text:
San Miguel, Leyte
Ti San Miguel ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Leyte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Miguel ket politikal a nabingbingay iti 21 a barbaranggay.[2]
- Bagacay
- Bahay
- Bairan
- Cabatianuhan
- Canap
- Capilihan
- Caraycaray
- Libtong (East Poblacion)
- Guinciaman
- Impo
- Kinalumsan
- Lukay
- Malaguinabot
- Malpag
- Mawodpawod
- Patong
- Pinarigusan
- San Andres
- Santa Cruz
- Santol
- Cayare (West Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Leyte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi Septiembre 15, 2016.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Leyte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi Septiembre 15, 2016.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


c: text/html

text:
Aldaw
Ti aldaw ket maysa a paset ti panawen, a sappasap a naipalpalawag a kas ti pagbayatan a dumagup ti 24 nga oras.[1] Mabalin pay a kayatna a saoen a ti paset ti sibubukel nga aldaw a ti agdama a lokasion ket nasilnagan babaen ti lawag ti Init, a naamammoan pay a kas ti aglawag. Ti paset ti panawen a manrukrukod manipud ti lokal a tengnga ti aldaw aginggana ti lokal a tengnga ti aldaw ket makunkuna a ti solar nga aldaw.[2][3]
Ti nadumaduma a panangipalpalawag iti daytoy a sangalubongan a konsepto ti tao ket maus-usar segun ti linaon, kammasapulan ken pakainugotan. Idi 1967, ti segundo ket nabaliwan idi ti panakaipalpalawagna iti termino ti kaatiddog ti allon ti lawag, ken daytoy ket nagbalinn a ti SI a batayan ti paset ti panawen. Ti paset ti panagrukod para iti panawen a makunkuna nga "aldaw", ket nabaliwan idi 1967 a kas ti 86,400 SI a segsegundo ken naikkan ti simbolo a d, ket saan a paset nga SI, ngem daytoy ket naaw-awat para iti panag-usar ti SI.[1] Ti maysa a sibil nga aldaw ket kadawyan a daytoy pay ket 86,400 a segundo, a mabalin a manayonan wenno makissayan ti bisiesto a segundo iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras UTC, ken, kadagidiay dadduma pay a lokasion, sagpaminsan a manayonan wenno makissayan ti maysa nga oras no agibalbaliw manipud wenno mapan t Oras a panagin-inut ti lawag. Ti balikas nga aldaw ket mabalin pay a mangitudo ti aldaw iti lawas wenno ti maysa a petsa ti kalendario, a kas ti sungbat ti saludsod nga "Ania nga Aldaw?" Ti aldaw ket mangipatudo pay ti paset ti aldaw a saan a rabii — a makunkuna pay a kas ti 'agaldaw'. Dagiti tabas ti biag ti tattao ken dagiti dadduma pay a sebbangan ket maikabagian ti solar nga aldaw ti Daga ken ti siklo ti aldaw ken rabii (kitaen dagiti sirkadiano a kumpas).
Ti pagtengngaan a kaatiddog ti solay nga aldaw ditoy Daga ket agarup a 86,400 segundo (24 oras) ken adda dagiti agarup a 365.2422 solar nga alaldaw iti maysa a tropikal atawen. Gaputa ti nailangitan a panagtayyek ket saan a pudno a nagtitimbukel, isu nga dagiti banbanag ket agbanbaniagada kadagiti nadumaduma a kapardas kadagiti nadumaduma a puesto kadagiti bukodda a panagtayyek, ti maysa a solar nga aldaw ket saan a tinawen nga agpapada ti kaatiddog ti panawen iti amin a panagtayyek a tawen. Ti aldaw, ket naaw-awatan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagaramid ti maysa a dagup a panagtayyek ti Daga.[4] no maipanggep ti nailangitan a lugar iti likud wenno adayo a bituen (naipagarup nga agtaltalinaay), ket makunkuna a nailangitan nga aldaw. Daytoy a paset ti panawen a panagtayyek ket agarup a mamin 4 a basbassit ngem 24 nga oras ken adda tiagarup a 366.2422 iti maysa a tropikal a tawen (adadu ngem maysa a nailangitan nga aldaw ngem ti bilang ti solar nga al-aldaw). Daytoy ket gapu ti pagangayan ti ugot, ti paset ti panawen a panagtayyek ti Daga ket saan nga agtaltalinaay, a pagbanagan daytoy kadagiti bassit a panagdumaduma para iti solar nga al-aldaw ken nailangitan nga 'al-aldaw'. Dagiti dadduma a planeta ken bu-bulan ken addaanda ti nailangitan ken solar nga al-aldaw.
Dagiti linaon
Pangyuna[urnosen | urnosen ti taudan]
No malaksid ti 24 nga oras (86,400 a segundo), ti balikas nga aldaw ket maus-usar kadagiti nadumaduma a kaatiddog itipanawen a naibatay ti panagtayyek ti daga ti lawlaw ti pagtayyekanna. Ti maysa a nagruna ket ti solar nga aldaw, a naipalpalawagan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagsubli ti Init ti pagpatingaan a puntos (ti kangatuan apuntosna iti langit). Gaputa ti Daga ket immitlog a pagtayyekanna ti Init no ti Daga ket agpuspusipos iti nagsikig a pagtayyekan, daytoy a paset ti panawen ket mabalin nga agpaut ti 7.9 a segundo a nabaybayag ngem (wenno nabibiit ngem) 24 nga oras. Iti pagtengngaan ti sumurok a makatawen daytoy nga aldaw ket kapadpada ti 24 nga oras (86,400 a segundo).
Ti aldaw, iti kapanunotan ti agaldaw a nailasin manipud ti rabii a panawen, ket sapasap a naipalpalawagan a kas ti paset ti panawen iti las-ud ti lawag ti init ket dagus a maabutanna ti rabaw ti daga, no maipagarup nga awan dagiti lokal a mangtiped. Ti kaatiddog ti aldaw ket pakatengngaan ti gangani nga adadu ngem kagudua ti 24-nga oras nga aldaw. Dua a banag ti managramid ti aldaw nga atatiddog ngem ti rabii. Ti Init ket saan apuntos, ngem adda ti nalawagan a kadakkel ti agarup a 32 minutos iti arko. Ti maipatinayon, ti tangatang ket agisilnag ti lawag ti init iti pamay-an nga a makaabot ti rabaw ti daga urayno ti Init ket adda ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 34 a minutos iti arko. Isu nga ti umuna a lawag ket makaabo ti rabaw ti daga no ti tengnga ti Init ket adda pay laeng ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 50 a minutos iti arko. Ti paggiddiatan ti panawen ket depende ti anggulo ti illeleggak ti Init ken ilelennekna (daytoy ket pamay-an ti latitud), ngem daytoy ket mabalin a dumaguo ti agarup a pito a minutos.
Ti taga-ugma nga ugali ket adda ti baro a panagrugi ti aldaw a maalin a ti ileleggak wenno ilelennek ti Init idiay lokal nga horisonte (Italiano a panagipagarup, kas pagarigan) Ti pudno a kanito iti, ken ti bagbaetan, ti dua nga illeleggak wenno dua nga ilelennek ket maitalek iti heograpiko a puesto (longitud ken ti pay latitud), ken ti panawen ti tawen. Daytoy ti panawen a kas ti nainaganan babaen dagiti taga-ugma a hemisperiko nga init a pagorasan.
Ti nataltalinaay nga aldaw ket maalin a maialpalawag babaen ti panaglabas ti Init babaen ti lokal a meridiano, a mapasamak daytoy ti lokal a tengnga ti aldaw (nangatngato a pagpatinggaan) wenno tengnga ti rabii (nababbaba a pagpatinggaan). Ti pudno a kanito ket maitalek iti heograpiko a longitud, ken ti basbassit a gay-at iti oras a panawen ti tawen. Ti kaatiddog tikastoy nga aldaw ket gangani nga agtaltainaay (24 nga oras ± 30 a segundo). Daytoy nga oras ti nainaganan babaen dagiti moderno nga init a pagurasan.
Ti kaaduan pay a panagparang-ay ket mangipalpalawag ti saan a pudno a natimbengan nga Init nga aggungunay ti natalinaay a kapardas iti igid ti nailangitan nga ekuador; ti kapardas ket kapadpada ti napakatengngaan a kapardas ti pudno nga Init, ngem ikkatenna dagiti panakaidumaduma iti maysa a tawen bayat a ti Daga ket aggungunay iti igif ti pagtayyekanna ti lawlaw ti Init (gapu ti kapardasna ken ti panagsikig ti pagtayyekanna).
Ti aldaw ti Daga ket immatiddog kadagiti napalabas a panawen. Daytoy a penomena ket gapu dagiti ugot nga inpangpangato babaen ti Bulan a mangpabuntog ti pagtayyekan ti Daga. Gapu ti pamay-an a panakaipalpalawagan ti segundo, ti natimbengan a kaatiddog ti aldaw ket agarup a 86,400.002 a segundo, ken umatatiddog babaen ti agarup a 1.7 milisegundo tunggal maysa a siglo (ti pakatengngaan ti 2,700 a tawtawen. Kitaen ti panagpardas ti ugot para kadagiti salaysay. Ti kaatiddog ti maysa nga aldaw ket nakarkaulo a kas ti 21.9 nga oras idi 620 a riwriw a tawen manipud ti ritmitas (dagiti agsinnublat a tuon ti gubang). Ti kaatiddog ti aldaw para iti Daga wenno Proto-Daga sakbay ti pasamak a panakapartuat ti bukodtayo a Bulan babaen ti impakto ket saan pay a naamammoan.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino ket nanipud ti Daan nga Ingles a dæg, nga adda ti sapasap a nagtaudan a kas ti Tag iti Alemana, ken dag iti Norweo, Danes, Sueko ken Olandés. Ti "aldaw" ket isu ti maika-98 kadawyan a balikas iti Inggles segun ti AskOxford.com.
Internasional a Sistema dagiti Paset (SI)[urnosen | urnosen ti taudan]
T aldaw, nga adda ti simbolo a d, ket naipalpalawagan a kas ti 86,400 a segundo. Ti segundo ket ti paset ti panawen iti SI paspaset.
Ti aldaw iti UTC a gantingan ti oras ket mabalin a mangiraman ti negatibo wenno positibo a bisiesto a segundo, ken isu a daytoy ket adda ti kaatiddog iti 86,399 wenno 86,401 a segundo.
Ti Internasional nga Opisina dagiti Kadagsen ken Rukod (BIPM) ket agdama a mangipalpalawag ti segundo a kas ti
… ti kapaut dagiit 9 192 631 770 a paset ti panawen ti radiasion a kapadpada ti panagdaliasat a nagbaetan ti dua a napino unay a lessaad ti natalinaay a kasasaad ti sesio 133 nga atomo.[5]
Daytoy ket mangaramid ti naibatay ti SI nga aldaw ti agpayso a 794,243,384,928,000 kadagita a paset ti panawen.
Desimal ken metriko nga oras[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-19 a siglo naisingasing idi ti panagaramid ti desimal a pisi a (1⁄10,000 wenno 1⁄100,000) ti maysa nga astronomiko nga aldaw a batayan ti paset ti oras. Daytoy ket kalpasan a panagsilnag ti desimal nga oras ken kalendario, a daytoy ket saanen a naususar gapu ti karigatna a agtungpal kadagiti naamammoan apaset. Ti kaballigian a kandidato ket ti centiday = 14.4 a minutos, a kas maysa a pagkapat nga abababa ti maysa nga oras ken asideg a mapuntaan ti SI a kilosegundo ken ti Daan nga Insik a ke.
Astronomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti aldaw nga adda ti agpayso a 86,400 a SI a segundo ket isu ti astonomiko a paset ti oras (ti segundo ket saan a kinaykayatan iti astronomia).[6]
Para iti maysa a naited a planeta, adda dagiti tallo a kita ti aldaw a naipalpalawag iti astronomia:
- Ti nailangitan nga aldaw - ti sibubukel a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti kaadayo dagiti bituen
- Ti bituen nga aldaw - ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti panagpadpada ti kaatiddog ti aldaw ken rabii
- katimbengan a solar nga aldaw - pakatengaan toi oras ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti Init a kas ti sentro a bituen
Para iti Daga, ti nailangitan nga aldaw ken ti bituen nga aldaw ket gangani nga agpadpada ti kaatiddog ken agarup a 3 minutos 56 a segundo nga abababab ngem ti solar nga aldaw. No minaig ti agtaltalna a bitbituen, ti Daga ket agpupusipos ti laeng sumurok a mamin 366 iti pagtayyekanna ti las-ud ti maysa a kompleto a panagtayyekna. Ti panagtayyek ti Daga ti lawlaw ti Init ket pabassitenna (babaen ti maysa) ti bilang ti panagbaniaga ti Init ti ballasiw ti langit ti Daga iti maysa a bituen a tawen.
Mainaig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas ket mangitudo kadagit nadumaduma a naipalpalawag a kapanunotan, a mairamn dagiti sumaganad:
- 24 nga oras (apag-isu)
- ti paset ti panawen ti lawag no ti Init ket adda ti nagato ti lokal a horisonte (a daytoy ket ti, ti oras ti paset ti panawen manipud ti ileleggak manipud ti ilelennek);
- ti napno nga aldaw a mangsakop ti nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a mangrugi ti panagrugi ti naspnget a paset ti panawen wenno manipud ti maysa a puntos nga asideg ti tengnga ti nasipnget a paset ti panawen;
- ti napno a nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a sagpaminsan a makunkuna a kas ti nychthemeron iti Inggles, manipud ti Griego a para iti rabii-aldaw;
- ti paset ti panawen manipud ti 6:00 AM aginggana ti 6:00 PM wenno 9:00 PM wenno ti sabali pay a natalna a pagorasan a paset ti panawen nga agtuon wenno mangrugi manipud ti paset dagiti panawen a kas ti "bigat", "sardam", wenno "rabii".
Sibil nga aldaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Para iti sibil a pamay-an ti sapasapa a pagorasan ti oras ket naipalpalawagen para iti amin a rehion a naibatay ti katibengan a lokal a solar nga oras iti maysa a sentro nga meridiano. Dagiti kastoy a sona tioras ket nangrugi a naampon idi agarup a tengnga ti maika-19 a siglo idi dagiti perrokarril nga adda kadagiti gnanayon a programa ket naus-usar, nga adda kadagit inagrunaan apagilian ket nangampon kadagitoy idi 1929. Para iti dagup a sangalubongan, adda dagiti 40 sa kastoy a sona ti oras ti maus-usar tattan. Ti kangrunaan ket ti "oras ti lubong" wenno Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Ti agdama a sapasap a taripnong ket mangirugrugi ti sibil nga aldaw a mangrugi ti tengnga a rabii, a daytoy ket asideg ti ababaa a pagpatinggaan ti katimbengan nga Init idiay sentro a meridiano ti sona ti oras. Ti maysa nga aldaw ket kadawyana nabingbinagay iti 24 nga oras iti 60 a minuto siti 60 a segundo ti tunggal maysa.
Bisiesto a segundo[urnosen | urnosen ti taudan]
Tapno mailinia ti sibil nga aldaw iti napudno a panaggunay ti Init, mabalin a manayonan wenno makissayan kadagiti bisiesto a segundo.
Ti maysa a sibil a pagorasan nga aldaw ket kadawyan a 86,400 a SI a segundo ti kaatiddogna, ngem isunto ket 86,401 a segundo wenno 86,399 a segundo ti kaatiddogna no mapasamak ti maysa a bisiesto a segundo.
Dagiti bisiesto a segundo ket masakbayan a maiwaragawag babaen ti Internasional a Panagtayyek ti Daga ken Serbiso ti Reperensia a Sistema nga isu daytoy ti mangrukrukod ti panagtayyek ti Daga ken mangikeddeng no nasken ti bisiesto a segundo. Dagiti bisiesto a segundo ket rumsua laeng iti gibus ti maysa a UTC a bulan, ken naisengsengngat laeng daytoy iti gibus ti Hunio 30 wenno Disiembre 31.
Dagiti paammo ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Dagiti saan a SI paset a naw-awat para iti panag-usar ti SI, ken dagiti paset a naibatay kaagiti kammasapulan nga agnanayaon".
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Solar nga Aldaw". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Day". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Adda dagiti mannurat nga agibagbaga nga agalud ti panagilasin ti "aldaw" iti panawen a panagtayyek. Kas pagariagan: Courtney Seligman. "Panagtayyek a Panawen ken Kaatiddog ti Aldaw". Naala idi 2011-06-03.
Aluadan a palagip: Gaputa ti panagtayyek a paset ti panawen ti Daga ket ganganina a kapadpadana ti kaatiddog ti aldawna, sagpaminsantayo nga agsadadot ti panagitungtungan ti panagtayyek ti langit, ken mangibagbaga a dagiti bituen ket agtaytayyek ti lawlawtayo iti tunggal maysa nga aldaw. Iti kapdana daytoy, saan a kadawyan kadagiti saan a naannad a tattao a mangilaok ti panatayyek a paset ti panawen ti planeta iti kaatiddog ti aldaw, wenno baliktaden.
- ^ Resolutsion 1 ti maika-13 a taripnong ti CGPM (1967/68)
- ^ P. Kenneth Seidelmann, ed., Panagipalpalawag a Suplemento iti Astronomiko nga Almanak, (Mill Valley, CA: University Science Books, 1992) 696.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Na-update ti Panid Dagiti Video iti JW.ORG
Ti panid dagiti video iti jw.org ket adda update-na, a pakairamanan dagitoy:
Nainayon ti amin a video iti jw.org.
Mabalinen ti ag-search kadagiti video.
Naurnos dagiti video kadagiti kategoria a kapada dagiti kategoria iti JW Library app ken iti seksion a Video on Demand iti JW Broadcasting.
Mabalinmo a makita ti na-update a panid iti PUBLIKASION > VIDEO, iti link a Video nga adda iti home page ti jw.org, ken iti link a Video iti baba ti tunggal panid ti jw.org.
Kitaem ti na-update a panid dagiti Video.


text:
Naramanam Kadin ti Tinapay ti Biag?
MABISINEN dagiti turista gapu ta nabannogdan a nangpasiar iti historikal a lugar iti nagkauna a siudad ti Betlehem. Gapuna, magagarandan a mangraman iti gagangay a taraon sadiay. Maysa kadakuada ti nakakita iti restawran nga addaan iti falafel—naimas a nagiling a kardis, kamatis, sibuyas, ken dadduma pay a nateng a maidasar a kadua ti pita bread. Ti naimas a merienda ti nangpapigsa manen kadakuada a mangituloy iti panagpasiarda.
Saan nga ammo dagitoy a turista a ti pannanganda iti daytoy nga ordinario a pita bread ti nalabit nakallalagip unay a kapadasanda iti dayta nga aldaw. Ti nagan a Betlehem kaipapananna “Balay ti Tinapay” ken rinibun a tawen a maar-aramid ti tinapay sadiay. (Ruth 1:22; 2:14) Ita, ti pita bread ti maysa kadagiti gagangay a tinapay iti Betlehem.
Agarup uppat a ribu a tawenen ti napalabas, iti abagatan laeng ti Betlehem, ni Sara nga asawa ni Abraham ket nagaramid iti “nagbukel a tinapay” para iti tallo a di ninamnama a bisita. (Genesis 18:6) Ti “nasayaat nga arina” nga inusar ni Sara ket mabalin a nagtaud iti emmer wheat wenno sebada. Napartak nga insagana daytoy ni Sara ken mabalin nga inlutona iti rabaw dagiti napudot a bato.—1 Ar-ari 19:6.
Kas ipakita ti salaysay, ti pamilia ni Abraham ti mangisagana ken agluto iti tinapayda. Gapu ta agakar-akarda, saan ngarud a nagluto ni Sara ken dagiti adipenna iti tinapay kadagiti urno a gagangay a maus-usar iti ilina nga Ur. Inusarna ti nasayaat nga arina a magun-odan iti bukbukel iti lugarda. Makabannog la ketdi ti agusar iti de mano a gilingan ken nalabit alsong ken al-o.
Uppat a gasut a tawen kalpasanna, imbilin ti Mosaiko a Linteg a saan nga alaen kas tani ti gilingan a pusiposen ti ima gapu ta dayta ti pagbiaganna. (Deuteronomio 24:6) Ibilang ti Dios a napateg ti gilingan gapu ta no awan dayta, saan a makaaramid iti inaldaw a tinapay ti maysa a pamilia.—Kitaem ti kahon nga “ Inaldaw a Panaggiling ken Panagluto iti Tinapay idi Tiempo ti Biblia.”
TINAPAY A MANGTARAON ITI PUSO TI TAO
Ti Biblia tukoyenna ti tinapay iti namin-adu a daras ta masansan nga usaren dayta dagiti mannurat iti Biblia a katupag ti taraon. Imbaga ni Jesus a dagiti agserserbi iti Dios mabalinda nga ikararag: “Itedmo kadakami ita nga aldaw ti tinapaymi.” (Mateo 6:11) Ditoy, ti “tinapay” irepresentarna ti taraon, ken impakita ni Jesus a makapagtalektayo nga ipaay ti Dios ti inaldaw a kasapulantayo.—Salmo 37:25.
Ngem adda pay napatpateg ngem ti tinapay wenno taraon. Kuna ni Jesus: “Ti tao agbiag, saan nga iti tinapay laeng, no di ket iti tunggal sao a rumrummuar iti ngiwat ni Jehova.” (Mateo 4:4) Dagita a sasaona ket agaplikar idi naan-anay a nagpannuray dagiti Israelita iti ipaay kadakuada ti Dios. Nangrugi daytoy idi pimmanawda idiay Egipto. Agarup makabulandan idiay Desierto ti Sinai ken maib-ibusen ti taraonda. Gapu ta madanaganda amangan no matayda iti bisin, isu nga inreklamoda: “Mangmangankami iti tinapay agingga a mapnekkami” idiay Egipto.—Exodo 16:1-3.
Sigurado a naimas ti tinapay idiay Egipto. Idi panawen ni Moises, nagduduma a klase ti tinapay ken keyk ti aramiden dagiti nalaing a panadero iti Egipto. Ngem saan a kayat ni Jehova nga awan man laeng ti tinapay a kanen ti ilina. Inkarina: “Adtoy pagtuduek iti tinapay maipaay kadakayo manipud langlangit.” Kabigatanna, pudno a nagtinnag ti tinapay manipud langit ti “napino a sinanniebe a banag” kas iti linnaaw. Idi nakita dayta dagiti Israelita, insaludsodda, “Ania daytoy?” Kinuna kadakuada ni Moises: “Dayta ti tinapay nga inted ni Jehova kadakayo a pagtaraon.” Inawaganda dayta iti “manna,” * ket daytoy a tinapay ti nagpaay a taraonda iti simmaganad nga 40 a tawen.—Exodo 16:4, 13-15, 31.
Idi damo, naragsakan la ketdi dagiti Israelita iti namilagruan a manna. Ti ramanna ket kas iti “dippit a tinapay nga addaan diro” ken umdas para iti amin. (Exodo 16:18) Ngem iti panaglabas ti tiempo, kailiwda a kanen ti nagduduma a taraon idi idiay Egipto. “Awan lattan ti makitkita dagiti matami no di ti manna,” inreklamoda. (Numeros 11:6) Idi agangay, naibagada: “Karuroden ti kararuami ti uumsien [makauma] a tinapay.” (Numeros 21:5) Kamaudiananna, naumadan iti “tinapay manipud langit.”—Salmo 105:40.
TI TINAPAY TI BIAG
Nalawag, ti tinapay a kas iti dadduma pay a banag ket nalaka laeng a tagibassiten. Ngem tukoyen ti Biblia ti nakapatpateg a tinapay a saan a rumbeng a tagibassiten. Daytoy a tinapay nga inyarig ni Jesus iti manna a linaksid dagiti Israelita ket mangyeg iti manayon a gunggona.
“Siak ti tinapay ti biag,” kuna ni Jesus kadagiti dumdumngeg kenkuana. “Dagidi ammayo kinnanda ti manna idiay let-ang ket kaskasdi a natayda. Daytoy ti tinapay a bumaba manipud langit, iti kasta mabalin ti asinoman ti mangan iti dayta ket saan a matay. Siak ti sibibiag a tinapay a bimmaba manipud langit; no ti asinoman mangan iti daytoy a tinapay isu agbiagto iti agnanayon; ket, iti kinapudnona, ti tinapay nga itedko isu ti lasagko maigapu iti biag ti lubong.”—Juan 6:48-51.
Saan a matarusan ti adu kadagiti dumdumngeg ken Jesus ti piguratibo a panangusarna iti sasao a “tinapay” ken “lasag.” Ngem maitutop unay ti ilustrasionna. Ti literal a tinapay ti inaldaw a pagtaraon dagiti Judio, kas iti manna a nagpaay a taraon dagiti Israelita iti 40 a tawen a kaaddada idiay let-ang. Nupay ti manna ket sagut ti Dios, saan a nakaipaay iti biag nga agnanayon. Ngem maipaay dayta ti daton ni Jesus kadagidiay maaddaan pammati kenkuana. Ni Jesus ti pudno a “tinapay ti biag.”
No mabisinka, manganka iti tinapay ken nalabit agyamanka iti Dios iti inaldaw a taraonmo. (Mateo 6:11) Nupay apresiarentayo ti naimas a taraon, ditay koma pulos liplipatan ti kinapateg ti “tinapay ti biag,” ni Jesu-Kristo.
Kasano a maipakitatayo a saantayo a kas kadagiti Israelita idi kaaldawan ni Moises nga awan panagyamanda iti nagpateg a tinapay? Kuna ni Jesus: “No ayatendak, tungpalenyonto dagiti bilinko.” (Juan 14:15) No tungpalentayo dagiti bilin ni Jesus, adda namnamatayo nga agpennek a mangan iti tinapay iti agnanayon.—Deuteronomio 12:7.
^ par. 10 Ti termino a “manna” nalabit nagtaud iti Hebreo a sao a “man hu’?” kaipapananna “ania daytoy?”


text:
Banko ti Lubong
Ti Banko ti Lubong ket maysa a sangalubongan a patakder ti pinasia a mangited kadagiti pautang[1] kadagiti agrangrang-ay a pagilian para kadagiti puonan a programa.
Ti opisial a gandat ti Banko ti Lubong ket ti panagpabassit ti kinpanglaw. Segun kadagiti Artikulo a Pagtunosan ti Banko ti Lubong (a kas napasayaat a naikeddeng idi 16 Pebrero1989), amin dagiti keddengna ket nasken a maibagnos babaen ti maysa a panangitalek a panangiyaddang ti ganganaet a puonan, sangalubongan a panagtagilako, ken mangpalaka ti panangipaay ti puonan.[2]
Ti Banko ti Lubong ket maigiddiat manipud iti Grupo ti Banko ti Lubong, gaputa ti Banko ti Lubong ket buklen dagiti dua a patakder: ti Sangalubongan a banko para iti Panagbangon manen ken Panagrang-ay (IBRD) ken ti Gunglo ti Sangalubongan a Panagrang-ay (IDA), a ti Grupo ti Banko ti Lubong ket mangiraman kadagitoy dua ken dagiti tallo pay:[3] Sangalubongan a Pagtitinnulongan ti Pinansia (IFC), Ahensia ti Multilateral Garansia ti Panagipaay ti Puonan (MIGA), ken ti Sangalubongan a Sentro para iti Panangikeddeng kadagiti Suppiat ti Panagipaay ti Puonan (ICSID).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Maipanggep Kadami". Banko ti Lubong. 14 Oktubre 2008. Naala idi 9 Nobiembre 2008.
- ^ "Maipanggep Kadakami". Banko ti Lubong. 29 Hunio 2011. Naala idi 14 Agosto 2011.
- ^ "Maipanggep ti Banko ti Lubong(FAQs)". Banko ti Lubong. Abril 2011. Naala idi 14 Agosto 2011.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Banko ti Lubong iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Umuna a panid ti IBRD
- Umuna a panid ti IDA


text:
Addan Dagiti Balyena!
Mangrugi iti Hulio iti kada tawen, agsangpeten dagiti nanang a southern right whale (Eubalaena australis) iti makin-abagatan a kosta ti Santa Catarina, Brazil. Aganak ken padakkelenda dagiti annakda kadagiti ababaw a danum sadiay. Dadduma ti aggapu pay iti nakaad-adayo a lugar nga asidegen iti Antarctica. No mano a bulbulan met a maay-ayatan dagiti residente ken turista nga adda iti igid ti baybay wenno iti nangato a lugar a mangbuybuya kadagiti agina a balyena nga agin-inana wenno agay-ay-ayam iti danum! *
Nalap-it a Higante iti Baybay
Umabot iti 16 a metro ti kaatiddog ti babai a southern right whale, at-atiddog pay ngem iti maysa a bus, ken umabot iti agarup 80,000 a kilo ti kadagsenna! Dandani nangisit ti intero a himmigante a bagina, ngem no dadduma adda met dagiti puraw a paset ti tianna. Nakadakdakkel ti ulona ta 1/4 daytan ti intero a bagina. Atiddog met ken immarko ti ngiwatna. Ken awan ti pigar iti bukot daytoy a balyena. Tapno makaabante, ipangato-ipababana ti nalapad ken kasla letra “V” nga ipusna, saan a kas kadagiti ikan nga ikinnikinnida ti ipusda. No kayatna ti agbaliw iti direksion, usarenna dagiti palikpikna. Kapada dayta ti pamay-an ti piloto a mangkontrol iti eroplano no agbaliw iti direksion.
Makapainteres ta uray no himmigante ti kadakkel dagiti right whale, nakalaplap-itda, ngamin adda dagiti makapabilib a garawda. Makitam ida a kasla aglaylayag ta nakaruar ti ipusda iti danum iti napaut a tiempo. Ingatoda pay no kua ti ipusda sada ibaut iti kasta unay iti danum. Ken bigla a rumkuasda sada itupak ti bagida iti danum isu nga uray nakaad-adayoka, makitam ti nagpigsa a panagparsiak ti danum.
Naidumduma a Pisikal a Pakailasinan
Iti ulo ti right whale ken iti aglawlaw ti ulona, adu dagiti makita a pumuraw wenno dumuyaw a kalio—dagiti kimmersang a paset ti kudilna a nagbalayan ti grupo dagiti babassit a crustacean (cyamid) a maaw-awagan a kuto ti balyena. Inlawlawag ni Karina Groch, koordineytor ti Brazilian Right Whale Project: “No kasano nga awan ti dua a tao nga agpada ti fingerprint-na, awan a pulos ti agpada a pattern (pannakaurnos) dagiti kalio, isu a dayta ti pakailasinan ti kada right whale. No umayda bumisita iti igid ti baybay ditoy lugarmi, retratuenmi ti pattern dagiti kalio ti tunggal balyena sami urnongen ken idulin dagiti ladawan.”
Kuna dagiti biologist a no matay dagiti right whale, nagrigat nga ibaga no mano ti tawen dagitoy a balyena gapu ta awan ti ngipenda. Ngem natantia a saan a bumaba iti 65 a tawen ti average ti kapaut ti biag dagitoy a balyena. *
Sabsabali a Pannangan
Mangmangan dagiti right whale kadagiti babassit a crustacean. Iti agsumbangir nga igid ti makinngato a pangada, adda dagiti pagsagatda a buklen ti ginasut a baleen plate a nabaruyboyan kadagiti naingpis a buok. No aglanglangoyda, nakangangada isu a sumrek ti danum ket sagaten dayta dagiti baleen plate, ken maisalat dagiti babassit a kanenda kadagiti buok ti baleen. Gapu iti dayta, umabot iti 2,000 a kilo a crustacean ti makan ti maysa a balyena iti kada aldaw.
Iti kalgaw (Enero/Pebrero), agyan dagiti southern right whale idiay Antarctic Ocean tapno mangan ken agpalukmeg wenno agpaadu iti taba. Dagita a taba a maaw-awagan iti blubber ti agserbi a nagsayaat a pangpaimengda iti bagida no addada kadagiti nalamiis a dandanum ken usaren dayta ti bagida kas taraon no umakarda iti adayo a lugar.
Nakaalaan ti Naganda?
Nangrugi idi 1700’s, nagsaknap ti panagtiliw kadagitoy a balyena idiay Southern Hemisphere. Naibilang dagitoy kas “right” wenno mayat a balyena nga anupen. Apay? Nabuntogda ngamin nga aglangoy isu nga alistoda la a tiliwen, uray no dagiti agtiltiliw ket nakasakay laeng iti narukop a bangka a kayo ken gayang laeng ti usarenda. Maysa pay, saan a kas iti dadduma a balyena, tumpaw dagiti right whale no matayda gapu iti napalalo a kinaadu ti tabada. Gapu iti dayta, nalakada laeng a maiguyod iti igid ti baybay.
Kasta met, napateg idi a tagilako ti blubber ken baleen ti southern right whale. Naus-usar dagiti blubber kas lana dagiti silaw kadagiti kalsada ken kas pangpagalis iti makina. Naus-usar met dagiti baleen iti panagaramid kadagiti corset, pagbasnot iti kabalio, ken paragpag ti payong. Kinapudnona, ti bayad dagiti baleen plate a naala iti maysa laeng a balyena ket umanayen tapno mapasubli dagiti agtiltiliw ti amin a gastosda a nagpataaw!
Idi rugrugi ti 1900’s, bimmassit iti kasta unay ti bilang dagiti right whale gapu iti sobra a panaganup kadakuada. Di nagbayag, saanen a maibilang a dakkel a panguartaan dagiti balyena. Idi 1973, nagserra ti maudi a pagpartian ti balyena idiay Brazil. Uray no medio immadu manen ti dadduma a kita ti balyena, adda latta dagiti agngangabit a mapukawen.
Dagiti right whale ket talaga a nagsayaat nga ebidensia ti kinakomplikado ti disenio dagiti sibibiag a parsua ditoy daga ken ti dakkel a kinanadumadumada. Pammaneknek dayta nga ekstraordinario ti sirib ken pannakabalin daydiay nangparsua iti dayta, ti Katan-okan a Diseniador a ni Jehova a Dios.—Salmo 148:7.
^ par. 2 Ti dadduma pay a pagpaaduanda ket kadagiti asideg ti igid ti baybay ti Argentina, Australia, South Africa, ken Uruguay, kasta met ti Auckland Islands.
^ par. 8 Sigun kadagiti sientista, adda tallo a kita ti right whale: ti Eubalaena australis a makita iti Southern Hemisphere, kasta met ti Eubalaena glacialis ken Eubalaena japonica a makita iti Northern Hemisphere.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Naparsua Kadi ti Biag?
Napateg no ania ti patpatiem maipapan iti nangrugian ti biag.


text:
Dika Koma ‘Agpungtot Maibusor ken Jehova’
“Ti kinamaag ti naindagaan a tao isu ti mangkilkillo iti dalanna, ket ngarud ti pusona makapungtot a maibusor ken Jehova a mismo.”—PROV. 19:3.
1, 2. Apay a ditay rumbeng a pabasolen ni Jehova iti adu a parikut ti sangatauan? Mangted iti pagarigan.
IPAPANTAYON nga adun a tawen a naragsak ti biagmo kas naasawaan. Ngem iti maysa nga aldaw, nasangpetam nga agkaiwara ti amin a bambanag iti balayyo. Naperdi dagiti muebles, nabuong dagiti alikamen iti kosina, ken awan nagbalbalinan ti karpet. Kasla adda allawig a limmabas iti il-ilalaem a pagtaengan. Sidadarasudos kadi a kunaem, “Apay nga inaramid daytoy ni baketko?” Wenno ibagam, “Asino ti nangaramid iti daytoy?” Ti la ketdi maikadua a saludsod ti dagus a mapanunotmo. Apay? Gapu ta ammom nga adayo a maaramid dayta ti dungdungnguem nga asawa.
2 Iti agdama, makitkitatayo a madaddadael ti pagtaengan ti tao gapu iti polusion, kinaranggas, ken immoralidad. Kas agad-adal iti Biblia, ammotayo a saan la ketdi a ni Jehova ti makinggapuanan kadagitoy a parikut. Pinarsuana daytoy a planeta tapno agbalin a makaay-ayo a paraiso. (Gen. 2:8, 15) Ni Jehova ket naayat a Dios. (1 Juan 4:8) Iti panagadaltayo iti Kasuratan, naammuantayo no asino ti pudpudno a makinggapuanan iti adu a panagsagaba ditoy daga—ni Satanas a Diablo, ti “agturay iti lubong.”—Juan 14:30; 2 Cor. 4:4.
3. Kasano nga agbalin a di umiso ti panangmatmattayo kadagiti parikuttayo?
3 Ngem saantay met a maipabasol ken Satanas ti amin a sagsagabaentayo. Apay? Gapu ta datayo a mismo ti makinggapuanan iti dadduma a parikuttayo. (Basaen ti Deuteronomio 32:4-6.) Mabalin nga admitirentayo dayta. Ngem gapu iti kinaimperpektotayo, mabalin a di umiso ti panangmatmattayo kadagiti parikuttayo ket surotentayo ti dana a mangituggod iti panagsagabatayo inton agangay. (Prov. 14:12) Iti ania a pamay-an? Imbes a pabasolentayo ti bagbagitayo wenno ni Satanas, mabalin a ni Jehova ti ibagatayo a makimbasol kadagiti problematayo. Amangan no ‘makapungtottayo pay ketdi maibusor ken Jehova a mismo.’—Prov. 19:3.
4, 5. Kasano a mabalin a “makapungtot a maibusor ken Jehova” ti maysa a Kristiano?
4 Talaga kadi a mabalin a “makapungtot[tayo] a maibusor ken Jehova”? Sigurado nga awan ti maganabtayo no aramidentayo dayta. (Isa. 41:11) Kinuna ti maysa a dumadaniw: “Saan a pulos dumanon dagiti danogmo iti Dios.” Mabalin a ditay met ketdi direkta a yebkas ti reklamotayo maibusor ken Jehova. Ngem kuna ti Proverbio 19:3 a ti kinamaag ti tao ti “mangkilkillo iti dalanna, ket ngarud ti pusona makapungtot a maibusor ken Jehova a mismo.” Wen, iti puso ti maysa a tao, mabalin nga agpungtot ken agsakit ti nakemna iti Dios. Nalabit madlaw daytoy iti tigtignayna. Kas pagarigan, mabalin nga isardengnan ti makitimpuyog iti kongregasion wenno saannan a naan-anay a suportaran dagiti urnos iti panagdaydayaw ken Jehova.
5 Ania ti mabalin a makagapu a ‘makapungtottayo ken Jehova’? Kasanotayo a maliklikan dayta a silo? Nagpateg a maammuantayo ti sungbat dagitoy a saludsod ta nainaig dagita iti mismo a relasiontayo ken Jehova a Dios.
ANIA TI POSIBLE A MAKAGAPU A ‘MAKAPUNGTOTTAYO KEN JEHOVA’?
6, 7. Apay a dagiti Israelita idi tiempo ni Moises nagreklamoda maibusor ken Jehova?
6 Ania ti posible a mangituggod iti puso ti matalek nga adipen ni Jehova nga agreklamo maibusor iti Diosna? Usigentayo ti lima a makagapu ket amirisentayo dagiti pagarigan iti Biblia no kasano a natnag ti dadduma iti daytoy a silo.—1 Cor. 10:11, 12.
7 Mabalin a maimpluensiaantayo kadagiti negatibo a kunaen ti sabsabali. (Basaen ti Deuteronomio 1:26-28.) Kalkalpas laeng idi a naispal dagiti Israelita manipud pannakaadipenda idiay Egipto. Simimilagro nga inyeg ni Jehova ti sangapulo a saplit iti dayta a manangirurumen a nasion sa dinadaelna ni Faraon ken ti buyotna iti Nalabaga a Baybay. (Ex. 12:29-32, 51; 14:29-31; Sal. 136:15) Nakasagana idin a sumrek ti ili ti Dios iti Naikari a Daga. Ngem nangrugi nga agreklamo dagiti Israelita maibusor ken Jehova. Apay a kimmapuy ti pammatida? Naupay ken nalapunosda iti buteng gapu iti negatibo nga impadamag ti kaaduan kadagiti naibaon a mangsimisim iti daga. (Num. 14:1-4) Ania ti nagbanaganna? Daydi a kaputotan ket saan a napalubosan a sumrek iti “nasayaat a daga.” (Deut. 1:34, 35) Palpalubosantayo kadi no dadduma a dagiti negatibo nga ibagbaga ti sabsabali ti mangpakapuy iti pammatitayo ket agreklamotayo maipapan iti wagas a panangiwanwan ni Jehova kadatayo?
8. Ania ti makagapu a ti ili ti Dios idi kaaldawan ni Isaias pinabasolda ni Jehova iti narigat a kasasaadda?
8 Mabalin a maupaytayo gapu kadagiti pakarigatan ken parikut. (Basaen ti Isaias 8:21, 22.) Idi kaaldawan ni Isaias, nagsagaba ti nasion ti Juda iti nakaro a parikut. Napalikmutanda kadagiti kabusor. Nakirang ti taraon. Adu ti mabisbisinan. Nakarkaro pay, agsagsagabada iti naespirituan a panagbisin. (Amos 8:11) Imbes nga agpatulongda ken Jehova, ‘indawdawatda ketdi ti pagdaksan’ ti arida ken ti Diosda. Wen, ni Jehova ti pinabasolda kadagiti problemada. No agsagsagabatayo iti didigra wenno personal a problema, kunaentay met kadi iti pusotayo, ‘Ayan ni Jehova idi kasapulak?’
9. Apay a naaddaan iti di umiso a panangmatmat dagiti Israelita idi kaaldawan ni Ezequiel?
9 Ditay ammo ti amin a detalye. Gapu ta dida ammo ti amin a detalye, dagiti Israelita idi kaaldawan ni Ezequiel imbilangda a ‘saan a naatur’ wenno saan a nalinteg ti dalan ni Jehova. (Ezeq. 18:29) Arigna nga isuda a mismo ti nangukom iti Dios. Imbilangda a nasaysayaat dagiti pagalagadanda iti kinahustisia ngem kadagiti pagalagadan ni Jehova ket inukomda ti Dios maibatay iti limitado a pannakatarusda iti paspasamak. No ditay naan-anay a matarusan ti maysa a salaysay iti Biblia wenno dagiti paspasamak iti biagtayo, ipapantayo met kadi a ti dalan ni Jehova ket di nainkalintegan, wenno ‘saan a naatur’?—Job 35:2.
10. Kasano a tultuladen ti dadduma ti di umiso nga inaramid ni Adan?
10 Pabasolentayo ti sabsabali gapu iti bukodtayo a basol ken kamali. Idi rugrugi ti pakasaritaan ti tao, binabalaw ni Adan ti Dios gapu iti naaramidanna a basol. (Gen. 3:12) Nupay inggagara ni Adan ti agbasol ken ammona dagiti pagbanagan ti panangsalungasingna iti linteg ti Dios, kaskasdi a pinabasolna ni Jehova. Kasla imbagana ken Jehova a nangipaay iti dakes nga asawa. Sipud idin, addan dagidiay kas ken Adan a mangipabpabasol iti Dios kadagiti naaramidanda a kamali. Nasayaat nga isaludsodtayo iti bagbagitayo, ‘Ibilbilangko kadi nga istrikto unay dagiti pagalagadan ni Jehova gapu iti pannakadismayak kadagiti naaramidak a kamali?’
11. Ania ti masursurotayo ken Jonas?
11 Bagbagitayo laeng ti pampanunotentayo. Saan a naragsakan ni propeta Jonas idi naasian ni Jehova iti siudad ti Nineve. (Jon. 4:1-3) Apay? Nalawag a maseknan unay iti reputasionna no saan a matungpal ti inwaragawagna a pannakadadael. Minatmatanna a napatpateg ti reputasionna ngem iti panangngaasina koma kadagiti agbabbabawi nga umili ti Nineve. Posible met kadi a ti bagbagitayo laeng ti pampanunotentayo, nga uray la ‘makapungtottayo ken Jehova’ ta dina met la iyegen ti panungpalan? No adun a tawtawen nga ikaskasabatayo nga asidegen ti aldaw ni Jehova, masurontayo kadi ken Jehova no uyawen ti dadduma ti panangiwaragawagtayo iti kunaen ti Biblia?—2 Ped. 3:3, 4, 9.
NO KASANO A MALIKLIKAN TI ‘AGPUNGTOT MAIBUSOR KEN JEHOVA’
12, 13. No mangrugi a kuestionaran ti pusotayo ti sumagmamano nga ar-aramid ni Jehova, ania ti masapul nga aramidentayo?
12 Ania ti mabalin nga aramidentayo no mangrugi a kuestionaran ti managbasol a pusotayo ti dadduma nga ar-aramid ni Jehova? Laglagipentayo a di nainsiriban dayta. Kuna ti sabali pay a patarus ti Proverbio 19:3: “Adda tattao a mangdadael kadagiti bagbagida babaen kadagiti minamaag nga aramidda sada pabasolen ti Apo.” (Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Mainaig iti dayta, usigentayo ita ti lima a banag a makatulong tapno ditay babalawen ni Jehova gapu kadagiti pannakapaay iti biag.
13 Pagtalinaedem a nasinged ti relasionmo ken Jehova. No nasingedtayo ken Jehova, saantayto a makapungtot kenkuana. (Basaen ti Proverbio 3:5, 6.) Masapul nga agtalektayo ken Jehova ken liklikantayo ti agbalin a masirib kadagiti bukodtayo a mata wenno agbalin a managimbubukodan. (Prov. 3:7; Ecl. 7:16) Iti kasta, saantayto a babalawen ni Jehova no adda dakes a mapasamak.
14, 15. Ania ti makatulong kadatayo tapno saantay a maapektaran iti negatibo nga ibagbaga ti sabsabali?
14 Dimo itulok a maapektaranka iti negatibo nga ibagbaga ti sabsabali. Adu ti panggapuan dagiti Israelita idi kaaldawan ni Moises a mamati a kabaelan ni Jehova a sibaballigi nga iturong ida iti Naikari a Daga. (Sal. 78:43-53) Ngem idi nangngegda ti negatibo nga impadamag dagiti sangapulo a di matalek nga espia, saanda a “linagip ti ima [ni Jehova].” (Sal. 78:42) No mennamennaentayo ti ar-aramid ni Jehova, a laglagipentayo ti amin a naimbag a banag nga inaramidna para kadatayo, bumileg ti relasiontayo kenkuana. Kas resultana, ditayto itulok a mayadayotayo ken Jehova gapu laeng iti negatibo a kapanunotan ti sabsabali.—Sal. 77:11, 12.
15 Kasanon no negatibo ti panangmatmattayo kadagiti kapammatiantayo? Ti kasta a panangmatmat apektaranna ti relasiontayo ken Jehova. (1 Juan 4:20) Idi kinuestionaran dagiti Israelita ti pannakadutok ni Aaron kas nangato a padi, imbilang dayta ni Jehova kas panagtanabutob maibusor Kenkuana. (Num. 17:10) Kasta met, no agtanabutobtayo maibusor kadagidiay ar-aramaten ni Jehova a mangiturong iti naindagaan a paset ti organisasionna, ipampamatmattayo nga agrekreklamotayo maibusor Kenkuana.—Heb. 13:7, 17.
16, 17. Ania ti masapul a laglagipentayo no addaantay kadagiti problema?
16 Laglagipem a saan a ni Jehova ti makinggapuanan kadagiti parikuttayo. Nupay timmallikud ken Jehova dagiti Israelita idi kaaldawan ni Isaias, kaskasdi a kayatna ida a tulongan. (Isa. 1:16-19) Aniaman a problema ti pakaipasanguantayo, makaliwliwa a maammuan a maseknan kadatayo ni Jehova ken kayatnatay a tulongan. (1 Ped. 5:7) Kinapudnona, inkarina nga itedna ti kasapulantay a pigsa tapno makapagtultuloytayo nga agibtur.—1 Cor. 10:13.
17 No agsagsagabatayo iti di kinahustisia—kas idi ken matalek a Job—laglagipentayo a saan a ni Jehova ti makinggapuanan iti dayta. Kagura ni Jehova ti di kinahustisia, ngem ayatenna ti kinalinteg. (Sal. 33:5) Kas ken Eliu a gayyem ni Job, bigbigentayo met koma nga: “Adayo . . . iti pudno a Dios nga agtignay a sidadangkes, ken iti Mannakabalin-amin nga agtignay a di nainkalintegan!” (Job 34:10) Saan a ni Jehova ti makinggapuanan kadagiti problematayo. Imbes ketdi, ipapaayna kadatayo ti “tunggal naimbag a sagut ken tunggal naan-anay a rangkap.”—Sant. 1:13, 17.
18, 19. Apay a ditay koma pulos pagduaduaan ni Jehova? Mangted iti ilustrasion.
18 Dimo pulos pagduaduaan ni Jehova. Ti Dios ket perpekto, ket nangatngato ti pampanunotna ngem iti pampanunottayo. (Isa. 55:8, 9) Napateg ngarud ti kinapakumbaba ken kinaemma tapno maaklontayo a limitado ti pannakaawattayo. (Roma 9:20) Kaaduanna a saantay nga ammo ti amin a detalye ti maysa a situasion. Sigurado a napaneknekamon nga agpayso daytoy a proverbio: “Kasla pudno ti amin a sao ti umuna a mangikalintegan iti bagina iti pangukoman agingga nga iparang met ti bangir ti kalinteganna.”—Prov. 18:17, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
19 No adda talkentayo a gayyem a nakaaramid iti banag a ditay maawatan wenno kasla karkarna, dagus kadi nga ipapantayo nga adda dakes nga ar-aramidenna? Wenno agtalektay latta kenkuana, nangnangruna no adun a tawen nga am-ammotayo dayta a tao? No kasta ti panangtratotayo kadagiti imperpekto a gagayyemtayo, anian nga ad-adda nga agtalektayo iti nailangitan nga Amatayo, nga adayo a nangatngato ti daldalan ken pampanunotna ngem kadatayo!
20, 21. Apay a ditay rumbeng a pabasolen ni Jehova kadagiti problematayo?
20 Pabasolem ti rumbeng a pabasolen. Apay? Mabalin ngamin a datayo met laeng ti makinggapuanan iti dadduma a problematayo, ket bigbigentayo koma dayta. (Gal. 6:7) Ditay koma ipabasol ken Jehova dagiti problematayo. Apay a di nainkalintegan dayta? Usigem daytoy: Ania ti mapasamak no ti drayber ti maysa a lugan ket napartak unay ti panagpatarayna iti kurbada? Mabalin a maaksidente. Panagkunam, umiso kadi a pabasolen ti drayber ti paktoria a nangaramid iti lugan? Siempre saan! Umasping iti dayta, ni Jehova pinarsuanatayo nga addaan iti wayawaya nga agpili. Ngem inikkannatay met kadagiti pagannurotan a tumulong kadatayo a mangaramid kadagiti nainsiriban a desision. Isu nga apay koma a pabasolentayo ti Namarsua gapu kadagiti kamalitayo?
21 Siempre, saan nga amin a problematayo ket resulta ti bukodtayo a kamali. Adda dagiti pasamak a resulta ti “tiempo ken ti di mapakpakadaan a pasamak.” (Ecl. 9:11) Ngem ditay koma liplipatan a ni Satanas ti kangrunaan a makagapu iti kinadakes. (1 Juan 5:19; Apoc. 12:9) Isu ti kabusor—saan a ni Jehova!—1 Ped. 5:8.
TAGIPATGEM TI NAPATEG A RELASIONMO KEN JEHOVA
22, 23. Ania koma ti laglagipentayo no maupaytayo gapu kadagiti problematayo?
22 No agpaspasarka kadagiti nadagsen a parikut, laglagipem ti ulidan da Josue ken Caleb. Saan a kas iti sangapulo nga espia a kakaduada, nangipaay dagitoy a matalek a lallaki iti positibo a damag. (Num. 14:6-9) Nabileg ti pammatida ken Jehova. Nupay kasta, nairamanda a nagallaalla iti 40 a tawen a kadua dagiti Israelita. Nagreklamoda kadi wenno nagsakit ti nakemda, ket impapanda a di nainkalintegan ni Jehova? Saan, no di ket nagtalekda Kenkuana. Nabendisionanda kadi? Wen. Nupay daydi a kaputotan ket natay idiay let-ang, agpada a nakastrek dagitoy a lallaki iti Naikari a Daga. (Num. 14:30) Umasping iti dayta, awatentay met ti bendision ni Jehova no ditay “mabannog” nga agaramid iti pagayatanna.—Gal. 6:9; Heb. 6:10.
23 Ania ti masapul nga aramidem no maup-upayka gapu kadagiti problema, kinaimperpekto ti sabsabali, wenno iti mismo a kinaimperpektom? Ipamaysam a panunoten dagiti nagsasayaat a kualidad ni Jehova. Panunotem ti agbalin a kasasaadmo inton tungpalenen ni Jehova dagiti karina. Saludsodam ti bagim, ‘Kasanoak ngatan no awan ni Jehova?’ Agtalinaedka a nasinged kenkuana, ket dimo itulok a makapungtotka maibusor kenkuana!


text:
Siruma, Camarines Sur
Ti Siruma ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siruma ket politikal a nabingbingay iti 22 a barbaranggay.[2]
- Bagong Sirang
- Bahao
- Boboan
- Butawanan
- Cabugao
- Fundado
- Homestead
- La Purisima
- Mabuhay
- Malaconini
- Nalayahan
- Matandang Siruma
- Pinitan
- Poblacion
- Pamintan-Bantilan
- Salvacion
- San Andres
- San Ramon (Daldagon)
- Sulpa
- Tandoc
- Tongo-Bantigue
- Vito
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Camarines Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Baybay Nangisit
Ti Baybay Nangisit ket bineddengan babaen ti Europa, Anatolia ken ti Kaukaso ken naipatinggaan a naisilpo idiay Taaw Atlantiko babaen dagiti baybay ti Mediteraneo ken Eheo ken dagiti nadumaduma nga kipet. Ti Kipet ti Bosporo ket maisilpo iti Baybay ti Marmara, ken ti Kipet ti Dardanelo ket maisilpo ti baybay idiay rehion ti Baybay Eheo iti Mediteraneo. Dagitoy a dandanum ket mangisina ti Akindaya nga Europa ken Akinlaud nga Asia. Ti Baybay nangisit ket maisilpo pay idiay Baybay Azov babaen ti Kipet ti Kerch.
Ti Baybay nangisit ket addaan iti kalawa ti 436,400 km2 (168,500 sq mi) (saan a mairaman ti Baybay ti Azov),[1] ti kaadalem iti 2,212 m (7,257 ft),[2] ken tomo iti 547,000 km3 (131,200 cu mi).[3] Ti Baybay Nangisit ket mangporma ti maysa a agpa-daya ken agpa-laud nga eliptiko a depresion a naisanglad idiay nagbaetan ti Bulgaria, Georgia, Romania, Rusia, Turkia, ken Ukrania.[4] Daytoy ket nalappedan babaen ti Banbantay Pontiko iti abagatan, ti Banbantay Kaukaso iti daya ken mangipakpakita ti naakaba a samang iti amianan a laud. Ti kaatiddogan a daya-laud a gay-atna ket agarup a 1,175 km.
Dagiti nangruna a siudad iti igid ti aplaya ket mairaman ti Batumi, Burgas, Constanța, Giresun, Hopa, Kerch, Mangalia, Năvodari, Novorossiysk, Odessa, Ordu, Poti, Rize, Samsun, Sevastopol, Sochi, Sukhumi, Trabzon, Varna, Yalta ken Zonguldak.
Ti Baybay Nangisit ket adda ti positibo a kaimbengan tidanum; a daytoy ket, ti dagup a ruar a panagayus ti danum a 300 km3 ti tunggal maysa a tawen ti uneg ti Bosporo ken ti Dardanelles a mapan idiay Baybay Eheo. Ti danum ti Mediteraneo ket agayus idiay Baybay Nangist a kas paset ti dua a dalan ti hidrolohiko a panagsinnukat. Ti ruar a panagayus ti Baybay Nangisit ket nalamlamiis ken saan unay a naapgad, ken tumpaw ti rabaw ti napudpudot, ken naapapgad nga umuneg nga ayus ti Mediteraneo – a daytoy ket pagbanagan ti paggiddiatan iti densidad a gapuanan babaen kadagiti paggiddiatan iti kaapgad – a pakaiturongan ti kaaduan nga anoksiko a tuon ti baba ti rabaw ti dandanum. Ti Baybay Nangisit ket makaawat pay ti danum ti karayan manipud ti dakkel a sistema ti Eurasiano a fluvial idiay amianan ti Baybay, nga isu ti naikasangsangayan ti Don, Dnieper ken Danube.
Iti napalabas, ti kaadalem ti danum kaaduan a nagdumaduma. Gapu kadagitoy a pagduduma iti kaadalem ti danum iti labneng a nangpalpalikmut ti samang ken dagiti mainaig a bidang ket sagpaminsan a ti dagdaga. Iti dadduma pay a kritiko a kaadalem ti danum mabalin a maikapet dagiti naipalikmut a bagi ti danum. Babaen dagitoy nga aktibo a pannakaikapet dagitoy a dalan, dagiti Turko nga Ilet, ti baybay Nangisit ket maitipon iti taaw ti lubong. No awan dayoy a maipapan ti danum a panagsilpo, ti Baybay nangisit ket maysa a danaw, a nawaya a manipud ti sangalubongan a sistema ti taaw. Iti agdama ti agpang tidanum ti Baybay Nangisit ket nangato, isunga ti danum ket makisinsinnukat iti Mediteraneo. Dagiti Turko nga Ilet ket kumapet kadagiti Baybay Nangisit ken Eheo ken buklenna ti Bosporo, ti Baybay ti Marmara ken ti Dardanelo.
Dagiti linaon
Kadakkel[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ket mangipalplawag kadagiti patingga ti Baybay Nangisit a kas dagiti sumaganad:[5]
-
- Idiay Abagatan a laud. Ti Amianan a daya a patingga ti Baybay ti Marmara Ti Linia a mangitipon ti Rawis ti Rumili iti Rawis ti Anatoli (41°13'N)].
-
- Idiay Kipet ti Kerch. Ti linia a mangitipon ti Rawis ti Takil ken Rawis ti Panaghia (45°02'N).
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Moderno a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agdama a nagan ti Baybaya ket maipada kadagiti Inggles a nagan, a "Black Sea", a mairaman ti:[11]
- Abhasio: Amshyn Eikʷa (AMшыH Eиқәa)
- Adigue: Khy Shʼutsʼ (Xы ШIyцI)
- Bulgaro: Cherno more (ЧepHo Mope, IPA: [ˈtʃɛrno moˈrɛ])
- Georgiano: Shavi zghva (შავი ზღვა)
- Laz: Ucha zuğa (უჩა ზუღა), wenno laeng ti Zuğa 'Baybay'
- Rumano: Marea Neagră (IPA: [ˈmare̯a ˈne̯aɡrə])
- Ruso: Chornoye morye (ЧëpHoe Mópe, IPA: [ˈtɕɵrnəjə ˈmorʲə]
- Turko: Karadeniz (IPA: [kaˈɾadeniz])
- Ukraniano: Chorne more (ЧopHe Mope, IPA: [ˈtʃɔrnɛ ˈmɔrɛ])
Dagiti kastoy a nagan ket saan pay a naikeddeng a naipakpakita a kasakbayan ti maikaduapulo a siglo, ngem adda dagiti pannakaibagbagaan a dagitoy ket mabalin a kaaduan ket duog.
Ti Baybay Nangisit ket maysa kadagiti uppat a baybay iti Inggles kalpasan kadagiti termino ti maris — dagiti sabali pay ket ti Baybay Nalabbasit, ti Baybay Puraw ken ti Baybay Duyaw.
Naipakasaritaan a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Heograpia ti Strabo (1.2.10) ket nangibagbaga nga iti kinaduog, ti Baybay Nangisit ket kankanayon a tinawtawagan laeng "ti Baybay" (ho pontos). Para iti kaaduan daytoy, ti Graeco-Romano a tradison ket mangibagbaga ti Baybaya Nangisit a kas ti 'Managsangaili a baybay', Euxeinos Pontos (EὔEeιvoς Πόvtoς). Daytoy ket maysa a eupemismo a mangsuksukat ti maysa a nasapsapa a 'Di managsangaili a Baybay', Pontos Axeinos, nga immuna a naibagbaga iti Pindar (nasapa a maikalima a siglo BCE,~475 BC). Ni Strabo (7.3.6) ket kapanunotanna a ti Baybay Nangisit ket tinawtawagan idi ti "di managsangaili" sakbay ti panagkolonia dagiti Griego gaputa daytoy ket narigat a daliasaten, ken gaputa dagiti aplayana ket tinataengan babaen dagiti salbahe a tribu. Ti nagan ket sinukatan iti "managsangaili" kalpasan dagiti Milesio ket nakolonianda ti akin abagatan nga aplaya, ti Pontus, a pinagbalinda a paset ti Griego a sibilisasion.
Daytoy ket mabalin pay a ti nagan ket Axeinos a nagtaud babaen ti nadayeg nga etimolohia manipud ti maysa a Escita Iraniko axšaina- 'di nasilawan,' 'nasipnget'; ti panangibagbaga ti "Baybaya Nangisit" ket mabalin a nangrugi idi Taga-ugma.
Ti mapa ti Asia a napetsaan idi 1570,a natituloan iti Asiae Nova Descriptio, manipud dagiti Theatrum nga etiketa ti Ortelis ti baybay "Mar Maggior."
Dagiti mannurat ti pagsasao nga Ingles iti maika-18 a siglo ket kankanayonda nga inus-usar ti nagan nga "Euxine Sea" ( /ˈjuːksɨn/ or /ˈjuːkˌsaɪn/) a mangibagbaga ti Baybay Nangisit. Ni Edward Gibbon, kas pagarigan, ket tinawtawaganna ti baybaya babaen iti daytoy a nagan iti kadagupan ti Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannarebba ti Romano nga Imperio.[12]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti heolohiko a taudan ti langneng ket matugotan kadagiti dua a naisangayan a duog a arko ti likudan a labneng a naaramid nanaen ti panagsina ti bulkaniko nga arko ti Albania ken ti subduksion dagiti Taaw Paleo- ken Neo-Tethys, ngem ti panangitiempo dagitoy a pasamak ketagtultuloy a kontrobersial.[13][14] Manipud iti pannakairugina, dagiti enbironmento ti ti kompresion ti tektoniko ketnakaiturongan ti subsidensia iti labneng, ken nasarsarunuan dagiti napaiyatiddog a paset a nagresultaan itidakkel a gantingan a bulkanismo ken dagiti nadumaduma nga orohenesis, a nagtaudan ti panagsalto ti Kalatakan a Kaukaso, Banbantay Pontiko, Akin-abagatan a Peninsula ti Krimea ken dagiti kabambantayan ti Balkan.[15]
Ti agdama a panagdinnungpa a nagabetan dagiti plata ti Eurasia ken Aprika ken ti agpalaud a panagtalaw ti muton ti Anatolia iti igid it Tukki ti Amianan nga Anatolia ken dagiti Tukki ti Daya nga Anatolia ket mangidiktado ti agdama a kita ti tektoniko,[15] bayat a dagitilanga ket mangpasayaat iti subsidensia iti labneng ti Baybay Nangisit ken ti adu nga aktibidad ti bukan idiay rehion ti Anatolia.[16] Dagitoy ti heolohikal a mekanismo nga, iti napaut a termino, ketnangpataud dagiti periodiko a panankaisina ti Baybay Nangisit manipud kadagiti amin a globala sistema ti taaw.
Ti moderno a labneng ket nabingbingay kadagiti dua a sub-labneng babaen ti panagbakkog a gumay-at iti abagatan manipud ti Peninsula ti Krimea. Ti dakkel a samang itiamianan ti labneng ket aginggana iti 190 km (120 mi) iti kaakaba, ken mangilanga ti ababaw a bidang nga addaan kadagitigradiente a nagbaetan ti 1:40 ken 1:1000. Ti akin-abagatan nga igid idiay likmut ti Turkia ken ti akinlaud nga igid iti likmut ti Georgia, nupay kasta, ket representatibo iti akikid a samang a manmano a sumurok iti 20 km (12 mi) iti kaakaba ket ti napadsok a bidang a kadawyan a 1:40 a gradiente kadagiti nadumaduma nga adda iti sirok ti baybay a kanyon ken dagiti pagpaatiddog ti kanal. Ti abisal a tanap Euxine iti tengnga ti Baybay Nangisit ket makaabot ti kaadalem iti 2,212 metro (7,257.22 kadkadapan) iti abagatan bassit ti Yalta idiay Peninsula ti Krimea.[17]
Ti litoral a sona ti Baybay Nangisit ket masansan a naibagbaga a kas ti Pontiko litoral wenno Pontiko a sona.[18]
Ti lugar a mangpalikmut ti Baybay Nangisit ket kadawyan a tinawtawagan a kas ti Rehion ti Baybay Nangisit. Ti akin-amianan apartena ket mabirukan iti uneg ti barikes Chernozem (barikes ti nangisit a daga) nga agtaud manipud idiay akindaya a Kroasia (Eslobenia), ti igid ti Danubio (akin-amianan a Serbia, akin-amianan a Bulgaria (Tanap ti Danubio) ken ti akin-abagatan a Romania (Tanap ti Wallachia)) akinggana idiay amianan a daya nga Ukrania ken umadayo iti ballasiw ti Rehion ti Sentral a Nangisit a Daga ken ti akin-abagatan a Rusia aginggana idiay Siberia.[19]
Hidrolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Nangisit ket maysa a pingir a baybay [20] ken isu daytoy ti kadakkelan a bagi ti danum iti lubong nga addaan iti meromiktiko a labneng.[21] Dagiti adalem a danum ket saanda a makilaok kadagiti akinngato a tuon ti danum a makaawat iti oksiheno manipud iti atmosperio. Kas resulta, sumurok a 90% iti ad-adalem a tomo ti Baybay Nangisit ket anoksiko a danum.[22] Dagiti tabas ti sirkulasion ti Baybay Nangsit ket kangrunaan a tinengngel babaen ti topograpia ti labneng ken dagiti maikabil ti fluvial, a pagresultaan iti estruktura ti nakaro estratipiko a bertikal a panagtutuon. Gapu ti daytoy a nakaro nga estratipikasion, daytoyket naidasig a kas esturio ti asin a pasengseng.
Ti Baybay Nangisit ket makasanay laeng ti panagakar ti danum iti Baybay Mediteraneo, isu nga amin a panagayus iti uneg ken panagayus iti ruar ket mapasamak idiay Bosporo ken Dardanelo. Ti panagayus ti uneg manipud ti Mediteraneo ket nangatngato iti kaagad ken densidad ngem ti panagayus iti ruar, ken mangpartuat daytoy iti klasiko a sirkulasion ti esturio. Gapu ti daytoy ti panagayus ti uneg ti napuspusek a danum ti Mediteraneo ket mapasamak iti baba tilabneng bayat a ti panagayus ti ruar ti nasadsadiwa a danum ti rabaw ti Baybay Nangisit iti Baybay Marmara ket mapasamak iti asideg ti rabawe. Ti nasadsadiwa a danum ti rabaw ket produkto dagiti maikabil ti fluvial, ken mangaramid daytoy iti Baybay Nangisit iti maysa a positibo a baybay. Ti dagup a maikabil ti nasadiw a danum keta gpartuat ti maysa a panagayus ti ruar iti tomo a manimdua nga nga ad-adu ngem ti panagayus ti uneg. Ti panagbawbaw ken panagtudo ket ket agarup a kapada ti 300 km3/year.[20]
Gapu ti kaakikid ken kaababaw ti Bosporo ken Dardanelo (ti respektibo a kaadalemda ket 33 ken 70 metmetro), dagiti kapardas ti ayus ti panagayus ti uneg ken panagayus ti ruar ket nangato ken adda met adua a bertikal a kartib. Daytoy ket mangpalubos para iti nariro a panaglaok dagiti dua a tuon.[20] Ti rabaw ti danum ket panawanna ti Baybay Nangisit iti kaapgad iti 17 psu ken danonenna ti Mediteraneo iti kaapgad iti 34 psu. Ti kasta met, ti panagayus ti uneg ti Mediteraneo iti kaapgad iti 38.5 psu ket makasanay ti panagpabassit iti agarup a 34 psu.[20]
Ti natimbeng a sirkulasion ti rabaw ket siloniko ken dagiti danum ti likmut ti perimetro ti Baybay Nangisit ket agkusikos iti kaakaba ti labneng a panagalipuno nga ammo kas ti Ayus ti Ngarab ket addaan iti kapardas iti agarup a 50–100 cm/s. Iti uneg daytoy a langa, adda met dagiti dua a basbassit a sikloniko a panagalipuno, a mangsakop ti akindaya ken akinlaud a sektor ti labneng.[20] Ti Akindaya ken Akinlaud a panagalipuno ket dagiti nasayaat ti unosna a sistema iti panaglalam-ek ngem kumapsot kadagiti serie dagiti nagsisilpo a nakapsot a panagalipuno iti kalgaw ken otonio.
Iti ruar ti Ayus ti Ngarab, dagiti nadumaduma a kasla permanente a nakapsot a panagalipuno iti aplaya ket maporma a kas resulta ti panagallon iti likmut ti bidang ti aplaya ken dagiti mekanismo ti ‘panagkulot ti angin’. Ti tinawen a kapigsa dagitoy a langa ket tinengngel babaen ti maipapan ti tiempo nga atmosperiko ken dagiti fluvial a panagdumaduma. Iti las-ud ti panagsusulbod, ti nakapsut nga alipuno ti Batumi ket maporma idiay akin-bagatan a daya a suli ti baybay.[23]
Iti sirok dagiti danum ti rabaw—manipud ti agarup a 50–100 metmetro—addan daytoy iti haloklina nga agsardeng iti Agtengnga a Tuon ti Lamiis (Cold Intermediate Layer wenno CIL iti Ingles). Daytoy a tuon ket buklen ti nalamiis, naagap a dandanum ti rabaw, a resulta daytoy ti lokalisado nga atmosperiko a panaglamiis ken panagpabassit dagiti maikabil ti fluvial iti las-ud dagiti bulan ti panaglalam-ek. Daytoy ket tidda ti tuon ti nailaok a rabaw ti panaglalam-ek.[20] Ti batayan ti CIL ket namarkaan babaen ti nangruna a piknoklina iti agarup a 100–200 m (330–660 kadkadapan) ken daytoy a panagiddiat ti densidad ketisu ti kangrunaan a mekanismo para iti pannakaisalumina ti adalem a danum.
Iti baba ti piknoklina ket ti masa ti Adalem a Danum, ken ti kaapgad ket ngumato iti 22.3 psu ken dagiti temperatura ket ngumato iti agarup a 8.9 °C.[20] Ti hidrokemikal nga enbironmento ketumalis manipud ti naikkan iti oksiheno iti anoksiko, gapu ti panagusar amin nga adda ngaoksiheno babaen ti panaglungsot ti bakteria kadagiti limned a biomasa. Ti nakapsot a heotermal a panagpapudot ken ti atiddog a panawen ti panagtaeng ket mangpartuat ti napuskol makapapudot a tuon ti baba.[23]
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti saan a napaut a panagdumaduma ti klima idiay rehion ti Baybay Nangisit ket kaaduam a maimpluensiaan babaen ti operasion ti Oksilasion ti Amianan nga Atlantiko, ti mekanismo ti klima a pagresultaan manipud ti panagtignay ti nagabetan dagiti masa ti angain ti amianan nga Atlantiko ken ti tengnga a latitud.[24] Bayat a ti eksakto a mekanismo nga agpataud ti Oksilasion ti Amianan nga Atlantiko ket agtultuloy a saan a nalawag,[25] naipagpagarup daytoy a dagiti kasasaad ti klima a napundar idiay Europa ket pakappiaenna ti pudot ken panagtudo nga umabot iti Sentral nga Europa ken Eurasia, ken mangregulado ti pannakaporna dagiti siklon ti panaglalam-ek, a kaaduan kadagitoy ti akinrebbeng para iti rehional a panagtutudo[26] and influence Mediterranean Sea Surface Temperatures (SST's).[27]
Ti relatibo a kapigsa dagitoy a sistema ketmangipatingga pay ti gatad ti suamngpet a nalamiis nga angin manipud kadagiti rehion ti amianan iti las-ud ti panaglalam-ek.[28] Dagiti sabali pay a banag a makaimpluensia ket mairaman ti rehional a topograpia, no dagiti sistema ti depresion ken bagio a sumangsangpet manipud ti Mediteraneo ket maipanda babaen ti tanap iti likmut ti Bosporo, ti kabambanatayn ti Pontiko ken Kaukaso ket agtignayda a kas dagiti tarabay tiallon, ken manglimitado ti kapardas ken dagiti dalan ti siklon a lumabas babaen ti rehion.[29]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakaikapet ti Mediteraneo iti las-ud ti Holoseno[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Nangisit ket naikapet iti Taaw ti Lubong babaen tikawar dagiti dua nga ababaw a kipet, the Dardanelo ken ti Bosporo. Ti Dardanelo ket 55 m (180 ft) iti kaadalen ken ti Bosporo ket ab-ababaw ngem 36 m (118 ft). Babaen iti panangiyasping, tikatayag ti naudi a panawen tiyelo, dagiti pantar ti baybay ket nangatngato ngem 100 m (330 ft) ken nababbabada ngem tatta nga aldawen.
Adda pay ebidensia a dagiti lesaad ti danum idiay Baybay Nangisit ket ab-ababaw iti puntos idi las-ud idi kalpasan ti panawen ti yelo, Isu a, kas pagarigan, dagiti arkeologo ket nakabirukda dagiti bato ti suso ken dagiti estruktura nga inaramid ti tao iti agarup a 100 m (330 ft) iti danum idiay aplaya ti Baybay Nangisit iti moderno a Turkia. Isu a naituntunosan a ti Baybay Nangisit ket danaw a naseraan ti daga (kadagiti akingato a tuon) iti las-ud ti naudi a panawen ti yelo ken iti pay panawen kalpasan dayta.
Iti nagresultaan ti naudi a paset ti panawen ti yelo, dagiti lessaad ti danum idiay Baybay Nangisit ken ti Baybay Eheo ket nawayada nga immadalem aginggana idi addaandan iti makaanay a panakisinnukat a danum. Ti eksakto a linia ti panawen iti daytoy a panagrang-ay ket suheot pay laeng iti debato. Ti maysa aposibilidad ket immuna a napunno ti Baybay Nangisit, a dagiti sobra a danum ket nagayus idiay Bosporo ken kanungpalan idiay Mediteraneo. Adda pay dagiti makadidigra a senario, a kas ti "Teoria ti Layus ti Baybay Nangisit" nga insingasing babaen ni William Ryan, Walter Pitman ken ni Petko Dimitrov.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kalawa ti rabaw—"Heograpia ti Baybay Nangisit". Unibersidad ti Delaware Kolehio ti Panagadadal ti Marina. 2003. Naala idi 2006-12-02.
- ^ Kaadalem—"Europa – Sapot a Pagsaadan a Sumrekan ti Kappon ti Europa". Enbironmento ken Panagpadakkel – Ti Baybay Nangisit: Dagiti Kinapudno ken Bilang.
- ^ "Unexpected changes in the oxic/anoxic interface in the Black Sea". Nature Publishing Grupo. 1989-03-30. Naala idi 2006-12-02.
- ^ UNEP/GRID-Arendal Biblioteka dagiti Mapa ken Grapiko (2001). "Sosio-ekonomiko a panangibagbaga para kadagiti labneng ti pagilian ti Baybaya Nangisit". Naala idi 2010-12-11.
- ^ "Dagiti Patingga dagiti Taaw ken dagiti Baybay, maika-3 nga edision" (PDF). Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko. 1953. Naala idi Pebrero 7, 2010.
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Cele mai mari orase din Romania
- ^ Instituto ti Estadistika ti Turkia
- ^ Özhan Öztürk (2005). Karadeniz Ansiklopedik Sözlük. İstanbul: Heyamola Yayınları. pp. 617–620.
- ^ Gibbon, Edward. Ti Pakasaritaan ti Pannaka-apday ken Pannakarebba ti Romano nga Imperio. Biblioteka ti Amin a tao, 1910; naiprenta manen idi 1993. ISBN 0-679-42308-7. Passim.
- ^ McKenzie, DP (1970). "Plate tectonics of the Mediterranean region". Nature. 226 (5242): 239–43. Bibcode:1970Natur.226..239M. doi:10.1038/226239a0. PMID 16057188.
- ^ McClusky, S., S. Balassanian; et al. (2000). "Global Positioning System constraints on plate kinematics and dynamics in the eastern Mediterranean and Caucasus" (PDF). Journal of Geophysical Research. 105 (B3): 5695–5719. Bibcode:2000JGR...105.5695M. doi:10.1029/1999JB900351.
- ^ a b Shillington, Donna J.; White, Nicky; Minshull, Timothy A.; Edwards, Glyn R.H.; Jones, Stephen M.; Edwards, Rosemary A.; Scott, Caroline L. (2008). "Cenozoic evolution of the eastern Black Sea: A test of depth-dependent stretching models". Earth and Planetary Science Letters. 265 (3–4): 360–378. Bibcode:2008E&PSL.265..360S. doi:10.1016/j.epsl.2007.10.033.
- ^ Nikishin, A (2003). "The Black Sea basin: tectonic history and Neogene–Quaternary rapid subsidence modelling". Sedimentary Geology. 156: 149–168. Bibcode:2003SedG..156..149N. doi:10.1016/S0037-0738(02)00286-5.
- ^ Remote Sensing of the European Seas. 2008. p. 17. ISBN 1-4020-6771-2.
- ^ Prothero, G.W. (1920). Anatolia. London: H.M. Stationery Office.
- ^ "Agriculture in the Black Sea Region". Bs-agro.com. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ a b c d e f g Descriptive Physical Oceanography. Talley, Pickard, Emery, Swift.
- ^ "Meromictic". Merriam-webster.com. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ "Exploring Ancient Mysteries: A Black Sea Journey". Ceoe.udel.edu. Naala idi Enero 14, 2014.
- ^ a b Korotaev, G. (2003). "Seasonal, interannual, and mesoscale variability of the Black Sea upper layer circulation derived from altimeter data". Journal of Geophysical Research. 108. doi:10.1029/2002JC001508.
- ^ Hurrell, J. W. (1995). "Decadal Trends in the North Atlantic Oscillation: Regional Temperatures and Precipitation". Science. 269 (5224): 676–679. Bibcode:1995Sci...269..676H. doi:10.1126/science.269.5224.676. PMID 17758812.
- ^ Lamy, F., Arz, H. W., Bond, G. C., Barh, A. and Pätzold, J. (2006). "Multicentennial-scale hydrological changes in the Black Sea and northern Red Sea during the Holocene and the Arctic/North Atlantic Oscillation" (PDF). Paleoceanography. 21. Bibcode:2006PalOc..21.1008L. doi:10.1029/2005PA001184.
- ^ "Spatial and temporal analysis of annual rainfall variations in Turkey". Bibcode:1996IJCli..16.1057T. doi:10.1002/(SICI)1097-0088(199609)16:9 3.3.CO;2-4.
- ^ Cullen, H. M., A. Kaplan; et al. (2002). "Impact of the North Atlantic Oscillation on Middle Eastern climate and streamflow" (PDF). Climatic Change. 55 (3): 315–338. doi:10.1023/A:1020518305517.
- ^ Ozsoy, E. and U. Unluata (1997). "Oceanography of the Black Sea: A review of some recent results". Earth-Science Reviews. 42 (4): 231–272. Bibcode:1997ESRv...42..231O. doi:10.1016/S0012-8252(97)81859-4.
- ^ Brody, L. R., Nestor, M.J.R. (1980). Regional Forecasting Aids for the Mediterranean Basin. Handbook for Forecasters in the Mediterranean, Naval Research Laboratory. Part 2.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Stella Ghervas, "Odessa et les confins de l'Europe: un éclairage historique", iti Stella Ghervas et François Rosset (ed), Lieux d'Europe. Mythes et limites, Paris, Editions de la Maison des sciences de l'homme, 2008. ISBN 978-2-7351-1182-4
- Charles King, Ti Baybay Nangisit: Ti Pakasaritaan, 2004, ISBN 0-19-924161-9
- William Ryan ken Walter Pitman, Layus ni Noah, 1999, ISBN 0-684-85920-3
- Neal Ascherson, Baybay Nangisit (Vintage 1996), ISBN 0-09-959371-8
- Özhan Öztürk. Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük (Baybay Nangisit: Ensiklopediko a Diksionario). 2 Cilt (2 Volumes). Heyamola Publishing. Istanbul.2005 ISBN 975-6121-00-9.
- Rüdiger Schmitt, "Dagiti Konsiderasion iti Nagan ti Baybay Nangisit", in: Hellas und der griechische Osten (Saarbrücken 1996), pp. 219–224
- West, Stephanie. "‘Ti Kakaskasdaawan kadagiti Amin a Baybay’: ti Griego a Pannakasarak iti Euxine", Gresia ken Roma, Tom. 50, Pablaak 2 (2003), pp. 151–167.
- Petko Dimitrov, Dimitar Dimitrov. Ti Baybay Nangisit, Ti Layus ken dagiti Taga-ugma a Mito. – Varna, 2004.
- Dimitrov, D. 2010. Heolohia ken Saan a tawid a rekurso ti Baybay Nangisit. LAP Lambert Academic Publishing. ISBN 978-3-8383-8639-3. 244p.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baybay Nangisit iti Wikimedia Commons


text:
Papa Leon X
Ni Papa Leon X (11 Disiembre 1475 – 1 Disiembre 1521), naipasngay a kas ni Giovanni di Lorenzo de' Medici, ket isu ti Papa manipud idi 1513 aginggana idi pimmusay idi 1521. Isu ti naudi a saan a padi (maysa laeng a diakono) a nabutosan a kas Papa. Isu ket naam-ammuan para iti panangited kadgiti pabus-oy para kadagiti nagdonasion ti panangipatakder manen ti Basilika ni San Pedro ken ti panangkaritna ti 95 a Tesis ni Martin Luther. Isu ti maikadua nga anak a lalaki ni Lorenzo de' Medici, ti naindayegan a naturturay ti Florentino a Republika, ken ni Clarice Orsini. Ti kasinsinna, a ni Giulio di Giuliano de' Medici, ket isu ti simmaruno kaniana a kas ni Papa Clemente VII (1523–34).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Vaughn, p. 5
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Leon X iti Wikimedia Commons


text:
Pananglapped Idiay Pagtaengan
Siam ti tawen ni Monique idi rinugianna ti nangabuso kenkuana. Nangrugi babaen ti panangsipsiputna kenkuana no aguksob; kalpasanna nangrugin a bumisita iti kuartona iti rabii ken mangsagid kadagiti pribado a paspaset ti bagina. No agkedked, makapungtot. Naminsan linayatanna pay iti martilio ken intinnagna iti agdan. “Awan ti mamati kaniak,” malagip ni Monique
SAAN a ganggannaet a nalimed ti ar-aramidna, managbukbukod nga agsipsiput iti kasamekan, ti kadakkelan a pagbutngan dagiti ubbing. Daytat’ miembro ti pamilia. Kaaduan a seksual a panangabuso mapasamak iti pagtaengan. Gapuna kasano nga ad-adda a malapdan ti panangabuso iti pagtaengan?
Iti librona nga Slaughter of the Innocents, ti historiador a ni Dr. Sander J. Breiner usigenna dagiti pammaneknek iti panangabuso ti ubing kadagiti lima a kadaanan a kagimongan
Moral a Linlinteg
Adda kadi epekto ti linteg ti Biblia iti pamiliayo? Kas pangarigan, mabasa ti Levitico 18:6: “Awan kadakayo ti dumenna iti siasinoman nga asideg a kabagianna, tapno lukaisanna ti bagi nga ibainna. Siak ni Jehova.” Ti kongregasion Kristiano itatta ipaalagadna met dagiti nainget a linlinteg a maibusor iti amin a kita ti seksual a panangabuso. Asinoman a seksual a mangabuso ti ubing agpeggad iti pannakailaksid, pannakaikkat iti kongregasion. *
Ammuen ken repasuen koma dagiti amin a pamilia dagita a linteg a sangsangkamaysa. Mamaregta ti Deuteronomio 6:
Mabalin nga usarenyo met dagiti estoria a kas ti estoria ni Tamar ken ni Amnon, dagiti annak ni David, a mangipakita kadagiti ubbing a dagiti seksual a banag adda pagbeddenganda a di mabalin a labsingen
Ti panangraem kadagitoy a prinsipio maipakita met iti praktikal a panagbiag. Iti maysa a pagilian iti Daya, impakita ti panagsirarak a mapasamak ti adu nga incesto kadagiti pamilia a sadiay maturog dagiti annak a kadua dagiti dadakkelda uray no di nasken daytoy iti ekonomia. Umasping iti dayta, kaaduanna saan a nainsiriban nga agkadua a maturog ti agkabsat a di agka-sekso iti maymaysa a katre wenno kuarto bayat a dumakdakkelda, no mabalin a liklikan dayta. Uray pay nailet ti pagnaedan, masapul a nasayaat ti pangngeddeng dagiti nagannak no sadino ti pagturogan ti tunggal miembro ti pamilia.
Iparit ti Biblia ti panagbartek, nga ipasimudaagna a daytat’ agturong iti dakes a kababalin. (Proverbio 23:
Naayat nga Ulo ti Pamilia
Naammuan dagiti managsirarak a gagangay ti panangabuso kadagiti pamilia a dominante dagiti assawa a lallaki. Ti nasaknap a panangmatmat nga adda laeng dagiti babbai tapno tungpalenda dagiti kasapulan ti lalaki ket saan a Nainkasuratan. Dadduma a lallaki usarenda daytoy di nakristianuan a kapanunotan a mangikalintegan iti panangusarda iti anakda a babai a maipaay iti aniaman a dida magun-odan iti asawada. Daytoy a kita ti panangilupitlupit pukawenna ti natimbeng a rikna dagiti babbai nga adda kadagitoy a kasasaad. Mapukaw pay dagiti adu ti gagangay a regget a mangsalaknib kadagiti annakda. (Idiligyo ti Eclesiastes 7:7.) Iti kasumbangirna, naammuan ti maysa a panagadal a no dagiti workaholic nga amma ket kanayon nga awanda iti pagtaengan, no dadduma tumaud ti seksual a panangabuso ti ina iti anakna a lalaki.
Ti ngay pamiliayo? Dakayo kadi nga asawa a lalaki sisiserioso nga ibaklayyo ti rebbengenyo nga ulo, wenno ipabiangyo dayta iti asawayo? (1 Corinto 11:3) Tratuenyo kadi ti asawayo a buyogen ti ayat, dayaw, ken panagraem? (Efeso 5:25; 1 Pedro 3:7) Ibilangyo kadi a napateg nga usigen dagiti panangmatmatna? (Genesis 21:12; Proverbio 31:
Di Nakaam-amak a Lugar
Kuna ti maysa nga agtutubo a babai nga awagantayo ti Sandi: “Ti kasasaad ti intero a pamiliak ket makaawis iti panangabuso. Saan a mannakilangen, ket di aglalangen ti tunggal miembro ti pamilia iti maysa ken maysa.” Ti panagsolsolo, kinainget, ken nalabes a kinalimed
Kasta met, masapul unay dagiti ubbing ti pannakaiyebkas ti ayat—panangarakup, panangapros, panangpetpet ti ima, panangrayray-aw. Dikay labsen ti agtignay kadagiti peggad ti seksual a panangabuso babaen ti di panangipakita kadagitoy nga ebkas ti ayat. Isuroyo dagiti annakyo babaen iti napanayag, nabara a panangipateg ken pammadayaw nga ipatpategyo ida. Malagip ni Sandi: “Matmatan ni nanangko a dakes ti panangkondenar iti asinoman iti aniaman a banag. Pagbalinennaka a natangsit.” Nagsagaba ni Sandi iti agarup sangapulo a tawen iti seksual a panangabuso a dina pulos imbagbaga dayta iti asinoman. Dagiti ubbing a di makaammo a maay-ayatda, maipatpategda nga indibidual mabalin a nalaklaka nga awatenda ti pammadayaw ti manangabuso, ti “panangipategna,” wenno ilimed ti pammutbutengna.
Masapul dagiti ubbing ti adu a nabara, naayat a panangaywan
Maysa a pedophile a nangabuso iti ginasut a barito iti las-ud ti 40-tawen inaminna a dagiti barito a makasapul iti makaparagsak a gayyem a kas kenkuana dagiti “kasayaatan” a biktima. Dikay patauden ti kasta a pakasapulan iti anakyo.
Pasardengenyo ti Panangabuso
Kinuna ni Job iti sidong ti nakaro a pannakasubok: “Ti kararuak mautoyan iti biagko. Palubosakto ti unnoyko. Agsaoakto iti kinapait ti kararuak!” (Job 10:1) Kasta met, nasarakan ti adu a nagannak a matulonganda dagiti annakda babaen ti panangtulongda iti bagbagida. Iti nabiit pay kinuna ti The Harvard Mental Health Letter: “Ti nainget a panangipaalagad ti kagimongan iti di pulos panagsasao a maibusor iti pammarigat dagiti lallaki kasla paaduenna ti panangabuso.” Agparang a dagiti lallaki a di pulos mangiyebkas iti rigatda a naabuso iti sekso ti ad-adda nga agbalin a manangabuso a mismo. Ipadamag ti The Safe Child Book a kaaduan a manangmolestia iti ubing ti naabuso a mismo iti sekso idi ubbingda pay ngem pulos a dida nagpatulong tapno mabang-aranda. Iyebkasda ti rigat ken pungtotda babaen ti panangabuso kadagiti dadduma nga ubbing. *
Ad-adu pay ti peggad kadagiti ubbing no dagiti inna dida sursuruen a tamingen ti napalabas a panangabuso. Kas pangarigan, ipadamag dagiti managsirarak a dagiti babbai a naabuso iti sekso idi ubbingda pay masansan a makiasawada kadagiti lallaki a manangabuso ti ubing. Kasta met, no ti maysa a babai dina nasursuro a tinaming ti napalabas a panangabuso, mabalin a marigatan a makisarita kadagiti annakna maipapan iti panangabuso. No mapasamak ti panangabuso, mabalin a dina madlaw dayta ken di makapagtignay. Iti kasta dagiti ubbing ti agsagaba iti nakaam-amak gapu iti di panagtignay ti ina.
Gapuna, mabalin a maiyallatiw ti panangabuso iti sumarsaruno a kaputotan. Siempre, adu nga indibidual a di mangisarita iti nakalkaldaang a napalabasda ti nakapagballigi a naimbag iti biag, ket makomendaran dayta. Ngem kadagiti adu nakarkaro ti rigat, ket pudno a masapul nga ipamaysada
Ti Patingga ti Panangabuso
No siuumiso a maiyaplikar, adut’ maaramidan ti naibaga nga immuna nga impormasion a mangpabassit iti pannakaabuso ti ubing iti pagtaenganyo. Laglagipenyo, nupay kasta, a sililimed nga agtignay dagiti manangabuso, gundawayanda ti panagtalek, ket usarenda dagiti taktika ti nataengan kadagiti awan ammona nga ubbing. Di ngarud maliklikan a dadduma kadakuada ti kasla makaliklik iti pannakadusa kadagiti makarimon a krimen nga inaramidda.
Nupay kasta, manginanamatayo a makita ti Dios ti ar-aramidenda. (Job 34:22) Malaksid no agbabawi ken agbalbaliwda, dinanto malipatan dagiti dakes nga aramidda. Ibutaktaknanto dagiti aramidda iti umiso a tiempona. (Idiligyo ti Mateo 10:26.) Ket ipaaynanto ti kinahustisia. Ikari ni Jehova a Dios ti maysa a tiempo a ‘maikkatton ditoy daga’ amin dagita a manangallilaw a tattao, ket dagiti laeng naemma ken naasi nga agayat iti Dios ken iti padada a tao ti mapalubosan nga agtalinaed. (Proverbio 2:22; Salmo 37:
Kabayatanna masapul nga aramidentayo ti amin a kabaelantayo a mangsalaknib kadagiti annaktayo. Nakapatpategda! Kaaduan a nagannak sidadaanda a mangirisgo iti bukodda a kinatalged tapno masalaknibanda dagiti babassit nga annakda. (Idiligyo ti Juan 15:13.) No ditay salakniban dagiti annaktayo, nakaam-amak dagiti pagbanaganna. No salaknibantay ida, ik-ikkantay ida ti nagsayaatan a sagut
^ par. 6 Mapasamak ti seksual a panangabuso ti ubing no adda mangusar ti maysa nga ubing tapno penkenna dagiti seksual a tarigagayna. Masansan a ramanen dayta ti awagan ti Biblia a pannakiabig, wenno por·nei′a, a mabalin a mangiraman iti panangkarawa iti mabagbagi, panagdenna, ken oral wenno anal a panagdenna. Dadduma a mangabuso nga aramid, kas ti panangkarawa iti suso, nalawag nga imoral a singasing, panangipakita iti pornograpia iti ubing, panangbuya kadagiti organo ti sekso wenno panagdenna, ken panangbuya kadagiti naalas nga aramid, mabalin nga agbanag ti kondenaren ti Biblia a “nalulok a kababalin.”
^ par. 19 Nupay kaaduan a manangmolestia ti naabuso idi ubbingda pay, daytoy dina kaipapanan a ti panangabuso pagbalinenna dagiti ubbing a manangabuso. Kurang pay a kakatlo kadagiti naabuso nga ubbing ti agbalin a manangmolestia ti ubing.
Ammuem ti Ad-adu Pay
No Kasano ti Agbalin a Nasayaat a Nagannak
Kasano a matulongam ti annakmo a mangsango kadagiti problema ita maipapan iti moralidad?


text:
Lehislatibo a distrito iti Malabon-Navotas
Ti Lehislatibo a Distrito iti Malabon-Navotas ket isu idi ti pannakabagi ti Siudad ti Malabon ken ti ili ti Navotas iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas manipud idi 1987 aginggana idi 2010. Ti Malabon ken Navotas ket nairepresentada idi ti umuna a distrito ti Rizal manipud idi 1907 aginggana idi 1972, ken ti Rehion IV manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Manipud idi 1984 aginggana idi 1986, naigrupoda iti Valenzuela a kas ti parlamentario a distrito ti Malabon-Navotas-Valenzuela para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa.
Ti distrito ket narakrak idi 2010 ken sinukatan babaen dagiti dua a nasina a lehislatibo a distrito ti Malabon ken Navotas, idi ti nadukomentuan ti linteg a siudad ti Navotas (Republika Tignay Blng. 9387) a naaprobaran idi Marso 10, 2007 ken napasingkedan idi Hunio 24, 2007 ket nangited ti naisina a distrito para iti baro a siudad.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1 Sinukatanna ni Alvin S. Sandoval babaen ti Elektoral a Tribunal ti Kamara a naikeddeng idi Nobiembre 17, 2009.[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
- ^ Naisapat ti baro a pannakabagi ti Malabon-Navotas Naal aidi Noniembre 19, 2009.


text:
Situtulok nga Agsaksakripisioda—Iti Mexico
MAKAPAREGTA a makita ti yaadu dagiti agkabannuag a Saksi a mangpaspasimple iti biagda tapno mapalawada ti ministerioda. (Mat. 6:22) Ania a panagbalbaliw ti inaramidda? Ania dagiti tubeng a maipaspasango kadakuada? Tapno maammuantayo, am-ammuentayo ti sumagmamano nga agserserbi ita iti Mexico.
“MASAPUL A MANGARAMIDKAMI ITI PANAGBALBALIW”
Taga-Estados Unidos da Dustin ken Jassa a nagkasar idi Enero 2007. Di nagbayag kalpasanna, natungpal ti nabayagen nga arapaapda a maaddaan iti sailboat a pagtaengan. Nakasanglad ti bangkada iti asideg ti nagpintas nga ili ti Astoria, Oregon, U.S.A., a napalikmutan kadagiti kabakiran ken bambantay a naabbongan iti niebe ken saan unay nga adayo iti Taaw Pacifico. “Makapaamanga ti aglawlaw iti sadinoman a tumaliawam!” kuna ni Dustin. Impagarupda a simple idin ti panagbiagda ken agpampannurayda ken Jehova. Kinunada, ‘Agnanaedkami laeng iti bangka nga agatiddog iti 7.9 metro (26 pie), part-time laeng ti trabahomi, addakami iti kongregasion a sabali ti lengguahena, ken sagpaminsan met nga ag-auxiliary pioneer-kami.’ Ngem idi agangay, nabigbigda a kasla al-allilawenda ti bagbagida. “Imbes a masuportaranmi ti kongregasion, ad-adu met ti tiempomi a mangasikaso iti bangkami,” kuna ni Dustin. “Ammomi a no talaga nga iyun-unami ni Jehova iti biagmi, masapul a mangaramidkami iti panagbalbaliw.”
Innayon ni Jassa: “Sakbay a nagkasarkami, agnanaedakon iti Mexico ken naikamengak iti maysa nga Ingles a kongregasion. Natagiragsakko ti agserbi sadiay ken magagaranak nga agsubli.” Tinarigagayan da Dustin ken Jassa ti agserbi iti sabali a pagilian isu nga iti family worship-da, binasada dagiti kapadasan ti kakabsat nga immakar kadagiti pagilian nga ayan ti adu pay a maani. (Juan 4:35) “Kayatmi met a mapasaran ti marikriknada a rag-o,” kuna ni Dustin. Idi naammuanda kadagiti gagayyemda iti Mexico nga adda kabbaro a grupo nga agkasapulan iti tulong, inkeddeng da Dustin ken Jassa ti tumulong. Nagikkatda iti trabahoda, inlakoda ti bangkada, ket napanda iti Mexico.
“TI KASAYAATAN PAY LAENG NGA INARAMIDMI”
Nagnaed da Dustin ken Jassa iti ili ti Tecomán—nga asideg met iti Taaw Pacifico ngem agarup 4,345 kilometro (2,700 milia) iti abagatan ti Astoria. “Imbes a nalamiis a pul-oy ti angin, makasinit ketdi a pudot ti mariknami, ken imbes a nangayed a kabambantayan, puro kayo ti dalayap (lemon) ti makitkitami,” kuna ni Dustin. Idi damo, awan mabirokanda a trabaho. Gapu ta agkurkurang ti gastuenda, innapuy ken bukbukel ti utong ti kanenda iti mamindua iti kada aldaw, iti agsasaruno a lawas. “Ngem idi kasla maumakamin kadagita a taraon,” kuna ni Jassa, “inikkandakami dagiti iyad-adalanmi iti Biblia kadagiti mangga, saba, papaya, ken sinaksako a dalayap!” Idi agangay, nakasarak da Dustin ken Jassa iti trabaho iti maysa nga online language school a nakabase iti Taiwan. Ti kuarta a mateggedanda ket umanayen para iti inaldaw a kasapulanda.
Ania ti makuna da Dustin ken Jassa iti baro a kasasaadda? “Daytoy nga iyaakarmi ti kasayaatan pay laeng nga inaramidmi,” kinunada. “Simminged ti relasionmi ken Jehova ken ti relasionmi nga agassawa. Adu a banag ti pagdanggayanmi nga aramiden iti tunggal aldaw—panangasaba, panagtungtong no kasano a matulonganmi dagiti iyad-adalanmi iti Biblia, panagsagana kadagiti gimong. Saan metten a kas iti dati a nakaad-adu ti pakakumikomanmi.” Innayonda: “Napaneknekanmi a pudno ti kari ti Salmo 34:8 a ‘Nanamenyo ken kitaenyo a ni Jehova naimbag.’”
RINIBU A BOLUNTARIO—ANIA TI NAKATIGNAYANDA?
Nasurok a 2,900 a kakabsat—naasawaan ken saan, nga adu kadakuada ti agedad iti 20 agingga iti nasurok a 30—ti immakar tapno agserbi iti nadumaduma a rehion ti Mexico nga agkasapulan pay laeng iti adu a manangaskasaba iti Pagarian. Apay nga inaramidda dayta? Idi naisaludsod dayta iti sumagmamano kadakuada, adda tallo a kangrunaan a rason nga imbagada. Ania dagita?
Tapno ipakita ti ayat ken Jehova ken iti pada a tao. Nabautisaran ni Leticia idi agtawen iti 18. Kunana: “Idi indedikarko ti bagik ken Jehova, naawatak a masapul nga agserbiak kenkuana iti intero a puso ken kararuak. Isu a tapno maipakitak ti naimpusuan nga ayatko ken Jehova, kayatko nga usaren ti ad-adu a tiempo ken pigsak nga agserbi.” (Mar. 12:30) Ni Hermilo, nga asawa itan ni Leticia, ket nasurok la a 20 ti tawenna idi immakar iti lugar nga agkasapulan iti ad-adu a manangaskasaba iti Pagarian. Kinunana: “Nabigbigko a ti panangpennek iti naespirituan a kasapulan ti sabsabali ti kasayaatan a pamay-an a panangipakita iti ayat iti pada a tao.” (Mar. 12:31) Dayta ti makagapu a pinanawanna ti narang-ay a siudad ti Monterrey, a sadiay nga agtrabtrabaho idi iti banko ken nanam-ay ti biagna, ket immakar iti maysa a nanumo laeng nga ili.
Tapno marikna ti pudpudno ken manayon a rag-o. Di nagbayag kalpasan ti bautismo ni Leticia, simmurot iti maysa a nabayagen a payunir a babai iti nasulinek nga ili tapno mangasabada sadiay iti agarup makabulan. Malagip ni Leticia: “Masmasdaawak. Makaparagsak a makita a dumdumngeg dagiti tattao iti idandanonmi a mensahe ti Pagarian.” Iti ngudo dayta a bulan, kinunak iti bagik, ‘Daytoy ti kayatko a pangusaran iti biagko!’” Kasta met laeng ti narikna ni Essly, maysa a balasang nga agtawen itan iti nasurok a 20. Ti rag-o a nariknana ti nakatignayanna a sumrek iti daytoy a kita ti panagserbi. Idi hayskul pay laeng, naam-ammona ti adu a nareregta a Saksi nga agserserbi kadagiti lugar nga agkasapulan iti ad-adu a manangaskasaba. Kunana, “Idi nakitak dagiti naragsak a rupa dagidiay a kakabsat, tinartarigagayak met ti maaddaan iti kasta a kita ti biag.” Adu a kakabsat a babbai ti agsaksakripisio a kas ken Essly. Kinapudnona, iti Mexico, nasurok nga 680 a babbalasang ti boluntario nga agserserbi kadagiti lugar nga addaan dakkel a panagkasapulan. Anian a nagsayaat nga ulidan para kadagiti agtutubo ken nataengan!
Tapno maaddaan iti makagunggona ken makapnek a biag. Idi nagturpos ni Essly iti hayskul, naitukon kenkuana ti schorlaship iti maysa nga unibersidad. Indagadag dagiti kaedadna nga awatenna dayta ket maaddaan iti “normal a biag”—mangala iti karera iti kolehio, maaddaan iti lugan, ken agpasiar iti nadumaduma a pagilian. Ngem saan a nagpaimpluensia. Kuna ni Essly: “Kasta ti nagbalin nga ambision ti sumagmamano kadagiti gagayyemko a Saksi, ket nakitak a napukawen dagiti naespirituan a kalatda. Nakitak met a napaayda gapu kadagiti parikut nga imbunga ti kinaokupadoda iti ar-aramid ti lubong. Kayatko nga usaren ti kinaagtutubok tapno makapagserbiak a naan-anay ken Jehova.”
Nangala laeng ni Essly iti bokasional a kurso a nakatulong kenkuana nga agbirok iti trabaho a mangsuporta iti panagpayunirna, sa napan iti lugar nga agkasapulan unay kadagiti manangiwaragawag iti Pagarian. Nagsursuro pay ketdi kadagiti lengguahe nga us-usaren dagiti katutubo nga Otomi ken Tlapaneco. Kinunana maipapan iti tallo a tawen a panangaskasabana iti nasulinek a luglugar: “Ti panagserbi kadagiti lugar nga addaan dakdakkel a panagkasapulan ti nangyeg kaniak iti makagunggona ken makapnek a biag. Kangrunaan iti amin, dayta ti ad-adda a nangpasinged iti relasionko ken Jehova.” Umanamong iti dayta ti agassawa a da Phillip ken Racquel a taga-Estados Unidos nga agpada nga agtawen iti nasurok a 30. “Gapu ta napartak nga agbaliw ti lubong, marikna dagiti tattao a saan a natalged ti biagda. Ngem naaddaankami iti makapnek a biag gapu iti panagserbimi iti lugar nga adu pay laeng ti dumngeg iti mensahe ti Biblia. Nakaragragsakkami!”
NO KASANO A SANGUEN DAGITI PARIKUT
Siempre adda dagiti parikut iti panagserbi iti lugar nga agkasapulan iti ad-adu manangiwaragawag iti Pagarian. Maysa kadagita isu ti parikut iti pinansial. Tapno marisut dayta, masapul a determinadoka a mangsango kadagiti masangpetam a kasasaad. Inlawlawag ni Verónica, nga eksperiensiado a payunir: “Iti maysa kadagiti lugar a nagpayunirak, nagluto ken naglakoak kadagiti saan a nangina a taraon. Iti sabali pay a nagpayunirak, naglakoak kadagiti lupot ken nagbalinak a mammukis. Iti agdama, paradalusak iti balay ken mangisursuroak iti klase para kadagiti agdadamo a nagannak tapno masursuroda ti makikomunikar kadagiti annakda.”
Talaga a narigat ti makibagay iti sabali a kultura ken kustombre nangruna no makipagnaedka kadagiti katutubo iti nasulinek a lugar. Kasta ti kapadasan da Phillip ken Racquel idi nagserbida iti lugar nga ayan dagiti tattao a Nahuatl ti lengguaheda. “Naiduma unay ti kultura iti lugarmi,” kuna ni Phillip. Ania ti nakatulong kadakuada a makibagay? “Nagpokuskami kadagiti positibo a kualidad dagiti Nahuatl—ti kinasingedda kadagiti kapamiliada, ti napudno a pannakilangenda iti maysa ken maysa, ken ti kinaparaburda.” Innayon ni Racquel: “Adu ti nasursuromi iti panagnaedmi sadiay ken iti panagserbimi a kadua dagiti kakabsat iti dayta a lugar dagiti katutubo.”
NO KASANO A MAKAPAGSAGANAKA
No kayatmo ti agserbi iti nasulinek a lugar nga agkasapulan iti tulong, kasano a makapagsaganaka? Kuna dagiti kakabsat a nakapadasen iti kastoy a kita ti panagserbi: Sakbay nga umakarka, rugiamon a pasimplien ti biagmo ken sursuruem ti agbalin a kontento. (Fil. 4:11, 12) Ania pay ti mabalinmo nga aramiden? Kuna ni Leticia: “Liniklikak dagiti trabaho nga agkalikagum iti mabayag a panagyanko iti maymaysa a lugar. Kayatko ti nalaka a makaakar iti sadinoman ken iti aniaman a kanito no kasapulan.” Kuna ni Hermilo: “Nasursurok ti agluto, aglaba, ken agplantsa.” Inyestoria ni Verónica: “Idi addaak pay laeng iti pagtaenganmi a kaduak dagiti nagannak ken kakabsatko, tumultulongak iti panagdalus ken nasursurok ti agluto iti saan a nangina ngem nasustansia a taraon. Nasursurok met ti agurnong.”
Da Levi ken Amelia ket taga-Estados Unidos ken walon a tawen nga agassawada. Inlawlawagda ti naitulong ti espesipiko a panagkararag tapno makapagsaganada nga agserbi iti Mexico. Kuna ni Levi: “Kinuentami no kasano kadakkel ti magastos iti makatawen a panagserbimi iti sabali a pagilian ket inkararagmi ken Jehova a makaurnongkami koma iti kasta a gatad.” Iti sumagmamano laeng a bulan, nakaurnongda iti gatad nga inkararagda, ket madagdagus nga immakarda. Kuna ni Levi: “Sinungbatan ni Jehova ti espesipiko a kiddawmi, isu a dakami met itan ti agtignay.” Innayon ni Amelia: “Pagarupmi no aginggakami laeng iti makatawen, ngem piton a tawenmi ditoy, ket awan ti planomi a pumanaw! Marikriknami ti tulong ni Jehova iti kaaddami ditoy. Inaldaw a makitkitami ti pammaneknek iti kinaimbagna.”
Dakkel met ti naitulong ti kararag iti kaso da Adam ken Jennifer a taga-Estados Unidos ken agserserbi iti Ingles a kongregasion iti Mexico. Inrekomendada: “Dimo ur-urayen a sumayaat dagiti kasasaad. Ikararagmo ti tarigagaymo a makapagserbi iti sabali a pagilian, sa agtignayka maitunos iti dayta. Pasimpliem ti panagbiagmo, agsuratka iti sanga nga opisina iti pagilian a kayatmo a pagserbian, ket no nakapagdesisionkan, mabalinmon ti umakar!” * No kasta ti aramidem, manamnamam a maaddaankanto iti makapainteres a biag nga okupado iti naespirituan.
^ par. 21 Para iti kanayonan nga impormasion, kitaen ti artikulo a “Kabaelanyo Kadi ti ‘Umakar Idiay Macedonia’?” iti Agosto 2011 a ruar Ti Ministeriotayo iti Pagarian.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania Dagiti Eskuelaan a Para Kadagiti Payunir?
Ania a naisangsangayan a pannakasanay ti maipapaay kadagiti mangbusbusbos iti amin a tiempoda iti trabaho a panangikasaba iti Pagarian?


text:
TI BIBLIA BALBALIWANNA TI BIAG
Nasursurok a Respetuen Dagiti Babbai ken ti Bagik
PANNAKAYANAKNA: 1960
NAKAYANAKANNA: FRANCE
PAKASARITAANNA: NARANGGAS KEN ADIKTO ITI DROGA, DINA RESRESPETUEN DAGITI BABBAI
TI NAPALABASKO:
Nayanakak idiay Mulhouse, iti amianan a daya ti France, maysa a lugar nga adu ti aggigian a trabahador ken agdindinamag gapu iti kinaranggas. Idi ubingak, adu ti nakitkitak a naranggas a panagaapa dagiti pamilia iti lugarmi. Iti pamiliami, maipabpababa dagiti babbai ken saan unay a maikabkabilangan ti kapanunotanda. Naisuro kaniak a ti babai ket para laeng iti kosina ken paraasikaso iti asawa ken kadagiti annak.
Nagrigat ti napasarak idi ubingak. Idi 10 ti tawenko, natay ni tatangko gapu iti kinamammartekna. Kalpasan ti lima a tawen, nagpakamatay met ti maysa a manongko. Iti dayta met la a tawen, adda nakitak a panagpipinnatay iti uneg ti pamiliami, ket nagkaro ti epekto dagita iti biag ken emosionko. Sinuruandak dagiti kapamiliak nga agusar iti kutsilio ken paltog, ken makilaban no kasapulan. Magulguluanak idi, isu a nagin-inumak ken pinunnok ti bagik iti tattoo.
Idi 16 anyosakon, 10 agingga iti 15 a bote ti beer ti mainumko iti inaldaw. Idi kuan, nagdrogaak payen. Tapno adda igatangko iti arak ken droga, naglakoak iti retretaso ti landok ken nagtaktakawak. Idi 17 ti tawenkon, rummuar-umunegakon iti pagbaludan. No bilangen, namin-18 a nasentensiaanak gapu iti panagtakaw ken kinabayolente.
Idi nasurok bassit a 20 ti tawenko, kimmaro pay ti situasionko. Makasusopak agingga iti 20 nga istik ti marihuana iti kada aldaw ken nagus-usarak pay iti heroin ken dadduma pay a droga. Adda dagiti gundaway a dandaniak natay gapu iti pannaka-overdose. Naglaklakoak iti droga isu a kanayon nga adda dagiti awitko a kutsilio ken paltog. Naminsan, pinaltogak ti maysa a lalaki, ngem timmama ti bala iti landok ti sinturonna ket nagbalandra! Idi agtawenak iti 24, natay ni nanangko, ket ad-adda a nagrebeldeak. Mabutbuteng kaniak dagiti masabatko iti dalan isu a likliklikandak. Kada Sabado ken Domingo, masansan nga addaak iti presinto wenno ospital tapno madait dagiti sugatko gapu iti pannakiramrambolko.
Idi agtawenakon iti 28, nagasawaak. Kas iti manamnama, diak rinespeto ti asawak. Pagsasawak ken kabkabilek. Dikam agkadua a mangaramid iti aniaman a trabaho. Kunak idi no umanayen nga ikkak iti adu a tinakaw nga alahas. Idi kuan, adda napasamak a diak inekspektar. Nakipagadal iti Biblia ni baketko kadagiti Saksi ni Jehova. Kalpasan ti umuna a panagadalna, insardengnan ti agsigarilio, dinan kayat nga awaten ti tinakaw a kuarta, ken insublina payen kaniak dagiti alahas nga intedko. Nakaungetak unay. Diak kayat a makipagadal isuna iti Biblia. Pug-awak idi ti rupana iti asuk ti sigarilio ken ibabainko iti sanguanan dagiti kaarrubami.
Iti maysa a rabii a nakaro ti bartekko, napuorak ti apartmentmi. Ni baketko ti nangsalbar kaniak ken iti balasitangmi a lima ti tawenna. Idi nausawanakon, makonkonsiensiaak la unay. Panagriknak, dinakon mapakawan ti Dios. Nalagipko ti imbaga ti maysa a padi a mapan kano idiay impierno dagiti managdakdakes. Imbaga pay ti psychiatrist-ko: “Awan namnamamon! Saankan a makapagbalbaliw.”
NO KASANO A BINALBALIWAN TI BIBLIA TI BIAGKO:
Kalpasan ti puor, immakarkami iti balay dagiti katugangak. Idi binisita dagiti Saksi ni baketko, dinamagko kadakuada, “Mapakawannak pay ngata ti Dios kadagiti basolko?” Imbasada kaniak ti kuna ti Biblia iti 1 Corinto 6:9-11. Mabasa dita dagiti ar-aramid a kagura ti Dios, ngem innayonna: “Kasta idi ti sumagmamano kadakayo.” Impasigurado kaniak dagita a sasao a posible a makapagbalbaliwak, sa imbasa pay dagiti Saksi ti 1 Juan 4:8 ket impasiguradoda nga ay-ayatennak ti Dios. Naaddaanak iti namnama isu nga imbagak kadagiti Saksi nga iyadalandak iti Biblia mamindua iti makalawas. Idi kuan, inrugik ti umatender kadagiti gimongda ken kanayon a nagkarkararagak ken Apo Jehova.
Iti uneg ti makabulan, inkarigatak nga isardeng ti agdroga ken agbartek. Narigatanak iti kasta unay gapu kadagiti aglalaok nga epektona! Mabangbangungotak, nasakit ti ulo ken bagbagik, ken mariknak ti dadduma pay a madi nga epekto ti panangisardengko kadagiti bisiok. Ngem nariknak nga ig-iggaman ni Apo Jehova ti imak ken pappapigsaennak. Nariknak ti kas iti kinuna ni apostol Pablo. Insuratna maipapan iti panangtulong ti Dios kenkuana: “Ta iti amin a bambanag addaanak iti bileg gapu iti daydiay mangmangted kaniak iti pannakabalin.” (Filipos 4:13) Idi agangay, naisardengko payen ti agsigarilio.—2 Corinto 7:1.
Gapu iti panagadalko iti Biblia, simmayaat ti biagko. Ngem saan la a dayta. Simmayaat pay ti relasionmi kas pamilia. Nagbaliw met ti panangtratok ken baketko. Nasursurok a respetuen ken ibaga kenkuana ti “pangngaasim” ken “pagyamanan.” Impaypaysok metten ti agbalin nga ama iti balasitangmi. Kas iti inaramid ni baketko, inkarik ken ni Apo Jehova nga isu laeng ti pagserbiak, ket nabautisaranak kalpasan ti makatawen a panagadalko iti Biblia.
NO KASANOAK A NAGUNGGONAAN:
Masiguradok a dagiti prinsipio ti Biblia ti nangsalbar kaniak. Uray dagiti saan a Saksi a kapamiliak, mamatida a natayak koman gapu iti droga wenno iti pannakiramrambolko.
Nagdakkel ti nagbaliwan ti biag ti pamiliami gapu kadagiti naadalko a prinsipio ti Biblia a nangilawlawag kadagiti responsabilidadko kas asawa ken ama. (Efeso 5:25; 6:4) Agkakaduakami itan kas pamilia a mangaramid kadagiti bambanag. Saan laengen a para iti kosina ni baketko. Full-time payen a mangaskasaba, ket maragragsakanak a mangsupsuporta kenkuana. Ken maragragsakan met a mangsuporta kaniak iti responsabilidadko kas maysa a mangidadaulo iti kongregasion.
Talaga a nagsayaat ti epektona iti biagko ti ayat ken asi ni Apo Jehova. Kayatko unay nga ipakaammo dagiti kababalinna kadagidiay maibilang a kasla awanen namnamana nga agbalbaliw pay, ta kastaak met idi. Ammok nga adda bileg ti Biblia a mangtulong iti asinoman tapno maaddaanda iti nadalus ken addaan direksion a biag. Gapu iti panagadalko iti Biblia, nasursurok a respetuen ti sabsabali, lalaki man wenno babai. Ngem saan la a dayta. Nasursurok pay a respetuen ti bagik.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasanotayo a Magunggonaan Kadagiti Prinsipio ti Biblia?
Inlawlawag ni Jesus no apay a kasapulantayo ti panangiwanwan ken no ania ti dua a prinsipio ti Biblia a kapatgan.