text:
Burkina Faso
Ti Burkina Faso (i/bərˌkiːnə ˈfɑːsoʊ/ bər-kee-nə fah-soh; Pransés: [buʁkina faso]) – ken naamammoan pay iti ababa a porma ti naganna ti Burkina – ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Laud nga Aprika. Daytoy ket napalikmutan babaen dagiti innem a pagilian: ti Mali iti amianan, ti Niger iti daya, ti Benin iti abagatan a daya, ti Togo ken ti Ghana iti abagatan, ken ti Côte d'Ivoire iti abagatan a laud. Ti kapitolio ti pagilian ket ti Ouagadougou.
Ti kadakkel daytoy ket 274,200 kuadrado kilometro (105,900 sq mi) nga adda ti nakarkulo a populasion ti sumurok a 15,757,000. Daytoy ket dati a tinawtawgana ti Republika ti Akin-ngato a Volta, daytoy ket nanaganan manen idi 4 Agosto 1984, babaen ni Presidente Thomas Sankara, a kayatna a saoen ket "ti daga dagiti agtaktakder a tattao" kadagiti nangruna a patneng a pagsasao ti pagilian iti Mòoré ken Dioula. Iti panakaisimbolo, ti "Burkina" ket mabalin a maipatarus iti, "tattao iti integridad", manipud ti pagsasao a Mòoré ken "Faso", ken "ama a daga" iti Dioula. Dagiti agtataeng ti Burkina Faso ket tinawtawagan akas dagiti Burkinabè ( /bərˈkiːnəbeɪ/ bər-kee-nə-bay).
Ti Burkina Faso ket nataengan manipud idi 14,000 ken 5000 BC babaen dagiti agananup-agburburas ti pagilian idiay rehion ti amianan a laud ti pagilian. Dagiti taltalon apagtataengan ket nagparparangda idi baetan ti 3600 ken 2600 BC. A tattan ket ti tengnga a Burkina Faso a nagruna a binuklan idi dagiti Mossi a pagarian. Dagitoy a pagarian ti Mossi ket nagbalin a Pranses a protektorado idi 1896. Kalpasan ti panagun-od ti panawaywaya manipud ti pransia idi 1960, ti pagilian ket napan kadagiti adu a panagbalbaliw ti gobierno aginggana idi dimteng ti agdama a pormana, ti semi-presidensial a republika. Ti presidente ket ni Blaise Compaoré.
Daytoy ket kameng ti Kappon ti Aprika, Komunidad dagiti Estado ti Sahel-Sahara, La Francophonie, Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan ken Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Aprika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ INSD Burkina Faso (Pranses)
- ^ a b c d "Burkina Faso". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ CFA a Pranko BCEAO.Kodkodigo: XOF / 952 ISO 4217 a kuarta ken nagnagan ken kodigo dagiti elemento. ISO. Naala idi 8 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- de Turégano, Teresa Hoefert, Aprikano a Sinema ken Europa: Asideg a panakakita ti Burkina Faso, (European Press Academic Publishing, 2004)
- Engberg-Perderson, Lars, Panakadangran ti Panagrang-ay: Dagiti Politika, Gangandat, ken Enbironmento idiay Burkina Faso, (Praeger Publishers, 2003)
- Englebert, Pierre, Burkina Faso: Saan a Natalinaay a Panakaestado ti Laud nga Aprika, (Perseus, 1999)
- Howorth, Chris, Panagipatakder manen ti Lokal a Langa ti Daga: Panangimaton ti Enbironmento idiay Burkina Faso, (Ashgate, 1999)
- McFarland, Daniel Miles ken Rupley, Lawrence A, Naipakasaritaan a Diksionario ti Burkina Faso, (Scarecrow Press, 1998)
- Manson, Katrina ken Knight, James, Burkina Faso (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga), (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga, 2011)
- Roy, Christopher D ken Wheelock, Thomas G B, Daga dagiti Agtaytayab a Maskara: Arte ken Kutura idiay Burkina Faso: Ti Thomas G.B. Wheelock nga Urnong, (Prestel Publishing, 2007)
- Sankara, Thomas, Agsasao ni Thomas Sankara: Ti Burkina Faso a Rebolusion 1983–1987, (Pathfinder Press, 2007)
- Sankara, Thomas, Dakami ti Agtawtawid ti Rebolusion ti Lubong: Dagiti Bitla ti Rebolusion ti Burkina Faso 1983–1987, (Pathfinder Press, 2007)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Burkina Faso idiay Wikimedia Commons
- Premier Ministère opisial a portal ti gobierno (iti Pranses)
- Burkina Faso
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Pranses a Laud nga Aprika
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960


c: text/html

text:
Webcast a Naipabuya iti Lubong
Idi Sabado, Oktubre 5, 2013, adda 257,294 iti 21 a dagdaga ti timmabuno iti maika-129 a tinawen a miting ti Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania iti man mismo a nakaangayanna wenno babaen iti live webcast. Kabigatanna, adu pay a Saksi ti nagbuya iti replay ti programa. Ti dagup ti amin a timmabuno ket 1,413,676 iti 31 a dagdaga. Dayta a miting ti kadakkelan pay laeng a taripnong dagiti Saksi ni Jehova a nanglab-aw iti 1,327,704 a nagbuya iti espesial a programa a naangay idiay Mexico ken Central America idi Abril 28, 2013.
Sipud pay idi 1920’s, ibrodbrodkasen dagiti Saksi ni Jehova dagiti kombensionda iti nadumaduma a pagilian babaen iti telepono ken nagadu a network ti radio. Ita, gapu iti Internet, nangngeg ken nakita dagiti timmabuno uray dagiti adda kadagiti nasulinek a luglugar dagiti paset ti programa bayat ti aktual a pannakaiparangda wenno di unay nagbayag kalpasanna. Ni William, a maysa kadagiti Saksi ni Jehova iti United States, ket timmabuno iti maysa a kombension iti Richmond, Virginia, idi 1942 ken dimngeg iti programa babaen iti telepono. Indiligna dayta a kapadasanna kadagiti naiparang ita iti tinawen a miting ket kinunana: “Ad-adu nga amang ti masursurom iti programa no makitam dayta. Talaga a naiduma unay.”
Nasurok a makatawen nga insagana dagiti miembro ti sumagmamano a sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova ti pannakaiset-up ti webcast. Rinibu nga oras a trinabahoda dayta. Iti ngudo ti lawas dayta a webcast, ti programa ket inmonitor dagiti teknisian manipud iti control center idiay Brooklyn, New York. Naka-duty-da iti 24 oras bayat a maipabpabuya dayta iti 15 a lugar a nagduduma ti orasda. Kinuna ni Ryan a timmulong a nangiset-up ken nangmonitor iti webcast, “Adu ti puyatmi, ngem saan a sayang dayta ta ammomi a nagadu ti nabenepisiaran iti programa.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsasao a Galego
Ti Galego (galego IPA: [ɡaˈleɣo]) ket pagsasao ti sanga ti Lumaud nga Ibero-Romanse. Daytoy ket insasao babaen dagiti 3 million a tattao, a naipangpangruna idiay Galicia, ti maysa nga autonomo a komunidad a mabirukan idiay amianan a laud ti España, nga idiay ket opisial a kakuyogna ti Espaniol. Ti pagsasao a naisasao pay kadagiti sona ti pagbeddengan dagiti kaaruba a rehion ti España ti Asturias ken Kastila ken León, ken babaen pay dagiti imigrante a komunidad ti Galicia iti dadduma pay a paset ti España, in Latin nga Amerika, ti Estados Unidos, Suisa ken dagiti dadduma pay a lugar idiay Europa.
Ti Galego ket paset ti isu met laeng a pamilia dagiti pagsasao a kas ti Pagsasao a Portuges, ken isuda a dua ket makibinnigayda ti agpada a taudan. Ti nagbingayan a Galego-Portuges a lirika (maika-13 ken 14 a sigsiglo) ket isu idi kadagiti naisangayan a literatura a napataud idiay Europa iti Tengnga a Panpanawen. Dagiti alagaden dagiti dialekto ti Portuges ken Galego ket nagrugrugi a nagbalbaliw idi maika-13 ken maika-14 a sigsiglo.[3]
Ti leksikon ti pagsasao ket kaaduan a naala iti Latin, urayno daytoy ket aglaon met kadagiti nangrun a abilang dagiti balikas ti Hermaniko ken Keltiko a taudan, ken dagiti dadduma pay a sustrato ken dagiti adstrato ket naawatda pay, a naipangpangruna babaen ti Espaniol ken Portuges, ti adu a bilang dagiti pangnagan manipud kadagiti Arabo nga idi Tengnga a Panpanawen ket isuda ti nagturay iti akin-abagatan nga Iberia.
Ti pagsasao ket opisial a timbengen babaen idiay Galicia babaen ti Naarian nga Akademia ti Galicia. Nupay kasta, dagiti nawaya a gunglo a kas ti Gunglo ti Pagsasao ti Galicia ken ti Akademia ti Galicia iti Pagsasao a Portuges ket mangiraman ti Galego a kas paset ti pagsasao a Galego-Portuges.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Galego iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ observatoriodalinguagalega.org
- ^ de Azevedo Maia, Clarinda (1997). História do galego-português: estado linguístico da Galiza e do noroeste de Portugal desde o século XIII ao século XVI (com referência à situação do galego moderno) (Reimpressã da edição do INIC (1986). nga ed.). Lisboa: Fundação Calouste Gulbenkian. ISBN 9789723107463.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti alagaden ti Galego:
- LOIA: Nawaya apagsurotan ti pagsasao a Galego (Inggles).
- Batayan a pakaammo para iti pagsasao a Galego (Galego), (Espaniol), (Inggles)


text:
Sala
Ti sala ket maysa a tipo ti arte ken kadawyan a mangiraman iti panagggunay ti bagi, ken kadawyan daytoy a ritmiko ken iti samiweng. Daytoy ket naararamid kadagit iadu a kultura a kas porma ti managrikna a panagiyebkas, sosial a pannakitignay, wenno panagwatwat, iti maysa a espiritual wenno ti panagpabuya, ken masansan pay nga inus-usar a panangiyebkas kadagiti kapanunotan wenno panangibaga ti istoria. Ti sala ket mabalin pay a maikeddeng a kas maysa a porma ti di berbo a pannakisinnarita a nagbaetan ti tattao wenno dagiti ayup, kasla dagiti sala ti uyokan ken dagiti tabas ti panagkukua kasla dagiti sala ti panaginnala.
Dagit ipanangipalpalawag no ania ti pakabuklan ti sala ket segun kadagiti sosial ken kultural nga ugali ken dagiti sensibilidad ti estetika, artistiko ken moral.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nota
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Sala idiay Wikimedia Commons
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Dance". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Dagiti naipakasaritaan a panangiladawan ti panagsala manipud idi 3300 S.K. aginggana idi 1911 A.D. manipud idiay Gandat ti Gutenberg
- Nailian a Museo ti Sala ti Estados UNidos ken Salas ti Dayaw


text:
Irlanda
Nagsasabtan: 53°20′N 08°00′W / 53.333°N 8.000°W
Ti Irlanda (pannakabalikas [ˈaɪrlənd] ( denggen); Irlandes: Éire [ˈeːɾʲə] ( denggen); Ulster Eskoses: Airlann wenno Airlan) ket maysa nga isla iti amianan a laud iti kontinente nga Europa. Isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga isla idiay Europa ken ti maikadua pulo a kadakkelan nga isla iti lubong.[3] Iti daya ket ti dakdakkel nga isla iti Gran Britania, a daytoy ket naisina babaen ti Baybay Irlandes.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti Agbanbaniaga nga Irlandes ket opisial a maibigbigan a kas maysa nga etniko a grupo idiay Akin-amianan nga Irlanda babaen ti Panakibiang ti Puli (Akin-amianan nga Irlánda) Bilin, 1997. Idiay Republika iti Irlanda naidasig da a kas maysa a "sosial a grupo". Ti Senso ket nagporma kadagiti turayan a naglaon kadagiti pagitaklaan a kahon para kadagita a tattao tapno maipalpalawagda no maysa da nga Agbanbaniga nga Irlandes. Para iti adu pay a pakaammo kitaen ti:
- "Pack 2 – Kultura dagiti Agbanbaniaga". Pagalaan ti Kalintegan dagiti Agbanbaniaga. Irlandés nga Agbanbaniaga Movement. 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi Mayo 28, 2008. Naala idi 3 Marso 2010.
- "Stratehia ti Pagtimbengan ti Puli para iti Akin-amianan nga Irlánda 2005–2010". Opisina iti Umuna a Ministro ken Deputado nga Umuna a Ministro. 2005. Naala idi 3 Marso 2010.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The World Factbook". Central Intelligence Agency (USA). 2009-11-27. Naala idi 2010-01-01.
- ^ Nolan, William. "Heograpia iti Irlánda". Gobierno ti Irlanda. Naala idi 2009-11-11.
- ^ "Is-isla babaen ti kalawa". UN System-Wide Earthwatch. Programa ti Katutubo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. 1998-02-18. Naala idi 2008-08-30.


text:
Hindi-Urdu
Ti Hindi-Urdu wenno Hindustaniko (हिंदी उर्दू, ہندی اردو) ket maysa nga Indo-Aryan a pagsasao ken ti lingua franca ti Amianan nga India ken Pakistan.[5][6] Daytoy ket naamammoan a kas ti pagsasao a Hindustaniko (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی, Hindustānī, IPA: [ɦɪ̃n̪d̪ʊsˈt̪aːni], literal: "ti Hindustan"),[7] ken naipakasaritaan a, kas ti Hindavi wenno Rekhta. Daytoy ket nangruna anagtaud manipud ti Khariboli a dialekto ti Delhi, ken mangitiptipon ti adu a bilang ti bokabulario manipud ti Persiano, Arabiko, Sanskrito ken Turkic.[8][9] Daytoy ket maysa a plurisentriko a pagsasao, nga adda ti dua nga opisial a porma, ti Pagalagadan a Hindi ken Pagalagadan nga Urdu,[10] a dagitoy ket dagiti naalagad a rehistrona. Dagiti naisasao ket narigatda a malasin, ken urayno dagiti opisial a pagalagadan ket agpadpada kadagiti gramatiko, ngem dagitoy ket aggiddiatda kadagiti literario a taripnong ken iti akademiko ken teknikal a bokabulario, a ti Urdu ket napigsa nga agtagtaginayon ti Persiano, Tengnga nga Asiatiko ken Arabiko a panakainpluensia, ken ti Hindi ket kaaduan nga agitaltalek iti Sanskrito.[11][12] Sakbay ti Panakabingbingay ti Britaniko nga India, dagiti termino a Hindustanko, Urdu, ken Hindi ket nagpapada; amin ket nagsaksakup ti naamamoan tattan a kas ti Urdu ken Hindi .[13] Ti termino a Hindustaniko ket maususar pay laeng para itilokal a pagsasao ken lingua franca ti India ken Pakistan, kas pagarigan para iti pagsasao dagiti Bollywood a pelikula, ken dagiti pay nadumaduma a naigiddiatan a kita ti Hindi a naisasao ti ruar ti Subkontinente, a kas ti Fiji a Hindustaniko ken ti Karibe a Hindustaniko ti Surinam ken Trinidad.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasapaan a porma ti agdama nga aldaw a Hindustaniko ket nagtaud manipud ti Tengnga nga Indo-Aryan apabhramsha ti lokal a pagsasao ti Amianan nga India kadagiti maika-17 ken maika-13 a siglo CE.[14] Ni Amir Khusro, a nagbibiag idi maika-13 a siglo CE idi las-ud ti paset ti panawen ti Delhi a Sultanato idiay Amianan nga India, ket nagus-usar kadagitoy a porma (nga isu idi ti lingua franca para iti paset ti panawen) kadagiti sinursuratna ket nanginagnagan ti pagsasao a kas ti Hindavi.[14] Ti Delhi a Sultanato, a bibukbukel dagiti nadumaduma a dinastia ti Turko ken Persiano a nagturturay manipud idiay Delhi, ket sinarsaruno idia babaen ti Mughal nga Imperio idi 1526.
Urayno dagiti Mughals ket nanipud ti Timurid (Gurkānī) Turko-Mongol a kaputotan,[15] dagitoy id ket Persiano a porma, ken ti Persiano ket nagin-inut a nagbalin nga isu ti pagsasao ti estado ti Mughal nga imperio kalpasan ti Babur.[16][17][18][19]
Iti patingga ti Mughal a paset ti panawen, ti panakapispisi ti imperio ket ti nailaslasina sistema, ti maysa a sabali a kita ti Khariboli, maysa kadagiti simmarunuan ti lokal a pagsasao nga apabhramsha idiay Delhi, ken dagiti asu=ideg a siudad, ket nagin-inut a nagsuksukat ti Persiano a kas ti lingua franca kadagiti nailaslasin a naadalan a nangatngato a klase a naisangsangayan idiay akin-amianan nga India, urayno ti Persiano ket nakatalinaay ti kadayeganna. Ti termino a Hindustani (literal "ti Hindustan") ket isu idi ti nagan a naited ti sabali a kita ti Khariboli.
Para kadagiti sosio-politiko a rason, turayno daytoy ket sabali a kita ti Khariboli nga adda dagiti Persiano a bokabulariona, ti rumrumsua a pannakaidaydayaw a dialekto ket nagbalbalin a naamammuan a kas ti Urdu (husto nga zabān-e Urdu-e mo'alla "pagsasao ti korte" wenno zabān-e Urdu زبان اردو, ज़बान-ए उर्दू, "pagsasao ti kampo" iti Persiano, a naala manipud ti Turko Ordū "kampo", ckapadpada ti Inggles horde; gapu kadagiti taudanna a kas kadawyan a bitla ti buyot ti Mughal). Ti adadu pay a Persiano a bersion ti naudi ket nabangon a kas maysa apagsasao ti korte a tinawtawagan ti Rekhta, wenno "naglalaok".
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 120 a riwriw ti Pagalagadan a Hindi (1999), 45 a riwriw ti Urdu (1999). Ethnologue 16.
- ^ BBC: Ti pagsurotan ti Urdu
- ^ Ti Derektorado ti Tengnga a Hindi ket alagadenna ti panag-usar ti Devanagari a sinuratan ken Hindi a panagiletra idiay India. Taudan: Direktorado ti Tengnga a Hindi: Pangyuna
- ^ Nailian a Konsilo para iti Panagrang-ay ti Pagsasao nga Urdu
- ^ Mohammad Tahsin Siddiqi (1994), Hindustaniko-Inggles a pangilalaok ti kodigo iti moderno a testo ti literario, Unibersidad ti Wisconsin, "... ti Hindustaniko ket isu ti lingua franca ti India ken Pakistan ..."
- ^ Lydia Mihelič Pulsipher, Alex Pulsipher, Holly M. Hapke (2005), Rehional a Heograpiko ti Lubong: Sangalubongan a Tabas, Lokal a Kabibiag, Macmillan, ISBN 0-7167-1904-5, "... Babaen ti panawen ti Britaniko a kolonisasion, ti Hindustaniko ket isu idin ti lingua franca iti amin nga akin-amianan nga India ken iti tatta nga aldwen Pakistan ..."
- ^ "Maipanggep ti Hindi-Urdu". North Carolina State University. Naala idi 2009–08–09.
- ^ Michael Huxley (editor) (1935), Ti Heograpiko a magasina, Tomo 2, Geographical Press, "... Para kadagiti baro a temino daytoy ket makaala nga awan keddeng kadagiti Persiano, Arabiko, Turko ken Sanskrito a diksionario ..."
- ^ Gran Britania, Naarian a Kagimongan dagiti Arte (1948), Warnakan ti Naarian a Kagimongan dagiti Arte, Tomo 97, "... daytoy ket saan a nasayaat a lappedan kadagitlaeng bokabulario nga agtaltalek ti Sanskrito, wenno agtaltalek laeng ti Persiano. No ti maysa a pagsasao ket pumigsa ken maparang-ay daytoy ket nasken a makaala kadagitoy dua a taudans, a kas ti Inggles a nangalala iti Latin ken Teutoniko a taudan..."
- ^ Robert E. Nunley, Severin M. Roberts, George W. Wubrick, Daniel L. Roy (1999), Ti Kultural a Langa ti Daga ti Pangyuna ti Nagtagitaoan a Heograpia, Prentice Hall, ISBN 0-13-080180-1, "... ti Hindustaniko ket isu ti naikabatayan kadagitoy dua a pagsasao ..."
- ^ Hindi babaen ni Yamuna Kachru
- ^ Britannica ti Agadadal: India: Agpili kadagiti salaysay babaen ni Dale Hoiberg, Indu Ramchandani panid 175
- ^ "Hindustani B2". Inggles a Diksionario ti Oxford (Maika-3 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford. Septiembre 2005.
- ^ a b Keith Brown, Sarah Ogilvie (2008), Naipabassit nga Ensiklopedia dagiti Pagsasao iti Lubong, Elsevier, ISBN 0-08-087774-5, "... ti Apabhramsha ket mabalin nga adad iti pnanagdaldaliasat a kasasaad manipud ti Tengnga nga Indo-Aryan a mapmapan iti Baro ngaIndo-Aryan a paset. Adda dagit ielemento ti Hindustani nga agparparang ... ti naisangsangayan a porma ti lingua franca a Hindustani ket agparparang kadagiti sinursurat ni Amir Khusro (1253–1325), a tinawtawaganna iti Hindwi ..."
- ^ Zahir ud-Din Mohammad (2002-09-10), Thackston, Wheeler M., ed., Ti Baburnama: Dagiti Pakalaglagipan ni Babur, Prisipe ken Emperador, Dagiti Klasiko ti Moderno a Biblioteka, ISBN 0-375-76137-3, "Nota: Ti Gurkānī ket isu ti Persiano a porma ti Mongoliano a balikas ti "kürügän" ("manugang"), ti titulo a naited iti nangibangon ti dinastia kalapasan ti panankiasawana iti pamilia ni Genghis Khan."
- ^ B.F. Manz, "Tīmūr Lang", iti Ensiklopedia ti Islam, Online nga Edision, 2006
- ^ Encyclopædia Britannica, "Timurid a Dinastia", Online nga Akademiko nga Edision, 2007. (Inadaw nga insasao:...Ti Turko a dinastia ket nagtaud manipud ti agrukrukma a ni Timur (Tamerlane), a naindayegan para kadagiti nasayaat a panagiyungarna ti artistiko ken intelektual a biag idiay Iran ken Tengnga nga Asia....Dagiti agilaklako ken artistiko a komunidad ket naipan idiay kapitolio a siudad ti Herat, nga idiay ti nakabangonan ti biblioted, ken ti kapitolio ket nagbaln a sentro ti maysa a napabaro ken nasayaat nga artistiko a kultura ti Persia...)
- ^ "Dagiti Timurid". Ti Columbia nga Ensiklopedia (Maika-6 nga ed.). Siudad ti New York: Unibersidad ti Columbia . Naala idi 2006-11-08.
- ^ Encyclopædia Britannica artikulo: Panagtitipon ken panagpadakkel dagiti Indo-Timurid, Online nga Edision, 2007.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Asher, R. E. (1994). Hindi. In Asher (Ed.) (pp. 1547–1549).
- Asher, R. E. (Ed.). (1994). Ti Ensiklopedia ti Pagsasao ken Lingusitika. Oxford: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
- Bailey, Thomas G. (1950). Suruam kenka ti Hindustaniko. Londres: English Universities Press.
- Chatterji, Suniti K. (1960). Indo-Aryan ken Hindi (reb. maika-2 ngaed.). Calcutta: Firma K.L. Mukhopadhyay.
- Dua, Hans R. (1992). Hindi-Urdu a kas ti maysa a plurisentriko a pagsasao. Iti M. G. Clyne (Ed.), Dagiti Plurisentriko apagsasao: Dagiti giddiatan akita kadagiti nadumaduma a pagilian. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1.
- Dua, Hans R. (1994a). Hindustani. Iti Asher (Ed.) (pp. 1554).
- Dua, Hans R. (1994b). Urdu. Iti Asher (Ed.) (pp. 4863–4864).
- Rai, Amrit. (1984). Ti kamara a nabingbingay: Ti taudan ken panagrang-ay ti Hindi-Hindustaniko. Delhi: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-561643-X.
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Henry Blochmann (1877). Inggles ken Urdu a diksionario, romanized (8 nga ed.). CALCUTTA: Naiprenta idiay pagmalditan ti Baptista a mision para iti Calcutta a libro ti pagadalan a kagimongan. p. 215. Naala idi 2011-07-06.ti Unibersidad ti Michigan
- John Dowson (1908). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī (3 nga ed.). LONDRES: K. Paul, Trench, Trübner & Co., ltd. p. 264. Naala idi 2011-07-06.ti Unibersidad ti Michigan
- John Dowson (1872). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. LONDRES: Trübner & Co. p. 264. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- John Thompson Platts (1874). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. Tomo 6423 ti Biblioteka ti Kolehio ti Harvard a preserbasion ti microfilm a programa. LONDON: W.H. Allen. p. 399. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- John Thompson Platts (1892). Ti gramatika ti pagsasao nga Urdū wenno Hindūstānī. LONDRES: W.H. Allen. p. 399. Naala idi 2011-07-06.ti Publiko a Biblioteka ti New York
- John Thompson Platts (1884). Ti diksionario ti Urdū, klasiko a Hindī, ken Inggles (naiprenta manen nga ed.). LONDON: H. Milford. p. 1259. Naala idi 2011-07-06.Unibersidad ti Oxford
- Shakespear, John. Ti Diksionario, Hindustani ken Inggles. maika-3 nga ed., much enl. Londres: Naiprenta para iti mannurat babaen ni J.L. Cox ken Annak a Lallaki: Inlako babaen ti Parbury, Allen, & Co., 1834.


text:
Subsebbangan
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti subsebbangan (naipangyababaan ti "subsp." wenno "ssp.") ket mabalin a ti taksonomiko a ranggo a ababbaba ngem ti sebbangan, wenno maysa a taksonomiko a unit iti dayta a ranggo. Ti subsebbangan ket saan a mabigbigan no agmaymaysa: ti sebbangan ket mabalin a mabigbigan nga awan kadagiti subsebbanganna wenno dua wenno ad-adu (mairaman dagiti napukawen), ngem saan a mabalin nga agmaymaysa.
Dagiti organismo a tagikua dagiti nadumaduma a subsebbangan iti isumet laeng a sebbangan ket makabaelda ti makipinnutot ken makapataud kadagiti nalames a kaputotan, ngem kadawyan dagitoy a saanda a makipinnutot iti katutubo gapu ti heograpiko a pannakaisinawenno dadduma pay a banag. Dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti nadumaduma a subsebbangan ket kadawyan a saan unay a malasin ngem dagiti paggigiddiatan a nagbaetan dagiti sebbangan. Dagiti pakailasinan a maigupit kadagiti subsebbangan ket kadawyanda a nagbalaliw a kas maysa aresulta ti heograpiko a pannakaiwarwaras wenno pannakaisinsina.
Dagiti linaon
Nomenklatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti soolohia, ti International Code of Zoological Nomenclature (Maika-4 nga edision, 1999) ket mangawat laeng ti maysa a a ranggo ti baba iti sebbangan, ti naibagbaga a ranggo ti subsebbangan.[1] Dagiti sabali pay a pannakaigrupo, ket dagiti entidad ti "inprasubespeipiko" ket awanda kadagiti nagan a tinartaripato babaen ti ICZN. Dagiti kastoy a porma ket awan ti opisial a kasasaad iti ICZN, urayno dagitoy ket mabalin a naserbi iti panangipalplawag kadagiti altitudinal wenno heograpiko a klina, dagiti kita ti taraken, dagiti [[Dagiti _transheniko_nga_ayup#Transheniko_nga_ayayup|transheniko nga ayup], kdpy. Bayat a ti sientipiko a nagan dagiti sebbangan ket maysa a binomen, ti sientipiko a nagan dagiti subsebbangan ket trinomen - ti binomen a sinaruno babaen ti subespesipiko a nagan. Ti dua anagan ti tigre ket Panthera tigris, isunga para iti tigre ti Sumatra ti tallo a naganna ket, kas pagarigan, Panthera tigris sumatrae.
Iti basteriolohia, ti laeng ranggo iti babab ti sebbangan a nalawag a natartaripato babaen ti kodigo ti nomenklatura ket ti subsebbangan, ngem ti inprasubespesipiko a taksa ket nangrunada unay iti bakteriolohia; Ti apendiks 10 iti kodigo ketmangipakpakita kadagiti rekomendasion a maikeddeng tapno mangawis ti panagpapada iti panagipalplawag iti kastoy a taksa. Dagiti nagan a naipablaak sakbay idi 1992 iti ranggo ti karuay ket naal-ala dagitoy a kas nagan dagiti subsebbanagn.[2] (kitaen ti International Code of Nomenclature of Bacteria)
Iti botanika, sagiti subsebbangan ket maysa kadagit iadu a ranggo ti baba dagiti sebbangan, a kas ti karuay, subkaruay, porma, ken subporma. Ti subespeipiko a nagan ket sarunuan babaen ti "subsp." wenno "ssp.", a aks ti Schoenoplectus californicus ssp. tatora (Totora). Nlaglagipen nga amin a parte ti dua a nagan ket nakairig malaksid ti pudno a balikas ti "subsp." wenno "ssp." Ti aniaman a botaniko a nagan a mairaman dagiti subsebbangan, karuay, kdpy., ket tinawtawagan ti maysa a inpraespesipiko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Index". International Code of Zoological Nomenclature. Maikapat nga Edision. Ti Museo ti Masna a Pakasaritaan. Enero 1, 2000. Naala idi Enero 17, 2013.
- ^ "Chapter 3Rules of Nomenclature with Recommendations". National Center for Biotechnology Information. Naala idi Enero 17, 2013.
Dagitinagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ernst W. Mayr, Peter D. Ashlock: Dagiti Pamunganayan ti Sistematika a Soolohia, Mcgraw-Hill College, 1991, ISBN 0-07-041144-1


text:
Tulong:Plantilia
Ti plantilia ket maysa a panid ti Wikipedia a napartuat tapno mairaman kadagiti sabali a panid. Dagiti plantilia ket kadawyan nga aglaon kadagiti maul-ulit a banag a mabalin a nasken a maiparang kadagit aniaman abilang dagiti artikulo wenno dagiti panid. Kadawyan dagitoy a maususar para kadagiti pagalagadan a mensahe, dagiti pagalagadan a ballaag wenno pakdaar, dagiti infobox, dagiti pagdaliasatan a kahon ken dagiti kapadpadada dagitoy a kapanggepan.
Ti sapasap a pamay-an iti panagikabil ket makunkuna a transclusion iti pagsasao nga Inggles wenno pakairamanan iti pagsasao nga Ilokano, a ti wikitext ti mapuntaan a panid ket aglaon ti reperensia iti plantilia , no usaren
{{Nagan ti plantilia}} a panakaisurat. Ti sabali pay a pamay-an ket ti panagisukat,a ti linaon ti plantilia ket maikopia iti wikitex ti puntaan a panid, iti maninsan laeng, no daytoy ket maidulin.


text:
Armas
Ti armas, wenno igam ket ti aniaman nga instrumento nga inus-usar tapno mangulpit ti dadael wenno makadangran kadagiti sibibiag a parsua, dagiti estruktura, wenno dagiti sistema. Dagiti armas ket inus-usar a mangpa-adu ti resulta ken kasayaat dagiti tignay a kas ti panaganup, krima, panangipatungpal iti linteg, bukod a panagsalaknib, ken pannakigubat. Iti nalawlawan a kontesto, dagiti armas ket mabalin a maipagarup a mairaman ti aniaman nga inususar tapno makagun-od ti estratehiko, material wenno isip a panangatiw iti maysa a kabusor.
Bayat a dagiti ordinario a banag a kas dagiti bislak, batbato, dagiti lugan, wenno dagiti lapis ket mabalin a mausar a kas dagiti armas, adu dagiti naigaara a maidaremdem para iti panggep – a maisakup manipud kadagiti implemento a kas dagiti pang-or aginggana kadagiti espada ken dagiti paltog ken dagiti komplikado a moderno nga interkontinental a balistiko a misil, biolohiko ken dagiti siberarmas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Dagiti armas idiay Wikimedia Commons


text:
Estonia
Ti Estonia i/ɨsˈtoʊniə/ (Estonio: Eesti), opisial a ti Republika iti Estonia (Estonio: Eesti Vabariik), ket maysa nga estado idiay Baltiko a rehion iti Akin-amianan nga Europa. Bineddengan daytoy babaen ti Golpo iti Pinlandia, iti laud babaen ti Baybay Baltiko, iti abagatan babaen ti Letonia (343 km), ken ti daya babaen ti Danaw Peipsi ken ti Pederasio ti Rusia (338.6 km).[8] Ti ballasiw ti Baybay Baltiko ket naisanglad ti Suésia iti laud ken Pinlandia iti amianan. Ti teritorio iti Estonia ket sumakop ti 45,227 km2 (17,462 sq mi), ken naimpluensiaan babaen ti natimbeng a klima ti panawen. Dagiti Estonio ket maysa da a Tattao a Pines, ken ti opisial a pagsasao ket ti Estonio, ken asideg a kabagian ti Pinlandes.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti populasion babaen ti etnisidad a pannakaumili, 1 Enero, 2010". stat.ee. Estadistika iti Estonia. Naala idi 2010-Dis-29.
- ^ "Estadistika ti Estonia". Stat.ee. 1 Enero 2011.
- ^ 2000. Aasta rahva ja eluruumide loendus (Populasion ken Pagibalayan a Senso) (PDF) (iti Estonio ken Inggles) 2. Statistikaamet (Opisina ti Estadistika ti Estonia). 2001. ISBN 9985-74-202-8.
- ^ a b c d "Estonia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 21 Abril 2011.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 14 Agosto 2011.
- ^ Teritorial a panagbalbaliw dagiti Baltiko nga estado ti Sobiet a teritorial a panagbalbaliw a kasupiat ti Estonia kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat
- ^ Pechory babaen ti panagturay ti Rusia
- ^ Estoniano a Republika. Opisial a sapot a pagsaadan iti Republika iti Estonia (iti Estoniano)
- Estonia
- Dagiti Baltiko nga estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Akin-amianan nga Europa
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1918
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Liechtenstein
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Katkategoria:
- Liechtenstein
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti prinsipalidad
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Aleman
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ti Aleman a Konpederasion
- Dagiti estado ti Konpederasion ti Rin
- Dagiti estado ti Nasantuan a Romano nga Imperio
- NUTS 1 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- NUTS 2 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- NUTS 3 nga estadistiko a rehion ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1866
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Benin
Ti Benin i/bɨˈniːn/ (dati a, Dahomey), opisial a ti Republika ti Benin, ket maysa apagiian idiay Laud nga Aprika. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Togo iti laud, babaen ti Nigeria iti daya ken babaen ti Burkina Faso ken Niger iti amianan. Kaaduan ti populasion ket agtataeng idiay bassit nga akin-abagatan nga aplaya ti Sikko ti Benin.[3] Ti kapitolio ti Benin ket ti Porto-Novo, ngem ti tugaw ti gobierno ket idiay Cotonou, ti kadakkelan asiudad ti pagilian. Ti Benin ket sumakop ti kalawa ti agarup a 110,000 kuadrado kilometro (42,000 kd mi), nga adda ti populasion ti agarup a 9.05 a riwriw. Ti Benin ket maysa a tropikal, sub-Sahara a pagilian, a kaaduan nga agkamkammatalek iti agrikultura, nga adu dagiti pagitrabahoan ken matgedan nmg agataud manipud ti pagbiagan a panagtaltalon.[4]
Ti opisial a pagsasao ti Benin ket Pranses. Nupay kasta, dagiti patneng a pagsasao a kasti Fon ken Yoruba ket kadawyan dagitoy a maisasao. Ti kadakkelan a relihioso a grupo idiay Benin ket ti Romano Katolisismo, ken asiden nga insarsarunuan ti Islam, Vodun ken Protestantismo. Ti Benin ket maysa a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Kappon ti Aprika, ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan, Kappia ken Pagtitinnulongan a Sona ti Abagatan nga Atlantiko, La Francophonie, ti Komunidad dagiti estado ti Sahel-Sahara, ti Asosasion ti Agpatpataud ti Petroleo ti Aprika ken ti Turay ti Niger Labneng.[5]
Manipud idi maika-17 ken maika-19 a siglo, ti moderno tattan a Benin ket tinurayan idi babaen ti Pagarian ti Dahomey. Daytoy a rehion ket nakunkuna idi a kas ti Tagabu nga Aplaya manipud idi nasapa nga maika-17 a siglo gapu ti kaadu dagiti bilang dagiti tagabu a naipatuod idiay Baro a Lubong idi las-ud ti Trans-Atlantiko a komersio ti tagabu. Kalpasan idi narebba ti panagtagabu, ti Pransia ket nagtengngel ti pagilian ket ninagananna manen ti Pranses a Dahomey. Idi 1960, ti Dahomey ket nakagun-od ti napno a panakawayawaya manipud ti Pransia, a nakaited daytoy ti dempkratiko a gobierno para kadagiti simmaruno a 12 a tawtawen.[6]
Ti Marxista-Leninista nga estado a tinawtawagan a ti Republika ti Tattao ti Benin ket adda idi nagbaetan ti 1972 ken 1990. Adda dagiti adu a nagtaudan a nagibagbaga a daytoy a turay ket nagturongan kadagiti panagparukma ken panakarebba ti ekonomia. Ti Republika ti Benin ket naporma idi 1991 a nakaiyeg ti adu a partido a panagbutbutos.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Benin". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-17.
- ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
- ^ R. H. Hughes, J. S. Hughes. Ti direktorio ti Aprikano a nabasa a dagdaga, p. 301. IUCN, 1992. ISBN 2-88032-949-3
- ^ "Organisasion ti Taraon ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian". Nagkaykaysa a Pagpagilian, Hunio 29, 2010
- ^ "Benin – Internasional a Pagtitinnulongan". Nation Encyclopedia (2010-06-29).
- ^ a b Ibp Usa. Global Logistics Assessments Reports Handbook: Strategic Transportation and Customs Information for Selected Countries, p. 85. Int'l Business Publications, 2008. ISBN 0-7397-6603-1
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Butler, S., Benin (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga), (Bradt a Pagsurotan ti Panagbaniaga, 2006)
- Caulfield, Annie, Ipakitam Kaniak ti Salamanka: Panagbaniaga ti Lawlaw ti Benin babaen ti Taksi, (Penguin Books Ltd., 2003)
- Kraus, Erika ken Reid, Felice, Benin (Pagsurotan ti Panagbaniaga kadagiti Sabali pay a Lugar), (Other Places Publishing, 2010)
- Seely, Jennifer, Dagit iLegado ti Daliasata Gobierno idiay Aprika: Dagit iKaso ti Benin ken Togo, (Palgrave Macmillan, 2009)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Benin idiay Wikimedia Commons
- Gobierno
- Gobierno ti Benin (opisial a sitio iti Pranses)
- Benin
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Apganistán
Ti Apganistán i/æfˈɡænɨstæn/ (Persiano/Pashto: افغانستان, Afġānistān), ket opisial nga Islámiko a Republibka iti Apganistán, ket maysa a napalikmutan ti daga a naturay nga estado a mabirukan iti tengnga ti Asia, naibuklan daytoy ti Abagatan nga Asia, Tengnga nga Asia, ken ti Tengnga a Daya. Nakarkulo nga addaan ti populasion ti agarup a 29 a riwriw, addaan ti kalawa a 647,500 km2 (250,001 sq mi), nga isu daytoy ti maika-42 a kaaduan ti bilang populasion ken ti maika-41 a kadakkelan a pagilian iti lubong. Naibeddengan babaen ti Pakistan iti abagatan a daya, Iran iti laud, Turkmenistan, Uzbekistan ken Tajikistan iti amianan, ken China iti adayu nga amianan a daya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Chapter 2. The Society and Its Environment" (PDF). Pangadalan ti Pagilian nga Apganistán. Illinois Institute of Technology. pp. 105–06. Naala idi Oktubre 12, 2010.
- ^ a b c d "Apganistán". Internasional aPondo ti Panguartaan. Naala idi Oktubre 8, 2011.
- ^ "Gini Index". Sangalubongan a Banko. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf
- Apganistan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Irani a Banak
- Dagiti Islamiko a republika
- Dagiti Islamiko nga estado
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pashto
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Persiano
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1709
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1747
- Dagiti teritorio a nasakupan babaen ti milisia


text:
Mierkoles
Ti Mierkoles ket isu ti maikatlo nga aldaw iti lawas idiay Pilipinas ken kadagiti kaadduan a pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikapat nga aldaw iti kalendario a Hudeo-Kristiano, naibaet iti Martes ken Huebes, kadagiti pagilian a Domingo ti umuna nga aldaw iti lawasda.
Ramut iti naganna[urnosen | urnosen ti taudan]
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Latin: Dies Mercurii wenno "Aldaw iti Merkúrio". Gapu ti pagsasao nga Espaniol (Miercoles) ket maysa kadagiti annak a pagsasao iti Latino, kas ti Italiano (Mercoledi), Pranses (Mercredi) ken Rumaniano (Miercuri), natawidna iti daytoy a sao. Idi sinakup ti Espania ti Pilipinas, inampon dagiti Ilokano ti kalendario dagiti Kristiano a Kastila.


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Panaglisensia:[urnosen]
- ↑ http://www.mass.gov/Aosc/docs/reports_audits/CAFR/2007/page_188.pdf
This image was moved from File:Seal of the State of Massachusetts.svg move approved by: User:Svgalbertian
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panag-usar ti papeles
Ti sumaganad a silsilpo ti panid iti daytoy a papeles:
Global a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay af.wikipedia.org
- Panag-usar idiay an.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ar.wikipedia.org
- Panag-usar idiay arz.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ast.wikipedia.org
- Panag-usar idiay az.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bar.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ba.wikipedia.org
- Panag-usar idiay be-x-old.wikipedia.org
- Panag-usar idiay be.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bg.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bi.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bpy.wikipedia.org
- Panag-usar idiay br.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bs.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ca.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ce.wikipedia.org
- Panag-usar idiay cs.wikipedia.org
- Panag-usar idiay cv.wikipedia.org
- Panag-usar idiay cy.wikipedia.org
- Panag-usar idiay da.wikipedia.org
- Panag-usar idiay de.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a global a panag-usar iti daytoy a papeles.


text:
Pagsasao nga Abhasio
Ti Abhasio (Abhasio: Aҧcya бызшәa, Adigue: Aзrъэбзэ) ket maysa nga Akin-amianan a laud a Kaukaso a pagsasao a kangrunaan nga insasao babaen dagiti tattao nga Abhasio. Isu daytoy ti opisial a pagsasao ti Abhasia[1] nga adda dagiti agarup a 100,000 a tattao a mangisasao daytoy.[2] Ti pay maipatinayon, daytoy ket insasao babaen dagiti rinibu a kamkameng ti Abhasio a diaspora idiay Turkia, ti naturay a republika ti Georgia nga Adjara, Siria, Jordan ken dagiti nadumaduma a Lumaud a pagpagilian. Adda dagiti agarup a 9,447 a mangisasao ti Abhasio idiay Rusia, segun ti 2002 a senso.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti katurayan ti Abhasia ket saan a nawatiwat a mabigbigan.
- ^ "Etnologo a Reporta para iti Abhasio".
- ^ "Bcepoccийckaя пepeпиcb HaceлeHия 2002 roдa, 4.4 Panagiwaras iti pannakaammo dagiti pagsasao (malaksid ti Ruso)".
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chirikba, V. A. (1996) 'Ti Diksionario ti Sapasap nga Abhesio'. Leiden.
- Chirikba, V. A. (2003) 'Abkhaz'. – Dagiti Pasasao iti Lubong/Materiales 119. Muenchen: Lincom Europa.
- Hewitt, B. George (2010) 'Abkhaz: Ti Konprehensibo a Bukod a Panagadal' Muenchen, Lincom Europa ISBN 978-3-89586-670-8
- Hewitt, B. George (1979) 'Abkhaz: Ti nailawlawagan a Gramatiko'. Amsterdam: Amianan a Holanda
- Hewitt, B. George (1989) Abkhaz. Iti John Greppin (ed.), Dagiti Patneng a Pagsasao iti Kaukaso Tomo. 2. Caravan Books, New York. 39-88.
- Vaux, Bert and Zihni Psiypa (1997) Ti Cwyzhy Dialekto iti Abhasio. Ti Harvard a Panagobra aPappapel iti Lingguistika 6, Susumu Kuno, Bert Vaux, ken Steve Peter, eds. Cambridge, MA: Unibersidad ti Harvard Departamento ti Lingguistika.


text:
Taaw
Ti taaw (manipud ti Taga-ugma a Griego Ὠkeavὸς (Okeanos); ti Taaw ti Lubong ti klasiko a kinaugma[1]) ket maysa a bagi ti naapgad a danum a buklen ti dakkel a paset ti hidrospera ti planeta.[2] Iti kontesto iti Daga, daytoy ket mangitudo ti maysa wenno amin a kangrunaan a pannakbingbingay ti Taaw ti Lubong iti planeta – dagitoy ket ti, iti agpabpababa nga urnos, ket dagiti taaw ti Pasipiko, Atlantiko, Indiano, Akin-abagatn (Antartika), ken Artiko.[3][4] Ti balikas a "baybay" ket kankanayon nga agsinnublat a maus-usar iti "taaw", ngem ti nainget a panagsasao ti baybay ket ti maysa a bagi ti naapgad a danum (mabalin a ti pannakabingbingay ti Taaw ti Lubong) ti bassit wenno napno a napalikmutan babaen ti daga.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ὠkeavός". Dihital a Biblioteka ti Perseus. Naala idi Mayo 17, 2012.
- ^ "WordNet Search — taaw". Unibersidad ti Princeton. Naala idi Pebrero 21, 2012.
- ^ "taaw, n.". Inggles a Diksionario ti Oxford. Naala idi Pebrero 5, 2012.
- ^ "taaw". Merriam-Webster. Naala idi Pebrero 6, 2012.
- ^ "WordNet Search — baybay". Unibersidad ti Princeton. Naala idi Pebrero 21, 2012.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Matthias Tomczak ken J. Stuart Godfrey. 2003. Rehional nga Oceanograpia: maysa a Pangyuna. (kitaen ti sitio)
- Pope, F. 2009. Manipud kadagiti awan inggana nga ubbog ti kinasipnget nga inwarasiwas dagiti anghel ken dagiti palatiput a gameng. iti The Times. Nobiembre 23. 2009 p. 16–17.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Taaw idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Taaw idiay Wikiquote
- Kitaen ti Taaw idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- World Oceans Day - The Ocean Project - Hunio 8
- World Oceans Day - World Ocean Network
- Taaw a Portal ti Smithsonia


text:
Termodinamika
Ti termodinamika ket sanga ti masna a siensia a maipanggep iti pudot ken temperatura ken ti pannakaikabagianda iti enerhia ken obra. Daytoy ket mangipalawag kadagiti karuay ti makroskopiko, a kas ti akin-uneg nga enerhia, entropia, ken presion, a sangkapaset a mangipalawag ti bagi ti banag wenno radiasion. Mangibagbaga daytoy a ti panagkukua kadagiti a karuay ket suheto dagiti kadawyan a lapped, a sapasap kadagiti amin a materiales, ken saan a dagiti peluliar a tagikua dagiti pekuliar a materiales. Dagitoy a kadawyan a lapped ket maiyebkas kadagiti uppat a linteg ti termodinamika. Ti termodinamika ket mangipalawag ti kaaduan a panagkukua iti bagi, saan a dagiti mikroskopiko a panagkukua dagiti adu a bilang dagiti mikroskopiko a kosntituentena, a kas dagiti molekula. Dagiti lintegna ket naipalpalawag babaen ti estatistikal a mekanika, iti termino dagiti mikroskopiko a konstituente.
Ti termodinamika ket maipakat kadaiti adu a karuay dagiti topiko iti siensia ken inhenieria.
Iti naipakasaritaan, ti termodinamika ket napadur-as manipud iti essem a mangpaadu ti kasayaat ti termodinamika ken ti maiparuar a bileg kadagiti nasapa a pison a makina, ken naipangpangruna babaen ti obra ti Pranses a pisiko a ni Nicolas Léonard Sadi Carnot (1824) a namatmati a ti kasayaat dagiti pudot a makina ket isu ti tulbek a makatulong iti Pransia a mangabak iti Napoleoniko a Gubgubat.[1] Ti Irlandes a naipasngay a Briton a pisiko a ni Apo Kelvin ket isu idi ti immuna a nangannurot ti husto a panangipalawag ti termodinamika idi 1854:[2]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Goldstein, Martin, and Inge F. (1993). The Refrigerator and the Universe. Harvard University Press. ISBN 0-674-75325-9. OCLC 32826343. Ti nanoteknikal a pangyuna, nasayaat iti naipakasaritaan ken dagiti pannakaipatarus a banag.
- Kazakov, Andrei (July–August 2008). "Web Thermo Tables – ti maysa nga online a bersion Dagiti Tabla ti Termodinaka ti TRC". Warnakan ti Panagsukisok dagiti Nailian nga Instituto dagiti Pagalagadan ken Teknolohia 113 (4): 209–220.
Dagiti sumaganad a titulo ket ad-adu a teknikal:
- Cengel, Yunus A., & Boles, Michael A. (2002). Thermodynamics – an Engineering Approach. McGraw Hill. ISBN 0-07-238332-1. OCLC 45791449 52263994 57548906.
- Fermi, E. (1956). Thermodynamics, Dover, New York.
- Kittel, Charles & Kroemer, Herbert (1980). Thermal Physics. W. H. Freeman Company. ISBN 0-7167-1088-9. OCLC 32932988 48236639 5171399.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Clausius, Rudolf (1850). On the Motive Power of Heat, and on the Laws which can be deduced from it for the Theory of Heat. Poggendorff's Annalen der Physik, LXXIX (Dover Reprint). ISBN 0-486-59065-8.
- ^ Sir William Thomson, LL.D. D.C.L., F.R.S. (1882). Mathematical and Physical Papers 1. Londres, Cambridge: C.J. Clay, M.A. & Son, Cambridge University Press. p. 232.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagit iwebsite ti Datos ti Termodinamika ken Panagkarkulo ti Tagikua
- Termodinamika iti OpenCourseWare
- Termodinamika iti ScienceWorld
- Biokimiko a Termodinamika
- Inhenniera a Termodinamika – Ti Grapikal nga Arngian


text:
Gramatika
Iti lingguistika, ti gramatika ket isu ti agasmang dagiti estruktural nga alagaden a mangituray ti komposition iti klausula, dagiti insasao, ken dagiti balikas iti aniaman a naited a masna a pagsasao. Ti termino ket mangibaga pay ti panagadal kadagiti kastoy nga alagaden, ken daytoy a pagobraan ket mangiraman ti morpolohia, panagurnos, ken ponolohia, a kadawyan a kinuykuyogan babaen dagiti ponetika, semantika, ken dagiti pragmatika. Dagiti lingnguista ket kadawyan a saanda nga us-usaren ti termino a mangitudo kadagiti ortograpiko nga alagaden, urayno dagiti libro a panag-usar ken dagiti alagaden ti estilo a natawtawagan kadagitoy iti gramatika ket mabalin pay a mangitudo iti panangiletra ken puntuasion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Archibald Henry Sayce (1911). "Gramatika". Iti Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- Dagiti midia a mainaig ti Gramatika idiay Wikimedia Commons


text:
MusicBrainz
Ti MusicBrainz ket proyekto a mangigandat nga agpartuat ti database ti silulukat a linaon iti musika. Daytoy ket kapada ti proyecto ti freedb, napundar daytoy tapno mangsungbat kadagiti panangigawid a naikabil iti CDDB. NUpay kasta, ti MusicBrainz ket nagpadakkelen kadagiti gandatna a mangabot ti las-ud ti pagipenpenan ti metadata ti compact disc tapno agbalin a naiestruktura a sillulukat nga online a database para iti musikac.[2][3]
Ti MusicBrainz ket mangala kadagit pakaammo a maipanggep kadagiti artista, dagiti nairekord nga obrada, ken dagiti pannakaikabagian a nagbaetan kaniada. Dagiti nairehistro a naikabkabil ket saan a basbassit a mangala iti titulo ti album, dagit ititulo dagiti tokar, ken ti kaatiddog ti tunggal maysa a ktokar. TDagitoy a maikabkabil ket tinartaripato babaen dagiti boluntario nga editor a mangsursurot kadagiti insursurat ti komunidad nga alagaden ti estilo. Dagiti nairehistro nga obra ket makanayon pay a mangipenpen ti pakaammo a maipanggep ti petsa a pannakaipablaak ken pagilian, ti ID ti CD , arte nga akklub, akostiko a lemma ti ramay, testo anotasion ti nawaya a porma ken dadduma pay a metadata. Manipud idi 6 Pebrero 2014, ti MusicBrainz ket naglaonen ti pakaammo kadagiti agarup a 820,000 nga artista, 1.2 a riwriw a pablaak, ken 13.1 ma riwriw a rehistro.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Musicbrainz.org Site Info". Alexa Internet. Naala idi 2014-04-01.
- ^ Highfield, Ashley. "Keynote speech given at IEA Future Of Broadcasting Conference", BBC Press Office, 2007-06-27. Naala idi 2008-02-11.
- ^ doi:10.1109/5254.988466
Daytoy a dakamat ket automatiko a malpas kadagiti sumaruno a minuto. Mabalinmo a mapan ti pagurayan wenno ipadakkel babaen ti ima
- ^ "Database Statistics". MusicBrainz. Naala idi 2014-02-06.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti MusicBrainz idiay Wikimedia Commons
- musicbrainz.org — Opisial a sitio
- - Pakaammo ti BBC a maipanggep ti Musicbraiz


text:
Ruso a Rebolusion
Ti Ruso a Rebolusion ket isu ti naurnong a termino kadagiti serie ti rebolusion ti Rusia idi 1917, a nangsukto ti Sarista nga autokrasia ken nangiturongan ti pannakapartuat ti Ruso a SFSR. Ti Emperador ket napilitan a nagikkat iti saad ken ti duog a turay ket sinukatan babaen ti maysa a probisional a gobierno idi las-ud ti immuna a rebolusion idi Pebrero 1917 (Marso iti Kalendario a Gregoriano; ti naduduog a Huliano a kalendario ket isu ti inus-usar idi idiay Rusia iti dayta a panawenw). Iti maikadua a rebolusion, idi las-ud ti Oktubre, naikkat ti Probisional a Gobierno ken sinukatan ti maysa a gobierno ti Bolshevik (Komunista).
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Acton, Edward, Vladimir Cherniaev, and William G. Rosenberg, eds. Ti Nasken a Kakuyog ti Ruso a Rebolusion, 1914–1921 (Bloomington, 1997).
- Beckett, Ian F.W. (2007). Ti Nalatak a gubat (2 nga ed.). Longman. ISBN 1-4058-1252-4.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Ruso a Rebolusion ti 1917 idiay Wikimedia Commons
- Ruso a Rebolusion ti 1917


text:
Guinea-Bissau
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Guiné-Bissau)
Katkategoria:
- Guinea-Bissau
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Portuges
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1974


text:
Pagsasao nga Amariko
Ti Amariko (Amariko: አማርኛ, Amarəñña, IPA: [amarɨɲːa]) ket Semitiko a pagsasao a naisasao idiay Etiopia. Daytoy ti maikadua a kaaduan a naisasao a Semitiko a pagsasao iti lubong, kalpasan ti Arabiko, ken ti opisial a panangi-obra a pagsasao ti Pederal Demokratiko a Republika ti Etiopia. Isu a daytoy ket addaan ti opisial a kasasaad ken naus-usar iti amin a paset ti pagilian. Ti Amariko ket isu pay ti opisial wenno panangi-obra a pagsasao kadagiti nadumaduma nga estado iti uneg ti pederal a sistema. Isu daytoyen ti panangi-obra a pagsasao ti gobiernot, ti militar, ken ti Simbaan ti Etiopiano nga Ortodokso Tewahedo kadagiti naplabas a medibal ken moderno a panawen. Iti ruar ti Etiopia, ti Amariko ket pagsasao dagiti agarup a 2.7 a riwriw nga emigrantes. Daytoy ket naisursurat nga inus-usar ti Amariko Fidel, ፊደል, a napadur-as manipud ti Ge'ez abugida—a tinawtawagan, iti sasao nga Etiopiano a Semitiko, ፊደል fidel ("alpabeto", "letra", wenno "karakter") ken አቡጊዳ abugida (manipud kadagiti uppat nga umuna nga Etiopiko a letletra, nga isu ti nangipadur-as ti modernoa a lingguistiko a termino ti abugida).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" Dagiti 100 a Kadakkelan a Pagsasao iti Lubong idi 2007
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pagsasao nga Amariko idiay Wikimedia Commons


text:
Eyvind Johnson
Ni Eyvind Johnson (29 Hulio 1900 – 25 Agosto 1976) ket maysa idi a Sueko a mannurat. Isu ket nagbalin a kameng ti Sueko nga Akademia isi 1957 ken nakibinningay ti Premio Nobel iti Literatura kenni Harry Martinson isi 1974 nga addan iti dakamat iti: para iti naratibo nga arte, nga adayo a makitkita kadagiti daga ken panpanawen, iti serbisio iti wayawaya.
Ni Johnson ket naipasngay idi a kas ni Olof Edvin Verner Jonsson idiay purok ti Svartbjörnsbyn idiay parokia ti Överluleå, idiay asideg ti ili ti Boden idiay Norrbotten. Maipakpakita idi Boden ti bassit a balay a dimmakkelanna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Eyvind Johnson idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Eyvind Johnson idiay Wikimedia Commons


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Masapul a Maammuak Maipapan iti Sexting?
Ania ti sexting?
Ti “sexting” ket ti panangipatulod kadagiti makaparasuk a teks, retrato, wenno video babaen iti selpon. “Kasla normal laengen ita dayta,” kinuna ti maysa a lalaki. “Agtinnekskayo ket inton agangay, agpinnatulodkayon kadagiti makaparasuk a retratoyo.”
Apay nga ar-aramiden dayta dagiti tattao? Para iti dadduma a tin-edyer, “ti kaadda ti labus a retrato ti karelasionmo iti selponmo ti pakakitaan a mahiligka iti seks,” kuna ti maysa a senior deputy prosecuting attorney a nakotar iti The New York Times. “Kasla kiss mark dayta, isuna laeng ta iti selpon.” Adda pay tin-edyer a nagkuna a maysa dayta a kita ti “natalged a pannakiseks” ta “saanka a masikogan ken saanka a makayakar iti S.T.D.”
Karaman kadagitoy ti dadduma pay a rason a maki-sexting dagiti tin-edyer:
Tapno agalembong iti kayatda a makarelasion.
Gapu ta nakaawatdan iti makaparasuk a retrato isu a mariknada a masapul met nga agipatulodda.
Ania dagiti pagdaksan ti sexting?
Apaman a naipatulodmon ti retratom babaen iti selpon, saanmon a kukua dayta, ken saanmon a makontrol no pangusaranda dayta
Iti dadduma a kaso
Dagiti labus a retrato ket maipatulod iti adu a kas pagraragsakan.
Agipatulod dagiti naisina a boyfriend iti labus a retrato dagiti dati a girlfriend-da tapno makabalesda.
AMMOM KADI? Iti adu a kaso, ti panangipatulod iti labus a retrato ket maibilang a krimen a kas kadagsen ti panangabuso iti ubbing ken panangiwaras iti pornograpia maipapan kadagiti ubbing. Dadduma a menor de edad a naki-sexting ti uray la naidarum iti krimen mainaig iti sekso.
Ania ti kuna ti Biblia?
Positibo ti panangdakamat ti Biblia maipapan iti seksual a panagragsak kadagiti agassawa. (Proverbio 5:
“Ti pannakiabig ken tunggal kita ti kinarugit wenno kinaagum saan koma nga uray madakamat iti nagtetengngaanyo, . . . uray ti nakababain nga ugali wenno minamaag a panagsasao wenno naalas a panagang-angaw.”
—Efeso 5: 3, 4.
“Papatayenyo . . . dagiti kameng ti bagiyo nga adda iti rabaw ti daga no maipapan iti pannakiabig, kinarugit, panaggartem iti sekso, makapasakit a tarigagay, ken kinaagum.”
—Colosas 3:5.
Dagita a teksto ket saan laeng a mangpakdaar maibusor iti “pannakiabig” (seksual a relasion dagiti di agassawa), iramanna met dagiti banag a kas iti “kinarugit” (nalawa ti kaipapananna a termino a tumukoy iti aniaman a kita ti kinarugit iti moral) ken “panaggartem iti sekso” (saan a ti normal a romantiko a karirikna a mapennek iti panagasawa no di ket ti derrep a posible nga agresulta iti di umiso a kondukta).
Isaludsodmo iti bagim:
Kasano a ti panangipatulod kadagiti labus a retrato ket maysa a kita ti “kinarugit”?
Iti ania a pamay-an a rubrobanna ti di umiso a “panaggartem iti sekso”?
Apay a “makapasakit” ti tarigagay a mangbuya wenno mangiwaras kadagiti labus a ladawan?
Dagiti sumaganad a teksto iti Biblia ipakitana ti nadagdagsen a rason no apay a liklikantayo ti sexting.
“Aramidem ti amin a kabaelam a mangiparang iti bagim a naanamongan iti Dios, maysa a mangmangged nga awan ti aniaman nga ibainna.”
—2 Timoteo 2: 15.
“Anian a kita ti tattao ti rebbeng a pagbalinanyo kadagiti nasantuan a panagbibiag ken ar-aramid ti nadiosan a debosion!”
—2 Pedro 3: 11.
Deskribiren dagita a teksto dagiti positibo a resulta ti panagtalinaed a nadalus iti moral. No mapagwadan ti konduktam, dikanto makaaramid iti dinadarasudos a tignay a pagbabawyamto.
Isaludsodmo iti bagim:
Ania a kita ti kinataok?
Maseknanak kadi iti reputasion ti sabsabali?
Pagragsakak kadi ti banag a makapasakit iti sabsabali?
Kasano a mabalin a maapektaran ti sexting ti reputasionko?
Kasano a mabalin a madadael ti sexting ti panagtalek kaniak dagiti dadakkelko?
KAPADASAN “Adda gayyemko a nangilimed iti relasionna iti maysa a lalaki. Idi kuan, in-send-na kenkuana ti labus a ladawanna, sa kasta met ti inaramid ti nobiona. Awan pay dua nga aldaw kalpasanna, kinita ni tatangna ti selponna ket nakigtot ken nadismaya iti natakuatanna. Kinompronta ni tatangna, ket inaminna amin. Ammok a pagbabbabawyanna ti inaramidna, ngem talaga a nakigtot ken nakapungtot unay dagiti nagannakna! Dida pay ketdin sigurado no pagtalkanda pay ti anakda.”
Realidad: Iti sexting, agpada a maibabain ti agipatulod ken ti umawat. “Marurodak unay ken maupayak iti bagik,” kuna ti maysa a tin-edyer a pinilit ti nobiona nga ag-sexting.
Gapu kadagiti dakes nga epekto ti sexting kenka ken iti sabsabali agraman dagiti posible a dusa nga ipataw ti linteg, sigurado a pagsayaatam ti panangsurotmo iti balakad ti Biblia:
“Umadayoka kadagiti tarigagay a naikasigudan iti kinaagtutubo.”
—2 Timoteo 2:22.
“Iliklikmo dagiti matak manipud panangkita iti awan pategna.”
—Salmo 119:37.
Ania ti aramidem?
Iyaplikarmo ti balakad ti Biblia iti pudpudno a situasion. Basaem ti kinuna ni Janet, samo pilien ti opsion a kasayaatan para kenka.
“Adda naam-ammok a lalaki. Dinawatna ti numero ti selponko ket intedna met ti numerona. Iti makalawas, kidkiddawennan a patulodak kadagiti retratok a naka-bikini.”
—Janet.
Panagkunam, ania koma ti rumbeng nga inaramid ni Janet? Sika ngay, ania ti aramidem?
OPSION A Mabalin nga irasonmo: ‘Saan met a dakes dayta. Total, no mapankam iti beach, makitanak met a naka-bathing suit.’
OPSION B Mabalin nga irasonmo: ‘Diak ammo ti pampanunotenna. Mangipatulodak lattan iti retratok a saan unay a makagargari, ket kitaekto no ania ti reaksionna.’
OPSION C Mabalin nga irasonmo: ‘Sabali ti panggep daytoy a lalaki. I-delete-ko ketdin ti teksna.
Ti Opsion C ti kasla kasayaatan a pilien, saan kadi? Ngamin, kuna ti Biblia: “Makita ti manakem ti dumteng a riribuk ket liklikanna, ngem sarakusoken ti saan nga agpampanunot a tao ket agbabawi kalpasanna.”
Ipakita daytoy ti isyu a masansan a pakaigapuan ti sexting ken dadduma pay a kita ti narugit nga aramid: Pilpiliem kadi a naimbag dagiti agbalin a gagayyemmo? (Proverbio 13:20) “Makikaduaka kadagidiay ammom a di mangpanuynoy kadagiti di umiso nga aramid,” kuna ti agtutubo a ni Sarah. Umanamong ti sabali pay nga agtutubo a ni Delia. “Ti dadduma nga ipagarupmo a gagayyem didaka matulongan a mangtaginayon iti nasayaat a kababalinmo, isuda ketdi ti mangdadael iti dayta,” kunana. “No ti konduktada ket maikontra kadagiti linteg ti Dios, parparegtaendaka a mangsalungasing iti ammom nga umiso. Kasta kadi a talaga ti kayatmo?”


text:
Kappon ti Europa
Ti Kappon ti Europa ket maysa nga ekonomia ken politikal a kappon wenno konpederasion dagiti 27 a naikameng nga estado a nangrunaan idiay Europa.[7]Ti Kappon ti Europa ket nagtaud manipud ti Karbon ken Paslep a Komunidad ti Europa ken ti Komunidad a Komunidad ti Europa, a inpatakder babaen dagiti innem a pagilian idi 1959. Iti mangibabaet a taw-tawen ti Kappon ti Europa ket dimmakkel babaen ti panakaiserrek dagiti baro a naikameng nga estado, ken ti kabilegan baben ti panaginayon iti annuroten a maipanggep kadagiti lugar na. Ti Tulagan a Maastricht ket naipatakder na ti Kappon ti Europa babaen ti agdama a nagan na idi 1993.Ti kaudian a panagpasayaat ti batay-linteg ti Kappon ti Europa, ti Tulagan iti Lisbon ket naipuersaan idi 2009.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- Dagiti nagibasaran
- ^ Barnard, Catherine (Agosto 2007). The Substantive Law of the EU: The four freedoms (2 nga ed.). Oxford University Press. p. 447. ISBN 9780199290352.
- ^ a b "United in diversity". Europa (web portal). Komision ti Europa. Naala idi 20 Enero 2010. "'Nagkaykaysa iti Nagdudumaan' ket isu ti pasasao iti Kappon ti Europa. Ti kayat na a saoen ti pasasao ket, babaen ti EU, Dagiti taga Europa ket nagkaykaysaa iti panagtinnulingan para iti kappia ken panagrangrang-ay, ken dagiti sabsabali a kultura, ug-ugali ken pagsasao iti Europa ket nasayaat a tagikua para iti kontinente."
- ^ "Parlamento ti Europa: The Legislative Observatory". Europa (web portal). Komision ti Europa. Naala idi 20 Enero 2010. "ti pasasao 'Nagkaykaysa iti Nagdudumaan' ket maaramid to kadagidiay Parlamento nga opisial a dokumento;"
- ^ Ti New Oxford Amerikano a Diksionario, Maikadua nga Edn., Erin McKean (nagurnos), 2051 pampanid, Mayo 2005, Oxford University Press, ISBN 0-19-517077-6.
- ^ "Total population as of 1 Enero". Eurostat. Naala idi 23 Oktubre 2010.
- ^ Puon ti Europa para iti Panagrang-ay iti Panagbiag ken Kasasaad dagiti Panagtrabaho [1]
- ^ "European". Oxford English Dictionary. Naala idi 3 Oktubre 2011. Di ammo a parametro
|Quote=di naikaskaso (
|quote=maisingasing) (tulong)
- Literatura


text:
Ayan-ayat ken dangadang
October 13, 2013 in 2013 Anniversary Stories, Martial Law by emendator
Ni BRENDA SUBIDO
Pang-or ti truncheon manipud kadagiti pulis ti linak-am dagiti agralrali-martsa iti kalsada iti batog ti tiendaan ti Baguio City. Binigsot ni Benny ti takiagko ken kasla mangalat-at ti lanut ti pinamay-an na kaniak idi makita na a mailayat ti pang-or iti asidegko. Yalikakana a saannak a madanon ti bumaybayesbes a pang-or. Nagkibbayo ti barukongko kagiddan ti panangiyaddangko kadagiti sakak a simmurot kenkuana agturong iti uneg ti tiendaan. Diak pay napupuotanen dagiti nadalapusmi a laklako nga strawberries a nakabigao. Naiburaisen iti dalan. Naisalat-salatak pay kadagiti agkasarumbinit a laklako.Kapadasanmi daytoy iti maysa a protesta laban iti implementasyon ti Education Act ti 1982 a nangipribado iti sistema ti edukasyon ti Pilipinas. Daytoy ti nangtransporma iti karbengan iti edukasyon agturong iti pribilehiyo iti sumagmamano nga addaan kwarta.
Karelasyonko ni Benny ken agpada kami nga aktibista nga estudyante idi. Nagam-ammo kami idi panawen ti Linteg Militar wenno Martial Law no sadinno a maiparit ti agsao laban iti gobierno. Maiparit dagiti innadal maipanggep iti pudno a kasasaad ti pagilian ken mangitandudo iti panagbalbaliw ti gimong. Saan a mabigbig dagiti karbengan a sibil. Suspendido ti habeas corpus uray idi panawen nga impablaak ti gobierno a winaswasnan ti bileg ti Martial Law idi Enero 17, 1981. Nagtultuloy latta ti panagraira ti Martial Law ni Marcos aginggana idi napatakyas isuna babaen iti EDSA Revolution idi 1986.
Saan a nalaka ti makiinnayan-ayat iti tengnga ti narubrob a pannakidangaang kontra iti pannakaidadanes ken pannakalabsing kadagiti karbengan tao. Kas aktibista, intero a panawen ti idaton para iti nangatngato pay ngem iti bukod nga arungaing ken arapaap. Kasano pay a bingayen ti oras para iti kainnayan-ayat a pada met laeng nga aktibista? Kasla narigat ngem maipamuspusan latta. Anus ken sakripisyo ti kasapulan iti panawen a saan nga agkita gapu iti panangipatungpal iti trabaho. Umanayen a pangep-ep-iliw dagiti surat iti panawen a saan a makapagdenna.
Maiplano met dagiti panawen a makapagkinnita ken maituloy ti pannaki-innam-ammo iti personalidad ken ugali. Adda dagiti date iti public park nupay simple ket naragsak ken napnuan lailo uray tinuno nga mais wenno liningta laeng a mani ti balonmi.
Karigatan a paset iti relasyonmi idi naibaludak iti nagistay makatawen. Naarestarak kabilang dagiti kakaduak iti boarding house nga awan ti warrant of arrest. Naiyablat kadakami ti Presidential Commitment Order (PCO) wenno maarestar ken/wenno mabalud babaen iti bileg ni Marcos uray no awan ti kaso ken nasuspende ti pribilehiyo iti writ of habeas corpus. Napilaan kami ti kaso a subversion.
Iti intero a panawen a pannakabaludko, surat ti nagbalin a rangtay ti ayan-ayatmi. Tinakaw a taldiap laeng ti panagkitami tunggal iskedyul ti panagdengngeg ti kasomi idiay korte. Aguray isuna idiay park ket padaananna ti luganmi a kakuyog dagiti guardiyami a Philippine Constabulary agturong iti korte. Saan a makabisita isuna idiay pagbaludan ta amangan no arestarenda met. Idi a panawen, adu dagiti maarestar uray awan ti nagbasolan.
Daytoy a paset ti ayan-ayatmi ti maysa kadagiti nangtenneb iti ayatmi. Saan nga iti panagpinnerrengyo iti kaayan-ayat mo wenno panagkinkinnibin ken kanayonyo a panagdenna ti mangpatibker iti ayan-ayat no di ket iti panangsaranget kadagiti karit ti biag ken panagtinnulong a makingadang tapno magun-od ti panagbalbaliw agturong iti nadur-as a masakbayan ti sumaruno a kaputotan. # nordis.net


text:
Roma
Ti Roma (Pannakabalikas nga Ingglés: /ˈroʊm/; Italiano: Roma pannakabalikas [ˈroːma] ( denggen); Latin: Rōma) ket maysa a siudad ken naipangpangruna a komuna ("Roma Capitale") idiay Italia. Ti Roma ket isu ti kapitolio iti Italia, ti kapitolio iti Lazio (Latin: Latium) ken ti kangrunaan nga ili iti Probinsia iti Roma. Nga addaan ti agarup ar 2.7 riwriw nga agtaeng 1,285.3 km2 (496.3 sq mi), isu pay daytoy ti kadakkelan ken kaaduan apopulasion a siudad ken komuna iti daytoy a pagilian. Daytoy a siudad ket mabirukan idiay tengnga a laud a paset iti Italiano a Peninsula, idiay Karayan Tiber ti uneg ti Lazio a rehion iti Italia.
Ti pakasaritaan ti Roma sangadpaenna ti dua ken kagudua a ribo a tawtawen. Isu idi ti kapitolio a siudad ti Romano a Pagarian, ti Romano a Republika ken ti Romano nga Imperio, nga isu ti dominante a kabilegan idiay Lumaud Europa ken dagiti dagdaga a nabeddengan ti Mediterraneo para iti sumurok a pito gasut a tawtawen manipud idi umuna a siglo BC aginggana idi maika-7 a siglo AD ken daytoy a siudad ket naipammategan a kas maysa a nakaipasngayan iti lumaud a sibilisasion. Manipud idi umuna a siglo AD, ti Roma ket isun ti tugaw iti Papa ken, kalpasan ti gibus iti Bisantino a dominasion, idi maika-18 a siglo nagbalin daytoy a kapitolio dagiti Papa nga Estado, a nagbayag daytoy aginggana idi 1870. Idi 1871 ti Roma ket nagbalin a kapitolio iti Pagarian iti Italia, ken idi 1946 ti kapitolio iti Italiano a Republika.
Kalpasan dagiti Tengnga a Panawen, ti Roma ket tinurayan babaen dagiti papa a kas ni Alejandro VI ken Leon X, a nagbaliw iti siudad iti maysa kadagiti kangrunaan a sentro iti Italiano a Renasimiento, a nairaman ti Florencia.[2] Ti agdama a bersion iti Basilika ni San Pedro ket inpatakder idi ken ti Kapilia Sistina ket pinintaan babaen ni Michelangelo. Dagiti nalatak nga artista ken arkitekto, a kas ni Bramante, Bernini ken Rafael ket nagtaengda idiay Roma, nga isuda ket nagparawad kadagiti Renasimiento ken Baroko nga arkitektura.
Ti Roma ket nairanggo idi ti GaWC idi 2010 a kas maysa a beta+ a sanglubongan a siudad,[3] ken ti pay maika-28 a kangrunaan a sangalubongan a siudad.[4] Idi 2007, ti Roma ket isu idi ti Maika-11 a kaaduan a nabisbisita a siudad iti lubong, maika-3 a kaaduan a nabisbisita iti Kappon ti Europa, ken ti kadayegan a papanan dagiti turista idiay Italia.[5] Ti siudad ket maysa kadagiti kaballigian a "pabrika" iti Europa, kadagiti termino a kadayaw ken puonan.[6] Ti naipakasaritaan a sentrona ket inlista babaen ti UNESCO a kas maysa a Tinawtawid a Lugar iti Lubong.[7] Dagiti monumento ken dagiti museo a kas dagiti Batikano a Museo ken ti Koliseo ket dagiti 50 a kaaduan a papanan a mabisbisita dagiti turista iti lubong (ti Dagiti Batikano a Museo a naka-awawat kadagiti 4.2 a riwriw a turista ken ti Koliseo ket naka-awawat kadagiti 4 a riwriw a turista iti tungngal maysa a tawen). Ti Roma ket nangsangaili idi ti Kalgaw nga Olimpiada ti 1960.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
No ti maipanggep a taudan ti nagan a Roma adda dagiti nadumaduma a hipotesis a naibagnabaga.[8] Ti kangrunaan ket dagiti sumaganad are the following:
- Manipud tii Rommylos (Romulus), tinaudan ni Ascanius ken nangbangon ti sudad;
- Manipud ti Rumon wenno Rumen, arkaiko a nagan ti Tiber, ken nagtaudan ti adda met laeng nga isu a ramut a kas ti Griego a berbo ti ῥέw (rhèo) ken ti Latin a berbo ti ruo, a kaibuksilan dagitoy dua ket "agayus";[9]
- Manipud ti Etruskano a balikas ti ruma, a ti ramutna ket ti *rum- "mungay", a mabalin a mangitudo ti totem a lobo a nangampon ket nagpaspasuso dagiti singain a kognado nga agnagan ti Romulus ken Remus, wenno ti sukog dagiti turod ti Palatino ken Aventino;
- Manipud ti Griego a balikas ti ῤώun (rhòme), a kayatna asaoen ket kapigsa.[10]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasapaan a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda ti arkeolohiko nga ebidensia ti panagsakup ti tao iti lugar a Roma manipud idi 14,000 a tawtawen, ngem ti napuskol a tuon ti ububing a rugrugit ket ilemmengna dagiti lugar ti Palaeolitiko ken Neolitiko.[11] Adda dagiti ebisensia ti bato a ramramit, banga ken dagiti bato nga armas a mangikeddeng ti saan a basbassit ngem 10,000 a tawtawen a kaada ti tao. Adda dagiti nakalkali a mangsuporta ti panirigan a ti Roma ket dimakkel manipud kadagiti pastoral a pagtaengan idiay Turod Palatino a nabangon idiay ngato ti lugar iti masakbayan a Romano a Timpuyogan. Bayat nga adda met dagiti arkeologo a sumupsuppiat a ti Roma ket nabangon iti tengnga ti maika-8 a siglo BC (ti patesa ti tradision), daytoy a petrsa ket suheto ti kontrobersia.[12] Nupay kasta, ti bileg ti nadayeg a sarita ti naisalaysayan a pannakabangon ti Roma ket tarawidwidanna a mangilingay ti panangikaskaso manipud ti husto, ken dagiti naduduog a tinaudan.
Sarita ti pannakabangon ti Roma[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti tradisional a sarita a a naibagbaga met laeng dagiti taga-ugma a Roamno ket nangipalpalawag ti kasapaan a pakasaritaan ti siudadda kadagiti termino iti sarita ken mito. Ti naamammuan kadagitoy a mito, ken mabalin a ti kadayegan kadagiti amin ket dagiti Romanomano a mito, ket ti istoria ni Romulus ken Remus, ti dua a singin a pinsuso babaen ti maysa a babai a lobo.[13] Nangikeddengda a mangbangon ti maysa a siudad, ngem kalpasan ti maysa a panagringngor, ni Romulus ket pinatayna ti kabasatna alalaki. Segun kadagiti Romano nga analista, daytoy ket napasamak idi 21 Abril 753 BC.[14] Daytoy a sarita ket nainaipada iti dua a tradision, a napasamak iti nasapsapa a panawen, nga adda ti Troiano a nagkamang a ni Aeneas ket timmalaw idiay Italia ken nakabiruk kadagiti linia ti Romano babaen ti anakana lalaki a ni Iulus, ti kabiengas ti Julio-Claudia a dinastia.[15] Daytoy idi ket lineppas babaen ti Romano a mannaniw a ni Virgilio idi umuna a siglo BC.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Demograpia dagiti Bilbilang". Istituto nazionale di statistica (ISTAT). Disiembre 2010.
- ^ "Roma, siudad, Italia". Ensiklopedia ti Columbia (Maika-6 nga ed.). 2009.
- ^ "GaWC – TI lUbong segun ti GaWC 2010". Lboro.ac.uk. 14 Septiembre 2011. Naala idi 11 Pebrero 2012.
- ^ http://web.archive.org/web/20110516103238/http://www.atkearney.at/content/misc/wrapper.php/id/50369/name/pdf_urban_elite-gci_2010_12894889240b41.pdf
- ^ Bremner, Caroline (12 Disiembre 2008). "Panagiranggo Kaagiti Kasayaatan a Papanan a Siudad ti Euromonitor Internasional". Euromonitor International. Naala idi 2 Marso 2010.
- ^ "Dagiti Europeano a pabrika ti siudad". City Mayors. 28 Agosto 2008. Naala idi 14 Hunio 2010.
- ^ "Naipakasaritaan a Sentro ti Roma, dagiti tagikua ti Santa Sede idiay Siuda nga Agragrag-o kadagiti Ekstrateritorial a Karbengan ken San Paolo Fuori le Mura". UNESCO a Tinawtawid a Sentro ti Lubong. Naala idi 8 Hunio 2008.
- ^ Claudio Rendina, Roma ieri, oggi, domani, Newton Compton, Roma, 2007, pg. 17
- ^ Daytoy a hipotesis ket nagtaud manipud ti Romano a Gramatiko a ni Maurus Servius Honoratus.
- ^ Daytoy nga hipotesis ket nagtaud manipud kenni Plutarch
- ^ Heiken, G., Funiciello, R. kenDe Rita, D. (2005), Dagiti Pityo a Turod ti Roma: Ti Maipapan ti Heolohiko a Panagpasiar iti Agnanayon a Siudad. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan.
- ^ Wilford, John Nobel (12 Hunio 2007). "Adu pay dagit Mangibagnos iti Sarita (wenno Daytoy Kadi ket Kinapudno?) ni Romulus". New York Times. Naala idi 11 Agosto 2008.
- ^ Livy (1797). Ti Pakasaritaan ti Roma. George Baker (patarus). Naimaldit para kenni A.Strahan.
- ^ Hermann & Hilgemann(1964), p.73
- ^ Livy (26 May 2005). Ti Nasap a Pakasaritaan ti Roma. Penguin Books Ltd. ISBN 978-0-14-196307-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Roma idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Roma manipud idiay Wikivoyage
- Kitaen ti Pagsurotan ti panagbiahe idiay Roma idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Opisial
- Komuna ti Roma (Italiano)


text:
Mais
Ti mais ket dakkel nga agbukbukel a mula a minuyongan babaen dagiti patneng a tattao idiay Mesoamerika kadagiti prehistoriko a panawen. Ti adu ti bulongna nga ungkay nga agpatpataud kadagiti salapi nga aglaon ti bukel, a tinawtawagan kadagiti maripegpeg. Dagiti maripegpeg ti mais ket inus-usar iti panagluto a kas atole. Dagiti Olmec ken dagiti Maya ket minuyonganda dagiti nadumaduma a kita kadagiti amin a Mesoamerida, linutluto, giniling wenno naproseso babaen ti nikstamalisasion. Idi rugi ti agarup a 2500 BC, ti apit ket naiwarwaras iti kaaduan ti Kaamerikaan.[1] Ti rehion ket nakaparang-ay kadagiti pagtagilakuan a naibatay dagiti sobra ken dagiti nadumaduma a kita dagiti maapit a mais. Kalpasan ti isasangpet dagiti Europeano iti Kaamerikaan idi naladaw a maika-15 ken nasapa a maika-16 a sigsiglo, dagiti eksplorador ken agtagtagilako ket nangipanda kadagiti mais idiay Europa ken inpakaammoda kadagiti sabsabali a pagilian. Ti mais ket naiwarwaras kadagiti daduma apset tilubong gapu ti abilidadna a dumakkel kadagiti nadumaduma a klima. Dagiti nabaknang iti asukar a kita a tinawtawagan ti nasam-it a mais ket kadawyan dagitoy a tinaltalon a maipakan iti tao, bayat a dagiti kita ti talon a mais ket inus-usar a pangipakan kadagiti ayup.
Ti mais ket isu ti kaaduan a naimulmula nga apit ti bukbukel iti Kamerikaan, nga dda dagiti 332 a riwriw a metriko tonelada a tinawen a tinaltalon idiay Estados Unidos. Agarup a 40% iti apit — 130 riwriw a tonelada — ket inus-usar para iti mais nga etanol.[2] Ti Transhenetiko a mais (henetiko a nabaliwan a mais) ket nakabuklan ti 85% kadagiti mais a naimulmula idiay Estados Unidos idi 2009.[3]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Roney,John. "Dagiti Rugi ti Agrikultura ti Mais." Archaeology Southwest. Tomo 23, Blng. 1, Kalamiisan ti 2009, p. 4
- ^ "US Approves Corn Modified for Ethanol". The New York Times. Pebrero 11, 2011.
- ^ Dagiti Henetiko a nabalbaliwan a mula: Sangalubongan a Lugar ti Panagtalon ti Mais GMO Compass, Marso 29, 2010, naala idi Agosto 10, 2010
- Aureliano Brandolni, Andrea Brandolini. Il mais idiay Italia: storia naturale e agricola XII+370 pampanid ken 80 a namarisan a pampanid. CRF press. Bergamo, Italia, 2006.
- Ferro, D.N. ken ni Weber, D.C. Panagtaripato kadagiti Peste ti Nasam-it a Mais idiay Massachusetts
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mais idiay Wikimedia Commons


text:
Mongol nga Imperio
Ti Mongol nga Imperio (Mongolian: denggen (tulong·paammo) Mongol-yn Ezent Güren; Siriliko: MoHroлыH эзэHT rүpэH) ket rimsua idi las-ud ti maika-13 ken maika-14 a sigsiglo AD, ken isu idi ti kadakkelan nga agkakasigkay a daga nga imperio iti pakasaritaan ti nagtagitaoan.[1] Mangrugi daytoy idiay estepa ti Tengnga nga Asia, daytoy ket dimteng a gimmay-at manipud idiay Daya aEuropa aginggana idiay Baybaya iti Hapon, a nangsaksakop kadagiti paset ti Siberia iti amianan ken gimmay-at nga agpaabagatan iti Abagatan a daya nga Asia, ti Indiano a subkontinente, ti Irani a banak, ken ti Tengnga a Daya. Iti kalatakan a gay-atna daytoy ket sumaksakop ti9,700 km (6,000 mi), nakasakop ti kalawa iti 24,000,000 km2 (9,300,000 sq mi),[2][3][4][5] 16% iti dagup a kalawa iti Daga, ken agtengtengel ti panaturay kadagiti populasion ti sumurok a 100 a riwriw.
Ti Mongol nga imperio ket rimsua maniud ti panagkaykaysa iti Mongol ken [dagiti [Tatao a Turko|Turko]] a tribu iti naipakasaritaan a Mongolia babaen ti panangidaulo ni Genghis Khan. Ni Genghis Khan ket isu idi ti nairangarang nga agturay kadagiti amin a Mongol idi 1206. Ti imperio ket napardas a dimakkel babaen ti panagturayna ken kalpasanna dagiti pay panagturay dagiti kaputotanna, a nangipatpatulod kadagiti panagraut iti amina turong.[6][7][8][9][10][11] Ti nawatiwat a transkontinental nga imperio a nangikapet ti daya iti laud nga adda ti maysa a naipatpatungpal a Pax Mongolica ket nangpalpalubos ti panagtagilako, dagiti teknolohia, dagiti kammasapulan ken dagiti ideolohia a maiwarwaras ken pakisinnukatan iti ballasiw ti Eurasia.[12][13]
Ti imperio ket nangrugrugi a naisinsina a kas ti maysa aresulta kadagiti gubat a maipangge kadagiti panagsasaruno, a kas dagiti appo ni Genghis Khan ket nagsisinnuppiatda no ti naarian a linia ket nasken a amangsurot manipud ti anak a lalaki ni Genghis ken ti tumawid a ni Ögedei, wenno ti maysa kadagiti sabali nga anakna a lalaki a kas ni Tolui, Chagatai, wenno ni Jochi. Dagiti Toluid ket nagballigida kalpasan ti nadara a panagpurga kadagiti sangkatipunan ti Ögedeid ken Chagataid, ngem dagiti panagsisinnuppiat ket nagtultuloy kadagiti kaputotan iti Tolui. Idi timaysa a Nalatak a Khan ket pimmusay, dagiti kasuppiat a konsilo ti kurultai ket aggigiddanda nga agpili kadagiti nadumaduma a sumaruno, a kas ti agkabsat a lallaki a ni Ariq Böke ken ni Kublai, isuda a dua ket napili ken dagitoy dua ket saanda laeng a nagsinnungat, ngem nangikaskasoda pay kadagiti kumarkarit manipud kadagiti kaputotan ni Genghis nga annakna a lallaki.[14][15] Ni Kublai ket nagballigi a nangala ti bileg, ngem sinaruno daytoy ti sibil a gubat, idi ni Kublai ket nagpaspadas, ngem napaay, a nangal manen ti panagtengngel dagiti pamilia ti Chagatayid ken Ögedeid.
Ti Gubat ti Ain Jalut ket nangmarka ti nangato a puntos ti danum iti Mongol a panagrukma, ken idi ti immuna nga banse ti Mongol a permanente a naabak iti dagus a gubat iti paggugubatan. Kalpasan dagiti dati a pnnakaabak iti pagggubatan, dagiti Mongol ket kankanayonda a nagsubsubli ken nagibalbales kadagiti pannaka-abakda, a dimtengan daytoy pannaka-abak dagiti kabusorda. Ti Gubat ti Ain Jalut ket nangmarka ti immuna a panawen a naaramidda daytoy.
Babaen ti panawen nga ipupusay ni Kublai idi 1294, ti Mongol nga Imperio ket nabungbungtol kadagiti uppat a nagsisina a khanate wenno imperio, a ti tunggal maysa ket ket napnapan kadagiti bukodda nga interesado ken gandat: ti Nabalitokan a Horda a khanate iti amianan a laud, ti Chagatai Khanate iti laud, ti Ilkhanate iti abagatan a laud,ken ti Yuan a Dinastia a naikuartelidiay moderno nga aldaw a Beijing.[16] Idi 1304, dagdi tallo a lumaud a khanate ket nabiitda a nangawat ti nominal a panangituray ti Yuan a Dinastia,[17][18] ngem idi naparmek babaen ti Han nga Insik a [[Ming a Dinastia] idi 1368, ti Mongol nga Imperio ket kanungpalan a nawara.
Dagiti linaon
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti pudno apundasion daytoy a siudad ket saan anapasamak aginggana idi 1220, ken nagserbi a kas ti kapitolio ti Mongol nga Imperio aginggana idi 1259.
- ^ Kalpasan ti ipupusay ni Möngke Khan idi 1259, awan idi ti agmaymaysa a nangruna a siudad iti imperio, a ti Dadu ket isu ti kapitolio ti Yuan a Dinastia manipud idi 1272 aginggana idi 1368.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Morgan. Dagiti Mongol. p. 5.
- ^ Finlay. Pilgrim Art. p.151.
- ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/102315/history-of-Central-Asia/73543/Creation-of-the-Mongol-empire
- ^ «Mongolia se encomienda a Gengis Jan» (Espaniol). El País 18.08.2007 (2007). Consultado el 19/06/2008.
- ^ Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall ken Peter Turchin (2006). "Daya-Laud nga Orientasion dagiti Naipakasaritaan nga Imperio" (PDF). Warnakan dagiti Sistema ti Lubonga Panagsukisok (Unibersidad ti Connecticut). 12 (blng. 2): 219–229.
- ^ Diamond. Guns, Germs, ken Steel. p. 367.
- ^ Dagiti Mongol ken Ruso, babaen ni George Vernadsky
- ^ Ti Mongol a Lubong nga IMperio, 1206-1370, babaen ni John Andrew Boyle
- ^ Ti Pakasaritaan ti Tsina, babaen ni David Curtis Wright. p. 84.
- ^ Ti Nasap a Sibilisasion ti Tsina, babaen ni Yong Yap Cotterell, Arthur Cotterell. p. 223.
- ^ Dagiti Mongol ken dagiti Mamluk: Ti Mamluk-Ilkhanid a Gubat, 1260–1281 babaen ni Reuven Amitai-Preiss
- ^ Gregory G.Guzman "Dagiti kadi barbaro ket negatibo wenno positibo a banag iti taga-ugma ken mediebal a pakasaritaan?", Ti Historiador 50 (1988), 568-70.
- ^ Allsen. Kultura ken Panagrukma. p. 211.
- ^ "Ti Islamikoa Lubong aginggana idi1600: Ti Nabalitokan a Horda". Unibersidad ti Calgary. 1998. Naala idi Disiembre 3, 2010.
- ^ Michael Biran. Ti Qaidu ken ti Ibabangon ti Nawaya nga Estado ti Mongol idiay Tengnga nga Asia. The Curzon Press, 1997, ISBN 0-7007-0631-3
- ^ Ti Cambridge a Pakasaritaan ti Tsina: Ganganaet a Turay ken dagit Pagbeddengan nga Estado. p. 413.
- ^ Jackson. Dagiti Mongol ken ti Laudt. p. 127.
- ^ Allsen. Kultura ken Panagrukma'. pp. xiii, 235.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Allsen, Thomas T. (1987). Mongol nga Imperialismo: Dagiti Annuroten ti Nalatak a Qan Möngke idiay Tsina, Rusia, ken ti Islamiko a Dagdaga, 1251-1259. Unibersidad ti California a pagmalditan. ISBN 978-0520055278.
- Allsen, Thomas T. (2004). Kultura ken panagrukma iti Mongol Eurasia. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-0-521-60270-9.
- Amitai-Preiss, Reuven (1995). Dagiti Mongol ken Mamluk: Ti Mamluk-Ilkhanid a Gubat, 1260–1281. Cambridge, UK; New York, USA: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-0-521-46226-6.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brent, Peter. Ti Mongol nga Imperio: Genghis Khan: Ti panagballigina ket ti Legadona. Book Club Associates, Londres. 1976.
- Buell, Paul D. (2003). Naipakasaritaan a Diksionario iti Mongol a Lubong nga Imperio. The Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-4571-7.
- May, Timothy. "Ti Mongol nga Arte iti Gubat." Westholme Publishing, Yardley. 2007. ISBN 978-1-59416-046-2 / ISBN 1-59416-046-5
- May, Timothy. Ti Mongol a Panagrukma a Pakasaritaan ti Lubong (Reaktion Books, inwarwaras babaen ti Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan; 2012) 319 pampanid
- Rossabi, Morris. Dagiti Mongol: Ti Ababa Unay a Pangyuna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2012. ISBN 978-0199840892
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mongol nga Imperio idiay Wikimedia Commons
- Genghis Khan ken dagiti Mongol
- Ti Mongol nga iMperio
- Dagiti Mongol
- Biograpia ni Genghis Khan
- Dagiti Mongol iti Pakasaritaan ti Lubong
- Ti Mongol nga Imperio para kadgiti estudiante
- Paradoxplace a Panirigan a Pampanid kadagiti Mongol nga Emperador
- Panaglaglagip kadagiti Mongol ni William iti Rubruck
- Mongol a panagraut iti Rus (ladladawan)
- Sangalubongan a Dagu dagiti Natay
- Google Earth -Mongol nga Imperio


text:
Ampibia
Dagiti ampibia ket dagiti ektotermiko, tetrapoda a bertebrata iti klase ti Amphibia (Griego ἀuφí, amphi, "dua" + Bíoς, bios, "biag"). Dagitoy ket agnaedda kadagiti nadumaduma a pangtaengan a kaaduan kadagiti sebbangan ket agnanaed iti kaunegan ti naindagaan, posorial, arboreal wenno dagiti nasadiwa a danum nga akuatiko nga ekosistema. Dagiti ampibia ket kadawyan a mamngrugida a kas dagiti dangandangan nga agbibiag iti danum, ngem adda met dagiti sebbangan a nakaparang-ay ti naampon a panagkukua tapno maliklikan dagitoy. Ti ubing ket sapasapa mapan iti young generally undergo metamorposis manipud ti dangandangan nga awan ti asang aginggana iti porma a manakman nga agang-anges iti angin kadagiti barada. Dagiti ampibia ket usarenda dagiti kudilda a kas maysa a sekondario a rabaw ti panagangesan ken adda met dagiti bassit a naindagaan a bannasak ken dagiti tukak nga awan dagitibarana ken interoda a mangikeddeng iti kudil. Dagitoy ket superpisial a kapada dagiti reptilia ngem, no kakuyogda dagiti mamalia ken dagiti billit, dagiti reptilia ket [amniota]] ken saan a makasapul kadagiti bagi ti danum tapo agpataudda. Iti kaadda ti narikut a kammasapulanda iti panagpataud ken sumagepsep a kudkudil, dagiti ampibia ket kankanayon a dagiti ekolohiko a panagibaga ken dagiti kinaudi a dekada, addan dagiti dramatiko a pannakaapday dagiti populasion ti ampibia para kadagiti adu a sebbangan iti lawlaw ti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Blackburn, D.C. & Wake, D.B. (2011). "Klase Amphibia Gray, 1825". Iti: Zhang, Z.-Q. (Ed.), "Biodibersidad ti ayup: Ti pagsurotan ti nangatngato nga agpang ti pannakaidasig ken panagsukimat ti taksonomiko a kabaknang". Zootaxa 3148: 26–38.
Dagiti nadakamat a testo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dorit, R. L.; Walker, W. F.; Barnes, R. D. (1991). Soolohia. Saunders College Publishing. ISBN 978-0-03-030504-7.
- Stebbins, Robert C.; Cohen, Nathan W. (1995). Ti Masna a Pakasaritaan dagiti Ampibia. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-03281-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Biolohiko a pannakaidasig
Ti bilohiko a pannakaidasig, wenno sientipiko a pannakaidasig iti bilolohia, ket maysa apamay-an iti sientipiko a taksonomia nga inus-usar a panangigrupo ekn panangikategoria kadagiti organismo kadagiti grupo a kas ti henero wenno sebbangan. Dagitoy a grupo ket naamammuan a kas dagiti takson.
Ti moderno a biolohiko a pannakaidasig ket adda ti ramutna iti obra ni Carolus Linnaeus, nga isu ket nangigrupo kadagiti sebbangan segun kadagiti nagbibingayan a pannakailasin. Dagitoy a panangigrupo ket nabaliwanen gapu iti Darwiniano a pamunganayan iti sapasap a taudan. Iti pannakaiyammo iti kladistiko a pamay-ay idi naladaw a maika-20 a siglo, ti pilohenetiko a taksonomia a nakaigrupuan dagiti organismo a puro a naibatay iti nainperensia nga ebolusionario a pannkaikabagian, a saan a nangikaskaso ti morpolohiko a pannakaipadpada, ket nagbalinen a sapasap kadagiti dadduma a lugar ti biolohia.[1] Ti molekular a pilokenetiko, nga agus-usar iti DNA a panagsisinnnaruno a kas datos, ket nangiturong pay akadagiti kinaudi a panagbalbaliw ken mabalin nga gatultuloy daytoy iti kastoy. Ti biolohiko a pannakaidasig ket tagikua ti siensia iti biolohiko a sistematika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Laurin, M. (2010). "Ti suhetibo a kasasaad dagiti Linneo a kategoria ken ti nagbanaganan iti ebolusionario a biolohia ken dagiti biodibersidad a panagadal". Dagiti Kontribusion iti Soolohia 79 (4). Naala idi 21 Marso 2012.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Atran, S. (1990). Dagiti KOgnitibo a Pundasion iti masna a pakasaritaan: para iti antropolohia ken siensia. Cambridge, Inglatera: Unibersidad ti Cambridge a Pagm,lditan. xii+360 pages. ISBN 0-521-37293-3.
- Larson, J. L. (1971). Rason ken panagsanay. Ti representasion iti Masna nga Urnos iti obra ni Carl von Linne. Berkeley, California: Unibersidad ti California a Pagmalditan. VII+171 pages.
- Mayr, Ernst & Bock, W.J. (2002). "Dagiti pannakaidasig ken dadduma pay a sistema ti panangurnos". J. Zool. Syst. Evol. Research 40 (4): 169–94. doi:10.1046/j.1439-0469.2002.00211.x.
- Schuh, R. T. ken ni A. V. Z. Brower. (2009). Biolohiko a Sistematika: dagiti pamunganayan ken panangipakat (maika-2 nga edn.) Unibersidad ti Cornell a Pagmalditan xiii+311 pages. ISBN 978-0-8014-4799-0
- Sebbangan 2000 & ITIS Katologo ti Biag 2008
- Stafleau, F. A. (1971). Linnaeus ken dagiti Linneo. Ti panangiwaras kadagiti kapanunotandad iti sistematiko a boatanika, 1753–1789. Utrecht: Oosthoek. xvi+386 pages.


text:
Masna a didigra
Ti masna a didigra ket isu ti nangruna makabusor a pasamak a pagbanagan manipud dagiti masna a proseso iti Daga; dagiti kaspagarigan ket dagiti layus, dagiti panagpugso ti bulkan, dagiti gingined, dagiti tsunami, ken dagiti dadduma pay a heolohiko a proseso. Ti masna a didigra ket mabalin a gapuanan ti pnnakapukaw iti biag wenno pannakadadael iti tagikua, ken kadawyan a mangibati kadagiti ekonomiko a pannakadadel kadagiti malabsanna, ti kakaro daytoy ket depende iti kapinget dagiti napektaran a populasion , wenno ti abilidadda nga umimbag.[1]
Ti maysa a makabusor a pasamak ket saan a pakaipangatuan ti agpang iti didgra no mapasamak iti lugar nga awan ti madanaw a populasion.[2][3][4] Iti maysa a madanar a lugar, nupay kasta, a kas ti San Francisco, ti maysa agingined ket mabalin nga adda iti makadidigra apagbanagan ken makabati ti napaut a pannakadadael, a makasapul iti tawtawen a panagsimparequiring years to repair.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ G. Bankoff, G. Frerks, D. Hilhorst (eds.) (2003). Pannakadanar a Panagmapa: Dagiti Didigra, Panagrang-ay ken Tattao. ISBN ISBN 1-85383-964-7 Kitaen ti
|isbn=pateg (tulong).
- ^ Luis Flores Ballesteros. "Ania kadi ti mangikeddeng ti didigra?" 54 Pesos Sep 2008:54 Pesos 11 Sep 2008.
- ^ D. Alexander (2002). Dagiti Pamunganayan ti Panagplano ti Emerhensia ken Panangimaton. Harpended: Terra publishing. ISBN ISBN 1-903544-10-6 Kitaen ti
|isbn=pateg (tulong).
- ^ B. Wisner, P. Blaikie, T. Cannon, ken ni I. Davis (2004). Mariesgo - Dagiti Masna a Peggad, pannakadanar ti tattao ken dagiti didigra. Wiltshire: Routledge. ISBN ISBN 0-415-25216-4 Kitaen ti
|isbn=pateg (tulong).


text:
Gubat ti Sangagasut a Tawtawen
Ti Gubat ti Sangagasut a Tawtawen ket dagidi serie ti suppiat a nailaban manipud idi 1337 aginggana idi 1453 a nagbaetan ti Inglatera ken Pransia. Daytoy ket nagbanagan ti maysa a dinastiko a suppiat a nangrugi manipud idi ni Guillermo ti Agparparukma a nagbalin nga Ari ti Inglatera bayat a nagtultuloy a Duke ti Normandia. A kas ti duke ti Normandia, dagiti Inggles nga ari adda utangda nga agraem ti Ari ti Pransia ngem kasla dagiti immununa a duke dagitoy ket nagtaginayonna ti adu nga autonomia. Ti riri a panagraem ket maysa idi a seremonia a ti riri nga agup-upa wenno basalo ket nangisalda ti panagraem ken panagparukma kadagiti apona ti riri. Daytoy a panagsanay ket napasardeng idi maikasangapulo ket uppat a siglo idi ni Eduardo III ket napaay a nakaited ti panagraem kenni Philip VI ti Pransia ken ni Philip ket saan a nangtaripatu ti inkarina a panagisubli ti paset ti Guienne nga innala ni CarlosIV. Dagiti dadduma pay a nangruna a banag ket mairaman dagiti nadumaduma a naggigiddiat a panagpadas a panagtengngel ti paglakkuan ti Inggles a lana.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Anglo-Normando a dinastia a nagturay ti Inglatera, manipud ti Normando a Panagrukma ti 1066, ket naipatingga idi babaen ti maysa panakikaduaan a nagbaetan ni Geoffrey ti Anjou ken Roberto ti Gloucester, a ti anak a lalaki ni Geoffrey a ni Enrique ket nagbalin a ti immuna kadagiti Angevino nga ari ti Inglatera idi 1153.[1] Ti Ari ti Inglatera ket dagus a nagturturay kadagiti adadu a teritorio iti kontinente ngem ni ti Ari ti Pransia. Ti panakabalin daytoy a parikut ket dagiti idi duke ti Normandia, dagiti Inggles nga ket nakautangda ti panagraem ti Ari ti Pransia, nupay kasta dagiti duke ket adda isuda kadagiti adu nga autonomia manipud idi maika-11 a sigloken dagiti masakbayan ken saan idia daytoy a parikut iti panagsanay.[2]
Ni Ari Juan ket nakatawid ti adu nga estado manipud kenni Ari Ricardo I. Nupay kasta, ni Philip II ti Pransia ket nakeddeng a nagtignay a nangala ti gundaway ti kinakapsut ni Ari Juan, iti kinalegado ken maipapan ti milisia, ken babaen idi 1204 ket nagballigi iti panagtengngelna kadagiti kaaduan a taga-ugma a teritoria a tagtagikua. Ti simmarsaruno a Gubat ti Bouvines (1214), a mairaman ti Saintonge a Gubat (1242) ken ti kanungpalan ti Gubat ti Santo-Sardos (1324), ket nagpabassit kadagit itinengtengngel ti Inglatera iti kontinente kadagiti bassit a probinsia idiay Gasconia, ken ti kompleto a panakapukaw ti Normandia.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bartlett. Ti Inglatera babaen dagiti Normando ken Angevino nga ari. p. 22
- ^ Bartlett. Ti Inglatera babaen dagiti Normando ken Angevino nga ari. p. 17
- ^ Gormley. Gubat ti Sangagasut a Tawtawen: Pakabuklan Estado nga Unibersidad ti Ohio
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Gubat ti Sangagasut a Tawtawen idiay Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Panagilak-am
Ti panagilak-am ket isu ti panagiraman iti linaon ti maysa a dokumento iti sabali a dokumento babaen ti reperensia. Iti Wikipedia, daytoy ket mangibagbaga ti maysa a pamay-an ti sopwer ti MediaWiki a mangpalubos a mairaman ti linaon ti maysa a panid iti linaon ti sabali a panid, babaen ti panagikabil ti reperensia manipud iti taudan a panid idiay witext ti puntaan a panid. Dagiti panagbalbaliw a maar-aramid iti maysa a panid ket automatiko a maiballatek kadagiti amin a panid a nakailak-aman ti panid. Ti panid a panggepen a mailak-am kadagiti sabsabali a panid ket isu ti makunkuna a plantilia.


text:
Mamati Kadi Dagiti Eskolar a Nagbiag ni Jesus?
Adda natibker a pammaneknek dagiti eskolar a mamati a nagbiag ni Jesus. Mainaig kadagiti panangdakamat dagiti historiador idi umuna ken maikadua a siglo maipapan ken ni Jesus ken dagiti nagkauna a Kristiano, kastoy ti kuna ti Encyclopædia Britannica, 2002 nga Edision: “
Dagitoy a nagduduma a reperensia paneknekanda nga uray idi un-unana, dagiti bumusbusor iti Kristianidad namatida a talaga a nagbiag ni Jesus, a makueskuestionaran iti immuna a gundaway ken kadagiti di umiso a rason idi ngudo ti maika-18 a siglo, kabayatan ti maika-19 a siglo, ken idi rugrugi ti maika-20 a siglo.”
Idi 2006, kastoy ti kuna ti libro a Jesus and Archaeology: “
Awan ti mapagtalkan nga eskolar ita a saan a mamati a nagbiag ti Judio nga agnagan iti Jesus nga anak ni Jose; aklonen ti kaaduan nga adu itan ti ammotayo maipapan kadagiti inaramidna ken kadagiti pamunganayan a pannursurona.”
Ipakita ti Biblia a ni Jesus ket pudpudno a persona. Nailanad iti dayta ti nagan dagiti kapuonanna ken ti pamiliana. (Mateo 1:1; 13:55) Nailanad pay ti nagan dagiti prominente nga agtuturay a kapanawenan ni Jesus. (Lucas 3:1, 2) Dagita a detalye ket nakatulong kadagiti managsirarak a mangpasingked iti kinaumiso dagiti salaysay ti Biblia.


text:
1865
Ti 1865 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Dominggo iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – Ni Abraham Lincoln Presidente ti Estados Unidos ket na-inagurado para iti maikadua a termino; Ni Andrew Johnson ket nagbalin a Bise Presidente.
Abril–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 14 – Ni Abraham Lincoln ket napaltogan idiay Teatro ni Ford idiay Washington, D.C. babaen ni John Wilkes Booth.
Hulio–Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 16 – Ti Republica Dominicana ket nakaala men ti panakawayawaya manipud ti Espana.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio–Disembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 27 – Charles G. Dawes, Bise Presidente iti Estados Unidos, nagungunaan ti Prenio Nobel iti Kappia (pimmusay 1951)
- Nobiembre 2 – Warren G. Harding, maika-29 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1923)
- Disiembre 30 – Rudyard Kipling, Britaniko a mannurat, Nobel a laureado (pimmusay 1936)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 15 – Abraham Lincoln, maika-16 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1809)
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti 1865 idiay Wikimedia Commons