text:
Maysaak kadagiti naruay a mangpaspasungad iti kolummo iti Tawid News a napauluan Indayon ni Lagip. Ngamin, ditoy ti pakabasaan kadagiti nadumaduma a padas iti biag.
Awagannak laengen iti naganko a Marina. Agnaedak ditoy La Union ngem bay-am kadi nga ilingedko ti ilik.
Agtawenak laeng iti 25. Iti agdama, agpapaayak a nars iti maysa a balay pagagasan ditoy San Fernando City, La Union. Isagsaganak ti papelesko iti panagtrabahok iti ballasiw-taaw.
Manong Danny, nabayag sakbay a naikeddengko nga isurat kenka ti kabibiagko. Ngem napanunotko nga ibinglayko ti kabibiagko barbareng agbalin daytoy a pagsarmingan dagiti padak a babbai nangruna iti ayat – iti managbasol nga ayat.
Marigrigatkami, Manong Danny. Nupay kasta, inkarkarigatan dagiti dadakkelko a pinagbasadakami nga annakda.
Ngem idi nagturposak iti high school, kinasaritanak ni tatang.
“Nasakit ti nakemmi ngem kapilitan nga agsardengka pay, Marina,” kinuna ni tatang. “Dimi kabaelan nga isakad ti panagbasam iti kolehio.”
Diak nakatimek. Diak ninamnama dayta nga imbaga ni tatang.
“Pudno ti kuna ti amam, Marina. Agsardengka koma pay ta uray makaturpos laeng iti high school dagiti kakabsatmo.”
“Kayatko koma ti makaileppas uray bokasional laeng, nanang, tatang,” nakunak.
“Awan ti namnamaenmi a pangalaanmi ken ni Inam iti pagmatrikulam iti daytoy a panagseserrek. Daksanggasat ta di met nagkurri ti aplikasiontayo iti scholarship. Sapay koma ta maawatannakami,” kinuna ti amak.
Namrayak laengen ti nagtung-ed, Manong Danny. Nupay nasakit ti nakemko, awan ti mabalinko. Makitak no kasano ti panangiyarado dagiti dadakkelmi ti bagida iti talon tapno laeng makapagbasakami.
Ngem talaga a desididoak a makaturpos iti kurso. Nursing ti kayatko nga alaen a kurso.
Impakadak ti panagsapulko iti trabahok ken ni tatang iti siudad ti Manila. Dinak palubosan ni tatang.
“Maisagmakka laeng iti siudad, anak,” kinunana. “Adu dagiti dakes ti kararuada nga agdakdakiwas iti siudad.
“Manangaasi ti Dios, tatang” nakunak. “Ammok a dinak baybay-an a mangtunton iti arapaapko iti biag.
(Maituloyto)


c: text/html

text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Inyawat ni Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano ti agduduma nga agas, dextrose ken dadduma pay a kasapulan iti ospital nga agpateg iti P250,000 bayat ti ibibisita ti gobernador iti Central Ilocos Sur District Hospital itoy nga ili idi Hulio 30.
Kinuna ni Dr. PabloQuedado, OIC ti nasao nga ospital, a mausar dagiti agas ken ramit para kadagiti pasiente ti ospital.
Binisita pay ti gobernador ti kanayonan a pasdek ti ospital a madama a mabangbangon babaen ti panangpondo ti Department of Health. Manamnama a malpas ti konstruksion ti innem ti kuartona a pasdek kalpasan ti dua a bulan. Mausarto dagiti kuarto kas Philhealth rooms kalpasan a naikkan ti CISDH iti Philhealth accreditation.
Kabayatanna, inturn-over ni Lilia Aquino, Presidente ti Rotary Club Narvacan dagiti baro a ramit ti ospital ken sumagmamano a baro a gamigam a napasimpa ken napaadda babaen ti counterparting scheme.
Nangted ti gobierno probinsial iti P600,000 idinto a binagi ti Rotary Club of Narvacan ken Worldwide Narvacanean ti P500,000 a nausar iti proyekto a mangpasayaat iti serbisio ti ospital kadagiti napanglaw a pasiente.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Dandani makalawas kalpasan ti insidente ti pammaltog iti sanguanan ti maysa a videoke bar ditoy nga ili, sabali pay a pammaltog ti naisayangkat iti Barangay Guimod idi sardam ti Nobiembre 19 a nakatayan ti maysa a baro.
Dagus a nagudas ni Ryan Perez y Pespes, 24, baro, ken residente iti Barangay Guimod gapu kadagiti grabe a sugatna.
Segun iti maysa a saksi, naglibas dagiti suspek a nakalugan iti motorsiklo iti agpaamianan a direksion.
Nupay nangiwayat dagiti nagresponde a polis iti dragnet operation, nakalusoten dagiti di pay nabigbig a suspek.
Naammuan iti inisial nga inbestigasion nga idi agarup alas 7:40 ti sardam ti Nobiembre 19, kadisdissaag ni Perez iti bus a naglugananna iti sanguanan ti balayda idi kellaat a pinaltogan dagiti suspek.
Mapapati a sinurot dagiti suspek ti bus a nagluganan ti biktima ket idi dimsaag daytoy, pinalikudandan a pinaltogan.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti uppat a kapsula a nagtaud iti cal. 45 iti nakapasamakan ti krimen.
Daytoy ti maikadua nga insidente ti pammaltog ditoy nga ili iti las-ud ti makalawas.
Tallo nga agkakalugaran ti napaltogan iti Butt and Balls Videoke Bar a masarakan iti Barangay Puspus idi agarup 1:20 ti bigat ti Nobiembre 13.
Pinaltogan ni Denmark Presto y Carpio, 18, residente iti Barangay Ora East, da Randolf Abigania y Rabe, 27, naasawaan; Alex Raboy y Arconado, 38, naasawaan; ken Ignacio Mendoza y Rabe, 38; agpapada a residente iti Barangay Fatima, Vigan City.
Naireport pay a nasugatan ti maysa a mapapati a kadua ti pimmaltog a nainaganan iti Rex Bilgera y Domenden, 29, ken residente ti Barangay Ora West.
Iti inisial a panagimbestiga dagiti polis, nagkukuyog dagiti tallo a biktima a napan imminom iti nasao a videoke bar ngem mapapati a kinompronta ida ti suspek a nakaigapuan ti panagriringgorda ken nagtungpal iti pannakapaltog dagiti biktima.
Iti kaudian a report, naipilan iti opisina ti provincial prosecutor ti kaso a double frustrated murder with attempted murder maikontra ken ni Presto.#


text:
Sakup (musika)
Iti musika, ti sakup ti instrumento ti musika ket isu ti distansia manipud ti kababaan aginggana iti kangatuan, nga aweng a mabalin a may-ayam. Para iti panagkanta a boses, ti kapadana ket ti sakup ti boses. Ti sakup ti paset ti musika ket ti distansia a baetan ti kababaan ken ti kangatuan a nota. Dagiti termino ti sakup a pananguni, sakup a naisurat, sakup a naikeddeng, sakup a kapaut kensakup a dinamiko ket addaan kadagiti naisangayan a kaibuksilan.
Ti sakup a pananguni[1] ket mangitudo kadagiti aweng a mapataud babaen ti maysa nga instrumento, bayat a ti sakup a naisurat[1] ket mangitudo ti kaatiddog dagiti nota a naisurat iti sabanas ti musika, a ti paset ket sagpaminsan a maibalbaliw para iti panangipalaka. Ti piccolo ket kadawyan nga addaan ti sakupa pananguni iti maysa nga octava ken nangatngato ngem ti a naisurat a sakupna.[1] Ti sakup a naikeddeng ket agasmang dagiti nota a mabalin a nasken wenno mabalin a magun-od ti agay-ayam. Amin dagiti instrumento ket adda iti naikeddeng a sakupe, ken amin dagiti addaan ti aweng nga instrumento ket addaan ti sakup ti panagtokar. Ti iimbre, dinamiko, ken ti kapaut dagiti sakup ket agkakabagian ken ti maysa ket mabalin a makagun-od iti rehistro a sakup iti bayad ti timbre. Ti naikeddeng a sakup ket daytoy ti sakup a manamnama a komportable ti a panagtengngel iti amin nga aspeto ti agay-ayam.
Ti sakup ti kapaut ket ti pagigidiatan a baetan ti kabassitan ken ti kaatiddogan a ritmiko nga inus-usar. Ti sakup a dinamiko ket ti paggiddiatan a baetan ti kaulimekan ken kapigsaan a tomo ti maysa nga instrumento, paset wenno pirgis iti musika.
Urayno dagiti instrumento ti mapuyot a kayo ken dagiti instrumento ti kuerdas ket awan ti teoretiko a patingga ti kanagto iti sakupda (suheto dagiti praktikal a patingga), saanda a sapasap a mapan iti baba ti naikeddeng a sakup. Dagiti met instrumento ti mapuyot a metal, ket mabalinda a maay-ayam iti las-ud dagiti naikeddeng a sakupda. Dagiti nota a nababbaba ngem t naikeddeng a sakup ti instrumento ti mapuyot a metal ket tinawtawagan kadagiti tono ti pedal. Ti panagay-ayam a sakup ti instrumento ti mapuyot a metal ket agdepdepende kadagiti teknikal a patingga iti instrumento ken ti kalaing ti agay-ayam.
Dagiti klasiko a tokar ket paspasaray a makaay-ayam ti instrumento ti mapuyot a kayo wenno instrumento ti mapuyot a metal iti labes ti naikeddeng a sakupda. Dagiti musikero iti kuerdas ket kankanayonda nga agay-ayamda iti baba ti sakupda, ngem ti ngato a sakup ti intrumento ti kuerdas ket saan a nalawag, ken karkarna para iti agay-ayam iti kuerdas a manglabes ti naikeddeng a sakup. Pasaray laeng kadagoti musikero ti mapuyot ti nakaro nga agay-ayam kadagiti instrumentoda. Ti kaaduan a sapasap a mailaksid ket ti dagiti adu nga obra iti maika-20 a siglo, dagoto tono ti pedal ket tinawtawagan para itibase ti trombon.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Teoria ti musika iti online : dagiti sakup ken nagnagan ti instrumento ti musika", Brian Blood, Dolmetsch.com, 2009, webpage: Dolmetsch-M29.


text:
Departamento ti Bolívar
Ti Bolívar ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket nanaganan manipud ti maysa kadagiti kasisigud a siam nga estado ti Estados Unidos ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay amianan a paset ti pagilian, daytoy ket gumay-at ti paset ti agarup nga amianan-abagatan manipud ti aplaya ti Karibe idiay Cartagena idiay asideg ti sabangan ti Karayan Magdalena, ken idiay abagatan nga igid ti karayan iti maysa a pagbeddengan ti Departamento ti Antioquia. Dagiti departamento ti Sucre ken Córdoba ket mabirukan iti laud, ken ti Departamento ti Atlántico ket adda iti amianan ken daya (kaaduan kadagiti pagbeddengan ket pinorma babaen ti Kanal del Dique). Iti ballasiw ti Karayan Magdalena iti daya ket ti Departamento ti Magdalena.
Ti kapitoliona ket ti Cartagena, dagiti nagruna pay a siudad ket mairaman ti Magangué ken Turbaco.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Achí
- Altos del Rosario
- Arenal del Sur
- Arjona
- Arroyo Hondo
- Barranco de Loba
- Calamar
- Cantagallo, Bolívar
- El Carmen de Bolívar
- Cartagena
- Cicuco
- Clemencia
- Córdoba
- El Guamo
- Hatillo de Loba
- Magangué
- Mahates
- Margarita
- María La Baja
- Santa Cruz de Mompox
- Montecristo
- Morales
- Norosí
- El Peñón
- Pinillos
- Regidor
- Rio Viejo
- San Cristobal
- San Estanislao
- San Fernando
- San Jacinto
- San Jacinto del Cauca
- San Juan Nepomuceno
- San Martín de Loba
- San Pablo
- Santa Catalina
- Santa Rosa
- Simití
- Soplaviento
- Talaiga Nuevo
- Tiquisio
- Turbaco
- Turbana
- Villanueva
- Zambrano
- Santa Rosa del Sur
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Información Institucional: Geografía" (iti Espaniol). Gobernación del Bolivar. 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 5 Marso 2012.
- ^ Kline, Harvey F. (2012). "Bolivar, Departamento ti". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 83. ISBN 978-0-8108-7813-6.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Departamento ti Bolívar iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Departamento ti Bolívar manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Pagsasao nga Esimbi
Ti Esimbi ket ti pagsasao ti Kamerun. Daytoy ket kaawyan a naidasig a kas ti Tivoides ngem addaan laeng daytoy iti bassit nga ebidensia. Daytoy ket tinawtawagay pay iti Isimbi, Simpi, Age, Aage, Bogue ken Mburugam.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Esimbi iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Esimbi". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
CANDON CITY – Grabe a nasugatan ti maysa a guardia ken maysa nga empleado gapu iti aksidente a napasamak iti Barangay Paras ditoy nga ili.
Nadundunor da Benny Fontanilla, 27, security guard iti Philippine National Bank, residente iti Tablac, Candon City ken Levi Ramos, 24, empleado ti Orient Leaf Tobacco, residente iti Calongbuyan, Candon City.
Segun iti report, agdaldaliasat ni Fontanilla iti national highway a nakalugan iti XRM a motorsiklona idi mapapati a kellaat a bimmallasiw ni Ramos a puon ti aksidente.
Naitaray dagiti dua iti ospital para iti pannakaagas dagiti sugatda.#


text:
SUHETO ITI AKKUB
No Kasano ti Kasayaatan a Panangusarmo iti Tiempom
“No ad-adu la koma ti tiempok!” Namin-anon a naibagam dayta? No maipapan iti tiempo, agpapada ti amin, mannakabalin man wenno nanumo, nabaknang man wenno napanglaw. Agpada a di makaurnong iti tiempo dagiti nabaknang ken napanglaw. No limmabasen, saanen a maisubli pay. Nainsiriban ngarud nga usarentayo a naimbag ti tiempotayo. Kasano? Usigem ti uppat a pamay-an a nakatulongen iti adu a nangusar a naimbag iti tiempoda.
1: Agbalin nga Organisado
Maaddaanka iti prioridad. ‘Siguraduenyo ti napatpateg a bambanag,’ imbalakad ti Biblia. (Filipos 1:10) Ilistam dagiti banag a napateg wenno naganat wenno agpada a kasta. Ngem laglagipem a mabalin a saan met a naganat ti banag a napateg kas iti pannakitienda. Mabalin a saan met a napateg ti kasla naganat a banag kas ti panangbuya iti paboritom a programa iti TV. *
Agplanoka. “No ti landok a rimienta ngumudel ket ti tademna saan nga inasa ti asinoman, ngarud gaedannanto nga usaren dagiti bukodna a kired,” kuna ti Eclesiastes 10:10, sana innayon: “Gapuna ti panangusar iti sirib tapno agballigi kaipapananna ti pagsayaatan.” Ti leksion? Babaen iti panangasam iti landok a rimientam, kayatna a sawen, babaen iti panagplanom a nasaksakbay, mausarmo ti tiempom iti kasayaatan a pamay-an. Itantan wenno isardengmon dagiti saan a napateg a banag a mangibus laeng iti panawen ken pigsam. No adda pay wayam ta nasapa a nairingpasmo ti trabahom, mabalin a rugiamon ti dadduma pay a nakaiskediul nga aramidem. No agplanoka a nasaksakbay, ad-adu ti maaramidam.
Pasimpliem ti biagmo. Sursuruem a pagkedkedan dagiti banag a saan a napateg wenno mangibus laeng iti panawenmo. Ad-adda a ma-stress-ka ken maksayan ti ragsakmo no adu unay ti aramidem ken asikasuem.
2: Liklikan Dagiti Mangibus iti Tiempo
Panangitantan ken panagpangadua. “Ti mangsipsiput iti angin saanto nga agimula iti bin-i; ket ti kumitkita kadagiti ulep saanto nga agapit.” (Eclesiastes 11:4) Ti leksion? Ti panangitantan ket mannanakaw iti panawen ken iti maaramidan. No ur-urayen ti mannalon ti kasayaatan a paniempo, mabalin a saan a makapagmula wenno makaapit. Umasping iti dayta, mabalin nga agpangaduatayo gapu ta kayattay ti makasiguro. Wenno mabalin a kayattay pay nga ammuen ti amin a napateg nga impormasion sakbay nga agdesisiontayo. Siempre, dagiti napateg a desision ket masapul nga adalen ken panunoten a naimbag. “Daydiay nasaldet [wenno masirib] utobenna dagiti addangna,” kuna ti Proverbio 14:15. Ngem ti kinaagpaysuanna, ditay masierto dagiti resulta ti adu a desisiontayo.—Eclesiastes 11:6.
Perpeksionista. “Ti sirib manipud ngato [wenno Dios ket] . . . nainkalintegan,” kuna ti Santiago 3:17. Talaga a nasayaat a tarigagay ti maaddaan iti nangato nga ekspektasion! Ngem nalabit nangato unay dagita isu a maladingitan wenno maupayka pay ketdi no dimo maragpat dagita. Kas pagarigan, masapul nga ekspektaren ti maysa nga agsursuro iti sabali a lengguahe nga agkamali ken ammona a makasursuro kadagita. Ngem ti maysa a perpeksionista, ket mabalin a mabuteng nga agkamali isu a malapdan ti irarang-ayna. Nasaysayaat nga amang nga agbalintayo a rasonable kadagiti ekspektarentayo! “Ti sirib adda kadagidiay naemma,” kuna ti Proverbio 11:2. Saan met a serioso unay dagiti naemma ken napakumbaba ket kadawyanna a katawaanda dagiti kamalida.
“No gumatgatangka, saan a kuarta ti talaga a pagbaybayadmo no di ket ti panawenmo.”—What to Do Between Birth and Death
3: Agbalin a Balanse ken Realistiko
Balansiem ti trabaho ken panaglinglingay. “Nasaysayaat ti sangarakem nga inana ngem iti dua a rakem a napinget a panagtrabaho ken panangkamkamat iti angin.” (Eclesiastes 4:6) Dagiti sobra ti kinagagetda nga agtrabaho ket masansan a papaidamanda ti bagida iti bunga ti ‘dua a rakem a napinget a panagtrabahoda.’ Awanen ti nabati a panawen wenno pigsada. Kaykayat met ti sadut ti “dua a rakem” nga inana ken saysayangenna ti napateg a tiempo. Iparparegta ti Biblia ti kinabalanse: Agtrabahoka a naimbag ket tagiragsakem dagiti gunggona a bunga dayta. Ti kasta a panangtagiragsak ket “sagut ti Dios.”—Eclesiastes 5:19.
Dika agpuypuyat. “Agiddaak ken maturogak a sitatalna,” kuna ti maysa a mannurat iti Biblia. (Salmo 4:8) Agarup walo nga oras a pannaturog iti rabii ti kasapulan ti kaaduan nga adulto tapno magunggonaan a naimbag ti bagi, emosion, ken isipda. Maipapan iti isip, napateg ti umdas a pannaturog agsipud ta pasayaatenna ti konsentrasion ken memoria ti maysa a tao isu a nalaklaka ti makasursuro. Ngem no kurang ti turogmo, marigatanka nga agsursuro ken nalakaka a maaksidente, agkamali, ken masuron.
Mangaramidka kadagiti kalat a kabaelam a maragpat. “Nasaysayaat ti pannakakita babaen kadagiti mata ngem ti panagpagnapagna ti kararua.” (Eclesiastes 6:9) Ti punto? Ti maysa a masirib ket saan nga agpakontrol kadagiti tarigagayna, nangruna no saan a realistiko wenno imposible a mapasamak dagita. Isu a saan nga agpaguyugoy kadagiti nasikap nga advertisement wenno nalaka a panagutang. Kontento ketdi iti kabaelanna a ragpaten.
4: Agpaiwanwan Kadagiti Nasayaat a Prinsipio
Usigem dagiti prinsipiom. Tulongannaka dagiti prinsipiom a mangtingiting no ania ti nasayaat, napateg, ken makagunggona. No koma ti biagmo ket maysa a pana, dagiti prinsipiom ti mangiturong iti puntiria ti panam. Gapuna, dagiti nasayaat a prinsipiom ti makatulong kenka a mangaramid kadagiti makagunggona a prioridad iti biag ken mangusar iti tiempom iti tunggal oras ken aldaw iti kasayaatan a pamay-an. Pakasarakam kadagiti kasta a prinsipio? Adu ti agbasbasa iti Biblia gapu iti awan makaartap a sirib a linaonna.—Proverbio 2:6, 7.
Pagbalinem ti ayat a kangrunaan a prinsipiom. Ti ayat ti “naan-anay a singgalut ti panagkaykaysa,” kuna ti Colosas 3:14. Saan a pudpudno a naragsak ken natalged ti riknatayo no awan ti ayat nangruna iti pamilia. Dagiti di mangikabilangan iti dayta a kinapudno, a nalabit ipangpangrunada ti agpabaknang wenno ti propesionda, ket saanto la ketdi a naragsak. Wen, dayta ti gapuna a ti ayat ti kangrunaan a prinsipio iti Biblia ta uray la ginasut a daras a dinakamatna dayta.—1 Corinto 13:1-3; 1 Juan 4:8.
Mangitudingka iti panawen para iti Dios. Ni Geoff ket addaan iti nadungngo nga asawa, dua a nararagsak nga annak, nasingpet a gagayyem, ken nasayaat a trabaho kas paramediko. Ngem gapu iti trabahona, masansan a makakita kadagiti agsagsagaba ken matmatay. “Kastoy kadi a talaga ti biag?” naisaludsodna. Maysa nga aldaw, adda nabasana a naibasar-Biblia a literatura nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova ket nasungbatan dagiti saludsodna.
Imbaga ni Geoff iti asawa ken annakna dagiti nasursurona ket nagbalinda met nga interesado. Ti intero a pamilia ket nakipagadal iti Biblia a nangpasayaat iti biagda ken nakatulong kadakuada tapno mas nainsiriban ti panangusarda iti tiempoda. Gapu iti panagadalda iti Biblia, naaddaanda met iti nagsayaat a namnama nga agbiag nga agnanayon iti lubong nga addaan panggep ti biag ken awanen ti panagsagaba.—Apocalipsis 21:3, 4.
Ti kapadasan ni Geoff ti mangipalagip kadatayo iti kinuna ni Jesu-Kristo: “Naragsak dagidiay sipapanunot iti naespirituan a kasapulanda.” (Mateo 5:3) Nakasaganaka kadi a mangilatang iti panawenmo para iti Dios? Dayta ti kasayaatan a pangusaram iti tiempom, saan laeng nga iti inaldaw, no di ket iti intero a panagbiagmo.
^ par. 5 Kitaem ti “20 a Pamay-an Tapno Ad-adu ti Tiempom” iti Abril 2010 a ruar ti Agriingkayo!


text:
George Bernard Shaw
Ni George Bernard Shaw (26 Hulio 1856 – 2 Nobiembre 1950) ket maysa idi nga Irlandes a dramaturgo ken ti kimmaduaan a nangbangon ti Pagadalan ti Ekonomia ti Londres. Urayno ti immuna a nagganansia a panagsuratna idi ket ti musika ken literario a kritisismo, nga iti kapasidad ket nagsurat kadagiti adu a nangato ti artikulona a paset ti panagsursurat, ti kangrunaan a kalaingna idi ket para iti drama, ket isu ket nagsursurat kadagiti ad-adu ngem 60 a pabuya. Gangani amin nga insursuratna ket mangibagbaga kadagiti sosial a parikut, ngem adda dagiti tinaudanna iti komedia a makaaramid a maibturan gapo ti nainget a tema. Ni Shaw nagsukimat ti edukasion, panagasaw, relihion, gobierno, panagaywan ti salun-at, ken ti pribilehio ti klase.
Isu ket kaaduan a nakaungetan babaen ti pannakaimatanganna a kas ti saan a nasayaat a pannakausar dagiti agob-obra a klase. Isu ket maysa a nagagar a sosialista, ni Shaw ket nagsurat kadagit adu a polieto ken bila para iti Fabiano a Kagimongan. Isu ket nagbalin a nagun-odan nga orador iti panangipato kadagiti punganayanna, a mairaman dagiti kapadpada a karbengan para iti lalaki ken babai, a mangpasayyat kadagiti panagabuso kadagiti agobobra a klase, a mangpasubli ti pribado a panagtagikua kadagiti produktibo a daga, ken nangpakpatakder ti nasalun-at a kabibiag. Iti nabiit a panawen isu ket aktibo kadagiti lokal a politika, nga isu ket nagserbi idiay Konseho ti Kondado ti Londres.
Idi 1898, ni Shaw ket inasawana ni Charlotte Payne-Townshend, ti maysa a kapdpadana Fabiano. Nagtaengda idiay Ayot St Lawrence iti maysa a balay a makunkuna tattan ati Suli ni Shaw. Ni Shaw ket pimmusay idiay, idi tawen a 94, manipud kadagiti kroniko a parikut a naipakaro babaen kadagiti sugatna a naalana babaen ti panakatnagna iti agdan.
Isu ti agmaymaysa a tao a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (1925) ken ti Oscar (1938), para kadagiti kontribusionna iti literatura ken ti obrana iti pelikula a Pygmalion (pannakaampon ti pabuyana iti isu met laeng a nagan).[1] Ni Shaw ket kinayatna a likudan ti Premio Nobel gaputa awan ti panagayatna kadagiti publiko a pammadayaw, ngem inawatna gapu ti pannakiddaw ti asawana: ti asawana ket nangipanuot a daytoy ket pammadayaw para iti Irlanda. Isu ket saan a nagayat kadagiti kuarta a gunguna, a nangikidkiddaw a mausar dagitoy ti panagbayad ti panakaipatarus dagiti Suiso a libro iti Inggles.[2]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Al Gore ket nangabak met ti Premio Nobel (ngem saan a para iti Literatura), ken nagbida iti maysa a nangabak ti Premio Akademia a dokumentario, ngem daytoy ket saan a nabukbukodan a naited kaniana.
- ^ Gibbs, A. M. (2005). Bernard Shaw: Ti Niag. Gainesville, Florida: Pagmalditan ti Unibersidad ti Florida. pp. 375–376. ISBN 0-8130-2859-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni George Bernard Shaw iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Isayangkat ti Department of Science and Technology Regional Office 1 (DOST 1) ti maysa a media forum a maangay inton Abril 29, 2013 manipud iti 8:00 am agingga iti 12 pm iti Hotel Salcedo de Vigan, ditoy siudad.
Tumabuno iti nasao a forum ni DOST -1 Regional Director Elsa R. Chan, ni Assistant Regional Director for Technical Operations Dr. Armando Q. Ganal, idinto nga ipresenta da Provincial S & T Director, DOST Ilocos Sur Ramon S. Sumabat dagiti programa ken proyekto ti DOST iti Ilocos Sur.
Ibinsabinsa met ni Nerio Gacutan ti MGN Diana Food Products iti Gabor Norte, Sta. Cruz, Ilocos Sur no kasano a nagballigi ti negosiona babaen ti pannarabay ti DOST.
Maangay pay ti open forum sakbay ti panaggibus ti programa ken pangngaldaw.#


text:
Naaramid ti pannakapirma ti Memorandum of Agreement (MOA) idi Agosto 21, 2015 iti Opisina ti Municipal Chief Executive babaen kada Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. ken ni Engr. John Miranda, Technical Officer ti ECCDC a nang-validate pay ti project site ti nasao a proyekto ti child development center. Inimatangan dagiti Opisiales ti ili ken Munisipio iti dayta a petsa ti nasao a signing ceremony.
Sakbayna, inikkan ti Sangguniang Bayan ti ili iti autoridad ti Municipal Mayor a sumrek iti katulagan para iti pannakaipasdek ti maysa a sentro para kadagiti ubbing ditoy nga ili.
Sagudayen ti resolusion ti Sangguniang Bayan, naited ti autoridad ken ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. a sumrek babaen iti Memorandum of Agreement ken ni Executive Director ti Early Child Good Care and Development Council Teresita Inchong para iti pannakaipatakder ti National Child Development Center ditoy nga ili.
Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni Engr. Miranda ket kinunana nga iti dagup ti 1,700 a Munisipalidad iti intero a Pilipinas, ti ili ti Cabugao ti maysa kadagiti napili iti umuna a 600 a Munisipalidad a pakaaramidan ti Proyekto ti DepED. # (Web In- Action)


text:
Hangul
Ti Hangul[nb 1] (Koreano: 한글 [haːn.ɡɯl] ( denggen); naisurat a kas ti Han-geul idiay Abagatan a Korea), ket naamammoan pay a kas ti Chosŏn'gŭl (조선글) idiay Amianan a Korea, ket isu ti patneng nga abesedario ti pagsasao a Koreano. Daytoy ket napartuat idi las-ud ti Joseon a Dinastia idi 1443, ken isu pay laeng ti opisial nga abesedario ti Korea.
Ti Hangul ket maysa nga agpayso nga abesedario nga addaan kadagiti 24 a konsonante ken bokal a letletra. Nupay kasta, imbes a maisursurat nga agsasaruno a kas ti Latin nga abesedario, dagiti letra ti Hangul ket naigrupoda kadagiti kuadro, a kas ti 한 han, a ti tunggal maysa ket maisurat ti maysa a silaba. Urayno ti silaba a 한 han ket kasla agmaymaysa a karakter, daytoy ket buklen ti tallo a letra: ㅎ h, ㅏ a, ken ㄴ n. Ti tunggal maysa a silabiko a kuadro ket buklen ti dua aginggana ti lima a letra, a mairaman ti saan a basbassit ngem maysa konsonante ken maysa a bokal . Dagitoy a kuadro ket maurnosda iti horisontal manipud ti kanigid nga agpakanawan wenno agtakder manipud ti baba. Dagiti bilang ti mabalin a kudaro ket 11,172, ngem adda dagiti basbassit a mabalin a silaba iti Koreano, ken saan nga amin a mabalin a silaba ket rumsua. Para iti maysa a ponolohiko a panagipalpalawag, kitaen ti Koreano ponolohia.
Dagiti linaon
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Opisial a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Abagatan a Korea[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti moderno a nagan a Hangul (한글) ket inaramid idi babaen ni Ju Sigyeong idi 1912. Han (한) a kayatna sawen ket "nalatak" iti duog a Koreano, bayat a ti geul (글) ket isu ti patneng a Koreano a balikas para iti "sinuratan". Ti Han ket mabalin pay a maawatan a kas ti Sino-Koreano a balikas ti 韓 "Koreano", tapno ti nagan ket mabalin a mabasa a kas "Koreano a sinuratan" ken kas pay ti "nalatak a sinuratan".[1]Ti 한글 ket binalbalikas iti [hanɡɯl] ken daytoyen ket naromanisado kadagiti sumaganad a pamay-an:
- Hangeul wenno han-geul iti Nabaliwan a Romanisasion iti Koreano, nga isu ti inus-usar ti gobierno ti Abagatan a Korea kadagiti amin a pablaak ti Ingles ken agpagparegget para kadagiti amin a pamay-an.
- Han'gŭl iti McCune–Reischauer a sistema. No mausar a kasla Inggles a balikas, daytoy ket maipapaay nga awan kadagiti diakritiko: Ti hangul, ket kaykanayon a naipaddel a letra a kas Hangul. Kastoy ti agparparang kadagiti kaaduan a diksionario ti Ingles.
- Hankul iti Yale a Romanisasion, ti sistema a maisingasing para kadagiti teknikal a lingnguistiko a panagadal.
Amianan a Korea[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Amianan a Korea ket kinaykayatna a tawtawgan daytoy ti Chosŏn'gŭl (조선글; [tɕosʌnɡɯl]) para kadagiti rason a mainaig kadagiti nadumaduma a nagnagan iti Korea wenno uri kŭlcha (우리 글자; "dagiti karaktertayo")[2] a kas ti maysa a panangiyebkas ti [[nasionalismo ti Koreano nga etniko].
Kasisigud a nagan ti Hunminjeongeum[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti kasisigud a nagan idi ket ti Hunminjeongeum (훈민정음; 訓民正音; kitaen ti pakasaritaan). Gapu kadagiti saan a panagkayat kadagiti nagan a Hangeul, Chosŏn'gŭl, ken urigeul (우리글) (kitaen dita baba) babaen [[dagiti Koreano idiay Tsina], ti saan a nadayeg nga ababa a porma ti jeongeum ket mabalin a mausar a kas maysa nga awan panirigan a nagan kadagiti sumagmamano nga internasional a kontesto.
Dadduma pay a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi nasapa a maikaduapulo a siglo, ti Hangul idi ket naindakdaksan a kas nagubsang babaen dagiti literato a napilpili a nagkaykayat ti tradisional a hanja a sistema ti panagsurat.[3] Inik-ikkanda ti nagnagan a kas:
- Achimgeul (아침글 "ti panagsurat a mabalin nga adalen ti maysa a bigat")[4]
- Gugmun (Hangul: 국문, hanja: 國文 "nailian a sinuratan")
- Eonmun (Hangul: 언문, hanja: 諺文 "bernakular a sinuratan")[3]
- Amgeul (암글 "women's script"; naisurat pay iti Amkeul 암클).[3] Am (암) ket ti maysa a pasaruno a mangipakpakita ti maysa a pangnagan ket para iti babai
- Ahaetgeul wenno Ahaegeul (아햇글 wenno 아해글 "sinuratan ti ubbing")
Nupay kasta, dagitoy a nagnagan ket duogen tattan, gaputa ti panag-usar ti hanja iti panagsurat ket nagbalinen a manmano idiay Abagatan a Korea ken kompleto a naikkaten idiay Amianan a Korea.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hangul ket inwarragawag idi babaen ni Sejong ti Natan-ok, ti maikapat nga ari ti Joseon a Dinastia. Ti Salas dagiti Mainugot (Jiphyeonjeon, 집현전) ket kankanayon a naipammadayawan para iti obra.[5]
Ti gandat ket nalpas idi kaladawan ti Disiembre 1443 wenno Enero 1444, ken naipalplawagan idi 1446 iti maysa a dokumento a natituluan iti Hunmin Jeongeum ("Dagiti Husto nga Uni para iti Edukasion ken ti Tattao"), nga isu pay daytoy ti nakanaganan ti abesedario.[3] Ti petsa a pannkaipablaak ti Hunmin Jeong-eum, ket Oktubre 9, ket nagbalin a ti Aldaw ti Hangul idiay Abagatan a Korea. Ti kapadana daytoy idiay Amianan a Korea, ket ti Aldaw ti Chosongul, iti Enero 15.
Dagiti nadumaduma panagipagpagarup a maipanggep ti pamay-an a pannakapartuat ket naipaiddan babaen ti pannakaduktal idi 1940 iti 1446 Hunmin Jeong-eum Haerye ("Hunmin Jeong-eum Panangipalpalawag ken dagiti Kas Pagarigan"). Daytoy a dokumento ket nangipalpalawag ti daremdem dagiti konsonante a letra segun dagiti artikulatorio a ponetiko ken dagiti bokal a letra segun dagiti pamunganayan iti yin ken yang ken tunos ti bokal.
Iti panangipalplawag ti kammasapulan para iti baro a sinuratan, ni Ari Sejong ket nangipalpalawag a ti pagsasao a Koreano ket naibatay idi ti sabali manipud ti Insik; ti panagusar kadagiti Insik a karakter (a naam-ammuan iti hanja) iti panagsurat ket narigat para kadagiti kadawyan a tao a dagiti laeng pribilihio nga aristokrato (yangban, 양반), a kadawyan a lallaki, ti mabalin a nalaing nga agbasa ken agsurat. Ti kaaduan kadagiti Koreano idi ket saan a makabasa wenno makasurat sakbay ti pannakaaramid ti Hangul.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lee & Ramsey 2000, p. 13
- ^ Young-Key 1997, p. 2
- ^ a b c d "5. Nadumaduma aNagnagan para iti Hangeul". Ti Nailian nga Akademia ti Pagsasao a Koreano. Enero 2004. Naala idi 2008-05-19.
- ^ Choi Seung-un; Structures et particularités de la langue coréenne
- ^ "2. Ti Paammo iti Pannakaaramid iti Hangeul". Ti Nailian nga Akademia ti Pagsasao a Koreano. Enero 2004. Naala idi 2008-05-19.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chang, Suk-jin (1996). "Scripts and Sounds". Korean. Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. ISBN 1-55619-728-4. (Volume 4 of the London Oriental and African Language Library).
- Hannas, William C (1997). Asia's Orthographic Dilemma. University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1892-X.
- Young-Key, Kim-Renaud, ed. (1997). The Korean Alphabet: Its History and Structure. University of Hawai`i Press. ISBN 978-0-8248-1723-7.
- Lee, Iksop; Ramsey, Samuel Robert (2000). The Korean Language. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-9130-0.
- "Hangeul Matchumbeop". The Ministry of Education of South Korea. 1988.
- Sampson, Geoffrey (1990). Writing Systems. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1756-4.
- Silva, David J. (2002). "Western attitudes toward the Korean language: An Overview of Late Nineteenth and Early Twentieth-Century Mission Literature" (PDF). Korean Studies. 26 (2): 270–286. doi:10.1353/ks.2004.0013.
- Sohn, Ho-Min (2001). The Korean Language. Cambridge Language Surveys. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36943-5.
- Song, Jae Jung (2005). The Korean Language: Structure, Use and Context. Routledge. ISBN 978-0-203-39082-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Hangul iti Wikimedia Commons


text:
Naipakasaritaan a Diksionario ti Suisa
Ti Naipakasaritaan a Diksionario ti Suisa ket maysa nga ensiklopedia iti pakasaritaan ti Suisa a mangigandat ti panggep dagiti resulta iti moderno a naipakasaritaan a panagsukisok iti kita a maserrekan kadagiti ad-adu a tao.
Ti ensiklopedia ket inpablaak babaen ti pundasion babaen ti pannakisuki iti Suiso nga Akademia ti Nagtagitaoan ken dagiti Siensia Sosial (SAGW/ASSH) ken ti Naipakasaritaan a Kagimongan ti Suisa (SGG-SHH) ken binayadan babaen ti nailian a daton ti panagsukisok. Malaksid kadagiti 35 nga empleado kadagiti sentral nga opisina, dagiti kontributor ket mairaman dagiti 100 nga akademiko nga agbalbalakad, dagiti 2500 a historiador ken dagiti 100 nga agipatpatarus.
Dagiti linaon
Naimaldit nga edision[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ensiklopedia ket aggigiddan a maur-urnos kadagiti tallo a nailian a pagsasao ti Suisa: ti Aleman (Historisches Lexikon der Schweiz, HLS), Pranses (Dictionnaire Historique de la Suisse, DHS) ken Italiano (Dizionario Storico della Svizzera, DSS). Dagiti immuna a 13 a tomo ketnaipablaak idi 2002. Adda met naplano a maysa a tomo iti tunggal maysa a tawen.
Dagiti 40,000 a paulo ket naigrupo kadagiti:
- Biograpia
- Artiulo kadagiti pamilia
- Artikulo kadagiti lugar (munisipalidad, kanton, dagiti estado ti sabali a pagilian, dagiti pagsammakedan, dagiti signoria, adagiti abeda, dagiti arkeologo a sitio)
- Suheto nga artikulo (naipakasaritaan a penomena ken dagiti termino, dagiti instituto, dagiti pasamak)
Online nga edision[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti online nga edision ket mabalinen a mangn-od manipud idi 1998. Daytoy ket mabalin a libre a maserrekan para iti nawaya ken amin dagiti artikulo ket naisaganan para iti panangipablaak iti prenta, ngem awan dagiti ilustrasion. Ilistana pay amin dagiti 40,000 a masakupanto a topiko.
Lexicon Istoric Retic[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lexicon Istoric Retic (LIR) ket dagiti dua a tomo a bersion nga addaan kadagiti napili nga artikulo anaipablaak iti Romansh. Daytoy ket mangiraman kadagiti artikulo a saan a mabalin a magun-od kadagit sabali a pagsasao.
Mabalin pay a magun-od ti online a bersion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Historisches Lexikon der Schweiz (HLS), Schwabe AG, Basel, ISBN 3-7965-1900-8 (2002–)
- Dictionnaire historique de la Suisse (DHS), Editions Gilles Attinger, Hauterive, ISBN 2-88256-133-4 (2002–)
- Dizionario storico della Svizzera (DSS), Armando Dadò editore, Locarno, ISBN 88-8281-100-X (2002–)
- Lexicon Istoric Retic (LIR), Kommissionsverlag Desertina, Chur, ISBN 978-3-85637-390-0 (vol.1: A-L), ISBN 978-3-85637-391-7 (tomo 2: M-Z)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- DHS/HLS/DSS online nga edision iti Aleman, Pranses, Italiano
- Lexicon Istoric Retic (LIR) online nga edision iti Romansh


text:
Komentario ni Jaime M. Agpalo, Jr.
Dagitoy dagiti grupo dagiti terorista nga agraraira iti lubong iti agdama a panawen:
Al-Qaeda (Afghanistan, Islamists) – Osama bin Laden (al-Qaeda leader)
Hamas, Islamic Jihad (Palestinian Islamists)
Al-Aqsa Martyrs Brigades (Palestinian nationalists)
PFLP, DFLP, PFLP-GC (Palestinian leftists)
Hezbollah (Lebanon, Islamists)
Jamaat al-Islamiyya, Egyptian Islamic Jihad (Egypt, Islamists)
Armed Islamic Group (Algeria, Islamists)
Kashmir Militant Extremists (Kashmir, Islamists)
Mujahedeen-e-Khalq (Iranian rebels)
Abu Nidal Organization (Iraq, extremists)
Kach, Kahane Chai (Islamic extremists)
Chechnya-based terrorists (Russia, separatists)
East Turkestan Islamic Movement (China, separatists)
Jemaah Islamiyah (Southeast Asia, Islamists)
Abu Sayyaf Group (Philippines, Islamist separatists)
Liberation Tigers of Tamil Eelam (Sri Lanka, separatists)
Irish Republican Army (U.K., separatists)
IRA Splinter Groups (U.K., separatists)
Northern Ireland Loyalist Paramilitaries (U.K., extremists)
Basque Fatherland and Liberty (Spain, separatists)
Novermber 17, Revolutionary People’s Struggle (Greece, leftists)
FARC, ELN, AUC (Columbia, rebels)
Shining Path, Tupac Amaru (Peru, leftists)
Aum Shinrikyo (Japan, cultists)
American Militant Extremists (United States, radicals)
Maibilang met a terorista dagiti MILF ken MNLF separatist iti pagilian. Nairaman pay a terorista ti gunglo nga Abu Sayyaf ken ti New People’s Army iti baet ti isusupiat ti naudi.
Dagitoy dagiti nasion a mangsalsalaknib kadagiti terorista: Iran, Iraq, Syria, Libya, Cuba, ken North Korea.
Dagitoy nadumaduma a nasion a paglemlemmengan dagiti terorista: Afghanistan, Columbia, Georgia, Indonesia, Lebanon, Palestinian Authority, Philippines, Somalia, ken Yemen.
Adu met dagiti nasion a napinget a mangbusbusor iti terorismo kas iti Canada, Australia, ken New Zealand, China, Egypt, Europe, India, Israel, Japan, Jordan, Kyrgyzstan, ken dagiti dadduma pay a Central Asian States, Pakistan, Russia, Saudi Arabia, Turkey, United Kingdom, ken Uzbekistan.
Karaman ti Pilipinas a kaaliado a mangbusbusor iti terorismo. Madakamat ditoy a ni dati a Pres. Gloria Arroyo ti maysa kadagiti kaunaan a nangiwaragawag iti pannakibakal iti terorismo kas suportana ken ni Pres. George Bush kalpasan ti Sept. 11 bombing.
Dagiti klase ti terorismo
NAGDUDUMA ti klase ti terorismo. Ngem ketdi saan a nagtaud daytoy iti pungangay a balikas no di ket klase a ninaganan dagiti eksperto ken otoridad maipapan iti terorismo. Ninaganan dagitoy nga eksperto segun iti klase ti inda parnuayen a panggep.
Addaan laeng daytoy ti innem a klase:
1) Nationalist
2) Religious
3) State-sponsored
4) Left-wing
5) Right-wing
6) Anarchist
1. Ti nationalist terrorists -ti panagwaywayas ti lugarda wenno pannakailasinna nga estado no di pay ket mabigbig a kas nasion ti kangrunaan nga ilablaban dagiti nationalist terrorist. Mangparnuayda kadagiti riribuk iti lugarda wenno iti nasion a yanda tapno iti kasta makaalada iti atension ken suporta iti pannakabigbig ti gungun-odenda a panagwaywayas. Kadagiti amin a klase ti terorismo, daytoy ti kaballigian iti amin ta adu ken nalawa la unay ti lapayag a sakupenna iti internasional a komunidad isu nga adu ti tumulong ken dumngeg. Aramidenda amin a pamuspusan tapno maalada ti simpatia ti lubong wenno adu a nasion a mangsuporta iti panggepda. Kadagiti dadduma nga agpalpaliiw ken uray kadagiti nationalist terrorist, saanda nga akuen ken kayat a maawagan a nationalist terrorists no di ket freedom fighters wenno soldado a mangwayawaya iti nakaiyanakanda a daga. Kadagiti dadduma, kaykayatda a maawagan iti separatists ngem iti terrorist a kas kadagiti Moro National Liberation Front ni Nur Missuari, ti Moro Islamic Liberation Front ni Eid Kabalu (ken kakaduana), ken dadduma pay a grupo a managayat iti panagwaywayas iti nakayanakanda a daga. Nakalidliday a panunoten no kua a maibilang a terorista ti maysa a mangay-ayat iti wayawaya iti nakayanakanna a daga ngem saanen a maliklikan a kabilangen daytoy a kas depinision ti maysa a nationalist terrorist gapu kadagiti wagasda a mangiwayat iti wayawaya babaen ti pakadangranan dagiti inosente a sibilian. Ngamin, maibilangen wenno mainagananen a terorista ti asinoman nga indibidual, timpuyog wenno buklen dagiti timpuyog a mangiwayat iti pakadangran dagiti inosente a sibilian tapno laeng maitag-ay ken maidur-as ti maysa wenno ad-adu pay a panggepda.
(Adda tuloyna)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Rizal
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Rizal, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Probinsia ti Rizal iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, ti agdama nga aldaw nga ili ti Pateros ken dagiti siudad tif Caloocan, Las Piñas, Makati, Malabon, Mandaluyong, Marikina, Muntinlupa, Navotas, Parañaque, Pasay, Pasig, Siudad ti Quezon, San Juan ken Taguig ken, aginggana idi 1998, ti Antipolo ket paset idi dagitoy ti bukodna a pannakabagi. Manipud idi 1978 aginggana idi 1984, daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV-A iti Interim Batasang Pambansa, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986, daytoy ket nagbutos kadagiti dua a sapasap a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Angono, Binangonan, Cainta, Taytay
- Populasion (2010): 977,387
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Caloocan (nagbalin a siudad idi 1962), Las Piñas, Malabon, Muntinlupa, Navotas, Parañaque, Pasay (nagbalin a siudad idi 1947), Pateros, Mandaluyong (San Felipe Neri), San Juan del Monte, Makati (San Pedro Macati), Taguig, Siudad ti Quezon (nabangon idi 1939)1
- ^1 Dagiti laeng lugar ti Siudad ti Quezon a dati a tagikua ti Caloocan, Mandaluyong ken San Juan ken nagbutos a kas paset ti umuna a distrito ti Rizal aginggana idi 1972.
1987–1998[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Angono, Antipolo (nagbalin a siudad idi 1998), Binangonan, Cainta, Taytay
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Baras, Cardona, Jala-Jala, Morong, Pililla, Rodriguez (Montalban), San Mateo, Tanay, Teresa
- Populasion (2010): 854,019
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Antipolo, Binangonan, Cainta, Jalajala, Marikina (Mariquina), Morong, Pasig, Pililla, San Mateo, Tanay, Taytay, Montalban (nabangon manen idi 1908), Cardona (nabangon manen idi 1914), Teresa (nabangon manen idi 1918), Baras (nabangon manen idi 1920), Angono (nabangon manen idi 1938), Siudad ti Quezon (nabangon idi 1939) 1
- ^1 Dagiti laeng lugar ti Siudad ti Quezon a dati a tagikua ti Marikina, Montalban, Pasig ken San Mateo ket nagbutos a kas paset ti maikadu a distrito ti Rizal aginggana idi 1972.
- ^2Pimmusay idi adda iti opisina.
- ^3 Nabutosan iti espesial a panagbutos idi 1951, tapno mangkompleto ti saan anagpaso a termino ti sinarunona.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Antipolo
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Caloocan
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Las Piñas
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Makati
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Malabon
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Marikina
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Mandaluyong
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Muntinlupa
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Navotas
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Parañaque
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Pasay
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Pasig
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Pateros-Taguig
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Quezon
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti San Juan
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Taguig
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Altavas
Ti Altavas ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Altavas ket politikal a nabingbingay iti 14 a barbaranggay.[2]
- Cabangila
- Cabugao
- Catmon
- Dalipdip
- Ginictan
- Linayasan
- Lumaynay
- Lupo
- Man-up
- Odiong
- Poblacion
- Quinasay-an
- Talon
- Tibiao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Aklan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 23 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Aklan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 1 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pebrero 30
Ti Pebrero 30 ket mapasamak met kadagiti dadduma a kalendario, ngem saan a ti kalendario a Gregoriano, a ti Pebrero ket aglaon laeng ti 28, wenno iti bisiesto a tawen ket, 29 nga al-aldaw. Ti Pebrero 30 ket kadawyan nga inus-usar a kas sarkastiko apetsa para it ipanangibaga ti banag a saanto a mapasamak wenno saanto a maaramid wenno malpas.[1]
Dagiti linaon
Sueko a kalendario[urnosen | urnosen ti taudan]
Imbes a mabaliwan manipud ti kalendario a Huliano iti kalendario a Gregoriano babaen ti panangikkat ti muton dagiti agsasaruno nga aldaw a kas naar-aramiden kadagit isabali a pagilian, ti Sueko nga Imperio ket nagplano nga agininut a mangbaliw babaen ti panangikkat kadagit amin a bisiesto nga aldaw para it iintero a paset ti panawen manipud idi 1700 aginggana idi 1740. Urayno ti bisiesto nga aldaw ket naikkaten idi Pebrero 1700, ti Nalatak nga Akin-amianan a Gubat ket naladladaw a nagrugi iti dayta a tawen, ken nangibaliw ti panangikaskaso dagiti Sueko manipud iti kalendarioda tapno saanda idi anga inikkat dagiti bisiesto nga aldaw kadagiti simmaruno a dua nga okasion ken idi 1704 ken 1708 ket nagtultuloy a dagiti bisiesto a tawen.
Tapno maliklikan ti pannakaallilaw ken dagiti adu pay a kamalis, ti kalendario ti Huliano ket naisubli idi 1712 babaen ti pananginayon ti nayon a bisiesto nga aldaw, isu a nakaited iti dayta a tawen ti is-isu a maika-30 iti Perero iti pakasaritaan. Dayta a petsa ket maipada iti Pebrero 29 iti kalendario a Huliano ken iti Marso 11 iti kalendario a Gregoriano.
Ti Sueko a panangibaliw iti kalendario a Gregoriano ket kanungpalan idi a natungpal iti kadawyan a waya idi 1753, babaen ti panagikkat kadagiti naudi a 11 nga al-aldaw ti Pebrero.
Kalendario ti Sobiet[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno adu met dagiti taudan a nagkamkamali a nangibagbaga a ti 30 nga aldaw a bulbulan ket naus-usar idi iti Kappon ti Sobiet para iti paset wenno amin a paset ti panawen idi 1929–1940, iti kinapudno ti Sobiet a kalendario nga addaan iti 5- ken 6 nga aldaw a law=lawas ket nausar laeng para iti panangibaga kadagiti aldaw ti panagtrabaho ken dagiti aldaw iti panaginana kadagiti paktoria. Ti tradisional a kalendario ket nagtultuloy a nausar iti inaldaw a panag-usar ken nabatbati laeng dagiti kalendario manipud iti dayta a paset ti panawen tapno maipakita dagiti saan a kadawyan a bulan iti kalendartio a Gregoriano ken mairaman ti 28- wenno 29 nga aldaw ti Pebrero, isu nga awan idi ti Pebrero 30 iti Kappon ti Sobiet.[2]
Nasapa kalendario a Huliano[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maika-13 a siglo nga eskolar a ni Sacrobosco ket nagtunton nga ti Pebreo ti kalendario a Huliano ket addaan kadagiti 30 nga aldaw kadagiti bisiesto a tawen idi baetan ti 45 SK ken 8 SK, idi ni Augusto ket naibagbaga a nangpabassit ti Pebrero babaen ti maysa nga aldaw tapno maited dayta nga ladaw iti bulan ti Agosto a nainaganan kaniana tapno addanto daytoy iti isu met laeng a kaatiddog a kas ti bulan ti Hulio a nainaganan iti nangampon nga amana a ni Julius Caesar. Nupay kasta, amin a naipakasaritaan nga ebidensia ket mangsuppiat kenni Sacrobosco, ken mairaman dagiti dua ti banagna a petsa iti Alesandro a kalendario. (Kitaen ti kalendario a Huliano.)
Dagiti reporma a kalendario[urnosen | urnosen ti taudan]
Gapu ti panangipada kadagiti bulan a kas paset iti panggep para iti panagreporma ti kalendario, adda met dagiti reporma a kalendario, a kas ti Kalendario ti Lubong ken ti Permanente a Kalendario ni Hanke-Henry, cnga aglaon kadagiti 30 nga aldaw iti Pebrero. Thi kalendario Symmetry454 ket aglaon kadagiti 35 nga aldaw iti Pebrero.
Dagiti artipisial a kalendario[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti artipisial a kalendario ket mabalin nga adaanda kadagiti 30 dnga aldaw iti Pebrero. Kas pagarigan, iti modelo a klima ti estadistika ket mabalin a mapalaka babaen ti pannaka-adda dagiti 12 a bulan dagiti 30 nga aldaw. Ti kas pagarigan ket ti Sentro Hadley Modelo ti Sapasap a Sirkulasion.
Iti legendarium ti Tengna a lubong ni J.R.R. Tolkien, dagiti Hobbit ket nakaparang-ayda ti kalendario ti Tengna a Lubong. Segun ti Apendiks D iti Ti Apo dagiti Singsing nga sinurat babaen ni Tolkien, daytoy a kalendario ket nasayaat nga inurnosna ti tawen kadagiti 12 bulan dagiti 30 nga aldaw iti tunggal maysa. Ti bulan a tinawtawagan dagiti Hobbit iti "Solmath", ket naiparang iti testo a kas ti "Pebrero", ken isu nga adda ti petsa ti Pebrero 30 iti naratibo.[3]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Thirty Days Hath February 2000?". About.com. Naala idi 7 Nobiembre 2013.
- ^ SKitaen ti Sobiet a kalendario para iti komprehensibo a listaan dagiti taudan, para iti ken dagiti suppiat ti 30 nga aldaw a bulbulan.
- ^ Return of the King, Appendix D
- The Oxford Companion to the Year. Bonnie Blackburn & Leofranc Holford-Strevens. Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford 1999. ISBN 0-19-214231-3. Pagmpanid 98–99.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pebrero 30 iti Wikimedia Commons


text:
Papa Gregorio III
Ni Santo Papa Gregorio III[1] (pimmusay idi 28 Nobiembre 741) ket isu ti papa manipud idi 11 Pebrero 731 aginggana idi 28 Nobiembre 741. Ti kinapapana, a aks ti sinarunona, ket nadisturbo babaen ti ikonoklasta a kontrobersia iti Bisantino nga Imperio, ken babaen ti agdama a panagabanse dagiti Lombardo, iti awan barengbarengna a panagawag ti pannakibiang ni Carlos Martel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Papa Santo Gregorio III" iti 1913 Katoliko nga Ensiklopedia.
- Levillain, Philippe, Ti Kinapapa: Gaius-Proxies, Routledge (2002)
- Duffy, Eamon, Dagiti Santo ken Mammadakes: Ti Pakasaritaan dagiti Papa (1997)
- Treadgold, Warren, Ti Pakasaritaan ti Bisantino nga Estado ken Kagimongan (1997)
- Mann, Horace K., Dagiti biag dagiti Papa iti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo I: Dagiti Papap babaen ti Lombardo turay, Paset 2, 657-795 (1903)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Gregorio III iti Wikimedia Commons


text:
Perez, Quezon
Ti Perez ket maysa a maika-5 klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Perez iti 14 a barbaranggay.[2]
- Maabot
- Mainit Norte
- Mainit Sur
- Pambuhan
- Pinagtubigan Este
- Pinagtubigan Weste
- Pagkakaisa Pob. (Baranggay 1)
- Mapagmahal Pob. (Baranggay 2)
- Bagong Pag-Asa Pob. (Baranggay 3)
- Bagong Silang Pob. (Baranggay 4)
- Rizal
- Sangirin
- Villamanzano Norte
- Villamanzano Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
San Jose, Amianan a Samar
Ti San Jose ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Jose ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay.[2]
- Aguadahan
- Bagong Sabang
- Balite
- Bonglas
- Da-o
- Gengarog
- Geratag
- Layuhan
- Mandugang
- P. Tingzon
- San Lorenzo
- Tubigdanao
- Baranggay North (Pob.)
- Baranggay South (Pob.)
- Baranggay East (Pob.)
- Baranggay West (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Amianan a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Amianan a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Kasangay ti ubing no bigat. Maysa a human rights advocate ti inana, ni Myla. Agkaklase idi da Michael ken Myla iti first year agingga iti fourth year iti Mass Com sadiay University of the Phlippines-Baguio. ‘Best friend’ ti panagtinnawagda a dua idi estudianteda. Kanayonda nga agkuyog a mapan agiskuela ken agpasiar. Agtinnulad iti assignment. Agtinnulong nga agaramid kadagiti thesis, research ken essay. Agsinnakar iti uneg ti klase. Aglanglang a mangan wenno agmerienda. Idi nagraduarda, impamaysa ni Michael ti pagiwarnak, idinto ta impamaysa ni Myla ti trabahona a women’s organizer kadagiti nadumaduma a minasan iti Benguet.
Ngem di naikkan iti panawen a maipatangatang daydiay daan a kansion iti barukong ni Michael. Ta idi simmangpet ni Myla iti maysa nga aldaw, impakaammonan ti panagasawana.
Nakammet ti barukong ni Michael. Dina inatendaran ti kallaysa ti gayyemna, nagawid ketdi sadiay probinsia ken nagpambar nga adda napateg nga asikasuenna. Makabulan santo nagsubli, ngem liniklikannan ni Myla. Sa la nagsubli ti langenda ken ni Myla idi naawis a ninong ni Junjun. Manmano a makita ni Michael ti ama ti ubing ta rabii no sumangpet, rabii met laeng a pumanaw. Kasta ti isasangpet ken panagpanaw ti ama. Isu a di nakakaskasdaaw a naasideg ti ubing ken ni Michael. Lalo ta ipasiarna no dadduma. Italek ketdi ti inana ken ti lolana a makinkukua iti five-door apartment.
Talloda nga agkakabsat da Myla a pasig a babbai. Agpada a nars dagiti dua nga agtartrabaho sadiay London. Biktima ti pammaltog ti amada sangapulo a tawenen ti napalabas. Awan ti nalawag a binanag ti kaso agingga ita. Saan nga establisado ti kinaasino ti pimmaltog ken ti rason no apay a pinatayda. Dadaulo iti militante a transport group ken aktibo iti human rights daydi amada.
“Gumatangakto iti cake ken ice cream…”
“Uray saanen, ninong. Diakon agbertdey. Madik kayat ti agbertdey.”
“Intanto ngarud mangan idiay Jollibee…”
“S-saanen. Diak kayat ti Jollibee.”
“McDo wenno Chowking? Agpilikan.”
“Uray dagita madik kayat. Saanakon nga agbertdey…”
“Intayo ag-beach idiay La Union …!”
Limmawag ti rupa a naiyangad ket timpuar ti agpagbingi nga isem. Ngem apagbiit, nagsubli met laeng ti nasipnget a rupa.
“Apayen? Ania kadi ti parikutmo?”
“Ninong, kaano a sumangpet ni papangko?”
Ninamnama ni Michael daytoy a saludsod lalo no kastoy a dumteng ti kasangay ti ubing, no mangawat iti pammadayaw iti eskuelaan, iti paskua ken iti baro a tawen. Ngem naglibak ni Michael. Maysa met nga arte ti panaglibak. Ta kasano koma nakapappapati ti libak no saan a manglimlimo a kinapudno? Sumangpetto no rabii, irasonna no kua. Ti di mamingga a rabii.
Kinamang ni Michael ti pagidaldalimanekanna iti platito ken baso. Linuktanna ti bassit a refrigerator iti suli iti abay ti para iti uppat a tao a lamisaan, sana impalawlaw dagiti matana iti kanawan a yan ti lababo ken ti oven. Inruarna ti sangapitser nga orens dius ken saggaysada nga slice iti cake. Indissona dagitoy iti center table. Ginuyodna ti pangmaysa a sopa. Di pay nagmata ti sangaili. Isu pay laeng ti posisionna.
“Bumangonka ta agmeriendata…”
“Diak mabisin, ninong…”
“Dius…ken kek…”
Nagmulagat ti ubing. Minatmatanna dagiti taraon. Nagsennaay sa kalpasanna nagkidem manen.
“Apay madim isu?”
“Madik. Kalkalpasko a nagmirienda idiay balaymi,” nagballikid sa timmallikud.
Pinidut ni Michael ti baso. Ngem saan nga immanay ti lamiis ti dius a nangiyanud iti maal-alimutong a tutukel iti karabukobna. Adda ngamin dakkel a barikawwet ken tulnek a nakatugkel iti alipusposnna. Nangtininedor iti cake. Nangisubo. Kasla dina matilmon no dina a pabulonan iti dius. Sangabaso man pay. Kinamangna ti 17-inch CRT monitor iti kanigid ti T.V./DVD rack. Sinublianna a pinalabsan ti program.
Nataliawna ti panagballikid ti ubing. Nainayad iti panangsapul dagiti saka ti nalabbaga a sinelas. Tinaliawna ti ninongna ngem nagbaw-ing nga insigida.
“Agmeriendaka a…”
“Saanen, ninong. Innakon idiay balaymi…”
“Gumatangakto iti pagsasanguantayo kada mamangmo no bigat. Agawiska kadagiti gagayyemmo…”
“Saanakon nga agbertdey. Diak kayat ti agbertdey. Uray saanak nga agbertbertdey ta di met agawid ni papangko…”
Natilmon ni Michael ti katayna. Dumog ti inayad a pannagna ti ubing a nangkamang ti ridaw. Ammona ngata a di masungbatan? Wenno ammona ngata a kas iti sigud, “inton rabii” manen ti sungbat? Inayad ti panangilukat, sa manen inayad ti panangirikepna iti ridaw.
Idi sakbay ti panagtutudo itoy a tawen, napan ni Michael sadiay Itogon, Benguet tapno penkenna ti nalimed nga impormasion a sangsangitan ni Myla. Sinapulna ti agnagan iti Ama Wasing a nanguyog kaniana iti makinngato a paset ti Ambalanga river basin. Adda dita ti lugar a naitalek iti lakay nasuroken a makatawen iti napalabas. Iti abaga ti Karayan Ambalanga a kinumotan dagiti pagattao nga agsabsabong a marapait iti daydi a malem, nabuak dagiti alimbubuyog iti panangsintawda ken Ama Wasing kadagiti marapait agingga a nadanonda ti putong, kasla bagi ti bumaro a baka a puon ti nalayog ken narukbos a saleng. Napatak a maimatangan ti tallo nga ekis a naikitikit iti puon ti saleng. Ngem iti panangsarungkar ni Michael iti lugar kalpasan ti panagtutudo, binaliwanen ti nabileg nga agus ti nagdinakkel a Karayan Ambalanga ti rupa ti lugar. Nagbalinen a kadaratan ken kabatuan. Nagsasaruno ngamin ti napipigsa a bagyo…
(Adda tuloyna)


text:
Bislig
Ti Siudad ti Bislig ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Surigao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Bislig ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Bucto
- Burboanan
- Caguyao
- Coleto
- Cumawas
- Kahayag
- Labisma
- Lawigan
- Maharlika
- Mangagoy (Puso ti siudad)
- Mone
- Pamanlinan
- Pamaypayan
- Poblacion (Tugaw ti gobierno)
- San Antonio
- San Fernando
- San Isidro (Bagnan)
- San Jose
- San Roque (Cadanglasan)
- San Vicente
- Santa Cruz
- Sibaroy
- Tabon
- Tumanan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Surigao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Henry Ford
NI Henry Ford (Hulio 30, 1863 – Abril 7, 1947) ket maysa idi nga Amerikano nga industrialista, ti nangbangon ti Ford Motor a Kompania, ken ti nangipatakder ti panagrang-ay ti assemblia a linia a wagas ti masa aproduksion. Nupay a ni Ford ket saan nga isu ti nagimbento ti automobil, isu ket nagparang-ay ken nangipakturado ti immuna a karro a makabaelan a gatangen kadagiti adu a tengnga a klase nga Amerikano. Ti panangipaammona ti Modelo T nga automobil ket nangrebolusionario ti panaglugan ken industria ti Amerikano. A kas ti agtagtagikua ti Ford Motor a Kompania, isu ket nagbalin a maysa kadagiti kabaknangan ken kadayegan a tao iti lubong. Isu ket naipammadayawan ti "Fordismo": ti masa aproduksion ti saan a nangina a magatgatang ken naikapet kadagiti nangato a matgedan dsagiti agobobra. Ni Ford ket adda ti sanganlubongan a panagsirmata, a ti konsumerismo a kas ti pangruna ti kappia. Ti napeksa a panagitalekna ti sistematiko a panangibabab ti bayad a nagbanagan kadagiti adu a teknikal ken negosio a panagpabaro, a mairaman ti maysa a prankisia a sistema a nangikabil kadagiti aglaklako ti karro iti amin anga Amianana nga Amerika ken dagiti kangrunaan a siudad kadagiti innem a kontinente. Ni Ford ket inbatina ti adu a kinabaknangna idiay Pundasion Ford ngem nangiyurnos para iti pamilian a permanente a mangtengngel ti kompania.
Ni Ford ket kaaduan pay a naamammoan para iti kina pasismona idi las-ud ti immuna atawtawen ti Sangalubongan aGubat I, ngem ti pay panagipablaakna kadagiti antisemitiko a testo a kas ti libro a Ti Internasional a Hudio.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Baldwin, N. (2001). Ni Henry Ford ken Dagiti Hudio. New York: Publiko a Panakibiang.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Henry Ford iti Wikiquote (iti Ingles)
Midia a mainaig kenni Henry Ford iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Henry Ford iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Ti selebrasion ti Begnas Festival ket maysan nga official festival dagiti Indigenous People iti Ilocos Sur babaen ti Provincial Ordinance No. 0002-18 nga pinutar ni Bokal Joselle F Gironella.
Naamendaran met ti Municipal Ordinance ti Traffic Rules and Regulations ti ili a Magsingal babaen ti Municipal Ordinace No 14 s 2017.
Kasapulan nga amin a household ken building establishments iti ili ti Suyo ket mangala iti Sanitary Inspection Clearance. Dagiti aglabsing ket mamulta. (Mun Ordinance No 27 s 2017)
Dagiti akinkukua kadagiti kolorum a traysikel iti ili a Suyo ket masapul nga ikkatenda ti logo and body number a nakaikabil iti sidecar ti luganda. (Mun Ordinance No 25 s 2017)
Masalluadan ti Veterans Landmarks ti Mt Tapao iti ili a Suyo babaen iti Municipal Ordinance No 23 s 2017. Maregulate ti panagbangon dagiti pasdek kadaytoy a lugar 100 metro manipud iti landmark.
Tapno masalluadan ti salun-at dagiti taga-ili ti Santa, naaramid ti Municipal Ordinance No. 37 s 2017 a mang-regulate ti panaglako ti anti-microbial drugs iti ili.
Maiparit ti panaglako, panagusar, panaggiwaras ken panag-advertise ti sigarilio ken dadduma a produkto ti tabako ken electronic cigarettes kadagiti dadduma a lugar iti ili a Sugpon babaen ti Municipal Ordinance No 2017-06. Madusa dagiti aglabsing.
Tapno masalluadan dagiti pine trees iti ili a Suyo, naaramid ti Municipal Ordinance No 24 s 2017 tapno mapreserba dagiti nakatakder a kayo a pino iti ili.
Kayat ti ili a Suyo a masalluadan ti Karayan Chico ken dagiti adda iti aglawlawna nga waig, isu a naaramid ti Municipal Ordinance No 08 s 2017 a nangaramid kadagiti pagallagadan para iti pannakasaluad iti aglawlawna mainaig iti panagala ken panagkutkut iti bato ken dadduma pay iti karayan ken waig.
Parte ti kultura iti Suyo ti panagngalngal ti mama, ngem ta met la sadino ti pagitupraan dagiti agindeg. Naputar ti Municipal Ordinance No 26 s 2017 tapno maregulate ti panagngalngal ken panagtupra ti mama kadagiti pampubliko a lugar iti ili.
Tapno sumayaat ti trapiko ti ili a Sigay, naputar ti Municipal Ordinance No 17-10 s 2017 a mangipatakder ti Traffic Management Code ti ili ti Sigay. /ipcr


text:
Padre Burgos, Quezon
Ti Padre Burgos ket maysa a maika-4 klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Padre Burgos iti 22 a barbaranggay.[2]
- Cabuyao Norte
- Cabuyao Sur
- Danlagan
- Duhat
- Hinguiwin
- Kinagunan Ibaba
- Kinagunan Ilaya
- Lipata
- Marao
- Marquez
- Burgos (Pob.)
- Campo (Pob.)
- Basiao (Pob.)
- Punta (Pob.)
- Rizal
- San Isidro
- San Vicente
- Sipa
- Tulay Buhangin
- Villapaz
- Walay
- Yawe
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Maysa a lalaki ti inaresto dagiti polis iti drug buy-bust operation nga insayangkatda kas paset ti kampaniada maikontra iti droga ditoy.
Saan laeng a shabu ti naala dagiti polis ken ni Ronnie Paat no di pay maysa a cal. 22 nga addaan innem a bala iti insayangkat ti Vigan police nga indauluan ni Deputy COP Zozimo Racho ken babaen ti superbision ni COP Maximo Taclas ken ti Provincial Anti-Illegal Drug Special Force ti Provincial Police Office.
Maysa a sibilian nga asset ti polis ti nagpammarang a kustomer a gimmatang iti droga iti suspetsa.
Simmaruno ditoy ti pannakasukisok ti pagtaengan ni Paat a nakakumpiskaan dagiti polis iti paraphernalia iti droga.#


text:
Friday, August 14, 2015
COSMETOLOGY KITS, NAITED KADAGITI NAG-TRAINING
Cabugao, Ilocos Sur –Naited dagiti Kits Iti Cosmetology Skills Training para iti Manicure, Pedicure, Foot Spa ken Hands Spa dagiti 4 P’s Beneficiaries (Trainees) a naggapu iti Brgy. Namruangan ken Barangay Sabang, Cabugao, Ilocos Sur kabayatan ti panagsanayda a nangrugi idi Agosto 10, 2015 agingga iti Agosto 15, 2015 iti Municipal Conference Building, Cabugao, Ilocos Sur.
Dagitoy a ramit ket paset iti maited a training kadagiti 4 P’s Beneficiaries ti dua a barangay nga inted ti Department of Social Welfare and Development (DSWD).
Inimatangan da SLP Development Officer III Mr. Dennis P. Aguimbag ti DSWD; Pannakabagi ti TESDA; SLP Municipal Focal Person Ms. Wilma S. Cruz ken dagiti Staff ti MSWDO iti pannakaited dagitoy a mausar iti panagsanay dagiti 4 P’s Trainees. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:22 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Kadua ni Diputado Ryan da Mr. Dario P. Tacad, Regional Fisherfolk Director, BFAR-RFO 1 a nangibagi ken ni BFAR Regional Director Nestor Domenden ken Mr. Belmor Bugaoan, Provincial Fishery Officer, Ilocos Sur a nangilunsad ti maikadua a Coastal Clean-up ditoy 1st District, Ilocos Sur para iti “Farmers’ and Fisherfolk’s Month” ti bulan ti Mayo.
Inimatangan ti Diputado ti naregta a panagdalus dagiti nagpartisipar ken ti pannakairubuat ti maimula a mangrove seedlings nga inallawat ti bumarangay ti Pug-os kasta met iti Brgy. Salapasap babaen kada Kapitan Ronel Zamora ken Kapitan Arnold Yangat.
Kalpasan ti panangyawat ni Diputado Ryan kadagiti mangrove seedlings, nakigrupo ti Congressman para iti pakalaglagipan a ladawan kadagiti opisiales ti Gobierno Lokal ti Cabugao ken dadduma pay a nakiragup itoy nga aktibidad.
Nakikaysa met da SB Member Vicky S. Serna, SB Member Josefina S. Vallejo, SB Member Benedict Savellano, ABC President, Brgy. Captain Teddy U. Soller, Mr. DJ Savellano, MENRO Edgar S. Balangatan ken Federated Farmers President Elmer Bromeo.
Daytoy a napintas a gannuat ni Diputado Ryan ket mayataday iti programa ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti agtultuloy a pannakadalus ken pannakatagiben ti kabaybayan a masakupan ti Munisipalidad tapno mamantener ti kinadalus ken maprotektaran dagiti rekursos- naturales a mangpasayaat ti kabibiag dagiti mangngalap. # (Web In-Action)


text:
Hinabangan, Samar
Ti Hinabangan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hinabangan ket politikal a nabingbingay iti 21 a barbaranggay.[2]
- Bagacay
- Binobucalan
- Bucalan
- Cabalagnan
- Canano
- Consolabao
- Concord
- Dalosdoson
- Lim-ao
- Osmeña
- Poblacion 1 (Baranggay 1)
- Poblacion 2 (Baranggay 2)
- Rawis
- San Rafael
- Tabay
- Yabon
- Cabang
- Malihao
- San Jose
- Fatima
- Mugdo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 15 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Abrasa ti Kurang ti Plumada
Dua a dadakkel nga organisassion dagiti agdadamo a mannurat ti nabayagen a nabukel: ti Timpuyog dagiti Agessem iti Literatura Dagiti Ilokano a Pintek (wenno TALDIAP) a nabuangay idi Setiembre 15, 2005; ken, ti Isagutko Kenka Writers Club (IKWC) a nabuangay idi Disiembre 22, 2006. Dagiti kameng ken opisiales ket manipud iti nagduduma a sector: estudiante, OSY, mannalon, mangngalap ken iti labor sector, nagannak, dagiti oldies but goldies, ken dadduma pay a sector.
Nangbukelda iti timpuyogda tapno lalo pay a tumibkerda. Tapno isudan a mismo iti agiinnadal.
No ti gartemda nga agsurat, kasda la nakakita iti marsaba a salamagi. Napingetda a makasursuro nga agsurat iti daniw ken sarita. Ngem saan nga umanay ti inda panagpursigi no awan iti mangabrasa kadakuada, no awan iti mangidalan kadakuada kadagiti umno nga aramidenda.
Ti saanda a pannakatarabay ket ad-adda pay iti inda panagpursigi, ket kuna ti maysa a pundador ti TALDIAP, Leonardo R. Agunoy: “Ti timpuyogmi ti konseho a pakakedngan ti parikut tapno maisarakan-maipamuspusan iti risut….”
Iti met IKWC, kuna ti agbayserda, ni Ms. Estrelita “Mama Es” Del Rosario, Station Manager 90.7 MHz FM Radyo Natin, iti pannakiumanko kenkuana idi iti aldaw ti Abril 7, 2007: “Addaanda iti regget ken napipintas dagiti kapanunotda ken paniriganda kadagiti sursuratenda, isu a naan-anay ti itedko a suporta kadakuada…”
Nakapamindua pay ketdin a, a nagpaseminar-workshop ti IKWC. Ti kaudian ket napasamak iti mismo a residente ti presidente, ni Romeo Licudine, iti Brgy. Saoat, Tagudin, Ilocos Sur Idi Abril 21, 2007. Agmalmalem nga inda panagiinnadal no kasano iti agsurat iti daniw ken sarita. Adda met ti pasalipda iti On The Spot Poetry Writing Contest kadagiti worksiapda.
Daniw ti ipangpangruna dagiti dua a timpuyog, a kas radio base wenno ad-addda a radio ti outlet dagiti putarda: ti IKWC, ti 90.7 MHz FM Radyo Natin, a masarakan iti Brgy. Magsaysay, Tagudin, Ilocos
Iti TALDIAP, maibasa dagiti daniw iti programa a para iti literatura iti CMN Radio DZEA iti Siudad ti Laoag babaen ken ni Leonard Domingo Villa, iti pannarabay ti naanus nga Station Manager, ni Rev. Fr. Nolasco “Tom” Pascua.
Malaksid iti radio, naipablaak met dagiti putar dagiti dua a timpuyog kadagiti dua a kadakkelan ken kalatakan a rehional a pagiwarnak: ti Tawid News Magazine iti Rehion I ken ti The Valley Journal iti Rehion II.
Iti Tawid, inikkak iti bennegda, (a kas editor) “Ti Benneg Dagiti Kattungbol” (The Budding Writer’s Corner) a pakabasaan kadagiti dandaniwda. Napaliiwko a nagdarasda a makasursuro ken sadiwa (fresh) dagiti idea dagitoy a mannurat. No naan-anay ti pannakatarabayda, lalo pay a bumaknang ti agamang ti Literatura Ilokana.
Kadagiti ipatpatulod ti “The Valley Journal” a kopiak babaen iti editorda, ni John Buhay, ken presidente ti Timpuyog Dagiti Mannurat iti Iluko (TMI Filipinas), napaliiwko kadgiti sinuratda iti isu met laeng a laing, panirigan, kapanunotan ken sirmata dagitoy a mannurat kadagitoy dua a timpuyog.
Kasapulan unay iti pannarabay dagiti dua a timpuyog, ta iti masakbayan, isudanto ti mangitakder ken mangparang-ay ti bukodtayo a dila.
“Apay a dimo buklen ti Timpuyog Dagiti Mannurat iti Radio,” impalapalko a karit ken ni Danny Antalan, news reporter ti Tawid News Magasin ken reporter-anchorman ti DZTP,
Abrasa iti kasapulan ti plumada tapno dumur-as pay. Kasapulanda iti nabara a takiag a sadagda iti inda panagkalatkat.
Dagiti opisiales ti IKWC: Presidente, Romeo Licudine; Bise Presidente, Guillermo Lardizabal; Sekretaria, Gliceria Manzano; Katulong a sekretaria, Ma. Corazon "Dj DM" Moria; Tesorera, Maritess Bulatao; Oditor, Jessie 'Dj Ace" Fabro; PRO's, Harry "Dj Wency" Manzano ken Alejandro Pascua, Jr.; Buss. Managers, Leo Legaspina ken Edwin Edmark de Guzman; Musa, Julie Pat Lanuza ken Adonis, Philip Binay-an. Agpaay a mamagbaga da Mayor Roque S. Verzosa, Jr. ti Tagudin, Ms. Estrellita "Mama Es" del Rosario - Station Manager 90.7 MHz Fm, Ptr. Romeo Patacsil, Ptr. Leonito Torreliza, Monica Flores ken Mr. Moises Laza.
Dagiti opisiales ti TALDIAP: President, Jorge G. Placido; Vice President, Leonardo R. Agunoy; secretary, Eroline G. Martinez; asst. Secretary, Recson Pante; treasurer, Edward F. Pasalo; auditor, Rufino C. Dugay; PIO, Emerson Ramos; bus. managers, Kerwin Domingo & Rodel Reyes; muse, Aira Rowena R. Banglas; advisers, Mr. Leonard D. Villa, Mrs. Agustina Rabago-Bugaoisan & Sr. Melanie Luz Morales, asst. station manager, CMN Radio DZEA; spiritual adviser, Rev. Fr. Nolasco “Tom” Pascua, station manager, CMN Radio DZEA; legal counsel, Atty. Mariano Nalupta, Jr.
Iti pannakiinnumanko, adda ti panagduadua ni Ms. Estrelita “Mama Es” Del Rosario, Station Manager 90.7 MHz FM Radyo Natin, iti sabali a format ti programa iti FM radio, ti kinaadda ti para iti literatura. Maam-ammo ngamin a
Ngem, insungbatko met a maysa nga innovation daytoy. Uray kadakami idiay
“Pamrayanmi laengen iti agsurat iti radio (DZEA)…” madlaw iti kinapakumbaba iti anag ti
Ngem saanda la ngata nga ammo (TALDIAP), a nagsursuratak met iti programa a naipatangatang iti DZEA! Manipud iti tawen 1991 agingga iti 1995. Babaen kadagiti dua a religious drama program: “Ti Biag Ni Jesus” ken ti “Dalan, Kinapudno, ken Biag.” Pito a tawen, (1991-1997) a nagsursuratak kadagiti sangapulo ket tallo a drama ti Catholic Media Network (CMN), a naipatangatang met laeng kadagiti amin a CMN radio iti Northern Luzon a kas iti DZCV, Tuguegarao, Cagayan; DWRV, Bayombong, Nueva Vizcaya; DZWT, Baguio City; DZPA, Bangued, Abra; DZNS, Vigan, Ilocos Sur; ti maysa pay a CMN radio iti Alaminos City, Pangasinan ken uray iti DWDY, Ilagan, Isabela. Malaksid kadagitoy sangapulo ket tallo a programa ti CMN, adda pay ti tallo a drama translation a suraten met laeng toy numo, a kas ti “Adda Latta Namnama” ti Lutherans ken kadagiti drama program dagiti ahensia-nasional.
Kasapulan a maabrasa dagitoy a budding writers. Saan laeng koma nga akem dagiti radio a nanginaw kadakuada, ti Tawid News Magasin, ken ti The Valley Journal no di ket datayo amin amin a mannurat a nakaibudaken ti naganna iti Literatura Ilokana.
Kasapulan a maabrasa dagitoy a budding writers. Saan koma ida a baybay-an; ta ti panangbaybay-a ket idatengna iti dakdakkel a posibilidad iti panaglaylay iti masakbayan, ta kaiyariganda iti bukel a nagtubo iti nabato a daga. Iti panangtagiben ti bukod a dila, uray no dida kameng iti GUMIL wenno TMI dagitoy a timpuyog, karamanda met iti panagdur-as ti Literatura Ilokana…
Ur-urayenda ti abrasam…ita koman!
“Uray no dagiti nagpalausan a makinilia la koma,” dayta man ti arungaing ti dua a grupo. Makaisemak, wen, ta iti baet nga intay panangipasulin wenno panangibaber pay ket ngatan a, kadagiti dadduma ti makinilia, isuda ket kasapulanda la unay a kas kangrunaan a gamigamda iti inda met pannakiraman a panangparangpaya ken panangpatalinaed iti agnanayon ti bukodtayo a dila.
Iti krismas parti idi 2006 a dinar-ayak, sinagutan ti GUMIL La Union ti makinilia ken liblibro ti maysa pay a timpuyog dagiti budding writers, ti Pluma ni Bucaneg, babaen iti panangidaulo ni Rodgerry Rodriguez. (Ni Romeo Licudine ti nangawat ti makinilia.) Nagdakkel ti panagpuspuso ti GUMIL La Union babaen iti panangidaulo ni Djuna Alcantara, ta dina impaidam ti aniaman a maitulongda kadagiti agdadamo ken sumingsingising a mannurat. Umadu koma ti kas kadakuada!
Ti TALDIAP ken IKWC ket agur-uray met iti abrasam, kabsat a mannurat ken patron ti Literatura Ilokana… ita koman! ##


text:
Sarita ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
ITI report ti PAGASA, mapan manen a 39oC ti temperatura iti siudad ti Tuguegarao itoy nga aldaw. Ket isu latta ti kapudotan a disso iti pagilian. Saan san a ma-break dayta a record ti siudad.
Napangilangilak laengen. Dayta ti maysa a rason a diak unay kayat ti agpasiudad. Kadayta a temperatura ita, iti kinaagpaysuanan, di pay ket umaboten iti 40oC ti pudot a talaga a marikna?
Hmmm, namalbaliw a talagan ti panawen. Bumara a bumara ti lubong. Ania ngarud, matda ti tao a mangyadap iti bagina iti bunga met laeng dagiti aramidna.
No di la koma a nasisita ti rantaek idiay siudad, pakpakawan a mapanak. Ngem anian ta masapul ti putotko ti NSO birth certificate-na iti iseserrekna iti Grade 7. No apay ngamin, a, a di umanay ti masakada a birth certificate iti Local Civil Registrar!
Sipud nagturposak iti automotive idiay Cagayan State University, sangapulo ket dua a tawenen ti napalabas, mabilbilangen ditoy ramay ti panagpasiudadko. Aglalo ket adda metten bukod a pamilia sipud indatagko iti altar ni baket ta nasiiman dagiti nagannak kenkuana daydi panaglibasmi a nagpabaybay iti maysa a sardam. Limapulo metro ti kaadayo ti baybay iti amianan ti balayda.
Diak pay koma kayat idi ti mangasawa ta saanak pay a nakasapul iti natalged a panggedan. Ngem ania pay no kaslakami la naapput tarukoy iti abut. No tarayak ni baket idi, kamatennak la ketdi iti buli. Adda ‘detox’ a paltog ti amana— a siempre katugangak ita— idi (nalakonan iti kayongna a taga-Kalinga). Detox, kunami ‘tay paltik wenno wanpung a paltog. Tukkolem sa balaam manen iti maysa kalpasan a maiputokmo. Di kad’ di-tukkol. Detox, in short.
Ti napastrekmi (makais-isemak no malagipko ti kastoy ta kasla ketdin negosio ti panagkasar) ken ni baket iti kallaysami, disiotsomi la idi, ninayonan dagiti katugangak tapno makaipatakderak iti uray bassit la a shop-ko idiay ili. Siempre, saan met a nagpaudi ni tatang a maysa a mangngalap. Inad-adduanna bassit ti intulong dagiti katugangak.
Narigat ti makantiawan, kasta man ti nakitak a rason. Ngem pagyamanak ketdi ta ammodakami a tinulongan nga agassawa.
“Pangipaayanmi koma, aya, Dexter, barok, ti masapulanmi nga agassawa no di dakayo nga agkabsat ken kadagiti agbalin nga appomi,” kuna man idi ni tatang.
Nga uray la nakaluyaak.
Wen, a, ta diak pay nasubsubalitan ti panangpadakkel, panangpabasada kaniak ngem simrekakon iti biag a naestaduan. Pabasolek man dayta a selpon ta sipud naaddaanak iti unit a 3310, isun ti inaturgarko. Aglalo ket naalak ti CP number ti kursonadak a kabarangayak (ni baket dayta).
Ngem iti sabali a bangir, pagyamyamanak met ti pannakadiskobre ti selpon. Nalabit, saanak pay a nakanobia agingga ita a tallo dekadakon. Wen, ta adda nasakitko a tigerger. Diak maisawang ti ayatko iti sango ti babai a pagduyosak. Napaneknekak dayta idi agbasbasaak pay laeng idiay Tuguegarao (di pay idi a nagsiudad).
Kursonadak la unay daydi musa ti College of Technology. Babaen ti maysa a kailiak a gayyem ken kaklasena, nayasidegko ti bagik kenkuana. Ngem sanabagan, nupay naikkanak iti namin-adu a gundaway a mangipeksa iti riknak, anian ta kasla met nagalutan ti dilak no iruangankon nga ibaga. Namitlo pay a naawisko idi iti Ridge Cinema— a pagtagilakuan itan ti maysa a brand ti bado. Ngem pulos a diak naka-first base.
Sanabaganka, Dexter! kinunkunak iti bagik. Ibabainmo ti nagtaudam a pamilia. Agsusukot payen ti nobia dagiti kasinsinmo. Dika pay makamaysa!
Ibanag daydi a musa a pagraemak. Anak ti pito nga agkuerong a baka ta nakapaminsangapulokam’ sa pay a nag-batilpatong. Ngem talaga a tabbed ti dilak!
Sumagpaten nga alas sais idi makagtengak iti terminal dagiti van. Imparkingko ti motorsiklok iti pader a sikigan ti terminal. Pagsakayakto met daytoy inton makaawidak. Baka ket no masipngetanak a makaawid. Arkilaek no kuan ti luganko nga agpa-Ammubuan.
Apaman a nakaluganak, nagandaren. Kaskam la sardinas a napidipid iti uneg. Uppat a pasahero ti kada linia ti tugaw nupay nailet. Saan met nga isu ti dakkel a van. Iti akinlikud amin ti puestok, iti batog ti drayber.
“Ania metten nga iletna!” naireklamo. Nalasinko a maysa kadagiti babbai a nataengan metten a titser ti elementaria ti nagsao. “Pangtallo la koma met, a!”
“Nalawa dayta, madam…” insungbat ti drayber. “Agplastartay’ laeng koma a nasayaat, kakabsat.”
“Ania a nalawa? Nagilet la ngaruden! Tulademto met ita dagiti nalalawa a van iti panagkarkargam!”
“Intay’ ketdin,” kinuna ti dumna iti tawa iti makanawanko. Nagpudotto manen idiay Tuguegarao no maaldawantayo!”
Nagnan ti lugan. Ngem saan latta a nagsardeng ti maestra. “Luktam man ti erkonna, aya,” kinunana.
“Pasensian, madam, nadadael,” inkudkod ti drayber. “Patarimaankonto pay laeng ‘ton Sabado. Ilukatyo laengen dagiti tawa, kakabsat.”
“Tinakkabam koma ngarud, a, dayta nagdadakkelan nga AIRCONDITIONED dita sango!” naipugtit. “Pannakailawlaw-anen. ‘Diay la koma ngaruden sumaruno ti nagluganak.”
“Pasensiakayon, madam.”
“Overloading la ngaruden, awan pay gayam ti aircon-na. Anian!”
Namrayak laengen a binuya dagiti malabsanmi. Di pay la ngarud bumaba no sao a sao. Ngem sabagay, adda met ketdi rason ni ma’am. Nakaroda unay dagiti drayber no dadduma. Ipilitda ta kayatda a karga nupay nagilet nga agpayso dagiti luganda.
(Adda tuloyna)


text:
BANGUED, Abra -Sangapulo ket innem nga ili ti maibilang a hotspots ditoy a probinsia, daytoy ti impakaammo ti PNP provincial director bayat ti naangay a maysa a forum para iti nadalus ken natalna nga eleksion ditoy itay nabiit.
Segun ken ni OIC Provincial Director P/Supt. Lawrence Coop, karaman dagiti hot spots ditoy probinsia ti Bangued, Bucay, Boliney, Dolores, Danglas, Tabuk, Lagangilang, PeHarubia, Tayum, Tubo, Tineg, La Paz, Lagayan, San Juan, Malibcong ken Sallapadan.
Inadmitir met ni CAR PNP Deputy Regional Director for Operations P/S Supt. Elmer Soria nga adda maysa a kumpirmado nga armado a grupo iti Abra idinto a tallo a sabsabali pay ti madama a sipsiputanda.
“Ammo metten ti amin ti kaso diay Tineg. Adda aganay 10 katao nga armado a mainanaig ken ni Mayor Edwin Crisologo,” kinuna ni Soria.
Babaen ti initiatibo ti Zenarosa Commission ken Abrenian Partners for Peace and Development (APPD), naangay idi Pebrero 12 ti maysa a citizens’ forum maikontra iti armed violence ken private armed groups tapno maaddaan ti nadalus ken natalna nga eleksion iti probinsia ti Abra.
Idauluan ni Justice Monina Zenarosa ti Zenarosa Commission ket da Jaime Echeverria, Dante Jimenez, Herman Basba Ho, Bishop Juan de Dios Pueblos, Mahmod Mala Adilao ken Virtus Gil dagiti commissioners ken Edilberto Adan, permanent adviser.
Inatenderan dagiti politiko manipud iti nadumaduma nga ili iti Abra, youth, religious sects, akademia, propesional, grupo dagiti babbai, mannalon, NGOs, business ken dadduma pay a sektor ti komunidad, kasta metten ti PNP ken AFP ti nasao a forum.
Kinuna ni Zenarosa a saan a kabaelan ti komision a solbaren ti parikut ti kaadda ti private armies isu a dinawatna ti kooperasion ti amin a sector tapno agballigi ti komision ken maaddaan iti natalna a panagpipili kadagiti lugar a hot spots.
“Iti panagkitak, nabannogen dagiti umili iti kinariribuk kasta met dagiti politiko. Ti laeng kayat dagitoy, kasapulan nga aggigiddanda a mangisuko kadagiti armasda,” kinuna ti chairperson.#


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Inside job ti maysa nga anggulo a kitkitaen dagiti polis mainaig iti mapapati a robbery-hold-up a naisayangkat iti national highway ditoy nga ili itay nabiit.
Hinold-ap ti dua a lalaki a nagkalubbon iti motorsiklo ti closed van a nagluganan da Aron Chun y Cho, negosiante, proprietor ti Apollo Pancit Co., Melchor Lamayo y Valdez, ken Richard Resurreccion y Agrisola, 37, drayber ti van, ken residente iti San Isidro, Candon City iti igid ti national highway a sakup ti Barangay Vical idi agarup alas 9:30 ti aldaw ti Pebrero 22.
Segun iti inisial nga inbestigasion dagiti polis, imparking ni Resurreccion ti van iti igid ti national highway a sakup ti Barangay Vical ket bimmabada a napan immisbo.
Idi nagsublida iti van, kellaat a nagparang ti maysa kadagiti suspek sana pinugsitan iti tear gas ti uneg ti van ken ginammatan ti bag a naglaon iti kuarta nga iggem ni Chun ngem naipasa daytoy ken ni Lamayo.
Nagtaray ni Lamayo iti kapagayan ngem kinamat dagiti suspek ket impalladaw ti immuna ti bag.
Idi maalada ti bag, simmakay dagiti suspek iti motorsikloda sada naglibas nga agturong iti Barangay Vical.
Binilin ni Chun a kamaten ni Resurreccion dagiti suspek ngem naippes gayam ti makannawan a kamauna a pilid ti lugan.
Nangisayangkat dagiti polis iti pursuit operation ken nangipatulodda iti flash alarm kadagiti kabangibangda a police stations ngem didan nasapulan dagiti suspek.
Iti pannakaisurat daytoy, di pay ammo ti kinasiasino dagiti mannanakaw.
Madama met ti naing-inget a panagpalutpot dagiti polis no kasano nga ammo dagiti mannanakaw nga adda dakkel a kuarta nga imet ni Chun ken no apay nga ammoda a nagsardeng ti lugan iti nadakamat a barangay.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Pormal a naluktan ti Dur-as Bantay bending stalls ditoy nga ili idi Hunio 29 babaen kada Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano ken Bantay Mayor Samuel Parilla.
Masarakan ti sangapulo nga stalls iti igid ti kalsada nasional, dayaen ti munisipio ti nadakamat nga ili.
Naggapu iti gobierno probinsial ken LGU ditoy ti naaramat a pondo para iti daytoy a proyekto.
Kinuna ni Parilla a taga- Bantay amin dagiti mangukopar kadagiti stalls tapno ad-adu dagiti kailianna a maaddaan iti pagsapulan.#


text:
CANDON CITY, Ilocos Sur – Uray agkabsat, agpinnatayen.
Segun iti report, pinaltogan ni Henry Galimba, 38, residente iti Langlangca 2nd ditoy, ti kabsatna a ni Ronald, 32, a puon ti nakatayan ti naud-udi.
Naammuan a nagsabat dagiti agkabsat ket mapapati a ginandat ti biktima a dangran ti manongna a nakaigapuan ti panangpaltog ti suspetsa iti biktima.
Nasarakan dagiti nagresponde a polis a nakadasay ti biktima a nagsagrap iti sugat iti barukong ken rupana iti sanguanan ti balay ti maysa nga Ambet Baldos iti nasao a barangay.
Naammuan a naakusaran ti biktima a nangpatay babaen ti bagsol ti sabali a kabsatna.
Mapapati a karitkariten ken pinangtaan ti biktima ti manongna iti kallabes.#


text:
VIGAN CITY – Umaboten iti nasurok tallo gasut ti kaso ti dengue iti Ilocos Sur, segun iti kaudian a datus nga imparuar ti Provincial Health Office.
Impakaammo ni SPM Jerry Singson, chairman ti committee on health and sanitation, bayat ti session ti hunta probinsial idi Agosto 17 nga umaboten iti 309 ti kaso ti dengue iti Ilocos Sur kas maibatay iti datus manipud iti Provincial Health Office.
Segun ken ni Singson, manipud Enero agingga iti Hulio daytoy a tawen, immabot iti 203 ti kaso ti nadakamat a sakit, ket sangapulo kadagitoy ti natay.
Ngem kinuna ti bokal nga iti umuna a sangapulo ket lima nga aldaw ti Agosto, adda nainayon a 106 a kaso ti dengue nupay awan ti nainayon a natay.
Dagiti sumaganad dagiti naireport a kaso ti dengue iti probinsia manipud idi Enero agingga iti Hulio: Sinait – 29, Sta. Cruz – 28 ken Candon City – 22.
Iti Agosto, nanayonan iti maysa ti kaso ti dengue iti Sinait, 8 iti Sta. Cruz ken 9 iti Candon City.
Kinuna ni Singson a ti ili ti Cabugao ti ad-adda a sipsiputanda ta nupay 3 laeng ti kaso iti nasao a lugar manipud Enero agingga iti Hulio, timmayok ti bilang dagiti apektado iti 29 iti kagudua laeng ti Agosto.
Kanaig daytoy, dagus a minandar ni Vice Governor Deogracias Victor Savellano ni Singson a pakaammuanna dagiti mangimatmaton iti Provincial Health Office tapno dumatagda iti hunta probinsial iti sumaruno a session tapno ammuenda dagiti programa ti PHO mainaig iti pannakapugipog ti nasao a problema ken no sadino a makagkagat iti lamok dagiti biktima.
“No maammuantayo nga iti pagadalan ti kaaduan a pakakagkagatanda, paayabantayo met a dagus dagiti agtuturay ti DEpEd tapno makitinnulongda a mangdadael iti pagbalbalayan dagiti lamok,” kinuna ti presiding officer.
Inyunay-unay ni Singson a ti pay laeng operation pattog ti kasamayan a pangprebentar iti panagadu ti lamok.
“Masapul a maipattog dagiti bote, lata ken dadduma a pay a pakaur-urnongan ti danum a pagitlogan ti lamok. Laglagipentayo a nasamsamay ti panagprebentar ngem iti panangagas,” inyunay-unay ni Singson.#


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Makabulan kalpasan ti pannakapasamakna, di malapdan ti maysa a misis ti panagaringgenna no malagipna ti pannakadukotna ken ti sinagabana iti tallo nga aldaw a pannakaipupokna.
Iti interbio kenkuana ti DZTP Radio Tirad Pass, kinuna ni Joan (parbo a nagan) a kasla dina patien a napasamak daytoy iti pay met puseg ti siudad ken iti aldaw.
Segun iti salaysay ni Joan, alas otso ti bigat ti Hulio 14 idi agturong koma iti balay ti ikitna idiay Talogtog, Candon City ket naglugan iti traysikel iti laud ti Philippine National Bank ngem dua a lalaki ti simmaruno a naglugan ket bayat ti panagtaray ti traysikel, adda inyappotda iti ngiwat ken agongna a suspetsana a pagpaturog ta napukawna ti puotna.
Idi makariing ni Joan, addan iti uneg ti maysa a balay a napalikmutan dagiti kaykayo. Ngem dina ammo no sadino a lugar ti nangipanan dagiti lallaki kenkuana.
Kinunana nga iti las-ud ti tallo nga aldaw ken rabii, saan a pinakan dagiti nangitalaw kenkuana wenno nangted iti pagsukatanna.
Nupay kasta, kinunana a saan a ginargaraw dagitoy.
Rabii ti Sabado, Hulio 16, idi inruar dagiti nangitalaw kenkuana, piniringanda ti matana sada inlugan iti dina ammo no ania a sasakayan ken indissaag iti batog ti sementario ti Barangay San Nicolas.
Gapu iti kapsutna, nagpatulong ni Joan tapno maipan iti Reyes Clinic and Hospital.
Kinuna ni Joan a dina nabigbig dagiti nangdukot kenkuana ken no ania ti rason a dinukotda. Ngem patienna a napagbiddutan laeng agsipud ta nangegna a kinuna ti maysa kadagiti nangitalaw kenkuana a saan nga isu ti babai a birbirokenda.#


text:
STA. CRUZ, Ilocos Sur – Kuarta ken alahas ti napukaw ti maysa a baket iti maysa a grupo a mapapati a kamkameng a mangal-allilaw kadagiti tattao iti tiendaan publiko ditoy nga ili idi malem ti Hunio 5.
Iti pulongna iti polis, kinuna ni Silvestra Obille y Obar, 75, naasawaan, ken residente iti Barangay Calaoaan, ditoy nga ili, a napukawna ti kuartana a P150,000.00 ken alahasna nga agbalor iti P20,000.00 iti grupo dagiti di nabigbig a tattao a mapapati a nangawis kenkuana iti transaksion a pagkakuartaanna.
Segun ken ni Obille, idi agarup 4:35 ti malem ti Hunio 5, bayat ti kaaddana iti public market daytoy nga ili, inasitgan ti maysa a grupo ket kinumbinsida a makinegosio kadakuada tapno mapaaduna ti kuartana.
Kinuna ti baket a no agdeposito kadagiti suspek, agdoble ti kuartana a P150,000.00.
Naay-ayo ti biktima ket inruarna ti kuartana iti Sta. Cruz Cooperative Bank sana inkabil iti bagna sa napan nakisinnarak iti grupo.
Inawis ti grupo ti baket a mapanda iti Jolibee Candon tapno ituloyda ti agpapatang.
Bayat ti panagdaliasat ti navy blue a lugan ti grupo, naallukoyda manen ti baket a mangiyawat iti P150,000.00 ken alahasna sada inkabil iti sabali a bag.
Idi makagtengda iti Barangay Saoat, imbaga ti maysa kadagiti suspek nga umuna laengen ti baket iti Jolibee Candon agsipud ta mapanda pay alaen ti orderda a yero.
Insubli ti grupo ti bag ti baket sada indissaag.
Nagsubli ti baket iti Candon sa napan naguray iti Jolibee kas imbaga ti grupo a pagkikitaanda. Ngem sumagmamano nga oras ti limmabas ket awan met laengen dagiti ur-urayenna.
Nagsuspetsa ti baket idi nakitana a naikkan iti padlock ti sipper ti bagna ket dagus a napan nagpulong iti municipal police station ti Sta. Cruz.
Dinadael dagiti polis ti padlock ket idi iyaonda ti naggian, pasig metten a pappapel.
Nagsawar dagiti polis ngem saandan a nabirokan pay dagiti suspek.#


text:
Kellaat, naibuang ti lunod iti barukongna.
“Daytoy ti tandaanam, awan ti makatagikua kenka no saan laeng a siak! Iyanakmonto dayta sikogmo nga awanan simbeng ti panunot kas kasukat ti sakit nga impalak-ammo kaniak,” nadagsen dagiti balikas a nagaon iti bibigna.
Manipud idin, nagpukaw ni PFC Emmanuel Sto. Domingo. Ngem kagiddan ti panagpukawna ti iruruar ti narungsot a kobra a nangburak iti talinaay ti San Luis.
Kalpasan ti makabulan, naiwalang iti kaleddaan ti dandanin saan a malasin a bangkay ni Jake. Awan ti makaammo no asino ti makin-aramid iti nakaam-ames a krimen. Nasarakan ti bangkayna sumagmamano a kilometro ti kaadayona manipud iti balayda. Ti nakakaskasdaaw, awan ti nakapuot kadagiti guardia ti mansionda idi naitalaw daytoy. A! maysa nga eksperto ti makin-aramid. Kasla kobra a saan a nadlawan ti panaguyasna iti katengngaan ti naulimek ken nasipnget a rabii.
Manipud iti nagsapidenganna a puon ti kayo iti tuktok ti turod, nalawag a makita ni Boy Kobra dagiti immaribungbong a tattao bayat ti panangbagkat dagiti polis iti bangkay. Uray la nangigis ti isemna iti pannakangegna iti sangit ni Arianna. Kasla musika a nangwaswas iti dagensen ti kaungganna ti dung-aw ni Arianna.
“Lak-amem ti sakit ti nakem ti maawanan iti ipatpateg, kas iti impalak-ammo kaniak!” kinunana.
Nangemkem ni Boy Kobra a nakalagip iti dayta a paset ti napalabasna. Immanges ti nauneg. Parte ti biagna a namagbaliw a namimpinsan ti direksion ti biagna. Idi simple laeng a biag ti kayatna. Agasawada ken ni Arianna ken maaddaanda iti bukod a pamilia. Napanunotna: ti tao ti mangaramid iti bukodna a dana. Pinili ti ay-ayatenna ti mangisakripisio iti relasionda tapno matalawanna ti kinarigat ti biag. Pinilina met ti agibales.
Iti isisinana iti gimong a saanen a mangawat kenkuana, lalo pay a nagpakadakes ni Boy Kobra. Nagbalin a a gun-for-hire. Ad-adun ngem ti bilang dagiti ramayna ti pinaipakni ni Mayor Santos Diagpaabac kenkuana.
Asino ti makalipat iti panangpapatayna iti kalaban a kandidato ti mayor? Tengnga ti aldaw ken madama ti panagbitla ti biktima. Dupudop dagiti tao.
Awan a pulos ti mangipagarup nga isuna ti dungrit nga agpalpalama a mangitangtanggaya iti aglatlati a lata iti tunggal tao a masabatna tapno makaasideg iti entablado. Apaman a naasitganna ti targetna, dagus nga inasutna ti pistola iti uneg ti nangirngir a pagan-anayna. Nagallungogan ti kanalbuong ti paltog iti walo a daras. Naibunubonda amin iti nadumaduma a paset ti bagi ti biktima a nakagsatanna a dagus. Awan ti naaramidan dagiti badigard gapu iti panagkakaribuso dagiti tao. Simmurot a nagtaray iti arimutong agingga a nailinged iti nagkurusan ti dalan a pagur-urayan dagiti tao ni Diagpaabac a mangitulnog kenkuana iti safehouse.
Agur-urayen iti safehouse ni Diagpaabac. Napalalo ti ragsak ti mayor iti resulta ti misionna.
“Nalaingka a talaga Kobra. Rangerka a talaga ha! ha! ha!” intapik ti mayor kalpasan ti panangitupakna iti sangareppet a kuarta iti sanguanan ni Boy Kobra.
“Addayta ti bonusmo iti pannakaikkat a balanganko ni Aguimbag. Ita, awanen ti kasangok. Agtalinaedak a mayor iti daytoy nga ili! ”
“Kunak no siak laeng ti dakes, Mayor, adda gayam kaduak a mauram sadi impierno ti kararuana!” inngirsi ni Boy Kobra ket nagdanggay ti katawada a nangburak iti ulimek ti naiputputong a safehouse iti igid ti baybay.
(Maituloyto)


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni Bise Gobernador Deogracias Victor Savellano a saan laeng a dagiti ili no di pay dagiti barangay ket maikkan iti oportunidad a mangitandudo iti pakabigbiganda a produkto a kayatda a parangpayaen.
Imbatad ni Savellano nga adda inisial a tulong nga ited ti gobierno probinsial kadagiti ili ken barangay tapno maparangpayada ti bukodda a produkto.
Nupay kasta, innayonna a saan koma nga agdepende dagiti barangay iti provincial government no di ket masapul nga adda counterparting tapno agballigi dayta a programa.
Dinakamat ti bise gobernador ti produkto a kalamansi ti Tagudin, partikular ti barangay Saoat a kasapulan a paadduen pay dagiti bumarangay tapno ad-adu pay ti paglakuanda.
“Saantayo koma nga agpatingga lattan iti agdama a mulatayo, masapul a paadduentayo pay,” kinuna ni Savellano idinto nga innayonna a ti puntiria daytoy ket dagiti agparpartuat iti juice manipud iti kalamansi.
No mapaadu dagiti mula a kalamansi, ammon dagiti negosiante no sadino ti papananda paggatangan a direkta, nakuna ti bise gobernador.#