text:
Teritorio ti Britania iti Taaw Indiano
Ti Teritorio ti Britania iti Taaw Indiano (British Indian Ocean Territory – BIOT) ket ti maysa a ballasiw-taaw a teritorio ti Nagkaykaysa a Pagarian a mabirukan idiay Taaw Indiano iti agpakatengnga a pagbaetan ti Tanzania ken Indonesia. Ti teritorio ket buklen dagiti pito nga atol ti Purpuro Chagos nga agraman kadagiti sumurok a 1,000 nga agmaymaysa nga isla – adu ket bassit-usit – ken pakadagupan iti dagup a kalawa iti daga iti 60 kuadrado kilometro (23 sq mi).[5]
Ti kadakkelan ken ti akin-abagatan unay nga isla ket ti Diego Garcia, iti 44 km2 (17 sq mi), ti lugar ket naipagtipon a pasilidad ti militar iti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Estados Unidos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "British Indian Ocean Territory". worldstatesman.com. Naala idi 5 Abril 2013.
- ^ a b British Indian Ocean Territory (British Overseas Territory), Foreign and Commonwealth Office. Naala idi 24 Nobiembre 2012.
- ^ a b "About Us". BIOT Post Office. Naala idi 5 Abril 2013.
- ^ "FCO country profile". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Hunio 2010. Naala idi 2010-03-27.
- ^ a b "British Indian Ocean Territory". World Factbook. Central Intelligence Agency. 27 Marso 2013. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-11-29. Naala idi 5 Abril 2013.
- ^ "British Indian Ocean Territory Currency". GreenwichMeantime.com. Naala idi 5 Abril 2013.
- ^ Pobjoy Mint Ltd (17 May 2009). "Launch of First Commemorative British Indian Ocean Territory Coin". coinnews.net. Naala idi 4 Abril 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Teritorio ti Britania iti Taaw Indiano iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Teritorio ti Britania iti Taaw Indiano manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


c: text/html

text:
1965
Ti 1965 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra C).
PaspasamakUrnosen
- Enero 20 – Naisapata ni Lyndon B. Johnson para iti napno a terminona a kas Presidente ti Estados Unidos.
- Pebrero 18 – Ti Gambia ket nawayaan manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian.
- Hulio 26 – Nakagun-od ti Maldibas ti wayawaya manipud iti Gran Britania.
- Septiembre 28 – Bimtak ti Bulkan Taal idiay Luzon, Filipinas.
- Oktubre 4 – Binisita ni Papa Pablo VI ti Estados Unidos.
NaipasngayUrnosen
MarsoUrnosen
- Marso 3 – Betty Gofman, Brasiliana nga aktres
AbrilUrnosen
- Abril 23 – Leni Robredo, maika-14 a Bise Presidente ti Filipinas
HulioUrnosen
- Hulio 31 – J. K. Rowling, Ingles a mannurat
AgostoUrnosen
- Agosto 24 – Marlee Matlin, Amerikana nga aktres
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 12 – Arnold Clavio, Filipino a personalidad ti telebision
PimmusayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 4 – T. S. Eliot, Amerikano a mannurat, nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1888)
- Enero 24 – Winston Churchill, Umuna a MInistro ti Nagkaykaysa a Pagarian, nagingunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1874)
HulioUrnosen
- Hunio 7 – Judy Holliday, Amerikana nga aktres (naipasngay 1921)
AgostoUrnosen
- Agosto 27 – Le Corbusier, Suiso nga arkitekto (naipasngay 1887)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 18 – Henry A. Wallace, Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1888)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eugenia roxburghii
Ti Eugenia roxburghii (kadawyan nga ammo iti Ingles a kas Roxburgh's Cherry)[2] ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae a patneng iti India ken Sri Lanka.[3] Daytoy ket 5 metro (16 ft) iti katayag a kayo nga agraman kadagiti nagtimbukel, nakersang, kayumanggi a sanga. Nasileng dagiti dagiti berde a bulong a maurnos nga agsumbangir. Puraw dagiti sabong ken agraman kadagiti uppat a petalo. Ti bunga ket nauneg a maris narangha a berry.[2] Mangrugi nga agsabong iti Marso ken agpatingga iti naladaw nga Abril.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Eugenia capensis". The Plant List (2015). Version 1.1. Naala idi 16 Hulio 2015.
- ^ a b "Roxburgh's Cherry". Flora of India. Naala idi 27 Enero 2019.
- ^ "Eugenia roxburghii DC. | Species | India Biodiversity Portal". indiabiodiversity.org. Naala idi 9 Agosto 2015.


text:
Ni John Quincy Adams (Hulio 11, 1767 – Pebrero 23, 1848) ket isu idi ti maikanem a Presidente iti Estados Unidos (1825–1829). Idu ket nagserbi idi a kas maysa nga Amerikano a diplomatiko, Senador, ken pannakabagi ti Kongreso. Isu ket kameng idi iti Pederalista, Demokratiko-Republikano, Nailian a Republikano, ken ti kalpasan daytoy ti Kontra-Masoniko ken ti Whig a partido. Ni Adams ket anak ti dati a Presidente ani John Adams ken Abigail Adams. A kas maysa a diplomatiko, ni Adams ket adda ti importante a papel iti pannakitinnulag kadagiti adu nga internasional a tulagan, a naisangsangayan ti Tulag iti Ghent, a daytoy ti nagileppas ti Gubat iti 1812. A kas ti Sekretario iti Estado, isu ket nakitinnulag iti Nagkaykaysa a Pagarian para iti amianan a pagbeddengan ti Amerika ken ti Kanada, nakitinnulag iti Espania ti panakaikapet ti Florida, ken sinuratna ti Monroe a Doctrina. Dagiti historiador ket umannurotda nga isu ket maysa kadagiti kalatakan a diplomata ken sekretario iti estado iti Amerikano a pakasaritaan.[1][2]
- ^ Bemis (1949)
- ^ Herring, George. "Manipud ti Kolonia aginggana ti Nalatak a bileg: Ganganaet a Panakibing ti E.U.Manipud idi 1776". p129. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2008.


text:
Departamento ti Boyacá
Ti Boyacá (Panangibalikas nga Espaniol: [boʝaˈka]) ket maysa kadagiti 32 a departamento ti Colombia, ken maysa a tidda kadagiti kasisigud a siam nga estado ti "Estados Unidos ti Colombia".
Ti Boyacá ket naisentro a mabirukan idiay Colombia, a gangani amin iti kaunegan dagiti kabanbantayan ti Dumaya Kordiliera aginggana ti pagbeddenganna ti Venezuela, urayno ti akinlaud a gibus ti departamento ket gumay-at idiay Karayan Magdalena idiay ili ti Puerto Boyacá. Ti Boyacá ket pagbeddenganna iti amianan ti Departamento ti Santander, ti amianan a daya iti Bolivariana a Republika ti Venezuela ken ti Departamento ti Norte de Santander, ti daya kadagiti departamento ti Arauca ken Casanare. Iti abagatan, ti Boyacá ket pagbeddenganna ti Departamento ti Cundinamarca ken ti laud ti Departamento ti Antioquia a sumaksakop daytoy ti dagup a kalawa ti 23,102 km² (8,880 kd mi). Ti kapitolio ti Boyacá ket ti siudad ti Tunja.
Ti Boyacá ket ammo a kas "Ti Daga ti Waya" gapu ta daytoy a rehion ket lugar idi dagiti serye ti gubgubat a nakaiturongan ti pannakawayawaya ti Colombia manipud iti Espania. Ti immuna ket napasamak idi Hulio 25, 1819 idiay Pantano de Vargas ken ti kanungpalan ken nangipatingga iti gubat nga ammo a kas ti Gubat ti Boyacá idi Agosto 7, 1819 idiay Puente de Boyacá.
Ti Boyacá ket pangibalayan dagiti tallo nga unibersidad: ti Universidad Pedagógica y Tecnológica de Colombia (UPTC), ti Universidad de Boyacá (UNIBOYACA), ken ti Unibersidad ti Santo Tomás.
Dagiti paammoUrnosen
- ^ "Boyacá Nuestro Departamento: Localización: Posición Geográfica". Gobernación del Boyacá. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-01-14. Naala idi 2013-12-11.
- ^ Maher, Joanne, ed. (2009). "Colombia: Panagsukisok ti Estadistika". Europa World Yearbook 2009. Vol. 1. Londres: Routledge. p. 1347. ISBN 978-1-85743-541-2.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- (iti Espaniol) memo.com.co/Boyaca
- (iti Espaniol) infoboy.gov.co/Boyaca Naiyarkibo 2012-02-07 iti Wayback Machine
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Boyacá iti Wikimedia Commons
- (iti Espaniol) Opisial a sapot ti pagsaadan ti Gobierno ti Boyaca


text:
Urbiztondo
Ti Urbiztondo ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urbiztondo ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.[2]
- Angatel
- Balangay
- Batangcaoa
- Baug
- Bayaoas
- Bituag
- Camambugan
- Dalangiring
- Duplac
- Galarin
- Gueteb
- Malaca
- Malayo
- Malibong
- Pasibi East
- Pasibi West
- Pisuac
- Poblacion
- Real
- Salavante
- Sawat
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Urbiztondo | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
#TogetherWeHealAsOne
Patgen a kakailian saan tayo a mailibak nga iti daytoy a kanito adu dagiti sanikwa a nadadael, taraken tayo a naanud, taltalon, mula, balbalay a nadadael ken Biag nga naala gapu iti kinarungsi ni bagyo maring. Ngem uray pay no kasta ipakat tayo iti kina SUYONIAN tayo babaen ti panagtitinnulong, panagkikinnabsat ken panagririnnanod. Liklikan tayo ti negatibo nga agari kadagiti puspuso tayo..agmaymaysa tayo a mangsango ken mangsimpa iti ili ken panagbiag tayo para iti napinpintas manen nga agsapa iti ngunguten tayo nga Ili.
#TogetherWeHealAsOne
#suyonians
#napintassuyo


text:
Angkor Wat
Ti Angkor Wat (Khmer: អង្គរវត្ត) ket Hindu, intono kuan ket templo ti Budista a patakder ken ti kadakkelan a relihioso a monumento iti lubong . Ti templo ket binagon babaen ni Ari Suryavarman II idi kasapaan ti maika-12 a siglo idiay Yasodharapura (Khmer: យសោធរបុរៈ, iti agdama nga aldaw ti Angkor), ti kapitolio ti Imperio ti Khmer, a kas ti estado a templona ken mausoleo. Iti pannakisina ti tradision a Shibismo kadagiti dati nga ari, ti Angkor Wat ket embes ket id a naidaton kenni Bisnu. Kas ti kasayaatna a napreserba a templo iti daytoy a lugar, daytoy laeng ti nabatbati a naisangayan a sentro ti relihion manipud iti pannakapundarna – immuna idi a Hindu, intono kuan ket Budista. Ti templo ket adda iti kangatuan iti kasayaatan a klasiko nga estilo ti Khmer nga arkitektura. Daytoy ket nagbalinen a simbolo ti Cambodia,[1] a nagparparang iti bukodna a nailian a wagayway, ken isu daytoy ti kangrunaan a papanan dagiti agbisbista.
Ti Angkor Wat ket mangilaok ti dua a plano ti templo nga arkitektura ti Khmer: ti templo a bantay ken ti kaudian a naigaleria a templo, a naibatay iti nasapa a Dravidiana nga arkitektura, nga adda dagiti nangruna a langa a kas ti Jagati. Daytoy ket nadibuho a mangirepresenta ti Bantay Meru, ti balay dagiti deva iti Hindu a mitolohia: iti kaunegan ti pasalingdan ken ti maysa nga akin-ruar a diding ti3.6 kilometro (2.2 mi) a kaatiddog ket dagiti tallo a rektanggulo a galeria, ti tunggal maysa ket naipangato kadagiti sinaruno . Iti tengnga ti templo kadagiti ti templo ket agtaktakder ti kuinkunse dagiti torre. Daytoy ket saan a kasla dagiti sabali nga Angkoriano a templo, ti Angkor Wat ket naipaturong iti laud; dagiti eskolar ket sannda a nagtutunos no ania ti kinapangrunana daytoy. Ti templo ket rinaraem para iti kangayed ken kadanggay iti arkitektura.
Ti moderno a nagan, nga Angkor Wat, ket kaibuksilan ti "Templo a Siudad" wenno "Siudad dagiti Templo" iti Khmer; Ti Angkor, ket kaibuksilanna ti "siudad" wenno "kapitolio a siudad", daytoy ti lokal a porma ti pannakaibaga ti balikas a nokor (នគរ), ken nagtaud manipud iti Sanskrito a balikas ti nagara (नगर).[2]Ti Wat ket isu ti Khmer a balikas para iti "parparangan ti templo", ken naala manipud iti Pali a balikas ti "vatta" (वत्त).[3] Sakbay ti daytoy a paset ti panawen ti templo ket naamammuan idi a kas ti Preah Pisnulok (Vara Vishnuloka iti Sanskrito), manipud iti kalpasan nga ipupusay a titulo ti nagpundar daytoy.[4]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Angkor Wat ket naisanglad iti 5.5 kilometro (3.4 mi) iti amianan ti moderno nga ili ti Siem Reap, ken ti asideg a distansia ti abagatan ken daya bassit ti dati a kapitolio, a naipatengnga idi idiay Baphuon. Daytoy ket lugar idiay Cambodia nga idiay ket addaan iti importante a grupo dagiti antigo nga estruktura. Daytoy ti akin-abagatan unay kadagiti nangruna a sitio ti Angkor.
Segun ti maysa a sarsarita, ti pannakaipatakder ti Angkor Wat ket inbilin babaen ni Indra tapno agtignay a kas palasio para iti anakna a lalaki a ni Precha Ket Mealea.[5] Segun idi ti maiak-13 a siglo nga Insik a managbanniaga a ni Daguan Zhou, daytoy ket naipampamattian babaen dagiti dadduma aa ti templo ket naipatakder iti maysa a rabii babaen ti nainlangitan nga arkitekto.[6]
Ti immuna a desinio ken panangipatakder ti templo ket napasamak idi immmuna a gudua ti maika-12 a siglo, idi las-ud ti panagturay ni Suryavarman II (nagturay idi 1113 – c. 1150). Naidedikado kenni Vishnu, daytoy ket naipatakder a kas estado a templo ti ari ken kapitolio a siudad. Gapu ta ti estela a pundasion ken dagiti amia man a kontemporaneo a sinusuratan a nangibagbaga iti templo ket nabirukanen, ti kasisigud a naganna ket di ammo, ngem mabalin a daytoy ket ammo idi a kas "Varah Vishnu-lok" kalpasan ti agdama a diosen. Ti panagobra ket nagpatingga kalpasan ti ipupusay ti ari, a nangibati ti saan a pannakalpasa dagiti dekorasion.[7] Idi 1177, iti agarup a 27 a tawtawen kalpasan ti ipupusay ni Suryavarman II, ti Angkor ket rinaut idi dagidi Cham, ti tradisional a kabusor ti Khmer. TKalpasan dayta ti imperio ket pinabaro babaen ti baro nga ari, ni Jayavarman VII, nga isu ket nangbangon ti baro a kapitolio ken templo ti estado ti (Angkor Thom ken ti Bayon) iti bassit laeng a kilometro iti amianan.
Idi naladaw a maiak-13 a siglo, ti Angkor Wat ke nain-inut a naiyalis manipud iti Hindu iti panagusar iti Theravada a Budista, nga agtultuloy pay iti agdama nga aldaw. Tio Angkor Wat ket naisangayan kadagiti templo ti Angkor gapu ta daytoy ket saan bassit a naikaskaso kalpasan ti maika-16 a siglo ngem saan met a kompleto a napanawan, ti pannakapreserbana ket gapu ta ti posona ket nakaited met bassit iti proteksion manipud iti pannakadadael manipud iti bakir.[8]
Maysa kadagiti immuna nga Akinlaud a bisita iti templo ket ni António da Madalena, ti Portuges a monghe a bimmisita idi 1586 ken kinuna met "daytoy ket ekstraordinario iti pannakaipatakder ken imposible ti mangipalawag iti pluma, gapu ta daytoyket saan a kasla dagiti sabali a pasdek iti lubong. Daytoy ket addaan kadagiti torre ken dekorasion ken amin dagiti pannakapino a maparnuay ti henio a tao."[9] Idi tengnga ti maika-19 a siglo, ti templo ket binista babaen ti pranses a naturalista ken eksplorador a ni Henri Mouhot, a nangipadayeg iti sitio iti Laud babaen ti panangipablaak kadagiti nota iti panagbanniaga, nga iti insuratna ket:
"Maysa kadagitoy a templo—karibal daytoy ti Solomon, ken binagon babaen ti antigo a Michelangelo—mabalin a mangala ti lugar a pammadayaw a kadenna dagiti dagiti kapintasan a pasdektayo. Daytoy ket nalatlatak iti ania man nga inbati kaniatayo babaen ti Gresia wenno Roma, ken mangipresenta ti naladingit a panangigiddiat iti kasaad ti barbarismo nga itan ket ti nakairareman ti estado."[10]
Ni Mouhot, kasla met dagiti nasapa nga Akinlaud a bimmisita, ket nagiratanda a namati a dagiti Khmers ket binagonda ti templo, ken nagbiddutda a nangipetsa iti agarup nga isu met laeng a paset ti panawen a kas ti Roma. Ti pudno a pakasaritaan ti Angkor Wat ket inurnos laeng idi manipud iti estilistiko ken epigrapiko nga ebidensia a naurnong idi las-ud dagiti simmaruno nga obra ti panagdalus ken restorasion a naaramid iti amin a sitio ti Angkor. Awan dagidi ordinario a pagtaengan wenno balbalay wenno dagiti sabali a senial iti panagtaeng a mairaman dagiti alikamen ti panagluto, ar-armas wenno dagiti banag ti kawes a kadawyan a mabirukan kadagiti taga-ugma a sitios. Imbes ket, adda ebidensia dagiti monumento.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Gobierno ::Cambodia". CIA World Factbook. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-12-29. Naala idi 2013-08-27.
- ^ Diksionario Chuon Nath Khmer (1966, Budista nga Instituto, Phnom Penh)
- ^ Cambodiano-Ingles a diksionario babaen ni Robert K. Headley, Kylin Chhor, Lam Kheng Lim, Lim Hak Kheang, ken ni Chen Chun (1977, Unibersidad ti Katoliko a Pagmalditan)
- ^ "Angkor Vat". APSARA Authority. 2004. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-05-06. Naala idi 27 Abril 2008.
- ^ J. Hackin; Clayment Huart; Raymonde Linossier; Raymonde Linossier; H. de Wilman Grabowska; Charles-Henri Marchal; Henri Maspero; Serge Eliseev (1932). Asiatic Mythology:A Detailed Description and Explanation of the Mythologies of All the Great Nations of Asia. p. 194.
- ^ daguan Zhou (2007). A Record of Cambodia: The Land and Its People. Translated by Peter Harris. Silkworm Books.
- ^ "Angkor Wat, 1113–1150". The Huntington Archive of Buddhist and Related Art. College of the Arts, The Ohio State University. Naala idi 27 Abril 2008.
- ^ Glaize, The Monuments of the Angkor Group p. 59.
- ^ Higham, The Civilization of Angkor pp. 1–2.
- ^ Insasao iti Brief Presentation by Venerable Vodano Sophan Seng
- ^ Time Life Lost Civilizations series: Southeast Asia: A Past Regained (1995). p.67–99
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Angkor Wat iti Wikimedia Commons


text:
PASET 7
No Kasanoyo nga Isuro ti Anakyo
“Dagitoy a sasao nga ibilbilinko kenka ita nga aldaw addadanto ita pusom; ket masapul nga iyukuokmo ida iti anakmo.”—Deuteronomio 6:6, 7
Idi inaramid ni Jehova ti urnos ti pamilia, imparebbengna kadagiti nagannak ti panangaywan kadagiti annakda. (Colosas 3:20) Responsabilidadyo a nagannak a sanayen dagiti annakyo a mangayat ken Jehova ken agbalin a responsable nga adulto. (2 Timoteo 1:5; 3:15) Ammuenyo met no ania ti linaon ti pusoda. Siempre, nagpateg ti ulidanyo a nagannak. Maisuroyo a naimbag ti anakyo no dakayo a mismo ti mangipapuso iti Sao ni Jehova.—Salmo 40:8.
1 NALAKANAKAYO KOMA A KASARITA TI ANAKYO
TI KUNA TI BIBLIA: “Nasiglat no iti panagdengngeg, nainayad no iti panagsao.” (Santiago 1:19) Marikna koma dagiti annakyo a nalakadakayo laeng a kasarita. Nakasaganakayo koma a dumngeg no makisaritada kadakayo. Nalakada laeng a maibaga ti riknada no nasayaat ti relasionyo kadakuada. (Santiago 3:18) No ammoda a naungetkayo ken manangkritikar, saanda nga ibaga ti pudno a rikriknada. Anusanyo dagiti annakyo ken kanayon nga ipariknayo nga ipatpategyo ida.—Mateo 3:17; 1 Corinto 8:1.
NO ANIA TI MAARAMIDAM:
-
Adda koma ti panawenyo a dumngeg no makisarita dagiti annakyo
-
Kanayon koma a kasaritayo dagiti annakyo, saan laeng a no adda problemada
2 TARUSAM NO ANIA A TALAGA TI KAYATDA A SAWEN
TI KUNA TI BIBLIA: “Daydiay mangipakita iti pannakatarus iti maysa a banag makasarakto iti naimbag.” (Proverbio 16:20) No dadduma, masapul a tarusam ti ibagbaga dagiti anakmo tapno maammuam ti pudno a riknada. Gagangay nga aglablabes ken saan a pampanunoten dagiti agtutubo ti ibagbagada. “Ti asinoman sumungbat iti maysa a banag sakbay a mangngegna, kinamaag dayta.” (Proverbio 18:13) Dika koma agpungtot a dagus.—Proverbio 19:11.
NO ANIA TI MAARAMIDAM:
-
Aniaman ti ibaga ti anakmo, dika koma bumallaet wenno agpungtot a dagus
-
Lagipem no ania ti riknam idi kasta ti edadmo ken no ania ti napateg idi kenka
3 IPAKITAYO NGA AGTUNOSKAYO
TI KUNA TI BIBLIA: “Umimdengka, anakko, iti disiplina ni amam, ket saanmo a baybay-an ti linteg ni inam.” (Proverbio 1:8) Inted ni Jehova iti ama ken ina ti autoridad a mangisuro kadagiti annakda. Suruanyo dagiti annakyo nga agraem ken agtulnog kadakayo. (Efeso 6:1-3) Ammo dagiti annak no saan a ‘naan-anay nga agkaykaysa’ dagiti nagannakda. (1 Corinto 1:10) No adda diyo pagkinnaawatan, dikay agsubang iti sanguanan dagiti annakyo ta mapukaw ti panagraemda kadakayo.
NO ANIA TI MAARAMIDAM:
-
Pagsaritaan ken agtunoskayo no kasano a disiplinaen dagiti annakyo
-
Tarusam ti panangmatmat ti asawam no agduma ti kayatyo a panangsanay iti annakyo
4 AGPLANOKAYO
TI KUNA TI BIBLIA: “Sanayem ti ubing sigun iti dalan nga agpaay kenkuana.” (Proverbio 22:6) Saan a naiparna ti naballigi a panangisuro kadagiti annak. Masapul nga iplanom ti panangisurom, karaman iti dayta ti panangdisiplina kadakuada. (Salmo 127:4; Proverbio 29:17) Ti panangdisiplina ket saan laeng a panangdusa, karaman iti dayta ti panangtulong iti annakmo a mangtarus no apay nga adda dagiti pagannurotan. (Proverbio 28:7) Isurom met ida a mangayat iti Sao ni Jehova ken mangtarus kadagiti prinsipiona. (Salmo 1:2) Daytoy ti tumulong kadakuada a maaddaan iti konsiensia a makailasin iti naimbag ken dakes.—Hebreo 5:14.
NO ANIA TI MAARAMIDAM:
-
Siguraduem a maawatan dagiti annakmo a ti Dios ket pudno a Persona a mapagtalkanda
-
Tulongam ida a mangilasin ken mangliklik kadagiti mamagpeggad kadakuada iti moral, kas iti makitada iti Internet ken social network. Isurom ida a mangliklik kadagiti seksual a mananggundaway


text:
Karayan Kongo
Ti Karayan Kongo (ammo idi a kas ti Karayan Zaire ) ket maysa a karayan idiay Aprika, ken isu ti kaadaleman a karayan iti lubong, nga adda dagiti narukrukod a kaadalem iti sumurok a 220 m (720 ft).[2] Isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan a karayan iti lubong babaen ti tomo a panagayus ti danum. Iti maipatinayon, ti dagup a kaatiddogna iti 4,700 km (2,920 mi) ket managramid daytoy ti maikasiam a kaatiddogan a karayan.
To Kongo ket nakaala ti naganna manipud iti taga-ugma a Pagarian ti Kongo a nagtataeng kadagiti daga idiay sabangan ti karayan. Ti Demokratiko a Republika ti Kongo ken ti Republika ti Kongo, dagitoy dua ket mabirukay idiay igid ti daytoy a karayan, ken nanaganan manipud iti daytoy a karayan. Idi nagbaetan ti 1971 ken 1997 to gobierno idi ti-Zaire ket tinawtawaganna daytoy ti Karayan Zaire .
Labneng ken dalanUrnosen
Ti pagayusan a labneng ti Kongo ket sumakop ti 4,014,500 kuadrado kilometro (1,550,000 sq mi).[1] Ti panagayus ti Kongo iti sabanganna ket sumakop manipud iti 23,000 kubiko metro kada segundo (810,000 cu ft/s) aginggana ti 75,000 kubiko metro kada segundo (2,600,000 cu ft/s), nga adda ti natimbeng a 41,000 kubiko metro kada segundo (1,400,000 cu ft/s).[1]
Ti karayan ken dagiti tributariona ket agayus iti kaunegan dagiti bakir ti Kongo, ti maikadua a kadakkelan a katuduan a bakir a lugar iti lubong, maikadua laeng ti Katuduan a bakir ti Amasona idiay Abagatn nga Amerika. Daytoy a karayan ket adda pay ti maikadua a kadakkelan ti panagayus iti lubong, kalpasan laeng ti Amasona; ti maikatlo a labneng a pagayusan iti ania man a karayan, kalpasan ti karayan Amasona ken Río de la Plata; ken maysa kadagiti kaadaleman a karayan iti lubong, nga adda ti kaadalen a sumurok ti 220 m (720 ft).[2][3] Gaputa ti pagayusanna ket mairaman dagiti lugar ti Amianan ken Abagatan ti ekuador, ti panagayusna daytoy ket natalnai, ngamin ket adda agtultuloy a saan a basbassit ngem maysa a paset ti karayan a makasansanay ti panagtudtudo a panawen.[4]
Dagiti taudan ti Kongo ket adda kadagidiay kabanbantayan ken dagiti bantay ti Renggat ti Daya nga Aprika, ken ti pay Danaw Tanganyika ken Danaw Mweru, a dagitoy ket mangpakan ti Karayan Lualaba , a daytoy ket agbalin a ti Kongo ti baba ti Dissuor Boyoma . Ti Karayan Chambeshi idiay Zambia ket sapasap a naalala a kas ti taudan ti Kongo a mailinia ti maawawat a panakasanay ti lubong a panagusar ti kaatiddogan a tibutario, a kas ti Karayan Nilo.
To Kongo ket sapasap nga agayayus nga agpa-amianan manipud idiay Kisangani iti baba ti dissuor Boyoma, ken agin-inut nga agsikko iti abagatan a laud, a labsenna babaen ti Mbandaka, ken tumiptipon ti Karayan Ubangi, ken agayus idiay Alog Malebo (Stanley nga Alog). Ti Kinshasa (dati a Léopoldville) ken Brazzaville ket kasumbangir ti karayan idiay Alog, a ti karayan ket umakikid ken agtinnag kadagiti adu a katarata kadagiti nauneg a kanyon (a makunkuna a dagiti Livingstone a Disdissuor), ken labsenna ti Matadi ken Boma, ken mapan idiay baybay idiay bassit nga ili ti Muanda.
Ti Labneng ti Karayan Kongo ket maysa kadagiti naisangsangayan a pisiograpiko a paset ti dakdakkel a probinsia ti Tengnga nga Aprika, a daytoy ket agbalin a paset ti dakdakkel a nawatiwat a pisiograpiko a panakbingbingay ti Aprika.
Kinapangruna ti ekonomikoUrnosen
Urayno ti Dissuor Livingstone ket mangipawil ti panagserrek ti manipud iti baybay, gangani a ti sibubukel a Kongo ket mabalin a madaliasat kadagiti paset, a naipangpangruna idiay nagbaetan ti Kinshasa ken Kisangani. Dagiti dakkel a bapor ket nagobobrada ditoy a karayan itay nabiit pay laeng. Ti Karayan Kongo ket isu pay laeng ti pagbiagan ti daga nga adda ti bassit pay laeng a kalkalsada ken perokaril.[5]
Kiten ti Dagiti Alingasaw a Bapor ti Karayan Kongo
Dagiti perokaril ket labsendan dagiti tallo a nangruna a dissuor, ken kaaduan kadagiti komersio ti Tengnga nga Aprika ket lumabas ti igid ti karayanr, a mairaman ti gambang, lana ti anaaw (a kas dagiti bukbukel), asukar, kape, ken kapas. Ti karayan ket mabalin pay a napateg para iti hidroelektriko a bileg, ken dagiti Inga a Penned ti baba ti Alog Malebo ket isu dagiti ti immuna anangusar ti karayan Kongo.
Hidro-elektriko a bilegUrnosen
Ti Karayan Kongo ket isu ti kabilegan a karayan idiay Aprika. Iti las-ud ti nepnep adda ti sumurok a 50,000 kubiko metro (1,800,000 cu ft) ti danum ti tunggal maysa a segundo ti agayus idiay Taaw Atlantiko. Dagiti opurtunidad para iti Karayan Kongo ken dagiti tributariona tapno makapataud ti bileg manipud iti danum ket nawatiwat ngarud. Dagiti sientista ket kinarkuloda a ti sibubukel a Labneng ti KOngo ket pakadagupan para iti sangapulo ket tallo a porsiento ti sangalubongan a makapataud a bileg manipud iti danum. Daytoy ket mabalin a makaited ti umanay bileg para iti kammasapulan a bileg ti amin a sub-Sahara nga Aprika.[6]
Iti agdama adda ti agarup nga uppat a pulo a bileg manipud iti danum a pagpartuatan idiay Labneng a Kongo. Ti kadakkelan ket ti penned ti Dissuor Inga, iti agarup a 200 km (120 mi) nga abagatan a laud ti Kinshasa. Ti nadayeg a Gandat Inga ket nairugi idi agsapa ti tawtawen ti 1970 ken iti dayta a panawen isu daytoy ti immuna a nalapas a penned. Ti kasisigud a naplano ket ti panagaramid ti lima apenned nga addanto ti panagpartuat a kapasidad kadagiti 34,500 megabasio. Ti tatta nga aldawen adda ti dua a penned ti napatakderen, nga isu ti Inga I ken Inga II, nga adda dagiti dagup a sangapulo ket uppat a turbina.[6]
Idi Pebrero 2005, ti tagikua ti estado ti Abagatan nga Aprika a kompania ti bileg, nga Eskom, ket nangirangarang ti maysa a singasing tapno maipadakkel ti kapasidad ti Inga babaen dagiti panagparang-ay ken panagipatakder ti baro penned ti hidroelektriko. Ti gandat ket mangiyeg ti kangatuana panagpataud ti pasilidad ti 40 GW, a daytoy ket mamindua a dakdakkel ngem ti Tallo a Karabukod a Penned ti Tsina.[7]
Adda dagiti panagbutbuteng a dagitoy a baro a penned ti hidroelektriko ket punganayan ti panagawan kadagiti adu a sebbangan ti ikan nga endemiko ti daytoy a karayan.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c d e f g Bossche, J.P. vanden; Bernacsek, G. M. (1990). Taudan a Libro para kadagiti Pangalapan a Rekurso ti Aprika, Tomo 1. Organisasion ti Makan ken Agrikultura iti Nagkaykaysa a Pagpagilian. p. 338–339. ISBN 978-92-5-102983-1.
- ^ a b Oberg, Kevin (Hulio 2008). "Panagayus ken Dadduma a Hidrauliko a Panagrukod para iti Panangilaslasin kadagiti Hidarauliuko ti Akin-baba a Karayan Kongo, Hulio 2008" (PDF). U.S. Geological Survey.
- ^ "Sinampugot nga Ikan ti Kongo". National Geographic Channel. 2009.
- ^ Ti Karayan Kongo. Rainforests.mongabay.com. Naala idi 2011-11-29.
- ^ Kitaen, kas pagarigan ti, pelikula ni Thierry Michel a Karayan Kongo
- ^ a b Alain Nubourgh, Belgian Technical Cooperation (BTC). Weetlogs.scilogs.be (2010-04-27). Naala idi 2011-11-29.
- ^ Vasagar, Jeevan (Pebrero 25, 2005). "Mabalinkadi a ti $50bn a plano a mangpaamo ti nabileg a karayan ket makaiyeg ti elektrisidad iti amin nga Aprika?". World news. Londres: The Guardian. Naala idi 2010-04-30.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Karayan Kongo iti Wikimedia Commons


text:
Papa Evaristo
Ni Santo Papa Evaristo ket naikedkeddeng nga isu ti maikalima a Papa, a nagtakem manipud idi c. 99 aginggana idi 107 AD[1] wenno manipud idi 99 aginggana idi 108.[2] Isu ket naamammuan pay a kas ni Aristus.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope St. Evaristus". Catholic Encyclopedia (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company.
- ^ Annuario Pontificio
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Evaristo iti Wikimedia Commons
- Sursurat a naigupit kenni Santo Papa Evaristo
- Pagsurotan kadagti Ptron a Santo: Santo Papa Evaristo
- Catholic Online – Dagiti Santo ken dagiti Anghel: San Evaristo
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Evaristus". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press.


text:
Umabot iti tallopulo a Micro Small and Medium Enterprises ti Ilocos Norte a pakairamanan dagiti mannalon ti nakipartisipar iti Women Strong Network Hybrid Trade Fair a naisayangkat iti Event Area ti Building A Lower Ground ti SM Megamall idiay Mandaluyong City.
Segun ken ni Ms. Acel Madalipay ti MSME Office ti gobierno probinsial, naisayangkat ti nasao nga aktibidad babaen iti Business Women Council nga addaan ti gagem a mangpabileg kadagiti babbai nga agnegnegosio.
Imbatadna a daytoy a ganuat ket naiget a supsuportaran ni Gob. Matthew Marcos Manotoc rason a napusgan ti opisinada a nangkuyog kadagiti nadakamat nga MSMEs a nagturong idiay Mandaluyong.
Inbunannagna a dakkel ti pammati ti gobernador a dakkel ti maitulong dagitoy a trade fair para iti nalawlawa a pannakailako dagiti produkto ti probinsia iti nadumaduma a paset ti pagilian.
Inlawlawag ni Madalipay a karaman kadagiti inkuyogda iti trade fair dagiti agar-aramid iti “rice coffee”, “dragon fruit wine”, dagiti presko a dragon fruit ken ti Bacarra Zanjera Irrigators Association a nagitugot kadagiti produktoda a bawang.
Mainaig iti daytoy, kunana nga iti laeng umuna a dua nga aldaw ti nasao nga aktibidad ket nagatang aminen dagiti intugotda a produkto a bawang.
Segun kenkuana, kinurang pay ti intugotda a bawang gapu ta sangapulo ket lima a kilo laeng ti kinabaelan nga inkarga ti lugan a nakaikargaan dagiti produkto manipud ti probinsia.
Nupay kasta, impalgakna nga adda dagiti dadakkel a kompania nga interesado a gumatang iti bawang a produkto ti probinsia rason nga inikkanda dagitoy ti “calling card” a manamnama a mangitunda iti pannakanayon dagiti kompania a mabalin a suplayan wenno paglakoan ti probinsia.
Innayonna a malaksid iti bawang ket karaman pay kadagiti produkto ti probinsia a puntiria dagiti dadakkel a “restaurant” a gatangen ti suka nga aramid ti probinsia. (Ronald Domingo)
(Source: Provincial Government of Ilocos Norte)


text:
Morocco
Nagsasabtan: 32°N 6°W / 32°N 6°W
Ti Morocco (Arabiko: المغرب al-Maghrib; sasao a Bereberes: ⴰⵎⵕⵕⵓⴽ or ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ[8] Ameṛṛuk wenno Lmaġrib); opisial a ti Pagarian ti Morocco.[2] ket isu ti akin-laud unay kadagiti pagilian ti Amianan nga Aprika. Daytoy ket maysa kadagiti tallo a pagilian (Espania, Pransia) nga addan ti aplaya iti Atlantiko ken Mediteraneo, ket addaan pay kadagiti lasonlasongan akaunegan ti bambantay. Ti Arabiko a nagan ti al-Mamlakat al-Maghribiyyah (Arabiko: المملكة المغربية), ket maipatarus iti "Ti umaud a Pagilian, ken ti Al-Maghrib (Arabiko: المغرب), wenno Maghreb, a ti kaibuksilanna ket "Ti Laud", dagitoy ket naus-usar a kas dagiti sabali a nagan.
Ti Morocco ket addaan ti populasion iti sumurok a 35 a riwriw iti kalawa iti 710,850 km2 (274,460 sq mi). Ti politikal a kapitoliona ket ti Rabat, urayno ti kadakkelan a siudad ket ti Casablanca; dagiti dadduma pay a nangruna a siudad ket mairaman ti Marrakech, Tangier, Tetouan, Salé, Fes, Agadir, Meknes, Oujda, Kenitra, ken Nador. Ti Morocco ket addaan ti pakasaritaan ti pannakawayawaya a saan a biningbingayan babaen dagiti kaarubana. Ti nabaknang a kulturana ket naglalaokan dagiti Arabo, Berber (patneng nga Aprikano) ken dagiti dadduma pay nga impluensia ti Aprikano ken Europeano.
Ti Morocco ket mangtunton ti saan a bukod nga agturturay a teritorio iti Lumaud a Sahara a kas "Dagiti Akin-abagatan a Probinsia". Ti Morocco ketinsilpona ti teritorio idi 1975 ken ti gerila a gubat kadagiti patneng a puersa ket napasardeng ti panaglalaban idi 1991. Dagiti ganetget ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket napaay a nangpasayaat daytoy a panagsardeng.
Ti Morocco ket maysa a batay-linteg a monarkia ng aaddaan ti nabutosan a parlamento. Ti Ari ti Morocco ket agtengtengngel kadagiti adu nga ehekutibo ken lehislatibo a bileg, a mairaman ti bileg a mangrakrak ti palamento. Ti ehekutibo a bileg ket sinansanay babaen ti gobierno ngem ti keddeng ti ari ket sapasap a makabaliw kadagiti gobierno no adda iti suppiatan. Ti lehislatibo a bileg ket naited iti gobierno ken dagiti dua a kamara ti parlamento, ti Aseblia dagiti Pannakabagi ken ti Asemblia dagiti Konsehal. Ti ari ket mabalin pay a agirangarang kadagiti bilin a tinawtawagan kadagiti dahir nga adda ti kabilegan iti linteg.
Ti kangrunaan a relihion ti Morocco ket ti Islam. Ti opisial a pagsasao ket ti Literario nga Arabiko. Naisasao pay ti Arabiko ti Morocco a naibagbaga a kas ti Dareja, Berber ken ti Pranses.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Batay-linteg ti Morocco" (PDF). sgg.gov.ma. 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2013-11-02. Naala idi 2013-07-24.
- ^ a b "Morocco". World Factbook. Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-18. Naala idi 2013-07-24.
- ^ "Batay-linteg ti Pagarian ti Morocco, I-1" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2012-05-18. Naala idi 2013-01-09.
- ^ a b c d "Morocco". Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ GINI a pagsurotan ti Banko ti Lubong
- ^ "Morocco Naiyarkibo 2018-12-18 iti Wayback Machine." () CIA World Factbook. Naala idi 13 Oktubre 2012. "Pranses (kankanayon nga isu ti pagsasao iti negosio, gobierno, and diplomasia)"
- ^ "La Francophonie dans le monde Naiyarkibo 2012-12-24 iti Wayback Machine." () Organisation Internationale de la Francophonie. p. 16. Naala idi 15 Oktubre 2012.
- ^ "Tamazight a nagan segun ti Institut Royal de la Culture Amazighe". Ircam.ma. Naala idi 2011-11-04.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Morocco iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Morocco manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti gobierno ti Morocco Naiyarkibo 2006-04-25 iti Wayback Machine
- Morocco
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1956
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika


text:
Pagsasao a Porohanon
Ti Porohanon ket ti rehional a pagsasao a Bisaya a naisasao idiay Is-isla ti Camotes iti probinsia ti Cebu idiay Filipinas. Dagiti kaasitgan a kabagianna ket ti Hiligaynon ken Masbatenio ken saan unay nga agsinnaranay a maawatan iti Cebuano urayno makibinningay iti 87% iti bokabulariona iti daytoy.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Porohanon iti Ethnologue (Maika-8 nga ed., 1974). Noa: Ti datos ket mabalin a nagtaud iti nasapsapa nga edision.
- ^ Porohanon iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Danaw Paoay
Ti Danaw Paoay, lokal nga ammo a kas Dakkel a Danum[1], ket ti maysa a danaw iti ili ti Paoay iti amianan-akinlaud a Luzon iti Filipinas. Daytoy ti kadakkelan a danaw iti probinsia ti Ilocos Norte ken maysa kadagiti kadakkelan a masna a danaw iti lugar.
Naipakasaritaan nga ammo kas Lago de Nanguyudan,[2] ti danaw ket isu kano idi ti lugar ti narang-ay a baranggay a tinawtawagan iti San Juan de Sahagún (San Juan ti Sahagún) a limned kalpasan ti masya a gingined.[3] Ti danaw ti nasadiwa a danum ken dagiti 1-kilometro (0.62 mi) a kaarrubayanna ken nairangarang idi a maysa nailian a parke idi 1969 babaen ti birtud ti Tignay ti Republika 5631.[4] Idi 1978, babaen ti Presidential Decree 1554, naipabassit ti kalawa ti parke iti 340 nga ektaria (3.4 km2) a naikonsentrado laeng iti danaw iti kangatuan a pantar ti danumna.[5]
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti danaw ket sakupenna ti kalawa ti rabaw iti 386 ektaria (3.86 km2) nga addan iti maysa nga agpakatengnga a kaadalem iti 6 a metro (20 ft).[6] Daytoy ket beddengan babaen dagiti baranggay ti Suba iti amianan, ti Nanguyudan iti amianan a daya, ti Pasil iti daya, ti Sungadan iti abagatan, ken ti Nagbacalan iti laud iti asideg ti pagbeddengan ti siudad ti Laoag ken agarup a 3 kilometro (1.9 mi) a kaadayo manipud iti baybay. Daytoy ket nabukel a kas resulta ti progradasion ti aplaya ken ti nagtungpalan ti panagrang-ay ti bangen ti karuburuban ti darat idi las-ud ti naladaw a Paset ti panawen ti Kuatenario.[7] Ti danaw ket awanan kadagiti tributario. Kaaduan iti taudan ti danum ti danaw ket dagiti danum manipud iti sirok ti daga ken dagiti agayus a danum manipud kadagiti nakapalikmut a turod iti las-ud ti tiempo ti panagtutudo.[8]
Biota[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti danaw ket pagyanan babaen dagiti phytoplankton, dagiti mula ti danum ken zooplankton a mangiraman kadagiti 8 a sebbangan dagiti copepoda, dagiti 8 a sebbangan dagiti cladoceran ken dagiti 11 a sebbangan ti rotifera. Dagiti mabirukan nga ikan ket mairaman ti tilapia, paltat ken channa striata. Adda pay dagiti mula ti danum a mabirukan iti danaw a kas ti balangeg, water hyacinth, tape grass ken ipus ti pusa (Dysophylla auricularia).
Kadagiti bakras iti likmut ken iti ngato ti danaw ket agtubo dagiti ipil-ipil, akasia, gmelina ken dagiti mula a banaba. Ti parke ket pagtaengan pay dagiti sebbangan ti avifauna a kas ti nakuelioan iti puraw a salaksak, brahminy kite, ken ti pato ti Filipinas, ken mairaman dagiti umakar iti pagtaengan a billit a kas ti kolor dapo a teggaak, osprey, ken ti nalatak a kannaway.[6][8]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Census of the Philippine Islands taken under the direction of the Philippine Legislature in the year 1918". Census Office of the Philippine Islands. Naala idi 6 Hulio 2014.
- ^ Villanueva, Camilo Millán. "Ilocos Norte: Descripción General de dicha Província". Nabu Press. Naala idi 8 Disiembre 2014.
- ^ Hargrove, Thomas R. (1991). "The Mysteries of Taal: A Philippine volcano and lake, her sea life and lost towns", p.135. Bookmark, Manila. ISBN 971-569-046-7.
- ^ "Republic Act No. 5631 – An Act Declaring Paoay Lake in the Province of Ilocos Norte a National Park". Chan Robles Virtual Law Library. Naala idi 6 Hulio 2014.
- ^ "Presidential Decree No. 1554". Chan Robles Virtual Law Library. Naala idi 6 Hulio 2014.
- ^ a b "Paoay Lake Protected Landscape". Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso – Rehion I. Naala idi 6 Hulio 2014.
- ^ "Archaeological and Palaeoenvironmental Research in Batanes and Ilocos Norte Provinces, Northern Philippines". University of Washington. Naala idi 6 Hulio 2014.
- ^ a b "Zooplankton Composition and Diversity in Paoay Lake" (PDF). Department of Science and Technology. Naala idi 6 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Heograpiko a datos a mainaig iti Danaw Paoay iti OpenStreetMap


text:
Metalurhia
T metalurhia ket dominio ti siensia ti materiales ken inhenieria ti materiales nga agadal ti pisikal ken kimiko a panagkukua dagiti metalliko nga elemento, ken dagiti bukodda nga intermetalika a kompuesto, ken dagiti laokda, a makunkuna kadagiti alloy wenno dagiti amalgama. Ti metalurhia ket isu pay ti teknolohia dagiti metal: ti waya a pakaipakatan ti siensia iti panagptaud kadagiti metal, ken ti inhennieria dagiti komponente ti metal para iti panag-usar kadagiti produkto para kadagiti aggatgatang ken agpatpataud. Ti panagpataud kadagiti metal ket mangiraman ti panagproseso dagiti mina tapno maiyaon ti metal a linaonda, ken tilaok dagiti metal, ken mabalin pay dagiti elemento, tapno mapataud dagiti alloy wenno amalgama. Ti metalurhia ket nailaslasin iti panagobra iti metal.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Metalurhia iti Wikimedia Commons
- Metalurhia para kadagiti saan a metalurgo


text:
Plantilia:Reflist
Daytoy a plantilia ti dakamat ket mangited iti panagpormat ket dagiti langa ti panagurnos para kadagiti nota ti baba. Daytoy ket palikmutanna ti etiketa ti
nga inus-usar babaen ti pagpaatiddog ti MediaWiki iti
Cite.php tapno maipakita ti listaan dagiti reperensia a kas inpalawag babaen dagiti etiketa ti
. Daytoy ket manginayon iti suporta iti napabassit a kadakkel ti letra, dagiti batong, dagiti grupo ken dagiti naipalawag iti listaan a reperensia.
Nota: Ditoy Ilokano Wikipedia, no agusar ti etiketa ti
, mapataudto ti bugbugtong a batong ken automatikonto a mabaliwan ti bilang dagiti batong no ad-adu ngem sangapulo ti bilang dagiti reperensia depende iti kadakkel ti iskrin a pakaiparanganna, kas pagarigan dagiti nagibasaran ti artikulo ti Abagatan nga Amerika (kitaen ti phab:T164230 ken batong para kadagiti reperensia para iti adu pay a pakaammo).
Dagiti parametro
Awan dagiti nasken a parametro; no awan ti maited, mapataudto ti bugbugtong a batong ken automatikonto a mabaliwan ti bilang dagiti batong no ad-adu ngem sangapulo ti bilang dagiti reperensia depende iti kadakkel ti iskrin a pakaiparanganna (kitaen ti phab:T164230 ken batong para kadagiti reperensia para iti adu pay a pakaammo). Dagiti pagpilian a parametro ket:
- Ti saan a nanaganan a parametro (nasken a ti umuna no mausar): ti kabassitan a kaakaba para iti tunggal maysa batong dagiti reperensia, kadawyan a dagiti em. Ti sintaksis a (kas pagarigan)
|30emnga awan iti baetan (saan a kas ti
|30 em). Mabalin pay dagiti sibubukel a bilang, ti
|1ket mangited iti bugbugtong a batong ti
|2ket mangited iti
30emken ti kasisigud (amin a bilang a saan a 1 wenno 2) ket mangited iti
25em.
- refs: inus-usar iti naipalawag iti listaan a reperensia.
- group: mainaganan babaen iti nagan iti subpaset dagiti maipakitanto a reperensia; ti pateg ket nasken a maitunos iti nailinia a nausar, kas ti
{{Reflist|group=groupname}}ket mangipakita iti amin a reperensia nga agraman iti nagan a 'groupname' (
). Adda dagiti lina a nagan ti grupo a nasakbayan a naipalawag a sabali a mangi-estilo iti listaan. Kitaen ti § Dagiti naigrupo a reperensia dita baba.
- liststyle: mangibaga ti mausar nga estilo no maipakaita ti listaan ti reperensia. Ti kasisigud ti nabilangan a listaan. No maisaad, daytoy ket tuonenna ti naisaad nga estilo babaen ti parametro ti
|group=, a saan a mangapekto ti panagannong iti grupo. Kitaen ti § Dagiti estilo ti listaan dita baba.
Panagusar
Dagiti batong
- Suporta ti pagbasabasa: Internet Explorer 10+, Firefox 2+, Chrome 4+, Safari 3.1+, Opera 11.1+
Kas pagarigan, ti
{{Reflist|30em}} ket mangibaga iti pagbasabasa nga agpartuat iti kaaduan a mabalin a batong (iti kaakaba iti saan a basbassit ngem 30 em, iti daytoy a pagarigan) iti naited a kaakaba ti pangiparangan a tawa. (Dagiti yunit a nasuportaran ket em, ex, in, cm, mm, pt, pc, px, ngem ti em ket isu ti kankanayon a maus-usar.) Nasken nga awan ti espasio a pagbaetan ti bilang ken ti yunit.
Pagarigan
- Nota 1:Ti sintaksis ti
{{Reflist|2}}(kas pagarigan), a mangibaga kadagiti dua a batong iti agpada a kaakaba urayno no ania ti magun-od a pakaiparangan, ket nasukatanen (ken nabaldado ti mobile a panagkita). No agusar iti 1 mangited ti plantilia iti bugbugtong a batong bayat a ti 2 ket mangited iti 30em. No agusar kadagiti ad-adu a bilang ti batong, mangited daytoy iti 25em.
- Nota 2: Suporta ti pagbasabasa: Internet Explorer 10+, Microsoft Edge, Firefox 2+, Chrome 4+, Safari 3.1+, Opera 11.1+
Dagiti naipalawag iti listaan a reperensia
Ti listaan dagiti reperensia ket mabalin a maipalawag iti kaunegan ti {{Reflist}} iti panagusar ti parametro ti
|refs=, kasla iti panagiraman dagiti elemento ti nanaganan a
...  iti uneg ti paglaonan ti
... .
Pagarigan
Dagiti naigrupo a reperensia
Mabalin a maigrupo dagiti reperensia kadagiti sabali a seksion (para kadagiti panangipalawag a nota, dagiti tabla ti reperensia, ken dadduma pay a kasta) babaen ti
group=:

a ti groupname ket (kas pagarigan)
dagiti nota wenno
dagiti taudan. Ti nagan ti grupo ket saan a nasken a marikpan kadagiti simbolo ti insasao; daytoy ke maigiddiat manipud iti pangmarka iti nota ti baba a nasken dagiti simbolo ti insasao no ti nagan ti grupo ket mangiraman iti espasio.
Ti tunggal maysa a grupo a naus-usar iti artikulo ket nasken nga addaan iti maiyasping a listaan ti reperensia:
{{Reflist|group=nagan ti grupo}}
Dagiti nasakbayan a naipalawag a grupo
Adda dDagiti nasakbayan a naipalawag a grupo ti nagnagan nga automatiko a mangisaat kadagiti etiketa kadagiti pangmarka ti nota ti baba ken ti listaan ti reperensia kadagiti sabali nga estilo. Isu a ti panangisaad ti
{{Reflist|group=lower-alpha}} ket mangisaad ti grupo iti
lower-alpha ken mangi-estilo ti listaan ti reperensia dagiti karakter ti lower alpha. Ti maipada a pangmarka ti nota ti baba ket mabalin a maporma babaen ti
... . Daytoy ket pinalaka /etiketa babaen dagiti serye dagiti plantilia tapno maisaad dagiti estilo ti grupo para iti pangmarka ti nota ti baba ken ti listaan ti reperensia:
- ^ Saan s a suportaran babaen ti Internet Explorer 7 ken iti ab-ababa
Dagiti estilo ti listaan
Kas ti naibagbaga iti § Dagiti nasakbayan a naipalawag a grupo, adda dagiti naisakbayan a naipalawag agrupo nga automatiko a manginayon ti estilo ti listaan. Ti panagusar dagiti nailista a plantilia ket nalaklaka ngem ti panagusar iti
|liststyle=.
Dagiti listaan ti reperensia ket kasisigudda a dagiti nabilangan a listaan. Bbaen ti panagusar ti parametro ti
|liststyle=, mabalin a tenglen no kasano a maipakita ti listaan. Kas pagarigan, ti panagusar ti
|liststyle=upper-roman ket pagresultaanto dagiti reperensia a mamarkaan kadagiti numeral ti Romano imbes a dagiti desimal a bilang. Mangawat ti parametro iti ania man nga umiso a pateg ti CSS a naipalawag para iti
list-style-type a kas naipakita dita baba.
...ngem suportaran pay laeng dagiti dadudma a pagbasabasa.
Mabalin ti agusar iti
|liststyle= tapno agiddiat dagiti etiketa para iti listaan ti nota ti baba ken ti reperensia . Nasken nga annadan iti panagusar gapu ta makaallilaw daytoy kadagiti agbasbasa. Kas pagarigan:
Pangsuporta a CSS
Ti {{Reflist}} ket agus-usar iti alagaden ti CSS iti MediaWiki:Common.css tapno maisaad ti kadakkel ti letra:
div.reflist { font-size: 90%; }
Maysa kadagiti sumaganad a klase ket ikeddeng babaen ti plantilia no maisaad ti kaakaba ti batong:
.references-column-width
Dagiti sumaganad a tagikua ti CSS ket naus-usar babaen ti panagusar dagiti TemplateStyles ti {{Reflist/styles.css}}:
column-widthpagalagadan ti CSS3
Panangiduma ti panagkita
Babaen ti panagurnos iti bukodmo a CSS, ti personal a langa ti listaan ti reperensia ket mabalin a maiduma. Manipud iti kakaykayatan, pilien ti etiketa ti Tabas, kalapasanna iti napili a kudil pilien ti Naiduma a CSS. Kalpasan ti panagurnos ken panangidulin, suroten dagiti tarabay iti ngato ti panid tapno mapurga.
Kadakkel ti letra
Ti kadakkel ti letra para kadagiti listaan ti reperensia ket kasisigud iti 90% iti kadawyan a kadakkel. Ti mangbaliw daytoy, inayon ti:
ol.references,
div.reflist,
div.refbegin {
font-size: 90%;
}
Baliwan ti 90% iti kayat a kadakkel.
Dagiti batong
Tapno mabaldado dagiti batong, inayon ti:
.references-column-width {
column-width: auto !important;
}
Iti pay maipada, tapno mapilit iti naisangayan a bilang dagiti batong iti amin a listaan ti reprensia, baliwan ti bilang iti kayat a bilang.
Dagiti panagbibingay ti batong
Tapno manayonan kadagiti panagbibingay (dagiti alagaden) iti pagbaetan dagiti batong, inayon ti:
.references-column-width {
column-rule: 1px solid #aaa;
}
Mabalin pay a baliwan ti langa dagiti panagbibingay babaen ti panagbaliw dagiti pateg.
Dagiti saanen a nasken a parametro
Dagitoy a parametro ket saanen a nasken a mausar:
- colwidth: kapada iti panangibaga iti 'column-width' para iti umuna a saan a nanaganan a parametro, sinukatan babaen ti kaakaba a kas ti umuna a saan a nanaganan a parametro.
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Reflist
Iparang daytoy a plantilia ti listaan dagiti nota iti baba iti gibus ti maysa nga artikulo ken mangited kadagiti maipatinayon a pagpilian iti panagpormat ken panagurnos. Kalpasan ti panagpindut iti "Ipablaak dagiti binaliwan" ken no agsubli iti moda ti panagbasa iti VE, saanmo a makita ti listaan dagiti reperensia. Kalpasan ti panagpindut iti "Idulin ti panid" ken no agsubli iti kadawyan a moda iti panagbasa, agparangto ti listaan ti reperensia a naipakat dagiti binaliwan, kitaen ti T53146.
Pagtaripatuan a kategoria
Kategoria:Pampanid nga agus-usar iti reflist nga agraman kadagiti di ammo a parametro (0)
Kitaen pay
- {{Refbegin}} ken {{Refend}} – pormaten dagiti listaan ti reperensia
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
Dagiti nagibasaran
- ^ "Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification". W3C. Disiembre 7, 2010.
- ^ "Cascading Style Sheets, level 2 CSS2 Specification". W3C. Abril 11, 2008.


text:
Adayo a Daya
Ti Adayo a Daya (Ingles: Far East) ket ti maysa nga a termino iti Ingles a (nga addaan kadagiti nadumaduma a kapada iti sasao ti Europa ken Asia; Insik: 遠東; pinyin: yuǎn dōng; lit. 'adayo a daya') kaaduan a mangipalawag iti Daya nga Asia (a mairaman ti Amianan a daya nga Asia), Abagatan a daya nga Asia, ken ti Adayo a Daya ti Rusia (paset ti Amianan nga Asia, a kas ti Siberia)[1] iti Abagatan nga Asia ken sapaminsan pay a nairamraman para kadagiti rason ti ekonomia ken kultura.[2]
Ti termino ket nausar iti Europeano a heopolitikal a diskurso idi maika-12 a siglo, a mangibagbaga iti Adayo a Daya a kas ti "kaadaywan" kadagiti tallo a "daya", iti labes ti Asideg a Daya ken ti Tengnga a Daya. Para iti isu met laeng a rason, ti Tattao nga Insik iti maika-19 a siglo ken ti nasapa a maika-20 a siglo iti panagtawagda dagiti pagilian ti Akinlaud a lubong "Tàixī (泰西)"—kas ti ani man nga ad-adayo ngem ti Arabo a lubong. Ti termino ket saan unay a naus-usar ngem iti napalabas[3] gapu ta nalawlawag kano daytoy a mangibagbaga ti "orientalismo" ti maika-19 a siglo ngem ti Daya nga Asia. Manipud kadagiti tawen ti 1960, dagiti termino a kas ti Daya nga Asia ken ti Oriente ket nagbalbalinen nga immadu a kadawyan.[4] Ti Daya nga Asia ket agtultuloy nga isu ti kadawyan a termino ti midia para iti rehion ita nga aldaw.[3]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "AskOxford: Adayo a Daya". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-29. Naala idi 2015-02-24.
- ^ The 'Far Eastern Economic Review' for example covers news from India and Sri Lanka.
- ^ a b "A menagerie of monikers". The Economist. 7 Enero 2010. Naala idi 9 Hunio 2011.
Remember... the Far East? If so, speak softly. Labels are handy ways of sorting out countries by history or geography. But lazily conceived and out-of-date ones are offensive and misleading.... The "Far East", as East Asia used to be called, is indeed far away from Europe but quite nearby for people who live there.
- ^ Reischauer, Edwin and John K Fairbank, East Asia: The Great Tradition, 1960.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ankerl, Guy (2000). Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western. Geneva: INU Press. ISBN 2-88155-004-5.
- Whitaker, Brian (February 23, 2004). "From Turkey to Tibet". The Guardian.


text:
Agosto 1
Ti Agosto 1 ti maika-213 nga aldaw ti tawen (maika-214 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 152 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1901 – Francisco Guilledo, Filipino a boksingero (pimmusay 1925)
- 1942 – Jerry Garcia, Amerikano a musikero (pimmusay 1995)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1944 – Manuel Luis Molina Quezon, maika-2 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1878)
- 2009 – Corazon Aquino, maika-11 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1933)


text:
Papa Aniceto
Ni Santo Papa Aniceto ket isu ti Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi agarup a 150 aginggana idi agarup a 167 (dagiti listaan ti Batikano a siudad ti 150 aginggana idi 167 wenno 153 aginggana idi 168). Ti naganna ket Griego para iti di naparukma (ἀ-vίkntoς). Isu ket maysa idi a Tag-Siria manipud idiay siudad ti Emesa (moderno nga aldaw ti Homs).
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Aniceto iti Wikimedia Commons
- Herbermann, Charles, ed. (1913). "Santo Papa Aniceto". Catholic Encyclopedia (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company.


text:
Ayuda
Natibker nga inbalikas ni Presidente Duterte a dina kayat nga adda Filipino a matay ti bisin bayat ti COVID-19 lockdown. Literal man wenno uray ania a panirigan, di kayat ni Apo DU30 nga adda ma-o-ngaw a kakailian gaput awan makan iti tunggal pamilia ti inaldaw bayat ti kuarantinas.
Daytoy ti gapuna a nagiwaras ti gobierno ti ayuda a kas ti taraon ken kuarta babaen ti Social Amelioration Program (SAP) kadagiti kualipikado a pampamilia nangnangruna kadagiti nakukurapay ken naawanan ti trabaho gapu ti pandemia lockdown.
Daksanggasat ta adu a kontrobersiya ti pinarnuay iti ayuda. Numan pay kasta, narway a benepisaryo ti immawat iti ayuda ngem nakapimpiman dagiti nailaksid gaput awan ti naganda iti listaan ti DSWD gapu iti nagduduma a rasones.
Inkari ti gobierno nga adda maikaddua nga ayuda a maiwaras para kadagiti napaidaman iti immuna a bansada ti ayuda.
Dakkel ti pammati iti kaadduan nga awan koman ti mailang-langi inton maiwaras daytoy sumaruno nga ayuda.
Ditoy Ilocos Norte, adu a reklamo seknan ti ayuda ti naiwarwaragawag iti radyo ken social media. No adda man maakusar, rumbeng laeng nga adda due process tapno maammuan ti kinapudno.
Segun ti DILG, adun a barangay officials ti nagduduma a paset ti pagilian pakairamanan ti sabsabali pay nga ahensia ti gobierno ti naidarumen ti kaso a criminal mainaig ti maipagarup nga irregularidad a panakaibunong ti ayuda. No adda mapaneknekan a nagbasol, gagangay a madusa. #


text:
Diffun
Ti Diffun ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Quirino iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Diffun ket nabingbingay a politikal iti 33 a barbaranggay.[2]
- Andres Bonifacio (Poblacion)
- Aurora East (Poblacion)
- Aurora West (Poblacion)
- Baguio Village
- Balagbag
- Bannawag
- RPR Village
- Cajel
- Campamento
- Diego Silang
- Don Mariano Perez, Sr.
- Doña Imelda
- Dumanisi
- Gabriela Silang
- Gulac
- Guribang
- Ifugao Village
- Isidro Paredes
- Rizal (Poblacion)
- Liwayway
- Luttuad
- Magsaysay
- Makate
- Maria Clara
- Rafael Palma (Don Sergio Osmeña)
- Ricarte Norte
- Ricarte Sur
- San Antonio
- San Isidro
- San Pascual
- Villa Pascua
- Aklan Village
- Gregorio Pimentel
- Don Faustino Pagaduan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Diffun | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Quirino". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
1925
Ti 1925 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 2 – Eraño Manalo, Iglesia ni Cristo (pimmusay 2009)
- Enero 20 – Bernard Verdcourt, Briton a botaniko (pimmusay 2011)
- Enero 26 – Paul Newman, Amerikano nga aktor, negosiante ken pilantropo (pimmusay 2008)
PebreroUrnosen
- Pebrero 8 – Jack Lemmon, Amerikano nga aktor (pimmusay 2001)
MarsoUrnosen
- Marso 28 – Innokenty Smoktunovsky, Sobiet-Ruso nga aktor (pimmusay 1994)
AbrilUrnosen
- Abril 14 – Rod Steiger, Amerikano nga aktor (pimusay 2002)
AgostoUrnosen
Agosto 23 – Alfredo Alcala, Filipino nga artista iti komiks (pimmusay 2000)
SeptiembreUrnosen
- Septiembre 8 – Peter Sellers, Ingles a komidiante ken aktor (pimmusay 1980)
- Septiembre 16 – B.B. King, Amerikano a gitarista (pimmusay 2015)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 10 – Richard Burton, Gales nga aktor (Cleopatra) (pimmusay 1984)
PimmusayUrnosen
- Hulio 14 – Francisco Guilledo, Filipino a boksingero (naipasngay 1901)


text:
Pagil-ayaben ti rebolusyonaryo a dangadang ti umili nga Ilokano laban iti martial law! Rebbeken ti tiranya ti rehimeng US-Marcos II!
Ita a nga aldaw, Setyembre 21, ti maika-50 a tawen ti panangideklara ni Ferdinand Marcos Sr. iti nadara a Martial Law idi 1972. Kaniwas iti amin a panagpinget ti rehimen Marcos Jr. a sebseban ti beggang ti rebolusyonaryo a dangadang ken buraen iti puso ken panunot ti umili a Pilipino ti saem ti kinarangggas ti pasista a diktadura ti patriarko a Marcos., ad-adda a gumaygayebgeb ti pungtot ti umili ken ti gagem da a rebbeken ti tiranya ken iyabante ti nailian demokratiko a rebolusyon.
Iti pannakadanon ti maika-50 a tawen ti Martial Law, intay padayawan amin a martir, a nagibuwis ti biag da iti pananglaban ti pasista a rehimen US-Marcos, kasta met dagiti beterano nga agingga iti agdama ket agserserbi a natibker a sadiri ti agtultuloy a rebolusyonaryo ken demokratiko a dangadang ti masa a Pilipino.
Iti likod ti saem nga intunda ti pasista a diktadura pakaidayawan tayo nga iti mismo balwarte ti dinastiya a Marcos ket gimmil-ayab ti panaglaban ti umili nga Ilokano. Pakaidayawan tayo a napatanur dagiti rebolusyonaryo ken militante nga Ilokano a nagbalin a paset ti First Quarter Storm (FQS) idi 1970-1972 a nangdayyeg diktadura a US-Marcos. Dagitoy a beterano ket nagbalin nga instrumento ti Partido Komunista ng Pilipinas (PKP) tapno maiyaplag ti gubat ti umili iti Ilocos ken Amianan a Luzon.
Padayawan dagiti martir iti dangadang iti Ilocos laban iti diktadura a US-Marcos
Ni Cesar “Tatang” Lacara a beterano ti tignay mangmangged ken maysa kadagiti nangpundar iti pinabaro a Partido idi 1968 ket maysa kadagiti kaunaan a nanglukat iti rebolusyonaryo a tignay iti kaaw-awayan iti Ilocos ken Amianan a Luzon kalpasan a maibangon ti baro a Partido. Insurat ni Tatang iti libro a “Sa Tungki ng Ilong ng Kaaway” dagiti kapadasan na iti panagipundar iti Partido iti narikut a panawen ti pasista a diktadura ni Marcos.
Da Armando “Mandrake” ken Romulo Palabay nga agkabsat manipud iti San Fernando, La Union ket napatanur nga aktibista nga estudyante ti FQS a simmungbat iti awag ti Partido a pasaknapen ti rebolusyon iti kaaw-awayan. Nagbalin dagiti agkabsat nga organisador kadagiti Tingguian iti Abra tapno labanan ti makadadael a logging ti Cellophil Resources Corporation. Isuda met ti nangrugi iti panag-organisa iti kabataan-estudyante iti La Union. Idi naideklara ti Martial Law, dagiti agkabsat ket naibalud ken na-tortyur. Nagmartir da a Nalabbaga a mannakigubat ti Bagong Hukbong Bayan (BHB).
Ni Danilo Ben a taga San Fernando, La Union ket maysa kadagiti pioneer ti BHB iti Northern Luzon a nangkarit iti rehimen Marcos. Ti panangidaulo ni Danilo Ben iti PKP ken BHB idiay Cagayan Valley agingga iti ipupusay na idi 1997 ket nagbalin a salik ti panagpigsa ti armado a dangadang iti rehiyon.
Ni Fr. Zacharias Agatep a taga Sto. Domingo, Ilocos Sur ket nag-organisa kadagiti mannalon iti prubinsiya tapno ilaban ti pannakaibaba ti abang ti daga ken usura idi nasapa a paset ti dekada 70. Limmatak ni Fr. Agatep iti intero a pagilyan gapu iti panangidaulo na kadagiti mannalon iti panangirusat ti agraryo a rebolusyon ken pananglukat ti umuna a sona a gerilya ken panangbukel ti umuna a yunit ti BHB iti Ilocos. Inpaibalud ni Marcos ken inproyekto ti rehimen a mapapatay idi 1982 idiay Salcedo, Ilocos Sur babaen ti dua nga ahente a pinastrek da iti uneg ti yunit ti BHB nga indauluan na.
Ni Alfredo Cesar a taga-Pangasinan ket maysa a diakono ti simbaan Katoliko a kabinnadang ni Fr. Agatep a nangipatungpal iti panawagan ti Partido nga isagana ken iwanwan ti pananglukat ti sona a gerilya iti Ilocos Sur iti maikadwa a paset ti dekada 70. Babaen ti panangidaulo na, pimmigsa ken limmawa ti PKP ken BHB ken ti armado a dangadang iti Ilocos. Kadwa isuna ni Fr. Agatep a pinatay dagiti ahente ti pasista nga estado ni Marcos.
Ni Fr. Nilo Valerio ket nag-organisa met kadagiti Tingguian idiay Abra tapno labanan ti logging operation ti Cellophil idi dekada 70. Naidestino iti Ilocos idi nasapa a paset ti dekada 80 tapno tumulong iti panagpalawa iti sona a gerilya iti rehiyon. Idi 1985, kinubkob isuda dagiti pasista a militar idiay Bakun, Benguet. Kalpasan a pinapatay da, ni Fr. Valerio ken ti dua pay a kadwa (Resteta Fernandez ken Soledad Salvador) ket pinugotan ti ulo dagiti barbariko a soldado ti rehimen Marcos kalpasan na ket inparada dagiti ulo da iti komunidad.
Ni Isabelita “Ka Elvira” del Pilar a taga Laguna ket aktibista nga estudyante iti Baguio idi 1970s. Idi 1973 ket simmampa iti BHB iti Cordillera. Nagbalin met nga organisador dagiti mangmangged ken dakkel ti naitulong na iti panangibangon kadagiti unyon ti mangmangged iti La Union. Pimmusay iti sakit idi 2000.
Ni Purificacion Pedro a taga Laoag City ket maysa a lay social worker ti simbaan Katoliko a nagboluntaryo nga agorganisa kadagiti tribu ti Cordillera tapno labanan ti Chico River Dam Project ti rehimen US-Marcos idi dekada 70. Nasugatan iti maysa nga operasyon militar ken pinatay dagiti soldado ni Marcos bayat nga agpapaagas iti ospital.
Ni Bishop Antonio Mabutas a taga Agoo, La Union nga arsobispo ti Simbaan Katoliko ket aktibo a nangbabbabalaw iti rehimen Marcos kadagiti panaglabsing ti karbengan tao, kas kadagiti insidente ti tortyur ken pammapatay kadagiti mangmangged ti simbaan. Limmatak isuna kas umuna nga arsobispo a Romano Katoliko a nagsurat ti pastoral letter a mangkunkundenar kadagiti panaglabsing ti karbengan tao ti diktadura a Marcos;
Ni Atty. David Bueno ket maysa nga abogado a napinget a nangilablaban iti karbengan tao dagiti umili iti Ilocos manipud iti maudi a paset ti diktadura a Marcos. agingga a pinapatay isuna dagiti ahente ti estado ni Cory Aquino idi 1987.
Ni Joseph “Ka Jongjong” Joaquin ken ti sibubukel a pamilya na iti Apayao ket nagbalin a biktima iti pasista a ranggas ken namulat iti panawen ti Martial Law. Idi 1984 ket sinurot na ti nagannak ken kabsat na a simmampa iti BHB. Nagbalin a maingel a kumander ti BHB iti Ilocos ken napasag iti maysa a labanan idiay Badoc, Ilocos Norte idi 2005.
Dagiti nainaganan a martir ket sumagmamano laeng kadagiti nakaad-adu a biktima ken nagbalin a banwar iti dangadang ditoy Ilocos iti pasista a diktadura ni Marcos.
Pyudalismo ken Martial Law: nadam-eg a daga a nagrusingan ken nagsaknapan ti rebolusyon iti Ilocos
Ti panangideklara ni Marcos iti Martial Law idi 1972 ket pagilasinan ti kimmaro a krisis ti malapyudal ken malakolonyal a gimong ken panag-irteng ti risiris ti magungundawayan ken agar-ari a dasig iti gimong a Pilipino. Ti kimmaro a pyudal a panaggundaway ken ti pasismo ti rehimen Marcos ti nadam-eg a daga a nagrusingan ti rebolusyonaryo a dangadang ti umili nga Ilokano. Iti sibubukel a panawen ti diktadura a Marcos, kimmaro ti pyudal a panaggundaway ken despotiko a panagari dagiti apo’t daga ken komersyante ti tabako iti rehiyon. Ti dagdaga ken linnakuan ti tabako ket tinengngel dagiti loyalista a warlord ni Marcos kas kadagiti Fariñas, Benemerito, Singson, Crisologo, Encarnacion, Quema, Ortega ken Aspiras. Idi a panawen, paltog ti kasarsarita dagiti mannalon tapno mapwersa da nga agbayad ti nangato nga abang ti daga ken interes ti utang ken aglako ti tabako iti nakabarbarat a presyo.
Para iti logging, inagaw ti Cellophil Resources Corporation a negosyo ti bayaw ni Imelda Marcos a ni Herminio Disini ti ansestral a daga ti ginasut a pamilya ti nailian a minorya iti Abra, Apayao, Kalinga, Bontoc iti Cordillera agingga iti Nueva Era, Marcos ken Solsona iti Ilocos Norte ken iti Quirino, Ilocos Sur.
Gapu iti kinaranggas ti Martial Law, naamiris dagiti mannalon a saan a da a mailaban ti karbengan da nu saan da nga agarmas. Insilpo da ti dangadang ti mannalon iti rebolusyonaryo nga armado a dangadang a nangiyaplag iti gubat ti umili iti Kailokuan. Naburak ti “solido a balwarte” ti diktadura a Marcos iti aminanan.
Panangmuli iti “loyalty” dagiti Ilokano ken pasista a ranggas
Binulsek dagiti Marcos dagiti Ilokano babaen ti panang-awid ti kinapudno da. Manangallilaw a minuli ni Marcos ti “loyalty” dagiti Ilokano babaen iti panangipanamnama kadakuada nga isuda ti umuna nga agsagrap ti pagimbagan iti sidong ti turay na. Dagiti nagkedked ket naglak-am iti pasista a ranggas ti Martial Law nga agingga iti agdama ket saan pay laeng a naipaayan ti hustisya. Iti mismo probinsya da nga Ilocos Norte, napasamak ti masaker iti walo a sibilyan iti Bangui idi 1983, panagsalbeyds, panagpadisi, panagpuor kadagiti komunidad, panangikulong kadagiti umili iti komunidad. Napasamak dagitoy iti Dumalneg, Adams, Pagudpud, Piddig, Vintar, Marcos, idiay Bantay, Ilocos Sur ken dadduma pay nga il-ili iti rehiyon.
Manipud iti FQS, ti rehimen Marcos ket tuloy-tuloy a dinayyeg ti gubat ti umili ken dadakkel ken militante a tignay protesta. Ti pasismo ket immerteng tapno salakniban ti negosyo ken panag-agaw ti dagdaga dagiti dadakkel a kapitalista a kumpanya, ti panaggundaway dagiti apo’t daga ken ti burukratiko a korapsyon ti rehimen. Ad-adda a gimmil-ayab ti rurod ti umili a nagalimpatok iti panangpadisi da kadagiti Marcos idi 1986, nu sadinno nga aktibo a nakipagpaset dagiti masa nga Ilokano. Iti Ilocos ken Amianan a Luzon, immaweng ti pukkaw ti umili a “Rebbeken ti Solid North dagiti Marcos! ” a giniddanan dagiti napipigsa nga opensiba ti BHB.
Iti pannakapadisi na idi 1986, ti monumento ni Marcos idiay Tuba, Benguet ket nagtalinaed, gapu iti kinaawan ti pulitikal a pangngeddeng ti rehimen Cory Aquino a punasen amin a pakalaglagipan ti diktadura a Marcos. Pinabettak ti BHB iti Ilocos-Cordillera ti monumento idi 2002, tanda ti agtultuloy a panangilaksid ti umili nga Ilokano ken nailian a minorya iti Cordillera iti napadisi a diktador ken dupraken amin a pakalaglagipan kadagiti nakaam-ames a krimen na iti umili a Pilipino.
Napaay ti rehimen Marcos iti panggep na a keltayen ti PKP ken ti rebolusyon a Pilipino
Ti panagdur-as ti rebolusyon a Pilipino manipud iti panawen ti diktadura a Marcos agingga iti agdama ket kongkreto a pammaneknek iti pannakapaay daytoy nga ipataw ti Martial Law tapno rebbeken ti PKP ken ti idadauluan daytoy a rebolusyonaryo ken demokratiko a dangadang ti umili a Pilipino. Kaniwas daytoy, iti panawen ti pasista a diktadura, manipud nasapa a paset ti dekada 70, ad-adda a rimmamut ken simmaknap ti Partido iti intar dagiti kaadwan a marigrigat ken maidadanes a masa a mangmangged ken mannalon, simmaknap ti BHB iti nadumaduma a paset ti pagilyan ken nagalimpatok dagiti dadakkel a protesta ti masa ken armado nga opensiba ti BHB kontra iti pasista a rehimen iti umuna a paset ti dekada 80 a naglayon agingga a napadisi dagiti Marcos idi 1986.
Lagipen ken itultuloy ti nabanwar a panaglaban ti umili nga Ilokano iti Martial Law ken pasismo
Kasapulan nga ipamatmat iti agdama a rehimen Marcos, nu apay nga iti laksid ti panangpanggep ti Martial Law a rebbeken ti PKP ken ti armado a rebolusyon iti Pilipinas, ad-adda a timmibker ti pundasyon daytoy ken nagpalawa iti intero a pagilyan. Daytoy ket gapu ta tartarabayan daytoy ti Marxismo-Leninismo-Maoismo a kadur-asan nga ideolohiya iti sangalubongan ken gapu ta krisis ti malakolonyal ken malapyudal a gimong a Pilipino ket ad-adda a pinakaro ti rehimen Marcos babaen ti panagpakaaso-aso iti imperyalista a US a nanggamrud iti daga, rekurso ken kinabaknang ti pagilyan kakumplot dagiti dadakkel a burges kumprador ken apo’t daga ken panangipataw ti linteg militar.
Iti agdama, ipakpakat ti rehimen Marcos II ti saan a deklarado a Martial Law. Rumbeng nga ipamatmat iti agdama a rehimen a dagiti lehitimo a demokratiko a tignay ti masa a pinaritan ti diktador a Marcos Sr. ket napilitan nga aglimed ken dagiti masa ket naiduron iti armado a dana. Ipalagip iti agdama a rehimen Marcos a ti FQS, ti dangadang kontra iti Chico Dam ken Cellophil iti Cordillera ken anti-pyudal a dangadang iti Ilocos ket nangpatanur kadagiti adu nga aktibista, kadre ti Partido ken Nalabbaga a mannakigubat a nangiwanwan ken nangiyabante iti nailian demokratiko a dangadang ti umili a Pilipino.
Nabaknang ti adal ken inspirasyon a maadaw tayo iti dangadang ti umili a Pilipino iti pasista a diktadura ti US-Marcos I. Kangrunaan nga adal ditoy ket – ti dangadang ti umili ket kas danum a nepegges a bayat a malaplapdan ket ad-adda a rumukrukwas ken pumegpegges. Ti beggang ti rebolusyonaryo a dangadang, bayat a mapalpal-idan ti pasismo ket ad-adda a gumilgil-ayab.
Nakapagsubli iti turay dagiti Marcos iti sango ti kumarkaro a panagsagaba ti kaadwan nga umili a Pilipino iti umun-uneg a kinakurapay, kinaawan-pagbiagan, tuloy-tuloy a panagtayok ti presyo ti langis, gagatangen ken basaran a serbisyo, kinaawan-daga ken panaggamrud ti daga, importasyon, ngumatngato a buwis ken panangibaklay iti dumakdakkel nga utang ti rehimen. Amin dagitoy ket gubuay ti umir-irot a diktar ken kontrol dagiti monopolyo kapitalista a pagserserbian ti agdama a rehimen Marcos.
Sigurado tayo, nga iti sango ti panagkaro ti sosyo-ekonomiko a krisis, mapaay dagiti Marcos nga iti panagsubli da iti turay ket natalged da nga ipatungpal ti nagulib a panggep da nga ad-adda nga agpabaknang ken agpabileg babaen ti tiranya. Kas iti umuna a rehimen da, dayyegen daytoy ti awan-sarday a militante a tignay ken armado a panaglaban ken umabante ti demokratiko a rebolusyon ti umili.
Guyguyuguyen ti NDF-Ilocos dagiti agtutubo a naanep nga adalen ti pakasaritaan ti rebolusyon a Pilipino, kasano a naipundar ken nagrangpaya daytoy iti nasipnget a panawen ti pasista a turay dagiti Marcos. Makiinnadal kadagiti beterano iti Martial Law, adalen ti biag ken dangadang da ken umadaw ti inspirasyon kadakuada tapno mapabara ti rebolusyonaryo a pakinakem yo a mangitultuloy iti dangadang tapno rebbeken ti tiranya ti rehimen US-Marcos II ken iyabante ti demokratiko a rebolusyon ti umili a Pilipino.#


text:
Espesial a Rehion ti Yogyakarta
Ti Espesial nga Administratibo a Rehion ti Yogyakarta (Habanes: ꦣꦲꦺꦫꦃꦲꦶꦯ꧀ꦡꦶꦩꦺꦮꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ, Indones: Daerah Istimewa Yogyakarta (DIY), wenno simple laeng a Yogyakarta) ket ti rehion ti Republika ti Indonesia iti tengnga ti Java. Ti administratibo a kapitoliona ket ti siudad ti Yogyakarta.
Uray no daytoy ket maisina nga administratibo nga entidad, ti Yogyakarta ket historikal ken kultural a parte ti Tengnga a Java. Ti saan a mawaswas a panagsuporta ti Yogyakarta para iti Indonesia ken patriotismo ni Sultan Hamengkubuwono IX ket nangruna iti panagsagaba ti Indonesia para iti wayawaya idi las-ud ti Nailian a Yaalsa ti Indonesia (1945–1949). Daytoy itan ti kaikaisuna a rehion idiay Indonesia nga iturturayan pay laeng iti maysa a kasakbayan ti kolonia a monarkia, ti Sultan ti Yogyakarta, nga agserbi a kas tawid a daulo ti rehion. Ti agdama a Sultan ket ni Hamengkubuwono X.
Iti Habanes daytoy ket maibalikas a kas [joɡjaˈkartɔ], ken nanaganan manipud iti siudad ti Ayodhya iti mitolohia ti Habanes-Hindu.[1]
Ti Olandes a nagan ti Espesial a Rehion ket Djokjakarta.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Raffles and the British Invasion of Java," Tim Hannigan, Monsoon Books, 2012, ISBN 9789814358866, .. Ti dati a pormal a naganna ket Ngayogyakarta Hadiningrat. Kasla ti Tailandes nga ili ti Ayutthaya, nanaganan Yogyakarta manipud iti Ayodhya, ti mitiko a lugar a nakaiyanakan ti Hindu a dios a ni Rama ..
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Espesial a Rehion ti Yogyakarta iti Wikimedia Commons


text:
Rudolf Christoph Eucken
Ni Rudolf Christoph Eucken (5 Enero 1846 – 15 Septiembre 1926) ket maysa idi nga Aleman a pilosopo, ken ti nagabak ti 1908 a Premio Nobel iti Literatura.
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Eucken ket naipasngay idiay Aurich, Pagarian iti Hanover (tattan a Nababa a Saxony). Ni tatang na ket pimmusay idi ubing pay, ken ni nanang na ti nangayaywan kaniana. Isuna ket nagadal idiay Aurich, a maysa kadagiti agisursuro kaniana ket maysa a klasiko a pilosopo a ni Ludwig Wilhelm Maximilian Reuter (1803-1881).[1] Nagadal idiay Unibersidad ti Göttingen ken Unibersidad ti Berlin. Iti dayta a kinaudi a lugar, ni Friedrich Adolf Trendelenburg ket maysa idi a propesor a dagiti kapanunutan nga etniko ken ti kapanunutan na ti pakasaritaan iti pilosopia ket isu ti nakaguyuguy kaniana.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopedia Britannica (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press.


text:
Sydney
Ti Sydney (/sɪdni/)[3] ket isu ti estado a kapitolio ti New South Wales ken ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Australia. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a daya nga aplaya ti Baybaya Tasman ti Australia . Manipud idi Hunio 2010, ti kalatakan a metropolitano a lugar ket adda ti agarup a populasion ti 4.6 a riwriw a tattao.[1] Dagiti agtataeng ti Sydney ket tinawtawgan a kas dagiti Sydneysiders wenno taga-Sydney, a mangbukel ti kosmopolitano ken internasional a populasion.[4]
Daytoy a lugar ket isu ti immuna a Britaniko a kolonia idiay Australia, ti Sydney ket nabangon idi 1788 idiay Luek ti Sydney babaen ni Arthur Phillip, komodoro ti Umuna a plota a kas maysa a penal a kolonia.[5] Ti siudad ket naipatakder kadagiti turturod a napakalikmutan ti Puerto Jackson a sapasap a naamammoan a kas ti Sangladan ti Sydney, nga adda idiay ti ikonoko a Kamara ti Opera ti Sydney ken ti Rangtay ti Sangladan ket prominente a nailanglangaan. Ti kalikudan a lugar ti metropolitano a lugar ket napalikmutan babaen dagiti nailian a parke, ken dagiti aplaya a rehion ket mangipakpakita kadagiti adu a luek, karayan, waig ken dagiti aplaya a mairaman ti nadayeg a Aplaya Bondi ken Aplaya Manly. Iti kaunegan ti siudad ket adda dagiti naindayegan a parke, a mairaman ti Parke Hyde ken ti dagiti Naarian a Botaniko a Hardin.
Ti Sydney ket kankanayon a nangato a nairangranggo kadagiti pagiranggoan t siudad iti lubong. Daytoy ket nagisangaili kadagiti nangruna mga pasamak ti internasional nga ay-ayam, a mairaman ti Dagiti Ay-ayam ti Britaniko nga Imperio ti 1938 ken ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2000. Ti kangrunaan nga eropuerto nga agserserbi ti Sydney ket ti Eropuerto ti Sydney[6] ken ti kangrunaan a puerto ti siudad ket ti Sangladan ti Sydney.
PakasaritaanUrnosen
Ti Radio karbon a panagipetsa ket mangisingasing a ti rehion ti Sydney ket nataenganen babaen dagiti patneng nga Australiano kadagiti 30,000 a tawtawen.[7]
Dagiti tawidan a patneng nga agtataeng ti Look Sydney ket dagiti Cadigal a tattao, a dagiti dagada ket gumay-at idi manipud iti abagatan ti Puerto Jackson aginggana idiay Petersham.[8] Bayat a dagiti karkulo ti populasion sakbay ti isasangpet ti Immuna a Plota idi 1788 ket agtultuloy a naisuppiatan, agarup a 4,000–8,000 nga Aborihen a ttao ket nagtaengda idiay rehion ti Sydney sakbay ti immuna a panakaiyasideg dagiti Britaniko a nagtataeng. Ti Britaniko ket tinawtawaganda dagiti patneng a tattao ti "Eora",[9] gapu no damagen ti naggapuanda, ti sungbat dagitoy a tao ket: "Eora", a kayatna asaoen ket "ditoy", wenno "manipud iti daytoy a lugar" iti pagsasaoda.[8] Adda idi dagiti taalo a grupo ti pagsasao idiay rehion ti Sydney, a dagitoy ket nabingbingay kadagiti dialekto nga insasao dagiti basbassit a sankaputotan. Dagiti kangrunaan a pagsasao idi ket ti Darug (ti Cadigal, dagiti kasisigud a nagtaeng iti Siudad ti Sydney, ket nagsasaoda ti aplaya adialekto ti Darug), Dharawal ken Guringai. Ti tunggal sankaputotan ket addaanda ti teritorio, ti lokasion ti tunggal maysa ateritorio ket maikeddeng kadagiti magun-od a rekurso. Urayno ti urbanisasion ket kaaduan a nakadadael kadagiti ebidensia kadagitoy a pagtaengan a kas dagiti kontsa ti pagibellengan ti rugitan, dagiti bilang dagiti kinitikit ti bato ti Sydney, dagiti gedged ken bato nga arte ket agtultuloy a makitkita idiay Hawkesbury a gubang ti labneng ti Sydney.[10]
Idi 1770, ti Britaniko a kapitan ti baybay a ni Teniente James Cook ket simmanglad idiay Luek Botaniko idiay Kurnell Peninsula. Ditoy ti immuna a nakaiyasidegan ni Cook ti maysa nga Aborihen a komunidad a naamammoan a kas ti Gweagal.[11] Babaen ti panagiblin ti Britaniko a gobierno, ti pagtaengan dagiti napabasul ket binangon idi babaen ni Arthur Phillip, wa simmangpet idiay Luek Botaniko kadagiti plota ti 11 a barko idi 18 Enero 1788. Daytoy a sitio ket naikeddeng idi a saan a nasayaat a pagtaengan, gapu ti nakamlat a daga ken ti kaawan pagalaan ti mainum a danum. Ni Phillip simmaruno a binagonna ti kolonia manipud iti maysa nga adadayo a look iti aplaya, aidiay Look Sydney idiay Puerto Jackson idi 26 Enero 1788. Ti opisial a panangirangarang ti pannakabangon ken panagnagan ti Sydney ket napasamak idi gangani a dua alawas idi 7 Pebrero 1788. Ti kasisigud a nagan ket naikeddeng a kas ti Albion, ngem ni Phillip ket ninagananna ti pagtaengan manipud iti Britaniko a Sekretario ti Kamara, a ni Thomas Townshend, Apo Sydney, iti panakabigbigan ti papel ti Sydney ti panagited ti dokumento a bilin a mangipalubos kenni Phillip a mangbangon ti kolonia.[12]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "3218.0 – Rehional a Panagdakkel ti Populasion, Australia, 2010-11". Australiano nga Opisina dagiti Estadistika. 30 Marso 2012. Naala idi 13 Abril 2012.
- ^ Australiano nga Opisina dagiti Estadistika (17 Marso 2008). "Explore Your City Through the 2006 Census Social Atlas Series". Naala idi 19 Mayo 2008.
- ^ Diksionario ti Macquarie ABC. The Macquarie Library Pty Ltd. 2003. p. 1000. ISBN 1-876429-37-2.
- ^ "Panagdaremdem para iti Dibersidad: ti Adu ti Kulturana a Siudad". 1995 Dagiti Nagbanagan ti Konperensia ti Sangalubongan a Dibersidad ti Kultura, Sydney. Deparatmento ti Imigrasion ken Panakaumili ti Gobierno ti Australia.
- ^ >Arthur Phillip. "Ti Panagbaniaga ni Gobernador Phillip idiay Luek ti Botany".
- ^ "Dagiti Naala a Rehistro ti Heograpiko a Nagnagan: Sydney (Kingsford Smith) Eropuerto". Rehistro ti Heograpiko a Nagnagan (GNR) ti NSW. Taripnong ti Heograpiko a Nagnagan ti New South Wales]]. Naala idi 28 Septiembre 2010.
- ^ Macey, Richard (15 Septiembre 2007). "Naisurat manen dagiti pakasaritaan ti nagtataeng: maipasubli ti 30,000 a tawtawen". The Sydney Morning Herald. Naala idi 15 Septiembre 2007.
- ^ a b Siudad ti Sydney. Siudad ti Sydney Patneng a Pakasaritaan ti Look Sydney
- ^ Kohen, J. L. 2000. Immuna ken Naudi a tattao: Aborihen Sydney. In J. Connell (Ed.). Sydney ti irurumsua ti gobal a siudad. pp 76–95. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan ISBN 0-19-550748-7, pp 76–78, 81–82, 83
- ^ Elder, Bruce (7 Septiembre 2007). "Pakasaritaan a disso ti bato". Ti Tawen. Melbourne. Naala idi 18 Oktubre 2007.
- ^ "Maysada idi a Mannakigubat". Sydney Morning Herald. 11 Nobiembre 2002. Naala idi 21 Disiembre 2008.
- ^ "Dagiti 10 a Tattao a Nangsukog tiSydney". Sydney Morning Herald. 27 Nobiembre 2008. Naala idi 21 Disiembre 2008.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Sydney (kategoria) iti Wikimedia Commons


text:
Malayo Bangka
Ti Malayo Bangka wenno Bangka ket ti pagsasao a Malayo a naisasao idiay Indonesia, a naipangpangruna idiay Isla ti Bangka iti Is-isla Bangka–Belitung ti Sumatra.[2] Adda dagiti nadumaduma a dialekto ti Malayo Bangka , mairaman ti Mentok, Belinyu, Sungailiat, Koba, Toboali, ken Lom (Belom, Mapor). Ti komunidad ti Lom ket naisinada a nagtataeng manipud iti sapsap a Malayo ken ammo a mataltallikud iti Islam. Ti Malayo Bangka ket addaan iti naisangayan a bokabulario, gramatika ken ponolohia manipud kadagiti sabali a sasao a Malayo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Malayo Bangka iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ "Indonesiatraveling.com". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-02-22. Naala idi 2016-10-11.


text:
Johannes Gutenberg
Ni Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (/ˈɡuːtənbɜːrɡ/;[1] c. 1398 – Pebrero 3, 1468) ket maysa idi nga Aleman mammanday, mammanday ti balitok, agimalmaldit, ken agipabpablaak a nangipangyuna ti panagimaldit diay Europa. Ti inbensionna ti of mekaniko a magunay a kita a panagimaldit ket nagirugi ti Rebolusion ti Panagimaldit ket kaaduana naipanpanunotan a kas ti kangrunaan a pasamak ti moderno a paset ti panawen.[2] Daytoy ket nagtignay ti papapel iti panagrang-ay ti Renasimiento, Reformation, ti Panawen ti Panangilawlawag ken ti Sientipiko a Rebolusion ken nangiyuna ti batayan para iti moderno a naibatay ti pammakaammo nga ekonomia ken ti panakaiwarwaran ti panagadadal kadagiti masa.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Company, Houghton Mifflin Harcourt Publishing. "The American Heritage Dictionary entry: Gutenberg, Johann". www.ahdictionary.com.
- ^ See Tattao ti Milenio para iti ababa a salaysay ti kaaduan a naibagbaga. Isi 1999, ti A&E Network ket nangiranggo kenni Gutenberg a kas ti blng. 1 iti bukodda a "Tattao ti Milenio" a panagbilbilang. Idi 1997, Time–Life a magasina ket nagpili ti inbension ni Gutenberg a kas ti kangrunaan ti makadua a milenio; ken inaramid pay ti kastoy dagiti uppat a prominente nga agiwarwarnak ti Estados Unidos kadagiti bukodda a resume ti 1998 ti 1,000 a Tawtawen, 1,000 a Tattao: Panagiranggo Ti Lallaki ken Babbbai a Nangsukog ti Milenio. Ti Johann Gutenberg a naikabil ti Katoliko nga Ensiklopedia ket nangipalpalawag ti inbensionna a nakaaramid ti awan kapada a nagbanagan iti Kristiano a panawen.
- ^ McLuhan 1962; Eisenstein 1980; Febvre & Martin 1997; Man 2002
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Childress, Diana (2008). Johannes Gutenberg and the Printing Press. Minneapolis: Twenty-First Century Books. ISBN 978-0-7613-4024-9.
- Duchesne, Ricardo (2006). "Immuna ti Asia?". Ti Warnakan ti Naipakasaritaan a Kagimongan. 6 (1): 69–91. doi:10.1111/j.1540-5923.2006.00168.x.
- Juchhoff, Rudolf (1950). "Was bleibt von den holländischen Ansprüchen auf die Erfindung der Typographie?". Gutenberg-Jahrbuch: 128−133.
- Wolf, Hans-Jürgen (1974). "Geschichte der Druckpressen" (Umuna nga ed.). Frankfurt/Main: Interprint.
{{cite journal}}: Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti pagalagadan a biograpiko nga obra kenni Gutenberg[urnosen | urnosen ti taudan]
- Albert Kapr, Johann Gutenberg: ti Lalaki ken ti inbensionna. Naipatarus manipud iti Aleman babaen ni Douglas Martin, Scolar Press, 1996. Maikatlo nga ed., binaliwan babaen ti mannurat para iti...Ingles a panagipatarus.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Johannes Gutenberg iti Wikimedia Commons


text:
Batanes
Ti Batanes ket akin-amianan-amin ken ti kabassitan a probinsia iti Filipinas no iti populasion ken kalawana ti madakamat. Ti probinsia ket buklen ti rimmuok dagiti isla (a maawagan iti "Is-isla ti Batanes") a masarakan iti Lingsat Luzon. Mairaman ti Batanes iti Tanap ti Cagayan (Rehion 2), iti Luzon. Ti ili a Basco ti kapitoliona. Nakasina ti probinsia kadagiti Is-isla ti Babuyan ti probinsia ti Cagayan babaen ti Kanal Balintang, ken iti Taiwan babaen ti Kanal Bashi. Ti akin-amianan amin a puro ti Batanes ken ti Isla ti Mavudis. Dagiti sabali pay a purona ket ti Misanga, Ditarem, Siayan, Itbayat, Dinem, Batan, Sabtang, Ivuhos, ken Diadekey. Ti laeng Itbayat, Batan, ken Sabtang ti addaan dagiti agnanaed a tattao.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Batanes iti 6 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Batanes". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Papa Adriano VI
Ni Papa Adriano VI (Latin: Hadrianus VI, Olandes: Adrianus VI), naipasngay a kas ni Adriaan Florenszoon Boeyens[1] (2 Marso 1459 – 14 Septiembre 1523), ket nagserbi a kas ti maika-218 a Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 9 Enero 1522 aginggana idi pimmusay idi 14 Septiembre 1523, kalpasan ti 1 a tawen ken 248 nga al-aldaw. Ni Papa Adriano VI ket naipasngay idi idiay Prinsipe-Obispado ti Utrecht idiay Nababa a Pagpagilian, ken isu ti naudi a saan nga Italiano a Papa aginggana kenni Papa Juan Pablo II, kalpasan ti 455 a tawtawen, ken isu, a kaduana ni Papa Marcelo II, maysa kadagiti dua a moderno a papa a nangitaginayon ti nagbunyagan a nagan kalpasan ti pannakabutos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dedel, segun ti Ensiklopedia ti Collier.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Adriano VI iti Wikimedia Commons


text:
Helianthus annuus
Ti Helianthus annuus, ti kadawyan a mirasol, ket maysa a tinawen a mula a patneng iti Kaamerikaan. Daytoy ket addaan iti dakkel a inploressensia (grupo ti nagraay a sabsabong), ken ti naganna ket naala manipdud ti sukog ken ladawan ti sabongna, ken kankanayon nga inus-usar a panangiladawan iti Init. Ti mula ket addan ti narusanger, nadudot a sanga, naakaba, nakarseng a nangipenan, nagubsang a bulbulong, ken nagtimbukel nga ul-ulo ti sabong. Dagiti ulo ket buklen dagiti adu nga agmaymaysa a sabsabong a tumangkento kadagiti bukel, masansan a dagitoy ket ginasut, iti maysa a pakaikkan a puon. Manipud ti Kaamerikaan, dagiti bukel ti mirasol ket naiyeg idiay Europa idi maika-16 a siglo, nga idiay ken kakuyogna ti lana ti mirasol, kaaduan a nagbalin dagitoy a naiwarwaras a rekado ti panagluto. Dagiti bulong ti mirasol ket mabalin a mausar a kas pakan iti baka, bayat a dagiti sanga ket aglaon iti sagut a mabalin a mausar iti panagpataud iti papel.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Helianthus annuus". The Global Compositae Checklist (GCC) – babaen ti The Plant List.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Helianthus annuus iti Wikimedia Commons
- Nailian a Gunglo ti Mirasol


text:
Purpuro
Ti purpuro (Ingles:archipelago) wenno makunkuna pay a grupo ti isla, ket maysa a kawar wenno ummong iti is-isla. Ti balikas iti Inggles nga archipelago ket naala iti Griego ἄpxι- – arkhi- ("ehukotibo") ken πέλaYoς – pélagos ("baybay") babaen ti Italiano nga arcipelago. Iti Italiano, mabalin nga iti panagsurot ti tradision ti kina-ugma, ti purpuro isu ti husto a nagan ti Baybay Egeo ken, ti napalabas, ti panag-usar ket naiyalis iti Is-isla nga Egeo. Inus-usar daytoy tatan iti aniaman a grupo iti isla wenno, iti sagpaminsan, iti baybay a naglaon ti adu a bilang ti naiwarwaras nga is-isla a kas iti Baybay Egeo.[1]
Dagiti kita ti purpuroUrnosen
Dagiti purpuro ket mabalin a masarakan nga agmaymaysa iti bagi ti maysa a kadanuman wenno kaarruba iti maysa a dakkel a bagi ti masa ti daga. Kas pagarigan, ti Eskósia ket addaan ti 700 a ribo nga is-isla a palikmutenna ti kangrunaan a daga a mangaramid iti maysa a purpuro. Dagiti purpuro ket masansan a bulkan, a maporporma ti igid dagiti arko ti isla a naaramid iti nasasabtan a sona wenno rehion dagiti bulkan, wenno nagbanagan pay iti pannakainurunur, pannakanayon ti dag-daga, ken kangato ti daga.
Dagiti lima a baro a pagilian a kadawyan a purpuro ket Indonesia, Hapon, Filipinas, Baro a Selanda, ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Ti kadakkelan a purpuro a pagilian babaen ti kalawa ket ti Indonesia.[2]Ti purpuro nga addaan ti kaaduan nga is-isla ket ti Purpuro a Baybay idiay Pinlandia.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Archipelago". Farlex, Inc. 2008. Naala idi 2008-10-02.
- ^ "Indonesia". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2008-12-04. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-12-10. Naala idi 2012-01-16.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)


text:
Higashimokoto, Hokkaido
Ti Higashimokoto (東藻琴村, Higashimokoto-mura) ket maysa idi nga purok a mabirukan iti Distrito ti Abashiri, Subprepektura ti Abashiri (itan ket Subprepektura ti Okhotsk), Hokkaido, Hapon. Daytoy ket naisina manipud iti Ili ti Abashiri (itan ket Siudad ti Abashiri) idi 1947.
Manipud idi 2004, ti purok ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 2,745 ken ti densidad ti populasion iti 14.89 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 184.38 km².
Idi Marso 31, 2006, naitipon ti Higashimokoto iti ili ti Memanbetsu (manipud pay iti Distrito ti Abashiri) tapno mapartuat iti baro nga ili ti Ōzora.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Opisial a website ti Ōzora (iti Hapon)
Nagsasabtan: 43°50′40″N 144°17′40″E / 43.8444°N 144.2944°E


text:
General Santos
Ti Siudad ti General Santos ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia iti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti General Santos ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Baluan
- Buayan
- Bula
- Conel
- Dadiangas East (Poblacion)
- Katangawan
- Lagao (1st & 3rd)
- Labangal
- Ligaya
- Mabuhay
- San Isidro (Lagao 2nd)
- San Jose
- Sinawal
- Tambler
- Tinagacan
- Apopong
- Siguel
- Upper Labay
- Batomelong
- Calumpang
- City Heights
- Dadiangas North
- Dadiangas South
- Dadiangas West
- Fatima
- Olympog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of General Santos | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Soccsksargen Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XII (Soccsksargen)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti South Cotabato". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)
- Opisial a website ti General Santos


text:
Halo, haloo, patgen mi a kakailian, sadino man a suli ti lubong ti ayan yo a makabasa ditoy kolum tayo naimbag nga orasyo amin nga awan malabsan. Ket no dakami met ti kas yo damagen a ket kaasi ti Apo, adtoy di pay met la nagurnos dagiti sakami.
Ania ti madamag kadagiti nadayaw a luglugar yo kailian mi ida? Ala, pagyamanan tayo laeng ta awan dagiti nakaro a didigra a nangbasnot kadatayo saan a kas iti America a nagsasaruno dagiti huricane a kunada, super bagyo koma no ditoy ayan tayo. Isu a ditay koma makaliplipat ken Apo Dios, agkiddaw tayo koma a kanayon iti kaasi ken bindisyonna. No kasta nga adda met paraburna agyaman tayo, saan ket nga ammotayo laeng ti Dios no agpeggad tayon.
Nagkas-ang kailian ti napagteng idiay Mexico, agasem ta point 8.0 a kapigsa ti ginggined ti nangdalapus idiay. Idi 1990 a napasamak ti kapigsaan a ginggined ti pakasaritaan ti Baguio City a no sadino ket 7.8 sa itay no ditay nagkamali ti kapigsana, makapasuron dagiti dadduma a kailian tayo idi, ammoda met la gayam ti agkararag no kasdiay a dumteng ti kalamidad…agpaklepakleb da pay. Ngem, idi nalpas isu manen tay kinalongat nga aramid da. Hay naku talaga…
Adu kailian a ditay maar-aramid a kalokuan ken kinalongat ngem inton sumangbay ti didigra, mabuteng tayo met la gayam a matay, hahaha, isu a dakayo agaramid kayo iti nasayaat ken inoras kayo nga agkiddaw iti pammakawan ti Apo ta no dimteng a pettat ni kumpay ni patay kadakayo, uray kaskasano nakapagkiddaw kayo pay iti pammakawanna.
Saan kadi a pudno ti kinunami, kailian? Isu a dakayo a managbasol, agbabawi kayon sakbay a maladaw ti amin. Nupay awan ti tao a di nagbasol a kunada ta adda ka pay laeng iti tiyan ni nanangmo wenno sikognaka pay laeng sibabasol kan iti basol a tawid. Ngem, saan a ti basol ti tunggal tao ti intay man ikkan pategna kailian. Idi napalabas a September 1, daytoy a tawen, narambakan ti makuna a 108 years a kasangay ti siudad ti Baguio City. Kayong Angkuan, nupay nagtodo natuloy latta dagiti dadduma a paset ti programa. Adu dagiti napadayawan, individual man wenno barangay. Kas koma ti makuna a kabaketan ta nadanunna ti 100 years ket naikkan pay iti insintibo iti cash, sagudayen ti programa ti gobierno a maikkan iti 100 thousand pesos ti asino man a makadanun iti 100 years old.
Ngem unayen a nagkas-ang a panunoten, kailian, nangruna iti nakaawat iti daytoy nga award, dakayo, husto nagata ti inaramid ti siudad nangruna dagiti organizer ti award wenno awarding committtee a no sadino ket adda barangay a nakaawat iti award a dust pan ken walis award? No sika ti punong barangay wenno chairman ti nasao a barangay, mapanmo pay laeng awaten dayta a pammadayaw? Sus no siak la ngata, pakpakawan berde, agawidak laengen ta mapanak agmula iti kamote, yaayyyyyyy.
Ala sakbay nga ikkannatayo met iti binalsig award ni Sofing, agawidakon Kayong. Dakesen, nalaka aya ti matil-olan wenno mapang-or ti lulonanna abusta awan buokna. Ala, kasta nagruden, till we meet again. Babayo, tsuptsupmuamuah.


text:
Tagabitla ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
Ti Tagabitla ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas (Filipino: Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas) ket ti mangiturturong nga opisial ken ti kangatuan ti ranggo nga opisial ti akinbaba a kamara ti Kongreso, dagiti Pannakabagi ti Kamara ken ti pay maikapat a kangatuan ken kabiegan nga opisial iti Gobierno ti Filipinas.
Linia ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sibibiag a dati a Tagabitla ti Kamara[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti agdama adda dagiti pito a sibibiag a dati a Tagabitla ti Kamara:
Jose de Venecia Jr. (Lakas–CMD), nagserbi idi 1992–1998; 2001–2008
Manuel Villar (LAMMP), nagserbi idi 1998–2000
Feliciano Belmonte Jr. (Liberal), nagserbi idi 2001; 2010–2016
Pantaleon Alvarez (PDP–Laban), nagserbi idi 2016–2018
Gloria Macapagal Arroyo (PDP–Laban), nagserbi idi 2018–2019
Alan Peter Cayetano (Nacionalista), nagserbi idi 2019–2020
Lord Allan Velasco (PDP–Laban, nagserbi idi 2020–2022


text:
Kapsít
Ti kapsit (wenno kissit, kesset, semilia, semen wenno sperm iti English, tamod iti Tagalog) ket maysa a likido nga aglaon iti spermatozoa wenno bin-i ti lalaki nga agtaud kadagiti glandula a sexual ti lalaki wenno hermaphrodite nga ay-ayup ken tattao a maaramat a pangpataba iti itlog ti babai (ovum). Dagiti paspaset ti kapsit nga iruar ti maysa nga ayup wenno tao ket am-ammo kas paruar, ket ti addang wenno proseso ti iruar ket maawagan iti panagparuar. Kas iti dara, ti kapsit ket addan dua a paset, ti selula a parte (ti spermatozoa) ken ti saan-a-selula a parte (ti seminal plasma).