text:
A contemporary English-Ilokano Dictionary written by Aurelio Solver Agcaoili will be launched at the the 5th Nakem International Conference to be held on Dec. 16-18, 2010 in Caoayan, Ilocos Norte, a resort town close to the famed world heritage city of Vigan.
Contemporary English-Ilokano Dictionary
A contemporary English-Ilokano Dictionary written by Aurelio Solver Agcaoili will be launched at the the 5th Nakem International Conference to be held on Dec. 16-18, 2010 in Caoayan, Ilocos Norte, a resort town close to the famed world heritage city of Vigan.
Kararag/Prayer at UPAA Aug 28/10
O most merciful Divinity of all creation, send forth your spirit to this community gathered here tonight in your name.
Let it be that this spirit becomes our light and guide as we celebrate your gift of life.
Make all those gathered here the vessel of your endless love so that we will be able to share that same love with generosity and social commitment to others.
And bless the food we are about to receive, the food we gathered from the earth. Let those who produced and prepared them be nourished as well even as we pray that each morsel nourish our body, mind, and spirit.
We ask this in the name of all the ancestors whose good deeds we honor today
All will say, Amen.
Prayer at UPAAH, Hale Koa Hotel, August 28, 2010
Observer Editorial, Sept 2010
RIGHT TO VOTE—
VOTE RIGHT
We are headed to the primary elections that will eventually lead us to another, more final one in the next two months. The finality of the one that comes after the primary is that we will be deciding whom to put to office from a list of those we have selected.
While this process is clear, the procedure in keeping with what the phrase ‘the right to vote’ means, the results might not necessarily translate to what we need at this time.
What we need in this time of widespread recession and the loss of hope resulting from this widespread recession are competent leaders who concretely understand where we are and who know how to lead us get out of this mess that has become our lot in the last two years or so.
What we need are leaders who can tell us how to draw up a vision again, one of the future, a vision that includes as a marker the continuing increase of the number of middles class Americans and not the slide of this number to a level that reveals a deep divide between those who have so much and the majority that has so little.
We need leaders who are not only good with words—we need the words that can heal our wounded hearts and minds at this time—but also leaders who are also good with how these words are translated into action, leaders therefore who can tell us exactly where do we begin to start walking again in order to pursue the Promised Land, a pursuit that is not empty but with substance.
This is the reason why the right to vote comes always with a correlative: the duty to vote.
In this duty to vote is the responsibility in our hands—the responsibility to assure us that the leaders we elect in the primaries are also the same leaders that will lead us to the light, to hope, and to a new vision for us all.
In the older times, voting was called—we still refer to it sometimes—suffrage.
Suffrage is prayer, petition, and request. It carries with it the weight of ritual and ceremony—and the weight of faith.
It behooves on us then to think again: that even as we take part in the primaries and in the November elections, we are taking part as well in the social ritual for prayer, for petition, for request, and thus, it is necessary that we do the right thing.
Our duty is to educate ourselves to the demands of the choices that we will have to make. These choices are a prelude to the kind of a future our children and we are headed.
Certainly, our prayer is to not falter.
Certainly, our prayer is for this ritual of the elections to come together with our educated, discriminating choices.
We cannot fail—we ought not to fail in these elections.
For one thing, we can no longer afford the cost of widespread recession and hopelessness.
Editorial/Observer
Sept 2010
Agrubrubuat ti rikna, o ayat
Feature Story: Amefil Agbayani, PhD
Dr. Amefil Agbayani, Amerikana a Filipina—
PAGTANGTANGSIT DAGITI ILOKANO ITI UNIVERSIDAD TI HAWAII
ni Aurelio Solver Agcaoili
Maysa kadagiti maipagpanpannakkel ti komunidad nga Ilokano iti Hawaii partikular dagiti adda iti makunkuna a higher education a kas kaniak, ket daytoy Amerikana a Filipina—wenno Filipina nga Amerikana a nangirusuat sipud pay idi dekada seisenta kadagiti aramid a mangitandudo ti kina-Filipino ken ti panagrespeto ken pangakseptar iti dibersidad dagiti tattao iti daytoy nga estado.
Amerikna a Filipina: kasta ti naganna. Inted kenkuana dagiti dadakkelna, da Adeudato ken Remedios, daytoy naisangsangayan a nagan, ti Amefil, manipud iti pinagtipon nga ‘America’ ken ‘Filipinas.’ Idi 1964, immay ditoy Hawaii tapno agadal iti graduado a program iti siensia pulitikal babaen ti scholarship nga inted ti East West Center, institusion a federal a nakabase ditoy Universidad ti Hawaii.
Ngem immay met ni Dr. Amefil Agbayani ditoy Hawaii—ken iti sibubukel nga Estados Unidos—tapno tungpalenna ti sirmata nga adda iti panagkambor dayta a nagan: ti panagbalinna a saksi ken paraiwaragawag kadagiti bambanag a makaitunda iti pagimbagan, pagsayaatan, ken pagdur-asan ni Filipino. Daytoy a Filipino, a gapu iti idea nga adda nasaysayaat a darepdep a maabel ken matun-oyan ditoy Hawaii, ket agpilpilit nga umay makigasanggasat ditoy tapno kadagiti kangitingan ti oras ken karit ken aginaldaw a pannakigubal, ket maaddaan iti nabiag a namnama. Ngem iti isasangladna, makitana a saan a nalimpio ti dana—nga adda dagiti rumbeng unay nga aramiden tapno madalusan daytoy tapno iti pannakadalusna ket naannayas ti panangsunsonna iti dana nga agtunda iti panagbanag ti dardarepdepna.
Iti panaglima a tawenkon ditoy Hawaii manipud iti idiay Los Angeles nga immuna a nagsangladak iti unos ti tallo a tawen, awan dagiti dadakkel a pasken ti komunidad a diak nakalangen ni Amy, ti ad-adda nga awagmi kenkuana, dakami nga adda iti akademia a tinenneben ti aktitud ti nadur-as a lubong a mangawag iti maysa a pagayam babaen ti panangaramat iti umuna a nagan, kas simbolo ti panagpapada.
Kaniak a nasanay iti sabali a kultura nga akademik iti Filipinas, adda idi panagkitakit ti riknak idi ibagana nga ‘Amy’ lattan ti awagko kenkuana. Ni Dr. Josie Paz Clausen, ti kaduak iti programa ti Ilokano, Drama ti Filipinas, ken Pelikula ti nangiyam-ammo kaniak kenkuana ket iti dayta nga umuna a panagkitami, kasla adda nasinged a riknak a nagpuonak a mangimbitar kenkuana tapno rekpanna ti umuna unay nga internasional a komperensia ti Nakem. Tawen 2006 idi, iti okasion ti panagserra met laeng ti makatawen a selebrasion ti sentenario ti iyuumay dagiti umuna a sangapulo ket lima nga Ilokano ditoy Hawaii tapno iruanganda ti agtultuloy nga isasanglad dagiti Ilokano—ken Filipino—ditoy nga estado.
Ket immay nagbitla ni Amy iti Nakem Conference. Iti bitlana ket ti nabaknang a padasna iti komunidad, ti namaris a biagna kas administrador iti akademia, ti agsangasanga a dangadangna iti panangipinget iti kalintegan a pundamental a nasken a pagballigian dagiti Filipino, ken ti agtultuloy a karit a sangsangnguen dagiti kadaraan, iti man Hawaii wenno iti dakdakkel a partes ti Kaamerikaan, partikular iti Estados Unidos ken Canada.
Iti met laeng bitlana ket ti panangsurotna iti tugotna nga Ilokano babaen iti amana, ni Adeudato, a taga-Vintar, Ilocos Norte, ti isu met laeng nga ili a naggapuan ti kaamaan a pakaibilangak sakbay a nagtawatawda iti siudad ti Laoag.
Iti baet dagiti tawen a pannakaipaima kaniak ti panangtarawidwid ti programa nga Ilokano iti Universidad ti Hawaii, ti kakaisuna a programa iti entero a lubong a mangiyup-opresir iti Batsilier ti Arte medior iti Ilokano, adda a kankanayon a tumultulong ti opisina ni Amy. Ket iti panangilablabanmi iti karbengan dagiti in-inabo a Filipino tapno masursuroda dagiti lengguahe dadagiti dadakkelna, nagkurus dagiti dalanmi iti panagtestimoniami iti maysa a public hearing iti Kamara dagiti Representante iti Kongreso ti estado.
Rugi laeng dagiti adu a panagkurus daytoy—rugi ti awan ressat a pannakasulsul-oy kaniak dagiti nakabilbileg a salamangka nga adda iti nadarisay ken napinget nga aramid ni Amy iti nagan ti komunidad a Filipino. Iti dayta a dangadangmi iti pannakaipinget ti karbengan iti lengguahe dagiti ubbing a Filipino, iti prinsipio, maisuronton, kas pangrugian, ti tallo a lengguahe ti Filipinas kadagiti eskuela a publiko: Ilokano, Sebuano wenno Binisaya, ken Tagalog. Iti agdama, gapu kadagitoy nga inisiatiba ni Amy ken dagiti aminen nga akademiko ken mangmangged kultural, maisursuro ti Ilokano iti dua a dadakkel nga eskuala a publiko: iti Farrington High School ken iti Waipahu High School.
Iti sistema ti Universidad a pagkamenganmi a dua, isuna kas direktor ti Student Equity, Excellence and Diversity, ken siak kas manursuro ken manarawidwid iti programa nga Ilokano, agkurkurus latta ti dalanmi iti agtultuloy a panangipinget ti pannakaisuro ti Ilokano ken Tagalog a kas lehitimo a kurso iti sangalubongan a pagsasao. Malaksid iti kampus ti Manoa, maisursuron ti Ilokano iti Maui College ti Universidad.
Immunan nga insuratko ti naisangsangayan a kabaelan ni Amy iti Fil-Am Observer, ti diario a pagkamengak a kas hepe ti editorial. Ti okasion: ti pannakapilina a 2008 Living Treasure—sibibiag a gameng!
Rinakisak dagiti dokumento tapno maisuratko dayta nga artikulo; nagsaludsodak kadagiti gagayyemna, ken ininterbiuk isuna iti telepono tapno laeng mailugarko dayta a pammigbig kenkuana ti komunidad, maysa a pammigbig a naisangrat laeng dagiti kas kenkuana a naisangsangayanen ti naaramidanna iti naglabas nga uppat a pulo a tawen.
Iti panagsuksukimatko, nakitak ditoy ti bubon daytoy nga enerhia nga agingga ita, iti laksid ti edadna a 67, ket nasiglat, naparagsit, ken naregta a mangidurduron kadakami amin iti akademia ken paset ti komunidad a Filipino, a rumbeng laeng a di agmawmaw ti panangipingettayo dagiti karbengantayo uray sadinno ti ayantayo.
Naruay dagiti pammigbig kenkuana—inubon-ubon a pammaneknek iti kabaelan, iti naisangsangayan a talento, iti nabaknang a sagut kenkuana ti biag. Ngem iti laksid dagitoy ket ti napakumbababa nga Amy, ti natanang a boses, ti naisem a rupa, ti makipinnerreng a mata. Iti alintatao, dita a makitam ti espiritu ti wayawaya, isu met laeng nga espiritu a ti panagkunak, ket isu met laeng nga espiritu nga immapay ken nanglugan ken Gabriela Silang tapno itultuloyna ti laban nga inrugi ni Diego nga asawana. Paggaammotayo a ni Gabriela ket isu ti babai a taga-Ilocos a nangipasdek ti altar ti nasantuan a pannakibalubal iti nagan ti dignidad, ti kinatao, ken ti respeto iti bukod a bagi ken iti sabali idi panawen dagiti Kastila.
Awanen dagiti Kastila ket addan ni Amy iti ballasiw-taaw, iti Hawaii dagiti immay a sakada tapno ditoy ket rugianda ti agarapaap. Ngem ditoy Hawaii met a nakitana ti importansia ti panangipinget kadagiti karbengan iti bukod a lengguahe, ti pannakaited ti akses iti dayta a lengguahe nga ammo tapno maipakatan ti maiyannatup a serbisio publiko, ti pannakarespetar dagiti kalintegan dagiti imigrante, ti pannakailaban ti kalintegan iti pagsapulan, ken ti panangpabileg kadagiti kadaraan a gapu iti kinakurang iti ammo ken adal ken kasanayan, ket nagpasarda iti pannakaikuskuspil ken pannakamatmata. Amin dagitoy ket saan a nakalisi iti imatang ni Amy ket iti managsirmata a disposisionna, inkomitna ti bagina kadagitoy nga isyu nga agingga ita ket sentro dagiti aramidna. Daytoy sustenido nga aramid ni Amy ti gapuna no apay a teddek isuna ti komunidad ken no apay nga importante ti panangawat iti sirmatana para iti masakbayan.
Ta kasta ni Amy.
Iti natanang a boses ket ti pihado nga idea maipapan iti gimong, iti panagdur-as, iti pannakidangadang.
Iti natanang a boses ket ti klaro nga isip—ken ti kinaawan lugar ti balikas a ‘saan’, la ket ta addaka iti umisu a dalan.
Iti naisem a rupa ket ti kinatakneng nga adda iti prinsipio a di mabalin a mulitan wenno isalda—ti prinsipio a pagibasaran dagiti amin a dangadang a nakikappengan wenno insayangkatnan iti napalabas nga uppat a dekada iti nagan dagiti amin nga umili ti Hawaii.
Ken iti makipinnerreng a mata ket ti sierto nga aramid, ti pirme a disposision, ken ti kinawada ti isip—abilidad a pudno unay a sagut manipud kadagiti didiosen ti biag, manipud kadagiti espiritu ti puli, ken manipud kadagiti anito a mangay-ayuda kadatayo kadagitoy a gannuat nga agtunda iti addaan anag a panagbalbaliw.
Itay napalabas a dua a lawas, inted ni Amy ti suportana iti Local 5, ti union dagiti mangmangged kadagiti hotel ti Waikiki a mangipingpinget iti kalinteganda a kas mangmangged ken kasta met dagiti kalinteganda nga ekonomiko. Kaduana dagiti nasurok a walopulo pay, nagprotestada, ken sinerraanda ti maysa a paset ti kalsada a nagbalin a gapu ti trapiko. Inaresto dagiti autoridad ni Amy a kaduana dagiti mangmangged iti hotel ken dagiti sumupsuporta kadagitoy a kameng ti komunidad.
Ipasimudaag daytoy ti sabali a kabaelan a tinenneb ti tured, padas, ken sirmata. Idi estudiante pay laeng iti programa a graduado iti Universidad, inukoparanda iti unos ti sangapulo nga aldaw ti maysa a pasdek ti Universidad tapno iprotestada dagiti madi nga aramid a mapaspaspasamak. Inaramidna dayta idi estudiante pay laeng—ken umili pay laeng iti Filipinas. “Itan ta maysaak nga umili ti Estados Unidos, ad-addan nga adda karbengak a mangilaban kadagiti karbengan dagiti amin nga umili. Awan ti makatubeng kaniak,” kinunana iti maysa a panagsaomi idi immaynak binisita iti opisinak.
Idi kangitingitan ti diskriminasion kontra kadagiti minoridad ken ti kaadu dagiti lapped tapno dagiti imigrante ket maikkanda iti isu met laeng a gundaway a mait-ited iti sabali, inrugi ni Amy ti ad-adda itan nga am-ammo nga Operation Manong. Nabaknang nga idea daytoy—ti panangipinget kadagiti karbengan ken pannakaikkat kadagiti pagel ti panagpapada—a naaddaan iti realidad ken namunganayan ti ibabaringkuas dagiti Filipino ken dadduma pay a puli tapno dawatenda iti estado dagiti kalinteganda. Agingga ita ket daytoy nga Operation Manong, nga adda ita iti opisina ti serbisio a multikultural iti Universidad, ket agtultuloy pay laeng nga agpapaay kadagiti nadumaduma a kultural a komunidad ditoy Hawaii.
Kadagitoy nga aramid ket ti maysa nga Amy—Manang Amy, kunak no kua—a mamati nga iti laksid ti nasurok a maysa a siglo a presensia dagiti Filipino iti Hawaii ket masapul pay laeng ti kolektibo a panangirupir kadagiti kalintegan tapno ti publiko nga espasio a para kadagiti Filipino, a para kadagiti imigrante, ken para kadagiti nagduduma a tattao iti Hawaii agraman dagiti indihenoso ti Hawaii mismo, ket maited kadakuada.
Gapu kadagitoy nga aramid, binigbig ti Church of the Crossroads ni Amy ket intedda kenkuana ti 2010 Hawaii Peacemaker Award, pammadayaw a mait-ited laeng kadagiti addaan iti naidumduma a komitment iti komunidad. Iti sentenario ti Universidad ti Filipinas, binigbig daytoy a numero uno nga institusion ti kabaelan ni Amy iti panagserbi iti publiko ken nasayaat a panaggobernar, iti pannakapabileg dagiti babbai ken panagpapada, ken iti edukasion ken salun-at.
Kadakami a Filipino—ken Ilokano—a kameng ti komunidad nga akademiko iti Universidad, makitami dagitoy adu a nagapuanan ni Amy. Ti karit ita ket daytoy: sinno ti makabael a sumukat kenkuana ken makaited iti isu met laeng a dekalidad a panagserbi iti nagan dagiti nadumaduma a komunidad ti estado?
Dakkel a karit daytoy kadakami, dakami a mangisursuro ditoy a mabilbilang laeng iti ramay ti kaadumi no idilig iti sabali a puli. Ngem daytoy ket saludsod a masapul a saludsodenmi no kayatmi nga iti sumuno nga aldaw ket masierto ti pannakasustenir dagitoy nga aramid dagiti immun-una kadakami.
Contemporary English Ilokano Dictionary
Arestado
ARESTADO
For Jeffrey, for getting himself arrested while fighting for the right of our people in Honolulu, Hawaii, in 2010
It will go a long way, this.
It is part of a legend now
Going round and round
The circles of our words
The pinnacle of our stories
As they become old histories
Wrought in cold stone tablets
And these blue, peaceful waters
Making our life liquid and eternal.
You could have shown your pulse
And how it beats about the hard labor
In there, beating past the train
Of rage going fast and faster
As this gets into the blood of our fathers
Mothers, sisters, children, brothers,
All of them who have remained quiet
In fear as in trembling before the peace
That is yet to be theirs. Did you have
The police people staring at you with the looks
Of kindness, saying without the syllable,
That to get arrested is to go through
The way of the Diamond Head breeze,
Free and forever
In the margins of the Pali mountain fastnesses
In the fringes of sugarcane fields
We no longer dare touch
Because there, to say what needs to be said,
Is to sin again and again
Is to fall from grace one more time?
Ah, give that body to the warden.
Ah, gift our people with the spirit
Of your desire, this freedom we are about
To lose if we did not know where the entrances
Of prisons are.
Aug 10/10


c: text/html

text:
Aeneid
Ti Aeneid ket maysa a Latin nga epico a daniw, sinurat daytoy ni Virgil ti baetan ti 29 ken 19 BC. Maipanggep daytoy ti sarita ni Aeneas maysa a Trojan a napan idiay Italia, nga isuna ti nagbalin nga inneng dagiti Romano. Dagiti immuna nga innem a dandaniw kadagiti sangapulo ket dua a liblibro ket makunkunana ti sarsarita na a pinagpaspasiar ni Aeneas manipud idiay Troy aginggana iti Italia, ken ti kagudua a paset ti daniw ket sarsaritaen na ti pinangabak dagiti Trojan iti gubat kadagiti tattao a Latin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sierra Bullones, Bohol
Ti Sierra Bullones ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sierra Bullones ket nabingbingay a politikal kadagiti 22 a barbaranggay.[2]
- Abachanan
- Anibongan
- Bugsoc
- Canlangit
- Canta-ub
- Casilay
- Danicop
- Dusita
- Cahayag
- La Union
- Lataban
- Magsaysay
- Matin-ao
- Nan-od
- Poblacion
- Salvador
- San Agustin
- San Isidro
- San Jose
- San Juan
- Santa Cruz
- Villa Garcia
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Salaysay ni Jaime M. Agpalo, Jr.
(Maikadua a paset)
Segun ken ni Danilo Antalan, Palanca Awardee iti Iloko fiction writing, contributing writer iti Tawid News Magasin ken reporter iti DZTP ken mismo a taga-Candon City, ti Brgy. Bagani Gabor ti nadakamat iti marker a Gabor.
Taga-ano aya nga agpayso ni Fr. Burgos? Taga-Candon? Taga-Vigan? Ay, makaulaw! Koma, maatur daytoy.
Pagsayaatan ti Vigan ken Candon no masolbar ken malawlawagan daytoy nga isyo.
Dagiti dadduma pay a nagsusupadi a datos:
Iti Philippine Daily Inquirer, by Rowena C. Burgos, March 06, 2004 ken (wenno) itoy a website: http://www.inq7.net/lif/2004/mar/07/lif_2-1.htm, nailanad ti kastoy:
“Father Burgos is considered one of the most illustrious sons of Vigan. He fought for ecclesiastical reforms during the Spanish colonial period, and was falsely charged, together with Fathers Mariano Gomez and Jacinto Zamora, as masterminds of the Cavite mutiny of 1872. The three were executed by guillotine at Bagumbayan Field (now Luneta Park ) on Feb. 17 of the same year.”
Ngem iti salaysay ni Brigitte Belen Toquero, a naipablaak iti www.iluko.com, ayonanna a taga-Candon ni Fr. Burgos.
Kastoy ti mabasa iti salaysay ni Brigitte Belen Toquero: “Jose Burgos, born in Candon of a Spanish Army officer and a Filipino mestiza, was no less a great Candonian and a great Filipino, but of a different mold. He was a nationalist-loyalist, meaning he stood for the national interest, but only by way of reform without separation from Spain. On this he anticipated Rizal, del Pilar and the other greats of the Propaganda.”
Iti lektiur ni Prof. Ambeth Ocampo, chairman ti National Historical Institute iti maudi a lawas ti Setiembre 2006 sadiay UP Baguio, kunana: “In our education system, the more useful the information is, the more well rounded a person (becomes).”
Ngem no kasta met a makaulaw ken agsusupadi dagiti impormasion ken ad-adalen dagiti ubbing, maawananda la ketdi iti ganas nga agadal maipapan iti historia. Ket mapukaw kadakuada (dagiti ubbing) ti ganas ken regget a mangadal ti pribilihio ti historia. No mapasamak daytoy mapukaw metten kadakuada ti kaipapanan ti panagayat ken panagserbi iti nakayanakan nga ili. Saan a mababalaw dagiti ubbing (estudiante ken pupil), ta nagsusupadi dagiti maited kadakuada nga impormasion.
Maikadua, iraman koma mettten ti isyo maipapan iti mapagduaduaan nga “old cathedral iti Cota.” (Basaen dagiti napalabas nga isyo ti Tawid News Magasin).
Maikatlo, ti isyo no sadino a talaga ti nagrubuatan dagiti sangapulo ket lima a kaunaan a sakada — iti Port Salomague wenno iti Manila?
Centennial ita ti Sakada. Ngem nagduduma dagiti impormasion. Adda agkuna a nagrubuat dagitoy iti Salomague Port idinto ta adda met agkuna nga iti Manila, a kas ken ni Amado I.Yoro, Publicity Chair ti Filipino Centennial Commission, Hawaii ken inyimelna toy nagsurat.
Kas panangaturna iti damag a naipablaak iti Tawid, kunana: “Nagluas ti SS Doric (nagangkla iti North Harbor-Manila) idi Nobiembre 1906 a nagluganan dagiti original a 15 a sakada a bin-ig a lallaki ken Ilokano (taga Candon ti kaaduanna kadakuada) ket simmanglad ti SS Doric iti Honolulu Harbor idi Disiembre 20, 1906, sa nailayonda idiay Ola’a Sugar Plantation, Big Island nga immuna a nakaisangalanda iti trabaho.
Dagiti laeng SS Maunawil ken SS Falcon ti nagpundo iti Port Salomague, Cabugao, ti nagluganan dagiti 1946 Sakada.
Panagkunak, makatikaw dagiti dua a petsa a nadakamat.
Umuna a panagbaniaga: Manila dagiti 15 a sakada via SS Doric Nov 1906-Dec 20,1906
Maikadua a panagbaniaga: Port Salomague, Cabugao Enero 1946–Sept 1946, sagdudua a barsada ti SS Maunawili ken SS Falcon.
Ngarud, awan a pulos ti pannakainaig ti Port Salomague iti 1906 a panagluas. Inaturmi idin dagiti pablaak a kasta nga insursurat daytoy reporter ti Star Bulletin (Phil Star wenno Manila Bulletin) a simmurot iti biahe ni Governor Lingle itay Enero 2006. Biddut dagiti immuna a petsa a nadakdakamat maipapan iti PANAGLUAS, ken NAGPUNDUAN WENNO NAGLUASAN dagiti 1906 ken 1946 a sakada.
(Maigibusto)


text:
AGPUPULOTANKAMI a lallaki iti tinadtad a bidawbidaw a naupran iti suka’t sili ito’y a malem a kassangpet ni Iloy a nagsigay.
“Yaay! Al-alia! Adda zombie, kadakuada!” ni Manuel a kunam la no mabuteng ta pang-FAMAS ti artena. Idi taliawek ti likudak, nagmayat ti widawidan ni bilas iti puraw a kadaratan a bibig ti matmaturog a Sual Bay.
“Kaarruba! Mangrikepkayo! Iliktadyo dagiti agdanyo! Adda sumungad a zombie!” pinagimbudo pay ni Manuel dagiti dakulapna iti inna panaglaaw.
“Hu, salbagka met, Manuel, ania ti sasawem aya?” inkusilap ni bilas Colas a nagtugaw iti napagabay a dua a wasnay a kawayan a tugawan ti papag.
Kunwari, simmalipengpeng kaniak ni Manuel iti butengna ket nagkakatawa dagiti kakaduami. Ad-addan ti paggaak ti ummong.
“Bayaw Edu, adda zombie. Nagungar a bangkay. Ayyapo, nakabutbuteng! Awwooo! Awwooo!” tinuladna pay ti taguob.
Ad-addan ti garakgak. Di nakateppel ni bilas ket kellaat a dinarupna ni Manuel nga induron ket naiparusisi ni sutil.
“Agiduron ti zombie, kaarruba!” uray no sipaparusisi iti puraw a kadaratan, pinagimbudo pay laeng ni sutil dagiti dakulapna a nagpukkaw.
“Anak ti lasi ka!” inlayat ni bilas ti kugtarna, ngem dina intuloy ket madamdama, nakipagkatkatawa metten.
Timmakder ni Manuel. Immasideg ken ni bilas a singlot a singlot.
“Nabanglo met. Agat-Jovan. Saan met nga agatpormalin?”
“Ne, ta pasubsubankan…” immusiig ni bilas.
Kinuddot ni sutil iti bakrang ni bilas. “Sibibiagka, insan?” inkiremkiremna.
“Natural!”
“Ow!”
“Lasika!”
“Ket no ipampanesannaka ni ipag Reming!”
“Agpadakayo a dagmel!” induronna ti apagapaman ti sutil. “ Ti kuttongit met nga agat-alhambra ti sang-awna, di la ketdin agbain iti ar-aramidenna,” inngayemngem ni bilas.
“Ket sika, loko, dika agbain ti inka panagbabai? Babbalasangen dagiti dua a putotmo, agaramidka pay la iti linoloko!” imbales ni katugangak a lakay.
Di nakatimek ni bilas.
“SIGEN a, ankel. Bagbagaamon da tatang ken nanang,” impakaasi ni Marilyn, ti inaunaan kadagiti dua a babbalasang da bilas.
Uray pay ket ni baket, sangkaibagana a bagbagaak ni bilas bareng patiennak. Ngem kinunak nga agingga a saan a sitatallugod nga agbabawi ni bilas iti inna ar-aramiden, dinto dumteng ti pammagbaga kenkuana.
“Diay kano Paitan ti pagnanaedanna, angkel,” kinuna manen ti balasang ket tinangadna ti mangalastres nga init iti nganga ti tawa.
“Naglawa ti Paitan…” kinunak.
“Agpakuyogkan a ken Jerson, angkel.”
Kasla krismas tri ti pampasahero a Sarao. Agsisinnakloten dagiti babbai ken babbaket iti uneg, napnon dagiti lallaki iti kargadera iti tuktok, piton sa ti nagkalumbitin iti kutit, uppat iti hood ket iti tapalodo iti asideg ti drayber ti ayanko.
Mabalin met ketdi ti aglugan iti motor boat, ngem no kastoy a kadawel ti baybay, naslepkanton a sumagnpet idiay ili, isu nga inanusakon ti aglugan iti dyip. Nasken a makasaritak ni bilas. Ngem diak masigurado no ipangagnak.
Nabirokak ni bilas iti igid ti baybay, kaduana ti barkadana. Madama ti panagiinumda. Inkissiimko ti panagsaritami.
“Agpanunotka koma, bilas. Saan laeng a ti Pangascasan ti pagdinamagan ti panagpampanes ni ipag no di pay iti sibubukel nga ili. Impalualoannaka payen. Dinomingo pay a yawatannaka iti misa idta simbaan.”
Mababain iti panangipudosko kenkuana idi perngek ta nagdumog.
“Bilas, no natayka man iti pangibilanganna kenka, nasken a maipasngayka met babaen ti panangabaruanam.”
“Mabainak ngarud, bilas. Kayatko metten ti aggawid ket namimpaten a napanak diay balay ngem pinakayabannak iti pagpampana iti ikan. Saan laeng a pana ti isagsaganana kaniak no di pay tarapang.”
Tarapang- tay kasla gayang ni Satanas.
Imbagak a kuyogek a dumatag. Immannugot met ta tinarayan kanon ni Bisayana kalpasan a naugotanen ti singkuenta mil a bangkoda.
Kabigatanna, nagturongkami iti balayda. Panaen koma ni ipag ni bilas ngem nagpatngaak.
“Reming, baket, nautobkon ti amin. Pangaasim ta pakawanennak koma. Saanakon nga agtsiks pay, pramis. Kros may hart,” pinagkinnawwet ni bilas dagiti tammudona.
“Diak mamati iti sasawen ti nagungar a bangkay!” bales ni ipag a nangpetpet iti tarapang.
“Ipag, pakawanemon. Napudno ti panagbabawi ni bilas.”
“Pudno dayta, baket. Nangabakka. Katkatawaandakon dagiti tao. Isu a pakawanennak koma metten a.”
Naglibbi sa nagmisuot ni ipag.
“No natay man ni bilas, ipag, ita, naipasngay met manipud iti basol. No pakawanem, maipasngay manen ti sabali pay a ragsak ken linnangen ti pamiliayo.” Kiniddayak ni bilas a lamiongenna ni ipag.
Napatit ti dakulap idi gandatenna ti umapros. Timmalikudakon. Adda nangegko a kalimbatog. Nagriaw ni ipag. Ngem in-inut a kimmapsut ti iriagna ket madamdama, naulimeken iti uneg ti balay.
Napaisemak. Inton bigat, sigurado, agwaksi ni ipag!#


text:
Tuesday, March 25, 2014
DAY CARE MASS RECOGNITION TI CLUSTER 3, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Cabugao Day Care Mass Recognition, Cluster 3, Batch 2014 iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur iti bigat ti Marso 21, 2014.
Buklen ti Cluster 3 Day Care Centers ti Brgy. Alina-ay, Bato, Cael-layan, Catucdaan, Maradodon, Nagsantaan, NISTC DCC, Quezon, Reppa-ac, Salapasap ken Sisim.
Iti programa, immuna a naaramid ti Grand March nga indauluan dagiti LGU Officials, Guest Speaker, MSWDO, Parents/Guardians, Brgy. Officials ken dadduma a bisita iti nasao a Mass Recognition Program.
Nangipaay ti Invocation ni Ms. Juliet Ramos, Day Care Worker ti Catucdaan Day Care Center (DCC). Kalpasan a nakanta ti Pambansang Awit ken Cabugao Hymn, nag-Opening Remarks ni Mr. Rudy A. Ilar, Brgy. Rizal DCW. Nag-Words of Welcome met ni Salahodhen Ibrahum, NISTC Day Care Pupil ken nangted ti Message ni Mrs. Edna Rapisura, Federated President, DCSPG.
Naisaganad ti Pinning of Ribbons to the Day Care Pupils with Honors babaen kadagiti nagannak.
Nangipaay ti Inspirational Talk ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. Nagyaman ti Ama ti Ili iti maipakpakita nga agtultuloy a pammati dagiti nagannak a makipagmaymaysa iti pannakaipatungpal ti programa ti Day Care babaen iti anep ti MSWDO nga idauluan ni Mrs. Lydia S. Gazmen ken dagiti kakaduana. Kinablaawan ni Mayor Ediboy ti amin a naitaripnong ket inapresiarna ti Guest of Speaker, Mrs. Zenaida S. Andrada a mangibinglay ti kapadasanna/kapanunotanna kas nabayagen a Public Servant. Insupusop ti Alkalde Munisipal a babaen iti agtultuloy a panagtitimpuyog dagiti Nagannak/Guardians, Day Care Workers, Barangay Councils ken dagiti pannakabagi ti MSWDO ket makabukelda iti mainayon manen a responsable nga umili.
Simmaruno ti Awarding of Gold Medals to the “Most Outstanding Graduates” babaen iti panangirepresentar ni SBM Josefina S. Vallejo ken ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Introduction of the Guest Speaker ti inaramid ni Mr. Rudy A. Ilar, Federated Day Care Teacher’s President.
Nagmensahe ni Mrs. Zenaida S. Andrada, Municipal Agriculturist ti ili a Cabugao, Ilocos Sur. Kimmablaaw ken nagyaman ni Ma’am Zeny iti oportunidad a naited kenkuana a mangted ti pammagbaga kadagiti ub-ubbing nga aggraduar. Kangrunaan nga anag ti Mensahe ni Mrs. Andrada ket iti agtultuloy a panagsingsingpet koma dagiti ubbing, natulnogda koma a kanayon kadagiti nagannak kadakuada ken ammoda nga ipateg ken balansien iti orasda nga agadal ken agay-ayam.
Naisaruno ti Awarding of Silver Medals to the Outstanding Graduates babaen kadagiti Donors. Nai-Award pay dagiti Gold Medals kadagiti A-1 Children babaen met la kadagiti Donors.
Naaramid met ti Awarding of Gold Medal to the Participant of the Municipal and Provincial Children’s Congress iti Draw and Tell.
Binagi ni Mrs. Daisy Serdenia, DCW Sisim ti Presentation of the Graduates sa kinompirmar ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ti panagturpos dagiti ubbing iti dayta a bigat. Pinadayawan ni Mrs. Gazmen ti agtultuloy nga akem dagiti Nagannak/Guardians a kadua dagiti Day Care Workers a mangtartarabay kadagiti ubbing tapno maiturong iti napintas a panagadalda. Innayon ni Mrs. Gazmen a ti balligi ti ubing ket balligi met ti nagannak. Insupusopna a dagiti ubbing ti espesial a paset ti biag ti pamilia ket dagitoy ti inspirasion iti panagagawa ti maysa a nagannak. Dinakamat pay ni Mrs. Gazmen iti pannakapapintas ti Cabugao Cultural Sports Complex babaen iti napintas a panangiwanwan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a pakaang-angayan daytoy a panaggraduar dagiti ubbing iti tinawen.
Impalagipna pay ti “commitment” dagiti Day Care Workers (DCWs) nga agserbisio ti napudno ken pinagyamananna ti suportar ti Barangay Council ken ti agtultuloy a suportar ti LGU-Cabugao kadagitoy nga 11 a bilang ti DCC naggapuan dagiti naggraduar.
Kalpasan ti Farewell Speech ni Jamayca de la Cruz, Cael-layan Day Care Pupil, naited dagiti Certificate dagiti ubbing a nagturpos ket indauluan ti Guest Speaker, ken agraman dagiti Sanggunian Bayan Members a naitaripnong ken kasta metten da MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ken ni MSWD Assistant Leonora G. Reintar a nagiyawat kadagiti sertipiko kadagiti ubbing a naggraduar.
Closing Remarks ti binagi ni Mrs. Joy Engelyn Gazmen, DCW Quezon. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:10 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Pagsasao a Botolan
Ti Botolan ket ti pagsasao a Sambaliko nga insasao babaen dagiti 32,867 (SIL 2000) a Sambal, a naipangpangruna kadagiti ili ti Zambales ti Botolan ken Cabangan idiay Filipinas.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Botolan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Botolan Sambal". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ugisan ti gramatika ti Botolan
- Dagiti wadan a rekording manipud iti the GRN Network, iiti Botolan
- Hay Halita nin Diyos, dagiti berso ti Biblia iti Botolan


text:
Monday, March 16, 2015
KABAELAN KEN TALENTO DAGITI UBBING, NAIPAKITA ITI “LAING TI TALUGADING
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti maikadua a parang (Marso 14, 2015) ti “Laing ti Talugading, Show Me, What You’ve Got”, kabarbaro a programa ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a maysa kadagiti naisangayan nga aktibidad a pangparagsak iti umadani a panagpiesta ti ili (Ragsak Cabugao Festival 2015) inton Abril 21-25, 2015 ken mangtakuat/mangmuli kadagiti aglemlemmeng a talento/kabaelan iti amin a benneg ti kagimongan dagiti umili iti Cabugao, Ilocos Sur tapno pakairanudan dagitoy.
Agduduma ti klasena iti naiparang a maisalip ken nabuya a kas iti panagkanta, panagsala (Folk Dance), Rap ken Gymnastic.
Nairugi ti nadakamat a pakontes idi Marso 7, 2015 (rabii ti Sabado) idiay Auditorium ti Cabugao Central Park (CCP) ket maikadua a Sabado ti pakontes iti Marso 14, 2015 a no sadino a ditoy ket nagbuyaan manen ti naruay nga umili gapu iti makaparay-aw/makaliwliwa a parang dagiti nagpartisipar iti dayta a sardam.
Maaramid ti pakontes iti dua a nabatbati pay a Sabado. Iti umuna, ket nagsasalipan dagiti agad-adal iti Sekundaria iti ili (private ken public) ket napili dita iti tallo a kangrunaan a nakisalip (Elimination) a maisagana a Finalist para iti Grand Finals a naituding a maaramid inton Abril 22, 2015.
Napasamak ti “Laing ti Talugading” iti maikadua a Sabado ket binukel dagiti nagsasalip dagiti agad-adal iti nadumaduma a pagadalan-Elementaria iti ili.
Iti maikatlo a Sabado, naituding nga “Open for all” daytoy a pasalip ken buklento met ti Non-Government Agencies (NGA’s) ken NGO’s dagiti agsasalisal iti maikapat a Sabado ti bulan ti Marso 2015.
Kas iti umuna a Sabado a pannakaaramid ti “Laing ti Talugading”, nagpaay manen a Program Hosts da Ms. Odette V. Somera ken ni Mr. Dharen Jake R. Garcia, agpada a mangisursuro ken buklen dagiti nagpaay a Hurado dagiti maresrespeto iti kabaelanda iti kastoy a tay-ak ti pagsasalipan. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:16 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SANTA, Ilocos Sur – Maysa a bangkay ti babai ti naireport a timpaw iti karayan a sakup daytoy nga ili idi agsapa ti Hulio 23.
Idi damo, naipadamag a bakla ti biktima ngem napudasdasan a babai daytoy.
Awan ti akinngato a pagan-anay ti biktima a nakapantalon iti brown pants, nga agtayag iti 5’2” ken mapattapatta nga agedad iti nagbaetan ti 25-30.
Nupay kasta, kuna dagiti inbestigador nga awan ti pakakitaan a naabuso ti biktima.
Iti pannakaisurat daytoy, awan pay ti napan nangbigbig iti biktima iti Pineda Funeral Homes a nakaipananna.#


text:
Dagitoy sumaganad ket naadaw kadagiti agenda dagiti napalabas a regular session ti Sangguniang Panlalawigan ti Ilocos Sur iti napalabas a tallo a bulan.
Tapno sumayaat ti pannakamanehar dagiti ecotourism sites iti Ilocos Sur, nangisagana ni Bokal Christopher Baterina ti Ordinansa a mangted ti pagalagadan kadagiti local a gobierno nga addaan kastoy a lugar.
Tapno natalged dagiti mailako a karne iti ili a Santo Domingo, kasapulan nga iti pagpartian ti ili ti dumalanan dagiti amin a maparti a dingnguen sakbay a mapartida. Adda dusa dagiti aglabsing. (Municipal Ordinance No. 017 s 2017)
Tapno adda mainayon a benepisio para ti local a gobierno (LGU) ti Tagudin, ken tapno maregulate ti upa dagiti daga a kukua ti LGU, kitkitaen ti LGU dagiti bakante ken saan a maus-usar a daga ti LGU ken dadduma pay real properties daytoy. Possible a maipaupa dagitoy kadagiti adda iti pribado a sector (Municipal Ordinance No. 12, s 2017).
Binalbaliwan ti siudad ti Candon ti kayat a sawen ti ‘minors’ iti babaen ti section 4H.03, Article H, Chapter 1 ti Ordinance no 009-02 wenno ti Code of General Ordinances of Candon City, Ilocos Sur (2002). (City Ordinance No. 769)
Binukel ti Candon City ti City Dangerous Drugs Administrative Board tapno mapaksiat dagiti saan a nasayaat a mapaspasamak iti publiko gapu iti illegal a droga; adda met pundo a nailatang kadaytoy. (City Ordinance No. 765)
Kasapulan nga agpa-drug test dagiti agad-adal ti sekundaria, ken kolehio kadagiti accredited drug testing centers sakbay a maaawatda nga agenroll iti ania man kadagiti pagadalan iti siudad ti Candon. (City Ordinance No. 765)
Naikkan ti natibker a pundasion ti educational assistance program ti ili ti San Emilio, ket adda met nailatang a pundo daytoy. (Mun. Ordinance No. 2017-07)
Inadaptar ken pinagbalin a local ti ili a Cervantes ti pannakaiyussuat ti National Building Code of the Philippines (PD 1096) iti mismo nga ili. (Mun. Ordinance 349 s 2017)
Inyalis ti Candon City ti gatad a P3M manipud iti financial/livelihood assistance para kadagiti kooperatiba babaen iti RA7171 pundo tapno magatang dagiti ganagan a maited kadagiti mannalon ti tabako iti siudad. (City Ordinance No. 767)
Inaprobaran, ken inadaptar ti ili ti Cabugao ti 2018 Annual Investment Plan of Cabugao, Ilocos Sur, kas naaprobaran ken insumite ti Local DevelopmentCouncil. (Mun. Resolution No 74, s 2017)


text:
SANTA MARIA, Ilocos Sur. Nasugatan ti dua a lalaki gapu iti pannakidinnungpar ti motorsikloda iti maysa a bus iti nagkurosan a rummuaran iti public market ditoy.
Nagdinnungpar ti TMX 155 a minaneho ni Geronimo Dofredo, 27, ken residente iti Luna, Burgos, Ilocos Sur iti Viron Trans body number 1885 ken plaka AVG-285 a minaneho ni Rani Barracas, 35, ken residente iti Limmansangan, Alaminos, Pangasinan iti intersection exit ti public market iti daytoy nga ili.
Naammuan iti inbestigasion ti polis nga agdaldaliasat ti Viron Transit iti national highway idi rimmuar ti TMX iti intersection a puon ti panagsinapgid dagiti dua a lugan.
Nasugatan ti driver ti motorsiklo agraman ti kaduana a pahinante idinto a nadadael ti luganda.#


text:
VIGAN CITY – Narugian ti Kabsat Gov. DV 9-Ball Challenge idi Hulio 29 a kangrunaan a panggepna ti pannakadiskobre dagiti kailiantayo a bumilbiliar.
Naammuan a mangrugi ti torneo kadagiti barangay ket ti mangabak ditoy ti makisalip iti municipal level. Umawat dagiti mangabak iti P2,000.
Iti municipal level, ti dua a kangatuan iti umuna ken dua a kangatuan iti maikadua a distrito ti agsango para iti finals
Umawat ti kampeon iti P10,000, P7,500 iti maikadua, P5,000 iti maikatlo, ken P2,500 maikapat.
Agpaut ti torneo iti makabulan.#


text:
Wen Jiabao
Ni Wen Jiabao (naiyanak idi 15 Septiembre 1942) ket isu ti maikanem ken agdama a Premier ti Konsilo ti Estado ti Republika ti Tattao ti Tsina, nga agserserbi a kas daulo ti gobierno ti Tsina ken mangidulo pay ti gabinete. Iti kapasidad a kas Premier, ni Wen ket naitudtudo a kas ti nangruna a pigura iti ekonomiko nga annuroten ti Tsina. Manipud idi 2002 aginggana idi nagretiro idi 2012, isu ket nagtengngel ti panakaikameng iti Komite ti Sitatakder a Politburo ti Partido Komunista ti Tsina, nga isu daytoy ti kangatuan a de facto a pannakabagi, nga idiay ket nairanggo a kas maikatlo kadagiti siam a kamkameng.


text:
Iti advisory ti POEA, kinunana a nakaawat iti report nga adda agpampammarang nga indibidual a kas recruiter para iti Princess Cruise Ship Company a maibagbaga met nga adda ti opisina daytoy iti Ontario, Canada.
Innayon ti POEA nga agus-usar ti nasao nga indibidual iti email address a princess_cruise17@yahoo.com iti panangipakaammona iti maysa nga aplikante a nailistan daytoy kadagiti agtrabaho iti nasao a cruise ship.
Nasken met nga agbayad ti aplikante iti US$350 iti account officer ti kompania babaen ti maysa a remittance company.
Kuna ti POEA a nalawag a maysa nga scam ti nasao a job offer.
(Naipablaak iti Abril 17, 2017 a bilang.)


text:
Saint-Dié-des-Vosges
Ti Saint-Dié-des-Vosges, kadawyan a tinawtawagan akas ti Saint-Dié, ket maysa a komuna idiay Vosges a departamento ti Grand Est idiay abagatan a daya ti Pransia.
Daytoy ket maysa a sub-prepektura ti daytoy a departamento.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Saint-Dié ket mabirukan idiay Kabanbantayan ti Vosges ti 80 km (50 mi) nga abagatan a daya ti Nancy ken 45 km (28 mi) ti Lunéville. Daytoy a dalan idiay ginget ti Meurthe ket isu ti kanayon a nadaldalanan, ken isu ti immuna a nakaala ti perokaril idi 1864, a tattan ket pagururayan ti nangruna a kalsada.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
1507 : Universalis Cosmographia (Martin Waldseemüller)
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Institut universitaire de technologie (Kolegio) :
Kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
- Katedral
- Iglesia San Martin
- Museo Pierre-Noël
- Fabrica Claude et Duval (arkitekto Le Corbusier)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Saint-Dié-des-Vosges iti Wikimedia Commons


text:
Tuesday, August 16, 2011
PANNAKI-“DAYO”, PANNAKI-“DAP-AY” MET ITI KASASAAD TI PANAGBIAG!
Cabugao, Ilocos Sur - Kabayatan ti pannakaresulta ti transaksion a maniobraen dagiti koridor, saan latta met a maliklikan ti naikaugalian a panagtutungtong dagiti makidayo iti kaaldawan ti Dayo iti nagsaruno a Sabado: idi Agosto 7 ken 14, 2011.
Nagbalinen a ritual dagiti dumadayo ti nasingdat a panagpipinnadamag, panaglilinnangen, panagiinnammo tunggal Sabado a mangnayon pay ti kapadasanda a saan laeng a mapan sumirpat, gumatang wenno aglako iti animales iti aldaw ti Sabado.
Saan laengen a komersial, gumanansia, wenno makakuarta ti panggep ti pannakidinnayo no di pay ket sumirpat ti bumaro wenno bumalasang a nuang a kasinnukat wenno kaginnatang tapno agbaliw laeng ti mausar a pagtrabaho.
Mainayon latta met a maidusar dagiti tagilako a burias, kalding iti pagdadayoan. Adu ti masdaaw uray ti maysa a Pasado Kapitan iti napintas a pannakairubuat ti baro a Dayo. Innayonna a makapaawis ti kasla panagtienda dagiti mannalon kas pakpakauna ti heneral a tienda ti aldaw ti Domingo iti Northern Ilocos Sur Trade Center (NISTC).
Kabayatanna, gimmatang ti BARANG-AY Livestock Farm iti pito a baka a Brahman para iti dispersal project ti nasao a pagtaraknan segun iti palawag ni Dr. Cesar Soller, DVM, ken Farm Manager.#
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:16 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
CANDON CITY – Addan otoridad ti city wenno municipal registrar a mangkorehir kadagiti clerical wenno typographical errors iti aldaw ken bulan iti birth date wenno iti sex ti maysa a tao kas nailanad iti civil register a saanen nga agdalan pay iti korte.
Kinuna ni Engineer John Loyac, Candon City Civil Registrar, bayat ti maysa a taripnong dagiti barangay kapitan ditoy siudad nga iti babaen ti RA No. 9048, naikkan dagiti civil registrars iti otoridad a mangkorehir iti clerical wenno typographical error ken mangbaliw iti first name wenno nickname iti maysa a tao a saanen nga agdalan pay iti korte.
Inlawlawag ni Loyac a naamendaran ti RA No. 9048 babaen ti RA No. 10172, ket naikalawa ti mabalinen a korehiren ti local civil registrar ta karamanen dagiti clerical wenno typographical errors iti aldaw ken bulan iti date of birth wenno sex ti maysa a tao a nailanad iti civil register a saanen a kasapulan ti pammilin manipud iti korte.
Nupay kasta, adda latta dagiti proseso a masurot iti panangkorehir dagiti biddut iti aldaw ken bulan ti birth date ken iti sex ti maysa a tao, kinuna ni Loyac.
Saan a karaman a saklaw ti RA 10172 ti pannakabaliw ti nationalidad, tawen, wenno estado ti petisioner no di ket agdalan dagitoy iti korte.
Kas sagudayen ti RA 10172, saan a maasikaso ti aniaman a petision para iti pannakakorehir ti erroneous entry mainaig iti date of birth wenno sex ti maysa a tao malaksid no adda kakuyog ti petision a nagkauna nga school record wenno nagkauna a dokumento iti pagadalan, kas iti medical records, baptismal certificate ken dadduma pay a dokumento nga inyisio dagiti religious authorities.
Kasta met a saan a makorehir ti aniaman nga entry mainaig iti pannakasukat ti gender malaksid no ti petision ket adda kakuyogna a sertipikasion manipud iti maysa nga accredited a government physician a mangpaneknek a saan a nagdalan ti petisioner iti sex change wenno sex transplant.
Kabayatanna, inlawlawag ti maysa pay a civil registrar a masapul a maipublikar ti petision para iti pannakasukat ti aldaw ken bulan iti date of birth wenno sex ti maysa a tao iti maminsan iti makalawas iti dua a nagsaruno a Domingo iti maysa a pagiwarnak nga agsirsirkulo (general circulation) iti probinsia. Adda bayadan ti petision a publication fee.
Innayonna nga adda fee a bayadan ti petisioner a kolektaan ti city wenno municipal civil registrar ket maipan daytoy iti pondo ti maseknan a Local Civil Registry Office wenno iti Opisina ti Consul General para iti modernisasion ti opisina wenno iti pannakayemplo dagiti baro a personnel wenno panaggatang kadagiti suplay, kas maibatay iti government accounting and auditing rules.
Kinuna ti nasao a civil registrar a tagtagiurayda laengen ti implementing rules and regulations ti RA 10172 tapno mayimplementardan ti linteg. (Karaman ti report ni Danny Antalan)


text:
SAN EMILIO, ILOCOS SUR – Boluntario a simmuko kadagiti pannakabagi ti linteg ditoy nga ili ti maysa a dati a mayor nga akusado iti carnapping idi aldaw ti Martes, Agosto 20.
Akusado ni dati a Mayor Lorenzo Bragado, Jr. y Gagno, 60, ti carnapping a nai-docket babaen ti criminal case 3192-C ket adda standing arrest warrant kenkuana nga inyetnag ni Judge Policarpio P. Martinez iti RTC Br. 71, Candon City a napetsaan Agosto 2, 2013.
Nawayawayaan met laeng ni Bragado, tallo terminona a mayor ken tallo terminona a vice mayor ditoy nga ili kalpasan a nakapagpiansa iti P180,000.00.
Kabayatanna, sabali pay a wanted iti kaso a carnapping ti inaresto dagiti polis sadiay Lidlidda idi agsapa ti Mierkules itay napan a lawasna.
Inarestar dagiti pannakabagi ti linteg nga indauluan ni PSI Augusto Palitayan Cabello Jr., OIC, ni Rodolfo Cawis y Bolanos, 60, addaan asawa ken agindeg iti Brgy. Banucal, Lidlidda, babaen ti warrant of arrest nga inyulog ni Judge Policarpio P. Martinez iti RTC Br. 71 a napetsaan Agosto 2, 2013 mainaig iti kaso a carnapping, docketed under criminal case number 3192-C nga addaan iti P180,000.00 rekomendado a piansa.
Naipan iti Lidlidda PS ti nakemmeg para iti umno a disposision.#


text:
Papa Clemente V
Ni Papa Clemente V, ket naipasngay idi a kas ni Raymond Bertrand de Got (sagpaminsan a naipaletra a kas ti de Guoth ken de Goth) (c. 1264 – 20 Abril 1314), ket isu idi ti Papa manipud idi 1305 aginggana idi pimmusay. Isu ket naipammalagipan gapu ti panangipasardengna ti bilin dagiti Kabaliero ti Templar ken panagipapatay kadgiti kamengda, ken kas isu a Papa inyalisna ti Curia manipud idiay Roma idiay Avignon, nga isu ti nangirugi ti paset a panawen a naam-ammuan akas ti Avignon a Kinapapa.[1][2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Clemente V iti Wikimedia Commons


text:
1945
Ti 1945 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 6 – tininnagan ti Estados Unidos iti bomba atomika ti siudad ti Hiroshima iti Hapon, iti 8:16 ti agsapa (lokal nga oras).
- Agosto 9 – nangitinnag manen ti Estados Unidos iti bomba atomika, ita iti siudad ti Nagasaki, iti 11:02 AM ti agsapa (lokal nga oras).
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 24 – nabangon ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 28 – Rodrigo Duterte, maika-16 a Presidente ti Filipinas
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 26 – Helen Mirren, Briton nga aktres
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 20 – Reynaldo A. Duque, Filipino a mannurat (pimmusay 2013)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 9 – Yun Chi-ho, Koreano nga aktibista (naipasngay 1864)


text:
Ni Salvador A. Espejo
(Maikadua a paset)
Dakkel a peggad ti panagraira dagiti paltog, nangruna unay dagiti high-powered firearms iti ima dagiti saan a rumbeng nga agikut kadagitoy.
Iti Estados Unidos, adun dagiti pammapatay a naiwayat babaen ti paltog.
Dakamatentayo ditoy ti pannakapapatay daydi Presidente John F. Kennedy bayat ti motorcade ti luganna iti Texas. Ni Lee harvey Oswald ti kuna dagiti polis a nangpapatay ken ni Kennedy.
Uray ni Oswald ket nagudas babaen ti paltog. Pinaltogan ni Jack Ruby ni Oswald nga escort idi dagiti polis. Pinaltogan met dagiti polis ni Ruby a nakagudasan daytoy.
Napaltogan met a puon ti ipapatayna ni Robert Kennedy, kabsat ni JFK sumagmamano a kanito kalpasan ti panangabakna iti primary election para iti kina-presidente.
Maipalagip pay ti pannakapapatay babaen ti paltog ni Martin Luther King, maysa a black human rights advocate.
Idi laeng napan a tawen, napanggep ti biag ni Representative Gabrielle Giffords a nakatayan ti innem a tattao bayat ti miting politikal sadiay Arizona. Maysa nga agnagan Jared Loughner ti nangisayangkat iti pammaltog.
Ditoy pagiliantayo, adun dagiti naireport a nakaam-ames a pagteng a nakaaramatan ti paltog.
Kasano a malipatan ti panangpaltog ni Claudio Teehangkee, Jr. iti nakasubangna gapu laeng trapiko? Nagbalin ti pasamak a nabara nga isyo agsipud ta amana ti maysa a Chief Justice ti Supreme Court a kanagnaganna pay.
Wenno iti umasping a pasamak a nakainbolbaran ni Rolando Go? Nabayag a naglemmeng ni Go sakbay a natiliw ken naikursong iti pagbaludan tapno ikarona ti inaramidna.
Itay nabiit, nagbalin manen a kontrobersial ni Go agsipud iti mapapati a pannakakidnapna iti uneg ti pagbaludan. Adu ti saan a mamati a nakidnap daytoy no di ket naglibas. Madama ti inbestigasion no nakidnap wenno naglibas ni Go iti pagbaludan.
Itay nabiit, napasamak ditoy Vigan City ti nakaal-alingget a pasamak iti umuna a gundaway iti pakasaritaan daytoy naulimek ken dumurdur-as a siudad: ti pannakamasaker ti lima a pamilia babaen ti paltog nga insayangkat a mismo ti ulo ti pamilia.
Agingga ita, awan pay ti ania a nagdur-asan ti kaso a masaker iti Maguindanao a kangrunaan nga akusado dagiti Ampatuan.
Maipalagip a mapan koma ipila ti asawa ni Mangandadatu ken dagiti matalek a lider ken pasurotna ti kandidaturana para gobernador idi sinaed ida dagiti pasurot ni Ampatuan ket pinapatayda ti komboy a pakairamanan dagiti kameng ti media sada inkali dagitoy tapno mailemmeng ti krimen nga inaramidda.
Ngem kastay kunadan, awan ti palimed a dinto maibutaktak ket naibuang daytoy a kinaranggas a nagtungpal iti pannakaikursong iti pagbaludan dagiti dadaulo nga Ampatuan bayat ti pannakadengngeg dagiti kasoda.
Dagitoy sumagmamano a dinakamatmi a dadakkel a pasamak a nakakeltayan dagiti biag babaen ti paltog ti mangpaneknek nga adu dagiti armas iti ikut dagiti tattao a saan a rumbeng nga agiggem kadagitoy agsipud ta saanda a responsable a tattao ken dida agpangadua a mangaramat kadagitoy nga armas tapno maisaknapda ti pammutbuteng, panangriribuk ken panagpapatay tapno mataginayonda ti bileg ken kinaturayda.
Kaapiringna daytoy ti agdadata a kinapudno a nalaka ti maaddaan iti paltog, uray iti nalimed ken illegal a wagas!
Iti Estados Unidos, nalaka laeng ti gumatang iti paltog. Background check laeng ti kadawyan a kasapulan. Kadagiti dadduma nga aglaklako, umdasen a maysaka a US citizen.
Kas ken ni Holmes, dua a paltog ti inaramatna iti insayangkatna a panagpapatay bayat ti premier ti “The Dark Knight Rises”: maysa a shotgun ken maysa a military-style assault rifle. Mapapati a ginatangna laeng dagitoy iti maysa a paglakuan ken saan a nainget ti naiwayat a background check maipapan kenkuana sakbay a nailako dagiti paltog kenkuana.
Kinapudnona, maysa a pakaup-upayan dagiti umili ti Estados Unidos ken ni Presidente Obama ti saan a nalawag a pagtaktakderanna mainaig iti panangkontrol iti armas iti baet ti bumarbara nga isyo a bumilbileg ti drug cartel iti Mexico ken ad-adda a limmawa ken dimmakkel dagiti gamatna iti US. Alegasion dagiti otoridad a nagtaud iti US dagiti paltog a nagbalin nga armas dagiti drug cartel iti panangisaknapda kadagiti pammapatay ken pammutbuteng kadagiti tumakder a lapped iti nasayud nga operasion ti illegal a negosioda.
Madakamat ditoy a sinuplayan ti gobierno ti Estados Unidos ti militar ti Mexico para iti pannakirupakda iti drug smuggling. Sinuplayan idi ti Clinton administration ti Mexico iti aganay $6 billion ti pategda nga armas, balbala, night vision, granada ken panagsanay dagiti soldado ti nasao a pagilian.
Yan ti rigatna, adu dagiti soldado ti napasurot dagiti drug cartels ket insurotda dagitoy nga armasda.
Ngem segun iti Bureau of Alcohol, Tobacco and Firearms (ATF), saan nga iti US ti nagtaudan ti kaaduan kadagiti agraraira a paltog iti Mexico no di adu ti naggapu iti China, South America, ken Russia.
Maysa nga eksperto iti advanced law-enforcement training ti nagkuna a posible nga adda dagiti naipuslit nga armas a partuat ti USA ngem ad-adu dagiti umasping a paltog a partuat a naipuslit wenno nagatang manipud kadagiti sabali a pagilian.
(Adda tuloyna)


text:
VIGAN CITY – Naan-anay a nagbalin a kameng ti St. Paul College of Ilocos Sur iti St. Paul University System bayat ti conferment ceremony a naangay idi Hunio 29 ditoy. Ti Chancelor ti SPU System a ni Sr. Remy Angela Junio, SPC ti nangiyawat ti plake ti panagkameng kas tanda ti pannakakompirma ti pagadalan bayat ti conferment ceremony a sinaksian da Bishop Sergio Utleg ti Diocese ti Laoag, Dr, Caridad Abuan, OIC ti CHED Region I, Gov. Deogracias Victor Savellano, Vice Gov. Jerry Singson ken dagiti mangisursuro ken staff ti nadakamat a pagadalan.
TI SPCIS ti maikapito a kameng ti SPU System. Immunan a nagbalin nga unibersidad ti St. Paul University Philippines, Tuguegarao City kas mother University, St. Paul University of Manila, St. Paul University of Quezon City, St. Paul College of Dumaguete, St. Paul College of Iloilo ken St. Paul College of Surigao.
Iti panagsarita ni Sr. Marie Celine Santos, presidente ti SPCIS, kinunana a ti panagbalin ti St. Paul College a kameng ti SPU System ti mangipakita nga adayon ti nadanon ti pagadalan nga immuna a naawagan iti Rosary College a naipasdek idi 1905.
Impasingked ti presidente nga agtultuloy ti panangipaayda iti dekalidad nga edukasion kadagiti estudianteda idinto nga impakaammona a mabalindan ti makikammayet ken dumawat iti tulong kadagiti sabsabali a kameng ti SPU University para iti lalo pay a pannakaingato ti kalidad ti Paulinian education.#


text:
Thursday, August 17, 2017
4 Ps TI BRGY. SALOMAGUE KEN BRGY. CUANCABAL, NAIKKANDA ITI FIRE SAFETY, DISASTER PREPAREDNESS AND FIRST AID LECTURE
Cabugao, Ilocos Sur – Nupay adda kabukbukodan a Topiko nga i-lecture dagiti Staff ti 4 Ps Municipal Link iti angayenda a FDS iti kada barangay, makigiddan metten dagiti Personnel ti dadduma nga Ahensia a kas iti DOH; BFP; PNP ken MLGO a mangited iti kayatda a maipagteng (information drive/dissemination) kadagiti umili iti barangay a kameng ti 4 Ps.
Maysa ita nga epektibo a wagas iti pannakikammayet dagiti dadduma nga ahensia iti agtultuloy a Family Development Session (FDS) kadagiti 4 Ps kadagiti barangay ti ili a Cabugao. Nadaras nga agsaknap ti impormasion ken maiyadal agsipud ta dagiti 4 Ps Members ket isuda met laeng dagiti miembros iti barangay.
Iti kasta, dagiti Duty Personnel ti Bureau of Fire Protection (BFP)-Cabugao nga idauluan ni INSP Ronald Castillo ket nangiwayatda iti dayta a petsa (Agosto 11, 2017) iti nagsaruno a lecture maipapan iti
Fire Safety Lecture, Disaster Preparedness and First Aid kadagiti Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) Members iti iti Multi-purpose Building iti Brgy. Salomague ken iti baro a Covered Court iti Barangay Cuancabal, Cabugao Ilocos Sur idi Agosto 11, 2017.
Kadua dagiti nadakamat a Firemen dagiti Personnel ti Municipal Link ti DSWD ken LGU-Cabugao nga inyuna ni Miss Aida S. Cueto iti panaglektiur ken nagdemonstrar kadagiti 4 Ps Members babaen kadagiti Topiko a naipaannong kadakuada.
Ti Family Development Session (FDS) ket maysa nga epektibo a pamay-an iti panangpatibker ti urnos ken kasasaad dagiti 4 Ps Members a pakairamanan metten dagiti bumarangay ken dagiti Opisiales-da tapno masustener daytoy a programa ti DSWD ken pro-poor program ti Munisipio nga agtultuloy a kakammayetda ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:54 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
CANDON CITY – Angayen ti National Telecommunications Commission inton Agosto 11-12 ti maysa nga outreach program tapno idanonna ti serbisiona kadagiti klienteda ditoy probinsia.
Kanaig daytoy, isayangkat ti NTC ti dua nga aldaw nga NTC on Wheels iti Vigan City ken ditoy siudad.
Pakairamanan dagiti serbisio nga ipaayda ti renewal ti mobile phone dealer/retailer/reseller ken service center units, pannakapabaro ti lisensia dagiti nadumaduma a radio stations, ken permit dagiti commercial radio operators, pannakairehistro dagiti saan a nalisensiaan a 2-way radio ken panangasikaso kadagiti kiddaw mainaig iti pannaka-block dagiti napukaw wenno natakaw a selpon tapno saan a maaramat pay dagitoy.#


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Kinuna ni Mayor Alrico Favis a maaramaten dagiti barangay captains ti pundoda iti kalamidad ta naideklaran nga state of calamity daytoy nga ili gapu iti sinagrapna a didigra m
Naammuan a sangapulo ket pito a barangay ti nagsagrap iti layus a pinataud ti Bagyo Maring a nakaapektaran ti 2,927 a pamilia.
Immuna a nagiwaras ti gobierno probinsial iti relief goods iti 200 a pamilia iti Barangay San Basilio ken 220 pamilia iti Barangay San Vicente maigapu ken ni Bagyo Maring.
Kinuna ni Favis nga agtultuloy ti panagiwarasda iti relief goods kadagiti barangay a di pay naipaayan iti tulong.
Nakaiwaras metten ti lokal a gobierno iti relief goods iti 1,219 a pamilia iti Barangay Poro, 10 a pamilia iti Barangay Miramar, 38 a pamilia iti Barangay Bagar, ken 215 pamilia iti Barangay Alangan.
Kinuna ni Favis a timmulong a nagibunong ti Pag-ibig iti relief goods sadiay Barangay San Clemente ken Barangay San Julian.#


text:
MUÑOZ CITY – Kinuna ni Gobernador Deogracias Victor “DV” Savellano a kalpasan ti lakbay-aral dagiti opisial ti provincial agriculture office iti Nueva Ecija, namnamaenna ti naan-annayas a pannakamanehar ti demonstration farm nga impasdek ti gobierno probinsial iti San Juan, Ilocos Sur.
Gagem ti nasao a lakbay-aral ti sumakdo iti adal maipanggep iti agrikultura a mabalinda nga adaptaren iti Ba-Rang-ay demo farm nga inrugi ti gobierno probinsial iti arinunos ti 2007.
Kinuna ti gobernador a pinasingkedan dagiti mangidadaulo iti PhilRice ken ti Central Luzon State University (CLSU) iti pannakitinnulongda iti gobierno probinsial iti programa mainaig iti agrikultura iti probinsia. Agpada a taga-Ilocos Sur dagiti mangidadaulo kadagiti nadakamat nga ahensia.
Indauluan ni Savellano dagiti opisial ti opisina ti provincial agriculture ti Ilocos Sur a napan nangbisita kadagiti agduduma nga ahensia ditoy a siudad idi Enero 7.
Karaman kadagiti pinasiar ti grupo ti opisina ti PhilRice a nangipakita kadagiti kabaruanan a teknolohia iti panagmula iti highbreed a pagay, ken ti husto a panangmanehar iti Palayamanan a kaasping ti demo farm iti San Juan, Ilocos Sur.
Binisitada pay ti CLSU a nangkitaanda kadagiti agduduma a klase ti high breed a kalding. Naipakita met iti grupo dagiti agduduma a farm equipments ken post harvest facilities iti panagapsiarda iti opisina ti PhilScat ken BPRE.
Simmarungkar pay ti grupo iti Philippine Carabao Center, Fruit and Vegetable Seed Center ken Bureau of Fisheries and Aquatic Resources.
“Kalpasan ti lakbay-aral, madadaan itan ti naannayas a pannakamanehar ti demo farm ti probinsia. Dakkel met a makatulong dagiti kaprobinsiaantayo nga addaan iti takem iti nadumaduma nga ahensia tapno agballigi ti programatayo iti agrikultura a mangidateng iti rang-ay iti kaaduan a kaprobinsian,” kinuna ni Savellano.#


text:
Saan nga aggibus ti trahedia iti baybay no addanto pay laeng dagiti agaramid iti maikaniwas iti linteg, dagiti aginkikidem a mata, dagiti bukatot iti pirak ken no saan nga italtalek dagiti pagalagadan iti panagkargaan iti pasahero. Kas iti panagkarga iti nalablabes ngem iti naituding a pasahero a nagbalinen a naynay wenno gagangay laengen a mapasamak.
Kadagiti napasamak a trahedia iti baybay, kas iti pannakapattog ti inter-island ferry a Commando 6, saan a nasurot ti reglamento a kargaenna a bilang dagiti pasahero. Nagsobsobra ti bilangda. Naggapu daytoy iti Batangas, ket agturong iti Puerto Galera idi mapattog iti asideg ti Mindoro. Adda pay turista nga Hapones a nairaman kadagiti 12 a natay idinto a 48 dagiti nakalasat. Rumbeng a 48 laeng koma ti bilang dagiti pasahero, agraman ti skipper ken dagiti tripulante.
Maliklikan koma ti kastoy a trahedia no istrikto a maipatungpal dagiti reglamento. Sakbay nga agrubuat ti lugan, mabilang koma a nalaing no mano dagiti nakalugan. Saan a mabalin a sobraan ta dayta ti nairanta a makarga ti lugan. Rumbeng laeng a bumaba dagiti naudi a limmugan. Wenno nasaysayaat pay a matsek-ap dagiti pasahero iti iluluganda tapno maammuan a dagus ti bilangda agraman dagiti tripulante.
Manamnama ti isasangbay ti dakes a panawen iti pagiliantayo a buklen ti nasurok pito ribu nga isla. Daytoy ti kangrunaan a saganaan tapno maiyadayo iti trahedia. Nasken a mataripato a nasayaat ti kasasaad ti lugan.
Masapul a kompleto ti bilang dagiti life jackets ken dadduma a kasapulan sakbay nga aglayag. Saan nga ipapan nga uray ta nasirnaat met ti panawen, awan ti trahedia a mapasamak. Dumteng ti trahedia iti aniaman a panawen. Ngem ketdi, sigurado a maliklikan ti trahedia babaen ti panangsurot iti umno ken maiparbeng nga aramiden a kas intuyang ti pagalagadan ti industria.
Ti rigatna, nakairuamanen ti panagkarga iti mapumpunno ken agsobsobra. Naipaugalin a saan nga italtalek dagiti reglamento ken alagaden iti panagkarga kadagiti pasahero saan la a dagiti lugan iti danum no di pay iti takdang.
Ti sobra a kinabukatot iti pirak ti kangrunaan a rason no apay a saan nga istrikto iti pannakayimplimentar dagitoy nga alagaden. Sobra ti kinaamengtayo. Ti ad-adu a mateggedan ken sagrapentayo nga imbag ti panunotentayo.
Agingga iti saan nga agbaliw dagitoy a panunottayo, pulos a dinto sumardeng ti trahedia iti baybay. Saan a malibak nga ad-adda ketdi nga immadu ti bilangna, iti laksid ti kinaadda ti kabarbaro a teknolohia a maar-aramat kadagiti sasakyan ken iti panaglayag. Adda ken addanto latta dagiti trahedia agsipud iti panagbaybay-atayo kadagiti alagaden ken pagrebbengan.
Awan ti umuna a babawi no di maudi. Agnanayon a maudi. Nalpaston ti amin, napasamakton ti pagteng a saan a naimbag, satayo agtitinnudo no sino ti nagliway ken nakabasol. (JMAJR)


text:
Ni Mancielito S. Tacadena
Maysaak met kadagiti agessem nga agkolekta iti batek (tattoo). Kinapudnona, addan bio-mechanical tattoo iti makinkanigid a takiagko nga impakargak tallon a tawen ti napalabas. Isu nga idi naibaga dagiti kaopisinaak a kayatda ti mapan iti Tinglayan, Kalinga, imboluntariok ti bagik a sumurot. Napagtutulaganmi ngarud nga iti parbangon ti Marso 13, 2016 ti ipapanmi iti Buscalan Village tapno padasenmi ti agpabatek iti agdindinamag a ni Apo Whang-od a maikonkonsidera a kaudian a “mambabatok” iti Kalinga.
Insaganak ngarud dagiti kasapulan iti iyuuli. Addan pamalpalatpatak no kasano ti dalananmi gapu ta mamin-anoakon a naisar-ong iti upland areas bayat ti kaaddak idi iti broadcast media. Imbes a kallugong, sniper’s veil ti intugotko tapno maabbongan ti sibubukel a rupa ngem napariir ta adu ti abotna a pagnaan ti angin.. Pinilik ti t-shirt a dri-fit tapno saan nga agtalinaed ti ling-et. Nangipanak met iti sumagmamano a t-shirt iti bassit a bag. Pagsukatakto ta ammok a mabasaak iti ling-et bayat ti trekking. Nangitugotak met iti bottled water nga inumen bayat ti isasang-at ken energy drink a pangikkatto iti bannog no makadanonkami iti lugar. Ken gapu ta rantak ti agpabatek, mangibulsaak iti sumagmamano a paracetamol ken ibuprofen.
Agalas-singkon iti agsapa idi makadanonkami iti Bitalag, Tagudin a pangur-urayan ti inarkilami a van a mangitunda kadakami iti lugar da Apo Whang-od. Inarkilami daytoy iti innem a ribu a pisos. Dumalankami ngamin iti ili a Cervantes a sumalpot iti Tadian, Mountain Province a pangdagasanmi iti tourist guide a kaarruba ti baket. Siamkami maibilang ti driver. Bayat ti iyuulimi nagpapas a nagbuya iti aglawlaw dagiti kakaduami aglalo kadagiti dua nga On the Job Trainees iti opisinami a taga Ilocos Norte. Nalawagen idi dumtengkami iti Bessang Pass, ti lugar a nakapasamakan ti rinnupak iti nagbaetan dagiti soldado a Filipino ken Amerikano kontra iti umat-atras idin a grupo dagiti Hapon nga idauluan ni Hen. Tomoyuki Yamashita idi WWII. Napasamak pay ditoy ti pannakatambang dagiti NPA kadagiti agdaldaliasat a kameng ti 50th IB a nakapasagan ti sumagmamano a soldado a pakairamanan pay ti maysa nga opisialda idi rugi ti nasuroken a maysa a dekada ti napalabas. Nagalakami kadagiti pakalaglagipan a ladawan ditoy.
Dinalananmi ti Aluling Bridge a mamagsilpo iti Ilocos Sur ken iti Mountain Province. Addaan met iti naidumduma a pakasaritaan ti nadakamat a rangtay ta nupay apagsurok la a gudua kilometro ti kaatiddog daytoy, immabot iti tallo a dekada ken lima a presidente sakbay a nalpas. Wen nairugi daytoy idi 1978 a panawen ni Presidente Marcos ngem sa la naileppas idi 2013 a katengngaan ti panagtakem ni Presidente Noynoy Aquino.
Agalas-otson ti agsapa idi dumanonkami iti Tadian, Mountain Province. Dinagasmi ditoy ni Jonathan Baydon a mangiturong kadakami iti mismo nga ayan ni Apo Whang-od. Kinunana nga agtengnganto ti aldawen no dumanonkami iti sungadan ti Buscalan Village. Manipud sadiay magmagnakami iti akikid a trail a sumang-at iti uneg ti nakurang maysa nga oras. Binalakadannakami a manganen iti nasapa a pangngaldaw idi dumanonkami iti Bontok tapno addanto pamigsami a sumang-at.
Alas onse y median idi dumanonkami iti lugar a pakaibatian ti luganmi. Kinunana a saanmin a mabalin nga isang-at ti lugan gapu ta madama a masesemsemento ti dalan nga agpangato. Inlawlawagna a kasapulan nga aglugankami kadagiti agpaspasada a motorsiklo nga umuli agingga iti ayan ti maar-aramid a rangtay. Singkuenta pesos ti bayad ti tunggal tao. Dua ti kabaelan nga ilugan ti maysa a motorsiklo. No ti amak dagiti babbai a kakaduami gapu iti ilet ti dalan ken ti kauneg ti rangkis iti makanawan. Inagawaak met ti kimpet ta napalalo ti panaglag-oy ti shocks ti motorsiklo. Ngem natanang ketdi dagiti driver. Naruamdan ket kasla awan aniamanna ti panangidalanda iti luganda iti igid ti madama a masemsemento a dalan nupay bassit la panagriro mabalin nga agtarus iti derraas daytoy. Apaman a dimmanonkami iti ayan ti rangtay, bimmalasiw kami iti naabbatan a waig ket iti ballasiw, agpadpadaanen dagiti sabali pay a grupo dagiti motorsiklo. Singkuenta manen ti bayad ti tunggal pasahero. Kas iti imuna a dinalananmi, makapaalliaw ti nauneg a rangkis iti sikigan ti dalan agingga iti sungadan ti Village. Naginanakami iti maysa a kantina nga addaan iti bassit a kubo. Adda nakitak a napuskol a kable a dumanon iti village. Dinamagko no mabalin ti sumakay laengen dita imbes nga agtrekkingkami ngem kinuna ti tour guide a maus-usar laeng daydiay para iti pannakaingato dagiti kangrunaan a kasapulan dagiti agindeg iti village. Pasaray pay ma-stock daytoy iti tengnga isu a saan a mausar daytoy a pagluganan ti tao.
Impakaammo ni Jonathan kadakami a mangrugin ti trekking. Inlawlawagna nga akikid ti trail a dalananmi isu a masapul ti panagannad aglalo inton mangrugin ti sinnang-atan. Awan ti paglinongan isu a no kayatmi agyankaminto pay la iti ayan ti waterfalls a malabsan ket ituloyminto laengen ti sumang-at inton bumaba bassit ti init. Ngem nagdesision ti grupo a sumang-atkamin. Naannayas pay laeng ti pannagnami iti umuna a kinse minutos. Kasla normal la a pannagna agingga a nakadanonkami iti waterfalls. Dinamag manen kadakami ti tour guide no kayatmi ti agyan pay laeng ditoy ngem kas iti imuna a sungbatmi, kinunami nga aglayonkamin iti ayan ni Apo Whang-od ta planomi ti umulog met laeng iti malem no malpaskami a mabatekan. Nangrugi ti sinnang-atan. Kuminnit metten ti darang ti init. Ket gapu ta agpapadakami nga iti la uneg ti opisina ti ayanna iti inaldaw, mangrugin a mariknami ti panagirut dagiti saka ken panagsakit digiti luppomi. Ti maysa a kaduami intugawna lattan iti maysa nga agpang ti agdan nupay napalalo ti pudotna. Damag a damag ti sabali pay no adayo pay idinto nga umis-isem ti tour guide a kasla awan aniamanna kaniana ti pannagnami. Malasin ti naruam. Pasaray adda dagiti masabatmi ket agkikinnablaawkami. Naggapu gayam dagitoy iti ayan ni Apo Whang-od. Idi dandanikamin (segun iti tour guide) adda grupo dagiti ubbing a nasabatmi. Mabalin nga mapanda koma ngata iti ayan ti waterfalls. Ngem idi makitada ni Jane Palas a maysa kadagiti kaduami a marigatanen nga umuli, inalalayandan isuna. Adda dagiti nangkibin kaniana idinto a nagyan iti likudanna ti dadduma. Saanndan a simmina agingga a nakadanonkami iti umuna a kubo iti Buscalan Village. Kas pagyamanna inikkan ni Jane iti tsokolate dagiti ubbing. Kinuna ti tour guide nga iti laengen likudan ti ayan ti kalapaw a pangisaysayangkatan ni Apo Whang-od iti panagbatekna. Kasla ngarud naawan ti bannogmi ket kalpasan ti sumagmamano a lidok ti danum ken panangpunas iti ling-et dagusen a tinurongmi ti ayan ti baket a madama idi a mangbatbatek kadagiti nakapila a klientena. Maysa a bassit a baket a napno iti batek ti bagina ni Whang-od. Ad-adun ti puraw a buokna ngem iti nangisit a saan a nakaskasdaaw ta nasuroken a siam a pulo ti tawenna. Iggem ti maysa nga imana ti kayo a pagpatitna idinto nga iti bangir nga imama ti bassit a sangadangan a kawayan nga addaan iti siit ti sua iti murdongna nga agserbi kas dagumna a mangiserrek iti tinta iti kudil. Adda met iti sikiganna ti sabsabot a nagyanan ti nababasa nga uging nga agserbi a tinta. Naggapu dagiti klientena iti nadumaduma a lugar iti pagilian. Kaaduanna ti pada a tattoo collector. Adda pay dagiti tattoo artists, wen nalalaing a tattoo artists nga agus-usar iti kabaruanan a tattoo machines ngem kayatda met a padasen ti mano-mano a wagas ti kabaketan a tattoo artist iti pagilian. Adda pay nadanonmi a sumagmamano a Pranses.
Nagdesision ti grupo nga umiankami laengen gapu iti kaadu ti pila ken tapno makainanakami metten. Iti balay ti kaanakan ti baket ti nangipananda kadakami. Agbayad ti tunggal maysa iti dua gasut ket limapulo a pisos kas bayad ti panagyan. Libre ti innapoy. Nagpagatangkami iti dua a manok a sidaen. Gapu ta kayatmi a ramanan ti putaheda a pinikpikan isu ngarud ti imbagami a maluto. Dagiti metten lallaki iti village ti nagboluntario a mangluto iti daytoy.
Dandanin alas kuartro ti malem idi ayabandakami nga umulog manipud iti kuartomi. Ti grupomin ti mabatekan. Gapu ta adda intugotko a bukodko a design nagpaudiak ta impasketch-ko pay daytoy ken Aaron Labrador, ti OJT mi a nalaing nga agdrawing idinto nga immunan dagiti kakaduak a nakapilin iti disenio manipud kadagiti sample ti baket. Ni Kenneth Pajo ti insalang ni Apo Whang-od idinto a pinili ni Architech Estrelita Rugnao a pagpabatekan ni Grace Palicas nga apo ni Whang-od gapu ta nalaglag-an kan ti panagpatitna segun kadagiti nakapatangmi a nagpabatek. Madama met idi a karkargaan ni Elyang Wigan, ti highshool student nga apo met laeng ni Whang-od ti maysa a turista manipud Manila.
Apaman a nalpas ni Kenneth timmakderen ti baket ket kinunana nga inton bigatkamin a dadduma. Mabalin a nabannogen daytoy iti nagmalem a panagubrana. Innayonna a masapul a nakadigos ken nakasaganakaminton iti alas siete y media ta dakaminto ti iyunana.
Inyawis met ti tour guide ti panangipasiarna kadakami iti natukad-tukad a taltalonda iti likudan ti village. Tapno makadanonkami ditoy, limmabaskami iti kabalbalayan. Naisem dagiti tattao a kaaduanna ti babbai a madama nga agin-innaw, aglablaba wenno aglutluto. Adda grupo dagiti ubbing a simmurot iti likudanmi. Dumawdawatda iti candy. Inyawatko ti sumagmamano a piraso ti chewing gum kadakuada ket nasam-it nga isem ti insubadda. Napansinmi met ti dagiti tarakenda nga an-anakan a baboy nga agpagna pagna lattan kadagiti sirok ti balbalayda. Saanda a nakakulong. Kasla aso dagitoy a palagudlagod.
Idi addakamin iti taltalon, saan a naaluadan ti kaduami ti nagpukkaw gapu iti kinapintas ti aglawlaw. Nakaberberde ti talon gapu ta kararaep dagitoy. Nalit-aw ti danum a nanglapunos iti talon. Ngem dagus a pinasardeng isuna ti tour guide. Saankan a mabalin ti agpukapukkaw ditoy. Ngem saanna nga imbaga ti makaigapu. Rinugianmi ti nagala iti ladawan. Nadumaduma a posision. Nadumaduma a camera. Idi agsubsublikamin iti balay a pagyananmi, pinadasmi a binuya dagiti alami a ladawan. Dimi ammo no nairana laeng, ngem awan uray maysa a nagbalin a ladawan nga ala ti camera tay kaduami a nagpukkaw.
Kalpasan ti panangrabiimi, sinangomi ti kape a barako bayat ti panagpapatangmi. Kayatmi koma ti uminum iti serbesa wenno gin ngem saan a mabalin ta dikami pay nalpas a nagpabatek. Gapu iti bannogmi a simmang-at, nasapakami a nagidda. Nalamiis ti aglawlaw ngem mayat ti imeng ti kuartomi aglalo ket sasaggaysa kami iti pranela nga ules.
Kabigatanna, siak ti immuna a bimmangon. Alas siete pay laeng agur-urayakon iti kalapaw. Bayat ti panangurayko iti baket, namrayak ti nagbasabasa kadagiti naisurat a nagnagan dagiti naisar-ongen iti lugar. Adda pay dagiti nangibati iti calling card da ditoy a tattoo artists. Maysa ditoy ket naggapu pay sadiay Espania. Saan a nagbayag simmungaden ni Apo Whang-od. Immuna nga insaganana dagiti kasapulanna. Tinemplana ti tinta nga usarenna. Inruarna ti kayo a pagpatitna ken insimpana ti siit ti sua nga inyusokna iti murdong ti sangadangan a kawayan. Sakbay a sinangonak. Timmangad ti baket. Maysa gayam daytoy a ritualna tunggal agsapa sakbay a rugianna ti panagtattoo-na. Inulitna nga in-sketch ti disenio a napilik. Eksakto met idin nga immulog dagiti kakaduak. Eksakto addan mangpicture ken mangvideo iti pannakabatekko.
Umuna a pak-ol pay laeng nariknakon ti saem ti siit a naitudok iti kudilko. Ditoyko a nakuna a maminlima siguro a nasaksakit daytoy no ikumpara iti pannakaikarga ti tinta usar ti moderno a tattoo machine. Mariknam ti iyuuneg ti siit iti kudilmo. Mangrugin nga agbibineg ti likudak a karkargaanna. Dinamag kaniak ni Jane no nasakit. Insungbatko met a nasaksakit toy luppo ken saksakak nga immuli. Nagkatawa. Siguradoka kinunana. Agsaysayasayen ti dara iti likudak ket impakitana ti video. Agpayso nadara. Nauneg ngata ti pannanakaitudok ti siit. Ngem nangato siguro ti pain tolerance-ko ta diak pay la maala ti agrupanget ken agriaw. Ad-adda nga riniknak ti kettangko a nakatugaw iti nababa a bangkito. Mapan ngatan a kuarenta y singko a minutos ti proseso. No mamin-ano a naulit-ulit a nagpauneg ti siit iti isu nga isu a paset. Nagtultuloy ti panagdarana. Idi kuan pinunasanna daytoy iti wet wipes. Sinirigna ti disenio. Napnek ngatan ket imbagana a nalpasen. Ti bayadna, sangaribu. Ginundawayak metten ti naki photo ops ken ni Whang-od sakbay a timmakderak.
Agalas dies ngatan idi malpas amin a kaduami a mabatekan. Ket sakbay ti iyuulogmi, inyawatmi metten ti bayad ti tour guide a dua a ribu. Ket maminsan pay nakigrupokami manen ken ni Apo Whang-od para iti photo ops.
Pudno a nasaem ti tunggal iseserrek ti murdong ti siit ti sua iti kudil. Nairteng ti tunggal pak-ol ti kayo ni Apo Whang-od ngem amang a narigrigat ti idadanon iti Buscalan Village a pakasarakan kenkuana. Adu a ling-et ken bannog ti mapasaram sakbay a makasangom ti maysa kadagiti maipagpanpannakkel nga artist ti pagilian. Naidumduma nga arte a mabalin a mangkompleto iti koleksionmo a tattoo. Ta uray pay agkakapintas dagiti naimarkan a tattoo iti bagim kasla mas kompleto ti koleksionmo no nakargaannaka ni Apo Whang-od. Maysa a dayaw a mapadasan ti maysa a kadaanan a wagas ti panagbatek nga iti laeng kabambantayan a paset ti Kalinga a maar-aramid.
Isu a no kayatyo ti naidumduma a klase ti adventure ita a kalgaw, imbes nga inka manen aguper iti baybay, padasem man met ti maikamang met maminsan iti nature a kunada. Laglagipem laeng kaka, manipud iti iyuulim agingga iti panagawidmo, awan ti telebision ken awan signal ti selpon. Isu a mananammo a nasayaat ti ti agbakasion.@


text:
SIPUD PAY idi angged (time immemorial), nagpasar dagiti Bago iti naginad a dur-as idinto a karbenganda met ti agsagrap iti ad-adu pay nga inprastruktura a mangpasantak no di man mangitag-ay iti kinaasino ti tribu. Ket iti manamnama a pannakairiing manen ti pannakabukel ti baro a probinsia dagiti Bago, kasano ti tiansana nga agballigi tapno magun-od metten dagiti kakabsat nga agnaed kadagiti interior nga il-ili ti Ilocos Sur ti arapaapda a panagdur-as ti lugarda?
Nagtataripnong itay nabiit dagiti dadaulo manipud iti innem nga ili iti Kabagoan para iti pannakairiing manen ti isyo a baro a probinsia. Nakisinnarak ken nakikonsulta dagiti opisial ti ili ti Cervantes, San Emilio, Quirino, Gregorio del Pilar, Lidlidda ken Suyo iti maysa a diputado a maysa met a kameng ti tribu Bago. Impeksa dagitoy nga opisial ti kaririknada para iti panggep a panagbalbaliw.
Maipagarup a nakaipasan ti ili ti Cervantes iti maysa a resolusion a mangsupsuporta iti maysa a legislative measure para iti panagdur-as ti nasao a panggep. Manamnama a suroten dagiti dadduma pay nga ili daytoy a naiyussuat a panggep.
Buklen ti 19 nga il-ili ti maisingsingasing a mangbukel iti kabarbaro a probinsia ti Kabagoan. Malaksid kadagiti innem nga immuna a nainaganan, buklen ti Kabagoan dagiti 14 nga interior nga ili ti Ilocos Sur a pakairamanan ti Sugpon, Sigay, Alilem, Burgos, Banayoyo, Salcedo, Nagbukel ken Galimuyod; ti Sudipen ken Bagulin iti La Union; ken ti ili ti Tubo, Luba ken Villaviciosa iti Abra.
Segun iti diputado, a dina pay kayat ti mainaganan gapu iti kinasensitibo daytoy nga isyo, ti pannakaadda iti kabukbukodanda a representante iti Kongreso ti kasasaayatan amin a maragpat iti pannakabukel ti probinsia ti Kabagoan agsipud ta addanton mangtaming iti isasangpet dagiti inprastruktura iti lugar ken pannakapaadda iti kabukbukodanna a provincial officials a mangiwardas iti panagdur-as, ken pannakaadda iti kabukbukodan nga internal revenue allotment share a maysa kadagiti pagtaudan iti pundo no agbalin a maysa a probinsia.
Manamnama a maipila iti mabiit ti maysa a bill iti Kongreso para iti pannakabuangay ti kabarbaro a probinsia. Impatigmaan ketdi ti maysa nga agilinlinteg a tapno napigpigsa ti gutad ti arapaap, nasken ti ad-adu pay a resolusion dagiti ili a mangipaneknek iti sinseridad ken kinapasnekda tapno agtignay dagiti agpampanday iti linteg sadiay Kongreso.
Nasken ti regular a konsultasion ken panangilawlawag kadagiti amin nga il-ili a maseknan tapno maawatanda ti kaipapanan, kaimudingan ken panggep ti pannakabuangay ti kabarbaro a probinsia, kinuna met ti maysa a nangato nga opisial ti gobierno probinsial a maysa a kameng ti tribu Bago.
(Adda tuloyna)


text:
VIGAN CITY – Maysa a lalaki ti binugbog ti maysa a grupo dagiti lallaki gapu ta mapapati a dida nagustuan ti imbalikas ti biktima.
Naglak-am iti adu a dugol ken dunor ni Marcos Rosal, 43, agnaed iti Poblacion, San Vicente gapu iti pananglugob kenkuana ti grupo dagiti lallaki iti agdan ti Plaza Salcedo a sumango iti St. Paul Cathedral.
Mapapati nga idi lumabas ti grupo iti yan ni Rosal ken kakaduana, imbalikas ti biktima a kayatna ti mangbugbog ket maipagarup a di nagustuan ti grupo ket dinarupdan ti biktima sada linugoban.
Naipaagas iti Metro Vigan Cooperative Hospital ti nabugbog a biktima.#


text:
Itay nabiit ti panangipadas ti National Irrigation Aministration Provincial Office (NIA) kadagiti tallo a dadakkel a makina ti Banaoang Pump Irrigation Project (BPIP) a masarakan sadiay Barangay San Mariano, Bantay, Ilocos Sur kas kiniddaw ti NIA central office no epektibo met laeng daytoy iti nakaisangratanna a pasayak.
Iti panagsusop ti BPIP iti danum iti Karayan Abra iti Banaoang aglasat ti danum iti 1.4 kilometers tunnel, 87 kilometers main canal ken lateral canals, 310 kilometers main and supplementary farm ditches, 170 a kilometers a drainage canals ket manamnama ti panangpasayakna iti 6,312 nga ektaria a pagtatalonan ken kabangkagan a pakabenepisiaran dagiti 5,334 a pamilia iti Bantay, Vigan City, Caoayan, San Vicente, Sta. Catalina, San Ildefonso, Sto. Domingo, ken Magsingal. Addaan met daytoy iti 87 kilometers a kalsada para iti operation ken maintenance.
Manamnama nga ipaay ti proyekto ti dakkel a dur-asan ti probinsia ta umadu la ketdi ti maapit kadagiti pagtatalonan iti umuna a distrito. Mairanud pay dagiti kadarapatda nga il-ili ken kabangibang a probinsia gapu ta sigurado a rumegta ti komersio ken negosio.
Manamnama ti 72,900 metric tons a milled rice iti tinawen iti panagandar amin dagiti pito a makina ita a bulan ti Hunio. Saan laeng nga umadu ti apit a pagay no di pay dagiti natnateng lalona iti ili ti Sta. Catalina, San Vicente, Bantay ken Vigan nga agmulmula kadagiti repolio, cauliflower, sili-taban ken dadduma pay a nateng.
Dakkel unay nga addang iti dur-asan daytoy a proyekto nga agpateg iti P2.8 billion nga utang manipud iti pagilian ti China a nairugi idi 2003.
Kalpasan ti pangipadas kadagiti tallo a dadakkel a pump, iyawatton ti China Constructional and Agricultural Machinery Export and Import Corporation (CCAMEIC) iti NIA provincial office ti pannakamanehar daytoy a proyekto.
Marisrisut metten dagiti sumagmamano a kaso ti right of way a nagnaan dagiti kanal ti pasayak ken impasigurado ni Diputado Ronald V. Singson iti umuna a distrito ti Ilocos Sur ti naannayas a pannakaresolbar dagitoy timmaud a parikut.
“A problem regarding the unpaid right of ways of the irrigation canals is presently settled by the project management office,” impasigurado ni Singson. Dayta ti mangpunas kadagiti panangipapan a saan a masolbar dagiti parikut dagiti nadalanan a sanikua. Napateg la unay ti pannakaurnos daytoy tapno awan dagiti tumaud a susik ken parikut iti masakbayan.
Mamatikami a dakkel unay ti maitulong daytoy proyekto ti padanum kadagiti mannalon iti umuna a distrito ti Ilocos Sur. Ta kas impaganetget ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo iti ibibisitana iti probinsia, “We need to fast tract the completion of this pump irrigation project because this will address the perennial problem of agriculture sector on insufficiency of water for growing crops and at the same, this project will mitigate the effect of the El Niño in the province.”
Mamatikami a dagiti kastoy a proyekto ti ipaayan koma ti gobierno iti naan-anay nga imatang para iti panagdur-as ti agrikultura ditoy pagilian. Maysa a pagilian nga agrikultura ti Pilipinas ket rumbeng laeng a daytoy ti prioridad a suportaran ti gobiernotayo.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Napidutna kano ti peke a kuarta nga impustana iti sugal, daytoy ti impetteng ti suspek a natiliwan a nangipusta iti peke a P1,000.00 iti maysa a natayan sadiay Zone 6 ditoy nga ili idi rabii ti Enero 5.
Pudno man wenno saan ti statementna kadagiti nangtiliw kenkuana, impatulod ti polis ditoy ti rekord nga illegal possession and use of false treasury or bank notes and other instruments for credit maikontra ken ni Herminio Baldo, Jr. y Paz, 41, construction worker, ken residente iti Barangay Sacuyya Norte, Santa, Ilocos Sur.
Segun ken ni Baldo, naisurot laeng iti kaanakanna a maysa met a construction worker a napan nakisugal iti maysa a natayan sadiay Barangay Zone 6.
Kinuna ni Baldo a maab-abak iti dayta a kanito ket intudona nga impusta ti P1,700.00 a kuartana a pakaibilangan ti peke a sangaribu a pisos.
Naabak ni Baldo.
Idi bayadan ti kueme dagiti pusta, saan a makaanay ti P700.00 isu a sukatanna koma ti P1,000.00 ngem idi binidingna, naduktalanna a peke daytoy.
Tinengngel dagiti makisugsugal ni Baldo sada impaima kadagiti nagresponde a polis agraman ti kuarta nga addaan serial number RM359020.
Bayat ti pannakapalutpotna, imbaga ti suspek a napidutna ti kuarta iti Bantay Arcade idi napanda nakitienda sumagmamano nga aldaw sakbayna.
Segun pay iti suspek, dinagdagusna nga imbulsa ti kuarta ket saannan a minira tapno penkenna koma no pudno met laeng a kuarta daytoy.#


text:
Myanmar
Nagsasabtan: 22°N 96°E / 22°N 96°E
Ti Myanmar i/ˈbɜrmə/, opisial a ti Republika ti Kappon ti Myanmar i/ˌmjɑːnˈmɑr/ Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw, panangibalikas [pjìdàʊɴzṵ θàɴməda̰ mjəmà nàɪɴŋàɴdɔ̀]), ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia ken Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket nabeddengan babaen ti India, Banglades, Tsína, Laos ken Tailandia. Pagkatlo ti dagup ti nakapalikmut ti Myanmar a 1,930 kilometro (1,200 mi) ket agporma ti aplaya iti igid ti Luek ti Bengal ken ti Baybay Andaman. Iti 676,578 km2 (261,227 kd mi), isu daytoy ti maika-40 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket isu pay ti maika-24 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong nga addan ti sumurok a 58.8 riwriw a tattao.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- ^ a b c d "Burma (Myanmar)". Internasinal a Pundo ti Paguartaan. Naala idi 6 Mayo 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti kalsada nga inprastruktura ket pra iti panagmaneho ti kanigid pay laeng.
- ^ CIA – The World Factbook – Myanmar
- ^ Panagrangrang-ay a Banko ti Asian – Kinapudno a Pagalagadan ti Myanmar,  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Myanmar
- Myanmar
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Militar a diktadura
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1948
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Calbiga, Samar
Ti Calbiga ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Calbiga ket politikal a nabingbingay iti 41 a barbaranggay.[2]
- Antol
- Bacyaran
- Beri
- Barobaybay
- Binanggaran
- Borong
- Bulao
- Buluan
- Caamlongan
- Calayaan
- Calingonan
- Canbagtic
- Canticum
- Daligan
- Guimbanga
- Hindang
- Hubasan
- Literon
- Lubang
- Mahangcao
- Macaalan
- Malabal
- Minata
- Otoc
- Panayuran
- Pasigay
- Patong
- Baranggay 1 (Pob.)
- Baranggay 2 (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 15 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Makan a la Pinoy: Block 4 pansit, hot cake ken ukay
By BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net
Ti Baguio City Public Market ket napasen-paset iti Block 1 agingga Block 4, Caldero Section, Hangar Market, Hot cake Section ken dadduma pay. Idi dekada 60 adda paset ti tiendaan a naipaabang iti Maharlika Livelihod Center ken Marbay, adda met paset a naipaabang iti Baguio Hilltop Enterprises a nangipatakder iti Hilltop Hotel. Nargaay ti Hilltop Hotel iti ginggined idi Hulyo 1990, sadiay nakargaayanna, naipatakder dagiti carenderia, paglakuan iti tapey, moma, ken dadduma pay.
Nasimpan ti Block 4 itatta, kas iti Block 3, nasementon ken addaan dua a kadsaaran. Paglakuan kadagiti natnateng, ikan/lames ken nabiag a manok ken pato, ken ukay/wagwag wenno second hand a badbado iti baba. Iti akinngato a tukad ti panganan ken ukay met laeng. Sagpaminsan a mapmapanak sadiay a gumatang ti bubod wenno diket ken masansan nga iti akinbaba ti pakitiendaak ta nalaklaka ti magatang sadiay kumpara iti dadduma.
Iti sumagmamano a bulan, ayuyangmi ti Block 4, kakuyogko dagiti kaduak nga agwatwatwat iti aerobics-zumba idiay Burnham Park. Iti akintengnga a paset ti maikadua a kadsaaran ti Block 4 ket naintar dagiti panganan iti merienda, dumna met iti igid a makinkannigid ti panganan iti innapuy ken nadumaduma a sidsida. Kalpasan iti aerobics workout, mapankami agkape sadiay ken mangan iti hot cake. Nalaklaka ti presyo ti pancake ditoy kumpara kadagiti sikat a fastfood chain. Ad-adu pay ti pagpilian a toppings/palaman: butter wenno margarina, condensed milk, peanut butter, brown sugar wenno plain. Adda pangibulon a brewed wenno instant coffee, chocolate wenno softdrinks. Adda met ti unli lugaw, lugaw with egg ken arrozcaldo.
Sukimi a panganan ti Stall 218, ti makinlikod iti Snack Section ti Block 4. Ti puesto ni Floribeth ti kaaduan ti klase ti merienda a lako. Adda bread roll a napalamanan iti ham a kinunana a naimas nga isawsaw iti ketchup. Kalalainganna ti sam-it ti maja blanca, ginettaan a bilo-bilo ken biko. Ni Elsa, kaduak iti aerobics, ket masansan a gumatang ditoy nga iyawidna iti balayda. Mabsogkan iti P25 a lugaw with egg, maparabawan ti tostado a breadcrumbs ken bawang, ken pinulbos a sili.
Aguppat a tawenen nga aglaklako ni Floribeth Dumaina idiay Block 4. Saanna a sanikua ti karbengan iti puesto, masusuelduan isuna nga agbantay ken aglako. Kasadaranna ti maikadua nga anakko, 26. Nakalpas met koman iti kolehiyo, kunak iti nakemko. Idi dinamagko no apay a saanna nga intuloy ti kinamaestrana, kinunana a gapu iti kinarigat ti biag ket saannan a naituloy ti agbasa. Uray pay kayatna ti agturpos ket kapilitan a nagsardeng. Taga-Kiangan, Ifugao ti tatangna ken Bago iti La Union ti nanangna. Managisem ken nagaget ni Beth. Nadalimanek isuna isu a kayatko met a panganan iti ayanna ta nadalus uray pay awan ti lababoda. Iti laeng paset ti karinderia ti addaan koneksyon iti danum, lababo ken drainage. Awan ti paginnawan iti Snacks Section isu a nabalkot iti cellophane dagiti platito nga ipausarda ken disposable dagiti kutsara ken tinidor. No malpas kamin a mangan agtaroskamin a makitienda wenno mapan pay agwagwag iti met laeng paset ti Block 4 wenno idiay Block 3. # nordis.net


text:
Microsoft
Ti Microsoft ti maysa kadagiti kadakkelan a korporasion iti lubong nga agparpartuat iti programa wenno software para iti kompiuter. Ti Microsoft ti akin-aramid iti Windows nga operating system, nga us-usaren ti kadakkelan a porsiento ti personal a kompiuter iti sangalubongan. Partuat met laeng ti Microsoft ti nalatak a Microsoft Office a maar-aramat para kadagiti aplikasion a pang-ofisina.
Ni William "Bill" Gates, nga agdama a nakalista kas kabaknangan a tao iti lubong idi 2006, ti mabigbig a makipagtagikua iti Microsoft Corporation.


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Saan a nakalasat ti baket a dinungpar ti motorsiklo iti nakaitarayanna nga ospital idi Marso 14.
Pimmusay iti ospital ni Francisca Asuncion, 82, baak, residente iti Barangay Bacsil ditoy nga ili gapu kadagiti sugatna maigapu iti pannakadungparna iti Honda Wave a motorsiklo a minaneho ni Charles Garcia, 32, baro, residente iti Caraisan, Magsingal, Ilocos Sur.
Segun iti report, kagapgapu ni Asuncion a nakimisa iti Our Lady of Piat iti Barangay Guimod ket mapapati a kellaat a bimmallasiw iti kalsada a puon ti nakadungparan kenkuana ni Garcia.
Naitaray dagiti dua iti Magsingal District Hospital sada naiyalis iti Gabriela Silang General Hospital a pimmusayan ti biktima.#


text:
SAN VICENTE, Ilocos Sur – Nasarakan ti bangkay ti maysa a baro a tumtumpaw iti karayan ti Sitio Urdas, Barangay San Sebastian ditoy nga ili idi Marso 24.
Segun iti report, nasarakan ti lamolamo a bangkay ni Ignacio Remular Reotutar, baro, residente iti Barangay Bantaoay ditoy nga ili.
Nasarakan pay dagiti lupot ti biktima iti asideg ti karayan.
Mapapati a nakainum ti biktima ket nupay saan a palubosan ti pamiliana, rimmuar latta ket naammuan laengen dagitoy ti napasamak kenkuana iti kabigatanna.#


text:
Sapad, Lanao del Norte
Ti Sapad ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sapad ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- Baning
- Poblacion Sapad ( naganna idi ket Buriasan )
- Dansalan
- Gamal
- Inudaran I
- Inudaran II
- Karkum
- Katipunan
- Mabugnao
- Maito Salug
- Mala Salug
- Mama-anon
- Mapurog
- Pancilan
- Panoloon
- Pili
- Lower Sapad
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Maika-20 a meridiano laud
Ti 20° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Islandia, ti Taaw Atlantiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto. Iti dadduma nga isbangan ti heograpia, daytoy ket naus-usar a kas ti linia ti longitud a nasayaat a mangilasin ti historikal a panagsina a nagbaetan ti Daan a Lubong ti Eurasia ken Aprika ken ti Baro a Lubong ti Kaamerikaan.
Ti maika-20 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-160 a meridiano daya.
Idiay Antartika, ti meridiano ket mangipalawag ti pagbeddengan a nagbaetan ti Antartiko a Teritorio ti Britaniko ken ti Daga Reina Maud. Ti nagbaetan ti maika-5 a paralelo amianan ken ti maika-60 a paralelo abagatan ket mangporma ti akindaya a pagbeddengan ti Sona ti Nawaya ti Nuklear nga Armas ti Latin nga Amerika.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-20 a meridiano laud ket lumabas babaen iti:


text:
E LIBRARY UNVEILING AND BLESSING – Getgettengan da Cabugao Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. ken dagiti mutia nga indauluan ni 7th Cabugao Global Grand Reunion 2014 Queen Perpetua Solanzo Kojo ti laso kas pananglukat ken pannakabendision ti E Library kas paset ti selebrasion idi Pebrero 20, 2014. Naipaay iti E-Library ti napastrek iti nasao a reunion dagiti annak ti Cabugao nga agnanaeden iti ballasiw-taaw. (Pammadayaw ti LGU Cabugao)
You are here: Home › Archive › Media › Photo Galleries › E LIBRARY UNVEILING AND BLESSING


text:
News Categories
Latest Bloggers
Facebook Like
SugponewsBlog
This is some blog description about this site
GREAT Program para ti opisyales ti barangay napasamak
Insayangkat ti Department of Interior and Local Government (DILG) babaen iti panangidaulo ti Municipal Local Government Operation Officer Reynaldo R. Colisao ken ti suporta dagiti opisyales ti ili a Sugpon, naisayangkat ti panakapasamak ti tallo nga aldaw a seminar ti Grassroots Empowerment for Accountable & Transparent Barangays (GREAT) sadiay Municipal Service Center idi Pebrero 24-26, 2014, nga inatenderan ti addaan dagup nga innem a pulo (60) a kabarbaro nga opisyales ti kada barangay pakairamananen dagiti secretaries ken treasurers.
Ti panggep daytoy nga programa ket tapno mapasayaat ken manayunan ti kabaelan dagiti opisyales ti barangay nga mangisayangkat kadagiti annungen ken responsibilidadda nga buyugan ti na-ananay nga sirib ken laing iti panangituray iti maysa nga barangay.
Daytoy ngarud ket addaan manamnama nga resulta kadagiti opisyales nga mangaramid ti makunkuna nga Brgy. Agenda for Governance and Development( Brgy. AGAD) ken Brgy. Capacity Development( CapDev) iti tawen 2014-2016 nga manglaun kadagiti programa nga mangtulong ken agbalin a sanggir iti panagprogreso iti kada barangay, nga indanto iyemplementar ti unos ti tallo nga tawen nga inda panagturay.undefined
Comments
Beautiful Design
Sugpon website is inspired by one of the most beautiful templates in the planet. As you can see every detail is astonishing.
Mobile-Friendly
Prepare your iPhone and Android Gadgets. This website can be enjoyed in both devices. Amazingly responsive.
Be One of Us
Be part of our community of people who are very passionate about news-writing and blogging. Register now. It's free.