text:
Pal-paltiing
Inkayon iti amin a lugar...
Friday, July 15, 2011
Natakawankami
Wednesday, February 4, 2009
Pardasan
Mangidawatak ti bassit a dispensa gapu ti diak pinagsurat ditoy a nabayag. Adu la unay (kankanayon ngem pudno latta) ti ar-aramidek a kas estudyante kadagiti naduma-duma a bambanag, medisina man wenno kastila, nga apagbulan ko laeng nga inrugi ken ingaget la unay. Makitkitak ngamin ti mabalin nga maited iti daytoy nga lengguwahe, ken anianto dagiti maited daytoy nga gundaway ken tsansa iti masakbayan nga panagserbik a kas doktor ti medisina.
Adu la unay ti responsibilidad ti doktor, gapu ti insuro kadakami ditoy UP, nga agbalin kami a kas five-star physician. Iti sabali nga sao, agbalin kami koma nga social mobilizer, patient educator, researcher, leader ken clinician. Dagitoy ti sirmata nga namnamaen ti UP nga makita kadagiti graduatesna.
Ket daytoyto ti pagkarigatanmi iti sumaruno pay a... dandani duwa tawen laengen. Mabiit gayamen.
{}{}{}{}{}{}{}
San Ignacio, tulungannakami.
Monday, October 20, 2008
Baro a Rotation
Panagrugina pay laeng, nalasinmin nga narigaten wenno makunami iti ospital a "toxic" iti daytoy a rotation. Masapul ti agriing ti nasapa unay tapno makaattend iti staff conference ti binigat. Ket saan a katawaan unay ti kinaestriktoda ti skedyul. No saanka makasangpet ti 7 ti agsapa iti conference, naladaw kan. Ket adda manen make-up duty!
Sapay koma makasurvive ak.
Sumarunonto dagiti sarita maipapan dagiti experiencesko a kas junior member ti medical team iti obstetric-gynecologic team ti PGH.
San Gerardo, patron dagiti masikog, ikararagandakami.
Wednesday, October 15, 2008
Differentials, ken Salun-at kadagiti Probinsya
Inayon pay kadagita ti agpresentar ti case presentation, nga maysa a pamuspusan dagiti medical consultants ken residents nga maammuan a nalaing dagiti narigat unay a kaso, wenno dagiti naisalsalumina nga kaso. Ar-aramiden dagiti amin nga ospital daytoy a kas research ken development dagiti staffda.
Karigatan manen kadagiti case presentations ti agpakita ti differentials. Dagitoy ti mapan-panunotmi nga sakit nga adda iti pasyentemi kalpasan ti panangkunsidera kadagiti senyales ken sintomasna. Babaen ti panangaramid ti differentials, nayonento iti daytoy nga aktibidad ti kinasariritmi a maka-"recognize" iti sakit, tapno sakto met ti maitedmi nga agas wenno "surgical procedure" a kasapulan unay ti pasyente.
Kadagiti kaaduan a medical student, ti mangipresentar ti case ket daytoy unay dagiti kabutbutngan gapu ta adu unay dagiti agsaludsod ken agbirok kenka ti impormasyon a kasapulan unay tapno makabirok ti "sakto" a diagnosis. Kamaudiananna ket ti estudyante met lang ti mapabainan, ta maipakitanto iti sango ti entero a department no kasano't kinaawan-ammo ti estudyante maipapan iti kaso nga naited kenkuana.
Third year daytoy. Narigat, ngem ibagbaga dagiti laklakay ngem kadakami iti medical team nga narigat unay pay ti sumaruno a tawen: fourth year, clerkship year. Ta saan lang a case presentations ti isaganami a linawas lang, masapul nga agsagana iti INALDAW, INORAS ket iti tunggal TRENTA MINUTOS, depende kadagiti pasyente no kasapulanda nga maimonitor iti tunggal maysa oras, wenno trenta minutos. Adda ngamin pasyente nga, kas pangarigan, silver nitrate poisoning patient, nga inoras ti monitoring ti vital signs (blood pressure, temperature, respiratory rate ken heart rate). Adda met dagiti dandani matay a pasyente (nangruna no dengue shock syndrome, ti nakaro unay a stage ti dengue) nga mas intensive ti monitoring.
Ngem iti tengnga kadagiti rigat iti uneg ti med school, maysa kadagiti mangibatbati ti isem iti nabannog unay a bagi ket ti isem met laeng dagiti pasyente, no agyamandanto gapu iti intedmo kadakuada nga naimpusuan ken nasayaat a serbisyo.
Nupay kasta, masdaawak la unay no adda masarakanko nga pasyente nga padak nga Ilokano nga mabalin met koman nga nagpakonsulta kadagiti bukodtayo nga ospital iti Norte. Apay ngata napuersada pay nga mapan Maynila? Awan unay serbisyo kadagiti probinsyal nga ospitaltayo. Wen, makapa-homesick unay ti makangeg ti tattao nga agsasao ti bukodmo a pagsasao, ngem, sapay koma, didanto masapul nga agbiahe iti dandani kagudua't aldaw tapno makapakunsultada laeng iti ospital nga nasayaat ken kumpleto ti pasilidad.
Sapay koma, dagiti ospital tayo iti Ilocos, iti Pangasinan, ken iti entero a Norte ket maipaayan ti gubyerno ti pasilidad a mangited kadakuada ti pannakabalin nga mangpatalinaed ti salun-at kadagiti il-ili tayo.
Salun-at kadagiti probinsya!
Friday, October 3, 2008
Kinauneg ti Rikna ken Ayat
Ngem adda met dagiti panawen a kasla awan metten ti makaited ti solusyon kadagiti parikuttayo, a kasla awan metten ti makaikkat ti kinawawtayo iti uneg dagiti pus-pusotayo. Nalaka la unay ti mangibaga nga ti Diyos ti asitgan ket agkararag tayo Kenyana, ngem adda latta dagiti panawen nga narigat unay, uray laeng ti agparintumeng ken iserra dagiti mata bayat ti naimpusuan a panagkararag.
Iti sabali a bangir, adda met dagiti bambanag iti daytoy a biag a makaited a sidadagus ti ragsak, dagiti nailubongan a bambanag nga mabalin nga makaikkat ti kinawaw tayo iti kararwa a dagus, ngem adda latta maibati iti un-uneg dagiti pusotayo. Daytoy ti nakaro unay a sulisog ko itatta, ti agsurot kadagiti nailubongan a kalikagumko tapno dagus a masolbaran ti kasla kina-awan-ragsak iti biagko.
Apok ken Diosko, tulungannak nga birukennaka unay ditoy uneg ti pusok, ket sapay koma, diak malipatanto nga addaka kaniak, ket naun-uneg pay a lugar ti inka pinagtaengam idi pay laeng ti tiempo ti bautismok. Adtoyka iti pusok, naun-uneg pay ngem kadagiti dadduma a bambanag a nailubongan nga mansulsulisog kaniak nga panunuten nga isuda ti "natural" kaniak ket saan nga Sika. Nupay kasta, Apo, mail-iliwak Kenka unay. Umayka mangiparikna kaniak ti kinaaddam ditoy pusok ken kararwak. Amen.
Friday, September 26, 2008
Biag a kas Estudyante't Medisina
Ngem itatta, isaritak pay laeng ti biagko itatta a kas estudyante ti Medisina. Ti karigatan ti agistorya iti Ilokano ket saanak nga "sanay" kadagiti dadduma nga termino, kas pangarigan, "uyek" para iti "cough." Pasensyaendakon apo.
Maikatlok nga tawenkon iti Medisina, ket nagrugi kamin nga agsangsango kadagiti pasyente iti ospital. Itatta, ag-rorotate ak iti Pediatrics: ubbing dagiti pasyentemi. Ma-imagine yo la siguro no anya't kita ti pediatric ward, ket nalaaw gapu kadagiti sangit ken ikkis dagiti ubbing nga tud-tuduken dagiti nars, clerk, intern wenno duktor ti injection tapno mangted agas wenno mangala't dara.
Iti levelko a kas third year, clinic duty pay laeng ti masapul nga aramidenmi. Ti karigatan iti daytoy a trabaho ket saan met iti proseso ti pannakitungtong kadakuada, ta uray siasinoman ket mabalin met nga agsaludsod dagiti marikrikna ti pasyente, dagiti pagdandanaganna maipapan iti sakitna, kas kadagidiay.
Ngem inayon pay kadagidiay ti kasapulan met nga adalen dagiti implikasyon ken rason no apay, kas pangarigan, naggurigor ti maysa a pasyente kalpasan ti mano nga aldaw.
Masapul nga masungbatmi dagiti amin nga idamag kadakami ti propesor a mapanto agrounds ken kamustaen dagiti pasyente. Rumbeng nga malagip nga dagidiay propesor ken residente laeng ti "authorized" nga mangted ti prescription, ngem idamdamagda kadakami no anyanton ti itedda nga agas, no anyanton ti makatulong a sisasayaat kadagiti pasyente mi.
Idi kalman, nagreportkami maipapan iti panaguyek ken ti maysa a sakit a maawag nga acute epiglottitis. Silaladawak nga simmangpet iti lecture room, nupay nga siak pay ti agreport.
Adiay ti maysa pay a parikutko iti napal-palabas nga aldaw... no kasano nga saan a maladaw kadagiti klasek. Atoy module rotationko itatta ket strikto la unay, imbagada nga maiparit unay ti maladaw ta mangdusada kano a kas "make-up duty." Iti sabali a panangibaga, no maladawak iti aglabas trenta minutos, i-make upko kano adiay ti 3 oras iti duty iti emergency room. Ngamin, agrugikam nga agduty iti emergency room iti sumaruno a lawas. 12-hour duties dagidiay, agrugi iti 4 a malem, ket malpas iti 4 nga agsapa. No adda inayon pay nga make-up hoursko, anian a nagbayagen ti dutyk!
So far, naibagada kaniak nga 8 oras la kanon ti inayon iti duty hours ko. Hayyy!
Sapay koma ta mabaliwkon ti skedyulko, ti oras ti panagriing nga inaldaw, tapno saan manayonen pay ti oras nga imake-up ko!
{}{}{}{}{}{}{}
San Cosmas ken San Damian, patron dagiti mangmangted ti agas ken salun-at, ikararagdakami.
Monday, August 25, 2008
Panagsurat iti Ilokano
Nabayag la unay daytoy tarigagay ko nga agaramid ti kastoy a blog tapno maaccustom ak nga agusar ti Ilokano iti panagsurat ken iti panagblog. Ket gapu ta inkabil ko laeng ti addressna daytoy nga blog iti discernment blog ko (Meditations of a Discerning Soul), dakkel met ti tsansa nga dagiti makabasa iti daytoy nga blogko ket ammoda metten ti mapaspasamak iti daytoy a biagko: agpampanunotak nga sumrek iti biag ti kinapadi.
Gapu ta daytoy ti umuna nga post ko, makaexpectar kayo met nga makakita kayonto ti bar-baro pay a maisurat iti daytoy a biag, ket inayon ko pay dagiti maikabil a widgets iti daytoy nga blog, kas met dagiti links.
Iti sumarunonto!
{}{}{}{}{}{}{}{}
Nasantoan nga Ina ti Manaoag, ikaasinakami. Amen.


c: text/html

text:
Kaligrapia
Ti kaligrapia (manipud ti Taga-ugma a Griego: kάλλoς kallos "pintas" + Ypaφή graphẽ "panagsurat") ket maysa a kita ti arte a makita a mainaig ti panagsurat. Daytoy ti daremdem ken panangitungpal ti panangiletra iti naakaba ti ungtona nga instrumento wenno brutsa iti maysa a panagkuti. (Mediavilla 1996: 17). Ti kontemporaneo a panangilawag ti panagsanay ti kaligrapia ket "ti arte ti panangited ti porma kadagiti senial iti maysa a maiyebkas, maitunos ken nalaing a pamay-an " (Mediavilla 1996: 18). Ti sarita ti panagsuratket maysa nga estatiko nga ebolusion a naikuadro iti kaunegan kadagiti teknikal a kalaing, dagiti kapardas ti panagiragarag ken dagiti limitasion ti materiales iti maysa a tao, panawen ken lugar (Diringer 1968: 441). Ti estilo ti panagsurat ket naipalplawag a kas maysa nga eskritu, ima wenno alpabeto (Fraser ken ni Kwiatkowski 2006; Johnston 1909: Plate 6).
Ti moderno a kaligrapia ket sumakop manipud kadagiti naserbi a sinuratan ti ima aletra ken dagiti daremdem dagiti piraso ti napino nga arte nga ayan ti abstrakto a panagiyebkas ti naisurat ti ima a marka wenno mabalin a saan nga agkomprmiso ti kasayaat ti pannakabasa dagiti letra (Mediavilla 1996). Ti klasiko a kaligrapia ket maigiddiat manipud ti tipograpia ken ti saan a klasiko a panagiletra ti ima, urayno ti kaligrapo ket mabalinna ti agpartuat amin kadagitoy; dagiti karakter ket naipakasaritaan a nadisiplina ken nasayaat ti ayusna ken kellaat, aiti kanito ti panagsurat(Pott 2006 ken2005; Zapf 2007 and 2006).
Ti kaligrapia ket agtultuloy nga agrangrang-ay kadagiti porma ti kasar ken dagiti panagawis ti pasamak, daremdem ti kita ti letra/tipograpia, daremdem ti tatak a kasisigud a nailetra babaen ti ima, relihioso nga arte, dagit ipakdaar/grapiko a daremdem/komisionado a grapiko nga, dagiti sinuratan ti napisi a bato ken dagiti dokumento ti panaglaglagip. Daytoy ket inus-usar pay para kadagiti prop ken dagiti agkutkuti a ladawan para iti pelikula ken telebision, dagiti testimonial, dagiti sertipikado ti pannakaipasngay ken ipupusay, dagiti mapa, ken dagiti dadduma pay nga obra a maipanggep ti panagsurat. Dagiti kasayaatan nga obra ti moderno a kaligrapia ket dagiti dokumento ti linteg ken patente ti sursurat nga inted babaen dagiti monarkia ken dagiti opisial ti estado kadagiti nadumaduma a pagilian.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Kaligrapia iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Kaligrapia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prepektura ti Fukushima
Ti Prepektura ti Fukushima (福島県 Fukushima-ken?) ket maysa a prepektura iti Hapón a mabirukan idiay Rehion ti Tōhoku idiay isla iti Honshu.[2] Ti kapitoliona ket ti siudad iti Fukushima.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nailian a Senso 2010 Dagiti Immuna a Resulta
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Fukushima-ken" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 218 iti Liblibro ti Google; "Tōhoku" iti p. 970 iti Liblibro ti Google
- ^ Nussbaum, "Fukushima" iti p. 218 iti Liblibro ti Google


text:
My Videos
Ipakpakaunak, saanak a nalaing a photographer wenno video maker. No ania man dagiti i-uploadko a mabuya iti daytoy a panid, agpaay laeng dagitoy kaniak, iti pamiliak, iti kakabagiak wenno gagayyemko. Isuda ti mangbuya. Mabalin met a makibuyakayo ngem agpatinggakayo koma laeng iti kasta.
No bilang maiyadayoak man, kaslaak met laeng no kua naasideg gapu kadagiti maipaskil ditoy a video. Kasla met laeng kasangsangodak iti personal.
Enjoy watching the videos by clicking the play button. This is courtesy of youtube.


text:
GNU
Ti GNU ket maysa a rekursibo a pannakayababa ti termino a "GNU's Not UNIX." Ni Richard Stallman ti mabigbig a pannakaama daytoy.
Ti proyekto a GNU ket nabuangay idi 1984 tapno makapartuat iti sibubukel a sistema a panangpaandar ti nawaya a sopwerna iti estilo a kas UNIX: ti sistema a GNU. Ti GNU ket maysa a maulit-ulit nga akronimo para iti “GNU's Not UNIX” wenno Ti GNU ket saan met UNIX, ti panangibalikas itoy ket “guh-noo.” Dagiti dadduma pay a langa ti sistema a panangpaandar ti GNU, a mangar-aramat iti kernel ti Linux, ket adu itan ti mangar-aramat. Ngem nupay "Linux" ti ad-adda wenno am-ammo nga awag kadagitoy a sistema, ti umno a panangawag kadagitoy ket sistema a GNU/Linux.
Dagiti mabigbig a proyekto ti GNU[urnosen | urnosen ti taudan]
- GNU Compiler Collection
- GNU Emacs
- GNU Symbolic Debugger (GDB)
- GNU C Library
- GNOME ("GNU Network Object Model Environment")
Dagiti Lisensia ti GNU[urnosen | urnosen ti taudan]
- GNU Sapasap a Publiko a Lisensia, para iti sopwer
- GNU Basbassit a Sapasap a Publiko a Lisensia, para iti sopwer
- GNU Lisensia ti Nawaya a Dokumentasion, para iti dokumentasion


text:
Panagtuba ken panagsinaid, patapawenna dagiti lames
Ti ipapatay ti dua a tao ken pannakaiyospital ti nasurok 50 a taga-Sta. Cruz, Ilocos Sur ket indikasion a sibibiag pay laeng ti makaidagem ken illegal a wagas ti panagkalap - ti panagtuba kadagiti karayan ken ti panagsinaid iti baybay.
Saan a nailaksid kadakami daytoy maiparit ken makadadael a wagas ti panagkalap. No dumtengen ti Oktubre a panaggagapas iti pagay, mangrugi metten ti panagababaw dagiti nauuneg a paset ti karayan iti surong wenno ti napartak a panagatab ken panagadalem ti danum iti sabangan.
Kadagitoy a panawen agingga iti nangina a lawas ti kasayaatan ti panagtuba kadagiti karayan. Isu a masansan a kalpasan ti nangina a lawas, nakisangen ti lames no di pay ket awanen a pulos ti makalapan iti karayan.
Dua a klase ti panagtuba nga inkam napalpaliiw - babaen ti insektisidio ken ti kinirog a natangkenan a bunga ti bayyating.
Kakasla tangan wenno kikit a bunga ti bayyating. (Sori, diak ibaga a lanut wenno kayo, wenno deskribiren ta dinto ket adu ti mangaramat.) Kadagiti naimatangak a proseso, makirog a nalaing a kas iti kape, (kas kabanglo met laeng ti kinirog a bunga ti kape), lebbekenda sada ilaok iti aramang wenno ipon a sadiwa ket daytoy ti maiwarakiwak iti danum a maatap nga apon dagiti lames. Kalpasan a kanen dagiti lames dagiti naiwarakiwak nga ipon wenno aramang, maulawda ket ti laengen agkarwas ti aramiden ti nagtuba.
Saan laeng nga iti karayan ti pakaramatan ti bayyating a napalpaliiwko no di pay iti baybay, lalo kadagiti mangngalap nga agar-aramat iti larganete. Agpresio iti P80-P120 ti sangasalup idi 1990s, segun iti kadakkel ti bunga ken katangkenda. Ita, P250-P300 kada salup ti presio ti bayyating, kas maibatay iti panagsalsaludsodko.
Agtaud dagiti bayyating kadagiti bantay ken patanor payen kadagiti arubayan. Ketdi, kas napaliiwko, nalimed laeng ti pannakapatanorda ken nalimed ti transaksion kadagiti agnegnegosio.
Kadadaksan amin nga aramaten ti insektisidio a kas pagtuba. Patayenna amin a nabiag iti danum. Paruarenna amin dagiti agnanaed nga ikan, udang, kappi ken arimbukeng kadagiti abut ken rengngat dagiti batbato. No madalanan ti agus ti tuba dagiti rama, tumpaw amin a nabiag iti danum, ket no mapanka agkalap kalpasanna, awan a pulos uray maysa a lagdaw a madilamutam, kas eksperiensami a nagramrama iti karayan iti nakaiyanakanmi a barangay. Sayang ti bannogmi. Ti panagtuba ngarud ti nangupay kadakami amin nga agramrama.
Pinaliiwmi met idi ken tinakuatmi ti proseso nga aramiden dagiti agtuba iti insektisidio. Depende daytoy iti target a tubaen ken ti agus ti karayan. No agatab, ti surong ti tubaen. No agugot, ti surong agingga iti sabangan.
Maigamay ti sangabotelia nga insektisidio iti darat santo daytoy ti maiwarakiwak iti karayan manipud iti igid, agpatengnga agingga iti bangir nga igid. Maisurot ti samal iti agus ti danum, ket tumpaw amin a madalapus a nagbiag iti danum. Uray dagiti lumlumoten ken tirtiremen a kisingkising ken arimbukeng kadagiti uneg dagiti abut ket saan a makalasat iti sabidong.
Iti sabali a bangir, maar-aramat ti sinaid a maysa a pangdarasan a pagkalap. Sinaid ti nakariingak nga awag ti cyanide fishing.
Iti met baybay a maaramat daytoy, lalo kadagiti bumabatok, komokompresor ken pumapana. Makanaw ti sinaid santo maikabil iti kontener (plastic ti kaaduan) nga addaan iti pugsitna. Maipugsit daytoy a sinaid kadagiti kueba wenno babaet dagiti bato wenno lukong nga apon ti pangen, ket rummuar metten dagiti ikan ket nadarasdan a panaen, karwasen wenno sigayen. Iti baybay a maiwaywayat daytoy illegal a panagkalap.
No saan a cyanide ti ipugsit dagiti sumisigay iti rabii iti rama a napalawlawan iti sigay, tinnaganda iti kalburo. Madugsak dagiti lames wenno ikan iti aponda ket maisab-itdan iti sigay. Kakaasi dagiti agramrama. Sayang ti bannogda a nagipakat iti rama ta awan metten ti makalapanda.
Kondenaenmi iti kangatuan nga agpang dagitoy a kita ti panagkalap.
Makadadael iti salun-at ti kastoy a wagas ti panagkalap. Sabidong ti insektisidio ken ti sinaid. Pakatayan ti tao nga agsida iti natuba wenno nasinaid nga ikan kas iti napasamak kadagiti mangngalap iti Sta. Cruz, Ilocos Sur a nasabidongan gapu iti mapapati a cyanide fishing.
Uray dagiti babassit nga ikan, dagiti itlog ken annak a babatting ket mairamraman a matay. Gapu kadagitoy a wagas ti panagkalap, bimmassit ti makalapan kadagiti karayan. Resulta, bimmassit ti masapulan dagiti mangngalap.
Kadagiti agar-aramid iti linteg, kunaenmi a dakdakkel koma a pannusa ti maipataw a dusa kadagiti matiliwan nga agar-aramat kadagiti maiparit a kalap lalo kadagiti agar-aramat iti sabidong a maka-dadael iti salun-at.
Kadagiti umili, nasken koma ti panangipulongda kadagiti maseknan nga agrebbeng no adda makita ken masiimanda nga agar-aramat kadagitoy a wagas ti kalap. Kadagiti met agrebbeng a maseknan, ipatungpalyo koma ti linteg.
Protektarantayo dagiti karayantayo! Protektarantayo ti baybaytayo! Isardeng dagiti makasabidong a wagas ti panagkalap, itan!#
Sunday, November 16, 2008
Panagtuba ken panagsinaid, patapawenna dagiti lames
5 comments:
-
-
Nakasaksakit ngarud a panunoten a bigla lattan a nagawan dagiti makammelan a kappi ken buntiek kadagiti lunglungog. No mapan idi agpadanum ni Mannalon ket adda latta maiyawidna a kappi a sagpaw ti pangaldawna. Ngem itan, uray laeng koma no tukak ket pulos! Atapek a maigapu dagitoy kadagiti 'residue' dagiti nalabes a panagusar iti insektisidio kadagiti kataltalonan.
No dayta met panagtuba, adda koma naananay nga information campaign a mangibaga a pagtaudan iti sakit a kas iti kanser dagiti masida a naala babaen iti panagtuba iti insecticide.
Ken nakurang sa ngamin ti pannakaadal dagiti umili tayo maipanggep iti pannakataraken ti aglawlaw tayo. Ditoy, adda rukod dagiti ikan a mabalin nga itakdang. Ti rigatna kadatayo ket uray no tiwantiwan ket saanen a mapakawan!
- 6:04 PM
- Ka Iddo said...
-
wen,kabsat, patiek dayta residue dagiti kemikal ti makagapu... isu a madama ngarud iti panagsukisokko itoy santo suraten
- 6:13 AM
- ka loren said...
-
Sir, no maipanggep ti effects of chemical farming, GMOs, green revolution ken Sustainable agriculture, Philippine Setting ti sukisokem, pasiaram man daytoy a site Magsasaka at Siyentipiko para sa Pag-unlad ng Agrikultura. Nakabase daytoy sadiay Los BaƱos, Laguna ken NGO daytoy. Naikappengak met idi ngem nabayagen nga awan ti komunikasionko kaniada sipud di 2000.
- 4:42 PM
- Ka Iddo said...
-
agyamanak ka loren...
- 6:23 AM
-
-
Idi ubingak pay, adu dagiti natay a saanda a maibaga ti nasakitda. Kinulamanda kunada lattan idi.
Saan ngata a resulta daytoy ti "DDT" insecticide a naar-aramat idi a para-Birhinia? Adda ramen dagiti insecticide a heavy metals a basta saan a mapukaw ket aglinsaed daytoy iti phreatic water.
No adda ti pangremedioan kabsat ken nasayaat no masukisokmo daytoy.
- 6:48 PM


text:
Paskuan, Ninong, Agawid Kadi Ni Daddy?
Puraw manen dagiti rabiik ita a paskua
No dinnot’ ken sinot’ pakiaginaldoan iti sungbat
Ti mawaw naganus a muging ni Armando.
Krus lattat’ iborda ti rinibu a dagum iti konsensia
Ta diak maited nga aginaldo ti kinaagpaysu
Iti agkerkeroling mabisin iti kinapudno.
Siak ti belen a nagiddaan sandi ti bara ti arakop
Ken rusrusodan ti dissuor ti sainnek
Ngem awan dila ti parol kadagiti balikas-lawlawag
Nagkerolingak napan a tawen iti daniw ni Emman Lacaba
Indayak iti noche buena dagiti balikas a naaginaldoan
Ngem di naalimon agedad lima ti imbuksilan.
Dina maawatan ti kawar iti ngulayngulay ti Kaigorotan.
Dina maawatan panagampayag ti ulemshew iti Cordillera.
Dina maawatan a nasken a gaburan ti ama temtem a panawanna.
Kas ay-ayo, subuak no kua ti naganus a nakem
Kadagiti sabongsabongan-tinagapulotan a balikas
Iti SM, Jolibee, Mc Do ngem di agtik-ab kuselan a ray-aw.
Ngamin nagresidensian iti mugingnat’ saludsod
“Paskuan, Ninong, agawid kadi ni Daddy?”
“Agawid, balong, wen, agawid ita paskua…”
Nagarteak idi, agarteak manen ita, ken ‘to manen’?
Maysa met naindaklan nga arte ti panaglibak
Ti arte a panangapput mulagat ti kinapudno.
Ti kinaagpaysu, kinnan ti Karayan Chico
Ti nalayog a saleng a napintaan nalabaga a krus
Maikatlon daytoy a paskua a lumabas…
Saturday, December 13, 2008
Paskuan, Ninong, Agawid Kadi Ni Daddy?
11 comments:
- Ka Loren said...
-
Kas 'tay kunan ni Dr. Paul Joseph Goebbels, no ti ulbod ket maulit-ulit, agbalin met a pudno, di kadi Ka Iddo?
Kasano aya ngamin nga ibaga nga agpayso: linipaklipakda ni tatangmo, pinadingalngalanda ti buli, bimtak ti bangabangana ket pimsuak ti utekna, sada kinugtaran ket naarinebneb sadiay Chico!
Ngem, siputam ket agngarebngeb ti bumigbeggang a maysa manen a saludsod. Kasano ngamin aya, Ka Iddo?
Pinalabsakon daytay Duyogmo ket adda man assignmentko. Palpasek ita a lawas ket ipatulodkonto kenkan a ta pirsa-pirsayem man ketdi no masangom Apo.
- 4:15 PM
- Ka Iddo said...
-
ipatulodmo a kitaenta, bareng no maikamakammo iti pasalip ti italy... tay man ketdi pakasaritaan ti nagpukaw wenno inggagara a pinukaw iti view point ti ina wenno ama wenno anak
- 4:55 PM
- ka loren said...
-
Naay, Apo, pasalip metten aya daytoy ibagbagayo ket padpadasli pay lang daytay saritak. Saanko nga ipatulod kenka daytay "Sapatos" ta nakitamon ket kasla pangdeclamation, ipakitak koma daytay "Karudkod ken Salaksak" ngem binbinsirek pay laeng a nalaing no nasalawko met laeng dagiti singasing sadiay duyogmo. Daytoy madama ket eksperimento a nakabasar sadiay istruktura ti 'Hulagpos'. Padasek man ngarud a palpasen ket anusannakon, a, a suruan sir ke' wan met mikol a gastoen idta workshop...
- 5:16 PM
- Ka Iddo said...
-
agkamikolka a, no mangabakka, sir, hehehe!
- 6:28 AM
- Ka Loren said...
-
Sapay a, koma, ta kasta!
Naimbag a Paskuayo Aminen dita TAWID Sir!
Ginabsuonankan Sir, sadiay, mailboxmo :-)
- 10:03 AM
-
-
Ni, mayatman ti saritaanyo a dua ditoy. Agkansion tayo man la, --aweng ti "I saw Mommy Kissing...":
"Nakitak ni Ninong di rabii
Diay sirok ti krismastri.
Sandina siguro ni Dadi,
Ta ungngona met ni Mami,
Nakitak
ni
Ninong
di rabii!"
- 6:57 PM
- Ka Iddo said...
-
di bale ta ninong met, pansamantala laeng a sandi, hehehe! yos, naglam-ek, kaskam met la agnanaeden iti uneg ti ref!
- 5:53 AM
-
-
isu met reklamoda diay ilocos Kaka.
"Aginudo kayo a," kunak met. Saanda kano met a maibulsa diay beggang.
"Iboteyo diay napudot a danum," insungbatko met. Saanen a nakatagari diay lakay ngem nangngegko diay dayamudomna...
"wen met nga agpayso aya, kasla agdalagan!"
...ngem ne, Kakang, wan basbasolko no mapessaan dagita singin a tiltillayon! :-)
- 6:20 PM
-
-
Sinubliak daytoy Kaka ta iseriosok man dayta inudo-ti-idda ta barbareng makatulong kadagiti malammin nga awan pay kabinnukotna. Tawagna daytoy iti ayanmi ket Hot Water Bag.
No adda magatang a tunay a Hot/Cold Water Bag dita (kadawyan nga usar dagitay adda rayumana) ket nasaysayaat pay. Ipanda laeng diay uneg ti salladayda ket agpauten daytoy iti uppat nga oras. No awan met magatang, mabalinen tay ordinario a bote kas koma tay family size coke, plastic wenno saan, basta la ketdi maserraan a nasayaat. Balkotenda kalpasanna iti tualia wenno kaarngina sada iseksek diay salladayda and presto, addan napudot a luppo nga inudom!
hehehe...sowi, diak latta maikkat ti kinaangawko ngem peksman, aramidko dayta no agsub-zero ditoy ayanko. Kunam pay, mayat kawiwitko kenni Sallie!
La kastan Kakang, baka no adda makasukal kadaytoy tsismisko hehehe!
- 7:19 PM
- Ka Iddo said...
-
no idiay probinsia, wen, uso ti aginudo, dawisem ti burrarawit diay tinapay sa idalamadam ken ikape iti kinirog a bagas... no kastoy a panaglalam-ek, nadalus ti paraangan iti probinsia gapu kadayta inudo... hotwaterbag kunam? wen, isu ti aramatko ta sumakit met ti siket, yos, ket di met maagasan ti kinod, hehehe!
ket umayka met mangibalikbayanen a, ti agur-uray, hehehe!
- 6:26 AM
-
-
hay, apo. dayta ginudo ket mayat Kakakang. Mapidut amin a ruting ken bulbulong tapno a maaramid a temtem ket no adda metten a ti temtem ket ipapudot metten a, daytay puto ken tinubong. Mayat dayta kasla barbecue a tinapay, yos! Sa ket maibulon ti umas-asuk a caferice.
Ti dakes ket, 'da met daytay clean air act, maiparit ti agpuor. Nabara ngarud a Paskuayo, Kakakang.
- 9:04 AM


text:
Laos
Ti Laos (i/ˈlaʊs/, /ˈlɑː.ɒs/, /ˈlɑː.oʊs/, or /ˈleɪ.ɒs/)[5][6][7] Lao: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao, opisial a Demokrata a Republika ti Tattao a Lao, ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Abagatan a daya nga Asia, nabeddengan babaen ti Myanmar ken Tsina iti amianan a laud, Bietnam iti daya, Cambodia iti abagatan ken Tailandia iti laud. Ti populasion na ket nakarkulo a 6.5 a riwriw idi 2012.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Background notes – Laos". US Dept. of State. Naala idi 20 Enero 2012.
- ^ a b c d "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 2006-09-14. Naala idi 2012-01-21.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Dagitoy a kapadpada a pannakabalikas nga agususar ti Wikipedia a panangiletra a tekla: LOWSS, LAH-oss, LAH-ohss, LAY-oss.
- ^ "panakaipalpalawag iti Laos manipud ti Online a Diksionario ti Oxford". Oxforddictionaries.com. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Laos – Panagipalpalaway ken Adu pay manipud ti Free Merriam-Webster Dictionary". Merriam-webster.com. Naala idi 24 Hulio 2011.
- Is-isla ti Paracel (tinengngel babaen ti Tsina)
- Is-isla ti Pratas (tinengngel babaen ti Taiwan)
- Is-isla ti Spratly (sinuppiatan ken tinengngel babaen dagiti nadumaduma nga agtunton)
- Laos
- Dagiti komunista nga estado
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti republika
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti sosialista nga estado
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1949
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Amber Benson
Ni Amber Nicole Benson (naiyanak idi Enero 8, 1977) ket Amerikana nga aktres, direktor ti pelikula, ken produser ti pelikula. Isu ket kalatakan a naam-ammuan a kas ni Tara Maclay iti serie ti telebision ti Buffy the Vampire Slayer,ngem isu pay ket direktor, produser ken nagbida kadagiti bukodna a pelikula tiChance (2002) ken Lovers, Liars & Lunatics (2006).[1] Isu pay ket kimmaddua a nangiturong ti pelikula ti Drones iti kadua a kameng ti Buffy a ni Adam Busch.[2]
Laladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
-
-
Ni Benson ken ti nobelista a ni Anton Strout idiay Manhattan idi Marso 5, 2011.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Amber Benson iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Amber Benson iti Wikimedia Commons


text:
Maisagsaganan dagiti libro a paset ti proyekto a panagipablaak ti GUMIL Filipinas, ti Tagnawa Series, nga iwardas ti Editorial Committee ti gunglo.
Buklen dagitoy ti antolohia ti ababa a sarita nga editen da Roy V. Aragon, direktor ti GF ken chairman ti nasao a komite, John B. Buhay, premiado a mannurat, ken Neyo Mario E. Valdez, PRO ti GF; ken ti antolohia dagiti daniw ni ayat nga editen da Cles B. Rambaud, editor ti Bannawag, ken Ariel S. Tabag, poetry editor ti Bannawag ken sekretario-heneral ti GF.
Manamnama a mairuar dagiti libro iti 2016.
Pagalagadan iti panagidatag:
1. Iti sarita, dua ti idatag; iti daniw, agingga iti lima. Nasaysayaat no di pay naipablaak ti idatag ngem mabalin met no naipablaaken iti magasin, wenno dadduma pay a babasaen wenno iti Internet. No naipablaaken, masapul nga adda notasion iti baba ti sinurat mainaig iti detalye ti pannakaipablaak daytoy. Maysa laeng ketdi a sarita ti maipablaak, ken segun iti pangngeddeng dagiti editor. Mabalin met nga agingga iti lima ti maipablaak iti daniw, segun kadagiti editor. Karbengan dagiti editor ti di mangipablaak kadagiti maidatag a sarita wenno daniw a di makapatar iti pagrukodanda, ken iti sabsabali pay a makaigapu.
2. Uray ania a sarita ti idatag, nawaya ti tema a suraten, ken iti tradisional man wenno eksperimental a wagas. Maipalagip a saan a pakpakatawa wenno makapakatawa a sarita ti idatag. Iti biang ti daniw, maipanggep iti ayat (romantiko wenno eros) ti idatag a daniw.
3. Mapakuyogan dagiti sinurat iti pakasaritaan ti biag ti autor (saan nga at-atiddog ngem maysa wenno dua a parapo), karaman dagiti contact information (adres, numero ti telepono/selpon, e-mail). Pakuyogan iti kaudian a retrato iti .jpeg a file format.
4. Ipatulod babaen ti e-mail dagiti sinurat a sarita iti rvaragon@gmail.com, ken daniw iti asseng.tabag@gmail.com.
5. Masapul a maawat dagiti sinurat iti di naladladaw ngem Disiembre 31, 2015.
6. Agdalan dagiti sinurat iti naiget a panagarisit dagiti editor. Mapakaammuan dagiti autor a mairaman iti libro makabulan kalpasan ti naituding a deadline.
7. Maipablaak dagiti libro iti wagas a tagnawa, wenno panidna, bayadanna. Masuktanto ketdi iti libro a ti bilangna, agbatay iti kaibatogan ti naitagnawa a gatad.
8. Karbengan dagiti editor nga editen dagiti sinurat a naidatag.
9. Para iti dadduma pay a detalye, makiuman kadagiti editor babaen dagiti e-mail address iti ngato.


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Deskripsion
En-us-Finland.ogg
Pronunciation of the term
Finland in US English
Petsa
24 Hulio 2008
Taudan
Bukod nga obra
Mannurat
EncycloPetey
Ni I, , ti agtengtengel ti karbengan ti kopia iti daytoy nga obra, ket agipablaak babaen kadagiti sumaganad a lisensia: EncycloPetey
Maited ti pammalubos ti agkopia, agiwaras ken/wenno mangbaliw iti daytoy a dokumento babaen ti termino iti
, Bersion 1.2 wenno ti aniaman a kinaudi a bersion babaen ti GNU Free Documentation License Free Software Foundation; nga awan dagiti Sabsabali a Paset, awan dagiti Sanguan nga Aklub a Testo, ken dagiti Likudan nga Aklub a Testo. Ti kopia ti lisensia ket nairaman iti paset a natituluan ti . GNU Free Documentation License http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true
Mabalinmo ti agpili kadagiti lisensia a kaykayatmo. Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Petsa/Oras Bassit a ladawan Dagiti rukod Agar-aramat Komentario
agdama 23:24, 24 Hulio 2008 1.4 s (16 KB) EncycloPetey {{Information |Description=Pronunciation of the term in US English |Source=self-made |Date=24 July 2008 |Author= User:EncycloPetey }} Finland == Licensing == {{self|cc-by-sa-3.0|GFDL|author=I, [[User:EncycloPetey| Panagusar iti papeles
Awan ti pampanid a nakasilpo iti daytoy a papeles.
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
Panagusar idiay ast.wiktionary.org
Panagusar idiay de.wiktionary.org
Panagusar idiay fr.wiktionary.org
Panagusar idiay new.wikipedia.org
Panagusar idiay nl.wiktionary.org
Panagusar idiay pl.wiktionary.org
Panagusar idiay ta.wiktionary.org
Panagusar idiay yo.wikipedia.org
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti dihital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
Londres
Ti Londres i/ˈlʌndən/ ket isu ti kapitolio iti Inglatera ken ti Nagkaykaysa a Pagarian, ti kadakkelan a metropolitano a lugar iti daytoy a pagilian ken ti kaaduan ti populasion idiay Europa.[nota 1] Mabirukan daytoy idiay Karayan Thames, ti Londres ket maysa a kangrunaan a pagtaengan para kadagiti kalpasan a dua a milenio, ti pakasaritaana daytoy ket masarakan pay ti panakabangonna babaen dagiti Romano, a tumawtawag iti daytoy a kas ti Londinium.[2] Ti taga-ugna a bugas ti Londres, ti Siudad iti Londres, kaaduana naalana ti kuadrado milia a medibal a pagbeddengan. Manipud idi maika-19 a siglo, ti nagan a Londres ket mangipatudo pay ti metropolis a naparang-ay iti palikmut a bugasna.[3] Kaaduan iti daytoy a konurbasion ket agbukel ti Londres rehion[4] ken ti Kalatakan a Londres nga administratibo a lugar,[5][nota 2] a tinurayan ti nabutosan a Mayor iti Londres ken ti Londres a Gimong.[6]
Ti Londres ket maysa a mangiyun-una a sangalubongan a siudad, nga adda kadagiti kapigsa iti arte, komersio, edukasion, pal-paliwa, moda, pinansia, panagay-wan ti salun-at, midia, dagiti propesional a serbisio, panagsukisok ken panagrang-ay, turismo ken pagluganan nga amin ket mangiraman ti kinadayegna.[7] Daytoy ket maysa kadagiti mangiyuna kadagiti sentro ti pinasia iti lubong [8][9][10] ken addaan ti maikalima- wenno maikanem a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong depende iti panagrukod.[nota 3][11][12] Ti Londres ket naibagbaga a kas maysa a kapitolio ti kultura iti lubongl.[13][14][15][16] Daytoy ti kaaduan a mabisbisita a siudad iti lubong a kas narukod babaen dagiti sangalubongan a simmangsangpet[17] ken isu pay daytoy ti kadakkelan a sistema ti eropuerto ti siudad iti lubong a narukod babaen ti trapiko ti pasahero.[18] Dagiti 43 nga unibersidad ti Londres ket mangporma ti kadakkelan a konsetrasion ti nangatngato a pagadalan idiay Europa.[19] Idi 2012, ti Londres ket nagbalin nga isu ti immuna a siudad a nangsangaili ti moderno nga Kalgaw nga Olimpiada iti tallo a beses.[20]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ kaaduan kadagiti internasional a pagadalan ket iranggoda ti Londres kadagiti kalatakan a 5 kaaduan a populasion a metropolitano a lugar idiay Europa : ESPON, Urban Audit, UN WUP, OECD.
- ^ Kitaen pay ti: Dagiti nailian a kapitolio.
- ^ Panangiranggo kadagiti siudad babaen ti metropolitano a kalawa ti GDP ket mabalin nga agdumaduma a kas maysa a resulta kadagit ipaggiddiatan iti panangipalplawag kadagiti pagbeddengan ket ti kadakkel dagiti populasion kadagiti naipada a lugar, dagiti agbalbaliw a gatad ti panagsukat ti kuarta ken ti pamay-an a nausar a panagkarkulo ti mairuar. Ti Londres ken Paris ket nawatiwatda nga agpadpada iti kadakkel kadagiti termino iti dagup a pataud iti ekonomiko a mabalin a pagresultaan iti panagdumaduma kadagiti maikatlo a partido a taudan nga agdumaduma no ania ti naipalawag nga adda iti maikalima wenno maikanem a kadakkelan a GDP ti siudad iti lubong. Ti reporta babaen ti the McKinsey Global Institute a naipablaak idi 2012 ket nagkarkulo a ti Londres ket adda iti GDP ti siudad iti US$751.8 bilion idi 2010, a maipada iti US$764.2 a bilion para iti Paris, a mangaramid kaniada nga agsaruno a ti maikanem ken maikalima a kadakkelan iti lubong. Ti reporta babaen ti PricewaterhouseCoopers a naipablaak idi Nobiembre 2009 ket nagkarkulo a ti Londres ket addaan ti GDP ti siudad a nakarkulo iti panaggiddiat ti bileg ti panaggatang iti US$565 bilion idi 2008, a maipada iti US$564 a bilion para iti Paris, a mangaramid kadagitoy nga agsaruno iti maikalima ken maikanen a kadakkelan iti lubong. Ti McKinsey Global Institute a panagsukisok ket nagusar ti metropolitano a kalawa nga adad ti populasion iti 14.9 a riwriw para iti Londres a maipada iti 11.8 a riwriw para iti Paris, baya a ti PricewaterhouseCoopers a panagsukisok ket nagusar ti metropolitano a kalwa nga adad ti populasion iti 8.59 a riwriw para it iLondres a maipada iti 9.92 a riwriw para iti Paris.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Londres, Nagkaykaysa a Pagarian a Panangpalnaad : Nalimed a Tiempo (tiempopo ken kangato ti daga idiay Eropuerto ti Heathrow)" (online). The Weather Underground, Inc. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Mayo 2011. Naala idi 6 Hunio 2008.
- ^ "Romano". Ti Museo iti Londres. Naala idi 7 Hunio 2008.
- ^ Mills 2001, p. 140
- ^ "Dagiti Opisina ti Gobierno para iti Inggles a Rehion, Dagti Pudno a Papeles: Londres". Opisina dagiti Nailian nga Estadistika. Naala idi 4 Mayo 2008.
- ^ Elcock, Howard (1994). Lokal a Gobierno: Annuroten ken Panagtaripatu ti Lokal a Panagturay. Routledge. p. 368. ISBN 978-0-415-10167-7.
- ^ Jones, Bill; Kavanagh, Dennis; Moran, Michael; Norton, Philip (2007). Dagiti Politika ti UK. Pearson nga Edukasion. p. 868. ISBN 978-1-4058-2411-8.
- ^ "Sangalubongan aPagsurotan ti Bileg ti Siudad idi 2009" (PDF). Instituto para kadagiti Urbano nga Estratehia – Ti Pundasion ti Mori panglagipan. Naala idi 14 Disiembre 2010.
- ^ "Sangalubongan a Pagsurotan kadagiti Sentro ti Komersio idi 2008" (PDF). Mastercard.
- ^ "Dagiti Sangalubongan a Sentro ti Pinansia 9" (PDF). Z/Yen. 2011.
- ^ ""Dagiti Kabilegan a Siudad iti Ekonomia a Siudad iti Lubong".". Forbes. 15 Hulio 2008. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Mayo 2011. Naala idi 3 Oktubre 2010.
- ^ / "Dagiti Dinako Unay a Siudad idi 2025" Kitaen ti pateg ti
|url=(tulong). Ganganaet nga Annuroten. Septiembre 2012. Naala idi 28 Septiembre 2012.
- ^ "Sangalubongan apanagiranggo ti GDP ti siudad idi 2008–2025". PricewaterhouseCoopers. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Mayo 2011. Naala idi 16 Nobiembre 2010.
- ^ Calder, Simon (22 Disiembre 2007). "Londres, kapitolio iti lubong". The Independent. Londres.
- ^ "Ti Londres ket isu ti kapitolio iti lubong iti maika-21 a siglo... kinuna ti New York | News". Evening Standard. London. Naala idi 10 Pebrero 2012.
- ^ "London is world capital of culture says LSE expert – 2008 – News archive – News – News and media – Home". .lse.ac.uk. Naala idi 10 Pebrero 2012.
- ^ "Kultural nga Estratehia | Turay ti Kalatakan a Londres". London.gov.uk. 6 Septiembre 2010. Naala idi 10 Pebrero 2012.
- ^ "Ti Londres ti kanagtuan iti pannkairanggo kadagiti papanan a siudad". The Independent. 1 Hunio 2011. Naala idi 12 Hunio 2012.
- ^ "Ti Beijing ket linabsanna ti Londres a kas ti kadakkelan a sentro ti pagtayaban iti lubong. Napalno ti dakkel nga eropuerto". SEntro para iti Pagtayaban. Naala idi 12 Hunio 2012.
- ^ "Ti bilang dagiti estudiante idiay Londres ket agtultuloy a dumakdakkel". Turay ti Kalatakan a Londres. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Mayo 2011. Naala idi 27 Agosto 2010.
- ^ "Ti IOC ket nangpili ti Londres a kas ti Mangsangaili a Siudad kadagiti Ay-ayam iti XXX Olimpiada intono 2012". Komite ti Internasional nga Olimpiada. 6 Hulio 2005. Naala idi 3 Hunio 2006.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ackroyd, Peter (2001). Londres: Ti Biograpia. Londres: Vintage. p. 880. ISBN 978-0-09-942258-7.
- Mills, David (2001). Dictionario dagiti Nagan ti Lugar ti Londres London Place Names. Oxford Paperbacks. ISBN 978-0-19-280106-7. OCLC 45406491.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Londres iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Londres manipud iti Wikivoyage (Ingles)


text:
Saudi Arabia
Ti Saudi Arabia wenno Arabia a Saudita (Arabiko: السعودية as-Su‘ūdīyah wenno ti saan nga husto a as-Sa‘ūdīyah, nga opisial a naamamuan a ti Pagarian iti Saudi Arabia (Arabiko: المملكة العربية السعودية al-Mamlakah al-‘Arabīyah as-Su‘ūdīyah Arabiko a pannakabalikas (tulong·paammo)), kadawyan a makunkuna a kas ti Saudi Arabia (iti Britaniko nga Inggles a kas ti i/ˌsaʊdi əˈreɪbiʌ/ wenno iti Amerikano nga Inggles a kas ti i/ˌsɔːdiː əˈreɪbiːʌ/) ket isu ti kadakkelan nga estado idiay Lumaud nga Asia babaen ti kalawa, a nabuklan ti kadakkelan a paset ti Arabiano a Peninsula, ken isu ti maikadua a kadakkelan iti Arabo a lubong, kalpasan ti Algeria. Naibeddengan daytoy babaen ti Hordania, ken Irak iti amaianan ken amianan a daya, ti Kuwait, Qatar ken ti Nagkaykaysa nga Emirate dagiti Arabo iti daya, ti Oman iti abagatan a daya, ken ti Yemen iti abagatan. Ti Nalabbaga a Baybay ket naisanglad iti laud, ken ti Golpo Persiano ket naisanglad iti amianan a daya. Ti Saudi Arabia ket addaan ti kalawa iti agarup a 2,149,690 km2 (830,000 sq mi), ken addaan ti nakarkulo a populasion iti 27 a riwriw, nga iti daytoy ket 8.8 a riwriw ket nakarehistro a ganganaet a tattao ken addaan ti nakarkulo a 1.5 a riwriw a saan a nadokumento nga imigrante. Dagiti Saudi a naipagilian ket isuda ti nagbukel ti agarup a 16 a riwriw a tattao.[5]
Ti pagarian ti Saudi Arabia ket pinundar idi babaen ni Abdul-Aziz bin Saud (kaaduan a naamammuan a kas ni Ibn Saud) idi 1932, ngem ti panagrukma a ti kanungpalan a nakaiturongan ti pannakapartuat ti Pagarian ket nangrugi idi 1902 idi natiliwna ti Riyadh, ti tinaudan a balay ti pamiliana, ti Kamara ti Saud, a naibagbaga iti Arabiko a kas ti Al Saud. Ti gobierno ti Saudi Arabia ket napauten a kas maysa a patingga a monarkia manipud idi napartuat. Daytoy ket bukodna nga inlawlawagan a kas Islamiko ken kaaduan a naimpluensiaan babaen ti Wahhabismo.[6] Ti Saudi Arabia ket sagpaminsan a tinawtawagan ti "Du a aNasantuan a Moskito" a naireperensia iti Al-Masjid al-Haram (idiay Meka), ken Al-Masjid al-Nabawi (idiay Medina), dagiti dua akasantuan a lgar iti Islam.
Ti Saudi Arabia ket addaan ti maikadua a a reserba ti lana iti lubong, a kaaduanna idiay Akin-daya a Probinsia.[7][8] Ti lana ket mangbukel para iti ad-adu ngem 95% kadagiti panagiluas ken 70% iti rentas ti gobierno, urayno ti bingay iti saa a lana nga ekonomia ket agdama a dumakdakkel. Daytoy ti nangurugian ti pannakabalbaliw ti saan unay a narang-ay a pagarian ti desierto ti maysa kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong. Dagiti adu a rentas iti lana ket nangpalubos ti napardas a pannakabarona, a kas ti pannakapartuat ti maysa a Pagnam-ayan nga estado.[9] Adda pay daytoy ti maikanem a kadakkelan ti reserba ti alingasaw. Ti Saudi Arabia ket isu laeng ti pagilian iti lubong a mangiparit ti babbai nga agmaneho.[10]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti panagkaykaysa dagiti pagarian ti Hejaz ken Nejd, ti baro nga estado ket nanaganan ti al-Mamlakah al-ʻArabīyah as-Suʻūdīyah (ti transliterasion ti المملكة العربية السعودية iti Arabiko) babaen ti naarian a bilin ti Septiembre 23 1932 babaen ti nangpundar daytoy, ni kari Abdul Aziz Al Saud. Daytoy ket kadawyan a maipatarus a kas "ti Pagarian ti Saudi Arabia" iti Ilokano, urayno daytoy ket literal a ti kaibuksilanna ket "ti Saudi Arabo a Pagarian".[11]
Ti balikas a "Saudi" ket naala manipud ti elemento ti as-Suʻūdīyah iti Arabiko a nagan ti pagilian, ken maysa daytoy a pananginagan a naam-ammuan iti nisba, a naporma manipud ti dinastiko a nagan nga Al Saud (آل سعود). Ti pannakainayon daytoy ket mangipakpakita a ti nagturay ti pagilian ket nakakita daytoy a kas bukod a tagikua ti naarian a pamilia.[12][13] Ti Al Saud ket maysa nga Arabiko a nagan a naporma babaen ti panaginayon ti baliaks nga Al, a ti kaibusilanna ket "pamilia iti" wenno "Kamara iti",[14] iti personal a nagan ti tinaudan. Iti kaso iti Al Saud, daytoy ti ama ti nagpundar ti dinastia idi maika-18 a siglo, ni Muhammad bin Saud (Muhammad, anak a lalaki ni Saud).[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Maipanggep ti Saudi Arabia: Dagiti kinapudno ken Bilbilang". Ti Naarian nga Embahada iti Arabia a Saudita, Washington D.C. Naala idi 6 Hunio 2011.
- ^ Sentro a Departamento iti Estadistika ken pakaammo a kas naipabaro 2010
- ^ a b c d "Saudi Arabia". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 11 Hunio 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25.
- ^ "Saudi Arabia". American Bedu. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ Nipatengnga ti isip kadagiti Islamiko a Banag - Panid 23, Cofie D. Malbouisson - 2007
- ^ James Wynbrandt (2004). Ti Ababa a Pakasaritaan ti Saudi Arabia. Infobase Publishing. pp. 242. ISBN 978-1-4381-0830-8.
- ^ Soldatkin, Vladimir; Astrasheuskaya, Nastassia (9 Nobiembre 2011). "Ti Saudi Arabia labsannanto ti Rusia iti kaaduan nga agpatpataud ti lana-IEA". Reuters. Naala idi 10 Nobiembre 2011.
- ^ "Ti Pagarian ti Saudi Arabia – Ti Pagnam-ayan nga Estado". Naarian nga Embahada ti Saudi Arabia, Londres. Naala idi 1 Mayo 2010.
- ^ Dagiti Web 2.0 a Teknolohia ken Panagturay, Christopher G. Reddick, Stephen Kwamena Aikins - 2012
- ^ Lewis, Bernard (2003). Ti Didigra iti Islam. pp. xx–xxi (pangyuna). ISBN 0-679-64281-1.
- ^ Wilson, Peter W.; Graham, Douglas (1994). Saudi Arabia: ti umay a bagio. p. 46. ISBN 1-56324-394-6. Naala idi Hunio 6, 2011.
- ^ Kamrava, Mehran (2011). Ti Moderno a Tengnga a Daya: Ti Politikal a Pakasaritaan Manipud ti Umuna a Sangalubongan a Gubat. p. 67. ISBN 978-0-520-26774-9. Naala idi Hunio 6, 2011.
- ^ Wynbrandt,, James; Gerges, Fawaz A. (2010). Ti Ababa a Pakasaritaan ti Saudi Arabia. p. xvii. ISBN 978-0-8160-7876-9.
- ^ Hariri-Rifai, Wahbi; Hariri-Rifai, Mokhless (1990). Ti tawid ti Pagarian ti Saudi Arabia. p. 26. ISBN 978-0-9624483-0-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Saudi Arabia iti Wikimedia Commons
- Saudi Arabia Opisial a website ti gobierno
- Saudi Arabia a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- Kitaen ti Saudi Arabia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Bariweswes ti Saudi Arabia
- Wikimedia Atlas iti Saudi Arabia
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Saudi Arabia manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Saudi Arabia
- Peninsula Arabiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Nalabbasit
- G20 a pagpagilian
- Dagiti Islamiko nga estado
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti pagilian ti Golpo Persiano
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1932
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Pagsasao a Turko
Ti Turko (Turko: Türkçe (tulong·paammo)), maitudo a kas ti Istanbul Turko,[6][7] ket maysa a pagsasao a maisasao a kas ti patneng a pagsasao babaen ti sumurok a 83 a riwriw a tattao iti dagup iti lubong,[4][8] a mangaramid iti daytoy ti kaaduan a mangisasao kadagiti Turko a pagsasao. Dagiti mangisasao ket kaaduan a mabirukan idiay Turkia ken Akin-abagatan a Sipre nga addaan ti basbassit a grupo idiay Irak, Gresia, Bulgaria, ti Republika iti Macedonia, Kosovo, Albania ken sabsabali pay a paset iti Dumaya a Europa. Ti Turko ket maisasao pay babaen dagiti adu a riwriw a tattao nga imigrante a nagtaud idiay Lumaud a Europa, a naipangpangruna ti Alemania.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Taylor & Francis Group (2003). Dumay a Europa, Rusia ken Tengnga nga Asia 2004. Routledge. p. 114. ISBN 978-1857431872. Naala idi 2008-03-26.
- ^ "Ti Muslim Minoridad iti Griego a Trasia".
- ^ "Siriano a Turko".
- ^ a b c Europeano a Komision (2006). "Naipangpangruna a Eurobarometro 243: Dagiti Europeano ken dagiti bukodda a pagsasao (Panagala)" (PDF). Europa. Naala idi 2010-02-14.
- ^ "Dagiti mabigbigana minoridad a pagsasao iti Romania". Conventions.coe.int. Naala idi 2011-11-03.
- ^ Geoffrey Lewis, Reporma ti Turko a Pagsasao: Maysa a Didigra a Balligi, Unibersidad ti Oxford a pagmalditan, 2002., p. 26
- ^ Corpus a panagusig ken panakaidumaduma iti ... – Yuji Kawaguchi, Makoto Minegishi, Jacques Durand – Liblibro ti Google. Books.google.com. Naala idi 2011-11-03.
- ^ "Programa ti Turko a Pagsasao", Unibersidad ti Syracuse


text:
VIGAN CITY-- "Nasirib ken ibaga na no anya iti adda iti panonot na", dayta iti pannakaam-ammo ni Atty. Estelita Cordero kenni dati a senadora Mirriam Defensor Santiago a dati a dorm mate na idiay sampaguita dormitory idi agad-adal da pay laeng ti Bachelor of Laws idiay University of the Philippines.
Segun kenni Atty. Cordero, estudyante pay laeng ni Santiago ket ammo dan nga agbalin a nalaing a lider isuna gapu iti kinatued ken kinasirib na iti klase ken iti panakidebate.
Ngem iti laksid iti kinatured na ket narespeto ti senadora kadagiti pada na a tao isu a nalaka laeng a pakikadwaan isuna.
Innayon ni Cordero a kanayon da a mabati iti senadora iti dormitoryo idi kada weekend agsipud ta adayo iti probinsiya da nga ilo-ilo kenni senadora ken ilocos sur met isuna iso a no dadduma ket agkadkadwa da a mangan iti ruar.
Kinuna pay, a gapu iti pannakatay ni Santiago ket naawanan iti pagilian iti maysa a natured ken nasirib nga opisyal.


text:
Yacon
Ti Yacón ket maysa a perennial a mula a maimulmula iti Andes ken iti nadumaduma a paset ti lubong kas iti Hapon ken Filipinas (nangruna iti provincia ti Nueva Vizcaya a pakaimulmulaan ken pakailaklakuanna kas mapapati a nasamay nga agas iti diabetes). Addan ti yacón iti nasarangsang ken sumam-it nga agbagas a ramut a kaaduanna a buklen ti danum ken oligofructans.
Nupay no maminsan ket mapagbiddutan a kas singkamas, ti asideg a kabagian ti yacón ket ti mirasol (sunflower) ken ti Jerusalem artichoke.


text:
Dagiti Dumandanog iti Angin
babawikon a timmamdag
di laeng nasulek no di ket nakidag
kadagiti ebanghelio a naidasay-napasag
ti paitna, imbaagdat' ipusda dagiti tayaktak
dagiti awanan rupa a kutak a kutak,
naladaw a bimmangon, saradat’ nagluptak
awan serbi ti ibabatok iti estero,
no marugitan met laeng dayta ulo
iti awanan kaimudinganna a senakulo
ta kasano koma nga ambingam ti diaya
a kalpasanna nga awatem koma ket isakmolna
wenno isalakanna met laeng a kanen sarwana
iti sumsumiag a panawen ti haytek
di maturog ken paudi dagiti inigges nga utek
a di makaamiris iti badang a nagballatek
kadagiti balikas nga inibbatan
ti katatao a nailamina-nailadawan
di ngarud naimbag agespeho iti narikian
ala, wen, makaipasda iti nakem
kas iti beinte nuebe, addaan dua a tadem
ngem di mabtak ta ulom no bumatokka iti adalem
agrupsa ti lasag, agkitemda iti malem
ngem ti kinabalasubas itugot iti tanem
ket dikanto masinit no adaywam ‘ta temtem
ay, ania la ketdin aya, dumandanogda iti angin
dagiti inangin a tuktok a di makailasin
iti puraw a darat ken naapgad nga asin
di makaamiris, di makaawat, agkalkallautang
dina ammo nga agnanayon ti lawag ti tangatang
ken agpukaw ti anniniwan ti langalang
Friday, December 15, 2006
DANIW
Dagiti Dumandanog iti Angin
Monday, December 11, 2006
GAWAT
No Nabussogen Ti Salamagi, Awanen Gawat
Idi naminsan a siak iti naglako iti pagtagilakoanmi iti nateng ken prutas, maysa kadagiti sukimi iti gimmatang iti lima a pisos a salamagi.
“Ne, nabubussogen ti salamagi, awanen ti gawat,” kunana man. Sana pay impaggaak. Wen, maragsakan la unay a. Saanak a nakauni. Nupay naynay a mangngegko ti gawat, “a panawen ti gawat”, “kagawgawatanna,” “lanti, gawat natan,” ngem ita a laeng a nangngegko a naikonektar ti salamagi iti gawat. No ania ti koneksion dayta a gawat, awan la a pulos iti ammok. Isu a nabayag met bassit a, nga impampanunotak iti koneksionna.
Ta ania ngamin aya ti gawat? Panahon ng tag-gutom iti Tagalog. Kairut ti kuarta, makan wenno pagbiag. Nairut iti aangsen. Kamkamten ti anges. Ginawgaw-at a panangbiag. Ken dadduma pay a mangngeg a metaphor ken personification ken euphemism maipapan itoy. Mangrugi daytoy iti bulan ti Agosto agingga iti pakauna ti Oktubre. Karigat a talaga dagitoy a panawen. Siguro, manipud iti balikas a gaw-at, a nasken a agagawa, doble a panagagawa tapno magaw-at ti anges. No mangrugi metten ti gapas wenno panagaani, agngudo metten ti gawat.
“Naimbag kenka, kumari, ta naramanamon ti baro a bagas,” masansan a mangngeg no kua. No isipen ken paliiwen a nalaing, dayta a pannangan iti baro a bagas ket kayatna a sawen a nagultimon kenkuana (ti nangan) ti gawat.
Ania ti koneksionna dagita nay, masansan met a kunaen dagiti pilosunggo. Wen met piman, ta ania koma ti koneksionna nay? Ngem agdadata met nga adda ngarud dagitoy nga aramid, pammati ken kultura ni Ilokano. (Karaman met ni Pangalatok, ta mamati met itoy a banag.) Isu a bay-am lattan ni pilosunggo.
Apay a naikonektar ti salamagi itan ti gawat? Awan man ti makitak a rason, malaksid nga iti bulan ti Agosto agingga iti pakauna ti Oktubre, (a panawen ti gawat) ket awan ti bunga ti salamagi, no adda dagiti nasapa, kuddapitda pay laeng. PhP120.00 ti sangalimon wenno PhP60.00 ti sangakilo, sapay no di kakasla siksik laeng ti bangus ti kadakkelda. Ngem adu latta met ti aggatang, ta kasda la met damon a makakita iti naalsem. Iti taraudi Oktubre, nabubussogen dagiti bunga ti salamagi. Ngata a, isu a no nabussog metten ti bunga ti salamagi, awanen ti gawat? Ania pay ti gawat ket panaggagapas metten? Panagaanin. Iti aldaw iti Domingo, agudong metten dagiti nabayag a saan a nagudong piman.
Nairanrana a pasamak? A kas iti pannakairanrana a no mangrugi metten ti bulan a “BER” ket agruar metten ti ipon? Nairanrana a kas iti panagsabong ti kayo a bangar, ket kaadu met iti panagruar ti pusit?
A, saan a mailadawan ti kinadatdatlag ti lubong. Ngem adda amin dagitoy. Ket adda amin ti nagtaudanda. Ket adda amin iti nangisagana sakbay a dimteng kadatayo. Isu a napateg met iti biag iti naipukpukkaw idi ken maipukpukkaw pay la agingga ita a panagsagana.
Ken ni Ilokano, lalo dagiti lallakay ken babbaket idi un-unana, ammoda a sakbayan ti gawat. Napaliiwko idi ubingak. Agiburnaydan iti asin, bugguong ken agidulinda pay kadagiti dinaing. (Ken ni inangko, itag, kiniing ken inasin a karne ti idulinna iti burnay wenno putik.) Maikabil met iti garong ti bagas, (a masansan nga umanay a kanen iti tallo a bulan), ken saan a makuti daytoy ta nairanta laeng iti panawen ti gawat. Kadagiti dadduma, agidulinda kadagiti bagas ti kamotit ken kamoteng kahoy abut. Napapaut ti biag ti kamotit no maidulin daytoy iti uneg ti abut, iti sirok ti balay, wenno iti sirok ti kamalig, wenno sadino la ditan a di madanon ti danum no panagbabagio. Kasta met ti kayo a pagtungo, maurnong iti adu idiay kamarin (idi awan pay ti LPG a pagluto). Dagitoy a dulin ket sadanto la mairuar no panawen ti gawat. A, nasakbay ni Ilokano!
Ammona iti agsalimetmet. Nasakbay unay. Kasla ugali ti kuton ni Ilokano. Nasalimetmet. Managurnong. A masansan a daytoy nga inna panagsalimetmet ket mapagbiddutan pay isuna a naimut.
Mamati pay laeng ni Ilokano ti gawat. Kasta met ken ni Pangalatok. Ngem kadagitoy a panawen, diak la ammon no adda pay la dagiti naiburnay nga asin ken bugguong. (A kas iti kaawanen ti itag, kiniing ken inasin a karne ni inang.) Dagiti naikali a kamotit ken kamoteng kahoy. Manmano ngatan ti agidulin iti kayo, ta addan ti LPG a pagluto. Those were the days?
Saturday, December 02, 2006
LABAW!!!
LABAW: TI GAMENG ITI KAMALIG TI GLU
(Maysa a Rebiu)
AWAN katukadna a gameng iti kamalig ti GUMIL La Union ti libro a LABAW. Maysa a gameng a dinto umagen ti panawen, no di ket agnanayonda a maikamalig iti puso ken isip iti asinoman a makabasa. Wen, naisangsangayan a gameng daytoy a libro a nasken a mabasa ti amin nga Ilokano, lalo dagiti agtutubo. Ngamin dagiti linaonna pabaroen ken papigsaenna pay ti bara ti pammateg iti puli, ti pannakkel iti kinaasino, ti naidumduma a ladawan ti kaindaklanan a Malayo – ni Ilokano.
Saan laeng a namsek kadagiti adal ken sursuro no dipay ket nagameran kadagiti nakail-Ilokano a kannawidan, kukltura, pammati, aramid ken ugali lalo kadagiti pagteng iti away. Ti away a taeng ni Ilokano ket sibibiag a nailadawan kadagiti sarita. Ket no sika iti adda iti siudad, mariknam la ketdi ti gagarmo met nga agawid iti dinakkelam nga away. Ket dayta a panagawid, mabasa ditoy a libro a nailadawan iti panangkammet ti gagar ti puso ken rikna.
Nagduduma dagiti nailadawan: arapaap, balligi ken pannakapaay, ayat ken liput, panangitag-ay ken panangimameg, irurukuas ti bileg iti bileg, ti prinsipio a killo ken ti naamnut, ti pantasia a kapipintasan. Ti Ilokano ket Ilokanonto latta, uray sadino ti papananna, awitna ti bukodna a literatura.
Asino ti nangibaga a naudi ni Ilokano no maipapan iti pantasia? Nagbiddut ti asinoman a mangipagarup. Ta adda ditoy a libro ti “Harry Potter” ni Ilokano. Napintas pay nga ibasa ta addaan iti naidumduma a wagas ti pannakaisurat dagiti binatog, isu dayta ti naindaniwan a panangiyablat.
LABAW, ti libro a naisurat babaen iti naannad nga ima ken nawada a panunot, iti ayat ken pammateg. LABAW, ti daton ti GLU iti puli ni Ilokano.
Intay man taldiapan ken ramanan ti imas dagiti linaonna a sarita. Ket saggayasaentayo nga ibinsabinsa iti awan kadapada a raman.
1. CHECKPOINT, ni Pelagio A. Alcantara. Ababa ngem namsek dagiti balikas. Sarita a nakailadawanan ti agruprupsa a gimong ti Kailokoan. Lalo kadagidi a panawen, a di mabalin nga ilako iti sabali a probinsia ti birhinia ni taga-Ilocos Sur. Adda ti ‘checkpoint’ iti beddeng ti probinsia. Asinoman a mangibiahe ti tabakona, makumpiska ket dinan maala pay. Adda ngamin ti red drying ti tabako iti probinsia. Mapukawan kano iti buis ti gobierno probinsial no mailako iti sabali a probinsia dagiti produkto a tabako.
Maysa a ‘nakaam-amak’ a sarita, a di laeng nangdillaw ti alingasaw ti agruprupsa a kinabuyok no dipay ket binaringkuasna ti agdudungsa a rikna; rinubrobanna ti apuy ti barukong dagiti nakariing iti parbangon; ken linuktanna dagiti mata a simumulagat. Napapanawen la unay iti pannakaipablaakna idi 1970.
Ti sarita ket nagameran kadagiti metapora a nangpabileg iti mensahe a diayana, “ti panangirupir ti kalintegan.” Kas kuna ni Nemesia, a kangrunaan nga agakem, idi gamsawenda ti sangakarton a tabakona: “Ikarik a salaknibak daytoy a karton ingganat’ patayko. Daytoy a karton nilaonna ti ling-et, lua, tuok ken ragsakko. Nabalkot ditoy ti masakbayan dagiti annaktayo, ti gasat ken arapaapda. Naipisok ditoy ti kalinteganda a mairanud iti daga nga imparabur ni Apo Dios a pagraramanantayo. Gapu itoy a karton, mapantayo iti simbaan a mangidaton iti panagyaman, itedtayo met dayta a panagyaman iti uneg ti biombo. Wen, itakderko, natan-ok a Soldado, daytoy nga imet a kas iti panangitakder ni Gabriela Silang ti kalintegan dagiti naadipen idi napasag ni Diego Silang iti saklotna. Diak itulok a gamsawenda. Namanta ipukkawda a ‘bayanggudaw’…”
Ladawan dayta ti Ilokana. Babai a natibker ken di paikuspil. Babai a sidadaan a mangsalaknib ti karbenganna agingga iti patayna. Kadaytoy a sarita, naipasngay manen ti Gabriela Silang. Daytoy a sarita, palpalagipanna manen ti tunggal umili maipapan kadagiti karbengan ken kalintegan, kas umili, kas tao. Maysa a dramatiko a sarita a nasken la unay a mabasa ti amin, lalo dagiti agtutubo, ta itayokna ti kaunggan – iti lubong ti panagpapada ken wayawaya, iti hustisia ken kappia, iti panagayat ken pammateg.
Nakaam-amak a sarita, a nangdillaw iti di makatao a turay, ngem saan a nagamak ti author a nangirakurak iti agdadata a kinapudno. Ti kinapudno, inakem ni author ti naipakumit kenkuana a sirib ken talugading, nga isu dayta iti panagpaayna a kas konsiensia ti gimong iti panawenna. Inyikkisna iti lubong (babaen itoy a saritana) ti kasasaad dagiti taga-Ilocos Sur kadaydi a panawen. Daytoy a sarita ti timek dagiti agmulmula iti Birhinia.
2) IDI INYAWID NI MANONG LEON TI ASAWANA, ni Manuel E. Arguilla. Ti sarita a nakailadawanan ti pudpudno a puso ken kararua ni Ilokano. Manmano ngata iti agduyos iti literatura a saan a makaam-ammo ken ni Manuel Arguilla. Daytoy a saritana ket imparangna ti kabibiag iti away, iti Brgy. Naguillian, Bauang, La Union.
Kadagiti immuna a sinursurattayo a rebiu, kritika ken panirigan, kanayontayo latta a dakamaten ti kinaadda ti sarita nga awanan iti risiris. Isu daytoy ti maysa. Saan a commercial story dagiti kakastoy a sarita ta rukodenda ti intelektualidad dagiti agbasbasa. Adtoy dagiti makagapu no apay a dakkel ti kidagna daytoy a sarita:
a) makaay-ayo a basaen
b) ababa ngem namsek
c) naisupadi
d) nalaokan iti adbentura
e) agdiskubre wenno agsukisok a sarita
Iti panangaramat ni Arguilla ti tekniko a horizons of expectation iti nangtengngel kadagiti dear readers ti ganasda nga agbasa. Ti panangay-ayo ni author kadagiti readers nga agbasa iti sinuratna. Kangrunaan ngamin daytoy nga ipakat ti mannurat iti sinuratna iti panangawisna kadagiti readers a mangbasa iti sinuratna. Ta no dina maawis, ania ngarud ti serbina a sarita ti sarita no awan ti agbasa? Kas nakunatayon kadagiti immuna a rebiu, kritisismo, komentario ken analysis, maysa a performative art ti sarita iti nagbaetan ti author ken reader.
Ti kapintasan iti amin amin itoy a sarita ni Arguilla ket ti pannakarespeto ti otoridad ti ama, ken ti respeto iti tunggal maysa, karamanen ni Labang ket iladladawanna ti nakadakdakkel nga ayat dagiti agbibiag. Ti nakadadakkel a puso ni Ilokano. Nagpintas ketdin ti agbiag ditoy lubong a napno iti ayat! Isu daytoy ti maysa kadagiti tema ti sarita. Pasig nga ayat ti masarsarita. Ayat ken ayat lattan, awanen ti sabali pay. Kadagitoy a panawen, manmanon ti mabasa a kastoy, a pasig nga ayat ken ayat laeng iti masarsarita awanen iti sabali pay. Awan ti laokna nga ulpit, liput, danes ken gundaway. (Mabasa iti http://www.kamalig.blogspot.com ti pakabuklan ti rebiu.)
3) NAPINTAS NI MAMA--- Sarita ni Dionisio C. Dacanay. Natiliw ti author ti biag ti maysa a pamilia nga aginnaddayo – adda iti Saudi. Wen, saan a nailaksid ken nagpaudi ni Ilokano ti taray ti panawen. Tipanawen a nakaiyuritan ti arapaap, sam-it ken pait, isem ken saibbek, ti maysa nga overseas contract worker. Ken kangrunaan ti amin, ti bunga a nagsagaba iti nakana unay a pannakaapekto.
Napintas ni Mama, ti paulo, a nakailadawanan iti kinapintas iti maysa nga ina. Ina a nasapa a pinuros manipud iti sanga. Wenno nasapa a “nag-ot-otso” no iti termino ti author. Napintas nga ina, a saan a nakabael a simmango iti iliw ken sulisog ket sinapulna iti bara ti lasag iti sabali a lalaki. No sapulen iti namsek a panangiladawan kadagiti karakter a managayat, narasi ken managpaliiw, ken liput, napintas iti pannakailadawanda kadaytoya sarita.
Iti maysa a diskusion, dinamagda kaniak, no umno kadi ti paulo? Ta kaano pay a nagbalin a napintas ti ina a maysa a mangliliput? Napaillekak la ket ngarud. Kas maysa nga agan-analisar ken kritiko iti Literatura Ilokana, nasken nga inlawlawagko: saan a mapasamak ti maysa a liput no awan iti kinapintas. Adda koma ngarud dayta a liput no saan a napintas ti ina? Agsipud ta napintas, inaremda ket napasamak ti liput. Ngem no kasla ubet ti pariok koma ti langa dayta nga ina, amangan no awan pay iti mayat a tumaliaw kenkuana ket di met mapasamak ti liput. Ti kinapintas, aniaman nga interpretasion ket umip-ipus latta no di man makisallabay ti liput. Napintas ti ina, isuna laeng ta saanna a nabaelan nga imbalat ti sulisog. Ngem no di napintas ti ina, nalabit nga awan koma met ti sulisog.
Ti sarita ket nasken a mabasa ti amin tapno mahusgaan no apay a kuna ti author: “Oh, napintas ni Mama! …kasla bituen a natnag iti daga…!” Wen, napintas, nakapimpintas ni Mrs. Matilde Sudaquen, alias Tilde, alias Til, alias Tilling, ken addaan iti utek a tililing. Basaenyo…
4) NO NATIBKER TI PAKINAKEM --- Sarita ni Dionisio C. Dacanay. Uray iti pamilia ni Ilokano, saan a nailakasid ti saan a panangayat dagiti dadakkel iti naikamang, lalo no daytoy ket nakurapay. Ngem, natibker ni agkabanuag nga Ilokano a sumango kadagiti allawig ti biag. Ammona a panunoten dagiti umno ken saan iti kanito ti rupir ti kalintegan ken kapanunotan.
Makainspirar kadagiti damo nga agpamilia, iti panangbangon iti kabukbukodan nga umok. Inladawan ti author ti kinapateg ti pannakaawat dagiti nataengan inga asitgan ti agkasapulan. Nailadawan ti kultura ti ‘ammoyo’ a talugading ni Ilokano iti panawen ti panagkasapulan. Adda pay dita a nairapit ti pammati a nasken ti ‘panaganglem a pangpaksiat kadagiti atros’ ken dadduma pay a ladawan iti nakail-Ilokano.
Wen, pudno la unay, ken sangkakuna, ken nagtaud dayta iti puso ni Ilokano no kunana: “’Ray bassit ti balay no pamuyaan, ken saan a sunggo ti bumalay.” Isu a kadagiti gumanat a mangrugi, mangrugida iti bassit, sadanto in-inut nga agpadakkel. Nailasag ni Ilokano iti saana naparammag. Nailsag ni Ilokano nga ammona iti umuli iti agdan ket mangrugi iti baba.
Iti maysa kadagiti tema ti sarita, kunana man: “adda dagiti lakay a di makaawat iti biag, isuda dagiti ung-ong…” Ngem agkurno latta met ti lawi dagiti kawayan a dinalapus ti angin.
Iti kapamitlo a panangpabain ti ama ti manugang iti sango ti ‘pammigat’, kuna ti anak: “Tumutop kad’ ti sasaw-enyo, Amang?...” Ania ti mailadawantayo kadaytoy a linia wenno eksena? Daytoy ti rugi ti risiris ti sarita. Inladawanna ti ama nga ung-ong, manugang a napakumbaba (ta di nagtimek), anak a natibker ken nadayaw ken nabileg ta ammona a timbengen ti riknana, nga isu ti ladawan ti napudpudno nga anak ti Ilokano: nabileg ken nadayaw.
Mabasa iti tumukno sadi langit a gura ti ama iti manugang kabayatan iti pannangan, ngem natanang-a-natangken ti sungbat ti anak, dinto ta a gagangay di matimtimek ti naikamang. Nupay adda ti kubuar a timmaud, awan ti kinadangkok a napasamak.
Anian a nagbaked a sarita. Nupay nagrisiris iti gura ken panagibales (ti ama), iti udina, maallangon met laeng daytoy babaen iti panagbalbaliw. Ketdi, kas iti ugali ni Ilokano, isu man iti magurgura wenno pagibalsan, iti kaanoman, dinanto subadan ti gura ken panagibales. Ta narimrimbaw ti kinaimbag iti puso ni Ilokano. Iti daytoy kadagiti kapipintasan amin a nabasak a sarita ti author.
Dayta panagibales ti ama, ket maysa a nakakatkatawa a paset, ta mabalin a kunaen: “inrugi dagiti nagannak, ginibusan dagiti annak” a labistori. Ow, madika pay dayta a kinabileg ti balabala ti sarita?
5) PANAGSUBLI ITI AWAY A NAGPANAWAN. Sarita ni Herminio C. Calica. Anian a nagbaked a sarita. No sapsapulem iti makapnek ken makapikapik a panagiladawan (babaen iti naratibo a wagas), nasken a dimo liwayan a basaen daytoy a sarita. Maipapan iti panagsubli iti away, kalpasan iti naunday a panawen. Away a pinanawan gapu iti nasaem a pannakasudak ti barukong. Iti panagsubli, ginamgam ti bida a sapulen ti retaso ti pinanawanna bagi ken ayat, ngem napaay manen, ta ti agdadata a kinapudno ket natakuatanna nga adda met la gayam ti ayat ken ti bagina iti abayna – iti siudad.
Napintas ti pannakailaga ti determinasion a mamaglupos ti biag. Saan laeng a ti bida ti naglupos, no dipay ket ti sangapurokan ken ti purok. A rumbeng laeng a napasamak. Napintas a sarita a mangipalagip iti ibabangon kn pannagna manen kalpasan iti pannakaitublak.
Sarita a nasken a basaen ti tunggal mangipatpateg iti away---- nalaing nga agiladawan ti author. Nagsamay ti juxtaposing technique ti inaramatna, ---agiddan a mailadawan ti panawen nga idi ken ita. Maysa nga epektibo a comparison ken makapatik-ab. Dagiti laeng managimutektek iti aglawlaw ken panawenna iti makaisurat iti kastoy a tekniko.
Ta ania aya ti ayat, mabasa man dayta iti sarita. Ket nailawlawag a kastoy: “no daniwam ti bulan ken dagiti bituen, ayat dayta!” Anian a nagbaked a panangiladawanen! Ket nalabit, iti pamaliiwan ken ni Ilokano, no agdandaniw daytoyen maipapan iti bulan ken bituen, ay, ne, nainlab sika! mabalinmon a kunaen. Isu a nalatak la unay dayta kansion nga O, Naraniag A Bulan ta kansion dayta ti nainlab ken agrayo nga Ilokano. Dayta a figure of speech ken dadduma pay iti nangitag-ay ti sarita iti kalidad a naidumduma.
Panagsubli ti Away. Iti panagsubli ti bida, natakuatanna, a sabalin ti lubongna; awanen iti away ti ayat nga agpaay kenkuana no di ket adda iti siudad a pinanawanna.
Isu a kuna ti maysa a di am-ammo: “Rummuarka iti pagbaludan ni Napalabas tapno makaunegka iti wayawaya ni Agdama.” Napintas la unay a figure of speech personification, a parupa ti sarita, nga isu metten ti temana. Nga isu ti nagtarayan ti sarita --- gapu iti nagulib nga ayat, rimuar ti bida iti pagbaludan ti sanaang ket sinapulna ti wayawaya ni agdama. Saan laeng a nawayawayaan iti pannakaibaludna iti sanaang no dipay ket nasarakanna ti masakbayanna ket nagsubli manen iti away a kas nagballigi…iti panagsubli, sabalin ti langa ti lugar, kas kenkuana—a naglupos iti biagna. Natakuatanna a sabalin ti lubongna, sabalin ti ayatna, addada aminen iti siudad. Basaenyo…
6) SAAN A SUMUBLI TI PANAWEN. Sarita ni Pelagio A. Alcantara. Apay nga adda dagiti nabaakan a baro? Adu dagiti rason. Kuna ti authore iti saritana, ket ti di nairupir a karbengan. Ta karbengan ti asinoman iti mangasawa. Ngem no naparitanka, pinaritannaka dagiti dadakkelmo, a kas iti napasamak iti bida, dakkel la ketdi a parikut ti dumteng kenka iti masakbayan.
Ania kadi ti rikna ti maysa a baak a baro? Naliday a, siempre. Saan laeng nga iti uneg ti balay ti kawaw no di pay ket pati biag. Napno kadagiti no koma, a nagipus iti no saan a sennaay ket sakuntip. Ti lubong ket pasig nga arapaap. Iti panagmaymaysa, makapatay ti kinaulimek.
Ania ti rikna ti agayat a baak? Ket kas met laeng a, tay agayat a bumaro. Saan nga agsusurot ti tignay. Lumasbang ti rikna. Agtubo dagiti nabubun-as a namnama. Tumpuar ti isem, ket maaramid ti saan pay nga inaramid. nakaay-ayat la unay, wen! No basbasaem ket nakagtengka ditoy a paset ti sarita, no dika immisem, naggarakgakka la ketdi! Nagpintas iti panangiladawan ti author iti nainlab a baak.
Ania ti rikna ti baak a rinabak ti ayat? Kasla napak-olan a bisukol. Kasla narebba a kasuoran ket nadepdep amin nga apuy ti namnama. Nasakit. Nakasaksakit. Ngem, saan a maisubli ti panawen, kuna ti author. Ket nasken a basaem nga umuna daytoy a sarita tapno maarakopmo ti kaipapanan daytoy: ti lalaki nga awan iti kabukbukodanna a daga ket kasla mannalon nga awan talonenna.
No iti reader response theory a siripen, napintas la unay ti panagbaliw ti rikna a napasamak. Ti sarita ket pinaisem wenno pinagkatawanaka iti damo, ngem iti udina ket malidayanka gapu iti bida. Daydiay mood wenno rikna ti agbasbasa ket nagbaliw. Narigat ti mangsurat iti kastoy, agpakatawa santo agpaliday iti gibusna, wenno vice versa. Dagiti laeng makuna a managimutektek ken eksperto iti bukodna a pagsasao iti makasurat.
7) TI ELIGIO NI MAESTRA ONOR. Sarita ni Crescensia R. Alcantara. Kayatmo iti agbasa maipapan iti nagrupsan a sistema ti edukasion? Ti edukasion a binekkel dagiti dagiti makabael a mangisubo iti pirak ken bileg iti muging dagiti awanan gaway? Basaem daytoy a sarita. kastoy ti nagtarayanna.
Sapsapulem ti sarita a nakaipusingan wenno nakabalusingsingan ti karbengan dagiti nakurapay nga ubbing iti nagan ti edukasion? Ta kuna ti tema ti sarita: “Dagiti babassit ti gundawayna iti sidong ti biag, ad-adda koma ti karbenganda iti sidong ti linteg.”
Kayatmo a taldiapan ti sistema ti edukasion a binatekan dagiti addda naganna ken dagiti adda kuartana? Basaem daytoy a sarita. Adda alingasaw a buyok iti panagpili iti agtakem iti departamento ti edukasion, kunam, mabasam kadaytoy a sarita dayta. Nakitam ti balete, saan a makatakder no awan ti kaptanna saan kadi? Ngarud kasta met ti mensahe daytoy a sarita!
Ania ti kunam, sapsapulem ti titser nga addaan iti sursuro ken puso? Basaem daytoy a sarita ket saanka laeng a makasangit iti pannakalukat dagita matam iti kinapudno no di ket ikalintegam met ti riknam a kas tao.
Unprofessional and unethical ti sapspulem iti educational system? Adda ditoy dayta a termino. Saan a nakalasat iti natadem a pluma. Takuatem a. Basaem nga umuna ti sarita. Adda amin ditoy ti sapsapulem. Makitam met ditoy ti napudpudno ken pagwadan a titser, ni Maestra Onor. Addaan honor ti panagbiag daytoy a maestra. Maipannakkel daytoy a maestra. Koma kastoy amin a maestra tapno maruk-atan ti kararua ti sistema ti edukasion a balud dagiti didiosen. Yik-ikkis daytoy a sarita, ti irurukuas iti pannakabalud. Maysa daytoy a sarita, a panglukat ti nakamulagat a mata iti teaching profession.
8) TI KINANUNONG A SANGA. Sarita ni Crescencia R. Alcantara. Gapu iti inuugma a pammati, nagsalip dagiti agama – ket maysa a napateg kadakuada a dua ti nagsagaba. Naganas nga ibuksilan dagiti rupir iti tunggal maysa kadakuada. Nakapimpintas ti pannakailadawan dagiti eksena. Iti laengen parupa ti sarita ket makatukayen iti immatang. Makapagagaren.
Sarita maipapan iti umno ken saan. Pampamilia a rikiar ti kalintegan ken panangisuro kadagiti saringit. Kayatmo ti maipapan iti kannawidan wenno panagagas a pammati ni Ilokano? Adda ditoy a sarita. Kas iti panangsayo iti nakatnagan ti ubing. Ken panangkarkarma iti sumipnget. Amin dagitoy a pammati ket nailasag ni Ilokano idi un-unana a panawen. Kultura ni Ilokano daytoy. Nakail-Ilokano a sarita.
Gagangay no kua, a naturturay ti ama. Lalo kadagiti banag nga isuda iti nakaikumitan wenno agaywan. Gagangay met a salaknibanda dagiti namnamaenda a pakairanudan. Ngem kasanon no saan nga agtunos ti kapanunotan ti amak ken ti anak? Ania ti mapasamak? Maibalakad a basaen daytoy a sarita tapno maamuan. Napintas ti dramatiko a tekniko a pannakasurat. Makapnek.
9) TI MAUDI NGA ENGKUENTRO. Sarita ni Rufino Re. Boadilla. Maysa a mini-sarita maipapan iti maysa a napeklan a kriminal a nangilako iti kararuana ken ni Satanas tapno bumileg ken adda a kabuteng ti tao ti anniniwanna, nangited ni Satanas kenkuana iti babato, nangisit a bato nga anting-antingna. Maysa a tao a biktima ti kinadangkok ti ama. Ngem ketdi, addaan iti naidumduma a panagayatna nga ina.
Iti pannakaanup ti kriminal, isu met ti pannakapasamak ti maudi nga engkuentro. Ababa ngem makapnek. No mabasam daytoy, palagipannaka ti maysa a met a nakapimpintas a daniw ni Christopher Marlowe. Ket no awan iti naliwayam kadagiti nobela ti author, itayabna ti mugingmo sadiay Brgy. Maoasaoas, Tubao, La Union.
Makapnek ti impluensia ti sarita: ti panagbalbaliw ti managbasol. Nga agingga adda anges ti tao, adda latta kenkuana ti panawen nga agsubli iti ikub ti Namarsua. Ti mensahena ket san laeng nga agpaay ken ni Ilokano, no dipay ket amin a tattao.
Dayta laengen positive insight a mensahe, ket dakkelan a banag a nangpapintas ti sarita. Ta adu met dagiti managbasol a tattao a nadakdakamat iti Biblia ken nagsublida iti ikub ti Namarsua, a kas kada: Dimas ken Maria Magdalena. Ti tao, agingga umang-anges, isu man daytoy ti kadadaksan, mabalinna latta iti agsubli iti ikub ti Namarsua.
Nangabak daytoy iti Maika-3 a Gunggona iti Salip ti Mini-Sarita iti COVLLA. Maysaak kadagiti tallo a hurado kadaytoy a salip.
10) TI SAGUT. Sarita ni Purisimo O. Lazaga. Paskua manen. Sapsapulem kadi iti espiritu ti paskua? Ayat, wen, kasta.
Wenno kayatmo nga isubli ti pakasaritaan dagiti babaknang ken ti napanglaw ken di “mairamraman” a naikamang? Nagpintasen a sarita iti paskua, kunam la ketdi no mabasam daytoy! Adda ti naun-uneg a kaipapanan ti sagut itoy a sarita a ‘Ti Sagut.’
Namsek a panangiladawan ti kinaay-ay ken kinapiman. Iti laksid ti kinapiman ken kinay-ay, ti panangirupir ti karbengan ket umno la unay. Ket iti udi ti sarita, nabileg ti espiritu ti paskua. Kasla naisuyat ti ayat kadagiti natikagan a rikna.
Daydi sagut ti naipasngay iti kulluong, narikna dagiti amin nga agbibiag. Kasta metten dagiti makabasa daytoy a sarita. Tapno marikna dayta a kinapateg ti sagut, basaem daytoy a sarita.
11) TUBAL – Sarita ni Rufino Re. Boadilla. Maysa folklore. Maysa daytoy a sarsarita. Sarilaw-as ti pangawag ti author kadaytoy a piesana.
Maysa nga Ilokano superhero a timmao idi 1002 aginggga 1942. Anak ti angin. Impasngay ti nakapimpintas a birhen a balasang. Dimmakkel ken nabuner iti puseg ti kabambantayan. Addaan iti nadumaduma a bileg, a kas iti bileg ni Lastikman a mamin-innem a daras a paatiddogenna dagiti takiagna; kasla angin nga agtignay. Ay, adu a kinabileg iti naikawes iti kakaisuna a superhero nga Ilokano. Ngem natay idi panawen ti hapon. Nakakasi a pannakatay ta di nasarakan ti bangkayna.
Ti pagpintasanna daytoy a sarita ket naindaniwan dagiti binatog ket nakamaymayat a basaen. Makapaganas a denggen no adda mangbasa. Rekomendado daytoy para iti story reading. No maipelikula daytoy a sarilaw-as, amangan no atiwenna pay ti Harry Potter series. Adda met ditoy dayta higante a dragon a tumayab a mangit-ited iti riribuk kadagiti umili iti Amburayan, ngem linaklaka laeng a pinarmek ni Tubal.
Kabaelanna a tiliwen ti ipus ti kimat sana ibalatbat. Gammatanna ni gurruod sananto ibaltog. Pagsilaw iti nasipnget a rabii ti lawag manipud kadagiti matana. Kaiyanak pay laeng ammonan ti agsao, isu daytoy ti kakaisuna nga Ilokano superhero, ni Tubal!
No agsapsapulka iti ibasam a sarita, isu daytoyen ti kapipintasan iti amin a para kadagiti ubbing.
Napintas nga ilibro nga addaan iti ladawan.
12) UNGTO TI LUBID. Sarita ni Pelagio A. Alcantara. Kayatmo a ragpaten ti arapaapmo? Makatulong daytoy a sarita. Nalaklaka a ragpaten ti arapaap no awam ti pammatibker. Maysa a sarita a pammatibker daytoy a sarita.
Inyarig ti author ti ullaw a kas arapaap. Dua a kita ti arapaap. Dua a kita ti ullaw. No angin ken langsot ti nangiduron ken ni Gola iti tangatang, annad ken ayat ti mangitayok ken ni Gikgik!
Ngarud, ammomon no asino ti nagballigi iti udina. Ngem napimpintas met laeng no basaem ta mainspirarka a manggaw-at kadagiti arapaapmo iti biag babaen iti napintek a determinasion, panagtalek iti bagi ken umno a garaw ken tignay.
DAGITOY dagiti sangadosena a sarita iti kamalig ti GLU. Gameng a dakkel la unay a nayon a lebben ti Literatura Ilokana. Gameng nga umno la unay nga ipannakkel ni Ilokano. Mabasa pay iti nasao a libro dagiti nasurok a tallopulo a dandaniw, dua a saribitniw ken maysa a drama. ##
Tuesday, November 28, 2006
WANTED WRITERS!
AGKASAPULANDA ITI MANNURAT!!!
WANTED: scriptwriter!
For: Mt. Province Broadcasting Corporation
Contact: Kerby Rimando, cp # 09212350245
Naggaputayo met ditoy, kailian. Ken da:
Peter la Guardia
Pete Aromin
Frank Quitazol
Amor Cabaccang
Vidal Valdez
Delfin Dumayas
Ala, kadagiti interesado, kontakenna laeng ni Kerby, ti agdama nga agakakem iti KAPITAN ENTENG.... kasapulanda ti agsurat iti Kapitan Enteng ken serialized... maipatangatang dagitoy kadagiti kadadakkelana radio stations iti NL a kas iti DZCV, Tuguegarao, Cagayan; DWRV, Bayombong, Nueva Viscaya; DZWT, Baguio City, DZPA, Bangued, Abra; DZNS, Vigan City, ken posible pay kadagiti sigud a kliente ti MPBC a kas iti DZEA, Laoag City; DWDY, Isabela, ken iti maysa a radio station sadiay Alaminos City, Pangasinan...
ala ngarud...!
Saturday, November 18, 2006
REPUBLIC ACT 7942: MANGIRURUMEN!
Mamatikayo kadi nga itag-ayna ti ekonomia ti minasan?
Maysa a minamaag a kapanunotan no ayunan daytoy a banag. Adda pay dagiti sumagmamano a wagas a mangitag-ay ti ekonomia, a kas iti panangpigsa iti
panagsingir iti buis a sangagasut a porsiento ket mapan iti RP ket zero percent iti mapan iti PR. Pannakapugipog ti kurapsion iti gobierno. Pannakaiyimpliementar dagiti imprastraktura ken proyekto nga awan iti marka ti demonio nga 35 percent SOP-cut.
Ti panangaprobar ti Supreme Court idi Disiembre 1, 2004 ti implimentasion a kas linteg ti RA 7942 wenno Philippine Mining Act of 1995 ket maysa nga anti-poor, ta ti kaunaan a maapektaran ket dagiti nakakurkurapay nga umili a katutubo kadagiti kabambantayan. Papanawen dagitoy a minasan dagitoy nga agindeg. Papanawen dagiti ganggannaet dagiti agindeg iti nakaiyanakanda a daga. Sadino ti papananda dagitoy?
Daydi nagsenador Blas Ople, panunotenna amin nga anggulo sakbay nga agikeddeng. Tapno maikkat iti dakkel a porsiento ti bilang dagiti agtutubo ken umili a tumipon iti grupo a makakannigid, binuangayna ken impapilitna ken daydi Presidente Ferdinand Marcos ti panagtrabaho dagiti Pinoy kadagiti nadumaduma a nasion a kas Overseas Contract Worker, nga idi agangay nagbalin a Overseas Filipino Worker. Iti kinarigat ti biag ken iti kinabileg ti impluensia ti gumurgura iti gobierno idi panawen ni Marcos, no awan ti OCW, nalabit a nasursurok pay ngata ngem kaguduan iti papolasion iti makakannigid.
Ngem ti pannakapalubos dagiti ganggannaet nga agminminas a mangminas kadagiti kabambantayan, ad-adda pay nga awisenna ti ikakappeng dagiti umili kadagiti kabambantayan a tumipon iti makakannigid a puwersa. Awanen ti pagpilianda. Riknadan iti binaybay-an ken inlako ti gobierno kadagiti ganggannaet. Narikut a panunoten ti panangpapanaw kenka dagiti gangganaet iti nakaiyanakam a daga.
Pagarigan laengen sadiay Kasibu, Nueva Vizcaya, sangabarangay iti Didipio ti pamilia iti papanawen ti gangganaet a minasan. Saan laeng a daytoy a barangay ti madaksan no di ket ti sibubukel a Malabing Valley, a citrus bowl ti Rehion Dos a buklen iti innem a barangay. Dumanon ti sakup daytoy a minasan agingga iti Brgy. Dingasan, Cabarroguis, Quirino Province. Sakbay pay ti 1960 addan dagita nga umili dita. Dita ti naturongda kalpasan a napapanawda iti Binga ken Ambuclao gapu iti pannakabangon ti dua a dam. Ita, mapapanawda manen gapu dayta a minasan! Ket ti panangideklarada iti tribal war kontra gobierno ket maysa met nga awis iti ibaballaet ti makakannigid a tumipon kadagiti agindeg. Agbalin la ketdi a nadara ti dangadang a mapasamak kadagiti minasan.
Ti makadakes, saanen a tunnel ti usaren dagitoy a minasan no di ket open pit mining tapno makamenosda iti pangsueldo iti obreroda ta makinan iti agkali iti nakalawlawa nga abut. Ket daytoy nga abut, dadaelenna met dagiti kaykayayo, dagiti ramot ti ubbog, dagiti karayan ken ti taeng dagiti tumatayab, atap nga ayup ken ti tao.
Apay a saan a pinanunot ti rigat nga indateng dagiti minasan iti pannakadadael ti nakaparsuaan?
Apay a saan a pinanunot ti kalintegan dagiti agnanaed iti minasen a lugar?
Ket ti iseserrek manen ti siam a kabarbaro a minasan iti Cordillera ken Region I, siguradoka a mangibunga la ketdi iti adu a riribuk kadagitoy a lugar nga inaplayan dagitoy a minasan. Siempre, agkedked dagiti umili nga agindeg kadagitoy a lugar. Ket siempre, no dagitoy nga umili iti malipit ken nariknadan iti pananggulib ken panangilako kadakuada ti gobierno, saan a bumurong iti ikakappengda wenno isusuportada iti makakannigid a puwersa.
Apay a nagadu ti minasan a mayat a mangsukisok kadagiti kabambantayan?
Gapu iti kinalaka dagitoy ta agpateg laeng iti sangapulo a pesos iti maysa nga ektaria. Ti maysa a minasan, segun iti linteg ket agpatingga iti 81,000 nga ektaria iti maited kenkuana, wenno agbayad laeng iti P8,100,000.00 maaddaanen iti minasen.
Malaksid dagiti ili a sakop ti Lepanto iti Benguet, ti pannakanayon a pannakaminas dagiti ili ti Mankayan, Kabayan, Atok, and Kapangan iti Benguet ken kadagiti ili ti Manabo ken Bucay, Abra, manamnama a no dumteng ti katutudo, dakdakkel pay a layus ti sagabaen dagiti taga-Ilocos Sur ngem iti agdama a sagsagabaenda. Manamnama ti siltation a mapasamak kadagiti karayan, kangrunaanna ti Karayan Abra.
Sadiay Ilocos Norte, dakdakkel pay a layus ti sagabaenda iti pannakalukat ti minasan kadagiti ili ti Solsona ken Carasi. Ita pay laeng, agsasaibbeken ti pluma ni Leonardo Agunoy ti Dingras. Dindaelti landslides ti pakarsoda. Nagbalinen a nagpanawan ti ti sigud a paraisona. Ad-adunto pay a ti magaburan...##
Tuesday, November 14, 2006
WANTED: LIBRO!!!
Ti Nangina a Libro a Dida Kayat a Basaen?
No awan iti maisurat, ti la maisursurat met a topiko. Ngem kas maysa nga agsursurat maipapan iti literatura, maibilang met a napateg a banag daytoy. Para iti nagan ti literatura. Para iti pakasaritaan ti napalabas. Para iti ladawan ti kinasipsip. Para iti wagas no kasano iti bumaknang. Blah, blah, blah, blah!!!
Libro. Wen, husto dayta. Libro nga agpateg iti dua a million a pesos ngem dida kayat a basaen?
Dida a kayat a basaen wenno dida kayat a mabasa?
Well, no ania kadagita iti rumbeng termino saanen a nasken. Ti kaskenan ket, mabasak koma met, ania?
Kas maysa nga agsursurat maipapan iti literatura, kalikagumak man a basaen dayta a libro.
Ngem kunada met a no saan a nakadulin iti maysa a suli ti storeroom sadiay Malacañang, possible a nakadulin iti sabali a lugar. No adda man dagiti addaan iti ikut, manmano laeng daytoy. Nakadulin wenno indulin.
Hmmn, makapaisem met ania? Collectors item kunam man.
Ti kakaisuna nga ammok a makaited kaniak iti kopia, ket ti gayyemtayo a ni Dr. Florentino H. Hornedo iti Ateneo de Manila University, ngem adun iti utangko kenkuana, nga intedna a libro, sinurat ken research. Isu a mabainak metten nga agkiddaw. Sa ket ibilang dagiti dadduma a ‘kontrobersial ‘ daytoy a libro. Maysa isuna kadagiti author.
Apay a dida kayat a basaen? Wenno dida kayat nga ipabasa?
Saan a daydiay dida kayat a basaen, adu met ngata iti mayat a mangbasa ngem ti kuestion ngarud ita ket ti saanda a kayat a panangibasa. Saanda a kayat nga iruar ken mabasa ti kaadduan.
Itoy a termino, lalo la ket ngarud a gagar iti pannakapaadda iti kopiana. Lalo no sika ket adik iti libro a padak, talaga a yurnongam no kayatmo iti maaddaan.
Ti libro ket naipablaak idi panawen ti Marcos Regime. Maysa kadagiti libro a ‘naidulin’ ken saan a napalubosan a maipaima iti kaadduan.
Press freedom? Hmmn, saan met ngata nga applicable. Adda latta met a ti panggep ti libro a napintas. Ngem ti nakaisangratanna a tao kadayta a libro ket saanna a kinayat kano, I emphasized here, kano, a mabasa ti kaadduan. Ta segun ken ni Prof. Ambeth Ocampo, “embarrassed by the text and more so by the illustrations…”
Ita, possible nga adda ikut dagiti sumagmamano idi a nakagatang wenno nakaipuslit.
Dagiti author dayta a libro ket da Florentino Hornedo, E. Arsenio Manuel, ken Norma Tiangco.
Wen, maysa a libro nga addaan iti tallo a parang. Ti book 1 ket sinurat ni Dr. Hornedo, book 2 ken ni Manuel, ken book 3 ken ni Tiangco.
Immawat da Hornedo, Manuel, ken Tiangco iti PhP3000 a monthly stipend ken PhP 1000 gasoline allowance iti uneg ti tallo a tawen. Dakkelen a gatad dayta idi panawen ti 1972 a pannakaipablaak ti nasao a libro. Dies sentimo ti plete ti traysikel ken nikel (5 centavos) ti kalesa. Peseta (20 centavos) ti orange ken binting ti Coke. Nikel ti kasla tumeng a lola basyang.
Iti biang da Hornedo ken Manuel, napusganda a mangsurat iti agsina a proyekto. Nasdaawda laengen idi nagtitipon metten ti sinuratda a tallo (karaman ni Tiangco) iti maymaysa a libro. Agparparang a pammarang laengen ti sinurat da Hornedo ken Manuel tapno adu iti mangbasa kadayta a libro. Well, ti sinurat dagitoy a dua ket saan a magatadan ti literary valueda. Napategda dagitoy iti literatura. Idinto ta ti sinurat ni Tiangco ket napintas a para iti “collector’s item”, a kas kuna pay ni NHI chairman, Prof. Ambeth Ocampo.
No maipapan iti research, especially epics, mamatiak nga awan ngatan iti makagatad kadagiti sinukisok ni Dr. Hornedo. Kasta met ken ni Manuel. Isu a nabang-aran pay dagitoy a dua idi naipresentar ti libro: inawat ti nakaisangratanna, ket ditan a naidulin. Nagpatingga la ditan ti nasao a libro. Saanen a nairuar. Ti rason, ket daydiay nadakamat nga immuna.
Ti Paulo ti libro: Si Malakas at si Maganda. Nakalawlawag a maipapan ken ni Marcos (daydi strong man) ti Malakas ken ni Imelda (the former 1st lady) ti Maganda.
Isu met laeng a ti front, ti libro ket maipapan iti epiko a sinurat da Hornedo ken Manuel, ta mala-epiko met ti book 3, Si Malakas At si Maganda.
Ang Darangen ni Pamulingan, ni E. Arsenio Manuel, ken ti Ang Hudhud ni Talamuging at Sinagtala, ni Florentino Hornedo ket mamatiak a dakkel la unay koma a nayon ti kinabaknang ti Literatura Filipiniana no saanda a nairaman a ‘nailemmeng’. Sayang dagitoy a sinurat.
Bay-amon dayta Si Malakas at si Maganda, ta collector’s item la ngatan ti katukadna. Awan iti papelna iti kinapateg a kas literary value. Saan a kas iti sinurat da Hornedo ken Manuel. Lalo iti biang ti epiko.
Nagaget ni Hornedo nga agreserts kadagiti oral traditions. Nga isu ti kunak a liniana. Ti kaudian nga insagutna kaniak ket ti Ang Epiko ni Daragang Magayon a sinukisokna. Ken naipablaak iti “The Philippine Studies.”
No awan ni Dr. Hornedo, saan koma a napreserba dagiti Bago Oral Traditions iti Ilocos. Ket agsipud ta naisurat dagitoy iti Iluko, napateg met dagitoy a paset ti Literatura Ilokana.
Asino iti addaan kopia ti Si Malakas At Si Maganda? Pakiiskan man dagita sinurat da Hornedo ken Manuel. Naimbag la a nayon ti pempen iti kamaligko…. #
Tuesday, November 07, 2006
DOKTOR WENNO SOLDADO?
TI PAGILIAN DAGITI DOKTOR
Ania ti nasaysayaat, ti 1000 a doktor wenno 200 a soldado?
Filipinas, ti pagilian dagiti mamasirib a doctor. Daytoy koman ti awag ti pagilian, no napanunot ti gobierno wenno dagiti mangpatpataray ti gobierno ti importansia dagiti doktor.
Ketdi, nagbalin ti pagilian a “pagilian a pinanawan dagiti doktor.” Wenno ti pagilian ti doktor a kinaykayatna pay iti agbalin a nars.
Kabaelan ti pagilian a gastosan ti maysa nga estudiante iti 2 million pesos sadiay Philippine Military Academy agingga agreduar. Nasurok wenno duagasut nga estudiante iti tinawen. Mano a million pesos iti tinawen a gasgastosen ti gobierno tapno maaddaantayo laeng iti “soldado” ti pagilian?
Soldado a mangidaulonto ti kudeta no dipay ket maidarumto iti kurapsion, human rights violation, un-explained wealth ken dadduma pay.
Ngem saan a kabaelan ti gobierno iti agbusbos iti 400 thousand pesos para iti panagadal ti maysa a doktor agingga makagreduar.
Iti maysa laeng a soldado manipud iti PMA, katukadna daytan iti lima a doktor!
Apay a saan a doktor ti ikkan iti preperensia? Apay a saan nga ited kadagiti doktor ti naan-anay a prebilehio a kas kadagiti soldado?
Saan met a paudi ket dagiti doktor a Pinoy. Kinapudnona daydayawenda dagiti Pinoy a doktor iti sabali a pagilian, a kas masirib ken dedicated iti trabahoda.
No mangilatang koma ti gobierno iti pundo a kas iti gatad ti gasgastosenna kadagiti estudiante ti PMA, nga agpaay iti para iti eskolar dagiti doktor, nalabit nga ad-adu pay ket ngatan a, ti doktor ti pagilian ngem dagiti soldado.
Saan koman a parikut ti kinakurang dagiti doktor ti pagilian ta uray ngata sulsulineken ket addan ti doktor a mantaming iti salun-at.
Ngem makapataud ti gobierno iti nasurok a 200 a soldado iti tinawen a naggastosanna iti iti nasurok a 400, 000, 000 million pesos ngem awan man la uray maysa laeng a doktor?
No doktor koma ti nangigastosan kadayta 400,000,000 million pesos, mapan met a 1000 a doktor iti agreduar!
Nasungbatanen ti krisis ti kinakurang ti doktor iti pagilian.
Ta kadagiti 16 a rehion ti pagilian, adda pay iti awan pay 100 a doktorna, lalo kadagiti nakurapay a lugar.
Koma, nasken a panunoten met ti gobierno ti sabali pay a PMA, ti Philippine Medical Academy, a pangbusbusanna iti 400, 000, 000.00 million pesos tapno makapataud met ti gobierno iti 1000 a doktor iti tinawen.
Agtultuloy iti tinawen a panagpanaw dagiti doktor ti pagilian. Bimmassit met iti 42% ti nagadal iti medisina iti 23 a medical schools ti pagilian itoy a tawen. Iti di agbayag, mabilbilbilangton iti ramay ti agadal itoy.
Immadu ti doktor a nag-career shift iti nursing ket nagabrod.
Iti 3119 a doktor ti gobierno idi 1996, 3021 laengen idi 2002. Ket it agdama, mano ti doktor ti gobierno?
Agsubsobra ti soldado ti pagilian ta nagadu iti adda iti floating status. Idinto ta agkurkurang ti doktor.
Saan koma nga agturong ti pagilian iti nalikaw dana nga agtinnag iti pakaiyaw-awanan. Koma panunoten dagiti banag a mangipaay iti dur-as ken di panagkamtud kadagiti kasapulan lalo kadagiti human resources.
Ti panangbaybay-a ti kasapulan ken prebilehio dagiti doktor ti rason iti ipapanawda ken kinaadda iti krisis iti agdama.
Itoy a banag, nasaysayaat 1000 a doktor ngem 200 a soldado. Ti sabali pay a PMA ti sungbat ti krisis - ti Philippine Medical School.
Manipud idi 1996-2002, 3657 a doktor iti napanen nagtrabaho sadiay ballasiw taaw.
2000 met a doktor iti nagreduar iti nursing idi 2002. Amin dagitoy a nag-career shift ket nagabrodda metten a kas nurse.
Ad-adu pay ti bilang dagiti doktor iti nagenrol iti nursing iti tawen 2003 ken itoy a tawen. Agabroddanto met, siempre.
Iti tinawen ngna eksaminasion iti medisina, bassit laeng dagiti makapasa. 600 agingga iti 800 iti average iti tinawen.
Dagiti nabati iti pagilian ket dagiti laengen adda iti pribado.
Ania ti mapaspasamaken?
Binaybay-an ngamin ti gobierno dagiti doktor. Saan laeng a basta binaybay-an no di pay ket in-inuten a patayen babaen kadagiti nagduduma a wagas iti pananglipit kadakuada.
Siam a tawen a panagbasa (pakairamanan ti makatawen nga espesialista). Kalpasanna, tallo agingga uppat a tawen manen residency. Sumubra met a maysa a million iti magastos.
Dagiti government doctors, agsueldoda iti PhP 21, 000. 00 iti binulan. Wenno PhP 252,000.00 annual income. Ngem iti tax ceiling ti Bureau of Internal Revenue kadagiti dodoktor, PhP 450,000.00 gross income. Dayta pay obligatory malpractice insurance a bayadanda ken dadduma pay. Ngarud, no sumaen, saan a kumitkita wenno saan a masubbot dagiti doktor ti nagastosda a nagiskuela no addada iti gobierno.
Daytoy iti rason no apay a bumassit dagiti government doctors. Ngamin, nababa unay ti sueldoda no ikumpara kadagiti CEOs dagiti government owned and controlled corporation a nakatugaw kadagiti de-aircon nga opisina. Ti sueldo ti maysa a CEO kadagiti GOCCs iti makatawen ket suelduen iti 50 a doctors iti makatawen.
No koma ta ipada wenno ingato ti gobierno ti sueldo dagiti doktor a kas kadagiti adda kadagiti GOCCs, lalona kadagiti magmagna iti sulsulinek nga away a mangdanon kadagiti masakit, nalabit a maprebentaran iti ipapan dagiti doktor iti sabali a pagilian.
Saan koma baybay-an ti gobierno dagiti doktor.
Sunday, November 05, 2006
DOH VS. COPYWRITERS
DOH VERSUS COPYWRITERS
Ket ti nangabak, dagiti copywriters! Palakpakan! (Uray no kayariganna a pinalakpakak ti bukodko a bagi, ta maysaak met a copywriter.)
Narigat nga awaten ti kinapudno, ngem isu daytoy ti agdadata a kinapudno. Maysa a nainget a kompetetision a narigat a madlawan. Kasla higante a buaya nga agsakmal lattan iti asinoman ngem awan pay laeng iti agbalaw wenno makadlaw iti damsak nga itedna.
Nakaing-inget ti kompetision ti DOH ken dagiti copywriters dagiti advertising agencies. Maysa a kinapudno a nakakaalarma ngem saan man laeng a maikkan iti atension tapno maipaayan iti panagadal kadagiti naibunga a pagteng. Dagiti bunga a nasken a masulosionan iti kabiitan iti panawen ta no saan ket kumarkaro pay ti dagensen nga ipaayna. Maysa a nakain-inaka a kompetision a nakataya iti 16,000 a biag dagiti maladaga iti makatawen. Ket ti kanayon a maabak, dagiti inna! No ania ti mapukaw kadagiti inna, nayon nga estatistika ti DOH ken dakkel met nga addang no dipay ket adayo a lagto dagiti ad agencies para iti marketing ken promotions kadagiti produktoda.
16,000 a beybi ti matmatay iti tinawen. Dakkel a bilang daytoy a datos ti estatistika no ikumpara kadagiti matmatay kadagiti nakabutbuteng a sakit a kas iti AIDS, SARS, meningococcemia, dengue, nadumaduma a klase ti kanser ken dadduma pay a sakit a nalatak ken pinalatak babaen iti pannakadulduldolna iti tungtungtongan, lalo iti media ken gapu iti kinabilegda. Natay dagitoy nga anghel iti pneumonia ken diarrhea ken kamuras ken sepsis. Natay kadagiti sakit a gagangay a sakit dagiti maladaga. Dagiti sakit a malappedan met ket no kayat.
Asino iti mapabasol itoy nga ipapatay dagiti 16,000 a beybi iti tinawen?
Dagiti inna?
Ti DOH?
Dagiti Ads dagiti milk supplement?
Saan a mapabasol no ti maysa nga ina ket agkurang iti ammona maipapan iti colostrum, ti kangrunaan a lapped ti ipapatay dagiti beybi gapu iti pneumonia ken diarrhea ken kamuras ken sepsis. Saan a masarakan ti colostrum kadagiti milk supplement. Masarakan laeng daytoy iti gatas ti ina.
Amin nga inna ket kayatna nga agbalin a masirib ti anakna: nga agbalin a gifted child; daytay accelerated iti klasena inton agiskuela; daytay nadaras a dumakkel a saan a lumtaw ti growth gap; daytay makapabileg iti brain development gapu iti taurine ken adu pay nga ay-ayo ken sales talk kadagiti ads dagiti milk supplement.
Ket gapu kadagitoy a kinalaing dagiti copywriter nga agpanunot kadagiti pangay-ayo, sales talks, adu dagiti inna a managarapaap iti agdependar lattan kadagiti milk supplement. Pagangayanna, 16,000 a beybi ti matay iti tinawen!
Inaramid laeng dagiti copywriter ti trabahoda. Inaramid laeng dagiti agar-aramid ti milk supplement dagiti umno a wagas tapno napintas ti lakoda kadagiti produktoda. Agdepende iti marketing strategies ti biag dagiti producers ken manufacturers. Kasinnallabayda dagiti ad agencies iti promotions. Agdepende dagiti ad agencies kadagiti copywriters. Pespesen amin ni copywriter ti laingna tapno makaa-ayo kadagiti consumers.
Ngem koma, nasken met nga adda ti napintas nga addang ti DOH a mangipakaammo kadagiti inna a napinpintas nga adayo ti gatas manipud iti suso ngem iti aniaman a milk supplement. Adda koma ti sapasap a kampania ti DOH maipapan itoy a saan ket nga agpannurayda lattan kadagiti paraipus ti ads dagiti milk supplement maipapan iti gatas iti suso dagiti inna nga still best for babies up to two years old.
Wen, adda ti kampania ti DOH maipapan iti breastfeeding. Tumultulong pay dagiti sumagmamano a non-government organization. Ngem agdadata a saan a makapnek dayta a naisarwag a kampania ta dakkel la unay a bilang dayta 16,000 a beybi iti matay iti tinawen. Dakkel unay a figure dayta 16,000.
Asino iti mamati a makapnek ti kampania ti breastfeeding no adda ti matay a 16,000 iti tinawen?
No saan a masulosionan iti kabiitan a panawen daytoy a banag, dakdakkel pay ti bilang dagiti beybi a matay iti tinawen. Umad-adu met ti bilang dagiti agar-aramid iti milk supplement ket layusenda ti merkado kadagiti produkto ken layusen met dagiti copywriters ti panunot dagiti inna kadagiti agkakapintas ken agkakasayaat a banag a maala kadagiti produkto nga yendorsoda. Nalabit a saanto la ngatan nga accelerated iti eskuelaan, saanto la ngatan a maipapan iti growth gap ken brain development, no dipay ket tumayabton ti maladaga a mapan sadiay bulan wenno makikinnamatan kada Son Goku, Majin Bu, Go Ten, Go Han, Piccolo ta addanto laok dagiti produktoda a magic beans.
Nakain-inaka a kompetesion. No ania ti mapukaw kadagiti inna, nayon nga estatistika ti DOH ken dakkel met nga addang no dipay ket adayo a lagto dagiti ad agencies para iti marketing ken promotions kadagiti produktoda.