text:
PAKASARITAAN TI BIAG
Adu a Bendision iti Panagtulnogko ken Jehova
“Nakasaysayaat ti leksion a maadaltayo ken Noe!” inlawlawag ni Tatang. “Nagtulnog ni Noe ken Jehova ken impatpategna ti pamiliana, ket nakalasatda amin iti Layus gapu ta simrek ti intero a pamiliana iti daong.”
DAYTA ti maysa kadagiti malaglagipko ken tatangko idi ubingak pay. Natakneng ken nagaget ni Tatang. Kayatna nga agari ti kinahustisia, isu a dagus a naallukoy iti mensahe ti Biblia idi nangngegna dayta idi 1953. Sipud idin, inaramidna ti amin a kabaelanna a mangiranud kadakami nga annakna iti bambanag a maad-adalna. Idi damo, agkedked ni Nanang a mangiwaksi kadagiti tradision ti Katoliko. Ngem idi agangay, kombinsido metten kadagiti pannursuro ti Biblia.
Marigatan nga agbasa ni Nanang, ken gistay taltalon laeng ti ayan ni Tatang. Isu a marigatanda a mangisuro kadakami. No dadduma, pirmi ti bannog ni Tatang ket agtutuglepen no agadalkami. Ngem saan a nasayang ti panagreggetna. Kas inauna, timmulongak a mangisuro kadagiti addingko, maysa a babai ken dua a lallaki. Karaman kadagiti isurok ket ti masansan nga ibaga ni Tatang—ti panagayat ni Noe iti pamiliana, ken ti kinatulnogna iti Dios. Magusgustuak daytoy a salaysay ti Biblia! Idi agangay, makigimgimongkamin amin iti Kingdom Hall iti Roseto degli Abruzzi, maysa a siudad iti igid ti Baybay Adriatico iti Italia.
Sangapulo ket maysa laeng ti tawenko idi 1955 idi limmasatkami ken Nanang iti kabambantayan tapno mapankami iti Roma para iti kaunaan a kombension a naatendaranmi. Sipud idin, nakapatpategen kaniak dagitoy a dadakkel a panagtataripnong.
Iti simmaruno a tawen, nabautisaranak ket di nagbayag nagpayunirak. Idi agtawenak iti 17, nagbalinak nga special pioneer iti Latina, iti abagatan ti Roma nga agarup 300 kilometro (190 milia) manipud pagtaenganmi. Saan pay idi a nabayag dayta a siudad, isu nga awan bibiang dagiti tattao iti kunaen ti sabsabali no adda umawat iti mensahe ti Biblia. Maragragsakankami iti partnerko a payunir nga agiwaras iti adu a literatura a naibatay iti Biblia, ngem gapu ta agtutuboak pay, mailiwak iti pamiliak! Nupay kasta, kayatko ti agtulnog iti bilin a naited kaniak.
Idi agangay, naidestinoak iti Milan tapno tumulong iti pannakaisagana ti Internasional nga Asamblea idi 1963 a napauluan “Agnanayon a Naimbag a Damag.” Bayat ti kombension, nagboluntarioak a kadua ti adu a kakabsat, a pakairamanan ni Paolo Piccioli, maysa nga agtutubo a kabsat a taga-Florence. Iti maikadua nga aldaw ti kombension, nangipaay ni Paolo iti makapabileg a palawag maipapan iti kinaawan asawa. Napampanunotko, ‘Sigurado a saan nga agasawa dayta a kabsat.’ Nupay kasta, nangrugi ti panagsinnuratmi ket nakitami nga adu ti pagpadaanmi—dagiti kalatmi, ti panagayatmi ken Jehova, ken ti nasged a tarigagaymi nga agtulnog kenkuana. Nagkasarkami ken Paolo idi 1965.
DISKUSION KADAGITI PANGULUEN TI RELIHION
Sangapulo a tawen a nagserbiak a regular pioneer iti Florence. Maragsakanak a makakita iti irarang-ay dagiti kongregasion, nangruna dagiti agtutubo. Maay-ayatankami a makisarsarita kadakuada maipapan iti naespirituan ken makikadua met iti panaglinglingayda, a masansan a kaay-ayam ida ni Paolo iti soccer. Siempre, naragsakak no kaduak ni lakayko, ngem makitak a kasapulan dagidiay nga agtutubo ken dagiti pamilia iti kongregasion ti tulong ken panawenna.
Maragragsakanak pay laeng a manglagip iti adu a tinulonganmi nga agadal iti Biblia. Maysa kadakuada ni Adriana, a nangiranud iti maad-adalna iti dua a pamilia. Inyurnos dagitoy a pamilia ti pannakidiskusion iti maysa a padi maipapan kadagiti doktrina ti simbaan, a kas iti Trinidad ken immortal a kararua. Ngem tallo a panguluen ti relihion ti immay. Makariro ken di agsusurot dagiti eksplanasionda, a dagus a nadlaw dagiti yad-adalanmi idi indiligda dagita iti nabatad a pannursuro ti Biblia. Nagdakkel ti epekto daydi a diskusion. Idi agangay, agarup 15 a miembro dagitoy a pamilia ti nagbalin a Saksi.
Siempre, naiduma itan ti pamay-antayo a mangasaba. Ngem masansan idi a makisango ni Paolo kadagiti papadi ket sanay a mangidepensa kadagiti patpatientayo. Malagipko ti maysa kadagita a diskusion iti sanguanan dagiti saan a Saksi. Nalawag nga inyurnos dagiti papadi a ti sumagmamano nga agdengdengngeg ket mangibangon kadagiti saludsod a mangpabain ken Paolo. Ngem nagballatek kadagiti papadi dagiti saludsodda. Adda nagsaludsod no rumbeng a makinamin ti relihion iti politika, kas maar-aramiden iti ginasgasut a tawen. Nalawag a saan idin a maikalintegan dagiti papadi ti bagbagida. Pagammuan ta nagiddep dagiti silaw, ket naisardeng ti diskusion. Tawtawen kalpasanna, naammuanmi a naiplano gayam a maiddep dagiti silaw no bilang saan a magustuan dagiti papadi ti pagbanagan ti diskusion.
DADDUMA PAY A PRIBILEHIO
Sangapulo a tawen kalpasan a nagkasarkami ken Paolo, naimbitarankami nga agserbi iti sirkito. Adda idi nasayaat a trabaho ni Paolo, isu a saan a kaskarina ti agdesision. Ngem kalpasan nga inkararag ken inusigmi dayta, inkeddengmi nga awaten dayta a baro a pribilehio. Natagiragsakmi ti makilangen kadagiti pamilia a nagdagusanmi. Masansan nga inggrupokami nga agadal iti rabii, ket kalpasanna tulongan ni Paolo dagiti ubbing iti asaynmentda, nangruna no maipapan iti matematika. Gapu ta managbasa ni Paolo, adu met ti mairanudna a makapainteres ken makapabileg a bambanag. No aldaw ti Lunes, masansan a mangasabakami kadagiti ili nga awanan pay iti Saksi, ket imbitaranmi dagiti tattao para iti maysa a palawag iti dayta a rabii.
Kalpasan laeng ti dua a tawen a panagserbimi iti sirkito, naimbitarankami nga agserbi iti Bethel iti Roma. Nagtrabaho ni Paolo iti Legal Department, ket naipanak met iti Magazine Department. Saan a kaskarina dayta a panagbalbaliw, ngem determinadokami nga agtulnog. Makapagagar a makita ti in-inut nga idadakkel ti sanga nga opisina ken ti napartak a yaadu dagiti Saksi iti Italia. Bayat dayta a tiempo, binigbig ti gobierno ti Italia dagiti Saksi ni Jehova kas legal a relihion. Nakaragragsakkami iti daytoy a kita ti panagserbi.
Iti panagserbimi iti Bethel, nagbalin nga isyu iti Italia ti naibatay-Biblia a takdertayo mainaig iti dara. Iti nasapa a paset ti dekada ‘80, adda legal a kaso mainaig iti daytoy nga isyu a nagbalin a kontrobersial. Naakusaran ti maysa a pagassawaan a Saksi a basolda kano ti ipapatay ti anakda a babai, nupay gapu dayta iti nakaro a sakit iti dara a natawid ti adu a taga-Italia ken dadduma pay a pagilian iti aglawlawna. Dagiti kakabsat iti pamilia ti Bethel timmulongda kadagiti abogado dagitoy a Kristiano nga agassawa. Nakatulong ti maysa a polieto ken ti maysa nga espesial nga edision ti Agriingkayo! tapno maammuan ti publiko dagiti detalye maipapan iti dayta nga isyu ken matarusanda ti kuna ti Sao ti Dios maipapan iti dara. Kadagidiay a bulan, nagtrabaho ni Paolo iti diretso a 16 nga oras iti kada aldaw. Inkagumaak a suportaran iti dayta a nagpateg a trabahona.
SABALI PAY A PANAGBALBALIW
Agassawakamin iti 20 a tawen idi adda napasamak a dimi ninamnama. Agtawenak idin iti 41 ket 49 met ni Paolo idi imbagak a kasla masikogak. Iti diary ni lakayko iti dayta nga aldaw, nakitak dagitoy a sasao: “Kararag: No bilang masikog ni baketko, tulongannakami koma nga agtalinaed iti amin-tiempo a panagserbi, saan nga agpampamayan iti naespirituan, ken agbalin a nasayaat a nagannak babaen iti ulidanmi. Kangrunaan iti amin, tulongannak a mangyaplikar iti uray 1 laeng a porsiento iti amin nga impalawagko iti plataporma iti napalabas a 30 a tawen.” Kas ipakita ti resulta, sinungbatan ni Jehova ti kararag ni Paolo—kasta met ti kararagko.
Dakkel ti nagbaliwan ti biagmi idi nayanak ni Ilaria. Aminek nga adda dagiti gundaway a maupaykami, kas nadakamat iti Proverbio 24:10: “Impakitam kadi a naupayka iti aldaw ti rigat? Kurangto ti bilegmo.” Ngem nagtinnulongkami, a linaglagipmi a dakkel ti maitulong ti panagpinnaregtami.
Agyamyaman ni Ilaria ta agpada a Saksikami a nagannakna ken okupadokami iti amin-tiempo a panagserbi. Dina pulos narikna a nabaybay-an. No aldaw, siak ti kadkaduana. No sumangpeten ni Paolo iti rabii, adda latta tiempona a makiay-ayam ken Ilaria ken tulonganna kadagiti asaynmentna nupay adda trabaho a kasapulan nga ileppasna. Isu nga alas dos wenno alas treston a malpasna ti trabahona. Masansan a kuna ni Ilaria, “Ni Daddy ti best friend-ko.”
Tapno matulonganmi ni Ilaria nga agtalinaed iti kinapudno, masapul a naingetkami a mangdisiplina kenkuana. Malagipko ti maysa a pasamak idi adda madi nga inaramidna iti kaay-ayamna. Inlawlawagmi kenkuana ti kunaen ti Biblia no apay a di nasayaat ti inaramidna ket imbagami nga agpadispensar iti gayyemna iti mismo a sanguananmi.
Ap-apresiaren ni Ilaria ti panagayat dagiti nagannakna iti ministerio. Itan ta naasawaanen, ad-addan a matarusanna ti pateg ti panagtulnog ken panagpaiwanwan ken Jehova.
PANAGTULNOG URAY NALADINGIT TI KASASAAD
Idi 2008, naammuan ni Paolo nga adda kanserna. Idi damo, kasla malasatan ni Paolo ti sakitna, ket pinabilegnak a saanak a maawanan iti namnama. Malaksid iti panagsapulmi iti kasayaatan a medikal a balakad, di agressat a nagkarkararagkami ken Ilaria a kidkiddawenmi ken Jehova a tulongannakami iti aniaman a mapasamak. Ngem anian a nagrigat a maimatangan ti in-inut a panagkapuy ni lakayko a dati a napigsa ken naganaygay. Napalalo ti ladingitko iti ipapatayna idi 2010. Nupay kasta, naliwliwaak a mangpanunot iti naaramidanmi iti 45 a tawen a panagkaduami. Intedmi ken Jehova ti kasayaatan ket ammok a manayon ti pateg ti naaramidanmi. Segseggaak ti panagungar ni Paolo iti masanguanan, maitunos iti sasao ni Jesus iti Juan 5:28, 29.
“Iti kaunggak, siak pay laeng daydi balasitang a maay-ayatan iti estoria maipapan ken Noe. Saan a nagbaliw ti determinasionko”
Iti kaunggak, siak pay laeng daydi balasitang a maay-ayatan iti estoria maipapan ken Noe. Saan a nagbaliw ti determinasionko. Kayatko a pagtulnogan ni Jehova, aniaman ti kasapulan nga aramidek. Ammok a ti aniaman a lapped, sakripisio, wenno pukaw ket bassit laeng no idilig iti nagsasayaat a bendision nga ipapaay ti naayat a Diostayo. Mismo a napadasak daytoy—ket ipasiguradok kadakayo nga awan pagbabawyak.


c: text/html

text:
Tulong:Diperensia
Ti diperensia wenno paggiddiatan wenno iti pangyabaan ket dip (Ingles: diff) ket panid ti web a mangipakpakita ti diperensia wenno paggiddiatan a nagbaetan ti maysa a bersion iti sabali iti panid ti Wikipedia. Ti naisangayan a bersion ti panid ket tinawtawagan iti "rebision"; ti tunggal maysa a rebision wenno panagbaliw ket addaan iti naisangayan a petsa ken oras iti pannakapartuat a mabalin a makita iti pakasaritaan ti panid. Ti panagpindut ti "dip" iti pakasaritaan ti panid ket mangipakita ti paggiddiatan dagiti dua a nagsasaruno a rebision.
Dagiti silpo ti diperensia ket mabirukan kadagiti nadumaduma nga espesial a panid a sabali ngem dagiti pakasaritaan ti panid, ken mairaman dagiti panid ti kontribusion ti agar-aramat nga addaan ti kastoy iti tunggal maysa nga agar-aramat, ti kaudian a balbaliw, Mainaig a sinuksukatan, ken bambantayan.
Kasano ti langana daytoy[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a kas pagarigan ket mangipakita ti ngato ti panid ti dip (dagiti dadduma a silpo ket parbo a silpo). Ti nadadaan a bersion ket naipakita iti kanawan, ti barbaro a bersion ket iti kanigid.
Panangipalawag kadagiti maris[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti saan a nabaliwan a teksto ket nangisit a kolordapo a nagyan iti napusasaw a kolordapo (dagiti laeng paset ti sakbay ken kalpasan ti nabaliwan a teksto dagiti maiparang). Dagiti parapo a nabaliwanen ket nangisit a nagyan iti puraw, nga addaan iti narangha a beddeng iti bangir ti daan a bersion ken ti asul a beddeng iti bangir ti baro a bersion. Ti naisengngat ken naikkat a teksto ket naparaigidan iti maris nga addaan iti maris ti beddeng ken napapuskol. No dagiti sibubukel a parapo ket naikkaten wenno naisengngat, awan ti maipakata pannakaparaigidan iti maris wenno pannakapapuskol ken ti sabali a bangir ket blanko.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Placer, Surigao del Norte
Ti Placer ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Placer ket nabingbingay a politikal kadagiti 20 a barbaranggay.[2]
- Amoslog
- Anislagan
- Bad-as
- Boyongan
- Bugas-bugas
- Central (Pob.)
- Ellaperal (Nonok)
- Ipil (Pob.)
- Lakandula
- Mabini
- Macalaya
- Magsaysay (Pob.)
- Magupange
- Pananay-an
- Panhutongan
- San Isidro
- Sani-sani
- Santa Cruz
- Suyoc
- Tagbongabong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Surigao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kasanoka a Magunggonaan iti Kinamanangpakawan ni Jehova?
“[Ni] Jehova [ket] Dios a naasi ken managparabur, nabannayat nga agunget . . . , mamakpakawan iti biddut ken salungasing ken basol.”—EX. 34:6, 7.
1, 2. (a) Ania a kita ti Dios ni Jehova kas paneknekan ti pannakilangenna iti nasion ti Israel? (b) Ania a saludsod ti mausig iti daytoy nga artikulo?
IDI kaaldawan ni Nehemias, maysa a grupo dagiti Levita ti nangbigbig iti publiko a kararagda a namin-adu a ‘nagkitakit nga umimdeng’ dagidi ammada kadagiti bilin ni Jehova. Ngem kanayon met a pinaneknekan ni Jehova nga isu ket “Dios ti ar-aramid ti panangpakawan, managparabur ken naasi, nabannayat nga agunget ken naruay iti naayat a kinamanangngaasi.” Intultuloy nga impakita ni Jehova ti di kaikarian a kinamanangngaasina kadagitoy a kautibo a napagawid.—Neh. 9:16, 17.
2 Mabalin nga isaludsod ti tunggal maysa kadatayo, ‘Kasano a magunggonaanak iti kinamanangpakawan ni Jehova’? Tapno masungbatantayo daytoy a napateg a saludsod, usigentayo ti pannakilangen ni Jehova iti dua a lallaki a nagunggonaan iti pammakawanna—ti dua nga ari a da David ken Manases.
DAGITI NADAGSEN A BASOL NI DAVID
3-5. Kasano a nakaaramid ni David iti nadagsen a basol?
3 Nupay managbuteng ni David iti Dios, nakaaramid latta kadagiti nadagsen a basol. Dua kadagitoy ti nainaig iti agassawa a da Urias ken Bat-seba. Nasaem ti imbunga dagitoy a basol kadagiti amin a nainaig. Ngem ti pamay-an ti Dios a nangilinteg ken David ket adu ti ipalgakna maipapan iti kinamanangpakawan ni Jehova. Usigentayo ti napasamak.
4 Imbaon ni David ti buyot ti Israel a manglakub iti Rabba a kabesera dagiti Ammonita. Masarakan dayta iti agarup 80 kilometro (50 mi) iti daya ti Jerusalem, iti ballasiw ti Karayan Jordan. Kabayatanna, nakita ni David manipud iti pangatepan ti palasiona nga agdigdigus ni Bat-seba, ti asawa ni Urias nga adda idi iti paggugubatan. Rimmasuk ti rikna ni David iti panangbuybuyana ken Bat-seba, isu a pinaayabanna iti palasiona ket nakikamalala kenkuana.—2 Sam. 11:1-4.
5 Idi naammuan ni David a masikogen ni Bat-seba, pinagawidna ni Urias idiay Jerusalem tapno makidenna ken baketna. Ngem saan a kayat ni Urias ti uray sumrek man laeng iti balayna—uray namin-ano nga imbaga dayta ni David. Gapuna, sililimed a nagsurat ti ari iti komandante ti buyotna a maipan ni Urias iti “sanguanan dagiti kapeggadan a linia ti bakal” sa agsanud dagiti kakaduana a soldado tapno sigurado a matay. Natay ngarud ni Urias kas implano ni David. (2 Sam. 11:12-17) Ti pannakikamalala a basol ti ari ket nadegdegan ta immaniobrana ti pannakatay ti inosente a tao.
NAGBABAWI NI DAVID
6. Ania ti inaramid ti Dios idi nagbasol ni David, ken ania ti maadaltayo iti dayta maipapan ken Jehova?
6 Siempre, makita ni Jehova ti amin a mapaspasamak, ket ammona ti inaramid ni David. (Prov. 15:3) Uray inasawa ni David ni Bat-seba idi agangay, “ti banag nga inaramid[na] nagparang a dakes kadagiti mata ni Jehova.” (2 Sam. 11:27) Ania ngarud ti inaramid ti Dios? Imbaonna ni mammadto Natan a mapan ken David. Gapu ta manangpakawan ni Jehova, nalawag a maseknan iti aniaman a tignay ni David a mabalin a pangibatayanna iti asi. Saan kadi a nagsayaat daytoy nga inaramid ni Jehova? Saanna a pinilit ni David a mangipudno iti basolna no di ket imbaonna laeng ni Natan a mangibaga ken David iti maysa nga estoria a mangipakita no kasano kadakes dagiti naaramidanna a basol. (Basaen ti 2 Samuel 12:1-4.) Nagsayaat dayta a pamay-an a panangtaming iti kasta a narikut a situasion!
7. Ania ti reaksion ni David iti ilustrasion ni Natan?
7 Natukay ni David a mangyebkas iti kaririknana maipapan iti kinahustisia gapu iti ilustrasion ni Natan. Nakapungtot ni David iti nabaknang a lalaki iti estoria ket kinunana ken Natan: “Kas sibibiag ni Jehova, ti lalaki nga agar-aramid iti kastoy maikari a matay!” Imbaga pay ni David a maisubli iti biktima ti napukaw kenkuana. Iti daytan a gundaway nga imballatek kenkuana ni Natan: “Sika a mismo ti lalaki!” Kalpasanna, imbaga ni Natan a kas resulta ti inaramid ni David, ti “kampilan” saanto a sumina iti balayna ken madidigranto ti pamiliana. Maibabain met iti publiko gapu kadagiti basolna. Nabigbig ni David ti kinadagsen ti basolna ket sibababawi nga inaklonna: “Nagbasolak a maikaniwas ken Jehova.”—2 Sam. 12:5-14.
TI KARARAG NI DAVID KEN TI PANANGPAKAWAN TI DIOS
8, 9. Ania ti ipakita ti Salmo 51 maipapan iti pudno a karirikna ni David, ken ania ti maadaltayo iti dayta maipapan ken Jehova?
8 Ti sasao iti kanta ni Ari David idi agangay ipasimudaagna a naimpusuan ti panagbabawina. Naglaon ti Salmo 51 iti makatukay a panagpakpakaasi ni David ken Jehova. Nalawag nga ipakita dayta a saanna laeng a basta inaklon dagiti nagbasolanna no di ket nagbabawyanna met dagita. Ti relasionna iti Dios ti kangrunaan a pakaseknanna. “Maikaniwas kenka, kenka laeng, nagbasolak,” impudnona. Impakaasina ken Jehova: “Parsuaem kaniak ti mismo a puso a nasin-aw, O Dios, ket ikabilmo iti unegko ti maysa a baro nga espiritu, daydiay natibker. . . . Isublim kaniak ti panagragsak iti panangisalakanmo, ket saranayennak koma babaen a mismo iti sitatallugod nga espiritu.” (Sal. 51:1-4, 7-12) Kasta kadi met ti kapasnek ken kapudnom a mangibaga ken Jehova kadagiti naglabsingam?
9 Saan nga inlisi ni Jehova ni David kadagiti nasaem nga epekto dagiti basolna. Tungpal-biag a sagabaenna dagita. Ngem gapu ta ti “puso [ni David ket] nadunor ken naidagel,” wenno agbabbabawi, pinakawan ni Jehova. (Basaen ti Salmo 32:5; Sal. 51:17) Maawatan ti Mannakabalin-amin a Dios ti pudno a karirikna ken motibo ti nagbasol. Imbes nga ipalubosna a matay da David ken Bat-seba iti ima dagiti natauan nga ukom maibatay iti Mosaiko a Linteg, siaasi a bimmallaet ni Jehova ket isu a mismo ti nangtaming iti kasoda. (Lev. 20:10) Pinili pay ketdi ti Dios ti anakda a ni Solomon kas sumaruno nga ari ti Israel.—1 Cron. 22:9, 10.
10. (a) Ania ti nalabit nangibatayan ni Jehova iti panangpakawanna ken David? (b) Ania dagiti pangibatayan ni Jehova iti panangpakawanna?
10 Ti nalabit maysa pay a nangibatayan ni Jehova iti panangpakawanna ket ti mismo a panangngaasi ni David ken Saul. (1 Sam. 24:4-7) Inlawlawag ni Jesus nga ibatay ni Jehova ti panangtratona kadatayo sigun iti panangtratotayo iti sabsabali. Kinunana: “Isardengyo ti mangukom tapno saankayo a maukom; ta iti panangukom a panguk-ukomyo, maukomkayto; ket ti rukod a pangrukrukodyo, pangrukoddanto kadakayo.” (Mat. 7:1, 2) Anian a makaparagsak a maammuan a pakawanen ni Jehova dagiti basoltayo, uray no nakaaramidtayo iti nadagsen a basol kas iti pannakikamalala wenno pammapatay! Pakawanennatayo no manangpakawantayo, no ipudnotayo dagiti basoltayo, ken no balbaliwantayo ti kababalin ken panangmatmattayo iti dakes a naaramidantayo. Dumteng “dagiti panawen ti pannakabang-ar” manipud ken Jehova no naimpusuan nga agbabawi dagiti nakabasol.—Basaen ti Aramid 3:19.
NAKARO TI BASOL NI MANASES NGEM NAGBABAWI
11. Ania dagiti dakes nga inaramid ni Manases iti imatang ni Jehova?
11 Usigentayo ti sabali pay a salaysay ti Biblia a mangipakita a sidadaan ni Jehova a mangpakawan uray kadagiti nadagsen a basol. Agarup 360 a tawen nanipud naitrono ni David kas ari, nagbalin ni Manases nga ari ti Juda. Nagdindinamag ti kinadakes ti 55 a tawen a panagturayna ket kinondenar ni Jehova gapu kadagiti makarimon nga ar-aramidna. Karaman kadagita ti panangibangonna kadagiti altar para ken Baal, panagdaydayawna iti “isuamin a buyot ti langlangit,” panangidatonna kadagiti annakna iti apuy, ken panangitandudona iti espiritismo. Talaga nga “inaramidna iti naindaklan a rukod no ania ti dakes kadagiti mata ni Jehova.”—2 Cron. 33:1-6.
12. Kasano a nagsubli ni Manases ken Jehova?
12 Idi agangay, nakautibo ni Manases ket naibalud idiay Babilonia. Mabalin a sadiay a nalagipna dagitoy a sasao ni Moises iti Israel: “Inton agpaspasarka kadagiti nakaro a pakarigatan ket amin dagitoy a sasao napagtengda kenka iti panagpatingga ti al-aldaw, iti kasta masapul nga agsublikanto ken Jehova a Diosmo ken agimdengka iti timekna.” (Deut. 4:30) Nagsubli ni Manases ken Jehova. Kasano? “Impakpakumbabana ti bagina iti kasta unay” ken “nagkarkararag” iti Dios (kas naipakita iti panid 21). (2 Cron. 33:12, 13) Saan a nailanad no ania dagiti mismo nga inkararag ni Manases, ngem mailadawantayo nga umasping dagita iti kararag ni Ari David iti Salmo 51. Aniaman ti inkararag ni Manases, nalawag a naan-anay a binalbaliwanna ti kababalin ken panangmatmatna.
13. Apay a pinakawan ni Jehova ni Manases?
13 Ania ti reaksion ni Jehova iti karkararag ni Manases? ‘Impalubosna a makapagpakaasi kenkuana ni Manases ket dinengngegna ti panagkiddawna iti parabur.’ Kas ken David, binigbig ni Manases ti kadagsen dagiti basolna ken impakitana a talaga nga agbabbabawi. Pinakawan ngarud ti Dios ken insublina kas ari idiay Jerusalem. Gapuna, “naammuan ni Manases a ni Jehova ti pudno a Dios.” (2 Cron. 33:13) Anian a makaliwliwa daytoy a kanayonan a pammaneknek a pakawanen ti naasi a Diostayo dagidiay pudpudno nga agbabbabawi!
KANAYON KADI A MAMAKAWAN NI JEHOVA?
14. Ania ti ikabilangan ni Jehova no pakawanenna dagiti nagbasol?
14 Manmano kadagiti adipen ti Dios ti makaaramid kadagiti nadagsen a basol a kas iti naaramidan da David ken Manases. Isu a saanda a kasapulan ti umararaw a kas iti inaramid dagita nga ari. Ngem ti panangpakawan ni Jehova kadagitoy a dua nga ari ipakitana a sisasagana a pakawanen ti Diostayo dagidiay nakaaramid iti nadagsen a basol no la ket ta pudpudno nga agbabbabawida.
15. Kasanotayo nga ammo a saan nga automatiko a mangpakawan ni Jehova?
15 Siempre, di umiso nga ipapantayo nga automatiko a pakawanen ni Jehova dagiti basol ti amin a tattao. Mainaig iti dayta, idiligtayo ti kababalin da David ken Manases iti kababalin dagiti nasubeg nga umili ti Israel ken Juda. Imbaon ti Dios ni Natan a mangipabigbig ken David iti nagbasolanna ken tapno maikkan iti gundaway nga agbabawi. Siyayaman nga inakseptar dayta ni David. Iti biang ni Manases, natignay nga agbabawi idi nakaron ti panagsagabana. Iti sabali a bangir, masansan idi a saan a nagbabawi dagiti umili ti Israel ken Juda isu a saan ida a pinakawan ni Jehova. Maulit-ulit nga inaramatna dagiti mammadtona a mangipakaammo iti panangmatmatna iti kinasukirda. (Basaen ti Nehemias 9:30.) Uray idi nagsublin dagiti nakautibo manipud Babilonia, intultuloy latta ni Jehova ti mangibaon kadagiti matalek a mensahero, kas iti padi a ni Esdras ken iti mammadto a ni Malakias. Idi inaramid dagiti umili ti pagayatan ni Jehova, nariknada ti kasta unay a rag-o.—Neh. 12:43-47.
16. (a) Ania ti nagbanagan ti nasion ti Israel gapu iti saanna a panagbabawi? (b) Ania a gundaway ti silulukat kadagiti indibidual a kaputotan dagiti nagkauna nga Israelita?
16 Idi naibaon ni Jesus ditoy daga ken naipaaynan ti perpekto a subbot a daton, saanen nga awaten ni Jehova dagiti animal a daton ti Israel. (1 Juan 4:9, 10) Kas tao, imparangarang ni Jesus ti panangmatmat ni Amana idi kinunana: “Jerusalem, Jerusalem, ti mammapatay kadagiti mammadto ken manangubor kadagidiay naibaon kenkuana,—anian a namin-adu a kinayatko nga urnongen a sangsangkamaysa ti annakmo, iti wagas a ti upa urnongenna a sangsangkamaysa dagiti piekna iti sirok dagiti payakna! Ngem saanyo a kinayat dayta.” Isu nga imbaga ni Jesus: “Adtoy! Ti balayyo mabaybay-an kadakayo.” (Mat. 23:37, 38) Gapuna, daytoy a managbasol ken awanan panagbabawi a nasion ket nasuktan iti naespirituan nga Israel. (Mat. 21:43; Gal. 6:16) Ngem kasanon dagiti indibidual a kameng ti nasion ti Israel? Magunggonaanda met iti pammakawan ken asi ni Jehova no ipakitada ti pammatida iti Dios ken iti daton ni Jesu-Kristo. Dagiti natay a saan a nakapagbabawi ket maipaayan met iti kasta a gundaway inton mapagungarda iti nadalusanen a daga.—Juan 5:28, 29; Ara. 24:15.
MAGUNGGONAAN ITI KINAMANANGPAKAWAN NI JEHOVA
17, 18. Kasanotay a magun-odan ti pammakawan ni Jehova?
17 Yantangay sidadaan ni Jehova a mamakawan kadatayo, ania ti rumbeng nga aramidentayo? Tuladentayo koma ti inaramid da David ken Manases. Rumbeng a bigbigentayo a managbasoltayo, agbabawitayo, iyararawtayo ti pammakawan ni Jehova, ken kiddawentayo a patanorenna kadatayo ti puso a nasin-aw. (Sal. 51:10) No nadagsen ti naaramidantayo a basol, masapul nga agpatulongtayo kadagiti panglakayen. (Sant. 5:14, 15) Aniaman ti kasasaadtayo, makaliwliwa a laglagipen a ni Jehova ket “Dios a naasi ken managparabur, nabannayat nga agunget ken naruay iti naayat a kinamanangngaasi ken kinapudno, mangsalsalimetmet iti naayat a kinamanangngaasi maipaay iti rinibu, mamakpakawan iti biddut ken salungasing ken basol,” kas iti mismo a kinunana ken Moises, ket Isu saanto nga agbalbaliw.—Ex. 34:6, 7.
18 Babaen iti napuersa a pangngarig, inkari ni Jehova kadagiti agbabbabawi nga Israelita a naan-anay nga ikkatenna ti mantsa ti basbasolda, nga arigna pagbalinenna ti nalabaga nga “eskarlata” kas napudaw a “niebe.” (Basaen ti Isaias 1:18.) Kasanotayo ngarud a magunggonaan iti kinamanangpakawan ni Jehova? Naan-anay a mapakawan dagiti basol ken kamalitayo no la ket ta ipategtayo dayta ken agbabawitayo.
19. Ania ti usigentayo iti sumaruno nga artikulo?
19 Yantangay sidadaan ni Jehova a mangpakawan kadatayo, kasanotayo a matulad ti ulidanna iti pannakilangentayo iti sabsabali? Kasano a masursurotayo a pakawanen dagidiay nakabasol iti nadagsen ngem pudpudno nga agbabbabawi? Ti sumaruno nga artikulo tulongannatayo a mangusig iti pusotayo tapno ad-adda a matuladtayo ti Amatayo, ni Jehova, a ‘naimbag ken sisasagana a mamakawan.’—Sal. 86:5.


text:
Abraham Lincoln
Ni Abraham Lincoln i/ˈeɪbrəhæm ˈlɪŋkən/ (Pebrero 12, 1809 – Abril 15, 1865) ket isu idi ti maika-16 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi Marso 1861 aginggana ti pinakapatay na idi Abril 1865. Isuna ket nagballigi a nangimaton ti pagilianna ti panaglasat ti nalatak a maipapan ti batay-linteg, milisia, ken kinamoralidad a didigra – ti Sibil a Gubat ti Amerikano – naitagoyonan na ti Kappon, bayat a pinasardengna ti pannakaadipen, ken nagiragpat ti panakapabaro ti ekonomiko ken panagbusbos. Isuna ket nataraudi iti napanglaw a pamilia idiay lumaud a prontera, ni Lincoln ket pinagadalanna idi ti bukodna a bagi. Nagbalin nga abogado ti away, maysa a lehislatura ti estado ti Illinois, ken maysa a naminsan a nagturay a kameng iti Kamara dagiti Panakabagi iti Estados Unidos, ngen napaay isuna kadagiti dua a panagpadas na a mabutosan iti Senado iti Estados Unidos.
Kalpasan ti panagsuppiat na ti panakipalawa iti pannakaadipen idiay Estados Unidos kadagiti rupir ti kampania ken bitbitla na,[1] ni Lincoln ket naipatalgedan na ti nominasion a Republikano ken nabutosan a presidente idi 1860. Sakbay a nagtakem ni Lincoln idi Marso, pito kadagiti akin-abagatan nga adipen nga estado ket naiparangarang da iti isisina ken nagpormada ti Konpederasion. Idi nangrugi ti gubat nga ti Konpederado a panagraut idiay Kota Sumter idi Abril 12, 1861, ni Lincoln ket nagurnong kadagiti milisia ken polikal a rukrukod iti dayta a gubat, a ti panggepanna ket ti panagtungpal ti panagtitipon ti pagilian. Isu ket nabileg a nagaramid kadagiti kabilegan ti gubat, a mairaman ti panagibalud ken pannakataktak nga awan ti tribunal kadagiti ginasut a nasuspetsa ti isisina. Isu ti nagipawil kadagiti Britaniko ti pammigbig iti Konpederasion babaen ti kalaing na ti panagtengngel ti Trent a pagbiangan idi kinaudian ti 1861. Isu ti nagsayasay ti Waragawag ti Panakawayawayaan idi 1863 ken nagipatalged ti pankairuar ti Maikasangapulo ket tallo nga enmienda ti Batay-linteg iti Estados Unidos, daytoy ket isu ti panakaikkat ti pannakaadipen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Goodwin, p. 91; Holzer, p. 232.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Abraham Lincoln iti Wikimedia Commons


text:
PROYEKTO PARA ITI PANAGDAYDAYAW TI PAMILIA
PROYEKTO PARA ITI PANAGDAYDAYAW TI PAMILIA
Kasano a Pabilgennatayo ni Jehova?
UK-UKOM KAPITULO 6-7
Instruksion Kadagiti Nagannak: Usaren dagitoy nga aktibidad a mangadal iti Biblia a sangapamiliaan.
Kanayonan Manipud iti Daytoy a Koleksion
Panangpili nga Agserbi ken Jehova
Makatulong dagitoy nga aktibidad tapno maisuroyo kadagiti annakyo no kasanoda nga agbalin a naragsak iti panagserbida ken Jehova.
No Kasano a Pabilgennatayo ti Nasantuan nga Espiritu nga Agserbi ken Jehova
Usaren daytoy a pangtulong kadagiti annakyo a mangammo no kasano a pabpabilgennatayo ni Jehova babaen ti nasantuan nga espirituna.
Matalek a Panaggayyem
Makatulong daytoy a giya no isurom dagiti annakmo kadagiti galad ti nasayaat a gayyem babaen ti panangusarmo iti salaysay ti Biblia maipapan ken Ruth.


text:
100 a Tawenen ti Musika a Mangidaydayaw iti Dios
“Kayatko a mapanka iti Columbia Studios idiay New York City ket kantaem ti maysa kadagiti himnotayo. Propesional ti panangirekordda iti dayta. Ngem dimo ibagbaga iti asinoman ti aramidem.”
Iti maudi a paset ti 1913, tinungpal ni William Mockridge dayta a naisangsangayan nga impaaramid ni Charles Taze Russell. * Dayta a kanta a pagaammo ti dadduma kas “The Sweet By-and-By,” ket nairekord iti 78-rpm a plaka. Idi agangay, naammuan ni William a mausar gayam dayta iti panglukat a paset ti “Photo-Drama of Creation,” maysa a pabuya maipapan iti nairekord a palawag ken musika a naibasar iti Biblia a napakuyogan iti awan unina a pelikula (silent movie) ken ladladawan a naipinta kadagiti glass slides. Iti New York City ti damo a nakaipabuyaan ti “Photo-Drama” idi Enero 1914.
Ti inrekord ni William ket maysa laeng iti nasurok a 50 a rekording a pinatokar dagiti opereytor ti ponograpo no maipabuya idi ti “Photo-Drama” iti Ingles. Kaaduan kadagita a rekording ket pinutar ti dadduma. Ngem ti sumagmamano, agraman ti kinanta ni William, ket impairekord dagiti Bible Students sada kinanta. Dagiti liriko dagita a kanta ket inadawda iti Hymns of the Millennial Dawn a maysa kadagiti libro a pagkantaanda.
Panangusig iti Kaipapanan Dagiti Liriko
Iti adu a tawen, dagiti kanta nga insurat ti sabali ti us-usaren dagiti Saksi para iti panagdaydayawda. Ngem no kasapulan, baliwanda dagiti liriko tapno ipakitada ti pannakaawatda iti ibagbaga ti Biblia.
Kas pagarigan, maysa kadagiti nausar iti “Photo-Drama” ket ti “Our King Is Marching On” a naibatay iti kanta a “Battle Hymn of the Republic.” Kastoy ti rugi ti “Battle Hymn”: “Mine eyes have seen the glory of the coming of the Lord (Dagiti matak makitada ti dayag ti iyaay ti Apo).” Ngem binaliwan dagiti Bible Students ti lirikona iti: “Mine eyes can see the glory of the presence of the Lord (Dagiti matak nakitada ti dayag ti kaadda ti Apo).” Dayta a panangbaliw ti mangipakita iti pammatida a ti panagturay ni Jesu-Kristo ket saan laeng a maipapan iti iyaayna no di ket karaman pay ti kaaddana iti maysa a partikular a periodo ti tiempo.
Idi naipablaak ti Singing and Accompanying Yourselves With Music in Your Hearts (Agkankanta ken Pakpakuyoganyo ti Bagiyo iti Toktokar Kadagiti Pusoyo) idi 1966, inikkatda dagiti musika a pagaammo a nagtaud iti sekular wenno iti sabali a relihion. Iti dayta a tawen, nangbuangay dagiti Saksi iti bassit nga orkestra ket inrekordda kadagiti plaka ti amin a 119 a kanta iti dayta a libro. Dagita a plaka ti inusar dagiti kongregasion no agkantada kadagiti gimongda, ken maragragsakan ti dadduma a Saksi a dumngeg kadagita iti pagtaenganda.
Idi 2009, impablaak dagiti Saksi ni Jehova ti baro a pagkantaanda a Sing to Jehovah (Kantaanyo ni Jehova). Adda met vocal rendition dagita a mairekrekord iti adu a lengguahe. Idi 2013, rinugian dagiti Saksi nga ipablaak dagiti pang-ubbing a music video. Napauluan ti maysa kadagita iti Pray Anytime. Kada bulan, dagiti bumisbisita iti jw.org ket minilion a daras nga agi-download kadagiti kanta.
Adun ti nangyebkas iti panangapresiarda kadagitoy a kanta. Insurat ti maysa a babai a ni Julie maipapan iti Kantaanyo ni Jehova: “Nagpipintas dagiti baro a kanta! No maymaysak, dengdenggek dagidiay mangyebkas iti pudpudno a marikriknak. Gapu iti dayta, timmibker ti relasionko ken Jehova ken mas determinadoak itan a mangipaay kenkuana iti aminko.”
Kastoy ti insurat ti maysa nga ina nga agnagan Heather maipapan iti epekto ti video a Pray Anytime kadagiti annakna nga agtawen iti pito ken siam: “Dayta ti nakatulong kadakuada a mangyugali iti agkararag, saan laeng a no agriingda wenno no kaduadakami, no di ket iti aniaman nga oras a kayatda ti makisarita ken Jehova.”
^ par. 3 Ni Charles Taze Russell (1852–


text:
Pinakbet
Ti pinakbet (wenno pakbet, pinakebbet) ti kangrunaan a luto ti nateng dagiti Ilokano, malaksid iti dinengdeng wenno inabraw. Paria, tarong, okra, ken kamatis ti nangnangruna a ramen ti pinakbet a mailuto iti bugguong, marekaduan iti sibuyas, bawang, laya. Mabalin met latta a nayonan pay iti bunga ti sili, pallang, parda, utong, sabong ti alukon, bukel ti patani, kardis ken dadduma pay. Dadduma nga agpakpakbet, laokanda pay iti karabasa, bagas ti kamotit, aba, balinghoy, buga, wenno kamangeg.
Gagangay a masagpawan iti karne ti baboy wenno tinuno nga ikan ti pinakbet. Wenno iti bagnet (sitsaron), daing nga ikan, kurus, tapa a karne, ken dadduma pay.


text:
J. M. Coetzee
Ni John Maxwell "J. M." Coetzee (/kʊtˈsiːə/ kuut-SEE-ə;[1] naiyanak idi 9 Pebrero 1940) ket maysa a mannurat ken akademia manipud idiay Abagatan nga Áprika. Isuna tattan ket maysa nga Australiano ken agtaeng idiay Adelaide, Abagatan nga Australia. Maysa a nobelista ken Literario a kritiko ken agipatpatarus, ni Coetzee ket namindua a nagunggunaan ti Premio Booker ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 2003.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "David Malouf a kumaduaanna ni J.M. Coetzee, Adelaide Writers Week". Naala idi 12 Pebrero 2012.


text:
Nabileg Ti Balikas
Iti maudi a lawas ti napalabas a tawen ken dagiti umuna nga aldaw itoy a tawen, kapudpudotanna la unay a tungtongan iti internet ti maipapan iti klasiko a nobela ni Mark Twain “The Adventures of Huckleberry Finn.” Adda ti reprinting daytoy, ket ti balikas a ‘nigger’ ket masukatan babaen iti ‘slave’ ta daytoy kano ti maitutop iti agdama a panawen, segun kadagiti agiprinta.
Napasamak ti nagduduma a reaksion ken diskusion.
Saan la ngamin a ti balikas a masukatan ti yan ti argumento no di ket ti maparnuay nga epekto dagiti agsupadi a panirigan. Nalawa unay ti sinakop dagiti argumento.
Masagid ngamin ditoy ti kinaasino ti puli ken ti maitutop nga edukasion. Adda met ti nagbatayan dagiti saan a mangayat iti ‘editing’ ta makuna nga agbaliwen ti idea ti author. Nabileg ti balikas, ta ikeddengna ti panirigan ken pannakaawat.
Saan a nailaksid kadatayo ti kinabara ti diskusion. Adu iti intay nagpaliiwan kadagiti nadumaduma a kapanunotan dagiti readers dagiti artikulo maipapan itoy. Panggep ngamin daytoy iti pannakairuar iti kabarbaro nga edition a nasukatan dagiti balikas a ‘nigger’ iti ‘slave’ ken ti ‘injun’ iti Indian tapno kano maliklikan ti saan a nasayaat nga epektona iti edukasion dagiti nangisit a Kano. Adu iti nangayat ti pannakabalbaliw dagiti balikas. Adu met iti saan a nangayat iti pannakabalbaliwna.
Saantayo a nakibiang iti tungtongan. Nagpaliiw laeng. Nagobserba. Inamiris dagiti argumento ken rasones iti agsumbangir.
Kalpasanna, inaramidtayo daytoy a sinurat. A kas pangipeksaantayo met ti kapanunotantayo maipapan itoy ken ti reaksiontayo.
Tinimbang a nalaing ti nagbatayantayo. Ta iti kapanunotantayo ket ngamin saan unay a madlaw ti epektona daytoy a banag kadatayo; ta ngamin maibilang a racial issue daytoy lalona kadagiti kadagiti nangisit a marikna iti pannakaibaba. Saantayo a nakibiang ta saantayo a narikna ti kinadagsen dagiti balikas iti kas iti kinadagsen unay a marikrikna dagiti maseknan. Nalabit a ti rason ket addaantayo met iti kabukbukodan a pakasaritaan a maiduma la unay iti pakasaritaan kadagiti nangisit ken puraw. Dagita nadakamat a balikas ket saantayo unay a narikna unay iti pannakasagid ta maiduma la ngarud met ti pulitayo, maysa a Kayumanggi. No nasagid man bilang saan a direkta, ngem karaman wenno nairaman iti tungtongan no ibasar ti pakabuklan ti saritaan ket maipapan iti racial discrimination.
Nupay kasta, a ditayo nakiraman iti saritaan, nagpaliiwtayo ketdi. Ta no maipapan ti racial discrimination ti saritaan, uray no saan a direkta ti pannakairamraman, mariknatayo lattan iti pannakasagid-bassit gapu ta maysatayo a Kayumanggi.
Inkeddengtayo iti nagpaliiw laeng. Inamiris dagiti tugottayo ken naglabsanntayo iti literatura, a kas pagibasarantayo iti bukodtayo a kapanunotan. Isu a saantayo nga insigida a sinurat daytoy nga artikulo, ta addatayo laeng iti tengnga wenno iti igid. Ngem maipasiguradok iti kinaadda iti intay pannakairamraman iti tungtongan, kayattayo man wenno saan.
Iti sabali a banda, saan a nailaksid dagiti klasiko a libro nga intay nabasbasa nga abridged edition. Condensed wenno shortened a naipablaak para kadatayo a Filipino readership. Dagiti nalalatak a sinurat dagiti nalalatak a manurat. Naamiristayo nga adda met dagiti nasukatan a balikas—balikas laeng a saan ket a ti konsepto wenno idea. Adda pay dagiti naipatarus iti nalaglag-an a balikas tapno maawatan ken tapno maliklikan ti saan a nasayaat a panirigan nga ibunga ti patarus.
Kadatayo, iti bukodtayo a kapanunotan, makitatayo ti puntos wenno dagiti puntos a nagbatayan ti pannakabalbaliw kadagiti nasao a balikas; ngem kas iti maar-aramid iti Biblia ken dadduma pay a libro a nabasbasatayo, lalona kadagiti partuat ken aramid iti akademia ket inaramatda ti cross-reference wenno footnote a kas panangilawlawag.
Footnote a saan ket nga endnote a gagangay wenno nakairuamanen a maus-usar iti Literatura Ilokana a pangilawlawag ti author kadagiti balikas nga itudingtayo a mangibunga iti nakudrep a pannakaawat dagiti agbasbasa. Uray datayo, dagiti sinurattayo ken nagus-usartayo met iti endnote, lalona kadagiti dandaniwtayo.
Iti kapanunotantayo, mabalin daytoy a proseso tapno maliklikan iti nakana unay a susik ken saan a panagkikinnaawatan. Nabileg unay ti balikas.
Adu metten dagiti nabasbasatayo a koleksion dagiti ababa a sarita, a nagaramatan ti/dagiti editor iti footnote a kas panangilawlawag iti balikas a mapagduduaan wenno mangipaay iti nauneg nga interpretasion iti agbasbasa. Ket gagangay a basaentayo pay nga umuna ti footnote(s) sakbay nga ituloy ti basbasaen tapno nalawlawag iti intay pannakaawat iti basbasaen.
Ti nasao a nobela ni Mark Twain ket naaramid pay a kas pelikula ken naipatarus iti nadumaduma a lenguahe. Mairaman metten iti Tagalog. Ti ABS-CBN ti nangiserye idi pakpakauna ti 1990’s. Kadagidi a panawen, addatayon nga agsursurat kadagiti radio drama scripts ken dagiti anunsio.
Kadagidi a panawen, bassit pay laeng ti buridekmi, saan pay nga agiskuela. Ket tapno makaimakiniliaak iti maysa wenno dua nga script sakbay ti panagluluto, nasken a lukatan ti telebision ket il-illekanto metten ni buridek ni Huckleberry Finn. Nawaya a makasuratak.
No maminsan, nabileg unay ti balikas. Baliwanna dagiti panirigan ken pammati. Ti kapanunotan ti sabali ket saan nga isu ti kapanunotan ti sabali uray no sangsangkamaysa nga idea.
Ngem nakarkaro ti epekto daytoy no ti balikas ket maibilang a panangibaba ti puli. A kas iti mapaspasamak iti nobela ni Mark Twain.
Ti balikas a ‘nigger’ ket nababa la unay a balikas kadagiti nangisit. Saan a maitutop kadakuada. Maapektaranda wenno dakkel ti epektona dayta a balikas. Makasugkar. Ta kas kunatayo, nabileg unay ti balikas. Uray ti balikas nga ‘injun’ wenno Indian American ti nalawag a kaitutopanna.
Panggepda a sukatan dayta ‘nigger’ iti nalaglag-an a balikas ken panagdengngeg iti ‘slave’ tapno maikkat ti makasugkar a rikna dagiti maseknan.
Ti kangrunaan a rason ket mabasa daytoy a kunada: “To delete the word “nigger” from its 200-plus appearances in The Adventures of Huckleberry Finn by Mark Twain, and replace it with “slave,” is to evade the problem of education. It is to falsify a world as a precondition for teaching about it.”
Insungbat met ti kasungani, “There are vast differences between calling a character “nigger” and calling them “slave.” They are not interchangeable. Writers choose their words thoughtfully. Our words create, color, layer and texture and contextualize the stories we tell. The notion that one can change one of those carefully chosen words -- much less 219 of them -- to suit their perception of contemporary mores and eliminate the possibility of hurt sensibilities is an abdication of a teacher’s responsibility to illuminate and guide students through an unfamiliar and perhaps difficult text. What’s next? Substituting orange for red in a painter’s work because some observers find red too aggressive?”
Adda dagiti balikas a nalag-an iti maysa a puli ket nadagsen met iti sabali. Saan nga agpapada iti panagsaadna.
Kadatayo laeng, adda ti balikas a nalag-an iti sabali nga ili, idinto a nadagsen dayta iti sabali nga ili.
Ti balikas a ‘letse’ wenno ‘litsi’ iti probinsia nga Ilocos Sur, wenno kunaenta laeng nga iti ilimi a Narvacan ket nadagsen unay dayta a balikas a sumrek iti lapayag. Dayyegenna ti utek. Maysa a balikas iti panagunget, makaunget, manglais, mangibaba ken dadduma pay a negatibo a pakaiturongan.
Ngem iti La Union, ti balikas a ‘letse’ wenno ‘litsi’ ket maysa laengen a gagangay a balikas, nakalaglag-an a sumrek kadagiti lapayag, ta maibilang dayta a balikas a kas maysa nga ekspresion wenno arkos dagiti isawang.
No mapasamak dayta kadatayo nga Ilokano, kas maymaysa a puli ni Kayumanggi, anianto la ketdin a saan a mapasamak dayta a banag kadagiti saan nga agkapuli? Ti puraw ken ti nangisit?
Dayta ti mapaspasamak.
Ti balikas a ‘nigger’ kadagiti nangisit a puli ket nadagsen unay dayta a balikas a sumrek iti lapayag. Dayyegenna ti utek. Maysa a balikas iti panagunget, makaunget, manglais, mangibaba iti kinaasino ken dadduma pay a negatibo a pakaiturongan. Nalaglag-an no maaramat ti balikas nga ‘slave.’
Agpada dagiti dua nga agkasungani nga ayunanmi dagiti rasonesda. Awan ti tudoenmi nga al-alaenmi. Isu a ipaganetgetmi a masurotan koma dagiti agsungi a partido ti kapkapnekan tunggal maysa.@
Tuesday, March 15, 2011
Nabileg Ti Balikas


text:
Voltaire
Ni François-Marie Arouet (Pranses: [fʁɑ̃.swa ma.ʁi aʁ.wɛ]; 21 Nobiembre 1694 – 30 Mayo 1778), naamammuan babaen ti panagsursurat a naganna a Voltaire (panangibalikas: [vɔl.tɛːʁ]), ket maysa idi a Pranses a mannurat ti Panangipalawag, historiador ken pilosopo a naindayegan para iti kasariritna, dagiti panagrautna iti Simbaan a Katoliko, ken ti panangiyunana ti wayawaya ti relihion, wayawaya ti panagiyebkas, ken panagsina ti simbaan ken estado. Ni Voltaire ket maysa idi a nalaing a mannurat, a nagpatpataud kadagiti obrana iti ganganai amin a porma ti literario, a mairamraman dagiti pabuya, dandaniw, nobnobela, salsalysay, ken dagiti naipakasaritaan ken sientipiko nga obra. Isu ket nagsursurat ti adadu ngem 20,000 a sursurat ken adadu ngem 2,000 a liblibro ken polieto. Isu idi ket saan a maat-atiw a mangipatakder, urayno adda dagidi panagsensura a linlinteg nga adda ti narusanger a dusa para kadagiti aglabsing kadagitoy. A kas maysa a polemista satiriko, isu ket kankanayon a nagus-usar kadagti obrana a mangdillaw kadagiti saan a makapabus-oy, relihioso a patpatien, ken dagiti patakder ti Pranses iti panawenna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Voltaire iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Voltaire iti Wikiquote (Ingles)
Dagiti obra a mainaig kenni Voltaire iti Wikisource (Ingles)


text:
TI PAGWANAWANAN PEBRERO 2014
Ti Gubat a Nangbalbaliw iti Lubong
Apay a ti umuna a gubat sangalubongan naan-anay a binalbaliwanna ti lubong? Adda kadi ipalgak ti sungbat maipapan iti masanguanantayo?
Ti Gubat a Nangbalbaliw iti Lubong
Kasano a ti umuna a gubat sangalubongan, naawagan kas “Dakkel a Gubat” binalbaliwanna ti lubong iti pamay-an a mangapektar kadatayo ita?
Ti Talaga a Makinggapuanan iti Gubat ken Panagsagaba
Apay nga inaig ti Biblia ti gubat idiay langit iti sangalubongan a gubat ken riribuk ditoy daga?
Ti Kari a Paraiso a Daga Binalbaliwanna ti Biagko!
Nagbiag ni Ivars Vigulis iti kinalatak, dayaw ken ragsak nga iyeg ti karera ti motorsiklo. Ania ti epekto ti kinapudno ti Biblia iti biagna?
Ammoyo Kadi?
Ania dagiti aloe a nausar idi tiempo ti Biblia? Ania dagiti daton a maawat iti templo idiay Jerusalem?
Apay nga Ipalpalubos ti Dios a Dagiti Nabileg Irurumenda Dagiti Nakapuy?
Ilawlawag ti Biblia ti ar-aramiden ti Dios ita maipapan iti panangirurumen ken ti aramidenna iti masanguanan.
Inibturanna ti Kinaawan Hustisia
Nabiktimaka kadin iti kinaawan hustisia? Magagaranka kadi a makakita inton pukawen ti Dios ti kinadakes? Ammuem no kasanom a matulad ti kinamatalek ni Elias.
Sungbat Dagiti Saludsod Maipapan iti Biblia
Adda kadi pammaneknek a ti Biblia ket nagtaud iti Dios? Kasano a naisurat dayta?
Dagiti Features a Makita Online
Sangalubongan a Talna—Apay a Naatap?
Saan a nagballigi ti panangikagumaan dagiti tattao a mangyeg iti sangalubongan a talna. Ammuem ti sumagmamano a makagapu.


text:
JW LIBRARY
I-download ken Urnosen Dagiti Biblia
—Android
Ti panagbasa ken panagadal iti Biblia ti kangrunaan a feature ti JW Library.
Surotem dagitoy nga instruksion tapno mai-download ken maurnosmo dagiti Biblia:
Ag-download iti Biblia
Ag-delete iti Biblia
Ag-update iti Biblia
Ag-download iti Biblia
Mabalinmo ti agi-download iti Biblia a mabasam ken maadalmo uray offline-kan.
Luktam ti navigation drawer sa i-tap-mo ti Bible tapno makitam dagiti libro ti Biblia.
I-tap-mo ti Languages button tapno makitam dagiti Biblia a mabalin a mai-download. Dagiti Biblia a kanayonmo nga us-usaren ti umun-una iti listaan. Mabalinmo met nga i-type ti lengguahe wenno patarus ti Biblia a birbirokem. Kas pagarigan, i-type-mo ti “int” tapno makitam ti Kingdom Interlinear iti English, wenno “port” tapno makitam dagiti Biblia iti Portuguese.
Dagiti Biblia a dimo pay nai-download ket addaan iti cloud icon. I-tap-mo ti Biblia tapno mai-download. No nai-download-mon, mapukawen ti cloud icon. I-tap-mo manen ti Biblia tapno mabasam.
No awan ti Biblia a birbirokem, kitaemto manen. Adunto pay ti mainayon a Biblia a mabalin nga i-download.
Ag-delete iti Biblia
Mabalinmo nga i-delete ti maysa a Biblia no saanmon a kasapulan, wenno kayatmo a maksayan ti storage ti device-mo.
Luktam ti navigation drawer, i-tap-mo ti Bible, sa i-tap-mo ti Languages button tapno makitam dagiti libro ti Biblia. I-tap-mo ti More button iti Biblia a kayatmo nga i-delete, sa i-tap-mo ti Delete.
Ag-update iti Biblia
No dadduma, adda update dagiti in-download-mo a Biblia.
No adda update ti maysa a Biblia, adda makitam a refresh icon. No i-tap-mo ti Biblia, adda mensahe a mangibaga a mabalinmo nga i-update. I-tap-mo ti Download tapno ma-update, wenno Later tapno mabasam latta ti bersion a nai-download-mon.
Nairuar dagitoy a feature idi Pebrero 2015 iti JW Library 1.4, a compatible iti Android 2.3 wenno barbaro a bersion. No saanmo a makita dagitoy a feature, surotem dagiti instruksion iti artikulo a “No Kasano nga Usaren ti JW Library—Android,” iti paset a Kanayon nga Ag-update.


text:
Del Carmen, Surigao del Norte
Ti Del Carmen ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Del Carmen ket nabingbingay a politikal kadagiti 20 a barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Bagakay (Alburo)
- Bitoon
- Cabugao
- Cancohoy
- Caub
- Del Carmen (Pob.)
- Domoyog
- Esperanza
- Halian
- Jamoyaon
- Katipunan
- Lobogon
- Mabuhay
- Mahayahay
- Quezon
- San Fernando
- San Jose (Pob.)
- Sayak
- Tuboran
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Surigao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
SUHETO ITI AKKUB
Kasano ti Makikappia?
Nasayaat nga agkaarruba da Frank ken Jerry. Ngem nagbaliw dayta idi adda party nga inangay ni Jerry nupay nakarabrabiin. * Idi nagreklamo ni Frank maipapan iti kinatagarida, nasaktan ni Jerry iti wagas ti panangibagana iti dayta. Nagsinnungbatda. Sipud idin, aglinlinniklikdan.
GAGANGAY laeng ti problema da Frank ken Jerry. No adda di pagkinnaawatan ti dua a tao, masansan a makaungetda iti maysa ken maysa. Nalabit agpinnabasolda pay ketdi. No agpinnatangkenda latta, mabalin a madadael ti panaggayyemda.
Siguro, napadasamon dayta. No wen, posible a dimo nagustuan dayta! Kinapudnona, kayat ti kaaduan kadatayo a kanayon a natalna ti relasiontayo kadagiti gagayyem ken kaarrubatayo. Ngem kasanotay a maaramid dayta uray no sagpaminsan nga adda dagiti ditay pagkikinnaawatan? Kabaelantay kadi nga iwaksi dagiti negatibo a rikna ken pakawanen laengen dagiti nangpasakit kadatayo? Kabaelantayo kadi a solbaren dagiti ditay pagkikinnaawatan iti natalna a pamay-an?
Kitaem ti napasamak kada Frank ken Jerry. Nangrugi a nadadael ti panaggayyemda gapu iti sumagmamano a di umiso nga inaramidda: (1) awan konsiderasion ni Jerry, (2) impakita ni Frank ti suronna iti wagas a namagburek iti dara ni Jerry, (3) agpadada a nakapungtot, ken (4) agpadada a nagpinnatangken.
Ngem idi agangay, nakapagpampanunotda met laeng. Linipatdan ti napasamak ken nagkappiada. Ania ti nakatulong kadakuada? Inyaplikarda ti dadduma a praktikal a prinsipio a nakatulongen iti adu nga aggagayyem tapno masolbarda dagiti problema ken ad-adda a mapasinged pay ti relasionda.
Dagita a prinsipio ket masarakan iti kasaknapan ti pannakaiwarasna a libro iti lubong
Da Frank ken Jerry ket dua laeng kadagiti pammaneknek nga adda pannakabalin ti Biblia a mangpasayaat iti biag. Adu pay ti dadduma a pagarigan, agraman dagidiay nagballigi a nangikkat kadagiti nabayagen a naalas a kababalinda. Kas pagarigan, naisardengen ti taga-Australia a ni Robert ti nakaro a kinamanagpungpungtotna. Linipat metten ti taga-Timor-Leste a ni Nelson ti nabayagen a gurana ken nagbalin payen a nasinged a gayyemna ti dati a kabusorna. Kasano a nakatulong ti Biblia kada Robert ken Nelson? Tapno maammuantayo, ininterbiu ida ti Agriingkayo!
INTERBIU 1
ROBERT, iyestoriam man biit ti biagmo sipud idi kinaubingmo.
Dimmakkelak iti saan a naragsak a pamilia. Naranggas ni tatangko ken masansan a kabilennak idi. Adda pay ketdi dagiti gundaway a binaybay-annak a daradara ken awanan puot. Gapu iti dayta, nagbalinak a managpungpungtot ken naranggas. Idi tin-edyerak, dua a tawen a nagyanak iti reform school (institusion a tumultulong iti panagbalbaliw dagiti menor de edad a nakabasol iti linteg). Idi agangay, nakaaramidak iti nakaro a krimen isu a naipisokak iti nakaing-inget ti pannakabantayna a pagbaludan. Idi nawayawayaanakon, immakarak idiay Australia bareng no mabalbaliwan ti biagko.
Nakatulong kadi ti iyaakarmo?
Saan a ti iyaakarko ti nakatulong no di ket ti Biblia, nga inadalko babaen iti tulong dagiti Saksi ni Jehova. Nupay kasta, marigatanak pay laeng idi a mangkontrol iti pungtotko. Masansan a masuronak met iti bagik ken mariknak nga awan serserbik. Ngem naminsan, pinampanunotko ti kuna ti Proverbio 19:11: “Ti pannakatarus ti maysa a tao pudno unay a pabannayatenna ti ungetna, ket kinapintas iti biangna ti panangpalabas iti salungasing.” Gapu ta kayatko ti maaddaan iti kasta a pannakatarus, pinampanunotko no ania ti adda iti likudan dagiti rikna, sasao, ken aramidtayo. Gapu iti dayta, in-inut a nagbalinak a naan-anus, ad-adda a mannakaawat, ken manangpakawan.
Mangtedka man iti pagarigan.
Naminsan, diak inggaggagara a nasaktak ti rikna ti gayyemko isu a nakaunget ken binabalawnak iti imatang ti sabsabali. Talaga a napabainanak! Ngem nalagipko ti balakad ti Biblia a “dikay subadan ti dakes iti dakes” isu a dagus a nagpadispensarak. (Roma 12:17) Idi limmamiis ti ulo ti gayyemko, kinasaritak a duduakami ken naammuak a problemado gayam iti pamiliana. Nagkappiakami ken idi agangay, rinegaluannak iti napintas a kapote. Sumgarak a mangpanunot iti posible koma a napasamak no naranggasak pay laeng a kas idi no mapabainanak.
Ania ti aramidem no adda problema ti pamiliam?
Addaankami ken baketko iti baro nga agtawen iti 20. Kas iti dadduma a pamilia, adda met no kua dagiti dimi pagkikinnaawatan. Ngem adu ti nasursurok iti Biblia, agraman ti kinapateg ti panangibaga iti, “Sorry,” wenno ti panagpadispensar. Nagdakkel gayam ti maaramidan dayta a sao, no naimpusuan ti panangibagam ta mabalin a maliklikan wenno mapasardengna ti riri.
INTERBIU 2
NELSON, naisem ken mannakigayyemka. Ngem adda idi tiempo a napnoka iti gura, di ngamin?
Wen! Idi agtutuboak pay, nakimiembroak iti maysa a napolitikaan a grupo a kontra gobierno. Kagurgurak met ti maysa a kalaban a partido iti politika a mayat a mangkontrol iti distritomi. Tapno agbalinak a nalaing a makilaban, nagadalak iti martial arts isu a no adda asinoman a mamagpungtot idi kaniak, kabilek la ketdi.
Ania ti namagbalbaliw kenka?
Nagadalak iti Biblia ken inyaplikarko dagiti pannursurona. Adda dua a nangtukay unay iti pusok. Ti umuna ket: “Amin a bambanag . . . a kayatyo nga aramiden kadakayo dagiti tattao, masapul a kasta met ti aramidenyo kadakuada.” (Mateo 7:12) Ti maikadua ket: “Masapul nga ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.” (Mateo 22:39) Naobserbarak nga ipakpakita dagiti Saksi a nangyadal kaniak iti Biblia ti kasta a kita ti ayat, aniaman ti puli wenno nasionalidadda. Kayatko a tuladen ida. Nalawag a nagballigiak ta masmasdaaw dagiti dati a kaam-ammok ken didakon kabuteng.
Adda kadi tiempo a nakapungtotka manen iti nakaro?
Wen ngem saan nga iti publiko. No dadduma, marigatanak a mangkontrol iti pungtotko no addaak idiay balaymi. Kinaagpaysuanna, nakaungetak naminsan isu a nadissuak ni baketko. Anian a babawik! Imbag laengen ta pinakawannak isu a mas determinadoak pay a mangkontrol iti emosionko.
Kunam a didakan kabuteng dagiti tattao. Mangtedka man iti pagarigan.
Sige. Naminsan, nakitak ni Augusto a prominente a miembro ti kalabanmi a partido iti politika a nadakamatko itay. Idi damo, napalalo ti annadna. Ngem nainggayyeman a pinaguniak. Imbagak a lipatenmin dagiti dimi nagkinnaawatan ken inawisko idiay balay. Pinatganna dayta ken nasdaaw kadagiti inaramidko a panagbalbaliw isu a nagpayadal metten iti Biblia. Ita, saankami laengen a nasinged nga aggayyem ken ni Augusto no di ket agkabsatkami payen gapu ta agkarelihionankamin.
“Makikappiakayo iti Amin a Tattao”
Komplikado ken agduduma dagiti makagapu kadagiti di pagkikinnaawatan, ken saan nga amin ket mayat kadagiti panagreggetmo a makikappia. Gapuna, daytoy ti realistiko nga ibalakad ti Biblia: “No mabalin, agingga a makapagpannuray kadakayo, makikappiakayo iti amin a tattao.”
Dagiti tattao a nadakamat iti daytoy nga artikulo ket sibibiag a pammaneknek a talaga nga epektibo ti sirib a linaon ti Biblia
Kayatmo kadi ti agbalin a naragragsak ken mas mannakikappia? Kayatmo kadi ti pannakigayyem a saan a madadael uray no maipasango iti pannubok? No wen, agballigika no agpatulongka iti Biblia.
^ par. 3 Nabaliwan dagiti nagan.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Panagadal iti Biblia?
Ammuem ti sungbat dagiti saludsod maipapan iti programa a libre a panagadal iti Biblia.


text:
Pedro ti Natan-ok
Ni Pedro ti Natan-ok, Pedro I wenno Pyotr Alexeyevich Romanov (Ruso: ПëTp AлekcéeBич PoMáHoB, ПëTp I, Pyotr I, wenno ПëTp Beли́kий, Pyotr Velikiy) (9 Hunio [D.E. 30 Mayo] 1672 – 8 Pebrero [D.E. 28 Enero] 1725)[a] ket nangituray ti Sarismo ti Rusia ken kalpasan daytoy ti Ruso nga Imperio manipud idi 7 Mayo [D.E. 27 Abril] 1682 aginggana idi pimmusay, a kimmadduan a nagturay sakbay idi 1696 iti gudua a kabsatna lalaki. Kadagiti adu a nagballigi a gubgubat isu ket nangpadakkel ti Sarismo iti maysa a dakkel nga imperio a nagbalin a nangruna a bileg ti Europa. Segun ti historiador a ni James Cracraft, isu ket nangidaulo kadagit kultural a rebolusion a nangsukat ti tradisionalista ken mediebal a sosial ken politikal a sistema iti maysa a moderno, a sientipiko, naibatay ti Europa,ken rationalista a sistem.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti petsa ket intudon babaen dagiti letra "O.S." ket addada iti Huliano a kalendario nga adda ti panangrugi ti tawen a nasimpa iti 1 Enero. Amin a petsa iti daytoy nga artikulo ket Kalendario a Gregoriano (kitaen Dagiti Daan nga Estilo ken Baro nga Estilo a petsa).
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ James Cracraft, Ti Rebolusion ni Pedro ti Natan-ok (Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, 2003) online nga edision
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Pedro ti Natan-ok iti Wikimedia Commons
- Bain, Robert Nisbet (1911). "Pedro ti Rusia". Iti Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica. 21 (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. pp. 288–291.


text:
Maldibas
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Maldiv)
Katkategoria:
- Maldibas
- Dagiti purpuro ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian nga isla
- Is-isla ti Taaw Indiano
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1965
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Burgos, La Union
Ti Burgos ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti La Union iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Burgos ket nabingbingay iti 12 a barbaranggay.[2]
- Agpay
- Bilis
- Caoayan
- Dalacdac
- Delles
- Imelda
- Libtong
- Linuan
- New Poblacion
- Old Poblacion
- Lower Tumapoc
- Upper Tumapoc
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti La Union". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti La Union". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Sistema a Solar
Ti Sistema a Solar[a] ket buklen iti Init ken dagiti astronomiko a banbanag a gumuyguyod a naibedbed iti pagliklikmutan ti lawlawna, amin dagitoy ket naporma manipud ti panagrebba ti maysa a higante a molekular nga ulep idi agarup a 4.6 a bilion a tawtawen. Ti kawatiwatan a kaaduan a masa ti sistema ket adda idiay Init. Kadagiti adu a banbanag a pagliklikmutan ti Init, kaaduan kadagiti masa ket nailaon kadagiti walo a minaig a solitario a planeta[e] a dagiti pagliklikmutanda ket gangani a nagtitimbukel ken naisanglad iti gangani a dalumpinas a disko a tinawtawagan ti ekliptiko a plano. Dagiti uppat nga akinuneg a babassit a planeta, Merkurio, Benus, Daga ken Márte, ken makunkuna pay dagitoy a naindagaan a planeta, ket naipangrunaan a binuklan iti bato ken metal. Dagiti uppat nga akin ruar a planeta, dagiti alingasaw a higante, dagitoy ket ad-adu a dakdakkel ngem dagiti naindagaan. Dagiti dua a kadakkelan, ti Hupiter ken Saturno, ket naipangrunaan a binuklan iti hidrohenio ken helio; dagiti dua a karuaran unay, ti Urano ken Neptuno, ket kaaduan a buklan dagiti yelo, a kas ti danum, amoniako ken metano, ken dagitoy ket nailasin a tinawtawagan a kas dagiti "higante a yelo".
Ti Sistema a Solar ket pagtaengan kadgiti adu a bilang ti rehion nga adda ti populasion babaen dagiti babbabassit a banbanag. Ti asteroid a barikes, a naisanglad ti nagbaetan ti Marte ken Hupiter, ket kapadpada dagiti naindgaan a planeta a kaaduana binuklan iti bato ken metal. Iti labes ti pagliklikmutan ti Neptuno ket naisanglad ti Kuiper a barikes ket naiwarakiwak a disko; dagiti naisilpo a populasion dagiti trans-Neptuniko a banbanag a kaaduana buklan iti yelo a kas iti danum, amoniuako ken metano. Iti kaunegan kadagitoy a populasion, dagiti lima nga agmaymaysa a banbanag, ti Ceres, Pluto, Haumea, Makemake ken Eris, ket mabigbigan dagitoy a dakkelen ken binukel babaen ti bukodda a grabidad, ken isu ngarod a dagitoy ket natermino a kas dagiti ansisit a planeta.[e] Iti patinayon kadagiti ribribo a babassit a bagbagi[e] iti dagitoy dua a rehion, adda dagiti sangadosena a dagitoy ket naipanunutan a kandidato dagiti ansisit a planeta, dagiti nadumaduma a populasion ti babassit a bagbagi a mairaman dagiti bandust, centaurs ken interplanetario a tapok ket nawaya dagitoy nga agdaliasat ti baetan dagiti rehion. Innem kadagiti planeta ken tallo kadagiti ansisit a planeta ket pagliklikmutan babaen dagiti masna a satelite,[b] a kadawyan a natermino a kas dagiti "bulan" manipud ti Bulan ti daga. Tunggal maysa kadagitoy nga akin ruar a planeta ket palpalikmutan babaen dagiti planetario a sinsing iti tapok ken dagiti nadumaduma a partikula.
Ti solar nga angin, ti maysa a panagayos iti plasma manipud ti Init, ket agpartuat ti maysa a labutab idiay interstelar a medio a naamammoan a ti heliospera, a gumay-at iti ruar nga igid iti naiwarakiwak a disko. Ti Oort nga ulep, a napammatian a nagtaudan para dagiti atiddog a paset ti panawen a bandus, baka adda pay dagitoy iti kaadayo nga agarup ti mamin ribo a kaadayo ngen ti heliospera. Ti heliopause ket isu ti puntos a ti presion manipud ti solar nga angin ket kapadpada ti sumupiat a presion iti interstelar nga angin. Ti Sistema a Solar ket mabirukan iti uneg ti maysa kadagiti akin ruar nga ima iti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas, a naglaon iti agarup a 200 bilion a bitbituen.
Dagiti linaon
Panagduktal ken panagsukisok[urnosen | urnosen ti taudan]
Para kadagiti napalabas a ribribo a tawen, ti nagtagitaon, nga adda dagiti bassit a malaksid a naisangayan, ket saan a nakabigbig ti kaadda ti Sistema a Solar. Dagiti tattao ket namatmatida a ti Daga ket saan nga agguygunay iti tengnga ti law-ang ken naikategoria a sabali manipud kadagiti nadiosan wenno nailangitan a banbanag nga agguygunay iti langit. Urayno a ti Griego a pilosopo a ni Aristarko iti Samos ket naisipanna iti maysa a heliosentriko a panakaurno sti kosmos,[3] Ni Nikolas Koperniko ket isu idi ti immuna a nagparang-ay ti matematiko a panagpadto ti heliosentriko a sistema.[4] Dagiti simmaruno kaniana iti maika-17 a siglo, a ni Galileo Galilei, Johannes Kepler ken Isaac Newton, ket nagparany-ayda ti panakaawat iti pisika a nangiturong ti nagininut a panakaawat iti kapanunutan a ti Daga ketpalpalikmutenna ti Init ken dagiti planeta ket naturayanda babaen dagiti isu met laeng a maipapan ti bagi a linteg a mangituray ti Daga. Ti patinayon, ti panakainbento ti teleskopio ket nangiturong ti panakaduktal kadagiti adadayo pay a planeta ket dagiti bulan. Kasdagiti kaasitgan a napalabas a panawen, ti panakaparang-ay ti teleskopio ken ti panagusar iti saan a namaneho a pagluganan ti limbang ket nagpakabael ti panagusig iti heolohiko penomena a kas dagiti banbantay ken dagiti abut, ken meteorolohiko a penomena ti tiempo a kas dagiti ulep, dagiti tapok a bagio ken dagiti yelo a gora kadagiti sabsabali a planeta.
Patakder[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kangrunaan a mangbukel ti Sistema a Solar ket ti Init, ti maysa a nangruna a panagsarsaruno a G2 a bituen a mangbukel ti 99.86 a porsiento iti naamammoan a a masa ti sistema ken iturayanna ti bukodna a grabidad.[5] Dagiti uppat a kadakkelan a bagbagi nga agpalpalikmut ti Init, dagiti higante nga alingasaw, ket mangbuket ti 99 a porsiento iti nabati a masa, a ti Hupiter ken Saturno ket mangbukel iti 90 a porsiento.[c]
Kaaduan kadagiti dadakkel a banbanag nga agpalpalikmut iti Init ti sumangladdda ti asideg a dalumpinas ti pagliklikmutan ti Daga, a makunkuna a ti ekliptiko. Dagiti planeta ket asidegda iti ekliptiko, bayat a dagiti bandus ken dagiti banbanag a Kuiper a barikes ket kanayonda iti ad-adu nga anggulo.[6][7] Amin dagiti planeta ken kaaduan kadagiti banbanag ket palikmutenda ti Init iti agpapada a turong iti panagpalpalikmut iti Init (agpakanigid, a kas makita manipud ti ngato ti amianan nga ungto ti Init).[8] Adda dagiti malaksid, a kas ti Bandus ni Halley.
Kaaduan ti patakder dagiti nadokumento a rehion iti Sistema a Solar ket buklen ti Init, dagiti uppat a bassit a planeta a napalawlawan dagiti barikes iti kabatbatuan nga asteroid, ken dagiti uppat a higante nga alingasaw a nalawlawan babaen ti Kuiper a barikes dagiti yelo a banbanag. Dagiti astronomo ket sagpaminsanda a biningbingay daytoy a patakder kadagiti sabsabali a rehion. Ti akin-uneg a Sistema a Solar a mairaman dagiti uppat a nailangitan a planeta ken ti asteroid a barikes. Ti akin-ruar a Sistema a Solar ket adda iti labes dagiti asteroid, a mairaman dagiti uppat a higante nga alingasaw.[9] Manipud idi naduktalan ti Kuiper a barikes, dagiti akin-ruar unay a paset iti Sistema a Solar ket naipanunutan a maysa a naisangsangayan a rehion a mangbukel kadagiti banbanag iti labes ti Neptuno.[10]
Kaaduan kadagiti planet aiti Sistema a Solar ket agtagikuada kadagiti maikadua a bukodda a sistema, a pinalpalikmutan dagiti planetario a banbanag a makunkuna a dagiti masna a satelite, wenno bulbulan (dua kadagitoy ket dakdakkel ngem ti planeta a Merkurio), wenno, iti kaso dagiti uppat a higante nga alingasaw, babaen dagiti planetario a sinsing; dagiti naingpis a bedbed dagiti babassit a partikula nga agpapaparis nga agpalpalikmut kaniada. Kaaduan kadagiti kadakkelan a masna asatelite ket addadda iti agpapada a panagtayyek, nga adda iti maysa a rupa anga agnanayon a naiturong iti inada.
Ti linteg ti planetario a panaggunay ni Kepler ket mangipalpalawag kadagiti panagpalpalikmut dagiti banbanag iti Init. Ti panagsurot ti linteg ni Kepler, ti tunggal maysa a banag ket agbanbaniaga iti igid ti maysa a basikaw nga immitlog a ti Init ket adda iti maysa a pakapatengngaan. Dagiti banbanag nga asasideg iti Init (nga adda ti basbassit a semi-mayor a pagtayyekan) ket naparpardas nga agbaniaga, ngaminket kadawyanda a maapektaran ti grabidad ti Init. Iti basikaw nga immitlog a panagpalikmut, ti kaadayo ti maysa a bagi manipud ti Init ket agdumaduma kadagiti mapalpalabas a paset iti tawen. Ti kaasitgan nga iyaasideg ti maysa a bagi iti Init ket makunkuna a ti bukodna a perihelion, a ti kaadywana puntos manipud ti Inity ket makunkuna a ti bukodna nga aphelion. Dagiti panagliklikmut kadagiti planeta ket gangani nga agtitimbukel, ngem adu kadagiti bandus, dagiti asteroid ken banbanag a Kuiper a barikes ket surotenda ti nangato a basikaw nga immitlog a panagpalpalikmut. Dagiti pueto dagiti bagbagi iti Sistema a Solar ket mabalin a maipadto babaen ti panagusar dagiti numeriko a modelo.
Gapu kadagiti panakairaman dagiti nawatiwat a kaadayo, adu kadagiti panakairepresenti iti Sistema a Solar ket agipakita kadagiti agpapada a kaadayo a panagpalpalikmut. Iti kinaagpayso, nga adda bassit a malaksid , no adadayo ti maysa a planeta wenno barikes manipud ti Init, ti kaadayo ket dakdakkel ti paggiddiatanda ken ti napalabas a panagpalikmut. Kas pagarigan, ti Benus ket agarup a 0.33 astronomiko a paset (AU)[d] nga adadayo manipud iti Init ngen ti Merkurio, bayat a ti Saturno ket 4.3 AU nga adadayo ngen ti Hupiter, ken ti Neptuno ket naisanglad iti 10.5 AU manipud iti Urano. Adda dagiti panagpadas a panagikeddeng ti maysa relasion ti nagbaetan kadagitoy a kaadayo ti panakpalikmut (kas pagarigan, ti Titius–Bode a linteg),[11] ngem awan pay kadagitoy a teoria ti naawat.
Adda dagiti bilang dagiti Modelo ti Sistema a Solar ditoy Daga a a mangpadas a mangipan kadagiti minaig a gantingan a pakairamanan ti Sistema a Solar iti nagtagitaoan a termino. Adda dagiti modelo a mekaniko — a makunkuna a dagiti planetario — bayat a dagiti dadduma ket ket gumayatda kadagiti ballasiw ti siudad ken rehional a luglugar.[12] Daytoy ti kadakkelan a gantingan a modelo, ti Suesia a Sistema a Solar, ket agus-usar ti 110-metro a Ericsson a Globo idiay Stockholm a kas ti sabali nga Initna, ken, sursurotenna ti gantingan, ti Hupiter ket maysa a 7.5 metro a nagtimbukel idiay Sangalubongan nga Eropuerto ti Arlanda, iti 40 km a kaadayo, bayat a ti agdama kaadaywan a nbanag, ti Sedna, ket maysa a 10-sentimetro a nagtimbuket idiay Luleå, iti 912 km a kaadayo.[13][14]
Sakup dagiti napili a bagi iti Sistema a Solar manipud ti tengnga ti Init. Dagiti igid ti kanawan ken kanigid iti tunggal maysa a baras ketsurotenna ti perihelion ken aphelion dagita a bagbagi. Dagiti atiddog a baras ket mangitudo ti naisangsangayan a panagpalpalikmut.
Pakabuklan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Init, a gangani a mangbukel kadagiti amain a banag iti Sistema a Solar, ket buklen ti gangani a 98% hidrohenio ken helio.[15] Ti Hupiter ken Saturno, a mangbukel kadagiti amin a nabati a banag, ket agtagikua ti tangatang a mangbukel ti gangani a 99% kadagita nga isu met laeng nga elemento.[16][17] Ti pannakabuklan a gradiente ket adda iti Sistema Solar, a pinartuat babaent pudot ken presion ti lawag manipud ti Init; dagita a banbanag nga asasideg iti Init, a maapektaran babaen ti pudot ken presion ti lawag, ket buklen dagiti elemento nga adda kadagiti nagato a punto s ti panakalunag. Dagiti banag nga adadayo manipud ti Init ket kaaduan abuklen dagiti materiales nga adda ti nababba a puntos ti panakalunag.[18] Ti pagbeddengan ti Sistema a Solar ti labes dagiti nalaka nga agbalbaliw a sustansia a mabalin a maipababaan ket makunkuna a ti linia ti linaaw a nagbalay, ken naisanglad ti agarup a 4 AU manipud ti Init.[19]
Dagiti banag ti akin-uneg a Sistema a Solar ket kaaduan a buklen kadagiti bato,[20] ti naurnong a nagan para kadagiti kompuesto nga adda ti nagato a puntos ti pannakalunag, a kas dagiti silikato, landok wenno nikel, a nagbatbati a natangken babaen kadagiti gangani nga amin a kasasaad idiay protoplanetario a nebulosa.[21] Ti Hupiter ken Saturno ket kaaduan a buklen dagiti alingasaw, ti astronomiko a termino para kadagiti materiales nga adda kadagiti patingga a nababa a puntos ti pannakalunag ken nangato a presion ti sengngaw a kas ti molekular a hidrohenio, helio, ken neon, a dagitoy ket kankanayon idi nga adda ti alingasaw a paset idiay nebulosa.[21] Dagiti Yelo, a kas ti danuym, metano, amoniako, hidrohenio sulpuro ken karbon dioksido,[20] ket adda kadagiti panaglunag a puntos ti mabalin a kangato ti ginasut a kelvins, bayat a dagiti pasetda ket agtaltalek iti ambiente a presion ken temperatura.[21] Dagitoy ket mabalin a mabirukan kadagiti yelo, dagiti likido, wenno alingasaw a luglugar isiay Sistema a Solar, bayat nga idiay nebulosa ti paset sagitoy ket mabalin a likido wenno alingasaw.[21] Dagiti yelo a sustansia ti kaaduan a mangbukel kadagiti satelite dagiti higante a planeta, ken kaaduan pay ti Urano ken Neptuno (dagiti makunkuna a "higante nga alingasaw") ken dagiti adu a babassit a banag a naisanglad ti labes a pagtayyekan ti Neptuno.[20][22] No maitipon, dagiti alingasaw ken dagiti yelo ket makunkuna a nalak nga agbalbaliw.[23]
Init[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Init ket isu ti bituen ti Sistema a Solar, ken isu ti kangrunaan a pakabuklanna. Ti dakkel a masana ket (332,900 ket a masa ti Daga)[24] ket agpataud kadagiti temperatura ken dagiti densidad idiay bugasna a nalataken nga agtalinaay ti nuklear a panaglunag,[25] a daytoy ket agibet ti nawatiwat a kaadu nga enerhia, a kaaduan kadagitoy ket agraniag idiay limbang a kas ti elektromagnetiko a radiasion, a ngumatngato iti 400–700 nm a banda iti makitkita a lawag.[26]
Ti Init ket naidasig a kas maysa a G2 a tipo ti duyaw nga ansisit, ngem daytoy a nagan ket makaallilaw no, maipada kadagti kaaduan a bituen idiay bukodtayo nga ariwanas, ti Init ket dakkel unay ken naraniag.[27] Dagiti bituen ket naidasig babaen ti Hertzsprung–Russell a diagrama, ti maysa a grapiko a mangipakita ti karaniag dagiti bituen kadagiti temperatura ti rabawda. Iti sapasap, dagiti napudpudot a bituen ket naranraniag. Dagiti bituen a sumursurot iti daytoy a tabas ket makunkunada nga adda ti nangruna a panagsarsaruno, ken ti Init ket naisanglad iti tengngana daytoy. Nupay kasta, dagiti bituen a naranraniag ken napudpudot ngem ti Init ket manmano, bayat a dagiti nakuskusnaw ken nalamlamiis a bituen, a makunkuna akas dagiti nalabbaga nga ansisit, ket adadu, a mangaramid kadagiti 85 a porsiento kadagiti bituen idiay ariwanas.[27][28]
Dagiti ebidensia ket agipaltiing a ti puesto ti Init iti nagruna apanagsarsaruno ket mangikabil daytoy idiay "kangrunaa iti biag" para iti maysa a bituen, a daytoy ket saan pay a nakaibus kadagiti naipenpen a hidrohenio ti nuklear a panaglunag. Ti Init ket agranraniag pay laeng; iti nasap a pakasaritaanna adda daytoy ti 70 a porsiento a karaniagna a kas tatta nga aldaw.[29]
Ti Init ket maysa a populasion I a bituen; daytoy ket naipasngay iti naladladaw a paset ti ebolusion ti law-ang, ken isu a daytoy ket aglaon kadagiti adadu nga elemento a nadagdagsen ngem hidrohenio ken helio ("dagiti metal" iti panakasaonga astronomiko) ngem dagiti laklakay a polpulasion II a bitbituen.[30] Dagiti elemento a nadagdagsen ngem hidrohenio ken helio ket naporma kadagidiay bugas titaga-ugma ken bimbimtak a bitbituen, nga isu a dagiti immuna akaputtotan ti bitbituen ket naskenda a natay sakbay a ti law-ang ket napabaknang kadagitoy nga atomo. Dagiti kalaklakayan a bituen ket aglaon laeng kadagiti bassit a metal, bayat a dagiti bituen a naududi a naipasngay ket ket aglaonda ti adadu. Daytoy a kinagato ti metalisidad ket naipagarup a nagruna ti panagrang-ay ti Init iti maysa a planetario a sistema, gaputa dagiti planeta ket maporma manipud ti panakapartuat dagiti "metal".[31]
Interplanetario a medio[urnosen | urnosen ti taudan]
No mairaman ti lawag, ti Init ket agisilnag ti agtultuloy nga ayos dagiti nakarga a patikula (a plasma) a naamammoan a kas ti solar nga angin. Daytoyy a panagyos ti partikula ket agparuar a maiwarwaras ti agarup a 1.5 a riwriw a kilometro ti tungngal maysa nga oras,[32] nga agparpartuat ti nakaro a tangatang (ti helioesperioe) a mangipasagepsep ti Sistema a Solar iti 100 AU (kitaen ti heliopause).[33]Daytoy ket makunkuna akas ti interplanetario a medio. Ti panagtigtignay ti rabaw ti Init, a kas dagiti solar a gilayab ken dagiti koronal a masa a panagipalsut, ket riruenna ti helioesperio, nga agparpartuat ti limbanga tiempo ken gapuanan dagitiheomagnetiko a bagio.[34] Ti kadakkelan a patakder iti uneg ti helioesperio ket ti helioespriko nga agdama a sabanas, ti maysa nga agkuskusikos a porma a pinartuat babaen ti aksion ti panagtaytayyek ti magnetiko a lugara ti Init idiay interplanetario a medio.[35][36]
Ti magnetiko a lugar ti Daga ket pasardenganna ti bukodna atangatang manipud ti panakaikkatan babaen ti slar nga angin. Ti Benus ken Marte ket awan dagitoy ti magnetiko a lugar, ken kas ti pagbanagana, ti solar nga angin ket mangipataud kadagiti bukodda a tangatang ti agininut a maikkat idiay limbang.[37] Dagiti koronal a masa a panakapalsut ken dagiti kapadpadana pasamak ket mangpuyot ti maysa amagnetiko a lugar ken adu a bilang dagiti materiales manipud ti rabaw ti Init. Ti panagitignay iti daytoy a magnetiko a lugar ken ti materiales ket dagiti magnetiko a lugar ket mangimbudo kadagiti nakarga apartikula iti ngato a tangatang ti Daga, a dagitoy a panagitignay ket agpartuat ti aurorae a makita idiay asideg kadagiti magnetiko nga ungto.
Dagiti kosmiko a rayus ket tumaud idiay ruar ti Sistema a Solar. Ti helioesperio ket ladpedanna bassit ti Sistema a Solar, ken dagiti magnetiko a lugar (para kadagiti nga adda kadagitoy) ket mangited pay kadagitoy ti panagsalaknib. Ti densidad dagitikosmiko a rayus idiay interestelar a medio ken ti kapigsa ti magnetiko a lugar ti Init ket agbalbaliw ti atiddog unay a gantingan ti panawen, tapno ti lessaad tikosmiko a radiasion idiay Sistema a Solar ket agdumaduma, ngemno kasano ti kaaduna ket saan a naamammoan.[38]
Ti interplanetario a medio ket pagtaengan ti dua a kasla disko a rehion ti kosmiko a tapok. Ti umuna, ti zodiacal a tapok nga ulep, ket naisanglad idiay uneg ti Sistema a Solar ken gapuanan ti zodiacal a lawag. Daytoy ket kasla ti panakaporma babaen ti panagdungpar idiay uneg ti asteroid a barikes nga indagas babaen ti panagtignay kadagiti planeta.[39] Ti maikadua ket maiagayat manipud ti agarup a 10 AU aginggan ti agarup a 40 AU, ken mabalin a napartuat babaen ti nmaipadpada a panagdungpar ti uneg ti Kuiper a barikes.[40][41]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Mano ngata dagiti Babagi ti Sistema a Solar?". NASA/JPL Solar System Dynamics. Naala idi 2012-07-22.
- ^ Wm. Robert Johnston (2012-07-21). "Dagiti asteroid nga adda kadagiti Satelite". Arkibo ni Johnston. Naala idi 2012-07-22.
- ^ WC Rufus (1923). "Ti astronomiko a sistema ni Koperniko". Nadayeg nga Astronomia. 31: 510. Bibcode:1923PA.....31..510R.
- ^ Weinert, Friedel (2009). Koperniko, Darwin, ken Freud: dagiti rebolusion iti pakasaritaan ken pilosopia iti siensia. Wiley-Blackwell. p. 21. ISBN 978-1-4051-8183-9.
- ^ M Woolfson (2000). "Ti taudad ken ebolusion ti Sistema a Solar". Astronomia ken Heopisika. 41 (1): 1.12. doi:10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x.
- ^ Levison, H. F.; Morbidelli, A. (2003-11-27). "Ti panakaporma ti Kuiper a barikes babaen ti agparuar a panagbaniaga dagiti bagbagi idi panawen ti panag-akar iti Neptuno". Katutubo. 426: 419–421. doi:10.1038/nature02120. PMID 14647375. Naala idi 2012-05-26.
- ^ Harold F. Levison, Martin J Duncan (1997). "Manipud ti Kuiper a Barikes aginggana dagiti Bandus a Pamilia ti Hupiter Ti Nailimbang a Panakaiwarwaras dagiit Ekliptiko a Bandus". Ikarus. 127 (1): 13–32. Bibcode:1997Icar..127...13L. doi:10.1006/icar.1996.5637.
- ^ Grossman, Lisa (13 Agosto 2009). "Immuna a nakita ti maysa a paneta nga agsansanud nga agpalpalikmut iti bituenna". NewScientist. Naala idi 10 Oktubre 2009.
- ^ nineplanets.org. "Ti Bassit a Panakakita ti Sistema a Solar". Naala idi 2007-02-15.
- ^ Amir Alexander (2006). "Ti New Horizons ket Maipatuodto iti 9-a tawen a Panagbaniaga ti Pluto ken ti Kuiper a Barikes". TiPlanetario a Kagimongan. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2006-02-22. Naala idi 2006-11-08.
- ^ "Parbangon: Ti Panagbaniaga ti Irurugi iti Sistema a Solar". Sentro ti Pisika ti Law-ang: UCLA. 2005. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2012-05-24. Naala idi 2007-11-03.
- ^ Guy Ottewell (1989). "Ti Sangaribo nga Anet a Modelo". NOAO Educational Outreach Office. Naala idi Mayo 10, 2012.
- ^ "Panagbanniaga kadagiti Modelo ti Sistema a Solar". Unibersidad iti Illinois. Naala idi Mayo 10, 2012.
- ^ "Luleå är Sedna. I alla fall om vår sol motsvaras av Globen i Stockholm.". Norrbotten Kuriren (iti Pagsasao a Suéko). Naala idi Mayo 5, 2010.
- ^ "Dagiti Nagruna nga Estadistika ti Init". Solara Sentro ti Stanford. Naala idi 2008-07-29., citing Eddy, J. (1979). Ti Baro nga Init: Dagiti Solar a Nagbanagan manipud ti Skylab. NASA. p. 37. NASA SP-402.
- ^ Williams, Dr. David R. (Septiembre 7, 2006). "Dagiti Kinpudno a Sabanas ti Saturno". NASA. Naala idi 2007-07-31.
- ^ Williams, Dr. David R. (Nobiembre 16, 2004). "Jupiter Fact Sheet". NASA. Naala idi 2007-08-08.
- ^ Paul Robert Weissman, Torrence V. Johnson (2007). Ensiklopedia ti sistema a solar. Academic Press. p. 615. ISBN 0-12-088589-1.
- ^ "Pormasion ti Planeta (idiay Sistema a Solar)" (PDF). Unibersidad ti Toronto. Naala idi 2011-07-11.
- ^ a b c Podolak, M.; Weizman, A.; Marley, M. (Disiembre 1995). "Comparative models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 43 (12): 1517–1522. Bibcode:1995P&SS...43.1517P. doi:10.1016/0032-0633(95)00061-5.
- ^ a b c d Podolak, M.; Podolak, J. I.; Marley, M. S. (Pebrero 2000). "Further investigations of random models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 48 (2–3): 143–151. Bibcode:2000P&SS...48..143P. doi:10.1016/S0032-0633(99)00088-4.
- ^ Michael Zellik (2002). Astronomia: Ti Agbalbaliw a Law-ang (maika-9 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 240. ISBN 0-521-80090-0. OCLC 223304585 46685453 Kitaen ti pateg ti
|oclc=(tulong).
- ^ Placxo, Kevin W.; Gross, Michael (2006). Astrobiolohia: ti ababa a pangyuna. JHU Press. p. 66. ISBN 978-0-8018-8367-5.
- ^ "Init: Dagiti Kinapudno ken dagiti Bilang". NASA. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2008-01-02. Naala idi 2009-05-14.
- ^ Zirker, Jack B. (2002). Ti Panagbaniaga ti Sentro ti Init. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. pp. 120–127. ISBN 978-0-691-05781-1.
- ^ "Apay a ti makitkita a lawag ket makiata, ngem saan a dagiti sabali a paset ti espektro?". The Straight Dome. 2003. Naala idi 2009-05-14.
- ^ a b Ngem, Ker (Enero 30, 2006). "Dagiti astronomo ket saanda a Napudnoan: Kaaduan kadagiti Bituen ket Agmaymaysa". SPACE.com. Naala idi 2007-08-01.
- ^ Smart, R. L.; Carollo, D.; Lattanzi, M. G.; McLean, B.; Spagna, A. (2001). "Ti Maikadua a Pagsurotan a katologo ti Bituen ken dagiti Nalimiis a Bituen". Iti Hugh R. A. Jones ken Iain A. Steele. Dagit Nalamiis Unay nga Ansisist: Dagiti Baro nga Espektro a tipo ti L ken T. Springer. p. 119. Bibcode:2001udns.conf..119S.
- ^ Nir J. Shaviv (2003). "Ti Panakapapan ti Pagbanagan ti Nasapa a Paradokso ti Nakusnaw nga Init: Ti Nababbaba a Kosmiko a Rayus manipud ti maysa a Napigpigsa a Solar nga Angin". Warnakan iti Heopisikal a Panagsukisok. 108 (A12): 1437. arXiv:astroph/0306477. Bibcode:2003JGRA..108.1437S. doi:10.1029/2003JA009997.
- ^ T. S. van Albada, Norman Baker (1973). "Kadagidiay dua nga Oosterhoff a Grupo ti Nagtitimbukel a Rimpuok". Astropisikal a Warnakanl. 185: 477–498. Bibcode:1973ApJ...185..477V. doi:10.1086/152434.
- ^ Charles H. Lineweaver (2001-03-09). "Ti maysa a Karkulo ti Tawen a Panakaiwarwaras dagiti Naindagaan a Planeta iti Law-ang: Ti Panakaibilang ti Metalisidad a kas ti Panagpili a Pataud". Icarus. 151 (2): 307–313. arXiv:astro-ph/0012399. Bibcode:2001Icar..151..307L. doi:10.1006/icar.2001.6607.
- ^ "Solar a Pisika: Ti Solar nga Angin". Marshall Space Flight Center. 2006-07-16. Naala idi 2006-10-03.
- ^ "Voyager Enters Solar System's Final Frontier". NASA. Naala idi 2007-04-02.
- ^ Phillips, Tony (2001-02-15). "TI Init ket Bimmaliktad". Science@NASA. Naala idi 2007-02-04.
- ^ Ti Bituen nga adda dagiti dua nga Aminana nga Ungto, Abril 22, 2003, Siensia idiay NASA
- ^ Riley, Pete (2002). "Panagmodelo ti helioesperiko nga agdama a sabanas: Dagiti Panagdumaduma a Siklo ti Solar" (PDF). Warnakan ti Heopisikal a Panagsukisok. 107. Bibcode:2002JGRA.107g.SSH8R. doi:10.1029/2001JA000299.
- ^ Lundin, Rickard (2001-03-09). "Manurunor babaen ti Solar nga Angin". Siensia. 291 (5510): 1909. doi:10.1126/science.1059763. PMID 11245195.
- ^ Langner, U. W.; M. S. Potgieter (2005). "Dagiti Pagbanagan ti puesto ti solar nga angin a panakasiddaw a pagpatinggaan ken ti heliopause idiay helioesperio a modulasion ti kosmiko a rayus". Dagiti Panagrang-ay ti Limbang a Panagsukisok. 35 (12): 2084–2090. Bibcode:2005AdSpR..35.2084L. doi:10.1016/j.asr.2004.12.005.
- ^ "Atiddog a termino nga Ebolusion iti odiacal nga Ulep". 1998. Naala idi 2007-02-03.
- ^ "Dagiti ESA a sientista ket nakaduktalda ti pamay-an ti ababa a panakailista dagiti bituen a mabilin nga adda kadagiti planeta". ESA a Siensia ken Teknolohia. 2003. Naala idi 2007-02-03.
- ^ Landgraf, M.; Liou, J.-C.; Zook, H. A.; Grün, E. (May 2002). "Ti Taudan ti Sistema a Solar a Tapok ti labes ti Hupiter" (PDF). Ti Astronomiko a Warnakan. 123 (5): 2857–2861. Bibcode:2002AJ....123.2857L. doi:10.1086/339704. Naala idi 2007-02-09.


text:
Ania ti Kuna ti Biblia?
Ania ti mapasamak no mataytayo?
ADDA DAGITI MAMATI a no mataytayo, adda banag a sumina kadatayo nga agtultuloy nga agbiag. Patien met ti dadduma a ti ipapatay ti pagpatinggaan ti amin. Sika ngay, ania met ti patpatiem?
TI KUNA TI BIBLIA
“No maipapan kadagiti natay, saanda a pulos sipapanunot iti aniaman.” (Eclesiastes 9:5) No matay ti maysa a tao, awanen.
TI DADDUMA PAY A MAAMMUANTAYO ITI BIBLIA
Idi natay ti immuna a lalaki a ni Adan, nagsubli iti tapok. (Genesis 2:7; 3:19) Kasta met laeng ti amin a matay, agsublida iti tapok.—Eclesiastes 3:19, 20.
Naabsuelton, wenno napakawanen, dagiti natay kadagiti basolda. (Roma 6:7) No natayen ti maysa a tao, saanen a madusa gapu kadagiti basolna.
Agbiagto kadi manen dagiti natay?
PANAGKUNAM?
Wen
Saan
Siguro
TI KUNA TI BIBLIA
“Addanto panagungar.”—Aramid 24:15.
ANIA PAY TI MAAMMUANTAYO ITI BIBLIA?
Masansan nga ipada ti Biblia ti ipapatay iti pannaturog. (Juan 11:11-14) Kabaelan ti Dios a riingen dagiti natay, no kasano a kabaelantayo met a riingen ti matmaturog a tao.—Job 14:13-15.
Adda dagiti panagungar a nairekord iti Biblia a mangted kadatayo iti natibker a rason a mamati nga agbiagto manen dagiti natay.—1 Ar-ari 17:17-24; Lucas 7:11-17; Juan 11:39-44.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Sadino ti Ayan Dagiti Natay?
Ammuem ti kuna ti Biblia no sadino ti ayan dagiti natay ken no apay a matay ti tao.
Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Ipapatay?
Ania ti mapasamak no mataytayo? Adda kadi namnama a makitatayto manen dagiti ay-ayatentayo a natayen? Ammuem dagiti makaliwliwa a sungbat ti Biblia kadagiti saludsod maipapan iti ipapatay.