text:
daytoy napudno nga ayat ko kenka
nadarisay ken awan kaasping na
adu a rigat ko ken panag sakripisyo
nga mang gun-od ta ayat mo
nga napudno o dunggo
sapay kuma ngarud ta salimetmetan
bisibisan ti arbis ta kaunggam
di monto guliban wennu gundawayan
tapno nasanta agnanayon a nalasbang
Ngem no toy ayat lipatem to biag toy biag
isun to met puon pakatayak
aniat serbi ti amin ko no awan ka
ditoy dennak nga innak mabuybuya
kaykayat kon tay matay
ngem agbiagak a malmalday
nu ni ayat marsaak to ket malaylay
sapay kuma ngarud ta salimetmetam
Thursday, December 3, 2009
no toy ayat lipatem to
daytoy napudno nga ayat ko kenka
me turns 25
hahaha matanda ka na


c: text/html

text:
Kabambantayan
Ti kabambantayan wenno kordiliera ket heograpiko a lugar nga aglaon kadagiti adu a bilang dagiti heolohiko a mainaig a banbantay. Ti sistema ti bantay wenno sistema dagiti kabambantayan ket inus-usar a panagtitipon dagiti nadumaduma a heolohiko a langa a heograpiko nga agkakabagian (maipapan ti rehion).
Dagiti kabambantayan ket kadawyan nga insinsina babaen dagiti nangato a daga wenno dagiti bessang ken dagiti ginget. Dagiti agmaymaysa a bantay iti kaunegan ti isu met laeng a kabambantayan ket saan a nasken nga addaan ti isu met laeng nga estruktura ti heolohia wenno petrolohia. Mabalin nga adda met dagiti panagtitipon dagiti nadumaduma nga orohenesis a panangiyebkas ken dagiti terrano, kas pagarigan darusdos a sabanas, dagiti naitagnay a muton, kupin a banbantay, ken dagiti bulkaniko a porma ti daga a nagbanagan dagiti nadumaduma a tipo ti bato.
Dagiti linaon
Kangrunaan a kabambantayan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan kadagiti heolokhiko nga ubbing a kabambantayan iti rabaw iti Daga ket mainaig iti Singsing ti Apuy ti Pasipiko wenno ti Alpide a Barikes. Ti Singsing ti Apuy iti Pasipiko ken mairaman ti Andes iti Abagatan nga Amerika, gumay-at iti Kordiliera ti Amianan nga Amerika iti igid ti Pantar ti Pasipiko, ti Kabambantayan ti Aleutiana, ken iti Kamchatka, Hapon, Taiwan, ti Filipinas, Papua Baro a Guinea, aginggana iti Baro a Selanda.[1] Ti Andes ket 7,000 kilometro (4,350 mi) ti kaatiddogna ken masansan a naikedkeddeng nga isu ti kaatiddogan a sistema ti bantay iti lubong.[2]
Ti barikes ti Alpide ket mairaman ti Indonesia ken abagatan a daya nga Asia, babaen ti Himalaya, ken agpatingga iti Alpes.[3] Ti barikes ket mangiraman pay kadagiti sabali a kabambantayan ti Europa ken Asia. Ti Himalaya ket aglaon kadagiti katayagan a bantay iti lubong, a mairaman ti Bantay Everest, iti katayag iti 8,848 metro (29,029 ft).[4]
Dagiti kabambantayan iti ruar dagitoy a sistema ket mairaman ti Kordiliera ti Artiko, ti akin-amianan unay a sistema ti bantay iti lubong. No ti panangipalawag ti kabambantayan ket mangiraman kadagiti banbanatay ti sirok ti danum, ti Pantok ti Taaw ket isu ti mangporma ti kaatiddogan nga agtultuloy a sistema ti bantay iti Daga, nga addaan iti kaatiddog iti 65,000 kilometro (40,400 mi).[5]
Dagiti pannakabingbingay ken dagiti kategoria[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sistema ti banatay iti daga ket nailaslasinda babaen ti estruktura a kayo, daytoy ket ti adu a kabambantayan ken addaan kadagiti sirok a kabambantayan iti kauneganda. Daytoy ket mabalin nga ipada iti pannakaikabagian ti nagannak ken anak. Kas pagarigan, ti Banbanatay ti Apalaches ket isu ti nagannak kadagiti sabali a kabambantayan a pakabuklanna, nga isu dagitoy ti Puraw a Banbantay ken ti Banbantay ti Asul a Pantok. Ti Puraw a Banbantay ket anak dagiti Apalaches, ken adda met dagiti annak ti Purpuraw, a mairaman ti Kabambantayan ti Sandwich ken ti Presidensial a Kabambantayan. Iti pay maipatinayon, ti Presidensial a Kabambantayan ket mabalin a maisinsina iti Akinamianan a Presidensial a Kabambantayan ken Akin-abagatan Presidensial a Kabambantayan.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti puesto ti banbantay ket mangimpluensia ti klima, a kas ti tudo ken niebe. No dagiti masa ti angin ket agpangato kadagiti banbantay, mapalamiisan ti angin ken agpataud ti orograpiko a presipitasion (tudo wenno niebe). No agpapaba ti angin iti turong a naggapuan ti angin, papudutenna manen daytoy ken namagmaga daytoy, gaputa naikakten ti kaaduan a kadamegna. Masansan nga iti anniniwan ti tudo ket pagbanagenna ti kabambantayan ti turong a naggapuan ti angin.
Nurunor[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagit kabambantayan ket kankanayonda a suheto ti puersa ti nurunor nga agob-obra a mangdaddadael kaniada. Ti nurunor ket agob-obra no ti banbantay ket agdama a maitagtagnay ken iti kapaut kalpasan dagiti banatay ket napabassitdan kadagiti ababa a turod ken dagiti tanap. Ti lasonglasongan a topograpia ti kabambantayan ket produkto ti nurunor. Dagiti labneng nga asideg ti nagnurunor a kabambantayan ket mapunno kadagiti sedimento a naikali ket nagbalin a sedimentario a bato.
Ti nasapa a Cenozoico pannakaitagnay ti Nabato a Banbantay iti Colorado ket makaited ti kas pagarigan. Idi las-ud ti pannakaitagnay adda idi ti 10,000 kadkadapan (3,000 m) iti kaaduan a Mesozoico a sedimentario ti strato a naikkat babaen ti nurunor iti bugas ti kabambantayan ken naiwarwaris a kas darat ken sekka iti ballasiw ti Nalatak a Tantanap iti daya.[6] Daytoy a masa ti bato ket naikkat idi iti las-ud idi aktibo a pannakaitagnay. Ti pannakaikkat ti kastoy a masa manipud ti bugas ti kabambantayan ket mabalin a gapuanan ti adu pay a pananakaitagnay idi ti rehion ket isostasia a nagsimsimpa tapno mangsungbat ti naikkat a kadagsen
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rosenberg, Matt. "Singsing ti Apuy iti Pasipiko". About.com.
- ^ Thorpe, Edgar (2012). The Pearson General Knowledge Manual. Pearson Education India. p. A-36.
- ^ Chester, Roy (2008). Furnace of Creation, Cradle of Destruction. AMACOM Div American Mgmt Assn. p. 77.
- ^ "Nagtulag ti Nepal ken Tsina ti kangato ti Bantay Everest". BBC. 8 Abril 2010.
- ^ "Ti pantok ti tengnga ti taaw ket isu ti kaatiddogan a kabambantayan iti Daga". NOAA. 11 Enero 2013.
- ^ USGS: A Guide to the Geology of Rocky Mountain National Park, Colorado

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Elektron
Ti elektron (simbolo: e−
) ket maysa a subatomiko a partikula nga addaan ti negatibo nga elementario a kuriente a karga. Awan dagiti naamammoan a komponente wenno substruktura; iti sabali a baliks, daytoy ket kadawyan a naipanunutan a maysa a elementario a partikula. Ti elektron ket addan ti maysa a masa ti agarup a 1/1836 iti proton. Ti intrinsiko nga angular a darikmat (tayyek) iti elektron ket maysa a semientero a kuenta dagiti paset iti ħ, a kayatna a saoen a daytoy ket maysa a permion. Ti kontrapartikula iti elektron ket makunkuna a positron; kapadpadada daytoy ti elektron malaksid ti panag-awit ti kuriete ken dagiti dadduma a karga itikasumbangirna a senial. No ti maysa nga panagdungpar ti elektron iti maysa a positron, dagitoy dua a partikula ket baka dagupda a madadael, nga agpataud dagiti gama nga annaraar a poton. Dagiti elektron, a tagikua ti immuna a kaputotan iti lepton a pamilia ti partikula, a makibinglay iti grabitasional, nga elktromagnetiko ken nakapsot a pakipagtinnulongan.[5] Dagiti elektron, a kas dagiti amin a banag, ket addaan ti pakabuklan a mekaniko a tagikua dagiti dua a partikula ken dagiti allon, isu a dagitoy ket makidinnungpar kadagiti sabali a partikula ken mabalin a maidiprassion a kas iti lawag. Nupay kasta, daytoy a panagdua ket kasayaatan a maipakita ti panag-eksperimento kadagiti elektron, gapu ti kabassit unay ti masa. Gapu ti elektron ket maysa ap ermion, awan ti dua nga elektron ti makasakup ti agpadpada a kasasaad ti pakabuklan, babaen ti Pauli a panakailaksid a pamunganayan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The fractional version’s denominator is the inverse of the decimal value (along with its relative standard uncertainty of 4.2×10−13 u).
- ^ Ti karga ti elektron ket negatibo iti elementario a karga, nga addaan ti positibo a kuenta para iti proton.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dahl, P.F. (1997). Kilap dagiti annaraar iti katodo: Maysa a pakasaritaan ti Elektron ni J J Thomson. CRC a Pagmalditan. p. 72. ISBN 0-7503-0453-7.
- ^ Buchwald, J.Z.; Warwick, A. (2001). Dagiti pakasaritaan iti Elektron: Ti Panakaipasngay ti Mikropisika. MIT a Pagmalditan. pp. 195–203. ISBN 0-262-52424-4.
- ^ Thomson, J.J. (1897). "Annaraar a Katodo". Pilosopiko a Magasina. 44: 293.
- ^ P.J. Mohr, B.N. Taylor, and D.B. Newell (2011), "Ti 2010 CODATA a Kuenta nga Italek iti Kangrunaan a Pisikal a Patuloy" (Web Bersion 6.0). Dagitoy a datos ket pinarangay babaen ni J. Baker, M. Douma, ken S. Kotochigova. Magun-od: http://physics.nist.gov/constants [Huebes, 02-Hun-2011 21:00:12 EDT]. Nailian a Pagadalan dagiti Pagalagadan ken Teknolohia, Gaithersburg, MD 20899.
- ^ Anastopoulos, C. (2008). Partikula wenno Allon: Ti Ebolusion itiKosepto iti Banag iti Moderno a Pisika. Princeton University Press. pp. 236–237. ISBN 0-691-13512-6.


text:
Espania
Ti Espania[5] (Espaniol: España, panangibalikas: [esˈpaɲa] ( denggen)), opisial a ti Pagarian ti Espania (Espaniol: Reino de España),[paammo 7][6] ket maysa a naturay nga estado ken maysa a kameng iti Kappon ti Europa a mabirukan idiay abagatan a laud nga Europa idiay Iberiko a Peninsula. Ti kangrunaan a dagana ket nabeddengan iti abagatan ken daya babaen ti Baybay Mediteraneo malaksid ti bassit a daga a nagbeddengan ti Ballasiw Taaw a Teritorio ti Britaniko iti Gibraltar; iti amianan babaen ti Pransia, Andorra, ken ti Luek Biskaya; ken iti amianan a laud ken laud babaen ti Taaw Atlantiko ken Portugal.
Ti Espaniol a teritorio ket mairaman pay ti Is-isla ti Balear idiay Mediteraneo, ti Is-isla ti Kanario idiay Taaw Atlantiko idiay pantar ti Aprika, ken dagiti dua a naturay a siudad idiay Amianan nga Áprika, Ceuta ken Melilla, a nabeddengan ti Morocco. Maysa pay, ti ili iti Llívia ket maysa nga Espaniol nga exclave a naisanglad ti uneg ti Pranses a teritorio. Nga addaan ti kalawa a 504,030 kuadrado kilometro (194,610 sq mi), isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Lumaud a Europa ken ti Kappon ti Europa kalpasan ti Pransia, ken ti maikapat a kadakkelan a pagilian idiay Europa kalpasan ti Rusia, Ukrania ken Pransia.
Gapu ti lokasionna, ti teritorio ti Espania ket suheto ti adu nga akin ruar nga impluensia manipud dagiti prehistoria a panawen ken aginggana ti panakabalinna a maysa a pagilian. Ti Espania ket rimsua a kas maysa a naipagtitipon a pagilian idi maika-15 a siglo, kalpasan ti panagasawa iti Katoliko a Monarkia ken ti panakalpas ti panagparukma manen, wenno Reconquista, iti Iberiko a peninsula idi 1492. Daytoy ket nangruna pay a nagtaudan iti impluensia kadagiti sabsabali a rehion, naipangpangruna idi agdama a moderno a panawen, idi nagbalin a globo nga imperio a nangibati kadagiti legado iti sumurok a 500 a riwriw a nga agsasao ti Espaniol tatta nga aldaw, a makaaramid daytoy ti maikadua akaaduan ti mangisasao nga umuna a pagsasao.
Ti Espania ket maysa a demokrasia a naurnong iti porma iti maysa a parlamentario a gobierno babaen ti maysa a batay-linteg a monarkia. Daytoy ket maysa a narang-ay a pagilian nga addaan ti maika sangapulo ket dua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong babaen ti nominal a GDP, ken nagato unay a pagalagadan ti panagbiag, a mairaman a ti maika sangapulo a kangatuan a ranggo ti pagsurotan ti kasayaat ti panagbiag iti lubong, manipud idi 2005. Kameng daytoy iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kappon ti Europa, NATO, OECD, ken ti WTO.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pudno a naggapuan ti nagan nga Espania ken "Espaniol" ket nasuppiatan. Ti taga-ugma a Romano a nagan para iti Iberiko, Hispania, ket naala manipud ti naidaniw a balikas a Hesperia a mangitudo ti Espania, nga agiballatek ti Griego puot iti Italia a kas maysa a "akinlaud a daga" wenno "daga iti lumlumnek nga init" (Hesperia, Eσπepίa iti Griego) ken Espania, a daytoy ket adadayo pay ngem ti laud, a kas ti Hesperia ultima.[7]
Daytoy ket baka kapadpada pay ti Puniko Ispanihad, a kayat na a saoen ket "daga dagiti koneho" wenno "igid", maysa a reperensia iti lokasion ti Espania idiay gibus ti Mediterraneano; Ti Romana a naaramid a sensilio iti daytoy a rehion manipud ti panagturay ni Hadrian ket agipakpakita ti maysa a babai a langa nga addaan ti koneho iti sakana.[8] Adda pay dagiti agibagbaga a ti balikas nga Espania ket naala manipud ti Basko a balikas nga Ezpanna a kayatna a saoen ket ti "igid" wenno "nagbeddengan", maysa pay a reperensia a ti kinapudno a ti Iberiko a peninsula ket buklenna ti abagatan a laud iti kontinente ti Europa.[7]
Ti humanista a ni Antonio de Nebrija ket nangigay-at a ti balikas a Hispania ket naggapu ti Iberiko a balikas a Hispalis, a kayatna a sawen ket ti "siudad iti akinlaud a lubong". Ni Jesús Luis Cunchillos ket nangisuppiat a ti ramut ti balikas a span ket ti Penisia a balikas ti spy, a kayatna a sawen ket ti "agpanday kadagiti metal". Ngarud ket ti i-spn-ya ket kayatna a sawen ket "ti daga a pagpandayan kadagiti metal".[9]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Agserbi pay daytoy a kas ti Naarian a kanta
- ^ Dagiti dadduma a naturay a komunidad, Katalan, Balensiano, Galego, Basko ken Aranes (Oksitano) ket dagiti kumadua nga opisial a pagsasao. Aragones, Asturiano ken Leones ket addaan ti bassit nga opisial a pannakabigbig
- ^ Sakbay ti 1999 (babaen ti linteg, 2002) : Espaniol a Peseta.
- ^ Malaksid ti Is-isla ti Kanario, a mangsursurot ti WET (UTC) iti nalamiis a tiempo.
- ^ Malaksid ti Is-isla ti Kanario, a mangsursurot ti WEST (UTC+1) iti kalgaw a tiempo.
- ^ Ti .eu a turayan ket maus-usar pay, a pinakibinbinningay kadagiti kameng nga estado ti Kappon ti Europa. Ti pay, .cat a pagturayan ket naus-usar kadagiti teritorio nga agsasao ti Katalan.
- ^ Idiay Espania, dagiti sabsabali a pagsasao ket opisial a mabigbigan a maitunos ti linteg a patneng a (rehional) a pagsasao babaen ti Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehional a Pagsasao. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti Espania ket dagiti sumaganad:
- Aragones: Reino d'Espanya, IPA: [ˈreino ðesˈpaɲa];
- Asturiano: Reinu d'España, IPA: [ˈreinu ðesˈpaɲa];
- Basko: Espainiako Erresuma IPA: [espaɲako eres̺uma];
- Katalan: Regne d'Espanya, IPA: [ˈreŋnə ðəsˈpaɲə] wenno [ˈreŋne ðasˈpaɲa];
- Galego: Reino de España, IPA: [ˈreino ðe esˈpaɲa];
- Ekstremadura: Réinu d'España, IPA: [ˈreinu ðesˈpaɲa];
- Oksitano: Reialme d'Espanha, IPA: [reˈjalme ðesˈpaɲɔ].
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisial a Bilbilang ti Populasion ti Espania. Ti populasion idi 1 Abril 2010". Instituto Nacional de Estadística de España. Naala idi 5 Hulio 2010.
- ^ a b c d "Espania". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalized disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 22 Hulio 2014.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 Marso 2013. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Espania". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 186. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ti Espaniol a Batay-linteg ket saan nga agipatakder ti aniaman a nagan para iti Espania, nupay ti balikas nga Espania, Estado español (Estado nga Espaniol) ken Nación española (Pagilian nga Espaniol) ket maus-usar kadagiti dokumento. Uray ngarud, ti Espaniol a Ministro iti Ganganaet a Pannakibiang ket nangipatakder ti maysa a bilin a naipablaak idi 1984 a ti denominasion nga Espania ken Reino de Espania (Pagarian ti Espania) ket agpadpada a umisu a mangidutoken ti Espania kadagiti internasional a tultulag. Daytoy a balikas, Pagarian iti Espania, ket kaaduan nga inus-usar babaen dagiti gobierno kadagiti amin a nailian ken internasional a pannakibiang, a mairaman dagiti ganganaet a tulag ken dagiti pay opisial a nailian a dokumento, nga isu daytoy ket mabigbigan a kas ti opisial a nagan babaen dagiti adu nga internasionaland nga organisasion. Acuerdo entre el Reino de de España y Nueva Zelanda, Acuerdo entre el reino de España y el reino de Marruecos}; lisensia pammalubos Tratado de la Unión Europea
- ^ a b Anthon, Charles (1850). Maysa a sistema iti taga-ugma ken mediebal a heograpia para iti panagusar kadagiti pagadalan ken kolehio. New York: Harper & Brothers. p. 14.
- ^ Burke, Ulick Ralph (2008). Maysa a pakasaritaan ti Espania manipud kadagiti Umuna a Panawen aginggana ti ipupusay ni Fernando ti Katoliko, Tomo 1. Londres: Longmans, Green & Co. p. 14. ISBN 978-1-4437-4054-8.
- ^ # ↑ Linch, John (direktor), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, pg. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, ISBN 978-84-9815-764-2
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Espania iti Wikimedia Commons
- Espania
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Akinlaud nga Europa


text:
Pagsasao a Hebreo
Ti Hebreo wenno Ebreo (/ˈhiːbruː/) (עִבְרִית, Ivrit, Pannakabalikas a Hebreo (tulong·paammo)) ket maysa a Laud a Semitiko a pagsasao iti pamilia ti pagsasao nga Aproasiatika. Iti kultura, daytoy ket naipammategan dagiti Hudio ken sabsabali a a grupo ti relihion a kas iti pagsasao dagiti tattao a Hudio, uray no dagiti sabsabali a Hudio a pagsasao ket nagtaud da kadagiti diaspora a Hudio, ken ti pagsasao a Hebréo ket naususar pay babaen dagiti saan a Hudio a grup-grupo, a kas dagiti minaig nga etniko a dagiti Samaritanos.
Ti Moderno a Hebreo ket maisasao babaen dagiti kaaduan a walo a riwriw a tattao idiay Israel, nga ti Klasiko a Hebreo ket inususar para ti panag-kararag wenno panagadal dagiti Hudio a komunidad iti sanglubongan. Daytoy a pagsasao ket nasaksian manipud ti maika-10 a siglo BCE [2] iti kinaudi a Maikadua a Templo a panawen, kalpasan idi naparang-ay ti pagsasao iti Misna a Hebréo. Ti Moderno a Hebreo ket maysa kadagiti opisial a pagsasao iti Israel, a maikaduaan na ti Arabiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Akademia ti Pagsasao a Hebreo (Hebreo) (Ingles)


text:
Teknolohia
Ti balikas a teknolohia ket mangitudtudo ti panagaramid, panagbalbaliw, panagusar, ken ti pannakaammmo kadagiti ramit, makina, wagas, maararamid, sistema,ken dagiti pamay-an ti gunglo, tapno masolbar dagiti parikut, mapasayaat dagiti addan ti maysa a pangsungbat ti maysa a problema, panaggun-od ti maysa a gandat, panagtengngel ti maysa a naipakat a nait-ited/nairuruar a pannakaikabagian wenno agaramid ti maysa a naisangsangayan a tignay.
Daytoy ket mabalin pay a mangitudo iti urnong kadagiti a kasta a ramit, a mairaman dagiti maikina, dagiti panagbalbaliw, panagurnos ken dagiti pamuspusan.
Dagiti teknolohia ket ket kaaduan a mabanagann ti tao ket dagiti pay sabali a sebbangan ti ayup ti abilidadna a mangtengngel kadagiti masna a katutuboda.
Ti termino ket mabalin a sapasap a maipakat wenno maipakat kadagiti naisangsangyan a lugar: dagiti kas pagarigan ket mairaman ti panagipatakder a teknolohia, maipapan ti medisina ateknolohia, ken ti pakaaamo a teknolohia.
Ti panag-usar ti sebbangan ti tao iti teknolohia ket nangrugi kadagiti panangibalin kadagiti masna a rekurso iti simple a ramramit. Ti prehistoriko a pannkaduktal iti a panagtengngel ti apuy ket nagpa-adu kadagiti mabalin a magun-od a taudan ti makan ken ti inbension iti pilid ket nangtulong ti tattao iti panagbanniaga ken panagtengngel kadagiti enbiromentoda. Dagiti kinaudi a panagrang-ay ti teknolohia, a mairaman ti pagimalditan, ti telepono, ken ti Internet, ket nangpabassit kadagiti bangen iti komunikasion ken nangpalubos ti tatto a nawaya a makitignay iti maysa a sangalubongan a gantingan. Nupay kasta, saan nga amin a teknolohia ket naus-usar iti nakappia a panggep; ti panagrang-ay kadagiti armas iti uamad-adu a panagdadael a bileg ket nagprogresso iti kadagupan ti pakasaritaan, manipud dagiti pang-or aginggana kadagiti nuklear nga armas.
Ti teknolohia ket naaringanna ti kagimongan ken dagiti bukodna nga arubayan iti adu a bilang dagiti waya. Kaaduan kadagiti kagimongan, ti teknolohia ket nakatulong idi a nagparang-ay kadagiti ad-adu a nasaysayaat nga eekonomia (a mairaman tatta nga aldaw ti sangalubongan nga ekonomia) ken nangpalubosen ti panagpa-adu iti maysa a liwliwa a [[sosial a klase|klase]. Adu kadagiti maipapan ti teknolohia a proseso ket agpataud kadagiti di kayat a nagbanagan ti produkto, a makunkuna iti rugit, ken mangib-ibus kadagiti masna a rekurso, iti pakadadaelan ti Daga ken ti bukodna a enbironmento. Dagiti nadumaduma a pannakaipakat ti teknolohia ket nakaimpluensia kadagiti pateg iti maysa a kagimongan ken ti baro a teknolohia ket kankanayon a mangiruruar kadagiti baro a maipapan ti etika a saludsod. Ti kas pagarigan ket mangiraman ti irurumsua ti pagarupan iti kina-episiente kadagiti termino iti produktibidad ti tao, ti maysa a termino a kasisigud laeng a naipakat kadagiti makina, ken ti karit kadagiti karit ti tradisional a pagalagadan.
Dagiti pilosopiko a suppiatan ket rimmuar kadagiti agdama ken masakbayan a panag-usar ti teknolohia iti kagimongan, nga adda dagiti pagsusuppiatan no ti teknolohia ket mangpasayaat ti kasasaad ti tao wenno pamaddienna daytoy. Ti Neo-Ludismo, anarko-primitibismo, ken dagiti kapadpada dagitoy a tignay ket agdildilawda ti kaadu unay iti teknolohia itimoderno a lubong, nga agsangsangiitda a daytoy ket makadangran ti enbironmento ken mangipaadayo dagiti tao; dagiti nagkaykayat kadagiti ideolohia a kas ti transhumanismo ken tekno-progresibismo ket kumitkitada a ti agtultuloy a panagrang-ay ti teknolohia a kas pagimbagan ti kagimongan ken ti kasasaad ti tao. Isunga iti kinaudi, daytoy ket namatmatian a ti panagrang-ay ti teknolohia ket malaplappedan laeng ti tattao a parsua, ngem dagiti kinaudi a sientipiko a pangad-adal ket nagibagbaga a dagiti dadduma a primado ken ti dadduma a kita ti dolpin a komunidad ket nakaparang-ayda kadagiti simple a ramramit let naka-adalda a mangipasa ti pakaammoda kadagiti dadduma a kaputotan .
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Teknolohia iti Wikimedia Commons
- Kremer, Michael (1993). "Ti Iyaadu ti Populasion ken Maipapan ti Teknolohia a Panagbalbaliw: Maysa Bilion B.C. aginggan ti 1990". Dagiti Maminpat a Warnakan ti Ekonomia. The MIT Press. 108 (3): 681–716. doi:10.2307/2118405. JSTOR 2118405..
- Frank Popper (2007) Manipud ti Teknolohiko aginggana ti Virtual nga Arte, Liblibro ti Leonardo, MIT a Pagmalditan
- Charlie Gere (2005) Arte, Oras ken Teknolohia: Dagiti Pakasaritaan ti Mapukpukaw a Bagi, Berg
- Ambrose, Stanley H. (2001-03-02). "Paleolitioko a Teknolohia ken ti Ebolusion ti Tao" (PDF). Siensia. Science. 291 (5509): 1748–53. Bibcode:2001Sci...291.1748A. doi:10.1126/science.1059487. PMID 11249821. Naala idi 2007-03-10.
- Kevin Kelly. Ania ti Kayat ti Teknolohia. New York, Viking Press, Oktubre 14, 2010, natangken nga aklub, 416 a pampanid. ISBN 978-0-670-02215-1


text:
Alexander Graham Bell
Ni Alexander Graham Bell (Marso 3, 1847 – Agosto 2, 1922)[1] ket naipasngay nga Eskoses a sientista, inbentor, inheniero a napammadayawan iti pannakainbento ti immuna a praktikal a telepono.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The Bell Family". Bell Homestead National Historic Site, 2013. Naala idi: Septiembre 27, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Alexander Graham Bell iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Alexander Graham Bell iti Wikimedia Commons


text:
TI PAGWANAWANAN NO. 5 2016
Pagpatulongam no Kasapulam ti Liwliwa?
Kasapulantayo amin ti liwliwa ti Dios, aglalo no adda pakarigatan. Mailawlawag ditoy no kasano a liwliwaennatayo ti Dios no maipasangotayo kadagiti problema ken pannubok.
Kasapulantayo Amin ti Liwliwa
Pagpatulongam no natayanka, wenno no adda nakaro a problemam iti salun-at, iti relasionyo nga agassawa, wenno iti trabahom?
Kasano a Mangliwliwa ti Dios?
Uppat a paggapuan ti tulong para kadagiti agpaspasar iti pakarigatan.
Liwliwa no Adda Pakarigatan
Kasano a natulongan ti dadduma iti panawen a kasapulanda unay ti tulong?
“Kukua ni Jehova ti Bakal”
Ania ti nakatulong ken David a mangpapatay ken Goliat? Ania ti masursurotayo iti kapadasan ni David?
Panaglaban da David Ken Goliat—Talaga Kadi a Napasamak?
Pagduaduaan ti dadduma a kritiko ti kinaagpayso daytoy a salaysay. Adda kadi pangibatayanda iti dayta?
Naranggasak Idi ken Napno ti Pusok iti Sakit ti Nakem
Apay a kinayat ti maysa nga agresibo a mannakilaban a taga-Mexico ti agbalbaliw?
Ania ti Kuna ti Biblia?
Agduduma ti kapanunotan dagiti tattao maipapan iti Pagarian ti Dios. Ngem ania a talaga ti isursuro ti Biblia? Baka masorpresaka iti sungbat.
Dagiti Features a Makita Online
Apay nga Agkararagak? Sungbatan Ngata ti Dios Dagiti Kararagko?
Agpannuray kenka no sungbatan ti Dios wenno saan dagiti kararagmo.


text:
Here are a few Filipino recipes that I have tried out in my kitchen and would like to share with you. Leave a comment if you have a recipe to share and I will test it. If it’s successful (or even if it’s not) it may make it on this page.
DESSERTS
Sweet Rice with Coconut Jam Topping
Kankanen. Diay inbaliktad nga kunada. No awan ti naaramid mo nga latik, mabalin met nga parabawan ti coco jam.
Rice with Mung Beans Dessert
This is a classic Filipino dessert, ginataan nga balatong. It combines mung beans, sweet glutinous rice and coconut milk for a truly Filipino dessert.
Pearl Tapioca Pudding with Coconut Cream
Ginataan nga sago.
Halo-Halo
No adda ka Canada, minlaka ti agaramid ti halo-halo. π
Pichi-Pichi
Kasla palitaw ngem kamoteng kahoy or cassava ti usarem, saan nga diket.
Peach Royale ala Sassy
Diak la ammo no authentic Pilipino recipe daytoy, ngem ti ammok linuto ti pinoy π
Kasava Cake
No adda kamoteng kahoy yo, padasen yo met daytoy, kasla bibingka.
Classic Leche Flan, CocoFlan & Pumpkin Flan
Tallo a klase ti leche flan. Diay Classic ket isu ti original nga recipe no kayat yo met nga masabalian bassit ti raman na, padesen yo diay pumpkin ken coconut flavor.
Puto & Kutsinta
Diay kutsinta, nagimas. Aglalo no adda kinayod nga niyog. Diay puto saan pay nga perfect.
Bibingka
American style ngem naimas latta.
Bibingkang Malagkit
Shortcut ti inkiwar nga kankanen. Saan makapakettang nga ikiwar.
MAIN DISHES
Beef with Bittermelon Stirfry
Ingisa nga karne ti baka ken parya.
Mungo: Mung Bean Soup
Balatong nga nasagpawan ti bulong ti parya.
Chicken Bistek 2
Kasla met la diay bistek a baka ngem manok.
Chicken Bistek
Nagimas ngarud ket namindua mi a pinadas.
Filipino Bistek
Daytoy ti orig nga bistek.
Homemade Pork Tocino
Padasen yo ti agaramid ti ‘homemade’ tocino. Baka mabalin yo pay pag negosyohan.
Sassy Sarciado
Sarciado nga karne ti baka.
Pork belly braised with shrimp paste
Binoggoongan nga baboy. Aye, maka pa high blood apo, ngem min imas. π
Pinakbet Tagalog
Ingisa nga pinakbet daytoy. Sumarunon to diay Ilocano style nga pinakbet. No adda recipe yo ti inabraw ibaga yo man please ta padasek met.
Fish Escabeche
Prito nga sida nga adda sweet & sour sauce na.
Ampalaya (bitter melon) with Eggs
Sarciado nga parya ken itlog. Naimas saan la nga pammigat.
Chicken Adobo with Potatoes
Adda adobo recipe yo nga masabsabali? Ikabil yo man ditoy comments ngarud ta padasek met.
Chicken Adobo
Maysa pay nga recipe ti adobo.
N.C. Barbeque a cousin to Sisig
Kasla timpla ti kilawen ti awagen da nga N.C. Barbeque ditoy ayan mi. Tinadtad nga lechon.
Roast Pork
Oven lechon.
Pink Tinola
Napintas no pink, ngem no saan mo kayat ti pink, papaya ngarud ti isagpaw mo.
Chicken Tinola
Saan nga roja, ngem awan met latta ti papaya na.
Shrimp & Vegetables Sinigang sa Miso
No adda bangus, naim imas pay.
LP11 – Ginisang Sayote (Pork & Chayote Squash SauteB)
Uray nagum umaan yo nga sayote idi, ket nagimas no nabayag nga saan mo naramanan. Nakarkaro pay no sagpawam ti Ligo sardines sa adu ti digo na.
Sayote with Bagoong
Awan recipe na daytoy, ilambong mo la ta sayote saka ideppel ti boggoong.
Ligo Sardines Sauteed with Bok Choy
Daytoyen tay ingisa nga Ligo ket petsay.
Paksiw na Bangus
Agapuy ka ti adu nga innapoy. π
Garlic Fried Chicken by Asi
Prito nga manok nga nai-uper ti suka nga immuna.
Potato & Ground Beef Torta
Naimas lalo no adda mafran nga kadwa na.
Salmon & Eggs
Sarciado manen ngem salmon met tatta.
When the Goat is Away (Chicken Kilawen)
No awan kalding nga maparti yo, mabalin met nga kilawen ti chicken ket.
Spareribs in Sour Soup (Sinigang)
Basta kimmagat ti alsem na ken adu ti digo na, mabalinen!
LP2 – Meat Ball Soup
Albondigas ti awag da. Naimas no nalamek ti panawen.
Drunk Shrimp ala Ting
Nabartek nga pasayan. π
Sinigang na Hipon (Shrimp in Sour Soup)
Ket no saan yo met type ti bartek nga pasayan, ket alseman yo ngaruden a ta adda pay maigop.
IMBB 11 – Sinigang na Pata
Aye, sinigang manen!
Shrimps in Coconut Milk
Ket no saan mo kayat ti nabartek wenno naalseman nga pasayan, di ikkam gitta na.
Pinapaitan
Daytoy a ti luto ti ilokano!
Snails Ilokano Style (Leddeg)
Adda met leddeg uray ditoy amerika piman.
Ginattaan nga Paltat (Catfish in Coconut Milk)
Naimas nga isigang ti paltat ngem no kayat mo, mabalin met nga magettaan.
Pork Apritada
Apritada nga baboy.
Chicken, Tomatoes, and Pineapple Stew ala Sassy
Chicken manen, kunam? Ket padasen yo a daytoy sabali nga luto ti chicken.
PigBs Feet Paksiw
Paksiw nga saka ti baboy.
Humba (Rib Ends Braised in Green Tomato Chutney)
American version ti putahe nga kapampangan.
Anger or Nilaga
Inanger nga oxtails with potatoes and vegetables.
NATNATENG (Vegetables)
Sauteed Bittermelon with Oyster Sauce
Ginisa nga bunga ti parya, awan sagpaw na nga karne. Pang vegetarian.
Grilled Vegetables
Tinuno nga nateng.
Green Beans, Tomatoes & Cilantro Salad
Salad nga utong, kamatis ken cilantro. Naimas no adda buggoong ken kalamansi na.
LolaBs Kamote Salad
Salad nga uggot ti kamote.
Kamote Tops with Olive Oil and Garlic
No nauma kayon ti Kamote salad, padasen yo nga igisa, Italiano style.
Gising Gising
Ginattaan nga utong. Lubias, mabalin met.
Collard & Beet Greens in Coconut Milk OR Swiss Chard in Coconut Milk (Laing)
No awan bulong ti aba, mabalin met nga gittaan uray ania nga bulong.
Dinengdeng
Pasensyaan yon a toy dinengdeng nga kurang kurang ti recado na.
Inlambong nga Sayote
Ideppel mo la ti bogoong, mabalinen.
Ginisang Sayote
Mabalin met nga igisa ti sayote no kayat yo. Naim imas pay no masagpawan ti Ligo sardines.
MERYENDA (snacks)
Siopao Adobo
No adda tedda nga adobo, mabalin yo aramiden nga siopao. Naimas met uray no ania nga palaman ti kayat yo nga ikabil.
Cantaloupe Juice
Naim imas ngem lemonade.
Bibingka
Mabalinen no makaramraman ka unay.
LP8 – Corn Suman with the Clone
Sinuman nga mais.
Pansit Bihon
Saan la nga meryenda, mabalin met nga ipangan ti innapoy para ‘main dish’.
Guinataan
Tambotambong kuna tayo ditoy.
Lumpia
Nalaka laeng agaramid ti Lumpia. Uray ania ti ipalaman, mabalinen.
Green Mangoes
Awan met recipe na. Makapakatay la nga lagipen. π
Shumai
Recipe ti intsik ngem kayakayat met ti Pilipino.


text:
Demokratiko a Republika iti Kongo
Ti Demokratiko a Republika iti Kongo (Pranses: République démocratique du Congo) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Tengnga nga Aprika. Isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Aprika babaen ti kadakkel ken ti maika-11 a kadakkelan iti lubong. Nga addan ti populasion ti sumurok 71 a riwriw,[1] ti Demokratiko a Republika iti Kongo ket isu ti maika-19 a kapusekan ti populasion iti lubong, ti maikapat a kapusekan ti populasion idiay Aprika, ken isu pay ti kapusekan ti populasion a pagilian nga agsasao iti Pranses.
Naibeddengan iti Republika ti Tengnga nga Aprika ken Abagatan a Sudan iti amianan; Uganda, Rwanda, ken Burundi iti daya; Zambia ken Angola iti abagatan; ti Republika iti Kongo, ti Angola nga enklabe iti Cabinda, ken ti Taaw Atlantiko iti laud; ken naisina manipud ti Tanzania babaen ti Danaw Tanganyika iti daya.[1] Daytoy a pagilian ket adda sumrekan na iti taaw babaen ti 40-kilometro (25 mi) nabistrad nga aplaya iti Atlantiko idiay Muanda ken agarup a 9 km a kalawa ti sabangan ti Karayan Kongo a mapan idiay Gopo ti Guinea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Central Intelligence Agency (2011). "Kongo, Demokratiko a Republika iti". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. Naala idi 2011-10-05.
- ^ a b c d "Demokratiko a Republika iti Kongo". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 30 Hulio 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Rosidae
Dagiti rosidae ket dagiti kameng ti dakkel a monopiletio a klado dagiti mula nga agsabsabong, nga aglaon kadagiti agarup a 70,000 a sebbangan,[1] dagitoy ket ad-adu ngen maysa a pagkatlo kadagiti amin nga angiospermae.[2] Ti klado ket nabingbingay kadagiti 16 aginggana kadagiti 20 nga urnos, depende ti sirkunskripsion ken ti pannakaidasig. Dagitoy nga urnos, ken isuda met laeng nga agkukuyog a mangbukel dagiti agarup a 140 pamilia.[3] Dagiti rosidae ken dagiti asterida ket isu dagiti ti kadakkelan kadagiti klado dagiti eudikota.
Dagiti posil a rosidae ket naam-ammuan manpud ti paset ti panawen ti Cretaceo. Ti karkulo ti molekular a pagorasan ket mangipakpakita a dagiti rosidae ket nagtaud iti Aptian wenno Albian nga agpang dagiti Cretaceo, idi baetan ti 125 ken 99.6 riwriw a tawtawen.[4][5]
Dagiti linaon
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan iti Inggles a "rosids" ket naibatay iti "Rosidae", daytoy idi ti kadawyan a naipagpagarup a subklase. Idi 1967, inpakita ni Armen Takhtajan a ti husto a pagibatayan para iti nagan a "Rosidae" ket ti deskripsion iti maysa a grupo ti mulmula a naipablaak idi 1830 babaen ni Friedrich Gottlieb Bartling.[6] Daytoy a klado ket kanungpalan a napanaganan manen ti "Rosidae" ken nadumadumaanen a pinatinggaan babaen dagiti nadumaduma a mannurat. Ti nagan a "rosids" iti Inggles ket saan a pormal, ken saan nga ipagarup nga adda ti aniaman a naisangayan a taksonomiko a ranggo kasla ti nagnagan nga inkeddeng babaen ti ICBN. Dagiti rosidae ket monopiletiko a naibatay ti ebidensia a nabirukan babaen ti molekular a pilohenetiko a panagusig.
Adda dagiti tallo a nadumaduma a panangipalplawag dagiti rosidae nga agdama nga inus-usar. Adda met dagiti mannurat a mangiraman dagiti urnos ti Saxifragales ken dagiti Vitales iti rosidae.[7] Dagiti dadduma met ket ilaksidda dagitoy dua nga urnos.[8] Ti sirkunskripsion iti daytoy nga artikulo ket isu ti APG II a panangidasig, a mangiraman kadagiti Vitales, ngem mangilaksid kadagiti Saxifragales.
Dagiti pannakaikabagian[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosidae ken dagiti Saxifragales ket mangpormada iti klado.[1][8] Daytoy ket maysa kadagiti innem a grupo a mangbukel ti Pentapetalae (bugas nga eudikota a saan a mairaman dagiti Gunnerales),[9] dagiti dadduma ket dagiti Berberidopsidales, Caryophyllales, Dilleniales, Santalales, ken dagiti asterids. Ganganai awan ti pannakaamo a maipanggep kadagiti pannakaikabagian a baetan dagitoy a grupo
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosidae ket buklen dagiti dua a grupo: ti urnos dagiti Vitales ken dagiti eurosidae (agpayso a rosidae). Dagitieurosidae, ket mabibgbingayda met kadagiti pito a grupo: Fabidae, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, Picramniales,[8] Malvidae,[9] ken ti saan a naipuesto a pamilia ti Apodanthaceae.[10] Dagiti Fabidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti fabids, wenno dagiti eurosids I. Ken ti met Malvidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti malvids, wenno dagiti eurosids II.
Dagiti urnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rosidae ket buklen dagiti 17 nga urnos ken dagiti 2 a pamilia a naikabil iti incertae sedis (saan a naurnos). Iti maipatinayon kadagiti Vitales, Rosales, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales, adda met dagiti 8 nga urnos iti Fabidae ken dagiti 4 nga urnos iti Malvidae. Idi 2009, ni Hengchang Wang ken dagiti kaduna a mannurat ket nangisingasing a ti Malvidae ket maipadakkel tapno mairaman dagiti Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales. Daytoy a dakdakkel a sirkunskripsion ti Malvidae ket nakaawat ti napigsa nga estatistikal a suporta (100% bootstrap a porsiento) kadagiti panagusigda. Adda met dagiti urnos a baro pay laeng a nabigbigan.[8] Dagitoy ti Vitales,[11] Zygophyllales,[12] Crossosomatales,[13] Picramniales,[14] ken Huerteales.[15]
Dagiti saan a naipuesto apamilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pamilia ti Apodanthaceae ken Huaceae ket nairaman dagitoy iti rosidae, ngem saan dagitoy a naipuesto kadagiti aniaman nga urnosna.
Ti Apodanthaceae ket maysa nga enigmatiko a pamilia dagiti parasitoko a achlorophyllous. Dagitoy ket temporario a naipuesto kadagiti Cucurbitales babaen dagiti dadduma,[8] ngem dagiti apinidaddda ket agtultuloy a saan a nalawag.[10] Dagiti gene a kloroplasta ket naus-usaren a mangibaga ti pilohenia ti mula ket saan met unay a makaited ti adu a pilohenetiko a pakaammo dagiti mula nga awan kadagiti chlorophyll, gapu ti daytoy a kaso, dagitoy a gene ket dagiti saan a makaannong a pseudogene.
Ti pamilia a Huaceae ket kameng ti COM (Celastrales, Oxalidales, Malpighiales) a klado ti Fabidae. Ti saludsod a maipanggep ti Huaceae ket no daytoy ket nasken a bukbukodna a mairaman kadagiti maysa nga urnos ti COM a kas ti maika-4 a kameng ti klado ti COM. Ti dua a panagadal ket nangitudo a nasken daytoy a maipuesto kadagiti Oxalidales,[16][17] bayat a ti maysa met ket nangibagbaga a nasken a saan a mairaman.[1]
Pilohenia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pilohenia a maipakpakita dita babab ket naampon manipud kenni Wang ken dagiti kaduna a mannurat (2009),[1] nga adda dagiti nagan ti urnos manipud ti Website ti Pilohenia ti Angiospermae.[8] Dagiti sanga nga addaan ti basbassit ngem 50% a bootstrap a suporta ket narebba. Dagiti sabali a sanga ket addaan ti 100% bootstrap a suporta malaksid kadagiti maipakita a saan.
Ti agtalinaay ti nitrohenoa klado ket aglaon ti nangato a bilang dagiti aktinorisika a mula (nga awan kadagiti nodulo a ramut ng agalaon ti agtalinaay ti nitroheno a bakteria, a mangtulon ti mula a dumakkel kadagiti saan a nalames a daga). Nupay kasta, saan amin a mulmula iti daytoy a klado ket dagiti aktinorisika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Rosidae iti Wikimedia Commons
- ^ a b c d Hengchang Wang, Michael J. Moore, Pamela S. Soltis, Charles D. Bell, Samuel F. Brockington, Roolse Alexandre, Charles C. Davis, Maribeth Latvis, Steven R. Manchester, and Douglas E. Soltis (Marso 10, 2009), "Ti radiasion ti rosidae ken ti napardas a pannakaipangato ti tinurayan dagiti angiosperma a kabakiran", Dagiti Nagbanagan ti Nailian nga Akademia dagiti Siensia, 106 (10): 3853–3858, Bibcode:2009PNAS..106.3853W, doi:10.1073/pnas.0813376106, PMC 2644257, PMID 19223592
- ^ Robert W. Scotland ken ni Alexandra H. Wortley (2003), "Mano kadi ti kaadu dagiti sebbanagan ti agbukel a mulmula?", Taxon, 52 (1): 101–104, doi:10.2307/3647306, JSTOR 3647306
- ^ Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis, Peter K. Endress, ken ni Mark W. Chase (2005), Pilohenia ken Ebolusion dagiti Angiosperma, Sunderland, MA, Estados Unidos: Sinauer, ISBN 978-0-87893-817-9
- ^ Davies, T.J., Barraclough, T.G., Chase, M.W., Soltis, P.S., Soltis, D.E., ken ni Savolainen, V. (2004), "Ti di nasayaat a misterio ni Darwin: Dagiti panagtaldiap manipud ti maysa a nalatak a kayo dagiti angiosperma", DagitiNagbanagan ti Nailian nga Akademaia dagiti Siensia, 101 (7): 1904–1909, Bibcode:2004PNAS..101.1904D, doi:10.1073/pnas.0308127100, PMC 357025, PMID 14766971
- ^ Susana Magallón ken ni Amanda Castillo (2009), "Dibersipikasion ti angiosperma babaen ti panawen", Amerikano a Warnakan ti Botanika, 96 (1): 349–365, doi:10.3732/ajb.0800060, PMID 21628193
- ^ James L. Reveal (2008), "A Checklist of Family and Suprafamilial Names for Extant Vascular Plants", Balay a panid ni James L. Reveal and C. Rose Broome
- ^ J. Gordon Burleigh, Khidir W. Hilu, ken ni Douglas E. Soltis (2009), "Inferring phylogenies with incomplete data sets: a 5-gene, 567-taxon analysis of angiosperms", BMC Evolutionary Biology, 9: 61, doi:10.1186/1471-2148-9-61, PMC 2674047, PMID 19292928 Di naikaskaso ti
|contribution=(tulong)
- ^ a b c d e f Peter F. Stevens (2001), Website ti Angiosperma a Pilohenia
- ^ a b Philip D. Cantino, James A. Doyle, Sean W. Graham, Walter S. Judd, Richard G. Olmstead, Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis, ken ni Michael J. Donoghue (2007), "Para iti pilohenetiko a nomenklatura ti Tracheophyta" (PDF), Taxon, 56 (3): 822–846, doi:10.2307/25065865
- ^ a b Daniel L. Nickrent, "Apodanthaceae", Ti Koneksion ti Parasitiko a Mula
- ^ James L. Reveal. (1995). panid 72 iti Kabarbaro a naala a supraheneriko a nagnagan iti bascular a mulmula. Phytologia 79(2):68-76
- ^ Chalk, L. 1983. Estruktura ti kayo. Pp. 1-51 [1-2 by C. R. Melcalfe], in Metcalfe, C. R., & Chalk, L., Anatomi adagiti Dicotyledons, Maikadua nga Edision. Tomo II. Estruktura ti Kayo ken Panangipatingga ti Sapasap a Pangyuna. Clarendon Press, Oxford. ISBN 978-0-19-854559-0.
- ^ Klaus Kubitzki (2007), "Pangyuna iti Crossosomatales", iti Klaus Kubitzki, Dagiti Pamilia ken Henera dagiti Bascular a Mulmula, tomIX, Berlin,Heidelberg: Springer-Verlag
- ^ John Hutchinson Dagiti Pamilia dagiti Mula nga Agsabsabong Maika-3 nga edision. 1973. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- ^ Andreas Worberg, Mac H. Alford, Dietmar Quandt, ken ni Thomas Borsch (2009), "Agkasat nga Huerteales aginggana kadagiti Brassicales ken mainayon dagiti Malvales, ken dagiti baro a nasirkunskripsion tapno mairaman dagiti Dipentodon, Gerrardina, Huertea, Perrottetia, ken Tapiscia", Taxon, 58 (2): 468–478
- ^ Douglas E. Soltis, Matthew A. Gitzendanner, ken ni Pamela S. Soltis (2007), "Ti 567-nga agasmang ti datos ti takson para kadagiti angiosperma: Dagiti karit a pakabanagan babaen kadagiti panagusig ti Bayesio kadagiti dakkel ng aagsmang ti datos", Internasional a Warnakan dagiti Siensia ti Mula, 168 (2): 137–157, doi:10.1086/509788
- ^ Li-Bing Zhang ken ni Mark P. Simmons (2006), "Pilohenia ken delimitasion dagiti Celastrales a naala manipud kadagiti gene ti nuklear ken plastid", Sistematika a Botanika, 31 (1): 122–137, doi:10.1600/036364406775971778


text:
Apganistan
Ti Apganistan i/æfˈɡænɨstæn/ (Persiano/Pashto: افغانستان, Afġānistān), ket opisial nga Islamiko a Republibka iti Apganistan, ket maysa a napalikmutan ti daga a naturay nga estado a mabirukan iti tengnga ti Asia, naibuklan daytoy ti Abagatan nga Asia, Tengnga nga Asia, ken ti Tengnga a Daya. Nakarkulo nga addaan ti populasion ti agarup a 29 a riwriw, addaan ti kalawa a 647,500 km2 (250,001 sq mi), nga isu daytoy ti maika-42 a kaaduan ti bilang populasion ken ti maika-41 a kadakkelan a pagilian iti lubong. Nabeddengan babaen ti Pakistan iti abagatan a daya, Iran iti laud, Turkmenistan, Uzbekistan ken Tajikistan iti amianan, ken China iti adayo nga amianan a daya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Chapter 2. The Society and Its Environment" (PDF). Pangadalan ti Pagilian nga Apganistán. Illinois Institute of Technology. pp. 105–06. Naala idi Oktubre 12, 2010.
- ^ a b c d "Apganistán". Internasional aPondo ti Panguartaan. Naala idi Oktubre 8, 2011.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2014-05-11. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Apganistan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Irani a Banak
- Dagiti Islamiko a republika
- Dagiti Islamiko nga estado
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Persiano
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1709
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1747


text:
Takapuna Resturat
Takapuna Resturat Takapuna Resturat Pumphousecafe ... Takapuna Resturat Takapuna Resturat Pumphousecafe Takapuna Pumphousecafe ... Takapuna ...
Takapuna Resturat Buffet Takapuna Pumphousecafe Takapuna Takapuna Takapuna Resturat ... Takapuna Resturat Takapuna ... Buffet Takapuna Takapuna Takapuna Buffet Takapuna Takapuna Resturat Ravis ...
Ravis Takapuna Takapuna Resturat Takapuna Resturat ... Ravis Takapuna Ravis Takapuna ... Takapuna Resturat ... Ravis Takapuna Ravis Takapuna ... Ravis Takapuna Ravis ...
Takapuna Thai ... Takapuna Resturat Takapuna Resturat ... Lunch Takapuna Takapuna Resturat Lunch Takapuna Takapuna Resturat Lunch Takapuna Resturat Resturat ... Takapuna ... Lunch Takapuna ...
Takapuna Resturat Takapuna Resturat ... Lunch Takapuna Takapuna Resturat Lunch Takapuna Takapuna Resturat Lunch Takapuna Resturat Resturat ... Takapuna ... Lunch Takapuna Takapuna Resturat Lunch Takapuna ...


text:
Rodrigo Duterte
Ni Rodrigo "Rody" Roa Duterte[6] (naiyanak idi Marso 28, 1945), ammo pay iti birngas a kas Digong, ket Filipino nga abogado ken politiko iti kaputotan a Bisayano nga agserserbi a kas ti maika-16 a Presidente ti Filipinas manipud idi 2016.[7][8][9] Isu ti immuna a taga-Mindanao a presidente ti pagilian.[10]
Ni Duterte ket maysa idi kadagiti kapautan a nagserserbi a mayor iti Filipinas ken mayor idi ti Siudad ti Davao, ti urbano unay a siudad iti isla ti Mindanao, para kadagiti pito a termino ken agdagup kadagiti ad-adu ngem 22 a tawen. Isuket nagserbi pay a kas bise mayor ken kas kongregista iti siudad.
Nabirngasan a kas "The Punisher", dagiti grupo ti vigilante a naikonekta kenni Duterte ket naiparpagarupda nga akinrebbeng para kadagiti panagpatay kadagiti agidurduron ti druga, kriminal, kameng dagiti barkada ken dagiti dadduma pay nga elemento dagiti dakes a tattao. Iti paset ti panawen dagiti sumurok a 20 a tawen, binaliwanna ti Siudad ti Davao manipud iti "kapitolio ti panagpapatay iti Filipinas" iti makunkuna itan iti turismo a kas "ti kakappiaan a siudad iti abagatan a daya nga Asia," ken ti irangngo ti numbeo.com a kas ti maikapat a katalgedan a lugar iti lubong.[11][12][13] Urayno kasta, nakaawis ni Duterte kadagiti kritisismo manipud kadagiti nadumaduma a taudan, nangnagruna met iti press ken ti daulo ti Nailian a Pulis ti Filipinas iti gobierno ni Aquino, a nangsuppiat ti kaepektibo dagiti annurotenna.[14]
Namin-adu a naaw-awis idi ni Duterte nga agtaray a presidente para iti Filipinas,[15] ngem saan met a nagkayat kadagiti a daton aginggana idi naladaw a tawenen ti 2015 gapu iti "napilaw a sistema ti gobierno", kalakay ken saan a panagkayat ti pamiliana.[16] Urayno kasta, idi Nobiembre 21, 2015, inrangarangna ti panagkandidatona iti panagbubutos ti 2016 para iti opisina ti Presidente ti Filipinas, ken nangabak iti guedday a panangabak, ket nakaawat kadagiti butos iti 16,601,997.[17] Nagtakem iti opisina ni Duterte idi Hunio 30, 2016, para kadagiti termino iti innem a tawen.[18]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naiyanak ni Duterte idi Marso 28, 1945, idiay Maasin (itan ket kapitolio ti Abagatan a Leyte ngem parte idi ti insular a probinsia ti Leyte iti Mankomunidad ti Filipinas).[19] Ti amana ket ni Vicente G. Duterte ti Cebuano nga abogado ken ti inana ket ni Soledad Roa, ti patubo ti Cabadbaran, Agusan, ti mannuro ti eskuela ken daulo ti sibiko ti kaputotan a Tattao a MaranaoMaranao. Ni Vicente ti ama ni Duterte, sakbay idi nagablin a gobernador ti probinsia ti (ti saan pay idi a nabingbingay) a probinsia ti Davao, ket maysa idi a nagtigtignay a Mayor ti Danao, Cebu. Ni Ronal ti kasinsin ni Rodrigo, ket nagserbi met a kas Mayor ti Siudad ti Cebu manipud idi 1983 aginggana idi 1986. Ni Ramon Duterte ti amam ti Ronal, ket nagtengngel pay iti dayta a puesto manipud idi 1957 aginggana idi 1959. Ikeddeng ti pamilia ti Dutertes ti naikuartel iti Cebu dagiti pamilia ti politika ti kaputotan ti Durano ken Almendra a kas kakabagian. Adda pay dagiti kabagian ni Duterte manipud iti kaputotan ti Roa babaen iti bangir iti inana.[20] Sakbay a nagsublida idiay Davao, ti pamilia ti Duterte ket nabiitda pay a nagtaeng idiay nakayanakanna iti Maasin, Leyte, ken idiay ili ti amana iti Danao, Cebu, aginggana idi isu ket agtawen iti lima.[21]
Immuna nga immalis dagiti Duterte idiay Mindanao idi 1948 ngem agsublisubli iti Visayas.[22] Kanungpalandan a nagtaeng idiay Rehion ti Davao idi 1951. Ni Vicente a kas abogado ket pribado a nagsanay, bayat a ni Soledad nagisursuro kadagiti publiko nga eskuela akas mannuro. Nupay kast ni Mrs Duterte, ket nagretiro a kas mangimaton idi 1952 idi ti abogado nga asawana ket simrek idiay iti politika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Punzalan, Jamaine (Mayo 22, 2016). "Duterte calls Catholic Church 'most hypocritical institution'". Nation. ABS-CBN. Siudad ti Quezon. Naala idi Mayo 22, 2016.
- ^ Sidocon, Gino (Mayo 20, 2016). "Netizens react to Duterte's statement on God, religion". Featured Story. Manila Bulletin. Intramuros, Manila. Naala idi Mayo 22, 2016.
- ^ Romero, Alexis (Mayo 20, 2016). "Duterte says he believes in God but not in religion". Headlines. The Philippine Star. Port Area, Manila. Naala idi Mayo 22, 2016.
- ^ "Duterte: I believe in God, but not in religion". News. GMA Network Inc. Siudad ti Quezon. Mayo 19, 2016. Naala idi Mayo 22, 2016.
- ^ Ho, Alex (Enero 23, 2016). "Duterte leaves religion for Mayoral duties; sees Roxas as 'useless'". News. CNN Philippines. Mandaluyong. Naala idi Mayo 22, 2016.
- ^ Personal Data from i-site.ph. Ti URL ket naudi anaserrekan manipud idi Oktubre 14, 2006.
- ^ "Duterte seals presidency in Congress official tally". Inquirer.net. Mayo 27, 2016. Naala idi Mayo 27, 2016.
- ^ "Duterte, Robredo win in final, official tally". Philippine Star. Mayo 27, 2016. Naala idi Mayo 27, 2016.
- ^ "Official count: Duterte is new president, Robredo is vice president". CNN Philippines. Mayo 27, 2016. Naala idi Mayo 27, 2016.
- ^ Gavilan, Jodesz (Mayo 13, 2016). "The many firsts of president-elect Duterte". Rappler. Naala idi Mayo 28, 2016.
- ^ "The Punisher". TIME.com. Hulio 19, 2002. Naala idi Abril 15, 2016.
- ^ "The Punisher: 'I am 100 per cent terrorist'". NewsComAu. Hunio 30, 2014. Naala idi Abril 15, 2016.
- ^ "The Punisher – Eye For an Eye". Naala idi Abril 15, 2016.
- ^ Mike Frialde (Abril 2, 2016). "Murder rate highest in Davao City – PNP". The Philippine Star. Naala idi Mayo 10, 2016.
- ^ Duterte urged to run for president, manilatimes, Pebrero 17, 2015
- ^ Duterte’s final answer: I won’t run for president, inquirer, Septiembre 7, 2015
- ^ "It's Digong by landslide, Leni by hairline". ABS-CBN News. Mayo 27, 2016.
- ^ "Philippines: Duterte vows to bring back death penalty". BBC News. Mayo 16, 2016. Naala idi Mayo 16, 2016.
- ^ Lopez, Alexander (Mayo 11, 2015). "Duterte returns home on Mother's Day". Manila Bulletin. Naala idi Pebrero 8, 2016.
- ^ Mayor Rodrigo Roa Duterte: Leyte’s first president? – Zamboanga Times.
- ^ Does Duterte have the 'Bisaya advantage' in Cebu? – Rappler.
- ^ Duterte returns to his roots in Danao City, Cebu, for campaign activities – InquirerDotNet.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- "The Punisher" (Archive). Vice.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Rodrigo Duterte iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Rodrigo Duterte iti Wikiquote (Ingles)


text:
Walt Disney
Ni Walter Elias "Walt" Disney (Disiembre 5, 1901 – Disiembre 15, 1966) ket maysa idi nga Amerikano a produser ti pelikula, direktor, mannurat ti senario, aktor ti timek, animador, komersiante, agpalpaliwa, internasional nga ikono,[3] aken pilantropo, a nadateg a naamaamon para kadagiti impluensiana iti matgedan ti panagpalpaliwa idi las-ud ti maika-20 a siglo. A nairaman ti kasatna a lalaki a ni Roy O. Disney, isu ket kimmadduaan a nangbangon ti Walt Disney Productions, a daytoy ket dimtengan a nagbalinan ti kalatakan a naamammoan a produser kadagiti pelikula iti lubong. Ti korporasion ket naamammoan akas ti The Walt Disney Company ken adda dagiti tinawen a matgedan iti agarup a US$36 bilion idi 2010 a tawen ti pinansia.[4]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Walt Disney". IMDB. Naala idi 2008-05-21.
- ^ "Ni Walt Disney iti Pammati". Disneydreamer.com. Hulio 17, 1955. Naala idi Septiembre 5, 2012.
- ^ Dave Bryan (Agosto 13, 2002). "Ni Walt Disney Ket Tinulonganna ni Wernher von Braun a Nangilako ti Limbang kadagiti Amerikano". Associated Press. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi Mayo 24, 2009. Naala idi 2010-09-27.
- ^ "2010 Form 10-K, Walt Disney Company". United States Securities and Exchange Commission.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Thomas, Bob (1994). Walt Disney: Ti Amerikano nga Orihinal. New York: Hyperion. ISBN 0-7868-6027-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Walt Disney iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Walt Disney iti Wikimedia Commons


text:
Panggep a panag-numero ti telepono
Ti panggep a panag-numero ti telepono ket maysa a kita iti panag-numero a pamuspusan nga inus-usar iti telekomunikasion tapno maikkan dagiti numero ti telepono kadagiti agsuskribir ken ti panagidalan dagiti panagtawag ti maysa a reddek ti telepono. Ti maysa a nametmet a panggep a panag-numero, a kasla ti mabirukan idiay Amianan nga Amerika, ket pasirukan na ti maysa a agtatalinaed a dagup ti kaatiddog dagiti numero. Ti maysa a naluktan a panggep a panggep ti panag-numero ket addaan ti langa a sabsabali iti kaatiddog dagiti numero ti telepono.
Ti maysa a panggep a pang-dial ket bangonen na ti manamnama a numero ken ti pagtuladan kadagiti dihitos para kadagiti numero ti telepono. Daytoy ket agiraman kadagiti kodigo ti pagilian, kodkodigo a panagserrek, kodkodigo ti lugar ken dagiti kombinasion dagiti dihitos a nai-dial.


text:
Cabugao, Ilocos Sur – Maangay ti Seminar dagiti Barangay Nutrition Scholars (BNS) iti 33 a Barangay ti Munisipalidad ti Cabugao a mangrugi iti Hunio 22, 2015 agingga iti Hunio 26, 2015 iti Municipal Conference Building, Cabugao, Ilocos Sur.
Napauluan ti seminar iti “Training of Trainers on the Promotion of Good Nutrition”.
Sakbay ti Training Proper ket naangay ti Registration; Opening Program; Getting to know you; Levelling of Expectation and Training Mechanics.
Timmabuno iti seminar ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ket kimmablaaw ken nagyaman ta maangay manen ti kakastoy a panagtitipon a mangipaay ti gundaway a mangipangato iti kaammuan ken mangpabaro/mangpatibker iti linnangen iti hanay dagiti BNS.
Kangrunaan a nayadal kadagiti nadakamat a pannakaramay ti Munisipio iti Nutrision iti Day 1 ket dagiti sumaganad:
1.Overview of the Philippine Plan of Action for Nutrition, 2011-2016.
2.Overview of the National Plan of Action on Infant and Young Child Feeding (IYCF) 2011-2016.
3.Presentation Tips.
4.Discussion of session assignment for IYCF Counselling Course Dinner.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket maigapu iti agtultuloy a pannakaibayog ti programa ti Nutrision a supsuportaran ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno mamantener ti salun-at a kakuykuyog iti agtultuloy a progreso ti ili ken iti sapasap nga agnanaed. # (Web In-Action)


text:
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti panangmiting ti DA-Provincial (OPAG)-Ilocos Sur kadagiti Opisiales ti Asosasion ti agmulmula ti mais (amarilio ken puraw) iti ili a Cabugao, Ilocos Sur idi Enero 21, 2014 iti Municipal Conference Building, Cabugao, Ilocos Sur.
Nagatendar dagiti Corn Planters nga idauluan ni Mr. Dominador Reynold S. Sabio tapno mareorganisar pay ti Pederasion (Municipal-based) iti agmulmula ti mais iti ili ti Cabugao.
Adda met iti pannakabagi ti OPAG-Ilocos Sur a ni Mr. Oscar Tobia, Provincial Corn Coordinator ken ni Engr. Jojo Acance, mangay-aywan ti kasasaad dagiti naited a ramit ken makinaria manipud iti DA kadagiti Asosasion ti mannalon iti amin nga ili.
Nakipaset met dagiti pannakabagi ti DA-LGU Cabugao a da MA Zenaida S. Andrada; Miss Katrene P. Tapuro, Municipal Corn Coordinator; Mr. Obas Bill Y. Baclig, AT; Mrs. Joenah G. Sevilleja, AT ken ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT.
Dagiti natratar ken napagnunumuan sakbay ti eleksion para iti Baro nga Opisiales ti Cabugao Corn Cluster:
1.Sinimpuon ni Mr. Tobia no apay nga adda programa ti Corn Cluster ti Provincial Government. Kinunana a ti “Cluster” ket buklen ti 200 ektarias nga agdedenna a pagmulaan ti mais iti kada ili. Innayonna a mabukel met ti Non-Cluster Associaton iti napagsisina a disso ti pagmaisan nangruna iti barangay ket maorganisarda a makitipon iti Pederasion ti Corn Planters ti kada ili.
2.Imbinsa ni Mr. Tobia dagiti programa, proyekto, annuroten ken benepisio iti mannalon a makipaset kadaytoy a programa ti Gobierno Probinsial iti panangidaulo ni Gov. Ryan Luis V. Singson.
Kangrunaan a trinatar ti DA Official iti wagas ti panaglako iti produkto a mais babaen iti panangipasiguradona a tumulong ti Gobierno Probinsial babaen ti “Ryan Corn Program” ti Gobernador kadaytoy a kangrunaan a pakaseknan dagiti mannalon iti produktoda a mais.
Dinakamat pay ni Mr. Tobia iti panangyuna ti LGU Cabugao a nangipatungpalen/nakairingpasen iti Soil Fertility Mapping Project nga aramidento pay laeng ti dadduma nga ili ti Ilocos Sur. Insupusop ti DA Corn Coordinator a napateg daytoy a paset ti Corn Program ket insaritana a nagasat dagiti Corn Planters ditoy LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. ta nairusaten ti Soil Fertility Mapping Program gapu iti naan-anay a suporta ti LGU kadagiti mannalon ken kadagiti programa ti DA.
Kabayatanna, napili ni Mr. Jimmy Seguban, agnaed iti Sitio Rebba, Brgy. Cacadiran, Cabugao, Ilocos Sur a baro a Presidente ti Cabugao Corn Cluster a mangsakup iti amin nga agmulmula ti mais iti 33 a barangay ti ili a Cabugao ken maikamengda iti Ilocos Sur Federation of Corn Growers Association nga agdama a miembro ditoy ti Turod MPC nga idauluan ni Brgy. Captain Inocencio S. Sadac ken ti Sagayaden Free Farmers MPCI. # (Web In-Action)


text:
Mirasol
Ti mirasol (Helianthus annuus) ket maysa a tinawen a mula a patneng iti Kaamerikaan. Daytoy ket addaan ti dakkel a inploressensia (grupo ti nagraay a sabsabong), ken ti naganna ket naala manipdu ti sukog ken ladawan ti sabongna, ken kankanayon nga inus-usar a panangiladawan ti Init. Ti mula ket addan ti narusanger, nadudot a sanga, naakaba, nakarseng a nangipenan, nagubsang a bulbulong, ken nagtimbukel nga ul-ulo ti sabong. Dagiti ulo ket buklen dagiti adu nga agmaymaysa a sabsabong a tumangkento kadagiti bukel, masansan a dagitoy ket ginasut, iti maysa a pakaikkan a puon. Manipud ti Kaamerikaan, dagiti bukel ti mirasol ket naiyeg idiay Europa idi maika-16 a siglo, nga idiay ken kakuyogna ti lana ti mirasol, kaaduan a nagbalin dagitoy a naiwarwaras a rekado ti panagluto. Dagiti bulong ti mirasol ket mabalin a mausar a kas pakan ti baka, bayat a dagiti sanga ket aglaon ti sagut a mabalin a mausar iti panagpataud ti papel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpoti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Mirasol iti Wikimedia Commons
- Nailian a Gunglo ti Mirasol


text:
Ti 65 Billion Pesos nga Industria
Iti binulan nga ipapanko idi iti Manaoag tapno sumuknal, kaykayatko iti dumaliasat iti Binalonan ngem iti manglinteg iti Pozzurubio. Iti dayta a lugar, ad-adu ti mabuya a posible a makaited iti mabalin a suraten. Flying School, nalawa a minaisan ken talon, dagiti inektaria a manggaan, napintas a kalsada iti Binalonan. Ti mushroom culture, bakya making, ken dadduma pay a cottage industries iti Laoac a suportado ti gobierno. Nakakaapal iti panagbuya kabayatan iti panagdaliasat. Pagwerretenna met ti panunot.
Ngem ti nakaawis kaniak ket ti pagtaraknan ti nagadu a baka iti partena iti Laoac. Idi damo, ipagarupko a maysa a dakkel a cattle farmer ti makinkukua wenno agtartaraken iti baka. Adu ngaminen dagiti agtartaraken ti dingo a para iti commercial iti probinsia ti Pangasinan. Kas iti kalding iti Balungao ken San Jacinto. Iti naynay nga innak pannakalabas, nagdamdamagak no ania dagita a baka. Nagadu la ketdin no para lako dagita, ta ginasut ti ammok a bilangda ken dadakkel a breed. Ken adda pay dagiti heavy equipments a nakaistambay.
Ngem kuna ti drayber ti jeep a nagluganak a saan a para lako dagidiay a baka no di ket gagatasen. Kukua ni Rep. Mark Cojuangco iti 6th district. Isu met laeng nga adda ti dakkel ken natayag a pasdek a nabiit pay a nabangon. Para iti dairy farming industry gayam dayta. Dagiti heavy equipments? Nakaistambay dagita a madadaan nga aramaten a pagikali a dagus no adda man matay kadagiti dingo.
Iti Pinas, adun iti simrek iti dairy farming industry, a kas iti pagtaraknan ti gagatasen a kalding iti Alaminos City, iti Rizal ken iti kabisayaan. Adda pay dagiti pagtaraknan ti baka a gagatasen iti Nueva Ecija, ken dadduma pay a probinsia. Iti pagtaraknan ti gagatasen a nuang iti carabao center Nueve Ecija.
Ta ania ngamin aya ti dairy farming? Kas iti nasurattayon, dakkel a negosio daytoy. Bassit laeng a porsiento ti mapapataud a kasapulan. Ad-adu ti aggapu iti ballasiw taaw wenno imported. Kaaduan payen kadagitoy ket saanen a puro wenno nalaoknen.
Iti Daily Situationer in the Philippine Market, agarup a PhP65 billion industry ti dairy farming, ngem nagbassit ti produksion ket awan pay iti 1 a porsiento. Agang-angkattayo iti US$500 million iti tinawen. Isu a maawagan daytoy a kas mabilang a kangrunaan nga imported agricultural products.
Masapul ngarud a mapapigsa ti local dairy production tapno lumawlawa met ti opurtunidad para iti negosio. Ket kasapulan dagiti imported a gagatasen a baka, nuang, kalding, karnero ken dadduma a pagtaudan iti gatas.
Kasapulan met a mangabaruanan kadagiti production facilities. No idi ket manomano ti aggatas, ita saanen kadagiti dairy farmers. Agaramatdan kadagiti kabaruan a teknolohia tapno nadardaras ti panaggatas, panagproseso (pasteurization), pagikabil kadagiti container a para lako, ken kangrunaanna ti pannakailakona.
Babaen iti tulong ti gobierno, ti pribado a sector ken mangipatpateg ti dairy industry, agtultuloy iti inna idudur-as. Adayo pay laeng iti abuten, ketdi makaited iti dakkel a namnanama ti idudur-as babaen iti agtultuloy a suporta iti nagtaud a produkto. Ti Pinas ket maysa nga agricultural country, isu a nasken a mapapigsa dagiti agricultural a produkto, a saan ket a puro laengen inangkat. @
Friday, August 28, 2009
Sunday, August 23, 2009
Ni Manang Claire Sumahit
Ni Manang Claire Sumahit
Napasig kadagiti am-ammona. Naragsak a kasasao…
Ti pannakabuangay ti GUMIL Baguio idi 1987 idi damomi a nagam-ammo. Iti opisina ti PIA iti Baguio Auditorium iti Burnham Park, sangapulo ket uppat (14) dagiti immatendar. Agsipud ta awan ti am-ammok, nakiabayak iti maysa nga agbanuag a babai. Saanak pay la a mannurat idi, kayatko laeng met a maam-ammo dagiti nalatak a mannurat iti siudad. Dayta a babai ti nakaammoak no asino ti Peter La. Julian ken agdama a regional director ti PIA-Cordillera, ti Bagnos Cudiamat, ti Josephine Iwatani a Miss GUMIL, ti Charlie Pinto, ti Jun Binegas a manager ti Liwayway Publishing Inc.-Baguio ken dadduma pay. Imbagana a Clarita Sumahit ti naganna. Imbagak ti naganko, ngem saan a mannurat. Immatendarak laeng ta kayatko a maam-ammo dagiti nalatak a mannurat iti siudad. Imbalakadna met a napintas ti agbalin a mannurat, isu a nasken kano nga agsuratak met. Isun ti nakasarsaritak sakbay a nangrugi ti miting.
Kastoy gayam ti maki-GUMIL, kunkunak iti bagik. Saanko la nga inarapaap ti agbalin a mannurat. Kayatko laeng a maam-ammo dagitoy mannurat. Dayta laeng.
Iti pannakabuangay ti gunglo, dagitoy ti nabotosan a mangidaulo: Bagnos G. Cudiamat, presidente; Pedrito L. Sanidad, bise presidente; Josephine Iwatani, sekretaria, Marietta Ramolete, tesorera; Myrna Rodrigo, auditor; Clarita Sumahit ken Eusebio Tanicala, Business Managers; PIO ni Reynaldo Cadangen. Mammagbaga da Peter La. Julian, Atty. Aurelio Galacgac, Tolentino Opiniano, Beth Opiniano, Jun Binegas at Oscar Tibayan. Kameng da Jaime M. Agpalo, Jr., Junie Cowat, Elvira Iwatani, Jaime Luzano, Charlie Pinto, Arlene Soriano, Art Tibaldo, Elma Valdez ken Alvin Tanicala.
Tunggal masabatko wenno agsarakkami ken Manang Claire, ibagana latta nga agsuratak. Isu a nagdesisionak nga ipaypaysukon iti maki-GUMIL ken agsursuro nga agsurat. Sipud idin no mairana nga agkitakami, ibagana a mabasbasana dagiti sinuratko. Kaaduem pay ti agsurat, kunkunana. Wen, Manang, kunak met lattan a, ket irapitko latta met ti agyaman iti patigmaanna.
Dimlaw idi awan maipablaak a sinuratko. Kunak met nga inrason a napanakon iti radio. Scriptwriter ken tagasurat iti komersial. Binalakadannak nga agsubli manen nga agsurat iti piksion. Saan laeng nga isu ti nakangngegak ti kasta a balakad. Uray met ni Apo Juan S. P. Hidalgo, Jr. ket di namingga a nangbagbaga nga agsabali ti drama ti radio ken literatura. Ngem inrasonko met nga agsuratakto manen. Ta mayat met agpakatawa, agpasangit, mammagbaga, mammutbuteng, ken agsurat kadagiti religious drama ti Catholic ken Lutherans iti radio. Lalo ket maipatangatang kadagiti dadakkel a radio stations iti Northern Luzon, a kas iti DZEA, Laoag City; DZNS, Vigan; DZPA, Bangued; DZWT, Baguio City; DWRB, Bayombong, ti maysa a radio station iti Tuguegarao ken Alaminos.
1996 idi sinubliak manen iti nagsurat iti piksion. Ket adda premio a madiklawit kadagiti pasalip.
“Kunakto pay nga adda bituenmo iti panagsuratan, adingko,” kuna manen ni Manang Claire idi nagsarakkami.
“Isu a nagkamengakon iti GUMIL Pangasinan ta malammin pay laeng GUMIL Baguio, Manang,” inkatawak. Ta nagnaedak iti ili ti Sual, idi 1990-1991.
Naammuanna nga agsursuratakon iti Saringit Chronicle ken Saringit Magasin iti Vigan. Sa tinarabaymi ti Sirmata Magasin. Ngem ad-adda a nakumikomak iti linaon ti Tawid Magasin ken Tawid News a saringit ti Saringit.
Nagserra dagiti Saringit. Sabalin ti nangmanehar ti Sirmata. nagmaymaysa dagiti dua a Tawid. 2004 idi ginatangko toy kompiuter nga us-usarek iti agdama, ta makabannog met ti agpa-Vigan. Iti internet laengen nagsursuratak. Agingga ita.
2007 aburidoak ta diak maitugotan ti kinaasino daytoy a mannurat. Lalo ket senior citizen pay dagiti nagsasalip, ti Judge Jovencio C. Costales Literary Awards.
Ket kinontakko dagiti kaduak a hurado. “Saanko ammo a pulos. Kasla taga-Baguio met?” kuna ni Cles Rambaud, associate editor ti Bannawag, ken kaduak a hurado.
“Adu la amin a pagparikutam, Ka Iddo. Ipatulodmo ketdin ‘ta pilim, tapno maamuantayo iti kinaasinona,” patigmaan met ni Linda Lingbaoan-Bulong iti UP Press, maysa pay a hurado.
Ket impatulodko dagiti pilik. Idi mairuar ti resulta dagiti nangabak, ne, 1st Prize ti saanmi a maitugotan a mannurat! Idi miraek no asino daytoy a mannurat, ni Manang Claire Sumahit!
Saan nga nagsursurat iti fiction no di pasig nga essays, features, news, commentaries ti inna susuraten ken maipabpablaakda iti pagiwarnak ti siudad ken iti “UB Insight” ken isu payen ti adbayser. Nagbuliganda kadaydi Bagnos Cudiamat kadayta a pagiwarnak ti Unibersidad ti Baguio. Idi nagretiro ni Cudiamat, isunan ti nakaamo iti pagiwarnak. Idi nagretiro ni Manang Claire, nagretiro metten ti UB Insight.
“Ita ta masangokon ti agsurat iti Iluko, suruannak met ita no kasao iti agdaniw iti nauuneg a balikas,” inyumbina idi nagsarakkami manen.
“Apay a daniw pay laeng, Manang? No sadinoka nga eksperto, isun a. Agkurkurang ti Bannawag kadagiti personal essay ti panagkunak.”
Di nagtagari. Kasla nagpampanunot,. sa immisem ket kinunana: “Ket sika?” kunana.
“Makumikomak, Manang. Malaksid ti Tawid nga aglinawas ken ti websitena, nagsubliak manen a nagiskuela.”
Nabasak laeng iti Bannawag ti aglinawas a sinursuratna. Personal essay.
Ita, nagtallopulon ti plumana. Ngem kadakami, malaglagipminto latta ni Manang Claire, ta isu ti nangited iti paratignay nga agsuratak.
Pimmusay idi Agosto 17, 2009 iti edadna a 69. Maidulin ti bangkayna no Agosto 24, sadiay Km 9, Tadiangan, Tuba, Benguet.
Laeng ta, iti pannakaimassayagna, kayatko koma makita ti bangkayna, ngem narigatak met a magna ken saanko pay laeng a malayaw ti kaha ti posporo no ar-arigen. Dipay laeng makarikna ti kagudua a bagi, iti las-ud iti walon a bulan ti napalabas sipud naatake datao iti high blood pressure. Nagsubliak nga agsurat ta dayta ti balakad dagiti therapist a nangasikaso kaniak.
Wen, Manang Claire, nupay saantan nga agkita pay ita, ammok nga agkitatanto manen iti sabali a lubong. Kastan… ##
Saturday, August 08, 2009
Ti Kaunaan A Panagbibinnutos
Saan a maibaga nga sidadalus dagiti naglabas nga eleksion nangruna ti maipapan iti kinapanglulo. Adda latta ti makuna a saan a dimmalan iti nadalus ken legal a banag. Adda latta ti nagriri, nangruna dagiti kaudian a basingkawel-pulitika. Adda latta ti makuna a mantsa wenno inutekan ti nasirsirib ti saan a nakapanunot nga isuna ket sikapan dagiti naal-alibtak ngem isu.
Iti daytoy a rason nga adda latta makuna ti naabak. Kasla pay ketdi naipakadaywanen dayta nga aramid. Kasla gagangay laengen nga adda latta maibaga ti naabak a nakusit. Manmanon nga eksena daydiay sipapakumbaba ni naabak ta basbassit dagiti botante a nangibotos kenkuana. Manmanon nga eksena daydiay panangdakulap ni naabak ken ni nangabak. Ket mas lalo a saan nga ited ti suporta tapno naannayas koma ti panagimanehar ti turay. Pagdaksanna, agsagaba iti nairteng dagiti umili.
Adda la ketdi ti pattern wenno namungayan daytoy. Nagtuladan. Saan la ketdi a nasayaat dagiti immuna a panagbobotos. Ket tapno masigurado ti puon ti amin, nasken nga intay siripen ti kaunaan a binnotos dagiti pangulotayo babaen iti palawag ni Daniel M. Anciano, iti sinuratna a “Ang Unang Halalang Pang-pangulohan” a mabasa iti http://www.geocities.com/cavitesu/firstelec.htm.
Saan a makapnek ti napasamak. Ti namnamaen a pagulidanan nga aramid ket nagbaliktad. Ala ket, madama pay laeng ti rebolusion idi napasamak. Addaan koma iti panagkaykaysa ken urnos, ngem baliktad gapu iti prinsipio ken kapanunotan a saan a maikanatad. Napasamak ti panagkusit, panagtredor, panangallilaw ken aramid a saan a maikatad. Napasamak iti manipulasion dagiti nasikap kadagiti saan a nakapanunot a posible a mapasamak ti namnamaen.
Segun ken ni Anciano iti salaysayna, iti kastoy a panawen a dandanin eleksion, tumaud metten iti panageksperimento dagiti agkakabagay wenno agkamats a kandidato. Istratehia, nainsiriban ketdi nga addang, a mangbanniit kadagiti botante. Kasano ti panangtingitingiting ti kemestri ti agbalin a pangulo ken ti bisena. Dakkel la ketdi nga awis dagiti addaan iti nasayaat a kemistri.
Iti rigatna wenno nakakatkatawa ket ti pannakaaramid dagiti maseknan a kas aglana a bambanti. Isu a dagiti aramid a mapasamak ket aramid laeng ti bambanti wenno aramid laeng iti saka saan ket a nabukel babaen iti ima.
Adda met ti mapasamak a panagsipsip iti pangulo tapno isuna iti umawat iti tung-ed nga isu ti mamanok ti administrasion.. Dakkel a banag dayta. Bukod a makainut iti campaign fund, adda payen ti nabileg a political machineries ti partido. Isu a dakkel a banag wenno nainggasatan ti mamanok. Ngem, saan met barengbarengen iti panagpili ta amangan no naganna pay laeng ket maysan a losing breed. Isu nga ita pay laeng, nagadun dagiti umab-abay, sumipsipsip, wenno kunwari ket agpapauyo wenno talagan a nagpauyo ket nagbalikas nga isun tay sipipinget a lumaban, idinto nga istratehia met dagiti dadduma dayta a banag a makaala iti pondo, ket siempre, saanna amin a gastoen dayta ta adda met iti suksukatanna a ginastosna wenno kunwari nagastos ngem kalub laeng dayta ti maiduldulin nga aramid ken inaramid.
Ngem sakbayna dayta, matingtingiting dagti amin a partido ti bilegda a dumupar. siempre, no namnamaen a saan a kabaelan, mapasamak ti ikakappon wenno ititipon ngem siempre, adda ti maawid a pagsayaatan ti partido. Iti kinaadu ti partido pulitikal, iti agdama, saan a ninamnama a ti grupo ti agdama a gobierno iti nangaramid iti kaunaan a panagtipon, ti KAMPI ken LAKAS-NUCD. Iti napalpalabas, oposision ti kaunaan a mangideklara ti intension ti panagtitipon. Ngem agingga iti agdama, awan pay laeng iti matingtingiting a panagtipon ti oposision, nalabit nga iti kinasapa pay laeng ti panawen. Pinnaliiw, santo mapasamak ti panangidiaya ti bileg, a kas sukat ti namnamaen a pabor. Agpada nga iti gobierno ken ti oposision a mangaramid ti kastoy a sistema. Adda laeng ti umuna ken aginggugudeng.
Siempre, saan a paudi iti tinninnagan iti man aspirant wenno iti incumbent. Tumpuar manen dagiti isyu a kinalkaluban, ken nairanta a dumakkel itoy a panawen ti basingkawel ti pulitika. Binnansagan iti pitak ken panagbuggo kadagiti dakulap. Saan nga ang-angaw ti panangdadael ti reputasion ti asinoman nga agngayangay. Saan met nga ang-angaw ti panangpabanglo ti nagan. Dayta panangpabanglo ket multi-million iti balorna no usaren ti telebision, nalaklaka bassit iti internet. Ket nainsiguradoan iti pannakaabak ti addaan kalkaluban ken addaan iti anniniwan ti napalabas ta maal-allia. Panagruruar met al-allia iti panawen ti eleksion. Saan laeng nga al-allia ti napalabas no ket al-allia a pinalabas nga ita laeng a rumuar. Re-issue. Kunam no nuclear ngem kalpasan a mapagsisilpo ti amin, mabulosan ti nakadakdakkel a suyaab ta awan gayam ti nabaliwan wenno baro a timpuar wenno kasla nai-scan laeng wenno na-xerox sa indarirag a baro.
No sumaen, mapanunot a nalaing no kaano a nangrugi ti kastoy a sistema? Siempre, no kutkuten ti nangrugianna masapul nga adalen ti napalabas wenno ti kaunaan. Ta saanen nga agturpos ken aggibus ti amin no ket dumakkel a dumakkel. Ngem iti suma total iti mapaspasamak, napasamaken idi, nasukatan laeng ti nagan wenno nabuniagan iti kabarbaro a konsepto a kas akseptado ti publiko, no makalusot ti alilaw. Isu nga adalen ti napalabas ket idilig iti agdama. Penken no adda ti nagbaliwan ti amin.
Idi napasamak iti kaunaan a binnotos ti pangulo, naglasat iti kas met laeng iti mapaspasamak iti agdama. Mapaliiw nga awan iti nagbaliwanna. Isu a kunkuna dagiti agpalpaliiw iti taray ti pulitika, nga isu a mapaspasamak ti aramid a di maikanniwas ta nangrugi dayta iti kaunaan a pasamak. Nangrugitayo ngamin iti nariribuk a binnotos isu nga agingga iti agdama ket nariribuk latta. Ta no ania ti nangrugian, isu latta iti pagtungpalan dagiti aramid iti agdama. No ania ti puon di isu met laeng dagiti sanga, ket dagiti tumubo isu met laeng ti agibunga.
Ti kaunaan a binnotos para iti kinapangulo ket napasamak iti Kombension iti Tejeros idi Marso 22, 1897. Ti salisal ket dangadang ti incumbent ken ti aspirant. Ni Andres Bonifacio a kas incumbent wenno agdama a pangulo dagiti rebolusionario babaen ti KKK. Ket ti aspirant wenno kayatna iti sumukat a pangulo ket ni Hen. Emilio Aguinaldo. Ket siempre, adda met a ti makunkuna a faction wenno partido ti agsumbangir. Iti pakasaritaan ti pulitika iti uray ania a nasion, saan a maawan daytan kinaadda iti partido pulitika. Saan nga umaddang ti aniaman a panggep no awan dayta partido pulitikal. Iti panagtaray ti pulitika saan a mabalin a maymaysa ti agtigtignay no di ket dua wenno ad-adu pay nga ima ti partido. Isu a napateg unay ti partido. nasken daytoy a matengngel ta dinto sika a mismo iti inna tenglien. Ti kaso iti agdama, dagiti dadduma a pundador ti LAKAS-NUCD ket natengngel wenno tinengngel ket awanen ti nabaelanda no di laeng iti sumina, wenno umikkat ta namnamaendan a sumiasi ti dalan ti timmakderanda wenno saanen a maikaskaso ti nagan no di man napasamak ti pannakakusit ken pannakallilaw. Wenno kas panangtakder ti nagan isu a nasken a takderanen ti naiwayat a prinsipio no maawagan dayta a prinsipio, ngem ketdi ti sigurado ket panagtalinaed ti nagan a kas sibubukel wenno panangallangon ti kinaasino ket bay-anen a ti historia a mangited iti umno a pakasaritaan..
Ti panaginnaddayo ti prinsipio ken kapanunotan, nga isu met ti itakder ti faction wenno partido ti pannakapataud wenno ipapasngay ti sabali. Ket dayta a pannakaipasngay ti sabali a partido, makarit ti kabaelan wenno inalat ti sigud wenno agdama. Daytan ti pannakaipasngay ti incumbent ken aspirant. Ket iti panagtuparda a dua, siempre met, mangabak ti mas intelihente, iti man sinisikap nga aramid ken limpio. Amin dagitoy ket napasamak iti kaunaan a panagbibinnotos.
Iti agdama, no lagipen ken anagen dagiti dua a partido a kaunaan a nagsalisal, ti incumbent a Magdiwang ken ti aspirant a Magdalo, awitda ti kaunaan a pagteng iti nagan ti pakasaritaan ti pulitika iti pagilian. Naipasngay ti Magdalo gapu iti saan a panagtutunos ken panagkatunos ti prinsipio ken kapanunotan. Iti rebolusionario a gobierno, agpada a nabigbig dagiti dua, agingga dimteng ti punto a nasken ti panagdupar dagiti dua. Isu a napasamak ti binnotos.
Sakbay a mapasamak ti binnotos, timpuar dagiti imahe ti pulitika. Iti laksid a madama pay laeng iti rebulosion ken panangirupir ti kalintegan. Kabayatan iti rebulosion aggutad met ti pannakapapigsa ti faction wenno partido. Kumayakay ti tunggal maysa wenno ti maysa kadakuada a kas paset ti panangpabileg. Ket iti pannakaluom ti aspirant, daytan ti panawen a panagsalisal dagiti dua iti kabukbukodanda nga istratehia wenno awit ti tunggal maysa ti kabukbodanna nga istratehia tapno isu ti tumpuar a nabilbileg.
Timpuar ti black propaganda a kas paset ti naplanon nga ingpen. Agpungtot siempre ti nasikapan ken masiksikapan ngem agtultuloy latta ti dangadang. Itoy a kaso, saan a napanunot ti supremo ti naannayas nga addang no di ket nagpannuray iti pungtot. Ti black propaganda sakbay ti binnotos ket narway. Isu dayta ti nangpungtotan ti supremo. Ket napasamak iti saan a namnamaen a dandani panagpaltog ti supremo ken ni Daniel Tirona. Ti naud-udi ti maysa a kangrunaan a timek ti Magdalo. Ti black propaganda ket saan a rumbeng a pakitaan iti panagdayaw ken panagraem ti supremo agsipud ta maysa a mason, saan a mamati iti Dios, ahente dagiti prayle, ababa ti adalna ken dadduma pay. Nalabes a panangdadael iti kinatao.
Iti tay-ak ti pulitika, pasetna amin dagitoy. Pudno man ken saan. Ket ti saanna ammo iti aramidenna agtinnag iti panagpungtot. Dayta a panagpungtot ket saanna a masebseban ti pasamak no di ket nangited ketdi ti dakkel nga addang ti balligi ta saanen a sibubukel ti takder no di ket nalaokanen. Nadadael ti takderna gapu iti black propaganda.
Iti agdama, saan a nakaskasddaw iti kinaadda ti black propaganda, panagdadael ti kasalisal, wenno panangitapkal ti pitak iti rupa ti kasalisal. Isu a mapasamak no kuan iti pinnuskolan iti rupa iti agtultuloy a pinniltakan ti rupa. Ket asinoman a sumuko, isu ti maabak ket aglak-am ti amin a pannakaidadanes. Ti ay-ayam iti pulitika ket saan a ekspektaren nga agnanayon a nadalus ta pasetna wenno bagina pay laeng ti narugit wenno baliktad a prinsipio. Isu a saanmo a lubong itoy a tay-ak no maysaka a santo wenno santa. No saanna a kabaelan ti agbaliktad ti bituka, isu ngarud ti mapasamak.
Uso met idi ti hakot system wenno panagbunag. Iti umuna a panagbibinnotos, makita nga adu dagiti maka-Magdiwang, ngem bimmaliktad iti saan nga ammo a rason. Iti agdama, makita dagiti napili a bimmaliktad ken sigud a mangisaksakit ken isu itan ti numero uno a kasalisal. Pudno la unay, nga iti pulitika, awan ti permenente a gayyem. Ket mapasamak dayta a panagsisina ken panagdudupar iti panawen ti eleksion. Iti bara ti akusasion, no maminsan, isu daytoy ti mangibunga iti saan a napintas a linaon dagiti damdamag.
No iti kaunaan a binnotos ket napasamak iti panagkusit kadagiti balotas, iti agdama saan pay laeng a nagbaliw, no di nagbalin pay a nanayunan babaen iti ititipon ti dagdag-bawas. Ket posible nga iti panagbalin nga automated machine iti maaramat, posible met nga agbalin a high-tech ti panagkusit. No sadino ti nangrugian, kinukusit, saan a maikkat daytoy uray ngata high-tech.
Ti maysa pay nga ay-ayam iti binnotos ket ti turncoatism wenno balimbing. Iti agdama, saanen a makaskas dayta a banag ta kanayonen a mapasamak ket iti naynay nga inna pannakapasamak makuna nga awanen it pudpudno a kadua ken gayyem iti pulitika. Guyodem ti bukodmo nga ipus wenno ilemmeng ti bukod nga anniniwan ta dinto mabaddekan dagiti agsisiim iti maidiaya nga imbag.
Salvage? Saan a kabarbaro dayta balikas a salbeds. Apay ania ti makuna iti napasamak iti supremo? Saan kadi a sinalbeds, iti agdama termino? Laeng, ta adda dagiti nasirib nga aglemmeng a kas iti lansa, nakatungraraw ti ulona. Isu a saan a nailemmeng ti kinapudno a napasamak.
Iti historia, nailanad dagiti pasamak ket agtultuloy latta met nga agilanad kabayatan a mapaspamak dagiti pasamak. Awan ngarud ti makuna a permanente iti lubong a binuangay ti napalabas ken agdama.
Agingga nga awan ti tumakder a nagtaud iti kinapudno, ken saan a naameng iti gameng, lalona a saan a naameng iti lawag a parnuayen ti nagan, agtultuloy latta met nga agbandera ti rinugian ken sigud a sistema. Maulit-ulitto latta met ti historia. Awan iti mabigbig a panagbalbaliw ta awan ti tignay a para iti ili.@


text:
Nananam ti Daniw-Ubbog
Ubbog. Danum manipud iti barukong iti ina a daga. Mangited iti bang-ar ti barukong. Lalo na kadagiti napaksuyan ken makaturturog a rikna, kultura ken kannawidan.
Dati awan ti ubbog. Ngem kalpasan iti lima a tawen sakbay a naikkan iti importansia, nanamen ti danum nga agpusuak kenkuana. Naipasngay idi 2003 babaen iti maysa a Poetry Reading iti UP Baguio.
Ti ubbog ket grupo dagiti estudiante iti UP-Baguio a mangitantandudo iti rehionalismo wenno kadagiti daniw-amianan. Nababagas ti mensahe dagiti daniw-amianan: Iluko, Nabaloi, Pangalatok, Kankanaey, Bolinawon ken Zambal. Saan a makieme wenno overacting wenno managinkukuna dagitoy nga agtutubo a mannaniw. Impeksada ti riknada babaen iti bukodda a dila. Siempre, saan a paatiw dagiti Saluyot. Rimmimbawda ketdi. Makapabang-ar iti rikna, nga adu pay laeng kadagiti agtutubo nga agduyos ken mangilala ti dandaniw.
Ti napasamak a Poetry Reading idi Pebrero 20 itoy a para iti National Arts Month nga inesponsoran ti National Commission on Culture and the Arts, UP Baguio Committee on Culture and the Arts (NCCA) ken ti Baguio Writers Guild ket intandudona ti laing ni Ilokano iti panagdaniw. Diak a ninamnama, ti laing dagiti estudiante nga agdaniw iti saluyot, lalona kada Juneley Lazaga (i-Tagudin, IS) ken dagiti kakaduana.
Iti pammaliiw ni Djuna Alcantara, publisher ti magasin nga AWARE, a dimmar-ay met a nagpaliiw kadayta a pasken, a dina ninamnama a dagitoy nga estudiante iti UP ket agdandaniwda iti Iluko. A nalaingda nga agdaniw iti bukodda a dila.
Iti mensahe ni Mylene Urriza, representante ti NCCA a nangsaksi ti pasken, nasken iti pannakapromot ken panangibayog kadagiti kannawidan ken kultura a pakairamananen kadagiti daniw-amianan. Naragsakan a nakangngeg kadagiti daniw-amianan. Ket insingasingna iti pannakailibro dagitoy a gapuanan dagiti agtutubo.
Ti pasken ket kanayunan metten para iti selebrasion iti tinawen a Panagbenga Festival ti siudad, Karaman ditoy ti pannakaiyalnag ti ti libro a “Womb of Water, Breast of Earth” a nangabak iti 2003 NCCA Writer’s Prize para iti epiko.
Karaman dagiti estudiante ken toy nagsurat a nagdaniw da Elizabeth Lolarga, Francis Macansantos, Mercie Dulawan, Elizabeth Caliwanagan ken Priscilla Macansantos, agpapada a mangisursuro iti UP Baguio . #
Saturday, February 23, 2008
Nananam ti Ubbog
Nananam ti Daniw-Ubbog


text:
Pagsasao a Basko
Ti Basko (Basko: Euskara, IPA: [eus̺ˈkaɾa]) ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Basko. Iti lingnguistiko, ti Basko ket saan a kabagian dagiti sabali a pagsasao iti Europa ken naisina a pagsasao, iti ania man apagsasao. Dagit iBasko ket indehenio, ken naipangpangruna nga agtataengda, iti Pagilian a Basko, ti rehion a mangaskaw iti akinlauud unay a Pireneo kadagiti kadenna a parte ti akin-amianan nga Espania ken ti akin-abagatan a laud ti Pranmia. Ti pagsasao a Basko ket insasao babaen dagiti 27% kadagiti Basko kadagiti amin a teritorio (714,135 kadagiti 2,648,998).[2] Kadagitoy, 663,035 aket addada iti lugar nga Espaniol iti Pagilian a Basko ken dagiti nabati a 51,100 ket addada iti paset ti Pranses.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Basko iti Ethnologue (Maika-19 nga ed., 2016)
- ^ a b c Gobierno Vasco (Hulio 2012). "V. Inkesta Soziolinguistikoa". Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco. Naala idi 18 Hulio 2012.


text:
Brasil
Ti Brasil i/brəˈzɪl/ (Portuges: Brasil, IPA: [bɾaˈziw]), wenno opisial a makunkuna a Pederatibo a Republika iti Brasil[8](Portuges: República Federativa do Brasil, dengngen (tulong·paammo)), ket isu ti kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika. Isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti lubong, babaen ti heographika a kalawa ken babaen ti populasion nga addaan ti sumurok a 192 riwriw a tattao.[9][10] Isu laeng daytoy ti agsasao ti Portugés iti Kaamerikaan ken ti kadakkelan a lusópona a pagilian iti lubong.[9]
Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Atlantiko iti daya, ti Brasil ket adda ti pantar iti 7,491 km (4,655 mi).[9] Nabeddengan ti amianan babaen ti Venezuela, Guyana, Suriname ken ti Pranses a ballasiw a rehion iti Pranses a Guiana; iti amianan a laud babaen ti Colombia; iti laud babaen ti Bolivia ken Peru; iti abagatan a laud baben ti Ahentina ken Paraguay ken iti abagatan babaen ti Uruguay. Adda dagiti nadumaduma a purpuro manipud kadagiti paset ti teritorio ti Brasil, a kas ti Fernando de Noronha, Rocas Atoll, Purpuro ti Santo Pedro ken Santo Paulo, ken Trindade ken Martim Vaz.[9] Pagbeddenganna amin dagiti sabsabali anga Abagatan nga Amerika malaksid ti Ecuador ken Chile.
Ti Brasil ket maysa a kolonia idi iti Portugal manipud ti isasanglad ni Pedro Álvares Cabral idi 1500 aginggana idi 1815, a daytoy ket naipangato iti ranggo a pagarian ken ti Nagkaykaysa a Pagarian iti Portugal, Brasil ken ti Algarves ket naporma. Ti kolonia a bedbed ket naburak idi 1808, idi ti kapitolio iti Portuges a kolonial nga imperio ken naisubli manipud ti Lisbon iti Rio de Janeiro, kalpasan a rinaut ni Napoleon ti Portugal.[11] Ti panakawaya ket nagun-od idi 1822 idi naporma iti Imperio iti Brasil, ti maysa a unitario nga estado a tinurayan ti maysa a batay-linteg a monarkia ken maysa a parlamentario a sistema. Daytoy a pagilian ket nagbalin a presidential a republika idi 1889, idi adda maysa a milisia a kudeta a nagiproklama ti Republika, uray no ti bikameral a lehislatura, a natawtawagan tattaan a ti Kongreso, ket napetsaan idi napasingkedan iti immuna a batay-linteg idi 1824.[11] Ti agdama a Batay-linteg, a naipannurotan idi 1988, ket mangipalpalawag ti Brsil a kas maysa a Pederal Republika.[12] Ti Pederasion ket naporma babaen ti kappon iti Pederal a Distrito, dagiti 26 nga Estado, ken dagiti 5,564 Munisipalidad.[12][13]
Ti Ekonomia iti Brasil ket isu ti maikanem iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maikapito babaen ti Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (manipud idi 2011).[14][15] Ti Brasil ket maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel a kangrunaan nga ekonomia ti lubong. Dagiti panagreporma ti ekonomia ket nakaited iti daytoy a pagilian ti baro nga internasional a panakabigbigan.[16] Ti Brasil ket maysa a nagipatakder a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti G20, CPLP, Kappon ti Latin, ti Organisasion dagiti Ibero-Amerikano nga Estado, ti Organisasion dagiti Amerikano nga Estado, Mercosul ken ti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika, ken maysa kadagiti BRIC a pagilian. Ti Brasil ket maysa pay kadagiti 17 a Megadiberso a pagpagilian, a pagtaengan dagiti naidumaduma a kaatapan, masna a katutubo, ken nawatiwat a masna a rekurso kadagiti nadumaduma a nasalakniban a luglugar iti Brasil.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Demograpiko". Gobierno ti Brasil. 2011. Naala idi 2011-10-08. (Ingles)
- ^ Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Cor ou raça
- ^ IBGE. Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas.
- ^ IBGE. 2011 Sumakbay a Populasion
- ^ a b c d "Brazil". Internasional a Pondo ti Paguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ Country Comparison to the World: Gini Index – Brazil The World Factbook. Naala idi 3 Abril 2012.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ A kas pagarigan iti national website.
- ^ a b c d e "Heograpia iti Brasil". Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ "Tattao iti Brasil". Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ a b "Introduction of Brazil". Sentro nga Ahensia ti Saririt. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ a b "Brazilian Federal Constitution" (iti Portuges). Presidency of the Republic. 1988. Naala idi 2008-06-03. "Brasialiano a Pederal a Batay-linteg". v-brazil.com. 2007. Naala idi 2008-06-03.
Saan nga Opisial a panakaipatarus
- ^ "Dagiti teritorio a paset iti agpanga munisipalidad" (iti Portuges). Brasiliano nga Instituto iti Heograpia ken Estadistika. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ "World Development Indicators database" (PDF file), Banko ti Lubong, 7 Oktubre 2009.
- ^ "CIA – The World Factbook – Panagpapada dagiti Pagilian – GDP (Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang)". Cia.gov. Naala idi 25 Enero 2011.
- ^ Clendenning, Alan (2008-04-17). "Ti Agrangrang-ay a Brasil ket maysanton a kabilegan iti lubong". USA Today – The Associated Press. p. 2. Naala idi 2008-12-12.
- Brasil
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Latin nga Amerika
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Portuges
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1822