text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Talaga Kadi a Pannakiseks ti Oral Sex?
Sigun iti maysa a report ti U.S. Centers for Disease Control and Prevention, agarup kagudua kadagiti amin a nainterbiu nga agtawen iti 15 agingga iti 19 ti nakapadasen iti oral sex (pannakiseks babaen ti ngiwat). “No makisaritaka kadagiti agtutubo [maipapan iti oral sex], ibagada a saan a dakes dayta,” kuna ni Sharlene Azam, ti autor ti libro nga Oral Sex Is the New Goodnight Kiss. “Kinapudnona, saanda nga ibilang dayta kas pannakiseks.”
Ania ti panagkunam?
Ania ti agpayso maipapan iti dayta?
Apay a pakaseknam?
Ania ti panagkunam?
Sungbatam dagiti sumaganad a saludsod iti wen wenno saan.
Agsikog kadi ti maysa a babai no maki-oral sex?
Wen
Saan
-
Adda kadi dakes nga epekto iti salun-at ti pannaki-oral sex?
Wen
Saan
-
Talaga kadi a pannakiseks ti oral sex?
Wen
Saan
-
Ania ti agpayso maipapan iti dayta?
Ikomparam dagiti sungbatmo kadagiti adda iti baba.
Agsikog kadi ti maysa a babai no maki-oral sex?
Sungbat: Saan. Dayta ti maysa a makagapu nga ibagbaga ti adu nga awan pagdaksanna ti oral sex. Ngem saan nga umiso dayta.
Adda kadi dakes nga epekto iti salun-at ti pannaki-oral sex?
Sungbat: Wen. Ti maysa a tao a maki-oral sex ket mabalin a maakaran iti hepatitis (A wenno B), genital warts, gonorrhea, herpes, HIV, ken syphilis.
Talaga kadi a pannakiseks ti oral sex?
Sungbat: Wen. Aniaman nga aramid a pakairamanan ti mabagbagi ti sabali a tao—aktual a pannakiseks (intercourse), oral sex, anal sex (pannakiseks babaen ti kerret), ken panangay-ayam iti mabagbagi (masturbasion) ti sabali a tao—ket maibilang a pannakiseks.
Apay a pakaseknam?
Usigem ti sumagmamano a teksto iti Biblia nga adda pakainaiganna iti topiko maipapan iti oral sex.
Kuna ti Biblia: “Daytoy ti pagayatan ti Dios, . . . nga adaywanyo ti pannakiabig.”—1 Tesalonica 4:3.
Ti sao iti orihinal a lengguahe a naipatarus kas “pannakiabig” tukoyenna ti amin a kita ti seksual nga aramid iti nagbaetan ti saan nga agassawa, a pakairamanan ti aktual a pannakiseks, oral sex, anal sex, ken panangay-ayam iti mabagbagi ti sabali a tao. Ti tao a makiab-abig wenno makiramraman iti seksual nga immoralidad ket agapit kadagiti nasaem a pagbanagan. Ngem ti kasaeman ket madadael ti pannakigayyemna iti Dios.—1 Pedro 3:12.
Kuna ti Biblia: “Ti mangyugali iti pannakiabig agbasbasol a maikaniwas iti bukodna a bagi.”—1 Corinto 6:18.
Adda dagiti makadadael nga epekto ti oral sex iti pisikal ken naespirituan. Mangriribuk pay daytoy iti emosion. Kuna ti libro a Talking Sex With Your Kids: “Ti pannakarikna nga inusardaka laeng, a dakkel ti babawim, ken nalakaka a nabiktima ket awan pakaidumaanna iti pannakiseks. Ti di umiso a pannakiseks—kas iti pannakiseks iti dimo asawa—ket mabalin a dakes ti epektona iti emosion ti maysa a tao. Kasta met laeng ti epekto ti aniaman a kita ti di umiso a pannakiseks kas iti oral sex. Aniaman a kita ti seks ket seks.”
Kuna ti Biblia: “Siak, ni Jehova, ti Diosmo, Daydiay mangisursuro kenka tapno magunggonaam ti bagim.”—Isaias 48:17.
Mamatika kadi a talaga a mabenepisiaranka kadagiti linteg ti Dios mainaig iti seks? Wenno panagkunam ket malimitaran ti tignaymo gapu kadagita? Tapno masungbatan dagita a saludsod, panunotem ti haywey nga adu ti aglabas a lugan. Adu ti makitam a nakapaskil a karatula kas iti no kasano kapartak ti taray ti lugan, signal ti trapiko, ken karatula a pagsardengan. Ibilangmo kadi dagita a karatula kas restriksion wenno proteksion? Ania ti mapasamak no saanmo nga ikankano dagita ken uray ti dadduma a drayber?
Kasta met laeng dagiti pagalagadan ti Dios. No saanmo nga ikankano, sigurado nga apitem no ania ti immulam. (Galacia 6:7) Kuna ti libro a Sex Smart: “No ad-adda a paglikudam dagiti patpatiem ken prinsipiom iti biag sa agaramidka kadagiti aktibidad a panagriknam ket saan nga umiso, bumaba ti panagraemmo iti bagim.” Iti kasumbangirna, no agbiagka maitunos kadagiti pagalagadan ti Dios, ipakpakitam ti napudno a nadalus a panagbiag. Malaksid iti dayta, mataginayonmo pay ti nadalus a konsiensia.—1 Pedro 3:16.
Ammuem ti Ad-adu Pay
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA
Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Homoseksualidad?
Ania ti panangmatmat ti Dios maipapan iti homoseksual nga ar-aramid? Ti kadi maysa nga agduyos iti kapadana a sekso maay-ayona ti Dios?
AGRIINGKAYO!
Dakes Kadi ti Panagdenna Sakbay ti Kasar?
Basaem ti kuna ti Biblia maipapan iti panagdenna sakbay ti kasar ken iti dadduma pay a kita ti seksual a kinalailo.


c: text/html

text:
Pannakairuam
Ti pannakairuam ket isu ti agtultuloy a panagusar iti mangbaliw ti panagwa a sustansia wenno panagkukua urayno adda dagiti saan a nasayaat a pagbanagan,[1] wenno maysa a neurolohiko a pannkarebkas a pangiturongan kadagiti kastoy a panagkukua .[2]
Dagiti pannkairuam ket mabalin a mangiran ti, ngem saan a limitado iti, panagabuso ti druga, panagabuso ti panagwatwat, panagabuso ti makan, panagabuso ti sekso, panagabuso ti kompiuter, ken panagsugal. Dagiti klasiko a pakailasinan ti pannakairuam ket mairaman ti di-nasayaat a panagtengngel kadagiti sustansia wenno panagkukua, panagikaskaso laeng kadagiti sustansia wenno panagkukua, panagtultuloy a panagusar urayno adda dagiti madi a pagbanagan, ken panaglibak.[3] Dagiti ruam ken tabas a mainaig iti pannkairuam ket kadawyan a mailasin babaen ti dagus a gratipikasion (nabiit ti bayagna a gunguna), a mairaman ti natatak a makapasakit a pagbanagan (agbayag a pagbanagan).[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angres DH, Bettinardi-Angres K (Oktubre 2008). "Ti sakit iti pannakairuam: dagiti taudan, agas, ken panagimbag". Dis Mon. 54 (10): 696–721. doi:10.1016/j.disamonth.2008.07.002. PMID 18790142.
- ^ Amerikano a Kagimongan para iti Pannakairuam a Medisina (2012). "Panagilawlawag ti Pannkairuam".
- ^ Morse RM, Flavin DK (Agosto 1992). "Ti panangilawlawag ti alkoholismo. Ti Nagtipon a Komiet iti Nailian a Konseho iti Alkoholismo ken Panagtalek iti Druga ken ti Amerikano a Kagimongan iti Panagsanay a Medisina tapno Agadal ti Panagilawlawag ken Kammasapulan para iti Panagsukimat ti Puon ti Sakit iti Alkoholismo". JAMA. 268 (8): 1012–4. doi:10.1001/jama.1992.03490080086030. PMID 1501306.
- ^ Marlatt GA; Baer JS; Donovan DM; Kivlahan DR (1988). "Dagiti panangkukua ti pannakairuam: etiolohia ken agas". Annu Rev Psychol. 39: 223–52. doi:10.1146/annurev.ps.39.020188.001255. PMID 3278676.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Al Pacino
Ni Alfredo James "Al" Pacino (/pəˈtʃiːnoʊ/; naiyanak idi Abril 25, 1940) ket maysa nga Amerikano nga aktor ti entablado ken pelikula, agpatpataud iti pelikula, ken mannurat iti senario.
Nakaawat ni Pacino iti immuna a nominasion ti Kalaingan nga Aktor|Kalaingan nga Aktor ti Oscar para iti Serpico (1973); isu ket nainominado pay para iti The Godfather Part II, Dog Day Afternoon (1975) ken ...And Justice for All (1979) ken nanganbak iti Gunguna ti Akademia idi 1993 para panangiladawanna iti bulsek teniente Koronel iti Scent of a Woman (1992).
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Grobel, Lawrence (2006). Al Pacino: The Authorized Biography. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-9497-1.
Dagiti isilpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Al Pacino iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Al Pacino iti Wikiquote (Ingles)
- Al Pacino iti Internet Movie Database
- Al Pacino iti Internet Broadway Database
- Al Pacino iti Internet Off-Broadway Database
- Al Pacino iti TCM Movie Database


text:
Tribu (biolohia)
Iti biolohia, ti tribu ket isu ti taksonomiko a ranngo a nagbaetan ti pamilia ken ti henero. Daytoy ket maburikan iti baba dagiti ranngo iti pamilia nga addaan kadagiti nagan a naala manipud ti pamilia, a kas ti subpamilia.[1][2] Daytoy ket masansan a nabingbingay kadagiti subtribu.
Iti soolohia, adda met dagiti kas pagarigan a mangiraman kadagiti tribu ti Caprini (dagiti kalding-antilope), Hominini (hominins), Bombini (dagiti alimbubuyog), ken Thunnini (dagiti tuna). Ti pagalagadan a panangipatingga ti nagan para iti soolohiko a tribu ket "-ini". Ti tribu Hominini ket nabingbingay kadagiti subtribu babaen dagiti dadduma a sientista; ti subtribu Hominina ket isun ti mangbukel iti "tattao". Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti soolohiko a subtribu ket "-ina".
Iti botanika, dagiti kas pagarigan ket mangiraman kadagiti tribu ti Acalypheae ken Hyacintheae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti botaniko a tribu ket "-eae". Ti tribu Hyacintheae ket nabingbingay kadagiti subtribu, a mairaman iti subtribu Massoniinae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti subtribu ket "-inae".
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "International Code of Botanical Nomenclature Online, Vienna Code, articles 2 and 3". 2008.
- ^ International Commission on Zoological Nomenclature (1999). International Code of Zoological Nomenclature (Fourth Edition nga ed.). International Trust for Zoological Nomenclature, XXIX. p. 306.


text:
Papa Gregorio IV
Ni Papa Gregorio IV ket isu ti Papa manipud idi Oktubre 827 aginggana idi 25 Enero 844. Ti kinapapana ket naindayegan kadagiti panagpadas a makibiang kadagiti panagriringgor a baetan ti emperador Luis ti Nasingpet ken ti annakna a lallaki. Ken nakakita pay ti pannakarebba ti Carolingia nga Imperio idi 843.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Levillain, Philippe, Ti Kinapapa: Gaius-Proxies, Routledge (2002)
- Mann, Horace K., Dagiti Biag dagiti papa idi Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo II: Dagiti Papa idi Las-ud ti Carolingia nga Imperio, 795-858 (1906)
- DeCormenin, Louis Marie; Gihon, James L., Ti Kompleto a Pakasaritaan dagiti Papa ti Roma, manipud kenni San Pedro, ti Umuna nga Obispo aginggana kenni Pio ti Maikasiam (1857)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Gregorio IV iti Wikimedia Commons


text:
Kanal Panama
Ti Kanal Panama (Espaniol: Canal de Panamá) ket maysa a 77.1-kilometro (48 mi) kanal ti barko idiay Panama a mangikapet ti Taaw Atlantiko (babaen ti Baybay Karibe) idiay Taaw Pasipiko. Ti kanal ket lasatenna ti ballasiw ti Ismo Panama ken daytoy ket nangruna a pamay-an para iti sangalubongan a maritimo a panagtagilako. Adda dagiti kandado ti tunngal maysa a gibus a panagawitan kadagiti barko a mangipan idiay Danaw Gatun (26m ti ngato ti lessaad ti baybay) nga inus-usar idi tapno mapabassit ti nasken a bilang ti trabaho para iti lessaad ti baybay a panagikapet. Dagiti agdama akandado ket 33.5 metro ti kalawana ngem adda dagiti baro ken dakdakkel a naisingasing.
Ti panagobra iti kanal, ket nangrugi di 1881, ket nalpas idi 1914, a nangaramid kadagiti barko a mangliklik ti panaglayag ti adayo a dalan ti Sara ti Rawis ti lawlaw ti akin-abagatan unay nga ungto ti Abagatan nga Amerika (babaen ti Dalan Drake) wenno ti panagdaliasat ti napeggad a dandanum ti Lingsat Magallanes. Maysa kadagiti kadakkelan ken karigatan nga inhennieria a gandat a naaramid, ti Kanal Panama nga apat ket nagpakabael para kadagiti barko nga agbaniaga ti nagbaetan ti Atlantiko ken Taaw Pasipiko iti kagudua ti oras a nasken idi. Ti as-asideg, naparpardas, nataltalged a dalan idiay Laud nga Aplaya ti Estados Unidos ken dagiti pagilian idiay igid ti Taaw Pasipiko ket mangpalubos kadagita a lugar ti agbalin a nasaysayaat a maitipon ti ekonomia ti lubong.
Iti las-ud ti daytoy a panawen, ti panagtagikua ti teritorio nga itan ket ti Kanal Panama ket tagikua idi ti Colombia, dagiti Pranses ken idi kuan ket dagiti Amerikano sakbay a tinengtengngel babaen ti gobierno ti Panama idi 1999. Ti Kanal Panama ket makakitkita ti ngimmmato a tinawen a trapiko ti agarup a 1,000 barbarko idi naglukat idi 1914, aginggana kadagiti 14,702 a barbarko idi 2008, ti kinaududi ket nagrukrukod ti dagup a 309.6 a riwriw Kanal Panama/Unibersal a Sistema ti Panagrukod (PC/UMS) tonelada. Babaen ti 2008, adda ti adadu negm 815,000 a barbarko ti limmasat ti kaunegan ti kanal, nga adu kadagitoy ket dakdakkel ngem dagiti kasisigud a nasirmata dagiti nagplano; dagiti kadakkelan a barko a mabalin a makalasat ti kanal itan ket makunkuna a Panamax.[1] Ti Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero ket ninagananda ti Kanal Panama a kas maysa kadagiti pito a siddaaw ti moderno a lubong.[2]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a singsingasing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasapaan a pannakaibaga ti kanal iti ballasiw ti Ismo ti Panama ket napetsaan manipud idi 1534, idi ni CarlosV, ti Nasatuan a Romano nga Emperador ken ari ti Espania, ket nagbalin iti panagsukimat para iti dalan babaen ti Kaamerikaan a mangpalaka iti panagbanniaga para kadagiti agbanbanniaga a barko iti nagabetan ti Espania ken Peru. Ti kasta a dalan ket mangited iti miltar ti Espania ti pangatiwan kadagiti Portuges.[3] Idi 1788, ni Thomas Jefferson ket nangisingasing a dagiti Kastila koma ti mangpartuat gapu ta saanto unay a nagulib a dalan ngem ti manglikmut ti akin-abagatan nga ungto ti Abagatan nga Amerika, nga idiay dagiti kadawyan nga ayus ti tropikal a taaw ket naturalto a mangpalawa.[4] Iti las-ud ti ekspedision manipud idi 1788 aginggana idi 1793, ni Alessandro Malaspina ket nangitabas kadagiti plano para iti pannakaipatakderna.[5]
Gapu ti estratehiko a lokasion ti Kanal Panama ken ti mabalin a maited babaen ti akikid nga ismona a mangisina kadagiti dua a nalatak a taaw, dagiti dadduma a silpo ti pagtagilakuan iti lugar ket napadas kadagiti napalabas a tawen. Ti awan nagbanagan nga isbangan Darien ket inrugi idi babaenti Pagarian ti Eskosia idi 1698 tapno mangipatakder ti lumasat iti daga a dalan ti panagtagilako. Dagiti kadawyan a saan a nasayaat a kasasaad ket nangpasardeng dayta a ganetget, ken napanawen daytoy idi Abril 1700.[6]
Idi 1849, ti pannakaduktal ti balitok idiay California ket nagpartuat ti adu nga interesado iti panagballasiw iti baetandagiti taaw ti Atlantiko ken Pasipiko. Ti Perokaril Panamaket nabangon idi tapno mangballasiw ti ismo, ken nalikatan idi 1855. Daytoy a lumasat ti daga a silpo ket nagbalin a nangruna a pirgis ti inpraestruktura ti Akinlaud a Hemisperio, ken daytoy ket kaaduan a nagpasayaat ti panagtagilako ken kaaduan a nangikeddeng ti masakbayan a dalan ti kanal.
Ti maysa a danum-amin a dalin a nagbaetan dagiti taaw ket nakitkita pay laeng nga umno a sulosion, ken idi 1855 ni William Kennish, ti inhenniero a naipasngay idiay Manx a nagtrabtrabaho para iti gobierno ti Estados Unidos, ket sinukimatna ti ismo ket nangited ti reporta iti dalan para iti naisingasing a Kanal Panama.[7] Naipablaak idi ti reportana iti libro a natituluan iti The Practicality and Importance of a Ship Canal to Connect the Atlantic and Pacific Oceans.[8]
Idi 1877 ni Armand Reclus, ti maysa nga opisial iti Marina ti Pransia, ken ni Lucien Napoléon Bonaparte Wyse, dagiti dua nga inhenniero, ket sinukimatda ti dalan ken nangipalaak Pranses a singasing para iti kanal.[9] Ti panagballigi ti Pransia iti panangibangon ti Kanal Suez, bayat a daytoy ket napaut a proyektow, ket nangawis iti panagplano para iti maysa a mangballasiw iti ismo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Trapiko ti Kanal Panama—Tawtawen ti 1914–2010". Turay ti Kanal Panama. Naala idi 2011-01-25.
- ^ "Dagiti Pito a Siddaaw". Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero. Naala idi 2011-02-21.
- ^ "A History of the Panama Canal: French and American Construction Efforts". Panama Canal Authority. Naala idi 2007-09-03.; Chapter 3, Some Early Canal Plans
- ^ James Rodger Fleming (1990). Meteorology in America, 1800-1870. Johns Hopkins University Press. p. 4. ISBN 0801839580.
- ^ Caso, Adolph; Marion E. Welsh (1978). They Too Made America Great. Branden Books. p. 72. ISBN 0-8283-1714-3.; online at Google Books
- ^ "Darien Expedition". Naala idi 2007-09-03.
- ^ "Manx Worthies".
- ^ Ti Praktikalidad ken Kinapangruna ti Kanal ti Barko tapno Maikonekta kadagiti Taaw Atlantiko ken Pasipiko.
- ^ Gérard Fauconnier, Panama: Armand Reclus et le canal des deux océans, e-text by University of Virginia, reprint in French, Panama: Atlantica, 2004
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brodhead, Michael J. 2012. "The Panama Canal: Writings of the U. S. Army Corps of Engineers Officers Who Conceived and Built It." US Army Corps of Engineers History Office, Alexandria, VA.
- Bruns, Sebastian (2010). Panama Canal Security: Expansion and Maritime Risk, in: Strategic Insights by Risk Intelligence. Global Maritime Security Analysis No. 29, December 2010, pp. 4–7 (with Guy Wilson-Roberts).
- Cullen, Ben. (2010). The Panama Canal and Me: A Panamax Special. ISBN 978-0-8212-7754-6
- Greene, Julie, The Canal Builders: Making America's Empire at the Panama Canal (New York: Penguin Press, 2009)
- Hoffman, Jon T.; Brodhead, Michael J; Byerly, Carol R.; Williams, Glenn F. (2009). The Panama Canal: An Army's Enterprise. Washington, D.C.: United States Army Center of Military History. 70–115–1.
- Jaen, Omar. (2005). Las Negociaciones de los Tratados Torrijos-Carter, 1970-1979 (Tomos 1 y 2). Panama: Autoridad del Canal de Panama. ISBN 9962-607-32-9 (Obra completa)
- Jorden, William J. (1984). Panama Odyssey. 746 pages, illustrated. Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-76469-3
- Maurer, Noel, and Carlos Yu. The Big Ditch: How America Took, Ran, and Ultimately Gave Away the Panama Canal (Princeton University Press, 2010); 420 pp. ISBN 978-0-691-14738-3. Econometric analysis of costs ($9 billion in 2009 dollars) and benefits to US and Panama
- McCullough, David. (1977). The Path Between the Seas: The Creation of the Panama Canal, 1870-1914. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-22563-4
- Mellander, Gustavo A.(1971) The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years. Daville,Ill.:Interstate Publishers. OCLC 138568.
- Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.
- Mills, J. Saxon. (1913). The Panama Canal—A history and description of the enterprise A Project Gutenberg free ebook.
- Parker, Matthew. (2007). Panama Fever: The Epic Story of One of the Greatest Human Achievements of All Time—The Building of the Panama Canal. New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51534-4
- Sherman, Gary. "Conquering the Landscape (Gary Sherman explores the life of the great American trailblazer, John Frank Stevens)", History Magazine, July 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kanal Panama iti Wikimedia Commons
Midia a mainaig iti Kanal Panama iti Wikimedia Commons


text:
Franz Schubert
Ni Franz Peter Schubert (Panangibalikas nga Aleman: [ˈfʁants ˈʃuːbɛɐ̯t]; 31 Enero 1797 – 19 Nobiembre 1828) ket maysa idi a Austriano a komposer.
Iti ababa a biagna iti gangani laeng a 32 a tawtawen, ni Schubert maysa idi a nalaing a komposer, a nagsursurat kadagiti 600 Lieder, siam a simponia (a mairaman ti nadayeg a "Di nalpas a Simponia"), liturhikal a musika, dagiti opera, dagiti insidental a musika, ken ti maysa adakkel a bagi ti kamara ken agmaymaysa a musika ti piano. Ti panagay-ayat kadagiti musika ni Schubert iti kabibiagna ket bassit laeng idi, ngem ti panagayta ti obrana ket dimmakkel kadagiti dekada kalpasan ti ipupusayna. Ni Franz Liszt, Robert Schumann, Johannes Brahms ken ni Felix Mendelssohn, ken dagiti dadduma pay, ket nakaduktal ken nagay-ayat kadagiti obrana iti maika-19 a siglo. Tatta nga aldaw, ni Schubert ket nakitkita a kas maysa kadagiti mangidadaulo nga eksponenete ti nasap a Romantiko a paset ti panawen ti musika ken agtultuloy a maysa kadagiti kankanayon a naipabpabuya a kompositor.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kreissle von Hellborn, Heinrich (1865). Franz Schubert. Carl Gerold's Sohn. Ti immuna a kangrunaan a biograpia ni Schubert. Daytoy nga edision ket magin-od iti German Google Books. Dagiti Ingles a pannakaipatarus ken ken konpendio ti daytoy a biograpia manipud kadagiti tawtawen ti 1860 ket magun-od idiay Liblibro ti Google. Ti maikadua a tomo ket nadayeg gaputa naglaon kadagiti panangilawlawag ni Apo George Grove iti panagbaniagana idiay Vienna nga idiay ket nakabiruk kadagiti adu nga obra ni Schubert.
- Kreissle von Hellborn, Heinrich; Wilberforce, Edward (nagipatarus) (1866). Franz Schubert, ti musikal a biograpia, manipud iti Aleman (abridged). (roughly, volume 1 of Kreissle)
- Kreissle von Hellborn, Heinrich; Coleridge, Arthur Duke (translator); Grove, George (appendix) (1869). The Life of Franz Schubert, Vol. 2. Longmans, Green, and Co. (roughly, volume 2 of Kreissle)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti obra a mainaig kenni Franz Schubert iti Wikisource (Ingles)
Midia a mainaig kenni Franz Schubert iti Wikimedia Commons


text:
Ilocano Alamo Literature
IMBAGA NI JESUS MAADDAAN NI SATANAS ITI IGLESIA KEN GOBIERNO
Ni Pope Francis Nasarakan a Nagbasol iti Panagkumaw kadagiti Ubbing, Panagrames ken Pammapatay Droƫ Beendere
DAGITI FLYING SAUCERS KET PADTO KADAGITI MAUDI NGA AL-ALDAW
message only
Pakadagupan ti Investigative Journal a Programa iti Radio ni Greg Anthony iti First Amendment Radio Agosto 7, 2014
TI KAKAISUNA A DALAN A RUMMUARAN
TALLO A SAAN A NABALLIGI A GANDAT A PANANGPARMEK ITI DIOS
ITED KADI TI DIOS ITI BABAI TI KALINTEGAN NGA AG-ABORT NO BIKTIMA ISUNA ITI PANANGRAMES?
Inawatmo kadin wenno awatem kadi ti marka ti ayup?
Ti nagdumaan iti pannakaisalakan ken relihion
DAGITI NAILANGITAN NGA ANGHEL A NAKATALINAED ITI RABAW TI PLANETA TAYO
DAGITI PAGSIDSIDDAAWAN SADI LANGIT KEN PAGILASINAN DITOY DAGA
It armada ken puersa ti dios iti tangatang (Dagiti Tagabantay)
DAGITI DADDUMA NGA ANNAK NI MARIA Aduda Dagitoy
DAGITI MANNAKIGUBAT ITI LET-ANG
ABUSO A SEKSUAL TI KatoliKO KEN SANGALUBONGAN A KINARUNGSOT
To request CD's, cassette tapes, The Messiah Book, and
literature for distribution
e-mail:
Tony Alamo Christian Ministries
or write:
Tony Alamo, World Pastor
Tony Alamo Christian Ministries Worldwide
P. O. Box 2948
Hollywood, CA 90078 U.S.A.
Twenty-four hour prayer and information line:(661) 252-5686
fax (661) 252-4362


text:
Kanton iti Lucerna
Ti Lucerna (Aleman: Luzern) ket maysa a kanton iti Suisa. Daytoy ket mabirukan idiay tengnga ti Suisa. Ti populasion ti kanton (manipud idi 31 December 2010) ket 377,610.[2], ti populasion ket mairaman dagiti 57,268 a ganganaet, wenno agarup a 15.8% iti dagup ti populasion.[3] Ti kanton a kapitolio ket ti Lucerna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ a b Opisina ti Suiso a Pederal nga Estadistika – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Aleman) naala idi 10 Disiembre 2011
- ^ Pederal a Departamento ti Estadisika (2008). "Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeit, Geschlecht und Kantonen" (Microsoft Excel). Naala idi Nobiembre 5, 2008.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kanton iti Lucerna iti Wikimedia Commons


text:
Papa Juan VIII
Ni Papa Juan VIII ket isu ti papa manipud idi 13 Disiembre 872 aginggana idi 16 Disiembre 882. Isu ket kankanayon a naikedkeddeng a kas maysa kadagiti kalaingan a pontipikado iti maikasiam a siglo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Katoliko nga Ensiklopedia, "Papa Juan VIII" napabaro ti panid, ti URL ket naala idi 10 Hunio 2007
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Juan VIII iti Wikimedia Commons
- Agbiruk ti Nkaipunponan a bariweswes para kenni Juan VIII
- Opera Omnia babaen ni Migne Patrologia Latina nga adda dagiti analitiko a pagsurotan


text:
Kímika
Ti kímika ket isu ti siensia ti banag, a naisangsangayan kadagiti kabukbukodanna a kimiko a panagtigtignay, ken dagiti pay bukodna a pakabuklan, estruktura ken tagtagikua.[1][2] Ti kímika ket maipanggep kadagiti atomo ket dagiti panakitinnignayda kadagiti sabali nga atomo, ken naisangsangayan ti tagikua dagiti kimiko a piansa.
Ti kímika ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti "sentro a siensia" gaputa daytoy ket mangikapet ti pisika kadagiti sabali a masna a siensia a kas ti heolohia ken biolohia.[3][4] Ti kímika ket maysa a sanga ti maipapan ti bagi a siensia ngem naisangsangayn manipud ti pisika.[5]
Ti etomolohia ti balikas a kímika ket adu a naisuppiatan.[6] Ti puonan ti kímika ket mabalin a suroten kadagiti nalawag a panagsanay, a naamammoan akas ti alkimia, a daytoy ket nasansanayen para kadagiti adu a milenio kadagiti nadumaduma apaset ti lubong, a naisangsangayan ti Tengnga a Daya.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ania ti Kímika ?". Chemweb.ucc.ie. Naala idi 2011-06-12.
- ^ KImika. (n.d.). Medekal a Diksionario ti Merriam-Webster. Naala idi Agosto 19, 2007.
- ^ Theodore L. Brown, H. Eugene Lemay, Bruce Edward Bursten, H. Lemay. Kimika: Ti Sentro a Siensia. Prentice Hall; 8 edision (1999). ISBN 0-13-010310-1. Pampanid 3-4.
- ^ Ti kímika ket nakitkita a kas sumaksakup ti katengngaan a puesto iti pagsasarunuan dagiti siensia babaen ti "panagkissay nga agpang" a nagbaetan ti pisika ken biolohia. Kitaen ti Carsten Reinhardt. Dagiti kimiko a siensia iti Maika-20 a Siglo: Panagikapetan dagiti Nagbeddengan. Wiley-VCH, 2001. ISBN 3-527-30271-9. Pampanid 1-2.
- ^ Ti kadi kímika ket sanga ti pisika? ti papael babaen ni Mario Bunge
- ^ Kitaen ti: Kimika (etimolohia) para kadagit mabalin a taudan ti daytoy a balikas.
- ^ http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-04
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kimika iti Wikimedia Commons


text:
Baton Rouge, Louisiana
Ti Baton Rouge (/ˌbætən ˈruːʒ/; Pranses para iti "Nalabbasit a ruting", Pranses: Bâton-Rouge [batɔ̃ ʁuʒ] ( denggen)) ket isu ti kapitolio ti Estado ti Louisiana ken isu ti maikadua a kadakkelan a siudadna. Isu pay daytoy ti tugaw ti kondado ti Parokia ti Daya a Baton Rouge, ken ti siudad ket mabirukan kadagiti bangkag Karayan Mississippi.
Kas ti "Kapitolio a Siudad," ti Baton Rouge ket isu ti politikal a sentro para iti Louisiana,[1] ken isu ti maikadua a kadakkelan a metropolitano a siudad ti estado ken addaan iti dumakdakkel a populasion iti 229,426 a tattao manipud idi 2013.[2] Ti metropolitano a lugar a mangpalikmut iti siudad, a naam-amuan iti Kalatakan a Baton Rouge, ket addaan iti populasion iti 820,159 a tattao manipud idi 2013.[2] Ti urbano a lugar ket addaan iti agarup a 594,309 nga agnanaed.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Louisiana Old State Capitol | Governor's Portrait Gallery
- ^ a b "Census shows shift | News | 2theadvocate.com — Baton Rouge, LA". 2theadvocate.com. Naala idi 2011-04-27.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baton Rouge, Louisiana iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Baton Rouge, Louisiana manipud iti Wikivoyage (Ingles)


text:
Karayan Amasona
Ti Karayan Amasona[2] (US /ˈæməzɒn/ wenno UK /ˈæməzən/; Espaniol ken Portuges: Amazonas) iti Abagatan nga Amerika ket isu ti maikadua a kaatiddogan [3]a karayan iti lubong aken ti kadakkelan babaen ti panagayus ti danum iti natimbengan a panagayus a dakdakel ngem ti urayno itipon dagiti pito a sumaruno a kadakkelan a karayan (saan a mairaman ti Madeira ken Rio Negro, a dagitoy ket tributario ti Amasona). Ti Amasona, nga adda ti kadakkelan a pagayusan a labneng iti lubong, ti agarup a 7,050,000 kuadrado kilometro (2,720,000 sq mi), a daytoy ket mangidagup para iti agarup a maysa a panglima ti dagup a panagayus ti karayan iti lubong.[4][5]
Kadagiti kangatuan a pakagay-atanna, ti ngato ti nagsasabtan ti Karayan Negro, ti Amasona ket tinawtawagan a Solimões idiay Brasil; nupay kasta, isiay Peru, Colombia ken Ecuador, ken dagiti pay dadduma nga agsasao ti Espaniol a lubong, daytoy a karayan ket sapasap a tinawtawagan ti Amasona idiay agpababa a pagayusanna manipud ti nagsasabtan ti karayan Marañón ken Ucayali idiay Peru. Ti karayan Ucayali-Apurímac a sistema ket naipanunotan a kas ti kangrunaan a taudan ti Amasona.
Ti kalawa ti Amasona ket naidumadumaan ti nagbaetan ti a 1.6 ken 10 kilometro (1.0 ken 6.2 mi) iti ababaw nga agpang, ngem daytoy ket dumakdakkel iti las-ud ti nabasa a tiempo iti 48 kilometro (30 mi) wenno ad-adu pay. Ti karayan ket sumrek ti Taaw Atlantiko iti nalawa a estuario ti agarup a 240 kilometro (150 mi) a kalawa. Ti sabangan ti kangrunaan a sanga ket 80 kilometro (50 mi).[6] Gapu kadagiti nawatiwat a rukrukodna, daytoy ket sagpaminsan a makunkuna a Ti Karayan Baybay. Ti immuna a rangtay ti karayan Amasona a sistema (idiay rabaw ti Rio Negro) ket nalukatan idi 10 Oktubre 2010. Daytoy ket adda idiay ruar ti Manaus.
Dagiti linaon
Lugar a pagayusan ti danum[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Labneng Amasona, ti kadakkelan iti lubong, ket sakupenna ti agarup a 30% iti Abagatan nga Amerika, ti maysa a kalawa iti agarup a 7,050,000 kuadrado kilometro (2,720,000 sq mi). Daytoy ket maatianan manipud ti laud a mapan iti daya, manipud idiay Iquitos idiay Peru aginggana kadagiti dalan ti ballasiw ti Brasil aginggana idiay Atlantiko. Daytoy ket agala kadagiti danumna manipud ti 5 a gradgrado nga amianan ti latitud aginggana ti 20 a gradgrado nga abagatan ti latitud. Dagiti kaadaywan a taudanna ket mabirukn idiay inter-Andino a banak, nga asideg laeng manipud ti Taaw Pasipiko.
Ti Karayan Amasona ken dagiti tributariona ket nailaslasin babaen dagiti nawatiwat a kabakiran a lugar nga agbalin a malayusan iti tinawen a panagtutudo. Iti tinawen ti karayan ket umadalem ti ad-adu ngem 9 metro (30 ft), a manglaylayus kadagiti nakapalikmut a kabakiran, a tinawtawagan ti várzea ("nalayus a kabakbakiran"). Dagiti nalayusan a kabakiran ti Amasona ket dagiti kaaduan a kas pagarigan iti daytoy a pagtaengan a kita iti lubong.[7] Iti katimbengan ti panawen ti kalgaw, 110,000 kuadrado kilometro (42,000 sq mi) ti daga ket nasakupan ti danum, bayat nga iti nabasa a panawen, ti nalayusan a lugar ti Labeng Amasona ket ngumatngato ti 350,000 kuadrado kilometro (140,000 sq mi).[8]
Ti kaadu ti danum nga ibbatan ti Amasona idiay Taaw Atlantiko ket adu unay: aginggana iti 300,000 kubiko metmetro kada segundo (11,000,000 cu ft/s) iti panawen ti katuduan, nga adda ti katimbengan ti 209,000 kubiko metmetro kada segundo (7,400,000 cu ft/s) manipud idi 1973 agingana idi 1990.[9] Ti Amasona ket karebbengan para iti agarup a 20% ti nasadiwa a danum iti Daga a sumsumrek iti taaw .[7] Ti karayan ket agidurduron iti adu a pluma ti nasadiwa a danum iti taaw. Ti pluma ket 400 kilometro (250 mi) ti kaatiddogna ken baetan ti 100 ken 200 kilometro (62 ken 124 mi) a kalawa. Ti nasadiwa a danum, a nalaglag-an, ket agayus ti rabaw ti danum ti baybay, a mangnawnaw ti kaapgad ken mangbalbaliw ti maris ti rabaw ti taaw iti kalaw ti lugar iti 1,000,000 kuadrado milia (2,600,000 km2). Para kadagiti napalabas a siglo dagiti barko ket nagirepreportada a ti nasadiwa a danum idiay asideg ti sabangan ti Amasona nga adayo a makitkita manipud ti daga ket nangipagpagarupda a daytoy ket ti taaw.[5]
Ti Atlantiko ket adda ti makaanay nga allon ken enerhia ti atab a mangawit ti kaaduan kadagiti sedimento ti Amasona a mapan idiay baybay, isu nga ti Amasona ket saan nga agpayso a mangporma iti maysa a delta. Dagiti nalatak a delta iti lubong ket nasalsalakniban amin a bagbagi ti danum, bayat a ti Amasona ket dagus a maatianan kadagiti nagulo nga Atlantiko.[10]
Adda ti masna a panagtitipon a baetan ti Amasona ken dagiti labneng ti Orinoco, ti nakunkuna a kanal Casiquiare. Ti Casiquiare ket maysa a karayan a distributario ti akin ngato nga Orinoco, nga agayayus nga agpa-abagatan idiay Rio Negro, a daytoy met ket agayus idiay Amasona. Ti Casiquiare ket isu ti kadakelan a karayan iti planeta a makisilpo kadagiti dua a kangrunaan a sistema ti karayan, ti nakunkuna a panagsangsanga.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Amasona ket addaan kadagiti serie ti sistema ti karayan idiay Colombia, Ecuador ken Peru, ken adda kadagitoy ket agayus idiay Marañón ken Ucayali, ken dagiti dadduma ket dagus nga idiay maitutop nga Amasona. Dagiti daduma pay ket mairaman dagiti sumaganad a karayan: Putumayo, Caquetá, Vaupés, Guainía, Morona, Pastaza, Nucuray, Urituyacu, Chambira, Tigre, Nanay, Napo, ken Huallaga.
Ti kaadaywan a taudan ti Amasona ket naammuan idi 1996,[11] 2001,[12] 2007,[13] and 2008,[14] a kas waig ti glasier iti naniebe a pantok iti 5,597 m (18,363 ft) a tinawtawagan iti Nevado Mismi idiay Andes ti Peru, ken agarup a 160 km (99 mi) itilaud ti Danaw Titicaca ken 700 km (430 mi) iti abagatan a daya ti Lima. Dagiti danum manipud ti pagsasabtan ti Nevado Mismi ket agayus idiay Quebradas Carhuasanta ken Apacheta, ken agayus met idiay Río Apurímac a daytoy ket tributario ti Ucayali ken kalpasanna ket tumipon iti Marañón tapno mangporma iti matutop nga Amasona. Bayat a ti pagsasabtan ti Ucayali–Marañón ket ti puntos a kaaduan dagiti heograpo ket ti lugar a pangikabilanda ti maitutop nga Amasona, idiay Brasil ti karayan ket ammo iti daytoy a puntos a kas ti Solimões das Águas. Iti ad-adayo pay a paset ti baba ti karayan manipud ti pagsasabtan ket ti pagsabatan dagiti nangisit ti marisna a danum ti Rio Negro iti namarisan iti darat a Rio Solimões, ken para iti sumurok a 6 km (4 mi), dagitoy a danum ket agabayda nga agayus a saan nga aglaok.
Kalpasan ti pagsasabtan idiay Apurímac ken Ucayali, ti karayan ket panawann ti luagar ti Andes ken palikmutan daytoy babaen ti tanap ti layus. Manipud ti daytoy a puntos aginggana idiayMarañón, iti agarup a 1,600 km (990 mi), dagiti kabakiran a bangkag ket asideg iti danum ken napauten a malayus sakbay a ti karayan ket makaabot itikangatuan a gatad iti layusna. Dagaiti ababa a bangkag ti karayan ket lapdan laeng dagiti bassit a turod, ken ti karayan ket sumrek iti dakkel a katuduan a bakir ti Amasona.
Dagiti sistema ti karayan ken dagiti tanap ti layus idiay Brasil, Peru, Ecuador, Colombia ken Venezuela, a dagiti danumda ket agayus idiay Solimões ken dagiti tributarioda, ket tinawtawagan iti "Akinngato nga Amasona". Ti maitutop a Karayan nga Amasona ket kaaduan nga agayus babaen ti Brasil ken Peru. Daytoy ket paset ti pagbeddengan a nagbatean ti Colombia ken Perú, ken addaan kadagiti tribuario nga umabot idiay Venezuela, Colombia, Ecuador, ken Bolivia.
Panaglayus[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan amin dagiti tributario ti Amasona ket aglayus iti agpapada a tiempo iti tinawen. Adu kadagiti sanga ket mangrugi nga aglayus iti Nobiembre ket mabalin nga agtuloy nga aglayus aginggana iti Hunio. Ti panaglayus ti Rio Negro ket mangrugi iti Pebrero wenno maysa ket mangrugi a umababaw iti Hunio. Ti Karayan Madeira ket aglayus ken umababaw kadagiti nasapsap a a bulan ngem dagiti dagiti daduma iti Amasona.
Ti kaadalem ti Amason aiti nagbaetan ti Manacapuru ken Óbidos ket nakarkulo a kas ti nagbaetan ti 20 iti 26 metro (66 iti 85 ft). Idiay Manacapuru ti kaadalem ti danum ti Amasona ket agarup laeng iti 24 metro (79 ft) iti ngato ti natimbeng a pantar ti baybay. Ad-adu ngem kagudua ti danum iti Amason a iti baba ti karayan ti Manacapuru ket adda iti babab ti pantar ti baybay.[15] Iti kabaan a pasetna ti kaadalem ti Amasona ket agtimbeng iti 20 iti 50 metro (66 iti 164 ft), kadagiti dadduma a lugar ket ad-adu a kas iti 100 metro (330 ft).[16]
Ti nangruna a karayan ket malayag dagiti dakkel a barko ti taaw a mapmapan idiay Manaus, iti 1,500 kilometro (930 mi) itingato ti karayan manipud ti sabangan. Dagiti babbabassit a barko ti taaw iti 3,000 a tontonelada wenno 9,000 a tontonelada[6] ken 5.5 metro (18 ft) a kalado et makaabot iti kaadayo a kas idiay Iquitos, Peru, ken 3,600 kilometro (2,200 mi) manipud ti baybay. Dagiti babbabassit a bangka ti karayan ket makaabot iti 780 kilometro (480 mi) iti nangatngato ken ad-adayo a kas idiay Puntos Achual. Iti labes iti dayta, dagiti bassit a bangka ket kankanayonda a sumalog idiay Pongo de Manseriche, iti ngato bassit ti Puntos Achual.
Ti tinawen a panaglayus ket patauden dagiti atab dagiti allon a tinawtawagan ti "pororoca". Dagiti allon ket mapasamak iti naladaw a paset ti panaglalam-ek itiatab, no ti Taaw Atlantiko ket abutenna ti karayan. Dagiti pagresultaan nga allon ket mabalin nga agtayag kadagiti 4 a metro ken mabalin a lumasat kadagiti 13 kilometro iti kaunegan a daga.[17]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kadagiti dadduma a puntos ti karayan ket mabingay kadagiti sanga a pumanaw iti nangruna a dalan ti danum, wenno nadumaduma a pagayusan ti danum, ken kadawyan nga atiddog unay, nga addaan iti akin-uneg a daga ken dagiti lateral a kanal, nga amin ket naikapet babaen ti narikut a sistema dagiti natural a kanal, a mangiwa ti ababa, nadalumpinas a dagdaga ti igapó, a dagitoy ket saan a ad-adu ngem 5 metro (16 ft) iti ngato ti ababa a karayan, kadagiti adu nga isla.
Manipud ti ili ti Canaria idiay nalatak a tikor ti Amasona aginggana iti Negro, dagiti nawatiwat a lugar ti daga ket lumnedda iti nagato a danum, nga iti ngato ket agparang laeng dagiti tuktok dagiti kayo ti kabakiran. Idiay asideg ti sabangan ti Rio Negro aginggana idiay Serpa, ken gangani akasumbangir ti karayan Madeira, dagiti igid ti Amasona ket ababa, aginggana intono umasideg idiay Manaus, ngumatoda tapno agbalinda kadagiti agkupkupin a turod. Idiay Óbidos, ti deraas iti 17 m (56 ft) iti ngato ti karayan ket nalikudan babaen dagiti ababa a turod. Ti ab-ababa nga Amasona ket mabalin idi a maysa a golpo ti Taaw Atlantiko, ken dagiti danumna ket dinalusanna dagiti deraas idiay asideg ti Óbidos.
Agarup laeng a sangapulo a porsiento ti danum ti Amasona ket sumrek a sumalog idiay Óbidos, bassit laeng ti agtaud manipud ti akin-amianan a bakras ti ginget. Ti pagayusan a lugar ti labneng Amasona iti ngato ti siudad ti Óbidos ket agarup a 5,000,000 kuadrado kilometro (1,900,000 sq mi), ken iti baba ti agarup a 1,000,000 kuadrado kilometro (390,000 sq mi) (agarup a 20%), ken eksklusibo iti 1,400,000 kuadrado kilometro (540,000 sq mi) iti labneng ti Tocantins. Ti Karayan Tocantins ket sumrek iti akin-abagatan a paset ti delta ti Amasona.
Kadagiti ab-ababa a gay-at ti karayan, ti amianan nga igid ket buklen dagiti serie ti napadsok, nadalumpinas a turturod para iti agarup a 240 kilometro (150 mi) manipud ti kasumbangir a sabangan ti Xingu ken ad-adayo a kas idiay Monte Alegre. Dagiti a turod ket naguduagudua a kas ti [[Teresa (agrikultura)|teresa] a mabirukan iti nagbaetanda ken ti karayan.
Iti abagatan nga igid, iti ngato ti Xingu, ti linia dagiti ababa a deraas a nagbeddengan dagiti tanap tilayus ket gangani a gumay-at idiay Santarém kadagiti serie ti naulumaymay a bakkog sakbay nga agsikkoda iti abagatan a laud, ken dumenna iti akin-baba a Tapajós, ken tumipon dagiti deraas a mangporma ti pagbaetan ti teresa ti ginget ti karayan ti Tapajós.
Sabangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panangipalawag no ania ti eksakto a pakabirukan ti sabangan ti Amasona, ken kasano ti kalawana, ketbanag a pagsusuppiatan, gapu ti pekuliar a heograpia ti luagar. Ti Pará ken ti Amasona ket naisilpo babaen dagiti serie ti pagayusan ti danum ti karayan a tinawtawagan ti furos idiay asideg ti ili ti Breves; iti baetanda ket mabirukan ti Marajó, ti kadakkelan a naipagtitipon a karayan/baybay nga isla iti lubong.
No mairaman ti daga ti sanguanan ti karayan Pará ken ti isla ti taaw ti Marajó, ti estuario ti Amasona ket agarup a 325 kilometro (202 mi) iti kalawa.[8] Iti daytoy a kaso, ti kaakaba ti sabangan ket kadawayn a marukod manipud idiay Cabo Norte, ti rawis a mabirukan iti dagus a daya ti Pracuúba idiay estado ti Brasil iti Amapá, aginggana idiay Ponta da Tijoca idiay asideg ti ili ti Curuçá, idiay estado ti Pará.
Ti ad-adu a konserbatibo a panagrukod a mailaksid ti estuario ti Pará, manipud ti sabangan ti Karayan Araguari aginggana idiay Ponta do Navio idiay akin-amianan nga aplaya ti Marajó, ngem mangited pay laeng ti kaakaba ti sabangan ti Amasona iti sumurok a 180 kilometro (110 mi). No maikeddeng laeng ti nagruna a pagayusan ti danum ti karayan, iti nagbaetan dagiti isla ti Curuá (estado ti Amapá) ken Jurupari (estado ti Pará), ti kaakaba ket bumassit iti agarup a 15 kilometro (9.3 mi).
Fauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Ad-adu ngem maysa a pagkatlo kadagiti amin nga ammo a sebbangan iti lubong ket agnanaed idiay katuduan a bakir ti Amasona,[18] ti higante a tropikal a kabakiran ken labneng ti karayan nga addaan iti maysa a kalawan a gumay-at iti ad-adu ngem 5,400,000 kuadrado kilometro (2,100,000 sq mi). Daytoy ti kabaknangan a tropikal a kabakiran iti lubong kadagiti termino iti biodibersidad. Adda dagiti sumurok a 3,000 sebbanagn ti ikan nga agdama a mabigbigan iti labneng ti Amasona, ken adu pay dagiti agdama a madukduktalan iti tinawen.[19] Iti pay maipatinayon kadagiti rinibu a sebbanagn ti ikan, ti karayan ket mangsuporta pay kadagiti kappi, algas, ken dagiti pag-ong.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Amasona ket nagtaud a kas transkontinental a karayan iti Pnawen ti Mioseno idi baetan ti 11.8 riwriw ken 11.3 riwriw a tawtawen iti napalabas ken nakaal aiti agdama a sukogna idi agarup a 2.4 a riwriw a tawtawen iti naplabas.
Ti Amasona ket nagayus idi iti laud a kas paset ti sistema ti karayan ti proto-Amasona-Kongo, manipud ti interior iti agdama nga aldaw nga Aprika idi dagiti kontinente ket nagsilpoda a kas ti akinlaud a Gondwana. Kadagiti sangapulo ket lima a riwriw a tawtawen iti napalabas, naporma dagiti banbantay ti Andes babaen ti panagdinnungpar ti plata ti Abagatan nga Amerika iti plata Nazca. Ti pannakaipanagto ti Andes ken ti pannakaisilpo dagiti kalasag ti bato ti Brasil ken Guyana, ket nanglapped ti karayan ken gapuanan ti Amasona a nagbalin a nawatiwat nga uneg ti daga a baybay. Nagininut daytoy a baybay iti uneg ti daga a nagbalin a dakkel a nalugnak,nasadiwa a danum a danaw ken dagiti agtataeng iti baybay ket nangamponda iti biag iti nasadiwa a danum. Kas pagarigan, dagiti sumurok a 20 a sebbanagn ti pagi, a kaaduan a kaasitgan a kabagian kadagiti mabirukan idiay Taaw Pasipiko, ket mabalin a mabirukan ita nga aldaw kadagiti nasadiwa a danum ti Amasona.
Sangapulo ken sangapulo ket maysa a riwriw a tawtawen iti napalabas, dagiti danum ken nakutikotanda dagiti gubang manipud ti laud ken ti Amasona ket nangrugin nga agayus nga agpadaya, ken nakaiturongan daytoy iti irurumsua ti katuduan a bakir ti Amasona. Idi las-ud dagidi Panawen ti Yelo, dagiti pantar ti baybay ket immababawda ken ti nalatak a danaw ti Amasona ket pimmardas a naatianan ken nagbalin a karayan, ken kanungpalan a nagbalin a ti kadakkelan iti lubong, ken nagayus ti kaaduan a gay-at iti kautuduan a bakir iti planeta.[20]
Dagiti kangrunaan a tributario[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Amasona ket addaan kadagiti sumurok a 1,100 tributario, 17 kadagitoy ket sumurok a 1,500 kilometro (930 mi) iti kaatiddog.[21] Dagiti nangruna ket dagiti sumaganad:
Listaan babaen ti kaatiddog[urnosen | urnosen ti taudan]
- 6,259.2 km (3,889.3 mi) aginggana ti 6,712 km (4,171 mi) – Amasona, Abagatan nga Amerika[22]
- 3,250 km (2,020 mi) – Madeira, Bolivia/Brazil[23]
- 3,211 km (1,995 mi) – Purús, Peru/Brasil[24]
- 2,820 km (1,750 mi) – Yapura, Colombia/Brasil[25]
- 2,639 km (1,640 mi) – Tocantins, Brasil[26]
- 2,627 km (1,632 mi) – Araguaia, Brasil (tributario ti Tocantins)[27]
- 2,400 km (1,500 mi) – Juruá, Peru/Brasil[28]
- 2,250 km (1,400 mi) – Rio Negro, Brasil/Venezuela/Colombia[29]
- 1,992 km (1,238 mi) – Tapajós, Brasil[30]
- 1,979 km (1,230 mi) – Xingu, Brasil[31]
- 1,900 km (1,200 mi) – Karayan Ucayali, Peru[32]
- 1,749 km (1,087 mi) – Guaporé, Brasil/Bolivia (tributario ti Madeira)[33]
- 1,575 km (979 mi) – Içá (Putumayo), Abagatan nga Amerika
- 1,415 km (879 mi) – Marañón, Peru
- 1,370 km (850 mi) – Teles Pires, Brasil (tributario ti Tapajós)
- 1,300 km (810 mi) – Iriri, Brasil (tributario ti Xingu)
- 1,240 km (770 mi) – Juruena, Brasil (tributario ti Tapajós)
- 1,130 km (700 mi) – Madre de Dios, Peru/Bolivia (tributario ti Madeira)
- 1,100 km (680 mi) – Huallaga, Peru (tributario ti Marañón)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Karayan Amasona iti GEOnet Names Server
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Amasona". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 32. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ [1]
- ^ Tom Sterling: Der Amazonas. Time-Life Bücher 1979, 7th German Printing, p. 19
- ^ a b Smith, Nigel J.H. (2003). Amasona Nasam-it a Baybay: Daga, Biag, ken Danum iti Sabangan ti Karayan. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan. pp. 1–2. ISBN 978-0-292-77770-5.
- ^ a b Amasona (karayan) (2007 nga ed.). Microsoft Encarta Online Encyclopedia. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 31 Oktubre 2009. Naala idi 12 Agosto 2007.
- ^ a b "Ti Karayan Amasona ken ti Nalayusan a Kabakbakiran". Sangalubongan a Pundo para iti Katutubo. Naala idi 4 Agosto 2010.
- ^ a b Guo, Rongxing (2006). Dagiti Teritorio a Suppiatan ken Panagtaripatu ti Rekurso: Ti Sangalubongan Polieto. Nova. p. 44. ISBN 978-1-60021-445-5.
- ^ Molinier et al. http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/42687.pdf
- ^ Penn, James R. (2001). Dagiti Karayan ti Lubong. ABC-CLIO. p. 8. ISBN 978-1-57607-042-0.
- ^ "Source of the Amazon River Identificated (Jacek Palkiewicz)". Palkiewicz.com. 19 Nobiembre 1999. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Explorers Pinpoint Source of the Amazon (National Geographic News)". News.nationalgeographic.com. 21 Disiembre 2000. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Amazon river 'longer than Nile'". BBC News. 16 Hunio 2007. Naala idi 3 Agosto 2010.
- ^ "Studies from INPE indicate that the Amazon River is 140 km longer than the Nile". Brazilian National Institute for Space Research. Naala idi 3 Agosto 2010.
- ^ Junk, Wolfgang J. (1997). The Central Amazon Floodplain: Ecology of a Pulsing System. Springer. p. 44. ISBN 978-3-540-59276-1.
- ^ Whitton, B.A. (1975). River Ecology. University of California Press. p. 462. ISBN 978-0-520-03016-9.
- ^ http://amazingstuff.co.uk/sport/surfing-the-pororoca-2/#.UiXxWDbIVoZ
- ^ "Amazon rainforest fact sheet". Web.worldbank.org. 15 Disiembre 2005. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ Albert, J. S.; Reis, R. E., dagiti ed. (2011). Historical Biogeography of Neotropical Freshwater Fishes. Berkeley: University of California Press.
- ^ Figueiredo, J.; C. Hoorn, P. van der Ven and E. Soares (2009). "Late Miocene onset of the Amazon River and the Amazon deep-sea fan: Evidence from the Foz do Amazonas Basin.". Geology. 37: 619–622. doi:10.1130/g25567a.1.
- ^ Tom Sterling: Der Amazonas. Time-Life Bücher 1979, 8th German Printing, p. 20
- ^ "Greatest River". Extremescience.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Madeira (river)". Talktalk.co.uk. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Purus River: Information from". Answers.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Japura River (river, South America) – Encyclopædia Britannica". Encyclopædia Britannica. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Private Tutor". Infoplease.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Araguaia River (river, Brazil) – Encyclopædia Britannica". Encyclopædia Britannica. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Juruá River: Information from". Answers.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Negro River: Information from". Answers.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Tapajos River (river, Brazil) – Encyclopædia Britannica". Encyclopædia Britannica. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Xingu River". International Rivers. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "HowStuffWorks "The Ucayali River"". Geography.howstuffworks.com. 30 Marso 2008. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Guapore River (river, South America) – Encyclopædia Britannica". Encyclopædia Britannica. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Amazon". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Amasona iti Wikimedia Commons
- Bibliograpia kadagiti Rekurso ti Danum ken Internasional a Linteg Biblioteka ti Kappia a Palasio
- Pakaammo iti Amasona manipud ti Nakaro a Siensia
- Pakaammo ken mapa ti taudan ti danum ti Amasona
- Ti potograpiko ti agpangato a panagbanniaga idi Karayan Amsona Amazon manipud ti sabanganna aginggana iti taudanna
- Sibibiag nga Amasona: Lawag ken Anniniwan a dokumentario ti pelikula a maipanggep ti Karayan Amasona
- Ekosistema ti Karayan Amasona
- Panagsukisok iti impluensia ti Karayan Amasona iti Taaw Atlantiko idiay Unibersidad ti Akin abagatan a California


text:
Partido politiko
Ti partido politiko (manipud ti Latin: pars, Henitibo partis, "paset", "pisi") ket maysa a politiko nga organisasion a sapasap a agsuksukisok a makaimpluensia ti annuroten ti gobierno, a kadawyan babaen ti panaginominado kadagiti kandidato nga adda dagiti nailinia a panirigan ti politiko ken ti panagngipadpadas a panagitugaw kaniada iti politiko nga opisina.[1] Dagitipartido ket makibinglayda kadagiti elektoral a kampania ken ti edukasional a panagawat wenno dagiti protesta a tignay . Dagiti partido ket kankanayonda a mangipakpatakder ti naiyebkas nga ideolohia wenno panagkita a naipapigsa baaen ti naisurat a pagibatayan nga adda dagiti naisangsangayan a gangandat, nga agporporma ti koalision kadgiti agduduma nga interesado.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mc Donald, Neil (1963). Ti Panagadal ti Partido Politiko. New York.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abizadeh, Arash, 2005. MCgill.ca, "Demokratiko a Panagbutbutos nga awan dagiti Kampania? Dagiti Normatibo a Pundasion ti Nailian al Baha'i a Panagbutbutos." Urnos ti Lubong Tom. 37, Blng. 1, pp. 7–49.
- Duverger, Maurice. 1954. Dagiti Partido Politiko. Londres: Methuen.
- Gunther, Richard ken Larry Diamond. 2003. "Sebbangan dagiti Partido Politiko: Ti Baro a Tipolohia," Partido Politika, Tom. 9, Blng. 2, pp. 167–199.
- McDonnell, Duncan kenJames Newell. 2011. 'Dagiti Akinruar a Partido', Nangruna nga edision ti Partido Politika, Tom. 17, Blng. 4.
- Neumann, Sigmund (ed.). 1956. Dagiti Moderno a Partido Politiko. IL: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan.
- Redding, Robert. 2004. Naupaan a Kinagura. RCI.
- Smith, Steven S. 2007. Partido nga Impluensia iti Kongreso. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.
- Sutherland, Keith. 2004. The Party's Over. Imprint Academic. ISBN 0-907845-51-7
- Ware, Alan. 1987. Dagiti umili, Dagiti Partido ken Estado: Ti panagrepaso manen. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan.
- Ware, Alan. Dagiti Partido Politiko ken dagiti Partido a Sistema. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1996. ISBN 0-19-878076-1
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pangibatayan a Partido ti Estados Unidos manipud idi 1840-2004 idiay Ti Amerikano a Presidensia: UC Santa Barbara
- Dagiti politikal a rekurso iti net
- Dagiti Liberal kontra Dagiti konserbatibo Awan partido a komunidad a dagiti dua a bangir ket mabalinda a sumrek a makisinnupiat iti debate.


text:
Sistema ti nagsasabtan ti UTM
Ti Universal Transverse Mercator (UTM) a kompormal a proyeksion ket agus-usar iti dua a dimension nga espasio ti sistema ti nagsasabtan ti Kartesiano tapno makaited kadagiti lokasion iti rabaw ti Daga. Kasla ti tradisional a pamay-an iti latitud ken longitud, daytoy ket representasion iti horisontal a puesto, a daytoy ket naus-usar a panangilasin kaadgiti lokasion idi Daga a nawaya iti bertikal a puesto. Nupay kasta, daytoy ket maigiddiat iti dayta pamay-an kadagiti nadumaduma a banag.
Ti sistema ti UTM ket saan a bugbugtong a proyeksion ti mapa. Ti sistema ket imbes ket a mangbingay ti Daga kadagiti innem a pulo a sona, a ti tunggal maysa ket innem a grado a banda iti longitud, ken agus-usar iti sekante a proyeksion ti Transberso ti Merkator iti tunggal maysa a sona.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Snyder, John P. (1987). Map Projections – A Working Manual. U.S. Geological Survey Professional Paper 1395. United States Government Printing Office, Washington, D.C.


text:
Denver
Ti Denver, opisial a ti Siudad ken Kondado ti Denver (/ˈdɛnvər/; Arapaho: Niinéniiniicíihéhe'),[1] ket isu ti kadakkelan a siudad ken kapitolio ti Estado ti Colorado. Ti Denver ket isu pay ti maikadua a kaaduan ti populasion a kondado idiay Colorado klapasan ti Kondado ti El Paso. Ti Denver ket naipagkaykaysa a siudad ken kondado a mabirukan idiay Karayan Abagatan Platte idiay akinlaud nga igid ti Nangato a Tantanap iti daya ti the Front Range ti Nabato a Banbantay. Ti distrito ti puseg ti ili ti Denver ket dagus a mabirukan iti pagsasabtan ti Alog Seresa ken iti Karayan Abagatan Platte, iti agarup a 12 milia (19 km) a daya dagiti bakras ti Nabato a Banbantay . Ti Denver ket nabirngasan iti Mile-High City gapu ta ti opisial a kangatonaket eksakto a maysa a milia (5,280 kadkadapan wenno 1,609.344 metro) iti ngato ti pantar ti baybay ken makaaramid daytoy a maysa kadagiti kangatuan a nangruna a siudad idiay Estados Unidos.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "English-Arapaho dictionary". Naala idi Mayo 23, 2012.
- ^ "Denver Facts Guide – Today". The City and County of Denver. Naala idi Marso 19, 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Denver iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Denver manipud iti Wikivoyage (Ingles)


text:
Gunglo ti Salun-at ti Lubong
Ti Gunglo ti Salun-at ti Lubong (Ingles: World Health Organization wenno naipangyababaan iti WHO) ket maysa a naipangpangruna nga ahensia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN) nga akinrebbeng iti sangalubongan a salun-at ti publiko. Daytoy ket nabangon idi 7 Abril 1948, nga adda dagiti kuartel idiay Ginebra, Suisa, ken daytoy ket kameng ti Panagrang-ay a Grupo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti sinarunona idi ket ti Gunglo ti Salun-at, ket maysa idi nga ahensia ti Liga ti Pagpagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Gunglo ti Salun-at ti Lubong iti Wikimedia Commons
- www.who.int - Website


text:
Calvin Coolidge
Ni John Calvin Coolidge, Jr. (Hulio 4, 1872 – Enero 5, 1933) ket isuidi ti Maika-30 a Presidente iti Estados Unidos (1923–1929).Isu ket mays a Republikano nga abogado manipud idiay Vermont, ni Coolidge ket ngimmato kadagiti politika ti estado ti Massachusetts , ken dimteng a banagbalin a gobernador iti dayta nga estado. Ti panagkukuana ti panawen ti Welga ti Polis ti Boston idi 1919 ket nagipangato kaniana ti nailian nga entablado ken nagited kaniana ti pakaidayawan a tao ti naikeddengan nga aksion. Kalpasan daytoy, isu ket nabutosan akas ti maika-29 a Bise Presidente idi 1920 ken naisaruno a kas ti sinarunona ti Presidente kalpasan ti kelaat nga ipupusay ni Warren G. Harding idi 1923. Isu met laeng ket nabutosan idi 1924, isu ket nakagun-od panakaidayawan a kas maysa a bassit a gobierno a konserbatibo, ken ti maysa a tao a saan unay nga agsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Kategoria:Calvin Coolidge iti Wikimedia Commons


text:
Restorasion ti Meiji
Ti Meiji a Panangipulang (明治維新 Meiji Ishin?), naamammuan pay a kas ti Meiji Ishin, Rebolusion, Reporma wenno Panagpabaro, ket isu dagidi nagsisinnarunuan ti paspasamak a nangipulang ti imperial a panagturay ti Hapon idi 1868 babaen ni Emperador Meiji. Dagiti gandat ti naipulang a gobierno ket naiyebkas idi babaen ti baro nga emperador iti Sapata ti Dokumento ti Linteg. Ti Panangipulang ket nangiturongan kadagit adu a panagbalbaliw ti politikal ken soosial nga estruktura ti Hapon, ken naisangadpa ti naladaw nga Edo paset ti panawen (kankanayon a tinawtawagan ti Naladaw a Shogunato ti Tokugawa) ken ti rugi ti Meiji a paset ti panawen. Ti paset ti panawen ket gimmay-at manipud idi 1868 aginggana idi 1912 ken isu idi ti akinrebbeng ti pannkagteng ti moderno a a pagilian ti Hapon idi nasap a a maika-12 a siglo.


text:
Saturday, April 5, 2008
Manto ni Aligagaw
Kuspag ti pasamak, kari nga aleng-aleng
Maysaka a bambanti, taguob ni allilaw
Anniniwan ni pangta, manto ni Aligagaw.
Langebka a simmangbay, nagmanto a lawag
Ulaw ti kararua, mangyaw-awan a dalagadag
Sumyagka a sumangpet kasigud mo’t tabbaaw
Maysaka a bambanti, manto ni Aligagaw.
Panagpagem nalamiis a tawa a pagtaptapayaak
Layusem ti paladpad, lugar pagar-arapaapak
Lemmesem karayo, aramidem a parparawpaw
Maysaka a bambanti, manto ni Aligagaw.
Iwasawasmo, purosem ni namnama, tinnagem
Lukaisam kurtinak a pinaglumenen ti panawen
Unnoyko ken pakaasi, impatom a salawasaw
Maysaka a bambanti, manto ni Aligagaw.
Linibasmo daydi impategko a puso a bagnos
Inuyusmo’t alintataok, turedko’t naigusugos
Dati a kanta iti kaltaang, nagbalindan a kawaw
Maysaka a bambanti, manto ni Aligagaw.
Ibaludnak kadagiti diding a pinapusiaw ni saem
Nangisit nga anniniwan ti inka pinagtaeng
Dati a talingen-ngen ni tured, siakon ti alawaaw
Maysaka a bambanti, manto ni Aligagaw.
(*written at the middle of the night while sitting in my living room watching the rain whipping my window panes.)
//Clifton P. Pascua
17 December 2007
1 comment:
-
-
Talaga a nadamsak dayta a Manto.Powerful dagiti balikasmo. Napintas ti presentasyonmo, Friend.
Agkitebkiteb pay ti barukongko a nangbasa. I salute you!
- April 8, 2008 at 4:09 PM


text:
TI BALBAL
Sarita Ni Ma. Theresa Buenaventura Santos
KASLA adda peggad a pakdaar ti managgaysa ken natinggaw a pulikkaaw ti aglikuslikos a puek. Nalamiis ti kuldit ti puyupoy. Nupay awan ti makita a nakasindi, nalaokan ti agat-kandela ti bang-i dagiti malunglungsot a garami iti talon ken ti bang-i ti agattemtem.
Ti ngata natibong ken makasidduker a taguob ti aso ti mangipapaay iti banugbog ti barukong ti babai a magmagna iti panipngeten a bit-ang nga agturong iti kabalbalayan ti Sitio La Loma. Agarup a lima a gasut a metros ti bit-ang manipud iti sungaban agingga iti umuna a balay; ket kasla mangliwengliweng a gukayab daytoy gapu iti bulbulong ken sangsanga dagiti nadumaduma a kayo a nangpayong iti bit-ang. Itay pay laeng sumrek iti sungaban, ipatpatiten ti babai ti plaslait iti kanigid a dakulapna, ngem talaga a saan nga aggangat, ket pabpabasolenna ti bagina iti pannakalipatna a gumatang iti baro a bateria ta idi pay la naminsan a lawas a kuridemdemen daytoy.
No kua, sardengan ken taliawen ti babai no sadino ti yan dagiti managgaysa a kiririt dagiti andidit ken riari; ket pasaray pampagenna met ti barukongna no kasta a kumayab ti angin; wenno saan, a kas itay, dandani la napaikkis iti kellaat a panagkayab ken panagikkis ti dakkel a panniki iti maysa a sanga ti tsiko iti igid ti dalan.
Tinangad ti babai ti nakuyem a langit, ngem, iti nakemna, nasken a makagteng iti balayda. Alas onse ti rabii itay dumsaag iti bus a naglugananna manipud Manila. Agarup duapulo a minutosen nagnagna manipud iti highway.
Kellaat a nagkayab dagiti bulong ti saba ken bulong ti paris makapuno, ket napariaw ti agtutubo babai iti kellaat nga ungor iti masanguananna.
Nupay apagapaman laeng, namira pay laeng ti agtutubo ti agtatapaw a banag nga umap-apuy dagiti matana. Nupay adda inulesan ti lagaw ti babai, napanunotna ti tumaray nga agsubli iti naggapuanna, ngem, naladawen ti amin, nalugobanen ti datdatlag a parsua, ket ti ikkis-paarayat ti agtutubo a babai nga agbakasion koma manipud iti panagiskuelana ii kabisera inalun-onen ti sipnget.
BIGBIGAT pay laeng, nagkayamkamen ti damag iti purok. Kas iti paraangan da Linda a kagayyeman ni Didith, agbebessag ‘toy balasang nga agipadamag ken agsagsagad kadagiti nagango bulbulong iti paraangan ti inana.
“Nakaam-ames, nanang ti napasamak ken ni Didith idi rabii. Wakwak ti barukongna, ket segun ti nangawtopsia kenkuana, awan kano ti dalem ken ti pusona!”
“Ni Didith nga anak ni Mari Sianang?”
“Wen, Nang! Ayyapo, apay metten a kasta ti napasamak? Pudnonsa metten nga agraira ‘tay damag maipapan iti aswang, ‘nang!”
“Pudno kadi dayta nga ibagbagam?”
“Wen! Nang, pudno kadi nga adda aswang?”
Saan a nakatimek ti ina. In-inut ti itatangtadna, napaut ken agtantanamitim…
MAYSA PAY a baket ti biktima, kalpasan ti tallo nga aldaw. A basta lattan nasarakanda daytoy a ngilngilawen iti kabigatanna iti bangsal ti kalapawna. Bugtong ngamin nga agnanaed iti ungto ti purok iti teppang ti karayan.
Naglagawen dagiti pumurok. Ammodan a saan la ketdi a gagangay a kriminal ti nakastrek iti lugarda.
Ket iti maysa a sumipnget a nabartek ni Iban a kaayan-ayat daydi Didith nga umuna a biktima, inkeddeng daytoy nga agtutubo iti agrekorida iti purok iti agpatnatg. Inkarina nga insangsangit iti sanguanan ti bangkay ni Didith nga ibalesna ti ipapatay ti kaayan-ayatna, ken saan a patien ‘toy baro nga aramid ti aswang no di ket ti sindikato nga aglaklako-aggatang kadagiti lalaem a kas ti puso, dalem, pali, bato, ken dadduma pay. Ilako daytoy a sindikato kadagiti ospital; ket kapigsaan kano a paglakoanda dagiti opital iti ballasiw taaw. Uray iti massayag ti baket a maikadua a biktima, adu manen ti nakangngeg iti insawang ni Iban nga anupenna no asino man dayta a kriminal. Ket daytoyen ti rabii nga inna panagsingir. Bitbitna ti baby armalaitna a napno ti bala ti nakasalpak a magasinna ken adda pay dua a magasin napno met laeng iti bala a nakabulsa iti agsumbangir a bulsa iti likud ti pantalonna. Iti panaglikuslikosna kadagiti kabalbalayan, saan la ket ngarud a nagtalna dagiti aso, nga ad-adda la ket ngarud a nangidateng iti tension kadagiti umili. Ngem, agparparikna ken ni Iban nga umatake ita a rabii ti kriminal gapu ta mapaliiwna nga iti laksid dagiti taul ti aso a malabsanna, adda met dagiti sumagmamano a taguob kadagiti asidegna a balbalay a kasla ketdin aglikuslikos met daytoy a kas iti aramidna. Nagsagana ta namnamaenna nga aniaman a kanito ket agsabatda a dua.
Nupay kabus, sangkatipping laeng ti sumirsirip a paset ti bulan iti nangisit nga ulep. Nupay nalamiis ti angin-amian, uksob ti nasabang a bagi ni Iban, ket imparautna iti kanawan a takiagna ti kordon ti paltogna.
Nakagteng iti tengnga ti plasa ti purok. Iti aglawlaw, saanen a taul ti mangngegna no di ket agsisinnungbaten a natibong ken makapaalliaw a taguob.
Wen, iti sangabotelia ti sammigel a nainum ni Iban, mariknanan ti kiamkiam kadagiti matana ta saan unay a managinum iti nasanger. Mariknana ti liliteng dagiti lapayagna ket nagmattider iti tengnga ti basketball court tapno amirisenna ti aglawlaw.
Pagammuan, nakangngeg ti dakkel a kayabkab iti likudanna. Impaturongna ti paltogna nga itay pay la nagrubuat a nagkasa. Pinindotna ti pin tapno agawtomatik. Ngem awan ti nakitana. Adda manen ti payagpag iti likudanna, kellaat a timmallikud, ket nakitana ti kutit ti agtatapaw iti angin a banag nga agturong iti tuktok ti kakaisuna a niog a mula ni Tang Tonio iti asideg ti ungto ti basketball court.
Nakarikna iti sidduker ni Iban. Isu kadi dayta ti kriminal, kunana iti bagina. Ngem iti sabali a suli ti panunotna, saan a mamati nga isu dayta ti kriminal. Napasublina ti simbeng ti panunotna. Pinukkawan ni Iban ti datdatlag iti tuktok ti niog. Pinukkawanna a kinarit.
Iti maysa kadagiti palatang ti niog, agpalpallayog ti datdatlat a parsua a kasna met tingtingitingen ti inalat ni Iban.
Idin saan a mauray ni Iban ti datdatlag a parsua, pinaratupotnan daytoy; rumrumik dagiti mata ni Iban ken agtigtigerger dagiti laslasagna iti pungtotna a nalakagip iti nakaskas-ang a nagbanagan ni Didith ken ti baket a maikadua a biktima. Naibus ti sangamagasin. Sinalpakanna manen ti maysa. Inkasana, ngem idi ipaturongna ti paltogna, adtoyen ti kasla kimat a yaasideg ti datdatlag a parsua. Nginarietan ni Iban nga impis-it ti gatilio ket ad-addan a napisang ti ulimek ti Sitio La Loma; ket sakbay a maiyibus amin ni Iban ti bala ti paltogna, nagtuliden ti ulona iti semento a pagbabasketbolan…
Ket naannad ti darumog a pannagna ti sabali pay a parsua nga itay pay laeng nga agpalpaliiw, kalpasan iti yaadayo ti Balbal.
SAAN A NAGTAKTAK Linda, maysa kadagiti baak a balasang iti purok, sinarakna ni Rino Mistiko, ti ammona nga eksperto ti paranormal science ken mysticism, ken Presidente ti Mystical Society of the Northwestern Philippines. Naam-ammona ni Rino ta estudiante ni Linda ti “Some Mystical Adventures” iti Rosecruix University. Kameng pay ‘toy soltera iti Women Psychic of Northern Philippines ken ti Spirit Questors. Namin-anon a daras a siniripna ti kinasino ti kriminal, ket ammona a datdatlag unay daytoy ken dina kabaelan ti bilegna.
“Agtatapaw, kunam, Linda?” Pinirit ni Rino imingna, sumreken iti limapulo ti edadna, agtayag iti lima kadapan ken walo a pulgada iti kalalainganna a pammagi. Nabannayad nga agtigtignay.
“Wen, manong.” Inwang-it ni Linda ti ulona ket nagallon ti pagatsiket a nakataytayaengteng ti ngisitna a buok, timpuar ti wayas a kallid iti simmantamaria a rupa, agtayag daytoy iti lima kadapan ken lima a pulgada, iti pangrapisen, saan a paudi iti kinapintas ngem kinaykayatna iti nagsoltera ngem ti mangtimud kadagiti asug dagiti naruay idi a nagrayo kenkuana ta ngamin kayatna nga ipamaysa ti naisangsangayan a talugading nga adda kenkuana, ti kinamistisismo: a di met napaay, adun iti padasna maipapan kadagiti datdatlag a bambanag, ngem impangpangrunana ti eksorsismo.
“Ditay’ masigurado dayta,” kuna ni Zeny, nga asawa ni Rino, ken nangidisso iti sangaplatito a patopat ken agal-alingasaw a kape a barako. Paningkiten, morena ken kataytayagna ti mistiko.
“Ania koma dagiti deskripsion kenkuana, no kunam a siniripmo?”
“Awan ti payakna, ngem agtayab.” Insungbat ni Linda, kalpasan iti panangigupna ti kape. “Nakatadtadem ti akaba ken atiddog a dilana.”
“Taltallo met laeng ti ammok a monster nga agtatapaw ditoy Northern Philippines: ti Irikan, maysa a fairy monster; ti Saddok, kapamilia dagiti sting ray monsters; ken ti Balbal,” manglanglangit ni Rino a nagkuna.
“Nalabit a maysa kadagitan, a, “ kuna ni Linda nga inayunan met ni Zeny.
“No maysa nga Irikan, maparmek laeng dayta babaen iti sikolohia; no saddok met, nalaka laeng a parmeken, ngem napeggad la unay…” pinug-awan ni Rino ti riang ti barukongna gapu iti dagaang iti dayta nga agalastres ti malem.
“Ket no Balbal, nay?” kuna ni Linda, ngem ni Zeny ti turong dagiti matana ta itudtudo ni Zeny ti kanigid a sintidona a kasla agpampanunot. “Alaek ‘diay nangisit a libro,” kunana met laeng sa nagdardaras a simrek iti siledda nga agassawa, sa met la nagdardaras a rimuar.
“Kasta! Kasta ti langana!” intudo ni Linda ti ladawan iti maysa kadagiti panid ti libro a linukatan ni Zeny. Saan a maisina ni Linda ti panagkitana iti ladawan ti balbal: nagatiddog ti dilana a nasurok maysa a metro ken aglapad iti gudua a pie. Tao lattan ngem, saan a dutdotan. “Pinaltogan ti maysa kadagiti biktimana, ngem kumtat ti bala, adda pay ti nangpadas a nanggayang.”
“Nasken nga adalen pay nga umuna ti kababalinna, ngamin kabaelan daytoy datdatlag a parsua a balbaliwan ti bagina: billit, uray ania a tumatayab. Dagiti laeng tumatayab. Ken paboritona taraon ti dalem ken puso, tao wenno dingo.” Insakuntip ni Rino.
“Ti nabasak iti maysa a libro, ket kasla kano adda kabuteng ti Balbal iti daga, isu nga agtatapaw. Rino….” Saan a natuloy ni Zeny ti kayatna a sawen, ta nagsabat dagiti matada ken ni Rino ket nabagas dagiti balikas a nagtaud kadagiti matada a duada laeng iti makaawat…
KABUS. Kasla dara ti lawag ti bulan , ngem, saan man la a mabuteng ni Rino a nakatakder iti maysa a bakante a solar iti arubayan dagiti kabalbalayan. Sipud pay idi alas-otso iti rabii, adda ditan a nakatakder. Gagangay laeng ti kawesna, nakasapatos iti goma, nakadalikepkep a mangur-uray iti Balbal. Ngem itay, alas dies, a dina mauray ti Balbal, nangaramid iti dakkel a temtem, sana intugkel iti daga ti gayang.
Umas-asideg dagiti taguob dagiti aso. Immalikuteg dagiti mata ni Rino. Nakangngeng ti kayabkab iti ngatuenna. Addaytan ti Balbal! Nagbatay iti nagango a sanga ti kapasanglay iti asideg. Saan a nagkir-in ni Rino. Naipigket dagiti matana iti Balbal nga agarup agtayag iti lima kadapan ken pito a pulgada iti kalalainganna a pammagi ken kasla mangpalpaliiw met kenkuana.
Babaen iti mental telepathy, inkallatik ni Rino ti mensahena iti Balbal: Umasidegka! Umasidegka! Saanka a kabuteng!
Ket addaytan ti Balbal. In-inut nga umasideg. Sa kellaat a nagsuek a nangiruar ti natadem a dilana tapno rugmaanna ni Rino. Linissian ni Rino ti pettat nga ipapatay, sana kinellaat ti nangparut ti nakatugkel a gayang ket naisurot ti nakilnet a daga a naipgket iti tadem ket induyokna iti barukong ti Balbal.
Nagungor ti ayup a kasla marigatan unay, nagtirtiritir iti daga. Itugkel ni Rino ti gayang, tapno kumpet ti nakilnet a daga, sana iduyok iti Balbal. Inulit-ulit ni Rino a dinuduyok, agingga natay.
Masmasdaaw ni Linda, a rimuar manipud iti naglingedanda ken ni Zeny. “Apay a nalsuk ti bagina, ket no paltoganda ken gayangen ket saan?”
“Ammom no apay nga agtatapaw ti Balbal? Agsipud ta kabutengna ti daga. Amirisem, kasla lalaki a tao, labus, isuna laeng ta kasla agul-ulo a billit, adda dua a sakana, ngem apay a dina ibaddek kadagiti daga? Ngamin, kabilang isuna kadagiti floating monsters a no maisagidda iti daga ket masaktanda unay. Ti daga ti kontra ti biagda…adu dagiti floating monsters nga intayto masagang iti panagtulid ti panawen….####
*** Naipablaak iti TAWID NEWSMAGASIN idi Nobiembre -12, 2001.
Monday, August 29, 2011
TI BALBAL
TI BALBAL
3 comments:
- Jim Agpalo said...
-
ipablaak kamalig.blogspot.com dagiti amin a datdatlag a sarita ni Matet (MTBS)a naipablaak iti Tawid News ken iti Saringit Chronicle a nagpaayan toy numo a kas literary editor...
- 7:38 AM
- cash advance said...
-
Fantastic goods from you, man. I have understand your stuff previous to and you are just too excellent. I really like what you have acquired here, really like what you’re saying and the way in which you say it. You make it entertaining and you still care for to keep it wise. I cant wait to read much more from you. This is really a great site.
- 11:18 PM
- Pour partager ma mode said...
-
Sac Hermes
Sac Hermes Pas Cher
Sac Hermes Birkin
Sac Hermes Kelly
Sac Chanel
Sac Louis Vuitton
Sac Louis Vuitton Pas Cher
Sac Prada
Sac Pas Cher
Chaussures Puma
Chaussures Puma Pas Cher
Chaussures Supra
Chaussures Supra Pas Cher
Chaussures Nike
Chaussures Nike Pas Cher
Wedding Dresses
Bridesmaid Dresses
Prom Dresses
Quinceanera Dresses
- 5:02 PM


text:
Biograpia
Ti biograpia ket maysa a naisalaysayan a deskripsion wenno panangilaglagip iti biag ti maysa a tao. Daytoy ket buklen dagiti adu a batayan ti kinapudno (edukasion, trabaho, dagiti relasion, ken ipupusay) - ti maysa a biograpia ket mangipakpakita pay ti pannapakapadas ti suheto kadagitoy a paspasamak. Saan a kas ti maysa a bariweswes wenno curriculum vitae (résumé), ti biograpia ket mangpresenta ti sarita ti biag ti maysa a suheto, a mangilawlawag kadagiti nadumaduma nga aspeto ti kabibiagda, a mairaman kadagiti nalimed a salaysay ti panagpadas, ken mabalin a mangiraman ti maysa a panagusig ti personalidad ti suheto.
Dagiti biograpiko nga obra ket kadawyan a saan a piksion, ngem ti piksion ket mabalin pay a mausar a mangipakita ti biag ti maysa a tao. iti maysa a nauneg a porma it biograpiko a panangisakup ket makunkuna a legado a panagsurat. Dagiti obra iti nadumaduma a kita ti midia — manipud ti literatura aginggana ti pelikula — ket mangporma ti henero a makunkuna a biograpia.
Ti maysa a naipalubos a biograpia ket naisurat nga adda ti pammalubos, pannakitinnulongan, ken sagpaminsan, ti pannakibinglay ti maysa a suheto wenno ti maysa a tawidan ti suheto. Ti maysa nga autobiograpia ket bukod a sinursurat ti maysa a tao para kaniada, a sagpaminsan a tinultulongan ti maysa kolaborador wenno parbo a mannurat.[1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Steve Jobs a Kodigo, babaen ni Matthew E May
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Casper, Scott E. Panagaramid kadagiti Amerikano a Biag: Biograpia ken Kultura iti Maikasangapulo ket siam a Siglo nga Amerika. Chapel Hill: Unibersidad ti North Carolina a Pagmalditan, 1999.
- Heilbrun, Carolyn G. Panagsurat ti Biag ti Maysa a Babai. New York: W. W. Norton, 1988.
- Lee, Hermione. Biograpia: Ti Ababa Unay a Pangyuna, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2009. ISBN 978-0-19-953354-1
- Manovich, Lev. TI Pagsasao ti Baro a Midia. Cambridge, MA: MIT Press, 2001.
- Stone, Albert E. Dagiti Autobiograpiko nga Okasion ken Dagiti Kasisigud nga Arte. Philadelphia: Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, 1982.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Biograpia iti Wikimedia Commons


text:
"To You Most Respected Adviser and Father of Timpuyog,"
Saanak a nagdeldelay a mangsungbat kadaytoy nga email ta kas nakunakon
ken Madam ket sipapakumbabaak latta a mangawat ken agpakawan.
Ket
dawatek met kenka, Ama nga awatennak met koma. Ammok a nagbasolak iti
inaramidko a dika immuna a kinonsulta maipanggep iti pannakausar ti
account ni Dalia, a gayyemko a gapu iti dawatna kaniak nga ilawlawagko
kadakuada ti napasamak. Nga iti daytoy ket nangparnuay iti kasta unay a
riribuk kadatayo nangruna kenka, kas adigi ken ama ti Timpuyog. Ngem
panunotentayo a daytoy ket agbalin a leksion kadatayo amin, Sir. Ta
amintayo nagkamali. Ket sapay koma ta agtultuloy latta ti
panagkakaduatayo a kas iti sigud a kinatalna. Ket no adda man ti basolko
ken Sir Errol (patiek nga awan), dinak koman dadaelen ta kas tao adda
karbengak a mangtakderto iti imatang iti Dios no aniaman ti nagbasolak
kenkuana. Saan a datayo ti mangrukod iti padatayo a tao, ta aniaman a
pangrukodtayo iti padatayo a tao ket isunto met ti usaren ti Dios a
pangrukod kadatayo.
Ala kastan ket agyamanak unay, Sir.
Myra


text:
Giovanni Pierluigi da Palestrina
Ni Giovanni Pierluigi da Palestrina (3 Pebrero 1525 wenno 2 Pebrero 1526 – 2 Pebrero 1594)[1] ket maysa idi nga Italiano a Renasimiento a kompositor iti sagrado a musika ken ti kadayegan a maika16 a siglo a representatibo iti Romano nga Eskuela iti komposision iti musika.[2] Isu ket adda ti napaut nga impluensia iti panagrang-ay ti musika ti simbaan, ken ti obrana ket kankanayon a nakitkita a kas ti nakaipangatuan ti Renasimiento a poliponia.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The New Grove Dictionary of Music and Musicians, Maika-2 nga ed., s.v. "Palestrina, Giovanni Pierluigi da" babaen ni Lewis Lockwood, Noel O'Regan, kenni Jessie Ann Owens.
- ^ a b Jerome Roche, Palestrina (Oxford a Panagadal kadagiti kompositor, 7; New York: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1971), ISBN 0-19-314117-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig kenni Giovanni Pierluigi da Palestrina iti Wikimedia Commons
- Pundasion ti Palestrina


text:
Lumboy
Ti lumboy wenno lungboy, ket maysa a kankanayon a berde a tropikal a kayo iti agsabsabong a mula ti pamilia ti Myrtaceae. Ti lumboy ket patneng iti Banglades, India, Nepal, Pakistan, Sri Lanka, ti Filipinas, ken Indonesia.
Daytoy a kayo ket naipayammo idiay Florida, Estados Unidos idi 1911 babaen ti USDA, ken dayton kadawyan daytoyen a naimulmula idiay Surinam ken idiay Trinidad ken Tobago. Idiay Brasil, a naipayammo manipud idiay idi las-ud ti kolonisasion ti Portugal, daytoy ket naiwarwarasen kadagiti naatap a luglugar, gaputa dagiti bungan ket kankanayon a kinaynayat dagiti nadumaduma a patneng a billit. Dagitoy a sebbangan ket naikedkeddeng a makararaut idiay Hawaii, Estados Unidos.[1] Daytoy ket maiparit pay a maimula idiay Sanibel, Florida.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Lumboy iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Korniko
Ti pagsasao a Korniko (Kernowek wenno Kernewek) ket maysa a Abagatan a laud Britonika Keltiko a pagsasao a naipakasaritaan nga insasao babaen dagiti Tattao a Korniko. Ti pagsasao ket mapmapan ti panangungar kadagiti napalabas a dekada ket kaaduan a naikedkeddeng a kas nangruna a paset ti Korniko nga identidad, kultura ket tawidan. Daytoy ket mabigigan a kas minoridad a pagsasao iti Nagkaykaysa a Pagarian,[2] daytoy ket nasalakniban pay babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para kadagiti Minoridad a Pagsasao, ken umad-adun dagiti agsasao.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Senso ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 2011
- ^ "UK | Inglatera | Ti Korniko ket nakagun-od ti opisial a pannakabigbig". BBC News. 2002-11-06. Naala idi 2012-11-11.
- ^ Diarmuid O'Neill. Panangipatakder manen kadagiti pagsasao a Keltiko: Pannagipasanod ti Panagbaliw ti Pagsasao kadagiti Pagilian ti Keltiko. Y Lolfa. p. 240. ISBN 0-86243-723-7.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pagsasao a Korniko iti Wikimedia Commons


text:
Apuy
Ti apuy (sabali a panangiletra - apoy), uram , wenno puor ket isu ti napardas nga oksidasion iti materiales iti proseso ti eksotermiko a kimiko iti kombustion, a mangibbet ti pudot, lawag, ken dagiti nadumadumapay a produkto ti reaksion .[1] Ti pay nabunbuntog a proseso ti oksidasion a kas ti panaglati wenno panagkalpa ket saana nairaman iti daytoy a pannakailawlawag.
Ti gil-ayab ket isu ti makitkita a paset ti apuy. No napudoten, dagiti alingasaw ket mabalin a maionisado tapno mangpataud ti plasma.[2] Depende kadagiti sustansia a mapuoran, ken dagiti amiaman a saana kinapuro iti ruar, ti maris ken ti intensidad ti apuy ken gil-ayab ken sabalinto.
Ti apuy iti sapasap a kaaduan a pormana ket mabalin a pagbanagan iti makadadael nga uram, nga adda ti pannakabalinna a mangpataud kadagiti pisikal a dadael babaen ti panagpuor. Ti uram ket maysa a nangruna a proseso a makaaring kadagiti sistema ti ekolohia iti ballasiw ti sangalubongan. Dagiti nasayaat a pakaaringan ti uram ket mairaman ti panagpasayaat kadagiti panagtubo ken panagtaripato kadagiti nadumaduma a sistema ti ekolohia. Ti apuy ket inus-usar idin ti tattao para iti panagluto, panagpataod ti pudot, panagsenial, ken dagiti panggep ti panagiduron. Dagiti saan a nasayaat a pakaaringan ti uram ket mairaman ti pannkarugit ti danum, nurunor ti daga, panagrugit ti tangatang ken peggad iti biag ken tagikua.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Glossary of Wildland Fire Terminology" (PDF). National Wildfire Coordinating Group. Nobiembre 2009. Naala idi 2008-12-18.
- ^ Helmenstine, Anne Marie. "Ania kadi ti Kasasaad ti Banag iti Apuy wenno Gil-ayab? Daytoy kadi ket Likido, Natangken, wenno Alingasaw?". About.com. Naala idi 2009-01-21.
- ^ Lentile, et al., 319
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Apuy iti Wikimedia Commons


text:
Is-isla Andaman
Ti Is-isla Andaman (அந்தமான் தீவுகள் ) ket mangporma ti maysa a purpuro idiay Luek ti Bengal itipagbaetan ti India, iti laud, ken Myanmar, iti amianan ken daya. Kaaduan ket dagiti parte ti Teritorio ti Kappon ti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti India, bayat nga adda bassit a bilang idiay amianan ti purpuro, mairaman ti Is-isla Coco a tagikua ti Myanmar.
Ti Is-isla Andaman ket pagtaengan dagiti tattao a Sentineles, nga awanan iti kontak iti ania man a sabali a tattao.[1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Andaman & Nicobar Administration". and.nic.in.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Andaman Island". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Pakasaritaan ken Kultura. Tarabay ti destinasion ti Is-isla Andaman
- India Home Department. The Andaman Islands: with notes on Barren Island. C.B. Lewis, Baptist Mission Press, 1859 read online or download
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Is-isla Andaman iti Wikimedia Commons
- Opisial a website ti Andaman ken Nicobar
- Distrito ti Andaman (opisial a sitio)


text:
Cher
Ni Cher (/ˈʃɛər/; naiyanak a kas ni Cherilyn Sarkisian; naiyanak idi Mayo 20, 1946) ket maysa nga Amerikana a kumakanata ken aktres. Makunkuna a ti Diosa ti Pop, isu ket naibagbaga a mangiladawan iti autonomia iti babai iti kaaduan iti lalaki nga industria. Isu ket ammo para iti naisangayan a contralto a boses ti panagkanata ken ti panagtrabtabahona kadagiti nadumaduma a kita ti panglinglingayan, ken ti pay pangampon kadagiti nadumaduma nga estilo ken itsura kadagiti las-ud ti agpaut iti lima a dekada a pagsapulan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Cher iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Cher iti Wikiquote (Ingles)
- Opisial a website
- Cher iti AllMovie
- Cher iti AllMusic
- Cher iti Internet Movie Database
- Cher iti TCM Movie Database


text:
Batay-linteg
Ti batay-linteg wenno konstitusion ket maysa nga agasmang dagiti kammasapulan a pamunganayan wenno pangunaan a naipabangon babaen ti maysa nga estado wenno pakaiturayan dagiti dadduma nga organisasion.[1] Dagitoy nga agkukuyog nga alagaden ket makaaramid, kas iti mangitakder, no ania dayta nga entidad. No dagitoy nga alagaden ket maisurat iti maysa nga urnong wenno agasmang dagiti nalinteg a dokumento, dagita a dokumento ket maisao a mangbukel iti naisurat a batay-linteg.
Dagiti batay-linteg ket mairebbeng kadagiti sabsabali nga agpang dagiti organisasion, manipud kadagiti naturay nga estado aginggana kadagiti kompania ken dagiti di-nainkorporado a gunglo. Ti maysa a tulag a mangipatakder ti maysa nga internasional nga organisasion ket isu pay ti batay-lintegna a daytoy ket mangipalawag no kasano ti pannakaipatakder ti organisasion. Iti uneg dagiti estado, nupay dagitoy ket naturay wenno pederado, ti maysa a batay-linteg ket mangipalawag kadagiti alagaden babaen ti naikabatayan ti estado, ti pamaayan a pakaaramidan dagiti linteg ken babaen ti nagaramid. Adda met dagiti batay-linteg, a nangruna dagiti naisurat a batay-linteg, ket isuda pay kadagiti agipatingga ti bileg dagiti estado babaen ti ti panangipatakder dagiti linia a saan a maballasiw dagiti agturay a kas dagiti kammasapulan a karbengan.
Ti Batay-linteg ti India ket isu ti kaatiddogan a naisurat a batay-linteg iti aniaman a naturay nga estado iti lubong,[2] nga aglaon dagiti 444 nga artikulo,[3] 12 programa ken 94 a panagpasayaat, nga adda dagiti 117,369 a balikas iti bukodna a bersion ti Pagsasao nga Ingles,[4] bayat ti Batay-linteg ti Estados Unidos ket isu ti kababaan a naisurat a batay-linteg, nga adda dagiti 7 artikulo ken 27 a panagpasayaat.[5]
Naggapuan ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a batay-linteg ket naggapu manipud ti Pranses manipud ti balikas a Latin a constitutio, nga inus-usar kadagiti annuroten ken dagiti bilin, a kas ti imperial a waragawag (constitutiones principis: edicta, mandata, decreta, rescripta).[6] Kalpasan daytoy, ti termino ket kaaduan a naus-usar iti kanoniko a linteg para kadagiti kangrunaan a panagikeddeng, a naipangpangruna ti maysa nga inted a bilin babaen ti Papa, a tattan ket makunkuna a ti maysa nga apostoliko a batay-linteg.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Amerikano a Diksionario ti Baro nga Oxford, Maikadua Edn., Erin McKean (mannurat), 2051 a panid, Mayo 2005,Paggmalditan ti Unibersidad ti Oxford, ISBN 0-19-517077-6.
- ^ Pylee, M.V. (1997). Batay-linteg iti India. S. Chand & Co. p. 3. ISBN 812190403X.
- ^ Sarkar, Siuli. Publiko nga Administrasion Idiay India. PHI Learning Pvt. Ltd. p. 363. ISBN 9788120339798.
- ^ "Batay-linteg iti India". Ministro iti Linteg ken Hustisia iti India. Hulio 2008. Naala idi 2008-12-17.
- ^ "Sentro ti Nailian a Batay-linteg". Independence Hall Association. Naala idi 2010-04-22.
- ^ Ti naipakasaritaan ken pagadalan a kontesto iti Romano a linteg, George Mousourakis, 2003, p. 243


text:
1962
Ti 1962 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 12 – Branko Crvenkovski, politiko manipud iti Macedonia
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 19 – Jodie Foster, Amerikana nga katres ken direktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 5 – Marilyn Monroe, Amerikana nga aktres (naipasngay 1926)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 15 – Charles Laughton, Ingles-Amerikano nga aktor (naipasngay 1899)


text:
Victor Hugo
Ni Victor Hugo, wenno ti napno a nagan Victor Marie Hugo (Panangibalikas a Pranses: [viktɔʁ maʁi yɡo]; 26 Pebrero 1802 – 22 Mayo 1885) ket maysa idi a Pranses a mannaniw, nobelista, ken dramatista nga isu ti kaaduan naamammoan kadagiti amin a Pranses a Romantiko a mannurat. Idiay Pransia, ti panakadayeg ni immuna a nanipud kadagiti daniwna ken dagiti pay nobelana ken dagiti dramatiko a nagun-odanna. Kadagiti adu a tomo ti daniw ket mairaman ti, Les Contemplations ken La Légende des siècles ket naisangsangayan a naitakderan kadagiti nangato a panakaireggetan. Iti ruar ti Pransia, ti kalatakan nga obrana ket dagiti nobela a Les Misérables, 1862, ken Notre-Dame de Paris, 1831, (naamammoan pay iti Inggles a kas ti The Hunchback of Notre-Dame).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Victor Hugo iti Wikimedia Commons


text:
Lombardia
Ti Lombardia (Italiano: Lombardia Panangibalikas nga Italiano: [lombarˈdiːa], Lumaud a Lombardo: Lumbardìa, Dumaya a Lombardo: Lombardia) ket maysa kadagiti 20 a rehion ti Italia. Ti kapitoliona ket ti Milan. Maysa a pagkanem ti populasion ti Italia ket agtaeng idiay Lombardia ken agarup a maysa a paglima ti GDP ti Itali aket maipataud ti dayta a rehion, a mangaramid daytoy ti kaaduan ti populasion ken maysa kadagiti kabaknangan a rehion iti pagilian ken maysa kadagiti kabaknagan iti sibubukel nga Europa.[3] Dagiti nangruna a papanan dagiti turista ti daytoy a rehion ket mairaman ti naipakasaritaan a, kultural ken artistiko a siudsiudad Milan (a daytoy ti maikadua a kaaduan a pappapanan dagiti turista idiay Italia),[4] Brescia, Mantua, Pavia, Como, Cremona, Bergamo, Sondrio, Lecco, Lodi, Varese, Monza, ken dagiti danaw ti Garda, Como, Maggiore, ken Iseo.
Ti opisial a pagsasao, a kas ti amianan nga Italia, ket Italiano. Dagiti tawidan a lokal a pagsasao ket dagiti nadumaduma a dialekto ti Lombardo (Lumaud a Lombardo ken Dumaya a Lombardo), ken dagiti pat dialekto ti Emiliano, a naisasao kadagiti paset dagiti probinsia ti Mantua, Pavia, ken ti Cremona. Segun ti Istat, ganganai a 27% kadagiti Lombardo ket agsasao ti dua a pagsasao ti Lombardo ken Italiano; 9.1% ken dagiti Lombardo nga agsasao ti maysa 57.6% ket agsasaoda laeng ti Italiano.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Eurostat – Dagiti Tabala, Dagiti Grapiko ken Mapmapa nga Interface (TGM) tabla". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 12 Agosto 2011. Naala idi 16 Septiembre 2011.
- ^ EUROPA – Press Releases – Regional GDP per inhabitant in 2008 GDP per inhabitant ranged from 28% of the EU27 average in Severozapaden in Bulgaria to 343% in Inner London
- ^ "EUROPA – Press Releases – Rehional a GDP ti tunggal maysa nga agtataeng ti EU27, ti GDP ti tunggal maysa nga agtataeng idi 2006 a sumakup manipud ti 25% iti EU27 katimbengan ti Nord-Est idiay Romania aginggana ti 336% idiay Akin-uneg a Londres". Europa (web portal). 19 Pebrero 2009. Naala idi 10 Mayo 2010.
- ^ "Euromonitor Internationals Top City Destinations Ranking > Euromonitor archive". Euromonitor.com. 12 Disiembre 2008. Naala idi 10 Mayo 2010.
- ^ La lingua italiana, i dialetti e le lingue stranieri
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Lombardia iti Wikimedia Commons


text:
LYRIC
TI MISSION A NARAGSAC
Ti mission a naragsac, a naragsac (2x)
A tungpalen dagiti annac, dagiti annac (2x)
Ti mission a narigat, a narigat
Ti dalan a sangsang-at, a sangsang-at
Ngarud O annacco, O annacco
Tungpalenyo ti bilbilinco, bilbilinco
Ta adunto ti gungunayo, ti gungunayo
Sadi ngato ti agtungpal, ti agtungpal
Ti mission ti Apo, ti Apo
Ta incayo ibanag, ibanag
Ti Evangelio ti biag (2x)
Ti luglugar a nagasat, a nagasat
Nga aywan dagiti santac, dagiti santac
Agawaanyo a biruken, a biruken
Ti nasam-it a bunga ti uvas, ti uvas
A bunga dagiti santo, dagiti santo
Nga agtungpal pagayatan


text:
Tulag ti Paris (1898)
Ti Tulag ti Paris idi 1898 ket maysa idi a pannakitunosan a naaramid idi 1898 a nakairaman ti ti Espania a nangisubli iti gangani amin a nabati nga Imperio nga Espaniol, a naipangpangruna ti Kuba, ken nagited iti Puerto Rico, Guam, ken ti Filipinas iti Estados Unidos. Ti panangisubli it iFilipinas ket nakairamanan ti panagbayad ti $20 a riwirw manipud iti Estados Unidos iti Espania.[1] Napirmaan ti tulag idi Disiembre 10, 1898, ken nangipatingga iti Gubat ti Espaniol–Amerikano. Nabanagan ti Tulag ti Paris idi Abril 11, 1899, idi naisinnukat dagiti dokumento ti ratipikasion.[2]
Ti Tulag ti Paris ket nangmarka ti panagpatingga ti Imperio nga Espaniol (malaksid kadagiti bassit a tinengngel idiay Amianan nga Aprika). Daytoy ket nangmarka ti rugi ti panawen ti Estados Unidos a kas maysa a bileg iti lubong. Adu kadagiti nangsuporta iti gubat ket sinuppiatda ti tulag, ken nagbalin daytoy a maysa kadagiti kangrunaan a parikut iti panagbubutos idi 1900 idi sinuppiatan babaen ti Demokrata ni William Jennings Bryan gapu ta nangsupadi idi iti imperialismo.[3]Ti Republikano a Presidente a ni William McKinley ket nangitalinaay ti tulag ken nalaka a nabutosan manen.[4]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nailetra ti Puerto Rico a kas "Porto Rico" iti Tulag ti Paris. "Treaty of Peace Between the United States and Spain; December 10, 1898". Yale. 2009. Naala idi 2009-05-01.
- ^ Charles Henry Butler (1902). The treaty making power of the United States. The Banks Law Pub. Co. p. 441. Naala idi 9 Abril 2011.
- ^ Paolo E. Coletta, "Bryan, McKinley, and the Treaty of Paris." Pacific Historical Review (1957): 131-146. in JSTOR
- ^ Thomas A. Bailey, "Was the Presidential Election of 1900 a Mandate on Imperialism?." Mississippi Valley Historical Review (1937): 43-52. in JSTOR
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tulag ti Paris (1898) iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig iti Tulag ti Paris (1898) iti Wikisource (Ingles)


text:
Agsinnaranay a maawatan
Iti lingguistika, ti agsinnaranay a maawatan ket ti pannakaikabagian a nagbaetan dagiti pagsasao wenno dagiti dialekto a dagiti agsasao kadagiti nadumaduma ngem agkakabagian a karkaruay ket dagusda a makaawat iti tunggal maysa nga awan ti naigaggagara a panagadal wenno naisangayan a ganetget. Daytoy ket kadawyan nga inus-usar a kas ti kangrunaan a kriteria para iti panangilasin kadagiti pagsasao manipud kadagiti dialekto, urayno dagiti banag a sosiolingguistiko ket kankanayon pay a maus-usar.
Ti pannakaawat a nagbaetan dagiti pagsasao ket mabalin nga asimetriko, ken dagiti agsasao ti maysa ket ad-aduda a maakaawat ngem dagiti sabali nga agsasao iti sabali iti pannakaawatna iti immuna. No relatibo nga asimetriko daytoy, daytoy ket maidasig a kas 'agsinnaranay'. Daytoy ket adda kadagiti aggigiddiat a grado kadagiti adu nga agkakabagian wenno heograpikal a kinnaasideg dagiti pagsasao iti lubong, ken masansan nga iti kontesto iti dialekto a lugar.
Dagiti linaon
Pannakaawat[urnosen | urnosen ti taudan]
Tapno magun-od dagiti tao ti kalalainganna a kalaing wenno pannakaawat iti pagsasao (tinawtawagan ti L2) iti sabali ngem ti umuna a pagsasao (L1) tipiko daytoy a makasapul ti adu a panawen ken ganetget babaen ti panagadal ken/wenno praktikal a panangipakat. Nupay kasta, adu kadagiti grupo ti pagsasao ket sangkapaset laeng nga agsinnaranay a maawatan, kasla ti kaaduan nga agsasao ti maysa a pagsasao ket mabirukanna a nalaka unay ti manggun-od iti grado a pannakaawat iti (dagiti) mainaig a pagsasao. Kankanayo a dagiti pagsasao ket henetiko nga agkabagian, ken mabaln a dagitoy ket agpada iti tunggal maysa iti gramatika, bokabulario, pannakabalikas, wenno dadduma pay a langa. Ti kas pagarigan ket dagiti agparis a henetiko nga agkakabagian a pagsasao ket ti kreol ken ti nagannak a pagsasao.
Ti pannakaawat kadagiti pagsasao ket mabalin nga agdumaduma kadagiti agmaymaysa wenno grupgrupo iti uneg ti maysa a populasion ti pagsasao segun ti pannakaamoda kadagiti nadumaduma a rehistro ken bokabulario iti bukodda a pagsasao, ti interesadoda iti wenno pamiliaridad kadagiti sabali a kultura, ti dominio ti tungtungan, dagiti kababalin ti siko-kognitibo, ti moda ti panag-usar ti pagsasao (naisurat wenno naisao), ken dagiti dadduma pay a banag.
Sassao nga agsinnaranay a maawatan wenno karkaruay iti maysa a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti pormal a nagbaetan a panangilasin ti dua a naisangayan a pagsasao ken dua a karkaruay iti agmaymaysa a pagsasao, ngem dagiti lingguista ket kadawyanda nga us-usaren ti agsinnaranay a pannakaawat a kas maysa kadagiti kangrunaan a banag iti panangikeddeng a nagbaetan dagiti dua a kaso.[1]Adda dagiti lingguista nga agtunton a ti agsinnaranay a maawatan, iti kapanunotan ket saan a basbassit ngem, ti kangrunaan a kriteria iti panangisina kadagiti pagsasao manipud kadagiti dialekto. Iti sabali met, dagiti agsasao ti asideg nga agkakabagian a pagsasao ket masansanda a mabalin a makisao iti tunggal maysa iti nasayat kadagiti sabli; isunga adda met dagiti agdumaduma a grado iti agsinnaranay a pannakaawat, ken masansan nga adda dagiti sabali a kriteria nga inus-usar. Kas pagarigan, iti kaso ti nailinia a panagsisinnaruno ti dialekto nga agin-inut a maigiddiat kadagiti nagbaetan ti karuay, ken dagiti agsasao nga asideg iti tengnga ket maawatanda dagiti karuay kadagiti dua nga ungto, ngem dagiti agsasao iti maysa nga ungto ket saan a makaawat kadagiti agsasao iti sabali nga ungto, ti intero a panagsasaruno ket naikedkeddeng nga agmaymaysa a pagsasao. No matay dagiti sentral a karuay ken dgaiti laeng karuay iti tunggal maysa nga ungto ti agbaiag, mabalinton dagitoy a maikeddeng manen a kas dagiti dua a pagsasao, urayno awan ti pudno a rimsua a panagbaliw ti pagsasao.
Iti pay maipatinayon, dagiti taripnong ti politikal ken sosial ken masansan a mangtuon kadagiti panangikeddeng iti agsinnarany a pannakaawat. Kas pagarigan, ti karkaruay ti Insik ken ti Arabiko ket masansan dagitoy a naikedkeddeng a kas agmaymaysa a pagsasao urayno awan ti masansan nga agsinnaranay a pannakaawat a nagbaetan iti naisinsina iti heograpiko a karkaruay. Iti pakaigiddiatan, adda met dagiti adu a a pannakaawat a nagbaetan dagiti nadumaduma a sasao nga Eskandinabia, ngem gapu ta iti tunggal maysa kaniada ket addaan ti bukodda a porma, dagitoy ket naidasig a kas dagiti agmaymaysa. Ti panangirebbeng kadagiti a paggigiddiatan kadagiti kaso a kas ti Arabiko, Insik, ken Aleman, ti termino a Dachsprache (ti sosiolingguistiko a 'payong ti pagsasao') ket sagpaminsan a makitkita: ti Arabiko, Insik, ken Amleman ket dagiti pagsasao iti sosiolingguistiko a kapanunotan urayno adda met dagiti agsasao a saan a makaawat iti tunggal maysa nga awan it ipamuspusan iti alagaden wenno pammadayaw a porma.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gröschel, Bernhard (2009). Das Serbokroatische zwischen Linguistik und Politik: mit einer Bibliographie zum postjugoslavischen Sprachenstreit [Serbo-Croatian Between Linguistics and Politics: With a Bibliography of the Post-Yugoslav Language Dispute]. Lincom Studies in Slavic Linguistics ; vol 34 (iti Aleman). Munich: Lincom Europa. pp. 132–136. ISBN 978-3-929075-79-3. LCCN 2009473660. OCLC 428012015. OL 15295665W.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Harold Schiffman, "Lingguista' Panangipalawag: agsinnaranay a maawatan". Unibersidad ti Pennsylvania.


text:
Dissuor Victoria
Ti Dissuor Victoria wenno Mosi-oa-Tunya (Tokaleya Tongga: Agkanagruod nga Ulep) ket dissuor a masakaran iti abagatan ti Aprika iti Ayus a Zambezi nagbaetan kadagiti paglilian a Zambia ken Zimbabwe.
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipagarup ket ni David Livingstone, misionero ken eksplorador nga eskoses, ti immuna a Europeano a nakita ti dissuor. Itatta ti nagkitaanna ket napanaganan ti 'Puro a Livingstone', puro a masarakan iti Zambia. Daytoy a puro met kais-isu a daga a mapagnaan iti tengnga ti dissuor.[1] Pinanaganan ni Livingstone ti dissuor iti 'Dissuor a Victoria' tapno madayawanna ni Reyna a Victoria. Ngem, am-ammo pay met ti 'Mosi-oa-Tunya' ta nalatak, isu nga nailistaan iti World Heritage List babaen dagiti dua a nagan.[2]
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Livingstone Tourism Association (Inggles)
- ^ World Waterfalls Website inala idi 1 March 2007