text:
Pagbasaan (Factsheets)
Ipaaymi kadakayo ti panid a Pagbasaan (Factsheets). Linaon daytoy a Pagbasaan dagiti dokumento a nakaibinsabinsaan dagiti impormasion a kasapulan iti eleksion. Agsasabali a topiko ti trataren ti kada Pagbasaan.
Dua ti pannakaiparang (format) daytoy a Pagbasaan:
- Adobe PDF ti pannakaiparang (format) daytoy a Pagbasaan itoy a panid. Kasapulan ti Adobe Reader tapno mabasayo ti dokumento. Mabalinyo nga i-download wenno ipan iti kompiuteryo ti Adobe Reader babaen ti panangi-klikyo iti link a makitayo iti akinkanawan a paset wenno kolum.
- Mabali met a mabasayo daytoy iti HTML a pannakaiparang (format). Maparuaryo daytoy iti HTML babaen ti panangi-klikyo itoy a link: Factsheets in HTML.
- AGNANAYON A LUMANGAN A PANAGBUTOS
- INITIATIVE KEN REFERENDUM
- POLL WATCHERS
- DAGITI OPISIAL TI PRESINTO
- PROBISIONAL A PANAGBUTOS
- ABSENTEE VOTING WENNO PANAGBUTOS A DIKAN MAPMAPAN ITI PRESINTO
- PANNAKADOBLE TI APPLIKASYON DAGITI BALOTA ITI ABSENTEE VOTER
- DAGITI MATERIALES ITI ELEKSION NGA ADDA ITI OFFICE OF ELECTIONS
- EPEKTO TI PANNAKAPABASOL TI FELONY KEN TI KALINTEGAN NGA AGBOTOS TI MAYSA NGA TAO
- LINTEG PARA MAAMUWAN ITI PAGTAENGAN
- ORAS TI PANAGRUAR PARA MAKABOTOS ITI ALDAW TI PANAGBOTOS
- DAGITI UNIPORMADO KEN SITISEN NGA ADDA ITI BALLASIW-TAAW
- PANAGREHISTRO TI BOTANTE
- DAGITI BOTANTE NGA AGKASAPULAN ITI ESPESIAL A PANNARABAY
- WIKIWIKI VOTER REGISTRATION
- PANANGKOPYA ITI WIKIWIKI VOTER REGISTRATION FORM KEN TI APPLIKASYON PARA TI ABSENTEE VOTER BALLOTA
- PANAGBUTOS ITI HAWAII
- PANNAKATARABAY DAGITI BOTANTE
- PANNAKAKUESTION TI KINAASINO TI BOTANTE
- KAPITULO 19, PANANGSALUNGASING ITI ELEKSYON
- KOMISION ITI ELEKSION
- IMPORMASION MAIPANGGEP ITI PANAGBUTOS ADMINISTRASION KEN DAGITI RESIDENTE ITI CARE FACILITY
Mabasayo pay daytoy iti sabali pay a pannakaiparang (format). No kasapulanyo ti ad-adu pay a tulong (naikadakkel a letra, material a mabalinyo a denggen, kdpy.), umawagkay laeng iti Office of Elections iti 453-VOTE (8683). Para kadagiti agnaed iti Kad arapat (wenno Kaarruba) nga Isla, libre ti yaawagyo no usarenyo ti 1-800-442-VOTE (8683). Mabalin met nga ag-emailkayo kadakami iti elections@hawaii.gov


c: text/html

text:
Linux (kernel)
Ti Linux ket maysa a sistema ti panangpaandar iti kompiuter. Ti Linux ti maysa kadagiti kalatakan a pammaneknek ken pammatalged ti nawaya ken libre a software ken ti nawaya a software a panagpartuatan. Saan a kas kadagiti propitario a sistema a kas iti Microsoft Windows wenno Mac OS, ti taudan a kodigo ti Linux ket silulukat ken sidadaya iti publico ket uray asino ket nawaya a mangusar, mangbaliw, ken mangiwaras.
Ni Linus Torvalds, maysa a Finlandes, ti nangirugi idi 1991 iti adda ita a Linux, kabayatan nga agbasbasa isuna idi iti Universidad ti Helsinki.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alehandro ti Natan-ók
Ni Alehandro III iti Masedonia (20/21 Hulio 356 – 10/11 Hunio 323 BC), kadawyan anaamammoan a kas ni Alehandro ti Natan-ók (Griego: ἈλέEavδpoς ὁ MέYaς, Aléxandros ho Mégasiii[›]), ket maysa idi a Griego nga ari iti Masedonia, ti maysa nga estado idiay akin-amianan a taga-ugma a Gresia. Naipasngay idiay Pella idi 356 BC, Ni Alehandro ket insursuro babaen ni Aristotle aginggana iti edad nga 16. Idi agtawen isuna ti sangapulo ket tallo, nakaaramid isuna ti maysa kadagiti kadakkelan nga imperio iti taga-ugma a lubong, a naigay-at manipud ti Baybay Ionia aginggana idiay Himalaya. Isuna ket saan a naabak kadagiti gubgubat ken isuna ket naipanunutan a maysa kadagiti naimballigian nga agbilbilin iti pakasaritaan.[1]
Ni Alehandro ket sinarununa ti amana, a ni Pelipe II iit Masedonia, idiay trona idi 336 BC kalpasan idi naipapatay ni Pelipe. Kalpasan idi natay ni Pelipe, ni Alehandro ket tinawidna ti napigsa a pagarian ken napadasanen a buyotan. Nagunggunaan isu ti panaka-heneral iti Gresia ket inusarna daytoy a panakaturay ti panagirugina kadagiti plano ti amana a panagpadakkel ti milisia. Idi 334 BC, rinautna ti tinurayan ti Persia nga Asia a Minor ken nangrugi kadagiti maysa a serie iti kampania a nagbayag iti sangpulo a tawen. Tinukkol ni Alehandro ti bileg iti Persia iti maysa a serie kadagiti naikeddeng a gubgubat iti Issus ken Gaugamela. Simmaruno nga intuangna ti Ari ti Persia a ni Darius III ken pinarukmana ti sibubukel a Persiano nga Imperio.i[›] Iti dayta a paset, ti imperiona ket naigay-ay manipud ti Baybay Adriatiko anginggana idiay Karayan Indo.
Nagsuksukimat isuna ti panakaabotna kadagiti "kagibusan iti lubong ken ti Nalatak a Ruar a Baybay", rinautna ti India idi 326 BC, ngem napilit nga agsubli isuna gapu ti panadawat dagiti buyotna. Ni Alehandro ket pimmusay idiay Babilonia idi 323 BC, nga awan ti panagipatulpalna kadagiti serie ti naplano a kampania a nangparugi kuma ti panagraut iti Arabia. Kadagiti sumaganad a tawtawen kalpasan ti ipupusayna, adda dagiti serie iti sibil a gubgubat a nangpirgis kadagit imperiona, a nagresultaan dagiti estado a tinurayan babaen ti Diadochi, dagiti nabatbati a heneral ken tumawtawin kenni Alehandro.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Yenne 2010, p. 159


text:
Biblia
Ti Biblia, manipud iti Griego (ta) a BιBλιa, (ta) biblia, "(dagiti) libro", plural ti BιBλιov, biblion, "libro", nga original a naggapu iti balikas a BιBλoς, biblos, a naadaw met manipud iti BuBλoς—byblos, a kayatna a sawen ket "papyrus", manipud iti kadaanan a Phoenician a ciudad ti Byblos a naggapgapuan daytoy a material a pagsurat), ket ti klasikal a nagan ti Hebreo a Biblia ti Judaismo wenno ti napagtipon a Daan a Tulag ken Baro a Tulag ti Cristianidad (ti "Ti Biblia" ngarud ket dumakmadakat iti dua nga agduma a Biblia).
Iti adu a tattao, ti Biblia kadakuada ket isu met laeng ti mismo a naiparangarang wenno naipalgak a sao wenno balikas ti Dios wenno maysa a mapagtalkan a rekord ti naig iti baeten ti Dios, ti lubong, ken ti sangkataoan.
[urnosen] Ti Hebreo a Biblia
Ti Hebreo a Biblia (am-ammo pay kas ti Judio a Biblia, wenno תנ"ך, Tanakh iti Hebreo) ket addaan iti 24 a liblibro. Ti "Tanakh" ket maysa nga acronym para iti tallo a paset ti Hebreo a Biblia: ti Torah, Nevi'im, ken Ketuvim.
[urnosen] Torah (תורה)
Ti Torah, wenno "pannursuro" ket am-ammo pay kas dagiti 5 a libro ni Moises (Hebreo: Chumash wenno Griego: Pentateuch a kayatna a sawen ket "lima").
Dagiti lima a libro ket:
- I. Genesis (Bereishit בראשית)
- II. Exodo (Shemot שמות)
- III. Levitico (Vayikra ויקרא)
- IV. Bilbilang (Bemidbar במדבר)
- V. Deuteronomio (Devarim דברים)
[urnosen] Dagiti Profeta (נביאים, Nevi’im)
- I. Josue (יהושע, Yhoshu‘a)
- II. Dagiti Ukom (שופטים, Shofetim)
- III. Samuel (1 ken 2; שמואל, Shmu’el)
- IV. Dagiti Ar-ari (1 ken 2; מלכים, Melakhim)
- V. Isaias (ישעיה, Ysha‘yahu)
- VI. Jeremias (ירמיה, Yirmyahu)
- VII. Ezekiel (יחזקאל, Yẖezqel)
- Ti Sangapulo-ket-dua (תרי עשר)
- 1. Oseas (הושע, Hoshe‘a)
- 2. Yoel (יואל, Yo’el)
- 3. Amos (עמוס, ‘Amos)
- 4. Abdias (עובדיה, ‘Ovadia)
- 5. Jonas (יונה, Yona)
- 6. Mikias (מיכה, Mikha)
- 7. Nahum (נחום, Naẖum)
- 8. Habacuc (חבקוק, Ḥavaqquq)
- 9. Sofonias (צפניה, Ẕfanya)
- 10. Hageo (חגי, Ḥaggay)
- 11. Zacarias (זכריה, Zkharya)
- 12. Malakias (מלאכי, Mal’akhi)
[urnosen] Dagiti Sinurat (כתובים, Ktuvim)
- I. Dagiti Danggay (תהלים, Tehilim)
- II. Dagiti Pammagbaga (משלי, Mishley)
- III. Job (איוב, Iyyov)
- IV. Danggay dagiti Danggay (שיר השירים, Shir haShirim)
- V. Rut (רות)
- VI. Dagiti Unnoy (איכה, Eykha)
- VII. Eclesiastes (קהלת, Qohelet)
- VIII. Ester (אסתר, Ester)
- IX. Daniel (דניאל, Daniyyel)
- X. Ezra-Nehemías (עזרא ונחמיה, ‘Ezra’ wNẖemya)
- XI. Dagiti Cronica (1 ken 2; דברי הימים, Dvrey haYamim)
[urnosen] Ti Cristiano a Biblia
[urnosen] Ti Daan a Tulag
Ti koleksion dagiti libro a maawagan kas Daan a Tulag dagiti kaaduan a Cristiano (a pakairaman dagiti kameng ti Simbaan a Catolico Romano, Dumaya nga Orthodoxia a Simbaan, ken Oriental nga Orthodoxia a Simbaan) ket saanna laeng nga iraman dagiti 24 a libro ti Hebreo a Tanakh, ngem pati pay sumagmamano a Deuterocanonical (awagan kas Apokripa ti dadduma, nangruna dagiti Protestante) a liblibro a nailebben iti Griego ti Septuagint.
Bigbigen ti Simbaan Catolico Romano ti 7 a libro kadagiti naagapad a deuterocanonical liblibro: Tobias, Judith, 1 Maccabeos, 2 Maccabeos, Sirib ni Solomon, Sirach (Ecclesiasticus), ken Baruch), kasta met ti sumagmamano a paset ti Ester ken ti Daniel nga awan iti Tanakh.
Dagiti nadumaduma nga Orthodoxia a Simsimbaan ket iramanda ti sumagmamano pay, kas koma iti 3 Maccabeos, Salmo 151, 1 Esdras, Odes, Dagiti Salmo ni Solomon, ken uray pay ti 4 Maccabeos.
Dagiti Protestante ket kaaduanna a dida bigbigen dagitoy a libro kas napaypayso a paset ti Biblia.
[urnosen] Ti Baro a Tulag
Ti Baro a Tulag ket nakatiponan ti 27 a liblibro a ni Jesus ti kangrunaan a madakdakamat, a naisurat iti Griego idi nasapa a Cristiano a panawen.
Mabennebenneg dagitoy a libro kas:
- Dagiti Sinoptiko a Naimbag a Damag
- Dagiti Aramid dagiti Apostol
- Dagiti Sursurat ni Pablo ti Tarsus
- Surat kadagiti Romano
- Umuna a Surat kadagiti Corintiano
- Maikadua a Surat kadagiti Corintiano
- Surat kadagiti Galaciano
- Surat kadagiti Filiponiano
- Surat ken ni Filemon
- Umuna a Surat kadagiti Tesalonicano
- Maikadua a Surat kadagiti Tesalonicano
- Surat kadagiti Efesiano
- Surat kadagiti Colosiano
- Dagiti Pastoral a Sursurat
- Surat kadagiti Hebreo
- Dagiti Sapasap a Sursurat
- Paltiing


text:
Paskua
Ti Paskua (Chabacano: Pascua Deutsch: Weihnachten; English: Christmas; Espaniol: Navidad), ket maysa a tinawen a fiesta a pammalagip ti pinakaipasngay ken pammadayaw kenni Jesucristo,[1][2] kadawyan a naselebraran daytoy iti Disiembre 25[3]a kas relihion ken kultural a fiesta kadagiti sangabilion a tattao iti sangalubongan. Adu payen dagiti saan a Kristiano nga agselselebbrar iti daytoy a fiesta.[4][5]
Saan nga ammo ti husto nga aldaw a pinakayanak ni Jesus ket naikabil met dagiti agsarsarita a ti baeten ti 7 ken 2 BC. Idi ka-ununa ken tennga a maika-4 a siglo, ti Aglaud a Simbaan a Katoliko ket isuda ti immuna a nagikabil ti Paskua iti Disiembre 25, daytoy a petsa ket inawat met idi ti Daya.[6]
Ti kinasigud a petsa a pinag-fiesta dagiti Agdaya a Kristiano ket Enero 6, ken daytoy pay laeng ti aldaw a pinag-selebrar iti pagilian nga Armenia, a daytoy ket publiko a fiesta. Ti tawen a 2011, addan ti aggiddiat a 13 nga al-aldaw ti baetan ti Kalendario a Julian ken ti kadawyan nga inus-usar a Kalendario a Gregorian. Dagiti agus-usar ti kalendario a Julian ket selebraran da iti Disiembre 25 ken Enero 6 nga iti kaaduan a tattaoo ket Enero 7 ken Enero 19. Iti daytoy a rason, ti pagilian nga Etiopia ket selebraran da ti Paskua a kas Kriastiano a kapistaan ken fiesta a publiko nga iti kalendario a Gregorian ket ti petsa nga Enero 7.
[urnosen] Ti nagtaudan ti nagan
Ti nagtaudan ti nagan a Paskua iti Ingles a Christmas ket naggapu iti dua a balikas a masao a "Christ's Mass" (literal a patarus ti Ilokano ket Misa ni Kristo), daytoy a sarita ket immuna a naisurat idi 1038. Naala daytoy iti pagsasao a Tennga nga Ingles Christemasse ken pagsasao a Daan nga Ingles Cristes mæsse, nga immuna a naisurat idi 1038. Ti "Cristes" ket naggapu iti pagsasao a Griego Xpισtός Christos ken "mæsse" ket naggapu iti pagsasao a Latin missa.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Christmas. Naala idi 2008-10-06.Archived 2009-10-31.
- ^ "Christmas",1913.
- ^ Ramzy, John. "The Glorious Feast of Nativity: 7 January? 29 Kiahk? 25 December?". Coptic Orthodox Church Network. http://www.copticchurch.net/topics/coptic_calendar/nativitydate.html. Naala idi Enero 17, 2011.
- ^ Why I celebrate Christmas, by the world's most famous atheist – DailyMail. Disiembre 23, 2008. Naala idi 2010-12-20.
- ^ Non-Christians focus on secular side of Christmas — Sioux City Journal. Naala idi 2009-11-18.
- ^ The Chronography of 354 AD. Part 12: Commemorations of the Martyrs – The Tertullian Project. 2006. Naala Nobiembre 24, 2011.


text:
2011
Ti 2011 ket maysa a tupuak a tawen a nangrugi iti aldaw a Sabado iti kalendario a Gregorian.
[urnosen] Paspasamak
- Enero 9 - pagpaggala ni Michael Verzosa idiay Cabog-Cabog, Ciudad ti Balanga
- Disiembre 25 - Paskua iti pera se Philippine peso, gumatang iti Angry Birds!
- Disiembre 31 - bisperas iti baro a tawen iti 2012
[urnosen] Pimmusay
- Enero 30 - Olympia Gonzales, lola iti Subic, Zambales (naipasngay Enero 6, 1938)
- Marso 30 - Isabel Sosa, lola iti Tanza, Cavite
- Agosto 19 - Carolyn Rosales, modelo ken mannurat iti Puerto Galera ken Pangasinan (naipasngay idi Junio 11, 1987.)
- Oktubre 5 - Steve Jobs, iti California
- Oktubre 29 - Ram Revilla, aktor iti Imus, Cavite


text:
Dagiti ili ti Pilipinas
Ti ili wenno munisipalidad ket maysa a lokal a paset ti gobierno iti Pilipinas. Naisangyan dagitoy manipud kadagiti siudad, nga dagitoy ket sabali a kategoria iti lokal a paset ti gobierno.
Dagiti pronbinsia ket naibuklan kadagiti siudad ken dagiti ili, dagiti ili ket naibuklan da kadagiti baranggay wenno dagiti barrio.
Dagiti ili ket addaan da ti sangkabassit a turay manipud ti Nailian a Gobierno iti Republika iti Pilipinas babaen ti Lokal a Kodigo ti Gobierno iti 1991. Naitden da ti pagkakaduaan a personalidad nga agpakabael kaniada nga agaramid kadagiti lokal nga annuroten ken linlinteg, panangipatungpal ti linteg, ken agturay da kadagiti masakupan da. Mabalin da a sumrek kadagiti kontrato ken panagginnatang ken agbuis babaen kadagiti opisial nabutosan ken nadutokan.
Agakem dagitoy kadagiti panagipatungpal kadagiti amin a linlinteg, no pay lokal wenno nailian. Ti Nailian a Gobierno ket tumulong ken imatonan na ti lokal a gobierno tapno maipasarado nga saan da a labsingen ti nailian a linteg. Dagiti lokal a gobierno ket adda bukodda nga ehekutibo ken lehislatibo a sangsanga ken dagiti panagkita ken panagtimbang kadagitoy dua a nagruna a sangsanga, ken dagiti panakailasin da, ket nalawlawag ngem ti nailian a gobierno. Ti Hustisi a Sanga iti Republika iti Pilipinas ket tumultulong pay kadagiti kasapulan dagiti lokal a paset ti gobierno. Dagiti lokal a gobierno a kas iti ili, ket awanan da ti hustisia a sanga; ti hustisia da ket kapadpada ti nailian a gobierno.
Ti ili ket naidauloan babaen ti mayor ti ili nga isu daytoy ti ehekutibo nga opisial. Ti lehisletibo ket naibuklan iti bise mayor ken dagiti walo a konsehal. Dagiti walo a konsehal, a mairaman ti presidente ti Konsilo dagiti Kinaagtutubo ken ti presidente ti Liga dagiti Baranggay, ket buklen da ti Konsilo dagiti Ili. Amin dagityo ket nabutosan ken agserbi ti tallo a tawen a panagturay. Saan da a mabalin ti agserbi iti adadu ngem tallo nga agsasaruno a panagturay (9 tawtawen).
Ti Bise Mayor ket isu ti agiturong ti lehislatura, ngem saan a makabutos mailaksid ti panagbuong ti paraut. Dagiti linteg wenno bilin a naitukon babaen ti lehislatura mabalina a pasingkedan wenno mabeto babaen ti mayor. No mapasingkedan agbalin dagitoy a linteg. No ti mayor ket saanna a pasingkedan wenno betoen ti naitukon iti lehislatura iti sangapulo nga alsaw manipud ti panakaawat, dayta a naitukon ket agbalin a linteg a kalsa napirmaan. No maibeto, ti naitukon ket maisubli idiay lehislatura. Ti naudi ket mabalin na nga maipasubli ti inaramid ti Mayor babaen ti panagbutos iti kabassitan a 2/3 kadagiti amin a kamkameng na, nga iti daytoy a kaso, ti naitukon ket agbalin a linteg.
Ti ili, no maabutan na ti maysa kasapulan a pinakabassit a rukod ti populasion, ken pinakabassit a tinawen a kuarta a mapastrek ket mabalin da ti agpabalina siudad. Ti umuna ket nasken a ti maysa a bilin ket mailasat idiay Kongreso ken mapirmaan a kas linteg babaen ti Presidente ken dagiti nagtaeng ket agbutos da iti sumaruno a panagbutos tapno awatenda wenno paayen da ti panag-siudad. Ti maysa a pagimbagan ti panagsiudad ket ti gobierno a siuda ket makaala ti adadu a busbos, ngem dagiti buis ket nangatngato ngem ti ili.
[urnosen] Bilang dagiti ili
Manipud idi Septiembre 30, 2009 addaan dagiti 1,514 nga ili.
[urnosen] Klase ti matgedan
Dagiti ili iti Pilipinas ket mabennebenneg babaen ti kaadu wenno klase ti matgedan a naibatay iti kadawyan a tinawen a matgedan ti ili iti naudi a tallo a kalendario a tawtawen.[1]


text:
Papeles:Uk-KиïB.ogg
- Papeles
- Pakasaritaan ti papeles
- Panagusar iti daytoy a papeles
- Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Ti sumaganad a silpo ti panid ditoy a papeles:
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay ca.wikipedia.org
- Panag-usar idiay da.wikipedia.org
- Panag-usar idiay en.wikipedia.org
- Panag-usar idiay en.wiktionary.org
- Panag-usar idiay fi.wiktionary.org
- Panag-usar idiay gl.wiktionary.org
- Panag-usar idiay it.wikipedia.org
- Panag-usar idiay koi.wikipedia.org
- Panag-usar idiay pl.wiktionary.org
- Panag-usar idiay roa-tara.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ru.wikipedia.org
- Panag-usar idiay uk.wikipedia.org


text:
Kanton iti Zug
Ti Kanton iti Zug (Aleman Kanton Zug (tulong·paammo)) ket maysa kadagiti 26 a kanton idiay Suisa. Daytoy ket mabirukan idiay tengnga ti Suisa ken ti kapitoliona ket ti Zug. Ti kanton ket adda ti 239 km² a kalawa ken isu ti kabasiitan a kanto babaen ti kalawa. Daytoy ket saan a nabingbingay kadagiti distrito.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Populasion ti Kanton iti Zug (Alemán) Naala idi 29 Mayo 2012
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kanton iti Zug idiay Wikimedia Commons


text:
Manny Pacquiao
Ni Emmanuel "Manny" D. Pacquiao (naipasngay idi Deciembre 17, 1978 iti Bukidnon, Filipinas), ket maysa a boksingero nga am-ammo iti palayawna a "Pac Man", nga iti agdama ket isu ti kampeon iti WBC International Super Featherweight, ken ti sigud a RING Peoplekampeon iti Featherweight ti a RING People (2003-2005), sigud kampeon iti IBF Super Bantamweight (2001-2004), ken sigud a kampeon iti WBC Flyweight Champion (1998-1999). Addaan isuna iti record a 41 a panangabak, 3 a pannakaarus, ken 2 a tabla, nga addaan 31 a panangabak babaen ti knockout.
Kaudian nga inabakna ti boksingero a Mehikano a ni Erik Morales iti maysa nga awan-titulona a 12 a rikus a maikadua a panaglaban a napasamak iti Las Vegas, Nevada idi Enero 22, 2006.
[urnosen] Politika
Ni Manny Pacquiao ket maysa a congreso iti 1st District iti Sarangani ken Lone District iti Ciudad ti General Santos iti Filipinas.
[urnosen] Aldaw
Pacquiao vs. Mosley, Mayo 8, 2011 se United States


text:
Dagiti panid a nakasilpo iti "San Vicente ken dagiti Grenadito"
Nakasilpo ti sumaganad a pampanid iti San Vicente ken dagiti Grenadito:Kitaen (kallabes 50 | sumaruno 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- Prinsipe Guillermo, Duke ti Cambridge (← silsilpo)
- Saint Vincent and the Grenadines (baw-ing a panid) (← silsilpo)
- Listaan dagiti naturay nga estado (← silsilpo)
- Listaan dagiti nailian a kanta (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian ken territorio babaen ti dagup a kadakkel (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal) (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP) (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti densidad ti populasion (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP) tunggal maysa a tao (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal) tunggal maysa a tao (← silsilpo)
- Listaan dagiti tangdan ti oras ti UTC (← silsilpo)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan (← silsilpo)
- Plantilia:Country data Saint Vincent and the Grenadines (← silsilpo)


text:
Leonid Chernovetskyi
Ni Leonid Mykhaylovych Chernovetskyi (Ukraniano: ЛeoHiд MиxáйлoBич ЧepHoBeцbkий; naipasngay Nobiembre 25, 1951 idiay Kharkiv, Ukrainiano nga SSR) ket isu ti agdama a Mayor iti Kiev, ti kaptitolio iti Ukrania. Sakbay ti karrer na iti politika, isu ket maysa a narang-ay a negosiante, nangibangon ken agtengtengel ti kaimbagan iti Pravex a Grupo ken Banko ti Pravex , maysa kadagiti kadakkelan a banko iti Ukrania. Manipud ti panakaidutokenna babaen ti Presidente a ni Viktor Yanukovych iti Oleksandr Popov a kas Daulo iti Siudad nga Administrasion ti Kiev idi 16 Nobiembre 2010, a sinukatanna idi ni Chernovetskyi, Chernovetskyi ket naikkatan kadagiti aniaman a panagikeddeng diay Kiev.[2][3]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 Ti Mayor iti Kiev ket nagirangarang ti panagayatna kadagiti tatto iti Kiev, nagkanta ti dua a kankanta para iti panag-protestana kadagiti pakadaksan, Interfax-Ukraine (13 Pebrero 2009)
- ^ Popov: Aktibidad iti siudad a konsilo ken daulo ti siudad ket napatinggaan, Kyiv Post (Pebrero 1, 2011)
- ^ Partido dagiti daulo ti rehion: 'Sakbay apanagbutos ti mayor idiay Kyiv ket awan ti kabanaganna, Kyiv Post (Nobiembre 18, 2011)


text:
Ni James Schoolcraft Sherman (Oktubre 24, 1855 – Oktubre 30, 1912) ket maysa idi a Pannakabagi ti Estados Unidos manipud idiay New York ken ti maika-27 a Bise Presidente iti Estados Unidos, 1909-1912 babaen ni William Howard Taft. Isu ket kameng idi dagiti agkakabagian pamilia ti Baldwin, Hoar, ken Sherman, dagiti prominente nga abogado ken politiko iti New England (saan a kabagian ni Heneral William T. Sherman ken Senador John Sherman).
Urayno saan a nabileg nga administrador, isu ket nagbalin a maysa a masna mangipagulo ti komite, ken ti nasayat a personalidadna nagpalaka kadagiti panag-obrana idiay Kamara, isu nga naamamoan iti amin a kabibiagna a kas 'Sunny Jim'. Isu ti immuna a Bise Presidente naglugan iti eroplano (New York, 1911),[1] ken isu pay ti immuna a nangipalladaw ti seremonial a panagipalladaw ti ay-ayam a beisbol.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Brooklyn Daily Eagle, Hulio12, 1911
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:James Sherman idiay Wikimedia Commons


text:
CALABARZON
Nagsasabtan: 14°00′N 121°30′E / 14°N 121.5°E
Ti CALABARZON ket maysa kadagiti rehion iti Pilipinas, napusgan kas Region IV-A. Ti rehional a kapitoliona ket ti Siudad ti Calamba iti probinsia ti Laguna. Addaan ti rehion iti 5 a probinsia, ti Cavite, Laguna, Batangas, Rizal, ken Quezon. Ti nagan a "CALABARZON" ket ti nagan dagitoy a 5 a probinsia.
Ti rehion ket masarakan iti umabagatan a laud ti Luzon, iti abagatan ken laud ti Metro Manila.
[urnosen] Kasilpo iti ruar
- Pagalagadan ti Heograpia a Kodigo ti Pilipinas
- 2010 a Senso a Pakaammo ti Pilipinas (Ingglés) naala idi 29 Mayo 2012


text:
Tengnga a Luzon
Ti Tengnga a Luzon ket rehion iti Pilipinas a mangsakup iti kalawaan a tanap iti pagilian a pakaap-apitan ti kaaduan a taudan ti bagas ti pagilian. Buklen ti 7 a probinsia: Aurora, Bataan, Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac, ken Zambales. Ti Siudad ti San Fernando, iti Pampanga, ti rehional a sentrona.
Addaan iti 12 a siudad: Balanga iti Bataan; Cabanatuan, Gapan, Muñoz, Palayan ken San Jose iti Nueva Ecija; Olongapo iti Zambales; Angeles ken Siudad ti San Fernando iti Pampanga; San Jose del Monte ken Malolos iti Bulacan; ken Tarlac iti Tarlac.


text:
Sinukatan a mainaig iti "Maikadua a Sangalubongan a Gubat"
Listaan daytoy dagiti kaudian a sinukatan kadagiti pampanid a nakasilpo manipud iti maysa a napili a panid (wenno kadagiti kameng ti maysa a nainagan a kategoria). Dagiti panid iti listaan ti bambantayam ket napuskol.
7 Nobiembre 2012
- (sabali | saritaan) . . m Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian; 17:50 . . (-4) . . Lam-ang (Tungtungan | aramid) (inikkat ti Kategoria:Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian; nainayonan ti Kategoria:Nagkaykaysa a Pagpagilian nga inusar ti HotCat)
- (sabali | saritaan) . . m Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian; 17:42 . . (+118) . . Lam-ang (Tungtungan | aramid) (+kat)


text:
Richard Stallman
Ni Richard Matthew Stallman (nayanak idi Marso 16, 1953) ti nangbangon iti tignay para iti nawaya a software, ti projekto a GNU, ti Free Software Foundation, ken ti League for Programming Freedom. Isu ti nangimbento iti kapanunotan a copyleft tapno masaluadan dagiti panggep daytoy a tignay, ken tapno mapagtalinaed daytoy a kapanunotan iti nawaras a panagaramat iti GNU General Public License (Sapasap a Lisensia a Publico a GNU) para iti software. Kas maysa a naisalsalumina a programmer, pinutarna ti adu a software a pakairamanan ti GNU Emacs, GNU C Compiler, ken GNU Debugger. Nangrugi isuna iti Projecto a GNU idi Enero 5 1984. Binangonna ti Free Software Foundation idi Oktobre 1985.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
Papa Alejandro VII
Ni Papa Alejandro VII (13 Pebrero 1599 – 22 Mayo 1667), ket naipasngay idi a kas ni Fabio Chigi, ket isu idi ti Papa manipud idi 7 Abril 1655, aginggana idi pimmusay.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Palagip iti panagibilang: Ni Papa Alejandro V ket naipanunutan tattan a kas maysa a kotra-papa. Nupay kasta iti dayta a panawen, daytoy a kinapudno ket saan a nabigbigan ken isu nga ti maikalima a pudno a Papa Alejandro ket nangala ti opisial a bilang VI. Daytoy ket gapuanan ti pudno a maikanem a Papa Alejandro a mangala ti bilang VII. Daytoy ket nagpaadu ti panagbilang kadagiti simmarsaruno a Papa Alejandro babaen ti maysa. Dagiti Papas Alejandro VI-VIII ket agpaysoda a ti maikalima aginggan ti maikapito a papa iti dayta a nagan.
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Alejandro VII idiay Wikimedia Commons


text: Ni Papa Pio X (Eklesiastiko a Latin: Pio PP. X) (2 Hunio 1835 – 20 Agosto 1914), naipasngay a kas ni Giuseppe Melchiorre Sarto, ket isuidi ti maika-257 a Papa iti Katoliko a Simbaan, a nagserbi manipud idi 1903 aginggana idi 1914. Isu ti immuna apapa manipud ni Papa Pio V a nakanosisasion. Ni Pio X nanglikud ti modernista a pakaipatarus ti Katoliko a doktrina, nga isu ket nangipakpatakder ti tinawtawid a panagiruknoy a panagsanay ken ortodokso a teologo. Ti kangrunaan a repormana ket ti panagipablaak koma ti umuna a Kodigo ti Kanon a Linteg, a daytoy ket nagurnong kadagiti linteg ti Simbaan iti maysa a tomo para ti immuna a panagpadas. isu ket maysa a pastoral a papa, a nagawawis ti kinabukodan a panagtultulnog ken ti panagbiag a mangipakita kadagiti Kristiano a pateg. Isu ket naipasngay idiay ili ti Riese, a kalpasan daytoy ket nangbaliw ti "Pio X" iti nagan ti ili.


text:
Dili
Ti Dili ket isu ti kapitolio, ti kadakkelan a siudad, kangrunaan a puerto, ken sentro ti komersio iti Daya a Timor.
[urnosen] Heograpia ken Adminitrasion
Ti Dili ket mabirukan idiay akin-abagatan nga aplaya iti Timor, ti kadayaan iti Is-isla ti Lesser Sunda.
Isu daytoy ti pagtugtugwan iti administrasion iti distrito iti Dili, nga isu daytoy ti administratibo a bagi iti daytoy a lugar ken mairaman ti isla ti Atauro ken dagiti siudad nga asideg iti siudad ti Dili. Daytoy a siudad ket nabingbinbgay kadagiti nababbaba a distrito iti Nain Feto, Vera Cruz]], Dom Aleixo ken Cristo Rei ken nabingbingay pay ti sabsabali a sucos, a naidauloan ti nabutosan a chefe de suco. 18 kadagiti 26 a sucos kadagiti uppat a nababbaba a distrito ket naikategoria a kas urbano.[1]
Awan ti administrasion ti siudad mailaksid ti distrito nga administrasion, a naipuesto babaen ti gobierno ti estado. Ti gobierno ti Timorese ket nangrugi a nagplano idi 2009 ti panagsukat kadagiti panakaipan ti kasasaad ti distritoto iti munisipalidad. Dagitoy ket addaan to ti nabutosan a mayor ken konsilo.[2]


text:
Końskowola
Ti Końskowola [kɔɲskɔˈvɔla] ket maysa a purok idiay abagatan a daya iti Polonia, a mabirukan iti nagbaetan ti Puławy ken Lublin, iti asideg ti Kurów, idiay Karayan Kurówka . Isu daytoy ti tugaw iti naisina a komuna (gmina) iti kaunegan ti Kondado ti Puławy idiay Probinsia ti Lublin, a matawtawagan a kas ti Gmina Końskowola. Populasion: 2,188 nga agtaeng (manipud idi 2004).
[urnosen] Nagan
Ti Końskowola ket literal a maipatarus a kas ti Nakem ti Kabalio. Daytoy a nagan ketnagtaud manipud ti apelyido ti immuna a nagtagikua a ni Jan z Konina (Jan Koniński, Juan itif Konin), ken ti nagan ti lugar a Wola - maysa a kita ti purok. Adda bassit a paggiddiatan ti panangiletra iti nagan a kapadpadana a, "Konińskawola" ket naipaammo idi 1442.
[urnosen] Pakasaritaan
Daytoy a purok ket baka naibangon idi maika-14 a siglo, babaen ti naga a Witowska Wola. Daytoy a nagan ket nabaliwan idi ti Konińskawola, ken idi maika-19 a siglo ket nabaliwan iti agdama a porma. A kas maysa a pribado nga ili, ti Końskowola ket nagserbi a kas maysa a tiendaan para iti komersio kadagiti pinataud ti taltalon a nanipud kadagiti nakapalikmut a luglugar.
Idi Hunio 8, 1532, daytoy nga ili ket nainkorporado. Adda dagiti nadumaduma naipatakder a panagpataud ti tela a pabrika. Adu a tattao ti immay nga agtrabaho manipud kadagiti sabsabali a paset ti Polonia ken kadagiti sabsabali pay a luglugar; kadagitoy ket dagiti imigrante manipud ti Saxony. Daytoy nga ili ket nakibinningay ti pakasaritaanna iti intero a rehion. Kalpasan ti maikatlo a panakabingbingay ti Polonia, idi 1795, naala daytoy babaen ti Austria. Idi 1809 nabalin a paset iti Dukado iti Warsaw, ngem nagbalin met laeng a paset iti Pagarian iti Polonia idi 1815. Kalpasan ti Enero a Yaalsa, idi 1870 ti ili ket napukawna ti ti dokumento ti linteg a panakasiudad, ken saanna a naala manen. Iid panawen ti Rusia a Rebulosion iti 1905, adu kadagiti demonstrador ken nagwelga iti solidaridad a naurnos idiay. Manipud idi 1918, ti ili ket nabati iti naturay a Polonia.


text:
Ti Sermon iti Sirkulo a Lata, 2
January 20, 2009 4 Comments
(Agsasallupang ti damag a pangpasuksok ken panagkunniber, daniwantayo man ketdi dagitoy a parikut…)
Rumkuas latta ti damag dagiti sermon
iti sirkulo a lata kadagiti mangrabrabii
a mabisbisinan a kas man paseten ti naibitin
a tagainep iti kulay-ong a nakem.
Agsangpet a kas man paulo a maikuadro
sa met laeng mailansa iti labes ti ulo.
Maidetalye ti lagip a kas iti salmo
a gilap ti pirak a tukad ti anges.
Mabilang dagiti mauyos a gatad
A maipasuksok ti mannubbot.
Adda bersikulo ti angin
nga idateng ti puyopoy dagiti arasaas:
Iti bigat a mabangungotto dagiti dapan,
agpuotto dagiti dakulap a nagtinnakkub
ket maimulumogto ti katay nga ugis
ti bendision ti pannalakan.
Pasawarto ti ari dagiti ubbing
ket maipasippawto dagiti limos.
Maipawilto ti agapiras ti leddaang a sao
ket aglagtodanto amin nga agturong ti paraiso.
Aglibasto ti siddaaw ti ebangelio
ket agmawmawto ti karkarma a dayengdeng.
Addanton a nabalkot ti lamiis
Dagiti agdaldaliasat a simmiasi.
Maituloyto a maisursor ti supot
Sa met laeng maidatonto a sukat
ti bendision ti tinapay a naipaidam
ti nagsirkulo a lata.
Agayamuomto latta ti nailian
a sampaguita a maiwarsi
kadagiti ammona ti agkararag
ti ‘apomi nga arigna adda’t langit’.
Florentino B. Lorenzana
Agoo, La Union
15 January 2009


text:
Ni Hubert Horatio Humphrey, Jr. (Mayo 27, 1911 – Enero 13, 1978), ket nagserbi babaen ni Presidente Lyndon B. Johnson a kas ti maika-38 a Bise Presidente iti Estados UNidos.
Ni Humphrey ket namindua a nagserbi a kas ti Senador ti Estados Unidos manipud idiay Minnesota, ken nagserbi a kas ti Demokratiko a Baut ti Kaadua. Isu idi tinangibangon ti Partido Demokratiko-Agtaltalon-Agobobra ti Minnesota ken Dagiti Amerikano para iti Demokratiko nga Aksion. Isu pay ket nagserbi a kas ti Mayor iti Minneapolis, Minnesota manipud idi 1945 aginggana idi 1949. Ni Humphrey ket isu idi ti nominado iti Partido Demokratiko idi 1968 a panagbutos ti presidente ngem inabak ti Republikano a a nominado, a niRichard Nixon.
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Hubert Humphrey idiay Wikimedia Commons


text:
Ramón Menéndez Pidal
Ni Ramón Menéndez Pidal (Marso 13 1869 - Nobiembre 14 1968) ket maysa a pilologo, historiador, polklorista, ken mediebalista nga Español. Isu ket nagadal ti adu para iti Pagsasao nga Espaniol ken ti polklore ti España. Ti sentro nga inobrana ket ti sarita ni El Cid.
Isu ket naipasngay idiay A Coruña, España. Ti amana, a ni Juan Menéndez Fernández, ket maysa nga abogado ken magistrado, a nanipud idiay Asturias. Ti inana ket ni Ramona Pidal, maysa met laeng nga Asturiana.
Isu ket nagadal idiay Universidad de Madrid. Idi 1899 isu ket nangipagulo ti Romanse a panagadal iti dayta met laeng a unibersidad, ti puesto a tinengngelna aginggana idi nag-retiro.
Isu ket nabutosan a simrek idiay Real Academia Española idi 1901.
Idi 1925 nabutosan pay isuna a kas direktor iti Real Academia Española; ngem nagikkat isuna ti puesto a daytoy idi 1939 tapno ag-protesta a kontra kadagiti politika a klima idiay España idi dayta a panawen.
Idi Gubat Sibil ti España nagyan isuna idiay Pransia, idiay Kuba ken idiay Estados Unidos iti Amerika.
[urnosen] Dagiti obra (napili)
- Ti sarita dagiti pito a maladaga ti Lara (1896) [1]
- Dagiti sapasap a kronika ti España (1898) [2]
- Elementario a Manual ti Gramatika iti Espaniol a Pakasaritaan (1904) [3]
- Ti Leones a dialekto (1906)
- Kanta ti Mio Cid: testo, gramatika ken bokabulario (1908-1912)
- Dagiti taudan ti Espaniol (1926)
- Ti Espana ti Cid (1929)
- Ti kapanunotan ni Emperador Carlos V (1938)
- Relikia ti Espaniol nga epiko a daniw (1952)
- Hispanio a balado (1953)
- Lawlaw ti pagsasao a Basko (1962)
- Padre Las Casas:Ti dua a personalidadna (1963)


text:
C. S. Lewis
Ni Clive Staples Lewis (29 Nobiembre 1898 - 22 Nobiembre 1963), naamammoan a kas ni C. S. Lewis ken naamammoan dagiti gayyem ken pamiliana a kas "Jack", ket maysa idi a nobelista, mannaniw, akademiko, mediebalista, literio a kritiko, mannalaysay, teologo ken Kristiano nga apolohetika manipud idiay Belfast, Irlanda. Naamammoan isuna kadagiti obrana a kangrunaan dagiti Dagiti Screwtape a Surat, Dagiti Kronika iti Narnia ken tiTi Limbang a Trilohia ken ti saan a piksion, a kas ti Kristianidad laeng, Dagiti mirakulo ken Ti Parikut iti Sakit.


text:
Departamento ti Guaviare
Ti Guaviare (Españiol a pannakabalikas: [ɡwaˈBjaɾe]) ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay akin-abagatan a tengnga a rehion ti daytoy a pagilian. Ti kapitoliona ket ti San José del Guaviare. TiGuaviare ket napartuat idi Hulio4, 1991 babaen ti baro a Batay-linteg ti Colombia. Manipud idi ti dayta apuntos, daytoy ket nailian ateritorio nga agtigtignay a kas maysa a Komisaria, a nailaslasin manipud ti teritorio idi ti Komisaria ti Vaupés idi Disiembre 23, 1977.
[urnosen] Dagiti munisipalidad
[urnosen] Demograpiko
Dagiti Nukak, ket maysa nomadiko a tribu a saan pay a naamammoan aginggana idi 1988, ket agtataengda idiay Guaviare.
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Kasilpo itiruar
Dagiti midia a mainaig ti Guaviare idiay Wikimedia Commons
- (Españiol) Sapot ti pagsaadan ti Teritorial-Enbironmental a Sistema ti Pakaammo ti Colombiano nga Amazon SIAT-AC


text:
Papeles:Flag of Syria.svg
- Papeles
- Pakasaritaan ti papeles
- Panagusar iti daytoy a papeles
- Sangalubongan a panag-usar ti papeles
- Metadata
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Ti sumaganad a papeles ket duplikado daytoy a papeles (adu pay a salaysay):
- Papeles:Flag of Syria test.svg Naggapo iti Wikimedia Commons
Ti sumaganad kadagiti 21 a silpo ti panid ditoy a papeles:
- Asia
- Imperio a Bisantino
- Imperio a Romano
- Imperio nga Otomano
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen ti kadakkel
- Listaan dagiti nagan ti wagayway
- Listaan dagiti naturay nga estado
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP) tunggal maysa a tao
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal) tunggal maysa a tao
- Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan
- Listaan dagiti pagilian babaen ti densidad ti populasion
- Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion
- Listaan dagiti pagilian ken territorio babaen ti dagup a kadakkel
- Pagsasao nga Arábiko
- Siria
- Tattao a Pransés
- Plantilia:Country data Siria
- Plantilia:Country data Syrian Arab Republic
- Plantilia:Pagilian iti Asia table
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay ab.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ace.wikipedia.org
- Panag-usar idiay af.wikipedia.org
- Arabies
- Moslem
- Lys van lande volgens bevolking
- Sirië
- Lys van lande
- Lys van lande volgens Menslike Ontwikkelingsindeks
- Sjabloon:Landdata Sirië
- Lys van lande volgens BBP (nominaal) per capita
- Lys van lande volgens BBP (koopkragpariteit) per capita
- Lys van lande volgens oppervlak
- Lys van lande volgens geletterdheidskoers
- Damaskus
- Kategorie:Sirië
- Olimpiese Somerspele 2008
- Olimpiese Somerspele 2012
- Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes
- Lys van lande volgens selfmoordsyfer
- Lys van lande volgens lewensverwagting
- Lys van Asiatiese atletiekrekords
- Lys van lande volgens kuslynlengte
- Lys van IOK-landkodes
- Ethiopiese Lugdiens Vlug 409
- Held van die Sowjetunie
- Aleppo
- Idlib
- .sy
- Palmyreens
- Koerdies
- Turkmeens
- Latakia
- Panag-usar idiay als.wikipedia.org
- Panag-usar idiay am.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ang.wikipedia.org
- Panag-usar idiay an.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a sangalubongan a panag-usar iti daytoy a papeles.


text:
Unicode
Ti Unicode (Ilokano: Nagkaykaysa a kodigo) ket maysa a pangibilangan a Teknikal a pagalagadan para iti maitunos a panagisaup iti panagkodigo ti karakter ken panagtengngel iti testo ti karakter kadagiti kaaduan a sistema ti panagsurat iti sangalubongan. Naipatarubo a naisilpo iti Sangalubongan nga Agasmang ti Karakter a pagalagadan ken naipablaak iti porma a libro a kas iti Ti Pagaladagan ti Nagkaykaysa a Kodigo (Ingglés: The Unicode Standard), ti kinaudi a bersion ti nagkaykaysa a kodigo ket addaan kadagiti 109,000 a karakter a nakasakup kadagiti 93 a sinuratan.


text:
Komoros
Ti Komoros i/ˈkɒməroʊz/ (Arábiko: جزر القمر, Ǧuzur al-Qumur/Qamar), opisial a ti Kappon iti Komoros (Komoriana: Udzima wa Komori, Pransés: Union des Comores, Arábiko: الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī/Qamarī) ket maysa a naturay, a purpuro nga isla a pagilian idiay Taaw Indiano, a mabirukan idiay daya nga aplaya iti Áprika, iti akin-amianan n gibus iti Kanal Mozambique,a nagbaetan ti amianan a daya ti Kanal Mozambique ken amianan a laud ti Madagascar. Dagiti dadduma pay a pagilian nga asideg ti Komoros ket ti Tanzania iti amianan a laud ken ti Seychelles iti amianan a daya. Ti kapitoliona ket ti Moroni idiay Grande Comore.
Iti 1,862 km2 (719 kd mi) (malaksid ti Mayotte),[4] ti Komoros ket isu ti maikatlo a kabassitan a pagilian iti Aprika babaen ti kalawa. Ti populasion ket (malaksid ti Mayotte) ket nakarkulo iti 798,000. Ti naganna ket naala manipud ti Arabiko a balikas a قمر qamar ("bulan").[5] Ti purpuro ket nalatak kadagiti nadumaduma a kultura ken pakasaritaan, a kas maysa a pagilian a naporma iti nagsasabtan kadagiti adu a sibilisasion. Isu daytoy ti akin amianan unay a kameng ti estado iti Liga ti Arabo. Bayat nga idiay naisuppiatan nga isla iti Mayotte ti opisial a pagsasao laeng ket ti Pranses, ti "Kappon iti Komoros" ket adda dagiti tallo nga opisial a pagsasao: Komoriano, Arabiko, ken Pranses.
Daytoy a pagilian ket opisial a mangbukel kadagiti uppat nga isla idiay bulkaniko a Komoros a purpuro: iti akin amaianan a laud unay ti Grande Comore wenno Ngazidja, Mohéli wenno Mwali, Anjouan wenno Nzwani, ken ti akin abagatan unay a ti Mayotte wenno Maore, ken dagiti daduma pay a babassit nga isla. Nupay kasta, ti gobierno iti Komoros (wenno dagiti sinarunona, manipud ti panakawayawayas) ket saanda pay a naiturayan ti isla iti Mayotte, a ti Pransia ket turayanna akas ti maysa a ballasiw taaw a departamento. Ti Mayotte ket isu laeng ti isla ti purpuro a nasaan a bimmutos para ti panakawayawaya manipud ti Pransia idi 1974; ti kinaudi ket bineto dagiti Konsilo ti Salaknib ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a resolusion a mangpasingked iti Komoriano a katurayan iti dayta nga isla.[6][7][8][9] Ken mairaman pay ti, 29 Marso 2009 a panagbutos iti panagbalin ti Mayotte ti maysa a ballasiw taaw a departamento iti Pransia idi 2011 ket binutosan babaen dagiti tattao iti Mayotte.
Ti Komoros ket isu laeng ti estado a kameng dagiti sumaganad: Aprikano a Kappon, Prankoponia, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulongan, Liga ti Arabo, ken Komision ti Taaw Indiano. Daytoy a pagilian ket adda ti pakasaritaan babaen dagiti adu a kudeta manipud ti panakawayawayas idi 1975. Manipud idi 2008 agarup a kagudua ti populasion ket agbibiag iti baba ti internasional a linia ti kapanglaw iti US$1.25 ti maysa nga aldaw.[10]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "Komoras". State.gov. 5 Mayo 2010. http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5236.htm. Naala idi 1 Hunio 2010.
- ^ excl. Mayotte
- ^ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Komoros". Internasional a Pundo ti Panguartaan. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=54&pr.y=10&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=632&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ Ti Dominique ken Michelle Frémy (2004).Quid 2005 Dagitiedision Robert Laffont. p.1175.
- ^ "Comores Online.com – reperensia ti pakasaritaan iti nagan". http://www.comores-online.com/mwezinet/histoire/islandsofthemoon.htm.
- ^ Ti umuna a Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilaian iti daytoy a banag, "Saludsod iti Komoros nga isla iti Mayotte (PDF)," Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilaian A/RES/31/4, (21 Oktubre 1976) ket ibagan a "ti panagsakup babaen ti Pransia iti Komoriano nga isla iti Mayotte ket madi a panagipan iti nailaina a panagkaykaysa iti Komoriano nga estado, a Kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian," a saan nga inawawat dagiti tinurayan ti Pransia a panagbutos ken agpabpabasol ti kaada ti ti Pransia idiay Mayotte.
- ^ A kas naipalpalawagan babaen ti Organisasion iti Aprikano a Panagkaykaysa, ti Tignay dagiti Di-Naikaduaan a Pagilian, ti Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong, ken ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: ti kinaudi a Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a mangipagarup iti daytoy a banag, "Saludsod iti Komoriano nga isla iti Mayotte," Resolution ti Sapapsap nga Asenblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian A/RES/49/18, (6 Disiembre 1994) ket agibaga a "dagiti nagbanagan dagiti panagbutos iti 22 Disiembre 1974 ket maikapanunutan iti maysa a sangalubongan ken san nga iti tungngal maysa nga isla,...Daytoy ket agpasingked ti katurayan iti Islamiko a Pederal a Republika iti Komoros iti isla iti Mayotte".Adda pay dagiti resolusion nga agisasao kadagiti naipadpada a nabutusan idi 1977 (31/4) ken 1994 (49/18).
- ^ "Dagiti Suheto dagiti UN Beto ti Konsilo ti Salaknib". Sangalubongan a Porum ti Annuroten. Naidulin manipud ti kasisigud idi 17 Marso 2008. http://web.archive.org/web/20080317010910/http://www.globalpolicy.org/security/membship/veto/vetosubj.htm. Naala idi 27 Marso2008.
- ^ "Article 33" (PDF). UN a Tulag. http://untreaty.un.org/cod/repertory/art33/english/rep_supp5_vol2-art33_e.pdf.
- ^ Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan, Tabla 3: Nagtagitaoan ken matgedan a kapanglaw, p. 35. Naala idi 1 Hunio 2009
- Komoros
- Dagiti Aprikano a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Komoros a purpuro
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Kanal Mozambique
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Kalendario
Ti kalendario ket maysa a sistema ti panangnagan kadagiti gengenned ti oras wenno panawen, kas koma iti al-aldaw. Dagitoy a nagnagan ket am-ammo kas petsa ti kalendario. Dagiti petsa ket mabalin a maibatay iti mapapati a panagkuti dagiti bambanag nga astronomikal. Ti kalendario ket maysa met a pisikal a ramit (kas koma papel) a mangiladladawan iti sistema.
[urnosen] Kitaen met
- Listaan ti calcalendario
- Kalendario a Gregorian
- Kalendario a Hulian
- liturgical year
- Kalendario dagiti santo
- Christian calendar
- Eastern Orthodox Church calendar
- Calculating the day of the week
- Cycles
- Runic calendar
- French Republican Calendar
- Wall calendar
- Wikipedia:WikiProject Calendars
- Zoroastrian calendar
- iCalendar
- hCalendar


text:
Imperio a Bisantino
Ti Imperio a Bisantino (wenno Bisansio) ket isu idi ti Imperio ti Dumaya a Romano idi agdama a panawen iti Naladaw a Taga-ugma ken ti Tengnga a Panawen, a naisentro idiay kapitolio iti Konstantinopla. Nalaka a namammoan a kas ti "Imperio a Romano" (Griego: Baσιλeίa Ῥwuaίwv, Basileia Rhōmaiōn;[2] Latin: Imperium Romanum) wenno Romania (Ῥwuavίa) kadagiti nagtaeng ken dagit kaarrubana, isu daytoy ti dagus a panagtultuloy iti Taga-ugma a Romano nga Estado ken dagiti nataripatu nga estado a tinawtawid ti Romano.[3] Ti Bisansio tatta nga aldaw ket maisalsalumina manipud ti husto a taga-ugma a Roma a daytoy ket naitudo iti Gresia a kultura, a naidasig babaen ti Kristianidad nga adadda ngem ti Romano a politeismo ken kaaduan idi nga agsasao ti Griego nga adadda ngem ti agsasao ti Latin.[3]
Ti pinagilaslasin ti Imperio a Romano ken Imperio a Bisantino ket moderno a kapanunutan laeng, saan a mabalin nga ikkan ti petsa ti panagsina dagitoy; nuppay kasta, dagiti kangrunaan a puntos ket dagiti inaramid ti Imperio a Romano nga administratibo a panagbingbingay iti lumaud ken dumaya a gudua idi 285 babaen ni Emperador Dioklesiano (r. 284–305),[4] ken ti panangipato ni Emperador Konstantino I (r. 306–337) idi 324 ti panangiyakar ti kapitolio manipud idiay Nicomedia (idiay Asia Minor) idiay Bisansio idiay Bosporo , a daytoy ket nagbalin a ti Konstantinopla, ti "Siudad iti Konstantino" (maisublat pay a ti "Baro a Roma").[n 1] Ti Imperio a Roma ket kanungpalan a nabingbingay idi 395 AD kalpasan ti ipupusay ni Emperador Teodosio I (r. 379–395), nga isu daytoy a petsa ket nangruna unay no ti Imperio a Bisantino (wenno Dumaya nga Imperio a Romano) ket maikapanunutan a sibubukel a nailasin manipud ti Laud. Ti panaglasat ti pakasaritaan ti maitutop a Bisantino ket kanungpalan a nangrugi idi panawen ti panagturay ni Emperador HeraKlio (r. 610–641), gapu ta ni Heraklio ket nangibangon ti baro nga estado kalasan ti panagrepormana ti buyot ken administrasion babaen ti pinakayamammo dagiti tema ken ken babaen ti panagbalbaliw ti opisial a pagsasao iti Imperio manipud ti Latin iti Griego.[6]
Idi panagrugrugi ti panagapday ti Lumaud nga Imperio a Romano ken napisi kadagiti sabsabali a pagarian, ti Imperio a Bisantino nagtultuloy a nagbiag, a daytoy ket umadda pay laeng kadagiti ribribo a tawen manipud ti panagrugina idi maika-14 a siglo aginggana ti Panakatuang iti Konstantinopla idi 1453. Idi panawen ti kaaddana, nabati daytoy a kas ti maysa kadagiti kabilegan ti ekonomia, kultura, ken puersa ti milisia iti Europa, nupay adu kadagitipanakapaay ken panakapukaw dagiti teritoriona, kangrunaan idi panawen ti Romano–Persiano ken Gubgubat a Bisantino–Arabo . Nagungar ti Imperio idi panawen ti Masedonia a dinastia, ken immungar manen a nagbalin a maysa a nabileg idiay Dumaya a Mediteraneo babaen idi naladaw a maika-10 a siglo, a maisuppiatan ti Kalipato patimi.
Kalpasan idi 1071, nupay kasta, kaaduan iti Asia Minor, ti puso daytoy nga Imperio, ket napukaw babaen dagiti Seljuk a Turko. Ti Komnenos a panagipulang ket nakagay-at ken nakabangon ti bassit a panagturay idi maika-12 a siglo, ngem ti sumaganad nga ipupusay ni Emperad Andronikos I Komnenos (r. 1183–1185) ken ti gibusan iti Komnenos a dinastia idi naladaw a maika-12 a siglo, ti Imperio ket naapday manen. Ti Imperio ket nakaala ti makapatay a kabil idi 1204 manipud ti Maikapat a Krusada, a daytoy idi ket nawara ken nabingbingay kadagiti agsupsupiat a Bisantino a Griego ken dagiti Latin a pagturayan.
Nupay ti dumteng a panagungar iti Konstantinopla ken rpanagbangon manen iti Imperio idi 1261, babaen dagiti Paleologo nga emperador, ti Bisansio ket nagtultuloy nga isu kadagiti maysa laeng a kasuppiat nga estado iti dayta a lugar kadagiti kinaudi a 200 a tawtawen a kaaddana. Nupay kasta, daytoy a panawen ket isu ti kasayaatan a panagpataud kadagiti kultura iti Imperio.[7] Dagiti nagsasaruno a sibil a gubgubat idi maika-14 a siglo ket nagsusop kadagiti kapisa ti Imperio, ken kaaduan kadagiti nabatbati a teritoriona ket napukaw kadagiti Gubgubat a Bisantino–Otomano, a nagsardeng idi Panakatuang iti Konstantinopla ken ti panakrukma kadagiti nabatbati a teritorio babaen ti Imperio nga Otomano idi maika-15 a siglo.
[urnosen] Pakaammo
- ^ i immuna a panakainaganan iti "Baro a Roma" iti maysa nga opisial a dokumento ket mabirukan kadagidiay kanon iti Umuna aKonsilo iti Konstantinopla (381), a daytoy ket inu-usar ti panagpasingked ti panagtunton a ti tugaw a makaama iti Konstantinopla ket maikadua laeng manipud iti Roma.[5]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 Kazhdan 1991, p. 344.
- ^ Kazhdan & Epstein 1985, p. 1.
- ^ 3.0 3.1 Millar 2006, pp. 2, 15; James 2010, p. 5; Freeman 1999, pp. 431, 435–437, 459–462; Baynes & Moss 1948, "Introduction", p. xx; Ostrogorsky 1969, p. 27; Kaldellis 2007, pp. 2–3; Kazhdan & Constable 1982, p. 12; Norwich 1998, p. 383.
- ^ Treadgold 1997, p. 847.
- ^ Benz 1963, p. 176.
- ^ Ostrogorsky 1969, pp. 105–107, 109; Norwich 1998, p. 97; Haywood 2001, pp. 2.17, 3.06, 3.15.
- ^ Cameron 2009, p. 221.


text:
Bisiesto a tawen
Ti bisiesto a tawen (Ingglés: Leap year') ket maysa a tawen nga adda ti maysa a nainayon nga aldaw, tapno maiyabot ti kalendario a tawen iti astronomia wenno tiempo a tawen.[1]Ngamin ket ti panawen wenno dagiti banbanag nga astronomia ket saan nga agbalin manen iti sangabukel nga al-aldaw, ti kalendario nga adda ti agpapada a bilang nga al-aldaw ti makatawen ket, iti aglabes a tiempo ket maiyanod kadagiti bambanag a sipsiputenna. Ti panagikabil ti maysa pay nga aldaw wenno maysa pay a bulan iti tawen, ti pinaka-iyanod na ket masimpa. Ti tawen nga saan a tupuak ket makunkuna a kadawyan a tawen.
Kaspagarigan, ti kalendario a Gregoriano, ti bulan ti Pebrero ti bisiesto a tawen ket adda ti 29 nga al-aldaw ngem ti kadawyan a bulan ket adda met laeng ti 28 nga al-aldaw, ket ti tawen ket adda dagiti 366 nga al-aldaw ngem ti kadawyan a tawen ket adda laeng dagiit 365 nga al-aldaw.
[urnosen] Bisiesto nga aldaw
Ti Pebrero 29 ket isu ti petsa nga agparang iti kada uppat a tawen, ken isu daytoy ti makunkuna a bisiesto nga aldaw. Daytoy nga aldaw ket mainayon iti kalendario tapno masimpa ti bisiesto a tawen, ngamin ket ti daga ket saanna a palikmutan ti init iti husto a 365 nga al-aldaw.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Meeus. Astronomical Algorithms. Willmann-Bell. pp. 62. ISBN 0943396611.


text:
Ni Nelson Aldrich Rockefeller (Hulio 8, 1908 – Enero 26, 1979) ket mays aidi nga Amerikano a negosiante, pilantropo, agseserbi ti publiko, ken politiko. Isu ket nagserbi a kas ti maika-41 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1974–1977), a nagserbi babaen ni Presidente Gerald Ford, ken ti maika-49 a Gobernador iti New York (1959–1973). Isu pay ket nagserbi kadagiti administrasion ni Franklin Roosevelt, Harry Truman ken Dwight Eisenhower kadagiti nadumaduma apuesto. isu ket kameng ti Pamilia a Rockefeller, isu ket nalatak nga agururnong kadagiti arte.
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Nelson Rockefeller idiay Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Georgiano
Ti Georgiano (ქართული ენა, pannakabalikas [kʰartʰuli ɛna]) ket isu ti patneng pagsasao dagiti Georgiano ken ti opisial apagsasao iti Georgia, a pagilian idiay Kaukaso.
Ti Georgiano ket isu ti kangrunaan a pagsasao kadagit iagarup a 4 a riwriw a tattao idiay Georgia, ken dagiti pay 500,000 iti ballasiw taaw. Isu daytoy ti literario a pagsasao para kadagiti amin a subgruppo iti Georgiano nga etniko, a mairaman dagiti makasao kadagiti sabsabali a Kartbeliano (Abagatn a Kaukasiko) a pagsasao: Dagiti Svan, dagiti Mingrelian, ken dagiti Laz. Ti Hudio-Georgiano ket maisasao pay babaen dagiti mainayon a 20,000 idiay Georgia ken 65,000 kadagiti sabsabali pay a lugar (a kangrunaan dagiti 60,000 idiay Israel).
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Price (1998:80)


text:
Johannes Vilhelm Jensen
Ni Johannes Vilhelm Jensen, idiay Dinamarka ket kankanayon a tinawtawagan a kas ni Johannes V. Jensen, (20 Enero 1873 – 25 Nobiembre 1950) ket maysa idi a Danes a mannurat, a kankanayon a naipanunotan a kas ti immuna a kalatakan a Danes a mannurat ti maika020 a siglo. Isu ket nagunggunaa ti Premio Nobel iti Literatura idi 1944. Maysa kadagiti kabsatna a babai, a ni Thit Jensen, ket maysa paya a nadayeg a mannurat ken maysa a lokal, ken sagpaminsan a kontrobersial, a nasap a pemenista.


text:
Nilo
Ti Nilo (Arabiko: النيل, an-Nīl; Taga-ugma nga Ehipsio: Iteru & Ḥ'pī; Koptiko nga Ehipsio: ⲫⲓⲁⲣⲱ, P(h)iaro; Amariko: ዓባይ, ʿAbbai) ket maysa a nangruna a agayayus ti amianan a karayan idiay amianan a daya ti Aprika, a sapasap a naipanunotan a kas ti kaatiddogan a karayan iti lubong.[3] Daytoy ket 6,650 km (4,130 milia) ti kaatiddogna. Daytoy ket agayayus kadagiti sangapulo a pagilian ti Sudan, Abagatan a Sudan, Burundi, Rwanda, Demokratiko a Republika iti Kongo, Tanzania, Kenia, Etiopia, Uganda ken Ehípto.[4]
Ti Nilo ket adda dagiti dua a nangruna a tributario, ti Puraw a Nilo ken Asul a Nilo. Ti Puraw a Nilo ket atatiddog ket ken mapan idiay Nalatak a Dandanawa rehion ti tengnga nga Aprika, a ti kaadaywan a taudan ket saan pay a naamammoan ngem mabalin a mabirukan idiay Rwanda wenno Burundi. Agpaamianan nga agyos idiay Tanzania, Danaw Victoria, Uganda ken Abagatan a Sudan. Ti Asul a Nilo ket isu ti taudan kadagiti kaaduan a danum ken ti naames adaga. Daytoy ket mangrugi idiay Danaw Tana idiay Etiopia iti 12°02′09″N 037°15′53″E / 12.03583°N 37.26472°E ken agayos idiay Sudan manipud ti abagatan a daya. Dagiti dua a karayan ket agsabatda idiay asideg ti Sudanes a kapitolio ti Khartoum.
Ti akin-amianan a paset ti karayan ket agayus ti gangani amin a kadagupanna idiay disierto, manipud idiay Sudan a mapan idiay Ehipto,ti pagilian a ti sibilisasionna ket nagtaltalek iti daytoy a karayan manipud kadagiti taga-ugma a paanwen. Kaaduan kadagiti populasion ken siudad idiay Ehipto ket maisanglad kadagitoy a paset ti tanap ti Nilo nga amianan ti Aswan, ken gangani amin a kultural ken naipakasaritaan a lugar ti Taga-ugma nga Ehipto ket mabirukan ti igid ti karayan. Ti Nilo ket agpatingga iti maysa a dakkel a delta a maibusan idiay Baybay Mediteraneo.
[urnosen] Etimolohia
Iti taga-ugma a pagsasao nga Ehipsio, ti Nilo ket tinawtawgan a Ḥ'pī wenno Iteru, a kayatna a saoen ket "nalatak a karayan", nga inrepresenta babaen dagiti heroglipiko a maipakita dita kanigid (literal a itrw, ken 'dandanum' determinatino)[5] Iti Koptiko, dagiti balikas a piaro (Sahidik)wenno phiaro (Bohairiko) a kayatna asaoen ket "ti karayan" (lit. p(h).iar-o "ti.kanal-nalatak") ket nagtaud ti isu met laeng a taga=ugma a nagan.
Ti Inggles anagan a Nile (Latin: Nīlos; Griego: Neῖλoς[6]) ket naipanunotan a naala manipud ti Semitiko a Nahal a kayatna a saoen ket "karayan" a nagtaudan ti Hebreo anachal (Hebreo: נחל).
[urnosen] Paglasatan
Iti ngato ti Khartoum ti Nilo ket naamammoan pay a kas ti Puraw a Nilo, ti maysa pay a termino a naus-usar iti maysa alimitado a kapanunotan ti panagipalpalawag ti paset a nagbaetan ti Danaw No ken Khartoum. Idiayt Khartoum ti karayan tiniponan babaen ti Asul a Nilo. Ti Puraw a Nilo ket mangrugi iday ekuatorial ti Daya nga Aprika, ken ti Asul a Nilo ket mangrugi idiay Etiopia. Dagitoy dua asanga ket adda idiay lumaud a sikigan ti Rengngat ti Daya nga Aprika.
Ti pagayusan a labneng ti Nilo ket sumakop ti 3,254,555 kuadrado kilometro (1,256,591 kd mi), ti agarup 10% ti kalawa ti Aprika.[7] Thi Nilo a labneng ket narikut, ken isu a gapu daytoy, t pagatianan iti aniaman a naited a iti igd ti kangrunaan a puon ket maitalek kadagiti adu a banag a mairaman ti tiempo, dagiti aliwaksay, panagbawbaw ken ebapotranspirasion, ken ti panagayus ti danum ti kaunegan.
[urnosen] Taudan
Ti taudan ti Nilo ket sagpaminsan a naipanunotan a ti Danaw Victoria, ngem ti danaw ket adda dagiti dadakkel a karayan a mangpakpakan. Ti Karayan Kagera, nga agayayus idiay Danaw Victoria idiay asideg ti Tanzania nga ili ti Bukoba, ket isu ti kaatiddogan a mangpakpakan, ngem dagiti taudan ket saan a maitunos no ania ti kaatiddogan a tributario ti Kagera ken ti isu a kaadywan a taudan ti Nilo.[8] Daytoy ket mabalin a ti Ruvyironza, wa rummuar idiay Probinsia ti Bururi, Burundi,[9] wenno ti Nyabarongo, nga agayayus manipud idiay Nyungwe a Kabakiran idiay Rwanda.[10] TDagiti dua a mangpakpakan a karayan ket agsabatda idiay asideg ti Rusumoa a Dissuor idiay pagbeddengan ti Rwanda ken Tanzania.
Dagiti kinaudi a panagsuksukimat[11] ket agibagbaga ti partido a nagsuksukimat ket napanda iti maysa alugar a naipalpalawag a kas ti taudan ti Rukarara a tributario [1], ken baben ti panagarmid ti dalanan ti napusek a kabanbantayn idiay kabakiran ti Nyungwe ket nakabirukda ti (iti namaga a tiempo) maysa a mapategan umay ti rabaw a panagayayus kadagiti adu a milia nga agpangato, ken nakabirukda ti baro a taudan, a nakaited ti Nilo ti kaatiddog a 4199 a milia (6758 a kilometro)
[urnosen] Dagiti napikawa a taudan ti karayan
Ti dati a Danaw Tanganyika ket nagayayus nga agpa-amianan iti igid ti Tanap ti Rengngat ti Aprika a mapan idiay Puraw a Nilo, a mangararamid ti Nilo ti agarup a 1,400 kilometro (870 mi) nga atatiddog, aginggana no malappedan idiay Miocene kenpaminaduen babaen ti bungkong dagiti bulkan ti Virunga.
[urnosen] Idiay Uganda
Ti Nilo ket pumaaw idiay Danaw Victoria idiay Ripon a Dissuor idiay asideg ti Jinja, Uganda,a kas ti Victoria a Nilo. Daytoy ket adadayo nga agayus ti agarup a 500 kilometro (310 mi), babaen ti Danaw Kyoga, aginggana ti maanutanna ti Danaw Albert. Kalpasan a mapanawanna ti Danaw Albert, ti karayan ket naamaamoan a kas ti Albert a Nilo.
[urnosen] Idiay Abagatan a Sudan
Daytoy ket agayuston idiay Abagatan a Sudan, a daytoy ket naamammoan idiay a kas ti Bahr al Jabal ("Karayan ti Bantay"). Ti Bahr al Ghazal, ket adda ti kaatiddog a 716 kilometro (445 mi), ket tumipon ti Bahr al Jabal idiay bassit nga alog a tinawtawagan a kas ti Danaw No, ken kalpasan daytoy ti Nilo ket agbalin a naamammoan a kas ti Bahr al Abyad, wenno ti Puraw a Nilo, manipud ti kasla puraw a pila a tumtumpaw kadagiti danumna. No iti Nilo ket malayusan daytoy ket nangibatbati ti nalames a a lan-ak a deposito a managbuno ti daga. Ti Nilo ket saanen a tinawen nga aglaylayus manipud iidi nalpas ti Aswan a Penned idi 1970. A daytoy ket maysa a sanga ti karayan , ti Bahr el Zeraf, ket agayus idiay Bahr al Jabal a paset ti Nilo ken tumipon idiay Puraw a Nio.
Ti gatad ti panagayus ti Bahr al Jabal idiay Mongalla, Abagatan a Sudan ket gangani nga agnanaayon ti tinawen a kadagupan ket natimbengan ti 1,048 m3/s (Plantilia:Convert/kupié/s). Kalpasan ti Mongalla, ti Bahr Al Jabal ket sumrekda kadagiti dakkel a sagneb ti Sudd a rehion ti Abagatan a Sudan. Adadu ngem kagudua ti danum ti Nilo ket mapukpukaw ti daytoy a sagneb babaen ti panagbawbaw ken transpirasion. Ti katimbengan a gatad ti panagayus ti Puraw Nilo kadagiti ipus ti sagneb ket agarup a 510 m3/s (Plantilia:Convert/kupié/s). Manipud ditoy ket agsabatda iti Karayan Sobat idiay Malakal. Iti tinawen a pakaibatayan, ti Puraw a Nilo ti ngato ti Malakal ket agiparawad ti agarup a limapulo ket lima a porsiento ti dagup a panagayus ti ruar ti Karayan Nilo.[12]
Ti katimbengan a panagayus ti Puraw a Nilo idiay Malakal, iti baba ti Karayan Sobat, ket 924 m3/s (Plantilia:Convert/kupié/s); ti kaaduan a panagayus ket 1,218 m3/s (Plantilia:Convert/kupié/s) iti Oktubre ken ti kabassitan apanagayus ket agarup a 609 m3/s (Plantilia:Convert/kupié/s) iti Abril. Daytoy a panagbalbaliw ket gapu ti adu a pagdumadumaan ti panagayus ti Sobat, nga adda ti kabassitan apanagayus ti agarup a 99 m3/s (Plantilia:Convert/kupié/s) iti Marso ken ti kaaduan a panagayus iti sumurok a 680 m3/s (Plantilia:Convert/kupié/s) iti Oktubre.[13] Iti las-ud ti namaga a tiempo (Enero aginggana ti Hunio) ti pUraw a Nilo ket agiparawad ti nagbaetan a 70 porsiento ken 90 porsiento ti dagup a panagayus manipud ti Nilo.
[urnosen] Idiay Sudan
Iti baba ti Renk ti Puraw a Nilo ket sumrek idiay Sudan, daytoy ket agayus iti amianan a mapan idiay Khartoum ken sabtenna ti Asul a Nilo.
Ti paglasatan ti Nilo idiay Sudan ket naisalsalumina. Daytoy ket agayus idiay innem agrupo dagiti katarata, manipud ti umuna idiay Aswan aginggana ti maikanem idiay Sabaloka (idiay amianan ti Khartoum) ken agsikko nga agayus nga agpa-abagatan sakbay a agsubli manen nga agayus iti amianan. Daytoy ket tinawtawagan a kas ti Nalatak a Tikor ti Nilo.
Idiay amianan ti Sudan ti karayan ket sumrek idiay Danaw Nasser (naamammoan idiay Sudan a kas ti Danaw Nubia), ti dakdakkel a paset daytoy ket adda idiay Ehipto.
[urnosen] Idiay Ehipto
Idiay baba ti Nangato a Penned ti Aswan, idiay akin-amianan a patingga ti Danaw Nasser, ti Nilo ket tumuloy ti naipakasaritaan a panaglasatna.
Ti amianan ti Cairo, ti Nilo ket aggudua ti dua a sanga (wenno dagiti distributario) a mangpakan ti Mediteraneo: ti Rosetta a Sanga iti laud ken ti Damietta iti daya, nga agporma tie Nilo Delta.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Karayan Nilo idiay GEOnet a Pagitedan ti Nagnagan
- ^ "The Nile River". TiLabneng ti Nilo a Gandat. 2011. http://www.nilebasin.org/index.php?option=com_content&task=view&id=106&Itemid=120. Naala idi 1 Pebrero 2011.
- ^ "Karayan Nilo". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/415347/Nile-River.
- ^ Oloo, Adams (2007). "Ti Panagsukimat para iti Pagtitinulongan kadagiti Suppiatan ti Danum ti Nilo: Ti Kaso para iti Eritrea". Panagrepaso ti Aprikano a Sosiolohiko 11 (1). http://www.codesria.org/IMG/pdf/07_Oloo.pdf. Naala idi 25 Hulio 2011.
- ^ Ania ti panagtawtawag dagiti taga-ugma nga Ehipsio ti karayan Nilo? Nawaya nga Ehiptomolohia. (Naala idi 17 Oktubre 2006)
- ^ "Nilo". Inggles a Diksionario ti Oxford (3 ed.). Oxford, Inglatera: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. Disiembre 2009.
- ^ EarthTrends: Portal ti Enbironmental a Pakaammo
- ^ McLeay, Cam (Hulio 2, 2006). "Ti Kinapudo a Maipanggep ti Taudan ti Karayan Nilo". New Vision. http://www.newvision.co.ug/PA/8/459/507212. Naala idi Agosto 31, 2011.
- ^ "Karayan Nilo". http://www.egyptattraction.com/nile-river-egypt.html. Naala idi Pebrero 5, 2011.
- ^ "Ti Sangkatiponan ket Nakadanon ti 'Agpayso a Taudan' ti Nilo". BBC News. Marso 31, 2006. http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/hampshire/4864782.stm. Naala idi bril 4, 2011.
- ^ Naiaplpalawag idiay Nilo ni Joanna Lumley, 7 pm aginggana iti 8 pm, ITV 1, Dominggo 12 Agosto 2011.
- ^ Hurst H.E. et al (2011). "Dagiti Labneng ti Nilo |tomo 1 Ti hidrolohia ti Asul a Nilo ken Akbara ken ti Nangruna a Nilo a mapan idiay Aswan, nga adda kadagiti reperensia kadagiti Ganadat ti Nilo nga agtengtengngel ti Dept. a papel 12.". Cairo: Government Printing office. http://www.ielrc.org/content/a0509.pdf.
- ^ babaen ni J. V. Sutcliffe & Y. P. Parks (1999). "12". Ti Hidrolohia ti Nilo. IAHS Special Publication no. 5. p. 161. http://iahs.info/bluebooks/SP005/BB_005_0161.pdf.
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Nile idiay Wikimedia Commons


text:
Imperio a Romano
Ti Imperio a Romano (Latin: IMPERIVM ROMANVM) ket isu ti kalpasan a Republikano a paset ti panawen iti taga-ugma a sibilisasion iti Romano, a naipakadumaan babaen ti maysa a autokratiko a porma iti gobierno ken dakkel a teritorio a tinengtengngel idiay Europa ken ti Mediterraneano.[6]
Ti 500 nga agtawen a Repubika a Romano, a sinarunuanna, ket napakapsot ti yaalsa babaen dagiti nadumaduma a sibil a gubat.[nb 2] Adda dagiti nadumaduma a napaspasamak a kadawyan naidarirag anga agmarka ti panaglasat manipud ti Repaublika iti Imperio, a mairamna ti pannakadutok ni Julius Caesar a kas ti agnanayon a diktador (44 BC), ti Gubat iti Actium (2 Septiembre 31 BC), ken ti panagited ti Roman Senado iti Octabion ti honoripiko Augustus (16 Enero 27 BC).[nb 3]
Ti Romano panagpadakkel ket nangrugi kadagiti aldaw iti Republika, ngem ti Imperio ket nagawatna ti kalatakan a gay-at babaen ni Emperador Trajan: itipanawen ti panagturayna (98 aginggana idi 117 AD) ti Imperio a Romano ket nagtengngel kadagiti agarup a 6.5 riwriw km2[7] iti rabaw tidaga. Gapu ti kadakkel ti panaggay-at ti Imperio ken ti kaatiddog panag-ibtur, dagiti pagadalan kenkultura iti Roma ket adda dagiti nauneg ken nabayag nga impluensia iti panagrangrang-ay iti pagsasao, relihionn, arkitektura, pilosopiay, linteg, ken dagiti porma ti gobierno kadagiti tinurayanna a teritorio, a naisangsangayan ti Europa, ken babaen ti kaibuksilan iti Europeano a panagpadakkel iti dagup ti moderno a lubong.
Iti naladaw a maikatlo a siglo AD, ni Dioklesiano ket nagipatakder ti pannakasanay iti panagbingbingay ti turay a nagbaetan dagiti uppat a kumaduaan nga emperadopr (makunkuna a kas ti tetrakia) tapno mapasayaat ti panaksalaknib kadagiti nawatiwat a teritorio, a nagpakabael daytoy ti panagtatingga iti Didigra iti Maikatlo a Siglo. Iti panawen dagiti sumaganad a dekada ti Imperio ket agnanayon a nabingbingay iti Daya/Laud a pagtayyekan. Kalpasan ti ipupusay ni Teodosio I idi 395 naminsan pay daytoy a nabingbingay.[8]
Ti marmarba a Lumaud nga Imperio a Romano ket nalpas idi 476 idi napilit ni Romulus Augustus nga agibbet babaen ti Hermaniko daulo ti gubat a ni Odoakro.[9] Ti Dumaya a Romano wenno Imperio a Bisantino ket nalpas idi 1453 iti ipupusay ni Konstantino XI ken ti panakatiliw iti Konstantinopla babaen ni Mehmed II, daulo dagiti Otomano a Turko.[10]
[urnosen] Pakaammo
- ^ Ta dagiti klasiko ken moderno a konsepto iti estado ket saan nga agpada, dagiti dadduma pay a mabalin ket mairaman ti Res publica Romana, Imperium Romanum wenno Romanorum (iti pay Griego: Baσιλeίᾱ tῶv Ῥwuaίwv – Basileíā tôn Rhōmaíōn – ["Dominion (Literal a ti 'pagarian') dagiti Romano"]) ken Romania. Res publica, a kas ti termino a mangitudtudo ti Romano a "mankomunidad" iti sapasap, ket mabalin a mangitudo iti Republikano ken ti Imperial a panawen, bayat a ti Imperium Romanum (wenno, sagpaminsan, Romanorum) ket maus-usar a mangitudo ti teritorio nga igayatan ti Romano a turay. Ti Populus Romanus, "t Tattao a Romano", ket kanayon a maus-usar par aiti Romano nga estado maitulag kadagiti dadduma a pagilian. Ti termino a Romania, ket naipakauna a lokal a termino para iti teritorio ti imperio ken dagiti para dagiti pay agtaeng, ket agparang iti Griego ken Latin a nagtaudan manipud ti maikapat a siglo ken dagiti sumaganada ken daytoy ket naiyawit iti Imperio a Bisantino. (Kitaen ti Wolff, R.L. "Romania: Ti Latin Imperio iti Konstantinopla". Iti: Speculum, 23 (1948), pp. 1–34 (pp. 2–3).)
- ^ Iti panawen ti panagsagsagaba iti Naladaw a Republika adda dagiti ginasot a napatay wenno natay a senador, ken ti Romano a Senado ket nasukatan kadagitipasurot iti Umuna a Triunbirato ken kalpasan daytoy ket dagiti Maikadua a Triunbirato.
- ^ Oktabio/Augustus opisial a nangirangarang nga isu ket nagisalakan ti Republika a Romano ken nagannad a nagpanglimo ti kabileganna babaen ti republikano a porma; dagiti konsul ket agtultuloyda a nabutosan, dagiti tribuna dagiti plebeio ket agtultoloyda nga agidaton kadagiti continued to offer lehislasion, ken dagiti senador ket agsupsuppiatda pay laeng idiay Romano a Kuria. Nupay kasta, ni Oktabio, ken dagiti epektibo nga emperador a simmaruno, a nakaimpluensia kadagit amin ken nagtengngel kadagiti nalpas a keddeng, ken iti nalpas a panagusig, adda dagiti sangaarbanan a a makatulong kaniana, no nasken datoy.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Bennett, J. Trajan: Optimus Princeps. 1997. Fig. 1
- ^ Konstantino I (306–337 AD) babaen ni Hans A. Pohlsander. De Imperatoribus Romanis. Naisurat idi 2004-1-8. Naala idi 2007-3-20.
- ^ 3.0 3.1 3.2 3.3 Taagepera, Rein (1979). Kadakkel ken Kabayag dagiti Imperio: Dagiti Panagrang-ay ken Panagapday a Killo, 600 B.C. aginggana idi 600 A.D.. 3. Unibersidad a Pagmalditan ti Duke. p. 125. doi:10.2307/1170959. JSTOR 1170959.
- ^ John D. Durand, Naipakasaritaan a Karkulo iti Populasion ti Lubong: Maysa nga Ebaluasion, 1977, pp. 253–296.
- ^ "Roman Empire – Britannica Online Encyclopedia". www.britannica.com. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/507739/Roman-Empire. Naala idi 2008-07-09.
- ^ "Imperio a Romano", Microsoft Encarta Online nga Ensiklopedia 2008
- ^ Parker, Philip, "Ti Imperio ket Agsardeng Ditoy". p.2.
- ^ Chester G. Starr, Ti Pakasaritaan ti Taga-ugma a Lubong, Maikadu a nga Edision. Oxford Unibersidad a Pagmalditan, 1974. pp. 670–678.
- ^ Isaac Asimov. Kronolohia iti Lubong ni Asimov. Harper Collins, 1989. p. 110.
- ^ Asimov, p. 198.


text:
Sékso
Ti maaw-awagan a sékso ket maysa kadagiti dua a categoria ti specimen ti sebbangan a mamagnayon kadagiti genetic a materialesda tapno makaipartuatda manen (panagpaadu), iti maysa a proseso a mawagan iti genetic recombination. Gagangay a ti maysa nga sebbangan ket addaan dua a sékso: lalaki ken babai.
[urnosen] Sékso iti pagarian ti ayup
Sumagmamano kadagiti sebbangan, a kas iti alumbayad (alinta iti dadduma), uyokan, ken bannagaw, ket kabalinanna nga agpada ti sexual ken asexual a panagpaadu. Iti order nga insekto a Hymenoptera, a pakaibilangan dagiti uyokan, ti reyna (maysa a babai) ket mabalinna nga ikeddeng no ferilizado wenno saan ti itlog nga iruarna. Dagiti fertilizado nga itlog ket agbalin a babbai a trabahador (no maikkan iti kadawyan a taraon bayat ti panagpessada) wenno kas reyna (no mataraonan iti royal jelly). Dagiti met saan a fertilizado nga itlog, nga addaan laeng iti kagudua a bilang ti kromosoma no ipadpad kadagiti fertilizado nga itlog, ket agbalin a lallaki nga uyokan. Iti dadduma met a sebbangan a kas koma iti alumbayad, ti tumunggal maysa ket maysa a hermaphrodite, addaan nga agpada kadagiti organo iti sékso a lalaki ken babai.
Kadagiti mammal, billit, ken dadduma pay dagiti sebbangan, ti sékso ket mailangaan babaen dagiti sékso kromosoma, a maawagan iti X ken Y kadagiti mammal, ken Z ken W iti bilbillit.
[urnosen] Sékso iti saan nga ayup a sebbangan
Dagiti mula ket kaaduanna a hermaphrodite, ngem daytoy a pangawag ket nadaras a parigaten dagiti panagduduma iti panaggigidiat ti séksualidad. Kas kadagiti ay-ayup, adda met laeng dua a pakaidasiganda a gamete, maawagan met la dagiti mula kas lalaki ken babai. Kadagiti agsabsabong a mula, dagiti sabong ti mangimet iti gamete. Iti sumagmamano a kaso, dagiti sabong ket mabalin nga addaan laeng iti maymaysa a kita ti gamete idinto a dagiti dadduma ket addaan iti dua a kita.
Kadagiti sabali a kita ti of adu-ti-selulana a biag (kas koma iti dasig ti fungus a Basidiomycota) dagiti pakailasinan a sexual ket ad-adda a komplikado ket mabalin a pakairamanan ti ad-adu pay ngem dua a sékso.
[urnosen] Sékso kadagiti tao
Iti tattao, ti sékso ket ti gagangay a pannakailasin iti kaaduan a biolohikal ken social a pakaisangratan, kas koma a ti maysa a tao ket maysa laeng a babai wenno lalaki. Nupay kasta iti pannakaad-adal ken pannakasuksukisok ti kinababai ken kinalalaki, lumawlawag a ti panangidasig wenno ti panangilasin iti sékso ket adda iti adu nga agpang a mabalin nga nainnakaparsuaan, biolohikal, sosial, sikolohikal ken dadduma pay.
Makita iti baba dagiti nadumaduma a paggidiatan ti lalaki ken babai a tao.


text:
Beatles
Maysa a Briton a pop ken rock a grupo ti kumakanta ti Dagiti Beatle manipud iti Liverpool, Inglaterra. Maibilbilang dagiti Beatle kas kapapatgan ken kababalligian a musikal a grupo iti amin a panawen, gapu iti nagun-odda a nainsapasapan a balligi iti kinalatak, pammadayaw ken impluensia a cultural. Pinattogda ti adu a rehistro iti panaglakuan ken nakaimuntarda iti nasurok a 50 a Top 40 a hit single a pakairamanan ti 20 a #1 iti Estados Unidos laeng. Mapattapatta a nakalako ti Beatles iti mapan a maysa a bilion a kopia dagiti kantada iti sangalubongan [1]. Malaksid iti dakkel ken napateg nga impluensia iti musica, dagiti Beatle ket uppat kadagiti kadadakkelan a personahe iti maika-20 a siglo, ken sumagmamano kadagiti kaimportantean nga icon iti pakasaritaan ti tao.
Maaw-awagan pay kas "The Fab Four" iti English, ti Beatles ket isu da John Lennon (1940 - 1980), Paul McCartney (nayanak idi 1942), George Harrison (1943 - 2001), ken Ringo Starr (nayanak kas Richard Starkey idi 1940).


text:
1521
Ti taweng 1521 ket maysa a leap year na nagsimula sa away nga Martes.
[urnosen] Dagiti Paspasamak iti 1521
- Enero 22 - Ni Charles V ay itinatag ang Diet of Worms.
- Marso 6 - Ni Ferdinand Magellan ket nakatuklas iti Guam.
- Marso 16 - Ni Ferdinand Magellan ket nakkarating sa Pilipinas.
- Abril 7 - Ni Ferdinand Magellan ket nakkarating sa Cebu.
- Abril 27 - Ni Ferdinand Magellan ket napipimmusay sa Isla ti Mactan.
- Agosto 8 - Ni Hernán Cortés ket tinalo iti dagiti Aztec iti ilalim mi Cuauhtémoc, se Laban ng Tenochtitlan.


text:
Danubio
Ti Danubio (Pannakabalikas nga Ingglés: /ˈdænjuːb/ dan-yoob) ket maysa a karayan idiay Tengnga a Europa, ti maikadua a kaatidogan iti kontinente kalpasan ti Volga.
Naidasig a kas dalanan a danum ti sangalubongan, daytoy ket mangrugi idiay ili ti Donaueschingen idiay Nangisit a Kabakiran iti Alemania idiy pagsasabtan ti karayan Brigach ken Breg. Ti Danubio ket agayuston ti abagatn adaya para iti 2,872 km (1,785 mi), ken lumabas kadagiti uppat a kapitolio ti Tengnga a Europa sakbay a maibusan idiay Baybay Nangisit babaen ti Danubio Delta idiay Romania ken Ukrania.
Maysa daytoy idi a napaut a sitatakder a prontiero ti Imperio a Romano, ti karayan ket labsanna wenno asitganna dagiti pagbeddengan ti sangapulo a pagilian: Romania (29.0% iti labneng a lugar), Hungaria (11.6%), Serbia (10.2%), Austria (10.0%), Alemania (7.0%), Slovakia (5.9%), Bulgaria (5.9%), Kroasia (4.4%), Ukrania (3.8%), ken Moldova (1.6%)[1], nga adadau ngen ti aniaman akarayan. Ti pagayusanna a labneng ket gumay-at kadgiti pay siam.
[urnosen] Nagnagan ken etimolohia
Ti Danubio ket naamammoan idi ti Latin a kas ti Danubius, Danuvius, Ister, iti Taga-ugma a Griego a kas ti Ἴσtpoς (Istros). Ti Dacian/Trasia a nagan idi ket Tάvaις/Donaris/Donaris (akin-ngato a Danubio) ken Istros (akin-baba a Danubio).[2] Ti Thraco-Prihio a naganidi ket Matoas,[3] "ti mangiyeg iti gasat".[4]
Ti nagan a Dānuvius ket naipagarupa dinawat manipud ti Keltiko a (Galo), wenno mabalin nga Iraniko. Daytoy ket maysa kadagiti nagan ti karayan a naala manipud ti maysa a Pagsasao a Proto-Indo-Europeano a balikas ti *dānu, a naipagarupan a termino para iti "karayan", ngem mabalin pay maysa nga un-unana a panawen a kosmiko a karayan, ken ti maysa a Vedic a diosen ti karayan (kitaen ti Danu (Asura)), a mabalin a nanipud ti ramut a *dā "agayus/naapges, napardas, naranggas, awan disiplina." Dagiti dadduma pay a nagan ti karayan nga adda ti kapadpadana a etimologo ket mairaman ti Don, Donets, Dnieper ken Dniestr. Ti Dniepr,(sakbay ti Eslabo Danapir babaen ti Gotiko a historiador a ni Jordanes) ken ti Dniestr, manipud ti Danapris ken Danastius, ket naipagarupan dagitoy a nanipud ti Essita Iraniko *Dānu apara "likudan a karayan" ken *Dānu nazdya- "sanguanan a karayan".[5]
Ti Taga-ugma a Griego nga Istros ket nadawat idi manipud ti Trasia/Dacian a kayatna a saoen ket "napigsa, naapges", a mainaig ti Sanskrito a iṣiras "naapges".[2]
Manipud idi Normando a anagrukma ti Inglatera, ti pagsasao nga Inggles ket nagus-usar ti naala ti Latin a balikas ti Danube. Kadagiti pagsasao ti moderno a pagilian apagayusan ti karayan, daytoy ket:
- Búlgaro: ДyHaB (transliterado: Dunav)
- Kroáta: Dunav
- Aleman: Donau pannakabalikas [ˈdoːnaʊ̯]
- Húngaro: Duna pannakabalikas [ˈdunɒ]
- Rumano: Dunărea pannakabalikas [ˈdunəre̯a]
- Serbio: ДyHaB, Dunav pannakabalikas [dǔnav̞] wenno [dûnaːv̞]
- Eslobako: Dunaj
- Ukraniano: ДyHaй pannakabalikas [duˈnɑj] (transliterado: Dunai)
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "Dagiti Pagilian ti Labneng ti Karayan Danubio". Internasional a Komision para iti panagsalaknib ti Karayan Danubio. http://www.icpdr.org/icpdr-pages/countries.htm. Naala idi 2010-11-13.
- ^ 2.0 2.1 Katičić, Radoslav. Dagiti Taga-ugma aPagsasao ti Balkan, Umuna a Paset. Paris: Mouton, 1976: 144.
- ^ Dyer, Robert (1974). "Matoas, ti Thraco-Prigio a nagan para iti Danubio, ken ti IE a ramut *madų". Glotta (Vandenhoeck & Ruprecht (GmbH & Co. KG)) 52 (1/2): 91. http://www.jstor.org/discover/10.2307/40266286?uid=3739008&uid=2&uid=4&sid=21100741675271.
- ^ Šašel Kos, Marjeta (2009). "Reka kot božanstvo - Sava v antiki [Ti Karayan a kas Diosen – Ti Sava iti Kina-ugma]". In Barachini, Jožef (iti Eslobeno, abstrakto iti Inggles). Ukročena lepotica: Sava in njene zgodbe [Ti Napaamo a Pintas: Ti Sava ken dagiti Sarsaritana]. Sevnica: Javni zavod za kulturo, šport, turizem in mladinske dejavnosti. pp. 42–50. ISBN 978-961-92735-0-0. http://iza.zrc-sazu.si/pdf/Sasel_Kos_Ukrocena_lepotica.pdf.
- ^ . Julius Pokorny (1959): dā- "banag nga agayus, agayus", dānu- f. "karayan"; Mallory, J.P. and D.Q. Adams. Ti Ensiklopedia ti Indo-Europeano a Kultura. Londres: Fitzroy ken Dearborn, 1997: 486.
[urnosen] Kasilpo ti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Danubio idiay Wikimedia Commons
- Danubio
- Labneng ti Danubio
- Bačka
- Banat
- Dagitikarayan ti Serbia
- Dagiti karayan ti Baden-Württemberg
- Dagiti karayan ti Bavaria
- Heograpia iti Vojvodina
- Dagiti karayan ti Austria
- Dagiti karayan ti Bulgaria
- Dagiti karayan ti Kroasia
- Dagiti karayan ti Alemania
- Dagiti karayan ti Hungaria
- Dagiti karayan ti Moldova
- Dagiti karayan ti Romania
- Dagiti karayan ti Eslobakia
- Dagiti karayan ti Ukrania
- Dagiti sangalubongan a karayan ti Europ
- Syrmia
- Bács-Kiskun
- Pagbeddengan ti Bulgaria–Romania
- Pagbeddengan ti Kroasia–Serbia
- Pagbeddengan ti Hungarai-Eslobakia
- Pagbeddengan ti Romania–Ukrania
- Pagbeddengan ti Romania–Serbia
- Dagiti pederal a danum adalanan idiay Alemania
- Dagitikarayan a pagbeddengan


text:
Anarkismo
Ti anarkismo ket sapasap a naipalpalawagan a kas ti politiko a pilosopia nga agtengtengngel ti estado ket saan kakayatan, saan a masapul, ken makadangran,[1][2] wenno ti sabali a a kas ti panaglikudan ti turay ken pagsasarunuan nga organisasion iti maysa a panagkukua iti panakibiang ti tao.[3][4][5][6][7][8] Dagiti mangpakpatakder ti anarkismo, a naamammoan a kas ti "anarkista", ket mangipatakderda kadagiti awan estadona akagimongan a naibatay iti saan a mapagsasarunuan[3][9][10] dagiti boluntario nga asosasion.[11][12]
Adda dagiti nadumaduma a tinawtawid ti anarkismo, a saan amin a dagitoy ket eksklusibo.[13] Dagiti anarkista apagadalan ti panunot ket mabalin a maigiddiatan ti kammasapulan, nga agsupsuporta ti aniaman manipud ti patingga a panagmaymaysa aginggan ti kompleto a kolektibismo.[2] Dagiti nadumaduma a kita ti anarkismo ket naikategoria iti sosial ken indibidualista nga anarkismo wenno ti kapadpadana adua a panakaidasig.[14][15] Ti anarkismo ket kanayon a naikapanunotan a maysa a radikal a kanigid a payak nga ideolohia,[16][17] ken adu kadagiti anarkista nga ekonomiko ken anarkista a legado a pilosopia ket mangipakita ti kontra-estatista a panagipatarus iti komunismo, kolektibismo, sindikalismo wenno makibinglay nga ekonomia. Nupay kasta, ti anarkismo ket agnaynayon nga agiramraman ti maysa a indibidualista a kita, egoista a kita, ken nawaya a tiendaan a kita.[18][19][20] Adda dagiti indibidualista nga anarkista nga isuda pay ket sosialista wenno komunista[21][22] Bayat nga adda dagiti anaarko-komunista nga isuda ket dagiti indibidualista.[23][24]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Malatesta, Errico. "Mapam iti Anakismo". MAN! (Los Angeles: Internasional a Grupo iti San Francisco). OCLC 3930443. http://www.marxists.org/archive/malatesta/1930s/xx/toanarchy.htm. Agrell, Siri (2007-05-14). "Agob-obra para iti Tao". The Globe and Mail. http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070514.wxlanarchist14/BNStory/lifeWork/home/. Naala idi 2008-04-14. "Anarchism". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Premium Service. 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi 14 Disiembre 2006. http://web.archive.org/web/20061214085638/http://www.britannica.com/eb/article-9117285. Naala idi 2006-08-29. {{Cite journal|year=2005|title=Anarkismo|journal=The Shorter [[Routledge nga Ensiklopedia iti Pilosopia]|page=14|quote=Ti anarkismo ket ti panirigan ti maysa a kagimongan nga awan ti estado, wenno gobierno, a dagitoy dua ket mabalin ken kakayatan.}} Dagitisumaganad anagtaudan ket agdakamat ti anarkismo a kas maysa a politiko a pilosopia: Mclaughlin, Paul (2007). Anarkismo ken Turay. Aldershot: Ashgate. p. 59. ISBN 0-7546-6196-2. Johnston, R. (2000). Ti Diksionario iti Heograpia ti Nagtagitaoan. Cambridge: Blackwell Publishers. p. 24. ISBN 0-631-20561-6.
- ^ 2.0 2.1 Slevin, Carl. "Anarkismo." Ti Ababab a Diksionario ti Oxford Dictionary kadagiti Politika. Ed. Iain McLean kenAlistair McMillan. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2003.
- ^ 3.0 3.1 "Ti IAF - IFA ket makilabanda para iti : ti panakaikkat iti amin a porma iti turay nupay dagitoy ket ekonomiko, politiko, sosial, relihioso, kultural wenno seksual.""Dagiti Pamunganayan Ti Internasional dagiti Anarkista a Pederasion"
- ^ Ti "anarkismo, ngaminen ket, pudno a mangipatakder paea iti panakawaya ti panunot ti tao manipud ti turay ti relihion; ti pnakawaya iti bagi ti tao manipud ti turay ti tagikua; ti panakawaya manipud tikawar ken tengngel iti gobierno. Ti anarkismo ket mangitakder para iti sosial nga urnos a naibatay iti nawaya a panagigrupo kadagiti tattao para iti pangngep iti panagpataud ti pudno a sosial a kabaknang; tapno daytoy ket makatungpal a ti tunggal maysa a tao ket adda ti nawaya a panagserrek ti Daga ken ti napno a panagganas kadagiti kammasapulan ti biag, segun kadagiti essem ti tao, panagraman, ken dagiti paglikigan." Emma Goldman. "Ania ti Napudno a Pangitakderan para iti Anarkia" iti Anarkismo ken dagiti nadumaduma a Salaysay.
- ^ Ti indibidualista nga anarkista a ni Benjamin Tucker ket inpalpalawaganna ti anarkismo a kas ti panaglikyd ti turay a kas dagiti sumaganad "Nabirukanda a nasken nga agturonda ti kanawan wenno kanigid, — suroten ti dalan ti Turay wenno dalan iti Panakawaya. Ni Marx ket napan ti maysa a dalan;ni Warren ken Proudhon iti sabali. Isu a naipasngay dagitoy idi ti Estado a Sosialismo ken Anarkismo...ti Turay, ket makaala kadagiti adu a tabas, ngem, ti nawatiwata panagisao, dagiti kabusorna ket agbingbingayda kaniada kadagiti tallo a klase: umuna, dagiti gumura kaniana a kas kaibuksilan ken kas ti gibus iti panagrang-ay, a silulukat a manglikud kaniana, a naipudpudno, a napasnek, ken sangalubongan; maikadua, dagiti agiparangarang a namatmati kaniana a kas kabuksilan ti rang-ay, ngem mangawat kaniana tapno laeng isu ket makatulong kaniada kadagiti bukodda a pagayayatan, a mangilibak kaniana ken dagiti bendisionna iti sangalubongan; maikatlo, dagiti saan a makatalged kaniana a kas ti kabuksilan ti rang-ay, a namatmati kaniana laeng a kas ti gibus a maala baben ti umuna a panagbaddekan, aglablabsing, ken mangurgura kaniana. Dagitoy tallo nga insao iti panaglikud ti Kawayaan ket nasangsango kadagiti amin a timbukel iti isip ken aktibidad ti nagtagitaon. Dagiti nasayaat a representatibo iti immuna ket nakitkita idiay Simbaan a Katoliko ken ti Ruso nga autokrasia; iti maikadua, iiday Protestante a Simbaan ken ti Manchester a pagadalan kadagiti politiko ken politiko nga ekonomia; iti maikatlo, idiay ateismo iti Gambetta ken ti sosialismo iti narikpan asosialismo a Karl Marg." Benjamin Tucker. Agmaymaysa a panakawaya.
- ^ Ward, Colin (1966). "Ti anarkismo a kas Teoria iti Organisasion". Naidulin manipud ti kasisigud idi 25 Marso 2010. http://web.archive.org/web/20100325081119/http://www.panarchy.org/ward/organization.1966.html. Naala idi 1 Marso 2010.
- ^ Ti anarkista a historiador a ni George Woodcock a reporta iti kontra autoritarianismo ni Mikhail Bakunin ken agipakita dagitoy dua a kasasaad ken awan a kasasaad a porma iti turay a kas ti sumaganad: "Dagiti amin ng anarkista ket likudanda ti turay; adu kaniada ti makilaban iti daytoy." (pg. 9)...ni Bakunin ket saan a nangipabalin ti sentro a komite ti Liga iti napno a programana, ngem nakaawis kaniada a mangawat ti maysa a radikal a panagidiaya idiay Kongreso ti Berne idi Septiemre 1868, a nagdawdawat ti ekonomiko a panagpapada ken agpudpuno nga nagraraut ti turay idiay Simbaan ken Estado."
- ^ Brown, L. Susan (2002). "Ti anarkismo a kas maysa a Politiko a Pilosopia iti Eksistensial a Panagmaymaysa: Dagiti nagbanagan ti Pemenismo". Dagiti Politika ti Panagmaymaysa: Liberalismo, Liberal a Pemenismo ken Anarkismo. Black Rose Books Ltd. Publishing. p. 106.
- ^ "Isu nga ti anarkia ket, no agablin a mangdadael ti turay kadagiti amin ng aaspetona, no agidemanda ti panakaikkat kadagiti linteg ken ti panakaikkat ti mekanismo nga agserserbi a mangipang-al kadagitoy, no agmadi kadagiti amin a pagsasarunuan nga organisasion ken agsermon ti nawaya a tulagan — ken gumun-od pay nga agtaginayon ken agpadakkel napateg a bukel iti sosial nga ugali nga awan kadagiti kagimongan ti tao wenno ayup ket mabalinda a rumsua." Peter Kropotkin. Anarkismo: ti pilosopiana ken kaumnuanna
- ^ "dagiti anarkista ket suppiatenda ti awan nakemna a (e.g., ilehitimado) turay, iti sabali a panagisao, ti pagsasarunuan — ti pagsasarunuan ket ti institutionalisasion iti turay iti kaunegan ti kagimongan." "B.1 Apay a dagiti anarkista ket sumuppiatda ti turay ken pagsusurotan?" iti Anarkista a FAQ
- ^ "ANARKISMO, ti maysa asosial a pilosopia a saan a mangawat ti autoritariano a gobierno ken agtagtaginayon a dagiti boluntario nga intitusion ket nasaysayaatda a mangiyebkas ti masna a sosial a likigan ti tao." George Woodcock. "Anarkismo" idiay Ti Ensiklopedia iti Pilosopia
- ^ "Iti kagimongan a naparang-ay kadagitoy a linia, dagiti boluntario nga asosasion a nangrugrugidan a mangsakop kadagiti amin a paset iti aktibidad ti nagtagitaon ket agalalada pay ti dakdakkel a pagpaatiddog tapno bukbukodanda a sukatan para iti estado iti amain a pamay-anna." Peter Kropotkin. Ti “Anarkismo” manipud ti Encyclopædia Britannica
- ^ Sylvan, Richard (1995). "Anarchism". In Goodwin, Robert E. ken Pettit. Ti Kumaduaan ti Kontemporario a Politiko a Pilosopia. Philip. Blackwell Publishing. p. 231.
- ^ Ostergaard, Geoffrey. "Anarkismo". Ti Blackwell a Diksionario iti Moderno a Sosial a Kapanunotan. Blackwell Publishing. p. 14.
- ^ Kropotkin, Peter (2002). Anarkismo: Urnong iti Rebolusionario a Sursurat. Courier Dover Publications. p. 5. ISBN 0-486-41955-X.R.B. Fowler (1972). "Ti Anarkista a Tinawtawid iti Politiko a Kapanunotan". Western Political Quarterly (Unibersidad iti Utah) 25 (4): 738–752. doi:10.2307/446800. JSTOR 446800.
- ^ Brooks, Frank H. (1994). Ti Agmaymaysa nga Anarkista: Antologo ti Panakawaya (1881–1908). Transaction Publishers. p. xi. ISBN 1-56000-132-1. "Kadaywan a naipanunotan a patingga a kanigid a payak nga ideolohia, ti anarkismo ket kankanayon a mangiraman ti naisangsangayan a kita ti radikal nga indibidualismo, manipud ti hiperationalismo ni Godwin, aginggana ti egoismo ni Stirner, aginggana dagiti libertariano ken dagiti anarko-kapitalista iti tatta nga aldaw"
- ^ Joseph Kahn (2000). "Anarkismo, ti Kredo a Saan a Matmatay; Ti Panakaiwaras iti Sangalubongan a Kapitalismo ket Bimmangon ti Nabaygen a Matmaturog a Tignay". The New York Times (5 Agosto).Colin Moynihan (2007). "Ti Piesta ti Libro ket Pinagkaykaysana dagiti Anarkista. Iti Kararua, Laeng". New York Times (16 bril).
- ^ Stringham, Edward (2007). Stringham, Edward. ed. Anarkia ken ti Linteg. Ti Politiko nga Ekonomia a Mapilpili.. Transaction Publishers. p. 720. SSRN 1768172.
- ^ Narveson, Enero (2002). Panagdayaw kadagiti Tao iti Teoria ken Panakasanay. Kapitulio 11: Kaso ti Anarkista. "Tapno makita daytoy, isu ngarud ket, nasken a padakkelentayo ti dayaw a masakbayan nga adda iti anarkismo. Ti anagaramid daytoy masapul nga ilasin tayo ti nagbaetan ti dua asapasap a pagpilian iti anarkista a teoria [...] Dagitoy dua ket ti mabalin tayo a tawagan, dagiti bersion ti sosialista a maisuppiat ti nawaya tiendaan, wenno kapitalista."
- ^ Tormey, Simon, Kontra-Kapitalismo, Ti Pagsurotan ti Agdadamo, Oneworld Publications, 2004, pp. 118–119.
- ^ "Daytoy a takder ket mangikabil kaniana iti libertariano a sosialista a tinawtawid ken, saan surpresa, ni (Benjamin) Tucker ket adu a nangibaga kaniana nga isu ket maysa a sosialista ken naipanunutanna a ti pilosopiana a "Anarkistiko a sosialismo." "Anarkista a FAQbabaen dagiti nadumaduma a mannurat
- ^ "Gaputa ti rebolusion ket isu ti apoy iti bukodtayo a nakem ken maysa a kammasapulan iti solitario a panunot tayo; daytoy ket obligasion iti libertariano nga aristokrasia. Tapno makapartuat kadagiti baro a kuenta ti etiko. Tapno makapartuat kadagiti baro a kuenta ti estetiko. Tapno mapagkaykaysa dagiti banag a kabaknangan. Tapno maibingbingay ti karurua a kabaknangan." Renzo Novatore. Mapan t iPanagpartuat ti Awan
- ^ Ti kalpasan a kanigid nga anarko-komunista a ni Bob Black kalpasan ti panagusig ti insurekional a panirigan iti anarko-komunismo ti anarko-komunista a ni Luigi Galleani ket nangibagbaga a ti "komunista ket ti gibus a panagtungpal iti indibidualismo.... Ti nalawag a panagsuppiat a nagbaetan ti indibidualismo ken komunismo ket adda ti panakaawat kadagitoy dua.... ti pamwidan ket isu pay ti panggep: ti agmaymaysa ket agpayso a a naipamwidan. Awan ti bagana ti agsao iti 'empatiko a panagpauna ti sosial iti kinaagmaymaysa'.... Maisasaom metten a ti panagipauna ti manok wenno ti itlog. Ti anarkia ket maysa a 'pamay-an iti indibidualisasion'. Daytoy ket panggepenna nga agitipon ti kalatakan a panagrang-ay ti agmaymaysa iti kalatakan a komunal a panagkaykaysa."Bob Black. Nightmares of Reason.
- ^ "Dagiti moderno a komunista ket adaduda pay a indibidualistiko ngem ni Stirner. Iti kaniada, a saan laeng a ti relihion, moralidad, pamilia ken Estado ket ti espektro, ngem ti tagikua ket adadu pay ngen ti espektro, iti ania a nagan ti agmaymaysa ket naiatagabu - ken kasano a naitagabu!...Isu nga ti komunismo ket agpartuat ti batayan para iti waya ken Panakadumaduma iti agmaymaysa. Maysaak a komunista gaputa Maysaak nga Indibidualista. Napno ken naipaamategannagtuno s ti Komunista kenni Stirner idi ikabilna ti balikas nga alaen a sinukatann iti demanda - a daytoy ket nagturonganna ti panakarunaw ti tagikua, iti panagala ti tagikua. Ti indibidualismo ken Komumunismo ketagkammasapulanda."Max Baginski. "Stirner: Ti Agom ken ti Bukodna" iti Ina a Daga. Tomo. 2. Bilang. 3 MAYO, 1907
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Anarkismo idiay Wikimedia Commons