text:
VIGAN CITY – Pasiaren dagiti sangguniang kabataan federation officials ditoy siudad ti Makati City, Marikina City, ken Baguio City, kas paset ti lakbay-aralda inton Mayo 28-30, 2010.
Segun ken ni SK Federated President Edrin Jeremiah Pajaro, pasiarenda ti city hall dagiti nadakamat a siudad tapno agobserbada mainaig iti programa dagiti padada ng SK federation kadagitoy a siudad.
Kinuna ni Pajaro a dagiti makitada a nasayaat a paglintegan ken programa ken proyekto dagiti SK kadagitoy siudad ket mabalinda nga adaptaren para iti siudad ti Vigan.#


c: text/html

text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Nagtignay ti nangabak a mayor tapno matulongan dagiti mannalon ditoy kalpasan a naammuanna nga awan ti maited a subsidy iti bin-i nga irik kadagitoy para iti masungad a panagtatalon.
Impakaammo ni Mayor-elect Eddie “Boy” Cobangbang a mangipaay iti 3,000 kilos a hybrid seeds nga aggapu iti personal a pondona a libre a maiwaras kadagiti mannalon ditoy nga ili.
Agdagup iti 3 kilos a hybrid seeds ti maited iti 1,000 a mannalon ditoy nga ili.
Kinuna ni Cobangbang a maysa daytoy a wagas ti panagyamanna kadagiti kailianna gapu iti panangbutosda kenkuana a kabarbaro a mayor iti Cabugao.
“Maysa daytoy a panangipakitak kadakuada nga iprioridadko dagiti mannalon ditoy ilimi,” kinuna ni Cobangbang idinto nga inyunay-unayna a daytoy a sektor ti makitana a gumawgawawa a matulongan.
Imbalat ni Cobangbang da Dr. Chita Suero nga asawa ni Mayor Diocaesar Suero nga agturposen ti panagtakemna inton Hunio 30 ken incumbent vice mayor Rex Morales para iti kinamayor ditoy nga ili iti kalkalpas nga eleksion.
Sakbayna, impakaammo ni Cabugao municipal rice production officer Nereo Dafroza nga awan ti maited ti municipal government a subsidia ti bin-i a pagay kadagiti mannalon iti masungad a panagtatalon.
Kinuna pay ni Dafroza a ti laeng maaramidan ti opisinana ti panangirekomendana kadagiti mannalon dagiti seed growers a paggatanganda iti certified seeds.
Kinuna pay ni Dafroza a gapu iti kaawan ti tulong a maited ti gobierno munisipal kadagiti mannalon, pattapattana a manipud laengen iti 700 agingga iti 1,000 nga ektaria ti mamulaan iti pagay iti daytoy a panagtatalon.
Kinuna ni Cobangbang nga awan ti pilpilienna a mannalon ket ti laeng datos ti Department of Agriculture ti masurot tapno maipaayan dagitoy iti hybrid seeds.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni Vice Mayor Franz Ranches a maikkan ni Mayor Ferdinand C. Medina iti pammalubos a mausar ti calamity fund ti 2007 para iti rekonstruktion ti seawall ti Barangay Mindoro.
Inaprobaran ti Sangguniang Panlungsod itay nabiit iti maikadua ken pinal a panagbasa ti resolusion a mangited iti autoridad ken ni Medina a mangusar iti calamity fund para iti pannakasimpa ti nadadael a seawall iti nasao a barangay.
Gapu iti peggad nga ibalballaag ti asideg unayen a baybay iti barangay Mindoro gapu iti pannnakatuang ti salaknibna a seawall maigapu iti napalabas a bagyo a nangsanut iti probinsia, kiniddaw ti executive branch iti sangguniang panlungsod a maikkan ti pammalubos ti mayor a mangaramat iti calamity fund tapno manayonan ti adda a pundo para iti pannakasimpa ti nasao a seawall.
Adda nailatang a pundo para iti seawall iti Mindoro a P2 milion ngem iti panagkita dagiti eksperto ken iti pammattapatta ti engineering department, agkurang isu nga adda kiddaw ti executive branch a mangusar iti calamity fund tapno mainayon iti existing fund para iti pannakasimpa ti nasao a seawall.
“Ammotayo ti itsurana tatta manipud idi na-erode,” kinuna ti bise mayor, idinto nga innayonna a “dumakkel a dumakkel ti danum isut gapuna a masimpa (seawall) tapno maikkan iti naan-anay a proteksion ti Barangay Mindoro aglalo dagiti coastal areas.”
Kinuna ni Ranches a “no adda man madakamat iti pundo ti 2007, ta adda pay dagiti dadduma a paggastuan a calamity related, awan ti makitatayo a problema no la ketdi adda daytoy authority a maited ti madaydayaw a mayor tapno mausar ti calamity fund para dayta seawall.”
Iti master plan ti siudad, insingasing dagiti urban planners ken environmentalist consultants ti pannakaipasdek iti estuaria kas solusion ti pannakarisud iti igid ti baybay iti Mindoro ngem dakkel ti magastos.#


text:
Alehandro ti Natan-ók
Ni Alehandro III iti Masedonia (20/21 Hulio 356 – 10/11 Hunio 323 BC), kadawyan nga ammo a kas ni Alehandro ti Natan-ók (Griego: ἈλέEavδpoς ὁ MέYaς, Aléxandros ho Mégasiii[›]), ket maysa idi a Griego nga ari iti Masedonia, ti maysa nga estado idiay akin-amianan a taga-ugma a Gresia. Naipasngay idiay Pella idi 356 BC, Ni Alehandro ket insursuro babaen ni Aristotle aginggana iti edad nga 16. Idi agtawen isuna ti sangapulo ket tallo, nakaaramid isuna ti maysa kadagiti kadakkelan nga imperio iti taga-ugma a lubong, a naigay-at manipud iti Baybay Ionia aginggana idiay Himalaya. Isuna ket saan a naabak kadagiti gubgubat ken isuna ket naipanunotan a maysa kadagiti naimballigian nga agbilbilin iti pakasaritaan.[1]
Ni Alehandro ket sinarununa ti amana, a ni Pelipe II iti Masedonia, idiay trona idi 336 BC kalpasan idi naipapatay ni Pelipe. Kalpasan idi natay ni Pelipe, ni Alehandro ket tinawidna ti napigsa a pagarian ken napadasanen a buyotan. Nagunggunaan isu ti panaka-heneral iti Gresia ket inusarna daytoy a panakaturay ti panagirugina kadagiti plano ti amana a panagpadakkel ti milisia. Idi 334 BC, rinautna ti tinurayan ti Persia nga Asia a Minor ken nangrugi kadagiti maysa a serie iti kampania a nagbayag iti sangpulo a tawen. Tinukkol ni Alehandro ti bileg iti Persia iti maysa a serye kadagiti naikeddeng a gubgubat iti Issus ken Gaugamela. Simmaruno nga intuangna ti Ari ti Persia a ni Darius III ken pinarukmana ti sibubukel a Persiano nga Imperio.i[›] Iti dayta a paset, ti imperiona ket naigay-ay manipud iti Baybay Adriatiko anginggana idiay Karayan Indo.
Nagsuksukimat isuna ti panakaabotna kadagiti "kagibusan iti lubong ken ti Nalatak a Ruar a Baybay", rinautna ti India idi 326 BC, ngem napilit nga agsubli isuna gapu ti panadawat dagiti buyotna. Ni Alehandro ket pimmusay idiay Babilonia idi 323 BC, nga awan ti panagipatulpalna kadagiti serie ti naplano a kampania a nangparugi kuma ti panagraut iti Arabia. Kadagiti sumaganad a tawtawen kalpasan ti ipupusayna, adda dagiti serie iti sibil a gubgubat a nangpirgis kadagit imperiona, a nagresultaan dagiti estado a tinurayan babaen ti Diadochi, dagiti nabatbati a heneral ken tumawtawin kenni Alehandro.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Yenne 2010, p. 159


text:
Kategoria:Dagiti pingir a baybay
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 5 a subkategoria, manipud iti 5 a dagup.
A
- ► Dagiti pingir a baybay ti Taaw Artiko (5 K, 3 P)
- ► Dagiti pingir a baybay ti Taaw Atlantiko (1 K, 1 P)
D
- ► Dagiti pingir a baybay ti Mediteraneo (1 K, 8 P)
I
- ► Dagiti pingir a baybay ti Taaw Indiano (3 K, 4 P)
P
- ► Dagiti pingir a baybay ti Taaw Pasipiko (11 K, 12 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti pingir a baybay"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
VIGAN CITY – Maisayangkat ti mass wedding kadagiti
agtiptiponen ngem saan pay a nagkasar iti simbaan inton Marso 5.
Naammuan nga esponsoran ti gobierno ti siudad, Balikatan
of Vigan ken ti St. Paul Cathedral ti nasao a mass wedding.
Segun iti maysa a church leader, maisaysayangkat daytoy
agsipud ta adu dagiti agkabkabbalay a gapu iti rigat iti panagbiag,
saanda a kabaelan ti agkasar iti simbaan.
Itay napan a tawen, nasurok a sangagasut nga asmang ti
pinagkasar ti Simbaan, ti city government nga idadauluan ni Mayor Eva
Marie S. Medina ken ti Balikatan nga ipanguluan ni Konsehal Lulu
Baquiran.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Nupay agpukpukaw ti National Food Authority, saan a maigapu iti saan a nasayaat a pannakamaneharna no di gapu iti pammilin ti nangatngato a turayenda nga aggatangda iti nangina iti irik sada ilako a bagas iti nalaklaka a presio.
“Kayatko nga ilawlawag a ti pannakaluglugi ti NFA saan a gapu iti mismanagement… no di ket iti instruksion ti top management nga aggatangkami iti irik a nangato sami ilako a bagas iti kalakaan a presio,” kinuna ni NFA provincial officer Fortunato Bulao kas reaksionna iti awag a ma-abolish ti NFA gapu ta agpukpukaw daytoy nga ahensia.
Kinuna ni Bulao nga iti “daytoy a negosio, gumatangkami iti nangina sami ilako iti nababa, talaga nga aglugi ti NFA.”
Linagidaw ni Bulao ti awag a pannaka-abolish ti NFA gapu iti panangrunaw daytoy iti pondo ti gobierno sana innayon a kitaen koma dagiti kritiko a “dagitoy a pukaw ket isuda ti social nga obligasion ti gobierno tapno napintas ti food security ti pagilian”.
“No awan ti umdas a pempen a taraon ti maysa a pagilian, maysa daytoy a taudan ti riribuk,” kinuna ni Bulao sana inyunay-unay a “kritikal ti bagas agsipud ta maysa daytoy a political commodity.”
Kanaig daytoy, impakaammo ni Bulao a saan a nagbaliw ti presio ti bagas kadagiti market based outlets ta aglaklakoda iti P25 kada kilo.
“No adda man nagbaliw, saanen nga aglako dagiti amin a community-based outlet ti NFA kas iti Tindahan Natin ken Tindahan ng Parokya iti P18.25 kada kilo a bagas no di maobligada metten nga aglako iti P25 kada kilo,” kinuna ni Bulao.
Kinuna ni Bulao nga adda pammilin ti nangatngato a turayenda kas paset ti panangrekobre ti ahensia kadagiti pukawna.
Impalgak ni Bulao a gatangen idi dagiti Tindahan Natin ken Tindahan ng Parokya ti lakoda a bagas manipud iti NFA iti P16.75 ket no sumaen, agpukpukaw ti ahensia iti P500 kada sako.
Ngem iti panagbalindan nga ordinario nga outlet, gatangenda iti NFA dagiti lakoda a bagas iti P23.50 sada ilako iti P25 kada kilo.
Kinunana a dagiti umili nga aggatgatang iti Tindahan Natin ken Tindahan ng Parokya ti maapektaran iti dakkel gapu ta aglako dagitoyen iti P25 kada kilo.#


text:
CANDON CITY – Umabot iti 270,000 a tilapia fingerlings ti naibulos kadagiti karayan iti uppat nga ili iti segundo distrito idi Abril 16, 2010 kas panagtultuloy daytoy a proyekto nga Ilocos Sur Development of Aquamarine (ISDA).
Karaman kadagiti nabulosan iti fingerlings dagiti ili ti Tagudin, Sta. Cruz, Sta. Lucia ken daytoy a siudad.
Kinuna ni Gov. Deogracias Victor Savellano a kalpasan ti tallo a bulan, manamnama nga umadunton ti makalapan a lames kadagiti karayan ken masupusopanton ti pagkurangan ti probinsia a lames.#


text:
Makan a la Pinoy: Ensalada a papaya
Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net
Mayat ti agaramid iti ensalada a papaya itatta gapu ta adu dagiti intinnag ti nadawel a bagio nga Ompong. Dagiti naata pay a papaya ket mabalin nga ilaok iti tinola, aramiden nga atsara a papaya wenno ensalada nga estilo iti Thailand, pawpaw salad wenno green papaya salad.
Ramen:
4-5 sili a sairo
4 a ngipen a bawang
6 pidaso nga utong, naputputed iti agarup dua pulgada
1 kamatis (naiwa) wenno sangarakem a botinggan (berry tomatoes)
1 kutsara a tubbog ti dalayap wenno lemon
2 kutsara hibe (daing a pasayan)
1 kutsara a burisangsang (muscovado)
2 kutsara patis
200 gramo papaya, nagadgad
1 kutsara a mani, nakirog
Panangisagana:
1. Bayuen iti almiris ti sili a sairo ken ilaok a bayuen ti bawang
2. Inayon ti utong ken kamatis, bayuen laeng iti apag-apaman a lumukneng.
3. Ipatedted ti tubbog ti dalayap ken ilaok ti hibe.
4. Ilaok ti papaya. Bayuen bayat nga ikiwkiwar.
5. Ibales iti pinggan ken parabawan iti narim-it a mani.# nordis.net


text:
Bouc-Bel-Air
Ti Bouc-Bel-Air ket maysa a komuna iti Bouches-du-Rhône a deparatmento idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ket naisanglad kadagiti nagbaetan ti Marseille, Gardanne ken Aix-en-Provence. Ti daan a purok ket mabirukan idiay tuktok ti bassit a bantay (ti bouc iti rehional a pagsasao provençal).
Dagiti linaon
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti makitkita[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bouc-Bel-Air ket kadawyan ti estilo a Provençal , nabangon iti lawlaw ti maysa a bato a nagporma ti pundasion ti daan a kastilio iti maika-7 a siglo. Adda daytoy ti naisangsangayan a panakaimatangan manipud kadagiti nadumaduma a kabanbantayan a maysa kadagitoy ket ti nadayag a naamammoan dagiti agtataeng a kas ti Sainte-Victoire.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket nataengan manipud idi un-unana a panawen, ti lugarna ket nakakita kadagiti Romano-Galo a nagtaengan. Adda kadagitoy a lugar ket napetsaan manipud idi maika-7 a siglo BC. Dagiti panagraut dagiti Barbaro ket naaramid idimaika-7 a siglo AD, ti mabalin a petsa ti panakabangon ti purok.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bouc-Bel-Air iti Wikimedia Commons


text:
VIGAN CITY – Sabali pay a drug personality ti nanabtuog iti buy-bust operation nga insayangkat dagiti pannakabagi ti linteg ditoy a siudad.
Inaresto dagiti polis ni Chona Santos, 30, balasang, agnaed iti Magalang, Francisco, Pampanga ngem temporario nga agnaed iti Fuerte, Caoayan ket nadetene iti police station ditoy bayat a maisagsagana ti kaso maikontra kenkuana.
Iti naiwayat nga operasion, nagpammarang ti maysa nga intelligence operative a kustomer a gumatang iti droga ken ni Santos ket kinemmegda daytoy idi maiyawatna ti maysa a plastic sachet a mapapati a naglaon iti shabu.
Nakumpiska iti ikut ni Santos ti maysa a bassit a petaka a naglaon iti lima a plastic sachet nga adda kargana a mapapati a shabu, 2 a sag-P500 a marked money, 3 nga improvised tooter, aluminum foil ken sumagmamano nga awan ti kargana a plastic sachet.#


text:
Amianan a Mindanao
Ti Amianan a Mindanao ket maysa a kadagiti rehion ti Filipinas, a napusgan a kas Rehion X. Buklen ti 5 a probinsia ken 9 a siudad, ti Misamis Oriental (Siudad ti Gingoog, Siudad ti Cagayan de Oro ken Siudad ti El Salvador), Misamis Occidental (Siudad ti Oroquieta, Siudad ti Tangub ken Siudad ti Ozamis), Camiguin, Lanao del Norte (Siudad ti Iligan), ken Bukidnon (Siudad ti Malaybalay ken Siudad ti Valensia). Ti Siudad ti Cagayan de Oro ti rehional a sentrona.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
VIGAN CITY – Sabali manen a pammadayaw ti nagun-od ti Vigan City: ti Presidential Awardee for the Most Child-Friendly Local Government Unit para kadagiti component cities ken umuna agingga iti maikapat ti klasena a munisipalidad iti Region I.
Daytoy ti naammuan manipud ken ni Mayor Ferdinand C. Medina bayat ti interbiona iti media itay nabiit.
Naammuan a ti evaluation team ket binukel dagiti nadumaduma nga ahensia iti Region I a pakaibilangan ti Department of Education, Department of Social Welfare and Development, Department of Health ken National Economic Development Administration ket kangrunaan a kinitada no kasano ti pannakamanehar dagiti ubbing ditoy.
Segun ti mayor, nagbisita dagiti evaluators idi Agosto iti daytoy a tawen ket kinitada dagiti pasilidad dagiti lima a day care centers iti siudad no maiyannatop met laeng para kadagiti kasapulan dagiti ubbing iti panagbasada.
Iti panagbisita dagiti evaluators kadagiti barangay, sinukimatda pay dagiti rekord ken dagiti naipasa nga ordinansa a mangprotehir ken tumulong iti pannakamuli dagiti ubbing tapno agbalinda a nasayaat nga umili iti masakbayan.
Kinuna ni Medina a dinayaw dagiti evaluators dagiti gannuat ken programa ti gobierno ti siudad para kadagiti ubbing, kas iti pannakaipasa ti Youth Code of Vigan ken iti pannakaipaskil dagiti ballaag kadagiti amusement centers ken galiera iti saan a pannakaipalubos dagiti ubbing a sumrek kadagitoy nga establisimiento, nangruna iti kaadda ti klaseda, tapno maiyadayoda iti bisio ken saan a maiyaw-awan ti panagbasada.
Innayon ni Medina a maysa kadagiti kangrunaan a dinayaw ti evaluating team ti panagwengweng ti sirena iti alas dies ti rabii kas pammalagip kadagiti ubbing a saandan nga agwalangwalang iti ruar ti balayda iti alas onse ti rabii a pannakaipakat iti curfew kadagiti menor de edad.
“Segun kadagiti evaluators, awan ti LGU a mangipakpakat iti daytoy iti intero a Region I,” kinuna ni Medina.
Napili pay ti Vigan a Best in Region I iti implementasion ti programa ti nutrision, Cleanest and Greenest City in Region I, Cleanest and Best Public Market in Region I, TESDA Kabalikat Awardee gapu iti Eskuwela Talyer, ken The Best of the Best Consumer Welfare Desk iti intero a Pilipinas.


text:
SANTA LUCIA, Ilocos Sur – Dua a balasitang ti nagpulong iti polis a narames ken namolestiada iti maysa nga balay-paginaan iti Candon City itay lawasna.
Intudo da Lina, 15, ken Mely, 16 (saan a pudno a naganda), agpada nga agnaed iti barangay Paoc Norte, ditoy ti nangabuso kadakuada a ni Victor Tejada, agnaed iti Barangay Namatican iti daytoy met laeng nga ili.
Naammuan iti imbestigasion a magmagna dagiti dua a biktima iti alas nuebe ti rabii iti barangay road iti Namatican idi sinardengan ida ti suspetsa a nakalugan iti motorsiklo a Honda TMX ket indiayana ti panagluganda. Idi nagkedked dagiti biktima, imbalangan ti suspek ti luganna ket pinilitna ida nga inlugan.
Idi makalas-udda iti highway, imbaga dagiti dua a dumsaagdan ngem indiretso ketdi ti suspek ti lugan iti Candon. Iti apaglabes iti arko ti Candon, dandanida naaksidente a puon ti nakapilayan ni Mely.
Segun dagiti biktima, intarus ti suspek ida iti dua a kuarto iti maysa a pasdek-paginaan ket ditoy a mapapati a rinamesna ni Lina ken minolestiana ni Mely.
Kinuna dagiti biktima a binutbuteng ida ti suspek gapuna a dida insigida nga impulong ti napasamak kadakuada.
Ngem pinaglibakan ti suspek ti akusasion dagiti biktima idinto a kinunana nga adda laeng iti pagtaenganda iti tiempo a kuna dagiti biktima a pannakarames ken pannakamolestiada ken amangan no inaramatda laeng ti naganna. (Danny Antalan)


text:
Pagsasao a Burum
Ti pagsasao a Burum, ammo pay a kas Mindik, ken Yaknge wenno Somba-Siawari manipud kadagiti dua a dialektona, ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Burum iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Burum-Mindik". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Sika aya ket Addaanen ti Biag nga Agnanayon?
Saludsod: Sika aya ket Addaanen ti Biag nga Agnanayon?
Sungbat: Adda ti naglawag a sungbat ti Biblia maipapan iti pannakaadda ti biag nga agnanayoan. Umuna, masapul nga bigbigen ken aminen tayo nga nagbasoltayo iti Dios” (Roma 3:23). Datayo amin ket nakaaramid ti banag a saan nga nasayaat iti imatang ti Dios, isut gapuna a rumbeng laeng nga dusaennatayo. Agsipud ta amin a basoltayo ket maibusor iti agnanayon a Dios, ti dusa na kadgiti nagbasol ket agnanayon met. “Ta patay ti supapak ti basol. Ngem biag nga agnanayon ti isagut ti Dios gapu iti pannakikaykaysatayo ken ni Cristo Jesus nga Apotayo” (Taga-Roma 6:23).
Ni Jesu-Cristo nga awan aniaman a naaramid nga basol (Pedro 2:2), ken agnanayon nga Anak ti Dios ket nagbalin a tao (Juan 1:1, 14) ket natay tapno bayadanna ti dusa a rebbeng kadagiti managbasol. Kuna iti Taga-Roma 5:8, “Ngem impakita ti Dios ti ayatna kadatayo: Idi managbasoltayo pay laeng, natay ni Cristo gapu kadatayo.” Natay ni Jesu-Cristo idiay crus (Juan 19:31-42) tapno alaenna ti dusa nga rumbeng kadatayo (2 Taga-Corinto 5:21). Kalpasan iti tallo nga aldaw, Isu ket nagungar (1 Taga-Corinto 15:1-4) tapno pammaneknek nga inabakna ti basol ken ipapatay. “Madaydayaw ti Dios ken Ama ni Apotayo a Jesu-Cristo! Gapu iti dakkel a kaasina, naipasngaytayo iti baro a biag babaen iti panagungar ni Jesu-Cristo. Sibibiag a namnama ti impaay kadatayo daytoy baro a biag” (1 Pedro 1:3).
Kasapulan a mamatitayo kenni Jesu-Cristo ken paglikudan dagiti basbasoltayo (Dagiti-Aramid 3:19). Agsipud ta no mamati tayo kenkuana ken agtalek iti pannakatayna idiay crus tapno bayadanna dagiti basbasoltayo, pakawanenna dagiti basbasoltayo ken ikkanatayo ti biag nga agnanayon iti dinna ti Dios idiay langit. “Gapu iti kasta unay a panagayat ti Dios iti lubong, intedna ti Bugbugtong nga Anakna tapno ti siasinoman a mamati kenkuana saan a matay no di ket agbiag nga agnanayon” (Juan 3:16). “Ta no babaen iti panagsao, ipaduyakyakmo ni Jesus nga isu ti Apo, ket patiem iti pusom a pinagungar ti Dios, maisalakankanto” (Taga-Roma 10:9). “Ta gapu iti parabur ti Dios, naisalakantayo babaen iti pammati. Saanyo nga insalakan ti bagiyo gapu iti inaramidyo. Insagut kadakayo ti Dios ti pannakaisalakanyo tapno awan ti mangipasindayag iti daytoy” (Taga-Efeso 2:8, 9).
No kayatmo nga awaten ni Jesu-Cristo a kas Apo ken mangisalakanmo, adtoy ti maysa a kararag. Saan mo a lipatan nga daytoy a kararag ket saan nga isu ti mangisalakan kenka no di ket iti Dios babaen ti panangpagungar iti Nasantoan nga Espiritu iti espiritum. Ibagam kenkuana nga agtaud dita pusom, “O Dios, aminek nga nagbasolak a maibusor kenka ket rebbeng laeng nga dusaennak. Ngem innala ni Jesus dagiti basolko ket inanusana ti dusa nga siak ti rebbeng nga agsagaba. Atalekak nga babaen iti panamatik kenkuana ket mapakawannak. Agbabbabawiakon ken paglikudakon dagiti basbasolko ken agtalekak kenni Jesus para iti pannakaisalakanko. Agyamanak iti nakaskasdaaw nga paraburrmo ken pammakawan. Agyamanak met iti biag nga agnanayon. Amen!”
Nagdesisyon ka kadi para ken Cristo gapu iti nabasam ditoy? No kasta, maidawat a pindutem iti baba ti "Inawat ko ni Cristo ita nga aldaw".
English
Sika aya ket Addaanen ti Biag nga Agnanayon?


text:
Sinonimo (taksonomia)
Iti sientipiko a nomenklatura, ti sinonimo ket isu ti sientipiko a nagan a maipakat iti maysa a takson a pakaibagaan babaen ti sabali a a sientipiko a nagan,[1] urayno dagiti soologo ket sabali ti panagusarda ti termino.[2] Kas pagarigan, ni Linnaeus ket isu idi ti immuna a nangited ti sientipiko a nagan iti Norway spruce, a tinawaganna iti Pinus abies. Daytoy a nagan ket saanen a maus-usar: daytoy itan ket kapada a nagan ti agdama a sientipiko a nagan iti Picea abies.
Saan a kasla dagiti sinonimo kadagiti sabali a kontesto, iti taksonomia ti sinonimo ket saan a mabalin a maipasinnukat iti nagan a sinonimo daytoy. Ititaksonomia, dagiti sinonimo ket saanda nga agpapada, ngem addaanda kadagiti sabali a kasasaad. Iti sapasap, para iti aniaman a takson nga adda iti naisangayan a patingga ti panangipalplawag dagiti taksonomiko a grupo dagiti organismo, ti puesto ken ranggo ti sientipiko a nagan ti maikeddeng a husto iti animan a maitited. Ti sinonimo ket kankanayon a sinonimo ti sabali a sientipiko a nagan ken nasken a saan nga adda iti pannakapaadayo.


text:
Anime
Ti anime (アニメ anime, [a.ni.me] ( denggen); Inglesi/ˈænɨmeɪ/ wenno /ˈɑːnɨmeɪ/ wenno /ˈænɨmə/; ANƏ-may wenno ANI-may) ken dagiti Hapon nga animado a pataud a mangipakpakita ti inladawan ti ima wenno animasion ti kompiuter. Ti balikas ket naipangyabaan a pannkabalikas ti "animasion" iti Hapon. Ti pannangibaga nga "anime", ket saan a rimmuar aginggana idi tengnga ti tawtawen ti 1980,[1] ken ti naikeddeng a kaibuksilan daytoy a panangibaga ket sagpaminsan nga agdumaduma depende iti kontesto.[2] Kadagiti Hapon, ti termino ket pannangibaga kadagiti amin nga animasion.[3] Iti INggles, ti termino ket naipalawagan a kas naala ti Hapon nga estilo ti animasion a masansan a nailaslasin babaen kadagiti namarisan a grapiko, dagiti natinggaw a karakter ken dagiti pantastiko a tema.[4][5] Ti pannakaarngi nga estilo iti kaibuksilan ket mabalin a manglukat ti posibilidad a ti anime ket mapataud kadagiti sabali a pagilian, malaksid ti Hapon.[6][7][8] Ngem ita pay, para iti kinalaka, adu kadagiti Taga-laud ket nainget a kitkitaenda ti anime a kas animasion a produkto ti Hapon.[5]
Bayat a ti kasapaan a naamammuan nga animasion ti Hapon ket napetsaan manipud idi 1917, ken adu met dagiti kasisigud nga animasion ti Hapon ket napataud kadagiti simmakbay a dekada. Ti pannakailasin ti estilo ti anime ket naparang-ay idi tawtawen ti 1960 ken naisangayan ti obra ni Osamu Tezuka ken nagbalin a naamammuan iti ruar ti Hapon idi tawtawen ti 1980.[9] Adu kadagiti agbuybuya ti anime idiay Hapon ken pannakabigbig iti sangalubongan. Dagiti agiwarwaras ket mabalinda ti agipablaak ti anime babaen ti panagiwaragawag ti telebision, dagus iti video, wenno iti teatro, ken ti pay online.
Ti anime ket kangrunaan nga inus-usar dagiti serie ti animado a telebision, dagiti napili a pelikula, ken dagiti naibatay ti Internet panagipablaak. Adda met dagitoy dua nga inladawan ti ima ken animado ti kompiuter nga anime. Ti estilo ket inus-usar kadagiti ay-ayam ti video ken dagiti panagipaskil. Ngem dagitoy ket saan a nalawag ti etiketana a kas anime ngem babaen met ti bukodda a midia. Iti pay maipatinayon, ti anime ket kaaduan a buklenna, no saan nga amin, dagiti henero ti piksion.[10] Iti kanungpalan, ti anime ket agus-usar kadagiti nadumaduma a midia kas tataudan, a naisangsangayan ti maimaldit a midia, kasla ti manga, literatura, ken dagiti dadduma pay nga obra. Iti iyaadu ti pagtagilakuan ti anime idiay Hapon, daytoy ket nakagun-od met ti kinadayeg idiay Daya ken Abagatan a daya nga Asia. Ti anime ket agdama anadayeg kadagiti nadumaduma a rehion iti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Diksionario a REperensia ti Etimolohia: Anime". Etymonline. Naala idi 2013-04-22.
- ^ Brown, Steven T. Cinema Anime. Palgrave Macmillan, 2006, p. 7
- ^ "Ania kadi ti Anime?". Lesley Aeschliman. Bellaonline. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 7 Nobiembre 2007. Naala idi 2007-10-28.
- ^ "Anime". Merriam-Webster. 2011. Naala idi 2012-03-09.
- ^ a b "Lexicon - Anime". AnimeNewsNetwork. ANN. Naala idi 2013-06-13.
- ^ Rush, Amanda (2013-07-12). "FEATURE: Inside Rooster Teeth's "RWBY"". Crunchyroll. Naala idi 2013-07-18.
- ^ O'Brien, Chris (2012-07-30). "Mabalin kadi dagiti Amerikano ti agaramid ti Anime?". The Escapist. The Escapist. Naala idi 2013-07-17.
- ^ Fakhruddin, Mufaddal. "'Torkaizer', Middle East's First Anime Show". IGN. Naala idi 2013-06-12.
- ^ "'Cross-Cultural Spread' of Anime Discussion". ANN. 2001-11-26.
- ^ "an·i·me". Longman English Dictionary Online. 2012. Naala idi 2012-09-20.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Anime iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Anime iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
Ilang-ilang
Ti ilang-ilang Cananga odorata[1] kayo a cananga, kenanga iti pagsasao nga Indones, nabanglo a cananga, lana a mula ti Macassar wenno kayo ti bangbango,[2] ket tropikal a kayo a nagtaud manipud idiay Filipinas[3] ken naipatpategan para iti kabanglona. Ti kammasapulan a lana a naala manipud ti sabsabongna ket inus-usar iti aromaterapia.
Ti Artabotrys odoratissimus, ti agkalkalatkat nga ilang-ilang,[4] ken ti Artabotrys hexapetalus, agkalkalay-at nga ilang-ilang,[5] ket natarikayo dagitoy, kankanayon a berde nga agkalkalay-at a mulmula ti isu met laeng a pamilia. Ti A. odoratissimus ket taudan pay ti bangbanglo.[4]
Dagiti linaon
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ilang-ilang ket napardas nga agtubtubo a kayo ti pamilia ti guyabano iti Annonaceae. Ti panagtubona ket sumurok iti 5 m (15 kadapan) ti tunggan maysa a tawen ken makaabot ti natimbeng a katayag iti 12 m (40 kadapan). Daytoy ket agtubo iti napno wenno sangkapaset a kainitan, ken kaykayatna ti asidiko a dagdaga iti patneng a kabakiran a pagtubtubuanna. Dagiti kankanayon a berde a bulong ket nalamuyot ken nasiling, immitlog, natirad ken umallon a babaetan, ken 13–20 sm (5–8 pulgada) ti katiddogna. Ti sabong ket aglay-ot, atiddog ti sangana, nga addaan ti innem nga akikid, berde-duyaw (manmano a derosas) a petpetalio, kasla ti langa ti bituen-baybay, ken agparnuay iti nabanglo unay a kammasapulan a lana.
Ti karuay ti ilang-ilang a fruticosa, ansisit nga ilang-ilang, ket agtuboa kas bassit a kayo nga addan iti nabanglo unay nga aya-muom a sabsabong.
Ti ilang-ilang ket naipatpatubo kadagiti kalalainganna a klima babaen kadagiti konsebatorio a kasasaad.
Dagiti rimpuokna ti nangist a bunga ket nangruna a kankanen dagiti billit.
Dagiti kimiko a linaon[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kadawyan a kimiko a pakabuklan dagiti nadumaduma a grado ti kammasapulan a lana ti ilang-ilang ket naireporta a kas dagiti sumaganad:[6]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan nga ilang-ilang ket mabalin a naala manipud ti Tagalog, mabalin a manipud ti balikas nga ilang, a ti kaibuksilanna "kaatapan", a mangibagbaga iti pagtubtubuanna, wenno ti balikas ngailang-ilan,a ti kaibuksilanna ket "manmano", a mangibagbaga ti kadelikaduan a kabanglona. Ti kadawyan a saan a husto a pannakaipatarusna ket ti "sabong ti sabsabong".[4] Ti mula ket patneng ti Filipinas ken Indonesia ken kadawyan a naimulmula idiay Polinesia, Melanesia, Mikronesia ken Is-isla ti Komoros.
Dagiti pakailasinan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti banglo ti ilang-ilang ket nakaro ken addan ti ayamuom iti goma ken letseplan, ken addan bassit tikabanglo ti hasmin ken neroli. Ti kammasapulan a lana ti sabong ket maala babaen ti alibungubong a distilasion dagiti sabong ken mailaslasin kadagiti nadumaduma a grado (ekstra, 1, 2, wenno 3) segun ti no kaano a naala dagiti distilado. Ti kangrunaan nga aromatiko a pakabuklan ti lana ti ilang-ilang ket dagiti bensill asetato, linalool, p-cresyl methyl ether, ken metil bensoato, ken dagitoy ti akin-rebbeng ti pakailasinanna a kabanglo.[7]
Dagiti usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kammasapulan a lana ket inus-usar iti aromaterapia. Daytpy ket naipampamattian a mangpaimbag ti nangato a presion ti dara, mangpasayaat ti sekresion ti sebum para kadagiti problema ti kudil, ken naikedkeddeng daytoy nga aprodisiak. Segun kenni [Margaret Mead]], daytoy ket kastoy idi nga inus-usar dagiti patneng ti Abagatn a Pasipiko a kas dagiti taga-Samoa nga idiay ti kaaduan a nagsukisukanna. Ti lana manipud ti ilang-ilang ket kaaduan nga inus-usar a bangbanglo para iti oriental ken ken dagiti naitema ti sabong a bangbanglo (a kas ti Chanel No. 5). Ti ilang-ilang ket nasayaat a mailaok kadagiti kaaduan ng ayamuom a maipapan ti sabong, prutas ken kayo.
Idiay Indonesia, ti sabsabong ti ilang-ilang ket maiwar-waris iti katre ti kabarbaro nga agassawa. Idiay Filipinas, dagiti sabongna, a kakuyog iti sabsabong ti sampaguita, ket inar-aramid a kuentas ti babbai ken inususar kadagiti relihioso a pigura.
Ti kammasapulan a lana ti ilang-ilang ket kadagupan iti 29% iti tinawen nga eksport ti Komoros (1998).
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Ilang-ilang iti Wikimedia Commons
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ OED
- ^ "Unibersidad ti Melbourne: database ti multilingual a nagnagan ti mula". Plantnames.unimelb.edu.au. 2004-08-05. Naala idi 2012-12-30.
- ^ "Ilang-ilang "Sabong ti Sabsabong"". Eskuela ti Holistiko nga Aromaterapia. Naala idi 6 Oktubre 2013.
- ^ a b c "Britannica.com". Britannica.com. Naala idi 2012-12-30.
- ^ "Tropicos". Tropicos. Naala idi 2012-12-30.
- ^ "Kammasapulan a Lana ti Ilang-ilang - Pakabuklan a Kimiko". scienceofacne.com.
- ^ Manner, Harley ken ni Craig Elevitch,Tradisional nga Inisiatibo ti Kayo: Dagiti Bariweswes dagiti Sebbangan para iti Agroporestria ti Isla ti Pasipiko (2006), Dagiti Rekurso ti Permanente nga Agrikultura, Honolulu, Hi.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Elevitch, Craig (ed.) (2006): Traditional Trees of Pacific Islands: Their Culture, Environment and Use. Permanent Agricultural Resources Publishers, Honolulu. ISBN 0-9702544-5-8
- Frith, H.J.; Rome, F.H.J.C. & Wolfe, T.O. (1976): Food of fruit-pigeons in New Guinea. Emu (warnakan) 76(2): 49-58. abstrakto ti HTML
- Manner, Harley & Elevitch, Craig (ed.) (2006): Traditional Tree Initiative: Species Profiles for Pacific Island Agroforestry. Permanent Agricultural Resources Publishers, Honolulu.
- Davis, Patricia (2000): "Aromatherapy An A-Z". Vermilion:Ebury Publishing, London.


text:
DEL PILAR, Ilocos Sur – Ti kalsada ti maysa kadagiti kangrunaan a problema ditoy gapu ta saan a makadaliasat dagiti agindeg nangruna no tiempo ti panagtutudo ken panagbabagyo.
“No kalgaw okey met ti kalsadami ditoy, ngem no panagtutudo, talaga a mapupokkamin gapu iti panagdinakkel ti danum ti waig,” kinuna ni Mayor Gilbert Ciriaco bayat ti interbio kenkuana ti DZTP Radio Tirad Pass ken Tawid News Magasin itay nabiit. sana innayon a dakkel ti pakaapektaranda ta saanda a maidaliasat dagiti produktoda iti baba.
Kinuna ni Ciriaco a bassit ti pundo ti ili, isu a bassit laeng ti mairingpasda a makongkreto a kalsada, ket kasapulanda ti dakdakkel a pundo tapno mairingpas dagiti kalsadada.
Innayon ti mayor a nangted ni Congressman Eric Singson iti P2 milion para iti panna-kasemento ti kalsada a San Emilio-Del Pilar road, ngem saan a nakaanay.
Nupay kasta, dinakamatna nga adda a P10 milion a pundo a ur-urayenda manipud iti DPWH.


text:
AURELIO S. AGCAOILI
Ti Agimmamannaniw iti Balay a Sarming
Adda dagiti aginmamannaniw
nga agindeg iti balay a sarming.
Kadagiti kabatuanda nga agpakaloko
nga agbirok kadagiti bato a pangubor
bato a taridan, dagiti bato a nangisit
dagiti bato a mabalinda a katayan
kas kadagiti agkabaw a manggagamud
nga agkatkatay nga agarab iti linnaaw
no ti nabasikaw a bulan ket sellag
a ti lawag ket ti sirsirmataen a sipnget
dagiti nakadulin a gandatda
kadagiti prosaiko a talanggutangda.
Kas iti akusasion nga iti kannawidan
ket isuda laeng dagiti annak ti daniw
annak dagiti di makaammo iti sennaay
ta ania ngarud, aginmamannaniw
dagitoy, agimpupurosda a nakangiit
kadagiti pangngarig kadagiti muyongan
ti artistiko a birtud. Isuda dagitoy
dagiti agbirok kadagiti maipennek a bato,
taridan, tundiris, ken makaiwa
iti pispis, sa iti muging, sa iti panid
isuda a mangpadara iti sao
babaen iti punial ti parparato
a kadagiti managbasbassawang
a bibig ket ti sao ti utouto.
Pidutenda dagiti makabuong a batbato
a kadagiti bulsa ket isigurado
sada magna kadagiti nasamek a bit-ang
dagiti leddaang a kadagiti surat isakripisio:
kadagiti daydayawen a bagida
nga idaton ti anian man a paglaingan
ket iti awis ti bato kadagiti mangiluluod nga ima
umadakda kadagiti sabali a taeng
kadagiti puso dagiti mannaniw
a kadagiti saem inda di nagparbeng
a kadagiti liday ket sadiay nga intukit
dagiti maisingay a duag, laem, balunet
tapno iti panangarakup iti kari ti bato
manipud kadagiti kabatuan
ket ti panangubor kadagiti mannaniw
ti panangpasuko kadagiti sarita
tapno iti kasta ket amin a pangngarig
agbalin a katay a kadagiti aginmamannaniw
ket ilana, iyapros, idinto a kunkunaen
iti makapadso a tanamitim ti buyot:
Among, among, among, among
sika ti kalaingan amin, among
Sika ti dios dagiti amin a balikas
sika ti madaydayaw nga ari
iti daytoy balay a sarming ni gasat
sika, sika, sika ti pakabuklan ti arapaap.
Ipalladaw ti aginmamannaniw ti bato.
Agkibaltang ti bato nga agsubli
iti narangrang a balay ti aginmamannaniw
iti narangrang a balayna a sarming.
Iti daya ket ti init iti agsapa
iti panangiwa ti lawag iti balay a sarming.
Ti Mannaniw ket Bulbullagaw
Uray no mano a bulbullagaw
a mannaniw ti agdeppa,
kuna ti surat, dina maatipa
ti ayos ti karayan. Tambangenna
man babaen iti imuko ti agkamtud
nga isipna ti danum a naapres
aglipias ta aglipias ti tungpal
dagiti danum nga iti karabukob
a naparkagan ket daton!
Kasta ti kuna ti kakaen
kas panangdengngep iti dunggiar
kas panangay-ayo a saanen
saan koman nga agpasuli
ti mannaniw tapno iti sipnget
tapno iti ulimek, tapno iti sakruy
ti agdadata a langit iti kannag
ket sadiay a punasanna dagiti iwa
iti isip, dayasanna dagiti sugat
kadagiti balikas a makaagas.
Adda dagiti namati iti palab-og
dagiti napan iti sirkulo ti ulbod
tapno iti anghel dagiti riro
ket kaduada a mangilunod.
Namak pay ngamin a manayonan
ti kas kadakuada a ti medalion
ket iti barukong nga agtiltillayon
nga iti barukong ket ipasimudaagna
ti kawaw a binatog kadagiti pluma
ti mannaniw a karuprupat' langgong!
Agngiitngiit nga agpatiray-ok
ket iti suli ti diwig a ngiwngiw
ket ti ebanghelio ti kinaulbod:
kas kadagiti petsa a sibbaruten
kadagiti kalendario santo
iparammag ti kinadayag ti ammo
a kasilpo ti riro, ibbung, parbo:
anian ta ti mannaniw a bulbullagaw
ket dina ammo nga amaden
ti kayat a sawen ti panangparugma
iti pintas, tagikukuaen daytoy
babaen ti panagiburay iti sagrado a balikas
saan a panangiyalikaka laeng iti kamalala
a laing, iti kamalala nga iti sarming
ket ti kaarngi ti makabubussog nga angin.
Kuna ti surat a naawat ita a bigat
a bilangbilangen no mano ti nginabras
ti pammakawan, uray no mano a mannaniw
a bulbullagaw ti agdeppa, dinanto maabbed
ti danum a mangep-ep iti waw.
Subalitak ti surat ket buyaek ti imak
iti panangitipakna iti rugi ti ragsak.
Rupa ti Medalia
Dua ti rupa ti medalia,
balitok man daytoy
pirak man daytoy
tanso man daytoy
wenno tadem ti imuko
nga iwekwek ti agmurir a mannaniw
iwalawalna iti barukong ti daniw
kas iti balikas nga ipalamutna
iti aso a no agsambuambo
ket agmariakusepapo.
Awan lat' duma daytoy nga aramid
iti mangted iti pakairanudan
iti kabsat, kabagis wenno pagayam
nga ipaangot laeng ti ugaw ti makan
idasar tapno ti buya ket ikabesa
dagiti agragut a bituka
nga agur-uray iti pimpiman
a mangnamnama iti malak-am.
Kas iti parabula ti mannaniw
a ti lohikana ket ti baliwangga
wenno ti karkarna iti panawen
ti arimukamok a ti bullalayaw
ket umay a signos ti lupes a bandus
umay a sandi ti pudno a panagragut
ti isuna a mannaniw a ti ngiwngiw
ket aglaplapunosan iti palab-og.
Kas iti parabula ti pungan
nga iti panawen ti kettang
ket pamrayan a pangisadagan
iti babantot wenno rikor ti ulo
gapu iti kasla alipaga a balikas
ti mannaniw a berdugo ti kinnirat.
Lukatan ti mannaniw a maag ti pungan
briatenna ti puso daytoy sana padaraen
dagiti amin a lagip dagiti tengnged
nga iti rabii ket nagumbi, nagsadag
nagdarepdep, nangbalabala kadagiti ayat
kas kadagiti pangngarig iti nasapa a bigat
sananto orasionan dagiti kapas a nilaon
sananto orasionan ti iwa ti pungan
sananto ibulos dagiti agwaywayas a kapas
iti agmandi a pul-oy nga agkarkarasakas.
Agbalaw ti agpuerong a mannaniw,
isuna a nangideklara a panglakayen ni laing
ngem iti ripar ti langit ket ti pammarang
panangusar iti bileg tapno agbaglan
agtayab nga agbalinsuek dagiti kapas
agbalinsuekda nga agpangato a mangpullat
iti agong ti mannaniw a maag
iti lapayag ti mannaniw a duldog
iti mata ti mannaniw nga iti sao salawasaw
iti amin nga abut ti bagina nga agalingasaw
iti amin nga abut ti ulona a kalawakaw
iti amin a wangawangan ti utekna a biningraw
iti amin a kalangakang ti isipna
ket ti mannaniw agbabawi iti udina
agbabawi a maikapis iti bisperas
a kadagiti kanito ket ti panagganas
agbabawi a nangibulos kadagiti kapas
agpasubli iti kinadursok a rikna a nalpas
Awaganna dagiti kapas nga intayab ti angin
nakikamalala iti angin kadagiti rupa a singin
dua a rupa ti medalia a ti mannaniw ket agngilin
dua a rupa ti medalia a ti mannaniw ket il-iliwen
nakiinnala dagiti kapas iti angin
nakikabit dagiti kapas iti angin
ngem kadagiti bantay
iti tundiris dagiti rikna a mapaay
ket dagiti agsalsala a kapas ken angin
a kumpasan dagiti iti agong ti mannaniw.
Umaykayo, dakayo a kapas,
ti mannaniw idawatna:
Umaykayo ta kaduaendak
Umaykayo ta kas kaniak
nga arsab iti medalia
kaduaendak a mangapiras
iti balitok a medalia
iti medalia a pirak
iti medalia a tanso
iti medalia ti maysa a tuso
Umaykayo ta saksianyo
ti panangriknak nga agpapauyo
iti iking ti medalia ti bukod a laing
umaykayo ta iti kersang dagiti iking
ket ti estoria dagiti innak nginurungor
a mannaniw a di agkurno iti lalaing
ta siak laeng ngamin ti mannaniw
ta siak laeng ngamin ti nawais
ta siak laeng ngamin ti makaammo
iti kinalinteg dagiti pangngarig
iti kinapudno dagiti balikas
umaykayo, umaykayo
ta iti panaganangsabko
kadakayo nga ipulangko
ti kakaisuna a biag nga inutangko
kadagiti mannaniw iti pudno a sao.
Umaykayo ta kitaenyo ti pudno:
ti dua a rupa ti medalia
a gandatko: siak iti adda iti bangir
ken ti gagem a diak matay iti agnanayon
ken ti sabali iti sabali a bangir
a ti pammadsoda ti igiggigir.
Masapul ngamin a siak laeng
ti adda iti dua a rupa ti medalia:
siak a kalaingan iti bangir
siak pay a kalaingan iti sabali a bangir.
Umaykayo ngarud, dakayo a kapas
umaykayo ta bendisionanyo ti plumak
a rapas, kasingin ti sal-it, kaarngi ti rupak.
Dagiti Mangsirsirok iti Alukon iti Ewa
(No dadduma, makaagas iti dunggiar ti dumngeg iti saritaan dagiti mannaniw a pudno, saan kadagiti manglimlimo nga adipen ti balikas a mangisalakan.)
Tallo-uppat dagiti mangsirsirok
iti alukon iti Ewa. Daytoy ti lugar
dagiti nagtawataw a regta
dagiti sakada iti pannakibakalda
iti rigat ket regget ken inanama nga iti Ilokos
ket adda iti segget a mapespes
kas iti kakaisuna a dayaw a makuneskunes
kas ita: ibarday ti estranghero a nalaing
iti amin dagiti mansa, ipasirig iti lawag
iti init iti Ewa kas iti sibubukel nga ili,
iti entero a pagarian ti ari
a lamolamo iti bain.
No dadduma ket uppatda nga agrarag-o
dagitoy a mangsirsirok iti alukon.
Pagsasanguanda dagiti sagrado a balikas
tapno iti sakrifisio dagiti mamakawan a rikna
ket ti pangngeddeng ti daniw ti panagsagaba
nga iti domingo ti panagungar ket agbalin
a gloria, alleluia, husga.
Kunaenda: agdaniwkami iti sirok
ti alukon, iti salinong dagiti narukbos a bulong
tapno kadagiti pakasaritaan ti lidaymi
ditoy adayo ket ti panangsirigsirig
kadagiti ramay ken isip nga agkapuyo,
pinagkapuyo dagiti tabbaaw ti santilmo
wenno makimkumpadre a mangmangkik
wenno ti kapre a suitik nga agkuna,
"Siak, siak, siak, siak.
Siak ti agnagan iti laing.
"Siak, siak, siak, siak.
Siak ti kalaingan kadagiti amin
a silpo ti riro, ti bugagaw a mata
ti bulbullagaw a kadakayo ket ita
mangted iti rayray-aw.
"Isu a, gapu ta
siak ti kalaingan, ipalladawko
a pagpuligosen ti naimbag a damag a
siak,
siak,
siak a baro a bulbulitor,
siak ti kalaingan kadagiti amin nga agraraman
iti nagan, dayaw, paglaingan, linnanggongan!"
Kas iti kapre a makikumpadre,
nga iti sirok ti alukon ket adda koma,
a kadagiti ramut daytoy ket agkamang
iti maladladaw nga agsapa,
agpayubyob ti kapre a makikumpadre
ti mannaniw a kalaingan
ket ti beggang ti rungrong agalipato
kadagiti kabalangengan:
iti nabuyok
nga imburnal ti siudad nga iti pusona
ket sadiay a naisadsad, sadiay met
nga agalinsaed ti nabangles a katay.
Miraen dagiti mangsirsirok iti alukon
iti Ewa dagiti pasamak, ket kadagiti gerger
ti ramayda ket ti bilang dagiti ragsak
a ti kalaingan a mannaniw ket nangipasagrap.
Umuna ti gerger ti kinakumaw.
Maikadua ti gerger ti kinabunggaria.
Maikatlo ti gerger ti kinaar-aria.
Maikatlo ti gerger ti panagkatangkatang
ti kararuana kadagiti nagkainaran a kadilian
kadagiti agur-uray iti uram a kapan-awan
kadagiti turod a sadiay ket gaboranna
ti saem ti panagabuso iti balikas.
Kuna dagiti mangsirsirok iti alukon iti Ewa,
iti sardam nga agbalin a kannag,
iti ubing a rabii nga agbalin a kaltaang:
Adu a gapu ti panagsarimaddeng
dagiti kananakem no purosen ti balitok
a sabong ti alukon wenno bay-an a tupraan
ti nalaing a gayyem, kalaingan kadagiti nalaing
ta ti medalia ket indaton ti samoksamok nga angin
binaballusong a panagaruat iti adal ken ammo
a kasingin ti ngirsi iti ngiwngiw ti aso!
Tallo-uppat dagitoy a mangsirsirok iti alukon
iti Ewa, ti siudad dagiti namnama a nabati
iti daniw ti literatura:
isuda dagiti mangsangal
kadagiti pannakasubbot
iti silo ti bulbullagaw a kakunsaba
dagiti sabali pay a bulbullagaw
nga iti pakasaritaan ket malabusan
kas iti ari nga awanan iti pagan-anay:
agprusision ti ari kas iti panangiwardas
ti bulbullagaw iti bukod a laing
kadagiti amin a dumngeg
ket iti tirania ti sao a kinukusit
ket ti mabayadan a sipsipat
ti tallaong dagiti masalamangka
a kablaaw ti mannaniw a parparato.
Babaen iti dekreto ti surat nga agbasikaw
agsirkulo iti sulinek dagiti aligagaw
nga iti disoras a panagayat
ket buklen ti dakes nga apas, kunaen
ti mannaniw a kalaingan, kas kuna
dagiti tallo-uppat a mangsirsirok iti alukon
iti naleddaang ita nga Ewa:
Iti paduyakyak ti prosa ti pakabuklan
dagiti amin a pudno nga adda iti pluma
nga ita ket naynay a kasilpo ti tarigagay.
Paggaammo dagiti tallo-uppat
a mangsirsirok iti alukon iti Ewa dagitoy:
panaglatak babaen ti panangimameg
panagpaggaak babaen ti panangited iti ladingit
panangipalak-am ngem iti sabidong iti lamisaan
a barnisado iti kinakusit!
Saan ta adda apuy ti sarita
kas iti pakasaritaan.
Saan ta saan amin a nengneng
ket iti agnanayon maiyaw-awan.
Kas kadagiti tallo-uppat a mannaniw
agsaludsodto ti ili dagiti pangngarig
agsuludsodto ti ili kadagiti nabagas
a kaipapan, kadagiti kaimudingan
ket iti rupa ti aldaw, iti lawag ti init
ti agdadata a pananggulgulib
dagiti kinaulbod a nagtagipudno
ibuksilan nga ibutaktak ti pakasaritaan!
Kuna dagiti tallo-uppat a mangsirsirok
iti alukon iti Ewa dagiti liday:
Iti sumungad nga aldaw ket ti paripirip
dagiti daniw nga iti rehimen ti bulbullagaw
ket inaramidna nga apro iti pangngaldaw.
Saan a maymaysa dagiti darikmat,
kunada, kas pangdengngep iti garumiad
ti agsansanaang a barukong:
saan a dagiti darikmat ket kumanunong
iti am-amangaw ti bulbullagaw
a no aguttog ket iti nagan ti kinapang-aw!
Namak pay a tagikukuaen
ti diktaduria ti arte, inda ipalagip.
Namak pay a pukanen ti alukon
iti kada tagbat ken kunaen:
lupes, dikanton agbalin nga alukon
lupes, dikanton agbulong
lupes, dikanton agsabong
lupes, dikanton agdaniw
lupes, dikanton agkansion
lupes, dikantan maabraw
a mairamen kadagiti daniw
a pagraranudanmi amin a nagtalawataw.
Kunaenda, dagiti tallo-uppat
a mangsirsirok iti alukon iti Ewa:
Ngem ta ti husga ti masakbayan
ket kasingin ti ibati a mudia
kadagiti balikas a nasilian
kadagiti balikas a nadaraan
kadagiti balikas a dinaraan.
Kadagiti balikas a minansaan.
Kadagiti balikas a ti bugas
ket iti panagkamalala
ti aglaklakaddogan nga init
ken ti agmarmarapias a bulan.
Kitaek dagiti tallo-uppat a mangsirsirok
it alukon iti Ewa. Kadagiti nawada a sentido
ket ti kananakem a di manglanglangan.
Sumangkautro, 1
Sumangkautro dagiti nangisit
nga anniniwan.
Pugotanda
ti lawag sada ibelleng
kadagiti labba ti nabuyok
a nginabras.
Anansata
ti mannaniw nga iti ili
ket ti barukong agil-iliw
ket ti pangngeddeng
ti traidor a kadagiti pangngarig
ket umapas
sa ket ta agkissiw
sa ket ta agkuripaspas?
Ti mannaniw a ganggandiong
ket iti prosa dagiti saosao
a maigayunggayong:
isuna ken ti adipen
ti adipen ken ti amin
nga aramid iti sipnget
dagitoy, dagitoy ti paulo
ti pananglamlamiong!
Ania a medalia ti adda
kadagiti linabag
nga iti pananggudas
ket isu met laeng ti panagungar
dagiti onanismo nga ayat
iti bagi kas iti sellang
ken iti timid ti kamalala
a kain-innayat
nga iti matambang a bannawag
ket ti naganmo ken ti nagalusan
a pusaksak ti maaradas
a bigat?
Kukuam ti tanso,
bukod a panagraem
iti maratanso a panagipapan
iti mangisalsalkan a papel
ti kur-itan.
Ti bogus a mannaniw
dagiti darikmat, kadagiti alipato
nga agtamed sa ket ta manarpaak
kas kadagiti maibati a sinurat
a ti dapo ti kapada a gatad!
Kadagiti bulsam, mannaniw
dagiti sariugma nga allilaw ti pagsasao
iti marba a barukong
iti nangisit a pitak,
idulinmo dagiti paulo
dagiti daniw ti ili
a dandaniw met ti kayarigan
ti ayat ti mannaniw a pimpiman.
Ti mannaniw ti ili
di agbirok iti medalia
iti ari dagiti balikas nga inabalbalay
ti angin ket kadagiti rawis sadiay
nga idatonna iti mananggundaway
kimat?
Akusado ti mannaniw ti ili
kadagiti amin a pakabasolan.
Maysa ditoy ti panagsaludar
iti binabalangkantis a pakaidaydayawan!
Iti udina ket daytoy:
dinaka biroken ti daniw.
Sika a mannaniw ti agbirok iti sellang
kadagiti an-anayen ti kailian
iti kettang dagiti dalan a mangyaw-awan.
Sumangkautro, 2
Namak pay a daytoy a daniw ti pang-aw
Ket maipapan iti sao ti duogan a rasaw
Ti nasantuan a sirok ti latok ti agkabaw
Piman ket mannaniw ti maudi a talimudaw
Wenno iti panagbalaw a panagmauyong
Wenno panangmauyong a panaglanggong:
Ti ngirsina ket para iti a medalion a bugbugtong
Nga iti rapas a palad ket ti agngiitngiit a mannibrong
Medalion a sipud pay ugma a ginanggandat
Sipud pay panagmulagat nga inar-arsab!
Agpuligos dagiti sao a nakantaridasan
A sao ket ti lubong dagiti mangyaw-awan
Mapno iti engkanto ti agindadaniw nga abusado
Nga iti balikas ket panayag ti mangtantarantado!
Anian' a dalem wenno rusok wenno apro
Iduldulin iti pluma a tinallikudan ti tao
Ti rugso ken derrep ken panagkaribuso
Dagiti koma agin-innala nga imahe ti puso
Ti panangay-ayo kadagiti kapuyo
Nga iti utek ket ti ili ti agtibtibbayo
Gapu iti agtultuloy a pannakaaradas
Dagiti agsapa nga agbaringkuas
Gapu iti agtultuloy a pannakaikari
Iti biag kadagiti agngangabit iti ili
Gapu iti panangdungdunggiar iti nakem
Kadagiti kumarrappet iti sinilong ti malem
Ti madagdagullit a kari ti panggep a panagdur-as
Gapu iti panagpangas ti mannubbot a balikas
A salakan kadagiti dadakkel a marabutit
A kadagiti sabali a taaw nga ilit' sinal-it
Sadiay nga ilargana ti panagtalawataw
Tapno masandian ti laing iti pang-aw
Iti matagtagainep a kigaw a lung-aw
Iti matagikua koma a kontra-tabbaaw.
Adayo a digo, mannaniw, dagiti linabag
Nga aggapu iti pluma ti pada a sinalbag
A ti medalia ket aramid ti kumpadre
Iti panawen a retokado ti kumadre
Dagiti maibalabala burrarawit
Dagiti agimpupuraw nga ansisit!
Anansata ti pakasaritaan ti pluma
Ti naratibo ti aramid mannaniw ita
Nga iti mudia ket ti agngilngilin a laing
A panagisakit ket sadiay ti awanan bain
Iti ili nga iti kamaudianan ket manghusga
Dayaw iti aramid ti pangngarig agkamata.
Anian ta kadagiti ridaw ti lubong
Ti daniw mangwaknit kinalimbong
Ti maag a mannaniw ipus ti dalag inna ipilkat
Ti kuttongi a paltat ken ti nagsiitan ti beklat!
Namak pay a pangar-arit kadagiti mabisin
A bunggaria dagiti daniw iti universo ti angin
A dina ammo ti mamakawan ta agpagunggan
A dina ammo ti agdawat iti pannakaisalakan!
Sumangkautro dagiti amin a sumangkautro
Ti maag a mannaniw a kasingin ti saosao
Agkabaw dagiti prosa ti sumangkautro
Di makaturog dagiti linabag ti demonio!
Ngem dika mamingga, mannaniw a maag
Agbiagka kadagitoy a ranggas ti sinasalbag
Agbiagka iti kinaagnanayon dagiti dunor
Iti panagpugotmo iti ulo a pangbugiaw sikor.
Kadagiti abaga dagiti mapugotan ti tadem,
Sadiayka nga agriaw nga agkulibagtengen
Sadiayka nga agdir-i nga agkaliwaweng
Sadiayka nga agpukkaw: siak ti nalaing!
Siak, siak, siak ti kalaingan kadagiti amin
Kadagiti amin nga agabalbalay iti aweng!
Aganaktidiableskami, dakami nga in-inaudi.
Agsakuntip, maminribu a panangipasangi.
Agsakuntip iti nasapa nga agsipnget
Ta pasublienmi iti laksid ti panagagaligget
Ti pul-oy kadagiti puso a nasugatan
Ti sardam kadagiti barukong a narabian
Ti parbangon kadagiti bukot a naktangan
Ti daniw a kadagiti dunggiar mabasbasan.
Babantot iti Abagatayo
PEOPLE’S BURDEN. A member of a leftist urban poor group bears a symbolic bamboo cross on his shoulder on which hangs a sign demanding the resignation of the President as he and other activists rally in front of the LTA building in Makati, owned by the family of First Gentleman Jose Miguel Arroyo, as part of their ‘Bwisita Ahensya’ (Pestilential Agencies), a play on the Lenten tradition of visiting churches.
R. Zamora, Inquirer, March 12/08
Ti babantot ti dingnguen iti abagatayo
ket maysa a rakrak a kararag:
isu met la nga isu tapno
ti narba a paripirip ket koma
agbalin a rugi nga awanan grasia:
maysa a nakakaasi a panungpalan daytoy,
henesis ti rapukrapok iti kalsada
a dagiti pader ket siiimatang
iti amin a masaksian
kas iti baro nga agsapa para iti amin,
ti nalawag a bigat nga addaan iti kari
ti lawag a sumarsari iti kasamekan
kadagiti nalidem a bambantay
nga iti pusotayo ditoytay nga idulin,
nga iti kararuatay iti pangilemmengan
ta awanen ti sabali pay.
Saanto a tulangtulangan dagiti abagatayo
kasta met a saanto a natangsit dagiti isip
no di siaayat a mangsirmata no ania
ti naimbag a biag.
Nalakanto a maawatan no
ania ti makaparagsak kadatayo:
dagiti nakaridridam a nasapa nga or-oras
a kaduada ti daton ti linnaaw
iti ngudo dagiti bulong ti ti,
berde tapno maawis ti suerte
ti fung shui iti daytoy a tawen ti bao
ken dagiti bulok, nalabaga
tapno mapadisi ti dakes
kadagiti mangpabpabisin kadatao
iti taraon a naimbag
a maited koma ti kararua ti ili:
ti regta a mangipukkaw iti
"Iringpas dagiti merkader
iti masakbayan a ditay ammo!"
Manen miraentayo ti kinain-inaka ti linnaaw
ken ti diamante a rebolusion a tagtagibienna
iti saklot: ti sirkulona iti awan ressat a sirkulo
ket amin a namnamatayo adda kadagitoy
iti daytoy nakain-inaka a sirkulo
a ditoy agsalatayo
iti unos dagiti agpupungtot nga aldaw ken rabii
dagiti garaw ti makidangdangadang a bagitayo,
kadua dagiti universo dagiti agrebrebelde a pusotayo
datayo a komunidad dagiti agar-arapaap
datayo a komunidad dagiti mannaniw
iti nagan dagiti manangngaasi nga ima
a mangsuksukog iti lutulot
ti anges ti ili, ti lasag dagiti pammateg,
ti paragpag dagiti biagtayo--
amin dagitoy a mamagtugaw kadatayo
tapno intay maimatangan
no ania ti kiddaw ti sellag,
nalabaga ken umap-apuy,
manipud iti lasanglasang a biagtayo--
iti nagan dagiti amin a makasapul iti innapuy
iti nagan dagiti amin a makasapul iti hustisia a kadua ti innapuy
iti nagan dagiti amin a makasapul iti kinapadapada a kadua ti innapuy
iti nagan dagiti agkanta iti himno
ti wayawayatyao a ti lirikona ket napukaw
kadagiti pagbabakalan
Itultuloytayo, itultuloytayo
ti tungtongan kadagiti pugante a balikas
ti ili a nakayanakan: dagiti balikas
a ditoy ket birokentayo ti pudno
manipud iti saka dagiti bato a kaing-ingas ti danum
wenno iti barukong ti danum a kaing-ingas dagiti bato.
Adu dagiti ironia ditoy
ket aminda agtalinaedda: makitagtagiuray
iti tiempo, kas kankanayon, agingga a makikumplotda
iti mamagwaywaya a sasaotayo,
nga iti damo ket dagiti napudno nga ar-arasaastayo
iti amian a makikinnadua kadagiti mangisalsalakan
nga init kadagiti mata.
Aginaldaw a Daniw ti Rebelion
Perhaps they killed her because of her name? The 20-year-old teacher abducted by unknown armed men last Wednesday in Davao City and found dead late on Thursday in Carmen, Davao del Norte bore an unusual name: Rebelyn. It is only human nature to speculate that her name was an act of everyday poetry, chosen in homage to her father.
-Inquirer editorial, Mar 9/09
Aginaldaw a daniw
ti rebolusion, Rebelyn,
sika nga atang ti agnernerbios
a panawen dagiti agmandi a nakem
iti San Isidro a patron dagiti adipen.
Sika ti daton ti ama
a kumander dagiti amin a butengmi
tapno kadagiti nangisit a pangngadua
kadagiti bautek ti balay ti dorobo nga ili
sadiay, sadiay a mabirokan
ti birtud ti tured nga iti komunion
ket lak-amen matagibi a kari.
Sika ti amam, kannayon ti daniwna
kadagiti panagkalkallautang
tapno agbirok kaipapanan
kadagiti aripit a niliputan ti danum
kanal nga agpettapettak
bantay nga agdungdung-aw iti pannakapukaw
dagiti agapon nga orkidia
baybay nga agal-alikuno iti sabidong
dagiti kinelleng a no agragut ket ti rugso
ti amo nga agmanso
iti agmatsurra a pakarso
dagiti baliwegweg a dudon.
Ti pannakaabut ti barukong ken dalem
ti sukat ti panakilinnemmeng ti amam
kadagiti tulisan iti daniw nga aginaldaw.
Maysa a musang ti rebelde nga artena
dida makemmeg ti paulo ti daniwna
dida maibalud dagiti daradara a linabag
ni ayat iti barukong nga ita ket adda kenka.
Iti ipupusay iti poder dagiti takrot
ket ti panagungar dagiti buyot
ti lawag nga iti napalabas
ket sinabidungan dagiti rapas
kadagiti kampo militar ni kinaranggas.
Sika ti sandi dagiti amin nga atangmi.
Saan, saanmi nga ibitan ti ipapanaw
ta addakanto kadagiti samiweng
addaka kadagiti pantok ti bantay
a sadiay sabtenmi ti baro nga aldaw.
Awananka iti basol.
Addaanka iti pakapilawan:
sika ti putot ti amam nga iti kinalinteg
sadiay laeng nga ammona ti mamakawan.
Lugar ti pakapasagan dagiti tagainep,
Rebelyn a dungngo dagiti kaliado nga isip.
Lugar met ti pangtedan iti wayawaya
iti ili nga iti pananglimlimo makaruk-at.


text:
Didigra manipud ti todo, moratoryum kiddaw ti mannalon
Ni SHERWI DE VERA
www.nordis.net
CANDON CITY, Ilocos Sur — Kadawyan a maragsakan ti mannalon nu sumangbay ti todo. Para iti lugar a nakirang iti danum kas ti Ilocos Sur, pagyamanan dagiti agmulmula ti dam-eg nga ipaay daytoy. Ngem sabali ti narikna dagiti mannalon iti Narvacan, Sta. Maria ken Burgos iti bigla a panagbukbok ti todo idi malem ti Pebrero 27.
“Awan ti maaramidanmi nu saan a ti agkararag a sapay koma ket adda koma ti makalasat kadagiti mulami a tabako,” kuna ni Ryan Reyes, taga-Bangbangar, Burgos. Isuna ket nakapauneg ti contract growing ti Philip Morris Fortune Tobacco Corporation (PMFTC).
Iti maysa ektarya a minulaanna, nasurok 2000 a puon ti nadadael iti nasurok dua oras a panagtinnag ti todo.
“Dagiti nabati a mabalin pay magattud ken uray dagiti nakalasat a mulami ket siguradon nga agbalin a reject,” panagleddaang ni Reyes.
Ngem kunana a nagasat pay isuna kumpara kadagiti dadumma a kabarangayan na nga awanen pulos ti apitenda.
Gapu iti pasamak, kiniddaw ti Solidarity of Peasants Against Exploitation (Stop Exploitation) ti moratorium wenno temporaryo a pannakaipasardeng iti panagbayad ti utang dagiti mannalon a nadadaelan ti mula a tabako.
“Kaaduan kanyami ket nakapauneg iti contract growing isunga iti daytoy a pasamak, kangrunaan a kalikagom ti organisasyon ti moratoryum iti panagbayad ti utang ken abang iti daga,” kuna ni Zaldy Alfiler, pangkabuklan a sekretaryo ti Stop Exploitation.
Ngem innayon ni Alfiler a nu malpas nga isayangkat ti grupoda ti panaginspeksyon ti kasaknap ken karo ti pasamak, ket matakuatan a nakaro ti dadael ken ipaayna a pannakalugi, iluklukatda ti panangkiddaw ti panakawaswas dagiti nasao a bayadan ti mannalon.
“Masapol ti mapangeddeng nga panakibiang dagiti opisyal iti lokal a gobyerno tapno maisigurado a saan malipit dagiti mannalon iti panagsingir dagiti nakautanganken kadagiti pakitaltalunanda,” kinunana.
Dinawat pay ti lider-mannalon kadagiti maseknan nga opisyal ken ahensya ti “nayon a pangalay-ay” kas ti tulong-pinansyal ken alternatibo a pangkabiagan para kadagiti awan pulos ti pangalaanda ti pagbiag gapu iti pasamak.
Nabuntog a Panagresponde.
Para iti grupo ni Alfiler, nabuntog ken agkurang ti panagresponde ti NTA ken dagiti lokal a gobyerno iti pasamak. Kinunana a gapu iti pasamak, nakita nga “awan ti nakasagana a plano dagiti maseknan para iti dagus ken umannatup a panagresponde kadagiti kastoy a pasamak.”
“Nagdakkelan ti pondo ti ahensya ken LGU ngem awan iti planoda nu kasano a makaipaay ti emergency relief assistance. Magna pay ti nakarikrikot a proseso ti burukrasya, imbes koma a dagusen a maikkankami ti tulong,” kuna ni Alfiler.
Iti panakipatang kenni Reyes, nakunana nga awan pay ti immay a kameng ti NTA iti barangayda. Kastamet nga saan pay a nangisayangkat ti lokal a gobyernoda ti anyaman nga addang.
“Nangala dagiti opisyal ti barangay ti ladawan dagiti nadadael a tabako ket kunada nga mapanda makipatang idiay munisipyo para iti tulong. Ngem iti kabuklan, dakami a nadidigra met laengen ti mangiririingin kadagiti maseknan nga agkutidan ta agkasapulan kami ti tulong,” palawag na.
Basar iti inpablaak ti National Tobacco Administration (NTA) Candon Branch iti Facebookda, naiyaramid ti ahensya ti inspeksyon kadagiti naapektaran iti pasamak iti Brgy. Ampuagan, Silag, Gusing, Butir ken Baballasioan iti Sta. Maria, ken kadagiti barangay ti Burgos a Manaboc, Dayanki, Subadi ken Cadacad.
Iti panakitungtong kenni NTA Candon Branch Manager Estrella De Peralta, kinunana a malaksid ti dua a munisipyo nga immunan a nadakamat, naapektaran pay ti Narvacan. Kuna ti mangimatmaton ti opisina nga awan pay ti usto a naalada a kalawa ken ti balor ti nadadael a mula.
Idi Marso 5, indauloan ni De Peralta ti inspeksyon kadagiti nadadael ken panakisango kadagiti naapektaran a mannalon a benepisyaryo ti Tobacco Contract Growing System (TCGS). Inpalawag na nga iti agdama ti nasango pay laeng ti NTA a pasyaren ken konsultaen ket dagiti adda iti nasao a programa.
“Madama pay lang nga agliklikaw dagiti technician, iti inisyal a sangsangoenmi pay ket dagiti proyektomi ta madama met ti pribado a sektor nga agliklikkaw (kadagiti mannalonda),” kuna ni De Peralta, “ngem adda dagiti maysa nga ektarya ti minulaanda ket nadadael amin,” nayonna.
Maladingitan met ti STOP Exploitation ti kinuna ti ahensya a panangiprayoridad kadagiti adda ti TCGS. Kuna ni Alfiler a kas ahensya a nadutukan a mangkita ti pagsayaatan dagiti mannalon ti tabako, nakapaunegman wenno saan iti contract growing koma ket dagus a matameng.
“Rumbeng koma a nangaramid ti addang ti ahensya nga amin ket napaspas a masango, padapada ken sapasap koma a maikkan ti tulong dagiti apektado,” kuna ti lider ti Stop Exploitation.
Awan ti tulong, agtalinaed ti utang
“Iti agdama talaga nga awan pay (ti maited a tulong). Isubmitar ken irekomendami iti central office ti amin a report, certification ken photo ta idamagda ti Commission on Audit nu anya ti mabalinmi nga aramiden,” kuna ni De Peralta.
Kunana a kumpara kadagiti kompanya a nangipaay ti contract growing, ti NTA ket sigud nga awan ti makunkuna a condonation wenno pannakawaswas ti utang.
“Restructuring lang gamin ti allowed kanyami idi ngem bareng itatta bareng mailakadda, aramidenda ti amin a kabaelanda tapno adda ti maitulongmi kadagitoy a mannalon ti tabako,” palawagna. Ti restructuring ket maysa a proseso nu sadinno ket mabaliwan ti panawen ti panagbayad wenno interes ti utang.
Inistorya met ni Reyes a nagpatulod ti PMFTC iti technician idi Pebrero 28. Ngem ti nakunada laeng ket ti darepdep a “sapay koma ket saan a maperdi.” Kastamet a inpalagip dagiti nasao nga ahente ti kompanya a ti utangda ket agtalinaed nga utang numanpay maibaban ti bolyum ti naikeddeng a matulod iti bodega ti kompanya.
Kuna ni Alfiler a plano ti Stop Exploitation a dagus a maipagna ti negosasyon kasilpo kadagiti utang babaen ti panakisango kadagiti trading centers karaman ti NTA ken dagiti lokal a gobyerno.
Saan nga awaten ti PCIC
Basar ti kaamoanna, kuna ni Reyes a dagiti adda iti TCGS ti NTA ket addaan ti insurance. Ngem kuna ti ahensya a saan a maaramat dagiti mannalon ti nasao a benepisyo.
“Saan ngamin nga awawaten ti Philippine Crop Insurance Corporation (PCIC) daytoy, kasi mas diay pugon a mauram kasdiay laeng ngem dagitoy kastoy ket saanda a kobkoberan,” palawag ni De Peralta.
Idi Abril 2 ti napan a tawen, naiyaramid ti dyalogo ti baet ti STOP Exploitation ken NTA. Nairuar ditoy ti isyu kasilpo ti regulasyon ti PCIC a saan a pannkairaman ti panakadadael ti mula a tabako gapu iti todo.
Inkari ni NTA administrator Robert Seares iti nasao a dyalogo a kapatangda ti PCIC tapno maipalawag ti sasaaden dagiti mannalon ti tabako tapno mairaman iti masakupan ti insurance.
Pondo manipud RA 7171
Para kenni Reyes, tartarigagayenda a mannalon a mangipaay ti lokal a gobyerno ti tulong. Innayon na a “nu mabalbalin ket cash nga uray 50,000-100,000 tunggal farmers.”
“Dakkel met ti pondo ti 7171 (Republic Act 7171) ditoy ayanmi ngem awan met ti programa ti munisipyo manipud ti pondo mas daydiay saggaysa nga abono lang met ngem kadagitoy lang daydiay. Adda ti ibagbagada idi nga P15,000 nga production assitance ngem awan pay met ti naaawawatmi,” palawag ni Reyes.
Kuna ni De Peralta a panggepna nga iyuman kadagiti lokal a gobyerno ti pasamak ta patienna a dagitoy ti mabalin a dagus a tumulong babaen ti pondo ti RA 7171.
Annamongan ti Stop Exploitation daytoy a plano ti NTA.
“Usto laeng a kas ahensya a natudingan a mangkita ti pagsayaatanmi a mannalon, isudan ti mangiasidegken kadagiti maseknan nga opisyal nu kasano a matulunganda dakami babaen ti bingay dagiti LGU iti excise tax,” kuna ni Alfiler.
Basar iti Memorandum No. 76 ti Department of Budget and Management, nakaawat ti Burgos ti P519.09 milyon, ti Sta.Maria ti P416.20 milyon ken ti Narvacan ti P360.93 milyon a bingay babaen ti RA 7171 manipud ti 2014 ken 2015 a koleksyon ti excise tax. # nordis.net


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Nadunor ti drayber dagiti dua a motorsiklo gapu
iti panagsinnapgidda iti kalsada nasional a sakup ti Barangay Borono
ditoy nga ili.
Nadunor dagiti agkalugaran a Paquito Legaspi, 32, naasawaan, ken ni SPO1 Dvid Galano, polis ditoy nga ili ket naitarayda iti ospital tapno maagasanda.
Naammuan iti report nga agsarsaruno nga agpaabagatan dagiti dua ket lumabas koma ti Kawasaki a minaneho ni Galano ngem mapapati nga aksidente a nasapgidna ti motorsiklo ni Legaspi a puon ti nakatulidan ken nakadunoranda.
Naiyalis ti polis iti Lorma Hospital iti San Fernando City.#


text:
Monday, February 4, 2013
NINIO JESUS, NABARA TI PANANGABRASADA DITOY MUNISIPIO
Cabugao, Ilocos Sur - Naisarungkar ti imahen ni Ninio Jesus iti Munisipio babaen kadagiti kameng ti Women of the Philippine Independent Church (WOPIC) iti Iglesia Filipina Independiente (IFI)- Quezon, Cabugao, Ilocos Sur iti Pebrero 4, 2013.
Sinarabo dagiti empleado ti Munisipio a nakaisurnadanna agraman iti Opisina ti Hepe Ehekutibo ti ili. Inabrasa ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. agraman dagiti Personnel ti Mayor’s Staff ken nairagup ni SB Member Dr. Jemaima Soller Tan-Yee.
Sakbayna, immuna a naisurnad ditoy Munisipio ken kada Departamento iti LGU ti Ninio Jesus babaen ti Women’s Group ti Iglesia Romano Katolika ti Barangay Rizal idi Pebrero 1, 2013 a ditoy ket nabara met ti panangabrasa dagiti Opisiales ken Empleado ti Munisipio a nakaidanonanna.
Daytoy a pannakaisurnad ti Ninio Jesus iti sapasap a pagtaengan ken pasilidades ket tinawen a maar-aramid babaen iti Iglesia Romano Katolika ken Iglesia Filipina Independiente (IFI) iti Munisipalidad . # (Web Situational Report)
Sinarabo dagiti empleado ti Munisipio a nakaisurnadanna agraman iti Opisina ti Hepe Ehekutibo ti ili. Inabrasa ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. agraman dagiti Personnel ti Mayor’s Staff ken nairagup ni SB Member Dr. Jemaima Soller Tan-Yee.
Sakbayna, immuna a naisurnad ditoy Munisipio ken kada Departamento iti LGU ti Ninio Jesus babaen ti Women’s Group ti Iglesia Romano Katolika ti Barangay Rizal idi Pebrero 1, 2013 a ditoy ket nabara met ti panangabrasa dagiti Opisiales ken Empleado ti Munisipio a nakaidanonanna.
Daytoy a pannakaisurnad ti Ninio Jesus iti sapasap a pagtaengan ken pasilidades ket tinawen a maar-aramid babaen iti Iglesia Romano Katolika ken Iglesia Filipina Independiente (IFI) iti Munisipalidad . # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:45 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Natay ti maysa a baro idinto nga agngangabit ken patay ti kaayan-ayatna kalpasan ti pannakaaksidenteda iti Barangay Sabangan ditoy nga ili itay nabiit.
Awanen ti biag ni Lemar Mecos Eleccion, 15, residente iti Barangay Caterman, Candon City idi maidanon iti ospital idinto a naitaray ti kaayan-ayatna a ni Emily Gacilan, 17, SK chairman iti Barangay Villarica, Candon City, iti San Fernando City gapu iti grabe a sugatna.
Iti inisial nga inbestigasion ti polis, agturturong iti daya a direksion dagiti biktima a nakalugan iti Kawasaki Fury idi naikrasda iti approach ti rangtay a sakup ti Barangay Sabangan ket naipuruakda iti kataltalonan.#


text:
1960
Ti 1960 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 29 – Tigran Sargsyan, Armenio a politiko
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 2 – Matt K. Miller, Amerikano a dramaturgo, aktor ken komidiante
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 4 – Jose Luis Rodriguez Zapatero, Kangrunaan a Minsitro ti Espania
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 10 – Colin Firth, Ingles nga aktor
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 10 – Sonny Cabatu, Filipino a basketbolista
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 4 – Albert Camus, Pranses a mannurat (naipasngay 1913)
- Nobiembre 16 – Clark Gable, Amerikano nga aktor (naipasngay 1901)


text:
Palanas, Masbate
Ti Palanas ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Palanas ket politikal a nabingbingay iti 24 a barbaranggay.[2]
- Antipolo
- Banco
- Biga-a
- Bontod
- Buenasuerte
- Intusan
- Jose A. Abenir Sr. (Libtong)
- Maanahao
- Mabini
- Malibas
- Maravilla
- Matugnao
- Miabas
- Nabangig
- Nipa
- Parina
- Piña
- Poblacion
- Salvacion
- San Antonio
- San Carlos
- San Isidro
- Santa Cruz
- Malatawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Masbate". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Iti report manipud iti kapolisan ditoy, napaspas ti panagtaray ti Honda XRM motorcycle a minaneho ni Jenard Donato y Bravo, 19, college student, ken residente iti Barangay Nagbettedan, Sto. Domingo, ket nupay pinadasna a lisian ti Mitsubishi Strada a minaneho ni Regino Lanuza y Astraquillo, 53, negosiante, ken residente iti Andrew Street, Rock Village, Plaridel, Bulacan, nadungparna latta daytoy bayat nga agsikko koma nga agpalaud a sumrek iti dalan nga agpa-Barangay Vacunero idi agarup 11:40 ti rabii ti Septiembre 7.
Mapapati a saan a nagsardeng ni Donato, pinakaskasna ketdi ti motorsiklona a nagpaamianan.
Kinamat dagiti nagresponde a polis ti suspek a nagtungpal iti pannakatiliwna.#


text:
Segun iti Commission on Elections saanna a mapasardeng ti pannakiboksing ni Diputado Manny Pacquiao ken ni Timothy Bradley inton abril 9 sadiay La Vegas.
No patien ti Comelec, addan iti labes ti hurisdiksionna daytoy a pannakirupak ni Pacquiao iti ring iti baet nga adda komento da Party List Representative Walden Bello ken dati a Senador Saguisag nga itantan ni Pacquiao ti pannakirupakna ken ni Bradley agsipud ta maited kenkuana ti atiddog a media mileage iti nasao a boksing ket mailabsing daytoy iti paglintegan ti eleksion kas intuding ti Comelec.
Ala, no saan a kabaelan ti Comelec a lapdan ti panagboksing da Paquiao ken Bradley, saantayo a supiaten dayta agsipud ta ganggannaet dagiti promoter ti nasao a paboksing ket tapno agballigi daytoy a promosion, kasapulan dagiti rakurak, padamag, photo sessions, ken adda latta coverage ti radio ken telebision babaen ti pay per view ken kadagiti warnakan. Dakkel a dayaw ti pannakaiwaragawag ti nagan ti pagilian ken ti pannakaikanta ti nasional a kanta ti pagilian sakbay ti panangrugi iti boksing.
No patien dagiti apisionado ken uray dagiti agtuturay ti pagilian, dakkel a dayaw ti pagilian tunggal makirupak ni Pacquiao iti ring agsipud ta malaksid a maiwaragawag ti nagan ti pagilian ken makanta ti national anthem ti pagilian sakbay ti panangrugi ti boksing, nagbalinen ni Pacquiao nga idolo dagiti kailian nangruna dagiti agtarigagay a sumurot iti desdesna a boksingero. Nagbalin ni Pacquiao nga imahe ni marigrigat nga immalut-ot iti kuko ti kinapanglaw babaen ti nasged a tarigagay, arapaap, determinasion ken ambision.
Ngem iti daytoy a gundaway, maysa a kandidato a para senador ni Pacquiao. Ken adda paglintegan a mangituding a patas tunggal kandidato iti mileage iti warnakan, telebision ken radio. Dayta ti gapuna a nag-on leave dagiti artista a kandidato iti programada ken soap opera a pagak-akemanda.
Akuen man ken saan ni Pacquiao, dakkel a bentahena daytoy a pannakiboksingna ken ni Timothy Bradley sakbay ti eleksion. Laonento dagiti pagiwarnak, telebision ken radio dagiti damag, ken no ania ditan a pakulo dagiti promoter tapno maawis dagiti apisionado iti boksing a mapan agbuya. Ket inton Abril 9, live a maipabuya ti rupakda iti telebision, round by round a maiwaragawag kadagiti radio, ken laonento dagiti pagiwarnak ti resulta ti panagboksingda ken ni Bradley. Agbalinto ti naganna a sabong ti dila dagiti kailianna, pagtutungtonganto dagiti mangid-idolo kenkuana ti siglatna iti ring, idaydayawdanto ti pingetna a mangdisiplina iti bagina tapno mapagtalinaedna ti pardas ken partakna iti uneg ti ring. Akuen man wenno saan ti kampo ni Pacquiao, agresulta dagitoy kadagiti butos a mangitag-ay iti kandidatura daytoy a boksingero.
Ngem kuna ketdin ti Comelec a kitaennanto pay no adda malabsing a paglintegan no ituloy ni Pacquiao ti pannakiboksingna ken ni Bradley.
Pasigda amin nga abogado a de kampanilia dagiti didiosen iti Comelec. Uray nakakidemda, ammoda nga adda linteg a malabsing iti pannakaboksing ni Pacquiao ken ni Bradley. Apay a dida ita makapagdesision?
Iti sabali a bangir, nagpardasda a nagdesision a saan a natural-born citizen ni Senadora Grace Poe ket diniskualipikada. Naimbag ta binalinsuek ti Korte Suprema ti desision dagiti mamasirib nga abogado ti Comelec ket pinaboranna ni Poe nga agtaray a para presidente.#


text:
Tattao a Malayo
Dagiti Malayo (Malayo: Orang Melayu, Jawi: اورڠ ملايو) ket dagiti grupo ti etniko dagiti tattao nga Austronesio a kaaduan a mangtagtagitao ti Peninsula Malayo, akindaya a Sumatra ken ti parte ti aplaya ti Borneo, ken dagiti pay basssit nga isla a mabirukan kadagitoy a lokasion — dagiti lugar a kolektibo nga ammo a kas ti lubong ti Malayo. Dagitoy a lokasion ita nga aldaw ket parte dagiti moderno a pagilian ti Malaysia, Indonesia, Singapur, Brunei, ken akin-abagatan a Tailandia.
Adda dagiti adu a panagdumaduma iti henetiko, lingnguistiko, kultura, ken sosial kadagiti adu a subgrupo ti Malayo, kangrunaan a gapu dagiti ginasut a tawen ti migrasion ken asimilasion dagiti nadumaduma rehional nga etnisidad ken dagiti tribu iti kaunegan ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia. Iti pakasaritaan, ti populasion ti Malayo ket kangrunaan a nagtaud manipud kadagiti a nasapsapa a nagsasao iti Malayiko a tribu ti Austronesio ken Austroasiatiko a nagpundar kadagiti nadumaduma a taga-ugma a pagtagilakuan nga es-estado ken pagpagarian, a naipangpangruna ti Brunei, Kedah, Langkasuka, Gangga Negara, Chi Tu, Nakhon Si Thammarat, Melayu ken Srivijaya[10][11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Economic Planning Unit (Malaysia) 2010
- ^ Badan Pusat Statistika Indonesia 2010, p. 9
- ^ World Population Review 2015
- ^ CIA World Factbook 2012
- ^ Malay, Cape in South Africa – Joshua Project
- ^ Department of Census and Statistics, Sri Lanka – Population by ethnic group according to districts, 2012
- ^ Australia – Ancestry
- ^ Malay in United Kingdom – Joshua Project
- ^ Malay in Myanmar – Joshua Project
- ^ Milner 2010, pp. 24, 33
- ^ Barnard 2004, p. 7&60
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tattao a Malayo iti Wikimedia Commons


text:
Sarita ni Danilo S. de Guzman
(Umuna a paset)
ITEDKO koman ti singkuenta pesos ken ni Ikit Banang, ngem naggudengak a mangikurimed ti kakaisuna nga ar-arat ti bulsak. Itedko koma ta simmangbay manen ti nagidog nga asik kenkuana ta ipangpangngegna a dinengdeng a sabunganay a nalaokan iti nakaang-angrag nga uggot ti utong ken kattubo a saluyot nga inna pinarut iti minaisan ni Tang Ignas iti bangkag dita daya, awan kano pay ti insagpawna uray no la koma naangpep a daing a monamon, sapay no di nakarayrayok pay ti imbugguongna. Istailna ket ti agipangngeg iti arungaingna, saanna nga ibaga a diretso. Ket no narabaw la unay ti kukudkodan ti purriitmo a kas kaniak, saanka nga agpangngaddua a mangitanamitim a nasaysayaat ti mangted ngem ti umawat, ta ti nalukay ti imana uray dina pukkawan ken payapayan ti grasia umapon nga umapon iti bulsana. Maasianak a, ngem awan ti maaramidak, kakaisunan daytan nga ar-arat ti bulsak, ken maysa, nalabes met no mairuam a maikurkurimedan a yarikapan ta sansanenna met. Mamin-adun nga inkurimedko nga inyawatan iti pakitiendana. Ita, kasla manen agkukurot a pamusian a nakatugaw iti immaratiddog a bangko iti sango ti tiangge ni Nang Ising ita nga agalastres iti malem. Addakami manen a nakaistambay iti sanguanan ti tiangge ni Nang Ising, ti bugtong a tiangge iti purok.
Saan met a matimtimek ni Olan a kataebak a mangpakpapak iti sitsaron nga okilas (Kropek iti brand name daytoy a saramsam) ken isiwsiwna iti sukat’ sili, ket uray la tumtumrem ti ling-etna nga agay-ayus iti dimmalem a kudil iti namsek a pammagina – uksob ken nakaputot iti ginerret a maong. Nataytayagak la bassit kenkuana iti dua a pulgada, iti lima a kadapan ken pito a pulgada a takderko.
Panagsisibug kadagiti mulami a mais a pagattumeng ti katayagdan ngem kapudotna pay laeng; amanonto no alas tres y media a sumangbay ti yabayab. Agkaabay a kinelleng ti minaisanmi ken Olan, ken agpada nga electric pump ti usarmi a nakaimuntaran ti atiddog a waya ti barut. Nangpidutak met iti naisupot nga okilas, ngem saanko nga insiwsiw iti suka iti malukong ta apagisu a nagtimek iti napigsa ni Ikit, a kunam la no kellaat lattan a kimmaranting nga agkukurot a manok, uray la kasla sumingsingising ken agrungrungiit nga init dagiti matana, timpuar ti wayas a kallid iti kanigid a pingpingna iti agraraay a panagisemna, iti daan nga iniiloko a pagsasao: kasla ubing a nakapidut iti binting! Puonay ket daytan, Ikit?
“Oy, Ligaya, puonay ket a seksimon, adingko, dungngo! Ikuddotko kamman dita nabagas a patongmo ti agraraay kada agsisilpo a bilibko kenka! Puonayen, adda kamman anakko a baro, aysi, pikutenka, la ketdi a dina oras! Awan makaipawil kaniak uray man ket agkikinnagat amin a bungal!” sana inggarikgik.
Naltotanak pay iti insakmolko a kasla kadakkel ti binting nga okilas. Uray la ikidem ni Nang Ising ti garikgikna idinto ta kinudkod ti kanawan ni Olan ti semi-kalbona, ti met eight pack abs ti kudkodkoden ti kanigidna, nakangato dagiti kidayna a nakamulagat, nakanganga a kas iti nganga ti sumikbab a buaya.
No kasta ti tonada ti panagsasaon ni Ikit, sabali pay nga istilona dayta iti kinaadda iti kayatna iti kasasaona. Panangiruanganna laeng iti saritaan dayta. Ugalina ket ti manglamiong no maminsan. Ania man ngatan aya ti napampanunotna a pagimbagan nga ipaay ti marasaba a balasang? Sapay koma a, ta talaga a pagimbagan, a di ket pakaibabainan manen.
Bikolana ni Manang Ligaya, ading ni Manang Mirriam nga asawa ni Mang Simong. Medio mabaketanen a balasang ta dua laengen a katukkol ket sumagpaten iti sarado nga uppat a dies ti edadna, no bunga koma ti salamagi ket nagmarasaban ngem ketdi adda met ti makuna a nabatbati a pamuyaenna a, ta ammona met nga urnosen ti bagina; sadiay kano Pasig a nagpaay a para aw-awir iti bugtong nga anak dagiti agassawa nga Intsik ngem idi nagsublin dagitoy sadiay Macau, saandan nga insurot. Nagpa-Ilocos Sur ket nakipagnaed kada Manang Mirriam dita ungto ti Purok Sallacong. Kabangibang laeng ti purokmi ti Purok Sallacong, dagiti laeng kinelleng a kabangkagan ti nagbaetan iti purokmi. Kaduana ti tinedier nga inunaan kadagiti lima nga aburoy a babbai nga annak da Manang Mirriam ken Mang Simong. Nalabit a naggapuda dita amianan a purok ta napan nagserbisio iti pedikiur ken manikiur wenno namukis wenno nagkulot ngata a, nga isu ti panguartaanna met kalpasan a nagraduar iti cosmetology a programa ti TESDA. Adda met urnongnan iti rural bank iti ilimi ta nagranakami iti naminsan a napanko pinabungkong ti urnongko met kalpasan a naglakuak iti dua a baboy ta naimbag la a kakauten manen no panawen ti panagiskuela. Masansan ket a manglintegdan iti linapogan ta as-asideg nga adayon ti pagnaenda ngem no surotenda ti sementado a kalsada a kumamang iti purokda.
“Ay, si Ate Ban, ikaw pala! Ang pinakamagandang donia sa balat ng lupa!”
Nagsasabat manen dagiti matami kada Nang Ising ken Olan. Agasem, donian, kunada ken ni Ikit Banang idinto ta kunana laeng itay nga uray la koma aglatlati ken pitpit a piso ket awan nga ar-arat ti bulsa ti bestidana a sabongsabongan a nalabaga? Ngem ammom, aya, no agkurri nga agpayso ti kinagenius ni Ikit?
“Wen, puonay ket a seksimon, adingko, dungngo! Kasta la koma amin amin a mabuybuya, kasla sabong ti nakalablabbaga a sukot a kayanga!”
“Kaya nga, kayanga, agas iti litteg…!” imbungisngis ti salbag nga Olan ti isasampitawna iti eksena.
“Ay, totoo ‘yan, Ate Ban, hindi ka nagkamali, hi-hi-hi! Kaya nga, Ligaya ang tawag sa akin! Kaya lang, parang walang pakiramdam ang mga katabi mong pogi, hi-hi!”#
Nagmusiigak pay a nakalang-ab iti nakaal-alsem a suka, idinto ta naibbatan ni Olan ti isakmolna koma nga okilas, ket kinudkodna ti semi kalbo a tuktokna, napasugkian sa ketdi ta inrupangetna nga intanabutob: “Pagan-anoka met, birad! Dika ka pay maikari a para punas iti puriitko…! Ban-ka a Ban, pagbalinem metten a kilabban ni Nang Banang!”
(Adda tuloyna)


text:
Umuna a Panid
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
Ti
ket isu ti kapitolio ti Herusalem Israel, ngem daytoy ket saan a sangalubongan a mabigbigan, ken maysa pay kadagiti kadaanan a siudad iti lubong. Mabirukan daytoy idiay Banbantay Hudea, idiay nagbaetan ti Baybay Mediteraneo ken ti akin-amianan nga igid ti Baybay Natay. No mairaman ti populasion ti lugar iti Daya a Herusalem, daytoy ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Israel babaen ti populasion ken kalawa, ken addan iti populasion iti 763,800 nga agtataeng a tattao iti kalawa ti lugar iti 125.1 km2 (48.3 kuadrado kilometro). Ti Herusalem ket nasantuan pay a siudad kadagiti tallo a kangrunaan a nga Abrahamiko a relihion ti Hudaismo, Kristianidad ken Islam.
Iti panawen ti atiddog a pakasaritaanna, ti Herusalem ket naminduan a nadadael, nalakuben iti namin 23, naraut iti namin 52, ken natiliw manen iti namin 44. Ti kadaanan a paset ti siudad ket natagitao idi maika-4 a milenio BCE. Idi 1538, dagiti diding ket naipatakder iti likmut ti Herusalem babaen ni
Suleiman ti Nadaeg. Tatta nga aldaw dagiti diding ket mangipalpalawag ti Daan a Siudad, daytoy ket tradision a nabingbingay iti uppat a pagkapat manipud idi nasapa a maika-19 a siglo a kas dagiti Pagkapat ti Armenio, Kristiano, Hudio, and Muslim.
Manipud kadagiti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia:
... a ti
Danaw Baikal (nailadawan) iti kaadalem a 1,642 m (5,390 kadapan) ken edad a 25 a riwriw a tawtawen ket isu ti kaadaleman ken kaduogan a danaw iti lubong? ... a ni
ket nagsurat kadagiti 123 a pabuya iti las-ud ti panagbiagna, ngem adda laeng dagiti pito a kompleto ti pormana a nabatbati? Sopokles ... a ti
ket isu ti kadakkelan a bagi ti danum a naikulong ti uneg ti Daga babaen ti kalawa? Baybay Kaspio ... a ti
ket ballasiwenna dagiti walo nga Alpino a pagpagilian ti Alpes Austria, Eslobenia, Suisa, Listenstain, Alemania, Pransia, Italia, ken Monaco? ... a ti ket makunkuna a pay a "ti duyan ti Insik a sibilisasion"? Karayan Duyaw
Pannakakita ti immindayon a
bulan
a naala manipud ti ngato ti tangatang iti
Daga
.
Naragsak a panagdadanon ditoy Ilokano Wikipedia, kakabsat! Ipatpategmo kadi ti kina-
Ilokanom? Ipasindayagmo kadi met ti kina-Saluyotmo? Mail-iliwanka kadi no mangngegmo ti bukodmo a sao aglalo no addaka iti ganggannaet a lugar? Kayatmo kadi a maitandudo ken maitampok ti tattao nga Ilokano ken ti pagsasaom? Tulongandakami man ngarud a mangpadakkel iti daytoy a Wikipedia para kadagiti Ilokano ken iti amin.
Saan nga iti kaadu ti artikulo ti birbirukenmi, dagiti panid ken artikulo a nabukel, nalawag, ken makita ti napatpateg. Ala, man, ngarud, sumrekka metten, a, kabsat, ta agbibinnadangtayo a mangpadur-as iti Ilokano Wikipedia!
Agdadamoka kadi? Surotem ti
pakabuklan ti Ilokano Wikipedia. Masapulmo iti tulong? Sumrekka iti
pagtitinnulongan tapno masungbatan amin a salsaludsodmo. Adda kadi an-annuroten ditoy? Siempre,
iwanwandaka ngarud. Kasano ngay ti mangirugi iti baro a panid?
Ipadigom ti kinalaingmo ditoy Ay, nagalas met!
Baliwam man kadi dagiti artikulo no mabalbalin. For non-Ilokano speakers please visit the local embassy or request help here.
Ti Wikipedia ket ibalbalayan ti
Pundasion ti Wikimedia, ti maysa a di aggan-ganansia nga organisasion a mangibalbalay kadagiti nadumaduma a proyekto:


text:
Tenis
Ti tenis ket ay-ayam a kadawyan nga ay-ayamen ti maysa a tao a kasuppiatna ti agmaymaysa a kasupadi (agmaymaysa) wenno baetan ti dua a sankakuyogan dagiti dua nga agay-ayam (dua nga agay-ayam). Ti tunggal maysa nga agay-ayam ket agusar ti rakueta a nakuerdasan iti linas tapno matiro ti lungog a goma a bola a naabbongan ti pieltro iti ngatuen wenno lawlaw ti iket ken iti korte ti kasuppiatna. Ti gandat ti ay-ayam ket panagy-ayam ti bola iti pamay-an a ti kasuppiat ket sanna a mabalin a may-ayam ti nasayaat a panangisubli.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "ITF Dagiti Alagaden ti Tenis – Alagaden 25 (Ti Nasayaat a Panangisubli)" (PDF). ITF. Naala idi 5 Mayo 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tenis iti Wikimedia Commons


text:
NAKATARTARNAW ti maris asul a pingping ti langit iti dayta a malem. Nakaparpariir ti tuktok ti bantay. Bimmarukong iti panagkayabkayab dagiti bulong ti kayo ken ruot a napal-idan iti nasalemsem a pul-oy a naggapu iti amianan. Nakataltalinaay ti panagtatayab dagiti di mabannog a sawi ken sallapingaw.
Iti baba, matantannawagan ti sibubukel a Barangay Bagbagura ken dagiti dadduma a kabangibangna a barangay. Anian a kinatalinaay ken kinangayed ti nakaparsuaan iti dayta a malem. Napno iti arapaap kadagiti adda iti ikub ti kappia ken panagkaykaysa. Arapaap a nangbukel iti ayat ken panagkikinnaawatan.
Kadagita a darikmat, iti sirok ti naiputputong a parunapin iti deppaar ti abagatan, agpatpatang dagiti agassawa a Miguel ken Margarita. Nakasanggirda iti puon dayta a kayo. Agdadagsen ni Margarita ta siam a bulanen a sabsab-okenna ti sikogna.
“Mautobko a kadagitoy nga aldaw, madin ti panirigan ti gunglotayo, Margarita,” kinuna ni Miguel iti asawana. Nanggabnot iti ruot. Inammalanna nga inay-ayam.
“Ania ti nadlawmo iti gunglotayo, Miguel?” dinamag ni Margarita. Nagsadag iti barukong ti asawana sana inaprosan ti tianna ta kimmugtar ti ubing a sabsab-okenna. Kasla ipaspasimudaagna a dandani rummuaren.
“Bumaybayag ket dumakdakes a dumakdakes ti panirigan ti gunglo a nakaikappenganta. Kinapudnona, diak mairusoken a kitaen ti napalalo a kinabrutal nga ar-aramiden ti pangulotayo. Agasem, tinakawmi la ngaruden dagiti napateg a sanikua dagiti pumurok, pinatay pay ni Tata Andong ni Tata Dalmacio a Kapitan del bario ti Barangay Bagbagura. Malaksid dayta, indadanesna pay ti balasitangna nga agtawen iti kinse. Naalana ngaruden ti kinaykayatna iti balasitang, inna pay pinagtangad iti barsanga,” kinuna ni Miguel. “Iti dayta nga inaramid ni Tata Andong kadagiti agama ken dagiti lumugar, saan nga annugoten ti konsensiak. Awanen ti serserbina nga agtalinaedta pay ditoy bantay.”
“Nabayag metten a nautobko dayta, Miguel. Ngem nagtalinaed a sikakaem dagiti bibigko. Naimatangak met dagiti nakaal-alingget nga ar-aramiden da Tata Andong ken dagiti kakaduatayo kadagiti marigrigat a mannalon idi naisurotak kadakuada. Idi, agtaktakaw laeng kadagiti babaknang ti ar-aramidentayo ket dagiti marigrigat ti tultulongantayo. Ita, sabalin. Dagiti marigrigaten ti mabikbiktima.”
“No kasta met laengen ti ar-aramiden ti gunglotayo, narpuogen ti patapaya ti prinsipio a pagbatbatayantayo.”
Nagtung-ed ni Margarita. “Ania ngarud ti panggepmo ita?”
“Kayatko a pumanawta ditoyen. Diak kayat a maipasngay ken dumakkel ti anakta ditoy kabambantayan ta dinto ketdi agbalin a kabusor ti gobierno. Awan ti masakbayanna ditoy. Rumbeng nga ipasngaymo dayta anakta iti ikub ti kappia tapno masammimitnanto met ti napudpudno nga anag ti kinatalinaay ken kinatalingenngen ti panagbiag. Aglibasta. Sumukota kadagiti pannakabagi ti linteg. Total ket adda met amnestia nga it-ited ti gobierno kadagiti tulisan a mayat nga agsubli iti ikub ti kappia.”
“Napeggad dayta pampanunotem.”
“Makigasanggasatta. Daytoyen ti gundawayta a mangabaruanan. Kalpasan ti isusukota, intanto iti sabali a lugar nga awan ti makaam-ammo kadata tapno idiayto ti pangabaruanan ken pangbangonanta iti bassit nga abongta a pagyananto dagiti annakta.”
Iti gunglo dagiti tulisan, adda pagannurotan a sursurotenda. Papatayenda dagiti siasino man a kameng a manglabsing ken mangliput kadagiti pagannurotan.
“Kaanonto ngarud ti panangiwayatta? Dandaniakon agpasngay.”
“Inton parbangon. Nairutton ti turogda. Dagiti napusgan laeng nga agbantay ti siririing. Nakasaok metten iti nalimed ni Col. Ilustre a provincial commander ti Santa Barbara a sumukota kenkuana. Umaydatanto sabten dita karayan inton agsapa no bigat.”
ALAS DOS ti parbangon. Saan pay a nakalned ti kabus a bulan. Iti kalapaw, agsagsaganan ni Miguel ken Margarita iti panaglibasda. Imbandolir ni Miguel dagiti bala ti armalaitna idinto nga imbulsana iti likud ti pantalonna ti lente a pagsilawda iti dalanda. Insuksokna ti kalibre 45 iti holsterna idi maikasana. Inkaratayna iti abagana ti armalitena idi makaimpake. Insimpa met ni Margarita dagiti lupotda iti travelling bag.
“Nakasaganakan?” sinaludsod ni Miguel iti asawana.
Nagtung-ed ni Margarita. Inyawatna ti bag iti asawana. Inawat ni Miguel ket inkaratayna iti abagana. Nagin-inayadda a rimmuar a napan iti tawa iti likudan ti kalapawda. Adda ngamin agbambantay a nakatugaw iti pungdol ti kawkawati iti asideg ti temtem iti dayaen ti kalapawda.
Simpokda iti kakaykaywan. Pinatademda ti panagkitada iti aglawlaw amangan no adda agbambantay a nakasiput kadakuada. Linentian ni Miguel ti dalanda idi makaadayoda bassit iti naggapuanda. Ngem nasiputan ida ti agbambantay.
“Agsardengkayo!” kinuna ti agbambantay.
Nagsardeng da Miguel ken Margarita. Kellaat a nagbaw-ing ni Miguel a kinagiddan ti panangparatupotna iti agbambantay. Nakusbo daytoy sa napakleb a nagdisso iti daga.
Nagtarayda a simmalog iti bantay. Arig uloden ni Miguel ti asawana a sangkasarapana ti tianna. Ammona a nabuaken ti kampo ket agsawsawaren da Tata Andong.
Naginana da Miguel ken Margarita idi ninamnamana a nakaadayodan. Umanges-anges ni Margarita a nagsadag iti puon ti kayo.
(Adda tuloyna)


text:
Plantilia:Ammom kadi/Oktubre 19< Plantilia:Ammom kadi
- ... a ti Danaw Baikal (nailadawan) iti kaadalem a 1,642 m (5,390 kadapan) ken edad a 25 a riwriw a tawtawen ket isu ti kaadaleman ken kaduogan a danaw iti lubong?
- ... a ni Sopokles ket nagsurat kadagiti 123 a pabuya iti las-ud ti panagbiagna, ngem adda laeng dagiti pito a kompleto ti pormana a nabatbati?
- ... a ti Baybay Kaspio ket isu ti kadakkelan a bagi ti danum a naikulong ti uneg ti Daga babaen ti kalawa?
- ... a ti Alpes ket ballasiwenna dagiti walo nga Alpino a pagpagilian ti Austria, Eslobenia, Suisa, Listenstain, Alemania, Pransia, Italia, ken Monaco?
- ... a ti Karayan Duyaw ket makunkuna a pay a "ti duyan ti Insik a sibilisasion"?


text:
Kimiko nga elemento
Ti maysa a kimiko nga elemento ket maysa a puro a kimiko a sustansia a buklen iti maysa a kita iti atomo a mailasin babaen ti bukodna nga atomiko a numero, a daytoy ket ti bilang dagiti proton iti katengngaanna. Dagiti am-ammo a kas pagarigan dagiti elemento ket mairaman ti karbon, Oksíheno, aluminio, landok, gambang, balitok, Merkúrio, ken buli.
Manipud idi Nobiembre 2011, adda dagiti nainagananen a 118 nga elemento, ti kinaudi ket ti ununseptio idi 2010.[1] Kadagiti 118 a naamammoan nga elemento, dagiti 98 nga immuna laeng ti masna a rimsua iti Daga. Iti kadagitoy, 80 ket natalna, a dagiti dadduma ket radioaktibo, a malunglunsot kadagiti nalaglagaan nga elemento kadagiti nadumaduma a rukod ti oras manipud ti bassit a paset ti segundo aginggana ti bilion a tawtawen. Dagiti elemento a saan a masna a rumsua iti Daga ket parbo a naipataud a kas dagiti sintetiko a produkto dagiti inaramid ti tao a nuklear a panagsumamay.
Ti hidróheno ken helio ket isu dagitoy ti kaaduan nga elemento iti law-ang. Nupay kasta, ti landok ket isu ti kaaduan unay nga elemento (babaen ti masa) a mangbukel ti Daga, ken ti oksíheno ket isu ti sapasap a kaaduan iti ukis iti Daga .[2] Nupay dagiti amin a naamammoan a kikmiko a banag ket binuklan kadagitoy nga elemento, ti kimiko a banag ket buklenna laeng ti agarup a 15% kadagiti banag iti law-ang. Dagiti nabati ket nasipnget a banag, ti maysa a palimed a sustansia a daytoy ket saan a buklaen dagiti kimiko nga elemento gapu ta awanan dadgiti proton, neutron wenno elektron.[3]
Dagiti kimiko nga elemento ket naipanunutan idi a pinarsua babaen dagiti nadumaduma a kosmiko a panagaramid, a mairaman ti hidróheno, helio (ken ti bassit a kaadu ti litio, berilio ken boro) a naaramid manipud ti Big Bang ken kosmiko nga annaraar nga espalasion. Ti panagpataud kadagiti nadagsen nga elemento, manipud ti karnon aginggana kadagiti kadagsenan unay nga elemento, ket mairugi babaen ti estelar a nukleosintesis, ken dagitoy ket naaramid a magun-od para iti sumaganad a solar a sistema ken panagporma dagiti planeta babaen ti supernova, a daytoy ket nagiparuak kadagiti elemento iti law-ang.[4] Ti kaadu unay ti oksiheno, siliko, ken landok iti Daga ket mangipakita kadagti sapasap a panakapataud manipud kadgiti kastoy a bituen, kalpasan dagiti nalaglagan nga alingasaw nga elemento ken dagiti bukodda a kompuesto ket naikkatanen. Bayat a kaaduan kadagiti elemento ket sapasap a makitkita a kas natalna, adda dagiti bassit a masna a panagbalbaliw iti maysa nga elemento iti sabali ket adda rumsua iti tatta a panawen, manipud ti panaglungsot dagiti radioaktibo nga elemento ken dagiti dadduma pay a masna a nuklear a panagaramid.
Dagiti relatibo a puro a wadan dagiti nailaslasin nga elemento ket saan unay a mabirbirukan iti katutuboe. Bayat nga amin dagiti 98 a masna a rumrumsua nga elemento ket nainaganandan kadagiti mineral a wadan ti ukis ti Daga, adda laeng dagiti bassit a minoridad kadagiti elemento a mabirbirukan a kas saan a mabigbigan, a relatibo a puro a minerales. Dagiti sapasap nga adadu a kastoy a "patneng nga elemento" ket ti gambang, pirak, balitok, karbon (a kas ti beggang, grapito, wenno diamante), asupre, ken merkurio. Amin ngem adda dagiti kaaduan nga nalpay nga elemento, a kas dagiti natakneng nga alingasaw ken dagiti natakneng a metal, ket kadawyan a mabirbirukan iti Daga iti naitiptipon ti kimika a porma, a kas dagiti kimiko a kompuesto. Bayat a 32 kadagiti kimiko nga elemento a rumrumsua iti Daga iti patneng a saan anaitiptipon a porma, kaaduan kadagityo ket rumrumsua a kas naglalaok. Ks pagarigan, ti angin ti tangatang ket kangrunaan a naglalaokan iti nitroheno, oksiheno, ken argon, ken dagiti patneng a natangken nga elemento ket rumsuada kadagiti naipagtitipon a metal, a kasla it landok ken nikel.
No dagiti dua a naisangsangayan nga elemento ket maipagtiptiponda babaen ti kimiko, nga adda dagiti atomo a nagtengtengngel kadagitoy babaen dagiti kimiko a piansa, ti pagbanagan ket makunkuna a kimiko a kompuesto. Dua apagkatlo kadagiti kimiko nga elemento a rumrumsua laeng iti Daga akas dagiti kompuesto, ken dagiti natidda a pagkatlo, ket kadawyan a kompuesto a porma dagiti elemento kadagitoy ti kaaduan. Dagiti kimiko a kompuesto ket mabalin a buklen dagiti elemento a naitiptipon ti apag-isu a sibubukel a bilang dagiti pannakaibagi dagiti atomo, a kas iti danum, asin, ken dagiti mineral a kas ti kuarso, kalsita, ken adda dagiti mena. Nupay kasta, ti kimiko a panagpiansa kadagiti adu a kita dagiti elemento ket maibanagan dagiti kristalina a natangken ken dagiti metalliko a naipagtitipon a metal a dagiti apa-isu a kimiko a pagannurotan ket saanda a rumsua.
Ti pakasaritaan ken ti panag-usar kadagiti elemento ket nangrugi kadagiit primitibo a kagimongan ti tao a nakabiruk kadagiti patneng nga elemento a kas ti gambang ken balitok, ken nangiyaon (naglunag) ti landok ken dagiti sabsabali pay a metal manipud kadagiti bukodda a mena. Dagiti Alkimista ken kimiko ket dimtengda a nanginagan kadagiti adu pay, a gangani amian a masna a rimrimsua nga elemento ket naamammoanen babaen idi 1900. Dagiti tagikua dagiti kimiko nga elemento ket kadawyan a naipabuklan ti panag-usar ti periodiko a lamisaan a mangur-urnos kadagiti elemento babaen ti ngumatngato a numero ti atomiko kadagiti aray (dagiti "punto") nga ayan dagiti teddek (dagiti "grupo") ket makibinningayda maululit a ("periodiko") maipapan iti bagi ken dagiti kimiko atagikua. No dagiti puro a pormana, wenno kadagiti nadumaduma a kimiko a kompuesto wenno naglalaokan, gangani nga amin nga elemento ket adda maysa a nangruna a panag-usar ti tao. Malaksid kadagiti nababa a gudua ti biag a radiaktibo nga elemnto, amin nga elemento ket magun-od babaen ti industria, a kaaduan kadagitoy ket iti nangato a degrado ti kinapuro.
Agarup a sangadosena kadagitoy nga elemnto ket kammasapulan kadagiti nadumaduma a biolohiko a biag. Kaaduan kadagiti narasay nga lemento iti Daga ket saan amasapsapul babaen ti biag (malaksid dagiti selenio ken yodo), a bayat nga adda dagiti kadawyan a saan a maus-usar a kas ti(aluminio ken titanio). Kaaduan kadagiti organismo ket makibinningayda kadagiti kasapulanda nga elemento, nga adda dagiti bassit laeng a pagiddiatan. Kas pagarigan, ti algas ti taaw ket agus-usar ti bromo ngem dagiti naindagaan a mula ken dagiti ayup ket saanda a makasapsapul kadagitoy, ken amin nga ayup ket makasapul ti sodio, ngem adda dagiti mula a saan a makasapul. Innem laeng kadagiti elemento—karbon, hidroheno, nitroheno, oksiheno, kalsio, ken posporo—ket mangbukel ti gangani a 99% iti masa ti bagi ti tao (kitaen ti pakabuklan iti bagi ti tao para iti kompleto a listaant). Iti maipatinayon, innem kadagiti nangruna nga elemento a kaaduan a mangbukel ti bagi ti tao, ti tao ket makasapul a mangibus ti maysa a dosena pay kadagiti elemento iti porma dagiti dadduma pay a kimiko a kompuesto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Yu. Ts. Oganessian (2010). "Panagpabukel iti maysa a Baro nga Elemento nga addaan ti Atomiko a Numero a Z=117". 104 (14) (142502 nga ed.). Surat ti Pisikal a Panagrepaso.
- ^ Los Alamos National Laboratory (2011). "Periodiko a Lamisaan dagiti Elemento: Oksíheno". Los Alamos, New Mexico: Los Alamos National Security, LLC. Naala idi 2011-05-07.
- ^ Oerter, Robert (2006). Ti Teoria iti Gangani nga Amin: Ti Pagalagadan a Modelo, ti Di-maipadpadlaw a Balligi iti Moderno a Pisika. Penguin. p. 223. ISBN 978-0-452-28786-0.
- ^ E. M. Burbidge, G. R. Burbidge, W. A. Fowler, F. Hoyle (1957). "Panagbukel dagiti Elementi kadagiti Bituen". Panagrepaso ti Moderno a Pisika. 29 (4): 547–650. Bibcode:1957RvMP...29..547B. doi:10.1103/RevModPhys.29.547.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ball, P (2004). Dagiti Elemento: Ti Nababa Unay a Pangyuna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-284099-1.
- Emsley, J (2003). Dagiti Pangipatakderan a Muton ti Katutubo: Ti A-Z Pagsurotan dagiti Elemento. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-850340-7.
- Gray, T (2009). Dagiti Elemento: Ti Nailadawan a Panagsukimat kadagiti Amin a Naamammoan nga Atomo iti Law-ang. Black Dog & Leventhal Publishers Inc. ISBN 1-57912-814-9.
- Scerri, ER (2007). Ti Periodiko a Lamisaan, Ti Saritana ken Ti Its Kaimudinganna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
- Strathern, P (2000). Ti Tagtagainep ni Mendeleyev: Ti Panagsukimat kadagiti Elemento. Hamish Hamilton Ltd. ISBN 0-241-14065-X.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kimiko nga elemento iti Wikimedia Commons
- Dagiti mabuya para iti tunggal maysa nga elemento babaen ti Unibersidad iti Nottingham