text:
1983
Ti 1983 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra B).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 17 – Nagpirma iti tulag ti Lebanon, Israel, ken ti Estados Unidos iti ipapanaw ti Israel manipud iti Lebanon.
- Mayo 26 – Ti napigsa a gingined ken tsunami idiay akin-amianan a Honshū, Hapon ket nakapatay kadagiti 104 ken nakadunor kadagiti 163.
- Agosto 21 – Ni Benigno Aquino, Jr., daulo ti oposision iti Filipinas, ket naasasinado idiay Manila idi kasubsublina manipud iti eksilo.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 20 – Andrew Garfield, Briton/Amerikano nga aktor
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 9 – Kristine Hermosa, aktres iti ABS-CBN, Siudad ti Quezon
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 27 – Louis de Funès, Pranses nga aktor (naipasngay 1914)
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 4 – Gloria Swanson, Amerikana nga aktres (naipasngay 1899)
- Abril 30 – Muddy Waters, Amerikano a musikero (naipasngay 1913)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 12 – Norma Shearer, Kanadiana ng aaktres (naipasngay 1902)
- Hulio 29 – David Niven, Ingles nga aktor (naipasngay 1910)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 21 – Benigno Aquino, Jr., maysa a politiko iti Filipinas (naipasngay 1932)


c: text/html

text:
Gameng a Naidulin iti Adu a Siglo
Nasdaaw ti iskolar iti nakitana. Inulit-ulitna a sinukimat ti nagkauna a manuskrito. Ti pannakaisurat ken gramatikana ti nangkombinsir kenkuana a ti adda iti sanguananna ket paspaset ti kadaanan a patarus ti Biblia iti lengguahe a Georgian!
DAYTA a gameng ket nadiskobre iti maudi a paset ti Disiembre 1922, idi agsuksukimat ti Georgian nga iskolar a ni Ivané Javakhishvili no kasano a napataud ti alpabeto a Georgian. Nasarakanna ti maysa a kopia ti Jerusalem Talmud. Idi sinukimatna, nadlawna a nabura dagiti teksto a Georgian sa nasuratan kadagiti teksto a Hebreo. *
Ti “naidulin” a teksto nga immun-una a naisurat iti Talmud ket kopia ti maysa a paset iti libro ti Biblia a Jeremias nga addan sipud pay idi maikalima a siglo C.E. Sakbay a nasarakan dayta, ti adda a kadaanan a manuskrito iti Biblia a Georgian ket manipud idi maikasiam a siglo C.E. Idi agangay, nasarakan ti dadduma a libro ti Biblia sipud idi maikalima a siglo C.E. wenno nasapsapa pay. Agasem dayta, nadiskobre dagiti paset ti Biblia nga addan sumagmamano la a gasut a tawen kalpasan ti panawen ni Jesus ken dagiti apostol!
Asino ti nangipatarus iti daytoy? Inaramid kadi ti maysa a tao wenno grupo dagiti matalek a nagipatarus? Agingga ita awan pay laeng ti rekord a nasarakan a mangpaneknek iti dayta. Asinoman ti nagipatarus iti dayta, nalawag a ti Biblia, wenno ti dadduma a pasetna ket naipatarus iti lengguahe a Georgian sipud pay idi maikapat a siglo. Sipud idin, magun-odan wenno us-usaren metten dagiti taga-Georgia ti Sao ti Dios iti bukodda a lengguahe.
Ti salaysay a nadakamat iti libro a The Martyrdom of St. Shushanik the Queen, a nalabit naisurat iti maudi a paset ti maikalima a siglo, ti mangipakita nga adu ti ammo dagiti taga-Georgia iti Biblia. Kas panangisalaysayna iti nakalkaldaang a napasamak iti reyna, inraman ti autor ti sasao a mangiparipirip iti teksto a masarakan kadagiti Salmo, Ebanghelio, ken dadduma pay a paset ti Biblia. Gapu ta kayatna a maay-ayo dagiti nangato nga opisial ti Persia, ti asawa ni Shushanik a ni Varsken a gobernador ti Kartli iti Pagarian ti Georgia, pinanawanna ti “Kristianidad” ket nagpakomberte iti Zoroastrianismo a relihion dagiti Persiano ken kayatna nga agpakomberte met ni baketna. Sigun iti libro, saan a kayat ti reyna a baliwan ti pammatina ket idi dandanidan papatayen, naliwliwa iti Biblia.
Sipud idi maikalima a siglo, nalawag a nagtultuloy ti panagipatarus ken panangkopia iti Biblia a Georgian. Ti kaadu ti manuskrito ti Biblia iti lengguahe a Georgian ti mangpaneknek iti nagapuanan dagiti napasnek a parakopia ken paraipatarus. Ammuentayo ti dua a makagutugot a pakasaritaan—ti panagipatarus ken panangimprenta iti Biblia.
ADU TI NAIPATARUS A BIBLIA
“Siak ni Giorgi, maysa a nanumo a monghe. Siaannad ken inkagumaak nga impatarus iti lengguahe a Georgian ti libro dagiti Salmo manipud iti baro a Griego.” Daytoy ti kinuna ni Giorgi Mtatsmindeli, maysa a Georgian a monghe idi maika-11 a siglo. Apay a kasapulan pay laeng nga ipatarus ti Biblia iti lengguahe a Georgian idinto ta sinigsiglon a magun-odan ti Biblia iti dayta a lengguahe?
Bayat ti maika-11 a siglo, manmano laengen ti nabati kadagiti immuna a naisurat a manuskrito iti Biblia a Georgian. Dadduma a libro ket napukawen. Kasta met, addan nagbalbaliwan ti lengguahe isu a narigaten a maawatan dagiti agbasa dagiti immun-una a kopia. Nupay inkagumaan ti adu nga agipatpatarus a mapabaro ti Biblia a Georgian, ti naaramidan ni Giorgi ti kapatgan. Indiligna dagiti magun-odan a bersion ti Georgian a Biblia kadagiti manuskrito a Griego ken impatarusna dagiti napukaw a pasetna, uray pay ti intero a libro. Iti aldaw, aramidenna ti annongenna kas panguluen iti monasterio ket iti rabii, agipatarus iti Biblia.
Dakkel met ti naaramidan ti kapanawenan ni Giorgi a ni Ephrem Mtsire. Nagaramid iti pagannurotan iti panagipatarus. Naglaon dayta kadagiti nagpateg a pagannurotan kas iti panagipatarus manipud iti orihinal a lengguahe no posible ken siaannad nga ipatarus dagiti sasao ngem saan nga isakripisio ti natural a pannakayebkasna. Inrugina met ti panagusar kadagiti footnote ken marginal references iti patarus a Georgian. Nangaramid ni Ephrem iti kompleto a baro a patarus ti adu a libro ti Biblia. Ti gapuanan da Giorgi ken Ephrem ti nagserbi a pangibatayan iti dadduma pay a trabaho a panagipatarus.
Kadagiti simmaganad a siglo, immadu ti napataud a libro iti Georgia. Adu nga eskuelaan ti masarakan kadagiti ili ti Gelati ken Ikalto. Mamati ti kaaduan nga iskolar iti aw-awaganda iti Gelati Bible, nga adda iti Georgian National Centre of Manuscripts, ti naan-anay a baro a patarus ti Biblia nga impatarus ti maysa nga iskolar iti Gelati wenno Ikalto.
Ania ti epekto daytoy a panagipatarus iti Biblia kadagiti taga-Georgia? Idi maika-12 a siglo, ni Shota Rustaveli, a maysa a mannaniw a taga-Georgia, insuratna ti Vepkhis-tqaosani (Knight in the Panther Skin). Dayta nga insuratna ket dakkel ti epektona iti adu a siglo nga uray la inawagan dayta dagiti taga-Georgia iti maikadua a Biblia. Kuna ni K. Kekelidze nga agdama nga iskolar a taga-Georgia a nagkotar man iti Biblia wenno saan ti mannaniw, “ipamatmat ti sumagmamano a kapanunotanna ti nagduduma a teksto a nagtaud iti Biblia.” Nupay ti daniw ket nanayonan ti detalyena, masansan a salaysayenna dagiti tema maipapan iti pudno a panaggayyem, kinaparabur, panagraem kadagiti babbai, ken di agimbubukodan nga ayat kadagiti estranghero. Iti adun a kaputotan, dagitoy ken dagiti nasayaat a prinsipio nga isursuro ti Biblia ket dakkel ti epektona iti panagpampanunot dagiti taga-Georgia ken ibilangda pay laeng a moral a pagannurotanda.
PANAGIMPRENTA ITI BIBLIA—TRABAHO TI ARI
Iti ngudo ti maika-17 a siglo, kayat ti naarian a sangakabbalayan ti Georgia a mayimprenta ti Biblia. Gapuna, ni Ari Vakhtang VI nagibangon iti pagimprentaan iti Tbilisi a kabesera a siudad. Ngem saan pay a mabalin a mayimprenta dagiti teksto ti Biblia. Isu a naidulin manen ti Georgian a Biblia. Dagiti laeng sumagmamano a saan a kompleto a manuskrito ti magun-odan, ken kadaanan pay laeng ti lengguahe a nausar. Ti pannakarebisar ken pannakapabaro ti Biblia ket naitalek ken Sulkhan-Saba Orbeliani, maysa nga eksperto iti lengguahe.
Sipapasnek a rinugian ni Orbeliani ti agipatarus. Gapu ta ammona ti adu a lengguahe, a pakairamanan ti Griego ken Latin, nagkonsulta iti nagduduma a manuskrito malaksid pay ti Georgian a manuskrito. Ngem saan a naragsakan ti Georgian Orthodox Church iti inaramidna. Inakusaran dagiti klero ni Orbeliani iti panangliput iti simbaan ken nakombinsirda ti ari tapno pasardengenna nga agipatarus iti Biblia. Sigun iti maysa a reperensia ti Georgia, iti maysa a konsilio ti simbaan pinilit dagiti klero a puoran ni Orbeliani ti Biblia nga impatarusna iti adu a tawen!
Nagsayaat ta ti maysa a kopia ti Mtskheta (Mcxeta) Manuscript, a maawagan met iti Saba’s Bible, nga adda pay laeng iti kaaldawantayo ket naglaon kadagiti komento ni Orbeliani. Ngem pagduaduaan ti dadduma no daytoy ti Biblia a binusor dagiti klero. Ti laeng apendise ti masigurado nga insuratna.
Iti laksid dagiti parikut, nagtultuloy nga impangpangruna ti dadduma a naarian a sangakabbalayan ti panagimprenta iti Biblia. Iti nagbaetan ti 1705 ken 1711, nayimprenta ti dadduma a paset ti Biblia. Gapu iti panangikagumaan da Bakari ken Vakhushti a prinsipe ti Georgia, nayimprenta met laeng ti kompleto a Biblia idi 1743. Saanen a naidulin.
^ par. 3 Idi un-unana, manmano ken nangina dagiti mausar a pagsuratan. Isu a gagangayen a buraenda dagiti immun-una a naisurat iti pagsuratan tapno usarenda manen dayta. Dagita a manuskrito ket naawagan iti palimpsest, nagtaud iti Griego a sao a kaipapananna ti “mabura manen.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Adda manen cartel iti bawang ket isuda ti mangpangpangina iti presio daytoy a produkto? .
Kinuna ni Senadora Cynthia Villar, chair ti Senate Committee on Agriculture and Food, babaen daytoy cartel naipasulida ti importasion ken nakontrolda ti suplay ti bawang a nangipangato iti presio daytoy a produkto a kaarngi ti napa-samak idi 2014 a simmuyop ti presio ti bawang iti nasurok P300 kada kilo.
Kanaig daytoy, impila ni Villar ti Proposed Senate Resolution No. 389 para iti pannakaiwayat ti panagpalutpot iti naireport a panagangkat ti DA iti bawang ken ti implikasionna iti kellaat a panagpangato ti presiona iti merkado manipud iti P140 kada kilo iti nasurok a P200 kada kilo.
Linagidaw ni Villar ti nakaugalian dagiti opisial ti Bureau of Plant Industry nga adda iti babaen ti Department of Agriculture a panangiyisioda kadagiti agtagtagilako iti permit nga agimport iti bawang idinto a di met angkaten dagitoy ti kasapulan ti pagilian a volume ti bawang.
Kinuna ni Villar nga idi napan a tawen, nagaplikar dagiti traders ken naikkanda iti permit nga agangkat iti 57,000 metric tons a bawang ngem agdagup laeng iti 12,000 MT ti naiserrek ket ngimmato ti presio daytoy a produkto.
Kabayatanna, kinuna ni Ilocos Sur First District Rep. Deogracias Victor Savellano a makitaripnong kadagiti opisial ti BPI tapno mapagpapatanganda ti pannakapadur-as ti industria ti bawang iti probinsia ken iti sibubukel a pagilian.
Kinuna ni Savellano a tutokanda ti presio ti bawang tapno saan a ngumina unay ti presiona tapno saan a maparigat dagiti mannalon ken dagiti consumers.
Idi napan a tawen, indauluan ni Villar ti maysa nga inbestigasion mainaig iti nangato a presio ti bawang ket naitudo a maigapu daytoy iti manipulasion gapu ta ginatang dagiti traders ti prebilihio dagiti kooperatiba ti bawang nga agimport iti daytoy a produkto.
Agdagup laeng iti average a P9,000 MT ti nagtipon a lokal a produksion ti bawang iti makatawen idinto a 139,777 MT ti kasapulan ti pagilian a bawang ti tinawen.
Segun ken ni Villar, kas maibasar iti inisial a panagadalna, nainkalintegan ti P100 kada kilo a presio ti bawang ngem “no ngimmato iti P200 agingga iti P300 kada kilo, sigurado nga adda manipulasion iti presio”. (Tawid News)


text:
Sinurat ni Salvador A. Espejo
Dakkel ti naitulong ti panagsursuratko iti panaglupos ti pamiliak. Uray ita, diak pay indulin ti plumak, no adda wayak, agputarak latta iti sarita wenno salaysay iti binangonko a pagiwarnak, ti Tawid News Magazine. Malaksid iti matgedak iti panangimatongko iti TNM, saan a magatadan ti umukuok a pannakapnek iti kaunggak tunggal maipaw-itko iti imprenta ti kaudian nga isyo ti nanumo a pagiwarnaktayo.
Dakkel ti naitulong ti kinamannuratko iti panangisakadko iti panagadal dagiti dua nga anakmi: ni Jasper, nagturpos iti Medtech iti St. Louis College, Baguio City ken Fine Arts iti University of the Philippines College of Baguio ngem agdama a freelance web designer ken ni Daisy Joy, nagturpos iti Medisina ken pediatrician ti Tricity Medical Hospital ken maysa pay nga ospital iti Pasig.
Maipagpannakkelko a kunaen a dakkel ti naitulong ti kinamannuratko iti panaglupos ti panagbiagmi.
Idi nagdennakami ken ni Rose (dati nga Allibang), nakapulpulosak agsipud ta nakaudko amin nga urnongko iti panangpasukatko iti daan a balaymi idi baroak pay.
Dandani makatawen idi a nagisuroak nga awan sueldok. Dakkel a panagsakripisio ken panagsalimetmet numona ta naipalladawak a nagisuro iti Quirino, nasulinek nga ili iti probinsiami.
Apaman a naawatko ti naurnong a sueldok, dagusko nga inggatang iti kayo, sim, tabla a pagdiding, semento ken landok iti siudad ti Dagupan. Nalaklaka ngamin dagiti tagilakoda iti Dagupan. No panakkelen a kantidad ti gatangem kadagiti hardware store sadiay, paitulod payen ti akinkukua dagiti gatangem iti mismo a pagpatakderam.
Babaen ti nadakamat a kantidad, naatepan ti naipatakder a balaymi, nadidingan ti maikadua a kadsaaran, ken addan rikep dagiti tawa. Nupay kasta, labus pay ti akimbaba a kadsaaran.
Kinapudnona, saandak a patien dagiti annakko idi inestoriak a nakurang laeng a P3,000 ti nagastok iti pannakaipatakder ti napuotanda a balaymi idi ngalay ti 1960s. Kasta met a dida patien nga idi simrekak iti serbisio, P212 laeng ti nangrugiak a sueldo. Ngem no idilig ita ti balor ti pisos idi ken ita, adayo nga ad-adu ti pakaigatangan ti sueldok idi ngem iti sueldo dagiti mangisursuro iti agdama.
Kalpasan ti panagkasarmi ken ni Rose, nagsubli a nangisuro iti Quirino. Ngem kalpasan ti makatawen, naiyalis iti Vigan Central School a pagisursuruak met laeng.
Nakiludonkami kada Nanang ken dagiti ikitko iti sumagmamano a tawen. Sakam la limmaksid nga agassawa kada Nanang idi addan tallo a tawen ni Jasper ken dua metten ni Daisy Joy. Sakbay dayta, rinugianmi a pinatakder ti maysa a bungalow iti daga a tawidko iti daydi tatang. Inut-inot ti pannakaipatakder ti balaymi gapu iti kinakisang ti igatang kadagiti maikapet.
Ngem kadagidi a panawen a kareggetko ti agsurat iti sarita iti Bannawag. Agsasaruno dagiti saritak a maipablaak. Adda pay daydi nagsaruno a dua a tawen a siak ti napili ti Bannawag a Most Valuable Contributor gapu iti kaadu dagiti saritak a naipablaak. Kas gunggonak, pinadayawannak ti Liwayway Publications bayat ti Christmas partyda iti opisinada ket naikkannak iti P1,000 a gunggona. Nakaanay dayta a kantidad nga inggatangko iti jalousy ti bukilad a tawa iti baba.
Idi rinugian ti Bannawag ti nagpasalip iti sarita manipud idi 1961, saannak a nagpabatubat a nakisalip. Naburnok dagiti mannurat a nakisalip ta malaksid a dakkel ti premio, dakkel a pammadayaw ti maitedna iti mangabak a mannurat agsipud ta maibilang ti Bannawag a Biblia iti Amianan.
Iti panaglabas dagiti tawen, adda pay dagiti sabali a nangesponsor iti pasalip iti sarita. Madakamat ditoy ti Economy Tours and Travels, Golden Leaf Literary Awards, ti GRAAFIL, Gumil-Hawaii, Gumil-California ken dadduma pay a pasalip.
Kadagidi immuna a tawen a pasalip ti Bannawag, maysaak metten kadagiti nagab-abak ngem iti minor prize laeng. Ngem kaniak a biang, dakkelen a dayawko ti pannakapili dagiti saritak a maysa kadagiti minor prize agsipud ta kadagidi immuna a tawen ti pasalip, umabot pay iti nasurok a 150 dagiti mannurat a nakisalip, saan a kas ita a apagsurok laeng a duapulo dagiti maisalsalip a sarita.
Idi a panawen, P1,000 laeng ti umuna a gunggona, P750 ti maikadua ken P500 ti maikatlo. Ngem kadakami a mannurat, dakkelen dayta a premio, malaksid laeng ti pammadayaw a kaapiring ti pannakapili ti saritami a kapintasan.
No mangabakak, aramatek ti premiok para iti aniaman a material a maikapet iti ipatpatakdermi a balay. In-inut a nagbukel ti binangonko a balay.
Paragpag pay laeng no ar-arigen ti balaymi idi imbagak ken ni Rose nga umakarkamin. Nadlawko nga agpangadua pay ni baket nga umakarkami agsipud ta malaksid nga awan pay ti ania nga alikamenmi, awan pay idi ti rikep dagiti tawa. Gimmatangak idi iti plywood ket daytoy ti itakkabmi iti tawa iti rabii.
Kasla masirsirmatak pay laeng agingga ita ti buya iti uneg ti “dandanekan” a balay (dayta ti panangiladawan ti Inang ni Rose iti balaymi idi immayna binisita dagiti appona). Agkakaatagkami a sangapamilia iti maymaysa a pagiddaan a naaramid iti kayo ken naaplagan iti sangabukel a plywood. Impakuros ti panagiddami tapno makaanaykami iti katre.
Maysa pay a problema ni Rose no asino ti mangkita kadagiti ubbing no mapankami agisuro, saan a kas iti balaymi iti daya nga adda da nanang ken anti a mangaywan kadagiti ubbing.
Pagsayaatanna ta nalaka pay laeng idi ti mangala iti kaduami manipud iti Quirino. Nagpaarayat ni Rose ken ni Inangna ket pinaipababana ni Mercedes a kaduami iti balay.
Naragsak nga ubing ni Mercedes. Maysa a diak pakalipatan kenkuana ti kinatinggaw ti garikgikna. Malapunos ti uneg ti balay iti natinggaw a garikrikna. Ita, daydi nalaing a gumarikgik nga ubing, nasayaaten ti biagda ken ti pamiliana iti Australia a pagnaedanda iti agdama.
Kinapudnona, nasdaaw da Nanang no apay nga agreggetak nga umakarkamin uray saan pay a nakasagana ti balaymi. Dakkel a gin-awami ti kaaddada a mangaywan kadagiti annakmi no mapankami ken ni baket agisuro. Uray pagbiag, dakkel a pakainutanmi agsipud ta adda met masapulanda iti panaglakoda iti ikan iti tiendaan. Dagiti pay ketdi naimas a sidaen ti ilasinda a para kadakami.
Ngem dakami laeng ken ni Rose ti makaammo iti naun-uneg a gapu no apay a kayatmin ti umakar. Kayatko ngamin nga agwaywayaskamin ta dumakdakkelen dagiti annakmi. Kayatko a rugianmin a bangonen ti pagtaenganmi a bukodmi, a saankami nga agpampannuray lattan kada Nanang ken dagiti ikitmi. Kangrunaanna, kayatko a padakkelen ken patanorenmi dagiti annakmi iti kabukbukodanmi a wagas.#


text:
Daytoy a bukel ket managan ti Ilocos White ken maimula babaen ti “Plant Now Pay Later” kadagiti garlic growers ti Brgy. Sagayaden, Baclig, Salomague, Pug-os, Rizal ken Namruangan.
Nakikaysa iti panagtataripnong dagiti Garlic Growers ni SB Member Benedicto M. Savellano, Committee Chair on Agriculture.
Paset pay ti pannakapatibker ti asosasion iti pannakairehistrona iti DOLE tapno maaddaan ti juridical identity a maki-koordinar kadagiti dadduma nga Opisina ken Ahensia a makatulong kadagitoy, segun ken ni Mrs. Ester Aguimbag, Municipal Garlic Growers Coordinator. # (Web In-Action)


text:
Sulu
Ti Sulu ket maysa nga isla a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti ili ti Jolo. Sakupen ti Sulu dagiti akintengnga nga is-isla ti Arkipelago ti Sulu, iti nagbaetan ti Basilan ken Tawi-Tawi.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Sulu iti 19 nga ili.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Papa Gregorio V
Ni Papa Gregorio V, né Bruno ti Carinthia (c. 972 – 18 Pebrero 999) ket isu ti Papa manipud idi 3 Mayo 996 aginggana idi 18 Pebrero 999, isu ket anak a lalaki ni Salian Otto I, Duke ti Carinthia, nga isu ket apo a lalaki ni Emperador Otto I ti Natan-ok. Ni Gregorio V ket sinarunona ni Papa Juan XV idi isu ket agtawen ti duapulo ket dua.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Gregorio V iti Wikimedia Commons


text:
Agcaoili, pinadayawan ti UFCH;
awatenna ti Progress Award for Education
Pinili ti United Filipino Council of Hawai’i ni Dr. Aurelio Solver Agcaoili a kas naisangsangayan nga edukador iti sibubukel nga Estado ti Hawai`i babaen ti panangitedna kenkuana iti pammadayaw a Progress Award for Education.
Maiyawatto daytoy nga award kenni Agcaoili iti maysa a pormal a seremonia iti Royal Hawaiian Hotel iti Waikiki, Hawai`i, iti Estados Unidos ti Amerika inton Nobiembre 24. Kadua ni Agcaoili a mapadayawan dagiti dadduma pay a binigbig ti UFCH, maysa nga aliansa dagiti adu nga organisasion dagiti Filipino iti nadumaduma a parte ti Hawai`i.
Binigbig ti UFCH ni Agcaoili gapu iti aramidna iti edukasion saan laeng iti uneg ti Unibersidad ti Hawai’i nga agdama a pagpapaayanna a kas manursuro iti Ilokano, iti pelikula ti Filipinas ken kultura a popular, iti literatura, iti panagiyulog ken interpretasion, ken iti drama. Kaduana dagiti nagduduma civic organizations ken cause-oriented groups, kasta met ti GUMIL Hawai`i, Annak ti Kailokuan iti Amerika, ken ti Timpuyog Dagiti Mannurat nga Ilokano, inrusuat ni Agcaoili ti 2007 International Conference on Ilokano and Amianan Languages and Cultures. Isu met laeng ti nangirubuat iti Fiesta Ilokano ken Amianan a naangay iti Philippine Consulate General ken manamnamanto manen a maangay iti kada Pebrero a bulan a pannakarambak ti Philippine Arts Month.
Kinonseptualisa ni Agcaoili ti agtultuloy a pannakaedukar ti komunidad kadagiti isyu iti kanser ken iti kinaranggas iti taeng babaen ti 4K Initiative (Kur-itan Kontra iti Kanser ken iti Kinaranggas iti Taeng) ken ti 3K Initiative (Kur-itan Kontra iti Kinaranggas iti Taeng), agpada a community language program nga adda iti babaen ti Ilokano Language and Literature Program iti Unibersidad ti Hawai`i. Kadua ni Agcaoili a nangisayangkat kadagitoy nga inisiatiba ti Asian American Network for Cancer Awareness, Research and Training, ken ti Domestic Violence Clearinghouse and Legal Hotline-Pilipina Rural Project.
Ni Agcaoili met laeng ti maysa kadagiti nangirugi iti Nakem Conferences a maysa itan a tignayan ken addaanen iti country chapter iti Filipinas, ti Nakem Conference Philippines nga ipangpanguluan ni Dr. Alegria Tan Visaya, sekretaria ti Board of Regents ti Mariano Marcos State University.
Nileppas ni Agcaoili, babaen iti Presidential Scholarship, ti kinadoktorado iti Unibersidad ti Pilipinas a nangisuruanna sakbay a nagpa-Amerika. Dua pay a masterado ken dua a kurso a batsilier ti niringpas ni Agcaoili.
Mannurat ni Agcaoili iti Bannawag; kasta met nga agsursurat iti Ingles ken Tagalog. Ti nobelana a Dangadang ti maysa kadagiti napadayawan iti Centennial Literary Prize idi 1998.
Friday, November 23, 2007
Agcaoili, pinadayawan ti UFCH
Sunday, November 18, 2007
Villafania’s poetry book launched
The latest Pangasinan collection of poems by Santiago B. Villafania was launched at Urdaneta City on Friday, November 9.
Malagilion: Sonnets tan Villanelles is Villafania’s second collection of poems in Pangasinan language which was launched shortly after the 2-day Conference on “Revitalizing the Pangasinan Language and Cultural Heritage” held at the Urdaneta City Sports and Cultural Center last November 8-9, 2007.
The 390-page book includes some 300 sonnets and 50 villanelles, published through grants from the Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) and Emilio Aguinaldo College (EAC) under the helm of Dr. Jose Paulo E. Campos.
The new collection of verses is an uplifting exploration of memories of childhood, love, history, current events, the wonders of nature, and the enrichment of the Pangasinan language, culture and literature.
KWF Chair Dr. Ricardo Ma. Duran Nolasco and UP Professor Dr. Ma. Crisanta Nelmida-Flores wrote the preface and the introduction to the book, respectively. Dr. Cirilo F. Bautista, Victor Emmanuel Carmelo D. Nadera Jr., Aurelio S. Agcaoili, Kristian S. Cordero, Jose Jason L. Chancoco, Christopher Q. Gozum, Jaime P. Lucas, Leonarda “Amor Cico” Carrera, Sergio A. Bumadilla and Melchor E. Orpilla contributed their respective blurbs.
Multi-award winning poet Cirilo F. Bautista says of the author, “Villafania is the leading poet of his generation in Pangasinan today.”
Other works of this young Pangasinan poet include Pinabli tan arum ni’ran Anlong (2003) and a chapbook, Balikas na Caboloan (NCCA, 2005). Some of his poems have appeared in local and international print and web publications such as Balon Silew, AWARD, Philippines Free Press, Philippine Graphic, ANI, Philippine Panorama, Sunday Times Magazine, The Heron’s Nest, HaikuHut’s Short Stuff, Ygdrasil, In Our Own Words 1 & 2, Picolata Review, MindFire, and other online poetry journals.
Born in Sta. Barbara, Pangasinan in 1971, Villafania graduated with a degree of Bachelor of Arts in English from the University of Pangasinan in 1991. “Sonny” as he is fondly called is an active member of the Ulupan na Pansiansia’y Salitan Pangasinan and an ardent advocate for the revival of Pangasinan as a literary language.
Villafania is currently a senior web developer/designer in Emilio Aguinaldo College – Manila.


text:
Karayan Agno
Ti Karayan Agno ket karayan ti Filipinas idiay isla ti Luzon, ti probinsia ti Pangasinan. Daytoy ket isu ti naikalima a kadakkelan a sistema ti karayan iti pagilian nga addaan ti pagayusan a lugar iti of 5,952 km².[1] [2][3] [4] Daytoy ket agtaud manipud ti Banbantay ti Kordiliera ken maibusan idiay Baybay Abagatan Tsina babaen ti Golpo ti Lingayen. Ti karayan ket 206 km iti kaatiddogna. Aganay a 2 riwriw a tattao ti agtataeng iti Ginget ti Karayan Agno ken buklen daytoy ti kadakkelan a rimpuok ti populasion iti Filipinas.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Agno ket isu ti kangrunaan a sisitema ti panagayus iti lugar ken addaan ti pagayusan a labneng iti 5,952 kudrado kilometro. Daytoy ti maikatlo a kadakkelan a karayan iti Luzon (kalpasan ti Karayan Cagayan ken Karayan Pampanga) ken ti maikalima a kadakkelan a karayan idiay Filipinas.
Ti Agno ket isu ti kadakkelan a karayan iti Filipinas iti termino ti panagayus ti danum, nga agayus ti aganay a 6.6 kubiko kilometro iti nasadiwa a danum idiay Golpo ti Lingayen, wenno gangani at 70% iti dagup ti nasadiwa a danum a mapan iti golpo.
Ti taudan ti danum ti Karayan Agno ket manipud kadagiti bakras ti Bantay Data idiay Banbantay ti Kordiliera iti kangato nga 2,090 m, nga agayus kadagiti maysa a kita dagiti bato ti Kretasio ken Paleoseno, ken marina a silikiklastiko ken karbonato a batbato. Ti dagup a kaatiddogna ket agarup a 90 kilometro ken agayus kadagiti kabambantayan ken dagiti baw-ang.
No agpababa ti karayan a sumuro iti agpa-abagatan a dalan, daytoy ket mangipakita ti sallapid a tabas ti panagayus ti danum. Daytoy ket agbalinton iti agturong iti abagatan a laud iti agrikosrikos a karayan no ballasiwenna ti Tanap ti Tengnga a Luzon. Manipud ti nagsasabtanna iti Karayan Tarlac manipud ti abagatan, ti Karayan Agno ket agsikkonto nga agpa-amianan bayat nga agayus kadagiti akindaya abakras ti Banbantay ti Zambales.
Dagiti kangrunaan a tributario ti Agno ket mairaman dagiti Karayan ti Pila, Camiling, Tarlac ken Ambayoan. Ti kangrunaan a sanga ti Karayan Agno ket ti Karayan Tarlac nga agtaud manipud idiay Bantay Pinatubo (kangato iti 1,745 m) idiay Tarlac ken tumipon iti Karayan Agno idiay Kalugnakan ti Poponto idiay asideg ti Bayambang. Ti kalugnakan ket addaan ti kalawa iti agarup a 25 kuadrado kilometro ken temporario mangitalinaay kadagiti danum manipud ti Karayan Tarlac.
Kalpasan ti ilalabasna kadagiti bantay iti natimbeng a kangato iti 2,000 kadapan (600 m) ASL, ti Karayan Agno ket agporma ti nawatiwat a sukog ti paid a sedimento ken delta a tinawtawagan ti Tanap Pangasinan, ti naipakasaritaan a sentro ti ekonomia idiay Isla ti Luzon.
Adda met dagiti bilang dagiti tukki iti lokal ken rehional a kinapangruna a mangballasiw ti karayan. Mabirukan pay dita a lugar dagiti pagsisilpuan a sistema. Dagiti tukki ken dagiti pagsisilpuan ket mangpabassit ti kapigsa ken katibker ti bato a mabalin a lumabasan ti danum wenno mabalin a mapasamak ti panagkaglis.
Ti Sistema ti Tukki ti Pilipas, a mairaman ti Tukki ti Digdig , a narepason nga isu ti gapuanan ti tukki iti gingined ti Luzon ti 1990w idi Hulio 16 , ken ti Tukki ti San Manuel, Tukki ti Bulangit ken ti Tukki ti San Roque ket isu dagitoy dagiti nangruna a linia ti tukki a mangballasiw ti karayan.
Dagiti mula ken ayup[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Kastila nga eksplorador a nangdokumento ti pagayusan a lugar ti karayan idi maika-16 a siglo ket kinunkunada a ti sabangan ti Agno ket dakkel idi a lutulot nga addan ti nalames a sedimento ti daga. Daytoy ket napuskol a naabongotan iti manglar ken dagiti nipa nga agserbi a kas pagtaengan dagiti adu a sebbangan ti kaatapan a biag iti lutulot.
Ngem ti pagayusan a lugar ket nakaron a napukpukan dagiti kayo. Dagiti nangruna kabakiran ket ganganidan a napukpukawen malaksid laengen dagiti bassit a lugar iti ngato ti 800 m ASL. Dagiti kabakiran ket nasukatanen kadagiti karuotan ken iti taltalon ti bagas.
Panaglayus[urnosen | urnosen ti taudan]
Gaputa ti Karayan Agno ket nailaslasin babaen ti kabanbantayan a topograpia, ti dakkel a pagidulinan ti danum ti Ambuklao ket naipatakder tapno saan nga agpababa nga agpusuak ken gapuanan ti makadadael a pagbanagan kadagiti akin-baba a paset ti karayan, ti ayus ti layus ket nakarkulo ti tinawen iti agarup a 6,654 riwriw kubiko metro ti makaabot iti tanap kadagiti adu nga oras iti sabangan ti karayan iti agarup a maysa nga aldaw. Ti natimbeng a tinawen a panagtudtudo ket agdumaduma iti 2,000 mm idiay kaarrubaan ti Tarlac aginggana ti 4,000 mm kadagiti kangatuan a gay-at ti Karayan Agno.
Ti Tanap ti Pangasinan ket agsagsagaba manipud kadagiti kankanayon ken makadadael a layus. Dagiti nakaro a layus iti Hulio-Agosto ti 1972 ken Mayo 1976 ket pinaslepna ti intero a Tanap ti Pangasinan , a nairaman dagiti layus a tanap ti Karayan Tarlac.
Ti opisina ti nailian a klima ti PAGASA, ket nangipatakder kadagiti panagsisiim ti layus ken sentro ti pagballaagan idiay Pangasinan.
Tattao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Agno ket lasatenna dagiti adu nga ili idiay probinsia ti Benguet apagtaengan dagiti aganay a 35,000 a patneng a tattao ti Ibaloi, Kankanaey ken Kalanguya. Ti tattao nga Ibaloi people ti Benguet ket inkedkeddengda ti karayan ket sagrado gaputa mangited iti biag.
Daytoy ket sagrado met iti tattao idiay baranggay Dalupirip, Itogon idiay probinsia ti Benguet. Dagiti paset ti daga ket agserbi a pakaitabunan a lugar dagititinaudandas. Ti lugar ket naipakasaritaan met a napateg ken naikedkeddeng a maysa kadagiti nabatbati a tugaw ti kultura ti Ibaloi.
Dagiti arkeolohiko a sitio ket naduktalan idiay Sitio Camanggaan, Baranggay San Roque idiay San Manuel, Pangasinan ken dagiti kaarubayanna a lugar. Dagiti nakalkali ket dagiti panagtagilako a banbanag dagiti tidda ti bangbanag ken Palelitiko ken Neolitiko a ramramit iti bato.
Kinapangruna ti ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti karayan ket addaan kadagiti tallo nga estasion ti hidroelektriko: ti Binga Dam idiay Itogon, Benguet (29 km iti ngato); Penned Ambuklao Dam idiay Bokod, Benguet (37 km iti ngato) ken ti Penned San Roque Dam idiay San Manuel, Pangasinan. Ti Binga ket napatpataryaen manipud idi 1960 ken ti Ambuklao ket manipud idi 1956.
Adda met dagiti nadumaduma a konsesion ti panagmina kadagiti kangatuan a gay-at ti karayan.
Ti gobierno ket mangipatakder pay ti sistema ti panagsinog ti Karayan Agno tapno mankaited ti danum a panagsibog kadagiti 60 aginggana ti 100 kuadrado kilometro a taltalon ti bagas idiay Pangasinan.
Dagti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Labneng ti Karayan Agno". ABSCBNNEws.com. 23 Oktubre 2009. Naala idi 25 Oktubre 2013.
- ^ "Labneng ti Karayan Agno". Dibision ti Rehional a Serbisio ti PAGASA. Naala idi 21 Oktubre 2013.
- ^ Petr, edited by T. (1985). Inland fisheries in multiple-purpose river basin planning and development in tropical Asian countries : three case studies. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. p. 20. ISBN 9251023271.
- ^ Kundel, Jim (Hunio 7, 2007). "Bariweswes ti Danum ti Filipinas". Ensiklopedia ti Daga. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 21 Septiembre 2008. Naala idi 2008-09-30.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Agno iti Wikimedia Commons


text:
Nunavut
Ti Nunavut /ˈnuːnəˌvʊt/ (manipud ti Inuktitut: ᓄᓇᕗᑦ) ket isu ti kadakkelan, akin amianan unay ken kabaruan a teritorio ti Kanada. Daytoy ket opisial a naisina manipud kadagiti Amianan a laud a Teritorio idi Abril 1, 1999 babaen ti Nunavut a Tignay[5]ken ti Tignay ti Panagtunton ti Daga a Tulagan ti Nunavut,[6] urayno dagiti pudno a pagbeddengan ket naippundaren manipud idi 1993. Ti pannakapartuat ti Nunavut ket nagbanagan iti immuna a nangruna a panagbalbaliw ti politika a mapa ti Kanada manipud idi naitipon ti baro a probinsia ti Newfoundland ken Labrador idi 1949.
Ti Nunavut ket buklen ti nangruna apaset ti Akin-amianan a Kanada, ken ti kaaduan iti Artiko a Purpuro ti Kanada. Ti nawatiwat a teritoriona ket mangaramid daytoy ti maikalima a kadakkelan a pannakabingbingay ti pagilian iti lubong, ken ti pay kadakkelan idiay Amianan nga Amerika. Ti kapitoliona nga Iqaluit (dati a "Luek Frobisher") idiay Isla Baffin, iti daya, ket napili idi babaen ti kapitolio a plebesito ti 1995. Dagiti dadduma pay a nangruna akomunidad ket mairaman dagiti rehional a sentro ti Rankin Inlet ken Luek Cambridge. Ti Nunavut ket mangiraman pay ti Isla Ellesmere idiay adayo nga amianan, ken ti pay dumaya ken akin-abagatan a paset ti Isla Victoria iti laud ken Isla Akimiski idiay Luek James idiay adayo nga abagatan. Daytoy llaeng ti is-isu a heo-politikal a rehion ti Kanada a saan a naikapet kadagiti pasei ti Amianan nga Amerika babaen ti kalsada.
Ti Nunavut ket isu ti kabassitan ti populasion ken ti kadakkelan ti lugar kadagiti amin a probinsia ken teritorio ti Kanada. Maysa kadagiti kaadaywan, kabassitan ti nagtataeng a rehion iti lubong, daytoy ket adda ti populasion iti 31,906,[1] a kaaduan ket dagiti Inuit, a naiwarwaras iti lugar a kapadpada a kadakkel ti Lumaud nga Europa. Ti Nunavut ket pangibalbalayanna pay ti Alert, ti akin-amianan unay nga agtultuloy a nataengan a lugar iti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Senso a Bariweswes ti Nunavut". Dagiti Estadistika ti Kanada. Hunio 28, 2010. Naala idi Pebrero 9, 2012.
- ^ "Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory (2011)". Statistics Canada. Nobiembre 19, 2013. Naala idi Septiembre 26, 2013.
- ^ "The Official Flower of Nunavut Purple Saxifrage". Lehislatibo nga Asemblia ti Nunavut. 2011. Naala idi Hulio 31, 2011.
- ^ "The Official Bird of Nunavut: The Rock Ptarmigan". Legislative Assembly of Nunavut. 2011. Naala idi Hulio 31, 2011.
- ^ Hustisia Kanada (1993). "Nunavut a Tignay". Naala idi Abril 26, 2007.
- ^ Hustisia Kanada (1993). "Panagtunton ti Daga a Tulagan ti Nunavut". Naala idi Abril 26, 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Nunavut iti Wikimedia Commons
- Nunavut Kavamat / Gobierno ti Nunavut: Opisial a sitio
- Kitaen ti Nunavut iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Mapa a mangipakpakita kadagiti rehion ti Nunavut (manipud ti website ti Gobierno ti Nunavut)


text:
Ania ti Pagarian ti Dios?
Sungbat ti Biblia
Ti Pagarian ti Dios ket pudpudno a gobierno nga impasdek ni Jehova a Dios. Iti Biblia, “
ti pagarian ti Dios” ket maawagan met iti “
pagarian ti langlangit” yantangay agturturay daytoy manipud langit. (Marcos 1:14, 15; Mateo 4:17) Adu ti pagpadaanda iti gobierno ti tao, ngem nasaysayaat ti pagarian ti Dios iti amin a pamay-an.
Dagiti Agturay. Ti Dios dinutokanna ni Jesu-Kristo kas Ari ti Pagarian ken inikkanna iti dakdakkel nga autoridad ngem iti siasinoman a tao nga agturay. (Mateo 28:18) Us-usaren ni Jesus daytoy a pannakabalin nga agpaay laeng iti naimbag, yantangay napaneknekanen nga isu ket mapagtalkan ken naasi a Lider. (Mateo 4:23; Marcos 1:40, 41; 6:31-34; Lucas 7:11-17) Babaen ti panangiwanwan ti Dios, nangpili ni Jesus kadagiti tattao manipud iti amin a nasion a ‘
makipagturay kenkuana idiay langit kas ar-ari iti daga.’—Apocalipsis 5:9, 10.
Kapaut. Saan a kas iti gobierno ti tao a masukansukat, ti Pagarian ti Dios ket “
saanto a pulos madadael.”—Daniel 2:44.
Iturayan. Amin a mangar-aramid iti pagayatan ti Dios ket iturayanto ti Pagarian, aniaman ti puli wenno lugar a nakayanakanna.—Aramid 10:34, 35.
Linteg. Dagiti linteg (wenno bilin) ti Pagarian ti Dios ket saanda laeng a basta iparit ti dakes nga aramid no di ket pasayaatenda pay ti moral a kababalin dagiti iturayanna. Kas pagarigan, kuna ti Biblia: “
‘Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo buyogen ti intero a pusom ken buyogen ti intero a kararuam ken buyogen ti intero a panunotmo.’ Daytoy ti kadakkelan ken umuna a bilin. Ti maikadua, nga umasping iti dayta, isu daytoy, ‘Masapul nga ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.’” (Mateo 22:37-39) Ti ayat iti Dios ken iti pada a tao ti mangtignay kadagiti iturayan ti Pagarian a mangipangpangruna iti pagsayaatan dagiti sabsabali.
Edukasion. Nupay nangato dagiti pagalagadan nga ipapaannurot ti Pagarian ti Dios kadagiti iturayanna, isursurona met ida no kasano a ragpaten dagita a pagalagadan.—Isaias 48:17, 18.
Mision. Ti Pagarian ti Dios saanna a pabaknangen dagiti agturay iti dayta babaen ti pananggundawayda kadagiti iturayanda. Imbes ketdi, ibanagna ti pagayatan ti Dios, a pakairamanan ti kari a dagidiay mangay-ayat kenkuana ket agbiag nga agnanayon iti paraiso a daga.—Isaias 35:1, 5, 6; Mateo 6:10; Apocalipsis 21:1-4.


text:
Ania ti Panagungar?
Sungbat ti Biblia
Iti Biblia, ti sao a naipatarus kas “panagungar” ket nagtaud iti Griego nga a·naʹsta·sis, kaipapananna ti “bumangon” wenno “panagtakder manen.” Ti tao a mapagungar ket maibangon manipud ipapatay ken agbiag manen.—1 Corinto 15:12, 13.
Nupay saan a nadakamat ti sao a “panagungar” iti Hebreo a Kasuratan a masansan a maawagan iti Daan a Tulag, ngem dayta a sursuro ket masarakan sadiay. Kas pagarigan, babaen ken propeta Oseas, inkari ti Dios: “Subbotekto ida iti pannakabalin ni Tanem; subbotekto ida ken patay.”—Oseas 13:14, Ti Biblia; Job 14:13-15; Isaias 26:19; Daniel 12:2, 13.
Sadino a mapagungar dagiti tattao?
Sumagmamano nga indibidual ti mapagungar nga agbiag idiay langit kas ar-ari tapno makipagturayda ken Kristo. (2 Corinto 5:1; Apocalipsis 5:
Kasano a mapagungar dagiti tattao? Ti Dios ikkanna ni Jesus iti pannakabalin a mangpagungar. (Juan 11:25) Pagungarento ni Jesus “amin dagidiay adda kadagiti pakalaglagipan a tanem,” tunggal maysa adda naidumduma a pakabigbigan, personalidad, ken memoriana. (Juan 5:28, 29) Dagidiay agbiag idiay langit ket mapagungarda kas espiritu, idinto a dagidiay mapagungar nga agbiag ditoy daga, maaddaanda iti nasalun-at a bagi.—Isaias 33:24; 35:
Siasino dagiti mapagungar? Kuna ti Biblia nga “addanto panagungar agpadpada dagiti nalinteg ken dagiti nakillo.” (Aramid 24:15) Karaman kadagiti nalinteg a mapagungar ket dagiti matalek a tattao a kas kada Noe, Sara, ken Abraham. (Genesis 6:9; Hebreo 11:11; Santiago 2:
Ngem saan a mapagungar dagidiay nakaro ti kinadakesda a dida kayat ti agbalbaliw. No matay dagita a tattao, agnanayonen ti pannakadadaelda ket saandan a mapagungar.—Mateo 23:33; Hebreo 10:26, 27.
Kaano a mapasamak ti panagungar? Impadto ti Biblia a mapagungarto dagidiay agbiag idiay langit iti kaadda ni Kristo a nangrugi idi 1914. (1 Corinto 15:21-
Apay a nainkalintegan laeng a patientayo ti panagungar? Detalyado a salaysayen ti Biblia ti siam a panagungar a pinatalgedan dagiti nakasaksi. (1 Ar-ari 17:17-
Ipakita ti Biblia a kabaelan ken kayat ti Dios a pagungaren dagiti natay. Gapu ta isu ti mannakabalin-amin ken awan limitasion ti memoriana, ammona ti detalyado a rekord ti tunggal tao a pagungarenna. (Job 37:23; Mateo 10:30; Lucas 20:37, 38) Kabaelanna a pagungaren ti natay ken kayatna nga aramiden dayta! Iti panangdeskribirna iti panagungar, kuna ti Biblia maipapan iti Dios: “Kailiwmonto ti aramid dagita imam.”—Job 14:15.
Dagiti palso a sursuro maipapan iti panagungar
Palso: Ti panagungar ket panagtipon ti kararua ken bagi.
Pudno: Isursuro ti Biblia a ti tao a mismo ti kararua, saan a maysa a paset ti bagi nga agbiag kalpasan ti ipapatay. (Genesis 2:7; Ezequiel 18:4) Ti tao a napagungar ket saan a timmipon iti kararuana no di ket nagbalin manen a kararua a sibibiag.
Palso: Dadduma ti mapagungar, sa madadaelda a dagus.
Pudno: Kuna ti Biblia a “dagiti nagaramid ti dakes” mapagungardanto “iti pannakaukom.” (Juan 5:29, Ti Biblia) Ngem naibatay daytoy a pannakaukomda iti inaramidda kalpasan a napagungarda, saan a sakbay ti panagungarda. Kuna ni Jesus: “Dagiti natay mangngegdanto ti timek ti Anak ti Dios ket agbiagto dagidiay nangipangag.” (Juan 5:25) Dagidiay ‘mangipangag’ wenno agtulnog kadagiti nasursuroda kalpasan a mapagungarda ket maisurat ti naganda iti “lukot ti biag.”—Apocalipsis 20:12, 13.
Palso: No mapagungar, maisublinto met laeng ti bagi ti maysa a tao a kas iti sigud a bagina sakbay a natay.
Pudno: No matay ti maysa a tao, agrupsa ti bagina.—Eclesiastes 3:


text:
Papa Benedicto XIII
Ni Papa Benedicto XIII (2 Pebrero 1650 – 21 Pebrero 1730), ket naipasngay a kas ni Pietro Francesco Orsini, ken kalpasan daytoy Prayle Vincenzo Maria Orsini, O.P., ket isu idi ti papa manipud idi 1724 aginggana idi pimmusay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Papa Benedicto X ket naipanunotan tatan a kas maysa a kontrapapa. Iti dayta a panawen, nupay kasta, daytoy a kasasaad ket saan a nabigbigan ken isu nga ti papa nga opisial a tinawtawagan ti Romano Katoliko a simbaan a kas ti maikasangapulo a pudno a Papa Benedicto ket nangala ti opisiala bilang XI, a saan a ti X. Daytoy ket nangipangato ti panagbilang kadagiti amin a sumarsaruno a Papa Benedicto babaen ti maysa. Ni Papa Benedicto XI-XVI ket, manipud ti opisial a panakakita, ti maikasangapulo aginggan ti maikasangapulo ket lima a papa iti daytoy a nagan.
- ^ http://www.treccani.it/enciclopedia/papa-benedetto-xiii_%28Dizionario-Biografico%29
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Benedicto XIII iti Wikimedia Commons


text:
Imbatad dagiti pannakabagi ti BFAR a mayusuat ti Fish Farming iti lokasion ti mangrove plantation iti aplaya ti barangay a pakataraknan ti Malaga ken Blue Crab kas mainayon a livelihood projects para kadagiti mangngalap.
Iti panagleppas ti adal kadagiti nagsanay, naited ti sertipiko a pakakitaan ti pannakaipasagepsep ti konsepto ken kaammuan a mangiwardas ken mangmanehar ti proyekto nga itden ti BFAR.
“Ulitek manen a pagyamanan ti BFAR, LGU ken kasta met ti Apo a Namarsua kadagitoy a pagsayaatanmi ditoy Barangay Dardarat ta naparaburankami ti maiduma a fish sanctuary and cove. Aywananmi, padakkelenmi ken iyallatiwmi ti sistema kadagiti padami a coastal barangay kas ipagpaganetget ni Mayor Ediboy tapno agsaknap daytoy a pagimbagan,” imbatad ni Kapitan Danny Garcia.
Nagatendar iti panagleppas ti training ni Mr. Belmor C. Bugaoan, Provincial Fishery Officer. Kaduana a nangpatalged ti panagleppas ti adal kadagiti nagsanay dagiti Trainors a naggapu iti BFAR-RFTC, Aparri, Cagayan nga isuda Ms. Emma L. Ballad ken Ms. Sharon I. Celino kasta met iti BFAR-Region 1 nga isuda Mr. Dario Doctolero, Mr. Amando Galang ken Ms. Grace Santiago. Nagatendar met dagiti pannakabagi ti DA-LGU Cabugao: Ms. Milagros R. Paz, Licensed Fish Examiner, Mr. Robert S. Savella, AT ken Mrs. Marjorie Castillo, JO. # (Web In-Action)


text:
Naamiris ti pannakairuar/pannakaisubli ti naited a puonan dagiti aggatang ti ayup. Napagkaykaysaan nga iti laeng sigurado a magatang nga ayup ti gatad a maruk-atan. Matingiting pay ti kapabilidad ti tunggal trader ti panangusarna ti puonan.
Imbatad ni Mr. Naval nga inamirisda no adda met la ti pakabuklan ti puonan. Mapadakkel ti pakaisangratanna, manayonan ken mapagsusublatan dagiti traders apaman a rumangpaya ti puonan.
Innayonna nga awaganda ti imatang ti asinoman a Trader a saan a makayentrega iti naituding a gundaway kas paset ti pannakadisiplinada. No maiparbeng a mapakatan ti disciplinary action ti agabuso ket maaramid tapno saan a maulit ti padas ti kallabes a pannakapukaw ti naited a puonan dagiti naglabas a Dumadayo. # (Web In-Action)


text:
Naballigi a nayalnag ti libro nga ‘Awan ti Naganab’ idiay MP
Ni APIT MONTAÑOSA (PR)
www.nordis.net
BAUKO, Mountain Province — Naballigi a nayalnag ti libro nga “Awan ti Naganab” The Cost of Temperate Vegetable Farming in Bauko, Mountain Province idi Setiembre 4, 2017 idiay Municipal Multi-Purpose Hall ti Bauko, Mountain Province.
Agarup sangagasut ti dimmar-ay, agraman ti Department of Agrarian Reform (DAR) Under Secretary Tess Vistro, ti naisangsangngayan a bisita, Cordillera Adminstative Region(CAR) Regional Director Atty. Marjorie Ayson, Mountain Province Provincial Agrarian Reform Program Officer Jude Gawigawen, Bauko Mayor Dr. Abraham Akilit, dagiti opisial ti innem a barangay ti Upper Bauko, dagiti lider ken miembro ti APIT TAKO ken APIT Montañosa, orgnisasion dagiti mannalon iti Cordillera ken Montañosa, dagiti gagayyem ken bisita a nangited ti panagkita iti linaon ti libro.
Impalawag ni DAR Usec Vistro no apay nga ‘Awan ti Naganab’ ti titulo ti libro. Rimmuar iti panagsukisok a nakarkaro a malugi dagiti gardinero ngem iti panagganansiada. Dagiti sumaganad ti kangrunaan a makaigapu: nangina a mausar iti panaggarden, nangato nga interes ti pautang, nakagalut ti pannakailako dagiti produkto a nateng kadagiti agpaspasuplay, ken nangato met laeng nga interes ti pautang, nababa ken agbaliw-baliw a presio ti nateng isu nga adda panagkita a patsamba-tsamba ti panagmula, kurang wenno awan a subsidio iti panagtalon manipud iti gobierno ken nalipit a talon. Gapu kadagitoy, nakaro a maatiw dagiti gardinero ket kaasida piman a mangisakad kadagiti pamiliada.
Kinuna pay ni Vistro a kasapulan ti panagkaykaysa dagiti gardinero tapno sumayaat ti kasasaadda kas ti panangilabanda iti husto a presio dagiti produktoda ken nayon serbisio a para kadakuada. Kasta met a kasapulan ti suporta ti gobierno kas ti subsidio iti panagtalon, pagutangan nga addaan nababbaba nga interes ngem dagiti agpaspasuplay, istable a presio dagiti produkto (floor price) ken panagusar iti organiko nga abono ken pestesidio tapno saan madadael ti daga ken ti aglawlaw.
Uray dagiti simmaruno a nagsao mainaig ti panagkitada iti linaon ti libro, nakipagkaykaysada a lugi ken kaasi dagiti gardinero ta iti laksid ti nangina a gastos iti produksyon, narigat ken adu nga oras ti panagtrabahoda bassit piman ti maganansiada malaksid kano no makatsambada iti nangato a presio, ngem ad-adu a nababa ti presio, isu nga ‘Awan ti Naganab’ a talaga dagiti gardinero. No adda man bassit a mabati kurang pay para iti kasapulan dagiti pamiliada isu a marigatanda nga agpaadal kadagiti annakda. Ti kaadduan nga agganganansia ket dagiti kapitalista nga akinkontrol iti panagtalon ken pagtagilakuan. ken kasta met nga agganansia dagiti agpaspasuplay.
Nakipagkaykaysa met dagiti gardinero a dimmar-ay. Agpayso a kurang ti puonan iti panagtalon isu a mapilitan nga agutang kadagiti agpaspasuplay uray no nangato ti interesna ken nakagalut kadakuada ti pannakailako dagiti produkto a nateng. Kinunada pay a kasta met a saan a maikeddeng ti mayat a presio ti nateng ta mabalin nga agbaliw ti presio iti aniaman nga oras. Nayonna pay ti madi wenno awan a kalsada a mangparigat iti pannakaibiahe dagiti produkto, nayon pay ti gastos iti nangina a tangdan ti komboy ken arkila iti lugan. Bigbigenda met laeng ti kasapulan a panagadal iti linaon daytoy a libro tapno makapagkaykaysa iti panagkita dagiti padada a gardinero ket agtignayda tapno makaala kadagiti suporta manipud iti local government unit (LGU) ken ahensia ti gobierno a kas iti DAR ken Departamento ti Agrikultura.
Kinuna ni Mayor Akilit, narigat a maikeddeng ti presio dagiti nateng ta tenggel ngarud dagiti dadakkel a kapitalista. Ti mabalin nga aramiden ket agipatakder kadagiti kooperatiba a mabalin a pangutangan tapno nalaglag-an ti interesna, ken adda metten dagiti sumagmamano a nakatakder a kooperatiba. Inallukoyna met laeng dagiti gardinero nga agusar laengen iti organiko ta nanginngina pay ti presio dagitoy.
Nagpalawag met ni CAR RD Ayson nga adda dagiti serbisio a mabalin a maited a makatulong kadagiti gardinero aglalo kadagiti ayan ti agrarian reform beneficiaries (ARB) ken uray pay kadagiti lugar nga awan ti ARBs kas pannakaitakder dagiti kooperatiba ken panagsanay. Masapul laeng a dumalanda iti proseso no kasano a magun-od dagitoy. Inrekomendarna pay a masapul nga adda koma ti maitakder a “consolidator” iti erya tapno maingato ti presio dagiti produkto.
Kinuna met ni Abe Battawang, maysa a lider ti APIT Montañosa, “magun-odtayo ti pannakapasayaat ti kasasaadtayo a gardinero no adda pudno nga organisayon a mangkaykaysa ken mangilaban kadagiti kadawatantayo.” Innayonna, “isu a kasapulan ti agtultuloy a panagiinnadal iti kasasaad ken panangkaykaysa iti intar dagiti gardinero tapno idatag dagiti kadawatan iti LGU ken kadagiti ahensia ti gobierno a makatulong kadagiti kastoy a kasasaad. Masapul ti panagkaykaysa, panagiinadal ken panagtignay para iti pannakapasayaat ti kasasaad.”
Nagleppas ti okasion iti maysa a pangaldaw ken pannakaiwaras ti libro kadagiti dimmar-ay. # nordis.net


text:
Manipud Filipinas agingga iti Puunene:
[Ti Pakasaritaan ni Pedro Pacubas]
Ni Rudy Ram. Rumbaoa
NAYANAK iti Bulag, Bantay, Ilocos Sur idi Enero 7, 1924 ni Pedro Pacubas. Napan ni Pedro iti Hawaii tapno agtrabaho iti plantasion ti kaunasan ti Puunene, Maui.
Kas met la kadagiti sabsabali a lallaki a naawis a napan nagtrabaho, maymaysa ti rason no apay nga inawatda ti trabaho a naidiaya kadakuada: tapno maitag-ay ti kinarigat ti biag.
Naglugan dagitoy a lallaki iti barko nga S.S. Maunawili manipud iti Puerto ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur idi 1946.
Apaman a nakasangpet ni Pedro iti Maui, nagtrabaho a dagus iti Hawaiian Commercial & Sugar, Company [HC & S]. Naibalay daytoy ken dagiti sabsabali pay a lallaki iti plantasion, iti kampo McGerrow, Puunene a masarakan iti kasumbangir ti kiskisan ti Puunene. Nagtrabaho a kas irrigator agingga a nagretiro iti serbisio idi 1989 iti tawen a 65.
Ngem saan a nagpatingga dita ti kinasaldet nga agtrabaho ni Pedro, nagtultuloy latta a nagtrabaho uray day-off na. Nagpart-time pay kas karpintero a kaduana met la dagiti papagayamna kas kada Amador Tabon, Dionicio Tabangcura ken ti Dios-ti-aluadna Silvestre Peros.
Idi tawen 1950, nagawid ni Pedro iti Filipinas tapno mapan agsapul iti asawaenna. Adda dua a babbai a kursunada ken pagpilianna nga asawaen. Ngem daksanggasat ta awan kadakuada ti nangayat kenkuana. Gapu iti dayta, saan a naupay ni Pedro. Naam-ammona ti maysa a nakapimpintas a balasang nga agnagan iti Gregoria Lopez nga agnaed iti Bantay, iti ili a nakayanakanna.
No adda idi pakaawisan ti balasang a pasala iti lugarda, adda latta ti kabsatna a lalaki ken ti anti daytoy a mangbaybayabay kenkuana.
"Chaperone-na," linagip ni Pedro.
"No awisennak idi nga isala ni Pedro, makilumba kadagiti padana a lallaki nga agturong kaniak. Apagrugi pay la ti sonata a maipatokar, taray pugiit ni Pedro nga umay kaniak," makakatawa ni Gregoria a nanglagip ti napalabas.
Kuna ni Gregoria nga istrikto daydi lolona. Inakona nga adu idi ti nagarem kenkuana ngem awan uray maysa ti inawatna. Saanna a napadasan ti naki-boyfriend. Sa maysa pay, nairanrana a nayasawa ti kasinsinna iti kabsat ni Pedro. Gapuna a dakkel a koneksion daytoy iti panaginnasideg ti rikna da Pedro ken Gregoria.
Idi masierto dagitoy dua ti pudno a mariknada, mismo ti nagannak ni Pedro ti napan dimmawat iti pammalubos dagiti nagannak ti balasang ken ti lolona tapno ibanagna ni Gregoria.
Napatgan ti kiddaw. Nagkallaysa da Pedro ken Gregoria idi Agosto 16, 1950.
Immabot iti siam a bulan ti bakasion ni Pedro iti Filipinas. Nagduadua ketdi no agsubli pay iti Hawaii. Ngem idi maabisigna a masapul nga agsubli, nagsubli a dagus tapno agurnong ti adu pay a kuarta para iti masakbayan ti bangonenna a pamilia. Nayanak ti umuna nga anakna, ni Roy, idi 1951.
Di nagbayag, simmaruno ni Gregoria a nagpa-Hawaii idi 1960. Nagnaed da Pedro ken Gregoria iti McGerrow Camp iti tallo a bulan sada immakar iti 6th Increment, iti asideg ti Lihikai School. Nagindegda ditoy iti sangapulo a tawen agingga idi 1970 idi immakarda manen iti baro a nagyananda, iti 11th Increment.
Iti dayta met la a tiempo, nagsapata ni Gregoria a kas makipagili iti Estados Unidos. Binaliwanna ti naganna iti "Georget." Ngem daksanggasat ta pimmusay ni Pedro idi Hunio 7, 2007.
Ti Bunga ti Ayan-ayat da Pedro ken Gregoria
Ni Roy, inaunaan, pimmusay metten.
Maikadua ni Roland, nayasawa ken ni Maricar. Adda anakda a babai, ni Tara Ann. Nagtrabaho ni Roland iti Kalima O Maui ken isu ti mangimatmaton ti bukodna a negosio, ti Peebles and Rocks.
Ni Stella Pagatpatan ti maikatlo ken addaan iti anak a babai. Nagtrabaho ni Stella iti Four Seasons Hotel.
Paggaayat idi da Pedro ken Gregoria ti agbaniaga iti sabali a lugar a kaduada dagiti appokoda. Napanan metten dagitoy nga agkaingungot ti Switzerland, Italia, Filipinas, California ken Las Vegas.
Kaay-ayo unay ni Pedro ti mapan agbuya ti pallot, wenno ti biangan. Agpada dagitioy nga agasawa nga aktibo a miembro ti Kahului Filipino Community Association.
Balakad ni Gregoria kadagiti agtutubo: "Agbalin a naimbag, mapan agbasa ken pilien dagiti nasayaat a gayyem." Kunana met kadagiti kapatadana: "Agbalin a nasayaat kadagiti gagayyem, diyo luklokoen ida."
Kuna da Roland, Stella, Cheyna ken Tara Ann: "Nasayaat a tao ni Tatang. Nasaldet. Ket uray pay naunget no dadduma, napakumbabanto latta. Managayat, manangipateg ken naasi."
Ni Pedro ti instrumento iti pannakapetision ti kabsatna, ni Elias; ti kayongna, ni Victorino Lopez ken ti kaanakan a lalaki daytoy, ni Fidel Lopez.


text:
Kasanok a Masaranget ti Sulisog?
Ania ti mabalinmo nga aramiden
Umuna, laglagipem a sika ti manungsungbat iti bukodmo nga aramid—aniaman ti aramiden dagiti gagayyemmo.
Maikadua, ammuem no ania a sulisog ti karirigatan a labanam.
Kalpasanna, isaludsodmo iti bagim, ‘Ania a gundaway a mabalin a maipasangoak iti daytoy a sulisog?’ (No addaak iti eskuelaan? No addaak iti pagtrabahuan? Dadduma pay?) Maliklikam ti sulisog no ammom dagiti gundaway a mabalin a maipasangoka iti dayta.
Ita, ammomon no ania ti aramidem. Umuna, panunotem no kasanom a malimitaran wenno naan-anay a maliklikan dayta a sulisog. (Kas pagarigan: Kalpasan ti klaseyo, no adda kaeskuelaam a kanayon a mangpilit kenka nga agsigarilio, nalabit baliwamon ti pagnaam tapno saanmo a masabat ida.) Kinapudnona: Dagiti “gagayyem” a mangpilit kenka nga agaramid iti dakes ket saan a pudno a gayyem.
Siempre, saanmo a maliklikan ti amin a sulisog. Iti di agbayag, mabalin a maipasangoka iti nakaro a sulisog—nalabit daydiay saanmo a ninamnama. Ania ti mabalinmo nga aramiden?
Ti tulbek ket agsaganaka!
Panunotem: Ammo ni Jesus no ania ti aramidenna no maipasango iti sulisog. Isu ket determinado nga agtulnog iti Amana iti amin a gundaway. (Juan 8:28, 29) No kasta, ti tulbek ket, masapul nga ammomon no ania ti aramidem sakbay pay a maipasangoka iti sulisog.
Padasem. Mangpanunotka iti dua a rason no apay a rumbeng a sarangtem ti sulisog. Kalpasanna, mangpanunotka iti dua nga aramidem a tumulong kenka a mangsaranget iti dayta.
Apay koma nga ipalubosmo a kontrolendaka dagiti dadduma? Determinadoka koma a mangaramid no ania ti umiso. (Colosas 3:5) Ken ikararagmo nga agtultuloy koma a maaramidmo dayta.—Mateo 6:13.


text:
Dagiti Nagkauna nga Eksperto Kadagiti Makina
DAGITI makina ti masansan a maus-usar itan kadagiti industria, nangruna kadagiti makabannog ken maulit-ulit a trabaho. Ngem kaano a nangrugi ti panagaramid kadagiti automatiko ken mai-programa nga alikamen? Bayat kadi ti panagbalbaliw ti industria idiay Europa, agarup 200 a tawenen ti napalabas? Mabalin a masdaawka a makaammo a nabayagen sakbay dayta, naimbenton dagiti automatiko a makina.
Idi rugrugi ti irarang-ay ti siensia ti Islam, manipud maika-8 agingga iti maika-13 a siglo C.E. ken kadagiti siglo kalpasanna, dagiti impormasion nga insurat dagiti nagdinamag a Griego iti tay-ak ti siensia ken pilosopia a kas kada Archimedes, Aristotle, Ctesibius, Hero ti Alexandria, ken ni Philo ti Byzantium ket impatarus dagiti eskolar a taga-Middle East iti Arabic. * Babaen kadagita a sursurat ken dadduma pay nga impormasion, ti Imperio nga Islam—manipud Espania agingga iti North Africa ken ti Middle East agingga iti Afghanistan—ket naaddaan iti pannakaammo a nakatulong kadakuada nga agaramid kadagiti automatiko a makina.
Kinuna ti historiador iti teknolohia a ni Donald Hill a dagidiay a makina ket mabalin nga “agtultuloy nga agandar iti napaut—iti or-oras, al-aldaw wenno nabaybayag pay—uray awan tao a mangasikaso kadagita.” Apay? Nakaimbento dagiti inheniero kadagiti epektibo a pangkontrol a sistema isu a posiblen ti agaramat kadagiti automatiko a makina. Kadagita a makina, nausar ti danum manipud kadagiti tangke a naikabil iti nangato a disso tapno mangipaay iti agtultuloy a suplay ti enerhia. Dagiti automatiko a switch ti nangilukat ken nangiserra kadagiti balbula wenno nangbaliw iti direksion ti danum. Dagiti makina ket addaan met kadagiti feedback system (kas iti float regulator iti tangke ti inidoro), ken ti aw-awagan ni Hill a “nagkauna a kita dagiti fail-safe device (alikamen a natalged latta uray agpalia).” Usigem ti sumagmamano a pagarigan.
Dagiti Managpartuat a Banu Musa
Ti tallo a Banu Musa—nga iti lenguahe nga Arabic kaipapananna ti “annak ni Musa”—ket nagbiag idi maika-9 a siglo idiay Baghdad. Gapu ta nakasursuroda kadagiti insurat dagiti nagkauna a Griego a da Philo ken Hero, agraman dagiti Tsino, Indian ken Persiano nga inheniero, nakaaramidda iti nasurok a 100 nga alikamen. Sigun iti mannurat iti siensia a ni Ehsan Masood, karaman kadagita ti fountain ti danum nga agbaliw ti direksion ti ipussuakda iti kada naituding a tiempo, relo nga addaan iti makaallukoy nga itsura, ken pagkargaan nga automatiko a mangipaay iti inumen ken makarkargaan dayta babaen iti nagsayaat a kombinasion dagiti prinsipio ti panagtapaw, balbula, ken panagsusop. Sigun iti historiador iti siensia a ni Jim Al-Khalili, ti annak ni Musa ket nagaramid met kadagiti simple a robot a kadkadakkel ti tao—maysa a “serbidora iti tsa” nga aktual a mangyawat iti tsa, ken tumutokar iti plauta, a “posible a kaunaan a pagarigan ti maiprograma a makina.”
Dagita nga automatiko a sistema ket nagadu ti nakaipadaanda kadagiti moderno a makina. Nupay kasta, “ti presion ti danum ti kaaduan a naaramat kadagita imbes nga electronics, ngem agpapada met laeng ti adu kadagiti nausar a prinsipio,” kuna ti mannurat iti siensia a ni Ehsan Masood.
Ni Al-Jazari—“Ama ti Robotics”
Idi 1206, nairingpas ni Ibn al-Razzaz al-Jazari ti librona a pasaray naipatarus a Compendium on the Theory and Practice of the Mechanical Arts. Naawagan dayta a “panagadal iti sistematiko a panangdisenio iti makina.” Dadduma a teknolohia ni al-Jazari ket naartapanna dagiti impablaak ti Banu Musa. Detalyado unay dagiti deskripsion ken diagram-na isu a dagiti inaramidna ket mabalin a tuladen dagiti moderno nga inheniero.
Makita iti libro ni al-Jazari ti ladladawan dagiti water clock, candle clock, water dispenser, automatiko a pagtokar, alikamen a mangyuli iti danum, ken pagbomba a mang-convert iti panagpuligos ti rueda ti danum iti panagatras-abante ti piston nga agbomba iti danum iti napigsa a puersa. Sigun kadagiti historiador, ni al-Jazari ti nangdisenio kadagiti hydraulic pump, 300 a tawen sakbay pay a makita iti Laud dagiti isu met la a disenio.
Nagaramid met ni al-Jazari kadagiti relo a nakakatkatawa ngem mabalin nga usaren. Ti maysa kadagita a makita ti ladawanna iti daytoy a panid ket tinulad ti maysa a mall idiay Dubai. Ti mekanismo a mangpapaandar ket ti naabutan a malukong a naikabil iti tian ti elepante nga addaan iti danum. Ti malukong ket mapno iti danum kada 30 minuto sa lumned, a mangtignay iti agsasaruno a garaw a pakausaran dagiti tali ken bola a rummuar manipud iti “kastilio” iti bukot ti elepante. Kalpasan ti 30 minuto, automatiko a tumpaw ti malukong ket mangrugi manen ti proseso. Gapu iti dayta nga alikamen ken dadduma pay nga automatiko a makina nga inaramid ni al-Jazari, isu ket naawagan iti “ama ti robotics.”
Talaga a nakaskasdaaw ti pakasaritaan ti nasariwawek a panunot ti tao! Ngem saan la a makapainteres a pagsasaritaan dayta. Tulongannatayo met a maaddaan iti umiso a panirigan. Iti tiempotayo nga adu ti mangipampannakkel iti moderno a teknolohia, maipalagip kadatayo no kasano kadakkel ti utangtayo kadagiti intelihente ken nalaing a tattao idi un-unana.
^ par. 3 Maipapan iti trabaho a panagipatarus nga inaramid dagiti Arabic nga eskolar, kitaem ti artikulo a “No Kasano a ti Arabic Nagbalin a Lenguahe Dagiti Edukado,” iti Pebrero 2012 a ruar ti Agriingkayo!


text:
Ni LEONORA R. MELCHOR
Siudad ti Batac
ITI napalabas a dua a tawen, naisayangkat dagiti seminar a para kadagiti mamaestra iti Kindergarten, Grade One ken Grade Two ditoy Kailokuan. Ditoy a nagsanayda no kasano ti mangisuro kadagiti ubbing babaen ti nakayanakan a lengguahe nga Ilokano.
Kalpasan dayta a seminar, naipasungalngalen dagiti mamaestra iti baro a kurikulum. Ti ammo dagiti mamaestra, nalaklaka ti mangisuro ken mangipasagepsep iti leksion kadagiti adalanda nga ubbing. Ngem nagkanudkod ken nagngilangilda ta awan man laeng ti inted ti gobierno a libro a mausar koma. Arigna kasda la aglanglangoy iti dan-aw nga awan ti danumna. Ngem uray no kasta, impatungpal dagiti mamaestra ti pagrebbenganda a mangipasagepsep iti adal kadagiti ubbing babaen ti pannakausar ti bukod a lengguahe.
Ti inaramid dagiti mamaestra, gapu iti kinaawan dagiti "textbook" wenno libro nga usaren dagiti agad-adal, inan-anusanda ti nangad-adal, nagbasbasa kadagiti amin a naisurat iti Ilokano tapno maasa ti panunotda. Naglalaok dagiti binasbasada. Adda Biblia, Bannawag, ken dagiti adu a libro a nasurat iti Ilokano a nakailaonan dagiti daniw ken sarita. Naggatang ken nagbasada, agingga a mapagdidiperensiadan ti husto ken biddut a pannakaisurat dagiti balikas.
Iti biangko, anian a kigtotko idi maammuak a biddut gayam ti ammok nga ispeling dagiti balikas nga Ilokano. Ti “kabalyo” nga ammok idi ket “kabalio” gayam. Ania ngarud ket di met nayad-adal ti lengguahe nga Ilokano idi dakami ti agbasbasa. Isu a ti ispeling dagiti balikas a Tagalog (Filipino) ti ammomi nga ispeling metten dagiti balikas nga Ilokano.
Ala, naimbag ta adun dagiti naipabpablaak a sinurat iti Ilokano kas koma iti Bannawag, ken kangrunaanna, adda ti “Tarabay iti Ortograpia ti Pagsasao nga Ilokano” nga impaulog ti Komisyon sa Wikang Filipino idi 2012, ket dagitoy ti nagpatawan dagiti mamaestra tapno nasaysayaat ti pannakaammoda iti Ilokano. Ket babaen dagiti naanus a mamaestra, nagballigida a nangipasagepsep kadagiti ubbing ti umno nga "spelling" ken "grammar" ti lengguahetayo. Mariknan dagiti mamaestra nga agballigin ti baro a kurikulum. Sangsangkamaysada ngarud a nangarakup iti baro a proyekto ti gobierno nga isu ti makunkuna nga MTB-MLE. Naannayasen ti panangisuroda, kasta met a nalaingen dagiti ubbing nga agbasa iti Ilokano, English ken Filipino. Al-alistoda payen a mangawat kadagiti leksion nga isuro ti maestra.
Ngem itay nabiit, adda nairuar a baro nga ortograpia a rumbeng kano a suroten ken ipatungpal dagiti mamaestra. Isu daytoy ‘tay “Mga Pagbabago sa Ispeling ng mga Salitang Ilokano Alinsunod sa Ortograpiyang Pambansa.” Iti nasao a pagbasaan, ibagbagana metten a biddut dagiti immun-una a naisuro kadakami nga ispeling. Ti “dua,” no maisurat, segun iti baro a pagannurotan, “duwa.” Daydiay naisuro kadakami idi a “tualia,” “tuwalya” metten. Daydiay “puersa,” “puwersa” kanon.
Ket sagudayen pay ti baro a pagannurotan, daydi ammomi a pannakaisurat, kas pagarigan ti, “Daytoy ti balaymi,” saan metten, ta maisurat metten a, “Daytoy ti balay mi.” Wenno ti “Daytoy ti eskuelami,” saan metten ta maisurat metten a, “Daytoy ti eskuwela mi,” ta kas kuna ti baro a pagannurotan, “Maisina ti pronominal adjective kadagiti sao a pakaipaayan na.”
Ken kuna pay ti baro a pagannurotan, “Maisina ti pronoun a maaramat a kas subject ti sentence wenno sa iti predicate. Kas pagarigan: You watch out… Agaluad ka. (Saan a kas iti sigud nga: Agaluadka.)”
Iti sabali a pannao, kas kuna ti pagannurotan, “Dagitoy dagiti maisina: da, ka, kami, kayo/kay, ko, mi, mo, na, sa, ta, tayo/tay. Dagitoy met dagiti maisilpo: -ak, _akon, -an, -am, -amon, -ek, ekon, -emon, -to, -k, -m, -n, -t.”
Ngem aguraykayo. Ania kadi a talaga ti husto? Ti agdama a wagas ti panagsurat dagiti mannurat nga Ilokano wenno daytoy baro a pagannurotan a kas kuna ti nangsurat, binendisionan da Kom. Purificacion Delima, Full-time na Komisyoner, KWF; ken ti mismo nga “agdama nga Komisyon sa Wikang Filipino iti panangidaulo ni Dr. Virgilio S. Almario….”?
Ay, maulawkamin a mamaestra. Anianto la ketdin dagiti ubbing nga isuromi? Bukod la ngaruden a pagsasao wenno lengguahe, makaulaw pay!—O
(Naipablaak iti Bannawag, "Ti Makunami," Pebrero 10, 2014 a bilang.)


text:
Malaybalay
Ti Siudad ti Malaybalay ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Sakbay a nagbalin ti Bukidnon a kas ili ti probinsia ti Misamis idi 1850, ti sibubukel a lugar ket maaw-awagan iti Malaybalay (manmano a balbalay) ket am-ammo met dagiti tattao idi a kas Bukidnons (tattao iti bantay). Idi Oktubre 19, 1907, nabukel ti ili a Malaybalay, ken idi 1910, nagbalin ti Malaybalay a kas sub-probinsia ti Agusan. Idi kuan, napagbalin nga agwaywayas a probinsia a napanaganan iti Bukidnon ket ti Malaybalay ti kapitoliona.
Napagbalin a kas naan-anay a siudad ti Malaybalay idi Pebrero 11, 1998.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Malaybalay ket nabingbingay a politikal iti 46 a barbaranggay.[2]
- Aglayan
- Bangcud
- Busdi
- Cabangahan
- Caburacanan
- Canayan
- Capitan Angel
- Casisang
- Dalwangan
- Imbayao
- Indalaza
- Kalasungay
- Kabalabag
- Kulaman
- Laguitas
- Patpat (Lapu-lapu)
- Linabo
- Apo Macote
- Miglamin
- Magsaysay
- Maligaya
- Managok
- Manalog
- Mapayag
- Mapulo
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Baranggay 5 (Poblacion)
- Baranggay 6 (Poblacion)
- Baranggay 7 (Poblacion)
- Baranggay 8 (Poblacion)
- Baranggay 9 (Poblacion)
- Baranggay 10 (Poblacion)
- Baranggay 11 (Poblacion)
- Saint Peter
- San Jose
- San Martin
- Santo Niño
- Silae
- Simaya
- Sinanglanan
- Sumpong
- Violeta
- Zamboanguita
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bukidnon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bukidnon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Is-isla ti Ryukyu
Ti Is-isla ti Ryukyu (琉球諸島 Ryūkyū-shotō),[1] naam-ammuan iti Hapón a kas iti Nansei nga Is-isla (南西諸島 Nansei-shotō, lit. "Abagatan a laud nga Is-isla") ken naam-ammuan pay a ti Ryukyu nga Arko (琉球弧 Ryūkyū-ko), dagitoy ket kawar iti Hapón nga is-isla a naigay-at iti abagatan a laud manipud idiay Kyushu aginggana idiay Taiwan: ti Ōsumi, Tokara, Amami, Okinawa, ken dagiti is-isla ti Sakishima (Miyako ken Yaeyama), nga ti Yonaguni ket isu ti akin-abagatan unay. Ti kadakkelan kadagitoy nga is-isla ket ti isla ti Okinawa.
Dagitoy nga is-isla ket adaanda ti sub-tropikal a klima nga addaan ti saan a mnalamiis unay a tiempo ken napudot a kalgaw. Ti tudo ket napigsa, ken maapektaranna ti panawen ti tudtudo ken bagyo. Malaksid kadagiti nakapalikmut nga Is-isla ti Daitō, daytoy a kawar ti isla ket adda du a nangruna a heolohiko a pagbeddengan, ti Nailet a Baybay ti Tokara a nagbaetan ti Is-isla ti Tokara ken Amami, ken ti Kerama a Buang a nagbaetan ti Is-isla ti Okinawa ken Miyako, a nagbingbingay kadagitoy nga is-isla iti Akin-amianan, Tengnga, ken Akin-abagatn a Ryukyus.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tsuneyoshi, Ukita (1993). Nihon-dai-chizuchō (Nalatak nga Atlas ti Hapon). Heibonsha. ISBN 4-582-43402-9.


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
2 Corinto 11:1-33
11 Kayatko nga anusandak koma iti sumagmamano a babassit a di kinanainkalintegan.+ Ngem, iti kinapudnona, an-anusandak!2 Ta agimonak kadakayo buyogen ti nadiosan nga imon,+ ta siak a mismo inkarikayo nga iyasawa+ iti maysa nga asawa a lalaki+ tapno iparangkayo koma kas nadalus+ a birhen iti Kristo.+3 Ngem maamakak a di la ket ta, kas iti panangallilaw ti serpiente ken Eva+ babaen ti kinasikapna, dagiti panunotyo mapagbalin a rinuker+ a mayadayo iti kinapasnek ken iti kinadalus a maiparbeng iti Kristo.+4 Ta, kas met laeng itoy, no adda umay ket mangikasaba iti Jesus a naiduma iti daydiay inkasabami,+ wenno umawatkayo iti espiritu a naiduma iti inawatyo,+ wenno naimbag a damag+ a naiduma iti inawatyo, isu silalakayo nga anusan.+5 Ta ibilangko nga uray iti maysa a banag saanak a napaneknekan a nababbaba+ ngem kadagiti nalabes ti laingna+ nga apostolyo.6 Ngem uray pay no saanak a nasigo iti panagsasao,+ pudno unay a saanak a kasta no iti pannakaammo;+ no di ket iti tunggal pamay-an imparangarangmi dayta kadakayo iti amin a bambanag.+7 Wenno nakabasolak aya iti panangipakumbabak iti bagik+ tapno maitan-okkayo koma, agsipud ta siraragsak nga indeklarak kadakayo nga awan bayadna+ ti naimbag a damag ti Dios?8 Inagawak ti dadduma a kongregasion babaen ti panangawatko kadagiti abasto tapno makapagserbiak kadakayo;+9 ket kaskasdi nga idi addaak a kaduayo ket nagkasapulanak, saanak a nagbalin a dadagsen iti uray maysa,+ ta dagiti kakabsat a naggapu idiay Macedonia+ siwawadwad nga impaayda ti pagkurangak. Wen, iti tunggal pamay-an pinagtalinaedko ti bagik a di makapadagsen kadakayo ket pagtalinaedekto ti bagik a kasta.+10 Maysa dayta a kinapudno+ ni Kristo iti kasasaadko a saanto a mapasardeng daytoy a panagpasindayagko+ kadagiti rehion ti Acaya.11 Iti ania a rason? Agsipud ta saankayo nga ay-ayaten? Ammo ti Dios nga ay-ayatenkayo.+12 Ita ti ar-aramidek aramidekto pay,+ tapno magessatko ti pambar manipud kadagidiay agtartarigagay iti pambar tapno masarakan a makipadada kadakami iti saad a pagpasindayagda.13 Ta ti kakasta a tattao ulbodda nga apostol, manangallilaw a trabahador,+ a pagbalbalinenda ti bagbagida a kasla apostol ni Kristo.+14 Ket di pakasdaawan, ta ni Satanas a mismo pagbalbalinenna ti bagina a kasla anghel ti lawag.+15 Saan ngarud a banag a naindaklan no dagiti ministrona+ pagbalbalinenda met ti bagbagida a kasla ministro ti kinalinteg. Ngem ti panungpalanda maitunosto iti ar-aramidda.+16 Kunaek manen, Awan koma ti tao a mangipagarup a saanak a nainkalintegan. Kaskasdi, no pagarupenyo a kasta, awatendak uray pay no kas saan a nainkalintegan, tapno makapagpasindayagak met bassit.+17 Ti sawek ket sawek, saan a maitunos iti inyulidan ti Apo, no di ket kas iti saan a kinanainkalintegan, iti daytoy nalabes a panagtalek a pakailasinan ti panagpasindayag.+18 Yantangay adu ti agpaspasindayag maitunos iti lasag,+ agpasindayagakto met.19 Ta siraragsak nga anusanyo dagiti di nainkalintegan a tattao, yantangay nainkalintegankayo.20 Iti kinapudnona, anusanyo ti siasinoman a mangadipen kadakayo,+ ti siasinoman a mangalun-on iti adda kadakayo, ti siasinoman a mangagaw iti adda kadakayo, ti siasinoman a mangitan-ok ti bagina kadakayo, ti siasinoman a mangkabil kadakayo iti rupa.+21 Kunaek daytoy a pakaibabainanmi, a kasla nakapuy ti saadmi.Ngem no ti sabali pay ket agtignay a situtured iti maysa a banag—agsasaoak a saan a nainkalintegan+—agtignayak met a situtured iti dayta.22 Hebreoda kadi? Kastaak met.+ Israelitada kadi? Kastaak met. Bin-i kadi ida ni Abraham? Kastaak met.+23 Ministro kadi ida ni Kristo? Sumungbatak a kasla agmauyong a tao, ad-adda a naisangsangayanak:+ kadagiti panagbannog ad-adu unay,+ kadagiti pannakaibalud ad-adu unay,+ kadagiti pannakakabkabil nasurok unay, kadagiti dandani ipapatay masansan.+24 Kadagiti Judio naminlima nga immawatak iti uppat a pulo a pannakasaplit+ agkurang maysa,25 namitlo a nakabilak kadagiti pang-or,+ naminsan a nauborak,+ namitlo a napadasak ti pannakarba iti barko,+ maysa a rabii ken maysa nga aldaw ti nabusbosko iti adalem;26 kadagiti panagbaniaga masansan, kadagiti peggad iti karkarayan, kadagiti peggad kadagiti tulisan,+ kadagiti peggad iti bukodko a puli,+ kadagiti peggad iti nasnasion,+ kadagiti peggad iti siudad,+ kadagiti peggad idiay let-ang, kadagiti peggad iti baybay, kadagiti peggad iti tengnga dagiti sinankakabsat,27 iti panagbannog ken panagrigat, kadagiti rabii nga awanan turog+ masansan, iti bisin ken waw,+ iti di pampannangan+ adu a daras, iti lam-ek ken kinalamolamo.28 Malaksid kadagidiay banag a makinruar, adda ti dumardaruros kaniak iti inaldaw-aldaw, ti panangidandanag iti amin a kongregasion.+29 Siasino ti nakapuy,+ ket saanak a nakapuy? Siasino ti naitibkol, ket saanak nga agpungtot?30 No masapul ti panagpasindayag, agpasindayagakto+ iti bambanag nga adda pakainaiganna iti kinakapuyko.31 Ti Dios ken Ama ni Apo Jesus, Daydiay mismo a madaydayaw iti agnanayon, ammona a saanak nga agul-ulbod.32 Idiay Damasco ti gobernador iti babaen ni Aretas nga ari bambantayanna idi ti siudad dagiti taga Damasco tapno kemmegennak,+33 ngem iti maysa a tawa iti pader naibabaak iti kuribot+ ket nalisiak dagiti imana.


text:
Isaac Bashevis Singer
Ni Isaac Bashevis Singer (Yidis: יצחק באַשעװיס זינגער; Nobiembre 21, 1902 – Hulio 24, 1991) ket maysa idi a naipasngay idiay Polonia a Hudio-Amerikano a mannurat. Ti Polako a porma ti naganna idi ket Izaak Zynger ken inus-usarna ti umuna a nagan ti inana a kas pangiyuna a letra iti, Izaak Baszewis, a kalpasan daytoy ket pinasayaatna iti porma a pannakaammuanna itan.[1] Isu idi ti mangidaulo a pigura iti tignay ti Yidis a literatura ken nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1978. Isuket nangabak ti dua a Nailian a Gunguna ti Libro ti Estados Unidos, maysa iti Literatura iti Ubbing para iti panangilagipna iti Maysa nga Aldaw iti Rag-o: Sarsarita ti Ubing a Lalaki a Dimmakkel idiay Warsaw ken ti maysa iti Piksion para iti urnongna iti Ti Balangat dagiti Dutdot ken Dadduma pay a Sarsarita.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Adda dagiti dadduma a propesional nga identipikasionna ket agus-usar ti lokalisado a panangiletra ken dagiti daaduma pay a kita dagitoy a nagan ket naaramid idiay, Wollitz, Seth L. (2001). Staley, Thomas F., ed. Ti Nailimed nga Isaac Bashevis Singer. Dagiti Serie ti Literario a Modernismo. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan. ISBN 0-292-79147-X. Naala idi 2012-07-28.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Isaac Bashevis Singer iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Pearl S. Buck
Ni Pearl Sydenstricker Buck (Hunio 26, 1892 – Marso 6, 1973), naamammuan pay iti Insik a naganna iti Sai Zhenzhu (Insik: 賽珍珠; pinyin: Sài Zhēnzhū), ket maysa idi nga Amerikana a mannurat ken nobelista. A kas anak a babai dagiti misionario, ni Buck kaaduan a nagnanaed iti kabibiagna sakbay ti 1934 idiay Tsina. Ti nobelana a Ti Naimbag a Daga ket isu idi ti kaaduan a nalaklako a libro ti piksion idiay Estados Unidos idi 1931 ken 1932 ken nangabak iti Premio Pulitzer idi 1932. Idi 1938 isu ket nangungunaan ti Premio Nobel iti literatura "para iti nabaknang ken agpayso a deskripsion iti epiko ti biag ti mannalon idiay Tsina ken ti dagiti biograpiko nga obra maestrana." [1]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Pearl S. Buck iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Pearl S. Buck iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Nobiembre 25
Ti oksiheno ket isu ti elemento nga addaan ti atomiko a numero iti 8 ken nairepresenta babaen ti simbolo nga O. Ti naganna ket naala manipud ti Griego a ramut ti ὀEύς (oxys) ("asido", literal a "natadem", a mangitudo ti naalsem a nanam iti asido) ken ti -Yevής (-genēs) ("agpadpataud"), gapu ta idi daytoy ket nanaganan, addaan iti biddut a kapanunotan nga amin nga asido ket makasapul ti oksiheno iti pannakabukelda. Iti pagalagadan a temperatura ken presion, ti dua nga atomo iti daytoy nga elemento ket agpiansa tapno agporma ti dioksiheno, maysa daytoy a pusasaw nga asul, awan ti ayamuom, awan ti nanam a diatomiko nga alingasaw a ti pormulana ket ti O2.
Ti oksiheno ket kameng iti chalcogena a grupo iti periodiko a lamisaan ken daytoy ket nakaro a reaktibo a saan a metal nga elemento nga aggaggagana nga agporma kadagiti kumadua a gangani kadagiti amin a dadduma nga elemento. Ti oksiheno ket maysa a napigsa nga oksido nga ahente ken daytoy ket addaan ti maikadua a kangatuan ti elektronegatibidad kadagiti amin nga elemento (ti laeng pluor ti addaan iti nangatngato nga elektronegatibidad) ken ti kaaduan nga elemento babaen ti masa iti rabaw ti daga, makaaramid daytoy ti gangani a kagudua iti masa ti rabaw ti daga. Ti nawaya a panagpaadu dagiti kimiko nga elemento ket kimiko unay a reaktibo iti Daga no awan ti potosintetiko nga aksion dagiti agbibiag nga organismo, nga agusar ti enerhia ti lawag ti init tapno agpataud ti elemental nga oksiheno nga agtaud ti danum. Ti elemental nga O2 ket mangrugi laeng nga agpaadu idiay atmospera kalpasan ti ebolusionario a panagparang kadagitoy nga organismo, iti agarup idi a 2.5 a bilion a tawtawen. Ti diatomiko nga oksiheno nga alingasaw ket buklenna ti 20.8% iti tomo iti angin.


text:
Makan a la Pinoy: Eat ‘til you drop in Baler
Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net
Maysa kadagiti kangrunaan nga ammuen iti panagbiahe iti sabali a lugar ket no sadino ti naimas ken nalaka a panganan.
Nagpasiarkami ti pamiliak idiay Aurora Province (paset ti Region 3 Central Luzon) iti kallabes a lawas. Nagkalantay kami idiay higante a kayo ti balete nga adda iti ili ti Maria Aurora idiay Barangay Quirino. Mapatta-patta nga agtawen daytoy ti 600 ken rakepen ti 60 a tao ti kinadakkel ti puonna. Ti Maria Aurora ti umuna nga ili a masungad no aggapuka iti Baguio via Pantabangan.
Sinang-atmi ti Ermita Hill nga adda iti Baler idiay Sitio Dicaloyungan, Barangay Zabali. Segun iti nabasak iti internet, ti Ermita Hill ket paset ti nasurok 196 nga ektaria a daga nga indeklara ti Aurora State College of Technology (ASCOT) nga School Site Civil Reservation. Dakkel ti paset ti Ermita Hill iti napateg a pakasaritaan Aurora iti pannakaisalakan ti biag dagiti biktima ti tsunami idi Disiembre 27, 1735. Ditoy a nagkamang dagiti umili tapno saanda a malmes iti tsunami. Adda ditoy a bantay ti nadumaduma a klase ti kayo. Malabsan nga agpasang-at ti kunada a pupokan dagiti kulibangbang ngem awan met karganan. Adda ti sang-aten a 350 nga addang ti agdan agturong iti White Cross iti tuktok ti bantay. Iti tuktok, matannawagan ti Pacific Ocean.
Napankami met nagtannawag idiay tuktok ti pasdek ti Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) Weather Station iti bantay ti Barangay Zabali. Makita manipud ditoy ti Dicasalarin Cove.
Dimteng ti pangaldaw, nabirokanmi ti Greenbucks Restaurant idiay Poblacion 5, Zabali Road, Baler. Ditoykami a nangaldaw iti adu a taraon a naintar iti eat all you can buffet iti P190 kada tao. Dayta la umam a mangan ken yasidegda pay kaniamon ti paggaoan no saankan a makatakder iti bussogmo. Adda met pangibulon a bottomless nga orange juice wenno iced tea.
Adda ginettaan a rabong ken pako a nasagpawan ti leddeg, ginettaan a naganus a langka, ken ginettaan nga aba/laing. Kadagitoy, ‘diay rabong ti nagustuak ta nananam gapu iti leddeng a sagpawna. Awan latta ti makaatiw iti laing ti Bicol. Naimas met ti indasarda nga ensalada a pakpako.
Para kadagiti kumakarne, adda ti adobo a paragpag ti baka ken baboy, kalderata, pinapaitan (as-asideg a sinanglaw wenno paksiw ti Laoag ngem pinapaitan ta awan ti pespesna), kare-kare, spicy tokwa’t baboy. Naimas ti timpla dagiti linutoda a karne nupay adda kulkulbetna.
Adda met ti seafoods a tinuno a lapu-lapu (grilled to perfection), sinigang nga ulo ti malasugui (marlin) ken tinola a halaan. Nakadasar met ti dessert a piña ken sandia.
Idi nalpaskam’ a nangan, napankami iti nagdagusanmi idiay Maria Aurora, iti kaanakan ni lakay. Pinagnadnadmi bassit ti kinnanmi ket napankamin iti kaniogan a naginum iti tubbog ti niog. Coconut juice ‘til you drop manen ditoy. Insarunomi ti napan idiay pupokan ti tilapia, napia la pagparpariiran iti sobra a dagaang ti panawen.
Idi sumuno nga aldaw napankami idiay Ditumabo Falls iti San Luis, Baler. Maaw-awagan met daytoy iti Mother Falls gapu ta daytoy ti kadakkelan a dissuor iti Aurora. Maysa kano daytoy a kangrunaan nga ar-araken dagiti turista. Ti dissuor ket addan kangato a 140 feet. Agarup 30-45 minutos a pagnaen manipud iti parking area agingga iti dissuor. Mabang-aran ti bannogmo no makadanonkan iti dissuor ta masaprianka ti kasla arimukamok a nalamiis a danum ti dissuor.
Gapu ta nabannogkami a nagna, nagbirokkami manen ti panganan. Napankami idiay Chef Gerry’s Picnic Bay idiay Sabang Beach ngem napunno ti customer ken gapu ta agala-unan, bassiten ti nabati iti buffet table. Nagsublikami iti Greenbucks Restaurant. Iti sumuno nga aldaw, saankami a naupay a nagsubli iti Picnic Bay tapno padasen met idiay ti eat all you can buffet. Iti P200 kada tao, saan a dakes ta agumaka met a mangan ti crispy shrimps, rasa, nadumaduma a luto ti pusit – adobo, fried squid rings, tinuno; ngem amin dagitoy pusit ket na-overcook ta nagkulbet. Naimas ditoy ti lauya a baka ken pinapaitan a baka (ngem apagdillaw met laeng ti paitna, naim-imas no napapait pay koma). Adda met ti ensalada a pakpako a naparabawan ti itlog na maalat. Adu pay dagiti naidasar ngem saankon a nangraman. Nangikamadaak ketdi iti platito ti dessert a prutas a sandia ken naluom a papaya.
Eat ‘til you drop a talaga! ‘Til next food trip. # nordis.net


text:
Timek Ti Barangay
PUNONG BARANGAY ROBERT T. CORPUZ
BGY. ANQUIRAY, AMULUNG, CAGAYAN
Daytoy nga barangay ket idadaulwan iti nagaget,nasingpet,nasirib,ken napudno nga agserbi ti kabarangayanna ni Punong Barangay Robert T.Corpuz.Umuna pay laeng nga termino na a kas Punong Barangay,ngem adda meten ti naaramidanna a kas kuma iti panang implementar na ti proyekto nga naggapu ti Provincial Government,isu ti open drainage ti Zone 1 nga agdaggup ti P100,000.00.Baru met nga nangipasa iti Resolution panggep ti plano para ti konstruksyon iti Multipurpose Hall.
Ni Punong Barangay Robert T. Corpuz iti simmukat ti pimmusay daytoy napalabas nga Pebrero nga isu ni Punong Barangay Salvador V. Pascual, nga nangibati ti addu nga pang laglagipan kanya na. Babaen iti financial assistance ti Provincial Government ken suporta daguiti nagagaget nga Sangguniang Barangay, nakapaaramid iti Open Drainage ti Zone3 ken Zone 1, nakapatakder ti lima a Artesian Well ken natulungan na daguiti agbasbasa babaen iti Scholarship Program.
Kas Punong Barangay, nakuna ni Punong Barangay Corpuz nga itultuloy na ti narugianan a proyekto ni Punong Barangay Salvador V. Pascual, ken addu pay iti plano na maipanggep ti panagduras ti Barangay ken kasta met nga dawaten na ti suporta daguiti bumarangay ken kasta met daguiti opisyales na.


text:
1942
Ti 1942 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 24 – Barbra Streisand, Amerikana kumakanta, aktres, kompositor
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 1 – Jerry Garcia, Amerikano a musikero (pimmusay 1995)
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 8 – Nguyễn Minh Triết, taga-Bietnam a politiko
- Oktubre 11 – Amitabh Bachchan, taga-India nga aktor
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 21 – Hu Jintao, politiko manipud iti Tsina


text:
Iti bigat ti Marso 15, immuna a nagprograma ti Cluster 1. Nag-Words of Welcome ni Jyrus Brydel Sunio, Alinaay DCC, ket napnuan namnama ti anag ti panagsarita ti ubing.
Panangiyapal iti makitkita ken mabuybuya ken agtultuloy a panangapresiar ken panangtaripato kadagiti ubbing ti kaipapanan ti mensahe ni Mr. Gilbert Seguritan, Federated President, DCSPG.
Kalpasan ti pannaka-iyaspili ti ribbon dagiti ubbing nga adda honors-na babaen kadagiti nagannak kasta met kadagiti nakagun-od ti Gold Medals kadagiti Most Outstanding Graduates, impaay ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ti Inspirational Talk.
Nagpaay a Guest Speaker ni SB Member Vicky S. Serna, Committee Chair on Education ti Sangguniang Bayan. Pinadayawan ti Konsehala dagiti Day Care Teachers a mangtubay kadagiti ubbing tapno maisaganada iti nangatngato a tukad ti adal. Innayonna a ti Day Care Center ket “extension” ti pagtaengan a pakamulian ti natibker a pundasion ti biag ti ub-ubbing.
Simmaruno ti pannaka-award ti Silver Medals kadagiti Outstanding Graduates babaen kadagiti nagidonar nga indibidual ken Gold Medals kadagiti A-1 Children babaen kadagiti SB Members a naitaripnong.
Kinompirma ni Mrs. Lydia S. Gazmen dagiti nagturpos nga ubbing ken insarunona ti nagmensahe. Pinagyamananna ti amin a nainaig iti natunos a pannakaangay ti Mass Recognition. Kinaritna dagiti agbasbasa nga ubbing nga agsingsingpetda a kanayon ken ituloyda ti agbasa tapno adda sanggirda iti masakbayan’
Iti malem, naangay met ti recognition program ti Cluster 2. Nagpaay a Guest Speaker ni Dr. Ivy Castro Bello, M.D. Inatendaran met laeng ni Mayor Ediboy ken ni MSWD Officer Lydia S. Gazmen agraman ti Staff-na. Imbinsa ni Dr. Bello ti nainaan a panangpatan-ay ti ubing. Innayonna a ti panangpaadal ti ubing ket mainayon a kasapulan ti panagdakkelda. Kasapulan a mapadayawan ti ubing no agaramid ti naimbag ken maliklikan koma ti panangkonsintir iti madi nga aramidenna tapno nasapsapa a matungday daytoy a galad.
Kalpasan ti Graduation Song, naited dagiti Sertipiko ti Panagturpos ken sinerraan ni Ms. Renabel Saniatan , Namruangan Day Care Worker ti programa. # (Web In-Action)


text:
Ni Rudy Ram. Rumbaoa
TI Enero 1 ti umuna nga aldaw ti tawen iti kalendario ti Gregorian. Adda 364 nga aldaw a nabati agingga iti ungto ti tawen [365 iti leap years].
Rambakan dagidi nagkauna a Greko ken Romano ti Baro a Tawen iti panawen ti lam-ek wenno makuna a "Winter Soltice." Nupay kasta, kaaduan iti nagkauna a kultura, karaman ti Phoenicians, Persians, ken Egyptians ti mangrambak ti Baro a Tawen iti nagbaetan ti kalgaw ken nabasa a panawen wenno "Autumn Equinox." Rinambakan dagidi nagkauna a Romano ti umuna a Baro a Tawen iti Enero 1 idi 153 B.C. [Before Christ wenno Sakbay ni Cristo].
Ti panagrambak iti Baro a Tawen ket isu ti kaduogan kadagiti amin a naisangsangayan nga aldaw. Mapapati nga immuna a naobserba idiay Babilonia, 4000 a tawenen ti napalabas. Kadagidi a tawen ti 2000 B.C., rambakan dagiti Babilonians ti panangrugi ti baro a tawen iti makuna ita a Marso 23, ngem iti bukodda a panagrambak, awan ti ebidensia nga addaanda iti naikur-it a kalendario.
Iti taraudi ti Marso, aktual a pili ti lohika a panangrugi ti baro a tawen. Dayta a tiempo ti rugi ti spring ken maimula dagiti baro a patubo iti daga. Iti sabali a bangir, ti Enero 1 ket awan ti makuna a dakkel iti kaipapananna iti astronomika wenno agrikultura. Nalawag ketdi daytoy nga arbitrarion.
Rambakan dagiti Babilonians ti Baro a Tawen iti sangapulo ket maysa nga aldaw. Iti tunggal aldaw, adda naisangrat a wagas wenno estilo iti panangrambak.
Nagtultuloy ti panagrambak dagiti Romano iti Baro a Tawen iti Marso 25, ngem nagtultuloy met a mabaliwbaliwan ti kalendarioda babaen kadagiti nagduduma nga emperador a nagturay kayatda lang a maaramid iti maymaysa a tiempo ti panakarambak ti Baro a Tawen.
Tapno agbalin a nakapapati ti kalendario, indeklara ti senado ti Romano idi 153 B.C., ti Enero 1 iti panangrugi ti Baro a Tawen. Ngem saan latta a nagsardeng iti panakabalbaliwna agingga ken ni Julius Ceasar, 46 B.C, idi maestablisar ti makuna a Julian Calendar. Manen, napasingkedan ti Enero 1 a kas Baro a Tawen.
Idi nagtengnga a tawen wenno Middle Ages iti babaen ti impluensia ti simbaan dagiti Kristianos, kaaduan a pagpagilian ti nangyakar ti rugi ti tawen iti maysa kadagiti maibilang a kangrunaan a pasken dagiti Kristianos-- ti Disiembre 25 [ti maipagarup a panakayanak ni Jesus], ti Marso 1, ti Marso 25 [ti Annunciation wenno ti Panangipakdaar ti Anghel ti Dios iti panagsikog ni Maria] wenno uray pay iti Paskua ti Panagungar [Paschal].
Iti paset ti akindaya a pagilian ti Yoropa [kaaduan kadagitoy ti mangsuporta iti Orthodox Church], mapapati a mairugi ti umuna a bilang ti tawen iti Setiembre 1 [idi 988].
Kaaduan met a paset iti akinlaud a pagilian ti Yoropa ti nangrugi a nangbaliw ti rugi ti tawen iti Enero 1 sakbay nga inadaptarda ti Gregorian Calendar. Kas pagarigan, ti pagilian a Scotland, binaliwanna ti rugi ti tawen iti Enero 1 idi 1752. Kalpasanna iti bulan ti Setiembre, nayam-ammo ti Gregorian Calendar iti sapasap a Britania ken iti teritorio nga iggemna. Daytoy a reporma ket nayimplimentar babaen iti Akta ti Kalendario [ti Baro nga Estilo] 1750.
Moderno a Panagrambak iti Baro a Tawen
Kaaduan a moderno a petsa iti panagrambak, pagannurotan ken grupo babaen iti langa a kaasping iti kombensional a kalendario ti akinlaud a pagilian. Adu dagiti dadakkel a siudad iti intero a lubong ti agrambak iti Baro a Tawen. Karaman iti selebrasion ti agpaputok wenno agpalibbaang ken agipabuya iti fireworks, ken sabsabali pay a banag a mangpadaeg iti pasken.
Aramaten ti kaaduan a pagpagilian ti Gregorian Calendar a kas opisial a kalendario. Daytoy kayatna a sawen a ti selebrasion iti Baro a Tawen ket nagbalin ken dimmakkel saanen a kas idi un-unana ti panakarambakna. Ibilang dagiti sabsabali a pagilian a "national holiday" wenno naisangsangayan nga aldaw ti Enero 1.
Kasano ti panagrambakda iti umuna nga aldaw ti tawen?
Ar-aramaten ti kaaduan a pagilian ti Enero 1 a kas umuna nga opisial nga aldaw ti tawen iti Gregorian Calendar. Walo kadagiti dose a kadakkelan a simbaan iti akindaya nga Orthodox ti nagadaptar iti napabaro ken nabaliwan a Julian Calendar. Dagitoy dagiti Bulgaria, Cyprus, Egypt, Greece, Poland, Romania, Syria ken Turkey. Rambakanda ti Enero 1 a kas Baro a Tawen.
Iti simbaan ti akindaya nga Orthodox, agtennag a sibilian nga aldaw ti Baro a Tawen iti Gregorian ti Enero 14 [Enero 1 iti Julian Calendar]. Kaaduan kadagitoy a pagpagilian a lugar ti Eastern Orthodox ti agrambak iti agpada a Gregorian ken Julian New Year holidays. Iti aldaw ti Gregorian, marambakan a kas aldaw a naisangsangayan pang-sibiko, idinto a nadadaan a petsa ti Julian ken inawaganda iti "Daan a Baro a Tawen," naisangsangayan met nga aldaw a para kadagiti relihioso.
Ti simbaan ti Orthodox iti Georgia, Jerulasem, Russia, Republic of Macedonia ken Serbia ti agpapada a mangar-aramat pay laeng iti Julian Calendar. Awagan ti pagilian a Vietnam ti Baro a Tawen iti "Tet Nguyen dan," a kaaduanna a rambakanda daytoy iti kapada ti aldaw ti Chinese New Year. Dagiti Tibetan awaganda ti Baro a Tawen iti "Losar" ken agtennag iti bulan ti Enero agingga iti Marso. Iti pagilian nga Iran, awaganda ti Baro a Tawen iti "Nowruz."
Ti "Rosh Hashanah," maibilang a naisangsangayan nga aldaw a panglagip iti pito nga aldaw a panakaparsua ti lubong, ken ti tinawen a panangpabaro ti Dios iti lubong. Dagitoy nga aldaw ket adda elemento iti pasken ken ti introspeksion. Mapapati a kanayon a kitaen ti Dios ti pagimbagan dagiti parsuana ken no ania ti agbalin a gasat ti amin a tao ken dadduma pay a nabiag iti lubong iti sumaruno a tawen.
Iti Coptic Orthodox Church, maawagan ti Baro a Tawen iti "Neyrouz," a maigeddan iti Setiembre 11 ti Gregorian Calendar iti nagbaetan ti tawen 1900 ken 2099, saan a mairaman ti tawen sakbay ti Gregorian leap years no agparang ti Neyrouz iti Setiembre 12. Nangrugi ti Coptic year 19723 idi Setiembre 2005.
Ti Ethiopian Orthodox New Year ket maawagan iti "Enkutatash," nga agtennag iti kapada a petsa ti Neyrouz; ti Ethiopian Calendar year 1999 ket maipagarup a nangrugi idi Setiembre 11, 2006.
Ti Islamic New Year ket agparang iti 1 "Muharram.' Gaputa naibasar ti kalendario dagiti Muslim iti 12 lunar months nga agdagup iti 354 nga aldaw-- ti Baro a Tawen dagiti Muslim ket agparang iti sangapulo ket maysa nga aldaw a nasapsapa iti tunggal tawen a mapapati nga adda koneksionna iti Gregorian calendar. Adda dua a Muslim New Years nga agtennag ti Gregorian iti tawen 2008.
Ti Liturhia a tawen dagiti Kristianos
Sipud pay 17th century, nangrugi ti umuna nga adbiento iti eklesiastika ti Romano Katoliko, ti Domingo nga asideg iti aldaw ni San Andres [Nobiembre 30]. Segun iti seremonia dagiti Latino iti simbaan Katoliko, mangrugi ti liturhia a tawen iti alas kuatro ti malem iti Sabado kalpasan ti maikapat a Domingo sakbay ti Disiembre 25. Kasta met a maipada iti liturhia a kalendario a sarunoen dagiti simbaan karaman ti Angelican ken Lutheran Churches.
Mangrugi ti liturgical calendar ti Eastern Orthodox Church iti Setiembre 1-- kalpasan a tinawen manipud iti panakarambak ti panakaipasngay ni Jesus iti panawen ti lam-ek [spring/Paskua], agingga iti ipapatay ken panagungarna [Pascha/Easter/Paskua ti Panagungar], iti Yuulina ken ti Assumption ni Maria sadi langit [Dormition of the Theotokos] iti panawen ti kalgaw.
Nagkauna a petsa ti Baro a Tawen dagiti Kristianos
Mangrugi ti tawen iti Marso 1 ti kaunaan a kalendario iti Romano, a makuna a yanninawna dagiti nagan ti sumagmamano a bulan a naipatarus iti balikas a Latino-- kas koma iti "Setiembre" [pito], "Oktubre" [walo], "Nobiembre" [siam] ken "Disiembre" [sangapulo]. Naaramat ti tawen iti petsa bayat ti Roman Republic ken Roman Empire iti konsular a tawen a nangrugi iti aldaw idi immuna a simrek ti konsul iti opinsina-- mapattapatta a Mayo 1 sakbay ti 222 B.C., Marso 15 manipud 222 B.C. agingga iti 154 B.C. Ngem nayakar daytoy a pasken iti Enero 1 idi 153 B.C.
Ti Chinese New Year
Tunggal tawen adda simbolo ti maysa iti dose nga ayup ken maysa kadagiti lima ti addaan iti elemento-- addaan iti kombinasion ti ayup ken elemento -wenno stems iti panagpuligos wenno panagwerretna iti tunggal 60 a tawen. Importante daytoy a kalendario para kadagiti Tsino.
Malaksid laeng iti sumagmamano a bilang dagiti tattao a makaibaga no kaano ti isasangbay ti Chinese New Year, kaaduan kadagiti Tsino iti agdama ti agtalek wenno agsadag iti tipikal a Chinese Calendar tapno maibaga dagitoy iti eksakto. Kayatna ngarud a sawen, saanka a mabalin nga agsarita iti maipapan ti Chinese New Year no saan nga umuna a madakamat ti Chinese Calendar.
Buklen wenno launen ti Chinese Calendar ti agpada a Gregorian ken lunar-solar systems, a kalpasanna, nabingay iti dose a bulan. Tunggal bulan nabingay iti treinta-- siam ket kagudua nga aldaw. Daytoy a dual a sistema ti kalendario ket yanninawna ti kinalaing dagiti Tsino.
Adda pay sabali a sistema dagiti Tsino nga inaramatda a pagilasin iti tunggal tawen-- ti "twelve-year cycle," naawagan ti tunggal tawen manipud iti nagan dagiti napili nga ayup a kas iti Rat, Ox, Tiger, Hare, Dragon, Snake, Horse, Sheep, Monkey, Rooster, Dog ken Boar. Dagiti tattao a nayanak iti partikular a tawen ti mamati a maipada ti personalidadda kadagiti nadakamat a nagan ti ayup.*
________________________________________


text:
Fred Astaire
Ni Fred Astaire (naiyanak a kas ni Frederick Austerlitz;[6] Mayo 10, 1899 – Hunio 22, 1987) ket maysa idi nga Amerikano a sumasala, kumakanta, aktor, koreograpo, musikero, ken presentador iti telebision.
Ti entablado ken simmaruna a karerna iti pelikula ken telebision ket nagpaut kadagiti 76 a tawen, iti dayta a panawen, isu ket nagaramid kadagiti 31 a pelikula ti musika ken dagiti nadumaduma a nagungunaan nga espesial iti telebision ken nagipablaak kadagiti nadumaduma a rekord. Nanaganan isuna a kas ti maikalima kadagiti Kalatakan a Lalaki a Bida iti Daan a Hollywood babaen ti American Film Institute. Kas sumasala, isu ket kaaduan a nalaglagip para iti riknana ti ritmiko, iti leyendana iti perpeksionismo, ken kas kadua a sumasala iti romantiko nga interesado iti pelikula ni Ginger Rogers, nga isu ket kaduana a nagbida kadagiti serye ti sangapulo a musikal ti Hollywood a nangbaliw iti henero.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Integrated Authority File; naala idi: Abril 24, 2014.
- ^ a b http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb121681242; data.bnf.fr; naala idi: Oktubre 10, 2015.
- ^ a b Find a Grave; naala idi: Oktubre 9, 2017; ID ti nangitaneman ti: 1624.
- ^ http://www.aveleyman.com/FilmCredit.aspx?FilmID=7157&Extra=Y.
- ^ Nationalencyklopedin; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ Billman, Larry (1997). Fred Astaire: A Bio-bibliography. Connecticut: Greenwood Press. ISBN 0-313-29010-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Fred Astaire iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Fred Astaire iti Wikiquote (iti Ingles)