text:
Svalbard
Ti Svalbard ket maysa a purpúro idiay Artiko, a nagbuklan ti kaamianan a paset iti Norwega. Mabirukan daytoy iti amianan iti kangrunaan a daga ti Europa, ti tengnga a nagbaetan ti kangrunaan a daga ti Norwega ken ti Amianan nga Ungto. Dagitoy a grupo ti is-isla ket nakasakopda manipud iti 74° aginggana iti 81° amianan a latitud (ti kaunegan ti Sirkulo ti Artiko), ken manipud ti 10° aginggana ti 35° daya longitud. Ti Spitsbergen ket isu ti kadakkelan nga isla, a sarunuen babaen ti Nordaustlandet ken Edgeøya. Ti administribo a sentro ket ti Longyearbyen, ken dagiti pagtaengan ket mairaman ti Ruso a pagminaan a komunidad ti Barentsburg, ti pagsukisokan a komunidad iti Ny-Ålesund ken ti pagminaan a lugar iti Sveagruva. Ti purpuro ket tinurayan babaen ti Gobernador iti Svalbard.
Dagiti isla ket immunada a maus-usar a kas balienero a kampo idi maika-17 ken maika-18 a siglo, a ti kalpasanna ket pinanawan da dagitoy. Ti Panagmina ti karbon ket nangrugi iti damo ti maika-20 a siglo, ken addaan dagiti permanente a komunidad ti naipabangon. Ti Tulag a Spitsbergen iti 1920 ket maibigbigan na ti Noewego a panakaturay, ken ti 1925 Svalbard a Tignay ket nagpabalin ti Svalbard a napno a paset iti Pagarian iti Norwega. Daytoy a tignay ket isu pay ti nagpabangon ti Svalbard a kas nawaya a sona ti ekonomia ken maysa a demilitarisado a sona. Ti Norwego a Store Norske ken ti Ruso nga Arktikugol ket isuda laeng dagiti agminmina a kompania ti nabati kadagitoy nga is-isla. Ti panagsukisok ken turismo ket isun ti nagbalin a kangrunaan nga industria. Dagiti dua a kangrunaan a pasilidad ti panagsukisok ket ti Unibersidad a Sentro idiay Svalbard ken ti Svalbard Global Seed Vault. Awan dagiti kalkalsada a mangisilpo kadagitoy a pagtaengan; imbes ket agususarda iti niebe a pagluganan, eroplano, ken banbanka nga agserserbi a pagluganan kadagitoy a komunidad. Ti Eropuerto ti Svalbard , Longyear ket agserserbi a kas ti kangrunaan a pagsangladan kadagiti dadduma a paset ti Europa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti populasion kadagiti pagtaengan. Svalbard". Dagiti estadistika ti Norwega. 22 Oktubre 2009. Naala idi 24 Marso 2010.
- ^ "The .bv and .sj kangtuan nga agpang a pagturayan". Norid. Naala idi 24 Marso 2010.


c: text/html

text:
Apayao
Ti Apayao ket naparikusan kadagiti probinsia ti Cagayan iti amianan ken daya, ti Abra ken Ilocos Norte iti laud, ken ti Kalinga iti abagatan. Naikuyog daytoy a probinsia iti Rehion Administratibo ti Kordiliera. Ti kapitoliona ket ti ili ti Kabugao. Sigud a ti probinsia ti Kalinga ken ti probinsia Apayao ket maymaysa a probinsia a managanan Kalinga-Apayao. Idi 1995, nagudua ti Kalinga-Apayao ket nailasin kas dua a probinsia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti probinsia ti Apayao ket nabingbingay kadagiti pito nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ CAR Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Apayao". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Luigi Pirandello
Ni Luigi Pirandello (Panangibalikas nga Italiano: [luˈiːdʒi piranˈdɛllo]; 28 Hunio 1867 – 10 Disiembre 1936) ket maysa idi nga Italiano a dramatista, nobelista, ken mannurat ti ababa a sarita a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1934, para iti "natured ken nasilnag a panagpasayaat ti drama ken ti entablado". Dagiti obra ni Pirandello ket mairaman dagiti nobela, dagiti gasut nga ababa a sarita, ken agarup a 40 a pab-pabuya, nga adu kadagitoy ket naisurat ti Sisiliano.


text:
Baybay Camotes
Ti Baybay Camotes ket bassit a baybay iti kaunegan ti purpuro ti Filipinas, idiay baetan ti Daya a Visayas ken ti Tengnga a Visayas. Daytoy ket nabeddengan babaen ti isla ti Leyte iti amianan ken daya, ti Bohol iti abagatan, ken ti Cebu iti laud. Ti baybay ket naikapet iti Baybay Bisayano iti amianan a laud, ken ti Baybay Bohol iti abagatan babaen ti Kanal Canigao ken Lingsat Cebu. Daytoy ket aglaon iti Is-isla Camotes ken ti Isla ti Mactan.
Dagiti nangruna a siudad iti lugar ket ti Siudad ti Ormoc ken Baybay iti Probinsia ti Leyte, ken Siudad ti Cebu, Cebu.


text:
Sasao a Timoriko
Ti sasao a Timoriko, wenno Timor–Babar, ket dagiti grupo ti limapulo a sasao nga Austronesio (heograpiko a sasao a Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio) a naisasao kadagiti isla ti Timor, ti kaarruba a Wetar, ken (depende iti pannakaidasig) ti Is-isla Babar iti daya.
Iti kaunegan ti grupo, dagiti pagsasao a kaaduan ti nagisasao ket ti Uab Meto ti Laud a Timor ken Tetum ti Daya a Timor, ti tunggal maysa ket addaan iti agarup a kagudua a riwriw nga agsasao, ken ti Tetum ket maysa nga opisial a pagsasao ken lingua franca kadagiti saan a Tetum a Daya a Timores.
Dagiti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti di naidasig a Nauete ket saan nga asideg kadagiti sabali a sasao a Timores. Ti Habu ket kapada iti estruktura iti Waima'a.
Mangporma ti bukodda a grupo ti sasao a Babar:
Hull (1998)[urnosen | urnosen ti taudan]
Isingasing ni Geoffrey Hull (1998) ti grupo a Timoriko a kas dagiti sumaganad:
- Ramelaiko (asideg iti sakop ti Ramelau)
- Ekstra-Ramelaiko (Fabroniko; dagiti saan nga ania a Ramelaiko)
Van Engelenhoven[urnosen | urnosen ti taudan]
Isaad ni Van Engelenhoven ti sanga ti Abagatan–Daya a Timor a mairaman ti Tetun, Waimaha, ken Luangiko–Kisariko; ti naud-udi ket dagiti sumaganad:[3]
- Abagatan–Daya a Timor
Taber (1993)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ited ni Taber (1993:396) ti grupo ti Abagatan a laud a Maluku ken Babar a kas dagiti sumaganad, a mairaman ti Laud a Damar a kas maysa a naisina.
- Grupo ti Abagatan a laud a Maluku
- Grupo ti Babar
- Subgrupo ti Amianan a Babar
- Subgrupo ti Abagatan a Babar
- Rimpuok ti Abagatan a laud a Babar
- Rimpuol ti Masela – Abagatan a daya a Babar
- Laud a Damar (naisina)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ramelaic". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Fabronic/Extra-Ramelaic". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Adelaar 2005:26
- Hull, Geoffrey. 1998. "The basic lexical affinities of Timor's Austronesian languages: a preliminary investigation." Studies in Languages and Cultures of East Timor 1:97-202.
- Taber, Mark (1993). "Toward a Better Understanding of the Indigenous Languages of Southwestern Maluku." Oceanic Linguistics, Vol. 32, No. 2 (Winter, 1993), pp. 389–441. University of Hawai'i.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- The Languages of East Timor: Some Basic Facts (Napabaro idi 24 Agosto 2004) Geoffrey Hull


text:
Listaan dagiti opisina ti estadistika idiay Alemania
Dagiti opisina ti estadistika dagiti estado ti Aleman (Aleman: Statistische Landesämter) ket isu ti mangiobra kadagiti panagurnong kadagiti opisial nga estadistika idiay Alemania ken katinnulonganna ti Pederal nga Opisina ti Estadistika.
Ti pannaikeddeng dagiti estadistika segun ti Artikulo 83 iti batay-linteg ket maararamid ti estado nga agpang.[1] Ti pederal a gobierno ket adda, babaen ti artikulo 73 § 11 iti batay-linteg, ti bukod a lehislasion para kadagiti "estadistika para kadagiti pederal a gandat."[2]
Ada dagiti 14 nga opisina ti estadiska para kadagiti 16 nga estado:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "VIII. Die Ausführung der Bundesgesetze und die Bundesverwaltung". Bundestag. Naala idi 22 Abril 2010. (iti Aleman)
- ^ "VII. Die Gesetzgebung des Bundes". Bundestag. Naala idi 22 Abril 2010. (iti Aleman)


text:
Santa Barbara, Iloilo
Ti Santa Barbara ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Barbara ket politikal a nabingbingay iti 60 a barbaranggay.[2]
- Agusipan
- Agutayan
- Bagumbayan
- Balabag
- Balibagan Este
- Balibagan Oeste
- Ban-ag
- Bantay
- Baranggay Zone I (Pob.)
- Baranggay Zone II (Pob.)
- Baranggay Zone III (Pob.)
- Baranggay Zone IV (Pob.)
- Baranggay Zone V (Pob.)
- Barasan Este
- Barasan Oeste
- Binangkilan
- Bitaog-Taytay
- Bolong Este
- Bolong Oeste
- Buayahon
- Buyo
- Cabugao Norte
- Cabugao Sur
- Cadagmayan Norte
- Cadagmayan Sur
- Cafe
- Calaboa Este
- Calaboa Oeste
- Camambugan
- Canipayan
- Conaynay
- Daga
- Dalid
- Duyanduyan
- Gen. Martin T. Delgado
- Guno
- Inangayan
- Jibao-an
- Lacadon
- Lanag
- Lupa
- Magancina
- Malawog
- Mambuyo
- Manhayang
- Miraga-Guibuangan
- Nasugban
- Omambog
- Pal-Agon
- Pungsod
- San Sebastian
- Sangcate
- Tagsing
- Talanghauan
- Talongadian
- Tigtig
- Tungay
- Tuburan
- Tugas
- Baranggay Zone VI (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Santa Barbara | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
BAGUIO CITY – Naksayan ti presyo ti karne ti baboy bayat a ngimmato ti presyo ti karne ti baka iti merkado publiko ti siudad ti Baguio.
Sigun kadagiti meat vendors iti merkado publiko, bimmaba iti P20 ti presyo ti tunggal kilo ti karne ti baboy bayat a nanayonan iti P20 ti presyo ti tunggal kilo ti karne ti baka.
Maibasar iti kaudian a presyo, magatang ti pork chop, kasim ken prok ribs iti P330 tunggal kilo bayat a magatang ti liempo, boneless ken ground pork iti P360 tunggal kilo.
Magatang met ti pork loin iti P370 tunggal kilo bayat a ti pork pata iti P320 tunggal kilo ken ti pork liver iti P240 tunggal kilo.
Sigun kadagiti meat vendors, maysa a rason iti panagbaba ti presyo ti karne ti baboy ket ti panagadu ti suplay a naangkat iti dadduma a lugar ken adu metten ti gumatgatang kadagitoy.
Kabayatanna, magatang ti beef ribs, pecho, t-bone ken bulalo iti P380 tunggal kilo bayat a ti beef loin ket P550 tunggal kilo ken ti ground beef ket P420 tunggal kilo.
Sigun pay kadagiti meat vendors iti siudad, idi pay napalabas a lawas a naksayan ti presyo dagiti lakoda a karne ti baboy ken baka.


text:
Daytoy ti kalendario para iti ania man a kadawyan a tawen a mangrugi ti Lunes, Enero 1 (dominikal a letra G). Kas pagarigan: dagiti tawen ti Gregoriano ti 1990, 2001, 2007, 2018, 2029 ken 2035[1]
wenno ti tawen ti Huliano ti 1918 (kitaen dagiti tabla dita baba).
Ti kadawyan a tawen ket ti tawen nga addaan kadagiti 365 nga aldaw; saan a bisiesto a tawen nga addaan kadagiti 366 nga aldaw.
- ^ a b
"Ti kadawyan a tawen a mangrugi iti Lunes",
jonstlouis.htmlplanet.com, 2011, webpage:
HTMcal.
- ^ "Kalendario iti tawen ti 1806 (Rusia)" (Kalendario a Huliano, a mangrugi iti Martes), webpage: Huliano-1806 (Ti Romania ket naguus-usar ti Huliano idi 1919, idi inampon ti Rusia ti Gregoriano).
Dagiti kita ti tawen a Gregoriano kada siklo a bisiesto babaen ti Dominikal a letra (DL)[1] ken ti Patingga iti lubong (DD)


text:
Zamboanga Sibugay
Ti Zamboanga Sibugay ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Peninsula ti Zamboanga iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti ili ti Ipil. Kabeddengna dagiti probinsia ti Zamboanga del Norte iti amianan, Zamboanga del Sur iti daya, ken ti Siudad ti Zamboanga iti abagatan-a-laud. Iti abagatan ket ti Luek Sibuguey iti Golpo Moro.
Ti Zamboanga Sibugay ti kabaruan a probinsia iti Filipinas, nabangon idi laeng 2000 iti pannakaisina ti maikatlo a distrito ti Zamboanga del Sur.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Zamboanga Sibugay iti 16 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Pagsasao a Masela
Ti pagsasao a Masela (Marsela) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Isla Marsela iti Abagatan a Maluku, Indonesia. Naisangayan dagiti rehional a karuay; ibilang ti Ethnologue daytoy a kas dagiti tallo a pagsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tengnga a Masela iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Daya a Masela iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Laud a Masela iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Central Masela". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "East Masela". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "West Masela". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Baybay ti Okhotsk
Nagsasabtan: 55°N 150°E / 55°N 150°E
Ti Baybay ti Okhotsk (Ruso: OxóTckoe Mópe, tr. Okhotskoye More, IPA: [ɐˈxotskəɪ ˈmorʲɪ]; Hapon: オホーツク海 Ohōtsuku-kai) ket ti pingir a baybay iti akinlaud a Taaw Pasipiko,[1] a mabirukan iti pagbaetan ti Peninsula Kamchatka iti daya, ti Is-isla Kuril iti abagatan a daya, ti isla ti Hokkaidō iti abagatan, ti isla ti Sakhalin iti laud, ken ti atiddog a sakup ti akindaya nga aplaya ti Siberia (mairaman ti Is-isla Shantar) iti laud ken iti amianan. Ti akin-amianan a daya suli ti Golpo Shelikhov. Ti baybay ket nanaganan babaen ti Okhotsk, ti immuna a pagtaengan ti Rusia iti Adayo a Daya.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay ti Okhotsk ket sakupenna ti kalawa iti 1,583,000 kuadrado kilometro (611,000 sq mi), ken addaan iti agpakatengnga a kaadalen iti 859 metro (2,818 ft) ken ti kaadalem iti 3,372 metro (11,063 ft). Daytoy ket naikapet iti Baybay ti Hapon iti dua a bangirna iti Sakhalin: iti laud babaen ti Golpo Sakhalin ken ti Golpo ti Tartaria; iti abagatan, babaen ti Lingsat La Pérouse.
Iti panaglalam-ek, agbalin a narigat ti panaglayag iti Baybay ti Okhotsk, wenno mabalin pay nga imposible, gapu ti pormasion dagiti dakkel a pebnned ti yelo, gapu ti kaadu a gatad ti nasadiwa a danum manipud iti Karayan Amur a mangipababab ti kaapgad a pagresultaan iti ingangato ti panagyelo apunto ti bayaby. Ti pannakaiwarwaras ken kapuskol dagiti penned ti yelo ket agdepdepende kadagiti adu a banag: ti lokasion, ti tiempo iti tawen, dagiti anud ti danum, ken dagiti temperatura ti baybay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kon-Kee Liu; Larry Atkinson (Hunio 2009). Carbon and Nutrient Fluxes in Continental Margins: A Global Synthesis. Springer. pp. 331–333. ISBN 978-3-540-92734-1. Naala idi 29 Nobiembre 2010.


text:
Kyushu
Ti Kyushu (九州, Kyūshū, lit. "Dagiti Siam a Probinsia") ket isu ti maikatlo a kadakkelan nga isla iti Hapon ken ti akin-abagatan unay kadagiti uppat a kangrunaan nga is-islana.[2] Ti sabali a taga-ugma nagnaganna ket mairaman ti Kyūkoku (九国, "Siam nga Es-estado"), Chinzei (鎮西, "Laud iti Napatalna a Lugar"), ken Tsukushi-no-shima (筑紫島, "Isla ti Tsukushi"). Ti naipakasaritaan a rehional a naganna ket ti Saikaidō (西海道, lit. Laud a Baybay a Lawlaw) a mangitudo ti Kyushu ken dagiti nakapalikmut nga is-isla.
Idi maika-8 a siglo a Taihō a Kodigo a panagreporma, ti Dazaifu ket nabangon a kas maysa a naipangpangruna nga admisnistratibo a balikas para iti daytoy a rehion.[3]
Manipud idi 2016, ti Kyushu ket addaan iti populasion iti 2,970,479 ken sumakop ti 36,782 kuadrado kilometro (14,202 sq mi).
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Kujū-san, Hapon". Peakbagger.com.
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyūshū" iti Ensiklopedia ti Hapon, p. 588, p. 588, iti Liblibro ti Google,
- ^ Nussbaum, "Dazaifu" iti p. 150, p. 150, iti Liblibro ti Google; Dazaifu


text:
Pagsasao a Woria
Ti pagsasao a Woria ket ti gangani nga awanen a pagsasao a Papuano ti probinsia ti Papua ti Indonesia, idiay akindaya nga aplaya ti Luek Cenderawasih.
Ti Woria ket leksiko a kapada ti sasao a Daya a Luek Geelvink ken naipagpagarup a maitagikua iti dayta a pamilia, ngem saan unay a nasayaat a napasingkedan tapno masigurado.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Woria iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Woria". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Ciro ti Natan-ok
Ni Ciro II ti Persia (Persiano: کوروش بزرگ, Daan a Persiano: [1] Kuruš; c. 600 SK wenno 576 SK–530 SKref>(Dandamaev 1989, p. 71)  ), sapasap a naamammoan a kas ni Ciro ti Natan-ok,[2] naamammoan pay a kas ni Ciro ti Laklakay, ket isu idi ti nangbangon ti Akamenida nga Imperio.[3]Babaen ti panagturayna, ti imperio ket nangar-arakup kadagiti amin a napalabas a sibilisado nga estado ti taga-ugma nga Asideg a Daya,[3] ken nawatiwat a nagpadakkel ken dimteng a kaaduan a nagparukma ti Abagatan a laud nga Asia ken ti kaaduan ti Tengnga nga Asia ken ti Kaukaso. Manipud ti Baybay Mediteraneo ken Helesponto iti laud aginggana idiay Karayan Indus iti daya, ni Ciro ti Natan-ok ket nagpartuat ti kadakkelan nga imperio a nakitkita ti lubong.[4] Dagiti napno a panagturayna idi a titulo ket Ti Nalatak nga Ari, Ari ti Persia, Ari ti Anshan, Ari ti Media, Ari ti Babilonia, Ari ti Sumer ken Akkad, Ari dagiti uppat a suli ti lubong. Isu pay ti nangipalpalawag a naipanpanunotan ti kaaduan a ti maysa kadagiti naipakasaritaan a kangrunaan a pannakairangarang ti karbengan ti nagtagitaoan babaen ti Ciro a Silindro idi baetan ti 539 ken 530 SK.
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Unicode: 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁. Taudan: maysa a binnatong iti Pasargadae.
- ^ Xenophon, Anabasis I. IX; kitaen pay ti M. A. Dandamaev "Ciro II", iti Encyclopaedia Iranica.
- ^ a b Schmitt Akemenida a dinastia (i. Ti sangkaputotan ken dinastia)
- ^ Kuhrt, Amélie (1995). "13". Ti Taga-ugma nga Asideg a Dayat: C. 3000-330 BC. Routledge. p. 647. ISBN 0-415-16762-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Ciro ti Natan-ok iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Ciro ti Natan-ok iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Alpabeto nga Arabiko
Ti alpabeto nga Arabiko Arabiko: أَبْجَدِيَّة عَرَبِيَّة ’abjadiyyah ‘arabiyyah) wenno abjad nga Arabiko ket isu ti sinuratan nga Arabiko a kas naikodigo para iti panagsurat ti Pagsasao nga Arabiko. Daytoy ket naisurat manipud iti kanawan nga agpakanigid, iti estilo a kursibo, ken mangiraman kadagiti 28 a letra. Gaputa dagiti letra ket kadawyan a[1] mangipatakder para kadagiti konsonante, daytoy ket naidasig a kas maysa nga abjad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bayat nga adda dagiti panagmarka kadagiti bokal, dagitoy ket saan a kankanayon nga inus-usar. Gapu iti daytoy, daytoy ket agpaypayso a tinawtawagan iti maysa a "saan a puro nga abjad". Kitaen ti Abjad#Dagiti saan a puro nga abjad para iti pakisinnaritaan iti daytoy a nomenklatura.


text:
Glenda Jackson
Ni Glenda May Jackson, CBE (nayanak idi 9 Mayo 1936) ket Briton nga aktres ken politiko. Isu ket immuna a nagbalin a Kameng ti Parlamento (MP) idi 1992, ken inrepresentadona ti Hampstead ken Kilburn aginggana idi 2015.
Kas propesional nga aktres manipud kadagiti naladaw a tawen ti 1950, kameng idi dagiti uppat a tawen iti Royal Shakespeare Company manipud idi 1964, ken naisangayan a mainaig iti obra ni direktor Peter Brook. Iitlas-ud iti pagsapulanna iti pelikula, isu ket nangabak iti dua a Gunguna ti Akademia para iti Kalaingan nga Aktres: para iti Women in Love (1969) ken A Touch of Class (1973).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ SNAC; naala idi: 9 Oktubre 2017.
- ^ "Glenda Jackson". The Film Programme. 6 Hulio 2007. BBC Radio 4. Naala idi 18 Enero 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Glenda Jackson iti Wikimedia Commons
- Glenda Jackson iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Glenda Jackson iti Internet Broadway Database (iti Ingles)
- Glenda Jackson iti Screenonline ti British Film Institute}


text:
Catholic Encyclopedia
Ti The Catholic Encyclopedia: An International Work of Reference on the Constitution, Doctrine, Discipline, and History of the Catholic Church,[1] makunkuna pay a kas ti Old Catholic Encyclopedia ken ti Original Catholic Encyclopedia,[2] ket ti maysa nga ensiklopedia iti pagsasao nga Ingles a naipablaak idiay Estados Unidos. Ti immuna a tomo ket nagparang idi Marso 1907 ken dagiti tallo a naudi a tomo ket nagaparang idi 1912, ken sinaruno babaen ti master a pagsurotan a tomo idi 1914 ken kalpasan dgaiti suplementario a tomo. Daytoy ket naidesinio "tapno makaited kadagiti agbasbasa tinapno ken autoritatibo a pakaammo iti intero a siklo dagiti interesado iti Katoliko, aksion ken doktrina".[3][4]
Ti Catholic Encyclopedia ket inpabaak idi babaen ti Robert Appleton Company, ti kompania ti panangipablaak nga inkorporado babaen idiay New York idi Pebrero 1905 para iti panggep iti panangipablaak ti ensiklopedia. Dagiti lima a kameng ti Editorial Board ti ensiklopedia ket nagserbida pay a kas dagii direktor ti kompania. Idi 1912 ti nagan ti kompania ket nabalin iti The Encyclopedia Press. Ti panangipablaak idikadagiti tomo ti ensiklopedia ket isu idi ti kaikaisuna a negosio babaen ti kompania iti las-ud ti kabibiag ti proyekto.[5]
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti panangipalawag a nota
Dagiti dakamat
- ^ Herberman, Charles G.; et al., dagiti ed. (1907). "An International Work of Reference on the Constitution, Doctrine, and History of the Catholic Church". The Catholic Encyclopedia. Volume 1: Aachen–Assize. New York: Robert Appleton Company. Title page.
- ^ "The Original Catholic Encyclopedia". El Cajon, California: Catholic Answers. Naala idi 2011-07-21.
- ^ Preface to the Catholic Encyclopedia
- ^ "Scan of 'Preface'". El Cajon, California: Catholic Answers. Naala idi Septiembre 6, 2010.
- ^ "The Making of the Catholic Encyclopedia". The Catholic Encyclopedia and its Makers. New York: The Encyclopedia Press. 1917. pp. iii–viii. OCLC 748253.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Catholic Encyclopedia iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig iti Catholic Encyclopedia iti Wikisource (iti Ingles)
- Catholic Encyclopedia iti Catholic Online
- Catholic Encyclopedia iti Catholic.com


text:
Pagsasao a Madura
Ti Madura ket pagsasao dagiti tattao a Madura iti Isla ti Madura ket iti akindaya a Java, Indonesia; daytoy ket naisasao pay dagiti agkaarruba a bassit nga Is-isla ti Kangean ken Is-isla ti Sapudi, ken dagiti pay imigrante kadagiti sabali a paset ti Indonesia, idiay lugar ti Tapal Kuda ("sapatos ti kabalio") iti kaarrba ti Java (a mangbukel ti Pasuruan, Surabaya, Malang aginggana iti Banyuwangi), ti Is-isla ti Masalembu, ken uray pay idiay Kalimantan. Ti Kangean a dialekto ket mabalin a sabali a pagsasao. Daytoy ket tradisional a naisurat iti sinuratan a Habanes, ngem ti sinuratan a Latin ket isu itan ti kadawyan a maus-usar. Dagiti bilang ti agsasao, urayno bumasbassiten, ket nakarkulo iti agarup a 8-13 a riwriw. Dagiti pannakaisilpo a nagbaetan ti sasao a Bali–Sasak ken Madura ket ad-adu a makitkita iti "nababa" a porma (kadawyan a porma). Adda met dagiti kadawyan a balikas a nagbaetan dagiti pagsasao a Madura ken Filipino ken dagiti pay nagbaetan ti Madura ken Banjar. Adda met dagiti nadumaduma a dialekto.
Ponolohia ken morpolohiaUrnosen
Ti Madura ket addaan iti ad-adu a konsonante ngem dagiti kaarubana a pagsasao gapu ti kaawan boses a di naaspirado, awan boses nga aspirado, ken nabosesan nga un-uni. Kapada met daytoy ti Habanes, daytoy ket addaan iti paggidditan a nagbaetan ti dental ken dagiti panagsardeng ti albeolar (urayno ti retropleha) .[3] Dagiti pangnagan ket saan a maiballatek iti henero ken maipa-adu babaen ti reduplikasion. Ti batayan nga urnos ti balikasna ket SVO. Ti negasion ket maiyebkas babaen ti panangikabil ti partikula sakbay ti berbo, pangilasin wenno pananginagan a panangisao. Kadagiti met sabali met a kapadana a pagsasao, adda met dagiti sabali a negatibo a partikula para kadagiti sabali a kita ti negasion.
Dagiti kadawyan a balikasUrnosen
- Lalaki: lalake
- Babai: babine
- Wen: iya
- Saan: enja
- Danum: aeng
- Init: are
- Tallo: tello'
- Siak: Engko'
- Sika: be'na
Dagiti notaUrnosen
- ^ Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (Dagiti 100 a Kadakkelan a Pagsasao iti Lubong idi 2007), iti Nationalencyklopedin
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Madurese". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Stevens, Alan (2001) "Madurese", iti Facts About the World's Languages, Jane Garry (ed.) & Carl Rubino (ed.), New York: H. W. Wilson
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Davies, William D. 2010. Ti gramatika ti Madura. Berlin: De Gruyter Mouton.


text:
Iti sitio Pakyaw, iti barangay Tablac, Candon City, Ilocos Sur, ket adda a nakataeng ti maysa a dakkel a lakasa. Daytoy ket naggapu idiay Hawaii, insangpet dagiti Sakada— wenno dagiti nangged iti kaunasan iti purpuro ti Hawaii. Insangpetda daytoy a naglaon kadagiti gargaretda… agraman ti iliw ken segga iti pamiliada.
Ti lakasa ket makita a naidumduma, nakadkadlaw nga aramid iti ballasiw taaw. Nadagsen. A narigat a bagkaten ti maysa a tao. Naaramid iti natangken a kayo ken dagiti susuopna ket naaramid met iti natangken a copper ken landok. Agmaris iti dark green ngem dagiti sulluopna ken maris a daan a balitok. Malasin a di unay napunpunasan, a mangipasimudaag a daytoy ket di unayen maar-aramat ti nakaipaimaanna. Agtayag iti maysa a metro (sumurok-kumurang); 10 feet ngata met ti kadakkelna ngem 2 feet ti kapuskolna. Iti unegna, iti bangir ket naigagara a pagikabilan ti badbado, ngem iti bangir ket drawer. Dakdakkel ti drawer iti akinbaba ngem iti ngatngatona ket bumasbassit met daytoy. Addaan iti NEVERBREAK New Jersey ken registry number 06313.
Daytoy ket nayampir iti maysa a suli ti pagtaengan ni Julia Valdez, ngem idi balasang pay ket Cortez. Anak ni Mariano Cortez, maysa a Sakada. Idi sinarungkaran daytoy dagiti mannurat ti Bannawag ket naikalikagum a malukatan koma tapno makita ti nangunegna. Mangnamnamakami a makasarak koma iti ladawan manipud idiay Hawaii, wenno banag nga adda pakainaiganna iti Sakada, no saan man, dagiti surat idi.
Ngem saan a kas kalakana a naluktan ti lakasa, gapu iti nabayag a dina panakalukat ken panakaipaay iti importansia, maipagarup a naglati ti pagtulbekan. Namin-ano a naisunel ti daanna a tulbek nga addaan iti tatak Eagle lock, Terryville, Conn. USA. Daytoy ket copper. Kas met laeng ti kitana kadagiti tulbek ita, ngem dagiti tulbek iti drawer ket dagiti daan a kita.
Napagus met ngata a makita da Estrella Orpilla, 72 anios; Alfredo Valdez, 65 ken Julia, 79, a dagitoy ket annak dagiti Sakada iti lugar, isu nga isuda payen mismo ti mangipapilit iti tulbek tapno mapekka ti nagsulluop iti uneg ti uneg ti lakasa.
Ket kalpasan ngarud iti panakaikabil iti lana, ken iti namin-adu a padas ken pusipos, nakadduakamin sa iti napintas a gasat, ta pagammuan, umis-isem ni Tang Alfredo a nagkuna a nalukatanen ti lakasa.
Tunggal maysa kadakami ket immasideg, tinan-awan ti nanguneg. Ngem kasla awan ti naidumduma met, ta no adda man dagiti ladawan, ngem ladawan met dagiti nagkauna nga artista ken dagiti bumalay, black and white. Dagiti papeles nga awan met pakainaiganna iti Sakada. Ken dagiti tapok ken sapot ti lawalawa a mangipaneknek a nabayagen a di daytoy nalukluktan. Idi laeng a kinuna ti maysa nga akin-balay, nga idi naluktan daytoy ket innaladan dagiti linaonna kas koma dagiti kawes nga Amerikana a naggapu iti Hawaii, dagiti kawes dagiti Sakada.
Kas kinuna ni Nang Estrella kabayatan iti panakiuman-uman kenkuana, kaadduan kadagiti lallaki idi iti lugar a Sitio Pakyaw ket nagturong idiay Hawaii ken nagtrabaho iti kaunasan. Ngem nakaskas-ang a kadagitoy a gundaway, awanen uray maysa kadakuada ti sibibiag pay laeng. A kayatna sawen, natayen dagiti amin a Sakada iti lugarda.
Pakairamanan kadagiti nagturong idiay Hawaii ket daydi tatangna Mariano. Kinunana nga idi pimmanaw ni Tatangna a nagtrabaho idiay Hawaii, dagiti kakabsatna a da Julia ken daydi Filomena ti naipasngayen. Ket idi nagsubli ti tatangna, dita a naipasngay metten isuna. Nupay kasta, maigapu iti kinaubingna idi, awan ti maidetalye no kasano met ti nagbalin a kapadasan ti tatangna idiay Hawaii. Maysa pay, di kano met idi nagsalsaludsod ta awan pay met ti panakaammona kadagitoy a banag. Ti ammona laeng, nagtrabaho idiay Hawaii ni Tatangna a Mariano Cortez.
Ngem dakkel a banag ti kinunana a kaadduan kadagiti lallaki iti lugarda ket naguyugoy a nagturong idiay Hawaii tapno agtrabaho iti kaunasan.
Kastoy met ti panangisalaysay ti inunaan a kabsatna a ni Julia, di met matandaananen no kaano a pimmanaw ken simmangpet ni tatangna. Awan met ti maisalaysayna no kasano met ti kapadasan ni Tatangna sadiay. Ti laeng mangipaneknek kaniana iti kina-Sakada ni tatangna ket ti lakasa a naidulin ngarud iti pagtaenganna.
Ni Tang Alfredo, ti maysa kadagiti annakna ti nakauman-umanmi. Lalaki isuna, ket nangnamnamakami a bareng adda dakkel nga impormasion a maipaayna kadakami. Ket dikami met napaay
Ngem maysa kadagiti kinagiddan ni tatangna a simmangpet ditoy sitio Pakyaw manipud idiay Hawaii ket ni Ambrosio Gregorio Valdez.
Kinunana a ni tatangna Ambrosio ket nagturong iti Hawaii ket kadduana idi ti inunaan a kabsatna a managan Marcelo, nga agtawen idi mapapati a 17. Di met natandaan no kaano a pimmanawda.
Kinunana a maysa kadagiti insalaysay daydi tatangna nga Ambrosio ti trabahoda iti kaunasan. Ti panagpasayakda iti kaunasan ken ti panagpukanda kadagiti kaunasan. Awan met unay rigat a naisalaysay kadakuada, malaksid laeng iti saanda a kasungnguan dagiti kapatas a Briton ken Insik. Agsipud ta nauyongda kano. Ngem inan-anusanda ti nagtrabaho iti nasurok dua a tawen.
Kalpasan iti dua a tawen, nagsublida, maigapu met laengen iti iliw iti pamiliada ken iti daga a nakaiyanakanda. Adda metten sumagmamano a daga a nagatangda a mabalin a pangibautanda iti nateggedanda.
Adu pay ti pakasaritaan dagiti Sakada ditoy Pakyaw. Ta kas nadakamat, dagiti nagkauna a Overseas Filipino Workers wenno OFW ket dagiti taga-Candon. Ta dagiti sangapulo ket lima nga immuna a Sakada a narekrut babaen kenni Mr. Albert F. Judd, ti naubing nga abogado nga inpatulod ti Hawaii Sugar Planters Association (HSPA), ket ditoy a lugar a nagtaud iti panangidaulo ni Simplicio Gironella, 56. Dagiti dadduma ket pakairamanan da: Mariano, 23; Vicente, 19; ken Antonio, 14, a dagitoy ket putotna. Dagiti agkabsat a da Mariano, 21; ken Celestino Cortez, 19; da Cecilio, 28; ken Prudencio Sagun, 28. Martin de Jesus, 22; Filomeno Rebollido, 30. Julian Galmen, 20; Marcelino Bello, 28; Apolonio Ramos, 26; ken Emiliano Dasulla, 26. Dagitoy ket agpapada a naggapu iti Candon.
Nupay kasta, ti pakasaritaan dagiti Sakada ket agtaltalinaed a sibibiag iti lagip dagiti Filipino, ditoy man wenno idiay Hawaii. Nangruna iti daytoy panakarambak iti sentenario dagiti Sakada idiay Hawai, nakatalimeng latta ti pakasaritaanda.
Kas iti lakasa a nalukatan iti pagtaengan ni Mr. Mariano Cortez, maysa kadagiti Sakada iti Candon, nalukatan met dagiti naduma-duma a pakasaritaan ken panakigasang-gasat iti biag. Ket di metten mailibak, nga iti panangtalekda kadagiti Ilokano kas manggep ket mangipaneknek metten iti kinagaget ken kina-dedikadoda iti trabahoda.


text:
Kristianidad
Ti Kristianidad (manipud iti Taga-ugma a Griego: Xpισtιavός, romanisado: Christianos[1]) ket maysa a namatmati ti maysa a dios ken Abraham a relihion[2] a naibatay iti biag panursuro ni Hesus a kas ti nairepresenta dagiti kanonikal nga ebanghelio ken dagiti dadduma pay a sinursuratan ti Baro a Tulag.[3] Ti panursurot ti pammati a Kristiano ket ammo a kas dagiti Kristiano.[4]
Dagiti Kristiano ket sapasap a namatmati kenni Hesus ket isu ti Dios Anak, ti Dios a nagbalin a tao ken ti mangisalakan ti nagtagitaoan. Gapu iti daytoy, dagiti Kristiano ket sapasapa a mangikungkuna kenni Hesus a ka ni Kristo wenno Mesias.[5] Ti ministro ni Hesus, sakripisio a pannakatay, ken ti simmaruno a panagungar, ket kadawyan a maikunkuna a kas ti Ebanghelio a mensahe ("naimbag a damag"). Iti ababa, ti Enbanghelio ket damag iti Dios ti agnanayon a panagabak ti Ama kadagiti dakes ,[6] ken ti kari iti Pannakisalakan ken agnanayon a biag par iti amin a tattao, baben ti nailangitan a grasia.[7]
Iti sanaglubongan dagiti tallo a kadakkelan a grupo iti Kristianidad ket ti Romano Katoliko a Simbaan, ti simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, ken dagiti nadumaduma a denominasion iti Protestantismo. Ti Katoliko Romano ken Akindaya nga Ortodokso a patriarkado ket nagsisinada iti Daya–Laud a panagsisina iti 1054 AD, ken ti Protestantismo ket rimsua manipud iti Panagreporma a Protestante iti maika-16 a siglo, a nakisina manipud iti Simbaan a Romano Katoliko.[8]
Ti Kristianidad ket nangrugi a kas maysa a Hudio a sekta idi tengnga ti umuna a siglo.[9][10] Daytoy ket nagtaud manipud idiay Lebante a rehion ti Tengnga a Daya (moderno nga Israel ken Palestina), daytoy ket napardasan a naiwaras idiay Siria, Mesopotamia, Asia Minor ken Ehipto. Daytoy ket dimmakkel ti kinaadu ken impluensia kadagiti napalabas a siglo, ken idi gibus ti maika-4 a siglo isu daytoyen ti nagbalin nga opisial nga estado a simbaan ti Romano nga Imperio, a nangsuksukat kadagiti sabali a porma iti relhion a sinansanay babaen ti Romano a turay.[11] Idi las-ud ti Tengnga a Panpanawen, kaaduan idi kadagiti nabatbati iti Europa ket Nakristiano, a dagiti Kristiano ket sagpaminsanda pay a dakkel a relihioso a minoridad idiay Tengnga a Daya, Amianan nga prika, Etiopia[12] ken dagiti paset ti India.[13] Kalpasan ti Panawen ti Panagduktal, babaen ti misionario nga obra ken kolonisasion, ti Kristianidad ket naiwaras iti Kaamerikaan, Australasia, sub-Sahara nga Aprika, ken ti amin a sangalubongan.[14][15][16]
Dagiti Kristiano ket namatmatida a ni Hesus ket isu ti Mesias a naipadto iti Hebreo a Biblia. Ti pundasio ti Kristiano a teolohia ket naiyebkas kadagiti nasapa nga ekumeniko a kredo ti Kristiano a naglaon kadagiti panagtunton a kaaduan anaaw-awat babaen dagiti simmursurot iti Kristiano a pammati.[17] Dagitoy a propesion ket nangibagbaga a ni Hesus ket nagsagsagaba, pimmusay, ken naitabon idi, ken naungar manipud iti ipupusay tapno mangited ti agnanayon a biag kadagiti namatmati kanianan ken nagtaltalek kaniana para iti pammakawan kadagiti bukodda a basol (pannakaisalakan).[18] Intaltalinaayda pay a ni Hesus ket nainbagian a ngimmato iti langit nga idiay ketkaduan nga agturturay ni Dios ti Ama. Kaaduan kadagiti denominasion ket nagisursuro a ni Hesus ket agsublinto tapno ukomanna amin a nagtagitaon, ti sibibiag ken natay, ken mangited ti agnanayon a biag kadagiti sumursurot kaniana.[19] Isu ket naipanpanunotan a ti modelo iti maysa a nasingpet a biag, ken ti mangirakurak ken pisikal a inkarnasion iti Dios.[20]
Manipud iti nasapsapa ngem maika-21 a siglo, ti Kristianidad ket adda dagiti agarup a 2.2 bilion a namatmati.[21][22][23][24] Ti Kristianidad ket mangirepresenta ti agarup a maysa apagkatlo ti populasion ti lubong ken isu ti kadakkelan a relihion iti lubong.[25][26] Ti Kristianidad ket isu ti estado a relihion dagiti nadumaduma a pagilian[27] Kadagiti amin a Kristiano, 37.5% ket agnanaed idiay Kaamerikaan, 25.7% ti agnanaed idiay Europa, 22.5%ti agnanaed idiay Aprika, 13.1% ti agnanaed idiay Asia, 1.2% ti agnanaed idiay Oceania ken 0.9% ti agnanaed idiay Tengnga a Daya. Ti Kristianidad ket adda idi ti nangruna apapel iti panagsukog iti sub-Sahara ng a Aprika ken Lumaud a sibilisasion.[28][29][30][31][32]
Iti sangalubongan, dagiti tallo a kadakkelan a grupo ti Kristianidad ket ti Romano Katoliko a Simbaan, ti Simbaan ti Daya nga Ortodokso, ken dagiti nadumaduma a denominasion iti Protestantismo. Ti Romano Katoliko ken ti Daya nga Ortodokso a patriarkado ket nagsinada manipud idi panagsina ti maika-11 a siglo, ken ti Protestantismo ket rimsua idi las-ud ti Repormasion iti maika-16 a siglo, a nakisinnina manipud iti Simbaan ti Romano Katoliko.[33] Manipud idi nasapa maika-21 a siglo, ti Kristianidad ket isun ti kadakkelan a relihion iti lubong,[34][35] nga adda dagiti agarup a 2.2 bilion a sumursurot.[21][22][23][24]
Dagiti pammati[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno adda dagiti nangruna a paggigiddiatan iti panangipatarus ken kapanunotan iti Biblia no ania ti nakaibatayan ti Kristianidad, dagiti Kristiano ket nakibinningayda kadagiti agasmang ti pammati a tinengtengelda a kas kammasapulan iti pammatida.[36]
Demograpiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Nga adda iti agarup a 2.2 bilion a sumursurot[21][22][23] a naisinsina kadagiti tallo a sanga ti Katoliko, Protestante ken Ortodokso, ti Kristianidad ket isu ti kadakkelan a relihion iti lubong.[37] Ti Kristiano a bingay iti populasion ti lubong ket adda iti agarup a 33% para kadagiti kinaudi a sangkagasut a tawtawen, a mangibagbaga a maysa kada tallo a tao iti Daga ket Kristiano. Daytoy ket lappedanna ti kangrunaan a pannakaiyalis kadagiti demograpiko iti Kristianidad; dagiti dakkel a pannkaadu kadagiti agrangrang-ay a lubong (agarup a 23,000 tunggal maysa nga aldaw) ket kinuyogen babaen ti adu a pannakaapday iti narang-ay a lubong, a kangrunaan idiay Europa ken Amianan nga Amerika (agarup a 7,600 tunggal maysa nga aldaw).[38] Daytoy ket isu pay laeng ti predominante a relihion idiay Europa, ti Kaamerikaan ken Akin-abagatan nga Aprika. Idiay Asia, daytoy ti katurayan a relihion idiay Georgia, Armenia, Daya a Timor ken ti Filipinas.[39]Nupay kasta, daytoy ket naapapdayen kadagiti adu a lugar a mairaman ti Akin-amianan ken Lumaud nga Estados Unidos,[40] Ti Oceania (Australia ken Baro a Selanda), akin-amianan nga Europa (a mairaman ti Gran Britania,[41] Ti Eskandinabia ken dadduma pay a luglugar), Pransia, Alemania, dagiti probinsia ti Kanada iti Ontario, Britaniko a Columbia, ken Quebec, ken dagiti paset ti Asia (a naipangpangruna idiay Tengnga a Daya,[42][43][44] Ti Abagatan a Korea,[45] Ti Taiwan,[46] Ti Pilipnas ken Macau[47]). Ti populasion ti Kristiano ket saan a bumasbassit idiay Brasil, ti Akin-abagatan nga Estados Unidos[48] ken ti probinsia ti Alberta, Kanada,[49] ngem ti porsiento ket bumasbassit. Kadagiti pagilian a kas ti Australia[50] ken Baro a Selanda,[51] ti populasion ti Kristiano ket naapapday kadagiti bilang ken porsiento. Urayno dagiti naapapday a bilang, ti Kristianidad ket agtultuloy nga isu ti naturay a relihion iti Lumaud a Lubong, nga adda dagiti 70% ket Kristiano,[24] idiay Europa 76.2% ti populasion ket nangikedkeddeng kaniada a kas Kristiano,[52] ken 86.0% iti Kaamerikaan[53] ken 73.36% idiay Oceania ket agsansanay pay iti Kristianidad.[24]
Nupay kasta, adu dagiti karismatiko a tignay a nagbalinen a nasayaat a nabangon kadagiti paset iti lubong, a naipangpangruna idiay Arika, Latin nga Amerika ken Asia.[54][55][56][57][58] Ti mangiyun-una a Saudi Arabiano a daulo ti Muslim a ni Sheikh Ahmad al Qatanni ket nagreporta idiay Aljazeera nga iti tunggal maysa nga aldaw 16,000 kadagiti Aprikano a Muslim ket mapmapan iti Kritianidad . Isu ket nagtunton a ti Islam ket makapukpukaw idi ti 6 a riwriw kadagiti Aprikano a Muslim iti tungngal maysa a tawen tapno agbalinda a Kristiano,[59][60][61][62][63] a mairaman dagiti Muslim idiay Alheria,[64] Pransia,[64] Iran,[65] India,[64] Morocco,[64] Rusia,[64] and Turkey,[64][66] ken Tengnga nga Asia.[67][68] Nairepota pay a ti Kristianidad ket nadayeg kadagiti tao iti nadumaduma a taudan idiay India (a nangruna kadagiti Hindu),[69] ken Malaysia,[70] Mongolia,[71] Nigeria,[72] Bietnam,[73] Singapur,[74] Indonesia,[75][76] China,[77] Hapon,[78] ken Abagatan a Korea.[79]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Xpισtιavός "Kristianos" ket maysa a termino a naipayammo Acts 26:28 ti panangilawlawag kadagiti sumursurot kadagiti sursuro ni Hesukristo
- ^ Ti kasaaad ti Kristianidad a kas maysa a namatmati ti maysa a dios ket napaneknekan iti, kendagiti nadumaduma pay a nagtaudan, ti Katoliko nga Ensiklopedia (artikulo "Monotheism"); William F. Albright, Manipud iti Bato a Panawen iti Kristianidad; H. Richard Niebuhr; About.com, Rekusos dagiti Monoteismo a Relihion; Kirsch, Dios a sumupiat kadagiti Dios; Woodhead, Maysa a Pangyuna ti Kristianidad; Ti Elektroniko nga Ensiklopedia ti Columbia Monoteismo; Ti Baro a Diksionario iti Kultural a Pannakaammo ti panagbasa ken panagsurat, monoteismo; Baro a Diksionario iti Teolohia, Paul, pp. 496–99; Meconi. "Pagano a Monoteismo iti Naladaw a Taga-ugma". p. 111f.
- ^ BBC, BBC—Relihion ken dagiti Etiko 566, Kristianidad
- ^ The term "Kristiano" (Griego Xpισtιavός) ket immuna nga inusar para iti pannakareperensia kadagiti disipulo ni Hesus idiay siudad iti Antioch[Acts 11:26] idi agarup a 44 AD, a kayatna a sawen ket "dagiti sumursurot kenni Kristo". Ti nagan ket inted babaen dagitisaan a Hudio nga agtaeng idiay Antioch, baka ngata daytoy ket para iti panagsuron, kadagiti disipulo ni Hesus. Iti Baro a Tulag dagiti nagan babaen a pinagtawtawagan kaniada ket "kakabsat", "ti mammmati", "napili", "dagiti santo", "namatmati". Ti kasapaan a nairehistro a panagusar ti termino a "Kristianidad" (Griego Xpισtιavισuός) ket babaen ni Ignasio iti Antioch, idi agarup a 100 AD. Kitaen ti Elwell/Comfort. Tyndale Diksionariuo ti Biblia, pp. 266, 828
- ^ Briggs, Charles A. Ti kammasapulan a Kristiano a pammati: ti nagtaudan, pakasaritaan ken panagipatarus dagiti Apostol ken kredo ti Nisea. Annakni C. Scribner, 1913. Books.Google.com
- ^ N. T. Wright, manipud iti Glosario iti Para iti Amin a serye, babaen ti artikulo a "Dagiti panagilawlawag ti Ebanghelio" ni Wright: "Ti kapanunotan iti 'naimbag a damag...'" "...ket kayatna a sawen ti inururay ti nabayag a panagballigi ni YHWH kadagiti kadaksan ken panagisalakanna kadagiti taona." http://thegospelcoalition.org/blogs/trevinwax/2008/09/04/gospel-definitions-nt-wright/
- ^ Surat para kadagiti Romano 6:23: "Para kadagiti tangdan iti basol ket panakatay, ngen ti nawara a regalo manipud iti Dios ket agnanayon a biag kenni Apo Hesukristo."
- ^ S. T. Kimbrough, ed. (2005). Ti Ortotodokso ken Wesleyana nga Ekritura Scriptural a panagawawat ket pannakasanay. St Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88141-301-4.
- ^ Robinson, Kammasapulan a Hudaismo: Ti Kompleto ng aAlagaden kadagiti Pammat, dagiti Ugali ken dagiti Ritos, p. 229.
- ^ Esler. Ti Nasapa Lubong ti Kristianidad. p. 157f.
- ^ Ti relihion iti Romano nga Imperio, Wiley-Blackwell, babaen ni James B. Rives, panid 196
- ^ Katoliko nga ensiklopedia Baro nga Idadateng
- ^ McManners, Oxford nga Nailustrado a Pakasaritaan ti Kristianidad, pp. 301–03.
- ^ Muslim-Kristiano a Pannakibiang. Unibersidad ti Amsterdam a Pagmalditan. 2006. ISBN 978-90-5356-938-2. Naala idi Oktubre 18, 2007.
Ti regget para iti ebanghalisasion kadagiti Kristiano ket kinaduaan pay babaen ti pannakaamo ati kaunaan a masolbar a problema ket no kasano ti panagserbi kadagiti adu a bilang dagiti baro a pangbaliwen. Kinuna ni Simatupang ket, no dagiti bilang ti Kristiano ket agdoble wenno agpatallo, isu a ti bilang dagiti ministro ket nasken a madoble ken maipatallo ken ti bilang ti laikado ket nasken a mapadakkel ken ti Kristiano a serbiso iti kagimongan babaen kadagiti eskuela, dagiti unibersidad, dagiti ospital ken dagiti pagulilaan , ket nasken a maipadakkel. Iti maipatinayon, para iti kaniana ti mision a Kristiano ket nasken a mairaman iti panagbinglay iti hustisia kadagiti pamay-an ken modernasisasion.
- ^ Fred Kammer (Mayo 1, 2004). Panagaramid ti Pammati a Hustisia. Paulist Press. ISBN 978-0-8091-4227-9. Naala idi Oktubre 18, 2007.
Dagiti teologo, dagiti obispo, ken dagiti agsersermon ket nagawawisda kadagiti komunidad ti Kristiano nga isuda ket mannakaawa koma a kas ti mannakaawa iti Diosda idi, a naiyunayunay a ti pannakaparsua idi ket para iti amin a nagtagitaon. Naala ken nagparang-ay kadagiti adu a bilang dagiti pannakainanganan dagiti peregrino no Kristo ken ti kammasapulan a rebbeng ti Kristiano kadagiti napanglaw. Dagiti relihioso a kongregasion ken dagiti karismatiko a daulo ket nagiyaddangda ti panagrang-ay kadagiti adu a bilang dagiti patakder-ospital, dagiti hospisio para kadagiti peregrino, dagiti orpanato, dagiti papanan para kadagiti di naasawaan nga inna-a nakaibatayan ti pundasion para iti moderno a "dakkel a network dagiti ospital, dagiti orpanato ken dagiti eskuela, tapno makaserbi kadagiti napanglaw ken ti kagimongan."
- ^ Babbai ti Kristiano a Simbaan: Dagii Agsuksukog iti Tignay. Chalice Press. Marso 1994. ISBN 978-0-8272-0463-8. Naala idi Oktubre 18, 2007.
Kadagidiay tengnga a probinsia ti India nagipatakderda kadagiti eskuela, dagiti orpanato, dagiti ospital, ken dagiti simbaan, ken nagiwarwaras kadagiti mensahe ti ebanghelio dagiti zenana (maipanggep ti babbai).
- ^ Naipalplawag tapno maliklikan ti termino nga "ortodokso"
- ^ Sheed, Frank. Teolohia ken Sanidad. (Ignatius Press: San Francisco, 1993), pp. 276.
- ^ "Kristianidad". Dagiti Pannkaamo a Rekurso. Berkley a Sentro para iti Relihion, Kappia, ken Pannakibiang iti Lubong. Naala idi 2011-11-22.
- ^ McGrath, Kristianidad: Ti maysa aPangyuna, pp. 4–6.
- ^ a b c 33.2% iti 6.7 a bilion ti populasion ti lubong (babaen ti paset a 'Tattao') "World". CIA world facts.
- ^ a b c "Ti Listaan: Dagiti Kapardasana Dumakdakkela Relihion iti Lubong". foreignpolicy.com. Marso 2007. Naala idi Enero 4, 2010.
- ^ a b c "Dagiti Kangrunaan a Relihion a Nairanggo babaen ti Kadakkel". Adherents.com. Naala idi 2009-05-05.
- ^ a b c d ANALYSIS Disiembre 19, 2011 (2011-12-19). "Global a Kristianidad". Pewforum.org. Naala idi 2012-08-17.
- ^ Hinnells, Ti Routledge a Kumaduaan ti Panagadal ti Relihion, p. 441.
- ^ Zoll, Rachel (Disiembre 19, 2011). "Panagadal: Ti populasion ti Kristiano ket napnapan manipud idiay Europa". Associated Press. Naala idi 25 Pebrero 2012.
- ^ Kitaen ti Kristianidad#Demograpiko para iti pakaammo ken dagiti reperensia
- ^ Dagiti Relihion iti Sangalubongan a Kagimongan- Panid 146, Peter Beyer – 2006
- ^ Dagiti Naipakasaritaan a Serie ti Unibersidad ti Cambridge, Ti Maysa a Salaysay iti Lumaud a Sibilisasion iti Ekonomiko nga Aspetona , p.40: Ti Hebraismo, kasla iti Helenismo, ket naipangruna amin a banag idi iti panagrang-ay ti Lumaud a Sibilisasion; ti Hudaismo, a kas ti simmarunuan ti Kristianidad, ket adda ti saan a dagus iti panagsukog kadagiti kapanunotan ken moralidad dagiti lumaud a pagilian manipud idi panawen ti Kristiano.
- ^ Caltron J.H Hayas, Kristianidad ken Lumaud a Sibilisasion (1953),Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, p.2: A ti adda a naisangsangayan a langa iti bukodtayo a Akinlaud a Sibilisasion— ti sibilisasion ti akinlaud nga Europa ken ti Amerika— ket nangruna a sinukog idi babaen ti Hudaeo – Graeko – Kristianidad, Katoliko ken Protestante.
- ^ Horst Hutter, Unibersidad ti New York, Panagsukog ti Kasakbayan:Baro a Turay ti Kararua ken ti Bukodna nga Asetikoa Panagsansanay ni Nietzsche (2004), p.111:dagiti tallo a nalatak apundador ti Lumaud a kultura, ni Sokrates, Hesus, and Plato.
- ^ Fred Reinhard Dallmayr, Dialogo Kadagiti Sibilisasion: Adda Dagiti Naindayegan a Boses (2004), p.22: Ti Akinlaud a sibilisasion ket sagpaminsan pay a nailawlawagan a kas ti "Kristiano" wenno "Husio- Kristiano" a sibilisasion.
- ^ S. T. Kimbrough, ed. (2005). Pannakaawat ken panagsanay ti Ortodokso ken Wesleya a Nasantuan a Sinuratan. St Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88141-301-4.
- ^ Hinnells, Ti Routledge a Kakuyog ti Panagadal ti Relihion, p. 441.
- ^ Zoll, Rachel (Disiembre 19, 2011). "Adal: Ti populasion ti Kristiano nga immalis manipud idiay Europa". Associated Press. Naala idi 25 Pebrero 2012.
- ^ Olson, Ti Mosaiko ti Kristiano a Pamamti.
- ^ "Dagiti Kangrunaan a Relihion a Nairanggo babaen ti Kadakkel". Dagiti Sumursurot. Naala idi 2007-12-31.
- ^ Werner Ustorf. "A missiological postscript", iti McLeod ken ni Ustorf (eds), Ti Pannakaapday iti Kristemdom idiay (Lumaud) Europa, 1750–2000, (Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2003) pp. 219–20.
- ^ Encyclopædia Britannica tabla dagiti relihion, babaen ti rehion. Naala idi Nobiembre 2007.
- ^ ARIS 2008 Reporta: Paset IA – Pannakatagikua. "Sukisok ti Relihioso nga Identipikasion ti Amerika 2008". B27.cc.trincoll.edu. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Baro a panabutos ti kapanunotan idiay UK ket mangipakpakita ti panagtultuloy a pannakarebba ti 'Kristendom'". Ekklesia.co.uk. 2006-12-23. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Barrett/Kurian.Ensiklopedia ti Kristiano ti Lubong, p. 139 (Britania), 281 (Pransia), 299 (Alemania).
- ^ "Dagiti Kristiano idiay Tengnga a Daya". BBC News. 2005-12-15. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Katz, Gregory (2006-12-25). "Ti kadi Kristianidad ket matmatayen idiay nakaipasngayan ni Hesus?". Chron.com. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Bilang dagiti Kristiano kadagiti ubbing a Koreano ket bimmassit babaen ti 5% tunggal maysa a tawen". Omf.org. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Ti Kristianidad ket maaw-awanen idiay Taiwan | American Buddhist Net". Americanbuddhist.net. 2007-11-10. Naala idi 2009-05-05.
- ^ Greenlees, Donald (2007-12-26). "A Gambling-Fueled Boom Adds to a Church's Bane". Macao: Nytimes.com. Naala idi 2011-06-30.
- ^ Barry A. Kosmin ken ni Ariela Keysar (2009). "AMERICAN RELIGIOUS IDENTIFICATION SURVEY (ARIS) 2008" (PDF). Hartford, Connecticut, USA: Trinity College. Naala idi 2009-04-01.
- ^ "Dagiti Relihion idiay Kanada—SEnso ti 2001". 2.statcan.ca. 2010-03-09. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Australiano a senso ti 2006 – Relihion". Censusdata.abs.gov.au. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Tabla 28, 2006 a Datos ti Senso – QuickStats a Maipanggep ti Kultura ken Identidad – Tabtabla.
- ^ ANALYSIS Disiembre 19, 2011 (2011-12-19). "Europa". Pewforum.org. Naala idi 2012-08-17.
- ^ ANALYSIS Disiembre 19, 2011 (2011-12-19). "Kaamerikaan". Pewforum.org. Naala idi 2012-08-17.
- ^ David Stoll, "Ti kadi Latin nga Amerika ket Agbalbalinen a Protestante?" pannakaipablaak idiay Berkeley: Unibersidad ti California a Pagmalditan. 1990
- ^ Jeff Hadden (1997). "Pentekostalismo". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2006-04-27. Naala idi 2008-09-24.
- ^ Pew Forum on Religion and Public Life (2006-04-24). "Napaggunay babaen ti Espiritu: Pentekostal Pa Bileg ken Politika kalpasan ti 100 a Tawtawen". Naala idi 2008-09-24.
- ^ "Pentekostalismo". Britannica Concise Encyclopedia. 2007. Naala idi 2008-12-21.
- ^ Ed Gitre, Christianity Today Magazine (2000-11-13). "The CT Review: Pie-in-the-Sky Now".
- ^ "Aljazeera". Aljazeera.net. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Innem a riwriw kadagiti Aprikano a Muslim ket nagbalinda a Kristiano iti Tunggal Maysa a Tawen". Orthodoxytoday.org. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Naipablaak idi 12:00 AM. "Innem a Riwriw kadagiti Aprikano a Muslims ket pinanawandad ti Islam iti tunggal maysa a tawen". American Thinker. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Sumurok a Maysa a Riwriw a Muslim ket Mapan iti Kristianidad– MND". Mensnewsdaily.com. 2006-12-31. Naala idi 2010-11-19.
- ^ khadijabibi (2009-10-30). "Idiay Aprika, 6 a riwriw a muslim ket agbalin a Kristiano iti tunggal maysa a tawen". Chowk. Naala idi 2010-11-19.
- ^ a b c d e f Dagiti Muslims ket Sapsapulenda ni Kristo – ChristianAction
- ^ Gary Lane. "Dagiti Balay a Simbaan ket Amad-adu idiay Iran". Cbn.com. Naala idi 2012-08-17.
- ^ khadijabibi (2009-10-30). "35,000 a Muslim ket mapmapanda iti Kristianidad iti tunggal maysa a tawen idiay Turkia". Chowk.com. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Kitaen pay dagiti adu nga artikulo babaen ni Jeni Mitchell. "FREEradicals – Panagpunta kadagiti Kristiano idiay Tengnga nga Asia". Icsr.info. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Despite Government Set-backs, Christianity Is Alive in Central Asia". Opendoorsusa.org. 2011-11-30. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Kandhmal: 66 a porsiento ti populasion ti Kristiano a dumakdakkel kadagiti n 10 a tawtawen". Answerbag.com. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "160,000 Ket Rimmuar iti Hinduismo idiay Malaysia kadagiti 25 a Tawtawen". Christianaggression.org. 2005-05-16. Naala idi 2010-11-19.
- ^ "Dagiti Relihion idiay Mongolia". Mongolia-attractions.com. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Bariweswes dagiti Relihioso a Demograpiko – Pew Forum
- ^ "Annual Report on International Religious Freedom for 2005 – Bietnam". Departamento ti Estado ti Estados Unidos. 2005-06-30. Naala idi 2007-03-11.
- ^ "Kristianidad, kadakkelan nga iyaadu ti saan a relihioso a rehistro: Senso 2010". Newnation.sg. 2011-01-13. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Idiay Indonesia, a Baro a Tawen ti maysa a duog a panagsanay para kadagiti agtutubo a Kristiano". Webcitation.org. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Idiay Indonesia, dagiti Insik ket mapmapanda idiay simbaan". Nytimes.com. 2006-04-27. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Kristianidad 2010:ti panirigan manipud iti baro nga Atlas iti Global a Kritianidad". Goliath.ecnext.com. 2010-01-01. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Ti Kristianidad ket umad-adu idiay Hapon". Wnd.com. 2006-03-18. Naala idi 2012-08-17.
- ^ Landau, Christopher (2009-10-26). "AAgbalin kadi a Kristiano ti Abagatan a Korea?". BBC News. Naala idi 2012-08-17.
- Adu pay a mabasbasa
- Gill, Robin (2001). The Cambridge companion to Christian ethics. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-77918-9.
- Gunton, Colin E. (1997). The Cambridge companion to Christian doctrine. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-47695-X.
- MacCulloch, Diarmaid. Christianity: The First Three Thousand Years (Viking; 2010) 1,161 pages; survey by leading historian
- MacMullen, Ramsay (2006). Voting About God in Early Church Councils. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 0-300-11596-2.
- Padgett, Alan G.; Sally Bruyneel (2003). Introducing Christianity. Maryknoll, N.Y.: Orbis Books. ISBN 1-57075-395-4.
- Price, Matthew Arlen; Collins, Michael (1999). The story of Christianity. New York: Dorling Kindersley. ISBN 0-7513-0467-0.
- Ratzinger, Joseph (2004). Introduction To Christianity (Communio Books). San Francisco: Ignatius Press. ISBN 1-58617-029-5.
- Roper, J.C., Bp. (1923), et al.. Faith in God, in series, Layman's Library of Practical Religion, Church of England in Canada, vol. 2. Toronto, Ont.: Musson Book Co. N.B.: The series statement is given in the more extended form which appears on the book's front cover.
- Tucker, Karen; Wainwright, Geoffrey (2006). The Oxford history of Christian worship. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press. ISBN 0-19-513886-4.
- Wagner, Richard (2004). Christianity for Dummies. For Dummies. ISBN 0-7645-4482-9.
- Webb, Jeffrey B. (2004). The Complete Idiot's Guide to Christianity. Indianapolis, Ind: Alpha Books. ISBN 1-59257-176-X.
- Woodhead, Linda (2004). Christianity: a very short introduction. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press. ISBN 0-19-280322-0.
Dagti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Kristianidad iti Wikimedia Commons
- "Kristianidad". Encyclopædia Britannica Online.
- "BBC—Relhion ken Etika-Kristianidad". British Broadcasting Corporation. Naala idi 2008-01-03. Dagiti adu a bilang ti pangyuna nga artikulo iti Kristianidad.
- "Netzarim". - Ipindut iti Pakasaritaan a Museo' iti kanigid a pagpilian. Naala idi 2008-10-21. Ti taudan ti Kristianidad
- Adena, L. Ti 'Hesus a Kulto' ken ti Romano nga Estado iti Maikatlo a Siglo, Clio a Warnakan ti Pasaritaan, 2008.


text:
Pagsasao nga Ambelau
Ti pagsasao nga Ambelau (Indones: Bahasa Ambelau) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio; idi 1989, daytoy ket iinsasao babaen dagiti agarup a 5,700 a tattao nga Ambelau, a kadagiotoyo ket ad-adu ngem 5,000 nga agtataeng iday isla ti Ambelau idiay Indonesia (Indones: Pulau Ambelau) ken kaaduan kadagiti dadduma idiay purok ti Wae Tawa iti asideg nga isla ti Buru (Indones: Pulau Buru).[3]
Ti pagsasao ket tagikua ti sanga ti Tengnga a Maluku ti sasao a Malayo-Polinesio; awan ti konsenso iti literatura iti pannakaigupit ti naisangayan a sub-sanga, a kas ti sasao a Sula–Buru. Urayno ti isla Ambelau ket 20 km iti kaadayo manipud iti dakdakkel nga isla Buru (populasion 135,000), ti pagsasao nga Ambelau ket maigiddiat kadagiti amin a pagsasao ken dialekto ti Buru. Ti preserbasion ti pagsasao ket saan anaapektaran babaen ti kinapudno a ti tattao nga Ambelau ket mangbukel laeng ti kagudua ti populasion ti isla ti Ambelau, ken ti pannakisarita kadagiti tattao a Bugis ken Habanes a mangbukel iti sabali akagudua ti ket mapasamak laeng iti opisial a pagsasao ti pagilian iti Indones. Awan dagiti dialekto ti pagsasao nga Ambelau; isu a ti komunidad ti Ambelau idiay isla ti Buru ket agsaoda iti agpada a pagsasao a naus-usar idiay Ambelau. Awanan iti sistema ti panagsurat ti pagsasao.[3][4]
Ti kaaduan a naisalaysayan a panagadal ti pagsasao nga Ambelau ket naaramid idi 1980 babaen da Charles E. Grimes ken Barbara Dix Grimes – dagiti Australiano a misionario ken etnograpo ken aktibo a kameng ti SIL International (saanda koma maiyallilaw kada Joseph E. Grimes ken Barbara F. Grimes, dagiti nagannak kenni Charles, nga ammo ida nga Australiano nga etnograpo).[5][6][7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ambelau iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ambelau". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ a b Ethnologue: Languages of the World. "Ambelau: A language of Indonesia (Maluku)".
- ^ "Local knowledge and fisheries management" (PDF). Center for Coastal and Marine Resources Studies, Bogor Agricultural University.
- ^ "Publications by Barbara Dix Grimes". SIL International.
- ^ "Publications by Charles E. Grimes". SIL International.
- ^ "Chuck & Barbara Grimes, Wycliffe Bible Translators". Bethel Grove Bible Church.


text:
Hawaii Disability Rights Center (Ilocano)
Inawtor ni: Hawaii Disability Rights Center
- Basaen daytoy iti:
- Chuukese / Chuuk
- English
- Spanish / Español
- Korean / 한국어
- Marshallese / Kajin M̧ajeļ
- Samoan / Gagana Samoa
- Tagalog / Pilipino
- Vietnamese / Tiếng Việt
- Contents
-
Information
Pangiyuna: Pakasaritaan ti Napalabas ken Aramid a Nakaipatuan Iti Hawaii Disability Rights Center (HDRC) ket naituding nga Protection and Advocacy (P&A) wenno Mangprotekta ken Mangibabaet kadagiti tattao nga awan mabalbalinna, ken naituding nga Client Assistance Program (CAP) wenno programa dagiti tattao nga agkasapulan iti tulong.
Adda iti nasinasina a pito a linteg iti federal nga mangted iti pannakabalin iti HDRC nga mangipatungpal para kadagiti tattao nga addaan problema iti panagdakkel, perdi ti panunutna, ken dadduma pay.
Iti HDRC ket agserbi kadagiti tattao nga awan mabalbalinna. Dagiti tattao nga awan mabalbalinna ket masansan nga mailadawan akas narigat nga makatignay wenno makaaramid kadagitoy nga banbanag: panangtaripatu iti bukod a bagi, panaggaraw, makapagmay-maysa nga agbiyag, makasustento nga di agpatpatulong, makaadal, makaturong iti papananna a bukbukod, wenno makaawat ken nalawag nga agsarita.
Download
- PDF File size: 723.24KB


text:
Libya
Nagsasabtan: 27°N 17°E / 27°N 17°E
Ti Libya (Arabiko: ليبيا, Berber: ⵍⵉⴱⵢⴰ, Libya) ket maysa a pagilian idiay Maghreb a rehion iti Amianan nga Aprika a nabeddengan babaen ti Baybay Mediteraneo iti amianan, ti Ehipto iti daya, ti Sudan iti abagatan a daya, ti Chad ken Niger iti abagatan, ken ti Arhelia ken Tunisia iti laud.
Nga adda iti gangani a 1.8 riwriw kuadrado kilometro (700,000 sq mi), ti Libya ket isu ti maikatlo a kadakkelan a pagilian idiay Áprika babaen ti kalawa, ken ti maika-17 a kadakkelan iti lubong.[5] Ti kadakkelan a siudad ket ti, Tripoli, a pagtaengan daytoy kadagiti 1.7 a riwriw iti 6.4 a riwriw a dagup a populasion iti Libya. Dagiti tallo a tinawtawid a paset iti daytoy a pagilian ket ti Tripolitania, Fezzan ken Cyrenaica.
Idi 2009 ti Libya ket adda ti kangatuan ti HDI idiay Aprika ken ti maikapat a kangatuan ti GDP (PPP) tunggal maysa a tao idiay Aprika, a kalpasan laeng ti Seychelles, Guinea Ekuatorial ken Gabon. Ti Libya ket adda ti maika-10 a napasingkedan a reserba ti lana iti ania man a pagilian iti lubong ken ti maika-17 a kangatuan ti panagpataud ti petrolio.[6]
A kas nagbanagan ti Sibil a Gubat ti Libya, ti Libio nga Arabo a Jamahiriya , a daytoy ket addan iti 34 tawtawen, ket narabba ken ti Libya ket simrek iti paset ti panawen a panagturay babaen ti panagbalbaliw nga administrasion a tinawtawagan a ti Nailian a Pagibaliwan a Konsilo.[7] Ti NTC ket nangibaga ti panggepenna a mangimaton ti umuna a paset iti panagibaliwan ti batay-linteg a demokrasia, a kalpasan daytoy ket nangitonton nga agikkatto para iti maysa a representatibo a lehislatura.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.nationalanthems.info/ly.htm
- ^ http://ntclibya.com/InnerPage.aspx?SSID=26&ParentID=20&LangID=1
- ^ a b c d "Libya". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-17.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ U.N. Demographic Yearbook, (2003), "Demographic Yearbook (3) Pop., Gatad iti Pop. Dumakkel, Kalawa ti Rabaw ken Densidad", Estadistika a Dibision ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Hulio 15, 2006.
- ^ Tinawena Pakdaar ti Estadistika, (2004), "Napasingkedan a reserba ti lana babaen ti pagilian, 1980–2004", O.P.E.C.. Naala idi Hulio 20, 2006.
- ^ "Ipaammo ti Konsilo". Nailian a Pagibaliwan a Konsilo ti Libya. Naala idi 23 Oktubre 2011.
- ^ Birsel, Robert (31 Agosto 2011). "Dagiti baro nga agturay ti Libya ket agiyaddang para iti panagbutos". Reuters. Naala idi 24 Oktubre 2011.
- Libya
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1951


text:
Tribu (biolohia)
Iti biolohia, ti tribu ket isu ti taksonomiko a ranngo a nagbaetan ti pamilia ken ti henero. Daytoy ket maburikan iti baba dagiti ranngo iti pamilia nga addaan kadagiti nagan a naala manipud iti pamilia, a kas ti subpamilia.[1][2] Daytoy ket masansan a nabingbingay kadagiti subtribu.
Iti soolohia, adda met dagiti kas pagarigan a mangiraman kadagiti tribu ti Caprini (dagiti kalding-antilope), Hominini (hominins), Bombini (dagiti alimbubuyog), ken Thunnini (dagiti tuna). Ti pagalagadan a panangipatingga ti nagan para iti soolohiko a tribu ket "-ini". Ti tribu Hominini ket nabingbingay kadagiti subtribu babaen dagiti dadduma a sientista; ti subtribu Hominina ket isun ti mangbukel iti "tattao". Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti soolohiko a subtribu ket "-ina".
Iti botanika, dagiti kas pagarigan ket mangiraman kadagiti tribu ti Acalypheae ken Hyacintheae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti botaniko a tribu ket "-eae". Ti tribu Hyacintheae ket nabingbingay kadagiti subtribu, a mairaman iti subtribu Massoniinae. Ti pagalagadan a panangipatingga para iti nagan ti subtribu ket "-inae".
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "International Code of Botanical Nomenclature Online, Vienna Code, articles 2 and 3". 2008.
- ^ International Commission on Zoological Nomenclature (1999). International Code of Zoological Nomenclature (4 nga ed.). International Trust for Zoological Nomenclature, XXIX. p. 306.


text:
Pagsasao a War
Ti pagsasao a War Jaintia (mailetra pay a kas Waar),[3] War-Jaintia wenno Amwi ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko nga insasao babaen dagiti agarup a 16,000 a tattao idiay Banglades ken 26,000 a tattao idiay India.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b War Jaintia iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "War-Jaintia". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ "Codes for the Representation of Names of Languages".


text:
Charles W. Fairbanks
Ni Charles Warren Fairbanks (Mayo 11, 1852 – Hunio 4, 1918) ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi a kas maysa a Senador manipud idiay Indiana manipud idi 1897 aginggana idi 1905 ken ti maika-26 a Bise Presidente iti Estados Unidos manipud idi 1905 aginggana idi 1909.
Isu ket naipasngay iti maysa kabana ti madera idiay asiden ti Delaware, Ohio, ti kaputotan ni Fairbanks ket masurotan manipud kadagiti Puritano a kimmuykuyon kenni Oliver Cromwell, a ni Jonathan Fayerbankes ti immuna a kemen ti pamilia a nakaabot ti Amerika idi 1632. TAnak ti maysa nga agar-aramid ti kariton, idi ubing ni Fairbanks nakitkitana ti balayda a kas paglemmengan dagiti timaltalawa tagabu. Kalpasan a nagturpos dagiti away a pagadalan ken nagob-obra ti talon, ni Fairbanks ket nagadal idiay Unibersidad ti Ohio Wesleyan, nga idiay ket nagturpos idi 1872. Bayat nga adda idiay, ni Fairbanks ket kumaduaan idi nga magur-urnos iti warnakan ti eskuela a kaduan ni Cornelia Cole, nga isu ket inasawana kalpasan ti panagturposda iti dayta nga eskuela.[1]
Naipanaganan ti Fairbanks, Alaska kenni Charles W. Fairbanks.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Harvey, Opisiala Panagpatpatuloy iti Nailian a Taripnong ti Republikano, 1904, pp 23 - 32, Kasisisgud manipud idiay Unibersidad ti Harvard, Nadigitalisado idi Okt 26, 2007
- ^ http://www.senate.gov/artandhistory/history/resources/pdf/charles_fairbanks.pdf
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Charles W. Fairbanks iti Wikimedia Commons


text:
Carmen, Cotabato
Ti Carmen ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Carmen ket nabingbingay a politikal iti 28 a barbaranggay.[2]
- Aroman
- Bentangan
- Cadiis
- General Luna
- Katanayanan
- Kibayao
- Kibenes
- Kibudtongan
- Kilala
- Kimadzil
- Kitulaan
- Langogan
- Lanoon
- Liliongan
- Lumayong
- Macabenban
- Malapag
- Manarapan
- Manili
- Nasapian
- Palanggalan
- Pebpoloan
- Poblacion
- Ranzo
- Tacupan
- Tambad
- Tonganon
- Tupig
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Carmen | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Soccsksargen Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XII (Soccsksargen)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti North Cotabato". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Tulong:IPA/Ingles
Ti pannakaibalikas kadagiti Ingles a balikas iti Wikipedia ket naited iti Internasional a Ponetiko nga Alpabeto (IPA) ket inus-usar babaen kadagiti sumaganad a pannakakopia, a saan a naisangayan ti ania man a dialekto.
TeklaUrnosen
(Dagiti balikas iti BABASSIT A LETRA ket isu dagitoy ti pagalagadan leksiko a disso. Dagiti balikas ti lesksiko a diso BATH ken CLOTH ket naited ti dua a pannakakopia, nga addaan ti kapada ti maysa a /ɑː/ ken ti maysa nga /æ/, ken ti /ɒ/ ken /ɔː/).
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ No adda dua a karakter ⟨ɡ⟩ ken ⟨ ⟩ ket saan nga agpadpada ken no ti kita ti immuna ket kasla ti ⟨Y⟩, isu nga addaan iti problema ti kinasigud a kita ti letram.
- ^ Ti IPA a kuenta ti letra a ⟨j⟩ ket saan a nasayaat kadagiti agsasao iti Ingles. Nupay kasta, saan a rumsua iti daytoy nga uni iti bassit a balbalikas iti Ingles, a kas iti hallelujah ken Jägermeister.
- ^ Nupay ti IPA a simbolo a [r] ipatudo na ti trill, /r/ ket kaadun a maus-usar ngem ti /ɹ/ iti kalawaan a pannakaikopia iti Ingles.
- ^ Ti /hw/ ket saan a mailaslasin manipud ti /w/ kadagiti dialekto nga addaan iti wine–whine a panagtipon, a kas iti RP ken kaaduan a kitkita ti GenAm.
- ^ Adu kadagiti bilang a balikas nga Ingles, a kas iti genre ken garage, ket naibalikasan iti /ʒ/ wenno /dʒ/.
- ^ Iti kaaduan a dialekto, ti /x/ ket nasukatan babaen ti /k/ iti kaaduan a balbalikas, a mairaman ti loch. In ugh, nupay kasta, kadawyan a sinuksukatan babaen ti /ɡ/ (maysa a panangiletra a panakaibalikas), ken iti Chanukah babaen ti /h/
- ^ Dagiti saan a rhotic nga ay-ayug a kas iti RP, /r/ ket saan a balikasen malaksid no sarunuen ti bokal. Iti dadduma nga artikulo ti Wikipedia, ti /ɪər/ kdpy. ket saan a mailasin manipud ti /ɪr/ kdpy. No saan da a mailasin, dagiti atiddog a bokal ket mammaminsan da maikopia ti /iːr/ kdpy. babaen ti analogo ti bokal a saan a sinaruno babaen ti /r/. Nasken a masimpa dagitoy tapno kapadpadana ti tabla ditoy.
- ^ a b c d e Ipaammo nga adu kadagiti agsasao ket mailasinan da dagiti triptongo a monosilábikas nga addaan ti R ken disilabik a pannakaammo: hour /ˈaʊər/ manipud ti plougher /ˈplaʊ.ər/, hire /ˈhaɪər/ manipud ti higher /ˈhaɪ.ər/, loir /ˈlɔɪər/ manipud tiemployer /ɨmˈplɔɪ.ər/, mare /ˈmɛər/ manipud ti player /ˈpleɪ.ər/.
- ^ Ti /ɒ/ ket san a mailaslasin manipud ti /ɑː/ kadagiti dialekto nga addaan iti tatang ken kabsat a panagtipon a kas iti GenAm.
- ^ Maibalikasan a kapadpada ti /ɛr/ iti ay-ayug nga addaan ti Mary–marry–merry merger.
- ^ Adu kadagiti agsasao, kas pagarigan kaaduan idiay Kanada ken kaaduan idiay Estados Unidos, ket addaanda iti sabali a bokal iti price and ride. Generally, an [aɪ] is used at the ends of words and before voiced sounds, as in ride, file, fine, pie, while an [ʌɪ] is used before voiceless sounds, as in price and write. Ngamin ket ti /t/ ken /d/ ket kadawyan a maitipon iti tengnga dagiti balikas iti dagitoy a balikas, dagiti kita dagitoy a balikas, a kas iti rider ken writer, ket mabalin a mailasin laeng babaen kadagiti bokal da: [ˈɹʷaɪɾəɹ], [ˈɹʷʌɪɾəɹ]. Nupay kasta, no ti kuenta iti /aɪ/ ket saan a maipadto kadagiti dadduma a balikas, a kas iti spider [ˈspʌɪɾəɹ],[masapul a dakamaten] kadawyan a saan nga irehistro dagiti diktionario, isu nga naikkan da ti pannakaikopia ditoy.
- ^ a b Naikopia a kas iti /e/ babaen kadagiti adu a diktionario.[1]
- ^ Naibalikasan a kapadpada iti /ɛr/ iti ay-ayug nga addaan iti Mary–marry–merry merger. Kadawyan a naikopiaan ti /eə/ babaen dagiti Britania a diktionario ken kasla ti /er/ babaen dagiti Amerikano. Ti OED ket agus-usar ti /ɛː/ para iti BrE ken /ɛ(ə)r/ para iti AmE.[2]
- ^ Ti /ɔː/ ket saan a mailasin babaen ti /ɒ/ (mailaksid ti sumakbay a /r/) kadagiti dialekto nga addaan iti cot–caught merger a kasla dagiti kitkita ti GenAm.
- ^ Kadawyan a naikopiaan ti /əʊ/ wenno /oː/.
- ^ Ti /ɔər/ ket saan a mailasin manipud iti /ɔr/ kadagiti dialekto nga addan iti horse–hoarse merger, nga agiraman kadagiti dialekto iti moderno nga Ingles.
- ^ Ti /ʊər/ ket saan a mailasin manipud iti/ɔr/ kadagiti dialekto nga addan ti pour–poor merger, mairaman kadagiti kaaduan nga ub-ubbing nga agsasao.
- ^ Dagiti dialekto nga addaan ti yod dropping, /juː/ ket maibalikasan a kasla iti /uː/ kalpasan ti dagiti koronal a konsonante a (/t/, /d/, /s/, /z/, /n/, /θ/, ken /l/) iti kapadpadana a silaba, nga isu ti dew /djuː/ ket maibalikasan a kapadpada ti do /duː/. Kadagiti dialekto nga addan ti yod coalescence, /tj/, /dj/, /sj/ ken /zj/ ket maibalikasanda a /tʃ/, /dʒ/, /ʃ/ ken /ʒ/, isu a ti umuna a silaba ti Tuesday ket maibalikasan a kapdpada ti choose.
- ^ Daytoy a ponema ket saan a maus-usar ti kagudua nga akin-amianan iti Inglatera, adda pay dagiti naibeddengan a paset ti Gales, ken adda dagiti nalawa a akindaya nga Irlanda a panagay-ayug. Dagitoy a balikas ket alaen da ti ʊ a bokal: awan ti foot–strut split.
- ^ a b Dagiti dadduma nga artikulo /ɜr/ ket naikopianda a kas ti /ɝː/, ken /ər/ kas iti /ɚ/, no saanda a mapasarunuan ti bokal.
- ^ Naibalikasan a [ə] idiay Australian ken kaaduan kadagiti dialekto ti Estados Unidos, ken ti [ɪ] iti Naala a Pannakaibalikas. Adu kadagiti agsasao ket nawaya da nga agsublat ti baetan ti maysa a napabassit a [ɪ̈] ken maysa a naipabassit a [ə]. Adu kadagiti ponetista (vd. Olive & Greenwood 1993:322) ken ti OED ket agus-usar da ti saan nga husto nga IPA a simbolo
ɪ[3], ken Merriam–Webster agususar da ti ə̇.
- ^ Ti pannakaibalikas ti [ə] kadagiti kaaduan a dialekto, ken [ɵw] wenno[əw] sakbay ti maysa pay a bokal, a kas iti cooperate. Ket mammaminsan a maibalikasan a kas sibubukel a /oʊ/, nangnangruna iti naannad a panagsao. (Bolinger 1989) Kadawyan a naikopiaan a kas iti /ə(ʊ)/ (wenno kapadpada a waya iti panagipakita ti sabsabali a nagbaetan ti /əʊ/ ken /ə/) kadagiti Britania a diktionario.
- ^ Ti pannakaibalikas ti[ʊ] kadagiti kaaduan a dialekto, [ə] iti dadduma pay. Adu kadagiti agsasao ket nawayada nga agsublat ti baetan ti maysa a napabassit a [ʊ̈] ken ti napabassit a [ə]. Ti OED ket agus-usarda ti saan a husto nga IPA a simbolo
ʊ[4].
- ^ Ti pannakaibalikas ti /iː/ kadagiti dialekto nga addaan iti happy tensing, /ɪ/ kadagiti sabsabali a dialekto. Ti Britania ket inus-usar idi a pannakaikopia nga addaan ti /ɪ/, ngem ti OED ken dagiti sabsabali a nakaimpluensia diktionario ket agdamada a nagpabaliw iti /i/.
- ^ Maisuppiat nga awan ti pannakaisabali a ponémica iti Ingles a nagbaetan ti nangruna ken maikadua a nabayat (vd. Ladefoged 1993), ngem kadawyan nga ipaammo ditoy.
- ^ Dagiti sibubukel a bokal a sumaruno ti maysa a nabayat a silabe, a kas iti ship iti battleship, ket namarkaan da ti maikadua a nabayat kadagiti dadduma a diktionario (Merriam-Webster), ngem saan kadagiti dadduma (ti OED). Dagitoy a silaba ket saanda a naibayat.
- ^ Dagiti silabe ket agpampaminsa da a nainaganan, tapno saan a makaallilaw, kas pagarigan tapno maikkat dagiti panagsasaruno dagiti bokal (moai) wenno dagiti urnong ti konsonante a ti maysa nga agsasao iti Ingles ket mabasana a kasla ti digraph (Vancouveria, Windhoek).


text:
Maika-120 a meridiano laud
Ti 120° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-120 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-60 a meridiano daya.
Idiay Kanada kaaduan ti pagbeddengan a nagbaetan ti British Columbia ken Alberta ket naipalawag babaen ti daytoy a meridiano, ken idiay Estados Unidos ti paset a pagbeddengan a nagbaetan ti California ken Nevada ket agagrup a surotenna daytoy.
Ti natimbeng nga oras ti solar iti daytoy a meridiano ket mangikeddeng ti oras para iti Sona ti Oras ti Pasipiko (UTC−08:00) iti las-ud ti pagalagadan nga oras. Nupay kasta iti kaaduan a paset ti tawen, daytoy ti meridiano para iti Oras a Panagin-inut ti lawag ti Alaska, gapu ta ti oras ti panagin-inut ti lawag ket naob-obserba iti gangani a 2/3 iti tawen.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-120 a meridiano laud ket lumabas babaen ti:


text:
Picong
Ti Picong ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Picong ket nabingbingay a politikal kadagiti 19 a barbaranggay.[2]
- Bara-as
- Biosong
- Balangas
- Durian
- Ilian
- Liangan (Pob.)
- Maganding
- Maladi
- Mapantao
- Miculabo
- Pindolonan
- Punong
- Ramitan
- Torogan
- Tual
- Tuca
- Ubanoban
- Anas
- Mimbalawag
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Picong | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Wolfgang Amadeus Mozart
Ni Wolfgang Amadeus Mozart (nayanak idi Enero 27 1756 iti Salzburg, Austria – pimmusay idi Disiembre 5, 1791 iti Vienna, Austria) ket maysa kadagiti kapatgan ken kalatakan a kompositor ti klasikal a musika.
Sumagmamano a samiweng ni Mozart[urnosen | urnosen ti taudan]
-
Piano Sonata No. 11 in A major (last movement)
-
Piano Sonata in C major, 1st movement
-
Piano Sonata in C major, 2nd movement
-
Piano Sonata in C major, 3rd movement
-
Vesperae de dominica - dixit dominus
-
Vesperae de dominica - confitebor
-
Vesperae de dominica - beatus vir
-
Vesperae de dominica - laudate pueri
-
Vesperae de dominica - laudate dominum
-
Vesperae de dominica - magnificat
-
Violin Sonata No. 26, K. 378, arranged for flute and piano in B Flat
-
Overture to the Marriage of Figaro
-
Concerto in D for Flute
-
Overture to Don Giovanni
-
Clarinet Concerto in A major, 1st movement
-
Clarinet Concerto in A major, 2nd movement
-
Clarinet Concerto in A major, 3rd movement
-
Piano Concerto No.25 In C Major
-
Sinfonia Concertante in E flat
-
Mozart's 40th Symphony, 1st movement
-
Mozart's 40th Symphony, 2nd movement
-
Mozart's 40th Symphony, 3rd movement
- Adda parikut iti pannangeg kadagiti papeles? Kitaen ti tulong para iti midia.
- Amin a pungol nga artikulo
- Dagiti pungol a nangruna nga artikulo
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti GND
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti ISNI
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti VIAF
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BIBSYS
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BNC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BNE
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti BNF
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti CANTIC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti ICCU
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti LCCN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti LNB
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NDL
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NKC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLG
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLI
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLK
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NLR
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NSK
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NTA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti PLWABN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SELIBR
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti VcBA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti KULTURNAV
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti RKDartists
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti ULAN
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti CINII
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti FAST
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti HDS
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti MusicBrainz
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti NARA
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti RISM
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti RERO
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SNAC-ID
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti SUDOC
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti Trove
- Dagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti WORLDCATID
- Kontrol ti autoridad nga agraman kadagiti 37 nga elemento


text:
Bob Dylan
Ni Bob Dylan (/ˈdɪlən/; naiyanak a kas ni Robert Allen Zimmerman, nayanak idi Mayo 24, 1941) ket maysa nga Amerikano a kumakanta-mannurat ti kanta, artista ken mannurat, ken laureado ti Nobel. Isu ket impluensial iti popular a musika ken kultura kadagiti ad-adu ngem lima a dekada. Kaaduan kadagiti naselebraduan nga obrana ket napetsado manipud kadagiti tawtawen ti 1960 idi dagiti kantana ket ket nangikronologo iti yaalsa a sosial, urayno ni Dylan ket nangsuppiat kadagiti singasing manipud kadagiti agiwarwaranak nga isu idi ti ngiwat ti kaputotanna. Urayno kasta, dagiti nasapa a kanta a kas ti "Blowin' in the Wind" ken "The Times They Are a-Changin'" ket nagbalinda nga antema para kadagiti tignay ti paisano a karkarbengan ti Amerikano ken kontra-gubat. Dagiti liriko ni Dylan ket nangiraman kadagiti nadumaduma nga impluensia iti politika, sosial, pilosopia, ken literatura.
Manipud idi 1994, nangipablaak ni Dylan kadagiti innem a libro dagiti ugis-ugis ken pinintaan , ken naipakpakita dagiti obrana kadagiti kangrunaan a galeria ti arte. Kas maysa a musikero, nakalakon ni Dylan kadagiti ad-adu ngem 100 a riwriw a rekord, ken mangaramid kaniana iti maysa kadagiti kaaduan ti nalaklako nga artita iti amin a panawen. Isu ket nakaawat pay kadagiti nadumaduma a gunguna a mairaman dagiti sangapulo ket maysa a Gunguna ti Grammy, maysa a Gunguna ti Nabalitokan a Globo, ken maysa a Gunguna ti Akademia. Napammadayawanen ni Dylan iti Rock and Roll Hall of Fame, Minnesota Music Hall of Fame, Nashville Songwriters Hall of Fame, ken Songwriters Hall of Fame. Ti hurista ti Premio Pulitzer ket ginungunaan isuna idi 2008 ti espesial a dakamat para iti "nalatak nga impakto iti popular a musika ken kultura nga Amerikano, a minarkaan babaen dagiti lirikal a komposision iti ekstraordinario a bileg ti poetiko." Idi Mayo 2012, nakaawat ni Dylan ti Presidensial a Medalia ti Wayawaya manipud kenni President Barack Obama. Idi 2016, nakaawat ni Dylan ti Premio Nobel iti Literatura, "para iti panagpartuat kadagiti baro a poetiko a panangiyebkas iti kaunegan ti nalatak a tradision ti kanta nga Amerikano".[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Bob Dylan". Integrated Authority File. Naala idi Abril 9, 2014.
- ^ "Bob Dylan"; RKDartists: 25259.
- ^ SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ https://www.biography.com/people/bob-dylan-9283052; naala idi: Disiembre 11, 2018.
- ^ "The Nobel Prize in Literature 2016: Bob Dylan". Nobelprize.org. Oktubre 13, 2016. Naala idi Oktubre 13, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Bob Dylan iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Bob Dylan iti Curlie (iti Ingles)
- Bob Dylan iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Vasily Zaytsev
Ni Vasily Grigoryevich Zaytsev (Ruso: Bacи́лий ГpиrópbeBич ЗáйцeB, IPA: [vʌˈsʲilʲɪj ɡrʲɪˈɡorʲjevʲɪtɕ ˈzajtsɨf]; 23 Marso 1915 – 15 Disiembre 1991) ket maysa idi a tirador ti Sobiet ken Bannuar ti Kappon ti Sobiet idi las-usd ti Sangalubongan a Gubat II. Idi baetan ti 10 Nobiembre ken 17 Disiembre 1942, idi las-ud ti Gubat ti Stalingrad, isu ket pimmatay kadagiti 225 a soldado ken dagiti opisial ti Wehrmacht ken dagiti dadduma pay a buybuyot ti Aksis, ken mairaman dagiti 11 a kabusor a tirador.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Vasily Zaytsev iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Vasily Zaytsev iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Kategoria:Maurisio
Pampanid iti kategoria "Maurisio"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Is-isla ti Aprika
- Is-isla ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1968
- Dagiti dati a kolonia ti Pransia


text:
Pagsasao nga Urap
Ti pagsasao nga Urapn wenno Urapmin ket ti sasao nga Ok nga insasao babaen ti tattao nga Urapmin idiay Papua Baro a Guinea.
Ti Urap ket heograpiko a mabirukan iti pagbaetan ti Tifal ken Telefol, ken lingguistiko pay daytoy a pagbaetanda.[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Urap iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Urapmin". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Bambi
Ti Bambi ket maysa nga Amerikano nga animado a pelikula idi 1942 nga inturong babaen ni David Hand (nangimaton ti timpuyogan dagiti nagsarsaruno a direktor), a pinataud babaen ti Walt Disney ken naibatay ti libro iti Bambi, Ti Maysa a Biag iti Kabakiran babaen ti Austriano a mannurat a ni Felix Salten. Ti pelikula ket inpablaak babaen ti RKO Radio Pictures idi Agosto 13, 1942, ken isu daytoy ti maikalima a pelikula dagiti serye ti Klasiko nga Animado ti Animado Walt Disney.
Dagiti kangrunaan a karakter ket ni Bambi, ti maysa a puraw ti ipusna nga ugsa, dagiti nagannak kaniana (ti Nalatak a Prinsipe iti kabakiran ken ti saan a nainaganan nga inanan), dagiti gayyemna a ni Thumper (ti de-rosas ti agongna a kuneho), ken ni Flower (a mopeta), ken ti kinaubinganna a gayyem ken masakbayan a kaduana, a ni Faline. Para iti daytoy a pelikula, ti Disney ket nagbalbaliw ti sebbangan ni Bambi iti maysa a puraw ti ipusna nga ugsa manipud iti kasisigud a sebbanganna iti korso nga ugsa, gapu ta dagiti korso nga ugsa ket awan idiay Etados Unidos, ken ti puraw ti ipusna nga ugsa ket ad-adu a naam-ammuan dagiti Amerikano. Ti pelikula ket nakagun-od kadagiti tallo a nominasion ti Gunguna ti Akademia : Kasayaatan nga Uni (Sam Slyfield), Kasayaatan a Kanta (para iti "Ti Ayat ket Maysa a Kanta" a kinanta babaen ni Donald Novis) ken Kasisigud a Kalidad ti Musika.[3]
Idi Hunio 2008, ti Instituto ti Amerikano a Pelikula ket nangirepresenta ti maysa a listaan kadagiti bukodna a "10 a Kasayaatan a 10"—dagiti kasayaatan a sangapulo a pelikula kadagiti tunggal maysa a sangapulo a klasiko a kita ti Amerikano a pelikula kalpasan ti panagsukisok iti 1,500 a tattao manipud iti kreatibo a komunidad. Ti Bambi ket maikatlo a naipuesto iti animasion.[4] Idi Disiembre 2011, ti pelikula ket nainayon idiay Nailian a Rehistro ti Pelikula iti Biblioteka ti Kongreso.
Dagiti nagibasaran
- ^ Barrier, J. Michael (2003). "Disney, 1938–1941". Hollywood Cartoons: T Amerikano nga Animasion iti Nabalitokan a Panawenna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. pp. 269–274, 280. ISBN 0-19-516729-5.
- ^ "Bambi". Box Office Mojo. Naala idi Enero 5, 2012.
- ^ "Dagiti Maika-15 a Gunguna ti Akademia (1943) Dagiti Nominado ken dagiti Nangabak". oscars.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hulio 6, 2011. Naala idi Agosto 13, 2011.
- ^ "AFI's 10 Top 10". American Film Institute. Hunio 17, 2008. Naala idi Hulio 23, 2009.
Dagiti akinruar a silpo
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Bambi iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Pagsasao nga Iha
T i pagsasao nga Iha (Kapaur) ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay ungto ti Peninsula ti Bomberai. Daytoy ti nakaibatayan ti pidgin nga inus-usar a pagsasao ti lokal a panagtagilako.[4]
Dagiti pangsandi[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pannakaidasig ti Iha (ken dagiti dadduma a sasao a Laud a Bomberai) ket intero a naibatay kadagiti pangsandi, gapu ti kaawan ti magun-od a datos ti leksiko. Ilista da Flassy ken Animung (1992) dagiti sumaganad a pangsandi para iti Iha.[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iha iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Iha". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Pidgin Iha". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Iha-Based Pidgin iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Flassy, Don A.L. and Lisidius Animung. 1992. Struktur Bahasa Iha. Jakarta: Pusat Bahasa dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan Nasional.