text:
Joe Biden
Ni Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr. (nayanak idi Nobiembre 20, 1942) ket Amerikano a politiko ken ti maika-46 ken agdama a presidente ti Estados Unidos. Maysa a kameng ti Partido Demokratriko ken nagserbi a kas ti maika-47 a Bise Presidente manipud idi 2009 aginggana idi 2017 ken kas maysa a senador ti Estados Unidos iti Estado iti Delaware manipud idi Enero 3, 1973 aginggana idi nagbabawi idi Enero 15, 2009, kalpasan ti pannakabutosna a kas Bise Presidente.
Ni Biden ket naipasngay idiay Scranton, Pennsylvania ken nagyan idi idiay iti sangapulo a tawen sakbay nga immalis idiay Delaware. Nagbalin nga abogado idi 1969, ken nabutosan a hunta iti probinsia idi 1970. Ni Biden ket immuna a nabutosan iti Senado idi 1972 ken nagbalin a maika-innem a kaubingan a senador iti pakasaritaan ti Estados Unidos. Nabutosan iti Senado iti innem a beses, isu idi ti maika-uppat a kalakayan a senator sakbay nga nagbabawi, ken isu ti maika-15 ti kinabayagna a nagserbi iti pakasaritaan ti panag-senador. Ni Biden ket nabayag a kameng ken nakatugaw idi iti Komite ti Relasion iti Sabsabali a Pagilian. Napigsa isuna a timmulong ti panagipan dagiti Militar ti Estados Unidos idiay Gubat ti Bosnia. Nag-kontra met isuna iti Gubat ti Look idi 1991. Pinaboran na ti nagbutos iti Resolusion ti Gubat iti Irak idi 2002, ngem isu met laeng idi ti nangibaga ti resolusyon ti panangibaliw ti estratehia iti dayta a gubat. Isuna ket nagtugaw iti Komite iti Senado a Hustisia. Nagtugaw pay idi iti Komite ti Hustisia iti pinagbutos ken ni Robert Bork ken Clarence Thomas iti Kangatuan a Korte ti Estados Unidos.
Namindua a napaay iti panagtarayna nga agbalin a Demokrata a Presidente idi 1988 ken 2008, nasapa a nagbabawi kadagiti namidua a panagtarayna. Isuna ti pinili ni Barack Obama nga agtaray a kas Demokrata a Bise Presidente idi 2008 a panagbutos iti presidente idiay Estados Unidos. Ni Biden ket isu ti immuna a Romano Katoliko ken isu pay ti immuna a naggapu iti Delaware a nagbalin a Bise Presidente ti Estados Unidos.
Nasapa biag ken edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Nayanak ni Biden idiay Scranton, Pennsylvania, anak da Joseph Robinette Biden Sr. (1915–2002)[1] ken ni Catherine Eugenia "Jean" Finnegan (1917–2010).[2] Isu ti kinaunaan kadagiti annakda iti Katoliko a pamilia, iti patneng nga Irlanda ken Ingles (nga addaan iti ramutda idiay Probinsia ti Londonderry).[3][4][5] Ni apongna a baket manipud ken ni tatangna, a ni Mary Elizabeth Robinette, ket naggapu iti pamilia a patneng a Pranses ken inasawana ni Joseph H. Biden.[6] Adda dua a kabsatna a lalaki, da James Brian Biden ken ni Francis W. Biden, ken adda met kabsatna a babai, ni Valerie (Biden) Owens.[7] Ti apongna, a ni Edward F. Blewitt, ket kameng iti Senado iti Estado iti Pennsylvania.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Joseph Biden Sr., 86, Father of the Senator". The Philadelphia Inquirer (iti Ingles). Septiembre 3, 2002. p. B4.
- ^ Chase, Randall (Enero 9, 2010). "Vice President Biden's Mother, Jean, Dies at 92". WITN-TV (iti Ingles). Associated Press. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-10-04. Naala idi Enero 11, 2011.
- ^ "Profile: Joe Biden". BBC News (iti Ingles). Agosto 23, 2008. Naala idi October 24, 2008.
- ^ "Number Two Biden Has a History Over Irish Debate". The Belfast Telegraph (iti Ingles). Nobiembre 9, 2008. Naala idi Enero 22, 2008.
- ^ Mauriello, Tracie (Agosto 24, 2008). "In Scranton, Celebration for Local Boy Who Made Good". Pittsburgh Post-Gazette (iti Ingles). Naala idi Hunio 15, 2011.
- ^ Witcover, Jules (2010). Joe Biden: A Life of Trial and Redemption (iti Ingles). New York City: William Morrow. p. 6. ISBN 978-0-06-179198-7.
- ^ "Joe Biden Biography". 4Biden.com (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Agosto 27, 2008. Naala idi Agosto 19, 2008.
- ^ Krawczeniuk, Borys (Agosto 24, 2008). "Remembering His Roots". The Times-Tribune (iti Ingles). Naala idi Enero 21, 2009.


c: text/html

text:
Tamaulipas
Ti Tamaulipas (Panangibalikas nga Espaniol: [tamauˈlipas] (dengngen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Tamaulipas (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Tamaulipas), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 43 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Ciudad Victoria. Ti kapitolio a siudad ket naipanagan kenni Guadalupe Victoria, ti immuna a Presidente ti Mehiko.
Daytoy ket mabirukan idiay Akin-amianan a daya a Mehiko. Daytoy ket beddengan dagiti estado ti Veracruz iti abagatan a daya, ti San Luis Potosí iti abagatan a laud ken ti Nuevo León iti laud. Iti amianan, daytoy ket addaan iti 370 km (230 mi) a gay-at iti pagbeddengan ti Estados Unidos–Mehiko iti igid ti estado ti Texas.[2]
Ti nagan a Tamaulipas ket naala manipud iti Tamaholipa, ti Huastec a termino a ti pasakbay a tam- ket mangibaga iti "lugar (ayan)". Awan ti pagtunosan no ania ti kayat a sawen ti holipa, ngem ti "nangato a turturod" ket sapasap a pannakaipatarus.[3] Ti sabali pay a panangipalawag iti nagan ti estado ket naala manipud iti Ta ma ho'lipam ("lugar a paganupan dagiti Lipan").
Iti pay maipatinayon iti kapitolio a siudad ti Ciudad Victoria, dagiti kadakkelan a siudad ti estado ket mairaman ti Reynosa, Matamoros, Nuevo Laredo, ken Tampico.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic_2015_presentacion.pdf.
- ^ "Tamaulipas" (PDF). SRE. Naala idi Abril 7, 2011.
- ^ "Historia". Gobierno del Estado de Tamaulipas. Naala idi Abril 7, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tamaulipas iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tamaulipas manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti Tamaulipas iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Tamaulipas

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Andrés Bonifacio
Ni Andres Bonifacio y Castro, (Nobiembre 30, 1863 - Mayo 10, 1897), ket maysa a dadaulo iti rebolusion iti Filipinas maibusor iti kolonial a panagturay dagiti Espaniol, ti kaunaan a panagalsa iti Asia kontra iti kolonial a turay a Europeo. Idi 1892, binangon ni Bonifacio ti Katipunan, maysa a nalimed a rebolusionario a tignay. nga idi agangay ket isu ti nagbalin a bugas ti Rebolusionario nga Armada ti Filipinas. Iti pannakaipasdek ti Katipunan, naam-ammo ni Bonifacio kas Ama ti Rebolusion. Naawagan met kas El Supremo ni Bonifacio kas daulo ti Katipunan.


text:
Dagiti bugas a siudad ti Hapon
Ti bugas a siudad (中核市, Chūkakushi) ket ti klase wenno kategoria ti siudad ti Hapon. Daytoy ket lokal nga administratibo a dibision a pinartuat babaen ti nailian a gobierno.[1] Dagiti bugas a siudad ket maidelegadoda kadagiti adu nga annong a kadawyan a tungpalen babaen dagiti grobierno ti prepektura, ngem saan nga ad-adu ngem dagiti naidesignado a siudad. Tapno agbalin a kandidato para iti kasasaad ti bugas a siudad, ti siudad ket nasken nga addaan iti ad-adu a populasion iti 300,000 ken iti maysa a kalawa a dakdakkel ngem 100 kilometro kuadrado, ngem adda met dagiti panangilaksid a mabalin a maaramid babaen ti biliin ti gabinete para kadagiti siudad nga addaan iti populasion a nababbaba ngem 300,000 ngem sumurok a 200,000.[2]
Ti aplikasion para iti designasion ket aramiden babaen ti siudad nga addaan iti panangabprobar babaen ti siudad ken dagiti prepektural nga asemblia.
PakasaritaanUrnosen
Ti termino a "bugas a siudad" ket napartuat idi babaen ti immuna a paset ti Artikulo 252, Seksion 22 iti Linteg ti Lokal nga Autonomia ti Hapon.[3]
Listaan dagiti bugas a siudadUrnosen
Manipud idi 2012, 41 kadagiti siudad ket naidesignadodan a bugas a siudad:
Dagiti dati a bugas a siudadUrnosen
Agbalinto a bugas a siudadUrnosen
Dagiti siudad a makaabot kadagiti kasapulan ngem saan pay a nainominadoUrnosen
Dagiti sumaganad a siudad ket addaan iti populasion iti ad-adu ngem 300,000 ngem saan pay a nainominado. (Dagiti siudad nga agplanplano a mangipakat para iti kasasaad ti bugas a siudad ket saan a naipakita. ※Dagiti espesial a siudad)
Dagiti siudad a saan a makaabot kadagiti kasapulan ngem agplanplano a mainominadoUrnosen
- Nagaoka, Niigata – Makitultulag a tumipon iti Ojiya ken Mitsuke.
- Sasebo, Nagasaki – Makitultulag a tumipon kadagiti distrito ti Kitamatsuura ken Higashisonogi.
- Fukui, Fukui – Naiskediul a tumipon kadagiti 4 a munisipalidad ngem ti siudad ti Sabae ket nagikkat iti komperensia isu a napaay nga umabot iti masapul a 300,000 a tattao.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Web-Japan.org, "Local self-government," p. 3; naala idi2012-11-28.
- ^ http://nippon.zaidan.info/seikabutsu/1999/00168/contents/145.htm
- ^ http://nippon.zaidan.info/seikabutsu/1999/00168/contents/143.htm
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
- "Japan's Evolving Nested Municipal Hierarchy: The Race for Local Power in the 2000s," babaen ni A.J. Jacobs iti Urban Studies Research, Vol. 2011 (2011); doi:10.1155/2011/692764
- "Large City System of Japan"; graphic shows core cities compared with other Japanese city types at p. 1 [PDF 7 of 40]
- "Growth in Second Tier Cities – Urban Policy Lessons from Japan" babaen ti CLAIR Londres kadagiti klase dagiti siudad ti Hapon (PDF)


text:
Bulkan Babuyan Claro
Ti Bulkan Babuyan Claro , naamammuan pay a kas ti Bantay Pangasun, ket bulkan a mabirukan idiay Is-isla ti Babuyan, ti akin-amianan unay a grupo ti is-isla ti Babuyan iti Lingsat Luzon, amianan ti nangruna nga isla ti Luzon idiay Filipinas. Daytoy ket naidasig a kas maysa kadagiti aktibo a bulkan ti pagilian a ti naudi a napasingkedan a panagbettak ket idi 1860.[3]
Ti bulkan ket mabirukan iti isu ket laeng a kanaganna a Baranggay Babuyan Claro, idiay Munisipalidad ti Calayan, probinsia ti Cagayan, Rehion ti Tanap ti Cagayan .
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Babuyan Claro ket maysa nga estratobulkan ti kangato iti 843 metro (2,766 ft) ken diametro ti baba iti agarup a 8 kilometro (5.0 mi) a mabirukan iti tengnga ti Isla ti Babuyan (makunkuna pay a kas ti Isla ti Babuyan Claro).[1][4] Daytoy ket addaan kadagiti uppat a morpolohiko a kabarbaro a bulkaniko a sanguanan: ti Bantay Cayonan iti abagatan, Bantay Naydi ken Bantay Dionisio iti abagatan a daya. Ti Babuyan Claro ket addaan iti du a nasayaat a napreserba nga abut ti bulkan ti diametro iti 300 ken 400 metro (980 ken 1,310 ft).[2]
Ti Napudot nga Ubbog ti Askedna ket mabirukan idiay akin-abagatan a basal a bakras ti Babuyan Claro. Daytoy ket addaan iti sakup ti temperatura iti 44.6 iti 50.2 °C (112.3 iti 122.4 °F). Ti danum ket asidiko bassit ken ti linaon a silika ket nangato bassit gapu ta ti ubbog ket dagus nga agayus manipud kadagiti deposito ti panagayus ti lava. Ti danum ti ubbog ket naidasig nga asideg ti neutral nga apgad ti sodium chloride .[1]
Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Babuyan Claro ket addan kadagiti dua a napasingkedan a panagbettak: idi 1831 ken idi 1860. Ti panagbettak idi 1913 ket nailista kas di naikeddeng babaen ti Global a Programa ti Bulkanismo ti Instituto ti Smithsoniano bayat a ti panagbettak a napasamak idi 1917 ket naikeddeng a panagbettak ti Bulkan Smith. Dagiti panagbettak ti Babuyan Claro ket naikeddeng a mabalin nga estromboliano a panagbettak wenno preatomagmatiko a panagbettak babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia.[1]
Kinaudi a naireporta nga aktibidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Hulio 1993, adda met dagiti reporta dagiti gingined ken ti naibagbaga a panagmaga ti mulmula kadagiti akin-ngato a bakras ken pantok a lugar ti bulkan ngem dagiti bulkanologo ket imbagbagada a dagiti gingined ket tektoniko iti taudan ken awan dagiti adu a panagbalbaliw iti bulkaniko nga aktibidad.[1]
Idi Pebrero 2004, adda met dagiti reporta iti kolordapo nga ulep ti alibungubong nga agkal-kallautang iti ngato ti pantok ngem dagiti bulkanologo manipud iti PHIVOLCS ket kinunada a ti seismiko nga ariwekwek ket tektoniko ti taudan ken ti alibungubong nga aktibidad ken saan unay a napigsa.[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
- Dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
- Dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e f "Babuyan Claro". Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia(PHIVOLCS). Naala idi 2013-12-26.
- ^ a b "Babuyan Claro". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2009-12-30.
- ^ "Babuyan Claro – Pakasaritaan a Panagbettak". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2013-12-26.
- ^ Ti diametro ti baba ket rinukod babaen ti panagusar ti Google Earth a kas datos idiay PHIVOLCS ket saan nga husto iti 0.820 metro (2 ft 8.3 in).


text:
Mayo
Ti Mayo ket isu ti maika-5 a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano ken maysa kadagiti pito a bulan nga addaan iti kaatiddog iti 31 nga al-aldaw.
Ti Mayo ket bulan ti panagsusulbod idiay Akin-amianan a Hemisperio ken otonio idiay Akin-abagatan a Hemisperio. Isu a ti Mayo idiay Akin-abagatan a Hemisperio ket tiempo a kapada ti Nobiembre idiay Akin-amianan a Hemisperio ken iti baliktadna. Ti naladaw a mayo ket kadawyan a mangmarka ti rugi ti tiempo ti bakasion ti kalgaw idiay Estados Unidos ken Kanada ken agpatingga iti umuna a Lunes ti Septiembre.
Pakasaritaan ken taudanUrnosen
Ti bulan ti Mayo ket nainaganan para kenni diosa ti Griego a ni Maia, nga isu ket nainaganan a kakuyog iti Romano a panawen a diosa iti pertilidad a ni Bona Dea, a ti rambakanna ket matengngel iti Mayo. Iti pay maibaga, ti Romano a mannaniw a ni Ovidio ket mangited pay ti maikadua nga etimolohia, a kinunan a ti bulan ti Mayo ket nainaganna kadagiti maiores, Latin para kadagiti "lallakay," ken ti sumaruno a bulan (Hunio) ket nainaganan para kadagiti iuniores, wenno "ubbing a tattao" (Fasti VI.88).
Ti Mayovka, iti konteksto iti naladaw a Imperio ti Rusia, ket maysa idi a daya iti away wenno iti parke kadagiti nasapa nga aldaw ti Mayo nga isu met ti nakaalaan iti nagan. Iti kanungpalany, ti "mayovka" (naisangayan ti "proletariano a mayovka") ket nagbalin a ti kayatna a sawen ket ti maysa a saan a nainkalintegan a selebrasion iti Mayo 1 babaen ti rebolusionario a publiko, ken kadawyan a nairepresenta a kas maysa nga inosente a daya iti away wenno picnic.[1]
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Mayo iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Mayo iti Wikiquote (iti Ingles)
Pakaammo ti panagbiahe idiay Mayo manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Kategoria:Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
Dagiti pagilian idiay Baybay Mediteraneo
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 18 a subkategoria, manipud iti 18 a dagup.
E
- Ehipto (1 K, 1 P)
G
- Gresia (2 K, 1 P)
K
- Kroasia (1 K, 1 P)
M
- Malta (1 P)
- Montenegro (1 P)
- Morocco (1 P)
N
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit (6 K, 6 P)
P
- Pransia (4 K, 2 P)
S
- Siria (3 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo"
Dagiti sumaganad a 19 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 19 a dagup.


text:
Myanmar
Nagsasabtan: 22°N 96°E / 22°N 96°E
Ti Myanmar /ˈbɜːrmə/ (dengngen), opisial a ti Republika ti Kappon ti Myanmar /ˌmjɑːnˈmɑːr/ (dengngen) Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw, panangibalikas [pjìdàʊɴzṵ θàɴməda̰ mjəmà nàɪɴŋàɴdɔ̀]), ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia ken Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket nabeddengan babaen ti India, Banglades, Tsína, Laos ken Tailandia. Pagkatlo ti dagup ti nakapalikmut ti Myanmar a 1,930 kilometro (1,200 mi) ket agporma ti aplaya iti igid ti Luek ti Bengal ken ti Baybay Andaman. Iti 676,578 km2 (261,227 kd mi), isu daytoy ti maika-40 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket isu pay ti maika-24 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong nga addan ti sumurok a 58.8 riwriw a tattao.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- ^ a b c d "Burma (Myanmar)". Internasinal a Pundo ti Paguartaan. Naala idi 6 Mayo 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti kalsada nga inprastruktura ket pra iti panagmaneho ti kanigid pay laeng.
- ^ CIA – The World Factbook – Myanmar
- ^ Panagrangrang-ay a Banko ti Asian – Kinapudno a Pagalagadan ti Myanmar,  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Myanmar
- Myanmar
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Militar a diktadura
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1948
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Plantilia:Kitaen pay2
Ti
{{Kitaen pay2}}, kasla ti
{{Kitaen pay}}, ket mangpalubos para iti bassit nga agsmang ti pakaammo ti kitaen pay a mainayon iti paulo ti maysa nga artikulo wenno seksion. Nupay kasta, ti
{{Kitaen pay2}} ket maigiddiat iti
{{Kitaen pay}} gapu ta dagiti parametro ti
{{Kitaen pay2}} ket saanda nga automatiko a matrato a kas dagiti silpo. Daytoy ket naserbi no ti kayat a teksto ti silpo ket maigiddiat manipud iti nagan dagiti artikulo. Kadagiti kaso a no ti nagnagan ti teksto ti silpo ken artikulo ket agpapada, nasaysayaat ti
{{Kitaen pay}}.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{Kitaen pay2|[[Artikulo1|Teksto ti silpo1]]}}
{{Kitaen pay2|[[Artikulo1|Teksto ti silpo1]]|[[Artikulo2|Teksto ti silpo2]]}}
{{Kitaen pay2|[[Artikulo1|Teksto ti silpo1]]|[[Artikulo2|Teksto ti silpo2]]|[[Artikulo3|Teksto ti silpo3]]}}
{{Kitaen pay2|[[Artikulo1|Teksto ti silpo1]]|[[Artikulo2|Teksto ti silpo2]]|[[Artikulo3|Teksto ti silpo3]]|...|[[Artikulo15|Teksto ti silpo15]]}}
Pagarigan[urnosen ti taudan]
Ken dadduma p ay aginggana kadagiti 15 a parametro.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Salvatore Quasimodo
Ni Salvatore Quasimodo (Panangibalikas nga Italiano: [salvaˈtoːre kwaˈziːmɔdo]; Agosto 20, 1901 – Hunio 14, 1968) ket maysa idi nga Italiano a mannurat ken mannaniw. Idi 1959 nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura "para iti lirikal a daniwna, nga addaan ti insendio a panagyebkas ti nakalkaldaang a kapadasan iti biag iti bukod tayo a panawen". A nairaman ni Giuseppe Ungaretti ken Eugenio Montale, isu ti maysa a kangrunaan nga Italiano a mannaniw iti maika-20 a siglo.


text:
Maika-25 a paralelo amianan
Ti maika-25 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 25 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Aprika, Asia, ti Taaw Indiano, ti Taaw Pasipiko, Amianan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Ti akin-amianan unay a seksion ti pagbeddengan a nagbaetan ti Mauritania ken Mali ket naipalawag iti daytoy a paralelo.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 13 hnga oras, 42 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 10 nga or-oras, 35 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 25° a paralelo amianan ket lumabas iti:


text:
Pagsasao a Bilua
Ti pagsasao a Bilua ket ti kaaduan ti agsasao a pagsasao a Papuano a naisasao idiay Is-isla ti Solomon. Daytoy ket pagsasao a Tengnga a Solomon nga insasao babaen dagiti agarup a 9000 a tattao idiay isla ti Vella Lavella.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bilua iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Obata, Kazuko (2003). A grammar of Bilua: A Papuan language of the Solomon Islands. Canberra: Pacific Linguistics 540.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nawaya a masereakn nga urnong ti Paradisec kadagiti rekording ti Bilua.


text:
Pinlandia
Nagsasabtan: 64°N 26°E / 64°N 26°E
Ti Pinlandia /ˈfɪnlənd/ (dengngen) (Pinlandes: Suomi; Sueko: Finland (tulong·pakaammo)), opisial a kas ti Republika ti Pinlandia,[6] ket maysa a Nordiko a pagilian a mabirukan idiay Fennoscandia a rehion iti Akin-abagatan nga Europa. Nabeddengan babaen ti Suesia iti laud, Norwega iti amianan ken Rusia iti daya, nga ti Estonia ket naidasag iti amiananna a nagballasiwan ti Golpo ti Pinlandia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idi ket semi-presidential a republika, tattan ket parlamentario a republika babaen ni David Arter, ti Umuna a nangidaulo iti Politika idiay Unibersidad ti Aberdeen, nga idiay "Dagiti Skandinabiano a Politika Tatta nga Aldaw" (Manchester University Press, nabaliwan idi 2008), inadaw na ni Jaakko Nousiainen idiay "Manipud iti semi-presidentialismo aginggana iti parlamentario a gobierno" iti Pagadalan ti Eskandinabiano a Politika 24 (2) p95–109 a kas dagiti sumaganad: "Awan ti nakaibatayan para iti epiteto a 'semi-presidential'." Ti bukod a naipatingga ni Arter ket bassit a makariri laeng: "Ti pannakaampon ti baro a batay-linteg idi 1 Marso 2000 ket kayatna a sawen nga ti Pinlandia ket saanen a kaso a kas semi-presidential a gobierno ngem iti laeng naibassitan a kapanunutan iti situasion nga ti nasikat a nabutusan ti maysa a nagtalinaed a turay ti presidente ket addaan a kadua ti kangrunaan a ministro ken gabinete nga isuda ket resposible iti parlamento (Elgie 2004: 317)". Babaen ti Pinlandes a Batay-linteg, ti Presidente ket awanan iti posibilidad nga agturay iti gobierno no awan ti pammasingkedna nga aggapu iti ministerio, ken awan ti kabileganna a paawanen ti parlamentario babaen ti bukod a kakaykayatan. Ti Pinlandia ket pudno a naipakabagi babaen ti bukod na a Kangrunaan a Ministro, ken saan a babaen ti Presidente, idiay Konseho dagiti Daylo iti Estado ken ti Gobierno iti Kappon ti Europa.
- ^ "Väestö 30.11.2011" (iti Pinlandes). Estadistika ti Pinlandia. 30 Nobiembre 2011. Naala idi 2 Enero 2012.
- ^ a b c d "Finland". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 5 Enero 2014.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Republika ti Pinlandia",wenno "Suomen tasavalta" iti Pinlandes, "Republiken Finland" iti Sueko, ken"Akin-amianan a Sami: Suoma dásseváldi" iti Sami, ket isu ti protokol nga atiddog a nagan, ngem daytoy ket saan a naipalpalawag ti linteg. Ti lehislasion ket maibigbiganna laeng ti ababa a nagan.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pinlandia iti Wikimedia Commons
- Pinlandia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Akin-amianan nga Europa
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1918


text:
San Agustin, Romblon
Ti San Agustin ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Romblon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Agustin ket nabingbingay kadagiti 15 a barbaranggay.[2]
- Bachawan
- Binongahan
- Buli
- Cabolutan
- Cagbuaya
- Carmen
- Cawayan
- Doña Juana
- Dubduban
- Binugusan
- Lusong
- Mahabang Baybay (Long Beach)
- Poblacion
- Sugod
- Camantaya
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of San Agustin | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Mimaropa Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "MIMAROPA". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-B (Mimaropa)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-B (Mimaropa)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-B (Mimaropa)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Romblon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Jodie Foster
Ni Alicia Christian "Jodie" Foster (nayanak idi Nobiembre 19, 1962)[4] ket maysa nga Amerikana nga aktres, direktor ken produser a nagobra kadagiti pelikula ken iti telebision. Isu ket masansan a madakdakamat a kas maysa kadagiti kalaingan nga aktres iti henerasionna.[5][6] Inrugi ni Foster ti pagsapulanna idi agtawen iti tallo a kas modelo nga ubing idi 1965, ken kalpasan ti dua a tawen, napan nagarte kadagiti serye ti telebision, iti sitcom ti Mayberry R.F.D. ti immuna nga inaramidna. Kadagiti naladaw a tawen ti 1960 ken dagiti nasapa a tawen ti 1970, isu ket nagtrabaho kadagiti nadumaduma a serye ti primetime telebision ken nagbida kadagiti pelikula ti ubbing. Ti kaaduan a nakaammuan kenni Foster ket iti Taxi Driver (1976) ni Martin Scorsese, a nagpapel iti datoy a kas agtutubo a pampam; ti papelna iti daytoy ket nakaawatanna ti nominasion para iti Gunguna ti Akademia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Jodie Foster". Integrated Authority File. Naala idi Abril 9, 2014.
- ^ SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ https://brockhaus.de/ecs/julex/article/foster-jodie; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ "Jodie Foster Biography (1962-)". FilmReference.com. Naala idi Abril 23, 2014.
- ^ "Jodie Foster slams media, defends Kristen Stewart after breakup". CTV News. Agosto 15, 2012. Naala idi Mayo 23, 2015.
- ^ "Jodie Foster's Christmas turkey". The Irish Times. Disiembre 6, 1996. Naala idi Mayo 23, 2015.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Jodie Foster iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Jodie Foster iti Wikiquote (iti Ingles)
- Jodie Foster iti AllMovie
- Jodie Foster iti Box Office Mojo
- Jodie Foster iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Jodie Foster iti TCM Movie Database
- Dagiti obra wenno maipanggep ti Jodie Foster kadagiti biblioteka (katologo ti WorldCat)


text:
Pagsasao
Ti pagsasao ket maysa a sistema dagiti simbolo (a nainsapasapan nga ammo kas dagiti balikas), ken dagiti annuroten no kasano a maaramat ken maiturong dagitoy. Ti balikas a pagsasao ket maaramat met kas pangdakamat iti sibubukel a penomenon ti pagsasao, kas koma iti kadawyan a ramramit dagiti pagsasao. Nupay ti pagsasao ket maar-aramat iti komunikasion, saan ketdi a maipada iti daytoy.
Ti nataoan a pagsasao ket natural a pasamak a ti panangsursuro iti dayta ket kas iti nainkasigudan a karirikna ti ubing. Iti gagangay a pormana, ti nataoan a lengguahe nga ar-aramatenna dagiti uni wenno senias a kas simbolo a pangkomunikar babaen kadagiti nainkasigudan a rikna. Nupay rinibu ti nataoan a lengguahe, agpapada dagitoy nga addaan kadagiti gagangay a galad a ti panagpapada dagitoy ket arigna awan ti nagdudumaanda.
Inaramid (wenno iti sabali a kaso nadiskubre) ti tao dadduma pay a pagsasao, karamanna dagiti naar-aramid laeng a nataoan a lengguahe kas iti Esperanto wenno Klingon, panagprograma a pagsasao (iti kompiuter) kas iti Python wenno Ruby, ken kasta metten dagiti termino iti matematika. Dagitoy a lengguahe ket saan a siinget a maipada iti nainkasigudan a nataoan a lengnuahe.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao iti Wikimedia Commons


text:
Maillane
Ti Maillane (iti Pranses; Malhana iti pagsasao nga Oksitano) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia idiay dati a probinsia ti Provence.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maillane ket mabirukan ti 7 km (4.3 mi) nga amianan a laud ti Saint-Rémy-de-Provence ken 15 km (9.3 mi) nga amianan a daya ti Tarascon.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti personalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maillane ket isu idi ti panakaipasngayan ti maika-19 a siglo a mannaniw a ni Frédéric Mistral (1904 Premio Nobel iti Literatura).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Maillane iti Wikimedia Commons


text:
Roger Martin du Gard
Ni Roger Martin du Gard (23 Marso 1881 – 22 Agosto 1958) ket maysa idi a Pranses a mannurat ket nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura di 1937. Isu ket naisanay a kas maysa a paleograpo ken arkibero, ni Martin du Gard ket nangiyeg kadagiti obrana iti maysa a naikararua iti awan kinurkurangan ken ti naannadan a panagikeddeng kadagiti salaysay. Para iti panangipanggepna ti dokumentasion ken ti pannakaikabagian iti sosial a kinapudno iti kinaagmaymaysa a panagrang-ay, isu idi ket naisilpo dagiti realista ken naturalista a tinawtawid iti maika-19 a siglo. Ti kangrunaan nga obrana ket ti Les Thibault, ti roman fleuve a maipanggep ti pamilia a Thibault, a kasisigu a naipablaak a kas maysa a serye kadagiti walo a nobela. Ti sarita ket sinusurotna ti daksanggasat dagiti dua nga agkabsat a lallaki, ni Antoine ken Jacques, manipud iti nabaknang a burges a panakapadakkel, ti kaunegan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, aginggana ti ipupusayda. Isu ket nangisurat pay ti maysa a nobela, ti Jean Barois, a naisurat iti naipakasaritaan a kontesto iti Dreyfus a Biang. Daytoy a nobela ketnaipadpada iti Augustin ou le Maître est là ni Joseph Malègue. Adda dagiti dua a wagas iti sanguanan iti patay (naisilpo ti panagsubli iti pammati kadagiti dua a nobela para kadagiti dua a banuar) : Iti kanungpalan, ti "Augustin ou le Maître est là" ket nakaro a naipanaw manipud iti "Jean Barois" iti dramatiko ken moralida a pamay-an a naipanggep ti panagsagsagaba. Ti kaipapanan ti bagi ken ti naisipan a panagsagsagaba ni Barois ket kasirenna ti kasasaad iti moral a depresion ken ti panagkarayo para iti namayengmeng a kinaubing. Ni Barois nagpili a matay idiay patneng a purokna, a napalikmutan kadagiti amammona ken dagiti am-ammona a banag. Ngem ti para kenni Augustin ti panagsagsagaba ket maysa a makaparagkak a kinapadas a mangipangato kaniana kadagdiay "yelo a sona" iti nakararuaan a mamagkappia. Daytoy ket saan a nairanaan a, a saan a kasla ni Barois, isu ket nagpili a matay iti kapintasan apanagmaymaysa, idiay di personal a kuarto a pagsakitan iti Suiso bantay ti sanatorio. Daytoy a kinawagas ket mangisimbolo ti maysa a nakararuaan a kasasaad a mabalin a mangibaliw ti panagsagsagaba iti kapintas.[1]
Idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, isu ket nagtaeng idiay Nice, a ditoy a nangisagsagana ti maysa a nobela, a daytoy ket saana a nalpas (Souvenirs du lieutenant-colonel de Maumort); ti maysa a naipatarus ti Ingles para iti daytoy a saan a nalpas a nobela ket naipablaak idi 2000.
Ni Roger Martin du Gard ket pimmusay idi 1958 ken naipunpon idiay Monasterio ti Cimiez a Sementario idiay Cimiez,ti maysa a suburbo ti siudad iti Nice, Pransia.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Victior Brombert Ti nasirib a banuar, p. 226.


text:
Idi Abril 23, 1521 ni Ferdinand Magellan ket simmanglad idiay Cebu. Isu ket kinablaawan babaen ni Rajah Humabon, nga isu ken kaduan idi ti asawana ken dgaiti agarup a 800 natibo, ket binuniagan idi dagiti Kastila idi Abril 14, 1521 ken naikeddeng nga isuda dagidi immuna a Katoliko a Filipino. Ni Magellan, nupay kasta, ket napaay a nagtunton iti Filipinas para iti balangat ti Espania, gapu ta napatay met idiay kaarruba nga Isla ti Mactan.
Idi 1570 ti ekspedision ti Kastila ket nga inbilin babaen ti kongkistador a ni Miguel López de Legazpi ket nagdemanda ti pannakaparukma ti Manila. Ti maikadua a tagabilinna, ni Martín de Goiti ket napan idiay Cebu ken simmangpet idiay Manila. Dagiti Muslim a Tagalog ket kinablaawanda met dagiti gangganaet, ngem ni Goiti ket addaan met idi ti sabali a plano. Ti puersa ti Kastila dagiti 300 a soldado ket nagmartsada idiay Manila ken nakilabanda iti maysa a gubat kadagiti nakaro a naarmasan a Kastila ken napardas nga inakda dagiti pagtaengan dagiti natibo. Ni Legazpi ken dagiti kaduana ket simmurotda iti simmaruno a tawen ken nakitulagda iti kappia kadagiti tallo a rajah ken nagurnos iti konseho ti siudad a binukel dagiti dua a mayor, dagiti 12 a konsehal, ken sekretario.
Ti nadidingan a siudad ket ammo idi a ti Intramuros, idiay akin-abagatan nga igid ti Karayan Pasig ket naipatakder tapno masalakniban dagiti nagkolonia a Kastila. Idi Hunio10, 1574, ni Ari Felipe II ti Espania ket innikkanna ti Manila ti titulo iti Insigne y Siempre Leal Ciudad ("Naisalumina ken Agnanayon a Matalek a Siudad"). Idi 1595, ti Manila ket nairangarang a kas ti kapitolio ti Is-isla ti Filipinas ken nagbalin a sentro ti trans-pasipiko a panagtagilako ti pirak kadagiti ad-adu ngem tallo a siglo.
Ti Baguio ket dati idi a naikeddenga kas ti "kalgaw a kapitolio" ti pgilian manipud idi 1903 aginggana idi 1976. Ti presidensial a mansion ket adda iti kaunegan dagiti patingga ti sisudad, ken ti Kangatuan a Korte ket agtengtengel pay laeng kadagiti sesionda iti kalgaw ti Abril–Mayo idiayBaguio. Ti Bilin ti Presidente Blng. 940 iti 1976 ket saan a nangibagbaga iti Baguio nga agtuloy a kas ti "kalgaw a kapitolio", ngem ti siudad ket agtengtengel pay laeng iti daytoy a pannakaisalumina iti saan nga opisial a kapasidad.


text:
Rusia
Nagsasabtan: 60°N 90°E / 60°N 90°E
Ti Rusia /ˈrʌʃə/ (dengngen) wenno /ˈrʊʃə/ (Ruso: Poccия, tr. Rossiya, IPA: [rɐˈsʲijə] (dengngen)), opisial nga ammo a kas ti Rusia ken ti Ruso a Pederasion[10] (Ruso: Poccийckaя Фeдepaция, tr. Rossiyskaya Federatsiya, IPA: [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə] (dengngen)), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Eurasia.[11] Daytoy ket maysa a pederal a semi-presidensial a republika, a buklen dagiti 83 pederal a suheto. Manipud ti amianan a laud a mapan iti abagatan a daya, ti Rusia ket makibingbingay ti pagbeddengan iti Norwega, Pinlandia, Estonia, Letonia, Lituania ken Polonia (dagitoy dua ket babaen ti Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukrania, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Tsína, Mongolia, ken Amianan a Korea. Adda pay daytoy dagiti maipapan ti baybay a pagbeddengan iti Haón babaen ti Baybay ti Okhotsk, ken ti estado ti Etados Unidos iti Alaska babaen ti Nailet a Baybay Bering. Iti 17,075,400 kuadrado kilometro (6,592,800 sq mi), ti Rusia ket isu ti kadakkelan a pagilian iti lubong, a mangsakop iti sumurok a pagkawalo iti matagtagitao a lugar iti Daga. Ti Rusia ket isu pay ti maikawalo a kaaduan ti populasion a pagilian nga adaan ti 146.2 a riwriw a tattao.[12] Sumakop daytoy ti ballasiw ti sibubukel iti akin-amianan nga Asia ken 40% iti Europa, agsangapda kadagiti siam a sona ti oras ken agitiptipon iti maysa a nalawa a sakup iti kapalikmutan ken dagiti porma ti daga. Ti Rusia ket adda ti kadakkelan a reserba kadagiti mineral ken dagiti rekurso ti enerhia iti lubong[13] ken isu ti kadakkelan nga agpatpataud iti lana ken masna nga alingasaw iti sangalubongan. Ti Rusia ket addaan iti kadakkelan a reserba a kabakiran ken dagiti danawna ket aglaon iti agarup a maysa a pagkapat iti di-naapgad a danum iti lubong.[14]
Ti pakasaritaan iti daytoy a pagilian ket nangrugi kadagiti Daya nga Eslabo, nga immungar a kas dagiti malaslasin a grupo idiay Europa a nagbaetan dagiti maika-3 ken maika-8 a siglo AD.[11] Binangon ken tinurayan babaen ti maysa a Barangiano a napili a mannakigubat ken dagiti kaputotanda, ti mediebal nga estado iti Rus ket rimsua idi maik-9 a siglo. Idi 988 inamponna ti Ortodokso a Kristianidad manipud iti Imperio a Bisantino,[15] a nagrugian ti sintesis dagiti Bisantino ken Eslabo a kultura a nagilawlawag ti Ruso a kultura para kadagiti sumaruno a milenio.[15] Ti Rus' ket naapday ken nagbalin kadagiti nadumaduma a babassit nga estado; kaaduan kadagiti Rus' a dagdaga ket sinakop babaen dagiti panagraut ti Mongol ken dagitoy ket nagbalin a tributario dagiti nomadiko a Nabalitokan a Horda.[16] Ti Nalatak a Dukado ti Moscow ket nagininut a nangtipon kadagiti nakapalikmut a Ruso a prisipalidad, nakaganab ti pannakawayawayas manipud iti Nabalitokan a Horda, ken nangituray ti kultura ken politika a legado iti Kievan Rus'. Babaen ti maika-18 a siglo, daytoy a pagilian ket kaaduan a nagpalawa babaen ti panagrukma, panangikapet, ken eksplorasion a nagbalin iti Imperio a Ruso, nga isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga imperio iti pakasaritaan, a sumakop manipud iti Polonia idiay Europa aginggana idiay Alaska iti Amianan nga Amerika.[17][18]
Sakbayan ti Ruso Rebolusion, ti Rusia ket nagbalin ti kadakkelan ken ti umuna a kumaduaan iti Kappon ti Sobiet, ti immuna a batay-linteg a sosialista nga estado iti lubong ken mabigbigan a maysa a nalatak a bileg,[19] a daytoy ket nagbanagan ti naikeddeng a papel dagiti Kumadua a panagballigi iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[20][21] Ti panawen ti Sobiet ket nakakita kadagiti kaaduan a nagun-od iti teknolohia iti maika-20 a siglo, a mairaman ti umuna a panagbanniaga ti nagtagitaon iti limbang iti lubong. Ti Ruso a Pederasion ket nabangon sakbay ti pannakarunaw iti Kappon ti Sobiet idi 1991, ngem daytoy ket mabigbigan a kas ti nalinteg a personalidad iti Sobiet nga estado.
Ti Ruso nga ekonomia ket isu ti maikasiam a kadakkelan iti lubong babaen ti nominal a GDP ken maikanem a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang, nga adda ti maikatlo a kadakkelan a nominal ti militar a busbos. Ti Rusia ket maysa kadagiti kapardasen nga agrangrang-ay a kangrunaan nga ekonomia iti lubong. Maysa pay kadagiti lima a mabigbig a naarmasan ti nuklear nga estado ken agtagikua kadagiti kadakkelan ti reserba dagiti armas iti dagup a panagdadael. Ti Rusia ket maysa a nalatak a bileg ken agnanayon a kameng iti Konseho ti Salaknib ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, kameng iti G8, G20, ti Konseho ti Europa, ti Pagtitinnulongan ti Ekonomia ti Asia-Pasipiko, ti Gunglo ti Pagtitinnulongan ti Shanghai, ti Komunidad ti Eurasiano nga Ekonomiko, ti Gunglo iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa (OSCE), ti Gungloti Komersio iti Lubong (WTO), ken ti daulo a kameng iti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/result-december-2011.ppt
- ^ "Religious Belief and National Belonging in Central and Eastern Europe". Pew Research Center (iti Ingles). 10 Mayo 2017. Naala idi 9 Septiembre 2017.
- ^ Statistics Division, United Nations Department of Economic and Social Affairs (2016). World Statistics Pocketbook, 2016 Edition (PDF) (iti Ingles). New York: United Nations. ISBN 978-92-1-161612-5. Naala idi 24 Abril 2018.
- ^ CBeдeHия o Haличии и pacпpeдeлeHии зeMeлb B Poccийckoй Фeдepaции Ha 1 Enero 2017 (B paзpeзe cyбъekToB Poccийckoй Фeдepaции) [Information About Availability and Distribution of Land in the Russian Federation as of 1 January 2017 (by Federal Subjects of Russia)] (Tables) (iti Ruso) – babaen ti rosreestr.ru.
- ^ "The Russian Federation: General Characteristics". Federal State Statistics Service (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 28 Hulio 2011. Naala idi 5 Abril 2008.
- ^ a b OцeHka чиcлeHHocTи пocToяHHoro HaceлeHия Ha 1 яHBapя 2021 r. и B cpeдHeM зa 2020 r. [Estimated population as of 1 January 2021 and on the average for 2020] (XLS). ФeдepaлbHaя cлyжбa rocyдapcTBeHHoй cTaTиcTиkи [Federal State Statistics Service] (iti Ruso). Naala idi 6 Abril 2021.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database, April 2021" (iti Ingles). International Monetary Fund. Naala idi 17 Abril 2020.
- ^ "GINI index (World Bank estimate) – Russian Federation" (iti Ingles). World Bank. Naala idi 22 Marso 2020.
- ^ United Nations Development Programme (2020). Human Development Report 2020 (PDF) (Reporta) (iti Ingles). ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 15 Disiembre 2020.
- ^ "Dagiti nagan a Ruso a Pederasion ken Rusia ket nasken nga agpadpadan to". "Consititution of the Russian Federation, Article 1" [Ti Batay-linteg iti Ruso a Pederasion, Artikulo 1] (iti Ingles). Naala idi 25 Hunio 2009 – babaen ti constitution.ru.
- ^ a b "Russia" [Rusia]. Encyclopædia Britannica (iti Ingles). Naala idi 31 Enero 2008.
- ^ ФeдepaлbHaя cлyжбa rocyдapcTBeHHoй cTaTиcTиkи (Federal State Statistics Service) (2011). "ИHфopMaциoHHыe MaTepиaлы oб okoHчaTeлbHыx иTorax Bcepoccийckoй пepeпиcи HaceлeHия 2010 roдa (Information on the final results of the 2010 All-Russian Population Census)". Bcepoccийckaя пepeпиcb HaceлeHия 2010 roдa (2010 All-Russia Population Census) (iti Ruso). Federal State Statistics Service. Naala idi 2011-12-28.
- ^ "Panorama of Russia" [Panorama iti Rusia]. Commission of the Russian Federation for UNESCO [Komision iti Ruso a Pederasion para iti UNESCO] (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-03-23. Naala idi 29 Oktubre 2010.
- ^ Curtis, Glenn E., ed. (1998). "Topography and Drainage" [Topograpia ken Pagayusan ti Danum]. Russia: A Country Study [Rusia: Panagadal ti Pagilian] (iti Ingles). Washington, DC: Federal Research Division, Library of Congress [Pederal a Panagsukisok Dibision, Biblioteka iti Kongreso]. pp. 126–134. ISBN 0-8444-0866-2. LCCN 97007563.
- ^ a b Curtis, Glenn E., ed. (1998). Russia: A Country Study [Rusia: Panagadal ti Pagilian] (iti Ingles). Washington, DC: Federal Research Division, Library of Congress [Pederal a Panagsukisok Dibision, Biblioteka iti Kongreso]. pp. 1–10. ISBN 0-8444-0866-2. LCCN 97007563.
- ^ Prawdin, Michael (2005). The Mongol Empire: Its Rise and Legacy [Ti Mongol nga Imperio: Ti Ibabangon ken Legado] (iti Ingles). Somerset, N.J.: Transaction. pp. 512–550.
- ^ Taagepera, Rein (1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia" [Panagpalawa ken Panagpabassit a Tabs dagiti Dakkel a Turay: Kontesto para iti Rusia]. International Studies Quarterly [Pagkapat nga Internasional a Panagadadal] (iti Ingles). 41 (3): 475–504. doi:10.1111/0020-8833.00053.
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D. (2006). "East-West Orientation of Historical Empires and Modern States" [Daya-Laud Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio]. Journal of World-Systems Research [Warnakan iti Lubong-Sistema a Panagsukisok] (iti Ingles). 12 (2): 219–229. doi:10.5195/jwsr.2006.369.
- ^ Dagiti politika dagiti nalatak a Bileg: ti panagbalbaliw iti Estado Unidos ken ti Kappon ti Sobiet Books.Google.com
- ^ Weinberg, G. L. (1995). A World at Arms: A Global History of World War II [Nakaarmas a Lubong: Ti Sangalubongan a Pakasaritaan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat] (iti Ingles). Cambridge University Press [Cambridge nga Unibersidad ti Pagmalditan]. p. 264. ISBN 0-521-55879-4.
- ^ Rozhnov, Konstantin (2005-05-05). "Who Won World War II?" [Sino ti Nangabak ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat?]. BBC News (iti Ingles). Naala idi 2021-09-20.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Rusia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Rusia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Maco
Ti Maco ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Davao de Oro iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Maco ket nabingbingay a politikal iti 37 a barbaranggay.[2]
- Anibongan
- Anislagan
- Binuangan
- Bucana
- Calabcab
- Concepcion
- Dumlan
- Elizalde (Somil)
- Pangi (Gaudencio Antonio)
- Gubatan
- Hijo
- Kinuban
- Langgam
- Lapu-lapu
- Libay-libay
- Limbo
- Lumatab
- Magangit
- Malamodao
- Manipongol
- Mapaang
- Masara
- New Asturias
- Panibasan
- Panoraon
- Poblacion
- San Juan
- San Roque
- Sangab
- Taglawig
- Mainit
- New Barili
- New Leyte
- New Visayas
- Panangan
- Tagbaros
- Teresa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Maco | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Davao Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Compostela Valley". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Jean-Claude Duvalier
Ni Jean-Claude Duvalier (Panangibalikas a Pranses: [ʒɑ̃klod dyvalje]), nabirngasan iti "Bébé Doc" wenno "Baby Doc" (Hulio 3, 1951 – Oktubre4, 2014), ket isu idi ti Presidente ti Haiti fmanipud idi 1971 aginggana idi pinarmek babaen ti nadayeg a yaalsa idi 1986. Sinarunona ni amana a ni François "Papa Doc" Duvalier a kas agturturay iti Haiti kalpasan idi pimmusay ti amana idi 1971. Kalpasan idi nagtakem, isu ket nagipayammo kadagiti kosmetiko a panagbalbaliw iti turay ti amana ken nangidelegado iti adu a katurayan kadagiti nagbalbalakad kaniana, numan pay met a rinibu dagiti taga-Haiti a nantnatay wenno nadusdusa, ken ginasut a ribribu met dagiti pimmanaw iti pagilian.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Charges filed against 'Baby Doc' Duvalier in Haiti". CNN. Enero 18, 2011. Naala idi Enero 18, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kabaknang ni Jean-Claude
- Jean-Claude Duvalier iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Dagiti obra wenno maipanggep ti Jean-Claude Duvalier kadagiti biblioteka (katologo ti WorldCat)


text:
Jorge Luis Borges
Ni Jorge Francisco Isidoro Luis Borges (24 Agosto 1899 – 14 Hunio 1986), ammo a kas ni Jorge Luis Borges (Espaniol: [ˈxorxe ˈlwis ˈborxes] audio (tulong·pakaammo)), ket maysa idi nga Arhentino a mannurat ti ababa a sarita, manalaysay, mannaniw ken agipatpatarus a naipasngay idiay Buenos Aires. Dagiti obrana ket arakupenna ti "karakter ti saan a kinapudno kadagiti amin a literatura".[1] Daggiti naindayegan a liblibrona, Ficciones (1944) ken Ti Aleph (1949), ket ururnong dagiti ababa a sarita a naisilsilpo babaen dagiti sapasap a tema a kas dagiti tagtagainep, labirinto, dagiti biblioteka, sarsarming, ay-ayup, piksional a manmannurat, pilosopia, relihion ken Dios. Dagiti obrana ket nakaiparawad iti pilosopiko a literatura ken ti pay pantasia ken dagiti kita ti salamangka a realismo. Ti kita ti ket nagtigtay a sumupiat ti realismo salamangka/naturalismo ti maikasangapulo ket siam a siglo.[2][3][4] Iti kinapudno, ti kritiko a ni Angel Flores, ket isu ti immuna a nagusar ti termino, ket nangiyuna ti panangirugi ti daytoy a tignay iti Historia universal de la infamia (Ti Sangalubongan a Pakasaritaan ti Inpamia) (1935) ni Borges .[5] Adu dagiti eskolar a nagisingasing a ti nagkarkaro a panagbulsek ni Borges ket timmulong kaniana nga agpartuta kadagiti nipabpabaro a simbolo ti literario babaen ti panagpanpanunot.[6] Dagiti naladaw a panakisinnao ti daniwna nga adda dagiti kultural a pigura a kas ni Spinoza, Camões, ken Virgil.
Idi 1914 ti pamiliana ket immalisda idiay Suisa nga idiay ket simmrek a nagadal, a nakagun-od ti baccalauréat manipud iti Collège de Genève idi 1918. Ti pamilian ket kanayonda a nagbanbaniaga idiay Europa, a mairamin kadagiti ipapan idiay Espania. Idi isubsublina idiay Arhentina idi 1921, ni Borges ket nangrugrugi a nagipabalaak kadagiti daniwna ken dagiti salaysay iti surrealista a literario a warwarnakan. Isu ket nagtrabaho pay a kas bibliotekero ken lektor ti publiko. Idi 1955 isu ket naidutok a kas ti direktor ti Nailian a Publiko a Biblioteka (Biblioteca Nacional) ken propesor ti Literatura idiay Unibersdad ti Buenos Aires. Idi 1961 isu ket naamammoan ti sangalubongan apanakaikaskaso idi nakaawat ti immuna ken maymaysa laeng a Prix Internasional, a nakibinningay ti daytoy a gunguna kenni Samuel Beckett. Idi 1971 isu ket nangabak ti Premio Herusalem. Dagiti obrana ket naipatarus ken nawatiwat a naipabpablaak idiay Estados Unidos ken idiay Europa. Ni Borges ket nalaing kadagiti nadumaduma a pagsasao. Ni Borges ket nangiruknor ti naudi nga obrana, Los Conjurados (Dagiti Konspirador), iti siudad ti Hinebra, Suisa, ken isu idiay, idi 1986, ti nagpilianna a pakatayan.[7]
Ti sangalubongan a pammadayawna ket naipagtitipon idi tawtawen ti 1960, a tinulongan babaen ti "Latino Amerikano a Rang-ay" ken ti panagballigi ti Cien Años de Soledad (Sangagasut a Tawtawen a Pangmaymaysa) ni Gabriel García Márquez.[2] Ti mannurat ken mannalaysay a ni J. M. Coetzee ket nangibaga kaniana ti: "Isu, ngem ad-adu ngem sinoman, ket nagipabaro ti pagsasao ti piksion ken isu ti nanglukat ti dalan ti maysa a naisangsangaya a sangkaputotan dagiti Espaniol Amerikano a nobelista."[8]
Biag ken pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa biag ket edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Jorge Luis Borges ket naipasngay iti maysa nga na-edukado a tengnga a klasea pamilia idi Agosto 1899. Nasayaat ti biagda ngem saanda met a nabaknang tapno makataengda idiay puseg ti ili ti Buenos Aires. Isuda ket nagtaengda idiay Palermo, ti napangpanglaw idi a suburbo ti siudad. Ti ina ni Borges, a ni Leonor Acevedo Suárez, ket nagtaud ti maysa a tradisional a taga-Uruguay a pamilia iti "puro" a criollo (Espaniol) a kaputotan. Ti pamilia ti inana ket nairamanda idi kadagidi Europeano a panagtaeng iti Abagatan nga Amerika, ken kankanayon ti inana a nangisarsarita kadagiti kinatured a tigtignayda. Ti 1929 a libro ni Borges a Cuaderno San Martín ket nairaman ti daniw nga "Isidoro Acevedo," a nangilaglagip iti apongna a lalaki, a ni Isidoro de Acevedo Laprida, ti maysa a soldado ti Buyot ti Buenos Aires. Ti kaputotan ti Arhentino nga anogado a ni Francisco Narciso de Laprida, Acevedo ket nakilablaban idi kadagiti gubat iti Cepeda idi 1859, ti Pavón idi 1861, ken ti Los Corrales idi 1880. Ni Isidoro de Acevedo Laprida ket pimmusay ti pulmunia idiay nakaipasngayan a balay ti apokona alalalki a ni Jorge Luis Borges. Ni Borges ket dimmakkel a nakangkangeg ti naiwagwag a maipanggep ti gloria ti pamilia. Ti ama ni Borges, a ni Jorge Guillermo Borges Haslam, ket paset ti kaputotan ti Espaniol, paset a kaputotan ti Portuges, ken guddua nga Ingles, ket anak pay a lalaki ti maysa a koronel. Ni Borges Haslam, nga ti inana ket maysa nga Ingles, ket dimmakkel nga nagsasao iti Ingles idiay balayda ken kankanayon nga innal-alana ti pamialiana a nagbanbaniaga idiay Europa. Ti Inglatera ken Ingles kaaduan a nagusgustuan iti balay ti pamila.
Idi agtawen ti siam, ni Jorge Luis Borges ket inpatarusna ti Ti Naragsak a Prinsipe ni Wilde iti Espaniol. Daytoy ket naipablaak iti maysa a lokal a warnakan, ngen dagidi gayyemna ket inpagarupanda a ti agpayso a nagsurat idi ket ti amana.[9] Ni Borges Haslam ket maysa idi nga abogado ken manursuro ti sikolohia a nagsangsanglad kadagiti literario nga aspirasion. Ti kinun-kuna ni Borges iti amana "nangpadas nga agbalin a maysa a mannurat ken napaay iti daytoy a panagpadas." Nangisurat ti, "kaaduan kadagiti tattaok ket soldadoda ken Ammok a saanakto a kasta, Nababainanak, iti kasapsapaan, a nagayayat iti libro a tao ken saan a tao iti aksion."
Ni Borges ket nsursruan idi idiay balayda aginggana idi agtawen ti sangapulo ket maysa, makasasao ti dua, nagbasbasa iti Shakespeare iti Ingles idi agtawen iti sangapulo ket dua. Ti pamilian ket nagtataeng iti maysa a dakkel a balay nga adda iti maysa nga Ingles a biblioteka nga adda kadagiti sumurok a sanagaribu a tomo ti liblibro; Ni Borges ker nangibagbaga idi a "no masalsaludsod kaniak ti kangrunaan a pasamak iti biagko, Maibagbagak a ti biblioteka ti amak."[10] Ni tattangna ket nagsardeng a nagsansanay iti linteg gapu ta saan unayen a makakita a dumtenganto a sakit ti anakna a lalaki. Idi 1914, ti pamilia ket immalisda idiay Hinebra, Suisa, ken nagyanda idiay kadagiti simmaruno a dekada idiay Europa. Ni Borges Haslam ket inagagasan idi babaen ti maysa nga espesialista iti mata idi Hinebra, bayat a ti anakna a lalaki ken ti anakna a babai a ni Norah ket nagbasbasada, nga idiay a nakaadal ti Pranses ni Borges junior. Isu ket nagbasbasa ti Carlyle iti Ingles, ken nangrugrugi a nagbasbasa iti pilosopia iti Aleman. Idi 1917, idi isu ket agtawen iti 18, naamammuanna ni Maurice Abramowicz ken narugi ti maysa a literario a pannakaigayyem a agpautto idi amin a kabibiagna. Isu ket nakagun-od iti baccalauréat manipud idiy Collège de Genève idi 1918.[11][Nota 1] Ti Borges a pamilia ket nangikeddeng, a gapu kadagiti politikal a riribok idiay Arhentina, nagtultuloyda a nangnaed idi Suisia idi las-ud ti gubat, a naggigianda idiay aginggana idi 1921. Kalpasan ti Sangalubongan a Guat I, ti pamilia ket ket naggigianda kadagiti nadumaduma a siudad iti tallo a tawen: ti Lugano, Barcelona, Majorca, Seville, ken Madrid.
Iti dayta apanawen, ni Borges ket nakaduktal kadagiti sinursurat ni Arthur Schopenhauer ken ti The Golem (1915) ni Gustav Meyrink a nagbalinan kadagiti nakaimpluensiaan kadagiti obrana. Idiay Espana, ni Borges ket nagbalin a kameng ti literario a tignay ti avant-garde, kontra-Modernista a Ultraista, nga inpatakder babaen ni Apollinaire ken ni Marinetti, nga aside kadagiti Imagista. Ti immuna adaniwna, "Himno iti Baybay," a naisurat iti estilo ni Walt Whitman, ket naipablaak idi iti magasin a Grecia.[12] Bayat nga adad idi idiay Espana, isu ket nakasarungkar kadagiti naidayegan nga Espaniol a mannurat, a mairaman ni Rafael Cansinos Assens ken ni Ramón Gómez de la Serna.
Nasapa a panagsursurat a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1921, ni Borges ket nagsubli ken ti pamiliana idiay Buenos Aires. Bassit laeng ti pormal nga edukasionna, awan dagiti kualipikasionna ket bassit laeng dagiti gayyemna. Nangisursurat iti maysa agayyemna a ti Buenos Aires ket "tinurayanen babaen dagiti arriviste, babaen dagiti husto nga agtutbo nga awanan kadagiti maipapan ti isip nga alikamen, ken dagiti balasang a nadekorasionan".Intugotna ti doktrina iti Ultraismo ken nangirugi ti pagsapulanna, a nagipabpablaak kadagiti sureal a daniw ken dagiti salaysay kadagiti literario a warnakan. Idi 1930, ni Nestor Ibarra ket tinawtawaganna ni Borges ti "Nalatak nga Apostol ti Criollismo," a nagramrambak ti rehionalismo ti Latin nga Amerika.[13] Ni Borges ket nangipablaak kadagiti immuna anaipablaak a daniwna, ti Fervor de Buenos Aires, idi 1923 ken nagiparawad ti avant-garde a panagrepaso iti Martín Fierro. Ni Borges ket kimmaddua a nangipatakder kadagiti warnakan ti Prisma, ti warnakan a naiwarwaras babaen ti panagikabil kadagiti kopia kadagiti diding ti Buenos Aires, ken Proa. Iti kinaudi a biagna, ni Borges ket nagbabbabawi kadagitoy a nasapa a pablaak, ken nagpanpadas a gimmatang kadagiti amina a naamammuan a kopia tapno dagitoy ket makednganda a madadael.[14]
Babaen ti tengnga ti tawtawen ti 1930, isu ket nangrugrugi a nagsuksukimat kadagiti eksistensial a saludsod ken piksion. Nagob-obra iti maysa nga estilo a tinawtawagan ni Ana María Barrenechea iti "Irrealidad." Adu pay dagiti dadduma a mannurat ti Latin Amerika, a kas niJuan Rulfo, Juan José Arreola, ken ni Alejo Carpentier, ket nagsuksukimatda paya kadagitoy a tema, a naimpluensiaan babaen ti penomolohia ni Husserl ken ni Heidegger ken ti eksistentialismo ni Jean-Paul Sartre. Iti daytoy nga urat, ti biograpona a ni Williamson ket nangiyunayunay iti pannakadangran iti panangibatay iti maysa a nairaem iti autobiograpiko para iti linaon wenno tono kadagiti naisangsangayan nga obrana: liblibro, pilosopia ken panagpanpanunot ket kaaduan a nagtaudan kadagiti pudno nga inspirasion kaniana a kasla dagiti nasanay a panagbiagna. Manipud iti immuna a pablaak, ni Borges ket kankanayon idi a nagparparawad iti Sur (Abagatan), a nabangon idi 1931 babaen ni Victoria Ocampo. Daytoy idi ti kangrunaan a literario a warnakan ti Arhentina ken timmulong kenni Borges a makabiruk ti pammadayawna.[15] Ni Ocampo ket nangipayammo kenni Borges kenni Adolfo Bioy Casares, ti sabali pay a nadayeg a pigura iti Arhentino a literatura, nga isu ket agbalinto a kankanayon a kummaduan ken gayyemna. Isuda a dua nagsursuratda kadagiti adu nga obra, nga adda babaen dagiti nom de plume H. Bustos Domecq, a mairaman dagiti serye ti detektibo a parodia ken dagiti pantasia a sarsarita. Idi las-ud dagitoy a tawen, ti maysa a gayyem ti pamilia a ni Macedonio Fernández ket nagbalin a nagruna nga impluensia kenni Borges. Dagitoy dua ketnagituronda kadagiti pakisinnaritaan kadagidi café, away a papanan, wenno idiay bassit nga apartamento ni Fernández idiay distrito ti Balvanera district. Isu ket nagparparang iti naganna iti "Dialogo a maipanggep ti Dialogo ni Borges,"[16] a ditoy a nakisinnarita dagitoy dua ti immortalidad ti kararua.
Idi 1933, ni Borges ket nakagun-od ti editorial a pannkaidutok iti literario a suplemento ti warnakan ti Crítica, nga idiay ket immuna a nangipablaak kadagiti pirgis a kalpasanna ket naurnong a aks ti Historia universal de la infamia (Ti Sangalubongan a Pakasaritaan ti Inpamia, 1936). Ti libro ket nangiraman ti dua akita ti panagsurat. Ti immuna ket iti baetan dagiti salaysay a saan a piksion ken dagiti ababa a sarita, a nagus-usar kadagiti maipapaan ti piksion a pamay-ay a mangibaga kadagiti pudno a sarita. Ti maikadua ket buklen dagiti literario a palso, nga immununa nga inpasa ni Borges a kas dagiti pannkaipatarus dagiti annamong manipud iti nadayeg ngem saan unay a nabasbasa nga ob-obra. Kadagiti simmarsaruno a tawen, isu ket nagserbi a kas maysa a literario nga agbalbalakad para iti kamara pagipablaakan iti Emecé Editores ken linawas a nagsursurat kadagiti pablaak para iti El Hogar, a nairuar manipud idi 1936 aginggana idi 1939. Idi 1938, ni Borges ket nakabiruk ti trabaho a kas ti umuna a katakunaynay iti Munisipio a Bilioteka ti Buenos Aires idiay Miguel Cané, ti maysa a nagtrabtrabaho a klase a lugar. Bassit laeng dagiti libro idiay, a naibaga kaniana a ti papangkatologo ti ad-adu ngem sangasut a libro iti tunggal maysa nga aldaw, ket awanen ti maibati a maaramid para kadagiti dadduma nga empleado ken makitanto a kasla dakes daytoy. Ti trabaho ket inaramidna laeng iti maysa nga oras iti tunggal maysa nga aldaw ken dagiti nabati nga orasna ket naggigian idiay sirok iti biblioteka, a nagsursurat kadagiti artikulo, dagiti ababa a sarita ken dagiti pananagipatarus.
Kinaudi a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ama ni Borges ket pimmusay idi 1938. Daytoy idi ket partikular a tradehia para iti mannurat gapu ta asideg idi dagitoy dua. Idi bisperas ti Paskua iti dayta a tawen, ni Borges ket nagsagaba iti nakaro a dunor iti ulo; idi las-ud iti panangagas, gangani pimmusay isuna iti sepsis. Bayat idi umim-imbag manipud iti aksidente, ni Borges ket nangrugrugi a nangpadpadas iti baro nga estilo iti panagsurat nga isunto iti pagbalinan a nadayeg. Ti immuna a sarita nga insurat kalpasan ti aksidentena, "Pierre Menard, Mannurat Ti Quixote" ket naiparuar di Mayo 1939. Maysa daytoy kadagiti kadayegan nga obrana, ti "Menard" ket mangkita ti kasasaad ti panagsurat, ken ti pay pannakaikabagian a baetan ti maysa a mannurat ken ti bikodna a historikal a kontesto. Ti immuna nga urnosna kadagiti ababa a sarita, ti El jardín de senderos que se bifurcan (Ti Hardin dagiti Tenedor ti Dalan), ket nagparang idi 1941, ken kaaduan a naisurat kadagiti obra a dati a naipablaak idiay Sur. Ti titulo ti sarita ket maipanggep ti Insik a propesor idiay Inglatera, ni Dr. Yu Tsun, a nag-espia para iti Alemania idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat I, iti maysa a panagpadas a mangpasayaat kadagiti autoridad a ti maysa a taga-Asia a tao ket makabael a mangala ti pakaammo a birbirukenda. Ti kombinasion ti libro ken bugbugto, daytoyket mabalin a mabasa kadagiti adu a waya. Babaen ti daytoy, ni Borges ket awan suppiat a nagparnuay ti hipertesto a nobela ken nangipalawag pay ti teoria iti uniberso a naibatay iti estruktura iti kasta a nobela.[17][18] Dagiti walo a sarita ket nakausar kadagiti ad-adu ngem innem a pulo a pampanid, ti libro ket kadawyan a nasayaat a naawat, ngem ti El jardín de senderos que se bifurcan ket napaay a nakaited kaniana kadagiti literario a premio a ninamnama dagiti sirkulona.[19][20]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Edwin Williamson ket nangisingsingasing iti Borges (Viking, 2004) a ni Borges ket saan idi a nakaturpos iti baccalauréat (pp. 79-80): "isu idi ket mabalin a saan a nagikaskaso iti baccalauréat, gapu ta ginurgurana ken nagbutbuteng ti panageksamen. (iti kinapudno, isu ket saan a nakaturpos ti panagadalna ti nanagato nga eskuela)."
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jozef, Bella. "Borges: linguagem e metalinguagem". Iti: O espaço reconquistado. Petrópolis, RJ: Vozes, 1974, p.43.
- ^ a b (iti Portuges) Masina, Lea. (2001) "Murilo Rubião, o mágico do conto". In: O pirotécnico Zacarias e outros contos escolhidos. Porto Alegre: L & PM, p5.
- ^ (iti Portuges)__, "O maravilhoso no Novo Mundo: ecologia e discurso", (1992) Ecologia e discurso. Rio de Janeiro, Tempo Brasileiro pp. 115–129.
- ^ Theo L. D’Haen (1995) "Salamangka aRealismo ken Kalpasan a modernismo: Pannakaikkat ti Sentro kadagiti Pribilihio a Sentro", iti: Louis P. Zamora ken Wendy B. Faris, Salamangka a Realismo: Teoria, Pakasaritaan ken Komunidad. Duhan ken Londres, Unibersidad ti Duke a Pagmalditan pp. 191–208.
- ^ Iti konperensiana ti "Naisalamangka a Realismo iti Espaniol Amerikano" (Nova York, MLA, 1954), nasakbayan a naipablaak iti Hispania, 38 (2), 1955. Nupay kasta, adda dagiti kritiko a mangipanunot kenni Borges iti sinarunona ken saan a maysa apudnoa salamangka realista.
- ^ Iti ababa, ti kinabulsek ni Borges ket nangiturong kaniana a nagparabor ti daniw ken dagiti ababa a salaysay ngem kadagiti nobela. Ferriera, Eliane Fernanda C. "O (In) visível imaginado em Borges". Iti: Pedro Pires Bessa (ed.). Riqueza Cultural Ibero-Americana. Campus de Divinópolis-UEMG, 1996, pp. 313–314.
- ^ Ni Borges iti Biag ken Patay Entrebista babaen ni Amelia Barili
- ^ Coetzee, J.M. "Borges's Dark Mirror", New York a Panagreprepaso ti Liblibro, Tomo 45, Bilang 16. Oktubre 22, 1998
- ^ Harold Bloom (2004) Jorge Luis Borges (Biokritiko ni Bloom) Infobase Publishing ISBN 0-7910-7872-8
- ^ Borges, Jorge Luis, "Dagiti autobiograpiko a notal", The New Yorker, 19 Septiembre 1970.
- ^ Ni Borges ken ti Piksionna: Ti Alagaden iti Isipna ken Arte (1999) Gene H. Bell-Villada, Unibersidad ti Texas a Pagmalditan, p. 16 ISBN 978-0-292-70878-5
- ^ Wilson, Jason (2006). Jorge Luis Borges. Reaktion Books. p. 37. ISBN 1-86189-286-1.
- ^ Sentro ti Borges, Unibersidad ti Pittsburgh. Naala idi 2010-08-16
- ^ Borges: Dagiti Dadduma a Panagsuksukimat 1937–1952. Napno a Pangyuna babaen ni James Irby. Unibersidad ti Texas ISBN 978-0-292-76002-8 Naala idi 2010-08-16
- ^ "Ivonne Bordelois, "The Sur Magazine" Villa Ocampo Website". Villaocampo.org. Naala idi 2011-08-24.
- ^ Borges, Jorge Luis. Trans. Mildred Boyer ken ni Harold Morland. Dreamtigers. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan, 1985, p. 25.
- ^ Bolter, Jay David; Joyce, Michael (1987). "Hypertext and Creative Writing". Hypertext '87 Papers. ACM. pp. 41–50.
- ^ Moulthrop, Stuart (1991). "Reading From the Map: Metonymy and Metaphor in the Fiction of 'Forking Paths'". Iti Delany, Paul; Landow, George P. (dagiti ed.). Hypermedia and Literary Studies. Cambridge, Massachusetts and London, England: The MIT Press.
- ^ "Borges, Jorge Luis (Vol.32)". enotes. Naala idi 2008-12-03.
- ^ Wardrip-Fruin, Noah & Montfort, Nick (2003). The New Media Reader. MIT Press.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agheana, Ion (1988). The Meaning of Experience in the Prose of Jorge Luis Borges. Frankfurt Am Main: P. Lang. ISBN 0-8204-0595-7.
- Agheana, Ion (1984). The Prose of Jorge Luis Borges. Frankfurt Am Main: P. Lang. ISBN 0-8204-0130-7.
- Aizenberg, Edna (1984). The Aleph Weaver: Biblical, Kabbalistic and Judaic Elements in Borges. Potomac: Scripta Humanistica. ISBN 0-916379-12-4.
- Aizenberg, Edna (1990). Borges and His Successors. Columbia: University of Missouri Press. ISBN 0-8262-0712-X.
- Alazraki, Jaime (1988). Borges and the Kabbalah. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-30684-1.
- Alazraki, Jaime (1987). Critical Essays on Jorge Luis Borges. Boston: G.K. Hall. ISBN 0-8161-8829-7.
- Balderston, Daniel (1993). Out of Context. Durham: Duke University Press. ISBN 0-8223-1316-2.
- Barnstone, Willis (1993). With Borges on an Ordinary Evening in Buenos Aires. Urbana: University of Illinois Press. ISBN 0-252-01888-5.
- Barrenechea, Ana María (1965). Borges the Labyrinth Maker. Edited and Translated by Robert Lima. New York City: New York University Press.
- Bell-Villada, Gene (1981). Borges and His Fiction. Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-1458-X.
- Bioy Casares, Adolfo (2006). Borges. City: Destino Ediciones. ISBN 978-950-732-085-9.
- Bloom, Harold (1986). Jorge Luis Borges. New York: Chelsea House Publishers. ISBN 0-87754-721-1.
- Bulacio, Cristina; Grima, Donato (1998). Dos Miradas sobre Borges. Buenos Aires: Ediciones de Arte Gaglianone. ISBN 950-554-266-6. Illustrated by Donato Grima.
- Burgin, Richard (1969) Jorge Luis Borges: Conversations, Holt Rhinehart Winston
- Burgin, Richard (1998) Jorge Luis Borges: Conversations, University Press of Mississippi
- De Behar, Block (2003). Borges, the Passion of an Endless Quotation. Albany: State University of New York Press. ISBN 1-4175-2020-5.
- Di Giovanni, Norman Thomas (1995). The Borges Tradition. London: Constable in association with the Anglo-Argentine Society. ISBN 0-09-473840-8.
- Di Giovanni, Norman Thomas (2003). The Lesson of the Master. London: Continuum. ISBN 0-8264-6110-7.
- Dunham, Lowell (1971). The Cardinal Points of Borges. Norman: University of Oklahoma Press. ISBN 0-8061-0983-1.
- Fishburn, Evelyn (2002). Borges and Europe Revisited. City: Univ of London. ISBN 1-900039-21-4.
- Frisch, Mark (2004). You Might Be Able to Get There from Here. Madison: Fairleigh Dickinson University Press. ISBN 0-8386-4044-3.
- Kristal, Efraín (2002). Invisible Work. Nashville: Vanderbilt University Press. ISBN 0-585-40803-3.
- Laín Corona, Guillermo. "Borges and Cervantes: Truth and Falsehood in the Narration”. Neophilologus, 93 (2009): 421-37.
- Laín Corona, Guillermo. "Teoría y práctica de la metáfora en torno a Fervor de Buenos Aires, de Borges”. Cuadernos de Aleph. Revista de literatura hispánica, 2 (2007): 79-93. http://cuadernosdealeph.com/revista_2007/A2007_pdf/06%20Teor%C3%ADa.pdf
- Lima, Robert (30 Marso 2014). "Borges and the Esoteric". Crítica hispánica. Special issue. Duquesne University. 15 (2). ISSN 0278-7261.
- Lindstrom, Naomi (1990). Jorge Luis Borges. Boston: Twayne Publishers. ISBN 0-8057-8327-X.
- Manguel, Alberto (2006). With Borges. City: Telegram. ISBN 978-1-84659-005-4.
- Manovich, Lev, New Media from Borges to HTML, 2003
- McMurray, George (1980). Jorge Luis Borges. New York: Ungar. ISBN 0-8044-2608-2.
- Molloy, Sylvia (1994). Signs of Borges. Durham: Duke University Press. ISBN 0-8223-1406-1.
- Murray, Janet H., Inventing the Medium, 2003
- Núñez-Faraco, Humberto (2006). Borges and Dante. Frankfurt Am Main: P. Lang. ISBN 978-3-03910-511-3.
- Racz, Gregary (2003). Jorge Luis Borges (1899–1986) as Writer and Social Critic. Lewiston: Edwin Mellen Press. ISBN 0-7734-6904-4.
- Rodríguez, Monegal (1978). Jorge Luis Borges. New York: Dutton. ISBN 0-525-13748-3.
- Rodríguez-Luis, Julio (1991). The Contemporary Praxis of the Fantastic. New York: Garland. ISBN 0-8153-0101-4.
- Sarlo, Beatriz (2007). Jorge Luis Borges: a Writer on the Edge. London: Verso. ISBN 978-1-84467-588-3.
- Shaw, Donald (1992). Borges' Narrative Strategy. Liverpool: Francis Cairns. ISBN 0-905205-84-7.
- Stabb, Martin (1991). Borges Revisited. Boston: Twayne Publishers. ISBN 0-8057-8263-X.
- Sturrock, John (1977). Paper Tigers. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-815746-0.
- Todorov, Tzvetan (1970). Introduction à la littérature fantastique. Paris: Seuil.
- Toro, Alfonso (1999). Jorge Luis Borges. Frankfurt Am Main: Vervuert. ISBN 3-89354-217-5.
- Volek, Emil (1984). "Aquiles y la Tortuga: Arte, imaginación y realidad según Borges". In: Cuatro claves para la modernidad. Analisis semiótico de textos hispánicos. Madrid.
- Waisman, Sergio (2005). Borges and Translation. Lewisburg Pa.: Bucknell University Press. ISBN 0-8387-5592-5.
- Williamson, Edwin (2004). Borges: A Life. New York: Viking. ISBN 0-670-88579-7.
- Wilson, Jason (2006). Jorge Luis Borges. London: Reaktion Books. ISBN 978-1-86189-286-7.
- Woscoboinik, Julio (1998). The Secret of Borges. Washington: University Press of America. ISBN 0-7618-1238-5.
- Mualem, Shlomy (2012). Borges and Plato: A Game with Shifting Mirrors. Madrid and Frankfurt: Iberoamericana/Vervuert. ISBN 978-8484895954.
Dagiti dokumentario[urnosen | urnosen ti taudan]
- Eduardo Montes-Bradley (Mannurat/Direktor) (1999). Harto The Borges (Feature Documentary). USA: Patagonia Film Group, US.
- Ricardo Wullicher (Direktor) (1978). Borges para millones (Feature Documentary). Arhentina.
- David Wheatley (Direktor) (1983). Profile Of A Writer: Borges and I (Feature Documentary). Arena.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Jorge Luis Borges iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Jorge Luis Borges iti Wikiquote (iti Ingles)
- Ronald Christ (1967). "Jorge Luis Borges, Ti Arte ti piksion Bi. 39". Paris Review. Winter-Spring 1967 (40).
- BBC Radio 4 a pakitungtungan a programa manipud iti In Our Time (BBC Radio 4). (Mangeg iti 45 a minuto)
- Jorge Luis Borges iti Moderno a Lubong
- Sentro nii Borges, Unibersidad ti Pittsburg.
- Dagiti Gayyem ni Jorge Luis Borges Sangalubongan a kagimongan ken dagiti Kumaduaan


text:
Danaw Lanao
Ti Danaw Lanao (Maranao: Ranao wenno Ranaw)[1] ket ti dakkel a taga-ugma a danaw[2] iti Filipinas, a mabirukan idiay probinsia ti Lanao del Sur iti akin-abagatan nga isla ti Mindanao iti pagilian. Iti maysa a kalawa iti rabaw iti 340 km2 (130 sq mi),[1] daytoy ti kadakkelan a danaw iti Mindanao, ken ti maikadua a kadakkelan a danaw iti Filipinas ken maibilang a kas maysa kadagiti 15 a taga-ugma a danaw iti lubong. Mangidurduronen dagiti eskolar iti pannakairaman ti danaw iti Listaan ti Tawid iti Lubong ti UNESCO.[2]
Dagiti pisikal a pakailasinan[urnosen | urnosen ti taudan]
Binukel ti danaw babaen ti tektoniko-bulkaniko a pannakapenned iti maysa a labneng iti pagbaetan dagiti dua a kabambantayan ken ti pannakarebba ti dakkel a bulkan. Daytoy ket addaan iti kaadalem iti 122 m (400 ft), ken ti agpakatengnga a kaadalem iti 60.3 m (198 ft). Ti labneng ket kaababawan iti turong ti amianan ken umad-adalem iti turong ti abagatan.[1]
Ti danaw ket pakanen dagiti uppat a karayan. Ti laeng rummuaranna ket ti Karayan Agus, nga agayus iti amianan-laud iti Luek Iligan babaen dagiti dua a kanal, ti maysa ket iti Dissuor Maria Cristina ken ti sabali ket iti Dissuor Tinago. Ti naipatakder a planta ti hidroelektriko iti Danaw Lanao ken ti sistema ti Karayan Agus ket agpataud iti 70% iti koriente nga us-usaren babaen dagiti tattao iti Mindanao.[1]
Ti danaw ket ayan dagiti mitiko ken leyenda iti tribu ti Meranaw. Ti nagan a Meranaw ket naala manipud iti nagan ti danaw ken ti kayatna a sawen ket "ti tattao nga agtataeng iti likmut ti danaw".
Biodibersidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Nairangarang ti Danaw Lanao a kas reserba ti taudan ti danum idi 1992 babaen ti Presidensial a Proklamasion 971 tapno maipasigurado ti pannakasalaknib ti bakir ken ti maiparuar a danum para iti bileg ti danum, panagsibog ken domestiko a panagusar.
Ti danaw ket (wenno idi) ket pagtaengan dagiti 18 nga endemiko a sebbangan iti ikan a cyprinidae iti henero ti Barbodes (kaaduan ket dati iti Puntius).[3] Daytoy ket mangsuporta pay iti maysa nga adu a bilang dagiti billit iti danum.[1] Ti maysa a panagsukisok idi 1992 ket nakabiruk laeng kadagiti tallo nga endemiko a sebbangan ti ikan,[4] ken dua laeng (ti Barbodes lindog ken B. tumba) ti nabirukan idi 2008.[3] Daytoy ket naipampammatian a ti nakaro a panagkalap , rugit ken salisal manipud kadagiti naipayammo a sebbangan ket gapuanan ti pannakaawan dagiti nabati.[3][4][5][6] Idi Oktubre 2006, ti maysa a panagadal manipud iti Unibersidad ti Estado ti Mindanao ket nakaduktal iti dakkel unay a kontanimasion ti algas iti Danaw Lanao.[7] Iti un-unana, ti di nasayaat nga ayus ti rugit ket panangimaton iti rugit ti agrikultura ket isu dagitoy ti nakitkita a gapuanan iti kontaminasion. Nupay kasta, imbagbaga ti Department of Agriculture and the Bureau of Fisheries and Aquatic Resources a ti nurunor ti daga manipud iti indiskriminado a panagtarikayo ken ekstensibo a panagusar iti daga ken panagtalon ket dagiti parikut a nagtaudan ti kontamision ti algas.[1] Ti kappi ti nasadiwa a danum Sundathelphusa wolterecki (Parathelphusidae) ket endemiko iti rehion ti danaw.[8]
Dagiti 18 nga endemiko a sebbangan ti cyprinidae iti Danaw Lanao:
- Barbodes amarus Herre (pait; dipura)
- Barbodes baoulan Herre ** (baolan)
- Barbodes binotatus Valenciennes (Pait sah Gandamatu)
- Barbodes clemensi Herre (bagangan)
- Barbodes disa Herre ** (Diza)
- Barbodes flavifuscus Herre (tumba)
- Barbodes katolo Herre (katolo)
- Barbodes lanaoensis Herre (kundur)
- Barbodes lindog Herre ** (lindog)
- Barbodes manalak Herre ** (manalak)
- Barbodes pachycheilus Herre (Bongkaong)
- Barbodes palaemophagus Herre (bitungu)
- Barbodes palata Herre ** (palata)
- Barbodes resimus Herre * (bagangan sa erungan)
- Barbodes sirang Herre sirang; (Tumaginting)
- Barbodes tras Herre (tras)
- Barbodes truncatulus Herre (bitungu)
- Barbodes tumba Regan (tumba)
Dagiti nota:
* — Kadakkelan a patneng a sebbangan iti Danaw Lanao
** — Sebbangan iti nangato a pateg iti komersio
Iti kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa a mito iti Maranao ket mangipalawag iti pannakabukel ti danaw.[1][9] Idi un-unana nga aldaw, adda idi maysa a nagturay nga ammo a kas ni Mantapoli a naipatengnga iti Danaw Lanao. Ti tattao iti turay ket immadu iti populasion gapu iti panagpasayaat kadagiti adu a pagobraan. Gapu ti kellat nga iyaadu ti populasion ken bileg, nadadael ti kinabalanse ti pagbaetan iti Sebangan (daya) ken Sedpan (laud). Daytoy a parikut ket naammuanen babaen ni arkanghel Diabarail (para kadagiti Maranao a Muslim wenno Gabriel para kadagiti Maranao a Kristiano). Kalpasanna, napan idiay langit ni Diabarail ken impadamagna ken ni Allah. Ni Sohora, ti bise ni Allah, ket binalakadanna ni Diabarail a mapan kadagiti pito a rehion iti sirok ti daga ken dagiti pito a rehion iti langit tapno paayabanna dagiti anghel. Kinuna pay ni Sohora nga intono napno nga ipatakder ni Allah ti barahana (salip ti init), ikkatendanto ti Mantapoli manipud iti lokasionna ken iyalisda iti tengnga iti lubong. Idi naayaban dagiti anghel ken naaramid ti barahana, naiteleporta ti Mantapoli iti tengnga ti daga, ken nakaibati daytoy iti dakkel nga abut iti dati a lokasionna. Kanungpalan a napunno iti danum ti abut ken nagbalin iti maysa nga adalem nga agmaris iti asul a danaw. Idi nakita ni Diabarail dagiti ugot ti danum, dagus a napan ti langit tapno ireportana ken ni Allah. Imbagana ken ni Allah a dagiti danum ket lemmesenna dagiti tattao. Idi nangegna daytoy, binilin ni Allah ni Diabarail a mangayab kadagiti uppat nga angin (Angin-Taupan, Angin-Besar, Angin-Darat, ken Angin-Sarsar) tapno puyotanda dagiti sobra a danum ken mangipatakder iti ruaran a pagayusanto ti danum. Kalpasan ti tallo a panagipadas, nagballigi dagiti angin ken naipatakder ti Karayan Agus.[1][10]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e f g h i j k "Lake Lanao". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Enero 3, 2009. Naala idi 2008-08-02.
- ^ a b https://www.msn.com/en-us/travel/article/20-ancient-lakes-around-the-world/ss-BBbtdsV#image=17
- ^ a b c Ismail; Sampson; and Noakes (2014). The status of Lake Lanao endemic cyprinids. Environmental Biology of Fisheries 97(4): 425-434.
- ^ a b Endangered Species Handbook: It's Too Late – Fish Extinctions. Naala idi 29 Septiembre 2012
- ^ Fiedler, P.L., and P.M. Kareiva, eds (1998). Conservation Biology – For the Coming Decade, 2nd edition, p. 211. ISBN 978-0412096617
- ^ Harrison, I.J., and M.L.J. Stiassny (1999). The Quiet Crisis. A preliminary listing of the freshwater fishes of the world that are Extinct or “Missing in Action". pp. 271-331 in: MacPhee, R.D.E., eds. (1999). Extinctions in Near Time. ISBN 978-0306460920
- ^ Contaminated Lake Lanao in danger
- ^ Mendoza, Jose Christopher E.; Tohru Naruse (2010). "A New Species of Riverine Crab of the Genus Sundathelphusa Bott, 1969 (Crustacea: Brachyura: Gecarcinucidae) from Northeastern Luzon, Philippines". Philippine Journal of Science. 139 (1): 61–70. ISSN 0031-7683.
- ^ How the Angels Built Lake Lanao
- ^ https://www.slideshare.net/RichSaber/legend-of-lake-lanao-maranaw-legend


text:
Papa Urbano VIII
Ni Papa Urbano VIII (nabuniagan idi 5 Abril 1568 – 29 Hulio 1644), ket naipasngay a kas ni Maffeo Barberini, ket isu idi ti papa manipud idi 1623 aginggana idi 1644. Isu idi ti naudi a papa a nagpadakkel ti teritorio ti papa babaen ti panagarmas , ken maysa idi a prominente a patronato kadagiti arte ken nagpabpabaro kadagiti mision ti Simbaan. Nupay kasta, ti kaadu nga utang idi las-ud ti kinapapana ket nangpakapsut unay dagiti simmaruno kaniana, a isuda ket saanda a nakataripatu kadagiti impluensia ti papa par iti politika ken milisia idiay Europa. Isu ket nairaman pay ti kontrobersia kenni Galileo ken ti teoriana iti heliosentrismo idi las-ud ti panaturayna.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Urbano VIII iti Wikimedia Commons


text:
Santa Maria, Ilocos Sur
Ti Santa Maria ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket politikal a nabingbingay kadagiti 33 a barbaranggay.[2]
- Ag-agrao
- Ampuagan
- Baballasioan
- Baliw Daya
- Baliw Laud
- Bia-o
- Butir
- Cabaroan
- Danuman East
- Danuman West
- Dunglayan
- Gusing
- Langaoan
- Laslasong Norte
- Laslasong Sur
- Laslasong West
- Lesseb
- Lingsat
- Lubong
- Maynganay Norte
- Maynganay Sur
- Nagsayaoan
- Nagtupacan
- Nalvo
- Pacang
- Penned
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Silag
- Sumagui
- Suso
- Tangaoan
- Tinaan
Heograpiko a lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Santa Maria ket mabirukan idiay tengnga a paset ti probinsia ti Ilocos Sur. Daytoy ket nabeddengan idiay amianan babaen ti ili ti Narvacan, iti daya babaen ti ili ti Pilar, Abra ken ti kabambantayan ti Kordiliera, iti abagatan babaen ti ili ti San Esteban, iti abagatan a daya babaen ti ili ti Burgos ken iti laud babaen ti Baybay Abagatan Tsína.
Naipakasaritaan a paammo ken ti taudan ti nagan ti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Santa Maria ket tinawtawagan idi ti “Purok” iti nasapa a pakasaritaanna. Adda pay dagiti dadduma a tumawtawag daytoy ti “Bukang” nupay ti “Purok” ket mabalin nga isu ti naited a nagan gaputa ti “Bukang” ket awan kapadana iti pagsasao nga Ilokáno.
Adda dagiti kasinnupiat a petsa a maipanggep ti panakabangon ti daytoy nga ili a kas maysa a nawaya a parokia. Adda dagiti pamunganayan a magun-od iti Manmano a Liblibro ken Manuskrito a Paset ti Filipiniana a Dibision ti Nailian a Biblioteka ken ti Nailian nga Arkibo a mangipakpakita a ti immuna nga Agustiniano a mision ket nabangon idiay Santa Maria idi 1760 nga iti dayta a paset ti panawen ket maysa daytoy a “Visita” ti Parokia manipud idi 1587. Adda dagiti dadduma a mangipakpakita nga idi 1765 ken 1769 a kas ti pundasion ti ili ngem daytoy ket nagrambak ti maika-200 a tawen ti kristianisasionna idi 1767 manipud ti keddeng ti “Libro de Bautismos” para iti 1766, ken naipreserba pay laeng kadagiti arkibo ti parokia. Ti Santa Maria nupay kasta, ket opisial a nabigbigan a kas maysa aministro idi 1765, ngem iti kalpasan daytoy nagbalin manen a visita ti Narvacan gapu ti kaawan ti padina. Daytoy ket kanungpalan a nagbalin a nawaya a parokia idi 1769 babaen ti patronato ti Nasantuan a Birhen Maria ti Asunsion nga iti pammadayaw kaniana ket nabaliwan ti nagan ti ili manipud ti Purok iti Santa Maria.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Santa Maria | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Mahoma
Ni Mahoma[1] (s. 26 Abril 570 – 8 Hunio 632;[2] naisurat pay a kas Mohammad, Mohammed, wenno Muhammed; Arabiko: محمد), kadawyan a mapaspasurotan iti Moro a nagtaudan a ti "PBUH" (napno a nagan: Mohama Ibn `Abd Allāh Ibn `Abd al-Muttalib Arabiko: محمد بن عبدالله بن عبد المطلب) ket isu idi ti nangbangon iti relihion iti Islam.[3][n 1] Isu ket naipanunotan babaen dagiti Moro ken dagiti Bahá'í nga isu ket ti babaonen ken manmadles iti Dios, ken babaen dagiti Moro ti kinaudi a nagaw-awit ti kalintegan a serye dagiti Islamiko a manmadles. Kaaduan kadagiti Moro ket maipanunutanda nga isuna ket ti kinaudi a manmadles iti Dios nga isu daytoy ipaad-adal ti Koran.[4][n 2] Dagiti Moro ket maipanunotanda nga isuna ket agipulpulang iti kasisigud a saan a nadadael a monoteistiko (maymaysa a dios) a pammati iti Adan, Noah, Abraham, Moses, Hesus ken dagiti sabsabali pay a manmadles.[5][6][7]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kaaduan kadagiti Moro, nupay kasta, saanda a maipanunotan a ni Mahoma ket isu ti "nangbangon" iti Islam, ngamin ket segun ti Koran, ni Mahoma ket isu laeng idi ti kinaudi a serye kadagiti manmadles a pinili babaen ti Dios tapno agibaga ti nasantuan a mensahe iti Islam.
- ^ Saan amin a dagiti Moro ket namatida a ni Mahoma ket isu ti naudi a manmadles. Kas pagarigan, ti Ahmadiyya a Komunidad ti Moro ket maipanunotanda a ni Mirza Ghulam Ahmad ket maysa pay a manmadles. ("Panakapatingga iti Panakamanmadles | Hadhrat Muhammad (PUBH) ti kinaudi a manmadles". Ahmadiyya a Komunidad ti Moro.)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mahoma". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 347. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Elizabeth Goldman (1995), p. 63
- ^ Rodinson (2002)
- ^ Koran 33:40
- ^ Esposito (1998), p. 12.
- ^ Esposito (2002b), pp. 4–5.
- ^ F. E. Peters (2003), p. 9.


text:
1Pimmanaw ni Jesus iti dayta a lugar ket napan iti rehion ti Judea ken iti disso nga adda iti ballasiw ti Karayan Jordan, ket immay manen kenkuana ti adu a tattao. Sinuroanna manen ida, kas iti kadawyan nga ar-aramidenna.
2Ket immay dagiti Pariseo kenkuana a mangsuot kenkuana, ket sinaludsodda, “Nainkalintegan kadi para iti asawa a lalaki a mangisina iti asawana a babai?”
3Insungbatna, “Ania ti imbilin ni Moises kadakayo?”
4Kinunada, “Pinalubosan ni Moises ti lalaki a mangaramid iti kasuratan maipapan iti panagsina ket kalpasanna, papanawenna ti babai.”
5Kinuna ni Jesus kadakuada, “Gapu iti kinatangken dagiti pusoyo nga insuratna para kadakayo daytoy a linteg.”
6“Ngem sipud pay idi naparsua ti lubong, ‘Inaramid ida ti Dios a lalaki ken babai.’
7‘Gapu iti daytoy, masapul a panawannanto ti lalaki ti ama ken inana ket makidenna iti asawana a babai,
8ket agbalinto dagiti dua a maymaysa a lasag.’ Isu a saandan a dua, ngem maysa a lasag.'
9Ngarud, no ania ti pinagtipon ti Dios, saan koma a pagsinaen ti tao.”
10Idi addada iti balay, nagsaludsod manen kenkuana dagiti adalan iti maipanggep iti daytoy.
11Kinunana kadakuada, “Siasinoman a mangisina iti asawana a babai ken mangasawa iti sabali a babai ket agar-aramid ti pannakikamalala a maibusor iti asawana a babai.
12Ket no isina ti babai ti asawana a lalaki ken mangasawa iti sabali a lalaki, makikamkamalala isuna.”
13Ket inyeg kenkuana dagiti tattao dagiti ubbing nga annakda tapno masagidna dagitoy, ngem pinaritan ida dagiti adalan.
14Ngem idi nakita ni Jesus dayta, saanna a nagustoan ket kinunana kadakuada, “Palubosanyo nga umay kaniak dagiti ubbing, ken saanyo ida a paritan, ta kas kadakuada ti maikari iti pagarian ti Dios.
15Pudno daytoy ibagak kadakayo, saanto a makastrek iti pagarian ti Dios ti siasinoman a saan nga mangawat iti pagarian ti Dios a kas iti panangawat iti ubing.”
16Ket binagkatna dagiti ubbing ket binendisionanna ida bayat iti panangipatayna kadagiti imana kadakuada.
17Ket idi inrugina ti panagdaliasatna, maysa a lalaki ti nagtaray a napan kenkuana ket nagparintumeng iti sangoananna, ken nagsaludsod, “Naimbag a Mannursuro, ania ti masapul nga aramidek tapno tawidek ti agnanayon a biag?”
18Ket kinuna ni Jesus, “Apay nga awagannak iti naimbag? Awan ti naimbag, no di ket ti Dios laeng.
19Ammom dagiti bilin: Dika pumatay, dika makikamalala, dika agtakaw, dika agsaksi iti inuulbod, dika mangsaur, raemem ti ama ken inam’.”
20Kinuna ti lalaki, “Mannursuro, amin dagitoy a banbanag ket tinungtungpalko sipud iti kinaagtutubok.”
21Iti panangmatmat ni Jesus kenkuana, naayatan kenkuana. Kinunana kenkuana, “Maysa a banag ti kurang kenka. Masapul nga ilakum amin nga adda kenka ken itedmo kadagiti nakurapay, ket maaddaankanto iti kinabaknang idiay langit. Kalpasanna, umayka ket surotennak.”
22Ngem naupay isuna gapu iti daytoy a sarita, pimmanaw isuna a malmalday unay, ta addaan isuna iti adu a sanikua.
23Kimmita ni Jesus iti aglawlaw ket kinunana kadagiti adalanna, “Anian a nagrigat para kadagiti nababaknang a sumrek iti pagarian ti Dios!”
24Nasdaaw dagiti adalan iti saona. Ngem kinuna manen ni Jesus kadakuada, “Ubbing, anian a nagrigat ti sumrek iti pagarian ti Dios!
25Nalaklaka pay a lumsot ti kamelio iti mata ti dagum, ngem iti nabaknang a tao a sumrek iti pagarian ti Dios.”
26Nasdaawda iti kasta unay ket kinunada iti tunggal maysa, “Siasino ngarud ti mabalin a maisalakan?”
27Kinita ida ni Jesus ket kinunana, “No kadagiti tattao, saan a mabalin, ngem mabalin no iti Dios. Ta amin a banag ket mabalin iti Dios.”
28Inrugi ni Pedro ti nakisao kenkuana, “Adtoykami, pinanawanmi ti amin ket simmursurotkami kenka.”
29Kinuna ni Jesus, “Pudno daytoy ibagak kadakayo, awan ti siasinoman a mangpanaw iti balay, wenno kakabsat a lallaki, wenno kakabsat a babbai, wenno ina, wenno ama, wenno annak, wenno dagdaga, para kaniak, ken para iti ebanghelio
30a saanto nga umawat iti mamin-sangagasut a daras ti adda kenkuana ita iti daytoy a lubong: babbalay, ken kakabsat a lallaki, ken kakabsat a babbai, ken inna, ken annak, ken dagdaga, nga addaan pannakaidadanes, ken iti lubong nga umayto ket biag nga agnanayon.
31Ngem adu nga immuna ti maudinto, ken ti naudi ket umuna.”
32Magmagnada iti dalan a sumang-at idiay Jerusalem, ket immun-una ni Jesus kadakuada. Masmasdaaw dagiti adalan, ken mabutbuteng dagiti sumursurot kadakuada. Ket inyadayo manen ni Jesus dagiti sangapulo ket dua ket rinugianna nga ibaga kadakuada ti mapasamakto kenkuana:
33“Kitaenyo, sumang-attayo idiay Jerusalem, ket maiyawatto ti Anak ti Tao kadagiti panguloen a papadi ken kadagiti eskriba. Ikeddengdanto a mapapatay isuna ken iyawatda isuna kadagiti Hentil.
34Laisendanto isuna, tupraandanto isuna, saplitandanto isuna, ken patayenda isuna. Ngem kalpasan ti tallo nga aldaw, agungarto isuna.”
35Napan kenkuana da Santiago ken Juan nga annak ni Zebedeo, kinunada, “Mannursuro, kayatmi nga aramidem para kadakami ti aniaman a dawatenmi kenka.”
36Kinunana kadakuada, “Ania ti kayatyo nga aramidek para kadakayo?”
37Kinunada, “Palubosannakami a makikattugaw kenka idiay gloriam, maysa iti makannawanmo ken ti maysa ket iti makannigidmo.”
38Ngem simmungbat ni Jesus kadakuada, “Saanyo nga ammo ti dawdawatenyo. Kabaelanyo kadi ti uminom iti kopa a paginumakto wenno maibturanyo kadi ti bautisar a pakabautisarakto?”
39Kinunada kenkuana, “Kabaelanmi.” Kinuna ni Jesus kadakuada, “Ti kopa a paginumakto, paginumanyonto. Ken ti bautismo a nakabautisarak, maibturanyonto.
40Ngem no siasino ti agtugaw iti makannawanko wenno iti makannigidko ket saan a siak ti mangted, ngem daydiay ket para kadagidiay nakaisaganaanna.”
41Idi nangngeg dagiti sangapulo a dadduma nga adalan ti maipanggep iti daytoy, nangrugi a kinapungtotda iti kasta unay da Santiago ken Juan.
42Inayaban ida ni Jesus iti ayanna ket kinunana, “Ammoyo a dagiti naibilang a mangiturturay kadagiti Hentil ket tengtenglenda dagitoy, ken dagiti napapateg a tattao kadakuada ket iturayanda met isuda.
43Ngem saan koma a kastoy a wagas kadakayo. Siasinoman nga agtarigagay nga agbalin a mararaem kadakayo ket masapul nga agbalin nga adipenyo,
44ken siasinoman nga agtarigagay nga agbalin a kauunaan kadakayo ket masapul nga agbalin nga adipen ti amin.
45Ta saan nga immay ti Anak ti Tao tapno pagserbian, ngem tapno agserbi, ken itedna ti biagna kas subbot iti adu.”
46Dimteng da idiay Jerico. Iti ipapanawna idiay Jerico a kaduana dagiti adalanna ken dagiti nakaad-adu a tattao, adda bulsek nga agpalpalama nga anak ni Timeo nga agnagan iti Bartimeo nga agtugtugaw iti igid ti dalan.
47Apaman a nangngegna nga adda ni Jesus a taga-Nazaret, inrugina nga impukkaw, “Jesus, Anak ni David, kaasiannak koma!”
48Inanawa dagiti adu a tattao ti bulsek, imbagada kenkuana nga agulimek isuna. Ngem inyad-addana ti nagpukkaw, “Anak ni David, kaasiannak koma!”
49Nagsardeng ni Jesus ket imbilinna a maayaban isuna. Inayabanda ti bulsek a lalaki, a kunada, “Tumuredka! Tumakderka! Ay-ayabannaka.”
50Inwagsitna ti kagayna, limmagto, ket napan ken ni Jesus.
51Ket simmungbat ni Jesus kenkuana a kinunana, “Ania ti kayatmo nga aramidek para kenka?” Kinuna ti bulsek a lalaki, “Rabbi, kayatko nga awaten ti panagkitak.”
52Ket kinuna ni Jesus, “Mapanka, pinaimbagnaka ti pammatim.” Dagus a naawatna ti panagkitana, ket simmurot kenni Jesus iti dalan.


text:
Anacardiaceae
Ti Anacardiaceae (ti kasoy wenno pamilia ti sumac) ket dagiti pamilia dagiti mula nga agsabsabong nga agbunga a dagiti drupa ken kadagiti sabali a kaso ket agpataud iti makagatel a urushiol. Ti Anacardiaceae ket mangiraman kadagiti nadumaduma a henero nga addaan kadagiti nadumaduma a kinapangruna iti ekonomia. Ti maysa kadagitoy a mula iti daytoy a pamilia ket mairaman ti kasoy (iti kita ti henero iti Anacardium), mangga, poison ivy, sumac, asok-kayo, marula, duyaw a mombin, ken cuachalalate. Ti henero ti Pistacia (a mairaman ti pistatso ken mastika a kayo) ket kadawyanda a nairamanen, ngem sagpaminsan a nairamraman idin iti bukodna a pamilia ti Pistaciaceae.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tingshuang Yi; Jun Wen; Avi Golan-Goldhirsh; Dan E. Parfitt (2008). "Phylogenetics and reticulate evolution in Pistacia (Anacardiaceae)". American Journal of Botany. 95 (2): 241–251. doi:10.3732/ajb.95.2.241. PMID 21632348.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Anacardiaceae iti Wikimedia Commons


text:
Parlamentario a republika
Ti parlamentario a republika wenno parlamentario a batay-linteg a republika ket ti kita ti republika nga agtignay babaen ti parlamentario a sistema ti gobierno a ti sanga ti ehekutibo (ti gobierno) ket mangala iti lehitimadona manipud iti ken akinrebbeng iti lehislatura (ti parlamento). Add dagiti adu a pagdudumaan dagiti parlamentrio a republika. Kaaduan ket addaan iti nalawag a paggigiddiatan iti pagbaetan ti daulo ti gobierno ken ti daulo ti estado; a ti daulo ti gobierno ket isu ti agtengngel iti pudno a bileg, a kasla kapada met dagiti batay-linteg a monarkia. Adda met dagiti nangitipon kadagiti papel ti daulo ti estado ken ti daulo ti gobierno, a kasla kapada met dagiti presidensial a sistema, ngem addaan iti panagtalek iti parlamentario a bileg.


text:
Kategoria:Dagiti plantilia ti sona ti oras
Pampanid iti kategoria "Dagiti plantilia ti sona ti oras"
Dagiti sumaganad a 20 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 20 a dagup.
D
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ken dagiti timbengan ti oras
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Aprika
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Australia
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Brasil
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Europa
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Indiana
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Indonesia
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Kazakhstan
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Mehiko
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Nunavut
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Rusia
- Plantilia:Dagiti sona ti oras ti Tsina 1912
- Plantilia:Dagiti timbengan ti oras ti UTC


text:
Zamboanga del Norte
Ti Zamboanga del Norte ket maysa a probinsia a masarakan iti Peninsula ti Zamboanga a rehion iti Filipinas. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Dipolog. Kabeddengna dagiti probinsia ti Zamboanga del Sur ken Zamboanga Sibugay iti abagatan ken ti Misamis Occidental iti daya. Adda ti Baybay Sulu iti amianan-a-laud ti Zamboanga del Norte.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Zamboanga del Norte iti 25 nga ili ken 2 a siudad.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bacungan (Leon T. Postigo)
- Baliguian
- Godod (17)
- Gutalac
- Jose Dalman (Ponot)
- Kalawit
- Katipunan
- La Libertad
- Labason
- Liloy
- Manukan
- Mutia
- Piñan (New Piñan)
- Polanco
- President Manuel A. Roxas
- Rizal
- Salug
- Sergio Osmeña Sr.
- Siayan
- Sibuco
- Sibutad
- Sindangan
- Siocon
- Sirawai
- Tampilisan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.