text:
Charles Darwin
Ni Charles Robert Darwin, FRS (12 Pebrero 1809 – 19 Abril 1882) ket maysa idi nga Inggles a naturalista.[I] Isu ti nangibangon nga amin a sebbangan iti biag ket nagtaud iti napalpalabas a panawen manipud kadagiti sapasap a puonan,[1] ken nangipaltiing ti sientipiko a teoria a daytoy a panagsangsanga a tabas iti itutubo ket nagbanagan kadagiti yaaddang a tinawtawagna a masna a panagpili.[2]
Ni Darwin ket nagipablaak iti daytoy a teoria nga adda iti di-masungat nga ebidensia para iti ebolusion iti 1859 a librona nga Iti Punganay dagiti Sebbangan, a nakadaer iti sientipiko a panakailikudan dagiti nasapsapa konsepto iti [panagbarbaro dagiti sebbangan]].[3][4] Babaen idi 1870 ti sientipiko a komunidad ken kaaduan iti sapasap a publiko ket nagawaten ti ebolusion a kas maysa a kinapudno. Nupay kasta, adu dagiti kumaykayat kadagiti kasalisala panangilawlawag ken saan nga inggana idi rimsua iti moderno nga ebolusionario a sintesis manipud idi 1930s aginggana idi 1950 a kaaduan ti naparang-ay a konsenso a no ania ti masna a panagpili ti kangrunaan a mekanismo ti ebolusion.[5][6] Iti nabaliwan a porma, ti sientipiko a naiduktalan ni Darwin ket isu ti nagtipon kadagiti teoria dagiti siensia iti biag, a nagipalpalawag ti panagdumaduma iti biag.[7][8]
Ti nasap a panakainteresado ni Darwin katutubo ket nagiturong kaniana ti panagliwayna ti mediko nga edukasion idiay Unibersidad iti Edinburgh; embes ket, timmulong a nagtaluntun dagiti marino nga inbertibrado. Ti panagadalna idiay Unibersidad iti Cambridge ket nagparegta kaniana iti panagayatna para iti masna a siensia.[9] Ti bukodna a panaglayag iti lima a tawen idiay Plantilia:HMS ket nagipatakder kaniana a kas maysa a nalatak a heologo a dagiti pinalpaliiwna ken teoriana ket nagsuporta kadagiti unipormista a kapanunutan a ni Charles Lyell, ken ti panakaipablaak dagiti warnakan iti panaglayagna ket nagpalatak kanianan a kas maysa a nadayag a mannurat.[10]
Nariribukan babaen ti panakaiwarwaras dagiti kaatapana biag ken dagiti inurnongna a posil iti panaglayagna, ni Darwin ket nangrugi kadagiti naisalaysayan a panagtaluntun ken idi 1838 isu ket nangbukel ti teoriana iti masna a panagpili.[11] Uray no idi ket pinakitungtungaana iti daytoy a kapanunutanna kadagiti nadumaduma a naturalista, isu ket makasapul ti nawatiwat a tiempo a pangsukisok ken ti umuna a nasken ket ti obrana iti heolohiko.[12] Isu ket nagsursurat ti teoriana idi 1858 idi nagpatulod ni Alfred Russel Wallace ti maysa a salaysay a nagipalpalawag iti maysa a kapada a kapanunutan, a daytoy ti nangisingdat ti nasaup a panangipablaak dagitoy dua a teorada.[13] Ti obra ni Darwin ket nangipatakder ti ebulosionario a nagtaudan nga adda ti panagbalbaliw a daytoy ti naipangpangruna a sientipiko a panagilawlawag iti panakaidumaduma iti katutubo.[5] Idi 1871 sinukimatna ti ebolusion ti nagtagitaoan ken seksual a panagpili idiay Ti Nagtaudan iti Tao, ken Panagpili a Minaig iti Sekso, a sinaruno babaen ti Ti Panagisao dagiti Rikna ti Tao ken dagiti Ayup. Dagiti panagsukisokna dagiti mula ket naipablaak kadagiti serie iti liblibro, ken ti naudi a librona, ket sinukimatna dagiti alinta ken dagiti pagangayanda iti daga.[14]
Iti panak-pammadayaw ni Darwin a kas maysa a nalatak a sientista, isu ket napammadayawan babaen ti maysa a nangruna a panakaitabon a seremonia idiay Westminster Abbey, nga isu ket naitabon idiay asideg ni John Herschel ken Isaac Newton.[15] Ni Darwin nailawlawagan a kas maysa kadagiti kaimpluensian a a piguro iti pakasaritaan iti nagtagitaoan.[16][17]
[urnosen] Kabibiag
[urnosen] Kinaubing ken edukasion
Ni Charles Robert Darwin ket naipansgay idiay Shrewsbury, Shropshire, Inglatera idi 12 Pebrero 1809 idiay pagtaengan ti pamiliana, a ti Mount.[18] Isu ket ti maikalima kadagiti innem nga agkakabsat it nabaknang a doktor ken agibubos a ni Robert Darwin, ken Susannah Darwin (née Wedgwood). Isu ket apoko ni Erasmus Darwin iti bangir ti amana, ken ni Josiah Wedgwood iti bangir ti inana. Dagitoy dua apamilia ket Unitariano, nupay dagit Wedgwoods ket umamaponda ti Anglikanismo. Ni Robert Darwin, isu ket maysa a naulimek a nawaya nga agpannanunot, pinabiniaganna ti maladaga a Charles idiay Anglikano a Simbaan, ngem ni Charles ken dagiti kabsatna ket simmursurotda kenni inada idiay Unitario. Ti agtawen ti walo a Charles already ket nakaraman para iti masna apakasaritaan ken panagumnong idi simrek iti aldaw a panagadal nga inpatpaturong babaen ti managsersermon kaniana idi 1817. Iti dayta a Hulio, ti inana ket pimmusay. Manipud idi Septiembre 1818 simmurot kenni manonna a ni Erasmus a nagadal idiay asideg nga Angliano Shrewsbury nga Eskuelaa kas maysa a agkasera.[19]
Idi kalgaw ti 1825 ket nagbalin a kas maysa a kabarbaro a doktor, a timultulong iti amana a amangagas kadagiti napanglaw idiay Shropshire, sakbay a napan idiay Unibersidad iti Edinburgh nga Eskuela ti Medisina a kaduana ti kabsatna nga Erasmus idi Oktubre 1825. Nkitana adagit lektura ket nanumo ken ti siruhia ket makatuok, gapu ti daytoy saanna nga inkaskaso ti panagadalna. Isu ket nagadal ti taksidermia manipud kenni John Edmonstone, ti maysa a nawayaan a tagabu a kimmuyog kenni Charles Waterton idiay selba ti Abagatan nga Amerika, ken kanayon a nakitugtgaw iti daytoy a "makaay-ayot ken nsaririt a lakay".[20]
Iti maikadua atawen ni Darwin, simrek iti Pliniana a Kagimongan, ti maysa nga estudiante a grupo ti masna apakasaritaan a dagiti sinupiat ket naiwalang iti radikall a materialismo. Isu ket timmulong kenni Robert Edmond Grant kadagit panagsuksukisok iti anatomia ken siklo iti biag kadagiti marino nga inbertebrado idiay Firth iti Forth, ken idi 27 Marso 1827 ket nagrepresenta idiay Pliniana iti bukodna a panakaduktal a dagiti nangisit nga espora a mabirukan iti kontsa ti tirem ket itlog iti pagi a alimatek. Iti maysa nga aldaw, ni Grant ket kinayawna ti ebolusionario a kapanunutan ni Lamarck .Ni Darwin ket nasiddaaw, ngem kabasbasana laeng ti ti kapada a kanunutan ni apongna a ni Erasmus ken isu ket saan latta nga interasado.[21] Ni Darwin naumuma babaen ti kurso ti masna a pakasaritaan ni Robert Jameson a nangsakop ti heolohia a mairaman ti panagsuppiat a nagbaetan ti Neptunismo ken Plutonismo. Isu ket nagadal ti panakaidasig iti mulmula, ken timmulong iti obra kadagiti panagumnong idiay Museo ti Unubersidad, maysa kadagiti kadakkelan a Museo idiay Europa iti dayta a panawen.[22]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Coyne, Jerry A. (2009). No apay a ti Ebolusion ket Agpayso. Viking. pp. 8–11. ISBN 978-0-670-02053-9.
- ^ Larson 2004, pp. 79–111
- ^ Coyne, Jerry A. (2009). No apay a ti Ebolusion ket Agpayso. Oxford: Unibersidad ti Oxford University a Pagmalditan. p. 17. ISBN 0-19-923084-6. "Iti Ti Punganay, ni Darwin nagited ti sabali a hipotesis pra iti panagrangrang-ay, panagdumaduma, ken daremdem iti biag. Kaaduan iti dayta a libro ket agirepresenta ti ebidensia a daytoy ket saan laeng nga agsuporta iti ebolusion ngem daytoy ket agsuppiat pay iti panagparpartuat. Iti panawen ni Darwin, dagiti ebidensia kadagiti teoriana ket di-masungat ngem saan a kompleto a nakeddeng."
- ^ Glass, Bentley (1959). Dagiti sinaruno ni Darwin. Baltimore, MD: Unibersidad ti Johns Hopkins a Pagmalditan. p. iv. ISBN 0-8018-0222-9. "Tipanagilawlawag ni Darwin let maysa a nadaeg a sintesis iti ebidensia...maysa a sintesis...a di-masungat a panakaregta ken maawawatan"
- ^ 5.0 5.1 van Wyhe 2008
- ^ Bowler 2003, pp. 178–179, 338, 347
- ^ Dagiti Kompleto nga Obra ni Darwin iti Online – Biograpia. darwin-online.org.uk. Naala idi 2006-12-15
Dobzhansky 1973
- ^ A kas maysa a Darwiniano nge eskolar ni Joseph Carroll iti Unibersidad iti Missouri–Est. Ni Louis ket nangikabil idiay pangyunana iti moderno a panakaimaldit manen iti obra ni Darwin: "Ti Punganay dagiti Sebbangan ket adda dagiti naipangpangruna a panakaitunton panangkaskaso tayo. Daytoy ket maysa kadagiti dua wenno tallo a kanngrunaan nga obbra iti amin a panawen kadagiti obobra a maipammakasapulan ken agnanayon a mangbalbaliw ti panakita tayo iti lubong...Daytoy ket naipagrinnason iti naipakamaysa a nainget a panakaitunos ngem daytoy pay ket nasayaat a naibitla, naikammapanunutan a maipalpalawagan, ken retotika a di-masunagt." Carroll, Joseph, ed (2003). Iit punganay dagiti sebbangan babaen itimasna a panagpili. Peterborough, Ontario: Broadview. p. 15. ISBN 1-55111-337-6.
- ^ Leff 2000, About Charles Darwin
- ^ Desmond & Moore 1991, pp. 210, 284–285
- ^ Desmond & Moore 1991, pp. 263–274
- ^ van Wyhe 2007, pp. 184, 187
- ^ doi:10.1007/BF00351923
Daytoy a dakamat ket automatiko a malpas kadagiti sumaruno a minuto. Mabalinmo a mapan ti pagurayan wenno ipadakkel babaen ti ima
- ^ Freeman 1977
- ^ Leff 2000, Panakaitabon niDarwin
- ^ "Naipangpangruna a langa: Darwin 200". New Scientist. http://www.newscientist.com/special/darwin-200. Naala idi 2 Abril 2011.
- ^ Hart, Michael H. (2000). The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History. New York: Citadel. ISBN 0-89104-175-3.
- ^ John H. Wahlert (11 Hunio 2001). "The Mount House, Shrewsbury, Inglatera (Charles Darwin)". Darwin ken Darwinism. Kolehio ti Baruch. http://darwin.baruch.cuny.edu/biography/shrewsbury/mount/. Naala idi 26 Nobiembre 2008.
- ^ Desmond & Moore 1991, pp. 12–15
Darwin 1958, pp. 21–25
- ^ Darwin 1958, pp. 47–51
- ^ Browne 1995, pp. 72–88
- ^ Desmond & Moore 1991, pp. 42–43


c: text/html

text:
Esperanto
Ti Esperanto (tulong·paammo) ket isu ti kaaduan ti mangisasao a naisangalen nga internasional a katakunaynay a pagsasao.[1] Ti naganna ket nagtaud manipud ti Doktoro Esperanto (ti Esperanto ket maipatarus a kas ti 'maysa nga agnamnama'), ti seudonimo babaen ni L. L. Zamenhof a nangipablaak ti immuna a libro a nangisalaysay ti Esperanto, ti Unua Libro, idi 1887. Ti panggep ni Zamenhof ket ti agaramid ti nalaka a maadal ken polikal nga agmangngamangnga a pagsasao a sagudayan ti panakaumili ken agpatan-ay ti kappia ken sangalubongan a panaka-awat dagiti nagbaetan ti tattao nga addaan ti sabsabali a rehional ken/wenno nailian a pagsasao.
Ti karkulo dagiti mangisasao ti Esperanto ket makasakup manipud ti 10,000 aginggana ti 2,000,000 a nasiglat wenno nasayanud a mangisasao, ken dagiti pay patneng a mangisasao, a daytoy ket dagiti, tatto a nakaadal ti Esperanto manipud kadagiti nagannak kaniada a kas maysa a bukodda a patneng a pagsasao. Ti Esperanto ket maisasao kadagiti agarup a 115 a pagpagilian. Daytoy a panag-uar ket kangrunaan nga adu iday Europa, Daya nga Asia, ken Abagatan nga Amerika.[2] Ti immuna a Lubong a Kongreso iti Esperanto ket naurnos idiay Pransia idi 1905. Manipud idin dagiti kongreso ket naaramid a tinawen kadagiti sabsabali a pagilian malaksid kadagiti tawtawen nga addaan ti sangalubongan a gubgubat. Urayno awan pay ti maysa a pagilian a nangampon ti Esperanto a kas opisial a pagsasao, ti Esperanto ket naipatalked babaen ti Pranses nga Akademia dagiti Siensia idi 1921 ken ti mabigbigan babaen ti UNESCO idi 1954 (a kalpasan daytoy, idi 1985, ket naipatalged pay kadagiti kamkamengna nga estado). Idi 2007 ti Esperanto ket isu idi ti maika-32 a pagsasao a kumappon idiay "Kadawyan a Europeano a Pagalagadan iti Reperensia para kadagiti pagsasao: Panagadadal, Panagisursuro, Pammategan (CEFR)".[3] Manipud idi Oktubre 2011, ti Esperanto Wikipedia ket addaan ti maika-27 a kaaduan ti bilang kadagiti Wikipedia nga artikulo.[4] Ti Esperanto ket isu ti agdama a pagsasao ti panagisursuro iti Internasional nga Akademia dagiti Siensia idiay San Marino. Addaan dagiti pangipapati a ti panagadal ti Esperanto ket baka makaited ti nagatngato a sapasap a pundasion para iti panagadal ti pagsasao, ken adda dagiti kangrunaan a pagadalan a mangisursuro daytoy a kas panagisagana para iti panagadal kadagiti ganganaet a pagsasao.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Zasky, Jason (2009-07-20), "Dagiti naupay a Balikas", Naupay a Magasina, http://failuremag.com/index.php/feature/article/discouraging_words/, "Ngem dagiti banag dagiti nainbento a pagsasao, isu daytoy ti nakadidillaw nga agnanayon a naimballigian a pagsasao. Addaan daytoy kadagiti ribribo a mangisasao ken dagita pay patneng a mangisasao ken dayta keng napangrunaan a naaramidan a maigiddiat kadagiti 900 wenno dagiti sabsabali a pagsasao nga awanan ti mangisasao."
- ^ Panag-taldiap iti panakaiwarwaras kadagiti mangisasao iti Esperanto dagup a sangalubongan.
- ^ Opisial Europeano a CEFR pappapel iti Esperanto.
- ^ Ranggo dagiti Wikipedia babaen dagiti bilang ti artikulo Naala idi 2011-10-04

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prepektura ti Okinawa
Ti Prepektura ti Okinawa (沖縄県 Hapón: Okinawa-ken?, Okinawa: Uchinaa-ken) ket maysa kadagiti akin-amianan unay a prepektura ti Hapón.[1] Buklen daytoy kadagiti ginasut nga Is-isla ti Ryukyu iti maysa a kawar iti 1,000 kilometro (620 mi) a kaatiddog, a maigay-at iti abagatan a laud manipud ti Kyūshū (ti akin abagatan unay kadagiti uppat a kangrunaan nga is-isla iti Hapón) aginggana idiay Taiwan. Ti Naha a kapitolio ti Okinawa, ket mabirukan idiay akin-abagatan a paset iti Isla ti Okinawa.[2] Ti naisuppiatan nga Is-isla ti Senkaku (Mandarin: Is-isla ti Diaoyu) ket naiturayan a kas paset iti Prepektura ti Okinawa.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Okinawa-ken" iti Ensiklopedia ti Hapón , p. 746-747 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Naha" iti p. 686 idiay Liblibro ti Google.


text:
Shahnameh
Ti Shahnameh wenno Shah-nama (Persiano: شاهنامه Šāhnāmeh, "Ti Libro dagiti Ari") ket maysa nga atiddog nga epiko a sinurat babaen ti Persiano a mannaniw a ni Ferdowsi idi baetan ti c. 977 ken 1010 AD ken isu daytoy ti nailian nga epiko ti Iran ken dagiti mainaig a kagimongan. Daytoy ket buklen dagiti agarup a 60,000 berso,[1] ti Shahnameh ket nagruna a mangibagbaga ti mitiko ket ti bassit pay a naipakasaritaanl a napalabas (Kalatakan) nga Iran manipud ti panakapartuat ti lubong aginggana ti Islamiko a panagrukma ti Persia idi maika-7 a siglo.
Ti obra ket naipatengnga a nangruna iti Persiano a kultura, a naipanpanunotan a kas maysa nga obra maestra, ken depinitibo ti etniko a nailian a kultura a kinasiasino ti Iran.[2] Daytoy ket nangruna pay iti kontemporario a pakaikapetan ti Soroastrianismo, a daytoy ket mangsurot kadagiti naipakasaritaan a silpo a baetan daiti rugian ti relihion iti ipupusay ti naudi a Soroastriano a nagturay iti idi las-ud ti Muslim a panagrukma.
[urnosen] Dagiti taudan ken pinagibasaran
Ti mannaniw a ni Moniruddin Yusuf (1919–1987) ket nangipatrus ti napno a bersion ti 'Shahnameh' iti pagsasao a Bengali (1963–1981). Daytoy ket naipablaak babaen ti Nailian nga Organisasion ti Bangladesh 'Bangla nga Akademia', kadagiti 6 a tomo, idi Pebrero 1991.
[urnosen] Persiano a testo
- A. E. Bertels (editor), Shax-nāme: Kriticheskij Tekst, 9 a tomtomo (Moscow: Izdatel'stvo Nauka, 1960–71) (maipapan ti eskolar a Persiano a testo)
- Jalal Khāleghi Motlagh (editor), Ti Shahnameh, kadagiti 12 a tomo a buklen dagiti walo a tomo ti testo ken uppata tomo dagiti panagipalpalawag a nota. (Bibliotheca Persica, 1988–2009) (maipapan ti eskolar a Persiano a testo). Kitaen ti: Sentro para kadagiti Irani a Panagadadal, Unibersidad ti Columbia.
[urnosen] Dagiti panakaampon
- Rostam: Sarsarita manipud ti Shahnameh (Nangipablaak: Hyperwerks 2005), Ti Sarita ni Rostam ken Sohrab ISBN 0-9770213-1-9, moderno nga Inggles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Panagsubli ti Ari (Nangipablaak: Hyperwerks 2007), Ti Sarita ni Kai-Kavous ken Soodabeh ISBN 0-9770213-2-7, moderno nga Inggles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Panakigubat Kadagiti Deev (Nangipablaak: Hyperwerks 2008), Ti Sarita ti Sairo a Puraw a Deev ISBN 978-0-9770213-3-8, moderno nga Inggles a Grapiko a Nobela.
- Rostam: Panagbiruk ti Ari (Nangipablaak: Hyperwerks 2010), Ti Sarita ti Kinaubing ni Rostam ISBN 978-0-9770213-4-5, moderno nga Inggles a Grapiko a Nobela.
[urnosen] Adu pay a mabasbasa
- Shirzad Aghaee, Imazh-ha-ye mehr va mah dar Shahnama-ye Ferdousi (Init ken Bulan iti Shahnama ni Ferdousi, Spånga, Suesia, 1997. (ISBN 91-630-5369-1)
- Shirzad Aghaee, Nam-e kasan va ja'i-ha dar Shahnama-ye Ferdousi (Dagiti Personalidad ken Luglugar iti Shahnama ni Ferdousi, Nyköping, Suesia, 1993. (ISBN 91-630-1959-0)
[urnosen] Paammo
- ^ Lalani, Farah (13 Mayo 2010). "Maysa ribu a tawtawen ti Shahnama ni Firdawsi ket naramrambakan". Ti Ismaili. http://www.theismaili.org/cms/998/A-thousand-years-of-Firdawsis-Shahnama-is-celebrated. Naala idi 24 Mayo 2010.
- ^ Ashraf, Ahmad (30 Marso 2012). "Iraniano a kinasiasino iii. Mediebal nga Islamiko a Paset ti Panawen". Encyclopædia Iranica. http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iii-medieval-islamic-period. Naala idi Abril 2010.
[urnosen] Dagiti silpo ti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Shahnama idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Shah Nameh idiay Wikisource


text:
Siudad ti Batikano
Ti Siudad ti Batikano i/ˈvætɨkən ˈsɪti/, wenno Estado ti Siudad ti Batikano,[14] iti Italiano opisial a ti Stato della Città del Vaticano (pannakabalikas [ˈstaːto della t͡ʃitˈta del vatiˈkaːno]),[15] ket maysa a napalikmutan ti daga a naturay nga siudad-estado a ti teritoriona ket buklen iti nadidingan nga enclave ti kaunegan ti siudad ti Roma, Italia. Adda daytoy ti kalawa ti agarup a44 hectare (110 acre), ken ti populasion iti sumorok a 800.[6][16] Daytoy ket mangaramid ti Siudad ti Batikano ti kabassitan a naturay nga estado iti lubong babaen ti kalawa ken populasion.
Ti Estado ti Siudad ti batikano ket nabangon idi 1929 babaen ti Lateran a Tulag, a pinirmaan babaen ti Kardinal a Sekretario ti Estado a ni Pietro Gasparri, para kenni Papa Pio XI ken babaen ti Kangrunaan a Ministro kenDaulo iti Gobierno a ni Benito Mussolini para kenni Ari Victor Emmanuel III iti Italia.[17] Ti Estado ti Siudad ti Batikano ket naisangsangyan manipud ti Santa Sede,[18] a napetsaan daytoy manipud idi nasapa a Kristianidad ken isu ti kangrunaan a episkopal a sede dagiti 1.2 bilion a Latin ken ti Dumaya a Katoliko a kumapkappon iti sangalubongan. Dagiti bilin iti Siudad ti Batikano ket naipablaakda iti Italiano; dagiti opisial a dokumento iti Santa Sede ket kangrunaan a maited iti Latin. Dagitoy dua nga entidad ket adada dagiti naisangsangyan a pasaporte: ti Santa Sede, a saan a maysa a pagilian, ket agitited laeng iti diplomatiko ken serbisio a pasaporte, a ti Estado ti Siudad ti batikano ket agitited iti kadawyan a pasaporte. Nga iti tunggal maysa a kaso ket agitited laeng iti bassit a pasaporte.
Ti Lateran a Tulag idi 1929, a nangisangpet ti irurumsua ti siudad-estado, ket mangisao a ka kas ti baro a panakapartuat (Pangyuna ken Artikulo III), a saan a pakakitaan dagiti dakdakkel a Papa nga Estado (756–1870) a sigud idi a nagsakup ti kaaduan iti tengnga nga Italia. Kaaduan kadagityo a teritorio ket nasagepsep iti Pagarian iti Italia idi 1860, ken ti maudi a paset, ti siudad iti Roma nga adda ti Lazio, kalpasan ti sangapulo a tawen, idi 1870.
Ti Siudad ti Batikano ket maysa a eklesiastiko[6] wenno saserdote-a monarkiko[7] nga estado, a tinurayan babaen ti Obispo iti Roma—a ti Papa. Dagiti kangatuan nga opisio ti estado ket dagiti Katoliko a klerigo a nagtaud kadagiti naumaduma a pagilian. Daytoy ket naturay a teritorio iti Santa Sede (Sancta Sedes) ken ti lokasion ti pagtaengan ti Papa, a matawtawagana ti Apostoliko a Palasio.
Dagiti Papa ket kadawyan a nagtaengda iti daytoy a lugar nga idi 1929 ket nagbalin a ti Siudad ti Batikano manipud idi panakasubli manipud ti Abinion idi 1377, ngem nagtaengda pay kadagiti napalabas a panawen idiay Quirinal a Palasio idiay Roma ken sabsabali pay a lugar. Kasisigudda, a nagtaeng idiay Lateran a Palasio idiay Turod ti Caelian idiay adayo a bangir iti Roma manipud ti Batikano. Ni Emperador Konstantino ket nagited iti daytoy a lugar kenni Papa Miltiades idi 313. Ti panakapirma dagiti nagtultulagan a nangibangon ti baro nga estado ket naaramid dita naudi a patakder, a nagited ti panakaipangato ti nagan iti Lateran a Tulag, a babaen ti panakaaammo dagitoy.
[urnosen] Heograpia
Ti klima ti Batikano ket kapadpada ti Roma; a kalalaiganna, a Mediteraneo a klima nga adda ti nalanay, a panagtutudo iti kalamiisan a tiempo manipud ti Septiembre aginggana ti tengnga ti Mayo ken napudot, a namaga a kalgaw manipud ti Mayo aginggana ti Agostot. Adda pay dagiti lokal a langlanga, a naipangpangruna ti angep ken linnaaw, a pinataud babaen ti naisangsangayan a kinadakkel ti Basilka ni San Pedro, ti kangato, dagiti burayok ken ti kadakkel ti nasimiento a kuadrado.
Ti Siudad ti Batikono ket isu ti kabassitan nga estado, a daytoy ket agarup laeng a 44 ha (110 acre).
Idi Hulio 2007, ti Batikano ket immannurot nga agbalin ti immuna a karbon nga agmangngamangnga nga estado. Planoda a magun-od daytoy babaen ti panagtangdanan ti panagipugso ti karbona dioksido nga adda ti panakapartuat iti Kabakiran a Klima ti Batikano idiay Hungria.[19]
[urnosen] Paammo
- ^ Dagiti agbisbisita ken turista ken saanda a mapalubusan nga agmaneho iti uneg ti Batikano no awan ti naisangyan a pammalubos, a kadawyan daytoy a maited laeng kadagiti adda kaipanggepanda iti opisina ti Batikano.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Sapot a pagsaadan ti Estado ti Siudad ti Batikano
- ^ Tulag a nagbaetan ti Santa Sede ken Italia, artikulo 26.
- ^ Ti Siudad ti Batikano ket maysa a siudad-estado
- ^ Segun ti parapo a maika-2 iti Legge sulle fonti del diritto iti 7 Hunio 1929, amin a linteg ken pagalagadan iti estado ket maipablaak iti pagsasao nga Italiano Supplemento per le leggi e disposizioni dello Stato della Città del Vaticano a naikabit iti Acta Apostolicae Sedis. Ti testo dagiti pito nga immuna a banag a naipablaak iti dayta a suplemento ket naited ditoy. Bayat a ti estado ket agus-usar laeng ti Italiano, adu pay dagiti nadumaduma a pagsasao nga inususar babaen dagiti instituto a mabirukan iti kaunegan ti estado, a kas iti Santa Sede, ti Pontipikal a Suiso a Guardia, ken ti Pontipikal nga Akademia dagiti Siensia. Ti Santa Sede ket agus-usar iti Latin a kas ti opisial a pagsasao ken Pranses a kas ti diplomatiko a pagsasao; iti maipatinayon, ti bukodna a Sekretaria iti Estado ket agus-usar iti Inggles, Aleman, Italiano, Polako, Portuges ken Espaniol. Ti Suiso a Guardia, kadagiti bilin iti parada ket nait-ited iti Aleman, ken agus-usar pay ti Pranses ken Italiano kadagiti amin nga opisial a seremoniana. Ti semi-opisial a warnakan ti Santa Sede a L'Osservatore Romano ket agus-usar iti Inggles, Pranses, Aleman, Italiano, Malayalam, Polako, Portuges ken Espaniol. Ti Radio Batikano ket agususar kadagiti 40 a pagsasao, a mairaman ti Albanes, Amharic, Arabiko, Armenio, Bielorusia, Bulgaro, Insik, Kroata, Tseko, Esperanto, Inggles, Filipino, Pranses, Aleman, Hindi, Hungaro, Italiana, Leton, Lituano, Malayalam, Polako, Portuges, Rumano, Russon, Eslobako, Eslobeno, Somali, Espaniol, Swahili, Tamil, Tigrigna, Ukraniano, ken Bietnamis.
- ^ http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/apost_constitutions/documents/hf_p-vi_apc_19670815_regimini-ecclesiae-universae_it.html
- ^ 6.0 6.1 6.2 6.3 "Santa Sede (Siudad ti Batikano)". CIA—The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html. Naala idi 9 Hulio 2011.
- ^ 7.0 7.1 "catholic-pages.com". catholic-pages.com. http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp. Naala idi 9 Hulio 2011.
- ^ "Internet a portal iti Estado ti Siudad ti Batikano". Estado ti Siudad ti Batikano. http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm. Naala idi 9 Hulio 2011.
- ^ Nick Megoran, "Megoran" (Internasional nga Ensiklopedia iti Heograpia ti Tao, Tom. 11, Elsevier 2009 ISBN 978-0-08-044911-1), p.226
- ^ [1], The World Factbook, CIA. Naala idi 25 Enero 2012.
- ^ Manipud idi 1 Enero2002. www.vatican.va Opisina ti Santa Sede a Pagmalditan – Sapasap a Pakaammo. Naala idi 23 Oktubre 2009.
- ^ Sakbay idi 2002, ti Batikano a lira (a maipada ti Italiano a lira)
- ^ Ti ITU-T a nainagan a kodigo a 379 para iti Siudad ti Batikano. Nupay kasta, ti Siudad ti Batikano ket nairaman iti Italiano a plano ti panagnumero ken agus-usar ti pagilian ti Italia a kodigo ti 39, a sarunuen babaen ti 06 (para iti Roma) ken 698.
- ^ "Sapot a Pagsaadan ti Estado ti Siudad ti Batikano". Vaticanstate.va. http://www.vaticanstate.va/EN/homepage.htm. Naala idi 15 Oktubre 2010.
- ^ "Stato della Città del Vaticano" ket isu ti nagan nga inus-usar iti panakaipatakder a dokumento ti estado, ti Tulag a nagbaetan ti Santa Sede ken Italia, nga artikulo 26.
- ^ "Estado ti Siudad ti Batikano". Gobierno ti Siudad ti Batikano. http://www.vaticanstate.va/EN/homepage.htm. Naala idi 28 Nobiembre 2007.
- ^ Pangyuna iti Lateran a Tulag
- ^ "Panagtaeng ken panagtrabaho iti ballasiw-taaw - Santa Sede". Opisina ti Ganganaet ken Mankomunidad ti Nagkaykaysa a Pagarian. http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see.
- ^ "Ti Batikan ket agbalin nga Agmangngamangnga iti Karbon". United Press International. 13 Hulio 2007. http://www.physorg.com/news103554442.html. Naala idi 12 Septiembre 2009.
- Siudad ti Batikano
- Dagiti kapitolio idiay Europa
- Dagiti perigrinasion a lugar ti Katoliko
- Kristianidad idiay Europa
- Dagiti siudad-estado
- Dagiti pagilian nga enclave ti Italia
- Dagiti agdama a monarkia
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Heograpia ti Roma
- Dagiti nasantuan a siudad
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Italiano
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti Prinsipe-Obispado
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1929
- Dagiti teokrasia
- Dagiti Sitio a Tinawtawid idiay Siudad ti Batikano
- Dagiti enclave
- Dagiti siudad a napalikmutan ti sabsabali a siudad


text:
ISO 639-1
Dagiti ISO 639-1:2002, a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 1: Alpha-2 a kodigo, ket isu ti umuna a paset iti ISO 639 a serie iti pagalagadan para dagiti kodigo ti pagsasao. Ti paset i 1 ket sakupenna ti panagrehistro dagiti dua a letra ti kodigo. Adda dagiti 136 a dua a letra a kodigo a nairehistro. Dagiti nairehistro a kodigo ket sakupenna dagiti kangrunaan a pagsasao iti lubong.
Dagitoy a kodigo ket naserbi nga internasional, ken pormal, takigrapia para iti panagipatudo kadagiti pagsasao. Kas pagarigan:
- Armenio ket nairepresenta babaen ti hy (manipud ti endonimo a հայերէն)
- Olandés ket nairepresenta babaen ti nl (manipud ti endonimo a Nederlands)
- Ingglés ket nairepresenta babaen ti en
- Esperanto ket nairepresenta babaen ti eo
- Pranses ket nairepresenta babaen ti fr
- Aleman is represented by de (manipud ti endonimo a Deutsch)
- Ido ket nairepresenta babaen ti io
- Italiano ket nairepresenta babaen ti it
- Hapón ket nairepresenta babaen ti ja (nupay ti bukodna nga endonimo ket日本語, Nihongo)
- Portugés ket nairepresenta babaen ti pt
- Ruso ket nairepresenta babaen ti ru
- Espaniol ket nairepresenta babaen ti es (manipud ti endonimo nga español)
- Suéko ket nairepresenta babaen ti sv (manipud ti endonimo a svenska)
Ti ISO 639, ket isu ti kasisigud a pagalagadan para kadagiti kodigo ti pagsasao, ket napasingkedan idi 1967. Napisi idi daytoy iti dua a paset, ken idi 2002 ti ISO 639-1 ket nagbalin a ti baro nga edision iti kasisigud a pagalagadan. Ti kinaudi a kodigo a nainayon ket ti ht, a nagirepresenta ti Haiti a Kreol idi 2003-02-26. Ti panag-usar iti pagalagadan ket pagpatageden babaen dagiti IETF nga etiketa ti pagsasao, a naipayam-ammo ti RFC 1766 idi Marso 1995, ken intultuloy ti RFC 3066 manipud idi Enero 2001 ken RFC 4646 manipud idi Septiembre 2006. Ti agdama abersion ket ti RFC 5646 manipud idi Septiembre 2009. Ti Sentro ti Internasional a Pakaammo para iti Terminolohia (Infoterm) (ket isu ti panagrehistro a turay para dagitiISO 639-1 a kodigo.
Dagiti baro nga ISO 639-1 a kodigo ket saan a mainayon no ti maysa nga ISO 639-2 kodigo ket addan, Isu nga dagiti sistema nga agus-uasr kadagiti ISO 639-1 ken 639-2 a kodigo, nga adda dagiti 639-1 a kodigo a kaykayat, ket saanda nga agibaliw kadagiti addan a kodigo.[1]
No ti maysa nga ISO 639-2 a kodigo a sumakop ti maysa a grupo dagiti pagsasao ket mausar, mabalin a mabaliwan para kadagiti naisangayan a pagsasao babaen ti baro nga ISO 639-1 a kodigo.
Awan ti panakaitudingan a panagikaso iti makro a pagsasao (kitaen ti ISO 639-3).


text:
Ama Pakawanem Ida, Dida Ammo ti Araramidenda!
September 13, 2012
Pedrito Sanidad
Gagangay iti tao ti kinamanagbasolna! Kunada, “tawid a basol” gapu kenni Adan ken Eva, dagiti immuna a tao iti rabaw ti daga. Babaen kenni Apo Dios Ilohem, naiparsuada. Saanda a naipasngay! Babaen met iti ispiritu, naiyanak ken nagbalin a tao ni Hesus nga isu ti naibaon iti rabaw ti daga tapno subbutenna dagiti basbasol iti lubong. Gapu kenni Ponso Pilato, nailansa ni Kristo iti krus! Sakbay a natay, adda pito a maudi a balikasna. Daytoy ti: Ama, pakawanem ida, saanda nga ammo dagiti ar-aramidenda! Iti kinamanagbasol ti tao, nalawag a sinubbot ni Kristo amin a basbasol wenno babaen kenkuana, napakawan amin a basbasol ti tao, naaramiden wenno saan pay a napasamak a maaramid! Daytoy kadi ita ti rason ti tao tapno agtultuloy a gagaraen dagiti dadduma ti agaramid ti basol?
Adu dagiti banag a maaramid dagiti tao a basol a saanna ammo nga isu ket agbasbasol. Adu met daytay ammodan a basol ngem aramidenda pay laeng. Inggagarada wenno igaggagarada pay! Apay? No amirisen a naimbag, adu ti naiget a turungenna. Maysa tay klase ti panagbiag, ti tao nalupoy. Nalaka a maawis kadagiti sulisog. Rigat ti panagbiag, wenno gapu iti rigatnan nangruna no awanen ti makan ket agbisin. Kasano no de pamilia ket makitana nga agsangsangit dagiti annakna iti bisin. Maitured mo a makitkita a mabisin aglalo dagiti ubbing. No maysa ka nga ama wenno ina, kasanom a maibturan ti rigat tay anakmo a mabisin? Kapilitan a mapanka agdiskita! Bumulod, umutang ken agtrabaho. Kasano no awan? Ti sulisog agkaiwara. Mapilitanka. Tay kabiitan a wagas. Tured sipet, kunada. Holdap! Agsipdot! Agtakaw! Sumeplot iti panunotmo, saan la a siak ti agar-aramid ti kastoy kunam. Ket inaramidmo! Nakalusotka. Nakagatangka ti taraon nga inpakanmo kadagiti annakmo! Naimatangam ti ragsakda. Kenka, pampanunotem ti inaramidmo. Makunkonsensiaka. Ania ti kunam? Saan la a siak ti immuna a nangaramid iti kasta. No mapakawanda, mapakawanak met. Ket inaramid mo manen, manen ken manen. Agingga nga isun ti trabahom, ti agtakaw, wenno agholdap, wenno agagaw ti selpon. Awanen tay pagbasolan iti panunotmo! Dagiti dadduma met ilakodan ti dayawda tapno maaddaan laeng ti maiggaman a kuarta. Magatangna ti kaykayatna, kunananto saan la a siak ti kastoy? Amin a banag a dakes, agpullo. Makaammonton kunam! No mapakawanda, mapakawanak to met? Apo pakawanem ida saanda ammo ti ar-aramidenda! Amen!
Opisiales ti Barangay City Camp Proper nasursurwanda iti global warming! Naaramid ti nasao a seminar idi kalman, Setyembre 6, iti mismo a barangay hall. Maysa nga engineer ti nangidaulo iti seminar, ni Engineer Ester Aguilar. Sapay koma ta kadagiti dumteng a kalamidad, mausarda dagiti naisuro kadakuada. Kablaawak dagitoy nga opisiales nangruna ken ni Kagawad Jaime Bustarde, ti peacemaker ti Barangay City Camp Proper! Agbiag kayo amin!
Huebes tatta a maisusurat toy kolumtayo, maika-walo nga aldaw ti nobena iti panagkasangay ni Birhen Maria inton maika-8 daytoy a bulan, kagiddan met daytoy ti umuna nga anibersario toy pagiwarnaktayo! Happy 1st anniversary Amianan Balita Ngayon! Kablaawak met ti publisher da agkaingngongot Tom Picaña! Agbiagkayo! ABN


text:
Papa Juan Pablo I
Ni Papa Juan Pablo I (Latin: Ioannes Paulus PP. I, Italian: Giovanni Paolo I), naipasngay a ti nagan na a Albino Luciani (17 Oktubre 1912 – 28 Septiembre 1978), Papa iti Simbaan a Katoliko ken Obispo iti Siudad ti Batikano a nangrugi idi Agosto 26 1978 aginggana idi pimmusay kalpasan ti 33 nga aldaw. Ti pinag-Papa na ket maysa kadagiti kabassitan iti pakasaritaan ti Papa. Ni Juan Pablo I ket isu ti immuna a Papa ti naipasngay iti 20 a siglo, ken ti naudi a natay iti isu met laeng a siglo. Idiay pagilian nga Italia, malaglagip isuna a kas "Il Papa del Sorriso"(Ti Umisisem a Papa)[1] ken "Il Sorriso di Dio" (Ti Isem ti Dios).[2]Ti Time a magazine ken sabsabali pay a publikasion ket makunkuna da pay a Ti Septiembre a Papa.[3]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Raymond ken Lauretta, Ti Umisisem a Papa, Ti Biag ken Sursuro ni Juan Pablo I. Our Sunday Visitor Press, 2004.
- ^ Papa Luciani: Il sorriso di Dio (Papa Luciani: Ti Isem ti Dios). Radiotelevisione Italia 2006 documentario.
- ^ Ti Septiembre a Papa, sarita idiay Time, Lunes, Oktubre 9, 1978, nakita iti web idi 3 Abril 2010.


text:
(Naibaw-ing manipud idiay Marte
)
Ti Márte ket isu ti maikapat a planeta manipud iti Init iti Sistema a Solar. Naipanaganan iti Romano a diosen iti gubat a ni Márte, kanayon a makunkuna daytoy a kas iti "Nalabbaga a Planeta" gapu ti kaudo iti oksido a héro iti rabaw na nga agiparang iti daytoy a planeta ti kitana a nalabbaga. Ti Márte ket maysa a naidagaan a planeta nga addaan ti naingpis a tangatang, addaan daytoy iti rabaw a langa a kas dagiti panagkatinnag nga abut iti Bulan ken dagiti bulkan, ginget, desierto, ken dagiti yelo a gora ti polar iti Daga.
Adda ti dua a bulan ti Márte a managanan iti Fobos ken Deimos.
[urnosen] Pinagibasaran


text:
Charles Dickens
Ni Charles John Huffam Dickens ( /ˈtʃɑrlz ˈdɪkɪnz/; 7 Pebrero1812 – 9 Hunio1870) ket maysa idi nga Inggles a mannurat ken sosiala kritiko a sapasap a naipanpanunotan a kas ti kalatakan a nobelista ti Biktoriano a paset ti panawen ken ti nagparpartuat kadagiti mailaglagipan a pkarakter ti piksion iti lubong.[1] Iti las-ud ti panagbaiagna dagiti obra ni Dickens ket nakaganganas kadagiti di naununaan a kadayeg ken kadayaw, ken babaen idi maikaduapulo a siglo ti literio a heniona ket napno a nabigbigan babaen dagiti kritiko ken dagiti eskolar. Dagiti nobela ken ababa a saritana ket agtultuloy a makaganganas ti napaut a kadayeg kadagiti sapasap a nga agbasbasa a publiko.[2][3]
[urnosen] Pinagibasaran
- Paammo
- Nota
- ^ Black 2007, p. 735.
- ^ Mazzeno 2008, p. 76.
- ^ Chesterton 2007, pp. 100–126.
[urnosen] Adu pay a mabasbasa
- Douglas-Fairhurst, Robert, "Panagbalin a kas ni Dickens 'Ti Panakaparnuay ti maysa a Nobelista'", Londres: Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, 2011
- Johnson, Edgar, Charles Dickens: ti didigra ken panagballigina, New York: Simon ken Schuster, 1952. Iti dua a tomo.
- Manning, Mick & Granström, Brita, Charles Dickens: Ladawan manipud ti Naisalsalumina a Biag, Liblibro ti Ubbing ni Frances Lincoln, 2011.
[urnosen] Dagiti silpo ti ruar
Dagiti ob-obra a mainaig ti Charles Dickens idiay Wikisource
Dagiti sasao a mainaig ti Charles Dickens idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Charles Dickens idiay Wikimedia Commons
- Charles Dickens
- 1812 a pannakaipasngay
- 1870 nga ipupusay
- Tattao nga Inggles ti maika-19 a siglo
- Dagiti nobelista ti maika-19 a siglo
- Dagiti Britanikoa nangibangon ti warnakan
- Dagiti naipunpon idiay Westminster Abbey
- Dagiti Inggles nga Anglikano
- Dagiti Inggles a naipakasaritaan a nobelista
- Dagiti Inggles nga agiwarwarnak
- Dagiti Inggles a nobelista
- Dagiti INggles a balud ket naitaktak
- Dagiti Inggles amannurat ti ababa a sarita
- Tattao a mainaig iti Naarian a Kagimongan dagiti Arte
- Tattao manipud idiay Ili ti Camden
- Tattao manipud idiay Chatham, Kent
- Tattao manipud idiay Portsmouth
- Dagiti mannurat idiay Londres
- Dagiti Biktoriano a nobelista


text:
Arhelia
Ti Arhelia i/ælˈdʒɪəriə/ (Arábiko: الجزائر, al-Jazā'ir; Berber ken Arheliano nga Arábiko: Dzayer wenno Ldzayer, Pranses: Algérie), opisial a ti Demokratiko a Republika ti Tattao ti Arhelia (Al Jumhuriyah al Jazairiyah ad Dimuqratiyah ash Shabiyah), ken pormal a makunkuna pay a kas ti Demokrata ken Popular a Republika ti Arhelia,[11] ket maysa a dakkel a pagilian idiay Maghreb a rehion iti Amianan a laud iti Aprika. Ti Arhel ket isu ti kapitolio ken kaaduan ti populasion a siudad.
Ti teritorio iti tatta nga aldawen nga Arhelia ket pagtaengan idi kadagiti adu a taga-ugma a kultura, a mairaman dagiti Ateriano ken Kapsiano a kultura. Ti lugarna ket tinurayan idi babaen dagiti adu nga imperio ken dinastia, a mairaman ti taga-ugma a Numida, Kartahineses, dagiti Romano, dagiti Bandalo, dagiti Bisansio, dagiti Arabo nga Umayyad, Berber Fatimids ken Almohads ken kalpasan dagitoy ti Turko nga Otomano.
Ti Arhelia ket maysa a semi presidential a republika a buklen dagiti 48 a probinsia ken dagiti 1541 a komuna. Nga adda ti populasion ti sumurok a 37 a riwriw, isu daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion iti lubong. Daytoy ket maysa aliguistiko nga Arabo a pagilian nga adda pay dagiti dadduma a dialekto. Ti ekonomiana ket naibatay ti lana, a nagsagsagaba kadagiti Olandes a sakit. Ti Sonatrach, ti nailian a kompania ti lana, ket isu ti kadakkelan a kompania idiay Aprika. Ti Arhelia ket adda ti maikadua a kadakkelan a buyot idiay Aprika ken idiay Arabo a lubong, kalpasan ti Ehipto, ken estratihiko a kumaduaanna ti Rusia ken Tsina ken dagiti nagtaudan ti armas.
Nga adda ti dagup a kalawa iti 2,381,741 kuadrado kilometro (919,595 kd mi), ti Arhelia ket isu ti maikasangapulo a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti kadakkelan idiay Aprika.[12] Ti pagilian ket nabeddengan iti amianan adaya babaen ti Tunisia, iti daya babaen ti Libya, iti laud babaen ti Morocco, iti abagatan alaud babaen ti Lumaud a Sahara, Mauritania, ken Mali, iti abagatan adaya babaen ti Niger, ken iti amianan bababen ti Baybay Mediteraneo. Manipud idi 2012, ti Arhelia ket adda ti nakarkulo a populasion iti 37.1 a riwriw.[13] Ti Arhelia ket kameng ti Kappon ti Aprika, tie Arabo a Liga, OPEC ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken maysa a nagbangon a kameng ti Kappon ti Arabo a Maghreb.
[urnosen] Etimolohia
Ti nagan ti pagilian ket naala manipud ti siudad ti Arhel. Ti sapasap a kaaduan nga etomolohia ket mangisilpo ti nagan ti siudad iti al-Jazā'ir (الجزائر, "Dagiti Isla"), ti napabassit a porma manipud ti daan anagan ti siudad a Jazā'ir Banī Mazghanna (جزائر بني مزغنة, "Isoisla dagiti Mazghanna a Tribu"),[14][15] nga inpakat baben dagiti mediebal a heograpo a kas ni al-Idrisi. Dagiti dadduma pay ket ket isurotda iti Ldzayer, ti Maghrebi nga Arabiko ken Berber para iti "Arhelia" a mabalin a maikabagian ti Zirid a Dinastia nga Ari a ni Ziri ibn-Manad ken ti nangbangon ti siudad iti Arhel.[16]
[urnosen] Pakasaritaan
Ti Arhelia ket nataenganen manipud idi 10,000 BC, aks ti naibaga idiay Nailian a Parke ti Tassili. Dagiti patneng a tatato iti akin-amianan nga Aprika ket naisalsalumina a patneng a populasion, a tinawtawagan a kas dagiti Berber[17] babaen dagiti Griego ken dagiti Romano, ken kalpasan daytoy dagiti Arabo.
[urnosen] Paammo
- ^ Idiay Arhelia, Tamazight ket batay-linteg a mabigbigan a kas maysa a nailian a pagsasao. Ti Arhelino a gobierno ket mabigbiganna a dagiti sabsabali a kita iti Dagiti pagsasao a Berber idiay Arhelia ket nailian ken rehional a pagsasao a nasken a masalakniban. Ti opisial a nagan ti Alheria iti Berber ket dagiti sumaganad:
- Dagiti pagsasao a Berber, Tifinagh a naisuratan: ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴻⵏⵜ ⵜⴰⵣⴰⵢⵔⵉⵜ
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ (28 Nobiembre 1996). Batay-linteg iti Arhelia, Art. 11 (iti Arábiko).Opisina iti Presidente iti Arhelia. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ (28 Nobiembre 1996). Batay-linteg iti Arhelia Art. 11. Opisina iti Presidente iti Arhelia. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ (28 Nobiembre 1996). Batay-linteg ti Arhelia Art. 3. Opisina iti Presidente iti Arhelia. Naala idi 21 Septiembre 2011.
- ^ 4.0 4.1 4.2 4.3 Database (Septiembre 2011). "5. Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". World Economic Outlook Database. Internasional a Pundo ti Panguartaan. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=56&pr1.y=9&c=612&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=. Naala idi 8 Oktubre 2011.
- ^ Staff (saan a napetsado). "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". The World Factbook. Ahensia ti Sentral a Pagsiiman. Naidulin manipud ti kasisigud idi 23 Hulio 2010. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011. Agdama a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". Nagkaykaysa a Pagpagilian. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ Mabalin kadi ti Nagkaykaysa a Pagarian ti agmaneho ti kanawan? mapa idiay BBC
- ^ Staff (10 Abril 2010). "Présentation de l'Algérie" (["Presentasion ti Arhelia"]) (iti Pranses). Pranses a Ministro iti Ganganaet ken Europeano a Panakibiang. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ "L'Algérie crée une académie de la langue amazigh" (iti Pranses).
- ^ "La mondialisation, une chance pour la francophonie" (iti Pranses).
- ^ Radicati di Brozolo, Luca G. (1990). "Benemar v. Embahada iti Demokrata ken Popular Republika iti Arhelia". Amerikano a Warnakan iti Internasional a Linteg 84 (2): 573–577. doi:10.2307/2203476.
- ^ CIA World Factbook. Naala idi 10 Hulio 2012.
- ^ Staff (undated). "Population et Démographie [Populasion ken dagiti Demograpiko]" (iti Pranses). Opisina dagiti Nailian nga Estadistika ti Arhelia. http://www.ons.dz/-Population-et-Demographie-.html. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ al-Idrisi, Muhammad (Maika-12 a siglo). Nuzhat al-Mushtaq.
- ^ Abderahman, Abderrahman (1377). Pakasaritaan ti Ibn Khaldun – Tomo 6.
- ^ Etymologie du toponyme "Aldjazair". Scribd.com. Naala idi 14 Mayo 2012.
- ^ Brett, Michael; Fentress, Elizabeth (1997). "Dagiti Berbers iti Kina-ugma". Dagiti Berber. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-20767-2. http://books.google.com/?id=8Zcz91t29ukC. Naala idi 2 Pebrero 2010.
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Arhelia idiay Wikimedia Commons
- Arhelia
- Dagiti Arabo a republika
- Dagiti Aprikano a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Pranses
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti OPEC
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Akin-abagatan a Mediteraneo
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti pagilian ti Laud nga Aprika


text:
Ming a Dinastia
Ti Ming a Dianstia, ket isu pay ti Imperio ti Nalatak a Ming, ket isu idi ti nagturturay a dinastia iti Tsina kadagiti 276 a tawawen (1368–1644) kalpasan ti panakarebba ti indauloan ti Mongol a Yuan a Dinastia. Ti Ming, ket adu a naipalpalawagan a kas ti "maysa kadagiti kalatakan a panawen ti naurnos a gobierno ken sosial a panakatalna iti pakasaritaan ti tao",[1] ket isu idi ti kinaudi a dinastia idiay Tsina a tinurayan babaen ti etniko a Han nga Insik. Urayno ti Beijing a kapitolio ti Ming ket natnag idi 1644 iti maysa a yaalsa nga indauloan babaen ni Li Zicheng (nga isu ti nagipatakder ti Shun a Dinastia,a kalpasan daytoy ket sinukatan babaen ti indauloan ti Manchu a Qing a Dinastia), dagiti turay a tumalek iti a trono—atinawtawagan a kas ti Akin-abagatn a Ming ket ngungar aginggana idi 1662.
[urnosen] Paammo
- ^ Edwin Oldfather Reischauer, John King Fairbank, Albert M. Craig (1960) Ti pakasaritaan ti ADaya nga Asia asibilisasion, Tomo 1. Daya nga Asia: Ti Nalatak a Tinawtawid, George Allen & Unwin Ltd.
[urnosen] Adu pay a mabasbasa
- Huang, Ray (1981). 1587, ti Tawen a Panakaisangsangayan: Ti Maapapday a Dinastia ti Ming. New Haven: Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. ISBN 0-300-02518-1.
[urnosen] Kasipo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Ming a Dinastia idiay Wikimedia Commons


text:
Listaan ti naserraan
Daytoy ket listaan ti agar-aramat kadagiti panagserra ken panaglukat ti serra Dagiti na-atomatiko a panakaserra ti IP a pagtaengan ket saan a nailista. Kitaen ti Listaan ti lapden nga IP para iti listaan kadagiti agdama a naiparit a pagpataray ken dagiti serra.(Kaudian | Kaunaan) Kitaen (dagiti nabarbaro 50 | nadadaan 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500)
- 16:56, 30 Nobiembre 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) lukatan ti serra ni MahdiBot (Tungtungan | aramid) (See discussion)
- 22:22, 18 Nobiembre 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni MahdiBot (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (temp block , bot keeps inserting intewikis at pages with existing interwikis, operator have no user page at ilo wiki)
- 14:40, 3 Nobiembre 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 112.203.69.157 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a tawen (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (User creates baranggay articles then inserts hard to detect spam)
- 15:10, 25 Oktubre 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) lukatan ti serra ni Obersachsebot (Tungtungan | aramid) (Removing temp block for now)
- 15:07, 25 Oktubre 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) sinukatan ti panakaserra para kenni 120.28.98.24 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan, naserraan ti e-surat, saanna a mabalin nga urnosen ti bukod a tungtungan a panid) (binaliwan ti petsa ti serra tapno agpaso kalpasan ti innem a bulan)
- 21:18, 3 Septiembre 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni Obersachsebot (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a tawen (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan)
- 14:39, 29 Agosto 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 212.121.219.1 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (Agtultuloy nga agsuksukat kadagiti ladawan ti heograpia a saan a nagitited ti pakaaammo kalpasan a naikkan ti ballaag)
- 16:52, 27 Agosto 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) lukatan ti serra ni Obersachsebot (Tungtungan | aramid) (temporary fixed according to operator)
- 15:22, 27 Agosto 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni Obersachsebot (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a bulan (naiddep ti auto-serra) (temporary block until oprerator fixes the problem)
- 01:35, 15 Hunio 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 124.83.59.41 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 3 nga aldaw (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (agikabkabil ti Inggles nga artikulo/mangriribok)
- 01:31, 15 Hunio 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 124.6.169.76 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 3 nga aldaw (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (Agibkabkabil ti Inggles nga artikulo/magriribok)
- 04:54, 14 Hunio 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 112.204.89.35 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a lawas (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (Agikabil ti minamaag/saan a maawatan a pampanid)
- 05:27, 2 Abril 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 120.28.98.24 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan, naserraan ti e-surat, saanna a mabalin nga urnosen ti bukod a tungtungan a panid) (Bandalismo agikabkabil ti saan a husto a paammo)
- 05:44, 29 Marso 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 121.54.108.154 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a lawas (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan)
- 02:03, 2 Marso 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 112.205.188.73 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a lawas (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (Agikabil ti minamaag/saan a maawatan a pampanid)
- 05:40, 15 Pebrero 2012 Lam-ang (Tungtungan | aramid) naserraan ni 125.60.240.233 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a tawen (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (agikabkabil ti Inggles nga artikulo)
- 16:41, 3 Disiembre 2011 Trijnstel (Tungtungan | aramid) naserraan ni Iw (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (Abusing multiple accounts/Crosswiki abuse)
- 16:41, 3 Disiembre 2011 Trijnstel (Tungtungan | aramid) naserraan ni It (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (Abusing multiple accounts/Crosswiki abuse)
- 16:41, 3 Disiembre 2011 Trijnstel (Tungtungan | aramid) naserraan ni Zo (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (Abusing multiple accounts/Crosswiki abuse)
- 13:50, 27 Nobiembre 2011 Savh (Tungtungan | aramid) naserraan ni Euergneu-Grauppiner (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (evw)
- 16:54, 9 Nobiembre 2011 Teles (Tungtungan | aramid) naserraan ni Oelkellner (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan, saanna a mabalin nga urnosen ti bukod a tungtungan a panid) (Vandalism-only account)
- 09:56, 12 Hulio 2011 MoiraMoira (Tungtungan | aramid) naserraan ni Víctor Alexis Cantillano Oviedo (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan, naserraan ti e-surat, saanna a mabalin nga urnosen ti bukod a tungtungan a panid) (http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Vandalism_reports&oldid=2711750#V.C3.ADctor_Alexis_Cantillano_Oviedo)
- 09:45, 16 Disiembre 2010 Mercy (Tungtungan | aramid) naserraan ni 125.60.240.233 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a tawen (dagiti di am-ammo nga agar-aramat laeng, nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (cross-wiki abuse)
- 15:39, 23 Nobiembre 2010 Jafeluv (Tungtungan | aramid) naserraan ni McJeff (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (crosswiki vandalism)
- 08:46, 9 Nobiembre 2010 Mercy (Tungtungan | aramid) naserraan ni 120.28.64.75 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 1 a tawen (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (cross-wiki abuse)
- 08:45, 9 Nobiembre 2010 Mercy (Tungtungan | aramid) naserraan ni Alethea (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (cross-wiki abuse)
- 03:17, 27 Mayo 2010 Jyothis (Tungtungan | aramid) naserraan ni Gu1997 (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan, naserraan ti e-surat) (crosswiki abuse )
- 22:48, 12 Mayo 2010 Jyothis (Tungtungan | aramid) naserraan ni Ricardojose20027 (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan, naserraan ti e-surat) (crosswiki abuse )
- 02:42, 7 Abril 2010 Pathoschild (Tungtungan | aramid) naserraan ni Ice Age lover (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan, naserraan ti e-surat) (crosswiki abuse )
- 03:14, 18 Oktubre 2009 Mike.lifeguard (Tungtungan | aramid) naserraan ni Seansoo (Tungtungan | aramid) nga adda ti oras a panagpaso iti awan inggana (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan, naiddep ti auto-serra) (vandalism-only account)
- 19:24, 20 Agosto 2008 Spacebirdy (Tungtungan | aramid) naserraan ni 78.157.143.160 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 3 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (x-wiki-vandalism/open proxy/spambot. Please ask in #wikimedia-stewards or contact me if You have questions)
- 02:17, 15 Agosto 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 84.109.83.73 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 01:16, 26 Hunio 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 78.157.143.216 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 23:47, 5 Hunio 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 71.108.50.39 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 00:21, 20 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 203.162.2.133 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 21:11, 12 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 82.103.128.115 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 20:19, 9 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 140.124.182.137 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 20:11, 9 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 87.234.234.66 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 17:21, 9 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 219.129.239.147 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 17:11, 9 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 192.192.247.43 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 17:01, 9 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 72.43.79.81 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 16:45, 9 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 61.145.59.220 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 16:29, 9 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 24.120.194.66 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 16:14, 9 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 91.121.3.175 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 18:04, 8 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 163.117.139.187 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 17:24, 8 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 203.158.221.227 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 16:13, 8 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 202.146.129.197 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 15:47, 8 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 200.133.15.2 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 14:35, 8 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 209.62.94.50 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)
- 04:09, 8 Mayo 2008 Drini (Tungtungan | aramid) naserraan ni 203.172.184.19 (Tungtungan) nga adda ti oras a panagpaso iti 6 a bulan (nabaldado ti panagpartuat ti pakabilangan) (spambot or vandal open proxy: m:User:Drini/daylog ask in #wikimedia-stewards)


text:
Kristianidad
Ti Kristianidad (manipud ti Taga-ugma a Griego: Xpισtιavός Christianos[1]) ket maysa a namatmati ti maysa a dios ken Abraham a relihion[2] a naibatay iti biag panursuro ni Hesus a kas ti nairepresenta dagiti kanonikal nga ebanghelio ken dagiti dadduma pay a sinursuratan ti Baro a Tulag.[3] Ti panursurot ti pammati a Kristiano ket naamammoan a kas dagiti Kristiano.[4]
Dagiti Kristiano ket sapasap a namatmati kenni Hesus ket isu ti Dios Anak, ti Dios a nagbalin a tao ken ti mangisalakan ti nagtagitaoan. Gapu iti daytoy, dagiti Kristiano ket sapasapa a mangikungkuna kenni Hesus a ka ni Kristo wenno Mesias.[5] Ti ministro ni Hesus, sakripisio a panakatay, ken ti simmaruno a panagungar, ket kadawyan a maikunkuna a kas ti Ebanghelio a mensahe ("naimbag a damag"). Iti ababa, ti Enbanghelio ket damag iti Dios ti agnanayon a panagabak ti Ama kadagiti dakes ,[6] ken ti kari iti Pannakisalakan ken agnanayon a biag par iti amin a tattao, baben ti nailangitan a grasia.[7]
Iti sanaglubongan dagiti tallo a kadakkelan a grupo iti Kristianidad ket ti Romano Katoliko a Simbaan, ti simbaan ti Dumaya nga Ortodokso, ken dagiti nadumaduma a denominasion iti Protestantismo. Ti Katoliko Romano ken Dumaya nga Ortodokso a patriarkado ket nagsisinada iti Daya–Laud a panagsisina iti 1054 AD, ken ti Protestantismo ket rimsua manipud ti Panagreporma a Protestante iti maika-16 a siglo, a nakisina manipud ti Simbaan a Romano Katoliko.[8]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Xpισtιavός "Kristianos" ket maysa a termino a naipayammo Acts 26:28 ti panagilawlawag kadagiti sumursurot kadagiti sursuro ni Hesukristo
- ^ Ti kasaaad ti Kristianidad a kas maysa a namatmati ti maysa a dios ket napaneknekan iti, kendagiti nadumaduma pay a nagtaudan, ti Katoliko nga Ensiklopedia (artikulo "Monotheism"); William F. Albright, Manipud ti Bato a Panawen iti Kristianidad; H. Richard Niebuhr; About.com, Rekusos dagiti MOnoteismo a Relihion; Kirsch, Dios a sumupiat kadagiti Dios; Woodhead, Maysa a Pangyuna ti Kristianidad; Ti Columbia nga Electroniko nga Ensiklopedia Monoteismo; Ti Baro a Diksionario iti Kultural a Panakaaamo ti panagbasa ken panagsurat, monoteismo; Baro a Diksionario iti Teolohia, Paul, pp. 496–99; Meconi. "Pagano a Monoteismo iti Naladaw a Taga-ugma". p. 111f.
- ^ BBC, BBC—Relihion ken dagiti Etiko566, Kristianidad
- ^ The term "Kristiano" (Griego Xpισtιavός) ket immuna nga inusar para iti panakareperensia kadagiti disipulo ni Hesus idiay siudad iti Antioch[Acts 11:26] idi agarup a 44 AD, a kayatna a saoen ket "dagiti sumursurot kenni Kristo ". Ti nagan ket inted babaen dagitisaan a Hudio nga agtaeng idiay Antioch, baka ngata daytoy ket para iti panagsuron, kadagiti didipulo ni Hesus. Iti Baro a Tulag dagiti nagan babaen a pinagtawtawagan kaniada ket "kakabsat", "ti mammmati", "napili", "dagiti santo", "namatmati". Ti kasapaan a nairehistro a panagusar ti termino a "Kristianidad" (Griego Xpισtιavισuός) ket babaen ni Ignasio iti Antioch, idi agarup a 100 AD. Kitaen ti Elwell/Comfort. Tyndale Diksionariuo ti Biblia, pp. 266, 828
- ^ Briggs, Charles A. Ti kammasapulan a Kristiano a pammati: ti nagtaudan, pakasaritaan ken panagipatarus dagiti Apostol ken kredo ti Nisea. Annakni C. Scribner, 1913. Books.Google.com
- ^ N. T. Wright, manipud ti Glosario iti Para iti Amin a serie, babaen ti artikulo a "Dagiti panagilawlawag ti Ebanghelio" ni Wright: "Ti kapanunutan iti 'naimbag a damag...'" "...ket kayatna a saoen ti inururay ti nabayag a panagballigi ni YHWH kadagiti kadaksan ken panagisalakanna kadagiti taona." http://thegospelcoalition.org/blogs/trevinwax/2008/09/04/gospel-definitions-nt-wright/
- ^ Surat para kadagiti Romano 6:23: "Para kadagiti tangdan iti basol ket panakatay, ngen ti nawara a regalo manipud ti Dios ket agnanayon a biag kenni Apo Hesukristo."
- ^ S. T. Kimbrough, ed (2005). Ti Ortotodokso ken Wesleyana nga Ekritura Scriptural a panagawawat ket pannakasanay. St Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88141-301-4. http://books.google.com/books?id=q-vhwjamOioC&pg=PA23&dq=anagignoskomena#v=onepage&q=anagignoskomena&f=true.


text:
Johann Sebastian Bach
Ni Johann Sebastian Bach[1] (31 Marso [D.E. 21 Marso] 1685 – 28 HUlio 1750) ket maysa idi nga Aleman a komposer, organista, klabesinista, biolista, ken biolinista ti Barok a Paset ti Panawen. Isu ket nangipabaknang kadagi naipatalgedan nga estilo ti Aleman babaen ti kalaingna iti kontrapunto, harmoniko ken motivic nga organisasion, ken ti panagampon kadagiti kumpas, dagiti porma, ken dagiti linabag manipud ti ballasiw-taaw, a naisangsangayan kadagiti nanipud idiay Italia ken Pransia. Ni Bach ket nagsurat kadagiti adu a musika, a dagitoy ket naipagraeman para kadagiti kauneg ti sariritda, teknikal a bilin, ken artistiko a kapintas. Adu kadagiti obrana ket naamammoan pay laeng tatta nga aldaw, a kas ti Brandenburg a konsierto, ti Mis iti B menor, ti Ti Nasayaat ti Pakinakemna a Klabier, ken dagiti kantatana, korales, partitas, dagiti regget, ken dagiti obra nga organo.
Ni Bach ketnaipasngay idiayEisenach, Saxe-Eisenach iti maysa a nalaing ti musika a pamilia; ti amana, a ni Johann Ambrosius Bach ket isu idi ti direktor dagiti musikero ti ili, ken amin dagiti ulitegna ket propesionalda a musikero. Ti amana ket nangisuro kaniana nga agay-ayam ti biolina ken ti klabe, ken ti kabsatna a lalaki, a ni Johann Christoph Bach ket nangisuro kaniana ti klabikordio, ken nangidiaya kaniana kadagiti kaaduan a kontemprario a musika.[2][3] Ni Bach ket nagkankanta pay, ken isu ket napay idiay Eskuela ni St Michael idiay Lüneburg, gapo ti kalaingna ti boses. Kalpasan idi nagturpos, isu ket nagtengngel kadagiti nadumaduma a puesto ti musika ti ballasiw ti Alemania; isu ket nagserbi a kas ti Kapellmeister (direktor iti musika) ni Leopold, Prinsipe iti Anhalt-Köthen, Kantor iti Thomasschule idiay Leipzig, ken Komposer ti Naarian a Korte ni August III.[4][5] Ti alun-at ken pannakakitana ket naapday idi 1749, ken pimmusay idi 28 Hulio 1750. Dagiti moderno a historiador ket namatmatida a ti ipupusayna ket gapo ti golpe ken sakit ti bara.[6][7][8]
Dagiti abilidad ni Bach a kas maysa nga organista ket nadaydayawan iti amin a Europa idi panawen ti panagbiagna, uray isuna ket saan a nabigbigan a nalatak a komposer aginggana ti maysa a pangpaungar ti panagayat kadagiti musikana idi umuna a gudua ti maika-19 a siglo. Isu tattan ket sapasap a naipammategan a kas maysa kadagiti kangrunaan a komposer iti Barok a paset ti panawen, ken maysa kadagiti kalatakan a komposer ti amin a panawen.[9]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Aleman a pannakabalikas: [joˈhan] wenno [ˈjoːhan zeˈbastjan ˈbax]
- ^ Christoph Wolff, Johann Sebastian Bach: Ti Naadalan a Musikero (New York: W.W. Norton and Company, Inc., 2000), 19.
- ^ Wolff, Christoph (2000). Johann Sebastian Bach: Ti Naadalan a Musikero. W. W. Norton & Company. p. 46. ISBN 0-393-04825-X.
- ^ "BACH Misa iti B Menor BWV 232". www.baroquemusic.org. http://www.baroquemusic.org/bminormass.html. Naala idi 21 Pebrero 2012.
- ^ Russell H. Miles, Johann Sebastian Bach: Ti Pangyuna ti Biagna ken dagiti Obrana (Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall, Inc., 1962), 86–87.
- ^ Breitenfeld, Tomislav; Solter, Vesna Vargek; Breitenfeld, Darko; Zavoreo, Iris; Demarin, Vida (3 Ene. 2006). "Dagiti Golpe ni Johann Sebastian Bach" (PDF). Acta Clinica Croatica (Kakabsat iti Karidad nga Ospital) 45 (1). http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak_download&id_clanak_jezik=21520. Naala idi 20 Mayo 2008.
- ^ Baer, Ka. (1956). "Johann Sebastian Bach (1685–1750) iti pakasaritaan ti mediko". Warnakan iti Asosiasion ti Biblioteka ti Mediko (Asosiasion ti Biblioteka ti Mediko) 39 (206).
- ^ Breitenfeld, D.; Thaller V, Breitenfeld T, Golik-Gruber V, Pogorevc T, Zoričić Z, Grubišić F (2000). "Ti patograpia ti pamilia ni Bach". Bartek 36: 161–64.
- ^ Blanning, T. C. W.Ti Panagballigi ti Musika: ti panagbangon dagiti komposer, dagiti musikero ken dagiti arteda, 272: "Ken isu pay ni Johann Sebastian Bach ti kalatakan nga agturay itidanggay ken kontrapuntos iti amain a panawen, 'ti Homero iti musika'


text:
Ni George Herbert Walker Bush (naipasngay idi Hunio 12, 1924) ket maysa nga Amerikano a politiko a nagserbi idi a kas ti maika-41 a Presidente iti Estados Unidos (1989–93). Isu ket dati a nagserbi a kas ti maika-43 a Bise Presidente iti Estados uNidos (1981–89), maysa a kongregista, maysa nga embahador, maysa a Direktor ti Tengnga a Saririt, ken ti agdama a kalakayan a sibibiag a presidente.
Ni Bush ket naipangay idi idiay Milton, Massachusetts, manipud ti maysa a Senador a ni Prescott Bush kenni Dorothy Walker Bush. Kalpasan ti panakaraut ti Pearl Harbor idi 1941, ni Bush ket intontongkuana panagbasan ti kolehio, ken nagenlista iti Marina ti Estados Unidos idi maika-18 a kasangayanna, ken isu ket nagbalin a ti kaubingan a agpatpatayab idiay Marina iti dayta a panawen. Isu ket nagserbi aginggana ti gibus ti gubat, kalpasan dayto y napan nagadal idiay Unibersidad ti Yale. Nagturpos idi 1948, isu ken ti pamiliana ket immalisda idiay Laud a Texas ken simrek ti lana a negosio, ken nagbalin a milionario babaen ti tawen iti 40.
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:George H. W. Bush idiay Wikimedia Commons


text:
Dagiti pagsasao nga Aproasiatika
Dagiti Pagsasao nga Aproasiatika ken makunkuna pay a Hamito-Semitiko ket nakabuklan iti maysa kadagiti kadakkelan a pamilia dagiti pagsasao, nga addaan kadagiti agarup a 375 a sibibiag a pagsasao.[3]Ti pilo ket naisasao babaen ti sunorok a 300 a riwriw a tattao, a kangrunaan kadagitoy ket naiwarwaras idiay Tengnga a Daya, Aminan nga Áprika, ti Sara iti Áprika, ken dagiti paset iti Sahel.[1]
TI kaaduan kadagiti naisasao nga Aproasiatika a pagsasao ket ti Arabiko, a mairaman amin dagiti bukodna a sabsabali a kita ti panagsarsarita, nga addaan ti 230 a riwriw a patneng nga agsasao, a kaaduan a maisasao idiay Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika.[4] Ti maikadua a kaaduan dagit agsasao ket ti Aproasiatika a pagsasao ti pagsasao a Berber, nga amin dagiti dialekto na, a maisasao idiay Morocco, Algeria, Libya ken ti ballasiw ti amain iti Amianan nga Aprika ken ti Let-ang ti Sahara. Ti Berber ket maisasao ti agarup a 25 aginggana ti 35 a riwriw a tattao. Dagiti dadduma pay a kaaduan a maisasao nga Aproasiatika a pagsasao ket dagiti Amariko, ti nailian a pagsasao iti Ethiopia, ng aaddaan ti 18 a riwriw a patneng nga agsasao; ti Somali, a maisasao ti agarupa a 12 riwriw a tattao idiay Kalatakan a Somalia; ken Hausa, nga agserserbi a kas lingua franca iti kaaduan a paset iti Sahel, nga addan ti 25 a riwriw nga agsasao.[3] Ti mapatinayon pay kadagiti pagsasao a naisasao iti tatta nga aldaw, ti Aproasiatila ket mairaman na dagiti dadduma a taga-ugma a pagsasao, a kas ti Taga-ugma nga Ehiptiano, Naibiblia nga Hebreo, ken Akadia.
[urnosen] Etimolohia
Ti sao nga "Aproasiatika" (kadawyan a naipangiletra tattan nga Apro-Asiatiko) ket pinartuat babaen ni Maurice Delafosse (1914). Saan a kadawyan nga inususar aginggana idi inampon babaen ni Joseph Greenberg (1950) idi sinukatan na ti immuna a sao a "Hamito-Semitika", kalpasan ti panangipakitanan a ti Hamitiko ket maysa a parapiletioo a panakaigrupo. Ti sao a "Hamito-Semitika" ket maususar pay laeng kadagiti akademia nga ugugali iti dadduma a pagilian ti Europa. Adu kadagit mannurat ket suksukatan da ti "Apro-Asiatika" iti "Aprasian", wenno, pampanunutan dagiti kapanunutanm a daytoy ket adadu nga Aprikano ngem Asiano, "Afrasan". Dagiti tigga-maysa nga eskolar ket tawtawagen da ti pamilia nga "Erythraean" (Tucker 1966) ken "Lisramic" (Hodge 1972).
[urnosen] Panakaiwarwaras ken sangsanga
Ti pamilia ti pagsaso nga Aproasiatika ket kadawyan a maipanunutana a mairaman dagiti sumaganad a sangsanga:
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 Daniel Don Nanjira, Ganganaet nga Annuroten ken Diplomasia ti Áprika: Manipud ti tag-ugma aginggana ti maika-21 a Siglo, (ABC-CLIO: 2010).
- ^ Sands, Bonny (2009). "Ti Dibersidad a Liguistika it Aprika". Pagsasao ken Linguistika a Kompas 3/2 (2009): 559–580, 10.1111/j.1749-818x.2008.00124.x
- ^ 3.0 3.1 Ethnologue a pamili a nagtaudan dagiti pagsasao nga Aproasiatika
- ^ Dagiti Pagsasao iti Lubong
[urnosen] Kasilpo iti ruar
- NACAL konferensia iti Amianan nga Amerika para iti Linguistika nga Aproasiatika
- Ethnologue


text:
Theodore Roosevelt
Ni Theodore "Teddy" Roosevelt ( /ˈroʊzəvɛlt/ roh-zə-velt;[2] Oktubre 27, 1858 – Enero 6, 1919) ket isu idi ti Maika-26 a Presidente iti Estado sUnidos (1901–1909). Isu ket naipaammoan para iti nakaragragsak a personalidadna, dagiti adu a kakaykayatanna ken dagiti nagun-odna, ken ti panagidaulona ti Narang-ay a Tignay, ken ti pay "bakero" nga ugali ken nalungpo a maskulinidad.[3] Isu ket daulo iti Partido Republikano ken ti nangbangon ti ababa ti biagna a Narang-ay ("Bull Moose") Partido iit 1912. Sakbay a nagbalin a Presidente, isu ket nagtengngel ti opisina iti siudad, estado, ken pederal nga agpang. Dagiti nagun-od ni Roosevelt a kas maysa a naturalista, eksplorador, mangnganup, mannurat, ken soldado ket kaaduan kadagitoy ket paset ti bukodna a dayaw a kas ti aniaman nga iopisina a tinengngelna a kas maysa a politiko. Ni Roosevelt ket agtawen ti 42 idi naisapata a kas Presidente iti Estados Unidos idi 1901, a nagaramid kaniana ti kaubingan a presidente; inabakna ti ti kaubingan a nabutusan a presidente, a ni John F. Kennedy, babaen ti maysa a tawen laeng. Ni Roosevelt ket maysa pay kadagiti tallo a nakatugaw a kas presidente ti nagunggunaan ti Premio Nobel ti Kappia, dagiti sabali pay a dua ket ni Woodrow Wilson ken Barack Obama.
Naipasngay ti maysa a nabaknang a pamilia idiay Siudad ti New York, ni Roosevelt ket managsakit idi nga ubing a nagsagsagaba ti angkit ken naggigian idiay balayna a nagadadal ti masna a pakasaritaan. Tapno matangdananna para iti maipapan ti bagi a kakapsutna, isu ket nagarakup ti nasiglat a panagbiag. Naadala iti balay, isu ket nagbalin a nagagar nga estudiante ti katutubo. Isu ket nagadal idiay Unibersidad ti Harvard, nga idiay ket nagadal ti bilohia, naikahon ken nakaparang-ay ti panagayat kadagiti marina a panakibiang. Idi 1881, kalpasan ti maysa a tawen ti iruruarna ti Harvard, isu ket nabutusan iti Estado nga Asemblia ti New York, nga isu idiay ket nagbalin a daulo iti reporma asangkatiponan ti bukodna a partido Republikano (ti "GOP"). Ti bukodna a Ti Paipapan ti Baybay a Gubat iti 1812 (1882) ket nangipatakder ti bukodna a propesional a dayaw a kas maysa a naganetget a historiador; isu ket nagsursurat kadagiti adu a liblibro ti panaganup, ti kalnaawan, ken dagiti agdama a sanaysay ti politiko, ken ti pay pakasaritaan ti prontera. Idi 1884, ti asawana ken ti inana ket pimmusay ti agpadpada nga aldaw. Isu ket rimmuar ti politiko ken napan idiay prontera, ken nagbalin a maysa a rantsero idiay "Paramos" iidiay lugligar ti Dakota. Idi nagsubli, isu ket timmaray para iti mayor idi 1886, nga isuket nabutusan amaikatlo nga adda kadagiti 60,000 a butos. Kalpasan daytoy isu ket nakagun-od ti dayaw babaen ti panagala ti nakaro a panagibasol iti polis ti siudad. Iti nailian ng agpang, isu ket daulo ti sibil a serbisio a reporma. Ti Espaniol–Amerikano a Gubat ket angrugi idi 1898 idi ni Roosevelt ket, epektibo, a nagimatmaton ti Departmento iti Marina. Isu ket napardas a nagikkat ken nagporama ti Dagiti narusanger nga Agsaksakay – ti maysa a boluntario a kabaleria a nakilaban idiay Kuba. Ti banuar ti gubat ket nabutosan a kas gobernador idi 1898 ken idi 1900 isu ket nainominado para iti bise presidente. Isu ket nagballiga a nagpasiglat ti GOP a kas maysa a napatak nga agkamkampania ti panakabutos manen ni Presidente William McKinley iti entablada dagiti nagato a taripa, ti balitok a pagalagadan, imperialismo, rang-ay ti pagilian ken ti panagballigi ti ballasiw taaw.
Idi 1901, ni Presidente William McKinley ket naasasinado ken nagbalin a Presidente ni Roosevelt iti tawen a 42; isu pay laeng tatta a panawen ti kaubingan a presidente.[4] Ni Roosevelt ket pinadasna nga inyalis ti Partido Republikano (GOP) a mapan ti Progressibismo, a mairaman ti panagdadael ti panagtalek ken ti panagpaadu kadagti regulasion ti negosio. Ni Roosevelt ket nagarami d ti maisao a "Square Deal (Ilokano: Kuadrado a Tulag)" ti panagipalawag ti domestiko a programana, a nagiyunayunay a ti promedio nga umili ket makaala ti nasayaat a binagy babaen kadagiti annurotenna. A kas maysa a agkalkalnaaw ken naturalista, isu ket nagiragpat ti panagaywan a tignay. Iti entablado ti lubong, dagiti annuroten ni Roosevelt ket naidasid idi babaen ti bukodna apagsasao, "Naalumaymay nga agsao ken agawiti ti dakkel a bislak". Ni Roosevelt ket isu iditipuersa ti likud ti panakalpas ti Kanal ti Panama ; nanpatulod ti Nalatak a Puraw a Plota iti panagbanbaniaga tilubong a mangipakita ti Amerikano a kabilegan; ken nakitinnulag ti gibus ti Ruso-Hapon a Gubat, nga isu daytoy ti panakagunggunaanna ti Premio Nobel ti Kappia.[5]
Iti gibus ti maikadua a terminona, ni Roosevelt ket inpangatona ti gayyemna a ni William Howard Taft para iti 1908 a nominasion ti Republikano. Isu ket nagbanbaniaga idiay Aprika ken Europa. Idi nagsubli idi 1910 napait a nakisina kenni Presidente Taft kadagiti sayasay iti progressibismo ken dagiti personalidad.Iti 1912 a panagbutos ni Roosevelt ket nagpadas ken napaay a naglapped tipanakarenominado manen ni Taft. Isu ketnangirugi ti Partido ti Bull Moose a nagtawag kadagiti adu a panagreporma ti rang-ay. Isu ketinabak ti Demokrata a ni Woodrow Wilson, a aks dagiti Taft a konserbatibo ket nakagun-od ti panagtengngel ti Partido epublikano para kadagiti sumakbay a dekada. Ni Roosevelt ket nangdaulo ti panagbanbaniaga tikabakiran ti Amazon jungles ngem nakaal met kadagiti sakit ken nagpaay daytoy ti salun-atna. Isu ket pimmusay nga ubing pay ititawen a 60. Ni Roosevelt kt maitunos anairanggo dagiti ekolar a kas maysa kadagiti kalatakan a presidente ti Estados Unidos.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 McMillan,Joseph. "Theodore Roosevelt ken Franklin Delano Roosevelt, maik-26 ken maika-32 a Presidente iti Estados Unidos. Amerikano a Kagimongan ti Heraldika. Naala idi. Oktubre 1, 2010.
- ^ Ti apelyedona ket, segun kenni Roosevelt, "ket mabalikasana no naipangletra a kas ti 'Rosavelt.' Iti tallo a silaba. Ti umuna silaba a kas ti 'Rose.'" Hart, Albert B.; Herbert R. Ferleger (1989). "Theodore Roosevelt Cyclopedia" (CD-ROM). Theodore Roosevelt nga Asosasion. pp. 534–535. http://www.theodoreroosevelt.org/TR%20Web%20Book/TR_CD_to_HTML571.html. Naala idi Hunio 10, 2007.;
Maysa a Nairehistro nga uni a ni Roosevelt ket naisangsangayan nga agibalbalikas ti bukodna nga apelyedo. Ti panakangeg ti husto a kapardas, pabuntogen ti rehistro babaen ti 20%. Naala idi Hulio 12, 2007.
"Kasano ti Mangbalikas ti Theodore Roosevelt". http://inogolo.com/pronunciation/d227/Theodore_Roosevelt. Naala idi Hunio 10, 2007.
- ^ Douglas Brinkley "Ti Naatapa Sumbangir ni TR," Amerikano a Tinawtawid, Otonio 2009.
- ^ Ni John F. Kennedy ketisu ti kaubingan a nabutusan a Presidente. Ni Roosevelt ket saan a nabutosan iti Panakapresidente aginggana idi 1904, nga isu ket nagtawen ti 46.
- ^ Frederick W. Marks III, Tersiopelo iti Landok: Ti Dipomasia ni Theodore Roosevelt (1979); Greg Russell, "Ti Diplomasia ni Theodore Roosevelt ken ti Panagsukimat para iti Nalatak a Puntos ti Gantingan a Bileg idiay Asia," Presidential Studies Quarterly 2008 38(3): 433–455
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:Theodore Roosevelt idiay Wikimedia Commons


text:
Dissuor Victoria
Ti Dissuor Victoria wenno Mosi-oa-Tunya (Tokaleya Tongga: Agkanagruod nga Ulep) ket dissuor a masakaran iti abagatan ti Aprika iti Ayus a Zambezi nagbaetan kadagiti paglilian a Zambia ken Zimbabwe.
[urnosen] Nagan
Naipagarup ket ni David Livingstone, misionero ken eksplorador nga eskoses, ti immuna a Europeano a nakita ti dissuor. Itatta ti nagkitaanna ket napanaganan ti 'Puro a Livingstone', puro a masarakan iti Zambia. Daytoy a puro met kais-isu a daga a mapagnaan iti tengnga ti dissuor.[1] Pinanaganan ni Livingstone ti dissuor iti 'Dissuor a Victoria' tapno madayawanna ni Reyna a Victoria. Ngem, am-ammo pay met ti 'Mosi-oa-Tunya' ta nalatak, isu nga nailistaan iti World Heritage List babaen dagiti dua a nagan.[2]
[urnosen] Dakamat
- ^ Livingstone Tourism Association (Inggles)
- ^ World Waterfalls Website inala idi 1 March 2007


text:
Isabel I iti Inglatera
Ni Isabel I (a naamammo laeng iti "Isabel" aginggana ti panakaipangato ni Isabel II; 7 Septiembre 1533 – 24 Marso 1603) ket isu idi ti reina a nagari iti Inglatera ken Ireland manipud idi 17 Nobiembre 1558 aginggana idi pimmusay. Sagpaminsan a tinawtawagan a kas Ti Birhen Reina, Gloriana, wenno Naimbag a Reina Bess, ni Isabel ket isu idi ti maikalima ket ti naudi a monarkia ti Tudor a dinastia. Isu ket anak a babai ni Enrique VIII, isu ket naipasngay id a kas maysa a prinsesa, ngem ti inana, a ni Anne Boleyn, ket naipapatay idi tidua ket kagudua a tawtawen kalpasan ti panakaipasngayna, ken ni Isabel ket nairangarang a kas maysa nga anak ti ruar. Ti kagudua a kabsatna a lalaki, Eduardo VI, nangpatawid ti balangat kenni Balasang Jane Grey, a nangikkat daytoy kadagiti kagudua a kakabsatna, a ni Isabel ken ti Katoliko a ni Maria, ti panakaisaruno urayno daytoy ket saan a ti kalintegan.Ti testamentona ket naisiasi, ni Maria ket nagbalin a reina, ken ni Balasang Jane Grey ket naipapatay idi. Idi 1558, ni Isabel ket sinarununa ti kagudua a kabsatna a babai, nga isu idi ket naibalud ti nasurok a makatawen idi nagturturay gapu ti panakailemanna ti panagsuporta kadagiti rebelde a Protestante.
[urnosen] Pinagibasaran
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Isabel I iti Inglatera idiay Wikimedia Commons


text:
Papeles:Flag of Ecuador.svg
- Papeles
- Pakasaritaan ti papeles
- Panagusar iti daytoy a papeles
- Sangalubongan a panag-usar ti papeles
- Metadata
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Ti sumaganad kadagiti 16 a silpo ti panid ditoy a papeles:
- Abagatan nga Amerika
- Ecuador
- Listaan dagiti estado ken territorio iti Estados Unidos babaen ti kadakkel
- Listaan dagiti nagan ti wagayway
- Listaan dagiti naturay nga estado
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (PPP) tunggal maysa a tao
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal)
- Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal) tunggal maysa a tao
- Listaan dagiti pagilian babaen ti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan
- Listaan dagiti pagilian babaen ti densidad ti populasion
- Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion
- Listaan dagiti pagilian ken territorio babaen ti dagup a kadakkel
- Pagsasao nga Espaniol
- Tattao a Pransés
- Plantilia:Country data Ecuador
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay af.wikipedia.org
- Spaans
- Ecuador
- Lys van lande volgens bevolking
- Concepción
- .ec
- Lys van lande
- Lys van lande volgens Menslike Ontwikkelingsindeks
- Sjabloon:Landdata Ecuador
- Lys van lande volgens BBP (nominaal) per capita
- Lys van lande volgens BBP (koopkragpariteit) per capita
- Lys van lande volgens oppervlak
- Lys van lande volgens geletterdheidskoers
- Kategorie:Ecuador
- Saint Paul
- Olimpiese Somerspele 2008
- Olimpiese Somerspele 2012
- Olimpiese Somerspele 2008 medaljes
- Paralimpiese Somerspele 1984
- Quito
- Lys van lande volgens selfmoordsyfer
- Lys van lande volgens lewensverwagting
- Lys van Suid-Amerikaanse atletiekrekords
- Lys van lande volgens kuslynlengte
- Lys van IOK-landkodes
- Ekostad
- Sokker-Wêreldbeker
- Vlae van Suid-Amerika
- Haifa
- Quechua
- Guayaquil
- CONMEBOL
- Panag-usar idiay als.wikipedia.org
- Panag-usar idiay am.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ang.wikipedia.org
- Panag-usar idiay an.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a sangalubongan a panag-usar iti daytoy a papeles.


text:
Baybay Abagatan Tsína
Ti Baybay Abagatan Tsína ket maysa a pingir a baybay a kapaset ti Taaw Pasipiko, a mangsaksakup iti lawa manipud iti Singapur ken Ilet ti Malaka agingga iti Ilet iti Taiwan nga addaan ti agarup a 3,500,000 kuadrado kilometro (1,400,000 kd mi). Daytoy a lugar ket importante gapu kadagiti nagbanagan manipud ti maysa a pagkatlo kadagiti panagdaliasat dagiti barbarko kadagitoy a dandanum, ken adda pay pammati a daytoy a lugar ket agtengtengngel iti adu a reserba iti lana ken alingasaw.[1]
Mabirukan daytoy idiay
- abagatan iti kangrunaan a daga ti Tsína ken ti isla iti Taiwan,
- laud iti Pilipinas,
- amianan iti Sabah (Malaysia), Sarawak (Malaysia) ken Brunei,
- amianan iti Indonesia,
- amianan a daya iti Malay peninsula (Malaysia) ken Singapur, ken
- daya iti Vietnam.
Ti bassit nga Is-isla ti Baybay Abagatan a Tsína, a naururnos a kas purpuro, ket addaan ti bilbilang dagitoy iti gasgasut. Daytoy a baybay ken dagiti kaaduan nga awan ti nagtaeng nga is-isla ket suheto kadagiti agsupsuppiat a panagla ti panagturay babaen kadagiti adu a pagilian. Dagitoy a panag ket makaipakita kadagiti sabsabali a nagnagan a maus-usar kadagiti is-isla ken daytoy a baybay.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Panagkita kadagiti kangrunaan a banbanag iti gimongan ti salaknib idiay Asia Associated Press, ROBIN McDOWELL, Hulio 21 2011. Naala idi Hulio 21 2011


text:
Ti Siudad ti Baguio ket maysa a primera a klase a siudad iti probinsia ti Benguet iti isla ti Luzon iti Pilipinas. Impasdek kas siudad dagiti Amerikano idi 1900 ken pinusgan ti Asemblea ti Pilipinas kas Kalgaw a Kapitolio iti Pilipinas idi Junio 1, 1903. Iti kada kalgaw, mapan ti Gobierno iti Pilipinas iti Baguio ket idiay a matarawidwidan ti pagilian. Adda Mansion ti Presidente, dagiti opisina ti Korte Suprema ken Lehislatibo iti Baguio. Ti met laeng Siudad ti Baguio ti nagyanan ti opisina ti Rehion Administratibo ti Kordiliera (Kordiliera Administratibo a Rehion wenno KAR).
Sakupen ti Siudad ti Baguio ti 49 a kuadrado kilometro ti naturod a dagdaga iti maysa a plateau aganay a 1,500 metro ti kangatona iti akin-abagatan a laud a deppaar ti kabambatayan ti Kordiliera a Tengnga iti amianan a Luzon. Pinalawlawan ti probinsia ti Benguet a sigud a nakaipasetanna kas maysa nga ili sakbay a napagbalin kas agwaywayas a ciudad. Kabeddeng ti Baguio ti ili ti Tuba iti abagatan ken laud, ti Itogon, Benguet iti daya, ken ti La Trinidad a kapitolio ti Benguet iti amianan.
Tallo ti kangrunaan a pagnaan a sumang-at iti Baguio, ti Kalsada Kennon a mangrugi iti Rosario, La Union, ti Marcos a Kalsada manipud iti Agoo, La Union, ken ti Naguilian a Kalsada manipud Bauang, La Union.
Dagiti maar-aramat a pagsasao iti Baguio ket Ilokano, Ingglés, Kankana-ey, Ibaloi, Itogon, Tagalog, Pagsasao nga Intsik, Aleman, Olandés, ken Koreano.
[urnosen] Dagiti baranggay
Addaan ti Siudad ti Baguio iti 129 a barbaranggay.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
Departamento ti Huila
Ti Huila (Españiol a pannakabalikas: [ˈwila]) ket maysa kadagiti departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a laud ti pagilian, ken ti kapitoliona ket ti Neiva.
[urnosen] Heograpia
Ti abagatan ti departamento ket mabirukan idiay Masiff ti Colombia. Ti Kordiliera Oriental ket napartuat ti daytoy a lugar.
Ti maikadua a kangatuan apantok ti Colombia, ti bulkan Nevado del Huila, ket mabirukan idiay departamentot ti Huilat.
Ti Karayan Magdalena (nakunkuna pay a kas ti Karayan Yuma) ket isu ti kadakkelan a karayan ti Colombia, ket mabairukan pay daytoy idiay departamento ti Huila. ADda dagiti nangruna nga ili ti Huila ket mabirukan idiay Tanap ti Karayan Magdalena.Ti Betania ket maysa a penned a mabirukan idiay Karayan Magdalena. Ti maysa pay a dakdakkel a penned, ti El Quimbo, ket naplanplano ti daytoy pay a karayan.
[urnosen] Administratibo a panakabingbingay
[urnosen] Dagiti munisipalidad
- Acevedo
- Agrado
- Aipe
- Algeciras
- Altamira
- Baraya
- Campoalegre
- Colombia
- Elias
- Garzón
- Gigante
- Guadalupe
- Hobo
- Iquira
- Isnos
- La Argentina
- La Plata
- Nataga
- Neiva
- Oporapa
- Paicol
- Palermo
- Palestina
- Pital
- Pitalito
- Rivera
- Saladoblanco
- San Agustín
- Santa María
- Suaza
- Tarqui
- Tello
- Teruel
- Tesalia
- Timana
- Villavieja
- Yaguara
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ http://www.dane.gov.co/files/censo2005/regiones/huila/huila.pdf Dagiti Estadistika ti Populasion babaen ti DANE
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Huila idiay Wikimedia Commons
- (Españiol) Sapot a pagsaadan ti Gobierno ti Huila


text:
Wikipedia:Texto ti GNU Lisensia ti Nawaya a Documentasion
GNU Free Documentation License
This is an unofficial translation of the GNU Free Documentation License into Iloko. It was not published by the Free Software Foundation, and does not legally state the distribution terms for documentation that uses the GNU FDL — only the original English text of the GNU FDL does that. However, we hope that this translation will help Iloko speakers understand the GNU FDL better.
Maysa daytoy a saan nga ofisial a patarus ti GNU Lisensia ti Nawaya a Documentasion iti Iloko. Saan nga impablaak ti Free Software Foundation daytoy, ken saan a legal a maipakdaar dagiti kondision ti pannakaiwaras a mangar-aramat iti GNU FDL — ti laeng orihinal nga English a texto ti GNU FDL ti mangpatpatalged iti dayta. Nupay kasta, inanamaenmi a daytoy a patarus ket makatulong kadagiti agsasao iti Iloko a maawatanda a nalaing ti GNU FDL.
GNU Lisensia ti Nawaya a Documentasion
Version 1.2, Noviembre 2002
Copyright (C) 2000,2001,2002 Free Software Foundation, Inc. 59 Temple Place, Suite 330, Boston, MA 02111-1307 USA Mapalubosan ti amin a mangkopia ken mangiwaras iti eksakto a kopia daytoy a documento ti lisensia, ngem saan a maipalubos a mabalbaliwan.
0. PAKAUNA
Ti panggep daytoy a Lisensia ket tapno adda maaramid a pagbasaan, libro, wenno sabsabali pay a maaramat ken masapul a documento a "nawaya" iti pakaseknan ti wayawaya: tapno mapasingkedan ti amin iti nasamay a wayawaya a mangkopia ken mangiwaras manen, addan man wenno awanan iti pannakabalbaliw, komersial man wenno saan a komersial. Kasta met, daytoy a Lisensia ket patalgedanna a ti autor ken publisista ket maaddaan iti pamuspusan a mabigbig kadagiti obrada, bayat a dida maibilang nga adda sungsungbatanna kadagiti pannakabalbaliw nga intuding ti dadduma.
Daytoy a Lisensia ket maysa a kita ti "copyleft", a kayatna a sawen a dagiti naadaw nga obra iti documento ket nawayada met laeng iti isu met la a pakaseknan. Kanayon daytoy ti GNU Sapasap a Lisensia a Publico, a maysa a lisensia a copyleft a nabalabala para iti nawaya a software.
Diniseniomi daytoy a Lisensia tapno maaramat a kas pagbasaan para iti nawaya a software, agsipud ta ti nawaya a software ket masapulna ti nawaya a documentasion: maysa a nawaya a programa a masapul nga addaan kadagiti pagbasaan a mangipaay kadagiti isu met laeng a wayawaya a kas iti itden ti software. Ngem daytoy a Lisensia ket saan nga agpatingga laeng kadagiti pagbasaan a software; mabalin nga aramaten iti ania man a textual nga obra, uray ania man ti ibagbagana wenno uray naipablaak a kas maysa a naimaldit a libro. Kangrunaan nga isingasingmi daytoy a Lisensia kadagiti obra a ti panggepda ket agpaay a para pangisuro wenno kas pagbasaran.
1. PANANGARAMAT KEN DAGITI KAIPAPANAN
Daytoy a Lisensia ket maipakat iti ania man a pagbasaan wenno sabsabali pay nga obra, iti ania man a medium, nga aglaon iti pakdaar nga inlanad ti akinkukua iti karbengan ti panangipablaak a mangibagbaga a mabalin a maiwaras iti babaen dagiti annuroten daytoy a Lisensia. Dayta a pakdaar ket itdenna ti sapasap a sangalubongan, awanan bayadna a lisensia, awan patinggana ti kapautna, a maaramat dayta nga obra iti babaen dagiti kondision a nakailanad ditoy. Ti "Documento," iti baba, ket dakamatenna ti ania man kadayta a pagbasaan wenno obra. Siasino man a kameng ti publico ket maysa nga agtagikua iti lisensia, ken maawagan kas "sika". Awatem ti lisensia no kopiaem. balbaliwam wenno iwarasmo ti obra iti wagas a masapulna ti pammalubos iti babaen ti linteg iti karbengan ti panangipablaak.


text:
Albrecht Dürer
Ni Albrecht Dürer (Aleman a pannakabalikas: [ˈalbʁɛçt ˈdyːʁɐ]; 21 Mayo 1471 – 6 Abril 1528)[1] ket maysa idi a Aleman a pintor, agprenprenta, agkitkitikit, maematiko, ken teoriata manipud idiay Nuremberg. Dagiti imprentana ket nangikeddeng kaniana ti pammadayaw iti ballasiw ti Europa idi isu ket agtawen pay laeng ti duapulo, ken isu ket naipanuotan a kas ti kalatakan nga artista iti Akin-amianan a Renasimiento manipud idin. Dagiti nawatiwat a bagi ti obrana ket mairaman dagiti piraso ti altar ken relihioso nga obobra, dagiti nadumaduma a retrato ken bukod a retrato, ken dagiti gambang a kinitkitikit. Dagiti tabas ti kayona, a kas dagiti serie ti Apokalipsis (1498), ket nakatagtaginayon ti adadu a nanam ti Gotiko ngem dagiti sabsabali nga obrana. Dagiti nadayeg a naamammoan nga obrana ket mairaman ti Kabaliero, Patay, ken ti Demonio (1513), San Jeronimo idiay Pagadadalanna (1514)ken ti Melencolia I (1514), nga isu daytoy ket suheto ti nawatiwat a panagusig ken panagipatarusan. Dagiti akuarelana ket nangmarka kaniana a kas maysa kadagiti immuna a Europeano nga artista ti ladawan ti daga, bayat a dagiti aramidna a natarigagay a tabas ti kayo ket nagpabaro ti panakapataud ti dayta a medio.
Ti panagipayuna ni Dürer kadagiti klasiko a motif iti Akin-amianan nga arte, bababen kadagiti pannakaammona kadagiti Italiano nga artista ken dagiti Aleman a Hunanista, ket nangitalged ti pammadayawna a kas maysa kadagiti kangrunaan a pigura ti Akin-amianan a Renasimiento. Daytoy ket pinatalgedan pay babaen dagiti teoretiko a tratadona, a nangiraman kadagiti pamunganayan ti matematika, perspektibo ken dagiti umno a rukod.
[urnosen] Paammo
- ^ Mueller, Peter O. (1993) Sabali a panagibagbaga ti Den Schriften Albrecht Durers, Walter de Gruyter. ISBN 3-11-012815-2.
[urnosen] Pinagibasaran
- Christine Demele. Dürers Nacktheit – Das Weimarer Selbstbildnis. Rhema Verlag, Münster 2012, ISBN 978-3-86887-008-4
- Bartrum, Giulia. Ni Albrecht Dürer ken ti Legado na. British Museum Press, 2002. ISBN 0-7141-2633-0
- Campbell Hutchison, Jane. Albrecht Dürer: Ti Biograpia. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, 1990. ISBN 0-691-00297-5
- Dürer, Albrecht (inpatarus babaen ni R.T. Nichol manipud ti Latin a testo), Iti Umno a Panagsukod kadagiti Letra, Dover Publications. ISBN 0-486-21306-4
- Harbison, Craig. "Ni Dürer ken ti Repormasion: Ti Parikut ti Panagipetsa manen ti San Felipe Kinitikit". TI Warnakan ti Arte, Tomo. 58, Bilang. 3, 368-373. Septiembre, 1976.
- Hotchkiss Price, David. Ti Renasimiento ni Albrecht Dürer: Humanismo, Repormasion ken ti Arte ti Pammati. Michigan, 2003.
- Landau David; Parshall, Peter. Ti Renasimiento nga Imprenta. Yale, 1996. ISBN 0-300-06883-2
- Panofsky, Erwin. "Ti Biag ken Arte ni Albrecht Dürer", Princeton, 1945. ISBN 0-691-00303-3
- Strauss, Walter L. (Ed.). Dagiti Kompleto a Kinitkitikit, Minarkaan ken Namaga a puntos ni Albrecht Durer. Dover Publications, 1973. ISBN 0-486-22851-7 — naimalmaldit pay laeng iti paperback.
- Wilhelm, Kurth (Ed.). Dagiti Kompleto a Tabas ti Kayo ni Albrecht Durer, Dover Publications, 2000. ISBN 0-486-21097-9
- Wolf, Norbert. Albrecht Dürer. Prestel, 2010. ISBN 978-3-7913-4426-3
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Albrecht Dürer idiay Wikimedia Commons
- Albrecht Dürer
- Dagiti Aleman nga agkitkitikit
- Dagiti Aleman a pintor
- Dagiti Aleman nga artista
- Dagiti Aleman nga agprenprenta
- Dagiti Aleman a pintor ti Renasimiento
- Dagiti artista ti ayup
- Dagiti artista ti heraldiko
- Dagiti agiladladawan ti manuskrito
- Tattao a rambakan iti liturhiko a kalendario Luterano
- Tattao nga Aleman ti Hungaro a kaputotan
- Tattao manipud idiay Nuremberg
- Dagiti dumidibuho ti tabas ti kayo
- Dagiti artista a mannurat
- Dagiti Aleman a Romano Katoliko
- Dagiti Aleman a Luterano
- Dagiti Anglikano a santo
- Dagiti Renasimiento nga agkitkitikit
- 1471 a panakaipasngay
- 1528 nga ipupusay


text:
Pablo Neruda
Ti am-ammo a Pablo Neruda (Hulio 12 1904 – Septiembre 23 1973) ket parbo a nagan ni Ricardo Eliecer Neftalí Reyes Basoalto, maysa a mannurat a taga-Chile.
Mabigbig a kas maysa kadagiti kaindaklanan a mannaniw nga Español iti maika-20 a siglo, ni Neruda ket maysa a nagaget a mannurat, a dagiti putarna ket agduduma manipud kadagiti naessem a dandaniw ni ayat, surrealista a dandaniw, historikal nga ep-epiko, politikal a dandaniw, agingga iti dandaniw kadagiti gagangay a bambanag a kas iti nakaparsuaan ken iti baybay. Naited ken ni Neruda ti Premio Nobel iti Literatura idi 1971. Ti maysa a nobelista a ni Gabriel García Márquez ket kinunan idi a ni Pablo Neruda "ket maysa kadagiti kalatakan a mannaniw iti maika-20 a siglo iti ania man a pasasaao.[1] Ni Neruda ket kankanayon nga agsursurat ti berde a tinta, isu daytoy ti bukodna a maris iti namnama.
Iti unos ti panagbiagna, nalatak met ni Neruda gapu kadagiti politika a pammatina. Maysa a naregget a komunista, nagpaay kas maysa a senador ti Partido Komunista ti Chile iti Kongreso ti Chile, sakbay a napilit a napapanaw iti pagilianna.
Ti parbo a nagan ni Neruda, a nagbalin idi agangay a kalintegan a naganna, ket inadawna kenni Jan Neruda, maysa a mannurat ken mannaniw a Czech.
[urnosen] Kabibiag
[urnosen] Dagiti obrana
[urnosen] Veinte poemas de amor y una canción desesperada
Ti koleksion a Veinte poemas de amor y una canción desesperada (Ilokano: Duapulo a daniw ti ayat ken maysa a kanta ti pannakapaay); (Ingglés: Twenty Poems of Love and a Song of Despair), a naipablaak idi 1924, ti kalatakan a dandaniw-ayat ni Neruda. Nagbalin a kontroversial dagitoy a dandaniw gapu iti eroticismona. Nupay kasta, naidaydayaw daytoy a koleksion ket naipatarus iti adu a pagsasao ket kadagiti naglabas a dekada, riniwriw a kopia daytoy ti naiwaras ken nailako gapuna a nagbalin a kalalatakan nga obra ni Neruda.
[urnosen] Puedo escribir los versos más tristes esta noche
Patarus iti Ilokano ti Puedo escribir los versos más tristes esta noche, ti maika-20 a daniw iti Veinte poemas de amor y una canción desesperada.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Isuratko, kas pagarigan: "Naburak ti rabii
ket iti adayo agkutkutimermer dagiti asul a bituen."
Agkankanta ti angin-rabii nga agwerwerret iti langit.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Ay-ayatenka, ket no dadduma ay-ayatennak met.
Kadagiti rabii a kas itoy baludnaka dagiti takiagko.
Ag-agkanka manen ken manen iti salinong awan patinggana a langit.
Ay-ayatennak, no dadduma ay-ayatenka met.
Kasano koma a ti uray sino dina ayaten dagiti dadakkel naglinaay a matam.
Ita a rabii makaputarak kadagiti kalilidayan a binnatog.
Tapnon panunoten nga awankan iti ikutko. Tapnon riknaen a napukawkan kaniak.
Tapnon imdengan ti naglawa a rabii, nga ad-addan a nakalawlawa gaput' kaawanmo.
Ket ti berso agtinnag iti kararua a kas iti linnaw iti karuotan.
Ania kadit' makagapu a ti ayatko dinaka mabukodan.
Naburak ti rabii ket awanka ditoy dennak.
Isu daytoy ti amin. Iti adayo adda agkankanta. Iti adayo.
Saan a mapnek 'toy kararuak a napukawnaka.
Sapsapulennaka 'toy imatangko a kas man umay kenka.
Birbirokennaka 'toy pusok, ket awanka ditoy arpadko.
Ti isu met la a rabii a mangpappapudaw iti isu met la a kaykayo.
Data, iti daydi a panawen, ket saanen a kas iti sigud.
Saankan nga ay-ayaten, pudno dayta, ngem anian ti panangayatko kenka.
Padpadasen ti timekko a sapulen ti angin a mangapiras iti panagdengngegmo.
Iti sabali. Ikutannakan ti sabali. A kas kadagiti agekko idi.
Ti timekmo. Ti nasilnag a bagim. Ti awan inggana a matam.
Saankan nga ay-ayaten, pudno dayta, ngem nalabit ay-ayatenka.
Ababa ti ayat, naunday ti manglipat.
Ta kadagiti rabii a kas itoy baludnaka dagiti takiagko,
saan a mapnek ti kararuak a napukawnaka.
Uray pay no daytoyen ti maudi a saem nga impaaymo a sagabaek,
ken dagitoy dagiti maudin a berso a suratek para kenka.
Impatarus ni Roy V. Aragon [1]
[urnosen] Dagiti naawatna a pammadayaw
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Plinio Apuleyo Mendoza (1 Marso 1983). Ti kabanglo iti bayabas: Dagiti panakisao kenni Gabriel García Márquez. Verso. p. 49. http://books.google.com/books?id=oIpdAAAAMAAJ. Naala idi 4 Agosto 2011.