text:
Batac
Ti Siudad ti Batac ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Ilocos Norte iti Filipinas.
Ti Batac ti dimmakkelan ni Ferdinand Marcos, Presidente ti Filipinas idi 1965-1986. Ti ili pay ti nakayanakan ni Gregorio Aglipay, ti nangbangon iti Iglesia Indipendiente iti Filipinas wenno Simbaan nga Aglipayano.
Dagiti baranggayUrnosen
Nabennebenneg ti Siudad ti Batac iti 43 a barbaranggay.[2]
- Aglipay (Poblacion)
- Baay
- Baligat
- Bungon
- Baoa East
- Baoa West
- Barani (Poblacion)
- Ben-agan (Poblacion)
- Bil-loca
- Biningan
- Callaguip (Poblacion)
- Camandingan
- Camguidan
- Cangrunaan (Poblacion)
- Capacuan
- Caunayan (Poblacion)
- Valdez Poblacion (Caoayan)
- Colo
- Pimentel (Cubol)
- Dariwdiw
- Acosta Poblacion (Iloilo)
- Ablan Poblacion (Labucao)
- Lacub (Poblacion)
- Mabaleng
- Magnuang
- Maipalig
- Nagbacalan
- Naguirangan
- Ricarte Poblacion (Nalasin)
- Palongpong
- Palpalicong (Poblacion)
- Parangopong
- Payao
- Quiling Norte
- Quiling Sur
- Quiom
- Rayuray
- San Julian (Poblacion)
- San Mateo
- San Pedro
- Suabit (Poblacion)
- Sumader
- Tabug
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ City of Batac | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


c: text/html

text:
Rehion ti Tabuk
Ti Tabuk (Arabiko: مِنْطَقَة تَبُوْك Minṭaqat Tabūk), mailetra pay a kas Tabouk, ket ti maysa a rehion ti Saudi Arabia, a mabirukan iti igid ti amianan-laud nga aplya ti pagilian, a sumango iti Ehipto iti ballasiw ti Baybay Nalabbasit. Daytoy ket addaan iti kalawa iti 146,072 km² ken ti populasion iti 910,030 (2017).[1] Ti kapitoliona ket ti Tabuk.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pakasaritaan ti Tabuk a rehion ket maisubli manipud pay idi 3,500 a taw-tawen. Daytoy a rehion ket nainaganan a daga iti Maydan.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tabuk a rehion (Astra) ket agipadpatulod kadagiti sabsabong a komersio ti ruar idiay Europa.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Population Characteristics surveys" (PDF). General Authority for Statistics. 2017.
- ^ "Tabouk City Profile, Saudi Arabia". The Saudi Network (iti Ingles). Naala idi 4 May 2017.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagarian (biolohia)
Iti biolohia, ti pagarian (Latin: regnum, pl. regna) ket isu ti taksonomiko a ranggo, a mabalin nga isu ti kangatuan a ranggo wenno iti kabarbaro a sistema ti tallo a dominio, ti ranggo ti baba ti dominio. Dagiti pagarian ket nabingbingay kadagiti babbabassit a grupo a tinawtawagan ti pila (iti soolohia) wenno dagiti pannakabingbingay iti botanika.
Iti agdama, dagiti libro manipud idiay Estados Unidos ket agus-usar iti sistema kadagiti innem a pagarian (Animalia, Plantae, Fungi, Protista, Archaea, ken Bakteria) bayat a ti Britaniko, Australiano ken Latin nga Amerikano a liblibro ket mabalin a mangipalawag kadagiti lima a pagarian (Animalia, Plantae, Fungi, Protoctista, ken Prokaryota wenno Monera). Adda pay dagiti kinaudi a pannakaidasig a nalawag a nanglikud iti termino a "pagarian", a nangibagbaga a dagiti tradisional a pagarian ket saan a Monopiletiko, a kas ti saan a mangbukel kadagiti amin a kaputotan iti sapasap a tinaudan.


text:
BARO a tawenen. Ket nia koma? Nia koma’t sirbi ti panaglupos ti tawen no dagiti met la DAAN a pasamak ti agtultuloy nga intay gamuluen? Kas koma isyu ti PDAF. Nalpas kadin? Adayo pay a malpas. A ti kayatna a sawen…ita a tawen, 2014….asgkakababtuog manen ti nagan a NAPOLES ti intay mabasa, mabuya ken mangeg iti sosyodad. So, kasla saan a naglupos ni 2013. Natural agsipud ta siglo ti palpasentayo sakbay nga adda bungana dagiti agtutuon nga imbestigasyon kadagiti agtutuon a kakurakutan ditoy pagilian. Ditay pay nakapangrugi. Pasig nga akusasyon pay laeng ken panagipila kano kadagiti kaso. Naulimek pay laeng iti benneg dagiti akusado. Ket no magnanton ti legal a proseso, kas tay nakunamin……agkurang ti pagbaludantayo para kadagiti nakadarum. Mariakusina….amangan ta addanto ketdi dagiti balud nga adda kadagiti EVACUATION CENTERS . Arasaas: agaramiddan a iti CONCENTRATION CAMP kas idi panawen ti gubat! Masapuldanto ngata iti RELIEF?
Hoy, talnaka man!
**********
Iti kallabes a baro a tawen…saan a nabaw-ing ti pangeddeng ni Mayor Mauricio Domogan kasta met ken ni La Trinidad Mayor Edna Tabanda panggep iti panangkontrada iti panaglako kadagiti paputok ken pailaw. Ngem nakalusot ti Tuba. Ngem saanna a kayat a sawen a dita ti nakagatangan dagiti napaputok ken nangraniag iti tangatang ditoy lokaledad. Natural nga adda dagiti naggatang kadagiti paglakuan ti paputok iti ruar. Iti report…nakurang a tallupulo ti nasugatan iti sibubukel a Kordilyera. Kayatna a sawen nga uray kasano ti mangipawil iti paputok…adu latta met dagiti sumari. Ditay ammo kadagiti masungad a panawen no kasano ti pagtungpalan ti isyu ti Firecrackers Ban. Ngamin, nainget ti singasing ti DOH a fireworks display laengen koma imbes a panagaramat kadagiti firecrackers. Umayon ditoy ti Malakanyang ket inna pay ketdin tinapik dagiti LGU ken Kongreso a sapay koma ta maipasan ti Firecrackers Ban ditoy pagilian. Abangan ang susunod na kabanata.
Pahabol: adu ngamin dagiti mahilig MAGPAPUTOK isu nga ti tapik: tapno adayo it disgrasya iti PANAGPAPUTOK….agaramat iti CONDOM! Hooyyyy! Sumablay ka na naman!
**********
Three Kings ita. Masiguromi a no kasano’t kapuskol dagiti tao kadagiti parke nangruna iti Burnham Park idi Paskua ken Baro a Tawen…kasta met laeng ita a gundaway. Ngamin daytoyen ti kaudian nga aldaw ti Christmas Holidays. Adu pay dagiti turista ti nabati ditoy lokaledad tapno inda riknaen ti lamiis ken saguday ti pul-oy Siberia nga awan kadagiti dadduma a rehiyon. Ditoyda laeng Kordillera a maimatangan ti Andap wenno nagbalay a yelo kadagiti mula gaput kinalamiis ti panawen. Adda pay dagiti bisita ti nagnaed kadagiti impatakderda a tents kadagiti parke idinto ta nakaron ti lamiisna. Kayatda kano a riknaen dayta a lamiis ta didanton marikna inton agsublidan kadagiti probinsiyada. Kadagiti nagtalek iti indiaya a linglingay ken serbisyo ti siyudad, probinsiya ken rehiyon…..yabrasami ti nabara a panagyamanmi kadakayo. Siuray ti abrasami iti inkayto manen panagsubli nangruna ket umadanin ti panangrugi ti Panagbenga 2014.
**********
Bulanen ti limmabas ngem ita pay laeng a naitanem ti nasurok ribu a bangkay iti deppaarna ti Tacloban. Inyur-urayda kano kadagiti mangbigbig a kabagyanda. Kasano kano nga adda mangbigbig no aminda nga agpapamilya ket pimmusay gapu ken ni Yolanda? Wen aya. Ala ket sapay koma ta masarakandanto pay dagiti adu pay a missing agpapan ita.
Nasuroken iti ennem a ribu dagiti pimmusay a ti kayatna a sawen…nasurok iti ennem a ribu ti naglulua a simmarabo iti Paskua ken Baro a Tawen itay nabiit. No kasanoda a pinalpas ti panaglupos ti tawen iti likud ti kalamedad a nangimameg kadakuada….isuda laengen ti makaibaga. No datayo a di sinaplit ni Yolanda ket makariknatayo iti saem…nakarkaron kadakuada. Sapay koma ta iti kabiitan a panawen, maited met laengen kadakuada ti talingenngen ken kired a bumangon ken mangabaruanan. Kas met ti intay ibabangon manipud panangsudek ti ginggined kadatayo idi 1990. Happy Three Kings appomi.
**********
Adu’t nakadlaw nga idi leleg ti Chrismas Season…adu kano kadagiti pulitikos ti narigat a suroten ti tuggotda. Hmmm..amangan ta adu dagiti imbitasyon a napananda. Wenno agsisipul dagiti programa nga isuda dagiti kangrunaan a bisita. Tradisyon daytan, apo. Natural a tay alaem a kangrunaan a bisitam ay ket tay makaited iti pagragsakan ken pagkrismasan dagiti agpasken, saan aya? Diak ammo no kasanotayo a pugsaten ti sintas daytoy a kannawidan. Kunada ngarud, naimot kano ni grasya no dika tumalliaw kadagiti agkasapulan. Tsk Tsk! Piman met dagiti nakiddit ti puonanna. Makarusan. Isu ngata nga adda dagiti agpukaw nga opisyal iti kastoy a panawen? Ahm, diak masungbatan dayta apo. Ngem adu met nga opisyales ti saan a naglangan iti opisinada uray pay ginabsuon dagiti SOLICITATIONS. Tay sangakabassit a maidiayada a pagragsakan….makaanayen nga agas ti bannogda. Kudos kadakayo a nakarikna. Ket kadagiti di nakarikna? No comment kami. He he!
**********
Adu’t nagkuna a napintas ti pakabuklan ti Rose Garden saan laeng a gapu kadagiti fountains no di ketdi ti naraniag a Christmas Village. Ita laeng a tawen a naaramid dita a disso. Agaatipil dagiti nagpapaletrato a bisita. Adda pay nangegmi a nagkuna a mayat kano no didan ikkaten dagita a dekorasyon agingga’t Panagbenga. Maikkat laeng dagiti Christmas motiff dita, mayaten kunada. Ti pannakaammomi…ikonkonsidera ti opisina ti turismo ken lokal nga ehekutibo ti nakuna a singasing. Ngem adda laeng nadlawda iti maysa kadagiti fountains dita rose garden.
Kasla napasman sa metten wenno agsakit ti SARSARIPIT a kunada. Dandani ngamin kano di AGPUGSITEN. Makabang-ar kano no MAYAT TI PUGSITNA. Pakikitayo man kano, please. Sabagay, amin a MAEPPELAN…MADI! IPUGSITMO!
**********
Ngimmato manen ti presyo dagiti petroleum products. Banag a mangitonda kano iti kilos-protesta iti daytoy a lawasna no di masebseban ti gandat ti adu a grupo. Adda kano pay gumiddan a protesta dagiti dismayado iti serbisyo ti Aquino Administration. Dayta ket ti banglesna ta amin a riper kada rugit ken siit iti kagimongan ket ibatoda aminen ken ni Pres. Noynoy. No koma ta agpapanunottayo met iti pamkuatan a tumulong iti gobyernotayo a mangresolba kadagitoy a parikut ti kagimongan…saan ngata a mas naim-imbag ngem tay tabbaawantayo ti biddut nga aramid a dika met tumulong a mangsolbar? Awan dumana daytoy iti ugalitayo a bugtabugtakentayo tay manok a kutak a kutak ta makait-itlog ngarud.
Ditay kayat ti makaringgor a kutakna. Ngem inton nakaitlog, pagiinnagawantayo met nga iluto a pamedped ti inyetlogna. Arasaas: siguro agulimek ti aglawlaw no MANGASAWAN ni P-Noy. Hmm…MAKAITLOG met ngatan? Depende a no ammona ti AGKUTAK! He he..joke lang. Happy Three Kings manen, kailian. Adios mi amor, ciao, mabalos!


text:
Probinsia ti Morobe
Ti Probinsia ti Morobe ket ti probinsia iti akin-amianan nga aplaya ti Papua Baro a Guinea. Ti probinsial a kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ket ti Lae. Sakupen ti probinsia ti 33,705 km², nga addaan iti populasion iti 674,810 (senso idi 2011), ken manipud iti pannakabingbingay ti Probinsia ti Akin-abagatan a Kabanbantayan idi Mayo 2012 daytoyen ti kaaduan ti populasion a probinsia. Daytoy ket mangiraman ti Peninsula Huon, ti Karayan Markham, ken delta, ken dgaiti teritorio ti igid ti baybay iti igid ti Golpo Huon. Ti probinsia ket addaan kadagiti siam nga administratibo a distrito, ken naisasao dagiti 101 a pagsasao, a mairaman ti Kâte ken Yabim. Kadawyan a pagsasao ti Ingles ken Tok Pisin kadagiti urbano a lugar, ken dagiti dadduma a lugar ket dagiti porma ti Aleman a Pidgin a nailalaok iti patneng a pagsasao.


text:
Subprepektura ti Sōya
Ti Subprepektura ti Sōya (宗谷総合振興局, Sōya-sōgō-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Ti populasionna ket nakarkulo iti 77,500 manipud idi Hulio 31, 2004 ket ti kalawana ket 4,050.84 kuadrado kilometro (1,564.04 sq mi). Daytoy ti akin-amianan unay a subprepektura ti Hapon.
Ti Eropuerto ti Wakkanai ket mabirukan idiay Wakkanai. Ti Eropuerto ti Rishiri ket mabirukan idiay Rishirifuji, Distrito ti Rishiri.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wakkanai (kapitolio)
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Distrito ti Esashi
- Distrito ti Rebun
- Distrito ti Rishiri
- Distrito ti Sōya
- Distrito ti Teshio (Sōya)
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1897: Napundar ti Subprepektura ti Sōya; Dagiti Distrito ti Sōya, Esashi, Rishiri, Rebun ket naipanda iti turayna
- 1948: Naiyakar ti Purok ti Toyotomi (itan ket ili), Distrito ti Teshio manipud iti Subprepektura ti Rumoi
- 2010: Naiyakar ti Ili ti Horonobe, Distrito ti Teshio manipud iti Subprepektura ti Rumoi
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Charles Baehni
Ni Charles Baehni (Agosto 21, 1906 – Enero 23, 1964) ket maysa idi a Suiso a botaniko a nakaaramid kadagiti nangruna a kontribusion iti sientipiko a pannakaammo iti pagobraan a botanika.[1]
BiograpiaUrnosen
Ni Propesor Charles Baehni ket nayanak idi Agosto 21, 1906 iti Hinebra, Suisa. Isu ket nagadal idiay Unibersidad ti Hinebra, ken inmatonan idi babaen ni Propesor Robert Chodat nga idi 1932 ket nagungunaan iti grado ti Doktor ti Siensia. Iti isu met laeng a tawen, naidutok isuna a kas maysa a katakunaynay iti Konserbatorio ken Botanikal a Hardin ti Siudad ti Hinebra. Idi 1934, nagadal isu idiay Botanical Garden of the Field Museum iti Chicago, ken bayat nga adda idiay Estados Unidos, nagbanbanniaga isuna kadagiti nadumaduma a parte ti pagilian ken nagurnong kadagiti adu a sukimat a maipapan iti botanika.[2]
Idi 1941, naidutok isuna a kas konserbator iti Botanikal a Hardin ti Hinebra. Isu ke nagserbi a kas Direktor iti Konserbatorio ken Botanikal a Hardin, iti Hinebra Suisa para kadagiti duapulo a tawen.[3] Isu ket nagsurat kadagiti ad-adu ngem sangagasut a sientipiko a papel ken ti kangrunaan a kinaykayatna ket ti Sapotaceae. Nagkontribusion pay isuna kadagiti bilang dagiti sabali a botanikal a pamilia a mairaman ti Ulmaceae, Lacistemaceae, ken Violaceae.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Charles Baehni, 1906–1964 – JSTOR", JSTOR, Sep., 1964. Naala idi 19 Hunio 2014.
- ^ a b "Prof. Charles Baehni", Nature Journal, Abril, 1964. Naala idi 20 Hunio 2014.
- ^ "Le Professeur Charles BAEHNI (1907–1964) | BHL-Europe" Naiyarkibo 2015-05-28 iti Wayback Machine, BHL-Europe, Ene., 1964. Naala idi 19 Hunio 2014.
- ^ IPNI. Baehni.


text:
Pakauna
Ti Perlas a Kapatgan ti nakaurnongan dagiti napili a sinurat a mangagapad kadagiti adu a napapateg a kita ti pammati ken doktrina ti Ti Simbaan ni Jesucristo dagiti Santo iti Ud-udina nga Aldaw. Insurat ni Propeta Joseph Smith dagitoy a banag ket naipablaakda kadagiti pagiwarnak ti Simbaan idi panawenna.
Ni Elder Franklin D. Richards, kameng idi ti Konseho ti Sangapulo-ket-dua ken presidente ti British Mission, ti nangurnong idi 1851 ti immuna a nakaurnongan dagiti sinurat a napauluan iti Perlas a Kapatgan. Panggep daytoy ti nalaklaka a pannakaidanon dagiti napateg nga artikulo a limitado ti sirkulasionna idi panawen ni Joseph Smith. Iti yaadu ti kameng ti Simbaan iti intero a Europa ken America nasken unay ti pannakaiwaras dagitoy a sinurat. Sapasap ti pannakaawat ti Perlas a Kapatgan a nagbalin idi agangay a maysa a libro ti nasantuan a kasuratan iti Simbaan babaen ti panangipaulog ti Umuna a Panguluen ken iti sapasap a taripnong iti Salt Lake City idi Oktubre 10, 1880.
Sumagmamano a panangbalbaliw ti naaramid iti linaonna a kas iti kasapulan ti Simbaan. Nainayon idi 1878 dagiti paset ti Libro ni Moises a saan a nainayon iti immuna nga edision. Naikkat idi 1902 ti sumagmamano a paset ti Perlas a Kapatgan a nakakopiaan dagiti sinurat a naipablaak met iti Doktrina ken Katulagan. Naaramid idi 1902 ti pannakaurnos dagiti kapitulo ken bersikulo, nga adda dagiti pangilawlawag a sinurat iti baba. Idi 1921 ti immuna a pannakaipablaak ti dua-kadasig a pinanid, nga addaan iti pagsurotan. Awanen ti naaramid a panangbalbaliw agingga idi Abril 1976, nga adda dua a banag a paltiing a nainayon. Idi 1979 naikkat dagitoy dua a banag iti Perlas a Kapatgan ket naikabil iti Doktrina ken Katulagan, a pagparanganda ita a kas benneg 137 ken 138. Sumagmamano a panangbalbaliw ti naaramid iti agdama nga edision tapno mayalubog kadagiti immun-una a dokumento.
Ti sumaganad ti ababa a pakauna ti agdama a linaonna:
-
Dagiti Napili manipud iti Libro ni Moises. Naadaw manipud iti libro ti Genesis iti Patarus ni Joseph Smith iti Biblia, nga inrugina idi Hunio 1830. (History of the Church, 1:98–101, 131–139.)
-
Ti Libro ni Abraham. Ti patarus manipud iti sumagmamano a papirus ti Egipto a nakadanon kadagiti ima ni Joseph Smith iti 1835, a naglaon kadagiti sinurat ti patriarka a ni Abraham. Nasagsaginnit a naipablaak ti patarus iti Times and Seasons manipud iti Marso 1, 1842, iti Nauvoo, Illinois. (History of the Church, 4:519–534.)
-
Joseph Smith—Mateo. Naadaw manipud iti pammaneknek ni Mateo iti Patarus ni Joseph Smith iti Biblia (kitaen ti Doktrina ken Katulagan 45:60–61 para iti nailangitan a bilin a pannakairugi iti pannakaipatarus ti Baro a Tulag).
-
Joseph Smith—Pakasaritaan. Naadaw manipud iti opisial a pammaneknek ken pakasaritaan ni Joseph Smith, nga insaganana idi 1838, ken nasagsaginnit a naipablaak iti Times and Seasons iti Nauvoo, Illinois, manipud iti Marso 15, 1842. (History of the Church, 1:1–44.)
-
Ti Pagannurotan ti Pammati ti Ti Simbaan ni Jesucristo dagiti Santo iti Ud-udina nga Aldaw. Ti pammalawag ni Joseph Smith a naipablaak iti Times and Seasons, Marso 1, 1842, a naikuyog iti ababa a pakasaritaan ti Simbaan nga ammo unay a kas Surat ni Wentworth (History of the Church, 4:535–541).


text:
Estado ti Mehiko
Ti Estado ti Mehiko (Espaniol: Estado de México, panangibalikas: [esˈtaðo ðe ˈmexiko] (dengngen)) ket maysa kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ti kaaduan ti populasion, ken ti pay kapusekan ti populasion nga estado. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 125 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Toluca de Lerdo.
Ti Estado ti Mehiko ket masansan a naipangyababa iti "Edomex" manipud iti Estado de México iti Espaniol, tapno mailasin daytoy manipud ti nagan ti napno a pagilian. Daytoy ket mabirukan idiay Abagatan-Tengnga a Mehiko. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Querétaro ken Hidalgo iti amianan, ti Morelos ken Guerrero iti abagatan, ti Michoacán iti laud, ti Tlaxcala ken Puebla iti daya, ken palikmutanna kadagiti tallo a bangir ti Siudad ti Mehiko (ti dati a Pederal a Distrito).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Estado ti Mehiko iti Wikimedia Commons
Heograpiko a datos a mainaig iti Estado ti Mehiko iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol)—Website ti Estado ti Mehiko


text:
Subprepektura ti Sorachi
Ti Subprepektura ti Sorachi (空知総合振興局, Sorachi-sōgō-shinkō-kyoku) ket ti subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Manipud idi 2004, ti nakarkulo a populasionna ket 373,736 ken ti kalawan ket 6,558.26 km².
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Distrito ti Kabato
- Distrito ti Sorachi
- Distrito ti Uryū
- Distrito ti Yūbari
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1897: Napundar ti Subprepektura ti Sorachi.
- 1899: Naiyakar ti Purok ti Furano (itan ket Ili ti Kamifurano, Ili ti Nakafurano, Siudad ti Furano, ken Ili ti Minamifurano) iti Subprepektura ti Kamikawa.
- 2010: Naiyakar ti Ili ti Horokanai manipud iti Distrito ti Uryū iti Subprepektura ti Kamikawa.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Baybay Bohai
Ti Baybay Bohai, ammo pay a kas ti Golpo Bohai, Bohai, wenno Bo Hai (渤海, lit. Babay-Bo), ket ti akin-uneg unay a golpo iti Baybay Duyaw iti aplaya ti Akin-amianan a daya ken Amianan a Tsina. Daytoy ket agarup a 78,000 km2 (30,116 sq. mi) iti kalawa ken iti kaasidegna iti Beijing, ti kapitolio ti Tsina, ket mangaramid iti daytoy ti maysa kadagiti kasingangaran a paglasatan ti baybay iti lubong
PakasaritaanUrnosen
Manipud idi maika-20 a siglo, Bohai ket masansan idi a tinawtawagan iti Golpo ti Chihli (直隸海灣 Zhílì Hǎiwān) wenno ti Golpo ti Pechihli wenno Pechili (北直隸海灣 Běizhílì Hǎiwān). Ti Zhili ken Beizhili ket historiko idi dagitoy a probinsia iti lugar a mangpalikmut ti Beijing.
HeograpiaUrnosen
Ti Baybay Bohai ket bineddengan babaen ti kawar ti Is-isla Changshan iti pagbaetan ti Liaodong ken Peninsula Shandong. Daytoy ket nagbalinen a maysa kadagiti kasingangaran a dalan kadagiti napalabas a panawen. Adda dagiti tallo a nangruna a luek iti uneg ti Baybay Bohai: ti Luek Laizhou iti abagatan, ti Luek Liaodong iti amianan, ken ti Luek Bohai iti laud. Iti akindaya unay a patingga ti Baybay Bohai, iti pagbaetan ti akin-abagatan unay a patingga ti Peninsula Liaodong ken ti akin-amianan unay a patingga ti Peninsula Shandong, ket ti Lingsat Bohai (渤海海峡). Adda met dagiti bassit a karayan a sumsumrek iti golpo a mairaman ti karayan Duyaw, Hai, Liao, ken Karayan Luan. Adda met dagiti bassit a nangruna a reserba ti lana iti asideg ti golpo, a mairaman ti Shengli Field. Dagiti nangruna a grupo ti is-isla iti golpo ket mairaman ti Is-isla Changshan (长山列岛), Isla Changxing (长兴岛), ken Isla Xizhong (西中岛). Dagiti probinsia ti Tsina nga addaan iti aplaya iti Baybay Bohai, manipud iti abagatan, nga agpakanawan ket ti Shandong, Hebei, Tianjin, ti manen Hebei, ken Liaoning.
Dagiti nangruna a puertoUrnosen
Adda dagiti lima a nangruna a puerto iti igid ti Baybay Bohai, nga adda kadagiti mapataud iti agarup a 100 a riwriw a tonelada:
- Puerto ti Yingkou (营口港)
- Puerto Qinhuangdao (秦皇岛港)
- Puerto ti Tangshan Jingtang (京唐港)
- Puerto ti Tangshan Caofeidian (曹妃甸港)
- Tianjin Port (天津港)
- Puerto ti Huanghua (黄骅港)
Ti Caofeidian ken Jingtang ket kadawyan dagitoy a matrato a kas maysa a puerto para kadagiti panggep ti estadistika. Dagiti puerto ti Dalian ken Yantai ket tradisional pay dagitoy a naikeddeng a kas parte ti ngarab ti Bohai, urayno iti nainget a panangibaga dagitoy ket mabirukan iti ruar dagiti patingga ti baybay. Ti Puerto ti Longkou ket nakaabot kadagiti 70 a riwriw tonelada iti awit idi 2013, ken manamnama a makaabot iti marka iti 100 a riwriw iti masakbayan.[1]
Dagiti nagruna a siudad iti igid ti aplaya ti Baybay BohaiUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Baybay Bohai iti Wikimedia Commons


text:
Estados Unidos iti Amerika
Nagsasabtan: 40°N 100°W / 40°N 100°W
Ti Estados Unidos iti Amerika (Ingles: United States of America), wenno kaadduan ket masao nga "Amerika" laeng, ket pagilian a pederal a naibatay ti linteg a republika, mabirukan iti tengnga ti kontinente ti Amianan nga Amerika, a naisadagan dagiti 48 a kontinental nga estado ken Washington, D.C., a kapitoliona, ket naisadagan pay a nagbaetan ti Taaw Pasipiko ken Taaw Atlantiko, nabeddengan ti Kanada iti amianan ken Méhiko iti abagatan. Ti estado iti Alaska ket adda idiay amianan a laud iti kontinente, nga addaan iti Kanada iti daya ken Rusia iti laud, iti ballasiw ti Nailet a Baybay Bering. Ti estado iti Hawaii ket maysa a purpuro idiay tennga a Pasipiko. Daytoy a pagilian ket addaan pay kadagiti territoriona idiay Pasipiko ken Karibe. Limapulo nga estado ti mangbukbukel daytoy a pagilian, saan a nairaman kadagiti dadduma a teritoriona.
Iti 3.79 kuadrado milia (9.83 riwriw km2) ken addaan iti sumurok a 312 riwriw a tattao, ti Estados Unidos ket isu ti maika-3 wenno maika-4 a kadakkelan a pagilian iti dagup a kalawa ti dagana, ken ti maika-3 a kadakkelan baben ti kalawa ti daga ken bilang dagiti umili. Daytoy ket maysa kadagiti kaaduan ti sabsabali nga etnisidad ket sabsabali a kultura a pagilian, ti nagbanagan daytoy ti kaaduan a panag-imigrasion manipud kadagiti sabsabali a pagilian.[7]Ti ekonomia ti Estados Unidos ket isu ti kadakkelan a nailian nga ekonomia iti lubong, nga addan ti nakarkulo a 2011GDP iti $15.1 trilion.
Dagiti patneng a tattao ket nagtaudda manipud kadagiti dagiti Paleo nga Indio nga asino dagitoy ket naggapuda idiay Asia a nagnaedanda iti ribribo a taw-tawen nga ti tattan ket ti kangrunaan a daga ti Estados Unidos. Daytoy a bilang dagiti umili a patneng nga Amerikano ket nalatak a nakissayan babaen kadagiti saksakit ket gubgubat kalpasan ti panagkolonia ti Europa. Ti Estados Unidos ket naibangon babaen kadagiti Sangapulo ket tallo a Kolonia a mabirukan iti Daya nga Aplaya iti Estados Unidos. Idi Hulio 4, 1776 ket nagisayasay da ti Panagyebkas ti Estados Unidos iti Panagwaywayas, a daytoy ket nagparangarang ti kinabukod a panagturay ken ti pannakaipatakder ti panagtintinnulongan a kappon. Dagiti nagsuppiat nga estado ket inabakda ti Imperio a Britaniko iti Rebolusionario a Gubat ti Amerika, daytoy ti immuna a nagballigi iti kolonia a gubat iti panagwaywayas.[8] Ti agdama a Batay-linteg ti Estados Unidos ket naampon idid Septiembre 17, 1787; ti panakatalgedan na iti sumaganad a tawen ket pinakabaelan na dagiti estado a paset iti nagkaykaysa a republika nga addaan iti napigsa a tengnga a gobierno. Ti Pateg dagiti Karbengan, ket naglaon kadagiti sangapulo a a pannakapasayaatan ti Batay-linteg nga ag-garantia kadagiti kaaduan a nakaisugud ken naikalintegan a karbengan, ket napatalgedan idi 1791.
Lumapus iti maika-19 a siglo ti Estados Unidos ket inyallatyiw na dagiti patneng a tribu, naala na ti territorio ti Louisiana manipud iti Pransia, Florida manipud iti Espania ken paset ti Pagilian nga Oregon manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian, Alta California ken New Mexico manipud iti Méhiko, ken Alaska manipud iti Russia, ken innala na ti Republika iti Texas ken ti Republika iti Hawaii. Ti suppiatan a baetan ti Abagatan nga Amerika ken ti Amianan nga Amerika iti panag-padakkel ti patakder iti pannakaadipen ken dagiti karbengan ti estado napungtoten na ti Sibil a Gubat iti panawen nga 1860. Ti panangabak ti Amianan ket napawilan na ti agnayon a panaggudua iti daytoy a pagilian ken nagbanagan ti pannakagibus ti nailintegan a panagtagabu idiay Estados Unidos. Babaen ti panawennga 1870, ti nailian nga ekonomia na ket isun ti kadakkelan iti sangalubongan.[9]Ti Kastila-Amerikano a Gubat ken Umuna a Sangalubongan a Gubat ket nagpasingked iti daytoy a pagilian ti kasasaadna a kas maysa a napigsa a militar. Rimmuar manipud iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat nga isu ti immuna a pagilian nga addaan iti nuklear nga armas ken agnanayon a kameng iti Talinaay a Konsilo Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian, ken kultural a puersa iti sangalubongan.[10]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1507, maysa nga Aleman a managararamid ti mapa nga agnagan ti Martin Waldseemüller ket nagaramid ti mapa iti lubong nga nainagananna ti Akinlaud a Hemisperio iti "Amerika" nainaganan daytoy iti maysa nag Italino a managsukisuk ken managararamid ti mapa a ni Amerigo Vespucci.[11]Ti akinsakbay kadagiti kolonia ti Britania ket inus-usar da daytoy baro a nagan ti pagilian idi 1776 a panagirangarang ti panagwaywayas, "ti nagtutunos a Panagyebkas kadagiti sangapulo ket tallo a nakkaykysa nag Estado iti Amerika".[12]Idi Nobiembre 15, 1777, ti Maikadua a Kontinental a Kongreso ket inampon na ti Dagiti Artikulo iti Konpederasion, a nangisao, "Ti Patakder iti daytoy a Konpedarasion ket isunto ti "Ti Estados Unidos iti Amerika". Ti Pranko-Amerikano a tul-tulag iti 1778 ket nag-usar ti "Estados Unidos iti Amianan nga Amerika", ngem manipud idi Hunio 11, 1778, ti "Estados Unidos iti Amerika" ket ti nausar kadagiti kuenta iti pannagsukat iti daytoy a pagilian, ken nagbalin nga opisial daytoy manipud idin.[13]
Ti nababa a porma "Estados Unidos"(United States) ket maysa pay a pagalagadan. Dagiti sabbali pay a porma ket ti "E.U." (U.S), ti "EUA" (USA), ken "Amerika". Ti pangsarsarita pay a nagan ket mairaman ti "E.U. iti A" (U.S. of A) ken, it sabsabali a lugar iti lubong, ti "States" (dagiti estado). Ti "Columbia", idi ket maysa a nasikat a nagan para iti Estados Unidos, a nainaganan kenni Christopher Columbus; apparang daytoy iti nagan a "Distrito iti Columbia".
Ti pagalagadan a panagtawag kadagiti umili iti Estados Unidos ket ka ti "Amerikano". Nupay a ti "Estados Unidos" ket isu ti opisial a panagsuppiat a termino, ti "Amerikano" ken "U.S." ket kadawyan a maus-usar a panagitudo a pangilasin ti pagilian ("Dagiti Amerikano a kapategan", "dagiti puersa ti U.S."). Ti "Amerikano" ket saan unay a maus-usar iti Ingles a mangitudo kadagiti tattao a saana naikonekta iti Estados Unidos.[14]
Ti panangisao nga "Estados Unidos" ket kasisigud idi a natrato a kas ad-adu ngem maysa a kas ti, "dagiti Estados Unidos ket"—a nairaman iti Maikasangapulo ket tallo a Panagpasayaat ti Batay-linteg ti Estados Unidos, a napasingkedan idi 1865. Daytoy ket kadaywan a nagbalin a natrato a kas maymaysa laeng a ks ti, "ti Estados Unidos ket"—kalpasan ti gibus iti Sibil a Gubat. Ti maymaysa a porma ket pagalagadan tattan; ti ad-adu ngem maysa a porma ket naibati iti idioma a "dagitoy Estados Unidos".[15]
Heograpia ken enbironmento[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kalawa ti daga iti kasigkay nga Estados Unidos ket agarup a 1,900 riwriw acre (7,700,000 km2). Ti Alaska, a nailasin manipud iti kasigkay nga Estados Unidos babaen ti Kanada, ket isu ti kadakkelan nga estado iti 365 riwriw acre (1,480,000 km2). Ti Hawaii, a sumaksakop ti maysa a purpuro idiay tengnga a Pasipiko, nga abagatan a laud ti Amianan nga Amerika, ket adda ti sumurok a 4 riwriw acre (16,000 km2).[16] Ti Estados Unidos ket isu ti maikatlo wenno maikapat a kadakkelen a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong (daga ken danum), a nairanggo daytoy iti likud ti Rusia ken Kanada ken nangatngato bassit ngem wenno ti baba ti Tsina. Ti pannakairanggo ket agdumaduma segun ti panagibilang kadagiti dua a teritorio a supsupiaten babaen ti Tsina ken India ken kasano ti panagrukod ti dagup a kadakkel ti Estados Unidos: ti panagkarkulo ket sumakop manipud iti 3,676,486 kuadrado milia (9,522,055 km2)[17] aginggana iti 3,717,813 kuadrado milia (9,629,091 km2)[18] aginggana ti 3,794,101 kuadrado milia (9,826,676 km2).[19] No mairaman laeng ti kadakkel ti daga, ti Estados Unidos ket isu ti maikatlo a likudan ti Rusia ken Tsina, ken sango bassit ti Kanada.[20]
Ti aplaya a tanap iti Atlantiko a pantar ket agpastrek kadagiti ada-dayo a dagdaga dagiti agtintinnag ti bulongna a kabakiran ken dagiti agtultulatid a turod iti Piedmont. Ti Banbantay Appalachia ket bingayenna ti dumaya a pantar manipud iti Nalatak a Danaw ken dagiti karuotan iti tenga a laud. Ti Mississippi–Karayan Missouri, ti maikapat a kaatiddogan sistema ti karayan iti lubong, ket kangrunaan nga agayos ti amianan-abagatan babaen ti pusod daytoy a pagilian. Ti nadalumpinas, nalames a tay-ak iti Nalatak a Tanap ket maibistrad iti laud, a tubngaren babaen ti rehion a kabanbantayan iti abagatan adaya. Ti Kabatbatuan a Kabanbantayan, iti lumaud nga igid iti Nlatak a Tanap, ket gumay-ay iti amianan aginggana ti abagatan iti ballasiw daytoy a pagilian, nga umababot ti kanagto a nagatngato ngem 14,000 a pié (4,300 m) idiay Colorado.Iti pay adadayo a laud ket dagiti kabatbatuan a Nalatak a labneng ken dagiti desierto a kas ti Chihuahua ken Mojave. Ti Sierra Nevada ken Cascade a kabanbantayan ket umasideg ti aplaya ti Pasipiko. Nga iti 20,320 pié (6,194 m), ti Bantay McKinley ti Alaska ket isu ti katayagan a tuktok iti pagilian ken ti Amianan nga Amerika. Dagiti aktibo a bulkan ket kadaywan kadagiti Alehandro ti Alaska ken Is-isla ti Aleutia, ken ti Hawaii ket buklen dagiti isla ti bulkan. Ti nalatak a bulkan a pinasirokan ti Nailian a Parke ti Yellowstone idiay Rockies ket daytoy ti kadagkelan a langa ti bulkan iti kontinente.[21]
Ti Estados Unidos, nga adda ti nawatiwat a kadakkelna ken ti nadumaduma a heograpiko, ket mangiraman kadagiti adu a kita ti klima. Ti daya iti maika-100 a meridiano, ti klima ket sumakop manipud iti nadag-eg a kontinental iti amianan aginggana ti nadam-eg a subtropikal iti abagatan. Ti akin-abagatan nga ungto iti Florida ket tropikal, ken kasta met ti Hawaii. Ti Nalatak a Tanap a laud ti maika-100 a meridiano ket namaga bassit. Kaaduan kadagiti Lumaud a kabanbantayan ken alpino. Ti klima ti Nalatak a Labneng ket namaga,ti desierto idiay Abagatn a luad, ti Mediteraneo idiay aplaya ti California, ken naintaawan idiay aplaya ti Oregon ken Washington ken abagatan nga Alaska. Kaaduan ti Alaska ket subartiko wenno polar. Ti nakaro a tiempo ket kadaywan kadagiti naibeddeng nga estado iti Golpo ti Mehiko ken daytoy ket kanayon a makasansanay kadagiti alawig, ken kaaduan kadagiti alipugpog iti lubong ket rumsua iti uneg iti daytoy a pagilian, a nagnangruna idiay Bettang ti alipuglog ti Tengnga a laud.[22]
Ti ekolohia ti Estados Unidos ket naikapnunotan a "megadibersio": agarup a 17,000 a sebbangan dagiti vascular a mulmula oket rumsua iti kasigkay nga Estados Unidos ken Alaska, ken sumurok a 1,800 a sebbangan dagiti agsabsabong a mula ket mabirukan idiay Hawaii, ken bassit kadagitoy ti rumsua idiay kangrunaan a daga.[23] Ti Estados Unidos ket pagtaengan kadagiti ad-adu ngem 400 a sebbangan ti mamalia, 750 billit, ken 500 reptilia ken ampibio.[24] Agarup a 91,000 a sebbangan ti insekto ket nainagananen.[25] Ti Tignay ti Nadangran a Sebbangan iti 1973 ket mangsalaknib kadagiti naipangta ken nadangran a sebbangan ken dagiti pagtaenganda, a dagitoy ket palpaliiwen ti Serbiso ti Ikan ken Kaatapan ti Estados Unidos. Adda dagiti sangapulo ket walo a nailian aparke ken ginasot kadagiti sabali pay a tinartarapato ti pederal a parke, kabakiran, ken langalang a luglugar.[26] No mairaman amin dagitoy, ti gobierno ket agtagikua iti 28.8% iti kadakkel a lugar ti pagilian.[27] Kaaduan kadagitoy ket nasalakniban, ngem adda dagiti naipaupa para iti panagkulukol ti lana, panagmina, panagtarikayo, wenno panagrantso ti baka; Ti 2.4% ket maus-usar para kadagiti militar a kapanggepan.[27]
Politiko a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos ket maysa a pederal a kappon kadagiti limapulo nga estdo. Dagiti kasisigud a sangapulo ket tallo nga estado ket dagiti simmaruno kadagiti sangapulo ket tallo a kolonia a nagrebelde iti Britaniko a panagturay. Iti nasapa a pakasaritaan iti daytoy a pagilian, adda dagiti tallo a baro nga estado a naurnong iti teritorio a naisina para kadagiti panagtunton kadagiti addan nga estado: ti Kentucky manipud iti Virginia; Tennessee manipud iti North Carolina; ken Maine manipud iti Massachusetts. Kaaduan kadagiti dadduma nga estado ket naukiran manipud kadagiti teritorio a naala babaen ti gubat wenno panaggatang babaen ti gobierno ti Estados Unidos. Maysa kadagiti malaksid nga agasmang ket buklen ti Vermont, Texas, ken Hawaii: tunggal maysa kadagitoy ket nawaya a republika sakbayda a timmipon iti kappon. Idi panawen ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ti West Virginia ket nakisina manipud iti Virginia. Ti kabaroan nga estado ti Hawaii ket nakagun-od ti panagestado idi Agosto 21, 1959.[28] Dagti estado ket awananda ti karnegan a sumina manipud iti kappon.
Dagiti estado ket buklen ti nawatiwat a masa ti daga ti Estados Unidos; dagiti sabali pay a dua a lugar a naipanunotan nga importante a paset iti daytoy a pagilian ket dagiti Distrito iti Columbia, ti pederal a distrito nga adda ditoy ti pakabirukan ti kapitolio ti Washington; ken ti Palmyra Atol, a daytoy ket awan dagiti agtaeng ngem nainkorporado a teritorio idiay taaw Pasipiko. Ti Estados Unidos ket agtagikua pay kadagiti nagruna a teritorio ti ballasiw-taaw: ti Puerto Rico ken ti Is-isla ti Birhen ti Estados Unidos idiay Karibe; ken Amerikano a Samoa, Guam, ken ti Akin-amianan nga Is-isla ti Mariana idiay Pasipiko.[29] Dagiti naipasngay kadagiti nangruna a teritorio (malaksid ti Amerikano a Samoa) ket agtagikuada ti pannakaumili iti Estados Unidos.[30] Dagiti umili ti Amerika nga agtaeng kadagitoy a teritorio ket adda dagiti karbengan ken responsibilidad a kapadpada dagiti umili nga agteng kadagiti estado; nupay kasta, isuda ket malaksid kadagiti pederal a panagbuis ti matgedan, saan a makabutos para iti presidente, ken adda laeng ti saan a makabutos a pannakabagi iti Kongreso ti Estados Unidos.[31]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Patneng nga Amerikano ken Europeano a pagtaengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti patneng a tatto iti kangrunaan a daga ti Estados Unidos, a mairanan dagiti patneng ti Alaska, ket naipammati a dagitoy ket immakar manipud iti Asia, a nagrugi ti nagbaetan ti 40,000 ken 12,000 a tawtawen.[32] Adda dagiti, a kas dagiti sakbay ti Columbia a kultura ti Mississippi, ket nakaparang-ay dagitoy ti masakbayan nga agrikultura, grande nga arkitektura, ken estado a lessaad ti kagimongan. Kalpasan ti panagrugi a panagtalinaed dagiti Europeano ti Kaamerikaan, adu dagiti riwriw a patneng a tattao ti Kaamerikaan ket natay manipud kadagiti peste a kas ti burtong.[33]
Idi 1492, ti Henobes nga ekplorador a ni Christopher Columbus, nga adda ti kontrata ti balangat ti Kastila, ket nakaabut kadagiti adu nga is-isla ti Karibe, a makaaramid daytoy ti immuna a panaginnasideg kadagiti patneng a tattao. Idi April 2, 1513, ti maysa aKastila a kongkistador a ni Juan Ponce de León ket simmanglad ti tinawtawaganna a ti "La Florida"—ti immuna a nadokumentuan a isasangpet ti agbalinton a ti kangrunaan nga adda iti Estados Unidos. Dagiti natalinaedan ti Kastila a rehion ket sinaruno babaen dagiti tatta nga aldawen a abagatan a laud ti Estados Unidos a nakaawis kadagiti rinibo manipud iti Mehiko. Dagiti Pranses nga agkomkomersio ti nalamuyot a dutdot ket nangibangonda kadagiti baro a pagpuestuan ti Baro a Pransia ti lawlaw ti Nalatak a Danaw; Ti Pransia ket timmunton kadagiti kaaduan a kaunegan ti Amianan nga Amerika, aginggana idiay Golpo iti Mehiko. Dagiti immuna a nagballigi a nagtalinaedan dagiti Ingles ket dagiti Kolonia iti Virginia idiay Jamestown idi 1607 ken ti Plymouth a Kolonia dagiti Peregrino idi 1620. Ti 1628 a panagdokumento babaen ti linteg ti Luek ti Massachusetts a Kolonia ket nagbanagan kadagiti adu nga allon ti panagakar; babaen idi 1634, ti New England ket pagtaenganen babaen dagiti 10,000 a kaadu dagiti Puritano. Ti nagbaetan ti naladaw a panawen ti 1610 ken ti Amerikano a Rebolusion, agarup a 50,000 a naibalbalud ket naipan kadagiti Amerikano a kolonia ti Britania. Iti rugi ti 1614, dagiti Danes ket tinalinaedanda ti baba ti Karayan Hudson, a mairaman ti Baro nga Amsterdam idiay Isla ti Manhattan.
Idi 1674, dagiti Danes ket insinada dagiti teritorioda nga Amerikano iti Inglatera; ti probinsia iti Baro nga Olanda ket pinanaganan idi ti New York. Adu kadagiti baro nga imigrante, nangnangruna ti Abagatan, ket nakontrato nga agserserbi a dagitoy ket dua a pagkatlo kadagiti amin nga imigrante ti Virginia ti nagbaetan ti 1630 ken 1680.[34] Babaen idi buelta ti maika-18 a siglo, dagiti Aprikano a tagabu ket nagbalbalinen a ti kangrunaan a taudan iti napiansaan a panagtrabaho. Iti 1729 a panagbingbingay dagiti Carolina ken ti 1732 a panagkolonia iti Georgia, dagiti sangapulo ket tallo a kolonia ti Britaniko a dagitoy ket ti nagbalin nga Estados Unidos ket napabangonda. Amin dagitoy ket adda ti lokal a gobierno a mabalin ti agbutos para kadagiti kaaduana anawaya a tao, ti panagpaadu to panaruknoy iti taga-ugma a karbengan dagiti Ingles a tao ken ti maysa a kapanunutan iti bukod a panagturay ket nagparugso ti panagsuporta ti republikanismo. Amin dagitoy ket nanglegado ti komersio ti Aprikano a tagabo. Ti kaadu ti gatad dagiti naipasngay, nababa agatad ti pnakatay, ken ti agtaltalinaed nga imigrasion, ti populasion ti kolonia ket napardas a dimakkel. Ti tignay a Kristiano a panagpabaro iti panawen ti 1730 ken 1740s a naamammoan a kas ti Nalatak a Panagriing ket nagsungrod ti panagayat iti relihion ken relihioso a panagwaya. Iti Pranses ken Indiano a Gubat, dagiti puersa ti Britaniko ket tiniliwda ti Kanada manipud kadagiti Pranses, ngem ti prankopono a populasion ket nabati a naisina babaen ti politiko manipud kadagiti akin-abagatan a kolonia. No saan a mairaman dagiti Patmeng nga Amerikano (nadayeg nga ammo kas dagiti "Ameriko nga Indiano"), a dagitoy ket naipatpatalaw, dagita a sangapulo ket tallo a kolonia ket adda idi ti populasion iti2.6 a riwriw idi 1770, agarup a maysa a pagkatlo iti Britania; gangani maysa iti lima nga Amerikano ket dagiti nangisit a tagabu.[35] Ngen ngem suheto ti Britaniko a panagbuisn, dagiti kolonia nga Amerikano ket awananda ti pannakabagi iti Parlamento iti Gran Britania.
Gobierno ken dagiti politiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos ket isu ti kadaanan a sibibiag a pederasion iti lubong. Daytoy ket maysa a batay-linteg a republika ken representatibo a demokrasia, "a ti pangturay ti kaaduan ket timnemplado babaen ti karbengan dagiti minoridad a sinalakniban babaen ti linteg".[36] Ti gobierno ket timtimbengan babaen ti sistema a panagkita ken gantingan nga inpalpalawagan babaen ti Batay-linteg nti Estados unidos, a daytoy ket agserbi a kas ti kangatuan a legado a dokumento iti daytoy a pagilian.[37] Iti Amerikano a pederalista a sistema, dagiti umili ket kadawyan a suheto dagiti tallo nga lessaaad iti gobierno, pederal, estado, ken lokal; dagiti rebbeng ti lokal a gobierno ket kadawyan a a biningbingay ti nagbaetan ti kondado ken ti munisipio a gobierno. Iti gangani amin a kaso, dagiti ehekutibo ken lehislatibo nga opisial ket mabutosan babaen ti maysa nga ad-adu ngem maysa a panagbubutos dagiti umili babaen dagiti distrito. Awan ti maibagay a pannakabagi iti lessaad a pederal, ken wan unay kadagiti nababbaba a lessaad.
Ti pederal a gobierno ket buklen dagiti tallo a sangsanga:
- Lehislatibo: Ti dua a kamara a Kongreso, a buklen ti Senado ken ti Kamara dagiti Pannakabagi, nga agaramid kadagiti pederal a linteg, agdeklara tigubat, agpasingked kadagiti tulag, adda ti bileg iti supot, ken adda ti bileg iti panagidarum, a babaen daytoy ket makaikkat kadagiti agtugtugaw a kameng iti gobierno.
- Ehekutibo: Ti presidente ket isu ti agbilbilin a daulo iti milisia, mabalin nga agbeto lehislatibo a bilbilin sakbay nga agbalinda a linteg, ken mangidutok kadagiti kameng iti Gabinete (suheto ti panagpasingked ti Senado) kendagiti nadumaduma pay nga opisial, nga agtaripato ken mangipatungpal kadagiti pederal a linteg ken annuroten.
- Ukom: Ti Kangatuan a Korte ken dagiti nababbaba a korte ti pederal, a dagiti huesna ket naidutokan babaen ti presidente a pasingkedan ti Senado, ket ibuksilanna dagiti linteg ken ibaliktadna dagiti mabirukanna a a saan naibatay ti batay-linteg.
Ti Kamara dagiti Pannakabagi ket addaanda kadagiti 435 nga agbutbutos a kamkamemng, ti tunggal maysa ket agreprepresenta ti maysa a kongresional a distrito para iti dua a tawen a panagturay. Dagiti tugaw ti kamara ket dagiti pannakabingay kadagiti estado babaen ti populasion iti tunggal sangapulo a tawen. A kas ti 2000 a senso, pito kadagiti estado ket addaanda ti kabassitan a maysa a panankabagi, bayat a ti California, ti kaaduan ti populasion nga estado, ket addan ti limapulo ket tallo. Ti Senado ket addaan dagiti 100 a kameng nga titunggal maysa nga estado ket addaan iti dua a senador, a nabutosan iti sapasap iti innem a tawen a panagturay; maysa apgkatlo kadagiti tugaw ti Senado ket agbalin a mabutosan iti tunggal maysa a sabali a tawen. Ti presidente ket agserbi ti uppat a tawen a panagturay ken saa amabalin a mabutosan iti ad-adu ngen dua. Ti presidente ket saan a mabutosan ti dagus a panagbutos, ngem babaen ti saan a dagus elektoral a kolehio a sistema a dagiti mangikeddeng a butos ket mabingbingay kadagiti estado ken ti Distrito iti Columbia. Ti Kangatuan a Korte, nga indauloan babaen ti Pangulo a Hustisia iti Estados Unidos, ket addaan iti siam a kameng, nga asserbi iti amin a panawen ti panagbiagda.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kadakkelan a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan iti kangrunaan a siudsiudad iti Estados Unidos, mainayon ti tallo a kadakkelan ti pagilian ken lubong: Ciudad ti New York, Los Angeles, ken Chicago. Ti sumagand ket ti tabla dagiti duapulo a kadakkelan a siudad iti Estados Unidos, maibatay iti senso idi 2004:
Kataoan[urnosen | urnosen ti taudan]
Puli[urnosen | urnosen ti taudan]
Relehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Mapattapatta nga 85 porsiento dagiti Amerikano ket maibilang a Kristiano iti nadumaduma nga klase. Ti mabatbati nga kinse porsiento ket aggapu kadagiti Kinahudio, Islam, Budismo, ken kadagiti awan relihionna.
Kuna ti 2004 nga Gallup poll, kas 44 porsiento dagiti Amerikano ket minagsimba uray maminsan laeng iti lawas. Daytoy ket kadkadaywan kadagiti agnaed ti makuna nga "bible belt" iti umabagatan ken agpatengnga nga es-estado iti E.U.A. Dagiti Baptista ket kadakkelan nga grupo idiay abagatan, santo dagiti Metodista. Dagiti Romano Katoliko ket kaaduan idiay amianan-daya.
Pinagilaksid ti Relihion dagiti Nataengan nga Tattao iti Estados Unidos: 1990 ken 2001 [1] Naiyarkibo 2007-03-20 iti Wayback Machine
Amin nga porsiento ket nai-adjust kadagiti tattao nga saan manginagan iti relihionna, manipud 2.3% idi 1990 ket 5.4% idi 2001
Pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti ofisial a pagsasao iti Estados Unidos nga ikalintegan ti gobierno a pederal. Maipagarup laeng nga Ingles wenno Ingles ti Amerika ti umuna wenno agmaymaysa a pagsasao ti kaaduan a katatao iti pagilian. Isu ti maar-aramat a pagsasao ti gobierno, korte, eskuelaan, midia, ken dadduma pay.
Duapulo ket pito (27) nga estado ket nagpataud iti Ingles kas opisial a lengguaheda, ngem tallo kaniada ti naginagan iti maikadua nga opisial nga pagsasaoda — Hawaii, Louisiana, ken Baro a Mexico, masurot ti Hawayano, Pranses, ken Espaniol ti napili.
Ti Espaniol ket kadakkelan a minoridad a pagsasao, aggapu gamin kadagiti managbaniaga iti Latin nga Amerika ken iti pakasaritaan a dakkel a paset ti Amerika idi, kas agpaabagatan ken agpalaud, ta isuda idi ket bagi ti Mehiko (a nagbagi ti Espania). Sa maysa pay, Espaniol iti umuna nga pagsasao ti Puerto Rico, teritorio ti Estados Unidos.
Ti kangrunaan a pagsasao nga insenial ket Senial a Pagsasao ti Estados Unidos (ASL).
Manipud idi 2004, adda ag-336 nga lengguahe iti Estados Unidos, 176 kaniada ket patneng nga pagsasao iti Amerika, idiay pagsasao dagiti Patneng nga Amerikano.
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "U.S. POPClock Projection". U.S. Census Bureau. automatiko a mapabaro ti karkulo.
- ^ a b c d "Estados Unidos". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-10-09.
- ^ "OECD Income Distribution Database: Gini, poverty, income, Methods and Concepts". Organisation for Economic Co-operation and Development.
- ^ "Global inequality: How the U.S. compares". Pew Research.
- ^ "Income Distribution and Poverty : by country – INEQUALITY". OECD. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-04-02. Naala idi 2015-06-25.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi Hulio 27, 2014.
- ^ Adams, J. Q., ken Pearlie Strother-Adams (2001). Dealing with Diversity. Chicago: Kendall/Hunt. ISBN 0-7872-8145-X.
- ^ Dull, Jonathan R. (2003). "Diplomasia iti Rebolusion, aginggana ti 1783", p. 352, chap. iti Ti Kadua ti Amerikano a Rebolusion, ed. Jack P. Greene and J. R. Pole. Maiden, Mass.: Blackwell, pp. 352–361. ISBN 1-4051-1674-9.
- ^ Maddison, Angus (2006). "Pakasaritaan dagiti Estadistika para iti Ekonomia ti Lubong". The Groningen Growth and Development Centre, Economics Department of the University of Groningen. Naala idi 2008-11-06.
- ^ Cohen, Eliot A. (Hulio 2004). "History and the Hyperpower". Foreign Affairs. Naala idi 2006-07-14. "Bariweswes ti Pagilian: Estados Unidos iti Amerika". BBC News. 2008-04-22. Naala idi 2008-05-18.
- ^ "Dagiti kartograpo ket inkabilda ti 'Amerika' iti Mapa idi napalabas a 500 a tawtawen". USA Today. 2007-04-24. Naala idi 2008-11-30.
- ^ "Ti Dokumento ti Linteg ti Wayawaya". Nailian nga Arkibo. Naala idi 2007-06-20.
- ^ McClure, James (2008-06-12). "Pangyuna: Ti Suppiat nga 'Umuna a Kapitolio'". YDR.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-07-25. Naala idi 2010-07-26.
- ^ Wilson, Kenneth G. (1993). Ti Columbia a Pagsurotan ti Amerikano nga Ingles. New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan, pp. 27–28. ISBN 0-231-06989-8.
- ^ Zimmer, Benjamin (Nobiembre 24, 2005). "Ti Biag Kadagitoy, Uh, Daytoy Estados Unidos". Unibersidad ti Pennsylvania—Listaan ti Pagsasao. Naala idi Pebrero 22, 2008.
- ^ Lubowski, Ruben; Vesterby, Marlow; Bucholtz, Shawn (Hulio 21, 2006). "AREI a Kapitulo 1.1: Panagusar ti Daga". Serbisio ti Panagsukisok ti Ekonomia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-08-08. Naala idi Marso 9, 2009.
- ^ "Estados Unidos". Encyclopædia Britannica. Naala idi Marso 25, 2008.
- ^ "Populasion babaen ti sekso, Gatad ti Panagdakkel ti Populasion, Kalawa ti Rabaw ken Densidad" (PDF). Demographic Yearbook 2005. Dibision dagiti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Marso 25, 2008.
- ^ "Estados Unidos". The World Factbook. CIA. Septiembre 30, 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-26. Naala idi Enero 5, 2010.
- ^ "World Factbook: Tabla a Pagiparisan ti Kalawa ti Pagilian". Yahoo Edukasion. Naala idi Pebrero 28, 2007.
- ^ O'Hanlon, Larry. "Nalatak a Bulkan: Ania ti adda ti sirok ti Yellowstone?". Discovery Channel. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-05-25. Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ Perkins, Sid (Mayo 11, 2002). "Bettang ti alipugpug, USA". Siensia a Damdamag. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-07-01. Naala idi Septiembre 20, 2006.
- ^ Morin, Nancy. "Dagiti vascular a Mulmula iti Estados Unidos" (PDF). Mulmula. Serbiso ti Nailian a Biolohiko. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2013-07-24. Naala idi Oktubre 27, 2008.
- ^ "Sangalubongan a Kamudingan dagiti Napilia Patneng a Mula ken Sebbangan ti Ayup iti Estados Unidos". Grupo ti SDI. Pebrero 9, 2001. Naala idi Enero 20, 2009.
- ^ "Dagiti Bilang ti Insekto (Dagiti Sebbangan ken Agmaymaysa)". Instituto ti Smithsonia. Naala idi Enero 20, 2009.
- ^ "Ti Nailaian a Serbisio ti Parke ket Nagirangarang ti Panakainayon ti Dua a Baro a Unit" (Press release). Nailian aSerbisio ti Parke. Pebrero 28, 2006. Naala idi Hunio 13, 2006.
- ^ a b "Pederal a Daga ken dagiti Patakder a Panagtagikua" (PDF). Komite ti Republikano a Panagadal. Mayo 19, 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2009-03-09. Naala idi Marso 9, 2009.
- ^ Borreca, Richard (Oktubre 18, 1999). "'Ti Pagtungpalan idi ket Demokrasia para iti Amin". Honolulu Star-Bulletin. Naala idi Pebrero 11, 2012.
- ^ Kitaen ti 8 U.S.C. § 1101(a)(36) ken 8 U.S.C. § 1101(a)(38) Pederal a Kodigo ti Estados Unidos, Tignay ti Imigrasion ken Pannakiilian. 8 U.S.C. § 1101a
- ^ "Panagbutos ti Presidente idiay Estados Unidos: Maysa a Pangyuna (Panid 7)" (PDF). Serbiso ti Kongresional a Panagsukisok ti Estados Unidos. Abril 17, 2000. Naala idi Enero 18, 2010.
- ^ Raskin, James B. (2003). Pangsuppiat ti Demokrasia: Ti Kangatuan a Korte Vs. ti Amerikano a Tattao. Londres ken Nueva York: Routledge, pp. 36–38. ISBN 0-415-93439-7.
- ^ "Dagiti Tattao ti Kaamerikaan". Intituto ti Smithsonian, Nailian a l Museo iti Masna a Pakasaritaan. Hunio 2004. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-11-28. Naala idi Hunio 19, 2007.
- ^ Meltzer, D.J. (1992). "Kasano a Pinasakit ni Columbus ti Baro a Lubong: No Apay a dagiti Patneng nga Amerikano ket Madanarda kadagiti Sakit nga insangpet dagiti Europeano a Nagtalinaed?". Baro a Sientista: 38.
- ^ Russell, David Lee (2005). Ti Amerikano a Rebolusion kadagidiay Akin-abagatan a Kolonia. Jefferson, N.C., ken Londres: McFarland, p. 12. ISBN 0-7864-0783-2.
- ^ Blackburn, Robin (1998). Ti Panagaramid ti Baro a Lubong ti Panagtagabu: Manipud ti Barok aginggana ti Moderno, 1492–1800. Londre ken Nueva York: Verso, p. 460. ISBN 1-85984-195-3.
- ^ Scheb, John M., ken John M. Scheb II (2002). Pangyuna ti Amerikano a Sistema ti Legado. Florence, KY: Delmar, p. 6. ISBN 0-7668-2759-3.
- ^ Killian, Johnny H. "Batay-linteg iti Estados Unidos". Ti Opisina iti Sekretario iti Senado. Ti Opisina iti Sekretario iti Senado. Naala idi Pebrero 11, 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Estados Unidos iti Wikimedia Commons
- Opisial a Web Portal ti Gobierno ti Estados Unidos Pangirugian a mapan kadagiti sitio ti gobierno
- Kamara Opisial a sitio ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos
- Senado Opisial a sitio ti Senado ti Estados Unidos
- White House Opisial a sitio ti Presidente ti Estados Unidos


text:
Bise Presidente ti Estados Unidos
Ti Bise Presidente ti Estados Unidos ket isu ti maikadua a kangatuan nga opisina ti publiko a pinartuat babaen ti Batay-linteg ti Estados Unidos.[1] Ti Bise Presidente, a kaduana ti Presidente iti Estados Unidos, ket saan a dagus a binutosan babaen ti tattao babaen ti Elektoral a Kolehio opisina iti uppat a tawen a termino.[2] Ti Bise Presidente ket ket isu ti umuna a iti linia a panagsasaruno ti presidente, ken agbalinto a Presidente iti pannakagteng ti ipupusay, panagikkat, wenno pannakaikkat ti Presidente.[3]
Babaen ti Batay-linteg ti Estados Unidos, ti Bise Presidente ket isu ti Presidente ti Senado ti Estados Unidos.[4]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Goldstein, Joel K. (1982). Ti Moderno a Bise Presidente ti Amerikano. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-02208-9.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bise Presidente iti Estados Unidos iti Wikimedia Commons


text:
Golpo Panay
Ti Golpo Panay ket ti maysa a pagpaatiddog ti Baybay Sulu, a gumay-at iti pagbaetan dagiti isla ti Panay ken Negros iti Filipinas. Ti golpo ket aglaon iti isla-probinsia tiGuimaras ken gumay-at iti Luek Santa Anna iti pagbaetan ti Panay ken Guimaras ken mapan iti Lingsat Guimaras, iti pagbaetan ti Guimaras ken Negros. Ikapet ti Lingsat Guimaras iti Golpo Panay iti kaunegan ti Baybay Bisayano.
Ti Puerto ti Iloilo ket isu ti masingangar a puerto iti golpo, a maysa nangruna a dalan nga inus-usar dagiti barko nga aglaylayag kadagiti lugar a pagbaetan ti Siudad ti Iloilo, Siudad ti Bacolod, ken Zamboanga iti ad-adayo nga abagatan.
Ti Panagsanglad iti Panay idi lasud ti Gubat ti Sanngalubongan II ket napasamak manipud iti Golpo Panay.


text:
Agosto 12
Ti Agosto 12 ti maika-224 nga aldaw ti tawen (maika-225 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 141 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1984 – Marian Rivera, artista iti GMA Network, Siudad ti Quezon
- 1975 – Casey Affleck, Amerikano nga aktor ken direktor ti pelikula
PimmusayUrnosen
- 1944 – Jose Garvida Flores, Filipino a mannurat (naipasngay 1900)
- 1955 – Thomas Mann, mannurat nga Aleman, nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1875)
- 1982 – Henry Fonda, Amerikano nga aktor (naipasngay 1905)
- 2000 – Loretta Young, Amerikana nga aktres (naipasngay 1913)


text:
Benjamin Harrison
Ni Benjamin Harrison (Agosto 20, 1833 – Marso 13, 1901) ket isu idi ti Maika-23 a Presidente iti Estados Unidos (1889–1893). Ni Harrison, ket apoko a lalaki ni Presidente William Henry Harrison, ket naipasngay idiay North Bend, Ohio, ken immalis idiay Indianapolis, Indiana, ti tawen a 21, a dimteng a nagbalin a nadayeg a politiko idiay. Idi panawen ti Sibil a Gubat ti Amerikano, isu ket nagserbi idi ti Kappon a kas maysa a Brigada Heneral iti XX a Kuerpo ti Buyot iti Cumberland. Kalpasan ti gubat isu ket napaay a timmaray para iti panakagobernador ti Indiana, ken idi kalpasan daytoy isu ket nabutosan idiay Senado ti Estados Unidos babaen ti lehislatura ti Indiana .
Ni Harrison, maysa a Republikano, ket nabutosan idi ti panakapresidente iti 1888, nga inabakna ti Demokratiko nga agdama a ni Grover Cleveland. Ti administrasionna ket kaaduan a nailaglagipan para iti ekonomiko a lehislasion, a mairaman ti McKinley a Taripa ken ti Sherman a Kontra ti panagtalek a Tignay, ken para iti tinawena panagbusbos ti pederal nga immuna a nakaabot ti maysa a bilion a doliar. Dagiti DEmokrata ket rinautda ti "Bilion a Doliar a Kongreso", ken inusar daytoy a panggep, a mairaman ti dumakdakkel a saan a panakaidayeg ti nagina a taripa, ti panagabakda dagiti Republikano, kadagitoy dua idiay 1890 a panagbutos ti tengnga atermino ken ti panakabutos manen a panagtaray ni Harrison idi 1892. Ni Harrison ket nagipatakder ti, urayno saan anagballigi, para iti pederal a panagpundo ti edukasion ken ti lehislasion a panagsalaknid kadagiti panagbutos a karbengan para kadagiti Aprikano nga Amerikano. Isu ket nangimaton pay ti pakanawat dagiti innem nga estado iti Kappon.
Isu ket inabak babaen ni Cleveland iti panagtarayna ti panakabutosna manen idi 1892, ni Harrison ket nagsubli ti pribado a panagbiag idiay Indianapolis. Kalpasan daytoy isu ket nagirepresenta ti Republika iti Venezuela iti internasionala kaso a maisuppiat ti Nagkaykaysa a Pagarian. Idi 1900, isu ket nagbanniaga idiay Europa a kas paset ti daytoy a kaso ken, kalpasan ti ababa a panagnaedna, isu ket nagsubli idiay Indianapolis, nga idiay ket pimmusay ti simaruno a tawen manipud ti komplikasion a nagtaudan ti trangkaso. Iti tatta a panawen is-isuna laeng ti presidente ti Estados Unidos a nanipud idiay Indiana ket isuna laeng ti apoko a lalaki ti maysa a presidente.


text:
Bielorusia
Nagsasabtan: 53°N 23°E / 53°N 23°E
Ti Bielorusia (/bɛləˈruːs/ (dengngen) bel-ə-ROOSS; Bieloruso: Бeлapycb, Panangibalikas a Ruso: [bʲɛlaˈrusʲ] Ruso: Бeлapycb, Бeлopyccия, Belarus', Belorussiya), opisial a ti Republika ti Bielorusia, ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Akindaya nga Europa,[5] agpakanawan a nabeddengan babaen ti Rusia iti amianan a daya, ti Ukrania iti abagatan, ti Polonia iti laud, ken Lituania ken Letonia iti amianan a laud. Ti kapitoliona ket ti Minsk; dagiti kangrunaan a siudad ket mairaman ti Brest, Grodno (Hrodna), Gomel (Homiel), Mogilev (Mahilyow) ken Vitebsk (Vitsebsk). Sumurok a sangapulo ket uppat a porsiento ti 207,600 kuadrado kilometro (80,200 sq mi) ket kabakiran,[6] ken dagiti kapigsaan a paset ti ekonomiana ket ti agrikultura ken panagpartuat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Bielorusia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". GINI index. Worldbank. Naala idi 5 Enero 2014.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Agnanayon a Panagin-inot ti Lawag nga Oras (DST) idiay Bielorusia". timeanddate.com. 19 Septiembre 2011. Naala idi 26 Nobiembre 2011.
- ^ UN Dibision dagiti Estadistika (1 Abril 2010). "Pagalagadan a Pagilian ken dagiti Kodigo ti Lugar a Pannakaidasig (M49)". Organisasion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 22 Abril 2010.
- ^ "Belarus: Tawa iti Oportumnidad (kitaen ti Tabla 15, panid 66)" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagilian.
- Bielorusia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991


text:
Austria
Nagsasabtan: 47°20′N 13°20′E / 47.333°N 13.333°E
Ti Austria nga ti opisial a Republika ti Austria ket maysa a naserraan ti daga a pagilian nga addaan iti kumurang wenno sumurok a 8.7 a riwriw a tattao[4]idiay Tengnga nga Europa. Nabeddengan daytoy babaen ti Republika a Tseka ken Alemania iti amianan, Hungaria ken Eslobakia iti daya, Eslobenia ken Italia iti abagatan, ken Suisa ken Listenstain iti laud. Ti territorio ti Austria ket sinakopna ti 83,855 kuadrado kilometro (32,377 kd milia) ken addaan iti natimbeng ken Alpino a tiempo. Ti rabaw ti daga ti Austria ket kaaduan a kabanbantayan gapu ti kaadda ti Alpes; adda laeng iti 32% ti pagilian ket adda iti baba ti 500 metro (1,640 ft), ken ti kangatuan a punto ket 3,798 metro (12,461 ft).[5] Kaaduan ti populasionn aket agsasao kadagiti lokal a Babaro a dialekto iti Aleman a kas ti patneng a pagsasaoda,[6] ken ti Aleman iti alagaden a pormana ket isu ti opisial a pagsasao ti pagilian.[7] Dagiti dadduma pay nga opisial a pagsasao ket ti Hungaro, Kroata a Burgenland, ken Eslobeno.[5]
Dagiti taudan ti moderno nga Austria ket nanipud idi panawen ti dinastia ti Habsburg idi ti kaaduan ti pagilian ket paset ti Nasantuan a Romano nga Imperio. Idi las-ud ti maika-17 ken maika-18 a sigsiglo, ti Austria ket nagbalin a kas maysa a nalatak a bileg iti Europa[8][9] ken, iti panagsungbat ti pannakabalangat ni Napoleon a kas ti Emperador ti Pransia, ti Austriano nga Imperio ket opisial a nairangarang idi 1804. Idi 1867, ti imperio ket nagreporma iti Austria-Hungaria.
Kalpasan ti pannarebba ti Habsburg (Austro-Hungaro) nga Imperio idi 1918 idi panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat I, ti Austria ket nangamopon ken nagusar ti nagan ti Republika ti Aleman-Austria (Deutschösterreich, ken kalpasanna Österreich) iti maysa a panagpadas para iti panagkaykaysa iti Alemania, ngem naparitan gapu ti Tulag ti Saint-Germain-en-Laye (1919). Ti Umun a Republika ti Austria ket nabangon idi 1919. Iti 1938 nga Anschluss, ti Austria ket sinaupan ken insilpo babaen ti Nazi nga Alemania.[10] Daytoy ket nagpaut aginggana ti panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat II idi 1945, kalpasanna idi a ti Alemania ket sinakupan dagiti Aliado ken ti dati a demokratiko a batay-linteg ti Austria ket naipasubli. Idi 1955, ti Tulag ti Estado ti Austria ket nangipabangon manen ti Austria a kas maysa a naturay nga estado, a nagpatinggaan daytoy iti pannakasakup. Iti isu met laeng a tawen, ti Austriano a Parlamento ket nagpartuat ti Deklaratsion iti Neutralidad a nangirangarang daytoy a ti Maiakdua a Republika ti Austria ket agbalinto a permanente a neutral.
Tatta nga aldaw, ti Austria ket maysa a parlamentario a representatibo a demokrasia a buklen dagiti siam a pederal nga estado.[5][11] Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, nga addaan iti populasion iti sumurok a 1.7 riwriw, ket ti Vienna.[5][12] Ti Austria ket maysa kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong, nga adda ti nominal a GDP iti tunggal maysa a tao iti $46,330 (2012 karkulo.). Ti pagilian ket nakaparang-ay iti maysa a nangato nga alagaden ti panagbiag ken idi 2011 nairanggo idi daytoy ti maika-19 iti lubong para iti bukodna a Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan. Ti Austria ken kamengen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian manipud idi 1955,[13] timmipon ti Kappon ti Europa idi 1995,[5] ken maysa a nangpundar ti OECD.[14] Ti Austria ket nangpirma pay ti Schengen a Tulagan idi 1995,[15] ken nangampon ti Europeano a kuarta, a euro, idi 1999.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ World Factbook (3 Agosto 2010). "Austria". CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-06-10. Naala idi 14 Agosto 2010.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. Naala idi 8 Disiembre 2021.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 6 Disiembre 2021.
- ^ "STATISTIK AUSTRIA – Bevölkerungsstand und −veränderung". Statistik.at. 2011-05-19. Naala idi 2011-07-24.
- ^ a b c d e "Austria". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 14 Mayo 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-06-10. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ "Die Bevölkerung nach Umgangssprache, Staatsangehörigkeit und Geburtsland" (PDF). Statistik Austria. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 2010-11-13. Naala idi 17 Nobiembre 2010.
- ^ "Austria". Encyclopædia Britannica. 31 Mayo 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-04-19. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ Paglakuan a Liberalismo: Ti Paradigma para idi maika-21 a siglo, panid 247, David Boaz, Edward H. Crane, Cato Institute, Washington D.C. 1993, ISBN 978-0-932790-98-9
- ^ Ti Panagbalbaliw ti Politika ti Europa, 1763–1848, Oxford a Pakasaritaan ti Moderno nga Europa, panid 209, Paul W. Schroeder, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1996, ISBN 978-0-19-820654-5
- ^ "Anschluss". Encyclopædia Britannica. 24 Septiembre 2009. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ Lonnie Johnson 17
- ^ "Probezählung 2006 – Bevölkerungszahl" (PDF). Statistik Austria (iti Aleman). 31 Oktubre 2006. Naala idi 27 Mayo 2009.
- ^ Jelavich 267
- ^ "Austria About". OECD. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-05-06. Naala idi 20 Mayo 2009.
- ^ "Ti Austria timmipon iti Schengen". Migration News. Mayo 1995. Naala idi 30 Mayo 2009.
- Bibliograpia
- Brook-Shepherd, Gordon (1998). Dagiti Austriano ti sangaribu a tawen apanagbanniaga. New York: Carroll & Graf Publishers, Inc. ISBN 0-7867-0520-5.
- Jelavich, Barbara (1987). Moderno nga Austria: imperio ken republika 1815–1986. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-31625-1.
- Johnson, Lonnie (1989). Panagiyamammo ti Austria: ti ababa a sarita. Riverside, Calif.: Ariadne Press. ISBN 0-929497-03-1.
- Rathkolb, Oliver. Ti Paradoksiko a Republika: Austria, 1945–2005 (Berghahn Books; 2010, 301 pampanid). Patarus iti 2005 a panagadal kadagiti paradoksiko nga aspeto ti politika a kultura ken kagimongan ti Austria.
- Schulze, Hagen (1996). Dagiti estado, pagpagilian, ken nasionalismo: manipud iti Tengnga a Panpanawen aginggana iti agdama. Cambridge, Mass.: Blackwell. ISBN 0-631-20933-6.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti midia a mainaig iti Austria iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Austria manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a Portal ti Gobierno Naiyarkibo 2006-08-19 iti Wayback Machine
- Austria a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Austria iti Encyclopædia Britannica
- Austria – pakaammo manipud iti Departamento ti Estado ti Estados Unidos
- Dagiti Portal iti Lubong manipud iti Biblioteka ti Kongreso ti Estdos Unidos
- Austria Naiyarkibo 2008-08-21 iti Wayback Machine iti UCB Libraries GovPubs
- Austria iti Curlie (iti Ingles)
- Pakaammo iti Austria Naurnos babaen kadagiti rehion. Agili kadagiti lima a pagsasao.
- Bariweswes ti Austria manipud iti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Austria
- Dagiti Panagipalnaad ti Nangruna a Panagrang-ay para iti Austria


text:
Saan nga maituloy ti Proyecto nga panakaipatakder ti multi-purpose building idiay ngato ti Balangagan Cave idiay barangay Suyo ditoy Sagada.
Iti consultasyon nga naangay ditoy Sentro Sagada idi kalman seknan ti nasao nga proyekto, naibingay ti resulta ti panagadal ti kasasaad ti lugar nga pakaipatakderan ti Proyecto ken dagiti recomendasyon ti Department of Environment and Natural resources (DENR) ken dagiti geologists, naammuan nga saan nga irecomenda ti nasao nga ahensya ti panakaituloy ti proyekto gapu ta saan nga natalged ti disso nga pakaipatakderan na.
Kuna ti tagasarita ti DENR “I’m not against Development, but it should be in the right place” wenno saanak nga kumontra iti panagdur-as, ngem iti usto kuma nga lugar.
Kuna met ti Provincial District Engineer ti Montanyosa nga ni Engr. Alexander Castanyeda iti Department of Public Works and Highways (DPWH), “Saan tayo kuma nga isakripisyo ti environment kontra iti panagdur-as wenno development”, ken innayon na nga maipaterminate ti nasao nga Proyecto batay metlaeng iti panagadal dagiti geologists ti DENR ken ti recomendasyon dagitoy.
Daytoy ket gapu iti dakkel nga posibilidad nga panakadadael ti Balangagan Cave iti sirok na ken Panakarugit ti Ebwa River iti baba.
Ti nasao nga consultasyon ket inatendaran ti DENR, DPWH, NCIP, LGU ti munisipyo ti Sagada ken BLGU ti Southern Zone ti Sagada nga pakaibilangan ti Taccong, Nakagang, Angkileng ken Suyo.


text:
Pagsasao a Samoano
Ti Samoano (Gagana fa'a Sāmoa wenno Gagana Sāmoa — IPA: [ŋaˈŋana ˈsaːmʊa]) ket ti pagsasao ti Is-isla Samoa, a mangbukel ti nawaya a pagilian ti Samoa ken ti teritorio ti Estados Unidos iti Samoa ti Amerika. Daytoy ket maysa nga opisial a pagsasao a kakuyogna ti Ingles kadagiti dua a pagturayan.
Ti Samoano ket pagsasao a Polinesio, daytoy ti umuna a pagsasao para kadagiti kaaduan a populasion ti Is-isla ti Samoa iti agarup a 246,000 a tattao. Gapu ta adu dagiti tattao a Samoano nga agtataeng kadagiti sabali a pagilian, ti dagup a bilang dagiti agsasao iti sangalubongan ket nakarkulo iti 470,000. Daytoy ti maikatlo a kaaduan a naisasao a pagsasao idiay Baro a Selanda, nga idiay ket ad-adu ngemn 2% iti populasion – 86,000 a tattao – ket makabaelda nga agsao iti daytoy manipud idi 2013.[2]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- George Pratt (1878) Ti Gramatika ken Diksionario ti Pagsasao a Samoano
- Gramatiko ti Samoano
- Batayan a Bokabulario ti Samoano
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Samoano iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ "2013 Census totals by topic". Statistics New Zealand. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-12-13. Naala idi 11 Disiembre 2013.


text:
Barcelona
Ti Barcelona (Katalan: [bərsəˈɫonə], Espaniol: [barθeˈlona]) ket isu ti kapitolio ti Katalonia ken isu ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Espania, kalpasan ti Madrid, adda daytoy ti populasion ti 1,621,537 iti uneg ti administratibo a patingga iti kadakkel ti daga a 101.4 km2 (39 sq mi). Ti urbano a lugar ti Barcelona ket gumay-at ti labes ti administratibo a patingga ti siudad nga adda ti populasion a nagbaetan ti 4,200,000[1] ken 4,500,000[2] nga adda ti kadakkel ti 803 km2 (310 sq mi),[1] nga isu ti maikanem a kaaduan ti populasion nga urbano a lugar iti Kappon ti Europa kalpasan ti Paris, Londres, ti Ruhr, Madrid ken Milan. Agarup a lima a riwriw[3][4][5] a tattao ket agtaeng idiay Barcelona metropolitano a lugar. Isu pay daytoy ti kadakkelan a metropolis idiay Baybay Mediteraneo ti Europa. Isu daytoy ti kangrunaan a pakabuklan ti maysa nga administratibo a lugar ti Kalatakan a Barcelona, nga adda ti populasion ti 3,218,071 iti kalawa a 636 km² (densidad 5,060 hab/km²). Daytoy ket mabirukan idiay aplaya ti Mediteraneo a nagbaetan dagiti sabangan dagiti karayan Llobregat ken Besòs ken nabeddengan iti laud babaen ti pantok ti Serra de Collserola (512 metro (1,680 kadapan)).
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Demograpia: Dagiti Urbano a Lugar ti Lubong, Marso 2010
- ^ Eurostat. "Populasion ken kasasaad ti panagbiag kadagiti Urbano a panagammiris ti kuenta kadagiti siudad, ken dakdakkel nga urbano a sona (LUZ)".
- ^ Nagkaykaysa a Pagpagilian – Departamento ti Ekonomiko ken Sosial a Panakibiang: Dagiti Urbanisasion a Prospekto ti Lubong(2007 ra rebision), Tabla A.12
- ^ Organisasion para iti Ekonomiko a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay: Dagiti Agsalsalisal a Siudad iti Sangalubongan nga Ekonomia, OECD Territorial Reviews, (OECD Publishing, 2006), Tabla 1.1
- ^ Àmbit Metropolità. Sèrie temporal (katalan)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Barcelona iti Wikimedia Commons


text:
Mustafa Kemal Atatürk
Ni Mustafa Kemal Atatürk (panangibalikas [musˈtäfä ceˈmäl ätäˈtyɾc]; 19 Mayo 1881 (Sapasap) – 10 Nobiembre 1938) ket maysa idi nga Otomano ken Turko nga opisial ti buyot, rebolusionario nga estadista, mannurat, ken ti immuna a Presidente ti Turkia. Isu ket naipammadayawan a kas ti nangibangon ti Republika ti Turkia. Ti apelyidona, nga Atatürk (a kayatna a sawen ket "Ama dagiti Turko"), ket naited idi kaniana (ken maiparit ti usaren ti siasinoman a tao) idi 1934 babaen ti Turko a parlamento.
Ni Atatürk ket maysa idi nga opisial ti militar idi las-ud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat.[1] Kalpasan ti panakaabak ti Otomano nga Imperio iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, isu ket nangidaulo ti Nailian a Tignay ti Turkia iti Turko a Gubat ti Panagwayawayas. Idi nakabangon ti probisional a gobierno idiay Ankara, inabakna dagiti puersa nga impatulod babaen dagiti Aliado. Dagiti militar a kampaniana ket nakagun-odan ti pannakawayawaya ti Turkia. Ni Atatürk ket nangirugi kadagiti programa ti politiko, ekonomiko, ken dagiti kultural a reporma, a nagsuksukimat a mangbalbaliw ti dati nga Otomano nga Imperio iti maysa a moderno, a naibatay ti laud ken sekular a pagilian nga estado. Babaen ti panangidaulona, adda dagiti rinibu a pagadalan ti naipatakder, ti kangrunaan nga edukasion ket naaramid idi nga awan bayadna ken kapilitan, bayat a dagiti panagbayad ti buis dagiti agtaltalon ket naipabassit.[2] Dagiti pamunganayan a reporma ni Atatürk, a puonan ti pannakabangon ti moderno a Turkia, ket naitudtudo a kas ti Kemalismo.
Nasapa a biagUrnosen
Ni Mustafa Kemal Atatürk ket naipasngay kadagidi nasapa a bulan iti 1881, a mabalin nga idiay kaarrubaan ti Ahmed Subaşı wenno idiay Kalsada Islahhane (tatta nga aldaw iti Kalsada Apostolou Pavlou) idiay Kaarrubaan iti Koca Kasım Pasha (daytoy a balay tattan ket maysa a museo) idiay Salonica (tatta nga aldawen ket ti Thessaloniki),[3] iti Otomano nga Imperio, iti inana ani Zübeyde Hanım (maysa a mangibalblay) ken ti amana a ni Ali Rıza Efendi (maysa a opisial ti militar, kleriko ti kasuratan ti titulo ket agtagtagilako ti tarikayo). Maysa laeng kadagiti kakabsat ni Mustafa, ti maysa kasatna a babai nga agnagan ti Makbule (Atadan) ti nagbiag iti kinaubing; daytoy a kabsatna ket pimmusay idi 1956.[4] Segun ken ni Andrew Mango, isuna ket naipasngay iti maysa a pamilia nga idi ket Muslim, ti agsasao ti Turko ken gangani ti tengnga a klase.[5] Segun tiEncyclopaedia Judaica, maysa a naiyunayunay a sapasap nga inararamid idi dagiti adu a Hudio iti Salonika ket ni Atatürk idi ket maysa a Doenmeh (kripto-Hudio) a tinaudan.Adu kadagiti relihioso a kasuppiat ni Atatürk ket kinaykayatda daytoy a panirigan.[6] Ti amana a ni Ali Rıza ket naipanpanunotan dagiti dadduma nga isu ket maysa nga Albanes a tinaudan;[7][8][9][10][11] nupay kasta, segun ken ni Falih Rıfkı Atay, dagiti kaputotan ni Ali Rıza ket dagidi Turko, a dimtenga a nagtaud manipud iti Söke idiay Probinsia ti Aydın iti Anatolia.[12][13] Ti inana a ni Zübeyde ket naipanpanunotan nga isuna ket Turko a tinaudan[9][10] ken segun ken ni Şevket Süreyya Aydemir, isuna idi ket Yörük a kaputotan.[14] Adda pay dagiti naisingsingasing a maipanggep ti bassit nga Eslabo a tinaudanna.[15][16][17]
Isuna ket naipasngay a kas ni Mustafa, ken ti maikadua a naganna a Kemal (kayatna a sawen ket Kalibnos wenno Kinalakay) ket naited idi kaniana babaen ti nagsursuro kaniana iti matematika, a ni Kapitan Üsküplü Mustafa Efendi, segun ken ni Afet Inan iti panagraraem iti kalaingna ken kinalakay,[18][19] ken segun ken ni Ali Fuat Cebesoy, gapu ta ti manursuro a ni Mustafa Efendi ket kinayatna a maisalumina ti estudiantena a kanagnaganna,[20] urayno ti biograpona a ni Andrew Mango ket nangisingsingasing nga isuna met laeng ti nagpili ti nagan a kas ti pamamdayaw ti nailian a mannaniw a ni Namık Kemal.[21] Kadagiti nasap a tawtawenna, ti inana ket nagawawis ken ni Mustafa Kemal a mapan kadagiti relihioso a pagadalan, nga isuketnagkedked ken nabiit laeng a napan. Kalpasanna, isuna ket napan iti Eskuela Şemsi Efendi (ti maysa a pribado nga eskuela nga adda ti ad-adu a sekular a kurikulo) iti panagiturturong iti amana. Dagiti nagannak kaniana ket kinaykayatda nga isu ket makaadal kadagiti panagtagilako, ngen ti awan a panagkonsulta kaniada, ni Mustafa Kemal ket nangala ti panagserrek nga esksaminasion para iti Eskuela ti Milisia ti Salonica (Selanik Askeri Rüştiyesi ) idi 1893. Idi 1896, isu ket simrek idiay Nangato a Pagadalan ti Milisia ti Monastir. Idi 14 Marso 1899,[22] isu ket simrek idiay Milisia nga Akedemia ti Otomano idiay kaarubaan iti Pangaltı[23] iti kaunegan ti Şişli a distrito ti Otomano a kapitolio a siudad ti Konstantinopla[24] (moderno nga Istanbul idiay Turkia) ken nagturpos idi 1902. Kalpasanna isu ket nagturpos manipud idiay Milisia a Kolehio ti Otomano idiay Konstantinopla idi 11 Enero 1905.[22]
Dagiti notaUrnosen
- ^ Zürcher, Turkia : ti moderno a pakasaritaan, 142
- ^ Panagituray ti Moderno a Pakasaritaan ti Lubong babaen ni Norman Lowe, maikadua nga edision
- ^ Mango, ibid, p. 29, maipanggep kadagiti kaarrubaan iti Salonica, cf. Meropi Anastassiadou, Salonique, 1830–1912: une ville ottomane à l'âge des Réformes, Brill, 1997, ISBN 90-04-10798-3, p. 71. Naiyarkibo 2014-05-02 iti Wayback Machine (iti Pranses)
- ^ Cemal Çelebi Granda, Cemal Granda anlatıyor, Pal Medya ve Organizasyon, 2007, ISBN 978-9944-2-0301-2, p. Naiyarkibo 2011-11-21 iti Wayback Machine
- ^ Andrew Mango Atatürk: Ti Biograpia ti Nangbangon ti Moderno a Turkia, Overlook Press, 2002, ISBN 978-1-58567-334-6, p. 25 Naiyarkibo 2014-05-02 iti Wayback Machine, p.27ff. – "Ti pamilia ni Feyzullah ket nakunkuna a nagtaud manipud iti pagilian idiay asideg ti Vodina (itan ket ti Edhessa idiay Akinlaud a Griego Macedonia). Ti paelyido a Sofuzade, a ti kaibuksilanna ket 'anak a lalaki ti nasingpet a tao', ket agisingsingasing a dagiti tinaudan ni Zübeyde ken ni Ali Rıza ket adda ti agpadpada a tinaudan. Ni Cemil Bozok, anak a lalaki ni Salih Bozok, nga isuna ket adayo a kasinsin ni Atatürk ken, kalpasanna, ti ADC, ket natunton a kabagian ti pamilia ni Ali Rıza ken ni Zübeyde. Kayatna sawen daytoy ket dagiti pamilia ti nagannak ken ni Atatürk ket agkakabagianda. Ni Cemil Bozok ket nangipalplagip pay a ti apong iti ama, a ni Safer Efendi, ket adda iti Albanes a tinaudan. Daytoy ket adda ti nagtaudan ti nasalsaludsod nga etniko a tinaudan ni Atatürk. Dagiti nagannak ken ni Atatürk ken dagiti kabagianda ket nagus-usarda ti Turko a kas ti pagsasaoda. Daytoy ket mangisingasing nga adda met laeng dagiti tinaudanda ket kasisigud a nagtaud manipud idiay Turkia, gapu ta dagiti lokal a Muslim iti Albanes a kaputotan ken Eslabo a tinaudan nga awan ti etniko a pannakaikapetan ti Turkia ket agsasaoda iti Albanes, Serbo-Kroata wenno Bulgaro, no laeng agtaltalinaayda iti patnengda a daga., Ngem iti karupaan ni Ataturk ket karuprupana dagiti lokal nga Albanes ken dagiti Eslabo.[…] Ngem awan dagii ebidensia a ni Ali Riza wenno ni Zübeyde ket kaputotan manipud kadagiti Turko a nomada." panid 28; "Nasaysayaat a mabalin a ni Atatürk ket nakaala ti karupaanna manipud kadagiti Balkan a kaputotan.[…] Ngem dagiti Albanes ken dagiti Eslabo ket mabalin ket isuda pay dagiti tinaudanna."
- ^ Gershom Scholem, "Doenmeh", Encyclopaedia Judaica, maika-2 nga ed.; Tomo 5: Coh-Doz, Macmillan a Reperensia USA, Thomson Gale, 2007, ISBN 0-02-865933-3, p. 732.
- ^ Mango, Andrew, Ataturk: ti biograpia ti nangbangon ti moderno a Turkia, (Overlook TP, 2002), p. 27.
- ^ Lou Giaffo: Albania: mata ti Balkan a nga alikuno
- ^ a b Jackh, Ernest, Ti Agpangpanagto nga Immindayon, (Goemaere Press, 2007), p. 31, Turko nga ina ken Albanes nga ama Naiyarkibo 2012-03-31 iti Wayback Machine
- ^ a b Isaac Frederick Marcosson, Riribok a Tawtawen, Ayer Publishing, 1969, p. 144. Naiyarkibo 2012-10-13 iti Wayback Machine
- ^ Richmond, Yale, Manipd ti Da iti Wen: pannakaawat dagiti Daya a Europeano, (Intercultural Press Inc., 1995), p. 212.
- ^ Falih Fırkı Atay, Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar, İstanbul: Betaş, 1984, p. 17. (iti Turko)
- ^ Vamik D. Volkan & Norman Itzkowitz, Ölümsüz Atatürk (Immortal Ataturk), Bağlam Yayınları, 1998, ISBN 975-7696-97-8, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17)
- ^ Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam: Mustafa Kemal, Birinci Cilt (1st vol.): 1881–1919, maika-14 nga ed., Remzi Kitabevi, 1997, ISBN 975-14-0212-3, p. 31. (iti Turko)
- ^ Dagiti nalatak a daulo, nalatak a tirano?: Dagiti kontemporario a panirigan dagiti agturturay ti Lubong a nakaaramid ti pakasaritaan, Arnold Blumberg, Greenwood Publishing Group, 1995, p. 7. Books.google.bg. ISBN 0-313-28751-1. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-05-02. Naala idi 2012-11-10.
- ^ Ti Saritana: Ni Mustafa Kemal ken ti Tuko a Rebolusion, A. Baran Dural, iUniverse, 2007, pp. 1–2. Books.google.bg. 29 Agosto 2007. ISBN 0-595-41251-3. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-05-02. Naala idi 2012-11-10.
- ^ No kasla kadagiti kaaduana a Macedonia, adda kaniana iti bassit a kita iti Mestiso —mabalin nga iti Eslabo wenno Albanes —ken mabalin laeng daytpy a panagipagarup.Ataturk: ti biograpia ni Mustafa Kemal, ama timoderno a Turkia, Baron Patrick Balfour Kinross, Quill/Morrow, 1992, ISBN 0688112838, p. 8.
- ^ Ni Afet Inan, Atatürk hakkında hâtıralar ve belgeler, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959, p. 8. Naiyarkibo 2011-11-21 iti Wayback Machine
- ^ "Mustafa Kemal Atatürk". Website ti Turko nga Embahada. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-27. Naala idi 2013-03-06.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong); Ad-adu ngem maysa kadagiti
|archivedate=ken
|archive-date=ti nainaganan (tulong); Ad-adu ngem maysa kadagiti
|archiveurl=ken
|archive-url=ti nainaganan (tulong)
- ^ Ali Fuat Cebesoy, Sınıf arkadaşım Atatürk: okul ve genç subaylık hâtıraları, İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1967, p. 6. Naiyarkibo 2011-11-21 iti Wayback Machine Benim adım Mustafa. Senin adın da Musfata. Arada bir fark olmalı, ne dersin, senin adının sonuna bir de Kemal koyalım.
- ^ Mango, Atatürk, p. 37.
- ^ a b T. C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademlerdeki Komutanların Biyografileri, Ankara: Genkurmay Başkanlığı Basımevi, 1972, p. 1. (iti Turko)
- ^ Falih Fırkı Atay, Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar, İstanbul: Betaş, 1984, p. 29. (iti Turko)
- ^ Ti Encyclopædia Britannica, Tom. 7, inurnos babaen ni Hugh Chisholm, (1911), 3; "Konstantinopla, ti kapitolio ti Turko nga Imperio...".
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Mustafa Kemal Atatürk iti Wikimedia Commons


text:
Rehion ti Kansai
Ti rehion ti Kansai (関西地方, Kansai-chihō) wenno ti rehion ti Kinki (近畿地方, Kinki-chihō) ket naisanglad idiay rehion ti abagatan a tengnga ti kangrunaan nga isla ti Honshū iti Hapon.[1] Daytoy a rehion ket iramanna dagiti prepektura ti Mie, Nara, Wakayama, Kyoto, Osaka, Hyōgo, kenShiga. No sinoman ti agtalek ti paggiddiatan, ti Fukui, Tokushima ken ti pay Prepektura ti Tottori ket mairamanda pay. upay ti balikas a "Kansai" ken "Kinki" ket nabaliwan kadagiti napalabas a pakasaritaan, iti moderno a kontesto, dagitoy dua ket agpadpada a maymaysa. Ti urbano a rehion iti Osaka, Kobe ken Kyoto (Keihanshin rehion) ket isu ti maikadua a kaaduan ti populasion idiay Hapon kalpasan ti Kalatakana Lugar ti Tokyo.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kansai" iti Ensiklopedia ti Hapon, p. 477, p. 477, iti Liblibro ti Google.


text:
Etika
Ti etika, naamammoan pay a kas ti moral a pilosopia, ket maysa asanga ti pilosopia a mangiraman ti panakaisistema, panagikanawa, ken panagipatalked kadagiti konsepto kadagiti kalintegan ken dagiti dakes a panagkukua.[1] Daytoy ket manipud ti a balikas ti ethos, a kayatna saoen ket "karakter". Dagiti kangrunaan a paset ti panagadal iti etika ket mabalin a mabingbingay iti 4 a pagtignayan a luglugar:[1]
- Meta-etika, maipanggep ti teoretikal a kaibuksilan kenreperensia kadagiti moral a panagipaltiing no kasano ti panagikeddeng dagiti pateg ti kinapudnoda (no adda);
- Normatibo nga etika, maipanggep ti praktikal a kaibuksilan ti panagikeddeng ti moral a dalan ti tignay;
- Deskriptibo nga etika, naamammoan pay a kas ti maipadpada nga etika, ket isu ti panagadal dagitoi pammati a maipanggep ti moralidad ti tattao;
- Naipakat nga etika, maipanggep ti panaggun-od kadagiti pagbanagan ti moral kadagiti naisangsangayan a kasasaad;
PaammoUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Hoy, D. (2005), Kritikal a resistansia ti kalpasan nga estrukturalismo aginggana ti kalpasan a kritiko, Instituto ti Teknolohia ti Massachusetts, Massachusetts.
- Lyon, D. (1999), Kalpasan a modernidad, Maika-2 nga ed, Open University Press, Buckingham.
- Singer, P. (2000), Dagiti Sinursurat iti etikal a biag, Harper Collins Publishers, Londres.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pangyuna iti Etika Naiyarkibo 2013-06-03 iti Wayback Machine babaen ni Paul Newall, para kadagiti agdadamo.
- Etika, 2d ed., 1973. babaen ni William Frankena


text:
Plantilia:ISO 3166 a kodigo
[kitaen] [ ] [ ]
Dagiti plantilia
ISO 3166-1
ISO 3166-1 alpha-2: {{ISO 3166 a kodigo}} (Kas iti: IR)
ISO 3166-1 alpha-3: {{ISO 3166 a kodigo-3}} (Kas iti: IRN)
ISO 3166-1 numeric: {{ISO 3166 a numeriko}} (Kas iti: 364)
ISO 3166-2
ISO 3166-2: {{ISO 3166 a kodigo}} (Kas iti: IR-32)
ISO 3166-2 name: {{ISO 3166 a nagan}} (Kas iti: Iran (Islamic Republic of))
Non-ISO 3166
Pagan ti pagilian: {{Nagan ti pagilian}} (Kas iti: Iran)
Panagusar
Daytoy a plantilia ket mainaig kadagiti serye ti plantilia a mangsolbar dagiti nagan ti pagilian ken simang dagiti kodigo ti ISO 3166-1 ken ISO 3166-2, ken vice versa.
ISO 3166
Ti ISO 3166 ket ipalawagna dagit inagan, dagiti kodigo ti dua wenno tallo a letra ken dagiti numero ti kodigo para kadagiti amin a pagilian ken dagiti kodigo ti innem a karakter (ti dua letra a kodigo ti pagilian ken sarunuen babaen ti pangrangtay ken ti maysa a dua wenno tallo a karakter a kodigo ti simang) para kadagiti amin a kangatuan nga agpang ti simang.
Panagusar ti pamilia dagiti plantilia
No kayat a pagbaliwen iti pagbaetan dagiti nadumaduma a panangilasin a mabalin a naalumaymay a naipalawag a kas inkabil ti agar-aramat ken dagiti entidad ti ISO 3166, mabalin nga adda ad-adu ngem maysa a waya iti panagbaliw iti tunggal maysa. Para iti pagariga, maus-usar ti Pakistan a kas ti pagilian ken ti Balochistan (Pakistan) a kas ti simang.
Dagiti panangilasin ti ISO-3166 para iti Pakistan ket:
- Nagan: Pakistan
- Kodigo ti Alpha-2: PK
- Kodigo ti Alpha-3: PAK
- Kodigo ti Numeriko: 586
Dagiti panangilasin ti ISO-3166 para iti Balochistan (Pakistan) ket:
- Kodigo ti simang:PK-BK
Ti Pakistan ket addaan pay kadagiti nadumaduma a sinonimo: kas pagarigan Pakistán ken پاکستان.
T met Baluchistan ket ammo met, kas pagarigan, a kas Balochistan (iti Wikipedia) ken Bagh Sanjari.
- Ti panagala iti kodigo ti Alpha-2 mabalin nga usaren ti
{{ISO 3166 a kodigo}}kadagiti amia man a panangilasin ti pagilian.
{{ISO 3166 a kodigo|Pakistan}}PK
{{ISO 3166 a kodigo|PK}}PK
{{ISO 3166 a kodigo|PAK}}PK
{{ISO 3166 a kodigo|586}}PK
{{ISO 3166 a kodigo|Pakistán}}PK
{{ISO 3166 a kodigo|پاکستان}}PK
- Ti panagala iti kodigo ti Alpha-3.
{{ISO 3166 a kodigo-3|Pakistan}}PAK
{{ISO 3166 a kodigo-3|PK}}PAK
{{ISO 3166 a kodigo-3|PAK}}PAK
{{ISO 3166 a kodigo-3|586}}PAK
{{ISO 3166 a kodigo-3|Pakistán}}PAK
{{ISO 3166 a kodigo-3|پاکستان}}PAK
- Ti panagbiruk iti nagan ti pagilian.
{{ISO 3166 a nagan|Pakistan}}Pakistan
{{ISO 3166 a nagan|PK}}Pakistan
{{ISO 3166 a nagan|PAK}}Pakistan
{{ISO 3166 a nagan|586}}Pakistan
{{ISO 3166 a nagan|Pakistán}}Pakistan
{{ISO 3166 a nagan|پاکستان}}Pakistan
- Ti panagbiruk iti kadawyan a nagan ti pagilian.
{{Nagan ti pagilian|Pakistan}}Pakistan
{{Nagan ti pagilian|PK}}Pakistan
{{Nagan ti pagilian|PAK}}Pakistan
{{Nagan ti pagilian|586}}Pakistan
{{Nagan ti pagilian|Pakistán}}Pakistan
{{Nagan ti pagilian|پاکستان}}Pakistan
- Ti panagbiruk iti numeriko a kodigo ti pagilian.
{{ISO 3166 a numeriko|Pakistan}}586
{{ISO 3166 a numeriko|PK}}586
{{ISO 3166 a numeriko|PAK}}586
{{ISO 3166 a numeriko|586}}586
{{ISO 3166 a numeriko|Pakistán}}586
- Ti kodigo ti simang ket mabalin a maala kadagiti sumaganad a waya.
{{ISO 3166 a kodigo|Pakistan|Baluchistan}}PK-BA
{{ISO 3166 a kodigo|Pakistan|Balochistan}}PK-BA
{{ISO 3166 a kodigo|Pakistan|Bagh Sanjari}}PK-BA
{{ISO 3166 a kodigo|Pakistán|Baluchistan}}PK-BA
{{ISO 3166 a kodigo|Paquistán|Balochistan}}PK-BA
{{ISO 3166 a kodigo|PK|Baluchistan}}PK-BA
[[Kategoria:ISO 3166 a kodigo manipud kadagiti plantilia ti nagan ti pagilian|]]


text:
J. J. Thomson
Ni Apo Joseph John "J. J." Thomson, OM, FRS[1] (18 Disiembre 1856 – 30 Agosto 1940) ket maysa idi a Britaniko a pisiko.
Idi 1897 ni Thomson ket nangipakita a dagiti rayos ti katodiko ket naglaon kadagiti dati a di ammo a negatibo a nakarga a partikula, ken isu ket naipammadayawan iti pannakaduktal ken pannakailasin iti elektron; ken iti nawatwatiwat a kapanunotan, iti pannakaduktal iti immuna a subatomiko a partikula. Ni Thomson ket naipammadayawan pay iti ppannakabiruk ti immuna nga ebidensia para kadagiti isotopo iti natalinaay nga (saan nga radioaktibo) elemento idi 1913, kas paset iti panagsukimatna iti komposision kadagiti rayos ti kanal (dagiti positibo nga iono). Isu pay ti nagparnuay ti espektrometro ti masa.
Ni Thomson ket nagungunaan idi 1906 iti Premio Nobel iti Pisika para iti panagduktal ti elektron ken para iti obrana iti konduksion iti elektrisidad kadagiti alingasaw.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rayleigh (1941). "Joseph John Thomson. 1856-1940". Obituary Notices of Fellows of the Royal Society. 3 (10): 586–609. doi:10.1098/rsbm.1941.0024.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni J. J. Thomson iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti midia a mainaig ken ni J. J. Thomson iti Wikimedia Commons
- Ti Pannakaduktal ti Elektron Naiyarkibo 2008-03-16 iti Wayback Machine
- TI Premio Nobel iti Pisika 1906
- Ababa a bibliograpia para kenni Joseph J. Thomson Naiyarkibo 2006-07-14 iti Wayback Machine


text:
Ti Bitcoin ket naiyeg iti daytoy a lubong nasurok a maysa a dekada ti napalabas - PioneerWednesday, 10 August 2022
Item details
Contacts
Item description
Ti Lightning Network ket Layer 2 a teknolohia a naibangon iti rabaw dagiti Bitcoin olivercoins, a mangpabalin kadagiti naparpartak ken nalaklaka a panagbayad, dakkel a napasayaat a scalability ken nasaysayaat a kinapribado nga awan dagiti kompromiso iti panagresistir ti sensura ken desentralisasion. Iti daytoy nga artikulo, ibabami dagiti teknolohikal nga espesipiko para iti sabali nga aldaw, imbes ketdi nga ipamaysami ti Lightning’s censorship resistance ken scalability characteristics.
Pumuonan iti $300 makagun-od iti $500
Pumuonan iti $500 makagun-od iti $800
Pumuonan iti $1,000 makagun-od iti $2,800
Pumuonan iti $1,400 makagun-od iti $3,300
Pumuonan iti $1,500 makagun-od iti $4,800
Pumuonan iti $1,650 makagun-od iti $5,700
Pumuonan iti $1,750 makagun-od iti $6,000
Pumuonan iti $7,000 makagun-od iti $10,800
Pumuonan iti $11,000 makagun-od iti $19,900
www.dagiti sinsilio ti olivercoins.com


text:
Ehipto
Nagsasabtan: 26°N 30°E / 26°N 30°E
Ti Ehipto[11], {Arabiko: مِصر Miṣr, Ehipsio nga Arabiko: مَصر Maṣr, Koptiko: Ⲭⲏⲙⲓ Khēmi), opisial a ti Arabo a Republika iti Ehipto, Arabiko: جمهوريّة مصر العربيّة (tulong·pakaammo), ket maysa a pagilian a nangruna idiay Amianan nga Aprika, nga adda iti Sinai a Peninsula a mangbukel ti maysa a daga a rangtay idiay Abagatan a laud nga Asia. Ti Ehipto ngarud ket maysa a transkontinental a pagilian, ken maysa a nangruna a bileg idiay Aprika, ti Mediteraneo a Labneng, ti Tengnga a Daya ken ti Muslim a lubong. Mangsakop daytoy ti kalawa iti agarup a 1,010,000 kuadrado kilometro (390,000 sq mi), ti Ehipto ket nabeddengan babaen ti Baybay Mediteraneo iti amianan, ti Gaza Strip ken Israel iti amianan a daya, ti Baybay Nalabbaga iti daya, ti Sudan iti abagatan ken ti Libya iti laud.
Ti Ehipto ket maysa kadagiti kaaduan ti populasion a pagilian idiay Aprika ken ti Tengnga a Daya. Kaaduan kadagiti agarup a 81 a riwriw a tattaona ket[12] agtaeng iti igid iti Karayan Nilo, iti kalawa ti agarup a 40,000 kuadrado kilometro (15,000 sq mi), a daytoy laeng ti mabirukan a mataltalon a daga. Dagiti dakkel a lugar iti Desierto ti Sahara ket bassit laeng dagiti agtaeng. Agarup a kagudua kadagiti agtaeng iti Ehipto ket adda kadagiti urbano a luglugar, a kaaduan ket maiwarwaras iti ballasiw kadagiti napusek ti populasion a sentro iti kalatakan a Cairo, Alexandria ken dagiti daduma pay a kangrunaan a siudad idiay Nile a Delta.
Dagiti momumento idiay Ehipto a kas ti Giza a piramida a patakder ken ti bukodna a Nalatak nga Espinghe ket pinatakder babaen ti bukodna a taga-ugma a sibilisasion. Dagiti bukodna a taga-ugma a nadadael, a kas dagiti Memphis, Thebes, ken Karnak ken ti Tanap dagiti Ari iti ruar ti Luxor, ket naimudingan a pakipatengngaan iti arkeolohiko a panagadadal. Ti turismo nga industria ken ti Baybay Nalabbaga a Riviera ket pagtrabahuan dagiti agarup a 12% nga Ehipsio.
Ti ekonomia ti Ehipto ket maysa kadagiti nakadumduma iti Tengnga a Daya, nga adda kadagiti paset a kas ti turismo, agrikultura, industria ken serbisio a gangani nga agpapada ti lessaad dagiti pinataudan.
Idi kasapaan ti 2011, ti Ehipto ken napan iti maysa a rebolusion, a nagbanagan ti pannakaikkat ni Presidente Hosni Mubarak kalpasan ti gangani a 30 tawtawen a nagturay.[13]
Ti panagbutos ti Presidente ket naiskediul iti Mayo 2012.
NagnaganUrnosen
Ti nagan nga Ehipto ket naala manipud ti taga-ugma a Griego Aígyptos (AἴYuπtoς), babaen ti Tengnga a Pranses nga Egypte ken Latin Aegyptus. Daytoy ket naipakita iti nasapa a Griego a Linear B a tabtableta a kas ti 𐁁𐀓𐀠𐀴𐀍 a-ku-pi-ti-yo. Ti panaginagan nga aigýpti-, aigýptios ket binulod idi ti Koptiko a kas ti ⲅⲩⲡϯⲓⲟⲥ/ⲕⲩⲡϯⲓⲟⲥ gyptios, kyptios, ken manipud diay iti Arabiko a kas ti قبطي qubṭī, a naipasubli a naporma iti قبة qubṭ, nga iti Ingles a Copt. Dagiti Griego a porma ket binulod manipud ti Naladaw nga Ehipto (Amarna) Hikuptah "Memphis", ti pannakadadael ti nasapsapa a Ehipsio a nagan a Hwt-ka-Ptah (ḥwt-kꜣ-ptḥ), a kayatna a sawen ket "pagtaengan ti ka (kararua) ni Ptah", ti nagan ti templo iti dios a ni Ptah idiay Memphis.[14] Ni Strabo ket nangibaga ti nagtaudan ti nagan manipud ti folk nga etimolohia nga iti Aígyptos (AἴYuπtoς) ket nagbalin a kas ti kompuesto manipud ti Aigaiou huptiōs (AἰYaίou ὑπtίwς), a kayatna a sawen ket "ti baab ti Egeo".
Ti Miṣr (IPA: [mesˤr]) ket isu ti Literario nga Arabiko ken ti moderno nga opisial a nagan ti Ehipto, bayat a ti Maṣr (IPA: [mɑsˤɾ]) ket isu ti sapasap a pannakabalikas iti Ehipsio nga Arabiko. Ti nagan ket manipud ti Semitiko a punganayan, a dagus a kognado kadagiti sabali a Semitiko a balikas para iti Ehipto a kas ti Hebreo מִצְרַיִם (Mitzráyim), a literal a kayatna a saoen ket "dagiti dua nga ilet" (ti pannakaibasar ti dinastiko a panagsinsina ti ngato ken baba nga Ehipto).[15] Ti balikas ket kasisigud a nangibagbaga ti "metropolis" wenno "sibilisasion" ket ti kayatna a sawen ket "pagilian", wenno "prontera-daga".
Ti taga-ugma nga Ehipsio a nagan ti pagilian ket Kemet (km.t) ⟨𓆎𓅓𓏏𓊖⟩, a kayatna a sawen ket "nangisit a daga", a mangibagbaga ti nalames a nangisit a dagdaga ti nalayusan a tanap ti Nilo, a naisalsalunina manipud ti deshret (dšṛt), wenno "nalabbasit a daga" iti desierto.[16] Ti nagan ket naibagbaga a kas ti kēme kenkēmə iti Koptiko a paset ti pagsasao nga Ehipsio, ken nagparang idi nasapa a Griego a kas Xnuίa (Khēmía).[17] Ti sabali pay a nagan idi ket tꜣ-mry "daga ti igid ti karayan".[18] Dagiti nagan ti Akinngato ken Akinbaba nga Ehipto ket dagidi Ta-Sheme'aw (tꜣ-šmꜥw) "sedgeland" ken Ta-Mehew (tꜣ mḥw) "amianan a daga".
Dagiti notaUrnosen
- ^ Goldschmidt, Arthur (1988). Modern Egypt: The Formation of a Nation-State. Boulder, CO: Westview Press. p. 5. ISBN 978-0-86531-182-4.
Among the peoples of the ancient Near East, only the Egyptians have stayed where they were and remained what they were, although they have changed their language once and their religion twice. In a sense, they constitute the world's oldest nation. For most of their history, Egypt has been a state, but only in recent years has it been truly a nation-state, with a government claiming the allegiance of its subjects on the basis of a common identity.
- ^ "Background Note: Egypt". United States Department of State Bureau of Near Eastern Affairs. 10 Nobiembre 2010. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ Pierre Crabitès (1935). Ibrahim of Egypt. Routledge. p. 1. ISBN 978-0-415-81121-7. Naala idi 10 Pebrero 2013.
... on July 9, 1805, Constantinople conferred upon Muhammad Ali the pashalik of Cairo ...
- ^ "Population Clock". Central Agency for Public Mobilization and Statistics. 27 Abril 2013. Naala idi 27 Abril 2013.
- ^ a b c d "Ehipto". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 19 Septiembre 2011.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 8 Pebrero 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Hope, Christopher; Swinford, Steven (15 Pebrero 2011). "WikiLeaks: Ti daulo ti Ehipto 'ket saan na a kayat ti agreporma'". The Daily Telegraph. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ "Ti Suprema Konseho iti Siiigam a Buyot: Panagyebkas ti Batay-linteg". Pakaammo a Serbisio ti Estado ti Ehipto. 13 Pebrero 2011. Naala idi 5 Marso 2011.
Ti Mangipangulo a Suprema Konseho iti Siiigama Buyot ket irepresenta na iti uneg ken ruar.
- ^ de Blij, H. J.; Murphy, Alexander B.; Fouberg, Erin H. (2006). Human Geography: Tattao, Lugar, ken Kultura (Maika-8 nga ed.). New York: John Wiley & Sons. p. 38. ISBN 9780471679516.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Ehipto". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 180. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ "Pagorasan ti Populasion". Sentro nga Ahensia para iti Mobilisasion iti Publiko ken dagiti Estadistika. 16 Abril 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-07-23. Naala idi 16 Abril 2011.
- ^ "Hosni Mubarak". Naala idi 2012-05-23.
- ^ Hoffmeier, James K (1 Oktubre 2007). "Rameses of the Exodus narratives is the 13th B.C. Royal Ramesside Residence". Trinidad a Warnakan: 1. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-08-01. Naala idi 2012-09-26.
- ^ "Biblical Hebrew E-Magazine. Enero, 2005". Ancient-hebrew.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-04-07. Naala idi 25 Agosto 2010.
- ^ Rosalie, David (1997). Dagiti Nagipatakder ti Piramida ti Taga-ugma nga Ehipto: Ti Moderno a Panagsuksukisok dagiti Mangob-obra ti Paraon. Routledge. p. 18.
- ^ "Ti Ababa a Pakasaritaan ti Alkemia". UNIBERSIDAD TI BRISTOL A PAGADALAN TI KIMIKA. Naala idi 21 Agosto 2008.
- ^ Breasted, James Henry; Peter A. Piccione (2001). Dagiti Taga-ugma a Rehistro ti Ehipto. Unibersidad ti Illinois a Pagmalditan. pp. 76, 40. ISBN 978-0-252-06975-8.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am iti material ti publiko a dominio manipud kadagiti website wenno dagiti dokumento ti CIA World Factbook.
- Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am iti material ti publiko a dominio manipud kadagiti website wenno dagiti dokumento ti Departamento ti Estado ti Estados Unidos (U.S. Bilateral Relations Fact Sheets).
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Ehipto iti Wikimedia Commons
- Gobierno
- Portal ti Serbisio ti Gobierno ti Ehipto (Arabiko, Ingles)
- Portal ti Pakaammo ti Ehipto (Arabiko, Ingles)
- Sentro a Suporta ti Pakaammo ken Panagikeddeng ti Ehipto (Arabiko, Ingles)
- Dagiti Serbisio ti Estado ti Ehipto (Arabiko, Ingles, Pranses)