text:
Dimo Ipalubos a Mayadayoka ken Jehova
“Agpilikayo ita nga aldaw maipaay iti bagbagiyo no siasino ti pagserbianyonto.” —JOS. 24:15.
1-3. (a) Apay a nagsayaat nga ulidan ni Josue iti panagpili iti umiso a desision iti biag? (b) Ania ti laglagipentayo no maipasangotayo iti panagdesision?
ADDAANTAYO iti wayawaya nga agpili. Kaipapanan dayta a nawayatayo a mangikeddeng no ania ti pangusarantayo iti biagtayo. Kas pagarigan, ipapanmo nga adda tao a magmagna iti maysa a kalsada nga idi agangay ket nakagteng iti nagsangaan ti kalsada. Masapul a pilienna ti dalan a surotenna. Nalabit pilienna ti dalan a mangiturong kenkuana iti destinasionna imbes a ti dalan a sabali ti pagturonganna.
2 Dakamaten ti Biblia ti adu nga indibidual a naipasango iti kasta a situasion. Kas pagarigan, agdepende idi ken Cain no bay-anna a sumged ti pungtotna wenno kontrolenna dayta. (Gen. 4:6, 7) Ni Josue ti mangikeddeng no agserbi iti pudno a Dios wenno agdayaw kadagiti ulbod a didios. (Jos. 24:15) Napateg ken Josue ti nasayaat a relasionna ken Jehova isu a nangaramid iti desision a tumulong kenkuana a mangibanag iti dayta. Ngem awan kasta a tarigagay ni Cain isu a nangaramid iti desision a nangyadayo kenkuana ken Jehova.
3 No dadduma, maipasangotayo met iti kasta a panagdesision. No mapasamak dayta, laglagipem ti destinasion, wenno kalatmo—ti mangidayaw ken Jehova iti amin a kabaelam ken mangliklik iti aniaman a mangyadayo kenka iti Dios. (Basaen ti Hebreo 3:12.) Iti daytoy nga artikulo ken iti sumaruno, usigentayo ti pito a banag a posible a mangyadayo kadatayo ken Jehova no ditay agannad.
TRABAHO KEN KARERA
4. Apay a napateg ti sekular a trabaho?
4 Pagrebbengan dagiti Kristiano a suportaran ti bagida ken ti pamiliada. Ipasimudaag ti Biblia a no ti asinoman saanna a kayat nga ipaay ti kasapulan ti sangakabbalayanna, isu ket dakdakes ngem iti di manamati. (2 Tes. 3:10; 1 Tim. 5:8) Nabatad a napateg ti sekular a trabaho, ngem no saanka nga agannad, mayadayoka ken Jehova. Kasano?
5. Ania dagiti napateg nga ikabilangan sakbay nga awatentayo ti maysa a trabaho?
5 Ipapanmo nga agbirbirokka iti trabaho. No manmano ti pagtrabahuan iti lugaryo, baka kayatmon nga awaten ti aniaman a trabaho a maitukon kenka. Ngem kasanon no maisalungasing dayta kadagiti prinsipio ti Biblia? Kasanon no malapdan ti Nakristianuan nga aktibidadmo wenno mayadayoka iti pamiliam gapu iti eskediul wenno panagbiahem a mapan iti trabaho? Awatem kadi lattan dayta uray di maitutop gapu ta pampanunotem a nasaysayaat ti adda trabahona ngem ti awan? Laglagipem a no di umiso a dalan ti pinilim, mayadayoka ken Jehova. (Heb. 2:1) Kasanoka a makaaramid kadagiti nainsiriban a desision no agsapsapulka iti trabaho wenno pampanunotem a baliwan ti trabahom?
6, 7. (a) Ania dagiti mabalin a panggep ti maysa nga agbirbirok iti trabaho? (b) Ania kadagita ti mangyasideg kenka ken Jehova, ken apay?
6 Kas nadakamaten, masapul a panunotem ti destinasionmo. Saludsodam ti bagim, ‘Ania ti panggepko iti daytoy a trabaho wenno karera?’ No ti panggepmo nga agtrabaho ket tapno masuportaram ti bagim ken ti pamiliam iti panagserbiyo iti Dios, bendisionanto ni Jehova ti panagreggetmo. (Mat. 6:33) Saannaka a baybay-an ni Jehova no maawananka iti trabaho wenno uray agsuek ti ekonomia. (Isa. 59:1) “Ammo ni Jehova no kasano ti mangispal kadagiti tattao nga addaan nadiosan a debosion manipud iti pannakasuot.”—2 Ped. 2:9.
7 Iti sabali a bangir, kasanon no ti planom ket agpabaknang? Mabalin nga agballigika, ngem laglagipem a dakkel ti kasukat ti kasta a “balligi.” (Basaen ti 1 Timoteo 6:9, 10.) Mayadayoka ken Jehova no ipangpangrunam ti kinabaknang ken ti kareram.
8, 9. Ania koma ti laglagipen dagiti nagannak maipapan iti sekular a trabahoda? Ilawlawagmo.
8 No maysaka a nagannak, panunotem no ania ti epekto ti ulidanmo kadagiti annakmo. Ania ti makitkitada a kapatgan kenka—ti kadi trabahom wenno ti relasionmo ken Jehova? No makitada a napatpateg kenka ti dayaw ken kinabaknang, saandakanto ngata a tuladen? Saanto ngata a maksayan ti respetoda kenka kas nagannakda? Kuna ti maysa nga agtutubo a Kristiano: “Sipud pay adda puotko, kanayonen nga okupado ni Daddy iti trabahona. Idi damo, kasla kayatna laeng nga ipaay ti kasayaatan para iti pamiliami. Kayatna a saankami nga agkurang iti aniaman. Ngem iti napalabas a tawtawen, nagbaliw ti panangmatmatna. Trabaho metten a trabaho, sa mangyawid kadagiti nangina a bambanag a saanmi met a kasapulan. Isu a pagaammon ti pamiliami kas adu ti kuartana imbes a maysa a pamilia a makapabileg iti naespirituan. Ad-adda a piliek ti naespirituan a suporta ni Daddy ngem iti adu a kuartana.”
9 Dakayo a nagannak, saanyo koma nga iyad-adayo ti bagiyo ken Jehova babaen ti panangipangpangrunayo iti karerayo. Ipakitayo koma kadagiti annakyo babaen iti ulidanyo a talaga a patienyo a ti pudpudno a kinabaknang a mabalin a matagikuatayo ket naespirituan, saan a namaterialan.—Mat. 5:3.
10. Ania koma ti ikabilangan ti maysa nga agtutubo no agpili iti karera?
10 No maysaka nga agtutubo nga agplamplano no ania ti alaem a karera, kasanom a mapili ti umiso? Kas nadakamaten, masapul nga usigem ti pagbanagan ti desisionmo. No pampanunotem a serken ti maysa a kita ti trabaho, matulongannakanto ngata a mangyun-una iti panagserbi ken Jehova, wenno iyadayonaka laeng kenkuana? (2 Tim. 4:10) Kayatmo kadi a tuladen ti estilo ti biag dagiti tattao a ti kinaragsakda ket agdepende iti kaadu ti kuarta wenno sanikuada? Wenno agtalekka ken Jehova, kas ken David a nagkuna: “Maysaak idi nga agtutubo, kasta met a limmakayakon, ket kaskasdi a saanak a nakakita iti asinoman a nalinteg a naan-anay a nabaybay-an, wenno uray dagiti putotna nga agsapsapul iti tinapay”? (Sal. 37:25) Laglagipem a ti desisionmo mabalin nga iyadayonaka ken Jehova wenno iturongnaka iti kasayaatan pay laeng a biag. (Basaen ti Proverbio 10:22; Malakias 3:10.) Ania ti piliem? *
PANAGLINGLINGAY KEN PANAGRELAKS
11. Ania ti makuna ti Biblia maipapan iti panaglinglingay, ngem ania koma ti laglagipentayo?
11 Saan nga iparit ti Biblia ti panagragsak, ken saanna met nga ibilang a ti panaglinglingay ket panangsayang laeng iti tiempo. “Ti panagsanay iti bagi [adda met] maigunggonana,” insurat ni Pablo ken Timoteo. (1 Tim. 4:8) Kuna pay ketdi ti Biblia nga adda “tiempo ti panagkatawa” ken “tiempo ti panaglagtolagto,” ken iparegtana met ti umdas a panaginana. (Ecl. 3:4; 4:6) Ngem no saanka a naannad, ti paglinglingayan mabalin nga iyadayonaka ken Jehova. Kasano? Adda dua a banag a masapul a pagannadam—ti kita ti piliem a paglinglingayan ken ti kaadu ti tiempo a mabusbosmo iti dayta.
12. Ania dagiti masapul nga usigem no agpilika iti paglinglingayan?
12 Umuna, usigentayo ti kita ti paglinglingayan a rumbeng a pilientayo. Adu dagiti makagunggona a paglinglingayan. Nupay kasta, itantandudo ti kaaduan a paglinglingayan ti bambanag a kagura ti Dios, kas iti kinaranggas, espiritismo, ken imoralidad. Masapul ngarud a naannadtayo nga agpili iti paglinglingayan. Ania ti mabalin nga epektona kenka? Iparparegtana kadi ti kinaranggas, nakaro a kompetision, wenno nasionalismo? (Prov. 3:31) Ibusenna kadi ti kuartam? Makaitibkol kadi iti sabsabali? (Roma 14:21) Siasino dagiti kakaduam iti dayta a paglinglingayan? (Prov. 13:20) Gutugotennaka kadi nga agaramid iti dakes?—Sant. 1:14, 15.
13, 14. Apay a masapul nga usigem ti kaadu ti tiempo a busbusbosem nga aglinglingay?
13 Usigem met ti kaadu ti tiempom nga aglinglingay. Saludsodem iti bagim, ‘Adu kadi a panawen ti busbusbosek nga aglinglingay ket bassiten ti panawenko para kadagiti naespirituan nga aktibidad?’ No nalabes ti panaglinglingaymo, saanton a makapabang-ar dayta. Kinapudnona, naragragsak dagidiay balanse ti panaglinglingayna. Apay? Agsipud ta ammoda nga inyun-unada ti “napatpateg a bambanag,” isu a saanda a makonsiensia nga agrelaks.—Basaen ti Filipos 1:10, 11.
14 Nupay kasla makaay-ayo ti adu a tiempo a panaglinglingay, mabalin a mayadayonatayo dayta ken Jehova. Kasta ti kapadasan ni Kim a 20 ti tawenna. “Kanayon idi a mapanak maki-party,” kunana. “Adda okasionmi tunggal Biernes, Sabado, ken Domingo. Ngem nabigbigko nga adu ti mas napatpateg a banag a masapul nga aramidek. Kas pagarigan, gapu ta payunirak, agriingak iti alas sais iti bigat tapno mapanak mangasaba, isu a saan a mabalin nga agingga iti ala una wenno alas dos iti parbangon nga addaak iti party. Ammok a saan a dakes ti panagragragsak, ngem agbalin a pakasingaan dagita no diak agannad. Kas iti dadduma pay a banag, nasken a malimitaran dagita.”
15. Kasano a matulongan dagiti nagannak dagiti annakda a maaddaan iti makapabang-ar a paglinglingayan?
15 Pagrebbengan dagiti nagannak nga ipaay ti material, espiritual, ken emosional a kasapulan ti pamiliada. Karaman dita ti panagrelaks. No maysaka a nagannak, saanmo koma nga ipaidam dayta kadagiti annakmo nga ibilangmo a dakes ti amin a panaglinglingay. Siempre, adda dagiti paglinglingayan a dakes a rumbeng a pagannadantayo. (1 Cor. 5:6) No naannadka, makapilika iti makapabang-ar a paglinglingayan para iti pamiliam. * Iti kasta, mapilim ken dagiti annakmo ti dalan a mangyasideg kadakayo ken Jehova.
PAMILIA
16, 17. Ania a naladingit a kasasaad ti napasaran ti adu a nagannak, ken kasano nga ammotayo a maawatan ni Jehova ti saem a marikriknada?
16 Naisangsangayan ti singgalut iti nagbaetan ti nagannak ken anak nga uray la inaramat dayta ni Jehova a mangiladawan iti panagayatna iti ilina. (Isa. 49:15) Normal laeng ngarud ti agladingit no adda kameng ti pamilia a mangpanaw ken Jehova. “Napalalo ti ladingitko,” kuna ti maysa a kabsat a babai idi nailaksid ti balasangna. “Napanunotko, ‘Apay ngata a pinanawanna ni Jehova?’ Makonkonsensiaak, ket babbabalawek ti bagik.”
17 Maawatan ni Jehova ti saem a marikriknam. “Nasaktan ti pusona” idi nagsukir ti umuna a natauan a pamilia, ken idi agangay ti kaaduan a tattao a nagbiag sakbay ti Layus. (Gen. 6:5, 6) Mabalin a narigat a matarusan ti dadduma ti kasta a nasaem a rikna no dida pay napadasan. Nupay kasta, saan a nainsiriban a bay-am a mayadayoka ken Jehova gapu iti di umiso nga aramid ti nailaksid a kameng ti pamiliam. Kasano ngarud a madaeram ti nakaro a ladingitmo no adda kapamiliam a nangpanaw ken Jehova?
18. Apay a saan koma a babalawen dagiti nagannak ti bagbagida no panawan ti anakda ni Jehova?
18 Dimo babalawen ti bagim iti napasamak. Impabaklay ni Jehova kadatayo ti panagpili, ket tunggal dedikado ken bautisado a kameng ti pamilia ‘awitenna ti bukodna nga awit’ wenno pagrebbengan. (Gal. 6:5) Kamaudiananna, saan a sika no di ket ti nagbasol ti panungsungbaten ni Jehova. (Ezeq. 18:20) Dimo met koma babalawen ti dadduma. Raemem ti urnos ni Jehova iti panangdisiplina. Sarangtem ti Diablo—saan a dagiti pastor a mangsalsalaknib iti kongregasion.—1 Ped. 5:8, 9.
19, 20. (a) Ania ti maaramidan dagiti nagannak a nailaksid ti annakda tapno madaeranda ti saem a marikriknada? (b) Ania koma ti namnamaen dagitoy a nagannak?
19 Iti sabali a bangir, no agsakit ti nakemmo ken Jehova, iyad-adayom ti bagim kenkuana. Ti talaga a kasapulan a makita ti dungdungnguem a kameng ti pamilia ket ti natibker a determinasionmo a mangyun-una ken Jehova—a napatpateg pay ngem iti aniaman a banag a pakairamanan ti singgalut ti pamilia. Isu a daeram ti situasion, pagtalinaedem a natibker ti espiritualidadmo. Saanmo nga iputputong ti bagim manipud kadagiti matalek a Kristiano a kakabsat. (Prov. 18:1) Babaen iti kararag, iyebkasmo ken Jehova ti marikriknam. (Sal. 62:7, 8) Saanka koma a mangaramid iti panggapuam a makilangen iti nailaksid a kapamiliam, kas koma iti panagteks wenno panag-e-mail. (1 Cor. 5:11) Ipamaysam ti atensionmo kadagiti naespirituan nga aktibidad. (1 Cor. 15:58) Kuna ti kabsat a babai a nadakamat itay, “Ammok a masapul nga agbalinak nga okupado iti panagserbi ken Jehova ken pagtalinaedek a natibker ti espiritualidadko tapno matulongak ti balasangko no bilang agsublinto ken Jehova.”
20 Kuna ti Biblia a ti ayat “inanamaenna ti amin a bambanag.” (1 Cor. 13:4, 7) Saan a dakes a mangnamnamaka nga agsublinto ken Jehova ti dungdungnguem a kapamilia. Kada tawen, adu a nakabasol ti agbabbabawi ken agsubsubli iti organisasion ni Jehova. Saan nga umsien ni Jehova ti panagbabawida, no di ket “sisasagana a mamakawan.”—Sal. 86:5.
MANGARAMID ITI NAINSIRIBAN A DESISION
21, 22. Ania koma ti determinasionmo no maipapan iti panangaramatmo iti wayawayam nga agpili?
21 Impaayan ni Jehova dagiti parsuana a tattao iti wayawaya nga agpili. (Basaen ti Deuteronomio 30:19, 20.) Ngem sungsungbatan ti maysa no ania ti pilienna. Isaludsod koma ti tunggal maysa iti bagina: ‘Ania a dalan ti sursurotek? Palpalubosak kadi a mayadayoak ken Jehova gapu iti pagtrabahuan ken karera, paglinglingayan, wenno pamilia?’
22 Dinto pulos lumamiis ti ayat ni Jehova iti ilina. Awan ti aniaman a makaisina kadatayo ken Jehova malaksid no pilientayo ti di umiso a dalan. (Roma 8:38, 39) Ngem saantay koma nga itulok a mapasamak dayta! Determinadoka koma a mangliklik iti aniaman a mangyadayo kenka ken Jehova. Usigen ti sumaruno nga artikulo ti uppat pay a banag a masapul a pagannadantayo tapno saantayo a mayadayo ken Jehova.
^ par. 10 Para iti kanayonan nga impormasion maipapan iti panagpili iti karera, kitaen ti kapitulo 38 ti libro a Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo—Dagiti Sungbat nga Epektibo, Tomo 2.
^ par. 15 Kitaen dagiti singasing iti panid 17-19 ti Nobiembre 2011 a ruar ti Agriingkayo!


c: text/html

text:
Apay a Saan a Ramrambakan Dagiti Saksi ni Jehova ti Krismas?
Gagangay a di umiso a kapanunotan
Di umiso: Saan a ramrambakan dagiti Saksi ni Jehova ti Krismas gapu ta saanda a mamati ken ni Jesus.
Umiso: Kristianokami. Patienmi a ti pannakaisalakan ket babaen laeng ken ni Jesu-Kristo.—Aramid 4:12.
Di umiso: Mabingaybingay dagiti miembro ti pamilia gapu ta sursuruanyo ida a saan a mangrambak iti Krismas.
Umiso: Maseknankami unay kadagiti pamilia, ken us-usarenmi ti Biblia a mangpatibker iti relasionda.
Di umiso: Saanyo a mapadpadasan ti ragsak ti panangted, talna ditoy daga, ken kinaimbag dagiti tattao no panawen ti Krismas.
Umiso: Inaldaw nga ikagkagumaanmi ti agbalin a naparabur ken mannakikappia. (Proverbio 11:25; Roma 12:18) Kas pagarigan, ti panaggigimong ken panangaskasabami ket maar-aramid maitunos iti daytoy a bilin ni Jesus: “
Inawatyo nga awan bayadna, itedyo nga awan bayadna.” (Mateo 10:8) Maysa pay, isursuromi a ti Pagarian ti Dios ti pudpudno a makaipaay iti talna ditoy daga.—Mateo 10:7.
Apay a saan a ramrambakan dagiti Saksi ni Jehova ti Krismas?
Imbilin ni Jesus a laglagipentayo ti ipapatayna, saan a ti pannakayanakna.—Lucas 22:19, 20.
Dagiti apostol ken nagkauna nga adalan ni Jesus saanda a rinambakan ti Krismas. Kuna ti New Catholic Encyclopedia a ti “
panangrambak iti pannakayanak ni Jesus ket nangrugi saan a nasapsapa ngem idi 243 [C.E.],” nasurok a maysa a siglo kalpasan ti ipapatay ti maudi kadagiti apostol.
Awan ti pammaneknek a nayanak ni Jesus iti Disiembre 25; saan a nailanad iti Biblia ti pannakayanakna.
Mamatikami a saan nga anamongan ti Dios ti Krismas gapu ta nagtaud dayta kadagiti kustombre ken kaugalian dagiti pagano.—2 Corinto 6:17.
No ngay rambakanyo latta koman ti Krismas, kas kadagiti dadduma?
Adu ti mangramrambak iti Krismas uray no ammoda a nagtaud dayta kadagiti pagano ken saan nga anamongan ti Biblia. Mabalin nga isaludsodda: Talaga kadi a masapul a naiduma dagiti Kristiano?
Iparparegta ti Biblia nga usarentayo ti panunottayo, ti ‘
pannakabalintayo nga agrason.’ (Roma 12:1, 2) Isursurona a tagipatgentayo ti kinapudno. (Juan 4:23, 24) Isu a nupay kayatmi nga ay-aywen dagiti sabsabali, surotenmi latta dagiti prinsipio ti Biblia uray no saan a magustuan dagiti dadduma dayta.
Nupay saanmi a ramrambakan ti Krismas, raraemenmi ti desision ti tunggal tao no agselebrar wenno saan. Saanmi a parparitan dagiti tattao a mangrambak iti Krismas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Nakasaganaak Kadin a Makiasawa?
Sakbay a masungbatam dayta a saludsod, masapul nga am-ammuem pay a naimbag ti bagim. Kas pagarigan, usigem dagitoy:
Relasion
Kasano ti panangtratom kadagiti nagannak ken kakabsatmo? Masansan kadi a saanka a makapagteppel, a nalabit awan daydayawna wenno makapasakit ti panagsasaom kadakuada? Ania ti makunada kenka maipapan iti dayta? No kasano ti panangtratom iti pamiliam, kastanto met ti panangtratom iti asawam.—Efeso 4:31.
Kababalin
Positiboka kadi wenno negatibo? Nainkalinteganka kadi, wenno kanayon nga ipapilitmo nga aramiden ti kaykayatmo? Kabaelam kadi ti agtalinaed a kalmado kadagiti makapa-stress a situasion? Naanuska kadi? Ti panangipakitam itan kadagiti galad a nadakamat iti Galacia 5:22, 23 ti tumulong kenka nga agsagana iti panagbalinmo nga asawa inton agangay.
Pinansial
Komusta ti panagbadyetmo? Masansan kadi nga umutangka? Maanusam kadi ti maysa a trabaho? No saan, apay? Maigapu kadi iti kita ti trabaho? Iti amo? Wenno gapu iti kababalinmo wenno ugalim a masapul a balbaliwam? No saanmo nga ammo nga iggaman ti bukodmo a kuarta, kasanonto laengen no addan pamiliam?—1 Timoteo 5:8.
Espiritualidad
No maysaka kadagiti Saksi ni Jehova, ania ti ar-aramidem tapno mataginayon ti nasayaat a relasionmo iti Dios? Uray awan mangibagbaga kenka, basbasaem kadi ti Biblia, mangaskasabaka, ken makiparpartisiparka kadagiti Nakristianuan a gimong? Ti pakiasawaam ket maikari a maaddaan iti asawa a natibker ti espiritualidadna.—Eclesiastes 4:9, 10.
No mas am-ammom ti bagim, nalaklakaka a makabirok iti makatulongto kenka nga agbalin a nasaysayaat a tao.


text:
Papa Francisco
Ni Papa Francisco (/ˈfrænsɨs/, /ˈfrɑːnsɪs/; Latin: Franciscus [franˈtʃiskus]; naipasngay a kas ni Jorge Mario Bergoglio[a]; 17 Disiembre 1936) ket isu ti maika-266 ken ti agdama a papa ti Katoliko a Simbaan, isu ket nabutosan babaen ti Konklabe ti papa idi 13 Marso 2013.
Isu ket patubo ti Buenos Aires, Arhentina, ken naikeddeng a kas maysa a padi idi 1969. Idi 1998 isu ket nagbalin nga Arsobispo ti Buenos Aires, ken idi 2001 a kas maysa a kardinal. Isuna ket nabutosan a kas ti papa kalpasan ti panagikkat ti sinarunona a ni Papa Benedicto XVI idi 28 Pebrero 2013. Ni Bergoglio ket pinilina ti nagan a Francisco (ti immuna a papa a nangala ti daytoy a nagan) a kas pammadayaw kenni San Francisco ti Asisi. Isuna ti immuna a Hesuita a papa ken ti immuna a papa manipud ti Kaamerikaan. Isu pay ti immuna a papa manipud ti ruar ti Europa manipud kenni Gregorio III idi maika-8 a siglo.
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Jorge Mario Bergoglio[2] ket naipasngay idi idiay Buenos Aires, isuna ket maysa kadagiti lima nga annak dagiti Italiano nga imigrante iti Piedmontes a taudan, ni Mario José Bergoglio, ket nagtabtrabaho iti perrokarril, ken ti asawana a ni Regina María Sivori, ket maysa nga agtagibalay.[3][4][5] Kas maysa nga agtutubo, ni Bergoglio ket naikkat idi ti maysa barana a kas nagbanagan ti pannakaalisna.[6] Isu ket nagturpos manipud ti maysa a teknikal a sekondaria nga eskuela a kas maysa a tekniko ti kimiko ken kalpasanna, iti tawen ti 21, nangikeddeng a kayatna ti agbalin a padi.[7]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakabalikas: [ˈxorxe ˈmaɾjo Berˈɣoɣljo] (Espaniol), [berˈgɔʎʎo] (Italiano)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti insasao ket naala manipud ti drawn from a homilia iti Bede: "Vidit ergo Iesus publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me." "Ni Hesus ket kimmita iti publikano, ken gapu a kimmita iti kaasi ken panagpili, ket kinunkunana, 'Surotendak.'" preso da: Miserando atque eligendo: il motto di Papa Francesco.
- ^ "Dagiti biograpiko a nota ti Kolehio dagiti Kardinal". Vatican.va. Naala idi 2013-03-14.
- ^ Rice-Oxley, Mark (13 Marso 2013). "Papa Francisco: ti naemma a pontipikado nga adad ti maaramat nga arngian iti kinapanglaw". The Guardian (UK). Naala idi 13 Marso 2013.
- ^ "Ni Kardinal Bergoglio ti Arhentina ken Nabutosan a Papa Francisco". Bloomberg. 13 Marso 2013. Naala idi 13 Marso 2013.
- ^ Barney Henderson (14 Marso 2013). "Ni Papa Francisco ket nabutosan a daulo ti katoliko a Simbaan: latest". The Daily Telegraph. Naala idi 14 Marso 2013.
- ^ "Baro a Papa, Francisco, Naamammuan a Kas Naemma a Tao nga adda ti pangtengngaan ti isip iti Sosial a Pannakitignay". CBS New York. CBS Local Media. 13 Marso 2013. Naala idi 2013-03-13.
- ^ La Nación newspaper: Ni Jorge Bergoglio, ti napaut ti karrerna a Hesuita apadi, 13 Marso 2013 (iti Espaniol) Ti artikulo ket mangited kadagiti salaysay: isu ket nagturpos manipud ti industrial a sekondaria nga eskula ti E.N.E.T Nº 27 "Hipólito Yrigoyen" nga adda iti kabaelan a kas maysa a tekniko ti kimiko, ken kalpasanna ket nangrugrugi ti relihioso a panagad-adalna idi nagtawen ti 21, idi nangikeddengen nga isu ket agpalin a maysa a padi.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig kenni Francisco iti Wikimedia Commons
- Batikano: ti Santa Sede – Website ti Batikano


text:
Alemania
Nagsasabtan: 51°N 9°E / 51°N 9°E
Ti Alemania [4] (Ingles: Federal Republic of Germany); (Aleman: Bundesrepublik Deutschland), a ti pannakaibalikas ket [bun·des·re·pu·blík dóych·land]) ket maysa a parlamentario a republika a tiponan ti muyong idiay Europa. Daytoy a pagilian ket addan dagiti 16 nga estado nga ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Berlin. Naisakupan ti Alemania iti kalawa nga 357,021 km2 ken addaan ti kaaduan a kalalaingan na a kasasaad ti panawen. Nga addaan daytoy ti 81.8 a riwriw a nagtaeng, isu daytoy ti kaaduan dagiti bilang ti umili a kameng ti estado ken isu ti kadakkelan nga ekonomia iti Kappon ti Europa. Maysa daytoy a nagruna a nabileg a politika iti kontinente iti Europa ken daulo ti teknolohikal kadagiti adadu pay a paset.
Ti maysa a rehion a nannaganan ti Hermania, a tinaengan dagiti nadumaduma a Hermaniko a tattao, nga idi ket nadokukomento sakbay idi AD 100. Iti las-ud ti Panag-akar a Paset ti panawen, dagiti Hermaniko a tribu ket nagpaabagatanda a nagpadakkel ken nangipatakder kadagiti agsasaruno a pagarian iti amin a Europa. Idi rugi ti maika-10 a siglo, dagiti Aleman a teritorio ket nagporma ti sentro a paset ti Nasantuan nga Imperio a Romano.[5] Idi las-ud ti maika-16 a siglo, dagiti akin-amianan a rehion ti Alemania ket nagbalin a sentro ti Protestante a Repormasion bayat a dagiti akin-abagatan ken akin-laud a paset ket nabati a tinurayan babaen dagiti Romano Katoliko a denominasion, a dagitoy dua a sangkatiponan ket nakilaban idiay Tallopulo a Gubat, a daytoy ti nagmarka ti rugi ti Katoliko–Protestante a panakabingbingay a nakaidasig ti Aleman a kagimongan manipud idin.[6] Nasakupan idi las-ud ti Napoleoniko a Gubgubat, ti itattakder ti Pan-Hermanismo idiay uneg ti Aleman a Konpederasion a nagbanagan idi 1871 iti panagkaykaysa dagiti kaaduan nga estado ti Alemania iti Alemania nga Imperio, a kaaduan a tinurayan ti Prusia. Kalpasan ti Aleman a Rebolusion iti 1918–1919 ken ti simmaruno a panagsuko ti milisia iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ti Imperio ket sinukatan babaen ti Weimar a Republilka idi 1918, ken nabingbingay babaen ti Tulag iti Versailles. Iti tengnga ti Nalatak a Panagsagsagaba, ti Maikatlo a Reich ket nairangarang idi 1933. Dayta a naudi a paset ti panawen ket namarkaan babaen ti Passmo ken Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Kalpasan ti 1945, ti Alemania ket nabingbingay idi babaen ti simmakup a kumaduaan, ken nagbalin daytoy a dua nga estado, ti Daya nga Alemania ken Laud nga Alemania. Idi 1990 ti pagilian ket naipagkaykaysa.
Ti Alemania ket kameng a nangibangon ti Europeano a Komunidad idi 1957, a daytoy ket nagbalin a ti Kappon ti Europa idi 1993. Daytoy ket paset ti Schengen a Lugar ken manipud idi 1999 daytoy ket kameng ti eurosona. Ti Alemania ket maysa a Nalatak a Bileg ken kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, NATO, ti G8, ti G20, ti OECD ken ti Konsilo iti Europa, ken nkaala ti saan nga agtultuloy a tugaw idiay Salaknib a Konsilo ti UN par aiti 2011–2012 a termino.
Daytoy ket adda ti maikapat a kadakkelan nga ekonomia babaen ti nominal GDP iti Lubong ken ti maikalima a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti Alemania ket isu ti maikadua a kadakkelan ti komersio iti ruar ken maikatlo a kadakkelan nga agimimportar kadagiti tagilako. Ti pagilian ket nakaparang-ay ti maysa a nangato unay a pagalagadan ti panagbiag ken maysa a komprehensibo a sistema ti sosial sekuridad. Ti Alemania ket pagtaengan pay dagiti adu a makaseknan a pilosopo, dagiti sientista ken agin-inbento, ken naamammoan pay para iti bukodna a kultura ken politiko a pakasaritaan.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas nga Alemania ket naala manipud ti Latin a Hermania, a daytoy ket nairugi a naususar idi inampon ni Julius Caesar para kadagiti tattao ti daya ti Rin.[7] Ti Aleman a termino Deutschland (kasisigud a ti diutisciu land, "ti Aleman a dag-daga") ket naala manipud ti deutsch, a nanipud ti Daan a Ngato nga Aleman diutisc "nadayeg" (kas iti, tagikua ti aag wenno minamaag a "tattao"; kasisigud idi nga inus-usar a panangilasin ti pagsasao ti kadawyan a tao manipud ti Latin ken dagiti nagtaudanna a Romanse). Daytoy ket nagtaud metten manipud ti Proto-Hermaniko *þiudiskaz "nadayeg" (kitaen pay ti nai-Latin a porma ti Theodiscus), a naala manipud ti *þeudō, a nagtaud manipud ti Proto-Indo-Europeano *tewtéh₂- "tattao".[8]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Hermaniko a tribu ken Pranko nga Imperio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Hermaniko a Tribu ket dagiti napanuntan a napetsaan iti Nordiko a Gambang a Panawen wenno ti Sakbay ti Romano a Landok a Panawen. Manipud ti akin-abagatan nga Eskandinabia ken amianan nga Alemania, nagpabagatanda a nagpadakkel, ti daya ken ti laud manipud idi umuna a siglo BC, a nakasarakda kadagiti Selta a tribu ti Gaul ken dagiti pay Irani, Baltiko, ken dagiti Eslabo a tribu idiay Akindaya nga Europa.[9] Babaen ni Augustus, ti Romano a Heneral a ni Publius Quinctilius Varus ket nangrugida a nagraut ti Hermania (ti maysa a lugar nga agarup a naigay-at manipud ti Rhine aginggana ti Ural a Banbantay). Idi AD 9, dagiti tallo Sangaarbanan a Romano nga indauloan babaen ni Varus ket inabak babaen ti [Cheruscan]] a daulo a ni Arminius. Babaen ti AD 100, idi ni Tacitus ket nagsurat ti Hermania, dagiti Hermaniko a tribu ket nagtaengda kadagiti igid ti Rin ken ti Danube (ti Limes Germanicus), a kaaduan a simmakop kadagiti lugar ti moderno nga Alemania; Austria, akin-abagatan a Bavaria ken ti lumaud a Rhineland, nupay kasta, dagitoy ket Roman a probinsia.[10]
Idi maika-3 a siglo adda dagiti nagtitipon a dakkel a tribu ti Lumaud nga Hermaniko a tribu: ti Alemanni, Franks, Chatti, Saxons, Frisii, Sicambri, ken Thuringii. Idi agarup a 260, dagiti Hermaniko a tattao ket naisinada kadagiti natengtengngel ti Romano a dag-daga.[11] Kalpasan ti panaraut dagiti Huns idi 375, ken ti panakapaay iti Roma manipud idi 395, dagiti Hermaniko atribu ket immadayoda nga immalis idiay abagatan a laud. Adda pay dagiti dadkkel a tribu a naggigiddan a nagporma a tattan ket ti makunkuna nga Alemania ken pinatalwda dagiti babbabassit a Hermaniko a tribu. Dagiti dadakkel a lugar (nga ammo manipud idi Merobingio a paset ti panawen a kas ti Austrasia) ket sinakupan babaen dagiti Pranko, ken ti Akin-amianan nga Alemania ket tinurayan babaen dagiti Sahone ken dagiti Eslabo.[10]
Nasantuan nga Imperio a Romano[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 25 Disiembre 800, ni Karlomagno ket inpatakderna ti Imperio a Karolingio, nga daytoy ket nabingbingay idi 843.[12] Ti Nasantuan nga Imperio a Romano ket nagbanagan manipud ti dumaya a paset tipanakabingbingay. Ti bukodna ateritorio ket gumay-at manipud ti Karayan Eider idiay amianan aginggana idiay abagatn nga aplaya ti Mediteraneo.[12] Babaen ti anagturay dagiti emperador ti Otoniana (919–1024), adda dagiti nadumaduma a dukado a naipagkaykaysa idi, ken ti ari ti Alemania ket ket nabalangaatn idi a kas ti Emperador ti Nasantuan a Romano kadagitoy a rehion idi 962. Ti Nasantuan nga Imperio a Romanoket sinagepsepanna ti akin-amianan nga Italia ken Burgundy babaen ti panagturay dagiti Salian nga emperador(1024–1125), ngem dagitoy nga emperador ket napulkawda dagiti kabileganda babaen ti Inbestidura a Kontobersia.
Babaen dagiti Hohenstaufen nga emperador(1138–1254), dagiti Aleman a prinsipe ket nagpaaduda kadagiti mpluensia ti adayo a nagpaabagatan ken dagiti daya a teritorio a natagtagitao babaen dagiti Eslabo, a sinarunuan ti Aleman a pagtaengan kadagitoy a lugar ket ti ad-adayo a daya (Ostsiedlung). Dagiti akin-amianan nga ili ti ti Aleman ket rimang-ayda a kas dagiti kameng ti Hanseatika aLIga.[13] Iti panagirugi ti Nalatak a Bisin idi 1315, ken ti pay Nangisit a Patay iti 1348–50, bimassit ti populasion ti Alemania.[14] Ti bilin iti Nabalitokan a Turete idi 1356 ket nangited ti naikabatayan ti batay-linteg ti imperio ken inkodigona ti panakabutos tiemperador babaen dagiti pito a prinsipe a butos nga isu tinagituray kadagiti kabilegan a prinsipalidad ken arsobispado.[15]
Ni Martin Luther ket nangipadayeg Ti Siam a pulo ket lima a Tesis idi 1517, a kimmarit ti Romano Katoliko a Simbaan ken nangirugi ti Protestante Repormasion. Ti sabali a Luterano a simbaan ket nagbali nga opisial a relihion kadagiti adu nga estado ti Alemania kalpsan idi 1530. Ti relihioso a suppiatan ket nagiturong ti Tallopulo a Gubat (1618–1648), a daytoy ket nagdadael kadagiti daga ti Alemania.[16] Ti populasion dagiti estado ti Alemania ket napabassit babaen ti agarup a 30%.[17] Ti Kappia Westphalia (1648) ket nangipatingga ti kadagiti panakigubatan ti relihion kadagiti estado ti Alemania, ngem ti imperio ket de facto idi a nabingbingay kadagiti nadumaduma a nawaya a prinsipalidad. Idi maika-18 a siglo, ti Nasantuan nga Imperio a Romano ket binukel dagiti agarup a 1,800 kadagitoy a teritorio.[18] Manipud idi 1740 ken dagiti sumakbayan, ti dualismo a nagbaetan ti Austriano a Monarkia ti Habsburg ken t Pagarian iti Prusia ket dagitoy ti nagituray ti pakasaritaan ti Alemania. Idi 1806, ti Imperium ket naraut idi ken narunaw a kas ti nagbanagan ti Napoleoniko a Gubgubat.[19]
Aleman a Konpederasion ken Imperio[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti panakatnag ni Napoleon, ti Kongreso iti Vienna ket nagtaripnong idi 1814 ken nangipatakder ti Aleman a Konpederasion (Deutscher Bund), ti nalukay a liga dagiti 39 a naturay nga estado. Ti suppiatan iti restorasion a politika ket bassit a gapuanan ti bassit ti itatakder dagiti liberal a tignay, a sinarunuan babaen dagiti baro a pamay-an iti panagigawid babaen ti Austriano nga estadista a ni Metternich. Ti Zollverein, ti taripa a kappon, ket nagpasayaat pay ti ekonomia apanagkaykaysa dagiti estado ti Alemania.[20] Dagiti Panakaumilian ken liberal a kapanunotan ti Pranses a Rebolusion ket nakaala ti immad-adu a suporta kadagiti kagimongan, a naipangpangruna dagiti katutubo, nga Aleman. Iti nagbanagan dagiti serie ti rebolusionario a tignay idiay Europa, nga isu daytoy ti nangipatakder ti republika idiay Pransia, dagiti nasirib ken dagiti saan a nantanok a tattao ket nangirugida dagiti Rebolusion iti 1848 kadagiti Aleman nga estado. Ni ari Frederick William IV iti Prusia ket naidatonan idi ti titulo a kas ti Emperador, ngem gapu ti panakapukawna ti bileg; linikudanna ti balangat ken nagidiaya ti batay-linteg, a ngiturong daytoy ti temporario a pannakapaay para iti tignay.
Ti suppiat a nagbaetan ni Ari William I iti Prusia ken ti umad-adu a liberal a parlamento ket rimsuak gapu kadagiti milisia a reporma idi 1862, ken ti ari ket indutokna ni Otto von Bismarck idiay baro a Ministro Presidente iti Prusia. Ni Bismarck ket nagballigi a nangitangda ti gubat idiay Dinamarka idi 1864. Ti Prusiano a panagballigi iti Austro-Prusiano a Gubat idi 1866 ket nagpakabael kaniana a nagpartuat ti Amianan nga Aleman a Konpederasion (Norddeutscher Bund) ken ti panagilaksid ti Austria, a daytoy ket ti dati a daulo ti Aleman nga estado, manipud kadagiti pannakibinag ti pederasion. Kalpasan ti Pranses a pakaabak iti Pranko-Prusiano a Gubat, ti Aleman nga Imperio ket nairangarang idi 1871 idiay Versailles, a daytoy ket nagikaykaysa kadagiti naiwarwara a paset ti Alemania malaksid ti Austria (Kleindeutschland, wenno "Basbassit nga Alemania"). Nga adda ti gangani a dua a pagkatlo kadagiti teritoriona ken populasion, ti Prusia ket isu idi ti katurayan a konstituente ti baro nga estado; ti Hohenzollern nga Ari iti Prusia ket isu ti nagturay a kas ti agdama nga Emperadorna, ken ti Berlin ket isu ti nagbalin a kapitoliona. Iti Gründerzeit a paset ti panawen a kalpasan ti panagkaykaysa ti Alemania, ti ganganaet nga annuroten ni Bismarck' a kas ti Kanselor iti Alemania babaen ni Emperador William I ket nagpasingked ti puesto ti Alemania a kas maysa a nalatak a pagilian babaen ti panagpanday dagiti sangkatiponan, a nagisina ti Pransia babaen dagiti diplomatiko apamay-an, ken ti panalillik ti gubat. Babaen ni Wilhelm II, nupay kasta, ti Alemania, a kasla dagiti dadduma pay a bileg ti Europa, ket nangala ti imperialistiko a dalan a nagiturong ti panakabusor dagiti kumaaruba a pagilian. A kas nagbanagan ti Berlin a Komperensia idi 1884 ti Alemania ket nangitunton kadagiti nadumaduma a kolonia a mairaman ti Aleman a Daya nga Aprika, ti Aleman a Abagatan aLaud nga Aprika, ti Togo, ken ti Kamerun.[21] Kaaduan kadagiti kumaduaan idi a nakairamanan ti Alemania ket saan a napabaro, ken dagiti baro a kumaduaan ket inaksidda ti pagilian.[22]
Ti asasinasion ni nabalangatn a prinsipe ti Austria idi 28 Hunio 1914 ket isu ti nagkalbit ti Umuna a Sangalubongan a Gubat. Ti Alemania, a kas paset dagiti Sentro a Bileg, ket nakasagaba ti suppiatan a panakaabak manipud ti Kumaduaan iti maysa kadagiti kadaksan a suppiatan iti amin a panawen. Adda ti nakarkulo a dua a riwriw nga Aleman asoldado ti natay iti Umuna aSangalubongan a Gubat.[23] Ti Aleman aRebolusion ket rimsua idi Nobiembre 1918, ken ni Emperador Wilhelm II ken amin dagiti agturturay nga prinsipe ti Aleman ket nagikkatda. Ti armistisio ketnagipasardeng ti gubat idi 11 Nobiembre, ken ti Alemania ket napilit a nagpirma ti Tulag iti Versailles idi Hunio 1919. Daytoy a tulag ket nasirmata idiay Alemania a kas maysa a panagemma a panagtultuloy ti gubat, ken kankanayon a nadakdakamat a kas ti nangimpluesia ti itatakder iti Nazismo.[24]
Weimar a Republika ken Nazi a Turay[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti rugi ti Aleman a Rebolusion idi Nobiembre 1918, ti Alemania ket nairangarang a kas maysa a republika. Nupay kasta, ti panagsagsagaba para iti bileg ket nagtultuloy, nga adda ti radikal a kanigid a Komunista a nagagaw ti bileg idiay Babaria. Ti rebolusion ket nagpatingga idi 11 Agosto 1919, nga idi ti demokratiko a Weimar a Batay-linteg ket pinirmaan idi babaen ni Presidenet Friedrich Ebert.[26] Nagsagsagaba manipud ti Nalatak a Depresion iti 1929, ti narusanger a kasasaad ti kappia a nga indiktaran Tulag iti Versailles, ken dagiti adu a panagsasaruno ti saan a natalinaay a gobierno, dagiti Aleman ket immadaduda a naawanan ti panakailasin iti gobierno. Daytoy ket pinakaro babaen ti sapasap a kanawan a payak ti Dolchstoßlegende, wenno agbagkong ti likudan a sarsarita, a nagisuppiat a ti Alemania ket naabak ti Umuna a Sangalubongan a Gubat gapu kadagiti nagayat a mangituang ti gobierno. Ti Weimar a gobierno ket napabasol a nagliput ti Alemania babaen ti panagpirma ti Tulag iti Versailles. Babaen idi 1932, ti Aleman a Partido Komunista ken ti Nazi a Partido ket nagtengtengngel ti kaaduan iti Parlamento, a sinungrodan daytoy babaen ti panakadiskontento ti Weimar a gobierno. Kalpasan kadagiti serie ti napaay a gabite, ni Presidente Paul von Hindenburg ket indutokna ni Adolf Hitler a kas ti kanselor iti Alemania idi 30 Enero 1933.[27] Odi 27 Pebrero 1933 ti Reichstag a pasdek ket nauram, ken ti simmaruno a emerhensia a bilin ket nagikkat kadagiti pagibatayan a karbengan dagiti umili. Ti panagpakabael a tignay ket naipasa idiay parlamento ken nagited kenni Hitler ti awan ti lappedna a lehislatibo a bileg. Ti laeng Partido Sosial Demokratiko ti bimmutos a simmupiat ti daytoy, bayat a dagiti Komunista nga MP ket naibaluden.[28][29] Nga nagus-usar ti bilegna ti manglusit ti aniaman a pudno wenno makapataud a resistansia, ni Hitler ket nangibangon ti naipatengnga a totalitariano nga estado kadagiti sumaganad a bulan. Ti industria ket naparang-ay nga adda ti napatengngaan ti isip ti panag-armas manen ti milisia.[30]
Idi 1935, ti Alemania nakaala manen ti panagtengngel iti Saar ken idi 1936 ti milisia a panagtengngel iti Rhineland, a dagitoy dua ket napukaw idi babaen ti Tulag iti Versailles.[31] Idi 1938, ti Austria ket naikapet, ken idi 1939, ti Czechoslovakia ket naiyeg babaen ti Aleman a turay. Ti panagraut iti Polonia ket naisaga idi babaen ti Molotov–Ribbentrop a tulag ken Operasion Himmler. Odi 1 Septiembre 1939 ti Aleman a Wehrmacht nangirugi ti blitzkrieg idiay Polonia, a daytoy ket nadaras a sinakupan babaen ti Alemania ken babaen ti Nalabbaga a Buyot ti Sobiet. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Pransia ket nagirangarand ti gubat iti Alemania, a daytoy ti nagmarka ti irurugi iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[32] Idi nagprogproferso ti gubat, ti Alemania ken dagiti kumaduaanna ket napardasda a nakatengngel ti kaaduan ti kontinental a Europa ken Amianan nga Aprika, ngem ti plano a mangpilit ti Nagkaykaysa aPagarian ti mangipasrdeng ti gubat wenno sumuko ket napaay. Idi 22 Hunio 1941, ti Alemania ket nagtukkol ti Molotov–Ribbentrop a tulag ken ti rinautna ti Kappon ti Sobiet. Ti panagraut idiay Pearl Harbor ti Hapon ket nagiturong ti Alemania a mangirangarang ti gubat iti Estados Unidos. Ti Gubat Stalingrad ket pimmilit ti buyot ti Alemania nga agpasanod idiay Dumaya a Sanguanan.[32] Idi Septiembre 1943, ti kumaduaan ti Alemani anga Italia ket simmuko, ken dagiti tropa ti Alemania ket napilitda a mangsalaknib ti nainayon a sanguanan idiay Italia. Ti D-Day ket naglukat ti maysa a Lumaud a Sanguanan, a kas dagiti puersa ti Kumaduaan ket nagtultuloyda a nagabanse kadagiti teritorio ti Alemania. Odi 8 Mayo 1945, dagiti Aleman a puersa ket simmukoda kalpasan ti panagsakop ti Nalabbaga a Buyot iti Berlin.[33]
Iti kalpasan daytoy a nagbalin nga ammo a kas ti Holokausto, ti Maikatlo a Reich a turay ket nagaramid kadagiti annuroten a dagus a nagparukma kadagiti adu a disidente ken minoridad. Rinwriw a tattao ti pinatay babaen dagiti Nazis idi lasud ti Holokausto, a mairaman dagiti agarup nga innem a riwriw a Hudio, ken dagiti adu a bilang dagiti tattao a Romani, Saksi ni Jehovah, Polako ken dagiti dadduma pay nga Eslabo, naibalud a Sobiet, attao nga adda sakit tiulo ken/wenno maipapan ti bagi a disabilidad, dagiti bakla, ken kamkameng dagiti suppiatan ti politiko ken relihion.[34] Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket akinrebbeng para kadagiti adadu ngem 40 a riwriw a natnatay idiay Europa.[35] Dagiti tribunal ti Nuremberg ket natenggel para kadagiti Nazi a mangdakdakes ti gubat kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[36] Dagiti nadangran ti gubat para iti Alemania ket nakarkulo iti 5.3 a riwriw nga Aleman a soldado[37] ken riniwriw nga Aleman a paisano;[38][39][40][41][42] ken ti pannakaabak ti gubat ket nagbanagan iti dakkel a panakapukaw dagiti teritorio; ti panagpatalwa dagiti agarupa 15 a riwriw nga etniko nga Aleman manipud kadagiti dati nga akindaya a teritorio iti Alemania ken dagiti dumaya a Europiano a pagilian; adu a pangrames kadagiti Alemania a babbai;[43] ken ti panakadadael kadagiti nadumaduma a kangrunaan a siudad.
Administribo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Septiembre 2011. Naala idi 17 Nobiembre 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Alemania". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 22. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Ti Latin a nagan Sacrum Imperium (Nasantuan nga Imperio) ket nadokumentuan manipud idi 1157. Ti Latin a nagan Sacrum Romanum Imperium (Nasantuan nga Imperio a Romano) ket immuna idi a nadokumentuan idi 1254. Ti napno a nagan "Nasantuan nga Imperio a Romano ti Aleman a Pagilian" (Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) ket napetsaan manipud idi maika-15 a siglo.
Zippelius, Reinhold (2006) [1994]. Kleine deutsche Verfassungsgeschichte: vom frühen Mittelalter bis zur Gegenwart [Ababa a Pakasaritaan ti Batay-linteg ti Aemania: manipud idi Nasapa a Tengnga ti Panawen aginggana ti Agdama] (iti Aleman) (Maika-7 nga ed.). Munich: Beck. p. 25. ISBN 978-3-406-47638-9.
- ^ "Alemania". Berkley a Sentro para iti Relihion, Kappia, ken Pannakibiang iti Lubong. Naala idi 2011-12-15.
- ^ Schulze, Hagen (1998). Alemania: Ti Baro a Pakasaritaan. Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. p. 4. ISBN 0-674-80688-3.
- ^ Lloyd, Albert L.; Lühr, Rosemarie; Springer, Otto (1998). Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II (iti Aleman). Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. pp. 699–704. ISBN 3-525-20768-9. (para iti minamaag) Lloyd, Albert L.; Lühr, Rosemarie; Springer, Otto (1998). Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II (iti Aleman). Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. pp. 685–686. ISBN 3-525-20768-9. (para iti maag)
- ^ Claster, Jill N. (1982). Mediebal a Kapadasan: 300–1400. Unibersidad ti New York a Pagmalditan. p. 35. ISBN 0-8147-1381-5.
- ^ a b Fulbrook 1991, pp. 9–13.
- ^ Bowman, Alan K.; Garnsey, Peter; Cameron, Averil (2005). Ti didigra ti imperio, A.D. 193–337. Ti Cambridge a Taga-ugma a Pakasaritaan. 12. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 442. ISBN 0-521-30199-8.
- ^ a b Fulbrook 1991, p. 11.
- ^ Fulbrook 1991, pp. 13–24.
- ^ Nelson, Lynn Harry. Ti Nalatak a Bisin (1315–1317) ken ti nagisit a Patay (1346–1351). Unibersidad iti Kansas. Naala idi 19 Marso 2011.
- ^ Fulbrook 1991, p. 27.
- ^ Philpott, Daniel (Enero 2000). "Ti Relihioso a Ramut iti Moderno a Sangalubongan a Panakibiang". Dagiti politika ti lubong. 52 (2): 206–245.
- ^ Macfarlane, Alan (1997). Dagiti salbahe a gubat ti kappia: Inglatera, Hapon ken ti Malthus a palab-og. Blackwell. p. 51. ISBN 978-0-631-18117-0.
- ^ Gagliardo, G., Reich ken Pagilian, Ti Nasantuan nga Imperio a Romano a kas maysa a Kapanunotan ken Kinapudno, 1763–1806, Unibersidad ti Indiana a Pagmalditan, 1980, p. 12-13.
- ^ Fulbrook 1991, p. 97.
- ^ Henderson, W. O. (Enero 1934). "The Zollverein". History. 19 (73): 1–19. doi:10.1111/j.1468-229X.1934.tb01791.x.
- ^ Black, John, ed. (2005). 100 maps. Sterling Publishing. p. 202. ISBN 978-1-4027-2885-3.
- ^ Fulbrook 1991, pp. 135, 149.
- ^ Crossland, David (22 Enero 2008). "Last German World War I Veteran Believed to Have Died". Spiegel Online. Naala idi 25 Marso 2011.
- ^ Lee, Stephen J. (2003). Europa, 1890–1945. Routledge. p. 131. ISBN 978-0-415-25455-7.
- ^ Thamer, Hans-Ulrich (2003). "Beginn der nationalsozialistischen Herrschaft (Teil 2)". Nationalsozialismus I (iti Aleman). Bonn: Pederal nga Ahensia para iti Sibik nga Edukasion. Naala idi 5 Abril 2012.
Ni Presidente Paul von Hindenburg ket pimmusay idi maikadua ti Agosto, 1934. Ti aldaw sakbay, a nagpasingked ti gabinete a nagited kenni Hitler a kas ti sumaruno kaniana. Ti opisina ti presidente ket marunawto ken maitiponn iti opisina ti kanselor babaen ti nagan a "Führer und Reichskanzler". Nupay kasat, daytoy ket sawagen iti Panagbakabael a Tignay. (naipangyababa ken sinabalin ti pannakaisao)
- ^ Fulbrook 1991, pp. 156–160.
- ^ Fulbrook 1991, pp. 155–158, 172–177.
- ^ "Das Ermächtigungsgesetz 1933" (iti Aleman). Museo ti Deutsches Historisches. Naala idi 25 Marso 2011.
- ^ Stackelberg, Roderick (1999). Alemania ni Hitler: Dagiti taudan, pannakaipatarus, legado. Routledge. p. 103. ISBN 978-0-415-20115-5.
- ^ "Industrie und Wirtschaft" (iti Aleman). Museo ti Deutsches Historisches. Naala idi 25 Marso 2011.
- ^ Fulbrook 1991, pp. 188–189.
- ^ a b Fulbrook 1991, pp. 190–195.
- ^ Steinberg, Heinz Günter (1991). Die Bevölkerungsentwicklung in Deutschland im Zweiten Weltkrieg: mit einem Überblick über die Entwicklung von 1945 bis 1990 (iti Aleman). Kulturstiftung der dt. Vertriebenen. ISBN 978-3-88557-089-9.
- ^ Niewyk, Donald L.; Nicosia, Francis R. (2000). Ti Columbia a Pagalagadan ti Holokausto. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. pp. 45–52. ISBN 978-0-231-11200-0.
- ^ "Dagiti daulo ti Sobiet ket agdungdung-awda kadagiti natnatay ti gubat". BBC News. 9 Mayo 2005. Naala idi 18 Marso 2011.
- ^ Overy, Richard (17 Pebrero 2011). "Nuremberg: Dagiti napabpabasol a Nazi". BBC History. Naala idi 25 Marso 2011.
- ^ Rűdiger Overmans. Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg. Oldenbourg 2000. ISBN 3-486-56531-1
- ^ Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg, Bd. 9/1, ISBN 3-421-06236-6. Page 460 (Daytoy a panagadal ket insagana babaen ti Panagsukisok ti Pakasaritaan ti Militar ti Siiigam a Buyot ti Alemania]], ti maysa nga ahensia ti Aleman a gobierno)
- ^ Peter Antill; Peter Dennis (10 Oktubre 2005). Berlin 1945: gibus ti Sangaribo a Tawen ti Reich. Osprey Publishing. p. 85. ISBN 978-1-84176-915-8. Naala idi 24 Hunio 2011.
- ^ Bonn : Kulturstiftung der Deutschen Vertriebenen, Vertreibung und Vertreibungsverbrechen, 1945–1948 : Bericht des Bundesarchivs vom 28. Mai 1974 : Archivalien und ausgewählte Erlebnisberichte / [Redaktion, Silke Spieler]. Bonn :1989 ISBN 3-88557-067-X. (Daytoy ket ti panagadal ti Aleman a nadangran a napatalaw gapu ti "managdakakes ti gubat" nga insagana babaen dagiti Arkibo ti Aleman a Gobierno)
- ^ Dagiti reporta ti Alemania. Nga dda ti pangyuna babaen ni Konrad Adenauer. Alemania (Laud). Presse- und Informationsamt. Wiesbaden, Distribution: F. Steiner, 1961] Panid 32
- ^ Robert N. Proctor, Racial Hygiene: Ti Medisina babaen dagiti Nazi, Harvard 1988,
- ^ Beevor, Antony (2003) [2002]. Berlin: Ti panakarebba 1945. Penguin. pp. 31–32, 409–412. ISBN 978-0-14-028696-0.
- Alemania
- Dagiti Alpino a pagilian
- Tengnga nga Europa
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Baltiko
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pederal a pagilian
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1871
- Akinlaud nga Europa


text:
Digital object identifier
Ti digital object identifier (DOI) wenno ti pagsasao nga Ilokano ket dihital a panagilasin ti banag ket maysa a kuerdas ti karakter (ti "dihital a panagilasin") a mausar ti naisangsangayan a panagilasin ti banag a kas ti elektroniko a dokumento. Ti metadata a maipanggep ti banag ket naipenpen a mainaig ti DOI a nagan ken daytoy a metadata ket mabalin a mangiraman ti lokasion, a kas ti maysa a URL, nga isu daytoy ti panabirukan ti banag. Ti DOI para ti maysa a dokumento ket agtagtaginayon, ngem ti lokasionna ken dagiti dadduma a metadana ket mabalin nga agbalbaliw. Ti panagitudo ti online a dokumento babaen ti bukodna a DOI ket mangted ti nataltalna a panagisilpo ngen ti panagitudo laeng ti bukodna a URL, gapu ket no agablbaliw ti bukodna a URL, ti nangipablaak ket pabaroenna laeng ti metadata para iti DOI tapno makasilpo ti baro a URL.[1][2][3]
Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sinurat ni, Ian H., David Bainbridge ken ni David M. Nichols (2010). Kasano ti Agaramid ti Dihital a Biblioteka (2nd nga ed.). Amsterdam; Boston: Morgan Kaufmann. pp. 352–253. ISBN 978-0-12-374857-7.
- ^ Langston, Marc; Tyler, James (2004). "Ti panagisilpo kadagiti warnakan nga artikulo iti online a lugar ti pagisuroan: Ti agtagtaginayon a panilpo, DOI, ken OpenURL". Ti Internet ken Nangatngato nga Edukasionn. 7 (1): 51–58. doi:10.1016/j.iheduc.2003.11.004.
- ^ "Kasano ti panakabalin ti 'Dihital a Panagilasin ti Banag'". BusinessWeek. BusinessWeek. 2001-07-23. Naala idi 2010-04-20.
No maipagarup a dagiti agipabpablaak ket taripatuenda dagiti databases, dagitoy a naisentro a reperensia, asaan a kasla dagiti agdama a panilpo ti Web, ket saanto a matukkol wenno mabaak.