text:
VIGAN CITY ÔÇö Rambakan ti Provincial Government ti Ilocos Sur ti Legislative Awareness Week (LAW) tapno maisaknap ti pannakaammo dagiti umili nangruna dagiti adda iti lehislatura ti kinapateg ti pannakaputar dagiti lokal a linteg para ti pagsayaatan dagiti siudad, ili ken intero a probinsia ti Ilocos Sur.
Dayta ti inrakurak ni Ilocos Sur Vice Governor Jeremias Singson kabayatan ti naangay a press conference iti Sangguniang Panlalawigan Session Hall, Provincial Capitol iti bigat ti Hulio 9, 2019.
Naipakaammo kabayatan ti press conference a sagudayen ti Provincial Ordinance No. 011-18, Series of 2018 a napauluan iti ÔÇt'An Ordinance Declaring the Second Week of July of Every Year as the Legislative Awareness Week of 9th Sangguniang Panlalawigan of the Province of Ilocos SurÔÇŁ ket isu ti namunganayan ti makalawas a panagrambak idi Hulio 9ÔÇô13, 2018. Ita a tawen naamendaran ti ordinansa ket nagbalinen ti pannakarambak ti LAW iti Hulio 14ÔÇô19, 2019.
Nairakurak nga ita a tawen a pannakarambak ti LAW ket maangay dagiti nagduduma a gannuat para kadagiti agtutubo, community leaders, partner agencies, ken dadduma pay nga stakeholders kas dagiti seminar-workshop on legislation, mobile session, community engagement program, ken academic contests. Maigibus ti selebrasion babaen ti panangipaay ni Vice Gov. Singson iti State of the Legislative Department Address.
Marugian ti selebrasion babaen ti Nasantuan a Misa sadiay Christ the King Parish, Paing, Bantay, Ilocos Sur, iti alas-8 iti bigat ti Hulio 4, ken sarunuen ti Family Day and Team Building Activities sadiay Caniaw Heritage and Forest Park.
Iti Lunes, Hulio 15, ti 10th Sangguniang Panlalawigan ket idauluan ti Provincial Government ti Flag Raising Ceremony iti alas-8 iti bigat sadiay Provincial Capitol, a sarunuen ti parada dagiti kalesa nga agturong iti Plaza Maestro Convention Center, ken seminar-workshop dagiti high school ken college students iti nagduduma a pagadalan iti Ilocos Sur.
Maangay met inton Hulio 16 ti mobile session dagiti kameng ti Sangguniang Panlalawigan sadiay Narvacan National Central School, Narvacan, Ilocos Sur iti alas-2 iti malem a pagbuyaanto dagiti opisial ti Municipal Government, barangay officials, Department Heads of the LGU, ken school government students ti NNCHS tapno maamuanda dagiti parliamentary proceedings kabayatan ti session.
Inton Hulio 17, ti Sangguniang Panlalawigan ket makipaset iti Community Engagement Program sadiay Brgy. Dardarat, San Juan, Ilocos Sur iti alas-7 iti bigat, ken makikaysada iti panagmula iti mangrove, trash audit, ken panag-lecture kadagiti estudiante ken opisial ti Brgys. Dardarat, Solot-Solot, Surngit ken Camindoroan para ti pannakaitandudo ti green advocates and governance.
Inton Hulio 18, ti Sangguniang Panlalawigan ket mangisayangkat iti academic contests kadagiti public secondary high schools sadiay Provincial Capitol iti alas-8 iti bigat. Agsasalip dagiti eskuela iti Essay Writing, Poster-Making, Extemporaneous Speaking ken debate a pakaipaayan dagiti cash prizes, medalia ken sertipiko.
Inton Hulio 19, ni Vice Gov. Singson, Presiding Officer ti 10th Sangguniang Panlalawigan ket ipaayna ti 3rd Kakibin ti Balligi, the State of the Legislative Department Address sadiay Vigan Convention Center iti alas-4 iti malem. Manamnama ti pannakikaysa dagiti mayor, vice mayor ken Sangguniang Bayan members iti Ilocos Sur. Maitampok iti pasken ti pannakaiparuar ti SP Commemorative Stamp kas panangirugi ti 10th Sangguniang Panlalawigan ken rugi ti pannakarambak ti 30th year ti Local Government Code inton 2021.
Impaganetget ni Vice Gov. Singson a babaen ti pannakarambak ti LAW iti innem nga aldaw ket maipasagepsep kadagiti umili iti Ilocos Sur ken agindeg iti Kailokuan ti kinaserioso nga agserbi dagiti kameng ti 10th Sangguniang Panlalawigan ken ti Provincial Government ti Ilocos Sur iti panangidaulo ni Governor Ryan Singson para ti pagsayaatan ti probinsia. ÔŚĆ


c: text/html

text:
Kayat nga ipakaammo ti Timpuyog dagiti Mannurat nga Ilokano
(TMI)-Global, babaen ken ni TMI Presidente T. Gabriel Tugade, a
mabalinen ti mangisumite iti nominasion para kadagiti sumaganad a
pammadayaw:
1. Ilocano Writers Lifetime Achievement Award
2. Posthumous Award for Ilocano Writers
3. Ilocano Writers Hall of Fame
Dagiti Pagannurotan:
1. Mabalin ti uray asino man a mannurat nga Ilokano (agraman dagiti kameng ti komite) ti manginominar iti para kadagiti pammadayaw babaen ti surat a pakailanadan dagiti rason para iti nominasion. Maipatulod dagiti dokumento babaen ti e-mail address a nailanad iti baba wenno maibuson iti sabali pay a mailing address a maipablaakto tapno mapasingkedan ti nominasion ken/wenno kualipikasion ti nominee.
2. Mabalin nga inominar ti mannurat nga adda darana nga Ilokano nga agsursurat iti uray ania man a lengguahe no la ketdi mainaig dagitoy a sinurat iti literatura. Kasta met a mabalin nga inominar ti mannurat a saan nga Ilokano ngem agsursurat iti Ilokano. Nasken a mailukon iti nominasion dagiti paulo dagiti sinurat ti maseknan ken ti nakaipablaakan dagitoy, kasta met dagiti naitulongna iti pannakatubay dagiti agdadamo a mannurat nga Ilokano ken dagiti dadduma a naaramidan daytoy a nagparangpaya wenno nakatulong iti idudur-as ti Literatura Ilokana.
3. Nasken nga agtawen iti 50 wenno nasursurok pay ti nominee.
4. Saan a mapagduaduaan ti nominee ket addaan prinsipio ken moralidad/etika a nangidaldalan.
5. Pinal ti pangngeddeng ti komite. Maipablaakto ti nagan dagiti mapadayawan iti Bannawag, iti Tawid News Magasin ken dadduma pay a magasin ken mai-post iti internet. Kasta met a mapakaammuan dagiti mapadayawan babaen ti surat wenno e-mail.
6. Maikkan iti sertipiko a pammadayaw dagiti mapili iti Nasional a Panagtitimpuyog ti TMIF-Global inton Oktubre 2008.
7. Ti Komite ti mangngeddeng no asinonto kadagiti mainominar a mannurat ti mairaman iti Ilocano Writers Hall of Fame.
8. Ipatulod ti nominasion kadagiti sumaganad nga e-mail address:
[email protected] (Aida Tiama)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ming a Dinastia
Ti Ming a Dinastia, ket isu pay ti Imperio ti Nalatak a Ming, ket isu idi ti nagturturay a dinastia iti Tsina kadagiti 276 a tawawen (1368–1644) kalpasan ti panakarebba ti indauloan ti Mongol a Yuan a Dinastia. Ti Ming, ket adu a naipalpalawagan a kas ti "maysa kadagiti kalatakan a panawen ti naurnos a gobierno ken sosial a panakatalna iti pakasaritaan ti tao",[6] ket isu idi ti kinaudi a dinastia idiay Tsina a tinurayan babaen ti etniko a Han nga Insik. Urayno ti Beijing a kapitolio ti Ming ket natnag idi 1644 iti maysa a yaalsa nga indauluan babaen ni Li Zicheng (nga isu ti nangipatakder ti Shun a Dinastia,a kalpasan daytoy ket sinukatan babaen ti indauluan ti Manchu a Qing a Dinastia), dagiti turay a tumalek iti trono—a tinawtawagan a kas ti Akin-abagatan a Ming ket rimsua aginggana idi 1662.
Ni Emperador Hongwu (nagturay idi 1368–98) ket nangpadas a nangpartuat ti maysa a kagimongan kadagiti kabukukodan nga agkamkammatalek a komunidad ti away a naurnos iti nainget, di makutkuti a sistema a mang-garansia ken mangsuporta ti permanente a klase dagiti soldado para iti daytoy a dinastia:[7] dagiti sitatakder a buyot ti imperio simmurok iti maysa a riwriw dagiti tropa ken dagiti marina pangsangladan idiay Nanjing ket dagitoy idi ti kadakkelan iti lubong.[8] Isu ket nalatak pay a nangtartaripatu ti pannakapugsay dagiti eunuko a korte[9] ken dagiti saan nga agkakabagian a mogol, a nagit-ited kadagiti daga kadagiti annakana a lalaki a kasukatan dagiti serbisiom iti amin a Tsina ken ti panagipadas a mangiyalagead kadagitoy prinsesa kadagiti amin a naipablaak a dinastiko a pangibagbagaan. Daytoy ket nakaro a napaay idi ti agtutubo a sumaruno kaniana ket nangpadas a manglapped ti bileg ti ulitegna, a nangruggian ti yaalsa a nanagikabil ti prinsipe ti Yan iti trono a kas ti Yongle nga Emperador idi 1402. Ni Emperador Yongle ket nangbangon ti Yan a kas ti maysa a maikadua a kapitolio ken ninagananna manen ti Beijing, inpatakderna ti Maikaluya a Siudad, ken nangisubli ti Nalatak a Kanal ken ti kinapangruna dagiti imperial a panagsubsubok kadagiti opisial a panagidutok. Isu ket nanggunguna kadagiti agsupsuporta kaniana nga eunuko ken nagpatrabaho kaniada a kas mangsuppiat a timbeng dagiti Confuciano nga eskolar-burikrata. Ti maysa a, Zheng He, ket nangidadaulo kadagiti dakkel a pito a panagbanniaga ti eksplorasion iti Taaw Indiano ken ad-adayo pay a kas ti Arabia ken ti aplaya ti Aprika.
Ti pannakaipangato dagiti baro nga emperador ken dagiti baro a sangkatipunan ket nangpabassit kadagitoy a kalabesan; ti pannakatiliw ti Zhengtong Emperor idi las-ud ti 1449 a Didigra ti Tumu ket napno a nangipatingga kadagitoy. Ti imperial a marina ket napalubosan a matnag iti pannakataripato bayat a ti naipapilit a panagobra ket nangipatakder ti Liaodong a bakud ken nangikapet ken nagsammaked ti Nalatak a Diding ti Tsina iti agdama a moderno a pormana. Dagiti adu ti pannakaisakupna a senso ti intero nga imperio iti tunggal duapulo a tawen, ngem ti essem a mangliklik ti panagobra ken dagiti buis ken ti kinarigat a mangipenpen ken mamngrepaso kadagiti adu unay nga arkibo idiay Nanjing ket nanglapped kadagiti husto a bilbilang.[7] Dagiti karkulo para iti populasion ti naladaw a Ming ket agdumaduma manipud ti 160 aginggana ti 200 a riwriw,[10] ngem dagiti nasken a rentas ket napespes manipud kadagiti pateg ti bassit ken basbassit a bilbilang dagiti agtaltalon idi adadu pay a napukpukaw manipud kadagiti opisial a rehistro wenno "insagutda" dagiti dagada kadagiti saan a nabuisan a eunuko wenno dagiti templo.[7] Dagiti Haijin a linteg a mangikeddeng a mangsalaknib kadagiti aplaya manipud kadagiti "Hapon" a pirata ket embes a nangaramid kadagitoy iti mannakaw ken pirata.
Babaen ti maika-16 a siglo, nupay kasta, ti panagpadakkel ti Europeano a pagtagilakuan – urayno naiparparit kadagiti isla nga asideg idiay Guangzhou a kas ti Macao – ket nangiwarwaras ti Columbiano a Panagsinnukat kadagiti apit, mulmula, ken dagiti ayup idiay Tsina, a nangiyamammo dagiti sili iti Sichuan a panagluto ken ti adu a pannalapataud a mais ken patatas, ket nagpabassit kadagiti panagbisin ken nangpapardas ti idadakkel ti populasion. Ti idadakkel ti panagtagilako ti Portuges, Espaniol, ken Danes ket nagpartuat ti baro a kinaykayat kadagiti Insik a produkto ken nagpataud ti adu a yuumay ti Hapon ken Amerikano a pirak. Daytoy a kaadu ti sebbangan ket nangpalubos ti Ming a mangliklik ti panagusar ti papel a kuarta, a nangrugian ti nakaro nga ibubussog idi las-ud ti 1450 a tawtawen. Bayat a dagiti tradisional a Confuciano ket simmuppiat kadagiti kastoy a prominente a papel para iti komersio ken dagiti baro a kabaknang a pinartuatna, ti heterodoksia nga inpayam-ammo baban ni Wang Yangming ket nangpalubos ti ad-adu a masakbayan a panagkukua. Dagiti immuna a nagballgi a reporma ni Zhang Juzheng ket naipaneknekan a a nakadadael idi ti maysa a panagbuntog ti agrikultura a gapuanan babaen ti Bassit a Panawen ti Yelo ket nasabtan idi dagiti annuroten ti Hapon ken Espaniol a nangipardas a nangputed kadagiti paayan ti pirak a kamasapulanen dagiti agtaltalon tapno mabayadanda dagiti buisda. Naitipitipon kadagiti pannakapaay dagiti apit, lay-layus, ken epidemiko, ti dinastia ket naikedkeddeng a napukawna ti Bilin ti Langit ken narebba sakbay ti panagraut ti rebelde a daulo a ni Li Zicheng ken ti Manchuria.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kangrunaan a kapitolio kalpasan idi 1403; maikadu a kapitolio kalpasan idi 1421.
- ^ Maikadua a kapitolio aginggana idi 1421; kangrunaan a kapitolio kalpasanna.
- ^ Dagiti kapitolio iti napapanaw ti Akin-abagatan a Ming ket ti Nanjing (1644), Fuzhou (1645–6), Guangzhou (1646–7), Zhaoqing (1646–52).
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (Disiembre 2006). "East-West Orientation of Historical Empires". Journal of World-systems Research. 12 (2): 222. ISSN 1076-156X. Naala idi 16 Septiembre 2016.
- ^ Taagepera, Rein (Septiembre 1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia". International Studies Quarterly. 41 (3): 500. doi:10.1111/0020-8833.00053. JSTOR 2600793.
- ^ Edwin Oldfather Reischauer, John King Fairbank, Albert M. Craig (1960) Ti pakasaritaan ti Daya nga Asia a sibilisasion, Tomo 1. Daya nga Asia: Ti Nalatak a Tinawtawid, George Allen & Unwin Ltd.
- ^ a b c Zhang Wenxian. "Dagiti Duyaw nga Arkibo ti Rehistro ti Imperial Ming Tsina". Dagiti Biblioteka ken ti Kultural a Rehistro, Tom. 43, No. 2 (2008), pp. 148-175. Unib. ti Texas a Pagmalditan. Naala idi 9 Okt. 2012.
- ^ Ebrey (2006), 271.
- ^ Crawford, Robert. "Ti eunuko a bileg iti Ming a Dinastia". T'oung Pao, Dagiti Maikadua a Serie, Tom. 49, Livr. 3 (1961), pp. 115-148. Naala idi 14 Okt 2012.
- ^ Para iti nababbaba a karkulo ti populasion, kitaen ti (Fairbank & Goldman 2006:128) ; para iti nangatngato, kitaen ti (Ebrey 1999:197) .
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Huang, Ray (1981). 1587, ti Tawen a Panakaisangsangayan: Ti Maapapday a Dinastia ti Ming. New Haven: Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. ISBN 0-300-02518-1.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Ming a Dinastia iti Wikimedia Commons


text:
Dagiti departamento ti Colombia
Ti Colombia ket unitario a republika a naporma babaen dagiti tallo pulo ket dua a departamento (Espaniol: departamentos, agmaymaysa departamento) ken ti Kapitolio a Distrito (Distrito Capital). Ti tunggal maysa a departamento ket addan ti Gobernador ken ti Asemblia ti Departamento (Asamblea Departamental), a binutosan babaen ti nadayeg a butos para iti uppat a tawen a paset ti panawen. Ti gobernador ket saan a mabalin a mabutosan manen iti dua nga agsasaruno a paset ti panawen. Dagiti depatarmento a pannakabingbingay ti pagilian ket maikkanda ti naisangayan a grado iti autonomia.
Dagiti departamento ket naporma babaen ti panangigrupo kadagiti munisipalidad (municipios, agmaymaysa municipio). Ti munisipal a gobierno ket idauluan babaen ti mayor (alcalde) ken imatonan babaen ti Munisipal a Konseho (concejo municipal), ken dagitoy ket mabutosanda para kadagiti uppat a tawen a paset ti panawen.
Ti Kapitolio a Distrito ket isu ti kapitolio ti pagilian, ti Bogotá. Ti Bogotá ket sangkapaset nga agdepdepende iti nakapalikmut a Departamento ti Cundinamarca.
Dagiti departamento[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tunggal maysa kadagiti depatarmento iti mapa dita baba ket maisilpo iti maitunos nga artikulo.
- Ti karkulo para iti Cundinamarca ket mairaman ti kapitolio ti pagilian iti Bogotá.
Galeria dagiti mapa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti patneng a teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti patneng a teritorio ti Colombia ket napartuatda babaen ti tulagan a baetan ti gobierno ken dagiti komunidad dagiti patneng. Kadagiti kaso a dagiti patneng a teritorio a sumakup ti ad-adu ngem maysa a departamento wenno munispalidad, dagiti lokal a gobierno ket agtitiponda a mangimaton kadagiti konseho ti patneng a teritorio kadagti kasta a teritorio,a kas naiyasentar kadagiti Artikulo iti 329 ken 330 iti Batay-linteg ti Colombia. Dagiti pay patneng a teritorio ket addaanda to karakter iti lokal a kinaturay no maabutanda dagiti kammasapulan ti linteg. Dagiti patneng a teritorio idiay Colombia ket kaaduan nga adda kadagiti departamento ti Amazonas, Cauca, La Guajira, Guaviare ken Vaupés.[2]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Batay-linteg ti Colombia ti 1886 ket pinagbalinna dagiti estado ti Colombia kadagiti departamento, dagiti presidente ket nanagananda kadagiti gobernador.[3] Dagiti estdo a nagbalin a departamento ket dagiti sumaganad:
- Departamento ti Antioquia
- Departamento ti Bolívar
- Departamento ti Boyacá
- Departamento ti Cauca
- Departamento ti Cundinamarca
- Departamento ti Magdalena
- Departamento ti Panamá
- Departamento ti Santander
- Departamento ti Tolima
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pakasaritaan ti Cesar" (iti Espaniol). Agustin Codazzi Geographic Institute. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 24 Oktubre 2003.
- ^ Colombiaya.com (ed.). "Division Política de Colombia".
- ^ http://es.wikisource.org/wiki/Constituci%C3%B3n_de_Colombia_de_1886
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Pranses) Listaan dagiti gobernador ti departamento ti Colombia


text:
Etika
Ti etika, naamammoan pay a kas ti moral a pilosopia, ket maysa asanga ti pilosopia a mangiraman ti panakaisistema, panagikanawa, ken panagipatalked kadagiti konsepto kadagiti kalintegan ken dagiti dakes a panagkukua.[1] Daytoy ket manipud ti a balikas ti ethos, a kayatna saoen ket "karakter". Dagiti kangrunaan a paset ti panagadal iti etika ket mabalin a mabingbingay iti 4 a pagtignayan a luglugar:[1]
- Meta-etika, maipanggep ti teoretikal a kaibuksilan kenreperensia kadagiti moral a panagipaltiing no kasano ti panagikeddeng dagiti pateg ti kinapudnoda (no adda);
- Normatibo nga etika, maipanggep ti praktikal a kaibuksilan ti panagikeddeng ti moral a dalan ti tignay;
- Deskriptibo nga etika, naamammoan pay a kas ti maipadpada nga etika, ket isu ti panagadal dagitoi pammati a maipanggep ti moralidad ti tattao;
- Naipakat nga etika, maipanggep ti panaggun-od kadagiti pagbanagan ti moral kadagiti naisangsangayan a kasasaad;
PaammoUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Hoy, D. (2005), Kritikal a resistansia ti kalpasan nga estrukturalismo aginggana ti kalpasan a kritiko, Instituto ti Teknolohia ti Massachusetts, Massachusetts.
- Lyon, D. (1999), Kalpasan a modernidad, Maika-2 nga ed, Open University Press, Buckingham.
- Singer, P. (2000), Dagiti Sinursurat iti etikal a biag, Harper Collins Publishers, Londres.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pangyuna iti Etika babaen ni Paul Newall, para kadagiti agdadamo.
- Etika, 2d ed., 1973. babaen ni William Frankena


text:
Amniota
Dagiti amniota ket kadagiti klado dagiti bertebrata a tetrapoda a buklen dagiti reptilia, dagiti billit ken dagiti mamalia nga agitlog iti daga wenno agtalinaay iti pertilisado nga itlog iti uneg ti ina. Dagitoy ket maisalumina manipud kadagiti anamniota (dagiti ikan ken dagiti ampibia) a kadawyan nga agitlog iti danum.
Kladograma[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kladograma a maipakita ditoy ket mangpakita ti pilohenia dagiti amniota, ken surotenna ti naiplaka a bersion ti pannakaikabagian a nabirukan babaen ni Laurin ken ni Reisz (1995).[1] Ti kladograma ket sakupenna ti grupo a kas naipalawag babaen ti panangipalawag ni Gauthier.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Laurin, M. and Reisz, R.R. (1995). "A reevaluation of early amniote phylogeny." Zoological Journal of the Linnean Society, 113: 165–223.


text:
Rusia
Nagsasabtan: 60°N 90°E / 60°N 90°E
Ti Rusia /ˈrʌʃə/ (dengngen) wenno /ˈrʊʃə/ (Ruso: Poccия, tr. Rossiya, IPA: [rɐˈsʲijə] (dengngen)), opisial a naamammoan a kas ti Rusia ken ti Ruso a Pederasion[7] (Ruso: Poccийckaя Фeдepaция, tr. Rossiyskaya Federatsiya, IPA: [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə] (dengngen)), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Eurasia.[8] Daytoy ket maysa a pederal a semi-presidential a republika, a buklen dagiti 83 pederal a suheto. Manipud ti amianan a laud a mapan iti abagatan a daya, ti Rusia ket makibingbingay ti pagbeddengan iti Norwega, Pinlandia, Estonia, Latvia, Lituania ken Polonia (dagitoy dua ket babaen ti Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukrania, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Tsína, Mongolia, ken Amiana a Korea. Adda pay daytoy dagiti maipapan ti baybay a pagbeddengan iti Haón babaen ti Baybay iti Okhotsk, ken ti estado ti Etados Unidos iti Alaska babaen ti Nailet a Baybay Bering. Iti 17,075,400 kuadrado kilometro (6,592,800 sq mi), ti Rusia ket isu ti kadakkelan a pagilian iti lubong, a mangsakop iti sumurok a pagkawalo iti matagtagitao a lugar iti Daga. Ti Rusia ket isu pay ti maikawalo a kaaduan ti populasion a pagilian nga adaan ti 143 a riwriw a tattao.[9] Gumay-at daytoy ti ballasiw ti sibubukel iti akin-amianan nga Asia ken 40% iti Europa, agsangapda kadagiti siam a sona ti oras ken agitiptipon iti maysa a nalawa a sakop iti kapalikmutan ken dagiti porma ti daga. Ti Rusia ket adda ti kadakelan a reserba kadagiti mineral ken enerhia a rekursos iti lubong[10] ketn isu ti kadakkelan nga agpatpataud iti lana ken masna nga alingasaw iti sangalubongan. Ti Rusia ket adda ti kadakkelan a reserba a kabakiran ken dagiti danawna ket aglaon iti agarup a maysa a pagkapat iti di-naapgad a danum iti lubong.[11]
Ti pakasaritaan iti daytoy a pagilian ket nangrugi kadagiti Daya nga Eslabo, nga immungar a kas dagiti malaslasin a grupo idiay Europa a nagbaetan dagiti maika-3 ken maika-8 a siglo AD.[12] Binangon ken tinurayan babaen ti maysa a Barangiano a napili a mannakigubat ken dagiti kaputotanda, ti mediebal nga estado iti Rus ket rimsua idi maik-9 a siglo. Idi 988 inamponna ti Ortodokso a Kristianidad manipud ti Imperio a Bisantino,[13] a nagrugian ti sintesis dagiti Bisantino ken Eslabo a kultura a nagilawlawag ti Ruso a kultura para kadagiti sumaruno a milenio.[13] Ti Rus' ket naapday ken nagbalin kadagiti nadumaduma a babassit nga estado; kaaduan kadagiti Rus' a dagdaga ket sinakop babaen dagiti Mongol a panagraut ken dagitoy ket nagbali a tibutario dagiti nomadiko a Nabalitokan a Horda.[14] Ti Nalatak a Dukado iti Moscow ket nagininut a nangtipon kadagiti nakapalikmut a Ruso a prisipalidad, nakaganab ti panakawayawayas manipud ti Nabalitokan a Horda, ken nangituray ti kultura ken politika a legado iti Kievan Rus'. Babaen ti maika-18 a siglo, daytoy a pagilian ket kaaduan a nagpalawa babaen ti panagrukma, panagikapet, ken eksplorasion a nagbalin iti Imperio a Ruso, nga isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga imperio iti pakasaritaan, a gumay-at manipud ti Polonia idiay Europa aginggana idiay Alaska iti Amianan nga Amerika.[15][16]
Sakbayan ti Ruso Rebolusion, ti Rusia ket nagbalin ti kadakkelan ken ti umuna a kumaduaan iti Kappon ti Sobiet, ti immuna a batay-linteg a sosialista nga estado iti lubong ken mabigbigan a maysa a nalatak a bileg,[17] a daytoy ket nagbanagan ti naikeddeng a papel dagiti Kumadua a panagballigi iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[18][19] Ti panawen ti Sobiet ket nakakita kadagiti kaaduan a nagun-od iti teknolohi iti maika-20 a siglo, a mairaman ti umuna a panagbaniaga ti nagtagitaon iti limbang iti lubong. Ti Ruso a Pederasion ket naibangon sakbayan ti panakarunaw iti Kappon ti Sobiet idi 1991, ngem daytoy ket mabigbigan a kas ti nalinteg a personalidad iti Sobiet nga estado.
Ti Ruso nga ekonomia ket isu timaikasiam a kadakkelan iti lubong babaen ti nominal a GDP ken maikanem a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang, nga adda ti maikatlo a kadakkelan a nominal ti milisia a busbos. Ti Russia ket maysa kadagiti kapardasen nga agrangrang-ay a kangrunaan nga ekonomia iti lubong. Maysa pay kadagiti lima a mabigbigan a [dagiti nuklear a naarmasan nga estado|nuklear a naarmasan nga estado]] ken agtagikua kadagiti kadakkelan ti reserba dagiti armas iti dagup a panagdadael. Ti Russia ket maysa a nalatak a bileg ken agnanayon a kameng iti Salaknib a Konsilo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, kameng iti G8, G20, ti Konsilo iti Europa, ti Asia-Pasipiko nga Ekonomiko a Pagtitinnulongan, ti Organisasion ti Shanghai a Pagtitinnulongan, ti Komunidad ti Eurasian nga Ekonomiko, ti Organisasion par aiti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa (OSCE), ti Organisasion ti Komersio ti Lubong (WTO), ken ti daulo a kameng iti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/result-december-2011.ppt
- ^ "Ti Rúso a Pederasion: saspasap a panakaidasig". Pederal nga Estado kadagiti Estadistika a Serbisio. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2003-10-21. Naala idi 5 Abril 2008.
- ^ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2012.xls
- ^ a b c d "Rusia". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naala idi 5 Enero 2014.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Dagiti nagan a Ruso a Pederasion ken Rusia ket nasken nga agpadpadan to". "Ti Batay-linteg iti Ruso a Pederasion". (Artikulo 1). Naala idi 25 Hunio 2009.
- ^ "Rusia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 31 Enero 2008.
- ^ ФeдepaлbHaя cлyжбa rocyдapcTBeHHoй cTaTиcTиkи (Federal State Statistics Service) (2011). "ИHфopMaциoHHыe MaTepиaлы oб okoHчaTeлbHыx иTorax Bcepoccийckoй пepeпиcи HaceлeHия 2010 roдa (Information on the final results of the 2010 All-Russian Population Census)". Bcepoccийckaя пepeпиcb HaceлeHия 2010 roдa (2010 All-Russia Population Census) (iti Ruso). Federal State Statistics Service. Naala idi 2011-12-28.
- ^ "Komision iti Ruso a Pederasion para iti UNESCO: Panorama iti Rusia". Unesco.ru. Naala idi 29 Oktubre 2010.
- ^ Biblioteka iti Kongreso. "Topograpia ken pagayusan ti danum". Naala idi 26 Disiembre 2007.
- ^ "Rusia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 31 Enero 2008.
- ^ a b Glenn E. Curtis (1998). "Rusia: Panagadal ti Pagilian: Kievan Rus' ken Mongol a Paset ti Panawen". Washington, DC: Pederal a Panagsukisok Dibision iti Biblioteka iti Kongreso. Naala idi 20 Hulio 2007.
- ^ Ti Mongol nga imperio: ti ibabangon ken legado, Babaen ni Michael Prawdin, Gérard Chaliand, (2005) panid 512-550
- ^ Rein Taagepera (Septiembre 1997). "Panagpalawa ken Panagpabassit a Tabs dagiti Dakkel a Turay: Kontesto para iti Rusia". Pagkapat nga Internasional a Panagadadal. 41 (3): 475–504. doi:10.1111/0020-8833.00053.
- ^ Peter Turchin, Thomas D. Hall and Jonathan M. Adams, "Daya-Laud Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio", Warnakan iti Lubong-Sistema a Panagsukisok Tom. 12 (no. 2), pp. 219–229 (2006).
- ^ Dagiti politika dagiti nalatak a Bileg: ti panagbalbaliw idiay Estado Unidos ken ti Kappon ti Sobiet Books.Google.com
- ^ Weinberg, G.L. (1995). Nakaarmas a Lubong: Ti Sangalubongan a Pakasaritaan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Cambridge nga Unibersidad ti Pagmalditan. p. 264. ISBN 0-521-55879-4.
- ^ Rozhnov, Konstantin, Sino ti Nagabak ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat?. BBC.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rusia
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ti Baybay Nangisit
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pederal a pagilian
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio


text:
Martin Van Buren
Ni Martin Van Buren (Olandes: Maarten van Buren; Disiembrer 5, 1782 – Hulio 24, 1862) ket isu idi ti maikawalo a Presidente iti Estados Unidos (1837–1841). Sakbay ti panaka-presidentena, isu idi ti maikawalo a Bise Presidente (1833–1837) ken ti maikasangapulo a Sekretario ti Estado, babaen ni Andrew Jackson (1829–1831).
Ni Van Buren ket maysa kadagiti nangruna a nagurnos iti Partido Demokratiko, maysa a naturay a pigura iti Maikadua a Partido a Sistema, ken isu ti immuna a presidente a saan a Britaniko wenno Irlandes a kaputotan—ti pamiliana ket Olanda. Isu ti immuna a presidente a naipasngay nga Amerikano nga umili,[1] ken dagiti sinarunona a naipasngay a suheto ti Britaniko sakbay ti Amerikano a Rebolusion[2]. Is-su laeng ti presidente a ti Ingles ket saan nga isu ti immuna a pagsasaona, nga isu ket dimmakkel a nagsasao iti Olandes,[3] ken ti immuna a presidente manipud idiay New York.
Kas Sekretario iti Estado ken idi pay a kas Bise Presidente ni Andrew Jackson, ni Van Buren ket maysa idi a nangruna a pigura iti panagpatakder ti organisasional a patakder para iti Jacksoniano a demokrasia, a naisangsangayan idiay Estado ti New York. A kas presidente, saanna idi a kinayat ti pannakaikabit ti Estados Unidos ti Texas, a daytoy a maysa a tignay ket nagun-od ni John Tyler kalpasan ti walo a tawen a pinalikudan ni Van Buren. Iti nagbaeten ti awan ti nadangran a Gubat ti Aroostook ken ti Carolina a Panakibiang, dagiti pannakibiangna ti Britaniko ken dagiti koloniana idiay Kanada ket napaneknekan a nasasagsagaba dagitoy
Ti administrasionna naidakkelan a naidasig babaen ti panagrigat ti ekonomia iti dayata a panawenna, ti Derraaw iti 1837. Isu ket nangipangpulotan para iti depresion ken nakunkuna a ti "Martin Van Ruin" babaen dagiti politiko a kasuppiatna. Ni Van Buren ket nabutosan a maikkat iti opisina kalpasan ti uppat a tawen, a naabak babaen ti Whig a kandidato a ni William Henry Harrison.
Idi 1848 ni Van Buren napaay a timmaray para iti presidente iti maysa a maikatlo a partido nga etiketa, ti Partido ti Nawaya a Daga.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ NARA.gov, Ni Martin Van Buren
- ^ http://www.ourwhitehouse.org/prespgs/mvanburen.html
- ^ Sturgis, Amy H. (2007). Ti Dalan dagiti Lulua ken Indiano a Panagikkatl. Greenwood Publishing Group. p. 93. ISBN 0-313-33658-X.


text:
Subprepektura ti Ishikari
Ti Subprepektura ti Ishikari (石狩振興局, Ishikari-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon, a manirukan idiay akinlaud a parte ti isla. Sakupen ti subprepektura iti 3,539.86 kuadrado kilometro (1,366.75 sq mi) ken idi 2011 daytoy ket addaan iti populasion iti 2,334,241.[1] Alaen ti nagan tisubprepektura manipud iti Karayan Ishikari, ti maikatlo a kaatiddogan idiay Hapon, nga agayus babaen ti akinlaud a Hokkaido ken matianan idiay Baybay ti Hapon iti siudad ti Ishikari. Adda dagiti innem a siudad, tallo nga ili, ken maysa a purok iti ituurayanna. Ti Sapporo ket kapitolio ti Prepektura ti Hokkaido ken Subprepektura ti Ishikari. Ti Nailian a Parke ti Shikotsu-Toya ket mabirukan idiay akin-abagatan a parte ti subprepektura, ken ti Shokanbetsu-Teuri-Yagishiri Quasi-National Park iti Amianan.[2]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas nga Ishikari ket nagtaud manipud iti pagsasao nga Ainu, ken adda dagiti nadumaduma a teoria no ania ti kayat a sawen ti nagan.[2][3]
- Ti kaaduan a pannakaipatarus ti "Ishikawa", nga insingasing babaen ti misionario ken agsuksukisok iti pagsasao nga Ainu a ni John Batchelor (1854–1944) idi 1935, ket "ti nalatak nga agtikortikor a karayan", ti maysa a reperensia iti agtikortikor a dalan ti Karayan Ishikari. Segun kenni Batchelor, ti Ishikari ket ti pannakaperdi ti "i-sikar-pet" wenno "ishikaripet". Ti uni ti 'i' iti i-sikar-pet ket maysa a pasakbay a ti kayatna asawen ket "nalatak" wenno "nakaro"; ti kayat a sawen ti shikari ket "agsikkosikko" wenno "serpentino", ken ti pet ket ti Ainu a balikas para iti karayan.[4]
- Insingasing ni Tōgo Yoshida (1864–1918) itiDai Nihon Chimei Jisho, a naipablaak idi pagbaetan ti 1907 ken 1910, a ti "Ishikaripet" ket addaan iti taudanna iti balikas iti pagsasao nga Ainu iti "Ishikarapet", a ti kayatna a sawen ket "ti napintas a nabukel a karayan"; ti kayat a sawen ti ishu ken "napintas", ti kayat a sawen ti kara ken "nakonstrukto" ken ti kayat a sawen ti pet ket karayan.[5]
Ti "Ishikari" ket naisurat iti pagsasao a Hapon babaen ti panagusar kadagiti karakter ti ateji, wenno kanji a naus-usar a ponetiko a mangirepresenta iti patneng wenno dagitibinulod a balikas. Ti umuna, 石, a tikayatn a sawen ket "agbato", ken ti maikadua, 狩, ti kayatn a sawen ket "aganup". Ti kayat a sawen ti naisurat a porma ti Ishikari ket awanan iti pannakaikabagian iti kayat a sawen ti balikas iti pagsasao nga Ainu.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1897: Napundar ti Subprepektura ti Sapporo.
- 1922: Nanaganan manen ti Subprepektura ti Ishikari.
- 1996: Ti Ili ti Hiroshima ket nagbalin a Siudad ti Kitahiroshima, ken nagwaswas daytoy iti Distrito ti Sapporo.
Pagluganan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Prepektura ti Ishikari ket addaan kadagiti dua nga eropuerto, ken isuda a dua ket mangserserbi ti kalatakan a lugar ti Sapporo.
- Eropuerto ti Okadama (Domestiko)
- Baro nga Eropuerto ti Chitose (Internasional) (mabirukan idiay siudad ti Chitose)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 振興局の概要: 地勢 [Subprefecture Overview: Topography] (iti Hapon). Sapporo, Hokkaido: Hokkaido Government Ishikari Subprefectural Bureau. 2011. Naala idi Septiembre 23, 2012.
- ^ a b "S". Encyclopedia of Japan. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-25. Naala idi 2012-09-23.
- ^ "石狩川" [Ishikara River]. Nihon Kokugo Daijiten (iti Hapon). Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-25. Naala idi 2012-08-02.
- ^ Batchelor, John (1935). アイヌ語より見たる日本地名研究 [Japanese Place Names of Ainu Language Origin] (iti Hapon). Sapporo: Bachirā Gakuen. OCLC 672445037.
- ^ Yoshida, Tōgo (1969–1971). 大日本地名辞書 [Dictionary of Japanese Place Names] (iti Hapon). 8, 北海道・樺太・琉球・台湾 (Annotated nga ed.). Tokyo: Fuzanbō. ISBN 9784572000279. OCLC 123313133.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
José Alejandrino
Ni José Alejandrino (Disiembre 1, 1870 – Hunio 1, 1951) ket maysa kadagiti Filipino a heneral idi las-ud ti Yaalsa ti Filipino ken ti Gubat ti Filipino-Amerikano. Isu pay ket maysa a senador ti Maika-12 a Senatorial a Distrito ti Filipinas.[2]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naiyanak ni Alejandrino iti nabaknang a pamilia manipud iti Arayat, Pampanga, idi Disiembre 1, 1870 idiay Manila. Isu ket immuna a nagadal idiay Ateneo Municipal de Manila, ken dgaiti kontemporaneona ket mairamanda José Rizal, Juan Araneta, Cayetano Arellano, ken Apolinario Mabini, ken dadduma pay. Nagun-odna ti grado ti Bachelor of Arts idiay Unibersidad ti Santo Tomas, ken napan nagadal idiay Espania idiay Unibersidad ti Ghent, nga isu ket nagturpos a nakaala idi grado iti inheniera ti kimika.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Senators Profile - Jose Alejandrino - Senate of the Philippines".
- ^ "List of Previous Senators". Senate of the Philippines. Naala idi Abril 1, 2007.
- ^ "José Alejandrino". Senate of the Philippines. Naala idi 22 May 2012.


text:
Toni Morrison
Ni Toni Morrison (naiyanak a kas ni Chloe Ardelia Wofford;[2] Pebrero 18, 1931 – Agosto 5, 2019) ket maysa nga Amerikana a nobelista, editor, ken propesor. Dagiti nobelana ket ammo kadagiti epiko a tema, narugso a dialogo, ken nabaknang kadagiti naisalaysayan a karakter. Dagiti kalatakan a nobelana ket mairaman ti Ti Kaasulan a Mata, Sula, Kanta ni Solomon ken Nadunggo. Nakomisionado pay isuna a nagsurat iti librito para iti maysa a baro nga opera, ti Margaret Garner, nga immuna a naipabuya idi 2005. Isu ket nangabak iti Premio Nobel idi 1993 ken idi 1987 ti Premio Pulitzer para iti Nadunggo. Idi 29 Mayo 2012, isu ket nagunggunaan ti Presidensial a Medalia ti Waya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Toni Morrison Fast Facts". CNN. Agosto 8, 2019. Naala idi August 8, 2019.
- ^ Duvall, John N. (2000). Ti Pannakailasin kadagiti Piksion ni Toni Morrison: Modernista a Kinapudno ken Kalpasan ti moderno a Kinangisit. Palgrave Macmillan. p. 38. ISBN 978-0-312-23402-7.
Kalpasan amin a naipablaak a pakaammo kenni Morrison ket naitunos a ti napno a naganna ket Chloe Anthony Wofford, isu a ti pannakaampon ti 'Toni' a kas pangisukat ti 'Chloe' ket maipammadayawan pay laeng ti naited a nagan. Ti tengnga a nagan ni Morrison, nupay kasta, ket saan idi nga Anthony; ti rehistro ti pannakaipasngayna ket mangipakpakita a ti napno a naganna idi ket Chloe Ardelia Wofford, a nangipakita a ni Ramah ken George Wofford ket ninagananda ti anakda ababai manipud iti apongna a baket manipud iti ina, a ni Ardelia Willis.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig ken ni Toni Morrison iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Toni Morrison iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Nobiembre 1 ken 2: Pasken a Pananglagip
DATAYO a kameng ti Romano Catolico, kadawyan a naisangayan a panagtitipon ti amin a kameng ti kaamaan a kas panangrambak/pananglagip iti masasao nga All Saint’s Day (Nobiembre 1) ken All Souls’ Day (Nobiembre 2). Ania dagitoy nga aldaw? Iti nanumo a lugarmi, ti Nobiembre 1, isu ti panagaramidmi kadagiti native delicacies, kangrunaan a maaramid ditoy manipud iti diket a bagas: bistu-bitso, baduya, insibog, niniogan, linapet, patupat, suman, pilais (pinais ti dadduma), tinagapulotan a bukel ti lingnga (sesame seeds). Agtuno, ti lames/tamnay ken apgad. Liningta. Siniwsiw. Agpartika ti native a manok. Karne ti baboy (uragaen). Ti kadawyan. Lutuen dagiti taraon a paggaayat dagiti kameng ti kaamaan nga immunan a nagpakada ditoy daga a pagluluaan. Adda met mainayon a kas atang kadagiti mainum a kas iti arak, basi. Gawed ken bua, pinadis, sigarilio, kdpy.
Iti met sardam, mapanmi silawan dagiti mulami a nateng ken kasta met dagiti agbunga a kayo. Ikkanmi ti pagsaingan wenno kandela dagitoy. Gapu iti pammati a nabungbunganto dagita a mula iti masanguanan.
Naipakadawyan a Nobiembre 2 ti panagsarungkarmi iti tanem dagiti minataymi. Ditoy nga agdudupudopkami a makipagsarungkar kadagiti tanem dagiti minatay. Adda dagitay banda a maupaan tapno mangipatayabda ti musica iti sakaanan dagiti tanem. Nadumaduma met ti itsura dagiti makipagsarungkar. Adda naragsak; adda naliday. Idi ‘toy numo ti biang ti ubing, adda naimatangak nga ag-lola (ngata) ti nagkuyog. Idi makadanonda iti sakaanan ti panteon, nagtugawen ti lola, nagdung-awen. Ngem, kinulding ti ubing:
“Lola, saan a daytoy ti tanem ‘di lolo,” immakar dagiti ag-apo, idiay nga intuloy ti lola ti panagdung-awna.
Napateg kadatayo ti pananglagip, nangruna a tampok daytoy iti panangikarkararag kadagiti minataytayo. Wen, daytoy ti context daytoy nga aldaw. Pasken a panagkaykaysa ti familia a panangikarkararag kadagiti ipatpategtayo iti biag nga immunan a simmina iti sidongtayo. Ad-adda koma a tumpuar daytoy a pananglagip kadagiti minatay babaen iti misa ken kararag. Isuro ti na-Cristianuan a pammati nga adu pay laeng ti masapul a kararag nga agpaay kadagiti pimmusay tapno sumaklangda met iti Dios a Namarsua kadatayo. Karaipna pay daytoy iti panangamiris dagiti sibibiag ti kinapateg ti biag ken panangipakat amin a kabaelan nga agbiag a kas maysa a napudpudno nga anak ti Dios. Aldaw a maipaay kadagiti amin a tattao nga agpampanunot ken agtignay nga agbiag a kas maysa a pasurot ni Apo Dios.
Ditayo koma leblebgan nga ipaayan dagiti kakabsat a pimmusay ti kasapulanda unay kadatayo nga agbibiag ditoy rabaw ti daga, ti panangikarkararag ken panangidawdawat kadakuada nga agpaay iti agnanayon koma a panaginana dagiti kararuada.
PAGPAMPANUNOTAN: The weak can never forgive. Forgiveness is the attribute of the strong. – Gandhi.#


text:
Dauis, Bohol
Ti Dauis ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dauis ket nabingbingay a politikal kadagiti 12 a barbaranggay.[2]
- Biking
- Bingag
- San Isidro (Canlongon)
- Catarman
- Dao
- Mayacabac
- Poblacion
- Songculan
- Tabalong
- Tinago
- Totolan
- Mariveles
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Marian Anderson
Ni Marian Anderson (Pebrero 27, 1897 – Abril 8, 1993)[1] ket maysa idi nga Amerikana a contralto ken maysa kadagiti kaselebraduan a kumakanta iti maika duapulo a siglo. Kinuna ni Alan Blyth ti kritiko iti musika: "Napintas idi ti bosesna, natinggaw a contralto iti intrinsiko a kapintas."[2] Kaaduan iti pagsapulanna iti panagkanta ket iti panagpabpabuya iti konserto ken iti panagresita kadagiti nangruna a pasamak iti musika nga agraman kadagiti nadayeg nga orkestra iti amin a paset ti Estados Unidos ken Europa idi baetan ti 1925 ken 1965. Urayno naidatona kadagiti papel kadagiti adu nga importante a kompania ti orkestra idiay Europa, saan met a nagkayat ni Anderson, gapu ta saan met a nagsanay iti panangipapel. Kinaykayatna idi iti panagpabuya iti konserto ken panagresita laeng.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Biograpia ni Marian Anderson, Lakewood Public Library. Naala idi Abril 9, 2012.
- ^ Max de Schauensee/Alan Blyth: "Marian Anderson", Grove Music Online, ed. L. Macy (Naala idi Pebrero 9, 2009), (nasken ti suskrision)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig ken ni Marian Anderson iti Wikimedia Commons


text:
Peninsula ti Caramoan
Ti Peninsula ti Caramoan ket naturod a peninsula, nga adda kadagiti nauneg a baw-ang ken nagubsang, nabato a langa ti daga, a mabirukan idiay amianan a daya ti Camarines Sur, Bicol, Filipinas. Daytoy ket ayan ti Nailian a Parke ti Caramoan ken daytoy pay ket Nangruna a Lugar ti Billit ken pagtataengan para iti Green Racket-tail (Prioniturus luconensis).[2]
Nailian a Parke ti Caramoan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti peninsula ket aglaon iti 347 nga ektaria (860-acre) a Nailian a Parke ti Caramoan a nabangon idi 1938.[3] Adda dagiti kueba a mabirukan iti uneg ti parke, dagiti pormasion ti limestone, dagiti puraw ti daratna nga aplaya, ti bassit nga isla a danaw ken ti subteraneo a karayanan, a maaramid daytoy a nadayeg a papanan dagiti turista. Daytoy ket mabalin ap apanan babaen ti publiko a pagluganan manipud iti ili ti Caramoan, ken dagiti lokal a tattao ket nagaramidda kadagiti dalan iti parke para kadagiti agbisbista.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Caramoan National Park". protectedplanet.net.
- ^ "Peninsula ti Caramoan". BirdLife International. Naala idi Disiembre 31, 2012.
- ^ "Proklamasion Blng. 291, s. 1938". Official Gazette of the Republic of the Philppines. Naala idi Disiembre 31, 2012.
Nagsasabtan: 13°45′55″N 123°54′41″E / 13.7654°N 123.9115°E


text:
Lehislatibo a distrito iti Lanao
Ti Lehislatibo a Distrito iti Lanao ket isu idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Lanao iti Nailian nga Asemblia ti Filipinas manipud idi 1935 aginggana idi 1946 ken ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas manipud idi 1946 aginggana idi 1961, idi ti Lanao del Norte ken ti Lanao del Sur—dagiti probinsia a nakabingayanda idi Mayo 22, 1959, ket naikkan ti bukodda a pannakabagi.
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mairaman ti naidokumentuan iti linteg a siudad ti Dansalan
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Lanao del Norte
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Lanao del Sur
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Mindanao ken Sulu
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
James Prescott Joule
Ni James Prescott Joule FRS (/dʒuːl/;[1] 24 Disiembre 1818 – 11 Oktubre 1889) ket maysa idi nga Ingles a pisiko ken agar-aramid iti serbesa, a naipasngay idiay Salford, Lancashire. Ni Joule ket inadalna ti kasasaad ti pudot, ken nakaduktal ti pannakaikabagianna ti mekaniko nga obra (kitaen ti enerhia). Daytoy ti nakaiturongan ti teoria ti panagin-inut ti enerhia, a nakaiturongan ti panagrang-ay ti umuna a linteg ti termodinamiko. Ti naibatay ti SI a paset ti enerhia, ti joule, ket nainaganan kaniana. Isu ket kimmadua a nag-obra kenni Lord Kelvin tapno mangirang-ay ti naipatingnga a gatad ti temperatura, nagar-aramid kadagiti panagpalpaliiw ti magnetostriksion, ken nabirukanna ti pannakaikabagian a nagbaetan ti ayus babaen ti resistansia ken ti pudot ket agwara, nga itan ket maysa kadagiti dua a linteg a tinawtawagan ti Linteg ni Joule.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ OED: "Urayno adda dagiti tao a nagtawtawag ti bagbagida (dʒaʊl), ken dadduma pay (dʒəʊl) [ti OED a porma para iti /dʒoʊl/], a daytoy ket gangani sigurado a ni J. P. Joule (ken adda dagiti maikabagianna) ket nagus-usar ti (dʒuːl). To Joule a serbeseria ket nagus-usar ti pannakaallilaw ti pannakabalikas kadagiti panagipaksil: Childs, Stephen. "Kimika a Nadumaduma". Ti Kimiko nga Agtigtignay!. Unibersidad ti Limerick (50). Naala idi 24 Marso 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bottomley, J. T. (1882). "James Prescott Joule". Nature. 26 (678): 617–620. Bibcode:1882Natur..26..617B. doi:10.1038/026617a0.
- Cardwell, D. S. L. (1991). James Joule: Ti Biograpia. Kolehio ti Manchester a pagmalditan. ISBN 0-7190-3479-5.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig ken ni James Prescott Joule iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig ken ni James Prescott Joule iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Oktubre 30
Ti Oktubre 30 ti maika-303 nga aldaw ti tawen (maika-304 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 62 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
1970 – Christine Bersola, immuna a TV broadcaster iti ABS-CBN ken personalidad ti radio ken telebision
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1905 – Jean Baptiste Louis Pierre, Pranses a botaniko (naipasngay 1833)
- 1912 – James S. Sherman, maika-27 a Bise Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1855)
- 1975 – Gustav Ludwig Hertz, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1887)


text:
Dusa iti patay
Ti dusa iti patay wenno ti panakabitay ket maysa a legado a pamay-an a ti maysa a tao ket patayen babaen ti estado a kas pammadusa para iti krima. Ti bilin ti ukom a ti maysa a tao ket maipadusa ti kastoy a pamay-an ket maysa a patay a sentensia, bayat ti panagipatay ti tao ket maysa a panagbitay. Dagiti krima a mabalin a pagbanagan iti panakabitay a naam-aamuan a kas dagiti kapital a krima wenno kapital a basol. Ti termino kapital ket nagtaud manipud iti Latin capitalis, literal a ti "maipapan ti ulo" (a mangitudtudo ti panagbitay babaen ti panagputol).[1]
Ti dusa iti patay ket naar-aramiden idi babaen dagiti adu a kagimongan (ti maysa analatak a nailakssidan ket ti Kievan Rus); iti agdama adda dagiti 58 a pagilian nga agararamid kadagiti kastoy, ken 97 a pagilian ti nagikkat kadagitoy (dagiti nabati ket saanda a nagus-usaren iti sangapulo a tawen wenno saanda a mangipalubos malaksid kadagiti naisangsangayan a pasamak a kas ti panawen ti gubat).[2] Daytoy ket banag iti aktibo a kontrobersia kadagiti nadumaduma a pagilian ken estado, ken dagiti puesto ket aggigiddiat iti kaunegan timaysa a politiko nga ideolohia wenno rehion ti kultura. Kadagiti kameng nga estado ti Kappon ti Europa, ti Artikulo 2 ti Dokumento iti linteg dagiti Kammasapulan a Karbengan iti Kappon ti Europa ket agiparit ti panagusar iti dusa iti patay.[3]
Iti agdama ti Amnistia Internasional ket mangipanpanunot a kaaduan kadagiti pagilian ket abolitionista.[4] Ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nangampon, idi 2007, 2008 ken 2010, ti di napatapatan a resolusion a timmawtawag para iti maysa a sangalubongan a panagpasardeng ti panagbitay, nga adda ti panagsirmata ti dumtengan a pannakaikkat.[5] Nupay adu kadagiti pagilian ti nagikkat ti dusa iti patay, sumurok a 60% ti populasion iti lubong ket agtaengda kadagiti pagilian a mangar-aramid para laeng ti panagbitay, a kas ti Republika dagiti tattao iti Tsina, India, ti Estados Unidos ken Indonesia, dagiti uppat a kaaduan ti agtaeng a pagilian ti lubong, nga agtultuloy nga agipakpakat ti dusa iti patay (urayno idiay India, Indonesia ken dagiti adu nga estado ti Estados Unidos ket sagpaminsanda laeng nga us-usaren).Tungngal maysa kadagitoy a pagilian ket simmuppiatda a nagbutos ti resulosion ti Sapasap nga Asemblia.[6][7][8][9][10][11][12][13][14]
Dagiti nagibasaranUrnosen
Paammo
- ^ Kronenwetter 2001, p. 202
- ^ "Dagiti abolitionista ken retentionista a pagilian | Amnesty International". Amnesty.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Dokumento iti linteg dagiti Kammasapulan a Karbengan iti Kappon ti Europa" (PDF). Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Amnistia Internasional". Amnesty.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "panagpasardeng ti panagbitay". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 15 Nobiembre 2007. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Asia Times Online – Ti kasayaatan a pagdamagan manipud idiay Abagatan nga Asia". Atimes.com. 13 Agosto 2004. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Coalition mondiale contre la peine de mort – Dagiti Indonesio nga aktibista ket makasanguda ti umad-adu a dusa iti patay – Asia – Pasipiko – Actualités". Worldcoalition.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "No serious chance of repeal kadagitoy nga estado nga agus-usar ti panagbitay". Egovmonitor.com. 25 Marso 2009. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ AG Brown ket kinunanan a surotenna ti linteg iti panagbitay
- ^ "lawmakers-cite-economic-crisis-effort-ban-death-penalty". Fox News. 7 Abril 2010. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "ti panagbitay ket saan nga asideg a mapatinggaan idiay Estados Unidos". International Herald Tribune. 29 Marso 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 16 Marso 2009. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Ti panagikkat ti Panagbitay ket saan a maaramid a kinunana ti kontra-patay nga aktibista". Axisoflogic.com. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "Ti baro a Texas? Ohio's death penalty examined – Campus". Media.www.thelantern.com. Naala idi 23 Agosto 2010.
- ^ "TI PANAGBITAYIDIAY HAPON-FIDH > Karbengan ti Nagtagitaoan para iti Amin / Les Droits de l'Homme pour Tous". Fidh.org. Naala idi 23 Agosto 2010.
Bibliograpia
- Kronenwetter, Michael (2001). Dusa iti Patay: Ti Reperensia a Manual (2 nga ed.). ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-432-9.


text:
Gina Lollobrigida
Luigina "Gina" Lollobrigida (Panangibalikas nga Italiano: [ˈdʒiːna ˌlɔlloˈbriːdʒida]; nayanak idi 4 Hulio 1927) ket Italiana nga aktres, potograpo ti pagiwarnak ken eskultor. Isu idi ti kaaduan nga ammo a Europeana nga aktres kadagiti tawen ti 1950 ken dagiti nasapa a tawen ti 1960, ti paset ti panawen nga isuna idi ket sangalubongan a simbolo ti sekso.
Idi bimmuntog ti karerna iti pelikula, isu ket nangrugi kadagiti maikadua a karerna a kas potograpo ti pagiwarnak ken eskultor. Kadagiti tawen ti 1970, nakagun-od iti damag pababaen ti pannakagun-odna iti eksklusibo a panag-entrebista kenni Fidel Castro.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Gina Lollobrigida". Integrated Authority File. Naala idi 9 Abril 2014.
- ^ Internet Movie Database, panangilasin ti IMDb nm0518178, naala idi 13 Oktubre 2015, Q37312 ti Wikidata
- ^ "Gina Lollobrigida"; RKDartists: 306377.
- ^ SNAC; naala idi: 9 Oktubre 2017.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig ken ni Gina Lollobrigida iti Wikimedia Commons


text:
President Quirino, Sultan Kudarat
Ti President Quirino ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti President Quirino ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Bagumbayan
- Bannawag
- Bayawa
- C. Mangilala
- Estrella
- Kalanawe I
- Kalanawe II
- Katico
- Malingon
- Mangalen
- Pedtubo
- Poblacion (Sambulawan)
- Romualdez
- San Jose
- San Pedro (Tuato)
- Sinakulay
- Suben
- Tinaungan
- Tual (Liguasan)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sultan Kudarat". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Sultan Kudarat". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Napilaan ti kaso a plunder ni Abra Governor Eustaquio Bersamin idiay Office of the Deputy Ombudsman for Luzon.
Ti nadakamat a kaso ket impila ni Incumbent President of the Liga ng mga Barangay ti ili ti Lagayan Abra ken dati a mayor ani Jendricks Luna agsipud iti maipagarup a naanomalya a pannakagatang dagiti agas ken medical supplies nga agbalor iti P41 milyon a saan a dimmalan ti proseso ti bidding ken kas maibasar metten ti Annual Audit Report nga imparwar ti Commison on Audit idi pay laeng 2009.
Maysa pay ditoy iti Delayed/non-submission of Purchase Orders and Delivery Documents para iti pannakagatang ti bagas ken construction materials nga agbalor iti P21.5 milyon.
Irekreklamo pay ni Luna iti questiyonable nga implementasyon dagiti proyekto nga imfrastructura babaen ti Pakyaw Contracting Sytem nga immabot ti nasurok limapulo a kontrata ti proyekto nga iggem laeng iti dua kontractor.
Pinadas met ti Bombo Radyo Vigan nga alaen iti kapanunutan ni Gobernador Bersamin ngem nagkedked daytoy agsipud ta saan na pay kanu a naawat ti kopya ti reklamo kontra kanyana.
Source: Abra, Philippines FaceBook Page


text:
Katmandu
Ti Katmandu (Panangibalikas a Nepali: [kɑʈʰmɑɳɖu]) ket ti kapitolio a siudad ken ti kadakkelan a munisipalidad ti Nepal. Daytoy ket mangsangaili pay kadagiti kuartel ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Kooperasion (SAARC). Daytoy laeng ti siudad idiay Nepal nga addaan iti administratibo a kasasaad iti Mahanagar (Metropolitano a Siudad), a kas maiyasping iti Upa-Mahanagar (Sub-Metropolitano a Siudad) wenno Nagar (Siudad). Ti Katmandu ket isu ti bugas iti kadakkelan nga urbano nga aglomerasion ti Nepal a mabirukan iti Ginget Katmandu a mangukel iti Lalitpur, Kirtipur, Madhyapur Thimi, Bhaktapur ken dagiti dadduma pay abilang dagiti babbabassit a komunidad. Ti Katmandu ket impormal pay nga ammo a kas "KTM" wenno ti "tri-city". Segun iti senso idi 2011, ti Metropolitano a Siudad ti katmandu ket addaan iti populasion iti 975,453 ken agrukod iti 49.45 km2 (19.09 sq mi).
Ti siudad ket adda iti kangato iti agarup a 1,400 metro (4,600 ft) iti agsukog iti malukong a Ginget Katmandu iti sentral a Nepal.[4] Daytoy ket napalikmutan kadagiti uppat a nangruna a turod: ti Shivapuri, Phulchoki, Nagarjun, ken Chandragiri. Ti Ginget Katmandu ket parte dagiti tallo a distrito ti (Katmandu, Lalitpur, ken Bhaktapur), ket addaan iti kaaduan ti densidad iti populasion iti pagilian, ken pagtaengan ti agarup a pagkaduapulo ket dua iti populasion ti Nepal.
Iti pakasaritaan, ti Ginget ti Katmandu ken dagiti kadenna a lugar ket ammo idi a kas Nepal Mandala. Aginggana idi maika-15 a siglo, ti Bhaktapur ket isu idi ti kapitolio idi dagiti dua a sabali a kapitolio, ti Katmandu ken Lalitpur, ket nabangonda.[5] Idi las-ud ti panawen ti Rana ken Shah, dagiti historiador Briton ket tinawtawaganda ti ginget a kas "Maitutop a Nepal". Ita nga aldaw, ti Katmandu ket saan laeng a kapitolio ti Pederal a Demokratiko a Republika ti Nepal, ngem dagiti pay kuartel ti Sona ti Bagmati ken ti Rehion ti Sentral a Panagdur-as ti Nepal.[6]
Ti Katmandu ket ti sumrekan iti turismo idiay Nepal. Daytoy ket sentro pay ti ekonomia ti pagilian. Daytoy ket addaan iti abanse nga impraestruktura iti ania man nga urbano a lugar idiay Nepal, ken ti ekonomiana ket kaaduan iti turismo, a pakabilangan para iti 3.8% iti GDP ti Nepal idi 1995/96. Ti turismo idiay Katmandu ket bumasbassiten kalpasan dayta iti las-ud ti paset ti panawen ti riribok ti politika, ngem simmayaat metten kalpasan dayta. Idi 2013, ti Katmandu ket nairanggo idi a kas maikatlo kadagiti 10 a kasayaatan a sumaysayaat a destinasion iti luboong babaen ti TripAdvisor, ken nairanggo akas umuna idiay Asia.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "National Population and Housing Census 2011" (PDF). National Planning Commission Secretariat, Central Bureau of Statistics (CBS), Government of Nepal. Nobiembre 2012.
- ^ "An Overview of the Central Development Region (CR)" (PDF). Internal-displacement.org. Naala idi Nobiembre 25, 2013.
- ^ "History". Kathmandu.gov.np. Naala idi 16 May 2010.
- ^ "Kathmandu Metropolitan City Office – Introduction". Kathmandu Metropolitan City Office. Naala idi 14 Agosto 2014.
- ^ Slusser, Mary (1982). Nepal Mandala: A Cultural Study of the Kathmandu Valley. Princeton University. ISBN 978-0-691-03128-6. Page vii.
- ^ "The World Fact Book"Geography". Central Intelligence Agency (CIA), US. Naala idi Nobiembre 23, 2009.
- ^ http://www.businessinsider.com/tripadvisor-says-these-are-the-hot-new-destinations-for-travelers-2013-12
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Katmandu iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Katmandu manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Bebeli
Ti pagsasao a Bebeli (Beli), wenno Kapore, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Laud a Baro a Britania, Papua Baro a Guinea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bebeli iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Bebeli". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti sipo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Addaan ti Kaipuleohone iti nawaya a pangserrek iti arkibo ti pagsasao a Bebeli.


text:
Is-isla Babuyan
Ti Isla Babuyan ammo pay a kas ti Grupo ti Is-isla ti Babuyan, ket ti maysa a purpuro idiay Filipinas, mabirukan idiay Lingsat Luzon iti amianan ti nangruna nga isla ti Luzon. Ti purpuro ket buklen dagiti nangruna nga uppat nga isla ken dagiti mangpalikmut kaniada a babbabassit nga isla. Dagitoy a nangruna nga isla ket, iti agpakanawan manipud iti amianan a daya, ti Babuyan, Calayan, Dalupiri, Fuga, ken Camiguin. Ti is-isla Babuyan ket naisinsinada manipud iti Luzon babaen ti Kanal Babuyan, ken manipud iti probinsia ti Batanes iti amianan babaen ti Kanal Balintang.
Tattao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagtaudan dagiti tattao a Babuyan ket napetsado kadagiti napalabas a tawen ti 60,000+ idi dagiti tribu ti Negrito ket tinagtagitaoda dagiti isla, kalpasanna napan dagiti Austronesio iti isla. Kadagiti naladaw a tawen ti 1580, dagiti dakkel a grupo dagiti Filipino ket pimmanawda iti nangruna daga idi nangrugi ti Espaniol a nangraut iti Filipinas. Dagiti bassit nga isla itan ket addaan kadagiti aglalaok a sabsabali a grupo ti etniko. Manipud kadagiti nasapa a tawen ti 1800, dagiti tattao manipud idiay Hawaii, Samoa, Tonga ken ti pay Hapon ket nagtataengda iti grupo dagiti isla. Bayat a dagiti patneng a tattao ket naikeddengda a Filipino, isuda ket naglalaok nga etniko ti tattao manipud iti Samoa, Hawaii, Hapon ken Tonga nga itan ket tinawtawaganda ti isla kas ti pagtaenganda.
Relihion[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti dadduma a tattao a Babuyan ket kaaduanda a politeistiko ken namatmatida kadagiti nadumaduma a dios, dagiti dadduma ket agsansanayda iti Hinduismo. Kadagiti tawen ti 1940, dagiti soldado nga Amerikano ket nangipaammoda kadagiti patneng a tattao iti relihion ti Kristiano ken itan ket 30% kadagiti patneng ket Kristianoda.
Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sibubukel a purpuro ket inadministro babaen ti probinsia ti Cagayan, a ti Babuyan, Calayan, Camiguin, ken Dalupiri ket isuda ti mangbukel iti ili ti Calayan[1] bayat a ti Fuga ket turayan babaen ti ili ti Aparri.[2] Ti Babuyan ken Dalupiri ket dagiti agmaymaysa a baranggay iti ili ti Calayan, ket respektiboda nanaganan iti Babuyan Claro ken Dalupiri, bayat a ti Isla Fuga ket maysa pay nga agmaymaysa a baranggay, nga agnagan pay iti Isla Fuga idiay Aparri.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akindaya nga isla ti purpuro ket parteda ti Bulkaniko nga Arko ti Luzon. Dagiti tallo a bulkan manipud kadagiti dua nga isla ket bimtakda kadagiti naipakasaritaan a panawen – ti Camiguin de Babuyanes iti Isla Camiguin,[3] ti Babuyan Claro (ammo pay a kas Bantay Babuyan) iti Isla Babuyan.[4] Ti pay sabali a bassit a bulkaniko nga isla ket mabirukan bassit iti 22 km (14 mi) iti amianan a daya ti Isla Camiguin, ti Bulkan Didicas iti Isla Didicas, ket nagbalin laeng a permanente nga isla iti las-ud ti aktibidad idi 1952.[5]
Is-isla[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad ket dagiti isla ti Babuyan ken dagiti kadennada a babassit nga isla ken batbato:[6]
- Babuyan Claro
- Isla Pan de Azucar
- Calayan
- Isla Panuitan
- Batbato Wyllie
- Camiguin
- Batbato Guinapac
- Isla Pamoctan
- isla Pinon
- Isla Dalupiri
- Bassit nga Isla ti Irao
- Isla Didicas
- Isla Fuga
- Isla Barit
- Isla Mabag
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Calayan". Opisial a Website ti Gobierno ti Probinsia ti Cagayan. Naala idi 2013-04-01.
- ^ "Aparri". Opisial a Website ti Gobierno ti Probinsia ti Cagayan. Naala idi 2013-04-01.
- ^ "Camiguin de Babuyanes". Global Volcanism Program. Naala idi 2013-04-01.
- ^ "Babuyan Claro". Global Volcanism Program. Naala idi 2013-04-01.
- ^ "Didicas". Global Volcanism Program. Naala idi 2013-04-01.
- ^ U.S. Coast and Geodetic Survey (1919). "United States Coast Pilot, Philippine Islands, Part 1", pp. 41–44. Government Printing Office, Washington.


text:
Pagsasao a Duvle
Ti pagsasao a Duvle (Sikwari) ket ti pagsasao a Tanap Dandanaw ti Irian Jaya, Indonesia.
Dagiti sabali a panangiletra tinagan ket ti Duvde, Duve, Duvele, Duvre. Daytoy ket ammo pay a kas Wiri.
Ti naibatay iti Duvle a pidgin ket inus-usar dagiti agsasao iti Wano.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Duvle iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Duvle". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Duvle-Wano-Pidgin". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Limay, Bataan
Ti Limay ket maysa a primera a klase nga ili iti probinsia ti Bataan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Limay ket nabingbingay a politikal iti 12 a barbaranggay.[2]
- Alangan
- Kitang I
- Kitang 2 & Luz
- Lamao
- Landing
- Poblacion
- Reformista
- Townsite
- Wawa
- Duale
- St. Francis I (Bo. Roxas)
- St. Francis II (Bacong)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bataan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bataan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)
- Sapasap a Paammo ti Limay, Bataan


text:
SAN FERNANDO CITY – Segun iti Department of
Agriculture-Region I, addanton mapartuat nga instant pinakbet a
mailako kadagiti tiendaan iti pagilian.
Naammuan a plano ti DA a maipatakder ti maysa a
processing plant nga agpartuat iti instant pinakbet kadagiti amin a
probinsia iti Region I a pakaibilangan ti Ilocos Norte, Ilocos Sur,
Pangasinan ken La Union.
Iti pannakaipasdek dagiti planta, manamnama a maikkan
iti panggedan dagiti agnaed iti rehion uno ken umad-adu dagiti agmula
iti tarong, paria, okra ken karabasa a maaramat iti pannakaproseso
ti instant pinakbet.
Ti pinakbet ti maysa kadagiti nangruna a luto iti
Kailokuan.#


text:
Myanmar
Nagsasabtan: 22°N 96°E / 22°N 96°E
Ti Myanmar /ˈbɜːrmə/ (dengngen), opisial a ti Republika ti Kappon ti Myanmar /ˌmjɑːnˈmɑːr/ (dengngen) Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw, panangibalikas [pjìdàʊɴzṵ θàɴməda̰ mjəmà nàɪɴŋàɴdɔ̀]), ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia ken Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket nabeddengan babaen ti India, Banglades, Tsína, Laos ken Tailandia. Pagkatlo ti dagup ti nakapalikmut ti Myanmar a 1,930 kilometro (1,200 mi) ket agporma ti aplaya iti igid ti Luek ti Bengal ken ti Baybay Andaman. Iti 676,578 km2 (261,227 kd mi), isu daytoy ti maika-40 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan a daya nga Asia. Ti Myanmar ket isu pay ti maika-24 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong nga addan ti sumurok a 58.8 riwriw a tattao.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- ^ a b c d "Burma (Myanmar)". Internasinal a Pundo ti Paguartaan. Naala idi 6 Mayo 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti kalsada nga inprastruktura ket pra iti panagmaneho ti kanigid pay laeng.
- ^ CIA – The World Factbook – Myanmar
- ^ Panagrangrang-ay a Banko ti Asian – Kinapudno a Pagalagadan ti Myanmar,  . Naala idi 8 Hulio 2010.
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Myanmar
- Myanmar
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Militar a diktadura
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1948
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Leona Florentino
Ni Leona Florentino (nayanak Leona Josefa Florentina,[1] 19 Abril 1849 – 4 Oktubre 1884) ket maysa idi a mannaniw a Filipino kadagiti pagsasao nga Espaniol ken Ilokano. Naikeddeng isuna a kas "ina ti literatura ti babbai iti Filipinas" ken ti "silpo manipud iti naisasao ken literario a tradision".[2]
Nayanak iti nabaknang ken prominente a pamilia iti Vigan, Ilocos Sur, inkaubingan a nangrugi a nagsursurat ni Florentino kadagiti immuna a bersona iti Ilokano. Nupay nasayaat ti masakbayanna, saan a naipalubos isuna a makaawat iti panagadal iti unibersidad gapu ta maysa isuna a babai. Imbes ket nga inadalan ni Florentino babaen ti inana, ken kalapsanna dagiti nadumaduma a pribado a manursuro. Nassuruan isuna iti abanse nga Espaniol babaen ti maysa nga edukado nga Ilokano a padi ken nangaw-awis kaniana a mangparang-ay ti bosesna iti daniw.[2]
Idi agtawen iti 14, inkallaysa ni Florentino ni Elias de los Reyes ti maysa a politiko. Lima nga ubbing iti bunga daytoy a panagassawa. Ni Isabelo de los Reyes ti anakda a lalaki ket nagbalin a mannurat a Filipino, aktibista ken senador. Gapu iti peminista a kasasaad dagiti sinursuratna, ni Florentino ket liniklikan idi ti asawana ken anakna a lalaki; eksilo a nagmaymaysa a nagbibiag isuna ken naisina manipud iti pamiliana.[2] Pimmusay isuna idi agtawen ti 35.[2]
Dagiti obraUrnosen
Ti maipapan iti liriko a daniwna iti Espaniol, ken naipangpangruna iti Ilokano, ket nakagun-od iti pannakadillaw kadagiti nadumaduma a forum idiay Espania, Paris ken St. Louis, Missouri. Dagiti literario a kontribusionna – a naipangpangruna dagiti 22 a napreserba a daniw – nabigbigan isuna idi nairaman iti Encyclopedia Internationale des Oeuvres des Femmes (Sangalubongan nga Ensiklopedia dagiti Obra ti Babbai) idi 1889. Naipampamattian nga isuna ti immuna a Filipina a nakaawat iti datoy a sangalubongan a dayaw, ti maysa a panagraem a napasamak kalpasan ti ipupusayna idi ubing pay laeng.[2] Naipabpabuya dagiti obrana iti Exposition Filipina iti Madrid idi 1887 ken iti Exposition Internationale iti Paris idi 1889.[3][4]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "Film # 007487537 Image Film # 007487537; ark:/61903/3:1:3QS7-99ZK-RH4P — FamilySearch.org". Naala idi 27 Septiembre 2016.
- ^ a b c d e The History of Filipino Women's Writings, an article from Firefly – Filipino Short Stories (Tulikärpänen – filippiiniläisiä novelleja), 2001 / 2007
- ^ Carbo, Nick (2002). "Poetry—Philippines". Iti Christensen, Karen; Levinson, David (dagiti ed.). Encyclopedia of Modern Asia. Charles Scribner's Sons. pp. 537–539.
- ^ Commire, Anne. (2007). Dictionary of women worldwide : 25 000 women through the ages. Thomson/Gale. ISBN 0-7876-7677-2. OCLC 164990238.


text:
Don Carlos, Bukidnon
Ti Don Carlos ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Don Carlos ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Cabadiangan
- Bocboc
- Buyot
- Calaocalao
- Don Carlos Norte
- Embayao
- Kalubihon
- Kasigkot
- Kawilihan
- Kiara
- Kibatang
- Mahayahay
- Manlamonay
- Maraymaray
- Mauswagon
- Minsalagan
- New Nongnongan (Masimag)
- New Visayas
- Old Nongnongan
- Pinamaloy
- Don Carlos Sur (Poblacion)
- Pualas
- San Antonio East
- San Antonio West
- San Francisco
- San Nicolas (Banban)
- San Roque
- Sinangguyan
- Bismartz
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bukidnon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bukidnon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Cotylelobium melanoxylon
Ti Cotylelobium melanoxylon ket ti kayo iti katuduan a bakir a mabirukan iti [Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia]]. Ti nagan a melanoxylon ket naala manipud iti Griego (melanos = nangisit ken xylon = kayo) ken mangibagbaga iti nangisit a puso-kayo. Daytoy ket nasayaat ti kalidadna a tarikayo, gapu ta natangken unay, nadagsen ken nalagda a kayo. Ti C. melanoxylon ket ti maysa natayag a rumrummuar a kayo, aginggana iti 60 m, iti katayag a mabirukan kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti duyaw a nadarat a daga.[2] Agtubo pay daytoy kas basbassit a langit-langit a kayo kadagiti bakir ti kerangas kadagiti podsol. Mabirukan ti kayo iti saan a basbassit ngem tallo a nasalakniuban a lugar (Nailian a Parke ti Lambir, Nailian a Parke ti Gunung Mulu ken Reserba ti Bakir ti Kabilli-Sepilok). Dagiti lokal a nagan ket mairaman ti Resak tembaga iti Malayo ken Khiam (เคี่ยม) iti Tailandes.
Ti kayo ket probinsial a simbolo a kayo ti Probinsia ti Surat Thani, Tailandia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ashton (1998). "Cotylelobium melanoxylon". Nalabbasit a Listaan dagiti Naipangta a Sebbangan. Bersion 2006. Internasional a Kappon para iti Korserbasion ti Katutubo. Naala idi 11 Mayo 2006. Listed as Endangered (EN A1cd+2 cd v2.3)
- ^ a b Ashton, P. S. (Septiembre 2004). "Cotylelobium melanoxylon (Hook.f.) Pierre ex F.Heim" (PDF). Iti Soepadmo, E.; Saw, L. G.; Chung, R. C. K. (dagiti ed.). Tree Flora of Sabah and Sarawak. (free online from the publisher, lesser resolution scan PDF versions). 5. Forest Research Institute Malaysia. pp. 83–85. ISBN 983-2181-59-3. Naala idi 11 Nobiembre 2007.


text:
Ethnologue
Ti Ethnologue: Dagiti Pagsasao iti Lubong ket naibatay ti web apablaak nga aglaon kadagiti estadistika para kadagiti 7,105 a pagsasao ken dagiti dialekto iti maika-17 nga edision, a naipablaak idi 2013.[1] Aginggana idi maika-16 nga edision idi 2009, ti pablaak ket naiprenta idi a tomo. Ti Ethnologue ket mangited kadagiti pakaammo iti bilang dagiti agsasao, lokasion, dagiti dialekto, dagiti lingguistiko a pakainaigan, pannakagun-od ti Biblia iti pagsasao, ken ti maysa a karkulo iti nakarkulo a biabilidad ti pagsasao nga agus-usar ti EGIDS.[2] Manipud idi Hulio 2013, daytoy ti kaaduan a komprenhesibo ken maserrekan a katologo ti pagsasao, urayno adda met dagiti pakaammo a baak wenno madi a pakaammo. Ti proyekto nga adda met ti kapada a gandat a naiparparang-ay pay laeng ket ti Rehistro ti Obserbatorio ti Linguaesperio.
Ni William Bright, ti editor idi ti Pagsasao: Warnakan ti Lingguistika a Kagimongan ti Amerika, ket nangisurat iti Ethnologue a daytoy "ket naserbi para kadagiti ania man a reperensia a samang dagiti pagsasao iti lubong."[3] Segun kenni Ole Stig Andersen iti Radio Danmarks, urayno ti "Ethnologue ket dimmakkelen a nagbalin a kakompletuan iti lubong ken autoratibo a panagsukimat kadagiti pagsasao iti lubong," ti datos ket adu kadagiti biddut.[4] Kas pagarigan, ti panangipada a reperensia ket mabalin a mangisilpo iti madi a kodkodigo ti ISO 639, bayat a dagiti puon ti pamilia ket automatiko a napataud, a pagresultaan ti problematiko a mabalin a manbakkawen dagiti pannakaikabagian ti pagsasao.
Pakabuklan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ethnologue ket inpablaak babaen ti SIL Internasional (dati a naamammuan a kas ti Kalgaw nga Instituto ti Lingguistika), ti Kristiano a gunglo ti serbisio ti lingguistika, a mangadal kadagiti nadumaduma minoridad a pagsasao, tapno mapalaka ti panagdur-as ti pagsasao ken makiobra kadagiti agsasao kadagiti kasta a komunidad ti pagsasao tapno maipatarus dagiti paset ti Biblia iti bukodda a pagsasao.
Idi 1984, ti Ethnologue ket nagipablaak ti sistema ti panagkodigo a sistema iti tallo a letra, a tinawtawagan ti maysa a "kodigo ti SIL", tapno mainaganan ti tunggal maysa a pagsasao nga ipalawagna. Dagitoy nga agasmang ti kodigo ket nalabsanna ti sakop dagiti dati nga alagaden, a kas ti ISO 639-1. Ti maika-14 nga edision, a naipablaak idi 2000, ket nangiraman kadagiti 7148 a kodigo ti pagsasao a kadawyan a saan a naitumbas kadagiti kodigo ti ISO 639-2. Idi 2002 ti Ethnologue ket dinamag idi a maki-obra iti International Organization for Standardization (ISO) tapno maitipon dagiti kodigona iti burador nga internasional nga alagaden. Ti Ethnologue ket agus-usar tattan iti daytoy nga alagaden, a tinawtawagan iti ISO 639-3.[5] Ti maika-15 nga edision, a naipablaak idi 2005, ket mangiraman kadagiti 7299 a kodigo. Ti maika-16 nga edision ket naipablaak idi tengnga ti 2009, ken ti maika-17 idi 2013.
No ania ti pakaibilangan ti pagsasao ket depende iti sosio-lingguistiko a panangipategan: kitaen ti Dialekto. A kas inbagbaga ti pangyuna, "Saan amin dagiti Eskolar ket makibinningay ti isu met laeng a kriteria no ania ti pannakabukel iti 'pagsasao' ken no ania dagiti langa a mangipalawag ti dialekto. Ti Ethnologue ket surotenna ti kriteria nga inus-usar babaen ti ISO 639-3,[6] a kangrunaan a naibatay iti mutual a pannakiinnawat. Ti nagbibingayan a langa dagiti pannakiinnawat ti pagsasao ket kompleks, ken kadawyan a mangiraman ti etimolohiko ken gramatika nga ebidensia a nagtutunosan dagiti eksperto. Ti tipolohiko a panagusig ti pagsasao ket pakaiturongan dagiti eksperto iti sapasap a pannakitunos (wenno saan) kadagiti dadduma a panagkakabagian ti pagsasao. No adda mabirukan a baro a mangsuporta nga eksperto nga ebidensia para iti pagsasao ken dagiti editor ti Ethnologue ket maawatda ti pakaammo, mabalin a baliwanda ti pannakaidasig ti pagsasao, ken baliwanda dagiti pananginagan. Dagiti panangikeddeng ti panangidasig ti ISO ket inaramid babaen ti sabali a proseso ken timpuyog.
Iti pay maipatinayon iti panagpili ti nangruna a nagan para ti pagsasao, ti Ethnologue ket mangited pay kadagiti nagan babaen no ania ti panagtawag dagiti agsasao iti pagsasaoa, babaen dagiti gobierno, babaen dagiti gangganaet ken babaen dagiti agkakaarruba, ken no kasano pay a nanaganan idi ken naipakasaritaan a naireperensia, uray ania ti designasion ken naikeddeng nga opisial, politikal a husto wenno makapagura. Ti pananginagan ti tattao babaen dagiti akin-ruar a grupo ket agtultuloy a kontrobersial.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ethnologue Website ti maika-17 nga edision
- ^ Lewis, M. Paul & Gary F. Simons. 2010. Assessing Endangerment: Expanding Fishman’s GIDS. Revue Roumaine de linguistique 55(2). 103–120. Online a bersion
- ^ Bright, William. 1986. "Book Notice on Ethnologue", Language 62:698.
- ^ Panagrepaso ti maika-15 nga edision, babaen ni Ole Stig Andersen (Radio Danmarks)
- ^ Simons, Gary F.; Gordon, Raymond G. (2006). "Ethnologue". Iti Brown, Edward Kenneth (ed.). Encyclopedia of Language and Linguistics. 4 (2nd nga ed.). Elsevier. pp. 250–253. ISBN 978-0-08-044299-0. (preprint)
- ^ "Scope of denotation for language identifiers". SIL International. Naala idi 2013-06-23.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Web a bersion iti The Ethnologue
- Kasano a dagiti Lingguista ken dagiti Mersenario ket Nakibinningayda ti Biblia kadagiti 6,912 a Pagsasao (The New York Times)
- Ethnologue 13 (1996) kodkodigo ti pagsasao ken nagnagan


text:
Gamu, Isabela
Ti Gamu ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Gamu ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Barcolan
- Buenavista
- Dammao
- Furao
- Guibang
- Lenzon
- Linglingay
- Mabini
- Pintor
- District I (Poblacion)
- District II (Poblacion)
- District III (Poblacion)
- Rizal
- Songsong
- Union
- Upi
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Isabela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Sikhismo
Ti Sikhismo, [nota 1](Punjabi: ਸਿੱਖੀ, sikkhī, IPA: [ˈsɪkːʰiː]) ket maysa a monoteistiko a relihion a nabangon idi las-ud ti maika-15 a siglo idiay rehion ti Punjab, babaen ni Guru Nanak[3] a nagtultuloy a rimmang-ay kadagiti sangapulo a nagsasaruno a gru ti Sikh (ti kinaudi a naisursuro ket ti nasantuan a sinuratan a Guru Granth Sahib). Daytoy ket maikalima a kadakkelan a naurnong a relihion iti lubong, nga adda dagiti agarup a 30 riwriw a Sikh.[4][5] Daytoy a sistema dagiti relihioso a pilosopia ken panangiyebkas ket tradisonal idi nga ammo a kas ti Gurmat (literal a 'saririt iti Gurū'). Ti Punjab, India ket isu laeng ti rehion iti lubong nga addaan kadagiti kaaduan a populasion dagiti Sikh.[6]
Dagiti Sikh ket nainamnamada a sumurot kadagiti kababalin iti maysa a santo a soldado a "Sant-Sipāhī". Ti maysa ket nasken nga adda ti panagtengngel kadagiti kinauneg a bisio ken makabael nga agnanayon a naitinep kadagiti kinasingpet a naipalpalawag iti Guru Granth Sahib.
Dagiti kangrunaan a pammati iti Sikhi ket dagiti pammati iti Waheguru—nga inrepresenta babaen ti insasao a ik ōaṅkār, a kayatna sawen ket maysa a Dios, a mangaldag iti amin, a maikuyog kadagiti panagsanay a naikasilpuan dagiti Sikh tapno makitignayda iti sosial a reporma babaen ti panagkamat iti hustisia para iti amin a parsua a tao. Ti Sikhi ket mangisursuro a ti Dios ket Akal Purakh (eternal) ken mangipakpatakder iti panagbiruk iti pannakisalakan iti maysa a sosial a konteksto babaen ti kongregasional a panagsanay iti meditasion iti nagan ken mensahe iti Dios. Dagiti sumursurot iti Sikhi ket naikeddengda a sumurot kadagiti sursuro dagiti sangapulo a guru ti Sikh, wenno dagiti napalawagan a dauls, ken ti pas nasantuan a sinuratan a natituloan ti Gurū Granth Sāhib Ji, a maikuyog kadagiti sinursurat dagiti innem kadagiti sangapulo a Guro ti Sikh, a mairaman kadagiti napilpili nga obra kadagiti adu a nagraraem manipud kadagiti nagtaud ti nadumaduma a sosio-ekomomiko a likudadan. Ni Guru Gobind Singh Ji, ti maikasangapulo a guru, ket agtinong ti panangipangulo iti komunidad ti Sikh kenni Gurū Granth Sāhib ken ti korporatibo a bagi ti Khālsā Panth (ti Granth ken ti Panth). Dagiti tradison ken sursuro iti Sikhi ket mainaig iti pakasaritaan, kagimongan ken kultura iti Punjab. Dagiti agraraem iti Sikhī ket ammo a kas dagiti Sikh (dagiti estudiante wenno dagiti disipulo) ken adda dagiti bilang iti sumurok a 30 riwriw iti balasiw iti lubong.
Kaaduan kadagiti Sikhket agtataengda idiay Punjab, India, ngem adda met dagiti adu a Sikh a diaspora. Aginggana idi ti Pannakabingbingay ti India it ipannakabingbingay iti Punjab ken ti simmaruno a nawaya a Pakistan ken kalpasanna ti India, dagiti riniwriw a Sikh ket nagtataengda idi iti tattan ket Pakistani Punjab.[7]
Pilosopia ken sursuroUrnosen
Dagiti taudan ti Sikhismo ket adda kadagiti insursuro ni Guru Nanak ken dagiti simmarsaruno kaniana. Ti anag ti sursuro ti Sikh ket maibukaln kadgitoy a balikas ni Guru Nanak: "Ti Realisasion ti Kinapudno ket nangatnagto ngem ti amiaman. Ngem ti nagatngato pay ket ti napudno a panagbiag".[8] Ti sursuro ti Sikh ket mangiyunayunay ti pamunganayan ti panagpapada iti amin a tao ken manglikud ti diskriminasion iti batayan ti panangilikud, kredo, ken henero. Dagiti pamunganayan ti Sikh ket mangawawis iti panagbiag a kas maysa a mangibalbalay.
Ti Sikhi ket maysa a monoteistiko[9][10] ken maysa a naipalgak a relihion.[11] Iti Sikhi, ti natermino ti Dios a Vāhigurū—ket awan sukogna, awan patinggana, ken awan kita (a kas iti saan a mabalin a makita iti pisikal a mata): niraṅkār, akaal, ken alakh. Ti rugi ti immuna a pakabuklan ti nasantuan a sinuratan ti Sikh ket ti pigura ti "1"—a mangibagbaga ti unibersalidad ti Dios. Nangibagbaga daytoy a ti Dios ket adda iti amin a lugar ken addaan iti bileg nga awan inngana kadagiti amin, ken naibagbaga babaen ti termino nga ēk ōaṅkār.[12] Dagiti Sikh ke namatmatida a sakbay ti pannakaparsu, ti adda laeng idi ket ti Dios ken ti hukam ti Dios (nakem wenno urnos).[13] Idi nagbilin ti Dios, ti intero a kosmos ket napartuat. Manipud kadagitoy a nagrugrugian, ti Dios ket nangiyunay unay ti "panangawawis ken pannakaikapkapet" iti māyā, wenno pannagipagarup ti tao iti kina-agpayso.[14]
Bayat a ti napno a pnnakaawat iti Dios ket labes iti parsua a tao,[12] Ni Nanak ket inpalplawagna ti Dios ng ammo met bassit. Ti Dios ket adda iti amin a lugar (sarav viāpak) dagiti amin a parsua ken makita kadagiti amin a lugar kadagiti espiritual a napariing. Ni Nanak ket nangiyunayunay a ti Dios ket nasken a makita manipud "iti agpauneg a mata", wenno ti "puso", iti parsua a tao: dagiti agraraem ket naskenda nga agmeditasion tapno agprogreso iti pannakapalpalawag. Ni Guru Nanak Dev ket nangiyunayunay a ti rebelasion babaen ti meditasion, a kas dagiti bukodna a kinaenget a pannakaipakat ket mangpalubos ti kaada ti komunikasion a baetan ti Dios ken dagiti parsua a tao.[12] Ti Dios ket saan a babai wenno lalaki iti Sikhi (ngem dagiti pannakaipatarus ket sanda nga husto a nangibagbaga a lalaki ti Dios); isu a dagiti Sikhi ket mangisursuroda a ti Dios ket "Akaal Purkh" nga adda ti pannakailasin iti "Nirankar" (Niran a kaibuksilan ti "awan" ken kar a kaibuksilan ti "porma", isunga "awan porma"). Iti pay maipatinayon, insurat ni Nanak nga adda dagiti adu a lunong a nagpartutan ti Dios iti biag.[15]
Dagiti notaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Singh, Khushwant (2006). Ti Nailustrado a Pakasaritaan dagiti Sikh. India: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 15. ISBN 978-0-19-567747-8.
- ^ (iti Punjabi) Nabha, Kahan. Then th Sahib Singh (1930). Gur Shabad Ratnakar Mahan Kosh. p. 720. Naala idi 29 Mayo 2006.
- ^ Singh, Patwant; (2000). Dagiti Sikh. Alfred A Knopf Publishing. Pampanid 17. ISBN 0-375-40728-6.
- ^ "Sikhismo: Ania kadi ti ammom a maipanggep iti daytoy?". The Washington Post. Naala idi 13 Disiembre 2012.
- ^ Zepps, Josh. "Dagi ti Sikh idiay Amerika: Ania ti Naskem a Maammuam a Maipanggep ti Maikalima a Kadakkelan a Relihion iti Lubong". Huffington Post. Naala idi 13 Disiembre 2012.
- ^ adherents.com
- ^ Axel, Brian Keith (2001). Ti Napakarigatan a Bagi ti Pagilian: Ranggas, Representasion, ken ti Pannakaporma. Unibersidad ti Duke a Pagmalditan. p. 88. ISBN 978-0-8223-2615-1.
- ^ Teece, Geoff (2004). Sikhi:Relihion a naipakatengngaan iti isip. Black Rabbit Books. p. 4. ISBN 978-1-58340-469-0.
- ^ Mark Juergensmeyer, Gurinder Singh Mann (2006). Ti Oxford a Manual kadagiti Relihion ti Lubong. US: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 41. ISBN 978-0-19-513798-9.
- ^ Ardinger, Barbara (2006). Inaldaw a Pagano: Panagbiruk ti Naisangayan kadagiti Ordinario a Panagbibiagtayo. Weisfer. p. 13. ISBN 978-1-57863-332-6.
- ^ Nesbitt, Eleanor M. (15 Nobiembre 2005). Sikhi: ti ababa unay a panyuna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 136. ISBN 978-0-19-280601-7. Naala idi 19 Hulio 2010.
- ^ a b c Parrinder, Geoffrey (1971). Dagiti relihion ti lubong:Manipud iti Taga-ugma a Pakasaritaan aginggana ti Agdama. Estados Unidos: Hamlyn Publishing Group. p. 252. ISBN 978-0-87196-129-7.
- ^ Dev, Guru Nanak Dev. Guru Granth Sāhib ji. p. 1035. Naala idi 15 Hunio 2006.
Para kadagiti awan patinggana panawen, adda laeng idi ti kinasipnget. AWan ti daga wenno langit; adda laeng idi ti awan
patingganaa Bilin ti Bukodna a Hukam.
- ^ Dev, Nanak. Gurū Granth Sāhib Ji. p. 1036. Naala idi 15 Hunio 2006.
Idi Isu ket nagbilin, Pinartuatna ti lubong. Nga awan ti simmuporta a bileg, Isu ket nangtalinaay iti uniberso . Isu ti nangpartuat kenni Brahma, Vishnu ken ni Shiva; Isu ket nangagibi ti panagaw-awis ken pannakaikapet kenni Maya.
- ^ Dev, Nanak. Gurū Granth Sāhib. p. 15. Naala idi 15 Hunio 2006.
Sika ti Agmaymaysa nga Agpayso a Dios ken Apo kadagiti amin a parsua, kadagiti adu a lubong.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Duggal, Kartar Singh (1988), Philosophy and Faith of Sikhism, Himalayan Institute Press, ISBN 978-0-89389-109-1
- Kaur, Surjit, Amongst the Sikhs: Reaching for the Stars, New Delhi, Roli Books, 2003 ISBN 81-7436-267-3
- Banga, Indu (2017), Knut A Jacobsen (ed.), Brill's Encyclopedia of Sikhism, Brill Academic, ISBN 978-90-04-29745-6
- Khalsa, Guru Fatha Singh, Five Paragons of Peace: Magic and Magnificence in the Guru's Way, Toronto, Monkey Minds Press, 2010, ISBN 0-9682658-2-0, gurufathasingh.com
- Khalsa, Shanti Kaur, The History of Sikh Dharma of the Western Hemisphere, Sikh Dharma, Espanola, NM, 1995 ISBN 0-9639847-4-8
- Singh, Khushwant (2006), The Illustrated History of the Sikhs, Oxford University Press, India, ISBN 978-0-19-567747-8
- Singh, Patwant (1999), The Sikhs, Random House, India, ISBN 978-0-385-50206-1
- Takhar, Opinderjit Kaur, Sikh Identity: An Exploration of Groups Among Sikhs, Ashgate Publishing Company, Burlington, VT, 2005 ISBN 0-7546-5202-5
- Dilgeer, Dr Harjinder Singh (2008), Sikh Twareekh, publisher Sikh University Press & Singh Brothers Amritsar, 2008.
- Dilgeer, Dr Harjinder Singh (2012), Sikh History (in 10 volumes), publisher Sikh University Press & Singh Brothers Amritsar, 2010–12.
- Dilgeer, Dr Harjinder Singh (1997), The Sikh Reference Book, publisher Sikh University Press & Singh Brothers Amritsar, 1997.
- Dilgeer, Dr Harjinder Singh (2005), Dictionary of Sikh Philosophy, publisher Sikh University Press & Singh Brothers Amritsar, 2005.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Midia a mainaig iti Sikhismo iti Wikimedia Commons
- SikhMuseum.com
- Portal ti web ti Pakasaritaan ti Sikh


text:
Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Filipinas/dok
Ti Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Filipinas ket panangipalawag ti mapa ti lokasion nga inus-usar a panangituon iti maysa a proyeksion nga ekuirektanggular a mapa ti Filipinas. Dagiti panangimarka ket naikabil babaen dagiti nagsasabtan ti latitud ken longitud iti kasisigud a mapa wenno ti kapada a ladawan ti mapa.
Panagusar
Dagitoy a panangipalawag ket inus-usar babaen dagiti sumaganad a plantilia no maawagan iti parametro ti "Filipinas":
{{Mapa ti lokasion | Filipinas | ...}}
{{Mapa ti lokasion adu | Filipinas | ...}}
{{Mapa ti lokasion+ | Filipinas | ...}}
{{Mapa ti lokasion~ | Filipinas | ...}}
Panangipalawag ti mapa
name = Filipinas
- Nagan nga inus-usar iti kasisigud a kapsion ti mapa
image = Philippines location map (square).svg
- Ti kasisigud a ladawan ti mapa, nga awan iti "Image:" , "File:" wenno "Papeles:"
image1 = Philippines relief location map (square).svg
- Ti maysa nga alternatibo a ladawan ti mapa, kadawyan a relief a mapa, ken mabalin a maiparang babaen dagiti parametro ti relief wenno AlternativeMap
top = 21.2
- Latitud iti ngato nga igid ti mapa, iti grado desimal
bottom = 4.3
- Latitud iti baba nga igid ti mapa, iti grado desimal
left = 114
- Longitud iti kanigid nga igid ti mapa, iti grado desimal
right = 131.2
- Longitud iti kanawan nga igid ti mapa, iti grado desimal
Alternatibo a mapa
Dagiti plantilia ti {{Mapa ti lokasion}}, {{Mapa ti lokasion adu}}, ken {{Mapa ti lokasion+}} ket addaanda kadagiti parametro a mangibaga iti maysa nga alternatibo a ladawan ti mapa. Ti mapa a naiparang a kas ladawan1 ket mabalin a mausar dagiti parametro ti relief wenno AlternativeMap. Dagiti pagarigan ket mabalin a mabirukan dita baba wenno iti sumagand:
- Plantilia:Mapa ti lokasion#Parametro ti Relief
- Plantilia:Mapa ti lokasion+/relief
- Plantilia:Mapa ti lokasion#Parametro ti AlternativeMap
- Plantilia:Mapa ti lokasion+/AlternativeMap
Presision
Longitud: manipud iti Laud aginggana iti Daya daytoy a panangipalawag ti mapa ket sakupenna ti 17.2 dagiti grado.
- Iti ladawan nga agakaba kadagiti 200 a piksel, a daytoy ket 0.086 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agakaba kadagiti 1000 a piksel, a daytoy ket 0.0172 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
Latitud: manipud iti Amianan aginggana ti Abagatan daytoy a panangipalawag ti mapa ket sakupenna ti 16.9 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agtayag kadagiti 200 a piksel, a daytoy ket 0.0845 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
- Iti ladawan nga agtayag kadagiti 1000 a piksel, a daytoy ket 0.0169 kadagiti grado tunggal maysa a piksel.
Dagiti pagarigan nga agus-usar kadagiti plantilia ti mapa ti lokasion
Mapa ti lokasion, nga agus-usar ti kasisigud a mapa (ladawan)
{{Mapa ti lokasion | Filipinas | width = 250 | lat_deg = 14.58 | lon_deg = 120.97 | label = Manila }}
Mapa ti lokasion adu, nga agus-usar ti relief a mapa (ladawan1)
{{Mapa ti lokasion adu | Filipinas | relief = yes | width = 250 | caption = Dagiti dua lokasion idiay Filipinas | lat1_deg = 14.58 | lon1_deg = 120.97 | label1 = Manila | lat2_deg = 6.052 | lon2_deg = 121.002 | label2 = Jolo }}
Mapa ti lokasion+, nga agus-usar ti AlternativeMap
{{Mapa ti lokasion+ | Filipinas | AlternativeMap = Philippines relief location map (square).svg | width = 250 | caption = Dagiti dua a lokasion idiay Filipinas | places = {{Mapa ti lokasion~ | Filipinas | lat_deg = 14.58 | lon_deg = 120.97 | label = Manila }} {{Mapa ti lokasion~ | Filipinas | lat_deg = 6.052 | lon_deg = 121.002 | label = Jolo }} }}
Kitaen pay
- Dagiti plantilia ti mapa ti lokasion
- Plantilia:Mapa ti lokasion, agiparang ti maysa a marka ken etiketa nga agus-usar ti latitud ken longitud
- Plantilia:Mapa ti lokasion adu, agiparang kadagiti marka ken etiketa aginggana iti siam
- Plantilia:Mapa ti lokasion+, agiparang ti awan patinggana a bilang dagiti marka ken etiketa
- Panagpartuat kadagiti baro a panangipalawag ti mapa
- Plantilia:Mapa ti lokasion/panagpartuat kadagiti baro a panangipalawag ti mapa, pakaammo para iti panagpartuat kadagiti baro a modulo ti panangipalawag ti mapa


text:
Plantilia:Swiss populations data CH-NE
Panagusar
Daytoy a metadata ket aglaon iti populasion dagiti ili ti Kanton ti Neuchâtel manipud idi 31 Disiembre 2017. Ti datos ket nagtaud manipud iti Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB, online database – Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit. Daytoy a datos ket inus-usar babaen dagiti adu a plantilia, pangngaasi nga annadan ti agurnos. Ti pormat ket numero ti SFOS a sarunuen babaen ti populasion nga awanan iti kaw-it.


text:
Valais
Ti Valais (Panangibalikas a Pranses: [valɛ]; Aleman: Wallis, Panangibalikas nga Aleman: [ˈvalɪs] (dengngen)) ket maysa kadagiti 26 a kanton idiay Suisa. Naisanglad daytoy idiay abagatan a laud a paset ti pagilian, iti lawlaw ti tanap ti Rhône manipud kadagiti kadanuman idiay Danaw Hinebra, a nagisinsina iti Pennine nga Alpes manipud idiay Bernese nga Alpes. Ti kanton ket maysa kadagiti kamagaan a paset ti Suisa idiay tengnga a tanap ti Rhône. Ngem daytoy pay ket maysa kadagiti kaaduan a masibsibugan a paset, nga addaan iti adu a kadagupan ti niebe ken tudo kadagiti kangatuan a turod a mabirukan idiay Suisa. Ti kanton ti Valais ket nalatak nga ammo gapu iti Matterhorn ken ski a paliwliwaan a kas ti Zermatt ken Verbier.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Land Cover - Kantone und Grossregionen nach 6 Hauptbereichen naala idi 27 Oktubre 2017
- ^ "STAT-TAB – Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit" (online a database) (opisial a sitio) (iti Aleman ken Pranses). Neuchâtel, Suisa: Federal Statistical Office - FSO. Naala idi 17 Septiembre 2018.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Valais iti Wikimedia Commons


text:
Arhentina
Nagsasabtan: 34°S 64°W / 34°S 64°W
Ti Arhentina /ˌɑːrdʒənˈtiːnə/ (dengngen), opisial nga Arhentino a Republika (Espaniol: República Argentina [reˈpuBlika aɾxenˈtina]), ket isu ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika babaen ti kadakkel ti daga, kalpasan ti Brasil. Naibuklan a kasla pederasion dagiti 23 a probinsia ken maysa a naturayan a siudad, ti Buenos Aires. Isu daytoy ti maikawalo a kadakkelan a pagilian iti lubong babaen ti kadakkel ti daga ken ti kadakkelan kadagiti agsasao ti Espaniol a pagpagilian.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas 2004–2005". Nailian a Pagadalan ti Estadistika ken Senso iti Arhentina. (iti Espaniol)
- ^ Buenos Aires Herald. "Ti populasion ti Arhentina iti 40, 117,096, nga inbaga ti INDEC".
- ^ a b c d "Argentina — World Economic Outlook Database, Septiembre 2011". Imf.org. 2006-09-14. Naala idi 2012-01-07.
- ^ "GINI index (World Bank estimate)". World Bank. Naala idi 19 Pebrero 2015.
- ^ "Human Development Report 2014 – Summary" (PDF). New York, NY, USA: United Nations Development Programme. 2014. pp. 15, 16. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 27 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Opisial a website (iti Espaniol)


text:
Plantilia:Maipanggep-ilasin
"Daytoy a panid ket maipanggep iti … Daytoy ket saan nga iyallilaw iti …"Urnosen
Ti
{{Maipanggep-ilasin}}ket ti plantilia para iti panangibaga dagiti dadduma nga usar no adda mabalin a pannakaiyallilaw iti sabali a topiko.
{{Maipanggep-ilasin|USAR1|PANID1}}→
{{Maipanggep-ilasin|USAR1|PANIDE1|PANID2}}→
{{Maipanggep-ilasin|USAR1|PANID1{{!}}MAIPARANG A TEKSTO|PANID2#SEKSION|PANID3}}→
Para kadagiti kaso a makasapul iti naiduma a teksto, imbes ket nga usaren ti {{Maipanggep-ilasin2}}:
{{Maipanggep-ilasin2|USA1|TEKSTO}}→
Kitaen payUrnosen
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar