text:
Plantilia:Cite web
Daytoy a plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ket inus-usar a panagpartuat kadagiti panagdakamat para kadagiti taudan ti web a saan a nailasin babaen ti sabali a plantilia ti CS1.
Dagiti linaon
- 1 Panagusar
- 2 Dagiti pagarigan
- 3 Dagiti parametro
- 3.1 Eskritu
- 3.2 COinS
- 3.3 Nasukatanen
- 3.4 Deskripsion
- 3.4.1 Dagiti mannurat
- 3.4.2 Titulo
- 3.4.3 Petsa
- 3.4.4 Nangipablaak
- 3.4.5 Dagiti serie
- 3.4.6 Dagiti lokasion a nagtaudan
- 3.4.7 URL
- 3.4.8 Angkla
- 3.4.9 Dagiti panangilasin
- 3.4.10 Insasao
- 3.4.11 Dagiti editor
- 3.4.12 Laysummary
- 3.4.13 Dagiti pagpilian a panangiparang
- 3.4.14 Nasken ti suskrision wenno rehistrasion
- 4 Kitaen pay
Panagusar
Agkopia ti usaren a blanko a bersion. Amin a nagnagan ti parametro ket nasken a bassit a letra. Usaren ti karakter a "|" (pipa) iti nagbaetan ti tunggal maysa a parametro. Ikkaten amin a parametro a saan a maus-usar tapno maliklikan dagiti wara iti pagurnosan a tawa. Adda met dagiti wadan a mabalin a mangiraman ti agdama a petsa. No saan nga agdama ti petsa,ti panid.
- No ti nagan ti pagikabilan ket nailista iti batong Dagiti nasken daytoy ket nasken para iti pagikabilan iti kanawan.
Panagpili kadagiti baetan ti {{Cite web}} ken {{Cite news}}
Sakbay idi 2014,dagiti editor ket nakasapsapulda a mangikeddeng no agusar iti {{Cite web}} wenno {{Cite news}} a naibatay kadagiti langada. Nupay kasta idi 2014, kaaduan kadagiti naggigiddiatan a nagbaetan dagitoy dua aplantilia ket naikkaten.
Manipud idi 29 Hulio 2016, ti{{Cite web}} ken ti {{Cite news}} ket addaanda kadagiti sumaganad a paggiddiatan:
- Ti {{Cite news}} ket mabalin a mausar para kadagiti offline (papel) a taudan bayat a ti {{Cite web}} ket agpataud iti biddut ti awan nga URL no awan ti maited nga URL
- Ti {{Cite news}} ket awatenna dagiti parametro ti
|issue=ken
|volume=bayat a saan nga awaten ti {{Cite web}}
Ngem no maited kadagiti isu met laeng nga umiso a parametroda, ti iparuarda ket eksakto nga isu met laeng:
Dagiti pagarigan
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=My Favorite Things, Part II |last=Doe |first=John |publisher=Open Publishing |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |access-date=28 Agosto 2017}}
- Doe, John (30 Abril 2005). "My Favorite Things, Part II". Encyclopedia of Things. Open Publishing. Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=My Favorite Things, Part II |last=Doe |first=John |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |access-date=28 Agosto 2017}}
- Doe, John (30 Abril 2005). "My Favorite Things, Part II". Encyclopedia of Things. Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=My Favorite Things, Part II |last=Doe |first=John |date=30 Abril 2005 |access-date=28 Agosto 2017}}
- Doe, John (30 Abril 2005). "My Favorite Things, Part II". Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=My Favorite Things, Part II |last=Doe |first=John |access-date=28 Agosto 2017}}
- Doe, John. "My Favorite Things, Part II". Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=My Favorite Things, Part II |access-date=28 Agosto 2017}}
- "My Favorite Things, Part II". Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.nfl.com/rulebook/digestofrules |title=Digest of Rules |publisher=National Football League |access-date=28 Agosto 2017}}
- "Digest of Rules". National Football League. Naala idi 28 Agosto 2017.
Panagusar ti pormat
{{cite web |url=http://www.indiapost.gov.in/Pdf/Customs/List_of_Psychotropic_Substances.pdf |title=List of psychotropic substances under international control |publisher=International Narcotics Control Board |format=PDF |access-date=28 Agosto 2017}}
- "List of psychotropic substances under international control" (PDF). International Narcotics Control Board. Naala idi 28 Agosto 2017.
Ganganaet a pagsasao ken naipatarus a titulo
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Honi soit qui mal y pense |last=Joliet |first=François |date=30 Abril 2005 |access-date=28 Agosto 2017 |language=Pranses |trans-title=Shame on those who think evil of it}}
- Joliet, François (30 Abril 2005). "Honi soit qui mal y pense" [Shame on those who think evil of it] (iti Pranses). Naala idi 28 Agosto 2017.
Panagusar ti silpo ti mannurat
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=My Favorite Things, Part II |last=Doe |first=John |author-link=John Doe |publisher=Open Publishing |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |access-date=28 Agosto 2017}}
- Doe, John (30 Abril 2005). "My Favorite Things, Part II". Encyclopedia of Things. Open Publishing. Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Our Favorite Things |last1=Doe |first1=John |last2=Smith |first2=Peter |last3=Smythe |first3=Jim |publisher=Open Publishing |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |access-date=28 Agosto 2017}}
- Doe, John; Smith, Peter; Smythe, Jim (30 Abril 2005). "Our Favorite Things". Encyclopedia of Things. Open Publishing. Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Index of Sharp Things |publisher=Open Publishing |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |access-date=28 Agosto 2017}}
- "Index of Sharp Things". Encyclopedia of Things. Open Publishing. 30 Abril 2005. Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Index of Sharp Things |date=30 Abril 2005 |website=Encyclopedia of Things |access-date=28 Agosto 2017}}
- "Index of Sharp Things". Encyclopedia of Things. 30 Abril 2005. Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.example.org/ |title=Index of Sharp Things |date=30 Abril 2005 |access-date=28 Agosto 2017}}
- "Index of Sharp Things". 30 Abril 2005. Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://www.incb.org/pdf/e/list/green.pdf |title=List of psychotropic substances under international control |date=30 Abril 2005 |format=PDF |access-date=28 Agosto 2017 |language=Griego}}
- "List of psychotropic substances under international control" (PDF) (iti Griego). 30 Abril 2005. Naala idi 28 Agosto 2017.
Panagusar ti "archiveurl" ken "archivedate" (ken ti pagpilian a "deadurl") para kadagiti panid ti web a naarkibo
{{cite web |url=http://www.incb.org/pdf/e/list/green.pdf |title=List of psychotropic substances under international control |date=30 Abril 2005 |format=PDF |access-date=28 Agosto 2017 |archive-url=http://web.archive.org/web/20050907150136/http://www.incb.org/pdf/e/list/green.pdf |archive-date=7 Septiembre 2005}}
- "List of psychotropic substances under international control" (PDF). 30 Abril 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 7 Septiembre 2005. Naala idi 28 Agosto 2017.
{{cite web |url=http://joanjettbadrep.com/cgi-bin/fullStory.cgi?archive=currnews&story=20060405-01shore.htm |title=Interview with Maggie Downs |date=31 Marso 2006 |publisher=The Desert Sun |archive-url=http://72.14.207.104/search?q=cache:JAxf4v-pQmgJ:joanjettbadrep.com/cgi-bin/fullStory.cgi%3Farchive%3Dcurrnews%26story%3D20060405-01shore.htm |archive-date=26 Abril 2006 |dead-url=no}}
- "Interview with Maggie Downs". The Desert Sun. 31 Marso 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 26 Abril 2006.
{{Cite web |url=http://www.wunderground.com/global/stations/03772.html |title=London, United Kingdom Forecast : Weather Underground (weather and elevation at Heathrow Airport) |publisher=The Weather Underground, Inc. |access-date=28 Agosto 2017 | archive-url=http://www.webcitation.org/5yo0HaAk7 |archive-date=19 Mayo 2011 |dead-url=no}}
- "London, United Kingdom Forecast : Weather Underground (weather and elevation at Heathrow Airport)". The Weather Underground, Inc. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Mayo 2011. Naala idi 28 Agosto 2017.
Panagusar ti naadaw nga insasao
{{cite web |url=http://www.webexhibits.org/daylightsaving/c.html |title=Daylight saving time: rationale and original idea |website=WebExhibits |year=2008 |access-date=28 Agosto 2017 |quote=... Lord Balfour came forward with a unique concern: 'Supposing some unfortunate lady was confined with twins ...'}}
- "Daylight saving time: rationale and original idea". WebExhibits. 2008. Naala idi 28 Agosto 2017.
... Lord Balfour came forward with a unique concern: 'Supposing some unfortunate lady was confined with twins ...'
Dagiti parametro
Eskritu
Dagiti naiyumok a parametro ket agkamkammatalek kadagiti nagannak a parametroda:
- parent
- WENNO: parent2—ket mabalin a mausar imbes nga iti parent
- child—ket mabalin a mausar a kakuyog iti parent (ken di maikaskaso no ti parent ket saan a mausar)
- WENNO: child2—ket mabalin a mausar imbes nga iti child (ken di maikaskaso no ti parent2 ket saan a mausar)
- Iti nakalistaan dagiti parbo a nagan, maysa laeng kadagiti parametro ti mabalin a maipalawag; no adu kadagiti parametro ti parbo a nagan ti maipalawag, maysanto laeng iti maiparang.
Babaen ti kasisigud, dagiti agasmang dagiti pagikabilan ket napatinggaan iti tuldek (.).
COinS
Daytoy a plantilia ket mangisengngat ti metadata ti COinS iti maiparuar a HTML, daytoy ket mangpalubos iti sopwer a panagtaripato ti reperensia a mangala ti bibliograpiko a metadata. Kitaen ti: Wikipedia:COinS. Kas sapasap nga alagaden, maysa laeng a banag ti datos iti tunggal maysa a parametro. Saan a mangiraman ti panangipalawag wenno sabali a teksto:
- Usaren ti
|date=27 Septiembre 2007saan a ti
|date=27 Septiembre 2007 (prenta a bersion 25 Septiembre)
Panag-usar kadagiti plantilia iti uneg ti plantilia ti dakamat, ket kadawyan a saan amaisingasing gapu ta adu kadagitoy a plantilia ket manginayon ti adu a HTML wenno CSS a maiparangto iti metadata. Dagiti pay, entidad ti HTML, kas pagarigan ti
,
–, kdpy, ket nasken a saan a mausar kadagiti parametro a mangpataud iti metadata.
Ti metadata ti COinS ket mapartuat kadagitoy a parametro:
|periodical=,
|journal=,
|newspaper=,
|magazine=,
|work=,
|website=,
|encyclopedia=,
|encyclopaedia=,
|dictionary=
|chapter=,
|contribution=,
|entry=,
|article=,
|section=
|title=
|publicationplace=,
|publication-place=
|date=,
|year=,
|publicationdate=,
|publication-date=
|series=
|volume=
|issue=,
|number=
|page=,
|pages=,
|at=
|edition=
|publisher=,
|distributor=,
|institution=
|url=
|chapterurl=,
|chapter-url=,
|contributionurl=,
|contribution-url=,
|sectionurl=
|author#=,
|Author#=,
|authors#=,
|author#-last=,
|author-last#=,
|last#=,
|surname#=
- ti aniaman kadagiti panangilasin (
|isbn=,
|issn=,
|doi=,
|pmc=, kdpy)
Nasukatanen
Nasukatanenn dagiti parametro ti coauthor ken coauthors. Ti panagusar kadagitoy ket mangikabil ti panid iti Kategoria:Pampanid nga aglaon kadagiti plantilia ti dakamat nga addaan kadagiti nasukatanen a parametro. Usaren ti last# / first# wenno author wenno authors. No mausar dagiti coauthor · coauthors para iti et al, imbes ket nga usaren ti display-authors=etal.
Deskripsion
Dagiti mannurat
- last: Apelyido ti bugbugtong a mannurat. San nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren tiauthor-link. Para kadagiti mannurat ti korporado cwenno dagiti mannurat nga addaan laeng iti maysa a nailista a nagan babaen ti taudan, usaren ti last wenno maysa kadagiti parbo a nagannna (kas ti
|author=Bono). Dagiti parbo a nagan: last1, surname, surname1, author, author1.
- author: daytoy a parametro ket inus-usar a mangtengngel ti kompleto a nagan ti bugbugtong a mannurat (umuna ken apelyido) wenno mangtengngel ti korporado a mannurat. Daytoy a parametro ket nasken koma a saan nga agtengngel kadagiti nagan iti ad-adu ngem maysa a mannurat.
- first: Naited wenno umuna a nagan ti mannurat; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti author-link. Dagiti parbo a nagan: first1, given, given1. Masapul ti ti last; ti umuna anagan ket saanto a maiparang no awan linaon ti last.
- WENNO: para kadagiti adu amannurat, usaren ti last1, first1 aginggan iti lastn, firstn a ti ayan ti n ket ti ania man nga agsasaruno a bilangpara iti imaysa nga awan patingga a bilang dagiti mannurat (ti tunggal maysa a firstn ket makasapul iti maitunos a lastn).
|first1=...
|last1=...
|author2=....
Dagiti parbo a nagan: surname1, given1 aginggana iti surnamen, givenn, wenno author1 taginggana iti authorn. Para iti maysa a mannurat ket ti maysa a mainayon a mannurat ti instituto, mabalin nga usaren ti
- author-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia article a maipanggep iti mannurat—saan a ti website ti mannurat; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: author-link1, authorlink, authorlink1, author1-link, author1link.
- WENNO: para kadagiti adu mannurat, usaren ti author-link1 aginggana iti author-linkn. Dagiti parbo a nagan: authorlink1 aginggana iti authorlinkn, wenno author1-link taginggana iti authorn-link, wenno author1link aginggana iti authornlink.
- name-list-format: iparangna dagiti mannurat ken dagiti editor iti estilo ti Vancouver no maisaad iti
vancken no ti listaan ket agusar kadagit parametro ti
last/
firstpara iti listaan ti nagan wenno nagnagan
- vauthors: insina ti kaw-it a listaan dagiti nagan ti mannurat iti estilo ti Vancouver; rikpan kadagiti doble a parentesis dagiti nagan mannurat ti korporado ken institusion:
|vauthors=Smythe JB, ((Megabux Corporation))
- author-link ken author-mask - mabalin nga usaren para kadagitiagmaymaysa a nagan iti
|vauthors=kas naipalawag dita ngato
-
- authors: Nawaya a porma kadagitinagan ti mannurat; ti panagusar iti daytoy a parametro ket saan a maisingasing gapu ta saan a makaited iti metadata ti dakamat; saan a parbo a nagan ti last
- coauthors: (nasukatanen)
Nagnagan ti coauthors. Masapul ti author, authors, wenno lastnIraman ti coauthors iti author wenno authors wenno agusar ti sabali nga authorn wenno lastn/firstn tapno mailista dagiti coauthors.
- translator-last: Apelyido ti agipatpatarus. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti translator-link. Dagiti parbo a nagan: translator1, translator1-last, translator-last1.
- translator-first: Dagiti naited a nagan wenno umuna a nagan ti agipatpatarus. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti translator-link. Dagiti parbo a nagan: translator1-first, translator-first1.
- WENNO: para kaadgiti adu nga agipatpatarus, usaren ti translator-last1, translator-first1 aginggana ititranslator-lastn, translator-firstn a ti ayan ti n ket ti ania man nga agsasaruno nga awan patinggana a bilang dagiti agipatpatarus (each translator-firstn masapul ti maitunos a translator-lastn). Dagiti parbo a nagan: translator1-last, translator1-first aginggana ti translatorn-last, translatorn-first, wenno translator1 aginggana ti translatorn.
- translator-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a maipanggep iti agipatpatarus—saan a ti website ti agipatpatarus; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: translator-link1, translator1-link.
- WENNO: para kadagiti adu nga agipatpatarsu, usaren ti translator-link1 aginggana iti translator-linkn. Dagit iparbo a nagan: translator1-link aginggana ti translatorn-link.
- collaboration: Nagan ti grupo dagiti mannurat wenno dagiti koloborador; masapul ti author, last, wenno vauthors a mangilista ti maysa wenno ad-adu kadagiti nangruna mannurat; sarunuenna ti author name-list; sukatanna ti 'et al.' iti author name-list.
- others: Tapno mairehistro dagiti kontributor iti obra, a maraman dagit iilustrador. Para iti pateg ti parametro, isurat tiInyilustrado babaen ni John Smith.
- Nota: No agus-usar kadagiti estilo ti naipangyababa a notnota iti baba wenno parentetiko a panangireperensia kadagiti plantilia, saan nga agusar kadagiti adu a nagan iti maysa a pagikabilan gapu ta ti angkla ket saan a mangiyasping iti nailinia a silpo.
Titulo
- title: Titulotitaudan a panid iti website. Maiparang kadagiti insasao. No naipalawag ti script-title, ti title ket agtengngel ti nairomanisado a transliterasion ti titulo ti script-title.
- script-title: Kasisigud a titulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti alpabeto a naibatay ti Latin (Arabiko, Insik, Siriliko, Griego, Hebreo, Hapon, Koreano, Bietnamis, kdpy); surotenna ti transliterasion a naipalawag iti title. Maabalin a mapasakbayan iti maysa a kodigo iti dua a karakter ti ISO 639-1 tapno makatulong iti husto a panangiparang ti eskritu kadagiti pagbasabasa:
... |title=Tōkyō tawā |script-title=ja:東京タワー |trans-title=Tokyo Tower ...
-
- trans-title: Kasisigud a titulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti alpabeto a naibatay ti Latin. Mangiparang kadagiti kudrado a pangrikep kalapasan ti title; mairaman ti trans-title iti silpo. Maisingasing ti panagusar ti parametro ti language.
- script-title: Kasisigud a titulo para kadagiti pagsasao a saan nga agusar iti alpabeto a naibatay ti Latin (Arabiko, Insik, Siriliko, Griego, Hebreo, Hapon, Koreano, Bietnamis, kdpy); surotenna ti transliterasion a naipalawag iti title. Maabalin a mapasakbayan iti maysa a kodigo iti dua a karakter ti ISO 639-1 tapno makatulong iti husto a panangiparang ti eskritu kadagiti pagbasabasa:
- Dagiti titulo nga aglaon kadagiti naisangayan a karakter ket maiparang ken saanda a husto a maisilpo malaksid no maikodigo dagita a karakter.
- Daytoy a parametro ket nasken ken mangipataud ti maysa a biddut no saan a maipalawag. Dagiti biddut kadagiti panid ti nangruna, tulong ken plantilia ket maikabil iti Kategoria:Dagiti artikulo nga addaan ti saan a husto nga eskritu ti dakamat. Isaad ti
|template-doc-demo=truetapno mabaldado ti kategorisasion; nangruna a maus-usar para iti dokumentasion a mangipakpakita ti biddut.
- website: Titulo ti website; mabalinamaisilpo a kas wiki. Maiparang kadagiti italiko. Parbo a nagan: work
- type: Mangited ti maipatinayon a pakaammo a maipanggep ti tipo ti midia iti taudan; pormat iti kaso ti sentensia. Maiparang iti parentesis a sumaruno iti titulo. Kas pagarigan: Tesis, Polieto, aklub ti CD, Pablaak ti warnakan. Parbo a nagan: medium.
- language: Ti pagsasao a nakaisuratan ti taudan. Maiparang kadagiti parentesis nga agraman iti "iti" sakbay ti nagan tipagsasao wenno nagnagan. Ti panagusar ti napno anagan ti pagsasao wenno ti kodigo ti ISO 639-1. No ti taudan ket agusar iti ad-adu ngem maysa a pagsasao, ilista dagitoy akas magmaymaysa, nga insina babaen ti kaw-it, kas ti
|language=Pranses, Aleman. Ti panagusar kadagiti nagan ti pagsasao wenno dagiti kodigo tipagsasao a mabigbigan babaen ti Wikimedia ket manginayon ti panid iti maitunos a kategoria ti Kategoria:Dagiti taudan manipud iti ganganaet a pagsasao ti CS1; saan nga agusar kadagiti plantilia wenno dagiti silpo ti wiki. Nota: No ti pagsasao ket "Ilokano" (wenno "ilo"), awan ti pagsasao amaiparang iti dakmat. Noa: No dua wenno ad-adu dagiti pagsasao ti mailista idiay, saanen a masapul nga iraman ti "ken" sakbay ti maudi a pagsasao. Ti "ken" ket automatiko nga isengngat babaen ti plantilia.
Petsa
- date: Petsa ti nairep-reperensia a taudan. Mabalin a napno a petsa (aldaw, bulan, ken tawen) wenno sangkabassit a petsa (bulan ken tawen, tiempo ken tawen, wenno tawen). Agusar ti pormat a kas dagiti isabali a petsa ti pablaak kadagiti dakamat.[date 1] Nasken no ti year ket mausar a panangipalawag kadagiti silpo ti
{{sfn}}kadagiti nadumaduma a dakamat babaen ti isu met laeng a mannurat iti isu met laeng a tawen.[adu pay] Saan nga isilpo a kas wiki. Maiparang kalapsan dagiti mannurat ken narikpan kadagiti parentesis. No awan ti mannurat, maiparangto kalpasan ti nangipablaak.
- Para iti aproksimado atawen, pasarunuan iti "
c.", lkasla daytoy:
|date=c. 1900.
- Para iti awanan iti petsa, wenno "di napetsado",inayon akas
|date=n.d.
- year: Tawen ti taudan a narep-reperensiaan. Maisingasing ti panagusar ti
|date=malaksid no masabat amin dagiti sumaganad a kondision:
- Ti plantilia ket agus-usar iti
|ref=harv, wenno ti plantilia ket
{{citation}}, wenno
|mode=cs2
- Ti pormat ti
|date=ket YYYY-MM-DD.
- Ti dakamat ket makasapul ti panangipalawag ti
CITEREF.
- Ti plantilia ket agus-usar iti
- orig-year: Kasisigud a pannakaipablaak a tawen; maiparang kalpasan ti petsa wenno tawen. Tapno nalawlawag, pangngaasi a mangited kadagiti espesipidad. Kas pagarigan:
|orig-year=Immuna a naipablaak idi 1859wenno
|orig-year=Naaramid idi 1904. Parbo a nagan: origyear
- df: pormat ti petsa; isaadna dagiti maiparang a petsa iti naibaga a pormat; saan a mangsuporta kadagiti sakup ti petsa wenno dagiti natiempuan a petsa. Mangawat iti maysa a pateg a mabalin a maysa kadagitoy:
dmy– isaad dagiti petsa ti pannakaipablaak iti pormat ti aldaw bulan tawen; saan a mabaliwan dagiti access- ken archive-date;
mdy– kas dita ngato para iti pormat ti bulan aldaw, tawen
ymd– kas dita ngato para iti pormat ti umuna ti tawen a numeriko ti YYYY-MM-DD
dmy-all– isaad dagiti petsa ti pannakaipablaak, access-, ken archive-date iti pormat ti aldaw bulan tawen;
mdy-all– kas dita ngato para iti pormat ti bulan aldaw, tawen
ymd-all– kkas dita ngato para iti pormat ti umuna ti tawen a numeriko ti YYYY-MM-DD
-
- ^ Dagiti petsa ti pannakaipablaak kadagiti reperensia iti kaunegan ti maysa nga artikulo ket naskenda nga adadan iti agpapada a pormat.
Nangipablaak
- publisher: Nagan ti nangipablaak; mabalin a maisilpo a kas wiki no maitutop. Ti nangipablaak ket ti kompania obra a madakdakamat. Saan nga usaren ti parametro ti publisher para iti nagan ti obra (kas ti, libro, ensiklopedia, diario, magasin, warnakan, website). Saan a kadawyan a naus-usar kadagiti periodikal. Dagiti panangidesignado ti korporasion a kas ti "Ltd", "Inc" wenno "GmbH" ket kadawyan dagitoy a saan a mairamraman. Ikkaten ti nagan ti nagipablaak no kapadpada unay a kas ti nagan ti obra (kas pagarigan, Ti The New York Times Co. ket ipablaakna ti diario ti The New York Times , isu nga awan rason a nagannan ti nagipablaak). Maiparang kalpasan ti title.
- place: Heograpiko a lugar ti pablaak; kadawyan a saan a naisilpo a kas wiki; saan nga iraman no ti obra ket mangiraman ti lokasion; kas pagarigan: The Boston Globe, The Times of India. Maiparang kalpasan ti titulo; no maipalawag ti work , ti location ket marikpanto iti parentesis. Parbo a nagan: location
- publication-place: No maysa kadagiti publication-place, place wenno location ket maipalawag, ti lokasion ket maiparangto kalpasan ti titulo; no maipalawag dagiti publication-place ken place wenno location , ti place wenno location ket maipakita kalpasan ti titulo a napasarunuan iti "written at" ken publication-place ket maipakita kalpasan ti titulo.
- publication-date: Petsa ti pablaak no sabali manipud idi naisurat ti obra. Maiparang laeng no ti year wenno date ket naipalawag ken sabali, no saan ti publication-date ket isu ti mausar ken maiparang a kas date. Usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa iti artikulo; saan nga isilpo a kas wiki. Sarunuenna ti publisher; no saan a naipalawag ti work , ti publication-date ket sarunuen babaen ti "published" ken marikpan kadagiti parentesis.
- via: Nagan ti nangited iti linaon (no sabali manipud iti nangipablaak). Ti via ket saan a pangsukat para iti publisher, ngem magited iti adu pay a salasay. Daytoy ket mabalin a mausar no ti nagited ti linaon ket mangirepresenta ti taudan iti pormat a saan nga ti kasisigud (kas ti NewsBank]), no ti naited nga URL ket saan a mangipalawag ti identidad ti nangited, no awan ti magun-od nga URL wenno DOI (EBSCO), no ti nangited ket agkiddaw iti atribusion, wenno kas nakiddaw iti WP:The Wikipedia Library (kas ti Credo, HighBeam).
Dagiti serie
- series wenno version: No ti taudan ket paset dagiti serye, kasla ti serye ti libro wenno warnakan no ti pannakaibilang ti pablaak ket nairugi manen.
Sabali a nagan: ahensia.
Dagiti lokasion a nagtaudan
- page: Ti bilang ti agmaymaysa a panid iti taudan a mangsuporta ti linaon. Usaren ti
|page=wenno
|pages=, ngem saan nga isuda a dua. Maiparang a sarunuen babaen ti
p.malaksid no maipalawag ti
|nopp=y.
- WENNO: pages: Ti sakop ti pampanid iti taudan a mangsuporta ti linaon. Usaren ti
|page=wenno
|pages=, ngem saan nga isuda a dua. Isina nga agusar iti en dash (–); isina dagiti saan nga agsasaruno a panid iti koma (,); saan nga usaren tapno mangibaga ti dagup a bilang ti pampanid iti taudan. Maiparang a sarunuen babaen ti
pp.malaksid no maipalawag ti
|nopp=y. Dagiti hyphen ket automatiko a mapagbaliwen kadagiti en dashes; no saan a maitutop dagiti hyphen, kas pagarigan: pp. 3-1–3-15, usaren ti
|at=.
- nopp: Isaad iti y tapno mapasardeng dagiti notasion ti
p.wenno
pp.kadagiti saan a maitutop; kas pagarigan, ti
|page=Aklub ti sanguananwenno
|pages=passim.
- nopp: Isaad iti y tapno mapasardeng dagiti notasion ti
- WENNO: at: Para kadagiti taudan a ti bilang ti panid ket saan a maitutop wenno saan a makaanay. Tuonan babaen ti
|page=wenno
|pages=. Agusar laeng ti maysa kadagiti
|page=,
|pages=, wenno
|at=.
- Kas pagarigan: panid (p.) wenno pampanid (pp.); paset wenno seksion (sec.), batong (col.), parapo (para.); track; oras, minutos ken segundo; tignay, senario, canto, libro, parte, oolio, estansa, aklub tilikud, panangilinia a notnota, indicia, kolopono, berso.
URL
- url: Ti URL ti lokasion nga online a pakabirukan ti teksto ti pablaak. Saan a mausar no ti title ket naisilpo a kas wiki. No maipakat, thi silpo ket mabalin a maitudo iti naisangayan a panid wenno pampanid a naireperensia. Ikkaten dagiti adu a pagsurotan a parametro manipud kadagiti URL, kas iti
#ixzz2rBr3aO94wenno
?utm_source=google&utm_medium=...&utm_term=...&utm_campaign=.... Saan nga isilpo kadagiti ania man a komersial nga aglaklako ti libro, kasla iti Amazon.com. Dagiti imbalido nga URL, a mairaman dagiti aglaon kadagiti baetan, ket pagresutaan iti maysa a mensahe ti biddut.
- access-date: Napno apetsan no ti linaon nga intudo babaen ti url ket naudi idi a napasingkedan tapno mangsuporta iti teksto iti maysa nga artikulo; saan nga isilpo a kas wiki; masapul ti url; usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa dagiti panagserrek ket panangiyarkibo kadagiti dakamat.[date 1] Saan a masapul para kadagiti naisilpo a dokumento a saan nga agbaliw. Kas pagarigan, saan a nmasapul ti access-date para kadagiti silpo dagiti kopia ti naipablaak a pappapel t ipanagsukisok babaen ti DOI wenno ti naipablaak a libro, ngem saan nasken nga usaren para kadagiti silpo kadagiti artikulo ti damdamag kadagiti komersial a website (dagioty ket mabalinda nga agbaliw mannipud kadagiti panawen, urayno dagiti ket naipalaakda pay iti pisikal a medium). Laglagipen a ti access-date ket ti petsa a ti URL ket nakita idi a saan laeng a mabalin, ngem ti panagsuporta ti panangiregget a madakdakamat (a saan amabalin a maaramid ti agdama a bersion). Mabalin a nailemmeng wenno naestilo babaen dagiti nairehistro nga editor. Parbo a nagan: accessdate.
- archive-url: Ti URL ti maysa a naarkibo a kopia ti panid ti web, no wenno iti kaso a ti kasisigud nga URL ket saan a mabalin a magun-od. Kadawyan a maus-usar a mangibaga kadagiti serbisio a kas ti WebCite ken Internet Archive; masapul ti archive-date ken url. Parbo a nagan: archiveurl.
- archive-date: Petsa idi naiyarkibo ti kasisigud nga URL; inunaan babaen ti kasisigud a teksto iti "naiyarkibo manipud iti kasisigud idi". Usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa ti panagserrek ken arkibo kadagiti dakamat. Daytoy ket saan a nasken nga isu met laeng a pormat a nausar para kadagiti petsa ti panangipablaak.[date 1] Saan nga isilpo a kas wiki. Parbo a nagan: archivedate.
- dead-url: No ti URL ket agdama pay a mabalin,ngem napasakbayan a naiyarkibo, isaad ti
|dead-url=no. Daytoy ket mangbaliw ti pannakaiparang ti urnos a ti tiitulo ket mangitalinaay ti kasisigud a silpo ken ti naiyarkibo a silpo iti gibus.No ti kasisigud nga URL ket nasukatanan para kadagiti panggep iti spam, patalastas, wenno saan a nasayaat a mausar, ti panangisaad ti
|dead-url=unfitwenno
|dead-url=usurpedketssanto a mangisilpo ti kasisigud nga URL iti maiparang a dakamat; masapul pay laeng ti
|url=. Dagiti sabali pay a maawat a pateg ket ti y, yes, wenno true. Parbo a nagan: deadurl.
- template-doc-demo: Dagiti parametro ti arkibo ket mapasingkedanto kadagiti biddut tapno masigurado nga amin dagiti parametro ket mairaman, wenno no saan ti {{citation error}} ket maawaganto. No adda dagiti biddut, dagiti panid ti nangruna, tulong ken plantilia ket maikabil iti Kategoria:Dagiti artikulo nga addaan ti saan a husto nga eskritu ti dakamat. Isaad ti
|template-doc-demo=truetapno mabaldado ti kategorisasion; nagruna a maus-usar kadagiti dokumentasion a maiparparang ti biddut.
- format: Pormat ti obra nga inbagbaga babaen ti url; kas pagarigan: PDF, DOC, wenno XLS; maiparang iti parentesis kalpasan ti title. Ti HTML ket maipagarup a maibaga ken nasken a saan a mainaganan. Sanna a baliwan ti ikono ti silpo ti ruar. Nota: Dagiti ikono ti silpo ti ruar ket saan a mangiraman ti alternatibo a teksto; isu a saanda a manginayon ti pormat ti pakaammo para kadagiti marigatan ti panagkita.
- Dagiti URL ket nasken a mangrugi iti nasuportaran a panggep ti URI. Ti
http://ken
https://ket suportaranto amin dagiti pagbasabasa; nupay kasta, ti
ftp://,
gopher://,
irc://,
ircs://,
mailto:ken
news:ket makasapulto ti plug-in wenno akin-ruar a panangipakat ken kadawyan a liklikan daytoy. Ti panagsangaili a nagnagan ti IPv6 ket agdama a saan a masuportaran.
- No dagiti URL kadagiti parametro ti plantilia ti dakamat ket aglaon kadagiti naisangayan a karakter, dagitoy ket saanto a husto a maiparang ken maisilpo. Dagita a karakter ket nasken a porsiento a maikodigo. Kas pagarigan, ti baetan ket nasken a masukatan babaen ti
%20. Ti mangikodigo ti URL, sukatan dagiti sumaganad a karakter iti:
- Dagiti agmaymaysa a tuldek ket saan a nasken a maikodigo; nupay kasta, dagiti adu a saan a maikodigo ket maiwaswasto a kas italiko wenno napuskol a panangimarka. Dagiti agmaymaysa a nakulot a pangrikep ket saan a nasken a maikodigo; nupay kasta, ti paris a saan a maikodigo ket maiwaswasto a kas doble a pangrikep para iti panangilak-am ti plantilia.
Angkla
- ref: ID para iti angkla. Babaen ti kasisigud, awan ti angkla a mapataud. Ti kadawyan a nonempty a pateg ti
|ref=IDket agpataud ti maysa nga angkla nga addaan iti naited nga ID; kasla ti mabalin a maisilpo a reperensia a mabalin a puntaan kadagiti silpo ti wiki kadagiti napno a reperensia, naipangpangruna a naserbi iti ababa a dakamat kasla dagiti ababa a nota ken parentetiko a panagreperensia. Ti nangruna a pateg ti
|ref=harvket agpataud ti maysa nga angkla a maitunos iti plantilia ti {{harv}}. Kitaen ti: Dagiti angkla para kadagiti plantilia ti panagreperensia ti Harvard.
Dagiti panangilasin
- id: Ti naisangayan a panangilasin, inus-usar no awan dagiti nausar a naipakat nga espesialisado a panangilasin; silpo ti wiki wenno usaren ti plantilia no mabalin a maipakat.
Dagitoy a panangilasin ket agpartuat kadagiti silpo ken nadidesinio a mangawat ti agmaymaysa a pateg. Ti panagusar ti adu a pateg wenno sabali a teksto ket mangdadel ti silpo ken/wenno mangimbalido ti panangilasin. Iti sapasap, dagiti parametro ket naskenda mangiraman laeng ti karuay a parte ti panangilasin, kas ti
rfc=822 wenno
pmc=345678.
- arxiv: panangilasin ti arXiv ; kas pagarigan:
arxiv=hep-th/9205027(sakbay idi Abril 2007) wenno
arxiv=0706.0001wenno
arxiv=1501.00001(manipud iti Abril 2007). Saan nga iraman dagiti nakaro a pagpaatiddog ti papeles kas ti ".pdf" wenno ".html".
- asin: Amazon Standard Identification Number; no ti umuna a karakter ti pateg ti asin ket digit, usaren ti isbn.
- asin-tld: ASIN a kangatuan nga agpang ti dominio para kadagiti sitio ti Amazon malaksid iti Estados Unidos; dagiti mabalin a pateg:
au,
br,
ca,
cn,
co.jp,
co.uk,
de,
es,
fr,
it,
mx
- asin-tld: ASIN a kangatuan nga agpang ti dominio para kadagiti sitio ti Amazon malaksid iti Estados Unidos; dagiti mabalin a pateg:
- bibcode: Bibcode; us-usaren dagiti adu a sistema ti datos ti astronomia; kas pagarigan:
1974AJ.....79..819H
- doi: Digital object identifier; kas pagarigan:
10.1038/news070508-7. Mapasingkedan daytoy tapno masigurado a mangrugi iti (
10.).
- doi-broken-date: Petsa idi nabirukan ti saan a mabalin a DOI iti http://dx.doi.org. Usaren ti isu met laeng a pormat a kas dagiti sabali a petsa iti artikulo. Dagiti parbo a nagan: doi_brokendate, doi-inactive-date
- eissn: International Standard Serial Number para iti elektroniko a media iti serial apablaak; mabalin a sinaen dagiti walo a karakter kadagiti dua a grupo ti uppat babaen ti panagusar ti hyphen, ngem saan a maysa nga en dash wenno baetan. Parbo a nagan: EISSN
- hdl: panangilasin ti Handle System para kadaggiti digital a banag ken dadduma pay a rekurso iti Internet. Parbo a nagan: HDL
- isbn: International Standard Book Number; kas pagarigan:
978-0-8126-9593-9. (Kitaen ti: Wikipedia:ISBN ken ISBN). Dagiti dash iti ISBN ket pagpilian, ngem kaykayat. Usaren ti pudno a naiprenta nga ISBN wenno iti libro. Usaren ti 13 a digit nga ISBN – ken mangrugi ti 978 wenno 979 – no daytoy ket mabalin a magun-od. No ti maiprenta ket ti 10 digit nga ISBN wenno iti libro, usaren daytoy. Dagiti ISBN ket mabalin a mabirukan iti panid iti pakaammo ti nagipablaak – kadawyan nga idiay likudan ti titulo ti panid – wenno iti sirok ti barcode a kas numero a mangrugi iti 978 wenno 979 (dagiti barcode a mangrugi kadagiti ania man a sabali a numero ket saan a dagiti ISBN). Para kadagiti taudan nga addaan iti naduduog a 9 a digit a sistema ti SBN, pasarunuan ti numero iti sero; isu a, ti SBN 902888-45-5 ket nasken a maikabil a kas
|isbn=0-902888-45-5. Saan a pagbaliwen ti 10 a digit nga ISBN iti 13 a digit babaen ti panagnayon laeng ti pasaruno a 978; ti maudi a digit ket panagkarkulo a panangitalek ti digit ken ti panangibaliw laeng kadagiti numero ket mang-imbalido ti ISBN. Daytoy a parametro ket nasken laeng nga agtengngel ti ISBN nga awan ti ania man kadagiti maipatinayon a karakter. Daytoy ket mapasingkedan iti kaatiddog, dagiti imbalido a karakter – kadagiti sabali ngem ti [0123456789 -] nga addaan iti "X" a maipalubos a kas maudi a karakter iti 10 a digit nga ISBN – ken ti maitutop a husto a digit. Dagiti parbo a nagan: ISBN
- ismn: International Standard Music Number; kas pagarigan:
979-0-9016791-7-7. pagpilian dagiti hyphen wenno dagiti baetan iti ISMN. Usaren ti ISMN iti pudno a nakaiprentaan wenno iti obra. Daytoy a parametro ket nasken laeng nga agtengngel ti ISMN nga awanan iti ania man a maipatinayon a karkarakter. Daytoy ket makitkita iti kaatiddog, dagiti imbalido a karakter – dagiti ania man malaksid dagiti numero, dagiti baetan, ken dagiti hyphen – ken ti maitutop a check digit. Parbo a nagan: ISMN
- issn: International Standard Serial Number; dagiti walo a karakter ket mabalin a pagsinaen kadagiti dua a grupo iti uppat babaen ti panagusar ti hyphen, ngem saan nga itimaysa a en dash wenno maysa a baetan. Parbo anagan: ISSN
- jfm: Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik
- jstor: reperensia a numero ti JSTOR; kas pagarigan: ti
jstor=3793107ket agpataud iti JSTOR 3793107.
- lccn: Library of Congress Control Number. No adda, dagiti pasakbay nga alpabeto a karakter ket naskenda a bassit a letra.
- mr: Mathematical Reviews
- oclc: OCLC; Online Computer Library Center ti WorldCat
- ol: panangilasin ti Open Library; saan nga iraman ti "OL" iti pateg.
- osti: Office of Scientific and Technical Information
- pmc: PubMed Central; usaren ti numero ti artikulo para iti napno a teksto ti nawaya a repositorio ti artikulo ti warnakan, kas ti
pmc=345678.Saan nga iraman ti "PMC" iti pateg.
- embargo: Petsa a papanan ti pmc nga agdama; no daytoy a petsa ket adda iti masakbayan, saanto a maisilpo ti pmc aginggana iti dayta a petsa.
- pmid: PubMed; agusar ti naisangayan a panangilasin.
- rfc: Request for Comments
- ssrn: Social Science Research Network
- zbl: Zentralblatt MATH
Insasao
- quote: Maitunos nga insasao a teksto manipud ti taudan. Maiparang a naripkpan kadagiti insasao. No maited, ti panangipatingga ti panagdakamat (ti tuldek babaen ti kasisigud) ket mapasardeng, isu a ti insasao ket masapul a manginayon ti panangipatingga a tuldek.
Dagiti editor
- editor-last: Apelyido ti editor. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti editor-link . A ti apelyido ket kadawyan nga umuna a naisurat a kas iti Insik-wenno para kadagiti mannurat ti korporasion, usaren laeng a kas editor-last tapno mairaman ti isu met laeng a pormat a kas ti taudan. Dagiti parbo a nagan: editor-last1, editor-surname, editor-surname1, editor1-last, editor, editor1.
- editor: Daytoy a parametro ket inus-usar a mangtengngel ti kompleto a nagan ti agmaymaysa nga editor (umuna ken apelyido). Daytoy a parametro ket nasken a saan nga agtengngel kadagitinagan iti ad-adu ngem maysa nga editor.
- editor-first: Naited wenno nagnagan ti editor, mairaman dagiti titulo; kas pagarigan: Firstname Middlename wenno Firstname M. wenno Dr. Firstname M., Sr. Saan nga isilpo a kas wiki—imbes ket nga usaren ti editor-link . Dagiti parbo a nagan: editor-first1, editor-given, editor-given1, editor1-first.
- WENNO: para kadagiti adu nga editor, usaren ti editor-last1, editor-first1 aginggana iti editor-lastn, editor-firstn (Dagiti parbo a nagan: editor-surnamen wenno editorn-last; editor-givenn wenno editorn-first; editorn). Para iti agmaymaysa nga editor ken timaysa nga institusional nga editor, mabalin ngausaren ti
|editor-first1=...
|editor-last1=...
|editor2=....
-
- editor-link: Titulo ti adda nga artikulo ti Wikipedia a maipanggep ti editor—saan a ti website ti editor'; saan nga isilpo a kas wiki. Dagiti parbo a nagan: editor1-link.
- WENNO: para kadagiti adu nga editor, usaren ti editor-link1 aginggana iti editor-linkn (parbo anagan editorn-link).
- name-list-format: iparangna dagiti mannurat iti estilo ti Vancouver no maisaad iti
vancken no tilistaan ket agusar kadagiti parametro ti
last/
firstpara iti listaan ti nagan wenno nagnagan.
- veditors: ti insina ti kaw-it a nagnagan ti editor iti estilot i Vancouver; rikpan kadagiti doble a parentesis dagit nagan ti korporado ken institusion:
|veditors=Smythe JB, ((Megabux Corporation))
-
-
- editor-linkn ken editor-maskn - mabalin a mausar para kadagiti agmaymaysa a nagan iti
|veditors=, a kas naiplawag dita ngato
- editor-linkn ken editor-maskn - mabalin a mausar para kadagiti agmaymaysa a nagan iti
- editors: Dagiti nawaya a porma dagiti nagan ti editor; saan a maisingasing ti panagusar daytoy a parametro; saan a parbo a nagan ti editor-last
- Pannakaiparang:
- Usaren ti display-editors tapno matengngel ti kaatiddog ti maiparang a listaan ti nagan ti editor ken ti manginagan no mairaman ti ti "et al.".
- No adda dagiti mannurat: Umuna dagiti mannurat, sarunuen babaen ti nairaman nga obra, kalpasanna "Iti" ken dagiti editor, kalpasanna ti nangruna nga obra.
- No awan dagiti mannurat: Agparang dagii editor sakbay ti nairaman nga obra; ti agmaymaysa nga editor ket sarunuen babaen ti "ed."; dagiti adu nga editor ket sarunuen babaen ti "dagiti ed."
Laysummary
- lay-url: Silpo ti URL iti saan a teknikal a pakabuklan wenno panagrepaso ti taudan; ti titulo ti URL ket naisaad iti "Lay summary". Parbo a nagnagan: lay-summary, laysummary.
- lay-source: Nagan ti taudan ti laysummary. Maiparang kadagiti italiko ken sarunuen babaen ti maysa nga endash. Parbo a nagan: laysource.
- lay-date: Petsa ti pakabuklan. Maiparang kadagiti parentesis.. Parbo a nagan: laydate.
Dagiti pagpilian a panangiparang
- mode: Isaadna ti elemento ti panangisina, ti kasisigud a pagpatinggaan a pangtuldek, ken ti naisangayan a kapitalisasion segun ti pateg a naited. Para iti
|mode=cs1, ti elemento a panangisina ket tuldek-kaw-it (
;); ti pagpatinggaan a pangtuldek ket tuldek(
.); no maitunos, dagiti umuna a letra dagiti naisangayan a balikas ket maipadakkel a letrai('Naala idi..'). Para iti
|mode=cs2, ti elemento a panangisina ket kaw-it (
,); saan a mainayon ti pagpatinggaan a pangtuldek; no maitunos, dagiti umuna a letra dagiti naisangayan a balikas ket sannda a maipadakkel a ('naala idi...'). Tapno matuonan ti ti pagpatinggaan a pangtuldek, usaren ti postscript.
- author-mask: Sukatanna ti nagan ti umuna a mannurat kadagiti em dash wenno teksto. Isaad ti author-mask iti numeriko a pateg iti n tapno maisaad ti dash n kadagiti kalawa ti baetan ti em; isaad ti author-maskiti pateg ti teksto tapno maiparang ti teksto nga awanan iti maipasurot a panangisina ti mannurat; kas pagarigan, "iti". Nasken pay laeng nga inayon dagiti pateg para kadagiti amin a mannurat para kadagiti panggep ti metadata. Kangrunaan a naikeddeng a mausar kadagiti bibliograpia wenno dagiti estilo ti bibliograpia a dagiti adu a nga obra babaen ti agmaymaysa a mannurat ket agsasarunoda a nailista a kas naipangyababa a notnota iti baba. Saan nga usaren iti listaan a pinataud babaen ti
{{reflist}},
wenno iti kapada gapu ta awan kontrol ti urnos a pannakaiparang dagiti reperensia. Mabali pay nga usaren ti editor-mask ken translator-mask iti isu met laeng a waya.
- display-authors: Mangtengngel iti bilang dagiti maiparang a nagan ti mannurat no maipablaak ti dakamat. Ti mangbaliw ti bilang dagiti maiparang a mannurat, isaad ti display-authors iti kayat a bilang. Kas pagarigan, ti
|display-authors=2ket mangiparang laeng dagiti umun a dua a mannurat iti maysa a dakamat. Babaen ti kasisigud, maiparang amin dagiti mannurat. Ti
|display-authors=etalket iparangna amin dagiti mannurat iti listaan a sarunuen babaen ti et al. Dagiti parbo anagan: displayauthors.
- display-editors:Mangtengngel iti bilang dagiti maiparang a nagan ti editor no maipablaak ti dakamat. Ti mangbaliw ti bilang dagiti maiparang a mannurat, isaad ti display-editors iti kayat a bilang. Kas pagarigan,
|display-editors=2ket mangiparang laeng dagiti umuna a dua nga editor iti maysa a dakamat. Babaen ti kasisigud, maiparang amin dagiti editor.
|display-editors=etalket iparangna amin dagiti editor iti listaan a sarunuen babaen ti et al. Dagiti parbo a nagan: displayeditors.
- last-author-amp: Baliwan ti panangisina iti pagbaetan dagiti dua a naudi a nagan iti listaan ti mannurat iti baetan ampersand baetan (
&) no isaad iti
y,
yes, wenno
true. Pagarigan:
|last-author-amp=yes
- postscript: Mangtengngel ti pagpatinggaan a pangtuldek para iti dakamat; kasisigud iti tuldek (
.); para iti awanan iti pagpatinggaan a pangtuldek, inaganan ti
|postscript=none– ti panangibati nga awan linaon iti
|postscript=ket kapada ti saan a panangiraman daytoy, ngem saan a nalawag. Di ikaskaso no maipalawag ti quote.
Nasken ti suskrision wenno rehistrasion
Dagitoy a parametro ket manginayon ti silpo ti nota iti gibus ti dakamat:
- registration: Para kadagiti taudan ti online a makasapul ti rehistrasion, isaad ti
|registration=yes(wenno
y, wenno
true); pasarunuan babaen ti suskripsion no dagitoy dua ket maisaad.
- subscription: Para kadagiti taudan ti online a makasapul ti suskrisison, isaad ti
|subscription=yes(wenno
y,wenno
true); pasarunuan babaen ti rehistrasion no dagitoy dua ket maisaad.
Ti panangisaad ti
|registration= wenno
|subscription= iti ania man a pateg malaksid iti
y,
yes, wenno
true ket agpataudto iti mensahe ti biddut.
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


c: text/html

text:
Asukar
Ti asukar ket isu ti sapasap a nagan para iti klase ti kimiko a mainaig ti nananaman ti nasam-it a sustansia, kaaduan kadagitoy ket naus-yusar a kas makan. Adda dagiti karbohidrato a buklen ti karbon, hidroheno ken oksiheno. Adda dagiti nadumaduma a kita ti asukar a naala kadagiti nadumaduma a taudan. Dagiti simple nga asukar ket tinawtawagan kadagiti monosakarido ken mairaman ti glukosa (naamammuan pay ti as dekstros), pruktosa ken galaktosa. Ti kankanayon a makmakan wenno granulado nga asukar ket sapasap a kaaduan nga inus-usar a kas makan ket isu ti sakarosa, ti disakarido (iti bagi, sakarosa hidrolises iti pruktosa ken glukosa). Dagiti dadduma pay a Other disakarido ket mairaman ti maltosa ken laktosa. Dagiti maigiddiat ti kimiko a sustansia ketmabalin nga adda met ti nasam-it a nanam, ngem saan dagitoy a naidasig a kas dagiti asukar. Adda met dagitoy ti naus-usar a kas ti basbassit ti kaloriana a suksukat ti makan para iti asukar a naipalawag a kas dagiti artipisial a pangpasam-it.
Dagiti asukar ket mabirukan kadagiti kulanit ti kaaduan a mulmula ngemm dagitoy ket adda laeng iti makaanay a konsetrasion para iti nasayaat panangiyaon iti unas ken remolatsa. Ti unas ket higante a ruot ket naimuyongan daytoyen kadagiti tropikal a klima idiay Adayo a Daya manipud idi taga-ugma a panpanawen. Ti adu a panagpadakkel ti pannakapataud daytoy ket napasamak idi maika-18 a siglo kadagiti panangipatakder kadagiti plantasion ti asukar iti Laud nga Indio ken ti Kaamerikaan. Daytoy idi ti immuna a pannakagun-od ti tattao ti asukar a nangikedkedeng iti diro tapno mapasam-itan ti makmakan. Ti remoatsa ket ramut nga apit ket naimuyongan daytoy kadagiti nalamlamiis a klima ken nagbalin a nangruna a taudan ti asukar idi mika-19 a siglo idi mabalinen a magun-og dagiti pamay-an ti panangiyaon ti asukar. Ti panagpataud ti asukar ken ti panagtagilako ket nangbalbaliw kadagiti adu a waya ti dalan ti pakasaritaan ti tao. Daytoy ket nangimpluensia ti pannakaporma dagiti kolonia, ti nagrugian ti pannakaadipen, ti transision ti naipautangan a panagobra, ti migrasion ti tattao, gubgubat a baetan dagiti pagilian nga agtengtengngel ti panagtagilako ti asukar idi maika-19 a siglo, ken ti etniko a pakabuklan ken politikal nga estruktura iti baro a lubong.
Ti lubong ket nagpataud ti asukar iti agarup a 168 riwriw tonelada idi 2011. Ti natimbeng a tao ket mangmangan ti agarup a 24 kilogramo ti asukar iti tunggal maysa a tawen (33.1 kg kadagiti industrialisado a pagilian), kapada daytoy ti sumurok a 260 kaloria ti makan iti tunggal maysa a tao, iti tunggal maysa nga aldaw. Ti asukar ket mangited ti enerhia ngem awan dagiti taraon wenno dagiti awan linaon a kaloria.
Manipud idi kinaudi a paset ti maika-20 a siglo, nasalsaludsod daytoy no ti kanen nga adu kadagiti asukarna, naipangpangruna kadagiti napapino nga asukar, ket dakes para iti salun-at ti tao. Ti asukar ket naikapeten iti panaglukmeg ken nasuspetsa iti wenno napno a taudan ti gapuanan ti irurumsua ti diabetes, sakit ti puso, demensia, pannaka-apday ti piskel ken panagribrib. Add dagiti nadumaduma nga inararamid nga ad-adal a mangpadas a mangipalawag ti puesto ngem adda met kadagiti nagduduma a resulta, gapu ti kinarigat ti panagbiruk kadagiti populasion a mausar a panagtengngel a saan a mangmangan weenoo nawaya ti pannangan ti aniaman nga asukar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Asukar iti Wikimedia Commons
- Teasauro ti Aglutluto: Asukar
- Kitaen ti Asukar iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Masapul a Maammuak Maipapan iti Seksual a Panangatake?—Paset 1: Panagannad
Ania ti seksual a panangatake?
Nupay agduduma ti legal a kaipapananna depende iti lugar, ti termino a “seksual a panangatake” ket gagangay a tumukoy iti di matarigagayan a pannakiseks, a karaman no dadduma ti pisikal a panangpuersa. Mabalin a karaman dagiti aramid a kas iti panangabuso iti ubing wenno tin-edyer, insesto (seksual a relasion ti asideg nga agkabagian), panangrames, ken seksual a pananggundaway ti “maysa a mapagtalkan koma a tao”—nalabit maysa a doktor, mannursuro, wenno lider ti relihion. Dadduma a biktima, iti man berbal wenno pisikal, ket mapangtaan a madangran no ipulongda ti napasamak.
Sigun iti maysa a surbey, iti laengen United States, tinawen a nasurok a 25% ti maysa a milion ti nangireport a biktimada ti seksual a panangatake. Dandani kagudua kadakuada ti agtawen iti 12 agingga iti 18.
Ti masapul a maammuam
Kondenaren ti Biblia ti seksual a panangatake. Dinakamat ti Biblia ti maysa a grupo dagiti lallaki a di makontrol ti seksual a tarigagayda. Kayatda a ramesen ti dua a lallaki a bimmisita iti siudad ti Sodoma agarup 4,000 a tawenen ti napalabas—maysa a pasamak a nangipakita no apay a dinadael ni Jehova dayta a siudad. (Genesis 19:4-13) Kasta met, ti Linteg a naited ken Moises agarup 3,500 a tawenen ti napalabas imparitna ti insesto, agraman ti seksual a panangatake ti kapamilia.—Levitico 18:6.
Kaaduan a mangar-aramid iti panangatake ket am-ammo met laeng dagiti biktima. “Iti dua kadagiti tallo a narames, am-ammo dagiti biktima ti nangaramid iti panangatake,” kuna ti libro a Talking Sex With Your Kids. “Isu ket saan nga estranghero a basta nagparang lattan.”
Agpada a mabiktima ti lalaki ken babai iti seksual a panangatake. Iti United States, agarup 10% kadagiti biktima ket lallaki. Sigun iti Rape, Abuse & Incest National Network (RAINN), dagiti lallaki a biktima ket “mabalin a madanagan di la ket ta agbalinda a bakla gapu iti panangatake” wenno “makissayan ti kinalalakida.”
Gagangayen ti iyaadu ti seksual a panangatake. Impakpakauna ti Biblia a “kadagiti maudi nga aldaw,” adu a tattao ti ‘awanan nainkasigudan a panagayat, narungsot, ken awanan panagteppel.’ (2 Timoteo 3:1-3) Nalawag a makita dagita a kababalin kadagiti tattao a mangar-aramid iti seksual a pananggundaway.
Ti seksual a panangatake ket saan a basol ti biktima. Awan ti maikari nga agpasar iti seksual a pananggundaway. Ti laeng nagaramid ti responsable iti inaramidna. Ngem adda maaramidam tapno maksayan ti posibilidad a mapasamak dayta kenka.
Ti mabalinmo nga aramiden
Agsaganaka. Panunotem a nasaksakbay no ania ti aramidem no adda asinoman—uray ti kadeytmo wenno kabagiam—a mangpilit kenka a makiseks. Inrekomenda ti balasang a ni Erin a tapno masaganaan ti aniaman a panangpilit, iyaktom dagiti posible nga eksena ken isaganam no ania ti rumbeng nga aramidem. “Kasla nakakatkatawa a panunoten dayta,” kunana, “ngem iti aktual a pasamak, makatulong dayta tapno basbassit ti posibilidad a mabiktimaka.”
Kuna ti Biblia: “Itultuloyyo ti agaluad a siiinget a ti pannagnayo saan a kas kadagiti nakuneng no di ket kas kadagiti masirib a tattao, . . . agsipud ta dagiti aldaw dakesda.”—Efeso 5:15, 16.
Isaludsodmo iti bagim: ‘Ania ti aramidek no adda mangsagid kaniak iti pamay-an a diak komportable?’
Adda koma nakasagana nga aramidem tapno makapanawka. Irekomenda ti RAINN nga “adda koma sao a pagilasinan dagiti gagayyemmo wenno kapamiliam tapno no saankan a komportable, mabalinmo a tawagan ida ket maammuanda ti riknam a di madmadlaw ti kaduam. Iti kasta, umaydaka no kua alaenen dagiti gagayyem wenno kapamiliam wenno agpambarda tapno makapanawka.” Dimo mapasaran ti nakaro a panagleddaang no damo pay laeng liklikamon dagiti napeggad a situasion.
Kuna ti Biblia: “Nasaldet [wenno masirib] daydiay nakakita iti didigra ket rugianna ti aglemmeng, ngem daydiay awanan kapadasan limmasat ket masapul a sagabaenna ti pannusa.”—Proverbio 22:3.
Isaludsodmo iti bagim: ‘Ania ti nakasagana nga aramidek tapno makapanawak?’
Mangikeddengka kadagiti limitasion—ken takderam dayta. Kas pagarigan, no makidedeytka, pagsaritaanyo iti kadeytmo no ania a kondukta ti maitutop ken saan a maitutop. No saan nga umanamong ti kadeytmo kadagiti limitasion, isu ket saan a nasayaat a kadeyt. Sumapulka iti maysa a mangraem kadagiti prinsipiom.
Kuna ti Biblia: “Ti ayat . . . saan a naalas ti panagtigtignayna, saanna a sapulen dagiti bukodna a pagimbagan.”—1 Corinto 13:4, 5.
Isaludsodmo iti bagim: ‘Ania dagiti prinsipiok? Ania dagiti kondukta a saan a maitutop?’
Ammuem ti Ad-adu Pay
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Masapul a Maammuak Maipapan iti Seksual a Panangatake?—Paset 2: Panangiliwliwag
Basaem ti komento dagiti nakailiwliwag iti pannakaabusoda.
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Aramidek no Adda Mangbastos Kaniak?
Ammuem no ania ti panangbastos ken ti mabalinmo nga aramiden no sika ti biktima.
TI KUNA DAGITI PADAM NGA AGTUTUBO
Ti Kuna Dagiti Agtutubo Maipapan iti Pannakabastos
Denggem ti kuna ti 5 nga agtutubo maipapan iti pannakabastos ken no ania ti aramidem no mapasaram dayta.


text:
Ti Dios Kadi ket Trinidad?
Sungbat ti Biblia
Adu a Kristiano a relihion ti mangisursuro a ti Dios ket Trinidad. Ngem kastoy ti kuna ti Encyclopædia Britannica: “
Saan a nagparang ti sao a Trinidad wenno uray naiparipirip man la koma daytoy a doktrina iti Baro a Tulag . . . Nagin-inut nga immadu ti namati iti dayta a doktrina iti las-ud dagiti sumagmamano a siglo ken iti laksid ti adu a panagsusupiat.”
Kinapudnona, awan a pulos ti mabasa iti Biblia a ti Dios ket paset ti Trinidad. Kitaem dagitoy a teksto iti Biblia:
“Ni Jehova a Diostayo ket maymaysa a Jehova.”—Deuteronomio 6:4.
“Sika, nga agnagan Jehova, Sika laeng ti Kangatuan iti intero a daga.”—Salmo 83:18.
“Daytoy kaipapananna ti agnanayon a biag, ti pananggun-odda iti pannakaammo maipapan kenka, ti maymaysa a pudno a Dios, ken iti daydiay imbaonmo, ni Jesu-Kristo.”—Juan 17:3.
“Ti Dios maymaysa.”—Galacia 3:20.
Apay nga ibagbaga ti kaaduan a Kristiano a relihion a ti Dios ket Trinidad?
Ammuem ti Ad-adu Pay
ANIA A TALAGA TI ISURSURO TI BIBLIA?
Ania ti Pudno Maipapan iti Dios?
Maseknan kadi ti Dios kenka? Ammuem ti personalidadna ken no kasanoka a makaadani kenkuana.
TI PAGWANAWANAN
Ania ti Nagtaudan ti Doktrina a Trinidad?
Ti sao a Trinidad wenno ti sasao a tallo a Persona iti maymaysa a Dios ket saan a masarakan iti Biblia. Apay?


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Talaga Kadi a Pannakiseks ti Oral Sex?
Sigun iti maysa a report ti U.S. Centers for Disease Control and Prevention, agarup kagudua kadagiti amin a nainterbiu nga agtawen iti 15 agingga iti 19 ti nakapadasen iti oral sex (pannakiseks babaen ti ngiwat). “No makisaritaka kadagiti agtutubo [maipapan iti oral sex], ibagada a saan a dakes dayta,” kuna ni Sharlene Azam, ti autor ti libro nga Oral Sex Is the New Goodnight Kiss. “Kinapudnona, saanda nga ibilang dayta kas pannakiseks.”
Ania ti panagkunam?
Ania ti agpayso maipapan iti dayta?
Apay a pakaseknam?
Ania ti panagkunam?
Sungbatam dagiti sumaganad a saludsod iti wen wenno saan.
Agsikog kadi ti maysa a babai no maki-oral sex?
Wen
Saan
-
Adda kadi dakes nga epekto iti salun-at ti pannaki-oral sex?
Wen
Saan
-
Talaga kadi a pannakiseks ti oral sex?
Wen
Saan
-
Ania ti agpayso maipapan iti dayta?
Ikomparam dagiti sungbatmo kadagiti adda iti baba.
Agsikog kadi ti maysa a babai no maki-oral sex?
Sungbat: Saan. Dayta ti maysa a makagapu nga ibagbaga ti adu nga awan pagdaksanna ti oral sex. Ngem saan nga umiso dayta.
Adda kadi dakes nga epekto iti salun-at ti pannaki-oral sex?
Sungbat: Wen. Ti maysa a tao a maki-oral sex ket mabalin a maakaran iti hepatitis (A wenno B), genital warts, gonorrhea, herpes, HIV, ken syphilis.
Talaga kadi a pannakiseks ti oral sex?
Sungbat: Wen. Aniaman nga aramid a pakairamanan ti mabagbagi ti sabali a tao—aktual a pannakiseks (intercourse), oral sex, anal sex (pannakiseks babaen ti kerret), ken panangay-ayam iti mabagbagi (masturbasion) ti sabali a tao—ket maibilang a pannakiseks.
Apay a pakaseknam?
Usigem ti sumagmamano a teksto iti Biblia nga adda pakainaiganna iti topiko maipapan iti oral sex.
Kuna ti Biblia: “Daytoy ti pagayatan ti Dios, . . . nga adaywanyo ti pannakiabig.”—1 Tesalonica 4:3.
Ti sao iti orihinal a lengguahe a naipatarus kas “pannakiabig” tukoyenna ti amin a kita ti seksual nga aramid iti nagbaetan ti saan nga agassawa, a pakairamanan ti aktual a pannakiseks, oral sex, anal sex, ken panangay-ayam iti mabagbagi ti sabali a tao. Ti tao a makiab-abig wenno makiramraman iti seksual nga immoralidad ket agapit kadagiti nasaem a pagbanagan. Ngem ti kasaeman ket madadael ti pannakigayyemna iti Dios.—1 Pedro 3:12.
Kuna ti Biblia: “Ti mangyugali iti pannakiabig agbasbasol a maikaniwas iti bukodna a bagi.”—1 Corinto 6:18.
Adda dagiti makadadael nga epekto ti oral sex iti pisikal ken naespirituan. Mangriribuk pay daytoy iti emosion. Kuna ti libro a Talking Sex With Your Kids: “Ti pannakarikna nga inusardaka laeng, a dakkel ti babawim, ken nalakaka a nabiktima ket awan pakaidumaanna iti pannakiseks. Ti di umiso a pannakiseks—kas iti pannakiseks iti dimo asawa—ket mabalin a dakes ti epektona iti emosion ti maysa a tao. Kasta met laeng ti epekto ti aniaman a kita ti di umiso a pannakiseks kas iti oral sex. Aniaman a kita ti seks ket seks.”
Kuna ti Biblia: “Siak, ni Jehova, ti Diosmo, Daydiay mangisursuro kenka tapno magunggonaam ti bagim.”—Isaias 48:17.
Mamatika kadi a talaga a mabenepisiaranka kadagiti linteg ti Dios mainaig iti seks? Wenno panagkunam ket malimitaran ti tignaymo gapu kadagita? Tapno masungbatan dagita a saludsod, panunotem ti haywey nga adu ti aglabas a lugan. Adu ti makitam a nakapaskil a karatula kas iti no kasano kapartak ti taray ti lugan, signal ti trapiko, ken karatula a pagsardengan. Ibilangmo kadi dagita a karatula kas restriksion wenno proteksion? Ania ti mapasamak no saanmo nga ikankano dagita ken uray ti dadduma a drayber?
Kasta met laeng dagiti pagalagadan ti Dios. No saanmo nga ikankano, sigurado nga apitem no ania ti immulam. (Galacia 6:7) Kuna ti libro a Sex Smart: “No ad-adda a paglikudam dagiti patpatiem ken prinsipiom iti biag sa agaramidka kadagiti aktibidad a panagriknam ket saan nga umiso, bumaba ti panagraemmo iti bagim.” Iti kasumbangirna, no agbiagka maitunos kadagiti pagalagadan ti Dios, ipakpakitam ti napudno a nadalus a panagbiag. Malaksid iti dayta, mataginayonmo pay ti nadalus a konsiensia.—1 Pedro 3:16.
Ammuem ti Ad-adu Pay
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA
Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Homoseksualidad?
Ania ti panangmatmat ti Dios maipapan iti homoseksual nga ar-aramid? Ti kadi maysa nga agduyos iti kapadana a sekso maay-ayona ti Dios?
AGRIINGKAYO!
Dakes Kadi ti Panagdenna Sakbay ti Kasar?
Basaem ti kuna ti Biblia maipapan iti panagdenna sakbay ti kasar ken iti dadduma pay a kita ti seksual a kinalailo.


text:
Singapur
Nagsasabtan: 1°18′N 103°48′E / 1.3°N 103.8°E
Ti Singapur (i/ˈsɪŋəpɔr/), opisial a ti Republika ti Singapur, ket maysa a Abagatan a daya nga Asia a siudad-estado idiay akin-abagatan nga ungto ti Malay a Peninsula, 137 kilometro (85 mi) nga abagatan ti ekuador.Daytoy ket maysa a isla a pagilian a binukel dagiti 63 nga isla, daytoy ket naisina manipud iti Malaysia babaen ti Il-ilet ti Johor iti amiananna ken manipud iti Is-isla ti Riauti Indonesia babaen ti Ilet ti Singapur iti abagatanna. Ti pagilian ket adu a naurbano nga adda laeng ti bassit a nabatbati a nangruna a pagtutuduan a kabakiran, ngem adu pay dagiti daga a naparpartuat para iti panarang-ay babaen ti panagala manen ti daga.
Daytoy ket paset idi kadagiti nadumaduma nga imperio a natenganen manipud idi maikadua a siglo AD, ti Singapur ket nagsangsangaili ti paggatangan apuesto ti Kompania ti Daya nga India idi 1819 nga adda ti pammalubos manipud iti Sultanato ti Johor. Ti Britaniko ket nakagun-od ti katurayan ti daytoy nga isla idi 1824 ken ti Singapur ket nagbalin a maysa kadagiti Il-ilet a Pagtataengan ti Britaniko idi 1826. Daytoy ket sinkupan babaen ti Hapon idi Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Singapur ket nagirangarang ti kinawaya, a nagitiptipon dagiti dati a teritorio ti Britaniko tapno mangporma ti Malaysia idi 1963, urayno daytoy ket maisina manipud iti Malaysia kalpasan ti dua a tawen. Manipud idin daytoy ket dimmakkel ti kinabaknangna, ken maysa daytoy kadagiti Uppat a Tigre ti Asia. Ti Singapu ket isu ti maikapat a mangidadaulo a sentro ti pinansia, ken ti puertona ket maysa kadagiti lima kasingangaran a puerto ti lubong. Ti ekonomiana ket kaaduan nga agkamkammatalek kadagiti mailuluas ken panagipinpino kadagiti naimportar a tagilako, a naipangpangruna ti panagpatpataud, a daytoy ti nangbukel ti 26% ti GDP ti Singapur idi 2005.
Ti Singapur ket maysa a unitario nga adu a partido a parlamentario a republika nga adda ti maysa a Westminster a sisitema ti agmaymaysa a kamara a parlamentario a gobierno. Ti Partido Aksion ti Tattao ket nangabaabak kadagiti amin a panagbutos manipud iti bukod a panagturay idi 1959, ken agturtura daytoy iti naibatay ti napigsa nga estado ken nangiyununa ti naumnong a pagimbagan ngem kadagiti agmaymaysa a karnengan a kas ti waya ti panag-sasao.
Iti termino ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang, ti Singapur ket adda ti maikatlo a kangatuan ti matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. Adda ti gangani a sumurok a 5 a riwriw a tattao idiay Singapur, a dagiti 2.91 a riwriw ket katutuboda a naipasngay. Ti populasion adu a nadumadumaan; a ti kaaduan ket dagiti Insik, a dagiti Malayo ken dagiti Indiano ket mangporporma kadagiti kaaduan a minoridad. Ti pannakaipakita ti kinadibersidadna, ti pagilian ket adda ti upat nga opisial a pagsasao: Ingles, Insik, Malayo, ken Tamil. Maysa kadagiti nangbangon a kameng ti Gunglo dagiti Pagilian iti Abagatan a Daya nga Asia , ti pagilian ket isu pay ti mangsangaili ti Sekretariat tiAPEC, ken maysa a kameng ti Pantok ti Daya nga Asia, ti Tignay dagiti Di Nailinia, ken ti Mankomunidad dagiti Pagilian.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ingles a nagan ti Singapur ket naala manipud iti Malayo a balikas ti Singapura (Sanskrito: सिंहपुर, lit. Leon a Siudad), nga isu daytoy ti tawidan a nakaalaan ti pagilian a kas ti Leon a Siudad. Dagiti leon ket mabalin a saanda a nagtataeng ditoy; ti ayup a nakitkita babaen ni Sang Nila Utama, nga isu ti nangbangon ken nanginagan ti taga-ugma a Singapur, ket mabalin idi a maysa a tigre.[9][10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- ^ "Singapore Residents by Planning Area/Subzone, Age Group and Sex, June 2000 – 2015" (XLS). Statistics Singapore. Statistics Singapore. Naala idi 7 Enero 2016.
- ^ Chew, Ernest (1991). Lee, Edwin, ed. Ti Pakasaritaan ti Singapur. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-588917-7.
- ^ Hoe Yeen Nie (2 Hunio 2009). "Ti Estado ti Singapur ket rimsua manipud kadagidi 50 a tawen idi 3 Hunio". Channel News Asia. Singapur.
- ^ "Dagiti Nangruna aMangipakpakita kadagiti Demograpiko idi 1970–2011" (PDF). Dagiti Estadistika ti Singapur. Hunio 2011. Naala idi 2 Oktubre 2011.
- ^ "2008 Estimate". Dagiti Estadistika ti Singapur. 2009. Naala idi 2 Hulio 2011.
- ^ a b c d "Singapur". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 21 Abril 2012.
- ^ "Distribution of family income – Gini Index". CIA. 2012. Naala idi 15 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Panagadadal Idiay Singapur". Direktorio dagiti Eskula ti Singapur. 2007. Naala idi 3 Mayo 2011.
- ^ "Sang Nila Utama". Singapur Infopedia. National Library Board. 26 Nobiembre 1999. Naala idi 3 Mayo 2011.
- Bibliograpia
- Hill, Michael (1995). Kwen Fee Lian, ed. Dagiti Politika Panagibangon ti Pagilian ken Pannakaumili idiay Sinagpur. Routledge. ISBN 0-415-12025-X.
- King, Rodney (2008). Ti Milagro a Singapur, Mito ken Kinapudno. Insight Press. ISBN 0-9775567-0-0.
- Mauzy,, Diane K.; Milne, R.S. (2002). Dagiti Politika ti Singapur: Babaen ti Partido Aksion ti Tattao. Routledge. ISBN 0-415-24653-9.
- Tan, Kenneth Paul (2007). Renasimiento Singapur? Ekonomia, Kultura, ken dagiti Politika. NUS Press. ISBN 978-9971-69-377-0.
- Lee Kuan Yew (2000). manipud iti Maikatlo a Lubong aginggana ti Immuna: Ti Simangapur a Sarita: 1965–2000. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-019776-5
- Worthington, Ross (2002). Panagituray idiay Singapur. Routledge/Curzon. ISBN 0-7007-1474-X.
- "Senso ti Populasion" (PDF). Departamento dagiti Estadistika ti Sinagapur. 11 Enero 2000.
- "Nagruna a Kinapudno ken dagiti Bilang". Ministro tui Pagluganan, Singapur. Naala idi 11 Enero 2003.
- "Pakasaritaan ti Pagilian". Singapur Infomap. Naala idi 11 Enero 2004.
- "MOE-PRIME". Programa para iti Panagipatakder manen ken Panagpasayaat kadagiti Adda nga eskuela (PRIME). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 23 Agosto 2007. Naala idi 15 Mayo 2007.
- "Walo pay nga Eskula a Makaimbag ti Panagpasayaat" (Press release). Ministro ti Edukasion. 14 Pebrero 2007. Naala idi 15 Mayo 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Singapur iti Wikimedia Commons
- Gobierno
- Singapur
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti kapitolio idiay Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik
- Dagiti siudad-estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Malayo
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Tamil
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1965
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Natulongan Dagiti Agtutubo a Mangsango Kadagiti Bully iti Eskuelaanda
Itay nabiit, ni Hugo, nga agtawen iti sangapulo, ket nakaawat iti Diana Award manipud iti British charity gapu iti panangtulongna kadagiti estudiante iti eskuelaanna a mangsango iti panang-bully.
Kinuna ni Hugo: “Nagun-odko daytoy a pammadayaw gapu iti whiteboard a video a Maparmekmo ti Bully Uray Dika Lumaban. Nagbalinak a nasayaat a pannakabagi kontra ti panang-bully gapu iti naadalko manipud iti dayta a video iti jw.org.”
Immuna nga impabuya ni Hugo ti animation a Maparmekmo ti Bully kadagiti mannursurona. Nagustuanda ti nabuyada isu nga inyurnosda a maluktan ti amin nga estudiante ti website a jw.org. Adu kadagiti ubbing nga agtawen iti walo agingga iti sangapulo iti eskuelaan ni Hugo ti kanayonen a mangluklukat iti jw.org. Kunada a nakatulong daytoy kadakuada a mangsango kadagiti problema a kas iti panang-bully ken nasungbatan met dagiti saludsodda a kas iti, Kasanoak a maaddaan ti pudpudno a gagayyem?
Nakatulong Kadagiti Agtutubo Dagiti Nasayaat nga Estratehia
Iti sabali pay nga eskuelaan iti Britain, mabul-bully ti walo ti tawenna a ni Elijah. Inusigda a sangapamiliaan ti video a Maparmekmo ti Bully. Inensayoda no ania ti ibaga ken aramidenna no ma-bully. Daytoy ti nangipaay iti kompiansa ken Elijah tapno mapagballigianna dayta a problema. Idi agangay, bayat ti anti-bullying week, impabuya ti head teacher ni Elijah ti video iti intero nga eskuelaan.
Siempre, saan laeng nga idiay Britain ti pakapaspasamakan ti panang-bully no di ket iti intero a lubong. Ngem gapu iti daytoy a whiteboard a video, matultulongan dagiti agtutubo iti sadinoman.
Iti United States, kabuteng ti sangapulo ti tawenna a ni Ivie ti maysa a kaklasena a nang-bully kenkuana. Idi nabuyana ti video a Maparmekmo ti Bully, naaddaan iti tured ni Ivie a mangsango iti kaklasena. Nakisarita met iti mannursurona, a timmulong iti dayta a situasion. Nagpadispensar ti kaklasena ket mayat ti panaglangenda itan.
Maseknan dagiti Saksi ni Jehova iti pagimbagan dagiti agtutubo. Itultuloymi ti agipablaak kadagiti praktikal a balakad a makatulong kadakuada a mangsango kadagiti inaldaw a problema a kas iti panang-bully.
Ammuem ti Ad-adu Pay
AGRIINGKAYO!
Kasano a Mapagballigiak Dagiti Pakarigatak iti Eskuelaan?
Adu ti pagtaudan ti stress iti eskuelaan. Ammuem ti lima nga addang a mangkissay iti stress.
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Isardengko Kadin ti Ageskuela?
Rumbeng kadi nga agsardengka nga ageskuela? Ania dagiti rumbeng nga ikabilangam?
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Ania ti Aramidem no Adda Mang-bully Kenka?
Awan gaway ti dadduma a mabul-bully. Ilawlawag daytoy nga artikulo ti mabalin nga aramiden tapno sumayaat ti situasion.


text:
Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia?
Daytoy a katulongan iti panagadal iti Biblia ket nairanta a tumulong kenka a mangammo iti isursuro ti Biblia maipapan kadagiti nagduduma a topiko, a pakairamanan ti: Apay nga agsagsagabatayo, ania ti mapasamak no mataytayo, kasanotayo a maaddaan iti naragsak a pamilia, ken dadduma pay.
Pinanggep Kadi ti Dios Daytoy?
Mabalin a pampanunotem no apay a nagadu ti problema ita. Ammom kadi nga ibagbaga ti Biblia nga agbaliwto ti kasasaad ken mabenepisiarankanto?
KAPITULO 1
Ania ti Pudno Maipapan iti Dios?
Maseknan kadi ti Dios kenka? Ammuem ti personalidadna ken no kasanoka a makaadani kenkuana.
KAPITULO 2
Ti Biblia—Libro a Naggapu iti Dios
Kasano a matulongannaka ti Biblia a mangrisut kadagiti parikutmo? Apay a mapagtalkam dagiti padtona?
KAPITULO 3
Ania ti Panggep ti Dios iti Daga?
Mapasamakto ngata ti panggep ti Dios nga agbalin a paraiso ti daga? No wen, kaano?
KAPITULO 4
Siasino ni Jesu-Kristo?
Ammuem no apay a ni Jesus ti naikari a Mesias, naggapuanna, ken no apay a naawagan iti bugbugtong nga Anak ti Dios.
KAPITULO 5
Ti Subbot—Kapatgan a Sagut ti Dios
Ania ti subbot? Kasanoka a mabenepisiaran iti daytoy?
KAPITULO 6
Sadino ti Ayan Dagiti Natay?
Ammuem ti kuna ti Biblia no sadino ti ayan dagiti natay ken no apay a matay ti tao.
KAPITULO 7
Ti Pudno a Namnama Dagiti Natayen a Patpatgem iti Biag
Natayanka kadin iti patpatgen? Makitamto kadi manen ida? Ammuem ti isursuro ti Biblia maipapan iti panagungar.
KAPITULO 8
Ania ti Pagarian ti Dios?
Adu ti makaammo iti kararag ti Apo. Ania ti kayat a sawen ti sasao nga: “Umay koma ti pagariam”?
KAPITULO 9
Agbibiagtayo Kadin Kadagiti “Maudi nga Aldaw”?
Ammuem no kasano a dagiti aramid ken kababalin dagiti tattao paneknekanna nga agbibiagtayo kadagiti “maudi nga aldaw” a naipadto iti Biblia.
KAPITULO 10
Dagiti Espiritu a Parsua—No Ania ti Maaramidanda Kadatayo
Nailanad iti Biblia ti maipapan kadagiti anghel ken demonio. Talaga kadi nga adda dagiti espiritu a parsua? Ania ti maaramidanda kadatayo?
KAPITULO 11
Apay nga Ipalubos ti Dios ti Panagsagaba?
Adu ti mangipabpabasol iti Dios iti amin a panagsagaba ditoy lubong. Ania ti makunam? Ammuem ti kuna ti Dios maipapan kadagiti makagapu iti panagsagaba.
KAPITULO 12
Panagbiag iti Wagas a Makaay-ayo iti Dios
Posible ti agbiag iti wagas a makaay-ayo ken ni Jehova. Kinapudnona, mabalinmo ti makigayyem kenkuana.
KAPITULO 13
Nadiosan a Panangmatmat iti Biag
Ania ti panangmatmat ti Dios iti aborsion, panangyalison iti dara, ken ti biag ti animal?
KAPITULO 14
No Kasano nga Agbalin a Naragsak ti Biag ti Pamiliayo
Ti ayat nga impakita ni Jesus ket nasayaat a tuladen dagiti assawa a lallaki, assawa a babbai, nagannak, ken annak. Ania ti masursurotayo kenkuana?
KAPITULO 15
Panagdayaw nga Anamongan ti Dios
Ammuem ti innem a pagilasinan ti pudno a relihion.
KAPITULO 16
Salimetmetam ti Pudno a Panagdayaw
Ania dagiti karit a mabalin a pakaipasanguam no isarsaritam dagiti patpatiem kadagiti sabsabali? Kasanom a maaramid dayta a dimo masair ida?
KAPITULO 17
Umadanika iti Dios Babaen ti Kararag
Denggen kadi ti Dios ti kararagmo? Tapno masungbatan dayta a saludsod, nasken a maawatam no ania ti isursuro ti Biblia maipapan iti kararag.
KAPITULO 18
Bautismo ken ti Relasionmo iti Dios
Ania ti aramidem tapno makualipikarka iti Nakristianuan a bautismo? Ammuem no ania ti isimsimbolona ken no kasano a maar-aramid dayta.
KAPITULO 19
Agtalinaedka iti Ayat ti Dios
Kasanotayo a maipakita ti ayat ken panagyaman iti amin nga inaramid ni Jehova para kadatayo?
APENDISE
Nagan ti Dios—Pannakausar ken Kaipapananna
Naikkat ti personal a nagan ti Dios iti adu a patarus ti Biblia. Apay? Napateg kadi nga usaren ti nagan ti Dios?
APENDISE
No Kasano nga Impadto ni Daniel ti Panagparang ti Mesias
Nasurok a 500 a tawen sakbayna, imbaga ti Dios ti eksakto a panawen a panagparang ti Mesias. Ammuem ti maipapan iti daytoy a makapainteres a padto!
APENDISE
Ni Jesu-Kristo—Ti Naikari a Mesias
Tinungpal ni Jesus dagiti padto iti Biblia maipapan iti Mesias. Kitaem iti mismo a Bibliam no dagitoy a padto ket talaga a natungpal.
APENDISE
Ti Pudno Maipapan iti Ama, iti Anak, ken iti Nasantuan nga Espiritu
Adu ti mamati nga isursuro ti Biblia ti doktrina ti Trinidad. Pudno kadi dayta?
APENDISE
No Apay a Saan nga Agusar iti Krus Dagiti Pudno a Kristiano iti Panagdayawda
Talaga kadi a natay ni Jesus iti krus? Ammuem ti sungbat ti Biblia a mismo.
APENDISE
Ti Pangrabii ti Apo—Panglaglagip a Pakaidayawan ti Dios
Naibilin kadagiti Kristiano nga angayenda ti Panglaglagip iti ipapatay ni Kristo. Kaano ken kasano ti pannakaangay daytoy?
APENDISE
“Kararua” ken “Espiritu”—Ania a Talaga ti Kaipapanan Dagitoy a Sao?
Adu ti agkuna a no matay ti tao, adda sumina a di makita a paset ti bagina nga agtultuloy nga agbiag. Ania ti kuna ti Sao ti Dios?
APENDISE
Ania ti Sheol ken Hades?
Ti dadduma a patarus ti Biblia inusarda ti sao a “tanem” wenno “impierno” para iti Sheol ken Hades. Ania a talaga ti kaipapanan dagitoy a sasao?
APENDISE
Ania ti Aldaw ti Panangukom?
Ammuem no kasano a ti Aldaw ti Panangukom ket pakabendisionan dagiti matalek a tattao.
APENDISE
1914—Napateg a Tawen iti Padto ti Biblia
Ania ti pammaneknek iti Biblia a ti 1914 ket napateg a tawen?
APENDISE
Siasino ni Miguel nga Arkanghel?
Ibaga ti Biblia ti pakabigbigan daytoy nabileg nga arkanghel. Ammuem ti ad-adu pay maipapan kenkuana ken no ania ti ar-aramidenna itan.
APENDISE
No Ania ti “Babilonia a Dakkel”
Iti Apocalipsis a libro iti Biblia, nailawlawag ti maipapan iti balangkantis nga agnagan iti “Babilonia a Dakkel.” Literal kadi a babai daytoy? Ania ti kuna ti Biblia maipapan kenkuana?
APENDISE
Nayanak Aya ni Jesus iti Disiembre?
Ammuem ti kasasaad ti paniempo idi nayanak ni Jesus. Ania ti ipasimudaag dayta?
APENDISE
Rumbeng Kadi a Rambakantayo Dagiti Piesta?
Ania ti nagtaudan ti adu a piesta a maselselebraran iti lugaryo? Mabalin a masdaawka iti sungbat.


text:
Estoria 70: Ni Jonas ken ti Dakkel nga Ikan
KITAEM ti tao idiay danum. Dayta ikan ti mangalun-on kenkuana! Ammom kadi no asino daytoy a tao? Jonas ti naganna. Kitaentayo no kasanot’ pannakaipanna iti adu a riribok.
Ni Jonas ket mammadto ni Jehova. Di nagbayag kalpasan ipapatay ni Eliseo a kuna ni Jehova ken Jonas: ‘Inka idiay Nineve. Nagdakes dagiti tattao idiay, ket kayatko a kasaom ada iti dayta’
Ngem madi a mapan ni Jonas. Naglugan iti sasakayan nga agturong iti kasungani ti Nineve. Di naragsakan ni Jehova ket pinagbagyona ti napigsa. Nagbuteng dagiti tattao a lumneden ti sasakayanda. Immawagda kadagiti didiosda iti tulong.
Kalpasanna, kuna ni Jonas kadakuada: ‘Agdaydayawak ken Jehova. Itartarayak ti paar-aramid ni Jehova kaniak.’ Gapuna insaludsod dagiti tattao: ‘Aniat’ aramidenmi tapno sumardeng ti bagyo?’
‘Ipalladawdak iti baybay,’ kuna ni Jonas. Di kayat nga aramiden dagiti tattao dayta, ngem dumakes unayen ti bagyo a gapu itoy intapuakdan ni Jonas. Dagdagus, nagsardengen ti bagyo.
Ni Jonas ti inalun-on ti dakkel nga ikan. Ngem saan a natay. Iti tallo nga aldaw ken tallo a rabii isut’ adda idiay tian ti ikan. Maladingitan unay ni Jonas a di nagtulnog ken Jehova a napan idiay Nineve.
Nagkararag ni Jonas ken Jehova maipaay iti tulong. Ket ni Jehova impaipugsona iti ikan ni Jonas iti namaga a daga. Kalpasan dayta, napanen ni Jonas idiay Nineve. Di kadi isuro daytoy kadatayo ti kinapateg ti intay panangaramid aniaman nga ibaga ni Jehova kadatayo?
Libro ti Biblia a Jonas.
Dagiti Saludsod
- Siasino ni Jonas, ket ania ti imbaga ni Jehova nga aramidenna?
- Gapu ta saanna a kayat ti mapan idiay pangibabaonan kenkuana ni Jehova, ania ti inaramid ni Jonas?
- Ania ti imbaga ni Jonas nga aramiden dagiti tattao tapno sumardeng ti bagyo?
- Kas makitam iti ladawan, ania ti napasamak idi naitapuaken ni Jonas iti danum?
- Mano nga aldaw nga adda ni Jonas iti tian ti ikan, ket ania ti inaramidna sadiay?
- Napanan ni Jonas idi impugso ti dakkel nga ikan, ket ania ti isuro daytoy kadatayo?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Jonas 1:1-17.
Ania ti nabatad a karirikna ni Jonas maipapan iti annongenna a mangasaba kadagiti taga Nineve? (Jon. 1:2, 3; Prov. 3:7; Ecl. 8:12)
- Basaenyo ti Jonas 2:1, 2, 10.
Kasano a ti kapadasan ni Jonas ipanamnamana kadatayo a sungbatan ni Jehova dagiti kararagtayo? (Sal. 22:24; 34:6; 1 Juan 5:14)
- Basaenyo ti Jonas 3:1-10.
Ni Jonas ket inusar latta ni Jehova nupay nagkedked idi a mangitungpal iti annongenna. Kasanotayo a maparegta iti daytoy? (Sal. 103:14; 1 Ped. 5:10)
Iti kapadasan ni Jonas kadagiti taga Nineve, ania ti maadaltayo maipapan iti panangukom kadagiti tattao iti teritoriatayo? (Jon. 3:6-9; Ecl. 11:6; Ara. 13:48)


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Importante Kadi no Ania a Kanta ti Piliek?
“No agrubrubbuatak, agdengdengngegak iti kanta. No addaak iti lugan, agdengngegak iti kanta. No addaak iti balay nga agrelrelaks, agdaldalus, wenno uray agbasbasa
—adda latta dengdenggek a kanta. Kanayon nga agdengdengngegak iti kanta.” —Carla.
Agpadakayo kadi ken Carla a mahilig iti musika? No wen, makatulong daytoy nga artikulo tapno matagiragsakmo dagiti pagimbaganna, malisiam dagiti posible a pagdaksanna, ken mapilim a naimbag ti musika a denggem.
Dagiti pagimbaganna
Dagiti posible a pagdaksanna
Ti kuna dagiti padam nga agtutubo
Dagiti pagimbaganna
Adda pagpadaan ti panagdengngeg iti musika ken ti pannangan. Agpada a pagimbagam no umiso a klase ti piliem ken no kalkalainganna laeng. Kitaem dagiti pagimbagan ti musika:
Pasayaatenna ti riknam.
“No madi ti aldawko, denggek laeng ti paboritok a kanta ket dagus a marelaksak.”
—Mark.
Ipalagipna ti napalabas.
“Kaaduanna nga adda kanta a mangipalagip kaniak iti maysa a naragsak a kapadasak, isu a maay-ayatanak kada mangngegko dayta.”
—Sheila.
Mapagkaykaysana dagiti tattao.
“Immatenderak iti maysa nga internasional a kombension dagiti Saksi ni Jehova ket idi kinanta ti amin ti maudi a kanta, nakaluaak. Agduduma ti lengguahemi, ngem pinagkaykaysanakami ti musika.”
—Tammy.
Makatulong tapno masursuro ken mapasayaatmo dagiti nasayaat nga ugali.
“Makatulong ti panagsursuro nga agtokar iti instrumento tapno maaddaanka iti disiplina ken masursurom ti aganus. Saan a dagus nga agbalinka a nalaing. Ti laeng pamay-an tapno agbalinka a nalaing ket babaen ti panagpraktis.”—Anna.
Ammom kadi? Ti Salmo a kapuskolan a libro iti Biblia ket addaan iti 150 a kanta.
Dagiti posible a pagdaksanna
Kas iti kontaminado a makan, mabalin a pagdaksam ti dadduma a musika. Kitaem no apay.
Adu a kanta ti direkta a maipapan iti seksual nga aramid dagiti lirikona.
“Kasla metten amin a sikat a kanta ket maipapan iti seks. Saandan a mabain a mangdakamat iti dayta.”—Hannah.
Kuna ti Biblia: “Ti pannakiabig [wenno, seksual nga immoralidad] ken tunggal kita ti kinarugit wenno kinaagum saan koma nga uray madakamat iti nagtetengngaanyo.” (Efeso 5:3) Isaludsodmo iti bagim, ‘Marigatanak kadi a mangsurot iti dayta a balakad gapu kadagiti kanta a dengdenggek?’
Adda dagiti musika a mabalin a manglemmes kenka iti liday.
“Kadagiti rabii a diak makaturog, adda dagiti kanta a dengdenggek a makagapu nga agpanunotak kadagiti bambanag a makapa-depress ken manglemmes kaniak iti liday. No agdengngegak iti naliday a musika, dagiti trahedia ti sumrek iti panunotko.”
—Tammy.
Kuna ti Biblia: “Ad-adda ngem iti isuamin a sabali pay a maaluadan, saluadam ta pusom.” (Proverbio 4:23) Isaludsodmo iti bagim, ‘Kanayon kadi a negatibo dagiti mapampanunotko gapu kadagiti musika a dengdenggek?’
Mabalin a pagpungtotennaka ti dadduma a musika.
“Diak dagus makita dagiti madi nga epektona kaniak dagiti kanta maipapan iti panagpungtot, nakaro a pannakasuron iti bagi, ken pananggura. Nadlawko a dakkel ti panagbaliw ti mood-ko kalpasan a dumngegak iti kasta a klase ti kanta. Uray dagiti kapamiliak, nadlawda dayta.”
—John.
Kuna ti Biblia: “Iwaksiyo amin dagita manipud kadakayo, pungtot, unget, kinadakes, nabassawang a sasao, ken naalas a sasao manipud iti ngiwatyo.” (Colosas 3:8) Isaludsodmo iti bagim, ‘Agbalbalinak kadi nga agresibo, wenno mabalin nga awan pay ketdin ti bibiangko iti rikna ti dadduma, gapu iti kanta a dengdenggek?’
Ti konklusion? Agbalin a napili. Dayta ti ikagkagumaan nga aramiden ti tin-edyer a ni Julie. “Kanayonko nga i-check dagiti kanta a dengdenggek ken i-delete-ko no kua ti aniaman a makitak a madi,” kunana. “Saan a kanayon a nalaka dayta, ngem ammok a dayta ti husto a banag nga aramiden.”
Kasta met laeng ti ikarkarigatan nga aramiden ti agtutubo a ni Tara. Kunana: “No dadduma, adda mangngegko a kanta iti radio a nagpintas ti tonona, ngem no mangngegkon ti lyrics-na, makitak a masapul nga iyakarko ti estasion. Ti panangaramidko iti dayta ket kas iti bigla a panangisardengko iti pannangan iti nagimas a tinapay kalpasan a nakittabakon! Ngem no kayak a liklikan ti maysa a kanta maipapan iti seks, dakdakkelto ti posibilidadna a kayak a liklikan ti makiseks sakbay ti kasar. Diak kayat a tagtagilag-anen ti mabalin nga epektona kaniak ti musika a dengdenggek.”


text:
California
Nagsasabtan: 37°N 120°W / 37°N 120°W
Ti California ket maysa nga estado idiay kalaudan iti Estados Unidos iti America. Isu iti estado nga kaaduan ti tao, iti bilang ken iti paggapuanda nga agsasabali a puli, ken iti geografiana. Makita ditoy iti kangatuan ken kababaan nga punto iti buo ti kontinental nga Estados Unidos. No maisa nga nawaya a pagilian iti California, isu iti maikalima a kadakkelan a ekonomia iti lubong.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Govierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Heografia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ecolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Economia[urnosen | urnosen ti taudan]
Katatao[urnosen | urnosen ti taudan]
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti California iti estado a kaaduan iti populasion ti Estados Unidos — nasurok ngan 12 porsiento iti Americano ket maibilang a Californiano. Manipud 2004 adda 35,893,799 nga populasion iti California. 9,400,000 kadagitoy ket ganganaet a naiyanak (26.5% iti populasion), ket mapatta nga 2,209,000 kadagitoy a ganganaet ket ilegal (6.2% iti populasion iti California).
Puli[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaem ditoy para iti dadduma pay nga informasion maipanggep dagiti puli iti Estados Unidos.
Awan iti mabigbig nga kadakkelan a bileg ti puli iti California. Isu iti maikatlo nga estado a dagiti minoria nga puli, no pagtitiponen, iti mayoria, kas iti Hawaii ken New Mexico. Dagiti Puppuraw (saan nga Hispano) pay laeng iti kadakkelan ngem saan nga isudan iti mayoria gapu iti pinagsangpet dagiti nagadu nga imigrante iti Latino America ken Asia. Dagiti Hispano ket kakatlodan iti populasion iti California, mapatta nga isuda iti agbalin nga mayoria iti estado intono 2040. Iti California pay iti estado nga addaan iti maikadua a kadakkelan a populasion kadagiti Asiano (masurotna iti Hawaii).
Kaaduan dagiti Mexicano ket agnanaedda idiay abagatan ken tengnga iti California. Aleman ken Irish nga puli iti kaaduan kadagiti puppuraw ket naiwarasda amin iti California. Dagiti Asiano ket aggigianda a kaaduan iti ciudciudad ken masurot a purpurok iti San Francisco, Los Angeles ken San Diego. Dagiti Intsik ken Filipino iti kadakkelan a populasion nga Asiano iti California.
Lengguahe[urnosen | urnosen ti taudan]
60.5% iti agnanaed iti California nga mangrugi iti tawen ti lima ket makasao iti English idiay balayda ket 25.8% iti Espanol. Intsik iti maikatlo (2.6%), santo Tagalog (2.0%) ken Vietnamese (1.3%). Nasurok nga sangagasut iti maibilang nga patneng a pagsasao iti California, ususaren dagiti nabati nga grupo iti American Indian. Kaaduan dagitoy ket matmatayen a pagsasao. Manipud 1986, English iti ofisial nga pagsasao iti California.
Relihion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti relihion iti California:
- Cristiano – 75%
- Protestante – 38%
- Baptista – 8%
- Presbiteriano – 3%
- Metodista – 2%
- Luteriano – 2%
- Sabali nga Protestante – 23%
- Romano Catolico – 34%
- Sabali nga Cristiano – 3%
- Protestante – 38%
- Hudio – 2%
- Sabali nga relihion – 3%
- Saan nga relihioso wenno awan relihionna – 20%
Kas kadagiti dadduma nga lumaud a estado iti Estados Unidos, dagiti Californiano nga saan manginagan wenno awan relihionna ket nangatngato a porsiento no maiyasping kadagiti sabali nga paset iti pagilian.
Dagiti importante nga siudad ken ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda 478 a siudad iti California, kaaduan kadagitoy ket adda idiay maysa nga metropolis iti estado. 68% iti populasion ti California ket agnaed idiay dua nga kadakkelan a metropolis, iti Los Angeles Metro ken iti Lo-ok iti San Francisco.
- Nasurok nga 10,000,000 (urban)
- Nasurok nga 5,000,000 (urban)
- Nasurok nga 2,500,000 (urban)
- Nasurok nga 1,000,000 (urban)
- Nasurok nga 500,000 (urban)
- Nasurok nga 250,000 (urban)
Pinagadal ken Ay-ayam[urnosen | urnosen ti taudan]
Universidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ay-ayam[urnosen | urnosen ti taudan]
- Los Angeles Angels of Anaheim
- Los Angeles Dodgers
- Oakland Athletics
- San Diego Padres
- San Francisco Giants
National Basketball Association
Women's National Basketball Association
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Government Code Section 420-429.8". State of California Legislative Council. Naala idi Disiembre 24, 2009.
- ^ California — Languages (PDF). Census. Naala idi 2010-04-15.
- ^ "Whitney". NGS data sheet. U.S. National Geodetic Survey. Naala idi Oktubrer 20, 2011. Kitaen dagiti pateg ti petsa iti:
|access-date=(tulong)
- ^ a b "Elevations and Distances in the United States". United States Geological Survey. 2001. Naala idi Oktubre 21, 2011.
- ^ a b Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.
- ^ Ti tuktok iti Bantay Whitney ket isu tu kangatuan a murdong iti Estados Unidos.
- ^ "Elevations and Distances in the United States". Reston, Virginia: USGS. Abril 29, 2005. Naala idi Oktubre 24, 2011. Kinasigud a naipablaak idi 1995.
- ^ Coté, John (Disiembre 31, 2010). "Lt. Gov.-elect Gavin Newsom to be sworn in by Jan. 10". SFGate.com. Hearst Newspapers. Naala idi Enero 3, 2010.