text:
Taaw Pasipiko
Ti Taaw Pasipiko ket isu ti kadakkelan a pannakabingbingay dagiti taaw iti Daga. Daytoy ket gumay-at manipud ti Taaw Artiko iti amianan aginggana ti Akin-abagatan a Taaw (wenno, depende iti panangipalawag, aginggana iti Antartika) iti abagatan ken bineddengan babaen ti Asia ken Australia iti laud ken ti Kaamerikaan iti daya.
Kadagiti 165.25 riwriw a kuadrado kilometro (63.8 riwriw a kuadrado milmilia) iti kalawa, daytoy ti kadakkelan a pannakabingbingay ti Taaw ti Lubong – ken, ken iti dayta a gapu, ti hidrospera – ket sakupenna ti agarup a 46% iti rabaw ti danum ti Daga ken agarup a a maysa a pagkatlo iti dagupna a kalawa iti rabaw, a mangaramid daytoy a dakdakkel ngem no maitiptipon amin dagup ti kalawa ti daga iti lubong.[1] Ti ekuador ket bingayenna pay daytoy iti Amianan a Taaw Pasipiko ken Abagatan a Taaw Pasipiko, nga addaan dagiti dua mailaksid: ti Galápagos ken ti Is-isla Gilbert, a bayat nga agas-askaw iti ekuador, dagitoy ket sibubukelda nga adda iti uneg ti Abagatan a Pasipiko.[2] Ti Trinsera ti Mariana idiay akinlaud nga Amianan a Pasipiko ket isu ti kaadaleman a puntos iti lubong, nga umabot daytoy iti kaadalem iti 10,911 metro (35,797 ft).[3]
Ti akindaya a Taaw Pasipiko ket isu idi ti immuna a nakita babaen dagiti Europeano idi nasapa a maika-16 a siglo idi ti Espaniol nga eksplorador a ni Vasco Núñez de Balboa ket binallasiwna ti Ismo ti Panama idi 1513 ken naduktalanna ti nalatak nga "akin-abagatan a baybay" a ninagananna iti Mar del Sur. Ti agdama a nagan ti taaw ket inaramid babaen ni Ferdinand Magellan ti Portugues nga eksplorador idi las-ud ti Espaniol a sirkumnabigasion iti lubong idi 1521, idi nakasarak kadagiti nasayaat nga angin iti panangabotna ti taaw. isu a tinawaganna idi daytoy ti Mar Pacifico iti Portuges, a kayatna a sawen ket "nalinak a baybay".[4]
Dagiti linaon
- 1 Pakasaritaan
- 2 Heograpia
- 3 Dagiti nagibasaran
- 4 Adu pay a mabasbasa
- 5 Dagiti silpo ti ruar
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nasapa migrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nangruna a migrasion ket napasamak idiay Pasipiko kadagiti prehistoriko a panawen. Idi agarup a 3000 BC, dagiti tattao nga Austronesio idiay isla ti Taiwan ket nalainganda iti arte adayo a distansia a panabanniaga iti canoe ken inwarwarisda ti bagbagida ken dagiti pagsasaoda iti abagatan ti Filipinas, Indonesia, ken ti maritimo nga Abagatan a daya nga Asia; ti laud a mapan idiay Madagascar; ti abagatan a daya a mapan idiay Baro a Guinea ken Melanesia (nakiinnasawa kadagiti patneng a Papua); ken ti daya a mapan kadagiti isla ti Mikronesia, Oceania ken Polinesia.[6]
Ti adayo ti distansia a panagtagilako ket napadur-as iti amin nga igid ti aplaya manipud idiay Mosambike aginggana idiay Hapon. Ti panagtagilako, ken isu ti nagresultaan ti pannakaammo, ken naigay-at kadagiti isla ti Indonesia ngem saan nga idiay Australia. Idi saan a naladladaw ngem 878 idi adda iti adu a pagtaenga ti Islamiko idiay Kanton kaaduan daytoy a panagtagilako ket tinengngel idi babaen dagiti Arabo wenno dagiti Muslim. Idi 219 BC ni Xu Fu ket naglayag idiay Pasipiko a nagbirbiruk para iti enkanto ti immortalidad. Manipud idi 1404 aginggana idi 1433 ni Zheng He ket nangidaulo kadagiti ekspedision idiay Taaw Indiano.
Eksplorasion ti Europeano[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna nga iyaasideg dagiti Europeano a nabigador iti akinlaud nga igid ti Taaw Pasipiko ket inaramid babaen ti Portuges nga ekspedision ni António de Abreu ken ni Francisco Serrão idiay Is-isla Maluku idi 1512,[7][8] ken iti ekspedision ni Jorge Álvares iti abagatan a Tsina idi 1513,[9] ken dagitoy a dua ket inbilin babaen ni Afonso de Albuquerque.
Ti daya bangir ti taaw ket naduktalan babaen ti Espaniol nga eksplorador a ni Vasco Núñez de Balboa idi 1513 kalpasan ti ekspedisionna a nangballasiw ti Ismo ti Panama ken nakaabot iti baro a taaw.[10] Ninagananna daytoy iti Mar del Sur (literal a, "Baybay iti Abagatan" wenno "Baybay Abagatan") gapu ta ti taaw ket adda iti abagatan ti aplaya ti ismo nga idiay ti immuna a nagpaliiwanna ti Pasipiko.
Kalpasanna, ti Portuges nga eksplorador a ni Ferdinand Magellan ket naglayag idiay Pasipiko iti ekspedision iti sirkumnabigasion iti lubong manipud idi 1519 aginggana idi 1522. Ni Magellan ket inawagna ti taaw iti Pacífico (wenno "Pasipiko" [a kayatna a sawen ket "nalinak"]) gapu ta, kalpasan ti panaglayag kadagiti nabagio a baybay iti Rawis ti Sara, isu ket nasorpresa no kasano ti nakaipanan ti katalna dagiti danum. Urayno ni Magellan ket pimmusay diay Filipinas idi 1521, ti Espaniol a nabigador a ni Juan Sebastián Elcano ket indauluan ti ekspedision nga agsubli idiay Espania iti ballasiw ti Taaw Indiano ken iti likmut ti Rawis ti Naimbag a Namnama, ken nangkompleto daytoy ti immuna a sirkumnabigasion ti lubong idi 1522.[11] Iti panaglayag iti likmut ti daya dagiti Molucca, idi baetan ti 1525 ken 1527, dagiti ekspedision ti Portuges ket nakaduktal iti is-isla Caroline[12] ken Papua Baro a Guinea.[13] Idi 1542–43 ti Portuges ket naabotn apay ti Hapon.
Idi 1564, dagiti lima nga Espaniol a barko a naglaon kadagiti 379 nga eksplorador ket binallasiwda ti taaw manipud idiay Mehiko nga indauluan babaen ni Miguel López de Legazpi ken naglayagda idiay Filipinas ken Is-isla Mariana.[14] Para kadagiti nabati a paset ti maika-16 a siglo, adu dagiti impluensia dagiti Espaniol, nga addaan kadagiti barko a naglaylayag manipud idiay Mehiko ken Peru iti ballasiw ti Taaw Pasipiko a mapan idiay Filipinas, babaen ti Guam, ken ti panangipatakder Dagiti Espaniol a Daya nga India. Dagiti galeon ti Manila ket nagtartaray kadagiti dua ken gudua a sigsiglo ken nangisilpo ti Manila ken Acapulco, iti maysa kadagiti kaatiddogan a dalan ti panagtagilako iti pakasaritaan. Dagiti ekspedision ti Espaniol ket nakaduktal pay ti Tuvalu, ti Marquesas, ti Is-isla ti Solomon,ken Baro a Guinea idiay Abagatan a Pasipiko.[15]
Kalpasanna, iti panagbiruk ti Terra Australis (kas "ti [nalatak] nga Akin-abagatan a Daga"), dagiti Espaniol nga eksplorador iti maika-17 a siglo ket naduktalanda dagiti purpuro ti Pitcairn ken Vanuatu, ken naglayag iti Lingsat Torres iti baetan ti Australia ken Baro a Guinea, a nanaganan iti nabigador a ni Luís Vaz de Torres. Dagiti Olandes nga eksplorador, ket naglaylayag iti likmut ti akin-abagatan nga Aprika, ket nakibinglayda met ti panagduktal ken panagtagilako; ni Abel Janszoon Tasman ket naduktalanna ti Tasmania ken Baro a Selanda idi 1642.[16] Ti maika-18 a siglo ket mangmarka ti rugi ti nangruna nga eksplorasion babaen dagiti Ruso idiay Alaska ken ti Is-isla Aleutiana. Nangipatulod pay ti Espña kadagiti ekspedision idiay Amianan a laud a Pasipiko ken nakaabot iti Isla Vancouver idiay akin-abagatan a Kanada, ken Alaska. Dagiti Pranses ket sinukimatda ken tinaenganda ti Polinesia, ken dagiti Britaniko ket naglayag kadagiti tallo kenni James Cook idiay Abagatan a Pasipiko ken Australia, Hawaii, ken ti Amianan a laud ti Pasipiko ti Amianan nga Amerika. Idi 1768, ni Pierre-Antoine Véron, ti ubing nga astronomo a kinykuyogna ni Louis Antoine de Bougainville iti panagbanniagana iti eksplorasion, ket nagipundar ti umiso a kaakaba ti Pasipiko ti umuna iti pakasaritaan.[17] Maysa kadagiti kasapaan a panagbanniaga iti sientipiko nga eksplorasion ket inurnos idi babaen ti Espania iti Ekspedision Malaspina ti 1789–1794. Daytoy ket naglayag iti nawatiwat a luglugar iti Pasipiko, manipud idiay Rawis ti Sara aginggana idiay Alaska, Guam ken ti Filipinas, Baro a Selanda, Australia, ken ti Abagatan a Pasipiko.[15]
Idi maika-16 ken maika-17 a siglo ti Espania ket inkeddengna ti Taaw Pasipiko a Mare clausum – ti baybay a narikpan kadagiti dadduma a bileg ti marina. Ti ammo laeng a sumrekan manipud ti Atlantiko, ti Lingsat ti Magallanes ket sagpaminsan a napatpatruliaan idi babaen dagiti plota a naipatulod a mangpawil ti panaserrek dagiti saan nga Espaniol a barko. Idiay akinlaud a patingga ti Taaw Pasipiko ti Olandes ket nagpangta iti Espaniol a Filipinas.[18]
Baro nga Imperialismo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti umad-adu nga imperialismo idi las-ud ti maika-19 a siglo ket nagresultaan iti pannakasakop iti kaaduan ti Oceania babaen dagiti bileg ti Europa, ken kalpasanna, ti Hapon ken ti Estados Unidos. Dagiti adu a kontribusion ti oseanograpiko a pannakaammo ket naaramid kadagitoy a panagbanniaga ti HMS Beagle kadagiti tawen ti 1830, a nakalugan ni Charles Darwin; ti HMS Challenger idi las-ud dagiti tawen ti 1870; ti USS Tuscarora (1873–76); ken ti Aleman a Gazelle (1874–76).
Idiay Oceania, Ti Pransia ket naakala iti pangyuna a puesto a kas imperial a bileg kalpasan iti panagramidna a protektorado ti Tahiti ken ti Baro a Caledonia idi 1842 ken 1853.[19] Kalpasan idi binisita ti marima ti Isla ti Paskua ti Panagungar idi 1875 ken 1887, ti Chileno nga opisial ti marina a ni Policarpo Toro ket nakabael a nakitulag ti maysa nga inkorporasion ti isla iti Chile iti natibo a ni Rapanui idi 1888. Babaen ti panagsakop ti Isla ti Paskua ti Panangungar, ti Chile ket timmipon kadagiti imperial a pagilian.[20](p53) Babaen idi 1900 ngangani amin nga is-isla ti Pasipiko ket tinengngel babaen ti Britania, Pransia, Estados Unidos, Alemania, Hapon, ken Chile.[19]
Urayno ti Estados Unidos ket nakagun-od iti panagtengngel iti Guam ken ti Filipinas manipud ti Espania idi 1898,[21] ti Hapon ket isu tikaaduan a nagtengngel ti akinlaud a Pasipiko babaen idi 1914 ken sinakopna dagiti adu nga isla idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II. Nupay kasta, idi nagpatingga dayta a gubat, ti Hapon ket naabak ken ti Plota ti Pasipiko ti Estados Unidos ket isu idi ti birtual a master ti taaw. Manipud idi patingga ti Sangalubongan a Gubat II, adu kadagiti dati a kolonia idiay Pasipiko ket nagbalinday kadagiti nawaya nga estado.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pasipiko ket isinana ti Asia ken Australia manipud ti Kaamerikaan. Daytoy ket mabalinpay nga ad-adu a mabingbingay babaen ti ekuador kadagiti paset ti akin-amianan (Amianan a Pasipiko) ken akin-abagatan (Abagatan a Pasipiko) . Daytoy ket gumay-at iti rehion ti Antartika iti abagatan aginggana idiay Artiko iti amianan.[1] Ti Taaw Pasipiko ket sakupenna ti agarup a mays a pagkatlo ti rabaw ti Daga, ken addaan iti kalawa iti 165.2 ririw kuadrado kilkilometro (63.8 riwriw a kuadrado milmilia) —ken ad-adu a dakdakkel ngem ti intero a masa ti Daga iti agarup a 150 riwriw kuadrado kilkilometro (58 a riwriw kuadrado milmilia).[22]
Daytoy ket gumay-at iti agarup a 15,500 kilkilometro (9,600 mi) manipud idiay Baybay Bering idiay Artiko aginggana idiay akin-amianan a patingga ti sirkumpolar ti Akin-abagatan a Taaw iti 60°S (dagiti nadadaan a panangipalawag ket igay-atna daytoy aginggana idiay Baybay Ross ti Antartika), ti Pasipiko ket umabot iti kalatakanna iti daya-laud a kaakaba iti agarup ti 5°N latitud, nga idiay ket maigay-at iti agarup a 19,800 kilkilometro (12,300 mi) manipud idiay Indonesia aginggana idiay aplaya ti Colombia – kagudua daytoy iti likmut ti lubong, ken ad-adu a mamin lima a beses ti diametro iti Bulan.[23] Ti ammo a kababaan a puntos iti Daga—ti Trinsera ti Mariana—ket mabirukan iti 10,911 metmetro (35,797 ft wenno dagiti 5,966 a kadeppa) iti baba ti pantar ti baybay. Ti agtengnga a kaadalemna ket 4,280 metmetro (14,040 ft weno dagiti 2,333 a kadeppa), a mangikabil ti dagup a tomo ti danum iti 710,000,000 kubiko kilkilometro.[1]
Gapu kadagiti epekto ti plata tektoniko, ti Taaw Pasipiko ket agdama a bumasbassit babaen ti agarup a maysa a pulgada iti tunggal maysa a tawen (2–3 cm/yr) kadagiti tallo a bangir, agarup nga agtengnga iti 0.2 kuadrado milia (0.52 km2) iti tinawen. Babaen iti pannakaigiddiat, ti Taaw Atlantiko ket dumakdakkel.[24][25]
Iti igid ti saan a regular nga akinlaud a pagbeddenagn ti Taaw Pasipiko ket mabieukan dagiti adu a bayaby, ti kadakkelan kadagitoy ket ti Baybay Celebes, Baybay Coral, Baybay Daya Tsina, Baybay Filipinas, Baybay ti Hapon, Baybay Abagatan Tsina, Baybay Sulu, Baybay Tasman, ken ti Baybay Duyaw. Ti Lingsat ti Malacca ket tumipon iti Pasipiko ken ti Taaw Indiano iti laud, ken ti Pasahe Drake ken ti Lingsat ti Magallanes ket isilpona ti Pasipiko iti Taaw Atlantiko iti daya. Iti amianan, ti Lingsat Bering ket isilpona ti Pasipiko iti Taaw Artiko.[26]
Iti panagsaksakaw ti Pasipiko ti maika-180 a meridiano, ti Laud a Pasipiko (wenno akinlaud a Pasipiko, idiay asideg ti Asia) ket adda iti Akindaya a Hemisperio, bayat a ti Daya Pasipiko (wenno akindaya a pasipiko, idiay asideg ti Kaamerikaan) ket adda iti Akinlaud a Hemisperio.[27]
Para kadagiti kaaduan a panagbanniaga ni Magalanes manipud ti Lingsat ti Magallanes idiay Filipinas, ti eksplorador ket agpayso a naduktalanna a nalinak ti taaw. Nupay kasta, ti Pasipiko ket saan a kankanayon a nalinak. Adu dagiti tropikal a bagio ti mangsumpeg kadagiti isl ti Pasipiko.[28] Dagiti daga ti likmut ti Ngarab ti Pasipiko ket napno kadagiti bulkan ken masansan a maapektaran babaen dagiti gingined.[29] Dagiti tsunami, a pinataud babaen dagiti adad iti siro a gingined, ket nakadadael kadagiti adu nga isla ken kadagiti dadduma kaso ket nagdadael kadagiti intero nga ili.[30]
Nagbeddengan a pagpagilian ken terteritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti naturay a pagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
- Australia
- Brunei
- Cambodia
- Kanada
- Chile
- Tsína
- Colombia
- Costa Rica
- Ecuador
- El Salvador
- Pederado nga Es-estado ti Mikronesia
- Fiji
- Guatemala
- Honduras
- Indonesia
- Hapon
- Kiribati
- Amianan a Korea
- Abagatan a Korea
- Malaysia
- Is-isla ti Marshall
- Mehiko
- Nauru
- Baro a Selanda
- Nicaragua
- Palau
- Panama
- Papua Baro a Guinea
- Peru
- Filipinas
- Rusia
- Samoa
- Singapur
- Is-isla ti Solomon
- Taiwan1
- Tailandia
- Timor-Leste
- Tonga
- Tuvalu
- Estados Unidos
- Vanuatu
- Bietnam
1 Naisuppiatan ti kasasaad ti Taiwan. Para iti adu pay a pakaammo, kitaen ti politikal a kasasaad ti Taiwan.
Terteritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amerikano a Samoa (Estados Unidos)
- Isla Baker (Estados Unidos)
- Is-isla ti Cook (Baro a Selanda)
- Is-isla ti Baybay Coral (Australia)
- Isla ti Paskua ti Panagungar (Chile)
- Pranses a Polinesia (Pransia)
- Guam (Estados Unidos)
- Hong Kong (Tsina)
- Isla Howland (Estados Unidos)
- Isla Jarvis (Estados Unidos)
- Isla Johnston (Estados Unidos)
- Raw-ang Kingman (Estados Unidos)
- Macau (Tsina)
- Atol Midway (Estados Unidos)
- Baro a Caledonia (Pransia)
- Niue (Baro a Selanda)
- Isla ti Norfolk (Australia)
- Is-isla ti Akin-amianan a Marianas (Estados Unidos)
- Atol Palmyra (Estados Unidos)
- Is-isla ti Pitcairn (UK)
- Tokelau (Baro a Selanda)
- Wallis ken Futuna (Pransia)
- Isla Wake (Estados Unidos)
Dagiti masa ti daga ken is-isla[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti isla iti intero nga uneg ti Taaw Pasipiko ket mabalin a mabingbingay kadagiti tallo a nangruna a grupo nga ammo a kas ti Mikronesia, Melanesia ken Polinesia. Ti Mikronesia, a mabirukan iti amianan ti ekuador ken laud ti Internasional a Linia ti Petsa, ket mairaman ti Is-isla Mariana iti amianan a laud, ti Is-isla Caroline iti tengnga, ti Is-isla ti Marshall iti laud ken ti is-isla ti Kiribati iti abagatan a laud.[31][32]
Ti Melanesia, iti abagatan a laud, ket mairaman ti Baro a Guinea, ti maikadua a kadakkelan nga isla iti lubong kalpasan ti Greenland ken isu ti kadakkelan kadagiti isla ti Pasipiko. Dagiti sabali pay a nangruna a grupo ti Melanesia manipud ti amianan aginggana iti abagatan ket ti Purpuro Bismarck, ti is-isla ti Solomon, Santa Cruz, Vanuatu, Fiji ken Baro a Caledonia.[33]
Ti kadakkelan a lugar, ti Polinesia, a gunay-at manipud idiay Hawaii iti amianan aginggana ti Baro a Selanda iti abagatan, ken sakupenna pay ti Tuvalu, Tokelau, Samoa, Tonga ken ti Is-isla Kermadec iti laud, ti Is-ila Cook, Is-isla Society ken ti is-isla Austral iti tengnga, ken ti is-isla Marquesas, Tuamotu, Is-isla Mangareva ken ti Isla ti Paskua ti Panagungar iti daya.[34]
Dagiti isla idiay Taaw Pasipiko ket addaan kadagiti uppat a batayan a kita: kontinental nga is-isla, nangato nga is-isla, koral a rawraw-ang, ken dagiti naisalto a plataporma ti koral. Dagiti kontinetal nga isla ket mabirukan iti ruar ti linia ti andesita ken mairaman ti Baro a Guinea, dagiti isla ti Baro a Selanda, ken ti Filipinas. Adda dagitoy nga isla ket estruktura a mainaig kadagiti asideg a kontinente. Dagiti nangato nga isla ket bulkaniko iti taudan, ken adu kadagitoy ket aglaon kadagiti bulkan. Dagiti kastoy ket ti Bougainville, Hawaii, ken ti Is-isla ti Solomon.[35]
Dagiti raw-ang a koral iti Pasipiko ket dagiti ababa nga estruktura a dimmakkel iti balsatiko nga ayus ti lava iti sirok ti rabaw ti taaw. Maysa a kas pagarigan iti daytoy ket ti Nalatak a Bangen ti Raw-ang idiay akin-amianan a daya ti Australia nga addaan kadagiti kawar ti takop ti raw-ang. Ti maikadua a kita ti isla a naporma iti koral ket ti naisalto a plataporma ti koral, a daytoy ket kadawyan a dakdakkel bassit ngem dagiti ababa nga isla ti koral. Dagiti pagarigan ket mairaman ti Banaba (dati Isla Taaw) ken ti Makatea iti grupo ti Tuamotu ti Pranses a Polinesia.[36][37]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Pacific Ocean". Britannica Concise. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.
- ^ International Hydrographic Organization (1953). "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). Monte Carlo, Monaco: International Hydrographic Organization. Naala idi 12 Hunio 2010.
- ^ "Japan Atlas: Japan Marine Science and Technology Center". Naala idi 2007-07-04.
- ^ "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Ferdinand Magellan". Newadvent.org. 1910-10-01. Naala idi 31 Oktubre 2010.
- ^ "Library Acquires Copy of 1507 Waldseemüller World Map - News Releases (Library of Congress)". Loc.gov. Naala idi 2013-04-20.
- ^ Stanley, David (2004). South Pacific. David Stanley. p. 19. ISBN 978-1-56691-411-6. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ Hannard (1991), panid 7
- ^ Milton, Giles (1999). Nathaniel's Nutmeg. Londres: Sceptre. pp. 5, 7. ISBN 978-0-340-69676-7.
- ^ Porter, Jonathan. [1996] (1996). Macau, the Imaginary City: Culture and Society, 1557 to the Present. Westview Press. ISBN 0-8133-3749-6
- ^ Ober, Frederick Albion. Vasco Nuñez de Balboa. Library of Alexandria. p. 129. ISBN 978-1-4655-7034-5. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ "Life in the sea: Pacific Ocean", Oceanário de Lisboa. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Galvano, Antonio. The Discoveries of the World from Their First Original Unto the Year of Our Lord 1555, issued by the Hakluyt Society. Kessinger Publishing. p. 168. ISBN 0-7661-9022-6. Naala idi 2011-06-16.
- ^ Whiteway, Richard Stephen (1899). The rise of Portuguese power in India, 1497–1550. Westminster: A. Constable. 1563–2004 reissue
- ^ Henderson, James D.; Delpar, Helen; Brungardt, Maurice Philip; Richard N., Weldon (Enero 2000). A Reference Guide to Latin American History. M.E. Sharpe. p. 28. ISBN 978-1-56324-744-6. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ a b Fernandez-Armesto, Felipe (2006). Pathfinders: A Global History of Exploration. W.W. Norton & Company. pp. 305–307. ISBN 0-393-06259-7.
- ^ Primary Australian History: Book F [B6] Ages 10-11. R.I.C. Publications. 2008. p. 6. ISBN 978-1-74126-688-7. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ Williams, Glyndwr (2004). Captain Cook: Explorations And Reassessments. Boydell Press. p. 143. ISBN 978-1-84383-100-6. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ Lytle Schurz, William (1922), "The Spanish Lake" (PDF), The Hispanic American Historical Review, 5 (2): 181–194
- ^ a b Bernard Eccleston, Michael Dawson. 1998. The Asia-Pacific Profile. Routledge. p. 250.
- ^ William Sater, Chile and the United States: Empires in Conflict, 1990 by the University of Georgia Press, ISBN 0-8203-1249-5
- ^ Tewari, Nita; Alvarez, Alvin N. (17 Septiembre 2008). Asian American Psychology: Current Perspectives. CRC Press. p. 161. ISBN 978-1-84169-749-9. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ "Area of Earth's Land Surface", The Physics Factbook. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Nuttall, Mark (2005). Encyclopedia of the Arctic: A-F. Routledge. p. 1461. ISBN 978-1-57958-436-8. Naala idi 10 Hunio 2013.
- ^ "Plate Tectonics", Bucknell University. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Young, Greg (2009). Plate Tectonics. Capstone. pp. 9–. ISBN 978-0-7565-4232-0. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ International Hydrographic Organization (1953). Limits of Oceans and Seas. International Hydrographic Organization. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Agno, Lydia (1998). Basic Geography. Goodwill Trading Co., Inc. pp. 25–. ISBN 978-971-11-0165-7. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ "Pacific Ocean: The trade winds", Encyclopædia Britannica. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Murphy, Shirley Rousseau (1979). The Ring of Fire. Avon. ISBN 978-0-380-47191-1. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Bryant, Edward (2008). Tsunami: The Underrated Hazard. Springer. pp. 26–. ISBN 978-3-540-74274-6. Naala idi 9 Hunio 2013.
- ^ Academic American encyclopedia. Grolier Incorporated. 1997. p. 8. ISBN 978-0-7172-2068-7. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ Lal, Brij Vilash; Fortune, Kate (2000). The Pacific Islands: An Encyclopedia. University of Hawaii Press. pp. 63–. ISBN 978-0-8248-2265-1. Naala idi 14 Hunio 2013.
- ^ West, Barbara A. (2009). Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania. Infobase Publishing. pp. 521–. ISBN 978-1-4381-1913-7. Naala idi 14 Hunio 2013.
- ^ Dunford, Betty; Ridgell, Reilly (1996). Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia. Bess Press. pp. 125–. ISBN 978-1-57306-022-6. Naala idi 14 Hunio 2013.
- ^ Gillespie, Rosemary G.; Clague, David A. (2009). Encyclopedia of Islands. University of California Press. p. 706. ISBN 978-0-520-25649-1. Naala idi 12 Hunio 2013.
- ^ "Coral island", Encyclopædia Britannica. Naala idi 22 Hunio 2013.
- ^ "Nauru", Charting the Pacific. Naala idi 22 Hunio 2013.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barkley, Richard A. (1968). Oceanographic Atlas of the Pacific Ocean. Honolulu: University of Hawaii Press.
- prepared by the Special Publications Division, National Geographic Society. (1985). Blue Horizons: Paradise Isles of the Pacific. Washington, D.C.: National Geographic Society. ISBN 0-87044-544-8.
- Cameron, Ian (1987). Lost Paradise: The Exploration of the Pacific. Topsfield, Mass.: Salem House. ISBN 0-88162-275-3.
- Couper, A. D. (ed.) (1989). Development and Social Change in the Pacific Islands. London: Routledge. ISBN 0-415-00917-0.
- Gilbert, John (1971). Charting the Vast Pacific. London: Aldus. ISBN 0-490-00226-9.
- Igler, David (2013). The Great Ocean: Pacific Worlds from Captain Cook to the Gold Rush. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-991495-8.
- Lower, J. Arthur (1978). Ocean of Destiny: A Concise History of the North Pacific, 1500–1978. Vancouver: University of British Columbia Press. ISBN 0-7748-0101-8.
- Napier, W.; Gilbert, J.; Holland, J. (1973). Pacific Voyages. Garden City, N.Y.: Doubleday. ISBN 0-385-04335-X.
- Nunn, Patrick D. (1998). Pacific Island Landscapes: Landscape and Geological Development of Southwest Pacific Islands, Especially Fiji, Samoa and Tonga. editorips@usp.ac.fj. ISBN 978-982-02-0129-3.
- Oliver, Douglas L. (1989). The Pacific Islands (3rd nga ed.). Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1233-6.
- Ridgell, Reilly (1988). Pacific Nations and Territories: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia (2nd nga ed.). Honolulu: Bess Press. ISBN 0-935848-50-9.
- Soule, Gardner (1970). The Greatest Depths: Probing the Seas to 20,000 kadapan (6,100 m) and Below. Philadelphia: Macrae Smith. ISBN 0-8255-8350-0.
- Spate, O. H. K. (1988). Paradise Found and Lost. Minneapolis: University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-1715-5.
- Terrell, John (1986). Prehistory in the Pacific Islands: A Study of Variation in Language, Customs, and Human Biology. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-30604-3.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Taaw Pasipiko iti Wikimedia Commons
Nagsasabtan: 0°N 160°W / 0°N 160°W


c: text/html

text:
Luna, Apayao
Ti Luna ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Apayao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Luna ket nabingbingay a politikal iti 22 a barbaranggay.[2]
- Bacsay
- Capagaypayan
- Dagupan
- Lappa
- Marag
- Poblacion
- Quirino
- Salvacion
- San Francisco
- San Isidro Norte
- San Sebastian
- Santa Lina
- Tumog
- Zumigui
- Cagandungan
- Calabigan
- Cangisitan
- Luyon
- San Gregorio
- San Isidro Sur
- Shalom
- Turod
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Apayao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Apayao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mapagtalkanka a Mayordomo!
“Saanyo a kukua ti bagbagiyo.”—1 COR. 6:19.
1. Ania ti makuna ti kaaduan maipapan iti pannakaadipen?
AGARUP 2,500 a tawen ti napalabasen, insurat ti maysa a Griego a mannurat: “Awan ti asinoman a situtulok nga agpaadipen.” Adu ita ti umanamong kadagita a sasao. No mapagsasaritaan ti pannakaadipen, mapanunottayo dagiti mairurrurumen ken nakakawar a tattao, a saan nga isuda ti mismo a mabembenepisiaran iti bannog ken sakripisioda no di ket dagidiay makinkukua ken mangdomdominar kadakuada.
2, 3. (a) Ania a saad ti tagtagiragsaken dagiti adipen ni Kristo? (b) Ania dagiti usigentayo a salsaludsod maipapan iti annongen kas mayordomo?
2 Nupay kasta, impasimudaag ni Jesus nga agbalin dagiti adalanna a nanumo nga ad-adipen. Ngem daytoy a panagpaadipen dagiti pudno a Kristiano ket saan a mangipababa wenno mangirurumen. Addaan dagitoy nga adipen iti nadayaw, mapagtalkan, ken mararaem a saadda. Kas pagarigan, usigem ti komento ni Jesus maipapan iti maysa nga “adipen.” Sakbay ti ipapatayna, impadtona nga addanto ipatrabahona iti “matalek ken masirib nga adipen.”—Mat. 24:45-47.
3 Makapainteres ta iti umasping a salaysay, dayta nga adipen ket naawagan iti “mayordomo.” (Basaen ti Lucas 12:42-44.) Ti kaaduan a matalek a Kristiano nga agbibiag ita ket saan a kameng iti dayta a klase matalek a mayordomo. Nupay kasta, ipakita ti Kasuratan nga amin nga agserserbi iti Dios ket addaan iti annongen kas mayordomo. Ania dagiti responsabilidad a nainaig iti dayta? Ania ti rumbeng a panangmatmattayo kadagita? Tapno maammuantayo, usigentayo ti akem idi dagiti mayordomo.
AKEM DAGITI MAYORDOMO
4, 5. Ania dagiti responsabilidad dagiti nagkauna a mayordomo? Mangted kadagiti pagarigan.
4 Idi un-unana, ti mayordomo ket kaaduanna nga isu ti pagtaltalkan nga adipen a nadutokan a mangaywan iti sangakabbalayan wenno negosio ti apona. Gagangay a naitalek kadagiti mayordomo ti pannakaaywan ti sanikua ken kuarta, ken adda met autoridadda iti dadduma pay nga adipen iti sangakabbalayan ti apoda. Ti maysa a pagarigan ket ni Eliezer a nakaitalkan ti adu a sanikua ni Abraham. Mabalin nga isu ti imbaon ni Abraham a mapan idiay Mesopotamia nga agpili iti asawa para iti anakna a ni Isaac. Anian a nagpateg ken serioso dayta nga annongen!—Gen. 13:2; 15:2; 24:2-4.
5 Ti apoko-iti-tumeng ni Abraham a ni Jose ti nadutokan a mangaywan iti sangakabbalayan ni Potifar. (Gen. 39:1, 2) Idi agangay, naaddaan met ni Jose iti bukod a mayordomo iti sangakabbalayanna, a nadutokan a mangaywan iti “balay ni Jose.” Daytoy a mayordomo ti nangasikaso iti sangapulo a kakabsat ni Jose. Kas imbilin ni Jose, immaniobrana ti bambanag mainaig iti “natakaw” a kopa a pirak. Nabatad a mapagtaltalkan unay dagiti mayordomo.—Gen. 43:19-25; 44:1-12.
6. Kas mayordomo, ania ti nadumaduma nga annongen dagiti Kristiano a panglakayen?
6 Adu a siglo kalpasanna, insurat ni apostol Pablo a dagiti Kristiano a panglakayen ket “mayordomo ti Dios.” (Tito 1:7) Kas nadutokan a papastor iti “arban ti Dios,” iwanwanwan ken idadauluanda dagiti kongregasion. (1 Ped. 5:1, 2) Siempre, nagduduma ti responsabilidadda. Kas pagarigan, kaaduan a panglakayen ket agserserbi iti maysa a kongregasion. Dagiti agdaldaliasat a manangaywan agserserbida met iti adu a kongregasion. Ket dagiti kameng ti Komite ti Sanga ti mangay-aywan kadagiti kongregasion iti intero a pagilian. Ngem mainanama iti amin a manangaywan a simamatalek nga itungpalda dagiti annongenda. ‘Manungsungbatda’ amin iti Dios.—Heb. 13:17.
7. Kasanotayo nga ammo a maibilang a mayordomo ti amin a Kristiano?
7 Ania met ngata ti annongen dagiti nasungdo a Kristiano a saan a panglakayen? Kinuna ni apostol Pedro kadagiti padana a Kristiano: “Kas mairukod iti sagut nga inawat ti tunggal maysa, usarenyo dayta iti panagserbi iti maysa ken maysa kas nasasayaat a mayordomo ti di kaikarian a kinamanangngaasi ti Dios a nayebkas iti nadumaduma a pamay-an.” (1 Ped. 1:1; 4:10) Gapu iti di kaikarian a kinamanangngaasi ti Dios, impaayannatayo amin iti sagut, saguday, abilidad, wenno paglaingan a mausartayo agpaay a pakagunggonaan dagiti kapammatiantayo. Isu nga amin nga agserserbi iti Dios ket mayordomo, maysa nga annongen a napakuyogan iti dayaw, panagtalek, ken responsabilidad.
KUKUANATAYO TI DIOS
8. Ania ti maysa a prinsipio a masapul a laglagipentayo?
8 Kitaentay ita ti tallo a prinsipio a masapul a laglagipentayo kas mayordomo. Umuna: Kukuanatayo amin ti Dios ken manungsungbattayo kenkuana. Insurat ni Pablo: “Saanyo a kukua ti bagbagiyo, ta nagatangkayo iti maysa a gatad,” ti naisakripisio a dara ni Kristo. (1 Cor. 6:19, 20) Yantangay kukuanatayo ni Jehova, obligadotayo a mangtungpal kadagiti bilinna, a saan met a makapadagsen. (Roma 14:8; 1 Juan 5:3) Ad-adipennatayo met ni Kristo. Kas kadagiti nagkauna a mayordomo, naipaayantayo iti dakkel a wayawaya—ngem adda limitasion ti wayawayatayo. Masapul nga itungpaltayo dagiti naibilin a responsabilidadtayo. Aniaman a pribilehio ti naipaannong kadatayo, agpadpada nga adipennatayo ti Dios ken ni Kristo.
9. Kasano nga inlawlawag ni Jesus no ania ti namnamaen ti apo iti adipenna?
9 Ilawlawag ni Jesus no ania ti namnamaen ti apo iti adipenna. Insalaysayna kadagiti adalanna ti maipapan iti maysa nga adipen a nagawid iti pagtaenganna kalpasan ti agmalem a panagtrabahona. Kinuna kadi ti apo: “Umayka ditoy a madagdagus ket agsadagka iti panganan”? Saan. Imbes ketdi, kinunana: “Isaganaannak tapno makapangrabiiak, ket mangikaweska iti bidang ket agserbika kaniak agingga a malpasak a mangan ken uminum, ket kalpasanna mabalinmon ti mangan ken uminum.” Ania ti nangyaplikaran ni Jesus iti dayta nga ilustrasion? “Gapuna dakayo met, inton naaramidyon ti amin a bambanag a naituding kadakayo, kunaenyo, ‘Awan kaes-eskanmi nga ad-adipen. Ti naaramidanmi isu ti rebbeng nga aramidenmi.’”—Luc. 17:7-10.
10. Ania ti mangipakita a napateg ken Jehova ti panagreggettayo nga agserbi kenkuana?
10 Siempre, napateg ken Jehova ti panagreggettayo nga agserbi kenkuana. Ipasigurado kadatayo ti Biblia: “Saan a nakillo ti Dios tapno lipatenna ti aramidyo ken ti ayat nga impakitayo maipaay iti naganna.” (Heb. 6:10) Kanayon a nainkalintegan ti kiddawen ni Jehova kadatayo. Kasta met, pagsayaatantayo ti aniaman a kiddawenna ken saan a pulos makapadagsen dagita. Kaskasdi, maitunos iti pangngarig ni Jesus, ti maysa nga adipen saanna nga ay-aywen ti bagina ken dina iyun-una dagiti pagimbaganna. Nalawag ti punto: Idi indedikartayo ti bagitayo iti Dios, pinilitayo nga iyun-una dagiti interesna. Umanamongka kadi iti dayta?
TI KALIKAGUMAN NI JEHOVA KADATAYO AMIN
11, 12. Kas mayordomo, ania ti rumbeng a kababalintayo, ken ania dagiti masapul a liklikantayo?
11 Maikadua: Kas mayordomo, agpapada dagiti pamunganayan a pagalagadan nga an-annurotentayo. Pudno, adda dagiti responsabilidad a naited iti sumagmamano a kameng ti kongregasion Kristiano. Ngem kaaduanna nga adda pagpapadaan ti kalikaguman ti Dios kadatayo. Kas pagarigan, kas ad-adalan ni Kristo ken kas Saksi ni Jehova, naibilin kadatayo nga agiinnayattayo. Kinuna ni Jesus nga ayat ti kangrunaan a pakailasinan dagiti pudno a Kristiano. (Juan 13:35) Ngem saan laeng a dagiti kakabsattayo ti ayatentayo. Ikagumaantay met nga ipakita ti ayat kadagidiay saantayo a kapammatian. Kabaelantayo amin dayta ken masapul nga aramidentayo.
12 Makalikaguman met nga ipakitatayo ti nasayaat a kababalin. Kayattayo a liklikan ti kababalin ken kabibiag a kondenaren ti Sao ti Dios. Insurat ni Pablo: “Uray dagiti mannakiabig, wenno dagiti managrukbab iti idolo, wenno dagiti mannakikamalala, wenno dagiti lallaki a maipaay kadagiti di nainkasigudan a panggep, wenno dagiti lallaki a makikaidda kadagiti lallaki, wenno dagiti mannanakaw, wenno dagiti naagum a tattao, wenno dagiti managbarbartek, wenno dagiti manangrabngis, wenno dagiti manangkikil didanto tawiden ti pagarian ti Dios.” (1 Cor. 6:9, 10) Kinapudnona, dakkel a panagregget ti kasapulan tapno maannurottayo dagiti nalinteg a pagalagadan ti Dios. Ngem adu a gunggona ti ipaayna—nasayaat a salun-at, nasayaat a relasion iti sabsabali, ken naanamongan a takder iti Dios.—Basaen ti Isaias 48:17, 18.
13, 14. Ania a responsabilidad ti naited iti amin a Kristiano, ken ania koma ti panangmatmattayo iti dayta?
13 Laglagipentayo met nga adda trabaho a masapul nga aramiden ti maysa a mayordomo. Kasta met kadatayo. Naipaayantayo iti napateg a sagut—ti pannakaammo iti kinapudno. Namnamaen ti Dios nga iranudtayo iti sabsabali dayta a pannakaammo. (Mat. 28:19, 20) Insurat ni Pablo: “[Ibilangdakami] koma a kas dagiti sakup ni Kristo ken dagiti mayordomo ti sagrado a palpalimed ti Dios.” (1 Cor. 4:1) Kas mayordomo, bigbigen ni Pablo a naitalek kenkuana ti “sagrado a palpalimed” ken responsabilidadna nga iranud dayta kadagiti dadduma sigun iti imbilin ni Apo Jesu-Kristo.—1 Cor. 9:16.
14 Ipakpakitatayo ti ayattayo no iranudtayo ti kinapudno. Siempre nagduduma ti kasasaad ti tunggal Kristiano ket saan nga agpapada ti maaramidanda iti ministerio. Maawatan dayta ni Jehova. Ti napateg isu ti panangaramidtayo iti amin a kabaelantayo. No kasta ti aramidentayo, iparparangarangtayo ti di managimbubukodan nga ayat iti Dios ken iti padatayo a tao.
TI PATEG TI KINAMATALEK
15-17. (a) Apay a napateg nga agbalin a matalek ti maysa a mayordomo? (b) Kasano nga inyilustrar ni Jesus ti dakes a pagbanagan ti di panagmatalek?
15 Ti maikatlo a prinsipio ket: Masapul nga agbalintayo a matalek ken mapagpiaran. Mabalin nga adu ti nasasayaat a kualidad ken abilidad ti maysa a mayordomo, ngem awan ti mamaay dagita no iresponsable wenno di nasungdo iti apona. Napateg ti kinamatalek tapno agbalin nga epektibo ken naballigi ti maysa a mayordomo. Laglagipentayo ti insurat ni Pablo: “Ti sapsapulen kadagiti mayordomo ket ti maysa a tao masarakan a matalek.”—1 Cor. 4:2.
16 Sigurado a magunggonaantayto no matalektayo. Ngem dakkel ti pukawtayo no ditay agmatalek. Naipasimudaag dayta iti ilustrasion ni Jesus maipapan kadagiti talento. Nakomendaran ken nagunggonaan dagiti adipen a simamatalek a ‘nanginegosio’ iti kuarta ti apoda. Ngem ti iresponsable nga adipen a saan a nangaramat iti intalek kenkuana ti apona ket naukom kas “nadangkes,” “nabuntog,” ken “awan kaes-eskanna.” Naala ti talento a naited kenkuana, ken naipalladaw isuna iti ruar.—Basaen ti Mateo 25:14-18, 23, 26, 28-30.
17 Iti sabali pay a gundaway, impaganetget ni Jesus ti dakes a pagbanagan ti saan a panagmatalek. Kinunana: “Adda idi maysa a tao a nabaknang ket addaan iti mayordomo, ket naidarum kenkuana daytoy a saysayangenna dagiti sanikuana. Gapuna inayabanna ket kinunana kenkuana, ‘Ania daytoy mangmangngegko maipapan kenka? Iyawatmo ti kuentaan ti kinamayordomom, ta saanmon a maaywanan ti balay.’” (Luc. 16:1, 2) Gapu ta sinayang ti adipen ti sanikua ti apona, inkeddeng ti apo a maikkat kas mayordomo. Nagsayaat a leksion dayta para kadatayo! Sigurado a ditay kayat ti agbalin a di matalek iti annongentayo.
NAINSIRIBAN KADI NGA IDILIGTAYO TI BAGITAYO ITI SABSABALI?
18. Apay a ditay koma idildilig ti bagitayo iti sabsabali?
18 Mabalin nga isaludsodtayo iti bagitayo, ‘Kasano ti panangmatmatko iti annongek kas mayordomo?’ Saan a nasayaat nga idiligtayo ti bagitayo iti sabsabali. Ibalakad kadatayo ti Biblia: “Paneknekan koma ti tunggal maysa no ania ti bukodna nga aramid, ket kalpasanna maaddaanto iti pakaigapuan ti panagrag-o maipapan iti bagina met laeng, ket saan nga iti panangipadis iti sabali a tao.” (Gal. 6:4) Imbes nga idiligtayo ti maar-aramidantayo iti maar-aramidan ti sabsabali, aramidentayo no ania laeng ti kabaelantayo. Iti kasta, maliklikantayo ti agpannakkel ken maupay. Bigbigentay koma nga agbalbaliw ti kasasaad. Nalabit saantayon a kabaelan ti dati a maar-aramidantayo ta kimmapuyen ti salun-attayo, nataengantayon, wenno immadu ti pagrebbengantayo. Iti sabali a bangir, nalabit kabaelantayo ti mangaramid iti ad-adu pay ngem iti agdama a maar-aramidantayo. No kasta, apay a ditay nayonan dagiti aktibidadtayo?
19. Apay a saantay koma a maupay no ditay nagun-od ti tartarigagayantayo a pribilehio?
19 Napateg met nga usigentayo no ania dagiti pribilehiotayo wenno dagiti tartarigagayantayo a pribilehio. Kas pagarigan, mabalin a kayat ti maysa a kabsat ti agbalin a panglakayen wenno maaddaan iti paset iti asamblea ken iti kombension. Awan dakesna no ikagumaantayo a ragpaten dagiti kasta a pribilehio, ngem saantay koma a maupay no saan a mapasamak ti namnamaentayo. Mabalin a saantay a maawatan ita no apay a saan a dagus a mapatgan ti tarigagaytayo. Laglagipentayo nga impagarup idi ni Moises a nakasaganan a mangidaulo kadagiti Israelita a pumanaw idiay Egipto, ngem naguray pay iti 40 a tawen sakbay a naipaay kenkuana dayta nga annongen. Gapu iti dayta, napatanorna dagiti kualidad a kasapulan iti panangidaulona iti nasubeg ken rebelioso nga ili.—Ara. 7:22-25, 30-34.
20. Ania ti maadaltayo iti kapadasan ni Jonatan?
20 No dadduma, mabalin a saantay a pulos magun-od ti maysa a pribilehio. Kasta ti napasamak ken Jonatan. Gapu ta isu ket anak ni Saul, isu koma ti sumaruno nga ari ti Israel. Ngem ni David, nga adayo nga ub-ubing, ti pinili ti Dios nga agbalin nga ari. Ania ti reaksion ni Jonatan? Inakseptarna dayta ken sinuportaranna ni David uray agpeggad ti biagna. Kinunana ken David: “Sika agarikanto iti Israel, ket siak agbalinakto a maikadua kenka.” (1 Sam. 23:17) Ania ti maadaltayo ken Jonatan? Inakseptarna ti kasasaadna, ken saan a kas ken amana a nagimon ken David. Imbes nga apalantayo ti annongen a naited iti sabsabali, nasayaat nga ipamaysatayo nga aramiden dagiti responsabilidad a naited kadatayo. Masiguradotayo nga inton baro a lubong, penken ni Jehova dagiti umiso a tarigagay ti amin nga adipenna.
21. Ania koma ti panangmatmattayo iti annongentayo kas mayordomo?
21 Laglagipentay koma a kas pagtaltalkan a mayordomo, saantay a kas kadagiti adipen a mairurrurumen ken agsagsagaba. Imbes ketdi, nadayaw dayta a saad agsipud ta naitalek kadatayo ti dinton maulit a trabaho—ti panangikasaba iti naimbag a damag iti maudi nga al-aldaw daytoy a sistema ti bambanag. Tagtagiragsakentayo ti dakkel a wayawaya bayat ti panangibanagtayo iti responsabilidadtayo. Gapuna, agbalintayo koma a matalek a mayordomo ken ipategtayo ti pribilehiotayo nga agserbi iti Katan-okan iti intero a uniberso.


text:
Makan a la Pinoy: Puke-puke
Ni BRENDA S. DACPANO
Puke-puke, ispesyal a dawat dagiti gagayyem a main-intriga iti awag kadaytoy a putahe.
No apay a puke-puke? Binirok ko ti sungbat na iti diksyunaryo nga Iloko ken sinukisok ko iti internet ngem awan ti nasapulak. Nalabit a naggapu iti termino nga Inggles a puke (vomit), kasla kasdiay met ngamin ti langa na. Ngem saan a tagibassiten daytoy a makan ta uray kasta ti langa na ket naimas met.
Puke-puke ti bersyon dagiti Ilokano iti putahe ti Tagalog a tortang talong. Ti torta a tarong ket sibubukel ti tinuno a tarong santo pagdaplaken ken isawsaw iti binatil nga itlog ken maprito. Ti puke-puke ket tinuno met laeng a tarong ngem maiwa iti babassit wenno pis-iten aginggana malusak. Adtoy ti kasapulan ken pamay-an:
Ramen:
6 a tarong a pangtuno
3-4 nga itlog
1 dakkel a sibuyas
3 ngipen a bawang
bugguong a munamon wenno asin
mantika
Preparasyon:
1. Ituno dagiti tarong santo pabaawan. Ukisan ken ikkaten ti pamurosan na. Lusaken.
2. Pitpiten ti bawang ken tadtaden. Iwaen met ti sibuyas a panggisa.
3. Iti malukong, batilen dagiti itlog. Timplaan iti sangapirit nga asin.
4. Isaang ti pariok. No pumudot, ikabil ti mantika. Igisa ditoy ti bawang ken sibuyas aginggana lumukneng ti sibuyas.
5. Isaruno nga ipisok ti nalusak a tarong. Kiwaren tapno saan a makset. Ipatedted ti kalalaingan na a digo ti bugguong. Kiwaren tapno agpapada a maagsep ti tarong ti bugguong.
6. Ipalagupog ti itlog iti gisgisaen a tarong. Kiwaren aginggana napalet.#


text:
Wikipedia:Awan ti kasisigud a panagsukimat
Dagiti artikulo ti Wikipedia ket nasken a saan nga aglaon kadagiti kasisigud a panagsukimat. Ti insasao a "kasisigud a panagsukimat" ket inus-usar iti Wikipedia a panangitudo kadagiti materiales a kas kadagiti kinapudno, panagpabasol, ken dagiti kapanunotan nga awan kadagiti natalged, ken naipablaak a taudan. Babbaen ti "kaadda", ti kayat a sawen ti komunidad ket ti natalged a taudan ket nasken a naipablaaken ken adda pay laeng a mabirukan iti sadinoman a lugar ti lubong, iti ania man a pagsasao, numan makita iti online, urayno awan ti taudan nga agdama a nainaganan iti artikulo. Dagiti artikulo nga agdama nga awan ti nainaganan a reperensia wenno nagibasaran iti ania man a kita ket mabalin a makatungpal iti daytoy nga annuroten no adda ti maikanada a panagnamnama a ti aniaman a paset ti material ket nasuportaran babaen ti maysa a pannakaipablaak, ken natalged a taudan. Daytoy ket mangiraman kadagiti aniaman a panagusig wenno sintesis ti naipablaak a material nga agserbi a mangiyaddang ti puesto a saan a naiyaddang babaen dagiti taudan. Tapno maipakitam a saanka nga aginaynayon, nasken a makabaelka nga agdakamat ti natalged, naipablaak a taudan a dagus a mainaig iti topiko ti artikulo, ken dagus a mangsuporta ti material a nairepresenta. Daytoy nga annuroten ti kasisigud a panagsukimat ket saan a maipakat kadagiti tungtungan a panid.


text:
Wednesday, January 4, 2012
NAGLATAK TI TAGA-CABUGAO ITI TAEKWONDO!
Cabugao, Ilocos Sur – Malaksid kadagiti padamag iti kallabes a panangrangkon ti Taekwondo Players a taga-Cabugao iti balitok ken bronse a medalia iti naikaisabakanda a dangadang, agtultuloy latta ti panagapit/panagyawidda ti pammadayaw dagiti umaayam itoy kas inreport ni Mr. Romel Singson, Coach/Trainor ken ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr., a mangsupsuporta iti Cabugao Team a dumaydayo iti salip (lokal/nasional ken internasional) iti Taekwondo Sports Competition.
Iti naangay a NATIONAL BATANG PINOY 2011 idiay LCC Mall, Naga City idi Disiembre 10-13, 2011, nagun-odda dagiti sumaganad ti pammadayaw:
Malaksid ti pannakaidayawda/panaglatakda ken ti ilida, umagpang ti “exposure-da” ken mangrangtay ti panagaammo, panangipasdek ti “identidad” iti sabali a lugar iti naisalumina a kabaelan ken paglaingan a pakairamanan met a pakabigbigan ken pakaidayawan kadagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur. Kudos Cabugao Team! # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:19 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Iti pannakiuman ti Web Reporter ken ni Reppa-ac Brgy. Captain June S. Basquez, inadmitirna nga iti nabiit pay a panagtakemna a kas Ama ti Barangay ket dakkelen ti naitulong ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Ediboy iti pannakapapintas dagiti kalsada kas pakairamanan metten a gapuananna a kas pangulo ti barangayda.
Nupay kasta, adda pay dalan a kumamang ti purok a posible a makongkreto no adda makaanay a pundo tapno naan-annayas ti panagdaliasat dagiti kabarangayanna ken maisar-ong a tattao ditoy barangayda.
Imbatad ni Kapitan Basquez a naregget ti panangipakatda ti alagaden a pannangted dagiti aggatgatang ti birhinia a tabako ti Certificate of Purchase (COP) kadagiti gatangenda a tabako iti masakupanda tapno pagbasaranda iti kalikagumda nga agkiddaw ti nayon a proyekto.
Iti agdama, maibilang ti Barangay Reppa-ac a paggapuan ti magatang a napintas ti apitna a birhinia a tabako iti Munisipalidad ti Cabugao. # (Web In-Action)


text:
Duduoganen ti dakkel a rangtay iti Laoag. Nasurok a lima a dekada ti kinadaannan. Iti imatang ti kaadduan, ditay madlaw nga agrupsan ti pundasionna. Ngem dagiti structural engineers iti Department of Public Works and Highways ti nagballaag nga agrukopen dagiti agduduma a paset iti Gilbert Bridge.
Rumbeng ngarud nga insigida a matarimaan ken mapatibker ti amin a partes iti nasa-o a rangtay tapno kasta maliklikan ti ania man a didigra a maparnuay kas koma bigla a marpuog, yad-adayo ni Apo Dios.
Nairugin ti panagtarimaan dagiti taga-DPWH kas ipasimudaag ti kaadda dagiti heavy equipment da iti sakaanan iti rangtay. Umuna a mapatibker dagiti konkreto a teddekna. Sumarunonto a mataming ti rabaw a paset iti rangtay. Segun kenni Engineer Nestor Pasion, hepe iti DPWH first district, agsinnubblat a maserraan ti agsinumbangir a “lane”. Umuna ti akin-daya a “lane” santu sumublat ti akin-laud a “lane”.
Segurado a bumper-to-bumper iti nairot a trapiko dita Gilbert Bridge apaman a maymaysanton a lane ti pagdaliasatan dagiti sumrek ken rummuar a luglugan ditoy Laoag nangnangruna no tiempo ti rush hours.
Kas traffic re-routing scheme, kinuna ni city traffic division chief SPO3 Sean Bagaoisan a maiparit to a dumaliasat dagiti dadakkel a truck dita Gilbert Bridge bayat ti rehabilitation work ti rabaw iti rangtay . Tinto alternatibo a rota nga agturong ti agpa-abagatan iti Manila Road ket iti agpa-daya dita barangays Rioeng ken San Mateo, Laoag City, sumrekda ti poblacion iti Sarrat ken dalliasatenda ti atiddog a Sarrat Bridge. Dagiti truck a mayat a sumrek ditoy sentro ti Laoag wenno agpa-amianan, agpa-dayada dita ili iti San Nicolas, aggingga a matuparda ti Sarrat Bridge.
Dakkel a perwiso ken taktak ti sagabaen dagiti motorista ken commuters kadagiti sumarsaruno nga aldaw. Ngarud, agan-anos tayo ken maawatantay koma iti situasyon. Di bumurong nga iti kamaudiananna, datayo nga umili ti aglak-am it imbag ken nam-ay apaman a mairingpas ti rehabilitation project iti Gilbert Bridge.#


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Natay ti nagmaneho iti motorsiklo idinto a nadunor ti insakayna gapu ti panangdungparda iti maysa a kayo idi rabii ti Oktubre 22 sadiay Barangay Norte ditoy.
Immuna a naitaray ni Dante Rosario Jr. y Mirafuente, 22, awanan asawa, trabahador, ken residente iti Barangay Panay Norte, Magsingal iti Northside Doctor’s Hospital, Bantay, Ilocos Sur sa naitaray iti Gabriela Silang General Hospital ngem saanen a naidanon pay a sibibiag.
Nagsagrap met iti dunor iti barukong ti inlubbonna a ni Ronnie Urro y Sebastian, 19, naasawaan, mannalon, ket naipaagas iti Northside Doctor’s Hospital.
Segun iti report, bayat ti panagdaliasat dagiti biktima nga agpalaud, napukaw ti kontrol ni Rosario iti manibela ti motorsiklona ket naidungparna ti lugan iti puon ti mahogany a iti abagatan nga abaga ti kalsada. Nakaro met ti dadael ti motorsiklo.
Mapapati a nakainom dagiti dua idi naaksidenteda.#


text:
Pantok (topograpia)
Iti topograpia, ti pantok ket ti puntos iti maysa a rabaw a nangatngato iti kangato ngem iti amin a puntos a dagus a kadenna daytoy. Iti matematika, ti pantok ket lokal a kangatuan iti kangato. Kadagiti termino iti kasumbangir ti kangato ket dagiti sakaanan ti turod.
Pannakaipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a "pantok" ket kadawyan laeng a maus-usar para iti tuktok ti bantay nga addaan iti adu a gatad iti topograpiko a prominensia (katayag iti ngato ti kababaan a puntos iti ipapan iti kaasitgan a nangatngato a tuktokk) wenno topograpiko a pannakaisalumina (kaadayo manipud ti kaasitgan a puntos iti nagatngato a puntosn); kas pagarigan, ti dakkel a bato iti nangruna a pantok ti bantay ket saan a maikddeng a kas pantok. Dagiti pantok iti asideg ti nangatngato a tuktok, nga adda met iti bassit a prominensia wenno pannakaisalumina, ngem saan a makaabot iti naisangayan a pagpatinggaan a pateg para kadagitoy a kantidad, ket kankanayon dagitoy a naikeddeng a kas dagiti baba ti pantok (wenno baba ti tuktok) iti nangatngato a pantok, ken naikeddeng dagitoy a kas paset iti isu met laeng a bantay. Ti panangipalawag ti UIAA, ti pantok ket nawaya no adda iti prominensia iti 30 metro (98 ft) wenno ad-adu pay; daytoy ket bantay no addaan iti prominensia iti saan a basbassit 300 metro (980 ft). Daytoy ket mabalin a maipukpukan a kas dagiti sumaganad:
Ti piramido a pantok ket ti maysa a panagpadpadakkel maipud ti porma a pinataud babaen ti nurunor ti yelo iti tuktok ti bantay. Ti pantok ket mabalin pay a mangibaga ti kangatuan a puntos iti igid ti maysa a linia, sebbang wenno dalan. Dagiti adu a paset ti akinlaud nga Estados Unidos, ti termino ket mangibaga ti kangatuan a puntos iti igid ti kalsada wenno perokaril. Kas pagarigan, ti kangatuan a punto sti Interstate 80 idiay California ket naibagbaga a kas ti Donner Summit (saan nga iyallilaw iti Donner Pass, a mabirukan met iti abagatan.)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagit silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pantok (topograpia) iti Wikimedia Commons


text:
“Nagbakasion” Dagiti Cart iti Germany
Kadagiti dadakkel a siudad iti intero a lubong, kanayon a makakitkita dagiti aglabas a tattao kadagiti cart nga addaan kadagiti publikasion a naibatay iti Biblia nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova. Kas pagarigan, idiay Germany, nangikabil dagiti Saksi kadagiti displey iti Berlin, Cologne, Hamburg, Munich, ken dadduma pay a siudad nga adu ti taona.
Ngem kadagiti ngay babbabassit nga ili a pagbakbakasionan dagiti German, epektibo met la kadi dagitoy a makaatrakar a displey? Magustuanto ngata daytoy dagiti tattao kadagiti resort nga adda kadagiti siudad iti makin-amianan a paset ti pagilian ken kadagiti komunidad iti igid ti baybay ken kadagiti isla iti Baltic ken North sea? Idi 2016, nangorganisar iti espesial nga urnos ti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova iti Central Europe tapno masungbatan dagita a saludsod. Manipud iti Mayo agingga iti Oktubre, agarup 800 a Saksi nga agus-usar iti cart kadagiti dadakkel a siudad—a pakairamanan dagiti adayo a lugar a kas iti Vienna, Austria—ti nagboluntario a mangipuesto kadagiti cart iti agarup 60 a lokasion iti makin-amianan a paset ti Germany.
“Imbilangdakamin kas Kalugaranda”
Siraragsak nga inawatda dagiti Saksi. Kuna ti maysa a boluntario: “Naginteres dagiti tattao. Mannakigayyemda, nausioso, ken kayatda ti makisarita.” Kuna ni Heidi, a nagboluntario iti ili ti Plön: “Kalpasan ti mano nga aldaw, imbilangdakamin dagiti tattao kas kalugaranda. Dadduma a nakailasin kadakami ti agpayapay no makitadakami.” Insenias ti maysa nga umel kadakuada: “Addakayo iti amin a lugar!” Agaw-awidda idi ken dagiti gagayyemna manipud iti okasion para kadagiti umel iti makin-abagatan a paset ti Germany, a sadiay a naam-ammona dagiti Saksi ni Jehova.
Kayat pay ti dadduma a lumugar ti tumulong. Iti isla ti Wangerooge, immasideg ti maysa a polis kadagiti Saksi ken nangted iti tip tapno ad-adu ti makasaritada. Idiay Waren an der Müritz, bayat nga ipakpakita ti kapitan ti bangka kadagiti pasaherona dagiti napintas a lugar, intudona ti cart iti pier, sa kinunana: “Ken idiay, adda maammuanyo maipapan iti Dios.” Adu a bakasionista ti immasideg kadagiti cart ket binasada dagiti poster.
Imbaga dagiti turista ken dagiti lumugar nga interesadoda kadagitoy tallo a broshur:
Pudno Aya a Maseknan ti Dios Kadatayo? Kinuna ti maysa a turista: “Nabayag a pampanunotek dayta a saludsod. Ita, bayat ti panagbakasionko, adda met laengen panawenko a mangbasa maipapan iti dayta.”
Naimbag a Damag Manipud iti Dios. Imbaga ti maysa a lakay a dismayado iti relihion. Tinulonganda tapno maammuanna nga awan ti tao a makasolbar kadagiti problematayo; ti Dios laeng ti makaaramid iti dayta. Naragsakan ti lakay a nangawat iti broshur ket inkarina a basaenna.
Dagiti Masursurok iti Biblia. Pinalubosan ti maysa nga ama a mangala ti balasitangna iti broshur a nadisenio para kadagiti ubbing. Nangala pay iti kopia ti libro a napauluan Ti Librok dagiti Estoria ti Biblia sa kinunana: “Nasayaat daytoy para iti pamiliak.”
Nangala dagiti aglabas iti nasurok a 3,600 a publikasion. Nagkiddaw ti dadduma a mabisita ida dagiti Saksi ken maituloy ti saritaanda.
Nagustuan dagiti Saksi ti kapadasanda a nakiraman iti dayta a proyekto. Nagboluntario ni Jörg ken ni baketna a Marina a mapan iti lugar nga asideg iti Baltic Sea. “Ibilangmi dayta nga espesial a regalo,” kunada. “Na-enjoy-mi dagiti pinarsua ti Dios ken naisaritami pay iti sabsabali ti maipapan kenkuana.” Kuna ti agtawen iti 17 a ni Lukas: “Magustuak unay dayta! Nag-enjoy-ak la ngaruden, nakaitedak pay iti nagpateg a banag iti sabsabali.”


text:
Imbiit ni Rilo Bedo
(Maudi iti dua a paset)
KAMALMANNA, rinantadak da Roselily, Beverly ken Glaizel iti garden a yanko nga agpagpagut kadagiti ruot. Kalkalpas ti maudi a period. Grade 9-da met laeng ngem sabali laeng ti section-da.
“Apay?” inamadko ta saandak met nga adviser tapno ibagada kaniak nga awan ti floorwax wenno ni Kuarog wenno Kuanang ket saan a tumultulong iti panagdalusan.
“Nakitam gayamen ‘diay naisurat iti pader, sir,” inrugi ni Beverly. “Ammomi no asino ti akin-aramid.”
“Asino?” magagaranak a nagsaludsod. Naisardengko ti ar-aramidek.
“Basaem daytoy, sir,” inyawat ni Roselily ti selponna.
PANOOOTTTT KANG TITCR KA. PKLMERO!!!!! BUHAY MO PKLAMAN M!
Richmond ti nakanagan a nagtaudan ti text. Permi ket ngata a pungtot wenno suronna idi iteksna dayta ta naka-capital letter pay!
Napangilangilak. Ngem diakon impalubos nga agpungtotak. Siakto met laeng ti marigatan. Pinagkalmak lattan ti riknak.
“Agyamanak iti imporma-sion,” kinunak kadakuada.
“Okey laeng, sir,” kinuna ni Glaizel. “Kinapudnona, saan laeng a ni Roselily ti nakaawat kadayta a text. In-GM ni Richmond kadagiti gagayyemna nga agbasbasa ditoy Cabaybay West National.”
Napasanamtekak laengen.
Pinaayabak a dagus ni Richmond. Kinasaritak iti mini-gym nga abay ti room-da.
Ngem natangken ti ulona. Inlibakna nga aramidna ti naisurat.
“Adda la ngaruden text-mo a nabasak,” kinunak. Imbagak a nakitak dagiti in-GM-na.
Nagbiragsot. “Pabpabasolennak ketdin, sir!” kinunana. “Saanmo met a nakita! Adiay text, saan met a sika ti ibagbagak didiay!”
Rimmasuken ti darak. “Kayatmo a sawen, nairanrana laeng dagiti pasamak?”
“Ammok pay!” awanen ti panagdayawna.
Lipakek la koma ngem nakapatpatak iti mugingko ti child protection policy.
“Kayatko a kasarita dagiti nagannakmo inton bigat, Richmond,” kinunak laengen. “Urayek ida iti first period a bakantek.”
“Dida masango!” kinunana ket tinallikudannakon.
Sinarunok. Saanko a binugkawan tapno di makadlaw dagiti adda iti aglawlaw nga ubbing. Ngem darasna a sinakayan ti motorsiklona idi makaruar iti ruangan. Nakaparking ngamin daytoy iti bangir ti kalsada a sirok ti barakbak.
“Agurayka man, Richmond,” kinunak met laeng iti naalumamay a timek tapno saan pay a pumanaw.
Ngem dinak impangag. Pinaburborna ketdi ti motorsiklona ket insiweten a pimmanaw. Apagisu met nga ag-bell. Panagaawiden. Imbilinko laengen kadagiti ubbingmi a kaarruba da Richmond a masapul a makasaritak dagiti dadakkel daytoy. Saan la ketdi nga idanon ni Richmond ti nasaok kenkuana.
Ngem nadamagko laengen iti kabigatanna a nadisgrasia ni Richmond. Nakapaatal iti aso idi agawid idi malem-kalman.
“Naan-ano ngarud?” inamadko.
“Okey kano metten, sir,” kinuna ni Denis a kaarrubana. “Ngem nayarado ‘diay nga-tuen ti mugingna. ‘Ton agimbag, sigurado a pultak ti labasna!” Bangbangir ti isemna.
Naasianak. Nalagipko ti insuratna iti pader: Kukkok…
Inkeddengko a sarungkarak inton malem.#


text:
Nagpartisipar dagiti kameng ti LGU Department/Section Personnel iti mobilisasion ti Fire Drill a tinarawidwidan dagiti kameng ti Bureau of Fire Protection-Cabugao, PNP-Cabugao ken ti WASAR Team ti MDRRMC-Cabugao nga idauluan ni MDRRMC Officer Engr. Nestor B. Somera.
Inimatangan met dagiti Department Heads/Sections nga indauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ti nadakamat a Fire Drill.
Iti pannakiuman ti Web In-Action, imbatad ni FO3 Floyd Acosta, Municipal Administrator, BFP nga ita a kabulanan ti “National Disaster Consciousness Month” ket maar-aramid ti Ugnayan sa Barangay iti 33 a barangay ti ili a Cabugao ti Opisina ti Municipal BFP nga idauluan ni Fire Marshal Elmer C. Acapuyan.
Insupusop ni FO3 Acosta nga ita a Tawen 2016, nagiyadalda iti Fire Prevention Tips kadagiti pageskuelaan-elementaria ken sekundaria.
Iti biang ti Cabugao BFP, nakaalertoda latta iti Opisinada a mangprebentar ken mangsigud no adda man insidente ti uram, segun pay iti Fireman.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay ti napintek a programa ti BFP iti Fire Prevention ken panangkomplementar iti programa ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti pannaka-edukar dagiti umili iti umisu a panagusaran ti apuy a nakasapulan iti inaldaw a panagbiag ken dagiti pettat a pakaalaan ti puor. # (Web In-Action)


text:
Charles Laughton
Ni Charles Laughton (1 Hulio 1899 – 15 Disiembre 1962) ket maysa idi nga Ingles nga aktor ti entablado ken pelikula, direktor, produser ken mannurat ti senario nga addaan iti iti naballigi a karer idiay Hollywood.
Ni Laughton ket maysa idi kadagiti kaaduan a mabigbig ken kinaykayat nga aktor ti karakter iti henerasionna. Dagiti kadakkelan a pelikula ni Laughton ket mairaman ti The Barretts of Wimpole Street, Mutiny on the Bounty, Ruggles of Red Gap, Jamaica Inn, The Hunchback of Notre Dame, ken ti The Big Clock.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Charles Laughton iti Wikimedia Commons


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Ester 7:1-10
7 Idin ti ari ken ni Haman+ simrekda tapno makidaya ken Ester a reyna.2 Ti ari kinunana ita ken Ester iti maikadua met nga aldaw bayat ti bangkete ti arak:+ “Ania ti dawatmo,+ O Ester a reyna? Uray dayta maited koma kenka.+ Ket ania ti kiddawmo? Agingga iti kagudua ti kinaari+—uray dayta maaramid koma!”3 Gapu itoy simmungbat ni Ester a reyna ket kinunana: “No nakasarakak iti pabor kadagita matam, O ari, ket no naimbag iti ari, maited koma kaniak ti bukodko a kararua+ sigun iti dawatko ken ti ilik+ sigun iti kiddawko.4 Ta nailakokami,+ siak ken ti ilik, tapno matalipupos, mapapatay ken madadael.+ Ita no nailakokami a maipaay laeng nga ad-adipen a lallaki+ ken maipaay laeng nga ad-adipen a babbai, nagulimekak koma. Ngem ti tuok saan a maitutop no madangran ti ari.”5 Kinuna itan ni Ari Asuero, wen, kinunana ken Ester a reyna: “Siasino daytoy,+ ket sadino ti ayan daydiay a nangpatured+ iti bagina a mangaramid iti kasta?”6 Idin kinuna ni Ester: “Ti lalaki, ti kalaban+ ken kabusor,+ isu daytoy dakes a Haman.”No maipapan ken Haman, nagkullayaw+ gapu iti ari ken iti reyna.7 No maipapan iti ari, timmakder iti pungtotna+ manipud iti bangkete ti arak tapno mapan iti minuyongan ti palasio; ket ni met laeng Haman timmakder tapno agkiddaw ken Ester a reyna maipaay iti kararuana,+ ta nakitana a dakes ti inkeddeng+ ti ari maibusor kenkuana.+8 Ket ti met laeng ari nagsubli manipud iti minuyongan ti palasio nga agturong iti balay ti bangkete ti arak;+ ket ni Haman nagpasag iti rabaw ti sopa+ nga ayan idi ni Ester. Gapu itoy kinuna ti ari: “Adda kadi met panangrames iti reyna, nga addaak iti balay?” Ti met laeng sao rimmuar iti ngiwat ti ari,+ ket inabbonganda ti rupa ni Haman.9 Kinuna itan ni Harbona,+ maysa kadagiti opisial ti palasio+ iti sanguanan ti ari: “Kasta met, adda ti kayo+ nga inaramid ni Haman maipaay ken Mardokeo, a nagsao iti naimbag maipapan iti ari,+ a sitatakder iti balay ni Haman—limapulo a kasiko ti kangatona.” Iti kasta kinuna ti ari: “Isu ibitayyo iti dayta.”+10 Ket imbitayda ni Haman iti kayo+ nga insaganana maipaay ken Mardokeo;+ ket ti met laeng pungtot ti ari bimmaaw.


text:
Pebrero 8-14
Nehemias 5-8
Kanta 123 ken Kararag
Panglukat a Sasao (3 min. wenno awan pay)
GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS
“Nehemias—Naisangsangayan a Manangaywan”: (10 min.)
Ne 5:1-7—Dimngeg ni Nehemias kadagiti umili ken nagtignay (w06 2/1 9 ¶2)
Ne 5:14-19—Impakita ni Nehemias ti kinapakumbaba, di kinamanagimbubukodan, ken kinaannad (w06 2/1 10 ¶4)
Ne 8:8-12—Nakiraman ni Nehemias iti panangipaay iti naespirituan nga instruksion kadagiti umili (w06 2/1 11 ¶4)
-
Panagkali iti Naespirituan a Gameng: (8 min.)
Ne 6:5—Apay a nangipatulod ni Sanballat iti “silulukat a surat” ken ni Nehemias? (w06 2/1 9 ¶3)
Ne 6:10-13—Apay a saan nga inawat ni Nehemias ti insingasing ni Semaias? (w07 7/1 30 ¶15)
Ania ti maadalko iti panagbasa iti Biblia ita a lawas maipapan ken Jehova?
Ania dagiti punto iti panagbasa iti Biblia ita a lawas a mausarko iti ministerio?
-
Panagbasa iti Biblia: Ne 6:14–7:7a (4 min. wenno awan pay)
AGBALIN A MAS EPEKTIBO ITI MINISTERIO
Damo a Pannakisarita: (2 min. wenno awan pay) Itukon ti agdama nga Agriingkayo! nga itampok ti topiko iti akkub. Mangibati iti pagsaritaan para iti panagsarungkar.
Panagsarungkar: (4 min. wenno awan pay) Idemostra no kasano a sarungkaran ti maysa a nangipakita iti interes iti topiko iti akkub ti agdama nga Agriingkayo! Mangibati iti pagsaritaan iti sumaganad a panagsarungkar.
Panangyadal iti Biblia: (6 min. wenno awan pay) Idemostra ti panangyadal iti Biblia. (bh 28-29 ¶4-5)
PANAGBIAG KAS KRISTIANO
Kanta 62
‘Rumagragpatka’ Kadi?: (15 min.) Palawag ti panglakayen a naibatay iti Pagwanawanan a Septiembre 15, 2014, panid 3-6. Ipabuya ti video a napauluan iti Brothers—Reach Out for a Fine Work, a naiparang iti JW Broadcasting idi Disiembre 2015. Ipaganetget dagiti umiso a rason no apay a rumagpat ti maysa, ken ilawlawag no kasano nga aramiden dayta ti maysa a kabsat a lalaki. Siaayat a paregtaen dagiti kakabsat a lallaki a rumagpatda tapno makualipikarda nga agbalin a ministerial nga adipen ken panglakayen.
Panagadal ti Kongregasion iti Biblia: ia kap. 8 ¶17-27, repaso iti p. 75 (30 min.)
Repaso ken Dagiti Maadal iti Sumaruno a Lawas (3 min.)
Kanta 125 ken Kararag


text:
Nupay kasta, babaen ti programa ni Mayor Ediboy a “Good Governance” through Transparency and Accountability, napasubli ti kurang a materiales ket disnudo ti kontraktor a nangitrabaho ti kurang ti kalsada, segun ken ni Engr. Crescencio C. Formoso, Municipal Engineer.
“Napintas a napasamak daytoy tapno napunnuan met laeng ti nagkurangan ti napalabas a proyekto. Ita, agyamankami unay ken ni Mayor Ediboy ta mapagsasaipton dagiti barangay roads-mi a masementado a kalkalikaguman ti asinoman a Kapitan ken lumugar iti barangayna,” imbatad ni Brgy. Captain Robertson R. Gorospe.
“Makipagyamankami met ken ni Apo Kapitan ken ni Mayor Ediboy kasta met kada engineer ti pannakapapintas ti pagdalananmi” kuna ni Mr. Dominador Agno, nabayag a nagkonsehal ti Barangay.
“Saluduanmi ni Apo Mayor Ediboy ta adda kas kenkuana a mangipateg ti kalinteganmi a nababa,” kuna met ni Mr. Eddie Rabor, agnaed ditoy a Barangay. # (Web In-Action)


text:
Hunio 19
Ti Hunio 19 ti maika-170 nga aldaw ti tawen (maika-171 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 195 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1861 – Dr. Jose Rizal, nailian a bannuar iti Filipinas (pimmusay 1896)
- 1941 – Václav Klaus, presidente ti Republika a Tseka
- 1959 – Christian Wilhelm Walter Wulff, Presidente ti Alemania manipud idi 2010 aginggana idi 2012
- 1972 – Jean Dujardin, Pranses nga aktor ken komidiante


text:
Poona Bayabao, Lanao del Sur
Ti Poona Bayabao ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Poona Bayabao ket nabingbingay a politikal kadagiti 25 a barbaranggay.[2]
- Ataragadong
- Bangon
- Bansayan
- Bubong-Dimunda
- Bugaran
- Bualan
- Cadayonan
- Calilangan Dicala
- Calupaan
- Dimayon
- Dilausan
- Dongcoan
- Gadongan
- Poblacion (Gata Proper)
- Liangan
- Lumbac
- Lumbaca Ingud
- Madanding
- Pantao
- Punud
- Ragayan
- Rogan Cairan
- Talaguian
- Rogan Tandiong Dimayon
- Taporog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
FINAL. INTRODUKSION, 'INTERSEKSION' [ILOKANO VERSION]
INTERSEKSION: NARRATIVA NI AYAT, DISKURSO ITI GIMONG,
KEN LITERARIO A HISTORIA NGA ILOKANO
Aurelio Solver Agcaoili
Universidad ti Hawaii
Iti panangad-adalko iti literario a pakasaritaan nga Ilokano, sumagmamano laeng dagiti naisuraten a naipatawid kadatayo ti addaan iti sirmata a mangsalput iti kagudua ti siglo a panangsirig iti masakbayan ti ili ken ti pagilian.
Ti “Naabel a Linabag ti Rosas” ni Lorenzo Garcia Tabin ken Sinamar Robianes Tabin ket maysa kadagitoy.
Uppat a pulo ket walon a tawen manipud naisurat ti umuna amin a surat ni ayat iti daytoy a libro.
No rukoden daytoy a kaatiddog ti panawen iti finitudo ti paniemna ti tao—ti paniemna a kasingin ti kinarukop ti biag—saan nga asi-asi ti kastoy a panangubon kadagiti tawen, ti panangidulin kadagitoy a surat ni ayat, ken ti panangbantay nga addaan panangiyalikaka kadagitoy tapno iti kasta ket saan nga ungawen dagiti napardas unay a darikmat nga aglabas.
Para iti maysa a saksi a kas kaniak iti kastoy a narativo ti biag, adda maysa a karirikna a rumimbaw kadagiti agsasallupang a rikna a naibugas kadagitoy a surat ni ayat, rikna a mangtuntunton iti kaikarian, rikna a mangbatok iti aksidente ti kinatao ken pannakaipasngay, ken rikna a mangbirbirok iti punget-a-ramut dagiti tagainep nga iti maysa nga aldaw ket daytoy nga ayat ket agbanag, agbunga, agrangpaya.
Impaay ngata a parabur ti autor ti biag daytoy nga extraordinario a gundaway tapno iti kasta ket maurnong dagitoy a surat?
Adda dagiti napukaw wenno naiwawa kadagitoy a surat—ngem ti importante unay-unay ket napreserva dagiti kaaduan kadagitoy tapno iti kasta ket mangtedda iti panangisarming kadagiti primitivo a kalat a naggubuay iti agurbon a rikna ti maysa nga agay-ayat, agingga a daytoy a rikna ket agbalin a kalantangan tapno iti udina ket masindadaan a sumaranget kadagiti karit nga awanan-nagan iti nagan ni ayat a nasudi, nadungngo, ken transendente.
Ti importante ita ket adda dagiti substantivo a paripirip tapno makitatayo—maimutektekantayo a nasayaat—dagiti pasamak manipud 1966 agingga 1968.
Iti daytoy a libro, adda nasurok a dua a tawen a dokumento ken testigo iti interseksion ti personal ken ti publiko a narrativa, ti privado ken ti pangpagilian a pakasaritaan, ken ti bukod a puso a tagibenen ken daytoy met laeng bukod a puso nga ilatang para iti sabali.
Ti personal ket publiko—ken ti publiko ket personal met.
Ti maysa kadagiti bendision—wenno okasion ti basbas ken grasia a maimutektakan iti daytoy a libro—ket ti panagsasabat dagitoy a bambanag tapno iti kasta ket itundanatayo iti sabali a nivel dagiti an-anek-ek ni agay-ayat.
Nivel daytoy a naitag-ay, transendental, ken addaan namnama iti baet dagiti nagkaadu a rason tapno koma ket arakupen ti desengkanto ken sinisismo.
Ngem ipakita daytoy a libro ti semilia ti salakan.
Daytoy a positividad ket klaro a makita iti udi ti pakauna ti libro—pakauna a nangdagup iti daytoy a narrativa a mabalintayo nga ikkan iti subtitulo a ‘panagayat iti panawen ti ariangga.’
Kastoy ti kuna da Manong Lorenzo ken Manang Sinamar: “Nalpasen! Nagbungan ti ayat a naabel iti balikas; ap-apuanan payen. Makapaanges man iti nalukay, ta iti kamaudiananna, adtoyen ti naurnong a binulong ti ayat. Uray no awankaminton nga agkasimpulangan, mabatinto daytoy a mangipalagip nga adda idi Lorenzo ken Sinamar a ti nagbalin a taliwanay a namagsinggalot iti pusoda ket ti naabel a balikas.”
Patawid ti kastoy—patawid nga awanan rienda, singgalot, kondision, sagut.
Ket gapu ta inkondisional daytoy a patawid, nawayatayo a mangawat a kas publiko a texto, publiko a texto a mangimapa iti textura ni ayat iti panawen dagiti nagkaadu ken kasla di maibus a buribortayo iti aginaldaw a panagbiag iti kontexto a personal ken publiko.
Ti intimidad nga adda ditoy ket partikular, ngem daytoy a karakter daytoy nga intimidad ket isu met laeng ti bukel ti kinapubliko daytoy.
Gapu ta familiar.
Gapu ta maseknantayo.
Gapu ta dagiti balikas iti daytoy nga intimidad ket balikastayo met.
Balikas a di enstranghero, di ganggannaet, di baniaga.
Kuna ni Manang Sinamar iti suratna ken Manong Lorenzo: “Marikuranak a talaga iti battaway ti isasangpet dagiti surat ni lakay, ngem napunas amin a sikurko iti diak ninamnama nga isasarungkarna.”
Iti sabali a bensa daytoy a narrativa, kastoy ti insurat ni Manong Lorenzo ken Manang Sinamar: “...saanak a mauma a mangbasbasa itoy sinuratmo. Anian ta kasla ketdin a mangmangngegko ti tunggal balikasmo—dagiti balikas a nakailagaan ti panangipateg. Wen, paasiabenda ti uray kabassitan a panagduadua nga umapon iti apagdarikmat. Matimudko ken mariknak ti panangipateg nga ibisik dagiti balikasmo a mangaon kaniak iti gayunggayong ti pannakaila. Nagrigat ket ngaminen ti agaddayo. No mabalin, kadagitoy a kanito, addata koma iti sidong ti tunggal maysa, saan laeng nga iti nailubongan a pakasapulan ta dayta ti maikadua laeng, no di ket gapu iti ayat a gubuayen ti awan lansadna a panangipateg a mananam laeng kadagiti kanito nga umokan ken taklinan dagiti dumteng a nasam-it a darikmat. Wen, kayatko a nanamen ti pudpudno a rikna ti maipateg, babaen ti pammategmo laeng, ken kayatko met nga iparikna ti amin a panangipategko iti patpatgek unay. Kasla saanakon a makauray, kasla naunday unay dagiti aldaw a sumangbay, mangted sanaang dagiti kawaw a darikmat a dumteng. Anian!”
Iti panangbasbasak—namindua binasak ti manuskrito!—kadaytoy a panagsinsinnurat, immapay kaniak ti naisangsangayan a karirikna nga impagteng ti panangited da Manong Lorenzo ken Manang Sinamar kaniak iti gundaway a mangkita kadagitoy a surat a sipud pay idi nagkikitakami iti umuna nga internasional a konferensia ti Literatura ken Kultura nga Ilokano ken Amianan idi 2007 (International Conference on Ilokano and Amianan Languages and Cultures 2007) iti Honolulu. Imbagada idi nga isagsaganada daytoy a patawidda iti puli nga Ilokano ken iti Literatura nga Ilokano.
Ti panagbalinko a saksi kadagitoy a biag a literario dagitoy dua a teddek ti Literatura Ilokano ket maysa a pakaidayawan.
Gapu ta dagitoy a mannurat ti binasbasa iti panagubing.
Gapu ta dagitoy a mannurat ti nangriing kadatao tapno iti kasta ket agarapaap, tapno iti kasta ket makidangadang kadagiti balikas a makaited iti rason tapno agarapaap, tapno agbalin met a mannurat a kas kadakuada.
Gapu ta dagitoy a mannurat ket adda pakainaiganda iti maysa a panawen ti Literatura Ilokano, panawen iti Literario a Historiko nga Ilokano.
No adda man intelektualisado a wagas ti panangimapa iti daytoy a literario a historiko nga Ilokano, nasken ken rumbeng laeng nga iraman ti bensa ti Coromina a pakakitaan kadagiti nagkaadu a nagan dagiti nangtenneb iti umuna a panawen ti panagbaliw ti ortografia nga Ilokano manipud iti forma daytoy idi Dekada 40.
Kadagiti agad-adal iti diakronia ti pagsasao nga Ilokano, maysa daytoy a pagilasinan iti panagbalbaliw ti estetiko a sensibilidad dagiti Ilokano, sensibilidad a makita iti panagtibnok ti panagbalbaliw ti ortografia, ti naimmennamennaan a direksion iti wagas ti panagsurat ken panagsirmata iti panagsurat, ken ti lukat nga aktitud iti panangiramen kadagiti naimfilosopiaan panagparmata kadagiti idea ken ideal iti nagan ti naimbag a biag, nalinteg a gimong, ken nawaya a panagayat.
Kastoy ti kuna ni Manong Lorenzo iti Coromina: “Makapaila ti pasamak kadagidi a panawen gapu iti in-inut a panagsisinami nga agkakadua iti Coromina. Bunga daydi a panagsisina ti pannakatungpal, wenno arapaap a matungpal dagiti panggepmi iti biag. Nasken a sapulenmi ti lawag a mangitunda kadakami iti masakbayanmi. Makaikawa gapu iti naabel a singensingedmi ket pagduaduaan no addanto pay mabukel a grupo a kas binukelmi. Nagbunga dayta a panangipapan ta kas manipud idi, awanen ti sabali pay a grupo ti mannurat a nabukel a kas kadakami. Manmanon nga agsasarakkami manipud idi nagsisinakami.”
Ket maam-ammotayo dagitoy a pagtamdan iti Literatura Ilokano a dinakamatna: da Teresito Gabriel Tugade, Peter La. Julian, Constante Domingo, Ben Chua, Prescillano Bermudez, ken Lorenzo Gracia Tabin.
Kadagitoy nga innem, uppat ti di pimmanaw iti awag ken awis ti literatura, ken aminda ket nangibati kadagiti nababaneg a produkto dagiti individual nga imaginasionda.
Adda engkanto iti aginaldaw a panagbiagda iti Coromina, kas iti nakauksob ken agkalkalimduosan a Terry Tugade idinto ta sirsirmataenna ti makakutimermer a lamiis iti Anchorage iti Alaska a disso ti novelana a “Puraw a Balitok.”
Malagipko unay daytoy a novela a ti kopia a ginatangko iti ubing pay datao ket aggapu iti inur-urnongko a pangmerienda.
Kastoy ti kuna ni Manong Lorenzo: “Iti daytoy a kanito, agplamplansa ni Pres. Isagsagana met ni Ben ti pangaldawmi—Domingo ita ket batangna a boymi. Agid-idda ni Tante a sangkakepkepna ti pungan a pangar-arapaapanna iti maysa a nars. Awan da Peter ken Tito--amangan no napanda naki-date. Nasaok kadin nga adda aldaw a panagbalin ti tunggal maysa kadakami a boy ditoy siledmi? No asinno ti akin-aldaw, isu ti makitienda, agluto, aginnaw, ken agdalus iti kuarto!”
Ken adu pay, kas koma iti hegemoniko a tengngel ti Bannawag kadagiti agragut nga agsurat iti ruar ti turay, bileg, poder, ken pamendision daytoy a magazin, a gapuna a masapul nga aglemmeng dagiti mannurat kadagiti sabali a pagiwarnak babaen kadagiti parbo a nagan, panaglemmeng a kas koma iti napasamak ken Manang Sinamar iti namimpat a panangsukatsukatna ti parbo a naganna.
Adda saan a bassit-usit a tragedia iti kastoy a pasamak, ket daytoy ket maysa a sintomas ti panagbasa a mabalin a pangrugian ti sumaruno a kritiko iti padas a pangliteratura dagiti Ilokano.
Iti daytoy a “panagayat iti panawen ti ariangga,” adu dagiti saludsod.
Dagitoy a saludsod ket naigamer iti addaan buribor a pasamak iti gimong, iti aginaldaw a pasamak iti kinaawan kinalinteg iti kolektivo a panagbiag, ken iti agdadata a rupa ti maysa nga ili ken maysa a pagilian a pagar-arian dagiti ari-ari a ti trono dagitoy ket bunga laeng ti ilusion iti demokrasia ken wayawaya.
Kuna ni Manang Sinamar: “Kasano ngata ti kapategko kenka, Lore? No dadduma, kasla ar-arapaapek met nga adda sabali a babai iti biagmo idiay Manila, nga aginkukunaka laeng a nagayat kaniak, ket diak no dadduma mapuotan dagiti luak, ken agkuna met laeng: no kas pagarigan ta mapanunot ni Lore ti kasdiay, basta naragsakto la ketdi, ragsakkonto metten a kabulon ngata metten ti maysa a kari iti Namarsua a ti uray kaano man diakton agtalek iti maysa nga agdaton kaniak.”
Iti textual a panagkritikar, adda ditoy ti tinawid a solusion ti maysa a babai nga Ilokana, solusion a naibinggas iti kinamartir ken panagbalin a martir a kas mekanismo a defensa ti maysa a babai iti sango ti rinuker a gimong a mangpatpataud met kadagiti rinuker a lalaki.
Kasta a mekanismo a defensa ti adda iti estetiko ni Leona Florentino iti sango ti machismo ti asawana nga ama ni Isabelo de los Reyes.
Ngem saan a Leona Florentino ni Manang Sinamar: nirimbawanna ti siglo ni Leona, ken inasintadana ti direksion dayta nga ayat a sinuplian met iti wagas nga ingget sudi ni Manong Lorenzo.
Ngem adda kontexto dagitoy a ngatangata—ket kumplikado ken komplex daytoy a kontexto, ket ditoy nga iramantayo ti maysa nga observasion ni Manong Lorenzo maipapan iti ili, ken maipapan iti dakdakkel a sosial a realidad, ti pagilian: “No kastoy laeng ti mapaspasamak (iti eleksion iti Filipinas), agbalin a nalibeg ti gobierno ket mapukaw ti panagtalek dagiti makipagili kadagiti agturay. Maysa pay, saanen a ti aramid dagiti politiko ti taliawen dagiti botante, ti aramid dagiti politiko nga agpaay koma iti kaaduan, ken agpaut a paggin-awaanda. No addan nasileng a maipagilap kadakuada, dagdagusendan ti agnganga wenno mangitanggaya iti dakulapda--ti laengen agsasaep ti pakimikianda ti ar-aramiden ti kaaduan. Kunada a no asino ti nabengbengbeng ti bolsana a politiko isu ti asitganda--iti ababa a pannao, nabulseken ti kaaduan a botante....Pampanunotek no ania koma ti nasayaat a pangguped iti kastoy a mapaspasamak dagiti politiko. Talaga kadin a kastoy ti ladawan ti Filipinas? Daksanggasat! No asino dagiti makaitured a mangitakder iti kinadalus, isuda pay ti daksanggasat. No adda la koma mabalinko, siak ti agkandidato ket siak ti mangipursing iti sara dagiti dios!”
Saan a sinsinan ti kastoy nga idea a mapan agtalinaed iti isip ken puot ken utob-nakem ti maysa a mannurat, ket iti panaglabas ti panawen, makitatayo kadagiti sinurat da Manong Lorenzo ken Manang Sinamar dagitoy nga idea ti panagkitakit, idea ti resistensia, ken idea ti panagalsa tapno iti kasta ket dagiti ub-ubbing a simmaruno kadakuada ket maadalan.
Ta adda maysa nga akem ti nasanut a mannurat ken ti nainsanunatan a sinuratna: ti mangedukar kadagiti agbasbasa, ti mangibati iti pannakariing kadagiti umili, ken ti panangipapati a masapul ken rumbeng laeng nga adda elemento ti kritisismo iti sinurat iti laksid ti elemento ti panagganas nga agbasa.
Daytoy ti virtud nga ibati daytoy a libro.
Ket daytoy a virtud ti ipatawid ti ayan-ayat da Lorenzo Garcia Tabin ken Sinamar Robianes Tabin, ayan-ayat a namuli iti interseksion ti maysa a gimong nga addaan iti adu a parikut, iti aginaldaw a panagbiag a markado iti adu a saludsod, ken iti sirmata nga adda imbag iti masakbayan.
Iti udina, kunatayo: Tempus fugit, ars longa—alisto ti panagtayab ti panawen ngem ti arte ket agtalinaed kadatayo ingganat’ inggana.
Ti arte iti daytoy a libro ket agtalinaed kadatayo iti ingganat’ inggana.
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Nakasaganaak Kadin a Makideyt?
Ania ti pannakideyt?
Kanayon a makikuykuyogka iti maysa a saanmo a kasekso. Makidedeytka kadi?
Sika ken ti saanmo a kasekso ket adda riknayo iti maysa ken maysa. Sumagmamano a daras iti tunggal aldaw nga ag-text wenno agsaritakayo iti telepono. Makidedeytka kadi?
Tunggal aglalangenkayo kadagiti gagayyemmo, kanayon a kaduam ti isu met laeng a tao a saanmo a kasekso. Makidedeytka kadi?
Nalabit a nalakam la a sinungbatan ti immuna a saludsod, ngem mabalin a nagsarimadengka sakbay a sinungbatam ti maikadua ken maikatlo. Ania aya a talaga ti pannakideyt?
Kinapudnona, ti pannakideyt tuktukoyenna ti aniaman a panaglangen a ti romantiko nga interesmo ket naipamaysa iti maysa a tao ken naipamaysa met kenka ti interesna.
No kasta, wen ti sungbat dagiti tallo a saludsod. Makidedeytka no sika ken ti saanmo a kasekso ket addaan iti rikna iti maysa ken maysa ken kanayon nga agsarsaritakayo iti man telepono wenno iti personal, adda man makakitkita wenno awan.
Ania ti panggep ti pannakideyt?
Masapul a nadayaw ti panggep ti pannakideyt. Dayta koma ti tumulong iti baro ken balasang a mangtingiting no kayatda nga ikallaysa ti maysa ken maysa.
Mabalin a tagtagilag-anen ti dadduma a gagayyemmo ti pannakideyt. Nalabit a kayatda laeng ti makikuykuyog iti kursonadada ngem awan ti panggepda a makiasawa. Mabalin a makideyt pay ketdi ti dadduma tapno laeng adda maipagpannakkelda wenno adda maidispleyda, iti kasta, pumigsa ti kompiansada iti bagida.
Ngem masansan a saan nga agbayag dagiti kasta a narabaw a relasion. “Adu nga agnobio nga agtutubo ti agsina met laeng kalpasan ti maysa wenno dua a lawas,” kuna ti maysa a balasang nga agnagan Heather. “Matmatanda a temporario laeng ti pannakirelasion—banag a mangisagana kadakuada a makisina imbes a makiasawa.”
Nalawag a no makideytka iti asinoman, maapektaram ti rikna ti kadeytmo. Gapuna, siguraduem a nadalus ti intensionmo.—Lucas 6:31.
Panunotem: Kayatmo kadi nga adda mangay-ayam iti riknam a no naumaannakan ket ibellengnaka lattan? Dimo ngarud aramiden dayta iti sabali! Kuna ti Biblia a ti ayat ket “saan a naalas ti panagtigtignayna.”—1 Corinto 13:4, 5.
Kuna ti agtutubo a ni Chelsea: “No dadduma, pampanunotek a ti pannakideyt ket ang-angaw laeng, ngem saanen nga ang-angaw no serioso ti maysa kadakayo ngem saan a serioso ti maysa.”
Singasing: Kas panagsagana iti pannakideyt ken pannakiasawa, basaem ti 2 Pedro 1:5-7 ken mangpilika iti maysa a galad a nasken a parang-ayem. Iti makabulan, kitaem no kasano kaadu ti nasursurom—ken rimmang-ayam—iti dayta a galad.
Addaak kadin iti husto nga edad a makideyt?
Iti panagkunam, mano ti tawen ti maysa nga agtutubo a mabalinen a makideyt?
Ita, damagem dayta ken ni nanang wenno tatangmo.
Mabalin a naiduma ti sungbatmo nga edad ken ni nanang wenno tatangmo. Wenno mabalin met a saan! Nalabit maysaka kadagiti adu nga agtutubo a nainsiriban a nangikeddeng a saan a makideyt agingga a dimo pay nagteng ti husto nga edad ken saanka pay a nakasagana.
Dayta ti inkeddeng nga aramiden ni Danielle nga agtawen iti 17. Kinunana: “No lagipek ti riknak iti napalabas a dua a tawen, sabali itan ti estandartek no iti panangpili iti pakiasawaak. Kinapudnona, agingga ita, diak pay la ammo no kabaelakon ti mangaramid iti kasta a desision. Sakonto la panunoten ti makideyt no iti las-ud ti dua a tawen, saanen nga agbaliwbaliw ti panunotko.”
Adda sabali pay a rason no apay a nainsiriban ti aguray. Inusar ti Biblia ti sasao a “kinalasbang ti kinaagtutubo” a mangdeskribir iti tiempo a narasuk ti derrep ken rikna ti maysa a tao. (1 Corinto 7:36) No kanayon a nadekketka iti saanmo a kasekso bayat nga addaka pay laeng iti kinalasbang ti kinaagtutubom, mabalin a rumugso ti riknam ket agbanag dayta iti di umiso a kondukta.
Pudno a mabalin a saan unay a napateg daytoy kadagiti gagayyemmo. Adu kadakuada ti magagaran a mangpadas a makidenna. Ngem nalalaingka ngem isuda! (Roma 12:2) Kinapudnona, idagadag ti Biblia nga ‘adaywam ti immoralidad.’ (1 Corinto 6:18, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) ‘Maiwaksim ti didigra’ no agurayka agingga a malabsam ti kinalasbang ti kinaagtutubo.—Eclesiastes 11:10.
Apay a nasayaat nga agurayak sakbay a makideytak?
Ti pannakideyt no dika pay nakasagana ket mayarig iti panangala iti pinal nga eksaminasion iti kurso a kairugrugim pay laeng. Nalawag a saan a nainkalintegan dayta! Kasapulam ti panawen a mangadal iti asignaturam tapno masungbatam dagiti saludsod iti eksaminasion.
Kasta met laeng iti pannakideyt.
Saan nga ang-angaw daytoy. Gapuna, sakbay a makideytka, nasken nga iwayaam nga adalen ti nagpateg nga “asignatura”—no kasano ti makigayyem.
Inton mabirokam ti maibagay kenka, nalalaingkanton a mangpatanor iti natibker a relasion. Kinapudnona, ti naballigi a panagasawa ket panagtipon ti dua a nasinged nga aggayyem.
Ti panangitantan iti pannakideyt saannaka a paidaman iti wayawaya. Imbes ketdi, ikkannaka iti ad-adu a wayawaya nga ‘agrag-o iti kinaagtutubom.’ (Eclesiastes 11:9) Ikkannaka pay iti panawen nga agsagana babaen ti panangpasayaat iti personalidadmo, ken kangrunaanna, iti relasionmo iti Dios.—Un-unnoy 3:27.
Kabayatanna, mabalinmo a tagiragsaken ti makikadua iti saanmo a kasekso. Kasano ti kasayaatan a panangaramidmo iti dayta? Makikaduaka iti maysa a grupo a buklen dagiti lallaki, babbai, ken responsable nga adulto. Kinuna ti maysa a babai nga agnagan iti Tammy: “Iti panagkunak, naragragsak no kasta ti aramidenmi. Nasaysayaat ti maaddaan iti adu a gagayyem.” Immanamong ni Monica. Kinunana: “Talaga a nasayaat ti agkakadua kas grupo gapu ta makalangenmo dagiti tattao nga addaan iti nagduduma a personalidad.”
Ngem no ipamaysamon ti atensionmo iti maysa a tao idinto ta ubingka pay, dakdakkel ti posibilidadna a masaktankanto. Isu a saanka nga aggangganat. Usarem ti kinaagtutubom nga agsursuro no kasanom a patanoren ken taginayonen ti panaggayyem. Inton ikeddengmon ti makideyt, am-ammomton a naimbag ti bagim ken ammomon no ania dagiti galad a sapulem iti agbalin a katakunaynaymo.