text:
Saturday, August 28, 2010
MUNICIPAL DEVELOPMENT COUNCIL (MDC) MEETING, UMUNA BABAEN TI BARO NGA ADMINISTRASION
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti panagmiting ti Municipal Development Council (MDC) idi Agosto 27, 2010 a no sadino a nagatendar ditoy dagiti Kapitanes ti 33 a barangays ti ili ti Cabugao, pangulo dagiti departamento ken opisina ti LGU babaen ti panangmobilisar ni Mr. Florante Jara, Municipal Planning Development Coordinator kasta met dagiti Presidente ti nadumaduma nga NGO’s.
Umuna a natratar ti Annual Investment Plan ket ditoy a nataming dagiti kangrunaan a plano ken programa a kasapulan ken pakabenepisiaran dagiti umili.
Iti panglukat a mensahe ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr., kalikagumanna a mamindua nga agmiting ti Konseho iti makatawen ken pinalagipanna dagiti Kapitanes ti panagisubmiterda kadagiti resolusionda tapno mairamanda iti programa babaen ti pundo ti RA 7171 iti Annual Investment Plan.
Dagiti natratar ket dagiti proyekto a mapunduan iti Congressional Fund ni Diputado Ronald V. Singson ti Umuna a Distrito, Probinsia ti Ilocos Sur kas iti sumaganad: Concreting ti Farm-to-market road, Barangay Sisim, Repair ti Multipurpose Hall, Barangay Sisim, Construction ti Drainage iti Barangay Daclapan, Concreting ti Farm-to-market road ti Brgy. Turod-Patac, Concreting ti Farm-to-market road, Barangay Salapasap.
Dagiti proyekto nga idarirag ni Mayor Ediboy a maaramid:
Pannakapasayaat ti disso a pakaaramnidan ti Regional Jamboree, pannakaaramid ti Day Care Center ti amin a barangay, pannakapasayaat ti dalan ti Sabang-Daclapan Road, pannakaitag-ay ti industria ti turismo a pamataudan ti pagkakitaan ken pagsapulan, pannakapasayaat ti slaughterhouse,
pannakaipasdek ti Dayo, Tree Nursery, Fish Nursery ken “Sinanglawan Idiay Karayan” nga asideg ti pag-Dadayoan.
Re-validation ti P53 Milion a naiparuar a pundo ti 1st Quarter 2010 manipud iti RA 7171 ken mangbukel ni Mayor Ediboy iti Project Monitoring Committee (PMC) a mangtaming kadaytoy kasta met a kiniddawna iti Commission on Audit (COA) a mangtaming ti maysa a P29 Milion a “suspension” ti pundo ken ag-audit ken ag-inspeksion kadagiti proyekto a naaramiden a kadwana ti PMC., Re-alignment ti P900,000 a para koma iti Namruangan-Salapasap Hanging Bridge iti proyekto a kasapulan iti dua a barangay maibasar iti bingayda, Stone Masonry iti Nagkamaligan Road, Barangay Namruangan, Construction ti Farm-to market road ti Barangay Salapasap, re-enlistment ti Philhealth Beneficiaries ket impasingked ni Mayor Ediboy nga agbirok ti pundo para itoy ken imbalakadna ti maysa a tripartite program (Philhealth-Local Government, Member) iti nalawlawa a sakupenna ken nalaklaka a mabayadan, naregget a tax-mapping ken pannakaammo ti eksakto a masakupan ti tunggal barangay, pannakaipatungpal ti Farmers’ ID System dagiti mannalon nga agsagrap ti subsidies, baro a lay-out ken re-location ti nadumaduma nga opisina ti LGU offices, manipud 2nd floor ti Municipal Building, mayakar ti Opisina ti Mayor iti dati a Municipal Library iti baba, LGU offices iti 1st floor (air conditioned), pagopisinaan ti Gobierno Nasional iti 1st floor, pannakagatang ti baro a maisukat kadagiti daan a ramit.# ( Source, Anaraa-ar, Sept.-Oct. 2010)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:11 PM 0 comments
Wednesday, August 25, 2010
MAYOR EDIBOY, NABUTOSAN A BISE PRESIDENTE TI LIGA TI MAYORES TI ILOCOS SUR
Cabugao, Ilocos Sur – Iti naangay nga eleksion dagiti opisiales ti League of Municipalities of the Philippines, Ilocos Sur Chapter idi Agosto 2010, nabutosan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ti ili a Cabugao a Vice President (1st District). Dagiti kakaduana a napili a mangrienda ti Liga ken kamkameng a Mayores ket dagiti sumaganad:
LEAGUE OF MUNICIPALITIES OF THE PHILIPPINES OFFICERS, ILOCOS SUR CHAPTER
President - HON. GERMELINA S. GOULART(Caoayan)
Exec. Vice President - HON. ZURIEL S. ZARAGOZA (Narvacan)
Vice President (1st District) - HON. EDGARDO S. COBANGBANG, JR. (Cabugao)
Vice President (2st District) - HON. ESTRELLA F. HERNAEZ (Sta.Lucia)
Vice President (Upland) - HON. LEONOFRE G. GIRONELLA (Salcedo)
Secretary - HON. TERESITA C. VALLE (Sta. Cruz)
Treasurer - HON. NANCY D. TABANDA (San Vicente)
P.R.O. - HON. EDGAR C. FLORENDO (Sta. Maria)
BOARD OF DIRECTORS
HON. CARLOS R. ASUNCION (Sta. Catalina)
HON. CHESTER A. ELAYDO (San Esteban)
HON. BENJAMIN N. MAGGAY (Cervantes)
HON. SAMUEL C. PARILLA (Bantay)
HON. JESSIE B. BALINGSAT (Galimuyod)
HON. BERNARD. D. SARMIENTO (San Juan)
HON. TIMOTEO M. CABRERA (Nagbukel)
HON. FERNANDO C. QUITON (Sugpon)
OTHER MEMBERS
HON. MAR RUEL P. SUMABAT (Alilem)
HON. SEVERINO P. GALANGA (Banayoyo)
HON. RIOLITO R. BALBALAN (Burgos)
HON. LUZ C.VILLALOBOS (G. del Pilar)
HON. CONSTANTE G. SEGUNDO (Lidlidda)
HON. JESUS JEREMY P. BUENO III (Santa)
HON. MICHAEL S. MIRANDA (Santiago)
HON. AMADO T. TADENA (Sto. Domingo)
HON. ARIES D. GAERLAN (Sigay)
HON. MARLON B. INES (Sinait)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:07 PM 0 comments
Saturday, August 21, 2010
ECOLOGY CENTER, SOLID WASTE MANAGEMENT, MAPASAYAAT
Cabugao, Ilocos Sur – Inangay ti Municipal Planning and Development Office (MPDO) ti miting maipapan iti Open Solid Waste Management sadiay Municipal Conference Hall a nagatendaran dagiti pannakabagi ti barangay ken eskuela a nakairamanan dagiti agkolkolekta ti basura idi Agosto 19, 2010.
Kangrunaan a natratar ket dagiti timmaud a problema iti ugali dagiti umili pakaseknan daytoy nga aktibidad, pannakaikabassit ti rugit (waste reduction) ken panagkolekta ti basura (garbage collection).
Tinarawidwidan da MPDO Coordinator Florante Jara, Solid Waste Management Officer Edgar S. Balangatan ken dati nga SB Member Thaddeus U. Soller ti nasao a miting.
Napagkaykaysaan kalpasan ti miting a maestriktuan ti pannakaipatungpal ti panamaglalasin (segregation) kadagiti basura ket kasapulan nga adda met garbage pit ti tunggal pagtaengan ken Material Recovery Facility wenno MRF ti pageskuelaan.
Imbaga ni MPDC Jara a kasapulan ti pannakapasayaat ti Municipal MRF iti Sitio Baliw, Barangay Quezon ket kuna met ni SBM Soller a ti nadakamat nga MRF ket maysa nga open dumpsite a kasapulanen a mapasayaat.
Insingasing pay ni MPDC Jara nga agaramid ti opisinana iti pagbasaan (fliers) a mangimpormar kadagiti umili nangruna iti barbarangay maipapan iti umisu a panangmanehar ti basura ken panamaglalasin kadagitoy iti “di nabubulok” ken “nabubulok” a kasasaad dagiti rugit a makolekta kadagiti pagtaengan ken kalsada.
Kabulbulon ti umad-adu a pagkasapulan ti umili iti mainaynayon met a basura a maurnong ken maidalimanek iti inaldaw tapno agtalinaed ti kinadalus ti arubayan ken aglikmut a paset ti pannakatagiben ti sanitasion ti aglikmut.
Daytoy a pakaseknan ket itultuloy a pasayaaten ti baro nga administrasion babaen ti programa ti panagdaldalus iti panangidaulo ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken dagiti maseknan nga opisina iti Gobierno Munisipal. # (Source, Anara-ar, P-9, Agosto 2010)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:35 PM 0 comments
Thursday, August 19, 2010
MAKAAWAT TI TULONG ITI 4 P’s, ITED TI GOBIERNO MUNISIPAL BABAEN TI MSWDO-DSWD
Cabugao, Ilocos Sur – Paset ti panangalay-ay ti kasasaad dagiti nakurapay a pamilia ti panangpili kadagiti kualipikado a pakaipaayan ti tulong babaen ti programa ti Department of Social Welfare and Development a “Pantawid Pamilyang Pilipino Program” a nabansagan ti 4 P’s.
Maikanatad unay iti agdama a programa ti Gobierno Munisipal iti panangidaulo ni Mayor Ediboy S. Cobangbang, Jr. a panangited ti importansia kadagiti nakukurapay a pamilia tapno mariknada ti pateg ti Gobierno kadakuada ket makaritda a mangbaliw ti kasasaadda.
Segun ken ni Mrs. Lydia S. Gazmen, Municipal Social Welfare and Development Officer ti DSWD, adda lima a Barangays a napagtutunosan ti Gobierno Munisipal a makaawat kadaytoy a programa: ti Brgys. Sabang, Namruangan, Pug-os, Dardarat ken Daclapan, padapada a masarakan iti igid ti baybay ket adda naarisit a 478 a pamilya a mabenepisiaran.
Innayon ni Mrs.Gazmen a nangrugi daytoy a programa ti Gobierno Nasional idi 2009 ket agpatingga iti 2015. Malaksid iti “cash grant” a maited iti pamilia, maikkan ti libre a panagadal ti annak, regular a check-up ken bakuna ti agtawen 1-5, ken panagpurga iti 6-14 iti mamindua iti makatawen, dagiti nagannak ket agatendarda met iti seminar, panagplano ti pamilia, panagpakonsulta ti ina no masikog sakbayna ken kalpasan nga aganak a tarabayen ti mainumo a komadrona.
Iti umuna a Paskua ti baro nga administrasion, nangted pay ti Gobierno Munisipal ti grocery gifts ken sagut a pag-Noche Buena-an dagitoy a pampamilya ti 4 P’s. # (Source, Anara-ar Magazine 2010)
Maikanatad unay iti agdama a programa ti Gobierno Munisipal iti panangidaulo ni Mayor Ediboy S. Cobangbang, Jr. a panangited ti importansia kadagiti nakukurapay a pamilia tapno mariknada ti pateg ti Gobierno kadakuada ket makaritda a mangbaliw ti kasasaadda.
Segun ken ni Mrs. Lydia S. Gazmen, Municipal Social Welfare and Development Officer ti DSWD, adda lima a Barangays a napagtutunosan ti Gobierno Munisipal a makaawat kadaytoy a programa: ti Brgys. Sabang, Namruangan, Pug-os, Dardarat ken Daclapan, padapada a masarakan iti igid ti baybay ket adda naarisit a 478 a pamilya a mabenepisiaran.
Innayon ni Mrs.Gazmen a nangrugi daytoy a programa ti Gobierno Nasional idi 2009 ket agpatingga iti 2015. Malaksid iti “cash grant” a maited iti pamilia, maikkan ti libre a panagadal ti annak, regular a check-up ken bakuna ti agtawen 1-5, ken panagpurga iti 6-14 iti mamindua iti makatawen, dagiti nagannak ket agatendarda met iti seminar, panagplano ti pamilia, panagpakonsulta ti ina no masikog sakbayna ken kalpasan nga aganak a tarabayen ti mainumo a komadrona.
Iti umuna a Paskua ti baro nga administrasion, nangted pay ti Gobierno Munisipal ti grocery gifts ken sagut a pag-Noche Buena-an dagitoy a pampamilya ti 4 P’s. # (Source, Anara-ar Magazine 2010)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 12:58 PM 0 comments
Wednesday, August 11, 2010
Mayor Ediboy expedites BDCC reorganization
Mayor Ediboy Cobangbang, Jr. instructed the barangay captains not to use anymore their calamity funds for the conduct of disaster clustered trainings, in a special meeting of the Liga ng mga Barangay held at the SB-ABC Hall, August 10.
The meeting aimed to expedite the reorganization of the Barangay Disaster Coordinating Council (BDCC) of the municipality's barangay.
Prior to this, MPDO Coordinator Florante Jara requested all barangay captains to reorganize their BDCC's to get ready for the conduct of disaster trainings to be facilitated be the Philippine National Police (PNP, the Philippine National Red Cross (PNRC), the Bereau of Fire Protection (BFP), the DILG and the Local Goverment Unit.
In the meeting that followed, the barangay captains aired their concerns about their P1,400.00 contribution for the said trainings; Mayor Ediboy assured them that the municipality would shoulder the contribution.
The meeting aimed to expedite the reorganization of the Barangay Disaster Coordinating Council (BDCC) of the municipality's barangay.
Prior to this, MPDO Coordinator Florante Jara requested all barangay captains to reorganize their BDCC's to get ready for the conduct of disaster trainings to be facilitated be the Philippine National Police (PNP, the Philippine National Red Cross (PNRC), the Bereau of Fire Protection (BFP), the DILG and the Local Goverment Unit.
In the meeting that followed, the barangay captains aired their concerns about their P1,400.00 contribution for the said trainings; Mayor Ediboy assured them that the municipality would shoulder the contribution.
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 12:00 AM 0 comments
Location: Cabugao, Philippines
Sunday, August 8, 2010
HEALTH, A PRIORITY OF THE PRESENT ADMINISTRATION
Cabugao, Ilocos Sur – With the increasing price of basic commodities, comes along the skyrocketing prices of primary health care, that’s why the present administration recruited recently new nurses in the Municipal Health Office of Cabugao. These four new nurses are: Jennifer Rabor, Rachelle Tejada, Christina Ragunjan, and Rainier Pablico.
Mayor Ediboy S. Cobangbang, Jr. believed that these additional nurses would strengthen the municipal health office workforce to reach out to more constituents. The new volunteer nurses’ first task was “Operation Timbang”, piloted at Barangay Namruangan, Cabugao. The result of the said operation will be presented to the Mayor, to obtain funds for deworming and supplemental feeding.
According to Municipal Health Officer, Dr. Rudy M. Singson, the Municipal Mayor also supplied additional essential medicines, to revive the barangay health stations and to establish a lying-in clinic.
Added to these proposed improvements in healthcare are the usual activities like anti-leprosy campaign, National Tuberculosis Program, and the National Family Planning Program. The MHO proposed to the Mayor and the Municipal Council a yearly medical mission. # (Source, Anara-ar Magazine, August 2010)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:04 AM 0 comments
Sunday, August 1, 2010
LGU supports farmers with rice and corn programs
One of the initial programs the administration of Mayor Ediboy Cobangbang undertook was to provide assistance to farmers. One thousand packs of Free Hybrid Palay Seeds amounting to P630,000.00 were given to farmers with irrigated areas during the palay wet cropping season on July 2010. A month after, another 4,026 packs of Free Hybrid Palay Seeds worth 4.2 million pesos were given to farmers. This assistance aims to increase production of rice for self-sufficiency in our municipality.
Palay farmers were also provided with financial assistance through a soft loan scheme with an interest rate of 1% a month. This program is tied up with palay traders who received and distributed the amount to the farmers and are responsible in collecting payments from the farmers.
Similar to this program is the distribution of fertilizers, particularly ammonium sulfate, in the amount of 2.5 million pesos to farmers.
The distribution of these seeds and fertilizers is properly facilitated primarily due to the utilization of the Farmers’ ID. All legitimate farmers in the municipality were issued Farmers’ Identification Cards for proper documentation. Around 4,000 farmers have been issued with their IDs and have been provided with assistance.
Palay farmers were also provided with financial assistance through a soft loan scheme with an interest rate of 1% a month. This program is tied up with palay traders who received and distributed the amount to the farmers and are responsible in collecting payments from the farmers.
Similar to this program is the distribution of fertilizers, particularly ammonium sulfate, in the amount of 2.5 million pesos to farmers.
The distribution of these seeds and fertilizers is properly facilitated primarily due to the utilization of the Farmers’ ID. All legitimate farmers in the municipality were issued Farmers’ Identification Cards for proper documentation. Around 4,000 farmers have been issued with their IDs and have been provided with assistance.
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:14 PM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Encyclopædia Britannica
Ti Encyclopædia Britannica wenno iti Ilokano ket Ensiklopedia Britanika (Latin para iti "British Encyclopaedia"), ket inpablaak babaen ti Encyclopædia Britannica, Inc., ket maysa a sapasap a pakaammo nga ensiklopedia iti pagsasao nga Inggles. Daytoy ket naisursurat ken agtultuloy napabpabaro babaen dagiti agarup a 100 nga agnanayon nga editor ken sumurok a 4,000 nga agpadpadawat, a makairaman kadagiti 110 a nagunggunaan ti Premio Nobel ken dagiti lima nga Amerikano a Presidente.[1] Daytoy ket naikedkeddeng a kas maysa kadagiti kasiriban nga ensiklopedia iti pagsasao nga Inggles.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Herbert Hoover, John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson, Jimmy Carter, ken ni Bill Clinton. [1]
- ^ Ensiklopedia Britanika ket mapanen iti dihital kalpasan ti 244 a tawtawen. The News (2012-03-15). Naala idi 17 Marso 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Encyclopædia Britannica iti Wikimedia Commons
- Opisial a sitio

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wednesday, October 5, 2016
GRADUATION TI FARMERs FIELD SCHOOL (FFS) TI 2 A BARANGAY, NAARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti nagsaruno a Graduation ti Farmer’s Field School on Sustainable Rice Production Project with Emphasis on Palay Check kadagiti mannalon ti Barangay Baclig ken Barangay Bungro babaen iti panagbinnulig ti Department of Agriculture, Regional Field Office (DA-RFO 1), San Fernando City, La Union; OPAG-Ilocos Sur ken ti Local Government Unit (LGU)-Cabugao, Ilocos Sur iti panangidaulo ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang.
Naaramid ti Graduation Ceremony ti Baclig FA iti Barangay Hall ti Barangay Baclig idi Oktubre 4, 2016 ket nagatendar dagiti Opisiales ti ili nga isuda Vice Mayor DJ Savellano; SBM Danny Q. Gazmen; SBM Randy B. Kinaud, Committee Chair on Agriculture kasta metten dagiti Opisiales ti Barangay nga idauluan ni Barangay Captain Carlos V. Sison.
Nagatendar met dagiti Opisiales ti DA-Provincial Office nga isuda Mr. Marcelino Alibin, Provincial Rice Program Coordinator ken ni Ms. Rose Somera, Assistant Focal Person ti organic fertilizer program.
Segun ken ni Municipal Agriculturist Robert S. Savella, dagiti sumaganad ti panggep daytoy a programa ket itultuloyda ita a Tawen 2016:
1. Pananggun-od ti kabaelan dagiti mannalon iti panagpatanor ti pagay babaen iti aktual a kapadasan manipud iti panagbunubon agingga iti panagapit.
2. Panangadalda ti amin nga aspeto iti panagtan-ay ti pagay tapno umadu ti maapit.
3. Panangbaliwda ti kadaanan a wagas ti panagmula ti pagay ket aramiden ti kabaruanan a takuat a mangingato ti matgedan.
4. Mangipasigurado ti 15% a ngatuan ti apit kada panagtalon ken 5% ti tinawen.
5. Panangpapigsada ti gimong ti mannalon ken panangnayon ti kabaelanda nga agmanehar iti naimulada a pagay.
Dagiti kangrunaan a pagsentruan ti panagadal ket iti naisibar a 5,000 metro-kuadrado a learning field a nakaipakatan iti 5 a Treatment iti uppat a klase ti pagay.
Naaramid ti panagadal iti 16 a lawas.
Buklen dagiti Lecturers nga indauluan da Mr. Nereo S. Daproza; Ms. Araceli Antonnette S. Racho ken ni Mr. Obas Bill Y. Baclig.
Iti biang ni Municipal Agriculturist Robert Savella ti DA-LGU, pinaregtada dagiti mannalon ti Barangay Baclig ken Barangay Bungro nga ikagumaananda koma nga adalen ti maited a baro a teknolohia ti panagtalon ket iyallatiwdanto iti padada nga agtaltalon para iti sapasap a pagririnnanudan.
Pinagyamanan pay ni Mr. Savella ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang ken ti DA-RFO 1 nga idauluan ni OIC Regional Executive Director Valentin C. Perdido, Ph. D., ta maikkanda iti kastoy nga adal a mangiyintek iti napintas a pagbanagan iti mulada a pagay.
Malaksid kadagiti kabaruanan a teknolohia a masagsagrap ti Baclig FA ken ti Bungro FA, karamanda met kadagiti asosasion ti mannalon iti programa ti LGU-Cabugao a nakagun-od iti ramit, inputs ken makinaria iti panagtalon para kadagiti Asosasion. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 5:04 PM 0 comments
2016 LAUNCHING PROGRAM TI SCOUTING MONTH, NAILUNSAD DITOY COMPLEX
Cabugao, Ilocos Sur – Nailunsad ti 2016 Scouting Month Launching Program iti Cabugao DepED District iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur idi Oktubre 2, 2016 a nagpartisiparan dagiti opisiales ti Boy Scouts ken kameng ti Kiddie Scout, Cub Scout ken Boy Scout ken inimatangan dagiti nagannak, mangisursuro ken Opisiales ti PTA.
Immuna a naangay ti BSP Holy Mass iti St. Mark the Evangelist Parish Church sa naaramid ti Parada ken naisaruno ti programa iti Complex.
Iti Opening Program, napusgan dagiti Scouts a nangaramid ti Opening Prayer; Pambansang Awit; Re-dedication of Scout Oath and Law; Pangako ng Kab Scout; Batas ng Kab Scout ken ti Kab Scout Slogan.
Naibalikas pay ti BSP Mission and Vision.
Naiballaet iti Yell and Song Presentation a parte dagiti 4 a DepED Zones.
Iti Closing Remarks, naibinsa ti pateg dagiti responsibilidad ti Scout a nga agtultuloy koma ti pannakigamuloda kadagiti pakaseknan ti pannakasalaknib ti environment ket naigunamgunam nga ag-100% koma ti attendance ti amin nga scouts iti sumaruno nga aktibidadda ditoy distrito.
Binagi met ni IR Genaro Solmerin, ti Salapasap E/S ti Scout Benediction.
Ti Cabugao Municipal Scouting Committe ket idauluan ni Brgy. Captain Thaddeus U. Soller, Chairman ken kasta metten nga imatonan ni Mr. Francis de la Cruz kas BSP Coordinator iti Cabugao DepED District. # (Web In-Action)
Immuna a naangay ti BSP Holy Mass iti St. Mark the Evangelist Parish Church sa naaramid ti Parada ken naisaruno ti programa iti Complex.
Iti Opening Program, napusgan dagiti Scouts a nangaramid ti Opening Prayer; Pambansang Awit; Re-dedication of Scout Oath and Law; Pangako ng Kab Scout; Batas ng Kab Scout ken ti Kab Scout Slogan.
Naibalikas pay ti BSP Mission and Vision.
Naiballaet iti Yell and Song Presentation a parte dagiti 4 a DepED Zones.
Iti Closing Remarks, naibinsa ti pateg dagiti responsibilidad ti Scout a nga agtultuloy koma ti pannakigamuloda kadagiti pakaseknan ti pannakasalaknib ti environment ket naigunamgunam nga ag-100% koma ti attendance ti amin nga scouts iti sumaruno nga aktibidadda ditoy distrito.
Binagi met ni IR Genaro Solmerin, ti Salapasap E/S ti Scout Benediction.
Ti Cabugao Municipal Scouting Committe ket idauluan ni Brgy. Captain Thaddeus U. Soller, Chairman ken kasta metten nga imatonan ni Mr. Francis de la Cruz kas BSP Coordinator iti Cabugao DepED District. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 5:04 PM 0 comments
CORONATION RITES, MR. & MISS SCIENCE 2016 TI CNCS, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Coronation Rites ti Cabugao North Central School iti Mr. & Miss Science 2016 babaen iti Tema: “AGRINNOVATE: Revolutionizing Agricultural Outlook for Sustainable Growth” idi Oktubre 4, 2016 iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Naangay ti ababa a programa iti nasao a pagadalan a nagatendaran dagiti Science Teachers ken Clubbers nga ub-ubbing.
Kalpasan ti Prayer ken pannakakanta ti National Anthem ken Cabugao Hymn, nag-Welcome Talk ni PTA President Nerio Lopez ket nagyaman ta maipatungpal daytoy nga aktibidad a mangipaay ti sirib iti pakaseknan ti siensia kadagiti ubbing ken iti aglawlaw.
Kalpasan ti Intermission Number ti CNCS ROYSC, naipresentar dagiti Opisiales ti ROYSC ken ROSCA ket pinagsapata ida ni Mrs. Estrellita M. Siruno, Principal II ti CNCS.
Naisaganad met ti panangipaay ti Mensahe ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, Committee Chairman on Education. Kimmablaaw ken nagyaman ta adda dagiti ubbing nga agduyos iti siensia. Pinadayawanna ti kinaregta dagiti mangisursuro, nagannak ken Guardian a mangtartarabay kadagitoy tumantanor ti siribna iti Siensia nga ub-ubbing. Innayon ti Konsehala a napateg daytoy a pagsiriban a maipasagepsep iti naganus a panunotda ta iti siensia ken agrikultura ket maysa a napateg a ramen iti panagbiag ti tao ken maiyataday unay iti programa ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Kuna ti Konsehala a makikaysa isuna ken ti Gobierno Munisipal iti Sektor-Edukasion iti agtultuloy a gannuat a mangipromot ti pannakapadur-as ti kabaelan ken pagduyosan dagiti ubbing babaen iti Siensia kas ipaganetget ti Tema: “AGRINNOVATE: Revolutionizing Agricultural Outlook for Sustainable Growth”.
Kalpasan ti Intermission Number ti District ROSCA Officers, nangited ti Orientation ni Mrs. Evangeline U. Seatriz, Ilocos Sur Division ROSCA President.
Simmaruno a naaramid ti Coronation Rites ti programa. Kinoronaan dagiti Opisiales ti ili a nagatendar nga isuda Vice Mayor DJ Savellano ken ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; da SBM Danny Q. Gazmen ken ni Dr. Consesa T. Rumias, Ed. D., District Supervisor ti Mr. & Miss Science 2016.
Nakoronaan da Mr. Science 2016 –Ralph Martin V. Sablay 1st ken ni Miss Science 2016 Princess Elijah Nichelle C. Arcano 1st; naikkan met ti Sash, Coronet ken Trophy ti innem a runner-up babaen kadagiti nadutokan ken nagannak kasta metten a naikkan ti Sash iti 14 nga agparis iti babaenda a kandidata.
Nagatendar met da SBM Atty. Randy B. Kinaud; SBM Dodjie Santella; SBM Jayhan Alcid-Tan; SBM Josefina S. Vallejo; Retired Teachers; MLG Officer Constancia L. Quinola; SB Secretary Maxfel S. Suboc; Municipal Civil Registrar Rosario Charity S. Abara ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ken dagiti Opisiales ti DepED ken kasta metten dagiti umili a nagbuya. # (Web In-Action)
Naangay ti ababa a programa iti nasao a pagadalan a nagatendaran dagiti Science Teachers ken Clubbers nga ub-ubbing.
Kalpasan ti Prayer ken pannakakanta ti National Anthem ken Cabugao Hymn, nag-Welcome Talk ni PTA President Nerio Lopez ket nagyaman ta maipatungpal daytoy nga aktibidad a mangipaay ti sirib iti pakaseknan ti siensia kadagiti ubbing ken iti aglawlaw.
Kalpasan ti Intermission Number ti CNCS ROYSC, naipresentar dagiti Opisiales ti ROYSC ken ROSCA ket pinagsapata ida ni Mrs. Estrellita M. Siruno, Principal II ti CNCS.
Naisaganad met ti panangipaay ti Mensahe ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, Committee Chairman on Education. Kimmablaaw ken nagyaman ta adda dagiti ubbing nga agduyos iti siensia. Pinadayawanna ti kinaregta dagiti mangisursuro, nagannak ken Guardian a mangtartarabay kadagitoy tumantanor ti siribna iti Siensia nga ub-ubbing. Innayon ti Konsehala a napateg daytoy a pagsiriban a maipasagepsep iti naganus a panunotda ta iti siensia ken agrikultura ket maysa a napateg a ramen iti panagbiag ti tao ken maiyataday unay iti programa ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Kuna ti Konsehala a makikaysa isuna ken ti Gobierno Munisipal iti Sektor-Edukasion iti agtultuloy a gannuat a mangipromot ti pannakapadur-as ti kabaelan ken pagduyosan dagiti ubbing babaen iti Siensia kas ipaganetget ti Tema: “AGRINNOVATE: Revolutionizing Agricultural Outlook for Sustainable Growth”.
Kalpasan ti Intermission Number ti District ROSCA Officers, nangited ti Orientation ni Mrs. Evangeline U. Seatriz, Ilocos Sur Division ROSCA President.
Simmaruno a naaramid ti Coronation Rites ti programa. Kinoronaan dagiti Opisiales ti ili a nagatendar nga isuda Vice Mayor DJ Savellano ken ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; da SBM Danny Q. Gazmen ken ni Dr. Consesa T. Rumias, Ed. D., District Supervisor ti Mr. & Miss Science 2016.
Nakoronaan da Mr. Science 2016 –Ralph Martin V. Sablay 1st ken ni Miss Science 2016 Princess Elijah Nichelle C. Arcano 1st; naikkan met ti Sash, Coronet ken Trophy ti innem a runner-up babaen kadagiti nadutokan ken nagannak kasta metten a naikkan ti Sash iti 14 nga agparis iti babaenda a kandidata.
Nagatendar met da SBM Atty. Randy B. Kinaud; SBM Dodjie Santella; SBM Jayhan Alcid-Tan; SBM Josefina S. Vallejo; Retired Teachers; MLG Officer Constancia L. Quinola; SB Secretary Maxfel S. Suboc; Municipal Civil Registrar Rosario Charity S. Abara ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ken dagiti Opisiales ti DepED ken kasta metten dagiti umili a nagbuya. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 5:03 PM 0 comments
NATIONAL COOPERATIVE MONTH
By Presidential Proclamation No. 493, Series of 2004, the entire cooperative movement annually celebrates Cooperative Month every month of October. The spirit of cooperativism is rekindled through the holding of national and local activities where participation of cooperative members and leaders is discernible during this month.
For this year, the theme for the Cooperative Month is “Cooperatives: The Catalyst of Change through Poverty Eradication and Social Transformation”. The theme highlights the potential contributions of cooperatives in overcoming and ending the poverty problem in the society. Through the various livelihood programs and projects initiated and different products and the services offered, people get the chance of enjoying more improved lives and thus open door for transforming the society from that of being hopeless and enslaved by poverty to that of being conquering and flourishing. # www.dilg.gov.ph
For this year, the theme for the Cooperative Month is “Cooperatives: The Catalyst of Change through Poverty Eradication and Social Transformation”. The theme highlights the potential contributions of cooperatives in overcoming and ending the poverty problem in the society. Through the various livelihood programs and projects initiated and different products and the services offered, people get the chance of enjoying more improved lives and thus open door for transforming the society from that of being hopeless and enslaved by poverty to that of being conquering and flourishing. # www.dilg.gov.ph
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 5:02 PM 0 comments
ANIMAL WELFARE WEEK
Presidential Proclamation No. 715, series of 2004, declares the first week of October of every year as Animal Welfare Week. The Department of Agriculture –Bureau of Animal Industry, having the primary mandate of implementing Republic Act No. 8485 ( The Animal Welfare Law of 2008), will spearhead the 2016 Animal Welfare Week Celebration with the theme, Animal Welfare in Human Welfare. # Source - www.dilg.gov.ph
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 5:02 PM 0 comments
HOLY MASS, NAARAMID PARA ITI BULAN TI OKTUBRE 2016
Cabugao, Ilocos Sur – Naaramid ti Binulan a Misa ti Pamilia-LGU Cabugao idi Oktubre 4, 2016 babaen iti panangannong ni Rev. Fr. Felix Costales, Parish Priest, St. Mark the Evangelist, Cabugao, Ilocos Sur nga inatendaran dagiti kameng ti Pamilia LGU-Cabugao babaen iti liderato ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Naaramid ti panagtataripnong dagiti nakimisa iti uneg ti SB-ABC Hall.
Ti pannakaangay ti Nasantuan a Misa ket binulan a maar-aramid ditoy Munisipio a kas pangitandudo ti Pamilia-LGU iti naespirituan a paset ti panagserbisioda ken panangipaayda iti panagyaman iti naruay a parabur nga it-ited ti Apo a Namarsua iti sapasap. # (Web In-Action)
Ti pannakaangay ti Nasantuan a Misa ket binulan a maar-aramid ditoy Munisipio a kas pangitandudo ti Pamilia-LGU iti naespirituan a paset ti panagserbisioda ken panangipaayda iti panagyaman iti naruay a parabur nga it-ited ti Apo a Namarsua iti sapasap. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:59 AM 0 comments
Tuesday, October 4, 2016
MONTHLY MEETING TI SENIOR CITIZEN ITI OKTUBRE 2016, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Nagmiting dagiti Opisiales ken Kameng ti Cabugao Federated Senior Citizens Association iti Oktubre 4, 2016 (1st Tuesday) iti bulan ket naaramid ti mitingda iti Senior Citizen’s Center, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Kaaduan kadagiti Opisiales ti nakimiting ket naregtada a nakipaset iti pannakatratar dagiti naisagana a mapagsasaritaan a kas iti pannakapadayaw dagiti agkasangay a nataengan ita a bulan ti Oktubre 2016; pakaseknan ti Death Aid ken ti Prayer Service kadagiti natayan a kameng; dagiti aktibidades nga aramidenda inton madanon ti Elderly Week Celebration iti Oktubre 2016.
Impakaammo ni Mr. Bonifacio Somera, Presidente a nagatendar da Mr. Remigio Sunico, OSCA Head iti nasao a miting ken ni Mrs. Lucila S. Somera, pannakabagi ti LGU-Cabugao kadagiti nataengan.
Innayon ni Mr. Somera nga itultuloyda a trinatar iti maipapan ti napintas a koleksion ti Saranay-da tapno adda latta madadaan a mausar kadagiti kameng a mabenepisiaran; updating ti kameng ti Senior Citizens iti kada barangay ken iti Regular a Monthly Accomplishment Report iti Pederasion-da ta kasapulan met daytoy nga aramidenda.
Kabayatanna, naiballaet a napagsasaritaan iti pakaseknan ti Financial Status ken dagiti account payable a gungun-oden ti Pederasion kadagiti maseknan a kameng. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:36 PM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Wednesday, October 5, 2016
CORONATION RITES, MR. & MISS SCIENCE 2016 TI CNCS, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Coronation Rites ti Cabugao North Central School iti Mr. & Miss Science 2016 babaen iti Tema: “AGRINNOVATE: Revolutionizing Agricultural Outlook for Sustainable Growth” idi Oktubre 4, 2016 iti Cabugao Cultural and Sports Complex, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Naangay ti ababa a programa iti nasao a pagadalan a nagatendaran dagiti Science Teachers ken Clubbers nga ub-ubbing.
Kalpasan ti Prayer ken pannakakanta ti National Anthem ken Cabugao Hymn, nag-Welcome Talk ni PTA President Nerio Lopez ket nagyaman ta maipatungpal daytoy nga aktibidad a mangipaay ti sirib iti pakaseknan ti siensia kadagiti ubbing ken iti aglawlaw.
Kalpasan ti Intermission Number ti CNCS ROYSC, naipresentar dagiti Opisiales ti ROYSC ken ROSCA ket pinagsapata ida ni Mrs. Estrellita M. Siruno, Principal II ti CNCS.
Naisaganad met ti panangipaay ti Mensahe ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, Committee Chairman on Education. Kimmablaaw ken nagyaman ta adda dagiti ubbing nga agduyos iti siensia. Pinadayawanna ti kinaregta dagiti mangisursuro, nagannak ken Guardian a mangtartarabay kadagitoy tumantanor ti siribna iti Siensia nga ub-ubbing. Innayon ti Konsehala a napateg daytoy a pagsiriban a maipasagepsep iti naganus a panunotda ta iti siensia ken agrikultura ket maysa a napateg a ramen iti panagbiag ti tao ken maiyataday unay iti programa ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Kuna ti Konsehala a makikaysa isuna ken ti Gobierno Munisipal iti Sektor-Edukasion iti agtultuloy a gannuat a mangipromot ti pannakapadur-as ti kabaelan ken pagduyosan dagiti ubbing babaen iti Siensia kas ipaganetget ti Tema: “AGRINNOVATE: Revolutionizing Agricultural Outlook for Sustainable Growth”.
Kalpasan ti Intermission Number ti District ROSCA Officers, nangited ti Orientation ni Mrs. Evangeline U. Seatriz, Ilocos Sur Division ROSCA President.
Simmaruno a naaramid ti Coronation Rites ti programa. Kinoronaan dagiti Opisiales ti ili a nagatendar nga isuda Vice Mayor DJ Savellano ken ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; da SBM Danny Q. Gazmen ken ni Dr. Consesa T. Rumias, Ed. D., District Supervisor ti Mr. & Miss Science 2016.
Nakoronaan da Mr. Science 2016 –Ralph Martin V. Sablay 1st ken ni Miss Science 2016 Princess Elijah Nichelle C. Arcano 1st; naikkan met ti Sash, Coronet ken Trophy ti innem a runner-up babaen kadagiti nadutokan ken nagannak kasta metten a naikkan ti Sash iti 14 nga agparis iti babaenda a kandidata.
Nagatendar met da SBM Atty. Randy B. Kinaud; SBM Dodjie Santella; SBM Jayhan Alcid-Tan; SBM Josefina S. Vallejo; Retired Teachers; MLG Officer Constancia L. Quinola; SB Secretary Maxfel S. Suboc; Municipal Civil Registrar Rosario Charity S. Abara ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ken dagiti Opisiales ti DepED ken kasta metten dagiti umili a nagbuya. # (Web In-Action)
Naangay ti ababa a programa iti nasao a pagadalan a nagatendaran dagiti Science Teachers ken Clubbers nga ub-ubbing.
Kalpasan ti Prayer ken pannakakanta ti National Anthem ken Cabugao Hymn, nag-Welcome Talk ni PTA President Nerio Lopez ket nagyaman ta maipatungpal daytoy nga aktibidad a mangipaay ti sirib iti pakaseknan ti siensia kadagiti ubbing ken iti aglawlaw.
Kalpasan ti Intermission Number ti CNCS ROYSC, naipresentar dagiti Opisiales ti ROYSC ken ROSCA ket pinagsapata ida ni Mrs. Estrellita M. Siruno, Principal II ti CNCS.
Naisaganad met ti panangipaay ti Mensahe ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, Committee Chairman on Education. Kimmablaaw ken nagyaman ta adda dagiti ubbing nga agduyos iti siensia. Pinadayawanna ti kinaregta dagiti mangisursuro, nagannak ken Guardian a mangtartarabay kadagitoy tumantanor ti siribna iti Siensia nga ub-ubbing. Innayon ti Konsehala a napateg daytoy a pagsiriban a maipasagepsep iti naganus a panunotda ta iti siensia ken agrikultura ket maysa a napateg a ramen iti panagbiag ti tao ken maiyataday unay iti programa ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang. Kuna ti Konsehala a makikaysa isuna ken ti Gobierno Munisipal iti Sektor-Edukasion iti agtultuloy a gannuat a mangipromot ti pannakapadur-as ti kabaelan ken pagduyosan dagiti ubbing babaen iti Siensia kas ipaganetget ti Tema: “AGRINNOVATE: Revolutionizing Agricultural Outlook for Sustainable Growth”.
Kalpasan ti Intermission Number ti District ROSCA Officers, nangited ti Orientation ni Mrs. Evangeline U. Seatriz, Ilocos Sur Division ROSCA President.
Simmaruno a naaramid ti Coronation Rites ti programa. Kinoronaan dagiti Opisiales ti ili a nagatendar nga isuda Vice Mayor DJ Savellano ken ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; da SBM Danny Q. Gazmen ken ni Dr. Consesa T. Rumias, Ed. D., District Supervisor ti Mr. & Miss Science 2016.
Nakoronaan da Mr. Science 2016 –Ralph Martin V. Sablay 1st ken ni Miss Science 2016 Princess Elijah Nichelle C. Arcano 1st; naikkan met ti Sash, Coronet ken Trophy ti innem a runner-up babaen kadagiti nadutokan ken nagannak kasta metten a naikkan ti Sash iti 14 nga agparis iti babaenda a kandidata.
Nagatendar met da SBM Atty. Randy B. Kinaud; SBM Dodjie Santella; SBM Jayhan Alcid-Tan; SBM Josefina S. Vallejo; Retired Teachers; MLG Officer Constancia L. Quinola; SB Secretary Maxfel S. Suboc; Municipal Civil Registrar Rosario Charity S. Abara ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen ken dagiti Opisiales ti DepED ken kasta metten dagiti umili a nagbuya. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 5:03 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Bituen
Ti maysa a bituen ket maysa a nasabang, naraniag a nagbukel iti plasma a tengtenglen babaen ti grabidad. Iti kalpasan ti kabibiagna, ti maysa a bituen ket aglaon pay kadagiti napusek a banag. Ti kaasitgan a bituen iti Daga ket ti Init, nga isu daytoy ti taudan ti kaaduan iti enerhia iti Daga. Dagiti nadumaduma a bituen ket makita manipud iti Daga iti rabii, no dagitoy ket saan a malemmengan babaen ti tangatang a penomena, agparparang dagitoy a kas dagiti reprep dagiti nagtalinaed a naraniag a puntos gapu ti kaadayoda unay. Naipakasaritaan a, dagiti kalatakan a bituen iti nailangitan a nagbukel ket naigrupoda kadagiti konstelasion ken asterismo, ken dagiti karaniagan a bituen ket nakaganabda kadagiti maitutop a nagnagan. Adu dagiti katologo ti bituen a naumnong dagiti astrolgo, a mangited ti pagalagadan kadagiti pagnaganan ti bituen.
Para iti paset ti kabibiagna, ti maysa a bituen ket agraniag gapu ti thermonuklear a panaglunag iti hidroheno iti bukodna a bugas ken agibbet kadagiti enerhia nga agballiasat iti uneg ti bituen ken daytoy ket agraniag idiay ariwanas. Gangani amin a masna a rumrumsua nga elemento a nadagdagsen ngem helio ket napartuat babaen dagiti bituen, babaen ti estelar a nukleosintesis iti panawen a kabibiagda wenno babaen ti supernova a nukleosintesis no bumtak dagiti bituen. Dagiti astronomo ket maikeddengda ti masa, tawen, kimika a pakabuklan ken dagiti dadduma pay a tagikua iti bituen babaen ti panagpalpaliiw iti bukodda nga espektro, karaniag ken panag-gunay iti limbang. Ti dagup a masa iti maysa a bituen ket isu ti kangrunaan a pannakaikeddeng iti bukodna nga ebolusion ken ti sumaganad a pagbanaganna. Dagiti sabsabali pay a a pakailasinan iti maysa a bituen ket maikeddeng babaen ti bukodna nga ebolusionario a pakasaritaan, a mairaman ti diametro, panagtayyek, panag-gunay ken temperatura. Ti panaggandat iti temperatura kadagiti adu a bituen iti giddiatan ti panagraniagda, a makunkuna akas ti Hertzsprung–Russell a diagrama (H–R a diagrama), ket agpalubos ti tawen ken ebolusionario a kasasaad ti panakaikeddeng ti maysa a bituen.
Ti maysa a bituen ket mangrugi a kas maysa nga agrebba nga ulep iti materiales a kangrunaan a buklen ti hidroheno, a mairaman ti helio ken tugot dagiti nadagdagsen nga elemento. Kalpasan ti estelar a bugas ket napuseken, adda dagiti hidroheno nga agnanayon nga agbalin iti helio babaen ti panagaramid iti nuklear a panaglunag.[1] Dagiti nabati a kaunegan dagiti bituen ket awitenda dagiti enerhia manipud ti bugas babaen ti panagtipon iti panagraniag ken kombeksion a panagaramid. Ti presion ti kaunegan ti bituen ket pawilanna ti panagrebba unay babaen ti bukodna agrabidad. Kalpasan a maibus ti hidroheno a sungrod iti bugas, ti maysa a bituen nga adda ti mamin 0.4 a kadakkel ti masa iti Init[2] ket bumsog nga agbalin iti maysa a nalabbaga a higante, iti dadduma a kaso ket aglunag dagiti nadagdagsen a elemento iti bugas wenno iti kontsa a nagpalikmut iti bugas. Ti bituénen ket agbalin iti maysa a napusek a banag, nga agpabalin ti paset iti nabag iti interestelar a katutubo, no daytoy ket agporma it maysa a baro a kaputotan dagiti bituén nga adda ti dakdakkel a bilang dagiti nadagdagsen nga elemento.[3]
Ti binario ken dagiti adu ti bituenna a sistema ket a mangbukel iti dua wenno adadu pay a bituen a naibedbed babaen ti grabidad, ken sapasap a dagitoy ket agpinnalpalikmut iti tunggal maysa kadagiti natalna a pagliklikmutan. No adda kastoy a dua a bituen ket adda iti asideg a panagpalpalikmut, ti grabidad a panaggunayda ket makaited daytoy ti banag ti ebolusionda.[4] Dagiti bituen ket makaporma manipud ti paset iti dakdakkel a bedbed ti grabidad a patakder, a kas ti maysa a raay wenno maysa nga ariwanas.
Dagiti linaon
Pakasaritaan ti panagpalpaliiw[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipakasaritaan, a dagiti bituen ket naipangpangruna kadagiti sibilisasion iti lubong. Dagitoy ket paset iti relihioso a pannakasanay ken inus-usar para iti nailangtan a panaglayag ken a panangidaya. Adu kadagiti taga-ugma nga astronomo ket namatmati a dagiti bituen ket agnanayon a naikabil ti maysa a nailangitan a nagbukel, ken dagitoy ket saan nga agbalbaliw. Babaen ti pagbibinnagbagaan, dagiti astronomo ket ingrupoda dagiti bituen kadagiti konstelasion ken inusarda dagitoy ti panasurot kadagiti panagkuti dagiti planeta ken ti pannakayamammo ti puesto ti Init.[5] Ti panagkuti ti Init kadagiti lugar ti likud dagiti bituen (ken ti horisonte) ket inususar ti panagaramid dagiti kalendario, a dagitoy ket mabalin nga usaren ti panagtimbeng ti pannakasanay ti agrikultura.[7] Ti kalendario a Gregoriano, ket agdama nga inususar ti gangani amin a luglugar iti lubong, daytoy key maysa a solar a kalendario a naibatay iti anggulo ti paliklikmutan a patayyekan ti Daga a minaig ti bukodna a bituen, ti Init.
Ti kadaanan a napudno a napetsaan a mapa ti bituen ket nagparang idi taga-ugma a Ehipsio nga astronomia idi 1534 BC.[8] Dagiti kasapaan a naam-ammuan a katologo ti bituen ket gimupgop babaen dagiti taga-ugma a Babiloniko nga astronomo iti Mesopotamia idi naladaw a maika-2 a milenio BC, idi panawen ti Kasita paset ti panawen (ca. 1531–1155 BC).[9]
Ti immuna a katologo ti bituen iti Griego nga astronomia ket pinartuat babaen ni Aristillus idi agarup a 300 BC, a tinulongan ni Timokaris.[10] Ti bituen a katologo iti Hipparchus (maika-2 a siglo BC) ket nairaman ti 1020 a bitbituen ken inusar ti panagumnong ti katologo ni Ptolomeo.[11] Ni Hipparchus ket naam-ammuan para iti panakaduktalan iti immuna a nairehistro a nova (baro a bituen).[12] Adu kadagiti konstelasion ken nagnagan ti bituen ket inus-usar tatta nga aldaw ket manipud ti Griego nga astronomia.
Nupay ti naipanunotan a dagiti kalangitan ket saan nga agbalbaliw, dagiti Insik nga astronomo ket ammoda nga agparang dagiti baro a bituen.[13] Idi 185 AD, isuda dagiti immuna a nagpaliiw ken nagisurat ti kapanggepan ti maysa a supernova, a naam-ammuan tattan a ti SN 185.[14] Ti karaniagan nga estelar a napasamak iti nairehistro a pakasaritaan ket isu idi ti SN 1006 a supernova, a napaliiw idi 1006 ken insurat ti kapanggepanna babaen ti Ehipsio nga astronomo a ni Ali ibn Ridwan ken dagiti nadumaduma nga Insik nga astronomo.[15] Ti SN 1054 a supernova, a nagipasngay iti Rasa a Nebula, ket pinalpaliiw pay dagiti Insik ken Islamiko nga astronomo.[16][17][18]
Dagiti Mediebal nga Islamiko nga astronomo ket nagited ti Arabiko a nagnagan dagiti adu a bituen nga inus-usar pay laeng iti tatta nga aldaw, ken nagparnuayda kadagiti adu nga astronomiko nga instrumento a makabilang kadagiti puesto dagti bituen. Inaramidda ti immuna a dakkel nga obserbatorio instituto a pagsukisokan, a naipangpangruna para iti kapangngepan ti panagpataud dagiti Zij a katologo ti bituen.[19] Kadagitoy ket, ti Libro dagiti Natalinaed a Bituen (964) ket sinurat babaen ti Persiano nga astronomo a ni Abd al-Rahman al-Sufi, a nagpaliiw kadagiti adu a bitbituen, dagiti raay ti bituen (mairaman ti Omicron Velorum ken Raay ni Brocchi) ken dagiti ariwanas (mairaman ti Andromeda nga Ariwanas).[20] Segun kenni A. Zahoor, idi maika-11 a siglo, ti Persiano a erudito nga eskolar a ni Abu Rayhan Biruni ket inlawlawagna a ti Nagririmpuok a Bitbituen nga ariwanas a kas maysa kadagiti adu a pedaso nga adda dagiti tagikua iti nebula a bitbituen, ken nagited pay dagiti latitud kadagiti nadumaduma a bitbituen idi agdama ti maysa a bulan a salip idi 1019.[21]
Segun kenni Josep Puig, ti Andalusiano nga astronomo a ni Ibn Bajjah ket nagidangep a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket naaramid kadagiti adu a bituen a gangani nga agkakapet ken nagparang a kas agtultuloy a imahen gapu ti nagbanagan iti repraksion manipud ti sublunario a materiales, a nagdakamat ti panagpalpaliiwna iti panagsilpo iti Hupiter ken Marte idi 500 nga AH (1106/1107 AD) a kas ebidensia.[22]
Dagiti nasapa nga astronomo ti Europa a kas ni Tycho Brahe ket nakaitudo kadagiti baro a bituen iti langit a rabiii (kalpasan daytoy ket nainaganan a kas ti novae), nga agipalpaltiing a dagiti kalangitan ket mabalbaliwan. Idi 1584 ni Giordano Bruno ket nagipalpaltiing a dagiti bituen ket kasla iti Init, ken baka adda met dagiti nadumaduma a planeta, a mabalin pay a kasla ti Daga, nga agpalpalikmut kaniada,[23] ti maysa a kapanunutan a nasapsapa a naipalpaltiing babaen dagiti taga-ugma a Griego a pilosopo, a ni Demokrito ken Epikuro,[24] ken babaen ti and medibal nga Islamiko a kosmologo[25] a kas ni Fakhr al-Din al-Razi.[26] Babaen ti sumaganad a siglo, ti kapanunutan a dagiti bitbituen ket kapada ti Init ket nakaabot kadagiti konsenso manipud kadagiti astronomo. Ti panangipalpalawag no apay a dagitoy a bitbituen ket saanda nga agipakat ti dagup a panagguyod idiay Solar a Sistem, ni Isaac Newton ket nangipaltiing a dagiti bituen ket naipadpada a naiwarwaras iti aniaman a direksion, ti maysa a kapanunutan a nasingdat babaen ti teologo a ni Richard Bentley.[27]
Ti Italiano nga astronomo a ni Geminiano Montanari ket nagirehistro a nakapalpaliiw kadagiti panagdumaduma a karaniag iti bituen nga Algol idi 1667. Ni Edmond Halley ket nagipablaak ti immuna a panagrukod iti maitutop a panaggunay ti dua a paris ti asideg a "agtaltalinaed" a bitbituen, a nangipakpakita a dagitoy ket nagbalbaliwda ti puesto manipud idi panawen dagiti taga-ugma a Gresia astronomo a ni Ptolemy ken Hipparchus. Ti immuna a dagus a panagrukod ti adayo nga bituen (61 Cygni iti 11.4 a lawag a tawtawen) ket naaramid idi 1838 babaen ni Friedrich Bessel a nagus-usar ti paralahe a pamay-an. Dagiti paralelo a panagrukod ket nagipakpakita ti nawatiwat a panagsisina dagiti bituen iti kalangitan.[23]
Ni William Herschel ket isu idi ti immuna nga astronomo a nangpadas a nangkita ti pannakaiwarwaras dagiti bituen iti langit. Idi panawen ti 1780, isu ket nagaramid kadagiti serie ti gantingan iti 600 turturong, ken nagbilang kadagiti bituen ken nagpalpaliiw kadagiti tunggal maysa a linia ti pannakakita. Manipud iti daytoy isu ket nagipatingga a dagiti bilang ti bituen ket imad-adu iti maysa a bangir ti langit, iti turong ti bugas ti Nagririmpuok a Bitbituen . Ti anakna alalaki a ni John Herschel ket nagpadas manen iti daytoy a panagadal idiay abagatan a hemisperio ken nabirukanna ti maysa a kapadpada a panagadu iti isu met laeng a pagturongan.[28] Itipatinayon kadagiti nadumaduma a nagun-odanna, ni William Herschel ket naam-ammuan pay para iti pannakaduktalna nga adda dagiti bituen a saan nga aggigian ti siu met laeng a linia ti panakakita, ngem dagitoy pay ket maipapan ti bagi a kumaduaan nga aggporma dagiti binario a bituen a sistema.
Ti siensia ti nainlangitan a espektroskopia ket napionero babaen ni Joseph von Fraunhofer ken Angelo Secchi. Babaen ti panagipadpada ti espektra dagiti bituen a kas ti Sirius iti Init, isuda ket nabirukanda dagiti paggiddiatan iti kapigsa ken bilang dagiti panagsagsagepsep ti linlinia—ti nalidem a nailangitan nga espektra gapu ti panagsagepsep iti naisangsangayan prekuensia babaen ti tangatang. Idi 1865 ni Secchi ket nangrugi a nagidasig kadagiti bituen kadagiti espektral a kitkita.[29] Nupay kasta, ti moderno a bersion iti nainlangitan a pannakaidasig a pamay-an ket inaramid babaen ni Annie J. Cannon idi panawen ti 1900.
Ti panagpalpaliiw kadagiti doble a bituen ket nakaala ti adu a kangrunaan idi maika-19 a siglo. Idi 1834, ni Friedrich Bessel nagpalpaliiw kadagit panagbalbaliw ti maitutop a panaggunay ti bituen a Sirius, ken nagipagarup ti nailemmeng a kaduana. Ni Edward Pickering ket isu ti immuna a nakaduktal ti espektrokopiko a binario idi 1899 nga idi nakapaliiw ti periodiko a panagpisi ti espektral a linlinia ti bituen a Mizar iti maysa a 104 nga aldaw a paset ti panawen. Dagiti naisalaysay a panagpalpaliiw dagiti adu a binario a bituen a sistema ket inurnong babaen dagiti astronomo a kas ni William Struve ken S. W. Burnham, a nangpalubos a maammuan manipud ti panagkarkulo kadagiti masa ti bituen dagiti pagtayyekan nga elemento. Ti immuna asungbat ti daytoy a parikut ti panakaala pagtayyekan dagiti binario a bituen manipud ti teleskopio a panagpalpaliiw ket inaramid idi babaen ni Felix Savary idi 1827.[30] Ti maikaduapulo a siglo ket nakakita ti imad-adu a napardas a panagabanse iti sientipiko a panagadal kadagiti bituen. Ti potograpo ket nagbalin a napateg a ramit ti astronomiko. Ni Karl Schwarzschild ket naduktalanna a ti maris ti maysa a bituen, ken gapu ti temperaturana, nabalinna a maikeddeng babaen ti panagipada ti panakakita a kadakkel a maipada ti potograpiko a kadakkel. Ti panakarang-ay ti potoelektriko a potometro ket nangpalubos ti napudno a panagrukod iti kadakkel kadagiti nadumaduma a paggiddiatan ti kaatiddog ti allon. Idi 1921 ni Albert A. Michelson ket nagaramid ti immuna a panagrukod iti nainlangitan a diametro a nagusar ti maysa a interperometro iti Hooker a teleskopio.[31]
Ti nangruna a konsepto nga obra iti maipapan ti bagi a pannakaibatay dagiti bituen ket rimsua idi ppanawen ti immuna a dekada iti maikaduapulo a siglo. Idi 1913, ti Hertzsprung-Russell a diagrama ket naaramid, a nangipangato ti astropisika a panagadal kadagiti bituen. Dagiti nagballigi a modelo ket naparang-ay tapno maipalpalawag dagiti kaunegan ti bituen ken ti nainlangitan nga ebolusion. Ti espektra dagiti bituen ket nagballigi pay a naipalpalawag babaen kadagiti panagrang-ay ti kuantum a pisika. Daytoy ket nangpalubos ti nagbuklan a kimiko iti nanilangitan a tangatang.[32]
A malaksid dagiti supernova, dagiti agmaymaysa a bituen ket nangrunadan a napalpaliiw ti bukodtayo a Lokal a Grupo kadagiti ariwanas,[33] ken naipangpangruna ti makitkita a aset ti Nagririmpuok a Bitbituen (a kas naipakita babaen ti naisalaysay a katologo dagiti bituen a magun-od para iti bukodtayo nga ariwanas).[34] Ngem adda dagiti bituen a napalpaliiw idiay M100 nga ariwanas ti Nagririmpuok a Virgo, nga agarup a 100 a riwriw a lawag ti tawtawen manipud ti Daga.[35] Idiay Lokal a Nalatak a Nagririmpuok mabalin a makita dagiti nagririmpuok a bitbituen, ken dagiti agdama a teleskopio ket mabalinda a paliiwen dagiti nakusnaw nga agmaymaysa a bitbituen idiay Lokal a Nagririmpuok—ti kaadaywan a naresolba a bitbituen ket sumuroka sangagasut a riwriw a lawag ti tawtawen ti kaadayona[36] (kitaen ti Cepheids). Nupay kasta, ti ruar ti Lokal a Nalataka ripuok dagiti ariwanas, awan dagiti bituen wenno agmaymaysa a bitbituen wenno rimpuok dagiti bituen ti napalpaliiw. Malaksid laeng ti nakusnaw a ladawan ti dakkel a rimpuok ti bituen a naglaon kadagiti ginasut a ribo a bitbituen a mabirukan ti maysa a bilion a lawag ti tawtawen ti kaadayona[37]—sangapulo a beses nga ad-adayo ngem ti dati a napalpaliiw a rimpuok ti bituen.
Dagiti pannakatudonan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti konsepto iti konstelasion ket naam-ammuan a rimsua idi paset ti panawen a Babilonikoi. Dagiti taga-ugma a nagbuybuya ti langit ket nagipagarup a dagiti prominente a panakaurnos dagiti bituen ket nagpormada kadagiti tabas, ken isosioda dagitoy a naisangsangayan nga aspeto iti katutubo wenno dagiti bukodda a mito. Sangapulo ket dua kadagitoy a pormasion ket naisanglad ti igid ti banda iti ekliptiko ken dagitoy ket nagbalin a batayan iti astrolohia.[38] Kaaduan kadagiti prominente unay nga agmaymaysa a bitbituen ket naikkanda kadagiti nagan, a naisangsangayan ti dagiti panakatudonan ti Arabiko wenno Latin.
Ken dagiti pay dadduma a konstelasion ken ti Init, dagiti bituen a kas ti kinabuklan ket adda dagiti bukodda a mmito.[39] Kadagiti Taga-ugma a Griego, adda dagiti "bituen", a namammoan a dagiti planeta (Griego πλavήtnς (planētēs), a kayatna a saoen ket "agkalkallautang"), ket nagirepresenta kadagiti nadumaduma dios, a nagtaudan ti nagan dagiti planeta Merkurio, Benus, Marte, Hupiter ken Saturno.[39] Ti ( Urano ken Neptuno ket Griego ken dagiti Romano a dios pay, ngem awan kadagitoy a planeta ti naam-ammuan idi Taga-ugma gapu ti nalidem a raniagda. Dagiti naganda ket inpatudo babaen dagiti naud-udi nga astronomo.)
Idi circa 1600, dagiti nagnagan ti konstelasion ket inus-usar a panaginagan dagiti bituen kadagiti maipada a rehion iti langit. Ti Aleman nga astronomo a ni Johann Bayer ket nagpartuat kadagiti serie a mapmapa dagiti bituen ken nagipakat dagiti letra a kas dagiti pannakatudonan ti bitbituen ti tunggal maysa a konstelasion. Kalpasan daytoy ti maysa a numero a sistema a naibatay ti kanawan a panagpangato ti bituen ket naimbento ken nainayon ti katologo ti bituen ni John Flamsteed idiay librona a "Historia coelestis Britannica" (ti 1712 nga edision), a daytoy a numero a sistema a tinawtawagan a Flamsteed a pangitudonan wenno Flamsteed a panagnumero.[40][41]
Babaen ti linteg ti limbang, ti laeng internasional a mabigbigan a turay para iti panagnagan kadagiti nainlangitan a bagbagi ket ti Kappon ti Internasional nga Astronomiko (IAU).[42] Adda dagiti nadumaduma a kompania nga agilaklako kadagiti nagan ti bituen, a ti Britanikoa Biblioteka ket tinawtawganna a kas ti saan a naalagad a komersial a negosio.[43][44] Nupay kasta, ti IAU ket nakisina manipud kadagiti komersio a pannakasanay, ken dagitoy a nagan ket saan a mabigbigan babaen ti IAU wenno inus-usarda.[45] Ti kastoy a maysa a kompania nga agnagnagan ket ti Internasional a Rehistro ti Bituen, a daytoy ket, idi panawen ti 1980, ket napabasol idi ti ulbod a pannakasanay gapu ti panagiparangna a dagiti naipatudo a nagan ket opisial. Daytoy saanen a maaramid a pannakasanay ti ISR ket inpormal a naibaga a maysa nga ulbod ken maysa a suitik,[46][47][48][49] ken ti Departamento ti Siudad ti New York iti Pannakibiang ti Aggatgatang ket nagited kadagiti panaglabsing a maisuppiat ti ISR para iti panagaramid kadagitoy suitik pannakasanay ti komersio.[50][51]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bahcall, John N. (2000-06-29). "Kasano nga Agraniag ti Init". Pundasion ti Nobel. Naala idi 2006-08-30.
- ^ Richmond, Michael. "Ti kinaudi nga agpang iti ebolusion para dagiti ababaab ti masa a bituén". Pagadalan iti Teknolohia ti Rochester. Naala idi 2006-08-04.
- ^ "Estelar nga Ebolusion ken Ipapatay". NASA Observatorium. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Iben, Icko, Jr. (1991). "Ebolusion ti maysa ken binario a bituen". Astropisika a Warnakan Suplemento a Serie. 76: 55–114. Bibcode:1991ApJS...76...55I. doi:10.1086/191565.
- ^ a b Forbes, George (1909). Pakasaritaan iti Astronomia. Londres: Watts & Co. ISBN 1-153-62774-4.
- ^ Hevelius, Johannis (1690). Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia. Gdansk.
- ^ Tøndering, Claus. "Other ancient calendars". WebExhibits. Naala idi 2006-12-10.
- ^ von Spaeth, Ove (2000). "Panagipetsa ti Kadaanan nga Ehipsio a Mapa ti Bituen". Sentaurus Internasional a Mahasina iti Pakasaritaan ti Matematika, Siensia ken Teknolohia. 42 (3): 159–179. Naala idi 2007-10-21.
- ^ Amianan, John (1995). Ti Norton a Pakasaritaan iti Astronomia ken Kosmolohia. New York ken Londres: W.W. Norton & Company. pp. 30–31. ISBN 0-393-03656-1.
- ^ Murdin, P. (Nobiembre 2000). "Aristillus (c. 200 BC)". Ensiklopedia iti Astronomia ken Astropisika. Bibcode:2000eaa..bookE3440 Kitaen ti
|bibcode=length (tulong). doi:10.1888/0333750888/3440. ISBN 0-333-75088-8.
- ^ Grasshoff, Gerd (1990). Ti pakasaritaan ti katologo ti bituen ni Ptolomeo. Springer. pp. 1–5. ISBN 0-387-97181-5.
- ^ Pinotsis, Antonios D. "Astronomia iti Taga-ugma a Rodas". Paset iti Astropisika, Astronomia ken Mekaniko, Departamento iti Pisika, Unibersidad itiAthens. Naala idi 2009-06-02.
- ^ Clark, D. H.; Stephenson, F. R. (Hunio 29, 1981). "Ti Naipakasaritaan a Supernovae". Supernovae: Ti panagkita iti agdama a panagsukiso; Nagbanagan dagiti Instituto ti Nasayaat a Panagadal. Cambridge, Inglatera: Dordrecht, D. Reidel Publishing Co. pp. 355–370. Bibcode:1982sscr.conf..355C.
- ^ Zhao, Fu-Yuan; Strom, R. G.; Jiang, Shi-Yang (2006). "Ti Saili a Bituen iti AD185 Baka ngata Daytoy ket maysa a Supernova". Insika Warnakan iti Astronomia ken Astropisika. 6 (5): 635–640. Bibcode:2006ChJAA...6..635Z. doi:10.1088/1009-9271/6/5/17.
- ^ "Dagiti Astronomo ket Nagpalseng ti Karaniagan a Bituen iti Pakasaritaan". NAOA News. Marso 5, 2003. Naala idi 2006-06-08.
- ^ Frommert, Hartmut; Kronberg, Christine (Agosto 30, 2006). "Supernova 1054 – Pannakapartuat ti Rasa a Nebula". SEDS. Unibersidad iti Arizona.
- ^ Duyvendak, J. J. L. (Abril 1942). "Ti sumarsaruno pay a Datos nga Agibakbaklay ti pannakainaganan iti Rasa a Nebula nga adda ti Supernova iti 1054 A.D. Paset I. Ti Taga-ugma a Kronika ti Akindaya". Pannakaipablaak ti Astronomiko a Kagimongan ti Pasipiko. 54 (318): 91–94. Bibcode:1942PASP...54...91D. doi:10.1086/125409.
Mayall, N. U.; Oort, Jan Hendrik (Abril 1942). "Ti sumarsaruno pay a Datos nga Agibakbaklay ti pannakainaganan iti Rasa a Nebula nga adda ti Supernova iti 1054 A.D. Paset II. Ti Astronomiko a Pannakakita". Panakaipablaak ti Astronomiko a Kagomongan ti Pasipiko. 54 (318): 95–104. Bibcode:1942PASP...54...95M. doi:10.1086/125410.
- ^ Brecher, K. (1983). "Taga-ugma a rehistro ti Rasa a Nebula supernova". Ti Obserbatorio. 103: 106–113. Bibcode:1983Obs...103..106B.
- ^ Kennedy, Edward S. (1962). "Review: Ti Obserbatorio iti Islam ken ti Lugarna iti Sapasap a pakasaritaan iti Obserbatorio babaen ni Aydin Sayili". (warnakan). 53 (2): 237–239. doi:10.1086/349558.
- ^ Jones, Kenneth Glyn (1991). Nebulae ni Messier ken dagiti raay ti bituen. Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge. p. 1. ISBN 0-521-37079-5.
- ^ Zahoor, A. (1997). "Al-Biruni". Unibersidad ti Hasanuddin. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2008-06-26. Naala idi 2007-10-21.
- ^ Montada, Josep Puig (Septiembre 28, 2007). "Ibn Bajja". Stanford nga Ensiklopedia iti Pilosopia. Naala idi 2008-07-11.
- ^ a b Drake, Stephen A. (Agosto 17, 2006). "Ababa a Pakasaritaan iti Nangato nga Enerhia (X-ray & Gamma-Ray) nga Astronomia". NASA HEASARC. Naala idi 2006-08-24.
- ^ "Dagiti Exoplaneta". ESO. Hulio 24, 2006. Naala idi 2006-10-11.
- ^ Ahmad, I. A. (1995). "Ti nagbanagan iti Qur'anic a kosepto iti astronomiko a penomena iti Islamiko a sibilisasion". Vistas iti Astronomia. 39 (4): 395–403 [402]. Bibcode:1995VA.....39..395A. doi:10.1016/0083-6656(95)00033-X.
- ^ Setia, Adi (2004). "Ni Fakhr Al-Din Al-Razi iti Pisika ken Katutubo iti Maipapan ti Bagi a Lubong: Ti Immuna a Panakakita". Islam ken Siensia. 2. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2012-07-10. Naala idi 2010-03-02.
- ^ Hoskin, Michael (1998). "Ti Kuenta dagiti Naidulin iti Panagsurat ti Pakasaritaan iti Astronomia". Siensia nga Instituto ti Limbang a Teleskopio. Naala idi 2006-08-24.
- ^ Proctor, Richard A. (1870). "Adda kadi kadagiti nebulusa ket bituen a sistema?". Katutubo. 1 (13): 331–333. Bibcode:1870Natur...1..331P. doi:10.1038/001331a0.
- ^ MacDonnell, Joseph. "Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) ti Ama iti Astropisika". Unibersidad ti Fairfield. Naala idi 2006-10-02.
- ^ Aitken, Robert G. (1964). Dagiti Binario a Bituen. New York: Dover Publications Inc. p. 66. ISBN 0-486-61102-7.
- ^ Michelson, A. A.; Pease, F. G. (1921). "Panagrukod iti diametro ti Alpha Orionis nga inusar ti interperometro". Astropisika a Warnakan. 53: 249–259. Bibcode:1921ApJ....53..249M. doi:10.1086/142603.
- ^ Unsöld, Albrecht (2001). Ti Baro a Kosmos (Maika-5 nga ed.). New York: Springer. pp. 180–185, 215–216. ISBN 3-540-67877-8.
- ^ a kas ti Battinelli, Paolo; Demers, Serge; Letarte, Bruno (2003). "Pangsukisok ti Karbon a Bituen idiay Lokal a Grupo. V. Ti ruar a disko iti M31". Ti Astronomiko a Warnakan. 125 (3): 1298–1308. Bibcode:2003AJ....125.1298B. doi:10.1086/346274.
- ^ "Ti Milenio a Bituen Atlas ket agmarka ti pannakalpas ti Hipparcos a Mision ti ESA". ESA. Disiembre 8, 1997. Naala idi 2007-08-05.
- ^ Villard, Ray; Freedman, Wendy L. (Oktubre 26, 1994). "Ti Hubble a Teleskopio ti Limbang ket Nagrukod ti Napudno a Kaadayo ti Kaadaywan nga Ariwanas". Hubble Site. Naala idi 2007-08-05.
- ^ "Ti Hubble ket Nalpasna ti Walo a Tawen a Ganetget a Mangrukod ti Dumakdakel a Law-ang". Hubble Site. Mayo 25, 1999. Naala idi 2007-08-02.
- ^ "Ti UBC Prof., alumnus ket nakaduktal kadagiti adayo a rimpuok ti bituen: a maysa a bilion a lawag ti tawen ti kaadayona.". UBC Public Affairs. Enero 8, 2007. Naala idi 2007-08-02.
- ^ Koch-Westenholz, Ulla; Koch, Ulla Susanne (1995). Mesopotamia nga astrolohia: pangyuna ti Babilonio ken Asiriano nailangitan a pannakadios. Pagipablaakan nga Intituto ti Carsten Niebuhr. 19. Museo a Tusculanum a Pagmalditan. p. 163. ISBN 87-7289-287-0.
- ^ a b Coleman, Leslie S. "Dagiti mito, Sarsarita ken Tinawtawid a pannakaammo". Frosty Drew nga Obserbatorio. Naala idi 2012-06-15.
- ^ "Naming Astronomical Objects". Kappon ti Internasional nga Astronomiko (IAU). Naala idi 2009-01-30.
- ^ "Panaginagan dagiti Bituen". Dagiti Estudiante para iti Panagsukisok ken Panagrang-ay iti Limbang (SEDS). Naala idi 2009-01-30.
- ^ Lyall, Francis; Larsen, Paul B. (2009). "Kapitulio 7: The Moon and Other Celestial Bodies". Linteg ti Limbagng: Maysa Tratado. Ashgate Publishing, Ltd. p. 176. ISBN 0-7546-4390-5.
- ^ "Panagnagan dagiti bituen". Siensia nga Astropisiko nga Organisasion. 2005. Naala idi 2010-06-29.
- ^ "Renunsia: Naganan ti maysa abituen, naganan ti maysa a rosas ken dadduma pay, kapadpadana a negosio". Biblioteka ti Britaniko. Ti Gimong ti Britaniko a Biblioteka. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Andersen, Johannes. "Panaggatng dagitiBituen ken Nagnagan ti Bituen". Kappon ti Internasional nga Astronomiko. Naala idi 2010-06-24.
- ^ Pliat, Phil (Septiembre 2006). "Panagitinnag ti nagan: Kayatmo ti agbalin a maysa a Bituen?". Eskeptiko nga Agsuksuisok. 30.5. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Adams, Cecil (Abril 1, 1998). "Makabayadka ti $35 tapno managanan ti maysa a bituen para kenka?". The Straight Dope. Naala idi 2006-08-13.
- ^ Golden, Frederick; Faflick, Philip (Enero 11, 1982). "Siensia: Nailangtan aPanunot wenno Kosmiko a Panagsuitik?". Times Magazine. Time Inc. Naala idi 2010-06-24.
- ^ Di Justo, Patrick (Disiembre 26, 2001). "Gumatang ti maysa a Bituen, Ngem saanmo a Kukua". Wired. Condé Nast Digital. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2012-12-09. Naala idi 2010-06-29.
- ^ Plait, Philip C. (2002). Dakes nga astronomia: dagiti miskonsepto ken madi a panagusar a naiparang, manipud ti astrolohia aginggan ti panagsanglad iti bulan 'angaw'. John Wiley and Sons. pp. 237–240. ISBN 0-471-40976-6.
- ^ Sclafani, Tom (Mayo 8, 1998). "Ti Komisioner ti Pannakibiang dagiti Aggatgatang a ni Polonetsky ket Nagballag kadagiti Gumatgatang: "Ti Panagggatang ti maysa a Bituen Ket saan a Makaaramid kaniam ti Kasta"". Sentro ti Nailian nga Astronomia ken Ionosperio, Aricebo nga Obserbatorio. Naala idi 2010-06-24.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pickover, Cliff (2001). The Stars of Heaven. Oxford University Press. ISBN 0-19-514874-6.
- Gribbin, John; Gribbin, Mary (2001). Stardust: Supernovae and Life—The Cosmic Connection. Yale University Press. ISBN 0-300-09097-8.
- Hawking, Stephen (1988). A Brief History of Time. Bantam Books. ISBN 0-553-17521-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bituen iti Wikimedia Commons
- Kaler, James. "Portraits of Stars and their Constellations". University of Illinois. Naala idi 2010-08-20.
- "Query star by identifier, coordinates or reference code". SIMBAD. Centre de Données astronomiques de Strasbourg. Naala idi 2010-08-20.
- "How To Decipher Classification Codes". Astronomical Society of South Australia. Naala idi 2010-08-20.
- "Live Star Chart". Dobsonian Telescope Community. Naala idi 2010-08-20. Kitaen dagiti bituen iti ngato ti lokasionmo
- Prialnick, Dina; et al. (2001). "Stars: Stellar Atmospheres, Structure, & Evolution". University of St. Andrews. Naala idi 2010-08-20.


text:
APENDISE
I Pagimamma na Biblia ta Diborsio Anna Passinna
Ekspektan ni Jehova nga mattalupaddian nga matalò i sigga-atawan ira ta tabbada. Turi ta kinasalna i ollu nga lalaki anna babay, kinagina: I “lalaki” ay “metadday ta atawana, anna mabbalin ira nga tattadday nga pattag.” Kinagi gapa yatun ni Jesus anna neyamunna: “Arian na gafu nga awayya tu paggungayan na tolay i pinattaday na Dios.” (Genesis 2:24; Mateo 19:3-6) Yari tu imammatan ni Jehova anna ni Jesus i pagatawa nga pattadday nga patay laman i awayyana nga mamassinna. (1 Corinto 7:39) Serioso nga gannug i diborsio megafu ta sagrado nga unnug i pagatawa. Kakuruganna, kalussaw ni Jehova i paddiborsio nga awan tu nebase-Biblia nga rasonna.—Malakias 2:15, 16.
Anni nga situasion nga ipamavulun na Biblia i diborsio? Bueno, kalussaw ni Jehova i seksual nga immoralidad. (Genesis 39:9; 2 Samuel 11:26, 27; Salmo 51:4) Kakuruganna, kala-kalussona i seksual nga immoralidad yari tu ipamavulunna i paddiborsio megafu tatun. (Para ta kepakanawag na gannug ira nga kasali ta seksual nga immoralidad, innammu i Kapitulo 9, parapo 7.) Ipamavulun ni Jehova ta inosente nga atawa nga maddesision nu makitadday paga yaya ta atawana onu makidiborsio. (Mateo 19:9) Yatutta nu makidiborsio i inosente nga atawa, ari nga kalussaw ni Jehova yatun. Ngem maski nu kunnatun, ari nga ipagaram na kongregasion Cristiano i diborsio. Kakuruganna, egga ira situasion nga awayyana tu mapaguyu i inosente nga atawa nga mattalupaddian ta nakaliwà nga atawana, nerulay nu napafutuan i pabbabawi na atawana. Ngem siempre, nu nebase-Biblia i pakidiborsio na Cristiano, personal nga desisionna lagapa nu anni i kuanna anna mawag tu alawatanna i maski anni nga resultana.—Galacia 6:5.
Ta karuan nga kuruga mariga nga situasion, naddesision i karuan nga Cristiano nga makisinna onu makidiborsio maski nu ari nga nakakua tu seksual nga immoralidad i atawada. Ta kunnatun nga situasion, ibilin na Biblia nga i nakisinna “mawag tu ari ngana nga maki-atawa, onu ari, makkatoli gabbalaman ira.” (1 Corinto 7:11) Ari tu puede makitawa onu mangatawa uli yatun nga Cristiano. (Mateo 5:32) Ikonsidera tam taw i karuan nga grabe nga situasion nga awayyana tu kebaseyan na passinna.
Ari nga passuporta. Awayyana tu kuruga maziga ngana i familia anna awan ngana tu kanadda megafu ta ari ira nga suportan na atawa nga lalaki maski nu mawayyana gamma nga kuan yatun. Kagian na Biblia: “I tolay nga pagurayan na i . . . kabbalay na, ay nallikuran na i angngurug na anna mas marakay anne paga ta ari nga Cristiano.” (1 Timoteo 5:8) Nu ari nga manguli i atawa nga lalaki, awayyana tu legal nga makisinna i babay para ta pammakapiananna anna na ánana. Siempre, mawag tu imbestigan tu mapia na elder ira nu kurug i akusasion nga ari nga suportan na lalaki i familiana. Awayyana tu ma-disfellow i Cristiano nu pagurayanna i familiana.
Grabe nga pisikal nga pangabuso. Awayyana tu daddannalan na minangngabuso nga atawa i atawana yari tu mappeligro i gawagawayyanna onu maski paga i inangòna. Nu Cristiano i minangngabuso nga atawa, mawag tu imbestigan na elder ira ta kongregasion nu kurug yatun. Awayyana tu ma-disfellow i tadday megafu ta pappata-patu anna pangabusona.—Galacia 5:19-21.
Mappeligro i espiritualidad. Awayyana tu kanayun nga fugaddan na tadday i atawana nga manuttul ta kurug nga paddayarayaw onu pilitanna paga lagu i atawana nga kuan i mekontra ta bilin na Dios. Nu kunnatun, awayyana tu maddesision i mappepeligro nga atawa nga legal nga makisinna tape matuttulna i uray na Dios, ari tu i uray na tolay.—Kingngua 5:29.
Ta kunnatun nga grabe nga situasion, awan nakuan tu mangumbinsi ta inosente nga atawa nga makisinna onu mattalupaddian nga makikavulu ta atawana. Maski nu awayya na manakam ta espiritual nga kokkofun anna na elder ira nga mangiyawa tu nebase-Biblia nga tabarang, ariadda ammu i ngamin nga detalye na mesissimmu ta magatawa. Si Jehova laman i makanammu ta ngamin. Siempre, ari nga mekakua na atawa nga Cristiano nga babay si Jehova onu i unnug na pagatawa nu ama-amunganna laman i problemada nga magatawa tape laman makisinna. Ammu ni Jehova nu mamaddapadday laman i tadday tu istoria tape makisinna maski nu ilimagna yatun. Kakuruganna, “ngamin i gannug ay vuka anna vullag ta arubang na Dios nga mamanunnu noka nittam.” (Hebreo 4:13) Ngem nu nabayag ngana nga mesissimmu yatun ta magatawa, awan nakuan tu makkritika ta atawa nga naddesision nga makisinna kabalinna nga kingngua i ngamin nga solusion. Ta panguriananna, “sittam ngamin noka ay tumaddag ta arubang na Dios tapenu panunnutan na ittam.”—Roma 14:10-12.


text:
Ipupusay ti pagsasao
Iti lingguistika, ti ipupusay ti pagsasao ket ti proseso a mangibanag kadagiti komunidad ti bitla iti agpang iti kalaing iti lingguistika a tagikua dagiti agsasao iti naited a karuay ti pagsasao ket mapabassit, ken kanungpalan a pagresultaan iti kaawan iti patneng wenno dagiti nalaing a mangisao iti karuay. Ti ipupusay ti pagsasao ket mabalin a mangibanag iti aniaman a pagsasao, ken mairaman pay dagiti dialekto ken dagiti pagsasao.
Ti ipupusay ti pagsasao ket nasken a saan a maiyallilaw iti pannakapukaw ti pagsasao, a mangipalawag met ti pannakapukaw iti kinalaing iti maysa a pagsasao iti agpang iti maysa a taow.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Crystal, David (2000) Language Death. Cambridge, UK: Cambridge University Press.


text:
TI PAGGIBUSAN TI SARITA
Saan a nasayaat a paggibusan ti sarita. Daytoy ti maika-5 a dinakamat ni apo Juan SP Hidalgo, Jr. iti komentona.
Saan nga umno a sulosion ti parikut ti sarita. Saan nga umno a sungbat ti kidkiddawen ti pasamak a mapasamak. Wenno saan a bunga ti arte ti naiparang a sungbat ti parikut wenno ti kiddaw ti pasamak.
Daytoy ngarud ti isapulan ti sungbatna.
“Adda latta ti plausibility ti sarita,” daytoy man ti inlektiur ni Peter La. Julian iti napasamak a seminar workshop ti GUMIL La Union sadiay Don Mariano Marcos Memorial State University, San Fernando, La Union itoy a tawen 2005.
Kabilangak met kadagiti lektiurer itoy a workshop.
Ta ania ngamin aya daytoy plausibility?
Nakapappapati.
Posible a napasamak wenno mapasamak.
Konektado ti daytoy a plausibility iti gibus ti sarita. Lalo no ti solusion ti sarita ti pagsasaritaan.
Nasken ti logical a solusion. Daytoy a logical ket isu met laeng dayta a plausibility. Nakapappati.
Komplikado ngamin ti pagggibusan ti sarita. Ta daytoy a paset ti karirigatan iti amin a suraten. Saan a basta igibus lattan ti sarita segun ti pagayatan. Adda dagiti paglintegan wenno pagannurotan a suroten.
Addan dagitoy a pagannurotan uray idi saanka paya naiyanak. Saan met ngarud a nasayaat a salungasingan dagiti paglintegan agingga saanka nga umuna nga agtungpal. Nasken iti panangmaster nga umuna dagitoy a paglintegan sakbay a salungasingen wenno mangputar met iti bukod a wagas.
Ngamin ti sarita ket maysa nga arte, addaan ngarud daytoy kadagiti wagas ken pagannurotan iti amin a panagiparang tapno iti kasta ket napigsa ken madlaw ti danogna kadagiti agbasbasa. Tapno iti kasta ket naurnos iti pannakaipresentarna: a saan a kas karrakarra a trampo a kalpasan iti inna panagindurog ket di unay makaadayo iti papananan no agsardengen nga agtayyek.
No saan a madlaw ti panangigibusmo ken saan a masurot dagiti wagas ti panangigibus, adda ti posibilidadna a ti sarita ket nalaklaka a lipaten agsipud ta daytoy ket kasla silulukat a gungugong.
“Adda nga adda, saan a mapukaw ti pagkanaigan ti nangirugian iti paggibusan. Kasda la singin dagitoy a dua.” Daytoy man ti pammagbaga ni apo Reynaldo Duque kadakami a dimngeg kenkuana iti maysa a tengnga ti aldaw iti napasamak a tinawen a kombension ti GF. Gapu ta awan pay ti programa idi, gagangay nga asitganmi, (wen, karamanak, ta idi diak pay nangab-abak ket managsaludsodak kadagiti ammok a makasungbat kadagiti ngatangatak).
Ta ania ngamin aya ti kinapateg ti gibus a kas ti panangirugi?
Ti kasayaatan amin a sungbat daytoy ket ipalagipna ti iti nagbasa no ania ti binasana.
No dumtengen ti gibus ti sarita, saan a basta gibusna lattan no di ket akem ti paggibusan a mangipalagip ken ni nagbasa no ania ti binasana.
Daytoy a paggibusan ti mangipalagip no di man ket mitsa iti panangailisar ti nagbasa iti binasana. A sublienna iti mugingna no ania ti kaipapananna ti binasana. No adda met laeng ti maitedna a para kenkuana, iti gimong wenno iti lugar wenno iti pisikal, mental ken ispiritual a bagi.
No ania ti inrugi isu met laeng iti igibus. No ania ti inlukat isu met laeng ti iserra. Agkanaig nga agkanaig ti rugi ken gibus. Saan a mabalin a nangirugika iti maysa a banag, nga isu ti risiris wenno konsepto ti sarita, ket iti gibusna ket sabali metten iti inka inggibus.
Adtoy dagiti sumagmamano a wagas ti panangigibus ti sarita manipud iti libro ni Reynaldo A. Duque a napauloan iti: No Agsuratka Iti Sarita. Adawentayon dagitoy nga imbagana:
1. Nagkaysa. Summation ending. Isu daytoy ti panangigibus a pagkaykaysaem amin a napasamak iti sarita, a kas isu ti summary.
Nabaked daytoy a panangigibus agsipud ta sublianna dagiti nabasamon a pasamak wenno pagteng iti sarita. Ket iti mata ti agbasbasa, maigibus no kua iti panangamirisna iti mugingna ti imas ken ganas iti inna binasa.
Manmano a mannurat iti agigibus ti kastoya paggibusan. Nupay kasta, adda met dagiti sumagmamano a sinuratko iti ingibusko iti kastoy. Ngamin, saan laeng a ti nagbasa no di pay ket ti nagsurat, a naganas a sublian ti insurat iti maysa a balikas wenno binatog iti tunggal eksena. Dagitoy ti mitsa ti isem ti nagbasa no maipalagip kenkuana dagiti eksena a binasana.
2. Antenna ending. Saan narisut ti pariklut, ngem ketdi nangiparipirip ni author iti namnama a marisut ti parikut iti masakbayan wenno dumtengto dayta a pannakarisutna iti umno nga aldaw. Kadagiti dadduma, maimarka iti muging ni agbasabsa nga ammona daytoy a paggibusan ngem saan a dayta a panawen, basta ammona lattan nga aggibusto – itoy a punto ti pakakitaan ti inalat ti mannurat nga agibati iti pakalaglagipan ti putarna kadagiti agbasabsa. Ngamin, no saan nakaibati ti putarmo kadagiti agbasbasa, malipatan dayta a sarita, ngem no nakaibati iti pakalaglagipan, malaglagipto nga agnanayon dayta a putar.
3. Antiklimatiko. Anti-climax – kalpasan a naggibus ti sarita ket adda pay tay innayon ni author a sangkaballing a paset wenno parapo nga iti masanguanan wenno iti masakbayan ket mangiparnuay dayta nga imparaipus iti sabali manen a paset ti sarita, wenno iti panangituloy iti sabali manen a tsapter, balaba ken risiris. Napateg la unay ti kastoy kadagiti agngayangay nga agnobela, kailian. Ngamin no kastoy a kanayon iti inka panangibus ti sarita, makuna ngaruden a kabaelamon iti tumapog iti nobela, ngamin tunggal aggibus ti tsapter ti nobela ket adda tay makuna a pangay-ayo ti author tapno maallukoyna ti interes dagiti agbasbasa para iti sumaruno a tsapter. Agibunga daytoy a kita ti panangigbus iti pagpampanunotan dagiti agbasabsa. Ti maysa nga ehemplo a patiek a malagipmo pay, kailian, ket Ti Kumpay ni Patay, a Nobela iti Komiks ni Cles Rambaud, nga iti udina ket naisublin kenkuana, ngem inikkan ni Patay ti nakakabasbassit a kumpay a kasla kadakkel ti rakem ti bida . Iti pelikula nga Ice Age, nairugi iti bassit a parsua a mangiparparang iti maysa a panawen – ti ice age, ket iti udina met, naiparang manen daydiay a parsua a mangiparparang manen iti sabali a panawen. Ken adu pay, kailian, dagiti nakalalagip a panangibus iti kastoy a wagas.
Kadagiti sarita ni Prescillano N. Bermudez, Sr., kaadduan kadagitoy iti naggibus iti kastoy. Naggibus la ngaruden ti sarita, adda pay la ti sangkabassit nga inayonda, no saan a palawag, pakamakam a balikas wenno posible a kasilpo ti naisarita no di man met sabali manen a parang a iti masakbayan.
5. Reversal ending. Kabaliktad ti rugi. No agginginnurada idi rugina, aggayyemdanton iti udina. No nagpalaud idi, nagpadaya met iti gibusna. No pimmidut idi, idissona met ita. No nagikasa iti paltog, inikkatna iti udina ti magasin daydi a paltog. No bimmaknang iti rugi, pumanglaw gibus. Basta kabaliktad ti panangirugi, kailian. Mausar daytoy kadagiti plotted stories wenno dagiti de-kahon a sarita.
6. Surprise ending. Daytoy ti aw-awaganda iti twist ending. Mausar daytoy a panangigibus kangrunaanna kadagiti lying triangle structure. Igibus a makapakigtot wenno makapangato iti kiday, ket no dadduma, mangipaay iti panagngatangata ti nagbasa kalpasan a nabasana ti sarita, ta ti naimula iti panunot ti mensahe wenno ti tema a kayat ti author nga iyallawat.
Kabayatan ngamin iti panangbasa ti sarita, adda daydiay marikna ti agbasbasa a kas pattapattana wenno ingpenna a paggibusan ti sarita.
“Horizons of expectation, Jim,” kastoy man ti panangawag ni Dr. Ariel Agcaoili kadaytoy a banag babaen iti emailna kaniak kalpasan a nabasana ti rebiuk ti “Idi Inyawid ni Manong Leon ti Asawana” a sinurat ni Manuel Arguilla. Diak ngamin nga ammo dagitoy terterminolohia iti akademia. Expectation lattan ti imbagak. Saanda met ketdi nga agadaddayo a.
Itoy a paggibusan, baliwan wenno kellaat a baliwan ti buya dayta a horizons of expectation.
7. Ideological ending. Saan a nailawlawag no ania wenno kasano ti naggibusan ti sarita, kailian. Ngem, babaen iti panangusig wenno panangusisa a nalaing ti binasa, maawatamon no kasano a naggibus.
8. Gimik. Daytoy a gimik ket simbolo ti sarita, nga isu iti naiparang iti gibusna. Nga idi rugi ti sarita, ket narugian metten a mabukel daytoy a gimik, nga inton aggibusen ti sarita ket nalpas metten a naaramid dayta a gimik ket maiparangen.
9. Ironic ending. Panagballatek nga aramid ti kastoy nga ending, kailian. Ikararagna a matay koman ti kalabanna, ngem ti met anakna wenno asino la ditan iti pamiliana ti matay. Basta agballatek kenkuana ti aramidna, kailian. No agsusuitik, masuitik met ti kabbalayna wenno asino la ditan nga asideg kenkuana. Maibilang met ditoy dagiti agmadimadi. Maiparit ti agsao iti dakes, kunana ngem isu met ti nakadakdakes ti ngiwatna iti udina. Maiparit ti agtatakaw, kunana ngem isu met ti wakananam iti udina.
10. Di naggibus. Open ending a kunada, kailian. Aggibus ti sarita nga awan ti solusion ti parikut nga indatag ti author, ngem ketdi, adda dagiti sumagmamano nga imparangna a suhestion no kasano nga aggibus dayta sarita babaen iti bukod a keddeng ti nagbasa. No ania dayta a keddeng, marespeto la unay.
Ken adu pay a wagas iti panangigibus iti maysa a sarita, kailian, ngem ti nasken ditoy ket igibus nga adda latta pakainaiganan iti pannakairugina wenno no ania ti inrugi, siempre, isu ti igibus.
Sangapulo amin dagitoy a posible a pangigibusan iti sarita.
Napalo met no dika pay la makapili met iti maysa a kadakuada.
“What is art?” Kastoy ket ti umuna a damagen ni apo Peter La. Julian no sarita iti pagtutungtongan.
Wen met ketdi a, ti sarita a kas bunga ti arte.
Isu a nasken ngarud dagiti sarita a pakaibuksilan kadagiti bunga ti arte.
Ket ti panangibuksil ti bunga ti arte, nasken ngarud nga ipakita a saan ket nga isawang.
Kadagitoy a sangapulo, no dika makapili, mabalinmo latta met iti mangaramid iti bukodmo basta la ketdi adda relasion ti rugi iti gibusna.
Kasano ti agigibus iti dua a paggibusan?
Anus. Di mabilang ti rewriting ti mapasamak. No saan a kompiuter ti aramatmo, masadutka nga agaramid. Ta nasken ti komparison kadagiti bersion a timpuar.
Adda pay ti dayalogo a nabasak:
1) dayalogo ti rugi, ket isu met laeng dayta a dayalogo ti gibus.
2) dayalogo a rugi, maysa a saludsod, ket ti gibus, sungbat dayta a saludsod.
3) dagiti development a panangigibus.
Kas iti sarita ni Fernando Sanchez a nangabak iti Umuna a Gungguna iti umuna a pasalip ti RFAAFIL. Nupay maibilang a reversal ending ti inaramidna, (ta pimmanaw iti lugarda a nakapangpanglaw, ken nangawiden a nabakbang), maibilang met a development daytoy ta nagdur-as. Pinadur-asna ti sarita.
Iti komentok iti sarita ni Marcelino Tablizo a napauloan iti “Kalgaw” ken ti sarita ni Arnold Jose a napauloan iti “Ina” iti isu met laeng a kontes, (agpada a nangabak), dagiti gibus ti sarita ti nagkamtudanda.
Ti “kalgaw” ni Tablizo, a rugi ti sarita, kalgaw pay laeng a naggibus. Idinto ta nasolbar metten ti parikut ti sarita. Ngarud, saan a nagbaliw wenno kinaawan ti development ti sarita. No di koma nasolbar ti parikut iti sarita, wen, umno laeng a “kalgaw” pay laeng ti panawen. Ngem nasolbar met ti parikut iti sarita, isu a nasken laeng met nga iti gibusna ket katutudon wenno dimtengen ti tudo. No addan ti tudo iti Mayo, agrusing metten dagiti rettab, a mangiladawan ti baro a biag. Baro a biag dagiti agbibiag a “nakalgawan.”
Iti met laeng paggibusan ti nagkamtudan ni Jose iti sritana nga “Ina”. Napukaw ti reyalidad wenno kinapudno. Ta awan ti narikna a heavy dramatic iti gibusna. Sapsapulen ti bida ti inana ta sipud pay idi ubing ket dida nagkita, sipud pay idi “naipaampon” ket didan nagkita. Nabayag a tawen a dida nagkita. Iti panagkitada, saan a madlaw ti nakana nga emosion.
Makuna ngarud a saan a nasayaat a panangigibusna. Isu a kinunak iti komentok a mas dramatic pay a, daytoy a sarita ngem ti 2nd Prize, in terms of subject matter. Ngem saan a napasamak.
Ti ngayed ti sarita ket kunaen a dakkel a banag ti bagtinen ti gibus.
Kas iti sarita ni Jaime Raras, iti isu met laeng a kontes, binagtin ti gibus ti sarita ti ngayed ken pammigbig iti author. Gapu ti umno a panangigibusna ti sarita, nangabak iti maika-4 a puesto.
Ngarud, ti panangigibus ti sarita ket saan a barengbarengen. Maysa datoy a napateg a banag.
Kitaen koma nga umuna no ania ti inrugi ket isu met laeng iti pangigibusan. Basaen dagiti tekniko, lagipen dagitoy a tekniko ti panangigibus ket amirisen a naimbag no ania iti maitutop kadakuada.
Iti kontes, napateg a banag ni umno a gibus. Makissayan ti puntos ti sarita no di umno ti gibus.
Napia no para pablaak ta posible a maipablaak a kastanan.
Ngem iti kontes, masirip a masirip daytoy ti maysa wenno dua wenno isuda amin a hurado.
Igibustayo ngarud metten….padaananan ti sumaruno nga isyu, ti “awan masnop a turongen ti pasamak.” Isuratko ditoy ti bukodko nga eksperiensa no apay a katosannak no kua ni apo Jose A. Bragado tunggal agsarakkami ti national convention ti GF gapu itoy a biddutko. “Awan ti turongen ti pasamak…” #
Friday, June 16, 2006
KOMENTARIO KEN PANIRIGAN #5
TI PAGGIBUSAN TI SARITA


text:
Nupay Saan A Nailak-am
SAAN pay unay a nakaadayo ni Albino iti inuloganna a balay idi rugian a taulan dagiti aso a kasla ammoda ti kinapeklanna nga agsida iti kalaslasagda. Iti balay da komparina nga Oscar ti ammona laeng ita a yan ti naimas a pangmalem ta nagkuyogda itay a nagpaili. Ngem nabayagen a dina naitured ti nakipangan sadiay. Manipud idi simmangpet nga umay makiani ni Adela a kasinsin ti asawa ni Oscar.
Idi mabatoganna ti balay ni Mang Siano a kayongna, natimudna ti karasakas iti kosina. Simrek iti inaladan ket sangkakitana ti dua nga aso a kasla adda pagin-innagawanda iti sirok ti kosina.
Nasabatna ti kakana nga umulog. Nagtimkanna ngem di nagsardeng ni Mang Siano. Nupay kasta, saan a napariknaan ni Albino. Nagtarus iti kosina. Apagisu a nasambotna ni Manang Rosa a nagturong iti pagsareban. Nailemmengna ngatan, nakuna ni Albino.
"Aniat' masida, manang?" agluklukaten kadagiti banga ken tayab.
"'Nia kad' met... awan, a."
Ammon ni Albino a saepen ti awan ken adda. Ngem namrayanna la ti rimmuar a siuulimek. Addanto la aldawyo met, nakunana.
Timmangepen ti sipnget. Saan pay met ketdi a mabisin ta kasla nannanamenna pay laeng ti sitsaron a pinagpulotanda ken ni Sarhento Rubio a naginum itay iti uneg ti ili. Isu nga agsapul manen ti ngiwatna iti arak. Nagturong iti tianggi. Kas panangipapanna, nasarakanna ditoy ni komparina nga Oscar a kain-inninumen dagiti agtutubo. Sangkaamilna dagiti bibigna a naitipon.
"Pari," inrukobna lattan ti pimmidut iti basona iti bangko, "nakasaom met la dagitoy
ubbingen?"
"Ay, ania ket ni babaakan a baron, 'ya," inlaaw ni Roming. "Kasasaonakam la ngarud."
"Kua, ti kunak, Roming," insamira ni Albino nga intumba ti naibasonan nga arak, "no adda mainum... a, ammoyon ti kayatko. Uray no aroskaldo laeng, a."
"Padapadatayo nga adda bolsana, Mang Albino," kinuna ni Roming. "Yantangay inuman daytoy yanmon, bagim metten ti agdiskitar iti manok."
"Uray bagik payen ti niog ken diket," kinuna ti sabali pay nga agtutubo.
"Roming," inyarasaas ni Albino, "mayaremdaka pay no kasta?"
"Ania ket ni babaakan a baron, 'ya," inkatawa ni Roming. "Narigat met ket no bagim la ti mamikpikar ken makiam-ampit."
"Agdayawka man, adik."
"Ne, ta sika pay ketdin ti makarurod, manong?"
"Saan a gapu ta nakainumtayon," inyagaw ni Oscar. "Agsisinatay' pay ketdi ta panagkakaan metten. Madamdamatayto manen."
Nakibiang payen ti dadduma nga agtutubo iti pagsasaritaan ta adda riknada a saan a nasayaat ken ni Albino ket ayonanda ni Roming. Ngem sakbay a rimmaba dayta, impanawen ni Oscar ni Albino.
"Kaska la agul-ulimek nga awan namnamaenna, pari," kinuna ni Oscar bayat ti nabannayat a pannagnada.
Namrayan laeng ni Albino ti immanges iti dakkel. "Makitam, pari," kinunana, "adda kad' isusukmonmon a nagbayadka manipud idi adda ditoy ni Adela? No dimo tinungpal 'di kunak, adda kad' kastoy a parabur? Isu a dimo pay palubosan nga agawid ni Adela."
"Saanmo a sawenen, pari, mapnekakon."
Ngem ania ti maaramidmo no siak ti makadesgrasia iti sangailim, nakuna ni Albino iti nakemna. Sakbay a nakaasidegda iti balay da Oscar, indukit ni Albino ti panagawidna metten.
"Mangantanto idiay balayen," inyawis ni Oscar.
"Adda met la diketyo?" sinaludsod ketdi ni Albino.
"Uray no niog, abunadoak ita, pari. Dagitoy nga ubbing, a, ta..." nagkatawa ni Oscar, "awan met ti mayat a madaeranen iti laingda nga agbalor. Nakitam met, nakakaanayda lattan a nagdulse ken nagbibingka idi Domingo. Nagimbag ket ti adda balasangnan, aya, pari?"
Nagdanggayda a nagkatawa a nanggapuandan a nagsina. Nakapagkameten a naimbag ti sipnget ngem nalawag a makita ni Albino ti dalanna. Ta bin-ig a dangla dagiti alad a nangellekelleng kadagiti paraangan ket nagaaddayo dagiti mula a santol ken sua. Agkirkirayen ti tangatang.
Naisagud ni Albino iti ummong dagiti agkabannuag a sangkailutda laeng dagiti saka dagiti iggemda a baud. Pagsasaritaanda no asino kadakuada ti mailamawto ti manokna a maitadi. Adda nalimed a gandat ni Albino a gapu ti dina nangipasnekan iti dimngeg iti pagaangawan dagitoy. Pinalpaliiwna laeng ni Mang Siano a sisasakruy iti manok. Idi mausig ni Albino a naganas unay ti pannakisamsampitaw ti kayongna iti rabrabak, pimmanawen a kasla awan ti nakadlaw kenkuana.
Sangkasaruno manen dagiti aso a nalaing a tumaul. Ket sa la sarabuenen ti ulimek idi umuli iti balay da Manang Rosa a pagtaenganna metten. Ta nauma met ngamin kenkuana ti kabsatna a nagyananna idiay Bauang. Kasla awanen ti siririing kadagiti nadanonna a kabbalayna iti laem. Awan timtimekna, pinidutna lattan ti maysa a paglamparaan sa nagpakosina. Idi lukatanna ti tayab, nakalang-ab iti nagimas a sang-aw. Saan la ketdi a nagbiddut, nagsida dagiti kabbalayna iti manok. Intan-awna ti silaw iti uneg ti tayab. Sangkabassit la a sotanghon ti nagyan. Linuktanna ti banga.
"Ania ketdin a laingyo a mangan," intabbaawna. "Uray ittip la koma a nateddayo."
"Ne, asinoka, aya?" Siririing gayam ni Manang Rosa. "Asino ti makaammo a manganka ditoy? Saanka met a tao ti balay."
Iniddep lattan ni Albino ti silaw iti kosina sana pinanawan. Dinagasna ti diaketna a landing iti laem sa immulog. Nagtugawanna ti napakleb nga alsong iti paraangan. Saan a nabayag, inasitgan ti aso ni kayongna. Pinagtugawna ti aso iti sangona. Iti daytoy a kanito a panagindurog iti ulimek ken sipnget ti sardam, naipigketen dagiti matana iti nakasamsamek ngem pandek a kamantiris iti abagatanna. Kasla kinaay-ayona a buybuyaen ti nagadu a kulintaba a di makapanaw iti aringgawis ti kamantiris.
Naigiddato iti yaangesna iti napaut ti itatakderna. Tinangadna ti namituen a tangatang sana dinumogan ti aso. Ita laeng a saktanka, kinunana iti nakemna. Nagdisso ti iking ti dakulapna iti pispis ti aso. Nagangek ti aso. Dimmang-es pay ti takong nga adda iti sirok ti kosina. Saan a nagtaktak ni Albino, sipapardas a napan simmirok iti kamantiris.
Ania ketdin a kinasiglatna. Ngem kasta la ketdi dagiti nasanayen iti kastoy nga aramid--pulos a di nakapagtimek ken nakapagkayab ti manok a tiniliwna. Insakibotna sa pimmanaw. Kadagitoy a kanito, umas-asug pay laeng ti aso a pinalekna. Tagtaguoban met iti dadduma nga aso.
"Uray maammuanyonton no masidak la ketdin," naitanamitimna idi makaadayon.
Nabiit laeng a nakadanon iti balay da Oscar. Ngem saanna a naitured ti nagdarasudos nga immuli ta nakaunan da Roming a simmarungkar. Mapaspasakalyen ti gitara dagiti babbaro iti laem. Simmirip laeng ni Albino iti ridaw. Saan a nagbiddut, nakadalupisak ni Oscar ken nagsanggir iti taleb iti asideg ti ridaw. Timmaldiap daytoy ket tinung-edan ni Albino. Inyawisna ti panagpakosinada. Addadan iti kosina idi iruarna ti manok.
"Pari, kalubam pay laeng," kinuna ni Albino a kinagiddan ti panangawat ni Oscar iti manok.
"A, wen la ketdi, pari. Datayto lattan ditoy balay ti manglaspar tapno mapnektay man nga agsida iti aroskaldo."
"Ania ngarud, pari, ipakitatayo, a, ken ni Adela nga adda met kabaelantayo."
"Dayta ngarud ti pampanunotek."
Nagliad ni Albino ket inil-ilutna ti tianna. "Pari," kinunana, "no adda pay killabbanyo, kitaem man ta mangipaunegak 'ti uray bassit laeng."
"Umasidegka ditoyen ta igaw-anka. Nasidami kad' amin ti tiniendak itay."
Simngaw ti maraumel a katawa ni Albino. Nagdalukappit pay a simmango iti dulang. Idi nakadaya ti komparina, kimmammet lattan a di nagbuggo. Siaagawa a nangan. Amangan ta maikawa ni Adela a sumrek iti kosina.
Kabayatanna, nagtuloy met ti ragragsak iti laem. Pasaray maipaspasurot dagiti agkompari nga umisem no adda rumsua a pagkakatawaanda iti kadaklan.
"Ti nasayaat, pari," kinuna ni Oscar, "saanko unay a pagrabrabien unay dagitoy arem-mata a bumabbaro tapno maisapsapatayo ti mangluto iti aroskaldo."
"Husto ti kunam, pari. Ba'am ta bilinek ni komadrem."
Naklaatda iti iseserrek ni Adela. Namrayan la ni Albino ti immisem ket rimmukma dagiti matana iti mapaglailuan a kinasippukel ti balasang.
"Ala, napalaluam san ti nagkanta, adingko," kinuna ni Albino idi tumaktakon ni Adela iti inumen.
"Wen la ketdi, a, manong."
"Dika unay, a, ading, ta addanto pakisaliptayo no piesta."
"Dayta pay ketdi ti gapu ti saanna pay a pagawidan, a," insalingbat ni Oscar.
"E, Adela, ud-odanka kadi, a. Naispelanak metten."
"A, danum, manong?" Timmakon ni Adela sa immasideg iti dulang.
"Saanen, saanka nga agrukoben ta---" Siagawa ni Albino a nangallawat iti ungot idinto ta naipetpetna ti dina pagkammet nga imana iti takiag ti balasang. Saan met ketdi a ti barukong a sinarapa ni Adela ti kinitana. Sineggaanna ngamin ti panagpinnerengda koma ngem namrayan la ti balasang ti immisem. Sinam-it ni Albino ti panagkiray dagiti timmaldiap la kenkuana a mata. Nariknana a naglailo ti pusona.
"Arasaasamto man ni manangmo, Adela, ta umay biit ditoy," imbilin ni Oscar idi agsubli ni Adela iti kadaklan.
Inkirkirem laeng ni Albino nga insursurot ti simmibeg a panagkitkitana iti nasukog a likud ti balasang. Nalpas met laengen a nangan. Timmakder a napan nagbuggo iti pagsareban. Pagpumpunasannan ti maysa a rigis idi sumrek ni komadrena nga Itang a nangkalungkong iti nangananna.
"Mangyuperkan iti diket, baket," kinuna ni Oscar sana intudo ti napakleb a labba nga inaddaganna iti langdet.
"Nangalaanyo?" sinaludsod ni Itang.
"Inud-odak ken ni kayongko. Inkarik payen, a, a teksasto ti pangsandik. Ta no makapanak idiay Bolinao, adu la ketdi ti mayawidko a babauden. Adda kad' saan kadagiti katalonanmi idiay."
"Adut' dagayo, a, idiay, kompari?"
"Adda met bassit," linamlamuyot laeng ni Albino ta ania ngarud ket dina met panggep nga ipudno a nalaklakonan dagiti matagikuana koma a talonda idiay Bolinao.
Immunan ni Albino a rimmuar. Saan a limmaem. Nagdeppaanna ketdi a nagsammakedan ti ridaw.
Nakiangaw dagiti matana a nangsaggaysa a nangkita kadagiti adda iti uneg. Nagpatingga ti panagkitana iti baro a mapaspasakalyean.
"Aglemlemmeskan sa met iti bainmon, adik," impaggaakna. "Danogdanogem 'ta barukongmo. Kitaem no dika agbalin kasla abuyo."
"Umaynak la isunon, manong," kinuna ti managbabain a baro.
Namrayan la ni Albino ti nagkatawa sana kinuna: "Sabali laeng ti agpaay kaniak, adik. Saan a kasta, Adela?"
"No isut' pagtutulagan, dakes kadi?" imparato met ti balasang.
"Ala, pamakpakawananyo ti isisingak," inggiddato ni Albino ti pimmanaw iti ridaw ket kinamakamna ni Oscar iti diskanso. Nagbaybayda nga immulog.
Inyawis ni Albino ti pannakitiponda iti ummong a nangpanawanna itay ken ni Mang Siano a kayongna.
Awanen ti tao iti paraangan a naturongda. Nagsalidada ket intuloyda ti nakabambannayat a pannagnada.
Tinaldiapan ni Albino ti nagkalikepkep a komparina.
"Nausawanka kadin?" sinaludsod ni Albino. "Inta uminum, a, no adda naitugotmo dita."
Tinaliawda ti tianggi iti masanguananda. Nasilnag pay laeng ti paraangan ti tianggi. Imparpardasda bassit ti nagna. Ngem saanda pay a nakaarubayan iti tianggi idi makangngegda iti ariwawa. Iti balay da Oscar.
"Ni komadre daydiay, pari," kinuna ni Albino.
"Aniat' ngiwngiwatanna ita?"
Saandan a nagtuloy nga umasideg iti tianggi. Nagsublidan iti balay da Oscar.
"Nagawan ket a bain dayta a lalakin," nabigbig a dagus ni Albino ti timek ni Adela. Kasla adda naipalok iti barukongna ket nabatin.
"Ania dayta?" Sumalsalpa pay laeng ni Oscar iti diskanso.
"A, addakayon, 'ya?" Kasla nasiwak ti lapayag ni Albino a simrekan ti timek ni Itang. "Ti ket awan a bainyo nga agyuli ditoy balay iti tinaktakaw laeng. Datao pay ketdin ti pagtatakawenda."
"Sino?"
"Sino pay no di ti kayong dayta a komparim."
Kasla nakapigpigket ti subsob ni Albino nga inammusayanna idinto ta kasla anniniwan laengen a timmaraigid iti inaladan ken sipapardas nga immadayo.
Nakidiables, nakunana iti nakemna. Sadino man ngata itan a lubong ti mapan pakikabbalayan?
Iti pagsanaan (pagaramidan iti asin) a rinugian ni BIENVENIDO C. CABRAS ti nagputar kadagiti sariugma idi agtawen iti sangapulo ket lima. Nagsursurat iti drama iti radio idiay Dagupan City. Nobelista ken master iti sarita, Bucaneg Awardee ni BCC. Innem ti annakda ken ni sigud nga Erlinda Soria, taga-Bani, Pangasinan. Tubo ti San Pedro, Narvacan, Ilocos Sur.


text:
Maisagsaganan ti Diretso Manipud iti Puso: Antolohia Dagiti Daniw ni Ayat Dagiti Ilokano. Ipablaak daytoy ti Diretso Manipud iti Puso Facebook Group ken Saniata Publications.
Agpaay nga editor da Ariel S. Tabag, Corazon F. Quiamas ken Roy V. Aragon.
Pagalagadan iti Panagidatag:
1. Uray mano ti daniw nga idatag (di pay naipablaak wenno naipablaaken iti magasin, wenno dadduma pay a babasaen, wenno naipaskilen iti Internet). No naipablaak wenno naipaskilen, masapul nga adda notasion iti baba ti sinurat mainaig iti detalye ti pannakaipablaak daytoy. No naipaskilen iti blog ti Diretso Manipud iti Puso, ti autor ti mangadaw iti daytoy ket idatagna met laeng kadagiti editor. Segun ketdi iti pangngeddeng dagiti editor dagiti mairaman a daniw. Karbengan dagiti editor ti di mangipablaak kadagiti maidatag a daniw a di makapatar iti pagrukodanda.
2. Daniw ni ayat ti idatag. No daniw ni ayat, kunatayo, isu daytay romantiko, ken/wenno karnal wenno seksual a panagayat. Ngem saan a basta daniw ti agar-arem, napukawan iti ayat wenno agpaspasidumri nga agay-ayat. Ketdi, iparangarangna dagiti aspekto ti panagayat ken kabibiag ni Ilokano. Ipakita koma dagiti daniw ni ayat ti sangkapirgis a paset ti kabibiag, kananakem ken kararua ni Ilokano. Ngarud, mabalin pay ti ayat iti nagbaetan ti LGBT (lesbian, gay, bisexual, transgender) la ket ta itandudoda ti ayat kas mangitandudo iti kinatao wenno itandudona ti kinatan-ok ti ayat.
3. Mapakuyogan dagiti sinurat iti pakasaritaan ti biag ti autor (saan nga at-atiddog ngem maysa wenno dua a parapo), karaman dagiti contact information (adres, numero ti telepono/selpon, e-mail), ken kaudian a ladawan ti autor.
4. Ipatulod babaen ti e-mail dagiti sinurat iti asseng.tabag@gmail.com, cquiamas@hawaii.rr.com, wenno rvaragon@gmail.com.
5. Masapul a maawat dagiti daniw iti di naladladaw ngem Nobiembre 30, 2012 [mabalin a maiyalud-od].
6. Agdalan dagiti daniw iti naiget a panagarisit dagiti editor. Mapakaammuan dagiti autor a mairaman iti antolohia dua lawas kalpasan ti naituding a deadline.
7. Maipablaak ti libro iti wagas a tagnawa, wenno panidna, bayadanna. Masuktanto ketdi iti libro a ti bilangna, depende iti kaibatogan ti naitagnawa a gatad.
8. Manamnama a mayalnag ti libro iti Pebrero 2013, ti bulan ni Ayat.
9. Para iti dadduma pay a detalye, makiuman kadagiti editor iti e-mail iti ngato.


text:
Tulong Para iti Pamilia
Ti pamilia ket mabalin a pakariknaan iti ayat ken maysa a pagkamangan tapno madaeran dagiti inaldaw a problema iti biag. Agbalin met a kasta ti pamiliam no iyaplikaryo dagiti praktikal a balakad ti Biblia. Palagip: Nabaliwan ti dadduma a nagan a nadakamat kadagiti benneg nga “Agassawa ken Nagannak” ken “Tin-edyer.”
Agassawa ken Nagannak
Problema iti Kuarta ken Utang—Makatulong Kadi ti Biblia?
Saan a magatang ti kuarta ti kinaragsak, ngem adda uppat a prinsipio iti Biblia a makatulong iti panangusarmo iti kuarta.
No Kasano a Padayawan ti Anak
Adda napaneknekan a kita ti pammadayaw a kaepektibuan.
Tin-edyer
Nakasaganaka Kadin a Makideyt?
Usigem ti uppat a saludsod a makatulong kenka nga agdesision no nakasaganakan a makideyt.
Ayat Kadi Daytoyen Wenno Crush Laeng?
Ammuem ti kaipapanan ti panag-crush ken pudno nga ayat.
Ubbing
Ti Nagan ni Jehova
Ammom kadi ti kaipapanan ti nagan ti Dios?
Kasano a Pabilgennatayo ni Jehova?
Usarenyo dagitoy nga aktibidad iti panagdaydayaw ti pamiliayo agraman ti Nailadawan nga Estoria ti Biblia maipapan ken Gideon.


text:
Clinton Davisson
Ni Clinton Joseph Davisson (Oktubre 22, 1881 – Pebrero 1, 1958), ket Amerikano idi a pisiko a nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika idi 1937 para iti pannakaduktalna iti dipraksion ti elektron inti nadayeg nga eksperimento Davisson-Germe. Nakibinningay ni Davisson iti Premio Nobel kenni George Paget Thomson, nga isu ket nawaya a nakaduktal iti dipraksion ti eltron iti agarup nga isu met laeng a panawen idi naduktalan ni Davisson.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Comstock Prize in Physics". National Academy of Sciences. Naala idi 13 Pebrero 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Clinton Davisson iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Clinton Davisson iti Wikiquote (Ingles)