text:
Akin-abagatan a Kono
Ti Akin-abagatan a Kono (Espaniol: Cono Sur, Portuges: Cone Sul) ket heograpiko a rehion a buklen dagiti akin-abagatan unay a lugar ti Abagatan nga Amerika, iti abagatan ken likmut ti Tropiko ti Kaprikornio. Iti tawidan, daytoy ket sakopenna ti Arhentina, Chile ken Uruguay, a nabeddengan iti laud babaen ti Taaw Pasipiko, ken ti abagatn aginggana iti pagtumpongan a nagbaetan ti Taaw Pasipiko ken Atlantiko , nga isu daytoy ti kaasitgan a kontinental a lugar ti Antartika (1000 km). Kadagiti termino ti sosial ken politikal a heograpia, ti Akin-abagatan a Kono ket buklen ti Arhentina, Chile, Paraguay, Uruguay, Akin-abagatan a Brasil ken ti estado ti Brasil iti São Paulo.[2]
Ti napaut a manamnama a biag, ti kangatuan ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan iti Latin nga Amerika, nangato a pagalagadan ti biag, ti adu a pannakibinglay kadagiti global a pagtagilakuan ken ti rumangrang-ay nga ekonomia[3] kadagiti kamengna ket mangaramid ti Akin-abagatan a Kono ti kabaknangan a makro-rehion idiay Abagatan nga Amerika.[2][4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daytoy pigura ti densidad ti Amianan nga Amerika ket naibatay iti dagup a kalawa ti daga iti 4,944,081sq km
- ^ a b Steven, F. (2001). "Regional Integration and Democratic Consolidation in the Southern Cone of Latin America". Democratization. Routledge. 14: 75–100. ISBN 978-950-738-053-2. Naala idi 12 May 2009.
- ^ Cómo hacer pesar las diferencias del Cono Sur
- ^ http://www.marketresearch.com/product/display.asp?productid=1696455
- ^ Encyclopedia of world environmental history. p. 1142.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Akin-abagatan a Kono iti Wikimedia Commons
Nagsasabtan: 39°06′00″S 67°54′00″W / 39.1000°S 67.9000°W


c: text/html

text:
Patatas
Ti patatas ket maysa a naalmidon, a rutongrutongan a maapit manipud ti tinawena Solanum tuberosum ti Solanaceae a pamilia (naam-ammuan pay a kas ti linong ti rabii). Ti lubong ket mabalin a mangitudo ti daytoy a mula a kas ti makan a rutongrutongan. Idiay rehion ti Andes, addad dagiti mataltalon nga asideg a makaikabagian a sebbangan ti patatas. Dagiti patatas ket naipayamammo ti ruar ti rehion ti Andes idi masakbayan ti uppat a siglo, ken daytoy ket nagbalinen a naipangpangruna a paset a panaglutluto ti sangalubongan. Daytoy ti maikapat a kadakkelan a maapapit a makan iti lubong, kalpasan ti pagay, trigo ken mais.[1] Ti nabayag a panagipenpen ti patatas ket makasapul ti naipangpangruna a panagtaripatu iti nalaiis a kamalig.[2]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Internasional a Tawen ti Patatas 2008 – Ti patatas" (PDF). Makan ken Agrikultural nga Organisasion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2009. Naala idi 26 Oktubre 2011.
- ^ Panagipenpen ti Patatas, pateg ti Panagpreserba: Kohli, Pawanexh (2009). "Panagipenpen ti Patatas ken pateg ti Panagpreserba: Dagiti batayan" (PDF). Crosstree Techno-visors.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Patatas iti Wikimedia Commons
Midia a mainaig iti Patatas iti Wikimedia Commons
Midia a mainaig iti Dagiti patatas iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Espesial a pampanid
Dagiti reporta ti panagtaripato
- Dagiti ababa a panid
- Dagiti atiddog a panid
- Dagiti kadaanan a panid
- Dagiti makiddaw a kategoria
- Dagiti makiddaw a panid
- Dagiti makiddaw a papeles
- Dagiti makiddaw a plantilia
- Dagiti namindua a naibaw-ing
- Dagiti naputed a baw-ing
- Dagiti nasalakniban a panid
- Dagiti nasalakniban a titulo
- Dagiti naulila a panid
- Dagiti ngudo a panid
- Dagiti panid a saan a naikapet kadagiti banag
- Dagiti panid nga adda kadagiti kabassitan a rebision
- Dagiti saan a nakategoria a kategoria
- Dagiti saan a nakategoria a panid
- Dagiti saan a nakategoria a papeles
- Dagiti saan a nakategoria a plantilia
- Dagiti saan a nausar a kategoria
- Dagiti saan a nausar a papeles
- Dagiti saan a nausar a plantilia
- Pampanid nga awan kadagiti silpo ti pagsasao
Lislistaan ti pampanid
- Amin a pampanid
- Amin a pampanid nga addaan iti pasakbay
- Biruken
- Dagiti panid a nakasilpo kadagiti panangilawlawag a panid
- Entity Usage
- Katkategoria
- Kayo ti kategoria
- Listaan dagiti baw-ing
- Pages with badges
- Pagsurotan a katkategoria
- Pampanid nga adda tagikua ti panid
- Pampanid nga asideg kenka
- Panangilawlawag a pampanid
Sumrek / agpartuat ti pakabilangan
Dagiti agar-aramat ken karkarbengan
- Baliwan dagiti kredensial
- Dagiti karbengan ti grupo ti agar-aramat
- Dagiti kontrasenias ti bot
- Dagiti kontribusion ti agar-aramat
- Dagiti naserraan nga agar-aramat
- Dagiti pakaammo
- Dagiti sagut
- Global a panagtaripato ti grupo
- Ikkaten dagiti kredensial
- Isaad manen dagiti tandaan
- Isaad manen ti kontrasenias
- Kakaykayatan
- List OAuth applications
- Listaan dagiti aktibo nga agar-aramat
- Listaan dagiti global a pakabilangan
- Listaan dagiti naserraan nga IP a pagtaengan iti sangalubongan
- Listaan ti agar-aramat
- Panagtaripato ti global a pakabilangan
- Sukatan wenno ikkaten ti adres ti esurat
Kaudian a balbaliw ken lislistaan
Dagiti reporta ti midia ken dagiti panagikarga
Datos ken ramramit
- API feature usage
- Bersion
- Dagiti gadget
- Dagiti mensahe ti sistema
- Dagiti taudan ti libro
- Disso dagiti wiki
- Estadistika
- Estadistika ti panagusar ti gadget
- Kitaen ti datos ti interwiki
- Kompigurasion ti sagat ti panagabuso
- Listaan dagiti wiki ti Wikimedia
- Padasen ti panagmarka ti heroglipiko
- Pagipadasan ti grapo
- Pagipadasan ti plantilia
- Pagsubokan ti API
- Palawaen dagiti plantilia
Panangibaw-ing kadagiti espesial a panid
Adu ti pannakausar a pampanid
Ramramit ti panid
Sabali nga espesial a pampanid
Leyenda
- Kadawyan nga espesial a pampanid.
- Nagawidan nga espesial a pampanid.


text:
Austin, Texas
Ti Austin (/ˈɒstɨn/ wenno /ˈɔːstɨn/) ket isu ti kapitolio ti Estado ti Texas ken tugaw ti kondado ti Kondado ti Travis. Daytoy ket mabirukan idiay Sentral Texas ken ti Abagatan a laud ti Amerika,[1] daytoy ti maika-11 a kaaduan ti populasion a siudad idiay Estados Unidos ken ti maikapat a kaaduan ti populasion a siudad idiay estado ti Texas. Daytoy idiket ti maikatlo a kapardasan a dumakdakkel a siudad iti pagilian manipud idi 2000 aginggana idi 2006.[2] Ti Austin ket isu pay ti maikadua a kadakkelan a kapitolio ti estado idiay Estados Unidos.[3] Ti Austin ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 885,400 segun ti senso ti Estados Unidos idi Hulio 1, 2013. Ti siudad ket isu ti kultural ken sentro ti ekonomia ti metropolitano a lugar ti Austin–Round Rock, ken addaan iti nakarkulo a populasion iti 1,883,051 manipud idi Hulio 1, 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Central Texas by the Book". Texas Society of Architects. Naala idi Pebrero 21, 2013.
- ^ Christie, Les (Hunio 28, 2007). "The fastest growing U.S. cities". CNNMoney.com. Cable News Network. Naala idi Hulio 24, 2008.
- ^ "Top 50 Cities in the U.S. by Population and Rank". infoplease.com. Naala idi Enero 27, 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Austin, Texas iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Austin, Texas manipud iti Wikivoyage (Ingles)


text:
Robert Johnson
Ni Robert Leroy Johnson (Mayo 8, 1911 – Agosto 16, 1938) ket maysa idi nga Amerikano a kumakanta-mannurat iti kanta ken musikero iti blues. Dagiti nangruna a rekordna idi 1936 ken 1937 ket mangiparang iti talento a kombinasion iti panagkanta, kalaing iti panaggitara, ken panagsurat iti kanta a nakaimpluensia kadagiti simmaruno a kaputotan dagiti musikero. Ti saan unay a nadokumentuan a biag ni Johnson ken ti ipupusay idi agtawen iti 27 ket nakaited iti iyaadu iti leyendana, ken ti mairaman ti mitiko ni Fausto nga isuket nangilako iti kararuana iti demonio iti pagsasabtan tapno makagun-od iti balligi.
Idi laeng naipablaak manen iti maysa kadagiti nairekordna idi 1961, iti LP ti King of the Delta Blues Singers, idi nakaabot ti obrana kadagiti ad-adu nga agbuybuya. Mabigbig tattan ni Johnson a kas master ti blues, a naisangayan iti estilo ti Mississippi Delta blues. Isu ket naipammadayawan babaen dagiti adu a musikero ti rock a kas maysa a nangruna nga impluensia; inbagbaga ni Eric Clapton a ni Johnson "ti kangrunaan a naiyanak a kumakanta iti blues iti amin a panawen."[1][2] Naipammadayawan ni Johnson iti Rock and Roll Hall of Fame a kas maysa a nasapa nga impluensia iti immuna a seremoniada iti pammadayaw idi 1986.[3] Idi 2010, inranggo ni David Fricke ni Johnson a maikalima iti listaan dagiti 100 Kalatakan a Gitarista iti Amin a Panawen ti Rolling Stone′.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The 50 albums that changed music". The Observer. UK. Hulio 16, 2006. Naala idi Nobiembre 1, 2008.
- ^ Booklet accompanying the Complete Recordings box set, Stephen LaVere, Sony Music Entertainment, 1990, Clapton quote on p. 26
- ^ "Robert Johnson Inducted at: The 1986 Induction Ceremony". Rock and Roll Hall of Fame and Museum Inc.
- ^ "100 Greatest Guitarists". Rolling Stone. Disiembre 10, 2010. Naala idi Agosto 4, 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Robert Johnson iti Wikimedia Commons
- Sertipikado ti Ipupusay ni Robert Johnson. Estado ti Mississippi.


text:
Virtual International Authority File
Ti Virtual International Authority File (VIAF) ket maysa nga internasional a turay ti papeles. Daytoy ket kadua a gandat dagiti nadumaduma a nailian a bibioteka ken inpatpataray babaen ti Online Computer Library Center (OCLC).[1][2] Ti gandat ket inrugi babaen ti Nailian a Biblioteka ti Alemania ken ti Biblioteka ti Kongreso ti Estados Unidos.
Ti gandatna daytoy ket ti mangisilpo dagiti papeles ti nailian a turay (a kas ti Aleman a Turay a Papaeles ti Nagan) iti agmaymaysa a birtual a turay ti papales. Iti daytoy a papeles, dagiti agpapada a rehistro manipud kadagiti sabali nga agasmang ti datos ket naisilsilpoda. Ti VIAF a rehistro ket makaala ti alagaden a numero ti datos, aglaon kadagiti nangruna a rehistro ti "kitaen" ken "kitaen pay" manipud kadagiti kasisigud a rehistro, ken mangitudo kadagiti kasisigud a rehistro ti turay. Dagiti datos ket mabalin a magun-od iti online babaen ken mabalin a magun-od para kadagiti agsuksukisok ken pannakisinnukatan ken pannakibinningayan ti datos. Ti resiprokal a panagpabaro ket agus-usar ti protokol ti Open Archives Initiative.
Dagiti numero ti papeles ket agdama a mainaynayon kadagiti biograpiko nga artikulo ti Wikipedia.[3]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Integrated Authority File (Gemeinsame Normdatei, GND)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kelley, Michael; Schwartz, Meredith (2012). "VIAF service transitions to OCLC". Library Journal. Media Source. 137 (8): 16.
- ^ VIAF, OCLC.
- ^ Ti Wikipedia ket aginayon kadagiti VIAF a panagilasin, CNI


text:
Sosialismo
Ti socialismo ket maysa nga ekonomiko a sistema a nailaslasin babaen ti sosial a pangtagikua dagiti pamay-an ti produksion ken ti panagtitinnulongan a panagtaripatu ti ekonomia,[1] ken ti politikal a pilosopia a mangipakpatakder ti kastoy a sistema. Ti "sosial a panagtagikua" ket mabalin a mangitudo dagiti pagtitinnulongan a negosio, ti kadawyan a panagtagikua, estado a panagtagikua, wenno panagtagikua ti umili ti ekuidad.[2] Adda dagiti nadumaduma kita ti sosialismo ken awan ti maymaysa a panagipalpalwag a mangsakup kadagitoy.[3] Dagitoy ket maigiddiat kadagiti kita ti panagtagikua nga itatakderanda, ti grado a panagkammatalekda kadagiti paglakkuan wenno panagplano, no kasanonto a maurnos kadagiti kaunegan dagiti produktibo a patakder, ken ti papel ti estado iti panangipatakder ti sosialismo.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ sosialismo Britannica AKADEMIKO NGA EDISION. Naala idi 19 Enero 2012.
- ^ O'Hara, Phillip (Septiembre 2003). Ensiklopedia ti Politikal nga Ekonomia, Tomo 2. Routledge. p. 71. ISBN 0-415-24187-1.
Iti pannakaurnos ti agpangpangato a desentralisasion (iti saan a basbassit ngem maysa) dagiti tallo a porma ti sosialisado a panagtagikua ket mailasin manipud ti: dagiti paktoria a tagikua ti estado, dagiti tagikua ti empleado (wenno sosial) a tagikua a kompania, ken panagtagikua ti umili ti ekuidad.
- ^ Peter Lamb, J. C. Docherty. Naipakasaritaan a diksionario ti sosialismo. Lanham, Maryland, UK; Oxford, Inglatera, UK: Scarecrow Press, Inc, 2006. p. 1.
- ^ Nove, Alec. Socialism. Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia, Maikadua nga Edision (2008): http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_S000173
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sosialismo iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Danes
Ti Danes (dansk, panangibalikas [danˀsɡ̊] ( denggen); dansk sprog, [ˈdanˀsɡ̊ ˈsb̥ʁɔʊ̯ˀ]) ket maysa a Pagsasao nga Amianan a Hermaniko a maisasao babaen ti agarup nga innem a riwriw a tattao, a kangrunaan idiay pagilian iti Dinamarka. Maisasao pay daytoy babaen ti 50,000 nga Aleman a Danés nga etnisidad idiay akin-amianan a pas-paset iti Schleswig-Holstein, Alemania, ken 25,000 a Danes idiay Norwéga nga addaan idiay ti minoridad a kasasaad ti pagsasao.[2] Ti Danés ket maysa a nasken a suheto iti pagadalan idiay balangat a teritoria ti Danés nga Is-isla ti Faroe (nga daytoy ket opisial pay a pagsasao kalpasan ti Faroese) kenGroenlandia (nupay kasta, ti opisial a pagsasao manipud idi 2009 ket ti Kalaallisut), ken ti sipud idi a balangat a tinengtengngel iti Islandia. Adda pay dagiti Danés a komunidad idiay Arhentina, ti Estados Unidos ken Canada. Ti Danes ket agsinnarangay a maawatan a mairan ti Norwego ken Suéko.


text:
Eslobakia
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Katkategoria:
- Eslobakia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1993
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Apay a Saan nga Agpapayalison iti Dara Dagiti Saksi ni Jehova?
Gagangay a di umiso a kapanunotan
Di umiso: Saan a mamati dagiti Saksi ni Jehova iti agas wenno iti doktor.
Umiso: Kayatmi ti kasayaatan a pamay-an ti panangagas para kadakami ken iti pamiliami. No agsakitkami, mapankami kadagiti doktor a makabael a mangagas ken mangopera a saan nga agusar iti dara. Ap-apresiarenmi dagiti panagrang-ay iti tay-ak ti medisina. Kinapudnona, ti naaramid a panagopera nga awan ti mayalison a dara nga agpaay kadagiti pasiente a Saksi ket maar-aramiden uray kadagiti sabsabali nga agpaay a pagsayaatanda. Kadagiti adu a pagilian, maliklikanen dagiti pasiente ti peggad iti panangyalison iti dara, kas iti sakit a mayakar babaen iti dara, panagkapuy ti immune system, ken panagkamali ti tao.
Di umiso: Mamati dagiti Saksi ni Jehova iti faith healing.
Umiso: Saanmi nga ar-aramiden ti faith healing.
Di umiso: Dakkel ti magastos iti panagpaagas nga awan ti mayalison a dara.
Umiso: Nalaklaka ti panagpaagas nga awan ti mayalison a dara. *
Di umiso: Tinawen nga adu ti matmatay a Saksi, a pakairamanan dagiti ubbing, gapu ta saanda nga agpapayalison iti dara.
Umiso: Awan ti nakaibatayan dayta. Kanayon nga ar-aramiden dagiti siruhano dagiti naririkut nga operasion a kas iti panagopera iti puso ken tulang, ken organ transplant nga awan ti mayalison a dara. * Dagiti pasiente a saan a nagpayalison iti dara, a pakairamanan dagiti ubbing, ket masansan a maimbagan wenno al-alisto pay ketdi nga agimbag ngem kadagiti nagpayalison iti dara. * Nupay kasta, saantayo a masigurado a matay ti pasiente no saan nga agpayalison iti dara wenno agbiag gapu ta nagpayalison.
Apay a saan nga agpapayalison iti dara dagiti Saksi ni Jehova?
Maigapu dayta iti narelihiosuan a patpatienmi. Mabasa iti Baro ken Daan a Tulag ti nalawag a bilin nga adaywan ti dara. (Genesis 9:4; Levitico 17:10; Deuteronomio 12:23; Aramid 15:28, 29) Maysa pay, ibilang ti Dios a ti dara irepresentarna ti biag. (Levitico 17:14) Gapuna, likliklikanmi ti dara saan laeng a kas panagtulnog iti Dios no di ket kas panangipakita iti panagraemmi kenkuana kas Gubuayan ti biag.
Nagbalbaliw a panangmatmat
Adda idi panawen nga ibilang dagiti doktor a panagpakamatay ti saan a panagpayalison iti dara, ngem nagbalbaliwen ti kasta a panangmatmatda iti kallabes a tawtawen. Kas pagarigan, idi 2004, kuna ti maysa nga artikulo iti pagiwarnak maipapan iti medisina a “dumtengto ti tiempo a maawatton ti adu kadagiti naaramid a pamay-an ti panangagas nga agpaay kadagiti pasiente a Saksi ni Jehova.” * Idi 2010, kinuna ti maysa nga artikulo iti pagiwarnak a Heart, Lung and Circulation a “‘ti panagopera nga awan ti mausar a dara’ ket saan laeng a para kadagiti Saksi ni Jehova no di ket ikabilangan dayta dagiti siruhano tunggal agoperada.”
Rinibu a doktor iti intero a lubong ti mangus-usaren iti teknik a manglimitar iti panagsayasay ti dara kadagiti narikut nga operasion uray awan ti mayalison a dara. Dagiti kasta nga alternatibo iti panangyalison iti dara ket maus-usaren uray kadagiti napanglaw a pagilian ken isu ti pilpilien dagiti adu a pasiente a saan a Saksi ni Jehova.
^ par. 8 Kitaem ti Transfusion and Apheresis Science, Volume 33, No. 3, p. 349.
^ par. 10 Kitaem ti The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Volume 134, No. 2, p. 287-288; Texas Heart Institute Journal, Volume 38, No. 5, p. 563; Basics of Blood Management, p. 2; ken Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Volume 4, No. 2, p. 39.
^ par. 10 Kitaem ti The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Volume 89, No. 6, p. 918; ken Heart, Lung and Circulation, Volume 19, p. 658.
^ par. 14 Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Volume 4, No. 2, panid 39.
Ammuem ti Ad-adu Pay
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA
Ania ti Kuna ti Biblia Maipapan iti Panangyalison iti Dara?
Iti Biblia, imbilin ti Dios nga ‘umadayotayo iti dara.’ Kasano nga agaplikar daytoy ita?


text:
Charleston, West Virginia
Ti Charleston ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti Estado ti West Virginia. Daytoy ket mabirukan idiay pagsasabtan ti karkarayan Elk ken Kanawha idiay Kondado ti Kanawha. Ti populasionna ket 50,821 segun ti sesnso ti Estados Unidos idi 2010, bayat a ti metropolitano a lugar ket 224,743. Daytoy ket sentro ti gobierno, komersio, ken industria.[1] Dagiti nasapa nga industria a nangruna iti Charleston ket mairaman iti asin ken ti immuna a bubon ti natural a gas.[2] Kalpasanna ti karbon ken nagbalin a sentral ti prosperidad ti ekonomia iti siudad ken ti kaarubayan a lugar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nielsen US Media Market rankings" (PDF).
- ^ "First Natural Gas Well - West Virginia (WV) Cyclopedia". Wvexp.com. 2005-12-10. Naala idi 2013-03-12.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Charleston, West Virginia iti Wikimedia Commons


text:
Bolivia
Iti Republica ti Bolivia ket maysa nga pagilian iti continente ti Abagatan nga America. Kaaruba iti Bolivia iti Brazil idiay amianan ken daya, Paraguay ken Argentina iti abagatan, ken Chile ken Peru iti laud.
- Bolivia
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1825
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Bulgaria
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Katkategoria:
- Bulgaria
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti dati nga imperio
- Dagiti republika
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 681
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1878
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1908
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Islandia
Ti Islandia[8][9] i/ˈaɪslənd/ (Islandes: Ísland, IPA: [ˈislant]; kitaen ti Dagiti nagnagan para iti Islandia), sagpaminsan pay iti saan a husto a tiRepublika iti Islandia babaen dagiti ganganaet a turay[5][6][7] ) ket maysa a Nordiko nga isla ti Europa a pagilian idiay Amianan a Taaw Atlantiko, idiay Tengnga nga Atlantiko a Pantok.[10] Daytoy a pagilian ket addaan iti populasion ti agarup a 320,000 ken ti kalawa a 103,000 km2 (40,000 sq mi).[11] Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Reykjavík,[12] nga adaan dagiti nakapalikmut a luglugar idiay abagatan a laud a rehion iti daytoy a pagilian a nagtaengan ti pagkatlo ti populasion iti daytoy a pagilian. Ti Islandia ket bulkan ken heolohiko nga aktibo. Ti uneg ket kaaduan a nagbuklan dagiti altiplano a naigalad babaen dagiti desierto a luglugar, banbantay ken glasier, nga adu pay dagiti glasier a karkarayan nga agan-anud iti baybay babaen dagiti nababa a dagdaga. Ti Islandia papudoten babaen ti Golpo a Waig ken addaan ti kalalainganna a klima nupay adda daytoy iti nangato a lugar iti ruar ti Artiko a Sirkulo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Estadistika ti Islandia - EStadistika » Populasion » Populasion babaen ti nagtaudan ken panakaumili". Statice.is. Naala idi 2012-01-08.
- ^ a b c d "Islandia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 7 Enero 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ a b "Iceland". The World Factbook. CIA. 20 Enero 2010. Naala idi 17 Pebrero 2010.
- ^ a b "Iceland". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica. Naala idi 17 Pebrero 2010.
- ^ a b "UNGEGN Listaan dagiti Pagilian babaen ti Nagnagan" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagiliana a Grupo dagiti Ekperto iti Heograpiko a Nagnagan. Agosto 2011. p. 48. Naala idi 25 Enero 2012.
- ^ a b "Ania ti pormal a nagan ti pagilian tayo?" (iti Inggles ken naipatarus manipud ti Islandes babaen ti Google Pagipatarusan). Vísindavefurinn. Naala idi 22 Mayo 2011.
- ^ "Hvert er formlegt heiti landsins okkar?" (iti Icelandic). Vísindavefurinn. Naala idi 21 Pebrero 2010.
- ^ "CIA – The World Fact book – Islandia". Gobiernot. Gobierno ti Estados Unidos. 20 Hulio 2006. Naala idi 6 Agosto 2006.
- ^ "Dagiti Estadistika ti Islandia". Gobierno. Ti Nailian a Pagadalan ti Estadistika iti Islandia. 14 Septiembre 2008. Naala idi 14 Septiembre 2008.
- ^ Don Young (2 Septiembre 2009). Reykjavik Islandia ken dagiti Nakapalikmut. Hunter Publishing, Inc. p. 30. ISBN 9781588437983. Naala idi 20 Mayo 2011.
- Dagiti taudan manipud iti ganganaet a pagsasao ti CS1 (is)
- Islandia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti dati a kolonia ti Dinamarka
- Dagiti dati a kolonia ti Norwega
- Dagiti pagilian nga isla
- Is-isla ti Islandia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Akin-amianan nga Europa
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1944
- Akinlaud nga Europa


text:
Diro
Ti diro ket ti nasam-it a makan babaen dagiti uyokan a nagus-usar ti nektar manipud ti sabsabong. Tikaruay a mapataud babaen dagiti uyokan ti diro (ti henero nga Apis) ket maysa kadagiti kanayon a naibagbaga, gapu ta isu daytoy ti kita ti diro nga inur-urnong babaen dagiti agtartaraken ti uyokan ken kankannen babaen ti tattao. Ti diro a pinataud babaen dagiti sabali nga uyokan ken dagiti insecto ket adda kadagitinaisangayan a tagkikua.
Dagiti uyokan ti diro ket agibaliwda kadagitinektar iti dirobabaen ti prosesso iti regurgitasion ken panagbawbaw. Ipenpenda dagitoy a kas nangruna a taudan ti taraon iti allid dagiti kalaba iti uneg ti balay ti uyokan.
Ti diro ket makaala ti kasam-itna manipud ti monosakarido pruktosa ken glukosa, ken addaan ti agarup a kapada ti kinasam-it iti granulado nga asukar.[1][2] Daytoy ket addaan ti nasayaat a kimiko a tagtagikua para itipanagiyurno ket ti naisalsalumin a nanam a pakaituronga ti tattao a mangayat iti daytoy ngem ti asukar ken dadduma pay a pagpasam-it.[1] Kaaduan kadagiti mikroorganismo ket saanda nga agaramid ti diro gapu ti ababa a aktibidad ti danumna iti 0.6.[3] Nupay kasta, ti diro ket sagpaminsan nga aglaon kadagiti malmalmeng nga endospora ti bakteria a Clostridium botulinum, ken mabalin daytoy a makadangran kadagiti maladaga, gapu ta dagiti endospora ket mabalinda nga agbaliw kadagiti bakteria a makapataud ti sabidong kadagiti ubing pay a bagis ti maladaga, ken pakaiturongan ti sakit ken mabalin pay a makapatay.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b National Honey Board. "Karbohidrato ken Kasam-it ti Diro". Naala idi 1 Hunio 2012.
- ^ Estado nga Unibersidad ti Oregon. "Ania kadi ti relatibo a kinasam-it dagiti nadumaduma nga asukar ken dagiti sukat ti asukar?". Naala idi 1 Hunio 2012.
- ^ Prescott, Lansing; Harley, John P. kenni Klein, Donald A. (1999). Mikrobiolohia. Boston: WCB/McGraw-Hill. ISBN 0-697-35439-3.
- ^ Shapiro, Roger L.; Hatheway,, Charles; Swerdflow,, David L. (1998). "Botulismo idiay Estados Unidos : Ti Klinikal ken Epidemiolohiko a Panagrepaso". Annals of Internal Medicine. 129 (3): 221–8. doi:10.1059/0003-4819-129-3-199808010-00011. PMID 9696731.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krell, R. (1996). Dagiti produkto a makanayon ti pateg manipud ti panagtaraken ti uyokan. Gunglo ti Makan ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. ISBN 978-92-5-103819-2.
- Root, A. I. and Root, E. R. (2005). The ABC and Xyz of Bee Culture. Kessinger Publishing. ISBN 978-1-4179-2427-1.


text:
Baybay Karibe
Ti Baybay Karibe ket maysa a baybay ti Taaw Atlantiko a mabirukan kadagidiay tropiko ti Lumaud a hemisperio. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Mehiko ken Tengnga nga Amerika iti laud ken abagatan a laud , iti amianan babaen ti Nalatlatak nga Antillas, iti daya babaen ti Basbassit nga Antillas, ken iti abagatan babaen ti Abagatan nga Amerika.[1]
Ti intero a lugar ti Baybay Karibe, dagiti nadumaduma nga isla ti Lumaud nga India, ken dagiti kaarubana nga aplaya, ket naamammoan dagitoy a kas ti Karibe. Ti Baybay Karibe ket maysa kadagiti kadakkelan a baybay ken adda ti kalawa ti agarup a 2,754,000 km² (1,063,000 kd. mi.).[2] Ti kaadaleman a puntos ti baybay ket ti Cayman a Kalasugan, a nagbaetan ti Is-isla ti Cayman ken Hamaika, iti 7,686 m (25,220 pié) a baba ti lessaad ti baybay. Ti Karibe nga pantar ket adda dagiti adu a golpo ken dagiti luek: ti Golpo ti Gonâve, Golpo ti Venezuela, Golpo ti Darién, Golfo de los Mosquitos, Golpo ti Paria ken Golpo ti Honduras.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Baybay Karibe World Wildlife Fund. Ti sapot a pagsaadan ket naudi a naala idi 5 Disiembre 2008
- ^ Ti Baybay Karibe Amin a Baybay. Ti URL ket naudi a naala idi Mayo 7, 2006
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Snyderman, Marty (1996) Pagsurota ti Maipapan ti Baybay a Biag: Karibe-Bahamas-Florida; panid 13-14, 19. Aqua Quest Publications, Inc. ISBN 1-881652-06-8
- Glover K., Linda (2004) Pangkarit ti Patingga tiTaaw: Ti Adienda para iti Tignay; page 9. Island Press. ISBN 1-55963-755-2
- Peters, Philip Dickenson (2003) Karibe WOW 2.0; panid 100. Islandguru Media. ISBN 1-929970-04-8
- Nairiego dagiti Raw-ang idiay karibe: Metolohia ti Ekonomiko a Panagipategan , World Resources Institute 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baybay Karibe iti Wikimedia Commons


text:
Baybay Abagatan Tsina
Ti Baybay Abagatan Tsina ket maysa a pingir a baybay a kapaset ti Taaw Pasipiko, a mangsaksakup iti lawa manipud iti Singapur ken Ilet ti Malaka aginggana iti Ilet iti Taiwan nga addaan ti agarup a 3,500,000 kuadrado kilometro (1,400,000 sq mi). Daytoy a lugar ket importante gapu kadagiti nagbanagan manipud ti maysa a pagkatlo kadagiti panagdaliasat dagiti barbarko kadagitoy a dandanum, ken adda pay pammati a daytoy a lugar ket agtengtengngel iti adu a reserba iti lana ken alingasaw.[1]
Mabirukan daytoy idiay
- abagatan iti kangrunaan a daga ti Tsina ken ti isla iti Taiwan,
- laud iti Filipinas,
- amianan iti Sabah (Malaysia), Sarawak (Malaysia) ken Brunei,
- amianan iti Indonesia,
- amianan a daya iti Malay peninsula (Malaysia) ken Singapur, ken
- daya iti Bietnam.
Ti bassit nga Is-isla ti Baybay Abagatan Tsina, a naururnos a kas purpuro, ket addaan ti bilbilang dagitoy iti gasgasut. Daytoy a baybay ken dagiti kaaduan nga awan ti nagtaeng nga is-isla ket suheto kadagiti agsupsuppiat a panagala ti panagturay babaen kadagiti adu a pagilian. Dagitoy a banag ket makaipakita kadagiti sabsabali a nagnagan a maus-usar kadagiti is-isla ken daytoy a baybay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Panagkita kadagiti kangrunaan a banbanag iti gimongan ti salaknib idiay Asia Associated Press, ROBIN McDOWELL, Hulio 21 2011. Naala idi Hulio 21 2011


text:
Baybay Bohai
Ti Baybay Bohai, ammo pay a kas ti Golpo Bohai, Bohai, wenno Bo Hai (渤海, lit. Babay-Bo), ket ti akin-uneg unay a golpo iti Baybay Duyaw iti aplaya ti Akin-amianan a daya ken Amianan a Tsina. Daytoy ket agarup a 78,000 km2 (30,116 sq. mi) in area anditi kalawa ken iti kaasidegna iti Beijing, ti kapitolio ti Tsina, ket mangaramid iti daytoy ti maysa kadagiti kasingangaran a paglasatan ti baybay iti lubong
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi maika-20 a siglo, Bohai ket masansan idi a tinawtawagan iti Golpo ti Chihli (直隸海灣 Zhílì Hǎiwān) wenno ti Golpo ti Pechihli wenno Pechili (北直隸海灣 Běizhílì Hǎiwān). Ti Zhili ken Beizhili ket historiko idi dagitoy a probinsia iti lugar a mangpalikmut ti Beijing.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Bohai ket bineddengan babaen ti kawar ti Is-isla Changshan iti pagbaetan ti Liaodong ken Peninsula Shandong. Daytoy ket nagbalinen a maysa kadagiti kasingangaran a dalan kadagiti napalabas a panawen. Adda dagiti tallo a nangruna a luek iti uneg ti Baybay Bohai: ti Luek Laizhou iti abagatan, ti Luek Liaodong iti amianan, ken ti Luek Bohai iti laud. Iti akindaya unay a patingga ti Baybay Bohai, iti pagbaetan ti akin-abagatan unay a patingga ti Peninsula Liaodong ken ti akin-amianan unay a patingga ti Peninsula Shandong, ket ti Lingsat Bohai (渤海海峡). Adda met dagiti bassit a karayan a sumsumrek iti golpo a mairaman ti karayan Duyaw, Hai, Liao, ken Karayan Luan. Adda met dagiti bassit a nangruna a reserba ti lana iti asideg ti golpo, a mairaman ti Shengli Field. Dagiti nangruna a grupo ti is-isla iti golpo ket mairaman ti Is-isla Changshan (长山列岛), Isla Changxing (长兴岛), ken Isla Xizhong (西中岛). Dagiti probinsia ti Tsina nga addaan iti aplaya iti Baybay Bohai, manipud iti abagatan, nga agpakanawan ket ti Shandong, Hebei, Tianjin, ti manen Hebei, ken Liaoning.
Dagiti nangruna a puerto[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti lima a nangruna a puerto iti igid ti Baybay Bohai, nga adda kadagiti mapataud iti agarup a 100 a riwriw a tonelada:
- Puerto ti Yingkou (营口港)
- Puerto Qinhuangdao (秦皇岛港)
- Puerto ti Tangshan Jingtang (京唐港)
- Puerto ti Tangshan Caofeidian (曹妃甸港)
- Tianjin Port (天津港)
- Puerto ti Huanghua (黄骅港)
Ti Caofeidian ken Jingtang ket kadawyan dagitoy a matrato a kas maysa a puerto para kadagiti panggep ti estadistika. Dagiti puerto ti Dalian ken Yantai ket tradisional pay dagitoy a naikeddeng a kas parte ti ngarab ti Bohai, urayno iti nainget a panangibaga dagitoy ket mabirukan iti ruar dagiti patingga ti baybay. Ti Puerto ti Longkou ket nakaabot kadagiti 70 a riwriw tonelada iti awit idi 2013, ken manamnama a makaabot iti marka iti 100 a riwriw iti masakbayan.[1]
Dagiti nagruna a siudad iti igid ti aplaya ti Baybay Bohai[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tianjin
- Dalian, Liaoning
- Qinhuangdao, Hebei
- Yantai, Shandong
- Longkou, Shandong
- Penglai, Shandong
- Weihai, Shandong
- Weifang, Shandong
- Laizhou, Shandong
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baybay Bohai iti Wikimedia Commons


text:
Rowan Atkinson
Ni Rowan Sebastian Atkinson, CBE (naiyanak idi 6 Enero 1955) ket Ingles nga aktor, komidiante, ken daramaturgo a kaaduan nga ammo para iti obrana kadagiti sitcom ti Blackadder ken Mr. Bean. Isu ket inlista ti The Observer a kas maysa kadagiti 50 a nakakatkatawa nga aktor iti Briton a komedia[1] ken maysa kadagiti 50 a kalaingan a komediante.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The A-Z of laughter (part one)", The Observer, 7 Disiembre 2003. Naala idi 7 Enero 2007.
- ^ "Cook voted 'comedians' comedian'". BBC News. 2 Enero 2005.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Rowan Atkinson iti Wikimedia Commons


text:
Albrecht Dürer
Ni Albrecht Dürer (Panangibalikas nga Aleman: [ˈalbʁɛçt ˈdyːʁɐ]; 21 Mayo 1471 – 6 Abril 1528)[1] ket maysa idi a Aleman a pintor, agprenprenta, agkitkitikit, matematiko, ken teoriata manipud idiay Nuremberg. Dagiti imprentana ket nangikeddeng kaniana ti pammadayaw iti ballasiw ti Europa idi isu ket agtawen pay laeng ti duapulo, ken isu ket naipanunotan a kas ti kalatakan nga artista iti Akin-amianan a Renasimiento manipud idin. Dagiti nawatiwat a bagi ti obrana ket mairaman dagiti piraso ti altar ken relihioso nga ob-obra, dagiti nadumaduma a retrato ken bukod a retrato, ken dagiti gambang a kinitkitikit. Dagiti tabas ti kayona, a kas dagiti serie ti Apokalipsis (1498), ket nakatagtaginayon ti ada-du a nanam ti Gotiko ngem dagiti sabsabali nga obrana. Dagiti nadayeg a naam-ammuan nga obrana ket mairaman ti Kabaliero, Patay, ken ti Demonio (1513), San Jeronimo idiay Pagadadalanna (1514)ken ti Melencolia I (1514), nga isu daytoy ket suheto ti nawatiwat a panagusig ken panagipatarusan. Dagiti akuarelana ket nangmarka kaniana a kas maysa kadagiti immuna nga Europeano nga artista ti ladawan ti daga, bayat a dagiti aramidna a natarigagay a tabas ti kayo ket nagpabaro ti pannakapataud ti dayta a medio.
Ti panangipayuna ni Dürer kadagiti klasiko a motif iti Akin-amianan nga arte, baaben kadagiti pannakaammona kadagiti Italiano nga artista ken dagiti Aleman a Hunanista, ket nangitalged ti pammadayawna a kas maysa kadagiti kangrunaan a pigura ti Akin-amianan a Renasimiento. Daytoy ket pinatalgedan pay babaen dagiti teoretiko a tratadona, a nangiraman kadagiti pamunganayan ti matematika, perspektibo ken dagiti umno a rukod.
Dagiti linaon
Nasapa a biag (1471–90)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Dürer ket naipasngay idi 21 Mayo 1471, ti maikatlo nga anak ken maikadua nga anak a lalaki dagiti nagannak kaniana, nga isuda ket addaan kadagiti agarup a sangapulo ket uppat ken sangapulo ket walo nga annak. Ti amana, ni Albrecht Dürer the Elder, ket narang-ay idi a mammanday iti balitok, ken dati nga agnagan iti Ajtósi, nga idi 1455 ket immalis idiay Nuremberg manipud idiay Ajtós, idiay asideg ti Gyula idiay Hungaria.[2] Ti Aleman a nagan a "Dürer" ket naiyulog manipud iti Hungaro ti "Ajtósi".[2] Iti immuna, daytoy idi ket "Türer," a ti kaibuksilanna ket agparpartuat iti ridaw, a daytoy ket "ajtós" iti Hungaro (manipud ti "ajtó", a ti kaibusilanna ket ridaw). Ti ridaw ket naipakita iti eskudo a tinagikua ti pamilia. Ni Albrecht Dürer ti Ub-ubing ket kanungpalanna a binaliwan iti "Türer", ti bersion ti amana iti apelyido ti pamilia, iti "Dürer", tapno maampon ti lokal a dialekto ti Nuremberg. Ni Albrecht Dürer ti Laklakay ket inasawana ni Barbara Holper, ti anak a babai ti apona, idi isu ket nagbalin met nga apo idi 1467.[3]
Ti ninong idi ni Dürer ket ni Anton Koberger, nga isu ket pimmanaw iti panagpanday iti balitok tapno agbalin a mangimaldit ken mangiwarnak iti tawen a naipasngay ni Dürer ken napardas a nagbalin a narang-ay a mangiwarnak idiay Alemania, ken kanungpalan a nagtagikua kadagiti duapulo ket dua a pagimalditan ken addaan met kadagiti adu nga opisina idiay Alemania ken ballasiw taaw. Ti kadayegan a pablaak idi ni Koberger ket ti Nuremberg Chronicle, a naipablaak idi 1493 kadagiti edision ti Alemanken Latin. Daytoy ket naglaon kadagiti awan kapada a 1,809 nga ilustrasion iti kitikit iti kayo (urayno adu met dagiti naulit a panagusar iti isu met laeng a muton) babaen ti pagobraan ti Wolgemut. Ni Dürer ket mabalin a nagobra met kadagitoy, ken mabalin pay a nagobra kadagiti proyekto a nairugi idi isu ket kaduana ni Wolgemut.[4]
Gapu ta ni Dürer ket nangibati kadagiti autobiograpiko a sursurat ken nagbalin a nadayeg idi isu ket agtawen iti tengnga ti duapulo, ti biagna ket nasayaat a nadokumentuan babaen dagiti nadumaduma a taudan. Kalpasan dagiti bassit a tawen iti eskuela, ni Dürer ket nangrugi a nagadal iti batayan ti panagpanday iti balitok ken ti panangiladawan manipud ti amana. Urayno ti amana ket kinaykayatna nga agtuloy iti panagsanayna a kas mammanday iti balitok, isu ket nagipakpakita iti talento ken nangrugi a kas agdadamo kenni Michael Wolgemut idi isu ket agtawen iti sangapulo ket lima idi 1486. Ti bukod a panangiladawan, ti panangiladawan itipuntos ti plata, ket napetsaan idi 1484 (Albertina, Vienna) "idi ubingak," a naibagbaga iti naudi nga insuratna. Ni Wolgemut idi ti kalaingan nga arista idiay Nuremberg iti dayta a panawen, ken adaan iti dakkel a pagobraan ken agpatpataud kadagiti nadumaduma nga obra iti arte, a naisangayan kadagiti kinitikit iti kayo para kadagiti libro. Ti Nuremberg ket importante idin ken nadur-as a siudad, ti sentro para iti panangipablaak ken dagiti adu a naramen a tagilako. Daytoy ket addaan kadagiti napigsa a pannakaisilpo iti Italia, a naipangpangruna iti Benesia, ti asideg met bassit a distansia iti ballasiw ti Alpes.[4]
Ti Wanderjahre ken pannakiasawa (1490–94)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti pannakalpas iti termino iti panagdadamona, ni Dürer ket sinurotna ti kadawyan nga ugali ti Aleman iti panagala iti Wanderjahre—kasla dagiti sabatikal a tawen —a ti agdadamo ket nakaadal kadagiti kalaing manipud kadagiti artista kadagiti sabali a lugar; ni Dürer ket pumanaw koma kadagiti uppat a tawen. Isu ket pimmanaw idi 1490, ken mabalin a nagtrabaho kenni Martin Schongauer, ti mangidaulo nga agkitkitikit idiay Akin-amianan nga Europa, ngem pimmusay met iti nabiit sakbay iti isasangpet ni Dürer idiay Colmar idi1492. Saan a nalawag no ani a alugar ti nagbanniagaan ni Dürer kadagiti simmaruno a paset ti panawen, ngem mabalin nga isu ket napan idiay Frankfurt ken idiay Olanda. Idiay Colmar, ni Dürer ket kinablaawan dagiti Schongauer nga agkakabsata lallalki, dagiti mammanday iti balitok a ni Caspar ken ni Paul ken ti pintor a ni Ludwig. Idi 1493 ni Dürer ket napan idiay Strasbourg, ken idiay ket mabalin a nakasanayanna iti panagkitkitikit ni Nikolaus Gerhaert. Ti immuna a bukod a a bagi a pinintaan ni Dürer (itan ket adda idiay Louvre) ket pinintaan idi iti daytoy a panawen, ken tapno mabalin a maipasubli iti nobiana idiay Nuremberg.[4]
Idi nasapa a 1492, ni Dürer ket nagbanniaga idiay Basel tapno aggian iti sabali akabsat a lalaki ni Martin Schongauer, ti mammanday iti balitok a ni Georg.[5] Iti nabiit kalpasan ti panagsublina idiay Nuremberg, idi 7 Hulio 1494, aidi agtawen iti 23, ni Dürer ket inasawana ni Agnes Frey kalpasan ti maysa a pannakitunos a naaramid idi isu ket lumangan. Ni Agnes ket anak a babai idi ti prominente nga agob-obra iti suer iti siudad. Nupay kasta, awan ti annakda a nagresultaan iti daytoy a pannakiasawa.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mueller, Peter O. (1993) Sabali a panagibagbaga ti Den Schriften Albrecht Durers, Walter de Gruyter. ISBN 3-11-012815-2.
- ^ a b Heaton, Mrs. Charles (1881). "The Life of Albrecht Dürer of Nürnberg: With a Translation of His Letters and Journal and an Account of His Works". Seeley, Jackson and Halliday: 29..
- ^ Bartrum, 93, note 1
- ^ a b c Giulia Bartrum, "Albrecht Dürer and his Legacy", British Museum Press, 2002, ISBN 0-7141-2633-0
- ^ Here he produced a woodcut of St Jerome as a frontispiece for Nicholaus Kessler's 'Epistolare beati Hieronymi'. Panofsky argues that this print combined the 'Ulmian style' of Koberger's 'Lives of the Saints' (1488) and that of Wolgemut's workshop. Panofsky:21
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Christine Demele. Dürers Nacktheit – Das Weimarer Selbstbildnis. Rhema Verlag, Münster 2012, ISBN 978-3-86887-008-4
- Bartrum, Giulia. Albrecht Dürer and his Legacy. British Museum Press, 2002. ISBN 0-7141-2633-0
- Campbell Hutchison, Jane. Albrecht Dürer: A Biography. Princeton University Press, 1990. ISBN 0-691-00297-5
- Dürer, Albrecht (translated by R.T. Nichol from the Latin text), Of the Just Shaping of Letters, Dover Publications. ISBN 0-486-21306-4
- Harbison, Craig. "Dürer and the Reformation: The Problem of the Re-dating of the St. Philip Engraving". The Art Bulletin, Vol. 58, No. 3, 368-373. Septiembre 1976.
- Landau David; Parshall, Peter. The Renaissance Print. Yale, 1996. ISBN 0-300-06883-2
- Panofsky, Erwin. "The Life and Art of Albrecht Dürer", Princeton, 1945. ISBN 0-691-00303-3
- Price, David Hotchkiss. Albrecht Dürer's Renaissance: Humanism, Reformation and the Art of Faith. Michigan, 2003. ISBN 9780472113439.
- Strauss, Walter L. (Ed.). The Complete Engravings, Etchings and Drypoints of Albrecht Durer. Dover Publications, 1973. ISBN 0-486-22851-7.
- Wilhelm, Kurth (Ed.). The Complete Woodcuts of Albrecht Durer, Dover Publications, 2000. ISBN 0-486-21097-9
- Wolf, Norbert. Albrecht Dürer. Prestel, 2010. ISBN 978-3-7913-4426-3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Albrecht Dürer iti Wikimedia Commons


text:
Bielorusia
Ti Bielorusia (i/bɛləˈruːs/ bel-ə-ROOSS; Bieloruso: Бeлapycb, Panangibalikas a Ruso: [bʲɛlaˈrusʲ] Ruso: Бeлapycb, Бeлopyccия, Belarus', Belorussiya), opisial a ti Republika iti Bielorusia, ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Akindaya nga Europa,[5] agpakanawan a nabeddengan babaen ti Rusia iti amianan a daya, ti Ukrania iti abagatan, ti Polonia iti laud, ken Lituania ken Letonia iti amianan a laud. Ti kapitoliona ket ti Minsk; dagiti kangrunaan a siudad ket mairaman ti Brest, Grodno (Hrodna), Gomel (Homiel), Mogilev (Mahilyow) ken Vitebsk (Vitsebsk). Sumurok a sangapulo ket uppat a porsiento ti 207,600 kuadrado kilometro (80,200 sq mi) ket kabakiran,[6] ken dagiti kapigsaan a paset ti ekonomiana ket ti agrikultura ken panagpartuat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Bielorusia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". GINI index. Worldbank. Naala idi 5 Enero 2014.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Agnanayon a Panagin-inot ti Lawag nga Oras (DST) idiay Bielorusia". timeanddate.com. 19 Septiembre 2011. Naala idi 26 Nobiembre 2011.
- ^ UN Dibision dagiti Estadistika (1 Abril 2010). "Pagalagadan a Pagilian ken dagiti Kodigo ti Lugar a Pannakaidasig (M49)". Organisasion ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 22 Abril 2010.
- ^ "Belarus: Tawa iti Oportumnidad (kitaen ti Tabla 15, panid 66)" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagilian.
- Bielorusia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991


text:
Nobela
Ti nobela ket ti atiddog a naratibo a prosa a mangipalawag kadagiti karakter ken dagiti pasamak iti porma iti agsisinnaruno nga istoria. Ti kita ket adda ti naipakasaritaan a ramut kadagiti pagobraan iti mediebal ken nasapa a moderno a romansa ken iti novella. Ti naududi, ket ti maysa nga Italiano a balikas nga inus-usar a panangilawag kadagiti ababa a sarita, ket nangited ti agdama a sapasap a termino iti maika-18 a siglo.
Ti adu paya a pannkaipalawag daytoy a kita ket naipakasaritaan a narikut. Ti pannkaaramid ti naratibo, ti gandat, ti pannakaikabagian iti kinapudno, ti pannakailaslasin, ken ti panag-usar ti pagsasao ket kadawyan a natungtungan tapno maipakita dagiti artistiko a kaikarian ti nobela. Kaaduan kadagitoy a kammasapulan ket naipayammo iti literario a prosa idi maika-16 ken maika-17 a siglo, tapno makaited iti binalabala a pakailintegan ti ruar a pagobraan iti kinapudno a pakasaritaan.


text:
Kazakhstan
Ti Kazakhstan (Kazakh: ҚaзaқcTaH, Qazaqstan), opisial a ti Republika ti Kazakhstan, ket ti pagilian idiay Tengnga nga Asia, ken adda met bassit a partena idiay laud ti Karayan Ural ken isu nga mabalin pay nga adda idiay Europa.[2] Ti Kazakhstan ket isu ti kadakkelan a napalikmutan ti daga a pagilian babaen ti kalawa ti daga ken ti maikasiam a kadakkelan a pagilian iti lubong. Ti teritoriona iti 2,724,900 kuadrado kilometro (1,052,100 sq mi) ket dakdakkel ngem iti amin nga Akinlaud nga Europa.[2][7] Babaen idi 2006, ti Kazakhstan ket nagbalinen a dominante a pagilian iti Tengnga nga Asia babaen ti ekonomia, ken agpatpataud iti 60% iti GDP ti rehion, ken kangrunaan babaen iti industriana iti lana ken gas. Ti pagilian ket adu kadagiti rekurso ti mineral.[8]
Daytoy ket addaan iti pagbeddengan iti (agpakanawan manipud iti amianan) Rusia, Tsina, Kirgistan, Uzbekistan, ken Turkmenistan, ken dumenna pay ti dakkel a partena iti Baybay Kaspio. Ti langa ti daga ti Kazakhstan ket mairaman dagiti nadalumpinas a daga, estepa, taiga, dagiti bato a canyon, turturod, dagiti delta, dagiti naabungotan iti niebe a banbantay, ken dagiti desierto. Addaan iti nakarkulo iti 18 a riwriw a tattao manipud idi 2014,[9] ti Kazakhstan ket ti maika-61 iti kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. No maited ti kalawa ti dagana, ti densidad ti populasionna ket maysa kadagiti kabassitan, iti basbassit ngem 6 a tattao iti tunggal maysa a kuadrado kilometro (15 a tattao iti tunggal maysa a sq. mi.). Ti kapitoliona ket ti Astana, naiyalis daytoy manipud idiay Almaty idi 1997.
Ti teritorio ti Kazakhstan ket historiko a tinagtagitao babaen dagiti nomadiko a tribu. Daytoy ket nagbaliw idi maika-13 a siglo, idi ni Genghis Khan ket sinakupanna ti pagilian a kas parte ti Imperio ti Mongolia. Kalpasan ti panagsalisal dagiti nagparukma, ti bileg ket kanungpalan a naisubli kadagiti momadiko a tribu. Babaen idi maika-16 a siglo, dagiti Kazakh ket rimmuarda a kas naisangayan a grupo, ken nabingbingay kadagiti tallo a jüz (dagiti sanga ti kaputotan a mangsakop kadagiti naisangayan a teritorio). Dagiti Ruso ket nangrugida a nagabanse diay estepa Kazakh idi maika-18 a siglo, ken babaen idi tengnga timaika-19 a siglo, nominal isuda a nagturturay iti amin a Kazakhstan a kas parte ti Imperio ti Rusia. Kalpasan ti Rebolusion ti Rusia ti 1917 ken ti simmaruno a sibil a gubat, ti teritorio ti Kazakhstan ket naurno-urnos idi kadagiti adu a beses. Idi 1936 daytoy ket iramid idi a Republika ti Sosialista a Sobiet ti Kazakh, ken naikeddeng a kas maysa nga integral a parte ti Kappon ti Sobiet.
Ti Kazakhstan ket isu idi ti naudi kadagiti republika ti Sobiet a nagirangarang iti wayawaya kalpasan ti pannakawaswas ti Kappon ti Sobiet idi 1991. Ti agdama a Presidente, ni Nursultan Nazarbayev, ket isun ti daulo ti pagilian manipud idin, ken naikarakterisado a kas autoritariano, nga addaan iti pakasaritaan ti gobierno kadagiti panagabuso iti tao ken panaglapped iti oposision iti politika.[8] Nagobra ti Kazakhstan a mangpadur-as iti ekonomiana, ken naipangpangruna iti dominate nga industriana iti hidrokarbon.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Constitution of the Republic of Kazakhstan". zan.kz.
- ^ a b c Kazakhstan. CIA World Factbook.
- ^ "Heriзri". Naala idi 14 Pebrero 2016.
- ^ a b c d "Kazakhstan". International Monetary Fund. Naala idi 28 Hunio 2014.
- ^ "Gini index". World Bank. Naala idi 21 Nobiembre 2015.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Naala idi 14 Disiembre 2015.
- ^ "Agency of Statistics of the Republic of Kazakhstan (ASRK). 2005. Main Demographic Indicators". Stat.kz. Naala idi 1 Hunio 2010.
- ^ a b c Zarakhovich, Yuri (27 Septiembre 2006). "Kazakhstan Comes on Strong". Time. Naala idi 13 Disiembre 2015.
- ^ "Census2010". Stat.kz. Naala idi 1 Hunio 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alexandrov, Mikhail (1999). Uneasy Alliance: Relations Between Russia and Kazakhstan in the Post-Soviet Era, 1992–1997. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30965-5.
- Clammer, Paul; Kohn, Michael & Mayhew, Bradley (2004). Lonely Planet Guide: Central Asia. Oakland, CA: Lonely Planet. ISBN 1-86450-296-7.
- Cummings, Sally (2002). Kazakhstan: Power and the Elite. London: Tauris. ISBN 1-86064-854-1.
- Demko, George (1997). The Russian Colonization of Kazakhstan. New York: Routledge. ISBN 0-7007-0380-2.
- Fergus, Michael & Jandosova, Janar (2003). Kazakhstan: Coming of Age. London: Stacey International. ISBN 1-900988-61-5.
- George, Alexandra (2001). Journey into Kazakhstan: The True Face of the Nazarbayev Regime. Lanham: University Press of America. ISBN 0-7618-1964-9.
- Martin, Virginia (2000). Law and Custom in the Steppe. Richmond: Curzon. ISBN 0-7007-1405-7.
- Nazarbayev, Nursultan (2001). Epicenter of Peace. Hollis, NH: Puritan Press. ISBN 1-884186-13-0.
- Nazpary, Joma (2002). Post-Soviet Chaos: Violence and Dispossession in Kazakhstan. London: Pluto Press. ISBN 0-7453-1503-8.
- Olcott, Martha Brill (2002). Kazakhstan: Unfulfilled Promise. Washington, DC: Brookings Institution Press. ISBN 0-87003-189-9.
- Rall, Ted (2006). Silk Road to Ruin: Is Central Asia the New Middle East?. New York: NBM. ISBN 1-56163-454-9.
- Robbins, Christopher (2007). In Search of Kazakhstan: The Land That Disappeared. London: Profile Books. ISBN 978-1-86197-868-4.
- Rosten, Keith (2005). Once in Kazakhstan: The Snow Leopard Emerges. New York: iUniverse. ISBN 0-595-32782-6.
- Thubron, Colin (1994). The Lost Heart of Asia. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-018226-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kazakhstan iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Kazakhstan manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Bariweswes ti Pagilian manipud iti BBC News.
- Kazakhstan a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- Kitaen ti Kazakhstan iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Kazakhstan
- Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Republika ti Kazakhstan
- E-Gobierno ti Republika ti Kazakhstan
- Gobierno ti Kazakhstan
Nagsasabtan: 48°N 68°E / 48°N 68°E
- Kazakhstan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Eurasia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ti Moderno a Turko
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Azerbaijani


text:
Filipinas
Nagsasabtan: 13°N 122°E / 13°N 122°E
Ti Filipinas (Filipino: Pilipinas [ˌpɪlɪˈpinɐs]), opisial a ti Republika ti Filipinas (Filipino: Republika ng Pilipinas), ket ti naturay a pagilian nga isla idiay Abagatan a daya nga Asia a mabirukan idiay akinlaud a Taaw Pasipiko. Daytoy ket buklen dagiti agarup a 7,641 nga isla[15] a naikategoria iti dakkel a sakop babaen dagiti tallo a nangruna a pannakabingbingay ti heograpia manipud iti amianan aginggana iti abagatan: ti Luzon, Visayas, ken Mindanao. Ti kapitolio a siudad ti Filipinas ket ti Manila ken ti kaaduan ti populasion a siudad ket ti Siudad ti Quezon, isuda a dua ket parte ti Metro Manila.[16]
Ti lokasion ti Filipinas iti Singsing ti Apuy ti Pasipiko ken ti kaasidegna iti ekuador ket pakaaramidan ti Filipinas a kanayon a makasanay kadagiti gingined ken dagiti bagio, ngem mangited pay daytoy kadagiti adu a masna a rekurso ken maysa kadagiti kalatakan a biodibersidad. Ti Filipinas ket addaan iti agarup a kalawa iti 300,000 kuadrado kilometro (115,831 sq mi),[17] ken ti populasion iti ad-adu ngem 100 a riwriw nga addaan iti naparpardas nga iya-adu ngem iti ania man a pagilian iti daya nga Asia.[18][19] Daytoy ti maikapito a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Asia ken ti maika-12 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. Mainayon pay dagiti 12 a riwriw a Filipino nga agnanaed iti ballasiw-taaw, ken mangbukel daytoy iti maysa a kadakkelan a diaspora iti lubong. Adu met dagiti nadumaduma nga etnisidad ken kultura a mabirukan iti amin a paset ti is-isla. Kadagiti prehistoriko a panawen, dagiti Negrito ket isuda idi dagiti immun-una a nangtagtagitao ti purpuro. Isuda ket sinaruno dagiti nagsasaruno nga allon dagiti tattao nga Austronesio.[20] Napasamak pay dagiti pannakisukat kadagiti Insik, Malayo, Indiano, ken dagiti estado ti Islam. Kalpasanna, dagiti nadumaduma a pagilian ket nabangonda idi babaen ti turay dagiti Datu, Raha, dagiti Sultan wenno dagiti Lakan.
Ti isasangpet ni Ferdinand Magellan idiay Homonhon, Daya a Samar idi 1521 ket isu ti nangmarka ti rugi ti kolonisasion ti Espania. Idi 1543, ni Ruy López de Villalobos ti Espaniol nga eksplorador ket ninagananna ti purpuro iti Las Islas Filipinas a kas pammadayaw kenni Felipe II ti Espania. Iti met isasangpet ni Miguel López de Legazpi manipud iti Siudad ti Mehiko, idi 1565, nabangon ti immuna a pagtaengan ti Espania iti purpuro.[21] Ti Filipinas ket nagbalin a parte ti Imperio nga Espaniol para kadagiti ad-adu ngem 300 a tawen. Daytoy ket nagresultaan ti kaaduan a relihion iti Romano Katolisismo. Iti las-ud iti daytoy a panawen, ti Manila ket nagbalin nga akinlaud a sentro ti trans-Pasipiko a panagtagilako ken nangisilpo ti Asia iti Acapulco iti Kaamerikaan babaen ti panagusar kadagiti galeon ti Manila.[22]
Idi met nasukatanen ti maika-19 a siglo iti maika-20, sinaruno dayta ti napardas a panagsasaruno ti Rebolusion ti Filipinas, ken nangrugian daytoy ti saan a napaut nga Umuna a Republika ti Filipinas, sinaruno met ti narungsot a Gubat ti Filipino–Amerikano a panagrukma babaen ti puersa ti militar ti Estados Unidos.[23] Malaksid pay manipud iti paset ti panawen ti panangsakup ti Hapon, nangitalinaay iti panagturay ti Estados Unidos kadagiti isla aginggana idi kalapsan ti Sangalubongan a Gubat II, ti Filipinas ket nabigbigan a kas maysa a nawaya a pagilian. Manipud idin, ti Filipinas ket nasansan ng addaan iti nariro a sanay iti demokrasia, a nakairamanan ti pannakatuang ti di naranggas a rebolusion.[24]
Ti adu a populasion ti pagilian ken ti makapataud nga ekonomia ket isu ti nakaituronganna a maidasig a kas agpakatengnga a bileg. Daytoy ket miembro a nagpundar iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Gunglo ti Komersio ti Lubong, Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia, ti forum ti Pagtitinnulongan ti Ekonomia ti Asia-Pasipiko, ken ti East Asia Summit. Daytoy ket mangsangaili pay dagiti kuartel ti Banko ti Panagparang-ay ti Asia.[25] Ti Filipinas ket naikeddeng a kas maysa a rumrummuar a pagtagilakuan ken ti baro nga industrialisado a pagilian,[26] nga addaan iti maysa nga agbalbaliw nga ekonomia manipud iti maysa a naibatay iti agrikultura a mapmapan iti ad-adu kadagiti serbisio ken panagpataud.[27]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nanaganan idi ti Filipinas a kas pamamdayaw kenni Ari Felipe II ti Espania. Iti las-ud ti ekspedision idi 1542 ni Ruy López de Villalobos ti Espaniol nga eksplorador, ninagananna dagiti isla ti Leyte ken Samar iti Felipinas para idi iti Prinsipe ti Asturias. Kanungpalan nga iti nagan ti Las Islas Filipinas ket nausarton a mangsakop kadagiti amin nga isla ti purpuro. Sakbay idi dayta ket kanayon a naus-usar, dagiti dadduma a nagan a kas ti Islas del Poniente (Is-isla ti Laud) ken ti pananginagan ni Magellan para kadagiti isla iti San Lázaro ket naus-usarda pay idi babaen dagiti Espaniol a mangibaga kadagiti isla.[33]
Ti opisial a nagan ti Filipinas ket nagbalbaliw kadagiti adu a beses iti kurso ti pakasaritaan. Idi las-ud ti Rebolusion ti Filipinas, inrangarang ti Kongreso ti Malolos ti pannakabangon ti República Filipina wenno ti Republika Filipina. Manipud iti paset ti panawen ti Gubat ti Espaniol–Amerikano (1898) ken ti Gubat ti Filipino–Amerikano (1899–1902) aginggana iti paset ti panawen ti Mankomunidad (1935–46), dagiti turay ti kolonia ti Amerika ket tinawtawaganda ti pagilian a kas Is-isla ti Filipinas, ti maysa a panangipatarus iti nagan nga Espaniol.[23] Mnaipud iti Tulag ti Paris idi 1898, nangrugrugi a nagparparang ti nagan a Filipinas ken isun ti nagbalin a kadawyan a nagan ti pagilian. Manipud idi panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat II, ti opisial a naganen ti pagilian ket ti Republika ti Filipinas.[34]
Politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Filipinas ket addaan iti demokratiko a gobierno iti porma ti batay-linteg a republika ng addaan iti presidensial a sistema.[35] Daytoy ket iturayan a kas maysa nga unitario nga estado malaksid iti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) a kaaduan a nawaya manipud iti demokratiko a sistema ti gobierno. Adda metten dagiti panangipadas a mangbaliw ti gobierno iti maysa a pederal, maymaysa a kamara, wenno parlamentario a gobierno manipud iti administrasion ni Ramos.[36][37]
Ti Presidente ket agrebbeng a kas ti daulo ti estado ken daulo ti gobierno ken isu ti hepe nga agbilbilin kadagiti siiigam a buyot. Ti presidente ket nabutosan babaen ti popular a butos para iti maysa nga innem a tawen a termino, nga iti las-udna daytoy ket mangidutok ken mangiturong ti gabinete.[38] Ti dua a kamara a Kongreso ket buklen ti Senado, nga agserbi a kas ti akinngato a kamara, nga addaan kadagiti miembro a nabutosan kadagiti innem a tawen a termino, ken ti Kamara dagiti Pannakabagi, nga agserbi a kas ti akinbaba a kamara, nga addaan kadagiti miembro a nabutosan kadagiti tallo a tawen a termino.[38]
Nabutosan dagiti agdama a Senador bayat a dagiti representatibo ket nabutosanda manipud kadagiti lehislatibo a distrito ken babaen ti sektoral a pannakabagi.[38] Ti bileg ti ukom ket nairebbeng iti Korte Suprema, a buklen ti Pangulo ti Hustisia a kas ti mangiturong nga opisial ken dagiti sangapulo ket uppat a katakunaynay a hustisia, amin isuda ket indutok babaen ti Presidente manipud kadagiti nominasion nga inted babaen ti Konseho ti Ukoman ken Bar.[38]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti tallo a grupo ti isla: ti Luzon, Visayas, ken Mindanao. Dagitoy ket nabingbingay kadagiti 18 a rehion, dagiti 81 a probinsia, dagiti 145 a siudad, dagiti 1,489 nga ili, ken dagiti 42,029 a baranggay.[39] Iti pay maipatinayon, Seksion 2 ti Tignay ti Republika Blng. 5446 ket mangiyunay-unay a ti panangipalawag ti teritorio a baybay iti likmut ti purpuro ti Filipinas ket saan a mangapekto iti panagtunton iti akindaya a parte ti Sabah.[40][41]
Dagiti rehion ti Filipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion idiay Filipinas ket dagiti administratibo a pannakabingbingay a kangrunaan nga agserbi tapno maurnos dagiti probinsia ti pagilian para iti panagpalaka ti administrasion. Ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti 18 a rehion (17 nga administratibo ken 1 autonomo). Kaaduan kadagiti opisina ti gobierno ket nabangon babaen ti rehion inmbes a dagiti agmaymaysa nga opisina ti probinsia, ken kadawyan (ngem saan a kankanayon) iti siudad a naidesignado a rehional a sentro. Manipud idi 2015, ti CALABARZON ket isu ti kaaduan ti populasion a rehion bayat a ti Nailian a Kapitolio a Rehion (NCR) ket ti kapusekan ti populasion.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Filipinas ket maysa a purpuro a buklen dagiti agarup a 7,500 nga is-isla[42] nga addaan iti dagup a kalawa iti daga, ken mairaman dagiti bagi ti danum, iti agarup a 300,000 kuadrado kilometro (115,831 sq mi).[43] Ti agatiddog iti 36,289 kilometro (22,549 mi) nga aplayana ket mangaramid daytoy iti pagiliana nga addaan iti maika-5 a kaatiddogan nga aplaya iti lubong.[38][44] Daytoy ket mabirukan iti pagbaetan ti 116° 40', ken 126° 34' E longitud ken 4° 40' ken21° 10' N latitud ken beddengan babaen ti Baybay Filipinas[45] iti daya, ti Baybay Abagatan Tsina[46] iti laud, ken ti Baybay Celebes[47] iti abagatan. Ti isla ti Borneo[48] ket mabiruk kadagiti bassit laeng a kilometro iti abagatan a laud ken ti Taiwan ket dagus a mabirukan iti amianan. Ti Maluku ken Sulawesi ket mabirukan dagitoy iti abagatan-abagatan a laud ken ti Palau ket mabirukan iti daya ti is-isla.[38]
Kaaduan dagiti kabambantayan nga isla ket nabongan iti tropikal a katuduan a bakir ken nagtaud iti bulkan. Ti kangatuan a bulkan ti Bantay Apo.Daytoy ket agtayag iti 2,954 metro (9,692 ft) iti ngato ti pantar ti baybay ken mabirukan idiay isla ti Mindanao.[49][50] Ti Kaadaleman ti Galathea idiay Trinsera ti Filipinas ket ti kaadaleman a punto ti pagilian ken ti maikatlo a kaadaleman iti lubong. Ti trinsera ket mabirukan idiay Baybay Filipinas.[51]
Ti kaatiddogan a karayan ket ti Karayan Cagayan iti akin-amianan a Luzon.[52] Ti Luek Manila, iti aplaya a pakabirukan ti kapitolio a siudad ti Manila, ket naikapet iti Laguna de Bay, ti kadakkelan a danaw iti Filipinas, babaen ti Karayan Pasig. Ti Luek Subic, ti Golpo Davao, ken ti Golpo Moro ken dagiti sabali a nangruna a luek. Ti Lingsat ti San Juanico ket mangisina kadagiti isla ti Samar ken Leyte ngem daytoy ket ballasiwen babaen ti Rangtay San Juanico.[53]
Mabirukan kadagiti kaadaywan a parte ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko, makasanay ti Filipinas kadagiti masansan nga aktibidad ti seismiko ken bulkaniko. Ti Banak Benham iti daya ti Baybay Filipinas ket ti maysa a rehion ti sirok ti baybay nga aktibo iti tektoniko a subduksion.[54] Garup a 20 a gingined dagiti mairehistro iti inaldaw, ngem kaaduan dagitoy ket nakapsut unay a marikna. Ti naudi a nakaro a gingined ti gingined ti Luzon ti 1990.[55] Adda dagiti adu nga aktibo a bulkan a kas ti Bulkan Mayon, Bantay Pinatubo, ken Bulkan Taal. Ti panagbettak ti Bantay Pinatubo idi Hunio 1991 ket nagpataud ti maikadua a kadakkelan a panagbettak iti daga iti maika-20 a siglo.[56] Saan amin a nalatak a langa ti heograpia ket naranggas wenno makadadael. Ti nataltalna a legado dagiti panagdisturbo ti heolohia ket ti Subtereneo a Karayan ti Puerto Princesa, ti lugar ket mangirepresenta ti habitat para iti konserbasion ti biodibersidad, ti lugar ket aglaon pay ti napno nga ekosistema ti bantay aginggana iti baybay ken addaan kadagiti kangrunaan a bakir iti Asia.[57]
Gapu ti kasasad a bulkaniko dagiti isla, adu dagiti deposito ti mineral. Nakarkulo a ti pagilian ket addaan iti maikadua a kaaduan ti deposito ti balitok kalpasan ti Abagatan nga Aprika ken maysa kadagiti kaaduan a deposito ti gambang iti lubong.[58] Daytoy ket nabaknang pay iti nikel, kromita, ken zinc. Uray no kastoy dayta, ti saan a nasayaat a panagtaripato, t nangato a densidad ti populasion, ken ti panagrikana iti enbironmento ket nagresultaan ti kaaduan a saan pannakaala dagitoy a mineral.[58] Ti enerhia ti heotermal ket ti produkto ti aktibidad ti bulkan a nasaysayaat nga innala iti Filipinas. Ti Filipinas ket isu ti maikadua a kadakkelan nga agpatpataud iti heotermal iti lubong kalpasan ti Estados Unidos, ken 18% ii kasapulan iti elektrisidad ti pagilian ket naal-ala babaen ti bileg ti heotermal.[59]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Republic act no. 8491". Republic of the Philippines. Naala idi Marso 8, 2014.
- ^ DepEd adds 7 languages to mother tongue-based education for Kinder to Grade 3. GMA News. Hulio 13, 2013.
- ^ National Statistics Office 2014, pp. 29-34.
- ^ "East & Southeast Asia :: Philippines". The World Factbook. Washington, D.C.: Author: Central Intelligence Agency. Oktubre 28, 2009. Naala idi Nobiembre 7, 2009.
- ^ http://psa.gov.ph/content/highlights-philippine-population-2015-census-population
- ^ a b c d "Philippines". International Monetary Fund. Naala idi Abril 12, 2016.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi Marso 2, 2011.
- ^ "2015 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. p. 13. Naala idi Disiembre 14, 2015.
- ^ Lucas, Brian (Agosto 2005). "Which side of the road do they drive on?". Naala idi Pebrero 22, 2009.
- ^ "Presidential Decree No. 940, s. 1976". Manila: Malacanang. Naala idi Abril 4, 2015.
- ^ Joselito Guianan Chan; Managing Partner. "1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7.". Chan Robles & Associates Law Firm. Naala idi Mayo 4, 2013.
- ^ Treaty of General Relations Between the United States of America and the Republic of the Philippines. Signed at Manila, on 4 July 1946 (PDF), United Nations, naiyarkibo manipud iti ti kasisigud (PDF) idi Hulio 23, 2011, naala idi Disiembre 10, 2007
- ^ "Republic of the Philippines Independence Day". Washington, D.C.: United States State Department. Naala idi Hulio 30, 2015.
- ^ Calderón, Felipe (1907). Mis memorias sobre la revolución filipina: Segunda etapa, (1898 á 1901). Manila: Imp. de El Renacimiento. pp. 234, 235; appendix, pp. 5–10.
- ^ "More islands, more fun in PH". CNN Philippines. Pebrero 20, 2016. Naala idi Pebrero 20, 2016.
- ^ "Metro Manila Official Website". mmda.gov.ph. Naala idi Disiembre 17, 2015.
- ^ "Geoba.se: Gazetteer – The World – Top 100+ Countries by Area – Top 100+ By Country ()". geoba.se. Naala idi Disiembre 17, 2015.
- ^ "Philippines joyous as baby Chonalyn's arrival means population hits 100m". the Guardian.
- ^ "Philippine population officially hits 100 million". Rappler.
- ^ "A Lexicostatistical Classification of the Austronesian Languages". Internationald Journal of American Linguistics, Memoir. 19: 38–46. 1965.
- ^ "History of Cebu". Cebu City Tour. Naala idi Pebrero 22, 2013.
- ^ Kane, Herb Kawainui (1996). "The Manila Galleons". Iti Bob Dye. Hawaiʻ Chronicles: Island History from the Pages of Honolulu Magazine. I. Honolulu: University of Hawaii Press. pp. 25–32. ISBN 0-8248-1829-6.
- ^ a b Constantino, R (1975). The Philippines: a Past Revisited. Quezon City: Tala Pub. Services.
- ^ "The Original People Power Revolution". QUARTET p. 77. Naala idi Pebrero 28, 2008.
- ^ admin. "Departments and Offices". Asian Development Bank. Asian Development Bank. Naala idi 2015-11-26.
- ^ The N-11: More Than an Acronym – Goldman Sachs
- ^ CIA World Factbook, Philippines, Naala idi Mayo 15, 2009.
- ^ Scott, William Henry. (1994). Barangay: Sixteenth-century Philippine Culture and Society. Ateneo de Manila University Press. p. 6. ISBN 971-550-135-4.
- ^ Spate, Oskar H. K. (1979). "Chapter 4. Magellan's Successors: Loaysa to Urdaneta. Two failures: Grijalva and Villalobos". The Spanish Lake – The Pacific since Magellan, Volume I. Taylor & Francis. p. 97. ISBN 0-7099-0049-X. Naala idi Enero 7, 2010.
- ^ Friis, Herman Ralph. (Ed.). (1967). The Pacific Basin: A History of Its Geographical Exploration. American Geographical Society. p. 369.
- ^ Galang, Zoilo M. (Ed.). (1957). Encyclopedia of the Philippines, Volume 15 (3rd nga ed.). E. Floro. p. 46.
- ^ Tarling, Nicholas. (1999). The Cambridge History of Southeast Asia – Volume One, Part Two – From c. 1500 to c. 1800. Cambridge, UK: Cambridge University Press. p. 12. ISBN 0-521-66370-9.
- ^ [28][29][30][31][32]
- ^ Quezon, Manuel, III. (Marso 28, 2005). "The Philippines are or is?". Manuel L. Quezon III: The Daily Dose. Naala idi Disiembre 20, 2009.
- ^ "Country description". US State Department Website. US State Department Website. Enero 2012. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2012-01-03. Naala idi Enero 24, 2012.
The Philippines is an emerging economy with a democratic system of government.
- ^ Robles, Alan C. (Hulio 2008). "Civil service reform: Whose service?". D+C. Internationale Weiterbildung und Entwicklung [InWEnt]. 49: 285–289. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2008-12-02. Naala idi Nobiembre 30, 2008.
- ^ Bigornia, Amante. (Septiembre 17, 1997). "The 'consultations' on Charter change". The Manila Standard. Naala idi Disiembre 13, 2009.
- ^ a b c d e f "General Information". Marso 9, 2009. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi Marso 9, 2009. Naala idi Septiembre 21, 2014.. (nadadaan a bersion – a kas adda idi 2009 – idi las-ud ti presidensia ni Gloria Macapagal Arroyo), Ti Opisial a Portal ti Gobierno ti Republika ti Filipinas.
- ^ "Philippine Standard Geographic Codes as of June 2015" (PDF). Philippine Statistics Authority. Hunio 24, 2015. Naala idi Hulio 4, 2015.
- ^ Ronald Echalas Diaz, Office Manager (Septiembre 18, 1968). "Republic Act No. 5446 – An Act to Amend Section One of Republic Act Numbered Thirty Hundred and Forty-Six, Entitled "An Act to Define the Baselines of the Territorial Sea of the Philippines". Republic of the Philippines". Chan Robles Virtual Law Library. Naala idi Mayo 4, 2013.
- ^ Mohamad, Kadir (2009). "Malaysia's territorial disputes – two cases at the ICJ : Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge (Malaysia/Singapore), Ligitan and Sipadan [and the Sabah claim] (Malaysia/Indonesia/Philippines)" (PDF). Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR) Ministry of Foreign Affairs, Malaysia: 46. Naala idi Mayo 16, 2014.
Map of British North Borneo, highlighting in yellow colour the area covered by the Philippine claim, presented to the Court by the Philippines during the Oral Hearings at the ICJ on 25 June 2001
- ^ Mayuga, Jonathan (Pebrero 10, 2016). "Namria 'discovers' 400 previously 'unknown' PHL islands using IfSAR". BusinessMirror. Naala idi Pebrero 12, 2016.
- ^ "General Profile of the Philippines : Geography". Philippine Information Agency.
- ^ Central Intelligence Agency. (2009). "Field Listing :: Coastline". Washington, D.C.: Author. Naala idi 2009-11-07.
- ^ Philippine Sea, encarta.msn.com (naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Agosto20, 2009).
- ^ "U.S. report details rich resources in South China Sea." (naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-02-133)
- ^ C.Michael Hogan. 2011. Celebes Sea. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington DC
- ^ "An Awesome Island". Borneo: Island in the Clouds. PBS. Naala idi Nobiembre 11, 2012.
- ^ "Philippines Mountain Ultra-Prominence". peaklist.org. Naala idi Hunio 19, 2009.
- ^ (2011-04-06). "The World Factbook – Philippines". Central Intelligence Agency. Naala idi Marso 14, 2011.
- ^ Bruun, Anton Frederick (1956). The Galathea Deep Sea Expedition, 1950–1952, described by members of the expedition. Macmillian, New York.
- ^ Kundel, Jim (Hunio 7, 2007). "Water profile of Philippines". Encyclopedia of Earth. Naala idi Septiembre 30, 2008.
- ^ Republic of the Philippines. Department of Tourism. [c. 2008]. Leyte is Famous for... iti Wayback Machine (naarkibo idi Abril 27, 2012) (naiyarkibo manipud iti kasisigudl iti Abril 27, 2012). Naala idi Marso 21, 2010 manipud iti www.travelmart.net.
- ^ "Submissions, through the Secretary-General of the United Nations, to the Commission on the Limits of the Continental Shelf, pursuant to article 76, paragraph 8, of the United Nations Convention on the Law of the Sea of 10 December 1982". United Nations Commission on the Limits of the Continental Shelf. Mayo 28, 2009. Naala idi Mayo 29, 2009.
- ^ La Putt, Juny P. [c. 2003]. The 1990 Baguio City Earthquake. Naala idi Disembre 20, 2009 manipud iti Website ti Siudad ti Baguio.
- ^ Newhall, Chris; Hendley, James W. II; Stauffer, Peter H. (Pebrero 28, 2005). "The Cataclysmic 1991 Eruption of Mount Pinatubo, Philippines (U.S. Geological Survey Fact Sheet 113-97)". U.S. Department of the Interior. U.S. Geological Survey. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi Agosto 25, 2013. Naala idi Abril 9, 2007.
- ^ "Puerto-Princesa Subterranean River National Park". UNESCO World Heritage Centre. Naala idi Mayo 4, 2013.
- ^ a b Greenlees, Donald. (Mayo 14, 2008). "Miners shun mineral wealth of the Philippines". The New York Times. Naala idi Disiembre 11, 2009.
- ^ Davies, Ed and Karen Lema. (Hunio 29, 2008). "Pricey oil makes geothermal projects more attractive for Indonesia and the Philippines". The New York Times. Naala idi December 18, 2009.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agoncillo, Teodoro A. (1990). History of the Filipino People (8th nga ed.). Garotech Publishing. ISBN 9718711066.
- Armes, Roy (1987). Third World Film Making and the West. University of California Press. ISBN 978-0-520-90801-7.
- Chandler, David P.; Steinberg, David Joel (1987). In Search of Southeast Asia: A Modern History (revised 2nd nga ed.). University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1110-0.
- De Borja, Marciano R. (2005). Basques in the Philippines. University of Nevada Press. ISBN 0-87417-590-9.
- Dumont, Jean-Paul (1992). Visayan Vignettes: Ethnographic Traces of a Philippine Island. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-16954-5.
- Fox, Robert B. (1970). The Tabon Caves: Archaeological Explorations and Excavations on Palawan. National Museum. ASIN B001O7GGNI.
- Friis, Herman Ralph. ed. (1967). The Pacific Basin: A History of Its Geographical Exploration. American Geographical Society.
- Go, Julian; Foster, Anne L. (2003). The American Colonial State in the Philippines: Global Perspectives. Duke University Press. ISBN 0-8223-3099-7.
- Halili, Maria Christine N. (2004). Philippine History. Rex Bookstore. ISBN 9712339343.
- Hirahara, Naomi (2003). Distinguished Asian American Business Leaders. Greenwood Publishing. ISBN 1-57356-344-7.
- Kurlansky, Mark (1999). The Basque History of the World. Nueva York: Walker & Company. ISBN 0-8027-1349-1.
- McAmis, Robert Day (2002). Malay Muslims: The History and Challenge of Resurgent Islam in Southeast Asia. Wm. B. Eerdmans Publishing. ISBN 0-8028-4945-8.
- Munoz, Paul Michel (2006). Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula. Singapore: Editions Didier Millet. ISBN 9814155675.
- Osborne, Milton E. (2004). Southeast Asia: An Introductory History (9th nga ed.). Allen & Unwin. ISBN 1-74114-448-5.
- Oxford Business Group (2009). The Report: Philippines 2009. Oxford Business Group. ISBN 1-902339-12-6.
- Price, Michael G. (2002). America at War: the Philippines, 1898–1913. Westport, CT: Greenwood. ISBN 0-275-96821-9.
- Ring, Trudy; Salkin, Robert M.; La Boda, Sharon (1996). International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania. Taylor & Francis. ISBN 1-884964-04-4.
- Rottman, Gordon L. (2002). World War 2 Pacific Island Guide – A Geo-Military Study. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-31395-4.
- Rowthorn, Chris; Bloom, Greg (2006). Philippines (9th nga ed.). Lonely Planet. ISBN 1-74104-289-5.
- Scott, William Henry (1984). Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History. Quezon City: New Day Publishers. ISBN 9711002272.
- Scott, William Henry (1994). Barangay: Sixteenth-century Philippine Culture and Society. Ateneo de Manila University Press. ISBN 9715501354.
- Solheim, Wilhelm G., II (2006). Archeology and Culture in Southeast Asia. University of the Philippines Press. ISBN 9789715425087.
- Spate, Oskar H. K. (1979). "Magellan's Successors: Loaysa to Urdaneta. Two failures: Grijalva and Villalobos". The Spanish Lake – The Pacific since Magellan. I. Taylor & Francis. ISBN 0-7099-0049-X.
- Tarling, Nicholas (1999). "Part Two – From c. 1500 to c. 1800". The Cambridge History of Southeast Asia. 1. Cambridge, RU: Cambridge University Press. ISBN 0-521-66370-9.
- Tarling, Nicholas (2000). "From World War II to the Present". The Cambridge History of Southeast Asia. 4. Cambridge University Press. ISBN 0-521-66372-5.
- Tople, Lily Rose R.; Nonan-Mercado, Detch P. (2002). Philippines. Marshall Cavendish. ISBN 0-7614-1475-4.
- Ure, John (2008). Telecommunications Development in Asia. Hong Kong University Press. ISBN 9789622099036.
- Zaide, Gregorio F. (1957). Philippine Political and Cultural History. Philippine Education Co.
- Zanini, Gianni (1999). Philippines: From Crisis to Opportunity : Country Assistance Review. World Bank Publications. ISBN 0-8213-4294-0.
- Zialcita, Fernando Nakpil (2005). Authentic Though not Exotic: Essays on Filipino Identity. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. ISBN 9715504795.
- Zibart, Eve (2001). The Ethnic Food Lover's Companion: Understanding the Cuisines of the World. Menasha Ridge Press. ISBN 0-89732-372-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Filipinas iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Filipinas iti Wikiquote (Ingles)
Pakaammo ti panagbiahe idiay Filipinas manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Gobierno
- Opisial a website ti Republika ti Filipinas
- Opisial a website ti Senado ti Filipinas
- Opisial a website ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
- Opisial a website ti Korte Suprema ti Filipinas
- Opisial a website ti Bangko Sentral ng Pilipinas (Banko Sentral ti Filipinas)
- Opisial a website ti Turay ti Nailian nga Ekonomia ken Panagdur-as (NEDA)
- Opisial a website ti Opsina ti Estadistika ti Agrikultura
- Opisial a website ti Nailian a Pulis ti Filipinas (PNP)
- Opisial a website ti Departamento ti Turismo
- Is-isla ti Paracel (tinengngel babaen ti Tsina)
- Is-isla ti Pratas (tinengngel babaen ti Taiwan)
- Is-isla ti Spratly (sinuppiatan ken tinengngel babaen dagiti nadumaduma nga agtunton)
- Filipinas
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1565
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1898
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1946


text:
UBING LA TI UBING
WEN a, ubing la ti ubing.
Ti ubing ket dina ammo ti agulbod. Dayta ket ti kanayon a mangngeg no kua. No ania kano ti makitana, isu dayta ti ibagana. Isu a dina ammo ti agulbod.
Saanko nga ammo, diak masinuo no addan ti nakaibaga kaniak iti kongreto a rason no apay a ti ubing ket dina ammo ti agulbod.
Ti posible ketdi a rason nga adda iti panunotko ket saan ketdi a kayat iti asinoman a nagannak nga agulbod ti maysa nga anak, nga isu dayta iti impasagepsepda nga insuro iti anak kabayatan iti inna panagdakkel.
Well, natural dayta. Ngem kasanon no ti anak ket makitana ti nagannak nga agulbod. Posible a tuladenna, saan?
Ngem kasano met no ti anak ket damona a maisubo iti maysa a situasion a pakarukodan iti pannakaawatna?
Napadasanyo kadin a napagsaludsodan ti maysa nga ubing nga agtawen iti tallo iti banag a dipay nagaw-at ti panunotna ken saan pay a nailawlawag kenkuana?
Dagitoy a pasamak ket nakaay-ayat wenno makuna nga unexpected. Adu dagiti kakastoy kadagiti ubbing. Isu a natural met kadatayo no dagiti kakastoy nga edad ket maayatantayo la unay iti kinasariwitwit dagiti ubbing a kasasao. Ngamin nakaay-ayat dagiti inda isungsungbat kadagiti saludsodtayo.
Adtoy man ti maysa a nakaay-ayat a pakasaritaan ti maysa nga ubing nga agtawen iti tallo:
MAYSA a rabii iti balay dagiti ag-dela Cruz. Awan ti ama ta adda sadiay trabahona ta madama ti overtime.
Masikog ti ina ken kabulanannan.
Iti kaawan ti ama, adda ketdi kaanakan daytoy a maysa a midwife a sidadaaan a mangpaanak no bilang.
Ket dimteng ti oras ti panaganak. Taltalloda. Ti midwife, ti masikog ken ti ubing a babai nga agtawen iti tallo.
Insaganan ti midwife amin a masapsapulna. Iti panangamirisna iti antina, napenneknan iti bagina a saan a marigatan a mangpaanak. Nabayag metten a daytoy ti trabahona.
Agdadarandanen ti panagsakit ti tian ti ina. Rumuaren ti sikog idi siripen ni midwife.
Ngem kellaat a nagbrown out!
Naimbag ta adda plaslait a nakasagana.
Mabuteng met ti ubing nga adda iti sabali a siled isu a napanna innala daytoy.
Ngem saanen a magawidan. Rumuaren ti sikog.
“Igganam daytoy plaslait. Iturongmo dita ta paruarek ni adingmo, wen?” kuna ti midwife iti ubing nga agtawen iti tallo.
Nalaka met a suruan dagiti kakastoy nga edad, saan?
Situtulnog met ti ubing a nangiggem iti plaslait ken nangipaturong daytoy iti yan ti puerta ti ina.
Nabiit laeng, sumagmamano laeng a saiddek ti ina, rimuaren ti maikadua a beybi.
Nasiputan ti midwife nga uray la dimmakkel dagiti mata ti ubing a mangbuybuya iti ar-aramidenna. Ti panangiruarna ti ubing manipud iti puerta. Ti panangkulintitingna daytoy sana binaut iti namindua iti ubetna. Ket napanganga ti ubing idi agibit ti adingna.
Nalpas a naputed ti puseg. Nadigos ti maladaga ken nabaduan idi dimteng ti silaw.
Saan a mailadawan ti midwife ken ti ina iti ragsakda iti tulong a naipaay ti ubing. Ta saan kadi a tulong dayta nga inaramid ti ubing a nangiggem iti plaslait?
Nagyaman ti ina iti anakna.
Nagyaman ti midwife iti kaanakanna.
“Ania ti makunam iti nasaksiam a pasamak” dinamag ti midwife iti ubing.
“Saan koma a nagkarayam a dita yan ti ubet ni nanang! Di narugitan, nagdigos la ket ngarud a rabrabii. Nagbangad met. Bautem manen!” insungbat ti ubing.
Napanganga dagiti dua.
Iti minisarita, ammotayo a saan a nagaw-at ti naganus a panunot ti ubing ti kayat a sawen ti pannakaipasngay. Saan a nailawlawag dayta kenkuana.
Kinapudnona, iti panagpasngay ket manmano ngata dagiti nagannak a mangiyeksplikar dayta a banag iti anakna nga ubing, lalo kadagiti agtawen a tallo. Mabalin nga iti posible a rason ket maysa daytoy a nonsense topic wenno saan a maitutop dayta a topiko para kadagiti ubbing iti kas kadakuada nga edad?
Ngem saan met a nailaksid iti minisarita nga ammo ti ubing ti kaipapanan ti baut.
Ti baut ket maysa a pannusa iti nakabasol nga anak. Maysa a tanda dayta ti panagannad ken rumbeng la unay a panagtungpal ti anak kadagiti nagannak tapno dida makabasol ken madusa.
Nupay makuna a nadagsen a pannusa ti agbaut, saan met a masasaan nga adda dagiti nagannak a mangipagpagna pay laeng itoy.
Saantayon a trataren no kinaranggas wenno saan ti baut.
Iti minisarita, nalabit ken ammotayo la ketdi, a nalabit nga ammo ti ubing a ti baut ket maysa a pangdisiplina. Nalabit a nabaut metten daytoy idi nagbangad wenno saan a nagtungpal kadagiti nagannak kenkuana.
Isu nga ammona ti baut ket maysa a disiplina iti nabangad. Isu a kunana a : “Nagbangad met. Bautem manen!”
Ditay met ammo no apay a bauten dagiti partera, nurse, doktor wenno asino la ditan a nangpaanak ti maysa a maladaga no rumuaren. Apay a pasangitenda ti maladaga a dida ket koma pagkatawaen saan?
Iti minisarita, saan a namnamaen a kasdiay ti sungbat ti ubing, saan?
Ubing la ti ubing. Ibagana dagiti kayatna nga ibaga segun iti pannakaawatna iti dayta a pasamak.
Isu a ti ubing ket dina ammo ti agulbod. Nawaya nga agibaga iti kayatna nga ibaga.
Isu daytoy ti rason no apay a ti ubing ket dina ammo ti agulbod. ##
Friday, August 01, 2008
UBING LA TI UBING
2 comments:
-
-
No saan a cayat ti agulbod iti ubing, basaen ti pangilawlawag no apay a bauten ti ubet ti balinsuec a maladaga no cai-pasngay iti:
http://life.familyeducation.com/pregnancy/labor-and-delivery/35966.html
Kinapudnona, segun daytoy a website, addan sabali a pamuspusan a pangiccat iti likido iti pagangsan ti maladaga tapno macaanges daytoy imbes a bauten a cas ket la nacabasol.
- 11:39 PM
- Ka Iddo said...
-
a, dayta gayam ti gapuna no apay a bautenda ti ubet ti maladaga, kailian... tapno makaanges...
- 9:54 AM


text:
Mona Lisa
Ti Mona Lisa ket maysa a pinintaan iti oleo ti nalatak nga Italiano a Renasimiento nga artista a ni Leonardo da Vinci. Ti "Mona Lisa" ti maibilbilang a kalalatakan amin kadagiti obra iti pakasaritaan ti arte; manmano nga obra iti arte ti kas iti kalatak, karomantisado, ken kas kapadpadna iti pannakaipaadu. Ti pintura ket kukua ti gobierno ti Pranses ket nakabitin daytoy iti Museo ti Louvre idiay Paris.
Ti pintura ket ipakitana ti maysa a babai a kumitkita iti mangbuya iti maysa a "nainburburtiaan nga isem."
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Mona Lisa iti Wikimedia Commons
- Ti Mona Lisa nga addan ni Propesor Donald Sassoon


text:
* Daytoy Ti Kuribotmi, Kabagis...
Angkuan Kuribot Jr., apo, daytoy numo. Nabuniagan a John B. Buhay idi agtawen iti pito. Diak koma kayat dayta a nagan ngem awan ti naaramidak ta pili dayta 'tay padi a nangipaaruyot iti danum iti mugingko a diak idi ammo no ania dayta. Manipud idi, John kanon ti naganko. Napukawen diay Ani nga awag idi dagiti kakabsatko kaniak. Sal-it a padi! Insurotna ti naganko iti naganna ta imbag la kano a pakalaglagipanna. Nasublin idiay U.S. kalpasan a binuniagannak ket namak pay no malagipnak.
Pagyamanak laeng, ta uray natennebak iti adu a rigat, ket "guapoak" kano, kuna ni inangko, hehe. Mamatiak met ta uray diak agar-arem ket adda met dagitay dayag a napigket ti panagkitada kaniak.
Apay ta Kuribot?
Wen, ta dayta ti kasinginko. Ta sipud pay impultitnak ni inangko, ti Kuribot ti kangrunaan a banag iti panagsalog manipud iti nakaipasngayanmi a kabambantayan. Ammom ti langa ti Kuribot? No saanka a kameng ti pamilia ti napanglaw a mannalon, kas kadakami, dimo ammo ti langa ti Kuribot. Nagtimbukel a kasla sakupit a naaramid manipud kawayan. Ngem kadakami, gapu ta awan adu a kawayan iti kabakiran a lugarmi, way ti maaramat - daytay way a "getanggan" kas awagmi nga Ayangan - dadakkel a way daytoy. Sinallapid met laeng a way ti pannakasab-itanna a maiyabaday. "Hapeeng" ti awagmi iti way a kuribot. Ngem "kuribot" kunamin tapno maawatam, kabagis, ta saanka met nga Ayangan. Maiyabaday iti bukot ti kuribot. Ditoy kapatadan, pagkargaanda iti ruot a kanen ti baka wenno nuang. Ngem idiay Mt. Palali, paset ti Brgy. Bansing, a yanmi, kumpormi ti usar ti kuribot. Pagkargaan iti aglampay nga ubing no dina kayat ti sumang-at a magna, asin ken manteka, ken aminen nga aggapu iti ili, ngem kaadduanna nga aramaten dagiti mapan iti uma ken kabakiran. Idiay Bansing a bariomi, agkuribot uray dagiti babbai uray babbalasang.
Ti Kuribot ti nariingak a pangkargaan daydi tatang iti adu a sarsaranutna no aggapu iti uma wenno kaublagan: ubog, am-amsi, tokyong, okkapon, barangbang, hohholet, bungat’ banay, ag-agis, simbuy, ballogsit, ken dadduma pay nga aggapu iti kabakiran. Kuribot met ti pangkargaan daydi tatang iti masiluanna nga abuyo, banias, musang, alingo, ken nadumaduma a kita ti billit. Di makaisangpet iti kumpormi a pagbiag no awan ti Kuribot.
Idi agrakaben ti bukotmi, inruamnakami ni inangmi ( idi awanen daydi tatang ) iti Kuribot. Awanen ti adu a masaranut iti kabakiran idi kabaelanmin ti agkuribot. Inibus dagidi umad-adun nga agbakbakir - saranutenda amin uray di koma pay mabalin. Dagiti laengen bunga ti sayote, kamote, papaya, patani, kardis, ken natnateng nga imula ni inangmi ti maikarga. Dikami mabain nga agkuribot a mapan iti palengke. Awan pay makadanon a lugan sadiay. Magna amin a mapan agpalengke - dua oras laeng met ketdi a pagnaen, no awan rayuma wenno arthritismo.
Mamatika ngata, kabagis? Bassit a Kuribot ti inar-aramatmi a pangkargaan iti libro ken papelmi idi tumapogkami iti elementaria ta awan idi maigatang da nanangmi iti adu a plastik bag – walokami nga agkakabsat. Sumang-at, sumalog, Kuribot ti kasingin ti bukotmi. Ket ammomi pay laeng ti agsangal iti kuribot agingga kadagitoy.
Ita, babaen kadagidi a panagkurkuribot, nakaadaltayo met bassit iti eskuelaan. Adda met bugbugtong a diplomami a dimi pay naipa-laminate. Uray ita, no sumarungkarkami idiay bantay, agkuribotkami latta. Ta kaay-ayo ti bukotmi ti Kuribot. No mapankami agnaed idiay barrio, ta pasaray awan met trabahomi ditoy kapatadan, ikuribotmi dagiti libro ken sinuratmi a nai-Bannawag, Valley Journal, Liwayway, etc. Iramanmi metten dagitay paboritomi a libro iti panagsurat. Ken literary criticisms. Ta agbisinkami iti panagbasa no addakami idiay barrio. Ikargami iti Kuribot ti balonmi a bagas ken masida no mapankami sumarungkar kadagitay nagkasamekan nga uma a napanawanmin iti medyo nabayagen a tawen. Nagkasamekanen tay kakapean ken sinabaanmi iti bakrang ti Mt. Palali. No adda maikur-itmi idiay bantay - daniw wenno kumpormi a kurkur-it - ikuribotmi nga isalog – ta nangato ti bambantay a yanmi.
Ngarud, adtoy dagidi dadduma nga inkuribotmi a pluma: napintas ken saan a napintas: dandaniw, kritisismo-literatura (ta literatura ti kursomi), komentario, ladawanmi-ladawanda (ken ladawanmonto met), ken inramami metten ditoy ti kuribot dagiti kakaduatayo a mannurat iti Iluko. Pasiarem met ida. Adu, kabagis, ti kayatmi nga ikuribot. Ngem makumikomkami ita. Madama ngamin a leppasenmi ti tesismi iti Literatura iti SMU, Bayombong, Nueva Vizcaya. Mabiit la koma a mapas dayta no saan a nakudag daytoy ulo - adda ngamin dugdugmelmi iti research work ( diak naal-ala ti laingmo, kabais!) Ket no matulonganak koma, uray makaitedka laeng iti lidokek a gilbis iti rabii, a, ket mabibiit ngata, kabagis, hehe. Ala, kabagis, kastan, ket pagan-anusam pay laeng dagitoy bassit a naikurbotmi ditoy. Uray ta, panagkunak, umdas met dagitoy a sarsamsammo. Tarabayennaka ni Maknongan, ti apomi a taga-bantay...namarsua kadakami a Pugao, amen..


text:
Pagsasao nga Italiano
Ti Italiano[3] ( italiano (tulong·paammo) wenno lingua italiana) ket maysa a Romanse a pagsasao a kaaduan ti agsasao idiay Europa: Italia, Suisa, San Marino, Siudad ti Batikano, babaen dagiti minoridad idiay Malta, Monaco, Kroasia, Eslobenia, Pransia, Libya, Eritrea, ken Somalia,[4] ken babaen dagiti emigrante idiay Kaamerikaan ken Australia. Adu kadagiti agsasao ket patneng nga agsasao ti dua a pagsasao iti pagalagadan nga Italiano ken dadduma pay a rehional a pagsasao.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Eurobarometer – Dagiti Europeano ken dagiti pagsasao daPDF (485 KB), Pebrero 2006
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, dagiti ed. (2016). "Italian". Glottolog 2.7. Jena: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Italiano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 228. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ethnologue a reporta para ti daytoy a pagsasao a kodigo:ita (Italy) – Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Dagiti Pagsasao iti Lubong, Maika sangapulo ket lima nga edision. Dallas, Tex.: SIL International. Online a bersion
- ^ Dagiti pagsasao iti Italia - Ethnologue - Dagiti Pagsasao iti Lubong - Karbengan ti kopia © 2010 SIL Internasional.


text:
Dover, Delaware
Ti Dover ket isu ti kapitolio ken ti maikadua a kadakkelan a siudad[1] iti Estado ti Delaware. Daytoy ket tugaw pay ti Kondado ti Kent, ken ti kangrunaan a siudad ti Estadistika ti Metropolitano a Lugar ti Dover, Delaware ken mangsakop daytoy iti amin a Kondado ti Kent. Daytoy ket mabirukan idiay Karayan St. Jones idiay aplaya a tanap ti Karayan Delaware. Daytoy ket ninaganan idi babaen ni William Penn para iti Dover idiay Kent, Inglatera. Manipud idi 2010, ti siudad ket addaan iti populasion iti 36,047.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Populations of Delaware (DE) Cities - ranked by Population Size". Naala idi Hunio 12, 2013.
- ^ "stageplanning.delaware.gov". Stateplanning.delaware.gov. Naala idi 2011-11-14.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Dover, Delaware iti Wikimedia Commons