text:
Ania ti Eskarlata ti Kolorna nga Atap nga Animal iti Apocalipsis Kapitulo 17?
Sungbat ti Biblia
Ti nadeskribir iti Apocalipsis kapitulo 17 nga eskarlata, wenno nalabaga, ti kolorna nga atap nga animal iladawanna ti organisasion a ti panggepna ket mamagkaykaysa ken mangirepresentar kadagiti nasion iti lubong. Damo a nagparang daytoy kas League of Nations, nga itan isu ti United Nations.
Dagiti pakabigbigan ti eskarlata, wenno nalabaga, ti kolorna nga atap nga animal
Napolitikaan nga organisasion. Ti nalabaga ti kolorna nga atap nga animal ket addaan iti “pito nga ulo” a naibaga a mangirepresentar iti “pito a bantay” ken “pito nga ar-ari,” wenno nabileg nga agtuturay. (Apocalipsis 17:
9, 10) Nausar iti Biblia dagiti bantay ken atap nga animal a mangisimbolo kadagiti gobierno. —Jeremias 51:24, 25; Daniel 2: 44, 45; 7: 17, 23.
Kapadpada ti sangalubongan a napolitikaan a sistema. Ti nalabaga ti kolorna nga animal ket kalanglanga ti pito ti ulona nga atap nga animal iti Apocalipsis kapitulo 13, a mangirepresentar iti sangalubongan a napolitikaan a sistema. Agpada nga addaan dagitoy nga atap nga animal iti pito nga ulo, sangapulo a sara, ken natabbaaw a nagnagan. (Apocalipsis 13:1; 17:3) Saan laeng a naiparparna dagitoy a panagpada. Ti nalabaga ti kolorna nga atap nga animal ket maysa a ladawan, wenno kapadpada, ti sangalubongan a napolitikaan a sistema.
—Apocalipsis 13:15.
Agtataud ti bilegna iti dadduma a turay. Ti nalabaga ti kolorna nga atap nga animal ket “agtaud manipud,” wenno utangna ti kaaddana, kadagiti dadduma nga agtuturay.
—Apocalipsis 17:11, 17.
Adda koneksionna iti relihion. Ti Babilonia a Dakkel, a buklen ti amin a palso a relihion iti lubong, ket nakatugaw iti nalabaga ti kolorna nga atap nga animal. Ipakita dayta a dagiti grupo ti relihion im-impluensiaanda ti atap nga animal.—Apocalipsis 17:
3-5.
Awan panangpadayawna iti Dios. Ti atap nga animal ket “napno iti natabbaaw a nagnagan.”—Apocalipsis 17:3.
Temporario nga awan naaramidanna. Adda tiempo a ti nalabaga ti kolorna nga atap nga animal ket adda iti “mangliwengliweng,” * wenno awan maaramidanna, ngem rimmuar manen.—Apocalipsis 17:8.
Natungpal ti padto ti Biblia
Usigen no kasano a ti United Nations ken ti sinuktanna a League of Nations ket kaitungpalan ti padto iti Biblia mainaig iti nalabaga ti kolorna nga atap nga animal.
Napolitikaan nga organisasion. Supsuportaran ti United Nations ti napolitikaan a sistema babaen ti panangitandudona iti “panagpapada a bileg ti amin a Miembrona.” *
Kapadpada ti sangalubongan a napolitikaan a sistema. Idi 2011, nainayon iti United Nations ti maika-193 a miembrona. Gapuna, bigbigen daytoy nga isu ti mangirepresentar iti kaaduan a nasion ken tattao iti lubong.
Agtataud ti bilegna iti dadduma a turay. Dagiti nasion a miembro daytoy ti mangbibiag iti United Nations ken nakadepende laeng ti bileg ken autoridadna sigun iti ipapaay dagiti miembrona.
Adda koneksionna iti relihion. Ti League of Nations ken ti United Nations ket agpada nga immawat iti suporta kadagiti relihion ti lubong. *
Awan panangpadayawna iti Dios. Naipasdek ti United Nations “tapno mataginayon ti sangalubongan a talna ken talged.” * Nupay kasla nasayaat daytoy a panggep, kinaagpaysuanna, awan panangpadayaw ti UN iti Dios babaen ti panangibagana nga isu ti mangitungpal iti banag a ti laeng Pagarian ti Dios ti makaaramid.
—Salmo 46:9; Daniel 2: 44.
Temporario nga awan naaramidanna. Ti League of Nations, a nabuangay kalpasan la unay ti Gubat Sangalubongan I a mangtaginayon iti talna, ket dina nabaelan a lapdan dagiti panaglalaban dagiti pagilian. Nagsardeng ti panagandarna idi nangrugi ti Gubat Sangalubongan II idi 1939. Apaman a nagpatingga ti Gubat Sangalubongan II idi 1945, nabuangay ti United Nations. Dagiti panggep, pamay-an, ken pakabuklanna ket kapadpada la unay ti League of Nations.
^ par. 10 Sigun iti Vine’s Expository Dictionary of Old and New Testament Words, ti Griego a sao a naipatarus a “mangliwengliweng” ket tumukoy iti “di matukod a kauneg.” Impatarus ti King James Version dayta a sao kas “awan patingga ti kaunegna nga abut.” Iti Biblia, tumukoy dayta iti maysa a lugar wenno kasasaad a pannakaipupok ken naan-anay nga awan maaramidan.
^ par. 13 Kitaen ti Artikulo 2 iti Karta ti United Nations.
^ par. 16 Kas pagarigan, maysa a konsilio a mangibagi iti adu a denominasion ti Protestante idiay America ti nangideklara idi 1918 a ti League ket isu “ti napolitikaan a pannakabagi ti pagarian ti Dios ditoy daga.” Idi 1965, nagtataripnong dagiti pannakabagi ti Budismo, Katoliko, Eastern Orthodox, Hindu, Islam, Judaismo, ken Protestante idiay San Francisco tapno suportaran ken ikararaganda ti United Nations. Ken idi 1979, inyebkas ni Pope John Paul II ti panagtalekna a ti UN ket “agtalinaed a katan-okan nga organisasion para iti talna ken hustisia.”
^ par. 17 Kitaen ti Artikulo 1 iti Karta ti United Nations.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Apay a Saan a Makiramraman iti Politika Dagiti Saksi ni Jehova?
Pangta kadi ida iti seguridad ti pagilian?
Maaddaantayto Kadi iti Maysa a Gobierno a Mangituray iti Intero a Lubong?
Panunotem ti talna ken talged nga iyeg ti maysa a gobierno a mangituray iti intero a lubong. Apay a mamatitayo iti kari ti Dios a mangipaay iti kasta a gobierno? Asino ti kasayaatan nga agturay?


c: text/html

text:
Estoria 28: Naispal ti Ubing a Moises
KITAEM ti ubing nga agsangsangit, a petpetpetanna ti ramay ti babai. Isu daytoy ni Moises. Ammom kadi no asino dayta napintas a babai? Isu ti prinsesa, anak a babai ni Paraon.
Inlemlemmeng ti ina ni Moises ti anakna agingga nga isut’ tallo a bulanen, ta saanna a kayat nga isut’ papatayen dagiti Egipcio. Ngem ammona a mabalin a masarakandanto, gapuna inkabilna ni Moises iti basket, ket inkabilna ti basket kadagiti nangato a ruruot idiay Karayan Nilo. Ni Miriam a manang ni Moises ti nabilin nga agtakder iti asideg ket kitaenna no aniat’ mapasamak.
Idi kuan ti balasang ni Paraon immay idiay Karayan Nilo nga agdigos. Apaman latta ta nakitana ti basket. Imbilinna iti maysa kadagiti babbai nga adipenna nga alaenna ti basket. Linuktanna dayta ket nakitana ti kinapintas unay ni ubing a Moises. Maasian unay ti prinsesa ken Moises, ket saanna kayat nga isut’ mapapatay.
Idin immasideg ni Miriam. Isu ti makitayo iti retrato. Kuna ni Miriam: ‘Kayatyo nga innak mangawag ti maysa a babai nga Israelita a mangtagibi iti ubing para kenka?’
‘Pangngaasim,’ kuna ti prinsesa.
Dardaras a nagtaray ni Miriam ken ni nanangna ket isu ti inyegna iti prinsesa. Kuna ti prinsesa: ‘Alaem daytoy nga ubing ket isu ti tagibiem para kaniak, ket bayadankanto.’
Gapuna ti ina ni Moises ti nangaywan iti mismo nga anakna. Iti kamaudiananna isut’ impanna iti anak a babai ni Paraon, nga isut’ nangpadakkel kenkuana kas anakna met laeng. Kasta ti makagapu no kasano a dimmakkel ni Moises iti balay ni Paraon.
Exodo 2:1-10.
Dagiti Saludsod
- Siasino ti ubing iti ladawan, ken makin-ramay ti petpetpetanna?
- Ania ti inaramid ti ina ni Moises tapno saan a matay ni Moises?
- Iti ladawan, siasino ti balasitang, ken ania ti inaramidna?
- Ania ti imbaga ni Miriam idi a ti balasang ni Paraon nakitana ti ubing?
- Ania ti imbaga ti prinsesa iti ina ni Moises?
Kanayonan a saludsod
- Basaenyo ti Exodo 2:1-10.
Ania nga oportunidad ti naited iti ina ni Moises a mangsanay ken mangisuro ken ni Moises bayat ti kinamaladagana, ket ania nga ulidan ti ipaay daytoy kadagiti nagannak ita? (Ex. 2:9, 10; Deut. 6:6-9; Prov. 22:6; Efe. 6:4; 2 Tim. 3:15)
Ammuem ti Ad-adu Pay
Dimmakkel ni Moises Idiay Egipto
Ania ti maadaltayo iti biag ni Moises idi ubing pay idiay Egipto? I-download dagitoy nga aktibidad ken pagsasaritaanyo kas pamilia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TI PAGWANAWANAN NOBIEMBRE 2013
Apay nga Adu ti Marigatan a Mangayat iti Dios?
Dagiti narelihiosuan a kinaulbod a nagtitinnawidan ti adu a kaputotan pagparangenna a kasla di maseknan ken saan a naayat ti Dios. Kasanotayo nga ammo a maseknan ken saan a naranggas ti Dios?
Marigatan ti Adu a Mangayat iti Dios
Ipapanmo kadi a saan a maseknan ti Dios? Saan kadi a naayat ti Dios? Ammuem no apay a kasta ti rikna ti dadduma a Kristiano.
Kinaulbod a ti Dios Awan Naganna
Talaga kadi a mabalin nga ammuen ken usaren ti personal a nagan ti Dios? Apay a napateg dayta?
Kinaulbod a ti Dios Maysa a Misterio
Ti doktrina a Trinidad ket makalapped iti panangammo ken panangayat iti Dios. Mabalinmo kadi nga ayaten ti maysa a dimo am-ammo wenno dimo maawatan?
Kinaulbod a ti Dios Naulpit
Patien ti adu nga agnanayon a dusaen ti Dios dagiti managbasol. Agtignay kadi ti Dios a sidadangkes? Ania a talaga ti mapasamak no matay ti tao?
Ti Kinapudno Wayawayaannaka
Ania a pagalagadan ti imbaga ni Jesus tapno maammuantayo no pudno dagiti sursuro ti relihion?
Makisaritaka iti Anakmo a Di Makisubang
Ti anakmo ket mangar-aramid pay laeng iti pakabigbiganna ken kasapulan a nawaya a mangyebkas iti prinsipiona. Kasanom a matulongan?
“Mananggunggona Kadagidiay Sipapasnek a Mangsapsapul Kenkuana”
Ania a kita ti pammati ti makaparagsak ken Jehova? Kasanona a gunggonaan dagiti matalek nga agserserbi kenkuana?
‘Naideklara a Nalinteg Babaen Kadagiti Aramidna’
Kasano nga ipakita ti pakasaritaan ni Rahab a napategtayo amin ken Jehova? Ania ti masursurotayo iti pammatina?
Sungbat Dagiti Saludsod Maipapan iti Biblia
Mapan kadi idiay langit amin a naimbag a tao? Ammuem ti kuna ti Biblia.
Dagiti Features a Makita Online
Patien Kadi Dagiti Saksi ni Jehova nga Isuda Laeng ti Pudno a Relihion?
Imbaga kadi ni Jesus nga adu ti dalan nga agturong iti pannakaisalakan?


text:
Departamento ti Magdalena
Ti Magdalena (Panangibalikas nga Espaniol: [maɣðaˈlena]) ket departamento ti Colombia, a mabirukan idiay amianan ti pagilian babaen ti Baybay Karibe. Ti kapitolio ti Departamento ti Magdalena ket ti Santa Marta ken nainaganan manipud ti Karayan Magdalena. Tinawidna ti nagan ti maysa kadagiti kasisigud a siam nga estado ti Estados Unidos iti Colombia ken ti agdama a naitiptipon a teritoriona.
Dagiti linaon
Politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Departamento ti Magdalena ket nabingbingay kadagiti 30 a munisipalidad ken maysa a distrito. Dagiti munisipalidad ket demokratiko a nabutosan a munisipal a mayor ken ti munisipal a konsehal. Ti Touristiko, Kultural ken Historiko a Distrito ti Santa Marta ket imatonan babaen ti Munisipalidad ti Santa Marta ken addan ti naipangruna a pannakaigiddiat iti kaunegan ti pagilian.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Algarrobo
- Aracataca
- Ariguaní
- Cerro San Antonio
- Chibolo
- Ciénaga
- Concordia
- El Banco
- El Piñón
- El Retén
- Fundación
- Guamal
- Nueva Granada
- Pedraza
- Pinto
- Pijiño
- Pivijay
- Plato
- Pueblo Viejo
- Remolino
- Sabanas de San Angel
- Salamina
- San Sebastián de Buenavista
- Santa Ana
- Santa Marta
- San Zenón
- Sitionuevo
- Tenerife
- Zapayán
- Zona Bananera
Dagit nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nuestro departamento: Información general: Geografía". Gobernación del Magdalena.
- ^ Kline, Harvey F. (2012). "Magdalena, Departamento ti". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 304. ISBN 978-0-8108-7813-6.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Departamento ti Magdalena iti Wikimedia Commons


text:
Karayan Amasona
Ti Karayan Amasona[2] (US /ˈæməzɒn/ wenno UK /ˈæməzən/; Espaniol ken Portuges: Amazonas) iti Abagatan nga Amerika ket isu ti maikadua a kaatiddogan [3]a karayan iti lubong aken ti kadakkelan babaen ti panagayus ti danum iti natimbengan a panagayus a dakdakel ngem ti urayno itipon dagiti pito a sumaruno a kadakkelan a karayan (saan a mairaman ti Madeira ken Rio Negro, a dagitoy ket tributario ti Amasona). Ti Amasona, nga adda ti kadakkelan a pagayusan a labneng iti lubong, ti agarup a 7,050,000 kuadrado kilometro (2,720,000 sq mi), a daytoy ket mangidagup para iti agarup a maysa a panglima ti dagup a panagayus ti karayan iti lubong.[4][5]
Kadagiti kangatuan a pakagay-atanna, ti ngato ti nagsasabtan ti Karayan Negro, ti Amasona ket tinawtawagan a Solimões idiay Brasil; nupay kasta, isiay Peru, Colombia ken Ecuador, ken dagiti pay dadduma nga agsasao ti Espaniol a lubong, daytoy a karayan ket sapasap a tinawtawagan ti Amasona idiay agpababa a pagayusanna manipud ti nagsasabtan ti karayan Marañón ken Ucayali idiay Peru. Ti karayan Ucayali-Apurímac a sistema ket naipanunotan a kas ti kangrunaan a taudan ti Amasona.
Ti kalawa ti Amasona ket naidumadumaan ti nagbaetan ti a 1.6 ken 10 kilometro (1.0 ken 6.2 mi) iti ababaw nga agpang, ngem daytoy ket dumakdakkel iti las-ud ti nabasa a tiempo iti 48 kilometro (30 mi) wenno ad-adu pay. Ti karayan ket sumrek ti Taaw Atlantiko iti nalawa a estuario ti agarup a 240 kilometro (150 mi) a kalawa. Ti sabangan ti kangrunaan a sanga ket 80 kilometro (50 mi).[6] Gapu kadagiti nawatiwat a rukrukodna, daytoy ket sagpaminsan a makunkuna a Ti Karayan Baybay. Ti immuna a rangtay ti karayan Amasona a sistema (idiay rabaw ti Rio Negro) ket nalukatan idi 10 Oktubre 2010. Daytoy ket adda idiay ruar ti Manaus.
Dagiti linaon
Lugar a pagayusan ti danum[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Labneng Amasona, ti kadakkelan iti lubong, ket sakupenna ti agarup a 30% iti Abagatan nga Amerika, ti maysa a kalawa iti agarup a 7,050,000 kuadrado kilometro (2,720,000 sq mi). Daytoy ket maatianan manipud ti laud a mapan iti daya, manipud idiay Iquitos idiay Peru aginggana kadagiti dalan ti ballasiw ti Brasil aginggana idiay Atlantiko. Daytoy ket agala kadagiti danumna manipud ti 5 a gradgrado nga amianan ti latitud aginggana ti 20 a gradgrado nga abagatan ti latitud. Dagiti kaadaywan a taudanna ket mabirukn idiay inter-Andino a banak, nga asideg laeng manipud ti Taaw Pasipiko.
Ti Karayan Amasona ken dagiti tributariona ket nailaslasin babaen dagiti nawatiwat a kabakiran a lugar nga agbalin a malayusan iti tinawen a panagtutudo. Iti tinawen ti karayan ket umadalem ti ad-adu ngem 9 metro (30 ft), a manglaylayus kadagiti nakapalikmut a kabakiran, a tinawtawagan ti várzea ("nalayus a kabakbakiran"). Dagiti nalayusan a kabakiran ti Amasona ket dagiti kaaduan a kas pagarigan iti daytoy a pagtaengan a kita iti lubong.[7] Iti katimbengan ti panawen ti kalgaw, 110,000 kuadrado kilometro (42,000 sq mi) ti daga ket nasakupan ti danum, bayat nga iti nabasa a panawen, ti nalayusan a lugar ti Labeng Amasona ket ngumatngato ti 350,000 kuadrado kilometro (140,000 sq mi).[8]
Ti kaadu ti danum nga ibbatan ti Amasona idiay Taaw Atlantiko ket adu unay: aginggana iti 300,000 kubiko metmetro kada segundo (11,000,000 cu ft/s) iti panawen ti katuduan, nga adda ti katimbengan ti 209,000 kubiko metmetro kada segundo (7,400,000 cu ft/s) manipud idi 1973 agingana idi 1990.[9] Ti Amasona ket karebbengan para iti agarup a 20% ti nasadiwa a danum iti Daga a sumsumrek iti taaw .[7] Ti karayan ket agidurduron iti adu a pluma ti nasadiwa a danum iti taaw. Ti pluma ket 400 kilometro (250 mi) ti kaatiddogna ken baetan ti 100 ken 200 kilometro (62 ken 124 mi) a kalawa. Ti nasadiwa a danum, a nalaglag-an, ket agayus ti rabaw ti danum ti baybay, a mangnawnaw ti kaapgad ken mangbalbaliw ti maris ti rabaw ti taaw iti kalaw ti lugar iti 1,000,000 kuadrado milia (2,600,000 km2). Para kadagiti napalabas a siglo dagiti barko ket nagirepreportada a ti nasadiwa a danum idiay asideg ti sabangan ti Amasona nga adayo a makitkita manipud ti daga ket nangipagpagarupda a daytoy ket ti taaw.[5]
Ti Atlantiko ket adda ti makaanay nga allon ken enerhia ti atab a mangawit ti kaaduan kadagiti sedimento ti Amasona a mapan idiay baybay, isu nga ti Amasona ket saan nga agpayso a mangporma iti maysa a delta. Dagiti nalatak a delta iti lubong ket nasalsalakniban amin a bagbagi ti danum, bayat a ti Amasona ket dagus a maatianan kadagiti nagulo nga Atlantiko.[10]
Adda ti masna a panagtitipon a baetan ti Amasona ken dagiti labneng ti Orinoco, ti nakunkuna a kanal Casiquiare. Ti Casiquiare ket maysa a karayan a distributario ti akin ngato nga Orinoco, nga agayayus nga agpa-abagatan idiay Rio Negro, a daytoy met ket agayus idiay Amasona. Ti Casiquiare ket isu ti kadakelan a karayan iti planeta a makisilpo kadagiti dua a kangrunaan a sistema ti karayan, ti nakunkuna a panagsangsanga.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Amasona ket addaan kadagiti serie ti sistema ti karayan idiay Colombia, Ecuador ken Peru, ken adda kadagitoy ket agayus idiay Marañón ken Ucayali, ken dagiti dadduma ket dagus nga idiay maitutop nga Amasona. Dagiti daduma pay ket mairaman dagiti sumaganad a karayan: Putumayo, Caquetá, Vaupés, Guainía, Morona, Pastaza, Nucuray, Urituyacu, Chambira, Tigre, Nanay, Napo, ken Huallaga.
Ti kaadaywan a taudan ti Amasona ket naammuan idi 1996,[11] 2001,[12] 2007,[13] and 2008,[14] a kas waig ti glasier iti naniebe a pantok iti 5,597 m (18,363 ft) a tinawtawagan iti Nevado Mismi idiay Andes ti Peru, ken agarup a 160 km (99 mi) itilaud ti Danaw Titicaca ken 700 km (430 mi) iti abagatan a daya ti Lima. Dagiti danum manipud ti pagsasabtan ti Nevado Mismi ket agayus idiay Quebradas Carhuasanta ken Apacheta, ken agayus met idiay Río Apurímac a daytoy ket tributario ti Ucayali ken kalpasanna ket tumipon iti Marañón tapno mangporma iti matutop nga Amasona. Bayat a ti pagsasabtan ti Ucayali–Marañón ket ti puntos a kaaduan dagiti heograpo ket ti lugar a pangikabilanda ti maitutop nga Amasona, idiay Brasil ti karayan ket ammo iti daytoy a puntos a kas ti Solimões das Águas. Iti ad-adayo pay a paset ti baba ti karayan manipud ti pagsasabtan ket ti pagsabatan dagiti nangisit ti marisna a danum ti Rio Negro iti namarisan iti darat a Rio Solimões, ken para iti sumurok a 6 km (4 mi), dagitoy a danum ket agabayda nga agayus a saan nga aglaok.
Kalpasan ti pagsasabtan idiay Apurímac ken Ucayali, ti karayan ket panawann ti luagar ti Andes ken palikmutan daytoy babaen ti tanap ti layus. Manipud ti daytoy a puntos aginggana idiayMarañón, iti agarup a 1,600 km (990 mi), dagiti kabakiran a bangkag ket asideg iti danum ken napauten a malayus sakbay a ti karayan ket makaabot itikangatuan a gatad iti layusna. Dagaiti ababa a bangkag ti karayan ket lapdan laeng dagiti bassit a turod, ken ti karayan ket sumrek iti dakkel a katuduan a bakir ti Amasona.
Dagiti sistema ti karayan ken dagiti tanap ti layus idiay Brasil, Peru, Ecuador, Colombia ken Venezuela, a dagiti danumda ket agayus idiay Solimões ken dagiti tributarioda, ket tinawtawagan iti "Akinngato nga Amasona". Ti maitutop a Karayan nga Amasona ket kaaduan nga agayus babaen ti Brasil ken Peru. Daytoy ket paset ti pagbeddengan a nagbatean ti Colombia ken Perú, ken addaan kadagiti tribuario nga umabot idiay Venezuela, Colombia, Ecuador, ken Bolivia.
Panaglayus[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan amin dagiti tributario ti Amasona ket aglayus iti agpapada a tiempo iti tinawen. Adu kadagiti sanga ket mangrugi nga aglayus iti Nobiembre ket mabalin nga agtuloy nga aglayus aginggana iti Hunio. Ti panaglayus ti Rio Negro ket mangrugi iti Pebrero wenno maysa ket mangrugi a umababaw iti Hunio. Ti Karayan Madeira ket aglayus ken umababaw kadagiti nasapsap a a bulan ngem dagiti dagiti daduma iti Amasona.
Ti kaadalem ti Amason aiti nagbaetan ti Manacapuru ken Óbidos ket nakarkulo a kas ti nagbaetan ti 20 iti 26 metro (66 iti 85 ft). Idiay Manacapuru ti kaadalem ti danum ti Amasona ket agarup laeng iti 24 metro (79 ft) iti ngato ti natimbeng a pantar ti baybay. Ad-adu ngem kagudua ti danum iti Amason a iti baba ti karayan ti Manacapuru ket adda iti babab ti pantar ti baybay.[15] Iti kabaan a pasetna ti kaadalem ti Amasona ket agtimbeng iti 20 iti 50 metro (66 iti 164 ft), kadagiti dadduma a lugar ket ad-adu a kas iti 100 metro (330 ft).[16]
Ti nangruna a karayan ket malayag dagiti dakkel a barko ti taaw a mapmapan idiay Manaus, iti 1,500 kilometro (930 mi) itingato ti karayan manipud ti sabangan. Dagiti babbabassit a barko ti taaw iti 3,000 a tontonelada wenno 9,000 a tontonelada[6] ken 5.5 metro (18 ft) a kalado et makaabot iti kaadayo a kas idiay Iquitos, Peru, ken 3,600 kilometro (2,200 mi) manipud ti baybay. Dagiti babbabassit a bangka ti karayan ket makaabot iti 780 kilometro (480 mi) iti nangatngato ken ad-adayo a kas idiay Puntos Achual. Iti labes iti dayta, dagiti bassit a bangka ket kankanayonda a sumalog idiay Pongo de Manseriche, iti ngato bassit ti Puntos Achual.
Ti tinawen a panaglayus ket patauden dagiti atab dagiti allon a tinawtawagan ti "pororoca". Dagiti allon ket mapasamak iti naladaw a paset ti panaglalam-ek itiatab, no ti Taaw Atlantiko ket abutenna ti karayan. Dagiti pagresultaan nga allon ket mabalin nga agtayag kadagiti 4 a metro ken mabalin a lumasat kadagiti 13 kilometro iti kaunegan a daga.[17]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kadagiti dadduma a puntos ti karayan ket mabingay kadagiti sanga a pumanaw iti nangruna a dalan ti danum, wenno nadumaduma a pagayusan ti danum, ken kadawyan nga atiddog unay, nga addaan iti akin-uneg a daga ken dagiti lateral a kanal, nga amin ket naikapet babaen ti narikut a sistema dagiti natural a kanal, a mangiwa ti ababa, nadalumpinas a dagdaga ti igapó, a dagitoy ket saan a ad-adu ngem 5 metro (16 ft) iti ngato ti ababa a karayan, kadagiti adu nga isla.
Manipud ti ili ti Canaria idiay nalatak a tikor ti Amasona aginggana iti Negro, dagiti nawatiwat a lugar ti daga ket lumnedda iti nagato a danum, nga iti ngato ket agparang laeng dagiti tuktok dagiti kayo ti kabakiran. Idiay asideg ti sabangan ti Rio Negro aginggana idiay Serpa, ken gangani akasumbangir ti karayan Madeira, dagiti igid ti Amasona ket ababa, aginggana intono umasideg idiay Manaus, ngumatoda tapno agbalinda kadagiti agkupkupin a turod. Idiay Óbidos, ti deraas iti 17 m (56 ft) iti ngato ti karayan ket nalikudan babaen dagiti ababa a turod. Ti ab-ababa nga Amasona ket mabalin idi a maysa a golpo ti Taaw Atlantiko, ken dagiti danumna ket dinalusanna dagiti deraas idiay asideg ti Óbidos.
Agarup laeng a sangapulo a porsiento ti danum ti Amasona ket sumrek a sumalog idiay Óbidos, bassit laeng ti agtaud manipud ti akin-amianan a bakras ti ginget. Ti pagayusan a lugar ti labneng Amasona iti ngato ti siudad ti Óbidos ket agarup a 5,000,000 kuadrado kilometro (1,900,000 sq mi), ken iti baba ti agarup a 1,000,000 kuadrado kilometro (390,000 sq mi) (agarup a 20%), ken eksklusibo iti 1,400,000 kuadrado kilometro (540,000 sq mi) iti labneng ti Tocantins. Ti Karayan Tocantins ket sumrek iti akin-abagatan a paset ti delta ti Amasona.
Kadagiti ab-ababa a gay-at ti karayan, ti amianan nga igid ket buklen dagiti serie ti napadsok, nadalumpinas a turturod para iti agarup a 240 kilometro (150 mi) manipud ti kasumbangir a sabangan ti Xingu ken ad-adayo a kas idiay Monte Alegre. Dagiti a turod ket naguduagudua a kas ti [[Teresa (agrikultura)|teresa] a mabirukan iti nagbaetanda ken ti karayan.
Iti abagatan nga igid, iti ngato ti Xingu, ti linia dagiti ababa a deraas a nagbeddengan dagiti tanap tilayus ket gangani a gumay-at idiay Santarém kadagiti serie ti naulumaymay a bakkog sakbay nga agsikkoda iti abagatan a laud, ken dumenna iti akin-baba a Tapajós, ken tumipon dagiti deraas a mangporma ti pagbaetan ti teresa ti ginget ti karayan ti Tapajós.
Sabangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panangipalawag no ania ti eksakto a pakabirukan ti sabangan ti Amasona, ken kasano ti kalawana, ketbanag a pagsusuppiatan, gapu ti pekuliar a heograpia ti luagar. Ti Pará ken ti Amasona ket naisilpo babaen dagiti serie ti pagayusan ti danum ti karayan a tinawtawagan ti furos idiay asideg ti ili ti Breves; iti baetanda ket mabirukan ti Marajó, ti kadakkelan a naipagtitipon a karayan/baybay nga isla iti lubong.
No mairaman ti daga ti sanguanan ti karayan Pará ken ti isla ti taaw ti Marajó, ti estuario ti Amasona ket agarup a 325 kilometro (202 mi) iti kalawa.[8] Iti daytoy a kaso, ti kaakaba ti sabangan ket kadawayn a marukod manipud idiay Cabo Norte, ti rawis a mabirukan iti dagus a daya ti Pracuúba idiay estado ti Brasil iti Amapá, aginggana idiay Ponta da Tijoca idiay asideg ti ili ti Curuçá, idiay estado ti Pará.
Ti ad-adu a konserbatibo a panagrukod a mailaksid ti estuario ti Pará, manipud ti sabangan ti Karayan Araguari aginggana idiay Ponta do Navio idiay akin-amianan nga aplaya ti Marajó, ngem mangited pay laeng ti kaakaba ti sabangan ti Amasona iti sumurok a 180 kilometro (110 mi). No maikeddeng laeng ti nagruna a pagayusan ti danum ti karayan, iti nagbaetan dagiti isla ti Curuá (estado ti Amapá) ken Jurupari (estado ti Pará), ti kaakaba ket bumassit iti agarup a 15 kilometro (9.3 mi).
Fauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Ad-adu ngem maysa a pagkatlo kadagiti amin nga ammo a sebbangan iti lubong ket agnanaed idiay katuduan a bakir ti Amasona,[18] ti higante a tropikal a kabakiran ken labneng ti karayan nga addaan iti maysa a kalawan a gumay-at iti ad-adu ngem 5,400,000 kuadrado kilometro (2,100,000 sq mi). Daytoy ti kabaknangan a tropikal a kabakiran iti lubong kadagiti termino iti biodibersidad. Adda dagiti sumurok a 3,000 sebbanagn ti ikan nga agdama a mabigbigan iti labneng ti Amasona, ken adu pay dagiti agdama a madukduktalan iti tinawen.[19] Iti pay maipatinayon kadagiti rinibu a sebbanagn ti ikan, ti karayan ket mangsuporta pay kadagiti kappi, algas, ken dagiti pag-ong.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Amasona ket nagtaud a kas transkontinental a karayan iti Pnawen ti Mioseno idi baetan ti 11.8 riwriw ken 11.3 riwriw a tawtawen iti napalabas ken nakaal aiti agdama a sukogna idi agarup a 2.4 a riwriw a tawtawen iti naplabas.
Ti Amasona ket nagayus idi iti laud a kas paset ti sistema ti karayan ti proto-Amasona-Kongo, manipud ti interior iti agdama nga aldaw nga Aprika idi dagiti kontinente ket nagsilpoda a kas ti akinlaud a Gondwana. Kadagiti sangapulo ket lima a riwriw a tawtawen iti napalabas, naporma dagiti banbantay ti Andes babaen ti panagdinnungpar ti plata ti Abagatan nga Amerika iti plata Nazca. Ti pannakaipanagto ti Andes ken ti pannakaisilpo dagiti kalasag ti bato ti Brasil ken Guyana, ket nanglapped ti karayan ken gapuanan ti Amasona a nagbalin a nawatiwat nga uneg ti daga a baybay. Nagininut daytoy a baybay iti uneg ti daga a nagbalin a dakkel a nalugnak,nasadiwa a danum a danaw ken dagiti agtataeng iti baybay ket nangamponda iti biag iti nasadiwa a danum. Kas pagarigan, dagiti sumurok a 20 a sebbanagn ti pagi, a kaaduan a kaasitgan a kabagian kadagiti mabirukan idiay Taaw Pasipiko, ket mabalin a mabirukan ita nga aldaw kadagiti nasadiwa a danum ti Amasona.
Sangapulo ken sangapulo ket maysa a riwriw a tawtawen iti napalabas, dagiti danum ken nakutikotanda dagiti gubang manipud ti laud ken ti Amasona ket nangrugin nga agayus nga agpadaya, ken nakaiturongan daytoy iti irurumsua ti katuduan a bakir ti Amasona. Idi las-ud dagidi Panawen ti Yelo, dagiti pantar ti baybay ket immababawda ken ti nalatak a danaw ti Amasona ket pimmardas a naatianan ken nagbalin a karayan, ken kanungpalan a nagbalin a ti kadakkelan iti lubong, ken nagayus ti kaaduan a gay-at iti kautuduan a bakir iti planeta.[20]
Dagiti kangrunaan a tributario[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Amasona ket addaan kadagiti sumurok a 1,100 tributario, 17 kadagitoy ket sumurok a 1,500 kilometro (930 mi) iti kaatiddog.[21] Dagiti nangruna ket dagiti sumaganad:
Listaan babaen ti kaatiddog[urnosen | urnosen ti taudan]
- 6,259.2 km (3,889.3 mi) aginggana ti 6,712 km (4,171 mi) – Amasona, Abagatan nga Amerika[22]
- 3,250 km (2,020 mi) – Madeira, Bolivia/Brazil[23]
- 3,211 km (1,995 mi) – Purús, Peru/Brasil[24]
- 2,820 km (1,750 mi) – Yapura, Colombia/Brasil[25]
- 2,639 km (1,640 mi) – Tocantins, Brasil[26]
- 2,627 km (1,632 mi) – Araguaia, Brasil (tributario ti Tocantins)[27]
- 2,400 km (1,500 mi) – Juruá, Peru/Brasil[28]
- 2,250 km (1,400 mi) – Rio Negro, Brasil/Venezuela/Colombia[29]
- 1,992 km (1,238 mi) – Tapajós, Brasil[30]
- 1,979 km (1,230 mi) – Xingu, Brasil[31]
- 1,900 km (1,200 mi) – Karayan Ucayali, Peru[32]
- 1,749 km (1,087 mi) – Guaporé, Brasil/Bolivia (tributario ti Madeira)[33]
- 1,575 km (979 mi) – Içá (Putumayo), Abagatan nga Amerika
- 1,415 km (879 mi) – Marañón, Peru
- 1,370 km (850 mi) – Teles Pires, Brasil (tributario ti Tapajós)
- 1,300 km (810 mi) – Iriri, Brasil (tributario ti Xingu)
- 1,240 km (770 mi) – Juruena, Brasil (tributario ti Tapajós)
- 1,130 km (700 mi) – Madre de Dios, Peru/Bolivia (tributario ti Madeira)
- 1,100 km (680 mi) – Huallaga, Peru (tributario ti Marañón)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Karayan Amasona iti GEOnet Names Server
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Amasona". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 32. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ [1]
- ^ Tom Sterling: Der Amazonas. Time-Life Bücher 1979, 7th German Printing, p. 19
- ^ a b Smith, Nigel J.H. (2003). Amasona Nasam-it a Baybay: Daga, Biag, ken Danum iti Sabangan ti Karayan. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan. pp. 1–2. ISBN 978-0-292-77770-5.
- ^ a b Amasona (karayan) (2007 nga ed.). Microsoft Encarta Online Encyclopedia. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 31 Oktubre 2009. Naala idi 12 Agosto 2007.
- ^ a b "Ti Karayan Amasona ken ti Nalayusan a Kabakbakiran". Sangalubongan a Pundo para iti Katutubo. Naala idi 4 Agosto 2010.
- ^ a b Guo, Rongxing (2006). Dagiti Teritorio a Suppiatan ken Panagtaripatu ti Rekurso: Ti Sangalubongan Polieto. Nova. p. 44. ISBN 978-1-60021-445-5.
- ^ Molinier et al. http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/42687.pdf
- ^ Penn, James R. (2001). Dagiti Karayan ti Lubong. ABC-CLIO. p. 8. ISBN 978-1-57607-042-0.
- ^ "Source of the Amazon River Identificated (Jacek Palkiewicz)". Palkiewicz.com. 19 Nobiembre 1999. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Explorers Pinpoint Source of the Amazon (National Geographic News)". News.nationalgeographic.com. 21 Disiembre 2000. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Amazon river 'longer than Nile'". BBC News. 16 Hunio 2007. Naala idi 3 Agosto 2010.
- ^ "Studies from INPE indicate that the Amazon River is 140 km longer than the Nile". Brazilian National Institute for Space Research. Naala idi 3 Agosto 2010.
- ^ Junk, Wolfgang J. (1997). The Central Amazon Floodplain: Ecology of a Pulsing System. Springer. p. 44. ISBN 978-3-540-59276-1.
- ^ Whitton, B.A. (1975). River Ecology. University of California Press. p. 462. ISBN 978-0-520-03016-9.
- ^ http://amazingstuff.co.uk/sport/surfing-the-pororoca-2/#.UiXxWDbIVoZ
- ^ "Amazon rainforest fact sheet". Web.worldbank.org. 15 Disiembre 2005. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ Albert, J. S.; Reis, R. E., dagiti ed. (2011). Historical Biogeography of Neotropical Freshwater Fishes. Berkeley: University of California Press.
- ^ Figueiredo, J.; C. Hoorn, P. van der Ven and E. Soares (2009). "Late Miocene onset of the Amazon River and the Amazon deep-sea fan: Evidence from the Foz do Amazonas Basin.". Geology. 37: 619–622. doi:10.1130/g25567a.1.
- ^ Tom Sterling: Der Amazonas. Time-Life Bücher 1979, 8th German Printing, p. 20
- ^ "Greatest River". Extremescience.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Madeira (river)". Talktalk.co.uk. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Purus River: Information from". Answers.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Japura River (river, South America) – Encyclopædia Britannica". Encyclopædia Britannica. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Private Tutor". Infoplease.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Araguaia River (river, Brazil) – Encyclopædia Britannica". Encyclopædia Britannica. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Juruá River: Information from". Answers.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Negro River: Information from". Answers.com. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Tapajos River (river, Brazil) – Encyclopædia Britannica". Encyclopædia Britannica. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Xingu River". International Rivers. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "HowStuffWorks "The Ucayali River"". Geography.howstuffworks.com. 30 Marso 2008. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- ^ "Guapore River (river, South America) – Encyclopædia Britannica". Encyclopædia Britannica. Naala idi 13 Pebrero 2011.
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Amazon". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Amasona iti Wikimedia Commons
- Bibliograpia kadagiti Rekurso ti Danum ken Internasional a Linteg Biblioteka ti Kappia a Palasio
- Pakaammo iti Amasona manipud ti Nakaro a Siensia
- Pakaammo ken mapa ti taudan ti danum ti Amasona
- Ti potograpiko ti agpangato a panagbanniaga idi Karayan Amsona Amazon manipud ti sabanganna aginggana iti taudanna
- Sibibiag nga Amasona: Lawag ken Anniniwan a dokumentario ti pelikula a maipanggep ti Karayan Amasona
- Ekosistema ti Karayan Amasona
- Panagsukisok iti impluensia ti Karayan Amasona iti Taaw Atlantiko idiay Unibersidad ti Akin abagatan a California


text:
Biblia a Naaramid a Nalagda ken Agpaut
Para kadagiti Saksi ni Jehova, ti Biblia ti kapatgan a libro. Regular nga ad-adalen ken us-usarenda dayta a pangisuro maipapan iti naimbag a damag ti Pagarian ti Dios. (Mateo 24:14) Gapu iti dayta, nalaka a madadael dagiti Bibliada. Dayta ti gapuna a sinigurado dagiti Saksi a ti 2013 a rebision ti New World Translation of the Holy Scriptures ket napintas, nalagda, ken agpaut.
Nasken a nalagda ti baro a Biblia. Dagiti pannakabagi dagiti agtrabtrabaho iti pagimprentaan dagiti Saksi idiay Wallkill, New York, U.S.A. inlawlawagda dagiti planoda iti presidente ti maysa a kompania nga agar-aramid iti libro. Ngem imbagana kadakuada: “Imposible a maaramid ti Biblia a kas iti kayatyo.” Kinunana pay, “Nakalkaldaang ngem agpayso a kaaduan a Biblia ket nadisenio a maidispley laeng iti lamisaan wenno estante
Saan unay a nagpaut ti dadduma nga immun-una nga edision ti New World Translation. Adda pay ketdi gundaway a nasinasina dagita gapu iti nakabarbara a paniempo. Dagiti agtrabtrabaho iti pagimprentaan sinukimatda dagiti materiales a nausar nga akkub, agraman dagiti pigket ken pamay-an ti panangdait kadagiti libro. Apay? Kayatda ngamin ti mangaramid iti Biblia a nalagda latta iti nadumaduma a klima. Maitunos kadagiti resulta ti panagsukimatda, nangaramidda kadagiti sampol ti Biblia nga ipa-testing-da kadagiti Saksi nga agnanaed kadagiti pagilian a ti klimada ket nakapudpudot agingga iti kalamiisan a kas iti Alaska.
Kalpasan ti innem a bulan, naisubli dagiti Biblia tapno masukimat. Dagiti agtrabtrabaho iti pagimprentaan pinasayaatda ti kalidad dagiti inaramidda a Biblia sada nangipatulod manen kadagiti sampol nga ipa-testing-da. Agdagup iti 1,697 ti Biblia a naipa-testing iti nadumaduma a lugar. Sumagmamano kadagita ti di inggagara a naipasidong iti nadumaduma a dakes a kasasaad. Kas pagarigan, adda Biblia nga agpatnag a nabati iti katuduan. Ti met maysa ket naupran idi naglayus gapu iti bagyo. Dagiti resulta ti pannubok ken dagiti di inggagara a napasamak kadagiti Biblia ket nangipaay iti napateg nga impormasion maipapan iti kinalagda dagita.
Idi 2011, bayat a maipatpa-testing dagiti Biblia iti nadumaduma a lugar, gimmatang dagiti Saksi iti baro a high-speed bindery para kadagiti pagimprentaanda idiay Wallkill ken Ebina, Japan. Apay? Saan laeng a tapno maisambut dagiti Biblia a maiwaras para iti tinawen a miting no di ket tapno agpapada pay ti itsura dagiti Biblia a mayimprenta kadagita a lugar.
Nangpataud iti Problema Dagiti Akkub a Medio Aglukot
Idi rugrugi ti 2012, ti dua a pagimprentaan ket nangrugin nga agpataud kadagiti datin nga edision ti New World Translation iti nangisit ken maroon babaen ti panangusarda iti baro a material a polyurethane a pagakkub. Ngem dagiti baro a makina ket nagusar iti pigket ken liner iti akkub (pangpakidser iti sikigan) a saan pay a na-testing iti nadumaduma a lugar. Gapu iti dayta, medio aglukot dagiti akkub kalpasan a maikabitda iti Biblia. Nagpalia dagiti damo a pamuspusan a mangsolbar iti problema isu a naisardeng ti panagimprenta.
Nadlaw dagiti nagaramid iti maysa kadagiti materiales a ti medio panaglukot ket gagangay a problema kadagiti nalap-it nga akkub ken mabalin a narigat a maliklikan. Ngem imbes nga agusarda iti natangken nga akkub, determinado dagiti Saksi a mangpataud iti Biblia a nalap-it ti akkubna nga agpaut ti kinapintasna. Kalpasan ti uppat a bulan a panang-testing ken panangusar iti adu a kombinasion ti pigket ken liner, naduktalanda met laengen ti maitutop a kombinasion. Gapu iti dayta, naituloy ti panagimprenta kadagiti Biblia nga addaanen iti nalap-it nga akkub a saan nga aglukot.
Naitantan Manen ti Panagimprenta
Idi Septiembre 2012, naibilin kadagiti pagimprentaan nga isardengda ti produksion iti agdama idi nga edision, ipaibusda ti amin a kasta nga edision ti Biblia, ken urayenda a mayimprenta ti rebisado nga edision ti New World Translation a nakaeskediul a mairuar idi Oktubre 5, 2013, iti tinawen a miting ti Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Naawat dagiti pagimprentaan dagiti electronic files ti text para iti baro a Biblia idi Biernes, Agosto 9, 2013, ken rinugianda ti nagimprenta kabigatanna. Agosto 15 idi nayimprentada ti kaunaan a kompleto a Biblia. Iti simmaganad a pito a lawas, 24 oras a nagimprenta dagiti agtrabtrabaho iti pagimprentaan idiay Wallkill ken Ebina tapno malpas ken maipatulod ti nasurok a 1,600,000 a Biblia! Umdas dayta a maiwaras iti tunggal maysa a tumabuno iti tinawen a miting.
Nupay napintas ken nalagda ti baro a Biblia, napatpateg nga amang ti makaited-biag a mensahena. Idi naawatna ti baro a Bibliana, insurat ti maysa a babai a taga-United States: “Gapu iti baro nga edision, ad-adda a maawatakon ti Biblia.”
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ti Biblia—Ania ti Mensahena?
Ania ti napateg a mensahe ti Biblia?


text:
Upi, Maguindanao
Ti Upi ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Upi ket nabingbingay a politikal kadagiti 23 a barbaranggay.[2]
- Bantek
- Bayabas
- Blensong
- Borongotan
- Bugabungan
- Bungcog
- Darugao
- Ganasi
- Kabakaba
- Kibleg
- Kibucay
- Kiga
- Kinitaan
- Mirab
- Nangi
- Nuro (Poblacion)
- Ranao Pilayan
- Rempes
- Renede
- Renti
- Rifao
- Sefegefen
- Tinungkaan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Maguindanao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Mandaue
Ti Siudad ti Mandaue ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Mandaue ket nabingbingay a politikal iti 27 a barbaranggay.[2]
- Alang-alang
- Bakilid
- Banilad
- Basak
- Cabancalan
- Cambaro
- Canduman
- Casili
- Casuntingan
- Centro (Poblacion)
- Cubacub
- Guizo
- Ibabao-Estancia
- Jagobiao
- Labogon
- Looc
- Maguikay
- Mantuyong
- Opao
- Pakna-an
- Pagsabungan
- Subangdaku
- Tabok
- Tawason
- Tingub
- Tipolo
- Umapad
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
SIUDAD TI SAN FERNANDO, La Union, Hulyo 17 (PIA) — Babaen ti Student Grants-in-Aid Program for Poverty Alleviation (SGPPA) a programa iti Department of Social Welfare and Development (DSWD), agarup tallo-pulo ket siyam a marigrigat nga estudyante ti nairaman iti Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) benipisaryo ditoy La Union.
Ti SGPPA ket gandatenda a makaited ti pinansyal a pagkasapulan para kadagiti marigrigat a miembro ti 4Ps tapno matulunganda a makalung-aw ti panagbiagda, kuna ni Allan O. Lulu, information officer ti DSWD.
Daytoy ket mapaadu ti bilang dagiti makapagturpos ti kolegio tapno kasta umadu met ti gundaway a maaddaan ti trabaho ken makalung-aw ti panagbiagda,
Masapul a ti maysa nga aplikante ket nakapagturpos ti hayskul, addaan ti tawen a 30 ken nakasagpat kadagiti kasapulan tapno makastrek ti kolegio a kas ti entrance exam.
Dagiti mapili nga iskolar ket makaawatda ti P60,000 kada bulan wenno P30,000 kada semestre tapno maaramatda a pangbayad ti “tuition fee” ken kadagiti dadduma a pakasapulanda. Masapul pay a dagiti iskolar ket makaalada ti nangato a grado.
Ditoy La Union, ti Don Mariano Memorial State University (DMMMSU) ditoy siudad ti San Fernando laeng ti mabalin a pagenrolan dagiti iskolar, kuna ti DSWD.
Mabalinda laeng a mangala ti kurso a kas ti information technology, agriculture ken related arts, education, engineering, health ken services, arts ken humanities, atmospheric science ken environmental science. (ANL/EMR-PIA1 La Union)
GIST– Thirty nine college students, who are recipients of the Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) in La Union, are qualified as scholars for the Student Grants-in-Aid Program for Poverty Alleviation (SGPPA) of the Department of Social Welfare and Development (DSWD1).


text:
Pagturongam, Literatura Ilokana?
Iti maysa kadagiti lecture ni National Artist for Literature Bienvenido Lumbera sadiay Ilocos Norte National High School, Laoag City idi 20 Pebrero 2008, nagallangogan ti timekna, saan laeng nga iti Kailokoan, no dipay ket kadagiti amin rehion iti pagilian gapu iti imbitlana: “National Artist for Literature: Mula sa Rehiyon Naman!”
Dinillaw ni Lumbera ti NCCA ken CCP no apay nga awan ti nagan dagiti mannurat iti rehion a nagbalin a national artist for literature. Adda dagiti rason nga imbaga ni Lumbera no apay a naikuspil dagiti mannurat iti rehion. Gapu kano kadagiti “powerful readers” ken ti impluensiada.Ta asino aya dagitoy a powerful readers a dinakamat ni apo Bievenido Lumbera? Dagiti kano maipluensia iti academia iti Manila. Adda sangaduyog a singasingna tapno maragpat ti national artist for literature ti asinoman nga aggapu iti rehional. Daytoy man ti sangaduyog a singasingna iti lektiurna sadiay Ilocos Norte:
“Ganito ang mungkahing proseso: Una, maaaring gawing tungkulin ng bawat kinatawan na magbuo sa kani-kanilang rehiyon ng kalipunan ng mga manunulat at intelektuwal na siyang pipili ng natatanging manunulat na kanilang ipapasok bilang kandidato sa karangalang National Artist. Ikalawa, kapag may manunulat nang napagkaisahan nilang kumatawan sa panitikan ng rehiyon, iaatas nila na isalin sa Filipino o Ingles ang mga akda ng awtor na siyang naging batayan ng kanilang pagkapili sa awtor. (Kung nobelista, 2 nobela; kung kuwentista, 5 kuwento; kung makata, 10 tula; kung mandudula, 2 mahabang dula). Ikatlo, ihahanda ng lupon ang isang masusing pagsusuri sa mga akda ng awtor at ipaliliwanag ang mga batayan kung bakit karapatdapat sa karangalang National Artist ang napiling awtor. At ikapat, ihaharap sa Committee on Literary Arts ang pagsusuri at paliwanag, kasama ang mga salin, at ito ang magpapaabot ng nominasyon ng awtor sa kinauukulang tanggapan ng NCCA.
Umaasa akong ang prosesong iminungkahi sa itaas ay mapagsisimulan ng pagtupad ng CCP at NCCA sa tungkuling iniaatas ng katawagang ”pambansa/national” ang National Artist Award. Mabuhay ang mga manunulat ng iba-ibang rehiyon! National Artist for Literature – mula sa rehiyon naman!”
Dayta ti nasabor a sangaduyog a singasing. Ngem saan pay laeng a natungpal ken nagmata daytoy a sangaduyog a singasing ni apo Bienvenido Lumbera. Saan a naikaskaso? Diak ammo no apay.
No iturongtayo iti maymaysa a punto ti kayat a sawen ni apo Bienvenido Lumbera ket ti kinaawan a patarus kadagiti literary produce nga available kadagiti kritiko ken ‘powerful readers’ a mangited koma iti komento ken kritiko wenno manghusga no adda met laeng kaimudinganna iti pagrukodan ken raman dagiti naputar a sinurat.
Malaksid nga awan dagiti literary critics’ iti Literatura Ilokana a manghusga kadagiti pinutar, awanan pay laeng iti alternatibo a pamuspusan tapno mahusgaan dagiti pinutar. Ta rumbeng laeng ti alternatibo a pamuspusan no saan a maragpat a direkta ti ingpen a kaimudingan ken rumbeng koma a sasaaden ti Literatura Ilokana.
Ti alternatibo a pamuspusan ket panangawit kadagiti literary produce babaen iti panangidatag kadagiti komentario ken kritiko iti nasional. Iti sabali a punto, nasaysayaat a husgasan ti sabali ngem ti bukod a bagi. Ta nalaklaka nga awaten dayta a kinapudno ngem ti mangawit iti bukod a bangkito wenno tugaw.
Mapasamak daytoy nga alternatibo babaen iti panagipatarus iti Tagalog wenno English kadagiti nagapuanan. Isu daytoy ti makunkuna nga alternatibo a pamusmusan tapno dumur-as met ti Ilokano lit. Daytoy a sangaduyog a singasing ket makitami a napia met ti inna ibunga no maaramid. Apay ketdin a saan koma nga aramiden?
Idi 1980s, nagganas a basaen dagiti literary criticism ken komentario kadagiti literary produce ngem gapu iti napasamak idi 1990 a di panagkikinnaawatan iti nagbedngan ni mannurat ken ni kritiko a nangited/nangipaay iti ebaluasion kadagiti sinurat, naputed a naminpinsan iti panagkomento kadagiti literary produce. Lalona kadagiti nangab-abak kadagiti pakontes. Makapasennaay.
Nagkas-ang a panunoten, ngem paset daytan iti pakasaritaan ti Literatura Ilokana. Kayattayo man ken saan, saanen a maibabawi.
Ania ti makagapu a naisardeng ti kritisismo/ebaluasion kadagiti sinurat, kangrunaanna la unay dagiti nagab-abak kadagiti literary contest?
Saan a sisasagana ni mannurat a madillaw ken/wenno maidayaw ti putarna. Saan a sisasagana ni mannurat a mangaklon a ti literatura ket buklen dagiti tallo a persona: ti mannurat, dagiti agbasa ken dagiti kritiko.
Napateg unay ti akem dagiti kritiko iti panagdur-as ti literatura ta matingitingda ti kaimudingan ti sinurat ta dayta la ngarud ti akemda a maiduma iti akem da mannurat ken agbasa. Ti ebaluasion ti sinurat ket mangitag-ay iti alimpatok ni balligi ken pannakapaay. Ti pannakapaay ket mangited manen iti sabali pay a gundaway nga umaddang nga agturong iti balligi. Ti ebaluasion ket awan sabali a turongenna no di laeng balligi!
Ket makunami met nga agpada a makatulong iti panagdur-as ti literatura ti dillaw ken panangidayaw. Ta no saan wenno awanan dagiti agdillaw, kasano koma a maatur dagiti biddut, ala man? No awan dagiti mangidayaw, kasano koma a maikkan ni mannurat iti kired ti pakinakem nga agsurat pay iti ad-adu?
Maipalagip, itoy a sinurat, a ti gapuanan ti Ilocano lit kadagiti dadakkel a literary contest iti pagilian ket naglak-am iti adu a dillaw – saan a panangibaba iti dayaw – ulitek, saan a panangibaba ti dayaw dagita a dillaw no di ket lalo pay a mangitag-ay ti sasaaden ti literatura ni saluyot babaen iti pannakaatur kadagiti biddut – babaen iti saanen a pannakaulit no di ket mapasayaat tapno agbalin a makapnek ken maidayaw ti gapuanan ni Ilokano lit. Saan a dillaw a panangibabain dagiti komento/kritisismo no di ket agserbida a kas medida iti pagbatayan tapno lalo a sumayaat ken rumang-ay ti Ilocano lit. Dayta ti nakitak kadagiti ebaluasion dagitoy a literary produce. Lalo ti nangited ti ebaluasion ket addaanen iti establisado a nagan iti Philippine lit.
Ti ridaw ti kritisismo – ket nabayagen a silulukat – nakalawlawa a lukat – para iti Ilocano lit, addan kadagiti mannurat no kayatda a sumrek kadayta a ridaw wenno agnunog iti nagtakderanna; ngem dinto mapukaw ti pakasaritaan nga adda iti sumagmnamano a persona a simmari iti alad.
Adda aya Ilocano lit literatura ti lubong?
Dayta ti dakkel a saludsod. Nakadakdakkel a saludsod.
Ti sungbat, addan a, nabayagen!
Addan ti Ilocano lit iti English, mabasa daytoy babaen kadagiti pluma da Manuel Arguilla, Carlos Bulosan, National Artist Edith Tiempo ken National Artist F. Sionil Jose, babaen iti panangilagada ti Ilocano experience kadagiti sinuratda, daytoy ti imbitla ti Chancellor ti University of the Philippines Baguio, Prof. Priscilla Supnet-Macansantos iti napasamak a GUMIL Filipinas National Convention a napasamak itay nabiit sadiay Cabugao, Ilocos Sur idi Abril 15-17, 2011.
Iti lecture ni Prof. Priscilla Supnet-Macansantos, damdamagenna kadagiti timmabuno dayta a convention no sadino itan iti turongen ti Literatura Ilokana. Isu a pinauloanna dayta nga speech-na iti: Quo vadis, Literatura Ilokana ?
Kas ken ni National Artist Bienvenido Lumbera, dinakamat met ni Prof. Priscilla Supnet-Macansantos a kasapulan ti Iloko lit iti pannakaipatarus kadagiti sinursurat tapno nalawlawa ti panirigan. “We must stop writing only to ourselves. In our country, we can reach the regional and national audience by mastering some of the local languages and translating literary works in Iloko into Pangasinense, Ibaloi or Bicol. Then we can share the Ilocano experience with our nation and with our world.”
Agpada ti kapanunotan da National Artist Bienvenido Lumbera ken Prof. Priscilla Supnet-Macasantos. Nasken nga ikalawa ti nagsaadan ti Literatura Ilokana – tapno madlawan ti kinapresentena ken ad-adda pay a dumur-as no suroten ken tungpalen dagitoy a singasingda.
Kuna pay ti Chancellor ti UP Baguio : “We must remember what Resil Mojares, the foremost scholar of Philippine literature has observed: That the reason why there are no writers in the regional language who become national artists is that translations of their works into English or Filipino are no available to critics who could properly evaluate them. We must not wait any longer. Time is running out for our candidates for National Artist.”
Ni Resil Mojares, ti foremost scholar of Philippine literature, ti nagkuna a nagpipintas dagiti ababa a sarita idi 1960s ken pakauna ti 1970s a kas mabasa iti kritisismona/ebaluasionna: “The Iloco Short Story in the 1960’s and the Early 1970’s and the Theme of Alienation.”
Na-evaluate dagiti sarita idi ‘60s ken ‘70s babaen ken ni apo Resil Mojares. Na-evaluate met dagiti sinurat idi ‘80s agingga ‘90s babaen babaen kadagiti nalalaing a mannurattayo – mismon a datayon nga Ilokano iti nagtaudanna – ngem naisardeng ti kritisismo gapu daydi insidente a napasamak sadiay Bangued, Abra idi 1990 iti mismo a GUMIL Seminar and Convention.
Manipud ‘90s agingga 2011 adda kadin evaluation iti Ilokano lit nga inaramid dagiti scholars?
Isu nga inggibus ni Dr. Priscilla Supnet-Macansantos ti speech-na: “To expand our horizons we translate the Ilocano experience of the world into other languages that abound in the world. The languages of the world will carry the Ilocano experience of the world to faraway lands. Language will be the way our literature will continue to travel. Quo vadis? The way is clear for those who see the need to travel.”
Ti panangikalawa ti sasaaden (ti literatura) ket kasapulan a maipatarus ti eksperiensa ni Ilokano iti lubong iti adayo a lugar. Ti lenguahe ti mangawit kadaytoy nga eksperiensa ni Ilokano iti inna panagtultuloy nga agbaniaga. Quo vadis? Nalawag ti dana dagiti makakita a nasken ti panagbaniaga.
No madamag kadatayo no ania ti taluntonentayo a dana iti masakbayan, simple laeng ti ibagatayo nga agbatbataytayo iti balligi ti literatura ni saluyot, wenno sipapannakkel a kunaen a ti dana a taltaluntonenna, rehional wenno global ket nawayaanen, ti laeng intay aramiden ket ti umno a panangtalunton a kas iti inaramid dagiti mannurat sakbay kadatayo. Panagkunak ket ayunandak kadaytoy a banag, nga agkaykaysatayo a mangiturong iti umno a kaimudingan. Umaddangtay latta nga umabante. Ngem kasano? @
Wednesday, May 18, 2011
Pagturongam, Literatura Ilokana?


text:
Sangalubongan nga Eropuerto ti Cam Ranh
Ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Cam Ranh (IATA: CXR, ICAO: VVCR) (Bietnamis: Sân bay Quốc tế Cam Ranh) ket mabirukan idiay Luek ti Cam Ranh idiay Cam Ranh, ti maysa nga ili idiay probinsia ti Khanh Hoa idiay Bietnam. Daytoy ket serserbianna ti siudad ti Nha Trang, a daytoy ket adda ti 30 km (16 NM) a kaadayo manipud ti eropuerto.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti eropuerto ti Cam Ranh ket binangon idi babaen ti Buyot ti Estados Unidos idi las-ud ti Gubat ti Bietnam, ken tinartaripatu babaen ti Aero Puersa ti Estados Unidos para kadagti milisai a pamay-an a kas ti Pagtayaban aKuartel ti Cam Ranh.
Idi 1972, daytoy a kuartel a naisubli ti gobierno ti Abagatan a Bietnam. Idi Abril 3, 1975, dagiti puersa ti Amianan a Bietnam ket natiliwda ti Luek ti Cam Ranh Bay ken dagiti amin a nabatbati a pasilidad. Manipud idi 1979 aginggana idi 2002, daytoy a pasilidad ket inususar ti Sobiet ken ti Aero Puersa ti Rusia gapu ti 25 atawtawen nga awan rentana a tulagan.
Idi Mayo 19, 2004, kalpasan ti adu a panagpabpabaro, ti eropuerto ket nakaawat ti immuna a kkomersio a panagtayab manipud idiay Hanoi. Daytoy tattan ket agtengtengngel kadagiti amin a komersio a panagpatayab ti Nha Trang, nga idi ket naipaturong idiay Eropuerto ti Nha Trang. Idi 2007, ti Cam Ranh ket naipasayaat idi a kas maysa a sangalubongan nga eropuerto. Idi Disembre, 2009 ti Sangalubongan nga Eropuerto Cam Ranh ket naluktan. Ti dagup a naipuonan ket agarup a 300 bilion VND.
Dagiti pasilidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti eropuerto ket naisanglad ti kangato iti 40 kadkadapan (12 m) a ngato ti natimbengan a lessaad ti baybay. Daytoy ket adda ti maysa a dalan a pagtayaban a nadesignado a 02/20 nga adda ti kongkreto a rabaw a narukodan ti 10,000 babaen ti 150 kadkadapan (3,048 m × 46 m).[1]
Dagiti linia ti eroplano ken dagiti papanan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Pakaammo ti eropuerto para itir VVCR manipud ti DAFIF (naala idi Oktubre 2006)
- ^ Pakaammo para iti eropuerto VVCR manipud ti Great Circle Mapper. Taudan: DAFIF (naala idiidi Okt. 2006).


text:
LUGLUGAR KEN TATTAO
Panagpasiar Idiay Indonesia
TI Indonesia ket buklen ti agarup 17,000 nga isla. Agdinamag dagiti umilina a nainggayyeman, naanus, nadayaw, ken managpadagus unay.
Ti gagangay a taraon idiay Indonesia ket innapuy ken masida a masansan a nagasang—ken prutas. Iti dadduma a lugar, agkammet dagiti pamilia a mangan bayat a nakadalupisakda iti ikamen. Naim-imas kano ti kasta a pannangan sigun iti adu a taga-Indonesia.
Magusgustuan dagiti taga-Indonesia ti arte, panagsala, ken musika. Ti anklong ket gagangay a pagtokar sadiay; buklen dayta iti plauta a kawayan sa agsisina a naikabil iti frame wenno baskag. No matokar, agpataud dagita iti partikular a nota wenno chord. Tapno matokar, nasken nga agdadanggay dagiti tumutokar sada yugyogen ti bukodda nga anklong iti umiso a tiempo.
Agingga idi maika-15 a siglo C.E., kaaduan a paset ti Indonesia ket inimpluensiaan ti Hinduismo ken idi agangay, ti Budismo. Idi maika-16 a siglo, nakaramuten ti Islam iti kultura ti Indonesia. Dimteng dagiti Europeo idi maika-16 a siglo tapno agbirokda kadagiti rekado. Intugotda dagiti relihion ti Kakristianuan.
Dagiti Saksi ni Jehova, a nalatak iti intero a lubong gapu iti trabahoda a panangisuro, ket aktibo iti Indonesia sipud pay idi 1931. Nasurok itan a 22,000 ti bilangda idiay Indonesia ken ikagkagumaanda a kontaken dagiti umel. Itay nabiit, nasurok a 500 ti timmabuno iti espesial a gimong iti sign-language nga inangay dagiti Saksi ni Jehova kas panglaglagipda iti ipapatay ni Jesu-Kristo.
Maipabpablaak ti Agriingkayo! iti 98 a lengguahe agraman Indonesian (a maawagan met iti Bahasa Indonesia)


text:
Pagsasao nga Ibanag
Ti Ibanag (wenno Ybanag wenno Ibanak) ket maysa a pagsasao nga ar-aramaten ti agarup 500,000 nga agsasao iti Filipinas, nangruna kadagiti akin-amiananan-a-daya a probinsia iti Luzon nga Isabela ken Cagayan, kangrunaan iti Ciudad ti Tuguegarao, Solana, Cabagan, ken Ilagan. Kaaduan kadagiti agsasao iti Ibanag ket makasao met laeng iti Iloko, ti maibilang a lingua franca iti Amianan a Luzon. Naggapu ti termino nga "Ibanag" manipud iti "bannag" a kayatna a sawen 'karayan'. Asideg a kanaig ti Ibanag dagiti pagsasao nga Itawis, Gaddang, Agta, Atta, Yogad, Isneg ken Malaweg.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ibanag iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, dagiti ed. (2016). "Ibanag". Glottolog 2.7. Jena: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Clarin, Misamis Occidental
Ti Clarin ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Misamis Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Clarin ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Bernad
- Bito-on
- Cabunga-an
- Canibungan Daku
- Canibungan Putol
- Canipacan
- Dalingap
- Dela Paz
- Dolores
- Gata Daku
- Gata Diot
- Guba (Ozamis)
- Kinangay Norte
- Kinangay Sur
- Lapasan
- Lupagan
- Malibangcao
- Masabud
- Mialen
- Pan-ay
- Penacio
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Poblacion IV
- Segatic Daku
- Segatic Diot
- Sebasi
- Tinacla-an
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Misamis Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Misamis Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
SOCCSKSARGEN
Nagsasabtan: 6°30′02″N 124°51′06″E / 6.50056°N 124.85167°E
Ti SOCCSKSARGEN ket maysa a kadagiti rehion ti Filipinas, a napusgan kas Rehion XII. Ti nagan a "SOCCSKSARGEN" ket acronym dagiti 4 a probinsia ken maysa kadagiti siudadna a mangbukel iti rehion, ti Abagatan a Cotabato, Cotabato, Sultan Kudarat, Sarangani ken Siudad ti General Santos. Ti rehional a sentro ket ti Siudad ti Koronadal a masarakan iti probinsia ti Abagatan a Cotabato. Ti Siudad ti Cotabato ket paset ti SOCCSKSARGEN, ngem ti Maguindanao ket paset ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016


text:
Binmaley, Pangasinan
Ti Binmaley ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Binmaley ket nabingbingay a politikal kadagiti 33 a barbaranggay.[2]
- Amancoro
- Balagan
- Balogo
- Basing
- Baybay Lopez
- Baybay Polong
- Biec
- Buenlag
- Calit
- Caloocan Norte
- Caloocan Sur
- Camaley
- Canaoalan
- Dulag
- Gayaman
- Linoc
- Lomboy
- Nagpalangan
- Malindong
- Manat
- Naguilayan
- Pallas
- Papagueyan
- Parayao
- Poblacion
- Pototan
- Sabangan
- Salapingao
- San Isidro Norte
- San Isidro Sur
- Santa Rosa
- Tombor
- Caloocan Dupo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Dusa iti patay
Ti dusa iti patay wenno ti panakabitay ket maysa a legado a pamay-an a ti maysa a tao ket patayen babaen ti estado a kas pammadusa para iti krima. Ti bilin ti ukom a ti maysa a tao ket maipadusa ti kastoy a pamay-an ket maysa a patay a sentensia, bayat ti panagipatay ti tao ket maysa a panagbitay. Dagiti krima a mabalin a pagbanagan iti panakabitay a naam-aamuan a kas dagiti kapital a krima wenno kapital a basol. Ti termino kapital ket nagtaud manipud ti Latin capitalis, literal a ti "maipapan ti ulo" (a mangitudtudo ti panagbitay babaen ti panagputol).[1]
Ti dusa iti patay ket naar-aramiden idi babaen dagiti adu a kagimongan (ti maysa analatak a nailakssidan ket ti Kievan Rus); iti agdama adda dagiti 58 a pagilian nga agararamid kadagiti kastoy, ken 97 a pagilian ti nagikkat kadagitoy (dagiti nabati ket saanda a nagus-usaren iti sangapulo a tawen wenno saanda a mangipalubos malaksid kadagiti naisangsangayan a pasamak a kas ti panawen ti gubat).[2] Daytoy ket banag iti aktibo a kontrobersia kadagiti nadumaduma a pagilian ken estado, ken dagiti puesto ket aggigiddiat iti kaunegan timaysa a politiko nga ideolohia wenno rehion ti kultura. Kadagiti kameng nga estado ti Kappon ti Europa, ti Artikulo 2 ti Dokumento iti linteg dagiti Kammasapulan a Karbengan iti Kappon ti Europa ket agiparit ti panagusar iti dusa iti patay.[3]
Iti agdama ti Amnistia Internasional ket mangipanpanunot a kaaduan kadagiti pagilian ket abolitionista.[4] Ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nangampon, idi 2007, 2008 ken 2010, ti di napatapatan a resolusion a timmawtawag para iti maysa a sangalubongan a panagpasardeng ti panagbitay, nga adda ti panagsirmata ti dumtengan a pannakaikkat.[5] Nupay adu kadagiti pagilian ti nagikkat ti dusa iti patay, sumurok a 60% ti populasion iti lubong ket agtaengda kadagiti pagilian a mangar-aramid para laeng ti panagbitay, a kas ti Republika dagiti tattao iti Tsina, India, ti Estados Unidos ken Indonesia, dagiti uppat a kaaduan ti agtaeng a pagilian ti lubong, nga agtultuloy nga agipakpakat ti dusa iti patay (urayno idiay India, Indonesia ken dagiti adu nga estado ti Estados Unidos ket sagpaminsanda laeng nga us-usaren).Tungngal maysa kadagitoy a pagilian ket simmuppiatda a nagbutos ti resulosion ti Sapasap nga Asemblia.[6][7][8][9][10][11][12][13][14]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo
- ^ Kronenwetter 2001, p. 202
- ^ "Dagiti abolitionista ken retentionista a pagilian | Amnesty International". Amnesty.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Dokumento iti linteg dagiti Kammasapulan a Karbengan iti Kappon ti Europa" (PDF). Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Amnistia Internasional". Amnesty.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "panagpasardeng ti panagbitay". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 15 Nobiembre 2007. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Asia Times Online – Ti kasayaatan a pagdamagan manipud idiay Abagatan nga Asia". Atimes.com. 13 Agosto 2004. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Coalition mondiale contre la peine de mort – Dagiti Indonesio nga aktibista ket makasanguda ti umad-adu a dusa iti patay – Asia – Pasipiko – Actualités". Worldcoalition.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "No serious chance of repeal kadagitoy nga estado nga agus-usar ti panagbitay". Egovmonitor.com. 25 Marso 2009. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ AG Brown ket kinunanan a surotenna ti linteg iti panagbitay
- ^ "lawmakers-cite-economic-crisis-effort-ban-death-penalty". Fox News. 7 Abril 2010. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "ti panagbitay ket saan nga asideg a mapatinggaan idiay Estados Unidos". International Herald Tribune. 29 Marso 2009. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 16 Marso 2009. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Ti panagikkat ti Panagbitay ket saan a maaramid a kinunana ti kontra-patay nga aktibista". Axisoflogic.com. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Ti baro a Texas? Ohio's death penalty examined – Campus". Media.www.thelantern.com. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "TI PANAGBITAYIDIAY HAPON-FIDH > Karbengan ti Nagtagitaoan para iti Amin / Les Droits de l'Homme pour Tous". Fidh.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
Bibliograpia
- Kronenwetter, Michael (2001). Dusa iti Patay: Ti Reperensia a Manual (2 nga ed.). ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-432-9.


text:
SANGALUBONGAN A PANANGASABA KEN PANANGISURO
Oceania
PAGILIAN 29
POPULASION 40,208,390
AGIBUMBUNANNAG 97,583
PANANGYADAL ITI BIBLIA 64,675
Nangibatida Kadagiti Naisupot a Literatura
Adu nga isla ti Micronesia ti manmano a madanon ti naimbag a damag, isu nga implano ti maysa a grupo dagiti kakabsat iti Marshall Islands ti agbangka a mapan kadagita nga isla iti dua a lawas. Nagluasda iti isla ti Majuro a napan kadagiti isla ti Wotje ken Ormed iti Wotje Atoll.
Tapno ad-adu ti makasabaanda, nagisagana ti grupo kadagiti naisupot a literatura sakbay a nagluasda. Uppat a magasin ken dua a broshur ti nagyan ti kada supot. Gapu ta dida ammo no kaanoda nga agsubli kadagiti isla, imbatianda dagiti interesado iti saggaysa a supot ken imparegtada nga ipabasadanto met dagita iti pamilia ken gagayyemda. Iti dua-lawas a panangasabada, nakaipaima dagiti kakabsat iti 531 a broshur, 756 a magasin, ken 7 a libro.
“Pagyamanan ta Silalagipkayo Kadakami”
Idi Pebrero 2014, innem a Saksi iti Papua New Guinea ti napan nangasaba iti sangapulo nga aldaw kadagiti purok iti Karkar Island, a maysa a bulkaniko nga isla. Adu ti dimngeg kadakuada ken nakaipaimada iti 1,064 a publikasion. Kinuna ti maysa a sister a ni Relvie: “Iti umuna nga aldaw, alas tres ti malemen ngem mangaskasabakami pay laeng. Naibusen dagiti balonmi a danum, nabannogkamin nga agsasao, ken namagaanen ti karabukobmi. Kasarsaritak ti maysa nga ubing a babai ket mangibasaak koma iti teksto ngem makain-inumak unayen. Imbag laengen ta inikkannak iti danum.”
Iti rabii sakbay ti ipapanawmi iti maysa a purok, adda naangay a dakkel a taripnong dagiti umili a karaman dagiti lider ti relihion. Malagip ni Relvie: “Kaslaak la idi ken Esteban a simmango iti Sanhedrin tapno idepensa ti kinapudno, ti laeng nagdumaanna ket mannakigayyem dagiti kasaritami.” Idi nalpasen a nagsao ti innem a kakabsat, timmakder ti koordineytor ti Sunday school ti Lutheran ket nagyaman iti antina, a maysa kadagiti kakabsat, gapu iti panangidanonna iti kinapudno kadagiti pasurotna. “Ti nagsayaat nga ulidanyo,” kinunana, “ket kas iti Samaritana a napan iti pamiliana tapno ibagana dagiti nagsayaat a bambanag a nangngegna ken Jesus. Pagyamanan ta silalagipkayo kadakami.”
Ubbingda Pay Unay Tapno Mangasaba?
Agtawen ni Teariki iti pito ken agnanaedda iti isla ti Tarawa a paset ti Kiribati. Maysa nga agsapa bayat a mangaskasabada ken ni Tueti a tatangna, simrekda iti maysa a balay ket naam-ammoda ti agarup sangapulo a lallaki ken babbai nga agtawen iti nasurok a 20. Kalpasan a nairanud ni Tueti ti mensahe ti Pagarian, nagsaludsod ti maysa kadakuada: “Madlawmi a kanayon nga ikuykuyogyo dagiti annakyo no mangasabakayo. Apay nga itugtugotyo ida? Ubbingda pay unay tapno mangasaba maipapan iti Dios.”
Imbaga ni Tueti: “Kayatyo a makita no kabaelanen ti barok ti mangasaba? Rummuarak no kua tapno mangngegyo ti ibagana.” Simmungbatda, “Wen, kayatmi a mangngeg ti ibagana.”
Idi nakaruaren ni Tueti, nagsaludsod ni Teariki, “Ammoyo kadi ti nagan ti Dios?”
“Wen. Jesus!” kinuna ti maysa. “Dios,” kuna met ti sabali. Adda pay nagkuna iti “Apo.”
Kinuna ni Teariki: “Kitaentayo no ania ti kuna ti Biblia. Basaentayo amin ti Isaias 42:5.” Kalpasan ti panangbasada, kinunana, “Asino ti ibagbaga ti teksto?”
Maysa nga agtutubo a babai ti simmungbat, “Dios.” Kinuna ni Teariki, “Wen, ti pudno a Dios. No basaentayo ti bersikulo otso, ania ti kuna ti Dios kadatayo? ‘Siak ni Jehova. Dayta ti naganko; ket iti asinoman a sabali saanko nga ited ti bukodko a dayag.’ Ania kano ti nagan ti Dios?”
Simmungbat ti grupo, “Jehova.”
Ita ta dumdumngegen ti amin, insaludsod ni Teariki: “Ania ngata ti magunggonatayo no usarentayo ti nagan ti Dios a Jehova? Basaentayo ti Aramid 2:21. ‘Ket tunggal maysa nga umawag iti nagan ni Jehova maisalakanto.’ Ania ti magunggonatayo no usarentayo ti nagan ti Dios?”
Simmungbat ti maysa a babai, “Maisalakantayo.”
Ita, simreken ti tatang ni Teariki. Dinamagna iti grupo: “Okey, ania ti makunayo? Kabaelan kadi dagiti ubbing ti mangasaba? Mayat kadi no itugotmi ida?” Immanamong ti intero a grupo a talaga a kabaelan dagiti ubbing ti mangasaba ken umiso laeng dayta. Kinuna ngarud ni Tueti: “Uray dakayo mabalinyo met nga iranud ti kinapudno iti Biblia a kas iti inaramid ni Teariki no adalenyo ti linaonna.”
Nakadanon ti Naimbag a Damag iti Purok iti Bantay
Ni Jean-Pierre ket agtrabtrabaho iti remote translation office iti Port-Vila idiay Vanuatu. Idi Nobiembre 2013, nageroplano a napan iti naggapuanna nga isla tapno agatender iti asamblea sirkito. Apagsangpetna, immasideg kenkuana ti maysa a grupo dagiti interesado a naggapu iti makin-abagatan a paset ti isla tapno agkiddawda iti literatura. Dandani naipaimana amin a magasin nga intugotna. Immasideg pay ti maysa a pastor ken nagkiddaw met iti literatura. Impapilitna a sumurot ni Jean-Pierre iti purokda, a kunkunana: “Mabisbisinkami iti naespirituan. Masapul nga umayka iti purokmi ket sungbatam ti amin a saludsodmi.” Iti agsapa kalpasan ti asamblea, adayo ti pinagna ni Jean-Pierre a sumang-at iti nangato a bantay. Nadanonna met laeng idi agangay ti tuktok ti bantay nga ayan ti naiputputong a purok. Kalpasan ti nabara a panangpasangbayda kenkuana, inlawlawag ni Jean-Pierre ti Kingdom News No. 38 a napauluan “Agbiagto Kadi Manen Dagiti Natay?” Imbagana iti agarup 30 a dumdumngeg a sumurotda iti pannakaibasa dagiti teksto iti mismo a Bibliada. Nagpaut ti saritaan iti agarup pito nga oras. Talaga a mabisbisinda! Kinuna ti maysa a lakay nga agtawen iti 70, “Iti intero a panagbiagko, diak pay pulos nakangngeg iti kasta kasayaat a panangilawlawag maipapan kadagiti natay!”
Naturog ni Jean-Pierre iti purok, ken nakikuarto iti pastor. Idi makariing iti bigat, basbasaen ti pastor ti maysa kadagiti magasintayo. Dinamag ni Jean-Pierre no ania ti basbasaenna, ket sigagagar nga imbaga ti pastor a maipapan dayta iti Pagarian ti Dios. Immanamong a ti Pagarian ti Dios ket awan iti puso dagiti Fariseo, a kinondenar ni Jesus iti Lucas 17:21. Kinunana pay a ti Pagarian ti Dios ket saan a mabalin nga adda iti puso ti maysa a tao, a kas iti isursuro ti simbaan. Idi nagsublin iti Port-Vila, intultuloy ni Jean-Pierre a surnadan ti interes dagiti nasarakanna iti purok babaen ti telepono. Tallo a brother iti kabangibang a kongregasion ti nagboluntario a mapan iti purok para iti Memorial, ket 109 ti timmabuno!


text:
Nabileg Pay Aya Ti Solid North?
Solid North. Maysa nga Ilocano block. Kayatna a sawen ti panagkaykaysa dagiti amin nga Ilokano iti maymaysa nga itandudo nga ibutos.
Maysa a kultura ti solid north. Panagkaykaysa ni Ilokano, manipud iti rehion uno, dos, tres, Cordillera ken uray Kamanilaan ken amin a paset ti pagilian a yan ni Ilokano. Ta nagwaras met ni Ilokano. Sabali pay dagiti OFW ken dagiti agindegen iti sabali a pagilian.
Daytoy a solid north ket addan uray idi un-unana a panawen, uray idi panawen da Presidente Elpidio Quirino.
Idi panawen iti panagtakem ni Presidente Marcos, lalo pay a pimmigsa ti solid north, ket naaddaan dagiti nabibileg a politiko a kas kada Aspiras, Ablan, Albano, Agbayani, Cendana, Clave, Crisologo, Dupaya, Dy, Enrile, Estrella, Maceda, Ortega, Primicias, Valdez, Raquiza ken dadduma pay a nagturay ken nangituray. Iti Marcos regime, nasken nga armen nga umuna ni agngayangay a para senador dagiti Ilokano. Ngamin, sangsangkamaysa daytoy a puli iti inda ibotos.
Nabileg ti solid north. Ket asinoman a suportartanna a para senador, sigurado la ketdi a mangabak.
Ngem iti imasna ken paitna, nagrikki ti solid north iti pannakarippuog daydi Presidente Marcos.
Ta kalpasan iti duapulo a tawen, nagbassit ti bilang dagiti timpuar nga Ilokano iti senado, a nangiparangarang iti pannakadayyeg ti solid north iti pannakapatapuak iti poder ni daydi Presidente Marcos. Lalo ket Ilokano met laeng dagiti nangidaulo iti pannakapatapuak ti Ilocano strongman, da Gen. Fidel Ramos ken Juan Ponce Enrile. Dayta solid north ket saan a narukod ti bilegna kadagiti naglabas a nasional eleksion, gapu iti ikakayakay no diman ket panagduadua iti bilegna no diman di inikkan ti importansia. Kasla nasebseban nga atong.
Iti uneg iti duapulo a tawen, da laeng Enrile, Ramos, Flavier, (Alvarez ken Magsaysay?) ti nagngayangay iti nasional eleksion. Banag a saan nga umanay a medida wenno pagibasaran iti kinabileg no adda pay daytoy a bileg ti solid north wenno awanen kalpasan ti rehimen ni Marcos. Ngamin, iti pannakapatapuak ni Marcos, nairaman met a nagudua ti botos ni Ilokano. Saan a maawagan a solid (north) wenno sangsangkamaysa ta naisandi ti nawaywaya ken nalawlawa a kapanunotan no ania iti rumbeng ken maiparbeng a keddeng.
Nasken a maipasngay manen. Ti pannakaipasngay manen ti solid north ket kasapulan ti maysa a politiko nga agpannuray saan laeng nga iti makagargari a karisma ken napudno a panagserbi no dipay ket napaneknekan iti inna panangidaulo babaen iti pannakaited kenkuana ti respeto saan laeng nga iti lugarna no dipay ket iti sibubukel a komonidad ni Ilokano saan laeng nga iti Rehion Uno, Dos, Tres, Cordillera, iti sibubukel a pagilian no dipay ket iti sangalubongan.
Iti panagtaray ni IS Gov. Luis “Chavit” Singson para senado, matingiting, maamuan no sibibiag pay, no adda pay laeng ti pagbutbutngan a puersa ti solid north.
Aggibus ti takem ni Flavier, ket nasken ti maysa wenno ad-adu koma pay nga Ilokano iti senado a kas pannakabagina. Isu nga itoy a gundaway, mabisin ni Ilokano iti kinaadda ti mangibagi kenkuana iti senado.
Ket daytoy a pannakabisin, isu daytoy ti taraon wenno mitsa iti ibabangon manen ti solid north. Iti kaanoman, saan a kayat ni Ilokano nga awan iti mangibagi kenkuana iti senado.
Ta uray dagiti kritiko, dagiti napeklan a kritiko ni Singson, ket impasiguradoda ti suportada kenkuana, malaksid kadagiti amin a pulitiko iti amianan. Itoy a punto, adda manen dayta a panagkaykaysa ni Ilokano, a kas iti panagkaykaysa iti tagnawa wenno panagtitinnulong; nga am-ammom man wenno saan, kabusorman wenno gayyem, nasken a makibinnadang ta maysa dayta a nga Ilokano. Ni Ilokano, dinanto pulos a baybay-an ti padana nga Ilokano, iti nagan ti imbag ken pagimbagan ti sapasap.
Nabileg pay aya ti solid north? Paliiwen ti resulta ti masungad a nasional eleksion.
Iti biang ni Singson, saan laeng a ti solid north ti mangkibin kenkuana iti senado no di ket ti liga dagiti probinsia a nangiyendorso kenkuana ken ti kinapapolarna a kas kangrunaan a pigura iti pannakapatapuak ni Presidente Estrada. Ket daytoy a kinapapolarna, adda kenkuana ti kadakkelan a porsiento dagiti botante, dagiti agtutubo a nakaimatang iti inaramidna a kinabanuar. Ti naganna ket nailamina wenno dipay laeng naikkat kadagiti agtutubo. Agtaud ti kadakkelan a botosna manipud kadagiti agtutubo. Isu daytoy ti kangrunaan a rason no apay a kasapulan ti team unity ti presentena, gapu ti guyodna kadagiti agtutubo a botante. Asinoman a suportaran ti youth sector, sigurado a mangabak ta isuda ti kadakkelan a bilang dagiti botante.
Masurotan ngata ni Singson ti baddek dagiti Ilokano a naglatak ken nangidaulo iti senado a kas kada Senate president Camilo Osias ti La


text:
Baybayin
Ti baybayin ket maysa a kita ti panagsurat (nga ammo iti Unicode (Ilokano: Nagkaykaysa a kodigo) a sinuratan a Tagalog; kitaen dita baba),sakbay ti panawen dagiti Kastila, daytoy ket kameng ti sinuratan a Brahmiko nga inus-usar idi maika-16 a siglo.[1]Agtultuloy daytoy nga inus-usar idi agdama a panaglolonisado dagiti Kastila inggana idi maika-19 a siglo.
Ti sao a Baybay ket kayatna a sawen a kas "panangiletra" iti pagsasao a Tagalog. Adu ti panaka-dokumentasionna daytoy babaen dagiti Kastila. Adu pay dagiti agkunkuna a daytoy ket nagtaud iti Alibata,[2] ngem daytoy a nagan ket saan a husto. (Ti sao nga "Alibata" ket pinartuat babaen ni Paul Rodríguez Verzosa kalpasan ti panagurnosna dagiti letra iti alpabeto nga Arabiko[3] alif, ba, ta (alibata), nga inikkat ti letra nga “f”." )
Dagiti barbaro a sinuratan idiay Filipinas ket naulogan manipud iti Baybayin, ti Hanunó'o, Buhid, Tagbanwa ken sinuratan a Kapampangan.
Ti Baybayin ket maysa kadagiti sanga-dosena wenno agmaymaysa a sistema ti panagsurat nga inus-usar idiay Abagatan a daya nga Asia, a ganggani amin ket abugida.
Dagiti linaon
- 1 Pakabuklan
- 2 Dagiti karakter
- 3 Unicode
- 4 Dagiti kas pagarigan
- 5 Dagiti nagibasaran
Pakabuklan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nagtaudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybayin ket nalatakan dagiti Kastila a padi a ni Pedro Chirino idi 1604 ken Antonio de Morga idi 1609 a naamamoan ti kaaduan, ken sapasap nga inus-usar kadagiti kinabukod a sinur-surat, dandaniw, ken dadduma pay. Babaen kenni William Henry Scott, addaan dagiti datu manipud idi 1590 a saan a makapirma kadagiti pangpasingked wenno dagiti sapata, ken dagiti saksi a saan a makapirma kadagiti kasuratan ti daga iti panawen a 1620.[4]Awan dagiti pakakitaan no kaano idi ti ania nga akbang iti panakaaamo da ti agkurdit, ken awan dagita pakasaritaan ti sistema ti panagsurat. Addaan dagiti innem a teoría a maipanggep dagiti nagtaudan iti Baybayin.
Kawi[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kawi ket nagtaud idiay Java, ken inus-usar iti labes a kaaduan iti Malay a Purpuro.
Ti Gambang a plato ti Laguna a Naisuratan ket isu ti kasapaan a nasuratan a dokumento a nabirukan idiay Filipinas.
Daytoy ket maysa a nainkalintegan a dokumento a naisuratan iti petsa a Saka iti panawen a 822, nga agpadpada iti Abril 21, 900 AD . Naisurat daytoy iti Kawi a sinuratan iti sabsabali a Daan a Malay a naglaon kadagiti dinawat a balikas manipud iti Sanskrit ken addan pay ti bassit a saan a Malay a bokabulario a ti nagtaudan ket saan a nalawag iti baetan ti Daan a Habanes ken Daan a Tagalog. Maysa a kapanunotan iti kasta, yantangay ti Kawi ket isu ti kasapaan a nasaksian iti panagsurat idiay Filipinas, ngarud ket baka nagtaud manipud iti Kawi.
Ti maikadua a kas pagarigan iti Kawi a sinuratan ket makita idiay Marpil a Selio ti Butuan, ngem saan a napetsado daytoy.
Adda maysa a burnay a pakaipupónan , a makunkuna a "Calatagan a Banga" a mabirukan idiay Calatagan, Batangas ket naisuratan kadagiti karakter a nakakapasdaaw a kapadpada ti Baybayin, ken natuntonan a naisurat idi 1300 AD. Yantangay ti kapudno iti daytoy ket saan pay a napasingkedan.
Daan a Sumatra "Malay" a sinuratan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa pay a kapanunutan ket naibagbagana a ti sinuratan wenno dagiti sinuratan nga inusar ti panagsurat kadagiti maysa a Malay a pagsasao ket naampon ken nagbalin a Baybayin. Ti mays a naisangayan ket ti Pallava a sinuratan manipud idiay Sumatra ket nasaksian a manipud iti maika-7 a siglo [1].
Sulawesi[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti [[Sinuratan a Lontara|sinuratan a Bugis-Makassarese] ket isu ti nagtaudan ti Devanagari. Ti nakapanunotan iti daytoy ket addaan ti bersion iti daytoy a sinuratan nga inpakaammo idiay Filipinas babaen ti Bengal a naparang-ay a kas Baybayin.
Cham[urnosen | urnosen ti taudan]
Kanungpulanna, addaan ti nasapa a Cham a sinuratan manipud idiay Champa nga tattan ket isu ti abagatan a Bietnam ken abagatan a daya a Cambodia ket baka naipaammo wenno dinawat ken naampon a Baybayin.
Pakaidumaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a sistema ti panagsurat ket maysa nga abugida a sistema nga agus-usar ti pagkaduaen a konsonante ken bokal. Ti tunggal maysa a karakter, a naisurat iti naibatayan kaniana a porma, ket addaan ti konsonante a naggibusan nga addaan ti bokal nga "A". Tapno makaaramid ti konsonante a naggibusan nga addaan ti sabali a bokal nga uni, ti maysa a marka ti ket maikabil ti ngato wenno ti baba ti konsonante (ti agaramid ti "E" wenno "I" nga uni) wenno iti baba ti konsonante (ti agaramid ti "O" wenno "U" nga uni). Daytoy a marka ket makunkuna a kudlit. Ti kudlit ket saan a maidagep kadagiti agkaykaysa a bokal. Dagiti bokal ket addan da kadagiti bukod da a marka ti sinuratan. Addaan laeng maysa a tanda para iti D wenno R, isu da amin ket maysa a disso kadagiti mabalin nga uni ti panagbalikas ti panagsao nga us-usaren ti pannakaibalikas ti maysa a rukod ti uni, daytoy iti kaaduan a pagsasao iti Filipinas, nga ti D ket rumsua nga umuna, kanungpulan, mangrugian ti konsonante wenno lippasan ti konsonante a pagiananda ken ti R iti nagyan ti katengngaan. Daytoy nga alagaden ti gramatika ket addaan pay a naususar iti agdama a pagsasao a Filipino, no ti d ket nagbaetan ti dua a bokal, agbalin a r, a kas iti balikas a dangál ken marangál, wenno dunong ken marunong, ken ti pay raw para iti daw ken rin para iti din a kalpasan dagiti bokal.[1] Daytoy a sabsabali a sinuratan ket saan nga maus-usar para iti Ilokano, Pangasinan, Bikolano, ken sabsabali a pagsasao iti Filipinas, ngamin ket dagitoy a pagsasao ket addan da ti nailasin a tantanda para iti D ken R.
Dua nga estilo ti panagsurat[urnosen | urnosen ti taudan]
Estilo sakbay ti panawen a Kastila[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti kasisigud a porma ti Baybayin a sinuratan, ti agkaykaysa a konsonante ket saan a mainaganan a maisangsangayan; yantangay, ti kasta a konsonante ket saan a naisursurat, ken ti agbasbasa ket agikabil ti awan a konsonante babaen ti linaon. Kas pagarigan, dagiti letra a n ken k iti balikas a bundók ket naikkat da, tapno ti panangiletra ket bu-do.
Estilo Virama a kudlit[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasisigud a panagsurat ket narigat unay para kadagiti Kastila a padi nga agipatpatarus ti liblibro iti nakayanakan a pagsasao. Ngamin iti daytoy, ni Francisco López ket nagpaamo ti bukod na a kudlit idi 1620 a nangikkat ti bokal nga a. Daytoy a kudlit ket addaan ti porma a "+" a senial,[5]a naibantay iti Kristianidad. Daytoy krus a kudlit ket agrebbeng a kas iti virama iti Devanagari a sinuratan iti India. Iti kinapudno, ti Unicode ket tawtawagen na ti kudlit iti Tagalog a Senial a Virama. Kitaen dita ngato iti paset ti Pakaidumaan.
Ti "Nga" a karakter[urnosen | urnosen ti taudan]
Maysa a karakter ti nagdagep ti "nga". Ti agdama a bersion iti abedesario a Filipino ket addaan pay laeng ti "ng" dua a letra a mangisaup iti maysa a balikas (Ingles:digraph), viz ti maysa a letra a nabuklan ti ti dua a karakter.
Ti Tuldék[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti balikas a naisurat iti Baybayin ket naisurat iti agsasaruno a panagayos, ken ti addan a tuldek ket ti maysa a nakatakder a linia, wenno dagiti agparis a dua a nakatakder a linia. Dagitoy a linia ket maus-usar a kas maysa a koma, tulnek, wenno dua a sabsabali a balikas.[1]
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybayin ket napakasaritaan nga inus-usar kadagiti lugar nga agsasao iti Tagalog ken iti basbasit iti Kapampangan. Ti panaka-usarna ket nagsaknapna iti Ilokano idi dagiti Kastila ket indegdeganda ti panagusar ti Biblia. Dagiti maikabagian a sinuratan a kas iti Hanunóo, Buhid, ken ti Tagbanwa ket agdama pay a maus-usar iti daytoy nga aldaw, a mairaman ti Kapampangan a sinuratan.
Dagiti karakter[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panaka-urnos dagiti karakter[urnosen | urnosen ti taudan]
Idiay Doctrina Cristiana, dagiti letra ti Baybayin ket naisurat a kastoy A O/U E/I H P K S L T N B M G D/R Y NG W.[6]
Unicode[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybayin ket nainayon iti Unicode a Pagalagadan idi Marso, 2002 iti panakaipablaak ti bersion a 3.2.
Ti Unicode a paset ti Baybayin, a natawagan ti Tagalog, ket U+1700–U+171F. Ti maris dapo a lugar ket ipatukdona dagiti saan a nainaganan a kodigo a punpunto:
Dagiti kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ama Namin[urnosen | urnosen ti taudan]
(Kasakbayan a-Kudlit)
- ᜀᜋᜈᜋᜒ
- ᜐᜓᜋᜐᜎᜅᜒᜃ
- ᜐᜊᜑᜒᜀ ᜅᜎᜋᜓ
- ᜋᜉᜐᜀᜋᜒᜀᜃᜑᜒᜀᜋᜓ
- ᜐᜓᜇᜀᜎᜓᜂᜋᜓ
- ᜇᜒᜆᜓᜐᜎᜓᜉ᜵ᜉᜈᜐᜎᜅᜒ
- ᜊᜒᜌᜋᜓᜃᜋᜒᜅᜌᜓᜀᜀᜋᜒᜃᜃᜁᜐᜀᜀ
- ᜀᜉᜆᜏᜒᜋᜓᜃᜋᜒᜐᜀᜋᜒᜋᜅᜐᜎ
- ᜉᜈᜉᜉᜆᜏᜈᜋᜒ
- ᜐᜋᜅᜈᜃᜃᜐᜎᜐᜀᜋᜒ
- ᜀᜑᜓᜏᜋᜓᜃᜋᜒᜁᜉᜑᜒᜆᜓᜎᜓᜐᜆᜓᜐᜓ
- ᜀᜁᜀᜌᜋᜓᜃᜋᜒᜐᜎᜑᜈᜋᜐᜋ
- ᜐᜉᜃᜁᜌᜓᜀᜃᜑᜒᜀ᜵ᜀᜃᜉᜌᜒᜑ
- ᜀᜀᜃᜇᜃᜒᜎᜀ᜵ᜋᜉᜃᜁᜎᜋ᜶
Ti Amami[urnosen | urnosen ti taudan]
(Kalpasan a-Kudlit)
- ᜀᜋ ᜈᜋᜒᜈ᜔,
- ᜐᜓᜋᜐᜎᜅᜒᜆ᜔ ᜃ,
- ᜐᜋ᜔ᜊᜑᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜅᜎᜈ᜔ ᜋᜓ;
- ᜋᜉᜐᜀᜋᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜃᜑᜒᜀᜈ᜔ ᜋᜓ;
- ᜐᜓᜈ᜔ᜇᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜎᜓᜂᜊ᜔ ᜋᜓ
- ᜇᜒᜆᜓ ᜐ ᜎᜓᜉ, ᜉ ᜈᜅ᜔ ᜐ ᜎᜅᜒᜆ᜔.
- ᜊᜒᜄ᜔ᜌᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜅᜌᜓᜈ᜔ ᜅ᜔ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜃᜃᜈᜒᜈ᜔ ᜐ ᜀᜏ᜔-ᜀᜏ᜔;
- ᜀᜆ᜔ ᜉᜆᜏᜒᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜋᜅ ᜐᜎ;
- ᜉ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜉᜉᜆᜏᜇ᜔ ᜈᜋᜒᜈ᜔ ᜐ ᜋᜅ ᜈᜄ᜔ᜃᜃᜐᜎ ᜐ ᜀᜋᜒᜈ᜔;
- ᜀᜆ᜔ ᜑᜓᜏᜄ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜁᜉᜑᜒᜈ᜔ᜆᜓᜎᜓᜆ᜔ ᜐ ᜆᜓᜃ᜔ᜐᜓ,
- ᜀᜆ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜌ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜎᜑᜆ᜔ ᜅ᜔ ᜋᜐᜋ.
- [ᜐᜉᜄ᜔ᜃᜆ᜔ ᜁᜌᜓ ᜀᜅ᜔ ᜃᜑᜒᜀᜈ᜔, ᜀᜅ᜔ ᜃᜉᜅ᜔ᜌᜒᜑᜈ᜔, ᜀᜆ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜃᜇᜃᜒᜎᜀᜈ᜔, ᜋᜄ᜔ᜉᜃᜌ᜔ᜎᜈ᜔ᜋᜈ᜔.]
- ᜀᜋᜒᜈ᜔/ᜐᜒᜌ ᜈᜏ.
Sangalubongan a Pannakairangarang dagiti Karbengan ti Nagtagitaoan[urnosen | urnosen ti taudan]
(Ingles: Universal Declaration of Human Rights)
- ᜀᜅ᜔ ᜎᜑᜆ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜆᜂ ᜀᜌ᜔ ᜁᜐᜒᜈᜒᜎᜅ᜔ ᜈ ᜋᜎᜌ ᜀᜆ᜔ ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ ᜐ ᜃᜅᜎᜈ᜔ ᜀᜆ᜔ ᜃᜉᜆᜈ᜔‖ ᜐᜒᜎ ᜀᜌ᜔ ᜉᜒᜈᜄ᜔ᜃᜎᜓᜂᜊᜈ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜊᜓᜇ᜔ᜑᜒ ᜀᜆ᜔ ᜇᜉᜆ᜔ ᜋᜄ᜔ᜉᜎᜄᜌᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜁᜐᜆ᜔ᜁᜐ ᜐ ᜇᜒᜏ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜃᜃᜉᜆᜒᜈ᜔‖
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Baybayin, ti Taga-ugma a Naisuratan iti Filipinas. Naala idi Septiembre 04, 2008.
- ^ M.c. Halili (2004). Pakasaritaan ti Filipinas. Rex Bookstore, Inc. pp. 47. ISBN 9789712339349.
^ C. Duka (2008). Struggle for Freedom' 2008 Ed. Rex Bookstore, Inc. pp. 32–33. ISBN 9789712350450.
- ^ Pakasaritaan ti Baybayin, baybayin.com, Naala idi Mayo 23, 2010.
- ^ Scott 1984, p. 210
- ^ Tagalog script. Naala idi Septiembre 02, 2008.
- ^ Doctrina Cristiana


text:
DAGITI TAMPOK ITI NAPALABAS A TAWEN
Agyamyamanda iti Watchtower ONLINE A LIBRARIA
Idi Hunio 28, 2013, naipakaammo iti jw.org a ti Watchtower ONLINE A LIBRARIA (WOL) ket maluktanen iti 100 a lengguahe. Umasping iti Watchtower Library iti CD-ROM ti panag-research iti WOL. Mausar ti WOL kadagiti gadyet a makalukat iti Internet, kas iti desktop wenno laptop a kompiuter, tablet, wenno smartphone. Kaaduan a reperensia iti libraria ket dagiti publikasion a napetsaan iti tawen 2000 nga agpatpatuloy. Iti adu a lengguahe, karaman met ti Baro a Lubong a Patarus ken Pannakatarus iti Kasuratan. Mausar ti feature a Biroken a pagsapul iti sao, sasao, wenno kombinasion ti sasao, kas iti maar-aramid iti Watchtower Library. Iti online a libraria, mabalinmo a biroken dagiti teksto wenno impormasion iti maysa a lengguahe ken i-synchronize daytoy iti sabali a lengguahe. Dagitoy ti sumagmamano nga ebkas ti panagyaman iti daytoy nakapatpateg a katulongan iti panagsukimat:
“Agyamanak unay kadakayo gapu iti WOL. Maay-ayatanak idi nakitak daytoy kabbaro a katulongan iti panagadal. Awan ammok iti computer programming wenno Web design, ngem makunak a nakasaysayaat ti kalidad daytoy a katulongan iti panagadal. Talaga nga agminar iti dayta ti panagayatyo kadagiti padayo a tao, panagayatyo kadagiti kakabsat, ken panagayatyo ken Jehova. Ti pannakadisenio ti WOL ipakitana ti pannakaseknanyo. Daytoyen ti kasayaatan a regalo ken ebkas ti ayat ken kinaparabur ti nailangitan nga Amatayo a ni Jehova. Agyamanak unay.”—A., Argentina.
“Kasla diak mamati! Ita a malem, kinitak ti WOL ket Haitian Creole ti maysa kadagiti baro a lengguahe. Diak ipagarup a mapasamak daytoy. Kas madlawyo iti suratko, dandani awan ti maibagak. Bendisionan koma ni Jehova ti amin a panagreggetyo ken itultuloynakayo nga idalan ti nasantuan nga espirituna.”—D.C., United States.


text:
Naturay nga estado
Ti naturay nga estado ket isu ti politikal a gunglo nga addaan iti naitengngaan a gobierno nga adda ti kangatuan a nawaya a katurayan iti maysa a heograpiko a lugar.[1] Daytoy ket addaani ti agnanayon a populasion, maysa a gobierno, ken ti pannakabael a sumrek kadagiti pannakibiang kadagiti dadduma a naturay nga estado.[2] Daytoy ket kadawyan pay a maaw-awatan a daytoy ket maysa nga estado a saan nga agkamkammatalek iti wenno suheto ti ania man a bileg wenno estado.[3] Ti kaada wenno pannapapukaw ti maysa nga estado ket maysa a saludsod iti kinapudno.[4] Bayat a segun ti nairangarang a teoria ti pannakabigbig ti estado ket mabalin a rumsua nga awan ti pannakabigbigan babaen dagiti dadduma nga estado, dagiti saan a nabigbigan nga estado ket kadawyanda a marigatan a mangsapul a mangisanay ti napno a panagaramid ti tulagan kadagiti bileg ken makibinglay kadagiti diplomatko a pannakibiang kadagiti sabali a naturay nga estado.
Ti balikas a "pagilian" ket kankanayon a naipangsarsarita nga inus-usar a mangibagbaga kadagiti naturay nga estado, urayno daytoy ket kaibusilanna, a kasisigud, iti maysa laeng a heograpiko a rehion, ken dimteng a ti kaibuksilanna ket nagbalin a naipalawa iti naturay a gobierno a mangtengtengngel ti heograpiko a rehion.
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chen, Ti-chiang. Ti Internasional a Linteg a Pammigbigan , nga adda ti Naipangpangruna a Nangibasaran ti Panagsanay idiay Gran Brtania ken Estados Unidos. Londres, 1951.
- Crawford, James. Ti Panagpartuat kadagiti Estado iti Internasional a Linteg. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005. ISBN 0-19-825402-4, pp. 15–24.
- Lauterpacht, Sir Hersch. Pammigbigan iti Internasional a Linteg. Cambridge, U.K., 1947.
- Raič, D. Pannaka-estado ken ti Linteg ti Kabukbukodan a panagikeddeng. Martinus Nijhoff Publishers, 2002. ISBN 978-90-411-1890-5. p 29 (nga adda ti nagibasaran ti Oppenheim iti Internasional a Linteg Tom. 1 1905 p110)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti bileg ti akin ruar a kinaturay iti paset ti Estado ket saan nga agkamkammatalek iti pammaneknek a panagited iti daytoy iti Batay-linteg. ... Ti Estado ket met a kompleto a naturay no awan ti pakaitunosanna kadagiti sabali a kameng kadagiti pamilia ti pagilian ti karbengan ken bileg iti pagobraan kadagiti sangalubongan a pannakibiag a maipadpada iti karbengan ken bileg kadagiti sabali nga estado. Dagitoy a bileg ti Estado ket mangiraman ti bileg ti panangirangarang ti gubat wenno makibinglay iti maysa a gubat, ti mangileppas ti kappia, ti mangaramid kadagiti tulagan, ken mangtaripatu kadagiti diplomatiko a pannakibiang kadagiti sabsabali nga estados." — Crotty v An Taoiseach [1987] IESC 4 (9 Abril 1987)
- ^ Kitaen dagiti sumaganad:
- Shaw, Malcolm Nathan (2003). International law. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 178.
Artikulo 1 iti Montevideo a Taripnong kadagiti Karbengan ken dagiti Rebbeng dagiti Estado, idi 1933 ket nagikabil kadagiti kaaduan a naaw-awat a pagannurotan iti pagsurotan iti pannaka-estado iti sangalubongan a linteg. Nangibagbaga a ti estado a kas maysa a sangalubongan a tao ket nasken nga agtagtagikua kadagiti sumaganad nga an-anay: '(a) ti agnanayon a populasion; (b) ti naipalawagan a teritorio; (c) gobierno; ken (d) pannakabael a sumrek kadagiti pannakibiang kadagiti sabali nga estado'
- Jasentuliyana, Nandasiri, ed. (1995). Perspectives on international law. Kluwer Law International. p. 20.
Kadagiti pakaikeddengan ti Estado, dagiti tradisonal a pannagipalpalawag a naited para iti Montevideo a Taripnong ket agtaltalinaay a sapasap a naaw-awat.
- Shaw, Malcolm Nathan (2003). International law. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 178.
- ^ Kitaen dagiti sumaganad:
- Wheaton, Henry (1836). Dagiti elemento ti sangalubongan a linteg: nga adda ti panagiladawan ti pakasaritaan ti siensia. Carey, Lea & Blanchard. p. 51.
Ti naturay nga estado ket sapsap a naipalpalawagan iti aniaman a pagilian wenno tattao, urayno ania man a porma ti kabukbukodanna a kaunegan a batay-linteg, a mangibukbukodan a naturay a mangituray kaniana kadagiti ganganaet a turay.
- "sovereign", Ti Amerikano a Tinawtawid a Diksionario iti pagsasao nga Ingles (Maika-4 nga ed.), Houghton Mifflin Company, 2004, naala idi 21 Pebrero 2010,
adj. 1. Kabukbukodan nga agturturay; nawaya: ti naturay nga estado.
- "naturay", Ti Baro nga Oxford a Diksionario ti Amerikano (Maika-2 nga ed.), Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005, ISBN 0-19-517077-6,
panangilasin ... [ pammadayaw. ] (iti maysa nga estado wenno pagilian) napno a nawaya ken mangikedkeddeng kadagiti bukodna a pannakibiang.
- Wheaton, Henry (1836). Dagiti elemento ti sangalubongan a linteg: nga adda ti panagiladawan ti pakasaritaan ti siensia. Carey, Lea & Blanchard. p. 51.
- ^ Lalonde, Suzanne (2002). "Dagiti pangipalpalagip ti pampanid". Panagikeddeng kadagiti pagbeddengan iti maysa a naisuppiatan a lubong: ti papel ti uti possidetis. McGill-Queen's Press - MQUP. p. 181. ISBN 978-0-7735-2424-8.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pamanunotan ti Badinter a Komite ti Pangkapiaen iti Europeano a Warnakan ti Internasional a Linteg
- Ti Ababa a Pangyuna iti Internasional a Linteg Nga adda dagiti kaso ken komentario. Nathaniel Burney, 2007.
- Ania ti pakaibuklan ti naturay nga estado? babaen ni Michael Ross Fowler ken Julie Marie Bunck
- Dagiti silpo kadagiti kasayaatan sapot ti pagsaadan ti nariego a politiko, ipoliticalrisk.com pakaammo ti panagsurot, panarepaso ken panangimaton ti naturay a riesgo para iti panaglako ken agnanayon a puonan


text:
Medellin, Cebu
Ti Medellin ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Medellin ket nabingbingay a politikal kadagiti 19 a barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Curva
- Daanlungsod
- Dalingding Sur
- Dayhagon
- Gibitngil
- Canhabagat
- Caputatan Norte
- Caputatan Sur
- Kawit
- Lamintak Norte
- Luy-a
- Panugnawan
- Poblacion
- Tindog
- Don Virgilio Gonzales
- Lamintak Sur
- Maharuhay
- Mahawak
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Lehislatibo a distrito iti Basilan
Ti Lehislatibo a Distrito iti Basilan ket isu ti pannakabagi ti Probinsia ti Basilan iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Basilan ket paset idi ti pannakabagi ti Departamento ti Mindanao ken Sulu manipud idi 1916 aginggana idi 1935, Ti Probinsia ti Zamboanga manipud idi 1935 aginggana idi 1953, ti Zamboanga del Sur manipud idi 1953 aginggana idi 1973 aginggana idi napartuat a probinsia ti Basilan. Iti daytoy a panawen, narakrak ti Kongreso ti Filipinas ken ti Basilan ket nairugrugi a nairepresenta idi nagbalin a paset ti pannakabagi ti Rehion IX idi las-ud ti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Immuna daytoy a nagbutos ti bukodna apannakabagi idi 1984.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Isabela, Siudad ti Lamitan
- Dagiti ili: Akbar, Al-Barka, Hadji Mohammad Ajul, Hadji Muhtamad, Lantawan, Maluso, Sumisip, Tabuan-Lasa, Tipo-Tipo, Tuburan, Ungkaya Pukan
- Populasion (2007): 496,503
- ^1 Pimmusay idi Nobiembre 13, 2007.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Meycauayan
Ti Siudad ti Meycauayan ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Meycauayan ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Bagbaguin
- Bahay Pare
- Bancal
- Banga
- Bayugo
- Calvario
- Camalig
- Hulo
- Iba
- Langka
- Lawa
- Libtong
- Liputan
- Longos
- Malhacan
- Pajo
- Pandayan
- Pantoc
- Perez
- Poblacion
- Saluysoy
- Gasak
- Tugatog
- Ubihan
- Zamora
- Caingin
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)