text:
Parbo a saririt
Ti parbo a saririt (wenno artipisial nga intelihensia AI) ket teknolohia ken sanga ti siensia ti kompiuter nga agadal ken agparang-ay kadagiti nasaririt a makina ken sopwer. Dagiti kangrunaan nga agsuksukisok ti AI ken dagiti libro ti pagobraan a kas ti "panagadal ken daremdem dagiti nasaririt nga ahente",[1] nga iti maysa a nasaririt nga ahente ket ti sistema a mangipagarup ti enbironmentona ken agtignay a mangpaadu iti gasatna nga agballigi.[2] Ni John McCarthy, nga isu ti nagaramid iti daytoy a panangibaga idi 1955,[3] ket mangipalpalawag iti daytoy a kas "ti siensia ken inhennieria iti panagaramid kadagiti nasaririt a makina".[4]
Ti panagsukisok ti AI ket teknikal unay ken espesialisado, ken nauneg a nabingbingay kadagiti pagobraan a paset a masansan a napaay a makisinnarita iti tunggal maysa kaniada.[5] Dagitoy a panagsisina ket gapu ti sosial ken kultural a banbanag: dagiti paset ti pagobraan ket dimmakkel iti lawlaw dagiti naisangayan a patakder ken dagiti obra dagiti agmaymaysa nga agsuksukisok. Ti AI a panagsukisok ket nabingbingay pay babaen dagiti nadumaduma a teknikal a banag. Adda met dagiti paset a pagobraan a naipatengaan ti isip kadagiti pakailawlawagan iti naisangayan a problema, iti maysa kadagiti mabalin nga arngian, iti panagusar ti aggigiddiat a ramramit ken para iti pannakatungpal kadagiti naisangayan a panangipakat.
Dagiti sentral aproblema (wenno gangandat) ti AI a pangsukisok ket mairaman ti panagrason, pannakaammo, panagplano, panagadal, komunikasion, panangipagarup ken ti abilidad nga aggunay ken panangiturong kadagiti banag.[6] Ti sapasap a sairit (wenno "napigsa nga AI") ket isu pay laeng dagiti napaut a gangandat iti pagobraan.[7] Dagiti agdama a nadayeg nga arngian ket mairaman dagiti estatistiko a pamay-an, pagbilanagn a saririt ken tradisional a simboliko nga AI. Adda dagiti adu unay a bilang dagit iramit nga inus-usar iti AI, mairaman dagiti bersion ti panagbiruk ket matematiko nga optimisasion, lohika, dagiti pamay-an a naibatay iti probabilidad ken ekonomika, ken dagiti adu pay a dadduma.
Ti pagobraan ket napundar idi iti panagtunton a ti sentral nga abilidad ti tattao, ti saririt—ti kalaing dagiti Homo sapiens—ket mabalin a nalawag a maipalawag a mabalin a maparugso babaen ti maysa a makina.[8] Daytoy ket mangiyaon ti banag a maipanggep ti kasasaad ti isip ken ti etika iti panagpartuat kadagiti parbo a parsua, dagiti banag a naibagaan idi babaen ti mito, piksion ken pilosopia maipud idi kina-ugma.[9] Ti parbo a saririt ket suheto idin ti nakaro a nakanamnama a kapanunotan[10] ngem nakasagsagaba kadagiti nakakaskasdaaw a pannakapaay.[11] Tatta nga aldaw daytoy ket nabalinen a kammasapulan a parte ti industria teknolohia ken kaaduan kadagiti karigatan aproblema iti siensia ti kompiuter.[12]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agpanpanunot a makina ken dagiti artipisial a parsua ket nagparparang kadagiti Griego a mitolohia, a kas iti Talos ti Kreta, ti bronse a robot ni Hapesto, ken ti Galatea ni Pigmalion .[13] Dagiti kayarigan ti tao a naipamatmatian nga addan ti kasirib ket napartuat kadagiti amin a nangruna a sibilisasion: dagiti animado a ladawan ti kulto ket rinaraeman idiay Ehipto ken Gresia[14] ken dagiti kasla tao nga automaton ket pinartuat idi babaen ni Yan Shi, Bannuar ti Alehandria ken Al-Jazari.[15] Daytoy ket kaaduan pay a naipammatian a dagiti artipisial a parsua ket pinartuat idi babaen ni Jābir ibn Hayyān, Judah Loew ken ni Paracelsus.[16] Babaen dagiti siglo ti maika-19 a siglo ken maika-20, dagiti artipisial a parsua ket nagbalbalindan a kadawyan a langa iti piksion, a kas iti Frankenstein ni Mary Shelley wenno ti R.U.R. (Rossum's Universal Robots) ni Karel Čapek.[17] Ni Pamela McCorduck ket nangisupsuppiat a dagitoy amin ket kas pagarigan ti taga-ugma a gatuguten, a kas ti impalplawagna, "tapno pandayen dagiti dios".[9] Dagiti sarita kadagitoy a parsua ken dagiti nagbanaganda ket mamngitungtung kadagiti isu met laeng a namnama, butbuteng ken etikal a pagdanagan nga irepresenta babaen ti parbo a saririt.
Ti mekanikal wenno "pormal" a panagrason ket naparang-ayen babaen dagiti pilosopo ken dagiti matematiko manipud idi kinaugma. Ti panagadal ti lohika ket nakaiturongan ti pannakaparnuay ti maprograma a dihital nga elektroniko a kompiuter, a naibatay ti obra ti matematiko a ni Alan Turing ken dagiti dadduma pay. Ti teria ti komputasion ni Turing ket nangisingasing a ti maysa a makina, babaen ti panangiyakar-akar kadagiti simbolo a kas ti "0" ken ti "1", ket mabalin a mangtulad ti aniaman a mapanunot a tignay iti matematiko a panagkissay.[18][19] Daytoy, a kakuyog dagiti agdama a naduktalan iti neurolohia, teoria ti pakaammo ken dagiti sibernatika, ket nangaw-awis kadagit bassit a grupo dagiti agsuksukisok tapno mangrugida ti serioso a panangikeddeng ti posibilidad iti panagpartuat ti maysa nga elektroniko nga utek.[20]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakaipalplawag ti AI a kas ti panagadal kadagiti nasaririt nga ahente:
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, p. 1, mangited ti bersion nga inus-usar iti daytoy nga artikulo. Laglagipen nga inus-usarda ti pannangibaga a "panagbilanga a saririt" a kas sinonimo para iti parbo a saririt.
- Russell & Norvig (2003) (a nagayayat ti panangibaga iti "rasional ng aahente") ken nagsurat ti "Ti sibubukel nga ahente apanirigan ket kaaduanen a naawawat iti pagobraan " (Russell & Norvig 2003, p. 55).
- Nilsson 1998
- ^ Ti paradigma ti nasaririt nga ahente:
- Russell & Norvig 2003, pp. 27, 32–58, 968–972
- Poole, Mackworth & Goebel 1998, pp. 7–21
- Luger & Stubblefield 2004, pp. 235–240
- ^ Urayno adda met dagiti kontrobersia iti daytoy a panirigan (kitaen ti Crevier (1993, p. 50)), McCarthy ket awan dudua a nangibagbaga a "Siak ti nagparnuay daytoy a termino" iti maysa apannakisinnarita iti c|net. (Skillings 2006) Ni McCarthy ket immuna a nagusar ti termino iti singasing para iti Dartmouth a konperensia, a nagparang idi 1955. (McCarthy et al. 1955)
- ^ Panangipalplawag ti Ai babaen ni McCarthy:
- ^ Ni Pamela McCorduck (2004, pp. 424) ket insuratna "ti nakaro a pannakawarwara ti AI kadagiti paset apagobraan ti panagkita, masna apagsasao, teoria ti panangikeddeng, dagiti henetiko nga algoritmo, robotika ... ken dagitoy iti bukod a sanga sanga ti pangobraan amarigatan unay a mangibaga iti animan unay iti tunggal maysa kaniada."
- ^ Daytoy a listaan dagiti nasaririt ngaugali ket naibatay kadagiti topiko a sinakupan babaen dagiti nangruna alibro ti AI, a mairaman ti:
- ^ Ti sapasap a saririt (napigsa nga AI) ket naitungtungan kadagiti nadayeg a pangyuna iti AI:
- ^ Kitaen ti Dartmoutha singasing, babaen ti Pilosopia, dita baba.
- ^ a b Daytoy ket sentral a kapanuotan ti Dagiti Makina Makapanunot ni Pamela McCorduck, Insuratna ti: "Kayatko a mapanunot nga iti parbo a saririt a kas ti sientipiko nga apeotesis ti naranga a kultural a tradision." (McCorduck 2004, p. 34) "Ti parbo a saririt iti maysa a porma wenno iti sabali ket maysa a kapanunotan a naipasagepsep ti Lumaud a pakasaritaan ti kinasirib, ti tagtagainep itimaganganat a kammasapulan iti pannakatungpal." (McCorduck 2004, p. xviii) "Ti pakasatitaantayo ket napnmo kadagiti panagpadas—mauyong, misterioso, nakakatkatawa, nagagar, naisaritaan ken pudno—tapno makaaramid ti parbo a saririt, tano makapataud iti makunkuna a kmmasapulan kadatayo—nga aglablabas kadagiti ordiario a pamay-an. Agsisinnubli iti baetan ti mito ken kinapudno, dagiti mapattapattatayo ket agitited kadagiti saan amaited ti pagobraantayo, nakibinglaytayon iti napaut apanaweniti daytoy a datdatlag a porma iti bukod reproduksion." (McCorduck 2004, p. 3) Sinurotna ti essem manipud kadagiti Helenistiko ramut ken tinawtawagann daytoy ti essem iti "pandayen dagiti Dios." (McCorduck 2004, pp. 340–400)
- ^ Ti nakanamnama a kapanunotan a naibagbaga ket mairaman dagiti padto dagiti nasap a nagsuksukisok ti AI (kitaen ti nakanamnama a kapanunotan iti pakasaritaan ti AI) ken dagiti pay kapanunotan dagiti moderno a transhumanista a kas ni Ray Kurzweil.
- ^ Dagiti "pannakapaay" a naibagbaga ket mairaman ti reporta ti ALPAC idi 1966, ti panagpanaw kadagiti perseptron idi 1970, Lighthill a Reporta idi 1973 ken ti pannakarebba ti pagtagilakuan ti Lisp a makina idi 1987.
- ^ Dagiti pannagipakat ti AI a kaaduan a naus-usar itilikudan dagiri senario:
- Russell & Norvig 2003, p. 28
- Kurzweil 2005, p. 265
- NRC 1999, pp. 216–222
- ^ AI iti mito:
- McCorduck 2004, pp. 4–5
- Russell & Norvig 2003, p. 939
- ^ Dagiti ladawan ti kulto a kas artipisial a saririt:
- Crevier (1993, p. 1) (estatua ni Amun)
- McCorduck (2004, pp. 6–9)
- ^ Kasl atao nga automata:
Yan Shi:
- Needham 1986, p. 53
- McCorduck 2004, p. 6
- "T Maika Sangaulo ket Tallo a Siglo a Maprograma a Robot". Shef.ac.uk. Naala idi 25 Abril 2009.
- McCorduck 2004, p. 17
- ^ Dgaiti artipisial a parsua:
Jābir ibn Hayyān's Takwin:
- O'Connor, Kathleen Malone (1994). "Ti alkemikal a pannakapartuat ti biag (takwin) ken dagiti dadduma pay a konsepto iti Henesis iti mediebal nga Islam". Unibersidad ti Pennsylvania. Naala idi 10 Enero 2007.
- McCorduck 2004, pp. 15–16
- Buchanan 2005, p. 50
- McCorduck 2004, pp. 13–14
- ^ AI iti nasapa a piksion ti siensia.
- McCorduck 2004, pp. 17–25
- ^ Daytoy a panirigan, a dagiti dihital a kompiuter ket mabalinda a mangtulad ti aniaman a proseso iti pormal a panagrason, ket naamammuan a kas ti tesis ni Church–Turing.
- ^ Pormal a panagrason:
- Berlinski, David (2000). Ti isasangpet ti Algoritmo. Harcourt Books. ISBN 0-15-601391-6. OCLC 46890682.
- ^ Dagiti dagus a sinaruno ti AI:
- McCorduck 2004, pp. 51–107
- Crevier 1993, pp. 27–32
- Russell & Norvig 2003, pp. 15, 940
- Moravec 1988, p. 3
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Parbo a saririt iti Wikimedia Commons
- Ania kadi ti parbo a saririt?


c: text/html

text:
Beijing
Ti Beijing ( /beɪˈdʒɪŋ/; Insik: 北京; pinyin: Běijīng, [peɪ˨˩ t͡ɕiŋ˥]), sigud idi a romanisado kas ti Peking ( /piːˈkɪŋ/ wenno /peɪˈkɪŋ/), ket isu ti kapitolio iti Republika dagiti Tattao iti Tsina ken maysa kadagiti kaaduan ti populasion a siudad iti lubong, nga adda populasionna iti 19,612,368 manipud idi 2010. Ti metropolis, a mabirukan idiay akin-amianan a Tsina, ket tinurayan ti maysa a dagus a natenggel a munisipalidad babaen ti nailian a gobierno, nga adda dagiti 14 nga urbano ken suburbo a distrito kendua nga away a kondado.[4] Ti munisipalidad ti Beijing ket napalikmutan babaen ti Probinsia ti Hebei a malaksid ti kaarruba a Munisipalidad ti Tianjin iti abagatan a daya.[5]
Ti Beijing ket isu ti maikadua a kadakkelan a siudad ti Tsina babaen ti urbano a populasion kalpasan ti Shanghai ken isu daytoy ti politikal, kultural, ken pagadalan a sentro,[6] ken pagtaengan dagiti kuartel kadagiti kaaduan a kadakkelan a tagikua ti estado a kompania ti Tsina. Ti Beijing ket maysa a kangrunaan a sentro ti pagluganan iti nailian a kalsada, napardas a dalanan, perokaril ken pagsasabtan ti napardas a perokaril. Ti Internasional nga Eropuerto ti Kapitolio ti Beijing ket isu ti maikadua a kasingarngaran iti lubong babaen ti kaadu ti pasahero.
Bassit laeng kadagiti siudad iti lubong a nabayagen a nagbalinen a sentro ti politika ken kultural a sentro iti nalawa unay kalugaran.[7] Ti Beijing ket maysa kadagiti Nalatak nga Uppat a Taga-ugma a Kapitolio iti Tsína. Kadagiti napalabas a siglo daytoyen ti puso ti pakasaritaan iti Tsina,[8] ken narigat ti makabiruk kadagiti pasdek idiay Beijing iti aniaman nga edad nga awan ti napateg bassit a nailian a pakasaritaana.[7] Daytoy a siudad ket nalatak kadagiti bukodna a nasanikua a palasio, templo, ken dagiti dadakkel a bato a diding ken ruangan.[9] Dagiti arte a gamengna ken dagiti unibersidad ket nabayagen a sentro iti kultura ken arte idiay Tsína.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Pannakabingbingay dagiti ili". ti Opisial a Sapot ti Pagsaadan ti Gobierno ti Beijing. Naala idi 22 Hulio 2009.
- ^ "Communiqué iti Nailian nga Opisina dagiti Estadistika iti Republika dagiti Tattao iti Tsina kadagiti kangrunaan a bilang ti 2010 a Senso ti Populasion". Nailian nga Opisina dagiti Estadistika iti Tsina.
- ^ "2011年北京人均可支配收入3.29万 实际增长7.2%". People.com.cn. 20 Enero 2012. Naala idi 22 Pebrero 2012.
- ^ Dagiti bilang ket naibatay kadagiti 2006 nga estadistika a naipablaak idi 2007 a Nailian nga Estadistika a Libro ti Tawen iti Tsina ken magun-od iti online diay 2006年中国乡村人口数 中国人口与发展研究中心. Naala idi 21 Abril 2009.
- ^ "Kangrunaan a Pakaammo". Munisipal nga Opisina dagiti Estadistika ti Beijing. Naala idi 9 Pebrero 2008.
- ^ "Beijing". Ti Ensiklopedia ti Columbia (Maika-6 nga ed.). 2008.
- ^ a b "Beijing". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Naala idi 3 Agosto 2008.
- ^ "Peking (Beijing)". Encyclopædia Britannica. 25 (Maika-15 nga edision, Macropædia nga ed.). p. 468.
- ^ a b "Beijing". World Book Encyclopedia. 2008. Naala idi 7 Agosto 2008.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Beijing iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Beijing manipud iti Wikivoyage (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2009
Ti tawen idi 2009 (MMIX) ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra D), ti maika-2009 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-9 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-9 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-10 ken maudi a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2000.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 6 – Francis Magalona, Filipino a rapper (naipasngay 1964)
- Hunio 25 – Michael Jackson, kumakanta iti Estados Unidos iti Amerika (naipasngay 1958)
- Agosto 1 – Corazon Aquino, maika-11 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1933)
- Agosto 18 – Kim Dae-Jung, maika-15 a Presidente ti Abagatan a Korea
- Agosto 31 – Eraño Manalo, Iglesia ni Cristo (naipasngay 1925)
- Disiembre 17 – Jennifer Jones, Amerikana nga aktres (naipasngay 1919)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 2009 iti Wikimedia Commons


text:
Baybay Sulu
Ti Baybay Sulu ket ti bagi ti danum iti lugar ti abagatan a laud ti Filipinas, naisina daytoy manipud iti Baybay Abagatan Tsina iti amianan a laud babaen ti Palawan ken manipud iti Baybay Celebes iti abagatan a daya babaen ti Purpuro Sulu. Mabirukan ti Borneo iti abagatan a laud ken ti Visayas iti amianan a daya.
Ti Baybay Sulu ket aglaon kadagiti nadumaduma nga isla. Ti Is-isla Cuyo ken Cagayan Sulu ket paset dagitoy ti probinsia ti Palawan, bayat a ti Mapun ken ti Is-isla Turtle ket paset ti probinsia ti Tawi-Tawi. Ti Baybay Sulu ket isu pay ti ayan ti Nailian a Parke ti Marina ti Raw-ang ti Tubbataha ken pakabirukan pay ti maysa kadagiti Tawid a Lugar iti Lubong.[1]
Gay-at[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti baybay Sulu a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro Daya nga India. Ipalawag ti IHO dagiti patingga ti Baybay Sulu a kas dagiti sumaganad:[2]
Iti amianan a laud. Manipud iti Tanjong Sempang Mangayau, ti amianan a punto ti Borneo, iti igid ti akindaya a patingga ti Baybay Abagatan Tsina aginggana iti Calavite, ti amianan a laud a punto ti Mindoro.
Iti amianan a daya. Ti abagatan a laud nga aplaya ti Mindoro aginggana iti Punto Buruncan, ti akin-abagatan a patinggana, kalpasanna ti linia babaen ti Is-isla ti Semirara ken Caluya aginggana iti Punto Nasog (11°53′N 121°53′E / 11.883°N 121.883°E) ti akin-amianan a laud a patingga ti Panay, iti igid ti laud ken abagatan a daya nga aplaya iti dayta nga isla aginggana iti Isla Tagubanhan (11°08′N 123°07′E / 11.133°N 123.117°E), kalpasanna ti linia a mapan iti akin-amianan a patingga ti Negros ken agpababa iti laud nga aplaya iti Punto Siaton, ti akin-abagatan a patinggana, kalpasanna iti ballasiw ti Punto Tagolo (8°44′N 123°22′E / 8.733°N 123.367°E), Mindanao.
Iti abagatan a daya. Manipud iti Punto Tagolo, agpababa iti laud nga aplaya ti Mindanao aginggana ti abagatan a laud a patingga, kalpasanna ti amianan nga playa ti Isla Basilan (6°45′N 122°04′E / 6.750°N 122.067°E), babaen iti daytoy nga isla aginggana iti akin-abagatan a patinggana, kalpasanna ti linia iti Isla Bitinan (6°04′N 121°27′E / 6.067°N 121.450°E) idiay akindaya a patingga ti Isla Jolo, babaen ti Jolo agingga iti punto iti longitud iti 121°04'E iti abagatan nga aplayana, kalpasanna babaen ti Is-isla ti Tapul ken Lugus ken iti igid ti amianan nga aplaya ti Isla Tawi Tawi aginggana iti Isla Bongao idiay akinlaud a patinggana (5°01′N 119°45′E / 5.017°N 119.750°E), manipud iti dayta, kalpasanna iti Tanjong Labian, ti akin-amianan a daya a patingga ti Borneo.
Iti abagatan a laud. Ti amianan nga aplaya ti Borneo iti pagbaetan ti Tanjong Labian ken Tanjong Sempang Mangayau.
Iti popular a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti karakter ti Star Trek a ni Hikaru Sulu ket nanaganan manipud iti Baybay Sulu. Segun kenni aktor Sulu George Takei, ti sirmata idi ni "[Gene] Roddenberry para kenni Sulu ket ti mangirepresenta iti amin nga Asia, ken nainaganan para iti Baybay Sulu, imbes nga iti panagusar iti naisangayan a nagan iti pagilian".[3][4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ C.Michael Hogan. 2011. Sulu Sea. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naala idi 7 Pebrero 2010.
- ^ Pascale, Anthony. "George Takei On "Star Trek VI: Captain Sulu To The Rescue" + John Cho, Shatner Feud + more". TrekMovie.com. Naala idi 26 Hulio 2010.
- ^ "George Takei on how "Sulu" got his name on Star Trek – EMMYTVLEGENDS.ORG". YouTube.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baybay Sulu iti Wikimedia Commons


text:
Our contributor, Mark Martinez, is a Speech Communications graduate of UP Baguio. On his free time he writes prose and poetry in three languages: English, Tagalog and Ilocano. He is a freelance journalist and currently dabbles in photography.
Ubing ak pay lang idi pimmanaw ni manang ko
Napan jay Amerika ta pinitisyunan ni apong ko
Narigat kano ditoy isu nga ijay nga agbirok ti trabaho
Ijay na nga ikurri tay BS Nursing na nga kurso
Imbati na tay lakay na nga isu met ti bayaw ko
Maysa a tricycle driver tay naasawa ni manang ko
Plinano da nga mapan met ijay ni manong Pilo
Ngem madi met makaala-ala Visa tapno makasaruno
Adda ti anak da nga lalaki ti timmao
Dimmakkel tay kaanakak nga awan ti ina na nga mangisuro
Disisaisen tay ubing, tattan ket bumaro
Nasursuro nan ti arak, sigarilyo, ken naduma-duma pay a bisyo
Ado ti nagbaliwen manipod di nag-abroad ni manang ko
Ado met ti nasurutan nan nga madi tay piman a bayaw ko
Awanen tay singpet nan nga naayatan da tatang ko
Sugal, bulang, arak, babae-- napirdin ni bayaw ko
Nakadanon kenni manang ko tay napasamak a kanito
Nasaktan nakem na ta naanakan ni manong jay kabit na nga bisyo
Atay baro na ket madin nga matukkol jay sara na nga timmubo
Nakunsumisyon, nagsakit-- nagbalin a de-baterya tay puso ni
manang ko
Anyan a rigat ti sukat ti panagadayo
Agpayso nga ado ti kwarta ngem ni lakay na met ket nagloko
Dakes nga anak, napaturay a sakit ti ulo
Nu agbalikbayan ni manang ko, madi nga agkonswelo
Ado ti namnama di nakadanon California ni manang ko
Naragsak isuna idi nga umiliw jay pamilya na nga binuo
Limmabas ti mano a tawen nga bimmaliw; nangindulto
Napukaw tay ragsak ken namnama, nasukatan ti sakit a pudno
Maminsan nga nakatungtong ko ni manang ko
Dinamag ko panagbiag na jay Amerika no kasano
"Ayna, ading, tagabo nak ti amerikano,
Caregiver ak ijay-- tagapakan, taga-ilo!"
Category: Contributors
, Ilocano
, Journal
, Medium
, Others
, Poems
, Poems
, Selections
|
Tags: ilocano language
, ilocano poem
, immigrant poem
, Mark Martinez


text:
Adda kadi pampanunotem a napintas a desinio ti Medalion a mayukkor kadagiti mapadayawan a Pedro Bucaneg ken Leona Florentino Awardees ti GUMIL Filipinas (GF) itoy a tawen?
Silulukat ti salip kadagiti amin a kameng ti GF (mangipatulod iti pammaneknek ti Secretary-General). Agpada ti desinio ti Medalion a para iti dua nga awards. Maysa laeng a desinio ti isalip ti kada kameng, wenno mabalin met ti grupo. Nasken a maawat ti GF Awards Committee ti isalip a desinio iti di naladladaw ngem Pebrero 29, 2012. Ipatulod ti desinio agraman ti palawag no apay a kasta ti isalip a desinio iti gf_awards2012@yahoo.com wenno iti GF Awards, c/o Bannawag, Manila Bulletin Publishing Corp., Muralla cor. Recoletos Sts., Intramuros, Manila.
Maysa laeng ti mangabak nga umawat iti P1,500.00.
Esponsoran ni Mrs. Nenita F. Baclig, kaingungot ni ret. Judge Vivencio S. Baclig, presidente ti GUMIL Filipinas, ti nasao a salip.
(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 20, 2012 a bilang.)


text:
Primabera
Ti primabera wenno panagsusulbod ket maysa kadagiti uppat a konbensional a kalalainganna a tiempo, kalpasan ti panaglalam-ek ken sarunuen ti kalgaw. Adda met dagiti nadumaduma a teknikal a panangipalawag iti primabera, ngem ti lokal a panagusar iti termino ket agdumaduma segun ti lokal a klima, dagiti kultura ken dagiti ugali. No primabera idiay Akin-amianan a Hemisperio, idiay Akin-abagatan a Hemisperio ket otonio. Iti ekuinokso ti primabera, dagiti aldaw ket agarup dagitoy a 12 nga oras a ti kaatiddog ti aldaw ket umat-atiddog nga agprogprogreso ti tiempo. Ti primabera ken "panawen ti primabera" ket mangibagbaga iti tiempo, ken dagiti kapanunotan ti pannakaipasngay manen, panagpaubing, panagbapabro, resureksion ken panagtubo manen. Dagiti lugar ti subtropikal ken tropikal ket addaan kadagiti klima a nasaysayaat a maipalawag kadagiti termino dagiti sabali a tiempo, kasla iti namaga wenno nabasa, nepnep wenno bagio. Kadawyan a dagiti kultura ket addaan kadagiti naipalawag a nagnagan para kadagiti tiempo nga awan unay ti pannakaipada kadagiti termino a nagtaud manipud idiay Europa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Primabera iti Wikimedia Commons


text:
Abril
Ti Abril ket isu ti maika-4 a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano ken maysa kadagiti uppat a bulan nga addaan iti kaatiddog iti 30 nga al-aldaw.
Ti Abril ket kadawyan a mainaig iti tiempo ti primabera kadagiti parte ti Akin-amianan a Hemisperio ken otonio kadagiti parte ti Akin-abagatan a Hemisperio, nga idiay ket tiempo a kapada iti Oktubre idiay Akin-amianan a Hemisperio ken iti baliktadna.
Nagan ken taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Romano ket inikkanda daytoy a bulan iti Latin a nagan iti Aprilis[1] ngem ti nakaalaan daytoy a nagan ket di naikeddengan. Ti tradisional nga etimolohia ket manipud iti berbo nga aperire, "ti manglukat", manipud iti tiempo a "panaglukat "dagiti kayo ken sabong, a suportaran met babaen ti panangiyasping iti moderno a Griego iti ἁavoιEις (anoixis) (panaglukat) para iti primabera. Gapu ta adda met dagiti bulan ti Romano a nanaganan a pammadayaw kadagiti nainlangitan, ken kas ti Abril ket sagrado idi kenni diosen Benus, ken ti Veneraliana ket natengngel iti umuna nga aldaw, naisingasing idin a ti Aprilis ket kasisigud idi nga isu ti bulanna iti Aphrilis, manipud iti kapadana iti Griego a diosen a ni Aprodita (Aphros), wenno manipud iti Etrusko a nagan iti Apru. Insingasing ni Jacob Grimm a ti nagan iti naipagpagarup a dios wenno bannuar a ni Aper wenno Aprus.[2]
Ti Abril ket isu idi ti maikadua a bulan iti kasapaan a kalendario a Romano, sakbay idi nainayon ti Ianuarius ken Februarius babaen ni Ari Numa Pompilius idi agarup a 700 SK. Daytoy ket nagbalin a ti maikapat a bulan ti tawen ti kaledario (ti tawen idi dagiti duapulo ket dua a bulbulan ket maiparangda nga agsasaruno) idi las-ud iti panawen ti decemvirs idi agarup a 450 SK, idi naikkan pay kadagiti 29 nga aldaw. Ti maika-30 nga aldaw ket nainayon idi las-ud ti reporma nga inaramid babaen ni Julius Caesar idi tengnga ti tawtawen ti 40 SK, a nakapataudan ti kalendario a Huliano.
Dagiti Anglo Sahon ket tinawtawaganda ti Abril a kas Oster-monath wenno Eostur-monath. Kinuna ni Beda iti De temporum ratione a daytoy a bulan ti Eostur ket ti ramut ti balikas ti Paskua ti Panangungar. Kinunana pay a ti bulan ket nainaganan kenni diosen Eostre a ti rambakanna ket adda iti dayta a bulan. Ibagbaga pay baban ni Einhard iti obrana iti Vita Karoli Magni.
Ti aldaw ni San Jorge ket ti maikaduapulo ket tallo nga aldaw ti bulan; ken ti bisperas ni San Marcos, nga agraman iti pammatina a dagiti al-alia dagiti madusa a matay iti kaunegan iti tawen ket makitanto a lumabas iti simbaan ket mapasamak iti maika-duapulo ket uppat.
Iti Tsina ti simboliko a panagarado iti daga babaen ti emperador ken prinsesa iti dara ket mapasamak iti maikatlo a bulanda, ken kankanayon daytoy a maitunos iti Abril. Iti Pinlandes ti Abril ket huhtikuu, a ti kayatna a sawen ket bulan ti panagpukan ken panagpuor, idi mapasamak dagiti panagpukan ken panagpuor dagiti gymnospermae para kadagiti talon.[3]
ti Eslobeno, ti kaaduan a naikeddeng a tradisional a nagan ket ti mali traven, a ti kayatna a sawen ket ti bulan a panangrugi nga agtubo dagiti mula. Daytoy ket immuna a naisurat idi 1466 iti manuskrito ti Škofja Loka.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "April" iti Chambers's Encyclopædia. Londres: George Newnes, 1961, vol. 1, p. 497.
- ^ Jacob Grim Geschichte der deutschen Sprache. Cap. "Monate"
- ^ Chisholm 1911.
- ^ "Koledar prireditev v letu 2007 in druge informacije občine Dobrova–Polhov Gradec" [The Calendar of Events and Other Information of the Municipality of Dobrova–Polhov Gradec] (PDF) (iti Slovenian). Municipality of Dobrova-Polhov Gradec. 2006.
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "April". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Abril iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Abril iti Wikiquote (Ingles)
Pakaammo ti panagbiahe idiay Abril manipud iti Wikivoyage (Ingles)


text:
Ania ti Pagarian ti Dios?
Sungbat ti Biblia
Ti Pagarian ti Dios ket pudpudno a gobierno nga impasdek ni Jehova a Dios. Iti Biblia, “
ti pagarian ti Dios” ket maawagan met iti “
pagarian ti langlangit” yantangay agturturay daytoy manipud langit. (Marcos 1:14, 15; Mateo 4:17) Adu ti pagpadaanda iti gobierno ti tao, ngem nasaysayaat ti pagarian ti Dios iti amin a pamay-an.
Dagiti Agturay. Ti Dios dinutokanna ni Jesu-Kristo kas Ari ti Pagarian ken inikkanna iti dakdakkel nga autoridad ngem iti siasinoman a tao nga agturay. (Mateo 28:18) Us-usaren ni Jesus daytoy a pannakabalin nga agpaay laeng iti naimbag, yantangay napaneknekanen nga isu ket mapagtalkan ken naasi a Lider. (Mateo 4:23; Marcos 1:40, 41; 6:31-34; Lucas 7:11-17) Babaen ti panangiwanwan ti Dios, nangpili ni Jesus kadagiti tattao manipud iti amin a nasion a ‘
makipagturay kenkuana idiay langit kas ar-ari iti daga.’—Apocalipsis 5:9, 10.
Kapaut. Saan a kas iti gobierno ti tao a masukansukat, ti Pagarian ti Dios ket “
saanto a pulos madadael.”—Daniel 2:44.
Iturayan. Amin a mangar-aramid iti pagayatan ti Dios ket iturayanto ti Pagarian, aniaman ti puli wenno lugar a nakayanakanna.—Aramid 10:34, 35.
Linteg. Dagiti linteg (wenno bilin) ti Pagarian ti Dios ket saanda laeng a basta iparit ti dakes nga aramid no di ket pasayaatenda pay ti moral a kababalin dagiti iturayanna. Kas pagarigan, kuna ti Biblia: “
‘Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo buyogen ti intero a pusom ken buyogen ti intero a kararuam ken buyogen ti intero a panunotmo.’ Daytoy ti kadakkelan ken umuna a bilin. Ti maikadua, nga umasping iti dayta, isu daytoy, ‘Masapul nga ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.’” (Mateo 22:37-39) Ti ayat iti Dios ken iti pada a tao ti mangtignay kadagiti iturayan ti Pagarian a mangipangpangruna iti pagsayaatan dagiti sabsabali.
Edukasion. Nupay nangato dagiti pagalagadan nga ipapaannurot ti Pagarian ti Dios kadagiti iturayanna, isursurona met ida no kasano a ragpaten dagita a pagalagadan.—Isaias 48:17, 18.
Mision. Ti Pagarian ti Dios saanna a pabaknangen dagiti agturay iti dayta babaen ti pananggundawayda kadagiti iturayanda. Imbes ketdi, ibanagna ti pagayatan ti Dios, a pakairamanan ti kari a dagidiay mangay-ayat kenkuana ket agbiag nga agnanayon iti paraiso a daga.—Isaias 35:1, 5, 6; Mateo 6:10; Apocalipsis 21:1-4.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Pagarian ti Dios?
Adu ti makaammo iti kararag ti Apo. Ania ti kayat a sawen ti sasao nga: “Umay koma ti pagariam”?
Ti Pagarian ti Dios—Katan-okan iti Amin a Pamay-an
Basaen dagiti nakaidumaan ti Pagarian ti Dios kadagiti gobierno ti tao.


text:
Liberalismo
Ti liberalismo (manipud ti Latin liberalis)[1] ket maysa a politikal a pilosopia wenno sangalubongan apanirigan a nabangon kadagiti kapanunotan ti waya ken panagpapada.[2] Dagiti liberal ket mangipakpatakderda kadagiti nawatiwat a waywaya kadagiti panirigan a maikaeddeng kadagiti pannakaawatda kadagitoy a pamunganayan, ngen sapasap nga agsupsuportada kadagiti kapanunotan a kas ti nawaya ken nasayaat a panagbutos, sibil a karkarbengan, wayawaya ti panagiwarnak, wayawaya ti relihion, nawaya a panaglaklako, ken ti karbengan ti biag, wayawaya, ken tagikua.[3][4][5][6][7]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Katulongan ti Latin a Diksionario ken Gramatika Unibersidad ti Notre Dame. Naala idi 2010-02-20.
- ^ Young, p. 39
- ^ Kathleen G. Donohue. Kinawaya manipud ti Panagkayat: Amerikano a Liberalismo ken ti Kapanunotan ti Aggatgatang (Baro a Panagadadal iti Amerikano nga Intelektual ken Kultural a Pakasaritaan). Unibersidad ti Johns a Pagmalditan. Naala idi 2007-12-31.
Tallo kaniada - wayawaya manipud ti panagbutbuteng, wayaway ti panagbitla, ken wayawaya ti relihion - ket nabayagen a kammasapulan ti liberalismo.
- ^ Ti Ekonomista, Tomo 341, Pabpablaak 7995-7997. Ti Ekonomista. Naala idi 2007-12-31.
Para kadagiti amin a tallo ket makibingbingay ti pammati iti liberal a kagimongan a kas ti naipalplawag dita ngato: ti maysa a kagimongan a mangitited ti naibatay ti linteg a gobierno (agturturay babaen dagiti linteg, a saan a babaen ti tattao) ken wayawaya ti relihion, panunot, panagiyebkas ken ekonomiko a pannakitignay; ti maysa akagimongan a ...
- ^ Sehldon S. Wolin. Politika ken Panirigan: Panagtutuloy ken Panagpasayaat iti Lumaud a Politikal a Kapanunotan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. Naala idi 2007-12-31.
Bayat a ti liberalismo ket napukawen a kas maysa a publiko a naibagbaga nga ideolohia, daytoy ket nakatagtaginayon ti ti panagbukbukod iti... Ti kaaduan akankanayon kadagiti nadakdakamat a karbengan a mairaman ti kinawaya ti panagbitla, panagiwarnak, asemblia, relihion, tagikua, ken dagiti pamay-an a karbengan
- ^ Edwin Brown Firmage, Bernard G. Weiss, John Woodland Welch. Relihion ken Linteg: Dagiti Bibliko-Hudaiko ken Islamiko a Perpektibo. Eisenbrauns. Naala idi 2007-12-31.
Saanen a nasken ti panangipalplawag ditoy kadagiti pundasion ken pamunganayan ti moderno a liberalismo, a mangiyunayunay kadagiti kapategan ti wayawaya ti konsiensia ken wayawaya ti relihion
- ^ John Joseph Lalor. Cyclopædia ti Politikal a Siensia, Politikal nga Ekonomia, ken ti Politikal a Pakasaritaan ti Estados Unidos. Nabu Press. Naala idi 2007-12-31.
Ti demokrasia ket kabukbukodanna a mangikapet ti maysa aporma ti gobiernot: liberalismo, iti kinawaya ken dagiti aggaransia ti kinawaya. Dagitoy dua ket mabalinda nga agtunos; saanda nga agsuppiat, ngem dagitoy ket saanda nga agpadpada, wenno nasken a naikapet. Iti moral nga urnos, ti liberalismo ket isu ti kinawaya ti panagpanunot, a nabigbigan ken sinaysanay. Daytoy ket isu ti primordial a liberalismo, a kas ti kinawaya ti panagpanpanunot ket isu ti katan-okan kadagiti kawayaan. Ti tao ket saan a nawaya iti aniaman a degrado wenno iti animan a pakalawlawan ti tignay, no isu ket saan nga agpanpanunot a naikkan ti sagut iti pannakaammo. Ti kinawaya ti panagraem, ti kinawaya ti panagadal, ken ti kinawaya ti warnakan ket naala a kadagusan manipud ti kinawaya ti panagpanpanunot.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Liberalismo iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Liberalismo iti Wikiquote (Ingles)


text:
Cambodia
Nagsasabtan: 13°N 105°E / 13°N 105°E
Ti Cambodia (i/kæmˈboʊdiːʌ/;[5] Khmer: ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, Kampuchea, IPA: [kɑmˈpuˈciə]), opisial nga ammo a kas ti Pagarian ti Cambodia, ket maysa a pagilian a mabirukan idiay akin-abagatan a paset iti Indotsina a Peninsula idiay Abagatan a Daya nga Asia. Daytoy ket addan ti dagup a kalawa ti daga iti 181,035 a kuadrado kilometro (69,898 kd mi), nabeddengan daytoy babaen ti Tailandia iti amianan a laud, ti Laos iti amianan a daya, ti Bietnam iti daya, ken ti Golpo ti Tailandia iti abagatan a laud.
Addaan daytoy ti populasion iti sumurok a 14.8 a riwriw, ti Cambodia ket isu ti maika-69 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. Ti opisial a relihion ket ti Theravada a Budismo, a daytoy ket pannakasanayen babaen ti aganay a 95% kadagiti populasion ti Cambodia. Dagiti minoridad a grupo daytoy a pagilian ket mairaman dagiti Bietnamis, Insik, dagiti Cham ken dagiti 30 a sabsabali a taga-banbantay a tribu.[6] Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Phnom Penh; ti politiko, ekonomiko, ken kultura a sentro iti Cambodia.
Daytoy a pagarian ket maysa a batay-linteg a monarkia nga addaan ti Norodom Sihamoni, daytoy ket maysa a monarkia a pinili babaen ti Naarian a Trono a Konsilo, a kas daulo ti estado. Ti daulo ti gobierno ket ni Hun Sen, nga isu ket ti agdama a kapautan a nagserserbi a daulo idiay Abagatan a Daya nga Asia ken tinurayanna ti Cambodia ti sumurok a 25 a tawtawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departamento iti Ekonomia ken Sosial a Pannakibiang Dibision ti Populasion (2009). "Prospekto ti Sanglubongan a Populasion, Tabla A.1" (PDF). 2008 revision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Marso 12, 2009.
- ^ a b c d "Cambodia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Abril 21, 2011.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "Human Development Reports 2014" (PDF). United Nations. Naala idi 25 Hulio 2014.
- ^ dictionary.reference.com: Cambodia
- ^ Ti Cambodia ket agrambak ti aldaw a para kadagiti patneng a tattao idiay asideg ti Angkor Wat
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Cambodia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Cambodia manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Cambodia a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- Kitaen ti Cambodia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Cambodia
- Datos ti heograpia a mainaig iti Cambodia iti OpenStreetMap
- Is-isla ti Paracel (tinengngel babaen ti Tsina)
- Is-isla ti Pratas (tinengngel babaen ti Taiwan)
- Is-isla ti Spratly (sinuppiatan ken tinengngel babaen dagiti nadumaduma nga agtunton)
- Cambodia
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teriotorio a nabangon idi 802
- Dagiti estado ken teriotorio a nabangon idi 1953
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Other known names
Apartment Makayena, Apartment Mkayenka, Apartment Makayenks, Apartmetn Makayenka, ApartmentMakayenka, Aparrtment Makayenka, Aparttment Makayenka, Apartment Maksyenka, Apartment Maakyenka, Aparrment Makayenka, Apartmeny Makayenka, Apartment Makaysnka, Apwrtment Makayenka, Apartment Makayenka, Apartmen tMakayenka, Apartment Makayeenka, Apartment Makayenla, Apartment Malayenka, Appartment Makayenka, Apartment Makauenka, Apartment Makyenka, Apadtment Makayenka, Apargment Makayenka, Alartment Makayenka, Apartment Makaenka, Apartment Maiayenka, Apartment Makayehka, Apartmennt Makayenka, Aprtment Makayenka, Apatment Makayenka, Apartment Makqyenka, Aoartment Makayenka, Apartmnet Makayenka, Apartment aMkayenka, Apartment Makayemka, Apartmnt Makayenka, Apartment Makayenja, Apartemnt Makayenka, Apartment Makaeynka, Apartmejt Makayenka, Apzrtment Makayenka, Apartmwnt Makayenka, Apartnent Makayenka, Apartment Makayejka, Apartment Makayenkaa, Apratment Makayenka, Apartmeht Makayenka, Apartment Makayencka, Apartment Makayenk, Apartment Makayenkw


text:
Iti pannakiuman ti Web In-Action iti Agosto 29, 2013, impakaammo ni MENRO Balangatan a nangrugida idi Agosto 20, 2013 a nagrekurida ken nagala ti datos ket manamnama a dagiti “raw data” a nakalapda ket mausar babaen iti Geographical Information System tapno makaaramidda iti napintas a resulta. # (Web In-Action)
Saturday, August 31, 2013
PREPARASION TI DATOS TI FLUP, MAAR-ARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Maar-aramid ita ti panagpasiar dagiti grupo ti pannakabagi ti DENR Region 1, PENRO-Ilocos Sur babaen ti panangtarabay ni MENRO Edgar S. Balangatan ti LGU-Cabugao a panagukkonda kadagiti mayataday a datos a kasapulan babaen ti panagusarda iti sopistikado a ramit (Geographic Positioning System) wenno GPS babaen iti panangsurotda iti amin a road network ken disso dagiti kangrunaan nga impraestruktura ti Munisipalidad tapno makabukelda iti eksakto a mapa.
Iti pannakiuman ti Web In-Action iti Agosto 29, 2013, impakaammo ni MENRO Balangatan a nangrugida idi Agosto 20, 2013 a nagrekurida ken nagala ti datos ket manamnama a dagiti “raw data” a nakalapda ket mausar babaen iti Geographical Information System tapno makaaramidda iti napintas a resulta. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:27 PM 0 comments
Friday, August 30, 2013
SYMPOSIUM TI KALINTEGAN TI BABBAI KEN UBBING, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti maysa nga aldaw a Symposium kadagiti kalintegan dagiti babbai ken ubbing nga inwayat ti DSWD Region 1 ken pannakikammayet ti MSWDO-LGU Cabugao kadagiti partisipante manipud iti nadumaduma a sector ti Munisipalidad ti Cabugao idi Agosto 29, 2013 iti Municipal Conference Building.
Iti Words of Welcome ni Vice Mayor Deogracias Jose Vctorino H. Savellano, kimmablaaw ken nagyaman iti nayusuat a pannakatratar ti kalintegan ti babbai ken ubbing ditoy Cabugao.
Inkumitna a babaen iti ibagbagianna a pagpandayan ti linteg ket sisasaganada a tumulong a saan a mapasamak daytoy a pannakaabusoti kalintegan dagiti maseknan ditoy nga ili. Innayonna a babaen kadaytoy a programa ti DSWD ket makaited ti panagbalbaliw iti pagtaktakderan ti ubbing ken kababaihan iti hanayda.
Naisaganad ti panangyam-ammo ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen kadagiti amin a timmalantan iti nasao a symposium a kaaduanna ti naggapu iti barangay: Brgy. Officials, BHW’s, BNS, RIC kasta met dagiti pannakabagi ti DepED (elementary ken high school) ken dadduma pay a sector a maseknan kadagiti maiyadal nga Akta Republika a pinanday ti Kongreso ti Pilipinas a mangsalaknib ti karbengan/kalintegan dagiti babbai ken ub-ubbing.
Nagmensahe ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. Kimmablaaw kadagiti pannakabagi ti DSWD Regional Office ken ti amin a timmaripnong kadaytoy a panagtitipon. Dinakamat ni Mayor Ediboy ti pateg daytoy a maiyadal ken iti obligasion ti Ahensia ti DSWD a tumulong babaen ti panangkomplementar ti nadumaduma a sector. Dinakamatna pay ti pateg ti akem dagiti Brgy. Captains a parupa ti Munisipio a mangipatungpal ti sinaguday dagiti linteg a mangtubngar kadaytoy human trafficking. Inawis ti Alkalde Munisipal ti pannakikaysa ti amin ken iti pannakaisaknap ti damag daytoy a krusada tapno maalay-ayan ti trauma a sinagaba dagiti maseknan a nabiktima ken maminpinsan a manglapped kadaytoy a sakit ti kagimongan.
Nagmensahe met ni Mrs. Teresita Emock, Focal Person, DSWD-FOI. Naisaruno ti Symposium Proper. Immuna a nagsarita ni Ms. Connie L. Quinola, MLG Officer V ti LGU-Cabugao. Trinatarna ti pannakabuangay ti Local Council on Anti-Trafficking and Violence Against Women and their Children (LCAT-VAWC) babaen iti nabukel nga Executive Order ti Municipal Mayor nga intuyang ti Joint MC 2010-01 ti DILG ken DSWD. Inlawlawg pay ti DILG Officer ti pakabuklan daytoy a nabuangay a Konseho ken dagiti akemda a mangipatungpal kadagiti linteg iti pakaseknan ti Anti-Human Trafficking.
Naglektiur met da Mrs. Jocelyn P. Mariano, SWO II, SWAD Team; PO3 Janice Oligario, Cabugao WCPD/PNP; ken Mrs. Edith A. Gorospe, SWO II, SWAD.
Natratar ken naibuksilan dagiti sinaguday ti linteg ti RA 9208; RA 9262; RA 9775; RA 7610; ken RA 10365.
Naited dagiti Certificate of Appreciation kalpasanna. Closing Remarks ti binagi ni SB Member Dr. Carlito S. Pano, Committee Chair on Social Services.
Nakikaysa met da SBM Danny Q. Gazmen, SBM Jayhan Alcid-Tan; SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; Dr. Bernardino M. De Gracia, OIC Municipal Health Officer ken ni Municipal Treasurer Mrs. Lourdes A. Azcueta.
Nagpaay nga Emcee ni Mr. Dario Roy A. Siruno, Municipal Information Officer ti LGU-Cabugao. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:15 AM 0 comments
Thursday, August 29, 2013
SLOPE PROTECTION, NALPAS A PROYEKTO TI BRGY. RIZAL
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni Municipal Engineer Crescencio C. Formoso ti LGU-Cabugao itay nabiit, pinasingkedanna a nairingpasen ti proyekto ti Slope Protection/Flood Control iti ampir ti Karayan Cabugao a mabatogan ti Brgy. Rizal iti daya ti Osmena Bridge. Daytoy ket naisangrat a mangprotektar iti panagreggaay ti igid ti karayan no pumigsa ti ayus.
Daytoy a proyekto ket nailungalong babaen kadagiti Opisiales ti Barangay Rizal nga idauluan ni Brgy. Captain Teddy U. Soller, ABC President ken napunduan ti pannakaaramidna babaen iti Municipal Share ti RA 7171 ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Insupusop ni Municipal Engineer Crescencio C. Formoso a naan-anayen a nalpas ti pakabuklan daytoy a proyekto a nangpapintas ti buya iti dayaen ti rangtay a masakupan ti Barangay Rizal. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:12 PM 0 comments
BAGYO NANDO, NAKASAGANA LATTA TI MDRRMC
Cabugao, Ilocos Sur – Iti iseserrek ti Bagyo Nando iti Area of Responsibility (AOR) iti Ilocos Provinces, nagalerto manen dagiti kameng ti Municipal Disaster Risk Reduction Management Council (MDRRMC)-LGU Cabugao iti aniaman nga eventualities iti umay a bagyo. Makaalarma dagiti damag iti radio ken telebision ken uray pay iti social network media iti kinaranggas nga impalay da nagsaruno a Bagyo Maring ken Labuyo iti nadumaduma a lugar iti pagilian ket awan ti mayat a kastoy koma ti mapasamak iti barbarangayda nangruna ditoy Cabugao.
Iti pannakiuman ti Web In-Action idi Agosto 28, 2013 a panagkirpa ti Bagyo Nando, imbatad ni Engr. Nestor B. Somera, mangidaulo ti MDRRMC a nagrekuridada kabayatan a sumsumrek ti Bagyo Nando iti Ilokos a nangibunga manen ti nakaro a panagtudtudona (monsoon rain) a nanglippias kadagiti nababa a disso ken uray dagiti kalsada a malasatan ti drainage crossing.
Iti ili ti Cabugao, awan ti nakaro a napagteng nga emerhensia a napasamak malaksid iti panagbunnong dagiti drainage crossing ti Kalsada Nasional ngem nadagdagus a naaksionan babaen dagiti pannakabagi ti DPWH ken ti LGU-Cabugao.
Kanaig daytoy, nasuspender ti klase ti elementaria iti maysa nga aldaw kas panangannad iti manamnama nga ilalabas ti Bagyo Nando a napakuyogan ti nakaro a panagtudtudona.
Dagitoy nga aksion ti MDRRMC ket resulta ti sistematiko a koordinasion iti nagduduma nga Opisina ken dagiti barangay iti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti sumungad ken dimtengen a kalamidad ditoy a Munisipalidad. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:18 AM 0 comments
Wednesday, August 28, 2013
RICE-BASED FARMING TI BUNGRO FA, NABALLIGI
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannakiuman ti Web In-Action iti Agosto 28, 2013, impakaammo ni Mr. Edy L. Sevilleja, Presidente, Bungro Farmers Association a nabun-as ti mulada a pagay iti proyekto ti asosasionda iti Rice-Based Farming a nagkammayyetan ti LGU-OPAG, Ilocos Sur, DA-RFU 1 ken ti LGU-Cabugao,, Ilocos Sur nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Innayon ni Mr. Sevilleja a kabayatan a mayur-uray ti panagtan-ay ken pannakaapitto ti mulada a pagay, maisarsaruno manen nga itrabahoda ti project proposal ti panagmulada ti mais ken nateng iti umay a Main Crop (Nobiembre-Mayo).
Insupusop pay ti Presidente ti Bungro FA a pagyamyamananda agraman dagiti kamiembruanna iti agtultuloy a suporta ti LGU-Cabugao agraman iti DA ta naballigi amin dagiti iyusuatda a proyekto para iti pagsayaatanda a mannalon iti barangayda. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:28 PM 0 comments
PROACTIVE TI SERBISIO NGA ITDEN TI RHU-MHO
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni Dr. Bernardino M. de Gracia, Medical Officer III, Municipal Health Office (MHO), Cabugao, Ilocos Sur idi Agosto 27, 2013, impakaammo ni Dr. De Gracia a proactive ti kalikagumanna a maiwayat a serbisio dagiti kakaduana iti medikal a benneg kadagiti barbarangay. Innayonna nga agdama a programa ita ti DOH iti pannakaidanon ken pannakaiyasideg ti serbisio ti salun-at kadagiti maseknan nga umili iti aw-away.
Daytoy met ti maysa a kalikagum a direksion a tun-oyen ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. para iti Benneg ti Salun-at kadagiti umili ti Cabugao iti agdama. Banag a pangikagumaananda iti LGU-Cabugao a mangkomplementar kadagiti maipatpatungpal a programa ken aksion iti RHU-MHO ken ti DOH tapno agtultuloy a mamantener ti napintas a kasasaad dagiti bumarangay ket makapagtrabahoda a para iti pagdur-asan ti panagbiagda ken iti ilida. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:12 PM 0 comments
SUPPLEMENTAL FEEDING TI DAY CARE, NAISAKNAP
Cabugao, Ilocos Sur – Nailunsad manen ti Supplemental Feeding program kadagiti ubbing nga imatmatonan dagiti Day Care Workers kadagiti 31 a barangay ti Munisipalidad ti Cabugao nangrugi iti maikatlo a lawas ti Agosto 2013.
Mismo a dagiti Day Care Worker ti immay nagala ti kaibatogan nga alaenda a bagas a para iti panagpa-Feeding-da iti ituyangda nga eskediul. Rinuk-atan met dagiti pannakabagi ti MSWDO dagiti naited a kasapulan dagiti Day Care Workers kadaytoy nga usuat.
Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen itay nabiit, tinawen a maar-aramid daytoy a programa a para kadagiti ubbing ket inaldaw a maikkanda ti suplementar a pagtaraon babaen ti panangisagana dagiti Day Care Workers kadagiti maluto a maipasango.
Kabayatanna, dinayaw ken kayat a maitultuloy ni Dr. Bernardino M. De Gracia, Medical Officer III ti Municipal Health Office (MHO) dagitoy a gannuat ti MSWDO ken dagiti Barangay Day Care Workers a katulongan iti pannakatagiben ti salun-at iti barangay tapno mapapigsa ti resistansia dagitoy nga ubbing kadagiti tumaud a saksakit a patauden ti panagbalbaliw ti klima. Innayon ni Dr. De Gracia a kalikagumanna a mamantener daytoy a programa kadagiti barangay tapno pumigsa ti pamuonan a pundasion ti salun-at dagiti agtan-ay nga ubbing para iti masanguanan a kasasaadda.
Iti sabali a bangir, naiwayat metten ti Feeding kadagiti underweight children kadagiti barangay a nakaeskediul babaen ti grupo ti Municipal Nutrition Action Office nga imatonan ni Mrs. Joenah G. Sevilleja, AT/DA-LGU. Daytoy a gannuat ket mangnayon pay iti pagsayaatan ti ubbing nga ipatpatungpal ti MSWDO kadagiti ubbing iti barangay. # (Web In-Action)
Mismo a dagiti Day Care Worker ti immay nagala ti kaibatogan nga alaenda a bagas a para iti panagpa-Feeding-da iti ituyangda nga eskediul. Rinuk-atan met dagiti pannakabagi ti MSWDO dagiti naited a kasapulan dagiti Day Care Workers kadaytoy nga usuat.
Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen itay nabiit, tinawen a maar-aramid daytoy a programa a para kadagiti ubbing ket inaldaw a maikkanda ti suplementar a pagtaraon babaen ti panangisagana dagiti Day Care Workers kadagiti maluto a maipasango.
Kabayatanna, dinayaw ken kayat a maitultuloy ni Dr. Bernardino M. De Gracia, Medical Officer III ti Municipal Health Office (MHO) dagitoy a gannuat ti MSWDO ken dagiti Barangay Day Care Workers a katulongan iti pannakatagiben ti salun-at iti barangay tapno mapapigsa ti resistansia dagitoy nga ubbing kadagiti tumaud a saksakit a patauden ti panagbalbaliw ti klima. Innayon ni Dr. De Gracia a kalikagumanna a mamantener daytoy a programa kadagiti barangay tapno pumigsa ti pamuonan a pundasion ti salun-at dagiti agtan-ay nga ubbing para iti masanguanan a kasasaadda.
Iti sabali a bangir, naiwayat metten ti Feeding kadagiti underweight children kadagiti barangay a nakaeskediul babaen ti grupo ti Municipal Nutrition Action Office nga imatonan ni Mrs. Joenah G. Sevilleja, AT/DA-LGU. Daytoy a gannuat ket mangnayon pay iti pagsayaatan ti ubbing nga ipatpatungpal ti MSWDO kadagiti ubbing iti barangay. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:14 AM 0 comments
Tuesday, August 27, 2013
MATH CLASS TI UBBING, DANDANIN MALPAS
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay manen ti Math Class ti napilpili nga ubbing iti 26 a pageskuelaan ti Cabugao DepED District idi Agosto 24, 2013 iti Cabugao South Central School, Brgy. Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur a nangkuyogan dagiti nagannak/Guardians kadagiti napili nga ubbing nga agadal iti Matematika iti maikalima a Sabado nga inda panagbasa kadaytoy nga asignatura.
Daytoy a petsa ket maikalima a Sabadon a panagbasada ket agleppas iti maikanem a Sabado inton Agosto 31, 2013.
Kabayatanna, masansanay metten dagiti kangrunaan a mapili nga ubbing iti tunggal pageskuelaan a maisangal iti MTAP, Math Quiz ken Math Challenge a maangayto ditoy ili ti Cabugao a pakasagatan dagiti dakkel ti kabaelanna nga agpangato agingga iti rehional a benneg.
Daytoy a programa ket paset ti panangpadigem ti kabaelan dagiti ubbing babaen iti panangirusat ti Departamento ti Edukasion (DepED) tapno maisaganada para iti masanguanan a pannakatennebda iti daytoy a paglaingan dagiti agbasbasa. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:59 AM 0 comments
DRAINAGE TI SANGO TI TIENDAAN, MAIKALAWA
Cabugao, Ilocos Sur – Madama a matartarimaan/maikalkalawa ti Drainage Canal ti asideg ti NISTC-Public Market a masakupan pay laeng ti Brgy. Baclig, Cabugao, Ilocos Sur iti dumna ti Kalsada Nasional.
Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni Kagawad Arnel Ilar, Committee Chair on Solid Waste Management, Barangay Baclig, Cabugao, Ilocos Sur itay nabiit, imbatadna a kaduana ti Sangguniang Barangay ti Brgy. Baclig a nangidarirag ken ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti pannakaipailawa ken pannakaipan ti pasetna iti reinforce concrete pipes a dadakkel ti ag-70 metros ti kaatiddogna ti Drainage Canal iti Kalsada Nasional a maysa pay kadagiti drainage outlet ti danum nga aggapu iti Tiendaan. Insupusop ni Kagawad Ilar nga agatiddog met ti 40 meters ti drainage culvert canal ket 30 meters met ti kaatiddog ti nasakaban ti dadakkel nga imbornal a maitapuak ti danumna iti irrigation main canal ti NIA-SIMABUSA.
Innayon ni Kagawad Ilar a manam-ayan ita dagiti kapurokanna ta saandan a malayus no agpigsa ti danum gapu iti pannakaipalawa ti nasao a drainage canal. Pinagyamananna iti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Ediboy ta naaksionan daras daytoy a kalikagumda a pumurok ken bumarangay ken sumayaat pay met ti panagdaliasat dagiti dadduma nga umili kadaytoy a pagbunnongan ti danum no agpigsa ti tudo. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:55 AM 0 comments
DUMAYO DAGITI KORIDOR/PARTIDOR TI Ist DISTRICT DITOY CABUGAO
Cabugao, Ilocos Sur – Gapu iti panagkasapulan ti kaaduan a konsumidores ti karne iti nuang ken baka, inlatak ni Mr. Marciano Raciles, Presidente, Cabugao Livestock Traders Association a dumaydayon dagiti Koridor/ Partidor ti Umuna a Distrito ti Ilocos Sur kas iti San Juan, Magsingal, Vigan City, Sto. Domingo, Bantay ken Sinait ditoy Cabugao Dayo iti tunggal aldaw ti Sabado.
Innayon ni Mr. Raciles a magustuanda ti kinalukmeg dagiti mailako a baka ken nuang ditoy pagdadayoan ket para konsumo lattan ti kaaduan a gatangenda. Patinayon met a tumartarabay ti Municipal Livestock Inspector/Veterinarian Dr. Melvin Castro, DVM a mangkitkita no umisu met laeng a masursurot ti pannakaiproseso ti papeles dagiti ayup sakbay a mairuarda iti Dayo.
Patinayon pay a tumartarabay dagiti Opisiales ti Gobierno Lokal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno mapapigsa ti nakem dagiti mangipatpataray iti Dayo a mangtingiting kadagiti posible a pagdur-asan pay ti operasionna. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:48 AM 0 comments
Friday, August 23, 2013
BUWAN NG WIKA, SINELEBRARAN TI CABUGAO DepED
Cabugao, Ilocos Sur – Sinelebraran ti Cabugao DepED District ti “Buwan ng Wika” iti Tema: Wika Natin ang Daang Matuwid” ket naangay ti programa iti Sociall Hall, Cabugao South Central School, Brgy. Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur iti Agosto 23, 2013.
Narugian ti programa babaen iti panglukat a sarita ni Public Schools District Supervisor Helen V. Siruno. Dinakamat ti Superbisora iti pateg ti kabukbukodan a pagsasao a mangipasimudaag ti nabaknang a kultura ken tradision ti Pilipino. Dinakamatna ti panangipateg ti pagilian babaen iti maymaysa a pagsasao nga intakder ni Nag-Presidente Manuel L. Quezon, mabigbig nga Ama iti Nailian a Pagsasao a daytoy ti Pilipino.
Kalpasan ti intermission number dagiti agad-adal iti Cabugao SCS, nangipaay ti Mensahe ni SB Member Dr. Jemaima S. Tan-Yee, Committee Chair on Education. Dinakamatna met ti pateg ti panangselebrar ti Nailian a Pagsasao. Panagkaykaysa a mangitunda iti pannakapasayaat ti sektor ti Edukasion ti kangrunaan nga anag ti panagsaritana.
Kalpasan pay ti sabali nga intermission number a panagsala dagiti napili nga agad-adal, naisaruno ti panagsarita ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a mangted ti Mensahe.
Kimmablaaw ken nagyaman ni Mayor Ediboy kadagiti mangisursuro, agad-adal ken nagannak a timmalantan kadaytoy a panagselebrar ti Cabugao DepED ti Buwan ng Wika. Innayon ti Ama ti Ili a nasayaat dagitoy a bambanag a pakamulian ti kapampanunotan dagiti naganus ti isipna nga ubbing. Ti nakaysa a panagtitinnulong a pananghulma kadagiti ubbing ket ibungana ti nasayaat a pagbanaganda ken iti napintas a pannakipagilida, segun pay iti Alkalde Munisipal.
Kangrunaan a naitampok kadaytoy a panagselebrar ket dagiti maigannuat a pasalip: Patimpalak sa Pagbigkas ng Tula, Solong Pag-awit ken Pagguhit ng Poster.
Inyam-ammo ni Ms. Josie Bisco, MT1, Cuantacla E/S dagiti mangbukel ti Hurado, pannakaibinsa met ti criteria para iti salip ti binagi ni Ms. Marilina Salarzon, T3, Daclapan E/S ken iti Orientasion ti inlawawag ni Mr. Rommel M. Santella, District Filipino Coordinator.
Kalpasanna, maaramid ti pangserra a programa babaen ti pannakaipakaammo dagiti mangabak nga ubbing iti nadakamat a pasalip.
Nagpaay nga Emcee da Ms. Liezel Sol, T2, CNCS ken ni Ms. Marilyn Raciles, T2, Turod E/S. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:48 PM 0 comments
BUWAN NG WIKA, SINELEBRARAN TI CABUGAO NORTH CS
Cabugao, Ilocos Sur – Sinelebraran ti Cabugao North Central School ti “Buwan ng Wika” babaen iti Tema: “Wika Natin ang Daang Matuwid” ket naangay ti programa iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy.Rizal, Cabugao, Ilocos Sur iti Agosto 22, 2013.
Narugian ti programa babaen iti panglukat a sarita ni Mr. Maxfel S. Suboc, PTA President. Dinakamat ti Presidente iti pateg ti panangitandudo ti kabukbukodan a pagsasao.
Kalpasan ti intermission number dagiti agad-adal iti Cabugao NCS, pinagsapata ni Mrs. Estrellita M. Siruno, Principal II, Cabugao NCS dagiti napili nga Opisiales ti Samahan ng Inang Wika.
Kangrunaan a naitampok kadaytoy a panagselebrar ket dagiti maigannuat a pasalip: Patimpalak sa Kasuotang Pilipino, Pagbigkas ng Tula, Solong Pag-awit ken Paggawa ng Poster.
Nagpaay a Hurado ti pasalip da Mr. Dario Roy Siruno, Miss Bubbles B. Sevilleja, Mrs. Dinia S. Azcueta ken Ms. Lorna D. Salom iti dua a kategoria a napagsasalipan iti KASUOTANG PILIPINO.
Kalpasanna, naaramid ti pangserra a programa babaen iti pannakaipakaammo dagiti nangabak nga ubbing kadagiti nadakamat a pasalip.
Impeksa ni Ms. Liezel C. Sol, Filipino Coordinator ti panagyamanna kadagiti mangisursuro, ub-ubbing a nagpartisipar iti programa, dagiti nagannak a nagbuya ken dadduma pay a sangaili nga adda akemda iti naballigi a pannakaipatungpal ti programa ti selebrasion ti pageskuelaan. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 12:50 PM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Miguel de Cervantes
Ni Miguel de Cervantes Saavedra[b] (Espaniol: [miˈɣel de θerˈBantes saaˈBeðɾa]; 29 Septiembre 1547 – 22 Abril 1616)[1] ket maysa idi nga Espaniol a nobelista, mannaniw, ken dramaturgo. Ti bukodna a magnum opus, Don Quixote, ket naipanpanunotan nga isu dagitoy ti immuna a moderno a Europeano a nobela,[2] ket maysa a klasiko ti Lumaud a literatura, ken naipanpanunotan kadagiti kasayaatan nga obra ti piksion a naisurat ti amin a panawen.[3] Ti impluenisana iti pagsasao nga Espaniol ket kaaduan a nalatak idi a ti pagsasao ket sagpaminsan a makunkuna a ti la lengua de Cervantes ("ti pagsasao ni Cervantes").[4] Isu ket nabirngasana kas ti El Príncipe de los Ingenios ("Ti Prinsipe ti Saririt").[5]
Idi 1569, ni Cervantes ket immalis idiay Roma, nga idiay ket nagserbi a kas maysa a babaonen ni Giulio Acquaviva, ti maysa a nabaknang a padi a naipangato iti kardinal ti simmakbay a tawen. Babaen idin, ni Cervantes ket nagenlistado a kas maysa a soldado ti Marina nga inpanteria ti Espania a rehimento ken nagtultuloy ti biagna ti milisia aginggana idi 1575, idi natiliw isuna babaen dagiti Arheliano a korsario. Kalpasan ti lima a tawen iti panagtagtagabu isu ket winayaan dagiti nakatiliw kanianan babaen ti pangsaka manipud ti nagannak kaniaka ken dagiti Trinitario, ti maysa a Katoliko nga urnos ti relihion. Isu ket dimteng a nagsubli met laeng iti pamiliana idiay Madrid.
Idi 1585, ni Cervantes ket nangipablaak ti maysa a pastoral a nobela a nanaganan ti La Galatea. Gapu kadagiti pinansia a parikut, ni Cervantes ket nagtrabrabaho a kas maysa a probedor para iti Espaniol nga Armada, ken kalpasan daytoy a kas maysa nga agsingsingir ti buis. Idi 1597, dagiti madi a pakabilanganna ti tallo a tawen ket nakaipan kaniana idiay Balangat a Pagbaludan ti Seville. Idi 1605, isu ket nagnaed idiay Valladolid, idi kalpasan ti panagballigi ti immuna a paset tiDon Quixote, a naipablaak idiay Madrid, daytoy ket nangisenial ti panagsublina ti literario a lubong. Idi 1607, isu ket nagtaeng idiay Madrid, nga idiay ket nagtaeng ken nagtrabtrabaho aginggana idi pimmusay. Idi laus-ud ti siam a tawen ti kabibiagna, ni Cervantes ket nangikeddeng ti pammadayawna a kas maysa a mannurat; isu ket nagipablaak ti Novelas ejemplares (Dagiti nasayaat a nobela) idi 1613, ti Panagbaniaga idiay Parnassus (Viaje al Parnaso) idi 1614, ken idi 1615, ti Ocho comedias y ocho entremeses ken ti maikadua a paset ti Don Quixote. Ni Carlos Fuentes ket nangilaglagip a , "ni Cervantes ket nangiluklukat kadagiti panid ti maysa a libro a ti maysa nga agbasbasa ket agipagpagarup nga isu ti naisursurat."[6]
Dagiti linaon
Biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakaipasngay ken nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipagarup a ni Cervantes ket naipasngay idi idiay Alcalá de Henares, ti Kastiliano a siudad ti agarup a 15 milia manipud idiay Madrid, mabalin nga idi 29 Septiembre (ti rambakan nga aldaw ni San Miguel ti Arkanghel) 1547. Ti naipagarup a petsa a pannkaipasngayna ket naikeddeng kadagiti rehistro iti simbaan ket nanaganan ti tradisional a nagan ti maysa nga ubing iti nagan ti aldaw ti piesta a pannakaipasngayna. Isu ket nabuniagan idiay Alcalá de Henares idi 9 Oktubre 1547 idiay parokia a simbaan iti Santa María la Mayor. Ti tignay ti panangbubiag ket nabasa a "Dominggo, ti maikasiam nga aldaw iti bula ti Oktubre, ti Tawen ti Diostayo a sangaribu ket lima a gasut uppat a pulo ket pito a tawen , ni Miguel ket nabalangatan ken nabubiganen, anak a lalaki ni Rodrigo Cervantes ken ti asawana ani doña Leonor. Binunniagan babaen ni apo Bartolomé Serrano, padi ti apotayo a Baket. Nabuniagan ken napirmaan iti naganko. — Bachelor Serrano"
Ni Rodrigo nga ama ni Miguel ket maysa idi a mammmukis-sirhano iti Gallego a kaputotan, a nagsimsimpa kadagiti tulang, nagpadpdara, ken nagtartaripatu ti "basbassit a kammasapulan ti panag-agas";[7] iti dayta a panawen, kadawyan a kadagiti mammmukis nga isuda ket sirhano pay. Ti apongna iti amana a bangir, a ni Juan de Cervantes, ket maysa idi nga impluensial nga baogado a nagtengtengngel kadagiti adu nga administratibo a puesto. Ti ulitegna ket mayor ti Cabra iti adu a tatwtawen.
Ti inana, a ni Leonor de Cortinas, ket patubo idi ti Arganda del Rey ken ti maikatlo nga anak a babai ti maysa a natakneng, a nakapukaw amain a kinabaknangna ken nangilaklako ti anakna a babai a managasawa idi 1543. Daytoy ket nagturongan ti sulpeng a pannakiasawa ken dagiti adu a panagkabkabit babaen ni Rodrigo.[8] Ni Leonor ket pimmusay idi 19 Oktubre 1593.
Bassit laeng kadagiti pannakaamo iti nasapa a tawtawen ni Cervantes. Mabalin nga idi ubing ti pamiliana ket immalalis kadagiti sabsabali nga ili. Idi daytoy a las-ud ti panawen, isu ket nakamamo iti maysa a balasang a kamarera nga agnagan iti Josefina Catalina de Parez. Dagitoy dua a naginnayatda unay ket nagkomplotda a tumalaw. Ngem naduktalan ti amana daytoy a plano ken nagiparit kenni Josefina a mangbisita kenni Cervantes. Kasla nga iti, ama ni Charles Dickens, ti ama ni Miguel ket naembargo para kadagiti utangna. Dagiti rehistro ti korte ket nangipakpakita ti napanglaw a sankabalayan. Bayat nga adda dagiti dadduma a biograpo ket nakisinnupiat nga isu ket nagadal pay idiay Unibersidad ti Salamanca, ngem awan ti pammasingked nga isu ket nagadal idiay. Adda dagiti naipagpagarup a ni Cervantes ket nagadal pay kadagiti Hesuita idiay Córdoba wenno Seville.[9]
Dagiti kakabsatna ket ni Andrés (1543), Andrea (1544), Luisa (1546), Rodrigo (1550), Magdalena (1554) ken Juan – a naamammuan laeng gaputa naibagbaga iti testamento ti amana.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Canavaggio, Jean (2011). "Miguel de Cervantes Saavedra – Autor Biografía". bib.cervantesvirtual.com (iti Espaniol). Naala idi 7 Abril 2011.
- ^ "Harold Bloom iti Don Quixote, ti immuna a moderno a nobela | Liblibro | The Guardian". Londres: Books.guardian.co.uk. Disiembre 12, 2003. Naala idi 2009-07-18.
- ^ "nakaal akadagiti butos ti mannurat ti Don Quixote". BBC News. 7 Mayo 2002. Naala idi 3 Enero 2010.
- ^ "La lengua de Cervantes" (PDF) (iti Espaniol). Ministerio de la Presidencia de España. Naala idi 2008-08-24.
- ^ "|| Centro de Estudios Cervantinos ||". Centroestudioscervantinos.es. Naala idi 2012-02-03.
- ^ Fuentes, Carlos. Siak ken dagiti Dadduma: Napilpili a salaysay? (1988).
- ^ William Byron, "Cervantes. Ti Biograpia", Doubleday & Company: Garden City, NY, 1978, pp. 23-32.
- ^ Moorcock p 386
- ^ "Cervantes, Miguel de". Ti Encyclopedia Americana. 1994.
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Don Quixote ni Cervantes (Moderno Kritikal a Panakaipatpatarus), ed. Harold Bloom, 2001
- Miguel de Cervantes (Moderno Kritikal a Panakaimatangan), ed. Harold Bloom, 2005
- Ti Don Quixote ni Cervantes: ti kaso a libro, ed. Roberto González Echevarría, 2005
- Ti Cambridge a kumaduaan ni Cervantes, ed. Anthony J Cascardi, 2002
- Dagiti kritiko a salaysay kenni Cervantes / ed. Ruth S. El Saffar, 1986
- Cervantes; maysa nga umnong dagiti salaysay, ed. Lowry Nelson, 1969
- Cinco personajes fugaces en el camino de Don Quijote, Giannina Braschi; Cuadernos hispanoamericanos, ISSN 0011-250X, Nº 328, 1977, pp. 101–115.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Miguel de Cervantes iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Miguel de Cervantes iti Wikiquote (Ingles)
Dagiti obra a mainaig kenni Mannurat:Miguel de Cervantes iti Wikisource (Ingles)


text:
Mesopotamia
Ti Mesopotamia (manipud ti Taga-ugma a Griego: Meσoπotauίa: "[daga] a nagbaetan ti karkarayan"; Arabiko: بلاد الرافدين (bilād al-rāfidayn); Siriako: ܒܝܬ ܢܗܪܝܢ (beth nahrain): "daga ti karkarayan") ket isu ti nagan para iti lugara ti Tigris–Euprates a sistema ti karayan, nga isu tattan ti moderno nga aldaw nga Irak ken ti basbassit a panakaibaga ti amianan a daya ti Siria, abagatn a daya ti Turkia ken dagiti babbabassit a paset ti abagatan a laud ti Iran.
Daytoy kaaduan a naipanpanunotan idiay Laud a kas ti duyan ti sibilisasion, ti Gambang a Panawen a Mesopotamia ketnairaman ti Sumer ken dagiti imperio ti Akadio, Babiloniko ken Asiriano, nga amin ket patneng ti teritorio ti moderno nga aldaw nga Irak. Iti Landok a Panawen, daytoy ket tinengtengngel idi dagiti imperio ti Neo-Asiriano ken Neo-Babiloniko. Dagiti patneng nga Sumerio ken Akadia (a mairaman dagiti Asiria ken Babiloniko) ket nagturturayda ti Mesopotamia manipud idi ununa ti naisursurat a pakasaritaan (c. 3100 BC) aginggana ti panakatnag ti Babilonia idi 539 BC, nga idi daytoy ket pinarukma baba ti Akemenida nga Imperio. Daytoy ket natnag kenni Alejandro ti Natan-ok idi 332 BC ken, kalpasan ti ipupusayna, daytoy ket nagbalin a paset ti Griego a Seleusida nga Imperio.
Idi agarup a 150 BC, ti Mesopotamia ket tinengtengngel idi babaen dagiti Partiano. Ti Mesopotamia ket nagbalin a lugar ti pakigubgubatan a nagbaetan dagiti Romano ken Partiano, nga add dagiti paset ti Mesopotamia a nabiit a tinengtengngel ti Romano. Idi AD 226, daytoy ket natnag kadagiti Sasanida a Persiano, ken nagtultuly a tinurturayan dagiti Persiano aginggan idi maika-7 a siglo nga Arabo nga Islamiko a panagrukma ti Sasanida nga Imperio. Adda dagit ibilang ti nangruna a neo Asiriano ken Kristiano a patneng nga estado ti Mesopotamian nga adda idi nagbaetan ti Umuna a siglo BC ken maiak-3 a siglo AD, a mairaman ti Adiabene, Osroene ken Hatra.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mesopotamia iti Wikimedia Commons


text:
Panawen ti Landok
Ti Panawen ti Landok ket isu ti paset ti panawen a sapasap a napasamak kalpasan ti Panawen ti Bronse, a minarkaan babaen ti adu a panagusar ti landok. Ti nasapa a paset ti panawen iti daytoy a panawen ket nailaslasin babaen ti adu a panag-usar iti landok wenno aserol. Ti pannakaammpo dagiti kastoy a material ket naitumpong kadagiti sabali a panagbalbaliw iti kagimongan , a mairaman iti pagigiddiatan iti panagsanay ti agrikultura. Ti Panawen ti Landok a kas maysa nga Arkeolohiko a termino ket mangibagbaga ti kasasaad iti sibilisasion ken kultura ti tattao nga agus-usar ti landok a kas ti material a ramit ti panagtagbat ken armas.[1] Ti Panawen ti Landok ket isu ti maikatlo a nangruna a paset ti panawen iti sistema ti tallo a panawen a pinartuat babaen ni Christian Thomsen (1788–1865) pata iti panangidasig kadagiti taga-ugma a kagimongan ken dagiti prehistoriko nga agpang iti progreso.[2]
Iti pakasaritaan ti arkeolohia, ti taga-ugma aliteratura iti Panawen ti Landok ket mairaman dagiti kasapaan a naipreserba a testo iti manuskrito t tradision. Ti Sanskrito a literatura ken ti Insik a literatura ket rrimmang-ay idi Panawen ti Landok . Dagiti sabali pay a testo ket mairaman dagiti Avesta a Gatha, ti Veda ti India ken dagiti kaduogan a paset ti Hebreo a Bilia. Ti kangrunaan a langa a mangilasin ti Panawen ti Landok manipud kadagiti sinarunona a panawen ket ti panangipakaammo dagiti alpabetiko a karakter, ken ti dimtengan ti panagrang-ay ti naisurat a sao a nangpakabael ti literatura ken ti historiko a rehistro.[1]
Ti rugi ti Panawen ti Landok idiay Europa ken dagiti kaarubana alugar ket nailaslasin babaen ti naisangayan a porma dagiti implemento, dagiti armas, dagiti persoanal nga ornamento, ken bangbanaga, ken dagiti pay sistema iti naarkosana daremdem, a dagitoy amin ket maigiddiat manipud kadagiti sinaruno ti panawen ti bronse.[1] Ti obra dagiti mammanday iti panagparang-ay kadagiti implemento ken dagiti armas ket pinannday iti sukog, ken, kas ti nagbanagan, ket nagin-inut a pimmanaw manipud dagiti estereotipo a porma dagiti sinarunoda iti bronse, a dagidi ket naidamili, ken ti sistema ti panagarkos, nga idi Panawen ti Bronse ketdagidi laeng nalaka a panagul-ulit dagiti linia a tabas, ket nakaiturongan ti sistema dagiti nasuko a linia ken dagiti agay-ayus a daremdem[1] Ti termino a "Panawen ti Landok" ket addaan laeng ti nababa a pateg ti kronolohia, gaputa saan a nagpapada a nangrugi iti ballasiw ti intero a lubong[3] Dagit ipetsa ken dagiti kontesto ket agdumadumada depende kadagiti rehion, ken ti panagsisinnaruno ti panpanawen ket saan nga agpayso para iti tunggal maysa a paset ti rabaw ti Daga. Adda dagiti lugar, a kas dagiti isla ti Abagatn a Pasipiko, ti uneg ti Aprikaa, ken dagiti paset ti Amianan ken Abagatan nga Amerika, a ti tattao ket dagus a linabsanda ti panag-usar ti bato tapno agusarda ti landok nga awan ti panangibaetan ti panawen ti bronse.[1]
Ti Panawen ti Landok ket isu ti maikatlo iti sistema ti tallo a panawen iti arkeolohia, a mangbingbingay prehistoriko a teknolohia ti tao iti tallo a paset ti panawen:
- Ti Panawen ti Bato
- Ti Panawen ti Bronse
- Ti Panawen ti Landok
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Waldbaum, Jane C. Manipud ti Bronse aginggana ti Landok. Göteburg: Paul Astöms Förlag (1978): 56-8
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d e The Junior Encyclopædia Britannica: Ti reperensia a biblioteka iti sapasap a pannakaammo. (1897). Chicago: E.G. Melvin.
- ^ C. J. Thomsen ken ni Jens Jacob Asmussen Worsaae ket isuda ti immuna a nangipakat ti sitema kadagiti artipakto.
- ^ Chisholm, H. (1910). Ti Encyclopædia Britannica. New York: Ti Encyclopædia Britannica Co.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Sapasap
- Ti sitio a maipanggep ti Panawen ti Landok ti Britania manipud ti resourcesforhistory.com
- Maipanggep ti Panawen ti Landok it Tsina ken Europa
- Dagiti pablaak
- Andre Gunder Frank ken ni William R. Thompson, Ti nasapa Panawen ti Landok a panagpadakkel ti ekonomia . Amerikano nga Instituto iti Arkeolohia, San Francisco, Ca., Enero, 2004.
- Damdamag
- Dagiti adu a pannakaipunpon ket mangisingasing ti naranggas a pannakapatay iti turod a puerto ti Panawen ti Landok. Dagiti arkeologo ket nakabirukda ti ebidensia ti naranggas a pannakapatay a mangisilpo ti Panawen ti Landok a pannakigubatan idiay turod a puerto idiay Derbyshire. BBC. 17 Abril 2011


text:
Jean-Jacques Rousseau
Ni Jean-Jacques Rousseau (Pranses: [ʒɑ̃ʒak ʁuso]; 28 Hunio 1712 – 2 Hulio 1778) ket maysa idi a taga-Hinebra a pilosopo, mannurat, ken komposer ti maika-18 a siglo a Romantisismo ti Pranses a panagiyebkas. Ti bukodna a politikal a pilosopia ket nakaimpluensia ti Pranses a Rebolusion ken ti pay kadagupan ti moderno a politikal, sosiolohikal ken panagad-adal a kapanunotan.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Jean-Jacques Rousseau iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Jean-Jacques Rousseau iti Wikiquote (Ingles)
Dagiti obra a mainaig kenni Jean-Jacques Rousseau iti Wikisource (Ingles)


text:
Jon Voight
Ni Jonathan Vincent "Jon" Voight (/θjvɔɪt/; naiyanak idi Disiembre 29, 1938) ket maysa nga Amerikano nga aktor. Isu ket nangabak iti Gunguna ti Akademia, ken naminpat pay a nainomindo. Isu ket nanagabak kadagiti uppat a Golden Globe Awards ken naminsangapulo pay a nainominado. Isu ti ama ni aktres Angelina Jolie ken aktor James Haven.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Potton, Ed (2007-09-22). "Jon Voight on making Deliverance". The Times. Londres. Naala idi 2007-09-23.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Jon Voight iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Jon Voight iti Wikiquote (Ingles)
- Jon Voight iti Internet Movie Database
- Jon Voight iti Internet Broadway Database
- Jon Voight iti Internet Off-Broadway Database


text:
Alpes
Ti Alpes, maysa kadagiti kalatakan a sistema ti kabambantayan ti Europa, ket gumay-at ti agarup a 1,200 kilometro (750 mi) ti ballasiw dagiti walo nga Alpino a pagpagilian manipud idiay Austria ken Eslobenia iti daya, ti Suisa, Listenstain, Alemania, Pransia iti laud ken ti Italia ken Monaco iti abagatan.[1] Ti Alpes ket naporma kadagiti napalabas a ginasut a riwriw a tawtawen idi nagdidinnungpar dagiti Aprikano ken Eurasiano a tektoniko a plato; ti nakaro a panakaipandangan a gapuanan babaen ti pasamak a resulta ti marina a sedimentasion a nagpangpangato ken nakupkupin kadagiti nangato a pantok ti bantay a kas ti Mont Blanc ken ti Matterhorn. Ti Mont Blanc ket sakupenna ti Pranses–Italiano a pagbeddengan, ken iti 4,810.45 m (15,782 ft) ket ti kangatuan a bantay iti Alpes. Ti rehion ti Alpino a lugar ket aglaon kadagiti adu a pantok a nangatngato ngem 4,000 m (13,123 ft), a nakunkuna a kas ti "uppat a ginasut".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Alpino a Taripnong". Dagiti Alpino a Konperensia. Naala idi Agosto 3, 2012
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Alpes iti Wikimedia Commons
- Satelite a ladawan ti Alpes, naala idi 31 Agosto 2005 babaen ti MODIS a naikarga idiay Terra
- Opisial a sapot ti pagsaadan ti Alpino a Programa ti Limbang Daytoy a pinundoan ti Kappon ti Europa a programa ket kumaduaanna a nagbayad dagiti panagdaliasat a gangandat idiay Alpino a rehion


text:
mabalinen ti pumalanca 2005
ala, appo mamannurat, naluktan manen ti pasalip ti carlos palanca awards ita a tawen, rugianyon ti agputar kadagiti pakipallotyo a sarita, daniw, salaysay, novela (wen, lukat ti novela ita a tawen), drama, teleplay, screenplay. iluko, tagalog (filipino kano), english, hiligaynon ken cebuano.
wenno ipatulodyon dagiti adda nga ul-ulsan, palpaluomen, linlinayen, paspasmok, uk-ukopan, tartaraknenyo a sinurat--ti deadline ket kas iti sigud, abril 30.
no datao met ti pagdamaganyo, mabalin a pumalancaak met ngata manen, a, ita a tawen. nakasanayan metten a nasakit ti nakem datao no di makasalip iti uray lang palanca (ta diak met makasalsali unayen kadagiti nagadu a salip ita iti iluko). no awan masurat a baro a piesa, ulitekto ngata manen nga isalip dagiti lebbenko a manuskrito. ta mabalin met latta ket ti agulit-ulit. awan met ti pawil kadayta agulit iti pagannurotan. naimas ti ulit-ulit wenno sublisubli, kunam sa! rasonko la dayta met, a, ta nasadutak nga agsuratsurat itan, hehehe! kanayon a rugi, adu ti pangtedko a suraten a no mano a tawenen a di masangsango ken maiwakwakas. isu a pambaran la no kuan a yulit-ulit nga ibuson dagiti entry. tapno makuna la a simmalip met, a, datao. tapno adda met makuna, a, nga ur-urayen uray agkaraabak latta met datao. no kua, naimnas ti rikna a nakisalipka uray man no naabakka. mangabakkanto latta met ngata, manen, a. mangabakka sagpaminsan, ay, nakaim-imasen a biag-mannurat uray man mamin-adu a maab-abakka!
ulit-ulit, makulit kunkuna la ngatan dagiti jurado, aya? uray man ta agbaliwbaliw met dagiti agjurado. ammoyo kadi a dagiti dua a saritak (iluko, 1999 ken filipino, 2001) a pinangabakda met piman ket nayulit-ulit a naisalip dagidiay? naasianda ngata, hehe! ngem saan met ngata a por kaasi lang, a. ammoyo kadi a ni isidoro m. cruz (mannaniw ken propesor a nakabase iti iloilo, ken kabatchko iti u.p. national writers workshop idi '96) ket naminsangapulo (10x) kano nga inyulit-ulitna nga insalsalip ti entryna a poems? wen, ket iti maika-10 a panangisalipna, nangabaken--iti first prize pay kunam man! uray ni dr. leoncio deriada a hall-of-famer itan iti palanca, imbagana idi (iti columnna iti homelife) nga ulit-ulitenna nga iserserrek dagiti entryna a naabak iti naglabas a salip. isu a saan a dakes ti agulit-ulit. aglalo no agtalekka iti dayta nga obram. ken kaniak, aglalo no awan ti sabali a maisalip, hehehe!
kadagiti mayat a makipalanca, downloaden itan ti pagannurotan, entry form ken authorization form ti palanca 2005.
no adda gasgasattay' ita a tawen, agkikitatayonto idiay manila peninsula hotel inton sardam ti setiembre 1, hehehe!


text:
Suisa
Ti Suisa ket maysa a pederal a repúblika nga ti opisial nga agnagan iti Konpederasion a Suiso ken buklen ti 26 cantón. Ti Berna ti kapitolio na daytoy. Masarakan ti pagilian iti Laud nga Europa ket kabangibang daytoy ti Alemania iti amianan, ti Pransia iti laud, ti Italia iti abagatan, ken ti Austria ken ti Liechtenstein iti daya.
Palawlawan ti daga ti pagilian a Suisa. Maibingay ti heograpía daytoy iti Alpes, iti Banák ti Suisa ken iti Jura ket 41,285 km2 ti kalawa daytoy. Kaaduan iti 7.9 a riwriw a populasión ti Suisa ket agnaed iti Banák ket ditoy a masarakan dagiti kadaklan a siudad, idinto a buklen ti Alpes ti kalawaan a paset ti teritorio daytoy. Kadagiti kadaklan a ciudad ket ti dua siudad sangalubongan ken sentro ti ekonomía a Zúrich ken Ginebra.
Napaut ti pakasaritaan ti neutralidad ti Suisa ket saan pay a nakigubat daytoy iti tukad internasional sipud idi 1815 ken nagkameng laeng daytoy iti Sikakaysa a Papagilian idi 2002. Iti laksid dayta, adda activo a panggannaet a polisía daytoy ket masansan a makipaset kadagiti panagpakappia iti agduduma a paset ti lubong. Ti Suisa ti nagtaudan ti Nalabaga a Krus ket naibatay daytoyy ti adu nga organisasión internacional pakaramanan ti maikadua a kadaklan nga opisina ti Sikakaysa a Papagilian. Maysa daytoy kadagiti nagipasdek a kameng ti Asosiasión ti Nawaya a Komersio ti Europa ken paset pay ti Purok Schengen. Iti laksid dayta, saan daytoy a kameng ti Kappon ti Europa wenno ti Purok nga Ekonómiko ti Europa.
Ti nominal a pakabuklan a produkto doméstiko ti Suisa ket $75,835, ket basar iti daytoy maysa kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong. Adda iti Suiso ti kadaklan a kabaknang tunggal nataengan iti lubong idi 2010 ($372,692 tunggal maysa a tao). Kasta met nga adda iti Suisa ti maysa kadagiti kadaklan a balance ti kuento kas porsiento ti pakabuklan a produkto doméstiko iti lubong, ket sarunuen laeng daytoy ti sumagmamano a pagilian a productor iti lana. Agtultuloy met ti pannakaibilang ti Zúrich ken Ginebra kas maikadua ken maikatlo kadagiti siudad nga addaan iti kasayaatan a kalidad ti panagbiag iti lubong. Inkeddeng ti Sangalubongan a Forum nga Ekonómiko ti Suisa a kas maysa nga umartakan a pagilian iti lubong idi 2010, ket inkeddeng met ti Kappon ti Europa a daytoy ti kainnovativuan a pagilian.
Ti Suisa ket buklen ti tallo a kangrunaan a rehión lingüístiko ken kultural. Dagitoy ti Alemán, Pransés, ken Italiano, ket mainayon pay dagiti tanap nga agsasao iti Romanse. Iti kasta a saad, ti Suia ket saan a pagilian a sibabasar iti kadawian nga etnisidad wenno pagsasao. Ti pakakaysaan ti Suisa ket sibabasar iti kadawian a pakasaritaan, iti paglalaeman a panaggatad (pederalismo, dagus a demokrasia, neutralidad) ken iti simbolismo ti Alpes. Según iti kannawidan naipasdek ti Suiso a Konpederasion idi Agosto 1 1291 ket tinawen a marambakan ti Nailian nga Aldaw ti Suisa iti dayta nga aldaw.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ De jure "pederal a siudad"; de facto a kapitolio. Gapu ti pakasaritaan dagiti pederalismo a sensibilidad, ti linteg a Suiso ket saan nga agnagnagan ti pormal a kapitolio, ken addaan dagiti pagalagadan a kas dagiti korte ket addaan da ti sabsabali a lokasion.
- ^ Tinawtawid. Ti Pederal a Dokumento ti Linteg ket agibagbaga laeng a "nasapa nga Agosto" ken ti tulag ket ti pinakaipabaro iti maysa a nadaananan, nga tattan ket napukaw.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pederal a Batay-linteg, artikulo 4, "Dagiti Nailian a Pagsasao" : Dagiti Nailian a Pagsasao ket Aleman, Pransés, Italiano ken Romansh; Pederal a Batay-linteg, artikulo 70, "Dagiti Pagsasao", parapo 1: Ti dagiti opisial a pagsasao iti Konpederasion ket Aleman, Pransés ken Italiano. Ti Romansh ket opisial to a pagsasao para iti panakisasao kadagiti tattao iti Romansh a pagsasao.
- ^ Maysa a panakayebkas iti Tagsatzung naiyebkas ti Pederal a Batay-linteg a naampon idi 12 Septiembre 1848. Ti maysa a resolusion iti Tagsatzung iti 14 Septiembre 1848 a nainaganan a dagiti kabilegan kadagiti pagadalan a naited para iti ken babaen ti 1815 a Pederal a Tulag ket agpaso iti oras ti batay-linteg iti Pederal a Konsilo, a naaramid idi 16 Nobiembre 1848.
- ^ "Kadakkel ti populasion ken ti nakaramidan ti populasion". Opisina ti Pederal nga Estadistika ti Suiso. Pederal nga Opisina ti Suiso, Neuchâtel. 2010. Naala idi 2011-04-29.
- ^ a b c d "Suisa". Internasional a Pundo ti Paguartaan. Naala idi 2010-04-21.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 14 Marso 2013. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- Dagiti artikulo nga aglaon kadagiti akinruar a silpo ti pagsasao a Romansh
- Suisa
- Dagiti Alpino a pagilian
- Tengnga nga Europa
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Helvetii
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Italiano
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1291
- Akinlaud nga Europa


text:
Heograpikal a nagsasabtan
Ti sistema a heograpikal a nagsasabtan ket ipaduyakyakna ti kada paset wenno lugar iti Daga babaen ti dua wenno tallo a nagsasabetan ti nagtimbukel a pagsasabtan (spherical coordinates) a nakalinia iti aksis ti panagtayyek ti Daga. Manipud kadagiti teoria dagiti duog a taga-Babilonia, a pinadakkel kalpasanna ti nalatak a Griego a mammanunot ken heograpo a ni Potolemeo, ti bukel a nagbukel (sirkulo) ket naikkan iti 360 a grado (360°).
- longitud (Long.) ket ti anggulo iti daya wenno laud ti maysa nga arbitrario a punto iti Daga.
Babaen ti panangtipon kadagitoy a dua nga anggulo, mabalin a maituding ti horizontal a posision ti ania man a lokasion iti Daga.


text:
Panagsikog
Ti panagsikog ket isu ti panagpaagneb ken ti panagrang-ay iti maysa wenno ad-adu pay a kaputotan, a naamammuan akas ti maysa ngapara wenno maratubo, iti aanakan iti babai . Iti panagsikog, mabalin nga adda dagiti adu a gestasion, a kas iti kaso dagiti singin wenno tallo a singin. Ti panagpasngay ket kadawyan a mapasamak iti agarup a 38 lawas kalpasan ti pannakanaig; ti babai nga adda ti siklo iti panagregla a kaatiddog ti uppat a lawas, daytoy ket agarup a 40 a lawas manipud ti rugi ti kinaudi a normal a paset tipanawen a panagregla (LNMP). Ti panagsikog ti tao ket isu ti kaaduan nga inad-adal kadagiti amin a mamalia a panagsikog. Ti pannkanaig ket magun-od baben ti séksual a panaginnala wenno teknolohia ti natulongan a reproduksion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Panagsikog ti tao iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Panagsikog iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Sona ti oras
Ti sona ti Oras ket maysa a rehion iti Lubong nga addaan ti agpapada a Pagalagadan ti oras para iti kalintegan, komersial ken sosial a pakaipanggepan. Tapno ti maysa a pagorasan ket agnaynayon nga agpadpada iti maysa a paset iti aldaw no agtayyek ti Daga, iti sabsabali a lugar iti Daga ket nasken nga addaan da ti sabsabali a pagorasan. Ti sona ti oras ket naus-usaren iti moderno a panawen tapno ti dua siudad iti agpada a lugar ket addaan da ti agpada nga oras, para iti panglaka ken panakasayaat ti pakitinnarusan.


text:
Isip
Ti isip ket isu ti karikut ti kognitibo a ram-ramit a mangpakabael ti kina-adda ti rikna, pannagipagarup, panagpanunot, panagadal, panagrason, ken panangipato—ti panangilasin kadagiti parsua a tao, ngem mabalin pay a maipakat kadagiti dadduma a porma ti biag.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Oliver Elbs, Neuro-Estetika: Pundasion dagiti panagimapa ken dagiti panagipakat (Mapa 2003), (Munich 2005)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Isip iti Wikimedia Commons
- C. D. Broad, Ti Isip Iti Luagarna iti Katutubo, 1925.
- ThinkQuest: Think.com
- Loebner.net


text:
Sophia Loren
Ni Sophia Loren (/soʊˈfiːə ləˈrɛn/; Panangibalikas nga Italiano: [soˈfiːa ˈlɔːren]; naiyanak a kas ni Sofia Villani Scicolone [soˈfiːa vilˈlaːni ʃikoˈloːne], 20 Septiembre 1934) ket Italiana nga aktres iti pelikula. Inrugina ti karerna idi agtawen iti 14 kalpasan ti pagpinnintasan ti kapintas idi 1949. Naawis a sumrek kadagiti sursuro iti panag-akting, ni Loren ket nagparang kadagiti nadumaduma a pirgis ken bassit a parte ken dagiti bassit a papel aginggana kadagiti naladaw a tawen ti 1950 idi nairugi ti sangalubongan a karerna babaen dagiti lima a kontrato a pelikulana iti Paramount. Dagiti pelikula a nagparanganna ket mairaman ti Houseboat, That Kind of Woman, ken It Started in Naples.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Sophia Loren iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Sophia Loren iti Wikiquote (Ingles)
- Sophia Loren iti Internet Movie Database
- Sophia Loren iti TCM Movie Database
- Sophia Loren iti AllMovie


text:
Armas
Ti armas, wenno igam ket ti aniaman nga instrumento nga inus-usar tapno mangulpit ti dadael wenno makadangran kadagiti sibibiag a parsua, dagiti estruktura, wenno dagiti sistema. Dagiti armas ket inus-usar a mangpa-adu ti resulta ken kasayaat dagiti tignay a kas ti panaganup, krima, panangipatungpal iti linteg, bukod a panagsalaknib, ken pannakigubat. Iti nalawlawan a kontesto, dagiti armas ket mabalin a maipagarup a mairaman ti aniaman nga inususar tapno makagun-od ti estratehiko, material wenno isip a panangatiw iti maysa a kabusor.
Bayat a dagiti ordinario a banag a kas dagiti bislak, batbato, dagiti lugan, wenno dagiti lapis ket mabalin a mausar a kas dagiti armas, adu dagiti naigaara a maidaremdem para iti panggep – a maisakup manipud kadagiti implemento a kas dagiti pang-or aginggana kadagiti espada ken dagiti paltog ken dagiti komplikado a moderno nga interkontinental a balistiko a misil, biolohiko ken dagiti siberarmas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Dagiti armas iti Wikimedia Commons


text:
Monumento ni Manuel L. Quezon ken ti Presidencia ti Ciudad ti Quezon
Wagayway iti Ciudad ti Quezon
Ti Ciudad ti Quezon ket isu ti sigud a capitolio ti Filipinas. Masarakan iti isla ti Luzon, ti Ciudad ti Quezon ket maysa kadagiti ciudad ken il-ili a mangbukel iti Metro Manila, ti Nailian a Kapitolio a Rehion (National Capital Region wenno NCR). Naipanagan ken ni Manuel L. Quezon, ti presidente ti Mankomunidad ti Filipinas, a nangbangon iti ciudad a kas sukat ti Manila a capitolio ti pagilian.
Sakbay pay a nabukel ti Ciudad ti Quezon, adda babassit nga il-ili iti lugar. Isu dagitoy ti Francisco del Monte, Novaliches, ken Balintawak.
Idi nasapa a 1900s, inarapaap ni Presidente Manuel L. Quezon ti maysa a ciudad nga agbalinto a capitolio ti Filipinas, kas sukat ti Manila. Idi 1938, binukel ni Quezon ti People's Homesite Corporation ket ginatangda ti 15.29 km² kalawana a daga amnipud iti nalalawa a dagdaga iti Diliman ti familia Tuason. Impasa kas linteg ti Nailian nga Asemblea ti Mankomunidad ti Filipinas ti Acta Mankomunidad 502 nga am-ammo kas “Annuroten ti Ciudad ti Quezon” a sigud a naisingasing a kas Ciudad ti Balintawak. Babaen ti panangidaulo da Diputado Narciso Ramos (ama ni sigud a Presidente Fidel V. Ramos) ken Diputado Ramon Mitra, Sr. inanamongan ti asemblea a maipanagan ken ni Quezon ti baro a ciudad. Idi Octobre 12, 1939, pinirmaan kas linteg ni Quezon ti gakat a namagbangon iti Ciudad ti Quezon.
Idi Noviembre 7, 1975 iti pannakaipatungpal ti Decreto Presidensial Numero 824 ni Presidente Ferdinand Marcos, naipasdek ti Metro Manila ket nagbalin ti Ciudad ti Quezon a kas maysa kadagiti 17 a ciudciudad ken il-ili ti Metro Manila. Iti sumaruno a tawen, iti Decreto Presidensial Numero 940 ni Marcos, naisubli ti capitolio ti republica iti Manila, idi Junio 24, 1976.


text:
Kinapudno
Ti kinapudno ket isu ti kasasaad dagiti banag iti pudno nga irurumsuada, ngem saan a kasla ti maiparparang wenno mabalin a naipagpagarup.[1] Iti nalaw-lawa a pannakaipalpalawag, ti kinapudno ket mangiraman amin iti adda ken adda idin, urayno wenno daytoy ket saa a mapaliiw wenno maawatan. Ti maysa pay a nawatiwat a pannakaipalpalawag ket mairaman amin nga adda idin, dagiti adda, wenno addanto.
Dagiti pilospo, matematiko, ken dagiti taga-ugma nga agpanpanunot ken dagiti moderno nga agpanpanunot, a kas ni Aristoteles, Plato, Frege, Wittgenstein, ken ni Russell, ket nangaramidda kadagiti panangilasin a baetan ti panunot a maipadai ti kinapudno, dagiti maammuan nga abstraksion (dagiti panunot ti banbanag a mabalin a maipagpagarupan ngem saan nga agpayso), ken dagitoy ket saan pay a mabalin a nairasonan a napanunotan. Iti pannakaigiddiat ti kaadda ket kadawyan a nairestrikto laeng kadagiti addaan idin ti pisikal a kaadda wenno adda idin ti dagus a pakabatayanna iti pamay-an kadagiti panunot a maar-aramid iti utek.
Ti kinapudno ket kadawyan a maigiddiat iti maipagpagarup, naallilawan, (laeng) iti isip, dagiti tagtagainep, no ania ti abstrakto, no ania ti di agpayso, wenno ania ti piksional. Ti kinaagpayso ken mangitudo no ania ti agpayso, bayat a ti di agpayso ket mangitudo no ania ti saan. Dagiti piksion ket naikeddeng dagitoy a saan nga agpayso.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kompakto a Ingles a Diksionario ti Oxford iti Agdama nga Ingles, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005. (Napno a pannakaikabil para iti kinapudno: "kinapudno • pangnagan (pl.dagiti kinapudno) 1 ti kasasaad dagiti banag iti pudno nga irurumsuada, a saan a kasla maysa nga idealistiko wenno nailian a kapanunotan kaniada. 2 ti banag a pudno a napadas wenno nakita. 3 ti kababalin iti kasla biag a parsua. 4 ti kasasaad wenno kababalin iti kaada nga irurumsua wenno sustansia.")
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Kinapudno iti Wikimedia Commons
- C.D. Nawatiwat iti kinapudno
- Ensiklopedia ti Stanford iti Pilosopia ken Realismo
- Video: Ni Carl Sagan iti maika-4 a Panangipalpalawag ti Dimension


text:
Michael Jackson
Ni Michael Joseph Jackson[1][2] (Agosto 29, 1958 – Hunio 25, 2009) ket maysa idi nga Amerikano a kumakanta ken mannurat ti kanta, sumasala, negosiante, ken pilantropo. Isu ken masansan a makunkuna a ti King of Pop, wenno ti pangyababaan ti naganna iti MJ,[3] Ni Jackson ket mabigbigan nga isu ti kaballigian a mangliwliwa iti amin a panawen babaen ti Guinness World Records. Dagiti kontribusionna iti musika, sala, ken moda, a kakuyog ti naidayegan a personal a biagna, ket nangaramid kaniana a pigura iti sangalubongan iti nadayeg a kultura para kadagiti nasurok nga uppat a dekada.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departamento dagiti Serbisio ti Salun-at Kondado ti Los Angeles. (2009). Sertipikado ti ipupusay ni Michael Jackson.
- ^ Huey, Steve. "Michael Jackson—Biography". AllMusic. Naala idi Nobiembre 11, 2006.
- ^ "Biograpia para kenni Michael Jackson". Internet Movie Database. Naala idi Oktubre 15, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig kenni Michael Jackson iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- Michael Jackson iti Internet Movie Database