text:
INDONESIA
Agtultuloy a Rumangrang-ay ti Trabaho
Idi naammuan dagiti lider ti Kakristianuan a naikkan dagiti Saksi ni Jehova iti wayawaya iti panagdayaw, naladingitanda iti kasta unay. Nangangay iti seminar idiay Jakarta ti nasurok a 700 a lider ti pito a sekta ti Protestante tapno sugsoganda ti gobierno nga isublida ti pannakaiparit dagiti Saksi. Ngem impatangken ti gobierno ti desisionna.
In-inut a nagwaras iti intero a pagilian ti damag a saanen a maparitan dagiti Saksi. Nagsurat ti adu nga interesado iti sangay a dumawdawatda iti literatura wenno mayadalanda iti Biblia. Idi 2003, nasurok nga 42,000 ti immatender iti Memorial. Nasurok a doble dayta iti bilang dagiti agibumbunannag iti pagilian. Nganngani 10,000 ti immatender iti asamblea idiay Jakarta, a pakairamanan ti maysa a nangato nga opisial iti Department of Religious Affairs. Nagbilib ti opisial idi nakitana dagiti ubbing ken natataengan nga isursurotda iti Bibliada dagiti maibasbasa a teksto. Imbagana kadagiti kakabsat a siguraduenna a mailinteg dagiti saan a pudno nga impormasion a maipadpadamag maipapan kadagiti Saksi ni Jehova.
Gapu ta saanen a maiparit ti trabaho, makasublin dagiti misionero idiay Indonesia. Dagiti immuna a misionero a nakasubli ket da Josef ken Herawati Neuhardt * (taga-Solomon Islands), Esa ken Wilhelmina Tarhonen (taga-Taiwan), Rainer ken Felomena Teichmann (taga-Taiwan), ken Bill ken Nena Perrie (taga-Japan). Simmaruno a simmangpet dagiti misionero a kagradgraduar iti Gilead. Naibaonda idiay North Sumatra, Kalimantan, North Sulawesi, ken dadduma pay nga adayo a lugar.
Idi 2005, nangangay ti sanga nga opisina kadagiti klase para iti dua a baro a teokratiko nga eskuelaan. Kinuna ti maysa kadagiti instruktor iti Ministerial Training School (maawagan itan iti School for Kingdom Evangelizers) a ni Julianus Benig, “Maragragsakanak a tumultulong kadagiti estudiante tapno mapasayaatda ti abilidadda a mangisuro ken makisarita kadagiti tattao ken tapno adu ti maaramidanda para iti organisasion.” Adu a nagraduar iti daytoy nga eskuelaan ti agserserbi itan kas special pioneer wenno manangaywan iti sirkito. Kaaduan a kakabsat a nageskuela iti umuna a klase ti School for Traveling Overseers * ket datin a nasanay idi maiparparit pay laeng ti trabaho. Tinulongan ida ti baro nga eskuelaan a mangibaklay iti responsabilidadda idi saanen a maiparit ti trabaho. Kinuna ni Ponco Pracoyo, a maysa kadagiti estudiante iti umuna a klase: “Tinulongannak ti eskuelaan nga agbalin a mas mannakipagrikna ken mas responsable iti trabahok kas manangaywan iti sirkito. Talaga a makapabang-ar ken makaparegta dayta!”
Naibangon Dagiti Kasapulan a Kingdom Hall
Bayat ti 25 a tawen a pannakaiparit, kaaduan a kongregasion idiay Indonesia ti naggigimong kadagiti babassit a balay. Manmano laeng a kongregasion ti makaibangon iti Kingdom Hall, ken kasla imposible ti makaala iti building permit para iti baro a lugar a pagdaydayawan. Gapu ta nagpartak a dimmakkel ti adu a kongregasion, nangbukel ti sanga nga opisina iti Kingdom Hall Construction Desk (maawagan itan iti Local Design/Construction Department) tapno maibangon dagiti kasapulan a Kingdom Hall.
Ti Nias Island idiay North Sumatra ti maysa kadagiti kaunaan a nabenepisiaran iti daytoy a baro a programa a panagibangon. Kinuna ti maysa a kabsat a nabayagen a naikameng iti Gunungsitoli Congregation a ni Haogo’aro Gea: “Napalalo ti ragsakmi idi nangngegmi a maibangonankami iti baro a Kingdom Hall. Nangipatulod ti sanga nga opisina iti pito a construction volunteer a mangiwanwan iti proyekto. Nalpas a naibangon ti Kingdom Hall idi 2001.” Inyestoria ni Faonasökhi Laoli, a maysa a miembro ti local building committee: “Babassit a balay ti paggigimonganmi idi isu a nababa ti panagkita dagiti tattao kadagiti Saksi ni Jehova. Agarup 20 laeng idi ti makigimgimong, ngem idi naibangonmin ti Kingdom Hall, immabuten iti agarup 40. Iti uneg laeng ti 12 a bulan, ngimmato iti nasurok a 500 a porsiento ti makigimgimong. Ti lugar a pagdaydayawanmi ti kapintasan a patakder iti lugarmi, ken nangaton ti panagkita dagiti tattao kadagiti Saksi ni Jehova.”
Idi 2006, rinugian dagiti kakabsat idiay Bandung, West Java, ti mangbirok iti lote a pangipatakderanda iti kaunaan a Kingdom Hall iti siudad. Kinuna ti maysa a panglakayen a nagserbi iti building committee a ni Singap Panjaitan: “Dose a bulan a nagbirbirokkami iti nasayaat a lote. Ngem sakbay nga ikkandakami dagiti autoridad iti building permit, masapul nga aprobaran ti uray 60 laeng a saan a Saksi nga aggigian iti asideg ti lote ti proyekto. Inaprobaran dayta ti 76 a tao, a pakairamanan ti maysa a naimpluensia a babai a bumusbusor idi damo. Idi nalpasen ti proyekto, inawismi dagiti kaarrubami ken ti mayor ti Bandung nga agpasiar iti Kingdom Hall. Kinuna ti mayor, ‘Daytoy a nadalus ken naurnos a lugar a pagdaydayawan ti masapul a tuladen ti amin a simbaan.’” Naidedikar daytoy dua ti kadsaaranna a Kingdom Hall idi 2010.
Manipud idi 2001, nasurok a 100 a Kingdom Hall ti naibangonen idiay Indonesia, ngem adu pay ti kasapulan.


c: text/html

text:
GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS | JOB 1-5
Nagtalinaed ni Job a Matalek Idi Nasubok
Nagnaed ni Job idiay Uz bayat ti tiempo a naadipen dagiti Israelita idiay Egipto. Nupay saan nga Israelita, ni Job ket matalek nga agdaydayaw ken Jehova. Dakkel ti pamiliana, nabaknang, ken dakkel ti impluensiana iti komunidad. Isu ket mararaem unay a mamalbalakad ken di manangidumduma nga ukom. Naparabur kadagiti napanglaw ken agkasapulan. Matalek a tao ni Job.
Nalawag nga impakita ni Job a ni Jehova ti kapatgan a Persona iti biagna
Nakita ni Satanas ti kinamatalek ni Job. Ammona a natulnog ni Job ken ni Jehova; ti ketdi motibo ni Job ti kinuestionaranna
Kinuna ni Satanas nga agserserbi ni Job ken ni Jehova gapu iti inaagum a motibo
Tapno masungbatan ti karit ni Satanas, impalubos ni Jehova a parigaten ni Satanas dayta a matalek a lalaki. Nangyeg ni Satanas iti didigra iti amin a paset ti biag ni Job
Idi nagtalinaed ni Job a matalek, kinuestionaran ni Satanas ti kinamatalek ti amin a tattao
Saan a nagbasol ni Job wenno dina inakusar ti Dios nga agar-aramid iti di umiso

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bulkan Mayon
Ti Bulkan Mayon ket maysa a bulkan idiay Filipinas iti probinsia ti Albay, asiddeg ti 15 kilometro iti amianan a laud iti Siudad ti Legazpi. Maidasig daytoy a bantay a estratobulkan ket iti naitutop a balisongsongna ket naaramid gapu iti nagsisinnublat a layus a piroklastiko ken pinagayus ti lava. Ti Mayon ket isu ti kasaetan a bulkan ti Filipinas. Amangan a mamin-47 a bimtak ti naudi a 400 a tawen.
Ti Mayon ket naidisso ti sengngat ti Plato a Eurasia ken ti Filipinas, ti beddeng a pinagsabatan ti plata ti kontinente a nalaglag-an ken ti plato ti taaw a nadagdagsen. Sarikedkedan ti plato ti kontinente a ilemmes ti plata ti taaw ket ti magma ti agbukel no matunaw dagiti batbato.
Panagpussuak ti Mayon[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1616: ti umuna a naammuan a panagpussuak ti Mayon
- 1766: nailenned ti ili ti Cagsawa ti dapu ken tepra ket ti torre ti kampanilia ti simbaan laeng ti nabati ti rabaw.
- 1897: pito nga aldaw a nagpussuak, kaatiddogan kadagiti naisuraten a pinagsaet ti Mayon
- 1984: awan ti maammuan a natay gapu iti panagbakwit ti 73,000 a tattao, manipud ti panagpakauna ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas
- 2006: kaudian a panagpussuak ti Mayon
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b de Ferranti, Jonathan; Aaron Maizlish. "Dagiti Bantay iti Filipinas – Dagiti 29 a Paltok ti Banbantay nga addaan ti Nalatak a Paltok iti 1,500 metro wenno nasursurok". Naala idi 2011-01-31.
- ^ Mayon, Sangaubongan a Programa ti Bukanismo, Smithsonian Institution.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bulkan Mayon iti Wikimedia Commons


text:
Bertrand Russell
Ni Bertrand Arthur William Russell, Maika-3 nga Earl Russell, OM, FRS[1] (18 Mayo 1872 – 2 Pebrero 1970) ket maysa a Britaniko a pilosopo, lohiko, matematiko, historiador, ken sosiala kritiko.[2] Kadagiti nadumaduma a puntos iti biagna, naipanunutanna ti bagina a kas maysa a liberal, maysa a sosialista, ken maysa a pasipista, ngem inakuna pay nga isu ket saan a dagitoy iti ania a natukok a kapanunotan.[3] Isu ket naipasngay idiay Monmouthshire, iti maysa a prominente ken aristokratiko a pamilia idiay Britania.[4]
Ni Russell ket nangidaulo ti Britaniko a "yaalsa a sumupiat ti idealismo" idi nasapa a maika-20 a siglo. Isu ket naipanunutan a kas maysa kadagiti nangipatakder iti analitiko a pilosopia a kumaduaanna ti sinarunona a ni Gottlob Frege ken ti gayyemna a ni Ludwig Wittgenstein, ken isu ket nawatiwat a naipanunutan a kas maysa kadagiti primero a lohiko iti maika-20 a siglo.[2] Isu ket kimmadua a nagsurat, kenni A. N. Whitehead, ti Principia Mathematica, iti maysa a panagpadas ti panagibaba ti matematiko iti lohika. Ti pilosopiko a salaysayna a "Iti Panakiyammo" ket naipanunutan a maysa a "paradigma iti pilosopia."[5] Dagiti obrana ket kaaduan a nakaimpluensia iti lohika, matematika, agasmang iti teoria, lingguistika, siensia ti kompiuter (kitaen ti kita a teoria ken kita a sistema), ken pilosopia, a naipangpangruna ti pilosopia iti pagsasao, epistemolohia, ken metapisika.
Ni Russell idi ket maysa a prominente a kontra-gubat nga aktibista; isu ket mangipangabak iti kontra-imperialismo[6][7] ken isu ket naibalud para iti panak-pasipismona idi panawen ti Umuna a Sangalubongan a Gubat.[8] Kalpasan daytoy, isu ket nagkampania ti panag-kontra kenni Adolf Hitler, ken nagdillaw iti Estalinista a totalitarianismo, nagdaruros ti pannakairaman ti Estados Unidos iti Gubat ti Bietnam, ken maysa a managsarita a kumayat iti panagikkat ti armas a nuklear.[9]
Isu ket maysa a nalatak nga agkomkomentario iti relihion, ni Russell a mairaman dagityi dadduma pay a kas ni Karl Marx, Sigmund Freud, ken Friedrich Nietzsche ket nagpasakbayda ti maysa a "baro nga eskuela iti panunot" a tinawtawagan ni Greg Epstein a kas ti "antagonistiko nga ateismo", nga isu daytoy idi "ti panakakita ti relihion ket maysa napalabasen a banag ken nasken a mapardasan iti puntos iti panagapday ti panakaimpluensiana".[10] Idi 1950 ni Russell ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura, "iti panakabigbigan kaniana kadagiti nadumaduma ken naisangsangayan a sinursurat nga isu ket mangipangabak kadagiti kinataoan nga umno ken panagwaya iti panunot."[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kreisel, G. (1973). "Bertrand Arthur William Russell, Earl Russell. 1872-1970". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 19: 583–526. doi:10.1098/rsbm.1973.0021. JSTOR 769574.
- ^ a b Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia, "Bertrand Russell", 1 Mayo 2003
- ^ "Naipanunutak ti bagik iti turong a Libera, maysa a Sosialista, wenno maysa a Pasipista, ngem saanak pay iti aniaman kadagitoy a banag, iti ania a natukok a kapanunutan." —Autobiograpia, p. 260.
- ^ Hestler, Anna (2001). Gales. Marshall Cavendish. p. 53. ISBN 978-0-7614-1195-6.
- ^ Ludlow, Peter, "Panagipalpalawagan", Ti Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia (Otonio nga 2008 Edision), Edward N. Zalta (ed.), URL = [1].
- ^ Richard Rempel (1979). "Manipud ti Imperialismo aginggana ti Nawaya a Komersio: Couturat, Halevy ken Umuna a Krusada ni Russell". Warnakan iti Pakasaritaan kadagiti Kapanunutan. Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan. 40 (3): 423–443. doi:10.2307/2709246. JSTOR 2709246.
- ^ Bertrand Russell (1988) [1917]. Politiko a Kapanunutan. Routledge. ISBN 0-415-10907-8.
- ^ Samoiloff, Louise Cripps. C.L.R. James: Dagiti Laglagip ken dagiti Komentario, p. 19. Associated University Presses, 1997. ISBN 0-8453-4865-5
- ^ "Ti Bertrand Russell a Palko". Russell.mcmaster.ca. 6 Hunio 2011. Naala idi 1 Oktubre 2011.
- ^ Epstein, Greg M. (2010). Naimbag nga Awan ti Dios: Ania ti Patien dagiti Bilion a saan a Relihioso a Tattao. New York: HarperCollins. p. 16. ISBN 978-0-06-167011-4.
- ^ Ti Nobel a Pundasion (1950). Bertrand Russell: Ti Premio Nobel iti Literatura 1950. Naala idi 11 Hunio 2007.


text:
Peru
Ti Peru i/pəˈruː/ (Espaniol: Perú; Quechua: Perú;[5] Aimara: Piruw), opisial a ti Republika iti Peru (Espaniol: República del Perú, panangibalikas: [reˈpuBlika ðel peˈɾu] ( denggen)), ket maysa a pagilian idiay lumaud nga Abagatan nga Amerika. Nabeddengan daytoy iti amianan babaen ti Ecuador ken Colombia, iti daya babaen ti Brasil, iti abagatan a daya babaen ti Bolivia, iti abagatan babaen ti Chile, ken iti laud babaen ti Taaw Pasipiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ CIA, World Factbook
- ^ a b c d "Peru". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Mayo 6, 2011.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Quechua a nagan ket us-usaren babaen ti gobierno iti Peru ket ti Perú (kitaen ti pagsasao a Quechua a bersion ti Parlamento iti Peru sapot a pagsaadan ken ti pagsasao a Quechua a bersion ti Batay-linteg iti Peru [1]), ngem ti kadawyan a Quechua a nagan ket ti Piruw
- Peru
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1821


text:
TI BIBLIA BALBALIWANNA TI BIAG
Dimmakes Pay ti Dakesen a Biagko
PANNAKAYANAKNA: 1952
NAKAYANAKANNA: UNITED STATES
PAKASARITAANNA: NARANGGAS KEN MANAGPUNGPUNGTOT
TI NAPALABASKO:
Dimmakkelak iti Los Angeles, California, U.S.A., kadagiti lugar nga agdindinnamag gapu kadagiti gang ken droga. Maikaduaak iti innem nga agkakabsat.
Pinadakkelnakami ni Nanang kas miembro ti maysa nga evangelical church. Ngem idi tin-edyerakon, nagbalin a doble kara ti panagbiagko. No Domingo, maysaak kadagiti parakanta iti simbaan. Ngem iti dadduman nga aldaw, addaak iti party, agdrogaak, ken agar-aramidak iti seksual nga immoralidad.
Managpungpungtot ken naranggasak idi. Usarek nga armas ti aniaman a banag a magammatak tapno laeng mangabakak. Awan epektona dagiti nasursurok iti simbaan. Kanayon nga irasonko, “Ti Apo ti agibales ket siak ti us-usarenna!” Idi haiskulak bayat ti maud-udi a tawtawen ti 1960’s, naimpluensiaanak ti Black Panthers, maysa a politikal a grupo a pagaammo gapu iti naranggas a panangilabanda iti kalintegan ti tao. Isu a nakimiembroak iti organisasion dagiti estudiante a mangilablaban iti kalintegan ti tao. No dadduma, agprotestakami a pakaigapuan no kua iti temporario a panagserra dagiti eskuelaan.
Kasla kurang pay ti panagprotesta tapno maipapasko ti kinabayolentek. Isu a nakiramanak kadagiti krimen a maigapu iti gura iti saanmi a kapada iti puli. Naminsan, napankami nagbuya kadagiti gagayyemko iti pelikula maipapan iti pannakaparigat idi dagiti Africano a tagabo iti United States. Nakapungtotkami kadagita a kinaawan hustisia, isu a kinabkabilmi dagiti puraw nga agtutubo iti dayta a pagsinean. Kalpasanna, napankami iti lugar dagiti puraw tapno agsapul iti ad-adu pay a kabilenmi.
Idi dandanin 20 ti tawenko, pagaammodakamin nga agkakabsat a lallaki a napeklan a kriminal. Nagbalinkami a sakit ti ulo dagiti autoridad. Nakimiembro ti maysa nga adingko iti agdindinamag a dakes a gang, ket nakikadkaduaak met kadakuada. Dimmakes pay ti dakesen a biagko.
NO KASANO A BINALBALIWAN TI BIBLIA TI BIAGKO:
Adda gayyemko a dagiti nagannakna ket Saksi ni Jehova. Inawisdak iti gimongda, ket napanak. Iti pay laeng rugina, nakitakon a naiduma dagiti Saksi. Adda Bibliada amin ken us-usarenda dayta bayat ti gimong. Uray dagiti ubbing, adda pasetda iti sango! Nasdaawak a nakaammo nga adda gayam nagan ti Dios, Jehova, ken us-usarenda dayta. (Salmo 83:18) Nagduduma ti nasionalidadda, ngem nakadkadlaw nga awan dagiti grupo a makisinsina gapu ta naiduma ti pulida.
Idi damo, diak kayat ti makipagadal iti Biblia kadagiti Saksi, magustuak la ti mapan kadagiti gimongda. Iti maysa a rabii nga immatenderak iti gimongda, napan met nagbuya iti concert ti dadduma a gagayyemko. Kinabkabilda sadiay ti maysa a tin-edyer agingga a natay gapu ta dina kayat nga ited ti leather a jacket-na. Kabigatanna, pinaglastogda pay dayta. Idi simmangoda iti korte, saanda man la nga imbilang a serioso a basol ti inaramidda. Kaaduan kadakuada ti nasentensiaan iti tungpal biag a pannakaibalud. Imbag laengen ta saanak a nakikadua kadakuada iti daydi a rabii. Sipud idin, determinadoakon a mangbalbaliw iti biagko ken agadal iti Biblia.
Gapu ta nasaksiak ti nakaro a panangidumduma iti puli, adda dagiti nakitak kadagiti Saksi a nagsiddaawak. Kas pagarigan, idi napan iti sabali a nasion ti maysa a Saksi a puraw, impaaywanna dagiti annakna iti maysa a pamilia a Black American. Pinagyan met ti maysa a pamilia a puraw ti maysa a Black American nga agtutubo iti balayda gapu ta awan pagyananna. Nakombinsirak a dagiti Saksi ni Jehova ti mangtungtungpal iti sasao ni Jesus iti Juan 13:35: “Babaen iti daytoy maammuanto ti isuamin a dakayo dagiti adalak, no addaankayo iti ayat iti maysa ken maysa.” Ammok a nasarakakon ti pudpudno a panagkakabsat.
Iti panagadalko iti Biblia, naawatak a masapul a baliwak ti pampanunotko tapno agbalinak a mannakikappia, ken makitak a dayta ti kasayaatan a wagas ti panagbiag. (Roma 12:2) In-inut a simmayaat ti personalidadko. Idi Enero 1974, nabautisaranak kas maysa a Saksi ni Jehova.
Masapul a baliwak ti pampanunotko tapno agbalinak a mannakikappia, ken makitak a dayta ti kasayaatan a wagas ti panagbiag
Ngem uray idi nabautisaranakon, kasapulak latta a labanan ti kinaalistok nga agpungtot. Kas pagarigan, idi mangaskasabakami, adda nangtakaw iti radio iti kotsek. Kinamatko isuna. Idi dandanikon makamatan, inibbatanna ti radiok sa pirmi ti taraynan. Idi inyestoriak iti dadduma no kasanok a nabawi ti radiok, dinamag ti maysa a panglakayen, “Stephen, ania ngata ti inaramidmo no nakamatam isuna?” Dayta ti namagpanunot kaniak ken nangpatibker iti determinasionko nga agbalin nga ad-adda a mannakikappia.
Idi Oktubre 1974, nangrugiak nga agserbi kas amin-tiempo a ministro, a 100 nga oras kada bulan a mangisursuroak maipapan iti Biblia. Di nagbayag, naikkanak iti oportunidad nga agboluntario iti sangalubongan a hedkuarter dagiti Saksi ni Jehova idiay Brooklyn, New York. Idi 1978, nagawidak idiay Los Angeles tapno aywanak ti masakit a nanangko. Kalpasan ti dua a tawen, nagkasarkami iti dungdungnguek a ni Aarhonda. Dakkel ti naitulongna kaniak iti pannakaaywan ni Nanang iti maud-udi a tawtawen ti biagna. Idi agangay, nageskuelakami ken Aarhonda iti Watchtower Bible School of Gilead ket naidestinokami iti Panama, a pagserserbianmi kas misionero agingga ita.
Sipud nabautisaranak, naipasangoak iti adu a situasion a mabalin a mangiduron koma kaniak nga agbalin a bayolente. Nasursurok ti pumanaw lattan no adda mangpadas a mamagpungtot kaniak, wenno mangpakalma iti situasion iti sabali a pamay-an. Adu ti mangap-apresiar kaniak, pati ni baketko, iti panangsangok kadagiti kasta a situasion. Uray siak a mismo, kasla diak mamati kadagita a panagbalbaliwko! Ngem ammok a no sisiak laeng, saanko koma a nabaelan dagita. Patiek nga ebidensia dagita nga adda pannakabalin ti Biblia a mangbalbaliw iti biag.—Hebreo 4:12.
NO KASANOAK A NAGUNGGONAAN:
Gapu iti Biblia, addan direksion ti biagko ken nasursurok ti agbalin a pudpudno a mannakikappia. Saanakon a mangbugbugbog kadagiti tattao. Imbes ketdi, tultulongak idan tapno maam-ammoda ti Dios. Inyadalak pay ketdi iti Biblia ti maysa a dati a kalablabanko idi haiskulak! Kalpasan a nabautisaran, nagkakuartokami iti apagbiit. Agingga ita, nadekketkami nga aggayyem. Iti agdama, nasuroken a 80 a tattao ti natulonganmi ken baketko nga agadal iti Biblia agingga a nagbalinda a Saksi ni Jehova.
Napnapno ti pusok iti panagyaman ken Apo Jehova gapu iti intedna a naragsak ken makapnek a biag a kadua dagiti pudpudno a kakabsatko iti pammati.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Panggep ti Biag?
Napanunotmo kadin, ‘No ania ti panggep ti biag?’ Ammuen ti sungbat ti Biblia iti dayta a saludsod.


text:
Koleksion ti Retrato iti Wallkill 1 (Hulio 2013 Agingga iti Oktubre 2014)
Palpalawaen ken paspasayaaten dagiti Saksi ni Jehova dagiti pasilidadda iti Wallkill, New York. Ipakita daytoy a koleksion ti retrato ti sumagmamano a naaramid a trabaho iti nagbaetan ti Hulio 2013 ken Oktubre 2014. Nayeskediul a malpas ti proyekto inton Nobiembre 2015.
Hulio 12, 2013—Ekstension ti laundry/dry cleaning
Iplasplastar ti crane dagiti makinruar a panel ti diding. Naaramid dagitoy a nasaksakbay.
Hulio 19, 2013—Residence E
Ikabkabil dagiti trabahador ti maysa nga atiddog a fiber-reinforced polymer (FRP) iti nakasagana a pagplastaranna iti datin a konkreto a suelo a Dox Plank. Agarup 7,600 a metro (25,000 pie) a carbon-fiber ti nausar tapno natibtibker ti pasdek a mangdaer kadagiti ginggined.
Agosto 5, 2013—Residence E
Matartarimaan ti ladrilio iti ruar ti diding.
Agosto 30, 2013—Ekstension ti laundry/dry cleaning
Maiplasplastar ti landok a balabala (steel framework) para iti baro a mechanical equipment room.
Septiembre 17, 2013—Residence E
Karkartiben ti maysa a trabahador ti baro a kalupkop ti atep.
Oktubre 15, 2013—Residence E
Kitkitaen dagiti trabahador no adda awang ti angin ti maysa a fiber-reinforced polymer (FRP). No madlawda nga adda angin dagita, mangnayonda iti FRP.
Nobiembre 15, 2013—Ekstension ti laundry/dry cleaning
Ti pannakatrabaho ti atep ramanenna ti pannakaikabil ti maysa a baro nga exhaust fan.
Disiembre 9, 2013—Residence E
Dagiti babassit a birri ti Dox Plank ket naselselan iti structural adhesive. Agarup maysa ket kagudua a tawen ti pannakapatibker ti pasdek tapno madaeranna dagiti ginggined.
Disiembre 11, 2013—Ekstension ti laundry/dry cleaning
Isagsagana ti maysa a trabahador ti pannakaikabil ti baro a wastewater-lift station.
Enero 10, 2014—Paggilingan ti bukbukel
Maik-ikkat ti grain elevator a nausar manipud 1960’s agingga idi agarup 2008. Saanen a nausar apaman a naisardeng ti panagtaraken kadagiti manok, baboy, wenno magatasan a baka iti Wallkill.
Enero 22, 2014—Services Building
Maik-ikkat dagiti tugaw kas pannakaisagana ti naan-anay a pannakapasayaat ti auditorium.
Enero 29, 2014—Paggilingan ti bukbukel
Maus-usar idi dagitoy a pagidulinan iti kanen dagiti animal.
Marso 3, 2014—Pagimprentaan
Maisagsagana ti baro a pagianan ti Technical Training Department.
Hulio 4, 2014—Services Building
Maysa a trabahador nga agwel-welding iti maysa nga adigi tapno tumibker.
Septiembre 19, 2014—Panganan (Residence E)
Maiplasplastar ti karpet iti seksion a dati a pangpanganan dagiti trabahador iti konstruksion.
Septiembre 22, 2014—Residence E
Mairingringpas ti drywall ti umuna a kadsaaran ti rotunda.
Septiembre 24, 2014—Services Building
Maisagsagana dagiti landok a mangpatibker iti pagpuestuan ti baro nga elevator.
Oktubre 2, 2014—Panganan (Residence E)
Ti napalawa a panganan ket makalaon iti 1,980 a pagtugawan.
Oktubre 22, 2014—Services Building
Madama ti panagkali para iti pannakaipadakkel ti pundasion ti agdama nga adigi. Makatulong dayta iti pannakapatibker ti pasdek tapno madaeranna dagiti ginggined.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Awisendakayo nga Agpasiar Kadagiti Pasilidad ti Bethel iti United States
Mapasiaryo met ti Sangalubongan a Hedkuarter dagiti Saksi ni Jehova ken ti sanga nga opisina iti United States.


text:
Abril 25–
Mayo 1
JOB 33-37
Kanta 50 ken Kararag
Panglukat a Sasao (3 min. wenno awan pay)
GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS
“Ti Pudno a Gayyem Mangipaay iti Makapabileg a Balakad”: (10 min.)
Job 33:1-5—Impakita ni Eliu ti panagraem ken Job (w95 2/15 29 ¶2-4)
Job 33:6, 7—Ni Eliu ket napakumbaba ken naasi (w95 2/15 29 ¶2-4)
Job 33:24, 25—Pinaregta ni Eliu ni Job uray bayat a mangbalbalakad (w11 4/1 23 ¶3; w09 4/15 4 ¶8)
-
Panagkali iti Naespirituan a Gameng: (8 min.)
Job 33:24, 25—Ania ti mabalin a tuktukoyen ni Eliu a “subbot”? (w11 4/1 23 ¶3-5)
Job 34:36—Agingga iti ania a nasubok ni Job, ken ania ti maadaltayo iti dayta? (w94 11/15 17 ¶10)
Ania ti maadalko iti panagbasa iti Biblia ita a lawas maipapan ken Jehova?
Ania dagiti punto iti panagbasa iti Biblia ita a lawas a mausarko iti ministerio?
-
Panagbasa iti Biblia: Job 33:1-25 (4 min. wenno awan pay)
AGBALIN A MAS EPEKTIBO ITI MINISTERIO
Damo a Pannakisarita: Itukon ti imbitasion para iti 2016 a rehional a kombension nga usaren ti pagtuladan a presentasion. (2 min. wenno awan pay)
Panagsarungkar: fg leksion 12 ¶4-5—Idemostra no kasano a sarungkaran ti maysa nga immawat iti imbitasion iti kombension. Mangibati iti pagsaritaan iti sumaganad a panagsarungkar. (4 min. wenno awan pay)
Panangyadal iti Biblia: jl leksion 11—Paregtaen ti iyad-adalan a tumabuno iti mapaspasungadan a kombension. (6 min. wenno awan pay)
PANAGBIAG KAS KRISTIANO
Kanta 124
“Palagip iti Kombension”: (8 min.) Palawag. Ipabuya ti video a Palagip iti Kombension. Paregtaen ti amin a siguraduenda a matabunuanda ti tallo nga aldaw. Dakamaten dagiti lokal nga urnos para iti kampania a panagibunong iti imbitasion.
Lokal a kasapulan: (7 min.)
Panagadal ti Kongregasion iti Biblia: ia kap. 14 ¶1-13 (30 min.)
Repaso ken Dagiti Maadal iti Sumaruno a Lawas (3 min.)
Kanta 21 ken Kararag


text:
ISUROYO DAGITI ANNAKYO
Jesu-Kristo—Ania ti Laglagipentayo Maipapan Kenkuana?
No bulan ti Disiembre, makita ti adu a tattao iti intero a lubong dagiti retrato ni Jesus kas maladaga. Adda iti kulluong wenno dakkel a kahon a naap-apan iti garami a kanen ti animal. Ngem laglagipentayo laeng kadi ni Jesus kas maladaga?— * Pagsaritaanta ti napateg a pamay-an a pananglagip kenkuana. Adda maadaltayo iti napasamak kadagiti pastor iti maysa a rabii nga addada iti ruar iti asideg ti Betlehem.
Bigla a nagparang kadagiti pastor ti maysa nga anghel. Kunana kadakuada: “Nayanak kadakayo ita nga aldaw ti maysa a Manangisalakan, nga isu ti Kristo nga Apo.” Imbaga pay ti anghel a masarakanda ni Jesus a nabalkot iti lupot ken nakaidda iti kulluong. Idi kuan, nagparang ti adu nga anghel a ‘nangidaydayaw iti Dios.’
Ania ti mariknam no makitam dagiti anghel a mangidaydayaw iti Dios?— Naragsakan dagiti pastor! ‘Mapantayo ngarud idiay Betlehem,’ kunada, ‘ket kitaentayo daytoy a napasamak.’ Nakitada sadiay ni “Maria kasta met ni Jose, ken ti maladaga a nakaidda iti kulluong.”
Idi agangay, napan met ti dadduma idiay Betlehem nga ayan da Maria ken Jose. Idi imbaga kadakuada dagiti pastor ti napasamak, nagsiddaawda. Maragsakanka kadi a makaammo kadagitoy a nagsayaat a bambanag?— Naragsaktayo amin a mangay-ayat iti Dios. Kitaenta no apay a makaparagsak ti pannakayanak ni Jesus. Ammuenta pay nga umuna ti napasamak sakbay a nakiasawa ni Maria.
Naminsan, maysa nga anghel nga agnagan Gabriel ti bimmisita ken Maria. Inkarina ken Maria a maaddaan iti anak nga agbalinto a ‘naindaklan ken maawagan iti Anak ti Kangatuan.’ Kinuna ni Gabriel: “Agturayto kas ari ket awanto ti panungpalan ti pagarianna.”
Kayat a maammuan ni Maria no kasano a mapasamak dayta gapu ta awan pay asawana. Inlawlawag ngarud ni Gabriel kenkuana: “Ti pannakabalin ti Kangatuan salinongannakanto,” ket “ti mayanak maawaganto iti nasantuan, Anak ti Dios.” Dakkel a milagro ti inaramid ti Dios ta manipud langit inyakarna ti biag ti Anakna iti tian ni Maria tapno mayanak kas tao!
Nakakitaka kadin iti retrato wenno displey ti tallo a “masirib a lallaki” a bimmisita iti ubing a ni Jesus a kaduana dagiti pastor?— Gagangay ti kasta a retrato no tiempo ti Krismas. Ngem saan nga agpayso dayta. Astrologo dagita a “masirib a lallaki,” nga agar-aramid kadagiti kagura ti Dios. Kitaenta ti napasamak idi simmangpetda. Kuna ti Biblia: “Idi simrekda iti balay nakitada ti ubing agraman ni Maria nga inana.” Isu a saanen a maladaga ni Jesus nga adda iti kahon a panganan ti animal. Maysan nga ubing ni Jesus a kadua da Jose ken Maria iti balay!
Kasano a nasarakan dagiti astrologo ni Jesus?— Inturong nga umuna ida ti “bituen” ken Ari Herodes iti Jerusalem, saan nga idiay Betlehem. Kuna ti Biblia a kayat ni Herodes a masarakan ni Jesus tapno patayenna. Ita, panunotem daytoy. Asino ti nangpaadda iti nagparang a bituen a sinurot dagiti astrologo a mapan ken Herodes?— Saan a ti pudno a Dios a ni Jehova no di ket ti kabusor a ni Satanas a Diablo!
Kayat ni Satanas a panunoten dagiti tattao a ni Jesus ket maysa nga awan gawayna a maladaga. Ngem kinuna ni anghel Gabriel ken Maria: “Agturayto kas ari . . . , ket awanto ti panungpalan ti pagarianna.” Agturturay itan ni Jesus kas Ari idiay langit. Dandaninan dadaelen ti amin a kabusor ti Dios. Dayta ti laglagipentayo maipapan ken Jesus ken ibagatayo dayta iti sabsabali.
Basaem iti Bibliam
^ par. 3 No adda kaduam nga ubing, ti uged ket palagip nga agsardengka ken paregtaem nga ibagana ti naawatanna.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Siasino ni Jesu-Kristo?
Ammuem no apay a ni Jesus ti naikari a Mesias, naggapuanna, ken no apay a naawagan iti bugbugtong nga Anak ti Dios.
Ti Subbot—Kapatgan a Sagut ti Dios
Ania ti subbot? Kasanoka a mabenepisiaran iti daytoy?


text:
Kasanok a Masaranget ti Sulisog?
Ania ti mabalinmo nga aramiden
Umuna, laglagipem a sika ti manungsungbat iti bukodmo nga aramid—aniaman ti aramiden dagiti gagayyemmo.
Maikadua, ammuem no ania a sulisog ti karirigatan a labanam.
Kalpasanna, isaludsodmo iti bagim, ‘Ania a gundaway a mabalin a maipasangoak iti daytoy a sulisog?’ (No addaak iti eskuelaan? No addaak iti pagtrabahuan? Dadduma pay?) Maliklikam ti sulisog no ammom dagiti gundaway a mabalin a maipasangoka iti dayta.
Ita, ammomon no ania ti aramidem. Umuna, panunotem no kasanom a malimitaran wenno naan-anay a maliklikan dayta a sulisog. (Kas pagarigan: Kalpasan ti klaseyo, no adda kaeskuelaam a kanayon a mangpilit kenka nga agsigarilio, nalabit baliwamon ti pagnaam tapno saanmo a masabat ida.) Kinapudnona: Dagiti “gagayyem” a mangpilit kenka nga agaramid iti dakes ket saan a pudno a gayyem.
Siempre, saanmo a maliklikan ti amin a sulisog. Iti di agbayag, mabalin a maipasangoka iti nakaro a sulisog—nalabit daydiay saanmo a ninamnama. Ania ti mabalinmo nga aramiden?
Ti tulbek ket agsaganaka!
Panunotem: Ammo ni Jesus no ania ti aramidenna no maipasango iti sulisog. Isu ket determinado nga agtulnog iti Amana iti amin a gundaway. (Juan 8:28, 29) No kasta, ti tulbek ket, masapul nga ammomon no ania ti aramidem sakbay pay a maipasangoka iti sulisog.
Padasem. Mangpanunotka iti dua a rason no apay a rumbeng a sarangtem ti sulisog. Kalpasanna, mangpanunotka iti dua nga aramidem a tumulong kenka a mangsaranget iti dayta.
Apay koma nga ipalubosmo a kontrolendaka dagiti dadduma? Determinadoka koma a mangaramid no ania ti umiso. (Colosas 3:5) Ken ikararagmo nga agtultuloy koma a maaramidmo dayta.—Mateo 6:13.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo, Tomo 2
Ti dadduma kadagiti topiko a nailawlawag ket maipapan iti eskuelaan, panaglinglingay, kapatada, nagannak, panagbalbaliw iti biag, ti riknam, ken ti saanmo a kasekso.
No Kasano a Malabanan ti Di Nasayaat nga Impluensia ti Kakadua
Agaramid iti dakes dagiti nasingpet a tattao gapu iti di nasayaat nga impluensia ti kakadua. Ania ti masapul a maammuam maipapan iti dayta, ken kasano a malabanam?
Kasano No Pilitendak a Makiseks?
Adda kadi pagsayaatanna no tumulokka? Pagbabawyamto ngata?


text:
Capalonga, Camarines Norte
Ti Capalonga ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Capalonga ket politikal a nabingbingay iti 22 a barbaranggay.[2]
- Alayao
- Binawangan
- Calabaca
- Camagsaan
- Catabaguangan
- Catioan
- Del Pilar
- Itok
- Lucbanan
- Mabini
- Mactang
- Mataque
- Old Camp
- Poblacion
- Magsaysay
- San Antonio
- San Isidro
- San Roque
- Tanawan
- Ubang
- Villa Aurora
- Villa Belen
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 25 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Demokrasia
Ti demokrasia ket maysa a porma ti gobierno a dagiti amin a naikeddeng nga umili ket adda ti agpapada a panagikeddeng kadagiti amin a panangipato a mabalin a mangbaliw kadagiti biagda. Ti demokrasia ket mangpalubos kadagiti tattao a makapada a makibinglay—no ti dagus wenno babaen kadagiti nabutosan a representatibo—iti panagisingasing, panagrang-ay, ken panagpartuat kadagiti linteg. Daytoy ket sakupanna dagiti kasasaad ti sosial, ekomnomiko ken kultura a mangipalubos ti nawaya ken agpadpada a panakasanay ti politiko a kinabukbukodan a panagikeddengl . Daytoy ket nagtaud manipud ti Griego: δnuokpatίa (dēmokratía) "turay ti tattao",[1] a naaramid manipud ti δῆuoς (dêmos) "tattao" ken kpάtoς (kratos) "bileg", circa 400 BC, tapno mangibaga kadagiti politiko a sistema nga idi ket adda kadagiti Griego siudad-estado, a naisangsangayan ti Atenas. Dagiti dadduma a kultura kalpasan ti Gresia ket nakaiparawadda kadagiti adu para iti ebolusion ti demokrasia a kas ti Taga-ugma a Roma, Europa, ken ti Amianan ken Abagatan nga Amerika.[2]
Ti demokratiko a gobierno ket maigiddiat kadagiti porma ti gobierno a ti bileg ket tinengtengngel babaen ti maysa, a kas ti monarkia, wenno ti bileg ket tinengtengngel babaen ti bassit a bilang dagiti tattao, a kas ti maysa nga oligarkia wenno aristokrasia. Nupay kasta, dagitoy a suppiatan, a tinawtawid manipud ti Griego a pilosopia, ket saanen a malaslasin gapu dagiti kontemporaneo a gobierno ket addaanda kadagiti naglalaok a demokratiko, oligarkiko, ken monarkiko nga elemnto. Ni Karl Popper ket inlawlawaganna ti demokrásia a maigiddiat ti diktadura wenno tirania, a daytoy ket mangipatpatengnga ti isip para kadagiti kalakaman dagiti tao a mangtengngel kadagiti dauloda ken ti mangikkat kaniada nga awan ti kammassapulan para iti maysa a rebolusion.
Adda dagiti nadumaduma a kita ti demokrasia, ngem adda dagiti dua a porma, dagitoy dua ket ket maipanggepda no kasano ti sibubukel a bagi dagiti umili—ti naturay a bileg iti aniaman a kita ti demokrasia—ti mangtungpal ti nakemna. Ti maysa a porma ti demokrasia ket ti dagus a demokrasia, a dagiti umili ket addaanda ti dagus ken aktibo a pannakibinglay kadgiti panagikeddeng ti gobierno. Kaaduan kadagiti moderno a demokrasia, ti sibubukel a bagi dagiti umili ket agtultuloy nga isu ti naturay a bileg ngem ti politiko a bileg ket saan a dagus a naisansanay babaen dagiti nabutosan a representatibo; daytoy ket tinawtawagan a kas ti representatibo a demokrasia. Ti konsepto ti representatibo a demokrasia ket kaaduan a rimsua manipud kadagiti kapanunotan ken dagiti patakder a naparang-ay iti las-ud ti Europeano a Tengnga a Panawen ken ti Panawen ti Panagpalpalawag ken dagiti Amerikano ken Pranses a Rebolusion.[3]
Dagiti pannakailasin[urnosen | urnosen ti taudan]
No adda konsenso no kasono ti mangipalawag iti demokrasia, ngem ti legado nga ekualidad, wayawaya ken ti alagaden ti linteg ket nailasin dagitoyen a kas dagiti nangruna a panangilasin manipuden kadagiti taga-ugma a panawen.[4][5] Dagitoy a pamunganayan ket naiballatek kadagit amin a mabalin nga umili a kas agpapada sakbay iti linteg ken addaan iti agpapada a pana-usar kadagiti lehislatibo a proseso. Kas pagarigan, iti representatibo a demokrasia, ti tunggal maysa a butos ket agpapada iti kadagsen, nga awan kadagiti awan gapuna a panangigawid a mabalin a maipakat iti sinoman nga agtartaray nga agbalin a representatibo, ken ti wayawaya dagiti mabalin nga umili ket masalaknibanda babaen kadagiti nalintegan a karbengan ken dagiti wayawaya a kadawyan a sinalaknibanna babaen ti batay-linteg.[6][7]
Ti maysa a teoria ket agtengtengel a ti demkrasia ket makasapul kadagiti tallo a kammasapulan a pamunganayan: 1) panagtengngel iti panagpangato, kas iti kinaturay nga agtataeng kadagiti kababaan ng aagpang iti turay, 2) saan a panagpapada iti politikan ken 3) dagiti kadawyan a sosisal nga inkedkeddeng laeng a maawat babaen dagiti tattao ken instituto a mangiballatek ti immuna kadagiti dua a pamunganayan iti panagtengngel ti panagpangato ken ti saan a panagpapada iti politika.[8]
Ti termino a "demokrasia" ket sagpaminsan a naus-usar a kas pangyababaan para iti liberal a demokrasia, a daytoy ket karuay ti representatibo a demokrasia amabalin a mangiraman kadagiti elemento a kas ti politikal pluralismo; ekualidad sakbay iti linteg; ti karbengan iti petision kadagiti nabutosan nga opisial para kadagiti panangirebbeng kadagiti reklamo; rumbeng a proseso; dagiti sibil a wayawaya; dagiti karbengan ti tao; ken dagiti elemento ti sibil a kagimongan iti ruar ti gobierno. Ni Roger Scruton ket insuppiatna a ti demokrasia laeng ket saan a makaited ti personal ken plikal a wayawaya malaksid no adda met dagiti instituto ti sibil a kagimongan.[9]
Kadagiti adu a pagilian, a naipangpangruna ti Nagkaykaysa a Pagarian a nangipaammo iti Westminster a sistema, ti kangrunaan a pamunganayan ket ti parlamentario a kinaturay, bayat a nagtaltalinaay iti kinawaya ti hustisia.[10] Idiay Estados Unidos, ti panagsina dagiti bileg ket kanknayon a nadkdakamat a s ti sentral a gupit. Idiay India, ti kadakkelan a demokrasia iti lubong, ti supremasia ti parlamentario ket suheto iti batay-linteg a mangiraman ti panagrepaso iti hustisia.[11] Dagiti sabali pay nga usar ti "demokrasia" ket mangiraman iti dagus a demokrasia. Urayno ti termino a "demokrasia" ket kadawyan nga inus-usar iti kontesto iti politikal nga estado, dagit ipamunganayan ket mabalin pay a maipakat kadagiti pribado a gunglo.
Ti agturay ti kaaduan ket kankanayon a nailista a kas panangilasin iti demokrasia. Isu a ti demokrasia ket mangipalubos para kadagitiminoridad ti politika ta maparukma babaen ti "tirania ti kaaduan" iti kaawan kadagiti legado a panangsalaknib kadagiti tao wenno dagiti karbengan ti grupo. Ti maysa a kammasapulan a paset ti maysa a "umno" a representatibo a demokrasia ket dagiti kompetrtibo a panagbutos a nasayaat para kadagiti substantibo[12] ken pamay-an.[13] Iti pay maipatinayon, wayawaya iti politikal a panangiyebkas, wayawaya iti bitla, ken wayawaya iti pablaak ket naikeddeng dagitoy kadagiti kammasapulan a karbengan a mangpalubos kadagiti mabalin nga umili tapno naskenda a mapaammuan ken mabalinda ti agbutos segun kadagiti bukod nga interesado.[14][15]
Naisingasing pay a ti batayan a langa ti demokrasia ket ti kapasidad dagiti amin nga agbutbutos ti nawaya ken napno a pannakibinglay iti biag ti kagimonganda.[16] Nga ddaan daytoy iti panangiyunay-unay kadagiti panangipagarup iti sosial a kontrato ken ti kolektibo a nakem dagiti amin nga agbutbutos, ti demokrasia ket mabalin pay a maiasin a kas porma ti politikal a kolektibismo gapu ta naipalawag daytoy a kas porma ti gobierno a dagiti amin a mabalin nga umili ket addaanda iti agpapada a karbengan iti panagaramid iti linteg.[17]
Bayat a ti demokrasia ket kankanayon a maipadpada iti republikano a porma ti gobierno, ti termino a "republika" ket klasiko a mangsakop kadagiti demokrasia ken dagiti aristokrasia.[18][19] Adda met dagiti demokrasia a batay-linteg a monarkia, a kas ti Nagkaykaysa a Pagarian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
- ^ Demokratia, Henry George Liddell, Robert Scott, "Ti Griego-Inggles a Leksikon", idiay Perseus
- ^ Weatherford, J. McIver (1988). Dagiti Indiano nga agitited: kasano a binaliwan dagiti Indiano ti Amerika ti lubong. New York: Fawcett Columbine. pp. 117–150. ISBN 0-449-90496-2.
- ^ "Demokrasia".Encyclopædia Britannica.
- ^ Wayawaya ken hustisiapara iti dadduma iti Economist.com
- ^ "Aristotle, Politics.1317b (Libro 6, Paset II)". Perseus.tufts.edu. Naala idi 2010-08-22.
- ^ R. Alan Dahl, I. Shapiro, J. A. Cheibub, The Democracy Sourcebook, MIT Press 2003, ISBN 0-262-54147-5, silpo ti Liblibro ti Google
- ^ M. Hénaff, T. B. Strong, Public Space and Democracy, Pagmalditan ti Unibersidad ti Minnesota, ISBN 0-8166-3387-8
- ^ Kimber, Richard (1989). "On Democracy". Scandinavian Political Studies. 12 (3): 201, 199–219. ISSN 0080-6757.
- ^ Roger Scruton (2013-08-09). "A Point of View: Is democracy overrated?". BBC News.
- ^ "Parliamentary sovereignty". UK Parliament. Naala idi 18 Agosto 2013.
- ^ "All-party meet vows to uphold Parliament supremacy". The New Indian Express. 2 Agosto 2013. Naala idi 18 Agosto 2013.
- ^ Kasayat a substantibo ket kaibuksilanna iti ekualida kadagiti amin a mabalin nga umili kadagiti amin a mairebbeng a banag, ka siti panagpapada iti opurtunidad, dagiti sosial a kasasaad, kdpy.
- ^ Ti kasayaat ti panay-an ket kaibuksilanna a dagiti alagaden dagiti panagbutos ket nalawag, masakbayan a maiyasentar, ken saan a mangparabor iti aniaman a grupo weno tao iti sabali.
- ^ A. Barak,The Judge in a Democracy, Pagmalditan ti Unibersidad ti Princetons, 2006, p. 27, ISBN 0-691-12017-X, Silpo ti Liblibro ti Google
- ^ H. Kelsen, Ethics, Tom. 66, Blng. 1, Paset 2: Foundations of Democracy (Oktubre , 1955), pp. 1–101
- ^ Martha Nussbaum, Women and human development: the capabilities approach (Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridges, 2000).
- ^ Larry Jay Diamond, Marc F. Plattner (2006). Dagiti elektoral a sistema ken demokrasia p.168. Pagmalditan ti Umibersidad ti Johns Hopkins, 2006.
- ^ Montesquieu, Spirit of the Laws, Bk. II, ch. 2–3.
- ^ William R. Everdell. The End of Kings: A History of Republics and Republicans. Pagmalditan ti Unibersidad ti Chicago, 2000.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Demokrasia iti Wikimedia Commons


text:
Carmen, Bohol
Ti Carmen ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Carmen ket nabingbingay a politikal kadagiti 29 a barbaranggay.[2]
- Alegria
- Bicao
- Buenavista
- Buenos Aires
- Calatrava
- El Progreso
- El Salvador
- Guadalupe
- Katipunan
- La Libertad
- La Paz
- La Salvacion
- La Victoria
- Matin-ao
- Montehermoso
- Montesuerte
- Montesunting
- Montevideo
- Nueva Fuerza
- Nueva Vida Este
- Nueva Vida Sur
- Nueva Vida Norte
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Tambo-an
- Vallehermoso
- Villaflor
- Villafuerte
- Villarcayo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Estancia, Iloilo
Ti Estancia ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estancia ket politikal a nabingbingay iti 25 a barbaranggay.[2]
- Lumbia (Ana Cuenca)
- Bayas (Bayas Island)
- Bayuyan
- Botongon
- Bulaqueña
- Calapdan
- Cano-an
- Daan Banua
- Draculan
- Gogo
- Jolog
- Loguingot (Loguingot Island)
- Malbog
- Manipulon
- Pa-on
- Poblacion Zone 1
- Lonoy (Roman Mosqueda)
- San Roque
- Santa Ana
- Tabu-an
- Tacbuyan
- Tanza
- Poblacion Zone II
- Poblacion Zone III
- Villa Pani-an
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Iloilo". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 3 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Angat, Bulacan
Ti Angat ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Angat ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Banaban
- Baybay
- Binagbag
- Donacion
- Encanto
- Laog
- Marungko
- Niugan
- Paltok
- Pulong Yantok
- San Roque (Poblacion)
- Santa Cruz (Poblacion)
- Santa Lucia
- Santo Cristo (Poblacion)
- Sulucan
- Taboc
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
TESDA ITI MAIKA-11 NGA ANIBERSARIO
Imbasa ni JAIME M. AGPALO, JR. idi inawatna ti Umuna a Gungguna iti Salip ti Sarita iti TechVoc. iti maika-11 nga anibersario ti TESDA.
Umuna ti amin, kablaawak iti narang-ay a maika-11 nga anibersario ti TESDA! Agbiag ti TESDA! Kablaawak met ni apo Regional Director Washington Agustin ken dagiti amin a kakaduana iti anepda a mangidur-as kadagiti panggep ken programa ti TESDA. Nabara met a kablaaw kadagiti opisiales ken kameng ti GUMIL La Union a kasinnaranay ti TESDA iti naballigian a pasalip ti sarita. Kablaawak met dagiti agkakaguapo ken agkakapintas a trainees. Agbiagkayo, apo!
Ti pannakairaman dagiti mannurat iti pannakaiwaras ken pannakaidateng kadagiti impormasion maipapan kadagiti panggep, programa, annuroten, alagaden ken ingpen ti TESDA ket dakkel nga addang. Maysa a nabileg nga addang. Wen, nasken nga agtinnulong dagiti mannurat ken ti TESDA para iti pagsayaatan ken pagrang-ayan ti sapapasap. No sapasap no kuna, amin amin nga umili! Saan a ti pagsayaatan dagiti mannurat wenno ti pagsayaatan ti TESDA no di ket pagsayaatan ti amin nga umili. Nasken nga agtinnulong dagiti mannurat ken ti TESDA para iti panagdur-as.
Wen, akem ni mannurat iti kanayon a bumalballaet, makitinnulong iti amin a mangipagpagna iti panagdur-as. Adda met ti pulitika ni mannurat. Isu daytoy ti panangikampaniana kadagiti dur-asan babaen iti plumana. Akem ni mannurat ti makitinnulong iti gobierno para iti ad-adda pay a panangpabileg ti kabaelan ni Pinoy a kas mapangnamnamaan ken progresibo nga umili.
Kas maysa a piksionista, saan a kabarbaro kaniak iti panangigamer kadagiti programa ti gobierno kadagiti sursuratek a piksion. Maysa a rason ngata ket impluensia daytoy a kas maysa met nga agiwarwarnak. Ti maysa pay a rason ket ti balakad ni Phil. Information Agency Infocen Manager ti Abra, Mr. Prescillano Bermudez: “Jim, napintas nga ilaga dagiti programa ti gobierno kadagiti sursuratem, makatulongka la ngaruden iti gobierno, makatulongka pay kadagiti umili, dika pay maibusan iti suraten ken kangrunaanna, makasuratka pay iti napintas…” daytoy man ti patigmaan ni Mr. Bermudez idi 1995 kaniak. Ket pinatik ni Mr. Bermudez, isu nga idi scriptwriternak iti radio, saanak a pulos a maibusan iti suraten. Nagpaayak a kas scripwriter, copywriter ken translator ti Mt. Province Broadcasting Corporation manipud 1992 agingga 1997.
Informative, developmental short stories, literature of hope and growth ti pangawag kadagiti literatura a maipapan iti panagdur-as. Isu a kadagiti padak a mannurat, makunak a napintas a suraten dagitoy. Iti maysa pay a sarita a sinuratko nga agur-uray iti pakisalipanna ket maipapan iti Village Technology ti TESDA, maipapan iti ONE TOWN ONE PRODUCT a programa ti gobierno.
Itultuloytayo ngarud iti agtitinnulong!
Palubosandak man a mangibinglay met iti ababa a balikas kadagiti trainees: kakabsatko a trainees: Ipapatiyo, igaed ti agsursuro. Adda kadagiti ad-adalenyo ti kinaasinoyo iti masakbayan. Ti inkay panagsursuro ditoy Regional Training Center, saan laeng a dayta pannakasursuroyo iti skills a pagbirokyo iti trabaho no dipay ket kangrunaanna iti amin iti pannakamuliyo a kas progresibo nga umili. Mausaryo man wenno saan dayta skills nga inadalyo ditoy training center, agnanayon, ken inaldaw a mausaryo ti pannakamuli ti kinataoyo ditoy a kas progresibo nga umili. Napateg unay-unay daytoy pannakamuli ti kinatao. No namuli a kinatao no kuna, addaan iti nabukel a kinatao: buo ang loob, addaan iti naraniag nga arapaap iti biag ken addaan iti determinasion a manggun-od kadayta nga arapaapna iti biag. Iti ababa a pannao, iti kaaddayo ditoy RegionalTraining Center, addakayo iti umno a direksion iti biag. Daytoy umno a direksion iti biag iti kangrunaan ti amin.
Sadiay Baguio, naynay a maimbitaranak kadagiti unibersidad ken kadagiti pasken saan laeng nga agsarita maipapan iti literatura no dipay ket aglektiur wenno iti Poetry Reading. Wenno saan ket mainterbiu con lektiur dagiti estudiante. 2004 idi napagsasaritaanmi kada UP Baguio Chancelor Dr. Priscilla Macansantos ken ti GUMIL Founder ti Northern Christian College (dita downtown) ken professor itan ti UP Baguio Elizabeth Calioanagan maipapan iti Poetry Reading nga esponsoran ti National Commission for the Culture and the Arts. Kuna man idi dagiti dua nga educators: napintas a tema ti PANAGSUBLI. Isu dayta ti tema ti poetry reading a nakipartisiparak: PANAGSUBLI. Panagsubli iti nakamulian iti kinatao. Panagsubli iti nangrugian iti panagbalbaliw iti nadur-as ken progresibo a biag.
Adu dagiti banag a napipintas iti panagsubli. Ngem ti kapipintasan iti amin a panagsubli ket ti panagsubli wenno panagawid pay ketdi iti nangmuli wenno nakamulian iti kinatao. No sadino iti nakamulian ti kinatao a kas progresibo nga umili, napintas iti agsubli. No sadino ti kaunaan a nakasarakan iti umno a direksion iti biag, napintas iti agsubli. Napintas ti agsubli ditoy Regional Traning Center, kakabsatko a trainees.
Ti TESDA ket nabuangay iti 1994. Isu nga eksakto a maika-11 nga anibersariona itan. No diak nga agriro, ti TESDA ket manipud iti defunct National Manpower and Youth Council (NMYC) under the Office of the President. Ket iti panagbalinna a TESDA, nagbalinen a maysa nga ahensia ti gobierno. Ti sistema ti edukasion sakbay a nabuangay ti TESDA ket dua laeng ti mangimaton: Commission on Higher Education a mangimaton iti higher education ken ti Department of Education Culture and Sports a mangimaton iti basic education. Ngem itan, nagkatlon, nairamanen ti TESDA a mangimaton ti Post-Secondary Non-degree (middle-level manpower). Ti NMYC a nagbalin a TESDA, a kas ti National Media Production Center a nagbalin a Philippine Information Agency nga ahensia da Mr. Peter La. Julian a sigud nga OIC ti Cordillera, Mr. Prescillano Bermudez nga agdama Infocen Manager ti Abra ken Mr. Ben Pacris nga agdama Infocen Manager ti Ilocos Norte, and yes, ni pay Manong Hermie Calica.
Kayatko nga ibaga, sipapannakkelak a mangibaga, ngatreningak met ditoy Regional Training Center idi 1984. Trainee iti Ref and Aircon Technician.
Nupay saanak a nagballigi a kas maysa a ref and aircon technician, dakkel ken nakadakdakkel la unay ti pannakamuli ti kitaok iti daytoy nga institution. Sakbay a nagtreningak ditoy Regional Training Center, awananak iti direksion iti biag. Napidutko ti kinataok, namuli ti kinataok, nabukel ti kinataok ket naaddaanak iti determinasion a manggun-od kadagiti arapaapko iti biag. Iti ababa a pannao, naaddaanak iti umno a direksion iti biag. Utangko daytoy iti Regional Training Center!
Isu a maysa kadagiti kapipintasan a napasamak iti biagko daytoy nga innak manen panagsubli kalpasan iti 21 a tawen. Saan laeng nga iti panangawatko iti kangrunaan a premio ti pasalip, wenno ti pangawatko ti maika-22 a premiok iti panagsuratan, no di ket panagsubli tapno pabaroen manen, renewal iti pannakabukel manen ti kinataok iti daytoy nga institution. Agyamanak unay TESDA iti panangpasangbayyo manen kaniak.
No awan dayta namuli ken nabukel a kinatao ken awan iti umno a direksion iti biag, iti literatura, narigat iti makaapit iti 22 a premio; narigat iti mangabak iti most prestigious literary award giving body ti pagilian nga isu dayta ti Carlos Palanca Awards, 1st apo, ‘toy numo ti biag idi tawen 2000. No awan dayta namuli ken nabukel a kinatao ken umno a direksion iti biag, narigat ti mangabak iti 1st Prize iti daniw a Tagalog iti Home Life Magazine lalo ti kasalisal ket dagiti nalalatak ken agkakalalaing a literary figures ken dagiti literary mentor ti pagilian. Narigat a gun-oden dagiti arapaap iti biag no awan dayta nabukel a kinatao ken umno a direksion ti biag.
Isu a kadakayo a trainees, saan laeng a ti masursuryo ditoy nga skills ti importante no dipay ket dayta pannakamuli ti kinataoyo a kas progresibo nga umili. Addakayo iti umno a direksion iti biag. Dayta ti kadadakkelan a masursuroyo iti daytoy nga institution a kas met iti nasursurok.
Isu nga ipapatiyo koma iti agsursuro tapno agbalinkayo a progresibo ken mapangnamnamaan nga umili.
Agbiagkayo a Trainees! Agbiag ti Regional Training Center! Agbiag ti TESDA! Agbiag dagiti mannurat!!
Agyamanak unay, apo! ###
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Iti sumaruno, kailian, ipostek ti panirigan dagiti hurado, no kasano iti inda panagpili. Ken ti bukodko met a panirigan kadagiti panirigan dagiti hurado.
Monday, September 05, 2005
SPEECH KANO MET A!
TESDA ITI MAIKA-11 NGA ANIBERSARIO
3 comments:
- rva said...
-
congrats manen, manong!
napintas tay pinangabakmo, narigat ti mangsurat ti kasdiay no awan ti bukodmo a padas kas trainee wenno naan-anay a sukisok. experoka met gayam nga agwelding ken agbutingting iti ref ken erkon!
- 8:21 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
dandanin duapulo a tawen a naturog dagitoy nga ammok, ket idi sinuratko ti sarita, nasken pay a mariing dagiti matmaturog a libro, hehehe! iti agduapulo a tawen, adun ti namalbaliwan... ket no awan ti refresher course a, ket tumangadda metten iti barsanga, hehehe!
- 9:03 AM
- ariel said...
-
Anian a kinalaing!
- 4:48 PM


text:
PANANGTALDIAP ITI NAPALABAS
Moriscos—Pinagtalaw ti Espania
Maikuna a dakkel ti impluensia ti simbaan iti gistay amin nga inaramid ti Espania iti daytoy naliday nga estoria. Masapul a mabasam daytoy nga estoria.
KAYAT idi ti pagarian ti Espania ti mangipasdek iti maysa a Kristiano nga Estado nga addaan maymaysa a paglintegan. Dagiti Moriscos ket maibilang a saan kano a Kristiano isu a dakkel a basol iti mata ti Dios ti kaaddada. Kalpasan iti adu a tawen, adda naaramid a desision. Ti solusion? Masapul a mapagtalawda! *
PUERSADO A PANANGKOMBERTE
Dagiti Moro iti Espania ket bassit a grupo dagiti Muslim a maaw-awagan iti Mudéjar. Iti ginasut a tawen, medio natalna ti panagnaedda kadagiti lugar a kontrolado dagiti Katoliko. Adda idi tiempo nga iti dadduma a lugar, legal ti panagnaedda isu a naipalubos nga annurotenda ti bukodda a paglintegan, kostumbre, ken relihion.
Ngem idi 1492, dagiti Katoliko nga agturay a da Ferdinand II ken Isabella sinakupda ti Granada a maudi a paset ti Iberia a kontrolado pay laeng dagiti Muslim. Kas katulagan iti isusuko dagiti Moro sadiay, naipaayanda kadagiti kalintegan a kas kadagiti kalintegan dagiti Mudéjar. Ngem di nagbayag, kimmaro ti panangidadanes dagiti Katoliko a lider ken panangpilitda nga agpakomberte dagiti sakupda a bassit a grupo dagiti Muslim. Nagprotesta dagiti Moro gapu iti di pannakatungpal ti katulagan, isu nga immalsada idi 1499. Pinasardeng dayta dagiti soldado ti gobierno, ngem sipud idin, dagiti Muslim iti nadumaduma a lugar ket napuersa nga agpakomberte wenno pumanaw iti pagilian. Moriscos ti inyawag dagiti Espaniol kadagidiay nagpakomberte ken nagtalinaed iti Espania.
“SAAN A NASAYAAT A KRISTIANO WENNO SAAN A MATALEK NGA UMILI”
Idi 1526, naipariten ti Islam iti intero nga Espania, ngem adu a Moriscos ti sililimed latta a nangannurot iti relihionda. Napagtalinaed ti kaaduan kadakuada ti bukodda a kultura.
Idi damo, naipalubos pay laeng ti panagbalin a Katoliko dagiti Moriscos uray iti nagan laeng. Napateg met ngamin ti maar-aramidanda kas artesano, eksperto a trabahador, para obra, ken agbaybayadda iti buis. Ngem nagurgura latta dagiti Moriscos ken napasaranda ti diskriminasion ti gobierno ken dagiti umili gapu ta di kayat ti kaaduan kadakuada ti makibagay. Mabalin a ti nangrubrob iti dayta ket ti kumarkaro a suspetsa ti simbaan a saan a naimpusuan ti panagpakomberteda.
Di nagbayag, naan-anay a naparitandan. Idi 1567, naipablaak ti desision ni Ari Philip II a mangiparit iti lengguahe, kawes, kostumbre, ken tradision dagiti Moriscos. Gapu iti dayta, timmaud manen ti iyaalsa ket adu ti natay ken nadangran.
Natantiar nga agarup 300,000 a Moriscos ti napagtalaw iti Espania bayat ti nakaro a rigat
Sigun kadagiti historiador, kombinsido dagiti agtuturay ti Espania a “dagiti Moriscos ket saan a nasayaat a Kristiano wenno saan a matalek nga umili.” Gapu iti dayta, naakusaran dagiti Moriscos a makikumkumplot kadagiti kabusor ti Espania a kas kadagiti pirata a Barbary, Protestante a Pranses, ken dagiti Turko tapno masakupda ti Espania. Ti panangidumduma ken ti panagamak nga agtraidorto dagiti Moriscos ti nangimpluensia iti desision ni Philip III a mangpatalaw kadakuada idi 1609. * Kadagiti simmaganad a tawen, naidadanes dagiti naipagarup a Moriscos. Babaen iti dayta a nakababain a pamay-an, nagbalin a Katoliko ti intero nga Espania.
^ par. 4 “Dagiti babassit a Moro” ti kaipapanan ti Moriscos iti Spanish. Us-usaren dagiti historiador daytoy a termino iti di mangtagibassit a wagas a pangtukoy kadagiti dati a Muslim a nagpakomberte iti Katolisismo ken nagnaed iti Iberian Peninsula kalpasan a naparmek ti maudi a pagarian dagiti Muslim sadiay idi 1492.
^ par. 12 Ipapan met dagiti historiador a dakkel ti bimmaknangan ti maysa nga agturay ti Espania idi nakompiskar dagiti sanikua dagiti Moriscos.


text:
Alpabeto a Filipino
Ti alpabeto ti Moderno a Filipino (Filipino: Makabagong alpabetong Filipino), wenno ti makunkuna iti Ilokano nga alpabeto a Filipino (Filipino: alpabetong Filipino), ket isu ti alpabeto ti pagsasao a Filipino, ti opisial a nailian a pagsasao ken maysa kadagiti dua nga opisial a pagsasao ti Filipinas. Ti moderno nga alpabeto a Filipino ket buklen dagiti 28 a letra, a mangiraman dagiti intero a 26 a letra ti batayan nga alpabeto ti Latin ti ISO, ti Espaniol a letra ti Ñ ken ti Ng a digrapo ti Tagalog. Daytoy ti nangsukat ti alpabeto a Pilipino iti Maikapat a Republika. Ita nga aldaw, ti alpabeto ti Moderno a Filipino ket mabalin pay nga usaren a kas ti alpabeto para kadagiti amin a patneng a pagsasao ti Filipinas ken iti panagsurat ti Chabacano, ti Kinastila a kreol.


text:
Anda, Pangasinan
Ti Anda ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas. Kaaduan iti tattaona ket maibilang ti pagsasao a Bolinao. Asideg daytoy a puro iti Ginasut nga Is-isla, maysa a nailian parke iti Filipinas a nalatak kadagiti turista gapu iti kabaybayan a nakaparikos ken rukrukib a nagianna.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Anda ket nabingbingay a politikal kadagiti 18 a barbaranggay.[2]
- Awile
- Awag
- Batiarao
- Cabungan
- Carot
- Dolaoan
- Imbo
- Macaleeng
- Macando-candong
- Mal-ong
- Namagbagan
- Poblacion
- Roxas
- Sablig
- San Jose
- Siapar
- Tondol
- Tori-tori
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Ania Ti Akem Ni Piksionista Ken Mannaniw Iti Panagbalbaliw Ti Panawen?
Ania ti akem dagiti mannurat – dagiti piksionista ken mannaniw iti panagbalbaliwen ti panawen?
Dayta ti agal-allangogang a saludsod iti agdama a panawen a nasken la unay a masungbatan ken maammuan ti kaadduan. Masungbatan ta dakkel unay ti ekspektasion kadakuada a piksionista ken mannaniw a maiburayda ti sungbat no di man kapanunotan nga agmitsa iti positibo nga addang; wenno mangitedda iti suhestion a rumbeng addang wenno sangaduyog a singasing a mangsaranget-makidangadang iti agdama a sasaaden ti panawen – nga isu dayta ti nakadkadlawen a panagbalbaliw ken kasapulan unay a mataming ken pakaituonan immatang.
Ania nga agpaysu ti akem da piksionista ken mannaniw? Agsaoak laeng maipapan kada piksionista ken mannaniw itoy a sinurat ta no agsuratda ken bunga ti panunot wenno imaginative idinto a ni journalist ket agsuratda maipapan iti factual.
Nabileg unay dagiti bunga ti panunot dagiti piksionista ken mannaniw ket saan a pagduaduaan ti dakkel unay nga impluensiada ta isuda ti makaipaay iti rikna ken padas a saanda pay a napadasan, ken rikna a makapikapik iti dinto marsaak a kapadasan.
Ngarud, ti ekspektesion ti tao ket nangato ken dakkel la unay.
Agsipud ta nasisita la unay ti kiddaw iti talento, rumbeng la unay nga agikeddeng iti madagdagus a sungbat. Kasano nga aramiden, yawat kadagiti umili dayta a kiddaw wenno sungbat ti agdadata a parikut ti gimong maipapan ti panagbalbaliw ti panawen?
Makiraman. Makibiang iti pakarikutan. Nupay adda dagiti mangidardarirag a ti arte ket para iti arte laeng, adda kinapudnona daytoy; ngem iti agdama a kasasaad ti panawen, dakdakkel ti maiburay a panagkurno kadagiti makibibiang iti pakarikutan ti gimong. Napigpigsa ti payapay ken awis a nasken ti pannakipaset iti panangsolbar ti pakarikutan ti gimong.
Panangsolbar ti pakarikutan ti gimong babaen kadagiti putaren a piesa. Babaen ti bileg ti pluma, idanon dagiti nasisin-aw a kapanunotan nga agbunga iti positibo a sungbat ti pakarikutan. Babaen ti bileg ken impluensia ti pluma, agburayok koma dagiti nasisin-aw a balikas kadagiti maputar a daniw, sarita, nobela ken dadduma pay a bunga ti panunot a nakaiyaplikaran dagiti pampanunot no kasano iti panagballigi iti pannakidangadang iti agdama a pakarikutan.
Dagiti mannaniw ken piksionista a makiramraman kadagiti pakarikutan iti gimong ket iladladawanda ti kinaasino ti tao a napinget unay a makidangdangadang kadagiti didigra, kalamidad, ken dadduma pay a parnuayen ken bunga iti panagbalbaliw ti panawen. Babaen iti bileg dagiti bunga ti panunot, mapasubli ti bileg ken pintas ti napukaw nga aglawlaw wenno uray no maitaguyod ti panangabaruanan; ti dangadang ti tao ken ti nakaparsuaan ket agiladawan iti awan mansana a namnanama ken balligi.
Itoy a sangaduyog a singasing, lumtaw met ti ingpen a “no koma” maaramid ti panagkaykaysa tapno mapasiken ti kinaandur a sumaranget iti dangadang ti biag. Ta saan kadi a maiparbeng la unay nga agtitipkel amin a mannaniw ken piksionista nga Ilokano tapno idatag ken adalen ti nasaysayaat pay nga addang iti pannakidangadang?
Panagkunak, umno la unay daytoy a mapasamak. Pagaammok la unay a segsegaan ti kaadduan iti panagmaymaysa ti panggep nga awanan iti impluensia ken bileg ti nakaikappengan a gunglo.
Itay laeng nabiit, inakem ti PEN (poets, essayist, novelist) ti panagkaykaysa amin a piksionista ken mannaniw ti pagilian. Trinatarda ti akem ni mannaniw ken ni piksionista iti panagbalbaliw ti panawen. Kasano met ken ni piksionista ken mannaniw nga Ilokano? @
Thursday, February 09, 2012
Ania ti Akem ni Piksionista ken Mannaniw iti Panagbalbaliw ti Panawen?
Ania Ti Akem Ni Piksionista Ken Mannaniw Iti Panagbalbaliw Ti Panawen?
9 comments:
- Jim Agpalo said...
-
agsubli man ketdi ta dinto agkabakiran ti dalan nga agturong iti kamalig...(bumalik ako para maging hindi kasukalan ang landas patungo ng kamalig)
- 10:52 AM
- neneng said...
-
..Hello,
..I'm just wandering the blogosphere and here I am at your blog.
..I enjoy the style of how this all works
*_* jampot *_*
HP TOUCHPAD for sale
- 2:41 PM
- neneng said...
-
..Hello,
..I'm just wandering the blogosphere and here I am at your blog.
..I enjoy the style of how this all works
*_* jampot *_*
HP TOUCHPAD for sale
- 2:57 PM
- anu said...
-
The demand of Stain master carpets is very high in the market. Apart from the quality another reason is the Stainmaster Carpet Pricesthat make this item so favorable in the market.
- 9:47 PM
- wenbin wang said...
-
.anvas sneakers are mostly preferred by all as this footwear is casual Franklin Marshall as well as most comfortable. Extra cushioning, ventilation and sidewall foxing provide you supple as well as secure feel. Abercrombie Fitch OutletA few of the canvas sneakers are completely designed with vegan materials that are ideal in "No sweat" comfort. Asics Onitsuka Tiger Shoes Specialty of sneaker Hogan Shoes Online
Relax your tired feet with cool canvas sneakers. made
- 10:32 AM
- Alice said...
-
sac fendi
sac guess
sac dolce gabbana
sac gucci
sac louis vuitton
sac prada
sac versace
sac juicy
sac burberry
sac chanel
sac chloe
sac dior
lunettes de soleil
lunettes de soleil gucci
lunettes de soleil louis vuitton
lunettes de soleil dolce gabbana
lunettes de soleil ed hardy
- 9:26 AM
- lin741852 said...
-
burberry tasche
chanel tasche
sac dolce gabbana
sac fendi
sac guess soldes
sac guess 2012 soldes
sac gucci
porte cles chanel
bracelet louis vuitton
tee shirts g star
tee shirts lacoste
tee shirts levis
sac guess
sac louis vuitton soldes
sac louis vuitton
portefeuille louis vuitton
chaussures louis vuitton
chaussures nike
Christian Louboutin Soldes
Christian Louboutin 2012
chaussures puma
sac louis vuitton soldes
sac louis vuitton
sac a main
tee shirts
juicy couture bolsas
louis vuitton bolsas
sac louis vuitton>
sac prada
sac versace
- 8:52 AM
- James Pereira said...
-
Hi, U have a nice blog.U r invited to visit my blog true-shapherd.blogspot.com
- 4:41 PM
- anu said...
-
I like what you guys tend to be up too. Such clever work and exposure! Keep up the great
works guys I've included you guys to my blogroll.
Click here for Info
- 12:19 AM


text:
SUHETO ITI AKKUB | GOBIERNO NGA AWANAN KURAPSION
Pagarian ti Dios
—Maysa a Gobierno nga Awanan Kurapsion
“Iti ngudo ti aldaw, umili latta dagiti opisial ti gobierno; no nakusit dagiti umili, nakusit met dagiti opisial.” Dayta ti komento ti chief auditor ti Nicaragua idi inlawlawagna no apay a mamati nga imposible a maikkat ti kurapsion iti gobierno.
Umanamongka kadi a no nakusit ti kagimongan ti tao, nakusit met ti aniaman a gobierno a paset dayta? No kasta, sigurado a saan nga agtaud iti kagimongan ti tao ti maysa a gobierno nga awanan kurapsion. Kasta ti iladladawan ti Biblia a gobierno—ti Pagarian ti Dios, ti gobierno nga insuro ni Jesus nga ikararag dagiti pasurotna.—Mateo 6:9, 10.
Ti Pagarian ti Dios ket maysa a pudno a gobierno nga agturturay manipud langit. Sukatannanto ti amin a gobierno ti tao. (Salmo 2:8, 9; Apocalipsis 16:14; 19:19-21) Karaman kadagiti bendision nga itden ti Pagarian iti sangatauan ket ti pannakaikkat ti kurapsion iti gobierno. Kas pammaneknek, usigentayo ti innem nga aspeto ti Pagarian.
1. PANNAKABALIN
PROBLEMA: Agtaud kadagiti umili ti pondo dagiti gobierno ti tao, a kaaduanna babaen kadagiti buis. Gapu kadagiti makolekta a kuarta, masulisog nga agtakaw ti dadduma nga opisial, adda met dagiti umawat iti pasuksok manipud kadagiti tattao a mayat a makissayan ti buisda wenno dadduma pay a babayadanda iti gobierno. Mabalin nga agresulta dayta iti awan patinggana a problema—ingato ti gobierno dagiti buis tapno masulnitan dagiti pukawna, a pakaigapuan iti nakarkaro pay a kurapsion. Iti kasta a kasasaad, mabalin a dagiti mapagpiaran a tattao ti ad-adda nga agsagaba.
SOLUSION: Ti pannakabalin ti Pagarian ti Dios ket naggapu iti mannakabalin-amin a Dios, ni Jehova. * (Apocalipsis 11:15) Saanna a kasapulan ti agkolekta iti buis. Imbes ketdi, gapu iti nakaskasdaaw a “pannakabalin” ti Dios ken iti di agimbubukodan a kinaparaburna, sigurado a maipaayto a naan-anay ti Pagarian dagiti kasapulan ti amin nga iturayanna.—Isaias 40:26; Salmo 145:16.
2. AGTURAY
PROBLEMA: Ti panagregget a mangikkat iti kurapsion ket “masapul a mangrugi iti ngato,” kuna ni Susan Rose-Ackerman, a nadakamat iti immuna nga artikulo. Mapukaw ti kredibilidad ti gobierno no ikagumaanna nga ikkaten ti kurapsion kadagiti polis wenno opisial ti customs idinto ta panuynoyanna met ti kurapsion kadagiti nangato nga opisial. Ken nakatawid iti kinaimperpekto uray ti kasayaatan nga agturay a tao. Kas kuna ti Biblia, “awan ti tao a nalinteg iti daga nga agtultuloy nga agaramid iti naimbag.”—Eclesiastes 7:20.
Saan nga inawat ni Jesus ti kadakkelan a pasuksok
SOLUSION: Saan a kas kadagiti imperpekto a tattao, ni Jesu-Kristo a pinili ti Dios nga Agturay iti Pagarian ket saan a masulisog nga agaramid iti dakes. Pinaneknekan dayta ni Jesus idi saanna nga inawat ti kadakkelan a pasuksok—“dagiti amin a pagarian ti lubong ken ti dayagda.” Naikari dayta ken Jesus kas kasukat ti maysa a tignay ti palso a panagdayaw iti agturay iti lubong, ti Diablo. (Mateo 4:8-10; Juan 14:30) Uray idi natutuok ni Jesus agingga iti ipapatayna, determinado a nangsalimetmet iti kinatarnawna ta dina inawat ti ipapainumda kenkuana a mangep-ep iti ut-ot ngem mabalin a mangdadael met iti nasayaat a panagandar dagiti sentidona. (Mateo 27:34) Ni Jesus ket pinagungaren ti Dios iti nailangitan a biag. Napaneknekannan nga isu ket naan-anay a kualipikado nga agturay iti Pagarian.—Filipos 2:8-11.
3. PERMANENTE
PROBLEMA: Regular a maar-aramid dagiti eleksion iti adu a pagilian tapno adda kano gundaway dagiti tattao a mangikkat kadagiti nakapuesto a suitik nga opisial. Ngem ti agpayso, masansan nga adda kurapsion kadagiti kampania ken eleksion, uray kadagiti maibilbilang a nabaknang a pagilian. Gapu kadagiti donasion iti kampania ken dadduma pay nga ar-aramiden dagiti babaknang, maimpluensiaanda dagiti agdama ken masanguanan nga agturay.
Insurat ni Judge John Paul Stevens iti U.S. Supreme Court a ti kasta nga impluensia pagpeggadenna “saan laeng a ti kinalehitimo ken kalidad ti Gobierno no di pay ket ti panagtalek dagiti umili.” Saan ngarud a pakasdaawan no panunoten ti adu a tattao iti intero a lubong a kadagiti amin nga institusion, dagiti partido iti politika ti kakaruan iti kurapsion.
SOLUSION: Iti Pagarian ti Dios, awan ti kurapsion gapu iti kampania wenno eleksion ta agtalinaed ken permanente ti panagturayna. (Daniel 7:13, 14) Yantangay ti Dios ti nangpili iti Agturay iti Pagarian, saan a maisaad wenno mapaksiat babaen kadagiti eleksion. Gapu ta permanente, sigurado a dagiti aramidenna ket kanayon a para iti pagimbagan dagiti iturayanna.
4. LINTEG
PROBLEMA: Iti damo, mabalin a mapanunotmo a sumayaat ti bambanag no adda maaramid a baro a linteg. Ngem kaaduanna, natakuatan dagiti eksperto a no manayonan ti linteg, manayonan met ti kurapsion. Maysa pay, dakkel ti magastos tapno maipatungpal dagiti linteg a mangkissay iti kurapsion, ngem bassit ti magunggona kadagita.
SOLUSION: Adayo a natantan-ok dagiti linteg ti Pagarian ti Dios ngem kadagiti linteg ti gobierno ti tao. Kas pagarigan, imbes a mangaramid ni Jesus iti atiddog a listaan dagiti pagannurotan, intedna ti maaw-awagan iti Nabalitokan a Bilin. Kinunana: “Amin a bambanag, ngarud, a kayatyo nga aramiden kadakayo dagiti tattao, masapul a kasta met ti aramidenyo kadakuada.” (Mateo 7:12) Napatpateg pay, naipamaysa dagiti linteg ti Pagarian kadagiti motibo ken tigtignaytayo. “Masapul nga ayatem ti padam a tao a kas iti bagim,” kuna ni Jesus. (Mateo 22:39) Siempre, ti Dios ti makabasa iti puso isu a maipatungpalna dagita a linteg.—1 Samuel 16:7.
5. MOTIBO
PROBLEMA: Ti kinaagum ken kinamanagimbubukodan ti kangrunaan a pakaigapuan ti kurapsion. Masansan a kasta ti kababalin dagiti opisial ti gobierno ken umili. Iti narpuog a department store iti Seoul a nadakamat iti immuna nga artikulo, immawat iti pasuksok dagiti opisial ti gobierno manipud kadagiti kontraktor. Ammoda a makamenosda no mangtedda iti pasuksok ngem iti agusarda kadagiti dekalidad a materiales iti panagibangon ken surotenda dagiti pagalagadan iti konstruksion.
Tapno ngarud maikkat ti kurapsion, masapul a masuruan dagiti tattao a mangparmek kadagiti nairamut a motibo kas iti kinaagum ken kinamanagimbubukodan. Ngem uray masuruanda, awanan dagiti gobierno iti tarigagay ken kabaelan a mangipatungpal iti kasta a kita ti panangisuro.
SOLUSION: Ti Pagarian ti Dios naan-anay nga ikkatenna ti kurapsion babaen ti panangisurona kadagiti tattao no kasano a parmeken dagiti di umiso a motibo a pakaigapuan dayta. * Daytoy a panangisuro tulonganna ida a ‘mangpabaro iti puersa a mangtigtignay iti panunotda.’ (Efeso 4:23) Masursuroda nga ikkaten ti kinaagum ken kinamanagimbubukodan ket agbalinda a kontento ken maseknan iti sabsabali.—Filipos 2:4; 1 Timoteo 6:6.
6. ITURAYAN
PROBLEMA: Uray iti kapintasan nga aglawlaw ken kasayaatan a panangisuro iti moral, kaykayat ti dadduma a tattao ti agbalin a suitik ken di mapagpiaran. Aminen dagiti eksperto a dayta ti makagapu a saan a maikkat ti kurapsion kadagiti gobierno ti tao. Ti laengen mainanama ket makissayan ti kurapsion ken dagiti makadadael nga epektona.
SOLUSION: Kuna ti United Nations Convention Against Corruption a tapno malabanan ti kurapsion, masapul nga itandudo dagiti gobierno ti “integridad, panagbalin a mapagpiaran ken responsable.” Nupay nasayaat dayta a kalat, saan laeng nga itantandudo ti Pagarian ti Dios dagita a kualidad—ikalkalikagumna pay dagita kadagiti iturayanna. Kuna ti Biblia a dagiti “naagum” ken ‘naulbod’ a tattao saandanto a tawiden ti Pagarian.—1 Corinto 6:9-11; Apocalipsis 21:8.
Mabalin a sursuruen dagiti tattao ti agtulnog kadagitoy a nangato a moral a pagalagadan, kas iti inaramid dagiti nagkauna a Kristiano. Kas pagarigan, idi pinadas ti adalan a ni Simon a gatangen ti nasantuan nga espiritu kadagiti apostol, saanda nga inawat ti pasuksokna ket kinunada: “Agbabawika iti daytoy a kinadakesmo.” Idi nakita ni Simon a napeggad ti di umiso a tarigagayna, kiniddawna kadagiti apostol nga ikararaganda tapno maparmekna dayta.—Aramid 8:18-24.
NO KASANO TI AGBALIN NGA ITURAYAN TI PAGARIAN
Aniaman ti nasionmo, adda gundawaymo nga agbalin nga iturayan ti Pagarian ti Dios. (Aramid 10:34, 35) Ti programa a panangisuro nga ituktukon ti Pagarian—a maar-aramid itan iti intero a lubong—ipakitana kenka no kasano. Maragsakan dagiti Saksi ni Jehova a mangidemostra iti libre a panangyadal iti Biblia iti pagtaengan a mabalin nga agpaut laeng iti 10 a minuto iti kada lawas. Maammuam ti ad-adu pay maipapan iti “naimbag a damag ti pagarian ti Dios” ken no kasano nga ikkatenna ti kurapsion iti gobierno. (Lucas 4:43) Mabalinmo ti makisarita kadagiti Saksi iti lugaryo wenno kitaem ti Web site-mi a jw.org.
^ par. 8 Jehova ti nagan ti Dios a naipakaammo iti Biblia.
^ par. 22 Kas pagarigan, kitaem ti artikulo a “Posible Kadi ti Agbalin a Mapagpiaran iti Lubong a Napnuan Kurapsion?” iti Oktubre 1, 2012 a ruar Ti Pagwanawanan.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Naimbag a Damag?
Ammuem no ania ti damag manipud iti Dios, apay a nakapatpateg a maipakaammo dayta, ken no ania ti aramidentayo.


text:
Rebiu iti “Idi Inyawid ni Manong Leon ti Asawana,” ni Manuel Arguilla
(for DUYOG)
PAKAUNA: (Inadaptarko ti sagkabassit nga impormasion manipud kadagiti datos iti RIMAT MAGAZINE, Oktubre 2004 Isyu. Impablaak ti RIMAT Magazine daytoy a sarita a kas panangilagipna ti maika-60 nga ipupusay ni Manuel Arguilla. Manipud iti daytoy met la a magasin iti nangamirisak iti sarita. Agyamanak iti komplimento a kopia manipud kada Djuna Alcantara, Philippine Bureau Chief ti RIMAT iti probinsia ti La Union ken ni Dr. Rogelio Tangalin, ti kalaingan ken kasiriban a propesor iti Don Mariano Marcos State University. Ti REBIU (review) ket bukodko a panirigan ken komento.)
Manmano ngata iti saan a makaam-ammo ken ni Manuel Arguilla nga agduyos iti literatura. Maysa isuna kadagiti kalaingan a mannurat iti Ingles. Daytoy a saritana ket imparangna ti kabibiag iti away. Naipasngay iti Brgy. Naguillian, Bauang, La Union. Ilokano.
Nasurat iti Ingles daytoy a sarita: “How My Brother Leon Brought Home a Wife.” Iti Iluko, impartarus ni Constante C. Casabar. Iti Tagalog, impatarus ni Centeno San Miguel, “Kung paano nag-uwi ng maybahay ng Manong Leon ko”.
Impablaak ti patarus ti Iluko iti Bannawag, Disiembre 18, 1961 ken Saluyot Espesyal nga Isyu 2001. Impablaak met ti Bulawan 3, ti journal ti National Commission for the Culture and the Arts ti Tagalog a bersion.
TI REBIU
TI PLOT: Inyawid ni Manong Leon ti asawana, a ni Maria iti away. Sinabat ida ni Baldo, nga isu ti agsarsarita wenno narrator iti sarita. Imbes a karitela (wenno kalesa koma) iti isabat ni Baldo, kareton (wenno karison) a guyoden ti baka a ni Labang. Imbes a surotenda koma ti dalan, saan ta kinamang ni Baldo ti waig ken ti kataltalonan agingga nakaawidda.
POINTS TO CONSIDER:
1) The Story’s Central Issue---ti panangiyawid ni Leon iti asawana ket maysa a behikulo iti pannakaiparang ti kabibiag iti away. Nagtaray laeng ti sarita iti “panangiyawid” ni Leon iti asawana. Manipud iti panangsabat ni Baldo kadakuada agingga nakagtengda iti balayda.
Iti story’s central issue, bassit no dipay ket kasla awan ti makuna a risiris sarita.
Kadagiti immuna a sinursurattayo a rebiu, kritika ken panirigan, kanayontayo latta a dakamaten ti kinaadda ti sarita nga awanan iti risiris. Isu daytoy ti maysa. Saan a commercial story dagiti kakastoy a sarita ta rukodenda ti intelektualidad dagiti agbasbasa. Kakastoy a sarita dagiti kaadduan a mangabak iti sarita, kas iti mapalpaliiw.
Nupay awanan iti risiris, nakadakdakkel ti kidagna daytoy a sarita. Maysa a local color a sarita. Adtoy dagiti makagapu no apay a dakkel ti kidagna daytoy a sarita:
a) makaay-ayo a basaen
b) ababa ngem namsek
c) naisupadi
d) nalaokan iti adbentura
e) agdiskubre wenno agsukisok a sarita
a) makaay-ayo a basaen--- iti panagasawa ti maysa a taga-siudad ken taga-away ket kasla kape ken gatas. No saan a nasayaat ti pannakailimogna wenno ti pannakaptemplana, saan a naimas nga igupen. Tumaud no kua ti umuna a saludsod kalpasan a nabasa ti paulo. Ania ngata ti reaksion ti taga-siudad iti away?
Iti kritisismo ken panirigan iti sarita a “Ti Nalusak a Karabasa ken Tabungaw” ni (daydi) Bagnos Cudiamat, a nangabak iti Maika-5 a gungguna iti Reynald Antonio Awards for Iluko Literature 2003-2004, dinakamattayo ti makunkuna nga EXPECTATION a kawes ti sarita. Ti banag a namnamaen a mapasamak iti sarita ket saan a napasamak. maysa kadagiti kalaingan nga agaramat iti kastoy a sarita local color ket daydi apo Cudiamat.
Itoy a sarita ni Arguilla, ti EXPECTATION dagiti dear readers iti nangtengngel ti gaganasanda nga agbasa. Ti panangay-ayo ni author kadagiti readers nga agbasa iti sinuratna. Kangrunaan ngamin daytoy nga ipakat ti mannurat iti sinuratna iti panangawisna kadagiti readers a mangbasa iti sinuratna. Ta no dina maawis, ania ngarud ti serbina a sarita ti sarita no awan ti agbasa? Kas nakunatayon kadagiti immuna a rebiu, maysa a performative art ti sarita iti nagbaetan ti author ken reader.
b) Ababa ngem namsek. Saanen a nagpalpalikaw ti author. Dipay ket nagaramat iti taldiap napalabas. Direkta a pasamak. Saan a simrek ti makunkuna a paset ti sarita a COMPARISON wenno panangikompera ni Maria iti kabibiagna ken ti datnganna a biag. Apay a saan a naserrek? Pakasaritaan daytoy ni Leon, iti dayta laeng a pagteng. Saan a pakasaritaan ni Maria, ken saan nga ammo no Baldo a narrator ti pakasaritaan ni Maria. No apay a nadakamatko daytoy, ngamin iti situasion posible met a maisapit ti nadakamat a taldiap babaen iti pangaramat ti “ngata” ti narrator a ni Baldo. No naiparang daytoy, bimmuntog koma ti sarita. Madadael no kua ti PACING wenno taray ti sarita. Ti presentasion ti sarita a diredirekta nga awanan likaw. Ababa ngem namsek.
Iti laengen paset a dinamag ni Manong Leon no asino ti nangibaga a a magnada iti waig ken kataltalonan iti rabii, ket sinungbatan a met a dagus ni Baldo a ni tatangda ti nagmandar. Nupay ni Baldo ti narrator, mabalin latta koma met nga iserrek ti flashback no kayat, ngem kaykayat ti author ti ababa ngem namsek a panagiparang. Iti daytoy a banag, simreken ti PANAGSUKISOK KEN PANAGDISKUBRE TI SARITA.
Saanen a nagpalikaw ti author kadagiti pasamak. Nupay ababa, minantenerna dayta a “panagdiskubre ken panagsukisok ti sarita” a kas paset ti sarita. Maysa a tekniko wenno wagas ti pamuspusan ti author a panangngednged (concise) iti sinuratna. Maysa pay a tekniko a mangtengngel ti iimasan ti agbasa. Ngamin itoy a tekniko, ipaay ni author ti maysa a pagpampanunotan ti reader kabayatan nga inna basbasaen. Ken uray pay dagiti karakterna.
Saan laeng a ti pannakaisuratna ti ababa ken namsek. Uray ti time element wenno ti panawen ti sarita ket ababa. Isasabat ni Baldo agingga dimtengda iti balayda. Ababa a panawen.
Ababa ngem namsek a sarita.
c) Naisupadi----naisupadi, kayatna a sawen itoy a sarita ket ti pannakaiparang ti kabibiag ni Ilokano iti away. Ilocano experience iti sarita nga English (nga isu ti immuna a pannakaisuratna). Saan laeng a ti tema ken panakaisuratna ti naisupadi, no dipay ket iti kinabaked ti karakterisasion a naikawes kadagiti agbibiag. Naakem dagiti agbibiag iti bukodda a nga akem a siwawaya.
d) nalaokan ti adbentura---ania ngarud ti ekspektarem iti taga-siudad nga aglugan iti kareton a nagna iti waig ken kataltalon? Imbes a ti dalan ti purok ti nagnaanda ket iti waig ken kataltalonan. Ngarud, narikut dayta a pagteng.
Apay a nagna ditoy? Paset manen dayta ti PANAGSUKISOK KEN PANAGDISKUBRE ti sarita. Ta agsukisok ken agdiskubre ti reader kabayatan nga agbasbasa. Kasna la kuna ti sarita: BASAEM, KET AWISENKA A MANGDISKUBRE KEN AGSUKISOK KADAGITI NAPIPINTAS A BAMBANAG ITOY A SARITA!
Kinaagpaysuna, iti kaaddada iti waig ken kataltalonan, sisiimek met man, balet, no adda ti negatibo a reaksion ni Maria. Ngem pulos ketdin nga awan ti reaksionna. Sitatallugod nga inawatna dagita. Nagkantada pay iti kanta da Leon ken ni tatangna.
No nagreak koma ni Maria, saan a maikari ni Maria ken ni Leon. Ta iti dayta nga idadalanda iti waig ken kataltalonan ket isu ti inted ni tatang a kas pannubok ti asawa ni Manong Leon no maikari met laeng wenno saan.
Ngem awan ti reaksion ni Maria nga insurat ti author. Apay? Tinengngel daytoy ti tema ti sarita wenno ti tema ti panagasawa, a kas kadagiti sumaganad:
1. maikari nga aginnasawa dagiti agkinnaawatan
2. iti pannakiasawa, saan laeng a ni asawa ti ayaten no di pay ket ti aminna, ti lugarda, dagiti dadakkelna ken kakabagian, amin amin kenkuana
3. sitatallugod a panangakseptar iti aniaman a banag a maidiaya ken panangilaksid iti panangikompera iti naggapuan ken iti sangbayan
f) agdiskubre ken agsukisok ti sarita---- ti kapigsaana pangamil ti sarita…daytoy ti a paset ti panangibagaam no apay a dekalidad daytoy a sarita. Nakabakbaknang daytoy a sarita para iti psychological approach to literary criticism.
dagitoy dagiti banag a pagpampanunotan iti sarita:
1) apay a karetela ti naglugananda a saan ket a kalesa? Tapno masubok ni Maria no maikari met laeng iti “nanumo” a taga-away.
2) apay a nagnada iti waig ken kataltalonan imbes nga iti kalsada? Tapno masubok ni Maria no maikari met laeng iti “nanumo” a taga-away.
3) Apay a dinamag ti ama, no ania ti inaramidda ti panagdaliasatda? Ti insungbat ni Baldo ket ti panagkantada dagiti agassawa ti “Sky Sown With Stars” a naynay a kantaen da tatang ken ni Manong Leon.
4) apay nga awan ti reaksion ni Maria a kareton ti luganda imbes a kalesa? Ken apay a nagnada iti waig ken katatalonan imbes nga iti kalsada? nasungbatanen itay, a sitatallugod ni Maria ken ni Manong Leon. Inayatna daytoy ti amin-aminna. Adda ti maysa a maxim wenno pagsasao a kunana: silent water runs deep. Addaan iti karakterisasion ni Maria iti nauneg a pannakaawat. Mannakaawat la unay. Saan a nareklamo. Ken nalabit, a nasken nga aramidenna dayta a banag a di agreklamo tapno maikari a maikamang. Ngarud, makuna a nasirib ni Maria. Nauneg ti panangimutektekna, nga isu ti kayat a sawen ti maxim a silent water runs deep. Maysa daytoy kadagiti tema a dinepensaan ti author.
4. apay a di impapilit ni Manong Leon a ti kayatna, a magnada iti kalsada imbes nga iti waig ken kataltalonan? Inauna ngem ni Baldo, di kadi? Adda ti makunkuna ditoy a bileg ti inauna. Ngem saan nga impapilit ni Manong Leon ti pannagnada iti kalsada. Apay? Ngamin nalabit nga ammonan a subsoboken ti amana ni Maria. Isu ngarud a nagkanta pay iti paboritoda a kanta. Ket simmurot met ni Maria. Isu daytoy ti imbaga ni Baldo ken ni tatangda. Itoy a buya, ti mental images daytoy a buya, impapilit ni Manong Leon a maikari ni Maria a saan nga iti diskusion no di ket iti aramid. Ammo ni Maria ti kanta. Inakseptar ni Maria ti kanta. inakseptar ni Maria ti amin. Ti amin-amin ni Manong Leon, isu a maikari la unay ni Maria nga asawa ni Manong Leon. Maikari la unay ni Maria a maikamang iti Ilokano. Maikari la unay ni Maria nga agnaed iti Kailokoan.
5) ti ket laing ni author. Uray no di nakadamat iti sarita, ammom lattan, babaen iti mental images ti sarita nga adu ti makaammo ti panangiyawid ni Manong Leon ti asawana iti purokda. Apay? Wen a, ta ammo pay dagiti ubbing, anianto la ket dagiti nataenganen? Idi un-unana, saan a mairaman wenno alasen dagiti nataengan ti pannakairaman dagiti ubbing kadagiti banag a para laeng iti pakaseknan dagiti nataengan. Iti panagasawa, pakaseknan dagiti nataengan daytoy. Ngem ammo dagiti dua nga ubbing a nasabatda iti kataltalonan. Ngarud, pammaneknek dayta a banag nga adu iti makaammo iti panagawid ni Manong Leon ken ni Maria. Saan a naibaga daytoy ngem ammon ti agbasbasa.
Iti panagtultuloy a panagdiskubre ken panagsukisok kadagiti posibilidad a mapasamak a maikanatad, inikkanna iti kalidad ti sarita a maiyataday iti paulo ti sarita. Inikkanna ti klase a dekalidad daytoy a sarita a kas maysa a sarita a saykologikal.
2. Dagiti karakter:
a) Maria---- masirib ken nalawa ti pannakaawatna. Ammona ti kayat a sawen ti panagsawa ket panagmaymaysa iti dua a puso.
b) Manong Leon---masirib met nga inanak. Namsek met ti kinatao a naiakawes kenkuana. Saanna nga ammo ti mangsupiat iti otoridad ti nagannak kenkuana
c) Baldo---- naakemna ti akemna a kas narrator. Maysa daytoy a Third Person Participant. Nakipartisipar ti narrator iti pasamak wenno ti masarsarita. Sabali met ti Third Person Observer ta saan a mairamraman iti pasamak wenno iti masarsarita.
d) tatang--- inakemna ti akemna a kas ama. Ti otoridad ti maysa nga ama ket nabatad nga adda kenkuana, a saan a naisawang no di ket naipakita babaen iti pasamak ken aramid
e) ni Labang---wen, karakter met iti sarita ni Labang. Bilibak iti kinalaing ti author. Ni Labang, dina dinakamat no ania nga ayup daytoy. Ngem babaen iti mental images, ammom lattan a maysa a baka daytoy, a saan ket a nuang, babaen kadagitoy a pammaneknek: (1) Labang, ngarud baka, ta awan met ti labang a nuang, hehehe! (2) idi nagemmak, baka iti simmungbat, naemma a kabayan; ngarud maysa a nataraki a kalakian ni Labang. Dagitoy a bambanag ket di imbaga ni author, maammuan laengen babaen iti mental images. Isu nga agdiskubreka, agsukisokka iti pintas ti sarita.
3) Ti TEMA
a) environmental influences---no ti maysa a mangop-opisina iti siudad a sigud a taga-away iti makabasa daytoy, namnamaem a manglagip la ketdi. Malagipna ti away a nagtaudanna. Impluensiaanna a manglagip. Amangan no ti iliwna ket ibakasionanna pay. Ngamin, nakapimpintas ti panangiladawan ti author ti waig, ti kataltalonan, ti kareton, ti kalesa, dagiti kuriat, dagiti bituen iti rabii, ti puyupoy, ay…napapalo no dika pay la mailiw…a kasla kaniak, makaaw-widenakon iti Narvacan!
b) ti tema ti panagasawa----nadakamaten itay
c) ti tema ti panagtulnog
- ni Baldo iti amana
- ni Manong Leon iti pannubok ti amana
- ni Maria iti asawana
- ni tatang iti bukodna a bagi----wen met a, a kalpasana sinubokna ni Maria ket mailadawan met a sitatallugod met a nangawat iti manugangna. Iti udina, awan ti masagangmo a negatibo a reaksionna iti panangiyawid ni Manong Leon ti asawana. Iti panagulimekna kalpasan a naamuanna dagiti kayatna a maamuan ken ni Baldo, ammo lattan ni reader a kayat met ama ni Maria. Ta ultimo a ni Labang ket kinanayat ti balasang nga aprosan. Iti panangapros ni Maria ken ni Labang, ket makunakuna a characterization of submission, ti panagtallugodna a mangawat ti amin amin, pannakipagmaymaysana ken ni Manong Leon, iti pamilia ni Manong Leon, kadagiti kapurokan, kadagiti taga-away ken ti away a mismo. Sitatallugod a nangited ti bagina iti away, iti laksid a nagtaud iti siudad. Taga-siudad ni Maria. natural a namikki. lalo ket baka daytan nay a kalakian. Mabuteng a. Ngem gapud ti characterization of submission a naikawes kenkuana, saan a napasamak dayta nga expectation.
4) Dadduma pay a paliiw ---
a) nagaramat ti author iti makunkuna a PALINDROME iti sarita. natakuatak itoy a sarita, nga uray gayam kadagiti un-unana a panawen wenno iti panawen ni apo Manuel Arguilla ket agaramatda met iti PALINDROME. Sabagay, saan laeng met a Philippine Literature ti pakabasaan ti PALINDROME, no dipay ket iti Singapore Literature, a kas iti sarita ni Stella Khon a napauluan iti: “Vroom Down New Bridge Road”. Iti Iluko adda met dagiti sumagmamano nga agar-aramat iti PALINDROME. Maysa kadagitoy ni apo Reynaldo A Duque. No diak a nagbiddut, inaramatna daytoy iti nobelana a “Centerly Your’s, Manong”. Ta ania aya ti PALINDROME? Minamasuni met, ti pangawag ni apo Duque kadaytoy a kas mabasa iti librona a “No Agsuratka iti Sarita”. Idi agis-iskuelaak pay laeng sadiay San Fernando, La Union, nakaparpartak iti panagsao ni Ynnad (taga-Brgy, Sevilla), Otil (Brgy. 2) ken dadduma pay a kaeskuelaan. Daytoy man daytay lenguahe a pabaliktad. Ti nagan a LEON ket nagbalin a NOEL. Mabasa met kadagiti English a sinurat, a pakaibilangan ti sinurat ni Stella Khon, a kunana: ERGO. No inawagandaka iti ERGO a ket, sika ket maysa nga OGRE, wenno kaputotam, kapulim ni SHREK, hehehe! Managay-ayam ngamin kadagiti balikas ti maysa a mannurat. Mabalin pay a kunaen, a maysa met a pre-figure ti nagan ni Manong Leon a nagbalin a Noel. Ta ti karakterisasion ti maysa a Leon ket nabileg, natured, nauyong. Ngem kabaliktad met ti karakterisasion ni Manong Leon iti saritana, ta nagbalin ketdin a Noel wenno kasla karnero met ti kasingpetna. Banag a dakkel a talaga iti panagraemko iti author, kadagiti kakastoy a bambanag. Saanmo a matiliw ti kinabaknang daytoy a sarita no dimo nga analisaren a nasayaat wenno dimo a batoken ti kinaadalemna. Isu met laeng a daydayawenda la unay daytoy a sarita ta pagwerretenna la unay ti utek. Kasla man karkaritenna ti reader a mangbatok ti perlas a nanguneg ti sarita. Kadagiti masulit a mangbatok, dida matagikua ti kinapintas ti perlas.
b) Intag-ay daytoy a sarita ti kina-Ilokano. Ilokano nga ilokano, Ilocano experience, awan surok ken kurangna ti sarita, nupay naisurat iti English. Iti Tagalog bersion, kuna ti editor ti RIMAT MAGASIN, a ni apo Juan S. P. Hidalgo, Jr.: “…nakitami dagiti parikutna (ni apo Centeno San Miguel a nangipatarus iti Tagalog. maysa a pen name) kadagiti umno a kaibatogan dagiti balikas nga Ingles iti Tagalog, ken ti panangtiliwna iti nakail-Ilokano nga atmospera ti sarita. Nupay kasta, saluduantayo ti reggetna a nangpatarus iti sarita iti sabali pay a lenguahe ti Filipinas. Ket wen, a, maysa a tanguap ken lidok iti sammigel para ken ni apo San Miguel!
c) inladawan ni author dagiti napapateg a tagipatgen nga birtud ni Ilokano itoy a sarita….
d) ad-adu koma pay a sarita iti masurat a kakastoy
e) nayunakto pay iti sumaruno, ta indardarasko laeng daytoy a sinurat ta para iti sumaruno nga isyu ti TAWID NEWSMAGASIN iti kolumtayo a DUYOG TI SINGASING…##
_-----------------------------
katabok ti panagsurat iti tawid...naatianan ti pundo.
Wednesday, January 12, 2005
awan sabali a maisurat
Rebiu iti “Idi Inyawid ni Manong Leon ti Asawana,” ni Manuel Arguilla
9 comments:
- ariel said...
-
dear jim:
you raised several good points in your critique. the means and methods you used are classical, sort of. we need some brilliant minds to come to terms with our literary productions. like yours.
one point, though on the "plot". i think that storiness matters most, not the plot, unless we think of stories as avenues for moralizing. you are right about expectations--they what critics call a hermeneutic form of reading. "horizons of expectations" is a more technical term. but forget the terms of bland critics. but tell me, bagnos cudiamat has passed away? o dear me!
jim, some more critical readings, please!
A
- 3:23 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
agyamankami unay iti nakunam, apo ariel...nanayunan manen ti ammok kadagita tertermino, hehehe! dagiti komento ken panirigan a sursuratek ket para iti Tawid News, (iti kolumko) isu a naisuratda a porma ti kolum?
naimbag nga aldawmo!
- 12:36 PM
- ariel said...
-
dear jim:
that is A-ok, the column form. and then, ti pannakabalabalana ket popular. isu a mayat.
ti laeng obserbasionko ket kastoy: pagbalinentay a naikomitaran a panirigan ti salaysay a kritisismo ta pagtawingan ngarud daytoy iti adal ken sursuro. husto ti ar-aramiden. ti laeng makitak ket naikarsel pay laeng ti klasikal a pagannurotan ti kritisismom. nangruna daytay nosion ti plot. one thing: a story can be plotless and yet it has the quality of "storiness".
i submit that arguilla is one of the better english writers. but what about his "rice" story? the manong leon story, the way I see it, is hypervaluated. but then again, it is not your fault.
ala, obserbasion laeng dagitoy,a, kabsat a reberendo koma ngem nagmadi met a kas ken apo ariel T.
Ariel A
- 5:10 PM
- rva said...
-
mayat man, mang jim! umapalak man la ngaruden ta diak met la marugianen tay panggepko met a mangpaliiw kadagiti sarita ni arguilla...
mang ariel, kumusta dita california? adayo ti lokasionmo kadagiti landslide ken layus?
- 4:40 PM
- ariel said...
-
hi roy ken jim:
addaak ditoy honolulu itatta for a conference. agsubliakto inton 31st. asideg ta southlands, calif ti yanko (southern calif). baka agpoetry readingkami pay ditoy UH with the gamil giants of hawaii.
- 1:59 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
musatkan, roy?
mayat ngarud apo ariel A no nailisika kadayta bagyo ken dita CA. katawtawagko met itikabsatko idiay san diego ngem dida kano met naapektaran...Naimbag a damag apo ariel no agpoetry readingkayo dita UH...mangisuroka ketdin a dita! at least adda ti naimbag a damag a saan laeng a didigra, layus, kudeta, politika, meninggococcemia ken reklamo ti KINALAM-EKNA ti mangmangngeg, hehehe! agan-agannadka ngarud dita apo ariel...
- 12:21 PM
- ariel said...
-
dear apo jim:
ala, wen, apo. dios ti agngina iti patigmaan. natalna ti sn diego gapu ta nagadu a kadaraan sadiay (what a logic?! lohika ti panangipangas iti puli ni pinoy daytoy a kasla KSP, ania? gasem ta nakimisaak iti immaculate conception idiay national city (in san diego) ket ilokano met ti kantada, kabsat! naibabain ti riknak ta ilokanoak ngem diak met masurutan uray tay amamida. what a shame! kastan sa dagiti padak nga agin-iingles, aya?
jim: one thing. and i mean it: KEEP ON WITH YOUR CRITICISM BECAUSE THE AMIANAN LITERATURE WILL NOT SURVIVE WITHOUT IT. THIS IS THE PARADOX--WRITERS NEED CRITICS (ALTHOUGH THEY SHOULD HATE THEM, HA!) IN ORDER FOR THEM TO BE REMINDED OF THEIR SWORN DUTY TO WRITE OF THE HUMAN CONDITION; CRITICS NEED WRITERS OTHERWISE THEY HAVE NO TRADE! daytoy koma ti masapul a sangguen ti gumiltayo--ti pannakapadur-as ti tradision ti kritisismo. apo, dakayo koma a nalalaing a taga-gumil ket kitaentay man daytoy.
- 4:56 PM
-
-
ahm sana po me tagalog para mabasa din namin thanks poh
- 6:40 PM
-
-
hays thank you kahit hindi ko masyado maintindihan
- 6:41 PM