text:
Alexander Pushkin
Ni Alexander Sergeyevich Pushkin (Ruso: AлekcáHдp CepréeBич ПýшkиH, tr. Aleksandr Sergeyevich Pushkin; IPA: [ɐlʲɪˈksandr sʲɪˈrɡʲejɪvʲɪtɕ ˈpuʂkʲɪn] ( denggen); 6 Hunio [D.E. 26 Mayo] 1799 – 10 Pebrero [D.E. 29 Enero] 1837) ket maysa idi a Ruso a mannurat ti Romantiko a panawen[1] nga isu ti naipanpanunotan babaen dagiti adu a ti kalatakan a Ruso a mannaniw[2][3][4][5] ken ti nangbangon ti moderno a Ruso a literatura.[6][7]
Isu ket naipasngay iti Ruso a nobilidad idiay Moscow, ni Pushkin ket nangipablaak ti immuna a daniwna ti tawen a sangapulo ket lima, ken nawatiwat a nabigbigan babaen ti literario a patakder babaen ti panawen apanagturposna manipud ti Liseo Tsarskoye Selo.
Bayta ti nainget a panagsisiim ti politikal a polis ti Sar ken saan idi a makaipablaak, ni Pushkin ket nagsurat ti kadayegan a pabuyana, ti drama a Boris Godunov. Ti nobelana iti berso, a Eugene Onegin, ket naserialisado idi nagbaetan ti 1825 ken 1832.
Isu ket arsagid no maipanggep ti dayawna, ni Pushkin ket nakilablaban idi kadagiti duapulo ket siam a duelo, ken nakaroa nasugatan iti kastoy a pasamak kenni Georges-Charles de Heeckeren d'Anthès. Ni D'Anthès, ti maysa a Pranses nga opisial a nagserserbi ti Rehimento ti Kabaliero a Guardia, ket nagpadpadas a nagsulisog ti asawa ni mannaniw, a ni Natalya Pushkina. Ti nasapa nga ipupusay ni Pushkin ti tawen a 37 ket naipammategan a kas maysa a didigra para iti Ruso a literatura.
Biag ken karrer[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ama ni Pushkin, a ni Sergei Lvovich Pushkin (1767–1848), ket nagtaud manipud kadagiti nalatak a pamilia ti Ruso a nobilidad a nakasurot ti kaputotanna manipud idi maika-12 a siglo.[8][9]
Ti ina ni Pushkin a ni Nadezhda (Nadya) Ossipovna Gannibal (1775–1836) ket nagtaud manipud ti apongna a baket manipud ti amana a nagtaud manipud ti Aleman ken Eskandinabo a nobilidad.[10][11] Isu ket anak a babai ni Ossip Abramovich Gannibal (1744–1807) ken ti asawana, a ni Maria Alekseyevna Pushkina (1745–1818).
Ti ama ni Ossip Abramovich Gannibal, ti nalatak nga apong a lakay ni Pushkin, ket ni Abram Petrovich Gannibal (1696–1781), ti nangisit nga Aprikano nga ayaban a pinadakkel ni Pedro ti Natan-ok. Ni Abram ket nagsurat kenni Empresa Elizabeth, ti anak a babai ni Pedro ti Natan-ok, nga isu ket manipud idi idiay ili ti "Lagon". Dagiti Ruso a biograpo ket nangipatinggada manipud iti rugi daytoy a ti Lagon ket adda idiay Etiopia, ti maysa a pagilian nga adda ti panakaitaripnong ti Ortodokso a Kristiano a ni Vladimir Nabokov, idi agsuksukimat ti Eugene Onegin, daytoy ket nakaipakita ti panagdudua iti daytoy a teoria ti Etiopiano a taudan. Idi 1995 ni Dieudonné Gnammankou ket nagipakita ti napigsa a kaso a ti "Lagon" ket maysa nga ili idi a mabirukan idiay akin-abagatan nga igid ti Danaw Chad, nga itan ket idiay akin-amianan a Kamerun. Nupay kasta, awan ti naipatingga nga ebidensia para kadagitoy a teoria.[8][9][11][12][13][14] Kalpasan ti panagadalna idiay Pransia a kas maysa a milisia nga inheniero, ni Abram Gannibal ket nagbalin a gobernador ti Reval ken nagbalin nga isu ti Général en Chef (ti maikatlo a kangatuan a ranggo ti buyot) a nangidadaulo ti panagpatakder kadagiti puerto ti baybay ken dagiti kanal idiay Rusia.
Naipasngay idiay Moscow, ni Pushkin ket nangipablaak ti immuna a daniwna idi agtawen ti limapulo ket lima. Babaen ti panawen a panagturposna a nagadadal a kas paset ti immuna a panagturpos ti klase ti prestihioso nga Imperial a Liseo idiay Tsarskoe Selo idiay asideg ti San Petersburgo, ti kalaingna ket nawatiwat idin a nabigbigan iti kaunegan a buya ti Ruso a literario. Kalpasan ti panagadalna, ni Pushkin ket napan iti narag-o ken nariri nga intelektual a kultura dagiti katutubo iti kapitolio, ti San Petersburgo. Idi 1820 isu ket nangipablaak ti immuna nga atiddog a daniwna, ti Ruslan ken Lyudmila, iti katengngaan ti adu a kontrobersia a maipanggep ti suhetona ken estilo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Basker, Michael. Pushkin ken Romantisismo. Iti Ferber, Michael, ed., Ti Kadua ti Europeano a Romantisismo. Oxford: Blackwell, 2005.
- ^ Ababa a Biograpia manipud ti Unibersidad ti Virginia, naala idi 24 Nobiembre 2006.
- ^ Allan Reid, "Ti Kalatakan a Mannaniw ti Ruso/Nasabrak a tao", naala idi 2 Septiembre 2006.
- ^ "Ti Pushkin gurigor ket saksakupenna ti Russia". BBC News, 5 Hunio 1999, Naala idi 1 Septiembre 2006.
- ^ "Ti Biograpo ket nangabak ti nangina a presio ti libro". BBC News, 10 Hunio 2003, Naala idi 1 Septiembre 2006.
- ^ Biograpi ani Pushkin idiay Instituto ti Ruso a Literario "Pushkin a Balay". Naala idi 1 Septiembre 2006.
- ^ Maxim Gorky, "Pushkin, Ti panakikeddeng ti pateg". Naala idi 1 Septiembre 2006.
- ^ a b "Dagiti kaputotan ni Aleksander Sergeevich Pushkin idiay". Genealogics.org. Naala idi 2 Marso 2010.
- ^ a b H. K. TeлeToBa [N. K. Teletova] (2007).
- ^ Лиxayr [Lihaug], Э. Г. [E. G.] (Nobiemmre 2006). "Пpeдkи A. C. ПyшkиHa B ГepMaHии и CkaHдиHaBии: пpoиcxoждeHиe XpиcTиHы PerиHы Шëбepr (ГaHHибaл) oT Kлayca фoH Гpaбo из Гpaбo [Dagiti kaputotan ni A. S. Pushkin idiay Alemania ken Eskandinabia: Taudan ni Christina Regina Siöberg (Hannibal) manipud kenni Claus von Grabow zu Grabow]". ГeHeaлorичeckий BecTHиk [Genealogical Herald].–CaHkT-ПeTepбypr [San Petersburgo] 27: 31–38.
- ^ a b Lihaug, Elin Galtung (2007). "Aus Brandenburg nach Skandinavien, dem Baltikum und Rußland. Eine Abstammungslinie von Claus von Grabow bis Alexander Sergejewitsch Puschkin 1581–1837". Archiv für Familiengeschichtsforschung 11: 32–46.
- ^ Dagiti obra ni Alexander Pushkin Babaen ni Alexander Pushkin
- ^ Dieudonné Gnammankou, Abraham Hanibal — l'aïeul noir de Pouchkine, Présence Africaine Éditions, Paris 1996. ISBN 2-7087-0609-8.
- ^ "Ti Aprikano Prinsesa ken dagiti Ruso a Mannani". Ti New York Times.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Binyon, T. J. (2002) Pushkin: Ti Biograpia. Londres: HarperCollins ISBN 0-00-215084-0; Edision ti Estados Unidos: New York: Knopf, 2003 ISBN 1-4000-4110-4
- Yuri Druzhnikov (2008) Balud ti Rusia: Ni Alexander Pushkin ken ti Politikal nga Usar ti Nationalismo', Transaction Publishers ISBN 1-56000-390-1
- Dunning, Chester, Emerson, Caryl, Fomichev, Sergei, Lotman, Lidiia, Wood, Antony (Nagipatarus) (2006) Ti Di nasensura a Boris Godunov: Ti Kaso para iti Kasisigud a Komedia ni Pushkin Unibersidad ti Wisconsin a Pagmalditan ISBN 0-299-20760-9
- Feinstein, Elaine (ed.) (1999) Kalpasan ni Pushkin: dagiti bersion ti dandaniw ni Alexander Sergeevich Pushkin babaen dagiti kontemporario a mannaniw. Manchester: Carcanet Press; Londres: Folio Society ISBN 1-85754-444-7
- Pogadaev, Victor (2003) Penyair Agung Rusia Pushkin dan Dunia Timur (Ti Nalatak a Ruso a mannaniw a ni Pushkin ken tiOriental a Lubong). Dagiti Monograpo a Serie. Sentro para iti Sibilisasional a Dialogo. Unibersidad ti Malaya. 2003, ISBN 983-3070-06-X
- Vitale, Serena (1998) Ti buton ni Pushkin; patarus manipud ti Italiano babaen ni Ann Goldstein. New York: Farrar, Straus & Giroux ISBN 1-85702-937-2
- TeлeToBa, H. K. (Teletova, N. K.) (2007) ЗaбыTыe poдcTBeHHыe cBязи A.C. ПyшkиHa (Ti Nalipatan a panakaikapetan ti pamilia ni A. S. Pushkin). Sain Petersburgo: Dorn OCLC 214284063
- Wolfe, Markus (1998) Masoneria iti biag ken literatura. Munich: Otto Sagner ltd. ISBN 3-87690-692-X
- Wachtel, Michael. "Ni Pushkin ken ti Wikipedia" Pushkin Review 12-13: 163-66, 2009–2010
- Jakowlew, Valentin. “Pakada a Pangrabii ni Pushkin idiay Paris“ (Testo iti Ruso) Koblenz (Alemania): Fölbach, 2006, ISBN 3-934795-38-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ob-obra a mainaig ti Alexander Pushkin idiay Wikisource
Dagiti sasao a mainaig ti Alexander Pushkin idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Alexander Pushkin idiay Wikimedia Commons
- Alexander Pushkin
- 1799 a pannakaipasngay
- 1837 nga ipupusay
- Tattao manipud idiay Moscow
- Dagiti romantiko a mannaniw
- Tattao a Ruso ti Aleman a kaputotan
- Tattao a Ruso ti Sueko a kaputotan
- Tattao ti Aprikano a kaputotan
- Tattao a Ruso ti maika-19 a siglo
- Dagiti pimmusay babaen ti paltog idiay Rusia
- Dagiti duelista
- Masoneria idiay Rusia
- Dagiti mannaniw ti pagsasao a Pranses
- Dagiti Ruso a dramatista ken dramaturgo
- Dagiti mannaniw ti pagsasao a Ruso
- Ruso a nobilidad
- Dagiti Ruso a nobelista
- Dagiti Ruso a naipakasaritaan a nobelista
- Dagiti Ruso a mannaniw
- Dagiti Ruso a mannurat ti ababa a sarita
- Dagiti kameng ti Ruso nga Akademia
- Teatro ti maika-19 a siglo
- Dagiti agipatpatarus kenni Dante Alighieri
- Dagiti agipatpatarus ti Italiano
- Alumni ti Liseo Tsarskoye Celo


c: text/html

text:
Panunot
Ti panunot ket sapsap a mangitudo ti aniaman nga isip wenno kasaririt a tignay a pakairamanan ti suhetibo nga addaan rikna ti maysa a tao. Mabalin a mangitudo daytoy ti tignay a panagpanunot wenno dagiti pagbanagan kadagiti [[binukel ti panunot] wenno dagiti panangurnos kadagiti kapanunotans. Dagiti kapadpada pay a konsepto ket mairaman ti kognision, sensibilidad, addaan rikna, ken imahinasion.[1] Gaputa ti panunot ket gangani a buklen amin a tignay ti tao ken dagiti pannakitignay, ti pannakaawat kadagiti taudan a pisikal ke metapisikal, dagiti proseso, ken dagiti pagbanagan ket nabayagen a gandat kadagiti adu nga akademiko a disiplina a mairaman ti, biolohia, pilosopia, sikolohia, sosiolohia ken dadduma pay.
Ti panagpanpanunot ket mangpalubos kadagiti parsua a makaawat wenno imodelo ti lubong kadagiti nadumaduma a waya, ken tapno mairepresenta wenno maipatarus kadagiti waya a naisangayan kaniada, wenno mangibagay kadagiti kammasapulanda, dagiti pannakaikapet, kadagiti panggepen, dagiti plano, dagiti panagikeddeng, dagiti gibus ken dagiti essem.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Baro a Kolehio a Diksionario II ti Webster, Webster Staff, Webster, Houghton Mifflin Company, Edision: 2, nailustrado, nabaliwan Inpablaak babaen ti Houghton Mifflin Harcourt, 1999, ISBN 0-395-96214-5, ISBN 978-0-395-96214-5, pg. 1147
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Panagpanpanunot idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plantilia:Tl
Ti plantilia ti silpo ti plantilia (template link) ket simple a macro plantilia nga inus-usar a mangipakita ti nagan ti plantilia a kas silpo a napalikmutan kadagiti pangrikep, tapno maipakita no kasano a maipakita ti nagan ti plantilia no mausar iti kodigo. Daytoy ket nagruna a maus-usar ti pagsursuruan ken dokumentasion. Ti ababa a kas pagarigan ket ti ti kodigo ti:
-
{{Tl|Kaspagarigan}}
-
- ket agpataud ti
- {{Kaspagarigan}}
Ti narikrikut a pannakaidumduma ket naipalawag dita baba.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket isu ti dokumentasion ti TemplateData para iti plantilia nga inus-usar babaen ti VisualEditor.
Tl
Daytoy a plantilia ket agiparang ti nagan ti plantilia a kas silpo a napalikmutan kadagiti pangrikep, tapno maipakita no kasano a maipakita ti nagan ti plantilia no mausar iti kodigo. Daytoy ket nagruna a maus-usar ti pagsursuruan ken dokumentasion.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
{{tlg}} ket isu ti kaaduan a kadawyan, mangpalubos daytoy ti aniaman a panaglalaok ti estilo ti testo ken/wenno dagiti pagpilian ti estilo ti silpo.
2 = Mangpawil ti panagbalkot ti testo babaen ti panangikabil daytoy iti uneg dagiti etiketa ti
... .
- Pannakaipada ti estilo
- {{tlf|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti… {{Kaspagarigane|उदाहरण}}
- {{tld|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti… {{Kaspagarigan|उदाहरण}}
- {{tlc|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti…
{{Kaspagarigan|उदाहरण}}
- Deskripsion para iti parametro
- {{para|name|{{var|pateg}}}} …agiparang ti…
|name=pateg
- {{para|name|{{varserif|pateg}}}} …agiparang ti…
|name=pateg
- {{tlx|Kaspagarigan|first parameter{{=}}umuna apateg}} …agiparang ti…
{{Kaspagarigan|first parameter=umuna a pateg}}


text:
Bremen
Ti Siudad a Munisipalidad ti Bremen (Aleman: Stadtgemeinde Bremen, Aleman a pannakabalikas: [ˈbʁeːmən] ( denggen)) ket maysa a Hanseatika a siudad idiay amianan a laud ti Alemania. Daytoy ket maysa a komersio ken industria a siudad nga adda dagiti nangruna a puerto idiay Karayan Weser, ti Bremen ket paset ti Bremen-Oldenburg a metropolitano a lugar (2.4 a riwriw a tattao). Ti Bremen ket isu ti maikatlo a kaaduan ti populasion a siudad idiay Akin amianan nga Alemania ken ti maikasangapulo idiay Alemania.
Ti Bremen ket adda ti 60 km (37 mi) iti abagatan manipud ti sabangan ti Karayan Weser idiay Baybay Amianan. Nga adda ti Bremerhaven idiay asideg ti sabangan, dagitoy dua ket buklenda dagiti estado ti Bremen (opisial a nagan: Freie Hansestadt Bremen - Nawaya a Hanseatika a Siudad ti Bremen).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti senial ti karro nga HB nga adda ti 1 a letra ken 4 a numero ket naireserba para kadagiti panagrehistro ti karro idiay Bremerhaven.


text:
Lammin ti angin
Ti lammin ti angin wenno lam-ek ti angin ket isu ti maipagarup a panagpababa ti temperatura ti angin a marikna babaen ti bagi iti nailatak a kudil babaen ti puyupoy ti nalamiis nga angin.
Dagiti temperatura ti lammin ti angin ket kankanayon a nababbaba ngem ti temperatura ti angin para kadagiti pateg a ti pormula ket husto. No ti nalawag a temperetura ket nangatngato ken ti temperatura ti angin, ti pagsurotan ti pudot ket embes ket nga isu ti mausar.
Dagiti linaon
Panangipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti bagi ti tao ket makapukaw ti pudot babaen ti konbeksion, panagbawbaw, panagiyallatiw ti pudot, ken radiasion.[1] Ti gatad ti pannakapukaw ti pudot babaen ti maysa arabaw babaen ti konbeksion ket depende iti kapardas ti angin iti rabaw. No timaysa a rabaw ket papudotenna ti angin iti arubayanna, ti maysa a manginsulado a tuon ti iti nabara nga angin ket umariping a maporma iti rabaw. Ti aggungunay nga angin ket mangriro ti tuon a pagbeddengan, a mangpalubos ti baro, ken nalamlamiis nga angin a mangsukat ti nabara ng angin a kaariping ti rabaw. The faster the wind speed, the more readily the surface cools.
Ti kapardas ti panagpalamiis ket addaan kadagiti nadumaduma apagbanagan iti inanimado a banbanag ken dagiti biolohiko nga organismo. Para kadagiti inanimado a banag, ti pagbanagan ti lammin ti angin ket ti naparpardas a panangipababa kadagiti aniaman a nabara a banag iti ambiento a temperatura. Saan daytoy a makaaramid, nupay kasta, ti mangipababa ti temperatura dagitoy a banag ti nababbabab ngem ti ambiento a temperatura, urayno kasano ti kapardas ti angin. Para kadagiti kaaduan a biolohiko nga organismo, ti pisiolohiko a sungbat ket ti mangtalinaay ti temperatura ti rabaw iti maysa amaawat a sakop tapno maliklikan dagiti nakaro a pagbanagan. Isunga, ti panangpadas ti mangtalinaay ti naited a temperatura ti rabaw iti maysa nga enbironmento iti naparpardas a pannakapukaw ti pudot ket pagresultaan iti panangipagarup ti nababbaba a temperatura ken ti maysa a pudno a nakarkaro a pannakapukaw ti pudot ket mangpa-adu ti peggad kadagiti nakaro apagbanagan a kas ti frostbite, hipothermia, ken pannakatay.
Ti rabaw a nabasa, kasla ti tao nga agar-aramat kadagiti nabasa a kawes, ket naparpardas a makapukaw ti pudot no bumawbaw ti basa isunga mariknaan a nalamlamiis. Timet dam-eg ket mangpabuntog ti panagbawbaw ken makaaramid ti nabarbara a panagrikna iti rabaw, ken daytoy ket nairaman kadagiti atatiddog a pormula ti lammin ti angin. Iti las-ud dagiti napudpudot a bulan, daytoy a pagbanagan ket maipalawag iti pagsurotan ti pudot wenno humidex.
Dagiti sabali nga arngian[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu met dagiti adda a pormula para iti lammin ti angin gaputa, saan amaipada iti temperatuar, awan dagiti unibersal a nakaitunosan ti alagaden para iti kaibuksilan ti termino. Ti laeng panagpadas dagiti pormula ket ti panagited ti abilidad a mangipadto babaen ti bilang ti pagbanagan ti anagin iti temperatura a maipagarup ti tattao. Dagiti sabsabali a serbisio ti tiempo dagiti pagilian ket agus-usarda ti alagaden para iti bukodda a pagilian wenno rehion. Dagiti serbiso ti tiempo ti Estados Unidos ken Kanada ket agus-usarda ti modelo a naawata babaen ti Serbisio ti Nailain a Tiempo. Dayta a modelo ket nagbalbalaiw kadagiti napalabas a panawen.
Dagiti immuna a pormula ti lammin ti angain ken dagiti tabala ket pinarang-ay babaen ni Paul Allman Siple ken ni Charles F. Passel idi nagtrabtrabahoda idiay Antartika sakabay idi Maikdua a Sangalubongan a Gubat, ken inaramid a magun-od babaen ti Serbisio ti Nailain a Tiempo babaen idi tawtawen ti 1970. Daytoy ket naibatay iti gatad a panagpalamiis ti bassit a plastik a botelia idi ti linaonna ket nagyelo bayat a naibitin ken napaanginan iti tuktok ti atep ti abong ti ekspedision, iti isu met laeng nga agpang a kas ti anemometro. Ti naibagbaga a Pagsurotan ti Lammin ti Anign ket nakaited ti nasayaat a panangipakita ti kakaro ti tiempo. Idi tawtawen ti 1960, ti lammin ti angin ket nangrugrugi a naireporta a kas ti lammin ti anagin ti kapada a temperatura (WCET), a teoretiko a a saan unay a naserbi. Ti nagsurat iti daytoy a panagbalbaliw ket di ammo, ngem saan a ni Siple ken ni Passel a kas kaaduan anaipagpagarup. Iti immuna, daytoy ket naipalawag idi a kas ti temperatura a ti pagsurotan ti lammin ti angin ket kapadanto iti kompleto a kaawan ti ti angind. Daytoy ket nakaiturongan dagiti kapadpada a temperatura a nalawag a paspasaw ti kakaro ti tiempo. Ni Charles Eagan[2] ket naibanaganna a ti tattao ket manmanoda laeng a saan nga aggungunay nga urayno natalinaay, adda met laeng dagiti panaggunay ti angin. Inpasayaatna nga inpalawag ti kaawan ti angin iti pardas ti angin iti 1.8 metmetro kada segundo (4.0 mph), nga agarup daytoy ti kabaan a marukod a pardas ti angin babaen ti tasa nga anomometro. Daytoy ti nakaiturongan dagiti realistiko a (kasla naputpudot ti arigna) pateg ti kapada a temperatura.
Orihinal a modelo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kapada a temperatura ketsaan idi a unibersal nga inus-usar idiay Amianan nga Amerika aginggana iti maika-2i a siglo. Manipud idi tawtawen ti 1970, dagiti kalamiisan a paset ti Kanada ket nagrepreporta ti kasisigud a Pagsurotan ti lammin ti Angin, ti tallo wenno uppat a numero nga addaan kadagiti unit ti kilokaloria/oras iti tungngal maysa a kuadrado metro. Ti tunggal maysa a tao nagkalibrado ti gantingan dagiti bilang, babaen ti pannakasanay. Ti grapiko ket nakaited pay ti sapasap a suroten iti kaimbag ken peggad babaen kadagiti panangipatingga a pateg iti pagsurotan, a kasla ti 1400, nga isu daytoy idi ti pagpatinggaan para iti frostbite. Ti panagbalbaliw idi tawtawen ti 1970iti metriko a sistema dagiti unit idiay Kanada ket nangbaliw amin kadagiti bilang, a nakaramid daytoy a makaallilaw ken makasapul kadagiti amin a mangkalibrado ti bukodda a gantinagn ti lammin ti angin. Nasken koma idi a saan nga adda kadagiti unit, a aks inbagbaga idi ni Siple[3] gaputa daytoy ket saan apanagrukod ti pannakapukaw ti pudo iti tao ngem daytoy laeng ket simple a bilang a kapada ti pannakapukaw ti pudot iti tao.
Ti kasisigud idi a pormula ti pagsurotan idi ket:
- [4][5]
- Nga iti:
- = Pagsurotan ti lammin ti angin, kcal/m2/h
- = Kapardas ti angin, m/s
- = Temperatura ti angin, °C
- Nga iti:
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "A Field Guide to the Atmosphere - Jay Pasachoff - Google Boeken". Books.google.com. Naala idi 2013-08-09.
- ^ Eagan, C. (1964). Panagrepaso ti panagsukisok kadagiti parikut ti miltar kadagiti nalamiis a rehion. C. Kolb and F. Holstrom eds. TDR-64-28. Arctic Aeromed. Lab. p 147–156.
- ^ Inbaga ni Paul Siple, iti: Sugat ti Lamiis, 1958, Steven Horvath editor, Josiah Macy Foundation, p 216.
- ^ *Woodson, Wesley E. (1981). Human Factors Design Handbook,page 815. McGraw-Hill. ISBN 0-07-071765-6
- ^ http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19690003109_1969003109.pdf
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Lammin ti angin idiay Wikimedia Commons
- Nailian a Sentro para iti Atmosperiko a Pangsukisok (Ingles) Tabla dagiti temperatura ti lammin ti angin iti Celsius ken Fahrenheit


text:
Ni Joseph "Erap" Ejercito Estrada (naipasngay a kas Jose Marcelo Ejercito idi Abril 19, 1937) ket isu idi ti Maika-13 a Presidente iti Pilipinas, a nagserbi manipud idi 1998 aginggana idi 2001. Ni Estrada ket isua ti immuna a tao iti kalpasan ti EDSA a panawen a nabutosan a kas presidente ken Bise presidente.
Ni Estrada maysa a nalatak nga aktor iti pelikula, nga isu ti bida kadagiti sumurok a 100 a pelikula iti karrer a sumakop 33 a taw-tawen. Inusar na ti kalatakan na a akas maysa nga aktor ti panagballigi na iti politiko, a nagserbi a kas mayor iti San Juan para iti sangapulo ket pito a taw-tawen, a kas Senador para iti maysa a panagturay, ken kas maysa a Bise Presidente iti Pilipinas babane ti administrasion ni Presidente Fidel Ramos.


text:
John Maxwell Coetzee
Ni John Maxwell "J. M." Coetzee (/kʊtˈsiːə/ kuut-see-ə;[1] naipasngay 9 Pebrero 1940) ket maysa a mannurat ken akademia manipud idiay Abagatan nga Áprika. Isuna tattan ket maysa nga Australiano ken agtaeng idiay Adelaide, Abagatan nga Australia. Maysa a nobelista ken Literario a kritiko ken agipatpatarus, ni Coetzee ket namindua a nagunggunaan ti Premio Booker ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 2003.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "David Malouf a kumaduaanna ni J.M. Coetzee, Adelaide Writers Week". Naala idi 12 Pebrero 2012.


text:
Pablo Neruda
Ti am-ammo a Pablo Neruda (Hulio 12 1904 – Septiembre 23 1973) ket parbo a nagan ni Ricardo Eliecer Neftalí Reyes Basoalto, maysa a mannurat a taga-Chile.
Mabigbig a kas maysa kadagiti kaindaklanan a mannaniw nga Español iti maika-20 a siglo, ni Neruda ket maysa a nagaget a mannurat, a dagiti putarna ket agduduma manipud kadagiti naessem a dandaniw ni ayat, surrealista a dandaniw, historikal nga ep-epiko, politikal a dandaniw, agingga iti dandaniw kadagiti gagangay a bambanag a kas iti nakaparsuaan ken iti baybay. Naited ken ni Neruda ti Premio Nobel iti Literatura idi 1971. Ti maysa a nobelista a ni Gabriel García Márquez ket kinunan idi a ni Pablo Neruda "ket maysa kadagiti kalatakan a mannaniw iti maika-20 a siglo iti ania man a pasasaao.[1] Ni Neruda ket kankanayon nga agsursurat ti berde a tinta, isu daytoy ti bukodna a maris iti namnama.
Iti unos ti panagbiagna, nalatak met ni Neruda gapu kadagiti politika a pammatina. Maysa a naregget a komunista, nagpaay kas maysa a senador ti Partido Komunista ti Chile iti Kongreso ti Chile, sakbay a napilit a napapanaw iti pagilianna.
Ti parbo a nagan ni Neruda, a nagbalin idi agangay a kalintegan a naganna, ket inadawna kenni Jan Neruda, maysa a mannurat ken mannaniw a Czech.
Dagiti linaon
Kabibiag[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti obrana[urnosen | urnosen ti taudan]
Veinte poemas de amor y una canción desesperada[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti koleksion a Veinte poemas de amor y una canción desesperada (Ilokano: Duapulo a daniw ti ayat ken maysa a kanta ti pannakapaay); (Ingles: Twenty Poems of Love and a Song of Despair), a naipablaak idi 1924, ti kalatakan a dandaniw-ayat ni Neruda. Nagbalin a kontroversial dagitoy a dandaniw gapu iti eroticismona. Nupay kasta, naidaydayaw daytoy a koleksion ket naipatarus iti adu a pagsasao ket kadagiti naglabas a dekada, riniwriw a kopia daytoy ti naiwaras ken nailako gapuna a nagbalin a kalalatakan nga obra ni Neruda.
Puedo escribir los versos más tristes esta noche[urnosen | urnosen ti taudan]
Patarus iti Ilokano ti Puedo escribir los versos más tristes esta noche, ti maika-20 a daniw iti Veinte poemas de amor y una canción desesperada.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Isuratko, kas pagarigan: "Naburak ti rabii
ket iti adayo agkutkutimermer dagiti asul a bituen."
Agkankanta ti angin-rabii nga agwerwerret iti langit.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Ay-ayatenka, ket no dadduma ay-ayatennak met.
Kadagiti rabii a kas itoy baludnaka dagiti takiagko.
Ag-agkanka manen ken manen iti salinong awan patinggana a langit.
Ay-ayatennak, no dadduma ay-ayatenka met.
Kasano koma a ti uray sino dina ayaten dagiti dadakkel naglinaay a matam.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Tapnon panunoten nga awankan iti ikutko. Tapnon riknaen a napukawkan kaniak.
Tapnon imdengan ti naglawa a rabii, nga ad-addan a nakalawlawa gaput' kaawanmo.
Ket ti berso agtinnag iti kararua a kas iti linnaw iti karuotan.
Ania kadit' makagapu a ti ayatko dinaka mabukodan.
Naburak ti rabii ket awanka ditoy dennak.
Isu daytoy ti amin. Iti adayo adda agkankanta. Iti adayo.
Saan a mapnek 'toy kararuak a napukawnaka.
Sapsapulennaka 'toy imatangko a kas man umay kenka.
Birbirokennaka 'toy pusok, ket awanka ditoy arpadko.
Ti isu met la a rabii a mangpappapudaw iti isu met la a kaykayo.
Data, iti daydi a panawen, ket saanen a kas iti sigud.
Saankan nga ay-ayaten, pudno dayta, ngem anian ti panangayatko kenka.
Padpadasen ti timekko a sapulen ti angin a mangapiras iti panagdengngegmo.
Iti sabali. Ikutannakan ti sabali. A kas kadagiti agekko idi.
Ti timekmo. Ti nasilnag a bagim. Ti awan inggana a matam.
Saankan nga ay-ayaten, pudno dayta, ngem nalabit ay-ayatenka.
Ababa ti ayat, naunday ti manglipat.
Ta kadagiti rabii a kas itoy baludnaka dagiti takiagko,
saan a mapnek ti kararuak a napukawnaka.
Uray pay no daytoyen ti maudi a saem nga impaaymo a sagabaek,
ken dagitoy dagiti maudin a berso a suratek para kenka.
Inpatarus ni Roy V. Aragon [1]
Dagiti naawatna a pammadayaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Plinio Apuleyo Mendoza (1 Marso 1983). Ti kabanglo iti bayabas: Dagiti panakisao kenni Gabriel García Márquez. Verso. p. 49. Naala idi 4 Agosto 2011.


text:
Papa Benedicto II
Ni Santo Papa Benedicto II ket isu ti Papa manipud idi 684 aginggana idi 685. Ni Papa Benedicto II ket pimmusay idi 8 Mayo 685. Isu ti simmaruno kenni Leon II. Urayno isu ket napili di 683, isu ket saan a naikeddeng aginggana idi 684 gaputa saan a naala ti pammalubos ni Emperador Konstantino IV aginggana idi kalpasan dagiti napalpalabas a bulan kalpasan ti pannakabutosna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Benedicto II idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Alejandro I
Ni Santo Papa Alejandro I ket isu ti [[papa}Obispo ti Roma]] manipud idi agarup a 106 aginggana idi 115. Ti Annuario Pontificio (2012) ti Santa Sede ket manginagnagan kaniana a kas maysa a Romano a nagturay manipud idi 108 wenno 109 aginggana idi 116 wenno 119. Adda dagiti namatmati nga isu ket nagsagsagaba ti pannakamartir babaen ti Romano nga Emperador a ni Trajano wenno Adriano, ngem daytoy ket saan a mabalin a husto.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Alejandro I idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Papa Alejandro I idiay Wikisource


text:
Pampanid a nakasilpo iti "Trinidad ken Tobago"
Dagiti sumaganad a panid ket nakasilpo iti Trinidad ken Tobago
Ramramit: Ipakita laeng dagiti ibaw-ing
Kitaen dagiti (kallabes a 50 | sumaruno a 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- Listaan dagiti naturay nga estado (← silsilpo)
- Kuba (← silsilpo)
- Plantilia:Carribean (← silsilpo)
- Listaan dagiti nailian a kanta ti pagilian (← silsilpo)
- V. S. Naipaul (← silsilpo)
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen ti kadakkel (← silsilpo)
- Plantilia:Datos ti pagilian Trinidad ken Tobago (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian ken territorio babaen ti dagup a kadakkel (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal) (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP) (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti densidad ti populasion (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP) tunggal maysa a tao (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal) tunggal maysa a tao (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan (← silsilpo)
- Lumboy (← silsilpo)
- UTC−04:00 (← silsilpo)


text:
Tulbek ti Naragsak a Pamilia
Panangrisut Kadagiti Parikut
Mister: “Ayan dagiti babbalasangta?”
Misis: “Napanda gimmatang iti baro a badbado.”
Mister: [Marurod ken ngimmato ti bosesna] “Aniat’ kunam, ‘napanda gimmatang ti baro a badbado’? Ket no kagatgatangda la itay napan a bulan!”
Misis: [Gapu ta nasair ken kasla napabasol, inkalinteganna] “Adda ngamin baratilio ita. Sa nagpakadada met kaniak, isu a pinalubosak ida.”
Mister: [Makapungtot a simmungbat] “Ammom met a diak kayat nga aggastogasto dagiti babbalasangta a dida man la iyuman kaniak! Apay a pinalubosam ida a dagus a dimo man la imbaga kaniak?”
PANAGKUNAM, ania dagiti parikut a nasken a risuten ti agassawa a nadakamat iti ngato? Agparang a marigatan ti asawa a lalaki a mangteppel iti panagpungtotna. Ngem malaksid iti dayta, agparang nga agduma ti kapanunotanda maipapan iti wayawaya nga ipaayda kadagiti annakda. Ken agminar a di nasayaat ti komunikasionda.
Awan ti perpekto a panagasawa. Maipasango ti amin nga agassawa iti nadumaduma a parikut. Dadakkel man wenno babassit dagiti parikut, nakapatpateg a sursuruen ti agassawa no kasanoda a risuten dagita. Apay?
No di marisut dagiti problema, nalabit nga agbalinto a bangen dagita iti nasayaat a komunikasionda. “Adda dagiti rinnupir a kasla balunet ti pagnaedan a torre,” kinuna ni masirib nga Ari Solomon. (Proverbio 18:19) Kasanoyo a mairuangan ti nasaysayaat a komunikasion no risutenyo dagiti parikut?
No ti komunikasion ket isu ti biag ti panagasawa, ti ngarud ayat ken panagraem ket isu ti puso ken bará ti relasionda. (Efeso 5:33) No maipapan iti panangrisut kadagiti parikut, ti ayat ti mangtignay iti agassawa a manglipat kadagiti nagkamalianda iti napalabas ken mangiwaksi kadagiti emosional nga epekto dagita tapno maipamaysada dagiti agdama a parikutda. (1 Corinto 13:4, 5; 1 Pedro 4:8) Dagiti agassawa nga agrinrinnaem ipaayanda ti tunggal maysa iti gundaway nga agsao ken ikagumaanda nga imdengan ken tarusan no ania ti maibagbaga.
Uppat nga Addang iti Panangrisut Kadagiti Parikut
Usigenyo ti uppat nga addang a nailista iti baba, ken utobenyo no kasano a matulongannakayo dagiti prinsipio ti Biblia a mangrisut kadagiti parikut buyogen ti ayat ken panagraem.
1. Iwayaanyo a pagsaritaan ti parikut.
“Ta iti tunggal banag adda naituding a tiempo, . . . tiempo ti panagulimek ken tiempo ti panagsao.” (Eclesiastes 3:1, 7) Kas naipakita iti nadakamat itay a panagsubang, ti dadduma a parikut ket mabalin a mangpataud iti nakaro nga emosion. No mapasamak dayta, agteppelkayo ket isardengyo pay la ti agtungtong, ‘agulimekkayo’ sakbay a kumaro ti panagpungtotmo wenno ti asawam. Maliklikanyo ti nakaro a pannakadadael ti relasionyo no ipangagyo daytoy a balakad ti Biblia: “Ti pangrugian ti supiat mayarig iti kaunaan a birri iti tambak; serraam sakbay a dumakkel.”
Nupay kasta, adda met “tiempo ti panagsao.” Dagiti parikut ket kasla ruot nga umadu no mabaybay-an. Gapuna, saanyo a basta baybay-an ti parikut a namnamaenyo nga aglabasto lattan. No ibagam iti asawam nga isardengyo pay laeng ti agtungtong, ipakitam ti panagraem babaen ti panangdakamatmo kenkuana no kaano ti panagtungtongyo iti kabiitan a gundaway. Ti kasta a kari ket makatulong kadakayo a dua a mangyaplikar iti kababagas daytoy a balakad ti Biblia: “Saannakay koma a malnekan ti init a sipupungtotkayo pay.” (Efeso 4:26) Siempre, kalpasan dayta, nasken a tungpalem ti inkarim.
PADASENYO DAYTOY: Mangpilikayo iti tiempo iti tunggal lawas a mabalinyo a pagsaritaan dagiti parikut ti pamiliayo. No madlawyo nga adda dagiti kanito a managpungpungtotkayo
2. Sipupudno ken siraraem nga iyebkasyo ti kapanunotanyo.
“Sawenyo ti kinapudno tunggal maysa kadakayo iti padana a tao.” (Efeso 4:25) No naasawaankan, ti kasingedan a padam a tao ket ti asawam. Isu a no katungtongmo ti asawam, agbalinka koma a napudno ken espesipiko maipapan iti marikriknam. Kastoy ti kinuna ni Margareta, * a 26 a tawenen a naasawaan: “Idi kakaskasarko, ninamnamak nga insigida a maawatanto ni lakayko ti riknak no adda rumsua a parikut. Ngem naamirisko a saan a realistiko ti kasta a ninamnamak. Ita, ikagkagumaakon nga iyebkas a silalawag dagiti kapanunotak ken marikriknak.”
Laglagipem a ti panggepmo a makitungtong maipapan iti parikut ket tapno laeng maammuan ti asawam no ania dagiti kapanunotam, saan ket a tapno mangabak wenno mangparmek iti maysa a kabusor. Tapno maaramidam a sieepektibo dayta, dakamatem no ania ti nadlawmo a parikut ken ibagam no kaano a rimsua dayta, sa kalpasanna, ilawlawagmo no kasano a naapektaran ti riknam. Kas pagarigan, no masuronka iti kinawara ti asawam, mabalinmo nga ibaga a siraraem daytoy, ‘No sumangpetka manipud pagtrabahuam ket baybay-am dagiti aruatem a nakawara lattan iti suelo [no kaano ken no ania ti parikut], mariknak a kasla dimo apresiaren dagiti panangikagumaak a mangurnos iti pagtaengantayo [ilawlawagmo nga eksakto no kasano a naapektaran ti riknam].’ Kalpasanna, siaannad nga isingasingmo ti pampanunotem a solusion iti dayta a parikut.
PADASEM DAYTOY: Isuratmo ti nadlawmo a parikut ken no kasano ti kayatmo a pannakasolbar dayta. Dayta ti makatulong kenka tapno nalawag dagita iti panunotmo sakbay a makitungtongka iti asawam.
3. Imdengam ken anagem ti marikrikna ti asawam.
Insurat ni adalan a Santiago a dagiti Kristiano ket rumbeng a “nasiglat no iti panagdengngeg, nainayad no iti panagsao, nabannayat no iti panagpungtot.” (Santiago 1:19) Maysa kadagiti kangrunaan a mangapektar iti naragsak a relasion ti agassawa ket ti panangipagarup a saan a maawatan ti asawam no ania ti riknam maipapan iti maysa a parikut. Gapuna, ikagumaam nga ipakita iti asawam a maawatam ti marikriknana!
Ni Wolfgang, a kasadon iti 35 a tawen, kunana: “No pagtungtonganmi dagiti parikut, maburiboranak, nangruna no madlawko a saan a maawatan ni baketko ti kapanunotak.” Ni Dianne, a 20 a tawenen a naasawaan, kinunana: “Masansan a babalawek ni lakayko gapu ta talaga a dinak im-imdengan no pagtungtonganmi dagiti parikut.” Kasanoyo a mapagballigian dayta a parikut?
Dimo basta ipapan nga ammom ti pampanunoten wenno marikrikna ti asawam. “Babaen iti kinadursok parnuayen laeng ti maysa ti dangadang, ngem kadagidiay agiinnuman a sangsangkamaysa adda ti sirib,” kuna ti Sao ti Dios. (Proverbio 13:10) Tapno maipakitam a raraemem ti asawam, saanka nga agsasao bayat nga iyeb-ebkasna ti kapanunotanna. Kalpasanna, tapno masiguradom a naawatam ti imbaga ti asawam, ulitem ti nangngegam samo ilawlawag no ania ti naawatam iti imbagana, nga aramidem dayta a dimo pabainan wenno ungtan. Palubosam a korehirennaka ti asawam no dimo naawatan ti dadduma nga imbagana. Dimo bukbukodan ti agsao. Agsinnublatkayo nga agimdeng ken agilawlawag agingga nga agpada a matarusanyon ti kapanunotan ken rikna ti tunggal maysa kadakayo.
Pudno, kasapulan ti kinapakumbaba ken anus no imdengam ti asawam ken no ikabilangam dagiti kapanunotanna. Ngem no iyun-unam nga ipakita iti asawam ti kasta a pammadayaw, ad-addanto a matignay a mangpadayaw kenka.
PADASEM DAYTOY: No dakdakamatem dagiti imbaga ti asawam, dimo basta uliten dagiti isu met la a sasao nga inusar ti asawam. Siaalumamay nga ikagumaam nga ilawlawag kenkuana no ania ti naawatam iti ibagbaga ken marikriknana.
4. Mangpilikayo iti maysa a solusion a pagtunosanyo.
“Ti dua nasaysayaat ngem iti maysa, agsipud ta addaanda ti naimbag a gunggona gapu iti napinget a panagtrabahoda. Ta no ti maysa kadakuada matuang, daydiay sabali mabalinna a bangonen ti kaduana.” (Eclesiastes 4:9, 10) No di agtinnunos ken agtinnulong ti agassawa, manmano laeng a parikut ti marisutda.
Pudno, dinutokan ni Jehova ti asawa a lalaki kas ulo ti pamilia. (1 Corinto 11:3; Efeso 5:23) Ngem ti kinaulo dina kaipapanan ti kinadiktador. Ti masirib nga asawa a lalaki ket saan a mangaramid kadagiti desision a bukbukodna. Ni David, a kasadon iti 20 a tawen, kinunana: “Ikagkagumaak ti mangbirok iti pagtunosanmi ken baketko sa agpanunotak iti solusion a pagtunosanmi.” Kinuna met ni Tanya, a pito a tawenen a naasawaan: “Saan a nasken no siasino kadakami ti umiso wenno di umiso. No dadduma, agduduma la ngamin ti pamay-an ti panangrisut iti maysa a parikut. Natakuatak a ti tulbek ti panagballigi ket ti panagbalin a mannakibagay ken nainkalintegan.”
PADASENYO DAYTOY: Parayrayenyo ti panagtinnulong babaen ti panangilistayo a dua kadagiti mapanunotyo a nagduduma a posible a solusion a pangrisut iti maysa a parikut. No awanen ti mapanunotyo, repasuenyo ti listaan sa ipakatyo ti solusion a pagnumuanyo. Kalpasanna, mangitudingkayo iti tiempo iti kabiitan a panawen a tingitingenyo no nasurot met laeng ti desision ken no kasano kaballigi dayta.
Agdinnanggaykayo, Imbes nga Agbukbukod
Inyarig ni Jesus ti panagasawa iti sangol. (Mateo 19:6) Idi kaaldawanna, ti sangol ket maysa a pedaso ti kayo a mamagasmang iti dua nga animal tapno makapagdanggayda nga agtrabaho. No saanda nga agdanggay, bassit laeng ti magapuananda ken magasgas ti tengngedda gapu iti sangol. Ngem no agdanggayda nga agtrabaho, makapagaradoda wenno kabaelanda a guyoden dagiti nadagsen nga awit.
Umasping iti dayta, no saan nga agtinnulong nga agtrabaho ti agassawa, “magasgas” wenno marigatanda iti sidong ti sangol ti panagasawa. Ngem no masursuroda ti agdinnanggay, marisutda ti nalabit amin a parikutda ken nagadu ti magapuananda. Ni Kalala, a maysa a naragsak nga asawa a lalaki, kastoy ti pananggupgopna iti dayta a banag: “Iti las-ud ti 25 a tawen, narisutmi ken baketko dagiti parikut babaen ti prangka a panagtungtongmi, pannakipagrikna, panangikararag iti tulong ni Jehova, ken panangyaplikar kadagiti prinsipio ti Biblia.” Maaramidyo met kadi dayta?
IYIMTUODMO ITI BAGIM . . .
Ania a parikut ti nangnangruna a kayatko a pagsaritaanmi iti asawak?
Kasano a masiertok a maawatak ti pudpudno a rikna ti asawak maipapan iti dayta a parikut?
No kanayon nga ipapilitko ti kayatko a pannakataming dagiti bambanag, ania a parikut ti nalabit mapataudko?
^ par. 17 Nabaliwan ti dadduma a nagan.


text:
Reptilia
Iti tradison, dagiti reptilia ket dagiti kameng iti klase ti Reptilia a mangbukel kadagiti amniota a dagitoy ket saan a dagiti billit wenno dagiti mamalia. (Dagiti amniota ket dagiti bertebrata nga addaan kadagiti itlog nga aglanga iti maysa nga amnion, ti doble ti kulanitna a mangpalubos ti embrio a nasayaat a makanges iti daga.) Dagiti sibibiag a reptilia, iti dayta akapanunotan, ket mabalin a mailasin manipud kadagiti dadduma a tetrapoda gaputa dagitoy ket nalamiis-dara ken addaanda dagiti scute wenno dagiti siksik.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Daghiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti reptilia idiay Wikimedia Commons
- Pilohenia ti Reptilia
- Dagiti ladawan ti reptilia


text:
Pagsasao nga Arabiko
Ti Arabiko (العربية al-ʿarabīyyah[note A] wenno عربي/عربى ʿarabī [note B]) ket isu daytoy a nagan a naited kadagiti nagtaudan iti Klasiko nga Arabiko a pagsasao iti maik-6 a siglo CE. Mairaman daytoy ti literario a pagsasao ti (Moderno a Pagalagadan nga Arabiko wenno Literario nga Arábiko, a maususar kadagiti kaaduan a dokumento ken kas ti pormal nga okasion a pankisasao, a ksa dagiti lektura ken radio nga iwaragawag) ken ti sabsabali a kita ti Arábiko a maisasao, a maisasao ti kalawaan nga arko iti teritoria a kaballasiwan ti Tengnga a Daya ken ti Amianan nmga Aprika. Ti Arabiko ket maysa a Tengnga a Semitika a pagsasao, nga adisdeg a maikabagian ti Hebreo ken dagiti pagsasao a Neo-Arameo, ken maikanagian pay dagiti pagsasao nga Amianan a Semitika (a ksa iti, Amariko idiay Etiopia, ti Tigrinia idiay Etiopia ken Eritrea, ken Mehri idiay Yemen ken Oman) ken ti natayen a dagiti pagsasao a Daya a Semitika (a kas iti, Akadia, nga immuna a napsingkedan idi 5,000 a kinaugma).


text:
Suesia
Ti Suesia (i/ˈswiːdən/ swee-dən; Sueko: Sverige [ˈsværjɛ] ( denggen)), opisial a kas ti Pagarian ti Suesia (Sueko: Konungariket Sverige (tulong·paammo)), ket maysa a Nordiko a pagilian idiay Peninsula ti Eskandinabia idiay Akin-amianan nga Europa. Ti Suesia ket nakibeddeng ti Norwega ken Pinlandia, ken naisilpo ti Dinamarka babaen ti rangtay-tunel a ballasiwan ti Öresund.
Iti 450,295 kuadrado kilometro (173,860 sq mi), ti Suesia ket isu ti maikatlo a kadakkelan a pagilian iti Kappon ti Europa babaen ti kalawa, nga addaan ti dagup a populasion iti agarup 9.4 a riwriw.[8] Ti Suésia ket addaan ti nababa a densidad ti populasion iti 21 nga umili kada kuadrado kilometro (54 /sq mi) a dagiti populasion ket kaaduan idiay akin-abagatan a kagudua iti daytoy a pagilian. Agarup a 85% iti populasion ket agtaeng iti urbano a luglugar.[9] Ti kapitolio ti Suesia ket ti Stockholm, nga isu pay daytoy ti kadakkelan a siudad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Befolkningsstatistik". www.scb.se. Naala idi 2009-06-16.
- ^ "Pakabuklan iti Estadistika a Populasion 1960–2008". www.scb.se. Naala idi 2010-06-03.
- ^ Paammo nga ti Dagiti agsasao ti Sueko a Pinlandeses wenno dadduma pay nga agsasao ti Sueko a naipasngay iti ruar ti Suesia a mainaganan kaniada a kas Sueko uray no naipangay da ti ballasiw taaw. Adu pay dagiti tattao a naipangay idiay Suesia a saanda ngata a dagiti Sueko.
- ^ a b c d "Suésia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "Human Development Report 2010". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010.
- ^ "Är svenskan också officiellt språk i Sverige?" (iti Suésia). Språkrådet (Konsilo ti Pagsasao iti Suésia). 2008-02-01. Naala idi 2008-06-22.
- ^ Pakabuklan iti Estadistika ti Populasion 1960 – 2008 – Estadistika a Suesia (bingbingay iti ganganaet lugar iti likud, a mairaman ti naipasngay a ganganaet ken naipasngay a Suesia nga addaan ti dua a ganganaet a naipasngay a nagannak)
- ^ "Befolkningsstatistik". Statistiska centralbyrån. Naala idi 2010-05-18.
- ^ Estadistika ti Suesia. Yearbook of Housing and Building Statistics 2007. Estadistika ti Suesia, Enerhia, Dagiti renta ken Panagtagilako ti balbalay a Paset ti Estadistika, 2007. ISBN 978-91-618-1361-2. Magun-od iti online idiay PDF format
- Suesia
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Akin-amianan nga Europa
- Eskandinabia
- Di ammo ti tawen a panakabangon


text:
Ganges
Ti Ganges ( /ˈɡændʒiːz/ gan-jeez) wenno Ganga (IPA: [ˈɡəŋɡaː] ( denggen)), ket maysa a adu a pagbeddengan a karayan ti India ken Banglades. Ti 2,525 km (1,569 mi) a karayan ket agtaud idiay Himalaya idiay Indiano nga estado ti Uttarakhand, ken agayus ti amianan ken daya ti uneg ti Tanap Ganges ti Amianan nga India a mapan idiay Banglades, nga idiay ket agayus idiay Luek ti Bengal. Daytoy ti kaatiddogan a karayan idiay India ken ti maikadua a kalatakan a karayan iti lubong babaen ti panagayus ti danum.[1] Ti labneng ti Ganges basin ket isu ti kaaduan ti populasion a labneng ti karayan iti lubong, nga adda dagiti sumurok a 400 a riwriw a tattao ken ti densidad ti populasion ti agarup a 1,000 nga umili kada kuadrado milia (390 /km2).
Ti Ganges ket isu ti kasagradoan a karayan kadagiti Hindu ken isu pay ti pagbiagan dagiti riniwriw nga Indiano nga agtaateng kadagiti igid ti dalanna ken agkamkammatalekda ti daytoy kadagiti inaldaw a kammasapulanda.[2] Daytoy ket nararaeman a kas ti diosen a Ganga iti Hinduismo.[3] Daytoy ket naipakasaritaan pay a nagruna: adu kadagiti dati a kapitolio ti probinsia ken imperio (a kas ti Patliputra,[4] Kannauj,[4] Kara, Kashi, Allahabad, Murshidabad, Munger, Baharampur ken Kolkata) ket mabirukan kadagiti igidna.
Ti Ganges ket mairanggo kadagiti lima a karugitan a karayan iti lubong idi 2007,[5] nga adda ti agpang ti fecal coliform iti kayrayan idiay asideg ti Varanasi ti adadu ngem sangagasut a beses nga opisal a patingga ti Indiano a gobierno. Ti rugit ket sanna laeng a dangran dagiti tao, ngem dagiti pay 140 a sebbangan ti ikan, 90 a sebbangan ti anpibio ken ti nadangran a delpin ti karayan Ganges.[5] Ti Tignay a Plano ti Ganga, ti maya mga enbironmental a tignay a panagdalus tikarayan, ket agdama a maysa nangruna pannakapaay,[6] gapu ti padaksen ken ti kaawan ti teknikal a kalaing, ti kaawan ti enbironmental a panagplano, dagiti Indiano a tradison ken pammati, ken ti kaawan ti suporta manipud kadagiti relihioso a turay.
Dagiti linaon
Paglasatan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ganges ket mangrugi idiay pagsasabtan iti karayan Bhagirathi ken Alaknanda. Ti Bhagirathi ket naipanpanunotan nga isu ti agpayso a taudan iti Hindu a kulura ken mitolohia, urayno ti Alaknanda ket atatiddog.[7][8] Ti taudan ti danum ti Alakananda aket naporma baaen ti pannakatunaw ti niebe manipud kadagiti patok ti Nanda Devi, Trisul, ken Kamet. Ti Bhagirathi ket agpanagto manipud ti sakaanan ti Glasier Gangotri , idiay Gaumukh, iti kangato iti 3,892 m (12,769 ft).[9]
Urayno adda dagiti babassit nga alog a mangbukel kadagiti taudan ti danum ti Ganges, dagiti innem a kadakkelan ken dagiti pagsasabtanda ket naikedkeddeng a sagrado. Ti innem a taudan ti danum nga alog ket dagiti karayan Alaknanda, Dhauliganga, Nandakini, Pindar, Mandakini, ken Bhagirathi. Dagiti lima a pagsasabtan, a naamammuan a kas ti Panch Prayag, ket adda iti agid ti Alaknanda. dagitoy ket ti, iti agpababa nga anod nga urnos, Vishnuprayag, a ti ayan ti pagtiponana ti Dhauliganga ken ti Alaknanda; Nandprayag, nga ayan ti tiponan ti Nandakini; Karnaprayag, nga ayan ti tiponan ti Pindar, Rudraprayag, nga ayan ti tiponan ti Mandakini; ken ti kanungpalan, ti Devprayag, nga ayan ti tiponan ti Bhagirathi iti Alaknanda tapno mangporma ti pakaitutopan ti Karayan Ganges.[7]
Kalpasan ti panagayayosna iti 250 kilometro (160 mi)[9] babaen ti nailet a ginget ti Himalaya, ti Ganges ket rummuar manipud kadagiti bantay babaen ti Rishikesh, ken sumrek idiay kadagaan ti Gangetiko a Tanap idiay peregrino nga ili ti Haridwar.[7] Idiay Haridwar, ti maysa apenend ket mangturong kadagiti danumna idiay Kanal Gangesl, a mangsibog ti rehion ti Doab iti Uttar Pradesh, a ti karayan, iti panaglaslasatna ket agarup nga agpa-abagatan alaud aginggan iti daytoy a puntos, ket mangrugi nga agayosn iti abagatan a daya babaen kadagiti tanap ti akin amianan nga India.
Ti Ganges ket sumurot iti maysa a 800-kilometro (500 mi) nga agararko a panaglasat a manglabas kadagiti siudad ti Kannauj, Farukhabad, ken Kanpur. Iti panaglablabasna daytoy ket makitiptipon babaen ti Ramganga, a mangitited ti ti natimbeng a tinawen apanagayos iti agarup a 500 m3/s (18,000 cu ft/s).[10] Ti Ganges ket tumipon iti Yamuna idiay Triveni Sangam idiay Allahabad, ti maysa a nasantuan apagsasabtan iti Hinduismo. Iti pagsasabtanda ti Yamuna ket dakdakkel ngem ti Ganges, a mangitited ti agarup a 2,950 m3/s (104,000 cu ft/s),[10] wenno agarup a 58.5% iti naitipo a panagayos.[11]
Itan ket agayayos nga agpadaya, ti karayan ket sabtenna ti Karayan Tamsa (tinawtawagan pay itiTons), nga gayayos iti amianan manipud ti Kabanbantayan Kaimur ken mangiited ti natimbeng a pabagayos iti agarup a 190 m3/s (6,700 cu ft/s). Kalpasan ti Tamsa ti Karayan Gomti ket tumipon, nga agayayos iti abagatan manipud ti Himalaya. Ti Gomti ket mangitited ti natimbeng a tinawen a panagayos iti agarup a 234 m3/s (8,300 cu ft/s). Ken kalpasan daytoy ti Karayan Ghaghara, nga agayayos met laeng nga agpa-abagatan manipud ti pagtiponan ti Himalaya. Ti Ghaghara, nga adda iti natimbeng a tinawen apanagayos iti agarup a 2,990 m3/s (106,000 cu ft/s), ket isu ti kadakkelan a tributario ti Ganges. Kalpasan ti Ghaghara ca pagsasabtan ti Ganges ket tiponan manipud ti abagatan babaen ti Karayan Son, a mangiited ti agarup a 1,000 m3/s (35,000 cu ft/s). Ti Karayan Gandaki, ken ti Karayan Kosi , ket agtipon manipud ti amianan, a mangitited ti agarup a 1,654 m3/s (58,400 cu ft/s) ken 2,166 m3/s (76,500 cu ft/s). Ti Kosi ket isu ti maikatlo a kadakkelan a tibutario ti Ganges, kalpasan ti Ghaghara ken Yamuna.[10]
Iti malabsan a baetan ti Allahabad ken Malda, Laud a Bengal, ti Ganges ket labsanna dagiti ili ti Chunar, Mirzapur, Varanasi, Ghazipur, Patna, Bhagalpur, Ballia, Buxar, Simaria, Sultanganj, ken Saidpur. Idiay Bhagalpur, ti karayan ket mangrugi nga gayos iti abagatan-abagatan adaya ket idiay Pakur, daytoy ket mangrugi ti panagpabassitna iti panagsangsanga iti umuna a distributario, tiBhāgirathi-Hooghly, a pagbalinan ti Karayan Hooghly. Sakbay ti pagbeddengan ti Banglades ti Farakka Barrage ket mangtengngel ti panagayos ti Ganges, a mangiturturong ti danum iti maysa a pangipakanan a kanal a mangisilpo iti Hooghly para iti panggep a panagikkat ti lan-ak. Ti Karayan Hooghly ket pinorma babaen ti panagsabsabat ti Karayan Bhagirathi ken Karayan Jalangi idiay Nabadwip, ken ti Hooghly ket adda dagiti adu a bukodna a tributario. Ti kadakkelan ket ti Karayan Damodar, a daytoy ket adda ti kaatiddog iti 541 km (336 mi) , nga adda ti pagatianan a labneng iti 25,820 km2 (9,970 sq mi).[12] Ti Karayan Hooghly ket maatianan iti Luek ti Bengal idiay asideg tir Isla ti Sagar. Iti baetan ti Malda ken ti Luek ti Bengal, ti Karayan Hooghly ket labsanna dagiti ili ken dagiti siudad ti Murshidabad, Nabadwip, Kolkata ken Howrah.
Kalpasan ti iseserrekna iti Bangladeh, ti kangrunaan a sanga ti Ganges ket naamammuan a kas ti Padma. Ti Padma ket tiponan babaen ti Karayan Jamuna, ti kadakkelan a distributario ti Brahmaputra. Iti adayo pay nga agpa-baba bga ayos, ti Padma ket tumipon iti Karayan Meghna, ti maikadua a kadakkelan a distributario ti Brahmaputra, ken mangala ti nagan ti Meghna iti iseserekna iti Meghna nga Estuario, a maatianan idiay Luek ti Bengal.
Ti Ganges Delta, ket ket nagruna pormaen ti dakkel, nga adu ti sedimentona nga ayos ti karayan Ganges ken Brahmaputra , ket isu daytoy ti kadakkelan a delta iti lubong, iti agarup a 59,000 km2 (23,000 sq mi). Daytoy ket gumay-at iti 322 km (200 mi) idiay igid ti Luek ti Bengal.
Ti laeng karayan Amasona ken Kongo ti adda ti adadu a natimbeng a panagayos ngem ti naitipon a panagayos ti Ganges, ti Brahmaputra, ken ti Surma-Meghna a sistema ti karayan. Iti napno a panaglayus ti Amasona laeng ti dakdakkel.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sublontinente ti India ket naisanglada iti ngato ti tektonika a plato ti India, ti bassit aplato iti kaunegan ti Indo-Australian Plata.[13] Daytoy a panangilawag a proseso ti heolohiko ket nangrugi idi pitopulo a riwriw a tawtawen, idi kas paset ti akin-abagatan a nalatak a kontinente ti Gondwana, nangrugi datoy ti amianan a nagpadaya a panaganud a nagpaut ti limapulo a riwriw a tawtawen iti ballasiw idi ti saan pay a naporma a Taaw Indiano.[13] Ti simmarsaruno a panagdungpar ti subkontinente iti Eurasiano a Plato ken ti subduksiion iti sirokna, ket isu ti nangpataud ti Himalaya, ti kanagtuan a bambantay iti planeta.[13] Iti dati a sirok ti baybaya a dagus nga abagatan iti rumrummuar a Himalaya, d ti panaggungunay ti plato ket nagpartuat ti dakkel a kalasugan, a naininut a napunno kadagiti sedimento nga inyeg babaen ti Indus ken dagiti tributariona ken ti Ganges ken dagiti tributariona,[14] ket mangporma itan ti Tanap Indo-Gangetiko.[15]
Ti Indo-Gangetiko a Tanap ket heolohiko a naamammuan a kas maysa kasakbayan a naadalem wenno labneng ti kasakbayan a daga.[16]
Hidrolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti hidrolohia ti Karayan Ganges ket narikut unay, a naipangpangruna ti rehion ti Delta Ganges. Ti maysa a resulta ket dagiti nadumaduma awaya ti panangikeddeng ti kaatiddog ti karayan, ti panagayusna, ken ti kadakkel ti labneng a pagayusan ti danumna.
Ti nagan aGanges ket inus-usar para iti karayan a nagbaetan ti nagsasabtan dagiti karayan Bhagirathi ken Alaknanda, idiay Himalaya, ken ti pagbeddengan ti India-Banglades, idiay asideg ti Penned Farakka ken ti umuna a pagsasangaan iti karayan. Ti kaatiddog ti Ganges ket kankanayon a naibagbaga a gangani a sumurok a kaatiddog iti 2,500 km (1,600 mi), agarup a 2,505 km (1,557 mi),[17] aginggana ti 2,525 km (1,569 mi),[18][11] wenno mabalin a 2,550 km (1,580 mi).[19] Kadagitoy a kaso ti taudan ti karayan ket kadawyan a naipagpagarup a ti Karayan Bhagirathi, Glasier Gangotri idiay Gomukh, ken ti sabanganna nga isu ti sabangan ti Karayan Meghna idiay Luek ti Bengal.[18][11][17][19] Sagpaminsan a ti taudan ti Ganges ket naikedkeddeng nga adda idiay Haridwar, nga adda idiay dagiti waig ti taudan ti danumna iti Himalayan ket mapan idiay Gangetiko a Tanap.[12]
Iti dadduma pay a kaso, ti kaatiddog ti Ganges ket naitited para iti distributariona iti Karayan Hooghly, nga atatiddog ngem ti kangrunaan a rummuaranna babaen ti Karayan Meghna, a pangibanagan ti kaatiddog ti agarup a 2,620 km (1,630 mi), manipud ti taudan iti Bhagirathi,[20] wenno 2,135 km (1,327 mi), manipud idiay Haridwar aginggana idiay sabangan ti Hooghly.[12] Dagiti dadduma pay a kaso ti kaatiddog ket naibagbaga nga agarup a 2,240 km (1,390 mi), manipud ti taudan ti Bhagirathi aginggan idiay pagbeddengan ti Banglades, nga idiay ket agbalbaliw ti naganna iti Padma.[21]
Para pay dagiti kapadpada a rason, dagiti taudan ket maigiddiat ti kadakkel ti pagayusan ti danum a labneng ti karayan. Ti labneng ket sakupenna dagiti uppat a pagilian, ti India, Nepal, Tsina, ken Banglades; dagiti sangapulo ket maysa nga estado ti India, Himachal Pradesh, Uttarakhand, Uttar Pradesh, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Bihar, Jharkhand, Punjab, Haryana, Rajasthan, Laud a Bengal, ken ti Kappon a Teritorio ti Delhi.[22] Ti labneng Ganges, a mairaman ti delta ngem saan a dagiti labneng ti Brahmaputra wenno Meghna, ket agarup a 1,080,000 km2 (420,000 sq mi), a dagiti 861,000 km2 (332,000 sq mi) ket adda idiay India (agarup a 80%), 140,000 km2 (54,000 sq mi) idiay Nepal (13%), 46,000 km2 (18,000 sq mi) idiay Banglades (4%), ken 33,000 km2 (13,000 sq mi) idiay Tsina (3%).[23] Sagpaminsan a ti Ganges ken dagiti pagayusan a labneng ti Brahmaputra–Meghna ket naitiptipon para iti dagup iti agarup a 1,600,000 km2 (620,000 sq mi),[24] owenno 1,621,000 km2 (626,000 sq mi).[25] Ti naitiptipon a labneng ti Ganges-Brahmaputra-Meghna (naipangyababaan iti GBM wenno GMB) a pagayusan ti danum a labneng ket naiwarwaras iti ballasiw ti Banglades, Bhutan, India, Nepal, ken Tsina.[26]
Ti labneng ti Ganges ket sumakop manipud ti Himalaya ken ti Transhimalaya iti amianan, aginggan kadagiti bangkirig iti kabambantayan ti Vindhya iti abagatan, manipud kadagiti akin-daya bangkirig ti Aravalli iti laud aginggana ti banak Chota Nagpur ken ti delta Sunderbans iti daya. Ti adu a paset ti panagayus manipud ti Ganges ket agtaud manipud ti sistema ti bantay Himalaya. Iti kaunegan ti Himalaya, ti labneg ti Ganges ket maiwarwaras ti gangani a 1,200 km manipud ti Yamuna-Satluj a pakabingayan idiay igid ti pantok ti Simla a mangporma ti pagbeddengan iti labneng ti Indus iti laud aginggana ti Pantok ti Singalila idiay igid ti pagbeddengan ti Nepal-Sikkim a mangporma ti pagbeddengan iti labneng ti Brahmaputra iti daya. Daytoy a pase ti Himalaya ket aglaon iti 9 kadagiti 14 a kangatuan a tuktok iti lubong iti sumurok a kangato iti 8,000m, a mairaman ti Bantay Everest nga isu daytoy ti kangatuan a puntos ti labneng ti Ganges . Dagiti dadduma pay a pantok ti sumurok a 8,000m idiay labneng ket ti Kangchenjunga, Lhotse, Makalu, Cho Oyu, Dhaulagiri, Manaslu, Annapurna ken ti Shishapangma. Ti Himalaya a paset ti labneng ket mangiraman ti abagatan-daya a paset ti estado ti Himachal Pradesh, ti intero nga estado ti Uttarakhand, ti intero a pagilian ti of Nepal ken ti kaadaywan a paset ti amianan-laud nga estado ti Laud a Bengal.
Ti panagayus ti Ganges ket maigiddiat pay babaen ti taudan. Kankanayon a ti panagayus ket naibagbaga para iti sabangan ti Karayan Meghna, isunga naitiptipon ti Ganges iti Brahmaputra ken Meghna. Daytoy ket pagbanagan ti natimbengan a dagup ti tinawen a panagayuis iti agarup a 38,000 m3/s (1,300,000 cu ft/s),[25] wenno 42,470 m3/s (1,500,000 cu ft/s).[20] Iti dadduma pay a kaso ti natimbeng a tinawen a panagayus ti Ganges, Brahmaputra, ken ti Meghna ket naisinsinada a nait-ited, iti agarup a 16,650 m3/s (588,000 cu ft/s) para iti Ganges, agarup a 19,820 m3/s (700,000 cu ft/s) para iti Brahmaputra, ken agarup a 5,100 m3/s (180,000 cu ft/s) para iti Meghna.[18]
Dagiti nailinia a dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Ganga: ti panag-uasar ti danum idiay Indiano a subkontinente, babaen ni Pranab Kumar Parua, p. 33
- ^ "US TV host takes dig at Ganges". Zeenews.com. 16 Disiembre 2009. Naala idi 4 Hulio 2012.
- ^ Bhattacharji, Sukumari; Bandyopadhyay, Ramananda (1995). Dagiti Sarita ti Devi. Orient Blackswan. p. 54. ISBN 978-81-250-0781-4. Naala idi 27 Abril 2011.
- ^ a b Ghosh, A. Ti Ensiklopedia ti Indiano nga arkeolohia. BRILL. p. 334. ISBN 978-90-04-09264-8. OCLC 313728835. Naala idi 27 Abril 2011.
- ^ a b kapanan ti 1 Abril 2007 (1 Abril 2007). "Matmatayen ti Ganga, pumatay a rugit". Greendiary.com. Naala idi 4 Hulio 2012.
- ^ "Agdalus Wenno Matay", The Times of India, 19 Marso 2010
- ^ a b c "Karayan Ganges". Encyclopædia Britannica (Encyclopædia Britannica Online Library Edition nga ed.). 2011. Naala idi 23 Abril 2011.
- ^ Penn, James R. (2001). Dagiti karayan ti lubong: ti sosisal, heograpiko, ken enbironmenta a taudan ti libro. ABC-CLIO. p. 88. ISBN 978-1-57607-042-0. Naala idi 23 Abril 2011.
- ^ a b C. R. Krishna Murti; Gaṅgā Pariyojanā Nideśālaya; Komite ti Enbironmento a Panagsukisok ti India (1991). Ti Ganga, a sientipiko a panagadal. Northern Book Centre. p. 19. ISBN 978-81-7211-021-5. Naala idi 24 Abril 2011.
- ^ a b c Jain, Sharad K.; Agarwal, Pushpendra K.; Singh, Vijay P. (2007). Hydrolohia ken danum a rekurso ti India. Springer. p. 341. ISBN 978-1-4020-5179-1. Naala idi 26 Abril 2011.
- ^ a b c Gupta, Avijit (2007). Dadakkel a karayan: heomorpolohia ken panangtaripatu. John Wiley ken Annak a Lallaki. p. 347. ISBN 978-0-470-84987-3. Naala idi 23 Abril 2011.
- ^ a b c Dhungel, Dwarika Nath; Pun, Santa B. (2009). Ti Nepal-India Danum a Kumadduaan: Dagiti Karit. Springer. p. 215. ISBN 978-1-4020-8402-7. Naala idi 27 Abril 2011.
- ^ a b c Ali, Jason R.; Jonathan C. Aitchison (2005). "Kalatakan nga India". Earth-Science Reviews 72 (3–4): 170–173. doi:10.1016/j.earscirev.2005.07.005.
- ^ Dikshit & Schwartzberg 2007, p. 7.
- ^ Prakash, B.; Sudhir Kumar; M. Someshwar Rao; S. C. Giri (2000). "Dagiti holoseno tektoniko a panagggunay ken ti pagbennatan a lugar kadagiti lumaud a Gangetiko a tanap" (PDF). Current Science 79 (4): 438–449.
- ^ Dmowska, Renata (2003). Dagiti Panagpasayaat ti Heopisika. Academic Press. p. 14. ISBN 978-0-12-018846-8. Naala idi 6 Mayo 2011.
- ^ a b Merriam-Webster (1997). Heograpiko a Diksionario ti Merriam-Webster. Merriam-Webster. p. 412. ISBN 978-0-87779-546-9. Naala idi 23 Abril 2011.
- ^ a b c Sharad K. Jain; Pushpendra K. Agarwal; Vijay P. Singh (5 Marso 2007). Hidrolohia ken dagiti danum a rekurso ti India. Springer. pp. 334–342. ISBN 978-1-4020-5179-1. Naala idi 18 Abril 2011.
- ^ a b L. Berga (25 Mayo 2006). Dagiti Penned ket dagiti Pagidulinan ti Danum, dagiti Kagimongan ken Enbironmento ti Maika-21 a Siglo: Dagiti Nagbanagan ti Internasional a Timpuyogan dagiti Penend kadagiti Kagimongan iti Maika-21 a Siglo, Maika-22 nga Internasional a Kongreso kadagiti Dadakkel a Penned (ICOLD), Barcelona, Espana, 18 Hunio 2006. Taylor & Francis. p. 1304. ISBN 978-0-415-40423-5. Naala idi 23 Abril 2011.
- ^ a b Pranab Kumar Parua (3 Enero 2010). Ti Ganga: panag-usar ti danum idiay subkontinente ti India. Springer. pp. 267–272. ISBN 978-90-481-3102-0. Naala idi 18 Abril 2011.
- ^ M. Monirul Qader Mirza; Ema. Manirula Kādera Mirjā (2004). Ti dibersion ti danum ti Ganges: dagiti pagbanagan ti enbironmento ken implikasion. Springer. pp. 1–6. ISBN 978-1-4020-2479-5. Naala idi 18 Abril 2011.
- ^ Roger Revelle ken ni V. Lakshminarayan (9 Mayo 1975). "Ti Danum a Makina ti Ganges". Siensia 188 (4188): 611–616. doi:10.1126/science.188.4188.611.
- ^ Suvedī, Sūryaprasāda (2005). Internasional linteg dagiti dalan ti danum para iti maika-21 a siglo: ti kaso iti karayan Ganges basin. Ashgate Publishing, Ltd. p. 61. ISBN 978-0-7546-4527-6. Naala idi 24 Abril 2011.
- ^ Elhance, Arun P. (1999). Hidropolitika iti Maikatlo a Lubong: suppiat ken pagtitinnulongan kadagiti labneng ti karayan. US Institute of Peace Press. pp. 156–158. ISBN 978-1-878379-91-7. Naala idi 24 Abril 2011.
- ^ a b Arnold, Guy (2000). Dagiti Estratihiko a Dalan iti Lubong. Taylor & Francis. pp. 223–227. ISBN 978-1-57958-098-8. Naala idi 26 Abril 2011.
- ^ Eric Servat; IAHS Internasional a KOmision kadagiti Sistema ti Rekurso ti Danum (2002). FRIEND 2002: Rehional Hidrolohia: Panangikabit ti bessang a baetan ti panagsukisok ken panagsanay. IAHS. p. 308. ISBN 978-1-901502-81-7. Naala idi 18 Abril 2011.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alley, Kelly D. (2002), Kadagiti igid a bangkad ti Gaṅgā: no ti narugit a danum ket sabtenna ti sagrado a karayan, Unibersidad ti Michigan a Pagmalditan, ISBN 978-0-472-06808-1, naala idi 26 Hulio 2011
- Alter, Stephen (2001), Sagrado a dandanum: ti peregrino a pannakapan idiay Karayan Ganges aginggana idiay taudan ti Hindu a kultura, Harcourt, ISBN 978-0-15-100585-7, naala idi 26 Hulio 2011
- Blurton, T. Richard (1993), Hindu nga rate, Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, ISBN 978-0-674-39189-5, naala idi 26 Hulio 2011
- Darian, Steven G. (2001), Ti Ganges iti mito ken pakasaritaan, Motilal Banarsidass Publ., ISBN 978-81-208-1757-9, naala idi 26 Hulio 2011
- Dikshit, K.R.; Joseph E. Schwartzberg (2007), "India: Ti Daga", Encyclopædia Britannica, pp. 1–29, naala idi 29 Septiembre 2007
- Eck, Diana L. (1982), Banaras, siudad iti lawag, Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan, ISBN 978-0-231-11447-9, naala idi 26 Hulio 2011
- Eck, Diana (1998), "Gangā: Ti Diosen a Ganges iti Sagrado a Heograpia ti Hindu", iti Hawley, John Stratton; Wulff, Donna Marie, Devī: Dagiti Diosen ti India, Berkeley ken Los Angeles: Unibersidad ti California a Pagmalditan; Delhi: Motilal Banarasi Das Publishers. Pp. 352, pp. 137–153, ISBN 81-208-1491-6
- Museo ti Arte ti Kondado ti Los Angeles; Pal, Pratapaditya (1988), Indiano nga Eskultura: 700–1800, Unibersidad ti California a Pagmalditan, ISBN 978-0-520-06477-5, naala idi 26 Hulio 2011
- Markandya, Anil; Murty, Maddipati Narasimha (2000), Panagdalus ti Ganges: ti ngina a pagimbagan iti Aksion a Plano ti Ganga, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, ISBN 978-0-19-564945-1, naala idi 29 Hulio 2011
- Newby, Eric (1998), Nain-inut a panagpababa idiay Ganges, Lonely Planet, ISBN 978-0-86442-631-4, naala idi 26 Hulio 2011
- Hillary, Sir Edmund (1980), Manipud ti taaw aginggana idiay langit, Ulverscroft, ISBN 978-0-7089-0587-6, naala idi 26 Hulio 2011
- Maclean, Kama (2008), Peregrino ken bileg: ti Kumbh Mela iti Allahabad, 1765–1954, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan Estados Unidos, ISBN 978-0-19-533894-2, naala idi 27 Hulio 2011
- Pal, Pratapaditya (1997), Dagiti Nainlangitan a Ladawan, dagiti panirigan ti tao: ti Max Tanenbaum nga urnong iti Abagatan nga Asia ken Himalaya ng artae idiay Nailian a Galeria ti Kanada, Nailian a Galeria ti Kanada, ISBN 978-1-896209-05-0, naala idi 27 Hulio 2011
- Parua, Pranab Kumar (2010), Ti Ganga: ti panag-usar ti danum idiay subkontinente ti India, Springer, ISBN 978-90-481-3102-0, naala idi 29 Hulio 2011
- Rahaman, M.M. (2009), "Naipagkaykaysa a Panagtaripato ti Labneng Ganges: dagiti suppiat ken namnama para iti rehional a panagrang-ay", Water Policy 11 (2): 168–190, doi:10.2166/wp.2009.012
- Rahaman, M.M. (2009), "Dagiti pamunganayan iti pananagtaripato ti pagbebeddengan a rekurso ti danum ken dagiti Tulagan iti Ganges: Maysa aPanagusig", Internasional a Warnakan iti Panagrang-ay dagiti Rekurso ti Danum 25 (1): 159–173, doi:10.1080/07900620802517574
- Sack DA, Sack RB, Nair GB, Siddique AK (2004), "Cholera", Lancet 363 (9404): 223–33, doi:10.1016/S0140-6736(03)15328-7, PMID 14738797
- Singh, Indra Bir (1996), "Heolohiko nga Ebolusion iti Tanap Ganga", Warnakan iti Palaentolohiko a kagimongan ti India 41: 99–137
- Stone, Ian (2002), Kanal a Panagsibog idiay Britaniko nga India: Dagiti Perspektibo iti Teknolohiko a Panagbalbaliw iti maysa nga Agtaltalon nga Ekonomia, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 978-0-521-52663-0, naala idi 26 Hulio 2011
- Wangu, Madhu Bazaz (2003), Dagiti ladawan dagiti diosen ti India: dagiti mito, dagiti kaibuksilan, ken dagiti modelo, Abhinav Publications, ISBN 978-81-7017-416-5, naala idi 26 Hulio 2011
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Berwick, Dennison (1987). Ti Pannagna ti Igid ti Ganges. Dennison Berwick. ISBN 978-0-7137-1968-0. Naala idi 24 Abril 2011.
- Cautley, Proby Thomas (1864). Kanal Ganges. Ti pormal a anagdamdamag kadagiti daulo ti Ganges a kankanal ti Jumna, Dagiti Amianan a laud a Probinsia. Londres, Naimaldit para iti Pribado a panagipablaak.
- Fraser, James Baillie (1820). Warnakan para iti maysa a panagbanniaga idiay paset ti niebe a sakup ti Himala a Bambantay, ken dagiti taudan ti karayan Jumna ken Ganges. Rodwell ken Martin, Londres.
- Hamilton, Francis (1822). Ti panglagipan kadagiti ikan a nabirukan idiay karayan Ganges ken dagiti sangana. A. Constable ken kompania, Edinburgh.
- Hidrolohia ken dagiti danuma rekurso ti India. Springer. 2007. ISBN 978-1-4020-5179-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Ganges idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Ganges manipud idiay Wikivoyage
- Ganges
- Dagiti karayan ti India
- Dagiti nailian a simbolo ti India
- Dagiti karayan ti Uttarakhand
- Dagiti karayan ti Uttar Pradesh
- Dagiti karayan ti Banglades
- Dagiti sangalubongan a karayan ti Asia
- Dagiti sagrado a karayan
- Dagiti Rigvedic a karayan
- Dagiti karayan a pagbeddengan
- Heograpia ti Uttar Pradesh
- Heograpia ti Uttarakhand
- Labneng Ganges
- Pagbeddengan ti Banglades ken India


text:
Carolus Linnaeus
Ni Carolus Linnaeus wenno Carl Linnaeus (Kasisigud a nagan iti Sueko Carl Nilsson Linnæus, 23 Mayo[nota 1] 1707 – 10 Enero 1778), naam-ammuan pay iti kinanobilidadna a kas ni Carl von Linné (tulong·paammo),[1] ket maysa idi a Sueko a botaniko, pisiko, ken soologo, a nangirugi kadagitipundasion para iti moderno a pamuspusan iti binomio a nomenklatura. Isu ket naamammuan a kas ti ama ti moderno a taksonomia, ken naipanpanunotan pay a kas maysa kadagiti ama ti moderno nga ekolohia. Adu kadagiti sinursuratna ket naisurat iti Latin, ken ti naganna ket naipakpakita iti Latin a kas Carolus Linnæus (kalapasan idi 1761 ti Carolus a Linné).
Ni Linnaeus ket naipasngay idiay away ti Småland, idiay akin-abagatan a Suesia. Ni Linnaeus ket nakaawat ti kaaduan kadagiti nangatngato a panagadalna idiay Unibersidad ti Uppsala, ken nangrugrugi a nangit-ited kadagiti lektura iti botanika idiay idi 1730. Isu ket nagtaeng iti ballasiw-taaw idi baetan ti 1735 ken 1738, nga idiay ket nagad-adal ken nagipablaak pay ti immuna nga edision iti Systema Naturae idiay Olanda. Isu ket nagsubli met laeng idiay Suesia, nga idiay ket nagbalin a propesor iti botanika idiay Uppsala. Idi tawtawen ti 1740, isu ket naipatulod kadagiti nadumaduma a panagbanniaga iti Suesia tapno agbiruk ken mangidasig kadagiti mula ken dagiti ayup. Idi tawtawen ti 1750 ken tawtawen ti 1760, isu ket nagtultuloy a nagur-urnong ken nagidasdasig kadagiti ayup, mulmula, ken minerales, ken nagipablaak kadagiti nadumaduma a tomo. Iti panawen ti ipupusayna, isuna idin ket maysa kadagiti kaaduan a naipammadayawan a sientista idiay Europa.
Ti Sueko a pilosopo a ni Jean-Jacques Rousseau ket nangipatulod kania ti mensahe: "Ibagam kaniana a diak ammo ti nalatlatak a tao iti lubong."[2] Ti Aleman a mannurat a ni Johann Wolfgang von Goethe ket nangisurat: "Malaksid kenni Shakespeare ken ni Spinoza, Awan ti ammok a saanen a sibibiag nga ad-adu a nakaimpluensia kania."[2] Ti Sueko a mannnurat a ni August Strindberg ket insuratna ti: Ni "Linnaeus idi ti kinapudno ket maysa a mannaniw a naikeddeng a nagbalin a maysa a naturalista".[3] Kadagiti dadduma pay a nagun-odna, ni Linnaeus ket tinawtawagan idi ti Princeps botanicorum (Prinsipe dagiti Botaniko), "Ti Pliny iti Amianan," ken "Ti Maikadua nga Adan".[4]
Iti botanika, ti pangyababaan ti mannurat nga inususar a mangitudo kenni Linnaeus a kas ti turay para iti nagnagan ti sebbangan ket L.[5] Idi 1959, ni Carl Linnaeus ket nainaganan idi a kas ti lektotipo para iti Homo sapiens,[6] a kaibuksilaan a ti panagsurot kadagiti alagaden ti nomenklatura, ti Homo sapiens idi ket umisu a naipalpalawag a kas dagiti sebbangan ti ayup a nakaitagikuaan ni Linnaeus.
Dagiti linaon
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Carl Linnaeus ket naipasngay idiay purok ti Råshult idiay Småland, Suesia idi 23 Mayo 1707. Isu ti kaunaan nga anaka ni Nils Ingemarsson Linnaeus ken ni Christina Brodersonia. Ti amana ket isu ti immuna iti kaputotanna a nangampon ti permanente nga apelyido. Sakbay ti dayta, dagiti kaputontanda ket nagus-usarda ti patronimiko a sistema ti panagnagan kadagiti Eskandinabo a pagilian: ti amana ket nanaganan ti Ingemarsson kalpasan ti amana a ni Ingemar Bengtsson. Idi naawat ni Nils idiay Unibersidad ti Lund, isu ket nangala ti nagan ti pamiliana. Isu ket nanagampon ti Latinado a nagan a Linnæus manipud ti higante a linden a kayo (wenno dalayap a kayo), lind iti Sueko, a nagtubtubo idiay pagnanaedan ti pamiliana.[7] Daytoy a nagan ket naipaletra nga adda ti æ a ligatura. Idi naipasngay ni Carl, isu ket nanaganan ti Carl Linnæus, iti nagan ti pamilian ti amana. Ti anakna a lalaki ket kankanayon pay a nangiletra nga adda iti æ a ligatura, iti naisusurat iti ima a dikumento ken kadagiti pablaaks.[8] Ti patonimiko ni Carl idin ket mabalin a ti Nilsson, a kas iti Carl Nilsson Linnæus.
Maysa kadagiti atiddog a linia dagiti agtaltalon ken dagiti padi, ni Nils ket maysa a idi nga agdadamo a botaniko, maysa a Luterano a ministro, ken ti koadhutor iti bassit a purok iti Stenbrohult idiay Småland. Ni Christina ket maysa nga anak a babai idi ti rektor iti Stenbrohult, a ni Samuel Brodersonius. Isu ket dimteng a naganak kadagiti tallo a babai ken maysa alalaki, ni Samuel (a dimteng a nangsaruno ti amana a kas rektor iti Stenbrohult ken nangsurat timanual iti panagtaraken ti alimbubuyog).[7][9][10] Ti maysa atawen kalpasan ti pannakaipasngay ni Linnaeus, ti apongna a ni Samuel Brodersonius ket pimmusay, ken ti amana a ni Nils ket isu ti nagbalin a rektor iti Stenbrohult. Ti pamilia ket immalis idiay rektorio manipud idiay balay ti koadhutor.[8][11]
Uray kadagiti nasapsapa a tawtawenna, ni Linnaeus ket kasla nagayayat para kadagiti mula, a naisangsangayan kadagti sabong. No idi isu ket marurod, isu ket naikikkan iti sabong, a daytoy ket dagus a nagpakalma kaniana. Ni Nils kanayon a nagasasikaso iti hardinna ken kankanayon a nangipakpakiata kadagiti sabong kenni Linnaeus ken inbagbgana dagiti naganda kaniana. Isu idin ni Linnaeus ket naikkan ti lugar a pagpatubuanna ti mulmula.[12]
Nasapa a panagadal[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ama ni Linnaeus ket isu ti nangirugrugi a nangisuro kaniana iti Latin, relihion, ken heograpia idi isu ketu bing pay laeng; ti maysa a panangilaglagip ket nangibagbaga a gapu ti panagus-usar ti pamilia iti Latin kadagiti pannakisinsinnarita, ni Linnaeus ket nakaadal ti Latin sakbay a nakaadal ti Sueko. Idi agtawen ti pito ni Linnaeus, ni Nils ket nangikeddeng a mangabang ti mangisuro kaniana. Ti nagannak kaniana ket pinilida ni Johan Telander, ti anak a lalaki ti maysa a lokal a yeoman. Ni Linnaeus ket saan a nangay-ayat kaniana, nangisursurat iti autobiograpiana a ni Telander "ket nasaysayaat idi a a mangpasardeng ti talento ti maysa nga ubing ngem ti mangparang-ay kadagitoy."[13] Kalpasan ti dua a tawen idi rugi ti pannakaisursurona, isu ket naipatulod idiay Akin-baba nga Eskuela ti Gramatika idiay Växjö idi 1717.[14] Ni Linnaeus ket sagpaminsan laeng a nagad-adal, ngem kankanayon a nanapan idiay away tapno agbiruk kadagiti mula. Isu ket nakaabot ti kinaudi a tawenna iti Akin-babba nga Eskuela idi isu ket agtawen ti sangapulo ket lima, nga insursuro idi ti ti daulo ti eskuela, a ni Daniel Lannerus, nga isu ket nagay-ayat idi ti botanika. Ni Lannerus ket nakadlaw ti panagay-ayat ni Linnaeus iti botanika ken nangited kaniana a mangipataray ti hardinna. Isu pay ti nangipaammo kaniana kenni Johan Rothman, ti estado a doktor iti Småland ken ti maysa a manursuro idiay Växjö Gimnasio. Ni Rothman ket maysa pay a botaniko ken nagpalawa ti interesado kenni Linnaeus iti botania ken timmulong kaniana a nagparang-ay ti panagayatna iti medisina.[15][16] Iti edad a 17, ni Linnaeus ket nagbalin idin a nakaammo kadagiti adda a literatura iti botania. Isu ket nangibagbaga iti warnakanna a ”agbasbasa iti aldaw ken rabii, maikabkabesak ti, Libro dagiti Hierba ni Arvidh Månsson, ti Flora Åboensis ni Tillandz, ti Serta Florea Suecana ni Palmberg, ti Bromelii Chloros Gothica ken ti Rudbeckii Hortus Upsaliensis..” [17]
Ni Linnaeus ket simmrek iti Växjö Gimnasio idi 1724, nga idiay ket nangruna a nagadal iti Griego, Hebreo, teolohia ken matematika, ti kurikulo a naidaremdem para iti ubbing a lallaki nga agsagsagana iti kinapadi.[18][19] Iti kinaudi a tawen idiaygimnasio, ti ama ni Linnaeus ket bimmisita tapno damagenna dagiti propesor no kasano nga agrangrang-ay ti panagad-adalna; iti dismayana, kaaduan kadagiti propesor ket nangibagbaga nga isunto ket saan nga agbalin a maysa nga eskolar. Ni Rothman ket saan a namatmati ti daytoy, a nangisingsingasing a ni Linnaeus ket adda masakbayanna iti medisina. Ti doktor ket nangidaton nga agnaed ni Linnaeus iti pamiliana idiay Växjö ken maisurona iti pisiolohia ken botanika. Ni Nils ket inawatna daytoy a daton.[20][21]
Dagiti pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ni Carl Linnaeus ket naipasngay idi 1707, 13 Mayo (Sueko nga Estilo) wenno 23 Mayo segun ti moderno a kalendario. Segun ti Huliano a kalendario isu ket naipasngay idi 12 Mayo. (Blunt 2004, p. 12)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Blunt (2004), p. 171.
- ^ a b "Ania kadi dagiti inbagbaga ti tattao a maipanggep kenni Linnaeus". Linné on line. Unibersidad ti Uppsala. Naala idi 3 Oktubre 2011.
- ^ "Pimmusay ni Linnaeus". Linné on line. Unibersidad ti Uppsala. Naala idi 3 Oktubre2011.
- ^ Broberg (2006), p. 7.
- ^ "Linnaeus, Carl (1707–1778)". Dagiti salaysay ti mannurat. Internasional a Pagsurotan ti Nagnagan ti Mula. Naala idi 1 Oktubre 2011. Kadagiti naduduog a pablaak ket sagpaminsanda a nangipangyababa iti "Linn." ket mabirukan iti (kas pagarigan: Cheeseman, T.F. (1906) - Manual ti Flora ti Baro a Selanda.
- ^ Stearn (1959), p. 4.
- ^ a b Blunt (2004), p. 12.
- ^ a b Blunt (2004), p. 13.
- ^ Stöver (1974), p. 8.
- ^ Broberg (2006), p. 10.
- ^ Quammen (2007), p. 1.
- ^ Blunt (2004), p. 15.
- ^ Blunt (2004), pp. 15–16.
- ^ Stöver (1974), p. 5.
- ^ Blunt (2004), p. 16.
- ^ Stöver (1974), pp. 5–6.
- ^ Carl von Linnés betydelse såsom naturforskare och läkare : skildringar utgifna af Kungl. Vetenskapsakademien i anledning af tvåhundraårsdagen af Linnés födelse|http://runeberg.org/linne200ar/linnebotan/0007.html
- ^ Stöver (1974), p. 6.
- ^ Blunt (2004), pp. 16–17.
- ^ Blunt (2004), pp. 17–18.
- ^ Stöver (1974), pp. 8–11.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Carolus Linnaeus idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Carolus Linnaeus idiay Wikisource


text:
Kalawa
- Ilawlawag daytoy nga articulo ti kaipapanan ti kalawa wenno lawa kas maysa a fisikal a kantidad. Ti articulo a kalawa (heometria) iti heometria ket ad-adda a matematikal. Kitaen met ti kalawa (panangilawlawag).
Ti kalawa wenno lawa (area iti Inggles) ket fisikal a kantidad a mangipaduyakyak iti kadakkel wenno kabassit ti maysa a paset ti maysa a rabaw (surface). Ti kalawa ti rabaw (surface area) ket ti pakagupgupan dagiti lawa ti nakaparang a bakrang wenno igid ti maysa a banag.
Dagiti unidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti unidad iti panangrukod iti kalawa ti rabaw:
- kuadrado a metro = SI derived unit
- are = 100 a kuadrado metro
- ektaria = 10,000 a kuadrado metro
- kuadrado a kilometro = 1,000,000 a kuadrado metro
- kuadrado megametro = 1012 a kuadrado metro
Dagiti unidad nga tinuturay, a kas naituding nga agdinama a naikugnalan ti metro:
- kuadrado a pie = 0.09290304 a kuadrado a metro
- kuadrado a yarda = 9 a kuadrado a pie = 0.83612736 a kuadrado a metro
- kuadrado a perch = 30.25 a kuadrado a yarda = 25.2928526 a kuadrado a metro
- acre = 160 a kuadrado a perch wenno 43,560 a kuadrado a pie = 4046.8564224 a kuadrado a metro
- kuadrado a milia = 640 nga acre = 2.5899881103 kuadrado a kilometro


text:
Venezuela
Ti Venezuela (i/ˌvɛnəzˈweɪlə/ ven-uh-zwale-uh, lokal: [Beneˈswela]), opisial a tinawtawagan ti Bolivariana a Republika ti Venezuela[1] (Espaniol: República Bolivariana de Venezuela [reˈpuBlika BoliBaˈɾjana ðe Beneˈswela]), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga aplaya ti Abagatan nga Amerika. Ti teritorio ti Venezuela ket sakupenna ti agarup a 916,445 kuadrado kilometro (353,841 sq mi) nga adda dagiti nakarkulo a populasion iti 29,105,632. Ti Venezuela ket naikedkeddeng nga estado nga adda iti nangato unay a biodibersidad, nga adda dagiti taengan a sumakup manipud ti Andes a kabambantayan iti laud aginggana ti katuduan a bakir ti Labneng Amasona iti abagatan, babaen dagiti nawatiwat a llanos a tanap ken Karibe nga aplaya iti tengnga ken ti Karayan Delta ti Orinoco iti daya.
Ti Venezuela a kolonia ti España idi 1522 urayno adda dagiti resistansia manipud kadagiti patneng a tattao. Daytoy ket nagbalin a maysa kadagiti immuna nga Espaniol Amerikano a kolonia a nangirangarang ti pannakawayawaya (idi 1811), ngem saan a nakatalged a nangbangon ti pannakawayawaya aginggana idi 1821 (a kas maysa a departmento ti pederal a republika ti Gran Colombia, a nakagun-od ti napno a pannakawayawaya idi 1830).Idi las-ud ti maika-19 a siglo ti Venezuela ket nagsagsagaba ti politikal a diktadura, ken daytoy idi ket tinurturayan babaen dagiti rehional a caudillo (nabileg a tattao ti milisia) iti kaaduan ti maika-20 a siglo. Ti pagilian ket adda idin kadagiti napugsa-pugsay a demokratiko a gobierno idi baetan ti 1945 ken ti agdama nga aldaw; kasla kadagiti kaaduan a pagilian ti Latin nga Amerika, daytoy ket nakasagsagaba kadagiti kudeta ken dagiti milisia a diktadura. Dagiti ekonomiko a siddaaw iti tawtawen ti 1980 ken tawtawen 1990 ket nangiturong ti maysa a politikal a didigra a gapuanan kadagiti sumurok a 3,000 a natnatay kadagiti riribok ti Caracazo iti 1989, ti dua kudeta idi 1992, ken ti panagpabasol kenni Presidente Carlos Andrés Pérez para iti panagtakaw kadagiti publiko a pundo idi 1993. Ti pannakarebba ti talek dagiti adda a partido ket nakakita ti 1998 nga eleksion iti dati nga opisial ti buyot a ni Hugo Chávez, ken ti panangirugi ti Bolivariana a Rebolusion, iti panangrugi ti maysa a 1999 a Konstituente nga Asemblia tapno makasurat ti baro a Batay-linteg ti Venezuela.
Ti Venezuela ket maysa a pederal a presidensial a republika a buklen dagiti 23 nga estado, ti Kapitolio a Distrito (a mangsakup ti Caracas), ken dagiti Pederal nga Agkamkammatalek (a mangsaksakup kadagiti adda ti pantar nga isla ti Venezuela). Ti Venezuela ket agtunton kadagiti amin a Guyanes a teritorio ti laud iti Karayan Essequibo; daytoy a 159,500 kuadrado kilometro (61,583 sq mi) a paset ti daga ket tinawtawagan ti Guayana Esequiba wenno ti Zona en Reclamación (ti "sona nga agdama a tinunton").[2]
Ti Venezuela ket maysa kadagiti urbano unay a pagilian iti Latin nga Amerika;[3][4] kaaduan kadagiti Taga- Venezuela ket agtataengda kadagiti siudad iti amianan, a naipangpangruna idiay kapitoliona, a Caracas, nga isu pay daytoy ti kadakkelan a siudadna. Manipud idi nadukatalan ti lana idi nasapa a maika-20 a siglo, ti Venezuela ket maysan kadagiti mangidaulo nga agilaklako ti lana iti lubong ken adda kadagiti kadakkelan a reserba ti lana. Dati idi a di naparang-ay unay nga aglaklako kadgiti tagilako ti agrikultura a kas ti kape ken kakaw, ti lana ket napardas a nagbalin a kaaduan a nailaklako ken rentas ti gobierno. Ti tawtawen ti 1980 a kaadu unay ti lana ket nangiturongan ti maysa a didigra ti ruar nga utang ken ti maysa a napaut nga ekonmiko a didigra , a nakakita ti panagpangato ti inflacion iti 100% idi 1996 ken ti panakaipangato ti gatad ti kinapanglaw iti 66% idi 1995[5] idi ti (babaen ti 1998) tunggal maysa a tao ti GDP ket natnag iti isu met laeng nga agpang a kas idi 1963, a bimmassit iti pagkatlo manipud iti kangatona idi 1978.[6] Ti pannakaungar dagiti presio ti lana kalpasan ti 2001 ket nagparang-ay ti ekonomia ti Venezuela ken nakaaramidan dagiti sosial a panaggastos, urayno ti nagbanagan ti 2008 a sangalubongan a didigra ti pinansia ket nakakita ti baro a panagpababa ti ekonomia.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1499, ti maysa nga ekspedision nga indauloan babaen ni Alonso de Ojeda ket nagbisita ti aplaya ti Venezuela. Dagiti salingkadang a balay iti lugar ti Danaw Maracaibo ket nangipalplagip ti nabigador a ni Amerigo Vespucci iti siudad ti Benesia, isunga ninagananna ti rehion iti "Veneziola", nga iti kontemporario a Toskano (patneng a pagsasao ni Vespucci) ket kaibuksilanna ti "bassit a benesia".[8] Ti nagan ket nakaala ti agdama a pannakailetrana a kas resulta ti Espaniol nga impluensia,[8] nga iti suldong nga -uela ket maus-usar a kas pangpabassit a termino ti (a kas ti plaza / plazuela, cazo / cazuela); isunga, ti kasisigud kapanunotan ti termino ket mabalin nga iti maysa a "bassit a Benesia".[9] Ti Aleman a termino para iti lugar, a "Klein-Venedig", ket kaibuksilanna pay ti bassit a Benesia.
Urayno kasta, ti Vespucci a sarita ket agtutloy nga isu ti kadayegan ken naaw-awat a bersion ti taudan ti nagan ti pagilian, ti sabali a rason para iti nagan ket naibagbaga ti pangilaglagip ni Martín Fernández de Enciso, ti maysa a kameng ti timpuyogan ni Vespucci ken Ojeda. Iti obrana aSumma de Geografía, inbagbagana a nabirukanda ti maysa a patneng a populasion a nagtawtawag ti bagbagida iti "Veneciuela," a nangisingasing a ti nagan a "Venezuela" ket mabalin a nagtaud manipud ti patneng a lubong.[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Venezuela". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 24 Abril 2012.
- ^ website ti Testo ti Tulag iti Nagkaykaysa a Pagpagilian "Tulagan ti Hinebra, Pebrero 17, 1966". Nagkaykayasa a Pagpagilian. Naidulin manipud ti kasisigud idi Mayo 5, 1966. Naala idi Enero 15, 2013.
- ^ Abagatan nga Amerika. Encarta. Naidulin manipud ti kasisigud idi 21 Abril 2007. Naala idi 13 Marso 2007.
- ^ "Dagiti naikapet a Tabla" (PDF). Dagiti Prospekto ti Urbanisasion ti Lubong: Ti 1999 a Rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 13 Marso 2007.
- ^ Michael McCaughan (4 Enero 2011). Ti Gubat ti Venezuela. Seven Stories Press. p. 32. ISBN 978-1-60980-116-8. Naala idi 16 Abril 2012.
- ^ Kelly, Janet, ken Palma, Pedro (2006), "Ti Sindrome ti Ekonomiko a Pannakapaay ken ti Panagbiruk para iti Panagbalbaliw", iti McCoy, Jennifer ken Myers, David (eds, 2006), Ti Pannakawarwar ti Representatibo a Demokrasia idiar Venezuela, Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. 207 ISBN 0-8018-8428-4
- ^ Venezuela. Lonely Planet. 2004. ISBN 978-1-74104-197-2. ISBN 1-74104-197-X. Naala idi 10 Marso 2007.. p. 177.
- ^ a b Venezuela: Ti Petro-Estado nga Agus-usar kadagiti Maipabaro nga Enerhia: Ti Parawad iti... idiay Liblibro ti Google Babaen ni Germán Massabié
- ^ Thomas, Hugh (2005). Dagiti Karayan ti Balitok: Ti Iyuungar ti Espaniol nga mperio, manipud kenni Columbus aginggana kenni Magellan. Random House. p. 189. ISBN 0-375-50204-1.
- ^ Cuadernos Hispanoamericanos (iti Espaniol). Instituto de Cultura Hispánica (Agencia Española de Cooperación Internacional). 1958. p. 386.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Venezuela idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Venezuela manipud idiay Wikivoyage
- E-Gobierno (Espaniol)
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete
- Venezuela a naikabil idiay Ti Kinapudno a Libro ti Lubong
- Venezuela idiay Dagiti Biblioteka ti UCB ti GovPubs
- Kitaen ti Venezuela idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)
- Venezuela
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1811
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Lohika
Ti lohika (manipud ti Griego λoYιkή, logikē)[1] ket mangitudtudo ti panagadal kadagiti moda ti panagrason (a dagitoy ket umisu ken dagitoy ket ka-allilawan)[2][3] ken ti panagusar ti umisu a panagrason. Iti kinaudi a kapanunotan, ti lohika ket kaaduan a naususar kadagiti intelektual nga aktibidadl, a mairaman ti pilosopia ken siensia, ngem iti umuna kapanunotan, daytoy ket kangrunaan a maadadal kadagiti displina ti pilosopia, matematika, semantika, ken siensia ti kompiuter. Daytoy ket sukimatenna dagiti sapasap a porma a maala dagiti pangsuppiat. Iti matematika, daytoy ket ti panagadal kadagiti umisu a panagipagarupan nga adda ti kaunegan ti pormal a pagsasao.[4] Ti lohika ket inadadal pay iti pangsuppiatan a teoria.[5]
Ti lohika ket inadadal kadagiti nadumaduma a taga-ugma a sibilisasion, a mairaman ti India,[6] China,[7] ken Gresia. Idiay laud, ti lohika ket nabangon idi a kas maysa apormal a disiplina babaen ni Aristoteles, a nangited daytoy ti kammasapulan a lugarna iti pilosopia. Ti panagadal ti lohika ket paset idi ti klasiko a trivium, a nangiraman pay ti gramatika ken retoriko.
Ti lohika ket kankanayon a nabingbingay kadagiti tallo a paset, induktibo a panagrason, abduktibo a panagrason, ken deduktibo a panagrason.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "nagtagikua ti rason, intelektual, dialektikal, pangsuppiat", ken maikabagian pay ti wiktionary:λόYoς (logos), "balikas, panunot, kapanunotan, panagsuppiat, panangibaga, rason, wenno pamunganayan" (Liddell & Scott 1999; Online a Diksionario ti Etimolohia 2001).
- ^ Richard Henry Popkin; Avrum Stroll (1 Hulio 1993). Napalaka a Pilosopia. Random House Digital, Inc. p. 238. ISBN 978-0-385-42533-9. Naala idi 5 Marso 2012.
- ^ Jacquette, D. (2002). Ti Kadua ti Pilosopiko a Lohika. Wiley Online a Biblioteka. p. 2.
- ^ Hofweber, T. (2004). "Lohika ken Ontolohia". Iti Zalta, Edward N. Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford.
- ^ Cox, J. Robert; Willard, Charles Arthur, eds. (1983). Panagrang-ay iti Pangsuppiat a Teoria ken Panagsukimat. Unibersidad ti Akin-abagatan nga Illinois a Pagmalditan]. ISBN 978-0-8093-1050-0.
- ^ Kas pagarigan, Nyaya (silohistiko a rekursion ) ket napetsaan manipud idi 1900 a tawtawen.
- ^ Dagiti Mohista ken ti eskuela ti Nagnagan ket napetsaan manipud idi 2200 a tawtawen.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Lohika idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Lohika idiay Wikiquote


text:
1898
Ti 1898 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero - Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero 15 - Gubat ti Espaniol-Amerikano: Pinabettak ken pinalned ti barko a Havana idiay Kuba babaen ti USS Maine ti Estados Unidos, a nakatayan iti 266 a tattao. Nakaiturongan daytoy a pasamak ti pannakairangarang gubat a nagbaetan ti Estados Unidos ken España.
Abril - Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio 12 - Inrangaran babaen ni Hen. Emilio Aguinaldo ti panagwayawaya ti Pilipinas manipud ti España.
Hulio - Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto 12 - Gubat Espaniol-Amerikano: Nagpatingga ti ringgor nagbaetan dagiti soldado ti Amerikano ken dagiti Espaniol idiay Kuba.
Oktubre - Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
Disiembre 10 - Pinirmaan ti España ken Estados Unidos ti Tulag ti Paris, ti panagpatingga ti Gubat ti Espaniol-Amerikano


text:
Pagsasao a Hebreo
Ti Hebreo wenno Ebreo (/ˈhiːbruː/) (עִבְרִית, Ivrit, Pannakabalikas a Hebreo (tulong·paammo)) ket maysa a Laud a Semitiko a pagsasao iti pamilia ti pagsasao nga Aproasiatika. Iti kultura, daytoy ket naipammategan dagiti Hudio ken sabsabali a a grupo ti relihion a kas iti pagsasao dagiti tattao a Hudio, uray no dagiti sabsabali a Hudio a pagsasao ket nagtaud da kadagiti diaspora a Hudio, ken ti pagsasao a Hebréo ket naususar pay babaen dagiti saan a Hudio a grup-grupo, a kas dagiti minaig nga etniko a dagiti Samaritanos.
Ti Moderno a Hebreo ket maisasao babaen dagiti kaaduan a walo a riwriw a tattao idiay Israel, nga ti Klasiko a Hebreo ket inususar para ti panag-kararag wenno panagadal dagiti Hudio a komunidad iti sanglubongan. Daytoy a pagsasao ket nasaksian manipud ti maika-10 a siglo BCE [2] iti kinaudi a Maikadua a Templo a panawen, kalpasan idi naparang-ay ti pagsasao iti Misna a Hebréo. Ti Moderno a Hebreo ket maysa kadagiti opisial a pagsasao iti Israel, a maikaduaan na ti Arabiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Akademia ti Pagsasao a Hebreo (Hebreo) (Ingles)


text:
Ti pagsasao a Klasiko nga Insik (古文, Pinyin: gǔ wén, "taga-ugma a testo") ket isu ti pagsasao ti klasiko a literatura manipud ti gibus ti panawen ti Primabera ken Otonio babaen ti gibus ti Han a Dinastia, ti naisurat a porma ti Daan nga Insik. Ti termino ket naus-usar pay para iti Literario nga Insik (文言文 wényán wén, "testi ti naisurat a pagsasao"), ti tradisional nga estilo ti naisurat nga Insik a naimodelo iti klasiko a pagsasao, ken mangaramid daytoy a sabali manipud ti aniaman a moderno a naisasao a porma ti Insik. Ti Literario nga Insik ket inus-usar idi kadagiti amin a pormal a panagsurat idiay Tsina aginggana idi nasapa a maika-20 a siglo, ken idi pay, las-ud dagiti nadumaduma a paset ti panawen, idiay Hapon, Korea ken Bietnam. Kadagiti agsasao iti Insik, ti Literario nga Insik ket kaaduanen a nasukatan babaen ti naisurat a bernakular nga Insik, ti estilo ti panagsurat a kapada ti moderno a naisasao a Mandarin nga Insik, bayat a dagiti agsasao kadagiti pagsasao a saan nga Insik ket kaaduandan a binaybay-an ti Literario nga Insik tapno maiparabor kadagiti lokal a bernakular.
Ti Literario nga Insik ket naamammuan a kas ti kanbun iti Hapon, hanmun iti Koreano, ken Hán văn iti Bietnamis (Manipud ti 漢文 kadagiti amin a tallo a kaso; pinyin: hànwén, "Han a panagsurat").


text:
Ni Erineo Saquilayan Maliksi (naipasngay idi Marso 25, 1938 idiay Imus, Cavite) ket maysa a politiko a Pilipino. Isu ti agdama a kongregista manipud iti Maikatlo a Kongresional a Distrito ti Cavite, ken naamammuan pay a kas ti Maymaysa a Distrito ti Imus. Isu ket nagserbi a kas Gobernador ti Probinsia ti Cavite manipud idi Hunio 30, 2001 aginggana idi Hunio 30, 2010. Isu ket naamammuan a kas ni Ayong babaen dagiti makaammo kaniana, asawana ni Olivia L. Maliksi ken ama ti Mayor ti Imus a ni Manny L. Maliksi.
Isu ket nagturpos iti elementaria nga edukasion idiay Eskuela ti Elementaria ti Anabu II idiay Imus idi 1951, ken nagturpos ti sekondaria nga edukasion idiay Akademia Del Pilar, idiay met laeng Imus, idi 1955. Idi 1969, ni Erineo ket nagturpos manipud idiay Unibersidad ti Daya, ken nakagun-od iti Titulo ti grado ti Siensia politika.


text:
Apollo Quiboloy
Ni Apollo Carreon Quiboloy ket isu ti nangipatakder ken ti daulo ti naikuartel idiay Pilipinas a Mangipaspasubli ti Kristiano a simbaan, ti Pagarian ni Hesukristo, Ti Kangatuan A Nagan Kadagiti Amin A Nagan, Inc (Ingles: Kingdom of Jesus Christ, The Name Above Every Name, Inc).[1][2][3] Isu ket nangitunton nga isu ti "Naidutok nga Anak iti Dios".[4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cabreza, Vincent; Demetillo, Donna (Agosto 26, 2005). "Naibalud dagiti agassawa a nangpadas a nagiwaya ti anakda a babai manipud ti kulto". Philippine Daily Inquirer.
- ^ Dacanay, Barbara Mae (Mayo 4, 2010). "Ni ket nagayat ti panagsuporta ti daulo ti kulto". gulfnews.com. Naala idi Enero 20, 2011.
- ^ Padillo, Maya M (Marso 20, 2010). "Ni Villar ket isu ti kinaykayat ti inak, kinuna ni Quiboloy". The Mindanao Daily Mirror. Naala idi Enero 20, 2011.
- ^ Transpormasion ti Pagilian ti Agmaymaysa a Pamilia a Komunidad ken ti Lubong, Librado F. Cano, P. E.
- ^ "Pagarian ni Hesukristo FAQ".


text:
Unibersidad ti Nicolas iti Cusa
Ti Unibersidad ti Nicolas iti Cusa (Italiano: Università degli Studi Niccolò Cusano), kadawyan a naipangyabaabaan a kas ti "UNICUSANO" ket maysa apribado nga unibersidad a nabangon idi 2006 idiay Roma, Italia.[2][3]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Unibersidad ti Nicolas iti Cusa ket binangon idi babaen ni Stefano Bandecchi. Ti unibersidad ket naipanaganan iti Romano Katoliko a Kardinal, sientista ken astronomo a ni Nicolas iti Cusa. Aginggana idi 9 Hulio 2012, ti unibersidad ket mabirukan idiay Via Casalmonferrato ken Via don Orione. Manipud idi 2012, ti unibersidad ti Cusano ket addaan pay ti agiwarwarnak a kompania iti Edizioni Edicusano. Idi 2013 ti unibersidad ket nangibangon ti Pakultad iti Inhenniera ken Sikolohia.
Pamay-an ti panagadal[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti unibersidad ket agit-ited kadagiti kurso iti elektroniko a panagdal, adda dagiti 94[4] nga adayo a sentro iti amin a luglugar iti Italia ken iti sangalubongan. Iti pay maipatinayon, mabalin pay ti agsurot kadagiti maadal idia kampus ti Roma. Adda pay dagiti seminar ken adda pay dagiti makatulong a manursuro para kadagiti estudiante.
Gunglo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pakultad[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti 6 a pakultad a nakabingbingyan ti unibersidad:
- Pakultad dagiti Edukasion ti Siensia
- Pakultad ti LInteg
- Pakultad ti Politkal a Siensia
- Pakultad ti Ekonomika
- Pakultad ti Inhenniera
- Pakultad ti Sikolohia
Kampus[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pasdek ti unibersidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kampus ket mabirukan idiay Via don Carlo Gnocchi, 3 - 00166 Roma. Iti dayta a pasdek adda dagiti multimidia a pagadalan, maysa a teatro ken dagiti pagay-ayaman.[5]
Biblioteka[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda maysa a tradisional ken elektroniko biblioteka (ken virtual a biblioteka, a pakapanan dagiti estudiante iti aniaman nga oras).
Dagiti dormitorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti unibersidad ti Unicusano ket mangited pay kadagiti agarup a 200 a pagnaedan iti ruar ti kampus para kadagiti estudiante.
Sentro a pagsukisokan[urnosen | urnosen ti taudan]
Mabirukan pay iti uneg ti kampus ti maysa a sentro ti pagsukisokan iti Unibersidad ti Nicolas iti Cusa
Nagsasabtan: 41°54′46″N 12°23′36″E / 41.91278°N 12.39333°E
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti agmaymaysa nga estudiante ti MIUR - 1 Disiembre 2012
- ^ Negosiante a Tattao "Nasayaat ti panagbasa, nasaysayaat ti online". Negosiante a Tattao. Naala idi 13 Hulio 2012.
- ^ "Ti UniCusano ken dagiti rason ti panagballigi". Freeonline. Naala idi 13 Hulio2012.
- ^ Sentro a Pagadalan ti Cusano
- ^ "Ti Cusano ket saan laeng a para iti teknolohia, ngem kampus pay ti katutubo". Universando. Naala idi 13 Hulio 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Unibersidad ti Nicolas iti Cusa idiay Wikimedia Commons
- Website ti Unibersidad ti Nicolas iti Cusa (Ingles)
- Unibersidad ti Nicolas iti Cusa (Ingles)
- Elektroniko a panagdal idiay Unicusano (Ingles)
- Unicusano webTv
- Pundasion para iti Sientipiko a Panagsukisok- Unibersidad ti Nicolas iti Cusa