna
- Daniel Chandler, "Ti Transmision a Modelo ti Komunikasion", Aber.ac.uk
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Innis, Harold. Imperio ken dagiti Komunikasion. Rebision babaen ni Mary Q. Innis; pangyuna abalikas babaen ni Marshall McLuhan. Toronto, Ont.: Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan, 1972. xii, 184 p. N.B.: "Ditoy ket [i.e. Innis] isu ti nangirang-ayanna ti bukodna ateoria a ti pakasaritaan dagiti imperio ket adu a naikeddenganna ti kasayaat dagiti pamay-an ti komunikasionda."--manipud tiliud nga aklub ti libro pbk. ed. ISBN 0-8020-6119-2 pbk
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Komunikasion iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Komunikasion iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Alehandro ti Natan-ók
Ni Alehandro III iti Masedonia (20/21 Hulio 356 – 10/11 Hunio 323 BC), kadawyan nga ammo a kas ni Alehandro ti Natan-ók (Griego: ἈλέEavδpoς ὁ MέYaς, Aléxandros ho Mégasiii[›]), ket maysa idi a Griego nga ari iti Masedonia, ti maysa nga estado idiay akin-amianan a taga-ugma a Gresia. Naipasngay idiay Pella idi 356 BC, Ni Alehandro ket insursuro babaen ni Aristotle aginggana iti edad nga 16. Idi agtawen isuna ti sangapulo ket tallo, nakaaramid isuna ti maysa kadagiti kadakkelan nga imperio iti taga-ugma a lubong, a naigay-at manipud iti Baybay Ionia aginggana idiay Himalaya. Isuna ket saan a naabak kadagiti gubgubat ken isuna ket naipanunotan a maysa kadagiti naimballigian nga agbilbilin iti pakasaritaan.[1]
Ni Alehandro ket sinarununa ti amana, a ni Pelipe II iti Masedonia, idiay trona idi 336 BC kalpasan idi naipapatay ni Pelipe. Kalpasan idi natay ni Pelipe, ni Alehandro ket tinawidna ti napigsa a pagarian ken napadasanen a buyotan. Nagunggunaan isu ti panaka-heneral iti Gresia ket inusarna daytoy a panakaturay ti panagirugina kadagiti plano ti amana a panagpadakkel ti milisia. Idi 334 BC, rinautna ti tinurayan ti Persia nga Asia a Minor ken nangrugi kadagiti maysa a serie iti kampania a nagbayag iti sangpulo a tawen. Tinukkol ni Alehandro ti bileg iti Persia iti maysa a serye kadagiti naikeddeng a gubgubat iti Issus ken Gaugamela. Simmaruno nga intuangna ti Ari ti Persia a ni Darius III ken pinarukmana ti sibubukel a Persiano nga Imperio.i[›] Iti dayta a paset, ti imperiona ket naigay-ay manipud iti Baybay Adriatiko anginggana idiay Karayan Indo.
Nagsuksukimat isuna ti panakaabotna kadagiti "kagibusan iti lubong ken ti Nalatak a Ruar a Baybay", rinautna ti India idi 326 BC, ngem napilit nga agsubli isuna gapu ti panadawat dagiti buyotna. Ni Alehandro ket pimmusay idiay Babilonia idi 323 BC, nga awan ti panagipatulpalna kadagiti serie ti naplano a kampania a nangparugi kuma ti panagraut iti Arabia. Kadagiti sumaganad a tawtawen kalpasan ti ipupusayna, adda dagiti serie iti sibil a gubgubat a nangpirgis kadagit imperiona, a nagresultaan dagiti estado a tinurayan babaen ti Diadochi, dagiti nabatbati a heneral ken tumawtawin kenni Alehandro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Yenne 2010, p. 159


text:
ADDAN naisaang a gakat sadiay House of Representatives mainaig iti tax wenno buis iti laksid nga agsagsagaban ti napakaro a dadagsen iti panagbiag dagiti adu a Pilipino nangruna dagiti napanglaw gapu iti inflation rate wenno panagbaba iti balor ti piso, ken ninayonan ti dakes nga epekto ti implementasion ti Tax Reform for Acceleration and Inclusion Law.
Uray no saanen nga agbayad iti personal a buis wenno income tax dagiti agtatatrabaho ken mangmangged a ti masapulanda ket P250,000, agpababa iti makatawen, ken ad-adun ti mayawidda a sueldo, ngem ti dakesna, naingato met ti buis dagiti kangrunaan a produkto ken serbisio, pakairamanan ti gasolina, krudo, ken dadduma pay a petroleum products, ken dagiti material iti panagpataud iti enerhia. Ti pannakaingato pay iti buis dagitoy a produkto ket nagpataud iti nagsisilpo nga epekto wenno “domino effects” a nangparnuay iti itatayok ti presio dagiti dadduma pay a produkto ken serbisio.
Ipapilit man dagiti economic managers ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte a ti laklak-amen tatta dagiti umili nga ingingina ti presio dagiti produkto ken serbisio ket epekto laeng ti inflation rate ti piso gapu ti ipipigsa ti sukat ti doliar iti world market, ngem saan a patien dagiti adu a Pilipino nangruna dagiti eksperto ken makaawat iti panagtaray ti ekonomia.
Patien dagiti adu nga umili a ti pannakaisayangkat ti umuna a TRAIN Law ket pinakarona pay ti nadagsenen nga epekto ti inflation rate. Ngem ipilit latta ti administrasion a palawaen pay ti implementasion ti TRAIN Law, kas inrakurak ni Presidente Duterte kabayatan ti panangipaayna iti maikatlo nga State of the Nation Address tapno adda pangsuporta ti gobierno para kadagiti adu a programa ken proyekto. Kiniddaw ti Presidente kadagiti kameng ti Kongreso ti panangipasada a linteg iti maikadua a TRAIN bill kas paset ti legislative agenda ti administrasion.
Gapu iti negatibo a reaksion dagiti tattao iti nadagsen nga epekto ti TRAIN Law, inaklon da Senate President Vicente Sotto III ken Majority Floorleader Miguel Zubiri nga awan pay ti mayat a senador a mangisponsor iti gakat sadiay Senado ta agamakda iti epektona kadakuada nangruna ket umasidegen ti 2019 Elections. Patien dagiti senador a political suicide ti panangesponsorda iti dayta a gakat.
Sadiay House of Representatives, iti liderato ti baro nga Speaker a ni sigud a Presidente ken agdama a Pampanga 2nd District Gloria Macapagal Arroyo, nagrubuaten ti TRAIN 2 bill, ngem nabaliwanen ti titulona gapu ta patien dagiti kongresista a nadagsen ti implikasion ti orihinal a naganna.
Inaprobaranen ti House Committee on Ways and Means nga idauluan ni Quirino Representative Dakila Carlo Cua ti gakat a kasukat ti TRAIN kas Tax Reform for Attracting Better and High-Quality Opportunities wenno TRABAHO. Kalpasan ti pannakaipasan ti TRABAHO bill iti komite, maipanen daytoy iti Committee on Rules tapno mapagdedebatean iti plenario.
Ti gakat a TRABAHO ket panggepna a pamodernuen ti wagas ti panagbuis dagiti negosio ken ikkatan dagiti agdama a corporate tax incentives dagiti kompania tapno makaatrakar ti gobierno kadagiti ad-adu nga investor iti pagilian a mangpataudto kadagiti nayon a pagtrabahuan.
Kayat dagiti mangidurdruon a kongresista a daytoy a gakat ket pababaenna ti corporate income tax a baybayadan dagiti 95 a porsiento dagiti amin a kompania iti pagilian, agpababa iti 20 porsiento agingga inton 2029. Iti agdama dagiti kompania ket agbaybayadda iti 30 porsiento a corporate income tax. Daytoy a baro a tax package ket idiayana dagiti baro a fiscal incentives kadagiti kualipikado nga umawat a mangipapaay iti tulong ti panagdur-as ti pagilian babaen kadagiti pro-poor investments ken pagtrabahuan.
Kas ti TRAIN Law, nagpintas ti pannakaiparang ti panggep ti TRAIN 2 Bill wenno TRABAHO Bill, ngem kontraen daytoy dagiti dadduma a kongresista ken senador ta no agbalin dayta a naan-anay a linteg ket dakesto ti epektona iti mabayag a panawen ta dagiti kompania ket in-inutda nga agserra wenno umakar kadagiti sabali a pagilian gapu iti pannakaikkaten dagiti corporate tax incentives.
Nabaliwan man ti titulo a TRAIN iti TRABAHO, saanen a maikkat ti amak dagiti ordinario nga umili iti dakes nga epekto ti panagbayad iti buis iti kasasaad ti panagbiagda. Para kadakuada, narigatda a maawatan ti kaipapanan dagiti maar-aramid a linteg maipapan iti ekonomia. Nalaklakada ketdi a maawatan dagiti dakes a bunga dagitoy a linteg inton maipakatda kas ti implementasion ti TRAIN Law ta marikna ken sagsagabaendan ti nadagsen nga epektona iti panagbiag.
Agparparang a nagsayaat ti panggep ti TRABAHO bill, ngem rebbengna a dagiti economic managers ti agdama nga administrasion ken dagiti kameng ti Kongreso a mangidurduron ti TRABAHO Bill ket adalen ken amirisenda nasayaat dagiti dakes nga epektona iti biag dagiti adu nga umili ta amangan a bekkelenna pay dagiti adun nga agtungtunglab iti rigat a Pilipino. (Eden Alviar)


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with idi in ng.
Idiya, Idiya, Idiya, Idiya, Idiya, Idiya, Idiya, Idita, Idisin, Idisin, Idise, Idiroko, Idiroko, Idiroko, Idiroko, Idiroko, Idiroko, Idiri, Idi Osi, Idi Ose, Idiosan, Idi Osan, Idi Orogbo, Idioro, Idioro, Idi Oro, Idi Oro, Idi Oro, Idioro, Idi Ori, Idiori, Idiori, Idiori, Idi Ori, Idiope, Idiomo, Idiom, Idi Ogunsanni, Idiogun, Idiogun, Idiogun, Idiogun, Idiogun, Idi Ogun, Idiogba, Idi Ofe, Idiobi, Idimu, Idim Ndom, Idim Iken, Idim Atan, Idimarun, Idi Mango, Idima, Idiko Ile, Idiko Ago, Idi Iyeye, Idi Iyalode, Idi Itala, Idi Isin, Idi Iroko, Idi Iroko, Idi Iroko, Idi Iroko, Idi Igbo, Idigba Okeata, Idigba, Idifa, Idi Esu, Idi Emi, Idi Emi, Idi Emi, Idi Emi, Idiekebe, Idi Eji, Ididep Usuk, Idibo, Idibo, Idibo, Idi-ayunre, Idiayin, Idiayin, Idi Ayin, Idi Ayin, Idiata, Idiaraba, Idiaraba, Idi Araba, Idiape, Idiapa, Idiapa, Idi Apa, Idi Apa, Idi Apa, Idi Apa, Idi Apa, Idi Apa, Idiamu, Idi Agbon Alagbede, Idi-agbon-agana, Idi Agbon, Idi, Idi, Idi, Idiapa, Idi Ope, Idi Ito, Idi Emi, Idisin, Idiroko, Idiroko, Idiroko, Idipopo, Idioke, Idi Osan, Idiroko, Idiroko, Idiosan, Idirono, Idi Omo, Idiroko, Idiosan, Idimu, Idi-egun, Idita, Idim Ndom, Idi-mango, Idiki, Idiren, Ididigba, Idia, Idiete, Idio, Idinebbon, Idigun, Idi,
ADS


text:
Apay ta saanak nga agpakamatay?
Saludsod: Apay ta saanak nga agpakamatay?
Sungbat: Maseknan ti pusomi kadagiti agpangpanggep a manggibus iti biagna babaen iti panagpakamatay. No sika dayta, mabalin a gapu iti adu a rikna, kas iti kinaawan iti namnama ken pannakaupay. Mabalin nga iti panagriknam, adda ka iti nauneg unay nga abut ket awanen ti namnamam a sumayaat pay dagiti bambanag. Kasla awan ti maseknan wenno makaawat iti pagdaldalanam. Kasla awanen pateg ti panagbiag wenno adda pay kadi aya?
No palubosam laeng koma ti Dios iti sumagmamano a kanito nga agbalin a pudpudno a Dios dita biagmo, paneknekanna kenka no kasano ti kadakkelna, “Ta awan ti saan a kabaelan ti Dios nga aramiden” (Lucas 1:37). Mabalin a naut-ot dagiti napalabas a sugsugat ket nakaipaay daytoy iti rikna a pannakailaksid wenno pannakabaybay-a. Mabalin nga agbunga dayta iti panangay-ay iti bagi, pungtot, kinapait, panunot a panagibales, wenno saan a nasayaat a panagbuteng, banag a nakaited iti problema kadagiti dadduma a kapapategan a relasionmo.
Apay ta saanka nga agpakamatay? Gayyem, uray kasano kaalas dagiti bambanag dita biagmo, adda naayat a Dios nga agur-uray iti pammalubosmo tapno idalannaka manipud dita abut ti pannakaupaymo nga agturong iti nakaskasdaaw a lawag. Isuna ti namnamam. Ti naganna ket Jesus.
Maawatan ni Jesus, ti awan basolna nga Anak ti Dios, ti pagdaldalanam a pannakailaksid ken pannakaibabain. Insurat ni profeta Isaias ti maipapan Kenkuana idiay Isaias 53:2-6. Inladawanna Isuna kas tao nga “inuy-uyaw ken saan a naawat” ti tunggal maysa. Napunno iti ladingit ken panagsagaba ti biagna. Ngem saanna a bukbukod ti inawitna a kinaladingit; kukuatayo dagidiay. Naduyok, nasugat, ken nagrigat, gapu amin iti basoltayo. Gapu iti panagsagabana, mabalin a masubbot ken maan-anay ti biagtayo.
Gayyem, inibturan amin daytoy ni Jesu-Cristo tapno mapakawan dagiti amin a basbasolmo. Aniaman kadagsen ti basol a bagbagkatem, ammoem a pakawanennakanto no sipapakumbaba nga awatem Isuna kas Mangisalakanmo. “No umay ti riribuk, awagannak; ispalenkanto...” (Salmo 50:15). Awan ti dakes unay a naaramidmo a saan a mapakawan ni Jesus. Nakaaramid dagiti dadduma a kasasayaatan nga adipenna iti nakakaro a basol kas iti pamapatay (ni Moises), pamapatay ken pannakikamalala (ni Ari David), ken panagabuso a napisikalan ken naemosionalan (ni apostol Pablo). Ngem nakasarakda iti Apo iti pammakawan ken baro a nawadwad a biag. “Maysa a baro a parsua ti siasinoman a mainaig ken ni Cristo. Naglabasen dagiti daan a banag ket dimtengen dagiti baro.” (2 Corinto 5:17).
Apay ta saanka nga agpakamatay? Gayyem, sisasagana ti Dios a mangtarimaan iti “nadadael” a biagmo ken uray dayta agdama a kasasaadmo, dayta biag a kayatmo a gibusan babaen iti panagpakamatay. Insurat ti profeta iti Isaias 61:1-3, “Pinunnonak ni Apo Dios iti espirituna. Pinilinak ket imbaonnak a mangipakaammo iti naimbag a damag kadagiti napanglaw, mangliwliwa kadagiti nalapunos iti ladingit, mangiwaragawag iti pannakaruk-at dagiti napagtalaw, ken ti pannakawayawaya dagiti adda iti pagbaludan. Imbaonnak a mangipakaammo: dimtengen ti tiempo nga isalakan ti Apo dagiti tattaona... Imbaonnak a mangliwliwa kadagiti agladladingit, a mangted iti rag-o ken ragsak a di ket liday kadagiti agdungdung-aw...; mangted iti kanta a pagdaydayaw a saan ket a naladingit a kanta.”
Umasidegka ken Jesus, palubosam a pasublienna ti rag-o ken kinapategmo ken agtalekka Kenkuana a ruggianna ti baro a panagtignay dita biagmo. Inkarina a pasublienna ti kinarag-o a napukawmo ken itedna kenka ti baro nga espiritu a mangtaginayon kenka. Napateg Kenkuana dayta naburburak a pusom: “O Dios, ti napakumbaba nga espiritu ti sakrifisiok kenka; dimonto laksiden ti puso a napakumbaba ken nagbabawi” (Salmo 51:12, 15-17).
Awatem kadi ti Apo kas Mangisalakan ken Pastormo? Idalannanto ti panunot ken addangmo—iti inaldaw—babaen iti Saona, ti Biblia. “Idalanka iti rumbeng a pagnaam; isuroka ken inka balakadan” (Salmo 32:8). “Ikkanna iti talged ti nasion. Kanayon a salaknibanna dagiti tattaona, ket ikkanna ida iti sirib ken ammo. Kapatgan a gamengda ti panagdayawda a sibubuteng iti Apo” (Isaias 33:6). Adda latta met dagiti pakarikutam no addaka ken ni Cristo, ngem maaddaankanton iti namnama. Isuna ti “gayyem a nadekdekket pay ngem ti kakabsat” (Proverbio 18:24). Makikaadda koma kenka ti parabur ni Apo Jesus kas addaka iti tiempo a panagkeddengmo.
No tarigagayam ti agtalek ken ni Jesu-Cristo kas Mangisalakanmo, ibagam iti Dios dagitoy a sao manipud dita pusom: “Apo Dios kasapulanka ditoy pusok. Pakawanennak kadagiti amin nga inaramidko. Agtalekak ken ni Jesu-Cristo ken patiek nga Isuna ti Mangisalakanko. Dalusannak, agasannak, ken pasubliem ti rag-o ditoy biagko. Agyamanak iti panagayatmo kaniak ken iti ipapatay ni Jesus para iti lugarko.”
Nagdesisyon ka kadi para ken Cristo gapu iti nabasam ditoy? No kasta, maidawat a pindutem iti baba ti "Inawat ko ni Cristo ita nga aldaw".
English
Apay ta saanak nga agpakamatay?


text:
Pagsasao a Persiano
Ti Persiano[3] (فارسی, IPA: [fɒːɾˈsiː]) ket maysa nga Irani a pagsasao iti uneg ti Indo-Irani a sanga iti pagsasao nga Indo-Europeano. Naipangpangruna daytoy a maisasao idiay Iran, Apganistan, Tajikistan ken dagiti pagilian a naipakasaritaan babaen ti Persiano nga impluensia. Ti pagsasao a Persiano ket naidasig a panagtultuloy iti Tengnga a Persiano, ti opisial a relihioso ken literario a pagsasao iti Sasanida a Persia, a daytoy met ket panagtultuloy iti Daan a Persiano, ti pagsasao iti Persiano nga Imperio iti Akemenida a panawen.[4][5] Ti Persiano ket maysa a plurisentriko a pagsasao ken dagiti gramatikona ket kapadpada kadagiti adu a kontemporario a pagsasao ti Europa.[6]Natawtawagan daytoy iti Persiano ket gapu iti taudanna manipud ti kapitolio ti Akamenida nga imperio, ti Persis (Fars wenno Pars) isu a nakaalaan ti nagan a Persiano (Farsi wenno Parsi).
Adda dagiti agarup a 110a riwriw nga agsasao iti Persiano iti sangalubongan, a ti pagsasao ket addaan iti opisial a kasasaad idiay Iran, Apganistan ken Tajikistan. Para kadagiti napalabas a siglo ti Persiano ket prestihion a kultural a pagsasao kadagiti sabali a rehion iti Akinlaud nga Asia, Sentral nga Asia, ken Abagatan nga Asia babaen dagiti nadumaduma nga imperio a naibatay kadagita a rehion.[7]
Ti Persiano ket addaan iti adu nga (kangrunaan iti leksikon) impluensia kadagiti kaarruba a pagsasao, a naisangayan ti Sasao a Turko idiay Sentral nga Asia, ti Kaukaso, ken Anatolia, dagiti kaaruba nga Irani a pagsasao, ken ti pay Armenio, ken Sasao nga Indo-Aryan, a naipangpangruna ti Urdu. Daytoy ketnakaited pay ti impluensia iti Arabiko, a naisangayan ti Bahrani nga Arabiko,[8] bayat a nagbulbulod met ti bokabulario manipud iti daytoy kalpasan ti Muslim a panagrukma ti Persia.[9][6][10][11][12][13]
Daytoy ket addaan iti atiddog a pakasaritaan iti literatura iti porma iti Tengnga a Persiano sakbay ti Islam, ti Persiano ket isu idi ti immuna a rimmuar a pagsasao ti sibilisasion ti Muslim babaen ti monopolia ti Arabiko iti panagsurat, ken ti panagsurat iti daniw iti Persiano ket naipundar a kas tradison ti korte kadagiti adu nga akindaya a korte.[7] Dagiti naindayegan nga obra ti Persiano a literatura ket ti Shahnameh ni Ferdowsi, dagiti obra ni Rumi, Rubaiyat ni Omar Khayyam, Divan ni Hafiz ken dagiti daniw ni Saadi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iran, 41.282 M (53%) – 50.629 M (65%) Loc.gov, Apganistan, 14.917 M (50%), Tajikistan, 6.094 M (79.9%), Uzbekistan, 1.237 M (4.4%)
- ^ Windfuhr, Gernot. Dagiti pagsasao iti Iran. Routledge. 2009. p. 418.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Persiano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 454. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ulrich Ammon, Norbert Dittmar, Klaus J. Mattheier, Peter Trudgill, "Sociolinguistics Hsk 3/3 Serie Tomo 3 iti Sosiolinguistiko: Internasional a Kuardenio iti Siensia ti Pagsasao ken Kagimongan", Walter de Gruyter, 2006. Maika-2 nga edision. pg 1912. Naala: "Tengnga a Persiano, makunkuna pay a Pahlavi ket dagus a panagtultuloy iti daan a Persiano, ken inus-usar a kas ti naisurat nga opisial a pagsasao iti pagilian." "Nupay kasta, kalpasan ti Muslim panagrukma ken ti panakarebba iti Sassanid, ti Arabiko ket nagbalian a kaaduan a pagsasao iti pagilian ken ti Pahlavi ket naawanan ti kinapangruna, ken grado a sinukan babaen ti Dari, maysa a nadumaduma a Tengnga a Persiano, nga adda ti adu a binulod nga elemento manipud ti Arabiko ken Parto."
- ^ Skjærvø, Prods Oktor (2006). Ensiklopedia Iranika,"Iran, vi. Dagiti pagsasao nga Irani ken sinuratan, "baro a Persiano, ket isu "ti naggappuan iti Tengnga a Persiano" ken isu ti "opisial a pagsasao iti Irani nga estado kadagiti napalabas a siglo", a dagiti dadduma a saan a Persiano nga Irani a pagsasao ti "asideg a panakaibagian ket narigat a maipatakder" ti nagbaetan dagiti nadumaduma (Tengnga ken Moderno) nga agpan g. Moderno a Yaḡnōbi ket tagikua ti isu met laeng a a dialekto a grupo a kas ti Sogdian, ngem daytoy ket saan a dagus a nagtaudan; ti Baktriano ket mabalin nga asideg a maikabagian iti moderno a Yidḡa ken Munji (Munjāni); ken Wakhi (Wāḵi) a tagikua ti Khotanese."
- ^ a b Richard Davis, "Persian" iti Josef W. Meri, Jere L. Bacharach, "Mediebal nga Islamiko a Sibilisasion", Taylor & Francis, 2006. pp. 602–603. "Ti gramatika iti Baro a Persiano ket kapadpada kadagiti adu a kontemporario a pagsasao ti Europa."Ti kapadana pay, ti bugas a bokabulario iti Persiano ket agtagtaginayon a naala manipud ti Pahlavi.
- ^ a b Encyclopædia Britannica: Persian literature, naala idi Septiembre 2011.
- ^ Dialect, Culture, and Society in Eastern Arabia: Glossary. Clive Holes. 2001. Page XXX. ISBN 90-04-10763-0
- ^ Lazard, Gilbert 1975, "The Rise of the New Persian Language" in Frye, R. N., The Cambridge History of Iran, Vol. 4, pp. 595–632, Cambridge: Cambridge University Press. "The language known as New Persian, which usually is called at this period (early Islamic times) by the name of Dari or Farsi-Dari, can be classified linguistically as a continuation of Middle Persian, the official religious and literary language of Sassanian Iran, itself a continuation of Old Persian, the language of the Achaemenids. Unlike the other languages and dialects, ancient and modern, of the Iranian group such as Avestan, Parthian, Soghdian, Kurdish, Balochi, Pashto, etc., Old Persian, Middle and New Persian represent one and the same language at three states of its history. It had its origin in Fars (the true Persian country from the historical point of view) and is differentiated by dialectical features, still easily recognizable from the dialect prevailing in north-western and eastern Iran."
- ^ Lazard, Gilbert, "Pahlavi, Pârsi, dari: Les langues d'Iran d'apès Ibn al-Muqaffa" in R.N. Frye, Iran and Islam. In Memory of the late Vladimir Minorsky, Edinburgh University Press, 1971.
- ^ Nushin Namazi (24 Nobiembre 2008). "Persian Loan Words in Arabic". Naala idi 1 Hunio 2009.
- ^ Classe, Olive (2000). Encyclopedia of literary translation into English. Taylor & Francis. p. 1057. ISBN 1-884964-36-2.
Since the Arab conquest of the country in 7th century AD, many loan words have entered the language (which from this time has been written with a slightly modified version of the Arabic script) and the literature has been heavily influenced by the conventions of Arabic literature.
- ^ Ann K. S. Lambton, Persian grammar, Cambridge University Press 1953. "The Arabic words incorporated into the Persian language have become Persianized".


text:
Basilicata
Ti Basilicata (Panangibalikas nga Italiano: [baziliˈkaːta]), naamammoan pay a kas ti Lucania, ket maysa a rehion idiay abagatan ti Italia, a nabebbdengan ti Campania iti laud, ti Apulia (Puglia) iti amianan ken daya, ken ti Calabria iti abagatan, nga adda ti maysa nga ababa nga abagatan a laud nga aplaya idiay Baybay Tirreno a nagbaetan ti Campania idiay amianan a laud ken ti Calabria idiay abagatan a laud, ken ti maysa nga atatiddog idiay abagatn adaya idiay Golpo ti Taranto idiay Baybaya Honiko a nagbaetan ti Calabria idiay abagatan a laud ken Apulia idiay amianan adaya. Ti rehion ket mabalin a maipanunotan a kas ti "sumrekan" iti Italia, a ti Calabria ket pamay-an a kas ti "ramay ti saka" ken ti Apulia a kas ti "mukod". Ti rehion ket sakupenna ti agarup a 10,000 km2 ken idi 2010 adda daytoy ti populasion ti basbassit ngemh 600,000. Ti rehional a kapitolio ket ti Potenza. Ti rehion ket nabingbingay kadagiti dua a probinsia: ti Potenza ken ti Matera.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tgs00003&plugin=1
- ^ EUROPA - Press Releases - Rehional a GDP ti tunggal maysa nga agtateng idi 2008 a GDP ti tunggal maysa nga agtataeng a sumakop manipud ti 28% iti EU27 a katimbengan idiay Severozapaden idiay Bulgaria aginggana 343% idiay Akin-uneg a Londres
5. Woetzel, Tina, Dagiti Italiano nga Imigrante, Iuniverse, 2004.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Basilicata iti Wikimedia Commons


text:
DAGITI PAROKIA A KAS PAGUBBOGAN TI ASI KEN PANAGPABARO
Pastoral Exhortation ti CBCP iti panangrugi/ panaglukat ti Tawen 2017 kas Tawen ti Parokia a kas Panagririnnanud dagiti Gimong/ SISA.
Ay-ayatek a tattao ti Dios:
Pasangbayentayo ti tawen 2017 kas paset ti “nobena – ti tawen” a panagsagsagana iti napnoan panagyaman a panagrambaktayo iti 2021 a maika-lima gasut (500) a tawen ti anibersario ti immuna nga isasangbay ken panangawat dagiti tattaotayo iti Ebanghelio ni Jesucristo ken ti nasantoan nga Iglesiana.
Ti umadanin a rambak ti 2021 a pananglaglagip iti immuna a Misa ken Buniag kadagiti takdangtayo ket maiyataday a maibilang a kas baro ken naragsak a panagdir-i iti biag – pammati, inanama ken ayat iti sibubukel a pagiliantayo. Maiparbeng laeng a kastoy ti sungbattayo iti nawaya ken di kaikarian a sagut ti nailangitan nga Ama a nangaramid iti tawen 1521, umuna unay kadatayo a kristiano, a maysa a nakalalagip ken naisangsangayan unay a “baro a panangirugi” iti pakasaritaantayo.
Idi inrugitayo daytoy a “nobena” intag-aytayo ti bandera ti namnama ken ti panagpabaro para iti Iglesia ditoy pagiliantayo babaen iti pagsasao, “Ibiag ni Cristo, Iranud ni Cristo!” Daytoy ti natibker a tarigagaytayo iti panangilukattayo iti tawen 2017, ket idir-itayo amin kakabsat — “Ibiag ni Cristo, Iranud ni Cristo!”
Daytoy a tarigagay ket maiyataday a pagsasao para iti agdama a “baro a panangikasaba iti Ebanghelio” ditoy Filipinas nga impakdaaren ti Maikadua a Konsilio Plenario idi 1991. Iti dayta a “napabaro a panangikasaba iti Ebanghelio” inrusattayo amin a “namnama ken sirmata dagiti tattaotayo” agpaay iti pudpudno a “napabaro a nakristianoan a kagimongan, biag ken kultura… nga agbatay iti Ebanghelio dagiti Pammagasat, a namuromoran iti nakristianoan a tagipatgen ti ayat ken kappia, ragsak ken kinamanagpadagus, kinaanus ken kinalinteg.” Kasta pay nga inkeddengtayo a ti Iglesia ditoy pagiliantayo ket agbalin koma a maysa a pudpudno “nga Iglesia/ Simbaan dagiti napanglaw!” (manipud iti “Ti Mensahe ti Maikadua a Konsilio Plenario”).
“Ibiag ni Cristo, Iranud ni Cristo!” Iti panangitrabahotayo iti Tawen 2017, dawatentayo iti Dios ta ipaayna kadatayo ti nabuslon a grasiana tapno aramidenna daytoy a tawen a maysa a naun-uneg a pakatungpalan dayta a tarigagay/pagsasao ken dayta a namnama. Naiprograma ti 2017 a maiturong iti parokia, kas “maysa a panagririnnanud dagiti gimong.” Kas sentro ken gubuayan ti kinadisipulo babaen ti panagmission ken ti regget para iti napabaro a panangikasaba iti Ebanghelio, “maysa a pudpudno a sentro ti agtultuloy a panagmission.” Iti Evangelii Gaudium, inyunay-unay ni Santo Papa Francisco a ti parokia ket “saan a maysa a kadaanan nga institusion ken mabalin pay laeng a maaddaan iti natibker a kinaamnot/ pannakikaysa, depende iti silulukat a kananakem ken managpartuat iti mission a kababalin ti padi ken ti kagimongan.” (EG. 28)
IBIAG TI PANAGRIRINNANUD, IBURAY TI PANAGRIRINNANUD.
Ti Iglesia ket maysa a misterio ti panagririnnanud. Daytoy a panagririnnanud ket agtaud iti Nasantoan a Trinidad nga agay- ayus iti sangkataoan ken mangiburburay iti maymaysa a pammati a sangsangkamaysa nga agdaldaliasat para iti naan-anay a pannakaiparangarang ti Pagarian ti Dios. Daytoy a panagririnnanud ket nagbalin a possible kadatayo gapu iti panagtutuok, ipapatay ken panagungar ni Apotayo a Jesucristo, ket adda latta nagkaddua a pasetna, ti patakder ket agturong iti Dios idinto a ti padeppa ket agturong iti pada a tao. Ti biag panagririnnanud ti Iglesia ket silulukat a kankanayon iti ekumenismo ken tignay ti panagmission agsipud ta daytoy a panagririnnanud ket kankanayon nga adda iti kasasaad ti panagmission.
Ti Iglesia ditoy Filipinas ket maysa a paset ti panagririnnanud dagiti Iglesia a mangbukel iti sangalubongan nga Iglesia. Pasetnatayo ti maymaysa nga Iglesia ni Cristo. Iti tunggal Iglesia, “ti maymaysa, nasantoan, katoliko ken nagtaud kadagiti Apostol nga Iglesia ni Cristo ket pudno nga adda ken sibibiag” (Christus Dominus, II). Gapu iti daytoy, saan a mabalin a kunaen a ti sapasap nga Iglesia ket isu ti nakadagupan dagiti amin nga Iglesia wenno ibilang a kasla maysa a gunglo dagiti amin nga Iglesia. Siasinoman a kameng ti maysa nga Iglesia ket maibilang a kameng dagiti amin nga Iglesia; agsipud ta ti pannakaikappeng iti Panagririnnanud, a kas iti pannakaikappeng iti maysa nga Iglesia/ Simbaan ket saan laeng a pannakaikappeng iti maymaysa nga Iglesia ngem ketdi kas sagudayenna, ket kankanayon a pannakaikappeng iti sapasap nga Iglesia. (cfr. Lumen Gentium, 13).
Iti panangrambaktayo iti 2017 a kas Tawen ti Parokia a kas Panagririnnanud dagiti Simbaan Sangakarrubaan/ BEC ket makaritttayo iti naun-uneg a panagam-amiris, saan laeng a kadagiti istruktura ti panangiwanwan kadagiti diosesis ken parokia ngem ketdi iti kalidad ti biag pammati iti parokia, ti panaglalangen, pannakipagtagikua ken pannakipag-akem ken iti pannakipaset a mapadpadasan dagiti kamkamengna. Iti ababa a pannao, kangrunaan a panggep ken turongentayo ti pannakabuangay dagiti tattao kas maysa a pudpudno a kagimongan ti pammati a naibudi iti panagbiag dagiti tattaona. (Surat Pastoral ti CBCP, Ibiag ni Cristo, Iranud ni Cristo, 2012)
Iti Filipinas, ti sirmata iti Iglesia a kas panagririnnanud ket masarakan ti pannakaiparangarangna iti maysa a tignay iti Iglesia a maaw-awagan iti Basic Ecclesial Communities” (a kadatayo ket Simbaan Sangakaarrubaan) (PCP II, 137).
Gagangay nga ad-adda nga agatud kadagiti barbarangay, kangrunaan nga ikagumaan dagiti BEC/SISA a pagsilpoen ti pammati ken inaldaw-aldaw a panagbiag. Nairuam ken pinatibker ti regular a katekesis. Gapu iti kinapanglaw ken babaen iti pammati nga agtignay dagiti kamkameng tapno agkaykaysada ken agtrabahoda para iti kinalinteg ken para iti nabiag a pannakarambak ti liturhia. (PCP II, 139).
Kasanotayo nga agtrabaho agpaay iti pannakapabaro dagiti BEC/SISA ti parokiatayo tapno makasungbatda a nasayaat kadagiti karit ti pannakaisubli dagiti amin a banbanag ken Cristo?
RAMBAKAN TI PANAGRIRINNANUD, DUMNGEG ITI INA
Ti tawen 2017 ket isu pay ti sentenario dagiti panagparang ni apo Santa Maria kadagiti tallo nga ubbing ti Fatima sadiay Fatima, kiniddaw ni apo Santa Maria kadagiti ubbing ti panagsublida ken Jesus iti nagkatlo a dana ti panagkararag, inaldaw a panagkomunion ken panagsupapak. Agallangogan pay laeng kadatayo agpapan ita ti mensahe ti Fatima. No sirmataentayo ti Iglesia a napabaro, agsublitayo iti panagkararag, awatentayo ti Anakna iti Nasantoan a Komunion ket agruknoytayo iti panagsupapak agpaay kadagiti basbasoltayo.
Iti pananggun-odtayo iti pannakatungpal ti sirmatatayo iti panagbalin ti tunggal pamilia kas pamilia dagiti pamilia ken maysa a panagririnnanud dagiti BEC/Simbaan Sangakarubaan (BEC’s), denggentayo ti mensahe ti Birhen ti Fatima a mangtulong kadatayo a manggun-od iti sirmatatayo.
Kadagiti bulan ti Mayo agingga iti Oktubre 2017, rambakan dagiti Katoliko iti entero a sangalubongan, iti panangidaulo ni Santo Papa Francisco, ket lagipentayo ti innem a daras a panagparang ni apo Santa Maria kadagiti “tallo nga ubbing ti Fatima” – ni Lucia dos Santos ken dagiti kakasinsinna a da Francisco Marto ken kabsatna a Jacinta. Ket kas panangramrambaktayo ditoy Filipinas iti Tawen ti Parokia a panagririnnanud dagiti Simbaan Sangakarubaan (BEC’s) kasta met nga agsublitayo iti kararag ken debosion, naun-uneg a panagamiris ken panangpabaro iti panagdatontayo iti bagbagitayo iti “mensahe ti Fatima” ni Birhen Santa Maria. Amin dagitoy nga ar-aramid ket pagbalinennatayo a mangadal ken agsursuro manen iti “kaipapanan ti Fatima”; anian a nagpateg ti mensahe ti Fatima uray pay iti agdama a panawentayo ken no kasano nga ipakattayo ken aramidentayo ti rumbeng tapno ti “kidkiddawen ti Fatima kadatayo iti agdama”, ket mapabaro ken maikkantayo iti baro a biag dagiti parokiatayo ditoy Filipinas.
TI KINAPATEG DAGITI PAROKIA, TI AWAG TI FATIMA
“Dagiti agdama a panangigaed ti Iglesia maipapan iti panagpabaro ket masapul a nakasentro kadagiti BEC, SISA. No awan ti panangpabaro ti parokia, awan ti masarakan ti pamilia ken dagiti BEC/SISA a maiyataday a pul-oy ti pannakasuporta, ket maiputputongdanto latta.” (PCP II, #604). Iti isu met la a kasasaad a maibilang a napukaw a gundaway ti Tawen ti Parokia a kas panagririnnanud dagiti Simbaan Sangakarubaan (BEC) no saantayo nga indengan ti maipapan iti awag ti Fatima para iti kararag, penitensia ken panagririnnanud.
Indarirag unay ni Santo Papa Benito XVI ti napateg unay a kaipapanan dagiti paspasamak ti Fatima ken dagiti mensahe ti Birhen ti Fatima. Mamati unay a ti “punto ti Fatima” ket saan laeng a maipapan iti kinadiktador iti maika-20 a siglo ti Russia ken Alemania. Saan a maipapan daytoy iti “kritikal a kasasaad ti pakasaritan” idi ti sibubukel a pannakabalin ti demonio ket isu ti nagbalin nga ulo” saan laeng nga iti uneg ken babaen dagiti awanan dios a turayen ken pagturayan ngem “iti sabali a wagas ket adda pay laeng iti sidongtayo agpapan iti agdama, kadagiti panagsagaba ti Simbaan/ Iglesia ken ti panagkapsut dagiti puersa ti kinaimbag ken ti aramid ti Dios iti lubongtayo.”
No kasapulan ti pagiliantayo ti pannakapaimbag, mangrugi daytoy kadagiti parokia. No kasapulan a pis-iten ti pagilian dagiti puersa ti kinadakes, mangrugi daytoy kadagiti parokia. No kasapulan ti pagilian ti panangpatibker a iti kaadda ni Apo Dios iti kagimongan, ti laeng pannakapatibker dagiti parokia ti kakaisuna a wagas.
Insurat ni Santo Papa Benito XVI, a “ti sungbat iti pannakabalin ti diablo iti lubongtayo iti agdama ket tummaud laeng babaen ti panagbalbaliw ti puso, babaen ti pammati, inanama ken ayat; babaen ti panagpenitensia ken panagbalbaliw.” Iti kastoy a panagkita a saan laeng nga adda/agpayso iti napalabas ti mensahe ti Fatima. Agtultuloy nga agsagsagaba ti Iglesia… uray iti agdama adda panagtuok ken pannakasuot.” “Adda bileg a mangikagkagumaan a nangibaddebaddek ti pammati.”
Ti ipakpakaasitayo a kidkiddawen ket isu daytoy: “tapno maigawid ti pannakabalin ti diablo, ket mapasubli ti ganaygay ti puersa ti kinaimbag. Nalabit kunaenyo a siuulimek dagiti balligi ti Dios ken ni apo Santa Maria ken adda kinaagpaysoda,” kuna ni Santo Papa Benito XVI.
Kunaen pay kadatayo ni Santo Papa Benito XVI, a ti sangal ken anag ti mensahe ti Fatima ket maysa a dangadang/risiris iti nagbaetan ti aramid ti Dios ken ti aramid ti lubong iti agdama ken ti dangadang kontra iti panagbiag ti Iglesia ken dagiti Kristiano, dayta a dangadang iti agdama a panawentayo kontra iti nagraira a panagsaknap ti sibibiag a puersa ti kinadakes ken kinamanagbasol iti agdama a lubongtayo, kadagiti kagimongantayo, iti bukodtayo a pagtaengan, iti bukodtayo a biag.
BARO A GUBBUAYAN TI KARARAG KEN KAASI
Agtignaytayo ngarud babaen kadagiti singasing para iti “urnos ar-aramid agpaay kadagiti parokiatayo ken dagiti BEC/SISAtayo” kas maysa a programa nga agtaud manipud iti mensahe ti Fatima. Iti bukod a panangiyababa ni Santo Papa Pablo VI iti mensahe ti Fatima kinunana a “mensahe ti kararag ken penitensia.” Kasta koma met kadagiti parparokiatayo! Kasapulan ti panagririnnanud dagiti SISAtayo”, ti maysa a napabaro ken napno iti regget ken regta a programa ti napasnek a kararag ken penitensia.
Mapabaro laeng dagiti SISA/BECtayo baaben iti personal ken sangkagimongan a panagkararag. Ti umuna a missiontayo iti lubong ti panagbalintayo a lebadura a mangisuro iti kagimongan no kasano ti agkararag. Panagkararag ti umuna nga annongentayo iti panagririnnanud. Ti kararag ti agpas-pastor para iti arbanna ket agtultuloy a musika iti lapayag ni Apo Dios. Maysa nga aramid ti ayat ti panagkararag. Tunggal kararag ti panagdaydayaw wenno panagbabawi wenno panagpakaasi ket kankanayon nga unnoy ti asi. Angkla ti parokia ti panagkararag. Pasuli a bato ti panagkararag. Mapabaro dagiti parparokia ken SISA/BEC kas ubbog ti asi babaen iti panagsupapak kadagiti basbasol, masansan a panagkumpesar ken ar-aramid ti kaasi.” Mapabaro dagiti Parokia ken dagiti Gimong/ SISA babaen iti panangibiagda iti Eukaristia nga aw-awatenda iti inaldaw. Ti nasantoan a Eukaristia ti kinapanglaw ni Jesus a mangriribuk iti kinatalged dagiti babaknang; isu ti nabaknang a balay ti sakripisio, pamilia ken gameng a mangital-o kadagiti napanglaw iti kinakurapayda. Isu ti Sao ti Dios a mangaw-awis kadagiti matiktikaw ken malmalday, dagiti nabannog, ken dagiti agsagsagaba agturong iti ragsak ti Ebanghelio. Isu ti biag ti Dios a timmao, isu ti naintaoan a nagbalin a nadiosan iti panagtutuok, ipapatay ken panagungarna. Isu ti asi ti Ama a mangsagsagid iti panagbiag ti maysa a managbasol; ti panagbalbaliw ti maysa a managbasol; a mangipakpakat iti asi ti Mangisalakan.
Sirmataentayo ti panagpabaro ti parokia manipud iti Di-Natulawan a Puso ni Maria ken babaen kadagiti pamuspusan nga intedna sadiay Fatima–panagkararag, panagpenitensia a napapigsa iti tunggal parokia.
Manipud iti tunggal parokia ken BEC, SISA, itag-aytayo dagiti timektayo ket sikakararag a kunaentayo: “O Jesusko, pakawanem dagiti basbasolmi, ispalennakami iti apuy sadi impierno. Iturongmo amin a kararua sadi langit nangnangruna dagiti makasapul unay iti kaasim.”
Sapay koma ta ti Birhen ti Fatima nga awagantayo pay kas Ina ti Iglesia, ket ibabaetnatayo ket sapay koma ta ti tunggal parokia ket agbalin a pudno a burayok ken pagubbogan/taudan ti panagpabaro ken asi!
Manipud iti Catholic Bishops’ Conference of the Philippines, Nobiembre 27, 2016, Umuna a Domingo ti Adbiento.
(SGD)+ SOCRATES VILLEGAS
Arsobispo ti Lingayen-Dagupan
Presidente, CBCP
#PB:mbc#PD:11/29/16@10:48PM