text:
Aztec
Ti tattao nga Aztec /ˈæztɛk/[1] ket dagiti naisangayan nga etniko a grupo ti tengnga a Mehiko, a naisangsangayan dagiti grupo nga agsasao ti pagsasao a Nahuatl ken nagturturay kadagiti dakkel a parte ti Mesoamerika manipud ti maika-14 aginggana ti maika-16 a sigsiglo. Dagiti balikas ti Nahuatl nga aztecatl [as'tekat͡ɬ] (maymaysa)[2] ken aztecah [as'tekaʔ] (ad-adu ngem maysa)[2] ket kaibuksilanna ti "tattao manipud idiay Aztlan",[3] timaysa nga mitolohiko a lugar para iti agsasao ti Nahuatl a kultura iti dayta a panawen, ken kalpasanna ket naampon a kas ti balikas a mangipalplawag ti tattao a Mexica. Kankanayon a ti termino nga "Aztec" ket mangitudo laeng para iti tattao a Mexica ti Tenochtitlan (nga itan ket lokasion ti Siudad ti Mehiko), a mabirukan idiay maysa nga isla iti Danaw Texcoco, a tinawtawagan ti bagbagida a kas Mexica Tenochca [me'ʃika te'not͡ʃka] wenno Cōlhuah Mexica [koːlwaʔ me'ʃika].
Sagpaminsan pay a daytoy a termino ket mangiramraman kadagiti agtataeng kadagiti dua a kangrunaan a kumaduaan nga siudad-estado ti Tenochtitlan, dagiti Acolhua ti Texcoco ken dagiti Tepanec ti Tlacopan, a no dagitoy ket kakuyog ti Mexica ket mangporma ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec a nangtengtengngel ti kankanayon a makunkuna a kas ti "Aztec nga Imperio". Kadagiti sabali a kontesto, ti Aztec ket mabalin a mangitudo kadagiti amin a nadumaduma a siudad estado ken ti tattaona, a nakibinningay kadagiti dakkel a parte ti bukodda nga etniko a pakasaritaan ken kultural a pakailiddingan kadagiti Mexica, Acolhua ken Tepanec, ken isuda ket kankanayon pay nga agus-usar ti pagsasao a Nahuatl a kas ti lingua franca. Iti daytoy a kaibuksilan mabalin a maibaga ti maipangngep ti Aztec a sibilisasion a mairaman amin dagiti naisangayan a tabas ti kultura a sapasap para iti kaaduan a tattao a mangitagtagitao ti Tengnga a Mehiko idi naladaw a kalpasan ti klasiko a paset ti panawen.
Manipud ti maika-13 a siglo, ti Ginget ti Mehiko ket isu idi ti puso ti Aztec a sibilisasion: ditoy idi ti kapitolio ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, ti siudad ti Tenochtitlan, a nabangon idi kadagiti naipangato a bassit nga isla idiay Danaw Texcoco. Ti Tinallo a Kumaduaan ket nangporma ti tributario nga imperio a nangpadakkel ti bukodna a politikal a hegemonia iti adayo a labes ti Ginget ti Mehiko, a nagparukma kadagiti siudad estado iti amin a Mesoamerika. Iti kinalatakna, ti kultura ti Aztec ket addaan idi kadagiti nabaknang ken narikut a mitolohiko ken relihioso tradision, ken ti pay pannakaabot ti namarangmang ng aarkitektural ken artistiko nagunodan. Idi 1521 ni Hernán Cortés, a kakuyogna ti adu a bilang a dagiti patneng nga agsaso ti Nahuatl a kaduana, ket pinarukmada ti Tenochtitlan ken inabakda ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec babaen ti panangidaulo ni Hueyi Tlatoani Moctezuma II. Ti kanunpalan dagiti Kastila ket binagonda ti baro a pagtaengan iti Siudad ti Mehiko idiay lugar ti nadadael a kapitolio ti Aztec, a manipud idiay ket nangirugianda ti proseso ti panagkolonia ti Tengnga nga Amerika.
Ti kultura ken pakasaritaan ti Aztec ket kangrunaan a naamammuan babaen ti arkeolohiko nga ebidensia a nabirukan kadagiti panagkalkali a kas ti naidayegan a Templo Mayor idiay Siudad ti Mehiko; manipud ti codices a papel ti patneng nga ukis ti kayo; manipud kadagiti pannakalaglagip kadagiti nakakita babaen dagti Kastila a konkistador a kas ni Hernán Cortés ken ni Bernal Díaz del Castillo; ken naipangpangruna kadagiti pannakailawlawag ti maika-16 ken maika-17 a sigloand iti kultura ken pakasaritaan ti Aztec a sinurat babaen ti Kastila apadi ken dagiti makabasa ken makasurat nga Aztec iti Espaniol wenno ti pagsasao a Nahuatl, a kas ti naindayegan a Florentine Codex nga inurnong babaen ti Pransiskano a monghe a ni Bernardino de Sahagún nga tinulongan dagiti nagpaamammo a patneng nga Aztec.
Dagiti pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Berdan, Frances (1982). The Aztecs of Central Mexico: An Imperial Society. Case Studies in Cultural Anthropology. New York: Holt, Rinehart & Winston. ISBN 0-03-055736-4. OCLC 7795704.
- Berdan, Frances F.; Blanton, Richard E.; Boone, Elizabeth Hill; Hodge, Mary G.; Smith, Michael E.; Umberger, Emily (1996). Aztec Imperial Strategies. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 0-88402-211-0. OCLC 27035231.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Aztec iti Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Ukrania
Nagsasabtan: 49°N 32°E / 49°N 32°E
Ti Ukrania (i/juːˈkreɪn/; Ukraniano: ykpaïHa, panakaisurat: Ukrayina, [ukrɑˈjinɑ]; Ruso: ykpaи́Ha; Krimea Tatar: Ukraina) ket maysa a pagilian idiay Daya nga Europa. Ti Ukrania ket nabeddengan ti Pederasion ti Rusia iti daya ken amianan a daya, ti Bielorusia iti amianan a laud, ti Polonia, Eslobakia ken Hungaria iti laud, ti Rumania ken Moldoba iti abagatan a laud, ken ti Baybay Nangisit ken Baybay Azov iti abagatan ken abagatan a daya. Addaan ti kalawa daytoy iti 603,628 km², daytoy ti maikadua a kadakkelan nga agnaynayon a pagilian ti kontinente iti Europa, kalpasan ti Ruso a Pederasion.[7][8][9]
Segun ti nadayeg ken nasayaat a napatalgedan a teoria, ti mediebal nga estado ti Kievan Rus ket binangon idi babaen dagidi Varego idi maika-9 a siglo a kas ti immuna a naipakasaritaan a nairehistro nga estado ti Daya nga Eslabo. Daytoy ket rimsua a kas maysa a nabileg a pagilian iti Tengnga a Panpanawen ngem nawarwara idi maika-12 a siglo. Babaen ti tengnga ti maika-14 a siglo, dagiti teritorio ti Ukrania ket tinurturayan babaen dagiti tallo nga akin-ruar a bileg ti Nabalitokan a Horda, ti Nalatak a Dukado ti Lituania, ken ti Pagarian ti Polonia.[10] Kalpasan ti Nalatak nga Akin-amianan a Gubat (1700–1721), ti Ukrania ket nabingbingay idi kadagiti nadumaduma a rehional a bileg . Idi maika-19 a siglo, ti kadakkelan a paset ti Ukrania ket naitiptipon iti Ruso nga Imperio, ken dagiti nabatbati ket babaen ti pnnakatengngel ti Austria-Hungaria.
Ti nagulo a paset ti panawen simarsaruno dagiti adu a pannakigubatan, nga adda dagiti adu a nabigbigan a sangalubongan a panagpadas ti panaggun-od iti wayawaya manipud idi 1917 aginggana idi 1921, ken kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I ken ti Sibil a Gubat ti Rusia. Ti Ukrania ket bimmangon manipud ti bukodna a sibil a gubat, ken idi Disiembre 30, ti 1922 a Sosialista a Republika ti Sobiet a Ukrania ket nagbalin a maysa kadagiti nakapundaran dagiti republika ti Kappon ti Sobiet. Dagiti teritorio ti SSR a Ukrania Ukrainian ket naipadakkel iti laud idi las-ud ti sibil a gubat iti kabiitan a kasakbayan ti ken kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II. Idi 1954 daytoy ket nagpadakkel iti abagatan iti panangisubli iti Crimea. Idi 1945, ti SSR a Ukrania ket nagbalin a maysa kadagiti kameng a nagpundar ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[11]
Ti Ukrania ket nagbalin manen a nawaya idi natunaw tu Kappon ti Sobiet idi 1991. Daytoy a panakatunaw ket nangrugian ti maysa a panagdaliasat iti panagtagtagilako nga ekonomia, a ti Ukrania ket nagsagsagaba ti resesion iti walo a tawen.[12] Manipud idi, nupay kasta, ti ekonomia ket nakapadpadas ti nasayaat a pannakaipangato ti GDP. Ti Ukraine ket nairaman iti maysa a sangalubongan a didigra ti ekonomia idi 2008 ken bimmatok ti ekonomia. Ti GDP ket natnag iti 20% manipu didi primabera ti 2008 aginggana idi primaber ti 2009, ken naitimbeng idi dagiti analista ket nangipadpadada ti kakaro ti panagbaba kadagiti kamadian nga ekonomiko a depresion idi las-ud ti nasapa a tawtawen ti 1990.[13] Ti pagilian ket nagtultuloy a nagruna iti sangalubongan a pagtagtagilakuan ken , manipud idi 2011, daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga agipatpatulod ti bukbukel iti lubong.[14]
Ti Ukrania ket maysa a unitario nga estado a buklen dagiti 24 nga oblast (probinsia), maysa nga autonomo a republika (Crimea), ken dagiti dua a siudad nga addaan ti naipangpangruna a kasasaad: ti Kiev, ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ken ti Sevastopol, a mangibalbalay ti Ruso a Plota ti Baybay Nangisit babaen ti maysa a tulagan ti panagupa. Ti Ukrania ket maysa a republika babaen ti maysa a semi-presidensial a sistema nga adda ti naisinsina legislatibo, ti ehekutibo, ken ukoman a sangsanga. Manipud idi ti pannkatunaw ti Kappon ti Sobiet, ti Ukrania ket agtultuloy nga agtartaripatu ti makadua a kadakkelan a milisia idiay Europa, kalpasan ti Rusia. Ti pagilian ket balay dagiti 46 a riwriw a tattao, 77.8 a porsiento kadagitoy ket etniko a Ukraniano, nga adda dagiti adu a minoridad kadagiti Ruso (17%), Belaruso ken dagiti Rumano. Ti Ukraniano ket isu ti opisial a pagsasao ti Ukrania. Ti Ruso ket nawatiwat pay a naisasao. Ti kaaduan a relihion iti pagilian ket ti Kristiano ti Daya nga Otodokso, nga adda ti napigsa nga impluensia iti Ukraniano nga arkitektura, literatura ken musika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Linteg iti Ukrania. Naestaduan a Kanta iti Ukrania" (iti Ukraniano). Verkhovna Rada iti Ukrania. 2003-03-06.
- ^ "Population Ukrania". State Statistics Service of Ukraine. 2016. Naala idi 2017-07-12.
- ^ a b c d "Ukrania". Internasional a Pundo Ti Paguartaan. 2010.
- ^ "Gini index". World Bank. Naala idi 26 Marso 2013.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 Marso 2013. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "PiшeHHя Paди: ykpaïHa 30 жoBTHя пepeйдe Ha зиMoBий чac » Пoдiï » ykpaïHa » KopecпoHдeHT". Ua.korrespondent.net. Naala idi 2011-10-31.
- ^ Sangalubongan a Klinikal a Pannakapadas babaen ni Richard Chin, Elsevier, 2011, ISBN:0123815371 (panid 345)
- ^ Masakbayan iti Google Earth babaen Chandler Evans, BookSurge Publishing, 2008, ISBN:1419689037 (panid 174)
- ^ "Basic facts about Ukraine". Ukraniano a konsul idiay NY. Naala idi 10 Nobiembre 2010.
- ^ "Ukrania :: Pakasaritaan – Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Naala idi Oktubre 31, 2011.
- ^ "Dagiti Tignay ti Estado a Kamkameng – Ukrania". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Enero 17, 2011.
- ^ "Dagiti Makroekonomiko a Panagipakpakita". Nailian a Banko ti Ukrania. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Oktubre 21, 2007. Naala idi Disiembre 16, 2007.
- ^ Inozmi, "Ukraine – makroekonomiko nga ekonomiko a kasasaad – Hunio 2009" online
- ^ "Ti Ukrania ket nagbalin a ti maikatlo a kadakkelan nga agipatpatulod ti bukbukel iti lubong idi 2011 – ministro". Blackseagrain.net. Naala idi 2012-08-25.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Ukrania iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Ukrania manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Kitaen ti Ukrania iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Ukrania
- Datos ti heograpia a mainaig iti Ukrania iti OpenStreetMap

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Ti Siargao ken La Union dagiti kampeon iti Cong. Ronald Singson Inaugural Surfing Competition a naangay iti Barangay Sabang ditoy itay Enero 17-18.
Inyawid ni Editho Alcala manipud Siargao ti premio a P30,000 ken tropeo kas kampeon iti men’s open division idinto a P15,000 ken tropeo ti premio ni Vilmer Velasquez ti La Union iti panangabakna iti junior division.
Inyalat met ni Daisy Valdez, taga-La Union, ti women’s special session ket immawat iti P2,000 ken tropeo.
Aganay 80 a surfers manipud iti agduduma a paset ti pagilian ti nagsasalisal iti nadakamat a kompetision.
Idi koma Disiembre 10-13, 2007 ti kompetision ngem naiyalud-od iti Enero 17-18 gapu iti kaawan ti dadakkel a dalluyon.#


text:
Panaggaarimutong ti ayat daytoy a rabii
Gapu ta dinawatda ti panagdaniwko...
Naisurat iti baet ti panagsubo ken panagrambak, Paskua iti Max's, Waipahu, HI
Dis 15, 2008
Panaggaarimutong ti ayat daytoy a rabii
Panagpasangbay Dios Apo, Dios ti kaasi
Mesias nga anak dagiti salakan a tagibi
Kadatayo amin ket teggeden a panagaklili
Daytoy a rabii ti ramrambak ni ayat
Panangimatang iti umadanin a gasat
Ita a kanito ti punganay ti basbas
Rugit' amin a bendision, agas ranggas
Daytoy a garakgak 'tay amin ti saksi
Ti saksit' awan labas a panangngaasi
Ngarud ita intay sagrapen ragragsak
Agray-o makapabang-ar a bayakabak
Iti bayakabak a mangsibog ti puso
Mangilili iti barukong, kas karayo
Mangibatit' dam-eg rikna, kas rugso
Mangited grasia mawaw a kararuatayo
Anian ta ti Paskua ket maminsan laeng
Koma ti agnanayon kadagiti biag dumteng
Ngarud isu daytoy ti intay ar-ararawen
Panangtaginayon ti ayat amin a panawen
A. Solver Agcaoili
Honolulu/HI/Dis 2008
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Intuloyda ti simmang-at tapno agbirokda iti napintas a paglinongan ken pagipatakderanda iti kampoda. Timmulong ni Celia a nangipatakder iti kampoda a babbai.
Nagtitinnulonganda ti nangisagana iti pangrabii kalpasan a naipatakderda ti pagturoganda. Saanda a narigatan a nangisagana iti pangrabii ta adu ti impabalon da Tata Idong ken Nana Petra a naluto ken saan a karne ti ugsa ken alingo.
Naragsak di damoda a rabiida iti Tirad Pass. Namirit ti langit kadagiti bituen ken nasellag ti bulan a kas man la dinanggayanda ti naragsak a rabiida. Nangisayangkatda iti bassit a programa iti sibay ti campfire. Anian a ragsak dagiti ubbing. Pinagkantada met ni Celia iti namindua. “Naminsan a rabii, naslag diay bulan” ti immuna a kinantana ken “Biag ti mannalon” ti maikadua.
Naragsakan met a nagbuya da Tata Sikil ken tay maysa a polis nga impasurot ni mayor kadakuada.
NAKARIING ni Maestro Badol gapu iti lamiis a mariknana. Inirutanna ti dalikepkepna ta sumarut ti lamiis a mariknana.
“Agriingkayon, Celia, sika a pillar daytoy nga ili, ta inkayo agluto iti kape ta bareng maep-ep ti lamiis!” impukkaw ni Maestro Badol manipud iti bangir a tolda. Adda met da Celia ken dagiti babbai nga scouts iti bangir a tolda.
Ngem malam-ekda met isu a dida bimmangon a dagus. Nagiinnarasaas ketdi nga agiinnestoria dagiti ubbing. Nangngeg ni Maestro Badol ket nagsao manen.
“Ania pay la ti pagiinnarasaasanyo dita?” Bugkawen ti timek ti ulitegna a maestro. “Kasta pay ti pillar ti ili a kunada! Pillar ti ilida kano!” intanabutob ti maestro.
Nangngeg ni Celia ngem saan a nagun-uni. Bimmangon ket napan nagluto iti kape nga impabalon dagiti dadakkelna.
NAGMALMALEM a nagpasiarda iti umuna nga aldaw iti kakaykaywan iti bantay, aglalo iti naglikmut ti nakaisuratan iti tanda iti pannakiranget ken ipapatay ni Gregorio del Pilar iti dayta a disso. Dinalusanda ti naglikmut ken dimngegda kadagiti estoria ni Tata Sikil maipanggep iti Tirad Pass iti panaginanada.
Nasinada iti dua a grupo – grupo dagiti lallaki ken grupo dagiti babbai. Intuloyda ti nagdakiwas a nagbirok iti atap nga orkidias. Simmurot ni Mr. Tipag kadagiti babbai.
“Sir, apay a dakami ti surotam, saan a dagiti lallaki?” dinamag ni Celia.
“Amangan no matnag diay pillar ti ili ket madadael,” inrabak ti maestro.
“Maysaka met, sir!” ket inlayat ni Celia ti iggemna nga orkidia.
“Please don’t! Sayang dagita!” sinarapa ni Mr. Tipag dagiti inlayat ni Celia nga orchids nga iggemna. “Nagrigrigatak nga inuli dagita, wen!” agkatkatawa ni Mr. Tipag a nangiggem iti ima ni Celia ket alaenna koma dagiti orchids.
“Ni kukuam laeng!” kinuna ni Celia ket indissona iti sango ti maestro sa napan nagtugaw iti rabaw ti dakkel a bato. Nagpannimid ket malmalday a nangibato ti panagkitana iti adayo. Lumablabbasit ti napudaw ken nalinis a pingpingna gapu iti pudot.
Impagarup ti maestro a gimmura ni Celia, ngem dagiti imbalbalakad da Mayor ken dagiti lallakay a kaduana ti pampanunoten daytoy. “Ania ngata ti kayatda a sawen iti pillar ti ili? Ken apay ngata a kasta unay ti rurod ni Uncle iti sinaoda?”
“Ne, awitem daytoy ket nabannogsan ni Celia a mangaw-awit,” natimudna a kinuna ni Mr. Tipag iti maysa kadagiti ubbing a babai a kaduada.
Idi kuan, nagpagnapagna nga agsagsagawisiw ti maestro iti sango ni Celia. Tumangtangad kadagiti natayag a kayo bayat ti panagpagnapagnana.
“Look, Celia, look! Look at those beautiful flowers up there. Look, girls!” bigla a nagsao ken itudtudona iti ngato.
Bigla a timmakder ni Celia iti nagtugawanna iti kigtotna, “Yanna, yanna ti dakkel nga uleg?” sinaludsodna a makarkarattot.
Nagkakatawada amin gapu iti sinao ni Celia. Intudoda dagiti nadumaduma ti marisda a sabsabong iti ngatuenda.
“Hay, naku! Kunak la ket no dakkel nga uleg ti ibagbagayo itayen!” sinarapana ti barukongna nga agtibtibbayo pay laeng iti pannakakigtotna.
“Dagita nagpipintas a sabong ti kunak,” ket intudo ni Mr. Tipag dagiti sabsabong.
“Ay, wen, nagpipintasdan! Maalam ngata ida, sir?” inkarit ni Celia.
“Gapu kenka, uliek,” insungbat met ti maestro sana inggidato nga immuli a nangpuros kadagiti sabong.
Naragsakan dagiti ubbing ta napunas ti naliday itay a langa ni Celia.
Intuloyda ti nagbirok kadagiti orchids. Malemen idi mangngegda ti sultip ni Maestro Badol. Gapu ta nagsisinada, nagsultip ni Mr. Tipag. Nagtataray dagiti ubbing nga immasideg. Nagsublida iti kampo. Nadanondan ditoy ti grupo dagiti lallaki nga scouts.
“Addakayo aminen?” sinaludsod ni Maestro Badol.
“Yes, sir!!!” naparagsit ti sungbat dagiti ubbing.
KALPASAN ti pangrabii, nagaramidda manen iti bonfire. Imbaga ni Maestro Badol a tunggal maysa, ibagana dagiti naaramidanna iti nagmalem. Naragsak met dagiti ubbing a nagestoria kadagiti napasaranda.
Palpaliiwen met ni Celia ti ulitegna. Salsaludsodenna iti bagina no apay a kasta unay ti rurod ti lakay iti sinao dagiti lallakay iti ilida.
Idi nalpas ti panagestoria dagiti ubbing, sinango ni Maestro Badol ti kaanakanna.
“Sika met, pillar ti ilida, ania ti inaramidmo?” sinaludsodna.
Insalaysay ni Celia ti pannakakigtotna. Nagkakatawada amin. Nasiputan ni Celia ti ngirsi ni Maestro Badol ken ti panagtuprana a kagiddan ti panagdayamudomna. Ngem dina impadlaw a nakitana ti inaramid ti ulitegna.
(Adda tuloyna)


text:
Ni Tatang Lakay
Itay Oktubre 23 (2012), nakigtot ti pagilian kalpasan a nairakurak nga adda 81 a kongresista a nagpirma iti maikadua nga impeachment complaint maikontra ken ni Chief Justice ti Korte Suprema, Hilario Davide, Jr.
Dayto ti umuna a gundaway ken ti maikadua nga opisial ti gobierno manipud ken ni napadisi a Presidente Joseph Estrada, iti pakasaritaan ti pagilian a maimpeach ti maysa a Chief Justice.
Makapariribuk ti mabalin nga ibunga daytoy nga inaramid dagiti Kongresista.
Ta ti isaklangda a mausig iti babaen iti impeachment ket maibilang a maysa kadagiti sumagmamano (no adda) a tangtangaden ken raraemen dagiti umili.
Bayat ti impeachment ni Estrada, ni Davide ti ladawan ti maysa a makabael a hues, awanan panagduadua ken natibker a mangidaulo iti naannayas a panaguyas ti panagusig. Saan a pinaituray kadagiti agkakasirib nga abogado, nangruna iti Depensa, ket riniendaanna ida babaen iti nainsiriban a panangipakatna iti kababagas ti linteg.
Kasta met idi mapataud a krisis Konstitusional ti panagprotesta dagiti umili kalpasan a saan nga impalubos dagiti senador a pro-Estrada ti pannakalukat ti enbelop a mapapati a naglaon kadagiti dokumento ti bangko ni Estrada a nagpirma iti nagan ni Jose Velarde. Iti panangibabawi dagiti opisial a militar, polis, Navy ken panaglusulos dagiti miembro ti Gabinete ni Estrada, nagtignay ni Davide ken ti Korte Suprema ket pinagsapatana ni Gloria Macapagal-Arroyo a presidente, sa kadagiti sumagmamano a pangngeddengna pinatalgedanna iti kinalehitimo ti turay ni Macapagal-Arroyo. Iti daytoy nga inkeddeng da Davide nalapdan ti krisis ken pannakabingay ti pagilian ken pannakaiparukpok ti dara.
Madakamat pay ditoy a naipaulog dagiti landmark decisions iti babaen ti liderato ni Davide iti Korte Suprema kas iti mapapati nga illegal a pannakagun-odna a kinabaknang dagiti Marcos, ti coconut levy a mapapati a nagtaudan ti inggatang ni Danding Cojuanco ken pangulo ti Nationalist People’s Coalition iti San Miguel Corporation, ken iti pannakalukat manen ti Kuratong Baleleng Case maikontrea ken ni Senador Panfilo Lacson.
Iti sabali a bangir, asino dagiti prinsipal nga autor ti impeachment complaint? Isuda da Dip. Gilberto C. Teodoro, Jr., paborito a kaanakan ni Danding Cojuanco ken pangulo ti Nationalist People’s Coalition, ken Dip. Felix William B. Fuentebella.
Iti baet nga ibagbaga dagitoy nga awan nailaok a motibo ti politika iti panangipilada iti complaint, masirip a dakkel ti akem ti partido agsipud ta nagpirma ditoy dagiti kameng ti NPC idinto a sumagmamano laeng dagiti nagtaud iti sabali a partido.
Dakkel ti pagbatayan nga impakita ti NPC ti bilegna a kas partido tapno magun-od dagiti kameng aniaman ti panggepda.
Saan ngarud nga iwalin lattan ti pamanunotan ni Sen. Joker Arroyo nga adda nalimed a tulag ti NPC ken ti administrasion ket maidaton ti chief justice para laeng iti panagballigida iti masungad nga eleksion.
Kasta met a saan a mabalin nga ibarengbareng ti panagipapan a kayatda a dadaelen ti imahen ni Davide tapno mapakapsutan daytoy ket mapagduaduaanton ti kredibilidadna a mangidaulo iti Korte Suprema a nakaipem-penan dagiti kaso dagiti nabileg a tattao a pakairamanan ti pundador ti NPC.
Ngem kuna ni Davide: Iti panangipila dagiti Kongresista iti impeachment complaint, saan a siak ti daddadaelenda no di ti Korte Suprema a kas maudi a snaggir ti demokrasia.
Agpayso dayta. Pagtarayanto pay dagiti umili iti kanito a kasapulanda ti hustisia no madalupo metten kas institusion ti Korte Suprema?


text:
Kasibu, Nueva Vizcaya
Ti Kasibu ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Vizcaya iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Kasibu ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Antutot
- Alimit
- Poblacion (Alloy)
- Bilet
- Binogawan
- Bua
- Biyoy
- Capisaan
- Cordon
- Didipio
- Dine
- Kakiduguen
- Lupa
- Macalong
- Malabing
- Muta
- Pao
- Papaya
- Pudi
- Tokod
- Seguem
- Tadji
- Wangal
- Watwat
- Camamasi
- Catarawan
- Nantawacan
- Alloy
- Kongkong
- Pacquet (Ilongot Res.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Vizcaya". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Nueva Vizcaya". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ti Tatang Lakay
Nupay adda tignay dagiti dadakkel a pagilian a manglapped iti napardas a panagbalbaliw ti klima, kapaliiwan nga awan ti magudilanda agsipud ta saanda met a sangsangkamaysa iti daytoy a pannakirupak iti panagbara ti lubong. Karaman ditoy dagiti dadakkel ken babaknang a pagpagilian a pakairamanan ti Estados Unidos. Kinapudnona, maysa a dakkel a pakababbabalawan ti Estados Unidos ti panagguddengna nga agpirma iti katulagan a mangituding iti naing-inget a panangkontrol iti panagpartuat kadagiti alikamen nga ad-adda laeng a makaparnuay kadagiti maipug-aw a rugit a mangipaay iti polusion.
Nasakit nga annugoten ngem maat-atiwtayo iti pannakirupak iti polusion agsipud ta malaksid iti saan a naan-anay a panangited dagiti dadakkel a pagilian iti suportada iti tignay a manglapped iti polusion, agtultuloy ti saan a panangitaltalek dagiti babassit ken nakurapay a pagilian iti epekto ti polusion iti aglawlaw, partikular la unay iti Inatayo a Daga.
Ditoy pagiliantayo, adda met dagiti addang tapno malapdan ti polusion a maysa kadagiti kangrunaan a gapu iti panagbaliw ti klima iti sangalubongan. Ta saanen a mailibak a nupay dakkel ti mait-ited dagiti napartuat nga alikamen ken produkto para iti pakagin-awaan dagiti umili ken pakaitaluan ti klase ti panagbiagda, naglasat dagitoy kadagiti proseso ken makinaria ken paktoria a nagipug-aw kadagiti nangisit nga asuk a nangparugit iti tangatang nga itan ket maitudtudo a maysa a makagapu iti panagbara ti klima.
Madakamat ditoy dagiti kangrunaan a modo ti trans-iti moderno a lubong, kas iti kotse, dyip, motorsiklo, tram, bus, ken dadduma pay a de-motor a luglugan nga agipug-aw kadagiti nangisit nga asuk iti inaldaw iti panagassisawda kadagiti kalsada; dagiti alikamen iti pagtaengan a napartuat tapno mapalag-an ti trabaho dagiti agtagibalay ken pamilia, kas iti repriheradura, aircon, sprayers, etc., ken dagiti produkto a mangpaadu iti produksion kas iti ganagan, pestisidio ken insektisidio a pagpatay kadagiti igges, sakit dagiti mula, etc. Ngem dagitoy ket agipasngaw kadagiti gas a karaman kadagiti mangparparugit iti tangatang.
Ngem uray kadagiti nadumaduma nga ili, aglalo kadagiti nasulinak a barangay wenno adda kadagiti upland municipalities, adda pay la dagiti nakaugalian dagiti immun-una a henerasion nga aramiden iti inaldaw-aldaw nga idi un-unana ket maibilang a para iti pagsa-yaatan iti salun-at dagiti agindeg ngem itan, ket dakkel iti akemda iti pannakarugit iti tangatang.
Maysa daytoy ti panagur-dagiti nataengan iti basura iti abut a kadawyan a makali iti likudan ti balay.
Sabali laeng ti panagkaykay kadagiti nagango a bulbulong ken aniaman a naiwara a basura sadanto mapuoran.
Natawidtayo daytoy a kaugalian kadagiti immun-una a kaputotantayo. Idi, iti bigbigat, kadawyanen nga agsagad dagiti nataengan iti paraangan ti balayda, kaykayenda dagiti naregreg a bulbulong, ukkonenda iti sirok dagiti kayo sada puoran. Adda pammati ngamin idi a no inaldaw a masuoban dagiti agbunga a kayo, agsabong dagitoy. Malaksid iti dayta, naipaugali metten a karaman ti panagkaykay wenno panagsagad iti paraangan iti panagdalus iti pagtaengan.
Kadawyan ngarud a makita iti bigbigat kadagiti paraangan dagiti napuskol nga asuk manipud kadagiti napuoran a basura.
Ngem ti saan nga ammo dagiti immuna a kaputotantayo, maysa daytoy a napeggad a wagas a panangpukaw iti basura agsipud ta apektaranna ti salun-at dagiti agindeg, malaksid laeng a dakkel a makagapu iti pannakarugit iti tangatang a maitudtudo itan a maysa a makagapu iti panag-bara ti lubong.
(Adda tuloyna)


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Maysa a lalaki ti napang-or ti ulona gapu iti mapapati a panangkursonada kenkuana ti kalugaranna idiay Barangay San Roque, itoy nga ili.
Segun iti inbestigasion ti polis, adda iti dalanna nga aggawid ni Efren Rodriguez, addaan naan-anay nga edad, ken residente iti nadakamat a barangay idi pinang-or ti suspek a nainaganan Wilfredo Etrata, kalugaran ti biktima.
Gapu iti pannakapang-orna iti natangkan a banag, nagkammuol ti ulo ti biktima.
Naglibas ti suspek kalpasan ti insidente.#


text:
MAIBILANG kadi a panangtengngel iti nawaya a panagirakurak wenno press freedom ti panangkanselar ti Security and Exchange Commission iti rehistrasion wenno certificate of incorporation ti Rappler Incorporated, nalatak a kompania iti social media nga addaan iti news website a kritikal iti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte, wenno ar-aramiden laeng ti SEC ti mandatona a mangipakat ti linteg?
Imbabawi ti SEC ti certificate of incorporation ti Rappler Inc. gapu iti mapapati a panaglabsing ti kompania iti probision ti 1987 Constitution a nasken nga amin nga agtagikua iti lokal media ket Pilipino. Inakusaran pay ti SEC ti Rappler iti panaglabsing iti Anti-Dummy Law, Corporation Code ken Securities Regulation Code. Supiaten dayta ti management ti Rappler nga idauluan ti pundador a ni broadcast journalist Maria Ressa. Impettengna a ti desision ti SEC ket harassment ken wagas a naan-anay a panangpaulimekda iti kompania kalpasan dagiti naglabas a panangikuskuspil ti agdama nga administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte.
Inrakuraken ni Ressa nga aramidenda amin a legal a proseso tapno irupirda ti kalinteganda para iti nawaya a panagirakurak. Nangiyusuaten ti management ti Rappler iti addang tapno maibabawi ti desision ti SEC kabayatan ti pannakaitultuloy ti operasionda ken agtultuloy ti panagirakurakda kadagiti damag.
Iti likudan dagiti adu a pammabalaw, naglibakan ni Presidente Duterte, ken Malacañang ti alegasion ti management ti Rappler a ti pannakaibabawi ti certificate of incorporation ti kompania ket saan a panagatake iti press freedom, ngem wagas laeng a panangipakat ti linteg.
Nalawag ti naipalaon iti 1987 Constitution a ti panagtagikua ken panangmanehar ti mass media iti Pilipinas ket para laeng kadagiti makipagili wenno Filipino citizen, wenno kadagiti korporasion, kooperatiba wenno asosasion a sibubukel a kukua ken manmaneharen dagiti umili.
Iti desision ti SEC a pinirmaan ni Chair Teresita Herbosa, indeklararda a “void” ti business instrument a Philippine Depositary Receipts nga inted ti Rappler Holdings para iti Omidyar Network Fund LLC, maysa a pondo a binukel ni eBay founder Pierre Omidyar ken ti asawana, agpada a ganggannaet, ta ibilangda a dayta ket saan a maikanatad a transaksion iti Securities Regulation Code.
Kalaksidan ti pannakakanselar ti certificate of incorporation ti Rappler Inc., nga ibilang ti SEC kas media entity a nangilako ti control kadagiti ganggannaet, naibabawi pay ti certificate of registration ti 98.77-percent stockholder ti Rappler Holdings Corp ta ibilang ti SEC a dayta ket wagas a panangallilaw tapno malisianda ti pagannurotan a naipalaon iti Konstitusion.
Para kadagiti umili nga awan ti kankanunonganna, dakkel a pangta iti nawaya a panagirakurak ti napasamak iti Rappler ta no napagteng dayta ti dakkel a kompania ket ad-addan a mapasamak kadagiti babassit a local media no akemenda ti annongda a mangirakurak ti kinapudno. No adda man linabsing ti management ti Rappler a linteg, saan ngata koma a nasaysayaat no nasurot ti umno a proseso a naikkanda iti naan-anay a gundaway a nagpalawag wenno inlinteg ti panagbiddutda, saan ketdi a dagus a nakanselar ti certificate of incorporation nga awan ti umno a proseso? Saan kadi a naipalaon met ti kalintegan ti “due process” iti 1987 Constitution?
Pagrason man ti gobierno a ti pannakaipakat ti 1987 Constitution iti gapu ti pannakakanselar ti certificate of incorporation ti Rappler, ngem kaano pay a nagbalin a natudio wenno napudno dagiti opisial ti gobierno iti Pamunganayan-Linteg iti agdama a panawen. Saan kadi a nalawag a panaglabsing iti Bill of Rights iti Konstitusion dagiti mapaspasamak nga extra judicial killings wenno summary executions? Saan kadi a panaglabsing iti soberenidad ti Pilipinas a naipalaon iti Konstitusion iti panangbaybay-a kadagiti Chinese a mangsaksakup iti teritorio ti pagilian iti West Philippine Sea ken panagsukisok iti Benham Rise? Nadagdagsen nga amang dagita a panaglabsing iti Konstitusion, ngem ania ti ar-aramiden ti gobierno?
Saan a mailibak ti panagipabpablaak ti Rappler kadagiti damag a makadagil kadagiti opisial iti agdama nga administrasion. Naminsanen a binallaagan ti Presidente maikontra iti Rappler kabayatan ti State of the Nation Address-na. Ngem intultuloy ti Rappler ti nagipablaak kadagiti damag a kritikal iti agdama nga administrasion kas kadagiti nadara a pammapatay iti nainget a kampania ti gobierno kontra illegal a droga ken dagiti mapapati nga agtultuloy a kurapsion ken panagabusar dagiti dadduma nga opisial ti gobierno.
Nakalkaldaang ti pannakakanselar ti certificate of incorporation ti Rappler ta napasamak daytoy iti panawen a kasapulan unay dagiti umili iti nawaya a panagirakurak tapno mapakaammuanda kadagiti nagduduma a pasamak a pakaseknan ti panagbiagda nangruna kadagiti adda pakainaigan dagiti agtuturay ken opisial ti gobierno. Napateg unay ti nawaya a panagirakurak tapno maidanon kadagiti umili dagiti pudno a pasamak ket matulonganda a nainsiriban nga agikeddeng ken maaddaanda iti pagbasaran iti panagbiagda.
Iti daytoy a panawen a panagraira dagiti palso a damag wenno fake news nangruna iti social media, kasapulan unay ti responsible a news website a mangidanon kadagiti pudno a damag. Mabalin a ti napasamak iti Rappler ket pataudenna ti panagamak kadagiti kameng ti media ken human rights advocates ket agulimekda kadagiti dakes a mapaspasamak iti pagilian ken kagimongan. Nasken ti pannakasaluad ti press freedom ta no nakeltayen daytoy, mabalin nga agtinnag ti administrasion iti diktatora a turay.


text:
Armenia
Nagsasabtan: 40°N 45°E / 40°N 45°E
Ti Armenia i/ɑrˈmiːniə/ (Armenio: Հայաստան Hayastan [hɑjɑsˈtɑn]), opisial a ti Republika ti Armenia (Հայաստանի Հանրապետություն, Hayastani Hanrapetut’yun, [hɑjɑstɑˈni hɑnɾɑpɛtuˈtʰjun]), ket maysa a napalikmutan ti daga, a kabambantayan a pagilian idiay Abagatan a Kaukaso a rehion iti Eurasia. Mabirukan daytoy idiay nagsasabtan iti Akinlaud nga Asia ken Akindaya nga Europa,[10] nabeddengan daytoy babaen ti Turkia iti laud, ti Georgia iti amianan, ti de facto a nawaya a Republika ti Nagorno-Karabakh ken ti Azerbaijan iti daya, ken ti Iran ken ti Azerbaijani nga exclave iti Nakhchivan iti abagatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Batay-linteg iti Republika iti Armenia, Artikulo 12.
- ^ Asatryan, Garnik; Arakelova, Victoria (Yerevan 2002). Dagiti etniko a minodad idiay Armenia. Paset iti OSCE
- ^ Ti Batay-linteg iti Republika iti Armenia, Artikulo 55.
- ^ "The World Fact Book – Armenia". Central Intelligence Agency. Naala idi 2010-07-17.
- ^ "Estadistika a Serrtbisio ti Armenia" (PDF). Sangalubongan a Datos ti Panagtaldiap Ekonomia, Oktubre 2009. IMF. Naala idi 2 Septiembre 2010.
- ^ "News.am". Sangalubongan a Datos ti Panagtaldiap Ekonomia, Oktubre 2009. IMF. Naala idi 1 Enero 2011.
- ^ a b c d "Armenia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2010-04-12.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
- ^ "Human Development Report 2013". United Nations. 2013. Naala idi 21 Mayo 2013.
- ^ Ti Armenia ket naipanunotan nga adda idiay Asia ken/wenno Europa. Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian pannakaidasig dagiti rehion iti lubong ket ikabilna ti Armenia idiay Akinlaud nga Asia; ti CIA World Factbook "Armenia". The World Factbook. CIA. Naala idi 2 Septiembre 2010. "Armenia". National Geographic. ken "Armenia". Encyclopædia Britannica. ket ikabilda pay ti Armenia idiay Asia. Adda pay dagiti dadduma nga agikabil ti Armenia idiay Europa a kas ti Oxford Reference Online "Homepage". Oxford Reference Online. Naala idi 2 Septiembre 2010. ken "Europa". Worldatlas. Naala idi 2 Septiembre 2010.
- Armenia
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Kaukaso
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti pagilian ti Asideg a Daya
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
VIGAN CITY – Kas sungbatna iti problema ti trapiko nangruna iti puseg ti siudad, maysa kadagiti kangrunaan a proyekto ti gobierno ti siudad ita a tawen ti pannakaipasdek ti maysa a multi-level a pagparkingan.
Kinuna ni Mayor Eva Marie S. Medina a maysa a dakkel a proyekto ti gobierno nga idadauluanna iti 2014 ti pannakaipatakder ti multi-level parking tapno masungbatan ti problema ti trapiko dagiti lugan iti siudad ti Vigan.
Innayon ti mayora a maprosproseson ti loan manipud iti Municipal Development Fund Office, agsipud ta malaksid a nababbaba ti porsiento ti mautang ditoy, at-atiddog pay ti spreadna a tawen, ken adda pawaywayna bayat ti pannakaipatakder ti pasdek ti parkingan.
Maipatakder ti multi-level parking iti napuoran idi a tiendaan publiko ti Vigan, addaanto kadagiti pagtagilakuan iti aglawlawna agingga iti maikapat a kadsaaran ngem puro a pagparkingan iti tengngana.#


text:
CABUGAO, ILOCOS SUR- Panggep manen ti gobierno munisipal ti umutang iti bangko tapno maikalawa ti serbisio ti danum ditoy nga ili.
Maysa a surat a naggapu ken ni Mayor Dioceasar Suero ti naidatag iti sangguniang bayan ditoy a mangpaaprobar iti maysa a resolusion a mangted iti otoridad iti mayor nga umutang iti maysa a bangko tapno maidanon ti serbisio ti danum iti sumagmamano a barangay daytoy nga ili.
Babaen ti nasao nga loan, manamnama a maidanon ti serbisio ti Cabugao Waters kadagiti sumagmamano a barangay iti daya a pakairamanan ti Maradudon, Catucdaan, Alinaay ken Caellayan.
Segun iti mayor, adda kiddaw dagiti opisial ken residente dagiti nadakamat a barangay tapno maidanon kadakuada ti serbisio ti danum.
Ngem sumagmamano a konsehal iti nangibatad iti reserbasionda iti yuutang manen ti gobierno munisipal iti baet a mangrugin nga agbayad daytoy iti inutangna a P35 milion para iti expansion program ti Cabugao Waters.
Segun iti maysa nga opisial, 20% iti internal revenue allotment ti mailatang para iti pagbayad iti utang ti gobierno munisipal.
Mapapati a sidadaan ti Land Bank of the Philippines a mangpautang iti gobierno munisipal iti P15 million para iti nasao a proyekto. Ngem mapattapatta nga umabot iti P19 milion ti magastos iti nasao a plano.
Itay napan a tawen, kiniddaw dagiti opisial ti Cabugao Waters a maingato ti singir ti makunsumo a danum tapno adda pagbayadna iti utangna para iti nasao nga expansion programna.
Ngem nababalaw ketdi dagiti opisial ti waterworks gapu iti alegasion a saan nga episiente a panagkolekta iti singir ti makonsumo a danum dagiti consumers iti binulan.
Agdagup iti P6 milion ti tinawen ti bayadan ti Cabugao Waters iti utangna nga agpaut iti 15 a tawen.
Segun iti maysa nga opisial, P2 milion laeng ti napastrek ti Cabugao Waters ket ti gobierno munisipal ti mangibaklay iti P4 milion a kurang ti pagbayad.#


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Kiniddaw ni Mayor Roque Verzosa ken ni Vice Gov. Jerry Singson ti pannakairaman ti sangapulo ket maysa a daan a botika ti barangay ditoy iti programa a Botika ng Barangay nga ilunglungalong ti bise gobernador.
Sakbayna, naited ti agpateg iti P25,000 nga ag-agas kadagiti 32 a botika ti barangay ditoy nga ili a sinaksian dagiti municipal officials, barangay captains ken dagiti barangay health workers.
Kiniddaw ni Verzosa ken ni Singson ti panangabaruanan dagiti nadakamat a 11 a daan a botika tapno makumpleto amin dagiti barangay ditoy nga ili a mabenepisiaran iti programa a Botika ng Barangay, banag a pinatgan met ti bise gobernador.#


text:
CAMP BGEN OSCAR M FLORENDO – Agdagup iti 508 dagiti polis a naipromot itay nabiit, daytoy ti impakaammo ni Police Chief Superintendent Ricardo C. Marquez, PRO1 Director.
Segun ken ni Marquez, kadagiti Police Commissioned Officers (PCOs), tallo a PCI ti naipromot a police superintendent, 3 a Senior Inspectors (PSI) ti naipromot a PCI, 11 Inspectors (PI) iti PSI idinto nga iti Police Non-Commissioned Officers (PNCOs), 2 a Senior Police Officer 3 (SPO3) ti naipromot a SPO4, 2 SPO2 iti SPO3, 5 SPO1 iti SPO2, 14 Police Officer 3 (PO3) iti SPO1, 134 PO2 iti PO3, 334 PO1 iti PO2.
Impaganetget ni Marquez ti panagbalin dagiti kaiprompromot nga opisial a napakumbaba ken responsible iti pagrebbenganda ket iti panagpangato ti ranggoda, kasta koma met ti ingangato ti commitmentda nga agserbi ken mangsalaknib kadagiti tattao.
Agtultuloy koma ti panangitedyo amin a kabaelanyo kas opisial ti PRO1, kinuna ni Marquez.#


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Uray agkasinsin, agpinnatay no nakullaapanen ti panunot gapu iti arak.
Binagsol ni Marwin Macugay y Yago, 27, baro, residente iti Barangay Sta. Cruz ditoy nga ili, ti kasinsinna a ni Michael Macugay y Yagin, 30, baro, kalugaranna met laeng, gapu iti panagsubangda bayat ti panaggiinomda iti balay ti suspek idi parbangon ti Oktubre 5.
Mapapati nga imballaag ni Michael a paltoganna ni Marwin idi kapudot ti panagsubangda ket namindua a binagsol ti suspek ti kasinsinna a nakasugatan ti tian ken makannigid a takiag daytoy.
Naitaray ni Michael iti Sto. Cristo Milagroso Hospital, Sinait sa naiyalis iti Mariano Marcos Hospital and Medical Center, Batac City, Ilocos Norte idinto a boluntario a simmuko ti suspek ken ni Barangay Captain Ricardo de Guzman Vinluan.
Narekobre iti crime scene ti maysa a cal. 38 Smith and Wesson revolver a nagkarga iti maysa a bala ngem awan a nasarakan dagiti polis ti patadem a naaramat iti pammagsol.#


text:
Ti Naidumduma a Bullalayaw ti Cagayan
Libro dagiti dandaniw a para ubbing, mayalnag
Mayalnag ti Bullalayaw, antolohia dagiti daniw a para ubbing ti Grupo Bullalayaw inton Dis. 8, 2012, 7:30-10 a.m. iti Ballesteros West Central School, Centro West, Ballesteros, Cagayan iti panangsangaili da Mario A. Rosario ken Dr. Silvino B. Siddayao, prinsipal ken district supervisor, kas panagsaganadda.
Nainaw ti nasao a proyekto iti panggep dagiti mannurat a Cagayano a makitinnulong iti panagrangpaya ti K to 12 Curriculum kangrunaanna iti MTB-MLE a programa ti Department of Education (DepEd), malaksid iti agtultuloy a pannakaparangpaya ti Literatura Ilokana ken ti pannakapatibker ti pannakausar ti nariingan a pagsasao kadagiti umun-una a grado iti pagadalan elementaria.
Buklen ti Grupo Bullalayaw dagiti kangrunaan a mannaniw iti Cagayan ken iti kabangibangna a Kalinga, a kaaduan kadagitoy ti kameng ti GUMIL Cagayan.
Nagpaay nga editor da Johmar R. Alvarez, Roy V. Aragon, Dexter M. Fabito, Freddie Pa. Masuli ken Ariel S. Tabag. Immaldit met ti Saniata Publications.
Paset ti nasao a panagyalnag iti Christmas Program ti GUMIL Cagayan nga idauluan da GC President Arthur Urata ken GF Vice President Vilmer Viloria a maangay inton Disiembre 7-8 iti Usita’s Beach Resthouse, Cabuloan East, Ballesteros, Cagayan iti panangsangaili ti pamilia da Board Member Jessie ken Lanie Usita ken iti pannakitinnulong da Engr. Rolando G. Torida ti DPWH ken Alex V. Yadao ti ALVIYA Literary Foundation.
Kadagiti interesado a tumabuno iti panagyalnag wenno gumatang iti kopia, mabalin a kontaken dagiti sumaganad a numero para iti reserbasion: 0948-986-4481 (F.P. Masuli), 0918-682-6330 (A.S. Tabag), 0906-967-0519 (D.M. Fabito), 0917-618-1377 (J.R. Alvarez) ken 0917-649-7154 (R.V. Aragon). (Freddie Pa. Masuli)
(Naipablaak iti Bannawag, Disiembre 3, 2012 a bilang.)


text:
La Compañía
Naimatangak ti pannakaipasngayna
manipud iti iniin dagiti bulbulong
wenno kadagiti nagangtan a pagsaingan
a mangpaksiat iti agsaknap a tingra
ti naglusdoy a pigsak,
in-inut met a naaddaan ti bukod a regta
kinadkaduak iti tunggal panagpangatona
tapno ipasindayagna ti bukodna a pintas
ket wanawananna ti pinanawak a pagarian
iti apagbiit laeng panawen.
ket iti apagkirem, kaatagna dagiti riniwriw a kiray
dagiti naikuruay nga isem
a mangpasingked pay iti kinapusaksakna
tapno dayawen dagiti napuyatan nga essem.
ita ta kasapulanna ti inana
addaak latta iti sibayna
a pangipulanganna iti binulodna a pigsa
tapno kaduaenak met iti innak panagmaymaysa.
- Dec 20, 2012
(Ladawan: Incendio de la Compañía)


text:
Suasilandia
(Naibaw-ing manipud iti Swaziland)
Katkategoria:
- Suasilandia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1968
- Dagiti mankomunidad a monarkia


text:
ISASANG-AT ITI TIRAD PASS. Kinuyog ni Mayor Luz Villalobos ti Gregorio del Pilar dagiti kameng ken dadduma nga opisial ti Philippine Military Academy nga indauluan ni Brigadier General Carlos Quita iti yuulida iti Tirad Pass idi Mayo 5. Iti Tirad Pass ti nakapasagan ni Gen. Gregorio del Pilar bayat ti pannakirangetda kadagiti Amerikano a mangkamkamat ken ni Gen. Emilio Aguinaldo iti panaglibasna nga agturong iti Isabela. (Danny Antalan)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › ISASANG-AT ITI TIRAD PASS


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur- Lima a lalaki a pakairamanan ti dua nga estudiante ti inaresto dagiti polis idi malem ti Hulio 7 maigapu iti kasoda a frustrated homicide.
Naaresto da Nestor Javillonar Layco, 56, naasawaan, mannalon; Oscar Javillonar Layco, 49, naasawaan; Raymundo Layco Leal, 58, naasawaan, mannalon; Philip Huesca Sendico, 16, Grade 10, agbasbasa iti Tagudin National High School; ken Raymon Abadajos Jose, 16, Grade 9, agbasbasa iti Tagudin national High School, agpapadada amin a residente iti Barangay Tarangotong, Tagudin babaen ti bileg ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Mario Anacleto M. Bañez ti Regional Trial Court, Branch 25, Tagudin, Ilocos Sur.
Akusado dagiti lima iti frustrated homicide ket nai-docket ti kaso iti babaen ti Criminal Case No. 1554-T ken nairekomenda nga agpiansada iti P40,000.00 tunggal maysa.#


text:
Rehion ti Chūgoku
Ti Rehion ti Chūgoku (中国地方 Chūgoku-chihō), naam-ammuan pay a kas ti rehion ti San'in-San'yō (山陰山陽地方 San'in san'yō-chihō), ket isu ti akin-laud unay a rehion iti Honshū, ti kadakkelan nga isla iti Hapón. Buklenna daytoy dagiti prepektura iti Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori ken Yamaguchi.[1] Addaan daytoy ti populasion ti agarup a 7.8 a riwriw.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "Chūgoku" iti Ensiklopedia tiHapón iti Liblibro ti Google. p. 127.
- ^ Chugoku Electric Power, prepektura a panagtaldiap


text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Manayonan ti bilang dagiti marigrigat nga agindeg ditoy nga ili ti maiyenrol babaen ti PhilHealth program ti gobierno.
Segun iti Municipal Social and Welfare Development officer ditoy, manayonan iti 500 dagiti benepisario ti PhilHealth program ditoy nga ili kas imbilin ni Mayor Zuriel Zaragoza.
No mainayon iti dati a 1,500 a PhilHealth card holders, agdagupton iti 2,000 dagiti benepisario ti PhilHealth program ti municipal government ditoy.
Kinuna ti MSWD officer ditoy a prioridad a maiyenrol iti PhilHealth dagiti indigent nga agindeg ditoy nga ili.#


text:
Nalatak a Bangen ti Raw-ang
Ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang ket isu ti kadakkelan a sistema ti raw-ang ti korales[1][2] a buklen dagiti sumurok a 2,900 nga agmaymaysa a raw-ang[3] ken dagiti 900 nga isla a gumay-at ti sumurok a 2,600 a kilometro (1,600 mi) iti kalawa ti agarup a 344,400 kuadrado kilometro (133,000 sq mi).[4][5] Ti raw-ang ket mabirukan idiay Baybay Coral, idiay aplaya ti Queensland, Australia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ UNEP a Sentro ti Panangimatonan ti Konserbasion (1980). "Nasalakniban a Luglugar ken Tawid ti Lubong – Nalatak a Bangen ti Raw-ang a Tawid a Lugar ti Lubong". Departamento ti Enbironmento ken Tawid]. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 11 Mayo 2008. Naala idi 14 Marso 2009.
- ^ "Ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang a Pateg ti Tawidan ti Lubong". Naala idi 3 Septiembre 2008.
- ^ Ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang a Tawid a Lugar ti Lubong, a daytoy 348,000 km kuadrado, ket adda dagiti 2900 a raw-ang. Nupay kasta, daytoy ket saan a mangiraman kadagiti raw-ang a mabirukan idiay Lingsat Torres, nga adda dagiti nakarkulo a kalawa ti 37,000 km kuadrado ken mabalin nga adda ti 750 a raw-ang ken dagiti baknad. (Hopley, p. 1)
- ^ Fodor's. "Pagsurotan a Panagbaniaga ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang". Naala idi 8 Agosto 2006.
- ^ Departamento ti Enbironmento ken Tawidan. "Panagrepaso ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang a Tignay ti Marino a Parke Marine ti 1975". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Oktubre 2006. Naala idi 2 Nobiembre 2006.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hopley, David; Smithers, Scott G.; Parnell, Kevin E. (2007). Ti Heomorpolohia ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang: panagrang-ay, dibersidad, ken panagbalbaliw. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-85302-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Nalatak a Bangen ti Raw-ang iti Wikimedia Commons
Nagsasabtan: 18°17′10″S 147°42′00″E / 18.286111111111°S 147.7°E


text:
Liberalismo
Ti liberalismo (manipud ti Latin liberalis)[1] ket maysa a politikal a pilosopia wenno sangalubongan apanirigan a nabangon kadagiti kapanunotan ti waya ken panagpapada.[2] Dagiti liberal ket mangipakpatakderda kadagiti nawatiwat a waywaya kadagiti panirigan a maikaeddeng kadagiti pannakaawatda kadagitoy a pamunganayan, ngen sapasap nga agsupsuportada kadagiti kapanunotan a kas ti nawaya ken nasayaat a panagbutos, sibil a karkarbengan, wayawaya ti panagiwarnak, wayawaya ti relihion, nawaya a panaglaklako, ken ti karbengan ti biag, wayawaya, ken tagikua.[3][4][5][6][7]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Katulongan ti Latin a Diksionario ken Gramatika Unibersidad ti Notre Dame. Naala idi 2010-02-20.
- ^ Young, p. 39
- ^ Kathleen G. Donohue. Kinawaya manipud ti Panagkayat: Amerikano a Liberalismo ken ti Kapanunotan ti Aggatgatang (Baro a Panagadadal iti Amerikano nga Intelektual ken Kultural a Pakasaritaan). Unibersidad ti Johns a Pagmalditan. Naala idi 2007-12-31.
Tallo kaniada - wayawaya manipud ti panagbutbuteng, wayaway ti panagbitla, ken wayawaya ti relihion - ket nabayagen a kammasapulan ti liberalismo.
- ^ Ti Ekonomista, Tomo 341, Pabpablaak 7995-7997. Ti Ekonomista. Naala idi 2007-12-31.
Para kadagiti amin a tallo ket makibingbingay ti pammati iti liberal a kagimongan a kas ti naipalplawag dita ngato: ti maysa a kagimongan a mangitited ti naibatay ti linteg a gobierno (agturturay babaen dagiti linteg, a saan a babaen ti tattao) ken wayawaya ti relihion, panunot, panagiyebkas ken ekonomiko a pannakitignay; ti maysa akagimongan a ...
- ^ Sehldon S. Wolin. Politika ken Panirigan: Panagtutuloy ken Panagpasayaat iti Lumaud a Politikal a Kapanunotan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. Naala idi 2007-12-31.
Bayat a ti liberalismo ket napukawen a kas maysa a publiko a naibagbaga nga ideolohia, daytoy ket nakatagtaginayon ti ti panagbukbukod iti... Ti kaaduan akankanayon kadagiti nadakdakamat a karbengan a mairaman ti kinawaya ti panagbitla, panagiwarnak, asemblia, relihion, tagikua, ken dagiti pamay-an a karbengan
- ^ Edwin Brown Firmage, Bernard G. Weiss, John Woodland Welch. Relihion ken Linteg: Dagiti Bibliko-Hudaiko ken Islamiko a Perpektibo. Eisenbrauns. Naala idi 2007-12-31.
Saanen a nasken ti panangipalplawag ditoy kadagiti pundasion ken pamunganayan ti moderno a liberalismo, a mangiyunayunay kadagiti kapategan ti wayawaya ti konsiensia ken wayawaya ti relihion
- ^ John Joseph Lalor. Cyclopædia ti Politikal a Siensia, Politikal nga Ekonomia, ken ti Politikal a Pakasaritaan ti Estados Unidos. Nabu Press. Naala idi 2007-12-31.
Ti demokrasia ket kabukbukodanna a mangikapet ti maysa aporma ti gobiernot: liberalismo, iti kinawaya ken dagiti aggaransia ti kinawaya. Dagitoy dua ket mabalinda nga agtunos; saanda nga agsuppiat, ngem dagitoy ket saanda nga agpadpada, wenno nasken a naikapet. Iti moral nga urnos, ti liberalismo ket isu ti kinawaya ti panagpanunot, a nabigbigan ken sinaysanay. Daytoy ket isu ti primordial a liberalismo, a kas ti kinawaya ti panagpanpanunot ket isu ti katan-okan kadagiti kawayaan. Ti tao ket saan a nawaya iti aniaman a degrado wenno iti animan a pakalawlawan ti tignay, no isu ket saan nga agpanpanunot a naikkan ti sagut iti pannakaammo. Ti kinawaya ti panagraem, ti kinawaya ti panagadal, ken ti kinawaya ti warnakan ket naala a kadagusan manipud ti kinawaya ti panagpanpanunot.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Liberalismo iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Liberalismo iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Han a Dinastia
Ti Han a Dinastia (napalaka nga Insik: 汉朝; tradisional nga Insik: 漢朝; pinyin: Hàn Cháo; Wade–Giles: Han Ch'ao; IPA: [xân tʂʰɑ̌ʊ̯]) (206 BC – 220 AD) ket maysa idi nga imperial a dinastia ti Tsina, a simmaruno babaen iti Qin a Dinastia (221–207 BC) ken sinarunuan babaen ti Tallo a Pagpagarian (220–280 AD). Daytoy ket binangon idi babaen ti rebelde a daulo a ni Liu Bang, naamammuan kalpasan idi natay a kas ni Emperador Gaozu of Han. Daytoy ket nabiit a napasardeng babaen ti Xin a Dinastia (9–23 AD) ken ti dati a nagturturay a ni Wang Mang. Daytpy a panagsardeng ket nangisinsina ti Han kadagiti dua a paset ti panawen: ti Lumaud a Han (206 BC – 9 AD) ken ti Dumaya a Han (25–220 AD). Daytoy ket gimmayat kadagiti uppat a siglo, ti paset ti panawen ti Han a Dinastia ket naipanpanunotan a kas ti nabalitokan apanawen iti Insik a pakasaritaan.[3] Aginggan itan ng aaldaw, ti kaaduan kadagit etnikoa grupo ti Tsina ket nangibagbagada kaniada ti "tattao a Han" ken ti Insik a sinuratan ket naibagbaga a kas dagiti "Han a karakter".[4]
Ti Han nga Imperio ket nabingbingay idi kadagiti lugar a dagus a tinengtengngel baaen ti sentro a gobierno, a naamammuan a kas dagiti komanderia, ket dagiti nadumaduma a semi-autonomo a pagarian. Dagitoy a pagarian ket nain-inutda a napukaw kadagitipakakitaan ti kinawayada, a naipangpangruna idi kalpasan ti Rebelion dagiti Pito nga Estado. Ti Xiongnu, timomadiko a konpederasion a nangiturturay ti dumaya nga Eurasiano nga Estepa,[5] ket inabakda ti gubat ti Han a buyot idi 200 BC. Kalpasan ti pannaka-abak, ti politikal a pannakiasawa a kumadduaan ket tinulagan idi a daytoy ti nagbanagan ti Han a nagbalin nga isu ti de facto a nakapkapsut a kadua. Idi, nupay ti tulagan, ti Xiongnu ket nagtultuly a nagraraut kadagiti Han a pagbeddengan, ni Emperador Wu iti Han (r. 141–87 BC) ket nangirugi kadagiti nadumaduma akampania ti milisia a mangsuppiat kaniada. Ti nagpatinggan ti han a panagballigi Han kadagitoy a gubat ket dimtengan ti pannakapilit ti Xiongnu a mangawat ti basalo a kasasaad a kas dagiti tributario ti Han. Dagitoy a kampania ket nangpadakkel ti kinaturay ti Han sovereignty idiay Labneng Tarim iti Tengnga nga Asia ken nagtulong a nangipatakder ti nawatiwat a network ti pagtagilakuan a tinawtawagan ti Seda a Kalsada, nga immabut ti kaadayo a kas idiay Mediteraneo a lubong. Dagiti puersa ti Han ket nakabaelda a nangbingay ti Xiongnu kadagiti dua nga agsupsupiat a pagilian, ti Akin abagatanken Akin amianan a Xiongnu, ken pinilitda ti Akin amianan a Xiongnu a bimmallasiw ti Karayan Ili . Uray dagitoy a panagballigi, dagiti teritorio ti amianan a pagbeddengan ti Han ket napardasda a naraut babaen ti nomadiko a Konpederasion ti Xianbei.
Kalpasan ti 92 AD, dagiti eunuko ket immad-aduda a nakibibinags kadagiti politiko ti korte, nakibingbinglayda kadagiti yaalsa ti bileg a nagbaetan dagiti nadunmaduma a konsorte a sangkaputotan dagiti empresa ken dagiti nagina nga empresa, a nagtaudan ti dimtengan a pannakatnag ti Han. Ti imperiala turay ket nakaro pay a kinarkarit babaen dagiti dakkel a reliohiosao a kagimongan Daoista a nangirugrugi ti Rebelion ti Duyaw a Turbante ken dagiti Rebelion dagiti Lima a Sippit ti Bagas. Kalpasan ti ipupusay ni Emperador Ling (r. 168–189 AD), dagidi eunuko ti palasio ket nakasagabada ti nadawek a panagpapatay babaen kagiti opisal ti milisia, a nangpalubos kadagiti kameng ti aristokrasia ken dagiti gobernador ti milisia nga agbalin kadagiti appo ti gubatan ken nagbingbingay ti imperio. Idi ni Cao Pi, Ari iti Wei, ket pinagtitiponna ti trono manipud kenni Emperador Xian, ti Han a Dinastia ket nalpasen a napukaw.
Ti Han aDinastia ket maysa idi a panawen ti narang-ay nga ekonomia ken nakakita kadagiti adu nga idadakkel iti kuarta nga ekonomia nga immuna a nabangon idi las-ud ti Zhou a Dinastia (c. 1050–256 BC). Ti sensili a naitited babaen ti menta ti sentro a gobierno idi 119 BC ket agtultuloy nga isu ti pagalagadan a sensilio iti Tsina aginggana iti Tang a Dinastia (618–907 AD). Tapno mabayadanna dagiti bukodna a kampania ti milisia ken ti pannakataeng kadagiti kabarbaro a a anparukma a teritorio ti prontera , ti gobierno ket inpaumilina dagiti pribado nga asin ken landok nga industri aidi 117 BC. Dagitoy a monopolio ti gobierno ket naikkat idi las-ud ti panawen ti Dumaya a Han, ken ti pannkapukaw kadagiti rentas babaen ti nakaro a panagbuis dagitipribado nga agtagtagilako. Ti emperador ket adda idi ti kangatuan iti [Kagimongan ken kultura ti Han a Dianstia|Han a kagimongan]]. Isu ti nangimatmaton ti Han a gobierno ngem nakibingbingay ti bileg kadagiti nobilidad ken dagiti naidutok a ministro a kaaduan a nagtaud manipud ti naeskolar nga edukado a klase. Manipud ti panagturay ni Emperador Wu ken ti sumakbay, ti Insik a korte ket opisial anangitaltalged ti Confucianismo iti edukasion ken dagiti politika ti korte, nagsintesado iti kosmolohia kadagiti kinaudi nga eskolar a kas ni Dong Zhongshu. Daytoy nga annuroten ket nagpaut aginggana ti pannakatnag iti Qing a Dianstia idi 1911 AD. Ti Siensia ken teknolohia ti Han a Dianstiasiensia ken teknolohia iti las-ud ti Han a panawen ket nakakita kadagiti adu a panagrang-ay, a mairamaan ti panagaramid ti papael, ti mapipapan ti taaw a panangiturong a [[timon], ti panag-usar kadagiti negatibo a numero iti matematika, ti naiparabaw a mapa, ti napataray ti hidrauliko a armilar a timbukel para iti astronomia, ken ti maysa a seismometro a nagus-usar iti naibaliktad a pendulo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (Disiembre 2006). "Daya-Laud nga Orientasion ti Pakasaritaan dagiti Imperio" (PDF). Warnakan dagiti sitema ti lubong a panagsukisokh. 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x Kitaen ti pateg ti
|issn=(tulong). Naala idi 12 Agosto 2010.
- ^ Nishijima (1986), 595–596.
- ^ Zhou (2003), 34.
- ^ Schaefer (2008), 279.
- ^ Bailey (1985), pp. 25–26
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Adshead, Samuel Adrian Miles. (2000). Tsina iti Pakasaritaan ti Lubong. Londres: MacMillan Press Ltd. New York: Pagmalditan ti San Martin. ISBN 0-312-22565-2.
- Akira, Hirakawa. (1998). Ti Pakasaritaan ti Indiano a Budismo: Manipud ti Sakyamani aginggana ti Nasapa Mahayana. Inpatarus babaen ni Paul Groner. New Delhi: Jainendra Prakash Jain Iti Shri Jainendra a Pagmalditan. ISBN 81-208-0955-6.
- An, Jiayao. (2002). "Idi ti Sarming ket PInatpateg idiay Tsina," iti Dagiti Pnagadadal ti Seda a Kalsada VII: Dagiti nomado, dagiti Agtagtagilako, ken dagiti Nasantuan a Lallaki iti Igid ti Seda a Kalsada ti Tsina, 79–94. Inurnos babaen ni Annette L. Juliano ken ni Judith A. Lerner. Turnhout: Brepols Publishers. ISBN 2-503-52178-9
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Han a Dinastia iti Wikimedia Commons
- Han a Dinastia babaen ti Estado nga Unibersidad ti ti Minnesota
- Arte ti Han a Dinastia nga adda dagiti video a komentario, Instituto dagiti Arte ti Minneapolis
- Nasapa nga Imperial a Tsina: Ti Pagob-obraan nga Urnong dagiti Rekurso
- "Han Culture," WEbsite ti Museo ti Hanyangling
Nagsasabtan: 34°09′21″N 108°56′47″E / 34.15583°N 108.94639°E


text:
Namnamaen a makatulong kadagiti mannalon… ngem apay nga adda met dagiti maal-alindamag a sumagmamano a bumarangay ti agkedked.
27 nga aldaw kalpasan nga immay, simmarungkar manen ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo iti Ilocos Sur.
Ti Banaoang Pump Irrigation Project ti maysa kadagiti ginagara ni Mrs. Arroyo iti panagpasiar iti Region itay Enero 27, 2010 pakairamanan kadagiti sumagmamano pay a dakkel a proyekto iti deppaarna iti amianan.
Kinaddua isuna ni sigud a gobernador Luis Singson, ni gobernador Deogracias Victor Savellano ti Ilocos Sur, Cong. Ronald Singson, National Irrigation Administrator Carlos Salazar ken dagiti dadduma pay nga opisial ti probinsia.
Agarup tengnga ti aldaw idi simmangpet ti presidente iti barangay San Mariano a saksakupen ti Bantay, Ilocos Sur a nakaipasdekan met ti pump irrigation.
Apaman a simmangpet, inisigida nga inlawlawag ni Salazar ti agdama a pagsasaadan ti proyekto kenni Presidente Arroyo.
Inlawlawagna nga agarupen iti 87 a porsiento ti nalpas iti proyekto ket ti nabatbati a di pay nalpas ket manamnama a makompleto agingga Mayo iti daytoy a tawen.
Nangiyab pay ti presidente iti maysa a mannalon tapno damagenna no makatulong met laeng daytoy kadakuada, banag a pinasingkedan met ti mannalon.
Ti proyekto a narugian idi Marso 2003 ket babaen iti panangilungalong ni sigud a diputado Salaknib Baterina.
Ti proyekto nga addaan pondo nga P2.4 a bilion ket nagsaad iti karayan iti Abra.
Daytoy ket mangpasayak kadagiti kataltalonan iti barbarangay a sakupen ti Bantay, Santa Catalina, San Ildefonso, Caoayan, Magsingal, Santo Domingo, San Vicente ken Vigan City.
Ti proyekto ket addaan iti agarup 1.2 a kilometro a tunnel, 22 a kilometro ti service main canal, 46 a kilometro a lateral canal, 170 a kilometro a drainage, 310 a kilometro a ditch ken 870 a kilometro a service roads.
Agarup iti 6,312 nga ektaria ti mapasayakanna a kataltalonan a namnamaen a mangingato iti produksion iti apit dagiti mannalon. Makatulong pay daytoy tapno makissayan ti gastos dagiti mannalon ken trabaho kadagiti umili.
Kalpasan iti panangpasiarna iti proyekto, ditoyen a nangaldaw ni Arroyo kadduana dagiti opisial ti Ilocos Sur.
Maipalagip nga idi Desiembre 30 ket simmarungkar manen ni GMA ditoy Ilocos Sur babaen iti panagatendarna ken panangidaton iti sabong ni Dr. Jose Rizal, agraman iti panangdaliasatna iti kabarbaro a Banaoang Bridge.


text:
MANILA, Philippines—Former president Joseph Estrada played the belated Santa Saturday and visited poor communities in the villages of Payatas and North Triangle in Quezon City to give out groceries to residents. Estrada arrived at a covered court in Payatas to the cheers of the residents at around 9 a.m. "My New Year's resolution is to continue going around and help in whatever way I could for our people," he told reporters on Saturday morning. J. M. Aurelio, "Estrada plays Santa...belatedly," Inquirer, 12-27-08
Ti bay-ong ti Santa
ti engkanto dagiti agkutkutim
iti lua. Ditoy dagiti sanselmo
a kaarngit' malamut,
uray sangapirgis laeng nga ayat
uray manteka nga agpagdilakot
la ket ta malanitan ti bibig
la ket ta malagipda pay laeng
ti dalan ti patiray-ok.
Murkat a kuna
saan laeng nga iti lukong ti dakulap
ti agmirmiraut a Payatas
ti pakasarakan
no di ket iti nalawa nga iiseman
ti presidente ti datdatlag a salakan
iti man pelikula wenno iti Malakaniang.
Adda dagiti al-alawen a panggep
iti dua a kilo a bagas
nga asmangan ti maysa a kilo nga asukar
daytay napudaw kas iti bagas
ti dua a lata ti babassit a sardinas
a no paglangoyen iti digo ken kamotig
ket malmes ti baybay.
Umanayen nga arub-oben
pangep-ep iti bisin nga am-ammo unay
sipud pay idi iwaragawagda
ti maipapan iti gimong a baro
a gimong dagiti katan-okan iti pamuspusan
no kasano a ray-awen ti agulser
babaen iti katawa wenno diskurso
iti maibay-ong a masakbayan
dagiti sardinas wenno bagas
dagiti asukar wenno sabali manen
a panagaradas dagiti masanting a naranggas
isuda a mangisierto a kukuada
ti umuna a magao a di masinunuo no naluyak
isuda met laeng dagiti agarrap
nga pagpangkisen ti pirak
dagiti agdiwig ta ingget durbab.
Ti bay-ong a sagut ti presidente
a pinadisi dagiti iriagtayo iti Jericho March
kas iti maikadua a panagpatalakias
kadagiti amin nga arsab
iti man nagan ti sagut ti Santa
iti man nagan dagiti agdakiwas
iti bulsa kas iti baul, isuda a rapas
tapno agikari kadagiti kaasi
ti sansanuong a sardinas,
ti agbanbaningrot a bagas,
ti sabali manen a panagarsab.
Ita, laksiden ti diar ti patiray-ok
a kas atang kadagiti agbugsot:
iti Payatas ket ti pulso
ti pagilian nga agbotos,
mangipatakder manen iti bannuar
a bogus iti pedestal ti asi a maibus.
Ingget nakem ketdi dagiti kapada
nga iti bay-ong laeng ket ti anges
isalda: ti nakurapay ti kasinnala
ti baknang nga agpagungga.
A. Solver Agcaoili
Hon, HI/Dec 27/08


text:
BANTAY, Ilocos Sur- Maysa nga estudiante iti Narvacan, Ilocos Sur ti nakaiyalat iti medalia iti kalkalpas a Palarong Pambansa.
Naammuan ken ni Division Ilocos Sur Physical Education Supervisor Meneleo Palma nga inyawid ni Allen Bose, estudiante manipud Narvacan, Ilocos Sur, ti bronze medal iti Taekwondo iti nasao a paay-ayam a naangay iti Dapitan City idi Mayo 8-14.
Maysa ni Bose kadagiti pito nga atleta ti Ilocos Sur a nairaman iti Region I Athletic Association a nakisalip iti Palarong Pambansa a nakipartisiparan dagiti nadumaduma a dibision iti pagilian.#


text:
Enero 25
Ti Enero 25 ti maika-25 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 340 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (341 kadagiti bisiesto a tawen).
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1860 – Charles Curtis, Bise Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1936)
- 1933 – Corazon Aquino, Maika-11 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 2009)
- 1982 – Noemi, ket maysa a kumakanta manipud idiay Italia
- 1989 – Yasmien Kurdi, artista iti pagilian ti Filipinas


text:
Jack Nicholson
Ni John Joseph "Jack" Nicholson (naiyanak idi Abril 22, 1937) ket Amerikano nga aktor ken agpatpataud iti pelikula, ken ti karerna ket agpauten kadagiti gangani a 60 a tawen. Isu ket ammo para iti panangiladawan kadagiti nadumaduma a bida ken mangsuporta a papel, a mairaman ti satiriko a komedia, romansia ken dagiti nangisit a panangiladawan ti managrag-o a sikopatiko a karkarakter.
Dagiti 12 a nominasion iti Gunguna ti Akademia ni Nicholson ket mangaramid kaniana iti kaaduan a nainomido nga aktor iti pakasaritaan ti Akademia. Namindua a nangabaken ni Nicholson iti Kalaingan nga Aktor , naminsan para iti drama ti One Flew Over the Cuckoo's Nest (1975) ken ti sabali ket para iti romantiko a komedia iti As Good as It Gets (1997). Isu ket nangabak pay iti Kalaingan a Mangsuporta nga Aktor para iti komedia-drama iti Terms of Endearment (1983). Ni Nicholson ket maysa kadagiti tallo a lallaki nga aktor a nangabak kadagiti tallo a Premio ti Akademia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ German National Library; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, Integrated Authority File, naala idi Abril 9, 2014, Q36578 ti Wikidata
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Duncan, Paul (2003). Stanley Kubrick: The Complete Films. Taschen GmbH. ISBN 978-3836527750.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Jack Nicholson iti Wikimedia Commons


text:
Apuy
Ti apuy (sabali a panangiletra - apoy), uram , wenno puor ket isu ti napardas nga oksidasion iti materiales iti proseso ti eksotermiko a kimiko iti kombustion, a mangibbet ti pudot, lawag, ken dagiti nadumadumapay a produkto ti reaksion .[1] Ti pay nabunbuntog a proseso ti oksidasion a kas ti panaglati wenno panagkalpa ket saana nairaman iti daytoy a pannakailawlawag.
Ti gil-ayab ket isu ti makitkita a paset ti apuy. No napudoten, dagiti alingasaw ket mabalin a maionisado tapno mangpataud ti plasma.[2] Depende kadagiti sustansia a mapuoran, ken dagiti amiaman a saana kinapuro iti ruar, ti maris ken ti intensidad ti apuy ken gil-ayab ken sabalinto.
Ti apuy iti sapasap a kaaduan a pormana ket mabalin a pagbanagan iti makadadael nga uram, nga adda ti pannakabalinna a mangpataud kadagiti pisikal a dadael babaen ti panagpuor. Ti uram ket maysa a nangruna a proseso a makaaring kadagiti sistema ti ekolohia iti ballasiw ti sangalubongan. Dagiti nasayaat a pakaaringan ti uram ket mairaman ti panagpasayaat kadagiti panagtubo ken panagtaripato kadagiti nadumaduma a sistema ti ekolohia. Ti apuy ket inus-usar idin ti tattao para iti panagluto, panagpataod ti pudot, panagsenial, ken dagiti panggep ti panagiduron. Dagiti saan a nasayaat a pakaaringan ti uram ket mairaman ti pannkarugit ti danum, nurunor ti daga, panagrugit ti tangatang ken peggad iti biag ken tagikua.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Glossary of Wildland Fire Terminology" (PDF). National Wildfire Coordinating Group. Nobiembre 2009. Naala idi 2008-12-18.
- ^ Helmenstine, Anne Marie. "Ania kadi ti Kasasaad ti Banag iti Apuy wenno Gil-ayab? Daytoy kadi ket Likido, Natangken, wenno Alingasaw?". About.com. Naala idi 2009-01-21.
- ^ Lentile, et al., 319
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Apuy iti Wikimedia Commons


text:
Dinawat ti gobernador ti Ilocos Sur kadagiti agilinlinteg iti Kamara nga urayenda pay a malpas ti kaso ti anakna iti Hong Kong sada agtignay a “mangkugtar” kenkuana.
“No malpas ti kaso, mabalinda nga aramiden latta ti kayatda nga aramiden… libreda a mangkugtar (ken ni Cong. Singson),” kinuna ni Gov. Luis “Chavit” Singson bayat ti interbio kenkuana ni Jun Ramos a naipatangatang iti DWRS idi Pebrero 4.
Pinalagidan pay ni Singson dagiti intrigero a manglilibeg iti kaso nga amkenna a makapadagsen iti kaso ti anakna a ni Dip. Ronald Singson.
Inkalintegan ti gobernador nga “awan ti pinatay ti anakna, awan ti rineypna, awan ti dinangranna a tao, ti laeng bagina ti dinadaelna…” idinto nga inyunay-unayna a maysa met a “biktima ti droga” ti diputado.
Inadmitir ni Dip. Ronald Singson dagiti charges a panagikut iti droga iti Hong Kong District Court ngem para kenkuana laeng.
Inadmitirna pay a nagar-aramat iti droga gapu iti pressure iti politika, ti negosiona ken problema ti relasionna iti nobiana.
Kinuna ti agilinlinteg nga on and off a nagusar iti cocaine manipud pay idi 2004 ket makasinglot iti manipud iti uppat agingga iti lima a gramo iti maysa nga aldaw.
Nagpadispensar ni Singson kadagiti umili ti Hong Kong idinto nga innayonna a “dakkel a biddut (ti naaramidna) … a “nakaperdian ti nagan ken reputasionko, pannakaibabain ti pamiliak ken namataud iti pannakapasakit iti girlfriendko.”
Dinawat pay ni Singson ti leniency iti judge a mangsentensia kenkuana.
Kinuna ni Ilocos Sur Gov. Luis “Chavit” Singson a kapilitan nga inannugot ti anakna a diputado nga isu ti agikut iti droga agsipud ta nasukalan dagiti otoridad kenkuana ngem inyunay-unayna a ti nakumpiska iti diputado ket para personal a kasapulanna, saan a tapno ilakona.
Naaresto ni Singson iti Chek Lap Kok International Airport ti Hong Kong idi Hulio 17, 2010 kalpasan a nasukalan iti ikutna ti cocaine nga agdagsen iti 26.1 grams ken dua a tableta ti Valium.
Nupay kasta, nagbalin laengen a 6.1 grams ti cocaine kalpasan a saan a nairaman ti botelia a nakaikabilanna ket temporario a nawayawayaan ti diputado kalpasan ti panagpiansana iti HK$1 million babaen ti tulong ti dua a gagayyemna iti Hong Kong.
Istrikto ti Hong Kong iti pannakaipakat ti lintegna maikontra iti droga. Iti babaen ti linteg daytoy a pagilian, maibilang a trafficking ti panangiserrek iti droga iti teritoriana, para man iti personal a pannakaaramat wenno para lako wenno maiwaras.
Nag-inhibit ni Judge Stanley Chan gapu iti naawatna a poison letter a kunana a dina kayat a mangapekto iti iyetnagna a desision.
Kinuna ni Singson a masapul a makumbinsir ti anakna ti baro a judge a para kenkuana laeng ti droga ken saan a para lako.
Kinuna pay ti gobernador nga imballakad ti abogado iti anakna a nayonanna pay ti panangkumbinsirna iti hues tapno mapapatina daytoy a para usarna laeng ti droga.
Addaan ti drug trafficking iti maximum penalty a pannakaibalud iti tungpal biag ken multa a HK$5 million wenno aganay a P28 million.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Maysa nga ubing ti nadungpar ti motorsiklo iti rabii ti Abril 21 a nakadunoranna ken ti nakadungpar kenkuana ken kalubbonna iti lugan.
Naitaray ni Miko Rondaris, 8, agnaed iti Barangay Aggay, ditoy nga ili iti Metro Vigan Cooperative Hospital para iti pannakaagas dagiti sugatna iti nadumaduma a paset ti bagina.
Nadunor met ni Reynaldo Peria, 43, naasawaan, residente iti Taguipuro ditoy met laeng nga ili ken ti sakayna a ni Robert Castañeda, gapu iti pannakatulid ti luganda.
Agtartaray ti lugan a minaneho ni Peria nga agpalaud idi kellaat a bimmallasiw ti ubing. Saan a napakadaan ni Peria ti ibaballasiw ti ubing ket nadungparna daytoy.#


text:
Makapalibbi ken makapagarko kadagiti kiday dayta, kapid, saan? Ngem ania pay ngarud ti kalapen no saan met a mapalubosan nga agitlog ken umadu pay dagiti ikan? Ania ngarud ket ultimo kakasla kikit a bulilit (galunggong) ket saan a mapakawan a kalapen ti trawl dagiti fishing fleet. Kas kuna dagiti pilosunggo a baribar ti panagrasrasonda: sidatayo pay ti ipon a kasla mukat ti kabassitna, anianto la ketdin ti kasla kikit a bulilit? Kasano a masungbatam dayta, kapid?
Nakaladladingit a panunoten, kapid, daytoy a mapaspasamak iti sanguanan dagiti nagkaadun a sangsanguen a parikut dagiti kabaybayan ken kataawan. Santo sumapit pay wenno mairaman a pagparikutan dagiti trahedia a mangiwaras iti rugit iti kabaybayan, kas kadagiti oil spill ken dadduma pay. Ngem kakaruan ti amin ti panagdadael wenno pannakadiskaril ti Deepwater Horizon oil rig sadiay Gulf of Mexico itay nabiit. Saan pay a naipaayan iti solusion ti parikut a pannakaibelleng iti inaldaw a 5,000 a bariles ti lana a nangapekto iti kabaybayan ken uray dagiti marshlands ti Lousiana. Lumawa a lumawa ti kontaminado iti inaldaw. Adu pay ketdin ti mangibagbaga a dakkel ti epekto ti insidente iti aglawlaw!
Adda payen tungtongan dagiti environmentalist a pannakaiparit ti panagkalap iti blue fin tuna ta dandanida kanon agbalin nga endangered species. No agbalikas dayta a dawat wenno suhestion, maapektaran la ketdi ti Pilipinas ta ditoy pagiliantayo ti maysa kadagiti kangrunaan a paggapuan ti tuna. Masarakan ti tuna fishing industry iti General Santos City ken kadarappatna a luglugar.
Pagsayaatanna ta saan a nagballigi daytoy a suhestion a pannakaipawil ti panagkalap kadagiti blue fin tuna ta immangal ken nagriri ti pagilian ti Japan ken dadduma pay a nalaing nga agsida iti blue fin tuna. Managkilaw dagiti Hapon ket paggugustoda nga isawsaw ti blue fin tuna iti wasabe kasta met a magustuanda dagiti dadduma pay a luto ken putahe manipud itoy.
Apay nga immangalda, kunam, kapid? Ngamin, agtaud kadaytoy nga ikan ti protina (protein) a kasapulan ti Japan ken dadduma a nasion wenno tuna-consuming countries lalo kadagiti nakurapay a nasion a pakaibilangan ti Pilipinas.
Wen, kapid, husto ta kunam, a dagiti laeng koma dadakkel a tuna ti kalapen dagiti nagkaadu a fishing fleet iti pagilian. Ngem uray iti Ilocos, manmanon dagiti kakasla bagi ti tao ti kadakkelna a blue fin tuna wenno oriles ta ultimo kakasla pungupunguan ket makalap metten. Ultimo kas kadakkel ti banglot nga oriles (tuna) ket saanen a mapakawan. Aysus!
Nagimas met ngamin a pillasen ti tuna sa isawsaw iti soy ken wasabe ket uray la umasuk ta agongmo iti kasusul-oy. Sakanto umigup iti inalseman nga ulo ken ipusna, di kad’ naimas, saan, kapid?
Ngem iti panangad-adal ti Green Economy iti situasion, immabuten iti tallopulo a porsiento ti bimmabaan ti produksion ti tuna ken dadduma nga ikan. Pudno la unay dayta. Kimmisangen ti makalapan kadagiti kabaybayan ken kataawan. Awanen dagiti agkalkalap iti kurukod ken daklis a pasaray pakiguyodan idi iti tali ket kas agas ti bannogmo, iyakupandaka ti alsemam wenno kilawem. Ngem, those were the days!
Ditoy met pagiliantayo, nakaladladingit nga annugoten nga iti baet dagiti kampania ti gobierno a mapugipog iti panagkalap babaen ti illegal a wagas, adu latta a mangngalap ti agilimed nga agusar kadagitoy.
(Maigibusto)


text:
Komentario ni Melvin F. Bandonil
Nupay maibilang a saan a kultura ni Ilokano, adda latta dagiti timmaud a kaso iti panagbaybay-a kadagiti nagannak lalona kadagiti nataengan a nakapsuten ken awananen iti kabaelan nga agsapul iti pagbiagda. Saan laeng a panangbaybay-a iti moral ken ispiritual no di pay pinansial nga obligasion ken ti kasapulanda la unay a kas iti taraon, pagtaengan, kawes ken dadduma pay a basic needs.
Adu dagiti kaso a kastoy lalo kadagita nataenganen a ma-paliiw ken makitkita a matmaturog kadagiti igid ti kalkalsada, iti underpass, iti overpass, kadagiti waiting shed, ken uray sadino la ditan a makaited kadakuada iti arakup ti agpatnag – mapaliiw dagitoy nangruna kadagiti matatao a lugar, iti ili ken kadagiti siudad a pagraragupan dagiti tattao. Ti panagpalimos ti kangrunaan a taudan ti tara-onda.
Saan a rumbeng nga umadu ken lumawa pay ti masaku-panna a bilang ti populasion ta iparangarang daytoy ti nababa unay a klase ti gimong – ti kina-managbaybay-a ken kinaires-ponsable.
Dagiti nagannak a nataenga-nen ket addaanda iti karbengan nga agbiag a nasayaat ken naannayas iti panagtabonen ti initda. Ti pannarabay kadakuada ket saan koma nga ipaidam ta dayta ti galad ken talugading a nabayag a tinagibaknang ken tinaginayon dagiti manakem a tattao. Ti kinapateg daytoy ket naibudi iti ladawan ti pamilia nga addaan iti nasiken a pun-dasion ti moralidad ken iti ispiritualidad.
Ngem apay ngarud nga adu dagiti nabaybay-an a nataengan a nagannak ken dagiti indibidual a nataenganen kadagiti kalkal-sada?
Kasapulan ti linteg a mangkita iti kasasaad dagiti amin a nataengan tapno adda pagiba-saran iti aniaman a proteksion, tulong ken pannaranay kada-kuada.
Maitutop la unay daytoy iti naipila a House Bill Number 2295 wenno ti “The Main-tenance and Welfare of Parents, Senior Citizens and Elderly Act” a mangipaay iti garantia a maaddaanda iti estabilidad kadagiti kasapulanda.
Ti nasao a House Bill No. 2295 ket impila ni Senior Citizen’s Party-list Represent-ative Godofredo Arquiza a mangkidkiddaw iti espesial a proteksion kadagiti amin a nagannak ken senior citizen a binaybay-an dagiti annakda.
No maaprobaran ti nasao a HB, mangipaay iti kalintegan dagiti nataengan a nagannak ken senior citizen a nabaybay-an nga agkiddaw iti pinansial a suporta manipud kadagiti annakda ken kadagiti appokoda ken dadduma a kakabagian.
Dagiti nabaybay-an a nagan-nak ken nataengan mabalinda ti mangipila iti aplikasion iti Family Court iti lugar a pagindeganna para iti pinansial a suporta. Ti Department of Social Welfare and Develop-ment ken dagiti gobierno lokal ti mangpatanor kadakuada iti temporario a pangindegan, counseling, rehabilitation pro-grams ken livelihood assist-ance. Ti Departamento ti Salun-at ti mangasikaso iti salun-atda.
Impasingkeden ti DSWD ti panangsuportana iti singasing a linteg ket isagsaganadan dagiti rekomendasion tapno ad-adda pay ti naannayas a pan-nakaipatungpal itoy.
Nasken ngarud met nga ited ti amin nga umili ti nasged a suportada iti singasing tapno agbalin a linteg; ta iti masa-kbayan, pakairanudandanto met laeng daytoy.
Iti panagtabonen ti init dagiti nagannak, nasisita nga obli-gasion dagiti annak ti mangi-paay iti sanggiran nga abaga no di man takiag a mangipaay iti nabara nga arakup tapno agbiagda a siraragsak iti maudin a kanitoda ditoy lu-bong.
No ania ti inted kadagiti nagannak ken senior citizen, isunto met laeng ti awatenda inton dumteng ti panawen nga agtabonen ti initda.#


text:
NAKLAAT ti intero a Pilipinas iti panangibutaktak ni Presidente Rodrigo Duterte kadagiti dua a retirado a heneral ken tallo nga aktibo a heneral iti Philippine National Police a kas protector dagiti agnegnegosio ti illegal a droga iti pagilian.
Innaganan ni Duterte da retired Deputy Director General Marcelo Garbo ken retired Chief Supt. Vicente Loot, Director Joel Pagdilao, Chief Supt. Edgardo Tinio ken Chief Supt. Bernardo Diaz a mangprotprotekta ti komersio ti illegal a droga iti pagilian. Ngem naglibakan dagiti lima a heneral ti pammabasol kadakuada, ken inkarida ti panangdalusda kadagiti naganda ken pannakikooperarda iti maisayangkat nga imbestigasion.
Imbestigaran ti National Police Commission da Pagdilao, Tinio ken Diaz. Ti met Department of Justice ti mangimbestigar ken ni Garbo gapu ta nakapagretiron iti serbisio. Imbestigaran met ti Department of Interior and Local Government ni Loot gapu ta agdama isuna ita a mayor sadiay Daanbantayan, Cebu.
Nabingay ti kapanunotan ken reaksion dagiti umili iti inrakurak ti Presidente. Adda dagiti mamati ken maragsakan ti inaramidna ta sinustenerna ti pananginaganna kadagiti heneral nga immunan nga impalgak ken binallaaganna idi saan pay a nakapagsapata a Presidente. Inaramidna dayta kas shame campaign kadagiti protector ti illegal a droga tapno mapasardengen daytoy iti las-ud ti tallo agingga iti innem a bulan kas inkarina idi panawen ti kampania. Adda met dagiti umili nga agdudua iti kinapudno dagiti alegasion. Kalikagumanda a mapadaras koma ti umno a proseso ken imbestigasion, saan ketdi a trial by publicity ti maisayangkat kontra kadagiti akusado. Patienda a nadagsen ti alegasion ni Duterte ket dakkel ti epektona kadagiti akusado ken dagiti pamiliada. Rumbeng nga idatag ni Duterte dagiti amin nga iggemna nga ebidensia tapno mapasingkedan ti alegasionna. No nalag-an dagiti ebidensia, maabsuelto ken madalusan met ti nagan dagiti akusado.
Insaruno nga innaganan ni Duterte dagiti tallo a kangrunaan a drug lord iti Pilipinas a da Wu Tuan, Peter Lim ken Herbert Colangco. Imbulgaren ti Malacañang ti mapapati a koneksion ni Garbo iti sindikato ti droga kas protector wenno coddler ti Level 5 Drug Triad a kangatuan a lebel ti sindikato manipud iti Mainland China. Babaen ti diagram, naipakita no sadino ti paggappuan ti supply ti droga babaen ti sea shipment manipud China a magna iti transaksion dagiti dua a drug lord – maysa ti nakabalud sadiay National Bilibid Prisons, ni Wu Tuan ken Peter Lim. Ni Wu ket nakakulong sadiay Building 14 ti NBP ken lider ti Bilibid 19, ken mangmanmanehar ti operasion ti droga iti Luzon iti National Capital Region. Ni met Lim ket mapapati nga adda iti ruar ti pagilian, ken isuna ti mangmanmanehar ti operasion ti Triad sadiay Visayas. Naipakaammo nga addan shoot-to-kill order ni Duterte ken ni Lim no sumrek isuna iti Pilipinas.
Iti linia ti diagram ti Malacañang, dagiti dua a drug lord ket atapenda a ni Garbo ti agpapaay a protector. Saan a direkta nga impalgak ti Malacañang no ania ti maal-ala ni Garbo iti Triad kas coddler. Mabalin a dakkel a gatad ti kasukatna ta ti Level 5 Triad ket nasurok a 100 a kilo ti regular a shipment nga agbalor iti billion a pisios. Malaksid kada Co ken Lim ket napigsa met ti operasion ni Colangco ngem maibasar iti intelligence report ti Malacañang ket awan ti koneksionna ken ni Garbo.
No pudno dagitoy nga alegasion ni Duterte, saanen a nakaskasdaaw no apay a nagraira ti illegal a droga iti pagilian. Kasano ti kaadu dagiti pulis a coddler dagiti drug lord? Sapay koma ta maitultuloy ti imbestigasion ken pannakapudasdas ti pannakainaig dagiti nangato nga opisial ti PNP ken dadduma pay nga ahensia ti gobierno iti illegal drug trade tapno masolbaren daytoy a parikut ti pagilian. (Eden A. Alviar)


text:
VIGAN CITY- Ditoyen siudad ti pakaangayan ti Career Service Examination para iti professional ken sub-professional inton Nobiembre, daytoy ti inwaragawag ti hepe ti Civil Service Commission ditoy probinsia.
Kinuna ni CSC provincial officer Hedy Jose Lardizabal a pinatgan ti central office nga agbalin a testing center ti Vigan gapu ta “impakitami a kabaelantayo met nga angayen ti eksamen ditoy Vigan.”
“Nakitada ti importansiana (panagbalin a testing center ti Vigan City) ket maysa a “karit kadatayo ditoy Ilocos Sur,” kinuna ti CSC official.
Impakaammo ni Lardizabal a manipud iti tallo a testing centers a pakairamanan idi ti San Fernando, Laoag ken Lingayen, manipud itay Marso daytoy a tawen, nagbalinen a dua laeng ket malaksid iti San Fernando City a regular examination center, agsinnublaten ti provincial offices ti Lingayen, Laoag City ken Vigan City nga agbalin nga examination center.
Ti Lingayen ti testing center idi Hulio, ti Laoag idi Marso ken iti Vigan City inton Nobiembre, segun iti dadaulo ti CSC.
Kinuna ni Lardizabal a sumagmamano a kondision ti naidagadag sakbay a napagbalin a testing center ti Vigan City kas iti kaawan ti rummuar wenno mapataud nga anomalia iti panageksamen, kaadda iti seguridad dagiti examination materials, kabaelan dagiti personnel a mangangay iti eksamen a pakaemployan dagiti mangisursuro.
Kinuna pay ni Lardizabal nga awanen ti quota dagiti ageksamen, makabulan ti cut-off date a panagipila iti aplikasion kasta met nga awanen ti requirement ti educational attainment.#


text:
Pagsasao a Kamayo
Ti Kamayo (Kinamayo wenno iti panangiletra iti Camayo) ket ti bassit a pagsasao nga Austronesio ti tengnga nga akindaya nga aplaya ti Mindanao idiay Filipinas.
Daytoy ket insasao babaen dagiti sangkabassit a lugar ti Surigao del Sur (ti siudad ti Bislig ken dagiti ili ti Barobo, Hinatuan, Lingig, Tagbina, Lianga, San Agustin ken Marihatag) ken Davao Oriental, ti Kamayo ket agdumaduma manipud iti sabali nga ili. Dagiti taga-Lingig ket maidumada manipud kadagiti taga-sabali nga ili iti waya a panagsaoda iti pagsasao a Kamayo.
Ti Kamayo ket ti pagsasao nga adu nga inus-usar babaen dagiti Mandaya kadagiti lugar ti Davao Oriental. Daytoy ket asideg a kabagian ti Tandaganon ken Surigaonon. Dagiti panagdumaduma ti dialekto ket gapu kadagiti aglalaok a pannakisao iti dialekto a kas ti pagsasao a Cebuano kadagiti baranggay ti Mangagoy ken Pob. Bislig. Dagiti ili ti Barobo, Hinatuan, ken Lingig ket addaanda iti naisangayan a naisasao a bersion. Ti pangsandi ket kadawyan a mainayon kadagiti kaaduan a pangilasin; kas pagarigan, ti balikas a "gamay" iti Cebuano (Ilokano: bassit) ket gamay pay iti Bislig bayat a ti balikas a "dako" (Ilokano: dakkel) ket naisasao a kas bagas'. Sagpaminsan a manayonan ti ay no ti balikas ket masurokanna dagiti panagpatingga. Pagarigan:ti gamay ket agbalin a gamayay no bassit unay ken ti bagas ket agbalin a bagasay no dakkel unay.
Dagiti kadawyan nga insasao
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kamayo iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kamayo". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur. Nagsagaba iti sugat iti nadumaduma a paset ti bagida ti dua a motorista idi maaksidenteda itay nabiit iti matartarimaan a kalsada iti barangay Olo-olo Norte, iti daytoy nga ili.
Nabigbig dagiti biktima a da Ruel Borilla, 33, baro, residente iti Cabuloan, Bangued, Abra ken ti kaduana a ni Salvador Varona, kalugaranna.
Iti pulongda iti polis, kinuna dagiti biktima nga agdaldaliasatda iti national highway ket idi makadanonda iti matartarimaan a kalsada a sakup ti nasao a barangay, nasapgidda ti barikada a puon ti nakaaksidenteanda.
Kinuna dagiti dua a saanda a nakita a dagus ti barikada gapu ta kurang ti silaw ken early warning device.
Naitaray dagiti biktima iti Candon General Hospital para iti panakaagas dagiti sugatda.#


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur – Agkurang dagiti polis ditoy ket indagadag ni OIC P/Insp. Cipriano Rafanan ti itutulong dagiti barangay officials ken tanod nga agpatrolia iti lugarda tapno malapdan dagiti dakes nga aramid ken panggep.
Napaayaban ni Rafanan iti Konseho ditoy mainaig iti pammapatay iti Brgy. Naguilian ken pannakatakaw dagiti barut ti koriente iti Anonang Mayor, Anonang Menor, ken Don Lorenzo Querubin.
Naikiddaw ken ni Rafanan ti panangideployna iti agbantay iti police assistance center iti kalsada a sumrek iti daytoy nga ili.#


text:
Ababa a Nobela ni Jobert M. Pacnis
(Maikasiam a paset)
Nangsukatak nga immuna iti lambanog. Sinaggaysak ida a minatmatan. “Kakabsatko ida,” kinunak, “tulongandak kadi met laeng no bilang ta awatek ti karit?”
“Ket wen, a, kasinsin!” indanog ni Kasinsin Badol iti dakulapna.
“Namnamaem, barok,” timek ni Tata Ikko. “Ammomi ti kinarikut ti trabaho ti maysa a reporter aglalo la unayen no maysan a komentarista. Saan a basta kinaritdaka lattan.
Karaip dayta ti panangtedmi iti suporta ken tulong kenka.”
Napayamanak. Imbagak ti desisionko.
“Ayos!” uray la nga nagiinnapirda.
“Itosantayo ngarud, kakalugaran!” kinuna ni Manong Atong.
Ket pinagtitinnik-olmi ti dudua a baso. Nakaragragsakda man la unay. Kasda la nakangngeg iti banag a mangitag-ayen iti panagbiagda. Ket naikarik a diakto ida paayen.
“Kikki,” kinuna ni Angkel Angkuan, “yegmo ditoyen ‘ta sangakonteyner nga arak ta agrambakkami man!”
“No dika pay nakabaybayad iti nakaat-atiddogen a listaam!” immisugsog kenkuana ni Nana Kikki. “Sa ita, panayonam manen?”
Nagallangugang ti katkatawami.
“Agbayadakto, a, no tumamaak iti hueteng!”
“Kaanonto pay? Dayta a kinamalasmo nga agtaytaya…”
Ad-addan ti katawami.
“Ala, nana,” kinunak, “yegmo ditoyen ta siak ti makaammo.”
“Dayta man, kasinsin!” inyisem ni Kasinsin Charlie. “Adu la ketdi ita ti mabaut ‘diay balbalayda.”
Awanen ti arindinggan iti katkatawami.
DUA bulanen a field reporterak iti DZJP. Dagiti ili iti maikadua a distrito a paka-ibilangan ti Cabaybay ti sakupko.
Panagriknak, mayat met ti annayas ti amin. Minalem nga agawidak iti balay ta agarup maysa oras laeng a motorek manipud estasion. Sabado ti free day-k. Kadaytoy met nga aldaw a sanguek dagiti immulak a kayo iti bangkag. Iti Domingo, saanen a masapul nga agparangak iti opisina. Agreportak lattan iti mamitlo— umuna iti Umas-asuk a Damag iti alas singko iti agsapa; maikadua iti Noontime News ken maikatlo iti Balita sa Nagdaang Linggo.
Kuna ni Station Manager Raquel Fabita nga iti mabiit pagiggemennakon iti programa. Diak kanon a bagay ti field reporter laeng. Nagyamanak. At last…
Ngem isu met ti nakalidayan ni nanang.
“Am-ammokan, barok,” kinunana. “No adda makitam nga iregularidad, basta imetmo dagiti ebidensia, saankanto nga agsardeng. Manen, adu la ketdi dagiti mapasakitam. Ket dayta ita ti pagam-amkak.”
“Nanang, paset ti trabahok ti peggad,” kinunak. “Sa maysa, manangngaasi ti Apo. Dakayo met laeng ti nagkuna a diak a mangliplipat Kenkuana. Ammok a dinakto baybay-an ta dina kayat nga agsaknap wenno agari ti kinadakes.”
“Ala, awanen ti maibagak pay no di ti panagan-annadmo a kanayon, barok.”
Idi met maammuan dagiti kalugarak, napalalo a ragsakda.
“Maipamaysamton ti agbanat, barok!” kinuna ni Tata Pistong. Addakami manen iti kantina ni Nana Kikki.
Immisemak laeng.
“Kas nakunami idi, barok,” ni Tata Ikko, “kanayonkami iti likudam.”
NAKAAWATAK iti surat kadayta nga aldaw. Awan ti nakailanad a nagtaudanna.
Agmakabulanen ti programak a TI KINAPUDNO tunggal alas otso iti agsapa, Lunes agingga iti Biernes. Matratar ditoy dagiti nadumaduma nga anggulo dagiti damdamag tapno maiparang ti kinapudno. Daytay maala ti side ti agsupadi a partido.
Binasak ti surat.
Rilo,
Dika aginlalaing. Tantanangem dagiti garawmo. No agbiddutka, kasaritam dagiti buli!
Nupay nadudogen ti bagik kadagiti kakastoy, binangonannak latta iti aliaw. Aggargarawak ita iti bukodko a probinsia ngem kasla ganggannaetak ta adu pay laeng ti diak ammo— ket dayta ti medio pagdandanagak. Ngem kas nakunakon, trabahok daytoy. Rumbeng a takderak. No ania ti pudno, isu laeng ti pagbatayak.
Tapno saannak unay a maapektaran, inisemak lattan ti surat. Siak ketdin ti butbutngenda?
Kinunesko ti surat.
“’Kinsurat dayta, barok?” diak nadlawan ni nanang a simrek iti salas.
“Awan, ‘nang,” natarantaak.
“’Nia nga awan no nakitak ti panagrissik dagiti matam? Kitaek man…” ket pinanggepna nga alaen ti surat.
“Awan daytoy, ‘nang. Aramid laeng dagiti awan ti maobrana.”
“Agipangpangta, kasta kadi?”
“Wen, ‘nang,” inaklonko.
“Pordios!” Nanguros. “Daytoyen ‘di kunkunak. No kissayam koma ngamin ti panagkritkritikarmo, barok?”
“Nanang?”
“Mabalin met a positibo dagiti ikomentariom. Maiyadayoka la ngaruden iti peggad, umadu pay dagiti gagayyemmo.”
“Kunak man no maawa-tanyo ti trabahok, ‘nang?”
“Addaakon dita, barok. Ngem siak ti umuna a matay no kasta laeng dagiti maaw-awatmo iti inaldaw.”
“Mamin-ano kadi pay nga ibagak, ‘nang, a didak pakadanagan. No talaga a gasatkon, awan ti mabalintayo. Ngem no naituding nga agserbiak pay kadagiti kailiantayo, uray pay maipasungalngalak kadagiti kapepeggadan a situasion, malasatakto latta.”
“Wen, a, ngem…”
“Sinapataak daytoy a trabaho, ‘nang. Ket kayatko nga akmen a kas mayannatup iti konsensiak. Iti kasta, awanto ti pakababalawak. Adu dagiti umili a mangnamnama kaniak; dagiti umili a nakasagana a mangtulong kaniak.”
“Matulongandaka ngata no agpeggaden ti biagmo?”
Napaumelak. Ta ania ti sawek?
(Maituloyto)


text:
Akinlaud a Hemisperio
Ti Akinlaud a Hemisperio ket ti heograpikal a termino para iti gudua ti Daga ta naisanglad iti laud ti Kangrunaan a Meridiano (a mangballasiw ti Greenwich, Londres, Nagkaykaysa a Pagarian) ken ti daya ti Antimeridiano, ti sabali a gudua daytoy ket tinawtawagan ti Akindaya a Hemisperio.[1]
Iti daytoy a kapanunotan, ti Akinlaud a Hemisperio ket buklen ti Kaamerikaan, dagiti akinlaud a paset ti Europa ken ti Aprika, ti adayo nga akindaya nga ungto ti Rusia, dagiti nadumaduma a teritorio idiay Oceania, ken ti paset ti Antartika, bayat a saan a mangiraman dagiti dadduma nga Is-isla ti Aleutiana iti abagatan a laud ti nangruna a daga ti Alaska.
Ti termino ket masansan a naus-usar iti politikal a retoriko tapno mangibaga laeng ti Amianan ken Abagatan nga Amerika (wenno ti Baro a Lubong) ken dagiti kadenna nga isla; nupay kasta, ti Akinlaud a Hemisperio ket teknikal a mangiraman amin kadagiti teritorio a naibagbaga dita ngato.
Iti maysa a ganetget tapno maipalawag ti Akinlaud a Hemisperio a kas dagiti paset ti lubong a saan a paset ti Daan a Lubong, adda met dagiti proyeksion nga agus-usar ti maika-20 a meridiano laud ken ti diametriko a kasumbangir iti maika-60 a meridiano daya tapno maipalawag ti hemisperio.[2][3] Daytoy a proyeksion ket saan a mangiraman dagiti nangruna a daga ti Europa ken Aprika ken ti bassit a paset ti amianan a daya a Greenland, ngem mangiraman ti ad-adu nga akindaya a Rusia ken Oceania (kasla ti Baro a Selanda).
Ti populasion ti heograpiko anga Akinlaud a Hemisperio ket sumurok iti maysa a bilion.
Ti kangatuan a bantay iti Akinlaud a Hemisperio ket ti Aconcagua iti 6,960.8 metro (22,837 ft). [4]
Pagpagilian kadagiti dua a hemisperio[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti adda dita baba listaan ket dagiti pagilian nga adda kadagiti Akinlaud ken Akindaya a Hemisperio iti Reperensia ti Meridiano ti IERS, iti urnos manipud ti amianan aginggana iti abagatan:
- Nagkaykaysa a Pagarian
- Dinamarka (gapu ti Greenland ken ti Is-isla ti Peroe; ti nangruna a daga ti Dinamarka ket intero a naisanglad iti akindaya a hemisperio).
- Norwega (gapu ti Jan Mayen; ti nangruna a daga ti Norwega ket intero a naisanglad iti akindaya a hemisperio).
- Olanda (Ti is-isla ti Olanda a Karibe ket intero a naisanglad iti kaunegan ti akinlaud a hemisperio bayat a ti Europeano nga Olanda ket intero a naisanglad iti akindaya a hemisperio).
- Pransia
- Espania
- Arhelia
- Mali
- Burkina Faso
- Togo
- Ghana
Ti adda dita baba a listaan ket dagiti pagilian nga adda kadagiti Akinlaud ken Akindaya a hemisperio iti igid ti maika-180 a meridiano, iti urnos manipud ti amianan aginggana ti abagatan:
- Pederasion ti Rusia
- Estados Unidos (is-isla ti Estados Unidos)
- Kiribati
- Tuvalu
- Wallis ken Futuna (Pransia)
- Fiji
Pagpagilian nga adda iti Akinlaud a Hemisperio ngem saan nga iti Kaamerikaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a pagilian ket naisanglad iti ruar ti Kaamerikaan ngem paset wenno intero nga adda iti kaunegan ti Akinlaud a Hemisperio.
- Arhelia
- Amerikano a Samoa (Estados Unidos)
- Burkina Faso
- Kabo Berde
- Is-isla ti Cook (Baro a Selanda)
- Is-isla ti Peroe (Dinamarka)
- Fiji
- Pransia (Metropolitano)
- Gambia
- Ghana
- Greenland (Dinamarka) (nota: heograpiko a paset ti Amianan nga Amerika, ngem politikal a paset ti Europa[5][6])
- Guinea
- Guinea-Bissau
- Islandia
- Irlanda
- Pantar ti Marpil
- Kiribati
- Liberia
- Mali
- Mauritania
- Morocco
- Niue (Baro a Selanda)
- Portugal
- Rusia
- Samoa
- Senegal
- Sierra Leone
- Espania
- Togo
- Tokelau (Baro a Selanda)
- Tonga
- Tuvalu
- Nagkaykaysa a Pagarian
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Britannica
- ^ Olson, Judy M (1997), "Projecting the hemisphere", iti Robinson, Arthur H; Snyder, John P, Panangipada ti proyeksion ti mapa no masapul, Bethesda, MD: Cartography and Geographic Information Society, American Congress on Surveying and Mapping.
- ^ "Western Hemisphere", Merriam-Webster's Geographical Dictionary (maika-3 nga nga ed.), Springfield, MA: Merriam-Webster, 2001, p. 1294.
- ^ "Informe científico que estudia el Aconcagua, el Coloso de América mide 6960,8 metros" [Scientific Report on Aconcagua, the Colossus of America measures 6960,8m] (iti Espaniol). Universidad Nacional de Cuyo. 2012. Naala idi Septiembre 3, 2012.
- ^ http://www.eldey.de/English/sights/neighbours/greenland/greenland.html
- ^ http://www.nationalgeographic.co.uk/faq/geography.html


text:
CANDON CITY – Walo nga ubbing ti naiserrek iti ospital iti siudad ti Vigan ken ditoy gapu iti sakit a dengue.
Uppat nga ubbing ti naipadamag a naiserrek iti city hospital ditoy, pasig nga agbasbasa iti elementaria iti San Esteban, Ilocos Sur.
Dua kadakuada ti agtawen iti 9, agpapada a taga-San Pablo, San Esteban, Ilocos Sur, sangapulo bulan laeng ti maysa a pasiente a taga-Villa Quirino, San Esteban, Ilocos Sur, idinto a 12 ti tawen ti ubing a taga San Pablo, ti nasao met laeng nga ili.
Naammuan iti rekord ti ospital a sabali pay nga ubing nga agsakit iti dengue ti naiserrek ditoy ngem nasigudan ket rimmuaren.
Iti sabali a bangir, uppat met nga ubbing ti naiserrek iti Gabriela Silang General Hospital gapu iti nasao a sakit.
Dua kadakuada ti naggapu iti Sta. Maria, Ilocos Sur, agtawenda iti innem ken siam.
Maysa nga ubing a naggapu iti Magsingal, Ilocos Sur ti naadmitar iti GSGH.
Sabali pay nga ubing nga agtawen iti maysa a taga-Vigan City ti naiserrek iti GSGH idi Agosto 1 ngem naimbaganen ket rimmuaren.
Kaadduan a biktima ti dengue dagiti ubbing agsipud ta nakapsut pay laeng ti naturalesada.
Agtaud daytoy a sakit manipud iti lamok nga aedis aegepti.
Kanaig daytoy, masansan nga ipalagip ti Departamento ti Salun-at ti panagdaldalus iti arubayan ken ti Operation Taob, no sadino a maipattog amin a posible a paggianan dagiti lamok kas iti botelia, pilid a goma, basio ti lata, pagikabilan iti sabong ken dadduma pay a banag a pakaurnongan ti danum wenno tudo.
Isaysayangkat met dagiti dadduma a munisipio ti fogging operations no sadino a mapaasukan dagiti pasdek publiko, pagtaengan ken kankanal a posible a paggianan ken pagitlogan dagiti lamok.#


text:
Michael Jackson
Ni Michael Joseph Jackson[1][2] (Agosto 29, 1958 – Hunio 25, 2009) ket maysa idi nga Amerikano a kumakanta ken mannurat ti kanta, sumasala, negosiante, ken pilantropo. Isu ken masansan a makunkuna a ti King of Pop, wenno ti pangyababaan ti naganna iti MJ,[3] Ni Jackson ket mabigbigan nga isu ti kaballigian a mangliwliwa iti amin a panawen babaen ti Guinness World Records. Dagiti kontribusionna iti musika, sala, ken moda, a kakuyog ti naidayegan a personal a biagna, ket nangaramid kaniana a pigura iti sangalubongan iti nadayeg a kultura para kadagiti nasurok nga uppat a dekada.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departamento dagiti Serbisio ti Salun-at Kondado ti Los Angeles. (2009). Sertipikado ti ipupusay ni Michael Jackson.
- ^ Huey, Steve. "Michael Jackson—Biography". AllMusic. Naala idi Nobiembre 11, 2006.
- ^ "Biograpia para kenni Michael Jackson". Internet Movie Database. Naala idi Oktubre 15, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig kenni Michael Jackson iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Michael Jackson iti Internet Movie Database