text:
Hong Kong
Nagsasabtan: 22°18′N 114°12′E / 22.3°N 114.2°E
Ti Hong Kong[nota 3] (Insik: 香港) ket maysa nga espesial nga administratibo a rehion (SAR) ti Republika ti Tattao ti Tsina (PRC). Daytoy ket mabirukan idiay akin abagatan nga aplaya ti Tsina ken, napalikmutan babaen ti Delta ti Karayan Perlas ken Baybay Abagatan Tsina,[8] daytoy ket naamammuan iti nawatiwat a pakaimatanganna ken adalem a masna a pagsangladan. Nga adda ti masa ti daga iti 1,104 km2 (426 sq mi) ken ti maysa a populasion ti pito a riwriw a tattao, ti Hong Kong ket maysa kadagiti kapusekan ti populasion a luglugar iti lubong.[9] Ti populasion ti Hong Kong ket 95 a porsiento ti etniko nga Insik ken 5 a porsiento manipud kadagiti sabsabali.[10] Dagiti kaaduan nga Insik a Han ti Hong Kong ket kangrunaan a nagtaud manipud kadagiti siudad ti Guangzhou ken Taishan idiay kaarrubana probinsia ti Guangdong.[11]
Ti Hong Kong ket nagbalin a kolonia ti Britaniko nga Imperio kalpasan ti Umuna a Gubat ti Opio (1839–42). Daytoy idi ket kasisigud nga idiay laeng Isla ti Hong Kong, dagiti pagbeddengan ti kolonia ket napadakkel kadagiti agpang idiay Kowloon Peninsula idi 1860 ken kadagiti Baro a Teritorio idi 1898. daytoy idi ket sinakup babaen ti Hapon idi las-ud ti Pasipiko a Gubat, a kalpasan daytoy ket nagtuloy a tinengngel dagiti Britaniko aginggana idi 1997, idi ti Tsian ket nangituloy ti a nagturay.[12][13] Ti rehion ket nangikedkeddeng ti bassit laeng a pannakibiang ti gobierno baben kadagiti naisangsangayan a pammattian ti positibo a di panankibiang idi las-ud ti panawen ti kolonia.[14] Ti paset ti panawen ket adu a nakaimpluensia ti agdama a kultura ti Hong Kong, a kankanayon a naipalplawag a kas "Daya anagsabat ti Laud", ken ti panagadal a sistema, nga inus-usar a kapada bassit a mangsursurot ti sistema idiay Inglatera aginggana idi naikeddeng dagiti reporma idi 2009.[15]
Babaen ti pamunganayan ti "maysa a pagilian, dua asistema", ti Hong Kong ket adda ti naidumduma a a sistema ti politika manipud ti nangruna a daga ti Tsina.[16] Ti nawaya nga ukoman ti Hong Kong ket agob-obra babaen ti batayan a sapasap a linteg.[17][18] Ti Batayan a Linteg ti Hong Kong, ti batay-linteg a dokumentona, a mangibagbaga a ti Hong Kong ket nasken nga adda ti maysa a "nangato a degrado iti autonomia" kadagiti amin a banag malaksid ti ganganaet a panakibiang ken panagsalaknib ti milisia, mangituray ti bukodna a sistema ti politika.[19] Urayno daytoy ket adda ti agrangrang-ay nga adu a sistema apartido, adda ti bassit a grupo ti elektorado nga agtengtengngel ti gudua ti bukodna a lehislatura. Nga isu ti Mangipangulo nga Ehekutibo ti Hong Kong, ti daulo ti gobierno, ket pinilpili ti maysa a Komite ti Eleksion iti 400 aginggana ti 1,200 a kamkameng, ti maysa akasaadan a mabanaganto iti las-ud ti umuna a 20 a tawtawen ti Insik a panagturay.[20][21][22]
A kas maysa kadagiti magiyununa ti internasional a sentro ti pinansia iti lubong, ti Hong Kong ket adda iti maysa a nangruna a serbisio ti kapitalista nga ekonomia a nailasin babaen ti nababa a panagbuis ken nawaya a panagtagilako, ken ti kuarta, a doliar ti Hong Kong, ket isu ti maikawalo a kaaduan a naitagtagilako a kuarta iti lubong.[23] Ti kaawan ti pagyanan ket nataudan ti demanda para iti napuspusek a panangibangbangons, a nakaparang-ayan ti siudad iti maysa a sentro ti moderno a arkitektura ken ti katayagan a siudad iti lubong.Ti Hong Kong ket adda ti maysa kadagiti kangatuan a matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong.[5] Ti napusek a pagyanan ket nangiturongan pay ti naparang-ay unay a network ti pagluganan nga adda ti panaglugan ti publiko a gatad ti panabiahe iti sumurok iti 90 a porsiento, ti kangatuan iti lubong. Ti Hong Kong ket adda dagiti nadumaduma a nangato pannakairanggo iti sangalubongan kadagiti nadumaduma nga aspeto. Kas pagarigan, ti kinawaya ti ekonomiana, pinansia ken ekonomiko a pannakibinglyan, kasayaat ti biag, panangipagarup ti padaksen, Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon, kdpy., ket nangatoda amin a nairanggo.[24][25][26][27][28][29]Segun kadagiti karkulo manipud ti UN ken ti WHO, ti Hong Kong ket adda idi ti kapautan ti panagbiagiti aniaman a rehion iti lubong idi 2012.[30] Ti Hong Kong ket adda pat ti kangatuan a natimbeng nga IQ score kadagiti 81 a pagilian iti lawlaw ti lubong.[31]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a "Hong Kong" ket aproksimado a aponetikoa a panagibaga ti pannakabalikas iti naisasao a Kantones wenno Hakka a nagan ti "香港", a ti kaibuksilanna ket "nabanglo a sangladan".[32] Sakbay ti 1842, ti nagan ket nangibagbaga ti bassit a waig – nga itan ket ti Pagsangladan ti Aberdeen wenno 香港仔 hoeng1 gong2 zai2 "Bassit a Hong Kong" – ti baetan ti Isla ti Aberdeen ken ti abagatan a bangir ti Isla ti Hong Kong , nga isu daytoy idi ti maysa kadagiti immuna puntos a nagsasarakan dagiti marino ti Britaniko ken dagiti lokal a mangngalap.[33]
Ti repernsia iti nabanglo ket mabalin a mangibagbaga kadagiti danum ti pagsangladan a napasam-it babaen ti ipapan ti nasadiwan a danum manipud ti Karayan Perlas, wenno manipud kadagiti paktoria ti insiensio a nangilinia ti aplaya ti amianan iti Kowloon, a naipenpen iti lawlaw ti Pagsangladan ti Aberdeen Harbour a mailuluas sakbay ti panagrang-ay ti Pagsangladan ti Victoria .[32] Idi 1842, napirmaan ti Tulagan ti Nanking, ken ti nagan a Hong Kong ket isu idi nga immuna a nairehistro kadagiti opisial a dokumento a pakabuklan ti intero nga isla.[34]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sakbay ti kolonia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti arkeolohiko a panagad-adal ket mangsuporta ti kaadda ti tao idiay lugar ti Chek Lap Kok manipud idi 35,000 aginggana idi 39,000 a tawtawen, ken idiay Sai Kung Peninsula manipud idi 6,000 a tawtawen.[35][36][37] Ti Wong Tei Tung ken ti Three Fathoms Cove ket dagiti dua a kasapaana sitio panagtagtagitao ti tao iti [[Paleolitiko] apaset ti panawen. Daytoy ket namatmatian a ti Three Fathom Cove ket karayan a ginget a karayan a pagtaengan ken ti Wong Tei Tung ket lugar a pagpataudan ti litiko. Dagiti nakalkali a Neolitiko nga artipakto ket mangisingsingasing kadagiti kultural a paggigiddiatan manipud ti kultura ti Longshan culture idiay amianan a Tsina ken ti pagtaengan babaen ti tattao a Che sakbay ti migrasion dagiti Baiyue.[38][39] Dagiti walo a petroglipo ket naduktalan kadagiti naipalikmut nga isla, a manipud pay laeng idi Shang a Dianstia idiay Tsina.[40]
Idi214 BC, ni Qin Shi Huang, ti immuna nga emperador ti Tsina ket pinarukmana dagiti tribu ti Baiyue idiay Jiaozhi (moderno a rehion ti Liangguang) ken imunana nga intiponna ti teritorio iti imperial a Tsina. T moderno a Hong Kong ket mabirukan idiay Nanhai a komanderia (moderno a Distrito ti Nanhai) ken idiay asideg ti taga-ugma a kapitolio a siudad ti Panyu.[41][42] Ti lugar ket naipagkaykaysa babaen ti pagarian ti Nanyue, a binagon babaen ni heneral Zhao Tuo idi 204 BC kalpasan ti pannakarebba ti Qin a Dianstia.[43] Idi ti pagarian ket pinarukama babaen ni Emperador Wu iti Han idi 111 BC, ti daga ket naikeddeng iti komendaria iti Jiaozhi babaen ti Han a Dinastia. Dgaiti arkeolohiko nga ebidensia ket mangipakpakita a ti populasion ket immadu ken ti nasap a panagpataud ti asin ket rimmang-ay iti daytoy a paset ti panawen. Ti Panteon ni Lei Cheng Uk Han Tomb idiay Kowloon Peninsula ket namatmatian a nabangon idi las-ud ti Han a Dianstia.[44]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daytoy ti opisial a naisurat iti Insik a testo ti rehional a kayarigan iti Hong Kong, ti testo iti Kangrunaan a Linteg iti Hong Kong, ken ti gobierno a sapot a pagsaadan ti Hong Kong,[1] nupay ti "Espesial nga Adminitratibo a Rehion ti Hong Kong" ken "Hong Kong" ket maalala.
- ^ Ti kangrunaan a Linteg ti Hong Kong ket agibagbaga a ti opisial a pagsasao ket "Insik ken Ingles".[2] Saan nga agibagbaga no ania a pagalagadan iti "Insik". A ti Mandarin a naisurat kadagiti Napalaka nga Insik a karakter ket dagitoy ti pagalagadan ti kangrunaan a daga ti Tsina, ti Kantonesa ken dagiti Panarawidwidan nga Insik a karakter ket isuda ti de facto a pagalagadan idiay Hong Kong. Kitaen pay ti: Bilingualismo idiay Hong Kong.
- ^ Ti nagan ket kankanayon a naisurat iti Hongkong aginggana idi ti gobierno ket nangampon ti agdama a porma idi 1926 (Warnakan ti Gobierno ti Hongkong, Pakdaar 479, 3 Septiembre 1926). Urayno kasta, adda dagiti siglo ti kaduogan a gunglo nga agus-usar pay laeng iti nagan, a kas ti Hongkong Post, Elektrisidad ti Hongkong ken Ti Hongkong ken Shanghai Korporasion ti Panagbanko. Bayat a ti nagnagan kadagiti kaaduan a lugar idiay nangruna adaga ti Tsina ket naromanisado iti Inggles a nagus-usar ti Pinyin, ti opisial nga Inggles a nagan ket Hong Kong a saan a ti pinyin iti Xianggang.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "GovHK: Dagiti Nagtaeng". Gobierno ti Hong Kong. Naala idi 29 Septiembre 2010.
- ^ "Dagiti Opisial a Pagsasao". Gobierno ti Hong Kong. 2006. Naala idi 29 Septiembre 2010.
- ^ "Ti Populasion ken dagiti nagruna a Paspasamak". Departamento ti Senso ken Estadistika, Gobierno ti Hong Kong. 2010. Naala idi 4 Oktubre 2010.
- ^ "Densidad ti Populasion babaen ti Kalawa" (PDF). Departamento ti Senso ken Estadistika, Gobierno ti Hong Kong. 2009. Naala idi 4 Oktubre 2010.
- ^ a b c d e "Hong Kong". Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "Human Development Report 2009 – Gini Index". United Nations Development Programme. Naala idi 10 Nobiembre 2009.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "Heograpia ken Klima, Hong Kong" (PDF). Departamento dagiti Senso ken Estadistika, Gobierno ti Hong Kong. Naala idi 10 Enero 2007.
- ^ Ash, Russell (2006). Ti 10 a Kalaingan iti Amin 2007. Hamlyn (agipabpablaak). p. 78. ISBN 0-600-61532-4.
- ^ "Populasion babaen ti Etnisidad, 2001 ken 2006". Departamen to dagiti Senso ken Estadistika, Gobierno ti Hong Kong. Naala idi 4 Oktubre 2010.
- ^ Fan Shuh Ching (1974). "Ti Populasion ti Hong Kong" (PDF). Tawen a Populasion ti Lubong. Komite para iti Internastional a Koordinasion ti Nailian a Panagsukisok ti Demograpia: 18–20. Naala idi 25 Agosto 2010.
- ^ "Kimmadduaan a Panangirangarang ti Gobierno ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Gran Britania ken Akin-amianan nga Irlanda ken ti Gobierno ti Republika ti Tattao ti Tsina iti Saludsod iti Hong Kong". Opisina ti Batay=Linteg ken Nangruna adaga a Pannakibiang, Gobierno ti Hong Kong. 19 Disiembre 1984. Naala idi 4 Oktubre 2010.
Ti Gobierno ti Republika ti Tattao ti Tsian ket nangirangarang ti panangala manen ti Hong Kong a lugar (a mairaman ti Isla ti Hong Kong, a Kowloon ken dagiti Baro a Teritorio, a kalpasan daytoy ket naibagbaga a kas ti Hong Kong) ket daytoy ti sapsap a kakaykayatan dagiti intero nga Insik a tattao, ken daytoy ket naikeddeng nga agtuloy a mangsanay ti kinaturay iti Hong Kong a mangrugi manipud inton-ano ti 1 Hulio 1997.
- ^ "Iti Daytoy nga Aldaw: 1997: Ti Hong Kong ket naited iti iti Insik a panagtengngel". BBC News. 1 Hulio 1997. Naala idi 9 Septiembre 2008.
- ^ "Dagiti Kasayaatan ti Panagbinglay a Sentro ti Pinansia iti Lubong". CNBC. Naala idi 30 Oktubre 2009.
- ^ "Dagiti kasayaatan a Pakabuklan ti Programa". Gobierno ti Hong Kong. Naala idi 20 Oktubre 2010.
- ^ So, Dudley L.; Lin, Nan; Poston (2001). Ti Insik a Trianggulo ti Nangruna a daga ti Tsina, Taiwan ken Hong Kong. Greenwood Publishing. pp. 13–29. ISBN 0-313-30869-1.
- ^ "Batayan a Linteg, Kapitulo IV, Paset 4". Panangiturong a Komite ti Panangipatakder ti Batayan a Linteg. Naala idi 10 Nobiembre 2009.
- ^ Russell, Peter H.; O'Brien, David M. (2001). Ukoman a Pannakawaya iti Panawen ti Demokrasia: Dagiti Kritiko a Perspektibo manipud ti lawlaw ti Lubong. Unibersidad ti Virginia a Pagmalditan. p. 306. ISBN 978-0-8139-2016-0.
- ^ Ghai, Yash P. (2000). Autonomia ken Etnisidad: Panakitinnulag kadagiti Makibinglay a Pangtunton iti Adu nga Etniko nga Es-estado. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. pp. 92–97. ISBN 978-0-521-78642-3.
- ^ "Keddeng ti Nailian a Kongreso ti Tattao iti Pamay-ay para iti Panagporma ti Umuna a Gobierno ken Umuna a Lehislatibo a Konsilo ti Espesial nga Administratibo a Rehion ti Hong Kong". Naala idi 21 Pebrero 2012.
- ^ "Panakabalbaliw ti Naikapet I iti Batayan a Linteg ti Espesial nga Administratibo a Rehion ti Hong Kong iti Republika ti Tattao ti Tsina a Maipanggep ti Pamay-ay para iti Panagpili ti Mangipangulo nga Ehekutibo ti Espesial nga Administratibo a Rehion ti Hong Kong" (PDF).
- ^ Rioni, S. G. (2002). Ti Hong Kong a naipakatengngaan ti isip: Dagiti Politikal ken Ekonomiko a Banag. Nova nga Agpabpablaak. pp. 9–10. ISBN 978-1-59033-237-5.
- ^ "Triennial Central Bank Survey: Report on global foreign exchange market activity in 2010" (PDF). Departamento ti Panguartaan ken Ekonomia. Bank for International Settlements: 12. Disiembre 2010. Naala idi 15 Oktubre 2011.
- ^ "World Competitiveness Yearbook 2006" (PDF). Imd.ch. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 7 Marso 2007. Naala idi 17 Abril 2011.
- ^ "Global Competitiveness Report – Growth Competitiveness Index Ranking" (PDF). Naala idi 17 Abril 2011.
- ^ "Business Competitiveness Index – BCI" (PDF). Naala idi 17 Abril 2011.
- ^ "Corruption Perceptions Index". Transparency.org. Naala idi 17 Abril 2011.
- ^ "Dagiti Kasayaatan nga Eropuerto ti Lubong". Worldairportawards.com. Naala idi 17 Abril 2011.
- ^ "Pagsurotan ti Kinawaya ti Ekonomia". Heritage Foundation. Naala idi 1 Septiembre 2011.
- ^ "WHO: Reporta ti Hapon nakakita a ti babbai ti Hong Kong ket nalabsandan dagiti Haponesa iti kapaut ti panagbiag". Haaretz. Hulio 2012. Naala idi 26 Hulio 2012.
- ^ [1], IQ ken ti Baknang ti Pagpagilian
- ^ a b Room, Adrian (2005). Dagiti Nagan ti Lugar iti Lubong. McFarland & Company. p. 168. ISBN 0-7864-2248-3. Naala idi 1 Septiembre 2011.
- ^ Bishop, Kevin; Roberts, Annabel (1997). Imperial a Waya ti Tsina. China Books and Periodicals. p. 218. ISBN 962-217-511-2. Naala idi 1 Septiembre 2011.
- ^ Fairbank, John King (1953). Panagtagilako ken Diplomasia idiay Aplaya ti Tsinat: Ti Pannakalukat dagiti Puerto ti Tulagan, 1842–1854 (2nd nga ed.). Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. pp. 123–128. ISBN 978-0-8047-0648-3.
- ^ "The Trial Excavation at the Archaeological Site of Wong Tei Tung, Sham Chung, Hong Kong SAR". Akeolohiko a Kagimongan ti Hong Kong. Enero 2006. Naala idi 21 Agosto 2010.
- ^ "港現舊石器制造場 嶺南或為我發源地" [Nagparang ti paleolitiko a sitio idiay Hong Kong, ni Lingnan ket mabalin a nadutalanna ti naikaispangayantayo]. People's Daily (iti Insik). 17 Pebrero 2006. Naala idi 21 Agosto 2010.
- ^ Tang, Chung (2005). "考古與香港尋根" [Timmulong nangbiruk dagiti arkeologo dagiti Tinaudan ti Hong Kong] (PDF). New Asia Monthly (iti Insik). New Asia College. 32 (6): 6–8. Naala idi 21 Agosto 2010.
- ^ Li, Hui (2002). "百越遗传结构的一元二分迹象" [Ti henetiko nga Estruktura ti Baiyue a nabingay iti gudua] (PDF). Panagsukisok ti Etniko a Grupo ti Guangxi (iti Insik). 70 (4): 26–31. Naala idi 21 Agosto 2010.
- ^ "2005 a Pagobraan nga Arkeolohia idiay Sitio ti Sham Chung". Arkeolohiko a Kagimongan ti Hong Kong. Enero 2006. Naala idi 21 Agosto 2010.
- ^ "Dagiti Nairangarang a Monumento idiay Hong Kong – Dagiti Baro Teritorio". Departamento ti Palpaliwa ken dagiti Serbisio ti Kultura ]], Gobierno ti Hong Kong. 13 Enero 2010. Naala idi 21 Agosto 2010.
- ^ Ban Biao; Ban Gu; Ban Zhao. "地理志" [Treatado iti Heograpia]. Book of Han (iti Insik). Volume 28. Naala idi 26 Agosto 2010.
- ^ Peng, Quanmin (2001). "从考古材料看汉代深港社会" [Arkeolohiko a material manipud ti Shenzhen-Hong Kong a Kagimongan ti Han]. Relikia manipud ti Abagatan (iti Insik). Naala idi 26 Agosto 2010.
- ^ Keat, Gin Ooi (2004). Abagatan a daya nga Asia: Ti Naipakasaritaan nga Ensiklopedia. ABC-CLIO. p. 932. ISBN 1-57607-770-5. Naala idi 1 Septiembre 2011.
- ^ "Archaeological Background". Hong Kong Yearbook. Gobierno ti Hong Kong. 21. 2005. Naala idi 27 Agosto 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Endacott, G. B (1964). Ti Akin-Day a Pagtagilakuan;: Urnong dagiti Dokumento a Mangaladawan ti Pakasaritaan ti Hong Kong. Her Majesty's Stationary Office. p. 293. ASIN B0007J07G6.
- Fu, Poshek; Deser, David (2002). Ti Sinema ti Hong Kong: Pakasaritaan, Dagiti Arte, Identidad. Unibersidad ti Cambridge University a Pagmalditan. p. 346. ISBN 978-0-521-77602-8.
- Hanstedt, Paul (2012). Hong Konged: One Modern American Family's (Mis)adventures in the Gateway to China. Avon, MA: Adams Media. ISBN 9781440540738.
- Lui, Adam Yuen-chung (1990). Dagiti Puerto ken dagiti Pirata – Ti Pakadsaritaan ti Hong Kong. Kagimongan ti Pakasaritaan ti Hong Kong. p. 114. ISBN 962-7489-01-8.
- Liu, Shuyong; Wang, Wenjiong; Chang, Mingyu (1997). Ti Maysa a Paraigid a Pakasaritaan ti Hong Kong. Foreign Languages Press. p. 291. ISBN 978-7-119-01946-8.
- Ngo, Tak-Wing (1 Agosto 1999). Pakasaritaan ti Hong Kong: Estado ken Kagimongan babaen ti Kolonial a Turay. Routledge. p. 205. ISBN 978-0-415-20868-0.
- Tsang, Steve (1995). Gobierno ken Politika: Ti Dokumentario ti Hong Kong. Unibersidad ti Hong Kong a Pagmalditan. p. 312. ISBN 962-209-392-2.
- Tsang, Steve (4 Septiembre 2007). Ti Moderno a Pakasaritaan ti Hong Kong. I. B. Tauris. ISBN 978-1-84511-419-0.
- Welsh, Frank (1993). Ti Binulod a LUgar: ti Pakasaritaan ti Hong Kong. Kodansha International. p. 624. ISBN 978-1-56836-002-7.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Hong Kong iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Hong Kong manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Hong Kong
- Hong Kong
- HongKong
- Hong Kong a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Hong Kong iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Hong Kong
- Panangipalnaad ti Kangrunaan a Panagrang-ay para iti Hong Kong
- Gobierno
- Hong Kong
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1997
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti nawaya a siudad
- Dagiti metropolitano a lugar ti Tsina
- Delta ti Karayan Perlas
- Dagiti matagtagitao nga aplaya a lugar idiay Hong Kong
- Dagiti matagtagitao a lugar a nabangon idi 1842
- Dagiti puerto a siudad ken ili idiay Tsina
- Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti espesial nga administratibo a rehion ti Republika ti Tattao ti Tsina


c: text/html

text:
Nu Grabe Ngana i Taki na Iddeddukan
NAKADDAG si Doreen turi ta nammuanna nga egga i brain tumor na atawana nga si Wesley, nga 54 anios paga laman. * Kinagi na doktor ira nga piga vulan ngana laman yaya nga mabbayag. “Ariakku makapangurug ta naginnà,” kunna. “Awan tu matageno ku ta piga ligguan. Gittana ari tu nikami mesissimmu yaw. Ari ngà nakaprepara.”
Kaddaddam, gagangay laman yatun nga reaksion ni Doreen. Puede mattaki tu grabe i maski sinni. Makomendan ta aru gapa i sigga-paran nga manangngaw ta iddeddukadda nga egga grabe tu takina. Ngem mariga nga trabahu i panangngaw tu mataki. Anni i makua na kafamilia ira tapenu mabanna-bannayan anna matangngallan i mataki nga iddeddukadda? Kunnasi marubang na manangngaw ira i nadduruma nga emosion nga matagenoda ta interu panangngoda? Nu aranni ngana matay, anni i ekspektattam? Ikonsidera tam labbi nu ngatta mariga i manangngaw tu egga grabe nga takina ta tiempo tam.
MODERNO NGA PROBLEMA
Napiddu i inango na tolay megafu ta siensia ta medisina. Ta nappasa nga siglo, ababba laman i inango na tolay maski ta progresibo ira nga nasion. Mabi matay i totolay ta taka-taki anna aksidente ira. Megafu ta limitadu i hospital, ta balay ngana laman tangngawan na kafamilia i mataki adde ta matay.
Megafu ta papprogreso ta medisina ta kaggawattam, insigida nga maagapan na doktor ira i taki tapenu mapapiddu i inango. Posible ngana mapabbayag ta aru nga dagun i taki ira nga mamatay insigida ta tolay tagga. Napiddu i inangoda ngem ari lagapa noru i taki. Maruddu nga grabe i kondision na pasiente ira yari tu ariadda matangngaw i baggida. Nabbalin tu mas komplikadu anna kabbannag i panangngaw nira.
Bilang resulta, mas aru i matay ta hospital anne ta balay. Aru sangawe i ari tu familiar ta mesissimmu ta matay, anna pilippiga laman i talaga makasingan tu tadday nga aranni ngana matay. Megafu tatun, awayyana tu mafugaddadda i appursigi na tadday nga tangngawan i mataki nga kafamilia. Anni i makoffun?
DATI MAPPLANO
Kagitta na situasion ni Doreen, grabe daddam na totolay nu egga kappatay nga taki na iddeddukadda. Maski nu grabe i vurung, anassing, anna daddam, anni i makoffun tapenu makaprepara ka ta mappange? Nipakimallo na matalo nga aripan na Dios: “Tudduan nakami nu kunnasi bilangan i aggawmi tapenu mapeggakkami tu futu nga masirib.” (Salmo 90:12, NW) Wan, napafutuan nga ipakimallo kani Jehova nga Dios nga ipasinganna nu kunnasim masirib nga ‘bilangan i aggom’ tapenu mosam ta kapianan i nabattang ira nga aggaw kavulu na iddeddukammu.
Mawag taw i makasta nga plano. Nu makakomunika paga anna kayàna paguvovugan na iddeddukammu i situasion, makasta nu iyavu sa nu sinni i maddesision para sa sonu arianna ngana makua yatun. Nu mapaguruvovugan tu mapia nu ikayana paga mesalba, mehospital, onu meddan tu tadday nga klase na panguru, malillitan i ari pakka-alippawa anna pamaliwa ta baggi na kafamilia ira nga mafuersa nga maddesision para ta awan ngana tu pakawayyana nga pasiente. Makoffun i dati anna vuka nga komunikasion tapenu makapaffokus i familia ta panangngaw ta mataki. “Ari matuppal i plano nu awan tu paggararubang,” kunna Biblia.
KUNNASI MANGUFFUN
Pamanna-bannay i primero nga papel na manangngaw. Mawag na tadday nga aranni ngana matay i pamasiguradu nga meddeddu yaya anna ari magitetadday. Kunnasi yaw makua? Makkansion onu mabbibbig tu literatura nga makapagaram anna makapagayaya ta pasiente. Mabanna-bannayan i aru nu tammikan na kafamiliada i limada anna malumamo nga makiyuvovug nira.
Makoffun nu kagian nu sinni i bisita. Kagian na tadday nga report: “I pagginna i urian nga mawawan ta lima nga sentido tam. Makaginna lagapa i [pasiente ira] maski nu gittana agga-katrug yari tu ariammu nakuan makkagi tu gannug nga ariammu makagi nu lukag ira.”
Nu posible, makimallo kavuluna. Kagian na Biblia nga egga tiempo nga egga da apostol Pablo anna kakavvuluna ta kuruga mariga nga situasion anna ariadda ammu nu mattolay paga ira. Kunnasi ira nappoffun? Nikiddaw ni Pablo ta kokkofunna nga ipakimalloda ira. (2 Corinto 1:8-11) Dakal i meyuffun na napafutuan nga pakimallo ta kuruga mariga nga tiempo anna grabe nga pattaki.
AKSEPTAN I REALIDAD
Kaddaddam nga mammuan nga matay ngana i iddeddukammu. Ari tu kattaka-taka yatun megafu ta ari tu gagangay i patay. Ari ittam nadisenio nga akseptan nga normal nga parte na pattoletam i patay. (Roma 5:12) Yari tu nagalan ta Uvovug na Dios i patay nga “kalaban.” (1 Corinto 15:26, NW) Normal gafu anna mantindian nga mariga nga nonopan nga matay i tadday nga iddeddukan.
Maski nu kunna, makoffun ta kafamilia i pangaksepta ta posible nga mesimmu tapenu mapakarianan i anassidda anna mapalappawda i situasion. Egga ta kahon nga “ Ta Nabattang ira nga Ligguan” i posible ira nga mesimmu. Siempre, ari tu ngamin danaw ay maekspiriensa onu matturunug nga mesimmu ta kada pasiente. Ngem, aru ta pasiente i maka-ekspiriensa ta karuan taw nga panguloli.
Kabalin nga matayan tu iddeddukan, kontakan i madukko nga kofun nga nakkagi nga manguffun. Mawag tu mepasiguradu ta nanangngaw anna kafamilia nga nabalin anna ari ngana mazziga-riga i iddeddukadda. Ipasiguradu nittam na Namaratu ta totolay nga “i natay ira awan ngana vuluvuga tu ammuda.”
I KAPIANAN NGA MANANGNGAW
Importante i pappoffun ta Dios
Wan, si Jehova nga Dios i kapianan nga Manangngaw. Bilang Namadday nittam, malippawana i taki anna daddam tam. Kayana anna talaga iyawana i kawagan nga uffun anna pamagaram tapenu mabannayan ittam. Nipromesana paga nga pawananna ngana noka i patay anna paginnolayan i binillion nga egga ta memoriana. (Juan 5:28, 29; Nepakannammu 21:3, 4) Tapus makagi na ngamin i kinagi ni apostol Pablo: “Patay, sitaw ngana i dian na pamatulu mu? Sitaw ngana i dian na zitam nga mamapatay?”
^ par. 2 Natalianan i ngagan ira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Botswana
Nagsasabtan: 24°39.5′S 25°54.5′E / 24.6583°S 25.9083°E
Ti Botswana, opisial a ti Republika ti Botswana (Tswana : Lefatshe la Botswana), ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian a mabirukan idiay Akin-abagatan nga Aprika. Dagiti umili ket tinawtawagan a kas dagiti "Batswana" (maymaysa: Motswana), ngem adu kadagiti pagsasao nga Inggles a taudan ket agus-usarda ti "Botswanan". Daytoy ket dati idi a Britaniko a protektorado ti Bechuanaland, ti Botswana ket nangampon ti baro a naganna kalpasan a nagbalin a nawaya iti uneg ti Mankomunidad idi 30 Septiembre 1966. Daytoy ket nagtengtenggel ti nawaya ken demokratiko a panagbutbutos manipud ti panakawayana.
Ti Botswana ket nadalumpinas, ken sumurok a 70% ket nasakupan babaen ti Desierto Kalahari.Daytoy ket nabeddengan babaen ti Abagatan nga Aprika iti abagatan ken abagatan a daya, ti Namibia iti laud ken amianan, ken ti Zimbabwe iti amianan a daya. Daytoy ket nabeddengan ti Zambia iti amianan idiay asideg ti Kazungula, Zambia ken saan a nasayaat a naipalpalawag ngem ti kaaduanna ket bassit laeng a gasut a metro.[4]
Daytoy ket maysa a naipakatenggaan ti kadakkelna a pagilian nga adda ti sumurok a dua a riwriw a tattao, ti Botswana ket maysa kadagiti karasayan ti Pagarianpopulasion a pagilian iti lubong. Ti Botswana ket maysa idi kadagiti kapanglawan a pagilian idiay Aprika idi daytoy ket nakagun-od ti panakawaya manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1966, nga adda ti GDP ti tunggal maysa atao ti agarup a US$70. Ti Botswana manipud idin ket ket napabpabaro, a nagbalbalin a maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel nga ekonomia iti lubong ti maysa a GDP (paggidiiatan ti bileg a panaggatang) ti tunggal maysa a tao ti agarup a $14,000.[1] Ti pagilian ket adda pay ti napigsa a tawidan ti a kas maysa a representatibo a demokrasia.
Dagiti nagibasaran ken paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Central Intelligence Agency (2009). "Botswana". [he World Factbook. Naala idi 3 Pebrero 2010.
- ^ a b c d "Botswana". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-17.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Darwa, P. Opoku (2011). Rangtay a Gandat ti Kazungula (PDF). Pundo ti Aprikano a Panagrang-ay. p. Apendise IV. Naala idi 2012-05-04.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Denbow, James & Thebe, Phenyo C. (2006). Kultura ken dagiti Kannawidan ti Botswana. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-33178-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Botswana iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Botswana manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Botswana a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Botswana iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Opisial a website
- Wikimedia Atlas iti Botswana
- Botswana
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1966
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Pagsasao a Napolitano
Ti Napolitano (autonimo: nnapulitano; Italiano: napoletano) ket isu ti pagsasao ti akin-abagatan a kontinental nga Italia, a mairaman ti siudad ti Napoles. Daytoy ket saan a nainaganan iti siudad, ngem nainaganan manipud iti Pagarian ti Napoles, nga idi ket isu ti kaaduan a nangsakup ti daytoy a lugar ken ti Napoles ket isu idi ti kapitoliona. Idi Oktubre 14, 2008 ti linteg babaen ti Rehion ti Campania ket nangibagbaga a ti pagsasao a Napolitano ket nasken a masalakniban.[2] Daytoy ket nabigbigan babaen ti UNESCO a kas pagsasao ket tawid. Ti Napolitano ket addaan iti adu nga impluensia iti intonasion ti Rioplatense nga Espaniol, ti rehion ti Buenos Aires ti Arhentina.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Napolitano iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Artikulo iti pagsasao nga Italiano iti Il Denaro
- ^ journals.cambridge.org
- ’A lengua ’e Pulecenella babaen ni Carlo Iandolo
- Il napoletano parlato e scritto byabaen ni Nicola De Blasi ken ni Luigi Imperatore


text:
1927
Ti 1927 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 1 – Maurice Béjart, naiyanak idiay Pransia a Suiso a sumasala ken koreograpo (pimmusay 2007)
- Pebrero 20 – Sidney Poitier, Aprikano-Amerikano nga aktor
- Hulio 4 – Gina Lollobrigida, Italiana nga aktres
- Oktubre 18 – George C. Scott, Amerikano nga aktor (pimmusay 1999)
- Nobiembre 20 – Mikhail Ulyanov, Sobiet-Ruso nga aktor (pimmusay 2007)
- Disiembre 20 – Kim Young-sam, presidente ti Abagatan a Korea (pimmusay 2015)


text:
Matulongannak Kadi ti Biblia No Malmaldaanganak?
Sungbat ti Biblia
Wen, gapu ta ti kasayaatan a tulong ket aggapu iti “
Dios, a mangliwliwa ken mangparegta ken mangbang-ar ken mangparagsak kadagiti malmaldaang.”
No ania ti ited ti Dios a makatulong kadagiti malmaldaang
Bileg. ‘
Bang-aran ken paragsakennaka’ ti Dios saan a babaen ti panangikkatna kadagiti amin a problemam, no di ket babaen ti panangsungbatna kadagiti kararagmo no dumawatka iti bileg. (Filipos 4:13) Sigurado nga ipangagnaka ti Dios ta kastoy ti kuna ti Biblia: “Ni
Jehova asideg kadagidiay nadunor ti pusoda; ket dagidiay a naidagel iti espiritu isalakanna.” (Salmo 34:18) Kinapudnona, mangngeg ti Dios ti panagpatulongmo uray no saanmo a mayebkas ti kaririknam.
—Roma 8:26, 27.
Nasayaat nga ulidan. Kastoy ti inkararag ti maysa a mannurat iti Biblia: “
Manipud kaunggan ti panagtuokko, umawagak kenka.” Linabanan ti salmista ti pannakariknana iti leddaang, wenno depresion, babaen ti pananglaglagipna a ti Dios saanna a tutuoken ti konsiensiatayo. Imbes ketdi, kinunana iti Dios: “
No tutopam dagiti basbasolmi, siasino ti makalisi iti pannusam? Ngem pakawanennakami, tapno agbutengkami ken agdayawkam kenka.”
—Salmo 130:1, 3, 4, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Namnama. Malaksid ti panangipaayna iti liwliwa itan, inkari pay ti Dios nga ikkatennanto amin a problema a pakaigapuan ti depresion. Inton tungpalenna dayta a kari, “
dagiti immun-una a banag [a pakairamanan ti depresion] saandanto a maipalagip, saandanto met a tumpuar iti puso.”
—Isaias 65:17.
Palagip: Nupay bigbigbigenmi ti tulong nga ipaay ti Dios, dakami a Saksi ni Jehova ket agpapaagas met no addaankami kadagiti sakit a kas iti clinical depression. (Marcos 2:17) Nupay kasta, saankami a mangyen-endorso iti partikular a kita ti panangagas ta dagiti tattao a mismo ti mangaramid iti bukodda a desision.
Ammuem ti Ad-adu Pay
AGRIINGKAYO!
Apay a Dika Sumuksuko?
Apay nga ibilang ti maysa a tao a maysa a gayyem ni patay?


text:
Pagsasao a Turko
Ti Turko (Turko: Türkçe (tulong·paammo)), maitudo a kas ti Istanbul Turko,[6][7] ket maysa a pagsasao a maisasao a kas ti patneng a pagsasao babaen ti sumurok a 83 a riwriw a tattao iti dagup iti lubong,[4][8] a mangaramid iti daytoy ti kaaduan a mangisasao kadagiti Turko a pagsasao. Dagiti mangisasao ket kaaduan a mabirukan idiay Turkia ken Akin-abagatan a Sipre nga addaan ti basbassit a grupo idiay Irak, Gresia, Bulgaria, ti Republika iti Macedonia, Kosovo, Albania ken sabsabali pay a paset iti Dumaya a Europa. Ti Turko ket maisasao pay babaen dagiti adu a riwriw a tattao nga imigrante a nagtaud idiay Lumaud a Europa, a naipangpangruna ti Alemania.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Taylor & Francis Group (2003). Dumay a Europa, Rusia ken Tengnga nga Asia 2004. Routledge. p. 114. ISBN 978-1857431872. Naala idi 2008-03-26.
- ^ "Ti Muslim Minoridad iti Griego a Trasia".
- ^ "Siriano a Turko".
- ^ a b c Europeano a Komision (2006). "Naipangpangruna a Eurobarometro 243: Dagiti Europeano ken dagiti bukodda a pagsasao (Panagala)" (PDF). Europa. Naala idi 2010-02-14.
- ^ "Dagiti mabigbigana minoridad a pagsasao iti Romania". Conventions.coe.int. Naala idi 2011-11-03.
- ^ Geoffrey Lewis, Reporma ti Turko a Pagsasao: Maysa a Didigra a Balligi, Unibersidad ti Oxford a pagmalditan, 2002., p. 26
- ^ Corpus a panagusig ken panakaidumaduma iti ... – Yuji Kawaguchi, Makoto Minegishi, Jacques Durand – Liblibro ti Google. Books.google.com. Naala idi 2011-11-03.
- ^ "Programa ti Turko a Pagsasao", Unibersidad ti Syracuse


text:
“Makipaddaraddam Kamu ta Maraddam”
‘Makkapasa-pasikan kamu ta nono, anna makka-uffu-uffun kamu.’—1 TES. 5:11.
KANSION: 121, 75
1, 2. Ngatta kawagattam nga paguruvovugan nu kunnasi mamanna-bannay ta natayan? (Innan i letratu ta gafu na artikulo.)
“MATTANGA-RAGUN kabalin na patay na anami nga lalaki, nakatageno kami tu sobra nga taki,” kunni Susi. Tadday gapa nga brother nga gavva natayan tu atawa i naka-ekspiriensa tu “ari makomprendi nga taki ta pisikal.” Kaddaraddam nga napakaru i naka-ekspiriensa tu kunnaw nga nepallo nga daddam. Ari ekspektan na aru ta Cristiano nga kongregasion nga matayan tu iddeddukan nige na Armagedon. Maski natayakka tu iddeddukan onu egga ammum nga natayan, baka manono mu, ‘Kunnasi moffunan danuri natayan nga arubangan i parraddamda?’
2 Awayyana nga naginnam ngana nga malalaki makoru i tiempo. Kurug kari nga talaga malsa i parraddam ta pappasa na tiempo? Naobserba na tadday nga balu, “Talaga nammuakku nga i kurug nga makoru ay nu anni i kuan na tadday ta tiempona.” Wan, kagitta na bigag ta pisikal, i bigag ta emosion ay sesenu nga mammapia ta pappasa na tiempo nu matangngallan tu mapia. Anni i espesipiko nga makoffun ta marraddam ira tapenu mammapia i emosional ira nga bigagda?
SI JEHOVA—“DIOS NGA PAGGAFUAN NA NGAMIN NGA UFFUN”
3, 4. Ngatta makasiguradu ittam nga malippawa ni Jehova i pakawagan tu banna-bannay na natayan?
3 Siguradu nga i primeru nga paggafuan na banna-bannay ay i minangngikabbi nga nelangitan nga Yama tam, si Jehova. (Bibbigan i 2 Corinto 1:3, 4.) Si Jehova nga kakastan nga ehemplo na empatia, ay namasiguradu ta totolena: “Sakan mismu i Tadday nga mamanna-bannay nikamu.”—Isa. 51:12; Sal. 119:50, 52, 76.
4 Naekspiriensa mismu na minaggallallo nga Yama tam i matayan tu iddeddukan, gitta da Abraham, Isaac, Jacob, Moises, anni Patul David. (Num. 12:6-8; Mat. 22:31, 32; King. 13:22) Ipasiguradu na Uvovug na Dios nga talaga iinnaggan ni Jehova—fermi nga kanappanna—i tiempo sonu paginnolayanna ira. (Job 14:14, 15) Magayaya noka ira anna egga i makasta nga gawa-gawayyadda. Ikonsidera gapa nga i meddu nga Ana na Dios—“i kakayàna”—ay mataka-taki i nikapatena. (Prov. 8:22, 30) Awan tu makalippawa ta taki nga inattamman ni Jehova.—Juan 5:20; 10:17.
5, 6. Kunnasi ittam banna-bannayan ni Jehova?
5 Talaga makapakkomfiansa ittam nga magguyu si Jehova para nittam. Kampante nakuan nga ivuvvu i futu tam sa ta pakimallo meyannung ta personal nga paddaddam tam. Kurug nga makapabannay ammuan nga malippawa ni Jehova i daddam tam anna mangiyawa yaya tu banna-bannay nga talaga kawagattam! Ngem kunnasina kuan yatun?
6 Tadday nga pamanna-bannay na Dios i “panguffun na Espiritu Santo.” (King. 9:31) I aktibo nga fuersa na Dios ay talaga makapangngua nga paggafuan na banna-bannay. Nipromesa ni Jesus nga talaga i-innaggan na Yama ta langi nga “iddan na ta Espiritu Santo danuri i makkiddaw sa!” (Luc. 11:13) Kunni Susi nga nakagi ta gafu: “Aru i tiempo nga mappalittukag kami anna makimemallo nga banna-bannayan kami ni Jehova. Ta kada situasion, talaga sinangngallan na imammo na Dios i nono anna giffutuammi.”—Bibbigan i Filipos 4:6, 7.
SI JESUS—I MINAKKISIMPATIA NGA KATANNANGAN NGA PARI
7, 8. Ngatta makapakkomfiansa ittam nga mamanna-bannay si Jesus?
7 I meddu nga empatia ni Jehova ay perfekto nga nekagi anna nepasingan na minangngikabbi nga Anana, si Jesus, turi ta egga yaya ta davvun. (Juan 5:19) Nadog si Jesus tapenu mamanna-bannay ta “nabigaran nga futu” anna ta ‘ngamin nga marraddam.’ (Isa. 61:1, 2; Luc. 4:17-21) Yatutta, primeru nga kualidad ni Jesus i pangikabbi—minakkisimpatia nga pakannammu ta ziga-riga na totolay anna napafutuan nga pakkaraga nga pawanan yatun.—Heb. 2:17.
8 Ta kabbinna, siguradu nga natayan yaya tu miembro na familia anna kokkofun. Natay i siminaddag nga yama ni Jesus, nga si Jose, turi ta abbing paga yaya. * Daddamman si Jesus nga malapo i futuna, awayyana tinedyer paga laman yaya onu maturu tu bente i dagunna, nga arubangan i mismu nga parraddamna, anna parraddam na yena anna na wawwaragina.
9. Kunnasi nangipasingan tu empatia si Jesus turi ta natay si Lazaro?
9 Turi ta pinegafuanan ni Jesus i ministeriona, nipasinganna nga talaga malippawana i totolay anna naki-empatia yaya nira. Masingan yatun turi ta natay i iddeddukanna nga kofun nga si Lazaro. Maski ammu ni Jesus nga paginnolayanna yaya, natagenona lagapa i mataki nga efekto na daddam nga namakkafi kada Maria anna Marta. Kuruga nabigaran i futuna yari tu napatangi yaya megafu ta empatia.—Juan 11:33-36.
10. Ngatta makapakkomfiansa ittam nga egga i simpatia ni Jesus ta maddaggun?
10 Kunnasi makoffun nittam i simpatia anna pammanna-bannay ni Jesus? Ipasiguradu na Katurakan nittam nga “si Jesu-Cristo ay yaya gabbalaman gari anna sangoye anna adde noka.” (Heb. 13:8) Megafu ta personal nga malippawa na “paggafuan na inango” i marraddam, “moffunan na i matenta ira.” (King. 3:15; Heb. 2:10, 18) Yatutta, makapakkomfiansa ittam nga mafektan lagapa si Cristo ta pazziga-riga na tanakuan, malippawana i paddaddamda, anna banna-bannayan ira “ta tiempo na pagawag.”—Bibbigan i Hebreo 4:15, 16.
“KAPASIKAN NA NONO NGA MAGGAFU TA MASANTO NGA TURA”
11. Anni ira nga teksto i nakapabannay nikaw?
11 Tadday laman i nerekord meyannung ta fustu nga parraddam ni Jesus ta patay ni Lazaro ta aru nga teksto nga mabibbig ta makapabannay nga Uvovug na Dios. Yatutta, “ngamin i egga ta Masanto nga Tura ay netura tapenu matudduan ittam nga magiddanama gafu ta pappasa-pasensia anna kapasikan na nono nga maggafu ta Masanto nga Tura.” (Roma 15:4) Nu natayakka, makaleg ka tu banna-bannay ta tumunug ira nga teksto:
“Si Jehova ay aranni ta nabigaran i futuna; paliaranna danuri nadammakkan i espirituda.”—Sal. 34:18, 19, NW.
“Nu aru i kavuru-vurungan na nono ku, i pamanna-bannem [Jehova] i mangiyawa ta pagayaya ku.”—Sal. 94:19
“Megafu ta inaggallallo na Yafu tam nga Jesu-Cristo anna Dios nga Yama tam, nga mangaya anna nangiyawa nittam ta masikan nga pagiddanama anna sikan na nono, paray nakuan tu maggutu anna mapasikan kamu.”—2 Tes. 2:16, 17. *
I KONGREGASION—PAGGAFUAN NA DAKAL NGA BANNA-BANNAY
12. Anni i tadday nga importante nga kuan tapenu makapabannay ittam ta tanakuan?
12 Tadday paga nga paggafuan na pamanna-bannay ta natayan ay i Cristiano nga kongregasion. (Bibbigan i 1 Tesalonica 5:11.) Kunnasim pasikannan anna banna-bannayan danuri “natazza-tazzian nga espiritu”? (Prov. 17:22) Daddamman nga egga i “tiempo na ari pattannug, anna tiempo na paguvovug.” (Ecl. 3:7) Niyesplika na balu nga mangngagan tu Dalene: “Mawag nga isikka na natayan ira i egga ta nono anna mataga-tagenoda. Yatutta, i pagginna i pinaka-importante nga makua para ta natayan, pagurayammu laman yaya nga magistoria.” Si Junia, nga egga i manungna nga nappakamatay, kunna: “Maski nu ariammu matindian tu fermi i paddaddamda, i mas importante ay kayà mu nga alippawatan nu anni i mataga-tagenoda.”
13. Anni nakuan i daddammattam meyannung ta paddaddam?
13 Daddamman gapa nga ari tu parehu i paddaddam na ngamin. Egga ira i tiempo nga i futu laman na mismu nga maddaddam i makannammu ta konag na emosional nga taki, anna marigatan yaya nga ikagi i kononagganna. Kagian na Biblia: “Ammu na futu i lussona mismu, anna awan tu tanakuan nga makibillay ta pagayayana.” (Prov. 14:10) Maski paga kagian na tadday i mataga-tagenona, ari tu kanayun alistu para ta tanakuan nga alippawatan i kayàna kagian.
14. Kunnasi ittam makeyawa tu makapabannay nga uvovug ta natayan?
14 Ammu tam nga mariga nonopan nu anni i kayà tam kagian ta tadday nga nepallo i daddamna. Ngem, kagian na Biblia nga “i zila na masirib ay makoru.” (Prov. 12:18) Aru i nakaleg tu makapabannay ira nga uvovug ta brosiur nga Kapag Namatay ang Iyong Minamahal. * Ngem, maruddu nga i pinakamakoffun nga makuam ay ‘makipaddaraddam ta maraddam.’ (Roma 12:15) “Itatangi ku laman i mataga-tageno ku,” kunni Gaby, nga natayan tu atawa. “Yatutta mabanna-bannayannà nu makipattangi niakan i kokkofukku. Matageno ku nga ari ngà magitetadday ta paddaddam ku.”
15. Kunnasi ittam makapabannay nu marigatan ittam nga kuan yatun ta personal? (Innan gapa i kahon nga “ Makapabannay ira nga Uvovug.”)
15 Nu marigatakka mannono nu anni i kagiammu ta personal, awayyana tu mas malogon i makisimpatia gukaban na card, e-mail, text message, onu ta tura. Awayyam makkagi tu makapabannay nga teksto, tukuyan i makasta ira nga ugali na natay, onu istorian i makapagayaya ira nga ekspiriensam sa. “I pangalawa tu ababba nga makapabannay nga mensahe onu imbitasion kavulu i tadday nga sister i mas nakoffun niakan,” kunni Junia. “Natageno ku nga iddeddukan anna ikavurungaddà megafu tatun ira nga kingnguada.”
16. Anni i efektibo nga kuan tapenu makeyawa tu banna-bannay?
16 Ariammu tagibadditan i balor na pakimallo mu kavulu i natayan nga kapangngurug anna i pangilagum nira tatun. Maski mariga nonopan nu anni i ipakimallo mu tatun nga emosional nga situasion, i napafutu nga pakimallo mu para nisa, maski nu makatangi ka onu maggaralgal i bosesmu, ay efektibo nga pallaban ta daddam. “Mittan nu umay ira i sister tapenu banna-bannayaddà,” neraddamman ni Dalene, “Iyavu ku nu kayàda i makimallo. Maruddu nga marigatan ira makimallo ta gafu, ngem kanayun nga kabalin na piga nga uvovug nga makagida, massikan gabbalaman i bosesda anna talaga mabbalin tu napafutuan i pakimalloda. Talaga makapasikan ta pangurug i matuyag nga pangurug, aya, anna pangikavurudda.”
KANAYUN NGA MAMANNA-BANNAY
17-19. Ngatta kawagan i tulu-tuloy nga pamanna-bannay?
17 Nadduruma i proseso na paddaddam na kada indibidual. Yatutta, kanayun nakuan nga egga i tiempom, ari laman ta piga nga aggaw ta kegga na kokkofun anna parientes ira, ngem maski ta tumunug ira nga vulan sonu nanoli ngana ira ta normal nga rutinada. “I kurug nga kofun ay mangaya ta ngamin nga tiempo, anna wagi nga meyana ta tiempo na ziga.” (Prov. 17:17) Paggafuan gapa na dakal nga banna-bannay i kapangngurug adde ta maattamman ngana na natayan i parraddamna.—Bibbigan i 1 Tesalonica 3:7.
18 Daddamman nga awayyana nga maekspiriensa na natayan i nepallo nga paddaddam megafu ta anibersario, musika, letratu, aktibidad ira, onu maski espesipiko nga agug, maginna, onu tiempo na dagun. Aru nga gannug i magitetadday ngana laman nga kuan na nabalu—kagitta na pagatende tu asembli onu Memorial—i talaga makaparaddam. “Ekspektakku nga talaga mariga anna marraddam ngà ta wedding anniversary-mi,” kunna tadday nga brother. “Ngem napplano i karuan nga brother anna sister tu simple nga paggarammammung kavulu i madukko ira nga kofukku tapenu ari ngà magitetadday.”
19 Ammuan gapa nga ari laman tu kawagan na natayan i pamanna-bannay ta espesial ira nga okasion. “Mas makabenefisio i uffun anna pakikavulu nu awan tu espesial nga okasion,” kunni Junia. “Importante anna mas makeyawa tu banna-bannay i kanayun nga pangngua tu kunnatun ira.” Fustu nga ariattam mapawan ngamin i paddaddam onu interamente nga mapannuan i kawan megafu ta patay na iddeddukan, ngem makeyawa ittam tu banna-bannay gukaban na praktikal nga uffun ta natayan. (1 Juan 3:18) Neraddamman ni Gaby: “Talaga mappabalo ngà kani Jehova megafu ta meddu ira nga elder nga nangofun niakan ta kada mariga nga dakkua. Fermi nga nipatagenoda i meddu nga paggakko ni Jehova niakan.”
20. Ngatta paggafuan na dakal nga banna-bannay i promesa ira ni Jehova?
20 Talaga makapabannay ammuan nga si Jehova, i Dios na ngamin nga banna-bannay, pawananna i ngamin nga daddam anna mangiyawa tu permanente nga pamanna-bannay sonu “duttal noka i aggaw nga ngamin i natay ira ay maginna da i ngaral [ni Cristo], anna mallalawan ira”! (Juan 5:28, 29) Nipromesa na Dios nga “pawananna i patay tu mannanayun, anna i Soberano nga Yafu nga si Jehova ay funatanna i lulua ta ngamin nga muka.” (Isa. 25:8, ftn.) Tapus, imbes nga ‘makipaddaraddam ta maraddam,’ ngamin noka nga totolay ta davvun ay ‘makipappagayaya ta magayaya ira.’—Roma 12:15.
^ par. 8 Turi ta 12 anios si Jesus i ultimo nga niketukoy ni Jose. Awan tu nakagi meyannung kani Jose turi ta ollu nga milagro ni Jesus nga pinabbalin tu binarayang i danum—tatun nga tiempo anna ta maski kabalin natun nga nesimmu. Ta nikepato ni Jesus ta estaka, nitalona kani apostol Juan nga tangngallan si Maria, nga ari kingngua ni Jesus nu matolay paga si Jose.—Juan 19:26, 27.
^ par. 11 I karuan tu teksto nga namanna-bannay ta aru ay Salmo 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Isaias 57:15; 66:13; Filipos 4:13; anna i 1 Pedro 5:7.
^ par. 14 Innan gapa i artikulo nga “Aliwin ang mga Namatayan, Gaya ng Ginawa ni Jesus” ta Nobiembre 1, 2010, nga isyu na Ang Bantayan.


text:
LEKSION 7
Anni Kuammi nu Magistudy Kami?
Makkaransion, makimallo, mabbibbig anna maggigiammu tu Biblia nu magistudy i ollu ira nga Cristiano. Awan tu anni laman nga ritual nga kuadda. (1 Corinto 14:26) Kunnatun lagapa i kuammi nu magistudy kami.
Nebase-biblia anna praktikal i metuddu ira. Gagangay nga kada Sabadu onu Liggu, magistudy i kada kongregasion tapenu magginna ta 30-minuto nga nebase-Biblia nga palappa meyannung ta nu kunnasi makoffun i Biblia ta pattolay tam anna ta paddia-paddian ta maddaggun. Mapagaram ngaming nga bibbigan i teksto ira ta mismu nga Bibliada. Kabalinna, metunug i tangoras nga Paggigiammu tu Passifusifutan. Puede nga tumabbag i ngaming nga nagatende ta paggigiammu ta artikulo na magigiammu nga edision na Passifusifutan. Moffunan ittam yaw nga paggigiammu tapenu meyaplika i tuddu ira na Biblia. Para-parehu i magigiammu nga artikulo ta maturu nga 110,000 nga kongregasion ta interu davvun.
Matudduan kami nga mapakasta i pangituddumi. Egga paga studymi nga nabillay ta tallu nga parte nga egga temana nga Pattolay Anna Ministerio Tam nga Cristiano, base ta material nga egga ta vinulan nga Pattolay Anna Ministerio nga Workbook ta Study. Moffunakkami na ollu nga parte na miting nga Minas ta Uvovug na Dios tapenu mabbalin tu familiar ta tadday nga parte na Biblia nga dati ngana nabibbig na kongregasion. Tumunug gapa i Mabbalin tu Efektibo ta Ministerio, nga egga ira demonstrasionna nu kunnasi nga ipakanawag i Biblia ta tanakuan. Egga tadday nga gumattabarang nga mangiyawa tu positibo nga komento nga makoffun nikami tapenu mapakasta i pabbibbig anna pakiyuvovugmi. (1 Timoteo 4:13) Ta ultimo nga parte nga Mattolay nga Cristiano, mekonsidera gapa i praktikal ira nga aplikasion na prinsipio ira na Biblia ta inaggaw nga pattolay. Kasali taw i mapaguruvovugan nga pakkiavu-anna-tabbag nga mapponag ta pakalippawa tam ta Biblia.
Nu magatendeka ta studymi, siguradu nga magustuammu i kalidad na edukasion ta Biblia nga magigiammum.
Anni i ekspektammu nga maginnam ta study na Saksi ni Jehova?
Anni nga parte na studymi i ikayamu nga atenderan?
Maggigiammu tu Aru Paga
STUDY
Anni Kukukuadda ta Kingdom Hall?
Girawammu i video tapenu mammuammu


text:
JW LIBRARY
No Kasano nga Usaren ti JW Library—Android
Welcome iti JW Library app. Nadisenio daytoy para iti panagbasa ken panagadal iti Biblia. Maluktam dagiti kangrunaan a feature iti navigation drawer. Tapno maluktam ti navigation drawer, i-swipe-mo nga agpakannawan ti igid ti screen wenno i-tap-mo ti Menu button iti makinngato a kannigid a suli.
Biblia
Iti Bible view, mabasam ken mai-download-mo ti nagduduma a patarus ti Biblia. I-tap-mo ti libro ti Biblia sa ti kapitulo tapno mabasam. No agbasbasaka, makitam met dagiti footnote, marginal reference, ken dagiti sabali pay a patarus iti Study pane.
Tapno mabasam ti sabali a teksto, luktam ti navigation drawer sa i-tap-mo ti Bible tapno makasublika iti listaan dagiti libro ti Biblia.
Publikasion
Iti Publications view, makitam ti dadduma pay a publikasion, audio, ken video. I-tap-mo ti publikasion sa ti artikulo tapno mabasam. No agbasbasaka, mabalinmo met a kitaen dagiti naisitar a teksto. I-tap-mo ti naisitar a teksto tapno mabasam iti Study pane. I-tap-mo ti link iti Study pane tapno makapanka a mismo iti Biblia.
Tapno mabasam ti sabali a publikasion, luktam ti navigation drawer ken i-tap-mo manen ti Publications tapno makasublika iti listaan ti publikasion.
Teksto Ita nga Aldaw
Luktam ti navigation drawer, sa i-tap-mo ti Daily Text tapno mabasam ti teksto iti dayta nga aldaw.
Online
Ti Online section iti navigation drawer ket addaan kadagiti link kadagiti opisial a website-tayo.
Kanayon nga Ag-update
Tapno sigurado nga adda iti JW Library app-mo dagiti kabaruan a feature, kanayonmo nga i-update ti device-mo.
Nasayaat no kabaruan a bersion ti Android ti adda iti device-mo. Para iti kanayonan nga impormasion, kitaem daytoy a link: https://support.google.com/nexus/answer/4457705.
Mabalinmo nga i-set nga automatic ti panag-update ti app-mo iti settings ti device-mo. Para iti kanayonan nga impormasion, kitaem daytoy a link: https://support.google.com/googleplay/answer/113412.


text:
JW.ORG
—Mangpaspasayaat iti Biag
Dagiti tattao iti sadinoman ket matultulongan ti jw.org. Dagiti sumaganad ket sumagmamano laeng iti adu nga ebkas ti apresasion a naipatulod iti sangalubongan a hedkuarter dagiti Saksi ni Jehova agingga idi Mayo 2014.
Tulong Kadagiti Ubbing
“Ti ages-eskuela a bassit pay nga anakko ket mangyawid no kua kadagiti lapis, babassit nga ay-ayam, ken anteohos pay ketdi dagiti gagayyemna. Namin-adun nga inlawlawagmi a panagtakaw ti ar-aramidenna ken dakes dayta. Saannakami nga ipangpangag agingga nga in-download-mi ti video a Dakes ti Agtakaw iti jw.org. Nagdakkel ti naitulongna ken dayta ti eksakto a kasapulan ti anakmi. Idi nabuyana, imbagana a kayatnan nga isubli amin nga inyawidna ta kombinsidon nga iti imatang ti Dios, dakes ti agtakaw. Talaga a natulongannakami daytoy a website!”
‘Ti video a Dakes ti Agtakaw iti jw.org ket nagdakkel ti naitulongna ken dayta ti eksakto a kasapulan ti anakmi’
“Magusgustuan dagiti annakmi ti website. Ida-download-da dagiti animated video a makatulong kadakuada nga ad-adda a mangyaplikar kadagiti prinsipio ti Biblia maipapan iti panagulbod ken panagtakaw. Masursuroda met ti agkakapateg a galad a mausarda iti unos ti panagbiagda isu a dakkel ti maitulongda iti kagimongan.”
Tulong Kadagiti Ages-eskuela
“Ibilangko idi a nagrigat ti ageskuela isu a kayatko payen ti sumardeng. Ngem maysa nga aldaw, nabasak ti artikulo nga ‘Isardengko Kadin ti Ageskuela?’ iti website a jw.org. Impaawatna nga adda maitulong kaniak ti panageskuela. Naammuak a no ageskuelaak, masanayak para iti masanguanan ken matulongannak nga agbalin a responsable.”
“Dagiti balakad daytoy a website para kadagiti agtutubo ti nangisuro kaniak no kasanok a pagtalinaeden dagiti nasayaat nga ugalik iti eskuelaan”
“Dagiti balakad daytoy a website para kadagiti agtutubo ti nangisuro kaniak no kasanok a pagtalinaeden dagiti nasayaat nga ugalik iti eskuelaan. Nasursurok nga ipasnek ti panagadalko ken liklikan dagiti pakasingaan.”
“Inyestoria ti katrabahuak a mabul-bully ti anakna a babai idiay eskuelaan. Padana met la a babai ti kangrunaan a mangar-aramid iti dayta. Saan a nasayaat ti epekto dayta iti anakna nga uray la dina kayaten ti mapan ageskuela iti sumagmamano nga aldaw ta mabutbuteng unay. Inlawlawagko kenkuana ti sumagmamano a punto ti whiteboard animation a Maparmekmo ti Bully Uray Dika Lumaban, a mabuya iti jw.org. Nagustuanna unay ti balakad nga agpakatawa tapno mabaliwan ti taray ti saritaan. Sinuruanna ti anakna no kasano ti panangsango iti bully. Nagbanaganna, naturtureden ti anakna no mapan ageskuela. Idi agangay, simmayaat ti situasion ken nagbalin payen a mannakigayyem ti mangbul-bully kenkuana.”
Tulong Kadagiti Agtutubo
“Pagyamanan iti artikulo a napauluan iti ‘Apay a Sugsugatek ti Bagik?’ a mabasa iti jw.org. Nabayagen a problemak dayta. Impagarupko no sisiak ti kasta ket no ibagak iti sabsabali, didak maawatan. Talaga a nakatulong kaniak dagiti pagarigan iti artikulo. Adda met laengen makaawat kaniak!”
“Talaga a nakatulong kaniak dagiti pagarigan iti artikulo. Adda met laengen makaawat kaniak!”
“Gapu iti jw.org, nalaklaka a makagun-odak iti tulong maipapan kadagiti problema a mangap-apektar kadagiti agtutubo. Adda artikulo a nangnangruna a nakatulong kaniak a mangilasin kadagiti kita ti panangbastos isu a naamirisko a biktimaak gayam idi iti kasta. Ita, ammokon dagiti umiso a pamay-an a mangsango iti dayta.”
Tulong Kadagiti Nagannak
“Nakaal-alikuteg ti tin-edyer nga anakko. Masansan a marigatanak unay gapu iti agbaliwbaliw ken di maispeling a kababalinna. Gapu iti dayta, marigatankami nga agtungtong. Maysa nga aldaw, linuktak ti jw.org iti seksion a para kadagiti agassawa ken nagannak. Nagadu nga artikulo ti nakitak a makatulong iti situasionko ken nangisuro kaniak no kasanok a kasarita ti anakko. Nabenepisiaran met isuna iti jw.org. Ibagbaganan kaniak ti riknana agraman dagiti pakaragsakan ken pakadanaganna.”
“Masansan a naintiempuan ti kaadda ti maysa nga artikulo iti jw.org a makatulong kadakami a mangsolbar iti problema dagiti annakmi”
“Para kadakami a nagannak, tultulongannakami ti jw.org tapno naragsak ti panangisuromi kadagiti annakmi. Kas pagarigan, ti whiteboard animation maipapan iti panangbirok iti pudno a gayyem ti nakatulong kadakuada a maaddaan iti umiso a pannakaawat maipapan iti pannakigayyem ken no kasano a makigayyemda kadagidiay nasayaat ti impluensiana kadakuada. Masansan a naintiempuan ti kaadda ti maysa nga artikulo iti jw.org a makatulong kadakami a mangsolbar iti problema dagiti annakmi. Naglaon dayta iti nagadu a balakad.”
Tulong Kadagiti Agassawa
“Innem a tawenen sipud idi nagkallaysakami ken baketko. Kas iti dadduma nga agassawa, marigatankami a pagtunosen ti agduma nga estilo ti pannakisaritami, dimmakkelanmi a pamilia, ken kapanunotanmi kadagiti bambanag. Iti jw.org, nagustuak ti artikulo a napauluan iti ‘No Kasano ti Dumngeg a Naimbag.’ Praktikal ti balakadna maipapan iti panangpasayaat iti abilidad a dumngeg. Binasak dayta sa impabasak met ken baketko. Inkagumaanmi nga iyaplikar dagiti makatulong a singasingna.”
“Gapu iti jw.org, nasalbar ti relasionmi nga agassawa”
“Makatawenen a makitimtimpuyogak kadagiti Saksi ni Jehova ket kayatko nga iyebkas ti apresasionko gapu iti website a jw.org. Adu ti nasursurok iti dayta a site, agraman ti panangkontrolko iti kinamanagpungpungtotko ken no kasano nga agbalinak a nasayaat nga asawa ken ama. Talaga a maikunak a gapu iti jw.org, nasalbar ti relasionmi nga agassawa.”
Tulong Kadagiti Umel
“Gimmanaygayak manen gapu iti jw.org. Limmaingak nga agsenias babaen kadagiti video iti American Sign Language. Panagriknak idi a diak makaaramid kadagiti makapnek a kalat iti biag. Ngem idi nabuyak ti video a Seeing God’s Word in My Language, rimmagsakak ken bimmileg ti determinasionko a kanayon a mangpanunot kadagiti positibo a banag.”
“Gimmanaygayak manen gapu iti jw.org”
“Talaga a nagpateg ti jw.org. Maysaak a boluntario a tumultulong kadagiti umel, nangruna kadagiti agtutubo nga umel. Gapu iti adu ken nadumaduma a reperensia iti sign language, limmaingak nga agsenias. Tinulongannak ti website a mangasistir kadagidiay kayatda a pasayaaten ti relasionda iti pamilia ken gagayyemda.”
Tulong Kadagiti Bulsek
“Maysaak a bulsek a natulongan ti jw.org. Ipapaayannak kadagiti impormasion nga adu pay a bulan ti mapalabas sakbay a maawatko no maipatulod iti koreo. Pinasayaat dayta a website ti biag ti pamiliak ken pinagbalinnak a makatulong a miembro ti komunidad. Gapu iti dayta, kagiddankon dagiti makakita a gagayyemko nga umawat iti impormasion.”
“Pinasayaat dayta a website ti biag ti pamiliak ken pinagbalinnak a makatulong a miembro ti komunidad”
“Para kadagidiay saan a makabasa iti Braille wenno awan umdas a kuartada a paggatang kadagiti libro a Braille, talaga a maysa a gameng ti jw.org. Babaen kadagiti makaisuro nga audio recording-na, mangngegan dagiti bulsek dagiti kabaruan nga impormasion maipapan iti nadumaduma a topiko. Nadisenio dayta a site para iti amin a kita ti tao. Iparpariknana kadakami a bulsek nga adda serbimi ken pasetkami iti kagimongan.”
Tulong Kadagiti Kayatda a Maam-ammo ti Dios
“Naiduma ti website-yo iti dadduma a narelihiosuan a site ta saan a napno kadagiti narelihiosuan a termino ken sasao a maawatan laeng ti padi. Dinaka met gabsuonan iti nagadu nga impormasion nga uray la matikawka. Simple ken direkta ti website-yo. Nalawag dayta ken saan a napno iti pilosopia. Dina pagparangen a komplikado ti pammati. Imbes ketdi, isursurona a kabaelan uray ti ordinario a tao ti maaddaan iti pammati.”
“Simple ken direkta ti website-yo . . . Isursurona a kabaelan uray ti ordinario a tao ti maaddaan iti pammati”
“Nakapimpiman! Kasta ti biagko no awan ti jw.org. Iti lubong nga adda iti naespirituan a kinasipnget, daytoy a website ket kas iti bombilia a mabalinko a gangtan a dagus. Insigida a makitak ken mangngegak dagiti artikulo a mangilawlawag iti panangmatmat ti Dios kadagiti bambanag ken maammuak dagiti sungbat ti adu a saludsodko iti biag.”
“Apresiarek amin a naawatko a naespirituan a tulong ditoy mismo a tengnga ti kabakiran iti South America. No awan daytoy a website, awan direksion ti biagko.”
Ammuem ti Ad-adu Pay
SIASINO ITA DAGITI MANGAR-ARAMID ITI PAGAYATAN NI JEHOVA?
Ania ti Adda iti Website-mi?
Mabalinmo a maammuan ti ad-adu pay maipapan kadakami ken kadagiti patpatienmi ken masungbatan dagiti saludsodmo maipapan iti Biblia.
TI PAGWANAWANAN
Posible Kadi a Matarusan ti Biblia?
Kayat ni Jehova a Dios a maammuam ti kinapudno. Tulongannaka a mangtarus iti Kasuratan.


text:
Baybay Adriatiko
Ti Baybay Adriatiko ket ti bagi ti danum a mangisina ti Italiano a Peninsula manipud ti peninsula Balkan ken ti Banbantay Apenino manipud ti Alpes Dinariko ken dagiti kaabay a kabambantayan. Ti Adriatiko ket ti akin-amianan unay nga ima ti Baybay Mediteraneo, ken gumay-at daytoy manipud ti Lingsat ti Otranto (a mangikapet idiay ti Baybay Honiko) iti amianan a laud ken ti Ginget Po. Dagiti pagilian nga addaan iti aplaya iti Adriatiko ket ti Italia, Kroasia, Albania, Montenegro, Bosnia-Herzegovina, ken ti Eslobenia. Aglaon ti Adriatiko ti sumurok a 1,300 nga is-isla, kaaduan kadagitoy ket mabirukan iti igid ti akindaya nga aplaya ti Kroasia. Daytoy ket nabingbingay pay kadagiti tallo a labneng, ti akin-amianan ket isu ti kaababawan ken ti akin-abagatan ket isu ti kaadaleman, ken addaan iti kaadalem iti 1,233 metro (4,045 ft). Ti Otranto Sill, ti maysa bantay iti sirok ti danum, ket mabirukan iti pagbeddengan a pagbaetan dagiti baybay ti Adriatiko ken Honiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Serbia: Introduction" (PDF) (4 nga ed.). Brandt Travel Guides Ltd. 2013. Naala idi 7 Hunio 2015.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baybay Adriatiko iti Wikimedia Commons


text:
2017
Ti tawen ti 2017 (MMXVII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A), ti maika-2017 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-17 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-17 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-8 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 3 – René Préval, Haitiano a politiko (naipasngay 1943)
- Marso 17 – Derek Walcott, taga-Santa Lucia a mannaniw ken dramaturgo (naipasngay 1930)
- Abril 1 – Lonnie Brooks, Amerikano a kumakanta ken gitarista (naipasngay 1933)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 2017 iti Wikimedia Commons


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Rumbeng Kadi nga Agsinakamin? (Paset 2)
Umuna, mangpilika iti umiso a lugar ken gundaway a pagsaritaanyo dayta. Sadino ken kaano?
Bueno, panunotem no kasano ti kayatmo a pannakatrato. (Mateo 7:12) Kayatmo kadi nga agsinakayo iti sango ti adu a tao? Posible a saan.
Malaksid no maitutop iti kasasaad, nasaysayaat a saan nga iti text, e-mail wenno answering machine ti telepono nga ibagam a pagpatinggaemon ti relasionyo. Imbes ketdi, mangpilika iti tiempo ken lugar a mapagsaritaanyo daytoy a serioso a banag.
Ania ti rumbeng nga ibagam no makisaritakan? Imparegta ni apostol Pablo kadagiti Kristiano a ‘sawenda ti kinapudno’ iti maysa ken maysa.—Efeso 4:25.
Ti kasayaatan nga aramidem ket agbalinka a nataktika ngem natibker. Ilawlawagmo a naimbag no apay a panagriknam, saan nga agballigi para kenka ti relasionyo.
Saan met ketdi a kasapulan a saggaysaem amin a nagkamalianna wenno ibagam amin a dimo magustuan kenkuana. Imbes nga ibagam ti, “Dimo ngamin ar-aramiden daytoy” wenno “Dimo pulos inaramid dayta,” nasaysayaat no agusarka iti sasao a mangilawlawag iti riknam—“Ti kasapulak ket maysa a . . .” wenno “Panagkunak, nasaysayaat no agsinatan ta. . .”
Dimo itulok a balbaliwanna ti desisionmo. Laglagipem a sika ti nagdesision a makisina gapu iti serioso a rason. Dika ngarud agpaimpluensia kadagiti nasikap a pamay-anna a mangbalbaliw iti panunotmo. “Kalpasan a nagsinakami,” kuna ti balasang a ni Lori, “ipakpakita ti dati a nobiok a kanayon a malmalday. Siguro, ar-aramidenna dayta tapno maasianak kenkuana. Naasianak met ngem diak impalubos nga agbalbaliw ti desisionko.” Kas ken Lori, masapul nga ammom no ania ti kayatmo. Itakderam ti desisionmo. Ti koma saanmo ket talaga a saan.—Santiago 5:12.
Kalpasan ti Panagsinayo.
Gagangay laeng a malidayanka kalpasan ti panagsinayo. Mabalin a mariknam pay ketdi ti narikna ti salmista a nangikuna: “Malagawanak idi, naparukobak iti napalalo; iti intero nga agmalem nagpagnapagnaak a sililiday.”—Salmo 38:6.
Mabalin a padasendaka a paregtaen ti dadduma a maseknan a gagayyem a makisinnublianka. Ngem agannadka! Sika, saan a dagiti maseknan a gagayyemmo, ti agsagaba kadagiti epekto ti desisionmo. Isu a dika agbuteng. Itakderam ti desisionmo uray no mabalin a malidayanka iti napasamak.
Sigurado nga inton agangay, mailiwliwagmonto met laeng ti nasaktan a riknam. Kabayatanna, padasem ti mangaramid kadagiti positibo a banag a kas kadagiti sumaganad tapno maibturam ti kasasaadmo.
Yebkasmo ti riknam iti maysa a mapagtalkam.—Proverbio 15:22.
Ikararagmo dayta ken Jehova.—Salmo 55:22.
Agbalinka nga okupado.—1 Corinto 15:58.
Dimo isinsina ti bagim!—Proverbio 18:1.
Makikaduaka kadagiti mangpabileg kenka. Ikagumaam a kanayon a dagiti positibo ti panunotem.—Filipos 4:8.
Ammuem ti Ad-adu Pay
AGRIINGKAYO!
Ania ti Manamnamak Inton Addan Asawak?—Paset 1
Ania dagiti pagimbagan ken problema a realistiko a manamnamam iti panagasawa?
AGRIINGKAYO!
Ania ti Manamnamak Inton Addan Asawak?—Paset 2
Ammuem no kasano a masaganaam dagiti dimo manamnama a problema iti panagasawa.


text:
Kimat
T kimat ket isu ti dakkel nga elektrostatiko a diskarga a baetan dagiti nakatgaan ti elektriko a rehion iti kaunegan dagiti ulep wenno ti baetan ti ulep ken ti rabaw ti Daga. Dagiti nakargaan a rehion iti kaunegan ti tangatang ket temporarioda a agtimbeng babaen ti kislap tikimat, a sapasap a makunkuna a kas ti panagpunta no makapunta timaysa a iti rabaw ti daga. Urayno ti kimat ket kankanayon a kaduaan babaen ti uni ti gurruod, ti adayo a kimat ket mabalin a makita ngem adayo unayen a mangeg ti gurruod.
Ti kimat ket agarup a mapasamak kadagiti 40–50 a beses iti tunggal maysa a segundo iti sangalubongan, a pagbanagan ti gangani a 1.4 a bilion a kislap iti tunggal maysa a tawen.[1]
Adu dagiti banag a makapektar ti kanayon, pannakaiwarwaras, kapigsa, ken dagiti pisikal a tagikua iti "kadawyan" a kislap ti kimat iti maysa a naisangayan a rehion iti lubong. Dagitoy a banag ket mairaman ti kangato ti rabaw ti daga, latitud, ayus ti kankanayon a pul-oy ti angin, relatibo a kadam-eg, kaasideg iti napudot ken nalamiss a bagbagi tidanum ken daaduma pay.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Oliver, John E. (2005). Ensiklopedia ti Klimatolohia ti Lubong. NOAA. ISBN 978-1-4020-3264-6. Naala idi Pebrero 8, 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kimat iti Wikimedia Commons


text:
Peru
Nagsasabtan: 10°S 76°W / 10°S 76°W
Ti Peru i/pəˈruː/ (Espaniol: Perú; Quechua: Perú;[5] Aimara: Piruw), opisial a ti Republika ti Peru (Espaniol: República del Perú, panangibalikas: [reˈpuBlika ðel peˈɾu] ( denggen)), ket maysa a pagilian idiay lumaud nga Abagatan nga Amerika. Nabeddengan daytoy iti amianan babaen ti Ecuador ken Colombia, iti daya babaen ti Brasil, iti abagatan a daya babaen ti Bolivia, iti abagatan babaen ti Chile, ken iti laud babaen ti Taaw Pasipiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ CIA, World Factbook
- ^ a b c d "Peru". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Mayo 6, 2011.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Quechua a nagan ket us-usaren babaen ti gobierno iti Peru ket ti Perú (kitaen ti pagsasao a Quechua a bersion ti Parlamento iti Peru website ken ti pagsasao a Quechua a bersion ti Batay-linteg iti Peru [1]), ngem ti kadawyan a Quechua a nagan ket ti Piruw
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Peru
- Peru
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1821


text:
1987
Ti 1987 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 22 – Lee Min Ho, taga-Abagatan a Korea nga aktor ken modelo
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 13 – Geraldine Page, Amerikana nga aktres (naipasngay 1924)
- Hunio 22 – Fred Astaire, Amerikano a kumakanta, sumasala, ken aktor (naipasngay 1899)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 29 – Lee Marvin, Amerikano nga aktor (naipasngay 1924)


text:
Leonardo da Vinci
Ni Leonardo da Vinci (Abril 15, 1452 – Mayo 2, 1519) ket maysa nga Italiano a Renasimiento nga arkitekto, musikero, anatomista, mammartuat, inheniero, kumikitikit, heometero, ken pintor. Maaw-awagan kas arketipo ti "tao a Renasimiento" ken kas unibersal a henio, ni Leonardo ket nalatak kadagiti nainlaingan a pinintaanna, kas iti Ti Maudi a Pangrabii ken ti Mona Lisa. Am-ammo pay kas nangdisenio iti naruay nga inbension a nangsakbay iti moderno a teknolohia. Adu met ti naitulongna iti pannakaidur-as ti panagadal iti anatomia ken astronomia.
Dagiti silpo ti ruar
Midia a mainaig kenni Leonardo da Vinci iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Leonardo da Vinci iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Genesis 5:1-32
5 Daytoy ti libro ti pakasaritaan ni Adan. Iti aldaw a panangparsua ti Dios ken Adan isu inaramidna iti langa ti Dios.+2 Pinarsuana ida a lalaki ken babai.+ Kalpasan dayta binendisionanna ida ket pinanagananna ida iti Tao+ idi aldaw a pannakaparsuada.+3 Ket ni Adan nagtultuloy a nagbiag iti sangagasut ket tallopulo a tawen. Kalpasanna isu ti ama ti maysa nga anak a lalaki iti langana, iti ladawanna, ket pinanagananna iti Set.+4 Ket ti al-aldaw ni Adan kalpasan ti panangputotna ken Set walo gasut a tawen idi. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.+5 Gapuna amin dagiti aldaw a panagbiag ni Adan nagdagup iti siam a gasut ket tallopulo a tawen ket isu natay.+6 Ket ni Set nagtultuloy a nagbiag iti sangagasut ket lima a tawen. Kalpasanna isu ti ama ni Enos.+7 Ket kalpasan ti panangputotna ken Enos nagtultuloy nga agbiag ni Set iti walo gasut ket pito a tawen. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.8 Gapuna amin dagiti aldaw ni Set nagdagup iti siam a gasut sangapulo ket dua a tawen ket isu natay.9 Ket ni Enos nagtultuloy a nagbiag iti siam a pulo a tawen. Kalpasanna isu ti ama ni Quenan.+10 Ket kalpasan ti panangputotna ken Quenan nagtultuloy nga agbiag ni Enos iti walo gasut sangapulo ket lima a tawen. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.11 Gapuna amin dagiti aldaw ni Enos nagdagup iti siam a gasut ket lima a tawen ket isu natay.12 Ket ni Quenan nagtultuloy a nagbiag iti pitopulo a tawen. Kalpasanna isu ti ama ni Mahalalel.+13 Ket kalpasan ti panangputotna ken Mahalalel nagtultuloy nga agbiag ni Quenan iti walo gasut ket uppat a pulo a tawen. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.14 Gapuna amin dagiti aldaw ni Quenan nagdagup iti siam a gasut ket sangapulo a tawen ket isu natay.15 Ket ni Mahalalel nagtultuloy a nagbiag iti innem a pulo ket lima a tawen. Kalpasanna isu ti ama ni Jared.+16 Ket kalpasan ti panangputotna ken Jared nagtultuloy nga agbiag ni Mahalalel iti walo gasut ket tallopulo a tawen. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.17 Gapuna amin dagiti aldaw ni Mahalalel nagdagup iti walo gasut siam a pulo ket lima a tawen ket isu natay.18 Ket ni Jared nagtultuloy a nagbiag iti sangagasut innem a pulo ket dua a tawen. Kalpasanna isu ti ama ni Enoc.+19 Ket kalpasan ti panangputotna ken Enoc nagtultuloy nga agbiag ni Jared iti walo gasut a tawen. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.20 Gapuna amin dagiti aldaw ni Jared nagdagup iti siam a gasut innem a pulo ket dua a tawen ket isu natay.21 Ket ni Enoc nagtultuloy a nagbiag iti innem a pulo ket lima a tawen. Kalpasanna isu ti ama ni Matusalem.+22 Ket kalpasan ti panangputotna ken Matusalem nagtultuloy ni Enoc a nakipagna iti pudno a Dios iti tallo gasut a tawen. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.23 Gapuna amin dagiti aldaw ni Enoc nagdagup iti tallo gasut innem a pulo ket lima a tawen.24 Ket ni Enoc nagtultuloy a nakipagna+ iti pudno a Dios.+ Kalpasanna isu awanen, ta innala ti Dios.+25 Ket ni Matusalem nagtultuloy a nagbiag iti sangagasut walopulo ket pito a tawen. Kalpasanna isu ti ama ni Lamec.+26 Ket kalpasan ti panangputotna ken Lamec nagtultuloy nga agbiag ni Matusalem iti pito gasut walopulo ket dua a tawen. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.27 Gapuna amin dagiti aldaw ni Matusalem nagdagup iti siam a gasut innem a pulo ket siam a tawen ket isu natay.28 Ket ni Lamec nagtultuloy a nagbiag iti sangagasut walopulo ket dua a tawen. Kalpasanna isu ti ama ti maysa nga anak a lalaki.29 Ket pinanagananna iti Noe,+ a kunkunana: “Daytoy ket mangyegto kadatayo iti liwliwa manipud iti aramidtayo ken manipud iti rigat dagiti imatayo nga ibunga ti daga nga inlunod ni Jehova.”+30 Ket kalpasan ti panangputotna ken Noe nagtultuloy nga agbiag ni Lamec iti lima gasut siam a pulo ket lima a tawen. Kabayatanna nagbalin nga ama ti annak a lallaki ken babbai.31 Gapuna amin dagiti aldaw ni Lamec nagdagup iti pito gasut pitopulo ket pito a tawen ket isu natay.32 Ket ni Noe nagtawen iti lima gasut. Kalpasan dayta ni Noe isu ti ama da Sem,+ Ham+ ken Jafet.+


text:
The Beatles
Ti The Beatles ket Ingles a grupo ti agkankanta ti rock manipud idiay Liverpool, Inglaterra. Maibilbilang ti The Beatles a kas kapapatgan ken kababalligian a grupo ti musika iti amin a panawen, gapu iti nagun-odda a nainsapasapan a balligi iti kinalatak, pammadayaw ken impluensia a cultural. Pinattogda ti adu a rehistro iti panaglakuan ken nakaimuntarda iti nasurok a 50 a Top 40 a hit single a pakairamanan ti 20 a #1 iti Estados Unidos laeng. Mapattapatta a nakalako ti Beatles iti mapan a maysa a bilion a kopia dagiti kantada iti sangalubongan [1]. Malaksid iti dakkel ken napateg nga impluensia iti musika, ti The Beatles ket uppat kadagiti kadadakkelan a persona iti maika-20 a siglo, ken sumagmamano kadagiti kangrunaan a simbolo iti pakasaritaan ti tao.
Maaw-awagan pay kas "The Fab Four" iti Ingles, ti The Beatles ket isu da John Lennon (1940 - 1980), Paul McCartney (nayanak idi 1942), George Harrison(1943 - 2001), ken Ringo Starr (nayanak kas Richard Starkey idi 1940).


text:
Aktibidad Para iti Panagadal
Inaganam ti Annak ni Jacob
I-download daytoy nga aktibidad para iti panagadal ket kitaem no mainaganam ti tallo nga annak ni Jacob.
Kanayonan Manipud iti Daytoy a Koleksion
Agkanta iti Kanta Maipapan iti Kinatured
Sursuruem ti kanta maipapan iti kinatured sa kantaem a kadua ti pamiliam.
Asino ti Kayatmo a Paregtaen?
Makatulong daytoy nga aktibidad kadagiti ubbing nga agtawen iti 8 agingga iti 12 tapno makapanunotda iti pamay-an a mangparegta iti sabsabali.
Ti Nasantuan nga Espiritu Mangpataud iti Bunga
Makatulong daytoy nga aktibidad kadagiti ubbing nga agtawen iti 8 agingga iti 12 tapno maammuanda dagiti aspeto ti bunga ti espiritu.
AKTIBIDAD PARA ITI PANAGADAL A PARA KADAGITI UBBING


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Kasano nga Agpatingga ti Nakaro a Kinalidayko?
“No din kabaelan ti gagayyemko dagiti problemada, siak ti mangsolbar kadagita tapno sumayaat ti riknada. Ngem manmano ti makaammo a no addaakon iti kuartok, agsangsangitak.”—Kellie.
“Agputputongak no malmaldayak. No adda agawis, agpambarak. Nalaingak a mangilimed iti pamiliak a malmaldayak. Pagarupda no mayat latta ti riknak.”—Rick.
Napasaram kadin ti kas iti narikna ni Kellie wenno ni Rick? No wen, dimo panunoten a dagus nga adda dakes a mapaspasamak kenka. Kinapudnona, amintayo ket pasaray malday. Adda dagiti tiempo a nagliday uray dagiti matalek a tattao a nadakamat iti Biblia.—1 Samuel 1:6-8; Salmo 35:14.
No dadduma, mabalin nga ammom no apay a nalidayka, ngem adda dagiti tiempo a dimo maawatan no apay a mapaspasaram dayta. “Mabalin a nalidayka uray no saan a nakas-ang ti kasasaadmo,” kuna ti 19 anyos a ni Anna. “Iti aniaman a tiempo, mabalin a sumken ni liday, uray no awan ti problemam. Ditay maawatan ngem mapaspasamak latta!”
Aniaman ti makagapu—wenno uray no kasla awan ti makagapu—ania ti mabalinmo nga aramiden no umapay kenka ni liday? Padasem dagiti sumaganad:
Ibagam dayta iti sabali. Idi mariribukan unay, kinuna ni Job: “Agsaoakto iti kinapait ti kararuak!”—Job 10:1.
Kellie: Talaga a nabang-aranak idi imbagak dayta iti sabali. Adda met laengen makaammo iti marikriknak ken mangaon kaniak ken liday!
Isuratmo dayta. No kulkullaapan ni liday ti panangmatmatmo iti biag, nasayaat no isuratmo dagiti mapampanunotmo. Kadagiti naipaltiing a salmona, pasaray inyebkas ni David ti nakaro a lidayna. (Salmo 6:6) No isuratmo dagiti marikriknam, makatulong dayta tapno ‘masaluadam ti praktikal a kinasirib ken ti pannakabaelmo nga agpanunot.’—Proverbio 3:21.
Heather: Makatulong ti panagsuratko tapno maurnos dagiti ti la adda a mapampanunotko no malmaldayak. Dinaka lapunosen ni liday no mayebkasmo dagiti rikriknam ken maawatam no apay a mapaspasaram dayta.
Ikararagmo. Kuna ti Biblia a no ikararagmo dagiti pakaseknam, ‘ti talna ti Dios a mangringbaw iti isuamin a panunot saluadannanto ti pusom ken dagiti pannakabalin ti isipmo.’—Filipos 4:6, 7.
Esther: Ikagkagumaak a tarusan no apay a malmaldayak ngem diak latta maawatan. Inkararagko ken Jehova a tulongannak nga agbalin a naragsak. Naumaakon a malmalday nga awan gapgapuna. Kamaudiananna, napukaw met la ti kinalidayko. Dimo tagtagibassiten ti bileg ti kararag!
Singasing: Usarem ti Salmo 139:23, 24 kas pagibasaran no agkararagka ken Jehova. Ipeksam amin a linaon ti pusom ken kiddawem a tulongannaka tapno masinunuom ti makagapu iti kinalidaymo.
Malaksid kadagiti nadakamaten, adda nagpateg a tulong manipud iti Biblia a Sao ti Dios. No punnuem ti isipmo iti makapabileg a bambanag manipud kadagiti salaysay iti Biblia, sumayaat ti riknam.—Salmo 1:1-3.
No nalidayka latta
Kinuna ni Ryan: “No dadduma, diak kayat ti bumangon tapno maliklikak ti awan mamaayna nga agmalem.” Adda clinical depression ni Ryan, ket saan la nga isu ti kasta. Ipakita dagiti panagadal nga agarup 1 iti kada 4 nga agtutubo ti agpasar iti maysa a kita ti depresion sakbay nga agmataenganda.
Kasanom a maammuan no addaanka iti depresion? Adtoy ti sumagmamano kadagiti sintoma: panagputputong, awan unayen ti panaginteres iti dandani amin nga aktibidad, nakadkadlaw a panagbaliw ti rikna ken tigtignay agraman kababalin iti pannangan ken pannaturog, ken nakaro a pannakakonsiensia wenno pannakarikna iti kinaawan serserbi.
Siempre, dandani amintayo ket pasaray agpasar iti maysa wenno ad-adu kadagita a sintoma. Ngem no agpaut dagiti sintoma iti nasursurok ngem dua a lawas, nasayaat no kasaritam dagiti nagannakmo tapno ipadoktordaka. Mabalin a matulongannaka ti doktor tapno maammuam no adda sakitmo a pakaigapuan ti kinalidaymo.
Dimo ibain no agsagsagabaka iti clinical depression. Gapu ta nagpaagas dagiti addaan iti kasta, simmayaat ti rikna ti adu kadakuada—nalabit ti kasayaatan pay la a nariknada iti naunday a tiempo! Ti man kinalidaymo ket maigapu iti depresion wenno saan, tandaanam ti makaliwliwa a sasao ti Salmo 34:18: “Ni Jehova asideg kadagidiay nadunor ti pusoda; ket dagidiay a naidagel iti espiritu isalakanna.”


text:
Jimmy Wales
Ni Jimmy Donal "Jimbo" Wales ( /ˈdoʊnəl ˈweɪlz/; naiyanak idi Agosto 7, 1966[3]) ket maysa nga Amerikano a Negosiante ti internet ken nalatak a naamammoan a kas ti kumaduaan a nagibangon ken nangiragragpat ti saan nga agganganansia nga ensiklopedia ti Wikipedia ken ti kompania ti Wikia.[4][5] Ni Wales ket naipasngay idi idiay Huntsville, Alabama, Estados Unidos, nga idiay ket nagadal idiay Randolph nga Eskuela, maysa nga preparatorio nga unibersidad a pagadalan, ken nakagun-od ti lesensatura ken maestrioa a degrado iti busbos.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hough, Stephen (Marso 11, 2012). "Jimmy Wales: Wikipedia a daulo ti agbalbalakad Whitehall iti annuroten". The Daily Telegraph. Naala idi Mayo 30, 2012.
- ^ "Board of Directors". CiviliNation website. Naala idi Pebrero 19, 2011.
- ^
- Horovitz, David (Hulio 1, 2011). "Ti naemma Wikipedia a kinasirib ni Jimmy Wales". The Jerusalem Post. Naala idi Disiembre 12, 2011.
- ^ "Wikipedia: Dagiti 50 a pagsasao, dagiti 1/2 a riwriw nga artikulo". Wikimedia Foundation Press Release. Wikimedia Foundation. Abril 25, 2004. Naala idi Abril 10, 2009."Ti gandat ti Wikipedia ket nabangon idi Enero 2001 babaen ti negosiante ti internet a ni Jimmy Wales ken pilosopo a ni Larry Sanger," inadaw a sinao manipud idi Abril 25, 2004 ti immuna a naiplaak ti midia nga inted babaen ti Wikimedia Foundation.
•"Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia, ket nakaabot ti maika-100,000 nga artikulo". Wikipedia Press Release. Wikipedia. Enero 21, 2003. Naala idi Abril 10, 2009.
- ^ "Uten a panagsukimat: Ti pundamentalista ti nawaya a pannakaammo". The Economist. Hunio 5, 2008. Naala idi Hunio 9, 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Jimmy Wales iti Wikimedia Commons


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Proverbio 30:1-33
30 Ti sasao ni Agur nga anak ni Jaque, ti nadagsen a mensahe.+ Ti sao ti nabaneg a lalaki ken Itiel, kada Itiel ken Ucal.2 Ta ad-adda nga awan nakemko ngem iti asinoman pay,+ ket awananak iti pannakaawat ti tao;+3 ket saanak a nakasursuro iti kinasirib;+ ket ti pannakaammo Daydiay Kasasantuan saanko nga ammo.+4 Siasino ti immuli sadi langit tapno umulog koma?+ Siasino ti nangummong iti angin+ iti lukong ti dua nga ima? Siasino ti nangbungon kadagiti danum iti maysa a kagay?+ Siasino ti nangbangon kadagiti amin nga ungto ti daga?+ Ania ti naganna+ ket ania ti nagan ti anakna, no kas pagarigan ammom?+5 Tunggal sasao ti Dios napasudi.+ Isu maysa a kalasag kadagidiay agkamang kenkuana.+6 Saanka a manginayon iti aniaman kadagiti saona,+ tapno saannaka a tubngaren, ket iti kasta saan a kasapulan a mapaneknekanka a naulbod.+7 Dua a banag ti kiniddawko kenka.+ Saanmo nga ipaidam ida kaniak sakbay a matayak.+8 Ti di kinapudno ken ti naulbod a sao iyadayom kaniak.+ Saannak nga ikkan iti kinakurapay wenno uray kinabaknang.+ Bay-annak a mangalun-on iti taraon a naibilin nga agpaay kaniak,+9 tapno saanak a mapnek ket pudno nga ilibakka+ ket kunaek: “Siasino ni Jehova?”+ ken tapno saanak a kumurapay ket pudno a takawak ken tabbaawak ti nagan ti Diosko.+10 Saanmo a pardayaen ti maysa nga adipen iti apona,+ tapno saanna nga idawdawat ti pakadaksam, ken tapno saan a kasapulan a maibilangka a nakabasol.+11 Adda kaputotan nga idawdawatna ti pakadaksan uray ti amana ken saanna a bendisionan uray ti inana.+12 Adda kaputotan a nasin-aw kadagiti bukodna a mata+ ngem saan a nabugguan manipud bukodna nga ibleng.+13 Adda kaputotan a dagiti matana nagbalinda nga O anian a napalalo! ken dagiti agsilnasilnag a matana maipangatoda.+14 Adda kaputotan a dagiti ngipenna kamkampilan ken dagiti tulang ti pangada pagparti nga im-imuko,+ a pangibus kadagidiay naparigatan manipud iti daga ken dagidiay napanglaw manipud iti tengnga ti sangatauan.+15 Dagiti alimatek addaanda iti dua nga annak a babbai a mangyikkis: “Mangtedka! Mangtedka!” Adda tallo a banag a saan a mapnek, uppat a saan a nangikuna: “Umanayen!”16 Ti Sheol+ ken ti nalapdan nga aanakan,+ ti daga a saan a napnek iti danum,+ ken apuy+ a saan a nangikuna: “Umanayen!”+17 Ti mata a mangaramid a mauy-uyaw iti ama ken mangumsi iti panagtulnog iti ina+—tuktokento dayta dagiti wak ti naapres a ginget ket kanento dayta ti annak ti agila.18 Adda tallo a banag a napaneknekan a nakaskasdaaw unay kaniak, ken uppat a saanko a naammuan:19 ti dalan ti agila iti langlangit, ti dalan ti serpiente iti maysa a bato, ti dalan ti barko iti puso ti baybay+ ken ti dalan ti nabaneg a lalaki iti maysa a balasang.+20 Kastoy ti wagas ti maysa a mannakikamalala a babai: nangan ket pinunasanna ti ngiwatna ket kinunana: “Saanak a nakaaramid iti dakes.”+21 Iti sidong ti tallo a banag nadayyeg ti daga, ket iti sidong ti uppat saanna a kabaelan ti agibtur:22 iti sidong ti adipen no agturay kas ari,+ ken ti maysa a nakuneng no aglaplapusanan iti taraon;+23 iti sidong ti magurgura a babai no matagikua a kas asawa,+ ken adipen a babai no ikkatanna iti sanikua ti apona-a-babai.+24 Adda uppat a banag nga isuda ti kababassitan iti daga, ngem nainkasigudan a masiribda:+25 dagiti kuton maysada nga ili a saan a napigsa,+ ket kaskasdi nga iti kalgaw isaganada ti taraonda;+26 dagiti koneho iti kabatuan+ maysada nga ili a saan a nabileg, ket kaskasdi nga iti rabaw ti napasdok a bato ti pangikabilanda ti balayda;+27 dagiti dudon+ awananda iti ari, ket kaskasdi nga agwarasda isuda amin a nabingay iti binunggoy;+28 ti tekka+ kumpet babaen kadagiti bukodna nga ima ket adda dayta iti naindaklan a palasio ti maysa nga ari.29 Adda tallo a nasayaat ti panagaddangda, ken uppat a nasayaat ti panaggunayda:30 ti leon, nga isu ti kabilgan kadagiti animal ken saan nga agbaw-ing manipud sanguanan ti asinoman;+31 ti aso a paganup wenno ti kalakian a kalding, ken ti maysa nga ari ti bunggoy dagiti soldado ti bukodna nga ili.+32 No nagtignayka a sikukuneng babaen ti panangipangatom iti bagim,+ ken no impamaysam ti panunotmo iti dayta, iyapputmo ti ima iti ngiwat.+33 Ta ti panangbatil iti gatas isu ti mangpataud iti mantekilia, ket ti panangpisel iti agong isu ti mangpataud iti dara, ket ti pananggutugot iti unget isu ti mangpataud iti panagririri.+


text:
Donasion Online
Agdonar kadagiti Saksi ni Jehova babaen kadagiti suportado a credit wenno debit card:
Agdonar Para iti Sangalubongan a Trabaho Dagiti Saksi ni Jehova
Umawat iti Sagut
Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
Suportaran ti sangalubongan a narelihiosuan nga aktibidad ken panangtulong iti dadduma dagiti Saksi ni Jehova.
Agdonar Para iti Rehional a Kombensionmo
Umawat iti Sagut
Christian Congregation of Jehovah’s Witnesses
Adda dagiti dadakkel a tinawen a kombension dagiti Saksi ni Jehova a maar-aramid iti intero a lubong. Mabalinmo ti agdonar iti sangalubongan a trabaho para iti kombension nga atenderam tapno makatulongka kadagiti nagastos.
No addan account-mo, pangngaasim ta ag-log in-ka tapno makapagdonarka wenno mabaliwam dagiti donasionmo.


text:
Parbo a saririt
Ti parbo a saririt (wenno artipisial nga intelihensia AI) ket teknolohia ken sanga ti siensia ti kompiuter nga agadal ken agparang-ay kadagiti nasaririt a makina ken sopwer. Dagiti kangrunaan nga agsuksukisok ti AI ken dagiti libro ti pagobraan a kas ti "panagadal ken daremdem dagiti nasaririt nga ahente",[1] nga iti maysa a nasaririt nga ahente ket ti sistema a mangipagarup ti enbironmentona ken agtignay a mangpaadu iti gasatna nga agballigi.[2] Ni John McCarthy, nga isu ti nagaramid iti daytoy a panangibaga idi 1955,[3] ket mangipalpalawag iti daytoy a kas "ti siensia ken inhennieria iti panagaramid kadagiti nasaririt a makina".[4]
Ti panagsukisok ti AI ket teknikal unay ken espesialisado, ken nauneg a nabingbingay kadagiti pagobraan a paset a masansan a napaay a makisinnarita iti tunggal maysa kaniada.[5] Dagitoy a panagsisina ket gapu ti sosial ken kultural a banbanag: dagiti paset ti pagobraan ket dimmakkel iti lawlaw dagiti naisangayan a patakder ken dagiti obra dagiti agmaymaysa nga agsuksukisok. Ti AI a panagsukisok ket nabingbingay pay babaen dagiti nadumaduma a teknikal a banag. Adda met dagiti paset a pagobraan a naipatengaan ti isip kadagiti pakailawlawagan iti naisangayan a problema, iti maysa kadagiti mabalin nga arngian, iti panagusar ti aggigiddiat a ramramit ken para iti pannakatungpal kadagiti naisangayan a panangipakat.
Dagiti sentral aproblema (wenno gangandat) ti AI a pangsukisok ket mairaman ti panagrason, pannakaammo, panagplano, panagadal, komunikasion, panangipagarup ken ti abilidad nga aggunay ken panangiturong kadagiti banag.[6] Ti sapasap a sairit (wenno "napigsa nga AI") ket isu pay laeng dagiti napaut a gangandat iti pagobraan.[7] Dagiti agdama a nadayeg nga arngian ket mairaman dagiti estatistiko a pamay-an, pagbilanagn a saririt ken tradisional a simboliko nga AI. Adda dagiti adu unay a bilang dagit iramit nga inus-usar iti AI, mairaman dagiti bersion ti panagbiruk ket matematiko nga optimisasion, lohika, dagiti pamay-an a naibatay iti probabilidad ken ekonomika, ken dagiti adu pay a dadduma.
Ti pagobraan ket napundar idi iti panagtunton a ti sentral nga abilidad ti tattao, ti saririt—ti kalaing dagiti Homo sapiens—ket mabalin a nalawag a maipalawag a mabalin a maparugso babaen ti maysa a makina.[8] Daytoy ket mangiyaon ti banag a maipanggep ti kasasaad ti isip ken ti etika iti panagpartuat kadagiti parbo a parsua, dagiti banag a naibagaan idi babaen ti mito, piksion ken pilosopia maipud idi kina-ugma.[9] Ti parbo a saririt ket suheto idin ti nakaro a nakanamnama a kapanunotan[10] ngem nakasagsagaba kadagiti nakakaskasdaaw a pannakapaay.[11] Tatta nga aldaw daytoy ket nabalinen a kammasapulan a parte ti industria teknolohia ken kaaduan kadagiti karigatan aproblema iti siensia ti kompiuter.[12]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agpanpanunot a makina ken dagiti artipisial a parsua ket nagparparang kadagiti Griego a mitolohia, a kas iti Talos ti Kreta, ti bronse a robot ni Hapesto, ken ti Galatea ni Pigmalion .[13] Dagiti kayarigan ti tao a naipamatmatian nga addan ti kasirib ket napartuat kadagiti amin a nangruna a sibilisasion: dagiti animado a ladawan ti kulto ket rinaraeman idiay Ehipto ken Gresia[14] ken dagiti kasla tao nga automaton ket pinartuat idi babaen ni Yan Shi, Bannuar ti Alehandria ken Al-Jazari.[15] Daytoy ket kaaduan pay a naipammatian a dagiti artipisial a parsua ket pinartuat idi babaen ni Jābir ibn Hayyān, Judah Loew ken ni Paracelsus.[16] Babaen dagiti siglo ti maika-19 a siglo ken maika-20, dagiti artipisial a parsua ket nagbalbalindan a kadawyan a langa iti piksion, a kas iti Frankenstein ni Mary Shelley wenno ti R.U.R. (Rossum's Universal Robots) ni Karel Čapek.[17] Ni Pamela McCorduck ket nangisupsuppiat a dagitoy amin ket kas pagarigan ti taga-ugma a gatuguten, a kas ti impalplawagna, "tapno pandayen dagiti dios".[9] Dagiti sarita kadagitoy a parsua ken dagiti nagbanaganda ket mamngitungtung kadagiti isu met laeng a namnama, butbuteng ken etikal a pagdanagan nga irepresenta babaen ti parbo a saririt.
Ti mekanikal wenno "pormal" a panagrason ket naparang-ayen babaen dagiti pilosopo ken dagiti matematiko manipud idi kinaugma. Ti panagadal ti lohika ket nakaiturongan ti pannakaparnuay ti maprograma a dihital nga elektroniko a kompiuter, a naibatay ti obra ti matematiko a ni Alan Turing ken dagiti dadduma pay. Ti teria ti komputasion ni Turing ket nangisingasing a ti maysa a makina, babaen ti panangiyakar-akar kadagiti simbolo a kas ti "0" ken ti "1", ket mabalin a mangtulad ti aniaman a mapanunot a tignay iti matematiko a panagkissay.[18][19] Daytoy, a kakuyog dagiti agdama a naduktalan iti neurolohia, teoria ti pakaammo ken dagiti sibernatika, ket nangaw-awis kadagit bassit a grupo dagiti agsuksukisok tapno mangrugida ti serioso a panangikeddeng ti posibilidad iti panagpartuat ti maysa nga elektroniko nga utek.[20]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakaipalplawag ti AI a kas ti panagadal kadagiti nasaririt nga ahente:
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, p. 1, mangited ti bersion nga inus-usar iti daytoy nga artikulo. Laglagipen nga inus-usarda ti pannangibaga a "panagbilanga a saririt" a kas sinonimo para iti parbo a saririt.
- Russell & Norvig (2003) (a nagayayat ti panangibaga iti "rasional ng aahente") ken nagsurat ti "Ti sibubukel nga ahente apanirigan ket kaaduanen a naawawat iti pagobraan " (Russell & Norvig 2003, p. 55).
- Nilsson 1998
- ^ Ti paradigma ti nasaririt nga ahente:
- Russell & Norvig 2003, pp. 27, 32–58, 968–972
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, pp. 7–21
- Luger & Stubblefield 2004, pp. 235–240
- ^ Urayno adda met dagiti kontrobersia iti daytoy a panirigan (kitaen ti Crevier (1993, p. 50)), McCarthy ket awan dudua a nangibagbaga a "Siak ti nagparnuay daytoy a termino" iti maysa apannakisinnarita iti c|net. (Skillings 2006) Ni McCarthy ket immuna a nagusar ti termino iti singasing para iti Dartmouth a konperensia, a nagparang idi 1955. (McCarthy et al. 1955)
- ^ Panangipalplawag ti Ai babaen ni McCarthy:
- ^ Ni Pamela McCorduck (2004, pp. 424) ket insuratna "ti nakaro a pannakawarwara ti AI kadagiti paset apagobraan ti panagkita, masna apagsasao, teoria ti panangikeddeng, dagiti henetiko nga algoritmo, robotika ... ken dagitoy iti bukod a sanga sanga ti pangobraan amarigatan unay a mangibaga iti animan unay iti tunggal maysa kaniada."
- ^ Daytoy a listaan dagiti nasaririt ngaugali ket naibatay kadagiti topiko a sinakupan babaen dagiti nangruna alibro ti AI, a mairaman ti:
- ^ Ti sapasap a saririt (napigsa nga AI) ket naitungtungan kadagiti nadayeg a pangyuna iti AI:
- ^ Kitaen ti Dartmoutha singasing, babaen ti Pilosopia, dita baba.
- ^ a b Daytoy ket sentral a kapanuotan ti Dagiti Makina Makapanunot ni Pamela McCorduck, Insuratna ti: "Kayatko a mapanunot nga iti parbo a saririt a kas ti sientipiko nga apeotesis ti naranga a kultural a tradision." (McCorduck 2004, p. 34) "Ti parbo a saririt iti maysa a porma wenno iti sabali ket maysa a kapanunotan a naipasagepsep ti Lumaud a pakasaritaan ti kinasirib, ti tagtagainep itimaganganat a kammasapulan iti pannakatungpal." (McCorduck 2004, p. xviii) "Ti pakasatitaantayo ket napnmo kadagiti panagpadas—mauyong, misterioso, nakakatkatawa, nagagar, naisaritaan ken pudno—tapno makaaramid ti parbo a saririt, tano makapataud iti makunkuna a kmmasapulan kadatayo—nga aglablabas kadagiti ordiario a pamay-an. Agsisinnubli iti baetan ti mito ken kinapudno, dagiti mapattapattatayo ket agitited kadagiti saan amaited ti pagobraantayo, nakibinglaytayon iti napaut apanaweniti daytoy a datdatlag a porma iti bukod reproduksion." (McCorduck 2004, p. 3) Sinurotna ti essem manipud kadagiti Helenistiko ramut ken tinawtawagann daytoy ti essem iti "pandayen dagiti Dios." (McCorduck 2004, pp. 340–400)
- ^ Ti nakanamnama a kapanunotan a naibagbaga ket mairaman dagiti padto dagiti nasap a nagsuksukisok ti AI (kitaen ti nakanamnama a kapanunotan iti pakasaritaan ti AI) ken dagiti pay kapanunotan dagiti moderno a transhumanista a kas ni Ray Kurzweil.
- ^ Dagiti "pannakapaay" a naibagbaga ket mairaman ti reporta ti ALPAC idi 1966, ti panagpanaw kadagiti perseptron idi 1970, Lighthill a Reporta idi 1973 ken ti pannakarebba ti pagtagilakuan ti Lisp a makina idi 1987.
- ^ Dagiti pannagipakat ti AI a kaaduan a naus-usar itilikudan dagiri senario:
- Russell & Norvig 2003, p. 28
- Kurzweil 2005, p. 265
- NRC 1999, pp. 216–222
- ^ AI iti mito:
- McCorduck 2004, pp. 4–5
- Russell & Norvig 2003, p. 939
- ^ Dagiti ladawan ti kulto a kas artipisial a saririt:
- Crevier (1993, p. 1) (estatua ni Amun)
- McCorduck (2004, pp. 6–9)
- ^ Kasl atao nga automata:
Yan Shi:
- Needham 1986, p. 53
- McCorduck 2004, p. 6
- "T Maika Sangaulo ket Tallo a Siglo a Maprograma a Robot". Shef.ac.uk. Naala idi 25 Abril 2009.
- McCorduck 2004, p. 17
- ^ Dgaiti artipisial a parsua:
Jābir ibn Hayyān's Takwin:
- O'Connor, Kathleen Malone (1994). "Ti alkemikal a pannakapartuat ti biag (takwin) ken dagiti dadduma pay a konsepto iti Henesis iti mediebal nga Islam". Unibersidad ti Pennsylvania. Naala idi 10 Enero 2007.
- McCorduck 2004, pp. 15–16
- Buchanan 2005, p. 50
- McCorduck 2004, pp. 13–14
- ^ AI iti nasapa a piksion ti siensia.
- McCorduck 2004, pp. 17–25
- ^ Daytoy a panirigan, a dagiti dihital a kompiuter ket mabalinda a mangtulad ti aniaman a proseso iti pormal a panagrason, ket naamammuan a kas ti tesis ni Church–Turing.
- ^ Pormal a panagrason:
- Berlinski, David (2000). Ti isasangpet ti Algoritmo. Harcourt Books. ISBN 0-15-601391-6. OCLC 46890682.
- ^ Dagiti dagus a sinaruno ti AI:
- McCorduck 2004, pp. 51–107
- Crevier 1993, pp. 27–32
- Russell & Norvig 2003, pp. 15, 940
- Moravec 1988, p. 3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Parbo a saririt iti Wikimedia Commons
- Ania kadi ti parbo a saririt?


text:
Tulong:Kategoria
Dagiti kategoria ket naikeddeng a mangigrupo kadagiti panid kadagiti suheto nga agpapada. Dagitoy ket isayangkat babaen ti langa ti MediaWiki a manginayon ti ania man a panid nga addaan iti testo a kas ti
[[Kategoria:XYZ]] iti pannakaisuratna iti wiki iti automatiko al istaan nga isu ti kategoria nga agnagan iti XYZ. Dagiti kategoria ket mangtulong kadagiti agbasbasa nga agbiruk , ken agdaliasat, iti lugar ti maysa a suheto, ti mangkita ti pampanid a naurnos babaen ti titulo, ken pakabirukanto kadagiti pannakaikabagian ti artikulo.
Dagiti kategoria ket kadawyan a mabirukan iti baba ti panid iti maysa nga artikulo. Ti panagpindut ti nagan ti kategoria ket mangipakita ti panid ti kategoria a mangilista kadagiti artikulo (wenno sabali a pampanid) a nainayonen iti dayta a naisangayan a kategoria. Mabalin nga adda pay paset a mangilista kadagiti subkategoria iti dayta a kategoria. Ti langa ti subkategorisasion ket mangpalubos ti mangurnos kadagiti kategoria kadagiti kasla puon nga estruktura tapno makatulong iti nabigasion.


text:
Tattao nga Ilokano
Dagiti maawagan nga Ilokano ket isu dagiti kaputotan dagiti simmanglad a tattao idi kanikamanon a ribu a tawtawen idiay amianan ti Luzon, iti maaw-awagan ita iti Ilocos wenno Kailokuan (buklen dagiti probinsia ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ken dadduma pay). Kuna dagiti antropolohista a binallasiw dagitoy a kaputotan ti baybay, babaen ti bilog wenno viray, manipud idiay Taiwan. Inrugida ti baro a panagbiag kadagiti lolook wenno waywayang iti amianan, nga isu ti nakapanaganda—dagiti “tattao iti loök,” wenno "Ilooko." Ngem kadakuada, nairuam nga awaganda ti bagbagida a Samtoy, manipud iti "saö mi ditoy." Awaganda pay ti bagbagida kas “Saluyot,” manipud iti maysa a mula nga imasen a sidaen dagiti Ilokano.
Dagiti linaon
Nakaiwarasan
Timmubo dagiti Ilokano iti amianan-laud a suli ti Luzon, daga a nakipet ken ragangirang, naisengngat iti kabambantayan ti Kordiliera ken ti Baybay Abagatan a Tsína. Kastoy a heograpia ti nangpataud iti tattao a nagaget, nasalimetmet, ken managakar nga agbirok iti gundaway ken gasat iti sabali a daga. Dagiti probinsia ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, ken paset iti La Union ken Abra ti sigud a teritorio ti Kailukoan.
Dinappatan dagiti Ilokano dagiti natabtaba a dagdaga ti Cagayan ken Pangasinan ken iti kabambantayan ti Apayao idi maika-18 ken 19 a sigsiglo. Iti maika-20 a siglo, adu met a pamilia nga Ilokano iti immakar a napan nagdappat idiay Mindanao. Dagiti Ilokano ti umuna a grupo a nagbaniaga iti ballasiw-taaw iti kontinente ti Amerika, nangruna kadagiti estado ti Hawaii, California, Washington, ken Alaska. Iti agdama, umad-adu latta dagiti Ilokano iti Saudi Arabia, Hong Kong, Hapon, Singapore, Canada, Australia, ken pagpagilian iti Europa.
Demograpia
Iti agdama, adda aganay a 9,136,000 nga Ilokano. Nagtaud dagiti Ilokano iti puli nga Austronesiano, kapada met laeng dagiti dadduma pay nga etniko a grupo a Filipino. Nupay tradisional a kaaduan ket nakayumanggi ti maris ti kudilda, adu met ti napupudaw nangruna dagiti addaan kaputotan nga Intsik. Adu met nga Ilokano nga agnanaed kadagiti kabambantayan a paset ti Luzon ti addaan dara a Kordilierano. Kaaduan kadagiti Ilokano ket Romano a Katoliko, ti dadduma ket Protestante a kaaduanna ket kameng ti Simbaan nga Aglipayano, maysa a relihion a nangrugi iti Ilocos Norte.
Panagsurat
Dagiti Ilokano a nagbiag sakbay ti panangsakup dagiti Kristiano a Kastila ket ammoda ti agsurat iti bukodda a sistema iti abesedário. Kapadana met laeng ti alibata a surat dagiti Tagalog ken Pangasinense, kas koma iti Doctrina Cristiana iti 1621, maysa a kasapaan ken kadaanan a naipablaak iti Iloko. Nailasin laeng ita ti surat Ilokano ket adda veramana, naikur-it a kuros tapno mabasa dagiti konsonante.
Ti kultura nga Ilokano ket napno iti burburtia, dandaniw, pammagbaga, daldallot, salsala, bucanegan, ken sarsarita.
Ti epiko a Biag ni Lam-ang ti nabati nga estoria a saan nalipatan dagiti Ilokano. Adu pay iti pampammati a naitawid iti Kailokuan ita, kas iti estoria ni Aran ken Angalo, ni Namarsua wenno Apo Lung-aw, a nangbukel iti lubong dagiti tao ken dadduma pay.