text:
Torrijos, Marinduque
Ti Torrijos ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Marinduque iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Torrijos ket nabingbingay kadagiti 25 barbaranggay.[2]
- Bangwayin
- Bayakbakin
- Bolo
- Bonliw
- Buangan
- Cabuyo
- Cagpo
- Dampulan
- Kay Duke
- Mabuhay
- Makawayan
- Malibago
- Malinao
- Maranlig
- Marlangga
- Matuyatuya
- Nangka
- Pakaskasan
- Payanas
- Poblacion
- Poctoy
- Sibuyao
- Suha
- Talawan
- Tigwi
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Marinduque". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Marinduque". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


c: text/html

text:
Potosintesis
Ti potosintesis ket isu ti proseso nga us-usaren dagiti mula ken dagiti dadduma pay a autotropiko nga organismo tapno pagbaliwenda ti enerhia ti lawag , kadawyan a manipud iti Init, iti kimiko nga enerhia a mabalin a mausar a pangsungrod kadagiti tignay ti organismo. Dagiti karbohidrato, a kas dagiti asukars, ket masintesado manipud ti karbon dioksido ken danum (isu a gapuana ti nagan a potosintesis, manipud ti Griego φώto- [poto-], "lawag," ken σύvθeσις [sintesis], "pagtitiponen") iti las-ud ti proseso. Ti oksiheno ketmaibbatan pay, a kaaduan kadaitoy a kas rugit a produkto. Kaaduan kadagiti mula,kaaduan kadagiti algas, ken cyanobakteria ket agaramid ti proseso iti potosintesis, ken tinawtawagn dagitoy kadagiti potoautotropo. Ti potosintesis ket mangtalinaay ti atmosperiko a kaadu ti oksiheno ken kaaduan a mangipaay kadagiti enerhia a kammasapulan para iti amin a biag iti Daga,[1] malaksid para kadagiti kuimioautotropo, a gumun-od ti enehia babaen kadagiti oksidatibo a reaksion ti kimiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bryant DA, Frigaard NU (Nobiembre 2006). "Panagipalplawag ti prokariotiko a potosintesis ken pototropia". Trends Microbiol. 14 (11): 488–96. doi:10.1016/j.tim.2006.09.001. PMID 16997562.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Potosintesis iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Caribbean cruise ship, simmanglad idiay Salomague Port, Cabugao
File photo: Sumagmamano kadagiti turista a naglugan ti Caribbean Spectrum of the Sea cruise ship a simmanglad idiay Salomague Port, Cabugao
Lalaki a naipas ti tengngedna gapu iti lubid ti ullaw, natay
VIGAN CITY - Dead on arrival ti ospital ni Benedict Tipon Paiste agtawen tallo pulo ket innem, naasawaan, electrician ken agnaed ti...
Agama a pasahero ti Toyota Hi-lux a naidungpar iti poste ti basketball court, natay;...
VIGAN CITY - Dead on arrival idiay Ilocos Sur District Hospital- Narvacan da Joel Alafriz Galdonez nga agtawen iti tallo pulo ket...
Executive Order inaig iti saan a pannakaipalubos a rummuar ken sumrek ti probinsya, maiururay
VIGAN CITY - Manamnama ita nga aldaw iparruar ni Governor Ryan Singson iti Executive Order inaig iti saan a pannakaipalubos iti panagruar...
Maysa a suldado pimmusay ken dua a kadwana iti nadunor iti napasamak a rinnupak...
Natay iti maysa a miyembro ti Philippine Army ken nadundunor iti dua pay a suldado iti napasamak a rinnupak idiay Brgy. Dili,...
Naduktalan a mapapati a naglemmengan dagiti NPA idiay ili ti Sta. Maria, imimbestigaran ti...
VIGAN CITY - Manarimaan iti panangimbetigar dagiti kameng ti Philippine Army ken Philippine National Police iti naduktalan a mapapati a naglemmengan dagiti...
Vice Mayor ti ili ti Cabugao, simmuko kadagiti otoridad
Boluntaryo a simmuko kadagiti otoridad ti Bise Mayor ti Cabugao a ni Jemaima Tan Yee, agtawen ti uppat a pulo ket dua,...
Lalaki nga immuna a naireport a mapukpukaw, nasarakan a natay idiay ili ti Narvacan
VIGAN CITY - Iggemen dagiti pananakabagi ti Narvacan Municipal Police Station iti suspect iti napasamak a pammapatay kenni Jordan Fabillaran Sotelo nga...
Senior Sangguniang Bayan Member, temporaryo nga agtugaw kas Mayor idiay Bangued, Abra
VIGAN CITY - Temporaryo nga agtugaw kas mayor ti Bangued, Abra ni Senior Sangguniang Bayan Member Joaquin Enrico Valera Bernos ta dagiti...
Narvacan Mayor Luis Chavit Singson, nagorder ti agas kontra COVID-19 idiay China
VIGAN CITY - Pinasingkedan ni dati nga Ilocos Sur Governor ken agdama a Narvacan Mayor Luis Chavit Singson a nagorder ti agas...


text:
LAOAG CITY – Naidulinen ti bangkay ni Prince Philip babaen iti ceremonial royal funeral iti St George’s Chapel idiay Windsor Castle.
Iti coverage ti Bombo Radyo Philippines babaen kada Bombo Elmar Acol iti Makati News Center kenni Bombo International News Correspondent Ramil Isogon iti Windsor, United Kingdom, natutukan a naimbag iti napasamak iti panagtabon ti prinsipe agingga a naidulin daytoy iti chapel.
Kadagiti napasamak, binigbig ti Dean of Windsor ti kinasayaat, panagbalin na a managpakatawa ken iti kinamakatao na kabayatan ti seremonya.
Nakasuot ti mask ken nasurot ti social distance dagiti nakipaset iti seremonya ti prinsipe, idinto a nagmaymaysa a nakatugaw ni Queen Elizabeth II.
Sinaruno dagiti annak ni Prince Philip ti lungan na iti funeral procession.
Umabot iti 730 a miembro ti armed forces iti panagtabon ti prisinpe ngem nalimitaran iti 30 dagiti nakipagladingit iti uneg ti St George’s Chapel, gapu ti maipatpatungpal a pagalagadan iti baet ti COVID-19 pandemic.
Kuna ni Bombo Ramil a nailugan ti lungon a nakaipanan ti bangkay ti prinsipe iti modified Land Rover no sadino ti duke ti nangdisenyo daytoy.
Indauloan ti Band of the Grenadier Guards, ti Major General’s party, ken military service chiefs ti funeral processions.
Iti lugan ti prinsipe, sinaruno ni Princess Anne ken Prince Charles, sumaruno da Prince Edward ken Prince Andrew, idinto da Prince William ken Prince Harry ket nagna da iti abay ti kasinsin da a ni Peter Phillips.
Karaman pay a simmaruno iti lugan ti prinsipe ket da Vice Admiral Sir Timothy Laurence ken Earl of Snowdon agraman dagiti duke’s household staff.
Inbatad ni Bombo Ramil a naguray met ni Queen Elizabeth iti chapel agingga a naiserrek ti lungon ni Prince Philip.
Naamuan babaen kenni Bombo Ramil a temporaryo a naidulin pay laeng ti bangkay ni Prince Philip iti maysa a vault ti chapel ken maiyuray iti ipupusay ni Queen Elizabteh II tapno aggeddan a maidulin dagitoy iti frogmopre cottage kas basar iti nakadawyan ti Royal Family.
Kabayatanna, innayon na a saan a nakaasideg dagiti residente ngem adda da iti ruwar iti kastilyo no sadinno a saan da a nakita dagiti pasamak iti uneg.
Immuna iti daytoy, inrakurak ni Mrs. Mrs. Sheryl Rapiz-Hadfield, iti United Kingdom nga iti telebisyon laeng iti mabalin a pagbuyaan da kadagiti pasamak iti funeral ni Prince Philip rason a saan da a rimwar wenno nagturong iti kastilyo.
Kuna na a nakikaysa met ti tiempo iti Windsor no sadinno nga awan ti nagbalin a dakes a panawen kabayatan ti seremonya.
Inbatad ni Hadfield a naladingit amin dagiti briton ken arig a naulimek iti aglawlaw.
Iti sabali a bangir, inbatad met ni Mr. Angelito Calucag iti United Kingdom, tubo iti ili ti Solsona, a sakbay iti panagtabon ni Prince Philip ket adda pay laeng dagiti sumagmamano a tattao a mapan mangipan iti sabsabong iti lungon ti prinsipe.
Nupay kasta, kuna na nga adu dagiti mangay-ayat iti prinsipe gapu kadagiti nakita na a nangipaay met iti sabsabong.
Linagip met ni Mr. Calucag iti kinasayaat ti prinsipe gapu ta alisto a maas-asetgan ken simple laeng daytoy.
Nupay kasta, sumagmamano a daras laeng makita da ti prinsipe agraman dagiti miembro ti royal family.
Kamaudian na, inbatad ni Mrs. Betsy Mata iti Untied Kingdom a sakbay iti procession ket binantayanen dagiti soldado ken naiparit iti panangipaay ti sabsabong kenni Prince Philip nangruna kadagiti saan a residente iti Windsor.
Innayon na a ti naiyuswat a programa ket Ceremonial Royal Funeral no sadino nga inkiddaw mismo ti prinsipe daytoy sakbay a pimmusay.
Kuna ni Mrs. Mata a babaen iti naisurat a kiddaw ti prinsipe ket saan na a kayat nga adda dagiti panagtitipon gapu iti pangta ti COVID-19.
Inbatad na a maipatangatang laengen it radyo ken telebisyon ti seremonya.
Innayon ni Mrs. Mata a saan a kayat ti prinsipe iti nagarbo a seremonya.


text:
Akinlaud a Sahara
Ti Akinlaud a Sahara (Arabiko: الصحراء الغربية Aṣ-Ṣaḥrā’ al-Gharbīyah; Espaniol: Sahara Occidental; Bereberes: Taneẓroft Tutrimt) ket ti nasuppiatan a teritorio idiay rehion ti Magreb ti Amianan nga Aprika, ken bineddengan babaen ti Morocco iti amianan, Arhelia iti adayo nga amianan a daya, ti Mauritania iti daya ken abagatan, ken ti Taaw Atlantiko iti laud. Ti kalawana ket agdagup iti 266,000 kuadrado kilometro (103,000 sq mi). Daytoy ket maysa kadagiti karasayan iti populasion a terteritorio iti lubong, a kangrunaan laeng a buklen dagiti desierto ket dagiti tanaps. Ti populasion ket nakarkulo iti sumurok a 500,000,[3] ken kadagitoy ket ganggani 40% ket agtataeng idiay El Aaiún (nailetra pay a kas Laâyoune), ti kadakkelan a siudad idiay Akinlaud a Sahara.
Sinakop babaen ti Espania manipud idi naladaw a maika-19 a siglo, ti Akinlaud a Sahara ket addaan iti listaan ti Saan a Bukod nga Agturturay a Terteritorio ti Nagkaykaysa a Pagpagilian manipud idi 1963 kalpasan ti maysa a demanda ti Morocco.[4] Daytoy ti kaaduan ti populasion a teritorio iti listaan, ken ti kadakkelan iti kalawa. Idi 1965, ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nangampon iti immuna aresolusionna iti Akinlaud a Sahara, ken nagdamdamag iti Espania a mangdekolonisado iti teritorio.[5] Kalpasan ti maysa a tawen, ti baro a resolusion ket inpasa idi babaen ti Sapasap nga Asemblia a nagkidkiddaw nga aramiden ti Espania ti reperendum iti bukod a determinasion.
Idi 1975, ti Espania ket nangibbet iti administratibo a panagtengngel ti teritorio iti maysa a nagkuyogan nga administrasion babaen ti Morocco (a pormal a nagtunton iti teritorio manipud idi 1957)[6] ken Mauritania. Napasamak ti maysa a gubat a nagbaetan dagita a pagilian ken ti nailian a tignay ti liberatsion ti Sahrawi , ti Sanguanan a Polisario, a nangiproklama iti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi (SADR) nga addaan iti eksilo a gobierno idiay Tindouf, Arhelia. Ti Mauritania nagikkat idi 1979, ken ti Morocco ket kanungpalan a nakaala iti epektibo a panagtengngel iti kaaduan ti teritorio, a mairaman amin dagiti nangruna a siudad ken dagiti masna a rekurso.
Kalpasan ti maysa a tulagan ti panagpasardeng ti gubat a naesponsoran ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1991, dua apgkatlo iti teritorio (kaaduan a mairaman ti aplaya ti Atlantiko)[7] ket natengngelen babaen ti Morocco ken ti nabatbati ket babaen ti SADR, ket napigsa a tinultulongan babaen ti Arhelia.[8] Iti sangalubongan, dagiti pagilian a kas ti Estados Unidos ken ti Rusia ket nangala iti sapasap a saan a nalawag ken neutral a puesto iti bangir ti tungngal a maysa a a panagtunton, ken nagiyunayunay kadagiti dua apartido nga agtunos iti nakappia a resolusion. Ti Morocco ken Polisario ket nagbirbiruk a mangpadakkel itipanagtuntonda babaen ti panagala kadagiti pannakabigbig, a nagnangruna kadagiti agrangrang-ay ngaestado ti Aprika, Asia, ken Latin Amerika. Ti Sanguana a Polisario ket nakaala iti pormal a pannakabigbig manipud iti SADR manipud iti kadagiti 53 nga estado], ken naikkan iti panagkamemng iti Kappon ti Aprika. Ti Morocco ket nakaala iti pannakabigbig wenno suporta para iti puestona manipud kadagiti nadumaduma a gobierno idiay Aprika ken manipud iti kaaduan iti Liga ti Arabo.[9][10] Kadagitoy dua a kayarigan, ti pannakabigbig kadagitinapalabas a dua a dekada ken naipapaut ken naikkat segun kadagiti agbalbaliw a pagduyosan iti sangalubongan. Manipud idi 2006, awanen iti ania man a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti nangbigbig iti kinaturay ti Morocco iti Akinlaud a Sahara .[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ United Nations Statistics Division (2014). "Western Sahara Summary Statistics". UN data. Naala idi 3 Abril 2014.
- ^ Ahmed R. Benchemsi and Mehdi Sekkouri Alaoui. "Au cœur du polisario". Telque. Naala idi 23 Septiembre 2011. "Tout cela se paie en dinars algériens".
- ^ Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). 2008 revision. United Nations. Naala idi 12 Marso 2009. Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ Mariano Aguirre, Vers la fin du conflit au Sahara occidental, Espoirs de paix en Afrique du Nord Latine in: Le Monde diplomatique, Novembre 1997
- ^ United Nations General Assembly (16 Disiembre 1965). "RESOLUTIONS ADOPTED BY THE GENERAL ASSEMBLY DURING ITS TWENTIETH SESSION, resolution 2072 (XX), QUESTION OF IFNI AND SPANISH SAHARA" (PDF).
- ^ González Campo, Julio. "Documento de Trabajo núm. 15 DT-2004. Las pretensiones de Marruecos sobre los territorios españoles en el norte de África (1956–2002)" (PDF) (iti Espaniol). es:Real Instituto Elcano. p. 6.
- ^ Ti laeng paset ti aplaya iti ruar ti berma ket ti abagatan unay, mairaman ti peninsula Ras Nouadhibou
- ^ Baehr, Peter R. The United Nations at the End of the 1990s. 1999, page 129.
- ^ "Arab League supports Morocco's Territorial Integrity", Arabic News, Morocco-Regional, Politics, 8 Enero 1999. Naala idi 24 Agosto 2006.
- ^ "Arab League Withdraws Inaccurate Moroccan maps", Arabic News, Regional-Morocco, Politics, 17 Disiembre 1998. Naala idi 24 Agosto 2006.
- ^ "Report of the Secretary-General on the situation concerning Western Sahara (paragraph 37, p. 10)" (PDF). Marso 2, 1993. Naala idi Oktubre 4, 2014.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti taudan ken adu pay a mabasbasa
- Hodges, Tony (1983). Western Sahara: The Roots of a Desert War. Lawrence Hill Books. ISBN 0-88208-152-7.
- Jensen, Erik (2005). Western Sahara: Anatomy of a Stalemate. International Peace Studies. ISBN 1-58826-305-3.
- Pazzanita, Anthony G.; Hodges, Tony (1994). Historical Dictionary of Western Sahara. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-2661-5.
- Shelley, Toby (2004). Endgame in the Western Sahara: What Future for Africa's Last Colony?. Zed Books. ISBN 1-84277-341-0.
- Janos, Besenyo (2009). Western Sahara (PDF). Pécs: Publikon Publishers. ISBN 978-963-88332-0-4.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Akinlaud a Sahara iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Akinlaud a Sahara manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Bariweswes ti pagilian manipud iti BBC News.
- Akinlaud a Sahara a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Akinlaud a Sahara iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Akinlaud a Sahara


text:
Makro a pagsasao ti ISO 639
Ti ISO 639-3 ket maysa nga internasional nga alagaden para kadagiti kodigo ti pagsasao. Iti panangipalawag kadagiti kodigo ti pagsasaona, adda met dagiti naipalawag a kas dagiti makro a pagsasao a mabalin a mangsakop kadagiti naparaigidan a kaso a paggiddiatan dagiti napigsa ti sabali a nagdalanan dagiti dialekto ken asideg nga agkakabagian a pagsasao (dagiti lugar ti dialekto), wenno dagiti sabali a kita ti bitla a naikeddeng nga agpapada wenno agigiddiat a pagsasao para iti etniko wenno politikal imbes a dagiti lingguistiko a rasrason. Adda dagiti lima pulo ket innem a pagsasao iti ISO 639-2 a naikeddeng a dagiti makro a pagsasao iti ISO 639-3.[1] Ti panagusar ti daytoy a kategoria iti makro a pagsasao ket naipakaten iti maika-16 nga edision ti Ethnologue.[2]
Adda met dagiti makro a pagsasao nga awanani ti agmaymaysa a pagsasao a kas naipalawag babaen ti 639-3 ti ISO 639-2, a kas ti. 'ara' (Arabiko). Dagiti sabali a kas ti 'nor' (Norwego) ket addaan iti bukodda a dua nga agmaymaysa a paset (nno Nynorsk, nob Bokmål) nga adda itan iti 639-2. Ti kayatna sawen ket dagiti dadduma a pagsasao (a kas ti. 'arb' Alagaden nga Arabiko) nga inkeddeng babaen ti ISO 639-2 a kas dagiti dialekto iti maysa a pagsasao ('ara') ket adda itan iti ISO 639-3 iti naisangayan a konteksto a naikeddeng nga isuda ket agmaymaysa a pagsasao. Daytoy ket panangipadas a mangibanag kadagiti sabali a kita a mabalin a lingguistiko a naisangayan iti tunggal maysa kaniada, ngem matrato dagitoy babaen dagiti agsasao a kas dagiti porma iti isu met laeng a pagsasao, kasla dagiti kaso iti diglossia. Kas pagarigan,
Dagiti kita dagiti makro a pagsasaoUrnosen
- elemento nga awanan iti kodigo ti ISO 639-2: 1 - hbs
- dagiti elemento nga awanan kadagiti dua a kodigo ti ISO 639-2: 4 - fas, msa, sqi, zho
- dagiti elemento nga awanan iti kodigo ti ISO 639-1: 25
- dagiti elemento nga awanan iti kodigo ti ISO 639-1: 30
- dagiti elemento nga addaan iti agmaymaysa a pagsasao ken addaan iti ISO 639-1: 2
- nor - nn, nb
- hbs - hr, bs, sr
Listaan dagiti makro a pagsasaoUrnosen
Daytoy a listaan ket iramanna laeng ti opisial a datos manipud iti http://www.sil.org/iso639-3.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Sakop ti denotasion para kadagiti panangilasin ti pagsasao". SIL International.
- ^ Lewis, M. Paul, ed. 2009. Ethnologue. Dallas: SIL International
- ^ "Dokumentasion para iti panangilasin ti ISO 639: ara". SIL International.
- ^ "Dokumentasion para iti panangilasin ti ISO 639: arb". SIL International.
- ^


text:
Pagsasao a Penan-Nibong
Ti pagsasao a Punan-Nibong, ammo pay a kas Penan, ket ti kompleks a pagsasao nga insasao babaen ti tattao a Penan ti Borneo. Dagita ket mainaig iti sasao a Kenyah. Ipakita ti Glottolog ti Akinlaud a Penan a kas as-asideg iti Sebop ngem iti Akindaya a Penan.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akindaya a Penan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akinlaud a Penan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Eastern Penan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ a b Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Western Penan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Pagsasao a Penan-Nibong manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Arkibo ti ELAR itiAkindaya a Penan


text:
Kategoria:Dagiti pakaaramatan a plantilia ti Wikipedia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 15 a subkategoria, manipud iti 15 a dagup.
D
- ► Dagiti plantilia a mainaig ti bot (3 P)
- ► Dagiti plantilia a pangsuporta ti nadumaduma a pagsasao (3 K, 4 P)
- ► Dagiti plantilia ti oras, petsa ken kalendario (3 K, 30 P)
- ► Dagiti plantilia ti pagipadasan (6 P)
- ► Dagiti plantilia ti silpo (3 K, 2 P)
- ► Dagiti plantilia ti Wikidata (9 P)
- ► Dagiti plantilia ti Wikipedia a panagporma ken pangaramid (25 K, 42 P)
- ► Dagiti plantilia ti Wikisource (1 K)
M
- ► Dagiti plantilia ti kahon ti mensahe ti Wikipedia (4 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti pakaaramatan a plantilia ti Wikipedia"
Dagiti sumaganad a 9 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 9 a dagup.


text:
Oaxaca
Ti Oaxaca (Ingles: /wəˈhɑːkə/ wə-HAH-kə, Espaniol: [waˈxaka] (dengngen), manipud iti sasao a Nahuatl: Huāxyacac, panangibalikas [waːʃˈjakak] (dengngen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Oaxaca (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Oaxaca), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 570 nga ili a kadagiti 418 (gangani tallo a pagkapat) ket tinurayan babaen ti sistema ti Usos y costumbres (dagiti ugali ken tradision)[2] nga addaan kadagiti mabigbig a lokal a porma iti bukod a panagturay. Ti kapitolio a siudadna ket ti Oaxaca de Juárez.
Ti Oaxaca ket mabirukan idiay Akin-abagatan a laud a Mehiko.[3] Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Guerrero iti laud, ti Puebla iti amianan a laud, ti Veracruz iti amianan, ken ti Chiapas iti daya. Iti abagatan, ti Oaxaca ket addaan iti signipikante nga aplaya iti Taaw Pasipiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic_2015_presentacion.pdf.
- ^ Instituto Estatal Electoral y de Participación Ciudadana de Oaxaca – Historia
- ^ "Oaxaca". Explorando Mexico. Naala idi Abril 4, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Oaxaca iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Oaxaca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti Oaxaca iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol)—Website ti Estado ti Oaxaca


text:
Mainaig a sinuksukatan
Mangikabil iti maysa a nagan ti panid tapno makita dagiti panagbaliw kadagiti naisilpo a panid wenno iti dayta a panid. (Tapno makita dagiti kameng iti maysa a kategoria, ikabil ti Kategoria:Nagan ti kategoria). Dagiti panagbaliw kadagiti panid iti Listaan ti bambantayam ket addada iti napuskol.
- D
- Urnos ti Wikidata
- B
- Daytoy a panagurnos ket nakapartuat iti baro a panid (kitaen pay ti listaan ti baro a pampanid)
- m
- Daytoy ket bassit a panagurnos
- b
- Daytoy a panagurnos ket inaramid babaen ti bot
- (±123)
- Ti panagbaliw ti kadakkel ti panid babaen ti bilang dagiti byte
- Temporarily watched page
4 Agosto 2021
- Plantilia:Infobox settlement/columns 05:21 −774 Lam-ang Tungtungan aramid Pinabaro manipud iti Template:Infobox settlement/columns/1028600496
- diphistB Plantilia:Infobox settlement/columns/styles.css 05:19 +315 Lam-ang Tungtungan aramid Kinopia manipud iti Template:Infobox settlement/columns/styles.css/1028600610
3 Agosto 2021
- Modulo:Citation/CS1/styles.css 05:22 −38 Lam-ang Tungtungan aramid Pinabaro manipud iti Module:Citation/CS1/styles.css/999302996


text:
Hilaria del Rosario de Aguinaldo
Ni Hilaria del Rosario de Aguinaldo (nayanak a kas ni Hilaria del Rosario y Reyes, 17 Pebrero 1877 – 6 Marso 1921) ket isu idi ti immuna nga asawa ni Heneral Emilio Aguinaldo, ti immuna a Presidente ti Filipinas.
Biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Nayanak ni Hilaria del Rosario idi Pebrero 17, 1877 idiay Tinabunan (itan ket Pag-asa) iti Imus, Cavite kada Guillermo del Rosario y Bautista ken Cristina Reyes y Flores. Nabunyagan isuna kalapasan ti uppat nga aldaw babaen daydi Andrés Galdeano iti Simbaan ti Imus.[1]
Inasawa isuna ni Emilio Aguinaldo idi Baro a Tawen, 1896–ti isu met laeng nga aldaw idi timmipon ni Aguinaldo iti Katipunan, ti nalimed a kagimongan a mangiruginto iti Yaalsa ti Filipino iti dayta a tawen. Uray no saan a naus-usar ti titulo nga "Umuna a Balasang" (Espaniol: Primera Dama), ken saan a mangibagbaga iti asawa ti Presidente ti Filipinas (naus-usar laeng a mangibagbaga kadagiti asawa dagiti Amerikano a gobernador heneral) iti dayta a panawen, isuna ita nga aldaw ket naikeddeng a ti immuna nga Umuna a Balasang ti Filipinas.
Nangkomplemento isuna kadagiti kompania ti militar ni Emilio babaen ti panagay-aywan kadagiti nasugatan a soldado ken dagiti pamiliada. Idi 1899, kas asawa ti presidente, nangbangon isuna ti Hijas de la Revolución (Annak a Babbai ti Rebolusion) a kanungpalan a nagbalin a kas Asociación de la Cruz Roja (Gunglo ti Nalabbasit a Krus). Ti gunglo ket naikeddeng a nagrugian ti agdama a Nailian a Nalabbasit a Krus ti Filipinas, ken para iti daytoy nagurnong isuna kadagiti pundo para kadagiti agas ken dagiti pay sabali a kaaramatan ti mediko. Natiliw isuna babaen dagiti tropa ti Amerikano idi 1900 ken naidenna manen iti asawana kalpasan ti pannakatiliwna babaen dagiti Amerikano idi 1901.
Natay ni Del Rosario idiMarso6, 1921 kalpasan ti panagsagaba manipud iti pulmonario a daig. Naitabon isuna iti simmaruno nga aldaw.[2]
Iti nadayeg a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
- Inladawan babaen ni Cristine Reyes iti pelikula idi 2012 iti El Presidente.
- Inladawan babaen ni Che Ramos iti pelikula idi 2018 iti Goyo: Ang Batang Heneral.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Film # 007771939 Image Film # 007771939; ark:/61903/3:1:3Q9M-CSM6-PKJ — FamilySearch.org". Naala idi Hunio 13, 2017.
- ^ a b "Film # 007772988 Image Film # 007772988; ark:/61903/3:1:3Q9M-CSMP-MWW9 — FamilySearch.org". Naala idi Hunio 13, 2017.


text:
LAOAG CITY – Agtultuloy ti naun-uneg nga imbestigasyon dagiti kameng ti Bureau of Fire Protection (BFP) iti ili ti Bacarra kalpasan ti pannakauram ti dua a kadsaaran na a pagtaengan iti Purok 6, Barangay 9, San Agustin II iti nadakamat nga ili. Segun kenni Fire Inspector Edison Reyes, Fire Marshall iti BFP-Bacarra, itay bigat ket… Continue reading Dua a kadsaaran a pagtaengan iti ili ti Bacarra, nauram; naun-uneg nga imbestigasyon, agtultuloy
Tag: Bacarra
Kapitan ti Brgy. Pasiocan iti ili ti Bacarra, maak-akusaran a saan na a maannong ti responsibilidad na gapo ta maipagarop a masansan a mabartek
LAOAG CITY – Naglikudan ni Brgy. Chairman Avelino Pasion ti Brgy. Pasiocan iti ili ti Bacarra ti maibatbato nga akusasion kontra kenkuana. Daytoy ket kalpasan nga adda ti dimmanon nga impormasion ti Bombo Radyo Laoag a maipagarup a masansan daytoy a mabarbartek rason a saan a mapmapan iti Barangay Hall tapno maaramid dagiti responsibilidad na… Continue reading Kapitan ti Brgy. Pasiocan iti ili ti Bacarra, maak-akusaran a saan na a maannong ti responsibilidad na gapo ta maipagarop a masansan a mabartek
Maysa nga ama iti ili ti Bacarra, maluksaw iti maipagarop a saan a panangawat ti Bacarra Medical Center iti anak na a nagkombulsyon
LAOAG CITY – Maluksaw ni Mr. McArthur Ramoran iti ili ti Bacarra iti kapadasan da iti Bacarra Medical Center kalpasan nga intaray da ti anak na a nagkombulsyon. Segun kenni Ramoran, iti parbangon ket nagkombulsyon ti anak na isut gapo na nga intaray da iti nadakamat nga ospital ngem maipagarop a saan nga inawat ti… Continue reading Maysa nga ama iti ili ti Bacarra, maluksaw iti maipagarop a saan a panangawat ti Bacarra Medical Center iti anak na a nagkombulsyon
Brgy. Capt. Velasco iti Brgy. Buyon iti ili ti Bacarra, saanna nga inawat ti LAG gapu ta bassit laeng ti kabarangayan na a mabenepisyaran
LAOAG CITY – Inlawlawag ni Barangay Chairman Derek Velasco iti Barangay Buyon iti ili ti Bacarra no apay a saanna a ginundawayan ti Livelihood Assistance Grants (LAG) ti Department of Social Welfare and Development (DSWD). Segun kenkuana, 240 a ribo a pamilya ti nakaawat ti Social Amelioration Program (SAP) ken isuda koma met laeng ti… Continue reading Brgy. Capt. Velasco iti Brgy. Buyon iti ili ti Bacarra, saanna nga inawat ti LAG gapu ta bassit laeng ti kabarangayan na a mabenepisyaran
Pimmusay a ni IN-C2962 iti ili Brgy. 6 iti ili ti Bacarra, adda ti sakit na a pneumonia – Brgy. Chairman Lacar
LAOAG CITY – Inbaga ni Barangay Chairman Daniel Lacar iti Barangay 6, San Pedro iti ili ti Bacarra a na-cremate a dagus ti bangkay ti kabarangayan da a pimmusay kalpasan a nagpositibo ti covid-19. Inbatad ti kapitan a ti pimmusay ket ni IN-C2962, babai, agtawen ti 63. Inlawlawag ni Lacar a ti nasao a pasyente… Continue reading Pimmusay a ni IN-C2962 iti ili Brgy. 6 iti ili ti Bacarra, adda ti sakit na a pneumonia – Brgy. Chairman Lacar
UPDATE: Napuuran a basura ti maipagarop a nangrugyan ti apoy iti pannakauram ti funeral parlor iti ili ti Bacarra – BFP
LAOAG CITY – Inbatad ni Fire Inspector Edison Reyes iti Bureau of Fire Protection (BFP) iti ili ti Bacarra a saan da pay a maibaga no mano ti balor dagiti nadadael iti pannakauram ti maysa a funeral parlor iti Barangay Corocor iti nasao nga ili. Daytoy ket gapu ta manarimaan pay laeng ti iyus-uswat da… Continue reading UPDATE: Napuuran a basura ti maipagarop a nangrugyan ti apoy iti pannakauram ti funeral parlor iti ili ti Bacarra – BFP
BFP-Bacarra, agtultuloy ti imbestigasyon na iti pannakauram ti maysa a funeral parlor
LAOAG CITY – Agtultuloy ti imbestigasyon ti BFP-Bacarra iti napasamak nga uram iti maysa a funeral parlor iti Barangay Corocor iti nasao nga ili. Segun kenni Senior Fire Officer 1 Anghel iti BFP-Bacarra, ti agdama a makitkita da a namunganayan ti uram ket ti compose pit wenno pagpuuran nga innem laeng a metro ti kaadayo… Continue reading BFP-Bacarra, agtultuloy ti imbestigasyon na iti pannakauram ti maysa a funeral parlor
IN-C2483 iti ili ti Bacarra, pimmusayen
LAOAG CITY – Kinumpirmaran ni Barangay Chairman Francis Padron iti Barangay 1 iti ili ti Bacarra a pimmusay ni IN-C2483, lalaki nga agtawen ti 63 ken aglaklako iti tiendaan iti nasao nga ili. Ni IN-C2483 ket maysa a caretaker iti maysa a pagtaengan iti Barangay 1 nga isu met ti pagnanaedan na. Segun kenni Padron,… Continue reading IN-C2483 iti ili ti Bacarra, pimmusayen
PNP-Bacarra, nakasaganan no maipatungpal ti MECQ gapo iti panagngato ti kaso ti covid-19
LAOAG CITY – Inlawlawag ni Police Lt. Bjay Calivoso, ti deputy chief of police ti PNP-Bacarra a nakasagana da no bilang man maipatungpal ti Modified Enhanced Community Quarantine (MECQ) iti ili da. Daytoy ket manaig iti rakurak ni Gov. Matthew Marcos Manotoc a maipan iti babaen ti MECQ ti nadakamat nga ili gapo iti panagngato… Continue reading PNP-Bacarra, nakasaganan no maipatungpal ti MECQ gapo iti panagngato ti kaso ti covid-19
IN-C2237 a taga Brgy. Pipias iti ili ti Bacarra, pimmusayen
LAOAG CITY – Pimmusayen ni IN-C2237, babai, agtawen ti 55, taga Barangay Pipias iti ili ti Bacarra kabayatan a maag-agasan iti Mariano Marcos Memorial Hospital and Medical Center iti ciudad ti Batac. Naamoan a ni IN-C2237 ket naala na ti virus manipod ken ni IN-C2150 ken daytoy ket symptomatic. Inbaga ni Barangay Kagawad Chito Visaya… Continue reading IN-C2237 a taga Brgy. Pipias iti ili ti Bacarra, pimmusayen


text:
Antartika
Antartika
Daytoy a mapa ket agus-usar ti ortograpiko a panagpadakkel, ti asideg a polar a panagkita. Ti Abagatan nga Ungto ket asideg iti tengnga, a dagiti longitud a nagsasabtan ti linia.
Nagsasabtan: 90°S 0°E / 90°S 0°E
Ti Antartika[2][3][Paamo 1] ket ti akin-abagatan unay a kontinente iti lubong, masakupanna ti Abagatan nga Ungto. Mabirukan daytoy idiay Antártiko a rehion iti Akin-abagatan a Hemisperio, gangani nga abagatan amin iti Sirkulo ti Antartiko, ken napalikmutan babaen ti Akin-abagatan a Taaw. Nga iti 14.0 a riwriw km2 (5.4 a riwriw sq mi), isu daytoy ti maikalima a kadakkelan ti kalawa a kontinente kalpasan ti Asia, Aprika, Amianan nga Amerika, ken Abagatan nga Amerika. Para iti pannakaipadpada, ti Antartika ket gangani a mamindua ti kadakkel iti Australia. Agarup a 98% iti Antartika ket nasakupan ti yelo a nagtimbengan a 1 milia (1.6 km) ti kapuskolna.
Ti Antartika, iti katimbengan, ket isu ti kalamiisan, kamagaan, ken ti kaanginan a kontinente, ket isu ti addaan iti kangatuan a katimbengan ti kangatuan ti daga kadagiti amin a kontinente.[6] Ti Antartika ket nausigen a maysa a desierto, nga addaan iti tinawen a panagtudtudo iti laeng 200 mm (8 a pulgada) iti igid ti aplaya ken ti kaunegan iti daytoy a daga.[7] Ti temperatura idiay Antartika ket naabutanna ti −89 °C (−129 °F). Awan dagiti agnanayon nga agtaeng a tattao, ngem addan ti agarup a 1,000 agingga ti 5,000 a tattao nga agtaeng ti makatawen kadagidiay pagsukisokan nga estation a naiwaras iti dayta a kontinente. Dagiti laeng naampon iti kalamiisan nga organismo ti agbiag idiay, mairaman dagiti adu a kita ti algas, dagiti ayup (kas pagarigan dagiti tungaw, dagiti nematodo, dagiti pinguino, dagiti póka ken dagiti tardigrado), bakteria, kudetdet, dagiti mula, ken protista. No adda mulmula ditoy ti addaan laeng ket ti tundra.
Nupay dagiti mito ken pannagipagpagarup a maipanggep ti Terra Australis ("Akin-abagatan a Daga") ket naibagbaga payen manipud idi taga-ugma, ti immuna a napasingkedan a panakakita ti kontinente ket sapsap a naawawat a naaramid idi 1820 baaben ti Ruso a panagbanniaga ni Fabian Gottlieb von Bellingshausen ken ni Mikhail Lazarev idiay Vostok ken Mirny. Ti kontinente, nupay kasta, ket nabatbati a saan a naikaskaso kadagiti nabatbati a panawen ti maika-19 a siglo gapu ti makabusor nga enbironmentona, ken adayo a panakaisinsinana. Ti Tulag ti Antartika ket napirmaan idi 1959 babaen dagiti 12 a pagilian; iti tatta a panawen, 49 a pagpagilin ti nagpirma ti tulag. Ti tulag ket mangiparit kadagiti milisia nga aktibidad ken panagmina kadagiti minerales, mangiparit kadagiti nuklear ken ti panagibelleng kadagiti nuklear a rugit, agsuporta kadagiti sientipiko a panagsukisok, ken agsalaknib ti ekosona ti kontinente. Dagiti agdama nga eksperimento ket inar-aramid babaen dagiti sumurok a 4,000 sientista manipud kadagiti adu a pagilian.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a pormal a panaginagan ti nagan nga "Antartika" a kas ti maysa a kontinente a nagan idi panawen ti 1890 ket naidakamat babaen ti Eskoses kartograpo a ni John George Bartholomew.[8] Ti nagan nga Antartika ket isu ti nairomanisado a bersion ti Griego a kompuesto a balikas ti ἀvtapktιkή (antarktiké), pemenino ti ἀvtapktιkός (antarktikos),[9] a kayatna a sawen ket "kasumbangir ti Artiko", "kasumbangir ti amianan".[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ahensia ti Sentral nga Intelihensia ti Estados Unidos (2011). "Antartika". The World Factbook. Gobierno iti Estados Unidos. Naala idi 22 Oktubre 2011.
- ^ Kolumbia Elektroniko a Ensiklopedia; McGraw-Hill Diksionario iti Sientipiko ken dagiti Teknikal a Banbanag. "Antarctica". Ti Nawaya a Diktionario. Farlex, Inc. Naala idi 19 Hulio 2011.
- ^ "Pannakaipalpalawag iti Antartika". Yahoo! Edukasion. Yahoo!. Naala idi 26 Hulio 2011.
- ^ Crystal, David (2006). Ti Pannakilaban para iti Ingles. Pagimalditan ti Unibersidad ti Oxford. p. 172. ISBN 978-0-19-920764-0.
- ^ Harper, Douglas. "Antártiko". Online nga Etimolohia a Diksionario. Naala idi 16 Nobiembre 2011.
- ^ Nailian a Satelite Datos ken Pakaammo a Serbisio. "Nailian a Heopisikal a Sentro ti Datos". Gobierno ti Estados Unidos. Naala idi 9 Hunio 2006.
- ^ Joyce, C. Alan (18 Enero 2007). "Ti Panagtaldiap ti Lubong: Dagiti Surpreso a Kinapudno". Ti Almanak ti Lubong. Naala idi 7 Pebrero 2009.
- ^ Ni John George Bartholomew ken ti pannakainagan ti Antartika, CAIRT Pablaak 13, Naiilian a Biblioteka ti Eskosia, Hulio 2008, ISSN 1477-4186, ken ti pay "The Bartholomew Archive".
- ^ Liddell, Henry George; Scott, Robert, "Antarktikos", iti Crane, Gregory R. (ed.), Ti Griego-Ingles a Leksikon, Dihital a Biblioteka ti Perseus, Tufts University, naala idi 16 Nobiembre 2011
- ^ Hince, Bernadette (2000). Ti Antartika Diksionario. CSIRO Publishing. p. 6. ISBN 978-0-9577471-1-1.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Antartika iti Wikimedia Commons


text:
Ilocano Alamo Literature
IMBAGA NI JESUS MAADDAAN NI SATANAS ITI IGLESIA KEN GOBIERNO
Ni Pope Francis Nasarakan a Nagbasol iti Panagkumaw kadagiti Ubbing, Panagrames ken Pammapatay Droë Beendere
DAGITI FLYING SAUCERS KET PADTO KADAGITI MAUDI NGA AL-ALDAW
message only
Pakadagupan ti Investigative Journal a Programa iti Radio ni Greg Anthony iti First Amendment Radio Agosto 7, 2014
TI KAKAISUNA A DALAN A RUMMUARAN Libro 20500
ASAWA NI LOT Libro 20300
message only
TALLO A SAAN A NABALLIGI A GANDAT A PANANGPARMEK ITI DIOS Libro 20100
TI PASKUA KET PANNAKAISALAKAN Libro 18800
ITED KADI TI DIOS ITI BABAI TI KALINTEGAN NGA AG-ABORT NO BIKTIMA ISUNA ITI PANANGRAMES? Libro 18700
Inawatmo kadin wenno awatem kadi ti marka ti ayup? Libro 18500
Ti nagdumaan iti pannakaisalakan ken relihion Libro 17800
DAGITI NAILANGITAN NGA ANGHEL A NAKATALINAED ITI RABAW TI PLANETA TAYO Libro 17700
DAGITI PAGSIDSIDDAAWAN SADI LANGIT KEN PAGILASINAN DITOY DAGA Libro 17600
DAGITI KARRUAHE NGA APOY Libro 17500
It armada ken puersa ti dios iti tangatang (Dagiti Tagabantay) Libro 17400
BASOL TI AGPAKAMATA Libro 16600
DAGITI DADDUMA NGA ANNAK NI MARIA Aduda Dagitoy Libro 15200
Ti katulagan ti Palestino Libro 13400
DAGITI MANNAKIGUBAT ITI LET-ANG Libro 13200
KINAPERFEKTO? Libro 10000
DAGITI SANTO Libro 09900
ABUSO A SEKSUAL TI KatoliKO KEN SANGALUBONGAN A KINARUNGSOT Libro 08200
Testimonio ni Tony Alamo Libro 06000
e-mail: Tony Alamo Christian Ministries
or write:
Tony Alamo Christian Ministries Worldwide
P. O. Box 2948
Hollywood, CA 90078 U.S.A.
Twenty-four hour prayer and information line: 661-252-5686


text:
Sasao nga Akinbaba a Mamberamo
Ti sasao nga Akinbaba a Mamberamo ket ti kaudian a naisingasing a pamilia ti pagsasao a mangisilpo kadagiti dua pagsasao a naisasao iti igid ti akin-amianan nga aplaya ti probinsia ti Papua, Indonesia, idiay asideg ti sabangan ti Karayan Mamberamo.
Dagiti dua pagsasao, ti Warembori ken Yoke, ket nailistada idi a kas dagiti isolado iti adu a nasu-suar a panangidasig ni Stephen Wurm. Inpakita ni Donohue (1998) isuda nga agkakabagain nga addaan iti nagbibingayan a panagdumaduma a maipapan iti morpolohia.[2] Indasig ni Ross (2007) ti Warembori a kas maysa a pagsasao nga Austronesio a naibatay kadagit pangsandi, nupay kasta, insuppiat ni Donohue a dagitoy ket binulbulod, gapu ta dagiti dua pangsandi a magawidan iti panagbulod, ti 'I' ken 'thou', ket saan a maipada iti Austronesio wenno iti ania man a sabali a pagsasao. Ti singular a pasakbay ket kapada ti sasao a Kwerba, ngem ti akinbaba a Mamberamo ket awan iti katumbas iti dayta a pamilia. (KItaen ti pagsasao a Warembori ken pagsasao a Yoke para kadagiti salaysay.) Insupsuppiat ni Donohue a mangpormada iti maysa a nawaya a pamilia, ngem mabalin met a ti maysa ket maikabagian iti sabali a pamilia ti Papuano, ta nakaron a nareksipikado babaen ti impluensia ti Austronesio, a naipangpangruna iti kaso ti Warembori.
Dagiti notaUrnosen
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Lower Mamberamo". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Donohue, Mark (1998 [2003]). Warembori, and the Lower Mamberamo family.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.


text:
Candelaria, Quezon
Ti Candelaria ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Candelaria iti 25 a barbaranggay.[2]
- Bukal Norte
- Bukal Sur
- Buenavista East
- Buenavista West
- Kinatihan I
- Kinatihan II
- Malabanban Norte
- Malabanban Sur
- Mangilag Norte
- Mangilag Sur
- Masalukot I
- Masalukot II
- Masalukot III
- Masalukot IV
- Masalukot V
- Masin Norte
- Masin Sur
- Mayabobo
- Pahinga Norte
- Pahinga Sur
- Poblacion
- San Andres
- San Isidro
- Sta. Catalina Norte
- Sta. Catalina Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Peñaranda
Ti Peñaranda ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Peñaranda ket nabingbingay a politikal iti 10 a barbaranggay.[2]
- Callos
- Las Piñas
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Poblacion IV
- Santo Tomas
- Sinasajan
- San Josef
- San Mariano (Maugat)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Cagayan
Ti Cagayan ket maysa a probinsia iti Filipinas, iti Tanap ti Cagayan (Rehion II) iti Luzon. Masarakan iti amianan-a-daya a paset ti isla ti Luzon. Ti Siudad ti Tuguegarao ti kapitoliona. Paset met laeng ti Cagayan dagiti isla ti Babuyan iti amianan. Kaariping ti Cagayan dagiti probinsia ti Ilocos Norte ken Apayao iti laud, ken ti Kalinga ken Isabela iti abagatan.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Cagayan iti 28 nga ili ken 1 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Tabuan-Lasa
Ti Tabuan-Lasa ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Basilan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tabuan-Lasa ket nabingbingay a politikal kadagiti 12 a barbaranggay.[3]
- Babag (Bubuan Island)
- Balanting
- Boloh-Boloh (Bubuan Island)
- Bukut-Umus
- Kaumpurnah
- Tong-Umus
- Lanawan
- Pisak-Pisak
- Saluping
- Suligan (Bubuan Island)
- Sulloh (Tapiantana)
- Tambulig Buton
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Basilan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ "Probinsia ti Basilan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Lasam
Ti Lasam ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Cagayan iti Filipinas. Ti pinakasentro ti Lasam ket mapattapatta a 13 a kilometro, dua degrado iti abagatan nga lumaud iti Rangtay Magapit, 68 a kilometro manipud iti Siudad ti Tuguegarao no ballasiwen ti Karayan Cagayan ket sumalpot iti ili ti Gattaran, Cagayan. Ngem no talaytayen iti nailian a kalsada a Lasam-Logac-Magapit ket daliasaten ti aganay a sangagasut ket innem a kilometro tapno madanon ti Siudad ti Tuguegarao. Kaabay ti Lasam iti amianan-a-daya ti ili ti Lal-lo, iti amianan-a-laud ti Allacapan, ken Flora, Apayao iti met daya ket ti Karayan Cagayan ken ti ili Gattaran, iti abagatan ket ti ili Santo Niño, ken iti abagatan-a-laud ti ili ti Rizal.
Ti Lasam ket napartuat idi 1950 manipud kadagiti baranggay ti Gattaran, Cagayan iti laud ti Karayan Cagayan.[4]
Addaan ti ili ti Lasam iti saksakup a dagdaga a 234 pakuadrado a kilometro wenno 23,400 nga ektaria.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Lasam ket nabingbingay a politikal iti 30 a barbaranggay.[2]
- Aggunetan
- Alannay
- Battalan
- Cabatacan East
- Cabatacan West
- Calapangan Norte
- Calapangan Sur
- Callao Norte
- Callao Sur
- Cataliganan
- Centro 01
- Centro 02
- Centro 03
- Finugo Norte
- Gabun
- Ignacio b. Jurado
- Magsaysay
- Malinta
- Minanga Norte
- Minanga Sur
- Nabannagan East
- Nabannagan West
- New Orlins
- Nicolas Agatep
- Peru
- San Pedro
- Sicalao
- Tagao
- Tucalan Passing
- Viga
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cagayan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Ti tignay a panagpartuat ti ili ti Lasam idiay probinsia ti Cagayan". LawPH.com. Naala idi 2011-04-09.
- ^ "Probinsia ti Cagayan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Budismo
Iti Budismo[1] ket relihion ken pilosopianga aggapu kadagiti sursuro ni Sidarta Gautama Buddha. Naipasngay isuna idiay India idi 566 BC. Manipud kadigiti umuna nga paset a nangisursurruan iti bagbagana, nagwaras iti kinabudista idiay buo ti bukod ti Asia, manipud India, Nepal, ken Apganistan, agingga sinurot dagiti tattao ti Sri Lanka, Tibet, Tsina, Hapon, Korea, Abagatan a daya nga Asia ken dadduma pay. Manipud idi maika-19 a siglo, naimula ti Budismo idiay Europa ken Estados Unidos. Maibilang nga adda nasurok nga 376 a riwriw a Budista iti lubong.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Budismo". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 123. ISBN 978-0-8248-2088-6.


text:
Prayle
Ti prayle ket ti lalaki a kameng ti relihioso nga urnos ti Kristiano a mendikante. Ti prayle ket sagpaminsan pay a maus-usar kadagiti dati a kolonia ti Espania a kas titulo idiay Filipinas ken idiay Abagatan a laud nga Estados Unidos.
Dagiti prayle ken dagiti monghe[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti prayle ken maigiddiatda kadagiti monghe gapu ta matawtawaganda nga agnaed kadagiti ebangheliko a konseho (sapata iti kinapanglaw, panagteppel ken panagtulnog) iti serbisio iti kagimongan, imbes a babaen ti nagendan a panagsanay ken panagruknoy. Bayat a dagiti monghe ket agnanaedda iti komunidad nga bukod nga umdas, dagiti prayle ket kumaduada nga agtrabaho kadagiti kadkadawyan a tao ken suportaran babaen dagiti donasion wenno sabali pay a suporta ti karidad.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Vocation-Network.org pakaammo a maipanggep kadagiti relihioso a komunidad ti Katoliko.


text:
Pagsasao a Jakun
Ti pagsasao a Jakun ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio, mabalin a dialekto ti Malayo, a naisasao idiay Malaysia. Daytoy ket naipangpangruna a naisasao idiay daya nga aplaya ti akin-uneg a daga ti Peninsular a Malaysia, iti likmut ti Karayan Pairang, manipud iti Pekan idiay Pahang aginggana idiay Sri Gading, iti daya aginggana iti Benut, iti amianan a laud aginggana iti tengnga ti lugar ti karayan Muar iti likmut dagiti distrito ti Segamat, Muar ken Ledang iti Johor. Daytoy ket ammo pay a kas Djakun, Jakoon, Jaku’d, Jakud’n wenno Orang Hulu.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pagsasao a Jakun iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Jakun". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Language-archives.org


text:
Simón Bolívar
Ni Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios Ponte y Blanco (24 Hulio 1783 – 17 Disiembre 1830), sapasap a naamammoan a kas ni Simón Bolívar (Panangibalikas nga Espaniol: [siˈmom boˈliBar]), ket maysa idi a Benesolano a milisia ken politikal a daulo. Ni Bolívar ket adda idi ti nangruna apapel iti nagballigi a panagsalisal para iti panakawaya ti Hispaniko nga Amerika manipud ti Espaniol nga Imperio, ken itan ket naipanpanunotan a maysa kadagiti kaimpluensiaan a pilitiko iti pakasaritaan ti Kaamerikaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Simón Bolívar iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Simón Bolívar iti Wikiquote (iti Ingles)
- Simón Bolívar
- 1783 a pannakaipasngay
- 1830 nga ipupusay
- Pakasaritaan ti Bolivia
- Pakasaritaan ti Colombia
- Pakasaritaan ti Ecuador
- Pakasaritaan ti Peru
- Pakasaritaan ti Panama
- Pakasaritaan ti Venezuela
- Dagiti presidente ti Bolivia
- Dagiti presidente ti Gran Colombia
- Dagiti presidente ti Peru
- Dagiti presidente ti Venezuela


text:
Plantilia:Infobox settlement/dunam/mag
Daytoy ket agpataud kadagiti dunam ken maipatainayon dagiti konbersion ken silpo iti maitunos nga artikulo ti urnos ti magnitud, a kas ti. "20 dunams (2 ha wenno 5 acres)".
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy ket ti subplantilia ti {{Infobox settlement}}. Daytoy ket saan a naikeddeng a dagus a mausar.
Daytoy ket iparangna ti maysa a kalawa kadagiti dunam ken daytoy ket kapada ti metriko ken dagiti kustomario a yunit ti imperial/US. Dagiti pateg ti metriko ken imperial/US ket maisilpo iti maitunos a panid ti urnos ti magnitud para kadagiti kalawa.
Daytoy ket tawagan babaen ti {{Infobox settlement/areadisp}}, ken mangtengngel daytoy kadagiti panagbaliw ken tawaganna daytoy a plantilia kadagiti pateg a naikeddeng kadagiti sumaganad a parametro:
{{{dunv}}}(nasken) — ti pateg ti dunam
{{{metv}}}(nasken) — ti pateg ti metriko
{{{impv}}}(nasken) — ti pateg ti imperial/US
{{{dunu}}}(pagpilian: kasisigud iti "dunam" wenno "dunams") — ti simbolo/pangyababaan ti yunit ti dunam
{{{metu}}}(pagpilian: kasisigud iti "ha") — ti simbolo/pangyababaan ti yunit ti metriko
{{{impu}}}(pagpilian: kasisigud iti "acre" wenno "acres") — ti simbolo/pangyababaan ti yunit ti imperial/US
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti kapada a subplantilia ti {{Infobox settlement}}
- {{Infobox settlement/dunam}}
- {{Infobox settlement/metric}}
- {{Infobox settlement/metric/mag}}
- {{Infobox settlement/impus}}
- {{Infobox settlement/impus/mag}}
- Dagiti sabali pay a subplantilia ti {{Infobox settlement}}
- {{Infobox settlement/densdisp}}
- {{Infobox settlement/lengthdisp}}
- {{Infobox settlement/pref}}
- {{Infobox settlement/link}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Maurisio
Ti Maurisio (Pranses: Maurice [mɔʁis, moʁis] (dengngen); Maurisiano a Kreol: Moris [moʁis]), opisial a ti Republika ti Maurisio, ket ti maysa nga isla a pagilian iti Taaw Indiano iti agarup a 2,000 kilometro (1,200 mi) iti abagatan a daya ti aplaya ti kontinente ti Aprika, iti daya ti Madagascar. Mangiraman daytoy ti nangruna nga isla (matawtawagan pay a kas Maurisio), ken ti pay Rodrigues, Agaléga ken St. Brandon.[9][10] Dagiti isla ti Maurisio ken Rodrigues, ken mairaman ti asideg a Réunion (ti maysa a ballasiw taaw a departamento ti Pransia), ket paset dagitoy ti Is-isla Maskarenias. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Port Louis ken mabirukan daytoy idiay Maurisio, ken iday ti pakabirukan ti kaaduan ti populasion. Sakupen ti pagilian iti 2,040 kuadrado kilometro (790 sq mi) ken addaan iti maysa nga ekslusibo a sona ti ekonomia a mangsakup iti 2.3 a riwriw kuadrado kilometro.[11]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Batay linteg ti Maurisio ket san a mangibaga iti opisial a pagsasao. Mangibagbaga laeng ti batay-linteg a ti opisial a pagsasao ti Nailian nga Asemblia ket Ingles; nupay kasta, ti sinoman a mangipangulo ket makasao met iti Pranses.
- ^ Pagsasao a kankanayon a naisasao iti balay, segun ti Senso idi 2011.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Government Information Service – Coat of Arms". www.govmu.org. Naala idi 29 Hulio 2019.
- ^ a b Statistics Mauritius. "2011 Population Census – Main Results" (PDF). Government Portal of Mauritius. Naala idi 11 Nobiembre 2017. Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ "Mauritius – the World Factbook".
- ^ "Population and Housing Census 2010 Report" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2014-05-14. Naala idi 2015-04-26.
- ^ "Population and Vital Statistics – Year 2019". Statistics Mauritius. Marso 2020. Naala idi 6 Mayo 2020.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database, April 2019". IMF.org. International Monetary Fund. Naala idi 8 Hunio 2019.
- ^ "GINI index (World Bank estimate) – Mauritius". data.worldbank.org. World Bank. Naala idi 1 Hulio 2020.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ "Written Statement of the Republic of Mauritius" (PDF). 1. International Court of Justice. 1 Marso 2018: 23–24. Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ "Memorial of the Republic of Mauritius". 1. Permanent Court of Arbitration. 1 August 2012: 9. Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
- ^ "Memorial of Mauritius: Charts" (PDF). Permanent Court of Arbitration. 2012. p. 7. Naala idi 2019-10-12.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Maurisio iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Maurisio manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Mauritius
- Heograpiko a datos a mainaig iti Maurisio iti OpenStreetMap
- Maurisio
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti dati a kolonia ti Olanda
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1968
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
BAGUIO CITY – Ad-adalen ti lokal a gobierno ti siudad ti Baguio ti panakaisubli ti market schedule kas addang tapnu malapdan ti agtultuloy a panagngato ti kaso ti COVID-19 iti lokalidad.
Sigun kenni Mischelle Junio, Data Analyst ti Contact Tracing Team ti Baguio, kitkitaenda ti datos ti COVID-19 no dakkel ti outbreak ti nasao a sakit iti merkado publiko ti siudad.
Kinunana a nakikoordinarda metten kenni PCol. Glenn Lonogan, dadaulo ti Baguio City Police Office mainaig iti nasao a plano.
Imbinglayna a sakbay a maaramid ti plano ket nasken nga adalenda ti datus ti COVID-19 iti merkado publiko.
Kagiddan iti daytoy, ipalpalagipna manen ti panagsurot dagiti market goers kadagiti minimum public health standards kontra iti COVID-19.


text:
Hagia Sophia
Ti Hagia Sophia (manipud iti Griego: ἉYίa Eoφίa, "Nasantuan a Kinasaririt"; Latin: Sancta Sophia wenno Sancta Sapientia; Turko: Ayasofya) ket ti dati a patriarko a basilika ti Griego nga Ortodokso (simbaan), ken kalpasanna ti imperial a meskita, ken itan ket museo (Ayasofya Müzesi) idiay Istanbul, Turkia. Manipud iti petsa a pannakaipatakderna idi 537 aginggana idi 1453, daytoy ket nagserbi a kas maysa a katedral ti Akindaya nga Ortodokso ken tugaw ti Iglesia ti Konstantinopla,[1] malaksid idi baetan ti 1204 ken 1261, idi daytoy ket napagbaliwen iti katedral ti Romano a Katoliko babaen ti Latin nga Imperio. Ti pasdek ket meskita manipud idi 29 Mayo 1453 aginggana idi 1931. Daytoy idi ket naisekularisado ken nalukatan a kas museo idi Pebrero 1, 1935.[2]
Ti simbaan ket nairuknoy idi iti KInasaririt ti Dios, ti Berbo, ti maikadua a persona ti Nasantuan a Trinidad,[3] ti piesta ti patronna a mapasamak iti Disiembre 25, ti komemorasion iti pannakaipasngay ti inkarnasion iti Berbo ni Kristo.[3] Urayno sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti Sancta Sophia (a kas nainaganan kenni Santa Sofia), ti sophia a kas ti ponetiko a panangiletra iti Latin iti Griego a balikas para iti kinasaririt, ti napno a naganna iti Griego ket Naός tῆς ἉYίaς toῦ Θeoῦ Eoφίaς, "Altar ti Nasantuan a Kinasaririt ti Dios".[4][5] Daytoy ket naidayegan iti dakkel a simboriona, daytoy ket naikeddeng a kaipukpokan ti Bisantino nga arkitektura[6] ken naibagbaga a "nangbaliw ti pakasaritaan ti arkitektura".[7] Daytoy ket nagtultuloy nga isu ti kadakkelan a katedral para kadagiti gangani a rinibu a tawen, aginggana idi nakompleto ti Katedral Seville idi 1520. Ti agdama a pasdek ket kasisigud idi a naipatakder a kas simbaan idi baetan ti 532 ken 537 kadagiti bilin ni Bisantino nga Emperador Justiniano I ken isu idi ti maikatlo a simbaan ti Nasantuan a Kinasaririt a naipatakder iti dayta a lugar, dagiti dua a dati ket dinadael babaen dagiti nagwewelga. Daytoy ket dinaremdem babaen dagiti Griego a sientista a ni Isidoro ti Mileto ken ni Antemio ti Tralles.[8]
Ti simbaan ket nakaala ti adu nga urnong dagiti nasantuan a relikia ken nagipakpakita iti ken dadduma pay a banbanag, ti 15-metro (49 ft) a pirak nga ikonostasio . Ti kangrunaan a pakaimatangan ti Simbaan ti Akindaya nga Ortodokso kadagiti gangani a sangaribu a tawen, ti pasdek ket nakasaksi iti ekskomunikasion ti Patriarka a ni Miguel I Cerulario iti paset ni Papa Leon IX idi 1054, ti maysa a tignay a kadawyan a naikeddeng a kas ti rugi ti Nalatak a Panagsina.
Idi 1453, ti Konstantinopla ket pinarukma babaen dagiti Otomano a Turko babaen ni Sultan Mehmed II, a nagbalin iti daytoy a nangruna a simbaan ti Ortodokso a Kristianidad ket maipagbaliwen iti maysa a meskita. Bababaen iti dayta a panawen, ti simbaan ket saanen a natartaripato. Uray no kasta, ti katedral ti Kristiano ket nakaaramid iti napigsa nga impresion kadagioti baro a nga Otomano nga agturturay ken inkeddengda a pagbaliwen iti maysa a meskita.[9][10] Dagiti kampana, altar, ikonostasio, ken dagiti sakripisial a basiha ken dagiti dadduma pay a relikia ket naikkat ken dagiti mosaiko a mangipakpakita kenni Hesus, ket ni Inana a Maria, dagiti Kristiano a Santo ken dagiti anghel ket naikkatda pay wenno natakepan iti plaster. Dagiti Islamiko a langa – a kas ti mihrab, minbar, ken dagiti uppat a minaret – ket nainayon idi. Daytoy ket nagtultuloy a meskita aginggana idi 1931, idi daytoy ket narikpan iti publiko kadagiti uppat a tawen. Daytoy ket nalukatan manen idi 1935 a kas maysa a museo babaen ti Republika ti Turkia. Ti Haghia Sophia ket isu ti agdama a (2014) maikadu a a kaaduan a nabisbisita a museo idiay Turkia, ken nangaw-awis kadagiti gangani a 3.3 riwriw nga agbisbisita iti tinawen.[11]
Manipud iti immuna a pannakabaliwna aginggana iti pannakaipatakder ti asideg a dakdakkel a Meskita Sultan Ahmed (Asul a Meskita ti Istanbul) idi 1616, daytoy idi ti kangrunaa a meskita ti Istanbul. Ti Hagia Sophia ket nagserbi a kas inspirasion para kadagiti dadduma nga adu a meskita, a kas ti Asul a Meskita, ti Meskita Şehzade, ti Meskita Süleymaniye, ti Meskita Rüstem Pasha ken ti Meskita Kılıç Ali Paşa.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Immuna a simbaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a simbaan iti daytoy a lugar ket ammo idi a kas ti MeYάλn Ἐkkλnσίa (Megálē Ekklēsíā, "Nalatak a Simbaan"), wenno iti Latin "Magna Ecclesia",[12][13] gapu kadagiti dakdakkel a dimensionna no maiyasping kadagiti kontemporaneo a simbaan iti Siudad.[3] Nailukat idi 15 Pebrero 360 (idi las-ud ti turay ni Constancio II) babaen ti Ariano nga obispo a ni Eudosio ti Antiokuia,[14] daytoy ket nabangon iti asideg ti lugar nga ayan ti nakabangbangonan ti imperial a plasio. Iti asideg a simbaan ti Hagia Eirene ("Nasantuan a Kappia") ket nasapsapa a nakompleto ken nagserbi a kas katedral aginggana idi nakompleto ti Nalatak a Simbaan. Dagitoy dua a simbaan ket nagtignayda a kas dagiti nangruna a simbaan iti Bisantino nga Imperio.
Iti panagsursuratna idi 440, ni Sokrates ti Konstantinopla ket nagtunton a ti simbaan ket binangon babaen ni Constancio II, nga isu ket nagob-obra iti daytoy idi 346.[14] Ti tradision a saan a nadadaan ngem ti maika-7 – maika-8 a siglo, dagiti reporta a ti pasdek ket binangon idi babaen ni Konstantino ti Natan-ok.[14] Ni Zonaras ket inpatunosna dagitoy dua a pamanunotan, a nagsursurat a ni Constancio ket sinimpana idi ti pasdek nga inkonsekrado babaen ni Eusebio ti Nicomedia, kalpasan idi narebba.[14] Gapu ta ni Eusebio ket isu idi ti obispo ti Konstantinopla manipud idi 339 aginggana idi 341, ken ni Konstantino ket pimmusay idi 337, daytoy ket mabalin a ti immuna a simbaan ket binangon babaen ti naud-udi.[14] Ti pasdek ken nabangon a kas tradisional a nakolumnata a basilika nga addaan kadagiti galeria ken ti tarikayo nga atep. Daytoy ket sinarunuanna ti atro. Daytoy ket naitunton idi a kas maysa kadagiti naisangayan a monumento iti lubong iti dayta a panawen.
Ti Patriarka ti Konstantinopla a ni John Chrysostom ken nakisinnupiat kenni Empresa Aelia Eudoxia, asawa ni emperador Arcadio, ken naeksilo idi 20 Hunio 404. Idi las-ud dagiti simmarsaruno a yaalsa, daytoy nga immuna a simbaan ket kaaduan a napuoran.[14] Awan dagiti nabatbati iti daytoy a simbaan tatta nga aldaw.
Maikadua a simbaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maikadua a simbaan ket inbilin idi babaen ni Teodosio II, nga isu ket nanglukat iti daytoy idi 10 Oktubre 415. Ti basilika ket addaan iti kayo nga atep ken binagon idi babaen ni arkitekto Rufino. Nairugi a nauram daytoy iti las-ud ti nariro a Gulo ti Nika ken nangpuor ti maikadua a Hagia Sophia idi 13–14 Enero 532.
Iti agdama nga aldaw adda met dagiti nabati a nadumaduma a muton ti marmol manipud iti maikadua a simbaan; kadagitoy ket riliebo a mangipakpakita kadagiti 12 a karnero a mangireprepresenta kadagit 12 nga apostol. Kasisigud idi daytoy a paset iti monumental a sumrekan iti sango, dagitoy ket adda itan idiay iti maysa a nagkalian nga abut ti asideg ti sumrekan ti museo kalpasan idi naduktalan dagitoy idi 1935 iti sirok ti akinlaud a parangan babaen ni A. M. Schneider. Ti adu a panagkalkali ket naisardeng gapu iti panagbuteng a madadael ti integridad ti pasdek.
Maikatlo a simbaan (agdama nga estruktura)[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 23 Pebrero 532, iti manmano laeng a lawas kalpasan ti pannakadadael ti maikadua a basilika, ni Emerador Justiniano I ket nangikeddeng a mangbangon iti maiaktlo ken intero a sabali a basilika, dakdakkel ken nangayngayed ngem dagiti sinarunona.
Ni Justiniano ket pinilina ni pisiko Isidoro ti Mileto ken ni matematiko Antemio ti Tralles a kas dagiti arkitekto; nupay kasta ni Antemio ket pimmusay iti uneg ti maysa a tawen iti daytoy a panagobra. Ti panagbangon ket naibaga iti Kadagiti Pasdek (Peri ktismatōn, Latin: De aedificiis) babaen ni Bisantino a historiador Procopio. Nangiyeg ti emperador kadagiti material manipud kadagiti amin a paset ti imperio – kas dagiti Helenistiko nga adigi manipud iti Templo ni Artemisa idiay Efeso, ldagiti dakkel a bato manipud kadagiti pagbatuan iti porfido manipud idiay Ehipto, berde a marmol manipud idiay Tesalia, nangisit a bato manipud idiay rehion ti Bosporo, ken duyaw a bato manipud idiay Siria. Ad-adu ngem sangapulo a ribo ti nagob-obra. Daytoy a baro a simbaan ket konteporaneo a nabigbigan a kas nangruna nga obra iti arkitektura. Dagiti teoria ni Heron ti Alejandria ket mabalin idi a nausar tapno mabanagan dagiti parikut a naipresenta babaen ti panagbangon iti kasata a dakkel a simborio iti dakkel nga espasio. Ti emperador ken kakuyogna ti Patriarka ti Menas, ketlinukatanda ti basilika idi 27 Disiembre 537 – 5 a tawtawen ken 10 a bulbulan kalpasan ti rugi ti panagbangon.[15][16][17] Dagiti mosaiko iti uneg ti simbaan, nupay kasta, ket nakompleto laeng babaen ti turay ni Emperador Justino II (565–578).
Ti Hagia Sophia ket isu idi ti tugaw ti Ortodokso a patriarka ti Konstantinopla ken ti nangruna a lugar dagiti imperial a seremonia ti Bisantino, kas dagiti koronasion. Kasla met dagiti sabali a simbaan iti amin a paset ti Kinakristiano, ti basilika ket nangidaton iti santuario manipud iti persekusion kadagiti managlabsing iti linteg.
Dagiti gingined idi Agosto 553 ken idi 14 Disiembre 557 ket nagpataud kadagiti birri iti nangruna a simborio ken ti akindaya a gudua a simborio. Kompleto a narebba ti nangruna a simborio idi las-ud ti simmaruno a gingined idi 7 Mayo 558,[18] a nagdadael iti ambon, altar, ken ti ciborio. Ti pannakadadael ket gapu ti adu unay baklay a karga ken ti adu unay a panagtukkol a karga ti simborio a nadalumpinas unay.[15] Dagitoy ti gapu ti panagpaalas ti langa dagiti adigi a nagsarapa iti simborio.[15] Ti emperador ket nagbilin iti dagus a panagsimpa. Inbilinna daytoy kenni Isidoro ti Ub-ubing, ti kaanakan a lalaki ni Isidoro ti Mileto, nga isu ket nagus-usar kadagiti nalaglag-an a material ken inpangatona ti simborio babaen dagiti "30 a kadapan"[15] (agarup a 6.25 metro (20.5 ft)) – ken nangited daytoy iti akin-uneg a katayag ti pasdek iti 55.6 metro (182 ft).[19] Iti pay maipatinayon, ni Isidoro ket binaliwanna ti kita ti simborio, nagipatakder iti naparagpagan a simborio nga adda kadagiti pechina, a dagiti diametroda ket dagiti nagbaetan ti 32.7 ken 33.5 m.[15] Babaen kadagiti bilin ni Justiniano, walo kadagiti Korinsio nga adigi ket narakrak manipud idiay Baalbek, Lebanon, ken naipatulod idiay Konstantinopla idi agarup a 560.[20] Daytoy a panagbangon manen a mangited iti agdama a maiak-16 a siglo a porma ti simbaan, ket nakompleto idi 562. Ti Bisantino a mannaniw a ni Pablo ti Silensiario ket nagsurat iti atiddog a daniw (adda pay laeng), nga ammo kas Ekprasis, para iti panangiruknoy manenn ti basilika nga indauluan babaen ni Patriarka Eutikuio idi 23 Disiembre 562.
Idi 726, ni emperador Leon ti Isauria ket nangited kadagiti serye ti edikto kadagiti panagraraem kadagiti ladawan, ken nagbilbilin iti buyot a mangdadael amin kadagiti ikono – ken nangrugian daytoy iti paset ti panawen ti Bisantino nga ikonoklasia. Iti dayta a panawen, amin dagiti relihioso a ladawan ken dagiti estatua ket naikkat manipud iti Hagia Sophia. Kalpasan ti nabiit a panaginana babaen ti turay ni Empresa Irene (797–802), nagsubli met ti ikonoklasia. Ni Emperador Teofilo (829–842) ket napigsa idi a naimpluensiaan babaen ti Islamiko nga arte,[21] a mangiparit ti representasion dagiti sibibiag a parsua.[22] Isu ket addaan idi kaadgiti dua a napayakan a bronse a ruangan nga addaan kadagiti bukodna a monograma a naisaad idiay akin-abagatan a sumrekan ti simbaan.
Ti basilika ket nagsagsagaba iti pannakadadael, ti immuna ket ti dakkel a puor idi 859, ken manen ti maysa a gingined idi Enero 8, 869 a nakarebbaan ti gudua a simborio. Ni Emperador Basilio I ket inbilinna a masimpa ti simbaan.
Kalpasan ti nalatak a gingined idi 25 Oktubre 989 a nakarebbaan ti akinlaud nga arko ti simborio, ni Emperador Basilio II ket dinamagna ti Armenio nga arkitekto a ni Tiridates, ti nagpartuat kadagiti nalatak a simbaan ti Ani ken Argina a mangimaton kadagiti panagsimpa.[23] Binangonna manen ken pinatibkerna ti narebba nga arko ti simbaan, ken binangonna manen ti akinlaud a bangir ti simborio kadagiti 15 a paragpag ti simborio.[24] Ti kakaro ti dadael ket nakasapul iti innem a tawen iti panagsimpa ken panangibangon manen; ti simbaan ket nalukatan manen idi 13 Mayo 994. Idi patingga ti panagbangon manen, napabaro met dagiti dekorasion ti simbaan, ken mairaman kadagiti panaginayon kadagiti pinintaan dagiti uppat a dadakkel a querobin, ti baro a depiksion ni Kristo iti simborio, ken iti abside ti baro a depiksion ni Birhen Maria a nagbaetan kada apostol Pedro ken Pablo.[25] Idiay nalatak a bangir dagiti arko ket dagiti napintaan dagiti propeta ken dagiti manursuro iti simbaan.[25]
Iti librona iti De caerimoniis aulae Byzantinae ("Libro dagiti Seremonia"), ni Emperador Konstantino VII (913–919) ken nagsurat iti nasalaysayan a panaglagip kadagiti seremonia a naaramid idiay Hagia Sophia babaen ti emperador ken ti patriarka.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Müller-Wiener (1977), p. 112.
- ^ Magdalino, Paul, et al. "Istanbul: Buildings, Hagia Sophia" in Grove Art Online. Oxford Art Online. http://www.oxfordartonline.com. accessed 28 Pebrero 2010.
- ^ a b c Janin (1953), p. 471.
- ^ McKenzie, Steven L. (1998). The Hebrew Bible Today: An Introduction to Critical Issues. M. Patrick Graham. Louisville, KY: Westminster John Knox Press. p. 149. ISBN 0-664-25652-X.
- ^ Binns, John (2002). An Introduction to the Christian Orthodox Churches. Cambridge: Cambridge University Press. p. 57. ISBN 0-521-66738-0.
- ^ Fazio, Michael; Moffett, Marian; Wodehouse, Lawrence (2009). Buildings Across Time (maika-3 nga ed.). McGraw-Hill Higher Education. ISBN 978-0-07-305304-2.
- ^ Simons, Marlise (22 Agosto 1993). "Center of Ottoman Power". New York Times. Naala idi 4 Hunio 2009.
- ^ Kleiner, Fred S.; Christin J. Mamiya (2008). Gardner's Art Through the Ages: Volume I, Chapters 1–18 (maika-12 nga ed.). Mason, OH: Wadsworth. p. 329. ISBN 0-495-46740-5.
- ^ [1]." LiveScience.
- ^ "Hagia Sophia." ArchNet.
- ^ "Top 10: Turkey's most visited museums". Hürriyet Daily News. 10 Nobiembre 2014.
- ^ Müller-Wiener (1977), p. 84.
- ^ Alessandro E. FONI; George PAPAGIANNAKIS; Nadia MAGNENAT-THALMANN. "Virtual Hagia Sophia: Restitution, Visualization and Virtual Life Simulation" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 9 Hulio 2007. Naala idi 3 Hulio 2007.
- ^ a b c d e f Janin (1953), p. 472.
- ^ a b c d e Müller-Wiener (1977), p. 86.
- ^ "The Chronicle of John Malalas," Bk 18.86 Translated by E. Jeffreys, M. Jeffreys, and R. Scott. Australian Association of Byzantine Studies, 1986 vol 4.
- ^ "The Chronicle of Theophones Confessor: Byzantine and Near Eastern History AD 284-813." Translated with commentary by Cyril Mango and Roger Scott. AM 6030 pg 316, with this note: Theophanes' precise date should be accepted.
- ^ Janin, Raymond (1950). Constantinople Byzantine (iti Pranses) (1 nga ed.). Paris: Institut Français d'Etudes Byzantines. p. 41.
- ^ "Haghia Sophia". Istanbul /: Emporis. Naala idi 4 Disiembre 2011.
- ^ "Baalbek keeps its secrets". stoneworld.
- ^ "The Abbasid palace of Theophilus: Byzantine taste for the arts of". Ingentaconnect.com. 1 Marso 2004. Naala idi 26 Pebrero 2013.
- ^ Brubaker (2011), p. 115
- ^ Maranci, Christina (Septiembre 2003). "The Architect Trdat: Building Practices and Cross-Cultural Exchange in Byzantium and Armenia]". Journal of the Society of Architectural Historians. 62 (3): 294–305.
- ^ Müller-Wiener (1977), p. 87.
- ^ a b Mamboury (1953) p. 287
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Boyran, Ebru; Fleet, Kate (2010). A social History of Ottoman Istanbul. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-19955-1.
- Brubaker, Leslie; Haldon, John (2011). Byzantium in the Iconoclast era (ca 680–850). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-43093-7.
- Hagia Sophia Church, also known as Church of Holy Wisdom.
- Hagia Sophia. [2]. Accessed 23 Sept 2014.
- Hoffman, Volker (1999). Die Hagia Sophia in Istanbul (iti Aleman). Bern: Lang. ISBN 3-906762-81-5.
- Janin, Raymond (1953). La Géographie Ecclésiastique de l'Empire Byzantin. 1. Part: Le Siège de Constantinople et le Patriarcat Oecuménique. 3rd Vol. : Les Églises et les Monastères. Paris: Institut Français d'Etudes Byzantines.
- Mainstone, Rowland J. (1997). Hagia Sophia: Architecture, Structure, and Liturgy of Justinian's Great Church (reprint edition). W W Norton & Co Inc. ISBN 0-500-27945-4..
- Mamboury, Ernest (1953). The Tourists' Istanbul. Istanbul: Çituri Biraderler Basımevi.
- Müller-Wiener, Wolfgang (1977). Bildlexikon zur Topographie Istanbuls: Byzantion, Konstantinupolis, Istanbul bis zum Beginn d. 17 Jh (iti Aleman). Tübingen: Wasmuth. ISBN 978-3-8030-1022-3.
- Necipoĝlu, Gulru (2005). The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. Londres: Reaktion Books. ISBN 978-1-86189-244-7.
- Ronchey, Silvia; Braccini, Tommaso (2010). Il romanzo di Costantinopoli. Guida letteraria alla Roma d'Oriente (iti Italiano). Torino: Einaudi. ISBN 978-88-06-18921-1.
- Runciman, Steven (1965). The Fall of Constantinople, 1453. Cambridge: Cambridge University Press. p. 145. ISBN 0-521-39832-0.
- Turner, J. (1996). Grove Dictionary of Art. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-517068-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alchermes, Joseph D. (2005). "Art and Architecture in the Age of Justinian". Iti Maas, Michael (ed.). The Cambridge Companion to the Age of Justinian. Cambridge: Cambridge U.P. pp. 343–375. ISBN 978-0-521-52071-3.
- Balfour, John Patrick Douglas (1972). Hagia Sophia. W.W. Norton & Company. ISBN 978-0-88225-014-4.
- Cimok, Fatih (2004). Hagia Sophia. Milet Publishing Ltd. ISBN 978-975-7199-61-8.
- Doumato, Lamia (1980). The Byzantine church of Hagia Sophia: Selected references. Vance Bibliographies. ASIN B0006E2O2M.
- Goriansky, Lev Vladimir (1933). Haghia Sophia: analysis of the architecture, art and spirit behind the shrine in Constantinople dedicated to Hagia Sophia. American School of Philosophy. ASIN B0008C47EA.
- Harris, Jonathan, Constantinople: Capital of Byzantium. Hambledon/Continuum (2007). ISBN 978-1-84725-179-4
- Howland Swift, Emerson (1937). The bronze doors of the gate of the horologium at Hagia Sophia. University of Chicago. ASIN B000889GIG.
- Kahler, Heinz (1967). Haghia Sophia. Praeger. ASIN B0008C47EA.
- Kinross, Lord (1972). Hagia Sophia, Wonders of Man. Newsweek. ASIN B000K5QN9W.
- Kleinbauer, W. Eugene; Anthony White (2007). Hagia Sophia. London: Scala Publishers. ISBN 978-1-85759-308-2.
- Kleinbauer, W. Eugene (2000). Saint Sophia at Constantinople: Singulariter in Mundo (Monograph (Frederic Lindley Morgan Chair of Architectural Design), No. 5.). William L. Bauhan. ISBN 978-0-87233-123-5.
- Krautheimer, Richard (1984). Early Christian and Byzantine Architecture. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 978-0-300-05294-7.
- Mainstone, R. J. (1997). Hagia Sophia: Architecture, Structure, and Liturgy of Justinian's Great Church. London: Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-27945-8.
- Mainstone, Rowland J. (1988). Hagia Sophia. Architecture, structure and liturgy of Justinian's great church. London: Thames & Hudson. ISBN 0-500-34098-6.
- Mango, Cyril; Ahmed Ertuğ (1997). Hagia Sophia. A vision for empires. Istanbul.
- Mark, R.; Çakmaktitle, AS. (1992). Hagia Sophia from the Age of Justinian to the Present. Princeton Architectural. ISBN 978-1-878271-11-2.
- Nelson, Robert S. (2004). Hagia Sophia, 1850–1950: Holy Wisdom Modern Monument. Chicago: University Of Chicago Press. ISBN 978-0-226-57171-3.
- Özkul, T. A. (2007). Structural characteristics of Hagia Sophia: I-A finite element formulation for static analysis. Elsevier.
- Scharf, Joachim:Der Kaiser in Proskynese. Bemerkungen zur Deutung des Kaisermosaiks im Narthex der Hagia Sophia von Konstantinopel. In: Festschrift Percy Ernst Schramm zu seinem siebzigsten Geburtstag von Schülern und Freunden zugeeignet, Wiesbaden 1964, S. 27–35.
- Swainson, Harold (2005). The Church of Sancta Sophia Constantinople: A Study of Byzantine Building. Boston, MA: Adamant Media Corporation. ISBN 978-1-4021-8345-4.
- Yucel, Erdem (2005). Hagia Sophia. Scala Publishers. ISBN 978-1-85759-250-4.
- Weitzmann, Kurt, ed., Age of spirituality: late antique and early Christian art, third to seventh century, no. 592, 1979, Metropolitan Museum of Art, New York, ISBN 978-0-87099-179-0
Dagiti artikulo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bordewich, Fergus M., "A Monumental Struggle to Preserve Hagia Sophia", Smithsonian (magazine) magazine, Disiembre 2008
Dagiti mosaiko[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hagia Sophia, hagiasophia website Mosaics.
- MacDonald, William Lloyd (1951). The uncovering of Byzantine mosaics in Hagia Sophia. Archaeological Institute of America. ASIN B0007GZTKS.
- Mango, Cyril (1972). The mosaics of St. Sophia at Istanbul: The church fathers in the north Tympanum. Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies. ASIN B0007CAVA0.
- Mango, Cyril (1968). The Apse mosaics of St. Sophia at Istanbul: Report on work carried out in 1964. Johnson Reprints. ASIN B0007G5RBY.
- Mango, Cyril; Heinz Kahler (1967). Hagia Sophia: With a Chapter on the Mosaics. Praeger. ASIN B0000CO5IL.
- Teteriatnikov, Natalia B. (1998). Mosaics of Hagia Sophia, Istanbul: The Fossati Restoration and the Work of the Byzantine Institute. Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 978-0-88402-264-0.
- Riccardi, Lorenzo (2012). Alcune riflessioni sul mosaico del vestibolo sud-ovest della Santa Sofia di Costantinopoli, in Vie per Bisanzio. VIII Congresso Nazionale dell’Associazione Italiana di Studi Bizantini (Venezia 25-28 novembre 2009), a cura di Antonio Rigo, Andrea Babuin e Michele Trizio. Bari. pp. 357–371. ISBN 978-88-7470-229-9. Naala idi 30 Septiembre 2014.
- Yücel, Erdem (1988). The mosaics of Hagia Sophia. Efe Turizm. ASIN B0007CBGYA.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Hagia Sophia iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig iti Hagia Sophia iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Ventabren
Ti Ventabren ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
It is close to Aix-en-Provence, and only 6 km (3.7 mi) away from Coudoux and Velaux.
History[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti purok ket napetsaan manipud idi 920-940 AD, idi ni Guillaume I, Konde ti Provence, ket mangibangon ti maysa a kastilio.
Idi1851 ket binukbukel dagiti 327 a balbalay. Kalpasan ti innem a tawen, ti maysa a perokaril ket nabangon.
Ti Roquefavour akuedukto nga umatiddog ti 393 m , ket mabirukan idiay teritorio ti komuna, ken nabangon idi 1842 aginggana idi 1847 tapno adda pagayusan ti danum maipud idiay Durance aginggana idiay Marseille, a kas paset ti Kanal de Marseille.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ventabren iti Wikimedia Commons


text:
Unicode
Ti Unicode (Ilokano: Nagkaykaysa a kodigo) ket maysa a pangibilangan a Teknikal a pagalagadan para iti maitunos a panagisaup iti panagkodigo ti karakter ken panagtengngel iti testo ti karakter kadagiti kaaduan a sistema ti panagsurat iti sangalubongan. Naipatarubo a naisilpo iti Sangalubongan nga Agasmang ti Karakter a pagalagadan ken naipablaak iti porma a libro a kas iti Ti Pagaladagan ti Nagkaykaysa a Kodigo (Ingles: The Unicode Standard), ti kinaudi a bersion ti nagkaykaysa a kodigo ket addaan kadagiti 109,000 a karakter a nakasakup kadagiti 93 a sinuratan.


text:
Patrick Modiano
Ni Jean Patrick Modiano (Panangibalikas a Pranses: [ʒɑ̃ paˈtʁik ˌmɔdjaˈno]; nayanak idi 30 Hulio 1945) ket Pranses a nobelista ken ti nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura ti 2014. Isu ket dati a nangabak iti Premio Estado ti Austria para iti Europeano a Literatura idi 2012, ti Prix mondial Cino Del Ducaidi 2010 manipud ti Institut de France, ti Prix Goncourt idi 1978 para iti Rue des boutiques obscures, ken tie Grand Prix du roman de l'Académie française idi 1972 para iti Les Boulevards de ceinture. Dagiti obrana ket naipatarusen kadagiti ad-adu ngem 30 a pagsasao ken naramrambakan idiay ken iti lawlaw iti Pransia, ngem bassit laeng ti naipablaak iti Ingles idi nagungunaan isuna iti Premio Nobel.[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Le réseau Modiano (iti Pranses)
- Martin Chilton, "Nangabak iti Premio Nobel iti LIteratura: Patrick Modiano" (iti Ingles), The Telegraph, 9 Oktubre 2014.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bas Wohlert, Camille (9 Oktubre 2014). "Patrick Modiano of France wins Nobel Literature Prize". The Rappler. Naala idi 9 Oktubre 2014.


text:
Pagsasao nga Anor
Ti pagsasao nga Anor, wenno Atemble,[3] ket ti pagsasao a Ramu ti Papua Baro a Guinea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Anor iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Anor". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ [1]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nawaya panagserrek iti arkibo ti PARADISEC kadagiti banag iti pagsasao nga Anor


text:
1Kalpasanna, dimteng kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
2“Anak ti tao, sangoem ti Bantay Seir ket agipadtoka maibusor iti daytoy.
3Ibagam iti daytoy, 'Kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh: Dumngegka! Maibusorak kenka Bantay Seir, ket dusaenkanto babaen iti imak ken pagbalinenkanto a langalang ken nakabutbuteng.
4Dadaelekto dagiti siudadmo, ken sika a mismo ket agbalinto a langalang; ket maammoamto a siak ni Yahweh.
5Gapu ta kanayonka a bumusor kadagiti tattao ti Israel ken gapu ta impaimam ida iti kampilan iti tiempo ti pannakariribukda, iti tiempo a nakaro unay ti pannakadusada—
6ngarud, iti naganko nga adda iti agnanayon—kastoy ti pakaammo ti Apo a ni Yahweh— isaganakanto para iti panagsayasay ti dara, ken kamatennakanto ti panagsayasay ti dara! Gapu ta saanmo a ginura ti panagsayasay ti dara, kamatennakanto ti panagsayasay ti dara.
7Pagbalinekto a langalang ti Bantay Seir—maysa a langalang inton pukawekto manipud iti daytoy ti siasinoman a lumabas ken agsubli manen.
8Ket punnoekto dagiti bantay daytoy iti natay. Dagiti nangangato a turodmo, dagiti tanap ken dagiti amin a waigmo—matnagto kadagitoy dagiti amin a napapatay babaen iti kampilan.
9Pagbalinenkanto a langalang iti agnanayon. Saanton a mapagnaedan dagiti siudadmo, ngem maammoanyonto a siak ni Yahweh.
10Kinunam, “Dagitoy a dua a nasion ken dagitoy a dua a daga ket agbalinto a kukuak, ken tagikuaentayonto dagitoy,” inton adda ni Yahweh kadakuada.
11Ngarud, iti naganko nga adda iti agnanayon—kastoy ti pakaammo ti Apo a ni Yahweh— Isu nga aramidekto segun iti pungtotmo ken segun iti apalmo nga adda iti guram iti Israel, ket agpakitaakto kadakuada inton ukomenka.
12Isu a maammoamto a siak ni Yahweh! Nangngegko dagiti amin a pananglaismo idi nagsaoka maibusor kadagiti bantay ti Israel a kinunam, “Nalangalangda! Naited dagitoy kadatayo tapno dadaelentayo.”
13Nangngegka idi nagpasindayawka babaen iti ngiwatmo maibusor kaniak; adu a banbanag ti imbagam maibusor kaniak. Nangngegko dagitoy.
14Kastoy ti kinuna ti Apo a ni Yahweh: Pagbalinenkanto a langalang, kabayatan nga agragragsak ti entero a daga.
15Kas iti panagragsakmo iti tawid dagiti tattao ti Israel gapu iti pannakalangalang daytoy, kastanto met ti aramidek kenka. Agbalinkanto a langalang, Bantay Seir, ken iti entero nga Edom—amin nga adda iti daytoy! Ket maammoandanto a siak ni Yahweh!'”


text:
Golpo Albay
Ti Golpo Albay ket ti dakkel a golpo iti Peninsula ti Bicol iti isla ti Luzon iti Filipinas.
Dagiti pannakakita iti balyena a pating[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar ket maysa kadagiti papanan ti turista iti probinsia gapu kadagiti masansan a pannakakita kadagiti balyena a pating (nga ammo akas butanding iti lokal a bernakular) kadagiti lugar ti aplaya. Ti gobierno ket nagaramiden kadagiti tignay a mangkiddaw kadagiti maipanggep a sektor tapno masubokan no dagiti bilang ti plankton, ti kangrunaan a taudan ti makan ti balyena a pating, ket makaanayen a taraon ti sebbangan. Idi 1997, nakitkita dagiti balyena a pating iti ili ti Donsol iti Sorsogon. Ti kaadada ket ti nakaiturongan a nakaalan ti ili iti nagan a kas kapitolio ti balyena pating iti lubong.[1][2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arguelles, Mar S. (22 Pebrero 2014). "Butanding' appearance excites Legazpi folk, execs". Philippine Daily Inquirer. Naala idi 2 Pebrero 2016.
- ^ Arguelles, MS (29 Agosto 2006). "Mt. Mayon viewers get bonus from presence of whale sharks in Albay Gulf". Philippine Information Agency. Philippine Information Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Marso 2007. Naala idi 2 Pebrero 2016.


text:
Pagsasao a Teanu
Ti pagsasao a Teanu (wenno Puma, Buma) ket ti nangruna a pagsasao nga insasao iti isla ti Vanikoro, iti akindaya unay a probinsia ti Is-isla Solomon.
Adda pakaammo iti Teanu, ken dagiti pay dua a pagsasao ti isla a mabalin a mabirukan iti François (2009).
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Naala ti pagsasao ti naganna manipud iti Teanu, ti isla a mabirukan iti amiana a daya ti grupo ti isla ti Vanikoro. Ti isu met laeng a pagsasao ket ammo pay iti literatura a Puma (wenno kamali a Buma), manipud iti nangruna a purok ti isla Teanu.[3]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Listaan ti sasao a Vanikoro (panid ti web ni Alexandre François).
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Teanu". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ François (2009).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- François, Alexandre (2009), "The languages of Vanikoro: Three lexicons and one grammar", iti Evans, Bethwyn (ed.), Discovering history through language: Papers in honour of Malcolm Ross, Pacific Linguistics 605, Canberra: Australian National University, pp. 103–126
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lingguistiko a mapa ti Vanikoro, a mangipakpakita iti tradisional a teritorio ti Teanu.
- Dagiti arkibo ti audio para iti pagsasao a Teanu
- ti batayan a bokabulario ti Teanu (Buma) (sitio: ABVD)


text:
Jones, Isabela
Ti Jones ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Jones ket nabingbingay a politikal iti 42 a barbaranggay.[2]
- Abulan
- Addalam
- Arubub
- Bannawag
- Bantay
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
- Barangcuag
- Dalibubon
- Daligan
- Diarao
- Dibuluan
- Dicamay I
- Dicamay II
- Dipangit
- Disimpit
- Divinan
- Dumawing
- Fugu
- Lacab
- Linamanan
- Linomot
- Malannit
- Minuri
- Namnama
- Napaliong
- Palagao
- Papan Este
- Papan Weste
- Payac
- Pongpongan
- San Antonio
- San Isidro
- San Jose
- San Roque
- San Sebastian
- San Vicente
- Santa Isabel
- Santo Domingo
- Tupax
- Usol
- Villa Bello
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Jones | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ti La Penne-sur-Huveaune ket maysa a komuna a daya ti Marseille ken laud ti Aubagne idiay igid ti A50 a dalan ti lugan idiay departamento ti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.
Ti karayan Huveaune ket agayayus iti daytoy a komuna, nga isu daytoy ti nakaalaan ti naganna.
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Dagiti midia a mainaig iti La Penne-sur-Huveaune iti Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Heograpia ti Asia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 15 a subkategoria, manipud iti 15 a dagup.
- Heograpia ti Akinlaud nga Asia (10 K, 3 P)
- Heograpia ti Daya nga Asia (4 K)
- Heograpia ti Abagatan a daya nga Asia (12 K, 5 P)
- Heograpia ti Rusia (7 K)
A
- Apro-Eurasia (3 K, 2 P)
D
- Dagiti bagi ti danum ti Asia (5 K, 1 P)
- Dagiti porma ti daga ti Asia (9 K)
- Dagiti rehion ti Asia (19 K, 13 P)
S
- Dagiti simang ti pagilian ti Asia (14 K, 6 P)
Pampanid iti kategoria "Heograpia ti Asia"
Dagiti sumaganad a 3 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 3 a dagup.


text:
Kategoria:Dagiti taudan ti pagsasao ti CS1 iti Aleman (de)
Daytoy ket pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti parametro ti
|language=de tapno mailasin ti taudan iti Aleman. Dagiti panid iti daytoy a kategoria ket nasken koma laeng nga inayon babaen dagiti plantilia ti CS1 ken Modulo:Citation/CS1.
Kitaen pay
Pampanid iti kategoria "Dagiti taudan ti pagsasao ti CS1 iti Aleman (de)"
Dagiti sumaganad a 92 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 92 a dagup.
A
B
F
K
- Kanton ti Berna
- Kanton ti Friburgo
- Kanton ti Glarus
- Kanton ti Hinebra
- Kanton ti Jura
- Kanton ti Lucerna
- Kanton ti Neuchâtel
- Kanton ti San Galo
- Kanton ti Schaffhausen
- Kanton ti Schwyz
- Kanton ti Solothurn
- Kanton ti Uri
- Kanton ti Zug
- Kanton ti Zurich
- Dagiti kanton ti Suisa
- Karlomagno
- Kastl, Akin-ngato a Bavaria
- Kirchweidach
- Carl Sigismund Kunth


text:
Lingsat Luzon
Ti Lingsat Luzon (Filipino: Kipot ng Luzon) ket isu ti lingsat a nagbaetan ti Taiwan ken ti isla ti Luzon iti Filipinas. Isunga ti lingsat ket mangisilpo ti Baybay Filipinas iti Baybay Abagatan Tsina idiay akinlaud a Taaw Pasipiko.[1][2]
Daytoy ket nangruna a lingsat para iti panagpatulod ken dagiti komunikasion. Adu kadagiti bapor manipud iti Kaamerikaan ti agus-usar ti daytoy a dalan a mapmapan kadagiti nangruna a puerto ti Daya nga Asia. Adu met dagiti submarino a kurdon ti komunikasion a lumabas babaen ti Lingsat Luzon. Dagitoy a kurdon ket mangited ti nangruna a datos ken dagtii serbisio ti telepono idiay Tsina, Hong Kong, Taiwan, Hapon ken Abagatan a Korea.[3]
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lingsat ket aganay a 250 kilometro (160 mi) iti kalawa nga aglaon kadagiti nadumaduma nga isla a naigrupo kadagiti dua a grupo: ti Is-isla ti Batanes iti probinsia ti Batanes ken ti Is-isla ti Babuyan iti probinsia ti Cagayan.
Ti lingsat ket nabingbingay kadagiti babbabassit a bilang dagiti kanal. Ti Kanal Babuyan ket mangisina ti Luzon manipud iti Is-isla ti Babuyan , a naisina manipud iti Is-isla ti Batanes babaen ti Kanal Balintang. Ti Batanes ket naisina manipud iti Taiwan babaen ti Kanal Bashi.
Sumagmamano kadagiti kadakkelan a dalluyon ti taaw iti lubong ket mabirukan iti amianan iti lingsat, ken masansan nga adda dagiti agrukod iti 170 a metro nga agtaud manipud kadagiti atab ken dagiti anud ti taaw. Dagitoy a dalluyon wenno anud ket adda iti sirok ti danum ken manmano a rummuar iti rabaw, isu a saan a makadangran kadagiti panaglayag ngem sagpaminsan a makita kadagiti satelite. Ti panagbaliwbaliw ket kaaduan nga aramid babaen ti maysa nga atiddog a pantok iti amianan-abagatan a mangsakup iti amin a paset ti lingsat, kalpasanna maipapigsa iti akin-amianan a seksion babaen ti maikadua a paralelo a pantok.[4] Umabot ti kaadalem ti lingsat iti 3,500 m ken 4,000 a sugsukog dagiti trinsera iti amianan-abagatan iti tengnga ken ti abagatan-akinlaud nga igid.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lingsat Luzon ket paset idi ti dalan a panagraut ti Hapon idi Disiembre 1941. Idi Disiembre 8 (ti isu met laeng nga aldaw ti panagraut ti Pearl Harbor, gapu ti linia ti oras), simmangladda idiay Batanes. Idi Disiembre 10, sinakupda ti Camiguin de Babuyanes iti Babuyan (saan nga iyallilaw iti Isla ti Camiguin iti amianan ti Mindanao) iti di naaramid a panagpadas ti panagbangon iti a mapanawanton a kuartel ti eroplano ti baybay, ken ti isu met laeng nga aldaw ket simmangladda idiay Aparri, Cagayan idiay Luzon.
Kanungpalanna, adu kadagiti submarino ti Estados Unidos ket nagan-anupda kadagiti grupo a limmab-labas babaen ti lingsat manipud diay Daya nga Indio a napnapan idiay Hapon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Taaw Pasipiko". CIA World Factbook. Naala idi 2011-06-20.
- ^ "Mapa ti Abagatan a daya nga Asia". CIA World Factbook. Naala idi 2011-06-20.
- ^ Greenlees, Donald ken ni Arnold, Wayne (2006-12-29). "Asia scrambles to fix quake damage to data cables". CNET News.com.
- ^ Oskin, Becky (2014-01-09). "Ocean's Huge Hidden Waves Explained"". LiveScience.com. Naala idi 2014-01-13.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Marikina
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Marikina, ket isu dagiti distrito ti umuna ken maikadua, ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Siudad ti Marikina iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, daytoy ket nairepresenta idi a kas paset ti umuna a distrito ti Probinsia ti Rizal. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV-A iti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Daytoy ket naigrupo idi iti Pasig manipud idi 1984 aginggana idi 1986 para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa, a kas paset ti distrito ti Pasig-Marikina. Ti Marikina ket naikkan ti bukodna a pannkabagi iti naipasubli a Kamara dagiti Pannkabagi idi 1987, ken nabingbingay idi kadagiti dua a distrito kalpasan ti pannakabalbaliw ti (Republika Tignay Blng. 9364) iti naikanlintegan a dokumento ti siudad (RA 8223) ken naaprobaran idi Disiembre 15, 2006.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Barangka, Calumpang, Industrial Valley Complex, Jesus de la Peña, Malanday, San Roque, Sta. Elena, Sto. Niño, Tañong
- Kalawa: 9.03 km²
- Populasion (2010): 169,590
Maikadua a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Concepcion Uno, Concepcion Dos, Fortune, Marikina Heights, Nangka, Parang, Tumana
- Kalawa: 13.62 km²
- Populasion (2010): 254,560
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Lehislatibo a distrito iti Mindoro
Ti Lehislatibo a Distrito iti Mindoro ket isu idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Mindoro, iti Asemblia ti Filipinas manipud idi 1907 aginggana idi 1916, ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas manipud idi 1916 aginggana idi1935, ti Nailian nga Asemblia ti Filipinas manipud idi 1935 aginggana idi 1941 ken manen iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas manipud 1941 aginggana idi 1949, idi ti Occidental Mindoro ken Oriental Mindoro—dagiti probinsia a nakabingayanda idi Hunio 13, 1950—ket naikkan ti bukodda a pannakabagi.
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
-  ^1 Nabutosan a kas pannakabagi ti Probinsia ti Mindoro idi 1949 para iti maikatlo a termino. Automatiko a nagbalin a pannakabagi ti Oriental Mindoro kalpasan ti panagbutos ti pannakabagi ti Occidental Mindoro idi Nobiembre 13, 1951.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Monarkia
Ti monarkia ket maysa a porma ti gobierno nga iti kinaturay ket pudno wenno bassit a naipatagikua iti agmaymaysa a tao (ti monarko).[1]
Dagiti porma ti monarkia ket adu kadagiti paggiddiatanda babaen ti nakaibatayn ti agpang ti legado nga autonomia a panakatengngel ti panagturay ti monarko, ti pamay-an a panagpili ti monarko, ken kadagiti amin a naisakbayan a naikeddeng a patingga ti kapaut ti panagturayda. No ti maysa a monarko ket awan wenno bassit a pannakaatipa iti estado ken dagiti politikal a banag, daytoy ket makunkuna a kas ti awan patinggana monarkia ken daytoy ket maysa a porma ti autokrasia. Kadagiti kaso a ti diskresion ti monarko ket pormal a napatinggaan (kadawyan tatta nga aldaw) dagitoy ket makunkuna a kas dagiti batay-linteg a monarkia. Kadagiti tawidan a monarkia, ti opisina ket naipaspasa babaen ti pannakatawid iti kaunegan ti grupo ti pamilia, ngem dagiti napilpili a monarkia ket napilpili babaen ti sistema ti panagbutos. Iti naipakasaritaan dagitoy a sistema ket kadawyanda a naitiptipon ti, pormal wenno saan a pormal. (Kas pagarigan, kadagiti nabutbutosan a monarkia dagiti laeng adda ti naisangsangayan a puli ti naikedkeddeng a mabalin a mapili, ngem dagiti tinawtawid a monarkia ket addaanda iti legado a kammasapulan a maipanggep ti relihion, edad, henero, kapasidad ti isip, ken dagiti dadduma pay a banag a mangtignay a kas ti de facto a panagbubutos ken ti panagpartuat kadagiti kasasaad dagiti makibinninglay a mangtunton a ti pannakaiyanaup ti linteg ket suheto ti epektibo a pannakapili.) Iti kanungpalan, adda dagiti banag a ti panagpaso ti turay ti monarkia ket agasmang a naibatay iti kalendario wenno dagiti naisangsangayan a nagun-odan a gangandat (kas pagarigan ti panagpawil ti panagraut.) Ti pagbanagan ti pannakaisaritaan ken heograpiko a paggiddiatan iti paraigid dagitoy tallo a wasay ket ti panagpartuat ti adu ti pagdumadumaanna nga estruktura ken dagiti tawid a mangipalpalawag iti “monarkia.”
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Stuart Berg Flexner ken Leonore Crary Hauck, mamannurat, Random House Unabridged Dictionary, Maika-2 Ed., Random House, New York (1993)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Monarkia iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Monarkia iti Wikimedia Commons