text:
Saturday, September 14, 2013
Tangken Tabungaw
Tunggal lenguahe adda naidumduma a galad ken talugading a maiduma iti sabali. Adda kabukbukodan a garit tunggal maysa. Maysa nga inalat a pakabigbigan ti nagan. Kas iti ini-Iloko a pagsasao wenno sao kuna lattan—dagiti balikas wenno grupo dagiti balikas ti kabukbukodan a dila a saan a masarakan kadagiti dadduma. Nupay addaan dagiti dadduma iti katukad wenno kaarngi dagitoy a balikas, agpatingga laeng ditoy ta aginnaddayodan iti interpretasion wenno pakaitarusan.
Ania ngarud iti pangawag dagitoy a balikas?
Ini-Iloko dayta ti malagipko a pangawag daydi Mang Pelagio Alcantara kadaytoy a termino. Kasta ti malagipko, babaen iti atiddog a tungtongan ken balitaktakan iti GUMIL seminar and workshop a napasamak sadiay Provincial Capitol ti San Fernando, La Union idi Enero 1990. Napagsasaritaan dagiti ini-Iloko, a kas maysa a nakalista a pagtutongtongan (agenda) iti dayta a taripnong. Napintas ti tungtongan ken panagsisinnukat ti kapanunotan a nagtinnag no kasano nga ipatarus dagitoy ket awan met iti katukadna.
Uray ti mismo a gobernador idi, ni Gob. Justo Orros ket naayatan met a nakipartisipar iti tungtongan. Ni Nid Anima, a taga Abra ken ni Juan S. P. Hidalgo, Jr. iti nagpaay a sangaili. Nupay seminar daytoy a para laeng iti GUMIL La Union Chapter, immatendarkami met a naggapu iti Baguio, ta kasta iti naikari idi ni Mang Pel a no agpaseminarda ket umatendarkami latta tapno manayunan ti ammo iti panagsuratan. Uppatkami nga immatendar: Bagnos Cudiamat, Pedrito Sanidad, Art Castro ken toy numo.
Nabaknang ti sao nga Ilokano iti ini-Iloko a balikas a saan a masarakan iti sabali a lenguahe wenno dayalekto. No ipatarus iti sabali a lenguahe ket nalab-ay ti ramanna sika wenno makakurikor kadagiti lapayag a mangngeg.
Kas koma daytoy nga ini-Iloko a balikas, tangken tabungaw. Kasano koma nga ipatarus daytoy a balikas nga ini-Iloko iti Tagalog wenno iti English? Tangken ti tabungaw—natangken ti ukisna wenno akinruar a pasetna ngem nakaluklukneng met iti unegna. Tangken tabungaw, maiyaplikar kadagiti agintatangken, and the likes.
Adda met ketdi katukadna a balikas—asideg a katukadna a balikas ngem saan met nga isu ti maitutop nga Ilokanona.
Saan met a mabalin a kunaen a “pulis patola” iti Tagalog ta naiduma met ti pakaitarusanna. Nupay agpada dagita a balikas a kayatna a sawen nga agintatangken, agintutured, awan lategna wenno ania ditan a kaibatoganna a termino wenno tayutay.
Isu a makuna a naidumduma dagiti ini-Iloko a balikas.
Ti maysa pay nga ini-Iloko ket ti balikas a “saan a makalawlaw iti kelleb” ta no ipatarus daytoy iti English wenno iti Tagalog, aglalo no usaren ti word for word (w4w) a translation napukawen!
No usaren ti w4w translation, “can’t encircle the pot cover” saan a maitutop ta iti kayat a sawen dayta a “saan a makalawlaw iti killeb” ket twisted personality. No kasta met ti pakaitarusanna, napellasan no di man nakayasan a naminpitla ket napukaw ti metapora.
Isu a narigat no dadduma iti agipatarus kadagiti sinurat—kas koma iti sarita, aglalo no saan a mismo ti author ti agipatarus iti sinuratna.
Da Peter La. Julian ken Manuel Diaz ket dayta ti dakkel a parikutda iti panangipatarus kadagiti sarita nga Ilokano ta awan iti kaibatoganna a balikas dagiti ini-Iloko. Iti maysa a diskusionda sadiay Session CafĂ© (formerly Dainty’s Restaurant, ti nalatak unay a watering hole iti Baguio) iti katengngaan ti 2007 napagsasaritaan idi ti proyekto a panangipatarus kadagiti sarita nga Ilokano iti English. Ket nasaoda ti parikutda maipapan kadagiti iniiloko a balikas a maamakda a mangipatarus, maysa ditan ti saritak nga impangabakko iti Palanca Awards ta adu dagiti iniiloko a balikas nga inlagak.
Kangrunaan a pagparikutanda ti saritak nga impangabakko iti Palanca ta nagadu dagiti ini-Iloko a termino a narigat nga ipatarus ta agbaliwen no kua ti kayatna nga ibaga. Uray siak a mismo ket pinadasko nga impatarus iti Tagalog ken iti English ngem saan a makapnek.
Nupay kasta, iti Filipino, (national language) mapalubosan kano dagiti termino nga awan iti katukadna a balikas nga ilaok tapno lalo a bumaknang. Kasta ti balakad kaniak idi ni Prof. Leoncio Deriada, dati a dekano iti College of Humanities iti UP in the Visayas. Isu a no nagsuratak iti Filipino adun ti laokna nga ini-Iloko a balikas wenno Kankanaey wenno Nabaloi, depende ti tema ken agbibiag. Mabasa dagitoy lalona kadagiti dandaniwko ken dagiti saritak iti Filipino (mabasa dagiti dadduma iti kamalig.blogspot.com ken biligualpen.com). Uray dagiti dadduma a regional writers ket kastoy met ti aramidda, a kas iti Bicol, Waray, Kiniray-a, ken dadduma pay. Ti purpose wenno kangrunaan nga akem daytoy ket panangpabaknang ti national language—Filipino.
Usaren ngarud dagiti ini-Iloko a balikas iti Filipino wenno Tagalog a sinurat tapno saan a maiyaw-awan ti kabukbukodan a dila iti panagdur-as ti nailian a lenguahe. No ini-Iloko a termino, kastanan, ta di ket a dagiti negatibo a balikas iti maitiptipon iti Filipino a kas iti dugyot, bwakaw, ken dadduma pay a balikas…@
Posted by Ka Iddo at 6:04 PM 0 comments
Monday, September 09, 2013
Dagiti Sarsarita Para Ubbing
Idi radio pay laeng ti kangrunaan a taudan ti impormasion, paboritotayo a denggen dagiti putar (daydi) Angkel Pete Aromin (awanan relasionmi, a kas pangawag laeng kenkuana, papolar nga awag) a napauloan iti “Dagiti Sarsarita ni Angkel Pete” a nabayag a nangilillili ti muging iti yuyeng ti imahimasion; a kunaentayo a nabayag a tinaraonanna ti mugingtayo kadagiti sarsarita. Dagitoy ket nangngegan kadagiti kangrunaan a radio stations iti Northern Luzon babaen ti produksion ti MPBC; dagiti sarsarita a nangited iti binagbag-oy a liwliwa ken impormasion a nangtaraon ti adu a muging iti dinekdekada.
Idi inayabanen ti Namarsua (daydi) Angkel Pete, sinublat ni Amor Cabaccang, ket pinauloanna met iti “Dagiti Sarsarita ni Lola Angela.” Dinekada metten daytoy iti napalabas, ket agingga iti agdama mangngegan pay laeng iti tangatang..
Saanko a mabubos a maisip iti panagwerret dagiti panunot dagiti dua a mannurat (Aromin ken Cabaccang) no kasanoda a pinagubbog ti mugingda kadagiti sarsarita a para ubbing ta immabut ti panagsursuratda iti dinekdekada, iti inaldaw-aldaw—Lunes agingga iti Sabado..
Nupay nagtrabahotayo met iti MPBC a kas scriptwriter ken copywriter iti innem a tawen, saantayo a nagsurat iti sarsarita a para ubbing. Kadagiti sangapulo ket uppat a drama a produksion ti MPBC, sangapulo ket tallo iti intay nagsursuratan, ti laeng sarsarita a para ubbing ti saan.
Nupay kasta, iti kapaliiwantayo kadagiti putar da Angkel Pete ken Amor Cabaccang, saan laeng a didaktiko no di ket simmalpada met kadagiti sensitibo a panirigan ken paspasamak naigamer iti lasag ken dara ti gimong. Dagiti sarita a saan laeng a mangbagbaga no di ket luktanna ti muging iti kabarbaro nga eksperiensa wenno mangguyugoy (persuade), iti kinainosente ken panangiladawan ti panagawat ti maysa nga ubing iti inna aglawlawna, iti biagna a kas ubing, ken panaganalisar kadagiti sumagpat a kabarbaro a banag kenkuana.
Ti kinainosente, panagtakuat, panagawat ken pannakiramraman iti mapaspasamak iti gimong ken panagiparang kadagiti sensitibo a panirigan ti ammotayo a depinision ti sarsarita.
Dagiti sensitibo a panirigan ket nabiit pay a naipasngay ta nabayag a saan a makaaliwaksay dagiti sarsarita iti pagilian ta dinominaran dagiti didaktibo a tema.
Ngem ita a panawen, nagbalbaliwen ti panirigan ti kaaduan a mannurat kadagiti sarsarita ta simmagpatdan kadagiti putar a nasken iti pannakibiangda iti gunay ti gimong ken iti panagaddang ti panawen.
Iti bukodtayo a panirigan nasken laeng a makiramraman dagiti ubbing wenno makibiang iti bukodda a gimong tapno saanda nga agkalaegan ken agtaytayyek iti maymaysa wenno sumagmamano laeng a tema. Iti ababa a pannao, nawayan ti dagiti sarsarita (para ubbing) nga agdakiwas iti sadinoman a yuyeng ti imahinasion. Nupay agdakiwasda, saanda nga umadayo iti konsepto ti kinainosente ti maysa nga ubing.
Iti Ilocano Children’s lit, dagiti konsepto maipapan iti pananggamulo dagiti ubbing iti bukodda a biag ken maaninaw kadagiti putar (daydi) Reynaldo A. Duque ken Clesencio Rambaud; iti panangiladawan kadagiti nakain-inosente a sarsarita ken makapaisem ta naigamer sadiay ti kinaubing—aramid ken kapanunotan dagiti ubbing ket masarakan kadagiti putar ni Sherma Benosa.
Ti kinainosente ket saan a maiyadayo kadagiti sarsarita uray no gamuloenda iti bukodda biag, iti man pannakiramanda iti mapaspasamak iti gimong, iti man panagtakuatda iti kabarbaro a banag, iti panangiduronda a nawaya ti kabukbukodanda a pangngeddeng, ket iti panangipresentarda kadagiti sensitibo a panirigan.
Nalawag ti kinainosente dagiti aramid ken panagpampanunot dagiti ubbing; ket iti kaanoman saan a pulos a natibnokan iti malisia ken dadduma pay a aspekto iti muging ti nataengan,
Iti pammaliiwtayo, naganus pay laeng ti literatura dagiti ubbing iti pagilian no ikompera dagiti sabsabali a nasion.
Lalona kadagiti naputar iti bukod a dila ni Ilokano. Ti makitatayo a rason ket ti kinakisang dagiti mabasa, mangngeg ken mabuya; ti limitado a panangragpat kadagitoy ket nasken a mawarwaran pay nga umuna tapno pumayagpag iti tangatang ti pannakapnek.
Nakisang ti mabasa a Ilocano Children’s lit. Nagsardengen nga agipablaak iti sarsarita ti Bannawag, nagsardengen ti pasalip iti sarsarita nga inesponsoran ni Honor Blanco Cabie ket kadagiti dandaniw a para ubbing met ita iti nakaituonan ti immatangda.
Nailadawan ti kinapudno nga ilulutuad dagiti sarsarita babaen iti pilit a panangibaklay dagiti mannurat, tagapatarus, editor ken ilustrador iti salaysay ni Eugene Y. Evasco a napauloan iti “Sitwasyon ng Panitikang Pambata sa Pilipinas (2010-2012)” a nangidataganna ti kasasaad iti agdama ti Children’s lit.
“Walang duda, hindi nagkukulang sa inisyatiba ng mga manunulat, ilustrador, at tagapaglimbag tungo sa ikauunlad ng panitikang pambata sa Pilipinas. Karamihan sa mga produksiyon ay maituturing na sugal, kapangahasan, at pakikiisa sa pagpapayabong ng anyo at nilalaman ng mga aklat pambata. Hindi maituturing na trabahong mapagkakakitaan ang paglikha ng mga aklat pambata, sa pananaw ng mga manunulat, tagasalin, editor, at ilustrador. Ngunit naglaan sila ng maraming oras sa training at pag-aaral upang matamo ang mataas na antas ng sining at propesyonalismo. Binubuhay ng mga pangunahing palimbagan gaya ng Vibal, Anvil, Lampara, Tahanan, at Adarna ang anyo ng panitikang pambata sa pagsusulong ng mga bagong anyo, gayong may mga puna’t batikos sa kalakhan ng kanilang komersiyal na mga produkto. Anu’t anuman, napapanatili nilang maunlad ang produksiyon ng panitikang pambata sa hindi laging sumasandig sa mga de-kahon, pormula, at gasgas na mga paksain”.
Pudno la unay ti kunana a saan a maibilang a trabaho a pagganaran wenno kumitaan ti panagsurat, ta kas iti nakunan iti naminsan Reynaldo Duque, dipay mabalin nga igatang iti kape. Nupay kasta, gapu dayta pannakapnek (satisfaction) sangoen latta dagiti mannurat ti talentoda nga agaramid iti sarsarita; kadagiti publisher, pudno la unay ti kuna ni Evasco a pannakisugal, kinadursok nga aramid iti agipablaak kadagiti libro a saan nga ammo wenno saan a sigurado nga agsubli pay ti puonan, nupay kasta, aramidenda latta met ti amin a kabaelanda iti panagdur-as kadagiti libro a para ubbing. Isu a kitkitaenda met a nalaing dagiti pinutar a saan a nakasanggir a kanayon kadagiti pormula, de-kahon wenno dagiti naulit-uliten nga idea nga iti kabayagnan a maul-ulit ket saanen a malagip a kaano a nangrugi wenno nangrugi idi time immemorial.
Kas iti singasing ni Evasco, kasapulan kano dagiti timek dagiti nadumaduma a rehion tapno mapabaknang ti literatura a para ubbing iti pagilian. Kastoy man iti pammaliiwna:
“May mga inisyatiba rin mula sa mga indibidwal, mga organisasyon, at mga masigasig na tinig mula sa rehiyon upang punan ang mga nakaliligtaan ng mga komersiyal na tagapaglathala.”
Wen a, an-annuen ngarud dagiti regget nga agprodius kadagiti sinurat a para ubbing no awan iti badang nga agtaud kadagiti kakailian, dagiti mannursuro iti amin nga agpang (level), dagiti estudiante ken dagiti mangipatpateg ken napinget a manartarabay iti panagsantak daytoy a benneg, ti literatura.
Isu nga iti sangaduyog a singasing ni Evasco, maitutop laeng koma a naburburnok pay koma ti bilang dagiti riders ket mangipatpateg itoy a klase ti literatura. Ti panangsaranay kadagiti mannurat, tagapatarus, editor ken ilustrador ket puon ken gubuayan iti regta nga agputar pay iti ad-adu ken narangrang-ay, de-kalidad a sinurat a mabalin met nga ipannakkel iti sangalubongan a kas kabukbukodan a literatura para ubbing. Kastoy man ti singsing ni Evasco:
“Sa lahat ng nabanggit, hinihiling ng panitikang pambata ang mas maraming mambabasa at mas masugid na tagapagtangkilik. Aanhin pa ang mga pagbabago, aanhin pa ang mga paghamon sa paksa at anyo kung hindi naman ito pahahalagahan ng mga bata at pamilyang Pilipino? Kung gayon, kailangan ng tulong ng mga magulang, guro, at ibang nagmamalasakit upang ipakilala sa mga batang mambabasa ang mga hiyas ng kasalukuyang panitikan para sa batang Filipino.”
Babaen iti irteng ken gutad ti pammailin ti Departamento ti Edukasion (DepEd Order No. 16, series of 2012) maipapan iti Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE), manamnama ti panagruar dagiti libro a para ubbing, dagiti literatura a mangmuli iti naimbag a pannursuro, mangguyugoy nga agtakuat kadagiti kabarbaro a banag, makipaset iti saritaan ken diskusion ken dadduma pay a mangidur-as iti kinatao ken mangpabaknang iti kapanunotan, nga amin ket nagtaud kadagiti naputar a sarsarita.
Nausaren idi ti kastoy nga approach ti edukasion. Dagiti sarsarita ti pagadalan iti umuna a grado agingga maikatlo. Ti Philippine literature (Filipiniana) iti nangatngato nga agpang a pakabasaan dagiti sinurat da Carlos Bulusan, Alejandro Roces, ken dadduma pay a mannurat a Pinoy.
Iti panangisubli manen iti sigud approach ti edukasion, manamnama iti panagsubli met dagiti marapukawen no dipay ket saan nga ammo iti agdama a henerasion a putar dagiti nagkauna a mannurat, dagiti sarsarita, pasintawi, dandaniw, burburtia ken dadduma pay. Isu a kinuna man ni Evasco iti salaysayna;
“Aasahang maitatampok sa mga aklat na ito ang panitikang-bayan gaya ng mga alamat, mito, kuwentong-bayan, epiko na hindi kadalasang naitatampok sa mga aklat na nilikha sa Metro Manila. Dagdag pa, makatutulong rin ito upang higit na pagyamanin ang mga paksang maaaring talakayin ng pambansang panitikang pambata...”
Nakaranraniag ti masakbayan daytoy a klase ti literatura ta nakasagpat payen kadagiti nadumaduma a nasion babaen iti patarus. Kas mabasa met laeng iti salaysay ni Evasco:
“Mabuting balita rin na may mga aklat pambata sa Pilipinas ang naisasalin sa mga banyagang wika sa Asya. Sinundan nito ang dating pagkakasalin ng mga piling aklat ng Lampara Books (paris ng A Spider Story, The Spectacular Tree, at Si Isem sa Bayang Bawal Tumawa) sa wikang Tamil, Bahasa, at Mandarin ng tagapaglimbag na Kumaresh Publications ng Singapore noong 2004.
Pinakamatagumpay sa larangan ng pagsasalin at paglalathala ng aklat sa ibang bansa ang premyado at isa sa nangungunang manunulat para sa bata na si Luis Gatmaitan. Sa taong 2009, naisalin sa wikang Bahasa ang aklat pambatang Dua Belas Pasang Sepatu (Sandosenang Sapatos) ni Luis Gatmaitan ng Metalexia Publishing (Jakarta). Naisalin naman noong 2010 sa wikang Thai at Ingles ang Dukdik, The Pesky Blood Cell (Si Duglit, Ang Dugong Makulit) ng Kanok Bannasan Publishing (Bangkok). Noong 2011 naman, dalawa pa niyang aklat ang naisalin at nalathala sa ibang bansa. Una ay May Mga Lihim Kami ni Ingkong sa wikang Nihonggo ng Hikumano Publishing House, Inc. (Tokyo). Pangalawa naman ang bersyong Thai na Sandosenang Sapatos ng Kanok Bannasan Publishing. Napipinto na ring maisalin sa Danish ng Melaangaard Publishing ang kababanggit na libro ni Gatmaitan.
Dagdag pa rito, naisalin din sa Swedish ng Trasten (Stockholm) noong Oktubre 2011 ang premyadong aklat na Naku, nakuu, nakuuu (Adarna 2008), kuwento ni Nanoy Rafael at guhit ni Sergio Bumatay III.
Nakalawlawag ti masakbayan ti Children’s lit, nasken laeng ti panagsalukag ken suporta iti publiko... @
Posted by Ka Iddo at 7:47 AM 0 comments
Wednesday, September 04, 2013
Saludsod Iti Pasalip
Rumbeng kadi nga awan ti mangabak iti maysa a pasalip iti panagsuratan? Daytoy i intext ti maysa a pagayam, a dina kayat a maibutaktak ti kinaasinona, a nalabit wenno di pagduaduaan iti kinaadda ti ngatangatana wenno makarikna ngata iti panagaripapa isu nga agsadag iti kinatalged agingga maragpat ti panunotna iti kongreto nga inna pagbatayan iti ibaskagna met a pangngeddeng. Tapno maguped dayta a panagduaduana, inyumanna kadatayo, a nangiddawanna iti bukodtayo a kapanunotan maipapan itoy. Imbagatayo met kenkuana ti bukodtayo a kapanunotan maipapan iti inna pakariribukan.
Ken agsipud ta maipapan iti literatura ti nakasentroan daytoy a sinurat, insurattayo met ti kapanunotan ken kapaliiwantayo ditoy; kalpasan a naibagatayon kenni gayyem ti bukodtayo a kapanunotan ken kapaliiwan.
Subliantayo ti saludsodna ken nasken nga idatagtayo ti kapaliiwantayo kadagiti naglabas a pakontes ken dadduma pay pakontes iti panagsuratan saan laeng a ti bukodtayo a dila no dipay ket iti sabsabali. Adawentayo ti kapaliiwantayo kadagitoy tapno masirok ti kapuonan ti amin wenno pagibasaran iti inyetnag a pangngeddeng.
Iti kapaliiwantayo, very lenient—tolerado, managpanuynoy unay, managpalabas unay—wen, dayta ti korek a termino ti Ilocano lit no maipapan iti aniaman a pakontes, saan unay a naestrikto a kas kadagiti dadduma pay a pasalip dagiti dadduma pay a lengguahe; napaliiwtayo daytoy kadagiti napalpalabas a komentario, analyses, kritisismo ken dadduma pay a sinurat (opinion) maipapan iti kapaliiwan kadagiti nangabak iti pakontes ken kapanunotan a naidatag, nakiddaw man wenno saan maipapan itoy.
Kas iti opinion ti maysa a panglakayen iti Ilocano lit, ti ebaluasion ti sinurat ket ad-adda nga agbatay iti substance –ania ti Ilokanonan, hmn, dagsen ti/dagiti elemento a naaramat ken/wenno ania iti topikona ken kayatna nga ibaga; kabarbaro kadi nga idea wenno nagasgasen?
No daytoy ti rason, wen, ala, kumanunongak met, ania ngarud ikidemanen a, ti motivation iti sabali lalo no agdadamo nga agsurat ket ad-adda nga ikkan iti preperensia just for the sake ti kabukbukodan a literatura; ti leniency ket maisarwag, ket dagiti sekreto ken kapaliiwan, agbatida a kas aridaed ti kalman, ta mangnamnama a dumtengto met ti panawen nga inda maragpat iti kinaumno inton maluoman ti plumada, lalo ket kaaduanna kadagiti mannurat nga Ilokano ket damoda a tumapog iti talon ti panagsuratan.
Ngem no dagiti dadduma pay a rason iti pasalip, aglalo kadagiti naidatagen a pagannurotan ken no maipapan iti definition, saanak metten nga umayon iti panangpalabas. Saanak nga umayon no daytoy ti nasukit.
Adu metten dagiti pasalip nga intay naghuradoan ket dagiti definition ken naituding a pagannurotan ket inikkan iti preperensia ngem iti sabali. Adu ken atiddog a discussion, palawag ken argumento, kontra argumento iti naidatag; saanen wenno mailaksiden iti substance iti sinurat ta ti kitkitaenen ket paglintegan—no dagiti dadduma a paglintegan a mabalin a mabinnat, wen, umayunak latta, ta dayta ngarud motivation ti rason, a kas iti maysa nga intay naghuraduan—nga inlawlawag dagiti pada nga hurados ti kangrunaan a rason.
Ngem saanko nga ayunan no naikeddengen a dayta ti paglintegan wenno dayta ti pagsasalipan.
A kas iti maysa a pasalip ti daniw nga on the spot GUMIL convention, awan a pulos ti intedko a nangabak no di laeng ti maysa nga special prize. Diak a kanunongan dagiti padak nga hurados, ti rasonko: naidatag ti pagsasalipan, ket amin—repeat, amin a nakisalip ket awan iti nakasurot ti kayat a sawen dayta a pagsasalipan.
Rumbeng kadi nga ited ti pammadayaw no awan iti nakasurot iti paglintegan? Kaniak a biang, saan, ta saanda a naragpat ti paglintegan. Ti saritaan ditoy ken ti maipapan kadagiti pagannurotan saan a maipapan iti kadagiti sinurat.
No maipapan iti sinurat, wen, kanunongak iti panangbinnat ti muging ngem dagiti dagiti rules ti malabsing, nungka, ngamin iti bukodko a kapanunotan, dagiti hurados ti mangtimon iti maysa a pasalip. Adda kadakuada, iggemda ti nagan ti pasalip ket no agkibaltangda, nagkibaltang met ti nagpasalip, mapellasan ti credentials.
Apay a mangikeddeng iti paglintegan no saan nga isu ti masurot? No awan iti nakaragpat wenno nakasurot iti pagsasalipan, apay nga ited ti gunggona?
Daytoy ti turongen ti intext ni pagayam, ti napalabas a pakontes ti sarita sadiay Cagayan ti nalabit a kayatna a malawlawagan. Awan ti nanangabak a gunggona, ngem adda ti special prize.
Ti makunak, kanunongak ti resulta no saan a naragpat dagiti agsasalip no ania ti pagsasalipan, maitutop laeng a saan nga ited dagiti gunggona. Adda naikeddeng a pagsasalipan, nga isu dayta ti maipapan iti diaspora—ti panagdappat, panagtawataw (kuna dagiti dadduma), pannakaipalais iti sabali a lugar ket sadiayen a simmantak, rimmangpaya wenno nalpay, nanglaylay no isu. Ta kas iti nabasatayo a paglintegan, maipapan iti diaspora ti pagsasalipan.
No awan iti nakaragpat kadayta nga annuroten ti pagsasalipan, natural nga awan ti maited a gunggona, saan a mabalin a pagtignayen ti leniency ditoy ta makabasol, mababalaw met ti agpakontes lalo dagiti naghurado no mabasa a saan met a maipapan iti nagsasalipan ti agparang a nangabak.
Ti maipapan iti diaspora ti pagsasalipan, awanen iti sabali pay. No awan iti nangtratar iti diaspora, maitutop a di ited dagiti pammadayaw.
Kadagiti open (awan iti naikeddeng a tema a pagsasalipan), no marikna ti hurado nga awan iti maitutop a mangabak para iti dayta a gunggona, maitutop a saan nga ited. Kas iti pammaliiwko iti pasalip iti Palanca Awards (saan nga Iluko), pasaray awan ti maited a gunggona no dida maikari iti dayta a puesto.
No iti sabali a lengguahe, nasisita a masurot (adhere) unay no ania ti reglamento wenno pagannurotan ti pasalip.
Iti maysa a pasalip, ti opinion ti maysa kadagiti hurado, a rumbeng laeng a mabakantean koma ti puesto wenno ti umuna a gunggona ta patienna nga awan iti nakaragpat. Ngem agsipud ta nakaisigudanen ti Ilocano lit a mapunoan latta amin a gunggona, isu ti sinurotda. Ket ti resulta, adda dimlaw, banag a naliklikan koma no estrikto a maipatungpal ti pagannurotan wenno estrikto iti panagpili ket saan nga ited ti gunggona no awan iti maikari nga umawat.
Iti pasalip iti sarita sadiay Cagayan, nalabit nga awan ngata iti nakapatar iti naikeddeng a tema ti pagsasalipan isu nga amin a gunggona ket naikeddeng a saan a maited.
Babaen itoy a nairugi a banag, sapay ta isu ti masurot kadagiti pay sumarsaruno nga agpasalip, nga estrikto a maipatungpal dagiti alagaden ken ti tema a pagsasalipan.
No nangikeddeng iti tema a pagsasalipan, sakanto nakabasa iti nangabak a saanna a sinurot ti tema, agsagrap la ketdi ti adu a pammabalaw; ket siguradoenmi met nga adda espasio daytoy a kolum para iti dayta a banag.
No ania ti pagsasalipan a naibaga, isu laeng koma iti pagsasalipan. @
Posted by Ka Iddo at 5:33 PM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Ti Maikadua a Premio Reynaldo A. Duque
Napipintas dagiti sarita a nangab-abak iti Maikadua a Premio Reynaldo A. Duque Para iti Literatura Ilokana. Adda kabukbodan tunggal maysa a gupit. Tunggal sarita ket awitna ti bukodna a kinapintas. Makapnek. Rumbeng a maikari ti tunggal maysa ti ginun-odna a pammadayaw. Namaris ti magubuay a pannakapnek.
Kadagiti tallo a nangabak a sarita, kasla awan iti naisalumina kadakuada iti ngayed ta aminda ket trinatarda ti maipapan ti parikut ti pamilia. Ti parikut a saan a pinataud iti ruar ti pamilia wenno nagtaud wenno pinataud ti sabali a tao. Saan met a bunga ti rissik ti gimong. Saan met a rason ti alienation. Wenno ania ditan a rissik a pinataud manipud iti ruar ti pamilia. Dagiti parikut a natratar ket mismo a dagiti kameng ti pamilia ti simmango wenno dagiti maseknan a mismo iti nagtayyekan ti sarita. No kasano a sinango dagiti agbibiag ti limtuad a parikut, maitugkel met dita ti immatang dagiti agbasbasa ket gubuayenda ti kabukbokodanda nga ekspektesyon a manggutugot kadakuada a mangsurot ti agus ti sarita manipud rugi agingga iti gibus.
Kalpasanna, agtinnag a mauyos ti isem ti pannakapnek. Kadagiti addaan iti alikuteg unay a panunot, ibulosna ti panagwerret ti isip ket sumallukob iti panunot iti panagaramid met ti kabukbokodan a bersion. Naimpluensiaan. Nainspirar. Isu daytoy ti impluensia ti binasa. Marikna laeng dayta nga impluensia kalpasan iti panagbasa iti napasnek.
Mayat man ti nagtartarayan dagiti topiko a naidatag kadagiti tallo a nangabak. Dua kadagitoy ti nangtratar maipapan kadagiti agassawa nga awan anak ken dagiti parikut a simmangbay kadakuada. Maysa ti nangtratar iti prinsipio ken takder ti asawa a babai ken asawa a lalaki; idinto a ti maysa ket gapu ta saan a makaanak, isu a mapasamak iti panagsina. Ti maysa met ket ti sentro ti sarita maipapan kadagiti parikut a sangoen ti “itta” nga anak. Makapaisem ket daytoy uray no dagiti linabag dagiti balikas ket marikna ti semsem ket muriot ti “itta.” Nabileg ken naannayas iti ikakapet dagiti balikas kabayatan iti panangbasa.
Ti ketdi nakadidillaw ken makapaisem ket dagiti mannurat wenno dagiti author ket ammoda ken kabisadoda ti inaramatda a lenguahe kas maitutop iti pinutarda a sarita. Nabibileg dagiti lenguaheda, maitutop la unay.
Nagbibibileg dagiti inaramatda a paulo ket marikna kadagitoy ti gutad ti natratar a pakasaritaan. Adda kadagitoy a paulo ti anges ti sarita. Saanen nga inlawlawag dagiti author ti kayatda a sawen, ti kayat tunggal author a sawen iti paulo ti saritana, ta uray no saanda nga imbaga, kas kalawag iti agmatuon nga aldaw ‘diay Laoag a maawatan ti kayatda a sawen.
Ta kasta ngamin ti pinutar a bunga ti arte, ipakitam uray saanmon nga ibagbaga ta impakitam la ngaruden. Apay nga ibagam pay laeng? Isu met laeng ti kasunganina, a no imbagamon, saan ngarud a rumbeng nga ipakita ta imbagam la ngaruden. Apay nga ipakitam pay laeng? Daytoy ti nangipaay iti siken ken bileg dagitoy a paulo ta marikna ti/dagiti agbasbasa/nagbasa ti gutad iti panagpitik ti binasana. Ket nariknana ti bileg ti nanggubuay ti tik-ab ken isem nga aglaplapusanan.
Ngarud, kadagitoy a nangabak, umno laeng ti rinagpatda a pammadayaw. Rumbeng laeng a maipaayanda iti tung-ed a kas panangayon ken yaallukoy.
Ala ngarud, rugiantayo a siripen dagiti sarita ket idatagtayo ti kapaliiwantayo, kas maibatay iti pannakaawattayo ken panangikutektek iti intay binasa. Sumagmamano laeng dagitoy a maibagak a pagpintasan dagiti sarita.
Kas iti maikatlo a gungguna, ti “Subeg” a sarita ni Jake F. Ilac. Marikna la unay ti bara ti lumlummuag a ngayemngem ti bida a lalaki gapu iti saanna a maisikkir ti takderna a kas asawa wenno uray maimdengan koma ti takder ti paternal a gupit. Dina magun-od ti kayatna mapasamak wenno ibaga a dina maipapilit ti takder, panggep ken kapanunotanna, kas asawa a lalaki. Saanna laeng a pinagarko dagiti kiday iti pannakarikna iti kinaawan ti bileg wenno ti saan a naisikkir wenno saan nga inimdengan a pannakabalin ti maysa nga asawa a lalaki. Kasla nalipit ti lalaki iti nagbaetan dagiti naparnuay a parikut ket saan a makakuti wenno sisasango iti awanan mamaayna nga irurukuas wenno awanan tulangna a pagtaktakderan
Ket naawan ti mamaayna ken kaimudingan ti sinirmata a masakbayan ta napukaw ti essem ti kasimpungalan. Saan ketdi a basta napukaw lattan no di ket tinaneb ti naparnuay a parikut a nakaipasungalngalanda. Dayta a pannakaipasungal ket inakasna ti pigsa ti pakinakem ti asawa a babai ket nagbirok iti pakaiyaw-awanan iti sangsangoen a dagensen. Kinamangna iti liklik a mangiyikay kenkuana a sisasango iti dakkel a parikut.
Narikna ti kinabileg ti paulo ti sarita a naidatag ta pulos a saan a naunnat ti nabagkog a kapanunotan ken pagtaktakdderan asawa a babai. Posible met a kunaen a pananglisi dayta iti aramid a naipabasol – ti basol a saan met a basol no usigen a nalaing. Ngem gapu iti pagtaktakderan a kapanunotan, a posible pay a kunaen a dayta ti prinsipio a saan a dimngeg iti suhestion ti paternal a gupit. Pagangayanna, limmuag ti ngayemngem iti saan a naikaskaso a bileg. Isu a dayta a ngayemngem, uray di naibaga, yebkasna met, iladawanna pay ti kinasubeg gapu iti saan nga idedengngeg, saan a panamati iti paternal a biang.
Kasla insarado a komunikasion ti pinarnuay ti kinasubeg. Saan a maited wenno maala ni Gerry ti numero ti telepono ti asawana, saan met a mapatulodan iti visa ta bumisita koma. Kaarignan tay linuktan a ridaw iti nakalawlawa ngen saan nga umuneg ti indiayaan ti tarabay ken panangisakit. Naimula iti paulo ti karirikna ni Gerry, ti bida a lalaki. Sadiay ti pakariknaan ti marikriknana a dagensen. Ingarngaretnget ti kaungganna ti “subeg.” Napigpigsa met ngarud ti gutadna ti nagngaretnget a kaunggan ngem ti balikas a naisawang.
Nabileg ketdi a katatao ti naikawes iti bida a lalaki ta tinakderanna ti karina iti matrimonia, nupay posible met koma ti itatalliaw iti sabali – ti panangsapulna ti ayat iti sabali a sidong. Apay ketdi a saanen? Ngem saanna nga inaramid dayta ta kas iti kunana – asawa laeng ti asawa. Posible a sublianna koma ti babai a nakarelasion sakbay a nagasawa wenno ti babai nga immawag ti telepono a ni mismo asawana ti nakasungbat ngem saanna nga inaramid dayta. Ken posible pay a bulosanna ti tiptipdenna a rikna ken essem iti sekretariana a makabatombalani iti rikna ta uray ni attorney ket adda pay ti agragut nga essemna, ngem saanna nga inaramid dayta gapu ta asawa laeng ti asawa.
Iti legal nga aspeto, kas iti balakad ti abogado, mabalin a mangipilan iti annulment ti kasarda ken asawa a babai ngem saan latta nga inaramid ti lalaki. Nupay kinunan ti asawa a lalaki a dinan masinuo no ania ti marikriknana, iti dayta a punto, kabayatan a masemsem ni Gerry iti panagsubeg ti asawana, agsubli met dayta rikna kadagiti riders ket apunan ida iti nagudua a reaksion – mangayon kenkuana ken saan.
Saan a naan-anay a rason ti kinaawan iti kabukbokodan nga anak iti yiibbet kadaytoy tinakderanna a prinsipio. Banag a nanangipaay iti napigsa a karakterisassion wenno kababalin a naikawes kenkuana. Banag a nangipaay iti kinasiken ti sarita.
Ti karakterisassion a pulos a di nagbaliw, ti paulo ti sarita, ti semsem a marikna dagiti riders a nangited ti apuy ti naglalaok a pagtaktakderan, ti trinatar a topiko, ti kinaurnos dagiti balikas kadagiti binatog dagiti sumagmamano laeng iti inkam inaganan a pagpintasan ti sarita. Adu pay dagiti pagpintasanna, dagiti makagutugot iti rikna a kunam la no agtultulid a bola dagiti naiparang a pasamak.
Para iti author, yebkasmi ti nabara a kablaaw!
===========================================================
Itta
Sarita ni Jovito F. Amorin
Maika-2 a Gunggona
Maikadua a Premio Reynaldo A. Duque Para iti Literatura Ilokana
Dagiti Hurado: Dionisio S. Bulong, Jusn S. P. Hidalgo, Jr., Cles B. Rambaud
Dagiti pagpintasan ti sarita ket sumagmamano laeng ti innak dakamaten. Isuda dagitoy sumaganad:
Ti sentro ti sarita ket maipapan kadagiti parikut a sangoen ti “itta” nga anak. No “itta” no kuna, naisupadi kadagiti amin. Wenno kabaliktadna iti isu amin. Kas itoy a sarita, isuda amin nga agkakabsat ket deadal ken makuna nga addada iti nangato nga agpang iti gimong ket aglaplapusananda iti panagbiag, ngem, isuna, a buridek, ket saan a nakapagturpos iti adal ken awan ti maipagpannakkelna kadagiti kakabsatna. Awitna ti bunga ti saan a maikanatad nga aramid idi isuna iti naikkan iti tiansa a maaddaan iti nabunga a masakbayan. Isu dayta ti nakapanagananna iti “itta” iti ipagna a doktora.
Nupay sisasango iti saan a pagduaduaan a parikut ti “itta” saanna nga inaramat ti kinabababana a mangubor ti nangato nga ipag. Ti ipag a napalanguad ken “awan babainna” a naikamang ta dina ammo iti agdayaw wenno agraem. Itoy a punto, maibaskag dagiti parikut a sangoen ni Marcos, ti “itta.” Ket no kasanona a solbaren dagitoy a simmangbay a parikut, isu met iti nagtartarayan ti sarita. Dagiti parikut a buklen ti ipag a palanguad, ti regaloda iti kasangay ni mamang, ken ti gastosen iti debut ti bugtong nga anakda. Dagita dagiti kangrunaan a solbaren ni Marcos.
Awan ketdi iti makita a rissik kadagiti agkakabsat. Amin dagiti kakabsat ni Marcos ket ipapaayda amin ti supotarda iti kabsatda, nangruna la unay ti asawa ti doktora ta dina binay-an ni Marcos lalo iti financial a pagkasapulanna. Makuna a binalanse dagiti naidatag a susik babaen iti kinaawan iti nagubsang ken saan a naitaoan nga aramid a maikontra iti tao ken iti gimong. Daytoy ti nagpigsaan ti sinurat ta naiparang ti makatao ken maiparbeng nga addang. Naipakita iti daytoy a sarita ti umno a kaipapanan ti ladawan ni Ilokano, a kas addaan iti nangato a galad ken kababalin. Ni Ilokano iti mararaem a gimong. Naisangayan a puli.
Makapaisem ket daytoy uray no dagiti linabag dagiti balikas ket marikna ti semsem ket muriot ti “itta.” Nabileg ken naannayas iti ikakapet dagiti balikas kabayatan iti panangbasa. Saan ketdi a kunaen a napisikalan ti rissik ti parikut. Saan a napisikalan a parikut no di agubbog laeng dayta a parikut iti marikrikna gapu iti kinaawan. Ngem iti laksid itoy, naakemna pay laeng ti akemna nga isu ti angin babaen dagiti payak ti inada. Naaramid ni Marcos, nga isu ti sammaked iti panagtabon ti init ti inada. Makuna met a nangited daytoy iti dakkel a merito iti karakterissasion. Ta iti pannakaikuspil ti karbengan ket saan a sinubadan iti kinadamsak, iti baet iti panagburburek a marikrikna.
No kasano a sinango ni Marcos ti situasion a pannakapaay ni palanguad iti essem nga alahas, ti saan a panangisuko ti asawa a babai ti naited a karbenganna ket dakkel ti naitulongna iti dur-asan ken yiirut ti panagpikapik dagiti pasamak. Ngem iti kawada iti panunot ni Marcos wenno kinapraktikalna, ken ti kinasuporta ken kinamannakaawat nga anak nga agdebut, nasulosionan ti amin. Kas kuna ti anak, para iti pamiliada – umayon kadagiti panggep ti daddyna ken kasta metten ti ulitegna.
Ti ketdi maysa pay pagpintasanna, daydiay alahas a saan a pagan-ano ni palanguad ket isu gayam ti addaan dakkel a kaipapanan iti inada. Ta usar ti inada dayta idi isu met iti nagdebut. Kaipapananna ti maitutop nga agpaay iti asinoman, lalo ket karuprupa pay ni Markie ti baket. Kasla naipatawid ti kinapintas ni mamang idi agtutubo ken ni Markie.
Gapu iti kinaawan iti kinadamsak nga aramid, ti pagtaktakderan ni Ilokano iti gimong ket intag-ay daytoy a sarita.
Nabara a kablaaw iti author!@
===============================================================
Tiket
Sarita ni Mighty C. Rasing
Umuna a Gunggona
Maikadua a Premio Reynaldo A. Duque Para iti Literatura Ilokana
Dagiti Hurado: Dionisio S. Bulong, Juan S. P. Hidalgo, Jr., Cles B. Rambaud
Ti paulo ti sarita ket kaunaan a termino nga inaramat wenno maibilang a kaunaan a nangusar kadaytoy a termino. Kaubingan nga idea. Nausar met dayta nga idea a kas pakabuklan ti amin – a ti kinapudnona, ti asawa a lalaki, ni Amerikano a Roger, ti nagbalin a tiket ti asawa a babai tapno makadanon iti kinasaliwanwan a panagbiag. Ti asawa a lalaki ti tiketna iti inna panagdalliasat ti biag nga agturong iti kinanam-ay. Isu met, ti bida a babai, ti tiket ti pamiliana no apay nga adda iti USA. Saan a kas gagangay a pakaitarusanna ti balikas a tiket no ket addaan pay iti sabali a pakaitarusan. Ti tiket ti nam-ay. Ngem kas iti pakabuklan iti amin, adda pagpatinggaan ti kaipapanan ti amin. Ta kas nakunana: “Wen, ni Roger ti tiketna iti nasaysayaat a biag. Isuna met ti tiket ti pamiliana iti napimpintas a masakbayan.”
Nakunak a kaubingan, ta iti suli ti panunotko, adda sadiay ti sabali pay a termino a naaramat para itoy nga anggulo. Saanko laeng a malagipen ti nangaramat iti sabali a bersion, ken ti paulo ti sinurat a nangaramatan ti awtor ti pasaporte (passport). Daytoy a pasaporte ket kas met laeng iti tiket. Ngem pasaporte man wenno tiket, addaanda iti kabukbokodan a gupit a kas sarita. Maibilang ngarud a kas orihinal a bersion ti awtor ti balikas a tiket. Ken mamatiak a daytoy a termino, ti tiket, a maaramat kadagiti sumarsaruno a sinurat a kas pangitutopan iti kayat nga ibuksilan wenno kapadana. Nupay kasta, saan met nga awanen ti posibiladad a lumtawto manen ti sabalinto manen a bersion itoy. Ta kadagiti balikas, agnanayon nga ubing dagiti putaren a termino a kas mangpabaknang ti kabukbukodan a lenguahe.
Naisabali ken naisangayan ti sarita gapu iti kinaawan iti makita a kinagubsang a panagsasao. Awan iti nailaok a mantsa kadagiti balikas. Ta umanay met a risiris ti sarita nga awanan iti kinagubsang wenno napisikalan a maiparang. Makuna, wenno kunaek, a panawenen ita dagiti sarita a mangpasin-aw ti puli; a kas panagsapul ti panangipakita ti kinaasino ni Ilokano. Panawen a panangiyibbet dagiti napisikalan ken di naintaoan nga aramid ken gandat nga ilaga kadagiti risiris. Ket, daytoy a sarita, ti “Tiket” ket maysa nga ehemplo wenno modelo kadaytoy a panagbalbaliw dagiti sinurat wenno panangpasin-aw kadagiti putaren nga idiaya a kas nasin-aw a kapanunotan.
Napintas ti istraktura ti sarita. Ababa ngem namsek. No utoben a nalaing, napan laeng nakipunsion ti bida, ket idi agawid, gibusen. Kasta laeng. Ngem iti dayta nga ipapanna makidaya ket mawarwar met ti prefigure ti sarita. Ti saanna a pannakasurot ti dalanna, “kanayonak a maiyaw-awanen, nakunana iti bagina” ipasimudaagna ti kinaadda ti dagensen iti barukongna a nasken a mauksot kabayatan iti pannakawarwar ti pakabuklan ti sarita. Dita a punto, ti nangimulaan ti awtor ti “horizon of expectation” wenno sisiimen ti/dagiti riders no matungpal dayta nga expectation wenno saan. No saanna a nasurotan ti dalanna iti umno a biag, “talaga a kanayon a maiyaw-awan” ti bida ken lalo la unay ti awtor ta kalpasan nga indatagna ti expectation ket awan met indiayana a pannakapnek. Ngem itoy a sarita, “Tiket,” ti horizon of expectation ket nasurot. Saan laeng a basta nasurot no dina pay ket intag-ay, inpangato ti kalidad ti kababalin ti puli ni Ilokano. Ta idi agawiden ti bida a babai, nasurotanna metten ti pudno a dalanna iti biag, isu dayta iti panangawatna a sipupudno ken sipupuso nga agpatingga laeng dita ti tiketda nga agassawa. Awatennan ti kinapudno a saanda wenno saanna a maipaayan iti anak ni Roger. Agpatingga laeng dita ti panagtipon ti ayan-ayatda. Nasakit a kinapudno, ngem isu ti kinapudno a nasken nga awaten ti bida a babai.
Ngem saan a nagpatingga sadiay ti horizons of expectation. Adda pay laeng a masisiim agingga adda daytoy. Ti panangipakita ti kababalin, tabas, ken ugali ni Ilokano. Itoy a sarita, impakitana ti nasin-aw a panagug-ugali, nga isu dayta iti saan a kinamaterialistiko ti puli. Saan a materialistika ti bida babai. Saan a materialistika ni Ilokana. Dayta ti kayat nga ipukkaw wenno yikkis, ti sarita, idi nabasa iti udina, nga isu ti maitutop nga udina, ti rason a saan a materialistika ni Ilokana:
“Inton agsapa,” kinunana iti bagina nupay aglulua, “pirmaakton ti divorce papers. Ibatik metten ti tulbek ti balay ken Rav4.”
No sabali laeng a puli, diak la ammon, lalo ket nangina met ti lugan ken ti balay, aminda ket nainagan ken iti bida. Kukuanan dayta. Ngem sanna a tinagikua. Saan a pinanunot ti bida a babai dayta. Saan a materialistiko. Uray no nagaramat iti “tiket” iti irarang-ayna, saan pay a napukaw ti nasin-aw a kababalin ni Ilokana. Isu dayta ti nagpintasan ti karakterisassion ti bida.
Wow! Intag-ay daytoy a sarita ti nasin-aw a kababalin dagiti Ilokana. Lalaki ti awtor, ngem nabalinanna a sinurat ti kabibiag ken rikna ti babai. Impresibo! Impresibo a kas mighty, a kas Mighty a nagan ti awtor. Nabara a kablaaw! @
Wednesday, April 21, 2010
Ti Maikadua a Premio Reynaldo A. Duque

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Monday, February 9, 2015
REGIONAL GAWAD KALASAG 2014, NAGUN-OD NI MYRENE B. SOMEJO
Cabugao, Ilocos Sur – Nagun-od ni Miss Myrene Bruno Somejo, 13, agnaed iti Barangay Daclapan, Cabugao, Ilocos Sur ti pammadayaw a Regional Gawad Kalasag 2014 Winner under the Individual/Living Heroic Act Category babaen iti Office of the Civil Defense, Regional Office 1, Regional Disaster Risk Reduction and Management Council 1, agpada nga adda iti salinong ti Department of National Defense (DND).
Naited ti Pammadayaw iti naangay a Regional Gawad Kalasag 2013 and Bannuar ti Amianan 2014 Joint Awarding Ceremony idiay Hotel Ariana, Paringao, Bauang La, Union idi Pebrero 6, 2015.
Inawat ni Myrene Bruno Somejo ti Plake ti Pammadayaw manipud ken ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a binayabay ni MLG Officer Constancia L. Quinola agraman dagiti kameng ti pamilia ti napadayawan kalpasan iti Flag Ceremony ti Pamilia LGU-Cabugao iti sango ti Munisipio iti Pebrero 9, 2015.
Maibasar iti pakaammo ni Hon. Melchito M. Castro, Regional Director, OCD RO 1 ken Chairperson, RDRRMC 1 ken ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr., Chairperson ti MDRRMC, Cabugao, Ilocos Sur, ket napadayawan ni Myrene B. Somejo gapu iti impamatmatna a kinatured a nangisalakan iti kabsatna ken gayyemna iti peggad ti pannakalmesda iti baybay iti laksid ti kinaganus ti tawenna ket maibilang a modern-day hero ken mapagtuladan ti kaaduan, segun iti nailanad iti Pammadayaw a naited kenkuana. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:00 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito a nairepresenta a kas dagiti heksagon iti agpapada a kadakkel.
Dagiti lehislatibo a distrio ti Filipinas ket dagiti pannakabingbingay dagiti pannakabagi dagiti probinsia ken dagiti siudad ti Filipinas iti Kamara dagiti Pannakabagi. Ti immuna a pakabuklan dagiti lehislatibo a distrito ket ada iti Bilin a naikabila iti Batay-linteg. Dagiti panahbalbaliw iti pakabuklan dagiti lehislatibo a distrito ket nainayon idi a napartuat dagiti baro a probinsia ken dagiti siudad, ken ti pakabuklan ket nabaliwan babaen dagiti linteg nga inaramid babaen ti Kongreso.
Ti pannakabagi iti lehislatura ket matugotan ti taudanna idi las-ud ti panawen ti Kastila, iti ti Filipinas ket naidatonan ti limitado unay a pannakabagi dagiti Korte ti Espaniol. Idi las-ud ti panawen dagiti Amerikano, idi napartuat ti Bilin ti 1092 ti Filipinas, ti immuna nga Asemblia ti Filipinas ket nabangon idi a kas ti akin-babab a kamara ken ti adda idin a Komision ti Filipinas a kas ti akin-ngato a kamara. Ti pannakabagi iti asemblia ket nabingbibgay kadagiti probinsia iti panggep ti populasionda, no laeng awan ti probinsia nga addaan ti basbassit ngem maysa a kameng.
Idi 1916, ti Lehislatura ti Filipinas ket binukel manen idi iti Senado a kas ti akin-ngato a kamara ken ti Asemblia ket nagtultuloy nga isu ti akin-baba a kamara. Ti Senado ket nagbutos kadagiti kameng babaen kadagiti sSenatorial a Distrito, ti pannakaigrupo dagiti probinsia ken luglugar ti pagilian, bayat a ti Asemblia ket nagtultuloyu iti waya a pannakabagina. Idi las-ud ti panawen ti Mankomunidad, naikkat ti Lehislatura ti Filipinas, ken nabangon ti dua a kamara ti Nailian nga Asemblia, a ti pannakabagi ket kapadpada ti Asemblia ti Filipinas - ti tunggal maysa a probinsia ket nasken nga adaan ti saan a basbassit ngem maysa a kameng depende iti populasionna.
Iti panankaipasa ti Enimienda ti 1940 iti Batay-linteg ti 1935, ti dua a kamara a Kongreso ket nabangon idi iti Kamara dagiti Pannakabagi ken ti Senado. Ti waya ti representasion ti Kamara dagiti Pannakabagi ket kasla ti Asemblia ti Filipinas, bayat a dagiti kameng ti Senado ket iti sapasap.
Iti iyuumay ti Interim Batasang Pambansa ken ti kadawyan a Batasan idi las-ud ti turay ni Marcos, ti pannakabagi ket naar-aramid kadagiti adu a waya: kaaduan kadagiti kameng ket nabutosan babaen dagiti rehion, dagiti dadduma ket babaen ti panangikeddeng manipud kadagiti adu a paset ti kagimongan a kasla ti agtutubo ken agob-obra, ken dagiti dadduma ket kameng ti Gabinete nga inkeddeng babaen ti Presidente. Nupay kasta, iti pannakaipayammo ti Batay-linteg ti 1987, saan a naituloy idi ti Batasan ken naisubli ti Kongreso. Ti agdama a waya ti panagbutos kadagiti delegado iti Kamara dagiti Pannakabagi ket babaen kadagiti lehislatibo a distrito a nagbibingayan dagiti probinsia, dagiti siudad ken ti Metropolitano a Manila a Lugar ken babaen ti sistema ti listaan ti partido iti nairehistro ti nailian, rehional ken dagiti sektoral a partido wenno dagiti gunglo .
Manipud idi 1916 aginggana idi 1935, ti Filipinas ket nabingbinagy kadagiti 12 a senatorial a distrito. Ti tunggal maysa a distrito, malaksid ti maika duapulo a senatorial a distrito ket agbutosda ti dua a senador iti Senado. Dagiti senador manipud ti maika-12 a senatorial a distrito ket inkeddeng babaen ti Gobernador-Heneral ti Estados Unidos. Manipud idi 1941, idi ti Senado ket naisubli, amin dagiti duapulo ket uppat a senador ket nagsisinnublat a nabutosan iti sapasap.


text:
1891
Ti 1891 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes ti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 9 – Ronald Colman, Ingles nga aktor (pimmusay 1958)
- Marso 9 – Jose P. Laurel, maika-3 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1959)
- Mayo 23 – Pär Lagerkvist, Sueko a mannurat, Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1974)
- Mayo 26 – Paul Lukas, Hungaro-Amerikano nga aktor (pimmusay 1971)
- Oktubre 20 – James Chadwick, Ingles a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (pimmusay 1974)
- Disiembre 10 – Nelly Sachs, Aleman a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1970)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 7 – P. T. Barnum, Amerikano a politiko ken negosiante (naipasngay 1810)
- Hulio 4 – Hannibal Hamlin, maika-15 a Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1809)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1891 iti Wikimedia Commons


text:
Wednesday, March 2, 2016
VERMICOMPOST PROJECT, AGTULTULOY ITI TAWEN 2016
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Marso 2, 2016, agtultuloy nga asikasuen da Mr. Obas Bill Y. Baclig, AT ken ni Mr. Nathaniel B. Galamgam, AT, Organic Production Focal Person iti pannakaipatungpal ti nasao a proyekto iti Vermicompost/Vermiculture Bin a masarakan iti compound ti Municipal Plant and Nursery, Brgy. Baclig, Cabugao, Ilocos Sur.
Innayon ni Mr. Baclig a ti Vermiculture/Vermicomposting Project ti DA-LGU ket panggepna a patuladan/tignayen ken ipakita iti epekto ti organiko a ganagan iti mula a pagay ken nateng maibatay iti sinaguday ti Akta Republika a linteg a mangipatungpal iti Organic Agriculture ket agbalin a kapartner ti DA iti LGU-Cabugao iti implementasion ti nadakamat a linteg.
Imbatad ni Mr. Baclig a makaaramid dagiti tarakenda a Night Crawler iti 35 bags @ 40 kgs. iti unos ti 45 Days. Malakoda ti P200 kada bag iti produksionda. Kaaduan a dagiti mannalon ti gumatang kasta pay kadagiti agmulmula ti nateng. Kastoy latta ti aramidda ditoy Vermicomposting Bin nanipud idi Tawen 2010.
Innayon ni Mr. Baclig nga agpaay a show-window kadagiti mannalon daytoy ket naestablisar metten dagiti nakananama a napatuladanda a masarakan ti Vermicompost Area-da idiay Barangay Turod Patac; Brgy. Pug-os; Brgy. Pila ken ti Brgy. Baclig.
Iti agdama, ti nadakamat a Vermicompost Production ti DA-LGU Cabugao ket agpaay a proyekto a mangkomplementar iti programa ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti pannakaipatungpal/pannakaidur-as ti Organic Agriculture Act iti Sektor dagiti mannalon ditoy a deppaar. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:00 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Mangmangted Kadi Dagiti Saksi ni Jehova iti Apagkapullo?
Saan, saan a mangmangted dagiti Saksi ni Jehova iti apagkapullo. Ti trabahomi ket masupsuportaran babaen kadagiti boluntario a donasion a di nainaganan ti naggapuanna. Ania ti apagkapullo, ken apay a saan a mangmangted iti kasta dagiti Saksi ni Jehova?
Ti bilin a mangted iti apagkapullo, wenno 10% iti sanikua ti maysa, ket karaman iti Linteg a naited iti nagkauna a nasion ti Israel. Ngem nalawag nga ibaga ti Biblia a dayta a Linteg
Imbes a mangted dagiti Saksi ni Jehova iti inkapilitan nga apagkapullo ken sagut, tultuladenda dagiti nagkauna a Kristiano ken supsuportaranda ti ministerioda iti dua a pamay-an: babaen ti panangasaba ken panangisuroda nga awan sueldoda ken babaen ti boluntario a panagdonarda.
Gapu iti dayta, sursurotenmi ti bilin ti Biblia kadagiti Kristiano: “Tunggal maysa aramidenna koma kas iti inkeddengna iti pusona, saan nga iti nadagsen a rikna wenno mapilpilit, ta ti Dios ayatenna ti naragsak a manangited.”


text:
NO ANIA TI KUNA TI BIBLIA
Gubat
Idi un-unana, makigubgubat dagiti Israelita para iti Diosda a ni Jehova. Kayatna kadi a sawen nga ay-ayonan ti Dios ti panaggugubat ita?
Apay a makigubgubat idi dagiti Israelita?
TI KUNA TI DADDUMA
Agdaydayaw idi dagiti Israelita iti naranggas a dios ti gubat.
TI KUNA TI BIBLIA
Dagiti nasion nga inabak ti Israel ket napnuan iti kinaranggas ken narugit nga ar-aramid a kas iti pannakidenna iti asideg a kabagian ken animal ken panangidaton iti ubbing. Kalpasan nga inikkan ida ti Dios iti ginasut a tawen tapno agbalbaliwda, kinunana: “Babaen kadagitoy amin a banag, dagiti nasion a pappapanawek iti sanguananyo rinugitanda ti bagbagida.”—Levitico 18:21-25; Jeremias 7:31.
“Gapu iti kinadangkes dagitoy a nasion a ni Jehova a Diosmo pagtalawenna ida iti sanguanam.”—Deuteronomio 9:5.
Adda kadi supsuportaran ti Dios kadagiti gubat ita?
MABALIN A NAPALIIWMO
Iti adu a gubat, ibagbaga dagiti lider ti relihion ti agsinnumbangir a grupo nga isuda ti supsuportaran ti Dios. “Kanayon nga adda paset ti relihion iti tunggal gubat,” kuna ti libro a The Causes of War.
TI KUNA TI BIBLIA
Naibilin kadagiti Kristiano a saanda a makilaban kadagiti kabusorda. Insurat ni apostol Pablo kadagiti padana a Kristiano: “No mabalin, agingga a makapagpannuray kadakayo, makikappiakayo iti amin a tattao. Dikay ibalesan ti bagbagiyo.”—Roma 12:18, 19.
Imbes nga ibaon ni Jesus dagiti pasurotna a makigubat, imbagana kadakuada: “Itultuloyyo nga ayaten dagiti kabusoryo ken ikararagan dagidiay mangidaddadanes kadakayo; tapno mapaneknekanyo ti bagbagiyo nga annak ni Amayo nga adda iti langlangit.” (Mateo 5:44, 45) Uray no makigubgubat ti nasion a paggigianan dagiti Kristiano, masapul nga agtalinaedda a neutral ta ‘saanda a paset ti lubong.’ (Juan 15:19) No imbilin ti Dios kadagiti agdaydayaw kenkuana iti amin a nasion nga ayatenda dagiti kabusorda ken agtalinaedda a naisina iti lubong, kasano koma nga adda suportaranna kadagiti gubat ita?
“Ti pagariak saan a paset daytoy a lubong. No koma ti pagariak paset daytoy a lubong, nakibakal koma dagiti agserserbi kaniak tapno saanak a mayawat kadagiti Judio. Ngem, iti kinaagpaysuanna, ti pagariak saan a manipud itoy a gubuayan.”—Juan 18:36.
Agpatingganto pay ngata dagiti gubat?
TI KUNA TI DADDUMA
Saan a malapdan ti gubat. “Sigurado a saan nga agpatingga ti gubat,” kuna ti libro a War and Power in the 21st Century. “Saantayo a manamnama ti agnanayon a talna iti intero a lubong iti panawentayo.”
TI KUNA TI BIBLIA
Agpatingga dagiti gubat no awanen ti mayat a makigubat. Masapul ngarud nga agbalin a mannakikappia dagiti tattao ken mapukaw ti amin nga armas. Din agbayag, tungpalento dayta ti Pagarian ti Dios—maysa a pudno a gobierno nga agturturay manipud langit. Ipasigurado ti Biblia nga “ilinteg [ti Dios] ti bambanag maipapan kadagiti nabileg a nasion iti adayo. Ket kasapulanto a pitpitenda dagiti kampilanda a pagbalinen a subsob ti arado ken dagiti pikada a pagbalinen a pangarbas a getgetteng. Saandanto a mangitag-ay iti kampilan, nasion maibusor iti nasion, saandanto met a sursuruenen ti pannakigubat.”—Mikias 4:3.
Isursuro ti Biblia nga iti panagturay ti Pagarian ti Dios, awanton dagiti gobierno ti tao nga aglalaban para iti bukodda nga interes, dagiti saan a patas a linteg a rason ti iyaalsa dagiti umili, wenno ti panangidumduma a mangrubrob iti pannakabingaybingay dagiti etniko a grupo. Iti kasta, awanton ti gubat. Inkari ti Dios: “Saandanto a mangaramid iti aniaman a panangdangran . . . agsipud ta ti daga sigurado a mapnonto iti pannakaammo ken Jehova kas iti dandanum abbonganda ti mismo a baybay.”—Isaias 11:9.
“Pagsardengenna dagiti gubat agingga iti ungto ti daga. Rungrungduenna ti bai ket putedputedenna ti pika; dagiti kareson ipuorna iti apuy.”—Salmo 46:9.


text:
6. Papanantayo No Mataytayo?
1 NO MATAY TI MAYSA A TAO, AGPATINGGAN TI BIAGNA
“No maipapan kadagiti natay, saanda a pulos sipapanunot iti aniaman.”—Eclesiastes 9:5
Ania ti mapasamak kadatayo no mataytayo?
Salmo 146:3, 4; Eclesiastes 9:6, 10
No mataytayo, saantayon a makakita, makangngeg, ken makapanunot.
Sigun ken Jesus, ti ipapatay ket kas iti pannaturog.
2 SAAN A PULOS KAYAT NI JEHOVA A MATAY DAGITI TATTAO
“No maipapan iti kayo ti pannakaammo iti naimbag ken dakes dika mangan manipud iti dayta, ta iti aldaw a manganka manipud iti dayta mataykanto a di bumurong.”—Genesis 2:17
Apay a mataytayo?
Nagulbod ni Satanas iti imbagana a mapasamak ken Eva no agsukir iti bilin ti Dios. Idi sinukir da Adan ken Eva ni Jehova, nagbasolda ket natayda idi agangay.
Idi natay ni Adan, awan isunan.
Ti basol ket kasla nakaro a sakit a natawidtayo amin iti umuna a nagannaktayo. Nayanaktayo amin a managbasol isu a mataytayo.
Awagan ti Biblia ti ipapatay kas maysa a kabusor.
3 TI KINAPUDNO MAIPAPAN ITI IPAPATAY WAYAWAYAANNATAYO
“No ti nabaneg a lalaki matay mabalinna kadi ti agbiag manen? . . . Agurayakto, agingga a ti gin-awak dumteng.”—Job 14:14
Ania dagiti kamali a kapanunotan a pakawayawayaantayo gapu ta naammuantayon ti kinapudno maipapan iti ipapatay?
Maysa nga insulto ken Jehova ti pannursuro maipapan iti impierno. Dina pulos ipalubos nga agrigat dagiti tattao iti kasta a pamay-an.
Adu ti mabuteng kadagiti natay. Isu a dagiti natay ti kabuteng ken pagdayawanda imbes a ni Jehova. Ni Jehova ti pudno a Dios, ken isu laeng ti masapul a pagdayawantayo.


text:
Ni Jehova ti ‘Inaldaw a Mangbagbagkat iti Awitko’
Iti laksid ti nakaro a parikutko iti salun-at a kasla diak madaeran, inaldaw a marikriknak ti nadungngo a suporta ti ay-ayatentayo a nailangitan nga Ama. Ket iti napalabas a nasurok a 20 a tawen, mariknak ti naisangsangayan a rag-o iti panagserbik ken Jehova kas payunir.
Nayanakak idi 1956 nga addaan iti spina bifida. Saan a naan-anay a nagrikep ti neural tube iti durik, ket gapu iti nadadael nga urat, marigatanak a magna ken naaddaanak pay iti dadduma a nakaro a parikut iti salun-at.
Makipagad-adalen iti Biblia dagiti nagannakko kadagiti misionero a Saksi ni Jehova sakbay a nayanakak. Bayat ti kinaubingko, agiinnaddayo ken sumagmamano laeng ti agibumbunannag iti ilimi nga Usakos iti Namibia. Isu nga adalenmi laengen a sangapamiliaan dagiti nayeskediul a maadal iti gimong ti kongregasion. Idi agtawenak iti pito, limmasatak iti operasion a maawagan iti urostomy tapno adda maaramid nga artipisial a pagruaran ti isbok. Idi agtawenak iti 14, naaddaanak iti kissiw. Diak naileppas ti panageskuelak gapu ta nakaad-adayokami iti kaasitgan a hayskul iti lugarmi ken masapul a kanayon nga aywanandak dagiti nagannakko.
Nupay kasta, inkagumaak a patibkeren ti espiritualidadko. Iti daydi a tiempo, adu a Nakristianuan a publikasiontayo ti saan pay a magun-odan iti lengguahemi nga Afrikaans. Isu a nagsursuroak nga agbasa iti Ingles tapno maadalko ti adu kadagiti librotayo. Nagbalinak nga agibumbunannag iti Pagarian ket nabautisaranak iti edad a 19. Iti simmaruno nga uppat a tawen, adu ti nagbalin a parikutko iti pisikal ken emosional. Kasta met, gapu ta gistay agaammo ti amin iti lugarmi, mabainak a mangasaba isu a diak nagbalin a naregta iti ministerio.
Immakarkami iti South Africa idi agtawenak iti nasurok a 20, ket iti daydi pay laeng a gundaway a napadasak ti naikameng iti maysa a kongregasion. Napalalo unay ti rag-ok! Ngem kasapulan a lumasatak iti operasion iti bagis (colostomy).
Naminsan, nagpalawag ti maysa a manangaywan iti sirkito maipapan iti panagpayunir. Natignay ti pusok iti kinunana. Ammok a marigatanak gapu iti salun-atko, ngem mariknak a tultulongannak ni Jehova iti adu a pakarigatak. Gapuna, impasak ti aplikasionko nga agbalin a regular pioneer. Ngem saan a pinatgan dagiti panglakayen gapu kadagiti parikutko iti salun-at.
Kaskasdi nga inkeddengko nga aramiden ti amin a kabaelak a mangikasaba iti Pagarian. Iti las-ud ti innem a bulan, nabaelak nga abuten ti oras a makalikaguman para kadagiti payunir iti tulong ni nanangko ken ti dadduma pay. Daytoy ti nangpaneknek a determinadoak nga agpayunir ken saan a lapped ti salun-atko. Nagaplikarak manen, ket naaprobaran met laengen iti daytoy a gundaway. Nagbalinak a regular pioneer idi Septiembre 1, 1988.
Kas regular pioneer, kanayon a mariknak ti suporta ti Jehova. Ti panangisurok iti sabsabali maipapan iti kinapudno, imbes a ti laeng bagik ti pampanunotek, ket nagserbi a proteksionko ken nangpabileg iti relasionko ken Jehova. Nakaragragsakak ta adda dagiti matultulongak nga agdedikar ken agpabautisar.
Adda latta dagiti parikutko iti pisikal agingga ita. Ngem ni Jehova ti ‘inaldaw a mangbagbagkat iti awitko.’ (Sal. 68:19) Saannak laeng a tultulongan a mangdaer iti kasasaadko no di ket pagbalbalinenna pay a naragsak ti biagko!


text:
Sunday, June 19, 2011
GUNGLO DAGITI MANNALON, MATULONGAN NGA AGREHISTRO ITI SEC
CABUGAO, Ilocos Sur – Kas paset ti programa iti agrikultura ditoy, mairehistro dagiti gunglo dagiti mannalon iti Securities and Exchange Commission tapno masagrapda dagiti pagsayaatan nga ipaay dagiti nadumaduma nga ahensia ti turay.
Segun ken ni Ester Aguimbag, municipal technologist ken mangtartarabay kadagiti organisasion ti mannalon iti barangay, mabalin nga alternatibo a pagrehistruan dagiti non-registered organization ti Departament of Labor and Employment (DOLE) tapno naan-anay ti pannakabigbigda ken maaddaanda iti juridical identity a kas gunglo.
Addan pito nga asosasion a naiparehistro wenno mairerehistro iti DOLE a pakaibilangan ti Cabugao Mango Growers and Farmers Multipurpose Association; Daclapan Farmers’ Association, Sagayaden FA, Quezon FA, Sabang FA (ongoing), Western Salomague Fishermen and Vendors’ Association.
Kinuna ti municipal technologist a kangrunaan a kitkitaen ti opisinada no ar-aramiden met laeng dagiti registered organizations ti annongenda nga agreport iti SEC iti kada tawen nangruna kadagiti book of accounts a pakaammuan iti pinansial a kasasaad dagitoy a gunglo.
Innayon ni Aguimbag a kaaduan a makagapu iti pannakarebokar ti rehistrasion ti organisasion ti panagliway dagiti opisial nga agidatag kadagiti report a kasapulan nga itedda iti tinawen. (Reposted Tawid News)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 4:43 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Agadalda manipud panangisagana ti pagmulaan, panagtan-ay ken panagapit ti maimulada a bawang. Kabayatan ti panagdakkel ti mulada, kangrunaan a pakaseknanda ti peste wenno sakit a rumsua. Adalenda ti AESA (Agro-eco System Analysis) no kasano a lapdan ti sakit a di agusar ti nalabes nga insektisidio. Masasao a Learning-Field ti pageksperimentuanda ken Learning-Center met ti pagsasaritaanda iti natakuatanda.
Addadan iti AESA 9-Crop Production Stage ket iti kombinasion a teoria ken aktual a panagadal ken panagasikasoda, magun-odda ti napintas a resulta iti masursuroda ken maapitda iti bawang.
Ti proyekto ket nagkammayetan nga ingannuat ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr., DA-OPAG-Ilocos Sur, Philrice (Munoz) ken DA-ATI.
Panggep pay ti programa nga iyagpang ti kaammuan iti mainugot a teknolohia ti panagmula ti bawang ken adda eco-friendly a wagas ti panagpatan-ay tapno maibaba ti gastos ken puonan ket maingato ti matgedan dagiti mannalon ditoy a lokalidad a pagpatanoran kadaytoy a cash crop. # (Web In-Action)


text:
Inasistiran ni Municipal Fisheries Coordinator Mrs. Milagros Ramirez Paz, AT dagiti mangngalap iti nadakamat a barangay nga idauluan ni Federation President Ramon Frando ti Brgy. Daclapan iti pannakaitapog ken pannakaiplastar dagiti artificial reef iti medio-adalem a paset ti igid ti baybay kadagiti dua a nadakamat a barangay.
Panggep daytoy a proyekto a sulnitan ti kakirang ti pagaponan ti ikan kadagitoy a deppaar babaen iti pannakaipasdek ti artificial reef a pagaponan dagiti lames-baybay iti kabaybayan a nagbedngan dagitoy a barangay.
Ti agtultuloy a programa ti BFAR Region 1 ken LGU-Cabugao a panangtulong iti panagkalap dagiti asosasion kadagiti coastal barangays ket agresresulta iti positibo nga aksion nga agbalinda a naregta a mangabrasa kadagiti programa ken proyekto a maipaay kadakuada a pakaseknan iti pagbiaganda ken pagikanan ti sapasap. # (Web In-Action)


text:
Monday, December 18, 2017
FAMILY DEVELOPMENT SESSION (FDS) TI 4 Ps, AGTULTULOY A MAIPATUNGPAL
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannakiuman ti Web In-Action, impakaammo dagiti Staff ti Opisina ti Municipal Operations Office (MOO) ti 4 Ps Program, Municipal Link-Cabugao nga itultuloyda nga isaksaknap ti pakabuklan ti programa ti Salun-at ken Nutrision iti pagnaedan dagiti kameng ti 4 Ps kadagiti barangay ti Munisipalidad ti Cabugao ket sinapasapda nga inadalan dagiti 4 Ps itay bulan ti Nobiembre 2017.
Naballigi ti resulta iti naiyadalda a Topiko. Itatta a Disiembre 2017, ti Topiko a maiyadal ket napauluan iti “Information Education Campaign RA 8504, Philippine AIDS Prevention or Control Act of 1998”
Innayonda a makiko-koordinarda latta kadagiti Opisiales ti Barangay/Parent Leaders a katinnulongda a mangorganisar iti Family Development Session (FDS) para iti Topiko nga imitingda kadagiti 4 Ps para iti dayta a bulan.
Iti manon a bulan a pannakaangay ti Family Development Session (FDS) kadagiti barangay ket nasursuron dagiti Parent-Leaders ti tumakder iti bukodda a panangtarawidwid iti miting ken seminar iti masakupanda.
Ita a bulan ti Disiembre 2017, dagiti kameng ti Nurses Deployment Program (NDP) iti RHU-DOH Cabugao iti aglektiur (Learning Service Provider) kadagiti FDS Session-da ket napagkaykaysaanda a maysa a Topiko latta ti binsaenda kadagiti Family Development Session-da tapno nadardaras a maawatan dagiti kliente ken epektibo iti maaramid nga evaluation a maisayangkat kalpasanna. Nalaklaka pay a maawatan dagiti adalanda a 4 Ps no dagitay kabisadoda/naipanawen a Topiko/Situasion iti maiyad-adal kas parte iti Values Formation ti Programa.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket maigapu iti agtultuloy a panangtarabay kadakuada ti Gobierno Munisipal iti panangidaulo ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti pannakikammayetna iti Ahensia ti DSWD iti napintas a maaramidan dagiti programa a maisaksaknap kadagiti barangay tapno maragpat iti sapasap a panagrang-ay iti Pamilia ken umili. # (Web In-Action)
Naballigi ti resulta iti naiyadalda a Topiko. Itatta a Disiembre 2017, ti Topiko a maiyadal ket napauluan iti “Information Education Campaign RA 8504, Philippine AIDS Prevention or Control Act of 1998”
Innayonda a makiko-koordinarda latta kadagiti Opisiales ti Barangay/Parent Leaders a katinnulongda a mangorganisar iti Family Development Session (FDS) para iti Topiko nga imitingda kadagiti 4 Ps para iti dayta a bulan.
Iti manon a bulan a pannakaangay ti Family Development Session (FDS) kadagiti barangay ket nasursuron dagiti Parent-Leaders ti tumakder iti bukodda a panangtarawidwid iti miting ken seminar iti masakupanda.
Ita a bulan ti Disiembre 2017, dagiti kameng ti Nurses Deployment Program (NDP) iti RHU-DOH Cabugao iti aglektiur (Learning Service Provider) kadagiti FDS Session-da ket napagkaykaysaanda a maysa a Topiko latta ti binsaenda kadagiti Family Development Session-da tapno nadardaras a maawatan dagiti kliente ken epektibo iti maaramid nga evaluation a maisayangkat kalpasanna. Nalaklaka pay a maawatan dagiti adalanda a 4 Ps no dagitay kabisadoda/naipanawen a Topiko/Situasion iti maiyad-adal kas parte iti Values Formation ti Programa.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket maigapu iti agtultuloy a panangtarabay kadakuada ti Gobierno Munisipal iti panangidaulo ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang iti pannakikammayetna iti Ahensia ti DSWD iti napintas a maaramidan dagiti programa a maisaksaknap kadagiti barangay tapno maragpat iti sapasap a panagrang-ay iti Pamilia ken umili. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:24 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tunggal tao adda akemna nga ipatungpal iti dana ti biag. Addaan iti bukod a wagas tunggal aramid, trabaho wenno propesion a panangipamatmat iti pammati iti Dios a saan a marugitan ti kinatao — kabaelan, talento ken ti inadal. Ngem no dadduma, dumteng dagiti pannubok a mangpungtil ti pammatina.
No sika ti pakapasamakan kadaytoy a pannubok, ania ti aramidem?
Iti dayta a malem, bayat ti panagtan-awna, nadlaw ni Doktora Jenny Morales a nakuyem a tangatang. Agtudo man ngatan, nakuna ni Doktora Jenny iti bagina. Maysa a obstetrician-gynecologist wenno doktor dagiti masikog ken aganak ni Doktora Jenny.
Pinastrek ti napintas a sekretariana ti maysa a babai a pasiente. Panayagen, napudaw ken immal-o ti pammagi ti pasiente. Immapsay kadagiti abagana ti buokna. Ammo lattan ni Dra. Jenny a nadagsen ti parikut ti pasiente. Ngem nairuamen ti doktora kadagiti kakastoy a banag.
Binasa nga immuna ti doktora ti referral nga inyawat ti medical secretary.
“Eliza. Eliza gayam ti naganyo, misis?”
“Wen, doktora, “insungbat ti pasiente.
“Ania ti maitulongko kenka? Umayka kadi agpa-prenatal check-up?”
“Doktora, masikogak. Tallon a bulan. Kayatko nga iregreg daytoy!”
Naibbatan pay ti doktora ti ay-ayamenna a ballpen ket natnag iti puraw a tiles a basar. Kasla nakangngeg ti doktora iti pakdaar ti umay a bagyo. Iti silulukat a tawa, nariknana ti immuneg a salemsem. Tinaldiapanna ti nakuyem a tangatang.
“Pangaasiyo, doktora, ikkandak koma iti agas a pangparegregko iti sikogko.”
“Eliza, imposible dayta kayatmo a mapasamak.”
“Apay ketdin a saan a mabalin a mapasamak, doktora? Itedmo laeng laeng kaniak ti agas a tomarek ket maikkaten, saan kadi?”
“Addan dita saklolom dayta. Biagem laengen. Nadagsen a basol ti mangiregreg iti sikog.”
Nagdumog nga aglulua ni Eliza. “Doktora, awan ti ama ti sikogko,” dandani di sumngaw ti timekna.
“No agtalekka kaniak, kayatko nga isalaysaymo no kasano a napasamak dayta,” kinuna ti doktora.
Arthur ti nagan ti ama ti ubing. Kaayan-ayat ni Eliza. Idi kasangay ni Arthur, napanda nagbuya iti sine, nangan iti restaurant ken nag-night club. Idi aggawidda, iti otel ti naturongda. Idi damo, nagkitakit ni Eliza. Ngem nagpabus-oy met laeng gapu iti pangikari ni Arthur a dina baybay-an.
“Kalpasan a nagtalekak kenkuana, kalpasan nga intalekko ti aminko, kastoy pay ti subadna. Binaybay-annakon, binaybay-annakon…” naganug-og ni Eliza.
“Saanka a matulongan iti parikutmo, Eliza,” kinuna ti doktora.
“Doktora, pangaasiyo, tulongandak koma. Sidadaanak nga agbayad iti kayatyo basta la ketdi masalbarak iti sigurado a pannakaibabain.”
“Eliza, mangbiag iti tao, saan ket a pumatay, ti sinapataak a pagrebbengan. Iti kaanoman, saanko a salungasingen dayta a sinapataak.”
“Doktora, agpakpakaasiak. Kaasiandak koma.”
“Nasaysayaat no biagem laengen dayta, Eliza. Ammom aya no iti panangbiagmo kadayta, isunto ti mangited kenka iti ragsak ken nam-ay?”
“Saan a mapasamak dayta, doktora! No saan a maikkat wenno maregreg, agbalinto a pakaibabainak.”
“Dakkel a basol no iregregmo dayta, Eliza. Saan laeng a basol iti linteg ti tao; kangrunaanna iti linteg ti Dios!”
(Adda tuloyna)


text:
Lengguahe ti panangprograma
Ti Lengguahe a pamprograma ket teknikal a estandar wenno pagwadan ti pakitinnarusan nga agpalaka iti panangyebkas dagiti bilin nga ipatungpal ti kompiuter. Bukbuklenna ti pagalagaden ti gramatika ken ti semantika nga agdutdutok iti lengguahe ti komputasion.
Ti lengguahe ti panangprograma ket palakaenna ti panangpadutok a maitumpong ti sumaruno:
- Datos a tungpalen ti kompiuter
- Pagidissuan ti datos
- Pagidulinan ti datos
- Pagipatarusan ti datos
- Pagaramidna kadagiti datos bababen ti dadduma a pasamak
Masapol nga aglasat ti lengguahe ti panangprograma babaen ti pananggupgup (compilation). Kayat a saoen, maipatarusto ti lengguahe iti lengguahe ti makina, wenno maipatarusto tapno maipatungpal ti kompiuter. Adda met ti lengguahe ti scripting nga dida a masapol a maigupgup, ngem tungpalen ti mangpatpatarus (interpreter) tapno agtaray ket saanto a masapol a maigupgop.
Dadduma a lengguahe ti pamprograma wenno ti scripting:
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kayo ti pakasaritaan dagiti komputasional a lenguahe (iti Inggles)
- Listaan dagiti komputasional a lenguahe (iti Inggles)
- Ulidan ti komputasional a lenguahe (iti Espaniol)


text:
Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara
Ti Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara (napalaka nga Insik: 红楼梦; tradisional nga Insik: 紅樓夢; pinyin: Hóng Lóu Mèng; Wade–Giles: Hung Lou Meng), a sinurat babaen ni Cao Xueqin, ket maysa kadagiti Uppat a Nalatak a Klasiko a Nobela iti Tsina. Daytoy ket naisurat idi tengnga ti maika-18 a siglo idi las-ud ti Qing a Dinastia. Daytoy ket naipanpanunotan a maysa a maestra obra iti Insik a literatura ken sapasap a naikedkeddeng a kasayaatan iti binalabala nga Insik. Ti "Redolohia" ket isu ti pagobraan iti panagadal a nairaem para iti dayto nga obra.[1]
Ti titulo ket naipatarus a kas Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara ken Ti Tagtagainep dagiti Nalabbasit a Mansion. Ti nobela ket naiwaras kadagiti kopia ti manuskrito kadagiti nadumaduma a titulo aginggana iti naiprenta a pannakaipablaakna, idi 1791. Ti nobela ket kankanayon pay nga ammo a kas Ti Sarita iti Bato (napalaka nga Insik: 石头记; tradisional nga Insik: 石頭記; pinyin: Shítóu jì). Bayat a dagiti umuna nga 80 a kapitulo ket insurat babaen ni Cao Xueqin, Gao E, nga isu ti nangisagana ti immuna ken maikadua dagiti edision a naiprenta a kaduana ni Cheng Weiyuan idi 1791-2, ket nagnayonda kadagiti 40 a kapitulo tapno makompleto ti nobela.[2]
Ti Nalabbasit a Kamara ket naipammatian a daytoy ket semi-autobiograpiko, a kapadpada ti iyu-ungar ken pannakarunot ti bukod a pamilia ti mannurat a ni Cao Xueqin ken, babaen ti panagpaatiddog, iti Qing a Dinastia.[3] Kas ti pannangisalaysay ti mannurat ti umuna a kapitulo, daytoy ket naikeddeng a pammalagipan kadagiti babai a nakaamammo iti kinaubingna: dagiti gayyemna, kabkabagian ken dagiti katulong. Ti nobela ket naisangayan gapu ta saan laeng iti dakkel a grupo dagiti karakterna ken sikolohiko a sakop, ngem ti pay apag-isu ken naisalaysay a panagpalpaliiw iti biag keb dagiti sosial nga estruktura a kadawyan iti maika-18 a siglo nga aristokrasia ti Insik.[4]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jonathan Spence, Ti Pangbiruk ti Moderno a Tsina (New York: Norton, 1990), 106–110.
- ^ David Hawkes, "Pangyuna," Ti Sarita iti Bato Tomo I (Penguin Books, 1973), pp. 15–19.
- ^ Jonathan D. Spence, Ts'ao Yin [Cao Yin] ken ni Emperador K'ang-Hsir: Aadipen ken Apo (New Haven,: Pagmalditan ti Unibersidad ti Yale, 1966) ket maysa a pangadalan ti apong ni Cao.
- ^ "CliffsNotes, Maipanggep ti Nobela: Pangyuna". Cliffsnotes.com. Naala idi 2011-07-16.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tagtagainep ti Nalabbasit a Kamara iti Wikimedia Commons


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Maikkan dagiti mangngalap ditoy nga ili iti identification card kas pakabigbigan tapno maipasigurado a lehitimoda a pakaitedan dagiti pagimbagan nga ipapaay ti Department of Agriculture ken ti lokal a gobierno nga idadauluan ni Mayor Edgar S. Cobangbang, Jr.
Iti agdama, adda 18 nga asosiasion dagiti mangngalap a sakupen ti Municipal Fisheries Aquatic Resources Management Council iti panangidaulo ni Barangay Captain Danny Garcia nga agpapaay a katulongan ti gobierno munisipal a mangtarabay kadagiti mangngalap ditoy nga ili.
Manamnama a maiwaras iti itatapog daytoy a tawen dagiti identification card kadagiti amin a rehistrado a mangngalap ditoy nga ili a pakaibilangan ti Barangay Dardarat, Salomague, Sabang, Daclapan, Namruangan, Salapasap ken Pug-os, daytoy ti naammuan ken ni OIC Nereo S. Caproza ti DA-LGU, Cabugao.
Umabuten iti nakurang a 400 ti bilang dagiti nagrehistro a mangngalap kas paset ti direktiba ni Mayor Cobangbanga mairehistro amin a mangngalap iti opisina ti DA-LGU.#


text:
Libre ti agarapaap. Awan makaiparit.
Adu dagiti agarapaap nga umasenso ti panagbiagda ken ti bukodda a pamilia, mapagadal iti kolehio dagiti annak, wenno kakabsatda tapno maaddaanda met iti napintas a trabaho ken nasaliwanwan a panagbiag iti masakbayan. Iti ababa a pannao, arapaapenda a maitarayanda ti kinakurapay.
Kadagiti marigrigat, sa la matungpal ken agbanag daytoy nga arapaapda babaen ti panagtrabahoda iti ballasiw taaw – iti uray sadino a paset ti lubong. Adu dagiti nagballigi a nakatun-oy iti arapaapda ngem adu met dagiti napaay.
Gapu iti rigat ti panagbiag, uray patadem kapten ti kailiantayo tapno laeng magun-odna ti nadur-as a masakbayan. Yan ti rigatna, daytoy ti makagapu a masansan a mabiktima wenno gundawayan dagiti managdakdakes wenno sindikato.
Kas iti panagawat dagiti kailiantayo nga agbiahe a mapan ballasiw-taaw iti paw-it. Saan a makapagkedked ti kailiantayo agsipud ta maiyarikapanda iti $1,500-$3,000 tunggal biahe. Nabileg daytoy nga appan a dagus nga ammalan dagiti kailiantayo ta makatawen a sueldo ti gagangay a mangmangged iti pagilian ti pakaisukatan dayta a gatad. Kadagiti dadduma, kumpetda iti patadem uray ammoda a pakaisagmakanda tapno laeng makaiggemda iti nawadwad a pirak.
Dagiti dadduma met, nabal-laiboda iti nasam-it a panag-dildila ti kalugaranda ket ina-watda ti paw-it wenno “pakisuyo” kadakuada a didan inusisa no ania dayta a paw-it. Naladaw idi naduktalanda a kontrabando gayam ti paw-it ket nairubodan a puon ti nakaibaludanda.
Sabali laeng dagiti kalugarantayo a dida ammo a para deliber iti kontrabando ti simrekanda a trabaho iti ballasiw taaw. Uray dida koma kayat, saandan a makapagkedked pay ta addadan sadiay ken aglalo no pimmuslitda laeng iti nasao a pagilian. Awanen ti maaramidanda no di agtungpal lattan ti maibilin kadakuada.
Maaw-awagan dagitoy a mangmangged iti ballasiw taaw iti drug mules. Nagbalin a sabali pay a siit iti karabukob ni OFW ken nangmantsa iti imahe dagiti mangmangged iti ballasiw taaw.
Iti agdama, nadaras unay ti panagsaknap daytoy a modus operandi ta addan iti pagilian dagiti gamat dagiti sindikato a mangbikbiktima kadagiti OFW ken agbibiahe a Pinoy. Karaman ditoy ti western syndicate – ti West African drug ring. Pammaneknek iti daytoy ti pannakatiliw sadiay Pampanga ti maysa a grupo dagiti sindikato a taga-Nigeria.
Ti saan nga ammo dagitoy a drug mules ket sopistikado dagiti ramit dagiti airport a pangduktal kadagiti mailibas a maiserrek a kontrabando. Uray nailemmeng ti kontrabando iti uneg ti mabagbagi ti babai, maidait iti bagi, maidulin kadagiti nalimed a compartment dagiti travelling bags ken sapatos, naipasagepsep kadagiti tisiert santo maibilag , wenno matilmon a nakaplastik tapno mailemmeng iti uneg ti buksit, madetek amin dagiti x-ray machine kadagiti eropuerto. Iti pay laeng eropuerto ket matiliwen ti agipuslit.
Kaaduan kadagiti natiliw sadiay Macau, China ket immabuten iti 207 ken nasentensiaanen iti death penalty dagiti 77. Sumagmamano ti natiliw sadiay Brazil, Chile, Peru, Ecuador ken dadduma pay a pagilian ti Asia ken Middle East.
Sumangsango dagiti dadduma iti death sentence. Pannakaibalud iti naunday a panawen met kadagiti dadduma pay. Agdagupen iti 678 ti bilang dagitoy a pakaibilangan dagiti 425 a babbai nga agedad iti nagbaetan iti 25 agingga iti 55.
Uray dagiti seafarer wenno seaman ket nabiktimada met kadagiti dida ammo ti naggianna a paw-it a puon ti pannakadadael ti masakbayanda. Iti sabali a bangir, adda dagiti nasulisog nga immawat iti paw-it gapu iti kadakkel ti maited kadakuada a kantidad a puon ti nakadadaelanda. Ta nagtungpal a blacklisted dagiti natiliwan ket awanen ti kompania a mangayat a mangawat kadakuada!
Ngem apay a kaay-ayo dagitoy a sindikato dagiti Pinoy nga allukoyen?
Tallo dagiti mapaliiw a rason. Umuna, nalaing ni Pinoy iti Ingles ken dadduma a lengguahe. Uray sadino a suli ti lubong ti papananna ket saan a maiyaw-awan agsipud ta makasao iti Ingles. Maikadua, nalaing nga agaramat iti kompiuter, ti kapaspasan a komunikasion iti agdama. Iti kompiuter, lalona kadagiti networking sites ti maysa a pagrekrutan dagiti sindikato. Maikatlo, gapu iti gagemda a mapanawan ti kinakurapay.
Kas nadakamaten, saan a matungpal amin nga arapaap, Lalo dagiti darepdep a nalaokan iti saan a maiparbeng ken maikaniwas nga aramid. Dumtengto latta ti panawen a panagpullo ti sinisikap nga aramid.
Kadagiti OFW ken Pinoy travelers, agpanunotda koma iti maminggasut (wenno maminribu) sakbay a serkenda dagiti illegal ken maiparparit nga aramid.#


text:
Napagtitinongan dagiti pito nga obispo katoliko a naisawsaw ti naganda nga immawat iti pondo manipud iti Philippine Charity Sweepstakes Office nga inggatangda iti lugan nga isublida dagitoy iti nasao nga opisina.
Nupay inyunay-unay dagiti obispo nga inaramatda dagiti nasao a lugan para iti programa ti kaasi iti bukodda a dioses, imbatadda babaen ti statement a binasa ni Cotabato Archbishop Orlando Quevedo nga isublida dagiti lugan uray iti baet nga awan ti malisia iti panangawatda kadagiti nadakamat a lugan.
Saantayon a dakamaten ti nagan dagiti obispo nga immawat iti lugan wenno pundo manipud iti PCSO nga inggatangda iti lugan. Dakamatentayo laeng a saan a Pajero ti inawatda a lugan, kas naipadpadamag.
Dimmawat dagiti obispo iti padispensa gapu iti panangawatda kadagiti nasao a lugan idinto a kiniddawda nga iti panangipeksada iti ladingitda, maited koma kadakuada ti nabannayat a pangngeddeng ken iti nainget a panangtunton iti sibubukel a kinapudno iti likudan ti kontrobersia.
Impatalged dagiti obispo a maseknan a sisasaganada a mangawat iti responsibilidad gapu iti inaramidda ken mangsango iti aniaman a pagdapagan ti inaramidda no mapaneknekan a maikaniwas, maanomalia ken saan a konstitusional daytoy.
Makunami met: ala, gapu ta inako dagiti obispo a nagbiddutda iti pangngeddengda (lapse in judgment) ken insublida dagiti inawatda a lugan, rikpan koman ti Senado ti hearing mainaig iti daytoy agsipud ta dakkel a pakaibabainan ti nagtungpalanna iti biang dagiti sumagmamano a nangato a turayen ti Simbaan Katoliko. Isentroda laengen ti panagpalutpotda kadagiti sabali nga anomalia a mapapati a nakaaramatan dagiti pondo ti PCSO para iti kabukbukodan a pagimbagan ken interes dagiti sumagmamano nga agtuturay ken politiko.
Saantayo a mapabasol dagiti obispo no inawatda dagiti lugan nga awan ti malisia. Ngem sakbay nga inawatda, kinitada koma no maiparbeng nga awatenda idinto nga ammoda a nagtaud ti pondo manipud iti lotto a maibilang a maysa a numbers game wenno game of chance a konkontraen ti simbaan gapu ta makailuod daytoy iti moral a panagbiag dagiti umili.
Agbalin koma daytoy a dakkel a leksion kadagiti obispo ken papadi ti simbaan a sakbay nga umawatda iti aniaman a lugan, pabor wenno regalo manipud kadagiti politiko ken opisina ti gobierno a kas iti PCSO, Pagcor ken dadduma pay a pasugalan, amirisenda a nalaing no maikanatad wenno maiparbeng kadagiti sursuro ken polisia ti Simbaan.#


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Saan laeng a kuarta no di pay dua a paltog ti naireport a natakaw iti balay ti maysa a negosiante nga agnaed iti Barangay San Pablo ditoy nga ili idi malem ti Marso 4.
Nagpulong iti polis ditoy idi agarup 12:15 ti malem ti nadakamat a petsa ti maysa a Roderick Suyat, drayber, a natakawan ti balay ti amona a ni Kansu Go Chan, 62, naasawaan, negosiante ken agnaed iti nadakamat a barangay.
Iti panagimbestiga dagiti polis, mapapati a simrek ti di nabigbig a mannanakaw iti tawa ti comfort room a kaapiring ti kuarto ni Chan a mapapati a nakaikabilan dagiti armas ken kuarta.
Natakaw iti kuarto ni Chan ti maysa nga M16, short magazine ti M16 a nakargaan iti 21 rounds, ken 3 M16 long magazine nga awan naggianna nga agbalor iti P145,000.00, ken maysa a cal. 45 (Remington 1943), dua nga 8 shooter ti 45 a nalodan iti 26 rounds nga agbalor iti P20,000.00.
Segun iti report, lisensiado dagiti dua a paltog.
Agtultuloy ti inbestigasion iti nasao a panagtakaw.#


text:
Komentario ni Christine Marie Versoza
Natibong ti parasapas ti medisina ita maigapu iti panagaramat iti stem cell wenno stem cell therapy. Maaw-awagan iti biang ti medisina iti blank cell, no ma-inject daytoy iti pasiente, tumaud ti baro a tissue ket suktanna dagiti nadadael a tissue a pagtataudan iti nakaro a sagubanit. Ngarud, maysa a breakthrough in medicine daytoy manipud iti bone marrow (pata iti tulang) ken agtaud kadagiti naganus a tissue.
Daytoy stem cell therapy ita ti pagaayat a kapten dagiti addaan iti nakaro a sagubanit. Ta nasayaat ti binanag dagiti nakapadasen, kas ken ni Jose S. Concepcion, Jr. ti RFM Corporation ken national chairman ti NAMFREL.
Kas pannarita ni Department of Health (DOH) Secretary Enrique Ona, masimpa ti stem cell ti nadadael a tissue a bunga iti sagubanit.
Dagitoy dagiti sumaganad a maagasan ti stem cell therapy: nadumduma a klase ti cancer, auto-immune diseases, cardiovascular diseases, ocular diseases (mata), immunodeficiencies, neural degenerative diseases and injuries (a kas kadagiti nagsagaba iti stroke), anaemia and other blood condition, wound and injuries, other metabolic disorder, ken liver diseases.
Ti rigatna ita, iti kinaadu ti maagasanna, ginundawayan dagiti dadduma nga agparpartuat wenno manufacturers iti agas ken cosmetics, ta ibaga ken sawenda a ti produktoda ket addaan iti laokna nga stem cell isu a nasayaat la unay nga usaren; lalo dagiti beauty cream products, tablet, ointment, sapsapo wenno dagiti kapsula a mangilanlanad iti kinaadda iti laokna nga stem cell. Sumakayda iti bandwagon wenno garaw-parasapas ti gimong a makunkuna. Usarenda ti balikas nga stem cell tapno ad-adu ti paglakuanda iti produktoda—a kaaduanna kadagitoy ti saan a rehistrado wenno naipasidong iti Food and Drugs Administration, lalo dagiti ismagel a saan pay a maawatan no ania ti naisurat.
Napeggad la unay a patien ti publiko dagitoy a simmakay ta agsagaba dagiti maseknan iti kabaliktad iti namnamaenda a pagbanagan. Imbes a maagasanda, magatasanda ketdi wenno mairuarda ti iduldulin a kuarta ken pananggastos nga awan ti naimbag a pagbanaganna.
Ti rigatna, iti kinaadun ti simmakay itoy a parasapas ti gimong, makapamisuot pay ketdin ta agsasamparat metten dagiti mangibagbaga nga adda laokna nga stem cell ti produktoda. Makaulaw, no di man mas kunaen a makaallilaw met dagiti ulaw.
Kinapudnona, ma-inject ti stem cell, ken aramiden laeng dagiti kualipikado a doktor. Saan a mapagnumaran babaen ti sapsapo wenno oral dosage. Aramiden dagiti eksperto iti stem cell therapy ti proceso a saan ket a babaen ti waragawag dagiti simmakay iti bandwagon wenno manangallilaw.
Para iti seguridad dagiti agpangpanggep a maipasidong itoy a panagagas, nasaysayaat no makiumanda pay nga umuna iti Philippine Society for Stem Cell Medicine wenno iti Institute of Personalized Molecular Medicine (IPMM) wenno nasaysayaat pay a makiumanda nga umuna iti Department of Health ken Food and Drug Administration ta isuda ti makaammo a mangitudo kadagiti lisensiado a dodoktor itoy a wagas ti medisina.
Ti stem cell therapy ket buklen iti naannad ken sientipiko a proseso. Isu a liklikan ti agtalek kadagiti manangallilaw tapno di mabiktima a gumatang wenno mangtangkilik iti produkto dagitoy.
Iti biangmi, adda laeng kaso a moral ditoy. Ta maipagarup a nagtaud kadagiti naganus a tissue dagiti dadduma a maar-aramat iti stem cell therapy, manipud kadagiti natay nga alis wenno naikkat a sikog (embryo). Saanen a mailibak pay a maysa daytoy a pagtaudan dagiti stem cell.
Mangibunga la ketdi iti isyo a moral ti panagaramat iti stem cell therapy. Nupay adu ti maagasanna a sagubanit ken traumatic conditions, no nagtaud daytoy iti human embryo, adda la ketdi itdenna a human implications wenno moral a panirigan. Dagiti dadduma, awaganda daytoy a wagas nga unethical wenno base iti kinaawan ti pagtaktakderan a naintaoan a prinsipio.
No ti embryo wenno sikog ket pagtaudan iti mirakulo nga agas, ekspektaren ngarud nga iti masungad nga aldaw, ad-adu pay ti mapasamak nga aborsion. Daytan ti panawen a sumipnget ti lubong gapu kadagiti sangit dagiti saan a naipaayan iti lawag wenno nakapadas iti biag iti rabaw ti daga.#


text:
“I believe every father would like to be a hero to his son. It was once my dream. Now, I had to let go of that dream, for I wish I could be someone better,” former Navy Lt. Manuel Cabochan wrote in his book. J. Uy, "Magdalo solder explains cause to son," Inquirer, 12/24/08
Iti isip dagiti manakem
ti rugi ti kappia a rugi
met laeng dagiti sanaang,
gerero ti ili ken sirmatami.
Saan a kadagiti kari
nga aggubuay iti bibig ti ari
wenno iti pus-ong ti aribai
wenno iti mangtagtagikua
iti pulbura a pangipatli
kadagiti sansaning-i.
Naridam dagiti murmuray
kadagiti agkabannuag a rugso
nga ikot ti parmata, iti isipmo
kas iti imeng ti nalamiis a selda.
Rehas a landok ti bilangem
kadagiti paskua, iti man
pannakaiyanak wenno
iti panagungar.
Ditanto met laeng,
iti naulpit a pannusa ti uppat
a diding
iti makaalino a pannakaigirad
ti ngipen iti pingping ti rabiim:
ditanto met laeng ti sariugma
ti sipnget iti lawag
dagiti maudatal a panunot
a kadagiti umili nga agpaarayat,
rayray ti lawag iti nasipnget
a mutektek ti bannuar nga adi a sika
ta sika, iti soltero a saliwanwan
dagiti nakapupok a nakem,
sika ti pamkuatan ti pasublien
a pagilian ti pusotayo nga umis-isem.
Itedmo ti libro iti anak
nga itan ket anak ti ili.
Dimo lagidawen ti dina
pannakaawat iti kasasaad
ti pananghusgana kenka
a saanka a superman nga ama:
kenka dagiti sibibiag a rason
no apay a ti init ket agsapul
iti bannawag.
Yawatmo ti libro dagiti tagainep
nga idatonmo kenkuana
nga idatonmo met laeng
para kadagiti amin nga annak.
Iti bartolina dagiti mapuyat
a ridep, iti aglatlati a kandado
ti pupokan dagiti gera a pudno
sadiayto a makita ti anak
ti anag ti pannakigasanggasat.
A. Solver Agcaoili
Hon, HI/Dec 26/08


text:
J. M. G. Le Clézio
Ni Jean-Marie Gustave Le Clézio (Pranses: [ʒɑ̃ maʁi ɡystav lə klezjo]; naiyanak idi 13 Abril 1940), kadawyan a nainaganan a kas ni J. M. G. Le Clézio, ket Pranses-Mauritiano a mannurat ken propesor. Ti nagsurat kadagiti sumurok nga uppat a pulo nga obra, isu ket nagunggunaan ti Prix Renaudot idi 1963 para iti nobelana a Le Procès-Verbal.
Ni Le Clézio ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 2008 a kas maysa a "mannurat nga adu kadagit ipapanaw, poetiko a panagpadas ken naderrep a rag-og, eksplorador ti kinatao iti labes ken baba ti agturturay a sibilisasion".


text:
News Categories
Latest Bloggers
Facebook Like
SugponewsBlog
This is some blog description about this site
GREAT Program para ti opisyales ti barangay napasamak
Insayangkat ti Department of Interior and Local Government (DILG) babaen iti panangidaulo ti Municipal Local Government Operation Officer Reynaldo R. Colisao ken ti suporta dagiti opisyales ti ili a Sugpon, naisayangkat ti panakapasamak ti tallo nga aldaw a seminar ti Grassroots Empowerment for Accountable & Transparent Barangays (GREAT) sadiay Municipal Service Center idi Pebrero 24-26, 2014, nga inatenderan ti addaan dagup nga innem a pulo (60) a kabarbaro nga opisyales ti kada barangay pakairamananen dagiti secretaries ken treasurers.
Ti panggep daytoy nga programa ket tapno mapasayaat ken manayunan ti kabaelan dagiti opisyales ti barangay nga mangisayangkat kadagiti annungen ken responsibilidadda nga buyugan ti na-ananay nga sirib ken laing iti panangituray iti maysa nga barangay.
Daytoy ngarud ket addaan manamnama nga resulta kadagiti opisyales nga mangaramid ti makunkuna nga Brgy. Agenda for Governance and Development( Brgy. AGAD) ken Brgy. Capacity Development( CapDev) iti tawen 2014-2016 nga manglaun kadagiti programa nga mangtulong ken agbalin a sanggir iti panagprogreso iti kada barangay, nga indanto iyemplementar ti unos ti tallo nga tawen nga inda panagturay.undefined


text:
Pagsasao a Subanon
Ti pagsasao a Subanon (tinawtawagan pay iti Subanen ken Subanun) ket ti maysa nga pagsasao nga Austronesio a tagikua ti sasao a Mindanao. Daytoy ket kadawyan nga inkeddeng babaen dagiti lingnguista a kas rimpuok ti dialekto ngem kas monolitiko a pagsasao. Ti Subanon ket insasao babaen dagitinadumaduma a lugar ti Peninsula ti Zamboanga a kas dagiti probinsia ti Zamboanga Sibugay, Zamboanga del Norte ken Zamboanga del Sur, ken idiay Misamis Occidental ti Akin-amianan a Mindanao. Adda met dakkel a komunidad ti Subanon idiay Misamis Oriental. Kaaduan ti mangtawtawag kaniada iti Subanen, Subanon wenno Subanun, bayat a dagiti agay-ayat iti Islam tinawtawaganda ti bagbagida a kas Kalibugan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tengnga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akin-amianan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akinlaud iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Kolibugan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Lapuyan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akindaya iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Subanon". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti rekording ti audio iti Subanon ket naiyarkibo iti Kaipuleohone, mairaman ti listaan ti balikas, dagiti sentensia, ken ti tradisional a kanta