text:
Pannakaisilpo (lingguistika)
Iti naipakasaritaan a lingguistika, ti maysa a pannakaisilpo ket ti maysa a grupo dagiti agkakabagian a pagsasao a anabukel no ti maysa a proto-pagsasao ket agsisina kadagiti network dagiti dialekto nga agin-inut a maigiddiat kadagiti sabali a pagsasao.[1]
Ti termino ket inpayammo babaen ni Malcolm Ross iti panagadalna iti sasao nga Akinlaud nga Oceaniko (Ross 1988). Daytoy ket maigiddiat iti maysa a pamilia, a rumsua no ti komunidad ti bitla ti proto-pagsasao ket maisina kadagiti grupo nga isolado manipud iti tunggal mausa kaniada, imbes a mangbukel iti maysa a network.[2]
Pamunganayan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pannakaisilpo ket mabukel no dagiti pagsasao ket naipakasaritaanda a rumsua manipud iti dibersipikasion iti maysa a nasapsapa a lugar ti dialekto. Dagiti kamengna ket mabalin a nagbaliw uray no nakibinningay kadagiti simmaruno nga inobasion, wenno dagitikasta a dialekto ket mabalin a naipan a naiyasideg ken isu a nagtipon.[a] Iti ania man a lugar ti dialekto, dagit iinobasion ket pagbibingayan iti pagbaetan dagiti agkakaarruba a dialekto kadagiti agtutumpong a langa. Dagiti langa ti panagtutumpong dagitiinobasion ket agtultuloy nga adda iti panawen a panagbaliw ti lugar ti dialekto iti pannakaisilpo.
Segun iti komparatibo a pamay-an, ti maysa a grupo dagiti pagsasao nga eksklusibo a makibinningay iti agasmang dagiti inobasion ket mangbukel iti maysa a "(heneolohiko) subgrupo". Ti maysa a pannakaisilpo ket kadawyan a mailasin babaen ti kadda dagiti agtutumpon a subgrupo.[3] Saan a mangipalubos ti modelo ti kayo para iti kadda dagiti agtutumpong a subgrupo ken isu a saana nasayaat a mangirepresenta kadagiti pannakaisilpo, a nasaysayaatda a maarngian babaen ti panagusar iti modelo ti allon.[4][5]
Ti kladistiko nga arngian a puonan ti modelo ti kayo ket makasapul iti sapsap a taudan iti tunggal amysa a subgrupo tapno agtultuloy manipud kadagiti tunggal maysa nga agkakabagian a pagsasao ken saan a makabael a makibinningay iti ania man nga inobasion kaniada kalpasan iti "pannakaisinada". Daytoy a panangipagarup ket awanan manipud kadagiti arngian dagiti pannakaisilpo da Ross ken François. Dagiti heneolohiko a subgrupoda ket addaanda pay kadagiti pagsasao a nagtaud manipud iti sapasap a tinaudan, kas naipalawag babaen iti maysa nga agasmang dagiti eksklusibo a nagbibingayan nga inobasion, ngen dagiti sapsap a tinaudan ket mabalin a saan a diskreto a naisina manipud kadagiti kaarrubana. Kas pagarigan, tikadena dagiti dialekto {A B C D E F} ket mabalinda a mapan kadagiti nadumaduma a lingguistiko nga inobasion, adda dagiti mangbaliw iti {BCD}, dagiti dadduma ket mangbaliw iti {CDE}, ken mangbaliw pay dagiti dadduma iti {DEF}.[5] Dagiti tunggal maysa kaniada pay dagiti agasmang ti dialekto ket agsinnaranayda idi a maawatan iti panawen dagiti inobasion, amin ket makita a kas mangbukel kadagiti sabali a pagsasao. Kadagitoy ket ti Proto-BCD ket isunto titinaudan a pagsasao iti subgrupo ti BCD, ti Proto-CDE titinaudan apagsasao ti CDE ken dadduma pay. Para iti pagsasao anagtaud manipud iti dialekto a D, daytoy ket dagusto a maitagikua kadagiti tallo nga "agtutumpong a subgrupo" (BCD, CDE ken DEF).
Kadagiti arngian ti kayo ken pannakaisilpo, dagiti heneolohiko a subgrupo ket naingetda a naipalawag babaen ti nagbibingayanda a tawid manipud iti sapsap a tinaudan. Iti nalaka a pannakaibaga, uray no dagiti kayo ket mangibaga nga amin dagiti proto-pagsasao ket nasken a diskreto a maisina, ti modelo ti pannakaisilpo ket liklikanna dayta a panagipagarup.
Tinunton pay ni François a ti maysa kayo ket mabalin a maikeddeng a maysa anga espesial akaso iti maysa a pannakaisilpo nga amin dagiti subgrupo ket mabalinda a naiyumok ken temporario a naurnos manipud iti kaakabaan ken kaakikidan.[3]
Dagiti pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa pagarigan iti pannakaisilpo ket ti maysa a binukel ti sasao a Tengnga a Malayo-Polinesio iti Baybay Banda (ti maysa a Baybay iti Abagatan a Molucca iti Indonesia).[6] Ti sasao a Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio ket kadawyanda a nabingbingay kadagiti dua a sanga, ti Tengnga a Malayo-Polinesio ken ti Akindaya a Malayo-Polinesio, iti tungngal amysa ket addaan kadagiti naisangayan a mangipalawag a langa a mangikaysa kaniada ken mangislasin iti tunggal maysa kaniada. Nupay kasta, ti Proto-Akindaya ken ti Proto-Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio ket mabalin a makonstrukto manen (ti kabsat ken ti nagannak ti Tengnga a Malayo-Polinesio), ti pannakakonstrukto manen ti maysa a pagsasao a Proto-Tengnga a Malayo-Polinesio, a naisangayan manipud iti Proto-Tengnga-Akindaya a Malayo-Polunesio ket saan a mabalin.
Mabalin nga iti tunggal maysa dagiti dua a sanga ti Tengnga a Malayo-Polinesio ket duogda kas ti Akindaya a Malayo-Polinesio ngem napanda nakisinnukat kadagiti langa nga itan ket naikeddeng a mangipalawag kaniada a kas pamilia. Dagiti langa akadawyan iti Akindaya a Malayo-Polinesio ket mabalin a maipagarup nga adda iti tunggal maysa a tinaudan a pagsasao, ngem saan a kasta ti kaso para iti Tengnga a Malayo-Polinesio.
Daytoy a senario ket saan a gapuanan iti pananglikud itisapasap a tinaudan ti sasao a Tengnga a Malayo-Polinesio. Daytoy re-interpretasion laeng iti tawen ti panagkabagian a naduduog a kas ti pannakikabagianda iti Akindaya a Malayo-Polinesio.
Insingasing ni François (2014, p. 171) a kaaduan kadagiti pamilia ti pagsasao iti lubong ket pudnoda a dagiti pannakaisilpo a naaramid kadagiti panagtutumpong, saan a naiyumok, a subgrupo. Indakamatna ti sasao nga Oceaniko ti akin-amianan a Vanuatu ken dagiti pay adda iti pamilia ti Fiji ken ti Polinesia ken dagiti pay seksion ti Pama-Nyungan, Athabaskan, Semitiko, Sinitiko, ken Indo-Europeano
Iti kaunegan ti Indo-Europeano, Indo-Aryano, Akinlaud a Romansce ken Alemaniko, ket mangbukelda pay kadagiti pannakaisilpo iti bukoddda.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ross's concept of a linkage differs from R. M. W. Dixon, who posits that over long periods, unrelated languages in contact may converge until they appear to be related.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "I use the term linkage to refer to a group of communalects [i.e. dialects or languages] which have arisen by dialect differentiation" (Ross 1988, p. 8).
- ^ "I use the term family to refer to a group of communalects which have diversified from a single language by separation, rather than by dialect differentiation" (Ross 1988, p. 8).
- ^ a b See François (2014:171–172).
- ^ See Heggarty, Maguire & McMahon (2010), François (2014).
- ^ a b See Lynch, Ross & Crowley (2002):92–93).
- ^ "Banda Sea". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc. Naala idi 2007-01-15.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- François, Alexandre (2014), "Trees, Waves and Linkages: Models of Language Diversification" (PDF), iti Bowern, Claire; Evans, Bethwyn (dagiti ed.), The Routledge Handbook of Historical Linguistics, Londres: Routledge, pp. 161–189, ISBN 978-0-415-52789-7.
- Heggarty, Paul; Maguire, Warren; McMahon, April (2010). "Splits or waves? Trees or webs? How divergence measures and network analysis can unravel language histories". Philosophical Transactions of the Royal Society B. 365: 3829–3843. doi:10.1098/rstb.2010.0099. PMC 2981917.
- Lynch, John; Malcolm Ross; Terry Crowley (2002). The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon. ISBN 978-0-7007-1128-4. OCLC 48929366.
- Ross, Malcolm D. (1988). Proto Oceanic and the Austronesian languages of Western Melanesia. Canberra: Pacific Linguistics.


c: text/html

text:
Giporlos, Daya a Samar
Ti Giporlos ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Daya a Samar iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Giporlos ket politikal a nabingbingay iti 18 a barbaranggay.[2]
- Baranggay 1 (Pob.)
- Baranggay 2 (Pob.)
- Baranggay 3 (Pob.)
- Baranggay 4 (Pob.)
- Baranggay 5 (Pob.)
- Baranggay 6 (Pob.)
- Baranggay 7 (Pob.)
- Baranggay 8 (Pob.)
- Biga
- Coticot
- Gigoso
- Huknan
- Parina
- Paya
- President Roxas
- San Miguel
- Santa Cruz (Cansingkol)
- San Isidro (Malabag)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Daya a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Daya a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maika-80 a meridiano laud
Ti 80° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Atlantiko, ti Baybay Karibe, Sentral nga Amerika, Abagatan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Idiay Antartika, ti meridiano ket mangipalawag ti akilaud a patingga ti teritorio a tinuton babaen ti Nagkaykaysa a Pagarian ken lumabas babaen ti teritorio a tinunton babaen ti Chile- dagitoy dua a panagtuton a agtuon.
Ti maika-80 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-100 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-80 a meridiano laud ket lumabas iti:


text:
Mines Safety Week ti Kapitalista a Panagminas: Ennem a Pullo ket Maysa a Tawen a Panangallilaw, Panag–ulbod ken Panangitandudo iti Makadadael a Panagminas!
Ita a maikadua a lawas ti Nobyembre 2014 ti panakaisayangkat iti agsasaruno nga aktibidad ti Philippine Mine Safety and Environmental Association (PMSEA) ken ti Mines and Geosciences Bureau (MGB) para kano iti tinawen a selebrasyon daytoy iti Mining Safety Week ditoy syudad ti Baguio. Daytoy a tinawen nga aktibidad ti PMSEA ken MGB ket maysa a pamay – an tapno kaluban, ilemmeng ken panag – ulbod da iti pudno a kagagalad ken rupa ti makadadael a panagminas iti intero a pagilian.
Iti nabayag a pakaistoryaan ti panagminas ken kapadasan dagiti umili iti rehiyun mainaig iti makadadael nga operasyon iti kumpanya ti minas. Awan ti naganab ken nagon – od dagitoy a pagsayaatan nudiket didgra ti epekto na daytoy kadagiti umili ken komunidad. No met iti benneg ti pangdur – as nasurok sangagasut a tawen ti kaatiddog ti panawen ken inggana ita ket agtultuloy latta ti panagtakaw ken panangipanaw da iti mineral a kinabaknang ti daga a para koma kadagiti umili. Naipanaw dagiti balitok, gambang ken dadduma pay a minerals a saan a nausar para iti panagpadur-as ti industriya ti pagilian. Kasukat na met daytoy ti adu a didigra , napatad dagiti bantay nasabidongan dagiti karayan, nadadael dagiti komunidad, biag ken pagbiagan karaman na pay ti pannakaagaw ti ansestral a daga dagiti nainsigudan nga umili kadagiti ayan ti naipasdekan dagitoy a pagminasan.
Maysa a pakabuyaan ti agtultuloy a pannakadadael ti aglawlaw, bantay, karayan, biag ken pangkabiagan. Ket ti makadadael nga operasyon ti Bengut Corporation, Philex ken Lepanto Mines no sadinno nga addaan dagitoy iti nabayag ken attidog a listaan ti panaglabsing iti karbengan dagiti umili ken panangdadael iti aglawlaw gapu iti makadadael a pamay – an ti operasyon da. Dagitoy a dadakkel a kumpanya ti minas ti gapuanan ti pannakadadael ti dua a kangrunaan a karayan ditoy rehiyun ti karayan Abra ken Agno.
Idi Agosto 1, 2012 binumtak ti tailings dam ti Philex Mines nga addaan operasyon iti munisipyo ti Itogon ken Tuba no sadinno a naibelleng ti nasurok 20 million metric tonelada a sedimentation (segun daytoy iti datos ti DENR) iti Balog Creek ken karayan Agno. Iti pakaistoryaan ti mines spill ken didigra ti panagminas daytoyen ti maysa kadagiti kadadawelan a napasamak iti Pilipinas. Inggana ita ket agtaltalinaed nga awan ti ania man a mabiag a lames iti Balog creek ken nakadeposito met ti tailings iti karayan Agno. Numan pay nakabayad iti multa ti Philex Mines nga inkeddeng ti MGB – DENR, saan nga umanay daytoy kasukat ti naperdi na kurang pay daytoy kumpara iti dinadael ken mininas na. Saan met laeng koma nga agbalin a lisensya na daytoy tapno maisubli manen ti operasyon na a saan na pay a nalpas ti rehabilitasyon ti dinadael na. Isunga palpak met laeng ti MGB iti panangited na iti pammalubos iti Philex tapno ituloy na manen ti operasyon na. Daytoy a pasamak ti pakakitaan no sadinno a makita tayo a ti ahensiya a mangsalwad koma iti aglawlaw ket kakunniber dagiti kumpanya ti minas tapno madadael ken maala amin a nababaknang a mineral kadagiti ansestral a daga tayo.
Maysa met laeng a pakabuyaan ti makadadael a panagminas ti munisipyo ti Mankayan no sadinno nga agtultuloy a lumlumned dagiti komunidad gapu iti nabayag a tawen a panagminas ti Lepanto. Makita ti soil subsidence iti Poblacion ken iti dadduma a barangays na. Ti komunidad ti Colalo ket nakapadas iti ground sinking. No sadinno a limnek ti maysa a pasdek ti eskwelaan ken pannakatay ti maysa a Pablo Gomez a saanen a nabirukan ti bangkay na inggana ita. Adu met laeng a balay ti nagsisikig ken mabetbettak ti diding ken datar da gapu iti panaglennek ti daga. Daytoy a kapadasan ti mangipakita a no sadinno ti ayan ti operasyon ti minas ket kasla tanem daytoy nga ania man nga oras ket alun – unen na ti umili.
Maysa met laeng a basol ti Lepanto iti nabayag nga operasyon daytoy ti pannakadadael ti Karayan Abra manipud Mankayan, Abra inggana Ilocos Sur. Adu a pagtalonan ti naperdi ken saanen a mabalin a matalon gapu iti sedimentasyon. Saan met a mabalin a mausar ti danum a maggapu iti karayan para agrikultura gapu iti makasabidong nga agas nga aggapo iti tailings dam ken planta daytoy. Iti panagadal nga insayangkat ti STARM iti laeng Cervantes ken Quirino, Ilocos Sur ket nasurok 400 nga ektarya ti kataltalunan ti nadadael a nagresulta iti million a pukaw para kadagiti mannalon iti tinawen.
Iti met benneg ti mangmangged agtultuloy a magungundawayan dagitoy ken saan a marespeto ti karbengan da. Adu a kaso ti aksidente iti uneg ti pagminasan, saan a nainkalintegan a pannagidarum iti ore high grading wenno panagtakaw ti naba, panakaikkat ken suspendi. Maburak dagiti unyon ken saan nga ited ti kumpanya ti nainkalintegan ken umno a dawat da no saan da nga ipinget daytoy babaen iti strike ken militante a panagtignay kas ti kapadasan ti mangmagged ti Lepanto idi 2003 ken 2005.
Adu met laeng dagiti naabandona a pagminasan nga awan pulos naiyaramid a rehabilitasyon pinanawan laeng daytoy dagiti kumpanya kalpasan a maala da ti mineral kadagitoy. Awan ti ania man nga addang nga insayangkat ti MGB tapno matarimaan dagitoy. Inkarigatan dagiti umili a biagan manen ti agrikultura a pangkabiagan kadagitoy kas idiay Bonneng mines ken Sto nino mines ngem iti agdama ket mapangpangtaan manen a madadael dagitoy gapu iti plano a panagsubli ti operasyon minas.
Dagitoy a pasamak ken kapadasan ti mabalin a lumawa ken kumaro pay no saan a malappedan ken masupyat dagiti agdama nga operasyon ken nakaaplag nga aplikasyon ti minas iti intero a rehiyun Kordilyera. Iti agdama adu ken agrurutap nga aplikasyon ti adda iti rehiyun a mangsakop iti ennem a pullo a porsiento (66%) ti kadagaan daytoy. Maniramaan ti panagserrek dagiti ganganaet a kumpanya ti minas manipud US, Canada, Australia, UK ken dadduma pay. Ipilpilit dagitoy kadua da dagiti lokal a partner da ti eksplorasyon uray pay madi ti umili. Adu a pananglabsing iti proseso ti FPIC ti mapaspasamak iti komunidad ken pangta iti biag dagiti lideres ken umili.
Segun iti maysa a pagsasao “Ti daga ken kinabaknang daytoy ket saan tayo a tinawid nudiket binulod tayo daytoy kadagiti annak ken sumarsaruno a kapututan tayo” ngarud rumbeng laeng nga aywanan ken salakniban daytoy. Supyaten ti makadadael ken kapitalista a panagminas! Ibasura ti Philippine mining act of 1995! Itandudo ti Peoples Mining act of 2013 wenno HB 171!
Reference:
Santos Mero
Deputy Secretary General
Cordillera Peoples Alliance


text:
1921
Ti 1921 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- Marso 25 – Simone Signoret, Pranses nga aktres (pimmusay 1985)
- Mayo 2 – Satyajit Ray, Indiano nga agparpartuat iti pelikula (pimmusay 1992)
- Hunio 21 – Judy Holliday, Amerikana nga aktres (pimmusay 1965)
- Agosto 28 – Lidia Gueiler Tejada, Presidente ti Bolivia (pimmusay 2011)
PimmusayUrnosen
- Marso 6 – Hilaria del Rosario de Aguinaldo, immuna nga asawa ni Heneral Emilio Aguinaldo (naipasngay 1877)
- Hulio 13 – Gabriel Lippmann, Pranko-Luksemburgo a pisiko ken imbentor (naipasngay 1845)
- Agosto 2 – Enrico Caruso, Italiano a tenor (naipasngay 1873)


text:
NELSON GUIMMAYEN DALIGCON
kastoy a ramesek ni gloria
makauttogak, talaga a makauttogak unayen - idi pay!
awan ti aldaw ken rabii a diak salsalsalan ni gloria,
kayatko a talaga a ka-69 ngem ingget atapna
dinak kayat a kainniyyot ti gayadugad
ta dinikki ken angot-buris ti ngiwatko.
ngem diak masbaalanen, agbalinak a talagan a maniak
ket no kastanton, ammok nga awanen makaigawid kaniak:
serkek ti palasiona ket dutdotek a dutdoten ti payutingting
nga itaray iti agir-iray a kalapawko
ket dita a maisayangkat ti nagganas a panagrames:
ingget gartem a pisangek ti pagan-anayna
ket napnuan rugso a matmatak ti ingget baknang a barukongna.
sirurungsot nga arakupek, agkak ti naglinis, nabanglo nga abagana
dildilak, kagatkagatek, lablabak nga agpangato ti lengngesna
sakonto isublat iti bangir nga agpatingga iti teltel
a sepsepak, kinnikinniten ken kuribkuribak agingga a lumabaga.
isublatko a romansaen ti agsumbangir a puon ti lapayagna:
dildilak, kagatkagatek ken sepsepak, sakonto iserrek
ti nabasa, agpuspusipos iti kinasayyetna a dilak kadagiti abutda.
sikbabek dagiti bibigna, nutnotek ti lipistikna
sakonto pagarinsawaden ti dilak iti uneg ti ngiwatna,
kunnotek ti amin a katayna, sepsepek ket sepsepek ti dilana...
pagkarayamek ti agkatkatay a dilak, agpababa nga agpangato
iti karabukobna a kalpasanna nutnotek a palabbagaen ti katenggaan a pasetna.
dildilak, kagatkagatek, lablabak ti barukongna a di naabbongan ti bra,
nutnutek a nutnoten, kuribkuribak ti agsumbangir a puon ti susona,
pati agsumbangir a kilikilina, markaak iti nagbukel a nalabaga!
kalpasan a malabok iti nawadwad a katay ti sibubukel a bagina,
ikkatek ti brana ket idungsudungsok nga umuna ti ngiwatko iti susona
idinto a ti maysa nga imak, pislepislenna, kammekammetenna ti bangir,
piritpiritenna a piritpiriten agingga a dumerosas ti mungay daytoy.
sa isublatko a lablaban, kagatkagaten ti aglawlaw ti agsumbangir a susona,
kalpasanna isubok ida - agingga iti kabaelan a laonen ti ngiwatko
sakonto mulmolan, nutnoten, kagatkagaten dagiti mungayna
agingga a lumabagada, agingga a makariknadan iti apges.
ti sumaruno, ipadalanko ti natangken ken agbabbabasa latta a dilak
manipud iti nagbaetan dagiti suso agingga iti pus-ongna,
sa sublianak a pagtayyetayeken ken iduldol ti dilak iti pusegna.
palabbagaek nga umuna ti tengnga ti pus-ongna sakbay nga ingatok
dagiti tumengna, ungapek ida tapno dildilan, lablaban ken nutnotek
ket mabatian met iti tsikinini ti agsumbangir a sellangna.
ket ti sumaruno, tapno nagangganas, in-inutek nga ibaba ti derosas a pantina,
matmatak ti sibubukel a bagina, sakonto agkan ken dilpadilpatan
ti kababaan a paset ti pus-ongna, kagatkagatek - a kasla paruten - dagiti urmot
a di kabaelan nga ilemmeng ti nakakeppet a luppo.
kalpasanna, ingatok ti dua a tumengna ket iselselko ti rupak iti nagbaetanda:
(anian a puskol nga urmot! kangrunaanna, anian a pintas nga uki!
nagum-umaan man ganggannaet ken natataer a guardiat' palasio, saan a nabanget -
ngem uray pay ngata agdardara, arub-obek ti nagbuyok a reglana,
uray pay sangapulgada ti killana, diak pakawanen a killadan!)
rummuar ti dilak ket mapakidemak iti nagganas man a mapasamak a ritual:
dilpadilpat, dildidildil ken lablalablab, nangruna daydiay panagkunnot iti muting!
ket, yotnina, anian ta nagasgasat ti dilak ngem ti butok
ta isu ketdin ti immuna, immmuna nga immiyyot!
bagas-ti-ukinina, diakon maibturan ti idi pay nga uttogko!
ket iruarko ti limmandoken, de-otso, de-bolitas, ingget lukmeg
ngem supot (awan ngamin pagpakugitko) isu a kinaper a butok -
ngem tapno nagangganas ken lalo a tumangar, lalo nga agkatay
isullatko nga ikiskikiskis nga idugsudugsol nga umuna iti ruangan ti pepetna.
diakon maibturan ti riknak, orasen ti panangdakayko kenkuana!
ket bingitek ti ukina sa in-inut, in-inayad (tapno naim-imas)
nga iserrekko ti butok: ukininana, anian a barana!
ket kin-od, yadyad daytan nga umat-atipukpok,awan makaatiw iti paspasna!
yotdeputa, agganasakon, agparuarakon! ngem withdrawal ti kayatko
ta narawrawet ngamin ti akinngato nga abut ti diosak.
ket uksotek, ipaturongko ti butok iti ungapek a ngiwatna
ket salsalek daytoy iti ingget paspas sa bingayek ti panagpugsit ti kassitko:
damo a pugsit, iti ngiwatna a di mabmabsog; maikadua, iti rupana
sa siaayat a nasnasen ti butok dagiti agaruyot a kassit iti rupa ken bibigna.
ket kalpasanna, agtig-abto met ngatan ti idi pay a binisbisinna a butok
ta nadakepak met laeng ti nangpauttog kaniak a naguttogak met la unay
ngem dina met gayam kayat ti makiiyyot kaniak
ngamin ta nalaadak, ta tabbel, ta saruaak!
true "sex" confession ni ka lorena, ken amin a naiyyot a puta iti gimong
gimmatel ti mutingko iti pannakasiripko
iti naglulukmeg, de-otso, de-bolitas
makarurusok, makapasarua a butbuto.
ket inggidigidko dagiti mungay ti susok
iti diding dagiti kasilias
a nagsasabirakan ti tabbel, buris, turkak
ti panaguttog la unayen ti ukik
nga ingget bangetnan ken kinillan
iti kaawanen maigatang iti pagpawpaw.
ket nagkatay dagiti supot a buto -
a di man nakugit, saan a makapet ti kaper
ta adu ti pagbayadda iti taga-tsupa -
idi mabasada a payutingtingak.
ket inaradasdak a pinaguki-uki iti kapan-awan!
gapu kano iti kinagayadugad ti ngiwatko
tinupraan, pinapugsitanda iti gumalis a pumigket a kassit.
pinagustuanda ti panaguttogko:
kinalbo, pinarut a saggaysa dagiti ngipenda dagiti urmotko,
agdardara idi ti ukik, ngem inarurobda latta
ti reglak a nakabuybuyok (naspelanda ngata, a,
iti panangkilladda iti nagpuskol a killana);
kalpasanna, sinudak dagiti limmandok iti tangarna a buto
ti bagas-ti-ukinananto met ngamin a nakaut-uttog nga uki!
rumasrasukda a talaga, ta pati kerretko dida pinakawan:
pinaubetandak! ket naiyyotda pay, linuglog dagiti butoda ti takkik!
ket idi makapagparuar dagiti uttog a buto,
iti panangpaganasda kaniak, nalipatak ti immanges!
kassit ti manninirip
iti malakanyang, masirsirip
ti nakakayang, nakaur-urmot nga uki
a makapasarua iti kinabangetna.
iti kongreso ken gabinete, masirsirip
ti panagiinnespada dagiti de-otso a buto:
makarurusok ti panagtitsinnupada.
kadagiti mansion, masirsirip
ti inoras a panagsalsal ken panagbibingit
iti kaadu ti maigatang iti dinnakepan a pabuya.
makapauttog dagiti masirsirip, wen,
ket awan ita ti di makaiy-iyyot!
iruartayo ngarud dagiti agkatkatay a buto
a kasla sili't sairo ti kaababada,
iruar dagiti agbabbabasa nga uki
a kasla ginukan ti kinaballingda,
ket kumarittayo iti dinnakayan!
bay-antayo no maiyyot pati ubettayo
iti panangpagustoda iti binisbisinda,
bisbisinenda a mutmuting kada butbutillog.
ti nasken mapasamak ti sangkailian nga inniyyotan
tapno padapada, amin ket mapadasanna met ti agganas!
panawen ita ti kinauttog
(ruknoy ni gloria kadagiti natatangken a butbuto)
panawen ita ti kinauttog.
ingget sintir dagiti buto
nabanget ti masaysay-op, kas kunada
ngem bumelbellang, agkatkatay dagiti pagdakepda
(anianto la ngatan no masiripda ti ukik
a mapawpawpawan iti gatas).
ambisioso a butbuto a silit' sairo ti kaballingda:
yik-ikkisda ketdin a mangyotda met koma,
duma la kano ti salsal, duma 'tay pudno a kumin-od
tapno makariknada kano met iti pudno a panagganas.
kaper ni ammada, muting ni innada dagita a butbuto
nangalaandat' suerteda a makadakay
no nadait, dinait aminen ni dallingko dagiti uk-uki!
panawen ita ti kinauttog
isu a lumukmeg latta a lumukmeg dagiti itik
iti pannakakurkurkorda iti tinadtad a butbuto!
nation of servants scandal
(bomba ni chip tsao)
a resolution strongly condemning the "demeaning" hong kong magazine article that called the philippines a "nation of servants" has been filed at the senate.
-inquirer.net, march 31, 2009
the bureau of immigration (bi) has barred the hong kong-based magazine columnist who branded the philippines as “a nation of servants” from visiting the country
-philstar.com, march 31, 2009
idi pinugsitak ti kassit
sako innasnas iti rupa ni pinay
nga adipen ti naangpet a bripko,
imkiskayo, madaydayaw
ket kayatyo a tadtaden
ti gatel a butok!
ngem siasino
ti nangpauttog ken ni pinay
tapno umay aglablab iti kaperko?
siasino ti namagtulang
kadagiti pingping ti ukina?
bagas ti ukininayo a madaydayaw
a ta la mangsalsalsal
iti bukodna a buto ti ar-aramidenna,
iparamanyo ngamin, a, dagiti ganas
tapno malipatan ni pinay
ti panagbisin ti mutingna!
"inangkooo (a gloria)!!!
naganus
nga uki
imkis idi iyyoten
ti nanggatang a
de-otso a
buto!
makapasarua a daniw
(ruknoy ti uttog nga utek kadagiti di tumangar a pluma)
kinunak iti kalanglanglangko
"ania ngata no dinurdor
a naglaok a sarua ken tabbel
ti adda ita iti pingganta, atanud"
"bagas-ti-ukininam, dugyot, bastos"
intakderna a pinanawan ti lamisaan
iti lababo, nangngegko a nagsarua
idi kuan napan timmakki (buris ngata?)
idinto nga intuloyko ti nagsabsab
dinan sinublian ti pingganna
ket inakuyko ti nawadwad a teddana
ket namutikangkangak iti imas ti sidami
dinengdeng a dikki ken durek


text:
Heolohia
T heolohia (manipud ti Griego Yῆ, gê, "daga" ken λόYoς, logos, "panagadal") ket isu ti siensia a mangbukel ti panagadal iti solido a Daga, dagiti bato a nakabuklanna, ken dagiti proseso a pakabalbaliwanda. Ti heolohia ket mabalin pay a sapasap a mangitudo ti panagadal kadagiti solido a langa iti aniaman a nainlangitan a bagi (a kas ti heolohia iti Bulan wenno Marte).
Ti heolohia ket mangited iti panirigan iti pakasaritaan iti Daga, gapu ta daytoy ket mangited ti nangruna nga ebidensia para iti plato a tektonika, ti ebolusionario a pakasaritaan ti biag, ken dagiti napalabas a klima. Iti moderno a panawen, ti heolohia ket importante kadagiti komersio para iti mineral ken panagsukisok ti hidrokarbon ken panagbiruk ken panagrepaso kadagiti rekurso ti danum. Daytoy ket publiko nga importante para iti panangipadto ket pannakaawat kadagiti masna a makadangran, ti panagpasayaat kadagiti enbiromental a problema, ken ti panangited kadagiti panirigan kadagiti napalabas a panagbalbaliw ti klima. Ti heolohia ket addaan pay iti papael iti heoteknikal nga inhennieria ken maysa a nagruna nga akademiko a disiplina.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Heolohia iti Wikimedia Commons


text:
Gloria, Oriental Mindoro
Ti Gloria ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Oriental Mindoro iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gloria ket nabingbingay kadagiti 27 a barbaranggay.[2]
- Agsalin
- Agos
- Andres Bonifacio
- Balete
- Banus
- Banutan
- Buong Lupa
- Bulaklakan
- Gaudencio Antonino
- Guimbonan
- Kawit
- Lucio Laurel
- Macario Adriatico
- Malamig
- Malayong
- Maligaya (Poblacion)
- Malubay
- Manguyang
- Maragooc
- Mirayan
- Narra
- Papandungin
- San Antonio
- Santa Maria
- Santa Theresa
- Tambong
- Alma Villa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Oriental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Oriental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Elbridge Gerry
Ni Elbridge Thomas Gerry (/ˈɛlbrɪdʒ ˈɡɛri/; Hulio 17, 1744 – Nobiembre 23, 1814) ket maysa idi nga Amerikano a estadista ken diplomatiko. A kas Demokratiko-Republikano isu ket napili a kas ti maikalima a Bise Presidente iti Estados Unidos (1813–1814), a nagserbi babaen ni James Madison, aginggana idi pimmusay kalpasan ti maysa ket kagudua a tawen iti terminona.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Isu ti maikadua a Bise Presidente a pimmusay bayat nga adda ti opisina; ti immuna ket ti sinarunona, a ni George Clinton.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig ken ni Elbridge Gerry iti Wikimedia Commons


text:
Sasao a Mikronesio
Dagiti duapulo a sasao a Mikronesio ket mangporma ti pamilia ti sasao nga Oceaniko. Ti sasao a Mikronesio ket maammuan para iti kaawan dagiti naranas a labial a konsonante; imbes ket nga addaanda kadagiti dua a serye, dagiti labial ti palatalisado ken labio-belarisado.
Dagiti komponente[urnosen | urnosen ti taudan]
Segum kenni Jackson 1983, 1986, dagiti grupo ti pagsasao ket kas dagiti sumaganad:[2]
- Nauruano
- Pamilia ti Nuklear a Mikronesio
Agparang a ti pamilia ket nagtaud iti daya, mabalin nga idiay Kosrae, ken naiwaras a nagpalaud. Agparang a dagiti Kosrae ket nagtaeng manipud iti abagatan, idiay rehion ti akin-amianan a Vanuatu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Micronesian". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Lynch, John; Ross, Malcolm; Crowley, Terry (2002). The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon. ISBN 978-0-7007-1128-4. OCLC 48929366.


text:
Ti Parabur a Manangguddua: Komiks Basar iti Kapadasan ti Umili ti Kordilyera iti Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps)
Pakauna
Daytos a komiks ket naglaon kadagiti istorya ken kapadasan dagiti nainsigudan a babbaie iti rehiyon Cordillera maipanggep iti Conditional Cash Transfer (CCT), wenno popular iti termino a 4Ps (Pantawid Pamilyang Pilipino Program), a kangrunaan nga ipagpagna ti Department of Social Welfare and Development (DSWD). Nagrugi ti badyet na daytoy iti P4 milyon idi 2007 para iti 6,000 a benepisyaryo.
Daytoy ti kangrunaan a programa nga ipanpannakil ti dua a nagsaruno nga administrasyon (Gloria Macapagal Arroyo ken Benigno Aquino III), a mangrisut kanu ti kinakurapay dagiti umili a Pilipino. Ti kangrunaan a pokus ti 4Ps ket para iti edukasyon ken salun-at dagiti pamilya a napili.
Ti 4Ps ket inadaptar ti Pilipinas babaen iti duron ti World Bank (WB) ken Asian Development Bank (ADB) a kangrunaan a naggapuan ti pondo. Immuna a naipadas daytoy a programa idiay Latin American ken Africa sakbay nga inadaptar dagiti gobyerno iti Asia, mairaman ti Pilipinas. Sigun iti panagadal iti kapadasan ti Latin America ken Africa, maysa daytoy a dole-out; programa a nangiyaw-awan kadagiti pudno a pangkasapulan ti umili a nabayag nga inlablaban da kas iti pudno a reporma iti daga ken agrikultura, natalged a pagtrabahoan, ken naan-anay a sweldo.
Daytoy a komiks ket nakabasar kadagiti istorya manipud kadagiti workshops ken focused grouped discussion kadagiti babbai idiay Kalinga, Apayao, Montanyosa, Abra ken Baguio manipud idi 2012. Ti inisyal a report, “The Conditional Cash Transfer (CCT) in the Cordillera from the Perspective of Indigenous Women” ket naipresentar idi naisayangkat ti Cordillera Development Conference idi Nobyembre 2013. Ti Proceedings ti komperensya ket naiparuar. Napabaknang ti inisyal a report babaen iti nagtultuloy a dokumentasyon kadagiti kapadasan dagiti benepisyaryo ken saan a benepisyaryo iti 4Ps.


text:
Pagsasao a Vaeakau-Taumako
Tipagsasao a Vaeakau-Taumako (dati nga ammo a kas Pileni) ket ti pagsasao a Polinesio a naisasao kadagiti Is-isla Raw-ang ken kadagiti pay Isla ti Taumako (ammo pay a kas ti Is-isla Duff) iti probinsia ti Temotu iti Is-isla Solomon.
Ti pagsasao ket insasao iti amin a parte ti Is-isla Taumako, bayat nga idiay Is-sila Raw-ang, daytoy ket naisasao idiay Aua, Matema, Nifiloli, Nupani, Nukapu, ken Pileni.
Ti pagsasao ket tradisional a naikeddeng a maysa kadagiti grupo ti Futuniko iti sasao a Polinesio, ngem ti 2008 a panagadal nga eksklusibo a naibatay kadagiti ebidensia ti leksiko ket nangileppas a daytoy a pannakaikameng ket nakapsut a nasuportaran.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Næss, Åshild; Hovdhaugen, Even (2011). A Grammar of Vaeakau-Taumako. Berlin: De Gruyter Mouton. ISBN 978-3-11-023826-6.:
- Dagiti sabali a taudan
- ^ Vaeakau-Taumako iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Pileni". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Austronesian Basic Vocabulary Database


text:
Hokkaido
Ti Hokkaido (tulong·pakaammo) (北海道, Hokkaidō, literal nga "Akin-amianan a Baybay "), naamamuan idi a kas ti Ezo, Yezo, Yeso, wenno Yesso, ket isu daytoy ti maikadua a kadakkelan nga isla iti Hapon; isu pay ti kadakkelan ken akin-amianan unay kadagiti 47 a prepektural nga agpang a panakabingbingay iti Hapon. Ti Ilet a Tsugaru pagsinaenna ti Hokkaido manipud ti Honshu,[2] uray no dagitoy dua nga is-isla ket naikapet da babaen ti sirok ti danum a perrokarril a ti Seikan a Tunel. Ti kadakkelan a siudad idiay Hokkaido ket ti kapitoliona, a ti Sapporo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nailian a Senso 2010 Dagiti Umuna a Resulta
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Hokkaido" iti Ensiklopedia ti Hapon, p. 343, p. 343, iti Liblibro ti Google.


text:
Galen
Ni Aelius Galenus wenno Claudius Galenus (Septiembre 129 AD – c. 200/c. 216), nadaydayeg nga ammo a kas ni Galen ti Pergamon (moderno nga aldaw ti Bergama, Turkia), ket maysa idi a prominente a Romano (ti Griego nga etnisidad) mangngagas, sirhano ken pilosopo.[1][2][3] Nga isu ti lkalaingan kadagiti amin a mediko a managsuksukisok ti kinaugma, ni Galen ket adu a nangiparawad ti pannakaawat kadagiti nadumaduma a sientipiko a disiplina, a mairaman ti anatomia,[4] pisiolohia, patolohia, parmakolohia,[5] ken neurolohia, ken ti pay pilosopia[6] ken lohika.
PaammoUrnosen
- ^ "Biag, patay, ken panagpalpaliwa idiay Romano nga Imperio". David Stone Potter, D. J. Mattingly (1999). Unibersidad it Michigan a Pagmalditan. p.63. ISBN 0-472-08568-9
- ^ "Galen iti panagpadpadara: ti panagadal kadagiti taudan, panagrang-ay, ken ti kinapudno kadagiti kapanunotanna, nga adda dagiti naipatarud kadagiti tallo nga obra". Peter Brain, Galen (1986). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p.1. ISBN 0-521-32085-2
- ^ Nutton Vivian (1973). "Ti Kronolohia ti Nasap a Karrer ni Galen'". Classical Quarterly. 23 (1): 158–171. doi:10.1017/S0009838800036600. PMID 11624046.
- ^ Ni Galen kadagiti naapektaran a paset
- ^ Ni Galen iti parmakolohia
- ^ Ni Galen iti Utek
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Brock, Arthur John (1929). Griego a Medisina, Dagiti Naala a Nailadawan kadagiti Mediko a Mannurat manipud kenni Hipokrates aginggana kenni Galen. London: Dent.
- Galen (1991). Iti terapiutiko a pamay-an. R.J. Hankinson, trans. Oxford: Clarendon a Pamalditan. ISBN 0-19-824494-0.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Galen iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Trigo
Ti trigo (Triticum spp.)[1] ket bukbukel ti sereal a kasisigud a nagtaud manipud iti rehion ti Lebante ti Asideg a Daya ken ti Kabambantayan ti Etiopia, ngem daytoy ket naimuyonganen iti sangalubongan. Idi 2010, ti sangalubongan a panagpataud idi ti trigo ket 651 riwriw tonelada, ken isu daytoy ti mangaramid ti maikatlo a kaaduan a mapatpataud a sereal kalpasan ti mais (844 riwriw tonelada) ken pagay (672 riwriw tonelada).[2] Ti trigo ket isu idi ti maikadua a kaaduan a napatpataud idi 2009; ti sangalubongan a panagpataud ti trigo iti dayta a tawen ket 682 riwriw tonelada, kalpasan ti mais (817 riwriw tonelada), ken ti pagay ket asideg a maikatlo (679 riwriw tonelada).[3]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Belderok, Robert ‘Bob’; Mesdag, Hans; Donner, Dingena A (2000), Panagaramid ti Tinapay a Kalidad ti Trigo, Springer, p. 3, ISBN 0-7923-6383-3.
- ^ World Wheat Crop To Be Third Largest Ever." Farmers Weekly 152.13 (2010): 134. Academic Search Premier. Web. 13 Mar. 2013.
- ^ "World Wheat, Corn and Rice". Estado nga Unibersidad ti Oklahoma, FAO Stat.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Trigo iti Wikimedia Commons
- Dagiti sebbangan ti Triticum iti Unibersidad ti Purdue


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: S2CID
Daytoy a pagsurotan a kategoria ket para kadagiti dakamat ti CS1 nga agraman kadagiti biddut ti S2CID.
Kitaen ti pateg ti
|s2cid=
Ti parametro ti
|s2cid= ket ti panangilasin ti corpus ti Semantic Scholar. Dagiti S2CID ket makita tapno masisurado a ti pannagilasin ket maysa a simple a numero nga awanan iti kurtasurat wenno dagiti baetan nga agraman iti ad-adu a pateg ngem wenno kapada iti 1 ken basbassit negm wenno kapada iti 230000000. Saan a maaramid ti adu pay a pammasingked.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, siguraduen a husto ti pateg ti
|s2cid=.
Dagiti panid nga agraman iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: S2CID.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid kadagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Tungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia tungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
SARRAT, Ilocos Norte – Ibilangen ti polis a nasolbaren ti pannakapapatay ti barangay captain ti Barangay 2 ditoy nga ili kalpasan ti pannakaaresto dagiti tallo a suspek iti pammapatay.
Addan iti kustodia ti polis ditoy dagiti suspek a da Lordelito Torda, Richard Borjal ken Riccel Sison, agpapada a pasurot ni Mayor Edito Balintona ditoy nga ili.
Napapatay ni Barangay Captain Francis CariƱo idi agarup alas 8:50 ti rabii ti Oktubre 19 bayat ti panagiinomda kadagiti sumagmamano a kakaduana iti balay ti maysa a gayyemda iti nadakamat a barangay.
Naitaray ti barangay captain iti Gov. Roque Ablan, Sr. Memorial Hospital ngem naideklara nga awanen ti biagna idi maidanon iti balay-pagagasan.
Nakarekobre dagiti polis iti uppat a basyo manipud iti cal.45 ken uppat a buli iti nakapasamakan ti krimen.
Maysa kadagiti kainuman ti barangay captain ti nakailasin ken ni Sison kasta met iti inaramat dagitoy nga Izusu a lugan a kukua ni Balintona. Addan itiĀ kustodia dagiti polis ti nasao a sasakayan.
Iti pursuit operation nga insayangkat dagiti polis, naaresto ni Sison iti balayna iti Barangay 7 ditoy met laeng nga ili iti agarup alas 10 iti dayta met laeng a rabii.
Simmuko ni Borjal iti polis idi alas 11:20 idiay Sinait, Ilocos idinto a naaresto ni Torda iti San Vicente, Ilocos Sur idi agarup ala 1:30 iti malem ti Oktubre 21.
Ni Torda ti maitudtudo a pimmaltog ken ni CariƱo.
Kabayatanna, maysa nga anggulo a kitkitaen ti Special Investigation Task Group (SITG) āCariƱoā a binukel ni Ilocos Norte provincial director Senior Supt. Marlou C. Chan no adda pakainaigan iti politika ti pannakapapatay ti barangay captain.
Kinuna pay ni Chan nga ikonkonsiderada a maikabil iti watch list ti Barangay 2 iti masungad a barangay ken SK elections inton Oktubre 25.#


text:
Iglesia ni Cristo
Ti Iglesia ni Cristo (am-ammo pay kas Iglesya ni Kristo ken INC) ket maysa nga agwaywayas a relihioso nga organisasion a nangrugi iti Filipinas.
Ti INC ket inrehistro idiay Filipinas babaen ni Felix Y. Manalo idi Hulio 27, 1914. Patien dagiti kameng ti INC a ti relihionda ti naipasdek manen nga orihinal a simbaan a binangon ni Jesu-Cristo. Saan a bigbigen ti INC ti doktrina ti Trinidad ken kasta met ti kinadios ni Jesus.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Panid ti INC iti Truthfinder
- Online nga articulos ti Pasugo
- Taraon ti Kararua
- Panid ti maysa nga estudiante iti Biblia
- Sukimaten ti Iglesia Ni Cristo
- Ti Iglesia ni Cristo ken ti Evanghelikal a Cristianidad (PDF a file)
- Pannakaiparangarang dagiti doctrina ti Iglesia ni Cristo
- INCWorld iti FaithWeb.com


text:
Sasao a Niger–Kongo
Ti sasao a Niger–Kongo ket mangbukel ti maysa kadagiti kangrunaan a pamilia ti pagsasao, ken iti kadakkelan kadagiti termino ti lugar ti heograpikal a lugar idiay Aprika, bilang dagiti agsasao, ken bilang dagiti naisangayan a pagsasao.[1] Mabalinda a mangbukel ti pamilia ti pagsasao iti lubong babaen kadagiti termino dagiti naisangayan a pagsasao, ngem daytoy a saludsod ket komplikado babaen ti pannakaipalawag a maipanggep no ania ti mangbukel ti naisangayan a pagsasao. Ti kadawyan a pannakailasin iti kaaduan ti sasao a Niger–Kongo iti panagusar iti kadawyan a sistema ti klase ti pangnagan.[2] Ti kaaduan ti agsasao iti sasao a Niger–Kongo babaen ti bilang dagiti patneng nga agsasao ket ti Yoruba, Igbo, Fula, Shona ken Zulu. Ti kaaduan a naisasao babaen ti dagup a bilang dagiti agsasao ket ti Swahili.[1] Adda met dagiti eskolar nga agdudua no ti Niger–Kongo ket umiso a henetiko a yunit wenno tipolohiko a pannakaigrupo, ngem kaaduan kadagiti espesialista ita nga aldaw ket mangikeddeng iti daytoy nga umiso a pamilia, urayno awan ti konsenso iti subklasipikasion.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Irene Thompson, “Niger-Congo Language Family”, ”aboutworldlanguages”, Marso 2015
- ^ “Niger-Congo Languages”, ”The Language Gulper”, Marso 2015
- ^ John Benjamins, “Historical Linguistics and the Comparative Study of African Languages”, ”John Benjamins Publishing Company”, Marso 2015
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Vic Webb (2001) African Voices: An Introduction to the Languages and Linguistics of Africa
- Bendor-Samuel, John & Rhonda L. Hartell (eds.) (1989) The Niger–Congo Languages – A classification and description of Africa's largest language family. Lanham, Maryland: University Press of America.
- Bennett, Patrick R. & Sterk, Jan P. (1977) 'South Central Niger–Congo: A reclassification'. Studies in African Linguistics, 8, 241–273.


text:
Ido
Ti Ido ket maysa a pagsasao a napartuat nga adda iti pagtungpalan nga agbalin a maysa a sangalubongan a maikadua a pagsasao para kadagiti agsasao iti nadumaduma linguistiko a pundo. Ti Ido ket naisangayan a naidaremdem a kas kadawyan a gramatika, ortograpia, ken leksikograpia, ken iti amin ket nalaka a maadal ken mausar. Iti puot, ti Ido ket naidasig a kas maysa a naisangalen nga internasional a katakunaynay a pagsasao.
Ti Ido ket napartuat idi 1907 para iti essem a panagreporma ti nasirmata a pakapawilan iti Esperanto, ti maysa a pagsasao a napartuat para iti isu met laeng a kapanggepan idi nasapsapa met laeng a 20 a tawen. Ti nagan ti pagsasao ket nasurotan ti nagtaudanna iti Esperanto a balikas nga ido, a kayatna a sawen ket "anak",[2] gapu ta datoy a pagsasao ket maysa nga "anak" iti Esperanto. Kalpasan ti pannakapunganay daytoy, ti Ido nakaala kadagiti suporta manipud kadagiti sumagmamano a komunidad ti Esperanto, ngem ti sumaganad a kellaat nga ipupusay idi 1914 iti maysa kadagiti kangrunaan a nangipatakder, a ni Louis Couturat, naapday ti kalatakanna. Adda dua a rason ti gapuanan daytoy: umuna, ti irurumsua iti adu a panagsisina gapu kadagiti agsalsalisal a reporma a gandat; ken maikadua, ti maysa a sapasap a kaawanan ti siaammo iti Ido a kas maysa a kandidato para iti maysa nga internasional a pagsasao. Dagitoy a tiped ket nagpakapsot iti daytoy a tignay ken saan a nakaala manen ti pannakadarikmat aginggana idi bumangon ti internet.
Ti Ido ket agus-usar kadagiti kapadpada a 26 a letra a kas ti Ingles nga abesedario nga awan dagiti diakritiko. Nakaala kadagiti bokabulariona manipud iti Pranses, Italiano, Espaniol, Ingles, Aleman, ken Ruso, ken nalaka a maawatan kadagiti nagadal ti Esperanto.
Adda dagiti adu nga obra iti literatura a naipatarus iti Ido, a mairaman ti Ti Bassit a Prinsipe ken ti Ebanghelio ni Lukas. Manipud idi 2000, adda ti agarup nga 100–200 nga agsasao ti Ido iti lubong.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Blanke (2000), nadakat idiay Sabine Fiedler "Prasiolohia kadagiti naplano a pagsasao", Prasiolohia / Phraseologie, Walter de Gruyter 2007. pp. 779.
- ^ "Esperanto-Ingles a Diksionario". Naala idi 12 Pebrero 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Ido iti Wikimedia Commons


text:
Tsunami
Ti tsunami (manipud ti Hapon: 津波, lit. "dalluyon ti pangsangladan";[1] Pannakabalikas: /suːˈnɑːmi/ soo-NAH-mee wenno /tsuːˈnɑːmi/ tsoo-NAH-mee[2]) ket dagiti serie ti dalluyon ti danum a gapuanan babaen ti pannakaiyallatiw iti dakkel a tomo ti maysa a bagi ti danum, sapasap a daytoy ket ti maysa ataaw wenno maysa a dakkel a danaw. Dagiti gingined, dagiti panagbettak ti bulkan ken dagiti dadduma pay a sirok ti danum a panagbettak (mairaman dagiti panagibettak ti sirok ti danum kadagiti nuklear a ramit), dagiti ludolud, pannakaburak ti glasier, dagiti impakto ti meteorite ken dagiti daduma paysingsingaen ti ngato wenno baba ti danum ket addan amin ti makapataud a makaaramid ti tsunami.[3]
Dagiti dalluyon ti tsunami ket saan a maipada kadagiti kadawyan a dalluyon ti baybay, gapu ta ti kaatiddog ti allonda ket at-atiddog. Nga ad-adda ngem agparparang a kas agbetbettak a dalluyon, ti tsunami ket mabalin nga umuna a kapadpada ti napardas nga umadadalem nga atab, ken gapu ti daytoy a rason dagitoy ket kankanayon a makunkuna a kas dagiti atab a dalluyon. Dagiti tsunami ket sapasap a buklen dagiti serie dagiti dalluyon nga adda dagiti paset ti panawen a sumakop kadagiti minuto aginggana kadagiti oras, a sumangsangpet iti nakunkuna a "tren ti dalluyon".[4] Dagiti katayag ti dalluyon iti sangapulo a metro ket mabalin a mapataud babaen dagiti dakkel a pasama. Urayno dagiti impakto ti tsunami ket limitado kadagiti lugar ti aplaya, dagiti makadadael a bilegda ket nakaro ken mabalinda a banagan ti intero a labneng ti taaw; ti gingined ken tsunami ti Taaw Indiano ti 2004 ket maysa kadagiti kakaruan a masna a didigra iti pakasaritaan ti nagtagitaon nga adda dagiti sumurok a 230,000 natnatay a tattao kadagiti 14 a pagilian a nagbeddengan ti Taaw Indiano.
Dagiti paammoUrnosen
- ^ "Terminolohia ti Tsunami". NOAA. Naala idi 2010-07-15.
- ^ Wells, John C. (1990). Diksionario ti panangibalikas ti Longman. Harlow, Inglatera: Longman. p. 736. ISBN 0-582-05383-8. Naikabil "tsunami"
- ^ Barbara Ferreira (Abril 17, 2011). "Mo lumned dagiti, sumaruno dagiti tsunami". Katutubo (warnakan). Naala idi 2011-04-27.
- ^ Fradin, Judith Bloom ken ni Dennis Brindell (2008). Saksi ti Didigra: Dagiti tsunami. Saksi ti Didigra. Washington, D.C.: National Geographic Society. pp. 42, 43.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Tsunami iti Wikimedia Commons


text:
Nasantuan nga Imperio a Romano
Ti Nasantuan nga Imperio a Romano (HRE; Aleman: Heiliges Römisches Reich (HRR), Latin: Imperium Romanum Sacrum (IRS), Italiano: Sacro Romano Impero (SRI)) ket maysa idi a transnasional nga imperio a rimsua manipud idi 962 aginggana idi 1806 idiay Tengnga nga Europa. Tinurayan daytoy babaen ti Emperador ti Nasantuan a Romano. Ti karakterna daytoy ket bimmaliw idi panawen ti Tengnga a Panawen ken ti Nasapa a Moderno a paset ti panawen, idi ti bileg iti emperador ket nagininut a kimmapsut a naiparabor iti prinsesa. Kadagiti kinaudi a siglona, ti karakterna ket nagbalin a immasideg kadagiti kappon ti teritorio.
Dagiti teritorio ti imperio ket naipatengngaan iti Pagarian iti Alemania, ken mairaman dagiti kaarrubana ateritorio, nga idi kapigsana ket mairaman ti Pagarian iti Italia ken ti Pagarian iti Burgundy. Para iti kaaduan a pakasaritaanna, ti Imperio ket kaaduan a binuklan dagiti ginaut a babbabassit a paset, dagiti prinsipalidad, dagiti dukado, dagiti kondado, dagiti Nawaya nga Imperial a Siudad ken dagiti daddum apay a pinagturturayan.
Idi 962 Otto I ket nabalangatan nga Emperador ti Nasantuan a Romano (Aleman: Römisch-Deutscher Kaiser), uray no ti Romano nga imperial a titulo ket immuna anaipasubli kenni Karlomagno idi 800. Ni Otto ket isu ti immuna nga emperador iti daytoy a pagturayan a saan a kameng iti nasapsapa a Karolingio a dinastinia.[2] Ti kinaudi nga Emperador ti Nasantuan a Romano idi ket ni Francis II, nga isu ket nagikkat ken rinunawna ti Imperio idi 1806 idi panawen ti Napoleoniko a Gubgubat.[3] Iti bilin iti sumaganad a 1512 a Dieat iti Cologne, ti nagan ket opisial a sinukatan ti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian (Aleman: Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, Latin: Imperium Romanum Sacrum Nationis Germanicæ).[4]
Dagiti teritorio ken pagturayan iti Nasantuan nga Imperio a Romano iti termino dagiti agdama nga estado ket buklen ti Alemania (malaksid ti Akin-abagatan a Schleswig), Austria (malaksid ti Burgenland), ti Republika a Tseka, Suisa ken Listenstain, ti Olánda, Belgium, Luxembourg ken Eslobenia (malaksid ti Prekmurje), ken dagiti naisangsangayan a paset iti dumaya a Pransia (a nangnangruna ti Artois, Alsace, Franche-Comté, Pranses a Flanders, Savoy ken Lorraine), akin-amianan nga Italia (a nangnangruna ti Lombardia, Piedmont, Emilia-Romagna, Tuscany, Trentino ken Abagatan a Tyrol), ken ti lumaud a Polonia (a nangnangruna ti Silesia, Pomerania ken Neumark).
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a sacrum (i.e., "nasantuan" iti panunot a "naikonsagrar") a naikapet iti mediebal a Romano nga Imperio ket naus-usar manipud idi 1157, babaen ni Frederick I Barbarossa ("Nasantuan nga Imperio"; ti porma a "Nasantuan nga Imperio a Romano" ket napasingkedan manipud idi 1254 ken dagiti sumakbay).[5] Ti termino ket nainayon tapno maipakita ti panagayat ni Frederick a mangituray ti Italia ken ti Papa.[6] Sakbay idi 1157, ti pagturayan ket makunkuna laeng a kas ti Romano nga Imperio.[4]
Iti bilin ti sumaganad a Dieta idi 1512 iti Cologne, ti nagan ket opisial a sinukatan ti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian (Aleman: Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, Latin: Imperium Romanum Sacrum Nationis Germanicæ).[7] Daytoy a porma ket immuna a nausar iti maysa a dokumento idi 1474.[6]
Ti Nasantuan nga Imperio a Romano ket naipanaganan manipud iti Romano nga Imperio ken naikapanunutan idi a daytoy ket katuloyna. Daytoy ket naibatay iti mediebal a konsepto iti translatio imperii.[8]
Ti Pranses a mannurat ti Panagpalpalawag a ni Voltaire ket nasagibar a nangisao a: "Daytoy nga aglalaok a rimpuok a tinawtawagan idi ken bokudna pay tinawtawagan pay tatta a ti Nasantuan nga Imperio a Romano ket saan a nasantuan, wenno Romana, wenno maysa nga imperio."[9]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nagnagan iti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian kadagiti sabsabali a pagsasao:
- ^ Martin Arbage, "Otto I", iti Mediebal nga Italia: Maysa nga Ensiklopedia (Routledge, 2004), p. 810 online: "Ni Otto ket mabalin a maikapanunutan nga isu ti immuna a nagturay iti Nasantuan nga Imperio a Romano, uray no dayta a termino ket saan nga inususar aginggana idi maikasangapulo ket dua a siglo."
- ^ Bryce, James (1889). Ti Nasantuan nga Imperio a Romano. Londres: Macmillan ken Co. p. 1.
- ^ a b Peter Hamish Wilson, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano, 1495–1806, MacMillan a Pagmalditan 1999, Londres, panid 2; Ti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian idi Embahada iti Pederala Republik a iti Alemania idiay Londres a sapot ti pagsaadan
- ^ Peter Moraw, Heiliges Reich, iti: Lexikon des Mittelalters, Munich & Zurich: Artemis 1977–1999, tom. 4, col. 2025–2028.
- ^ a b Joachim Whaley, ed. (2011). Ti Alemania ken ti Nasantuan nga Imperio a Romano: Tomo I: Ti Maximiliano I aginggana ti Kappia iti Westphalia, 1493-1648. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 17.
- ^ Peter Hamish Wilson, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano, 1495-1806, MacMillan Press 1999, Londres, panid 2; Ti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Aleman a Pagilian idiay embahada iti Pederala Republika iti Alemania idiay Londres a sapot ti pagsaadan
- ^ Whaley 2011, pp. 17-20
- ^ Kasisigud a testo: Ce corps qui s'appelait et qui s'appelle encore le saint empire romain n'était en aucune manière ni saint, ni romain, ni empire. In Essai sur l'histoire générale et sur les mœurs et l'esprit des nations, Kapitulio 70 (1756)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Heinz Angermeier, Das Alte Reich in der deutschen Geschichte. Studien über Kontinuitäten und Zäsuren, München 1991
- Karl Otmar Freiherr von Aretin, Das Alte Reich 1648–1806. 4 vols. Stuttgart, 1993–2000
- Peter Claus Hartmann, Kulturgeschichte des Heiligen Römischen Reiches 1648 bis 1806. Wien, 2001
- Georg Schmidt, Geschichte des Alten Reiches. München, 1999
- James Bryce, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano. ISBN 0-333-03609-3
- Jonathan W. Zophy (ed.), Ti Nasantuan nga Imperio a Romano: Maysa Manual a Diksionario. Greenwood Press, 1980
- Deutsche Reichstagsakten
- George Donaldson, Alemania: Maysa a Kompleto a Pakasaritaan. Liblibro ti Gotham, New York 1985
- Jason Phillip Coy, Benjamin Marschke, David Warren Sabean, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano, Naipammanunutan manen, Liblibro ti Berghahn (2010)
- Joachim Whaley, TiAlemania ken ti Nasantuan nga Imperio a Romano, Tomo 1 ken 2, OUP, 2011
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Nasantuan nga Imperio a Romano iti Wikimedia Commons


text:
Nagunggon. Nagmulagat. Dagiti dadakkelna ti adda iti siledna. “Nagtagtagainepka, Barok,” kinuna ti amana. Nagmalmalem a pinampa-nunot dayta ni Itong. Ania ti kayat a sawen ti timek? Agpayso ngata adiay? Nangarruba idi agalas-singkon. Agkakaribuso dagiti kapurokanna… Read more »
Series: Ago Bendito
Sarita ni JOBERT M. PACNIS Saan lattan a nagun-uni ni Intong. Impamaysana ti nagmaneho. Nupay masimron ta kasla nagmalas man ta baket ti immuna a nakaabayna ita a bigat, naragsakan met laeng idi yawat… Read more »
NASAPA a sinakayan ni Itong ti tintinnaganna a motorna kadayta nga agsapa ti Huwebes. Dapon iti ilida ket masapul nga adu ti mapasadaanna. Mano laengen nga aldaw, agtinnag manen. Kurang pay ti naurnongna. Nagnginanto met… Read more »


text:
Maika-65 a meridiano laud
Ti 65° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Atlantiko, ti Baybay Karibe, Sentral nga Amerika, Abagatan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-65 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-115 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-65 a meridiano laud ket lumabas iti:


text:
Pagsasao nga Ikobi
Ti pagsasao nga Ikobi,wenno Ikobi-Mena manipud kadagiti dua a karuayna, ket ti pagsasao a Papuano, wenno paris dagiti pagsasao, ti Papua Baro a Guinea. Tratuen da Wurm ken Hattori (1981) dagiti dua a karuay, ti Ikobi ken Mena, a kas naisangayan a pagsasao, ngem tratuen ti Ethnologue 16 a kas agmaymaysa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ikobi iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ikobi-Mena". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
MARTES. Alas nuebe ti agsapa. Addaak iti opisinami a titser ti Northern Quezon High School. Madamak a reprepasuen ti ilektiurko iti Geometry idi agbanipbip ti selponko.
Agktata.. et dti.
Naggapu ken ni Katrina ti mensahe.
Estudiantek ni Katrina itay napan a tawen. Physics ken Math ti asignaturak kenkuana. Mangal-ala ita iti kinamaestra iti FLVC, Abulug.
Ada klasek, in-text back-ko. âTon pangaldaw laengen.
Bsta urayenka. Itan! 15 min py skbay t klasemâ¦
Nakudkodko ti ulok. Adda laeng iti kanto ti kunana a pagkitaanmi.
Ania ngata ti ibagana, âya? napasakuntipak.
Napuotak laengen ti bagik nga agsangsangokami iti paksolmi a restaurant. Diak koman kayat ti makisinnarak kenkuana ta addan asawak, ni Charmaine, ken addanton bungami. Ngem amkek amangan no paysuenna ti pangtana a mangriribuk no diak patgan ti kayatna.
Makatawen idin a nobiak ni baket idi sungbatannak ni Katrina. Iti text ti nangbalbalatongak kenkuana. Masuronak ngamin ta kanayon nga agpasugnod idi ni Charmaine. Agturpos idin iti Edukasion idiay Tuguegarao. Awan la bassit a madamagna, agpasugnoden. Nakaselselosa! Sangkakunana nga isinanak. Awan kano umno nga ar-aramidek. Dinak pay asawa, bekbekkelennakon. Anianto laengen no agdennakami?
Inlimedmi ti relasionmi ken ni Katrina. Dakkel la ketdi a kontrobersia no maammuan ti pagadalan. Sumanerser a sir ti awagna kaniak iti school. Ngem nasam-it a hon iti text!
Napintas ni Katrina. Makaawis ti nagsaway a kallidna. Nasingpet. Saan a nagaraw a kas kadagiti kaklasena.
Nagsabat met ti dalanmi ken ni baket idi mangal-alaak pay laeng iti Edukasion idiay siudad. Agturposak idin idinto ta adda pay laeng iti maikatlo a tukad. Naemma ken nagaget. Ti laeng kinamanagpasugnodna ti kagurak. Dina naikkat daytoy uray idi agassawakamin.
Adda laeng iti balay ni baket. Naka-apply met ketdin ngem awan pay ti resultana. Maki-ranking manen kadaytoy umay a panagririkep ti klase.
âNaimbag ta immayka,â timek ni Katrina. Naka-uniporme pay laeng.
Nakayamanak ta awan pay matatao iti restaurant. Saggaysakami iti pansit ken softdrink.
âApay kadi?â diniretsak.
âNapateg unay ti rumbeng a maammuam,â serioso ti panangmingmingna kaniak.
Nagkebbaak. Ita laeng nga agserioso.
âIbagamon ket agur-uray ti klasek,â kinunak ngem agkakamakamen ti banugbog ti barukongko.
âNanglanganak.â
Naplengak. Naawatak ti kayatna a sawen.
Simmiplot lattan iti isipko ti napalabas a Paskua. Inawisnak ni Katrina iti balayda. Agkasangay kano ti adina. Diak koma patgan ta adda ngaruden asawak ngem nagpilit. No kano paayek, ipudnonan ken ni baket ti relasionmi. Pakonsuelok kano lattan yantangay dina riniribuk ti kallaysami ken ni baket.
Agmaymaysa a nadanonko iti balayda. Nakimisa dagiti kabbalayna. Namaysaannak ta awan gayam ti agkasangay.
Ket iti umuna a gundaway, ninanammi ti maiparit nga ayat. Nalpasen ti amin idi agbalawak.
Ita, adtoyen ti bunga ti inaramidmi.
âAnia ita ti planom?â sinaludsodko.
âSika?â insublina ti saludsodko.
âMariribukanakâ¦â
âKasano ngaruden? Malmaluendak la ketdi idiay balay no maammuanda ti amin.â
Imbagak nga agpatangkaminto iti sabali nga aldaw. Diak kayat a ditoy ti pagsaritaanmi. Umadun dagiti kostumer.
Nawatanna met. Rimmuarkami. Nagdiretsoak iti klasek a kawaw ti isipko. Nagawid metten.
Idi maammuan ni Katrina ti panangasawak, kasta unay ti sakit ti nakemna.
âApay pay laeng nga inaremnak no adda met gayamen babai iti biagmo?â saludsodna idi.
A diak nakasungbatan.
âBasolko met ketdi, a,â kinunana met laeng. âNagtamedak unay iti kinalaingmo. Iti panangsaluyotmo kadagiti pagbutbutngak a subject⦠ti Math ken Physics! Ammom kadi a gapu kenka, inayatko dagita a subject. Nagbaliw ti panirigak. Inggaedko ti nagadal ta kunak⦠diak kayat ti agbalin a puling laeng iti imatangmo. Masapul a nakaturposak met tapno maikarinto met kenka.â
âAgyamanak,â nakunak.
âDiak kayat a mapukawka. Madadael la ketdi ti masakbayak. Dinak baybay-anâ¦â insaibbekna.
âMangasawaakon. Saanen a rumbengâ¦â
âKayatmo ngarud a madadael ti masakbayak?â
Diak nakauni.
âAla⦠kabit, kunam no isu! Ngem no dayta ti maitutop, aklonek⦠diak kayat a mapukawka iti imatangko, Ted.â
Napasennaayak. Anian! âMayatka?â
Nagtung-ed. âDadaelek ti pamiliam no tallikudannak.â
Nagtuloy ngarud ti relasionmi. Selpon ti komunikasionmi.
Tapno dinak mabisto ni baket, adda code nga ar-aramatenmi ken ni Katrina. Sakbay nga i-text-na ti mensahena, ti code ti yunana. A sungbatakto met iti code tapno sierto a siak ti nakaiggem iti selpon. Adda dagiti gundaway a malipatak iti balay wenno alaen ni baket no kasta nga awan ti load-na. Diak pay ketdi in-phone book ti number-na. Memoriadok!
(Adda tuloyna)


text:
1954
Ti 1954 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 28 – Vic Sotto, Filipino nga aktor
- Hunio 25 – David Paich, Amerikano a musikero
- Septiembre 29 – Geoffrey Marcy, Amerikano nga astronomo
- Nobiembre 8 – Kazuo Ishiguro, nayanak a Hapon a Briton a mannurat, nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura
- Disiembre 28 – Denzel Washington, Aprikano-Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 7 – Alan Turing, Briton a matematiko (naipasngay 1912)
- Hulio 13 – Frida Kahlo, Mehikana a pintor (naipasngay 1907)
- Nobiembre 3 – Henri Matisse, Pranses nga artista (naipasngay 1869)
- Nobiembre 15 – Lionel Barrymore, Amerikano nga aktor (naipasngay 1878)
- Nobiembre 28 – Enrico Fermi, Italiano a pisiko (naipasngay 1901)


text:
Kategoria:Burundi
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 2 a subkategoria, manipud iti 2 a dagup.
H
- ► Heograpia ti Burundi (3 K)
E
- ► Dagiti pungol nga artikulo ti Burundi (1 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Burundi"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Daya nga Aprika


text:
Imperio a Gupta
Ti Imperio a Gupta (Sanskrito: गुप्त साम्राज्य, Gupta Sāmrājya) ket maysa idi a taga-ugma nga Indiano nga imperio nga adda idi agarup a 320 aginggana idi 550 CE ken nangsakup ti kaaduan ti Indiano a Subkontinente.[1] Daytoy ket binangon babaen ni Maharaja Sri Gupta, ti dinastia ket modelo ti maysa a klasiko a sibilisasion.[2] Ti kappia ken kinarang-ay a napartuat babaen ti panangidaulo dagiti Gupta ket nangpakabael ti panagsukimat kadagiti sientipiko ken artistiko a gangandat.[3] Daytoy a paset ti panawen ket tinawtawagan a kas ti Nabalitokan a Panawen ti India[4] ket namarkaan daytoy idi babaen ti adu a inbension ken naduktalan iti siensia, teknolohia, inhennieria, arte, dialektiko, literatura, lohika, matematika, astronomia, relihion ken pilosopia a nagpasingked dagiti elemento a sapasap ng ammo a kas ti Hindu a kultura.[5] Chandra Gupta I, Samudra Gupta ti Natan-ok, ken Chandra Gupta II ti Natan-okt ket isu dagitoy idi kadagiti kalatakan a nagturturay ti Gupta a dinastia.[6] Ti maika-4 a siglo CE a daniw ti Sanskrito a Kalidasa, ket nangpadayaw kadagiti Gupta a nagparukma kadagiti agarup a duapulo ket maysa a pagarian, iti uneg ken ruar ti India, a mairaman ti pagarian dagiti Parasika (Persiano), dagiti Huna, dagiti tribu ti Kambojas a mabirukan idiay laud ken daya dagiti Oxus a ginget, dagiti Kinnaras, Kirata ken dadduma pay.[7]
Ti kangatuana puntos daytoy a kultural a kreatibidad ket dagiti napintas nga arkitekto, eskultura ken pinintaan.[8] Ti Gupta a paset ti panawen ket nagpataud kadagiti eskolar a kas ni Kalidasa, Aryabhata, Varahamihira, Vishnu Sharma ken Vatsyayana a nakaaramid kadagiti adu a panagrang-ay kadagiti adu nga akademiko a lugar a pagobraan.[9][10] Ti siensia ken politikal nga administrasion ket nakaabot ti kinangato idi las-ud ti Gupta a panawen.[11] Ti napigsa a panakaibedbed ti panaglaklako ket nangpakabael ti rehion a kas maysa a nangruna a sentro ti kultura ket nangidisso ti rehion a kas ti kuartel a nangimpluensia kadagiti asideg a pagarian ken dagiti rehion idiay Burma, Sri Lanka, ken Abagatan a daya nga Asia.[12]
Dagiti kasapaan a magun-od nga Indiano nga epiko ket naipagpagarup a naisursurat iti lawlaw ti daytoy a paset ti panawen. Ti imperio ket nagin-inut a naapday gapu kadagiti nadumaduma a banag a kas ti kaadu a pannakapukaw ti teritorio ken imperial a turay a gapuanan babaen ti kabukbukodanda a pannakiringringgor ken panagraut babaen dagiti tattao a Huna manipud idiay Tengnga nga Asia.[13] Kalpasan ti panakarebba ti Imperio a Gupta idi maika-6 a siglo, ti India idi ket tinurayan manen babaen dagiti nadumaduma a rehional a pagarian. Ti bassit a linia ti Gupta a sangkaputotan a nagtultuloy a nagturay ti Magadha kalpasan ti pannakadadael ti imperio. Dagitoy a Gupta ket dimteng nga inikkat baben ti nagturay ti Vardhana a niHarsha Vardhana, nga isu ti nangbangon ti maysa nga imperio iti umuna agudua ti maika-7 a siglo.
Taudan dagiti Gupta[urnosen | urnosen ti taudan]
Segun kadagiti adu a historiador, ti Imperio a Gupta ket maysa idi a Vaisia a dinastia.[14][15] Ti historiador a ni Ram Sharan Sharma ket nangiyunay-unay a dagiti Vaisia a Gupta "ket nagparang a kas maysa a reaksion kadagiti mangirurumen nga agturturay".[16] A.S. Altekar, ti maysa a historiador ken arkeologo, a nagsursurat kadagiti adu a libro iti Gupta a sensilio,[17] Ken naikedkeddeng pay a ti kasta kadagiti Gupta a kas Vaisia iti batayan ti taga-ugma nga Indiano a teksto iti linteg, a nangibagbaga ti nagan a nangipatpatingga iti Gupta para iti kameng iti Vaisia a kasta. SEgun ti historiador a ni Michael C. Brannigan, ti ibabangon ti Imperio a Gupta ket maysa kadagiti kadayegan a panaglabsing iti kasta a sistema iti taga-ugma nga India.[15]
Ni Fa Xian ket isu idi ti immuna kadagiti Insik a peregrino a nangbisista ti India idi las-ud ti panagturay ti Gupta nga emperador a ni Chandragupta II. Isu ket nangrugrugi ti panagbanniagana manipud idiay Tsina idi 399 CE ken naabutna ti India isi 405 CE. Idi las-ud ti panaggianna idiay India aginggana idi 411 CE, isu idi ket nagperegrino idiay Mathura, Kanauj, Kapilavastu, Kushinagar, Vaishali, Pataliputra, Kashi ken Rajgriha ken nangararamid kadagiti naannad a panagpalpaliiw a maipanggep kadagiti kasasaad ti imperio. Ni Fa Xian ket naay-ayatan idi gapu ti kinaalumaymay ti administrasion. Ti Panagdusa a Kodigo idi ket naalumaymay ken dagiti panagbasol ket dinusa babaen ti laeng ti multa. Manipud kadagiti panaglaglagipna, ti Imperio a Gupta ket narang-ay idi a paset ti panawen, aginggana idi nadadael ti Roma-Tsina nga aksis ti pagtagilakuan idi natuang ti Han a dinastia, dagiti Gupta ket agpayso a nagrang-ayda idi.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gupta a Dianstia – MSN Encarta. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-10-31.
- ^ Ti Gupta a Dinastia ken Imperio. Fsmitha.com. Naala idi 2011-11-21.
- ^ India – Napakaisaritaan a Nakaidission – Ti Klasiko a Panawen – Gupta ken Harsha. Historymedren.about.com (2010-06-17). Naala idi 2011-11-21.
- ^ GUPTA A DINASTIA, NABALITOKAN A PANAWEN TI INDIA. nupam.com
- ^ Taga-ugma nga India. Ti Panawen dagiti Gupta. wsu.edu
- ^ Imperio a Gupta idiay India, ti arte iti Imperio a Gupta, pakasaritaan ti India – India. Indianchild.com. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Raghu Vamsa v 4.60–75
- ^ Gupta a dinastia (Indiano a dinastia). Britannica Online Encyclopedia. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Mahajan, p. 540
- ^ Gupta a dinastia: imperio idi maika-4 a siglo. Britannica Online Encyclopedia. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Ti Imperio a Gupta ti India | Chandragupta I | Samudragupta. Historybits.com (2001-09-11). Naala idi 2011-11-21.
- ^ Panaglaklako | Ti Sarita ti India – Galeria ti Ladawan. PBS. Naala idi 2011-11-21.
- ^ Agarwal, Ashvini (1989). Ibabangon ken Panakatnag dagiti Imperial a Gupta, Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0592-5, pp.264–9
- ^ Nehra, R.K. Ti Hinduismo ken ti Sabali a Pamamti ti Milisiana. Lancer Publishers, 2010. Naala idi 2012-08-25.
- ^ a b Brannigan, Michael C. Panagar-aramid ti Katimbengan: Ti Pangyuna iti Tradisional nga Asian a Patpateg. Rowman & Littlefield, 2010. Naala idi 2012-08-25.
- ^ Sharma, R.S. Nasapa a Mediebal a Kagimongan ti Indian: Ti Panagadal iti Peudalisasion. Books.google.co.in. Naala idi 2012-06-06.
- ^ Listaan dagiti pablaak ni Altekar iti Open Library.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Harle, J.C., The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, ISBN 0300062176
- Majumdar, R.C. (1977). Ancient India, New Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0436-8
- Raychaudhuri, H.C. (1972). Political History of Ancient India, Calcutta: University of Calcutta ISBN 1-4400-5272-7
- Shiv Chhatrapati 14 Pebrero2013 @ 5:43 pm
- Tej Ram Sharma (1978). Personal and geographical names in the Gupta inscriptions. Concept Publishing Co., Delhi.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrea Berens Karls & Mounir A. Farah. World History The Human Experience.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Imperio a Gupta iti Wikimedia Commons


text:
Tugaya, Lanao del Sur
Ti Tugaya ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tugaya ket nabingbingay a politikal kadagiti 23 a barbaranggay.[2]
- Bagoaingud
- Bubong
- Buadi Alawang
- Buadi Dico
- Campong Talao
- Cayagan
- Dandanun
- Dilimbayan
- Gurain
- Poblacion (Ingud)
- Lumbac
- Maidan
- Mapantao
- Pagalamatan
- Pandiaranao
- Pindolonan I
- Pindolonan II
- Putad
- Raya
- Sugod I
- Sugod Mawatan
- Sumbaga Rogong
- Tangcal
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Papa Esteban IV
Ni Santo Papa Esteban IV ket isu ti Papa manipud idi Hunio 816 aginggana idi Enero 817.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Duffy, Eamon, Dagiti Santo ken dagiti Managbasol: Ti Pakasaritaan dagiti Papa, Unibersidad ti Yale a Pagmalditan (1997)
- Mann, Horace K., Dagti Biag dagiti Papa idi Nasapa a Tengnga a Panpanawen, Tomo II: Dagiti Papa ti Las-ud ti Carolingia nga Imperio, 795–858 (1906)
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. .
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig ken ni Papa Esteban IV iti Wikimedia Commons
- Ensiklopedia Katolika. 1913. .


text:
Panay
Ti Panay (/pəˈnaɪ/; Tagalog: [pɐˈnaj]) ket ti triangngulo nga isla idiay Filipinas a mabirukan idiay akinlaud a parte ti Visayas. Daytoy ket agarup a 160 kilometro (100 mi) iti ballasiwna ken mairanggo a kas ti maikanem a kadakeklan kadagiti isla iti pagilian.[1] Iti politiko, daytoy ket nabingbingay kadagiti uppat a probinsia: Aklan, Antique, Capiz, ken Iloilo, aminket adda iti Rehion ti Akinlaud a Visayas. Daytoy ket mabirukan iti abagatan a daya ti isla ti Mindoro ken amianan a laud ti Negros, nga insina babaen ti Lingsat Guimaras. Iti pagbaetan ti dagiti Isla ti Negros ken Panay ket mabirukan ti isla-probinsia ti Guimaras. Iti amianan ket ti Baybay Sibuyan ken dagiti isla ti Romblon; iti abagatan a laud ket ti Baybay Sulu[2] ken ti Golpo Panay.
Ti isla, aginudua babaen ti Kabambantayan ti Tengnga a Panay, ket addaan kadagiti adu a karayan a mairaman ti Akean, Karayan Sibalom iti Antique, Karayan Jalaur, Karayan Jaro (mairaman dagiti tributario ti Ticud ken Aganan), Banica, Sibalom, Tipulu-an, Mao-it, Iloilo, ken Panay. Ti Bantay Porras ket maysa kadagiti kangatuan a pantok iti isla.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/440887/Panay
- ^ C.Michael Hogan. 2011. Sulu Sea
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Pakaammo ti panagbiahe idiay Panay manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Midia a mainaig iti Panay iti Wikimedia Commons
BibliograpiaUrnosen
- C. Michael Hogan. 2011. Sulu Sea. Encyclopedia of Earth. Eds. P. Saundry & C. J. Cleveland. Washington DC


text:
Pakasaritaan
Ti pakasaritaan (manipud iti Griego ἱσtopίa - historia, a kayatna a sawen ket "panagsukimat, pannkaammo a naala babaen ti panagsukimat"[1]) ket maysa a sapasap a termino a mangibaga ti napalabas a paspasamak ken ti pay pannkaduktal, panangurnong, panagurnos, ken panangipakita ti pakaammo a maipanggep kadagitoy a pasamak. Daytoy a termino ket mangiraman ti kosmiko, heolohiko, ken pakasaritaan ti organiko, ngem kankanayon a maibagbaga ti kayatna a sawen ti pakasaritaan ti nagtagitaoan. Dagiti eskolar nga agsursurat ti pakasaritaan ket tinawtawagan a kas dagiti historiador.
Ti pakasaritaan ket mabalin pay a mangitudo ti akademiko a disiplina a daytoy ket agus-usar ti naratibo tapno mangkita ken mangusig ti panagsasaruno dagiti napalabas a paspasamak, ken padasenna a kitaen dagiti tabas ken gapuanan ken nagbanagan a panagikeddeng kadagitoy.[2][3]
Dagiti historiador ket sagpaminsanda a sinupsuppiatan ti kasasaad ti pakasaritaan ken ti serbina babaen ti pannakitungtungan ti panagadal ti disiplina a kas ti kabukbukodanna a gibus ken ti pamay-an ti panangited ti "perspektibo" kadagiti agdama a parikut.[2][4][5][6]
Dagiti sarita a sapasap iti naisangsangayan a kultura, ngem saan a nasuportaran babaen dagiti akinruar a taudan (a kas dagiti sarsarita a maipanggep kenni Ari Arturo) ket kadawyanda a naidasig a kas kultural a tawidan wenno dagiti sarsarita, gapu ta dagitoy ket saanda a suportaran ti "desinteresado a panagsukimat" a nasken iti disiplina ti pakasaritaan.[7][8] Dagitipasamak nga adda sakbay ti naisursurat a rehistro ket naipanpanunotan a kas dagiti kaskbayan a pakasaritaan.
Ni Herodoto, ti maika-5 a siglo B.C. a Griego a historiador ket isu ti naipanpanunotan a kas ti "ama ti pakasaritaan", ken, mairaman ti kontemporariona a ni Tucidides, ket nangtulongda a nangporma kadagiti pundasion para iti moderno a panagadal ti pakasritaan ti nagtagitaon. Dagiti impluensiada ket timmulong a nagparang-ay kadagiti nadumaduma a kita ti panangipatarus ti kasasaad ti pakasaritaan a nagbalbaliw kadagiti napalpalabas a siglo ken agtultuloy nga agbalbaliw tatta nga aldaw. Ti moderno a panagadal ti pakasaritaan ket adu ti pannakasakupna, ken mangiraman ti panagadal kadagiti naisangsangayan a rehion ken ti panagadal kadagiti topiko wenno tematiko nga elemento ti naipakasaritaan a panagsuksukimat. Kankanayon a ti pakasaritaan ket naisursuro a kas paset ti kangrunaan ken sekondario nga edukasion, ken ti akademiko a panagadal ti pakasaritaan ket maysa a nangruna a disiplina kadagiti Unibersidad a panagad-adal.
EtimolohiaUrnosen
Ti naggapuan manipud iti *weid- "ammo" wenno "kitaen" ket naikeddeng manipud "iti naaramid manen nga etimon ti wid-tor ["ti maysa a makaammo"] (a maipada iti Ingles ti wit) ti supiho a sero-grado a porma ti PIE a ramut*weid- 'kitaen' ken maikabagian pay ti Griego a eidénai, ti pannakaammo".[1][9]
Ti Taga-ugma a Griego a ἱσtopίa[10] (hístōr) ket kayatna sawen ti "panagsukimat","pannakaamo manipud iti panagsukimat", wenno "hustisia". Iti daytoy a kapanunotan a ni Aristoteles ket inusarna ti balikas iti bukodna a Πepὶ Tὰ Zῷa Ἱσtopίaι[11] (Perì Tà Zôa Historíai "Dagiti Panagsukimat kadagiti Ayup"). Ti nagtaudan abalikas ti ἵσtwp ket nasapa a naikeddeng kadagiti Homeriko a Kankanta, Heraklito, dagiti sapata nga Ateniense epebo, ken iti Boiotiko a naisursurat (iti legado a kapanunotan, iti "hustisia" wenno "saksi", wenno ti kapadpadana).
Ti balikas a naikabil iti Pagsasao nga Ingles idi 1390 nga adda ti kayatna a sawen ti "pannakaibagian kadagiti pasamak, sarita". Iti Tengnga nga Ingles, ti sapasap a kayatna sawen idi ket "sarita". Ti pannakaiparit ti iti kayatna sawen ti "rehistro kadagiti napalabas a pasamak" ket nagtaud idi naladaw a maika-15 a siglo. Daytoy ket adda pay laeng idi ti Griego a kapanunotan a ni Francis Bacon ket inus-usarna ti termino idi naladaw a maika-16 a siglo, idi nagsurat ti maipanggep ti "Masna a Pakasaritaan". Para iti kaniana, ti historia ket isu idi ti "ti pannakaammo kadagiti banag a naikeddeng babaen ti limbang ket panawen", ti kita ti pannakaammo a naited babaen ti lagip (bayat a ti siensia ket naited idi babaen ti rason, ken ti daniw ket naited idi babaen ti pantasia).
Iti maysa a panagiyebkas ti lingguistika a sintetiko a maisuppiat ti analitiko/mangisinsina a dikotomia, ti Ingles a kasla iti Insik (史 vs. 诌) ket mangibagbaga tattan ti sabali a balbalikas para iti pakasaritaan ti nagtagitaoan ken ti sapasap a panagisarsarita. Iti moderno nga Aleman, Pranses, ken kaaduan kadagiti Hermaniko ken Romanse a pagsasao, a dagitoy ket nakedngan a sintetiko ken kaaduan a nabalbaliwan ti unina, ti isu met laeng a balikas ket inususar pay laeng a kayatna a sawen ti "pakasaritaan" ken "sarita".
Ti pangilasin a naipakasaritaan ket naikeddeng manipud idi 1661, ken ti historiko ket manipud idi 1669.[12]
Ti historiador iti kapanunotan a kas ti "agsuksukimat ti pakasaritaan" ket naikeddeng manipud idi 1531. Kadagiti amin a pagsasao ti Europa, ti substantibo a "pakasaritaan" ket maus-usar pay laeng a kayatna a sawen ti "ania kadi ti napasamak kadagiti tao", ken "ti eskolar a panagadal ti napasamakd", ti naududi a kapanunotan ket sagpaminsan a nailaslasin iti dakkel a letra, a kas iti "Pakasaritaan", wenno ti balikas a historiograpo.[11]
DeskripsionUrnosen
Dagiti historiador ket nangisursuratda iti kontesto iti bukodda a panawen, ken adda dagiti panagikeddeng kadagiti agdama nga agturturay a kapanunotan no kasano ti mangipatarus ti napalabas, ken sagpaminsanda a nagsursurat tapno makaited kadagiti adal para iti bukodda a kagimongan. Kadagiti balikas ni Benedetto Croce, "Amin a pakasaritaan ket kontemporario a pakasaritaan". Ti pakasaritaan nakedngan babaen ti pannakaporma iti maysa nga 'agpayso a diskurso iti napalabas' babaen ti panagpataud iti salaysay ken dagiti panagusig kadagiti napalabas a pasamak a mainaig ti kaputotan ti nagtagitaoan.[12] Ti moderno a displina iti pakasaritaan ket naidaton iti naipatakderan a panagpataud iti daytoy a diskurso.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b Joseph, Brian; Janda, Richard (2008). Ti Manual dagiti Naipakasaritaan a Lingguistika. Blackwell Publishing (naipablaak idi 30 Disiembre 2004). p. 163. ISBN 978-1-4051-2747-9.
- ^ a b Richard J. Evans (2001). "Ti Dua a Rupa ni E.H. Carr". Pakasaritaan a Napakaitengngaan ti Isip, Pablaak 2: Ania kadi ti Pakasaritaan?. Unibersidad ti Londres. Naala idi 10 Nobiembre 2008.
- ^ Alun Munslow (2001). "Ania ti Pakasaritaan". Pakasaritaan a Napakaitengngaan ti Isip, Pablaak 2: Ania kadi ti Pakasaritaan?. Unibersidad ti Londres. Naala idi 10 Nobiembre 2008.
- ^ Tosh, John (2006). Ti Panagbiruk ti Pakasaritaan (Maika-4 nga ed.). Pearson Education Limited. ISBN 1-4058-2351-8.p 52
- ^ Stearns, Peter N.; Seixas, Peters; Wineburg, Sam (2000). "Pangyuna". Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 6. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Nash l, Gary B.; Stearns, Peter N.; Seixas, Peters; Wineburg, Sam (2000). "Ti "Panagtitipon" a Paradigma iti Panagadadal ti Nasapa a Pakasaritaan ti Amerika kadagiti Pagadalan". Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. pp. 102–115. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Seixas, Peter; Stearns, Peter N.; Seixas, Peters; Wineburg, Sam (2000). "Schweigen! die Kinder!". Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagadadal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 24. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ Lowenthal, David; Stearns, Peter N.; Seixas, Peters; Wineburg, Sam (2000). "Dagiti narikut a kasasaad ken Rag-o ti Panagad-adal ti Pakasaritaan". Pannakaammo ti Panagsursuro ken Panagad-adal ti Pakasaritaan, dagiti Nailian ken Internasional Perspektibo. New York & Londres: Unibersidad ti New York a agmalditan. p. 63. ISBN 0-8147-8141-1.
- ^ "Online a Diksionario ti Etimolohia". Etymonline.com. Naala idi 2010-05-16.
- ^ ἱσtopίa
- ^ a b Ferrater-Mora, José. Diccionario de Filosofia. Barcelona: Editorial Ariel, 1994.
- ^ a b Whitney, W. D. (1889). Ti Siglo a Diksionario; ti maysa nga ensiklopediko a leksikon iti pagsasao nga Ingles. New York: The Century Co. Page 2842.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Pakasaritaan iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Pakasaritaan iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Unibersidad ti Ateneo de Manila
Ti Unibersidad ti Ateneo de Manila (Ateneo de Manila University/Pamantasan na Ateneo de Manila) ket maysa a pribado nga unibersidad a tartarawidwidan ti Kagimongan ni Jesus (Jesuita) iti Filipinas. Masarakan ti kangrunaan a campusna iti Loyola Heights iti Siudad ti Quezon, Metro Manila. Ididiayana dagiti programa iti benbenneg ti elementaria, sekondaria, kolegio, graduado, ken post-graduado iti nadumaduma a paglaingan a kas iti ar-arte, humanidades, komercio, linteg, siensia sosial, teolohia, ken dagiti puro ken aplikado a siensia.


text:
Pedro ti Natan-ok
Ni Pedro ti Natan-ok, Pedro I wenno Pyotr Alexeyevich Romanov (Ruso: ПëTp AлekcéeBич PoMáHoB, ПëTp I, Pyotr I, wenno ПëTp Beли́kий, Pyotr Velikiy) (9 Hunio [D.E. 30 Mayo] 1672 – 8 Pebrero [D.E. 28 Enero] 1725)[a] ket nangituray ti Sarismo ti Rusia ken kalpasan daytoy ti Ruso nga Imperio manipud idi 7 Mayo [D.E. 27 Abril] 1682 aginggana idi pimmusay, a kimmadduan a nagturay sakbay idi 1696 iti gudua a kabsatna lalaki. Kadagiti adu a nagballigi a gubgubat isu ket nangpadakkel ti Sarismo iti maysa a dakkel nga imperio a nagbalin a nangruna a bileg ti Europa. Segun ti historiador a ni James Cracraft, isu ket nangidaulo kadagit kultural a rebolusion a nangsukat ti tradisionalista ken mediebal a sosial ken politikal a sistema iti maysa a moderno, a sientipiko, naibatay ti Europa,ken rationalista a sistem.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti petsa ket intudon babaen dagiti letra "O.S." ket addada iti Huliano a kalendario nga adda ti panangrugi ti tawen a nasimpa iti 1 Enero. Amin a petsa iti daytoy nga artikulo ket Kalendario a Gregoriano (kitaen Dagiti Daan nga Estilo ken Baro nga Estilo a petsa).
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ James Cracraft, Ti Rebolusion ni Pedro ti Natan-ok (Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, 2003) online nga edision
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig ken ni Pedro ti Natan-ok iti Wikimedia Commons
- Bain, Robert Nisbet (1911). "Pedro ti Rusia". Iti Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. 21 (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. pp. 288–291.


text:
Pagsasao a Chamorro
Ti Chamorro (Chamorro: Finu' Chamorro wenno Chamoru) ket ti pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a 47,000 a tattao (agarup a 35,000 a tattao idiay Guam ken agarup a 12,000 idiay Is-isla ti Akin-amianan a Marianas.[3] Daytoy ket insasao babaen dagiti tattao a Chamorro nga isuda dagiti indehenio a tattao iti Guam ken ti Is-isla ti Akin-amianan a Marianas, isuda a dua ket teritorio ti Estados Unidos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chamoru iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Chamorro". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Chung, Sandra. 1998. The design of agreement: Evidence from Chamorro. University of Chicago Press: Chicago.


text:
Dagiti panid a nailista iti daytoy a kategoria ket
plantilia
.
Adu pay a pakaammo ti kategoria ti plantilia Daytoy a kategoria ket aglaon kadagiti panid ti nagan ti espasio ti plantilia. Daytoy ket nasken a saan a mausar a panangikategoria kadagiti artikulo wenno dagiti panid kadagiti sabali a nagan ti espasio.
Ti manginayon ti plantilia iti daytoy a kategoria:
No ti plantilia ket addaan iti naisina a panid ti dokumentasion (kadawyan a tinawtawagan iti "Plantilia: nagan ti plantilia/dok"), inayon ti [[Kategoria:Dagiti plantilia ti datos ti pagilian dagiti subdibision ti Pransia]] iti seksion ti   iti baba ti panid. No saan, inayon ti  [[Kategoria:Dagiti plantilia ti datos ti pagilian dagiti subdibision ti Pransia]]  iti gibus ti kodigo ti plantilia, siguraduen a mangrugi iti isu met laeng a linia a kas ti naudi a karakter ti kodigo.
Ilista daytoy a kategoria dagiti
datos ti pagilian para kadagiti nadumaduma a subdibision iti Pransia. Dagiti kastoy a plantilia ket inus-usar babaen dagiti plantilia a kas ti {{ wagayway}} ken {{ wagaywayikono}}. Daytoy a kategoria ket manginayon pay kadagiti nadumaduma nga agkamkammatalek a teritorio a saan a paset ti Pransia, ngem babaen iti kinaturayna.
Para iti plantilia ti datos ti pagilian ti Pransia, kitaen ti
Plantilia:Datos ti pagilian Pransia.
Pampanid iti kategoria "Dagiti plantilia ti datos ti pagilian dagiti subdibision ti Pransia"
Dagiti sumaganad a 14 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 14 a dagup.


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Disiembre 30
Ti Nilo ket maysa a nangruna nga agay-ayus iti amianan a karayan idiay amianan a daya ti Aprika. Daytoy ket sapasap a naipanunotan a kas ti kaatiddogan a karayan iti lubong. Daytoy ket 6,650 km (4,130 milmilia) ti kaatiddogna. Daytoy ket agay-ayus kadagiti sangapulo a pagilian ti Sudan, Abagatan a Sudan, Burundi, Rwanda, Demokratiko a Republika iti Kongo, Tanzania, Kenya, Etiopia, Uganda ken Ehipto.
Ti Nilo ket addaan kadagiti dua a nangruna a tributario, ti Puraw a Nilo ken Asul a Nilo. Ti Puraw a Nilo ket at-atiddog ket ken mapan idiay rehion ti Nalatak a Dandanaw ti tengnga nga Aprika. Ti kaadaywan a taudan ket saan pay nga ammo ngem mabalin a mabirukan idiay Rwanda wenno Burundi. Agpaamianan nga agyos idiay Tanzania, Danaw Victoria, Uganda ken Abagatan a Sudan. Ti Asul a Nilo ket isu ti taudan kadagiti kaaduan a danum ken ti nalames a daga. Daytoy ket mangrugi idiay Danaw Tana idiay Etiopia iti 12°02′09″N 037°15′53″E ken agayus idiay Sudan manipud ti abagatan a daya. Dagiti dua a karayan ket agsabatda idiay asideg ti Sudanes a kapitolio ti Khartoum.
Ti akin-amianan a paset ti karayan ket agayus iti gangani nga adda amin iti desierto, manipud idiay Sudan a mapan idiay Ehipto, ti pagilian a ti sibilisasionna ket nagtaltalek iti daytoy a karayan manipud kadagiti taga-ugma a panawen.


text:
Payao, Zamboanga Sibugay
Ti Payao ket maysa a maika-3 a klase klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga Sibugay iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Payao ket nabennebenneg iti 29 a barbaranggay.[2]
- Balian
- Balogo
- Balungisan
- Binangonan
- Bulacan
- Bulawan
- Calape
- Dalama
- Fatima (Silal)
- Guintolan
- Guiwan
- Katipunan
- Kima
- Kulasian
- Kulisap
- La Fortuna
- Labatan
- Mayabo (Santa Maria)
- Minundas (Santo. Niño)
- Mountain View (Puluan)
- Nanan
- Poblacion (Payao)
- San Isidro
- San Roque
- San Vicente (Binangonan)
- Silal
- Sumilong
- Talaptap
- Upper Sumilong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 30 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Paracale
Ti Paracale ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Paracale ket politikal a nabingbingay iti 27 a barbaranggay.[2]
- Awitan
- Bagumbayan
- Bakal
- Batobalani
- Calaburnay
- Capacuan
- Casalugan
- Dagang
- Dalnac
- Dancalan
- Gumaus
- Labnig
- Macolabo Island
- Malacbang
- Malaguit
- Mampungo
- Mangkasay
- Maybato
- Palanas
- Pinagbirayan Malaki
- Pinagbirayan Munti
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Tabas
- Talusan
- Tawig
- Tugos
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 25 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
NAABUSOAK…
Dayta ti bugas ti imposte iti instagram ni Miss Earth Canada Jaime VandenBerg, maysa kadagiti kandidata iti lepleppas a Miss Earth 2018 iti pagilian.
Naabuso? Ne, ay, nakababaintayo pay, kailian. Rupatayo a Pilipino ti ania man a napasamak, napadasan, naimatangan ken narikna dagiti amin a kandidata.
Ita, kasta ti damag?
No apay a nakuna ni Miss Earth Canada dayta, umuna a rason, naited kano ti numero ti selponna iti sabali (a daytay maysa nga isponsor) nga awan ti pammalubosna. Ket siempre, tawagtawagan ken patpatulodan iti mensahe ti nasao nga isponsor.
Iti post iti instagram ni VandenBerg, pinanawanna kano ti pagilianna tapno makisalip iti internasional a kompetision. Magagaran kano unay a makagteng iti pagilian ta iti kallabes, nakapasiaren iti pagilian ket nariknana ti kinamanagayattayo a puli.
Ngem iti kano napasamak kenkuana iti Miss Earth 2018, saan a kas iti ninamnamana.
Pimmanaw a madama ti pageant ta panagriknana, saanen a natalged. Tawtawagan kano ti dina innaganan nga isponsor (a nakaala iti numero ti selponna). Damdamagen daytoy ti paggigiananna ken ti numero ti kuartona.
Nagtultuloy ti harassment uray naipakaammon ni VandenBerg iti team manager ti grupoda ti napasamak. Iti amin nga aktibidad a nakairamanan ni Miss Earth Canada, adda kano latta ti isponsor a mangsursurot kenkuana.
Ulit-uliten kano ti isponsor ti diayana nga itedna amin a kasapulan ni VandenBerg. Ken katukad ti posible a panangabak ti kandidata, maysa a sexual favour.
Isu a kasta la unayen ti pannakadismaya ni VandenBerg!
Saan laeng a nagpatingga dita ti isyu. Saan met a nakateppel ni Miss Earth England Abbey-Anne Gyles-Brown. Impostena iti instagram ti umarngi a padasna:
“I enjoyed 50% of my trip but the other 50% was over shadowed by feeling exploited, vulnerable, unnerved and sexually harassed as I was approached by a sponsor on many occasions who asked for sexual favours in exchange for the Crown.”
Seks katukad ti arapaap ti tunggal kandidata a korona!
Napasamak kano ti insidente iti Manila Yacht Club, a segun ken ni VandenBerg, dita met laeng ti nangpaayaban ti isu met laeng nga isu nga isponsor amin a kandidata iti grupona ket naalaanda iti makapagartem a ladawan.
Saan laeng a nagpatingga dita ti insidente. Saan met a nakateppel ni Miss Earth Guam Emma Mae Sheedy. Nangrugi kano pay laeng ti makapadismaya nga aramid ti isponsor kadagiti pre-pageant activities.
Segun pay ken ni Sheedy, napasamak met ti padasna iti Manila Yacht Club. Namin-ano kano a naipaigid tapno makapatang laeng ti isu manen nga isponsor. Inawis daytoy nga agpasiar idiay Boracay, iti maysa a pribado a resort, ken kaduana dagita kandidata a Latina tapno agsalada. Agsalada iti sanguananna.
Innayon ni Sheedy, iti kano Manila Yacht Club, sinigurado ti isponsor (a nangapros kano iti likudna idi National Costume Competition) a naisina ti kuarto dagiti team managers iti kuarto dagiti kandidata.
Ket dayta a gundaway ti al-alaen ti isponsor tapno maipakatna ti panggepna a “mangdemonio” kadagiti kandidata!
Nagkaykaysa da Vandenberg, Gyles-Brown ken Sheedy a nupay indanonda ti insidente kadagiti maseknan (team managers), awan ti aksion a napasamak.
Kinatawaan la kano ida dagiti team managers. “Learn to be nice (to the sponsor),” kuna laeng kano dagitoy.
Isangit la koma ni Gyles-Brown ti nakapay-anda ngem nabagaan a dina ar-aramiden dayta ta madadael ti makeup-na.
“Saankami a narespeto,” kuna pay ni Gyles-Brown.
Indanon pay kano dagiti nasao a kandidata ti isyu ken ni Lorraine Schuck, ti Bise Presidente ti Miss Earth wenno maysa kadagiti heads ti Miss Earth organizers Carousel Productions.
Ngem kaskasdi kano a dida naikankano.
Nabagaan kano dagiti kandidata a saanen a mapalubosan pay ti irekreklamoda nga isponsor (nga innaganandan nga Amado S. Cruz) nga agpakita kadagiti dadduma/nabatbati pay nga events.
Ngem pagdaksanna, agingga iti rabii a pannakapadayaw dagiti napagasatan, adda latta a maimatangan ni Cruz.
Innayon pay ni VandenBerg a nakisarita iti sabali nga organizer, maysa a managan iti Peachy Veneracion. Ngem kinuna kano laeng daytoy nga agbalinda koma a mannakigayyem kadagiti isponsor.
Kinuna pay kano ni Veneracion nga impasungalngal laeng ni VandenBerg (nga agkunkuna pay a saan a makapanawpanaw it pageant, uray kayatna, ta nakompiskar ti passport-na) ti bagina iti alanganin a situasion.
Nagalawaaw kano a namimpinsan ti pammati, panagtalek ni VandenBerg iti organisasion gapu iti iseserrek dagiti team managers iti kuartona ket nagalada kadagiti bambanag manipud kadagiti gargaretna nga awan ti pammalubosna.
Ngem iti biang ni Schuck, saan kano a pudno nga indanon kenkuana da Vandenerg ti isyu iti sexual harassment. Ken addada babbai a pannakabagi ti linteg a nakadeploy iti ania man a yan dagiti kandidata. Kasano koma nga adda sexual harassment?
Iti isyu ti pasaporte, alagaden kano ti pageant ti pannakaisuko dagiti pasaporte iti organizers tapno saan a mapukaw dagitoy.
Nagbalin ngamin nga isyu iti kallabes ti pannakapukaw dagiti pasaporte. Tapno maliklikan daytoy, inkeddeng ti organisasion a maisuko kadakuada dagitoy para iti natalged a pannakaidulinna pay laeng kabayatan ti salip.
“No indanon kaniak dagiti team managers dagiti insidente,” kinuna ni Schuck, “in-inut koma ti pannakaikkat dagitoy mairekreklamo ket saandan nga agparang pay kadagiti nabatbati nga aktibidad.”
Sinegundaan met ni Miss Earth Cuba Monica Aguilar nga awan ti napasamak kadakuada a sexual harassment. Awan ti kasta a kapadasanna.
“Saan a gapu a di napasamak kenka dayta, awanen ti napasamak a sexual harassment kadagiti dadduma,” bueltada kenkuana.
“Saan laeng a kadagiti pageant a mapaspasamak ti sexual harassment,” reaksion met ni Miss International 2013 Bea Rose Santiago. “Mapaspasamak iti sadino man.”
Ta uray isu, namolestia kano met idi. Iti ima ti maysa a padi idi ubing pay ken iti maysa a negosiante idi addan naan-anay a nakemna. Sa linagipna pay ti pannakaapros met ti likudan ti maysa a kandidata a kaduana a simmarungkar iti Senado.
Ania man ti pudno ditoy, nagbalin a milkat dayta iti imahe ti pagilian. Saan laeng a dagiti direkta nga adda pakainaiganna no di ket iti sibubukel a puli ni Pilipino.
Isu a saan koma a basta lattan aglabas daytoy nga isyu. Adda koma turongen ti imbestigasion nga agdama nga iwaywayat dagiti otoridad. Aglalo ket addan resolusion ti Kamara a mangduktal iti pudpudno a napasamak iti pageant.
Sa inayon pay ditan ti kaipaspasa a linteg nga Anti-Sexual Harassment a nangpadagsen iti dusa dagiti aglabsing itoy.
Ta pudno a nakababain kadatayo ti pagteng iti Miss Earth 2018!.#


text:
Calatagan, Batangas
Ti Calatagan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Calatagan ket nabingbingay a politikal iti 25 a barbaranggay.[2]
- Bagong Silang
- Baha
- Balibago
- Balitoc
- Biga
- Bucal
- Carlosa
- Carretunan
- Encarnacion
- Gulod
- Hukay
- Lucsuhin
- Luya
- Paraiso
- Baranggay 1 (Poblacion)
- Baranggay 2 (Poblacion)
- Baranggay 3 (Poblacion)
- Baranggay 4 (Poblacion)
- Quilitisan
- Real
- Sambungan
- Santa Ana
- Talibayog
- Talisay
- Tanagan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Batangas". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)