text:
Nabato a Banbantay
Ti Nabato a Banbantay (Inggles: Rocky Mountains wenno the Rockies) ket ti kangrunaan a kabambantayan idiay lumaud nga Amianan nga Amerika. Ti Nabato a Banbantay ket gumay-ay ti adadu ngem 3,000 milmilia (4,830 km) manipud ti akin-amiananan a paset ti Britaniko a Columbia, idiay lumaud a Kanada, aginggana idiay New Mexico, idiay abagatan a laud ti Estados Unidos. Iti kaunegan ti Kabambantayan ti Amianan nga Amerika, ti Nabato a Banbantay ket kasla naisangsangayan manipud ti Kabambantayan ti Aplaya a Pasipiko ken ti Sariap a Kabambantayan ken ti Sierra Nevada nga amin dagitoy ket adadayo a naisanglad iti laud.
Ti Nabato a Banbantay ket naporma manipud idi 80 a riwriw aginggan idi 55 a riwriw a tawtawen babaen ti Laramide orohenesis. Manipud idin, ti nuruno babaen ti danum ken dagiti glasier ket nakitikit ti kabambantayan kadagiti dramatiko a ginget ken panpantok. Iti kagibusan ti kinaudi a panawen ti yelo, ti tattao ket nagrugrugida a tinataengan dagiti kabambantayan. Kalpasan dagiti Europeano, a kas ni Apo Alexander MacKenzie ken ti Lewis ken Clark ekspedision, ket nagrugrugida a nagsuksukimat ti kabambantayan, dagiti minerales ken dagiti dudot ket nagpaandar ti immuna nga ekonomiko a panasuksukimat kadagiti banbantay, urayno dagiti kabanbantayan ket saanda napusek a natataengan.
Iti agdama, kaaduan ti kabambantayan ket nasalakniban babaen kadagti parke ken kabakiran a dagdaga, ken daytoy ket nadayeg a papanan dagiti turista, a naipangpangruna ti panagpagpagna, panagkampo, panagkalkalay-ay ti bantay, panagkalap, panaganup, panagbisikleta ti bantay, panag-iski, ken snowboard.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baron, Jill (2002). Langlanga ti Nabato a Banbantay: ti ekolohiko a perspektibo. Island Press. ISBN 1-55963-953-9
- Newby, Rick (2004). Rehion ti Nabato a Banbantay. Greenwood Press. ISBN 0-313-32817-X
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nabato a Banbantay idiay Wikimedia Commons
- Nabato a Banbantay
- Heolohia ti Nabato a Banbantay
- Nalatak a Panakabingay ti Amianan nga Amerika
- Dagiti pisiograpiko a panakabingbingay
- Dagiti pisiograpiko a rehion ti Estados Unidos
- Dagiti kabambantayan ti Colorado
- Dagiti kabambantayan ti Alberta
- Dagiti kabambantayan ti Britaniko a Columbia
- Dagiti kabambantayan ti Idaho
- Dagiti kabambantayan ti Montana
- Dagiti kabambantayan ti New Mexico
- Dagiti kabambantayan ti Utah
- Dagiti kabambantayan ti Wyoming


c: text/html

text:
Namibia
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Namibia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Aleman
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1990
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti mankomunidad a republika

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bouches-du-Rhône
Ti Bouches-du-Rhône (Pransés a pannakabalikas: [buʃ.dy.ʁon]; Ositano: Bocas de Ròse, lit. "Sabsabangan ti Rhône") ket maysa a departamento idiay abagatan ti Pransia a naipanaganan manipud ti sabangan ti Karayan Rhône. Daytoy ti kaaduan ti populasion a departamento ti rehion ti Provence-Alpes-Côte d'Azur . Ti INSEE ken kodigo ti koreona ket 13.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan ti departamento[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bouches-du-Rhône ket maysa kadagiti 83 a kasisigud a departamento a napartuat idi las-ud ti Pranses a Rebolusion idi 4 Marso 1790. Daytoy ket napartuat manipud ti lumaud a paset ti dati a probinsia ti Provence ken dagiti prinsipalidad ti Orange, Martigues, ken Lambesc. Daytoy ket nakapukaw ti paset ti teritoriona idi 1793, a nairaman ti Orange ken Apt, idi napartuat ti departamento ti Vaucluse
Kalpasan ti panakapartuatna, ti departamento ket dagus a napigsa ken aktibo a sinuportaran ti Pranses a Rebolusion, a naglaon kadagiti 90 a "Jacobin a Sangkatiponan" babaen idi 1794.[1] Daytoy ket naipangrunaan pay nga adda idi dagiti adadu ngem 50% kadagiti padi iti daytoy a departamento ti nangawat ti Sibil a Batay-linteg ti Klero a nagbanagan daytoy a panakaiturayan ti simbaaan babaen ti gobierno.[2] Idi las-ud ti ingangato ti Partido Komunista kadagiti nagbanagan ti panagbutos ti maika-12 a siglo ket nangipakita a ti panakaisuporta dagiti politika ti kanigid a payak ket nagtultuloy a napigsa ditoy a departamento, ken naipangpangruna kadagiti akin-amianan a suburbo ti Marseille.
Pakasaritaan ti lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pakasaritaan daytoy a lugar ket asideg a mainaig iti Provence. Ti Marseille ket nangruna idi a sangladan manipud idi kasakbayan ti panagparukma ni Julius Caesar ti Gaul. Ti kaadda dagiti Romano ket nakaibatian dagiti adu a monumento ti ballasiw ti departamento. Dagiti nadayeg a tattao a naipasngay ti daytoy a lugar ket mairaman ti Romantiko a pintor a ni Camille Roqueplan ken ti agiwarwarnak ken direktor ti teatro a kabsatna a ni Nestor Roqueplan.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti departamento ket paset ti agdama a rehion ti Provence-Alpes-Côte d'Azur. Daytoy ket napalikmutan kadagiti departamento ti Gard iti laud, ti Vaucluse iti amianan, ken ti Var iti daya, ken babaen ti Baybay Mediteraneo iti abagatan. Ti Karayan Rhône delta ket agporporma ti nawatiwat a sagneb ti kalugnakan a lugar a makunkuna a Camargue idiay abagatan a laud a paset ti departamento.
Ti kadakkelan asiudad ti departamento ket ti Marseille, daytoy ket aglaon ti nangruna a sangladan ti industria, ken agserserbi a a kas ti kadakkelan a puerto ti komersio ti Pransia. Ti Bouches-du-Rhône ket kaaduan nga urbano, nga adda dagiti 28 nga ili nga adda ti populasion ti agarup a 10,000 manipud idi 2008:
- Marseille, populasion 851,420, departmento ken rehional a kapitolio (prepektura)
- Aix-en-Provence, populasion 142,743, subprepektura, ti unibersida nga ili ken tugar ti rehional a Korte dagiti Pagkiddawan
- Arles, populasion 52,729, subprepektura ken lugar ti taga-ugma a Romano a siudad
- Martigues, populasion 46,471, ti mangidaulo a siuda para iti Europeano a petrokimiko nga industria
- Aubagne, populasion 46,093, nakaipasngayan ti Provençala mannurat a ni Marcel Pagnol
- Istres, populasion 42,603, subprepektura ken panagibalayan ti kuartel ti milisia a pagitayaban
- Salon-de-Provence, population 41,411, ti pangibalayan ti siudad ti maika-16 a siglo a mammadto a ni Nostradamus
- Vitrolles, Bouches-du-Rhône, populasion 36,610
- Marignane, populasion 33,909, pakabirukan ti rehional nga eropuerto ti Marseille-Provence
- La Ciotat, populasion 33,790
- Miramas, populasion 25,632, sentro ti rehional a perokaril
- Gardanne, populasion 21,121
- Les Pennes-Mirabeau, populasion 20,187
- Allauch, populasion 18,728
- Port-de-Bouc, populasion 17,207
- Fos-sur-Mer, populasion 15,448
- Châteaurenard, populasion 14,817
- Berre-l'Étang, populasion 13,881
- Bouc-Bel-Air, populasion 134,37
- Tarascon, populasion 13,340
- Rognac, population 12,195
- Auriol, populasion 11,969
- Châteauneuf-les-Martigues, populasion 11,564
- Plan-de-Cuques, populasion 11,096
- Saint-Martin-de-Crau, populasion 10,979
- Saint-Rémy-de-Provence, populasion 10,662
- Septèmes-les-Vallons, populasion 10,481
- Trets, populasion 10,239
Dagiti karayan ket mairaman ti:
- Ti Rhône, a mangporma ti pagbeddengan iti departamento ti Gard.
- Ti Durance, a mangporma ti pagbeddengan iti departamento Vaucluse.
- Ti Arc
- Ti Huveaune
Dagiti danaw ket mairaman ti:
- Étang de Berre
- Étang de Vaccarès, idiay Camargue
Dagiti bantay ket mairaman ti:
- Kabanbantayan ti Alpilles
- Dagiti Calanque a nagbaetan ti Marseille ken La Ciotat
- Corniche des Crêtes
- Garlaban
- Mont Puget
- Turturod ti Montagnette
- Bantay ti Sainte-Victoire
- Masip ti Sainte-Baume
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti kanton ti departamento ti Bouches-du-Rhône
- Dagiti komuna ti departamento ti Bouches-du-Rhône
- Dagiti distrito ti departamento ti Bouches-du-Rhône
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bouches-du-Rhône idiay Wikimedia Commons
- (Pranses) Sapot a pagsaadan ti prepektura
- (Pranses) Sapot a pagsaadan ti konsilo


text:
Sistema ti panagbalikuskos
The sistema ti panagbalikuskos wenno sistema ti sirkulatorio ket maysa a sistema ti organo a mangpalubos ti panagbalikuskos ti dara ken linpa tapno maipan dagiti taraon (a kas dagiti amino asido ken dagiti elektrolito), oksiheno, karbon dioksido, dagiti hormona, dagiti selula ti dara ken dadduma pay, a mapan ken manipud kadagiti selula iti bagi tapno mataraonanna ken tumulong a lumaban kadagiti sakit, mangpatalinaay ti temperatura ti bagi ken pH, ken tapno mangtaripato ti homeostasis.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Sistema ti panagbalikuskos idiay Wikimedia Commons


text:
Bagio
Ti bagio (Proto-Hermaniko *sturmaz "daranudor, riruk") ket ti aniaman a nadisturbo a kasasaad ti astronomiko a bagi ti tangatang, a naipangpangruna a mangbaliw ti rabawna, ken napigsa amangibagbaga ti nakaro a tiempo. Daytoy ket mabalin a mamarkaan ti napigsa nga angin, uraro, gurruod ken/wenno kimat (ti maysa a bagio ti gurruod), ti napigsa a tudo (bagio ti niebe, bagio ti tudo), ti napigsa a agyelo a tudo (bagio ti yelo), dagiti napigsa nga angin (tropikal nga alipugpog, bagio ti angin) wenno angin nga agaw-awit kadagiti sustansia babaen ti tangatang (a kas ti maysa a bagio ti tapok|, napigsa a bagio ti niebe, bagio ti darat, kdpy.). Dagiti bagio ket kadawyan a pangiturongan dagiti negatibo nga impakto kadagiti biag ken tagikua, a kas ti panagato a bagio, napigsa a tudo wenno niebe (a punganayan ti panaglayus wenno di mapasaan a kalsada), kimat, dagiti naatap nga uram, ken ti agpakatakder a puted nga angin; nupay kasta, dagiti sisitema nga adda dagiti napigsa a tudo ket makatulong kadagiti igaaw kadagiti paglabsanda a luglugar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Bagio idiay Wikimedia Commons


text:
Ti Zurich (Aleman: Zürich, Aleman a pannakabalikas: [ˈtsyːrɪç]; Suiso nga Aleman: Züri) ket isu ti kadakkelan a siudad iti Suisa ken isu ti kapitolio iti kanton iti Zurich. Mabirukan daytoy idiay tengnga a is Suisa[3] idiay amianan a laud a murdong iti Danaw Zurich. Nupay ti munisipalidad ket addaan ti agarup a 390,000[4] a agtaeng, ti Zurich a metropolitano a lugar ket maysa nga urbano a lugar nga addan ti kinaimportante nga addaan ti populasion ti gangani a 2 a riwriw ng agataeng.[5] Ti Zurich ket maysa a nagtitipunana ti pagsangladan ti tren, lkalkalsada, ken trapiko ti tangatang. Ti Eropuerto ti Zurich ken perrokarril nga estasion ket isuda ti kadakkelan ken masingangar iti daytoy a pagilian.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Opisina ti Estadistika iti Kanton iti Zurich (Aleman) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ Arealstatistik Standard - Gemeindedaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ "Zurich entry at the Swiss Tourist Board". Myswitzerland.com. Naala idi 2010-07-03.
- ^ Stadt-zuerich.ch
- ^ Ti Zurich a Metropolitano a Lugar: maysa a motor para iti Europa, Stadt-zuerich.ch. Naala idi 2010-03-10


text:
Viking
Dagiti Viking (manipud ti Duog a Nordiko víkingr) ket isu dagidi managbanniaga nga amianan a Hermaniko a tattao a nagraraut, nagtagilako, nagsukimat, ken nagtaeng kadagit adu a luglugar idiay Europa, Asia, ken dagiti isla ti Amianan nga Atlantiko manipud kadagiti naladaw a maika-8 ken maika-11 a siglo.[1] Dagiti Viking ket nagus-usar kadagiti natarikayo nga atiddog a barko nga addaan ti akaba, ababaw ti kaskara, a mangpalubos ti panagdaliasat kadagiti nadaleg a baybay wenno ababaw a danum ti karayan. Dagiti barko ket mabalinda ti sumanglad kadagiti aplaya , ken ti kinalag-anda ket mangpalubos kadagitoy a maawit kadagiti porteo. Dagiti a nasayaat a barko ket nangpalubos kadagiti Viking a nagbanniaga iti adayo a daya a kas ti Konstantinopla ken ti Karayan Volga idiay Rusia, ti adayo a laud a kas ti Islandia, Greenland, ken Newfoundland, ken ti adayo nga abagatan a kas ti Nekor.[2] Daytoy a paset ti panawen a panagpadakkel ti Viking, a naamammuan iti Panawen ti Viking , ket mangbukel ti maysa a nangruna nga elemento ti mediebal a pakasritaan ti Eskandinabia, Gran Britania, Irlanda, Rusia, aken ti amin a Europa.
Dagiti nadayeg a pannagipagarup kadagiti Viking ket kanknayon a maigiddiat ti narikut a ladawan a nagtaud kadagiti arkeolohia ken dagiti naisurat a tinaudan. Ti romantisado aladawan dagiti Viking a kas dagiti natakneng a salbahe ket nangrugi a rimsua idi maika-18 a siglo, ken daytoy ket rimmang-ay ken nagbalin nga adu a naamammuan idi las-ud ti maika-19 a siglo a Pangpaungar ti Viking.[3] Ti naipagpgarup a panirigan kadagiti Viking a kas dagiti naranggas a bruto wennointrepido nga adbenturero ket kaaduan a naggapo ti moderno a mito ti Viking a nakaala ti sukogna babaen ti nasapa a maika-20 a siglo. Ti agdama a nadayeg a representasion ken kaaduan a nakaro a cliché, a mangireprepresenta kadagiti Viking a kas dagiti naamammuan a karikatura.[3]
- ^ Roesdahl, pp. 9–22.
- ^ "Los vikingos en Al-Andalus (abstrakto a mabalin a magun-od iti Inggles)". Jesús Riosalido. 1997. Naala idi 2010-05-11.
- ^ a b Johnni Langer, "Dagiti tinaudan ti naipagpgarup a viking", Viking Heritage Magazine, Unibersidad ti Gotland/Sentro para kadagiti Baltiko a Panagadal. Visby (Suesia), n. 4, dez. 2002
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Askeberg, Fritz, 1944: Norden och kontinenten i gammal tid. Studier i forngermansk kulturhistoria. Uppsala: Almqvist & Wiksell.
- Downham, Clare, Dagiti Ari a Viking ti Gran Britania ken Irlanda: Ti Dinastia ti Ívarr aginggana ti AD 1014. Dunedin Academic Press, 2007. ISBN 9781-903765-89-0
- Fitzhugh, William W., ken ni Ward, Elisabeth I., Dagiti Viking: Ti Saga ti Amianan nga Atlantiko. Smithsonian Institution Press, 2000. ISBN 9781560989950
- Hadley, D.M., Dagiuti Viking idiay Inglatera: Nagtaengan, Kagimongan ken Kultura. Unibersidad ti Manchester a Pagmalditan, 2006. ISBN 0-7190-5982-8
- Hall, Richard, Panagsukimat ti Lubong dagiti Viking. Thames ken ni Hudson, 2007. ISBN 978-0-500-05144-3
- Hall, Richard, Arkeolohia ti Panawen ti Viking (serie dagiti Panagadal ti Shire), 2010. ISBN 978-0-7478-0063-7
- Heide, Eldar, 2005: «Víking - 'rower shifting'? Etimolohiko a kontribusion». Arkiv för nordisk filologi 120. 41–54.
- Heide, Eldar, 2008: «Viking, week, and Widsith. Sungbat kenni Harald Bjorvand». Arkiv för nordisk filologi 123. 23–28.
- Lindqvist, Thomas, 'Nasap a Gunglo ti Politika: (a) Ti Maysa nga Umuna a Panagsukimat', iti Ti Cambridge a Pakasaritaan ti Eskandinabia: Prehistoria aginggana ti 1520, ed. Knut Helle. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2003. ISBN 0-521-47299-7. pp. 160–67.
- Roesdahl, Else. The Vikings. Penguin, 1998. ISBN 0-14-025282-7
- Sawyer, Peter, Ti Panawen dagiti Viking (maikadua ngaedision) Palgrave Macmillan, 1972. ISBN 0-312-01365-5
- Williams, Gareth, 'Kina-ari, Kristianidad ken sensilio: dagiti perspektibo ti kuarta ken politika iti pirak nga ekonomia iti Panawen ti Viking', iti Pirak nga Ekonomia iti Panawen ti Viking, ed. James Graham-Campbell and Gareth WIlliams, pp. 177–214; ISBN 978-1-59874-222-0
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Panawen ti Viking idiay Wikimedia Commons


text:
Piskel
Ti piskel ket isu ti naalumaymay a kulanit a mabirukan kadagiti kaaduan nga ayup. Dagiti selula ti piskel ket aglaon kadagiti pilamento ti protina nga aguyas kadagitoy iti tungngal maysa, nga agpataud ti panagkaretket a mangbaliw ti kaatiddog ken ti sukog ti selula. Ti annong ti piskel ket agpataud ti puersa ken gunay. Dagitoy ket kangrunaanda nga akinrebbeng para iti panagtaripato ken panagbalbaliw ti postura, panaggunay, ken ti pay panaggunay dagiti akin-uneg nga organo, a kas ti panagkaretket ti puso ken ti panaggunay ti makan babaen ti sistema ti pangalpaan babaen ti peristalsismo.
Dagiti kulanit ti piskel ket nagtaud manipud ti mesodermo a tuon dagiti embrioniko [tuon ti mikrobio|selula ti mikrobio]] iti proseso a tinawtawagan iti miohenesis. Adda dagiti tallo a kita ti piskel, tultulang, puso, ken nalamuyot. Dagiti tignayda ket mabalin a maidasig a kas boluntario wenno inboluntario. Dagiti piskel ti puso ken dagiti nalamuyot a paiskel ket agkaretketda nga awan ti rikna a panagpanpanunot ken kinunkuna daytoy nga inboluntario.
Dagiti piskel ket kaaduan a nabilegan babaen ti oksidasion dagiti taba ken dagiti karbohidrato, ngem naus-usar pay dagiti anaerobiko a tignay ti kimiko, a naisangsangayan babaen dagiti napardas nga aggutgutta a pennet. Dagitoy a tignay ti kimiko ket agpataud kadagiti molekula ti adenosin tripospato (ATP) nga inus-usar a mangpaandar ti panagggunay dagiti ulo ti miosina
Iti Inggles ti termino a muscle ket naal amanipud ti Latin a musculus a ti kaibuksilanna ket "bassit a bao" baka mabalina ti sukog dagiti piskel wenno gapu ti panagkaretket dagiti piskel ket kapada ti bao nga agkutkuti ti sirok ti kudil.[1][2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Dagiti piskel idiay Wikimedia Commons


text:
Nazi nga Alemania
Ti Nazi nga Alemania, a naamammoan pay a kas ti Maikatlo a Reich, ket isu ti sapasap a nagan ti Alemania idi daytoy ket maysa a totalitariano nga estado a tinurayan babaen ni Adolf Hitler ken ti bukodna a Nailian a Sosialista a Partido ti Agobobra nga Aleman (NSDAP). Idi 30 Enero 1933 ni Hitler ket nagbalin a ti Kanselor iti Alemania, a napardas a nagikkat kadagiti amin a kasuppiatna tapno agturay a kas ti agmaymaysa a daulo. Ti estado ket tinagilangitna ni Hitler a kas ti bukodna a Führer ("daulo"), a ngaisentro amin a bileg kaniana. Dagiti historiador ket nagiyunayunayda ti hipnotiko a pagangayan kadagiti retorikana kadagiti adu nga agbuybuya, ken ti panagkitana kadagit bassit a grupo. Nga insurat ni Kessel, "Ti panakalapunos...dagiti Aleman ket mangisasaoda ti panakaitalimeng ti 'hipnotiko' nga araraw ni Hiltler..."[4] Babaen ti "pamunganayan ti daulo", ti maibaga ti Führer ket isu ti isu ti maipategan kadagiti amin a linteg. Dagiti nangato nga opisial ket agreportada kenni Hitler ken surotenda dagiti annurotenna, ngen addaanda ti naisangsangayan nga autonomia. Ti gobierno ket saan idi a naur-urnos, nga agtitinnulong a bagi, ngem ti maysa nga urnong dagiti sangkatiponan a nagsalsalisal ti panagala ti bileg ken agpaspasayaat ti parabor para iti Führer.[5] Iti katengngaan ti Nalatak a Panagsagsagaba, ti Nazi a gobierno ket nakaipasubli ti rang-ay ken nannipatingga kadagiti kadagiti adu a saan a panangtrabtrabaho a nagus-usar ti napigsa a panaggastos ti milisia ken ti maysa nga aglalaok nga ekonomia ti nawaya nga komersio ken dagiti panakasanay ti sentro a panagplano.[6] Adu dagiti publiko a panagobobra a naararamid, a mairaman ti panagipatakder dagiti Autobahn. Ti panakaisubli ti rang-ay ket nakaited ti turayan ti panakdayeg; ti panagpasardeng kadagiti amin a kasuppiat ket nakaramid kenni Hitler a nagturay nga awan ti simupsuppiat.
Ti panag-gura a maipapan ti puli, a naipangpangruna ti kontra semitismo, ket isu idi ti kangrunaan a gandat ti kagimongan iti Nazi nga Alemania. Ti Gestapo (nalimed a polis ti estado) ken ti SS a babaen ni Heinrich Himmler ket dinadaelda ti liberal, sosialista, ken ti komunista a kasuppiat, ken pinarukma ket pinatayda dagiti Hudio. Naipamatmati a dagiti Tattao a Hermaniko—a tinawtawagan pay a kas dagiti Nordiko a puli—ket isu dagitoy ti kapuroan a representasion ti Ario a puli, ken isu ngarud a dagitoy ket ti agturay a puli. Ti edukasion a pakaipatengngaan ti isip iti maipapan ti puli a biolohia, annuroten ti populasion, ken ti maipapan ti bagi a kasalun-at. Ti panakaikameng iti Hitler a Kinaagtutubo nga organisasion ket nagbalin a nasken a kapilitan. Ti bilang dagiti babbai a nakastrek iti kalpasan ti sekondario a panagadal ket bimmaba, ken dagiti opurtunidad ti karrerr ket napabassit. A natawtawagan dagti karnengan ti babbai a kas ti "produkto ti Husio a kinasirib," dagiti Nazi ket nagsanayda ti tinawtawaganda a "emansipasion manipud ti emansipasion."[7] Ti panagliwliwa ken turismo ket naurnos babaen ti programa a Pigsa Babaen ti Ragsak. Ti gobierno ket nagtengtengngel kadagiti artistiko a panagiyebkas, a nagiragragpat kadagiti naisangsangayn a porma ti arte ken nagpatammay ken nagiparit kadagti dadduma. Dagiti Nazi ket nagirugida ti di nadayeg a Entartete Kunst (Dehenerado nga arte) a panagibabuya idi 1937.[8] Ti ministro ti propaganda a ni Joseph Goebbels ket nagisumamay a nagusar kadagiti pelikuka, dagiti dakel a gimongan, ken ti makahipnotismo a panagbitla ni Hitler tapno matengngel ti pamanunotan ti publiko.[9] Ti Kalgaw nga Olimpiada ti 1936 ket nanagipabuya ti Maikatlo a Reich iti sangalubongan nga entablado.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idi 1939, sakbay a ti Alemania ket nakagun-od ti panagtengngel kadagiti dua a naudi a rehion a tinengtengngelna idi sakbayan ti Tulag ti Versailles—Alsace-Lorraine, Danzig, ken ti paset ti Laud a Prusia a lokal a naamammoan a kas ti "Polako a Koridor"—ti kalawana ket 633,786 kuadrado kilometro (244,706 sq mi). Kitaen ti Statistisches Jahrbuch 2006.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gesetz über das Staatsoberhaupt des Deutschen Reichs, 1 Agosto 1934:
"§ 1 Ti opisina ti Reichspräsident ket naitipon iti Reichskanzler. Isunga dagiti dati a karbengan ti Reichspräsident ket naipan iti Führer ken Reichskanzler ni Adolf Hitler. Isu ket aginagan kadagiti deputadona."
- ^ Neil J. Kressel (2002). Masa a Gura: Ti Sangalubongan nga Itatakder ti Panagpatay ti Puli Ken Aligaget. Basic Books. p. 121.
- ^ Anthony McElligott; Tim Kirk; Ian Kershaw (2003). Ti Panagobobra para iti Führer: Dagiti salaysay a pammadayaw kenni Apo Ian Kershaw. Manchester U.P. p. 6.
- ^ Robert O. Paxton; Julie Hessler (2011). Ti Europa iti Maika Duapulo a Siglo. Cengage. p. 286.
- ^ Guntram H. Herb (2008). Pagpagilian ken Nationalismo: Ti Sangalubongan a Panagrepaso ti Pakasaritaan. ABC-CLIO. p. 454.
- ^ Stephen J. Lee (1996). Weimar ken Nazi nga Alemania. Heinemann. p. 56.
- ^ Peter Watson (2002). Moderno nga Isip: Ti maysa a Nasiriba Pakasaritaan ti Maika-20 a Siglo. HarperCollins. p. 328.


text:
Jean-Jacques Rousseau
Ni Jean-Jacques Rousseau (Pransés: [ʒɑ̃ʒak ʁuso]; 28 Hunio 1712 – 2 Hulio 1778) ket maysa idi a Hinebrino a pilosopo, mannurat, ken komposer ti maika-18 a siglo a Romantisismo ti Pranses a panagiyebkas. Ti bukodna a politikal a pilosopia ket nakaimpluensia ti Pranses a Rebolusion ken ti pay kadagupan ti moderno a politikal, sosiolohikal ken panagadadal a kapanunotan.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Jean-Jacques Rousseau idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Jean-Jacques Rousseau idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Jean-Jacques Rousseau idiay Wikisource


text:
Techbp, naamoak sika idjay TGP. Ada ti tutorial mo didjay basit nga DIY pedal board. What happened anyway to that site?
Adda ti basit met nga music store idjay Bagiuo. Musar ti nagan nya. Halos Fernando met ti ilaklako.
Ei!!! Aywen gayam hehe! Hmmm awan padre ngem nu kelangan diyay materials nga nausar isu maiprovide ko kenka hehe, nalaka met padre basta kumpleto ah ti tools mo, lagare, drill, hammer, screw driver - dayta napanen! hehe.
Wen garud biglaan nga napukaw, gatangek kuma idi ta in for sale na jay site ngem nagkataon nga awan budget ko idi sayang...
Aywen Musar gayam, ada met jay La Union Iskala ada DND guitars da
Amang ko, naggapu Abra.. Nanang ko, naggapu Mountain Province..
Siak, dimakkel ken limmakayak ditoy Benguet-Baguio Area..
Napanak jay Audiophile SM North tapnu laeng kitaek daydiay Ibanez TSA15 ta, ayna aya, nagpintas kulor na. Nagpudaw. Nagdakkel. Ken kasayaatanna, TUBE amp.. Ayna aya ta awan ti immanay nga kwartak.. Ngem maalak tu met laeng.. Urnong urnong la bassit... Tapnu haan agunget ni Baket ko..
Aaay isu?! KEt naggiyan ak met Baguio idi, 4 years nak ijay, ada bale balay ni lolang ko ijay Mines View, kadenna mismo ti Good Sheperd Convent hehe.
Sus mayat ta GAS mo padre ah. Manu aya jay Ibanez TSA15 da?


text:
Herusalem
Ti Herusalem ( /dʒəˈruːsələm/; Hebreo: יְרוּשָׁלַיִם Yerushaláyim ; Arabiko: القُدس al-Quds ken/wenno أورشليم Ûrshalîm)[i] ket isu ti kapitolio ti Israel, ngem daytoy ket saan a sangalubongan a mabigbigan,[ii] ken maysa kadagiti kadaanan a siudad iti lubong.[1] Mabirukan daytoy idiay Hudea a Banbantay, a nagbaetan ti Baybay Mediteraneo ken ti akin-amianan nga igid iti Natay a Baybay. No mairaman ti populasion ti lugar iti Daya a Herusalem, daytoy ket ti kadakkelan a siudad ti Israel iti populasion ken kalawa,[2][3] nga add ti populasion iti 763,800 nga agtaeng iti kalawa ti lugar iti 125.1 km2 (48.3 sq mi).[4][5][iii] Ti Herusalem ket nasantoan pay a siudad kadagiti tallo a kangrunaan a Dagiti Abraham a relihion—Hudaismo, Kristianidad ken Islam.
Iti panawen ti atiddog a pakasaritaanna, ti Herusalem ket naminduan a nadadael, nalakuben iti namin 23, naraut iti namin 52, ken natiliw ken natiliw manen iti namin 44.[6] Ti kadaana a paset ti siudad ket nataengan idi maika-4 a milenio BCE.[1] Idi 1538, dagitit diding ket naipatakder iti lawlaw ti Herusalem babaen ni Suleiman ti Nadaeg . Tatta nga aldaw dagiti a didding ket mangipalpalawag ti Daan a Siudad, a daytoy ket tinawtawid a nabingbingay iti uppat a pagkapat manipud idi nasapa a maika-19 a siglo a kas dagiti Pagkapat ti Armenio, Kristiano, Hudio, and Muslim.[7] Ti Daan a Siudad ket nagbalin a Lubong a Tinawtawid a pagsaadan idi 1981, ken adda iti Listaan iti Lubong a Tinawtawid a Napeggad.[8] Ti moderno a Herusalem ket dimmakkelen iti labes nga adayo kadagiti pagbeddenganna.
Iti Hudaismo, ti Herusalem ket isun ti kasantoan a siudad manipud idi, segun ti Hebreo a Biblia, ni Ari David iti Israel ket immuna anagipatakder iti daytoy a kas ti kapitolio iti nagkaykaysa a Pagarian iti Israel idi c.1000 BCE, ken ti anakna a lalaki, ni Ari Solomon, kinomisionna ti panagipatakder iti Umuna a Templo iti daytoy a siudad.[9] Iti Kristianidad, ti Herusalem ket isun ti nasantoan a siudad manipud idi, segun ti Baro a Testamento, ailansa tikrus ni Hesus idiay, seguro idi c.33 CE,[10][11][12] ken 300 a tawtawen kalpasan ni Santo Helena ket nainagananna ti peregrinasion a luglugar ti biag ni Hesus. Iti Sunni nga Islam, ti Herusalem ket isu ti maikatlo a kasantoan a siudad.[13][14] Nagbalin daytoy ti immuna a Qibla, ti naipakatengngaan ti isip a puntos para iti Muslim a kararag ti (Salah) in 610 CE,[15] ken, segun ti tinawtawid nga Islamiko, ni Muhammad ket inaramidna ti immuna a Rabii a Panagbaniaga idiay kaplasan ti sangapulo a tawen.[16][17] A kas ti nagbanagan daytoy, nupay adda laeng tio kalawa iti 0.9 kuadrado kilometro (0.35 sq mi),[18] ti Daan a Siudad ket pagtaengan kadagiti adu a lugar iti relihioso a panakaipangpangruna, a mairaman ti Templo a Mount, ti Lumaud a Diding, ti Simbaan ti Nasantoan a Sepulkro, ti Simborio iti Bato ken al-Aqsa a Meskita.
Ita nga aldaw ti kasasaad ti Herusalem ket maibatbati a maysa kadgiti bugas a parikut iti Israeli–Palestina a suppiat. Idi las-ud ti Arabo-Israeli a Gubat ti 1945, ti Laud a Herusalem ket maysa idi kadagiti lugar a natiliw ken insilpo babaen ti Israel bayat a ti Daya a Herusalem, a mairaman ti Duod a Siudad, ket natiliw ken kalpasanna ket insilpo babaen ti Hordan. Ti Israel ket natiliwna ti Daya a Herusalem manipud ti Hordan idi las-ud ti Innem nga Aldaw a Gubat ti 1967 ken nagtupalan a nangisilpo daytoy. Iti agdama, ti Batayan a Linteg ti Israel ket ket mangibagbaga ti Herusalem a kas ti "saan a nabingbingay a kapitolio" iti pagilian. Ti sangalubongan a komunidad ket limmukud ti kinaudi a panangisilpo a kas saana nainkalintegan ken nangtrato ti Daya a Herusalem a kas teritorio ti Palestinia a sinakop babaen ti Israel.[19][20][21][22] Ti sangalubongan a komunidad ket saanna abigbigen ti Herusalem a kas kapitolio ti Israel, ken ti siudad ket saan a mangsangsangaili kadagiti ganganaet nga embahada.
Segun ti Sentral nga Opisina ti Estadistika ti Palentina, 208,000 kadagiti Palestinio ket agtateng idiay Daya a Herusalem, nga isu daytoy ket binirbirukan babaen ti Turay ti Palestina a kas ti kapitolio itimasakbayan a estado ti Palestina.[23][24][25]
Amin a sanga ti gobierno ti Israel ket mabirukan idiay Herusalem, a mairaman ti Knesset (parlamento ti Israel), dagiti pagtaengan ti Kangrunaan a Ministro ken ti Presidente, ken ti Kangatuan a Korte. Ti Herusalem ket isu ti pangibalayan ti Hebreo nga Unibersidad ken ti Museo ti Israel nga addaan iti Altar iti Libro. Ti Bibliko a Pagtarakenan ti ayup ti Herusalem ket natalinaay a nairangranggo a kas ti kasayaatan a papanan dagiti turista idiay Israel para kadagiti Israeli.[26][27]
Etomolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti siudad a tinawtawagan idi ti Rušalim dagiti testo ti eksekrasion iti Tengnga a Pagarian ti Ehipto (c. maika-19 a siglo BCE) ket adu, ngem saan nga unibersal a nailaslasin a kas ti Herusalem.[28][29] Ti Herusalem ket tinawtawaga iti Urušalim iti sursurat ti Amarna iti Abdi-Heba (1330s BCE).[30]
Ti nagan a “Herusalem” ket nadumadumaa a nanaganan tapno kaibuksilanna ti "pundasion (Sumerian yeru, ‘pagtaengan’/Semitiko yry, ‘tapno bangonen, tapno mangikabil ti pundasion’) iti dios a ni Shalem",[31][32] ti dios a ni Shalem ket isuna idi ti kasisigud a mangay-aywan a dios iti siudad ti Bronse a Panawen.[33]
Ti porma a Yerushalem wenno Yerushalayim (Herusalem) ket immuna a nagparang iti Biblia, iti libro ni Joshua. Segun ti Midrash, ti nagan ket ti panagtiptipon ti Yhwh Yir'eh ("Kitaento ti Dios", ti nagan nga inted babaen ni Abraham ti lugar nga ayan ti nagrugianna nga insakripisio ti anakna a lalaki) ken ti ili a "Shalem".[34]
Ti Shalim wenno Shalem ket isu idi ti nagan ti dios ti sumipnget iti relihion ti Kananea , daytoy a nagan ket naibatay iti isu met laeng a ramut ti S-L-M manipud ti nakalanna a Hebreo a balikas para iti "kappia" (Salam wenno Shalom iti moderno nga Arabiko ken Hebreo).[35][36] Isunga ti nagan ket bukod a mangited kadagiti nagan a "Ti Siudad ti Kappia",[32][37] "Pagtaengan ti Kappia,[38][39] "pagyanan ti kappia" ("napundar itiseguridad"),[40] ken mabalin pay a ti "Pakaimatangan ti Kappia" kadagiti dadduma a Kristiano a mannurat.[41] Ti pagpatingaan ti -ayim ket mangipakita ti dua, isunga mangiturong daytoy ti panangisingasing a tinagan a Yerushalayim ket mangitudo ti kinapudno a ti siudad ket adda kadagiti dua a turod.[42][43] Nupay kasta, ti panangibalikas ti kinaudi a silaba a kas -ayim ket agparparang a naladaw a panagrang-ay, ken daytoy ket saan pay idi a nagparang iti panawen ti Septuaginta.
Ti kaduogan a pagtaengan idiay Herusalem, ket nabangon a nasapsapa ngem ti Bronse a Panawen idiay turod a ngato ti Gihon Spring, a segun idi ti Biblia ket nanaganan ti Jebus.[44] Tinawtawagan daytoy ti "Pagsammakedan ti Zion" (metsudat Zion), daytoy ket ninaganan manen babaen ni David a kas ti Siudad ni David,[45] ken naamammuan idi babaen ti naganna iti kina-ugma.[46][47]Ti sabali pay a nagan a "Zion", ket immun-una a mangitudtudo iti maysa a naisangayan a paset ti siudad, ngem kanungpalan daytoy a mangitudtudo ti sibubukel a siudad ken tapno mangirepresenta ti bibliko a Daga ti Israel. Iti Griego ken Latin ti nagan ti siudad idi ket naipatarus a naisurat iti Hierosolyma (Griego: Ἱepoσόλuua; iti Griego hieròs, ἱepός, a kaibuksilanna ket nasantuan), urayno ti siudad ket nanaganan manen idi ti Aelia Capitolina para iti paset ti panawen ti pakasaritaan ti Roma.
Iti Arabiko, ti Herusalem ket kaaduan a naamammuan a kas ti القُدس, a naipatarus a naisurat iti al-Quds ken ti kaibuksilanna ket "Ti Nasantuan" wenno "Ti Nasantuan a Santuario".[38][39] Ti opisial nga annuroten ti gobierno ti Israeli ket agbilbilin a ti أُورُشَلِيمَ, a naipatarus a naisurat iti Ūršalīm, a kapadpada dagiti nagan ti Hebreo ken Inggles, ket nasken a mausar a kas ti nagan siudad ti pagsasao nga Arabiko ket kakuyogna iti القُدس. أُورُشَلِيمَ-القُدس.[48]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Linia ti Oras ti Pakasaritaan iti Herusalem". Pudno a Biblioteka ti Hudio. Ameriko-Israeli a Gandat ti Pagtitinnulongan. Naala idi 16 Abril 2007.
- ^ Kadakkelan a siudad:
- "... moderno a Herusalem, kadakkelan a siudad ti Israel ..." (Erlanger, Steven. Ti Herusalem, Tatta nga aldaw, [Ti New York Times, 16 Abril 2006.)
- "Ti Herusalem ket isu ti kadakkelan a siudad ti Israel." ("Israel (pagilian)", Microsoft Encarta, 2006, p. 3. Naala idi 18 Oktubre 2006. Naarkibo 31 Oktubre 2009.)
- "Manipud idi 1975 ti nagkaykaysa a Herusalem ket isun ti kadakkelan a siudda idiay Israel." ("Jerusalem", Encyclopædia Britannica Online, 2006. Naala idi 18 Oktubre 2006. Naarkibo 21 Hunio 2008)
- "Ti Herusalem ket isu ti kadakkelan a siudad ti Estado iti Israel. Adda ti kadakkelan a populasion, kaaduan kadagiti Hudio ken dagiti saan a Hudio kadagiti amin a siudad iti Israeli." (Klein, Menachem. Herusalem: Ti Masakbayan iti Naisuppiatan a Siudad, Unibersidad ti New York a Pagmalditan, 1 Marso 2001, p. 18. ISBN 0-8147-4754-X)
- "Idi 1967, ti Tel Aviv ket isu idi ti kadakkelan a siudad idiay Israel. Babaen idi 1987, adadu kadagiti Hudio ket nagtaeng idiay Herusalem ngem ti dagup a populasion iti Tel Aviv. Ti Herusalem ket nagbalinen a ti kangrunaan a siudad ti Israel." (Friedland, Roger ken Hecht, Richard. Ti Panagturay ti Herusalem, Unibersidad iti California a Pagmalditan, 19 Septiembre 2000, p. 192. ISBN 0-520-22092-7).
- ^ "Pablaak ti Warnakan: Aldaw ti Herusalem" (PDF). Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika. 24 Mayo 2006. Naala idi 10 Marso 2007.
- ^ "TABLa 3. – POPULASION(1) DAGITI LUGAR NGA AGBILANG TI SUMUROK A 2,000 NGA AGTAENG KEN DADDUMA PAY NGA AWAY A POPULASION IDI 31/12/2008" (PDF). Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika ti Israel. Naala idi 26 Oktubre 2009.
- ^ "Dagiti lokal ng aagturay idiay Israel 2007, Pablaak a #1295 – Bariweswes dagiti munisipalidad – Herusalem" (PDF) (iti Hebreo). Tengnga nga Opisina dagiti Estadistika ti Israel. Naala idi 31 Disiembre 2007.
- ^ "Bingbingayen tayo ngat a ti Nasantoan dagiti Kasantoana Siudad?". Moment Magazine. Naidulin manipud ti kasisigud idi 3 Hunio 2008. Naala idi 5 Marso 2008.. Segun ti tarkasan ti Herusalem a Nalakuben ni Eric H. Cline.
- ^ Ben-Arieh, Yehoshua (1984). Ti Herusalem iti Maika-19 a Siglo, Ti Daan a Siudad. Yad Izhak Ben Zvi ken St. Martin a Pagmalditan. p. 14. ISBN 0-312-44187-8.
- ^ "Daan a Siudad ti Herusalem ken dagiti Didingna". Whc.unesco.org. Naala idi 11 Septiembre 2010.
- ^ Manipud idi maika-10 a siglo BCE:[v]
- "Ti Israel keyt immuna a napanday iti nagkaykaysa a pagilian manipud ti Herusalem idi agarup a 3,000 tawtawen, nga idi ni Ari David ket innalana ti balangat ken pinagkaykaysana dagiti sangapulo ket dua a tribo manipud iti daytoy a siudad... Para kadagiti rinibo a tawen ti Herusalem ket isu idi ti tugaw ti Hudio a turay, ti bimmalayam dagiti ari, ti lokasion dagiti lehislatibo a konsilo ken dagiti korte. Iti pammagtalaw, ti Hudio a pagilian ket naamammoan a kas ti siudad a lugar ti taga-ugma a kapitolio. Dagiti Hudio, nupay ti ania a lugar ti ayanda, ket agkarkararagda ti panakaisubli daytoy." Roger Friedland, Richard D. Hecht. Ti Panagturay ti Herusalem, Unibersidad iti California a Pagmalditan, 2000, p. 8. ISBN 0-520-22092-7
- "Ti Hudio a panagbedbed ti Herusalem ket saan a napaay. Para kadagiti tallo a milenio, ti Herusalem ket isun ti sentro iti Hudio a pammati, a nagtagtaginayon ti naisimbiloan a kuenta manipud kadagiti napalabas a kapututan." Herusalem- ti Nasantoan a Siudad, Ministro iti Ganganaet a Panakibing ti Israel, 23 Pebrero 2003. Naala idi 24 Marso 2007.
- "Ti panakasentro ti Herusalem ti Hudaismo ket napisa unay a dagiti pay sekular a Hudio ket agiyebebkas ti panagiruknoyda ken panakaikapetda iti siudad, ken saanda a maipanunutan ti moderno nga Estado iti Israel nga awan daytoy.... Para kadagiti Hudio ti ket simple a sagrado gapu ta adda daytoy... Nupay ti sagrado a karakter ti Herusalem ket makita pay kadagiti napalabas a tallo a milenio...". Leslie J. Hoppe. Ti Nasantoana Siudad: Ti Herusalem iti teolohia iti Daan a Testamento, Liturhikal a Pagmalditan, 2000, p. 6. ISBN 0-8146-5081-3
- "Manipud idi inaramid ni Ari David ti Herusalem a kas ti kapitolio iti Israel idi 3,000 a tawtawen, ti siudad ket adda ti sentro a papel ti irurumsua dagiti Hudio." Mitchell Geoffrey Bard, Ti Kompleto a Pagalagadan dagiti Maag iti Suppiatan ti Tengnga a Daya, Alpha Books, 2002, p. 330. ISBN 0-02-864410-7
- "Para kadagiti Hudio ti siudad ket isun tipakipatengngaan ti isip kadagiti naikararua, kultural, ken nailian a biag kadagiti napalabas a tallo a milenio." Yossi Feintuch, Estados Unido nga Annuroten para iti Herusalem, Greenwood Publishing Group, 1987, p. 1. ISBN 0-313-25700-0
- "Ti Heerusalem ket nagbalin a sentro dagiti Hudio a tattao kadagiti napalabas a 3,000 tatawen" Moshe Maoz, Sari Nusseibeh, Herusalem: Dagiti Puntos iti Rasras – Ken ti Labes, Brill Academic Publishers, 2000, p. 1. ISBN 90-411-8843-6
- "Dagiti Hudio a tattao ket ket saan a maikkat kadagiti panakaibedbedda ti siuadad iti Herusalem. Awan ti aniaman a siudad ti adda ti nagnagruna a papael itipakasaritaan, politikop, kultura, relihion, nailiana biag ken kaimatangan dagiti tattao iti Herusalem iti biag ti panaka-Hudio ken Hudaismo. Manipud idi nagipatakder ni Ari David iti siudad a kas ti kapitolio iti Hudio nga estado sirka 1000 BCE, nagserbi daytoy a kas ti simbolo ken ti kangrunaaan a panagiyebkas ti identidad a kas maysa a pagilian dagiti Hudio a tattao." Dagiti Kangrunaan a Kinapudno a nasken a Maammoam: Herusalem, Liga ti Kontra-Dipamasion, 2007. Naala idi 28 Marso2007.
- ^ Maier, P.L. (1968). "Sejanus, Pilato, ken ti Petsa ti Panakailansa ti Krus". Pakasaritaan ti Simbaab 37 (1): 3–13. JSTOR 3163182.
- ^ Fotheringham, J.K. (1934). "Ti ebidensia ti astronomia ken teknikal a kronologo para ti petsa iti panakailansa ti krus". Warnakan dagiti Teolohiko a Panagadal 35: 146–162.
- ^ Ti Misterio iti Naudi a Pangrabii, babaen ni Colin J. Humphreys (2011), Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, Cambridge ISBN 0-521-73200-0 panid 193
- ^ Maikatlo a kasantoan a lugar iti Islam:
- Esposito, John L. (2 November 2002). Ti Nasken a Maammoan ti Sinoman a Maipapan ti Islam. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 157. ISBN 0-19-515713-3. "Ti Rabii a Panagbaniaga ket nagaramid ti Herusalem a kas ti maikatlo a kasantoana siuda iti Islam"
- Brown, Leon Carl (15 September 2000). "Panagikabil ti Ebntablada: Islam ken dagiti Muslim". Relihion ken Estado: Ti Muslim Pamay-an dagiti Politika. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. p. 11. ISBN 0-231-12038-9. "Ti maikatlo a kasantoan a siudad iti Islam—Herusalem—ket daytoy pay ket adda iti sentro..."
- Hoppe, Leslie J. (Agosto 2000). Ti Nasantoan a Siudad: Ti Herusalem iti Teolohia iti Daan a Testamento. Michael Glazier Books. p. 14. ISBN 0-8146-5081-3. "Ti Herusalem ket agnanayon a nairagrag-o a kas maysa a kangrunaaan a lugar iti Islam. Ti Herusalem ket kanayon a maitudtudo a kas ti maikatlo a kasantoan a siudad iti Islam..."
- ^ "Middle Dagiti Daya a plano ti kappia" babaen ni Willard A. Beling": Ti Aqsa Mosque idiay Templo Mount ket isu ti maikatlo a kasantoan a lugar iti Sunni nga Islam kalpasan ti Mecca ken Medina
- ^ Lewis, Bernard; Holt, P. M.; Lambton, Ann, eds. (1986). Cambridge a Pakasaritaan iti Islam. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.
- ^ Plantilia:Quran-usc-range
- ^ Allen, Edgar (2004). Dagiti estado, Dagiti pagilian, ken Dagiti pagbeddengan: Dagiti Etiko ti Panagaramid dagiti Pagbeddengan. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-52575-6. Naala idi 9 Hunio 2008.
- ^ Kollek, Teddy (1977). "Kinaudi a balikas". Iti John Phillips. Pagayatan ti Panagbiag – Israel: ti Rupa dagiti Aligaget 1948-dagiti Rupa ti Namnama iti Tatta nga Aldaw. Dial a Pagmalditan/James Wade. "agarup a 225 akre (0.91 km2)"
- ^ "Ti Israel ket agplanplano kadagiti 1,300 a pagtaengan a balay dagiti Hudio idiay Daya a Herusalem". BBC News. 9 Nobiembre 2010. "Ti Day a Herusalem ket naikedkeddeng a kas nasakupan a teritorio ti Palestina babaen ti sangalubongan a komunidad, ngem kinunkuna ti Israel a daytoy ket bukodna ateritorio."
- ^ "Ti Kasasaad ti Herusalem". Ti Saludsod iti Palestine ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. DEpartamento ti Pakaammo ti Publiko ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. "Ti Day a Herusalem ket naikedkeddengan, babaen ti Sapasap nga Asmblia ken ti Konsilo ti Seguridad, a kas paset ti nasakupan a teritorio ti Palestina."
- ^ Dagiti Israeli a turay ket agsupsuportada kadagiti 600 a baro a balbalay idiay Daya a Herusalem
- ^ Resolusion 298 Septiembre 25, 1971: "Nanglaglagip kadagiti resolusionna... a maipanggep kadagiti rukod ken dagiti tignay babaen ti Israel a naidaremdem ti panagbaliw ti kasasaad ti nasakupan ti Israel a paset ti Herusalem,..."
- ^ Segal, Jerome M. (Fall 1997). "Pannakitulag iti Herusalem". Ti Unibersidad ti Maryland nga Eskuela ti Publiko nga Annuroten. Naidulin manipud ti kasisigud idi 14 May 2006. Naala idi 25 Pebrero 2007.
- ^ Møller, Bjørn (Nobiembre 2002). Ti Kooperatibo nga Estruktura para kadagiti Relasion ti Israel-Palestina (PDF). Pagobraan a papel Blng. 1. Sentro para kadagiti Panagdal ti Europeano nga Annuroten. Naidulin manipud ti kasisigud idi 6 Enero 2004. Naala idi 16 Abril 2007.
- ^ Press, Associated (9 Pebrero 2008). "Dagiti Palestinio ket dimmakel babaen ti riniwriw iti maysa a dekada". Fr.jpost.com. Naala idi 17 Oktubre 2011.
- ^ Rosenblum, Irit. "Haareez Biblical Zoo favorite tourist site in 2006". Haaretz. Israel. Naala idi 11 Septiembre 2010.
- ^ Lis, Jonathan. "Jerusalem Zoo is Israel's number one tourist attraction". Haaretz. Israel. Naala idi 9 Septiembre 2011.
- ^ David Noel Freedman; Allen C. Myers; Astrid B. Beck (2000). Eerdmans a diksionario ti Biblia. Wm. B. Eerdmans Publishing. pp. 694–695. ISBN 978-0-8028-2400-4. Naala idi 19 Agosto 2010. Ni Nadav Naʼaman, Canaan iti maika-2 a Milenio B.C.E., Eisenbrauns, 2005 pp.177ff. ket nangidiaya ti sumuppiata kapanunotan, isu ket nangisupsuppiat para iti transkripsion ti Rôsh-ramen, a nanaganan iti r'š (ulo) ken rmm (rambakan), tapno kaibusilanna ti 'ti narambakan nga Ulo', ken saan a mangibagbaga iti Herusalem.
- ^ G. Johannes Botterweck, Helmer Ringgren (eds.) Teolohikal a Diksionario ti Daan a Testamento, (tr. David E. Green) William B. Eerdmann, Grand Rapids Michigan, Cambridge, UK 1990, Vol. VI, p. 348
- ^ "Ti Sursurat ti El Amarna manipud ti Canaan". Tau.ac.il. Naala idi 11 Septiembre 2010.
- ^ Meir Ben-Dov, Historikal nga Atlas iti Herusalem, Continuum International Publishing Group, 2002, p. 23.
- ^ a b Binz, Stephen J. (2005). Herusalem, ti Nasantuan a Siudad. Connecticut, Estados Unidos: Twenty-Third Publications. p. 2. ISBN 9781585953653. Naala idi 17 Disiembre 2011.
- ^ G. Johannes Bottereck, Helmer Ringgren, Heinz-Josef Fabry, (eds.) Teolohiko a Diksionario ti Daan a Testamento, tr. David E. Green, vol. XV, pp. 48–49 William B. Eeerdmanns Co. Grand Rapids, Michigan/Cambridge UK 2006, pp. 45–6
- ^ Louis Ginzberg (Oktubre 1998). "The Legends of the Jews Volume 1".
- ^ Elon, Amos. Herusalem. HarperCollins Publishers Ltd. ISBN 0-00-637531-6. Naala idi 26 Abril 2007. "Ti epiteta ket mabalin a nagtaud iti taga-ugma anagan ti Herusalem—Salem (manipud ti pagano a dios ti sudad), daytoy ket etimolohiko a naikapet kadagiti pagsasao a Smitiko para kadagiti balikas ti kappia (shalom iti Hebreo, salam iti Arabiko)."
- ^ Ringgren, H., Die Religionen des Alten Orients (Göttingen, 1979), 212.
- ^ Hastings, James (2004). Ti Diksionario ti Biblia: Tomo II: (Paset II: I -- Kinsman), Tomo 2. Honolulu, Hawaii: Naiprenta manenn manipud ti 1898 nga edision babaen ti Unibersidad a Pagmalditan ti Pasipiko. p. 584. ISBN 1-4102-1725-6. Naala idi 17 Disiembre 2011.
- ^ a b Bosworth, Clifford Edmund (2007). Historic cities of the Islamic world. Ti Olanda: Koninklijke Brill NV. pp. 225–226. ISBN 90-04-15388-8. Naala idi 17 Disiembre 2011.
- ^ a b Denise DeGarmo (9 Septiembre 2011). "Pagtaengan ti Kappia?". Wandering Thoughts. Center for Conflict Studies. Naala idi 17 Disiembre 2011.
- ^ Marten H. Wouldstra, The Book of Joshua, William B. Eerdmanns Co. Grand Rapids, Michigan (1981) 1995, p. 169 n.2
- ^ Bosworth, Francis Edward (1968). Millennium: a Latin reader, A. Oxford, Nagkaykaysa a Pagarian: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 183. ISBN 978-0865161917. Naala idi 17 Disiembre 2011.
- ^ Wallace, Edwin Sherman (Agosto 1977). Herusalem ti Nasantuan. New York: Arno Press. p. 16. ISBN 0-405-10298-4. "Ti kapada a panirigan ket tinengtengngel babaen dagiti nangited ti dua a bilang ti gramatiko ti Hebreo iti balikas"
- ^ Smith, George Adam (1907). Herusalem: Ti Topgrapia, Ekonomika ken Pakasaritaan manipud kadagiti Kasapaan a Panawen aginggana ti A.D. 70. Hodder ken ni Stoughton. p. 251. ISBN 0-7905-2935-1. "Ti terminasion -aim wenno -ayim ket naipagpagarup idi a kas ti ordinario a terminasion kadagiti dua a bilang ti gramatiko ti pangnagan, ken naipalplawag idi a mangipakpakita kadagiti akin-ngato ken akin-baba a siudad" (kitaen ditoy [1])
- ^ Ti Oxford nga ensiklopedia ti taga-ugma a Gresia ken Roma, Tomo 1, p. 113
- ^ 2 Samuel 5:7,9.indakamat ni Israel Finkelstein, Amihay Mazar, Brian B. Schmidt, (eds) Ti Panagsukimat para iti Naipakasaritaan nga Israel, Society of Biblical Literature, 2007 p.127.
- ^ Bar-Kochva, Bezalel (2002). Judas Maccabeus: The Jewish Struggle Against the Seleucids. Cambridge, Nagkaykaysa aPagarian: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 447. ISBN 0-521-01683-5.
- ^ Mazar, Eilat (2002). The Complete Guide to the Temple Mount Excavations. Herusalem: Shoham Academic Research and Publication. p. 1. ISBN 965-90299-1-8.
- ^ "Ti OPisial a Website ti Herusalem". Munisipalidad ti Herusalem. 19 Septiembre2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Herusalem idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Herusalem manipud idiay Wikivoyage
- Opisial a website ti ili ti Herusalem
- Kitaen ti Herusalem idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)


text:
Probinsia
Ti probinsia ket maysa a paset ti teritorio, a kankanayon nga isu ti agnaynayon nga administribo a pannakabingbingay, iti kaunegan ti maysa a pagilian wenno estado.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a "probinsia" ket naala manipud ti maika-13 a siglo a Daan a Pranses ti "province," a daytoy ket nagtaud met laeng ti Latin a balikas ti "provincia," a mangibagbaga ti pagiturayan ti maysa a mahistrado; a naisangsangayan, iti maysa a ganganaet a teritorio.
Ti mabalin a Latin nga etimolohia ket manipud ti "pro-" ("para iti") ken "vincere" ("tapno agballigi" wenno "mangtengngel iti"). Isunga ti "probinsia" ket maysa idi a teritorio wenno opisio a ti maysa a Romano a mahistrado a tinengtengngel para iti gobiernona. Daytoy ket maipada ti nasapsapa a panag-usar ti Latin para iti pagturayan babaen ti Romano a linteg.


text:
Papa Pio IV
Ni Papa Pio IV (31 Marso 1499 – 9 Disiembre 1565), naipasngay a kas ni Giovanni Angelo Medici, ket isu ti Papa manipud idi 1559 aginggana idi 1565.[1] Isu ket naindayegan para iti panangipangulona ti panagpatingga ti Konsilo ti Trent.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ George L. Williams, Henelohia ti Papa: Dagiti Pamilia ken Kaputotan dagiti Papa , (McFarland & Company, Inc., 1998), 84.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pio IV idiay Wikimedia Commons


text:
Panawen ti Landok
Ti Panawen ti Landok ket isu ti paset ti panawen a sapasap a napasamak kalpasan ti Panawen ti Bronse, a minarkaan babaen ti adu a panagusar ti landok. Ti nasapa a paset ti panawen iti daytoy a panawen ket nailaslasin babaen ti adu a panag-usar iti landok wenno aserol. Ti pannakaammpo dagiti kastoy a material ket naitumpong kadagiti sabali a panagbalbaliw iti kagimongan , a mairaman iti pagigiddiatan iti panagsanay ti agrikultura. Ti Panawen ti Landok a kas maysa nga Arkeolohiko a termino ket mangibagbaga ti kasasaad iti sibilisasion ken kultura ti tattao nga agus-usar ti landok a kas ti material a ramit ti panagtagbat ken armas.[1] Ti Panawen ti Landok ket isu ti maikatlo a nangruna a paset ti panawen iti sistema ti tallo a panawen a pinartuat babaen ni Christian Thomsen (1788–1865) pata iti panangidasig kadagiti taga-ugma a kagimongan ken dagiti prehistoriko nga agpang iti progreso.[2]
Iti pakasaritaan ti arkeolohia, ti taga-ugma aliteratura iti Panawen ti Landok ket mairaman dagiti kasapaan a naipreserba a testo iti manuskrito t tradision. Ti Sanskrito a literatura ken ti Insik a literatura ket rrimmang-ay idi Panawen ti Landok . Dagiti sabali pay a testo ket mairaman dagiti Avesta a Gatha, ti Veda ti India ken dagiti kaduogan a paset ti Hebreo a Bilia. Ti kangrunaan a langa a mangilasin ti Panawen ti Landok manipud kadagiti sinarunona a panawen ket ti panangipakaammo dagiti alpabetiko a karakter, ken ti dimtengan ti panagrang-ay ti naisurat a sao a nangpakabael ti literatura ken ti historiko a rehistro.[1]
Ti rugi ti Panawen ti Landok idiay Europa ken dagiti kaarubana alugar ket nailaslasin babaen ti naisangayan a porma dagiti implemento, dagiti armas, dagiti persoanal nga ornamento, ken bangbanaga, ken dagiti pay sistema iti naarkosana daremdem, a dagitoy amin ket maigiddiat manipud kadagiti sinaruno ti panawen ti bronse.[1] Ti obra dagiti mammanday iti panagparang-ay kadagiti implemento ken dagiti armas ket pinannday iti sukog, ken, kas ti nagbanagan, ket nagin-inut a pimmanaw manipud dagiti estereotipo a porma dagiti sinarunoda iti bronse, a dagidi ket naidamili, ken ti sistema ti panagarkos, nga idi Panawen ti Bronse ketdagidi laeng nalaka a panagul-ulit dagiti linia a tabas, ket nakaiturongan ti sistema dagiti nasuko a linia ken dagiti agay-ayus a daremdem[1] Ti termino a "Panawen ti Landok" ket addaan laeng ti nababa a pateg ti kronolohia, gaputa saan a nagpapada a nangrugi iti ballasiw ti intero a lubong[3] Dagit ipetsa ken dagiti kontesto ket agdumadumada depende kadagiti rehion, ken ti panagsisinnaruno ti panpanawen ket saan nga agpayso para iti tunggal maysa a paset ti rabaw ti Daga. Adda dagiti lugar, a kas dagiti isla ti Abagatn a Pasipiko, ti uneg ti Aprikaa, ken dagiti paset ti Amianan ken Abagatan nga Amerika, a ti tattao ket dagus a linabsanda ti panag-usar ti bato tapno agusarda ti landok nga awan ti panangibaetan ti panawen ti bronse.[1]
Ti Panawen ti Landok ket isu ti maikatlo iti sistema ti tallo a panawen iti arkeolohia, a mangbingbingay prehistoriko a teknolohia ti tao iti tallo a paset ti panawen:
- Ti Panawen ti Bato
- Ti Panawen ti Bronse
- Ti Panawen ti Landok
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Waldbaum, Jane C. Manipud ti Bronse aginggana ti Landok. Göteburg: Paul Astöms Förlag (1978): 56-8
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e The Junior Encyclopædia Britannica: Ti reperensia a biblioteka iti sapasap a pannakaammo. (1897). Chicago: E.G. Melvin.
- ^ C. J. Thomsen ken ni Jens Jacob Asmussen Worsaae ket isuda ti immuna a nangipakat ti sitema kadagiti artipakto.
- ^ Chisholm, H. (1910). Ti Encyclopædia Britannica. New York: Ti Encyclopædia Britannica Co.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Sapasap
- Ti sitio a maipanggep ti Panawen ti Landok ti Britania manipud ti resourcesforhistory.com
- Maipanggep ti Panawen ti Landok it Tsina ken Europa
- Dagiti pablaak
- Andre Gunder Frank ken ni William R. Thompson, Ti nasapa Panawen ti Landok a panagpadakkel ti ekonomia . Amerikano nga Instituto iti Arkeolohia, San Francisco, Ca., Enero, 2004.
- Damdamag
- Dagiti adu a pannakaipunpon ket mangisingasing ti naranggas a pannakapatay iti turod a puerto ti Panawen ti Landok. Dagiti arkeologo ket nakabirukda ti ebidensia ti naranggas a pannakapatay a mangisilpo ti Panawen ti Landok a pannakigubatan idiay turod a puerto idiay Derbyshire. BBC. 17 Abril 2011


text:
Gobierno
Ti gobierno ket nalawa anaipalplawag a kas ti administratibo nga organisasion nga adda ti katurayan a mangituray ti maysa a politikal nga estado.[1] Iti Britaniko nga Inggles (ken dagiti Mankomunidad ti Pagpagilian), ti gobierno ket naakakikid a mangitudtudo ti naisangsangayan nga administratibo a burokrasia nga agtengtenggel ti maysa nga estado iti naited a panawen[2]—ket naamammoan iti Amerikano nga Inggles a kas maysa nga administrasion. Iti Amerikano nga Inggles, ti gobierno' ket mangitudtudo ti dakdakkel a sistema baaen pannakaurnos kadagiti aniaman nga estado.[3] Iti adu pay a maipatinayon, ti gobierno ket sagpaminsan pay nga inus-usar iti iNggles a kas maysa a sinonimo para iti panagturay.
Iti kaso ti nalawa a pannakaipalplawag, ti gobierno ket buklen dagiti lehislador, dagiti administrador, ken dagiti arbitrador. Ti gobierno ket isu ti kabuksilan panangipatungpal ti annuroten ti estado, ken isu pay ti mekanismo para iti panangikeddeng ti annuroten ti estado. Ti porma ti gobierno, wenno ti porma ti panagturay ti estado, ket mangitudtudo ti agasmang dagiti politikal a patakder babaen ti pannaka-urnos ti gobierno.
Dagiti estado ket sinerian babaen ti maysa nga agtultuloy a panagsasaruno kadagiti nadumaduma a gobierno.[4] Kadagit itunggal maysa nga agsasaruno a gobierno ket buklen ti maysa abagi dagiti agmaymaysa a tattao nga agtengtenggel ken agsansanay ti panagtengnggel ti politikal a panagaramid ti keddeng. Dagiti tignayda ket ti panagaramid ken pannanngipatungpal kadagiti linteg ken mangkappia kadagiti suppiatan. Kadagiti dadduma a kagimongan, daytoy a grupo ket sagpamonsan a kabukbukodan a matagtaginayon wenno tinawtawid a klase. Kadagiti dadduma pay a kagimongan, a kasdagiti demokrasia, ti politikal a a papele ket agtaltalinaay, ngem adda dagiti kanayon a panagsisinnukat ti tattao a mangpunpunno kadagiti puesto.[5]
Ti animan a kita ti gobierno ket ket agdama maapektaranna dagiti tignay ti tattao kadagiti adu a nangruna a waya. Gapu ti daytoy a rason, dagiti politikal a sientista ket sapasapda nga agsupsupiat a ti gobierno ket nasken a saan a kabukbukodan a maadadal. Nagsisinnupiatda a ti gobierno ket nasken a maadal a mairaman ti antropolohia, ekonomia, pakasaritaan, pilosopia, siensia, ken sosiolohia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Inggles a Diksionario ti Oxford" (Online ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. Nobiembre 2010.
- ^ Bealey, Frank, ed. (1999). "gobierno". Ti Blackwell a diksionario ti politikal a siensia: ti alagaden ti agar-aramat kadagiti terminona. Wiley-Blackwell. p. 147. ISBN 978-0631206958.
- ^ "Inggles a Diksionario ti Oxford: Amerikano nga Inggles" (Online ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 2012.
- ^ Flint, Colin & Taylor, Peter (2007). Politikal a Heograpia: Ekonomia ti lubong, Pagilian-Estado, ken Lokalidad (5th ed.). Pearson/Prentice Hall. p. 137. ISBN 978-0-13-196012-1.
- ^ Barclay, Harold (1990). Tattao nga Awan Gobiernona: Ti Antropolohia ti Anarkia. Left Bank Books. p. 31. ISBN 1-871082-16-1.
Arnheim, M.T.W. Aristokrasia iti Griego a Kagimongan. Londres: Thames ken Hudson, 1997.


text:
Zachary Taylor
Ni Zachary Taylor (Nobiembre 24, 1784 – Hulio 9, 1850) ket isu idi ti maika-12 a Presidente iti Estados Unidos (1849–1850) ken maysa nga Amerikano a daulo ti milisia. Nangrugrugi a nagayat ti politiko, ni Taylor ket timmaray a kas maysa a Whig iti 1848 a panagbutos to presidente, nga inabakna ni Lewis Cass. Isu ket maysa nga agmulmula ken agtagtagabu ken naikauertel idiay Baton Rouge, Louisiana.
Isu ket naamammoan a kas ti "Narusanger a lakay ken Sisasagana," ni Taylor ket adda ti 40 a tawtawen a karrer ti milisia iti Buyot ti Estados Unidos, a nagserbi ti Gubat iti 1812, ti Black Hawk a Gubat, ken ti Maikadua a Gubat ti Seminole. Isu ket nakagun-od ti kalatakan gapu ti panangidaulona ken panagballigi dagiti tropa ti Almerikano iti Gubat iti Palo Alto ken ti Gubat iti Monterrey idi panawen ti Gubat Mehikano–Amerikano.
A kas presidente, ni Taylor ket nakaparurod kadagiti taga-Abagatan babaen ti panagala ti natimbeng a takder iti banag a panagtagabu. Isu ket nangaw-awis kadagiti nagtaeng idiay New Mexico ken California a manglabas ti entablado ti teritorio ken ken agaramid ti burador ti batay-linteg para iti panakaestado, a nakaaramid daytoy para iti Kompromiso iti 1850.
Ni Taylor ket pimmusay idi Hulio 9, 1850, 16 a bulbulan kalpasan nga immuna anagtakem; daytoy ti maikatlo a kaababaan a termino ti aniaman a Presidente.[b] Naipamatmati nga isu ket pimmusay iti gastroenteritis. Ni Presidente Taylor ket sinarunuan babaen ti Bise Presidentena, a ni Millard Fillmore.
Ni Taylor ket isu idi ti naudi a Presidente a nagtagikua kadagiti tagabu nga isu ket agtaktakem ti opisina. Isu idi ti maikadua ken kinaudi a Whig a nabutosan a presidente, ken ti makadua a naudi a nagserbi a kas presidente; a tinaudi ket ni Fillmore. Ni Taylor ket isu pay idi ti maikadua a presidente a natay bayat nga adda ti opisina, a sinarunona babaen ni William Henry Harrison nga isu ket pimmusay bayat nga agserserbi a kas Presdente idi siam a napalabas a panawen.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti panagtakem ti serbisio ni Taylor ket mairugi koma idi Marso 4, 1849, gaputa daytoy adda ti Dominggo, ni Taylor ket saanna a kinayat ti masapata aginggana ti sumaruno nga aldaw. Ni Bise Presidente Millard Fillmore ket saan met a naisapata iti dayta nga aldaw. Kaaduan kadagiti eskolar ket namatmati a babaen ti Batay-linteg, ti termino ni Taylor ket nangrugi idi Marso 4, urayno isu ket nagsapata wenno saan.
- ^ Ni laeng Presidente William Henry Harrison ken James Garfield ti nagserbi iti basbassit a panawen ngem ni Taylor.


text:
Wikipedia:Kasano ti mangirugi iti baro a panid
Ditoy ti pakaammuan no kasano ti mangirugi wenno manglukat iti baro a panid wenno baro nga artikulo.
Dagiti umuna nga aramiden
- Aramaten ti pagbirukan tapno maammuan no ti kayatmo a rugian nga artikulo ket addan nangirugi wenno nalpasen a panid wenno artikulo.
- No awan pay ti mapanunot a baro a topiko wenno banag a rugian, nasayaat no aramaten dagiti awan pay artikulona a silsilpo. Nalaka a madlaw dagitoy a silpo ta addaan maris a nalabaga ket no itakla dagitoy ket awan ti mabasa nga artikulo ngem ketdi mapan a dagus iti pag-urnosan a panid ket sadiay nawayakan a mangipan iti testo. Wenno saan kitaen dagiti dawat nga artikulo ket sadiay a mangpili iti rugian.
- Laglagipen a rugian ti panid babaen ti ababa nga introduksion maipapan iti topiko a suraten/aramiden.
- Basaen a naimbag ti annuroten iti panangnagan wenno panangtitulo kadagiti panid iti Wikipedia sakbay a naganan wenno tituluan ti maysa a panid tapno maliklikan ti panangbaliwbaliw iti nagan ti panid no matakuatan a biddut ti panangnagan iti daytoy.
- Mangrugi babaen ti balikas wenno kompleto a sao. Daytoy ti agbalin a nagan wenno titulo ti artikulo.
- Kitaen ti listaan dagiti artikulo a kasapulan ti amin a Wikipedia ken pumili iti artikulo nga awan pay iti Ilokano Wikipedia.
- Kitaen met dagiti dadduma pay nga annuroten, kas iti annuroten iti grammatika ken panangiletra ti maar-aramat nga Ilokano ti daytoy a Wikipedia.
Wagas iti panangirugi iti panid
- Mangrugi iti panid nga usaren dagiti awan pay nga artikulo a panilpo
- Mangrugi iti panid babaen ti panangbaliw iti URL
- Mangrugi iti panid manipud iti pagipadasan wenno sandbox


text:
Benjamin Harrison
Ni Benjamin Harrison (Agosto 20, 1833 – Marso 13, 1901) ket isu idi ti Maika-23 a Presidente iti Estados Unidos (1889–1893). Ni Harrison, ket apoko a lalaki ni Presidente William Henry Harrison, ket naipasngay idiay North Bend, Ohio, ken immalis idiay Indianapolis, Indiana, ti tawen a 21, a dimteng a nagbalin a nadayeg a politiko idiay. Idi panawen ti Sibil a Gubat ti Amerikano, isu ket nagserbi idi ti Kappon a kas maysa a Brigada Heneral iti XX a Kuerpo ti Buyot iti Cumberland. Kalpasan ti gubat isu ket napaay a timmaray para iti panakagobernador ti Indiana, ken idi kalpasan daytoy isu ket nabutosan idiay Senado ti Estados Unidos babaen ti lehislatura ti Indiana .
Ni Harrison, maysa a Republikano, ket nabutosan idi ti panakapresidente iti 1888, nga inabakna ti Demokratiko nga agdama a ni Grover Cleveland. Ti administrasionna ket kaaduan a nailaglagipan para iti ekonomiko a lehislasion, a mairaman ti McKinley a Taripa ken ti Sherman a Kontra ti panagtalek a Tignay, ken para iti tinawena panagbusbos ti pederal nga immuna a nakaabot ti maysa a bilion a doliar. Dagiti DEmokrata ket rinautda ti "Bilion a Doliar a Kongreso", ken inusar daytoy a panggep, a mairaman ti dumakdakkel a saan a panakaidayeg ti nagina a taripa, ti panagabakda dagiti Republikano, kadagitoy dua idiay 1890 a panagbutos ti tengnga atermino ken ti panakabutos manen a panagtaray ni Harrison idi 1892. Ni Harrison ket nagipatakder ti, urayno saan anagballigi, para iti pederal a panagpundo ti edukasion ken ti lehislasion a panagsalaknid kadagiti panagbutos a karbengan para kadagiti Aprikano nga Amerikano. Isu ket nangimaton pay ti pakanawat dagiti innem nga estado iti Kappon.
Isu ket inabak babaen ni Cleveland iti panagtarayna ti panakabutosna manen idi 1892, ni Harrison ket nagsubli ti pribado a panagbiag idiay Indianapolis. Kalpasan daytoy isu ket nagirepresenta ti Republika iti Venezuela iti internasionala kaso a maisuppiat ti Nagkaykaysa a Pagarian. Idi 1900, isu ket nagbanniaga idiay Europa a kas paset ti daytoy a kaso ken, kalpasan ti ababa a panagnaedna, isu ket nagsubli idiay Indianapolis, nga idiay ket pimmusay ti simaruno a tawen manipud ti komplikasion a nagtaudan ti trangkaso. Iti tatta a panawen is-isuna laeng ti presidente ti Estados Unidos a nanipud idiay Indiana ket isuna laeng ti apoko a lalaki ti maysa a presidente.


text:
(Naibaw-ing manipud idiay Pagsasao a Húngaro
)
Ti Hungaro (Hungaro: magyar nyelv dengngen (tulong·paammo)) ket maysa a Urales a pagsasao, a paset iti Ugric a grupo, anga insasao dagiti Hungaro. Isu daytoy ti kaaduan kadagiti mangisasao a saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Europa, a naibatay kadagiti bilang ti patneng a mangisasao. Ti Húngaro ket isu ti opisial apagsasao iti Hungaria ken maisasao pay daytoy babaen dagiti Húngaro a komunidad dagiti pito a kaarubana a pagilian ken babaen dagiti diaspora a komunidad ti sangalubongan.
Ti Húngaro a nagan par iti pagsasao ket maysa a magyar [ˈmɒɟɒr], a sagpaminsan a maus-usar a kas ti Inggles a balikas a mangitudo kadagiti Tattao a Hungaro a kas maysa nga etniko a grupo.
- ^ Anna Fenyvesi: Pagkontakan ti Pagsasao a Húngaro ti ruar ti Hungaria, John Benjamins Publishing, Amsterdam, 2005, pp. 11 [1]


text:
Papa Benedicto VII
Ni Papa Benedicto VII (pimmusay idi 10 Hulio 983) ket naipasngay idi diay Roma, anak a lalaki ni David wenno Deodatus (kabsat a lalaki ni Alberic II ti Spoleto). Sakbay ti pannakapilina a kas maysa a papa, isu ket dati a nagserbi a a kas Obispo ti Sutri. Isu ket naggapu ti maysa a nadayeg a pamilia Dagiti Konde Tusculum. Isu ket nabutosan babaen ti Romano a kleriko ken tattao idi Oktubre 974 babaen ti panakaimpluensia ni Sicco, imperiala baon ni Emperador Otto II. Isu ket naulimek a nagturay ti Roma kadagiti gangani a siam a tawtawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Benedicto VII idiay Wikimedia Commons


text:
Ti latitud na, aiti 64°08' N, ket makabalin daytoy a ti ti kaamianan unay iti lubong a kapitolio a siudad iti maysa a naturay nga estado. mabirukan daytoy idiay abagatan a laud iti Islandia, idiay akin-abagatan nga aplaya iti Luek ti Faxaflói. Nga addaan ti populasion ti aganad a 120,000 (ken sumurok a 200,000 idiay Kalatakan a Reykjavík a Lugar), datoy ti pusod ti ekonomia ken gobierno ti Islandia.
Ti Reykjavík ket naikapamatian a daytoy ti pakabirukan ti immuna a pagnaedan idiay Islandia, a ti Ingólfur Arnarson ket napakunkuna a naipabangon idi 870 C.E. Aginggana idi maika-18 a siglo, awan ti urbano a panagrangrang-ay iti lokasion iti daytoy a siudad. Daytoy a siudad ket naibangon idi 1786 a kas maysa a paggatangan nga ili ken dimmaakkel kadagiti sumagad a dekado, ken nagbalin a rehional ken nailian a sentro ti komersio, populasion ken gobierno.


text:
Animasion
Ti animasion ket isu ti napardas a panangiparang ti panagsasaruno dagiti saan nga agkutkuti a ladawan ken/wenno dagiti banag tapno makapartuat ti maysa nga ilusion ti panaggunay. Ti kadawyan a pamay-an ti panangirepresenta ti animasion ket ti maysa a pelikula wenno programa ti video, urayno adda met dagiti sabali pay a pamay-an. Daytoy a kita ti presentasion ket kadawyan a matungpal iti panag-usar ti kamera ken ti maysa a pagbuyaan ti proyektor wenno kompiuter a makabael a mangpapardas ti siklo babaen dagiti ladawan iti maysa apanagsasaruno. Ti animasion ket mabalin a maaramid itiinaramid ti ima nga arte, inaramid ti kompiuter a ladawan,wenno tallo a dimension a banbanag, a kas dagiti tirtiris wenno dagiti pugura a naaramid ti pila, wenno panagtitipon kadagitoy a pamay-an. Ti puesto ti tunggal maysa a banag iti naisangayan a ladawan ket mainaig tipuesto iti dayta banag kadagiti napalabas ken dagiti sumaganad a ladawan tapno ti tunggal maysa a banag ket nawaya nga agparang a nasayaat ti kuti ti ayosna iti tunggal maysa. Ti pramit a panagbuya ket agiparang kadagitoy a ladawan iti napardas a panagsasaruno, kadawyan dagitoy a 24, 25, wenno 30 a kuadro tunggal maysa a segundo.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas nga animasion ket nagtaud manipud ti Latin a balikas ti animātiō, "ti tignay a panangiyungar iti biag"; manipud ti animō ("mangited ti biag") ken -ātiō ("ti tignay").
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Animasion idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Animasion idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)
- Dagiti Eksperimental a Pamay-an ti Animasion
- Ti panagaramid ti 8-minuto nga ababa a kartun
- "Animando", ti 12 a minuto a pelikula a mangipakpakita kadagiti 10 a nadumaduma apamay-an ti animasion (ken mangisuro ti panagusar kaniada).


text:
Anarkismo
Ti anarkismo ket sapasap a naipalpalawagan a kas ti politiko a pilosopia nga agtengtengngel ti estado ket saan kakayatan, saan a masapul, ken makadangran,[1][2] wenno ti sabali a a kas ti panaglikudan ti turay ken pagsasarunuan nga organisasion iti maysa a panagkukua iti panakibiang ti tao.[3][4][5][6][7][8] Dagiti mangpakpatakder ti anarkismo, a naamammoan a kas ti "anarkista", ket mangipatakderda kadagiti awan estadona akagimongan a naibatay iti saan a mapagsasarunuan[3][9][10] dagiti boluntario nga asosasion.[11][12]
Adda dagiti nadumaduma a tinawtawid ti anarkismo, a saan amin a dagitoy ket eksklusibo.[13] Dagiti anarkista apagadalan ti panunot ket mabalin a maigiddiatan ti kammasapulan, nga agsupsuporta ti aniaman manipud ti patingga a panagmaymaysa aginggan ti kompleto a kolektibismo.[2] Dagiti nadumaduma a kita ti anarkismo ket naikategoria iti sosial ken indibidualista nga anarkismo wenno ti kapadpadana adua a panakaidasig.[14][15] Ti anarkismo ket kanayon a naikapanunotan a maysa a radikal a kanigid a payak nga ideolohia,[16][17] ken adu kadagiti anarkista nga ekonomiko ken anarkista a legado a pilosopia ket mangipakita ti kontra-estatista a panagipatarus iti komunismo, kolektibismo, sindikalismo wenno makibinglay nga ekonomia. Nupay kasta, ti anarkismo ket agnaynayon nga agiramraman ti maysa a indibidualista a kita, egoista a kita, ken nawaya a tiendaan a kita.[18][19][20] Adda dagiti indibidualista nga anarkista nga isuda pay ket sosialista wenno komunista[21][22] Bayat nga adda dagiti anaarko-komunista nga isuda ket dagiti indibidualista.[23][24]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Malatesta, Errico. "Mapam iti Anakismo". MAN! (Los Angeles: Internasional a Grupo iti San Francisco). OCLC 3930443. Agrell, Siri (2007-05-14). "Agob-obra para iti Tao". The Globe and Mail. Naala idi 2008-04-14. "Anarchism". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Premium Service. 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi 14 Disiembre 2006. Naala idi 2006-08-29. {{Cite journal|year=2005|title=Anarkismo|journal=The Shorter [[Routledge nga Ensiklopedia iti Pilosopia]|page=14|quote=Ti anarkismo ket ti panirigan ti maysa a kagimongan nga awan ti estado, wenno gobierno, a dagitoy dua ket mabalin ken kakayatan.}} Dagitisumaganad anagtaudan ket agdakamat ti anarkismo a kas maysa a politiko a pilosopia: Mclaughlin, Paul (2007). Anarkismo ken Turay. Aldershot: Ashgate. p. 59. ISBN 0-7546-6196-2. Johnston, R. (2000). Ti Diksionario iti Heograpia ti Nagtagitaoan. Cambridge: Blackwell Publishers. p. 24. ISBN 0-631-20561-6.
- ^ a b Slevin, Carl. "Anarkismo." Ti Ababab a Diksionario ti Oxford Dictionary kadagiti Politika. Ed. Iain McLean kenAlistair McMillan. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2003.
- ^ a b "Ti IAF - IFA ket makilabanda para iti : ti panakaikkat iti amin a porma iti turay nupay dagitoy ket ekonomiko, politiko, sosial, relihioso, kultural wenno seksual.""Dagiti Pamunganayan Ti Internasional dagiti Anarkista a Pederasion"
- ^ Ti "anarkismo, ngaminen ket, pudno a mangipatakder paea iti panakawaya ti panunot ti tao manipud ti turay ti relihion; ti pnakawaya iti bagi ti tao manipud ti turay ti tagikua; ti panakawaya manipud tikawar ken tengngel iti gobierno. Ti anarkismo ket mangitakder para iti sosial nga urnos a naibatay iti nawaya a panagigrupo kadagiti tattao para iti pangngep iti panagpataud ti pudno a sosial a kabaknang; tapno daytoy ket makatungpal a ti tunggal maysa a tao ket adda ti nawaya a panagserrek ti Daga ken ti napno a panagganas kadagiti kammasapulan ti biag, segun kadagiti essem ti tao, panagraman, ken dagiti paglikigan." Emma Goldman. "Ania ti Napudno a Pangitakderan para iti Anarkia" iti Anarkismo ken dagiti nadumaduma a Salaysay.
- ^ Ti indibidualista nga anarkista a ni Benjamin Tucker ket inpalpalawaganna ti anarkismo a kas ti panaglikyd ti turay a kas dagiti sumaganad "Nabirukanda a nasken nga agturonda ti kanawan wenno kanigid, — suroten ti dalan ti Turay wenno dalan iti Panakawaya. Ni Marx ket napan ti maysa a dalan;ni Warren ken Proudhon iti sabali. Isu a naipasngay dagitoy idi ti Estado a Sosialismo ken Anarkismo...ti Turay, ket makaala kadagiti adu a tabas, ngem, ti nawatiwata panagisao, dagiti kabusorna ket agbingbingayda kaniada kadagiti tallo a klase: umuna, dagiti gumura kaniana a kas kaibuksilan ken kas ti gibus iti panagrang-ay, a silulukat a manglikud kaniana, a naipudpudno, a napasnek, ken sangalubongan; maikadua, dagiti agiparangarang a namatmati kaniana a kas kabuksilan ti rang-ay, ngem mangawat kaniana tapno laeng isu ket makatulong kaniada kadagiti bukodda a pagayayatan, a mangilibak kaniana ken dagiti bendisionna iti sangalubongan; maikatlo, dagiti saan a makatalged kaniana a kas ti kabuksilan ti rang-ay, a namatmati kaniana laeng a kas ti gibus a maala baben ti umuna a panagbaddekan, aglablabsing, ken mangurgura kaniana. Dagitoy tallo nga insao iti panaglikud ti Kawayaan ket nasangsango kadagiti amin a timbukel iti isip ken aktibidad ti nagtagitaon. Dagiti nasayaat a representatibo iti immuna ket nakitkita idiay Simbaan a Katoliko ken ti Ruso nga autokrasia; iti maikadua, iiday Protestante a Simbaan ken ti Manchester a pagadalan kadagiti politiko ken politiko nga ekonomia; iti maikatlo, idiay ateismo iti Gambetta ken ti sosialismo iti narikpan asosialismo a Karl Marg." Benjamin Tucker. Agmaymaysa a panakawaya.
- ^ Ward, Colin (1966). "Ti anarkismo a kas Teoria iti Organisasion". Naidulin manipud ti kasisigud idi 25 Marso 2010. Naala idi 1 Marso 2010.
- ^ Ti anarkista a historiador a ni George Woodcock a reporta iti kontra autoritarianismo ni Mikhail Bakunin ken agipakita dagitoy dua a kasasaad ken awan a kasasaad a porma iti turay a kas ti sumaganad: "Dagiti amin ng anarkista ket likudanda ti turay; adu kaniada ti makilaban iti daytoy." (pg. 9)...ni Bakunin ket saan a nangipabalin ti sentro a komite ti Liga iti napno a programana, ngem nakaawis kaniada a mangawat ti maysa a radikal a panagidiaya idiay Kongreso ti Berne idi Septiemre 1868, a nagdawdawat ti ekonomiko a panagpapada ken agpudpuno nga nagraraut ti turay idiay Simbaan ken Estado."
- ^ Brown, L. Susan (2002). "Ti anarkismo a kas maysa a Politiko a Pilosopia iti Eksistensial a Panagmaymaysa: Dagiti nagbanagan ti Pemenismo". Dagiti Politika ti Panagmaymaysa: Liberalismo, Liberal a Pemenismo ken Anarkismo. Black Rose Books Ltd. Publishing. p. 106.
- ^ "Isu nga ti anarkia ket, no agablin a mangdadael ti turay kadagiti amin ng aaspetona, no agidemanda ti panakaikkat kadagiti linteg ken ti panakaikkat ti mekanismo nga agserserbi a mangipang-al kadagitoy, no agmadi kadagiti amin a pagsasarunuan nga organisasion ken agsermon ti nawaya a tulagan — ken gumun-od pay nga agtaginayon ken agpadakkel napateg a bukel iti sosial nga ugali nga awan kadagiti kagimongan ti tao wenno ayup ket mabalinda a rumsua." Peter Kropotkin. Anarkismo: ti pilosopiana ken kaumnuanna
- ^ "dagiti anarkista ket suppiatenda ti awan nakemna a (e.g., ilehitimado) turay, iti sabali a panagisao, ti pagsasarunuan — ti pagsasarunuan ket ti institutionalisasion iti turay iti kaunegan ti kagimongan." "B.1 Apay a dagiti anarkista ket sumuppiatda ti turay ken pagsusurotan?" iti Anarkista a FAQ
- ^ "ANARKISMO, ti maysa asosial a pilosopia a saan a mangawat ti autoritariano a gobierno ken agtagtaginayon a dagiti boluntario nga intitusion ket nasaysayaatda a mangiyebkas ti masna a sosial a likigan ti tao." George Woodcock. "Anarkismo" idiay Ti Ensiklopedia iti Pilosopia
- ^ "Iti kagimongan a naparang-ay kadagitoy a linia, dagiti boluntario nga asosasion a nangrugrugidan a mangsakop kadagiti amin a paset iti aktibidad ti nagtagitaon ket agalalada pay ti dakdakkel a pagpaatiddog tapno bukbukodanda a sukatan para iti estado iti amain a pamay-anna." Peter Kropotkin. Ti “Anarkismo” manipud ti Encyclopædia Britannica
- ^ Sylvan, Richard (1995). "Anarchism". Iti Goodwin, Robert E. ken Pettit. Ti Kumaduaan ti Kontemporario a Politiko a Pilosopia. Philip. Blackwell Publishing. p. 231.
- ^ Ostergaard, Geoffrey. "Anarkismo". Ti Blackwell a Diksionario iti Moderno a Sosial a Kapanunotan. Blackwell Publishing. p. 14.
- ^ Kropotkin, Peter (2002). Anarkismo: Urnong iti Rebolusionario a Sursurat. Courier Dover Publications. p. 5. ISBN 0-486-41955-X.R.B. Fowler (1972). "Ti Anarkista a Tinawtawid iti Politiko a Kapanunotan". Western Political Quarterly (Unibersidad iti Utah) 25 (4): 738–752. doi:10.2307/446800. JSTOR 446800.
- ^ Brooks, Frank H. (1994). Ti Agmaymaysa nga Anarkista: Antologo ti Panakawaya (1881–1908). Transaction Publishers. p. xi. ISBN 1-56000-132-1. "Kadaywan a naipanunotan a patingga a kanigid a payak nga ideolohia, ti anarkismo ket kankanayon a mangiraman ti naisangsangayan a kita ti radikal nga indibidualismo, manipud ti hiperationalismo ni Godwin, aginggana ti egoismo ni Stirner, aginggana dagiti libertariano ken dagiti anarko-kapitalista iti tatta nga aldaw"
- ^ Joseph Kahn (2000). "Anarkismo, ti Kredo a Saan a Matmatay; Ti Panakaiwaras iti Sangalubongan a Kapitalismo ket Bimmangon ti Nabaygen a Matmaturog a Tignay". The New York Times (5 Agosto).Colin Moynihan (2007). "Ti Piesta ti Libro ket Pinagkaykaysana dagiti Anarkista. Iti Kararua, Laeng". New York Times (16 bril).
- ^ Stringham, Edward (2007). Stringham, Edward, ed. Anarkia ken ti Linteg. Ti Politiko nga Ekonomia a Mapilpili. Transaction Publishers. p. 720. SSRN 1768172.
- ^ Narveson, Enero (2002). Panagdayaw kadagiti Tao iti Teoria ken Panakasanay. Kapitulio 11: Kaso ti Anarkista. "Tapno makita daytoy, isu ngarud ket, nasken a padakkelentayo ti dayaw a masakbayan nga adda iti anarkismo. Ti anagaramid daytoy masapul nga ilasin tayo ti nagbaetan ti dua asapasap a pagpilian iti anarkista a teoria [...] Dagitoy dua ket ti mabalin tayo a tawagan, dagiti bersion ti sosialista a maisuppiat ti nawaya tiendaan, wenno kapitalista."
- ^ Tormey, Simon, Kontra-Kapitalismo, Ti Pagsurotan ti Agdadamo, Oneworld Publications, 2004, pp. 118–119.
- ^ "Daytoy a takder ket mangikabil kaniana iti libertariano a sosialista a tinawtawid ken, saan surpresa, ni (Benjamin) Tucker ket adu a nangibaga kaniana nga isu ket maysa a sosialista ken naipanunutanna a ti pilosopiana a "Anarkistiko a sosialismo." "Anarkista a FAQbabaen dagiti nadumaduma a mannurat
- ^ "Gaputa ti rebolusion ket isu ti apoy iti bukodtayo a nakem ken maysa a kammasapulan iti solitario a panunot tayo; daytoy ket obligasion iti libertariano nga aristokrasia. Tapno makapartuat kadagiti baro a kuenta ti etiko. Tapno makapartuat kadagiti baro a kuenta ti estetiko. Tapno mapagkaykaysa dagiti banag a kabaknangan. Tapno maibingbingay ti karurua a kabaknangan." Renzo Novatore. Mapan t iPanagpartuat ti Awan
- ^ Ti kalpasan a kanigid nga anarko-komunista a ni Bob Black kalpasan ti panagusig ti insurekional a panirigan iti anarko-komunismo ti anarko-komunista a ni Luigi Galleani ket nangibagbaga a ti "komunista ket ti gibus a panagtungpal iti indibidualismo.... Ti nalawag a panagsuppiat a nagbaetan ti indibidualismo ken komunismo ket adda ti panakaawat kadagitoy dua.... ti pamwidan ket isu pay ti panggep: ti agmaymaysa ket agpayso a a naipamwidan. Awan ti bagana ti agsao iti 'empatiko a panagpauna ti sosial iti kinaagmaymaysa'.... Maisasaom metten a ti panagipauna ti manok wenno ti itlog. Ti anarkia ket maysa a 'pamay-an iti indibidualisasion'. Daytoy ket panggepenna nga agitipon ti kalatakan a panagrang-ay ti agmaymaysa iti kalatakan a komunal a panagkaykaysa."Bob Black. Nightmares of Reason.
- ^ "Dagiti moderno a komunista ket adaduda pay a indibidualistiko ngem ni Stirner. Iti kaniada, a saan laeng a ti relihion, moralidad, pamilia ken Estado ket ti espektro, ngem ti tagikua ket adadu pay ngen ti espektro, iti ania a nagan ti agmaymaysa ket naiatagabu - ken kasano a naitagabu!...Isu nga ti komunismo ket agpartuat ti batayan para iti waya ken Panakadumaduma iti agmaymaysa. Maysaak a komunista gaputa Maysaak nga Indibidualista. Napno ken naipaamategannagtuno s ti Komunista kenni Stirner idi ikabilna ti balikas nga alaen a sinukatann iti demanda - a daytoy ket nagturonganna ti panakarunaw ti tagikua, iti panagala ti tagikua. Ti indibidualismo ken Komumunismo ketagkammasapulanda."Max Baginski. "Stirner: Ti Agom ken ti Bukodna" iti Ina a Daga. Tomo. 2. Bilang. 3 MAYO, 1907
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Anarkismo idiay Wikimedia Commons


text:
Luis XIV ti Pransia
Ni Luis XIV (5 Septiembre 1638 – 1 Septiembre 1715),naamammoan a kas ni Luis ti Natan-ok wenno ti Ari ti Init (Pranses: le Roi-Soleil), ket maysa idi a Borbon a monarkia a nagturay a kas Ari ti Pransia ken Navarre.[1] Iti panagturayna ti 72 a tawtawen ken 110 nga al-aldaw ket maysa kadagiti longest iti Pranses ken Europeano a pakasaritaan.[2]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kitaen ti Listaan dagiti Navarrese a monarkia ken kayo ti pamiliada.
- ^ "Louis XIV". MSN Encarta. 2008. Naidulin manipud ti kasisigud idi 1 Nobiembre 2009. Naala idi 20 Enero 2008.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ashley, Maurice P. Luis XIV Ken ti Kinalatak ti Pransia (1965) dagiti naiyaon ken testo a pangbiruk
- Beik, William. Luis XIV ken Absolutismo:Ti Ababba a Panagadal kadagiti Dokumento (2000) dagiti naiyaon ken testo a pangbiruk
- Beik, William. "Ti Absolutismo ni Lo=uis XIV a kas Sosial a Pagtitinnulongan." Napalabas ken Agdama 2005 (188): 195–224.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Luis XIV ti Pransia idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Luis XIV ti Pransia idiay Wikiquote


text:
Aeneid
Ti Aeneid ket maysa a Latin nga epico a daniw, sinurat daytoy ni Virgil ti baetan ti 29 ken 19 BC. Maipanggep daytoy ti sarita ni Aeneas maysa a Trojan a napan idiay Italia, nga isuna ti nagbalin nga inneng dagiti Romano. Dagiti immuna nga innem a dandaniw kadagiti sangapulo ket dua a liblibro ket makunkunana ti sarsarita na a pinagpaspasiar ni Aeneas manipud idiay Troy aginggana iti Italia, ken ti kagudua a paset ti daniw ket sarsaritaen na ti pinangabak dagiti Trojan iti gubat kadagiti tattao a Latin.


text:
Rosa Luxemburg
Ni Rosa Luxemburg (Rosalia Luxemburg, Polako: Róża Luksemburg; 5 Marso 1871[1] – 15 Enero 1919) ket maysa idi a Marxista teorista, philosopo, ekonomista ken rebolusionario a sosialisa ti kaputotan a Polako Hudio a nagbalin a naturalisado nga umili ti Alemania. Isu ket kameng idi ti Sosial a Demokrasia ti Pagarian ti Polonia ken Lituania (SDKPiL), ti Partido Sosial Demakratiko ti Alemania (SPD), ti Partido ti Nawaya a Sosial Demoktatiko (USPD), ken ti Partido Komunista ti Alemania (KPD).
Idi 1915, kalpasan a nagsuporta ti SPD iti Alemania ti panakibiang ti Sangalubongan a Gubat I, isu ken ni Karl Liebknecht ket binagondad ti kontra-gubat a Spartakusbund (Liga ti Spartacus) a daytoy ket dimtengan a nagbalinan ti Partido Komunista ti Alemania (KPD). Idi lasud ti Aleman a Rebolusion isu ket nangbangon ti Die Rote Fahne (Ti Nalabbasit a Wagayway), ti sentro a ramit ti Spartacista a tignay.
Isu ket nangipanunot a ti Spartacista a yaalsa a kas maysa akamali,[2] ngem isu ket nangsuporta ti daytoy kalpsan nga inbilin ni Liebknecht a dina nga amammo. Idi naparukma daytoy a rebolto babaen ti demokratiko sosial a gobierno ken ti Freikorps (dagiti nagtitipon a beterano ti Sangalubongan a Gubat I iti kanawan a payak dagiti paramilitario a grupo), ni Luxemburg, Liebknecht ken dagiti dadduma pay a nagsupsuporta kaniada ket natiliw ken naipapatayda. Ni Luxemburg ket napaltogan idi ken naibelleng ti bagina idiay Kanal Landwehr idiay Berlin. Kalpasan ti ipupusayda, ni Luxemburg ken Karl Liebknecht ket nagbalinda a martir para kadagiti Marxista. Segun ti Pederal nga Opisina para iti Panagsalaknib ti Batay-linteg, a nangipalplagip kenni Rosa Luxemburg ken ni Karl Liebknecht ket agtultuloy a manipapel ti maysa anangruna a papel ti politikal a kanigid ti Alemania.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Biograpia ni Luxemburg idiaymarxists.org
- ^ Frederik Hetmann: Rosa Luxemburg. Ein Leben für die Freiheit, p. 308
- ^ Gedenken an Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht – ein Traditionselement des deutschen Linksextremismus, BfV-Themenreihe, Bundesamt für Verfassungsschutz, 2008


text:
Arhelia
Ti Arhelia i/ælˈdʒɪəriə/ (Arábiko: الجزائر, al-Jazā'ir; Berber ken Arheliano nga Arábiko: Dzayer wenno Ldzayer, opisial a ti Demokratiko a Republika ti Tattao ti Arhelia (Al Jumhuriyah al Jazairiyah ad Dimuqratiyah ash Shabiyah), ken pormal a makunkuna pay a kas ti Demokrata ken Popular a Republika ti Arhelia,[11] ket maysa a dakkel a pagilian idiay Maghreb a rehion iti Amianan a laud iti Aprika. Ti Arhel ket isu ti kapitolio ken kaaduan ti populasion a siudad.
Ti teritorio iti tatta nga aldawen nga Arhelia ket pagtaengan idi kadagiti adu a taga-ugma a kultura, a mairaman dagiti Ateriano ken Kapsiano a kultura. Ti lugarna ket tinurayan idi babaen dagiti adu nga imperio ken dinastia, a mairaman ti taga-ugma a Numida, Kartahineses, dagiti Romano, dagiti Bandalo, dagiti Bisansio, dagiti Arabo nga Umayyad, Berber Fatimids ken Almohads ken kalpasan dagitoy ti Turko nga Otomano.
Ti Arhelia ket maysa a semi presidential a republika a buklen dagiti 48 a probinsia ken dagiti 1541 a komuna. Nga adda ti populasion ti sumurok a 37 a riwriw, isu daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion iti lubong. Daytoy ket maysa aliguistiko nga Arabo a pagilian nga adda pay dagiti dadduma a dialekto. Ti ekonomiana ket naibatay ti lana, a nagsagsagaba kadagiti Olandes a sakit. Ti Sonatrach, ti nailian a kompania ti lana, ket isu ti kadakkelan a kompania idiay Aprika. Ti Arhelia ket adda ti maikadua a kadakkelan a buyot idiay Aprika ken idiay Arabo a lubong, kalpasan ti Ehipto, ken estratihiko a kumaduaanna ti Rusia ken Tsina ken dagiti nagtaudan ti armas.
Nga adda ti dagup a kalawa iti 2,381,741 kuadrado kilometro (919,595 kd mi), ti Arhelia ket isu ti maikasangapulo a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti kadakkelan idiay Aprika.[12] Ti pagilian ket nabeddengan iti amianan adaya babaen ti Tunisia, iti daya babaen ti Libya, iti laud babaen ti Morocco, iti abagatan alaud babaen ti Lumaud a Sahara, Mauritania, ken Mali, iti abagatan adaya babaen ti Niger, ken iti amianan bababen ti Baybay Mediteraneo. Manipud idi 2012, ti Arhelia ket adda ti nakarkulo a populasion iti 37.1 a riwriw.[13] Ti Arhelia ket kameng ti Kappon ti Aprika, tie Arabo a Liga, OPEC ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken maysa a nagbangon a kameng ti Kappon ti Arabo a Maghreb.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan ti pagilian ket naala manipud ti siudad ti Arhel. Ti sapasap a kaaduan nga etomolohia ket mangisilpo ti nagan ti siudad iti al-Jazā'ir (الجزائر, "Dagiti Isla"), ti napabassit a porma manipud ti daan anagan ti siudad a Jazā'ir Banī Mazghanna (جزائر بني مزغنة, "Isoisla dagiti Mazghanna a Tribu"),[14][15] nga inpakat baben dagiti mediebal a heograpo a kas ni al-Idrisi. Dagiti dadduma pay ket ket isurotda iti Ldzayer, ti Maghrebi nga Arabiko ken Berber para iti "Arhelia" a mabalin a maikabagian ti Zirid a Dinastia nga Ari a ni Ziri ibn-Manad ken ti nangbangon ti siudad iti Arhel.[16]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Arhelia ket nataenganen manipud idi 10,000 BC, aks ti naibaga idiay Nailian a Parke ti Tassili. Dagiti patneng a tatato iti akin-amianan nga Aprika ket naisalsalumina a patneng a populasion, a tinawtawagan a kas dagiti Berber[17] babaen dagiti Griego ken dagiti Romano, ken kalpasan daytoy dagiti Arabo.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idiay Arhelia, Tamazight ket batay-linteg a mabigbigan a kas maysa a nailian a pagsasao. Ti Arhelino a gobierno ket mabigbiganna a dagiti sabsabali a kita iti Dagiti pagsasao a Berber idiay Arhelia ket nailian ken rehional a pagsasao a nasken a masalakniban. Ti opisial a nagan ti Alheria iti Berber ket dagiti sumaganad:
- Dagiti pagsasao a Berber, Tifinagh a naisuratan: ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴻⵏⵜ ⵜⴰⵣⴰⵢⵔⵉⵜ
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ (28 Nobiembre 1996). Batay-linteg iti Arhelia, Art. 11 (iti Arábiko).Opisina iti Presidente iti Arhelia. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ (28 Nobiembre 1996). Batay-linteg iti Arhelia Art. 11. Opisina iti Presidente iti Arhelia. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ (28 Nobiembre 1996). Batay-linteg ti Arhelia Art. 3. Opisina iti Presidente iti Arhelia. Naala idi 21 Septiembre 2011.
- ^ a b c d Database (Septiembre 2011). "5. Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". World Economic Outlook Database. Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 8 Oktubre 2011.
- ^ Staff (saan a napetsado). "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. Ahensia ti Sentral a Pagsiiman. Naidulin manipud ti kasisigud idi 23 Hulio 2010. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011. Agdama a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ Mabalin kadi ti Nagkaykaysa a Pagarian ti agmaneho ti kanawan? mapa idiay BBC
- ^ Staff (10 Abril 2010). "Présentation de l'Algérie" (["Presentasion ti Arhelia"]) (iti Pranses). Pranses a Ministro iti Ganganaet ken Europeano a Panakibiang. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ "L'Algérie crée une académie de la langue amazigh" (iti Pranses).
- ^ "La mondialisation, une chance pour la francophonie" (iti Pranses).
- ^ Radicati di Brozolo, Luca G. (1990). "Benemar v. Embahada iti Demokrata ken Popular Republika iti Arhelia". Amerikano a Warnakan iti Internasional a Linteg 84 (2): 573–577. doi:10.2307/2203476.
- ^ CIA World Factbook. Naala idi 10 Hulio 2012.
- ^ Staff (undated). "Population et Démographie" [Populasion ken dagiti Demograpiko] (iti Pranses). Opisina dagiti Nailian nga Estadistika ti Arhelia. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ al-Idrisi, Muhammad (Maika-12 a siglo). Nuzhat al-Mushtaq.
- ^ Abderahman, Abderrahman (1377). Pakasaritaan ti Ibn Khaldun – Tomo 6.
- ^ Etymologie du toponyme "Aldjazair". Scribd.com. Naala idi 14 Mayo 2012.
- ^ Brett, Michael; Fentress, Elizabeth (1997). "Dagiti Berbers iti Kina-ugma". Dagiti Berber. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-20767-2. Naala idi 2 Pebrero 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Arhelia idiay Wikimedia Commons
- Arhelia
- Dagiti Arabo a republika
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Akin-abagatan a Mediteraneo
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti pagilian ti Laud nga Aprika


text:
MIMAROPA
Ti MIMAROPA, (sigud a MIMARO) am-ammo kas Rehion IV-B, ket maysa a rehion iti Pilipinas a masarakan iti Luzon. Ti nagan a MIMAROPA ket akronimo dagiti probinsia ti rehion a Occidental Mindoro, Oriental Mindoro, Marinduque, Romblon ken Palawan. Ti Palawan ngem nayakar iti rehion ti Lumaud a Visayas (Rehion VI) idi Mayo 23, 2005 babaen ti Ehekutibo a Bilin Bilang 429[2]. Nupay kasta, idi Agosto 19, 2005, ni Presidente Arroyo ket nangipakdaar ti Administratibo a Bilin Blng. 129 a mangtengngel ti nasapsapa nga Ehekutibo a Bilin 429 bayat a maururay ti panagrepaso.,[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Mimaropa (Inggles) naala idi 30 Enero 2013
- ^ "Ehekutibo a Bilin Blng. 429". Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 2010-03-22.
- ^ "Administratibo a Bilin Blng. 129". Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 2011-03-22.


text:
Rehion
Iti heograpia, dagiti rehion ket mabalin a kaaduan a mabingbingay babaen ti pisikal a pakailasinan (pisikal a heograpia), dagiti nagbanagan ti tao a pakailasinan (heograpia ti tao), ken ti pannakitinnignay ti Kinatao iti enbironmento (enbironmental a heograpia). Dagiti heograpiko a rehion ken dagiti subrehion ket kaaduan a naipalplawagan babaen ti bukodda a saan nga apag-isu a pannakaipalawag, ken sagpaminsan pay dagiti panagdaliasat a pagbeddengan, malaksid iti heograpia ti tao a ti masakupan a luglaugar a kas dagiti nailian a pagbeddengan ket nasayaat a naipalawag iti linteg.
Malaksid kadagiti rehion ti sangalubongan a kontinente, adda met dagiti rehion ti hidroespera ken dagiti atmospera a sumakup kadagiti taaw, ken dagiti mapagtalkan a klima iti ngato ti daga ken dagiti masa ti danum iti planeta. Dagiti global a rehion ti daga ken danum ket nabingbingay kadagiti subrehion a heograpiko a nabeddengan babaen dagiti dakkel a heolohiko a langa a mangimpluensia ti dakkel a gatad dagiti ekolohia, a kas dagiti tanap ken dagiti estepa, dagiti kabakiran a masif, dagiti desierto, wenno dagiti kabanbantayan a rehion. Dagiti subrehion ket mangipalawag kadagiti lugar iti kaunegan dagiti rehion a nalaka a mailasin iti heolohiko ken ekolohiko a mapalpaliiw a lang-langa.
A kas waya iti panangipalawag ti maipapan ti espasio a luglugar, ti konsepto dagiti rehion ket nangruna ken kaaduan a naus-usar kadagiti sanga iti heograpia, nga iti tunggal maysa ket mabalin a mangipalawag kadagiti lugar iti rehional a panangibagbaga. Kas pagarigan, ti ekorehion ket maysa a panangibagbaga nga inus-usar iti enbironmental a heograpia, ti kultural a rehion iti kultural a heograpia, ti biorehion iti bioheograpia, ken kdpy. Ti pagobraan ti heograpia nga agadal kadagiti rehion ket makunkuna iti rehional a heograpia.
Dagiti pagobraan iti pisikal a heograpia, ekolohia, bioheograpia, sooheograpia, ken enbironmental a heograpia, dagiti rehion nga imatonan a naibatay kadagiti masna a langa a kas dagiti ekosistema wenno dagiti biotopo, dagiti bioma, dagiti pagayusan a labneng, dagiti masna a rehion, dagiti kabambantayan, dagiti kita ti daga. No maipanggep ti heograpia ti tao, dagit irehion ken dagiti subrehion ket naipalawag babaen ti didiplina ti etnograpia.
Ti rehion ket addaan ti bukodna a katutubo a mabalin a maiyalis. Ti umuna a katutubo ket ti bukodna a masna nga enbironmento (porma ti daga, klima, kdpy.). Ti makadu a katutubo ket ti bukodna a pisikal a patakder dagiti elemento a naaramid babaen ti tattao iti napalabas. Ti makatlo a katutubo ket ti bukodna a sosio-kultural a kontesto a mabalin a masukatan babaen dagiti baro nga imigrante.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bailey, Robert G. (1996) Ekosistema a Heograpia. New York: Springer-Verlag. ISBN 0-387-94586-5
- Meinig, D.W. (1986). Ti Panagsukog iti Amerika: Ti Heograpiko a Perspektibo iti 500 a Tawtawen ti Pakasaritaan, Tomo 1: Atlantic America, 1492-1800. New Haven: Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. ISBN 0-300-03548-9


text:
Ampibia
Dagiti ampibia ket dagiti ektotermiko, tetrapoda a bertebrata iti klase ti Amphibia (Griego ἀuφí, amphi, "dua" + Bíoς, bios, "biag"). Dagitoy ket agnaedda kadagiti nadumaduma a pangtaengan a kaaduan kadagiti sebbangan ket agnanaed iti kaunegan ti naindagaan, posorial, arboreal wenno dagiti nasadiwa a danum nga akuatiko nga ekosistema. Dagiti ampibia ket kadawyan a mamngrugida a kas dagiti dangandangan nga agbibiag iti danum, ngem adda met dagiti sebbangan a nakaparang-ay ti naampon a panagkukua tapno maliklikan dagitoy. Ti ubing ket sapasapa mapan iti young generally undergo metamorposis manipud ti dangandangan nga awan ti asang aginggana iti porma a manakman nga agang-anges iti angin kadagiti barada. Dagiti ampibia ket usarenda dagiti kudilda a kas maysa a sekondario a rabaw ti panagangesan ken adda met dagiti bassit a naindagaan a bannasak ken dagiti tukak nga awan dagitibarana ken interoda a mangikeddeng iti kudil. Dagitoy ket superpisial a kapada dagiti reptilia ngem, no kakuyogda dagiti mamalia ken dagiti billit, dagiti reptilia ket [amniota]] ken saan a makasapul kadagiti bagi ti danum tapo agpataudda. Iti kaadda ti narikut a kammasapulanda iti panagpataud ken sumagepsep a kudkudil, dagiti ampibia ket kankanayon a dagiti ekolohiko a panagibaga ken dagiti kinaudi a dekada, addan dagiti dramatiko a pannakaapday dagiti populasion ti ampibia para kadagiti adu a sebbangan iti lawlaw ti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Blackburn, D.C. & Wake, D.B. (2011). "Klase Amphibia Gray, 1825". Iti: Zhang, Z.-Q. (Ed.), "Biodibersidad ti ayup: Ti pagsurotan ti nangatngato nga agpang ti pannakaidasig ken panagsukimat ti taksonomiko a kabaknang". Zootaxa 3148: 26–38.
Dagiti nadakamat a testo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dorit, R. L.; Walker, W. F.; Barnes, R. D. (1991). Soolohia. Saunders College Publishing. ISBN 978-0-03-030504-7.
- Stebbins, Robert C.; Cohen, Nathan W. (1995). Ti Masna a Pakasaritaan dagiti Ampibia. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-03281-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Saba
Ti saba ket maysa a makan a prutas a napataud babaen dagiti nadumaduma a kita ti dakkel a hierba dagiti agsabsabong a mula ti henero ti Musa.[1] (Kadagiti sabsabali a pagilian, dagiti saba ket naus-usar para iti panagluto ken mabalin a matawagan kadagiti plantain.) Ti prutas ket adda dagiti nadumaduma a kadakkel, maris ken katangken,ngem kadawyan daytoy nga immatiddog ken killo, nga addaan ti nalamuyot a lasag ken nabaknang iti almidon a mabalin a naukisan iti duyaw, morado wenno nalabbaga no naluom. Dagiti bunga ket dumakkelda nga agririmpuok nga agbitbitin kadagiti rimpuok manipud ti ngato ti mula. Gangani amin a moderno a makan a partenokarpiko (awan bukel) a sabsaba ket nagtaud kadagiti dua a naatap a sebbangan ti– Musa acuminata ken Musa balbisiana. Dagiti sientipiko a nagan kadagiti kaaduan a nataltalon a saba ket ti Musa acuminata, Musa balbisiana, ken Musa × paradisiaca para iti hibrido ti Musa acuminata × M. balbisiana, depende kadagiti bukodda a henomiko a pakabuklan. Ti duog a sientipiko a nagan a Musa sapientum ket saanen a naus-usar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Saba idiay Wikimedia Commons
- Kitaen ti Saba idiay Gandat ti Nawaya a Direktorio (Inggles)


text:
Avena sativa
Ti Avena sativa ket maysa a sebbangan ti bukel ti sereal a naimulmula para kadagiti bukelna. Bayat a ti Avena sativa ket mabalin a makan ti tao a kas oatmeal wenno rolled oats, maysa kadagiti sapasap a panag-usar ket pakan ti dingoen.
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naatap a tinaudan ti Avena sativa ken ti asideg a pannakaikabagianna nga apit, ti A. byzantina, ket ti heksaploida a naatap a A. sterilis. Ti henetiko nga ebidensia ket mangipakpakita a dagiti tinaudan a porma ti A. sterilis ket dimmakkel diay Nalames nga Immindayon iti Asideg a Daya. Dagit inaimuyongan nga Avena sativa ket naladawda a nagparang, ken adayo manipud idiay Asideg a Daya, iti Europa ti Panawen ti Bronse. Dgaiti Avena sativa a kasla ti senteno, ket kadawyan dagitoy a naikedkeddeng a maikadua nga apit, a kas dagiti naala manipud ti ti ruot iti nangruna a minuyongan ti sereal iti trigo ken sebada. Idi dagitoy a sereal ket agpalaudda a naiwarwaras kadagiti nalamlamiis, nabasbasa a lugar, daytoy ket mabalin a nangparabor ti ruot a komponente ti Avena sativa, a nakaiturongan ti kanungpalanna a pannkaimuyongan.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Zhou, X.; Jellen, E.N.; Murphy, J.P. (1999). "Progenitor germplasm of domesticated hexaploid oat". Crop science 39: 1208–1214.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Avena sativa idiay Wikimedia Commons