text:
Padayawan Dagiti Natataengan
“Masapul nga ipakitaam ti konsiderasion ti kinatao ti maysa a lakay.”—LEV. 19:32.
1. Ania ti nakaay-ay-ay a kasasaad ti sangatauan iti kaaldawantayo?
SAAN a pinanggep ni Jehova a lumakay ti tao sa in-inut nga agkapuy. Kinapudnona, ti orihinal a panggepna ket agbiag ti tao nga addaan iti perpekto a salun-at iti Paraiso. Ngem ita, ti ‘intero a sangaparsuaan ket agtultuloy nga agas-asug ken agpapaut-ot a sangsangkamaysa.’ (Roma 8:22) Panagkunam, ania ngata ti narikna ti Dios idi makitana ti panagsagaba ti tao gapu iti basol? Maysa pay, adu a nataengan ti mabaybay-an iti tiempo nga ad-adda a kasapulanda ti tulong.—Sal. 39:5; 2 Tim. 3:3.
2. Apay a maseknan unay dagiti Kristiano kadagiti nataenganen a kakabsat?
2 Agyamyaman dagiti adipen ni Jehova iti kaadda dagiti lallakay ken babbaket iti kongregasion. Mabenepisiarantayo iti siribda ken maparegtatayo iti nabileg a pammatida. Adu kadatayo ti makinkabagian kadagitoy a nataenganen a kakabsat. Ngem kabagiantayo man ida wenno saan, maseknantay latta kadakuada. (Gal. 6:10; 1 Ped. 1:22) Nasayaat ngarud nga usigentayo ti panangmatmat ti Dios kadagiti natataengan. Pagsasaritaantayo met dagiti responsabilidad dagiti kapamilia kasta met ti kongregasion para kadagitoy a kakabsat.
“SAANNAK NGA IBELLENG”
3, 4. (a) Ania ti impakaasi ti mannurat ti Salmo 71 ken Jehova? (b) Ania ti mabalin nga ikararag dagiti natataenganen a kameng ti kongregasion?
3 “Saannak nga ibelleng iti tiempo ti kinalakay; inton agkapuyen ti bilegko, saannak a baybay-an,” impakaasi ti mannurat ti Salmo 71:9 iti Dios. Daytoy a salmo ket agparang a tuloy ti Salmo 70, nga addaan iti superskripsion a “Ni David.” Mabalin ngarud a ni David ti nangyebkas iti kiddaw a mabasatayo iti Salmo 71:9. Nagserbi ni David iti Dios manipud kinaagtutubona agingga iti kinalakayna, ket inusar ni Jehova a mangaramid iti naindaklan a bambanag. (1 Sam. 17:33-37, 50; 1 Ar. 2:1-3, 10) Nupay kasta, narikna ni David a masapul nga itultuloyna a kiddawen ti panangiwanwan ni Jehova.—Basaen ti Salmo 71:17, 18.
4 Adu ita ti kas ken David. Nupay natataengandan ken addadan iti ‘makadidigra nga al-aldawda,’ itultuloyda latta nga idaydayaw ti Dios iti amin a kabaelanda. (Ecl. 12:1-7) Adu kadakuada ti limitadon ti maaramidanna, kas koma iti ministerio. Ngem mabalinda met nga ipakaasi ken Jehova nga itultuloyna nga anamongan ken aywanan ida. Masigurado dagitoy a matalek a natataengan a sungbatan ti Dios dagiti kararagda. Ti pakaseknanda ket kapadpada ngamin ti impaltiing ti espiritu nga inyebkas ni David.
5. Ania ti panangmatmat ni Jehova kadagiti matalek a natataengan?
5 Nabatad iti Kasuratan a nakapatpateg ken Jehova dagiti matalek a natataengan ken ekspektarenna a raemen ida dagiti adipenna. (Sal. 22:24-26; Prov. 16:31; 20:29) “Iti sanguanan ti ubanan rebbeng a tumakderka, ket masapul nga ipakitaam ti konsiderasion ti kinatao ti maysa a lakay, ket masapul nga agbutengka iti Diosmo. Siak ni Jehova,” kuna ti Levitico 19:32. Wen, serioso a responsabilidad ti panangdayaw wenno panangraem kadagiti natataengan idi maisurat dagitoy a sasao, ket agtultuloy a kasta agingga iti kaaldawantayo. Ngem komusta ti panangaywan kadakuada? Makinresponsabilidad iti dayta?
RESPONSABILIDAD TI PAMILIA
6. Ania nga ulidan ti impakita ni Jesus maipapan iti panangaywan kadagiti nagannak?
6 Kuna kadatayo ti Sao ti Dios: “Dayawem ni amam ken ni inam.” (Ex. 20:12; Efe. 6:2) Impaganetget ni Jesus daytoy a bilin idi kinondenarna dagiti Fariseo ken eskriba a di mangipapaay iti kasapulan dagiti nagannakda. (Mar. 7:5, 10-13) Nangipakita ni Jesus iti nasayaat nga ulidan iti daytoy a banag. Kas pagarigan, idi dandanin matay iti kayo a nakailansaanna, intalek ni Jesus ti pannakaaywan ni nanangna, a nalabit maysa idin a balo, iti dungdungnguenna nga adalan a ni Juan.—Juan 19:26, 27.
7. (a) Ania a prinsipio ti dinakamat ni apostol Pablo maipapan iti panangipaay iti kasapulan dagiti nagannak? (b) Ania ti konteksto ti kinuna ni Pablo?
7 Iti panangiwanwan ti nasantuan nga espiritu, insurat ni apostol Pablo a rumbeng nga ipaay dagiti manamati ti kasapulan ti bukodda a sangakabbalayan. (Basaen ti 1 Timoteo 5:4, 8, 16.) Usigem ti konteksto ti insurat ni Pablo ken Timoteo. Imbaga ni Pablo no asino ti kualipikado ken saan a kualipikado nga umawat iti pinansial a tulong manipud iti kongregasion. Imbatadna a ti kangrunaan a mangipaay iti kasapulan dagiti natataenganen a balo a babbai ket dagiti manamati nga annak, appoko, ken ti dadduma pay a kabagianda. Iti kasta, saan a madagsenan ti kongregasion. Kasta met, ipakpakita dagiti Kristiano ti “nadiosan a debosion” babaen ti panangipaayda iti material a tulong kadagiti agkasapulan a kakabagianda.
8. Apay a nainsiriban a saan a nangipaay ti Biblia iti espesipiko a bilin maipapan iti panangaywan kadagiti nataenganen a nagannak?
8 Nalawag ti punto: Obligasion dagiti adulto a Kristiano nga annak nga ipaay ti material a kasapulan dagiti nataenganen a nagannakda. Nupay dagiti manamati a kakabagian ti tuktukoyen idi ni Pablo, saan a rumbeng a baybay-an dagiti Kristiano dagiti di manamati a nagannakda. Nagduduma ti tulong a maipaay dagiti annak iti pannakaaywan dagiti nagannakda. Nagduduma met ti kasapulan, disposision, ken salun-at dagiti nataenganen a nagannak. Adu ti annak ti dadduma a nataengan; ngem adda met dagidiay maymaysa laeng ti anakda. Adda suporta nga aw-awaten ti dadduma a nataengan manipud iti gobierno, idinto ta awan ti dadduma. Nagduduma met ti kayat ti tunggal nataengan. Gapuna, di umiso a kritikaren ti desision dagidiay mangikagkagumaan a mangaywan kadagiti nataenganen a kabagianda. Kabaelan ni Jehova a bendisionan ken pagballigien ti aniaman a Nainkasuratan a desision, kas idi kaaldawan ni Moises.—Num. 11:23.
9-11. (a) Ania a narigat a situasion ti mabalin a pakaipasanguan ti dadduma? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) (b) Apay a saan koma a dagus a panawan dagiti annak ti amin-tiempo a serbisioda? Mangted iti pagarigan.
9 No adayo ti pagnanaedan dagiti annak, mabalin a marigatanda a mangipaay iti kasapulan dagiti nataenganen a nagannakda. Baka bigla a kimmapuy ti salun-at ti maysa a nagannak, nalabit gapu ta natumba, nablo, wenno dadduma pay a serioso a parikut, isu a kasapulan a masarungkaran. Amangan no kasapulan a maaywanan—nalabit temporario laeng wenno iti mabayag a tiempo. *
10 Dagiti Kristiano nga adda iti amin-tiempo a serbisio nga agserserbi iti adayo a lugar gapu iti nateokratikuan nga annongenda ket mabalin a maipasango iti narigat a desision. Dagiti Bethelite, misionero, ken agdaldaliasat a manangaywan ibilangda a nakapatpateg ti annongenda, kas bendision a naggapu ken Jehova. Ngem no agsakit dagiti nagannakda, mabalin a dagus a kunaenda, ‘Masapul a panawanmi ti annongenmi ket agawidkami tapno asikasuenmi ida.’ Ngem panunotenyo koma a naimbag no dayta a talaga ti kasapulan wenno no dayta ti kayat dagiti nagannakyo. Awan koma ti dagus a mangpanaw iti espesial a pribilehiona, ken mabalin a saan met a kanayon a kasapulan dayta. Temporario laeng kadi ti problema ti salun-atda? Adda ngata kakabsat iti kongregasionda a maragsakan a tumulong?—Prov. 21:5.
11 Panunotem daytoy a situasion ti dua nga agkabsat a lallaki nga agserserbi iti sabali a pagilian. Ti maysa ket misionero iti Abagatan nga America idinto ta agserserbi met ti sabali iti sangalubongan a hedkuarter iti Brooklyn, New York. Agkasapulan iti tulong dagiti nataenganen a nagannakda nga agnanaed iti Japan. Isu a simmarungkar dagitoy nga annak ken dagiti assawada tapno kitaenda no ania ti maitulongda. Idi agangay, pampanunoten ti anak a misionero no masapul a panawanda ken baketna ti annongenda tapno aywananda dagiti nagannakda. Idi kuan, tinawagan ida ti koordineytor ti bagi dagiti panglakayen iti kongregasion dagiti nagannakda. Napagsasaritaan dagiti panglakayen ti situasion ket kayatda a makapagtultuloy dagiti misionero iti annongenda. Napateg kadagitoy a panglakayen ti annongen dagiti agassawa a misionero ket determinadoda a mangaramid iti amin a kabaelanda a tumulong iti pannakaaywan dagiti nagannakda. Anian a yaman ti intero a pamilia iti kasta a naayat a pannakaseknan!
12. Ania koma ti siguraduen ti maysa a Kristiano a pamilia no iti pannakaaywan dagiti nataenganen a nagannakda?
12 Aniaman ti desision ti maysa a Kristiano a pamilia mainaig iti pannakaaywan dagiti nataenganen a nagannakda, siguraduen koma ti amin a maseknan a saan a pakaumsian dayta ti nagan ti Dios. Ditay kayat ti agbalin a kas kadagiti panguluen ti relihion idi kaaldawan ni Jesus. (Mat. 15:3-6) Kayattayo a dagiti desisiontayo ket pakaidayawan ti Dios ken ti kongregasion.—2 Cor. 6:3.
TI RESPONSABILIDAD TI KONGREGASION
13, 14. Maibatay iti Kasuratan, apay nga interesado koma ti kongregasion iti pannakaaywan dagiti nataenganen a kakabsat?
13 Saan nga amin ket makatulong kadagiti amin-tiempo a ministro a kas iti kaso a nadakamat. Ngem nalawag iti maysa a situasion idi umuna a siglo a maseknan dagiti kameng ti kongregasion iti pannakaipaay ti kasapulan dagiti mapagwadan a natataenganen a kakabsat. Dakamaten ti Biblia nga “awan uray maysa [a kameng ti kongregasion idiay Jerusalem] ti nagkasapulan.” Dina kayat a sawen a nabaknangda amin. Nalawag nga adda met dagidiay napanglaw, ngem ‘naibunong iti tunggal maysa, sigun iti pakasapulanna.’ (Ara. 4:34, 35) Nupay kasta, adda timmaud a parikut idi agangay. Naipadamag nga adda ‘dagiti maliwliwayan a balo iti inaldaw a panagiwaras’ iti taraon. Gapuna, nangdutok dagiti apostol iti kualipikado a lallaki a mangsigurado a patas ti pannakaipaay ti kasapulan dagiti balo a babbai. (Ara. 6:1-5) Temporario laeng nga urnos dayta nga inaldaw a panagiwaras tapno maipaay ti kasapulan dagiti nagbalin a Kristiano idi Pentecostes 33 C.E. a nagtalinaed idiay Jerusalem iti sumagmamano a tiempo tapno mapabileg ti espiritualidadda. Ngem ipakita ti urnos nga inaramid dagiti apostol nga adda maitulong ti kongregasion kadagiti agkasapulan a kakabsat.
14 Kas nadakamaten, nangipaay ni Pablo kadagiti instruksion ken Timoteo no ania ti kasasaad dagiti balo a kualipikado nga umawat iti tulong manipud iti kongregasion. (1 Tim. 5:3-16) Ti napaltiingan a mannurat ti Biblia a ni Santiago binigbigna met a maysa a Nakristianuan nga obligasion ti panangtaripato kadagiti ulila, balo a babbai, ken dadduma pay a marigrigatan wenno agkasapulan. (Sant. 1:27; 2:15-17) Kinuna met ni apostol Juan: “Siasinoman nga addaan kadagiti sanikua daytoy a lubong a pangtaginayon iti biag ket makitana ti kabsatna nga agkasapulan ket kaskasdi a punitanna ti ruangan dagiti nadungngo a panangngaasi kenkuana, iti ania a pamay-an nga agtalinaed kenkuana ti ayat ti Dios?” (1 Juan 3:17) No adda kasta nga obligasion ti tunggal indibidual a Kristiano, saan kadi a pudno met dayta iti kongregasion?
15. Ania dagiti masapul nga ikabilangan no tulongan dagiti natataenganen a kakabsat?
15 Iti dadduma a pagilian, mangipapaay ti gobierno iti pension ken nadumaduma a serbisio para kadagiti senior citizen. (Roma 13:6) Ngem awan ti kasta a serbisio iti dadduma a pagilian. Isu a nagduduma ti kaadu ti pisikal a tulong a maipaay dagiti kabagian ken ti kongregasion para kadagiti lallakay ken babbaket a kakabsat. No adayo ti pagnanaedan dagiti manamati nga annak, natural laeng a maapektaran ti kaadu ti maipaayda a tulong. Nasayaat no makisaritada kadagiti panglakayen iti kongregasion dagiti nagannakda tapno maawatan ti amin ti kasasaad ti pamilia. Kas pagarigan, mabalin a tulongan dagiti panglakayen dagita a nataenganen a nagannak a mangala iti benepisio nga ipapaay ti programa ti gobierno wenno ti lokal a komunidad. Amangan no mabalinda met a siputan ti dadduma a kasasaad—kas koma no adda dagiti babayadan a di maas-asikaso wenno agas a di pay natomar—ket mabalin nga ipadamagda dayta kadagiti annak. Makatulong ti kasta a pannakikomunikar a nabuyogan iti asi ken nasayaat a motibo tapno masigud a masolusionan ti tumaud a parikut ken saan a kumaro dayta. Nalawag a no adda mangkitkita ken mangay-aywan kadagiti nataenganen a nagannak, maksayan ti panagdanag ti pamilia.
16. Kasano a tumultulong ti dadduma a Kristiano kadagiti nataenganen a miembro ti kongregasion?
16 Gapu iti ayatda kadagiti nataenganen a kakabsat, adda dagiti Kristiano a mangar-aramid iti amin a kabaelanda a tumulong babaen ti panangipaayda iti tiempo ken pigsada. Ikagkagumaanda nga ipakita ti naisangsangayan a pannakaseknan kadagiti nataenganen a miembro ti kongregasion. Pagbibingayan ti dadduma a kakabsat dagiti trabaho ken agsisinnublatda nga agaywan. Yantangay saan a posible a makastrekda iti amin-tiempo a panagserbi, maragsakanda a tumulong kadagiti annak nga agtalinaed iti pinilida nga annongen agingga’t mabalin. Anian a nagsayaat a kababalin ti ipakpakita dagita a kakabsat! Ngem uray no adda dagiti tumultulong, responsabilidad latta dagiti annak nga aramiden ti amin a kabaelanda para kadagiti nagannakda.
PADAYAWAN DAGITI NATAENGAN BABAEN ITI MAKAPABILEG A SASAO
17, 18. Ania ti epekto ti kababalin no iti pannakaaywan dagiti natataengan?
17 Amin koma a karaman iti panangaywan kadagiti natataenganen ket siraragsak a mangaramid iti dayta. No maysaka kadakuada, ikagumaam ti agbalin a positibo. Iti dadduma a kaso, maladladingitan wenno madepdepres pay ketdi dagiti lallakay ken babbaket. Isu a kasapulam ti ad-adda pay a panagregget tapno mapadayawam ken maparegtam ida babaen ti makapabileg a pannakisaritam kadakuada. Nabayagdan a matalek nga agserserbi ken Jehova ket rumbeng laeng a makomendaranda. Saan a lipaten ni Jehova ti naaramidanda a panagserbi, ket saan met a malipatan dayta dagiti padada a Kristiano.—Basaen ti Malakias 3:16; Hebreo 6:10.
18 Agbalin met a nalaglag-an ti inaldaw a rutina dagiti natataenganen ken dagiti agay-aywan kadakuada no sagpaminsan met nga agpakatawada. (Ecl. 3:1, 4) Ikagkagumaan ti adu a nataenganen a saan a ti la adda a kidkiddawenda. Ammoda nga ad-adu ti bumisita ken mangasikaso kadakuada no nasayaat ti kababalinda. Gagangayen a maibaga dagiti bumisita kadakuada, “Simmarungkarak iti maysa a nataengan tapno paregtaek, ngem siak met ti naparegta.”—Prov. 15:13; 17:22.
19. Ania ti segseggaantayo amin?
19 Segseggaantayo ti aldaw inton agpatinggan ti panagsagaba ken epekto ti kinaimperpekto. Iti agdama, masapul a pagtalinaeden dagiti adipen ti Dios ti manayon a namnamada. Ammotayo a ti nabileg a pammati kadagiti kari ti Dios ket arigna angkla iti tiempo ti rigat ken parikut. Gapu iti dayta a pammati, ‘saantayo a sumuko, ngem uray pay no ti kinataotayo iti ruar ket kumapkapuy, pudno unay a ti kinataotayo iti uneg mapabpabaro iti inaldaw-aldaw.’ (2 Cor. 4:16-18; Heb. 6:18, 19) Ngem malaksid iti panamagtalinaedmo a nabileg ti pammatim kadagiti kari ti Dios, ania pay ti makatulong kenka a mangitungpal iti responsabilidadmo nga agaywan? Mausig iti sumaruno nga artikulo ti sumagmamano a praktikal a singasing.
^ par. 9 Usigen ti sumaruno nga artikulo ti dadduma a pamay-an ti panangaywan a mabalin a pagpanunotan dagiti nataengan ken dagiti annakda.


c: text/html

text:
Library of Congress Control Number
Ti Library of Congress Control Number wenno LCCN (iti Ilokano Panagtengngel a Numero ti Biblioteka ti Kongreso) ket maysa a naibatay ti serial a sistema iti panagnumero a panagkatologo dagiti rehistro idiay Biblioteka ti Kongreso idia Estados Unidios. Daytoy ket saan a maipanggep kadagiti linaon ti ti aniaman a libro, ken nasken a saan a maiyallilaw iti Panangidasig ti Biblioteka ti Kongreso.
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
- CODEN
- GND (Gemeinsame Normdatei): Universal Authority File
- ISBN: International Standard Book Number
- VIAF: Virtual International Authority File

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KAPITULO 8
Ania ti Pagarian ti Dios?
Ania ti kuna ti Biblia maipapan iti Pagarian ti Dios?
Ania ti aramiden ti Pagarian ti Dios?
Kaano nga ibanag ti Pagarian ti pagayatan ti Dios ditoy daga?
1. Ania a nalatak a kararag ti usigentayo ita?
MINILION a tattao iti sangalubongan ti makaammo iti kararag nga aw-awagan ti adu kas Amami, wenno ti Kararag ti Apo. Agpada a tuktukoyen dagita ti nalatak a kararag nga inted a mismo ni Jesu-Kristo kas pagtuladan. Nabagas dayta a kararag, ket ti panangusig iti umuna a tallo a dawat a nadakamat iti dayta tulongannaka a mangammo iti ad-adu pay maipapan iti pudno nga isursuro ti Biblia.
2. Ania ti tallo kadagiti banag nga insuro ni Jesus nga ikararag dagiti adalanna?
2 Iti rugi daytoy a pagtuladan a kararag, kinuna ni Jesus kadagiti dumdumngeg idi kenkuana: “Agkararagkayo, ngarud, a kastoy: ‘Amami nga adda iti langlangit, masantipikar koma ti naganmo. Umay koma ti pagariam. Maaramid koma ti pagayatam, kas sadi langit, kasta met iti daga.’” (Mateo 6:9-13) Ania ti kaipapanan dagitoy a tallo a dawat?
3. Ania ti nasken nga ammuentayo maipapan iti Pagarian ti Dios?
3 Adun ti naadaltayo maipapan iti nagan ti Dios a Jehova. Ken adda metten nasursurotayo maipapan iti pagayatan ti Dios—no ania ti naaramidannan ken no anianto pay ti aramidenna maipaay iti sangatauan. Ngem ania ti tuktukoyen ni Jesus idi imbagana nga ikararagtayo ti kastoy: “Umay koma ti pagariam”? Ania ti Pagarian ti Dios? Kasano a ti iyaayna santipikaren wenno pagbalinenna a nasantuan ti nagan ti Dios? Ken kasano a nainaig ti iyaay ti Pagarian iti pannakaibanag ti pagayatan ti Dios?
NO ANIA TI PAGARIAN TI DIOS
4. Ania ti Pagarian ti Dios, ken siasino ti Ari iti dayta?
4 Ti Pagarian ti Dios ket maysa a gobierno nga impasdek ni Jehova a Dios nga addaan iti Ari a pinilina. Siasino ti Ari iti Pagarian ti Dios? Ni Jesu-Kristo. Kas Ari, natantan-ok ni Jesus ngem kadagiti amin nga agtuturay a tao ken maawagan iti “Ari dagidiay agturay kas ar-ari ken Apo dagidiay agturay kas ap-appo.” (1 Timoteo 6:15) Ad-adu nga amang ti pagimbagan a maaramidanna ngem iti siasinoman nga agturay a tao, uray ti kasayaatan kadakuada.
5. Manipud sadino nga agturay ti Pagarian ti Dios, ken ania ti iturayanna?
5 Manipud sadino nga agturay ti Pagarian ti Dios? Bueno, sadino aya ti ayan ni Jesus? Kas naadalmon, natay ni Jesus iti kayo a pagtutuokan, sa napagungar. Di nagbayag kalpasanna, immuli sadi langit. (Aramid 2:33) No kasta, adda idiay langit ti Pagarian ti Dios. Isu a ‘nailangitan a pagarian’ ti awag ti Biblia iti dayta. (2 Timoteo 4:18) Nupay adda idiay langit ti Pagarian ti Dios, iturayanna ti daga.—Apocalipsis 11:15.
6, 7. Apay a naisangsangayan nga Ari ni Jesus?
6 Apay a naisangsangayan nga Ari ni Jesus? Ti maysa a makagapu, saan a matay. Iti panangidiligna ken ni Jesus kadagiti ari ditoy daga, kuna ti Biblia a ni Jesus “daydiay kakaisuna nga agik-ikut iti imortalidad, nga agnanaed iti di maasitgan a lawag.” (1 Timoteo 6:16) Kayat a sawen daytoy nga agpaut dagiti amin a naimbag a banag nga aramiden ni Jesus. Ket adu nga agkakaimbag a banag ti aramidenna.
7 Usigem daytoy a padto ti Biblia maipapan ken ni Jesus: “Agtaengto kenkuana ti espiritu ni Jehova, ti espiritu ti kinasirib ken ti pannakaawat, ti espiritu ti pammatigmaan ken ti kinamannakabalin, ti espiritu ti pannakaammo ken ti panagbuteng ken Jehova; ket addaanto iti ragsak iti panagbuteng ken Jehova. Ket isu saanto a mangukom babaen iti aniaman a makita laeng dagiti matana, wenno uray mangtubngar sigun laeng iti banag a nangngeg dagiti lapayagna. Ket buyogen ti kinalinteg ukomennanto dagidiay nanumo, ket buyogen ti kinapalungdo mangipaayto iti pannubngar maigapu kadagidiay naemma iti daga.” (Isaias 11:2-4) Ipakita dagita a sasao a ni Jesus ket nalinteg ken naasi nga Ari a mangituray kadagiti tattao ditoy daga. Kayatmo kadi ti kasta nga agturay?
8. Siasino dagiti makipagturay ken ni Jesus?
8 Adtoy ti maysa pay a kinapudno maipapan iti Pagarian ti Dios: Saan nga agmaymaysa nga agturay ni Jesus. Adda dagiti kaduana nga agturay. Kas pagarigan, ni apostol Pablo kinunana ken ni Timoteo: “No agtultuloytayo nga agibtur, agturaytayo met a sangsangkamaysa kas ar-ari.” (2 Timoteo 2:12) Wen, da Pablo, Timoteo, ken dadduma pay a matalek a pinili ti Dios makipagturayda ken ni Jesus iti nailangitan a Pagarian. Mano ti addaan iti dayta a pribilehio?
9. Mano ti makipagturay ken ni Jesus, ken kaano a nangrugi ti panangpili ti Dios kadakuada?
9 Kas nadakamat iti Kapitulo 7 daytoy a libro, iti maysa a sirmata nakita ni apostol Juan “ti Kordero [ni Jesu-Kristo] nga agtaktakder iti Bantay Sion [ti saadna kas ari idiay langit], ket kaduana ti sangagasut uppat a pulo ket uppat a ribu nga addaan iti naganna ken iti nagan ni Amana a naisurat kadagiti mugingda.” Siasino dagitoy 144,000? Kuna kadatayo a mismo ni Juan: “Dagitoy isuda dagidiay agtultuloy a sumursurot iti Kordero iti uray sadino a papananna. Nagatang dagitoy manipud iti sangatauan kas umuna a bungbunga iti Dios ken iti Kordero.” (Apocalipsis 14:1, 4) Wen, dagitoy ket matalek a pasurot ni Jesu-Kristo a napili a makipagturay kenkuana idiay langit. Iti pannakapagungarda idiay langit kalpasan ti ipapatayda, ‘makipagturayda ken ni Jesus a kas ar-ari iti daga.’ (Apocalipsis 5:10) Manipud pay idi kaaldawan dagiti apostol a rinugian ti Dios ti agpili kadagiti matalek a Kristiano a mangkompleto iti bilang a 144,000.
10. Apay a naayat nga urnos ti pannakapili ni Jesus ken dagiti 144,000 a mangituray iti sangatauan?
10 Maysa a naayat unay nga urnos ti pannakapili ni Jesus ken dagiti 144,000 a mangituray iti sangatauan. Gapu ta nagbalin idi a tao ken napadasan ni Jesus ti nagsagaba, ammona ti kasasaad ti tao. Kinuna ni Pablo a ni Jesus ket ‘saan a maysa a saanna a mabalin ti makipagrikna kadagiti kinakapuytayo, no di ket maysa a nasuboken iti amin a bambanag kas kadatayo, ngem awanan basol.’ (Hebreo 4:15; 5:8) Dagiti kaduana nga agturay napadasanda met ti nagsagaba ken nagibtur kas tattao. Maysa pay, sinarangetda dagiti pagkapuyanda ken inibturanda ti amin a kita ti sakit. Awan duadua a maawatanda dagiti parikut a mapaspasaran dagiti tattao!
ANIA TI ARAMIDEN TI PAGARIAN TI DIOS?
11. Apay a kinuna ni Jesus a rumbeng nga ikararag dagiti adalanna a maaramid koma ti pagayatan ti Dios idiay langit?
11 Idi imbaga ni Jesus a rumbeng nga ikararag dagiti adalanna ti iyaay ti Pagarian ti Dios, kinunana pay a rumbeng nga ikararagda a maaramid koma ti pagayatan ti Dios “kas sadi langit, kasta met iti daga.” Adda idiay langit ti Dios, ket dagiti matalek nga anghel kanayon nga ar-aramidenda ti pagayatanna sadiay. Ngem iti Kapitulo 3 daytoy a libro, naadaltayo nga adda maysa a dakes nga anghel a simmardeng a mangaramid iti pagayatan ti Dios ken pinagbasolna da Adan ken Eva. Iti Kapitulo 10, adunto pay ti maadaltayo no ania ti isursuro ti Biblia maipapan iti dayta a dakes nga anghel a maawagan iti Satanas a Diablo. Adda panawen a napalubosan nga agyan idiay langit ni Satanas ken dagiti demonio, wenno dagiti anghel nga espiritu a parsua a simmurot kenkuana. No kasta, idiay langit adda idi dagiti saan a mangar-aramid iti pagayatan ti Dios. Ngem nagbaliw ti kasasaad idi nangrugi nga agturay ti Pagarian ti Dios. Nakigubat ken ni Satanas ti kaisasaad nga Ari a ni Jesu-Kristo.—Apocalipsis 12:7-9.
12. Ania a dua a napateg a pasamak ti nailadawan iti Apocalipsis 12:10?
12 Maipapan iti napasamak, kastoy ti kuna ti naimpadtuan a sasao: “Nangngegko ti maysa a natbag a timek idiay langit a kunana: ‘Ita napasamaken ti pannakaisalakan ken ti pannakabalin ken ti pagarian ti Diostayo ken ti autoridad ni Kristona, agsipud ta naitapuaken ti manangakusar kadagiti kakabsattayo [ni Satanas], daydiay mangak-akusar kadakuada iti aldaw ken rabii iti sanguanan ti Diostayo!’” (Apocalipsis 12:10) Nasiputam kadi ti dua a nagpateg a pasamak a nailadawan iti dayta a bersikulo iti Biblia? Umuna, nangrugin nga agturay ti Pagarian ti Dios iti sidong ni Jesu-Kristo. Maikadua, napapanaw ni Satanas idiay langit ket naitapuak ditoy daga.
13. Ania ti resulta ti pannakapapanaw ni Satanas idiay langit?
13 Ania ti resulta dagita a dua a pasamak? Maipapan iti napasamak idiay langit, kastoy ti mabasatayo: “Gapu itoy agragsakkayo, dakayo a langlangit ken dakayo nga agnaed kadakuada!” (Apocalipsis 12:12) Wen, ita ta awanen idiay langit ni Satanas ken dagiti demoniona, agragragsak dagiti matalek nga anghel agsipud ta bin-igen a matalek ken ni Jehova a Dios ti adda idiay langit. Adda naan-anay, di masingsinga a talna ken panagkaykaysa sadiay. Maar-aramiden ti pagayatan ti Dios idiay langit.
14. Ania ti mapaspasamak manipud idi naitapuak ni Satanas ditoy daga?
14 Ngem komusta ngay ti daga? Kuna ti Biblia: “Asi pay ti daga ken ti baybay, agsipud ta ti Diablo immulog kadakayo, nga addaan iti dakkel nga unget, yantangay ammona nga ababan ti periodo ti tiempona.” (Apocalipsis 12:12) Makapungtot ni Satanas gapu ta napapanaw idiay langit ken bassit laengen ti natda a tiempona. Sipupungtot a mangrirriribuk ditoy daga. Adunto pay ti maammuantayo maipapan iti dayta a nariribuk a kasasaad iti sumaganad a kapitulo. Ngem gapu iti kasta a kasasaad, maisaludsodtayo, Kasano a maibanag ti Pagarian ti pagayatan ti Dios ditoy daga?
15. Ania ti pagayatan ti Dios iti daga?
15 Bueno, lagipem no ania ti pagayatan ti Dios iti daga. Naadalmo dayta iti Kapitulo 3. Idiay Eden, impakita ti Dios a pagayatanna nga agbalin a paraiso ti daga a napno kadagiti nalinteg ken saan a matay a tattao. Pinagbasol ni Satanas da Adan ken Eva, ket gapu iti dayta, naapektaran ti pannakaibanag ti pagayatan ti Dios iti daga ngem saan a nabaliwan dayta a pagayatanna. Panggep latta ni Jehova a “dagiti nalinteg tagikuaendanto ti daga, ket agtaengdanto nga agnanayon iti dayta.” (Salmo 37:29) Ket ti Pagarian ti Dios ti mangibanag iti dayta. Kasano?
16, 17. Ania ti kuna ti Daniel 2:44 maipapan iti Pagarian ti Dios?
16 Usigem ti padto a masarakan iti Daniel 2:44, a pakabasaantayo iti kastoy: “Iti kaaldawan dagidiay nga ar-ari mangipasdekto ti Dios ti langit iti maysa a pagarian a saanto a pulos madadael. Ket ti met laeng pagarian saanto a mayawat iti aniaman a sabali nga ili. Rumekennanto ken pagpatinggaenna amin dagitoy a pagarian, ket dayta agtalinaedto agingga kadagiti tiempo a di nakedngan.” Ania ti ibagbaga daytoy kadatayo maipapan iti Pagarian ti Dios?
17 Umuna, maipasdek ti Pagarian ti Dios “iti kaaldawan dagidiay nga ar-ari,” wenno bayat nga adda pay laeng dagiti sabali a pagarian. Maikadua, agpaut iti agnanayon dayta a Pagarian. Awan ti sabali a gobierno a makaparmek ken mangsukat iti dayta. Maikatlo, addanto mapasamak a gubat iti nagbaetan ti Pagarian ti Dios ken dagiti pagarian iti daytoy a lubong. Agballiginto ti Pagarian ti Dios. Daytanto laeng ti gobierno a mangituray iti sangatauan. Tagiragsakento dagiti tattao ti kasayaatan a turay.
18. Ania ti awag iti ultimo a gubat iti nagbaetan ti Pagarian ti Dios ken dagiti gobierno iti daytoy a lubong?
18 Adu ti ibagbaga ti Biblia maipapan iti dayta nga ultimo a gubat iti nagbaetan ti Pagarian ti Dios ken dagiti gobierno iti daytoy a lubong. Kas pagarigan, isursuro ti Biblia a bayat nga umad-adani ti panungpalan, dagiti dakes nga espiritu mangisaknapda kadagiti kinaulbod tapno allilawenda dagiti “ar-ari iti intero a mapagnaedan a daga.” Ania ti panggepda? “Tapno urnongenda ida [dagiti ari] a sangsangkamaysa iti gubat ti naindaklan nga aldaw ti Dios a Mannakabalin-amin.” Maurnongto dagiti ari ditoy daga “iti disso nga iti Hebreo maaw-awagan iti Har–Magedon.” (Apocalipsis 16:14, 16) Gapu iti nadakamat kadagita a dua a bersikulo, ti ultimo a dangadang, wenno gubat, iti nagbaetan dagiti gobierno ti tao ken ti Pagarian ti Dios ket maawagan iti Har–Magedon, wenno Armagedon.
19, 20. Apay a saan a maar-aramid ita ti pagayatan ti Dios ditoy daga?
19 Ania ti ibanag ti Pagarian ti Dios babaen ti Armagedon? Panunotem manen ti pagayatan ti Dios iti daga. Panggep ni Jehova a Dios a mapno ti daga kadagiti nalinteg ken perpekto a tattao nga agserserbi kenkuana iti Paraiso. Apay a saan a kasta ti mapaspasamak ita? Umuna, managbasoltayo, ket agsakit ken mataytayo. Ngem naadaltayo iti Kapitulo 5 a natay ni Jesus gapu kadatayo tapno mabalintayo ti agbiag nga agnanayon. Mabalin a malagipmo ti sasao a nailanad iti Ebanghelio ni Juan: “Ti Dios inayatna ti lubong iti kasta unay isu nga intedna ti bugbugtong nga Anakna, tapno tunggal maysa a mangwatwat iti pammati kenkuana saan koma a madadael no di ket maaddaan iti agnanayon a biag.”—Juan 3:16.
20 Ti maysa pay a parikut isu ti kaadu dagiti tattao nga agar-aramid iti dakes. Agulbod, agkusit, ken agaramidda iti imoralidad. Saanda a kayat nga aramiden ti pagayatan ti Dios. Inton dumteng ti Armagedon a gubat ti Dios, madadaelto dagiti managdakdakes. (Salmo 37:10) Ti sabali pay a makagapu no apay a saan a maar-aramid ita ti pagayatan ti Dios ditoy daga ket isu ti saan a panangparegta dagiti gobierno kadagiti tattao a mangaramid iti pagayatan ti Dios. Adu a gobierno ti awan gawayna, naulpit, wenno rinuker. Sipaprangka a kuna ti Biblia: “Ti tao dinominaranna ti tao iti pakadangrananna.”—Eclesiastes 8:9.
21. Kasano nga ibanag ti Pagarian ti pagayatan ti Dios ditoy daga?
21 Kalpasan ti Armagedon, maysanto laeng a gobierno ti mangituray iti sangatauan, ti Pagarian ti Dios. Dayta a Pagarian ti mangibanag iti pagayatan ti Dios ken mangyeg kadagiti nagsayaat a kasasaad. Kas pagarigan, ikkatennanto ni Satanas ken dagiti demoniona. (Apocalipsis 20:1-3) Maipakatto ti bileg ti daton ni Jesus tapno saanton nga agsakit ken matay dagiti matalek a tattao. Imbes ketdi, agbiagdanto iti agnanayon iti sidong ti turay ti Pagarian. (Apocalipsis 22:1-3) Agbalinto a paraiso ti daga. No kasta, ti Pagarian ti mangibanag iti pagayatan ti Dios ditoy daga, ken santipikarenna ti nagan ti Dios. Ania ti kaipapanan daytoy? Kayatna a sawen nga iti sidong ti Pagarian ti Dios, amin a nabiag raemendanto ti nagan ni Jehova.
KAANO NGA AGTIGNAY TI PAGARIAN TI DIOS?
22. Apay nga ammotayo a saan a dimteng ti Pagarian ti Dios idi adda ditoy daga ni Jesus wenno kalpasan la unay ti panagungarna?
22 Idi insuro ni Jesus dagiti pasurotna nga ikararagda nga, “Umay koma ti pagariam,” nalawag a saan pay idi a dimteng ti Pagarian. Dimteng kadi idi immuli ni Jesus idiay langit? Saan, agsipud ta agpada a kinuna da Pedro ken Pablo a kalpasan ti panagungar ni Jesus, natungpal kenkuana ti padto iti Salmo 110:1: “Ti sao ni Jehova iti Apok ket: ‘Agtugawka iti makannawanko agingga nga ikabilko dagiti kabusormo a pagbatayan dagiti sakam.’” (Aramid 2:32-35; Hebreo 10:12, 13) Adda panawen ti panaguray.
Iti sidong ti turay ti Pagarian, maaramidto ti pagayatan ti Dios ditoy daga a kas sadi langit
23. (a) Kaano a nangrugi nga agturay ti Pagarian ti Dios? (b) Ania ti mausig iti sumaganad a kapitulo?
23 Kasano kapaut? Idi maika-19 ken maika-20 a siglo, dagiti napasnek nga agad-adal iti Biblia in-inut a naawatanda nga agpatingga iti tawen 1914 ti panawen ti panaguray. (Maipapan iti daytoy a tawen, kitaem ti Apendise, panid 215-18.) Dagiti pasamak ditoy lubong a nangrugi idi 1914 pasingkedanda nga umiso ti kuenta dagidi a napasnek nga agad-adal iti Biblia. Ipakita ti kaitungpalan dagiti padto iti Biblia nga idi 1914, nagbalinen nga Ari ni Kristo ken nangrugin nga agturay ti nailangitan a Pagarian ti Dios. No kasta, agbibiagtayon iti natda nga ‘ababa a tiempo’ ni Satanas. (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2) Masiguradotayo met nga iti saanen a mabayag, agtignayto ti Pagarian ti Dios tapno maaramid ti pagayatan ti Dios ditoy daga. Saan kadi a makaparagsak a damag daytoy? Mamatika kadi a pudno daytoy? Ti sumaganad a kapitulo ipakitana kenka a talaga a kasta ti isursuro ti Biblia.


text:
Papa Pio II
Ni Papa Pio II, naipasngay a kas ni Enea Silvio Bartolomeo Piccolomini (Latin Aeneas Silvius Bartholomeus; 18 Oktubre 1405 – 14 Agosto 1464) ket isu ti Papa manipud idi 19 Agosto 1458 aginggana idi pimmusay idi 1464. Ni Pio II ket naipasngay idi idiay Corsignano idiay teritorio ti Sienese. Ti kapautan ken kangrunaan nga obrana ket ti sarita ti biagna, ti Dagiti Komentario,nga is-isu laeng ti autobiograpia a naisurat ti agturturay a Papa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pio II idiay Wikimedia Commons


text:
Karayan Volga
Ti Volga (Ruso: Bóлra; IPA: [ˈvolɡə] ( denggen)) ket isu ti kadakkelan a karayan idiay Europa iti termino a kaatiddog, ti pagayusan, ken labneng a pagayusan. Daytoy ket agayus ti kaunegan ti tengnga a Rusia, ken nawatiwat a naimatangan a kas ti nailian a karayan ti Rusia. Kadagiti duapulo a kadakkelan a siudad ti Rusia, duapulo ket maysa, a mairaman ti kapitolio ti Moscow, ket mabirukan idiay pagayusan a labneng ti Volga. Adda dagiti kadakkelan a pagurnongan ti danum iti lubong ket mabirukan idiay igid ti Volga. Ti karayan ket adda ti simboliko a kayatna a saoen iti Ruso a kultura ken kadawyan a tinawtawagan a kas ti Volga-Matushka (Volga-ina) iti Ruso a literatura ken sarsarita.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo tiruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Volga idiay Wikimedia Commons
- Volga a labneng
- Dagiti karayan ti Kostroma Oblast
- Dagiti karayan ti Moscow Oblast
- Dagiti karayan ti Nizhny Novgorod Oblast
- Dagiti karayan ti Astrakhan Oblast
- Dagiti karayan ti Chuvash a Republika
- Dagiti karayan ti Kalmykia
- Dagiti karayan ti Samara Oblast
- Dagiti karayan ti Saratov Oblast
- Dagiti karayan ti Tatarstan
- Dagiti karayan ti Tver Oblast
- Dagiti karayan ti Volgograd Oblast
- Dagiti karayan ti Yaroslavl Oblast
- Dagiti tributario ti Baybay Caspian


text:
Kultura
Ti kultura (Latin: cultura lit. panagtalon)[1] ket maysa a moderno a konsepto a naibatay iti maysa a termino nga immuna a nausar idiay klasiko a kina-ugma babaen ti Romano nga orador, a ni Cicero: "cultura animi". Ti termino a "kultura" ket immuna a nagparang iti agdama apuotna idiay Europa idi maika-18 ken maika-19 a sigsiglo, tapno mangibaga ti pamay-an ti panagtalonn wenno panagparang-ay, a kas iti agrikultura wenno hortikultura. Idi maika-19 a siglo, ti termino ket rimmmang-ay nga immuna a mangibaga ti panagpasayaat wenno panakapino ti maysa a tao, a naipangpangruna babaen ti edukasion, ken ti panakatungpal dagiti nailian nga aspirasion wenno dagiti umno. Idi tengnga ti maika-19 a siglo, adda dagiti sientista a nagususar ti termino a "kultura" tapno mangitudo ti sangalubongan a kapasidad ti nagtagitaon. Para iti Aleman a di-positibista a sosiolohista a ni Georg Simmel, ti kultura ket nangibagbaga "ti kultibasion dagiti agmaymaysa a tao babaen ti ahensia dagiti akin-ruar a porma a dagitoyen ket representatiboin ti dalan ti pakasaritaan".[2]
Idi maika-20 a siglo, ti "kultura" ket rimmuar a kas ti maysa a sentro a konsepto iti antropolohia, a binukbuklan ti sakop ti penomena ti tao a saan a maidakamat ti henetiko a tawidan. A naisangsangayn ti trmino a "kultura" iti Amerikano nga antropolohia ket adda ti dua akayatna a saoen: (1) ti rimmang-ay a kapasidad ti tao a mangidasig ken mangirepresenta dagiti panakasanay kadagiti simbolo, ken ti panagtignay a naiparapaap ken managpartuat; ken (2) dagiti naisalsalumina a pamay-an ti tattao nga agtataeng kadagiti nadumaduma aluglugar iti lubong a nagidasdasig ken nagirepreprenta dagiti pannakasanayda, ken ti panagtignayda a nagpartuat. Dagiti pannakailaslasin ket agdama a naararamid ti nagbaetan ti pisikal nga artipakto a pinartuat babaen ti maysa a kagimongan, a naibagbaga a kas ti material a kultura ken dagiti amin,[3] dagiti di-maararikap a kas ti pagsasao, tradision, kdpy. a dagitoy ti kangrunaan a batayan ti termino a "kultura".
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti etimolohia ti moderno a termino ti "kultura" ket adda ti maysa a klasiko a taudan. Iti Inggles, ti balikas a "kultura" ket naibatay ti termino nga inus-usar idi babaen ni Cicero idiay bukodna a Tusculan Disputations, nga idiay ket nagsursurat ti panagtalon ti kararua wenno "cultura animi", nga isu a daytoy ket nagus-usar ti maysa amaipapan ti agrikultura a metapora tapno mangipalpalawag ti panagrang-ay ti pilosopiko a kararua, a daytoy ket naawawatan a teleolohiko a kas ti maysa a kangatuan a masna a mabalin a panunot para iti panagrang-ay ti nagtagitaoan. Ni Samuel Pufendorf ket isu ti nangala ti metapora iti moderno a kontestoto, a kayatna asaoen ket adda ti kapada, ngem saanen nga agipagpagarup a ti pilosopia ket isu ti masna akinalibnos ti tao. Ti panag-usarna, ken dagiti adu a mannurat kalpasan kaniana "ket mangitudo kadagiti amin a pamay-an a nagpasayaat ti tao kadagiti kasisigud a barbarismo, ken babaen ti artipisio, ket nagbalin a napno a tao ".[4]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Harper, Douglas (2001). Online a Diksionario ti Etimolohia
- ^ Levine, Donald (ed) 'Simmel: iti kina-agmaymaysa ken dagiti sosial a porma. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan, 1971. p6.
- ^ Macionis, Gerber, John, Linda (2010). Sosiolohia maika-7 Kanadiano nga Ed. Toronto, Ontario: Pearson Canada Inc. p. 53.
- ^ Velkley, Richard (2002). "Ti Irteng ti Kinapintas: Iti Kultura ken Sibilisasion iti Rousseau ken Aleman a Pilosopia". Ti Tao kalpasan kenni Rousseau: Pilosopia ken Kultura a Sinalsaludsod. Ti Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. pp. 11–30.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kultura idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Kultura idiay Wikiquote


text:
Kategoria:Burundi
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan laeng ti sumaganad a subkategoria.
H
- Heograpia ti Burundi (2 K)
Pampanid iti kategoria "Burundi"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng ti sumaganad a panid.
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Daya nga Aprika


text:
Dagiti numero ti telepono idiay Pilipinas
Dagiti numero ti telepono idiay Pilipinas ket sumursurot da kadagiti naluktan a panggep a panag-numero ti telepono ken ti maysa a naluktan a panggep ti panag-dial. Dagitoy dua a panggep ket alalagaden babaen ti Nailian a Komision ti Telekomunikasion, maysa a bagi a nasakup ti Departamento iti Pagluganan ken Komunikasion a kasla maysa a naikapet nga ahensia.
Ti Pilipinas ket nainaganan ti maysa a sangalubongan a pang-dial a kodigo iti 63 babaen ti ITU-T. Dagiti numero ti telepono ket naitalinaed iti pito a dihitos (ti innem a dihitos ket inususar idi tennga a 1990; ti uppat ken lima ket inususar kadagiti aw-away), dagiti kodkodigo ti luglugar ket naitalinaed iti maysa, dua wenno tallo a dihitos. No agtawag ti adayu idiay Pilipinas, sukatan ti 0 para iti domestiko a panagtawag ken 00 para iti internasional a panagtawag.
Naitalinaed a linia a kodkodigo ti lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kodkodigo ti lugar idiay Pilipinas para iti naitalinaed a linia dagiti telepono ket naitalinaed ti dua a dihitos, mailaksisid ti Metropolitano a Manila, ti probinsia ti Rizal, ken ti ili ti Obando idiay Bulacan, nga agus-usar ti kodigo ti lugar a 2. Adda dagiti bassit nga agawawit a naummong iti maysa a naisangyan a heograpiko a lugar ket mabalin nga agited ti uppat wenno lima a kodkodigo ti lugar. Nupay kasta, dagitoy a kodkodigi ti lugar ket masuksukatan dan iti naparabor a pagalagadan a dua a dihito a kodkodigo ti lugar.
Adda dagiti daduma a kodkodigo ti lugar a nagbibingayan a baetan dagiti adu a probinsia. Iti kastoy a kaso ket dagiti sub-probinsia, a kasla ti Guimaras ken Iloilo, dagiti kabarbaro a probinsia, kasla ti Zamboanga Sibugay ken Zamboanga del Sur, wenno dagiti probinsia nga addaan dagiti bassit a populasion, nga kasla ti Marinduque ken Quezon. Iti naipatingga a kaso, dagiti kodigo ti lugar ket naibingningay kadagiti sibubukel nga isla, kasla iti Leyte ken Samar, wenno ti maysa a sibubukel a rehion, kasla ti Rehion Administrativo ti Cordillera. Iti dagitoy amia kaso, dagiti kodigo ti lugar ket nagbibingayan tapno makaaduan kadagiti panagusar da. Tapno malasin ti naggapuan ti timmawag, ti tallo a dihito a panagsukat ti telepono a pasaruno ket kinitkita.
Gapu ta ti Pilipinas ket agus-usar ti maysa a naluktan a panggep ti panag-dial, dagiti numero ti telepono a nai-dial iti maysa a naited a kodigo ti lugar ket saan a nasken ti kodigo ti lugar, mailaksid dagiti panagtawag nga inaramid manipud kadagiti kinuti a telepono wenno dagiti bayadan a telepono. No ag-dial kadagit sabali a kodkodigo ti lugar, ti domestiko nga adayu panagserrek a pasaruno ket 0, No ag-dial idiay ballasiw taaw, ti domestiko a pasaruno saan a masapul. A kas dagitoy, ti kadawyan a numero ti telepono idiay metropolitano a Manila ken Rizal ket agparang a kasla dagitoy:
- Iti uneg ti Metropolitano a Manila, Rizal ken Obando, Bulacan:1234567
- Iti ruar ti Metropolitano a manila, Rizal ken Obando, Bulacan: 02-1234567
- Iti ruar ti Pilipinas: +63-2-1234567
Dagiti luglugar ket naibunggoy da kadagiti nalawa a luglugar nga agibanag ti umuna a dihito iti maysa a nainaga a kodigo. Dagitoy a luglugar ken dagiti nairaman a kodkodigo ket nailista dita baba:
- 2: Metro Manila, Rizal, Obando, Bulacan
- 3: Cebu (32), Guimaras ken Iloilo (33), Negros Occidental (34), Negros Oriental ken Siquijor (35), Aklan, Antique ken Capiz (36), Bohol (38)
- 4: Aurora, Marinduque, Quezon ken Romblon (42), Batangas, Occidental Mindoro ken Oriental Mindoro (43), Bulacan (mailaksid ti Obando) ken Nueva Ecija (44), Pampanga ken Tarlac (45), Cavite (46), Bataan ken Zambales (47), Palawan (48), Laguna (49)
- 5: Albay ken Catanduanes (52), Biliran, Leyte ken Abagatan a Leyte (53), Camarines Norte ken Camarines Sur (54), Daya a Samar, Amianan a Samar ken Lumaud a Samar (55), Masbate ken Sorsogon (56)
- 6: Basilan, Zamboanga del Sur ken Zamboanga Sibugay (62), Lanao del Norte ken Lanao del Sur (63), Cotabato, Maguindanao ken Sultan Kudarat (64), Zamboanga del Norte (65), Sulu ken Tawi-Tawi (68)
- 7: La Union (72), ti Cordillera Administrative Region (74), Pangasinan (75), Ilocos Norte ken Ilocos Sur (77), ti Cagayan Valley (78)
- 8: Davao del Sur (82), Sarangani ken Abagatan a Cotabato (83), Davao del Norte (84), Agusan del Norte ken Agusan del Sur (85), Surigao del Norte ken Surigao del Sur (86), Compostela Valley ken Davao Oriental (87), Bukidnon, Camiguin, Misamis Occidental ken Misamis Oriental (88)
Kodkodigo ti lugar dagiti kinuti a telepono[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kodkodigo ti lugar para iti kinuti a telepono ket tallo a dihitos ken agnanayon a mangrugi ti numero a 9. Saan a kasla dagiti natalinaed a linia ti telepono, ti porma a panag-dial ti adayu a panagtawag ket agnanayon a napalpaliiw no agus-usar iti kinuti a telepono.
Kinasigud idi, nga adda laeng tallo a kodigo ti lugar para kadagiti kinuti a telepono:917 para iti Globe Telecom, 918 para iti Smart Communications ken 973 para iti Express Telecom, dagitoy nga addaan a kinuti a kompania idi a panawen. Idi dimmaras a dimmakkel ti serbisio idi 1990 ken tatta pay nga aldaw, dagiti barbaro a kodkodigo ket nainayon tapno matungpal dagiti masapsapul ngamin ket dagiti addaan a kodkodigo ket naibusan dan. Dagiditi mainaynayo a kodkodigo ket kadawyan a maala no naibusanen dagiti kinaudi a kodigo.
Dagiti kodkodigo ti lugar ket naibunggoy babaen dagiti nagipaay nga awan ti maysa a nakapet a sakup dagiti kodigo para iti maysa a nagipaay. Dagitoy a kompania ken dagiti bukodda a kodkodigo ti lugar ket nailist adita baba:
- Express Telecom: 973, 974 (saan a maus-usar)
- Globe Telecom: 905, 906, 915, 916, 917, 926, 927, 935, 936, 937, 994
- Next Mobile: 979
- Red Mobile: 938 (Smart)
- Smart Communications: 907, 908, 909, 910, 912, 918, 919, 920, 921, 928, 929, 930, 938, 939, 946, 947, 948, 949, 989, 999
- Sun Cellular: 922, 923, 932, 933, 934, 942, 943
paammo:
- manipud idi Sep 2010 ti Globe a pasuruno a numero ket aggibus iti 5,6,7 mailaksid para iti 907 nga daytoy ket maysa a pasaruno ti Smart
- manipud idi Sep 2010 ti Smart a pasuruno a numero ket aggibus iti 0,1,8,9 mailaksid para iti 979 nga daytoy ket maysa a pasaruno ti Next Mobile


text:
Grenada
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Grenada
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia
- Dagiti isla a pagilian
- Lesser Antilles
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1974
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Bituen
Ti maysa a bituen ket maysa a nasabang, naraniag a nagbukel iti plasma a tengtenglen babaen ti grabidad. Iti kalpasan ti kabibiagna, ti maysa a bituen ket aglaon pay kadagiti napusek a banag. Ti kaasitgan a bituen iti Daga ket ti Init, nga isu daytoy ti taudan ti kaaduan iti enerhia iti Daga. Dagiti nadumaduma a bituen ket makita manipud iti Daga iti rabii, no dagitoy ket saan a malemmengan babaen ti tangatang a penomena, agparparang dagitoy a kas dagiti reprep dagiti nagtalinaed a naraniag a puntos gapu ti kaadayoda unay. Naipakasaritaan a, dagiti kalatakan a bituen iti nailangitan a nagbukel ket naigrupoda kadagiti konstelasion ken asterismo, ken dagiti karaniagan a bituen ket nakaganabda kadagiti maitutop a nagnagan. Adu dagiti katologo ti bituen a naumnong dagiti astrolgo, a mangited ti pagalagadan kadagiti pagnaganan ti bituén.
Para iti paset ti kabibiagna, ti maysa a bituén ket agraniag gapu ti thermonuklear a panaglunag iti hidróheno iti bukodna a bugas ken agibbet kadagiti enerhia nga agballiasat iti uneg ti bituen ken daytoy ket agraniag idiay ariwanas. Gangani amin a masna a rumrumsua nga elemento a nadagdagsen ngem helio ket napartuat babaen dagiti bituén, babaen ti estelar a nukleosintesis iti panawen a kabibiagda wenno babaen ti supernova a nukleosintesis no bumtak dagiti bituén. Dagiti astronomo ket maikeddengda ti masa, tawen, kimika a pakabuklan ken dagiti dadduma pay a tagikua iti bituen babaen ti panagpalpaliiw iti bukodda nga espektro, karaniag ken panag-gunay iti limbang. Ti dagup a masa iti maysa a bituén ket isu ti kangrunaan a panakaikeddeng iti bukodna nga ebolusion ken ti sumaganad a pagbanaganna. Dagiti sabsabali pay a a pakailasinan iti maysa a bituen ket maikeddeng babaen ti bukodna nga ebolusionario a pakasaritaan, a mairaman ti diametro, panagtayyek, panag-gunay ken temperatura. Ti panaggandat iti temperatura kadagiti adu a bituen iti giddiatan ti panagraniagda, a makunkuna akas ti Hertzsprung–Russell a diagrama (H–R a diagrama), ket agpalubos ti tawen ken ebolusionario a kasasaad ti panakaikeddeng ti maysa a bituén.
Ti maysa a bituen ket mangrugi a kas maysa nga agrebba nga ulep iti materiales a kangrunaan a buklen ti hidroheno, a mairaman ti helio ken tugot dagiti nadagdagsen nga elemento. Kalpasan ti estelar a bugas ket napuseken, adda dagiti hidroheno nga agnanayon nga agbalin iti helio babaen ti panagaramid iti nuklear a panaglunag.[1] Dagiti nabati a kaunegan dagiti bituen ket awitenda dagitienerhia manipud ti bugas babaen ti panagtipon iti panagraniag ken kombeksion a panagaramid. Ti presion ti kaunegan ti bituen ket pawilanna ti panagrebba unay babaen ti bukodna agrabidad. Kalpasan a maibus ti hidroheno a sungrod iti bugas, ti maysa a bituén nga adda ti mamin 0.4 a kadakkel ti masa iti Init[2] ket bumsog nga agbalin iti maysa a [nalabbaga a higante]], iti dadduma a kaso ket aglunag dagiti nadagdagsen a elemento iti bugas wenno iti kontsa a nagpalikmut iti bugas. Ti bituénen ket agbalin iti maysa a napusek a banag, nga agpabalin ti paset iti nabag iti interestelar a katutubo, no daytoy ket agporma it maysa a baro a kaputotan dagiti bituén nga adda ti dakdakkel a bilang dagiti nadagdagsen nga elemento.[3]
Ti binario ken dagiti adu ti bituenna a sistema ket a mangbukel iti dua wenno adadu pay a bituen a naibedbed babaen ti grabidad, ken sapasap a dagitoy ket agpinnalpalikmut iti tunggal maysa kadagiti natalna a pagliklikmutan. No adda kastoy a dua a bituén ket adda iti asideg a panagpalpalikmut, ti grabidad a panaggunayda ket makaited daytoy ti banag ti ebolusionda.[4] Dagiti bituen ket makaporma manipud ti paset iti dakdakkel a bedbed ti grabidad a patakder, a kas ti maysa a raay wenno maysa nga ariwanas.
Pakasaritaan ti panagpalpaliiw[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipakasaritaan, a dagiti bituen ket naipangpangruna kadagiti sibilisasion iti lubong. Dagitoy ket paset iti relihioso a pannakasanay ken inususar para iti nailangtan a panaglayag ken a panangidaya. Adu kadagiti taga-ugma nga astronomo ket namatmati a dagiti bituen ket agnanayon a naikabil ti maysa a nailangitan a nagbukel, ken dagitoy ket saan nga agbalbaliw. Babaen ti pagbibinnagbagaan, dagiti astronomo ket ingrupoda dagiti bituen kadagiti konstelasion ken inusarda dagitoy ti panasurot kadagiti panagkuti dagiti planeta ken ti pannakayamammo ti puesto ti Init.[5] Ti panagkuti ti Init kadagiti lugar ti likud dagiti bituen (ken ti horisonte) ket inususar ti panagaramid dagiti kalendario, a dagitoy ket mabalin nga usaren ti panagtimbeng ti pannakasanay ti agrikultura.[7] Ti kalendario a Gregoriano, ket agdama nga inususar ti gangani amin a luglugar iti lubong, daytoy key maysa a solar a kalendario a naibatay iti anggulo ti paliklikmutan a patayyekan ti Daga a minaig ti bukodna a bituen, ti Init.
Ti kadaanan a napudno a napetsaan a mapa ti bituen ket nagparang idi taga-ugma a Ehipsio nga astronomia idi 1534 BC.[8] Dagiti kasapaan a naam-ammuan a katologo ti bituen ket gimupgop babaen dagiti taga-ugma a Babiloniko nga astronomo iti Mesopotamia idi naladaw a maika-2 a milenio BC, idi panawen ti Kasita paset ti panawen (ca. 1531–1155 BC).[9]
Ti immuna a katologo ti bituen iti Griego nga astronomia ket pinartuat babaen ni Aristillus idi agarup a 300 BC, a tinulongan ni Timokaris.[10] Ti bituen a katologo iti Hipparchus (maika-2 a siglo BC) ket nairaman ti 1020 a bitbituen ken inusar ti panagumnong ti katologo ni Ptolomeo.[11] Ni Hipparchus ket naam-ammuan para iti panakaduktalan iti immuna a nairehistro a nova (baro a bituen).[12] Adu kadagiti konstelasion ken nagnagan ti bituen ket inus-usar tatta nga aldaw ket manipud ti Griego nga astronomia.
Nupay ti naipanunutan a dagiti kalangitan ket saan nga agbalbaliw, dagiti Insik nga astronomo ket ammoda nga agparang dagiti baro a bituen.[13] Idi 185 AD, isuda dagiti immuna a nagpaliiw ken nagisurat ti kapanggepan ti maysa a supernova, a naam-ammuan tattan a ti SN 185.[14] Ti karaniagan nga estelar a napasamak iti nairehistro a pakasaritaan ket isu idi ti SN 1006 a supernova, a napaliiw idi 1006 ken insurat ti kapanggepanna babaen ti Ehipsio nga astronomo a ni Ali ibn Ridwan ken dagiti nadumaduma nga Insik nga astronomo.[15] Ti SN 1054 a supernova, a nagipasngay iti Rasa a Nebula, ket pinalpaliiw pay dagiti Insik ken Islamiko nga astronomo.[16][17][18]
Dagiti Mediebal nga Islamiko nga astronomo ket nagited ti Arabiko a nagnagan dagiti adu a bituen nga inususar pay laeng iti tatta nga aldaw, ken nagparnuayda kadagiti adu nga astronomiko nga instrumento a makabilang kadagiti puesto dagti bituen. Inaramidda ti immuna a dakkel nga obserbatorio instituto a pagsukisokan, a naipangpangruna para iti kapangngepan ti panagpataud dagiti Zij a katologo ti bituen.[19] Kadagitoy ket, ti Libro dagiti Natalinaed a Bituen (964) ket sinurat babaen ti Persiano nga astronomo a ni Abd al-Rahman al-Sufi, a nagpaliiw kadagiti adu a bitbituen, dagiti raay ti bituen (mairaman ti Omicron Velorum ken Raay ni Brocchi) ken dagiti ariwanas (mairaman ti Andromeda nga Ariwanas).[20] Segun kenni A. Zahoor, idi maika-11 a siglo, ti Persiano a erudito nga eskolar a ni Abu Rayhan Biruni ket inlawlawagna a ti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas a kas maysa kadagiti adu a pedaso nga adda dagiti tagikua iti nebula a bitbituen, ken nagited pay dagiti latitud kadagiti nadumaduma a bitbituen idi agdama ti maysa a bulan a salip idi 1019.[21]
Segun kenni Josep Puig, ti Andalusiano nga astronomo a ni Ibn Bajjah ket nagidangep a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket naaramid kadagiti adu a bituen a gangani nga agkakapet ken nagparang a kas agtultuloy a imahen gapu ti nagbanagan iti repraksion manipud ti sublunario a materiales, a nagdakamat ti panagpalpaliiwna iti panagsilpo iti Hupiter ken Marte idi 500 nga AH (1106/1107 AD) a kas ebidensia.[22]
Dagiti nasapa nga astronomo ti Europa a kas ni Tycho Brahe ket nakaitudo kadagiti baro a bituen iti langit a rabiii (kalpasan daytoy ket nainaganan a kas ti novae), nga agipalpaltiing a dagiti kalangitan ket mabalbaliwan. Idi 1584 ni Giordano Bruno ket nagipalpaltiing a dagiti bituen ket kasla iti Init, ken baka adda met dagiti nadumaduma a planeta, a mabalin pay a kasla ti Daga, nga agpalpalikmut kaniada,[23] ti maysa a kapanunutan a nasapsapa a naipalpaltiing babaen dagiti taga-ugma a Griego a pilosopo, a ni Demokrito ken Epikuro,[24] ken babaen ti and medibal nga Islamiko a kosmologo[25] a kas ni Fakhr al-Din al-Razi.[26] Babaen ti sumaganad a siglo, ti kapanunutan a dagiti bitbituen ket kapada ti Init ket nakaabot kadagiti konsenso manipud kadagiti astronomo. Ti panaingipalpalawag no apay a dagitoy a bitbituen ket saanda nga agipakat ti dagup a panagguyod idiay Solar a Sistem, ni Isaac Newton ket nangipaltiing a dagiti bituen ket naipadpada a naiwarwaras iti aniaman a direksion, ti maysa a kapanunutan a nasingdat babaen ti teologo a ni Richard Bentley.[27]
Ti Italiano nga astronomo a ni Geminiano Montanari ket nagirehistro a nakapalpaliiw kadagiti panagdumaduma a karaniag iti bituen nga Algol idi 1667. Ni Edmond Halley ket nagipablaak ti immuna a panagrukod iti maitutop a panaggunay ti dua a paris ti asideg a "agtaltalinaed" a bitbituen, a nangipakpakita a dagitoy ket nagbalbaliwda ti puesto manipud idi panawen dagiti taga-ugma a Gresia astronomo a ni Ptolemy ken Hipparchus. Ti immuna a dagus a panagrukod ti adayo nga bituen (61 Cygni iti 11.4 a lawag a tawtawen) ket naaramid idi 1838 babaen ni Friedrich Bessel a nagus-usar ti paralahe a pamay-an. Dagiti paralelo a panagrukod ket nagipakpakita ti nawatiwat a panagsisina dagiti bituen iti kalangitan.[23]
Ni William Herschel ket isu idi ti immuna nga astronomo a nangpadas a nangkita ti pannakaiwarwaras dagiti bituen iti langit. Idi panawen ti 1780, isu ket nagaramid kadagiti serie ti gantingan iti 600 turturong, ken nagbilang kadagiti bituen ken nagpalpaliiw kadagiti tunggal maysa a linia ti pannakakita. Manipud iti daytoy isu ket nagipatingga a dagiti bilang ti bituen ket imad-adu iti maysa a bangir ti langit, iti turong ti bugas ti Nagririmpuok a Bitbituen . Ti anakna alalaki a ni John Herschel ket nagpadas manen iti daytoy a panagadal idiay abagatan a hemisperio ken nabirukanna ti maysa a kapadpada a panagadu iti siu met laeng a pagturongan.[28] Itipatinayon kadagiti nadumaduma a nagun-odanna, ni William Herschel ket naam-ammuan pay para iti pannakaduktalna nga adda dagiti bituen a saan nga aggigian ti siu met laeng a linia ti panakakita, ngem dagitoy pay ket maipapan ti bagi a kumaduaan nga aggporma dagiti binario a bituen a sistema.
Ti siensia ti nailangitan a espektroskopia ket napionero babaen ni Joseph von Fraunhofer ken Angelo Secchi. Babaen ti panagipadpada ti espektra dagiti bituen a kas ti Sirius iti Init, isuda ket nabirukanda dagiti paggiddiatan iti kapigsa ken bilang dagiti panagsagsagepsep ti linlinia—ti nalidem a nailangitan nga espektra gapu ti panagsagepsep iti naisangsangayan prekuensia babaen ti tangatang. Idi 1865 ni Secchi ket nangrugi a nagidasig kadagiti bituen kadagiti espektral a kitkita.[29] Nupay kasta, ti moderno a bersion iti nainlangitan a pannakaidasig a pamay-an ket inaramid babaen ni Annie J. Cannon idi panawen ti 1900.
Ti panagpalpaliiw kadagiti doble a bituen ket nakaala ti adu a kangrunaan idi maika-19 a siglo. Idi 1834, ni Friedrich Bessel nagpalpaliiw kadagit panagbalbaliw ti maitutop a panaggunay ti bituen a Sirius, ken nagipagarup ti nailemmeng a kaduana. Ni Edward Pickering ket isu ti immuna a nakaduktal ti espektrokopiko a binario idi 1899 nga idi nakapaliiw ti periodiko a panagpisi ti espektral a linlinia ti bituen a Mizar iti maysa a 104 nga aldaw a paset ti panawen. Dagiti naisalaysay a panagpalpaliiw dagiti adu a binario a bituen a sistema ket inurnong babaen dagiti astronomo a kas ni William Struve ken S. W. Burnham, a nangpalubos a maammoan manipud ti panagkarkulo kadagiti masa ti bituen dagiti pagtayyekan nga elemento. Ti immuna asungbat ti daytoy a parikut ti panakaala pagtayyekan dagiti binario a bituen manipud ti teleskopio a panagpalpaliiw ket inaramid idi babaen ni Felix Savary idi 1827.[30] Ti maikaduapulo a siglo ket nakakita ti imad-adu a napardas a panagadbanse iti sientipiko a panagadal kadagiti bituen. Ti potograpo ket nagbalin a napateg a ramit ti astronomiko. Ni Karl Schwarzschild ket naduktalanna a ti maris ti maysa a bituen, ken gapu ti temperaturana, nabalinna a maikeddeng babaen ti panagipada ti panakakita a kadakkel a maipada ti potograpiko a kadakkel. Ti panakarang-ay ti potoelektriko a potometro ket nangpalubos ti napudno a panagrukod iti kadakkel kadagiti nadumaduma a paggiddiatan ti kaatiddog ti allon. Idi 1921 ni Albert A. Michelson ket nagaramid ti immuna a panagrukod iti nailangitan a diametro a nagusar ti maysa a interperometro iti Hooker a teleskopio.[31]
Ti nangruna a konsepto nga obra iti maipapan ti bagi a pannakaibatay dagiti bituen ket rimsua idi ppanawen ti immuna a dekada iti maikaduapulo a siglo. Idi 1913, ti Hertzsprung-Russell a diagrama ket naaramid, a nangipangato ti astropisika a panagadal kadagiti bituen. Dagiti nagballigi a modelo ket naparang-ay tapno maipalpalawag dagiti kaunegan ti bituen ken ti nainlangitan nga ebolusion. Ti espekta dagiti bituen ket nagballigi pay a naipalpalawag babaen kadagiti panagrang-ay ti kuantum a pisika. Daytoy ket nangpalubos ti nagbuklan a kimiko iti nanilangitan a tangatang.[32]
A malaksid dagiti supernova, dagiti agmaymaysa a bituen ket nangrunadan a napalpaliiw ti bukodtayo a Lokal a Grupo kadagiti ariwanas,[33] ken naipangpangruna ti makitkita a aset ti Nagririmpuok a Bitbituen (a kas naipakita babaen ti naisalaysay a katologo dagiti bituen a magun-od para iti bukodtayo nga ariwanas).[34] Ngem adda dagiti bituen a napalpaliiw idiay M100 nga ariwanas ti Nagririmpuok a Virgo, nga agarup a 100 a riwriw a lawag ti tawtawen manipud ti Daga.[35] Idiay Lokal a Nalatak a Nagririmpuok mabalin a makita dagiti nagririmpuok a bitbituen, ken dagiti agdama a teleskopio ket mabalinda a paliiwen dagiti nakusnaw nga agmaymaysa a bitbituen idiay Lokal a Nagririmpuok—ti kaadaywan a naresolba a bitbituen ket sumuroka sangagasut a riwriw a lawag ti tawtawen ti kaadayona[36] (kitaen ti Cepheids). Nupay kasta, ti ruar ti Lokal a Nalataka ripuok dagiti ariwanas, awan dagiti bituen wenno agmaymaysa a bitbituen wenno rimpuok dagiti bituen ti napalpaliiw. Malaksid laeng ti nakusnaw a ladawan ti dakkel a rimpuok ti bituen a naglaon kadagiti ginasut a ribo a bitbituen a mabirukan ti maysa a bilion a lawag ti tawtawen ti kaadayona[37]—sangapulo a beses nga ad-adayo ngem ti dati a napalpaliiw a rimpuok ti bituen.
Dagiti pannakatudonan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti konsepto iti konstelasion ket naam-ammuan a rimsua idi paset ti panawen a Babilonikoi. Dagiti taga-ugma a nagbuybuya ti langit ket nagipagarup a dagiti prominente a panakaurnos dagiti bituen ket nagpormada kadagiti tabas, ken isosioda dagitoy a naisangsangayan nga aspeto iti katutubo wenno dagiti bukodda a mito. Sangapulo ket dua kadagitoy a pormasion ket naisanglad ti igid ti banda iti ekliptiko ken dagitoy ket nagbalin a batayan iti astrolohia.[38] Kaaduan kadagiti prominente unay nga agmaymaysa a bitbituen ket naikkanda kadagiti nagan, a naisangsangayan ti dagiti panakatudonan ti Arabiko wenno Latin.
Ken dagiti pay dadduma a konstelasion ken ti Init, dagiti bituen a kas ti kinabuklan ket adda dagiti bukodda a mmito.[39] Kadagiti Taga-ugma a Griego, adda dagiti "bituen", a namammoan a dagiti planeta (Griego πλavήtnς (planētēs), a kayatna a saoen ket "agkalkallautang"), ket nagirepresenta kadagiti nadumaduma dios, a nagtaudan ti nagan dagiti planeta Merkurio, Benus, Marte, Hupiter ken Saturno.[39] Ti ([[Urano ken Neptuno ket Griego ken dagiti Roman a dios pay,ngem awan kadagitoy a planeta ti naamammoan idi Taga-ugma gapu ti nalidem a raniagda. Dagiti naganda ket inpatudo babaen dagiti naududi nga astronomo.)
Idi sirca 1600, dagiti nagnagan ti konstelasion ket inususar a panaginagan dagiti bituen kadagiti maipada a rehion iti langit. Ti Aleman nga astronomo a ni Johann Bayer ket nagpartiat kadagiti serie a mapmapa dagiti bituen ken nagipakat dagiti letra a kas dagiti pannakatudonan ti bitbituen ti tunggal maysa a konstelasion. Kalpasan daytoy ti maysa a numero a sistema a naibatay ti kanawan a panagpangato ti bituen ket naimbento ken nainayon ti katologo ti bituen ni John Flamsteed idiay librona a "Historia coelestis Britannica" (ti 1712 nga edision), a daytoy a numero a sistema a tinawtawagan a Flamsteed a pangitudonan wenno Flamsteed a panagnumero.[40][41]
Babaen ti linteg ti limbang, ti laeng internasional a mabigbigan a turay para iti panagnagan kadagiti nainlangitan a bagbagi ket ti Kappon ti Internasional nga Astronomiko (IAU).[42] Adda dagiti nadumaduma a kompania nga agilaklako kadagiti nagan ti bituen, a ti Britanikoa Biblioteka ket tinawtawganna a kas ti saan a naalagad a komersial a negosio.[43][44] Nupay kasta, ti IAU ket nakisina manipud kadagiti komersio a pannakasanay, ken dagitoy a nagan ket saan a mabigbigan babaen ti IAU wenno inus-usarda.[45] Ti kastoy a maysa a kompania nga agnagnagan ket ti Internasional a Rehistro ti Bituen, a daytoy ket, idi panawen ti 1980, ket napabasol idi ti ulbod a panakasanay gapu ti panagiparangna a dagiti naipatudo a nagan ket opisial. Daytoy saanen a mararamid a panakasanay ti ISR practice ket inpormal a naibaga a maysa nga ulbod ken maysa a suitik,[46][47][48][49] ken ti Departamento ti Siudad ti New York iti Pannakibiang ti Aggatgatang ket nagited kadagiti panaglabsing a maisuppiat ti ISR para iti panagaramid kadagitoy suitik panakasanay ti komersio.[50][51]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bahcall, John N. (2000-06-29). "Kasano nga Agraniag ti Init". Pundasion ti Nobel. Naala idi 2006-08-30.
- ^ Richmond, Michael. "Ti kinaudi nga agpang iti ebolusion para dagiti ababaab ti masa a bituén". Pagadalan iti Teknolohia ti Rochester. Naala idi 2006-08-04.
- ^ "Estelar nga Ebolusion ken Ipapatay". NASA Observatorium. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Iben, Icko, Jr. (1991). "Ebolusion ti maysa ken binario a bituen". Astropisika a Warnakan Suplemento a Serie 76: 55–114. Bibcode:1991ApJS...76...55I. doi:10.1086/191565.
- ^ a b Forbes, George (1909). Pakasaritaan iti Astronomia. Londres: Watts & Co. ISBN 1-153-62774-4.
- ^ Hevelius, Johannis (1690). Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia. Gdansk.
- ^ Tøndering, Claus. "Other ancient calendars". WebExhibits. Naala idi 2006-12-10.
- ^ von Spaeth, Ove (2000). "Panagipetsa ti Kadaanan nga Ehipsio a Mapa ti Bituen". Sentaurus Internasional a Mahasina iti Pakasaritaan ti Matematika, Siensia ken Teknolohia 42 (3): 159–179. Naala idi 2007-10-21.
- ^ Amianan, John (1995). Ti Norton a Pakasaritaan iti Astronomia ken Kosmolohia. New York ken Londres: W.W. Norton & Company. pp. 30–31. ISBN 0-393-03656-1.
- ^ Murdin, P. (Nobiembre 2000). "Aristillus (c. 200 BC)". Ensiklopedia iti Astronomia ken Astropisika. Bibcode:2000eaa..bookE3440. doi:10.1888/0333750888/3440. ISBN 0-333-75088-8.
- ^ Grasshoff, Gerd (1990). Ti pakasaritaan ti katologo ti bituen ni Ptolomeo. Springer. pp. 1–5. ISBN 0-387-97181-5.
- ^ Pinotsis, Antonios D. "Astronomia iti Taga-ugma a Rodas". Paset iti Astropisika, Astronomia ken Mekaniko, Departamento iti Pisika, Unibersidad itiAthens. Naala idi 2009-06-02.
- ^ Clark, D. H.; Stephenson, F. R. (Hunio 29, 1981). "Ti Naipakasaritaan a Supernovae". Supernovae: Ti panagkita iti agdama a panagsukiso; Nagbanagan dagiti Instituto ti Nasayaat a Panagadal. Cambridge, Inglatera: Dordrecht, D. Reidel Publishing Co. pp. 355–370. Bibcode:1982sscr.conf..355C.
- ^ Zhao, Fu-Yuan; Strom, R. G.; Jiang, Shi-Yang (2006). "Ti Saili a Bituen iti AD185 Baka ngata Daytoy ket maysa a Supernova". Insika Warnakan iti Astronomia ken Astropisika 6 (5): 635–640. Bibcode:2006ChJAA...6..635Z. doi:10.1088/1009-9271/6/5/17.
- ^ "Dagiti Astronomo ket Nagpalseng ti Karaniagan a Bituen iti Pakasaritaan". NAOA News. Marso 5, 2003. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Frommert, Hartmut; Kronberg, Christine (Agosto 30, 2006). "Supernova 1054 – Pannakapartuat ti Rasa a Nebula". SEDS. Unibersidad iti Arizona.
- ^ Duyvendak, J. J. L. (Abril 1942). "Ti sumarsaruno pay a Datos nga Agibakbaklay ti pannakainaganan iti Rasa a Nebula nga adda ti Supernova iti 1054 A.D. Paset I. Ti Taga-ugma a Kronika ti Dumaya". Panakaipablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Pasipiko 54 (318): 91–94. Bibcode:1942PASP...54...91D. doi:10.1086/125409.
Mayall, N. U.; Oort, Jan Hendrik (Abril 1942). "Ti sumarsaruno pay a Datos nga Agibakbaklay ti pannakainaganan iti Rasa a Nebula nga adda ti Supernova iti 1054 A.D. Paset II. Ti Astronomiko a Panakakita". Panakaipablaak ti Astronomiko a Kagomongan ti Pasipiko 54 (318): 95–104. Bibcode:1942PASP...54...95M. doi:10.1086/125410.
- ^ Brecher, K. (1983). "Taga-ugma a rehistro ti Rasa a Nebula supernova". Ti Obserbatorio 103: 106–113. Bibcode:1983Obs...103..106B.
- ^ Kennedy, Edward S. (1962). "Review: Ti Obserbatorio iti Islam ken ti Lugarna iti Sapasap a pakasaritaan iti Obserbatorio babaen ni Aydin Sayili". Isis 53 (2): 237–239. doi:10.1086/349558.
- ^ Jones, Kenneth Glyn (1991). Nebulae ni Messier ken dagiti raay ti bituen. Cambridge Unibersidad a Pagmalditan. p. 1. ISBN 0-521-37079-5.
- ^ Zahoor, A. (1997). "Al-Biruni". Unibersidad ti Hasanuddin. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2008-06-26. Naala idi 2007-10-21.
- ^ Montada, Josep Puig (Septiembre 28, 2007). "Ibn Bajja". Stanford nga Ensiklopedia iti Pilosopia. Naala idi 2008-07-11.
- ^ a b Drake, Stephen A. (Agosto 17, 2006). "Ababa a Pakasaritaan iti Nangato nga Enerhia (X-ray & Gamma-Ray) nga Astronomia". NASA HEASARC. Naala idi 2006-08-24.
- ^ "Dagiti Exoplaneta". ESO. Hulio 24, 2006. Naala idi 2006-10-11.
- ^ Ahmad, I. A. (1995). "Ti nagbanagan iti Qur'anic a kosepto iti astronomiko a penomena iti Islamiko a sibilisasion". Vistas iti Astronomia 39 (4): 395–403 [402]. Bibcode:1995VA.....39..395A. doi:10.1016/0083-6656(95)00033-X.
- ^ Setia, Adi (2004). "Ni Fakhr Al-Din Al-Razi iti Pisika ken Katutubo iti Maipapan ti Bagi a Lubong: Ti Immuna a Panakakita". Islam ken Siensia 2. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-07-10. Naala idi 2010-03-02.
- ^ Hoskin, Michael (1998). "Ti Kuenta dagiti Naidulin iti Panagsurat ti Pakasaritaan iti Astronomia". Siensia nga Instituto ti Limbang a Teleskopio. Naala idi 2006-08-24.
- ^ Proctor, Richard A. (1870). "Adda kadi kadagiti nebulusa ket bituen a sistema?". Katutubo 1 (13): 331–333. Bibcode:1870Natur...1..331P. doi:10.1038/001331a0.
- ^ MacDonnell, Joseph. "Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) ti Ama iti Astropisika". Unibersidad ti Fairfield. Naala idi 2006-10-02.
- ^ Aitken, Robert G. (1964). Dagiti Binario a Bituen. New York: Dover Publications Inc. p. 66. ISBN 0-486-61102-7.
- ^ Michelson, A. A.; Pease, F. G. (1921). "Panagrukod iti diametro ti Alpha Orionis nga inusar ti interperometro". Astropisika a Warnakan 53: 249–259. Bibcode:1921ApJ....53..249M. doi:10.1086/142603.
- ^ Unsöld, Albrecht (2001). Ti Baro a Kosmos (Maika-5 nga ed.). New York: Springer. pp. 180–185, 215–216. ISBN 3-540-67877-8.
- ^ a kas ti Battinelli, Paolo; Demers, Serge; Letarte, Bruno (2003). "Pangsukisok ti Karbon a Bituen idiay Lokal a Grupo. V. Ti ruar a disko iti M31". Ti Astronomiko a Warnakan 125 (3): 1298–1308. Bibcode:2003AJ....125.1298B. doi:10.1086/346274.
- ^ "Ti Milenio a Bituen Atlas ket agmarka ti pannakalpas ti Hipparcos a Mision ti ESA". ESA. Disiembre 8, 1997. Naala idi 2007-08-05.
- ^ Villard, Ray; Freedman, Wendy L. (Oktubre 26, 1994). "Ti Hubble a Teleskopio ti Limbang ket Nagrukod ti Napudno a Kaadayo ti Kaadaywan nga Ariwanas". Hubble Site. Naala idi 2007-08-05.
- ^ "Ti Hubble ket Nalpasna ti Walo a Tawen a Ganetget a Mangrukod ti Dumakdakel a Law-ang". Hubble Site. Mayo 25, 1999. Naala idi 2007-08-02.
- ^ "Ti UBC Prof., alumnus ket nakaduktal kadagiti adayo a rimpuok ti bituen: a maysa a bilion a lawag ti tawen ti kaadayona.". UBC Public Affairs. Enero 8, 2007. Naala idi 2007-08-02.
- ^ Koch-Westenholz, Ulla; Koch, Ulla Susanne (1995). Mesopotamia nga astrolohia: pangyuna ti Babilonio ken Asiriano nailangitan a pannakadios. Pagipablaakan nga Intituto ti Carsten Niebuhr 19. Museo a Tusculanum a Pagmalditan. p. 163. ISBN 87-7289-287-0.
- ^ a b Coleman, Leslie S. "Dagiti mito, Sarsarita ken Tinawtawid a pannakaammo". Frosty Drew nga Obserbatorio. Naala idi 2012-06-15.
- ^ "Naming Astronomical Objects". Kappon ti Internasional nga Astronomiko (IAU). Naala idi 2009-01-30.
- ^ "Panaginagan dagiti Bituen". Dagiti Estudiante para iti Panagsukisok ken Panagrang-ay iti Limbang (SEDS). Naala idi 2009-01-30.
- ^ Lyall, Francis; Larsen, Paul B. (2009). "Kapitulio 7: The Moon and Other Celestial Bodies". Linteg ti Limbagng: Maysa Tratado. Ashgate Publishing, Ltd. p. 176. ISBN 0-7546-4390-5.
- ^ "Panagnagan dagiti bituen". Siensia nga Astropisiko nga Organisasion. 2005. Naala idi 2010-06-29.
- ^ "Renunsia: Naganan ti maysa abituen, naganan ti maysa a rosas ken dadduma pay, kapadpadana a negosio". Biblioteka ti Britaniko. Ti Gimong ti Britaniko a Biblioteka. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Andersen, Johannes. "Panaggatng dagitiBituen ken Nagnagan ti Bituen". Kappon ti Internasional nga Astronomiko. Naala idi 2010-06-24.
- ^ Pliat, Phil (Septiembre 2006). "Panagitinnag ti nagan: Kayatmo ti agbalin a maysa a Bituen?". Eskeptiko nga Agsuksuisok 30.5. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Adams, Cecil (Abril 1, 1998). "Makabayadka ti $35 tapno managanan ti maysa a bituen para kenka?". The Straight Dope. Naala idi 2006-08-13.
- ^ Golden, Frederick; Faflick, Philip (Enero 11, 1982). "Siensia: Nailangtan aPanunot wenno Kosmiko a Panagsuitik?". Times Magazine (Time Inc.). Naala idi 2010-06-24.
- ^ Di Justo, Patrick (Disiembre 26, 2001). "Gumatang ti maysa a Bituen, Ngem saanmo a Kukua". Wired. Condé Nast Digital. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Plait, Philip C. (2002). Dakes nga astronomia: dagiti miskonsepto ken madi a panagusar a naiparang, manipud ti astrolohia aginggan ti panagsanglad iti bulan 'angaw'. John Wiley and Sons. pp. 237–240. ISBN 0-471-40976-6.
- ^ Sclafani, Tom (Mayo 8, 1998). "Ti Komisioner ti Pannakibiang dagiti Aggatgatang a ni Polonetsky ket Nagballag kadagiti Gumatgatang: "Ti Panagggatang ti maysa a Bituen Ket saan a Makaaramid kaniam ti Kasta"". Sentro ti Nailian nga Astronomia ken Ionosperio, Aricebo nga Obserbatorio. Naala idi 2010-06-24.


text:
Puso
Ti puso ket lungog a piskel nga agbomba iti dara kadagiti amin a basiha ti dara babaen ti maul-ulit, a ritmiko a panagkaretket. Daytoy ket mabirukan kadagiti amin nga ayup nga adda iti maysa a sistema ti panagbalikuskos (a mairaman amin nga bertabrata).[1]
Ti termino a kardiako (a kas iti kardiolohia) a ti kaibuksilanna ket "mainaig iti puso" ken nagtaud manipud ti Griego kapδιά, kardia, para iti "puso".
Ti puso ti bertabrata ket naipangpangruna a buklen iti kardiako a piskel ken dagiti mangikapet a kulanit. Ti kardiako a piskel ket ti maysa nga inboluntario nga estriado a kulanit ti piskel a mabirukan laeng iti daytoy nga organo ken akinrebbeng para iti abilidad ti puso nga agbomba iti dara.
Ti napipia a puso ti tao, ket agpitikpitik iti 72 a pitik iti tunggal maysa a minuto, daytoy ket agpitik iti agarup a 2.5 billon a beses iti las-ud ti pakatengngaan iti 66 a tawen ti panagbiag. Daytoy ket agdagsen iti agarup a 250 iti 300 gramo (9 iti 11 oz) iti babbai ken 300 iti 350 gramo (11 iti 12 oz) iti lallaki.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Puso". SeymourSimon.com.
- ^ Kumar; Abbas; Fausto (2005). Robbins ken ni Cotran Patolohiko a Batayan iti Sakit (Maika-7 nga ed.). Philadelphia: Elsevier Saunders. p. 556. ISBN 0721601871.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Puso idiay Wikimedia Commons


text:
Ni Vincent Willem van Gogh (Marso 30, 1853 – Hulio 29, 1890) ket maysa a pintor nga Olandes, a kaaduan a mabigbigbig kas maysa kadagiti kalalaingan a pintor iti pakasaritaan ti arte iti Europa. Pinutarna dagiti obrana (mapattapatta nga aganay a 900 a pinintaan ken 1,100 a drowing) iti uneg laeng ti sangapulo a tawen sakbay a nagsagaba iti sakit ti isip (a maatap a gapu iti a bipolar disorder) sa nagpakamatay. Saan unay a nagballigi kas pintor idi sibibiag pay, ngem kalpasan ti ipapatayna napartak ti panaglatakna, nangruna idi maipabuya ti 71 a pinturana idiay Paris idi Marso 17, 1901 (11 a tawen kalpasan ti ipupusayna).
Ti impluensia ni Van Gogh iti expressionismo, fauvismo ken nasapa nga abstraksion ket nakasaksaknap, kas makita iti adu nga agduduma nga aspeto ti maika-20 a siglo nga arte. Ti Museo Van Gogh iti Amsterdam ket nairuknoy kadagiti obra ni Van Gogh ken dagiti kapatadanna. Ti Museo Kröller-Müller iti Otterlo iti met laeng Olanda, ket addaan met iti adu a koleksion ti pinintaan ni Van Gogh. Sumagmamano a pintura ni Van Gogh ket mairaman kadagiti kanginginaan a pintura iti lubong. Idi Marso 30, 1987, ti pinintaan ni Van Gogh nga Irises ket nalako iti US$53.9 milion iti Sotheby's; idi met Mayo 15, 1990, ti pinturana a Portrait of Dr. Gachet ket nalako iti US$82.5 milion iti Christie's.
Dagiti nalatak nga obraUrnosen
- (1885) Ingles: The Potato Eaters
- (1888) Ingles: Bedroom in Arles
- (1888) Ingles: Cafe Terrace at Night
- (1888) Ingles: The Red Vineyard
- (1889) Ingles: The Starry Night
- (1889) Ingles: Irises
- (1889) Ingles: Still Life: Vase with Twelve Sunflowers
- (1889) Pranses: Portrait de l'artiste sans barbe
- (1890) Ingles: Portrait of Dr. Gachet
- (1890) Ingles: Wheat Field with Crows
- (1890) Ingles: Peasant Woman Against a Background of Wheat
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dagiti imprenta babaen ni Vincent van Gogh, vggallery.com.


text:
KecoH-CиTи
Philippines /
Southern Tagalog /
Malanday /
World
/ Philippines
/ Southern Tagalog
/ Malanday
Tlālticpactli / / /
siyudad, draw only border (en)
Ti Ciudad ti Quezon ket isu ti sigud a capitolio ti Filipinas. Masarakan iti isla ti Luzon, ti Ciudad ti Quezon ket maysa kadagiti ciudad ken il-ili a mangbukel iti Metro Manila, ti Nailian a Kapitolio a Rehion (National Capital Region wenno NCR). Naipanagan ken ni Manuel L. Quezon, ti presidente ti Mankomunidad ti Filipinas, a nangbangon iti ciudad a kas sukat ti Manila a capitolio ti pagilian.
Nearby cities:
Ciudad ti San Juan, Ciudad ti Makati, Manila
Coordinates: 14°41'1"N 121°3'44"E


text:
2006
Ti 2006 (MMVI) ket maysa a kadawyan a tawen a mangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano. Kapadpadna dagiti tawen a 5766-5767 iti kalendario a Hebreo ken 1426-1427 iti kalendario nga Islamiko. Ti met 2006 ti ket Tawen ti Aso iti kalendario nga Intsik.
Naituding ti 2006 kas:
- Internasional a tawen dagiti desierto ken panag-sertipiko dagiti desierto
- Tawen ni Rembrandt, kas panglaglagip iti maika-400 nga anibersario ti pannakayanak ni Rembrandt Harmenszoon van Rijn, ti Olánda kalaingan a maika-17 a siglo a pintor.
- Tawen ni Mozart, pannakarambak ti maika-250 a kasangay ti Austriano a kompositor a ni Johann Chrysostom Wolfgang Amadeus Mozart.
- Tawen ni Tesla, pannakarambak ti maika-150 a kasangay ti nalatak a elektroteknisian a ni Nikola Tesla.
- Internasional nga Asperger a tawen, pannakalagip ti maika-100 nga anibersario ti pannakaipasngay ni Dr. Hans Asperger, nakaduktal iti Sindromo ni Asperger.
- Tengnga a Banko iti Pilipinas, presidente ken tagapangasiwa addaan pimmusay ti pumanaw ni Rafael Buenaventura (idi Nobiembre 30).


text:
Presidente iti Estados Unidos
Ti Presidente iti Estados Unidos iti Amerika (Inggles: President of the United States of America (POTUS))[7] ket isu ti daulo ti estado ken daulo ti gobierno iti Estados Unidos. Ti presidente ket isu ti mangidaulo ti ehekutibo a sanga iti pederal a gobierno ken isu ti agbilbilin a pangulo ti Siiigam a Buyot iti Estados Unidos.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kasano ti mangibitla iti Presidente; Saan nga isu ti Natan-ok nga Apom wenno Pammadayawem, Ngem Apo Presidente". The New York Times. Agosto 2, 1891.
- ^ "USGS Correspondence Handbook - Kapitulo 4". Usgs.gov. 2007-07-18. Naala idi 2012-11-15.
- ^ "Dagiti Modelo ti Panangibitla ti Panangidayaw". Ita.doc.gov. Naala idi Septiembre 4, 2010.
- ^ Dagiti daulo ti estado, dagiti daulo ti gobierno, dagiti ministro ti ganganaet a pannakibiang, Protokol ken Serbisio ti Koordinasion, Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Enero 1, 2012.
- ^ Sekretario ti Warnakan ti White House (Septiembre 1, 2010). "Dagiti bitla babaen ni Presidente Obama, President Mubarak, Natan-ok nga Ari Abdullah, Kangrunaan a Ministro Netanyahu ken Presidente Abbas Sakbay ti Pangrabii a Panagobra". WhiteHouse.gov. Naala idi Hulio 19, 2011.
- ^ "Pannakisinnukat kadagiti Surat". Permanente nga Agpalpaliiw ti Mision iti Palestina ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Septiembre 1978. Naala idi Hulio 19, 2011.
- ^ Safire, William, "Iti pagsasao: POTUS and FLOTUS," New York Times, Oktubre 12, 1997. Naala idi Enero 8, 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Presidents of the United States idiay Wikimedia Commons
- "Ehekutibo nga Opisina ti Presidente". Naala idi Enero 21, 2009.
- "White House". Naala idi Oktubre7, 2005.


text:
Karbón
Ti Karbón /ˈkɑrbən/ (manipud ti Latin: carbo "beggang") ket isu ti kimiko nga elemento nga addaan ti simbolo iti C ken atomiko a numero iti 6. A kas kameng iti grupo a 14 idiay periodiko a lamisaan, daytoy ket saan a metal ken tetrabalente—nga agararamid ti uppat nga elektron a magun-od tapno agporma iti kobalente dagiti kimiko a piansa. Adda dagiti masna a rumrumsua nga isotopo, nga addaan ti 12C ken ti 13C a dagitoy ket natalna, a ti 14C ket radioaktibo, nga agrungrungsot nga addaan ti kagudua a biag iti agarup a 5,730 a tawtawen.[9] Ti Karbón ket maysa kadagiti bassit a namammoan nga elemento manipud iti taga-ugma.[10][11]
Adda dagiti dadduma nga alotropo iti karbón a dagiti kalatakan a naamammoan a kas ti grapito, diamante, ken amorpo a karbón.[12] Dagiti maipapan ti bagi a tagikua iti karbón ket kaaduan a nadumaduma nga addan ti alotropiko a porma. Kas pagarigan, ti diamante ket masarsarang unay, ngem ti grapito ket saragasag ken nagisit. Ti diamante ket maysa kadagiti naamammoan a katangkenan a materiales, ngem ti grapito ket nalukneng ken makaporma ti garit iti papel (a ti kasta iti nagan, manipud ti Griego a balikas nga "agsurat"). Ti diamante ket addaan ti nababa unay nga elektriko a konduktibidad, ngem ti grapito ket nasayaat a konduktor. Babaen ti kadawyan a kasasaad, ti diamante ket addan ti kanagatuan a kapudot ti konduktibidad kadagiti amina namammoan a materiales.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lide, D. R., ed. (2005). CRC a Libro iti Kimiko ken Pisika (Maika-86 nga ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
- ^ Haaland, D (1976). "Grapito-likido-sengngaw talloa punto s presion ken ti densidad iti likido a karbón". Karbón 14 (6): 357. doi:10.1016/0008-6223(76)90010-5.
- ^ Savvatimskiy, A (2005). "Dagiti rukod iti panaglunag a puntos iti grapito ken dagiti tagikua ti likido a karbón (maysa a repaso para iti 1963–2003)". Karbón 43 (6): 1115. doi:10.1016/j.carbon.2004.12.027.
- ^ "Fourier Transform Spectroscopy of the System of CP". Naala idi 2007-12-06.
- ^ "Fourier Transform Spectroscopy of the Electronic Transition of the Jet-Cooled CCI Free Radical". Naala idi 2007-12-06.
- ^ "Karbón: Dagiti binario a kompuesto". Naala idi 2007-12-06.
- ^ Magnetiko a susceptibilidad dagiti elemento ken inorganiko a kompuesto, iti Libro iti Kimiko ken Pisika maika-81 nga edision, CRC press.
- ^ a b c d e Dagiti tagikua ti diamante, Ioffe Institute Database
- ^ "Carbon – Dagiti masna a rumrumsua nga isotopo". WebElements Periodiko a Lamisaan. Naala idi 2008-10-09.
- ^ "Periodiko a Lamisaan: Petsa ti Panakaduktalan". Chemical Elements.com. Naala idi 2007-03-13.
- ^ "Linia ti tiempo ti Panakaduktalan ti Elemento". Naala idi 2007-03-13.
- ^ "Lubong iti Karbón – Interaaktibo a Nano a panagkita iti Siensia ken Inhenniero nga Edukasion (IN-VSEE)". Naala idi 2008-10-09.


text:
Akin-amianan a Hemisperio
Nagsasabtan: 45°0′0″N 0°0′0″E / 45.00000°N 0.00000°E
Ti Akin-amianan a Hemisperio[1] ket ti kagudua ti planeta nga adda iti amianan iti ekuadorna—ti balikas a hemisperio ket literal a kaibuksilanna ti “gudua ti espera” wenno "gudua ti globo". Daytoy ket mabalin pay a mangibaga ti gudua ti nainlangitan nga espera iti amianan ti nainlangitan nga ekuador.
Gapu ti pagtayyekan a pannakapakbo ti Daga, ti kalamiisan idiay akin-amianan a hemisperio ket agpaut manipud ti solstisio ti kalamiisan (kadawyan a Disiembre 21) aginggana iti bernal nga ekuinoksio (kadawyan a Marso 20), bayat a ti kalgaw ket agpaut manipud ti solstisio ti kalgaw (kadawyan a Hunio 21) aginggana iti ekunoksio ti otonio (kadawyan a Septiembre 23).
Ti Artiko ket isu ti rehion nga amianan ti Artiko a Sirkulo. Ti klimana ket naisalsalumina babaen dagiti nalamiis a panawen ti kalamiisan ken dagiti nalamiis a kalgaw. Kaaduan nga umay ti presipitasion iti porma ti niebe. Ti Artiko ket makasanay kadagiti aldaw ti kalgaw a saan a lumnek ti Init, ken adda met dagiti aldaw iti las-ud ti kalamiisan a saan nga agleggak. Ti kapaut dagitoy a paset ket agdumaduma manipud ti maysa nga aldaw kadagiti lokasion idiay Artiko a Sirkulo aginggana kadagiti nadumaduma a bulan iti asideg ti Amianan nga Ungto.
Iti nagbaetan ti Artiko a Sikulo ken ti Tropiko ti Kanser ket naisanglad ti Akin-amianan a Sona ti kalalainganna a klima. Dagiti panagbalbaliw kadagitoy a rehion a nagbaetan ti kalamiisan ken kalgaw ket kadawyan a naalumamay, imbes a ti napudot wenno nalamiis unay. Nupay kasta, ti kalalainganna a klima ket mabalin nga adda ti nakaro unay a di maipadto a tiempo.
Dagiti rehion ti tropiko (ti nagbaetan ti Tropiko ti Kanser ken ti ekuador) ket kadawyan a napudot kadagiti amin a paset ti tawen ken matarawidwidan a makasanay ti tiempo ti panagtudtudo kadagiti las-ud ti bulan ti kalgaw, ken ti namaga a tiempo kadagiti las-ud ti kalamiisan a bulan.
Idiay Akin-amianan a Hemisperio, dagiti banag nga agbalballasiw wenno iti ngato ti rabaw ti Daga ket matarawidwidan ng aagsikko iti kanawan gapu ti epekto a koriolis. A kas resulta daytoy, dagiti dakkel a horisontal a panagpul-oy ti angin wenno panagayus ti danum ket matarawidwidan a mangporma ti alipuno nga agpakanawan a panagsikko. Dagitoy ket nasaysayaat a makita kadagiti tabas ti sirkulasion ti taaw kadagiti taaw ti Amianan nga Atlantiko ken Amianan a Pasipiko.
Gapu ti isu met laeng a rason, dagiti panagpul-oy ti angin a mapan iti akin-amianan a rabaw ti Daga ket matarawidwidan a maiwaras iti ballasiw ti rabaw iti tabas nga agpakanawan. Isu a ti agpakanawan a sirkulasion ket pakailasinan dagiti nangato a presion ti selula ti klima idiay Akin-amianan a Hemisperio. Iti pay pannakaibaga, ti angin nga agpangato manipud idiay akin-amianan a rabaw ti Daga (nga agpartuat ti rehion ti ababa a presion) ket matarawidwidan a makaala ti angin kaniana iti taba nga agpakanigid. Dagiti bagio ken dagiti tropikal a bagio (dakkel a sistema ti ababa a presion) ket agpusipos iti sumbangir nga agpakanawan idiay Akin-amianan a Hemisperio.
Ti anniniwan ti init apangirasan ket agpakanawan nga aggunay idiay Akinamianan a Hemisperio (kasumbangir iti Akin-abagatan a Hemisperio). Iti las-ud ti aldaw, matarawidwidan ti Init nga agleggak iti kanagtona iti akin-abagatan a puestona.
Ti Bulan pay ket agparang a "baliktad" no maipata ti pannakakita manipud idiay Akin-abagatn a Hemisperio ken sabali pay ti pannakakita kadagiti bituen.[2] Ti Amianan nga Ungto ket umadayo a mangsango manipud ti galaktiko a sentro ti Nagririmpuok a Bitbituen. Daytoy ket nagresultaan ti basbassit ken saan unay a naraniag a bitbituen idiay Akin-amianan a Hemisperio no maipada idiay Akin-abagatan a Hemisperio ken mangaramid daytoy ti Akin-amianan a Hemisperio ti nasaysayaat a pagpaliiwan ti nauneg a law-ang, gapu ta daytoy ket saan a "malappedan" babaen ti Nagririmpuok a Bitbituen.
Dagiti linaon
Listaan dagiti kontinente[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kontinente ti Akin-amianan a Hemisperio[urnosen | urnosen ti taudan]
- amin ti Europa
- amin ti Amianan nga Amerika, Tengnga nga Amerika ken ti Karibe
- ti kaaduan ti Asia, malaksid ti Daya a Timor ken ti Indonesia (nangruna idiay Akin-abagatan a Hemisperio) ken paset ti Maldibas
- agarup a 2/3 ti Aprika, iti ngato bassit ti "sara"
- 1/10 ti Abagatan nga Amerika, amianan ti sabangan ti Karayan Amasona.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amianan nga Ungto
- Pannakabingbingay ti Amianan–Abagatan
- Abagatan nga Ungto
- Akin-abagatan a Hemisperio
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Online e Diksionario ti Merriam Webster (naibatay iti Kolehio a tomo, Maiak-11 nga ed.) 2006. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.
- ^ "Perspective of the Moon from the Northern and Southern Hemispheres". Naala idi 22 Oktubre 2013.


text:
Agkamkammatalek a teritorio
Ti agkamkammatalek a teritorio, agkamkammatalek a lugar wenno pammagtalkan ket isu ti teritorio a saan nga agtagikua ti napno a politikal a waywaya wenno kinaturay a kas naturay nga estado ngem agtultuloy nga adda iti ruar ti politikal a panagtengngel ti mangtengtengel nga estado ti integral a lugar.[1]
Ti pammagtalken ket sapasap a nailaslasin manipud kadagiti subnasional nga entidad ta saanda a naikeddeng a paset ti integral a teritorio ti agturturay nga Estado. Ti subnasional nga entidad ket kadawyan a mangirepresenta ti pannakabingbingay ti maitutop nga Estado, bayat nga iti gkamkammatalek a teritorio ket masansan nga agtalinaay adu a degrado ti autonomia manippud ti agtengtengngel nga Estado. Iti naipakasaritaan, kaaduan kadagiti kolonia ket naikeddengda idi a pammagtalken dagiti nagtengtengngel kaniada nga Estado. Kaaduan kadagitoy ket nagbalindan a nawaya, babaen ti pannakatipon kadagiti nawaya akaarubada a pagilian, wenno timmiponda kadagiti nagparukma nga estado. Dagiti agkamkammatalek a nabatbati ket sapasap dagitoy a mangtaltalinaay ti nangato unay a degrado ti politikal nga autonomia. Urayno dagiti agkamkammatalek ket mangtaltalinaayda ti degrado ti autonomia, saan amin a dagiti autonomo nga entidad ket maikedkeddeng a kas dagiti agkamkammatalek.[2]
Adu kadagiti politikal nga entidad ket addan iti nangruna apuesto a bigbigan babaen ti sangalubongan a tulagan wenno tulagan a nagbanagan iti naisangayan nga agpang ti autonomia wenno pagigiddiatan kadagiti alagaden ti imigrasion. Dagitoy ket sagpaminsan[3] a naikedkeddeng a dagiti agkamkammatalek,[4] ngem opisial a naikedkeddeng babaen dagiti agtengtengngel nga estado kaniada a kas dagiti integral a paset ti estado.[3]Kas pagarigan ti Åland (Pinlandia), Hong Kong (Tsina), ken Macau (Tsina).[5]
Dagiti linaon
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am ti banag ti publiko a pagturayan manipud kadagiti sapot a pagsaadan weno dagiti dokumento ti CIA World Factbook.
- ^ Resolusion 1514 ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- ^ Mangimaton a Konseho ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- ^ a b Maika-15 a Timpuyogan ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian - Ti Sistema ti Panagimaton ken Dagiti Teritorio ti Saan a Bukod nga Agturturay (pampanid:509-510)
- ^ Listaba.com
- ^ The World Factbook. Cia.gov. Naala idi 2013-07-12.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- George Drower, Britain's Dependent Territories, Dartmouth, 1992
- George Drower, Overseas Territories Handbook, TSO, 1998


text:
BAGUIO CITY-Dumanon iti walo pulo ket maysa nga assaulted firearms ti insuko dagiti sigud a kameng ti Cordillera Peoples Liberation Army (CPLA) iti Police Regional Office-Cordillera (PRO-COR) iti probinsya ti Benguet.
Sigun kenni P/Supt. Davy Limmong, panakangiwat ti PRO-COR, kaaduan kadagiti naisuko kadakuada a firearms ket addaan iti bala nga m16, dagiti shotgun ken adda ti maysa a sub-machine gun.
Dagiti nasao a firearms ket insuko dagiti miyembro ti 50th Infantry Division ti CPLA manipud iti Gamu, Isabela ket sumagmamano kadagitoy ket tubo iti Kalinga, Abra, Mt. Province, ken Ifugao.
Dinayaw met ni Limmong ti nasao a ganuat kas maysa a dakkel nga accomplishment ti gobyerno para iti integration program dagitoy ken peace process kadagiti rebelde a grupo.
Naamuan a kas paset ti katulagan ti CPLA ken ti gobyerno ket nasken nga isuko-da dagiti igamda tapnu maipaayan dagitoy iti trabaho kadagiti nagduduma nga ahensya ti gobyerbo pakairamanan ti Department of Environment and Natural Resources (DENR).


text:
UTC+04:00
Ti UTC+04:00 ket panagilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +04. Iti ISO 8601 ti mainaig nga oras ket kas ti 2014-08-23T08:36:10+04:00. Daytoy nga oras ket naus-usar idiay:
Alagaden nga Oras ti Golpo ti Persiano ket agus-usar ti UTC+04.
Dagiti linaon
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rusia - Oras ti Moscow
- kaaduan ti Europeano a Rusia, mairaman ti Moscow, San Petersburgo, Rostov iti Don, Novaya Zemlya, Daga ti Franz Jose, manipud idi 27 Marso 2011.[1]
- amin nga oras ti perokaril idiay Rusia, mairaman ti perokaril idiay Kaliningrad Oblast.
Akinlaud nga Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Georgia - Oras idiay Georgia
- Ti Georgia ket immalis manipud ti sona ti UTC+04 iti UTC+03 iti HUnio 27, 2004,[2] ken nagsubli manen iti UTC+04 idi Marso 27, 2005
- Armenia[3]
- Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo - Alagaden nga Oras Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Oman
Aprika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Seychelles[4] - Oras ti Seychelles
- Maurisius - Oras ti Mauritsius
- Réunion (Pransia) - Oras idiay Pransia
Kas alagaden nga oras (kalamiisan laeng ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Akinlaud nga Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Russia Abolishes Winter Time". Timeanddate.com. 2011-02-08. Naala idi 2011-03-26.
- ^ "Agbalbaliwe ti oras idiay Georgia". The BBC. 2004-06-27. Naala idi 2007-06-11.
- ^ Ti Armenia ket inukasnan ti oras ti panagin-inut ti lawag
- ^ "Sona ti Oras ti Seychelles - Agdama nga Oras ti Seychellese - Oras ti Panagin-inut ti Lawag". TimeTemperature.com. Naala idi 13 Hulio 2012.
- ^ Ti Mauritius ket saan a mangulit ti oras ti panagin-inut ti lawag


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panag-usar ti papeles
Awan ti pampanid a nakasilpo iti daytoy a papeles.
Global a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay af.wikipedia.org
- Panag-usar idiay be.wikipedia.org
- Panag-usar idiay en.wikipedia.org
- Panag-usar idiay gu.wikipedia.org
- Panag-usar idiay hi.wikipedia.org
- Panag-usar idiay incubator.wikimedia.org
- Panag-usar idiay ky.wikipedia.org
- Panag-usar idiay lez.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ru.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ta.wikinews.org
- Panag-usar idiay uz.wikipedia.org


text:
Max von Laue
Ni Max Theodor Felix von Laue (9 Oktubre 1879 – 24 Abril 1960) ket maysa idi nga Aleman a pisiko a nagungunaan iti Premio Nobel iti Pisika ido 1914 para iti panagduktalna iti dippraksion iti Rayo-ekis babaen dagiti kristal. Iti pay maipatinayon kadagiti sientipiko a nagun-odna kadagiti kontribusion iti optika, kriatalograpia, teoria ti kuantum, superkonduktibidad, ken ti teoria ti relatibidad, isu ket addaan pay idi kadagiti nadumaduma nga administratibo a puesto a nagipasayaat ket nangiturong ti sientipiko a panagsukimat ken panagpadur-as kadagiti las-ud ti uppat a dekada. Isu ket naganetget a nangliklikud iti Nailian a Sosialismo, isu ket addaan idi ti nangruna a papel iti panangipatakder manen ken panag-urnos ti siensia ti Alemania kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hentschel, Klaus, editor; and Ann M. Hentschel; editorial assistant and Translator (1996). Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources. Basel: Birkhäuser Verlag. ISBN 0-8176-5312-0.
- Walker, Mark H. (1995). Nazi science: myth, truth, and the German atomic bomb. New York: Plenum Press. ISBN 0-306-44941-2.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Greenspan, Nancy Thorndike (2005). The End of the Certain World: The Life and Science ofMax Born. New York: Basic Books. ISBN 0-7382-0693-8.
- Herneck, Friedrich (1979). Max von Laue. Leipzig: Teubner.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Max von Laue Biography – Deutsches Historisches Museo ti Berlin (Aleman)
- Max von Laue – Biograpia ti Premio Nobel


text:
Casuarinaceae
Ti Casuarinaceae ket pamilia dagiti dicotyledon dagiti mula nga agsabsabong a nipauesto iti urnos ti Fagales, a mangbukel kadagiti uppat a henero ken agaraup a 70 a sebbangan dagiti kayo ken bssit a kaykayo a patneng iti tropiko ti Daan a Lubong (Indo-Malaysia), Australia, ken Is-isla ti PasipikoP. Iti maysa apanawen, amin a sebbangan ket naikabil iti henero ti Casuarina, ngem dagitoy ket naipagsisina idi 1980, 1982 ken 1988 kadagiti henero ti Allocasuarina, Casuarina, Ceuthostoma, ken Gymnostoma[2][3][4]. Daytoy ket kontrobersial met idi iti dayta a panawen, ti monophyly dagitoy a henero ket kanungpalan idi a nasuportaran iti maysa a molekular a panagadal iti pamilia idi 2003.[5] Iti sisitema Wettstein, daytoy a pamilia ket is-isu laeng ti naikabil iti urnos ti Verticillatae. Ken dagiti met sistema ti Engler, Cronquist ken Kubitzki, ti Casuarinaceae ket is-isu ti pamilia anaikabil iti urnos ti Casuarinales.
Dagiti kameng ti daytoy a pamilia ket nailaslasin babaen ti panaglay-ot ti equisetoid (a ti kaibuksilanna ket "kapada ti sangsanga iti ipus ti kabalio") , dagitoy ket kankanayon a berde, kenmonoecious wenno dioecious. Dagiti ramutda ket adda dagiti nodulo nga agaramid ti nitroheno ng agalaon ti daga nga actinomycete Frankia.
Ti kaaduan a naus-usar a sapasap a nagan iti Inggles para iti sebbangan ti Casuarinaceae ket ti sheoak wenno she-oak (ti panangipada ti kalidada ti tarikayo iti Inggles a diraan). Dagiti dadduma pay a nagan iti Inggles ket mairaman ti ironwood, bull-oak wenno buloke, beefwood,[6] wenno cassowary tree.[7]
The Kondado ti Buloke idiay Victoria, Australia ket nanaganan manipud ti sebbanagan ti Allocasuarina luehmannii.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Grupo ti Angiosperma Pilohenia (2009). "Ti maysa a panangipabaro ti Grupo ti Angiosperma Pilohenia a pannakaidasig para kadagiti urnos ken dagiti pamilia dagiti mula nga agsabsabong: APG III" (PDF). Botaniko a Warnakan ti Linneo a Kagimongan 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naala idi 26 Hunio 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (1980). "Dagiti nota iti Casuarinaceae" (PDF). Telopea. (Online a panid ti arkibo a bersion, silpo babaen ti APNI Gymnostoma) 2 (1): 83–84. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (23 Disiembre 1982). "Dagiti nota iti Casuarinaceae II" (PDF). Warnakan dagitiBotaniko a Hardin ti Adelaide 6 (1): 73–87. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Johnson, Lawrie A. S. (1988). "Dagiti nota iti Casuarinaceae III: Thi baro a heneroCeuthostoma" (PDF). Telopea. (Online a panid ti arkibo a bersion, silpo babaen ti APNI Ceuthostoma) 3 (2): 133–137. Naala idi 20 Marso 2013.
- ^ Steane, Dorothy A.; Wilson, Karen L.; Hill, Robert S. (2003). "Panagusar ti matK a datos tipanagsasaruno tapno matakuatan ti pilohenia ti Casuarinaceae" (PDF). Molekular a Pilohenetika ken Ebolusion 28: 47–59. doi:10.1016/S1055-7903(03)00028-9. PMID 12801471. Naala idi 12 Nobiembre 2010.
- ^ Cox, P., & Freeland, J. 1969. Nagubsan a tarikayo dagiti pnangipatakder idiay Australia. Thames kenni Hudson. ISBN 0-500-34035-8 page 18. Ni Cox ket nangibagbaga a ti nagan a 'she-oak' ket naala manipud it Patneng nga Amerikano ti sheac - beefwood.
- ^ Partridge, Eric (2013). Dagiti taudan: Ti Ababa nga Etimolohiko a Diksionario ti Moderno nga Inggles. Routledge. p. 82. ISBN 9781134942176.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Casuarinaceae idiay Wikimedia Commons
- Timpuyogan ti panagsukisok manipud ti IRD a nagob-obra iti Frankia-Casuarinaceae mycorrhizal aken ti panagaramid ti nitroheno a simbiosss