text:
Sühbaataryn Yanjmaa
Ni Sükhbaataryn Yanjmaa (Mongol: CүxбaaTapыH ЯHжMaa naiyanak a kas ni Nemendeyen Yanjmaa, Mongol: HэMэHдэeH ЯHжMaa; 15 Pebrero 1893 – 1963) ket biuda ni Mongoliano a daulo ti rebolusion Damdin Sükhbaatar, a kas Mangidaulo ti Presidium ti Estado ti Nalatak a Khural manipud idi Septiembre 1953 aginggana idi Hulio 1954 ket nagbalin nga isu laeng ti maikadua a babai iti pakasaritaan a nabutosan wenno naidutok a daulo ti estado.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Worldwide Guide to Women in Leadership". Naala idi 1 Pebrero 2013.


c: text/html

text:
Angat, Bulacan
Ti Angat ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Angat ket nabingbingay a politikal iti 16 a barbaranggay.[2]
- Banaban
- Baybay
- Binagbag
- Donacion
- Encanto
- Laog
- Marungko
- Niugan
- Paltok
- Pulong Yantok
- San Roque (Poblacion)
- Santa Cruz (Poblacion)
- Santa Lucia
- Santo Cristo (Poblacion)
- Sulucan
- Taboc
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mongolia
Ti Mongolia i/mɒŋˈɡoʊliə/, literal a Mongol a pagilian/estado) ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Daya ken Tengnga nga Asia. Nabeddengan daytoy babaen ti Rusia iti amianan ken Tsina iti abagatan, daya ken laud. Nupay ti Mongolia ket saan a makibingbingay ti pagbeddengan iti Kazakhstan, ti akinlaud a murdongna ket 38 kilometro (24 mi) laeng manipud ti akindaya a murdong ti Kazakhstan. Ti Ulan Bator, ket isu ti politikal a kapitoliona ken ti kadakkelan a siudad, daytoy ket pagtaengan ti agarup a 45% iti populasion. Ti politikal a sistema ti Mongolia ket parlamentario a republika.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mongolia Nawaya a Gobierno
- Mongolia Ministrro iti Ganganaet a Panakibiang iti Mongolia
- Sangalubongan a Libro ti CIA - Mongolia
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Dokumento a maikabil ti Mongol a Naisuratan" (iti Insik). UB Post. 2011-06-21. Naala idi 2010-07-11.
- ^ Nailian a Senso ti Mongolia 2010 Immuna a Resulta. Opisina ti Nailian nga Estadistika ti Mongolia (iti Mongol.)
- ^ "T Mongol" ket nairaman dagiti minodad a kas dagiti Kasak wenno Tuvans.
- ^ Official landuse balanse data (2007)
- ^ a b c d "Mongolia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-21.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary". United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Ti Mongolia a Pagalagadan ti Oras ket ti GMT (UTC) +8, addan kadagiti luglugar idiay Mongolia nga agus-usar ti GMT (UTC) + 7". World Time Zone.com. Nobiembre 28, 2014. Naala idi 2007-09-30.
- ^ "Ti Gobierno ti Mongolia ket pinili da a saan a suroten ti Kalgaw nga Oras". World Time Zone.com. Nobiembre 28, 2014. Naala idi 2007-09-30.
- ^ "Sona ti Oras ti Mongolia". Naala idi 2011-05-20.


text:
James Prescott Joule
Ni James Prescott Joule FRS ( /dʒuːl/;[1] 24 Disiembre 1818 – 11 Oktubre 1889) ket maysa idi nga Ingles a pisiko ken agar-aramid iti serbesa, a naipasngay idiay Salford, Lancashire. Ni Joule ket inadalna ti kasasaad ti pudot, ken nakaduktal ti pannakaikabagianna ti mekaniko nga obra (kitaen ti enerhia). Daytoy ti nakaiturongan ti teoria ti panagin-inut ti enerhia, a nakaiturongan ti panagrang-ay ti umuna a linteg ti termodinamiko. Ti naibatay ti SI a paset ti enerhia, ti joule, ket nainaganan kaniana. Isu ket kimmadua a nag-obra kenni Lord Kelvin tapno mangirang-ay ti naipatingnga a gatad ti temperatura, nagar-aramid kadagiti panagpalpaliiw ti magnetostriksion, ken nabirukanna ti pannakaikabagian a nagbaetan ti ayus babaen ti resistansia ken ti pudot ket agwara, nga itan ket maysa kadagiti dua a linteg a tinawtawagan ti Linteg ni Joule.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ OED: "Urayno adda dagiti tao a nagtawtawag ti bagbagida (dʒaʊl), ken dadduma pay (dʒəʊl) [ti OED a porma para iti /dʒoʊl/], a daytoy ket gangani sigurado a ni J. P. Joule (ken adda dagiti maikabagianna) ket nagus-usar ti (dʒuːl). To Joule a serbeseria ket nagus-usar ti pannakaallilaw ti pannakabalikas kadagiti panagipaksil: Childs, Stephen. "Kimika a Nadumaduma". Ti Kimiko nga Agtigtignay! (Unibersidad ti Limerick) (50). Naala idi 24 Marso 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bottomley, J. T. (1882). "James Prescott Joule". Nature 26 (678): 617–620. Bibcode:1882Natur..26..617B. doi:10.1038/026617a0.
- Cardwell, D. S. L. (1991). James Joule: Ti Biograpia. Kolehio ti Manchester a pagmalditan. ISBN 0-7190-3479-5.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni James Prescott Joule iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni James Prescott Joule iti Wikisource (Ingles)


text:
Insurat ni Conviron Altatis akas sungbat idjay kanta nga "I Can’t Make You Love Me" nga orihinal nga kinansyon ni Bonnie Raitt.
Apaman nga ni biag ket agtalikod,
ni puso kuma han kumapoy nga sigod.
Haan kuma nga agliday,
di kuma dagos nga mapaay.
Nu haan nga umayat ti ay-ayatem,
ti oras haan mo nga sayangen.
Nu di daka metlang ipateg,
dayta nga rikna haan nga linteg.
Ni puso, wayawaya nga agayat.
Bay-am nga birukenna ni gasat.
Palubusam nga agbiruk ti kumayat,
dayta ti ayat nga maymayat.
Welcome to Authspot, the spot for creative writing.
Read some stories and poems, and be sure to subscribe to our feed!


text:
Kategoria:Dagiti rehion ti Aprika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 9 a subkategoria, manipud iti 9 a dagup.
A
- Akin-abagatan nga Aprika (10 K, 2 P)
- Amianan nga Aprika (6 K, 6 P)
D
- Daya nga Aprika (9 K, 7 P)
L
- Laud nga Aprika (2 K, 3 P)
M
- ► Magreb (1 P)
- Mediteraneo (6 K, 2 P)
S
- Sara ti Aprika (7 K, 5 P)
- Sub-Sahara nga Aprika (1 K, 1 P)
T
- ► Tengnga nga Aprika (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti rehion ti Aprika"
Dagiti sumaganad a 7 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 7 a dagup.


text:
Betty White
Ni Betty White Ludden (naiyanak a kas ni Betty Marion White; Enero 17, 1922) ammo iti propesion a kas ni Betty White, ket Amerikana nga aktres, komediante, mannurat, produser, mangsangsangaili iti radio, kumakanta, ken personalidad iti telebision. idi 2013, ti Guinness World Records ket binigbig ni White a kas addaan iti kapautan a karer iti telebision para iti maysa a manglinglingay a babai.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dawn, Randee (Septiembre 6, 2013). "Betty White, 'Breaking Bad' earn 'Guinness World Records' titles". Today.com. Naala idi Oktubre 13, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Betty White iti Wikimedia Commons


text: 1Itan ta napalintegtayo babaen iti pammati, naikappiatayon iti Dios gapu ken ni Apotayo a Jesu-Cristo. 2Nayasidegtayo babaen iti pammati iti parabur ti Dios ket daytoy ita ti laklak-amentayo. Agrag-otayo ngarud iti namnama a mairanudtayo iti dayag ti Dios! 3Agragsaktayo met kadagiti rigrigattayo, ta ammotayo a ti rigat pataudenna ti panagibtur. 4Ti panagibtur yegna ti yaanamong ti Dios. Ti yaanamongna pataudenna ti namnama. 5Saannatayo a paayen daytoy a namnama ta imbukbok ti Dios ti ayatna kadagiti pusotayo babaen iti Espiritu Santo a sagutna kadatayo. 6Iti tiempo a pinili ti Dios, idi awan pay laeng ti kabaelantayo, natay ni Cristo gapu kadagiti managdakdakes. 7Awan ti siasinoman a siaayat a matay gapu iti nalinteg a tao. Nalabit nga adda makaitured a matay gapu iti naimbag a tao. 8Ngem impakita ti Dios ti ayatna kadatayo: Idi managbasoltayo pay laeng, natay ni Cristo gapu kadatayo! 9Babaen iti darana, napalintegtayon iti sangoanan ti Dios. Ad-adda pay ngarud a maisalakantayto gapu kenkuana. 10Ta idi, kabusornatayo ti Dios. Ngem ita, pinagbalinnatayo a gagayyemna babaen iti ipapatay ti Anakna. Ita ta gagayyemnatayon ti Dios, ad-adda pay a maisalakantayo gapu iti biag ni Cristo! 11Ngem saan la a dayta, agrag-otayo pay gapu iti inaramid ti Dios babaen ken ni Apotayo a Jesu-Cristo a namagbalin kadatayo a gagayyem ti Dios. 12Babaen iti maysa a tao, immay ti basol ditoy lubong ket babaen iti basol, immay met ti ipapatay. Iti kasta, nagsaknap ti ipapatay iti entero a sangkataoan, agsipud ta nagbasol amin a tattao. 13Addan ti basol ditoy lubong sakbay a naipaulog ti Linteg. Ngem no awan linteg, awan ti maibilang a basol. 14Nupay kasta, manipud idi tiempo ni Adan agingga iti tiempo ni Moises, nagturay ni patay kadagiti amin a tattao, uray pay no ti basolda saan a kas iti basol ni Adan idi nagsalungasing iti bilin ti Dios. Ni Adan ti ladawan ti tao nga umayto. 15Ngem aggiddiat dagitoy a dua, ta ti di mabayadan a sagut ti Dios, saan a kas iti basol ni Adan. Agpayso a natay ti adu a tattao gapu iti basol ni Adan. Ngem nawadwadwad nga adayo ti parabur ti Dios, kasta met ti sagutna iti adu a tattao babaen iti parabur ti maysa a tao nga isu ni Jesu-Cristo. 16Maigiddiat ti sagut ti Dios iti basol ti maysa a tao. Kalpasan ti pannakaaramid ti maysa a basol, naikeddeng ti sentensia: “Nakabasol.” Ngem kalpasan ti pannakaaramid ti adu a basol, umay ti di kaikarian a sagut ket maikeddeng ti sentensia: “Awan ti basolna!” 17Agpayso a gapu iti basol ti maysa a tao, nagturay ni patay, ngem ad-adda pay a gapu iti inaramid ni Jesu-Cristo, agturay iti biag dagiti amin nga umawat iti nawadwad a parabur ken sagut ti kinalinteg. 18Ngarud, kas iti pannakadusa ti sangkataoan gapu iti basol ti maysa a tao, kasta met ti pannakapakawan ken pannakaited ti biag kadagiti amin a tao gapu iti nalinteg nga aramid. 19Kas ti panagbalin a managbasol ti sangkataoan gapu iti panagsukir ti maysa a tao, kastanto met ti pannakapalinteg dagiti tattao iti imatang ti Dios gapu iti panagtulnog ti maysa a tao. 20Naited ti Linteg tapno paaduenna ti dakes nga aramid. Ngem no kasano ti yaadu ti basol, ad-adda pay nga umadu ti parabur ti Dios. 21Ngarud, kas ti panagturay ti basol babaen ken ni patay, kasta met ti panagturay ti parabur ti Dios babaen iti kinalinteg a mangiturong kadatayo iti biag nga agnanayon babaen ken ni Jesu-Cristo nga Apotayo.


text:
Departamento ti Tolima
Ti Tolima ket maysa kadagiti 32 a departamento ti Colombia, daytoy ket mabirukan idiay rehion ti Andes, iti tengnga a laud ti pagilian. Daytoy ket bineddengan iti amianan ken laud babaen ti Departamento ti Caldas; iti dya babaen ti Departamento ti Cundinamarca; oiti abagatn babaen ti Departamento ti Huila, ken itilaud babaen dagiti departamento ti Cauca, Valle del Cauca, Quindío ken Risaralda. Ti Tolima ket addaan ti kalawa iti 23,562 km², ken ti kapitoliona ket ti Ibagué. Thi departamento ti Tolima wket napartuat idi 1861 manipd ti dati a paset ti Cundinamarca.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Thi Departamento ti Tolima ket igrupona dagiti munisipalidadna kadagiti innem a probinsia: Norte, Oriente, Sur, Ibagué, Suroriente, ken Nevados.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Departamento ti Tolima iti Wikimedia Commons
- (Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Tolima


text:
Budismo
Iti Budismo[1] ket relihion ken pilosopianga aggapu kadagiti sursuro ni Sidarta Gautama Buddha. Naipasngay isuna idiay India idi 566 BC. Manipud kadigiti umuna nga paset a nangisursurruan iti bagbagana, nagwaras iti kinabudista idiay buo ti bukod ti Asia, manipud India, Nepal, ken Apganistan, agingga sinurot dagiti tattao ti Sri Lanka, Tibet, Tsina, Hapon, Korea, Abagatan a daya nga Asia ken dadduma pay. Manipud idi maika-19 a siglo, naimula ti Budismo idiay Europa ken Estados Unidos. Maibilang nga adda nasurok nga 376 a riwriw a Budista iti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Budismo". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 123. ISBN 978-0-8248-2088-6.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Marikina
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Marikina, ket isu dagiti distrito ti umuna ken maikadua, ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Siudad ti Marikina iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, daytoy ket nairepresenta idi a kas paset ti umuna a distrito ti Probinsia ti Rizal. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV-A iti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Daytoy ket naigrupo idi iti Pasig manipud idi 1984 aginggana idi 1986 para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa, a kas paset ti distrito ti Pasig-Marikina. Ti Marikina ket naikkan ti bukodna a pannkabagi iti naipasubli a Kamara dagiti Pannkabagi idi 1987, ken nabingbingay idi kadagiti dua a distrito kalpasan ti pannakabalbaliw ti (Republika Tignay Blng. 9364) iti naikanlintegan a dokumento ti siudad (RA 8223) ken naaprobaran idi Disiembre 15, 2006.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Barangka, Calumpang, Industrial Valley Complex, Jesus de la Peña, Malanday, San Roque, Sta. Elena, Sto. Niño, Tañong
- Kalawa: 9.03 km²
- Populasion (2007): 166,797
Maikadu a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Barbaranggay: Concepcion Uno, Concepcion Dos, Fortune, Marikina Heights, Nangka, Parang, Tumana
- Kalawa: 13.62 km²
- Populasion (2007): 257,813
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Matematika
Ti Matematika (manipud ti Griego uάθnua máthēma, “panakaammo, panagadal, agadadal”) ket isu ti panagadal iti kaadu, patakder, limbang, ken panagbaliw. Dagiti Matematiko ket agbirukda kadagiti pagtuladan ken agaramid kadagiti baro a pagannurotan a konhetura. Dagiti matematiko ket paganamunganda ti agpayso wenno balbaliwanda dagiti konhetura babaen ti matematiko a paneknek. Ti panagsukisok a nasken para ti panagpadtuan kadagiti parikut a matematika ket agbayag ti tawtawen wenno sisiglo nga agnanayon a panagusisa. Manipud kadagiti imumn-una nga obra ni Giuseppe Peano (1858–1932), David Hilbert (1862–1943), ken dadduma pay kadagiti napudno a naisawang a sistema iti naladaw a maika-19 a siglo, nagbalin a kadawyan a makita ti matematiko a panagsukisok ket isu ti panagipatakder ti kinapudno babaen ti nainget a panagpugay manipud kadagiti maibagay a napili a kinapudno a naisawang ken panagilawlawag. No dagitoy a matematiko a patakder ket nasayaat a modmodelo iti agpayso a penomeno, no kasta ket ti matematiko a panagrason ket kadawyan nga agited kadagiti kinasaririt wenno padpadto.
Babaen ti pangusar ti abstrassion ken lohikal a panagrason, ti matematiko ket naparang-ay manipud ti panagbilbilang, panagkalkulo, panagrukod, ken ti sistematiko a panagadal kadagiti sukog ken dagiti gunay dagiti maipapan ti bagi a banbanag. Ti naipakat a matematiko ket aramiden ti nagtagitaoan manipud idi adda dagiti naisurat a rehistro. Dagiti nainget a pangsuppiat ket immuna a nagparang kadagiti Griego a matematiko, a kalatakan dagiti Elemento ni Euklides . Ti matematiko ket nabuntog a naparang-ay anginggana ti Renasimiento, nga idi ti matematiko a panagpabaro a panagtitinnulongan kadagiti baro a sientipiko a naduktalan ket nangiturong ti napardas a gatad iti matematiko a panagduktal nga agtultuloy iti agdama nga aldaw.[2]
Ti kinuna ni Galileo Galilei (1564–1642), 'Ti law-ang ket di-makabasa aginggana no maadal tayo ti pagsasao ken maam-ammuan dagiti karakter a nakasurat. Naisurat daytoy iti matematiko a pagsasao, ken dagiti letra ket dagiti trianggulo, dagiti sirkulo ken dagiti heometriko a tabas, a no awan dagitoy ket narigat a maawatan iti maysa a balikas. No awan dagitoy, agkalkallautang tayo iti nasipnget a laberinto'.[3] Carl Friedrich Gauss (1777–1855) intudona ti matematiko a kas "ti Reina dagiti Siensia".[4] Ni Benjamin Peirce (1809–1880) ket tinawtawagna ti matematiko a "ti siensia a mangala kadagiti nasken a patingga".[5] Kinuna ni David Hilbert ti matematiko: "Saantayo nga agsasao kadagiti pannakaikeddeng iti aniaman a kapanunutan. Ti matematiko ket saan a kasla maysa nga ay-ayam a ti akemna ket naibanag babaen kadagiti naikeddeng a naitulag a pagalagadan. Ngem, isu daytoy ti maysa a konseptual a sistema nga addaan ti nasken a kinauneg a mabalin laeng ken babaen ti pamuspusan wenno saan."[6] Kinuna ni Albert Einstein (1879–1955) a "no dagiti linteg ti matematiko ket mangipatudo ti kina-agpayso, saan dagitoy a nalawag; ken no dagitoy ket nalawag, saan dagitoy a mangipatudo kadagiti kina-agpayso".
Ti matematika ket inus-usar iti sangalubongan a kas maysa a nasken iti kaadua a paset, a mairaman ti masna a siensia, inhenieria, medisina, ken dagiti sosial a siensia. Ti Naidangep a matematiko, ti sanga ti matematiko a pakaseknan ti panakaidangep iti matematiko a panakaammo kadagit sabsabali a paset, agparegget ken agusar kadagiti baro a naduktalan a matematiko ken sagpaminsan a mangiturong ti panagrangrang-ay kadagiti barbaro a displina ti matematiko, a kas dagiti estadistika ken ay-ayam a teoria. Dagiti matematiko ket makitinnulagda pay kadagiti puro a matematiko, wenno gapu ti bukodna a matematiko, nga awanani ti naidangep a kapanuotan. Awan ti nalawag a linia a panagilasin ti puro ken naidangep a matematiko, ken ti naipakat a panagusar a narugian a kas ti puro a matematiko ket kadawyan a naduktalan.[7]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a matematika ket nagtaud manipud ti Griego uάθnua (máthēma), nga idi ti pagsasao a taga-ugma a Griego, ket kaibuksilanna ti "no ania ti maad-adal ti maysa", "no ania ti maammuan ti maysa", isunga ti "panagadal" ken "siensia", ken iti moderno a Griego ket "adal" laeng. Ti balikas a máthēma ket naal amanipud ti uavθάvw (manthano), bayat a ti kapada ti Griego ket uaθaίvw (mathaino), dagitoy dua ket kaibuksilanda "ti agadal". Idiay Gresia, ti balikas para iti "matematika" ket adda ti basbassit ken adadu a teknikal a kaibuksilan ti "matematiko a panagadal", uray kadagiti Klasiko a panawen.[8] Ti pangilasinna ket uaθnuatιkός (mathēmatikós), a kayatna a sawen ket "mainaig ti panagadal" wenno "nagaget", a mabalin a kaibuksilanna pay ti "matematiko". Naisangsangayan ti, uaθnuatιkὴ tέxvn (mathēmatikḗ tékhnē), Latin: ars mathematica, a kaibuksilanna "ti matematiko nga arte".
Iti Latin, ken iti Ingles aginggana idi panawen ti1700, ti termino a matematika ket sapasap a kaibuksilan ti "astrolohia" (wenno sagpaminsan nga "astronomia") ngem iti "matematika"; ti kaibuksilanna ket nagin-inut a nagbalbaliw iti agdama a pormana manipud idi agarup a 1500 aginggana idi 1800. Daytoy ket gapuanan kadagiti adu a madi a pannakaipatarus: a naisangsangayan ti ballag ni San Augustin a dagiti Kristiano ket nasken a maammuanda ti mathematici a kayatna sawen ket dagiti astrologo, daytoy ket sagpaminsan a madi ti pannakaipatarusna nga ipato dagiti matematiko.
Ti nalawag a porma iti Ingles, a kas ti ad-adu ngem maysa a porma iti Pranses ti les mathématiques (ken basbassit nga inus-usar iti agmaymaysa a kita ken ti la mathématique), ket masurotan pay manipud ti Latin a neutro ti ad-adu ngem maysa ti mathematica (Cicero), a naibatay ti ad-adu ngem maysa iti Griego ti ta uaθnuatιkά (ta mathēmatiká), unga inus-usar babaen ni Aristoteles (384–322 BC), ken sumurok-kumurang a kaibuksilanna ti "amin a matematiko a banag"; urayno mabalin a binulod laeng iti Ingles ti panangilasin ti mathematic(al) ken nagporma ti pangnagan ti matematika kalpasan ti tabas ti pisika ken metapisika, a tinawid manipud ti Griego.[9] Iti Inggles, ti pangnagan a matematika ket makaal-ala ti agmaymaysa a a porma ti berbo. Kadawyan daytoy a maipababa iti maths wenno , iti agsasao ti Ingles nga Amianan nga Amerika, iti math.[10]
Dagiti panagilawlawag ti matematika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Aristoteles ket nangipalplawag ti matematika a kas "ti siensia ti kaadu", ken daytoy a panangipalpalawag ket kaaduna nga inus-usar aginggana idi maika-18 a siglo.[11] Idi rugi ti maika-19 a siglo, idi ti panagadal ti matematika ket immad-adu ken nangrugrugi a mangipangpanggep kadagiti narikut a maawatan a topiko a kas ti grupo a teoria ken panangipalawagan a heometria, nga awan ti husto a pannakainaiganna iti kaadu ken panagrukod, dagiti imatematiko ken dagiti pilosopo ket nangrugrugida a nangisingasing kadagiti sabsabali a kita ti baro a panangipalpalawag.[12] Adda dagitoy a panangipalpalawag ket nangiyunay-unay ti panagikkat a karakter a kaaduan ti matematika, adda dagiti nangiyunay-unay kadagiti kinarit ti pannakaawatna, adda dagiti nangiyunay-unay kadagiti naisangsangayan a topiko iti kaunegan ti matematika. Ita nga aldaw, awan ti konsenso iti sapasap a panangipalplawag ti matematika, uray kadagiti propesional.[13] Awan pay dagiti konsenso no ti matematika ket maysa nga arte wenno siensia.[14] Adda dagiti adu a nalatak a matematiko ket saanda a nakal-ala ti kinaykayat iti panangipalplawag ti matematika, wenno mangikedkeddeng a daytoy ket saan a mabalin a maiplawag.[13] Adda dagiti nangibagbaga, a ti "Matetematika ket isu ti ar-aramiden dagiti Matematiko."[13]
Dagiti tallo a kangrunaa a kita ti panangipalplawag ti matematika ket tinawtawagan ti lohisista, intuisionista, ken pormalista, a ti tunggal maysa ket mangipakpakita ti sabali a panunot ti pilosopiko a panagadal.[15] Amin dagitoy ket adda ti nakaro a problema, awan kadagitoy ti nawatiwat a pannaka-awat, ken awan ti mabalin a panangikaykaysa.[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Awan ti nabati manipud kadagiti taga-ugma a kapadpadada wenno pannakailadawan ti kabibiag ni Euklides. Nupay kasta, dagiti pannakailadawan ti obrana iti arte ket naitalged kadagiti kapanunotanna (kitaen ti Euklides).
- ^ Eves
- ^ Marcus du Sautoy, Ti Ababa a Pakasaritaan ti Matematiko: 1. Newton ken Leibniz, BBC Radio 4, 27/09/2010.
- ^ Waltershausen
- ^ Peirce, p. 97.
- ^ Hilbert, D. (1919-20), Natur und Mathematisches Erkennen: Vorlesungen, gehalten 1919-1920 in Göttingen. Nach der Ausarbeitung von Paul Bernays (Inurnos ken adda ti Inggles a pauna babaen ni David E. Rowe), Basel, Birkhäuser (1992).
- ^ Peterson
- ^ Dagitoy dua akapanunotan ket mabirukan iti Plato. Liddell ken Scott, s.voce uaθnuatιkός
- ^ Ti Oxford a Diksionario ti Inggles nga Etimolohia, Ingles a Diksionario ti Oxford, sub "matematika", "matematiko""
- ^ "maths, n." ken "math, n.3". Inggles a Diksionario ti Oxford , on-line a bersion (2012).
- ^ James Franklin, "Aristoteliano a Realismo" itiPilosopia ti Matematika", ed. A.D. Irvine, p. 104. Elsevier (2009).
- ^ Cajori, Florian (1893). Ti Pakasaritaan ti Matematika. Matematiko a Kagimongan ti Amerikano (1991 naimaldit manenn). pp. 285–6. ISBN 0821821024.
- ^ a b c Mura, Robert (Disiembre 1993). "Dagiti Ladawan ti Matematika a Tinengtengngel dagiti Manursuro ti Unibersidad dagiti Siensia ti Matematika". Edukasional a Panagad-adal iti Matematika 25 (4): 375–385.
- ^ Tobies, Renate ken Helmut Neunzert (2012). Iris Runge: Ti Biag a Pagsasabtan ti matematika, Siensia, ken Industria. Springer. pp. 9. ISBN 3034802293. "Nasken nga umuna nga agsalusod no ania ti sapsap a kaibuksilan babaen ti matematika. Dagiti nadayeg nga eskolar ket nagisuppiatda iti daytoy a banag aginggana idi nagbalin nga asul ti rupada, ngem awan pay ti konsenso a naala no ti matematika ket maysa a masna a siensia, maysa a sanga ti sangkataoan, wenno maysa a porma ti arte ."
- ^ a b Snapper, Ernst (Septiembre 1979), "Dagiti Tallo a Pagrigatan ti Matematika: Lohisismo, Intuitionismo, ken Pormalismo", Magasina ti Matematika 52 (4): 207–16, doi:10.2307/2689412, JSTOR 2689412.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Matematika iti Wikimedia Commons
- Nawaya a Liblibro ti Matematika
- Online nga Ensiklopedia ti Matematika manipud idiay Springer,


text:
1922
Ti 1922 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero – Mangrugi ti tawen iti kadakkelan a gay-at ti Imperio a Britaniko, a mangsakop daytoy iti pagkapat iti lubong ket nagturturay kadagiti sumurok a maysa kadagiti uppat a tattao iti lubong.
- Enero 29 – Nawaswas ti kappon ti Costa Rica, Guatemala, Honduras ken El Salvador.
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 6 – Sinaruno ni Papa Pio XI (Achille Ratti) ni Papa Benedicto XV, tapno agbalin nga iti maika-259 a papa.
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 3 – Naidutok ni Joseph Stalin a kas Sekretario heneral ti Komite Sentral ti Partido Komunista ti Sobiet.
- Abril 13 – Linukatan ti estado ti Massachusetts amin dagiti publiko nga opisina para iti babbai.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 17 – Betty White, Amerikana nga aktres, personalidad ti telebision ken aktibista ti nam-ay ti ayup
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 10 – Judy Garland, Amerikana a kumakanta ken aktres (pimmusay 1969)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 16 – José Saramago, Portuges a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2010)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio–Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 2 – Alexander Graham Bell, naiyanak nga Eskoses nga imbentor (naipasngay 1847)
Oktubre–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 18 – Marcel Proust, Pranses a mannurat (naipasngay 1871)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1922 iti Wikimedia Commons


text: 1Adda dagiti alagaden daydi immuna a tulag maipapan iti panagdaydayaw ken iti disso a pagdaydayawan nga aramid ti tao. 2Nabangon ti maysa a tabernakulo, daydi akinruar, a maaw-awagan iti Nasantoan a Disso. Ditoy ti ayan ti kandelero, ken ti lamisaan nga ayan ti tinapay a naidaton iti Dios. 3Iti likudan ti maikadua a kurtina ti tabernakulo, masarakan ti Kasasantoan a Disso. 4Ditoy ti ayan ti balitok nga altar a pagpuoran iti insenso ken ti lakasa ti tulag a nakalupkopan iti balitok. Ti lakasa ti nakaikabilan ti balitok a banga a nakaikargaan ti mana, ti nagsaringit a sarukod ni Aaron ken dagiti dua a tapi ti bato a nakaisuratan dagiti bilin. 5Iti ngatoen ti lakasa, adda met dagiti kerubim a mangiladawan iti dayag ti Dios. Linlinonganda kadagiti payakda ti disso a pakapakawanan dagiti basbasol. Ngem saan pay nga ita ti pannakailawlawag dagitoy a bambanag. 6Kastoy ti urnos dagitoy iti uneg ti tabernakulo ket inaldaw a sumrek dagiti papadi iti akinruar a paset ti tapno aramidenda ti annongda. 7Ngem ti laeng Kangatoan a Padi ti sumrek iti akin-uneg a paset, ket maminsan laeng iti makatawen. Itugotna ti dara nga idatonna iti Dios gapu iti basolna ken iti basol dagiti tattao a di makaammo nga agbasbasolda. 8Silalawag nga impaawat ti Espiritu Santo babaen kadagitoy a pagannurotan a saan pay a naluktan ti dalan nga agturong iti Kasasantoan a Disso, bayat ti kaadda pay laeng ti akinruar a paset ti tabernakulo. 9Daytoy ti mangiladawan iti agdama a panawen. Kayatna a sawen a dagiti sagsagut ken sakrifisio, saanda a maugasan a naan-anay ti konsensia dagiti agdaydayaw. 10Dagitoy nga alagaden maipapan iti taraon, inumen ken nadumaduma a seremonia ti pannakadalus, agpaayda laeng agingga a dumteng ti tiempo ti panagbalbaliw. 11Ngem immayen ni Cristo a kas Kangatoan a Padi dagiti naimbag a bambanag nga addan. Dakdakkel ken nasaysayaat ti tabernakulo a pagserserbianna, ta saan nga inaramid ti tao, kayatna a sawen, saan a paset daytoy naparsua a lubong. 12Idi simrek ni Cristo iti Kasantoan a Disso—naminsan laeng ken para iti agnanayon—saan a dara dagiti kalding ken urbon a baka ti intugotna nga idaton, no di ket ti mismo a darana. Iti kasta, naitrabahona ti agnanayon a pannakaisalakantayo. 13Maugasan dagiti tattao a makuna a “saan a nadalus,” babaen iti pannakawarsida iti dara dagiti kalding ken baka ken dagiti dapu ti napuoran nga urbon ti baka. 14Ngem ad-adda pay ti pannakabalin ti dara ni Cristo! Ta babaen iti agnanayon nga Espiritu, impaayna iti Dios ti bagina a kas daton nga awan pakapilawanna. Ti darana ti mangugas kadagiti konsensiatayo kadagiti awan serserbina a panagdaydayaw tapno aramidentayo ti pagayatan ti sibibiag a Dios. 15Daytoy ti gapu no apay a ni Cristo ti mangisayangkat iti baro a tulag: tapno awaten dagiti inayaban ti Dios dagiti agnanayon a bendision nga inkari ti Dios. Maaramid daytoy agsipud ta iti ipapatayna, wayawayaanna dagiti tattao kadagiti salungasingda idi adda pay laeng iti babaen ti immuna a tulag. 16No adda testamento, masapul nga adda pammaneknek a natay ti nagtestamento. 17Awan bileg ti testamento no sibibiag pay laeng ti nagtestamento. Sa la adda bilegna kalpasan ti ipapatayna. 18Dayta ti gapuna a napasingkedan ti immuna a tulag babaen iti pannakaaramat ti dara. 19Impakaammo ni Moises dagiti amin a bilbilin kadagiti amin a tattao kas nailanad iti Linteg. Kalpasanna, innalana ti dara dagiti urbon a baka ken kalding sana inlimog iti danum, ket winarsianna ti libro ti Linteg ken dagiti tattao babaen iti hisopo ken lumabaga a de lana. 20Kunana, “Daytoy ti dara a mangpasingked iti tulag nga imbilin ti Dios a tungpalenyo.” 21Winarsianna met ti tabernakulo ken ti isuamin nga alikamen a mausar iti panagdaydayaw. 22Kinapudnona, kas mayannurot iti Linteg, gistay amin a bambanag maugasanda babaen iti pannakaiparukpok ti dara, ket mapakawan ti basol babaen iti pannakaiparukpok ti dara. 23Masapul a maugasan kadagitoy a seremonia dagiti bambanag a naadaw kadagiti nailangitan a pagtuladan. Ngem dagiti bambanag a nailangitan, masapulda dagiti nasaysayaat a daton. 24Ta saan a simrek ni Cristo iti Nasantoan a Disso nga aramid ti tao ken ladawan laeng ti napaypayso a disso. Simrek ketdi sadi langit a yanna ita iti sangoanan ti Dios gapu kadatayo. 25Tinawen a sumrek ti Kangatoan a Padi iti Kasasantoan a Disso a mangidaton iti dara ti animal. Ngem saan a namin-adu a simrek ni Cristo a mangidaton iti mismo a bagina. 26Ta no kasta ti naaramid, mamin-adu met koma nga agsagaba manipud iti pannakaparsua ti lubong. Ngem iti kinaagpaysona, iti paggibusan dagiti panawen, naminsan la a nagparang ket saanen a naulit, tapno ikkatenna ti basol babaen iti panangidatonna iti mismo a bagina. 27Naituding a matay ti tao iti maminsan, ket kalpasanna, ukomen ti Dios. 28Kasta met a namimpinsan a naidaton ni Cristo a mangikkat iti basol ti adu. Agparangto iti maikadua a daras, ngem saanen a gapu iti basol, no di ket tapno isalakanna dagiti mangnamnama iti yaayna.


text: 1Ita, denggendak, dakayo a babaknang! Agsangit ken agdung-awkayo gapu kadagiti didigra a mapagtengyonto. 2Nadadaelen dagiti kinabaknangyo. Sinangan dagiti pagan-anayyo. 3Naglatin dagiti balitok ken pirakyo. Tinto latida ti saksi a maibusor kadakayo ket mayarigda iti apuy a mangibus iti lasagyo. Nagurnongkayo iti adu a kinabaknang kadagitoy maudi nga aldaw. 4Diyo pay tinangdanan dagiti pinagtrabahoyo. Denggenyo dagiti angalda. Dimmanonen iti Dios, ti Apo a Mannakabalin-amin, ti ikkis dagiti pinaganiyo. 5Ditoy daga, nagbiagkayo a naglaplapunosan iti nam-ay ken ragsak. Nagpalukmegkayo a maisagana iti kaaldawan ti panagparti. 6Inukom ken pinatayyo dagiti awan basolna a tattao, uray pay no saanda a simmupiat kadakayo. 7Aganuskayo ngarud, kakabsatko, agingga iti yaay ti Apo. Kitaenyo ti anus ti mannalon iti panangurayna kadagiti napateg a bunga dagiti mulana. Siaanus nga aguray iti damo ken iti naladaw a tudo. 8Nasken met nga aganuskayo. Papigsaenyo ti namnamayo ta asidegen ti yaay ti Apo. 9Kakabsat, dikay agdidinnayamudom tapno dinakayto ukomen ti Dios. Asidegen ti Ukom ket sisasaganan a sumrek. 10Kakabsat, lagipenyo dagiti profeta a nagsao babaen iti nagan ti Apo. Isuda ti pagulidananyo iti kinaanus nga agibtur iti panagsagaba. 11Gapu ta nakaibturda, kunatayo a naragsakda. Nadamagyon ti kinaanus ni Job nga agibtur ken ammoyo ti pannangted ti Apo kadagiti kasapulanna iti kamaudiananna. Ngamin, manangngaasi ken mannakipagrikna ti Apo. 12Kangrunaan ti amin, kakabsatko, dikay agsapata no agkarikayo. Diyo pagsapata ti langit wenno daga, wenno agaramat iti uray ania a kita ti sapata. “Wen,” kunayo no mayatkayo. “Saan,” no madikayo tapno dinakayto ukomen ti Dios. 13Adda kadi agsagsagaba kadakayo? Agkararag koma. Adda kadi naragsak? Agkanta koma iti pagdaydayaw. 14Adda kadi masakit kadakayo? Paayabanna koma dagiti panglakayen ti iglesia tapno ikararagan ken sapsapoanda iti lana iti nagan ti Apo. 15No mamati dagiti panglakayen nga ipangag ti Dios ti kararagda, umimbagto ti masakit; pasalun-atento ti Apo ket pakawanennanto pay dagiti basolna. 16Ngarud, ipudnoyo dagiti basbasolyo iti tunggal maysa. Ikarkararaganyo ti tunggal maysa tapno maagasankayto. Adda nabileg a pannakabalin a parnuayen ti kararag ti nalinteg a tao. 17Padatayo a tao ni Elias. Sipapasnek a nangikararag a di koma agtudo ket saan a nagtudo iti dayta a daga iti tallo ket gudua a tawen. 18Nagkararag manen ket nagtudo iti napigsa. Nagbunga ti daga. 19Kakabsatko, no adda sumiasi iti kinapudno ket adda met mangidalan kenkuana nga agsubli, 20laglagipenyo daytoy: ti manggutugot iti managbasol tapno idianna dagiti dakes a kababalin, isalakannanto ti kararua dayta a managbasol, ket isu ti pakaigapuan ti pannakapakawan ti adu a basol.


text: 1Saanen a masapul, kakabsat, nga agsuratak kadakayo maipapan kadagiti tiempo wenno panawen a mapasamak dagitoy. 2Ammoyo unay a dumtengto ti Aldaw ti Apo, kas iti mannanakaw nga umay iti rabii. 3Inton kuna dagiti tattao, “Nagtalna ken nagtalged ketdin,” isunto metten a kellaat nga agdissuor kadakuada ti pannakadadael. Kellaatto nga umay a kas iti rigat ti maysa a babai nga agpaspasikal. Ket awanto ti makalisi. 4Kakabsat, saankayo nga agbibiag a kasla addakayo iti sipnget. Saankayto ngarud a maklaat iti dayta nga Aldaw a kas iti panangkellaat ti maysa a mannanakaw. 5Annaknakayo amin ti lawag; wen, annaknakayo ti aldaw. Saantayo a tattao ti rabii wenno ti sipnget. 6Ngarud, ditay koma maturog a kas kadagiti dadduma, no di ket siririing ken naalibtakkayo. 7Iti rabii ti pannaturog dagiti tattao. Iti rabii met a mabartekda. 8Ngem tattaonatayo ti aldaw, ket nateppeltayo koma. Aramatentayo ti pammati ken ayat a pannakakalasag. Aramatentayo met a pannakahelmet ti namnamatayo iti pannakaisalakan. 9Saannatay a pinili ti Dios tapno agsagabatayo iti pungtotna, no di ket tapno magun-odtayo ti pannakaisalakan babaen ken ni Apotayo a Jesu-Cristo 10a natay gapu kadatayo tapno makipagbiagtayo kenkuana, sibibiagtayo man wenno nataytayton inton umay. 11Daytoy ti gapuna nga agpipinnaregta ken agtitinnulongkayo a kas iti ar-aramidenyo. 12Kakabsat, dawatenmi kadakayo nga ipaayyo koma ti rumbeng a pammadayaw kadagiti agtartrabaho iti sidongyo. Isuda ti mangidalan ken mangisuro kadakayo iti pannakikadkadua iti Apo. 13Ipakitayo ti natan-ok a panagraem ken panagayatyo kadakuada gapu iti trabahoda. Agbiagkayo koma a natalna. 14Igunamgunammi kadakayo, kakabsat, a ballaaganyo ti nasadut. Paturedenyo ti managbutbuteng. Tulonganyo dagiti nakapuy. Anusanyo amin ida. 15Diyo supapakan iti dakes dagiti agaramid kadakayo iti dakes. Ikagumaanyo ketdi a kanayon ti agaramid iti naimbag iti tunggal maysa ken kadagiti amin a tattao. 16Kanayon nga agragsakkayo. 17Diyo koma liwayan ti agkararag. 18Agyamankayo iti Dios, dakes man wenno nasayaat ti kasasaad. Daytoy ti kayat ti Dios a panagbiagyo a kas tattao ni Cristo Jesus. 19Diyo depdepen ti Espiritu Santo. 20Diyo laisen dagiti sao dagiti profeta. 21Usigenyo ketdi a nalaing dagiti amin a bambanag. Salimetmetanyo dagiti naimbag 22ket liklikanyo ti amin a kita ti kinadakes. 23Sapay koma ta pasantoennakayo a naan-anay ti Dios a mangted iti talna. Aywananna koma ti espiritu, kararua ken bagiyo, ket awan pakapilawanda agingga nga umay ni Apotayo a Jesu-Cristo. 24Mapagtalkan ti mangayab kadakayo ket aramidennanto daytoy. 25Kakabsat, ikarkararagandakami met. 26Kablaawanyo dagiti amin a kakabsat iti nasantoan nga agek. 27Igunamgunamko kadakayo, babaen iti pammalubos ti Apo, nga ibasayo daytoy a surat kadagiti amin a kakabsat. 28Adda koma kadakayo ti parabur ni Apotayo a Jesu-Cristo.


text:
Porma (botanika)
- Daytoy nga artikulo ket maipanggep ti "porma" itibotanika. Para iti panag-usar iti soolohia, kitaen ti Porma (soolohia).
Iti botaniko a nomenklatura, ti porma ket maysa kadagiti "sekondaria" a taksonomiko a ranggo, iti baba ti karuay, ngem baba met ti sebbanagan; daytoy ket maysa nga inpraespesipiko a takson. No ad-adu ngem tallo a ranngo ti mailista iti panangipalawag ti maysa a takson, ti "pannakaidasig" ket mainagnaganan, ngem tallo laeng a parte ti mangbukel ti "nagan" ti takson: ti nagan ti henero, ti naisangayan nga epiteto, ken ti maysa nga inpraespesipiko nga epiteto.
Ti pangyababaan ti "f." wenno ti napno a "forma" ket nasken a maikabil sakbay ti inpraespesipiko nga epiteto tapno makaibaga ti ranggo. No maiprenta daytoy ket nasken nga najairig ti letra.
Kas pagarigan:
- Acanthocalycium spiniflorum f. klimpelianum wenno
- Acanthocalycium spiniflorum forma klimpelianum (Weidlich & Werderm.) Donald
- Crataegus aestivalis (Walter) Torr. & A.Gray var. cerasoides Sarg. f. luculenta Sarg. ket maysa a pannakaidasig timula nga agnagan ti:
- Crataegus aestivalis (Walter) Torr. & A.Gray f. luculenta Sarg.
Ti maysa a porma ket kadawyan a mangitudo ti grupo nga adda madlaw ngem bassit a paggiddiatan. Kas pagarigan, dagiti porma ti sebbangan ti puraw a sabong a kadawyan nga addaan ti namarisana sabsabong ket mabalin a managanan ti "f. alba". Formae apomicticae ket sagpaminsan dagitoy a managanan kadagiti mula ng aseksual a makapataud, babaen ti apomixis. Adda met dagiti botaniko a namatmati nga awan serbina ti manginagan kadagiti porma, gapu ta teoretiko nga adu unay dagiti bilang ti a naibatay kadagiti bassit a henetiko a paggigiddiatan.


text:
1872
Ti 1872 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 18 – Bertrand Russell, Ingles a lohiko ken pilosopo, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1970)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 4 – Calvin Coolidge, Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1933)
- Hulio 16 – Roald Amundsen, Norwego nga eksplorador ti polar (pimmusay 1928)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 15 – Jose Burgos, padi a Filipino (naipasngay 1837)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1872 iti Wikimedia Commons


text:
Chicago
Ti Chicago ket ti makatlo a kaaduan ti populasion a siudad idiay Estados Unidos kalpasan ti Siudad ti New York ken Los Angeles. Daytoy ket addaan kadagiti 2.7 riwriw nga agtataeng,[1] daytoy ti kaaduan ti populasion a siudad iti estado ti Illinois ken ti Tengnga a laud ti Amerika. Ti metropolitano a lugarna ket masansan a tinawtawagan iti Chicagoland, ken daytoy ket pagtaengan dagiti 9.5 a riwriw a tattao ken daytoy ti maikatlo a kadakkelan idiay Estados Unidos.[2] Ti Chicago ket isu ti tugaw ti kondado ti Kondado Cook.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Sangalubongan nga Eropuerto ti O'Hare nga addaan iti uneg ti nainayon a patingga dagiti siudad ti Chicago ken gumay-at daytoy manipud ti Cook aginggana iti bassit a paset ti Kondado DuPage.[3][4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 50,000, Ranked by July 1, 2012 Population: April 1, 2010 to July 1, 2012". U.S. Census Bureau. Mayo 2013. Naala idi Disiembre 5, 2013.
- ^ factfinder2.census.gov
- ^ "Idi 1946, ti Chicago nanggun-od ti daga para iti Eropuerto ti O'Hare, ken mairaman daytoy ti paset iti amianan a daya ti DuPage." Steph McGrath, "DuPage County" Encyclopedia of Chicago chicagohistory.org
- ^ "Tapno maipagtitipon ti panagtengngel iti lugar ti eropuerto, ti Chicago ket innayonna idi Marso 1956, a mairaman ti akinlaud nga igid, idiay Kondado DuPage." Amanda Seligman "O'Hare" Encyclopedia of Chicago chicagohistory.org


text:
Arhentina
Ti Arhentina i/ˌɑrdʒənˈtiːnə/, opisial nga Arhentino a Republika (Espaniol: República Argentina [reˈpuBlika aɾxenˈtina]), ket isu ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika babaen ti kadakkel ti daga, kalpasan ti Brasil. Naibuklan a kasla pederasion dagiti 23 a probinsia ken maysa a naturayan a siudad, ti Buenos Aires. Isu daytoy ti maikawalo a kadakkelan a pagilian iti lubong babaen ti kadakkel ti daga ken ti kadakkelan kadagiti agsasao ti Espaniol a pagpagilian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas 2004–2005". Nailian a Pagadalan ti Estadistika ken Senso iti Arhentina. (Espaniol)
- ^ Buenos Aires Herald. "Ti populasion ti Arhentina iti 40, 117,096, nga inbaga ti INDEC".
- ^ a b c d "Argentina — World Economic Outlook Database, Septiembre 2011". Imf.org. 2006-09-14. Naala idi 2012-01-07.
- ^ "GINI index (World Bank estimate)". World Bank. Naala idi 19 Pebrero 2015.
- ^ "Human Development Report 2014 – Summary" (PDF). New York, NY, USA: United Nations Development Programme. 2014. pp. 15, 16. Naidulin manipud ti kasisigud idi 27 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (Espaniol)
- Arhentina
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1816


text: 1Nailanad iti daytoy a libro dagiti impaltiing ti Dios ken ni Jesu-Cristo. Naipaltiing dagitoy kenkuana tapno ipakitana kadagiti adipen ti Dios dagiti masapul a mapasamak iti mabiit. Impakaammo ni Cristo dagitoy ken ni adipenna a Juan babaen iti panangibaonna iti anghelna, 2ket impakaammo ni Juan ti amin a nakitana. Daytoy ti pammaneknekna maipapan iti mensahe a naggapu iti Dios ken iti kinapudno nga impakaammo ni Jesu-Cristo. 3Nagasat ti mangbasa iti daytoy a libro. Nagasat met dagiti dumngeg kadagitoy naipadto a mensahe ken mangtungpal iti nailanad iti daytoy a libro! Asidegen ti tiempo a mapasamak dagitoy. 4Siak, ni Juan: Kablaawak dagiti pito nga iglesia iti probinsia ti Asia. Adda koma kadakayo ti parabur ken talna nga aggapu iti Dios nga adda ita, adda idi ken umayto. Aggapu met daytoy kadagiti pito nga espiritu iti sangoanan ti tronona. 5Aggapu pay ken ni Jesu-Cristo a mapagtalkan a saksi, inauna nga Anak a nagungar ken kangatoan kadagiti agtuturay iti lubong. Ay-ayatennatayo ni Jesu-Cristo, ket winayawayaannatayo kadagiti basbasoltayo babaen iti ipapatayna. 6Pinagbalinnatayo a pagarian, ken papadi nga agserbi iti Dios ken Amana. Ipaduyakyaktayo ti agnanayon a dayag ken pannakabalin ni Jesu-Cristo! Amen. 7Kitaenyo, umayen ni Jesus a silulugan kadagiti ulep! Makitanto ti tunggal maysa, agraman dagiti nangduyok kenkuana. Dung-awanto dagiti tattao iti amin a pagilian ditoy lubong. Maaramid koma a kasta! Amen. 8“Siak ti Alfa ken ti Omega,” kuna ni Apo Dios a Mannakabalin-amin, isu nga adda ita, adda idi ken umayto. 9Siak ni Juan a kabsatyo. Kas pasurot ni Jesus, kaduakayo iti panagsagaba, iti pagarian ni Cristo ken iti naanus a panagibtur. Naipanak iti puro a managan Patmos gapu ta impakaammok ti sao ti Dios ken ti kinapudno nga impakaammo ni Jesus. 10Iti aldaw ti Apo, addaak iti pannakabalin ti Espiritu ket nangngegko iti likudak ti maysa a napigsa a timek a kasla uni ti trumpeta. 11“Isuratmo ti maipapan kadagiti makitam,” kinunana, “ket ipaw-itmo ti nakaisuratanda kadagiti pito nga iglesia: idiay Efeso, Esmirna, Pergamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia ken Laodicea.” 12Timmaliawak tapno kitaek no siasino ti agsasao, ket nakitak ti pito a pagsilawan a balitok. 13Iti tengngada, adda umas-asping iti anak ti tao a sikakawes iti pagan-anay a dumanon iti dapanna. Adda nabalitokan a banda iti barukongna. 14Napudaw a kas iti kapas wenno puraw a delana ti ulo ken dagiti buokna. Kasla gumilgil-ayab nga apuy dagiti matana. 15Agranraniag dagiti sakana a kasla napasileng a gambang a naglasat iti apuy. Ket ti timekna kasla daranudor ti agdissuor a danum. 16Ig-iggaman ti makannawan nga imana ti pito a bituen. Rimmuar iti ngiwatna ti maysa a kampilan a natadem ken dua ti tademna. Makasisirap ti rupana kas iti raniag ti init iti agmatuon. 17Idi nakitak, kaslaak la natay a napasag iti sakaananna. Impatayna kaniak ti makannawan nga imana ket kinunana: “Dika agbuteng! Siak ti Pangrugian ken ti Paggibusan. 18Siak ti sibibiag! Natayak idi, ngem kitaem, sibibiagak iti agnanayon nga awan inggana. Adda kaniak dagiti tulbek ni Patay ken ti Hades. 19Isuratmo ngarud dagiti makitam, dagiti mapaspasamak iti agdama ken iti masakbayan. 20“Daytoy ti nalimed a kaipapanan dagiti pito a bituen nga ig-iggamak ken dagiti pito a pagsilawan a balitok: Dagiti pito a bituen isuda dagiti angheles iti pito nga iglesia, ket dagiti pito a pagsilawan a balitok isuda dagiti pito nga iglesia.”


text:
Burburtia Apay a dagiti babassit a babakko agbalin
sakit ti bakrangmo? Kaska la agpasgar nga ampo, maysa a burburtia, di mapugtuan di maipudosan, matumpongan? Awan man lat’ denggem a palawag wenno panangay-ayo. Sika ta sika lattan addaan karbengan, addaan kalintegan nga agbassawang. Nalabit, no awanakton a madaldalapus ken makitkita, saanton nga agpanaas ’ta rikna kaskanton nakatukno iti atang, kukuamton ti lubong, awanton inka kagura. Ngamin, awanto metten ti dillawem, tubngarem, guraem ti uray la. Awanto metten ti maipas, ti masair, mangpugpugto no ania dagiti gapu, mangbirbirok sungbat ti burburtia. Bareng umagibasto ’ta panunot a makaila met ti agmaymaysa , awanan kasaranay. Awitmonton dagensen ti lubong (wenno nam-ay). Sanaang, saligemgem, wenno tarumpingay, kukuam! Awan ammok a nagkurangak, ammom dayta, di met. Kaltaang ti rabii, napaidaman ridep, talinaay ti nakem. Pampanunot nga agsisimparat mangted kired umarakup nalamiis a tanem


text:
Baclayon, Bohol
Ti Baclayon ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baclayon ket nabingbingay a politikal kadagiti 17 a barbaranggay.[2]
- Cambanac
- Dasitam
- Buenaventura
- Guiwanon
- Landican
- Laya
- Libertad
- Montaña
- Pamilacan
- Payahan
- Poblacion
- San Isidro
- San Roque
- San Vicente
- Santa Cruz
- Taguihon
- Tanday
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bohol". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 6 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 6 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Prepektura ti Aomori
Ti Prepektura ti Aomori (青森県 Aomori-ken?) ket maysa a prepektura ti Hapon a mabirukan idiay Rehion ti Tōhoku.[2] Ti kapitoliona ket ti siudad ti Aomori.[3]
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Aginggana idi Restorasion ti Meiji, ti lugar ti prepektura ti Aomori ket ammo idi a kas ti akin-amianan a parte ti Probinsia ti Mutsu.[4]
Idi las-ud ti paset ti panawen ti Edo ti sangkaputotan ti Hirosaki ket nangrugida a nangbangon iti puerto iti agdama a siudad ti Aomori. Adda idi dagiti berde a kakaykayuan iti asideg ti siudad ken inus-usar idi a kas dulon para kadagiti barko a napnapan iti puerto. Dagitoy a berde a kakaykayuan ket tinawtawagan iti aoi-mori ken isu daytoy ti nakaalaan ti nagan ti Aomori. Ti prepektura ket rimsua idi 1871. Ti ili ti Aomori ket nabangon idi 1889. Ti ili ket nainkorporado a kas siudad idi 1898 ken addaan daytoy iti populasion iti 28,000. Nauram ti distrito ti Yasukata idi Mayo 3, 1910. Inabuyotan babaen dagiti napigsa nga angin, ti uram ket pinardasanna a dinadael ti sibubukel a siudad. Ti uram ket nakapatay iti 26 ket nakadunor kadagiti 160 nga agtataeng. Daytoy ket nagdadael kadagiti 5,246 a balay ken inuramna dagiti 19 a pagipenpenen a pasdek ken dagiti 157 a bodega. Idi 10:30 p.m. idi Hulio 28, 1945 ti Amerikano nga eskuadra ti dagiti B29 ba bombador ket binombada ti sumurok a 90% iti siudad.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti klima ti prepektura ti Aomori ket relatibo a nalamiis. Daytoy ket addaan iti uppat a naisangayan a tiempo ket addan iti natimbeng a temperatura iti 10 °C. Dagiti panagbalbaliw ti klima ket adda met iti pagbaetan dagiti akindaya (bangir ti Taaw Pasipiko) ken akinlaud a (bangir ti Baybay ti Hapon) parte ti prepektura. Daytoy ket gapu ti Banbantay ti Ou a mapan iti amianan aginggana iti abagatan ken bingayenna dagiti dua a rehion. Ti akinlaud a bangir ket suheto dagiti nakaro a nepnep ken bassit a lawag ti init a pagresultaan ti nakaro a panagniebe iti las-ud ti panaglalam-ek. Ti akindaya a bangir ket ket makaawat laeng ti bassit a lawag ti init iti las-ud dagiti bulan ti panaglalam-ek, iti Hunio aginggana iti Agosto, ken dagiti temperatura ket relatibo nga agtalinaay a nalamiis. Ti kababaan a nairehistro a temperatura iti las-ud ti panaglalam-ek ket -9.3 °C, ken ti kangatuan a nairehistro a temperatura iti las-ud ti kalgaw ket 33.1 °C.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Prepektura ti Aomori ket ti akin-amianan unay a prepektura iti Honshu ken sanguenna ti Hokkaido iti ballasiw ti Lingsat Tsugaru. Daytoy ket beddenganna ti Akita ken Iwate iti abagatan. Ti Oma, iti akin-amianan a daya nga ungto ti nasukog iti wasay a Peninsula Shimokita, ket ti akin-amianan unay a punto ti Honshu. Ti Shimokita ken ti Peninsula Tsugaru ket palikmutannda ti Luek Mutsu. Iti pagbaetan dagitoy a peninsula ket mabirukan ti Peninsula Natsudomari, ti akin-amianan a patingga ti Banbantay Ōu. Dagitoy tallo a peninsula ket prominente a makita iti simbolo ti prepektura, ti naestilo a mapa.
Ti Danaw Towada, ti abut ti bulkan a danaw, ket sakkawenna ti pagbeddengan ti Aomori' iti Akita. Ti Karayan Oirase ket agayus nga agpadaya manipud iti Danaw Towada. Ti Banbantay Shirakami ket mabirukan iti akindaya nga Aomori ken aglaon ti naudi a birhen a kabakiran ti kayo ti beech ket habitat daytoy dagiti sumurok a 87 sebbangan dagiti billit.
Manipud idi Abril 1, 2012, 12% iti dagup a kalawa ti daga ti prepektura ket naidesignado idi a kas dagiti Natural a Parke, a kas dagiti nailian a parke ti Towada-Hachimantai, Shimokita Hantō, ken ti Tsugaru, ken dagiti prepektural a natural a parke ti Akaishi Keiryū Anmon no Taki, Asamushi-Natsudomari, Ashino Chishōgun, Iwaki Kōgen, Kuroishi Onsenkyō, Nakuidake, Ōwani Ikarigaseki Onsenkyō, ken ti Tanesashi Kaigan Hashikamidake.[5]
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti sangapulo a siudad a mabirukan iti Prepektura ti Aomori:
Dagiti ili ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagitoy dagiti ili ken dagiti purok iti tunggal maysa a distrito:
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Prepektura ti Aomori iti Wikimedia Commons
- Opsial a website ti Prepektura ti Aomori {{ja ikono}
- Opsial a website ti Prepektura ti Aomori
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Prepektura ti Aomori manipud iti Wikivoyage (Ingles)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nailian a Senso ti 2010 Dagiti Umuna a Resulta
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Aomori-ken" iti Japan Encyclopedia, p. 35 iti Liblibro ti Google; "Tōhoku" iti p. 970 iti Liblibro ti Google
- ^ Nussbaum, "Aomori" iti p. 35 iti Liblibro ti Google
- ^ Nussbaum, "Provinces and prefectures" iti p. 780 iti Liblibro ti Google
- ^ "General overview of area figures for Natural Parks by prefecture". Ministry of the Environment. Naala idi 19 Agosto 2012.


text: 1Inayaban ni Jesus dagiti sangapulo ket dua nga adalanna. Inikkanna ida iti pannakabalin a mangpaksiat kadagiti dakes nga espiritu, ken mangpaimbag kadagiti agsagsagaba iti amin a kita ti sakit ken an-annayen. 2Dagitoy dagiti sangapulo ket dua nga apostoles: umuna, da Simon (a managan Pedro) ken Andres a kabsatna; da Santiago ken Juan nga annak ni Zebedeo; 3da Felipe ken Bartolome; ni Tomas ken ni Mateo, ti agsingsingir iti buis; ni Santiago nga anak ni Alfeo, ken ni Tadeo; 4ni Simon a Patriota ken ni Judas Iscariote a mangliput ken ni Jesus. 5Imbaon ni Jesus dagitoy sangapulo ket dua. Kastoy ti imbilinna kadakuada: “Dikayo mapmapan iti uray sadino a daga dagiti Hentil wenno iti uray sadino nga ili dagiti Samaritano. 6Ngem inkayo ketdi kadagiti napukaw a karnero iti nasion ti Israel. 7Inkayo ikasaba daytoy, ‘Asidegen ti Pagarian ti Langit!’ 8Paimbagenyo dagiti masakit, pagungarenyo dagiti natay, agasanyo dagiti agkukutel ken paksiatenyo dagiti demonio. Awan imbayadyo iti inawatyo. Ngarud, diyo pabayadan ti ipaayyo. 9Dikayo mangitugot iti kuarta—balitok man wenno pirak wenno gambang. 10Dikayo met mangitugot iti bay-on, uray bado a pagsukatan, uray sapatos wenno sarukod, ta karbengan ti mangmangged ti maikkan iti kasapulanna. 11“No dumtengkayo iti maysa nga ili wenno barrio, bumirokkayo iti mayat nga umawat kadakayo. Agyankayo kenkuana agingga a pumanawkayo iti dayta a lugar. 12No sumrekkayo iti maysa a balay, kunayo, ‘Dios ti mangted iti talna kadakayo.’ 13No awatendakayo dagiti akimbalay, ibatiyo ti inkablaawyo a talna. No didakayo awaten, ibabawiyo ti inkablaawyo. 14“Kasta met a no adda balay wenno ili a dinto umawat wenno dumngeg kadakayo, panawanyo ida ket pampagenyo ti tapok kadagiti sakayo. 15“Laglagipenyo nga inton Aldaw ti Panangukom, nalaglag-anto ti dusa nga ipalak-am ti Dios kadagiti taga-Sodoma ken Gomorra ngem kadagiti tattao iti dayta nga ili.” 16“Dumngegkayo! Ibaonkayo a kas karnero iti ayan ti arban dagiti lobo. Ngarud, masapul a nasiribkayo a kas iti uleg ken naamokayo a kas iti kalapati. 17Agannadkayo, ta addanto dagiti tattao a mangtiliw ken mangisaklang kadakayo iti pangukoman. Saplitendakayto iti uneg dagiti sinagoga. 18Gapu kaniak, maisaklangkayto iti sangoanan dagiti agtuturay ken ar-ari tapno paneknekanyo kadakuada ken kadagiti Hentil ti Naimbag a Damag. 19Ngem inton addakayo iti sangoanan ti ukom, diyonto pakadanagan no anianto ti sawenyo wenno kasanonto ti panangisaoyo. Maipaltiingto ti sawenyo inton dumteng dayta a tiempo. 20Ta saanto nga agtaud kadakayo ti ibalikasyo; agtaudto iti Espiritu ni Amayo nga agsasao kadakayo. 21“Papapatayto dagiti tattao dagiti bukodda a kakabsat. Kastanto met ti aramiden dagiti amma kadagiti annakda. Busorento dagiti annak dagiti nagannak kadakuada ket papapataydanto ida. 22Guraendakayto dagiti tattao gapu kaniak. Ngem ti siasinoman a makaibtur agingga iti panungpalan, maisalakanto. 23No idadanesdakayo iti maysa nga ili, inkayo agkamang iti sabali nga ili. Ibagak kadakayo a diyonto pay malpas ti trabahoyo iti amin nga il-ili ti Israel, inton umay ti Anak ti Tao. 24“Saan a natantan-ok ti agad-adal ngem ti maestrona; saan met a naturturay ti adipen ngem ti apona. 25Ngarud, mapnek koma ti agad-adal no agbalin a kas iti maestrona; kasta met ti adipen, no agbalin a kas iti apona. No Beelzebub ti ipanaganda iti pangulo ti maysa a familia, naal-alasto pay ti maipanagan kadagiti kamkameng ti familiana.” 26“Dikay ngarud agbuteng kadagiti tattao; ta awan ti nailemmeng a dinto maiparangarang, ket awan met ti palimed a dinto mailatak. 27Ti ibagak kadakayo iti kasipngetan, isaoyo iti lawag; ket ti mayarasaas kadakayo, ipukkawyo iti tuktok dagiti balbalay. 28Dikay agbuteng kadagiti mangpapatay iti bagi, ngem dida mabalin a papatayen ti kararua. Agbutengkayo ketdi iti Dios, isu a makabalin a mangpatay iti bagi ken kararua idiay infierno. 29Iti maysa a sentimo makagatangkayo iti dua a sallapingaw. Nupay kasta, awan matnag uray maysa kadakuada no di ipalubos ni Amayo. 30No maipapan kadakayo, uray dagiti buokyo nabilangda aminen. 31Isut’ gapuna a dikay agbuteng ta napatpategkayo nga adayo ngem ti adu a sallapingaw.” 32“Siasinoman a mangipaduyakyakto kaniak, ipaduyakyakkonto met iti imatang ni Amak sadi langit. 33Ngem ti mangilibak kaniak, ilibakkonto met iti sangoanan ni Amak sadi langit.” 34“Diyo ipagarup nga immayak mangyeg iti kappia ditoy lubong. Diak immay mangyeg iti kappia no di ket kampilan. 35Immayak tapno pataudek ti ibubusor dagiti annak a lallaki kadagiti ammada, dagiti annak a babbai kadagiti innada, dagiti manugang a babbai kadagiti katuganganda a babbai. 36Dagiti kabusor ti tao isuda met laeng dagiti kameng ti familiana. 37“Ti dakdakkel ti panagayatna iti amana wenno iti inana ngem ti panagayatna kaniak, saan a maikari nga agbalin nga adalak; ti dakdakkel ti panagayatna kadagiti annakna ngem ti panagayatna kaniak, saan a maikari nga agbalin nga adalak. 38Siasinoman a di mangibaklay iti krusna ken sumurot kaniak, saan a maikari nga agbalin nga adalak. 39Siasinoman a mangipangpangruna iti biagna, mapukawnanto; ket ti makapukaw iti biagna gapu kaniak, masarakannanto.” 40“Siasinoman nga umawat kadakayo, siak met laeng ti awatenna. Siasinoman nga umawat kaniak, awatenna met ti nangibaon kaniak. 41Siasinoman nga umawat iti profeta gapu ta maysa a profeta, magunggonaanto met a kas iti pannakagunggona ti profeta. Siasinoman nga umawat iti nalinteg a tao, gapu ta isu ket nalinteg, magunggonaanto met a kas iti pannakagunggona ti nalinteg a tao. 42Laglagipenyo a ti siasinoman a mangted iti uray sangabaso laeng a nalamiis a danum iti maysa kadagitoy nanumo a pasurotko, gapu ta isu ket pasurotko, awan duadua nga awatennanto ti gunggonana.”


text:
BANNAWAG Internet Edition: Ur-urayenmi
Manipud idi nangrugiac nga agbasbasa iti Bannawag idi 1950s agingga ita, dackel ti nagbaliwan ti lubong, nangruna iti panangimaldit iti sinurat. Ayanna a pagdacsan no naimaldit laeng iti papel, cas iti agdama a Bannawag, dagitoy ti mabalin a mapasamac: (a) maibelleng wenno usaren a pagbungon ti ania man (agraman daing a monamon) dagiti daan a Bannawag, (b) idulin ti daan a Bannawag ngem gapu ta caadduanna ti awan temperature-controlled a pagidulinan, ag-deteriorate ti calidad ti newsprint a nacaimalditan ti Bannawag agingga iti tumayengteng ti maris dagiti pinanid a dimon mabalin a basaen ti naimaldit, wenno (c) ibelleng wenno usaren a pagbungon dagiti immuna nga indulin tapno adda pangidulinan cadagiti barbaro nga issues.
Uray no cayat ti agbasa cadagiti nacadulin a daan nga issues ti Bannawag, no dadduma umapay ni kinasadut a mapan agucag, nangruna no awan pamalpalatpatan no ania nga issue ti nacaipablaacan ti cayat a basaen.
Cadagiti agduyos nga agadal nga agsurat iti Ilocano wenno siasino man nga agtarigagay nga agusisa iti sasaaden ti Literatura Ilocana, bigbigec a dackel a problema ti kinakisang wenno kinaawan dagiti public/private libraries a sidadaan a mangidiaya iti Bannawag, nangruna dagiti daan nga issues na. Gapu iti caawan ti gundaway a mangidilig iti calidad dagiti nagcacauna wenno nabiit laeng a napalabas a sinurat ken ti calidad dagiti agdama a sinurat, casano a maicalicagum ti panagdur-as ti literatura tayo? Ania a panacderan ti mangisingasing a napimpintas dagiti putar dagiti agdama a mannurat tayo mayarig cadagiti putar iti naglabas?
Maliclican dagitoy paricut a nadacamat iti ngato no maipablaac ti Bannawag iti Internet. Mabalin nga adda kinamuyot ti maysa a mannurat a mangipagarup a ti putarna ti capintasan no awan met pangidasiganna iti daytoy. Ket no maysacan a cuto-cuto iti Internet, ammomon no apay. Agsipud ta adu ti masaracan iti Internet a pangyarigan, saan laeng nga iti bucod a pagsasao. Ken adu ti masursuro iti Internet a macatulong iti panagputar ken mangitudo cadagiti saluadan nga estilo ti panagputar.
No yasping ti Literatura Ilocana cadagiti nadumaduma a literatura ti lubong, cas iti Japon, Ingles wenno Castila, adda cadi maipadis a nagrang-ayan ti bucod tay a literatura? Adda ngatan mannurat iti Ilocano nga addaan iti naurnong a sinurat a napintas ti calidad na a mabalin nga ibilang iti sangalubongan a salisal para iti Nobel Prize for Literature? Awaten ngata dagiti mannurat ken agcalicagum nga agbalin a mannurat iti Ilocano daytoy a carit tapno ipennecda ti panangadal cadagiti nadumaduma a ramit ken estilo ti panagsurat tapno umasenso ti calidad ti isuratda?
1 Comment »
-
Apo madaydayao nga Editor ti Bannawag,
Dawatek no mabalin nga ipablaakyo daytoy nanumo nga estorya a sinuratko maipapan ti youmayko ditoy Alaska manipud La Union, Pilipinas. Agyamanak unay no si-aannugot kayo ket ipatulodyo ti sungbatyo ditoy email addressko. Kasta met dagiti kasapulanyo nga aramidek tapno maipatulodko daytoy sangkabassit nga insuratko.
Toy sidadayao unay kadakayo,
jaime baguyos
6911 hunt avenue
anchorage, alaska 99504
Comment by Jaime B. Baguyos | June 13, 2010


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Main Page)
Ni
, naipasngay a kas ni Charles-Édouard Jeanneret-Gris idiay La Chaux-de-Fonds, ti bassit a siudad idiay Kanton ti Neuchâtel idiay akin-amianan a laud ti Le Corbusier Suisa, idiay Banbantay Jura, iti agarup a 5 kilometro (3.1 milia) iti ballasiw ti pagbeddengan manipud idiay Pransia. Isu ket maysa idi a Suiso- Pranses nga arkitekto, dumidibuho, pintor, urbanista, mannurat, ken maysa kadagiti pionero iti natawtawagan itan iti moderno nga arkitektura. Isu ket naipasngay idi idiay Suisa ken nagbalin nga umili ti Pransia idi 1930. Ti karrerna ket nagpaut kadagiti lima a dekada, nga addaan kadagiti naipatakder a pasdekna iti amin a paset ti Europa, India, ken Amerika.
Isu ket nangiregregget iti panangited ti nasaysayaat a kasasaad ti panagbiag kadagiti napusek a siudad, ni Le Corbusier ket impluensial idi iti urbano a panagplano, ken nagpundar a kameng idi ti
Congrès international d'architecture moderne. Ni Corbusier ket nangisagana ti kangrunaan a plano para iti naplano a siudad ti Chandigarh idiay India, ken nagkontribusion idiay kadagiti naisangayan a desinio para kadagiti nadumaduma a pasdek.
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat!
Ipatpategmo kadi ti kina- Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
Agdadamoka kadi? Surotem ti
pakabuklan ti Ilokano Wikipedia. Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti
pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo. Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre,
iwanwandaka ngarud. Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid?
Ipadigom ti kinalaingmo ditoy Ay, nagalas met!
Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin. For non-Ilokano speakers please visit the
local embassy or request help here.
Ti Wikipedia ket ibalbalayan ti
Pundasion ti Wikimedia, ti maysa a di aggan-ganansia nga organisasion a mangibalbalay kadagiti nadumaduma a proyekto:
Commons Nawaya a pagidulinan ti midia


text:
Malawi
Ti Malawi (Chichewa [malaBi]), opisial a ti Republika ti Malawi, ket ti napalikmutan ti daga a pagilian idiay abagatan a daya nga Aprika a dati nga ammo a kas ti Nyasalandia. Daytoy ket bineddengan babaen ti Zambia iti amianan a laud, ti Tanzania iti amianan a daya, ti Mozambique iti daya, abagatan ken laud. Ti pagilian ket naisina manipud iti Tanzania ken Mozambique babaen ti Danaw Malawi. Ti Malawi ket sumurok a 118,000 km2 (45,560 sq mi) ken addaan daytoy iti nakarkulo a populasion ti 16,777,547 (karkulo ti Hulio 2013). Ti kapitoliona ket ti Lilongwe ken isu pay daytoy ti kadakkelan a siudad ti Malawi; ti maikadua a kadakkelan ket ti Blantyre ken ti maikatlo ket ti Mzuzu. Nagtaud ti nagan a Malawi manipud iti Maravi, ti duog a nagan ti tattao a Nyanja a nagtagtagitao iti lugar. Ti pagilian ket nabirngasan pay iti "The Warm Heart of Africa".[8]
Ti Malawi ket maysa kadagiti kabassitan a pagilian iti Aprika. Ti Danaw Malawi ket mangsakop iti agarup a pagkatlo iti kalawa ti Malawi.[9]
Ti lugar idiay Aprika nga ammo itan a kas Malawi ket tinagtagitao idi babaen dagiti immak-akar a grupo ti Bantu idi agarup a maika-10 a siglo. Kadagiti napalabas a siglo idi 1891 ti lugar ket kinolonia babaen ti Britaniko. Iti 1953 a Malawi, idi ammo a kas Nyasalandia, ti protektorado ti Nagkaykaysa a Pagarian, ket nagbalin a protektorado iti kaunegan ti nawaya-bassit a Pederasion ti Rhodesia ken Nyasalandia. Nawaswas ti Pederasion idi 1963. Idi 1964 nagpatingga ti protektorado ti Nyasaland ken ti Nyasaland ket nagbalin a nawaya a pagilian babaen ni Reina Isabel ken addaan iti baro a nagan iti Malawi. Kalpasan ti dua a tawen ti Malawi ket nagbalin a republika. Kalpasan ti pannakaala iti wayawaya daytoy ket nagbalin a maysa-partido nga estado babaen ti presidensia ni Hastings Banda, ken nagtultuloy a presidente aginggana idi 1994, idi naabak isuna iti panagbubutos. Ni Peter Mutharika ti agdama a presidente. Ti Malawi ket addaan iti demokratiko, adu-partido a gobierno. Ti Malawi ket addaan iti bassit a puersa ti militar nga adaan iti buyot, marina ken aero puersa. Ti ganganaet nga annuroten ti Malawi ket managkayat iti Akinlaud ken mangiraman kadagiti positibo a diplomatiko a pannakibiang kadagiti kaaduan a pagilian ken ti pannakibinglay kadagiti nadumaduma a gunglo ti sangalubongan.
Ti Malawi ket maysa kadagiti saan unay a naparang-ay a pagilian. Kaaduan iti ekonomiana ket naibatay iti agrikultura, ken kaaduan iti populasionna ket adda iti away. Ti gobierno ti Malawi ket kaaduan nga agdepdepende kadagiti tulong manipud kadagit isabali a pagilian tapno tapno maabotna dagiti masapulna iti panagdur-as, ngem daytoy met a kasapulan ket bimaasiten (ken ti nadaton a tulong) manipud idi 2000. Makasango ti gobierno ti Malawian kadagiti karit iti panagpartuat ken panagpadakkel iti ekonomia, panagpasayaat iti edukasion, panagaywan ti salun-at, panagsalaknib iti enbironmento, ken iti panagbalin a nawaya iti pinasia. Ti Malawi ket addaan kadagiti nadumaduma a naparang-ay a programa manipud idi 2005 a mangipatengnga iti isip kadagitoy a parikut, ken ti masakbbayn ti pagilian ket sumaysayaat, gapu kadagiti panagpasayaat ti panagpadakkel ti ekonomia, edukasion ken panagaywan ti salun-at a nakita idi 2007 ken 2008.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Malawi National Anthem Lyrics". National Anthem Lyrics. Lyrics on Demand. Naala idi 24 Agosto 2008.
- ^ a b "Malawi Government". Malawi Government. Naala idi 31 Hulio 2015.
- ^ Karkulo ti FAO para iti tawen ti 2013
- ^ a b c d "Malawi". International Monetary Fund. Naala idi 17 Abril 2013.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary". United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ a b "Country profile: Malawi". BBC News Online (BBC). 13 Marso 2008. Naala idi 17 Agosto 2008.
- ^ "Malawi, The Warm Heart of Africa". Network of Organizations for Vulnerable & Orphan Children. Naala idi 26 Enero 2011.
- ^ Songs from the Heart, Malawi's amazing birdlife. Central Africana Limited. 2014. ISBN 978-99908-14-33-0.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cutter, Charles H. (2006). Africa 2006 (41st nga ed.). Harpers Ferry, West Virginia: Stryker-Post Publications. ISBN 1-887985-72-7.
- Davidson, Basil (1991). Africa in History: Themes and Outlines (Revised and Expanded nga ed.). New York: Collier Books, MacMillan Publishing Company. ISBN 0-02-042791-3.
- Dickovick, J. Tyler (2008). Africa 2008 (43rd nga ed.). Harpers Ferry, West Virginia: Stryker-Post Publications. ISBN 978-1-887985-90-1.
- Gall, Timothy L. (ed.) (1998). Worldmark Encyclopedia of Cultures and Daily Life. Volume 1 – Africa. Cleveland, Ohio: Eastword Publications Development Inc. ISBN 0-7876-0553-0.
- Meredith, Martin (2005). The Fate of Africa – From the Hopes of Freedom to the Heart of Despair: A History of 50 Years of Independence. New York: Public Affairs. ISBN 1-58648-246-7.
- Murphy, Philip (editor) (2005). Central Africa: Closer Association 1945–1958. London, UK: The Stationery Office. ISBN 0-11-290586-2.
- Reader, John (1999). Africa: A Biography of the Continent (First Vintage Books nga ed.). New York: Vintage Books. ISBN 0-679-73869-X.
- Turner, Barry (ed.) (2008). The Statesman's Yearbook 2009: The Politics, Cultures and Economies of the World. Macmillan Publishers. ISBN 1-4039-9278-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Malawi iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Malawi manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Goboerno ti Republika ti Malawi Opisial a website
- Malawi a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- Malawi manipud iti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Malawi iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Bariweswes ti Malawi manipud iti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Malawi
- Malawi
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1964
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti mankomunidad a republika


text: 1Gapu ta dakayo ti annak a patpatgen ti Dios, masapul a tumuladkayo kenkuana. 2Ti koma ayat ti mangiturong iti panagbiagyo, kas iti ayat nga impaay ni Cristo kadatayo babaen iti pannangtedna iti biagna gapu kadatayo, kas nabanglo a sagut ken daton a makaparagsak iti Dios. 3Tattaonakayo ti Dios. Saan ngarud a rumbeng nga adda pakasarsaritaanyo maipapan iti pannakikamalala wenno kinarugit wenno kinaagum. 4Di met tumutop nga agisawangkayo kadagiti naalas, minamaag wenno narugit a balikas. Agyamankayo ketdi iti Dios. 5Dikay agduadua iti daytoy: Awanto ti lugar ti mannakikamalala, narugit wenno naagum iti pagarian ni Cristo ken ti Dios. (Ta ti kinaagum ket maysa a kita ti panagrukbab iti didiosen.) 6Dikay paallilaw iti siasinoman babaen kadagiti ulbod a sarsarita. Dagitoy ti pakaigapuan ti panagdissuor ti pungtot ti Dios kadagiti saan nga agtulnog kenkuana. 7Ngarud, dikayo makikadua kadagiti kasta a tattao. 8Addakay idi iti sipnget, ngem gapu ta nagbalinkayon a tattao ti Apo, addakayon iti lawag. Isut’ gapuna a masapul nga agbiagkayo a kas tattao a naruam nga agtaeng iti lawag. 9Ta ti lawag ti mangyeg iti nawadwad a bunga ti amin a kita ti kinaimbag, kinalinteg ken kinapudno. 10Birokenyo no ania ti pakaragsakan ti Apo. 11Adaywanyo dagiti tattao nga agaramid kadagiti awan serserbina a banag nga agtaud iti sipnget. Ibutaktakyo ketdi ida. ( 12Kinapudnona, nakababain uray ti panangsarita laeng kadagiti ar-aramidenda iti nalimed.) 13Ket inton maiparangarang ti amin a banag iti lawag, makitanto a silalatak ti pudno a kababalinda. 14Ta ti aniaman a maipalgak a silalawag agbalin a lawag. Daytoy ti gapuna a makunkuna, “Agriingka, sika a matmaturog, Bumangonka ken ni patay! Ket lawagannakanto ni Cristo.” 15Ngarud, annadanyo ti panagbiagyo. Dikay agbiag a kas nakuneng a tattao, no di ket kas mamasirib. 16Usarenyo ti amin a gundawayyo nga agaramid iti naimbag agsipud ta dakes dagitoy nga aldaw. 17Dikay ngarud agkunkuneng. Ammoenyo ketdi ti kayat ti Apo nga aramidenyo. 18Dikay agbarbartek ta isut’ pakadadaelanyo. Ikagumaanyo koma ketdi nga agtaeng kadakayo ti Espiritu. 19Iti panagsasaritayo, usarenyo dagiti balikas dagiti salmo, himno ken naespirituan a kankanta. Kantaanyo ti Apo kadagiti himno ken salmo a buyogan ti naimpusoan a panagdaydayaw. 20Kanayon nga agyamankayo iti Dios Ama gapu kadagiti amin a banag, iti nagan ni Apotayo a Jesu-Cristo. 21Paiturayankay iti maysa ken maysa kas pakakitaan iti panagraemyo ken ni Cristo. 22Babbai, paiturayankayo kadagiti assawayo, kas iti panangituray ti Apo kadakayo. 23Ta adda kalintegan ti lalaki a mangibaga no ania ti aramiden ti asawana, a kas met iti kaadda ti kalintegan ni Cristo a mangibaga iti aramiden ti iglesia. Ket ni Cristo a mismo ti Mangisalakan iti iglesia a bagina. 24Iti kasta, masapul a paiturayan dagiti babbai kadagiti assawada iti amin a banag, a kas met iti iglesia a paiturayan ken ni Cristo. 25Lallaki, ayatenyo dagiti assawayo a kas iti panagayat ni Cristo iti iglesia. Indatonna ti biagna gapu kenkuana. 26Inaramidna daytoy tapno pasantoenna ti iglesia iti Dios babaen iti panangugasna iti danum ken saona, 27tapno idatagna iti sangoananna met laeng: ti iglesia a kasla babai a nakapimpintas—nadalus, awan mansa wenno kuretret wenno aniaman a pakapilawanna. 28Rebbeng ngarud nga ayaten ti lalaki ti asawana a kas iti panagayatna iti bagina. Ti lalaki nga agayat iti asawana, ayatenna met ti bagina. ( 29Ta awan ti tao a manggura iti bukodna a bagi. Taraonanna ketdi ken taripatoenna a kas iti panangtaraon ken panangtaripato ni Cristo iti iglesia. 30Ta kamkamengnatayo ti bagina.) 31Kas kuna ti Nasantoan a Surat, “Daytoy ti gapuna a panawanto ti lalaki dagiti nagannak kenkuana. Makitiponto iti asawana ket agbalindanto a maymaysa.” 32Adda dakkel a kinapudno nga iparangarang daytoy a paset ti Nasantoan a Surat, ket maawatak a mayaplikar daytoy ken ni Cristo ken iti iglesia. 33Mayaplikar met daytoy kadakayo. Masapul nga ayaten ti tunggal lalaki ti asawana a kas iti bagina. Masapul met a raemen ti tunggal babai ti asawana.


text:
Alpabeto a Buhid
Ti Buhid, ket maysa a patneng a sistema ti panagsurat ti Brahmiko iti Filipinas, nga asideg a maikabagian iti Baybayin, ken inus-usar tatta nga aldaw babaen kadagiti tattao a Mangyan iti panagsuratda iti pagsasaoda iti Buhid.
Unicode[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sinuratan a Buhid a ket nainayon iti Pagalagadan ti Unicode idi Marso, 2002 a pannakaipablaak ti bersion 3.2.
Ti Unicode para iti Buhid ket U+1740 ... U+175F. Maris a dapo ti naipatuldo kadagiti saan a nainaganan a punpunto a kodigo.


text:
Tonga
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Tonga
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti dati a protektorado ti Britaniko
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Polinesia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1970
- Dagiti bulkaniko nga arko
- Dagiti mankomunidad a monarkia


text:
Iti maikapat aa tawen ti rehimen nga US-Aquino, sagsagrapen ti umili a Pilipino ti kinarigat ken pannakaidadanes, manipud iti estado dagiti agar-ari a dasig ti dadakkel nga apo’t daga ken kumprador burgesya. Ipatpatungpal daytoy ti nakaro a panaggamrud, kagiddan ti kontra-umili nga Oplan Bayanihan nga addaan panggep a rebbeken ti rebolusyonaryo a puersa iti uneg ti tallo a tawen. Para iti umili ti Ilocos-Cordillera, naibutaktaken ti ubbaw nga arapaap ti “nalinteg a dalan”, ken lumawlawag ti kumarkaro nga imperyalista a panangraut ken militarisasyon.
Kas ti naglabas a tallo a SONA (State of the Nation Address) ni Aquino, sigurado a bin-ig kinaulbod manen ti iwaragawag na. Ipannakel na ti gumilgilap a ladawan ti ekonomya a mangilemlemmeng iti kinaaso-aso na kadagiti ganggannaet, kangrunaan ti imperyalismo nga U US. Agtuloy dagiti patakaran ti rehimen a mangtungpal kadagiti diktar ti International Monetary Fund ken World Bank, ken dagiti dadakkel a bangko a kangrunaan a kontrol ti imperyalista nga U US a mangsigurado iti panangpespes iti kinabaknang ti pagilian, pakairamanan ti rehiyon nga Ilocos-Cordillera.
Agtultuloy ti kumarkaro a panagmirmiraut ken panangliplipit iti umili. Daytoy ti mangiduron iti umili a mamulat iti pudno a kagagalad ti mananggundaway a sistema, lumaban tapno baliwan ti sistema a malakolonyal ken malapyudal, k ken labanan dagiti manangagum a proyekto ken negosyo dagiti ganggannaet ken lokal nga agar-ari a dasig.
Ibilbilang ti rehimen nga US-Aquino dagiti rehiyon ti Ilocos ken Cordillera kas base a pagpespesan kadagiti kinabaknang. Kangrunaan ditoy dagiti manangagum nga imperyalista a proyekto ken negosyo kas dagiti dadakkel a pagminasan ken planta ti kuryente.
Agtaltalinaed a 599, 814 (wenno apagkatlo ti intero a kadagaan ti Cordillera) ektarya ti naipauneg iti naduma-duma a permiso ken aplikasyon tii dadakkel a panagminas, karaman dagitay nagpason ngem mayap-apila ken mapatpatalinaed latta. Babaen ti narebisa nga EO79 serye 2012, a mangpapartak iti pannakaapruba dagiti sigud nga aplikasyon ti dakkel a panagminas (Large Scale Mines o LSM), adda ti panggep nga agumen ti kadagaan ti pagilian ken dagiti nainsigudan a dagdaga dagiti umili, ken kontrolen dagiti erya ti babassit a panagminas [Small Scale Mines wenno SSM]. Pammaneknek dagitoy ti panggep da nga iyawat kadagiti dadakkel a ganggannaet a kapitalista ken lokal nga aso-aso da ti amin a kinabaknang ti Pilipinas kas higante a ganansya da.
Natudo kas mineral belt a nabaknang iti baalitok ken dadduma pay a kinabaknang ti kabambantayan ti Cordillera ken Ilocos agingga iti baybay. Sadiay Apayao, addan ti pammalubos ti lokal a gobierno para iti panagminas ti Cordillera Exploration Inc. (CEXI), a subsidyaryo ti Nickel-Asia -Sumitomo Metal. Sadiay Abra, naanomalya ti pannakaala ti Grand Total & Exploration Mining Corp. ti endorsement para iti pinal nga ebalwasyon manipud iti Mining & Geosciences Bureau no pay saan a dimmalan daytoy iti proseso ti Free Prior & Informed Consent (FPIC). Sumaksaklaw daytoy iti 11,612 ektarya a kadagaan ti uppat a munisipyo. Nag-drilling operation latta met ti agkasosyo nga Goldfields-Lepanto Consolidated Mining Corp. (G-LCMC) idiay Mankayan, Benguet uray awan ti FPIC. Nagrugi manen ti operasyon iti Philex Mining Corporation kalpasan a maipasardeng daytoy idi naperdi ti mine tailings dam daytoy a nangiwara ti 20 milyong tonelada a rugit/sabidong, ta permi ti panagirupir ti dakkel a kapitalista nga kumpanya a malukatan manen daytoy.
Sadiay Kalinga, malaksid iti Makilala Mining Corp. ti Freeport McMoran (dati a Phelps Dodge) nga ituloy ti drilling ken panagitakder kadagiti pasdek ken dadduma pay nga istruktura iti panagminas, sumsumrek metten dagiti kumpanya nga Carrascal Nickel Corp. ken Indophil — dagiti kumpaya nga addan pagminasan na iti dadduma pay a rehiyon iti pagilian — uray no awan pay pammalubos ti gobyerno.
Natatek met laeng dagiti dadduma pay a probinsya iti rehiyon Cordillera ti aplikasyon dagiti nadumaduma a kumpanya ti minas.
Sadiay rehiyon ti Ilocos, addan ti 24 nga aprubado ken 61 nga aplikasyon para iti Mineral Production Sharing Agreement, Exploration Permit ken Financial-Technical Assistance Agreement a dumanon iti 1,795,597 ektarya, nga ti kaaduan na ket offshore mining.
Dumanon met iti 48 munisipyo ti maapektaran ti magnetite mining iti igid-baybay ti Ilocos, malaksid pay kadagiti apektado sadiay Cagayan a dumanon iti 13,483 ektarya. Addan dagiti limned a baryo (kas ti maysa a paset ti Santa, Ilocos Sur) aglalo iti panawen ti bagyo; kabayatan na, dagiti mangngalap ket mapilitan nga umadayo iti taaw tapno makapagkalap—banag a mangmangted ti peggad iti biagda, at- atiddog nga oras ti panagtrabaho ken nayon a gastos iti gasolina.
Sinerreken ti kapitalista a sistema dagiti babassit a panagminas iti Cordillera. Dimmanonen iti 30,000 ti bilang dagiti minero nga agub-ubra kadagiti SSM iti Benguet, kangrunaan sadiay ili Itogon. Nakaro a riribuk ti mapaspasamak iti Mt. Capcapo iti Baay-Licuan ken Lacub iti Abra. Nairut met a kontrolado ti pamilya Mangaoang ti SSM iti Gaang, Balbalan nga addaan 500 a magunggundawayan a minero. Iggem dagiti pinansyer ti panaggatang ti balitok, panagpaabang kadagiti ramit kas ti ball-mill ken jack-hammer, ken uray ti panag-suplay ti taraon, kemikal ken pasabog. Malaksid iti Banco de Oro ni Henry Sy, simrek metten a kas pinansyer ti sumagmamano a Tsino, Koreano ken dadduma pay a ganggannaet a nangkontrol iti panagtagilakuan ti balitok. Kangrunaan met a gumatgatang ti mine tailings kadagiti SSM dagiti dadakkel a kumpanya iti panagminas a kas ti Benguet Corp., LCMC ken Philex Mining Corporation, ta 40% pay a balitok ti saan pay a naala manipud kadagitoy. Dagiti dadakkel a kapitalista latta ti mangak- akup iti balitok a kinabaknang ti pagilian.
Iti open-pit a panagminas iti Mainit, Bontoc, Mountain Province (MP), addan dagiti panaglangan dagiti ubbing nga ageskuela ta maguyguyod da iti panagbunag ti naba, kasukat ti nababa a tangdan.
Agtultuloy dagiti proyekto a pang-enerhiya tapno makaala ti suplay a kuryente iti rehiyon nga Cordillera para iti kasapulan ti intero a Luson. Segun iti listaan dagiti proyekto nga Geothermal ken Hydropower, dumanon iti 1.7 billion watts ti manamnama a mapartuat iti rehiyon. Manipud ti plano a mangipatakder ti 38 hydropower dams a mangpartuat ti 899 Megawatts idi 2010, dimakkel pay daytoy a dumanon iti 67 dagiti proyekto nga agpartuat ti 1,357 Megawatts manipud iti rehiyon. Madoble ti sigud a walo a naaprubaran nga hydropower dam iti MP ken lima iti Kalinga. Sadiay karayan ti Sta. Maria-Allig iti Mallig, Flora, Apayao, mairaman a lumned ti kabalbalayan, maysa a rangtay ken maysa nga eskuela tapno laeng maurnong ti 15.447 milyon cubic meters ti danum para iti dam. Iti karayan ti Abulog-Apayao iti Abulog, Kabugao, Apayao, 600 Megawatts ti plano a partuaten ti Megadam nga itakder ti kumpanya nga Pan Pacific. Ti nasao a dam ket 234 metro ti kangato na ken mayimbak ti 3.98 billion cubic meters a danum.
Kadagiti hydropower dam, 18 ti itakder ti SN Abotiz/Hedcor, nga isu’t mangpatpataray met laeng iti Binga ken Ambuklao Dam iti Benguet, idinto a 13 met ti itakder ti Sta. Clara Power Corp. Gapu iti Renewable Energy Act nga inaprubaran ti US-Arroyo idi 2008, dakkel nga insentibo ti maala dagiti agipasdek ti hydropower dam, karaman dagiti carbon credits ken subsidyo a magastos iti panagaramid ti planta ken sigurado a ganansya gapu iti panangilako ti kuryente iti Wholesale Electricity Spot Market.
Kasupadi dagiti rason dagiti kumpanya nga agitaktakder dagiti hydropower ken geothermal a planta, saan nga agresulta dagitoy iti nababbaba a presyo ti kuryente, aglalo ta bassit laeng ti kasapulan ti rehiyon— tallo agingga uppat a Megawatts laeng para kadagiti probinsya ti Kalinga ken Mountain Province (MP) bayat a sangapulo a daras a dakdakkel ti partuaten nga enerhiya iti target nga 16 hydropower plant iti MP. Uray no saan a bumayag ti maysa nga hydropower plant agingga 25-50 tawen, kas pangarigan, panggep laeng dagiti kumpanya a maala ti climate change mitigation fund manipud kadagiti nadudur-as a pagilian.
Pito ti naaprubaranen a proyekto nga geothermal iti Cordillera manipud iti plano nga walo a planta. Ti kumpanya a Chevron ti natudo kas kangrunaan nga agpupuonan iti proyekto a geothermal iti Lubuagan- Tinglayan, Kalinga; iti Buguias, Benguet; Sadanga, Bontoc, Barlig iti Mt. Province ken Tinoc, Ifugao ken dadduma pay nga aplikasyon iti aglawlaw dagitoy. Ti Chevron met laeng ti mangpatpataray iti planta a geothermal sadiay Tiwi, Albay ken iti MakBan geothermal plant iti Abagatan a Katagalugan.
Agtultuloy a lablabanan ti umili dagitoy a planta a geothermal, kas ti panangbarikada ti umili sadiay Sityo Ag-agama, Western Uma iti Lubuagan, Kalinga, idi Mayo 12, 2012 kontra iti Chevron.
Pinaay met laeng ti umili ti Sagada ken Besao iti MP ti plano ti Philcarbon a mangitakder ti Windmill Farm, ta maagum ti ansestral a dagdagada. Malaksid iti epekto iti suplay iti danum kadagiti taltalon ken komunidad, delikado met laeng dagiti kabalbalayan iti lawlaw ken sakaanan ti bambantay no ipatakder da ti higante nga tore ken kalsada para iti windmill.
Kabayatan na, naimballigian a napasardeng ti umili ti Mankayan, Benguet ti drilling ti Goldfields- Lepanto Consolidated Mining Corp. kalpasan ti atiddog a militante a pannakidangadang ken panagbarikada da. Daytoy ket uray no idurduron latta ti kumpanya ti baro nga FPIC tapno lumawa ti sakuop ti operasyon da.
Kasupadi ti PR Economics (Ekonomiya nga Public Relations) ti rehimen nga US-Aquino a pasig nga inuulbod, lalo a mailumlumlom iti utang ken kinakurapay dagiti mannalon iti kapatagan ken kabambantayan. Agtultuloy ti panagngato ti presyo dagiti kasapulan iti panagtalon kas ti bin-i, abono, pestisidyo; kasta met ti abang iti irigasyon ken dadduma pay bayat a mabaybay-an latta ti programa ken suporta a pasilidad para iti agrikultura.
Kabayatan na, agtultuloy nga agsusuek ti presyo dagiti produkto nga agrikultural. Manipud iti PhP15 kada kilo laeng nga kangatoan a presyo ti yellow corn (dried), bimmaba pay daytoy iti PhP9 agingga PhP12 kada kilo (PhP10.48 iti kadawyan na para iti Cordillera). Segun mismo iti datos ti gubyerno, idi 2010 ket PhP9.39 ti magastos iti produksyon ti kada kilo ti mais, isu nga lugi pay dagiti mannalon ta awan ti kasukat ti pigsa’t tegged da. Sadiay Ilocos, agtaltalinaed nga PhP40 agingga PhP72 kada kilo ti presyo ti tabako, a bimmaba manipud iti kangatoan na a presyo ti PhP81.50 agingga PhP95 kada kilo idi 2011 agingga ita. Nabayag a nagtalinaed ti tangdan dagiti mangmangged-talon iti PhP80 agingga PhP200 kada aldaw, adayo iti P512 kada aldaw a minimum cost of living ti maysa pamilya nga inkeddeng ti gobyerno mismo.
Dagiti kumpanya iti tabako ti mismo nga agak-akem iti panagusura iti Ilocos. Dumanon iti 15% ti interes iti pautang ti United Leaf Planters Inc., bayat nga ti Phillip Morris-Fortune Tobacco ket agsingsingir ti 15% interes no ti utang ket saan a mabayadan sakbay ti Hunyo 30, nga isu’t panagleppas ti panagtatabako.
Nasaknap met ti panangagum ti dagdaga dagiti mannalon. Sadiay Apayao, inagum ti pamilya nga Cayosa ti 200 ektarya kadagiti mannalon iti Pudtol, Flora ken Sta. Marcela babaen ti panagpatitulo da kadagiti nainsigudan a dagdaga. Kasta met, nalawa ti mapaspasamak a panangagaw ti dagdaga kadagiti lugar a sakop dagiti proyekto ti Renewable Energy ken panagminas.
Dakkel ti bimmassitan ti bilang dagiti gardinero nga agmulmula kadagiti nateng, gapu iti nangato a presyo dagiti kasapulan iti panagmula/farm inputs ken panagsuek ti presyo dagiti produkto a resulta iti panagserrek dagiti nateng ken karne manipud kadagiti pagilian ti Tsina, US, ken awan naanay a tulong ti gobyerno kadagiti gardinero. Nayon na, mailumlumlom iti utang ti umad-adu a gardinero.
Adun a mannalon ti mapilpilitan a mangisugal iti biag da iti napeggad a panagtrabaho kadagiti SSM.
Nakakaasi ti kasasaad ti umili iti Ilocos-Cordillera. Nakabilang ti 2 a probinsya ti Cordillera — Ifugao ken Apayao nu sadinno 47% ken 59.80% ti populasyon kada maysa kadagitoy ket nakabilang kadagiti kakurapayan iti intero a pagilian. Ti nakaro a kasasaad dagiti kabangibang dagitoy a probprobinsya ti rehiyon Cordillera ket saan nga adayo a maipareho iti dua iti ngato. Saan nga makatulong dagiti pangtapal a programa ti rehimen US-Aquino. Kas pangarigan, ti itangtangsit na a Conditional Cash Transfer program wenno Programang Pantawid Pamilyang Pilipino (4Ps), ti pagbanagan ti P300 kada bulan a maawawat dagiti benepisyaryo ket nakabasbassit nu maikissay dagiti taktakda a mangipatpatungpal kadagiti rekisitos kas iti seminar, panag-report ken panagpatsek-ap ken gastos nga agbibiahe a mapan iti sentro. Nu anagen, dakdakkel pay ti mapastrekda nu inusar na dagitoy nga aldaw a nakitegged. Kasupadi na, ti ipapan iti ballasiw-taaw ti migrante a Pilipino ti mangsalsalbar iti adu a mannalon ken nainsigudan nga umili a pasig nakasanggir iti kuarta a patulod dagiti kabagyan da iti ballasiw-taaw. Ti agdama a krisis iti intar ti OFW ita, kas ti panangpaawid iti minilyon a mangmangged manipud sadiay Middle East, Taiwan ken dadduma pay a pagilian, ket sigurado a mangpakaro iti krisis pangkabiagan ti umili iti Amianan a Luzon.
Kumarkaro pay ti pananglalais a sagsagrapen dagiti nainsigudan nga umili gapu iti pannakapaidam iti karbengan iti edukasyon. Awan serbi ti pannakaingatona nga unibersidad dagiti tallo a kolehiyo iti rehiyon, ta adu met dagiti rekisito pay a narigat a matungpal. Kas pangarigan, lalo a bumasbassit ti subsidyo ti nasyunal a gobyerno para kadagitoy – Mountain Province State University (dati nga MPSPC), Ifugao State University ken Apayao State University (dati nga Apayao State College). Kasta pay a saan nga umabot ti 1,000 ti bilang dagiti estudyante ti Apayao State University.
Saan a nababbaba ngem 7 a dadakkel a pribado nga eskuelaan iti Cordillera ti napalubosan a mangingato ti matrikula iti 5-10 porsyento, ken 7 agingga 27 porsyento ti mabalinda nga ingato iti bayad ti dadduma pay a mabayadan iti panagbasa.
Maipatpatungpal metten ti K+12, a lalo a mangpadpadagsen iti parikut dagiti titser, estudyante ken nagannak. Gapu ta kadawyan a maymaysa laeng ti titser ken kurang dagiti pasilidad, ingkapilitan a makissayan ti aldaw ti panageskuela dagiti ubbing. Iti Abra ken dadduma pay a sulsulinek a lugar iti rehiyon, tallo aldaw kada lawas laeng ti panageskuela dagiti ubbing tapno umannatop iti iskedyul ti sumagmamano a titser. Adda dagiti eskuela nga agkukuyog iti klase ti Grade 2 ken Grade 3, iti maymaysa a kuarto ken maymaysa a titser.
Kurang la ngaruden ti subsidyo para kadagiti pangpubliko nga ospital, mapribado pay dagitoy, kas ti Baguio General Hospital iti Baguio City, Ilocos Training and Regional Medical Center iti San Fernando, La Union ken Region 1 Medical Center iti Dagupan, Pangasinan. Segun daytoy iti programa a Public- Private Partnership ti rehimen nga US-Aquino. Nakarkaro pay, naikkaten ti charity ward dagiti pampubliko nga ospital, ket naisukat ditoy ti pilit a pannakaipatungpal ti Philhealth. Ngem kurang la unay ti maala a serbisyo ken agas iti sistema ti Philhealth; saan a kabaelan ti marigrigat a tennagan ti P300 kada bulan a kontribusyon (a plano da nga ingato iti P600 kada bulan ita a tawen) idinto a sangkasapulan, sangkasaangan la ngaruden ti umili.
Kimmaro pay ti laos a serbisyo a pangsalun-at ti rehimen nga US-Aquino gapu iti naduma-duma a kriminal a panangkissay iti pondo para kadagiti mangmangged iti sektor ti salun-at, kas pangarigan ti P20 laengen nga alawans manipud iti sigud a P50. Iti kabuklan na, adayo a nababbaba ti badyet a mailatlatang kumpara iti inkeddeng ti World Health Organization, a mangibagbaga a lima porsyento (5%) koma ti kabuklan a pastrek ti pagilian ti mailatang para iti serbisyo ti salun-at. Iti agdama, sensilyo laeng a kabatog ti 62 sentimo kada aldaw ti mailatang para ti salun-at ti maysa a Pilipino—kurang pay a panggatang ti maysa a tableta ti simple a paracetamol.
Iggem latta dagiti warlord ken pampolitika a dinastiya ti bileg iti pagbiagan ken politika iti Ilocos- Cordillera ken ti panagabante iti interes dagiti dadakkel nga agum iti ekonomya.
Adda iti rehiyon ti sumagmamano kadagiti kababayagan a dinastiya. Malaksid kadagiti Marcos iti Ilocos Norte (IN), dagiti Singson ti Ilocos Sur (IS) ken dagiti Ortega ti La Union, dekada metten ti panagtugaw iti pusisyon ti agama a Bulut iti Apayao. Inton 2016, 37 tawen ton nga iggem ti pamilya Ortega ti umuna a distrito ti La Union, wenno manipud pay a nageleksyon ti Interim Batasang Pambansa idi 1978. No mairaman pay ti panawen sakbay a nayetnag ti martial law, 58 tawen dan a nagari. Iti met tukad ti munisipyo, nasaknap ti nepotismo. Dumanonen iti 43 tawen ti pusisyon ti pamilya a kas alkalde.
Nasaknapen ti burukrata kapitalismo ken kultura ti kinakunniber uray kadagiti lugar a saan a narimbaw ti warlordismo. Kangrunaan a pagalaan dagiti politiko ti makuna nga “standard operating procedure” wenno SOP ti pork barrel, lalo dagitay para koma iti imprastraktura babaen ti Department of Public Works & Highways (DPWH) ken dagiti espesyal a proyekto a kas ti Cordillera Road Improvement Project (CRIP) ken Payapa ken Masaganang Pamayanan (Pamana) manipud iti dakkel a pondo ti Office of the Presidential Assistance on the Peace Process (OPAPP).
Pimmalpak ngem bibiagen da manen ti makuna a “peace zone” dagiti LGUs ken kontra-rebolusyonaryo a grupo, nga iti kinapudno na ket ramen ti Oplan Bayanihan.
Ipagpagna manen dagiti politiko ti gakat nga Organic Act, ti linteg a mangipatungpal ti pangrehiyon nga awtonomya. Awan ti sabali a panggep na daytoy no di ti panangawis kadagiti akintengnga a puersa, karaman dagiti propesyonal ken dadduma pay a sektor, tapno itandudo da dagiti manangagum a proyekto. Maminduan nga insarwa daytoy ti umili ti Cordillera a kas ubbaw nga awtonomiya. Lalo a pampaneknekan daytoy a ti pudno nga awtonomya ket saan a magun-od iti uneg ti sistema a malakolonyal ken malapyudal, a pagar-arian ti dadakkel nga apo’t daga ken kumprador burgesya segun iti diktar ti amo da nga imperyalismo nga US.
Agrugrugi metten ti pabuya da mainaig ti Charter Change. Agpammarang ti Malacanang a saan nga umanamong, ngem agtungpal met laeng daytoy iti panangiduron kadagiti alyado ken taw-an ni Aquino iti Kongreso a sumuporta kadaytoy. Panggep ti Charter Change a lalo a pakaroen ti panagserrek dagiti ganggannaet nga agpupuonan, karaman dagiti dadakkel a ganggannaet a panagminas ken proyekto nga elektrisidad iti Amianan a Luzon. Karaman ditoy ti panagikkat ti limitasyon iti matagikua da a daga ken puonan. Kabayatan na, idurduron da met laeng ti gakat a mangpalubos iti panagsubli dagiti base militar ti US ditoy pagilian.
Kumarkaro a Militarisasyon
Ita a malmalpasen ti maikatlo a tawen ti Oplan Bayanihan ti rehimen nga US-Aquino, napaay ti panggep na daytoy a “parmeken” ti rebolusyonaryo a pwersa nga NPA. Apaman nagtugaw ni Aquino idi 2010, insayangkat da ti nalawa ken aggigiddan nga operasyon iti Cordillera. Dimmanon iti saggaysa a batalyon ti nagoperasyon kada probinsya. Ngem awan ti uray maysa a larangan a gerilya ti NPA ti narebbek, nanayonan pay ketdi dagitoy. Madama nga ipatpatungpal ti rehimen ti plano a nayonan dagiti puersa a pangsuporta iti AFP. Agsasaruno ti panagsanay dagiti pulis iti babaen ti Regional Public Safety Batallion (RPSB) para iti Special Counter-insurgency Unit Training (SCOUT) ken ti Special Action Force (SAF) ti PNP, agserbi daytoy kas nayon a puersa ti AFP kakuyog ti paramilitar nga CAFGU, gapu iti kinakurang dagiti tropa ti Phil. Army.
Innem a batalyon manipud iti tallo a brigada nga nakapauneg iti dua a dibisyon ti AFP ti nakakampo iti Ilocos ken Cordillera. Nakabase ti 81st IBPA (iti babaen ti 703rd IBde iti 7th ID) sadiay Ilocos Sur ken Ilocos Norte, bayat a dua a batalyon ti 503rd Ibde, ti 41st ken 50th IBPA, ket nakatutok iti Abra. Iti sidong ti 501st Ibde, inaplagan ita ti 54th IBPA ti MP bayat a sinukatan ti 17th IB ti 21st IBPA sadiay Kalinga a napan iti Cagayan, ken sinaklaw met ti 86th IBPA ti Ifugao agingga Isabela ken Quirino. Dakkel a paset met ti 77th Cadre IBPA ti nagtalinaed kadagiti ditatsment ti CAFGU iti Cordillera.
Naibutaktaken ti pudno a panggep ti CPLA nga agpampammarang a _socio-economic force. _Nalukasan manen ti traydor a panggep daytoy nga agbalin kas pagreklutaan ti AFP iti intar dagiti nainsigudan nga umili. Kadaytoy Hunyo, adda 168 CPLA ti narekluta iti AFP a mangipatungpal ti panagranggas iti pada da a biktima ti nailian a panangidadanes.
Mapanggudua ti panggep ti panagrekluta da kadagiti nainsigudan nga umili para iti kontra-insurhensya. Paglalabanen da ti naduma-duma a tribu, banag a mangibunga iti tribal war. Gunggundawayan met ti AFP ken PNP dagiti nainsigudan a tradisyon, kas ti panangibales, tapno waraen ti intar dagiti nainsigudan nga umili.
Ipatpatungpal ti AFP ti naikeddeng a rebbengen na nga agserbi kas Investment Defense Force wenno puersa a pangseguridad dagiti proyekto a manangagum, ket kakuyog da itan ti RPSB ken PPSC.
Itantandudo ti NPA ti interes dagiti nainsigudan nga umili tapno mabaliwan ti bulok a sistema ti gimong. Isunga nangato ti palaban a pakinakem daytoy a kabaelan na a rebbeken ti pasista nga atake ti rehimen US-Aquino, no pay basbassit ken nakapkapsut pay daytoy no ikumpara iti kabusor. Pursigido daytoy, kakuyog ti masa ken dadduma pay a rebolusyonaryo a pwersa iti panangidaulo ti Partido Komunista ti Pilipinas, nga ipagballigi ti demokratiko a rebolusyon ti umili nga agturong iti sosyalismo. Pammaneknek daytoy nga agtultuloy a pumigpigsa ti buyot dagiti marigrigat, ken adu pay a balligi ti magun-od.
Agtultuloy a papaayen ti umili ti Ilocos-Cordillera, katinnulong ti hukbo da, ti palalo a panagatake dagiti manangagum. Kabinnulig dagiti nainsigudan nga umili ti NPA iti panangsalaknib iti ansestral a daga, kabiagan, kinabaknang ken karbengan.
Nakaro ti panagrigrigat ti umili a gunggundawayan ken binaybay-an ti rehimen nga US-Aquino. Pakpakaroen dagiti mananggamrud a proyekto dagiti imperyalista ken dadakkel a kapitalista ti nailian a pannakaidadanes kadagiti nainsigudan nga umili a kabatog ti panagpunas kadagiti tribu. Gapu ti kinabaknang nga adda kadagiti dagdaga ti umili, nagduduma a manangagum ken mananggudua a taktika ti ar-aramiden ti kabusor. Ti panagkaykaysa dagiti nainsigudan nga umili ti tulbek tapno paayen ti agresibo a panangraut ti estado.
Ti pannakaipatungpal ti agraryo a rebolusyon ken pudno a nailian nga industriyalisasyon ti manggibus iti nabayagen a panagrigrigat, pannakaranggas ken pannakagundaway dagiti nainsigudan nga umili ken amin nga umili a Pilipino. Tapno maipatungpal daytoy, tulbek ti panangagaw ti bileg a pampolitika, panagitakder iti demokratiko a gobyerno ti umili ken panagabante iti sosyalista a sistema.
Babaen laeng ti armado a pannakidangadang a magun-od ti pudno a wayawaya ken pannakalung-aw iti kinarigat. Rebbengen tayo ti panangitakder kadagiti organo ti demokratiko a bileg pampolitika ti umili, panangbukel ken panangsanay kadagiti milisyang bayan, panangparegta iti gerilya a pannakidangadang ti umili ken naregget a panangpairteng kadagiti taktikal nga opensiba.
Dakkel ken napateg ti mainayon ti rebolusyonaryo a tignayan ti Ilocos-Cordillera iti panagabante ti gubat ti umili iti intero a pagilian—ti nainkalintegan a gubat a manggibus iti amin a langa ti panangidadanes ken pananggundaway.
IYABANTE TI GUBAT TI UMILI, AGTURONG ITI NANGATNGATO A TUKAD TI ARMADO A
PANNAKIDANGADANG!
AGKAMENG ITI BAGONG HUKBONG BAYAN!