text:
BANTAY, Ilocos Sur – Uppat nga annak ti Ilocos Sur ti impaayan ti gobierno probinsial iti Fr. Burgos Achievement Award iti seremonia a naangay ditoy nga ili idi Pebrero 2 a pannakaselebrar ti Maika-195 nga anibersario ti Ilocos Sur kas agwaywayas a probinsia.
Naiyawat ti Fr. Jose Burgos Achievement Award kada Philippine National Police Chief Director General Alan Lamadrid Purisima, Atty. Nonnatus Ceasar Rojas, Dr. Josefino Comiso, ken Danilo Antalan kas pammigbig ti gobierno probinsial iti dakkel a nagapuananda iti napilida a tay-ak a nakaited iti pammadayaw iti probinsiada.
Nabigbig ni Purisima, tubo ti San Ildefonso, Ilocos Sur, ken agdama a hepe ti PNP, iti benneg ti Police Service; ni Rojas (San Vicente), mangidadaulo iti National Bureau of Investigation, iti benneg ti Public Service; ni Comiso (Narvacan), sientista iti National Aeronautics and Space Administration (NASA) sadiay Estados Unidos, iti benneg ti Siensia; ken ni Antalan (Candon City), nagab-abak kadagiti naruay a pasalip iti litertura a pakaibilangan ti Palanca Awards, iti benneg ti Literatura.
Lima met a prominente nga umili iti probinsia ti immawat iti Fr. Jose Burgos Special Awards a pakaibilangan da Mayor Carlos Asuncion, Mrs. Divina Quemi, Mrs. Zenaida Pulido, Justin Matthew Lapastora ken Marcelo Peralta gapu iti naipaayda a pakabigbigan iti probinsia.
Nabigbig ni Asuncion (Sta. Catalina, Ilocos Sur) gapu iti pannakapadayawna a kas Model OFW Family; ni Quemi (Caoayan), general manager ti Nueva Segovia Consortium of Cooperatives (Caoayan) gapu iti pannaakapadayawna kas Outstanding Cooperative Manager iti rehion Uno; ni Pulido (Bantay) , presidente ti Barangay Health Worker iti Ilocos Sur, gapu iti pannakapadayawna kas maysa kadagiti National Outstanding Barangay Health Worker, Justin Matthew Lapastora, (Sta. Catalina) gapu iti panangabakna iti International Math Olympics sadiay Singapore ken ni Marcelo Peralta (Banayoyo), gapu iti pannakapadayawna kas Outstanding Farmer on High Value Commercial Crops iti kaudian a Gawad Saka Awards.
Immawat da Lapastora ken Peralta iti sag-P30,000.00 a premio. (Karaman ti report ni Mancielito S. Tacadena)


c: text/html

text:
Kontinente
Ti maysa a kontinente ket maysa kadagiti kadakkelan a bagbagi ti kadagaan iti Lubong. Dagitoy ket kadawyan da a nainaganan babaen ti taripnong nga adadda ngem ti nainget a pagalagadan, nga addaan dagiti pito a rehion a naipammateg a kas dagiti kontinente—dagitoy ket ti (manipud ti kadakkelan aginggana ti kabassitan): Asia, Áprika, Amianan nga Amerika, Abagatan nga Amerika, Antártika, Europa, ken Australia.[1]
Ti Plata a tektoniko ket isu ti heoliko a panagaramid ken panagadal iti panaggunay, panagdungpar ken panakabingbingay dagiti kontinente, a makunkuna idi a kontinental a panaganod.
Dagiti agnaed idiay Britaniko ken Irlanda ket sagpaminsan da a makunkuna ti Kontinental a Europa, nga daytoy ket, ti kangrunaan a daga ti Europa, a mailaksid ti Is-isla ti Britaniko,[2] Islandia ken dagiti sabsabali pay nga is-isla, a kas "ti Kontinente".
Panakaipalpalawag ken panagaramat[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipagbibinnagbagaan, a dagiti "kontinente ket maawawatan a dagitoy ket dadakkel, agnanayon, mapagtalken a bagbagi iti daga, nga umno a naisina babaen ti kaatiddag ti danum."[3] Adu kadagiti pito a kadawyan a mabigbigana kontinente ket mnainaganan babaen ti timpuyog ket saan a mapagtalken a bagbagai ti dagdaga a nailasin babaen ti danum. Ti pagalagadan a "dakkel" ket mapan iti arbitrario a panakaidasig: Ti Greenland, nga addan ti rabaw a kalawa a 2,166,086 kuadrado kilometro (836,330 sq mi) ket naipammategan a kas iti kadakkelan nga isla iti lubong, ngem ti Australia, iti 7,617,930 kuadrado kilometro (2,941,300 sq mi) ket makunkuna a maysa a kontinente. Kasta met, ti umno a pagalagadan nga ti tunggal maysa ket nasken nga agnaynayon a bagbagi ti dagdaga ket kadawyan a saan a maipanunutan babaen ti panakairaman iti kontinental a samang ken dagiti Is-isla a Kataawan, ken sinupiat babaen ti panakaidasi ti Amianan ken Abagatan nga Amerika a kas dagitoy ket dua a kontinente; ken/wenno ti Eurasia ken Aprika a kas dagitoy ket dua a kontinente, nga awan ti masna a panakaisina da babaen ti danum. Daytoy nga anomalia ket madanon na ti patingga no ti agnaynayon a bagbagi ti dagdaga iti Europa ken ti Asia ket maipammategan a dagitoy ket dua a kontinente. Dagiti kangrunaan a bagbagi ti dagdag iti lubong ket nasakupan babaen t imaymaysa, agnanayon a taaw ti lubong,a daytoy ket nabingbingay kadagiti kangrunaan a komponente iti taaw babaen dagiti kontinente ken sabsabali a pagalagadan ti heograpiko.[4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti kontinente: Ania ti maysa a kontinente?". Nailian a Heograpiko. Naala idi 2009-08-22. "Kaaduan kadagiti tattao ket mabigbigan da dagiti pito a kontinente—Asia, Áprika, Amianan nga Amerika, Abagatan nga Amerika, Antártika, Europa, ken Australia, manipud ti kadakkelan aginggana ti kabassitan—nupay kasta sagpaminsan a ti Europa ken Asia ket naipanunutan a maymaysa a kontinente, ti Eurasia."
- ^ Encarta Diktionario nga Inggles ti Lubong. Bloomsbury Publishing Plc. 2007. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-10-31. Naala idi 2008-08-05.
- ^ Lewis, Martin W.; Kären E. Wigen (1997). Ti Mitolohia dagiti Kontinente: mayasa a Kritiko iti Metaheograpia. Berkeley: Unibersidad iti California a Pagmalditan. p. 21. ISBN 0-520-20742-4,ISBN 0-520-20743-2.
- ^ "Ocean". Ti Ensiklopedia ti Columbia (2006). New York: Pagimalditan ti Unibersidad ti Columbia. Naala idi 20 Pebrero 2007.
- ^ "Panakaiwarwaras iti daga ken danum ditoy a planeta." UN Atlas dagiti Taaw (2004). Naala idi 20 Pebrero 2007.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nobiembre 9
Ti Nobiembre 9 ti maika-313 nga aldaw ti tawen (maika-314 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 52 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1868 – Marie Dressler, Kanadiana nga aktres (pimmusay 1934)
- 1918 – Spiro Agnew, maika-39 a Bise Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1996)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1970 – Charles de Gaulle, Presidente ti Pransia (naipasngay 1890)
- 2003 – Art Carney, Amerikano nga aktor (naipasngay 1918)


text:
CANDON CITY – Nakaeskor ti kapolisan iti kampaniada maikontra iti loose firearms ta sumagmamano a paltog ken nagduduma a balbala ti nakumpiskada iti panagsukisokda iti balay ti maysa nga agnaed iti Puroc Kampo, Sitio Quemarayan, Barangay Caterman ditoy siudad itay nabiit.
Idi agarup 7:00 ti bigat ti Oktubre 3 ken babaen ti bileg ti search warrant No. 22 nga inyisio ni Judge Francisco A. Ante, Jr. ti MTCC, Vigan City, sinukisok dagiti nagtitipon nga elemento ti Criminal Investigation and Detection Group, ISPPO Provincial Intelligence Branch, PNP Maritime Group nga indauluan ni Chief Inspector Richard D. Palay ken kameng ti Candon City Police Station ti balay ni Bayani Ramos Gacilan, 58, naasawaan, ken residente iti nadakamat a barangay.
Nagresulta ti panagsukisok ti panangkumpiska dagiti operatiba ti maysa a calibre .22 rifle nga awanan serial number ken addaan suppressor, sabali pay a calibre .22 nga awanan serial number, maysa a calibre .22 rifle a nagmarka iti Armscor ngem awanan iti serial number, maysa nga stainless calibre .22 rifle a nagmarka iti Agape, maysa a puraw a plastic container a nagkarga iti 6 a rounds ti balbala ti cal. 22 magnum ken 12 rounds ti balbala para iti ordinario a cal. 22.
Addan ni Ramos ken dagiti nakumpiska kenkuana iti kustodia ti CIDG para iti umisu a disposision.
Iti pannakaisurat daytoy, maisagsagana met ti kaso a panaglabsing iti RA 10591 maikontra ken ni Ramos. (Tawid News)


text:
Tattao nga Ilokano
Dagiti maawagan nga Ilokano ket isu dagiti kaputotan dagiti simmanglad a tattao idi kanikamanon a ribu a tawtawen idiay amianan ti Luzon, iti maaw-awagan ita iti Ilocos wenno Kailokuan (buklen dagiti probinsia ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ken dadduma pay). Kuna dagiti antropolohista a binallasiw dagitoy a kaputotan ti baybay, babaen ti bilog wenno viray, manipud idiay Taiwan. Inrugida ti baro a panagbiag kadagiti lolook wenno waywayang iti amianan, nga isu ti nakapanaganda—dagiti “tattao iti loök,” wenno "Ilooko." Ngem kadakuada, nairuam nga awaganda ti bagbagida a Samtoy, manipud iti "saö mi ditoy." Awaganda pay ti bagbagida kas “Saluyot,” manipud iti maysa a mula nga imasen a sidaen dagiti Ilokano.
Dagiti linaon
Nakaiwarasan[urnosen | urnosen ti taudan]
Timmubo dagiti Ilokano iti amianan-laud a suli ti Luzon, daga a nakipet ken ragangirang, naisengngat iti kabambantayan ti Kordiliera ken ti Baybay Abagatan a Tsína. Kastoy a heograpia ti nangpataud iti tattao a nagaget, nasalimetmet, ken managakar nga agbirok iti gundaway ken gasat iti sabali a daga. Dagiti probinsia ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, ken paset iti La Union ken Abra ti sigud a teritorio ti Kailukoan.
Dinappatan dagiti Ilokano dagiti natabtaba a dagdaga ti Cagayan ken Pangasinan ken iti kabambantayan ti Apayao idi maika-18 ken 19 a sigsiglo. Iti maika-20 a siglo, adu met a pamilia nga Ilokano iti immakar a napan nagdappat idiay Mindanao. Dagiti Ilokano ti umuna a grupo a nagbaniaga iti ballasiw-taaw iti kontinente ti Amerika, nangruna kadagiti estado ti Hawaii, California, Washington, ken Alaska. Iti agdama, umad-adu latta dagiti Ilokano iti Saudi Arabia, Hong Kong, Hapon, Singapore, Canada, Australia, ken pagpagilian iti Europa.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti agdama, adda aganay a 9,136,000 nga Ilokano. Nagtaud dagiti Ilokano iti puli nga Austronesiano, kapada met laeng dagiti dadduma pay nga etniko a grupo a Filipino. Nupay tradisional a kaaduan ket nakayumanggi ti maris ti kudilda, adu met ti napupudaw nangruna dagiti addaan kaputotan nga Intsik. Adu met nga Ilokano nga agnanaed kadagiti kabambantayan a paset ti Luzon ti addaan dara a Kordilierano. Kaaduan kadagiti Ilokano ket Romano a Katoliko, ti dadduma ket Protestante a kaaduanna ket kameng ti Simbaan nga Aglipayano, maysa a relihion a nangrugi iti Ilocos Norte.
Panagsurat[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Ilokano a nagbiag sakbay ti panangsakup dagiti Kristiano a Kastila ket ammoda ti agsurat iti bukodda a sistema iti abesedário. Kapadana met laeng ti alibata a surat dagiti Tagalog ken Pangasinense, kas koma iti Doctrina Cristiana iti 1621, maysa a kasapaan ken kadaanan a naipablaak iti Iloko. Nailasin laeng ita ti surat Ilokano ket adda veramana, naikur-it a kuros tapno mabasa dagiti konsonante.
Ti kultura nga Ilokano ket napno iti burburtia, dandaniw, pammagbaga, daldallot, salsala, bucanegan, ken sarsarita.
Ti epiko a Biag ni Lam-ang ti nabati nga estoria a saan nalipatan dagiti Ilokano. Adu pay iti pampammati a naitawid iti Kailokuan ita, kas iti estoria ni Aran ken Angalo, ni Namarsua wenno Apo Lung-aw, a nangbukel iti lubong dagiti tao ken dadduma pay.


text:
Pangaan ken kasla nagsultopan iti leddeg dagiti mata ti kuttongit a babai a wakray ti pagat-abaga a tinallikudan ti sagaysay a buokna. Nadulpet ti nalayak a bestidana ken ti ngumisit a blusana. Nangngeg toy lalaki ti arungaing ti mabisin nga ubing a nakadalupisak ken nakasanggir iti pader, uksob ken nakaputot ken unnat dagiti sakana. Nagsabat dagiti matada iti ina.
Nangeddeng ti lalaki.
Innem nga aspilet, sangabotelia a danum ken dua katudok a banana cue a sagdudua ti linaonna ti inyawatna iti ina idi nagsubli iti sarpaw. Dinagdagna ti ina a a patomarenna a dagus ti anakna tapno bumaba ti gurigorna. Nagyaman ti ina.
Iniseman ti lalaki ti ubing a lalaki iti suli a napartak ti inna panagkabukab iti dua a katudok a banana cue nga intedna itay simrek. Ad-adda a nakarikna ti lalaki iti bisin. Nalipatanna itay ti bisinna gapu kadagiti mabisin ngem ad-addan nga agpadlaw itan.
Nagpakada. Tinangadna ti init idi makaruar iti sarpaw kabayatan a pinasadaan dagiti dakulapna ti muging, pispis ken pingpingna. Impunasna ti lanit dagiti dakulapna iti laylayan ti kupas a maongna. Piniselna ti agongna, sa nagbang-es ta kasla binalayan ti angpep ti naikayab nga ules a barteng ti sarpaw. Tinangadna ti agkiamkiam nga init. Pinug-awanna manen ti barukongna.
Nagsala dagiti matana iti kanigid ken iti kanawan. Sinuma ti mugingna no sadino ti pagturonganna. Inkeddengna a magna lattan a magna nga agpaabagatan.
Nagsala dagiti matana iti tunggal pagtagilakuan ken establisimiento a malabsanna. Minira ken binasana a nalaing dagiti naipaskil kadagiti poste, pader, waiting shed. Adda sumagmamano a nabasana nga agkasapulan iti trabaho ngem dagiti laeng nagraduar iti kolehio. Hayskul laeng ti nagtengna. Saanen a nagtuloy iti kolehio gapu iti dakkel a gubat a nangpapanaw kadakuada iti lugarda.
Nadegdegan ti nariknana a bisin. Mariknan ti kapsutna.
Kasla mangaw-awis ti nakarikep a Thelma’s Halal Foods iti kanawanna. Dinan kabaelan ti bisinna. Mariknanan ti panagtigerger dagiti laslasagna ken panaglulok dagiti susuopna. Iduronna koman ti bulong ti ridaw idi mataldiapanna dagiti agpalpalama. Maysa a babai a nagbado iti rutayrutay, kusokuso ti naangrag ken pangatiddogen a buokna. Kasla nagsultopan ti bisukol dagiti matana, nakasanggir iti semento a diding ti kantina, nakadisso iti semento ti kanawan nga imana a kunam la no dinan maingato pay wenno dinan kabaelan pay ti dumawat kadagiti sumrek wenno rummuar iti kantina. Kasla timmangkenen a kaki ti puraw a blusana iti kinadulpetna, kasta met ti suotna a bestida a pattapattana nga asul-langit idi ngem ngumisit itan. Uray la timmangtangken dagiti tikkab kadagiti unnat a dapan ti babai agingga iti lukais ti tumengna. Iti kullapit a tengngedna, nagguyaoy ti kasla kikit a pendant a nasingdanan iti dumapon iti marisna a sag-ot. Nalabit a lata ti gatas ti adda iti makannawan a sikiganna nga isu ti pagitinnagan iti kaasi dagiti addaan dakkel a panagpuspuso.
Lampong nga ubing a lalaki nga agtawen ngata iti lima ti adda iti kannigid ti babai. Nalukaisan ti kullapit a tian ti ubing iti rutayrutay a tisiert a di masinuo no ania ti marisna. Kuladongan ti rupa ti ubing a kunam la no kudilna laengen ti nangbungon kadagiti takiag ken gurongna. Nadulpet met ti putotna. Nakanganga a nakadata iti semento nga awan a pulos ti ap-apna ket nagpungananna ti nalabaga ken asul a sinelas a pagarupenna a sinelas ti ina (wenno lola ngata) ti ubing. Nakakayang ti ubing ket madlaw dagiti timmangken a tikkab kadagiti gurongna.
Napaanges ti lalaki. Nakammet ti pusona iti ladawan dagiti agina. Nauneg ti sennaay a binulosanna. Inton bigat- sangaldaw, agpapadadan a dulpet iti lubong. Saan a masasaan, no di makabirok iti trabaho, maysanto metten nga agpalpalama. Kinarawana ti nabatbati a kuartana. Nangeddeng.
Nakangngeg iti sig-am. Tinaliawna ti likudanna. Nagsabat dagiti mata toy lalaki ken ti agkabannuag a nakasarukod a timmaliaw kenkuana idi makabatog kadagiti dua a nakaay-ay-ay a parsua. Iniseman ti agkabannuag ket sinubalitan met ti lalaki. Insurot toy lalaki dagiti matana iti likud ti nakasarukod a nakapolo iti maroon ken nakapantalon iti nangisit bayat ti inayad a pannagnana nga agpaamianan.
Immanges iti nauneg toy lalaki. Tinaldiapanna manen dagiti agpalpalama. Nagpengnget dagiti pangana gapu iti saludsod a dina masungbatan: apay a naulpit ti lubong kadakuada a nakurapay?
Pinuyotanna manen ti riang ti polosiertna. Naipalabas dagiti dua a dakulapna iti muging, kadagiti pispis, kadagiti pingping ken iti tengnged sa naipuligad ti lanit iti laylayan ti panulpetenen a maong. Tinaliawna pay naminsan dagiti agpalpalama sakbayna nga induron ti bulong ti ridaw. Ngem di nadlaw ti lalaki, uray no nakadumog ti ina, nakaturong kenkuana dagiti nalanay ken agpalpaliiw a mata. Nagtungtung-ed ti ina idi nagtangep ti bulong ti ridaw. Inyangad met ti nakailad nga ubing ti rupana a timmaliaw iti ridaw.
(Adda tuloyna)


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Positibo ti resulta ti panagsukisok nga insayangkat dagiti nagtitipon nga elemento ti kapolisan iti maysa a balay sadiay Barangay Magsaysay, ditoy nga ili idi agsapa ti Disiembre 1.
Sinukisok dagiti elemento ti CIDG, RSOT 1, RPSB 1, RIO 1 ken ti Tagudin police station ti balay ni Clarito Mina y De Guzman, 35, naasawaan, ken residente iti No. 107, San Regino Street, ti nadakamat a barangay ditoy nga ili idi agarup 6:20 ti bigat ti nadakamat a petsa babaen ti bileg ti Search Warrant No. SCC-2014-225.
Dagiti sumaganad ti nasukainan dagiti polis bayat ti search operation: maysa nga M72 fragmentation grenade; maysa a Cal .45 Armscor nga addaan Serial No. 1426928 nga addaan maysa a magasin a nagkarga iti 7 a bala; maysa a magasin para iti Cal. 45 a nagkarga iti 8 a bala; maysa a nalabaga nga ammunition box a naglaon iti 26 live ammunitions para iti Cal .45; 11 kapsula ti Cal. 45; maysa a kapsula ti Cal .38; maysa nga Airsoft HK416, SN TO40352 nga addaan magasin; ken maysa nga Airsoft nga awanan serial number.
Naipan ni Mina agraman dagiti nakumpiska iti balayna iti CIDG Regional Office para iti umisu a disposision.#


text:
Diaries from the field: Nadayaw ken natan-ok nga ipupusay
NI DONNA RABANG PETA
www.nordis.net
Maysa a bumarito, kaduana ti nanang ken auntie na ti nakipila a mangtan-aw iti bangkay ni Fr. Mark Ventura iti maudi a rabii a panaglamay idi May 6. Pilpiliten diay nanang ti barito a tan-awanna ti bangkay ngem nagwingiwing diay barito, ap-appoten ken punpunasenna ti luana. Saanna pulos a tinan-awan ti bangkay.
Ni Fr. Mark Anthony Ventura, padi ti Romano Katoliko iti Archdiocese of Tuguegarao, agserserbi a missionary priest iti Mabuno Mission Station iti parokya ti San Isidro Labrador, Nabaccayan, Gattaran, Cagayan. Isuna ket awan asi a pinatay ti “riding in tandem” idi April 29 kalpasan a nangmisa ken mamuniag iti ubbing idiay Peña Weste iti dayta met laeng a lugar.
Fr. Mak Mak ti awag ti kaaduan kenkuana. Napasig ken naanus kadagiti agtutubo, dayta ti nangngeg ko bayat ti pannakilamaymi. Inorganisana dagiti agtutubo iti simbaan a pagserserbianna ket aktibo dagitoy. Adu dagiti aktibidad ken innadal nga ar-aramidenda para iti agtutubo. Mainayon ditan ti sports kas ti volley ball ken basketball.
Napunno ti tattao ti pastoral hall a nakaimassayagan ti padi, atiddug ti pila ken adu ti tattao a mangtan-aw ti bangkay. Adda ti nadlaw ko kadagiti agtutubo, nakaT-shirt da ti namarkaan ti “I am Fr. Mark” ken numero 14 iti likod.
Burburtia nga ipapatay
Sinaludsodko kadagiti agtutubo a nakasuot iti dayta a Tshirt no ania ti kaipapanan ti numero 14, kinunada a paborito kano ni Father Mark a numero nga ibado na no agsuot ti Jersey T-shirt ngem idi saludsudek no apay a 14, saanda a masungbatan. Basta number 14 ti paboritona.
Bayat ti panagkapemi kaduak dagiti papadi ken mamadre a naggapu iti Redemptorists ken RGS Sisters, dinamagko no sino ti am-ammoda a sikat nga NBA Player a number 14? Ditoy a nagrikos ti istoryaan bayat ti panagkapemi. Insearch ko pay ti internet, awan makitak a sikat. Kinuna diay maysa a padi, baka met PBA, ni Hector Calma wenno ni Abarrientos? Insearch ko manen, ahh… ni Benjie Paras! syempre diak malagip a numero gayam ni Benjie Paras daydiay ta saanko a team isuna idi high school nak ta Ginebraak gamin idi panawen ni Billy Ray Bates! Kuna met diay maysa a padi, baka met memorable ti 14 kaniana ta February 14?
Numero katorse, ania ti adda kenka?
Para iti dadduma a tao, kasla burburtia ti pannakatay ni Fr. Mark gapu ta awan ti umiso a rason nga inruar ti kameng ti kapulisan gapu ta madama pay laeng ti imbestigasyon. Basar iti nangegko, personal kano, ken adda met ti pulitikal a rason. Kas iti 14 saan nga ammo no apay a 14, kasla burburtia.
Kadagiti statement manipud iti nadumaduma a simbaan, ti brutal a pammapatay kenni Fr. Mark ket nalawag a gapu iti nainget nga adbokasiyana mainaig iti panangsalaknib ti aglawlaw ken ti panagtulongna kadagiti indigenous peoples (IPs) ken pamilia dagiti mangmangged iti ballasiw-taaw.
Maysa ni Fr. Mak Mak kadagiti padi nga ing-ingunguten ni Archbishop Sergio Utleg, obispo iti Archdiocese iti Tuguegarao. Ni Fr. Mark ti kaunaan a padi nga inordinaan ni Bishop apaman a nadutokan kas Arsobispado. Na-inspirar idi ni Bp. Utleg kadagiti Redemptorists missionaries gapu iti missionary apostolate dagitoy idi nagmisionda idiay Peñablanca, Sto. Niño ken Zinundungan, Cagayan, isu a nangbukel ni Bishop ti mission team para iti Archdiocese idi 2016 tapno maitultuloy ti mision nangruna iti panagserbi kadagiti marigrigat ken dagiti IP iti Cagayan. Ni Fr. Mark ket saan a nagduadua ken dagus a nag-“wen” apaman a nagpili ni Bishop ti nangbukel ti mission team.
Maysa ngarud isuna iti nagaget a nangipatungpal ti mission program ti Archdiocese. Mapanda danonen dagiti kakabsat nga IP uray pay iti narigat a dalan ken ballasiwen a karayan iti nasusulinek ken nangagato a bambantay a pagnanaedan dagiti Agta, Kalinga ken dadduma pay nga IP. Kas ti trabaho dagiti Redemptorists, mapan met laeng isuna ag-house-to-house ken makiis-istoria kadagiti madanunda iti babbalay. Nagaget met laeng a kumuykuyog kenni Bp. Utleg nga ag-mountain climbing. Maysa a “community leader” kas kuna ti tattao. Maysa a pudno nga adipen ti Dios kas kuna ti tattao iti simbaan.
Dakkel a pukaw ni Fr. Mark iti intar ti simbaan, ubing pay iti tawenna a 37. Adu pay dagiti mabalinna nga itulong nangruna kadagiti nabaybay-an ti gimong. Natan-ok ti panangidatonna ti biagna iti tengnga ti narikut a kasasaad dagiti umili. Iti sidong ti narikut a kasasaad kabilang ti tattao ti simbaan a target ti nadangkok a pammapatay kas kenni Fr. Marcelino Paez ken Fr. Mark. Saanda a nailaksid manipud kadagiti pamutbuteng ken panaglabsing iti karbengan tao kas kenni Sister Patricia Fox. Nadayaw a panangidaton ti biagna iti panawen iti tema ti simbaan, “Tawen dagiti Papadi ken Nakonsagraran.”
Iti maudi a rabii sakbay a maitabon, nangiyaramid dagiti dadduma a sekta ti relihiyon, kas ti Iglesia Filipina Independiente, ti prayer service para kenni Fr. Mark kas pannakipagrikna iti pamilia ken suporta iti pananggun-od iti hustisya ti ipapatay ni Fr. Mark.
Naiyaramid ti funeral service idi May 7, iti St. Peter Metropolitan Catheral idiay Tuguegarao City. Iti homily ni Bishop Utleg, imbagana a dagiti pimmatay ket produkto ti “failed system”. Gapu iti kinakurapay iti pagilian ket maiduron dagiti marigrigat a pumatay iti padada a tao tapno agbiagda. Kinuna pay ti Obispo a sapay koma ta ni laengen Fr. Mark ti maudi a biktima ngem nupay kasta kasapulan a tuntonen ti hustisya kadagiti pammapatay.
Mamatiak nga awan mulit ti biag ni Fr. Mark, saan a kas iti parparbo nga istorya a personal kano ti rason isu a pinatayda. Kayatda laeng nga iyaw-awan ti imbestigasion tapno matay ti isyu iti nadangkok a pannakatayna. Iti panagsarita ti kameng ti pamilia ni Fr. Mark idi punpon kinunada a ni Fr. Mak Mak ti nagmulat iti pamiliana tapno agbiagda a naasi kadagiti nakurapay ken ipateg ti aglawlaw. Naanus a kabsat ken anak. Dawdawaten met laeng ti pamiliana ti pannakaipaay ti hustisya.
Bayat ti biyahemi agturong idiay Manila kalpasan ti punpon, iti uneg ti lugan, inruar dagiti kakabsat ko a Redemptorists dagiti balonda a musical instrument ket nangidatonda ti maysa a kanta para kenni Father Mark, “Di Pangkaraniwan.”# nordis.net


text:
ALAMINOS, Pangasinan – Naited iti mayor ditoy ti autoridad para iti pannakakontrol, superbision, regulasion ken pannakaimaton amin nga aktibidad iti las-ud ti Hundred Islands kasta met iti Lucap Wharf ken iti igid ti karayan ditoy.
Kinuna ni Mayor Hernani Braganza a babaen ti memorandum of agreement a pinirmaan ti Philippine Reclamation Authority (PRA) nga imbagian ni General Manager Andrea Domingo ken ti Alaminos City nga imbagianna, maaddaan ti siudad iti naan-anay nga autoridad a mangaramid iti master plan para iti pannakaipasdek iti maysa a business district iti saklaw ti Hundred Islands National Park (HINP).
Inlasin ti gobierno ti siudad ditoy ti 34 ektaria a reclamation area iti Lucap Wharf kas kabarbaro a residential ken business zone a manamnama nga agbalin a business district iti sakup ti Hundred Islands National Park.
Kabayatanna, kinuna ni Domingo a babaen ti nasao a MOA, masigurado ti pannakasalaknib ti aglawlaw, ken pannakapreserba iti natural resources ti Hundred Islands iti baet ti pannakaawis dagiti agnegosio a mangited iti pagbiagan ken ad-adu a panggedan para kadagiti tattao.
Kinuna ni Domingo a nainget a monitorenda ti panagtungpal ti siudad kadagiti paglintegan ti environment.
Kinuna ni Braganza a mangnamnama a makarikna iti seguridad dagiti agnaed ken agnegosio iti las-ud ti nareklamar a lugar iti pannakapirma ti MOA iti nagbaetan ti PRA ken ti gobierno ditoy.#


text:
Vagina Monologues (Chapter 07)
Maysa a Pasamak a Saan-Unay-a-Naragsak
Daytoy ket maysa a pasamak a saan unay a naragsak a naadaw iti The New York Times,
Abril 1996 (ken inapdeyt tapno maipakitana dagiti kaudian nga istatistika):
Ti pannakaputed ti mabagbagi ti babai ket naisayangkat iti agarup 130 a million nga ub-ubbing a babbai ket babbalasang. Kadagiti pagilian a pakaprakpraktisanna, kaaduanna iti Africa, agarup dua a million nga ubbing iti makatawen ti makapadas iti tadem ti kutsilio, wenno labaha, wenno buong a sarming—tapno laeng putdenda ti mutingda wenno ikkatenda a napaypaysa.
No aramiden daytoy kadagiti lallaki, kaarngi daytoy ti pannakaputed ti buto wenno ti pannakaipunget ti sibubukel a buto. Dagiti insegida a resultana: naynay nga impeksion iti pagisbuan, nakasasaem a pannakaparigat ken didigra iti panaganak, ken nasapa a pannakatay.
Daytoy ket maysa a pasamak a saan unay a naragsak a naadaw iti The New York Times,
Abril 1996 (ken inapdeyt tapno maipakitana dagiti kaudian nga istatistika):
Ti pannakaputed ti mabagbagi ti babai ket naisayangkat iti agarup 130 a million nga ub-ubbing a babbai ket babbalasang. Kadagiti pagilian a pakaprakpraktisanna, kaaduanna iti Africa, agarup dua a million nga ubbing iti makatawen ti makapadas iti tadem ti kutsilio, wenno labaha, wenno buong a sarming—tapno laeng putdenda ti mutingda wenno ikkatenda a napaypaysa.
No aramiden daytoy kadagiti lallaki, kaarngi daytoy ti pannakaputed ti buto wenno ti pannakaipunget ti sibubukel a buto. Dagiti insegida a resultana: naynay nga impeksion iti pagisbuan, nakasasaem a pannakaparigat ken didigra iti panaganak, ken nasapa a pannakatay.
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
2017
Ti tawen ti 2017 (MMXVII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A), ti maika-2017 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-17 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-17 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-8 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 3 – René Préval, Haitiano a politiko (naipasngay 1943)
- Marso 17 – Derek Walcott, taga-Santa Lucia a mannaniw ken dramaturgo (naipasngay 1930)
- Abril 1 – Lonnie Brooks, Amerikano a kumakanta ken gitarista (naipasngay 1933)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 2017 iti Wikimedia Commons


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Kiniddaw ti Bureau of Jail Management and Penology (BJMP) Regional Office ti panangidonar ti gobierno munisipal ditoy iti lote a pakaipatakderan ti district jail.
Saan a nakurkurang ngem 1,000 square meters ti kalawa ti daga a kiniddaw ti BJMP Regional Office a pakaibangonan ti nasao a district jail.
Kanaig daytoy, kiniddaw ti sangguniang bayan ti pammalubos ti opisina ti mayor para iti pannakaidonar ti nasao a daga iti paset ti Barangay Baclig kas counterpart ti munisipio iti pannakabangon ti nasao a district jail.
Kinuna met ni Konsehal Benedict Savellano a maangayto ti miting ti committee on rules, legal natters ken infrastructure ken konsultasion ken public hearing mainaig iti kiddaw ti BJMP Regional Office.#


text:
NAGBALINEN ti panagsigarilio a kangrunaan a puon ti pagsakitan ken pakatayan dagiti agnaed kadagiti dumurdur-as a pagilian.
Nadakamat ti libro nga inruar ti World Bank a napauluan iti Tobacco Control Policy: Strategies, Successes and Setbacks nga idinto nga ibasbassit dagiti nabaknang a pagilian ti konsumoda iti tabako kas panagtungpalda iti regulasion ti gobiernoda, mariknan ti kumarkaro a pannakadadael ti salun-at dagiti agnaed kadagiti dumurdur-as a pagilian.
Kadagiti dumurdur-as a pagilian wenno Third World, kuna ti maysa a panagadal a nasurok a 2.5 milion a tattao ti matay tunggal tawen gapu iti sakit a patauden ti panagsigarilio. Aganay met a kastoy a dagup dagiti matay kada tawen kadagiti nadur-as a pagilian.
Kasta met a mapattapatta a ngimmato ti bilang dagiti matay kadagiti sakit a tobacco-related iti 7 milion a tattao kada tawen iti uneg ti dua a dekada.
Malaksid dayta, kuna ti panagadal a dakkel ti negatibo nga epekto ti panagtabako iti panagdur-as ti ekonomia iti maysa a pagilian ket kasapulan ngarud nga ibabana ti sigarilioen wenno tabakuenna.
Iti daytoy a situasion, apay ngarud nga adu latta dagiti maawis nga agsigarilio?
Segun ken ni Joy de Beyer, ekonomista, napigsa nga industria ti tabako nga addaan iti nabileg a koneksion iti politika.
Gapu iti napigsa nga inpluensia a politikal, kuna ni Beyer, a saan a makagudil dagiti gunglo a mangilunglungalong iti anti-smoking iti kampaniada nangruna kadagiti dumurdur-as a pagilian a kas iti Pilipinas ken Indonesia.
Kinuna ni Beyer a narigat a makontrol ti tabako agsipud ta adda dagiti kompania nga addaan iti vested economic interest ket nadaras a danonenda dagiti politiko.
Iti laksid dayta, milion a kuarta ti inlatang dagitoy a kompania para iti pannakaipromot ti produktoda a sigarilio wenno tabako. Iti dayta a kadakkel ti kantidad, kasano nga agballigi dagiti mangikamkamapania iti kontra-panagsigarilio?
Iti sabali a bangir, naammuan iti maysa a panagsurbey a puntiria itan dagiti agparpartuat iti sigarilio dagiti babbarito ken babbalasitang iti Asia.
Ngarud, masapa a masursuro dagitoy ti agsusop iti sigarilio. Sigurado met a maisapsapa ti panagsagabada kadagiti tobacco-related a sakit wenno sagubanit ti bagi.
Kasano ngarud ti panangkontra iti dumakdakkel nga epidemia ti sakit nga adda pakainaigan ti tabako?
Kuna ti World Bank a kasapulan ti napingpinget a pannakaisuro ti publiko kadagiti dakes a patauden ti tabako, nangatngato a buis ti sigarilio, naing-inget a panangkontrol iti anunsio ti produkto, ken nainget a pannakaipatungpal ti pannakaiparit ti panagsigarilio kadagiti opisina ken lugar a publiko.
Ti saludsod: adda ngata political will ti gobiernotayo wenno dagiti agtuturaytayo a mangsaranget kadagiti nabileg a kompania ti tabako a kumonkontra iti kampania ti saan a panagsigarilio?#


text:
Isabel Martinez de Peron
Ni María Estela Martínez de Perón (naiyanak idi 4 Pebrero 1931), ammo pay a kas ni Isabel Peron, ket isu idi ti presidente ti Arhentina manipud idi Hulio 1, 1974 aginggana idi Marso 24, 1976. Isu ti maikatlo nga asawa ni Juan Domingo Peron a presidente met laeng iti Arhentina (1946-1955, 1973-1974). Isu ti immuna a babai a presidente ti Arhentina ken iti intero a kontinente ti Amerika.
Nagbalin a presidente ni Isabel Peron idi sinukatanna ti pimmusay nga asawana a presidente a ni Juan Peron idi Hulio 1, 1974. Ni Isabel idi ti bise presidente met laeng a kabayatan a presidente ti lakayna.
Idi Marso 24, 1976, nakidnap ken napadisi iti takem ni Isabel babaen ti maysa a panangrabsut iti turay (kudeta) nga indauluan ti hepe ti militar a ni Heneral Jorge Videla a nagbalin a presidente kalpasan daytoy. Natengngel ni Isabel iti babaen ti pannakaibalud iti balay. Idi 1981, naipan sadiay Espania a kas maysa a pammagtalaw.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Isabel Martinez de Peron iti Wikimedia Commons


text:
Benigno Aquino III
Ni Benigno Simeon Cojuangco Aquino III[1][2] (pannakabalikas [bɛˈniɡno aˈkino] iti kaaduan a pagsasao iti Filipinas, (naiyanak idi Pebrero 8, 1960), ken ammo pay a kas ni Noynoy Aquino wenno PNoy, ket maysa a Pilipino a politiko nga isu ti maika-15 a Presidente ti Filipinas manipud idi Hunio 2010 aginggana idi Hunio 30, 2016.[3][4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Senator Benigno S. Aquino III". Senado ti Filipinas.
- ^ "Panagtawag ti Presidente ti Filipinas – Benigno S. Aquino III" (PDF).
- ^ "Ni Aquino ket nagiari ti hustisia a kas Presidente ti Filipinas – Yahoo! News". 2010-06-09. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-06-15.
- ^ "Gibus a balota ti Kongreso". INQUIRER.net. 2010-06-08. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-08-22.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig kenni Benigno Aquino III iti Wikimedia Commons
- Noynoy Aquino Website


text:
Pagsasao nga Alangan
Ti pagsasao nga Alangan ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti Mangyan idiay probinsia ti Mindoro idiay Filipinas.
Ti Alangan ket insasao babaen dagiti 2,150 a tattao kadagiti sumaganad nga ili ti amianan-tengnga a Mindoro (Ethnologue).
- Ti ili ti Sablayan, probinsia ti Occidental Mindoro
- Ti ili ti Naujan, probinsia ti Oriental Mindoro
- Ti ili ti Victoria, probinsia ti Oriental Mindoro
Ti dialekto ti Ayan Bekeg ketnaisasao kadagiti amianan a daya a bakras ti Bantay Halcon ken maawatan daytoy babaen dagiti agsasao iti Alangan iti amin a paset ti lugar (Tweddell 1970:193).[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Alangan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Alangan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Tweddell, Colin E. 1970. “The Identity and Distribution of the Mangyan Tribes of Mindoro, Philippines”. Anthropological Linguistics 12 (6).


text:
Panama
Nagsasabtan: 9°N 80°W / 9°N 80°W
Panama (Espaniol: Panamá [panaˈma]), opisial a tinawtawgan ti Republika ti Panama (Espaniol: República de Panamá), ket ti pagilian idiay Tengnga nga Amerika a mabirukan iti pagbaetan ti Amianan ken Abagatan nga Amerika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Costa Rica iti laud, ti Colombia iti abagatan a daya, ti Karibe iti amianan ken ti Taaw Pasipiko iti abagatan. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Siudad ti Panama, ken ti metro a lugarna ket pagtaengan iti gangani a kagudua dagiti 3.6 a riwriw a tattao iti pagilian.
Ti Panama tinagtagitao idia dagiti nadumaduma a tribu sakbay ti panagtaeng babaen dagiti Kastila idi maika-16 a siglo. Simmina ti Panama manipud iti Espania idi 1821 ken timmipon iti kappon ti Nueva Granada, Ecuador, ken Venezuela a nanaganan iti Republika ti Gran Colombia. Idi nawaswas ti Gran Colombia idi 1831, nagtultuloy a nagtipon ti Panama ken Nueva Granada, ken kanungpalan a nagbalin a Republika ti Colombia. Bayat a kimmadkadua iti Estados Unidos, simmina ti Panama manipud iti Colombia idi 1903, ken nagpalubos daytoy iti pannakaipatakder ti Kanal Panama babaen ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos idi pagbaetan ti 1904 ken 1914. Idi 1977, ti maysa a tulag a napirmaan idi para iti dagup a panagiyakar ti Kanal manipud iti Estados Unidos iti Panama babaen ti patingga ti maika-20 a siglo, ken napasingkedan daytoy idi 31 Disiembre 1999.[6]
Dagiti rentas manipud kadagiti panagbayad iti panagusar ti kanal ket agtultuloy a mangirepresenta ti kaaduan a paset ti GDP ti Panama, urayno ti komersio, panagbanko, ken ti turismo ket dagiti nangruna ken dagiti dumakdakkel a sektor. Ti Panama ket addaa iti maikadua a kadakkelan nga ekonomia idiay Tengnga nga Amerika[7] ken isu pay ti kapardasan a dumakdakkel nga ekonomia tunggal maysa a tao idiay Tengnga nga Amerika. Idi 2013, ti Panama ket nairanggo a kas maika-5 kadagiti pagilian ti Latin Amerika kadagiti termino iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon, ken maika-59 itilubong.[8] Manipud idi 2010, agtultuloy ti Panama a kas ti maikadua a kasayaatan iti pagbibinglayan iti ekonomia iti Latin nga Amerika, segun ti Pagsurotan Global a Kompetetibo ti World Economic Forum. Iti panagsakop iti agarup a 40 porsiento iti kalawa iti dagana, dagiti bakir ti Panama ket pagtaengan dagiti adu a tropikal a mula, dagiti ayup ken dagiti billit – ken adda kadagitoy ket saan a mabirukan iti sadino man a lugar iti planeta.[9]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti nadumaduma ateoria a maipanggep iti taudan ti nagan a "Panama". Adda dagiti namatmati a ti pagilian ket nanaganna idi itikadawyan a mabirukan a sebbangan dagiti kayo. Dagiti dadduma ket namatmatida a dagiti immuna a nagtataeng ket simmangpetda idiay Panama iti Agosto, no adu dagiti kulibangbang, ken ti nagan ket kayatna a sawen ket "dagiti adu a kulibangbang" iti maysa nga indihenio a pagsasao.
Ti kaaduan nga ammo a bersion ket ti maysa a pagkalapan a purok ken ti asideg nga aplaya ket agnagan iti "Panamá", a ti kayatna a sawen ket "kaadu iti ikan". Ni kapitan Antonio Tello de Guzmán, bayat idi nagsuksukimat iti Pasipiko idi 1515, ket nagsardeng iti bassit nga indihenio a pagkalapan nga ilin. Daytoy ket naibaga idi iti Balangat ken idi 1517 ni Don Gaspar De Espinosa, ti Kastila a teniente, ket nangikeddeng idiay a mangipatakder iti puesto. Idi 1519, nangikeddeng ni Pedrarias Dávila a mangipatakder iti siudad ti Pasipoko para iti Imperio iti daytoy a sitio. Sinukatan ti baro a pagtaengan ti Santa María La Antigua del Darién, a nakapukaw iti annongna iti kaunegan a ti global a plano ti Balangat kalpasan ti rugi ti panagsamsam ti kinabaknang ti Pasipiko babaen ti Espania.
Iti panatitipon amian dagiti adda dita ngato, dagiti taga-Panama kadawyanda a namatmati a ti kayat a sawen ti balikas a Panama ket "kaadu ti ikan, kaykayo ken dagiti kulibangbang". Daytoy ti opisial a panangipalawag babaen dagiti libro ti panagadal ii sosial nga inapprobaran babaen ti Ministro ti Edukasion ti Panama. Nupay kasta, dagiti dadduma ket namatmatida a ti balikas a Panama ket nagtaud manipud iti Kuna a balikas ti "bannaba" a ti kayatna sawen ket "adayo".[10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html
- ^ "The World Factbook". Naala idi Oktubre 25, 2014.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database: Panama". International Monetary Fund. Oktubre 2014. Naala idi 3 Enero 2015.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi Enero 3, 2015.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Panama". CIA – The World Factbook. Naala idi Disiembre 23, 2010.
- ^ "CIA – The World Factbook – Field Listing – GDP (official exchange rate)". CIA. Naala idi Enero 12, 2010. Ken: "CIA – The World Factbook – Country Comparison – National product". CIA. Naala idi Enero 12, 2010. See also: IMF.org
- ^ UNDP Human Development Report 2010. Table 1: Human development index 2010 and its components (PDF). UNDP. p. 144. Naala idi Nobiembre 6, 2010.
- ^ "Country profile: Panama". BBC News. Hunio 30, 2010.
- ^ "Origen del Nombre Panamá". República de Panamá. Naala idi Hulio 25, 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Buckley, Kevin, Panama, Touchstone, 1992. ISBN 0-671-77876-5
- Diaz Espino, Ovidio, How Wall Street Created a Nation, Four Walls Eight Windows, 2001. ISBN 1-56858-196-3
- Harding, Robert C., The History of Panama, Greenwood Publishing, 2006.
- Harding, Robert C., Military Foundations of Panamanian Politics, Transaction Publishers, 2001. ISBN 0-393-02696-5
- Joster, R.M. and Sanchez, Guillermo, In the Time of the Tyrants, Panama: 1968–1990, W.W. Norton & Company, 1990.
- Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.
- Mellander, Gustavo A. (1971). The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years. Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568.
- Porras, Ana Elena, Cultura de la Interoceanidad: Narrativas de Identidad Nacional de Panama (1990–2002), Editorial Carlos Manuel Gasteazoro, 2005. ISBN 9962-53-131-4
- Serrano, Damaris, La Nación Panamena en sus Espacios: Cultura Popular, Resistencia y Globalización, Editorial Mariano Arosemena, 2005. ISBN 9962-659-01-9
- Villarreal, Melquiades, Esperanza o Realidad: Fronteras de la Identidad Panamena, Editorial Mariano Arosemena, 2004. ISBN 9962-601-80-0
- Weeks, John and Gunson, Phil, Panama. Made in the USA, 1992. ISBN 978-0-906156-55-1
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Panama iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Panama manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Gobierno ti Panama
- Kitaen ti Panama iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Panama manipud iti UCB Libraries GovPubs
- Panama a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Panama manipud iti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Panama
- Panama
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Amerika
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1903
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
PANANGSABOTAHE ti ekonomia ti mabalin a pakaidaruman ti dakkel a kompania iti sigarilio gapu iti panagusar kadagiti peke a selio ti Bureau of Internal Revenue, ken saan a panagbayad iti gobierno iti agarup 1.5 billion pesos a buis.
Immunan nga immandar ni Presidente Rodrigo Duterte ti pannakaarestar ni Alexander Wonchuking, akinkukua ti Mighty Corporation gapu iti nakaro a panagkusit iti buis ti gobierno. Itay nabiit ket nangisayangkat ti Bureau of Customs iti raid kadagiti bodega ti kompania ket nakompiskarda dagiti rinibu a karton ti sigarilio a nakaaramatan dagiti peke a BIR stamps.
Saan a naarestar ni Wonchuking gapu ta awan met ti naipila kenkuana a kaso. Sakbay a maipila ti darum, indiayaen ni Presidente Duterte ti Mighty Corporation ti compromise settlement a mawaswas ti kaso no agbayad ti kompania iti 3 billion pesos tapno adda mausar a pangpondo ti gobierno iti pannakapadur-as dagiti ospital sadiay Basilan, Sulu ken ti Mary Johnston Hospital sadiay Tondo, Manila.
Inrakurak ti Presidente a madadaan isuna a mangiyetnag ti presidential pardon no doblien ti kompania a bayadan dagiti saanna a nabayadan a buis. Kasapulan met nga umuna a maipila ti kaso sakbay a maipaay ti pardon.
Pinaglibakan ti kompania ti pammabasol kadakuada ket impalgakda a dagiti selio nga inusarda ket naggapu iti BIR. Impalgaken ni Wonchuking ti yaanamong ti kompaniada iti kompromiso nga inyopresar ti Presidente. Ngem bayadan ti kompania ti tax liabilities iti tallo a daras.
Idi damo, adda dagiti opisial iti gobierno a saan a kumanunong iti compromise settlement, mairaman kadakuada da Finance Secretary Carlos Dominguez III ken BIR Chairman Caesar Dulay ta mabalin a dakes ti ibungana a pagtuladanton dagiti aglabsing iti linteg ti panagbuis. Ngem kas presidential appointee, sitatallugod dagiti opisial iti mandar ti Chief Executive.
No matuloy ti compromise settlement, sigurado nga adunton dagiti mangtulad iti panaglabsing ti kompania. Mabalin met ti aglabsing kadagiti taxation laws. No saanda a matiliw ket malibren ti bayadanda. No masukalan ken maidarumda, mapakawandanto met laeng no madoble ti bayadanda.
No pudno dagiti pammabasol maikontra ti Mighty Corporation ket nadagsen ti kaibatoganna a dusa ket mabalin a maapektaran pay ti operasion ti kompania ket agsagaba dagiti adu a trabahador.
Dakkel ti kontibusion ti kompania iti ekonomia iti pagilian. Mabigbig daytoy a 72 a tawenen a lokal kompania a sigud a La Campana Fabrica de Tobacco nga impatakder idi 1945 ni Won Chu King a maysa a Tsino ken nayasawa iti Pilipina. Nangrugi ti pabrika sadiay Malolos, Bulacan, ken immuna a nagpartuat kadagiti nalaka ti kalidadna a sigarilio.
Maibilang ti Mighty Corporation a kaunaan a kompania dagiti Pilipino nga agparpartuat ti sigarilio, ken maikadua a kangrunaan tobacco company iti Pilipinas, sumaruno iti Philip Morris Fortune Tobacco Corporation a maysa kadagiti kompania ti business tycoon a ni Lucio Tan. Manipud iti sigud a 3% market share dagiti sigarilio a partuat ti Mighty Corporation ket dimmanon daytoy iti 40% kalpasan ti pannakaipakat ti Sin Tax Law a gapu ti pannakaipangina ti presio dagiti sigarilio nangruna kadagiti nalatak a foreign brands.
Uray met ti kompania ni Tan ket sumangsango met iti kaso ti tax evasion sadiay Court of tax Appeal. Itay lawasna, impababa ti korte manipud iti P90 million tax bill iti P20,000,000.00 ti Northern Luzon Redrying Corporation a kukua ni Tan. Maipalagip nga idi 1991 – 1992 ket naidarum ti kompania ni Tan a Fortune Tobacco Corporation iti tallo a kaso ti tax evasion a nadagup iti P25 billion. Ngem nawaswas ti kaso idi Oktobre 2006 gapu iti kinakurang ti ebidensia.
Kas maysa nga abogado ken sigud a prosecutor, nagbalin a praktikal ken mabalin a ti sistema ti panagtulid ti hustisia ti nagbasaran ti Presidente iti desisionna para iti compromise agreement. Nasayaat ti panggepna ta agpaay la ket ngarud iti ospital ti makolekta a bayad ti kompania. Ngem saan ngata a maikompromiso ti kredibilidadna nga addaan iti natibker a political will nga agipatungpal ti linteg ken mangipaay ti dusa kadagiti aglabsing? Inaklonen ti Presidente a Wonchuking ket agpadada nga inadaptar ti Dipasupil Class of 1967 sadiay Philippine Military Academy, ken maibilangda nga upper class ti agdama a presidente ti kompania a retirado a heneral.
Saan a malibak nga adu dagiti umapal a babassit nga income taxpayers nga uray no saan pay nga umanay dagiti masapulanda a pangsuportada kadagiti inaldaw a kasapulanda ket siguden a maikissay dagiti bayadanda a buis. Para kadakuada, saan a patas ti pannakaipakat ti linteg ta no isuda a napanglaw ken awanan-gaway ket sitatallugodda nga agbayad iti buis. Ngem agkuskusit met dagiti dadakkel a kompania ken sada laeng agbayad ti pudno no masukalan ken maidarumda. (Eden A. Alviar)


text:
Intay amin bumotos inton Lunes, Oktubre 28, 7:00 AM-3:00 PM. Saan koma nga irason a saan a masango wenno adda trabaho ta piesta opisial met. Apagbiit met laeng. Sumagmamano laeng a minutos, nalpasen ti panagikur-it. Panawen nga intay sukatan dagiti opisial, ikkaten no saan a makapnek ti inna panagserbi; ilayon dagiti sipupuso ken napasnek iti inda panagserbisio.
Konstitutional a kalintegan daytoy, suffrage, right to vote. Addaantayo iti wayawaya nga agpili kadagiti agtakem a barangay opisial. Ti asinoman a rehistrado a botante ket maigunamgunam a makipartisipar. Ta saan kadi a daytoy ti panawen a panangbalbaliw kadagiti barangay opisial a saan a nakaited wenno nangiduron iti dur-asan no di ket naglaeg ti kasasaad iti saan a mapangnamnamaan iti masakbayan?
Bumotos kas diktar ti konsensia. No ania ti idiktar ti konsensia isu koma ti masurot a saan a ket a bumotos kas sagudayen ti diktar ken pagayatan ti sabali. Ti isuratmo iti balota ket napateg nga addang iti masakbayan. Ti isuratmo iti balota ket katukadna ti masakbayan. Isuratmo ngarud iti balota ti makatulong kenka ken ti sibubukel a kabarangayan. Isurat ngarud ti nagan ti makaited iti panagdur-as ken positibo a pangbalbaliw.
Saanen a denggen dagiti addaan balikas a nasam-it, ta no tumilmonka makananamka met iti nakapapait. Saan a denggen dagiti nagkarkari iti intayab ti kali ta isuda ti rumbeng a liklikan a taliawen ken ublagen. Saan nga ikaskaso ti lamiong ken boladas dagiti nakasammaked kadagiti armas ta apitem met laeng iti udina ti babawi a di manasanas. Saan nga ikaskaso ti diaya dagiti aduan iti balitok ta katukadna dayta ti panagnunog a situtuok. Saan a pilien ti mangidaulo segun iti laingna a dumiskurso no di ket ti laingna nga agtrabaho, a kas pinusgan a mangidaulo iti barangay. Saanen a pilien wenno taliawen dagiti managkomision kadagiti proyekto ta isuda ti nangirarit iti nakaro a pannakapukaw, dagus a pannakaibbus ti pondo. Kangrunaanna, saanen nga ikur-it dagiti nakaited iti nagan a napait. Saanmon a taliawen dagiti kumikimar iti IRA. Saanen nga uliten ti biddut a panagpili.
Ala ngarud, kabarangayan, rummuartayo amin, intay amin makipartisipar. Ti ingungotem a barangay ket kasapulannaka ita, kasapulanna ti panaglupos babaen iti nanakem a butos.#


text:
1978
Ti 1978 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 11 – Judy Ann Santos, Filipina nga artista
- Mayo 31 – Sara Duterte, Filipina nga abogado ken politiko
- Agosto 18 – Fabíula Nascimento, Brasiliana nga aktres
- Nobiembre 6 – Jolina Magdangal, Filipina a kumakanta ken aktres
- Disiembre 17 – Manny Pacquiao, Filpino a boksingero
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 28 – Papa Juan Pablo I, Italiano a Papa to Romano Katoliko (naipasngay 1912)


text:
Sasao a Kenyah
Ti sasao a Kenyah ket dagiti grupo ti kagudua a dosena a pagsasao a naisasao babaen dagiti tattao a Kenyah ti Borneo. Dagitoy ket dagiti sumaganad:
- maitutop a Kenyah (ti rimpuok ti dialekto, mairaman ti Madang), Sebob, Bakung, Tutoh (Long Wat), Wahau Kenyah, Uma’ Lung / Uma’ Lasan.
Kinuna ti Ethnologue a ti sasao a Punan–Nibong ket kabagianda ti Uma’ Lasan, ngem kuna met ti Glottolog nga addada iti ruar ti sasao a Kenyah.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kayan–Kenyah". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Karayan Kongo
Ti Karayan Kongo (naam-ammuan idi a kas ti Karayan Zaire ) ket maysa a karayan idiay Aprika, ken isu ti kaadaleman a karayan iti lubong, nga adda dagiti narukrukod a kaadalem iti sumurok a 220 m (720 ft).[2] Isu daytoy i maikatlo a kadakkelan a karayan iti lubong babaen ti tomo a panagayus ti danum. Iti maipatinayon, ti dagup a kaatiddogna iti 4,700 km (2,920 mi) ket managramid daytoy ti maikasiam a kaatiddogan a karayan.
To Kongo ket nakaala ti naganna manipud ti taga-ugma a Pagarian iti Kongo a nagtataeng kadagiti daga idiay sabangan ti karayan. Ti Demokratiko a Republika iti Kongo ken ti Republika iti Kongo, dagitoy dua ket mabirukay idiay igid ti daytoy a karayan, ken nanaganan manipud ti daytoy a karayan. Idi nagbaetan ti 1971 ken 1997 to gobierno idi ti-Zaire ket tinawtawaganna daytoy ti Karayan Zaire .
Dagiti linaon
Labneng ken dalan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagayusan a labneng ti Kongo ket sumakop ti 4,014,500 kuadrado kilometro (1,550,000 sq mi).[1] Ti panagayus ti Kongo iti sabanganna ket sumakop manipud ti 23,000 kubiko metro kada segundo (810,000 cu ft/s) aginggana ti 75,000 kubiko metro kada segundo (2,600,000 cu ft/s), nga adda ti natimbeng a 41,000 kubiko metro kada segundo (1,400,000 cu ft/s).[1]
Ti karayan ken dagiti tributariona ket agayus iti kaunegan dagiti bakir ti Kongo, ti maikadua a kadakkelan a katuduan a bakir a lugar iti lubong, maikadua laeng ti Katuduan a bakir ti Amasona idiay Abagatn nga Amerika. Daytoy a karayan ket adda pay ti maikadua a kadakkelan ti panagayus iti lubong, kalpasan laeng ti Amasona; ti maikatlo a labneng a pagayusan iti aniaman a karayan, kalpasan ti karayan Amasona ken Río de la Plata; ken maysa kadagiti kaadaleman a karayan iti lubong, nga adda ti kaadalen a sumurok ti 220 m (720 ft).[2][3] Gaputa ti pagayusanna ket mairaman dagiti lugar ti Amianan ken Abagatan ti ekuador, ti panagayusna daytoy ket natalnai, ngamin ket adda agtultuloy a saan a basbassit ngem maysa a paset ti karayan a makasansanay ti panagtudtudo a panawen.[4]
Dagiti taudan ti Kongo ket adda kadagidiay kabanbantayan ken dagiti bantay ti Renggat ti Daya nga Aprika, ken ti pay Danaw Tanganyika ken Danaw Mweru, a dagitoy ket mangpakan ti Karayan Lualaba , a daytoy ket agbalin a ti Kongo ti baba ti Dissuor Boyoma . Ti Karayan Chambeshi idiay Zambia ket sapasap a naalala a kas ti taudan ti Kongo a mailinia ti maawawat a panakasanay ti lubong a panag-usar ti kaatiddogan a tibutario, a kas ti Karayan Nilo.
To Kongo ket sapasap nga agayayus nga agpa-amianan manipud idiay Kisangani iti baba ti dissuor Boyoma, ken agin-inut nga agsikko iti abagatan a laud, a labsenna babaen ti Mbandaka, ken tumiptipon ti Karayan Ubangi, ken agayus idiay Alog Malebo (Stanley nga Alog). Ti Kinshasa (dati a Léopoldville) ken Brazzaville ket kasumbangir ti karayan idiay Alog, a ti karayan ket umakikid ken agtinnag kadagiti adu a katarata kadagiti nauneg a kanyon (a makunkuna a dagiti Livingstone a Disdissuor), ken labsenna ti Matadi ken Boma, ken mapan idiay baybay idiay bassit nga ili ti Muanda.
Ti Labneng ti Karayan Kongo ket maysa kadagiti naisangsangayan a pisiograpiko a paset ti dakdakkel a probinsia ti Tengnga nga Aprika, a daytoy ket agbalin a paset ti dakdakkel a nawatiwat a pisiograpiko a panakbingbingay ti Aprika.
Kinapangruna ti ekonomiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno ti Dissuor Livingstone ket mangipawil ti panagserrek ti manipud ti baybay, gangani a ti sibubukel a Kongo ket mabalin a madaliasat kadagiti paset, a naipangpangruna idiay nagbaetan ti Kinshasa ken Kisangani. Dagiti dakkel a bapor ket nagobobrada ditoy a karayan itay nabiit pay laeng. Ti Karayan Kongo ket isu pay laeng ti pagbiagan ti daga nga adda ti bassit pay laeng a kalkalsada ken perokaril.[5]
Kiten ti Dagiti Alingasaw a Bapor ti Karayan Kongo
Dagiti perokaril ket labsendan dagiti tallo a nangruna a dissuor, ken kaaduan kadagiti komersio ti Tengnga nga Aprika ket lumabas ti igid ti karayanr, a mairaman ti gambang, lana ti anaaw (a kas dagiti bukbukel), asukar, kape, ken kapas. Ti karayan ket mabalin pay a napateg para iti hidroelektriko a bileg, ken dagiti Inga a Penned ti baba ti Alog Malebo ket isu dagiti ti immuna anangusar ti karayan Kongo.
Hidro-elektriko a bileg[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Kongo ket isu ti kabilegan a karayan idiay Aprika. Iti las-ud ti nepnep adda ti sumurok a 50,000 kubiko metro (1,800,000 cu ft) ti danum ti tunggal maysa a segundo ti agayus idiay Taaw Atlantiko. Dagiti opurtunidad para iti Karayan Kongo ken dagiti tributariona tapno makapataud ti bileg manipud ti danum ket nawatiwat ngarud. Dagiti sientista ket kinarkuloda a ti sibubukel a Labneng ti KOngo ket pakadagupan para iti sangapulo ket tallo a porsiento ti sangalubongan a makapataud a bileg manipud ti danum. Daytoy ket mabalin a makaited ti umanay bileg para iti kammasapulan a bileg ti amin a sub-Sahara nga Aprika.[6]
Iti agdama adda ti agarup nga uppat a pulo a bileg manipud ti danum a pagpartuatan idiay Labneng a Kongo. Ti kadakkelan ket ti penned ti Dissuor Inga, iti agarup a 200 km (120 mi) nga abagatan a laud ti Kinshasa. Ti nadayeg a Gandat Inga ket nairugi idi agsapa ti tawtawen ti 1970 ken iti dayta a panawen isu daytoy ti immuna a nalapas a penned. Ti kasisigud a naplano ket ti panagaramid ti lima apenned nga addanto ti panagpartuat a kapasidad kadagiti 34,500 megabasio. Ti tatta nga aldawen adda ti dua a penned ti napatakderen, nga isu ti Inga I ken Inga II, nga adda dagiti dagup a sangapulo ket uppat a turbina.[6]
Idi Pebrero 2005, ti tagikua ti estado ti Abagatan nga Aprika a kompania ti bileg, nga Eskom, ket nangirangarang ti maysa a singasing tapno maipadakkel ti kapasidad ti Inga babaen dagiti panagparang-ay ken panagipatakder ti baro penned ti hidroelektriko. Ti gandat ket mangiyeg ti kangatuana panagpataud ti pasilidad ti 40 GW, a daytoy ket mamindua a dakdakkel ngem ti Tallo a Karabukod a Penned ti Tsina.[7]
Adda dagiti panagbutbuteng a dagitoy a baro a penned ti hidroelektriko ket punganayan ti panagawan kadagiti adu a sebbangan ti ikan nga endemiko ti daytoy a karayan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e f g Bossche, J.P. vanden; Bernacsek, G. M. (1990). Taudan a Libro para kadagiti Pangalapan a Rekurso ti Aprika, Tomo 1. Organisasion ti Makan ken Agrikultura iti Nagkaykaysa a Pagpagilian. p. 338–339. ISBN 978-92-5-102983-1.
- ^ a b Oberg, Kevin (Hulio 2008). "Panagayus ken Dadduma a Hidrauliko a Panagrukod para iti Panangilaslasin kadagiti Hidarauliuko ti Akin-baba a Karayan Kongo, Hulio 2008" (PDF). U.S. Geological Survey.
- ^ "Sinampugot nga Ikan ti Kongo". National Geographic Channel. 2009.
- ^ Ti Karayan Kongo. Rainforests.mongabay.com. Naala idi 2011-11-29.
- ^ Kitaen, kas pagarigan ti, pelikula ni Thierry Michel a Karayan Kongo
- ^ a b Alain Nubourgh, Belgian Technical Cooperation (BTC). Weetlogs.scilogs.be (2010-04-27). Naala idi 2011-11-29.
- ^ Vasagar, Jeevan (Pebrero 25, 2005). "Mabalinkadi a ti $50bn a plano a mangpaamo ti nabileg a karayan ket makaiyeg ti elektrisidad iti amin nga Aprika?". World news. Londres: The Guardian. Naala idi 2010-04-30.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Kongo iti Wikimedia Commons
- Karayan Kongo
- Dagiti karayan ti Demokratiko a Republika iti Kongo
- Dagiti karayan ti Republika iti Kongo
- Pagbeddengan ti Demokratiko a Republika iti Kongo ken Republika iti Kongo
- Dagiti karayan ti Angola
- Dagiti karayan a pagbeddengan
- Dagiti sangalubongan a karayan ti Aprika
- Pagayusan a labneng ti Kongo
- Dagiti pisiograpiko a paset


text:
Kadagiti adda iti ngarab ti derraas, kapilitan a kumpetda iti aniaman a maiggamanda, uray pay patadem tapno saanda a makaruskos wenno matinnag, Mapaspasamak daytoy kadagiti umili kadagiti nariribuk a pagilian a maip-ipit iti nagbaetan dagiti agduduma nga aggugubat a puersa.
Yan ti nakaladladingit, uray dagiti naibaon nga umarayat tapno mapagtalinaed ti urnos ken talna kadagitoy a pagilian ket isuda pay met ngarud ti maysa kadagiti mangirarem kadagiti daksanggasat a mangitangtanggaya kadagiti imada tapno maalawda iti ingget pigsa nga agos ti pannakaungaw. Nalukaisan daytoy iti maysa a report manipud iti Office of Internal Oversight Services a naiparuar itay nabiit.
Kas nailanad iti report, dagiti soldado a naibaon a peacekeepers kadagiti nariribuk a pagilian nga aggugubat dagiti di agkatunosan a puersa gapu iti ideolohia, politika wenno espiritual a kagagapu, ket kasla awan aniaman a gumatangda iti serbisio iti sex kas kasukat iti alahas, sapatos, telebision wenno ania ditan a pagjkakuartaan manipud kadagiti ubbing ken tinedier nga agtawen iti nababbaba ngem 18.
Iti interbio a naisayangkat sadiay Haiti, inannugot ti 231 nga ubbing a babbai ken tinedier ti nakikanaig kadagiti personnel ti United Nations kas kasukat iti alahas, sapatos, aruaten, panty, bangbanglo, selpon, radio, telebision, ken uray laptop.
Iti sabali a surbey iti 489 a babbai nga agtawen iti 18 agingga iti 30 sadiay Liberia, nakikanaig iti maysa a kuarto dagiti babbai nga agnanaed iti siudad kadagiti peacekkeepers iti UN tapno adda laeng maiggamanda a kuarta nga igatangda iti kasapulanda iti biag.
Mapattapatta a dakdakkel pay ti bilang dagiti babbai a mangilaklako iti bagida kadagiti UN peacekeepers, kas iti Republic of Congo, Liberia, Haiti, Sudan ken South Sudan tapno laeng agbiagda.
Ngem ibagbaga ti United Nations a bimmaba dagiti kaso ti panagbuso a seksual manipud iti 127 idi 2007 iti laengen 51 idi napan a tawen agsipud ta ipakpakatda ti zero-tolerance policy kadagiti madi nga aramid a seksual ket nainget nga iparparitna kadagiti amin a personnel iti iseserrekda iti seksual a relasion kadagiti tattao a tulonganda.
Yan ti rigatna, yan ti pagbeddengan iti nagbaetan ti mabayadan a seksual a relasion ken iti naimpusuan nga itutulong tapno makalung-aw dagitoy iti pannakairarem?
Akuen man wenno saan ti UN, bimmassit ti bilang dagiti umili, nangruna dagiti babbai ti maab-abuso a seksual agsipud ta nababbaba nga amang ti mairepreport manipud iti daytoy nga ahensia.#


text:
Arkitektura
Ti arkitektura (Latin architectura, manipud iti Griego a ἀpxιtέktwv – arkhitekton, manipud iti ἀpxι- "mangipangulo" ken tέktwv "agipakpatakder, allawagi, mason") ket isu dagitoy ti pamay-an ken produkto ti panagplano, panagdibuho ken panangipatakder. Ti arkitektural nga ob-obra, iti materiala porma dagiti pasdek, ket kankanayon anaipanpanunotan a kas dagiti kultural a simbolo ken kas dagiti obra ti arte. Dagiti naipakasaritaan a sibilisasion ket kankanayon a nainagnaganan kadagiti nabatbati nga arkitektural a nagungun-odda.
Ti "arkitektura" ket mabalin a mangibuksil ti:
- Ti sapasap a termino a manglawlawag kadagiti pasdek ken dagiti dadduma pay a pisikal nga estruktura.
- Ti arte ken siensia ti panagdibuho ket ti panagipatakder kadagiti pasdek ken dagiti dadduma pay a pisikal nga estruktura.
- Ti estilo ken pamay-an ti daremdem ken panangipatakder dagiti pasdek ken dagiti dadduma pay a pisikal nga estruktura.
- Ti panagsanay ti arkitekto, nga iti arkitektura ket kaibuksilanna ti panagidaton wenno panagiladawan dagiti propesional a serbisio a mainaig ti daremdem ken panangipatakder dagiti pasdek, wenno naipatakder nga enbironmento.[1]
- Ti daremdem atignay ti arkitekto, manipud iti makro nga agpang (urbano a dermdem , ladawan ti daga nga arkitektura) aginggana ti mikro nga agpang (panagaramid a salaysay ken alikamen).
- Ti termino nga "arkitektura" ket naampon idin tapno mangipalpalawag ti tignay ti panagdibuho kadagiti aniaman a sistema, ken sapasap nga inus-usar iti panangipalpalawag ti pakaammo a teknolohia.
Iti relasionna kadagiti pasdek, ti arkitektura ket adda ti kaipapananna iti panagplano, panagdaremdem ken panagipatakder a porma, lugar ken ambiente a mangipakita ti pamay-an, teknikal, sosial, enbironmental, ken dagiti estetika a panangimutektek. Daytoy makasapul ti kretibo a panagiturong ken koordinasion ti material, teknolohia, lawag ken anniniwan. Ti arkitektura ket buklenna pay ti dagiti pragmatiko nga aspeto a panangibanag daiti pasdek ken dagiti estruktura, a mairaman ti iskediul, panagkarkulo ti presio ken panangimaton ti panagpatakder. A kas dagiti dokumentasion a pinataud babaen dagiti arkitekto, a kadawyan kadagiti panangiladawan, dagiti plano ken teknikal nga espesipikasion, ti arkitektura ket ipalpalawagna ti estruktura ken/wenno panagkukua ti maysa a pasdek wenno ania man a sabali a kita ti sistema nga isunto ti wenno ti nabangonen idi.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Gov.ns.ca". Gov.ns.ca. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 21 Hulio 2011. Naala idi 2011-07-02.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Arkitektura iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Arkitektura iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Nasursurok pay ngem full time ti panagtrabaho da Kap ken kagawad. Uray tengnga ti rabii, no adda mapan agpaarayat a kalugaranda, kapilitan a bumangonda tapno mapanda risuten no ania ti problema. No adda programa wenno proyekto da apo mayor wenno gobernador, isuda ti umuna a maayaban a mangimplimentar kadagiti bukodda a lugar.
Ti problema, di pay ket ngata madlaw ida uray no 24/7 ti trabahoda. Bale awan, wenno ti kadaksan, di makita dagitoy dagiti agtuturay wenno kalugaranda. Pasaray dida pay maikkan iti komendasion kadagiti inaramidda a pagsayaatan ken pakaitan-okan ti barangay.
No utoben a nalaing, adu ken dakkel ti responsibilad ni kapitan ken dagiti kagawadna. Kaasida a bumalballaet iti apa ken susik ti pamilia, agkakabagian, agkakaarruba, wenno ania ditan a parikut iti barangay. Ala ket, mangnamnamada laeng iti honorariumda. Mano met laengen aya ti honorariumda?
Panawen metten a maikkan ida iti sueldoda. Panawenen ti panagaramid dagiti agilinlintegtayo iti kabarbaro a paglintegan ken annuroten iti panagtakemda. Nasken nga umawatda metten iti sueldo, saan la nga honorarium. Tapno nagaggagetda pay nga agserbi iti barangay. No adda sueldoda, adda taringguyodda nga agtrabaho tapno awan ti maisao ken maibabalaw dagiti kalugaranda. Awanton ti pinnatudon nga aggunay no adda pakarikutan.
Ti honorarium da kap ken dagiti kagawad ket agtaud a mismo iti Internal Revenue Allotment. Kadagiti nasulinek a lugar, basbassit ti maiyalokar kadakuada. Kayatna a sawen, saan a patas ken padapada ti panagnomar iti karbengan. Rumbeng koma a maited kadakuada ti umiso a karbenganda a kas mangririenda iti barangay. Naikadakkel manen ti sueldo ken benepisio kadagiti empleado ken agserserbi kadagiti sabali a sanga ti gobierno ngem agingga iti agdama, nalipatan ken naipaspasuli latta da kap ken da kagawad.
Iti baet ti kinabassit ti aw-awatenda, adu met ti paggastosan da kap ken dagiti kagawad. No adda bisita a VIP, isuda piman ti maturtoran nga agsangaili.
Iti panawen ti didigra ken kalamidad, frontline wenno isuda ti kangrunaan ken maturtoran nga agtignay para iti sibubukel a barangay. Isuda ti kangrunaan a mangkita iti pannakaideliber dagiti basic services iti masakupanda. No dadduma, ti kinaawan wenno kinakurang ti resourcesda ti dakkel a lapped iti pannakaiwayat wenno pannakaipatungpal dagiti napipintas a gannuatda para iti pagsayaatan ti barangayda.
Kadagiti dadduma, gapu iti kaawan ti pondo, kaarigda ti napungo nga awan ti mabalinanda nga aramiden tapno masolbar dagiti parikut ken problema iti barangayda. Masansan a malipitda ket agpannurayda iti tulong wenno donasion manipud iti nangatngato a turayen. Kapilitan nga umagepda iti dapan ni politiko. Agtungpalton nga iggem ni politiko ti kinarakaranna. No dadduma, ditoy a sumrek ti saan a nasayaat a banag wenno pakapanunotanda nga agaramid iti maikaniwas.
Mababalawtayo ngarud ida no agtignayda nga unaen dagiti banag a para iti bukodda a pamilia, iti bukodda a panggep ngem iti awag ti serbisio?
Isu a panawenen a mabalbaliwan ti linteg tapno maited kadagiti kapitan ken dagiti kagawad ti patas a benepisio a kas iti aw-awaten dagiti padada nga agtuturay. Yantangay isuda iti kangrunaan a maturong dagiti bumarangay no adda problemada, rumbeng laeng a yawat ti responsibilidad kadakuada nga addaan iti katukadna wenno namnamaenda a para iti pamiliada.
Panawenen a kitaen dagiti agar-aramid iti linteg iti pagsayaatan dagiti opisial ti barangay. No narang-ay ti kababaan a unit ti gobierno, sibubukel a gobierno iti agrang-ay.#


text:
CANDON CITY – Maysa a lalaki ti kinabil ti innem nga agtutubo kalpasan a binagaanna dagitoy gapu iti kinaariwawada.
Nagpulong iti polis ni Orlando Taqueban y Pacquing, 47, balo, residente iti Darapidap, a binugbog ti innem a di nabigbig nga agtutubo iti pagmamian iti abay ti Civic Center ditoy.
Iti pakpakauna nga inbestigasion, binagaan ti biktima dagiti naariwawa nga agtutubo bayat ti panagmamina iti adalemen a rabii iti abay ti Civic Center.
Posible a madi ti panagsaad ti panangbagbaga ti biktima kadagiti suspek ket daytoy ti puon ti nangkabilan dagitoy kenkuana.#


text:
VIGAN CITY – Maidagadag kadagiti amin a Filipino, kangrunaanna dagiti amin nga Ilokano, iti panagbutosda tapno mairaman ti Vigan City a kas maysa kadagiti duapulo ket maysa a finalists iti tartaraudin ti global a kampania iti panagpili iti New7Wonders Cities.
Uppat pay a bulan sakbay ti panaggibus ti first finalist phase iti panagbutos, naiparuar dagiti indikasion nga agpeggad ti Vigan City a maalus-os iti listaan dagiti 21 a siudad a mairaman iti sumaruno a phase.
Kanaig daytoy, nagtignay dagiti agtuturay ti Vigan City iti panangidaulo ni Mayor Eva Marie Singson-Medina tapno ilungalongda ti napingpinget pay a kampania tapno mairaman daytoy siudad iti top 21 a siudad nga agabante para iti sumaruno a phase.
Nupay saan a naipakaammo ti ranggo dagiti 28 a pagpilian a siudad, naammuan a dagiti siudad a napigsa kadagiti immun-una a phases a pakaibilangan ti Beirut, Durban, Mumbai, Vigan ken Perth ket addadan iti nababa a puesto ket kasapulan a maikkan iti “dynamism and creative ideas” iti kampaniada para iti panagbubutos, segun iti padamag manipud kadagiti mangimaton.
Adda dagiti siudad a London, Barcelona, Athens, Havana ken Prague iti high level positions ngem kasapulan a taginayonenda ti partakda nga agpasango, kinuna pay ti news release.
Adda met dagiti siudad a Seoul, Mendoza, La Paz ken Quito iti tengnga a puesto ngem saanda nga agkamkammatalek ta mabalin a labsan ida dagiti dadduma, kinuna pay ti news release.
Kinuna ni Eamonn Fitzgerald, Head of Communications for New7Wonders, a kas kapadasanda iti napalabas, “adu ti mapasamak a panagbalbaliw” idinto nga innayonna nga iti udina, “ti pigsa ken creativity ti kampania dagiti tunggal siudad ti mangitunda no ania dagiti mangabak wenno maabak.”
Manipud iti top 28, maipabassit inton Hulio 7 dagiti finalists tapno agbalinto laengen a 21 a siudad ti agabante para iti sumaruno a phase.
Maipabassit manen ti bilang dagiti finalists tapno agbalin laengen a 14 inton Oktubre 7.
Manipud ditoy, mapili dagiti pito a siudad inton Disiembre 7 a pakaipaayan ti pammadayaw a 7NewWonders Cities.
Dagiti sumaganad dagiti 28 nga opisial a finalists (alphabetical order) iti New7Wonders Cities campaign: Athens, Greece; Bangkok, Thailand; Barcelona, Spain; Beirut, Lebanon; Casablanca, Morocco; Chicago, USA; Doha, Qatar; Durban, South Africa; Havana, Cuba; Ho Chi Minh City, Viet Nam; Istanbul, Turkey; Kuala Lumpur, Malaysia; Kyoto, Japan; La Paz, Bolivia; London, United Kingdom; Mendoza, Argentina; Mexico City, Mexico; Mumbai, India; Perth, Australia; Phnom Penh, Cambodia; Prague, the Czech Republic; Quito, Ecuador; Reykjavik, Iceland; St. Petersburg, Russia; Seoul, South Korea; Shenzhen, China; Vancouver, Canada, ken Vigan, Philippines.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Tallo a pagtaengan ti naireport a natakawan idi Hunio 16 a nakakurimesan dagiti napapateg a sanikua ken kuarta.
Immuna a naireport a natakawan ti balay ni Delia Pangan y Apanapao, 55, naasawaan, ken residente iti Barangay Bayubay Sur, San Vicente, Ilocos Sur idi agarup 2:25 ti agsapa ti Hunio 16, partikular ti up-upaan a kuarto ni Rodelin Peralta y Farinas, 30, awanan asawa, manedier iti Jolibee, Vigan City Branch.
Segun iti palawag ni Peralta, imparabawna ti shoulder bagna iti bassit a lamisaan iti abay ti tawa ti kuartona a nakaikabilan ti petakana a naggianan ti kuartana a P5,500.00; 10 a Euro ken 13 a US dollar .
Nakariing ti biktima iti karasakas ket nakitana laengen ti di nabigbig a suspek a nangala iti bagna sa naglibas a simpok iti nasamek a paset ti likud ti balay.
Kinuna ti biktima a naliwayanna nga inserra ti sliding window ti kuartona.
Iti sabali a damag, inreport ni Rodrigo Dayoan y Cabacungan, 85, naasawaan, retirado a soldado, ken residente iti Barangay Ballaigui, Sinait, Ilocos Sur a natakawan iti alahas ti kabsatna a ni Filomena Dayoan y Cabacungan, 94, awanan asawa, dentista, agnaed met laeng iti nadakamat a barangay ket suspek da Jezzel Tubera y Bagasin, 18, awanan asawa, ken Jona Mae Cajuday y Daguro, 21, awanan asawa, agpada a residente iti Barangay Pagsanahan-B, Badoc, Ilocos Norte.
Kas maibatay iti report dagiti inbestigador, idi agarup 7:00 ti sardam ti Hunio 14, simrek da Tubera ken Cajuday iti balay ni Dayoan tapno alaenda ti nabatida a saba iti dirty kitchen bayat a mangrabrabii ti biktima.
Idi simrek ni Dayoan iti kuartona, naduktalanna laengen nga awanen ti singsingna a namuntaran kadagiti diamante nga agbalor iti P25,000.00; paris nga aritos nga agbalor iti P100,000.00; 2 bracelet nga aggatad iti P25,000.00 ken maysa a kuentas nga addaan iti pendant nga aggatad iti P100,000.00.
Dati a katulong ni Misis Dayoan dagiti suspek ngem nagikkatda ken pimmanawda idi Hunio 12, 2016.
Kabayatanna, naireport pay na idi agarup 7:30 ti sardam ti daytoy a petsa a natakawan ti family house da Rose Marie Agas y Luna, 69, a masarakan sadiay Barangay Quirino, Tagudin, Ilocos Sur.
Kas maibatay iti panagimbestiga dagiti nagresponde a polis, idi agarup 5:00 pm iti dayta met la a petsa, napan ni Agas iti balayda ket nakitana a nakalukat ti ruangan isu nga intawagna ti insidente iti anakna a ni John Ian Agas y Luna, 22, awanan asawa, ken agtrabtrabaho iti abroad.
Segun ken ni Agas, iti napalabas a sumagmamano a sardam, tumanaul dagiti asoda ken dagiti aso dagiti kaarrubada.
Dagus a kinontak ti OFW dagiti kaarrubada ken gagayyemna nga agsawar iti aglawlaw ti balayda.
Narekobre iti ubong ti baboy iti likud ti balay ti naabandonar a laptop bag a kukua ni Agas a naggianan ti head phone ken CDs.
Awan a mabirokan ti laptop ni Agas a naikabil iti babaen ti kabinet iti kuarto ti inana.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis iti nasao a panagtakaw a mapapati a naisayangkat a nasapsapa ngem iti aldaw a pannakaireportna. (Tawid News Team)


text:
SANTA, Ilocos Sur – Riri dagiti kabagianda ti ramut ti panangkabil ti dua a lalaki kadagiti naganawa a barangay tanod sadiay Barangay Mabilbila Norte, Santa, ditoy nga ili idi rabii ti Disiembre 9.
Natiliw iti hot pursuit operation nga impakat dagiti otoridad dagiti suspek a nainaganan Renato Bajet y Bosque, 41, naasawaan, ken Joseph Bajet y Bosque, 39, naasawaan, agpada a residente iti Sitio Ubbog, ti nadakamat a barangay idinto a naitaray da Florante Comilang, 35, baro; ken Rommel Alvior y Tolentino, 27, baro, agpada a barangay tanod, iti Central Ilocos Sur District Hospital para iti pannakaagas dagiti dunor a sinagrapda.
Segun iti report, bayat ti kaaddada iti periaan idi agarup 9:45 ti rabii iti nadakamat a petsa, naaddaan iti saan a panagkikinnaawatan dagiti kabagian dagiti suspek ket naganawa dagiti dua a tanod sada pinadas a pinagareglo ida.
Ngem simmangpet dagiti suspek ket awan sao, indisnog ni Joseph ti iggemna a bato iti nagbaetan ti mata ni Comilang sada kinabil ni Alvior a nakadunoran met ti makannawan a matana.#


text:
Prosa - 030514
manglimlimoka met a maysa,
kinunam "ipabpabulodko laeng ti pigsak,
iti kas kenkuana a nakapsut,
awanan gaway ken takrot",
ngem apay ita a bigat
kapadpadam ti langana
naglingedka kadagiti amur
iti sidong dagiti naiyanak nga agsapa,
ket inkul-obmo ti bagim iti likud ti bantay,
annogutem kadi lattan
a kaamakmo met ti sipnget,
wenno dika makalipat iti sipnget?
sibabaludka kenkuana?
diam maitarayan,
ta ita adda panagdudua dagiti pigsam,
ti pintas ti tunggal rangrang nga agdisso iti kataltalonan,
adda kadi pay ngayed ti inka iyallatiw manipud dita daya
agingga iti laud nga isu ti pagkadkadam
ket katakunaynaymo met ti maysa a takrot
paglanglanganyo met ti sipnget.


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Limapulo ket uppat a pinuon ti marihuana ti pinarut dagiti polis iti kabakiran a paset ti Mount Bantay, Barangay Patong ditoy nga ili idi agsapa ti Pebrero 13.
Nagturong iti nadakamat a lugar dagiti nagtitipon nga elemento ti PAIDSOTG ti Ilocos Sur Provincial Police Office nga indauluan ni PCI Sosimo Racho ken dagiti polis ditoy nga ili nga indauluan ni PSI Andrew Rabang babaen ti direkta a superbision ni PSI Roy Rafanan kalpasan a nakaawatda iti impormasion manipud iti maysa nga asset iti kaadda dagiti mula a marihuana a matartaripato sadiay.
Nabigbig ti caretaker ti nasao a lote a maysa a Modesto Tolentino. Nupay kasta, saan a nasarakan dagiti polis daytoy bayat ti operasion.
Sinaksian dagiti barangay officials ti nasao a lugar ken kameng ti media ti pannakaparut dagiti mula sakbay a naipanda iti Magsingal police station ken naipaima iti PNP Crime Laboratory Office ti Ilocos Sur PPO.#


text:
Iriga
Ti Siudad ti Iriga ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Iriga ket nabingbingay a politikal kadagiti 36 a barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Cristo Rey
- Del Rosario (Banao)
- Francia
- La Anunciacion
- La Medalla
- La Purisima
- La Trinidad
- Niño Jesus
- Perpetual Help
- Sagrada
- Salvacion
- San Agustin
- San Andres
- San Antonio
- San Francisco (Poblacion)
- San Isidro
- San Jose
- San Juan
- San Miguel
- San Nicolas
- San Pedro
- San Rafael
- San Ramon
- San Roque (Poblacion)
- San Vicente Norte
- San Vicente Sur
- Santa Cruz Norte
- Santa Cruz Sur
- Santa Elena
- Santa Isabel
- Santa Maria
- Santa Teresita
- Santiago
- Santo Domingo
- Santo Niño
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)
- Siudad ti Iriga, Filipinas :Nalatak a Tattao, Nasayaat a Papanan


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Lima a tattao ti nasaklangan iti kaso gapu iti pananguborda kadagiti bus itay nabiit.
Nakasuan iti malicous mischief maikontra kada Brigido Mina y Carayuan, Ruel Clemente y Morales, Dexter Apquid y Del Rio, Jeffery Tuogan y Antinio ken Jeson Mercado y Gandalera, residenteda amin iti Banayoyo, gapu iti pananguborda iti uppat a Partas bus iti national highway, partikular iti paglakuan iti letson sadiay Barangay Dan-ar ditoy nga ili.
Kabayatanna, nabigbigen ti suspek a nangbato iti maysa a van sadiay Magsingal idi rabii ti Hunio 21.
Nainaganan ti suspek a maysa a Jessie Pagador, taga-Barangay Naglaoaan, Sto. Domingo, Ilocos Sur.
Ngem segun iti Magsingal Police Station, nakaawatda iti a nakaawatda iti surat a naglaon iti apidabit manipud ken ni Arnel Castelo Gasiong, drayber ti van a saanen nga interesado pay a mangidarum ken ni Pagador.#


text:
VIGAN CITY – Tapno maipakitada a sinseroda iti kampania maikontra iti droga, sangapulo ket siam a mayor ken 27 a presidente iti Association of Barangay Chairman iti Ilocos Sur ti nagpaeksamen iti droga sadiay provincial capitol idi Biernes, Hulio 15.
Bayat ti pannakiinnuman ti media ken ni Governor Ryan Singson, indagadagna ti panagpa-drug test amin dagiti mayor iti sibubukel a probinsia ken mangiwayatda iti drug testing kadagiti amin nga empleado iti babaenda.
Segun ken ni Singson, saan a nakapa-drug test dagiti dadduma a mayor agsipud ta adda immuna nga appointmentda.
Immun-una ngem daytoy, nakurang a dua ribu a masuspetsa a drug pushers ken users ti simmuko ken ni Singson idi Hulio 14 a naangay iti provincial capitol quadrangle.
Nagkari dagiti 1,841 a simmuko a suportaranda ti kampania ti gobierno maikontra iti illegal a droga.
Kinuna ni Singson a dina napanunot a kastoy gayamen ti kaadu dagiti drug dependents iti probinsia.
“Kayatna a sawen nga adda panagliway iti kampania iti illegal a droga iti napalabas ket kasapulan ita iti naing-inet a kampaniatayo,” kinuna ni Singson.
Ngem segun ken ni Chief Inspector Greg Guerrero, hepe ti Police Community Relations, kaadduanna kadagiti simmuko dagiti drug users a nabayagen a nagsardeng nga agaramat iti droga ngem simmukoda ta nagbutengda a mairamanda.
Kinuna ni Guerrero a bassit laeng ti adda iti drug watchlist iti Ilocos Sur ket adda metten simmuko kadakuada.
Kinunana a kapatpatangda pay laeng dagiti dadduma a nakalista a drug personalities tapno sumukoda metten.
Malaksid laeng iti espiritual a pammagbaga, maikkan dagiti drug suspects iti panagsanay ken livelihood assistance ken rehabilitasion kadagiti nailuod iti droga babaen ti tulong ti TESDA, PNP ken dadduma pay nga ahensia.
Kinarit ni Singson ti liderato ti kapolisan nga ad-adda pay nga ingetanna ti kampania maikontra iti droga idinto nga indagadagna kadagiti simmuko a makitinnulongda tapno matuntonan dagiti polis no sino dagiti agiserserrek, paggapuan ken kasano a maiserrek ti droga (iti probinsia).#


text:
Rutaceae
Ti Rutaceae, kadawyan nga ammo a kas ti rue[3] wenno pamilia ti citrus,[4] ket pamilia dagiti agsabsabong a mula, a kadawyan a naikabil iti urnos ti Sapindales.
Dagiti sebbangan ti pamilia ket kadawyan nga addaan dagitoy iti sabong a mabingbingay kadagiti uppat wenno lima a paset, ken kadawyan nga addaan iti napigsa nga ayumuom. Dagitoy ket sumakop iti porma ken kadakkel manipud kadagiti hierba aginggana kadagiti arbusto ken babassit a kayo.
Ti kangrunaan unay iti ekonomia a henero iti pamilia ket ti Citrus, a mangiraman ti dalandan (C. sinensis), limon (C. × limon), grapefruit (C. paradisi), ken dalayap (nadumaduma, ken kaaduan ti C. aurantifolia, ti key lime). Ti Boronia ket dakkel a henero ti Australia, ken adda met dagiti kameng a mulmula a nabaglo unay ti sabsabongda ket inus-usar iti komersial a panagpataud ti lana. Dagiti sabali pay a dakkel a henero ket ti Zanthoxylum, Melicopeken Agathosma. Adda met dagiti agarup a 160 henero iti pamilia ti Rutaceae:Listaan ti Rutaceae genera
Dagiti linaon
Dagiti pannakailasin[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan ti sebbangan ket kaykayo wenno dagiti arbusto, ken dagiti saan unay nga adu a hierba (Boenninghausenia ken Dictamnus), ti kankanayon nga aromatiko nga addaan kadagiti glandula kadagiti bulong, ken sagpaminsan a kadagiti siit. Dagiti bulong ket kadawyan nga agsumbangir ken kompuesto, ken awanan kadagiti estipula. Dagiti pelusido a glandula, ti kita ti aglaon ti lana, ket mabirukan kadagiti bulong nga akin-rebbeng kadagiti aromatiko a banglo dagiti kameng ti pamilia; tradisional a dagitoy ket kangrunaan a sinapomorpiko a panangilasin a manginagan iti Rutaceae.
Dagiti sabong ket saan nga espesialado, solitario wenno nagririmpuok, ken manmano nga awan sanga, ken nangruna a mapulaan babaen dagiti insekto. Dagitoy ket nagtimbukel ti sukogna wenno (manmano) lateral a simetriko, ken kadawyan a hermaproditiko. Dagitoy ket addaan kadagiti uppat wenno lima a petalo ken sepalo, sagpaminsan a tallo, kaaduana naisinsina, walo aginggana iti sangapulo nga estambre (lima iti Skimmia, adu kadagiti Citrus), ken kadawyan a naisinsina wenno kadagit inadumaduma a grupo. Kadawyan nga agmaymaysa nga stigma nga addaan kadagiti 2 aginggana kadagiti 5 a nagtitipon a karpela, ken sagpaminsan nga agsisina dagiti pagiitlogan ngem nagtitipon dagiti estilo.
Ti bunga ti Rutaceae ket agdumaduma ken dagiti bukel adu pay ti padumadumaanda.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pamilia ket asideg a kabagian ti Sapindaceae, Simaroubaceae ken Meliaceae, ken amin dagitoy ket kadawyan a naikabil iti isu met laeng nga urnos, urayno adda met dagiti sistema a mangisina iti dayta nga urnos kadagiti Rutales kenSapindales. Dagiti pamilia ti Flindersiaceae ken Ptaeroxylaceae ken sagpaminsan dagitoy a naisinsina, ngem tatta nga aldawen ket kadawyan a naikabkabil iti Rutaceae, kasla dagiti dati pay a Cneoraceae. Ti maipapan ti subpamilia a gunglo ket saan pay a napno a nasolbar, ngem ti subpamilia ti Aurantioideae (Citroideae) ket nasayaat a nasuportaran; ti pannakaikabil kadagiti nadumaduma a henero ket agtultuloy a saan a nalawag .
Dagiti nangruna a sebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pamilia ket nasayaat ti kinapangrunanan iti ekonomia kadagit inapudot a klima ken dagiti sub-tropikal a klima para kadagiti nadumaduma a makan a bungbunga iti henero ti Citrus, kasla iti dalandan, limon, kalamansi, dalayap, kumquat, mandarin ken grapefruit. Dagiti saan a citrus a bunga ket mairaman ti puraw a sapote (Casimiroa edulis), Orangeberry (Glycosmis pentaphylla), Clymenia (Clymenia polyandra), Limeberry (Triphasia trifolia), ken ti Bael (Aegle marmelos). Dagiti dadduma pay a mula ket ket naimuyongan iti hortikultura: dagiti sebbangan ti Murraya ken Skimmia , kas pagarigan dagiti sebbanagn ti Ruta, Zanthoxylum ken Casimiroa ket makaagas. Adda met dagiti nadumaduma a mula nga inus-usar ti industria ti bagbanglo,kasla iti Lumaud ti Australia a Boronia megastigma.
Ti henero ti Pilocarpus ket addaan kadagiti sebbangan ti (P. jaborandi, ken P. microphyllus manipud idiay Brasil, ken ti P. pennatifolius manipud idiay Paraguay) a nagtaudan ti agas a pilokarpina, nga inus-usar a panangagas iti glaucoma.
Dagiti sebbangan ket naaramid manipud kadagiti bilang ti sebbangan dagiti henero ti Zanthoxylum, a naipangpangruna ti sili ti Sichuan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rutaceae Juss., nom. cons.". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 2003-01-17. Naala idi 2009-04-11.
- ^ Takhtajan, Armen (2009). Flowering Plants (2 nga ed.). Springer. pp. 375–376. ISBN 978-1-4020-9608-2.
- ^ RUTACEAE iti BoDD – Botanical Dermatology Database
- ^ http://www.plantsystematics.org/taxpage/0/family/Rutaceae.html
- Singh, Gurjaran (2004). Plant Systematics: An Integrated Approach. Enfield, New Hampshire: Science Publishers. pp. 438–440. ISBN 1-57808-342-7.
- Chase, Mark W.; Cynthia M. Morton & Jacquelyn A. Kallunki (Agosto 1999). "Phylogenetic relationships of Rutaceae: a cladistic analysis of the subfamilies using evidence from RBC and ATP sequence variation". American Journal of Botany. Botanical Society of America. 86 (8): 1191–1199. JSTOR 2656983. PMID 10449399. doi:10.2307/2656983. Naala idi 2007-08-30.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Rutaceae iti Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Maipanggep
Ti Wikipedia ket maysa nga ensiklopedia nga addaan ti nawaya a linaon a nakatiponan/pakatiponan dagiti sinurat ken/wenno patarus dagiti nagparawad iti sangalubongan. Maysa a wiki daytoy a pagsaadan a kaipapananna a nawaya a baliwan ti asino man ti ania man nga artikulo ditoy.
Ti Wikipedia ket maysa a marka ti pabrika ti Wikimedia Foundation, Inc.
Adda iti babaen ti GNU Free Documentation License (GFDL) amin a teksto iti Wikipedia, kasta met ti kaaduan kadagiti ladawan wenno imahen ken dadduma pay a linaonna. Agtalinaed ti karbengan ti panagtagikua kadagiti contributor kabayatan a paspasingkedan met ti GFDL a nawaya ken libre a maidaya ken maiwaras dagiti linaon.


text:
Iti Opening Program, nangipaay ti mensahe ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen iti panagrugi ti panagsanay. Kimmablaaw ken nagyaman kadagiti Opisiales dagiti nagkakammayet nga Ahensia ti DSWD, LGU-Cabugao ken ti TESDA-Ilocos Sur nga idauluan ni Provincial Director Joel L. Pilotin kadaytoy a maipaay manen a proyekto a nayon a tulong kadagiti 4 P’s Recipients ditoy nga ili babaen iti Sustainable Livelihood Program (SLP) ti DSWD.
Innayon ni Mrs. Gazmen a lalaingen koma dagiti recipients ti mangimdeng kadagiti maiyadal kadakuada tapno adda usarenda a pagtegged a makatulong iti bagbagida ken iti pamiliada.
Nakikaysa ken nagsarita ni SBM Atty. Bryan Jett S. Pano, Committee Chairman on Social Services. Kinunana a libre daytoy a panagsanay ken awanto ti makaagaw iti magun-odda a sirib ken sertipiko nga aggapu iti TESDA. Dinakamat ti Konsehal dagiti naballigi nga immuna a panagsanay: Tilapia ken Malaga Culture Skills Training ket kunana nga adda pay sumarsaruno a training a maaramid a kas iti fish processing ken ti rice cracker making. Insupusop ni SBM Pano nga uray inaldaw iti maaramid a panagsanay ta makaited iti pagsayaatan dagiti umili ti Cabugao.
Kimmablaaw ken nagyaman ni TESDA Provincial Director Joel L. Pilotin ta madakdakamat latta ti TESDA kadagitoy a panagsanay. Innayonna nga iti pannakaipatungpal ti Bottom-Up Budgeting (BUB) ditoy Cabugao ket mairamandanto manen iti TESDA a mangipatungpal kadagti proyekto a naaprobaran.
Dinayaw ni PD Pilotin iti kammayet dagiti Opisiales ti ili a Cabugao a man gsarabo kadagitoy a panagsanay ket b ininsana ti pateg ti pagsayaatan nga itden dagiti TESDA Training ta maikkan dagiti recipient-trainee iti National Certificate a mabalinda nga usaren iti panagtrabahoda uray pay iti abroad. Insupusop ni PD Pilotin nga aramidenda a dumalan iti assessment ti gapuanan dagiti immuna a nagsanay iti SLP tapno mairamanda metten a maikkan iti nadakamat a sertipiko.
Nakikaysa iti opening program da SBM Danny Q. Gazmen; SBM Vicky S. Serna; SBM Jayhan Alcid-Tan; SBM Josefina S. Vallejo; SBM Benedicto M. Savellano agraman dagiti Staff ti MSWDO nga idauluan ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen. # (Web In-Action)


text:
Mula nga agsabsabong
Ti mula nga agsabsabong (angiosperma), wenno makunkuna pay nga Angiospermae Lindl.[2][3] wenno Magnoliophyta, ket isu dagitoy ti kaaduan a grupo dagiti mula ti daga. Dagiti angiospermsa ket dagiti agpatpataud ti bukel a mulmula a kasla dagiti gymnospermae ken mabalin a mailasin kadagiti gymnospermae babaen kadagiti serie ti sinapomorpia (naala a pakailasinan). Dagitoy a pakailasinan ket mairaman kadagiti sabong, endospermo iti kaunegan dagiti bukel, ken ti panagpataud kadagiti bunga nga aglaon ti bukbukel. Iti pannakainagan ti kayatna a saoen ti angiosperma ket ti mula nga agpataud ti bukbukel iti kaunegan ti maysa a bungon; isu dagitoy dagiti agbungbunga a mula, urayno dagitoy ket kadawyan a tinawtawagan kadagiti mula nga agsabsabong.
Dagiti tinaudan dagiti mula nga agsabsabong ket nagtaud kadagiti gymnospermae idi agarup a 245–202 a riwriw a tawtawen, ken dagiti immuna a naamammuan nga agsabsabong a mula ket rimsuada idi 140 a riwriw a tawtawen. Kaaduan sagitoy a nagbalbaliw idi las-ud ti Nasapa a Kretaseo ken immadu dagitoy idi agarup a 100 a riwriw a tawtawen, ngem nangsukat kadagiti konipero a kas dagiti kaaduan a kayo idi agarup laeng a 60–100 a tawtawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Angiosperm Phylogeny Group (2009), "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III", Botaniko a Warnakan ti Linneo a Kagimongan, 161 (2): 105–121, doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x, naala idi Disiembre 10, 2010
- ^ Lindley, J (1830). Pangyuna iti Natural a Sistema ti Botaniko. Londres: Longman, Rees, Orme, Brown, ken ni Green. xxxvi.
- ^ Cantino, Philip D.; James A. Doyle; Sean W. Graham; Walter S. Judd; Richard G. Olmstead; Douglas E. Soltis; Pamela S. Soltis; Michael J. Donoghue (2007). "Mapan iti pilohenetiko a nomenklatura ti Tracheophyta". Taxon. 56 (3): E1–E44.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mula nga agsabsabong iti Wikimedia Commons
Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "nasken ti nagan ti artikulo". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
SANTA LUCIA, Ilocos Sur – Nangisayangkat ti Santa Lucia Internationals iti medical mission a naaramid iti municipal auditorium ditoy nga ili idi Pebrero 8-10.
Libre nga agas, medical ken dental check-up, panagkugit, ken reflexology ti impaay ti gunglo para iti 500 a targetda a maserbian a kailianda, segun ken ni Anita Festejo, medical mission coordinator.
Indauluan ni Beth Valdez, presidente ti nasao a gunglo, ti medical mission a nakipartisiparan dagiti kameng a naggapu pay iti nadumaduma nga estado ti America ken nakitinnulongan ti gobierno munisipal nga indauluan ni Mayor Estrella Hernaez.
Na-cluster dagiti 36 a barangay tapno saan nga agdudupudop dagiti residente.
Daytoyen ti maikadua a gundaway a nangisayangkat iti medical mission ti Santa Lucia Internationals ditoy nga ili.#


text:
VIGAN CITY – Positibo ti panagsukisok dagiti polis iti balay ti dua a drug personality sadiay Barangay 4 ditoy siudad idi malem ti Marso 29.
Sinukisok dagiti nagtitipon nga elemento ti Vigan City Police Station nga indauluan ni PSupt. Maximo A. Taclas; PDEA ISSET 1 nga indauluan ni Agent Damel Bacate; ISPAIDSOTG nga indauluan ni PCI Sosimo R. Racho iti balay ken paraangan ni Virgilio Camacho y Arenas, 67, naasawaan, ken ni Violeta Camacho y Fontejon, 33, awanan asawa, agpada a residente iti Barangay 1V, Vigan City.
Sabali pay ti buy-bust operation nga insayangkat dagiti polis maikontra ken ni Wilken Tabangay y Camacho, 22, baro, ken residente iti Gen. Luna St., Barangay IV, Vigan City, Ilocos Sur.
Nakakumpiska dagiti polis iti nasao nga operasion iti maysa a granada, glass tooter nga addaan iti residue, 5 a babassit a heat sealed transparent plastic sachets a naglaon iti mapapati a shabu, 4 getteng, maysa a disposable lighter, 4 babassit a transparent sachet nga addaan iti residue a naikabil iti bassit a plastic zipped lock, 8 a crumpled foil nga addaan residue a naikabil iti plastic nga addaan iti zipped lock, ken maysa nga improvised tooter,
Nakumpiska met dagiti polis ti 2 a sag-P500.00 a naaramat a marked money ken maysa nga small heat sealed transparent plastic sachet a naglaon iti mapapati a shabu iti buy bust operation.
Imet dagiti polis ti search warrant nga inyisio ni Judge Francisco Ante, Jr. ti MTCC, Vigan City ken ti PDEA RO1-0314-00085 idi sinukisokda ti balay dagiti ag-Camacho ken ti PDEA ROA1-1314-00084 idi insayangkatda ti buy-bust operation maikontra ken ni Tabangay.#
Sinaksian dagiti barangay officials, lokal a kameng ti media ken pannakabagi ti DOJ ti panagsukisok iti pagtaengan dagiti ag-Camacho.
Nakasuan iti panaglabsing iti Section 5 ti RA 9165 ni Wilken Vaniber Tabangay Camacho babaen ti inquest proceeding iti Opisina ti City Prosecutor a nai-docket iti babaen ti NPS No. I-14-INQ-14C-00014.
Napilaan met iti kaso a panaglabsing iti Section 11, Section 15 ti RA 9165 ken RA 10591 maikontra kada Violeta Fontejon Camacho ken Virgilio Camacho y Arenas ket naipaiman ti inquest proceeding iti Opisina ti City Prosecutor, Vigan City iti babaen ti NPS Docket No. I-14-INQ-14C-00015.#


text:
VIGAN CITY – Indagadag ti maysa a kameng ti sangguniang panlalawigan ti pannakaipuesto ti permanente a mangidaulo iti ospital iti Narvacan, Ilocos Sur.
Kinuna ni Bokal Chita Cordero a kasapulan nga adda maipuesto a permanente a hepe ti Central Ilocos Sur District Hospital tapno sumayaat ti serbisio iti salun-at a maipaayna kadagiti umili.
Agpapaay ni Dr. Pablo Quedado nga OIC ti nasao nga ospital, malaksid dagiti annongenna a kas provincial officer health I. Ni pay Quedado ti hepe ti Animal Bite Center ti probinsia.
Kinuna ni Cordero a ti kalidad ti serbisio ti salun-at ket maikumpromiso no awan ti madutokan a permanente a hepe ti Central Ilocos Sur Disatrict Hospital.#


text:
Plantilia:Lang-fj
Fijiano: {{{1}}}
Panagusar[urnosen ti taudan]
Inus-usar ti plantilia ti {{Lang-fj}} a mangitudo kadagiti agbasbasa a ti dati a termino wenno insasao ket pagsasao a Fijiano (ISO 639:fj); adda maysa a nasken a parametro, isu daytoy ti ganganaet a pagsasao ti termino wenno insasao.
Daytoy ket kadawyan a maikabkabil kalpasan ti Ilokano a pannakaipatarus ti ganganaet a termino wenno insasao, ken aglaon ti ganganaet a termino wenno insasao.
Ti parametro ti
|links=no wenno
|link=no ket mangpawil ti pannakaisilpo ti nagan ti pagsasao.
Ti parametro ti
|lit= ket mangpakabael a makaited ti literal a pannakaipatarus.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Urnosen
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (
{{Lang-de|Thüringen}}).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (
{{Lang-de|Die Seefahrer von Catan}}) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (
{{Lang-de|Albrecht der Bär|links=no}})
Pagbanagan a teksto
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (Aleman: Thüringen).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (Aleman: Die Seefahrer von Catan) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (Aleman: Albrecht der Bär)
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{Lang}}
- {{Ikono ti pagsasao}}
- {{fj ikono}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Kanal Suez
Ti Kanal Suez (Arabiko: قناة السويس Qanāt al-Sūwais), naamammuan pay babaen ti sabali a nagan ti "'Ti Kalsada idiay India", ket maysa nga artipisial a lessaad ti baybay a danum a pagdalanan idiay Ehipto, a mangikapet ti Baybay Mediteraneo ken ti Baybay Nalabbasit. Daytoy ket nalukatan idi Nobiembre 1869 kalpasan ti 10 a tawtawen a panagipatakder, daytoy ket mangpalubos a pagluganan babaen ti danum idiay baetan ti Europa ken Asia nga awan ti panagdaliasat ti lawlaw ti Aprika. Ti akin-amianan a sangladan ket ti Puerto Said ken ti akin-abagatan a sangladan ket ti Puerto Tawfiq idiay siudad ti Suez. Ti Ismailia ket naisanglad idiay laud nga igidna, iti 3 km (1.9 mi) nga amianan ti tengnga a puntos.[1]
Idi immuna naipatakder, ti kanal idi ket 164 km (102 mi) ti kaatiddogna ken 8 m (26 ft) ti kaadalemna. Kalpasan kadagiti adu a panagpadpadakkel, ti kanal ket 193.30 km (120.11 mi) a katiddogen, 24 m (79 ft) a kaadalem ken 205 metro (673 ft) iti kalawa manipud idi 2010.[2] Daytoy ket buklen ti akin-amianan a sumrekan a kana iti 22 km wenno 14 mi, ti kanbal ket 162.25 km wenno 100.82 mi ken ti akin-abagatan a sumrekan a kanal ti 9 km wenno 5.6 mi.[3]
Ti kanal ket maymaysa a dalan nga adda dagiti paglabsan a luglugar idiay "Ballah a Paglabsan" ken ti Danaw Nalatak a Napait.[4] Daytoy ket aglaon dagiti kandado; ti danum ti baybaya= ket nawaya nga agayus iti uneg ti kanal. Iti sapasap, ti kanal iti amianan ti Napait a Dandanaw ket agpaamianan nga agayus iti panaglalam-ek ken abagatan iti kalgaw. Ti ayus ti abagatan ti dandanaw ket agbalbaliw iti ugot idiay Suez.[5]
Ti kanal ket tagikua ket tinartarapato babaen ti Turay ti Kanal Suez[6] (SCA) ti Ehipto. Babaen ti sangalubongan a tulagan, daytoy ket mabalin a mausar "iti panawen ti gubat ken iti panawen ti kappia, babaen ti amin a barko ti komersio wenno ti gubat, nga awan ti panakailasin ti wagayway."[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "pagsurotan ti Kanal Suez". Marine Services Co. Naala idi 2 Abril 2010.
- ^ "Dagiti Panakaidasig ti Kanal". Turay ti Kanal Suez. 2010. Naala idi 2 Abril 2010.
- ^ "Dagiti Pannakaidasig ti Kanal".
- ^ Turay ti Kanal Suez
- ^ The Red Sea Pilot. Imray Laurie Norie & Wilson. 1995. p. 266.
- ^ "Website ti Turay ti Kanal Suez".
- ^ Taripnong ti Konstantinopla ti Kanal Suez ti 2 Marso 1888 ket naipakpakat pay laeng ken natartaripato iti Nasionalisasion a Tignay Nasser.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Britannica (2007) "Kanal Suez", iti: Ti baro nga Encyclopædia Britannica, maiak-15 nga ed., 28, Chicago, Ill. ; Londres : Encyclopædia Britannica, ISBN 1-59339-292-3
- Galil, B.S. ken Zenetos, A. (2002). "Ti baybay apanagbalbaliw: eksotiko idiay akin-daya a Baybay Mediteraneo", iti: Leppäkoski, E., Gollasch, S. ken Olenin, S. (eds), Agparparukama ti akuatiko a sebbangan ti Europa : pannakaiwarwaras, impakto, ken panagtaripato, Dordrecht ; Boston : Kluwer Academic, ISBN 1-4020-0837-6, p. 325–336
- Garrison, Ervan G. (1999) Ti Pakasaritaan ti inhennieria ken teknolohia : dagiti na-arte a pamay-an, maika-2 nga ed., Boca Raton, Fla. ; Londres : CRC Press, ISBN 0-8493-9810-X
- Karabell, Zachary (2003) Panagbisngay ti Disierto: Ti Panagpartuat ti Kanal Suez, Knopf, ISBN 978-0-375-40883-0
- Oster, Uwe (2006) Le fabuleux destin des inventions : le canal de Suez, TV a dokumentario a pinataud babaen ti ZDF ken inmatonana babaen ni Axel Engstfeld (Alemania)
- Sanford, Eva Matthews (1938) Ti Mediteraneo a lubong iti taga-ugma a panawen, Ronald a serye iti pakasaritaan, New York : The Ronald Press Company, 618 p.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kanal Suez iti Wikimedia Commons