text:
Akin-amianan a Kyushu
Ti Akin-amianan a Kyushu (北部九州, Hokubu Kyūshū) ket maysa a subrehion iti Kyushu.[1]
Daytoy nga akin-amianan a rehion ket buklenna dagitiprepektura iti Fukuoka, Saga, Nagasaki, Kumamoto, ken Ōita.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti akin-amianan a rehion iti Kyushu ket immuna naikolonia babaen dagiti Insik ken Koreano.[2]
Sakbay idi 1963 natawtawagan daytoy ti Amianan a Kyushu (Kitakyūshū, 北九州) aginggana idi naipatakder ti siudad ti Kitakyūshū. Daytoy ket nasukatan ti nagantapno saan a makaallilaw.
Daytoy ket kaaduan nga urbano kena naindustriaan a paset iti rehion ti Kyushu.[2]
Para iti panagusig iti panagrangrang-ay, daytoy a rugar ket naipanunutan a mairaman ti Prepektura ti Yamaguchi idiay Honshū. Nupay kata ti Yamaguchi ket saan a paset iti Kyushu, daytoy ket rebbengan a satelite dagiti Nailet a Baybay ti Kanmon a metropolitano a lugar.[3]
Daytoy a rehion ket paset iti Taiheiyō a Barikes ken buklenna ti Industrial a Sona ti Akin-amaianan a Kyushu (ja:北九州工業地帯)
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akin-amianan a Kyushu Perrokarril a Paso
- ^ a b Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyushu" iti Ensiklopedia ti Hapón, pp. 588-589, p. 588, iti Liblibro ti Google,
- ^ Sakamoto, Hiroshi. (2011). "CGE a Panagusig iti Rehional nga Annuroten idiay Akin-amianan a Kyushu a Lugar." Kitakyushu: Ti Internasional a Sentro para iti Panagadal iti Panagrangrang-ay ti Daya nga Asia(ICSEAD), Obra a papel Serie Tomo 2011-03


c: text/html

text:
Amianan nga Aprika
Ti Amianan nga Aprika wenno Akin-amianan nga Aprika iket ti akin-amianan unay a rehion ti Aprika. No maipapan iti heograpia iti politika, ti panangipalawag ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti Akin-amianan nga Aprika ket mangiraman kadagiti walo a pagilian wenno terteritorio; ti Arhelia, Ehipto, Libya, Mali, Morocco, Sudan, Tunisia.[1] Algeria, Morocco, Tunisia, Libya and often Mauritania[2] ken ti Akinlaud a Sahara ken dagiti Magreb, bayat a ti Ehipto ken Sudan ket mangbukel ti Ginget Nilo (nanaganna manipud iti Karayan Nilo, nga addaan kadagiti dua a tributario; ti Puraw Nilo ken Asul Nilo). Ti Ehipto ket transkontinental a pagilian gapu ti Peninsula Sinai, a heograpiko a mabirukan iti Laud nga Asia. Ti Amianan nga Aprika ket mangiraman pay kadagiti dadduma a tagikua ti Espania (Ceuta ken Melilla ken dagiti bassit-usit nga isla ti Espania iti labes ti baybay ti Morocco). Ti Is-isla Kanaria ken ti Portuges nga Is-isla Madeira, idiay Amianan a Taaw Atlantiko iti amianan a laud ti nangruna a daga ti Aprikano, ket sagpaminsan pay a nairamraman iti panangikeddeng iti rehion.[3]
Ti pannakaigiddiat ti nagbaetan ti Amianan nga Aprika ken ti kaaduan ti Sub-Sahara nga Aprika ket historikal ken ekolohiko a nangruna gapu ti epektibo a napartuat a bangen babaen ti Desierto ti Sahara para iti kaaduan iti moderno a pakasaritaan. Manipud idi 3500 BCE, kalpasan ti kellaat a panagbalin a desierto ti Sahara gapu ti nagin-inut a panagbalbaliw ti panagtayyek ti Daga, daytoy a bangen ket kultural a nangisina ti Amianan manipud iti amin a paset ti kontinente.[4] Idi dagiti aglaylayag a sibilisasion dagiti Penisio, Griego, Romano, Muslim ken dadduma pay ket nangipalaka ti komunikasion ken ti panagakar iti ballasiw ti Baybay Mediteraneo, dagiti kultura ti Amianan nga Aprika ket nagbalinda nga as-asideg a naisilpo iti Akin-abagatan a laud nga Asia ken ti Europa ngem iti Sub-Sahara nga Aprika. Adu pay ti impluensia ti Islam iti lugar, ken ti Amianan nga Aprika ket nangruna a paset ti Islamiko a lubong.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ According to UN country classification here: http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm. The disputed territory of Western Sahara (formerly Spanish Sahara) is mostly administered by Morocco; the Polisario The term "North Africa" is thought to be a racist term because it divides Africa from its original people. Since there is currently an influx of Arabs in North Africa, many people think that the original people of North Africa are Arab, but in fact are African or Black. Front claims the territory in militating for the establishment of an independent republic, and exercises limited control over rump border territories.
- ^ Mohamed Branine, Managing Across Cultures: Concepts, Policies and Practices (2011), - p. 437, books.google.com/books?isbn=1849207291: "The Magrebian countries or the Arab countries of western North Africa (Algeria, Libya, Mauritania, Morocco and Tunisia)..."
- ^ "Revisions to the Standards for the Classification of Federal Data on Race and Ethnicity". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2004-02-08. Naala idi 2015-03-04.
- ^ "Sahara's Abrupt Desertification Started by Changes in Earth's Orbit, Accelerated by Atmospheric and Vegetation Feedbacks". Science Daily. 1999-07-12. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-10-29. Naala idi 2015-03-04.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Amianan nga Aprika iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GOVERNOR JOCELYN BERNOS
She was elected as the Provincial Governor of the Province of Abra in May 2016. She continued her programs and projects with utmost sincerity under the banner “Asenso Abrenio” and JOY “H.E.L.P.S” to reach out to her constituents wherever and whenever they need her comfort and assistance as the true mother of the province.
FEATURED NEWS
Young Abreño, scholar of Kara David’s Project Malasakit
“Hindi malalasap ang tamis ng tagumpay kung hindi paghihirapan.” former honey collector Edrian Bangngayen of Mabungtot, Sal-lapadan challenges his fellow youth. After graduating with honors from high school, Edrian will now pursue a seaman course. During his elementary days, Edrian and his siblings collected honey and wild orchids to help their farmer parents Chiquito and… Read more »READ MORE
Ice cream vendor, nakapaadal ti kolehio
Kiling- kiling wenno dirty ice cream ti awag dagiti taga Abra iti nakakariton nga idurduron ni Imelda Besinal Batalon, 48 anyos a taga Linasin, Bangued, sadiay tiendaan. Ti ice cream a naaramid ditoy Abra ket paborito dagiti Abreño kas merienda wenno handa ti panagkasangayda ken dadduma pay nga okasion. Nasurok tallo a dekadan nga aglaklako… Read more »READ MORE
LATEST NEWS
Mannalon ti Dolores, dimmur-as gapu iti organic farming
Maysa manen nga Abrenio ti dimmur-as gapu iti panagtalon. Manipud met iti Dolores ket ni Ceserina A. Aquitola, 66, naed ti Calumbaya a nakaadal iti natural a wagas ti panagtalon babaen kadagiti insayangkat ti OPAG a training seminar manipud idi 2017. Iti agdama, aglaklako isunan ti organiko a bogaso a napataud manipud iti alinta wenno… Read more »READ MORE
Maestra, nakaadal iti ‘baking’ kabayatan ti quarantine
THE BAKER TEACHER: Gapu iti pannakaipatungpal ti ECQ ditoy Abra idi Marso, rimuar ti talento iti panagluto partikular iti baking ni Ms. Nancy Bragas Millare, maysa a maestra iti pangpubliko a pagadalan ditoy Abra. Segun kenkuana, gapu ta nakarikep dagiti dadduma a regular a paggatgatangan iti mirienda ditoy probinsia kabayatan iti ECQ, napanunotna nga isun… Read more »READ MORE
Mannalon ti Angad, Bangued, nakapaturpos
SIGLAT TI MANNALON NGA ABRENIO: Dua a nurse ti napagturpos ni Belen Blanco Blanza, 58, naed ti Angad, Bangued gapu iti gaget ken regtana iti panagtalon. Nupay maysa a single parent, saan a lapped daytoy iti panangisakadna kadagiti uppat nga annakna. Manipud iti kagudua nga ektaria, nakapundar ni Nanang Belen iti 3.2 ektaria a talon… Read more »READ MORE
Mannalon ti San Juan, nakapaturpos ti annak gapu iti panagtalon
“Ti talon ket mangted ti taraon ken pagbiagan, kasapulan laeng ti gaget ken regta tapno ni mannalon dumur-as panabiagna,” daytoy ti kinuna ni Cosme Ola, maysa a mannalon ti Culliong, San Juan a nakapaturpos ti annak gapu iti panagtalon. Dua kadagiti annakda iti asawana a ni Jayma Ola ti nakagraduar ken madama payen nga agtrabtrabaho.… Read more »READ MORE
Abreño pinilina ti agmula ti nateng, immasenso
Panagmula iti nateng ti pinili ni Arnel T. Molina nupay maysa isuna a dati nga empleado ti insurance company sadiay Manila. Maigapu daytoy iti nakitana a dakkel a demand ti nateng iti ruar ti probinsia ken gapu pay metten iti ayatna iti panagtalon. Ni Mr. Molina, agtawen ti 35, ket naiyanak sadiay Budac, Tayum ngem… Read more »READ MORE
Mayors and barangay captains are accountable in the spread of COVID-19 – Gov. Joy Bernos
Gov. Joy Bernos mandated the mayors and barangay captains to submit a daily report starting tomorrow on the travelers entering their areas to identify persons of interest on COVID-19, during the meeting of the league of mayors and barangay captains on COVID-19 at Social Hall, Capitol on March 15, 2020. They are required to heighten… Read more »READ MORE
ABRA PROVINCE
Abra is a landlocked province on the Western side of the massive Cordillera in the Northern Luzon.
Its a deep valleys and sloping hills are enclosed by the rugged mountaines, except in the Western portion where the Abra River flows towards the coastal plains of Ilocos Sur.


text:
Baybay Halmahera
Ti Baybay Halmahera ket rehional a baybay a mabirukan idiay sentral nga akindaya a parte ti Bayabay Australasia Mediteraneo. Daytoy ket naisentro iti agarup a 1° Abagatan ken 129° Daya ken bineddengan babaen ti Taaw Pasipiko iti amianan, ti Halmahera iti laud, ti Waigeo ken Irian Jaya iti daya, ken ti Baybay Seram iti abagatan. Daytoy ket sakupenna ti agarup a 95,000 km ken ti topograpiana ket ket buklen dagiti nadumaduma a bilang dagiti naisina a labneng ti taaw ken dagiti pantok, ti kangrunaan kadagitoy ket ti Labneng Halmahera a makaabot iti kaadalem iti 2039 m.
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Baybay Halmahera a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro Daya nga India. Ipalawag ti IHO ti patinggana kas dagiti sumaganad:[1]
Iti amianan Ti linia manipud iti Wajaboela (Morotai) aginggana iti Tg. Djodjefa, ti akin-amianan a punto ti Halmahera.
Iti daya. Ti linia manipud iti Tg. Gorango, ti akin-amianan a daya a punto ti Isla Morotai, babaen ti is-isla ti Sajang ken Kawé aginggana kadagiti akinlaud a patingga ti is-isla ti Waigeo ken Batanta iti ballasiw ti amianan a laud a punto ti Isla Samawati, ken agpababa iti aplaya iti Tg. Menonket iti amianan a laud a puntona, ken kalpasanna mapan iti Tg. Sele, Baro a Guinea (1°26′S 130°56′E / 1.433°S 130.933°E).
Iti abagatan. Ti akin-amianan a patingga ti Baybay Ceram iti pagbaetan ti Obi Mayor ken Baro a Guinea [Ti linia manipud iti … Obi Mayor … ti Tanjong Seranmaloleo iti akindaya unay a patinggana, kalpasanna babaen dagiti isla ti Tobalai, Kekek, Pisang ken Kofiau aginggana iti Tanjong Sele (1°26′S 130°55′E / 1.433°S 130.917°E), ti akinlaud a punto ti Baro a Guinea].
Iti laud. Ti akin-abagatan a punto ti Baybay Molucca [sic] iti pagbaetan ti Halmahera ken Obi Myor [Ti linia manipud iti akin-abagatan unay a patingga ti Halmahera aginggana iti amianan a punto ti Isla Bisa (Setile), kalpasanna aginggana iti akin-amianan unaya patingga ti Obi Mayor].
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-10-15. Naala idi 7 Pebrero 2010.


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: naipatarus a titulo
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 a mangiraman ti
|trans-title= nga awanan iti
|title= wenno,
|trans-chapter= nga awanan iti
|chapter=.
- Makasapul ti
|trans-title=iti
|title=
Makasapul ti
|trans-chapter=iti
|chapter=
Ireporta dagiti plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 daytoy a biddut no ti dakamat ket adda iti Ingles a patarus ti titulo iti
|trans-title= wenno titulo ti kapitulo iti
|trans-chapter= ngem awanan iti titulo ti kasisigud a pagsasao iti
|title= wenno titulo ti kapitulo iti
|chapter=.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, mangited ti titulo iti kasisigud a pagsasao para iti
|title= wenno titulo ti kapitulo para iti
|title=. Ikeddeng a manginayon ti
|language= no saan pay a parte ti dakamat.
Dagiti panid nga agraman iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: naipatarus a titulo.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid kadagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Tungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia tungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut. Iti pay maipatinayon, dagiti panid nga agraman kadagiti nagan a maipada kadagiti tabas ti '/[Pp]agipadasan', '/[Pp]angsubok', '/[^/]*[Ll]istan', ken '/[Aa]rkibo' ket saanda a mairaman kadagiti pagsurotan a kategoria.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Czesław Miłosz
Ni Czesław Miłosz ([ˈt͡ʂɛswafˈmiwɔʂ] (dengngen); 30 Hunio 1911 – 14 Agosto 2004) ket maysa idi a Polako a mannaniw, mannurat ti prosa ket nagipatpatarus iti nagtaudan a Lithuaniano.[1][2][3][4][5] T Maikadua a sangalubongan a Gubat a panawen a panagsarsaruno a Ti Lubong ket maysa nga urnong dagiti 20 nga "ampapaok" a dandaniw. Timmalaw isuna a napan iti Laud idi 1951, ken ti saan a piksion a librona a Ti Natiliw a Panunot (1953) ket maysa a klasiko iti kontra-Stalinismo. Manipud idi 1961 aginggana idi 1998 isu ket maysa a propesor iti pagsasao nga Eslabo ken Literatura iti Unibersidad iti California, Berkeley. Ni Miłosz ket nagbalin nga umili iti Amerika[5] ken nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1980.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Saulius Sužiedėlis (1 Pebrero 2011). Pakasaritaan a Diksinario iti Lithuania. Scarecrow Press. p. 189. ISBN 978-0-8108-4914-3.
Ni Miłosz kadawyana nangipangpangruna ti nagtaudanna a Lithuania
- ^ Irena Grudzińska-Gross (24 Nobiembre 2009). Czesław Miłosz ken Joseph Brodsky: kumaduan dagiti mannaniw. Pagmalditan ti Unibersidad ti Yale. p. 291. ISBN 978-0-300-14937-1.
...Dagiti "agpayso" a Polako nangipalpalagip ti pagilian ti kina-agpayso a nagtaudan a Lithuania ni Milosz, ti saan a kadawyan a relihionnna, ken ti kanigid a napalabasna
- ^ Ensiklopedia iti Sangalubongan a Biograpia, Tomo 11 - Panid 40
- ^ Robinson Jeffers, Dagiti rukod ti mannaniw – Panid 177
- ^ a b "Ti Sibik ken Tribu a Kasasaad: TI Estado, Etnisidad, ken ti Adu nga etniko a Kasasaad" Babaen ni Feliks Gross – Panid 124


text:
1998
Ti 1998 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Huebes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 15 – Junior Wells, Amerikano a musikero (naipasngay 1934)
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 8 – Halldór Laxness, Islandiko a mannurat (naipasngay 1902)
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 19 – Octavio Paz, Mehikano a diplomata ken mannurat (naipasngay 1914)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 6 – Akira Kurosawa, Hapon a mannurat ti senario, produser, ken direktor (naipasngay 1910)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 5 – Momoko Kōchi, Haponesa nga aktres (naipasngay 1932)
- Nobiembre 21 – Fabian Ver, Filipino a Heneral (naipasngay 1920)


text:
Aluminio
Ti aluminio ket kimiko nga elemento iti grupo ti boro nga addaan iti simbolo iti Al ken atomiko a numero 13. Daytoy ket kas pirak-puraw, naalumaymay, saan a magnetiko, mabennat a metal. Ti aluminio ket ti maikatlo a kaaduan nga elemento (kalpasan ti oksiheno ken silikon), ken ti kaaduan a metal iti ukis ti Daga. Daytoy ket mangbukel iti agarup a 8% babaen ti kadasen solido a rabaw ti Daga. Ti metal nga aluminio ket kemikal unay a reaktibo a dagiti natibo a wadan ket manmano ken limitado aginggana kadagiti nakaro nga enbiromento ti panagpabassit. Imbes ket, daytoy ket mabirukan a nailaok kadagiti sumurok a 270 nadumaduma a mineral.[1] Ti nangruna a mina ti aluminio ket bauxita.
Ti aluminio ket naisangayan gapu ti nababa a densidad ken para iti abilidadna a mangkedked iti panaglati gapu iti penomenom iti pasibasion. Dagiti estruktural a komponente a naaramid manipud ti aluminio ken dagiti aloyna ket nagruna iti isndustria ti aeroespasio ken nangrunapay kadagiti sabali a lugar ti pagluganan ken dagiti estruktural a material. Dagiti kaserbian a kompuesto ti aluminio, iti batayan ti kadagsen, ket dagiti oksido ken sulpato.
Uray no iti kaaduna iti enboronmento, awan ti ammo a porma ti biag a metaboliko nga agus-usar kadagiti asin ti aluminio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Shakhashiri, B. Z. (17 Marso 2008). "Chemical of the Week: Aluminum" (PDF). SciFun.org. University of Wisconsin. Naala idi 4 Marso 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Aluminio iti Wikimedia Commons
- Aluminio manipud ti Unibersidad ti Nottingham


text:
Kawayan
Dagiti kawayan ket dagiti kankanayon a berde a perenial nga agsabsabong a mula iti subpamilia ti Bambusoideae iti pamilia ti ruot iti Poaceae.
Iti kawayan, kas dagiti sabali a ruot, dagiti internodal a rehion ti ungkay ket kadawyan a kalawakaw ken dagiti baskular a reppet iti pagpuniponan ket naiwarwara iti amin a paset ti ungkay imbes nga iti silindriko a pannakaurnos. Awan pay ti dicotyledon a natarikayo a xylem. Ti kaawan ti sekondario a tubo ti kayo ket mangpataud kadagiti ungkay dagiti monocot, a mairaman dagiti palma ken dagiti dakkel a kawayan, nga agbatong imbes nga umakikid.[2]
Dagiti kawayan ket mangiraman kadagiti sumagmamano a kapardasan nga agtubo a mulmula iti lubong,[3] gapu iti naisangayan a sistema iti agdepdepende iti risoma. Dagiti dadduma a sebbangan ti kawayan ket mabalin nga agtubo iti 91 cm (36 in) iti kaunegan ti paset ti 24 nga oras, iti maysa a gatad iti ganggani a 4 cm (1.6 in) iti maysa nga oras (iti maysa a pangtubo iti agarup a 1 mm iti tunggal maysa a 90 a segundo, wenno 1 pulgada iti tunggal maysa a 40 a minuto).[4] Dagiti higante a kawayan ket dagiti kadakkelan a kameng iti pamilia ti ruot.
Dagiti kawayan ket nangrunada iti ekonomia ken kultura iti Abagatan nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken Daya nga Asia, gapu ta naus-usar dagitoy a kas materiales iti panagpatakder, kas taudan ti makan, ken kas maysa a bersatilo a produkto. Ti kawayan ket addaan iti nagatngato a espesipiko a kompresibo a kapigsa ngem ti kayo, ladrilio wenno kongkreto, ken ti maysa nga espesipiko a tension a kapigsa a mangkaribal iti asero.[5][6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Soreng, Robert J.; Peterson, Paul M.; Romaschenko, Konstantin; Davidse, Gerrit; Zuloaga, Fernando O.; Judziewicz, Emmet J.; Filgueiras, Tarciso S.; Davis, Jerrold I.; Morrone, Osvaldo (2015). "A worldwide phylogenetic classification of the Poaceae (Gramineae)". Journal of Systematics and Evolution. 53 (2): 117–137. doi:10.1111/jse.12150. ISSN 1674-4918.
- ^ Wilson, C.L. & Loomis, W.E. Botany (Maika-3 nga ed.). Holt, Rinehart and Winston.
- ^ Farrelly, David (1984). The Book of Bamboo. Sierra Club Books. ISBN 978-0-87156-825-0.
- ^ "Fastest growing plant". Guinness World Records. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 3 Septiembre 2014. Naala idi 22 Agosto 2014.
- ^ Roach, Mary (1 Hunio 1996). "The Bamboo Solution: Tough as steel, sturdier than concrete, full-size in a year". Discover Magazine. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 23 Oktubre 2013. Naala idi 7 Disiembre 2013.
- ^ Rottke, Evelin (27 Oktubre 2002). "Mechanical Properties of Bamboo" (PDF). Aachen, North Rhine-Westphalia, Germany: RWTH Aachen University. Section 3, page 11 and Section 4, page 11. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 4 Marso 2016. Naala idi 7 Disiembre 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kawayan iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Bambusoideae iti Wikispecies
Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Kawayan". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press.


text:
YOUR FRIENDLY MARITES
Agraira ti makunkuna nga kumao, akyat-bahay gang ken panagtakawan iti uneg ti balay wenno dagiti uneg ti business establishments. Isu nga nasisita laeng nga adda ti nakabantay a parasiput kadagitoy bente cuatro oras!
Importante ti peace of mind ken security para ti pamilya, pagtaengan wenno negosyo no addaman. Isu nga irekomendami iti kabaruanan nga CCTV system a mamonitor dagiti recorded and live footages babaen ti smartphone uray sadinokaman a disso!
Dagitoy ti features na:
✅360 degree viewing angle
✅night vision
✅2k image/video resolution
✅two-way audio
✅inverted installation
Technical requirement: Masapul nga adda iti stable internet connection iti uneg ti balay wenno pasdekmo.
Available pay iti outdoor and waterproof CCTV system. Message us now!
No credit card required, unsubscribe at any time. pagevamp.com


text:
Naimbag a kanito tayo amin kailian nga awan labasna. Sadino man a batug ti langit ti ayanyo. Ania ngay ti madamag, kakailian. Okey kadi met laeng ti kasasaad yo dita? No dakami ti kas yo kayat nga ammuen kailian, nasayaat a saan. Ania ti gapuna a saan? Sus, adu ti rason no apay kailian.
Maysa kadagiti kangrunaan ita kailian a mapagpapatangan nga agpapan iti barbershop ni Ka Atong ket maipapan iti death penalty wenno dusa a bitay. Plano dagiti mammanday linteg nangruna iti nababa a kongreso a riingen ti dusa a bitay Kayong. Ania’t makunam… sus, dakesen, narigaten ti agloko-loko no kasta. Ngem, hahaha, relaks, saan met a basta nagbasol ket madusan iti bitay.
Segun iti nabasa tayo a damag Kayong Angkuan, sipud na-abolish ti dusa a bitay idi 2006, adda 3,000 a porsiento ti ngimmatuan ti heinous crimes. Agasem ngay dayta. Nakaam-amak, Kayong. Segun pay iti kanayonan a damag ania kailian nga intay naala, adda agarup kano a 6,204 a ngimatuan wenno bilang dagiti convicted iti heinous crimes kalpasan a pinaisardeng pasado a presidente Gloria Macapagal-Arroyo ken agdama a representante ti Pampanga, idinto ta idi adda pay la ti death penalty adda agarup laeng a 189 a convicted iti heinous crimes. Sus, kitaem man Kayong Angkuan ti dakkel a naggidiatanda iti bilang.
Kadagiti naglabas nga aldaw, konkondinarenda met ti agdama nga administrasyon gapu iti kampania kontra iti droga. Adu ngamin kadagiti natay a naiwalang ti maatap nga adda pakainaiganna kano iti droga. Ket isu daytoy ti dildillawen dagiti sumagmamano a grupo ket ibagbagada nga extra judicial killing. Ngem kas nadakamat tayon iti kallabes, no daytoy dusa a bitay ti mangpasardeng wenno mangpabassit iti krimen, apay ketdin a saan nga isubli, tangay dagiti met laeng kombiktado iti heinous crime a makuna dagiti kandidato iti dusa a bitay. Isu a kinarit ti agdama a prisidente dagiti mangkonkondinar kenkuana.
Adu ngamin ti mangibagbaga nga adda man dusa a bitay wenno maisubli ti death penalty awan met mapasamak, isu met laeng nga adu ti mapasamak a krimen ngem kinarit ti agdama a prisendente dagiti mangibagbaga iti kastoy a no sadino ket kunana. “Sige isubliyo ta kitaek no diak pagbalinen a kurtina dagiti bagtit dita, bitayek amin ida,” kas kinuna daytoy.
Apowwww, dakesen, Apo no kasta. Urayen tayo pay a kasta ti linteg tayo, satay agnakem? Malagipko no saanak a nagbiddut sipud adda nakemkon ni laeng sigud a presidente Erap ti nakaaramid iti dayta. Segun iti ammok, a ngem no nagbiddutak, sorry laengen ta isu’t ammok kunak met Kayong hahaha.
Ngem ti makunami ania, maisubli man ken saan, agpada, no talaga a dayta ti makaisubli iti urnos ken linak iti ingungoten tayo a daga a nayanakan ta sobran ti kaadu dagiti nakaam-ames a krimen a maar-aramid piman ket ti dakesna, kaaduanna pay a biktima dagiti inosente. Ket ti nasakit, gapuanan kano dagiti sinal-ot a drug addict. Ania’t makunam ngay Kayong? Sakbay nga innak gibusan toy istoryata ania, ania’t makunam? Dakayo man a readers mi ti ABN, ania’t makunayo, umannugot kayo kadi a maisubli ti dusa a bitay wenno death penalty?
Bueno, Kakailian, agingga manen ditoy ti intay panagiinnistorya ta inkam man pay kumape ken Apo Editor Thom dita nay ayan pagkapkapian dagiti pada a dual citizen, nagmayat ngamin ti agigup iti kape barako…sus, ina aya, anian a banglona. Kayong, mapantayon agpaypayapayen ni Bro Jun. Babayooo, tsuptsup muahmuah. Adios mi Amor!


text:
Klado
Ti klado (manipud iti Taga-ugma a Griego: kλάδoς, klados, "sanga"), ammo pay a kas monopiletiko a grupo, ket ti maysa a grupo dagiti organismo a buklen iti maysa a sapasap a tinaudan ken amin dagiti kapuonan a kaputotan, ken mangirepresenta iti bugbugtong a "sanga" iti "kayo ti biag".[1]
Ti sapasap a tinaudan ket mabalin a maysa nga indibidual, maysa a populasion, maysa a sebbangan (naungaw wenno sibibiag), ken dadduma pay aginggana iti maysa a pagarian ken ad-adu pay. Naiyumok dagiti klado, maysa iti sabali, kas iti tunggal a maysa a sanga ket sumina kadagiti babbabassit a sanga. Dagita a panagsina ket mangipaltiing iti ebolusionario a pakasaritaan kas agbalbaliw dagiti populasion ken nawayada nga agbaliw. Naitermino dagiti klado a kas dagiti monopiletiko (Griego: "maysa a sangkaputotan") a grupo.
Kadagiti napalabas bassit a dekada, ti kaldistiko nga arngian ket nagpasayaat iti biolohiko a panangidasig ken nakaipakita iti nakakaskasdaaw nga ebolusionario a pannakikabagian dagiti organismo.[2] Iti umad-adu, dagiti taksonomo ket padasenda ti mangliklik a mangnagan iti kadagiti takson a saan a dagiti klado; dayta ket, dagiti takson a saan a monopiletiko. Adda dagiti sumagmamano a pagkakabagian a pagbaetan dagiti organismo nga inpakita iti ima ti molekular a biolohia ti kladistika ket dagiti fungi ket as-asidegda a kabagian dagiti ayup ngem kadagiti mula, naikeddeng itan a dagiti archaea ket maigiddiatda manipud iti bakteria, ken dagiti multiselular nga organismo ket mabalinda a nagtaud manipud iti archaea.[3]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a "klado" ket naaramid idi 1957 babaen ti biologo a ni Julian Huxley a mangibaga iti resulta ti kladogenesis, ti maysa a konsepto a binulod ni Huxley manipud ken ni Bernhard Rensch.[4][5]
Adu kadagiti sapasap a nanaganan a grupo, kas pagarigan dagiti rodensia ken dagiti insekto, ket kladoda gapu ta, iti tunggal maysa a kaso, ti grupo ket buklen ti maysa sapasap a tinaudan nga agraman amin kadagiti bukodna a sanga ti kaputotan. Kas pagarigan, dagiti rodensia, ket sanga dagiti mamalia a simmina kalpasan ti patingga iti paset ti panawen idi ti klado ti Dinosauria ket nagsardeng a kas dagiti dominante a naindagaan a bertebrata kadagiti 66 a riwriw a tawen a napalabas. Ti kasisigud a populasion ken dagiti amin a kaputotanna ket klado. Ti klado ti rodensia ket maitunos iti urnos ti Rodentia, ken dagiti insekto iti klase ti Insecta. Dagitoy a klado ket mairaman kadagiti basbassit a klado, a kas ti chipmunk wenno kuton, iti tunggal maysa ket buklen dagiti basbassit pay a klado. Ti met klado ti "rodensia" ket mairaman iti mamalia, bertebrata ken dagiti klado ti ayup.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cracraft, Joel; Donoghue, Michael J., dagiti ed. (2004). "Introduction". Assembling the Tree of Life. Oxford University Press. p. 1. ISBN 978-0-19-972960-9.
- ^ Palmer, Douglas (2009). Evolution: The Story of Life. Berkeley: University of California Press. p. 13.
- ^ Pace, Norman R. (2006-05-18). "Time for a change". Nature. 441 (7091): 289. Bibcode:2006Natur.441..289P. doi:10.1038/441289a. ISSN 1476-4687. PMID 16710401.
- ^ Dupuis, Claude (1984). "Willi Hennig's impact on taxonomic thought". Annual Review of Ecology and Systematics. 15: 1–24. doi:10.1146/annurev.es.15.110184.000245.
- ^ Huxley, J. S. (1957). "The three types of evolutionary process". Nature. 180 (4584): 454–455. Bibcode:1957Natur.180..454H. doi:10.1038/180454a0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Evolving Thoughts: Clade
- DM Hillis, D Zwickl & R Gutell. "Tree of life". An unrooted cladogram depicting around 3000 species.
- Phylogenetic systematics, an introductory slide-show on evolutionary trees


text:
Imperio a Mongol
Ti Imperio a Mongol (Mongolian:denggen (tulong·pakaammo) Mongol-yn Ezent Güren; Siriliko: MoHroлыH эзэHT rүpэH) ket rimsua idi las-ud ti maika-13 ken maika-14 a sigsiglo AD, ken isu idi ti kadakkelan nga agkakasigkay a daga nga imperio iti pakasaritaan ti nagtagitaoan.[1] Mangrugi daytoy idiay estepa ti Tengnga nga Asia, daytoy ket dimteng a gimmay-at manipud idiay Daya nag Europa aginggana idiay Baybaya iti Hapon, a nangsaksakop kadagiti paset ti Siberia iti amianan ken gimmay-at nga agpaabagatan iti Abagatan a daya nga Asia, ti Indiano a subkontinente, ti Banak ti Iran, ken ti Tengnga a Daya. Iti kalatakan a gay-atna daytoy ket sumaksakop iti 9,700 km (6,000 mi), nakasakop ti kalawa iti 24,000,000 km2 (9,300,000 sq mi),[2][3][4][5] 16% iti dagup a kalawa iti Daga, ken agtengtengel ti panaturay kadagiti populasion ti sumurok a 100 a riwriw.
Ti Imperio a Mongol ket rimsua maniud ti panagkaykaysa iti Mongol ken dagiti Turko a tribu iti naipakasaritaan a Mongolia babaen ti panangidaulo ni Genghis Khan. Ni Genghis Khan ket isu idi ti nairangarang nga agturay kadagiti amin a Mongol idi 1206. Ti imperio ket napardas a dimakkel babaen ti panagturayna ken kalpasanna dagiti pay panagturay dagiti kaputotanna, a nangipatpatulod kadagiti panagraut iti amin a turong.[6][7][8][9][10][11] Ti nawatiwat a transkontinental nga imperio a nangikapet ti daya iti laud nga adda ti maysa a naipatpatungpal a Pax Mongolica ket nangpalpalubos ti panagtagilako, dagiti teknolohia, dagiti kammasapulan ken dagiti ideolohia a maiwarwaras ken pakisinnukatan iti ballasiw ti Eurasia.[12][13]
Ti imperio ket nangrugrugi a naisinsina a kas ti maysa aresulta kadagiti gubat a maipanggep kadagiti panagsasaruno, a kas dagiti appo ni Genghis Khan ket nagsisinnuppiatda no ti naarian a linia ket nasken a mangsurot manipud iti anak a lalaki ni Genghis ken ti tumawid a ni Ögedei, wenno ti maysa kadagiti sabali nga anakna a lalaki a kas ni Tolui, Chagatai, wenno ni Jochi. Dagiti Toluid ket nagballigida kalpasan ti nadara a panagpurga kadagiti sangkatipunan ti Ögedeid ken Chagataid, ngem dagiti panagsisinnuppiat ket nagtultuloy kadagiti kaputotan iti Tolui. Idi ti maysa a Nalatak a Khan ket pimmusay, dagiti kasuppiat a konseho ti kurultai ket aggigiddanda nga agpili kadagiti nadumaduma a sumaruno, a kas ti agkabsat a lallaki a ni Ariq Böke ken ni Kublai, isuda a dua ket napili ken dagitoy dua ket saanda laeng a nagsinnungat, ngem nangikaskasoda pay kadagiti kumarkarit manipud kadagiti kaputotan ni Genghis nga annakna a lallaki.[14][15] Ni Kublai ket nagballigi a nangala ti bileg, ngem sinaruno daytoy ti sibil a gubat, idi ni Kublai ket nagpaspadas, ngem napaay, a nangal manen ti panagtengngel dagiti pamilia ti Chagatayid ken Ögedeid.
Ti Gubat ti Ain Jalut ket nangmarka ti nangato a puntos ti danum iti Mongol a panagrukma, ken idi ti immuna nga banse ti Mongol a permanente a naabak iti dagus a gubat iti paggugubatan. Kalpasan dagiti dati a pnnakaabak iti pagggubatan, dagiti Mongol ket kankanayonda a nagsubsubli ken nagibalbales kadagiti pannaka-abakda, a dimtengan daytoy pannakaabak dagiti kabusorda. Ti Gubat ti Ain Jalut ket nangmarka ti immuna a panawen a naaramidda daytoy.
Babaen ti panawen nga ipupusay ni Kublai idi 1294, ti Imperio a Mongol ket nabungbungtol kadagiti uppat a nagsisina a khanate wenno imperio, a ti tunggal maysa ket ket napnapan kadagiti bukodda nga interesado ken gandat: ti Nabalitokan a Horda a khanate iti amianan a laud, ti Chagatai Khanate iti laud, ti Ilkhanate iti abagatan a laud, ken ti Yuan a Dinastia a naikuartel iti moderno nga aldaw a Beijing.[16] Idi 1304, dagidi tallo nga akinlaud a khanate ket nabiitda a nangawat iti nominal a panangituray ti Yuan a Dinastia,[17][18] ngem idi naparmek babaen ti Han nga Insik a [[Ming a Dinastia] idi 1368, ti Imperio a Mongol ket kanungpalan a nawara.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti pudno apundasion daytoy a siudad ket saan a napasamak aginggana idi 1220, ken nagserbi a kas ti kapitolio ti Imperio a Mongol aginggana idi 1259.
- ^ Kalpasan ti ipupusay ni Möngke Khan idi 1259, awan idi ti agmaymaysa a nangruna a siudad iti imperio, a ti Dadu ket isu ti kapitolio ti Yuan a Dinastia manipud idi 1272 aginggana idi 1368.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Morgan. Dagiti Mongol. p. 5.
- ^ Finlay. Pilgrim Art. p.151.
- ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/102315/history-of-Central-Asia/73543/Creation-of-the-Mongol-empire
- ^ «Mongolia se encomienda a Gengis Jan» (iti Espaniol). El País 18.08.2007 (2007). Consultado el 19/06/2008.
- ^ Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall ken Peter Turchin (2006). "Daya-Laud nga Orientasion dagiti Naipakasaritaan nga Imperio" (PDF). Warnakan dagiti Sistema ti Lubonga Panagsukisok. Unibersidad ti Connecticut. 12 (blng. 2): 219–229. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2007-02-22. Naala idi 2013-03-06.
- ^ Diamond. Guns, Germs, ken Steel. p. 367.
- ^ Dagiti Mongol ken Ruso, babaen ni George Vernadsky
- ^ Ti Mongol a Lubong nga Imperio, 1206-1370, babaen ni John Andrew Boyle
- ^ Ti Pakasaritaan ti Tsina, babaen ni David Curtis Wright. p. 84.
- ^ Ti Nasap a Sibilisasion ti Tsina, babaen ni Yong Yap Cotterell, Arthur Cotterell. p. 223.
- ^ Dagiti Mongol ken dagiti Mamluk: Ti Mamluk-Ilkhanid a Gubat, 1260–1281 babaen ni Reuven Amitai-Preiss
- ^ Gregory G.Guzman "Dagiti kadi barbaro ket negatibo wenno positibo a banag iti taga-ugma ken mediebal a pakasaritaan?", Ti Historiador 50 (1988), 568-70.
- ^ Allsen. Kultura ken Panagrukma. p. 211.
- ^ "Ti Islamikoa Lubong aginggana idi1600: Ti Nabalitokan a Horda". Unibersidad ti Calgary. 1998. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-11-13. Naala idi Disiembre 3, 2010.
- ^ Michael Biran. Ti Qaidu ken ti Ibabangon ti Nawaya nga Estado ti Mongol idiay Tengnga nga Asia. The Curzon Press, 1997, ISBN 0-7007-0631-3
- ^ Ti Cambridge a Pakasaritaan ti Tsina: Ganganaet a Turay ken dagiti Pagbeddengan nga Estado. p. 413.
- ^ Jackson. Dagiti Mongol ken ti Laudt. p. 127.
- ^ Allsen. Kultura ken Panagrukma. pp. xiii, 235.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Allsen, Thomas T. (1987). Mongol nga Imperialismo: Dagiti Annuroten ti Nalatak a Qan Möngke idiay Tsina, Rusia, ken ti Islamiko a Dagdaga, 1251-1259. Unibersidad ti California a pagmalditan. ISBN 978-0520055278.
- Allsen, Thomas T. (2004). Kultura ken panagrukma iti Mongol Eurasia. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-0-521-60270-9.
- Amitai-Preiss, Reuven (1995). Dagiti Mongol ken Mamluk: Ti Mamluk-Ilkhanid a Gubat, 1260–1281. Cambridge, UK; New York, USA: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-0-521-46226-6.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brent, Peter. Ti Imperio a Mongol: Genghis Khan: Ti panagballigina ket ti Legadona. Book Club Associates, Londres. 1976.
- Buell, Paul D. (2003). Naipakasaritaan a Diksionario iti Mongol a Lubong nga Imperio. The Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-4571-7.
- May, Timothy. "Ti Mongol nga Arte iti Gubat." Westholme Publishing, Yardley. 2007. ISBN 978-1-59416-046-2 / ISBN 1-59416-046-5
- May, Timothy. Ti Mongol a Panagrukma a Pakasaritaan ti Lubong (Reaktion Books, inwarwaras babaen ti Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan; 2012) 319 pampanid
- Rossabi, Morris. Dagiti Mongol: Ti Ababa Unay a Pangyuna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2012. ISBN 978-0199840892
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Imperio a Mongol iti Wikimedia Commons
- Genghis Khan ken dagiti Mongol
- Ti Imperio a Mongol
- Dagiti Mongol
- Biograpia ni Genghis Khan
- Dagiti Mongol iti Pakasaritaan ti Lubong
- Ti Imperio a Mongol para kadgiti estudiante
- Paradoxplace a Panirigan a Pampanid kadagiti Mongol nga Emperador Naiyarkibo 2017-09-15 iti Wayback Machine
- Panaglaglagip kadagiti Mongol ni William iti Rubruck
- Mongol a panagraut iti Rus (ladladawan)
- Sangalubongan a Dagu dagiti Natay
- Google Earth -Imperio a Mongol[permanente a natay a silpo]


text:
Danaw Sampaloc
Ti Danaw Sampaloc ket maysa a di aktibo a bulkaniko a maar iti isla ti Luzon iti Filipinas.
Daytoy ti kadakeklan kadagiti Pito a Dandanaw ti San Pablo, Laguna. Gangani kagudua ti kaadalem ti danaw ket addaan iti ababaw a lennek iti baba, a mangipakita a daytoy ket bulkaniko ti tinaudan. Mabirukan ti danaw iti likudan ti munisipio ti San Pablo ken addaan kadagiti pagtarakenan iti ikan ken dagiti bassit a balay a naipatakder kadagiti kadang.
Leyenda[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda idi maysa nga agtubtubo a sampaloc (Tamarindus indica wenno kayo ti salamagi) iti hardin ti naagum, naimut a baket. Iti maysa nga aldaw, ti maysa a lakay ket nagpakpakaasi a dumawat iti bunga ti salamagi kas agas para iti apona a lalaki. Imbes a tumulong kaniana, pinakamat ti baket ti lakay kadagiti naranggas nga asona. Nakaro a nasugatan ti lakay. Iti kinapudno ti lalaki ket maysa a naglimlimed a diwata.
Kalpasan idi pimmanaw ti diwata (nagparparang pay laeng a kas maysa a lakay), naggurruod ken nagtudo, a sinarunio babaen ti panagrengngat iti daga. Intero a limned ti hardin iti dakkel nga abut ken dagus a napunno iti danum, a ninaganan metten dagiti taga-purok manipud iti dakkel a kayo ti salamagi.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Danaw Sampaloc iti Wikimedia Commons
- Dagiti Naipakasaritaan a Dulon ti Siudad ti San Pablo
- Leyenda ti Danaw Sampaloc


text:
Plantilia:Marebba a listaan
Daytoy a plantilia ket agpataud ti marebba a listaan. Mabalin nga iyasentar dagiti estilo ti CSS para iti "frame" (dagiti etiketa ti
...  a mangpalikmut ti listaan), para iti tiulo ti listaan, ken para dagiti listaan ti banag. Daytoy a plantilia ket mangsuporta kadagiti awan patinggana a bilang ti listaan dagiti banag.
Eskritu[urnosen ti taudan]
{{marebba a listaan |expand =   |framestyle =   |titlestyle =   |title = |liststyle =   |hlist =   |bullets =   | [1 = ]   | [2 = ]   | [3 = ]   | ... }}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
- Dagiti pangipuesto a parametro (
1,
2,
3...) - dagitoy ti listaan dagiti banag. No awan adda a listaan dagiti banag, ti modulo ket saan a mangiruar ti aniaman.
expand- pananginagan ti
expand = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket mangiyasentarto ti kasisigud a kasasaad iti napadakkel.
framestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a manglikmut ti listaan, kasla iti
font-size: 90%;.
titlestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut ti titulo.
title- ti titulo ti listaan.
titlestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut ti listaan.
hlist- pananginagan ti
hlist = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket gapuananto ti plantilia a mangiruar ti horisontal a listaan.
bullets- pananginagan ti
bullets = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket gapuananto ti plantilia nga agpataud kadagiti punglo para kadagiti tunggal maysa a banag ti listaan.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Amianan a laud nga Europa
Ti amianan a laud wenno amianan nga akinlaud nga Europa, wenno ti nalukay a naipalawag ng amianan nga akinlaud a rehion ti kontinental nga Europa. Ti panangibaga ket naipalawag kadagiti heograpiko ken etnograpiko.
Dagiti pagilian ti Amianan a laud nga Europa:
Kadawyan a mairaman:
No maipapan iti heograpia, ti amianan alaud nga Europa ket buklen ti Irlanda, Gran Britania, Belhika, ti Olanda, Luxembourg, akin-amianan nga Alemania, Dinamarka, Norwega Suesia ken ti Islandia. Ti Akin-amianan a Pransia, ken akin-abagatan nga Alemania ket sagpaminsanda pay a naikedkeddeng a kas paset ti pannakaigrupo. Ti Akin-abagatan a Pransia ken ti Pinlandia ket kadawyanda a saan a naikeddeng a kas paset ti amianan a laud, a ti akin-abagatan a Pransia ket masansan a naikeddeng a kas paset ti rehion ti Mediteraneo wenno Akin-abagatan nga Europa. Iti pay maipatinayon, ti Belhika, ti Olanda ken ti akin-amianan nga Alemania ket saanda a kankanayon a naikeddeng a kas paset ti pannakaigrupo. Ti termino ket makaserbi no matungtungan kadagiti parikut iti klima wenno biolohia.
Iti pakasaritaan ken lingguistika, idiay amianan a laud nga Europa dagiti nabati a nangruna a pannakaigrupo ket ti Keltiko nga Europa, Hermaniko nga Europa, ken ti Pines. Nupay kasta, awanen ti nasayaat a pannakaigiddiat a kas Sasao a Hermaniko wenno Sassao a Romanse gapu ta dagitoy ket agpadada iti opisial a kasasaad iti amin dagiti tradisional a turay ti Keltiko ken ti rehion ket addaan iti pakasaritaan ti Protestantenismo a mangiddiat iti daytoy manipud kadagiti kaarrubana iti Latin a Mediteraneo wenno Eslabo nga akindaya nga Europa. Daytoy ti pakaiturongan ti adu nga agpapada a panangipalawag a kas ti heograpiko a maysa nga adda iti ngato, ngem matarawidwidan a mangilaksid ti Pransia ken ti Wallonia, ken mangiraman kadagiti lugar a nangitalinaay kadagiti elemento ti Keltiko iti Tengnga a Panpanawen. Narukod daytoy babaen ti gupitna, daytoyto ket as-asideg iti lugar a naipakita iti mapa a kas ti akin-amianan nga Europa ken mainayon ti Ababa a Pagpagilian ken ti akin-amianan nga Alemania.
Teatro ti Gubat ti Sangalubongan II[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pakasaritaan ti militar ti Britania ken Kanada, ti Amianan-Laud nga Europa ket naus-usar idin a mangibagbaga kadagiti dua a kampania ti daga iti agarup a lugar idi Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Dagiti dua a sabali a pammadayaw iti gubat ket naipangunguna kadagiti rehimento a nakibinglay kadagitoy a kampania. Ti Kampania ti Amianan-Laud nga Europa iti 1940, idi las-ud ti Gubat ti Pransia, a nairestrikto idi iti Belhika ken dagiti puerto ti Kanal ti Pransia. Ti Kampania ti Amianan-Laud nga Europa iti 1944–1945 ket nangrugi kadagiti isasanglad idiay Normandy ken nagpatingga iti panangala ni Mariskal ti kampo Montgomery iti panagsuko ti militar ti Alemania kadagiti amin a puersa ti Alemania idiay Olanda, ti amianan-laud nga Alemania ken Dinamarka iti Lüneburg Heath iti amianan-laud nga Alemania ket linabanan idi babaen ti Maika-21 a Grupo ti Buyot ti Britaniko. Iti immuna a kampania, ti buyot ti Pransia ket akinrebbeng para kadagiti amin nga Akinlaud a Sanguanan manipud idiay Luxembourg aginggana idiay Suisa, ken dagiti met Amerikano ti Maika-12 a Buyot ken ti Maika-6 a Grupo idi las-ud ti maikadua a kampania.
Dagiti yunit ti Umuna aBuyot ti Kanada ket nakilaban kadagiti lima a nangruna a kampania iti amianan-laud nga Europa, a mairaman ti Gubat ti Normandy, dagiti gubat para iti Puerto Kanal, ti Gubat ti Scheldt, ti panaglalaban iti Rhineland idi Pebrero ken Marso 1945, ken kadagiti maudi nga operasion iti daya ti Karayan Rin. Ti paset ti panawen ti estatiko a pannakigubat ket adda met manipud idi Nobiembre 1944 aginggana idi 8 Pebrero 1945 idi las-ud ti immuna a panagimaton kadagiti puesto babaen ti Immuna a Buyot ti Kanada iti Nijmegen Salient.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "North-West Europe". Canadian Soldiers. Naala idi Agosto 9, 2012.


text:
Rehional a pagsasao
Ti rehional a pagsasao ket ti pagsasao a naisasao iti maysa a lugar iti naturay nga estado, no man daytoy ket bassit a lugar, maysa a pederal nga estado wenno probinsia, wenno ti sabali a nalawlawa a lugar.
Iti sangalubongan, para kadagiti panggep iti Dokumento ti linteg para kadagiti Rehional wenno Minoridad a Pagsasao, ti kayat a sawen ti "rehional ken minoridad a sasao" ket dagiti:
- tradisional a naus-usar iti kaunegan iti naited a teritorio iti Estado babaen dagiti umili iti dayta nga Estado a mangporma iti grupo a basbassit iti bilang ngem iti amin a paset ti populasion ti Estado; ken
- maigiddiat manipud iti wenno dagiti opisial a pagsasao iti dayta nga Estado[1]
Ti pannakabigbig dagiti rehional wenno minoridad a pagsasao ket nasken a saan a maiyallilaw iti pannakabigbig a kas maysa nga opisial a pagsasao.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "European Charter for Regional or Minority Languages". Council of Europe. Naala idi 11 Marso 2015.


text:
Napagtalinaed ken agtultuloy ti Basura Exchange School Tiangge wenno BEST a proyekto ti Barangay Poblacion Burgos, Ilocos Norte.
Daytoy ti inpannakkel ni Punong barangay Jojie Jimenez kalpasan a napintas iti resulta ti nadakamat a proyekto gapu ta adu payen a lugar ti nangadaptar iti daytoy.
Kunana a nangrugi ti basura exchange school tiangge idi 2019 ken nagtultuloy agingga a nagpandemic idi Marso 2020 a temporaryo a nakaisardengan na gapu ta awan iti face to face.
Nupay kasta, kunana a baliw nga inrubwat da idi june 2021 a nanglukatan da kadagiti umili a mapan agipasukat ti plastic iti grocery items ti kada aldaw iti Martes ken Huwebes.
Iti baet daytoy, inlawiawagna a pinagbalirf’dan ti nasao a programa a BEST on Wheels nga isudan ti dumanon a mangsukat kadagiti plastic a basura gapu ta adu pay laeng dagiti saan a makaammo.
Inpalgak ni jimenez a binulan met a mangmangted iti supply a grocery items ti Energy Development Corporation nga agpateg iti 10 a ribu a pisos.
Kunana nga adda pay dagiti individual a mangmangted iti tulong malaksid pay kadagiti gagayyem da manipud idiay ballasiw taaw para jti Best on wheels a programa ti Brgy. Poblacion iti ili a Burgos.
Mainaig iti daytoy, naiget met iti panangsupurta ni Gob. Mathew Marcos Manotoc iti nadakamat a proyekto gapu ta maysa daytoy a pangalay ay iti problema ti basura ditoy Ilocos Norte. (Rod Sadian)
(Source: Provincial Government of Ilocos Norte – Communications & Media Office)


text:
Agosto 23
Ti Agosto 23 ti maika-235 nga aldaw ti tawen (maika-236 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 130 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1912 – Gene Kelly, Amerikano nga aktor (pimmusay 1996)
- 1925 – Alfredo Alcala, Filipino nga artista iti komiks (pimmusay 2000)
- 1867 – Edgar de Wahl, Baltiko Aleman a manursuro, matematiko, lingguista ken imbentor ti Interlingue (pimmusay 1948)


text:
Ibajay
Ti Ibajay ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ibajay ket politikal a nabingbingay iti 35 a barbaranggay.[2]
- Agbago
- Agdugayan
- Antipolo
- Aparicio
- Aquino
- Aslum
- Bagacay
- Batuan
- Buenavista
- Bugtongbato
- Cabugao
- Capilijan
- Colongcolong
- Laguinbanua
- Mabusao
- Malindog
- Maloco
- Mina-a
- Monlaque
- Naile
- Naisud
- Naligusan
- Ondoy
- Poblacion
- Polo
- Regador
- Rivera
- Rizal
- San Isidro
- San Jose
- Santa Cruz
- Tagbaya
- Tul-ang
- Unat
- Yawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Ibajay | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Aklan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Sirkulo ti Antartiko
Ti Sirkulo ti Antartiko ket maysa kadagiti lima a nangruna a sirkulo (wenno dagiti paralelo) ti latitud a mangmarka kadagiti mapa iti Daga. Para iti 2012, daytoy ti paralelo ti latitud a mapan iti 66°33′49.2″ (wenno 66.56367°) [1] iti abagatan ti Ekuador.
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar iti abagatan ti Sirkulo ti Antartiko ket ammo a kas ti Antartiko, ken ti sona a dagus iti amianan ket tinawtawagan iti Akin-abagatan a temperado a sona. Ti kapada a linia ti latitud idiay akin-amianan a hemisperio ket ti Sirkulo ti Artiko.
Ti Sirkulo ti Antartiko ket ti akin-amianan unay a latitud iti Akin-abagatan a Hemisperio nga ti init ket agtultuloy nga adda iti ngato wenno baba ti horisonte para kadagiti 24 nga oras. Ti tunggal maysa a lugar iti abagatan ti Sirkulo ti Antartiko ket makasanay ti saan a basbassit ngem maysa nga aldaw iti tunggal maysa a tawen a ti init ket saan a lumnek, ken saan a basbassit ngem maysa nga aldaw iti tunggal maysa a tawen a ti init ket saan a lumngak. Mapasamak ti paset ti panawen ti agtultuloy a lawag ti aldaw ti dua pulo ket uppat nga or-oras iti saan a basbassit a tinawen ken ti pay paset ti panawen ti agtultuloy a a panawen ti rabii ti dua pulo ket uppat nga or-oras. Mapasamak dagitoy idiay Sirkulo ti Artiko, iti pamunganayan, eksakto a maminsan iti tunggal maysa a tawen, kadagiti solstisio ti Disiembre ken Hunio. Daytoy ket mapasamak gapu ta ti pagtayyekan ti Daga ket napakbo, babaen dagiti agarup a grado ti 23.5, a mainaig iti ekliptiko (ti plano ti pnaglikmut ti Daga iti likmut ti init). Iti akin-abagatan a solstisio ti panaglalam-ek, ti akin-abagatan a hemisperio ket umadayo a naipakbo manipud iti Init iti kaaduan a gay-atna, ken ti rehion ti permanente a sipnget ket abutenna ti akin-amianan a patingga; iti akin-abagatan a solstisio ti kalgaw, ti akin-abagatan a hemisperio ket umasideg a maipakbo iti Init iti kaaduan a gay-atna, ken ti rehion ti permanente a lawag ti init ket abutenna ti akin-amianan a patingga.
Ti Sirkulo ti Antartiko ket markaanna ti akin-amianan a patingga ti akin-abagatan a hemisperio a nalawagan ti init nga aldaw iti 24 nga oras, ken ti 24 nga oras a rabii nga awan init iti pantar ti baybay.
Gapu kadagiti agin-inut a panagbalbaliw iti pakbo ti pagtayyekan ti Daga, ti Sirkulo ti Antartiko ket agin-inut nga umal-alis. Kitaen dagiti sirkulo ti latitud.
Ti lugar nga abagatan ti Sirkulo ti Antartiko ket agarup a 20,000,000 km2 (7,700,000 sq mi) ken sakupenna ti 4% iti Daga.[2]
Heograpia ken demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kontinente ti Antartika ket mangporma ti masa ti daga a mangsakop ti kaaduan ti lugar iti kaunegan ti Sirkulo ti Antartiko. Awan ti permanente a populasion ti tattao iti abagatan ti Sirkulo ti Antartiko. Nupay kasta adda met dagiti nadumaduma a sentro a pagsukisokan iti Antartiko manipud kadagiti adu a pagilian a tinagtagitao babaen dagiti timpuyogan dagiti sientista nga agsisinnukat kadagiti nadmaduma a tiempo.
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken agpadaya, ti Sirkulo ti Antartiko ket lumabas babaen ti:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Obliquity of the Ecliptic and Nutation". neoprogrammics.com (iti Ingles).
- ^ Marsh, William M.; Kaufman, Martin M. (2013). Physical Geography: Great Systems and Global Environments (iti Ingles). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-76428-5.


text:
Diro
Ti diro ket ti nasam-it a makan babaen dagiti uyokan a nagus-usar ti nektar manipud iti sabsabong. Tikaruay a mapataud babaen dagiti uyokan ti diro (ti henero nga Apis) ket maysa kadagiti kanayon a naibagbaga, gapu ta isu daytoy ti kita ti diro nga inur-urnong babaen dagiti agtartaraken ti uyokan ken kankannen babaen ti tattao. Ti diro a pinataud babaen dagiti sabali nga uyokan ken dagiti insekto ket adda kadagiti naisangayan a tagkikua.
Dagiti uyokan ti diro ket agibaliwda kadagiti nektar iti dirobabaen ti prosesso iti regurgitasion ken panagbawbaw. Ipenpenda dagitoy a kas nangruna a taudan ti taraon iti allid dagiti kalaba iti uneg ti balay ti uyokan.
Ti diro ket makaala ti kasam-itna manipud iti monosakarido pruktosa ken glukosa, ken addaan iti agarup a kapada ti kinasam-it iti granulado nga asukar.[1][2] Daytoy ket addaan iti nasayaat a kimiko a tagtagikua para itipanagiyurno ket ti naisalsalumin a nanam a pakaiturongan ti tattao a mangayat iti daytoy ngem ti asukar ken dadduma pay a pagpasam-it.[1] Kaaduan kadagiti mikroorganismo ket saanda nga agaramid ti diro gapu ti ababa a aktibidad ti danumna iti 0.6.[3] Nupay kasta, ti diro ket sagpaminsan nga aglaon kadagiti malmalmeng nga endospora ti bakteria a Clostridium botulinum, ken mabalin daytoy a makadangran kadagiti maladaga, gapu ta dagiti endospora ket mabalinda nga agbaliw kadagiti bakteria a makapataud ti sabidong kadagiti ubing pay a bagis ti maladaga, ken pakaiturongan ti sakit ken mabalin pay a makapatay.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b National Honey Board. "Karbohidrato ken Kasam-it ti Diro". Naala idi 1 Hunio 2012.
- ^ Estado nga Unibersidad ti Oregon. "Ania kadi ti relatibo a kinasam-it dagiti nadumaduma nga asukar ken dagiti sukat ti asukar?". Naala idi 1 Hunio 2012.
- ^ Prescott, Lansing; Harley, John P.; Klein, Donald A. (1999). Mikrobiolohia. Boston: WCB/McGraw-Hill. ISBN 0-697-35439-3.
- ^ Shapiro, Roger L.; Hatheway, Charles; Swerdflow, David L. (1998). "Botulismo idiay Estados Unidos : Ti Klinikal ken Epidemiolohiko a Panagrepaso". Annals of Internal Medicine. 129 (3): 221–8. doi:10.1059/0003-4819-129-3-199808010-00011. PMID 9696731.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krell, R. (1996). Dagiti produkto a makanayon ti pateg manipud iti panagtaraken ti uyokan. Gunglo ti Makan ken Agrikultura ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. ISBN 978-92-5-103819-2.
- Root, A. I.; Root, E. R. (2005). The ABC and Xyz of Bee Culture. Kessinger Publishing. ISBN 978-1-4179-2427-1.


text:
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Iloilo
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Iloilo ket isu ti pannakabagi ti Siudad ti Iloilo iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy ket nairepresenta idi a kas paset ti Probinsia ti Iloilo aginggana idi 1987, idi naikan ti bukodna a pannakabagi.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2015): 447,992
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Wikipedia:Babel
Dagiti gandat ti Wikimedia ket agus-usarda ti Babel tapno makatulong para iti pannakisinnarita dagiti agar-aramat ken maipalaka ti panagbiruk kadagiti makasao ti maysa a pagsasao.
Dagiti agpang ti kalaing a panangisaoUrnosen
- Awan ti pannakaammo nga agpang ti pannakaammoda
xx-0: Awan ti aniaman a pannakaawatda ti maysa a pagsasao wenno marigatanda unay a makaawat.
- Nababa nga agpang ti pannakaammoda
xx-1:Maawatanda bassit ti pagsasao kadagiti nalaka a naisursurat ken mabalinda nga agsaludsod wenno sumungbat kadagiti nalaka saludsod ngem saanda a nalaing unay nga agsurat kadagiti artikulo.
- Agpakatengnga nga agpang ti pannakaammoda
xx-2: Nalaingdan a makaawat tapno mabalinda ti agurnos wenno makisinnarita kadagiti tungtungan ti panid.
- Nangato nga agpang ti pannakaammoda
xx-3: Nalaingdan a makasurat iti daytoy a pagsasao ngem mabalin nga adda pay laeng dagiti sagpaminsan a kamali.
- Kasla patneng a panagsasao nga agpang ti pannakaammoda
xx-4: Kasla patneng ti kalaing ti panagsao wenno pannakaawatda urayno saanda a naipasngay a mangisasao iti daytoy a pagsasao.
- Propesional nga agpang ti pannakaammoda
xx-5: Nalaing ti pannakaawatda iti daytoy a pagsasao, mabalinda ti agbalakad wenno wenno agipatarus kadagiti sabali a pagsasao.
- Patneng nga agpang ti pannakaawatda
xx-N: Patneng wenno naipasngay a mangisasao. Nalaing unay ti pannakaawatda kadagiti amin nga agpang ti daytoy a pagsasao.


text:
Sasao a Filipino
Iti lingguistika, ti sasao a Filipino ket ti insingasing idi 1991 babaen ni Robert Blust nga amin dagiti pagsasao ti Filipinas ken akin-amianan a Sulawesi—malaksid ti Sama–Bajaw (sasao dagiti "Dagiti Sitano ti Baybay") ken dagiti sumagmamano a pagsasao ti Palawan—ket mangporma ti subpamilia ti sasao nga Austronesio. Urayno ti Filipinas ket asideg iti sentro ti Austronesio a panagpadakkel manipud iti Formosa, adda laeng bassit a linguistiko a pagdumadumaan dagiti agarup a 150 a pagsasao ti Filipinas, a mangisingasing a ti nasapsapa a dibersidad ket napunasen babaen ti pannakaiwaras ti puonan ti moderno a sasao a Filipino.[1][2] Ti sasao a Filipino ket mangbukel ti kaduogan a saan a sasao a Formosano iti pamilia ti pagsasao nga Austronesio, nga agraman kadagiti nadumaduma a pagsasao a mangpreserba ti proto-Austronesio a schwa ken asonante ti d–r a napukaw iti sasao a Sunda–Sulawesi.
PannakaidasigUrnosen
Manipud iti agarup nga amianan agingga iti abagatan, da Adelaar ken Himmelmann (2005) ket bingayenda dagiti sasao a Filipino kadagiti sumaganad a grupo:
- Sasao nga Akin-amianan a Filipino
- Sasao a Bataniko (dagiti 4 a pagsasao iti pagbaetan ti Luzon ken Formosa)
- Sasao nga Akin-amianan a Luzon (dagiti 40 a pagsasao, mairaman ti Ilokano)
- Sasao a Tengnga a Luzon (dagiti 5 a pagsasao, mairaman ti Kapampangan)
- Sasao nga Akin-amianan a Mindoro (wenno Amianan a Mangyan; dagiti 3 a pagsasao)
- Sasao a Kalatakan a Tengnga a Filipino
- Sasao nga Akin-abagatan a Mindoro (dagiti 3 a pagsasao)
- Sasao a Tengnga a Filipino (dagiti 40 a pagsasao, mairaman ti Tagalog ken Cebuano)
- Sasao a Palawan (dagiti 3 a pagsasao)
- Sasao a Mindanao (dagiti 20 a pagsasao)
- Sasao a Gorontalo–Mongondow (dagiti 9 a pagsasao ti Gorontalo ken Amianan a Sulawesi)
- Sasao a Kalamian (dagiti 2 a pagsasao ti akin-amianan a Palawan)
- Sasao nga Abagatan a Mindanao (dagiti 5 a pagsasao)
- Sasao a Sangiriko (dagiti 4 a pagsasao ti Sangir ken Is-isla Talaud)
- Sasao a Minahasan (dagiti 5 a pagsasao ti Amianan a Sulawesi)
Iti pay maipatinayon, dagiti pagsasao ti Umiray Dumaget, Manide ken Inagta Alabat ket saanda a naidasig iti kaunegan ti pamilia ti sasao a Filipino.
Panangiyasping iti bokabularioUrnosen
Ti tsart ti panangiyasping a pagbaetan dagiti nadumaduma a sasao a Filipino manipud iti amianan agingga iti abagatan nga umuna ti Proto-Austronesio para iti panangiyasping.
Dagiti pagsasao ti Negrito ti FilipinasUrnosen
Dagiti tattao a Negrito ti Filipinas ket agsasaoda kadagiti nadumaduma pagsasao. Addaanda iti ad-adu a pannakaipada kadagiti kaarruba a pagsasao ngem iti tunggal maysa kaniada, ken nailista laeng ditoy a kas maysa a katulong iti pananginagan.
Lobel (2013)Urnosen
Ni Lobel (2013)[3] ket ilistana dagiti sumaganad nga etnolingguistiko a grupo ti Nangisit a Filipino (kas dagiti Negrito ti Filipinas).
- Akin-amianan a Luzon
- Umiray Dumaget
- Remontado Dumagat
- Alta, Akin-amianan
- Alta, Akin-abagatan
- Arta
- Agta ti Casiguran
- Agta ti Nagtipunan
- Agta ti Dinapigue
- Agta ti Tengnga a Cagayan
- Pahanan (Agta)
- Agta ti Dupaningan
- Atta (dagiti 3-4 a pagsasao)
(Ni Lobel (2010)[4] ket ilistana dagiti sumaganad a pagsasao a Negrito a naisasao idiay akindaya nga aplaya ti Isla ti Luzon, nailista manipud iti amianan angingga iti abagatan.)
- Agta ti Dupaningan (sanga ti Akin-amianan a Luzon)
- Agta ti Pahanan
- Agta ti Casiguran
- Umiray Dumaget
- Agta Remontado
- Inagta Alabat
- Manide (di naidasig)
- Inagta Partido
- Inagta Rinconada
Iti pay maipatinayon, da Robinson ken Lobel (2013)[5] ket isuppiatda a ti Agta ti Dupaningan, Agta ti Pahanan, Agta ti Casiguran, Agta ti Nagtipunan, Agta ti Dinapigue, ken ti Paranan ket saan a tagikua ti sanga ti Akin-amianan a Kordiliera, ngem imbes ket a ti baro a sanga a tinawtawaganda iti Akin-amianan a daya a Luzon, nga inkeddengda a kangrunaan a sanga ti grupo ti Akin-amianan a Luzon (Kordiliera).
- Banbantay ti Zambales
- Ayta Mag-indi
- Ayta Mag-anchi
- Ayta Abellen
- Ayta Ambala
- Ayta Bataan (aka Ayta Magbukun)
- Akin-abagatan a Luzon
- Inagta Rinconada
- Inagta Partido
- Manide
- Inagta Alabat (ken Inagta Lopez)
- Akin-abagatan a Filipinas
- Inata (mabalin a dagiti 2 a dialekto)
- Inati (Inete) (dagiti 2 a dialekto?)
- Mamanwa
- Batak (dagiti 5-8 a dialekto)
- Iraya (Mangyan)
- Ata/Tigwa/Matigsalug Manobo
- Dagiti karuay nga awanen
- Agta ti Bantay Iraya (AKA Daya a Danaw Buhi Agta)
- Inagta Alabat
- Agta ti Dicamay: naisasao idiay Karayan Dicamay idiay akinlaud a bangir ti Sierra Madre idiay asideg ti Jones, Isabela; naireporta a pinaawan dagiti nagtataeng nga Ilokano idi baetan ti 1957 ken 1974 (Headland 2003:7)
- Villa Viciosa Agta
Reid (1994)Urnosen
Ni Reid (1994) ket ilistana dagiti sumaganad a pagsasao a Negrito.[6]
- Amianan nga Agta
- Arta – dagiti 12 a nabati nga agsasao idiay Aglipay, Quirino, idi 1990
- Alta
- Amianan nga Alta – naisasao idiay Aurora
- Abagatan nga Alta (Kabuluen) – naisasao kadagiti probinsia ti Nueva Ecija ken Bulacan
- Sentral Agta – naisasao idiay akindaya a Luzon; mairaman ti Umiray
- Abagatan nga Agta
- Sinauna
- Ayta – dagiti 6 a nadumaduma a pagsasao a naisasao idiay Banbantay ti Zambales segun kenni Wimbel (1986):[7]
- Dagiti dadduma pay a pagsasao dagiti Negrito ti Filipinas
- Ata Manobo – naisasao idiay Mansalinao, Davao
- Batak – naisasao idiay Palawan
- Inati
- Mamanwa – naisasao idiay Agusan
Ti Ethnologue ket manginayon iti awanen ken di naidasig a Katabaga iti Akin-abagatan a Luzon.
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Adelaar & Himmelmann 2005)
- ^ Ti ad-adu nga agdumaduma a kita ti Filipino ket mabirukan iti Borneo.
- ^ Lobel, Jason William. 2013. Philippine and North Bornean languages: issues in description, subgrouping, and reconstruction. Ph.D. dissertation. Manoa: University of Hawai'i at Manoa.
- ^ Lobel, Jason William. 2010. Manide: An Undescribed Philippine Language. Oceanic Linguistics, Vol. 49, no. 2.
- ^ Robinson, Laura C. and Jason William Lobel (2013). "The Northeastern Luzon Subgroup of Philippine Languages." Oceanic Linguistics 52.1 (2013): 125-168.
- ^ Reid, Lawrence A. 1994. Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages. Oceanic Linguistics, Vol. 33, No. 1 (Hun. 1994), pp. 37-72.
- ^ Wimbish, John. 1986. The languages of the Zambales mountains: a Philippine lexicostatistic study. In Work Papers of the Summer Institute of Linguistics, University of North Dakota Session, vol. 30:133-142.
- Fay Wouk and Malcolm Ross (ed.), The history and typology of western Austronesian voice systems. Australian National University, 2002.
- K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, The Austronesian languages of Asia and Madagascar. Routledge, 2005.
- Austronesian Basic Vocabulary Database, 2008.


text:
Plantilia:LINZ
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket agpartuat iti nagibasaran ti {{cite web}} iti nagan tilugar iti Land Information New Zealand Geographic Placenames Database. Ti manamnama a panagusar ket iti pagbaetan dagiti etiketa ti   .
{{LINZ|id=|name=|accessdate=}}
Amin dagiti parametro ket pagpilian, ken dagiti pay nagan ti parametro. Ti nagan ket kasisigud iti PAGENAME.
Dagiti nagan ti lugar ket mabalin ti agbiruk ditoy.
Ti id ketdagiti bilang iti patingga ti URL, kas pagarigan ti id para iti Auckland ket 54693.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Departamento ti Casanare
Ti Casanare ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay tengnga nga akindaya a rehion ti pagilian. Ti kapitoliona ket ti Yopal. Daytoy ket addaan kadagiti lugar ti lanao ken addaan kadagiti 800 km a linia ti tubo a pagibunagan a maiturong idiay aplaya a puerto ti Coveñas a tagikua babaen ti BP.
Dagiti karayan ken penned[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Upia (Río Upía) ket mabirukan idiay Casanere.[2]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aguazul
- Chameza
- Hato Corozal
- La Salina
- Maní
- Monterrey
- Nunchía
- Orocue
- Paz de Ariporo
- Pore
- Recetor
- Sabanalarga
- Sacama
- San Luis de Palenque
- Tamara
- Tauramena
- Trinidad
- Villanueva
- Yopal
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Casanare iti Wikimedia Commons
- (iti Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Casanare


text:
Karkarakter a tradisional nga Insik
Ti karkarakter a tradisional nga Insik (tradisional nga Insik: 正體字/繁體字; napalaka nga Insik: 正体字/繁体字; Pinyin: Zhèngtǐzì/Fántĭzì) ket ti karkarakter ti Insik iti ania man nga agsmang ti karakter a saan nga aglaon ti baro a napartuat a karkarakter wenno dagiti pangisukat a karakter a naaramid kalpasan idi 1946. Kaaduan kadagitoy ket dagiti kadawyan a karkarakter dagiti agasmang ti naiyalagad a karakter Pagalagadan a Porma ti Nailian a Karkarakterti Taiwan, ti Hong Kong ken Macau wenno iti Diksionario Kangxi. Dagiti moderno a sukog ti karkarakter a tradisional nga Insik ket immuna a nagparang iti iruruar ti sinuratan a kleriko idi las-ud ti Han a Dinastia, ken sumurok kumarang a natalinaayen manipud idi maika-5 a siglo (idi las-ud ti Dagiti Dinastia ti Akin-abagatan ken Akin-abagatan.)


text:
Pagsasao a Zulu
Ti Zulu wenno isiZulu ket ti pagsasao dagiti tattao a Zulu nga agraman kadagit iagarup a 10 a riwriw nga agsasao, ti kaaduan kadagitoy (sumurok a 95%) ket agtataeng idiay Abagatan nga Aprika. Ti Zulu ket isu ti kaaduan a naisasao a pagsasao ti balay idiay Abagatan nga Aprika (24% ti populasion) ken maawatan pay babaen dagiti sumurok a 50% ti populasion (Ethnologue 2005). Daytoy ket nagbalin a maysa kadagiti sangapulo ket maysa nga opisial a pagsasao ti Abagatan nga Aprika idi 1994.
Segun ti Ethnologue,[4] daytoy ti maikadua a kaaduan a naisasao a pagsasao a Bantu kalpasan ti Shona. Kasla met dagiti sabali a pagsasao a Bantu, daytoy ket naisurat iti alpabeto a Latin.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Zulu iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." Impact: Studies in language and society, 14:78
- ^ Jouni Filip Maho, 2009. Baro a Napabaro a Listaan ti Guthrie iti Online
- ^ Ethnologue's Shona entry
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Noverino Canonici, 1996, Imisindo YesiZulu: An Introduction to Zulu Phonology and Zulu Grammatical Structure, University of Natal
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao a Zulu iti Wikimedia Commons


text:
Papa Pio VI
Ni Papa Pio VI (25 Disiembre[1] 1717 – 29 Agosto 1799), ket naipasngay idi a kas ni Count Giovanni Angelo Braschi, ket isu idi ti Papa manipud idi 1775 aginggana idi 1799.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Adu kadagiti nagtaudan a nangibaga nga isu ket naipasngay idi 27 Disiembre 1717 ngem daytoy ket ti petsa a panakabuniaganna, cf. Pastor, XXXIX, p. 22
- Ludwig von Pastor, 1952. Ti Pakasaritaan dagiti Papa manipud ti patingga iti Tengnga a Panawen, (St. Louis : Herder) tomo. XXXIX ken XL
- Katoliko nga Ensiklopedia: Papa Pio VI
- Dagiti Kardinal iti Nasantuan a Romano a Simbaan: Giovanni Angelo Kardinal Braschi
- Papa Pio VI Naiyarkibo 2007-09-28 iti Wayback Machine iti Damian-hungs.de (iti Aleman)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Pio VI iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:T links
Kaspagarigan (urnosen tungtungan pakasaritaan silsilpo # /subpanid /dok /urnosen ti dok /pagipadasan /dip ti pagipadasan /pangsubok)
Daytoy a plantilia ket mangited iti listaan dagit silpo iti maysa a plantilia. Awan dagiti maigawid a silpo (kas ti pananginayon ti salaknib iti maysa a plantilia). Ti maysa a silpo iti mainaig a maysa a modulo ket mabalin nga inayon.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{t links|infobox tao}}→
Infobox tao (urnosen tungtungan pakasaritaan silsilpo # /subpanid /dok /urnosen ti dok /pagipadasan /dip ti pagipadasan /pangsubok)
{{t links|infobox tao|sandboxlinks=yes}}→
infobox tao (/pagipadasan /pangsubok t h lk | Taudan urnosen tungtungan pakasaritaan silsilpo # /subpanid /dok)
Dagiti pagpilian[urnosen ti taudan]
- Panaginayon iti silpo iti maysa a modulo
No adda kanagan a modulo, mainayon daytoy:
{{T links|Mapa ti lokasion}}→
- Ti ania man a modulo (wenno awan) ket mabalin a maisilpo:
{{T links|Mapa ti lokasion|module=String}}→
{{T links|Mapa ti lokasion|module=}}→
- Mapa ti lokasion (urnosen tungtungan pakasaritaan silsilpo # /subpanid /dok /urnosen ti dok /pagipadasan /dip ti pagipadasan /pangsubok) (blanko isu a saan a maisilpo)
- Pananginayon kadagiti silpo ti pagipadasan
No agus-usar iti
../pagipadasan dagiti plantilia, dagiti silpo ti plantilia ket mabalin a nalawag a maaramid:
{{T links|Mapa ti lokasion|sandboxlinks=yes}}→
- Mapa ti lokasion (/pagipadasan /pangsubok t h lk | Taudan urnosen tungtungan pakasaritaan silsilpo # /subpanid /dok) · Modulo:Mapa ti lokasion · Modulo:Mapa ti lokasion
- Daytoy ket makatulong pay a mangpawil ti aksidente a panagbaliw iti agdama a bersion ti kodigo.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{T links/sandbox links}} inus-usar no aginayon, a kas babaen ti
|sandboxlinks=yes
Panagpormat ti kadawyan a panggep[urnosen ti taudan]
- 1 Ti
{{tlg}}ket isu ti kaaduan a kadawayn, a manpalubos iti ania man a kombinasion ti estilo ti teksto ken/wenno dagiti pagpilian ti estilo ti silpo.
- 2 Manglapped ti panagbalkot ti teksto babaen ti panangikabil daytoy iti uneg dagiti etiketa ti
... .
- 3 Agusar iti agbaet iti maysa a monospace a letra ngem saan a
... .
- 4 Mangipalubos kadagiti silpo kadagiti plantilia iti ania man a nagan ti espasio.


text:
Jyutping
Jyutping (Insik: 粵拼; Jyutping: jyut6 ping3; Panangibalikas a Kantones: [jyːt̚˨ pʰɪŋ˧]), (sagpamisan a mailetra iti Jyutpin) ket ti sistema ti romanisasion para iti Kantones a pinarang-ay babaen ti Kagimongan ti Lingguistika ti Hong Kong (LSHK) idi 1993. Ti pormal a naganna ket ti Ti Isbangan ti Romanisasion ti Kantones Ti Kagimongan ti Lingguistika ti Hong Kong. Ti LSHK ket mangiyaddang iti panagusar iti daytoy a sistema ti romanisasion.
Ti nagan a Jyutping (daytoy ti romanisasion iti Insik a nagan ti Jyutping, 粵拼) ket ti naipangyababa a nagan a mangbukel iti umuna a karkarakter nga Insik kadagiti termino ti Jyut6 jyu5 (粵語, a ti kayatna sawen ket "Kantones ti bitla") ken ping3 jam1 (拼音 "ponetiko nga alpabetot").


text:
Lehislatibo a distrito iti Abagatan a Leyte
Ti Lehislatibo a Distrio iti Abagatan a Leyte ket isu ti pannakabagi iti probinsia iti Abagatan a Leyte iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Kasakbayan ti panagbubutos iti Abagatan a Leyte iti bukodna a pannakabagi a kas maysa a nawaya a probinsia, dagiti agdama a tinurturayan iti daytoy a probinsia ket nairepresenta a kas paset iti maikadua ken maikatlo a distrito ti Leyte manipud idi 1907 aginggana idi 1931, ken iti maikatlo a distrito manipud idi 1931 aginggana idi 1961. Manipud idi 1978 aginggana 1984 daytoy ket paset iti pannakabagi iti Rehion VIII.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 399,137
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Kategoria:Abagatan a daya nga Asia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 9 a subkategoria, manipud iti 9 a dagup.
D
- Dagiti grupo ti etniko iti Abagatan a daya nga Asia (10 K, 2 P)
- Dagiti pagsasao ti Abagatan a daya nga Asia (6 K, 6 P)
G
H
- Heograpia ti Abagatan a daya nga Asia (12 K, 5 P)
I
K
M
- Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia (1 K, 16 P)
P
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia (11 K, 11 P)
Pampanid iti kategoria "Abagatan a daya nga Asia"
Dagiti sumaganad a 2 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 2 a dagup.


text:
Bacolod-Kalawi
Ti Bacolod-Kalawi ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bacolod-Kalawi ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Ampao
- Bagoaingud
- Balut
- Barua
- Buadiawani
- Bubong
- Dilabayan
- Dipatuan
- Daramoyod
- Gandamato
- Gurain
- Ilian I
- Ilian II
- Lama
- Liawao
- Lumbaca-Ingud
- Madanding
- Orong
- Pindolonan
- Poblacion I
- Poblacion II
- Raya
- Rorowan
- Sugod
- Tambo
- Tuka I
- Tuka II
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Bacolod-Kalawi | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Wikipedia:Maipanggep ti Pagipadasan
Ti Pagipadasan ti Wikipedia ket ti panid a naidesinio para iti panagsubok ken panageksperimento iti sintaksis iti wiki.
Ti Pagipadasan ket napartuat a kas lugar kadagiti bassbassit nga alagaden ken annuroten ngem dagiti dadduma a panid ti Wikipedia. Kas pagarigan,saan anasken iti sumurot kadagit estilo ken mangala iti konsenso iti komunidad sakbay nga agaramid iti adu a panagbaliw. Nupay kasta, daytoy ket nasken a saan a mausar para kadagiti makadadael a panggep, ken dagiti annuroten ti awan ti personal a panagdaruros, pannakatakneng, ken dagiti karbengan ti kopia ket maipakat pay laeng.
No addaanka iti nagan ti agar-aramat, mabalinmo ti agpartuat iti bukodmo a pagipadasan idiay bukodmo nga espasio. Mabalinmo a mabirukan ti bukodmo a pagipadasan ditoy. (Ken no awan pay, mabalinmo a partuaten daytoy!) Para iti nalaka panagserrek, dadda met silpo ti "Pagipadasan" dita kanawan a ngato iti tunggal maysa a panid. Mabalinmo pay ti agikabil iti {{Bukodko a pagipadasan}} idiay bukodmo a panid ti agar-aramat.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Wikipedia tungtungan:Pagipadasan para iti panagsubok kadagiti pamay-an ti tungtungan a panid.


text:
Trangkaso
Ti trangkaso ket maysa a makaalis a sakit dagiti billit ken dagiti mamalia a patauden babaen dagiti RNA a birus iti pamilia ti Orthomyxoviridae, dagiti birus ti trangkaso. Dagiti kaaduan a sintoma ket dagiti lammin, gurigor, buteg, nasakit a karabukob, naut-ot a piskel, sakit ti ulo (kankanayon a nakaro), panag-uyek, kapsot/bannog ken ti saan a nasayaat a rikna.[1] Urayno daytoy ket kanknayon a maiyallilaw kadagiti sabali a kasla trangkaso a sakit, a naipangpangruna ti panateng, ti trangkaso ket nakarkaro a sakit a patauden babaen dagiti nadumaduma a kita ti birus.[2] Ti trangkaso ket mabalin a mangpataud ti alidukdok ken panagsarua, a nangnangruna iti ubbing,[1] ngem dagitoy a sintoma ket sapasap iti saan a mainaig a gastroenteritis, a sagpaminsan a san nga husto a nakunkuna a kas ti "trangkaso ti tian" wenno "24-nga oras a trangkaso".[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Influenza: Viral Infections: Merck Manual Home Edition". Merck. Naala idi 15 Marso 2008.
- ^ Eccles, R (2005). "Pannaka-awat kadagiti sintoma ti panateng ken trangkaso". Lancet Infect Dis. 5 (11): 718–25. doi:10.1016/S1473-3099(05)70270-X. PMID 16253889.
- ^ Tiempo ti panawen a trangkaso a maigiddiat ti Trangkaso ti tian babaen ni Kristina Duda, R.N.; Naal idi Marso 12 2007 (Website: "About, Inc., Pset ti The New York Times Company")
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Trangkaso iti Wikimedia Commons


text:
Ni James Monroe (Abril 28, 1758 – Hulio 4, 1831) ket maysa idi a maikalima a Presidente iti Estados Unidos (1817–1825). Ni Monroe ket isu ti naudi idi nga isu ket Nagipatakder nga Ama iti Estados Unidos, ken ti kinaudi a presidente manipud iti Virginia a dinastia ken ti Republikano a Henerasion.[1] Ti pinakapresidentena ket namarkaan babaen kadagiti "Panawen ti Naimbag a Panakarikna" – ti maysa a paset ti panawen nga adda dagiti bassit laeng a panagriri ti makitipon – ken kalpasan daytoy ti Derraaw iti 1819 ken ti maysa a narungsota debado ti panagawat iti Missouri a Teritorio. Ni Monroe ket kaaduana naamammoan para iti panagirangarangna iti Monroe a Doctrina idi 1823, a nagibaga a ti Estados Unidos ket saanna nga ibturan dagiti sumakbay a panakibiang ti Europa iti Kaamerikaan.
- ^ Harlow Unger, James Monroe: Ti Kinaudi a Nangipatakder nga Ama (2009).


text:
Pagsasao a Bontok
Ti Bontok (wenno Bontoc) ket maysa a patneng a pagsasao dagiti patneng a Tattao a Bontok iti Mountain Province, idiay akin-amaianan a paset iti Filipinas.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bontok iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Tengnga a Bontok iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akindaya a Bontok iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akin-amianan a Bontok iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akin-abagatan a Bontok iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akin-abagatan alaud a Bontok iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
LAOAG CITY, July 25 (PIA) – Balligi a naangay ti maika-11 a Barangay Nutrition Scholars (BNS) Congress iti Ilocos Norte idi Hulyo 22.
Nagbalin a guest speaker ni Kendall Pilgrim N. Gatan, agdama nga officer-in-charge iti National Nutrition Council (NNC) iti Region 1.
Iti mensahena, impalagipna kadagiti umili ti importansia ken pagsayaatan ti umno a nutrision iti bagi aglalo kadagiti ubbing ken agtutubo.
Inatendaran dagiti BNS iti naduma-duma nga ili iti Ilocos Norte ti nasao a pasken karaman dagiti opisiales ti probinsia a da Bise Gobernador Cecilia Araneta Marcos ken Bokal Medeldorf Gaoat.
Iti panangiyebkasda ti ragsakda iti panakaaramid ti BNS congress iti probinsia, impalagip dagiti nagatendar nga opisiales iti Ilocos Norte ti agtultuloy a panagannad ti publiko kontra iti agdama a mapaspasaran a pandemya.
Kinunada a ngumato-bumaba ti kaso ti coronavirus disease 2019 (COVID-19) iti pagilian isu a masapul a makompleto tunggal umili iti panagpabakuna kontra COVID-19 ken pakairamanan iti panagpabakuna iti booster shots.
Kinunada pay a maragsakanda a nakakita iti dakkel a panagbaba ti kaso iti COVID 19 ditoy pagilian gapu iti panagpabakuna dagiti umili.
Naragsakan ni Darwin Tumbaga, agdama a presidente iti BNS Ilocos Norte, gapu iti balligi a pannakaaramid ti umuna a BNS congress iti probinsia manipud idi nangrugi ti pandemya.
"Naragsakak gapu ta adda tay manen a natipon-tipon ita a kanito kalpasan iti nasurok dua a tawen a saantayo nakapagdidinnanggay gapu iti pandemya, " kinunana.
Kabayatan ti BNS congress, naduma-duma pay a programa ti naisagana ken naaramid para kadagiti BNS frontliners. Nakoronaan a kas reyna ti 2022 BNS Congress ni Her Majesty Queen Rowena Taguicana, maysa a BNS iti Vintar, Ilocos Norte. (JCR/FGL/JNPD/MJTAB/CMV PIA Ilocos Norte)


text:
Wikipedia:Annuroten iti gramatika ken panangiletra
Dagiti sumaganad ket maysa a nalaka nga annuroten iti pagbatayan a gramatika ken panangiletra (ortograpia) iti panagsurat iti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia. Daytoy ket saan nga opisial a pagalagadan ti pasasao nga Ilokano ngem nasken a suroten ditoy a Wikipedia tapno saan a maka-allilaw iti panagbiruk ken saan nga umadu unay dagiti madobledoble a panid.
Maibasar dagitoy nga annuroten iti estilo, estruktura, konsepto ti Ilokano nga agdama a maus-usar ti ar-aramaten ti kaaduan a mannurat iti Ilokano kadagiti agdama a warnakan ken dadduma pay a pagbasaan iti Ilokano (kas iti Bannawag, Rimat, Sirmata, Tawid, Samtoy, Ilocos Times, dagiti libro ken antolohia nga ipabpablaak ti GUMIL Filipinas ken dadduma pay). Agsipud ta daytoy ti ad-adda ken ad-adu a maar-aramat, nupay saan nga isu ti opisial ken/wenno pagalagadan a pagbatayan a masurot, isu met ti padasentayo ditoy Ilokano Wikipedia.
No ngamin maipapan iti pagalagadan ti pagsasao nga Ilokano (wenno Iloko, iti dadduma) ti pakarikutan nga unaen, adda rigrigatna ta agingga ita ket komplikado daytoy a banag, agsusupiat ken di agsusurot dagiti maseknan iti no ania ti nasken a suroten a pagalagadan. Ti pamay-antayo, mangaramidtayo iti bukodtayo a kasla pagalagadan a maaramat ditoy laeng Ilokano Wikipedia, a maibasar ken asideg met laeng iti adda ken agdama nga us-usaren ti kaaduan.
Unaentayo dagiti kadawyan ken basaran pay laeng nga annuroten maipapan iti naannayas ken nasinop a panangsangal kadagiti balikas.
Gramatika
Panagaramat iti TI ken ITI
No damdamo ti agsurat iti Ilokano, makariro ti agaramat iti TI ken ITI ta naynay a mapagsinnukat ti umiso a panangusar kadagitoy iti buklen a patang (sentence).
Ti TI ket isu ti artikulo nga Ingles a THE (wenno A ken AN) (Tagalog: ANG). Mabalin pay daytoy a ti preposition nga OF (Tagalog: NG). Ti plural a porma ti TI ket DAGITI.
Ti met ITI ket isu ti Ingles nga IN wenno ON wenno OF (Tagalog: SA). Ti ad-adu ngem maysa a pormana ket KADAGITI.
Kas pagarigan:
Ti sabong ti karabasa ket naimas (a madengdeng). The flower of the squash is edible. Ang bulaklak ng kalabasa ay masarap.
Iti dalanko nga agawid, nakasabatak ti napintas a balasang. On my way home, I met a beautiful lady. Sa aking daan pauwi, nakasalubong ako ng magandang dalaga.
Agtartaray dagiti aso. The dogs are running. Tumatakbo ang mga aso.
Kadagiti barangay ti Pinugkit, ti Caballaibaan ti kalawaan. Among the barangays of Pinugkit, Caballaibaan is the largest (in area). Sa mga barangay ng Pinugkit, ang Caballaibaan ang pinakamalawak.
Agsaysayasay ti dara dagiti bannuar kadagiti uratko. The blood of heroes flows in my veins. Dumadaloy sa aking mga ugat ang dugo ng mga bayani.
Pagarigan pay, madlaw nga agduma dagitoy a patang:
Nayanak iti bulan ti Mayo. (Born on the month of May) Nayanak ti bulan iti Mayo. (The moon is born in May)
Core ken oblique
Segun met ken ni Apo Carl Galvez Rubino, maysa a mabigbig a lingguista, ti TI ket maawagan iti core case nga artikulo, ket ti met ITI ket oblique case nga artikulo.
Kunana pay:
- Core case articles are used in front of nouns corresponding to possessors, or verbal or predicate arguments, while oblique articles correspond to non-arguments (nouns that are ordinarily preceded by a preposition in English). Remember that intransitive verbs take one argument in Ilokano, and transitive verbs may take two.
Kas pagarigan:
CORE: Ania ti naganmo? — What is your name? Nakita ti lalaki ti babai. — The boy saw the girl. (transitive verb) Kayatmi ti kape. — We want coffee. Asino ti amam? — Who is your father? Lima ti ramay ti ima. — The hand has five fingers.
OBLIQUE: Nailet iti balasang. — It is tight on the young lady. Nakakita ti lalaki iti babai. — The boy saw a girl. (intransitive verb) Nalawa ti palda iti baket. — The skirt is loose on the old lady. Napanda iti uneg ti simbaan. — They went inside the church.
Panagaramat iti A ken NGA
Aramaten ti A no ti sarunuenna a rugi a letra ti balikas ket konsonante.
Kas pagarigan:
Naemma a balasang. Simmangpet a nakabitbit iti inuragana a kukod ti baka. Adu a sangaili ti immay iti kasar ni Maria.
Aramaten ti NGA no ti sarunuenna a rugi a letra ti balikas ket bokal (vowel).
Kas pagarigan:
Nasingpet nga ubing. Nalaing nga agarado ni Juan. Natinnag ti baso nga iggemna.
Dagiti pangsandi
Adda walo a pangsandi iti Iloko, uppat kadagitoy ti umuna a persona nga bugbugtong wenno ad-adu ngem maysa, ken sagdudua a maikadua a persona (bugbugtong ken ad-adu ngem maysa) ken maikatlo a persona (bugbugtong ken ad-adu ngem maysa).
Mausar dagitoy kas agwaywayas wenno maikapet/maisilpo kadagiti balikas (a berbo, pangnagan, pangilasin ken dadduma pay). Kadagiti Ilokano (a patneng), ti dakayo ken isuda ket maaramat pay kas pagdayaw wenno pagtamed a balikas no daytay makitungtong iti nataengan wenno dadduma pay a tattao a madaydayaw.
Kas pagarigan, kas agwaywayas:
Siak ti nangala. Sika ti napusgan. Isu ti kayatko. Data ti mapan. Dakami a mangurkuranges. Datayo dagiti mairurrurumen. Dakayo dagiti mangidumduma. Isuda dagiti madidios a tattao.
No maikapet wenno maisilpo ti pangsandi (Ingles: pronoun) iti balikas, segun ken ni Apo Rubino, adda dua a pakaidasigan dagitoy: enclitic absolutive ken ergative enclitic. Gagangay a no umuna a persona a singular ket -ak ti udi ti balikas a nasilpuan iti enclitic absolutive a pronoun, -ko wenno -k met no ergative enclitic a pronoun.
Kas pagarigan, kas naikapet:
Enclitic absolutive: Simmurotak a napan nagarem. Ay-ayatenka unay-unay. Isu ti nagsurat. Agpadata ti gasat. Nagsidakami iti inabraw nga aba. Agsasalatayo man ketdi iti duronduron, kapetkapet. Mangankayo iti patupat. Simrekda iti gukayab.
Ergative enclitic: Baketko daydiay napungga a nakalabbaga. Damom kadi ti uminum iti arak? Dinanogdanogna ti kabusorna. Balonenta dayta natuno a paltat. Dagami ti nagdissuan ti balay ni Butog. Manggatayo dagiti adda iti igid ti kalsada. Umaykaminto kadagiti balbalayyo. Nalalapsat dagiti babbalasangda idiay nga away.
No maikapet a makuna, nasken a nakakapet dagitoy a pronoun a saan ket a naisina wenno nakawayas:
"biagko" saan a "biag ko" "agragsaktayo" saan nga "agragsak tayo" "imbagana" saan nga "imbaga na" "agyamankami" saan a "agyaman kami" "sipsiputanka" saan a "sipsiputan ka" "nuangmi" saan a "nuang mi" "talonyo" saan a "talon yo"
Bugbugtong ken ad-adu ngem maysa
Usaren ti bugbugtong a TI ken ITI ken ti ad-adu ngem maysa a DAGITI ken KADAGITI kas pangiduyakyak iti kinamaymaysa wenno kaadu ken kabassit dagiti banag.
Kas pagarigan:
Mabalin met nga ipaadu nga is-isuna ti balikas:
No parisan iti TI/DAGITI ken ITI/DAGITI ti bugbugtong ken ad-adu ngem maysa a balikas, liklikan a maulit ti kinaadu dagitoy:
"dagiti tao" saan a "dagiti tattao" "dagiti lugar" saan a "dagiti luglugar" "iti tattao" saan a "kadagiti tattao" "kadagiti billit" saan a "kadagiti bilbillit"
Panangiletra (spelling)
Ti us-usaren a pagalagadan a panangiletra iti dayoty a Wikipedia ket ti moderno a panangisurat iti Ilokano (ortograpia), ti moderno a panangisurat iti Ilokano ket agus-usar iti alpabeto a naibatay iti alpabeto nga Abakada (Tagalog alphabet). Naibatay daytoy nga estilo iti ortograpia a kas ti inus-usar ti warnakan a Bannawag. Daytoy ket pagalagadan laeng ken saan nga opisial, kitaen ti panid daytoy a pakitungtungan no kayat a makisao iti daytoy a kapanggepan.
Ganggannaet a balikas (Ingles, Espaniol)
Madlaw nga adda wenno adu dagiti balikas a ganggannaet wenno nabulod (loaned words), nangruna iti Ingles ken Espaniol, ditoy Ilokano Wikipedia a saan a naipatarus iti Ilokano. Wenno saan ket a nayiloko laeng ti pannakailetrana.
Kastoy ti aramidentayo tapno saan met a nasken nga isarakan wenno ipatarus amin a balikas wenno termino (aglalo dagiti teknikal a sao wenno termino) iti Ilokano agsipud ta awan ti orihinal nga Ilokano dagitoy ket masansan nga agbanag laeng a literal wenno tabbed ti panangipilit a panangbiruk iti agpayso a pakaitarusanna. Usarenen ti moderno nga ortograpia (panangisurat) no agusar kadagiti ganggannaet a balikas.
No ti Ingles, umuna a surotentayo ti panangiletra a moderno nga ortograpia iti Ilokano, no awan ti kapadpadana a panagiletra iti Ilokano, isurat metten iti Ingles.
Kas pagarigan:
kompiuter, selpon, network, web, internet, sopwer, hardware, teknikal
No met sao wenno balikas nga Español a nagbalinen a paset ti Ilokano, surotentayo ti panangiletra a moderno nga ortograpia iti Ilokano.
Kas pagarigan:
Filipinas, artikulo, teksto, reperensia, pamilia, impormasion, edukasion, teknolohia, termino, siensia, dokumento, koneksion, sertipikado, densidad, kantidad, eksperimento, premio, kalendario, siudad, probinsia, gobernador


text:
Meeting with Municipal COVID Task Force in relation to Guidelines during the Enhanced Community Quarantine ( April 13, 2020)
Daytoy kakailyan iti resulta ti meeting ti Municipal COVID Task Force in relation to Guidelines during the Enhanced Community Quarantine in the Province of Ilocos Sur ( April 13, 2020).
A. Ti laeng mapalubusan nga agsubli iti ili a Suyo ket dagiti:
1. Displaced Workers
2. Stranded students
3. Discharged Patients
4. Distressed OFW
B.Maaramid ti thermal scanning protocols ti borders.( Bio, Narvacan, Sinait, Cervantes)
C. Masapul nga mangipakita ti Identification Card kas proof ti residence
D. Ag rehistro ijay border ket fill up’n iti Health Declaration Form. Ibaga ito pudno ken kumpleto nga stado iti salun-at ken dagiti lugar a napnapanan.
E. Dagus nga maipan iti agsubli a residente idiay Evacuation Center ( Barangay Uso) kas identified nga Isolation Area tapnu ag mandatory quarantine iti 14 days.
F. Haan nga mapalubusan nga rumwar manipud Evacuation Center dagiti nagsubli a residente nu awan ti Certificate of Completion
ti Quarantine Period nga ited ti Municipal Health Officer.
Haan pay a mapalubusan dagiti pamilya ti agsubli a residente nga mangbisita kadakuada iti 14 days.
G.Nu awan sarili a lugan dagiti agsubli a residente ket adda authorized nga lugan ti LGU nga mangsundo kadagiti residents idiay borders.
H. Iti beddings ti agsubli nga residente ket i provide ti pamilya na,iti makan ket i provide
ti LGU.