text:
BAYA-O
Ti pannakatagiben kadagiti aw-awid, tradision, pammati, kultura ken arte a pagtitinnawidan iti dila (oral arts) ket napateg la unay a pagsasabatan ti puli, dagiti asideg ken adayo a kabagian, gagayyem ken am-ammo. No awan dagitoy, nalabit a saan pay ngata nga agaammo dagiti agkakabagian; ken nalabit a saan pay ngata nga ammo dagiti dadduma a kakabagian ti maipapan ken ni angkay wenno ni angket, da lilong wenno ni lilang wenno ti kapuonan ti pamilia.
Napateg dagitoy oral arts ta subliananda ti dana a nagnaan ti puli, ti kabibiag ti napalabas, ti ayat, ti panagbiag, dagiti aramid ken pannakibakal ti biag.
Panangammo iti sibubukel a kinaasino ti kangrunaan a ragpaten iti pannakaammo iti pakasaritaan iti puli wenno pamilia. Ket asinoman a makaammo iti kinaasinona iti kaanoman, iti sadinoman, ken uray iti aniaman apagteng ket dinanto ibain ken ilemmeng ti kinaasinona.
Saan ngarud a maiparbeng a maidulinda iti baul ti panawen no di ket ilasag kadagiti tumanor a kaputotan tapno pagagsawan kadagiti kibin ken giya a mangpatanor iti mulinaw a kinatao ken kinaasino. Maysa a sarming a balitok a paganinawan iti sin-aw ken di matemtem a pannursuro ken tagipatgen.
Maysa ti baya-o a pakaagsawan iti biag ken kabibiag. Maysa a nakabaknang a nagtitinnawidan iti dila (oral arts) a nasken la unay a salimetmetan ken saluadan. Ti panangibinglay wenno panangipadigo ket panangiparangkap ti kabukbukodan a gameng ken panangipaduyakyak iti kinaasino. Ta saan a rumbeng nga idulin ti kinaasino. Saan a rumbeng nga idulin iti baul ti panawen dagitoy nga oral arts. Di maiparbeng nga idulin iti baul ti panawen ti baya-o.
Ti baya-o daytoy a sinurat ket nakasentro iti imbaya-o ni Rep. Mauricio Domogan ti Baguio City ken ni Mrs. Antonina T. Valdez, iti rabii ti Marso 19, 2008, iti massayag ti bangkay ni Inang Ricarda Allibang, iti Funeraria La Paz iti Siudad Dagiti Saleng. Ti maikatlo, ama ni Rep. Domogan ngem diak a maimdengan a naimbag ti timek-raed ken gapu (ngata?) iti saan a naimbag a pannakairekordna. Nupay kasta naragpat ketdi ti ababa a pakadagupan a pokus ket ti pananganalisar ti konteksto dagiti baya-o.
Ni Inang Carda (kas pangawag) ti ina ni Manang Rose a kaingungot ni ni Mang Buddy (Salvador) Espejo a publisher ti Tawid News Magasin. Maysa a retirado a mannursuro. Inulilana da Fe, Rose, Othmar KEN… dagiti mamanugang ken appona.
Ta ania ngamin aya ti baya-o?
Kastoy man ti panangilawlawag ni Atty. Leo Beligan, a maysa met a puli ti Bago iti Upland Municipalities of Ilocos Sur ngem agnanaeden iti agdama iti USA: “…ti baya-o ket daytay 'incantation' no adda natay, similar to the pasyon during holy week. Daytay agbaya-o agtugaw wenno agdalupisak iti sango ti bangkay ket salaysayenna ti kabibiag (the highlights) daytay natay ken aminen nga kayatna nga iyebkas maipapan kenkuana…” [1]
Idi sinurat ti author ti Bago Oral Arts and Traditions, saan a nadakamat daytoy Baya-o, wenno naigagara a diak dinakamat ta namnamaek a dumtengto daytoy a gundaway a mailatang iti ad-adu a panangilawlawag ken ehemplo.
Damok a mangngeg dayta balikas ken ni inangko, a maysa met Bago (wenno maysa kadagiti uppat a dibision ti Kankanaey, a kas insurat ni W. H. Scott). Nasuroken a tallo a dekada iti napalabas, iti massayag ni ikit nga inaunaan a kabsat da inang. Iti Gitlangan, Comillas, Cevantes, Ilocos Sur. Nagbaya-o ni inang. Kasta man met laeng idi napan nakimassayag iti kabagian sadiay Mainit, Bontoc, ket kunana a nagbaya-o. Ngem diak nga inkaskaso idi dagita, a ta diak met ngarud makaawat iti Kankanaey. (Babawikon itan a di nagsursuro, ta maid ken wada laeng met ti nalawag a maawatanmi. Ken maysa, saanak nga interesado ta saanak pay la a mannurat idi ken awan la eesgaak iti panagsuratan ken saanko nga arapaap ti agbalin a mannurat.)
Iti internet, adda dagiti sumagmamano a nabasbasak maipapan iti baya-o, ti nabaknang a pagtitinnawidan iti dila (oral arts).
“Baya-o … a song for the dead, recounting his past deeds; a dirge.” [2]
Kanta (wenno kansion) para iti natay, a kas panglagip kenkuana; maysa a dung-aw. Dirge – naikanta nga anek-ek, pammakada, panagyaman ken pammilin ken ingpen (wishes).
Ken ingpen? Wen. Adtoy ti maysa a linia ti baya-o dagiti i-Sagada (Mt. Province): “I taoli yo nan swerti kadakami, ya san an-ak yo.” [3]
Kayatna a sawen, babaen iti free translation: “Iti ipapanawyo, dumteng koma ti naimbag a gasat, grasia kadakam a pinanawam…(i.e. pamilia, kabagian, gagayyem, kailian...)
Dagiti ingpen ditoy ket nakakonekta iti pimmusay a kas sandi ti lagip, ayat ken iliw iti agnanayonen a kinaawannan iti denna. Itoy a punto, ti relasion ti ‘immunan’ ken dagiti ‘nabati’ ket ad-adda pay nga immamnut ken timmibker. Ti ayat, ket saan laeng nga agtaud iti ngiwat no di ket naigamer iti dara nga agtaltalaytay kadagiti laslasag.
Adda ti nakaisangratan daytoy nga oral arts. Saan amin a nakamassayag ket maipaayan iti baya-o. Saan.
“The baya-o on the other hand, is done during vigils. It is however done if the dead is either an old man or old woman with children.” [4]
Nakaisangratan. Saan amin ket maipaayan iti baya-o. Saan a para kadagiti ub-ubbing, agtutubo ken agkabanuag. Para laeng kadagiti nataengan. Baketen daydii Inang Carda iti edadna nga 85.
Ti bayao ket pakaadawan kadagiti tagipatgen (virtues) nga insursuro ti nakamassayag -- pammagbaga, pammilin, pannursuro – dagiti linaon iti muging ken iti puso. Ti panangiyallatiw manen dagitoy a tagipatgen (babaen iti baya-o) kadagiti dumdumngeg lalo kadagiti ub-ubbing ken agtutubo ket maysa a natakneng a wagas iti edukasion. Lumasag a wagas no diman mailaok a linabag iti dara nga agtalaytay kadagiti ur-urat.
“The baya-o extolled the virtues of the dead and sought his blessings for the community and for those who shared resources and efforts to usher the passing of the dead back to the world of their departed ancestors.” [5]
Sumagmamano laeng nga aldaw ti massayag. Saan nga agbayag. “The wake could last from three days to a week. Unnecessary noises and playing of gongs are prohibited. The only sound you will hear is the baya-o, a traditional chant performed by the elders to scold or praise the dead. [6]
Kas iti dung-aw ni Ilokano wenno ti ba-diw ni Ibaloi, adda latta laok ti baya-o a pammilin iti nakamassayag: (1) agtultuloy a pannarabay; (2) panangibabaet iti Namarsua; (3) ipaayna koma ti talna kadagiti pinanawanna
“ The only sound you will hear is the baya-o, a traditional chant performed by the elders to scold or praise the dead. The chant varies from humming, murmuring, wailing, and ends with a shout and a thud of a foot. The chant also served as a plea to the dead not to return to haunt the living, and help them instead to lead a prosperous life.” [7]
Kadagupan iti pananganalisar iti napagtitipon a konteksto dagiti naibaya-o iti massayag ni Inang Carda, adtoy dagiti nasirip a napagtitipon a linaon:
1. Kararag
2. Panaganinaw (mirror image)
3. Ti kinapateg ti nakaparsuaan
4. Ti tagipatgen ken kinapateg ti edukasion
5. Pammagbaga
6. Panangiyallawat ti kultura
Ti baya-o ket naiyebkas iti naratibo babaen kadagitoy wagas: naikansion, naidaniw, naisarita, anekdota, panamagdilig ken sarsarita.
Nupay kasta, inamin ni Domogan, a narigat iti agbaya-o, ket kinunana: “Narigat-rigat piman ti agbaya-o …ti mang-rhyme…” Ti imbaya-ona ket naglaok a Kankanaey ken Iluko wenno agbinnales. Ket tapno di atiddog la unay, inestoriana dagiti dadduma a paset.
1. Nakapokus iti panagyaman ken bendision. Panagyaman iti Mannakabalin kadagiti amin a naiburay ken naawat a parabur. Para kadagiti naulila ken pinanawan ti kiddaw a bendision. Ken para iti isasaklang ti pimmusay iti sakaanan ti Namarsua: “Ket agbiag koma iti biag awan patingganan ti palsua a namati ti isnan ken Sika… ti kangrunaan a kararagmi itattan… Amami a nainlalangitan, ta ragsak koma ken mailisida iti disglasia dagiti pinanawan…sika koma Ama nailangitan iti mangkitakitan kadaidan…ta kas koma ti nasayaat a sursuro nga insuro ti pimmusay kadaidan… ti maimulat’ kapanunot kadagiti appona ken pinanawan… ”
2. Panaganinaw. Mirror image wenno reflection. Kastoy ti imbaya-o ni Domogan: “Daytoy anti, saan laeng a mismo a dagiti annakna ti dinungdungngona, saan laeng a ti pamiliana, no di pay ket dagiti sabsabali nga annak…isu a nasayaat a pagtuladan…nasayaat a pagsarmingan….isu a ti kararagtayo, ti Ama koma ti pakibiaganna iti agnanayon…”
Kalpasan itoy, ti raconteur inistoriana a no saan a ti pammagbaga ti pimmusay, saan koma a nakapag-abogado (ken mayor ken representative ti Baguio iti kapamitlona daras). Anti ti pangawagna. Maestrana iti grade four. Linagipna iti panawen nga inda panagiskuela. “Kaeskuelaak idi da Fe ken Othmar…” kinunana, a ti kayatna a sawen ket dagiti annak ni Inang Carda. Manang, ti panangawagna ken ni Manang Rose. Inestoriana pay dagiti dadduma a mannursuro a nangadal kadakuada sadiay Angaki (Quirino, Ilocos Sur itan). “Adu ti ligligatna piman idi kadakami…ken isnan anusna…isu a tinungpatungpalmi dagiti pammagbagana ket 80% kadakami amin nga adalanna iti titulado…”
Kadagidi a panawen, dayta a ratio nga 80% ket dakkel unayen iti laksid iti kasulinek ti lugar ti kabambantayan. Saan laeng a ti siled a pagadalan ti agkurang no dipay ket ti mannursuro. Ket ditoy, inestoria ni Domogan ti panaggiddan a panangisuro ti pimmusay ti grade three ken grade four. “Liniblibu ay isnan natulonganna…”
Iti sabali a nagbaya-o, adda ti dakkel a babawi ken sennaay ni (Mrs) Antonina Valdez. No ni Domogan ket nagballigi, saan a nakaturpos iti adal ni Valdez. Ta kuna kano idi ni Inang Carda kenkuana (Mrs. Valdez) idi: “Ay, umali ka (umayka) ta padakkelenka, pagiskuelaen, tapno no makagreduarka ket matulongam met dagiti addim ken dadakkelmo…” Itoy a punto, ti makapudno ken napudno a mannursuro ket saan laeng nga agkutkuti iti uneg ti siled-pagdalan no dipay ket iti ruar ti eskuelaan. Dakkel ti yaman dagiti dadakkel ni Valdez ti awis ti mannursuro. Ta ammoda (dagiti dadakkel) ti kinapateg ti edukasion. Isuna laeng ta “…awan iti umuna a babawi no di ket maudi…” Insaibbek ni Valdez. Madlaw la unay ti raed a bosesna ti apal. Karaman isuna daytay inawagan ni Domogan iti dugoldugol. Ti dugoldugol ket Kankanaey iti ballog, bayanggudaw, awel-a-welwel, ken dadduma pay a termino para iti saan a mangikaskaso iti panangmuli iti naimbag a masakbayan. Iti baya-o ni Valdez, naisentro iti kinapateg iti edukasion.
3. Ti kinapateg ti nakaparsuaan. Kastoy ti baya-o ni Domogan: “Nakalinlinis ti lablabaw dagiti batbato isu a nakamaymayat man a buybuyaen dagiti nakaad-adu a lamlames iti uneg ti danum…” Linagipna iti panagpipiknikda iti karayan a kadakuada dagiti titserda (ni Inang Carda ken maysa pay a baro a mannursuro) a ti balonda ket kamotit ken pinia. Bay-on ti pagikabilanda kadagiti kalapenda nga ituno…
4. Ti kinapateg ti edukasion. Dagiti raconteur ket impatigmaanda ti kinapaeg ti edukasion.
Kas naynay a masarsaritana kadagiti pasken, inestoria ni Domogan ti maipapan iti dugoldugol.
Ti dugoldugol. Maipapan daytoy iti ayat ti ama iti anak. Kuna ti ama, agiskuelaka, anakko, uray no gastosek amin a sapulko ken sanikuak basta laeng makaeskuelaka. Ti kuarta ken sanikua ket mabirokan ken umadunto no sikanton iti titulado. Ket imbaon ngarud ti ama ti anak nga agiskuela iti Baguio. Ngem sabali ti ubra ti anak. Nagbarbartek. Nagbisio iti marihuana. Saan a nagiskuela idinto ta kanayon met a dumawat iti alawansna. Patulod met a patulod ti ama iti alawans. Iti panawen ti panaggregreduar, nagpa-Baguio met ti ama. Ngem anian a ladingitna iti natakuatanna. Nakasangit ti ama. nagawid a naliday. Agingga pimmusay. Iti di agbayag, iti maysa nga ummong, nadamag iti anak, no manon ti edad daytoy ta kasla isu met ti kalayan iti ummong. Imbaga kano ti anak ti edadna a tallopulo ket innem. Nasdaaw ti nagdamag, ta ti edadna a tallopulo ket innem, kasla metten agedad iti innem a pulo ket innem!
Iti bisio, saan a makaadal ti tao, ket daras pay a lumakay!
5. Pammagbaga. Kadagiti appo ti pimmusay ken kadagiti amin a dumdumngeg lalao kadagiti agtutubo ken ub-ubbing iti panangipangag koma kadagiti amin a pammagbaga dagiti dadakkel ken dagiti nataengan. “…lisialiasianda koman ti bisio a makaited iti dadael iti ploglesio…” kuna ni Domogan.
6. Panangiyallawat ti kultura. Kadagupan ti amin. No inka iperporm wenno aramiden ti kultura, yallawatmo daytoy kadagiti dumdumngeg, kadagiti sumaruno a kaputotan tapno inda patgen ken ilala. Tapno yam-ammo ti puli (kadagiti di pay makaam-ammo).
Ta kas iti kuna ni nalatak a potograpo Tommy Hafalla, “The culture of sharing will ensure that the people and their practices will endure for generations to come..” [8]
Dagitoy nga oral arts ket nailasag ken nailaok kadagiti linabag ti dara ti puli. Agserbi dagitoy a kas mangited iti ad-adda pay a panagdedekket ken panagkakayammet ti tunggal maseknan; agserbi a kas pangmentenar ti solidaridad ken kaysa.
Ket ti baya-o, kabayatan iti pannakaiyebkasna, maadaw dagiti dumdumngeg ti pakasaritaan ti napalabas ti puli, pamilia a pagadawan iti beggang para iti apuy ti silaw ti masakbayan ken beggang iti a dengngep kadagiti tibkol iti dana ti biag wenno ules kadagiti puraw a rabii.
Ti preserbasion ken panangtaginayon kadagiti a kinabaknang ti puli, ket panangipamatmat iti panangipateg ti kinaasino. Ket babaen itoy a panangipateg iti kinaasino, maikalawa ti panagawat maipapan iti kinabaknang nga ikut, a nasken a preserbaren ken yallawat kadagiti sumaruno a kaputotan.
Ket ti baya-o, maysa met kadagiti kangrunaan a tulbek saan laeng nga iti kaysa no di pay ket iti dur-as ken panagbalbaliw.
Kas kuna ni Rey Fiar-od iti Barlig, Mt. Province: ““The bottom line in the observance of these practices is unity and discipline. These values do not fade in time.” [9]
Makipagladingit ti sibubukel a pamiliak kadagiti naulina iti ipupusay ti patgenmi nga Inang Carda… ti ipapanawmo ket saan a panagpakada, no di ket panangisagana (manen!); ta saan a ditoy daga ti pagtaengan no di iti nagturongam… #
===============================================================
SARIBABA
1. http://www.iluko.com/dapayan_responses.asp?TopicID=74494
2. http://www.geocities.com/ljak00/songs.html
3. Inside the Cordillera death ritual, Rabang, Roland, Philippine Daily Inquirer, July 18, 2007.
4. Dumanghi, Mary T., Folktales and Chants of Tadian, Mountain Province, http://mpspc.tripod.com/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/folktalesandchantsoftadian.pdf
5. Inside the Cordillera death ritual, Rabang, Roland, Philippine Daily Inquirer, Northern Luzon Bureau, 07/18/2007
6. http://www.travel-support.info/category/travel/
7. http://travel2adventure.net/2008/03/14/reaching-for-the-gods-in-sagada/
8. http://frjessie.wordpress.com/2007/07/18/
9. Inside the Cordillera death ritual, Rabang, Roland, Philippine Daily Inquirer, July 18, 2007.
Friday, April 11, 2008
Bayao
BAYA-O


c: text/html

text:
Unibersidad ti Tengnga a Filipinas
Ti Unibersidad ti Tengnga a Filipinas (di pormal a kas ti Sentral wenno CPU ken iti Ingles: Central Philippine University) ket maysa a pribado a pagsukisokan nga unibersidad a mabirukan idiay Siudad ti Iloilo, Filipinas. Daytoy ket nabangon idi 1905 babaen ti misionario nga Amerikano a Baptista sakbay ken kalpasan ti pannakaipan ti Filipinas manipud iti Espania iti Estados Unidos babaen ti (1898) Tulag ti Paris idi ti pagilian ket nalukatan kadagiti Protestante nga Amerikano a misionario, isu daytoy ti immuna a nagbalin a Baptista nga unibersidad ken maikadua a pribado nga Amerikano nga unibersidad a nabangon idiay Asia ken idiay Filipinas. Daytoy ket sigud idi a dua a sabali a pagadalan, ti maysa ket pagadalan ti panggedan para kadagiti napanglaw a lallaki, ken dimteng a ti pagadalan ket nagrugrugi a nangidiaya ti nangato a panagdal idi 1920. Idi 1923, ti pagadalan para kadagiti lallaki ket naitipon iti pagadalan ti Biblia idi nagbalin daytoy a kolehio ti agtutubo ken nangrugrugi a nagidiaya kadagiti grado ti kolehio, ken idi 1953, ket nakagun-od ti kalintegan ti dokumento a kas maysa nga unibersidad.[5]
Kampus[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Kolehio ti Negosio ken Kondado r ket ngimmato babaen iti 204 nagipadron. Naala idi 01/16/13.
- ^ "Ti immuna a ruar ti kampus a pabuya idi ket ti "Talon ti Zarraga".". CPU TV Channel babaen ti centralphilippineuniversity.org. Naala idi 2012-05-03.
- ^ "CPU Derecho… Sakay Na!..."Talon ti CPU Zarraga". Malaksid kadagiti estudiante ti Agrikultura, kaaduan kadagiti Sentraliano ket nangnangegda laeng ti talon ngem saanda pay a nakapan. Ti timpuyugan ket binisitada ti lugar, nangipabuyada kadagiti nadumaduma a maar-aramid iti talon, ken nakisinnaritada iti nagtartaripatu. Ti adu ti pakaaamuanna a pabuya ket nangipakpakita ti pakabalinan ti talon para iti maysa a lugar ti ekoturismo. Ti talon ket nasayaat a mabisita ken dagiti nagbasbasa ditoy a mapmapa iti CPU ket nasken nga iramanda ti Talo ti Zarraga kadagiti papananda.". centralphilippineuniversity.org. Naala idi 2012-05-03.
- ^ Urayno ti Ospital ti Mision ti Iloilo ket isu ti kangrunaan a kuartel ti Sentral, ken sabali ti pagyananna manipud iti kangrunaan a kampus, ken agpatpataray a nawaya manipud ti unibersidad, adda dagiti klase ken ken panag-internado kadagiti kolehio ti unibersidad, dagiti Deartamento ti medisina, Panagaywan, Medikal a Teknolohia, Sustansia ken Dietetiko, dagiti estudiante ti Parmasia ken Kinasalun-at ken ti Panangimaton ti Kabibiag ket mabirukan idiay Ospital ti Mision ti Iloilo
- ^ "Pakasaritaan". Unibersidad ti Tengnga a Filipinas. Naala idi 2009-09-18.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KAPITULO 71
Nagsaludsod Dagiti Fariseo iti Dati a Bulsek
NAGSALUDSOD DAGITI FARISEO ITI DATI A BULSEK
“BULSEK” DAGITI LIDER TI RELIHION
Saan nga akseptaren dagiti Fariseo a pinaimbag ni Jesus ti lalaki a nayanak a bulsek, isu a pinaayabanda dagiti nagannakna. Ammo dagiti nagannakna a mabalin a ‘mailaksidda iti sinagoga.’ (Juan 9:22) Mabalin a rumigat ti panagbiagda ken maapektaran ti pannakilangenda kadagiti dadduma a Judio no mailaksidda.
Dua ti insaludsod dagiti Fariseo: “Daytoy kadi ti anakyo nga ibagbagayo a nayanak a bulsek? Apay ngarud a makakitan?” Insungbat dagiti nagannakna: “Wen, daytoy ti anakmi ken nayanak a bulsek. Ngem saanmi nga ammo no kasano a makakitan, wenno no asino ti nangpaimbag kenkuana.” Uray no imbaga ti anakda ti napasamak, naannad a simmungbat dagiti nagannakna. Kinunada: “Isu ti pagsaludsodanyo ta nataengan metten. Ammona dayta.”
Gapuna, inayaban dagiti Fariseo ti lalaki ket binutbutengda ta imbagada nga adda ebidensiada a maibusor ken Jesus. “Idaydayawmo ti Dios,” kinunada. “Ammomi a managbasol dayta a tao.” Tapno saan a maiturong kenkuana ti pammabasolda, kinuna ti bulsek a lalaki: “No managbasol, saanko nga ammo.” Ngem kinunana: “Ti ammok ket bulsekak idi ngem makakitaakon.”
Gapu ta saan latta a mapnek dagiti Fariseo iti insungbat ti lalaki, kinunada: “Ania ti inaramidna kenka? Kasano a pinaimbagna dagita matam?” Natured a simmungbat ti lalaki: “Imbagak la ngaruden, ngem saandak met a dengdenggen. Apay a kayatyo nga ulitek manen? Kayatyo kadi met ti agbalin nga adalanna?” Nakapungtot dagiti Fariseo ket pinagsasawanda. Kinunada: “Adalannaka dayta a tao, ngem adalannakami ni Moises. Ammomi a nagsao ti Dios ken ni Moises, ngem saanmi nga ammo ti naggapuan daytoy a tao.”
Nasdaaw ti lalaki nga agpalpalimos, ket kinunana: “Nakaskasdaaw man ta saanyo nga ammo ti naggapuanna, idinto ta pinaimbagnak.” Kalpasanna, nangdakamat ti lalaki iti lohikal nga argumento no siasino ti denggen ken anamongan ti Dios. Kinunana: “Ammotayo a saan nga ipangag ti Dios dagiti managbasol, ngem ipangagna ti asinoman nga agbuteng kenkuana ken mangaramid iti pagayatanna. Awan pay a pulos ti nadamdamagtayo a nangpaimbag iti maysa a nayanak a bulsek.” Ngarud, “no saan nga imbaon ti Dios daytoy a tao, awan koma a pulos ti maaramidanna.”
Gapu ta saan a masungbatan dagiti Fariseo ti panagrasrason ti lalaki, imbabainda, ket kinunada: “Nayanakka nga adu ti basolna, sa ita, isuronakami ketdin?” Kalpasanna, pinaruarda.
Idi nangngeg ni Jesus ti napasamak, binirokna ti lalaki ket kinunana: “Mamatika kadi iti Anak ti tao?” Simmungbat ti lalaki: “Apo, ibagam no asino tapno mamatiak kenkuana?” Awan ti panagduadua a kinuna ni Jesus: “Nakitamon. Kinapudnona, isu ti makisasao kenka.”
Kinuna ti lalaki: “Mamatiak, Apo.” Kas panangipakita iti panagraem ken pammati, nagruknoy ti lalaki iti sanguanan ni Jesus, a nangibaga kadagiti nakapatpateg a sasao: “Immayak ditoy lubong tapno maukom dagiti tattao. Iti kasta, makakita dagiti saan a makakita ket dagiti makakita, agbalinda a bulsek.”
Ammo dagiti Fariseo, nga adda sadiay, a saanda a bulsek. Ngem komusta ngay no maipapan iti panangiwanwanda iti naespirituan? Insaludsodda: “Ibagbagam kadi a bulsekkami met?” Insungbat ni Jesus: “No bulsekkayo, awan koma ti basolyo. Ngem gapu ta kunayo, ‘Makakitakami,’ saan a mapakawan ti basolyo.” (Juan 9:


text:
Pagsasao a Persiano
Ti Persiano[3] (فارسی, IPA: [fɒːɾˈsiː]) ket maysa nga Irani a pagsasao iti uneg ti Indo-Irani a sanga iti pagsasao nga Indo-Europeano. Naipangpangruna daytoy a maisasao idiay Iran, Apganistan, Tajikistan ken dagiti pagilian a naipakasaritaan babaen ti Persiano nga impluensia. Ti pagsasao a Persiano ket naidasig a panagtultuloy iti Tengnga a Persiano, ti opisial a relihioso ken literario a pagsasao iti Sasanida a Persia, a daytoy met ket panagtultuloy iti Daan a Persiano, ti pagsasao iti Persiano nga Imperio iti Akemenida a panawen.[4][5] Ti Persiano ket maysa a plurisentriko a pagsasao ken dagiti gramatikona ket kapadpada kadagiti adu a kontemporario a pagsasao ti Europa.[6]Natawtawagan daytoy iti Persiano ket gapu iti taudanna manipud ti kapitolio ti Akamenida nga imperio, ti Persis (Fars wenno Pars) isu a nakaalaan ti nagan a Persiano (Farsi wenno Parsi).
Adda dagiti agarup a 110a riwriw nga agsasao iti Persiano iti sangalubongan, a ti pagsasao ket addaan iti opisial a kasasaad idiay Iran, Apganistan ken Tajikistan. Para kadagiti napalabas a siglo ti Persiano ket prestihion a kultural a pagsasao kadagiti sabali a rehion iti Akinlaud nga Asia, Sentral nga Asia, ken Abagatan nga Asia babaen dagiti nadumaduma nga imperio a naibatay kadagita a rehion.[7]
Ti Persiano ket addaan iti adu nga (kangrunaan iti leksikon) impluensia kadagiti kaarruba a pagsasao, a naisangayan ti Sasao a Turko idiay Sentral nga Asia, ti Kaukaso, ken Anatolia, dagiti kaaruba nga Irani a pagsasao, ken ti pay Armenio, ken Sasao nga Indo-Aryan, a naipangpangruna ti Urdu. Daytoy ketnakaited pay ti impluensia iti Arabiko, a naisangayan ti Bahrani nga Arabiko,[8] bayat a nagbulbulod met ti bokabulario manipud iti daytoy kalpasan ti Muslim a panagrukma ti Persia.[9][6][10][11][12][13]
Daytoy ket addaan iti atiddog a pakasaritaan iti literatura iti porma iti Tengnga a Persiano sakbay ti Islam, ti Persiano ket isu idi ti immuna a rimmuar a pagsasao ti sibilisasion ti Muslim babaen ti monopolia ti Arabiko iti panagsurat, ken ti panagsurat iti daniw iti Persiano ket naipundar a kas tradison ti korte kadagiti adu nga akindaya a korte.[7] Dagiti naindayegan nga obra ti Persiano a literatura ket ti Shahnameh ni Ferdowsi, dagiti obra ni Rumi, Rubaiyat ni Omar Khayyam, Divan ni Hafiz ken dagiti daniw ni Saadi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iran, 41.282 M (53%) – 50.629 M (65%) Loc.gov, Apganistan, 14.917 M (50%), Tajikistan, 6.094 M (79.9%), Uzbekistan, 1.237 M (4.4%)
- ^ Windfuhr, Gernot. Dagiti pagsasao iti Iran. Routledge. 2009. p. 418.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Persiano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 454. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ulrich Ammon, Norbert Dittmar, Klaus J. Mattheier, Peter Trudgill, "Sociolinguistics Hsk 3/3 Serie Tomo 3 iti Sosiolinguistiko: Internasional a Kuardenio iti Siensia ti Pagsasao ken Kagimongan", Walter de Gruyter, 2006. Maika-2 nga edision. pg 1912. Naala: "Tengnga a Persiano, makunkuna pay a Pahlavi ket dagus a panagtultuloy iti daan a Persiano, ken inus-usar a kas ti naisurat nga opisial a pagsasao iti pagilian." "Nupay kasta, kalpasan ti Muslim panagrukma ken ti panakarebba iti Sassanid, ti Arabiko ket nagbalian a kaaduan a pagsasao iti pagilian ken ti Pahlavi ket naawanan ti kinapangruna, ken grado a sinukan babaen ti Dari, maysa a nadumaduma a Tengnga a Persiano, nga adda ti adu a binulod nga elemento manipud ti Arabiko ken Parto."
- ^ Skjærvø, Prods Oktor (2006). Ensiklopedia Iranika,"Iran, vi. Dagiti pagsasao nga Irani ken sinuratan, "baro a Persiano, ket isu "ti naggappuan iti Tengnga a Persiano" ken isu ti "opisial a pagsasao iti Irani nga estado kadagiti napalabas a siglo", a dagiti dadduma a saan a Persiano nga Irani a pagsasao ti "asideg a panakaibagian ket narigat a maipatakder" ti nagbaetan dagiti nadumaduma (Tengnga ken Moderno) nga agpan g. Moderno a Yaḡnōbi ket tagikua ti isu met laeng a a dialekto a grupo a kas ti Sogdian, ngem daytoy ket saan a dagus a nagtaudan; ti Baktriano ket mabalin nga asideg a maikabagian iti moderno a Yidḡa ken Munji (Munjāni); ken Wakhi (Wāḵi) a tagikua ti Khotanese."
- ^ a b Richard Davis, "Persian" iti Josef W. Meri, Jere L. Bacharach, "Mediebal nga Islamiko a Sibilisasion", Taylor & Francis, 2006. pp. 602–603. "Ti gramatika iti Baro a Persiano ket kapadpada kadagiti adu a kontemporario a pagsasao ti Europa."Ti kapadana pay, ti bugas a bokabulario iti Persiano ket agtagtaginayon a naala manipud ti Pahlavi.
- ^ a b Encyclopædia Britannica: Persian literature, naala idi Septiembre 2011.
- ^ Dialect, Culture, and Society in Eastern Arabia: Glossary. Clive Holes. 2001. Page XXX. ISBN 90-04-10763-0
- ^ Lazard, Gilbert 1975, "The Rise of the New Persian Language" in Frye, R. N., The Cambridge History of Iran, Vol. 4, pp. 595–632, Cambridge: Cambridge University Press. "The language known as New Persian, which usually is called at this period (early Islamic times) by the name of Dari or Farsi-Dari, can be classified linguistically as a continuation of Middle Persian, the official religious and literary language of Sassanian Iran, itself a continuation of Old Persian, the language of the Achaemenids. Unlike the other languages and dialects, ancient and modern, of the Iranian group such as Avestan, Parthian, Soghdian, Kurdish, Balochi, Pashto, etc., Old Persian, Middle and New Persian represent one and the same language at three states of its history. It had its origin in Fars (the true Persian country from the historical point of view) and is differentiated by dialectical features, still easily recognizable from the dialect prevailing in north-western and eastern Iran."
- ^ Lazard, Gilbert, "Pahlavi, Pârsi, dari: Les langues d'Iran d'apès Ibn al-Muqaffa" in R.N. Frye, Iran and Islam. In Memory of the late Vladimir Minorsky, Edinburgh University Press, 1971.
- ^ Nushin Namazi (24 Nobiembre 2008). "Persian Loan Words in Arabic". Naala idi 1 Hunio 2009.
- ^ Classe, Olive (2000). Encyclopedia of literary translation into English. Taylor & Francis. p. 1057. ISBN 1-884964-36-2.
Since the Arab conquest of the country in 7th century AD, many loan words have entered the language (which from this time has been written with a slightly modified version of the Arabic script) and the literature has been heavily influenced by the conventions of Arabic literature.
- ^ Ann K. S. Lambton, Persian grammar, Cambridge University Press 1953. "The Arabic words incorporated into the Persian language have become Persianized".


text:
GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS | SALMO 87-91
Agtalinaed iti Nalimed a Lugar ti Kangatuan
Ti “nalimed a lugar” ni Jehova ket mangipaay iti naespirituan a kinatalged
Iti agdama, masapul nga agdedikar ken agpabautisar ti maysa tapno makapagnaed iti nalimed a lugar ni Jehova
Daytoy a lugar ket saan nga ammo dagiti saan nga agtaltalek iti Dios
Dagiti adda iti nalimed a lugar ni Jehova dida agpaimpluensia iti asinoman ken aniaman a mangpakapuy iti pammatida ken mangpukaw iti panagayatda iti Dios
Ikagkagumaannatayo a siluan “ti managtiliw iti tumatayab”
Naannad dagiti tumatayab ken narigat a siluan
Ad-adalen dagiti managtiliw ti ar-aramiden dagiti tumatayab ken mangpampanunotda iti pamay-an a mangsilo kadagitoy
“Ti managtiliw iti tumatayab” a ni Satanas ad-adalenna dagiti adipen ni Jehova ken mangipakpakat kadagiti silo a mangdadael iti espiritualidadda
Uppat a silo nga us-usaren ni Satanas:
Panagbuteng iti Tao
Materialismo
Saan a Nasayaat a Paglinglingayan
Di Pagkikinnaawatan


text:
TI PAGWANAWANAN (PAGADALAN NGA EDISION) HUNIO 2013
Daytoy nga artikulo paunegenna ti panangtagipategtayo kadagiti kualidad ni Jehova a saan unay a maus-usig no idilig kadagiti kangrunaan a kualidadna.
Adu a Bendision iti Panagtulnogko ken Jehova
Basaen ti pakasaritaan ti biag ni Elisa Piccioli. Nagtalinaed a positibo iti laksid ti adu a lapped, sakripisio, ken pukaw.
Naan-anay a Tagipatgem Dagiti Kualidad ni Jehova
Ania ti kayat a sawen ti nalaka a maas-asitgan ken ti di panangidumduma? Matulongantayo a mangipakita kadagitoy a kualidad no usigentayo ti ulidan ni Jehova a Dios.
Tagipatgem ti Kinaparabur ken Kinanainkalintegan ni Jehova
Impakita ni Jehova ti perpekto nga ulidan ti kinaparabur ken kinanainkalintegan. Ti panangadal iti ulidanna tulongannatayo a mangipakita kadagitoy a kualidad.
Tagipatgem ti Kinasungdo ken Kinamanangpakawan ni Jehova
Ti kinasungdo ken kinamanangpakawan ket nagsasayaat a kualidad a pakabigbigan ti pudno a gayyem. Tuladem ti ulidan ni Jehova iti panangipakita kadagitoy a napapateg a kualidad.
Salsaludsod Dagiti Agbasbasa
Siasino dagiti “annak ti pudno a Dios” ken dagiti “espiritu a sibabalud” a nadakamat iti Biblia?
Agpasukogka iti Disiplina ni Jehova
Kas Naindaklan nga Agdamdamili, suksukogen ni Jehova dagiti tattao ken uray dagiti nasion. Ania ti masursurotayo iti daytoy, ken kasano a magunggonaantayo iti panagpasukogtayo kenkuana?
Papanglakayen—Bangbang-aranyo Kadi ti “Nabannog a Kararua”?
Kasano a makapagsagana dagiti Kristiano a panglakayen iti panangipastorda? Maparegta dagiti panglakayen ti maysa a nabannog wenno maup-upay babaen ti panangiranudda kadagiti “naespirituan a sagut.”
Malagipyo Kadi?
Binasam kadi a naimbag dagiti nabiit pay a ruar Ti Pagwanawanan? Kitaem no ania ti malagipmo.


text:
1923
Ti 1923 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra G).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 29 – Ti Turkia ket nagbalin a republika kalpasan ti pannakawaswas ti Imperio nga Otomano. Nabutosan ni Kemal Atatürk a kas umuna a presidente.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 4 – Conrad Bain, Naiyanak a Kanadiano nga aktor (pimmusay 2013)
- Abril 25 – Albert King, Amerikano a musikero (pimmusay 1992)
- Hulio 2 – Wisława Szymborska, Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2012)
- Septiembre 9 – Cliff Robertson, Amerikano nga aktor (pimmusay 2011)
- Oktubre 4 – Charlton Heston, Amerikano nga aktor (pimmusay 2008)
- Nobiembre 20 – Nadine Gordimer, Taga-Abagatan nga Aprika a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2014)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 10 – Wilhelm Röntgen, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1845)
- Marso 8 – Johannes Diderik van der Waals, Danes a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1837)
- Marso 26 – Sarah Bernhardt, Pranses nga aktres (naipasngay 1844)
- Agosto 2 – Warren G. Harding, maika-29 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1865)


text:
TOPIKO ITI AKKUB | ANIA TI ARAMIDEM TAPNO MAKAPAINTERES TI PANAGBASAM ITI BIBLIA?
Kasanok nga Irugi?
Ania a pamay-an ti makatulong tapno naragsak ti panagbasam iti Biblia ken mas magunggonaanka? Kitaem ti lima a singasing nga epektibo para iti adu.
Agbasaka iti umiso a lugar. Mangbirokka iti naulimek a lugar. Kissayam dagiti makaistorbo tapno makapokuska. No nalawag ken presko ti angin, mabalin a mas magunggonaanka iti basbasaem.
Ikondisionmo ti panunotmo. Ti Biblia ket naggapu iti nailangitan nga Amatayo isu a mas mabenepisiaranka no kas iti ubing ti kababalinmo a sisasagana nga agsursuro iti naayat a nagannak. No adda dagiti negatibo a kapanunotam maipapan iti Biblia, iwalinmo pay laeng dagita tapno maisuronaka ti Dios.—Salmo 25:4.
Agkararagka nga umuna. Naglaon ti Biblia iti pampanunot ti Dios isu a gagangay laeng a kasapulantayo ti tulongna tapno maawatantayo dayta. Ikarkari ti Dios nga itedna ti “nasantuan nga espiritu kadagidiay agdawdawat kenkuana.” (Lucas 11:13) Makatulong ti nasantuan nga espiritu tapno maawatam ti pampanunot ti Dios. Ket daytanto ti manglukat iti panunotmo tapno maawatam “uray pay ti nauneg a bambanag ti Dios.”—1 Corinto 2:10.
Tarusam ti basbasaem. Saan koma a makuna laeng nga adda nalpasmo a basaen. Panunotem a naimbag ti basbasaem. Isaludsodmo ti kas kadagitoy: ‘Ania dagiti makitak a kababalin ti karakter a basbasaek? Kasanok a mayaplikar daytoy?’
Adda koma panggepmo. Tapno magunggonaanka, ti koma panggepmo nga agbasa iti Biblia ket agbirok iti leksion a mangpasayaat iti biagmo. Dagitoy ti mabalin a panggepmo iti panagbasam: ‘Kayatko nga ad-adda pay a maam-ammo ti Dios.’ ‘Kayatko ti agbalin a nasaysayaat a tao, wenno nasaysayaat nga asawa.’ Sa mangpilika kadagiti paset ti Biblia a makatulong kenka iti dayta a banag. *
Makatulong dagitoy a lima a singasing tapno mairugim ti agbasa. Ngem ania ti maaramidam tapno agbalin a mas makapainteres ti panagbasam? Basaem dagiti singasing iti sumaruno nga artikulo.
^ par. 8 No saanka a sigurado no ania a paset ti Biblia ti maibagay unay iti panggepmo, maragsakan dagiti Saksi ni Jehova a tumulong kenka.


text:
Isabelo de los Reyes
Ni Isabelo de los Reyes (Hulio 7, 1864 – Oktubre 10, 1938) ket maysa a nalatak a politiko, aktibista, mannurat ken agiwarwarnak idi maika-19 ken 20 a siglo.
Maysa nga Ilokano, naiyanak isuna idiay Vigan, Ilocos Sur, kada Elias de los Reyes ken iti mannaniw a ni Leona Florentino. Nagturpos iti Colegio de San Juan de Letran ken Unibersidad ti Santo Tomas ket sinurotna ni nanangna a nagbalin a mannurat. Nangged a kas editor ken agiwarwarnak idiay Manila ket isuna ti nangbangon iti El Ilocano, ti kaunaan a bernakular (iti Ilokano) a pagiwarnak iti pagilian.
Nabalo ni de los Reyes iti namitlo ket addaan iti 27 nga annak.


text:
TULONG PARA ITI PAMILIA | PANAGASAWA
No Kasano a Maisardeng ti Panagriri
TI PROBLEMA
Kanayonkayo kadi nga agriri nga agassawa no agtungtongkayo? Kanayon kadi a madandanaganka di la ket ta makaisao wenno makaaramidka iti banag a pagapaanyo?
No wen, dika madanagan. Mabalinmo a pasayaaten ti kasasaadyo. Ngem nasken nga ammuem nga umuna no apay a masansan nga agririkayo.
DAGITI MAKAGAPU
Di panagkinnaawatan.
Inamin ti maysa a misis nga agnagan iti Jillian: * “No dadduma, adda maibagak ken lakayko ngem sabali ti panagsaadna kenkuana. Wenno adda tiempo nga ipapilitko a naibagakon ti maysa a banag kenkuana ngem saan pay met gayam!”
Agduma nga opinion.
Uray no kasla agkatunosankayo unay iti asawam, agduma latta dagiti opinionyo iti dadduma a banag. Apay? Ngamin, awan ti dua a tao nga eksakto nga agpada. Gapu iti dayta, posible nga agproblema wenno agbalin a naragsak ti biagyo. Ngem para iti adu a pagassawaan, problema dayta.
Saan a nasayaat nga ulidan.
“Agkaraapa dagiti dadakkelko ken awan panagraemda iti maysa ken maysa,” kuna ti maysa a misis nga agnagan iti Rachel, “isu nga idi adda asawakon, kas met la ken nanangkon ti panagsasaok ken lakayko. Diak nasursuro idi no kasano nga ipakita ti panagraem.”
Naun-uneg a rason.
Masansan nga adda naun-uneg a rason ti nakaro a riri malaksid iti pasamak a nangrugian dayta. Kas pagarigan, ti riri a nangrugi iti panangibaga iti “Kanayon laengen a maladawka!” ket mabalin a maigapu iti pannakarikna ti maysa nga asawa a saan a maipakpakitaan iti konsiderasion, imbes nga iti kinapateg ti kinamanagsapsapa.
Aniaman ti makagapu, makadangran iti salun-atmo ti masansan a panagriri ken mabalin pay ketdi nga agtungpal iti panagsina wenno diborsio. Ania ngarud ti aramidenyo tapno maisardeng ti masansan a panagririyo?
TI MABALINYO NGA ARAMIDEN
Tapno malapdan ti riri, ammuem no ania a talaga dagiti makagapu. Inton kalmadokayon a dua, padasenyo nga aramiden daytoy nga aktibidad.
1. Isuratyo a dua iti agduma a papel ti makagapu iti nabiit pay a panagririyo. Kas pagarigan, mabalin nga isurat ni mister, “Nagmalmalemka a nakikadua kadagiti gagayyemmo a dimo man la impakpakaammo kaniak no ayanmo.” Nalabit nga isurat ni misis, “Nakaungetka gapu ta nakikaduaak kadagiti gagayyemko.”
2. Pagsaritaanyo ti sumaganad a silulukat ti panunotyo: Serioso kadi a talaga dayta? Mabalin kadi a palabsen laengen? Iti dadduma a kasasaad, mabalin nga umdasen nga akseptarenyo nga agduma dagiti opinionyo ken kalubanyo laengen dayta iti ayat tapno agtalinaed ti talna.—Prinsipio ti Biblia: Proverbio 17:9.
No maamirisyo nga agassawa a saan unay a serioso dayta, agpinnakawankayo ken lipatenyon dayta. —Prinsipio ti Biblia: Colosas 3:13, 14.
Ngem no ibilangyo a dua wenno ti maysa kadakayo a serioso dayta, aramidenyo ti sumaganad.
3. Isuratmo ti nariknam bayat ti panagririyo, ken ibagam nga aramiden met dayta ti asawam. Kas pagarigan, nalabit isurat ni mister, “Panagriknak, kaykayatmo a kadua dagiti gagayyemmo ngem siak.” Nalabit isurat ni misis, “Panagriknak, trattratuennak a kasla ubing a masapul pay la nga agpakada ken tatangna.”
4. Agsinnukatkayo iti papel sayo basaen ti komento ti tunggal maysa. Ania a talaga ti pakaseknan ti asawam bayat ti panagririyo? Pagsaritaanyo no ania koma ti inaramid ti tunggal maysa kadakayo tapno marisut dagiti kangrunaan a makagapu a di kasapulan nga agririkayo. —Prinsipio ti Biblia: Proverbio 29:11.
5. Pagsaritaanyo dagiti nasursuroyo iti daytoy nga aktibidad. Kasanoyo nga iyaplikar dagiti nasursuroyo tapno masolbar wenno malapdan ti panagririyonto manen?
^ par. 7 Nabaliwan ti dadduma a nagan.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasano nga Agbalin a Naragsak ti Pamiliam?
Ni Jehova a naragsak a Dios, kayatna a naragsak dagiti pamilia. Ammuem ti praktikal a balakad ti Biblia iti asawa a lalaki, asawa a babai, nagannak, ken annak.
No Kasano ti Agpinnabus-oy
Makatulong kadakayo nga agassawa ti uppat a kangrunaan a pamay-an tapno maliklikanyo ti agsinnungbat ken makapagtinnulongkayo nga agbirok kadagiti solusion.


text:
1Daytoy ti kayatmi a sawen: Adda kastoy a Kangatoan a Paditayo a situtugaw iti makannawan ti trono ti Natan-ok nga Ari sadi langit. 2Agserserbi kas kangatoan a padi iti Kasasantoan a Disso, kayatna a sawen, ti napudpudno a tabernakulo a binangon ti Apo, saan a ti tao. 3Natudingan ti tunggal kangatoan a padi tapno idatagna dagiti sagut ken sakrifisio iti Dios. Isut’ gapuna a masapul nga adda met idaton daytoy Kangatoan a Paditayo. 4No adda koma ditoy daga, saanen a masapul nga agpadi, ta adda metten dagiti papadi a mangidaton kadagiti sagsagut kas mayannurot iti Linteg. 5Ti trabahoda kas padi ket umasping ngem anniniwan laeng ti adda sadi langit. Kasta met idi ken ni Moises. Idi rugianna a bangonen ti tabernakulo, imbilin ti Dios kenkuana, “Kitaem a naimbag a maaramid amin a kas iti naipakita kenka idiay bantay.” 6Ngem ita, naikkan ni Jesus iti trabaho a nasaysayaat ngem ti trabaho dagiti papadi. Kasta met a nasaysayaat ti baro a tulag nga insayangkatna iti nagbaetan ti Dios ken dagiti tattao. Nasaysayaat daytoy ngem ti immuna gapu ta inkari ti Dios nga agsagrap dagiti tattao kadagiti nasaysayaat a banag. 7Adda pakapilawan daydi immuna a tulag, isu a kasapulan a maaramid ti maikadua. 8Ngamin, nasarakan ti Dios nga adda pagkurangan dagiti tattaona idi kunana: “Dumtengto dagiti aldaw, kuna ti Apo, A mangaramidak iti baro a tulag iti Israel ken Juda. 9Saan a kas iti tulag nga inaramidko kadagiti kapuonanda Iti daydi aldaw a panangiruarko kadakuada idiay Egipto. Saanda a sinalimetmetan ti nagtutulaganmi, Isut’ gapuna a binaybay-ak ida, kuna ti Apo. 10Daytoy ti baro a pannakitulagko kadagiti Israelita Kadagiti masakbayan nga aldaw, kuna ti Apo: Ikabilkonto dagiti linlintegko kadagiti isipda, Ket isuratkonto ida kadagiti pusoda. Siakto ti Diosda, Ket isudanto dagiti tattaok. 11Saanton a masapul nga agsisinnuroda Wenno ibaga ti tunggal maysa, ‘Ammoenyo ti Apo.’ Agsipud ta ammodakto aminen, Manipud iti kanumoan agingga iti katan-okan. 12Pakawanekto dagiti basbasolda, Saankon a lagipen dagiti dakes nga inaramidda.” 13Nagsao ti Dios maipapan iti baro a tulag. Ngarud, imbilangna a daanen daydi immuna, ket aniaman a daan ken saanen a maaramat, agpukaw iti saan a mabayag.
Copyright
Learn More


text:
Makadangran ti Kinaawan Anus
PANUNOTEM daytoy nga eksena: Agmanmaneho ti maysa a lalaki iti kalsada a maiparit ti ag-overtake. Iti sangona, adda babai nga agpatpataray iti kalkalainganna. Para iti di makaan-anus a lalaki, kasla nakabumbuntog ti panagmaneho ti babai. Kalpasan ti delikado a panangipusna iti sumagmamano a minuto, din nakateppel ket pinaspasanna ti nag-overtake. Gapu iti dayta, sinukirna ti linteg ken inrisgona ti adu a biag.
Ti ngay babai nga awan pasensiana kadagiti katrabahuanna a saan a kas kenkuana ti kapartak wenno kalaingda? Wenno ti lalaki a matektekan nga agur-uray iti elebeytor isu a sangkatalmegna ti buton? Masansan kadi a maibus ti pasensiam kadagiti nataenganen a nagannakmo? Wenno maysaka kadi nga ama wenno ina a nagalisto a maawanan iti pasensia kadagiti ubbing pay nga annakmo? Nalakaka kadi a masuron iti kamali ti sabsabali?
Amintayo ket mabalin a di makaan-anus no dadduma. Ngem no inaldawtay a kasta, mabalin nga adda dagiti dakes a resultana.
Sumagmamano laeng dagita kadagiti dakes nga ibunga ti kinaawan anus. Salaysayen ti sumaganad nga artikulo no kasano ti agbalin a naan-anus ken mangtaginayon iti dayta.
Problema iti salun-at:
Adda pakainaigan ti kinaawan anus iti pannakadismaya, panagmuriot, ken panagpungtot pay ketdi. Dagita ti mangpakaro iti mapaspasarantayo nga stress a makadangran iti salun-attayo. Iti nabiit pay a panagadal nga impablaak ti American Medical Association, espesipiko nga impatuldona a ti kinaawan anus ket posible nga agresulta iti alta presion, uray kadagiti agkabannuag.
Adda pay dagiti problema iti salun-at a mainaig iti kinaawan anus. Sigun iti nabiit pay a panagadal, ti kinaawan anus ket mainaig iti sobra a kinalukmeg. “Natakuatan dagiti managsirarak a dagiti awan aanusanna ket dakdakkel ti posibilidadna nga agbalinda a nakaluklukmeg no idilig kadagiti naan-anus,” impadamag ti The Washington Post. Iti dadduma a lugar, alisto ti makagatang kadagiti nalaka a fast food iti aniaman nga oras, ken kasta ti gatangen ti adu a di makatuttutor.
Panangitantan:
Iti maysa a panagadal ti Centre for Economic Policy Research a nakabase idiay London, naammuan a dagiti di naanus ket posible a mayugalida ti panangitantan. Mapilitanda ngata a mangitantan kadagiti trabaho a mabayag nga aramiden gapu ta awan anusda a mangiringpas kadagita? Aniaman ti makagapu, mabalin a dakes dagiti ibunga ti panangitungtungkua para iti manangitantan ken uray iti ekonomia. Sigun iti diario a The Telegraph iti Britain, kinuna ti managsirarak a ni Ernesto Reuben a “ti panangitantan ket makaapektar unay iti kaadu ti mairingpas a trabahotayo ken mabalin a dakkel a pakalugian no kanayon nga itantan dagiti di naanus a tattao ti trabahoda.”
Panagbartek ken kinaranggas:
Kuna ti diario a South Wales Echo iti Britain: “Dagiti di makaan-anus ket mabalin nga ad-adda a mairaman iti kinaranggas a maigapu iti panagbartek iti rabii.” Napaliiw dayta dagiti managsirarak iti Cardiff University kalpasan nga inadalda ti kabibiag ti ginasut a lallaki ken babbai. Naammuan iti panagadal, kuna ti Echo, a dagiti “di makaan-anus ket dakdakkel ti posibilidadna nga agbartek ken alisto a mairaman iti kinaranggas.”
Darasudos a panagdesision:
Natakuatan ti maysa a grupo ti analista iti Pew Research Center iti Washington, D.C. a dagiti di makaan-anus ket “masansan a makaaramid iti dinadarasudos ken di napagpanunotan a desision.” Kasta met laeng ti kinuna ni Dr. Ilango Ponnuswami, a propesor ken panguluen ti Department of Social Work iti Bharathidasan University idiay India. Inlawlawagna: “Dakkel ti pukawmo no awan aanusam. Mabalin a maawananka iti kuarta ken gagayyem, mabalin a masaktan ken agsagabaka wenno mapasaram ti dadduma pay nga epekto agsipud ta ti kinaawan anus ket masansan nga agresulta kadagiti di umiso a desision.”
Problema iti kuarta:
Nainaig ti kinaawan anus iti “dakdakkel nga utang,” kuna ti Research Review nga impablaak ti Federal Reserve Bank of Boston, U.S.A. Kas pagarigan, mabalin a kayat ti darasudos a kakaskasar ti maaddaan iti komportable a pagtaengan, kalpasan unay ti kasarda, nupay dida kabaelan. Isu nga umutangda iti igatangda iti balay, muebles, appliance, lugan, ken dadduma pay. Mabalin a mangdadael dayta iti panagasawa. Kuna dagiti managsirarak iti University of Arkansas iti U.S.A. a “saan unay a naragsak dagiti kakaskasar a nakautang no idilig kadagiti kakaskasar a bassit wenno awan ti utangda.”
Kuna ti dadduma a ti kinaawan anus ti makagapu iti nabiit pay a panagsuek ti ekonomia iti United States. Sigun iti Forbes a magasin maipapan iti pinansial a bambanag, “ti kasasaad ti agdama nga ekonomia ket resulta ti nakaro a kinaawan anus a napakuyogan iti napalaus a kinaagum. Gapu ta dida makan-anus, rinibu nga ordinario a tattao ti mangikagkagumaan a maaddaan kadagiti sanikua a dakdakkel nga amang ti balorna ngem iti kabaelanda a bayadan. Isu a nagdakkel ti dagup ti inutangda a dida manamnama a mabayadan iti adu a tawen—ken iti dadduma a kasasaad, pulos a didan mabayadan dagita.”
Pannakapukaw ti gagayyem:
Ti kinaawan anus ket mabalin a mangdadael iti abilidadtayo a makikomunikar. No awan anus ti maysa a tao a makipaset iti napateg a saritaan, mabalin nga agsao lattan a di agpampanunot. Nalabit masuron met no agsao ti dadduma. Dina mauray ti punto a kayat nga ibaga dagiti kasarsaritana. Isu nga agannayas a mangdagdag kadagiti kasarsaritana a mangiringpas iti ibagbagada babaen ti panangidiktarna iti isaoda wenno mangaramid iti dadduma a pamay-an tapno malpasen ti saritaan.
Ti kasta a di pannakaan-anus ket mabalin nga agresulta iti pannakapukaw ti gagayyem. Kinuna ni Dr. Jennifer Hartstein a nadakamat iti panid 3: “Asino ti mayat a makikadua iti tao a sangkapadekna dagiti sakana [wenno] sangkakitana ti relona?” Wen, ti kinaawan anus ket nakaal-alas nga ugali. Mapukawanka iti gagayyem no kastaka.


text:
Hokkaido
Ti Hokkaido (tulong·paammo) (北海道 Hokkaidō?, literal nga "Akin-amianan a Baybay "), naamamuan idi a kas ti Ezo, Yezo, Yeso, wenno Yesso, ket isu daytoy ti maikadua a kadakkelan nga isla iti Hapon; isu pay ti kadakkelan ken akin-amianan unay kadagiti 47 a prepektural nga agpang a panakabingbingay iti Hapon. Ti Ilet a Tsugaru pagsinaenna ti Hokkaido manipud ti Honshu,[2] uray no dagitoy dua nga is-isla ket naikapet da babaen ti sirok ti danum a perrokarril a ti Seikan a Tunel. Ti kadakkelan a siudad idiay Hokkaido ket ti kapitoliona, a ti Sapporo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nailian a Senso 2010 Dagiti Umuna a Resulta
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Hokkaido" iti Ensiklopedia ti Hapon, p. 343 iti Liblibro ti Google.


text:
Pagtuladan a Presentasion
TI PAGWANAWANAN
Saludsod: Kasapulantayo amin ti liwliwa no dadduma. Ngem pagpatulongantayo ngata no kasapulantayo dayta?
Teksto: 2Co 1:3, 4
Tukon: Ilawlawag daytoy a Pagwanawanan no kasanonatayo a liwliwaen ti Dios.
TI PAGWANAWANAN (makinlikud a panid)
Saludsod: Kuna ti dadduma a ti Pagarian ti Dios ket adda laeng iti puso. Ibagbaga met ti dadduma a resulta dayta ti panangikagumaan ti tao nga agbalin a natalna ti lubong. Ania ti makunayo?
Teksto: Da 2:44
Tukon: Sigun iti Biblia, ti Pagarian ti Dios ket agpaypayso a gobierno. Ilawlawag daytoy nga artikulo ti dadduma pay nga ibagbaga ti Biblia maipapan iti Pagarian ti Dios.
ISURO TI KINAPUDNO
Saludsod: Kasanotayo nga ammo nga ipatpategnatayo ti Dios?
Teksto: 1Pe 5:7
Kinapudno: Aw-awisennatayo ti Dios nga agkararag kenkuana gapu ta ipatpategnatayo.
MANGARAMIDKA ITI BUKODMO A PRESENTASION
Tuladen ti format kadagiti nadakamat a pagtuladan iti panangaramid iti bukodmo a presentasion.


text:
Agsursuroka iti Sao ti Dios
Apay nga Imbaon ti Dios Ditoy Daga ni Jesus?
Idatag daytoy nga artikulo dagiti saludsod a nalabit nayimtuodmon. Ipakitana met ti pakabasaam kadagiti sungbat iti Bibliam. Maragsakan dagiti Saksi ni Jehova a mangilawlawag kadagiti sungbat.
1. Sadino ti ayan ni Jesus sakbay nga imbaon ti Dios ditoy daga?
Nagbiagen ni Jesus kas espiritu a persona idiay langit sakbay a nayanak idiay Betlehem. Isu ti umuna ken ti kakaisuna a direkta a pinarsua ti Dios. Gapuna, maitutop a maawagan kas bugbugtong nga Anak ti Dios. Nagserbi ni Jesus kas pannakabagi ti Dios idiay langit, isu a naawagan iti Sao. Nagserbi pay kas katulongan ken kadua ti Dios a nangparsua iti amin a sabsabali pay a bambanag. (Juan 1:2, 3, 14) Nagbiag ni Jesus a kadua ti Dios idiay langit iti di mabilang a panawen sakbay a naparsua dagiti tattao.—Basaem ti Mikias 5:2; Juan 17:5.
2. Kasano nga imbaon ti Dios ti Anakna ditoy daga?
Manipud langit, inyalis ni Jehova ti biag ni Jesus iti aanakan ni Maria babaen ti nasantuan nga espiritu. Isu a nayanak ni Jesus nga awan tao nga amana. Impakaammo dagiti anghel ti pannakayanakna kadagiti agpaspastor nga adda idi iti tay-ak iti rabii a mangbambantay kadagiti arbanda. (Lucas 2:8-12) Gapuna, saan a naipasngay ni Jesus iti tiempo ti lam-ek, no di ket iti nasapa a paset ti Oktubre a nabara pay laeng ti paniempo. Idi agangay, ni Maria ken ni Jose a lakayna impanda ni Jesus iti pagtaenganda idiay Nazaret ket pinadakkelda sadiay. Imbilang ni Jose a kasla pudpudno nga anakna ni Jesus.—Basaem ti Mateo 1:18-23.
Idi agtawenen ni Jesus iti 30, nabautisaran ken impakaammo ti Dios nga Anakna ni Jesus. Sipud idin, rinugian ni Jesus nga aramiden ti trabaho a nangibaonan ti Dios kenkuana.—Basaem ti Mateo 3:16, 17.
3. Apay nga imbaon ti Dios ditoy daga ni Jesus?
Ti Dios imbaonna ni Jesus tapno isurona ti kinapudno kadagiti tattao. Insurona ti maipapan iti Pagarian ti Dios, maysa a gobierno idiay langit a mangyeg iti kappia iti intero a daga. Nangted ni Jesus iti namnama a biag nga agnanayon. (Juan 4:14; 18:36, 37) Insurona met kadagiti tattao ti adu a bambanag no kasano a masarakan ti pudpudno a kinaragsak. (Mateo 5:3; 6:19-21) Nangisuro babaen ti ulidan. Kas pagarigan, impakitana no kasano nga aramiden ti pagayatan ti Dios uray iti narigat a kasasaad. Saan a nagibales uray idi nairurumen.—Basaem ti 1 Pedro 2:21-24.
Inyulidan ni Jesus kadagiti pasurotna ti ayat nga addaan panagsakripisio. Nupay adu ti pribilehiona idiay langit a kadua ni Amana, sipapakumbaba a nagtulnog ken immay ditoy daga tapno agbiag a kadua dagiti tattao. Ni Jesus laeng ti makaipaay iti kasayaatan nga ulidan iti ayat.—Basaem ti Juan 15:12, 13; Filipos 2:5-8.
4. Ania ti naaramidan ti ipapatay ni Jesus?
Ti Dios imbaonna met ni Jesus ditoy daga a matay maigapu iti basoltayo. (Juan 3:16) Managbasol ken imperpektotayo amin, isu nga agsakit ken mataytayo. Maisupadi iti dayta, perpekto ti immuna a tao a ni Adan isu a saan koma idi nga agsakit wenno matay. Ngem napukawna ti kinaperpektona idi nagsukir iti Dios. Natawidtayo ken Adan ti basol ken ti epekto dayta nga ipapatay.—Basaem ti Roma 5:12; 6:23.
Ni Jesus a perpekto a tao ket natay saan a maigapu iti bukodna a basol no di ket gapu iti basoltayo. Gapu iti ipapatay ni Jesus, posible a magun-odtayo ti biag nga agnanayon ken ti bendision ti Dios.—Basaem ti 1 Pedro 3:18.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Siasino ni Jesu-Kristo?
Ammuem no apay a ni Jesus ti naikari a Mesias, naggapuanna, ken no apay a naawagan iti bugbugtong nga Anak ti Dios.
Ti Subbot—Kapatgan a Sagut ti Dios
Ania ti subbot? Kasanoka a mabenepisiaran iti daytoy?


text:
KAPITULO 6
Pannakabalin a Mangdadael
—“Ni Jehova ket Malalaki a Mannakigubat”
1-3. (a) Ania a peggad ti naipasango kadagiti Israelita iti ima dagiti Egipcio? (b) Kasano a nakirupak ni Jehova maipaay iti ilina?
NAIPIT dagiti Israelita—naipasungalngalda iti nagbaetan dagiti di masang-at a bakras ti bantay ken di maballasiw a baybay. Sirurungsot a kumamkamat ti naulpit a manangikisap a buyot dagiti Egipcio, a determinado a mangtalipupos kadakuada. * Nupay kasta, indagadag ni Moises iti ili ti Dios a dida maawanan iti namnama. Impasiguradona kadakuada: “Makirupakto a mismo ni Jehova maipaay kadakayo.”—Exodo 14:14.
2 Nupay kasta, agparang nga immawag ni Moises ken Jehova, ket kastoy ti sungbat ti Dios: “Apay nga agtultuloyka nga umkis kaniak? . . . Itag-aymo ta sarukodmo ket iyunnatmo ta imam iti rabaw ti baybay ket pagbisngayem.” (Exodo 14:15, 16) Iladawam laengen dagiti simmaganad a pasamak. Dagus a binilin ni Jehova ti anghelna, ket immalis iti likudan ti Israel ti munmon nga ulep, a nalabit nabistrad a kasla pader ket linapdanna ti iraraut dagiti Egipcio. (Exodo 14:19, 20; Salmo 105:39) Inyunnat ni Moises ti imana. Babaen ti napigsa nga angin, nagbisngay ti baybay. Kas man la nagbalay dagiti danum ken nagtakderda a kasla pader, a nangilukat iti dalan nga apagisu ti kalawana a pagnaan ti intero a nasion!—Exodo 14:21; 15:8.
3 Idi makita ni Faraon daytoy a pannakaiparangarang ti pannakabalin, imbilinna koman nga agsanud dagiti buyotna. Imbes ketdi, imbilin ni natangsit a Faraon a dumarupda. (Exodo 14:23) Sidadarasudos a simmalog dagiti Egipcio iti lansad ti baybay tapno kumamatda, ngem nagkaribusoda idi mangrugi a maikkat ti pilid dagiti karuaheda. Idi nakaballasiwen a sitatalged dagiti Israelita, imbilin ni Jehova ken ni Moises: “Iyunnatmo ta imam iti ngatuen ti baybay, tapno agsubli ti dandanum iti ngatuen dagiti Egipcio, kadagiti karuaheda a pakigubat ken kadagiti kabalieroda.” Narpuog dagiti pader a danum, a nanggabur ken Faraon ken kadagiti buyotna!—Exodo 14:24-28; Salmo 136:15.
Idiay Nalabaga a Baybay, pinaneknekan ni Jehova nga isu ket “malalaki a mannakigubat”
4. (a) Ania ti pinaneknekan ni Jehova idiay Nalabaga a Baybay? (b) Ania ngata ti reaksion dagiti dadduma iti daytoy a pannakailadawan ni Jehova?
4 Ti pannakaisalakan ti nasion ti Israel idiay Nalabaga a Baybay ket napateg a pasamak iti pakasaritaan ti pannakilangen ti Dios iti sangatauan. Sadiay a pinaneknekan ni Jehova nga isu ket “malalaki a mannakigubat.” (Exodo 15:3) Ngem ania ti reaksionmo iti daytoy a pannakailadawan ni Jehova? Agpayso, adu nga ut-ot ken ladingit ti inyeg ti gubat iti sangatauan. Ti kadi panangusar ti Dios iti pannakabalinna a mangdadael ket kasla ad-adda a lapdannaka imbes a gutugotennaka nga umadani kenkuana?
Gubat ti Dios Kontra Kadagiti Gubat ti Tao
5, 6. (a) Apay a maitutop a maawagan ti Dios iti “Jehova ti buybuyot”? (b) Kasano a naiduma ti gubat ti Dios iti gubat ti tao?
5 Naawagan ti Dios iti “Jehova ti buybuyot” iti agarup tallo gasut a daras iti Hebreo a Kasuratan ken namindua iti Kristiano a Griego a Kasuratan. (1 Samuel 1:11) Kas Soberano nga Agturay, adda iti babaen ni Jehova ti nagdakkel a buyot dagiti anghel. (Josue 5:13-15; 1 Ar-ari 22:19) Nakaam-amak ti pannakabalin daytoy a buyot a mangdadael. (Isaias 37:36) Makapaladingit a panunoten ti pannakadadael dagiti tattao. Nupay kasta, laglagipentayo a dagiti gubat ti Dios ket saan a kas kadagiti awan kaes-eskanna a gubat ti tao. Mabalin a pagparangen dagiti panguluen ti militar ken politiko a nasayaat ti motiboda a makigubat. Ngem kanayon a nainaig iti kinaagum ken panagimbubukodan dagiti gubat ti tao.
6 Maisupadi iti dayta, saan nga emosion ti mangtigtignay ken Jehova. Kuna ti Deuteronomio 32:4: “Ti Bato, naan-anay ti aramidna, ta amin a daldalanna kinahustisia. Maysa a Dios ti kinamatalek, a kenkuana awan ti di kinahustisia; isu nalinteg ken napalungdo.” Kondenaren ti Sao ti Dios ti di makontrol a pungtot, kinauyong, ken kinaranggas. (Genesis 49:7; Salmo 11:5) No kasta, di pulos agaramid ni Jehova iti banag nga awan gapgapuna. Manmano nga usarenna ti pannakabalinna a mangdadael ken usarenna laeng dayta kas maudi a pamuspusan. Maitunos dayta iti kinunana babaen ken Ezequiel a propetana: “‘Adda aya aniaman a ragsakko iti ipapatay ti maysa a nadangkes,’ kuna ti Soberano nga Apo Jehova, ‘ket saan nga iti panagtallikudna koma kadagiti dalanna ket pudno nga agtultuloy nga agbiag?’’’—Ezequiel 18:23.
7, 8. (a) Ania ti sibibiddut nga impagarup ni Job maipapan iti panagsagsagabana? (b) Kasano nga inlinteg ni Eliu ti panagpampanunot ni Job maipapan iti daytoy? (c) Ania ti maadaltayo iti kapadasan ni Job?
7 Apay ngarud nga agusar ni Jehova iti pannakabalin a mangdadael? Sakbay a sungbatantayo dayta, lagipentayo ni nalinteg a Job. Kinarit ni Satanas ni Job—ken kinapudnona, asinoman a tao—no makapagtalinaed ngata a natarnaw no masuot. Sinungbatan ni Jehova dayta a karit babaen ti panangipalubosna ken Satanas a mangsuot iti kinatarnaw ni Job. Kas resultana, nagsakit ni Job, napukawna dagiti kinabaknangna ken dagiti annakna. (Job 1:1–2:8) Gapu ta dina ammo dagiti nainaig nga isyu, sibibiddut nga impagarup ni Job nga isu ket agsagsagaba gapu iti di nainkalintegan a panangdusa ti Dios. Insaludsodna iti Dios no apay nga isu ti nagbalin a ‘puntiria’ ken ‘kabusor.’—Job 7:20; 13:24.
8 Impabigbig ni agtutubo nga Eliu ti di umiso a panagpampanunot ni Job, a kunana: “Kinunam, ‘Ti kinalintegko ad-adda ngem iti kinalinteg ti Dios.’” (Job 35:2) Wen, minamaag a panunoten nga ad-adu ti ammotayo ngem iti Dios wenno ipapantayo a di nalinteg ti inaramidna. “Adayo koma iti pudno a Dios nga agtignay a sidadangkes, ken iti Mannakabalin-amin nga agtignay a di nainkalintegan,” kinuna ni Eliu. Idi agangay kinunana: “No maipapan iti Mannakabalin-amin, saantayo a naduktalan; isu natan-ok iti pannakabalin, ket ti kinahustisia ken kinaruay ti kinalinteg saannanto a tagibassiten.” (Job 34:10; 36:22, 23; 37:23) Masiguradotayo a no makidangadang ti Dios, adda nasayaat a panggapuanna a mangaramid iti kasta. Bayat a sipapanunottayo iti dayta, sukisokentayo ti dadduma kadagiti makagapu no apay nga adda dagiti tiempo nga agbalin a mannakigubat ti Dios ti talna.—1 Corinto 14:33.
No Apay a Mapilitan a Makidangadang ti Dios ti Talna
9. Apay a makidangadang ti Dios ti talna?
9 Kalpasan ti panangidayawna iti Dios kas “malalaki a mannakigubat,” kinuna ni Moises: “Siasino kadagiti didios ti kas kenka, O Jehova? Siasino ti kas kenka, a pampaneknekam a mannakabalinka iti kinasanto?” (Exodo 15:11) Kasta met laeng ti insurat ni propeta Habakuk: “Nasin-aw unay dagiti matam tapno kumita iti dakes; ket saanmo a kabaelan ti kumita iti riribuk.” (Habakuk 1:13) Nupay ni Jehova ket Dios ti ayat, isu ket Dios met ti kinasanto, kinalinteg, ken kinahustisia. No dadduma, dagita a galad ti mangtignay kenkuana a mangusar iti pannakabalinna a mangdadael. (Isaias 59:15-19; Lucas 18:7) Gapuna, saan a mulitan ti Dios ti kinasantona no makidangadang. Imbes ketdi, makidangadang agsipud ta isu ket nasantuan.—Exodo 39:30.
10. (a) Kaano ken kasano ti damo nga itataud ti situasion a nasken a makidangadang ti Dios? (b) Kasano laeng a marisut ti panagbinnusor a naipadto iti Genesis 3:15, ket ania dagiti pagsayaatanna iti nalinteg a sangatauan?
10 Utobem ti situasion a timmaud kalpasan ti iyaalsa dagiti immuna nga agassawa, da Adan ken Eva, iti Dios. (Genesis 3:1-6) No pinanuynoyanna ti kinakilloda, dinadael koman ni Jehova ti mismo a saadna kas Soberano iti Uniberso. Kas maysa a nalinteg a Dios, napilitan a nangsentensia kadakuada iti ipapatay. (Roma 6:23) Iti immuna a padto ti Biblia, impakaunana nga agbinnusorto dagiti mismo nga adipenna ken dagiti pasurot ti “serpiente,” ni Satanas. (Apocalipsis 12:9; Genesis 3:15) Pagangayanna, marisut laeng daytoy a panagbinnusor babaen ti pannakarumek ni Satanas. (Roma 16:20) Ngem dayta a panangukom ket agresulta kadagiti agkakaimbag a bendision iti nalinteg a sangatauan, nga ikkatenna ti impluensia ni Satanas ditoy daga ken iwayaanna ti pannakaipasdek ti sangalubongan a paraiso. (Mateo 19:28) Agingga a di pay dimteng dayta a tiempo, dagidiay makidasig ken Satanas agtultuloy a pagpeggadenda ti pisikal ken naespirituan a kasasaad ti ili ti Dios. Sagpaminsan, kasapulan a bumallaet ni Jehova.
Agtignay ti Dios Tapno Ikkatenna ti Kinadakes
11. Apay a napilitan ti Dios a mangyeg iti sangalubongan a layus?
11 Ti Layus idi kaaldawan ni Noe ti maysa a pagarigan iti kasta nga ibaballaet. Kuna ti Genesis 6:11, 12: “Ti daga nadadael iti imatang ti pudno a Dios ken ti daga napno iti kinaranggas. Gapuna ti Dios nakitana ti daga ket, adtoy! nadadael, agsipud ta isuamin a lasag dinadaelna ti dalanna iti daga.” Ipalubos ngata ti Dios a pukawen a mamimpinsan dagiti nadangkes ti moralidad ditoy daga? Saan. Napilitan ni Jehova a mangyeg iti sangalubongan a layus tapno ikkatenna ditoy daga dagidiay napalalo ti kinaranggas ken kinadakesda.
12. (a) Ania ti impakauna ni Jehova maipapan iti ‘bin-i’ ni Abraham? (b) Apay a masapul idi a matalipupos dagiti Amoreo?
12 Umasping dayta iti panangukom ti Dios kadagiti Canaanita. Impalgak ni Jehova a ni Abraham ti pagtaudan ti ‘bin-i’ a pakabendisionan dagiti amin a pamilia ditoy daga. Maitunos iti dayta a panggep, inkeddeng ti Dios a maited kadagiti kaputotan ni Abraham ti daga ti Canaan, daga a pagnanaedan idi dagiti tattao a naawagan iti Amoreo. Kasano a nainkalintegan ti Dios no pilitenna a papanawen dagitoy a tattao iti dagada? Impakauna ni Jehova a saan pay a mapasamak dayta a panangpapanaw iti las-ud ti 400 a tawen—agingga a ‘dumteng iti pannakaan-anay’ ti “biddut dagiti Amoreo.” * (Genesis 12:1-3; 13:14, 15; 15:13, 16; 22:18) Kabayatan dayta a tiempo, ad-adda a dimmakes dagiti Amoreo. Nagraira ti idolatria, panangibukbok iti dara, ken narugit a seksual nga ar-aramid iti daga ti Canaan. (Exodo 23:24; 34:12, 13; Numeros 33:52) Dagiti umili pinapatayda pay dagiti ubbing babaen ti panangidatonda iti apuy. Ipalubos ngata ti nasantuan a Dios a maipasango ti ilina iti kasta a kinadakes? Saan! Kinunana: “Narugit ti daga, ket mangyegakto iti dayta iti pannusa maipaay iti biddutna, ket ti daga isarwananto dagiti agnanaed kenkuana.” (Levitico 18:21-25) Nupay kasta, saan a basta pinapatay lattan ni Jehova dagiti umili. Naispal dagiti nalinteg a Canaanita, kas kada Rahab ken dagiti Gabaonita.—Josue 6:25; 9:3-27.
Pannakidangadang a Maigapu iti Naganna
13, 14. (a) Apay nga obligado idi ni Jehova a mangsantipikar iti naganna? (b) Kasano nga inikkat ni Jehova ti pakaumsian ti naganna?
13 Gapu ta nasantuan ni Jehova, nasantuan ti naganna. (Levitico 22:32) Insuro ni Jesus kadagiti adalanna nga ikararagda: “Masantipikar koma ti naganmo.” (Mateo 6:9) Natabbaawan ti nagan ti Dios gapu iti iyaalsa idiay Eden, a dayta ti nangkuestion iti reputasion ti Dios ken ti wagas a panangiturayna. Di pulos panuynoyan ni Jehova ti kasta a pammardaya ken iyaalsa. Obligado a mangikkat iti pakaumsian ti naganna.—Isaias 48:11.
14 Utobem manen dagiti Israelita. Bayat nga addada pay laeng idiay Egipto kas ad-adipen, kasla ubbaw idi ti kari ti Dios ken ni Abraham a babaen iti Bin-ina mabendisionanto dagiti amin a pamilia ditoy daga. Ngem babaen ti panangispal ken panangipasdekna kadakuada kas maysa a nasion, inikkat ni Jehova ti pakaumsian ti naganna. Gapuna, linagip ni propeta Daniel iti kararagna: “O Jehova a Diosmi, sika a nangiruar iti ilim manipud iti daga ti Egipto babaen iti napigsa nga ima ket inyaramidam ta bagim iti maysa a nagan.”—Daniel 9:15.
15. Apay nga inispal ni Jehova dagiti Judio a nakautibo idiay Babilonia?
15 Makapainteres ta inkararag daytoy ni Daniel idi kasapulan dagiti Judio ti panagtignay manen ni Jehova a maigapu iti naganna. Iti daydi a tiempo, nakautibo dagiti nasukir a Judio idiay Babilonia. Nalangalang ti mismo a kabeserada a siudad, ti Jerusalem. Ammo ni Daniel a maidayaw ti nagan ni Jehova no maisubli dagiti Judio iti pagilianda. Gapuna, inkararag ni Daniel: “O Jehova, mamakawanka. O Jehova, mangipangagka ket agtignayka. Dika agtaktak, maipagapu kenka met laeng, O Diosko, ta ti bukodmo a nagan naipanagan iti siudadmo ken iti ilim.”—Daniel 9:18, 19.
Pannakidangadang a Maigapu iti Ilina
16. Ilawlawagmo no apay a ti pannakaseknan ni Jehova a mangikaluya iti naganna dina kayat a sawen nga awan asina ken managimbubukodan.
16 Ti kadi pannakaseknan ni Jehova a mangikaluya iti naganna kayatna a sawen nga awan asina ken managimbubukodan? Saan, ta babaen ti panagtignayna a maitunos iti kinasantona ken panagayatna iti kinahustisia, salsalaknibanna ti ilina. Usigem ti Genesis kapitulo 14. Mabasatayo sadiay ti maipapan iti uppat a rimmaut nga ari a nangitalaw ken Lot a kaanakan ni Abraham, agraman ti pamilia ni Lot. Iti tulong ti Dios, nakaskasdaaw ti panangparmek ni Abraham iti nagadu ken nakapigpigsa a buyot! Ti salaysay maipapan iti daytoy a panagballigi ti nalabit kaunaan a nairekord iti “libro ti Gubgubat ni Jehova,” a nalabit maysa a libro a nangilanad met iti sumagmamano a gubgubat a di nairekord iti Biblia. (Numeros 21:14) Adu pay a panagballigi ti simmaruno.
17. Ania ti mangipakita a nakidangadang ni Jehova a maipaay kadagiti Israelita kalpasan ti iseserrekda iti daga ti Canaan? Mangted kadagiti pagarigan.
17 Sakbay la unay a simrek dagiti Israelita iti daga ti Canaan, impasigurado kadakuada ni Moises: “Ni Jehova a Diosyo ti mapan iti sanguananyo. Makirupakto maipaay kadakayo maitunos iti amin nga inaramidna kadakayo idiay Egipto.” (Deuteronomio 1:30; 20:1) Nangrugi ken Josue a suno ni Moises, ken nagtultuloy agingga iti tiempo dagiti Ukom ken iti panagturay dagiti matalek nga ari ti Juda, pudno a nakidangadang ni Jehova a maipaay iti ilina, nga impaayanna ida iti adu a nakaskasdaaw a panagballigi kontra kadagiti kabusorda.—Josue 10:1-14; Uk-ukom 4:12-17; 2 Samuel 5:17-21.
18. (a) Apay nga agyamantayo gapu ta di nagbaliw ni Jehova? (b) Ania ti mapasamak inton makagteng iti tampokna ti panagbinnusor a nadeskribir iti Genesis 3:15?
18 Saan a nagbaliw ni Jehova; saan met a nagbaliw ti panggepna a mamagbalin iti daytoy a planeta a natalinaay a paraiso. (Genesis 1:27, 28) Agtultuloy a kagura ti Dios ti kinadakes. Ngem ay-ayatenna unay ti ilina ket din agbayag, agtignayto a maigapu kadakuada. (Salmo 11:7) Kinapudnona, ti panagbinnusor a nadeskribir iti Genesis 3:15 ket manamnama a makagteng iti makapikapik ken narungsot a tampokna iti asidegen a masanguanan. Tapno masantipikar ti naganna ken masalakniban ti ilina, agbalinto manen ni Jehova a “malalaki a mannakigubat”!—Zacarias 14:3; Apocalipsis 16:14, 16.
19. (a) Iyilustrar no apay a matignaytayo nga umadani iti Dios gapu iti panangusarna iti pannakabalinna a mangdadael. (b) Ania ti rumbeng nga epektona kadatayo ti kinamasindadaan ti Dios a makidangadang?
19 Usigem daytoy nga ilustrasion: Sirmataem a ti pamilia ti maysa a lalaki ket dardarupen ti narungsot nga animal. Nakigubal dayta a lalaki ket pinatayna ti narungsot nga animal. Panagkunam gumura ngata ti asawana ken dagiti annakna gapu iti daytoy nga inaramidna? Imbes a gumurada, namnamaem a matukay ti riknada gapu iti di managimbubukodan nga ayatna kadakuada. Umasping iti dayta, saan a rumbeng a guraentayo ti panangusar ti Dios iti pannakabalinna a mangdadael. Ad-adda koma ketdi a rumayray ti ayattayo kenkuana gapu ta madadaan a makidangadang tapno salaknibannatayo. Rumbeng nga umuneg met ti panagraemtayo iti awan patinggana a pannakabalinna. Iti kasta, “makaipaaytayo iti sagrado a panagserbi . . . iti Dios buyogen ti nadiosan a buteng ken panagamak.”—Hebreo 12:28.
Umadanika iti “Malalaki a Mannakigubat”
20. No makabasatayo kadagiti salaysay ti Biblia maipapan iti pannakigubat ti Dios a nalabit ditay unay matarusan, ania ti rumbeng nga aramidentayo, ken apay?
20 Siempre, saan nga ilawlawag ti Biblia iti tunggal kaso amin a detalye dagiti pangngeddeng ni Jehova no maipapan iti pannakigubatna. Ngem kanayon a makasiguradotayo iti daytoy: Di pulos usaren ni Jehova ti pannakabalinna a mangdadael babaen iti nakillo, nadamka, wenno nadangkok a wagas. Masansan a matulongannatayo a mangtarus a siuumiso iti bambanag no usigentayo ti konteksto ti salaysay ti Biblia wenno ti sumagmamano a kanayonan nga impormasion. (Proverbio 18:13) Uray no ditay maammuan amin a detalye, babaen laeng ti panangadal iti ad-adu pay maipapan ken Jehova ken panangmennamenna kadagiti napateg a galadna matulongannatayo a mangrisut kadagiti aniaman a panagduadua a mabalin a tumaud. No aramidentayo daytoy, makitatayo nga adu ti panggapuantayo nga agtalek iti Diostayo, a ni Jehova.—Job 34:12.
21. Nupay agbalin a “malalaki a mannakigubat” no dadduma, ania ti nangnangruna a tarigagayan ni Jehova?
21 Nupay agbalin ni Jehova a “malalaki a mannakigubat” no dayta ti kalikaguman ti kasasaad, dina kayat a sawen a tarigagayanna ti gubat. Iti sirmata ni Ezequiel maipapan iti nailangitan a karuahe, nailadawan ni Jehova kas sisasagana a makidangadang kadagiti kabusorna. Kaskasdi, nakita ni Ezequiel ti Dios a napalikmutan iti bullalayaw—a simbolo ti talna. (Genesis 9:13; Ezequiel 1:28; Apocalipsis 4:3) Nalawag a namayamay ken mannakikappia ni Jehova. “Ti Dios ket ayat,” kuna ni apostol Juan. (1 Juan 4:8) Naan-anay ti kinatimbeng dagiti amin a galad ni Jehova. Gapuna, pudno a naparaburantayo ta makaadanitayo iti mannakabalin ngem naayat a Dios!
^ par. 1 Sigun iti Judio a historiador a ni Josephus, dagiti Hebreo ket “kinamat ti 600 a karuahe agraman ti 50,000 a kabaliero ken dagiti aduan armas a soldado nga agdagup iti 200,000.” —Jewish Antiquities, II, 324 [xv, 3].
^ par. 12 Nabatad a ti termino nga “Amoreo” a nausar ditoy ramanenna amin nga umili ti Canaan.—Deuteronomio 1:6-8, 19-21, 27; Josue 24:15, 18.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Aldaw ti Panangukom?
Ammuem no kasano a ti Aldaw ti Panangukom ket pakabendisionan dagiti matalek a tattao.


text:
Opisina ken Impormasion iti Panagpasiar
Naimpusuan nga awisendaka nga agpasiar kadagiti opisina ken pagimprentaanmi. Ammuem ti adres ken oras ti panagpasiar.
France
2 rue Saint-Hildevert
27400 LOUVIERS
FRANCE
+33 2-32-25-55-55
Panagpasiar
Lunes agingga iti Biernes
10:00 a.m. ken 2:30 p.m.
Kapautna 2 oras
Trabaho iti Opisina
Agipatpatarus kadagiti literatura a naibatay iti Biblia iti sumagmamano a lengguahe. Mangimatmaton iti trabaho dagiti Saksi ni Jehova iti France, Mauritius, Seychelles, ken iti dadduma pay a teritoria ti pagilian (French Guiana, Guadeloupe, Martinique, Mayotte, Réunion, Saint Barthélemy, Saint Martin, ken Saint Pierre and Miquelon).


text:
San Quintin, Abra
Ti San Quintin ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Abra iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Quintin ket nabingbingay a politikal iti 6 a barbaranggay.[2]
Baranggay Dagiti sitio a masakupan ti Baranggay
- Labaan - Labaan Proper, Vica. Mausoc, Carsuan ken Cabaruyan
- Palang - Talaytay
- Pantoc - Magmaguey ken Sabulod
- Poblacion - Poblacion west ken Poblacion east
- Tangadan - Presentar ken Paypayaw
- Villa Mercedes - Purok ken Barit-barit
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Abra". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Abra". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 30 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
“Ti Pannakatarus ti Maysa a Tao Pudno Unay a Pabannayatenna ti Ungetna”
Maysa a basketball coach iti kolehio ti naikkat gapu ta saanna a makontrol ti pungtotna.
Maysa nga ubing ti agal-alboroto gapu ta saan a napagustuan iti kayatna.
Adda agina nga agbimbinnugkaw gapu ta nakawarwara ti kuarto ti anak.
NAKAKITATAYO aminen iti makapungpungtot a tao, ken sigurado a makapungtottayo met no dadduma. Nupay ibilangtayo a negatibo ti panagpungtot a rumbeng a kontrolen, masansan a mariknatayo nga adda karbengantayo nga agpungtot, nangruna no nalabsing ti ipagaruptayo a kinahustisia. Kuna pay ketdi ti maysa nga artikulo ti American Psychological Association a ti “pungtot ket normal a rikna ti tao ken masansan a makatulong.”
Kasla nainkalintegan ti kasta a panangmatmat no usigentayo ti impaisurat ti Dios iti Kristiano a ni apostol Pablo. Bigbigenna nga adda dagiti gundaway a makapungtot dagiti tattao: “Agpungtotkayo, nupay kasta dikay agbasol; saannakay koma a malnekan ti init a sipupungtotkayo pay.” (Efeso 4:26) Gapuna, masapul kadi nga iyebkastayo ti pungtottayo, wenno ikagumaantayo a kontrolen?
MASAPUL KADI NGA AGPUNGTOTKA?
Idi nangbalakad ni Pablo maipapan iti panagpungtot, mabalin a pampanunotenna ti sasao ti salmista: “Aglagawkayo (wenno mariribukan), ngem dikay agbasol.” (Salmo 4:4) Ania ngata ti kayat a sawen ni Pablo? Inlawlawagna: “Maikkat koma kadakayo ti isuamin a makadangran a kinapait ken unget ken pungtot ken panagririaw ken nabassawang a panagsasao agraman ti isuamin a kinadakes.” (Efeso 4:31) Iparparegta ni Pablo kadagiti Kristiano a kontrolenda ti pungtotda. Makapainteres ta innayon ti artikulo ti American Psychological Association: “Ipakita dagiti panagadal a ti ‘panangyebkas’ iti pungtot pakaruenna laeng ti unget ken kinaagresibo ket dinaka matulongan . . . a mangsolbar iti situasionmo.”
Kasanotayo ngarud a “maikkat” ti pungtot ken ti amin a dakes nga epekto dayta? Insurat ti masirib nga Ari Solomon iti nagkauna nga Israel: “Ti pannakatarus ti maysa a tao pudno unay a pabannayatenna ti ungetna, ket kinapintas iti biangna ti panangpalabas iti salungasing.” (Proverbio 19:11) Kasano a makatulong ti “pannakatarus ti maysa a tao” no mangrugin nga agpungtot?
NO KASANO A TI PANNAKATARUS PABANNAYATENNA TI PUNGTOT
Ti pannakatarus ket abilidad a mangkita iti pakabuklan ti situasion. Tapno maaddaan iti pannakatarus, masapul a maawatantayo ti kasasaad. Kasano a makatulong dayta no masair wenno mapagpungtotdatayo?
Mabalin a makapungtottayo no adda makitatayo a di nainkalintegan. Ngem no agpaimpluensiatayo iti emosiontayo ken agibalestayo, mabalin a madangrantayo ti bagbagitayo ken ti sabsabali. No kasano a ti di makontrol nga apuy uramenna ti maysa a balay, ti gumilgil-ayab a pungtot mabalin a dadaelenna ti reputasion ken relasiontayo iti sabsabali, agraman iti Dios. Isu a no madlawtayo a makapungtottayon, nasaysayaat no usigentayo a naimbag ti situasion. No nalawlawag kadatayo ti pasamak, ad-adda a makontroltayo ti emosiontayo.
Ti ama ni Solomon a ni Ari David ket gistay nagbasol iti dara maigapu iti lalaki a ni Nabal. Imbag laengen ta natulongan ni David a mangusig iti situasion. Ay-aywanan idi ni David ken dagiti kakaduana dagiti karnero ni Nabal iti let-ang ti Judea. Idi tiempo a mapukisan dagiti arban, nagkiddaw ni David kadagiti taraon ken Nabal. Ngem kinuna ni Nabal: “Kasapulan kadi nga alaek ti tinapayko ken ti danumko ken ti naparti a karnek a ginerretko maipaay kadagiti mamukpukisko ket itedko kadagiti lallaki a saanko nga ammo uray ti naggapuanda?” Anian a pananginsulto! Apaman a nangngeg dagita ni David, nagrubbuat agraman ti agarup 400 a kakaduana a lallaki tapno ikisapda ti sangakabbalayan ni Nabal.—1 Samuel 25:4-13.
Naammuan dayta ni Abigail nga asawa ni Nabal ket napanna sinabat ni David ken dagiti kakaduana. Idi nakitana ida, nagparintumeng iti sakaanan ni David sa kinunana: “Bay-am nga agsao ti adipenmo a babai kadagita lapayagmo, ket umimdengka iti sasao ti adipenmo a babai.” Kalpasanna, imbagana a talaga nga awan kaes-eskan ni Nabal ken impamatmatna a pagbabawyanto laeng ni David no agibales ken mangpapatay.—1 Samuel 25:24-31.
Ania ti natarusan ni David iti sasao ni Abigail a nangpabaaw iti nabara a situasion? Umuna, naamirisna a talaga nga awan kaes-eskan ni Nabal. Maikadua, makabasol iti dara no agibales. Kas ken David, mabalin a mapagpungtotdaka. Ania ti masapul nga aramidem? “Umangeska iti nauneg ken agbilangka agingga iti 10,” kuna ti artikulo ti Mayo Clinic maipapan iti panangkontrol iti pungtot. Wen, agsardengka ken panunotem ti makagapu iti problema ken dagiti mabalin nga ibunga ti aramidem. Palubosam a ti pannakatarus pabannayatenna ti pungtotmo—wenno ikkatenna pay ketdi.—1 Samuel 25:32-35.
Adu met ita ti natulongan a mangkontrol iti pungtotda. Ni Sebastian nga agtawen iti 23 ken adda iti maysa a pagbaludan iti Poland, inlawlawagna a nakontrolna ti pungtot ken kinaagresibona babaen ti panagadalna iti Biblia. “Umuna a panunotek ti problema,” kinunana. “Kalpasanna, ikagumaak nga iyaplikar ti balakad ti Biblia. Napaneknekak a ti Biblia ti kasayaatan a mangiwanwan kadatayo.”
Kasta met laeng ti inaramid ni Setsuo. Kunana: “Naruamak nga agbugkaw no mapagpungtotdak iti pagtrabahuan. Ngem ita ta agad-adalakon iti Biblia, imbes nga agbugkawak, panunotek nga umuna: ‘Asino kadi ti makimbasol? Saan ngata a siak ti problema?’” Nakatulong dagita a saludsod a mangpabaaw iti pungtotna, ken mangkontrol iti rumusrusing nga unget iti pusona.
Mabalin a napigsa ti riknam nga agpungtot, ngem napigpigsa ti balakad ti Sao ti Dios. No iyaplikarmo ti nainsiriban a balakad ti Biblia ken ikararagmo a tulongannaka ti Dios, maaddaanka met iti pannakatarus a mangpabannayat wenno mangkontrol iti pungtotmo.
Ammuem ti Ad-adu Pay
No Kasano a Maliklikan ti Makapasakit a Sasao
Ania ti mabalinmo nga aramiden no nabaybay-anyo nga agassawa a ti makapasakit a sasao ti nangdadael iti relasionyo?
Kasanotayo a Magunggonaan Kadagiti Prinsipio ti Biblia?
Inlawlawag ni Jesus no apay a kasapulantayo ti panangiwanwan ken no ania ti dua a prinsipio ti Biblia a kapatgan.


text:
PANAGBIAG KAS KRISTIANO
Ti Kasayaatan Pay Laeng a Biag
Adu ti silulukat a pribilehio kadagiti agtutubo iti organisasion ni Jehova. Buyaenyo ti video a Ti Kasayaatan Pay Laeng a Biag tapno makitayo no kasano a nainsiriban nga inusar ni Cameron ti kinaagtutubona. Kalpasanna, sungbatanyo dagiti saludsod iti baba. (Mapan iti jw.org/ilo, ken kitaen ti PANNURSURO TI BIBLIA > TIN-EDYER.)
Ania ti kanayon a kapatgan a paset ti biag ni Cameron?
Kaano ken kasano a nagdesision a mangpalawa iti ministeriona?
Kasano a nagsagana iti panagserbina iti sabali a pagilian nga addaan dakdakkel a panagkasapulan?
Ania dagiti karit a nakaipasanguan ni Cameron bayat nga agserserbi iti adayo a pagilian?
Apay a mabalin a makagunggona ti panagserbi ken Jehova iti lugar wenno kasasaad a saantay pay a pulos napadasan a nagserbian?
Ania dagiti nasagrap ni Cameron a bendision?
Apay a ti panagserbi ken Jehova ket agbanag iti kasayaatan pay laeng a panagbiag?
Ania pay dagiti pribilehio a silulukat kadagiti agtutubo iti organisasion ni Jehova?


text:
Tulbek ti Naragsak a Pamilia
Panangrisut Kadagiti Riri
Fernando: “Kalpasan a nagkasarmi ken Sarah, * nakipagnaedkami iti pamiliak. Maysa nga aldaw, kiniddaw ti nobia ni adingko nga imanehuak nga agawid iti balayda. Pinatgak ket inkuyogko ti ubing nga anakko. Ngem idi nakaawidakon, makapungtot ni Sarah. Nagsubangkami ket iti sanguanan a mismo ti pamiliak, inawagannak a babaero. Nakapungtotak ket nakaisawangak kadagiti banag a lalo pay a namagpungtot kenkuana.”
Sarah: “Adda nakaro a sakit ti anakmi, ken agparikutkami idi iti kuarta. Isu nga idi immaneho ni Fernando ti kotse a kadua ti nobia ni adingna ken ti anakmi, nasaktanak gapu iti sumagmamano a rason. Idi simmangpet, impakitak a masuronak. Nagsubangkami ket pinagsasawanmi ti maysa ken maysa. Marurodak kalpasan dayta.”
NO AGSUPIAT ti agassawa, kayatna kadi a sawen a saandan nga agin-innayat? Saan! Da Fernando ken Sarah, a nadakamat itay, kasta unay ti panagayatda iti maysa ken maysa. Ngem gagangay nga agriri sagpaminsan uray ti kasayaatan a panagasawa.
Apay a tumaud ti riri, ken ania ti maaramidanyo tapno saan a madadael ti relasionyo nga agassawa gapu kadagitoy? Tangay ti panagasawa ket urnos ti Dios, nainkalintegan ngarud nga usigen no ania ti kuna ti Saona, ti Biblia, maipapan iti daytoy a topiko.—Genesis 2:21, 22; 2 Timoteo 3:16, 17.
Tingitingenyo Dagiti Parikut
Kaaduan nga agassawa kayatda nga ipakita ti ayat ken asi iti asawada. Ngem, nalawag nga ibaga ti Biblia nga “amin nagbasol ken agkurang iti dayag ti Dios.” (Roma 3:23) Isu a no tumaud ti di panagkinnaawatan, mabalin a narigat a medmedan ti panagpungtot. Ket no nangrugin ti panagsupiat, nalabit a marigatan ti dadduma a mangmedmed kadagiti dakes nga ugalida, kas iti panagriaw ken panagusar kadagiti makapasakit a sasao. (Roma 7:21; Efeso 4:31) Ania pay dagiti mabalin a mangrubrob iti nabara a situasion?
Masansan nga agduma ti asawa a lalaki ken babai no iti wagas ti pannakisaritada. “Idi nabiitkami pay nga agassawa,” kinuna ni Michiko, “natakuatak nga agduma dagiti pamay-anmi a mangtaming kadagiti parikut. Kayatko a pagsaritaanmi saan laeng a no ania ti napasamak no di ket no apay ken kasano a napasamak dayta. Ngem ni lakayko kasla interesado laeng iti no ania ti nagbanagan ti parikut.”
Saan a naisangsangayan ti problema ni Michiko. Iti adu a pagassawaan, mabalin a kayat ti maysa a pagsaritaan ti detalye ti dida nagkinnaawatan, idinto a ti maysa saanna a kayat ti makisupiat pay isu a liklikanna a pagsaritaan dayta. No ad-adda a kayat ti maysa a pagsaritaan ti napasamak, ad-adda met a liklikan dayta ti maysa nga asawa. Kastakay kadi nga agassawa? Maysa kadi kadakayo ti kanayon a mayat a mangdagullit kadagiti detalye bayat a likliklikan met dayta ti maysa?
Mabalin met a ti pannakapadakkel ti maysa apektaranna ti panangmatmatna no kasano nga agsarita ti agassawa. Kinuna ni Justin, a kasadon iti lima a tawen: “Dimmakkelak iti saan a mannanao a pamilia isu a saanak a nairuam a mangyesngaw iti rikriknak. Daytoy ti pakasuronan ti asawak. Nairuam ti pamiliana a mangyebkas iti riknada, ket maibagana latta ti riknana.”
Apay nga Ikagumaan a Risuten Dagiti Problema?
Natakuatan dagiti managsirarak a ti kasayaatan a pakakitaan iti naragsak a panagasawa ket saan a no kasano kasansan nga iyebkasda ti panagayatda iti maysa ken maysa. Saan met a ti seksual a pannakapnek ken pinansial a kinatalgedda ti kapatgan. Imbes ketdi, ti kasayaatan a pagilasinan ti naballigi a panagasawa ket no kasano kaepektibo ti panangtamingda iti aniaman a tumaud a parikut.
Maysa pay, kinuna ni Jesus a no agkallaysa ti dua a tao, saan a ti tao no di ket ti Dios ti mamagtipon kadakuada. (Mateo 19:4-6) No kasta, ti naballigi a panagasawa ket pakaidayawan ti Dios. Iti kasumbangirna, no ti lalaki awan ti panagayat ken konsiderasionna ken baketna, mabalin a saan a denggen ni Jehova a Dios dagiti kararagna. (1 Pedro 3:7) No ti asawa a babai dina pagraeman ni lakayna, talaga a saanna a raraemen ni Jehova, a nangdutok iti lalaki kas ulo ti pamilia.—1 Corinto 11:3.
Liklikan ti Makadangran a Sasao Tapno Agballigi
Aniaman ti estilo ti komunikasion nga usarentayo wenno kasasaad ti pamilia a dimmakkelantayo, adda dagiti makadangran a wagas ti panagsasao a masapul a liklikantayo no kayattayo nga iyaplikar dagiti prinsipio ti Biblia ken sieepektibo a marisuttayo dagiti panagsupiat. Imtuodenyo dagitoy iti bagiyo:
‘Likliklikak kadi ti bumales?’
“Ti panangpisel iti agong isu ti mangpataud iti dara, ket ti pananggutugot iti unget isu ti mangpataud iti panagriri,” kuna ti maysa a proverbio. (Proverbio 30:33) Ania ti kayat a sawen dayta? Usigenyo daytoy a pagarigan. Ti saritaan a nangrugi laeng iti agduma nga opinion no kasano nga agbadyet ti pamilia (“masapul nga annadantayo ti panagusar iti credit card”) ti nalabit a dagus nga agbalin a panangbabalaw iti ugali ti maysa ken maysa (“gastadorka”). Agpayso a no ‘piselen ti asawam ti agongmo’ babaen ti panangbabalawna kenka, nalabit kayatmo met ti bumales. Nupay kasta, ti panagibales mangpataud laeng iti unget ket kumaro ti di pagkinnaawatan.
Namakdaar ti mannurat iti Biblia a ni Santiago: “Adtoy! Anian a nagbassit nga apuy ti kasapulan a panguram iti dakkel unay a kakaykaywan! Ala ket, ti dila maysa nga apuy.” (Santiago 3:5, 6) No ti agassawa saanda a medmedan ti dilada, dagus a sumged ti bassit a di pagkinnaawatan ket agbalin a gumilgil-ayab a riri. Dagiti agassawa a kanayon nga agsubang dida parparayrayen ti ayatda iti maysa ken maysa.
Imbes a bumales, mabalinyo kadi a tuladen ni Jesus, nga idi narabrabngis “saanna a sinubadan iti panangrabngis”? (1 Pedro 2:23) Tapno dagus a masebseban ti riri, bigbigenyo nga adda nasayaat a punto ti asawayo ken agpadispensarkayo.
PADASEM DAYTOY: No adda tumaud a panagsupiat, saludsodem iti bagim: ‘Adda kadi mapukaw kaniak no ikabilangak dagiti pakaseknan ti asawak? Ania ti inaramidko a nangpakaro iti daytoy a problema? Ania ti manglaplapped kaniak nga agpadispensar?’
‘Tagtagilag-anek kadi ti rikna ti asawak?’
“Agkakapanunotankay koma amin, a mangipakitakayo iti pannakipagmaymaysa ti rikna,” ibilin ti Sao ti Dios. (1 Pedro 3:8) Usigenyo ti dua a rason no apay a nalabit dimo mayaplikar daytoy a balakad. Ti maysa ket mabalin a dimo maawatan ti pampanunoten wenno rikna ti asawam. Kas pagarigan, no adda pakadanagan ti asawam, mabalinmo a kunaen, “Nalabes laeng ti panagdandanagmo.” Mabalin a kayatmo laeng a tulongan ti asawam a mangmatmat iti parikut iti nainkalintegan a pamay-an. Ngem manmano ti maliwliwa iti kasta a komento. Masapul a marikna ti agassawa a matarusan ken makipagrikna kadakuada ti asawada.
Ti kinatangsit ti mabalin met a makagapu a tagibassiten ti maysa ti rikna ti asawana. Ti natangsit a tao padasenna nga itan-ok ti bagina babaen ti kanayon a panangtagibassitna iti dadduma. Mabalin nga aramidenna dayta babaen ti panangusarna kadagiti makapasakit nga awag wenno di nainkalintegan a panangidilig. Usigem dagiti eskriba ken Fariseo idi kaaldawan ni Jesus. No adda mangyebkas iti opinionda—uray ti padada a Fariseo—no naiduma iti opinion dagitoy a natangsit a tattao, padasenda ti mangusar kadagiti makapasakit nga awag ken mangpabain a sasao. (Juan 7:45-52) Naiduma ni Jesus. Nakipagrikna kadagiti sabsabali no iyebkasda ti kapanunotanda kenkuana.—Mateo 20:29-34; Marcos 5:25-34.
Panunotem no ania ti reaksionmo no ibaga ti asawam ti riknana. Ipakita kadi dagiti sasao, tono ti boses, ken langa ti rupam a maawatam ti riknana? Wenno dagus nga iyaleng-alengmo ti rikna ti asawam?
PADASEM DAYTOY: Kadagiti sumaganad a lawas, paliiwem ti wagas ti pannakisaritam iti asawam. No saan a nalailo wenno nakaisawangka kadagiti mangtagibassit a sasao, dumawatka a dagus iti pammakawan.
‘Masansan kadi nga ipapanko a ti bagina laeng ti pampanunotenna?’
“Agpaay aya iti awan kapapay-anna a ni Job nagbuteng iti Dios? Saan aya a sika nangikabilka iti alad iti aglikmutna ken iti aglikmut ti balayna ken iti aglikmut ti tunggal banag nga adda kenkuana iti intero nga aglawlaw?” (Job 1:9, 10) Babaen kadagitoy a sasao, kinuestion ni Satanas dagiti motibo ti matalek a lalaki a ni Job.
No di agannad dagiti agassawa, mabalin a matnagda iti kasta met la a kasasaad. Kas pagarigan, no adda naimbag nga aramiden kenka ti asawam, mabalin a pagarupem nga adda kayatna a kiddawen wenno adda ilimlimedna kenka? No agbiddut ti asawam, kayatna kadi a sawen nga agimbubukodan ken di maseknan kenka? Malagipmo kadi a dagus dagiti kakasta a biddut ket bilbilangem dagita?
PADASEM DAYTOY: Ilistam dagiti nasayaat a bambanag nga inaramid kenka ti asawam ken dagiti naimbag a motibo a mabalin a nangtignay kenkuana a mangaramid iti dayta.
Insurat ni apostol Pablo: “Ti ayat . . . saanna nga ing-ingpen ti pannakadangran.” (1 Corinto 13:4, 5) Saan a bulsek ti pudno nga ayat. Ngem saan met nga agbilbilang kadagiti biddut. Kinuna pay ni Pablo a ti ayat “patienna ti amin a bambanag.” (1 Corinto 13:7) Saanna kayat a sawen a patienna ti aniaman nga ibaga dagiti tattao no di ket sidadaan nga agtalek. Saan nga agduadua wenno agsuspetsa. Ti ayat nga iparparegta ti Biblia ket sidadaan a mamakawan ken situtulok a mamati a naimbag iti motibo ti sabsabali. (Salmo 86:5; Efeso 4:32) No kastoy ti ayat nga ipakita ti agassawa iti maysa ken maysa, sagrapenda ti naragsak a panagasawa.
IYIMTUODMO ITI BAGIM . . .
- Ania dagiti biddut a naaramid ti agassawa a nadakamat iti rugrugi ti artikulo?
- Kasano a maliklikak dagita a biddut iti pannakilangenko iti asawak?
- Ania kadagiti nadakamat a punto iti artikulo ti un-unaek a parang-ayen?
^ par. 3 Nabaliwan dagiti nagan.
Ammuem ti Ad-adu Pay
No Kasano a Solbaren Dagiti Problema
Makatulong ti umiso a panangsolbar tapno agbalin a nabileg ken naragsak ti relasionyo nga agassawa wenno agbalin a naliday ken miserable.


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
UTC+05:30 2008: Asul (Disiembre), Kahel (Hunio), Duyaw (amin a paset ti tawen), Napusasaw nga Asul - Luglugar ti baybay
Ti UTC+05:30 ket panangilasin ti timmbengan ti oras manipud ti UTC iti +05:30. Daytoy nga oras ket inus-usar idiay India ken Sri Lanka. Daytoy ket 5 aken gudua nga oras nga umuna iti Greenwich Mean Time wenno GMT. Daytoy ket nausar idi para iti Sona ti Oras ti Kunlun.
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]