text:
Séksual a panaginnala
- Daytoy nga articulo ket maipapan iti sexual a panaginnala wenno panagkanaig wenno panaginnayat dagiti tao. Para iti biolohikal a panagyot, kitaen ti kopulasion.
Ti séksual a panaginnala (wenno panagkanaig, panaginnayat) wenno panagyot (wenno panaginniyot) ket ti naintaoan a wagas ti kopulasion. Daytoy a panagkanaig ket mabalin a maaramid a damo babaen ti panaglinnailo dagiti pareha a mangitunda iti pannakaabbukay ti panaguttog a pakaigapuan met ti itatangar ti buto ti lalaki ken ti natural a panagbabasa ti uki ti babai. Tapno mapasamak ti séksual a panagkanaig, ti timmangar wenno timmangken a buto ket maiserrek iti uki, a mapasarunuan iti panangkuti wenno panagkinod ti uray ania kadagiti pareha tapno maiserrek-mairuar ti buto a maisublisubli iti uki. Iti kastoy a wagas, gapu iti maparnuay a risiris ken panagsibo ti dara ken dagiti panagrikna, agngudo ti aramid iti pannakarikna iti orgasmo wenno panagimas ket ditoy a maiparuar manipud iti buto ti kapsit a nairanta a mangpataba iti itlog ti babai para iti inna panagsikog.


c: text/html

text:
Planeta
Ti pita wenno planeta ket maysa a nainlangitan wenno selestial a bagi a pagliklikmutan ti maysa a bituen wenno tidda ti bituen nga addaan iti naananay a dagsen tapno mapagbalin a nagtimbukel ti bukodna a grabidad, saan unay nadagsen tapno mangrugi iti termonuklear a panaglunag, ken nalinisannan ti kaarrubana a deppaar dagiti marapita wenno planetisimal.[a][1][2]
Ti kaawagan a pita ket kabbaro laeng no ipadpada iti kaawagan a planeta a naggapu pay kadagiti taga-ugma a kapanawenan. Ti balikas a pita ket naadaw manipud iti balikas a Tinggian para iti daga. Daytoy a balikas ket kognado ti Ilokano a balikas a pitak. Daytoy a kaawagan ket napili ta saan met nga awan ti posibilidad nga iti maysa a paset ti law-ang, adda dagiti planeta a maipada iti daga, no sadino ket mabalin a tumaud ti biag.
Ti kaawagan met a planeta ket manipud iti taga-ugma a pagsasao a Griego πλavήtnς aσtήp planētēs astēr a kayat na a saoen ket "agkalkalautang a bituen". Ti balikas wenno makunkuna a planeta ket taga-ugma, nga addaan kadagiti panakaamo ti pakasaritaan, siensia, mitolohia, ken relihion. Napansin dagidi nagkauna a kultura a kasla nailangitan, wenno emisario dagiti Diós. Orihinal nga adda pito a planeta. Daytoy ket relatido iti pammati dagiti Romano a dagiti pito a Dios ket agsisinnukat iti panagbantay kadagiti aramid ti lubong. Ti panagsasaruno dagitoy a dios ket umuna ti Init sumaruno ti Bulan, Márte, Merkúrio, Hupiter, Venus ken Saturno. Basar kadaytoy kadagiti nagan dagiti pito nga aldaw ti lawas malaksid iti Dominggo a naggapu iti Latin a dies Dominicus (ti aldaw ti Apo): Domingo, Lunes (manipud iti Luna), Martes, Mierkoles, Huebes (ti Hupiter ket Iovi iti kaso a henitibo), Biernes ken Sabado.
Iti agdama, adu pay laeng dagiti mamati iti astrolohia (maysa a panagadal a nagramut iti pammati a nasantoan dagiti planeta), a mangibagbaga a ti kuti dagiti planeta ket pagbaliwen na dagiti biag dagiti tattao no pay supiaten daytoy ti sientipiko a komunidad. Iti panagabanse ti kinaammo a sientipiko, nagsabalin ti pannakasirmata dagiti tattao kadagiti planeta, adun dagiti agsusupadi a patta. Uray ita, awan pay ti di-masupiat wenno inkontestado a panakaipalpalawag no ania ti maysa a planeta. Idi 2006, ofisial nga inampom ti Kappon ti Internasional nga Astonomika (IAU) ti maysa a resolusion nga agipalpalawag kadagiti planeta iti uneg ti Sistema a Solar wenno Tutudngan ti Init. Daytoy a panagipalpalawag ket agpadpada a dinaydayaw ken binalbalaw, ken sinupsupiat dagiti sumagmamano a sientipiko.
No pay namin-adun a naisingasing a liklikawen dagiti planeta ti init, idi la maika-17 a siglo a nasuportaran dagiti pamaneknek daytoy a sirmata babaen dagiti immuna a teleskopio nga obserbasion nga astronomikal nga inaramid ni Galileo Galilei. Iti naannad nga analisis ti datos ti obserbasion, naduktalan ni Johannes Kepler a saan a nagtimbukel dagiti lilikawan wenno paliklikmutan dagiti planeta, no di ket arimbuklen wenno eliptikal. Iti isasayaat dagiti aparato ti obserbasion, nakita dagiti astronomo, a kas iti Daga, ket palpalikmuten na dagiti dadduma pay a planeta kadagiti bangking a liligusan wenno pagtayyekan, ken addaan kadagiti agpada a langa dagiti dadduma kas koma gorra ti yelo Ingles: ice-cap ken dagiti tiempo. Nanipud idi rugi ti Panawen ti Law-ang, naammoan babaen kadagiti obserbasion manipud kadagiti probo wenno panukain (panagsukisok ti limbang) nga addaan kadagiti agpapada a langa ti Daga ken dagiti dadduma a planeta kas iti bulkanismo, bagio, tektonika ken hidrolohia.
Dagiti planet a ket kadawyan a nabingbingay dagiti dua a nangruna a tipo: dadakkel, nababa ti densidadna a higánte nga alingásaw, ken babbabassit, nabato a maradaga wenno naindagaan a planeta. Iti panagipalpalawag ti IAU, adda walo a planeta iti Sistema Solar. Iti panagsasarunoda manipud iti Init, adda uppat a naindagaan, Merkurio, Venus, Daga, ken Marte, santo uppat a higante nga alingassaw, Hupiter, Saturno, Urano ken Neptuno. Laonen pay ti Sistema Solar ti lima nga ansisit a planeta wenno pita: Ceres, Pluto (ti orihinal a maikasiam a planeta ti Sistema Solar), Makemake, Haumea, ken Eris. Malaksid iti Marte, Venus, Ceres, ken Makemake, amin dagitoy ket liklikawen ti maysa wenno ad-adu pay a natural a satelite wenno allikaw wenno bulan.
Nanipud idi 1992, iti pannakaduktal kadagiti ruar-init a pita wenno extrasolar a planeta (dagiti planeta nga agliklikaw kadagiti sabali a bituen), nagrugi a maawatan dagiti sientipiko nga addaan iti pumada a karakteristika iti Daga dagiti planeta iti sibubukel a Galaxia ti Ariwanas (ti Dalan Gatas wenno Via Lactea wenno Nagririmpuok a Bituen).
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kapanunutan dagiti planeta ket naparang-ay iti pakasaritaanna, manipud kadagiti nainlangitan nga agkalkalautang a bituen iti taga-ugma agingga kadagiti maralubong a banag ti panawen a sientipiko. Iraman pay itan ti konsepto saan laeng dagiti lubong iti Sistema Solar, no di ket pati dagiti ginasut kadagiti sabali nga extrasolar a sistema. Dagiti tinawtawid a saan a kinalawag iti panagipalpalawag kadagiti planeta ket nagbanag kadagiti adu a sientipiko a kontrobersia.
Iti taga-ugma, binigbig dagiti astronomo dagiti lawag nga agkutkuti iti tangatang. Inawagan dagiti taga-ugma a Griego πλάvnteς ἀσtέpeς (planetes asteres "agkalkalautang a bituen") wenno "πλavήtoι" (planētoi "agkalkalautang") nga iti tatata a panawen ti makunkuna a "planeta".[3] Iti taga-ugma a Gresia, Tsina, Babilonia, ken kadagiti amin a sakbay a moderno a sibilisasion,[4][5] dandani nga agnanayon a namatmatian a ti Daga ti sentro ti law-ang ken amin a sabali a planeta ket palpalikmutan na ti Daga. Ti rason para kadagitoy a pannagipagarup ket kasla agparparang a dagiti bit-bituen ken planeta ket palpalikmuten da ti Daga ti tunggal-maysa nga aldaw,[6] ken ti nalawag a sentido komun a puot a ti Daga ket nalagda ken natalinaay, ken daytoy ketsaan nga agkutkuti ngem nakatalna.
Babilonia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna a sibilisasion nga addaan iti nairebbengan a teoria maipapan kadagiti planeta ket dagiti Babilonio, a nagtaeng idiay Mesopotamia idi umuna ken maikasua a mileneo BC. Ti kaduogan a sibibiag a planetario a testo nga astronomikal ket ti Babilonio a Tableta a Benus iti Ammisaduqa, maysa a kopia iti maikapito siglo SK/BC a listaan dagiti panagpalpaliiw iti panagkutkuti ti planeta a Venus, nga amangan a napetsaan iti kaunaan a maikadua a mileneo BC.Ti MUL.APIN ket maysa a paris iti kuneiporme a tab-tableta a napetsaan manipud idi maika-7 a siglo BC nga agipakita ti panagkuti iti Init, Bulan ken dagiti planeta iti maysa tawen.[7]Dagiti Baboliniko nga Astrologo ket nagaramid da kadagiti nagpaayan iti nagbalin tattan a makunkuna a Lumaud nga Astrolohia.[8]Ti Enuma anu enlil, a naisurat iti panawen a Neo-asirio idi maika-7 a siglo BC,[9]ket naglaon ti listaan dagiti Partaan ket dagiti panakaibagianda kadagiti sabsabali a selestial a penomeno a mairaman dagiti planeta.[10][11]Ti Benus, Márte, Hupiter, ken Saturno ket nainaganan babaen dagiti Baboliniko nga Astrologo. Dagitoy laeng ti naamamuan a planeta aginggana ti panakaparnuay ti teleskopio iti moderno a panawen.[12]
Greko-Romano nga astronomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Gapu ta saan da nga interesado kadagiti nainlangitan a kasla dagiti Babilonios, dagiti taga-ugma a Griego ket immuna a saan da nga inikkan ti kinaipangruna dagiti planeta. Dagiti Pitagóriko idi maika-6 ken maika-5 asiglo BC ket nakaparang-ay da ti bukodda a teoria a maipanggep kadagiti planeta, a nabuklan ti Daga, Init, Bulan, ken dagiti planeta nga nagliklikmut ti maysa a "Tengnga nga Apuy" iti sentro ti Law-ang. Ni Pitágoras wenno ni Parménides ket isuda ti makunkuna nga immuna a nanginaganan ti rabii a bituen ken ti baggák (Venus) nga dagitoy ket maysa nga agpapada.[13] Idi maika-3 a siglo BC, Aristarko iti Samos ket nagitukon ti maysa a heliosentriko a sistema, a segun nga ti Daga ken dagiti planeta ket paliklikmuten da ti init. Nupay kasta, ti heosentriko a sistema ket isu ti nagturay aginggana ti Sientipiko a Rebolusion.
Idi panawen ti umuna siglo BC, idi agdama ti Helenistika a paset ti panawen, dagiti Griego ket nangrugida nga agiparang-ay kadagiti bukodda a panggep iti matematika par aiti panagipadto ti puseto dagiti planeta. Dagityo a kapanggepan, a naibatay iti heometria ngem saan a kas ti aritmetika dagiti Babilonio, ket daytoy ti manglabas to dagiti narigat a teoria ken kasayaat dagiti Babilonio, ken nagbanagan kadagitikaaduan a tignay ti astronomia a napalpaliiw manipud ti Daga nga inususar ti mata laeng. Dagitoy a teoria ket nakaabotda kadagiti kangatuan a panagisao iti Almagesto a sinurat babaen ni Ptolomio idi maika-2 a siglo CE. Nakakomkompleto ti panakaiturayan to modelo ni Ptolomelio a daytoy ket simmukat kadagiti amin nga obra iti astromia ken isu pay laeng ti maitudtudo nga atronomiko a testo para kadagiti i3 a pagilian iti Lumaud a lubong.[14] Kadaiti Griego ken Romano adda dagiti naamammoan a pito a planeta, ti tunggal maysa ketnagipagarup a ti agliklikmut iti Daga segun dagiti narigat a linteg inbaga ni Ptolomio. Dagitoy ket, iti dumakdakkel a panagurnos manipud ti Daga (ti panagurnos ni Ptolomio): ti Bulan, Merkurio, Benus, ti Init, Marte, Hupiter, ken Saturno.[15][14][16]
India[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 499 CE, ti taga-India nga astronomo a niAryabhata ket nangisingasing ti planetraio a modelo a nalawag a nangitipon ti [[panagtayyek ti Daga] iti pagtayyekanna, nga isu ket nangipalplawag ti gapuanan ti maiparparang a maaw-awatan nga agpalaud a panagungunay dagiti bituen. Isu pay ket namatmati a dagiti panagtayyek dagiti planeta ket immitlog.[17] Adu kadagiti simmursurot kenni Aryabhata idiay Abagatan nga India, a dagiti pamunganayanna idiay kadagiti inaldaw a panagtayyek ti Daga, ken dagiti dadduma pay, ket sinursurot ken dagiti dadduma pay nga obrana a naibatay kaniada[18]
Idi 1500, ni Nilakantha Somayaji iti eskuela ti astronomia ken matematika ti Kerala, iti bukodna a Tantrasangraha, ti napabaro a modelo ni Aryabhata.[19] Iti bukodna nga Aryabhatiyabhasya, ti maysa a komentario para iti Aryabhatiya ni Aryabhata, isu ket nangiparang-ay ti maysa a planetario a modelo a ti Merkurio, Benus, Marte, Hupiter ken Saturno ket liklikmutenda ti Init, ken daytoy met ket likmutanda ti Daga, daytoy ket kapadpada ti Ti koniko a sistema a kalpasan daytoy nga insingasing babaen ni Tycho Brahe iti naladaw a maika-16 a siglo. Kaaduan kadagiti astronomo iti Eeskuela ti Kerala a nnagsursurot kaniana ket inaw-awatda daytoy a planetario a sistema.[19][20]
Astronomia ti mediebal a Muslim[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-11 a siglo, ti panaglasat ti Benus ket pinaliiw idi babaen ni Avicenna, a nangibagbaga a ti Benus, mabalin a sagpaminsan, ket adda iti baba ti Init.[21] Idi maika-12 a siglo, ni Ibn Bajjah ket nagpaliiw idi kadagiti "dua a planeta a kas dagiti nangisit a piltak iti sanganan ti Init", nga intono kua ket nainaganan a kas ti panaglasat ti Merkurio ken Benus babaen ti Maragha nga astronomo a ni Qotb al-Din Shirazi idi maika-13 a siglo.[22] Nupay kasta, ni Ibn Bajjah ket saanna a napaliiw ti panaglasat ti Benus, ket awan ti napasamat iti kabibiagna.[23]
Europeano a Renasimiento[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti idudumteng ti Sientipiko a REbolusion, nagbalbaliw ti pannakaawat ti termino a "planeta" manipud kadagiti agbalballasiw iti langit (a mainaig iti lugar ti bituen); iti bagi nga agliklikmut iti Daga (wenno ti naipampmattianidi iti dayta a panawen); ken idi maika-16 a siglo iti banag a dagus a nagliklikmut iti Init idi nakagun-od ti pannakaawat ti heliosentriko a modelo ni Copernicus, Galileo ken ni Kepler.
Isunga ti Daga ket nairaman kadagiti listaan ti planeta, bayat a nailaksid ti Init ken ti Bulan. Iti immun-una, idi naduktalan dagiti immuna a satelite ti Hupiter ken Saturno idi maika-17 a siglo, dagiti termino a "planeta" ken "satel=lite" ket nagsisinnukat ket agpapada a naus-usar – urayno ti naud-udi a naibagbaga ket nain-inut a nagbalin nga ad-adu a naus-usar kadagiti sumakbay a siglo.[24] Manipud idi tengnga ti maika-19 a siglo, ti bilang dagiti "planeta" ket napardas nga immad-adu gapu kadagiti aniaman a baro a naduktalan a banag a dagus a mangliklikmut ti Init ket nailista idi a kas maysa a planeta babaen ti sientipiko a komunidad.
Maika-19 a siglo[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi maika-19 a siglo dagiti astronomo ket nangrugrugida a namatmati a dagiti kinaudi a naduktalan a bagbagi a naidasig idi a planeta kadagiti ganganai a gudua ti siglo (a kas tiCeres, Pallas, ken ti Vesta) ket maigiddiat a sabsabali manipud kadagiti tradisonal a planeta. Dagitoy a bagiu ket nakibinningayda ti agpapada a rehion iti limbang a nagbaetan ti Marte ken Hupiter (tu barikes ti asteroid), ken addaan dagitoy ti basbassit a masaa; gapu ti nagbanagan daytoy, dagitoy ket nabaliwan ti pannakaidasigda a kas dagiti "asteroid". Iti kaawan kadagiti ania man a panangipalpalawag, ti maysa a "planeta" ket naawawatan idi a kas ti ania man a "dakkel" a bagi a nangliklikmut iti Init. Gaputa adda dagiti dakkel unay a baetan ti kadakkel dagiti asteroid ken dagiti planeta, ken dagiti kaadu ti nagsasaruno a baro a naduktalan ket kasla nagpatingga idi naduktalan ti Neptuno idi 1846, awan idi ti nalawag a pannakasapul ti pormal a panangipalpalawag.[25]
Maika-20 a siglo[urnosen | urnosen ti taudan]
Nupay kasata, idi maika-20 a siglo, ti Pluto ket naduktalan idi. Kalpasan dagiti immuna a panagpalplaiiw a nakaiturongan ti pammati a daytoy idi ket dakdakkel ngem ti Daga,[26] ti banag idi ket dagus nga inaw-awat a kas ti maikasiam a planeta. Ti adu pay a panagpalplalliw ket nakabiruk a ti bagi ket napudnuan a basbassit: idi 1936, ni Raymond Lyttleton ket nangisingasing a ti Pluto ket mabalin a nakatalaw a satelite ti Neptuno,[27] ken ni Fred Whipple ket nangisingasing idi 1964 a ti Pluto ket mabalin a maysa a kometa.[28] Nupay kasta, gaputa daytoy ket dakdakkel pay laeng ngem dagiti naamammuan nga asteroid ken kasla saan nga adda kadagiti dakdakkel a populasion,[29] daytoy ket nakatalinaay ti kasasaadna aginggana idi 2006.
Idi 1992, dagiti astronomo a ni Aleksander Wolszczan ken ni Dale Frail ket nangpakdaarda ti pannkaduktal kadagiti planeta iti lawlaw ti maysa a pulsar, ti PSR B1257+12. Daytoy a pannakaduktal ket sapasap a naikedkeddeng a ti immuna a nalawag a pannkaduktal iti planetario a sistema iti lawlaw iti sabali a bituen. Ken idi Oktubre 6, 1995, ni Michel Mayor ken ni Didier Queloz iti Unibersidad ti Hinebra ket nangipakdaarda ti immuna nalawag a pannakaduktal iti maysa nga eksoplaneta nga agliklikmut iti maysa nga ordinario a nangruna nga agsisinnaruno a bituen (51 Pegasi).[30]
Ti pannakaduktal kadagiti ekstrasolar a planeta ket nakaituronga ti sabali pay a saan a nalawag a pannkaipalplawag iti planeta; ti puntos a ti planeta ket agbalinen a maysa a bituen. Adu kadagiti naamammuanen nga ekstrasolar a planeta ket ket ad-adu a dakdakkel ngen ti masa iti Hupiter, a ganganai a makaabut kadagiti nainlangitan a banag a tinawtawagan a kas dagiti "kayumanggi nga ansisit".[31] Dagiti kayumanggi nga ansisit ket sapsap dagitoy a naikedkeddeng a bituen gapu ti abilidadda makilunag iti deuterio, ti nadagdagsen nga isotopo ti hidrohenio. Bayat a dagiti bituen a dakdakkel ngem 75 a beses iti Hupiter ket makilunag iti hidrohenio, dagiti bituen kadagiti masa ti 13 a Hupiter ket makilunag iti deuterio. Nupay kasta, ti deuterio ket saan unay nga adu, ken kaaduan kadagiti ansisit ket nabayagdanton nga agsardeng a makitipon iti deuterio sakbay a maduktalan dagitoy, a makaaramid kaniada a narigat a malasin manipud kadagiti dakkel unay a planeta.[32]
Maika-21 a siglo[urnosen | urnosen ti taudan]
Gapu kadagiti pannkaduktal idi las-ud ti kinaudi a gudua ti maika-20 a siglo kadagti ad-adu a banag iti kaunegan ti Sistema a Solar ken dagiti dakkel a banag iti lawlaw dagiti bituen, adda dagiti suppiat a rimsua no kasano ti mangbukel ti maysa a planeta. Adda dagiti naisangayan a di pannakaitunosan no ti maysa a banag ket maikeddeng a maysa planeta no daytoy ket paset ti maysa a naisangayan a populasion a kas ti maysa nga barikes, wenno daytoy ket dakkel umayen a agpataud ti enerhia babaen ti termonuklear a panaglunag iti deuterio.
Adda dagiti umad-adu a bilang dagiti astronomo a nangitaktakder para iti Pluto a maikkat ti pannkaidasigna akas maysa a planeta, gaputa dagiti adu a kapadpadana a banag anga umab-abot ti kadakkelna ket nabirukanen iti isu met laeng a rehion iti Sistema a Solar (ti Barikes ti Kuiper) idi las-ud ti tawtawen ti 1990 ken dagiti nasapa a tawtawen ti 2000. Ti Pluto ket nabirukan idi a kas maysa a bassit a bagi iti populasion kadagiti rinibu.
Adda kadagitoy ket mairaman ti Quaoar, Sedna, ken Eris ket naibagbaga idi kadagiti nadayeg a pagiwarnakan a kas ti maikasangapulo a planeta, nupay kasat daytoy ket napay a nakaawat iti sientipiko a pannakabigbigan. Ti pannkairangarng ti Eris idi 2005, ti maysa a banag a 27% a dakdakkel ngem ti Pluto, ket nakapartuat ti kammasapulan ken ti punliko nga essem para iti opisial a pannakaipalplawag iti planeta.
Ti panangaku daytoy a problema, ti IAU ket nangirugi ti pannkapartuat ti pannakaipalplawag ti planeta, ken nagpataud iti maysa idi Agusto 2006. Ti bilang dagiti planeta ket bimmassit iti walo kadagiti dakdakkel unay a bagi nga dda iti nakaliklik ti pagtayyekanda (Merkurio, Benus, Daga, Marte, Hupiter, Saturno, Urano, ken Neptuno), ken napartuat ti maysa a baro a klase dagiti ansisit a planeta, nga immununa a naglaon kadagiti tallo a banag (Ceres, Pluto ken Eris).[33]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "IAU 2006 Sapasap a Gimong: Nagbanagan dagiti IAU Resolusion a butos". Kappon ti Internasional nga Astronomiko. 2006. Naala idi 2009-12-30.
- ^ "Ago-obra a Bunggoy dagiti Extrasolar a Planeta (WGESP) iti Kappon ti Internasional nga Astronomiko". IAU. 2001. Naala idi 2008-08-23.
- ^ H. G. Liddell and R. Scott, A Greek–English Lexicon, maikasiam nga edision, (Oxford: Clarendon Press, 1940).
- ^ Neugebauer, Otto E. (1945). "Ti Pakasaritaa ti Taga-ugma a Parikut ti Astronomia ken dagiti Pamay-an". Warnakan kadagiti Panagdal ti Asideg a Daya. 4 (1): 1–38. doi:10.1086/370729.
- ^ Ronan, Colin. "Astronomia Sakbay ti Teleskopio". Astronomia idiay in Tsina, Korea ken Hapon (Walker nga ed.). p. 264–265.
- ^ Kuhn, Thomas S. (1957). Ti Copernica a Rebolusion. Pagmalditan ti Unibersidad ti Harvard. p. 5–20. ISBN 0-674-17103-9.
- ^ Francesca Rochberg (2000). "Astronomia ken dagiti Kalendario iti Taga-ugma a Mesopotamia". Iti Jack Sasson. Dagiti Sibilisasion iti Taga-ugana nga Asideg a Daya. III. p. 1930.
- ^ Holden, James Herschel (1996). A History of Horoscopic Astrology. AFA. p. 1. ISBN 978-0-86690-463-6.
- ^ Hermann Hunger, ed. (1992). Astrolohika a reporta kadagiti Assyrian nga ari. Stado Archivo iti Assyria. 8. Unibersidad ti Helsinki a Pagmalditan. ISBN 951-570-130-9.
- ^ Lambert, W. G.; Reiner, Erica (1987). "Babylonian Planetary Omens. Part One. Enuma Anu Enlil, Tablet 63: The Venus Tablet of Ammisaduqa". Journal of the American Oriental Society. 107 (1): 93–96. JSTOR 602955. doi:10.2307/602955.
- ^ Kasak, Enn; Veede, Raul (2001). Mare Kõiva ken Andres Kuperjanov, ed. "Pannka-awat kadagiti Planeta iti Taga-ugma a Mesopotamia (PDF)" (PDF). Electronic Journal of Folklore. Museo ti Literaria iti Estonia. 16: 7–35. Naala idi 2008-02-06.
- ^ A. Sachs (Mayo 2, 1974). "Panagpalpaliiw nga Astronomia ti Babilonia". Dagiti Pilosopiko a Transaksion iti Naarian a Kagomongan ti Londres. Naarian a Kagimongan ti Londres. 276 (1257): 43–50 [45 & 48–9]. Bibcode:1974RSPTA.276...43S. JSTOR 74273. doi:10.1098/rsta.1974.0008.
- ^ Burnet, John (1950). Grigo a philosoia: Thales agingga ti Plato. Macmillan and Co. p. 7–11. ISBN 978-1-4067-6601-1. Naala idi 2008-02-07.
- ^ a b Goldstein, Bernard R. (1997). "Isalsalakan ti penomena: ti lugar iti likud ti planeta a teoria ni Ptolomio". Warnakan par iti Pakasaritaan iti Astronomia. Cambridge (UK). 28 (1): 1–12. Bibcode:1997JHA....28....1G.
- ^ "planet, n.". Oxford nga Inggles a Diksionario. 2007. Naala idi 2008-02-07. Paammo: pilien ti Etimolohia nga etiketa
- ^ Ptolomio; Toomer, G. J. (1998). Almagesto ni Ptolomio. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-00260-6.
- ^ J. J. O'Connor ken ni E. F. Robertson, Aryabhata ti Mankaman, arkibo ti MacTutor a Pakasaritaan ti Matematika]]
- ^ Sarma, K. V. (1997) "Astronomia idiay India" iti Selin, Helaine Ensiklopedia ti Pakasaritaan ti Siensia, Teknolohia, ken Medisina kadagiti Saan a Lumaud a Kultura, Kluwer Academic Publishers, ISBN 0-7923-4066-3, p. 116
- ^ a b =Ramasubramanian, K. (1998). "Modelo iti planetraio a panaggunay kadagiti obra dagiti astronomo ti Kerala". Bulletin of the Astronomical Society of India. 26: 11–31 [23–4]. Bibcode:1998BASI...26...11R.
- ^ Ramasubramanian etc. (1994)
- ^ Sally P. Ragep (2007). "Ibn Sīnā: Abū ʿAlī al‐Ḥusayn ibn ʿAbdallāh ibn Sīnā". Iti Thomas Hockey. Ti Biograpikal nga Ensiklopedia dagiti Astronomo. Springer Science+Business Media. p. 570–572. Bibcode:2000eaa..bookE3736.. ISBN 0-333-75088-8. doi:10.1888/0333750888/3736.
- ^ S. M. Razaullah Ansari (2002). Pakasaritaan ti oriental nga astronomia: dagiti nagbanagan dagiti 17 a nagtitinnulongan a pannakitungtungan iti maika-23 a Sapasap nga Asemblia tiSangalubongan a Kappon ti Astronomia, nga inurnos babaen ti Komision 41 (Pakasaritaan ti Astronomia), a npasamak idiay Kyoto, Agosto 25–26, 1997. Springer. p. 137. ISBN 1-4020-0657-8.
- ^ Fred Espenak. "Innem a milenio a katologo kadagiti panaglasat ti BenusS: 2000 BCE aginggana ti 4000 CE". NASA/GSFC. Naala idi 11 Pebrero 2012.
- ^ Kitaen dagiti kangrunaan a dakamat idiay Linia ti panawen ti pannakaduktal kadagiti planeta ken dagiti bulan ti Sistema a Solar
- ^ Hilton, James L. (2001-09-17). "Kaano idi a Nagbalin dagiti Asteroid a kas dagiti Bassit a Planeta?". U.S. Naval Observatory. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-21. Naala idi 2007-04-08.
- ^ Croswell, K. (1997). Planet Quest: Ti Epiko a Pannakaduktal dagiti Ganganaet a Sistema Solars. The Free Press. p. 57. ISBN 978-0-684-83252-4.
- ^ Lyttleton, Raymond A. (1936). "Kadagiti posible a resulta iti pannakasabat ti Pluto iti sitema ti Neptuno". Binulan a Pakdaar ti Naarian a Kagimongan ti Astronomia. 97: 108. Bibcode:1936MNRAS..97..108L.
- ^ Whipple, Fred (1964). "Ti Pakasaritaan ti Sistema a Solar". Dagiti nagbanagan iti Nailina nga Akademia dagiti Siensia ti Estados Unidos iti Amerika. 52 (2): 565–594. Bibcode:1964PNAS...52..565W. PMC 300311. PMID 16591209. doi:10.1073/pnas.52.2.565.
- ^ Luu, Jane X.; Jewitt, David C. (1996). "Ti Kuiper a Barikes". Scientific American. 274 (5): 46–52. doi:10.1038/scientificamerican0596-46.
- ^ Mayor, Michel; Queloz, Didier (1995). "Ti masa ti Hupiter a kakuyog ti solar a kita ti bituen". Nature. 378 (6356): 355–359. Bibcode:1995Natur.378..355M. doi:10.1038/378355a0.
- ^ "Sapasap nga Asemblia ti IAU : Suppiat ti pannakaipalpalawag iti Planeta" (.wmv). MediaStream.cz. 2006. Naala idi 2008-08-23.
- ^ Basri, Gibor (2000). "Dagiti Panagpalpaliiw kadagiti Kayumanggi nga Ansisit". Tinawen a Panagrepaso iti Astronomia ken Astropisika. 38 (1): 485. Bibcode:2000ARA&A..38..485B. doi:10.1146/annurev.astro.38.1.485.
- ^ Green, D. W. E. (2006-09-13). "(134340) Pluto, (136199) Eris, ken (136199) Eris I (Dysnomia)" (PDF). Circular No. 8747. Sentral nga Opisina para kadagiti Astronomiko a Telegrama, Sangalubongan a Kappon ti Astronomia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hunio 24, 2008. Naala idi 2011-07-05.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Dagiti planeta iti Wikimedia Commons
- Website ti Sangalubongan a Kappon ti Astronomia
- Warnakan ti ladawan ti NASA
- NASA Planet Quest
- Panangiladawan a mangipada kadagiti kadakkel dagiti planeta, ti Init, ken dagiti sabali a bituen
- "Dagiti naiparuar a warnakan ti IAU manipud idi 1999 "Ti kasasaad ti Pluto: Panangipalplalawag"". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-12-14.
- "Kammasapulan a maipapan ti pannakaplaneta ken ti naisingasing nga alagaden ti planetario a pannakaidasig." artikulo babaen ni Stern ken Levinson
- Dagiti naduktalan ti Panagsukisok ti Planetario a Siensia

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Harry S. Truman
Ni Harry S. Truman (Mayo 8, 1884 – Disiembre 26, 1972) ket isu idi ti maika-33 a Presidente iti Estados Unidos (1945–1953). A kas ti maikatlo a bise pesidente ni Franklin D. Roosevelt ken ti maika-34 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1945), isu ket simmaruno ti kinapresidente idi Abril 12, 1945, idi pimmusay ni Presidente Roosevelt kalpasan ti basbassit ngem tallo a bulan kalpasan ti irurugi ti awan ti pakaigiddiatanna a maikapat a termino.
Idi panawen ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, ni Truman ket nagserbi iti pag-gugubatan idiay Pransia a kas maysa nga opisial ti arteleria ti bukodna a Nailian a Guardia. Kalpasan ti gubat, isu ket timmipon ti politiko a makina ti Partido Demokratiko ni Tom Pendergast idiay Siudad ti Kansas, Missouri. Isu ket nabutosan a kas opisial ti kondado ken idi 1934 a kas maysa a senador ti Estados Unidos. Kalpasan nga isu ket nakaala ti nailian a panakaidayawan a kas daulo ti panawen ti gubat a Truman Komite, ni Truman ket sinikatanna ni bise presidente Henry A. Wallace a kas ti kimmadduaan a timmarayan ni Roosevelt idi 1944.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Harry S. Truman iti Wikimedia Commons


text:
Charles de Gaulle
Ni Charles André Joseph Marie de Gaulle (/ˈtʃɑrlz/ wenno /ˈʃɑrl dəˈɡɔːl/; Pranses: [ʃaʁl də ɡol] ( denggen); 22 Nobiembre 1890 – 9 Nobiembre 1970) ket maysa idi a Pranses a heneral ken estadista a nangidaulo dagiti Nawaya a Puersa ti Pransia idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Isu ket nangbangon pay ti Maikalima a Republika ti Pransia idi 1958 ken nagserbi a kas ti immuna a Presidente manipud idi 1959 aginggana idi 1969.[1] Ti beterano ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, kadagiti tawtawen ti 1920 ken 1930, ni de Gaulle ket immay ti puersa a kas maysa a nangipangpangruna dagiti nakuti a nakalasagan a dibision, nga inpanpanunotanna nga agbalin a sentro iti moderno a pannakigubat. Idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat II, isu ket nakagun-od ti ranggo a brigadier heneral (nga inususarna iti amin a kabibiagna),[2] a nangidaulo kadagiti bassit a nagballigi a nakalasagan a kontra a panagraut idi las-ud ti 1940 a Gubat ti Pransia idi Mayo iti las-ud ti Montcornet, ken nabiit a nagserbi iti gobierno ti Pransia idi matmatnag ti Pransia. Ni De Gaulle ket isu idi ti kangatuan nga opisial ti milisia ti Pransia a nanglikud ti Hunio 1940 a panagipasardeng ti gubat iti Nazi nga Alemania manipud idi naiparugi daytoy.[3]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Cinquième République". Assemblée Nationale Française. 2008. Naala idi 2 Nobiembre 2008.
- ^ Ledwidge p. 50-52
- ^ Keegan, John. Dagiti Innem a Buyot idiay Normandia: Manipud ti D-Day aginggana ti Pannakawaya ti Paris. 1994, 1982. New York: Penguin Books. p 296
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aussaresses, Heneral Paul (2010). Ti Gubat ti Casbah: Terorismo ken Kontra-Terorismo idiay Arhelia, 1955–1957. New York: Enigma Books, ISBN 978-1-929631-30-8.
- Crawley, Aidan (1969). De Gaulle. Londres: Ti Literario a Gunglo. ASIN B000KXPUCK.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Charles de Gaulle iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Charles de Gaulle iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig kenni Charles de Gaulle iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Isaias 11:1-16
11 Ket addanto rummuar a saringit+ manipud iti pungdol ni Jesse;+ ket manipud kadagiti ramutna nabunganto+ ti maysa a tarubong.+2 Ket agtaengto kenkuana ti espiritu ni Jehova,+ ti espiritu ti kinasirib+ ken ti pannakaawat,+ ti espiritu ti pammatigmaan ken ti kinamannakabalin,+ ti espiritu ti pannakaammo+ ken ti panagbuteng ken Jehova;+3 ket addaanto iti ragsak iti panagbuteng ken Jehova.+Ket isu saanto a mangukom babaen iti aniaman a makita laeng dagiti matana, wenno uray mangtubngar sigun laeng iti banag a nangngeg dagiti lapayagna.+4 Ket buyogen ti kinalinteg ukomennanto dagidiay nanumo,+ ket buyogen ti kinapalungdo mangipaayto iti pannubngar maigapu kadagidiay naemma iti daga. Ket kabilennanto ti daga babaen ti pagbaut ti ngiwatna;+ ket babaen ti espiritu dagiti bibigna papatayennanto daydiay nadangkes.+5 Ket ti kinalinteg agbalinto a sinturon dagiti padingpadingna,+ ken kinamatalek ti sinturon dagiti lomona.+6 Ket ti lobo pudno a makipagtaengto iti apagbiit iti kalakian a kordero,+ ket iti urbon a kalding makikaiddanto a mismo ti leopardo, ket ti kigaw a baka ken ti burboran a bumaro a leon+ ken ti napalukmeg nga animal sangsangkamaysada;+ ket maysa a bassit nga ubing laeng ti mamangulonto kadakuada.7 Ket ti baka ken ti oso agarabdanto; dagiti urbonda agkakaiddadanto. Ket uray ti leon manganto iti garami a kas iti toro.+8 Ket ti agsussuso nga ubing pudno unay nga agay-ayamto iti abut ti kobra;+ ket iti pagserkan ti lawag maipaay iti nagita nga uleg pudno nga ikabilto ti napusot nga ubing ti bukodna nga ima.9 Saandanto a mangaramid iti aniaman a panangdangran+ wenno mangpataud iti aniaman a panangdadael iti intero a nasantuan a bantayko;+ agsipud ta ti daga sigurado a mapnonto iti pannakaammo ken Jehova kas iti dandanum abbonganda ti mismo a baybay.+10 Ket mapasamakto iti dayta nga aldaw+ nga addanto ti ramut ni Jesse+ a sitatakder kas maysa a pagilasinan a maipaay iti il-ili.+ Kenkuana uray dagiti nasion bumaw-ingdanto nga agimtuod,+ ket ti lugar a paginanaanna agbalinto a nadayag.+11 Ket mapasamakto iti dayta nga aldaw a ni Jehova iyawatnanto manen ti imana, iti maikadua a daras,+ tapno gun-odenna ti natda iti ilina a mabatinto manipud Asiria+ ken manipud Egipto+ ken manipud Patros+ ken manipud Cus+ ken manipud Elam+ ken manipud Sinar+ ken manipud Hamat ken manipud kadagiti isla ti baybay.+12 Ket pudno unay a mangibayogto iti pagilasinan a maipaay kadagiti nasion ket urnongenna dagiti naiwarawara a tattao ti Israel;+ ket dagiti napagwarawara a tattao ti Juda ummongennanto a sangsangkamaysa manipud iti uppat nga ungto ti daga.+13 Ket ti panagimon ti Efraim pumanawto,+ ket magessatto uray dagidiay mangbusbusor iti Juda. Ti met laeng Efraim saanto nga agimon iti Juda, saanto met a mangipakita ti Juda iti panangbusor iti Efraim.+14 Ket agtayabdanto iti abaga dagiti Filisteo iti agpalaud;+ sangsangkamaysadanto a mangsamsam iti annak ti Daya.+ Ti Edom ken ti Moab isudanto dagidiay pangyunnatanda iti imada,+ ket ti annak ni Ammon isudanto dagiti sakupda.+15 Ket ni Jehova sigurado a putdennanto ti dila ti baybay ti Egipto,+ ket iwadawadnanto ti imana iti Karayan+ iti kinarangrang ti espirituna. Ket kabilennanto dayta iti pito a napegges nga ayusna, ket pudno a papagnaennanto dagiti tattao kadagiti pallokada.+16 Ket maaddanto ti maysa a kangrunaan a kalsada+ manipud iti Asiria maipaay iti natda+ iti ilina a mabatinto,+ no kasano nga adda idi maysa a maipaay iti Israel iti aldaw nga isasang-atna manipud daga ti Egipto.


text:
KAPITULO 16
Salimetmetam ti Pudno a Panagdayaw
Ania ti isursuro ti Biblia no maipapan iti panangusar kadagiti imahen?
Ania ti panangmatmat dagiti Kristiano kadagiti narelihiosuan a piesta?
Kasano a mailawlawagmo dagiti patpatiem iti wagas a di masair ti rikna dagiti sabsabali?
1, 2. Ania ti masapul nga isaludsodmo iti bagim no pinanawamon ti palso a relihion, ket apay a napateg daytoy?
IPAPANTAYON a naammuam nga adda sililimed nga agibelbelleng iti makasabidong a rugit iti lugaryo, ket agpegpeggad ita ti biagmo ken dagiti kalugaram. Ania ti aramidem? Awan duadua a pumanawka no kabaelam. Ngem uray no pimmanawkan, sidadanag a maisaludsodmo latta daytoy, ‘Adda ngatan nakastrek a sabidong iti bagik?’
2 Adda kasta nga umasping a kasasaad no maipapan iti palso a relihion. Isursuro ti Biblia a nastrek dagiti narugit a sursuro ken kaugalian ti kasta a panagdayaw. (2 Corinto 6:17) Dayta ti gapuna a nasken a rummuarka iti “Babilonia a Dakkel,” ti sangalubongan nga imperio ti palso a relihion. (Apocalipsis 18:2, 4) Nakaruarka kadin? No wen, nasayaat. Ngem saan nga umdas ti basta panangpanaw wenno panagikkat iti palso a relihion. No nakaruarkan, masapul nga isaludsodmo iti bagim, ‘Adda pay laeng kadi dagiti ar-aramidek a mainaig iti palso a relihion?’ Usigem ti sumagmamano a pagarigan.
DAGITI IMAHEN KEN PANAGDAYAW KADAGITI INAPO
3. (a) Ania ti kuna ti Biblia no maipapan iti panangusar kadagiti imahen, ket apay a narigat nga awaten dagiti dadduma ti panangmatmat ti Dios? (b) Ania ti rebbeng nga aramidem iti aniaman a banag nga ik-ikutam a mainaig iti palso a panagdayaw?
3 Adun a tawen nga addaan dagiti dadduma kadagiti imahen wenno altar iti pagtaenganda. Addaanka met aya kadagita? No kasta, mabalin nga ibilangmo a karkarna wenno di umiso ti agkararag iti Dios a di agusar iti imahen wenno altar. Nalabit il-ilalaem pay ketdi ti dadduma kadagita a banag. Ngem ti Dios ti masurot no kasano ti rumbeng a panagdayaw kenkuana, ket isursuro ti Biblia a saan a kayat ti Dios nga agusartayo kadagiti imahen. (Exodo 20:4, 5; Salmo 115:4-8; Isaias 42:8; 1 Juan 5:21) Masalimetmetam ngarud ti pudno a panagdayaw no dadaelem ti aniaman a banag nga ik-ikutam a mainaig iti palso a panagdayaw. Masapul nga ibilangmo dagita a “nakarimrimon,” kas iti panangmatmat ni Jehova.—Deuteronomio 27:15.
4. (a) Kasano ti pannakaammotayo nga awan mamaay ti panagdayaw kadagiti inapo? (b) Apay a binilin ni Jehova dagiti tattaona a saanda a makiraman iti aniaman a kita ti espiritismo?
4 Gagangay met iti adu a palso a relihion ti panagdayaw kadagiti inapo. Sakbay a naammuanda ti kinapudno nga isursuro ti Biblia, patien dagiti dadduma nga agbibiag dagiti natay iti sabali a lubong ket mabalinda a tulongan wenno dangran dagiti sibibiag. Nalabit a kasta unay ti panangikagumaam idi a mangay-ayo kadagiti natayen nga inapom. Ngem kas naadalmo iti Kapitulo 6 daytoy a libro, awan ti puot dagiti natay ken saanda nga agbibiag iti sadinoman. Awan mamaay ngarud ti panangpadas a makiuman kadakuada. Kinapudnona, dagiti demonio ti gubuayan ti aniaman a mensahe a kasla naggapu iti pimmusay a patpatgem. Gapuna, binilin ni Jehova dagiti Israelita a saanda a makiuman kadagiti natay wenno makiraman iti aniaman a dadduma pay a kita ti espiritismo.—Deuteronomio 18:10-12.
5. Ania ti mabalinmo nga aramiden no paset idi ti panagdayawmo ti panangusar kadagiti imahen wenno panagdayaw kadagiti inapo?
5 Ania ti mabalinmo nga aramiden no paset idi ti panagdayawmo ti panangusar kadagiti imahen wenno panagdayaw kadagiti inapo? Basaen ken utobem dagiti teksto iti Biblia a mangipakita iti panangmatmat ti Dios kadagitoy a banag. Inaldaw nga ikararagmo ken ni Jehova ti tarigagaymo a mangannurot iti pudno a panagdayaw, ken idawatmo a tulongannaka nga agpanunot maitunos iti panangmatmatna.—Isaias 55:9.
PASKUA—SAAN A RINAMBAKAN DAGITI NAGKAUNA A KRISTIANO
6, 7. (a) Apay a maramrambakan ti Paskua, ken rinambakan kadi dayta dagiti pasurot ni Jesus idi umuna a siglo? (b) Idi kaaldawan dagiti adalan ni Jesus, ania ti nakainaigan ti panangrambak iti kasangay?
6 Mabalin a naaringan iti palso a relihion ti panagdayaw ti maysa a tao no maipapan kadagiti nalatak a piesta. Alaem a pagarigan ti Paskua, wenno Krismas. Maramrambakan ti Paskua kas panglaglagip kano iti pannakayanak ni Jesu-Kristo, ket ramrambakan dayta ti gistay amin a relihion nga agkunkuna a Kristiano. Ngem awan ti pammaneknek a rinambakan dayta dagiti adalan ni Jesus idi umuna a siglo. Kuna ti libro a Sacred Origins of Profound Things: “Iti las-ud ti dua a siglo kalpasan ti pannakayanak ni Kristo, awan ti makaammo ken manmano ti maseknan no kaano ti pannakayanakna.”
7 Uray no kas pagarigan ta ammo dagiti adalan ni Jesus no kaano ti pannakaipasngayna, saanda latta a rambakan dayta. Apay? Gapu ta, kas kuna ti The World Book Encyclopedia, dagiti nagkauna a Kristiano “imbilangda a napaganuan a kaugalian ti panangrambak iti kasangay ti siasinoman.” Adda laeng dua a panagkasangay a nadakamat iti Biblia, ti panagkasangay ti dua nga agturay a saan nga agdaydayaw ken ni Jehova. (Genesis 40:20; Marcos 6:21) Maang-angay met idi dagiti kasangay kas pammadayaw kadagiti pagano a didiosen. Kas pagarigan, iti Mayo 24 rambakan dagiti Romano ti kasangay ti diosa a ni Diana. Iti sumuno nga aldaw, rambakanda ti kasangay ti dios-init a ni Apollo. No kasta, ti panangrambak iti kasangay ket nainaig iti paganismo, saan nga iti Kristianidad.
8. Ilawlawagmo no kasano a nainaig ti panagkasangay iti anito.
8 Adda sabali pay a makagapu no apay a dagiti Kristiano idi umuna a siglo saanda a rinambakan ti kasangay ni Jesus. Ammo la ketdi dagiti adalanna a ti panangrambak iti kasangay ket nainaig iti anito. Kas pagarigan, adu a Griego ken Romano idi un-unana a panawen ti mamati nga asikasuen ti maysa nga espiritu ti tunggal tao a maipasngay ken salaknibanna dayta a tao iti unos ti panagbiagna. “Adda datdatlag a pakainaigan daytoy nga espiritu iti dios a naiparna ti kasangayna iti aldaw a pannakayanak ti maysa a tao,” kuna ti libro a The Lore of Birthdays. Sigurado a saan a makaay-ayo ken ni Jehova ti aniaman a piesta a manginaig ken ni Jesus iti anito. (Isaias 65:11, 12) Apay ngarud nga adu ti mangramrambak iti Paskua?
TI NAMUNGANAYAN TI PASKUA
9. Apay a Disiembre 25 ti napili nga aldaw a pannakarambak ti pannakayanak ni Jesus?
9 Idi laeng ginasut a tawen kalpasan ti panagbiag ni Jesus ditoy daga a rinugian dagiti tattao a rambakan ti Disiembre 25 a kas aldaw a pannakaipasngay ni Jesus. Ngem saan a dayta ti petsa a pannakayanakna, ta maibatay iti pammaneknek, naipasngay iti Oktubre. * Apay ngarud a Disiembre 25 ti napili? Idi agangay, dagiti dadduma nga agkunkuna a Kristiano, “tinarigagayanda la ketdi nga irana dayta a petsa iti aldaw a panangrambak dagiti pagano a Romano iti ‘kasangay ti di maparmek nga init.’” (The New Encyclopædia Britannica) Iti panawen ti lam-ek, no kasla nakapsut unay ti init, mangangay dagiti pagano kadagiti seremonia tapno pasublienda daytoy a gubuayan ti bara ken lawag manipud iti nawatiwat a panagdaliasatna. Naikuna a Disiembre 25 ti aldaw a mangrugi nga agsubli ti init. Tapno makomberte dagiti pagano, inannurot daytoy dagiti narelihiosuan a panguluen sa pinagparangda a “Nakristianuan” a piesta. *
10. Kadagiti napalabas a panawen, apay nga adda dagidiay saan a nangrambak iti Paskua?
10 Nabayagen a pagaammo a nagtaud ti Paskua kadagiti pagano. Gapu iti di Nainkasuratan a namunganayanna, naiparit ti Paskua idiay Inglatera ken iti dadduma kadagiti kolonia ti Amerika idi maika-17 a siglo. Agmulta ti siasinoman a di sumrek iti trabaho no kaaldawan ti Paskua. Ngem di nagbayag, limmatak manen dagiti dati a kaugalian, ken adda pay dagiti nainayon. Nagbalin manen a nalatak ti Paskua ket nagtalinaed a kasta agingga kadagitoy a tiempo iti adu a pagilian. Ngem gapu ta nainaig ti Paskua iti palso a relihion, dagidiay agtarigagay a mangay-ayo iti Dios saanda a rambakan dayta wenno ti aniaman a dadduma pay a piesta a nagtaud iti pinapagano a panagdayaw. *
TALAGA AYA A NAPATEG TI NAMUNGANAYANDA?
11. Apay a dagiti dadduma a tattao rambakanda dagiti piesta, ngem ania koma ti rebbeng nga ipangpangrunatayo?
11 Umanamong dagiti dadduma a namunganay kadagiti pagano dagiti piesta a kas iti Paskua ngem patienda latta nga awan pagdaksanna ti panangrambak kadagita. Total, saan kano a ti palso a panagdayaw ti pampanunoten ti kaaduan a tattao no rambakanda dagiti piesta. Tiempo pay kano dagitoy tapno makapagsisinninged dagiti pamilia. Kastoy kadi ti panangmatmatmo? No wen, nalabit a ti panagayat iti pamilia, saan nga iti palso a panagdayaw, ti makagapu a kasla narigat a salimetmetan ti pudno a panagdayaw. Mangnamnamaka a ni Jehova, ti namunganay iti pamilia, kayatna a nasayaat ti relasionmo kadagiti kabagiam. (Efeso 3:14, 15) Ngem mapabilegmo ti kasta a relasion iti panangaramidmo kadagiti banag nga anamongan ti Dios. Maipapan iti rebbeng nga ipangpangrunatayo, insurat ni apostol Pablo: “Itultuloyyo a siguraduen no ania ti makaay-ayo iti Apo.”—Efeso 5:10.
12. Iyilustrarmo no apay a masapul a liklikantayo dagiti kaugalian ken selebrasion a narugit ti nagtaudanda.
12 Nalabit pampanunotem a saan a ti namunganayan dagiti piesta ti talaga a makagapu a maramrambakan dagitoy ita. Talaga kadi a napateg ti namunganayanda? Wen! Kas panangyilustrar: Ibagatayon a nakakitaka iti kendi iti kanal. Pidutem kadi sa kanem dayta a kendi? Ay ket saan! Narugit dayta a kendi. Kas iti dayta a kendi, kasla makaay-ayo dagiti piesta, ngem narugit ti nagtaudanda. Tapno masalimetmetantayo ti pudno a panagdayaw, nasken a kas ken ni propeta Isaias ti panangmatmattayo, a nagkuna kadagiti pudno nga agdaydayaw: “Dikay sagiden ti aniaman a narugit.”—Isaias 52:11.
KINAMANNAKAAWAT ITI PANNAKILANGEN KADAGITI SABSABALI
13. Ania dagiti parikut a mabalin a tumaud no saanka a makiraman kadagiti piesta?
13 Mabalin a tumaud dagiti parikut no saanka a makiraman kadagiti piesta. Kas pagarigan, idiay panggedam mabalin a masdaaw dagiti katrabahuam no apay a saanka a makiraman kadagiti aktibidad a nainaig iti piesta. Kasanon no adda mangted iti pamaskua a regalo kenka? Adda kadi pagdaksanna no awatem? Kasanon no saanmo a kapammatian ti asawam? Ania ti aramidem tapno saan a marikna dagiti annakmo a maikapkapisda gapu iti saanyo a panangrambak kadagiti piesta?
14, 15. Ania ti mabalinmo nga aramiden no adda mangkablaaw wenno mangted iti regalo kenka?
14 Nasken a panunotem a nalaing ti umno nga aramidem iti tunggal situasion. No adda mangkablaaw kenka, kas pagarigan iti “Naimbag a Paskua!” mabalin nga agyamanka laeng. Ngem no ngay inaldaw a kalangen wenno katrabahuam dayta a tao? Iti kasta a situasion, mabalinmo nga ilawlawag kenkuana ti panangmatmatmo. Iti aniaman a kasasaad, nataktikaka koma. Ibalakad ti Biblia: “Ti panagsaoyo kankanayon koma a mabuyogan iti kinaparabur, natemplaan iti asin, tapno ammoyo no kasano ti rebbengyo nga isusungbat iti tunggal maysa.” (Colosas 4:6) Annadam a saan koma a nagubsang ti panagsaom. Imbes ketdi, sitataktika nga ilawlawagmo ti takdermo. Ibatadmo a saanmo a tagidaksen ti panagririnnegalo ken dagiti panagtitipon no di ket kaykayatmo nga aramiden dagita iti sabali a gundaway.
15 Kasanon no adda mangted iti regalo kenka? Depende dayta iti kasasaad. Mabalin a kuna daydiay agregalo: “Ammok a saanmo a ramrambakan ti Paskua. Ngem kayatko latta nga ited daytoy kenka.” Kadagita a kasasaad, mabalin a no awatem ti regalo, dina kayat a sawen a makipagramrambakka. Siempre, no saanna nga ammo ti patpatiem, mabalinmo a dakamaten a saanmo a ramrambakan ti Paskua. Makatulong daytoy tapno maawatanna no apay nga awatem ti regalo ngem saanka nga agregalo a maigapu iti dayta nga okasion. Iti sabali a bangir, saan a nainsiriban nga awatem ti regalo no nalawag nga ipamatmat dayta a saanmo a salsalimetmetan ti patpatiem wenno makikomkompromisoka ta kayatmo laeng ti regalo.
DAGITI NGAY KAMENG TI PAMILIA?
16. Kasano a sitataktika a makapagtignayka no maipapan kadagiti banag a nainaig kadagiti piesta?
16 No ngay saanmo a kapammatian dagiti kameng ti pamiliam? Nataktikaka met koma. Saanmo a supiaten ti tunggal kaugalian wenno selebrasion a kayat a rambakan dagiti kabagiam. Imbes ketdi, raemem ti opinionda, no kasano a kayatmo met a raemenda ti opinionmo. (Mateo 7:12) Dika agar-aramid iti aniaman a mangipamatmat a makipagramrambakka. Ngem saanka koma a naistrikto unay no maipapan kadagiti banag a saan a nainaig iti aktual a panangrambak. Siempre, kanayon koma nga uray ania ti aramidem mataginayonmo ti nadalus a konsiensia.—1 Timoteo 1:18, 19.
17. Ania ti mabalinmo nga aramiden tapno saan a marikna dagiti annakmo a maikapkapisda no makitada dagiti sabsabali a mangramrambak kadagiti piesta?
17 Ania ti mabalinmo nga aramiden tapno saan a marikna dagiti annakmo a maikapkapisda gapu iti saanyo a panangrambak kadagiti di Nainkasuratan a piesta? Depende dayta iti aramidenyo kadagiti dadduma a tiempo iti tawen. Adda dagiti nagannak a regaluanda dagiti annakda kaanoman a mapanunotda. Ti panawen ken naayat nga atensionmo ti maysa kadagiti kasayaatan a maisagutmo kadagiti annakmo.
ANNUROTEM TI PUDNO A PANAGDAYAW
18. Kasano a ti itatabuno kadagiti Nakristianuan a gimong matulongannaka a mangsalimetmet iti pudno a panagdayaw?
18 Tapno maay-ayo ti Dios, masapul a laksidem ti palso a panagdayaw ket salimetmetam ti pudno a panagdayaw. Ania ti ramanen daytoy? Kuna ti Biblia: “Agpipinnanunottayo koma iti maysa ken maysa tapno mangparegta iti ayat ken nasayaat nga ar-aramid, a saantay a baybay-an ti panagtataripnongtayo a sangsangkamaysa, kas iti kaugalian ti dadduma, no di ket agpipinnaregtatayo, ket nangnangruna a kasta bayat a makitkitayo nga umas-asidegen ti aldaw.” (Hebreo 10:24, 25) Dagiti Nakristianuan a gimong ket makaparagsak a gundaway nga agdayaw iti Dios iti wagas nga anamonganna. (Salmo 22:22; 122:1) Kadagita a gimong, adda “panagsisinnukat iti pammaregta” iti nagbabaetan dagiti matalek a Kristiano.—Roma 1:12.
19. Apay a nasken nga isaritam kadagiti sabsabali dagiti maad-adalmo iti Biblia?
19 Ti sabali pay a pamay-an a masalimetmetam ti pudno a panagdayaw isu ti panangisaritam kadagiti sabsabali iti maipapan kadagiti nasursurom iti pannakipagadalmo kadagiti Saksi ni Jehova. Adu a tattao ti pudno nga “agsensennaay ken umas-asug” gapu iti kinadakes a mapaspasamak ditoy lubong ita. (Ezequiel 9:4) Nalabit adda dagiti am-ammom a tattao a kasta ti riknada. Apay a dimo iranud kadakuada ti naibatay iti Biblia a namnamam iti masanguanan? No makitimpuyogka kadagiti pudno a Kristiano ken isarsaritam iti sabsabali dagiti agkakaimbag a nasursurom iti Biblia, in-inut a dimo kayat nga aramidenen ti aniaman a kaugalian a mainaig iti palso a panagdayaw. Manginanamaka a dakkel a ragsak ken adu a bendision ti dumteng kenka no salimetmetam ti pudno a panagdayaw.—Malakias 3:10.
^ par. 9 Kitaem ti Apendise, iti artikulo a “Nayanak Aya ni Jesus iti Disiembre?”
^ par. 9 Mainaig pay iti Saturnalia ti pannakapili ti Disiembre 25. Maang-angay idi iti Disiembre 17-24 daytoy a piesta a pammadayaw dagiti Romano iti diosda iti agrikultura. Agrarambak, agraragsak, ken agsisinnagut dagiti tattao no panawen ti Saturnalia.
^ par. 10 Maipapan iti panangmatmat dagiti pudno a Kristiano iti dadduma pay a nalatak a piesta, kitaem ti Apendise, iti artikulo a “Rumbeng Kadi a Rambakantayo Dagiti Piesta?”


text:
Isursuro Kadi ti Biblia a ‘No Naisalakanen, Agnanayonen a Naisalakan’?
Sungbat ti Biblia
Saan nga isursuro ti Biblia ti doktrina a ‘no naisalakanen, agnanayonen a naisalakan.’ Ti tao a naisalakan gapu iti pammatina ken Jesu-Kristo ket mabalin a mapukawna dayta a pammati ken ti pannakaisalakan a kakuykuyog dayta. Kuna ti Biblia a tapno saan a maawan ti pammati, masapul ti napalalo a panagporsegi, wenno panangited iti ‘amin a kabaelan.’ (Judas 3, 5, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Naibaga kadagiti nagkauna a Kristiano a nangawat idin ken Kristo: “Itultuloyyo nga itrabaho ti bukodyo a pannakaisalakan buyogen ti buteng ken panagpigerger.”—Filipos 2:12.
Dagiti sasao ti Biblia a mangkontra iti sursuro a ‘no naisalakanen, agnanayonen a naisalakan’
Ibagbaga ti Biblia a ditay ar-aramiden dagiti nadagsen a basol ta lapdandatayo a sumrek iti Pagarian ti Dios. (1 Corinto 6:9-11; Galacia 5:19-21) No saan a mabalin a mapukaw ti pannakaisalakan, awan serserbina no kuan dayta nga imbaga ti Biblia. Ipakita ketdi ti Biblia a ti maysa a naisalakanen ket mabalin a mapukawna ti pannakaisalakanna no sublianna manen ti nakaro a basolna. Kas pagarigan, kuna ti Hebreo 10:26: “No sipapakinakem nga iyugalitayo ti panagbasol kalpasan nga inawattayon ti umiso a pannakaammo iti kinapudno, awanen ti nabati nga aniaman a sakripisio maipaay iti basbasol.”—Hebreo 6:4-6; 2 Pedro 2:
20- 22.
Babaen iti maysa nga ilustrasion, insuro ni Jesus nga importante nga itultuloytayo nga aywanan ti pammatitayo. Iti daytoy nga ilustrasion, impada ni Jesus ti bagina iti maysa a puon ti ubas ken impadana met dagiti adalanna kadagiti sanga dayta nga ubas. Dadduma kadakuada ti nangipakita met idi iti pammati kenkuana babaen kadagiti bungada, wenno ar-aramidda, ngem saanda nga intultuloy dayta, isu a ‘maibellengda a kas maysa [nga awan bungana] a sanga,’ kayatna a sawen, mapukawda ti pannakaisalakanda. (Juan 15:1-6) Nagusar met ni apostol Pablo iti ilustrasion a kapada dayta. Kunana a dagiti Kristiano a saan nga agtultuloy a mangipakita iti pammati ket ‘maputedto.’—Roma 11:17-
22.
Naibilin kadagiti Kristiano nga ‘agtultuloyda nga agbantay.’ (Mateo 24:42; 25:13) Dagidiay maturog iti naespirituan, babaen man iti panangyugalida kadagiti “aramid nga agpaay iti sipnget” wenno ti saanda a panangaramid iti amin a kabaelanda a mangitungpal iti trabaho nga imbilin ni Jesus, mapukawda ti pannakaisalakanda.—Roma 13:11-13; Apocalipsis 3:1-3.
Adu a bersikulo iti Biblia ti mangipakita a dagidiay naisalakanen ket masapul a matalek nga agibtur agingga iti panungpalan. (Mateo 24:13; Hebreo 10:36; 12:2, 3; Apocalipsis 2:10) Inyebkas dagiti Kristiano idi umuna a siglo ti ragsakda idi naammuanda nga agib-ibtur dagiti kapammatianda kas panangipakitada iti pammatida. (1 Tesalonica 1:2, 3; 3 Juan 3, 4) Rasonable ngata nga ibaga ti Biblia nga importante ti matalek a panagibtur no maisalakanto met laeng gayam uray dagidiay saan met a makapagibtur?
Sa laeng narikna ni apostol Pablo a siguradon ti pannakaisalakanna idi ammona a dandanin matay. (2 Timoteo 4:6-8) Nabayag pay sakbay dayta, ammona a posible saan a maisalakan isuna no masulisog a mangaramid iti dakes a kayat ti lasagna. Insuratna: “Disdisnogek ti bagik ket ad-adipenek, tapno, kalpasan a nakaskasabaak ti sabsabali, uray kasano siak saanak nga agbalin a di naanamongan.”—1 Corinto 9:27; Filipos 3:12-14.
Ammuem ti Ad-adu Pay
TI PAGWANAWANAN
No Apay a Kasapulantayo ti Pannakaisalakan
Ikkannatay ngata ti naayat a Dios iti tarigagay nga agbiag nga agnanayon no imposible met a mapasamak dayta?
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA
Mapakawannak Kadi ti Dios?
Kasano a mapakawan ti Dios dagiti basoltayo? Kitaem no ania ti kuna ti Biblia.
MASANSAN A MAISALUDSOD
Patien Kadi Dagiti Saksi ni Jehova nga Isuda Laeng ti Maisalakan?
Ibaga ti Biblia no siasino dagiti maisalakan.


text:
Rafael Sanzio
Ni Raffaello Sanzio da Urbino[2] (Abril 6 or Marsoh 28, 1483 – Abril 6, 1520[3]), ken nasaysayaat a naamammoan laeng a kas ni Rafael, ket maysa idi a Italiano pintor ken arkitekto ti Nangato a Renasimiento. Ti obran ket dinaydayawan para ti kalawag ti porma ken ti nalaka a panakaaramid ken ti panakakita apakagunodan ti Neoplatoniko nga umno ti kalatakan ti nagatgitaoan. A mairaman ni Michelangelo ken Leonardo da Vinci, isu ket agporporma ti tawidan a trinidad kadagiti nalatak nga turay iti dayta a paset ti panawen.[4]
Ni Rafael ket nagaget idi a nagpatpataud, nga isu ket nagtartaripatu ti dakkel a pagobraan, ken uray ti ipupusayna iti 37, adu kadagiti obra a nabatbati. Adu kadagiti obrana ket mabirukan idiay Apostoliko a Palasio ti Batikano, a dagiti naipasadiwa a Rafael a Silsiled ket isu idi ti sentro, ken ti kadakkelan, nga obra ti karrerna. Ti kadayegan nga obrana ket ti Ti Eskuela ti Atenas idiay Batikano Stanza della Segnatura. Kalapsan kadagiti nasapa a tawtawenna idiay Roma kaaduan kadagiti obrana ket bukodna adinaremdem, ngem kaaduan kadagitoy ket inaramid babaen ti pagobraanna manipd kadagiti inladawanna, nga adu kadagiti panaawan ti kababalinda. Isu ket nakaro a nakainpluensia iti kabibiagna, ngem ti ruar ti Roma dagiti obrana ket kaaduan laeng a naamammoan manipud kadagiti kimmaduaanna nga agararamid ti prenta. Kalpasan ti ipupusayna, ti impluensia ti nalatak a kasuppiatna a ni Michelangelo ket nasapsapasap idi aginggana idi maika-18 ken maika-19 a siglo, idi ti nataltalna ken naur-urnos a kababalin ni Raphael ket naipanpanunotan manen a kas ti kangatuan a modelo. Ti karrerna ket maitumpong kadagiti tallo a paset ken tallo nga estilo, nga immuna nga inlawlawagan babaen ni Giorgio Vasari: dagiti nasapsapa a tawenna idiay Umbria, ken ti paset a panawen ti agarup nga uppat a tawtawen (manipud idi 1504–1508) a nagsagsagepsep kadagiti artistiko a tinawtawid ti Florensia, a sinaruno babaen dagiti naudi a hektiko ken naiballigian a sangapulo ket dua a tawtawen idiay Roma, nga isu ket nagtrabtrabaho para kadagiti dua a Papa ken dagiti asideg a kakaduada.[5]
Dagiti linaon
Urbino[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Rafael ket naipasngay idii idiay bassit ngem artistiko a Tengnga nga Italiano a siudad ti Urbino idiay rehion ti Marche,[6] nga idiay ti amana a ni Giovanni Santi ket pintor ti korte ti Duke. Ti kadayawan ti korte ket napundar idin babaen ni Federico III da Montefeltro, ti maysa a nagbalballigi a condottiere a napartuat idi babaen ti Duke ti Urbino babaen ni Papa—Urbinoket nagporma ti paset dagiti Estado ti Papa—nga isu ket pimmusay ti maysa a tawen sakbay a naipasngay ni Rafael. Ti panagiyunayunay ti korte ni Federico ket adad a maipanggep ti literario ngem ti artistiko, ngem ni Giovanni Santi ket maysa idi a mannaniw ken maysa pay a kas pintor, ken nagsursurat idi kadagiti nai-rima a kronologo iti biag ni Federico, ken isuda a dua ket nagsursurat kadagiti testo ken nagpataud kadagti dekorasion para iti kasla masque a panagliwliwa iti korte. Ti daniw para kenni Federico ket nangipakpakita kaniana a kas maysa a natarumamis a mangipakpakita ti panagrikna kadagiti kalaingan a pintor ti Amianan nga Italia, ken maysa pay a Nasapa nga Olanda nga artista. Iti bassit unay a korte ti Urbino isu ket mabalin a naikadkadua iti sentral a sirkulo iti agturturay a pamilia ngem dagiti kaaduan a pinto rti korte.[7]
Ni Federico ket sinaruno idi ti anakna alalaki a ni Guidobaldo da Montefeltro, a nangasawa kenni Elisabetta Gonzaga, ti anak a babani ti agturturay iti Mantua, ti kalaingan kadagiti basbassit nga Italiano a korte para iti musika ken makitkita nga arte. Babaen kaniada, ti korte ket nagtultuloy a kas maysa a sentro ti literario a kultura. Ti idadakel iti daytoy a sirkulo ket nangited kenni Rafael kadagiti nasayaat nga ugali ken sosial a kasanay nga inpayunay-unay babaen ni Vasari.[8] Ti korte a biag idiay Urbino kalpasan ti daytoy a paset ti panawen ket nagbalbalinton a kas modelo kadagiti kinasingpet ti Italian a humanista a korte babaen ti panangiladawan iti klasiko nga obra ni Baldassare Castiglione iti Ti Libro ti Kortesano', a naipablaak idi 1528. Ni Castiglione ket napan idiay Urbino idi 1504, idi ni Rafael ket saanen a naikuartel idiay ngem kankanayon a nagbisbisita, ket nagbalinda nga aggayyem. Isu ket nakaamammo kadagiti kankanayon nga agbisbisita iti korte: ni Pietro Bibbiena ken ni Pietro Bembo, a kalpasan daytoy ket nagbalinda a kardinal, ket nagbalbalinda idi a naamammuan a dagiti nalatak a mannurat, ken addadanto idiay Roma idi las-ud ti kaadda ni Rafael idiay. Ni Rafael ket nalakaan a nakikadkadua kadagiti kangatuan a sirkulo iti kadagupan ti kabibiagna, maysa kadagiti gapuanan a nangipakpakita ti pakaigarupan nga isu ket saan a nagaget iti kareerna. Nupay kasta isu ket saan a nakagun-od ti napno a humanistiko nga edukasion; saan a nailawlawagan no nalaka idi a nagbasbasa iti Latin.[9]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jones ken Penny, p. 171. Ti retrato ni Rafael ket mabalin a "naladladaw a panakaampon ti maysa a kalanglanga a mangitunos ti amin", nga idiay Ti Eskuela ti Atenas, nga inpatakderan babaen ni Vasari
- ^ Dagiti sabsabali a nagan ket mairaman ti "Raffaello Santi", "Raffaello da Urbino" wenno "Rafael Sanzio da Urbino". Ti apelyido a Sanzio ket naala manipud ti pannakaisurat iti Latin ti ti Italiano a Santi iti Santius. Isu ket kadawyan a nagpirpirma kadagiti dokumento a kas "Raphael Urbinas"—ti maysa a latinisado a porma. Gould:207
- ^ Jones ken Penny, pp. 1 ken 246. Isu ket pimmusay isi agkasangay t 37; segun kadagiti sabsabali a nagtaudan, ti panakaipasngayna ken ipupusay ket naitumpong ti Biernes Santo. Adu a napatpatungtunganen daytoy a banag, a dagitoy ket mabalin a saan a kinpapudno.
- ^ Kitaen, kas pagarigan Honour, Hugh; John, Fleming (1982). Ti Lubong a Pakasaritaan ti Arte. Londres: Macmillan. p. 357.
- ^ Vasari, pp. 208, 230 ken passim.
- ^ Urbino: Ti Sarita ti maysa a Renasimiento a Siudad Babaen ni June Osborne, p.39 iti populasion, iti agarup a "manmanu a ribu" ; uray tatta nga aldaw adda laeng dagiti 15,000 agtataeng no awan dagit iestudiante ti Unibersidad
- ^ Jones ken Penny, pp. 1-2
- ^ Vasari:207 & passim
- ^ Jones & Penny:204
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Blunt, Anthony, Artistic Theory in Italy, 1450-1660, 1940 (refs to 1985 edn), OUP, ISBN 0-19-881050-4
- Gould, Cecil, The Sixteenth Century Italian Schools, National Gallery Catalogues, London 1975, ISBN 0-947645-22-5
- Ettlinger, Leopold D., and Helen S. Ettlinger, Raphael, Oxford: Phaidon, 1987, ISBN 0714823031
- Roger Jones and Nicholas Penny, Raphael, Yale, 1983, ISBN 0-300-03061-4
- Landau, David in:David Landau & Peter Parshall, The Renaissance Print, Yale, 1996, ISBN 0-300-06883-2
- Pon, Lisa, Raphael, Dürer, and Marcantonio Raimondi, Copying and the Italian Renaissance Print, 2004, Yale UP, ISBN 978-0-300-09680-4
- Shearman, John; Raphael in Early Modern Sources 1483-1602, 2003, Yale University Press, ISBN 0-300-09918-5
- Giorgio Vasari Life of Raphael from the Lives of the Artists, edition used: Artists of the Renaissance selected & ed Malcolm Bull, Penguin 1965 (page nos from BCA edn, 1979)
- Wölfflin, Heinrich; Classic Art; An Introduction to the Renaissance, 1952 in English (1968 edition), Phaidon, New York.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- The standard source of biographical information is now: V. Golzio, Raffaello nei documenti nelle testimonianze dei contemporanei e nella letturatura del suo secolo, Vatican City and Westmead, 1971
- The Cambridge Companion to Raphael, Marcia B. Hall, Cambridge University Press, 2005, ISBN 0-521-80809-X,
- New catalogue raisonné in several volumes, still being published, Jürg Meyer zur Capellen, Stefan B. Polter, Arcos, 2001-2008
- Raphael. James H. Beck, Harry N. Abrams, 1976, LCCN 73-12198, ISBN 0-8109-0432-2
- Raphael, Pier Luigi De Vecchi, Abbeville Press, 2003. ISBN 0789207702
- Raphael, Bette Talvacchia, Phaidon Press, 2007. ISBN 9780714847863
- Raphael, John Pope-Hennessy, New York University Press, 1970, ISBN 0-8147-0476-X
- Raphael: From Urbino to Rome; Hugo Chapman, Tom Henry, Carol Plazzotta, Arnold Nesselrath, Nicholas Penny, National Gallery Publications Limited, 2004, ISBN 1-85709-999-0 (exhibition catalogue)
- The Raphael Trail: The Secret History of One of the World's Most Precious Works of Art; Joanna Pitman, 2006. ISBN 0091901715
- Raphael - A Critical Catalogue of his Pictures, Wall-Paintings and Tapestries, catalogue raisonné by Luitpold Dussler published in the United States by Phaidon Publishers, Inc., 1971, ISBN 0-7148-1469-5 (out of print, but there is an online version here [1])
- Wolk-Simon, Linda. (2006). Raphael at the Metropolitan: The Colonna Altarpiece. New York: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 9781588391889.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Rafael Sanzio iti Wikimedia Commons
- Rekurso ti Panagsukisok kenni Rafael manipud ti Nailian a Galeria, Londres
- Sangapulo a Nailadladawan ken dagiti tallo a pinintaan manipud ti Naarian nga Urnong
- Web a Galeria ti Arte
- Kaaduan kadagiti prenta ni Raphael/Raimondi manipud kadagiti Museo ti San Francisco
- Gandat Rafael
- Website ti Teylers a Museo kadagiti taudan ti inladladawan ni Raphael iti urnong ti museo.


text:
The goal of this website is to be a safe for souls website advancing Catholic thinking and education. When editing, please adhere to the Content Standards.
Some images have been enhanced for teaching purposes and may not be identical to the original artwork.
Baybayin Ilocano Rosary Prayers
This language is also known as Iloko, Iluko, Iloco, Ilukano, and Ilokano. It also uses ancient Filipino Script, which does not use Roman characters.
This language is spoken by 8,000,000 people in northwestern Luzon, La Union and Ilocos provinces, Cagayan Valley, Babuyan, Mindoro, and Mindanao in the Philippines. It is also spoken in the United States of America.
- Note: The prayers with a (1) after the name belong to one dialect, the prayers with (2) belong to another dialect.
(Prayers that are not known in this language are shown in English until we have the complete prayer, at which time it will be shown in both languages.)
Santo Rosario / The Holy Rosary
+ Ti Panagtandaan / + Sign of the Cross / + Signum Crucis (1 & 2)*
+ Iti Nagan ti Ama, ken ti Anak, ken ti Espiritu Santo. Amen.
+ Ti Panagtandaan / + Sign of the Cross / + Signum Crucis
+ Iti Nagan ti Mam, Anac, quen Espiritu Santo. Amen.
Mamatiak / Apostles' Creed / Credo (1)
Mamatiak iti Dios Ama nga Mannakabalin-Amin
A Namarsua iti Langit ken Daga.
Mamatiak met ken Jesucristo
A Bugbugtong nga Anakna ken Apotayo
A timmao iti aramid ti Espiritu Santo
inyanak ni Santa Maria Birhen
Nagtutuok iti panagturay ni Poncio Pilato
Nailansa iti krus, natay ken naitanem
Immulog iti yan dagiti natay
Nagungar iti maikatlo nga aldaw,
Immuli sadi langit
Ket situtugaw iti makannawan
Ti Dios Ama a Manakabalin-Amin.
Aggapunto sadiay nga umay mangukom
Kadagiti sibibiag ken kadagiti natay.
Mamatiak met iti Espiritu Santo.
Patiek met ti Santa Iglesia Katolika
Ti panagririnnanud ti Sasantos
Ti Pannakapakawan dagiti basbaso
ken addanto met panagungar ti bagi
Ken biag nga agnanayon.
Amen.
Mamatiak / Apostles' Creed / Credo (2)
Mamatiak ti Dios Ama a Mannakabalin-amin
A Namarsua ti Langit ken Daga
Mamatiak met ken Jesucristo
A Bugbugtong nga Anak na ken Apotayo
A timmao ti Espirito Santo
Inyanak ni Santa Maria Virgen
Nagtutuok ti panagturay ni Poncio Pilato
Nailansa iti Krus,
Natay ket
Naitanem
Immulog ti yan dagiti natay,
Nagungar iti maikatlo nga aldaw,
Immulit sadi Langit ket situtugaw
Iti makannawan ti Dios Ama a Mannakabalin-amin
Aggapuntot sadiay a Mangukom
Kadagiti sibibiag ken dagiti natay
Mamatiak met ti Espiritu Santo.
Mamatiak met ti Santa Iglesia katolika
Ti panagririnnanod dagiti Sasantos
Ti pannakapakawan dagiti basbasol
Ken addanto met panagungar ti bagi
Ken Biag nga agnanayon. Amen.
Amami / Our Father / The Lord's Prayer / Pater Noster (1)
Amami nga adda sadi langit,
Madaydayaw koma ti Naganmo,
Dumteng koma ti Pagariam,
Matungpal koma ti nakemmo
Ditoy daga a kas sadi langit.
Itdem kadakam iti aldaw itoy
Ti kanenmi iti patinayon nga aldaw.
Pakawanen dagiti basolmi
A kas iti pammakawanmi
Iti basol dagiti nakabasol kadakami,
Dinakam met baybay-an nga umannugot iti sulisog,
Isalakannakam ket iti dakes. Amen.
Amami / Our Father / Pater Noster (2)
Amami nga adda`t sadi Langi`t,
Madaydayaw koma ti Naganmo,
Dumteng koma ti pagariam,
Matungpal koma ti Nakemmo
ditoy Daga a kas sadi Langit.
Itdem kadakam ti aldaw ditoy,
Ti kanenmi ti patinayon nga aldaw,
Pakawanem dagiti basolmi,
A kas met pammakawanmi
Ti basol dagiti nakabasol kadakami,
Dinakam met baybay-an
Nga umannogot ti solisog ket
Isalakan nakam ket ti dakes.
Amami / Our Father / Pater Noster
Amami, nga addaca sadi langit,
madaydayaw coma ti Naganmo.
Umay coma ti pagariam.
Maaramid coma ti pagayatam cas sadi langit casta met ditoy daga.
Itedmo cadacam ita ti taraonmi iti inaldaw.
Ket pacawanennacami cadagiti ut-utangmi,
a cas met panamacawanmi cadagiti nacautang cadacami.
Ket dinacam iyeg iti pannacasulisog,
no di ket isalacannacami iti dakes.
Amami / Our Father / Pater Nster
Amami, nga addaka sadi langit,
Madaydayaw kuma ti Naganmo.
Umay kuma ti pagariam.
Maaramid kuma ti pagayatam
Kas sadi langit kasta met ditoy daga.
Itedmo kadakam ita ti taraonmi iti inaldaw.
Ket pakawanennakami kadagiti ut-utangmi,
A kas met panamakawanmi
Kadagiti nakautang kadakami.
Ket dinakam iyeg iti pannakasulisog,
no di ket isalakannakami iti dakes.
Amami / Our Father / Pater Noster
Amami sadi langit mami sadi langit:
Madaydayaw koma ti nasantoan a naganmo;
Umay koma ti Pagariam;
Matungpal koma ti pagayatam
ditoy daga a kas sadi langit.
Itedmo kadakami ti taraonmi ita nga aldaw,
Pakawanennakami kadagiti basbasolmi,
A kas iti pammakawanmi kadagiti
nakabasol kadakami;
Dinakam iturong iti nakaro a pakasuotan;
Ilisinakami ketdi iti Managdakdakes.
Amami / Our Father / Pater Noster (Tagalog-based Orhtography)
Amami, nga addaka sadi langit,
Madaydayaw koma ti Naganmo.
Umay koma ti pagariam.
Maaramid koma ti pagayatam
Kas sadi langit kasta met ditoy daga.
Itedmo kadakam ita ti taraonmi iti inaldaw.
Ket pakawanennakami kadagiti ut-utangmi,
A kas met panamakawanmi
Kadagiti nakautang kadakami.
Ket dinakam iyeg iti pannakasulisog,
No di ket isalakannakami iti dakes.
Amami / Our Father / Pater Noster (Spanish-based Orhtography)
Amami, ñga addaca sadi lañgit,
Madaydayao coma ti Naganmo.
Umay cuma ti pagariam.
Maaramid cuma ti pagayatam
Cas sadi lañgit casta met ditoy daga.
Itedmo cadacam ita ti taraonmi iti inaldao.
Quet pacaoanennacami cadaguiti ut-utangmi,
A cas met panamacaoanmi
Cadaguiti nacautang cadacami.
Quet dinacam iyeg iti pannacasulisog,
No di quet isalacannacami iti daques.
Ave Maria / Hail Mary (1)
Ave Maria napnoka iti grasia
Ni Apo Dios ri adda kenka.
Sika ti naiggasatan kadagiti babbai
Ket naiggasatan met ti bunga ti tianmo a ni Jesus.
Santa Maria nga Ina ti Dios
Ikakaasinakam a managbasol,
Ita ken inton oras ti ipapataymi.
Amen.
Ave Maria / Hail Mary (2)
Ave Maria, napnoka ti Gracia
ni Apo Dios ti adda kenka,
Sika ti nainggasatan kadagiti amin a babbai,
Ket Nainggasatan met ti bunga ti tiyanmo a ni Jesus.
Santa Maria,Ina ti Dios
Ikakaasi nakami a managbasol
Ita ken iti oras ti ipapataymi. Amen.
Ave María / Hail Mary
Ave María á napnoca ti gracia; ni Apo
Dios ti adda quenca;
sica ti nangrona á bendita amin
cadaguiti babbai, quet
bendito met ti bunga ti
tianmo á si Jesús.
Santa María, nga Ina ti Dios,
icacaasinacam
á managbasol ita quen
inton horas ti ipapataymi. Amen.
Ave Maria / Hail Mary
Ave Maria, napno ka ti gracia,
ni Apo Diyos ti adda kenka.
Sika ti nangruna a bendita iti amin a babbai,
ket bendito met ti bunga ti tiyan mo a ni Jesus.
Santa Maria, nga ina ti Diyos,
ikararag mo kami amin a managbasul,
ita ken intono oras ti ipapatay mi. Amen.
Ave Maria / Hail Mary
Ave, Maria, napnoka ti grasia!
Ni Apo Dios ti adda kenka!
Sika ti naingasatan iti amin a babbai,
ket naingasatan met ti Bunga ti tianmo a ni Jesus.
Santa Maria, Ina ti Dios:
Ikakaasi nakami a managbasol,
ita ken inton oras ti ipapataymi.
Amen.
Gloria iti Ama / Glory Be to the Father / Gloria Patri (1)
Gloria iti Ama, ken iti Anak, ken iti Espiritu Santo
Kas idi punganay, kasta met ita,
ken iti agnanayon nga awan ti inggana. Amen.
Gloria / Glory Be / Gloria Patri (2)
Gloria iti Dios AMA, Dios ANAK, ken Dios ESPIRITU SANTO.
Kas idi punganay kasta met ita ken ti agnana-nayon
nga awan ti inggana. Amen.
O Jesusko / Kararag ti Fatima / Oh, My Jesus / Fatima Prayer (1)
O Jesusko, pakawanem dagiti basbasolmi,
Ispalennakami iti apuy ti impyerno
Alaem amin a kararua sadi langit
Nangnangruna dagiti makasapul unay ti tulongmo.
Luallo ti Fatima / Fatima Prayer (2)
O, Jesusko, pakawanem dagiti basbasolmi, Ispalen Nakam ti Apoy sadi infierno, Iturongmo sadi Langit dagiti amin a kararua, nangnangruna dagiti makasapul unay ti tulong ken kaasim.
Salve Regina / Salve Reyna / Hail, Holy Queen (1)
Salve Regina, Ina ti kaasi Biag,
sam-it ken namnamami, Salve!
Sika't kararaganmi, dakami a napagtalaw nga annak ni Eva.
Agpakpakaasikam kenka
A sumasainnek ken agsangsangit ditoy daga a pagluluaan.
Ala koma, katalekmi,
Italiawmo kadakamdagiti matam a manangaasi
Ket intono malpas daytoy pannakapagtalaw,
Ipskitamo kadakam ni Jesus a bendito a bunga ti tianmo.
O manangngaasi! O manakem! O nasam-it a Birhen Maria!
Ikakaasinakami Sika Santa nga Ina ti Dios
Tapno maikarikami kadagiti inkari ni Apomi a Jesucristo. Amen.
Salve Reyna / Hail, Holy Queen / Salve Regina (2)
Salve Reyna, Ina ti kaasi Biag sam-it ken inanamami,
Salve, sika`t kararaganmi Dakami nga annak ni Eva,
Agpakpakaasi kam kenka,
A sumasainnek
Nga agsang- sangit
Ditoy daga a pagluluaan,
Ala Koma katalekmi
Italliawmo kadakam dagita matam a manangngaasi,
Ket inton malpas daytoy a pammagtalaw
ipakitamto kadakam ni Jesus a bunga ti tiyanmo.
O, manangngaasi, O, manakem O, nasam-it a Virgen Maria,
Ikakaasi nakami Santa nga Ina ti Dios,
Tapno maikari kami kadagiti inkari ni Cristo. Amen.
Panangidaton ti Nalualo a Rosario / Final Prayer of the Rosary
Kumararagtayo:
O,Dios a ti bugbugtong nga Anakmo,gapu iti panag-
biag,ipapatay ken panagungarna,inragpatnakam ka-
dagiti gungguna ti pannakaisalakan nga agnanayon,
dawatenmi kenka Apo, nga iti panagpampanunotmi
kadagitoy a misterio ti nasantoan unay a Rosario ni
Apo Virgen Santa Maria,ipaaymo a tuladenmi dagiti
linas-udna ket maragpatmi met dagiti Ikarida, Gapu
met laeng ken Cristo nga Apomi. Amen.
Mysteries of the Rosary
Misterio ti Ragsak / The Joyful Mysteries (2)
(Lunes-Sabado) / (Monday and Saturday)
1) Ti Panangipakdaar ni SanGabriel Arkanghel ken Santa Maria Virgen ti panagsikog na ti Anak ti Dios - The Annunciation
2) Ti Isusuknal ni Santa Maria Virgen ken Santa Isabel Di masikog ken San Juan Bautista - The Visitation
3) Ti Panangiyanak ni Santa Maria ti Anak na a Dios a Timmao ti tiyan na - The Nativity
4) Ti Panangidaton ni Santa Maria ti Anak na ti Dios nga Ama na iti laem ti Simbaan - The Presentation
5) Ti Pannakasarak da ken Apo tayo nga Jesucristo iti
Uneg ti sambaan di agi -aban-abak dagiti agkakasirib a Judios - The Finding in the Temple
Misterio ti Ranyag / The Luminous Mysteries (2)
(Huebes) / (Thursday)
1) Ti Panagbunyag ni Jesucristo - The Baptism of Christ
2) Ti Kasar diay Kana - The Miracle at Cana
3) Ti Pannangiwaragawag ti Pagarian ti Dios - Proclamation of the Coming of the Kingdom
4) Ti Panagbaliw ti langa ni Apo Jesucristo ti Bantay Tabor - The Transfiguration
5) Ti Pannakaipasdek ti Santa Eukaristiya - Institution of the Holy Eucharist at the Last Supper
Misterio ti Naladingit / The Sorrowful Mysteries (2)
(Martes-Biernes) / (Tuesday and Friday)
1) Ti Panagparintumeng ni Apotayo a Jesucristo a kumarkararag iti Dios Ama ti nawirta agnagan Itsimani - The Agony in the Garden
2) Ti Pammalod da kenkuana sadainrakeb ti monmon nga siit sada sinaplit ti nasurok nga lima ribo - The Scourging at the Pillar
3) Ti Pannalaangat da ti natarumamis nga siit - The Crowning of Thorns
4) Ti Pannangipabaklayda kenkuana ti innget dagsen a Krus sada inturong ti Bantay Kalbaryo - The Way of the Cross
5) Ti Pannakaylansa na iti Krus a silalamo-lamo isu met lang ti inna nakatayan - The Crucifixion
Misterio a Nagloriaan / The Glorious Mysteries (2)
(Domingo - Miyerkoles) / (Sunday and Wednesday)
1) Ti Panagungar ni Apotayo nga Jesucristo - The Resurrection
2) Ti Panakayuli ni Apo Jesus sadi Langit - The Ascension
3) Ti Yuulog ti Espiritu Santo - The Descent of the Holy Spirit
4) Ti Pannakayuli ni Apo Santa Maria sadi Langit - The Assumption
5) Ti Pannakabalangat ni Apo Santa Maria a kas Reyna Ti Langit ken Daga - The Coronation of Mary
How to Pray the Rosary
1. + Ti Panagtandaan (The Sign of the Cross / Signum Crucis)
2. Mamatiak (The Apostles' Creed / Credo)
3. Amami (Our Father / Pater Noster)
4. 3 Ave Maria (Hail Mary)
5. Gloria iti Ama (Glory Be to the Father / Gloria Patri)
6. Ibaga dagiti Misterio 1
7. Amami
8. 10 Ave Maria
9. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima (Oh, My Jesus / Fatima Prayer)
10. Ibaga dagiti Misterio 2
11. Amami
12. 10 Ave Maria
13. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima
14. Ibaga dagiti Misterio 3
15. Amami
16. 10 Ave Maria
17. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima
18. Ibaga dagiti Misterio 4
19. Amami
20. 10 Ave Maria
21. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima
22. Ibaga dagiti Misterio 5
23. Amami
24. 10 Ave Maria
25. Gloria iti Ama / O, Jesusko / Kararag ti Fatima / Luallo ti Fatima
26. Salve Regina / Salve Reyna (Hail, Holy Queen)
For the Intentions and protection of our Holy Father:
27. Amami (Our Father / Pater Noster)
27. Ave Maria (Hail Mary)
27. Gloria iti Ama (Glory Be to the Father / Gloria Patri)
28. + Ti Panagtandaan (The Sign of the Cross / Signum Crucis)
How to Pray the Holy Rosary (Version 2)
Ti Panagtandaan
Mamatiak
Amami
Ave Maria (3x)
Gloria
Ibaga dagiti misterio:
Ti umuna a Misterio… Ti maikadwa a Misterio …
Lualloen ti AMAMI…
AVE MARIA… (10X)
GLORIA…
FATIMA…
Isu met laeng ti lualloen kada Misterio innga maykalima
Salve Reyna
LETANIA NI APO SANTA MARIA
Ti Panagtandaan
LETANIA NI APO SANTA MARIA / Litany of Loretto (2)
Apo Dios, Kaasiannakami
– Apo Dios, Kaasiannakami
Cristomi, Kaasiannakami
– Cristomi, Kaasiannakami
Apo, Kaasiannakami
– Apo, Kaasiannakami
Jesucristo, Denggennakami
– Jesucristo, Denggennakami
Dios Ama a Nailangitan,
– Kaasiannakami
Dios Ama a nangisalakan ti lubong,
– Kaasiannakami
Dios Espiritu Santo,
– Kaasiannakami
Nasantoan unay a Trinidad,
– Kaasiannakami
Maymaysa Laeng a Dios,
– Kaasiannakami
Santa Maria,
– Ikakaasinakami
Santa nga Ina ti Dios
Santa a Virgen dagiti Virgenes
Ina ni Jesucristo
Ina ti Nadiosan a Gracia
Ina a Nadalus Unay
Ina a Nateppel Unay
Ina a di ket Naan-ano
Ina a di ket Natulawan
Ina a Immaculada
Ina a Nadungngo
Ina a Nakaskasdaaw
Ina ti Naimbag a Patigmaan
Ina ti Namarsua
Ina ti Nangisalakan
Ina ti Santa Iglesia
Virgen a Napnoan Panunot
Virgen a Pagtamdan
Virgen a Daydayawen
Virgen a Mannakabalin
Virgen a Manangngaasi
Reyna dagiti Angeles
Reyna dagiti Patriarcas
Reyna dagiti Profetas
Reyna dagiti Apostoles
Reyna dagiti Martires
Reyna dagiti Confesores
Reyna dagiti Virgenes
Virgen a Pagkamatalkan
Pagsarmingan ti Linteg
Trono ti Sirib
Poon ti Ragsakmi
Vado ti Singpet
Vaso a Napili
Vaso ti Naisagudayan a Devosion
Rosa a Nailangitan
Torre ni David
Torre a Marfil
Balay a Balitok
Lakasa ti Tulag
Ruangan ti Langit
Palpallatok ti Bigbigat
Pia dagiti Masaksakit
Taklin dagiti Managbasol
Liwliwa dagiti Naladingit
Tulong dagiti Cristianos
Reyna dagiti amin a Sasantos
Reyna a Naitao a di namolitan ti basol a tawid
Reyna a Naiyuli sadi Langit
Reyna a Nasantoan Unay a Rosario
Reyna ti Kappia
Cordero Ti Dios
…A Mangikkat kadagiti Basbasol ti Lubong
– Pakawanennakam, Apo
…A Mangikkat kadagiti Basbasol ti Lubong
– Denggennakam, Apo
…A Mangikkat kadagiti basbasol ti Lubong
– Kaasiannakam, Apo
Ikakaasinakami, O Santa nga Ina ti Dios
– Tapno maikarikami kadagiti inkarkari ni Cristo
Gloria iti Dios / Glory to God in the Highest / Gloria (1)
Gloria iti Dios iti Kangatoan
Ket ditoy daga kappia
Kadagiti tattao a naimbag ti panagnaknakemna.
Ibunnnagdaka, itan-okdaka
Pagrukbabandaka, daydayawenkada
Agyamankam kenka
Gapu iti naindaklan a dayagmo.
Apo Dios, Nailangitan nga Ari
Dios Ama a Mannakabalin-amin.
Ket sika, Apomi a Jesucristo, Bugbugtong nga Anak.
Dios nga Apo, Kordero ti Dios, ken Anak ti Ama.
Sika a mangikkat kadagiti basbasol ti lubong kaasiannakami.
Sika a mangikkat kadagiti basbasol ti lubong awatem kad daytoy a ararawmi.
Sika a situtugaw iti makannawan ti Ama kaasiannakami.
Yantangay siksika, O Jesucristo, ti Nasantoan
Siksika ti Apo, Siksiak ti Kangatoan
Iti timpuyog ti Espiritu Santo
Iti gloria ti Ama.
Amen.
Kararag iti Anghel a Kasigud / Guardian Angel Prayer (1)
Anghel ti Dios,
nga agbantay kaniak
Yanta intaleknak kenka ti Manangngaasi a Dios,
Silawannak,
bantayannak,
iturongak,
Ken aywanannak.
Sapay koma ta kasta. Amen.
The Nicene Creed / Credo
Na-san-toan a ra-bi-i! / Silent Night / Stille Nacht
Na-san-toan a ra-bi-i!
Sip-nget tim-puar ti la-wag
Ba-tog na in-da ban-ban-ta-yan,
U-bing ma-tu-rog si-li-li-nak,
A-rit' sa-nga-lu-bu-ngan,
A-rit' sa-nga-lu-bu-ngan.


text:
Sierra Leone
Nagsasabtan: 8°30′N 11°30′W / 8.500°N 11.500°W
Ti Sierra Leone i/siːˌɛrə liːˈoʊn/ (Krio: Salone), opisial a ti Republika iti Sierra Leone, ket maysa a pagilian idiay Laud nga Aprika. Nabeddengan daytoy babaen ti Guinea iti amianan ken daya, ti Liberia iti abagatan a daya, ken ti Taaw Atlantiko iti laud ken abagatan a laud. Ti Sierra Leone ket masakupna ti dagup a kalawa iti 71,740 km2 (27,699 sq mi)[4] ken addaan ti nakarkulo a populasion iti 6.3 a riwriw.[5][6][7] Maysa daytoy idi a kolonia babbaen iti Kompania ti Sierra Leone manipud idi Marso 11, 1792 aginggana idi nagbalin a kolonia ti Britaniko idi 1808.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Sierra Leone". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 21 Abril 2010.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Encarta Ensiklopedia. Sierra Leone. Naala idi 19 Pebrero 2008.
- ^ "Bariweswes ti Pagilian:Sierra Leon". "Ganganaet ken Opisina ti Mankomunidad, UK". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-09-06. Naala idi 2011-09-19.
- ^ "Parang-ayen ti Sierra-leone". Naala idi 2011-09-19.
- ^ "Sierra Leone". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- Sierra Leone
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1961


text:
Pagsasao nga Armenio
Ti Pagsasao nga Armenio[2] (հայերէն iti TAO wenno հայերեն iti RAO, Panangibalikas nga Armenio: [hɑjɛˈɾɛn]—hayeren) ket maysa nga Indo-Europeano a pagsasao a maisasao babaen dagiti tattao nga Armenio. Daytoy ket opisial a pagsasao iti Republika iti Armenia ken iti rehion pay iti Nagorno-Karabakh. Adu pay ti mangisasao daytoy a pagsasao babaen dagiti komunidad nga Armenio idiay Armenio a diaspora. Daytoy ket adda ti bukodna a naisuratan, ti Armenio nga abesedario, ken daytoy ket ipammategan dagiti linguista para iti bukodna a naisangsangayan a ponolohiko a panagrangrang-ay iti kaunegan ti Indo-Europeano.[3]
Dagiti linguista ket idasigda ti Armenio a kas maysa a nawaya a sanga iti Indo-Europeano a pamilia ti pagsasao.[4] Ti Armenio ket makibingbingay kadagiti nadumaduma a kangrunaan a panagpabaro iti Griego, ken adda dagiti linguista a mangigrupo dagitoy dua a pagsasao iti Prigio ken ti Indo-Irani a pamilia iti nagatngato nga agpang ti subgrupo iti Indo-Europeano a daytoy ket naipalpalawag babaen ti naibingay a panagpabaro a kas nayonan. Kadagiti kinaudi, adu dagiti dadduma a nagipaltiing ti maysa a Balkan a panakaigrupo a mairaman ti Griego, Armenio, Prigio ken Albanés.[5]
Ti Armenio ket adda ti atiddog a pakasaritaan, nga adda ti maikalima a siglo a panakaipatarus ti Biblia ken daytoy ti kadaanan a nabati a testo. Ti bokabulariona kaaduan a naimpluensian babaen dagiti Lumaud a Tengnga nga Irani, a naisangsangayan ti Parto, ken ti basbassit a kadakkel babaen ti Griego, Latin, Daan a Pranses, Persiano, ken Arábiko ken dagiti nadumaduma pay a pagsasao kadagiti naplabas a pakasaritaanna. Adda dagiti dua a naipaalagadan a moderno a literario a porma, Dumaya nga Armenio ken Lumaud nga Armenio, a dagitoy ket agsinnaranay a maawatan. Ti naisabsabali ken gangani nga awanen a Pagsasao a Lomavren ket maysa a a dialekto a naimpluensian ti Romani nga adda ti Armenio a gramatika ken ti kaaduan a naala ti Romani a bokabulario, a mairan dagiti Romani a numero.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Moderno nga Armenio reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Klasiko nga Armenio reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
Tengnga nga Armenio reperensia iti Ethnologue (Maika-16 nga ed., 2009)
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Armenio". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 60. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Indo-Europeano a Pagsasao ken Kultura: Panagipaammo, Benjamin W. Fortson, John Wiley ken dagiti Annak, 2009 p383.
- ^ Pagsasao nga Armenio – Britannica Online Encyclopedia
- ^ Ti Indo-Europeano a Pagsasao ken Kultura: Panagipaammo, Benjamin W. Fortson, John Wiley ken dagiti Annak, 2009, p383.


text:
Ludwig Wittgenstein
Ni Ludwig Josef Johann Wittgenstein (26 Abril 1889 – 29 Abril 1951) ket maysa idi nga Austriano-Britaniko a pilosopo a kangrunaan a nagobobra iti lohika, ti pilosopia ti matematika, ti pilosopia ti isip, ken ti pilosopia ti pagsasao.[1] Isu idi ket propesor ti pilosopia idiay Unibersidad ti Cambridge manipud idi 1939 aginggana idi 1947.[2] Iti kabibiagna, isu ket nangipablaak ti maymaysa a panarepaso ti libro, maysa nga artikulo, maysa adiksionario ti ubbing, ken ti 75-a pampanid ti Tractatus Logico-Philosophicus (1921).[3] Idi 1999, ti naipablaak kalpasan ti ipupusayna a Pilosopiko a Panagsuksukimat (1953) ket naranggo idi a kas maysa kadagiti kangrunaa alibro ti maika-20 a siglo a pilosopia babaen ti Baruch a Panagbutbutos , a naidayegan a kas "...ti maysa a bimmallasiw obra maestra iti maikaduapulo-a siglo a pilosopia, a kinaykayat dagiti nadumaduma nga espesialisasion ken pilsopiko nga orientasion".[4] Ti pilosopo a ni Bertrand Russell ket nangipalpalawag kaniana a kas "ti kaperpektuan a kas pagarigan a Naamammoak ti henio a kas tawidan a napartuat, nagartem, natukok, napeksa, ken agturturay".[5]
Isu ket naipasngay idiay Vienna kadagiti kabaknangan a pmiliana iti Europea, inpadawatna amin nga intero a tinawtawidanna.[6] Tallo kadagiti kakabsat a lalaki ket nagpakamatay, a nagpanpanunot met tikastoy ni Wittgenstein.[7] Isu ket pimmanaw ti kademia kadagiti adu a beses: a nagserserbi a kas maysa nga opisial iti sanguanan a linia idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat I, nga isuna idi ket nadekorasionan kadagiti adu a bilang para it kinaturedna; nangisursuro kadagiti eskuela kadagiti adayo a purok ti Australia, nga idiay ket nakasarak kadagiti kontrobersia kadagiti panagbaut kadagiti ubbing no nakaaramidda kadagiti biddut iti matematika; ken nagtrabtrabaho idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II a kas maysa a portero ti ospital idiay Londres, nga idiay ket nangibagbaga kadagiti pasiente a saanda nga uminon kadagiti agas a naireseta kaniada, ken idiay ket awan ti nakaammo nga isuna ket maysa kadagiti kadayegan a pilosopo iti lubong.[8] Isuna ket nangipalpalawag iti pilosopia, nupay kasta, a kas "ti laeng obra a nangited kaniana iti pudno a pannakapnek."[9]
Ti pilosopiana ket kankanayon a nabingbingay ti baetan ti nasapa a panawenna, a naiyarigan babaen ti Tractatus, ken ti naud-udi a paset ti panawen, a naibagbaga iti Pilosopikal a Panagsuksukimat. Ti kinasapa, ni Wittgenstein ket nadandanagan idi ti lohiko a panakaikabagian a baetan dagiti singasing ken ti lubong, ken namatmati a babaen ti panangited ti maysa a pakabilangan iti lohiko a nagtaudan daytoy a pannakaikabagian ket nasolbarna amin dagiti maipapaan ti pilosopia a problema. Ti kinaud-udi, ni Wittgenstein ket liniklikudaana dagiti adu panangipatingga iti Tractatus, a nakisinsinuppaiat a ti kaibuksilan ti balikas ket binuklan babaen ti pamay-an nga ar-aramiden iti kaunegan ti maysa a pagsasao nga ay-ayam.
Ti impluensia ni Wittgenstein ket narikrikan kadagiti amin a pagobraan ti nagtagitaoan ken dagiti sosial a siensia, ngem adda dagiti nawatiwat a panagdumadumaan kadagiti pannagipatarus iti panunotna. Kadagiti balikas ti gayyemna ket katrabahuanna a ni Georg Henrik von Wright: "Isuna ket maysa kadagiti pamanunotan ... a dagiti panpanunotna idi ket sapasap a di maaw-awatan ken nangruna uray kadagiti nangibagbaga a disipulona. Isu ket nagdudua a nasaysayaat a maawatan iti masakbayan. Naminsan a kinunana idi a nakarikrikna a kasla isuna ket agsursurat para ti tattao nga agpanpanunotto iti maysa a nadumaduma a waya, agang-anges ti sabali nga angin ti biag, manipud iti agdama nga aldaw a tao."[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dennett, Daniel (29 Marso 1999). "LUDWIG WITTGENSTEIN: Pilosopo (subscription required) — Time 100: pablaak dagiti Sientista ken Agpanpanunot". Time Magazine Online. Naala idi 29 Nobiembre 2011.
- ^ Dennett, Daniel. "Ludwig Wittgenstein: Pilosopo", Time magasina, 29 Marso 1999.
- ^ Para kadagiti naipablaak ti kabibiagna, kitaen ti Monk, Ray. Kasano ti agbasa ti Wittgenstein. W.W. Norton & Company. 2005, p. 5.
- Para kadagiti bilang ti balikas a naipablaak ti kabibiagna, kitaen ti Stern, David. "Ti Bergen nga Elektroniko nga Edision ti Nachlass ni Wittgenstein", Ti Europeano a Warnakan ti Pilosopia . Tomo 18, pablaak 3, Septiembre 2010.
- ^ Lackey, Douglas. "Ania Kadi dagiti Moderno a klasiko? Ti Baruch a Panagbutbutos ti Nalatak a Pilosopia ti Maikaduapulo a Siglo", Pilosopiko a Timpuyog. 30 (4), Disiembre 1999, pp. 329–346. *Para iti Pakabuklan ti panagbutbutos, kitaen ditoy [1]. Naala idi 3 Septiebre 2010.
- ^ Para iti Russell nga insasao, kitaen ti McGuinness, Brian. Wittgenstein: Ti Biag: Uning a Ludwig 1889–1921. Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1988, p. 118.
- ^ Duffy, Bruce. "Ti bukod nga aramidem iti Ludwig Wittgenstein", The New York Times, 13 Nobiembre 1988, p. 4/10.
- Para iti panagilaklako kadagiti alikamenna , kitaen ti "Ludwig Wittgenstein: Tractatus and Teaching", arkibo ti Cambridge Wittgenstein. Naala idi 4 Septiembre 2010.
- ^ Para kadagiti panagpakamatay dagiti kabsatna a lalaki, kitaen ni Waugh, Alexander. "Dagiit Wittgenstein: Viennese whirl", The Daily Telegraph, 30 Agosto 2008.
- Kitaen pay ti Gottlieb, Anthony. "Ti Nerbioso a Kinangayed", The New Yorker, 9 Abril 2009.
- ^ Monk, Ray. Ludwig Wittgenstein: Ti Rebbeng ti Henio. Free Press, 1990, pp. 232–233, 431.
- Para iti komendasionna, kitaen ni Waugh, Alexander. Ti balay ni Wittgenstein: ti Pamialia a Mannakigubat. Random House iti Kanada, 2008, p. 114.
- ^ Malcolm, (Mainaynayon a nota) p. 84.
- ^ Malcolm, p. 6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Ludwig Wittgenstein iti Wikiquote (iti Ingles)
- Midia a mainaig kenni Ludwig Wittgenstein iti Wikimedia Commons


text:
Sangalubongan a Pagalagadan a Numero ti Libro
Ti Sangalubongan a Pagalagadan a Numero ti Libro (Ingles: International Standard Book Number) naidumduma a kumersyal a numero[1] ti pinagilasin ti libro a naibasar iti 9 a numero iti Pagalagadan a Panag-numero iti Libro (Ingles: Standard Book Numbering (SBN)) nga inaramid ni Gordon Foster, nga isu ket maysa a maestro idiay Trinity a Kolehio idiay Dublin.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Adda met dagiti agipablaak nga agikabil iti ISBN iti adu ket maysa a titulo — a kas ti immuna a libro iti The Ultimate Alphabet ken The Ultimate Alphabet Workbook agpadpadada amin iti ISBN da, 0-8050-0076-3. Adda met dagiti libro nga addaan ti sabsabali da nga dagiti ISBN: Ti Aleman, ti maikadua nga edision a pagsasao ti Emil und die Detektive ket adda ISBN na a 87-23-90157-8 (Dinamarka), 0-8219-1069-8 (Estados Unidos), 91-21-15628-X (Suésia), 0-85048-548-7 (Inglatera) ken 3-12-675495-3 (Alemania).


text:
Katy Perry
Ni Katheryn Elizabeth Hudson[1] (naiyanak idi Oktubre 25, 1984), naarartap a maammuan ti nagan na iti entablado a Katy Perry, ket maysa nga Amerikana a kumakanta, manursurat ti kanta ken aktres. Naipasngay idiay Santa Barbara, California, ken dimmakkel a kas maysa a Kristiano babaen dagiti pastor a nagannak, ni Perry ket dimmakkel a dumdumngeg iti ebanghelio a musika laeng ken nagkankanta idiay simbbaan na idi ubing. Kalpasan a nakaala ti GED idi uumuna a tawen na iti nangato a panagadal, nagsurot isuna ti bukod na a karrer, ken kas ni Katy Hudson inpablaak na ti nainaganan kaniana nga ebanghelio a plaka idi 2001, nga daytoy ket saan a nagballigi. Nagaramid idi isuna ti maysa a plaka a nairaman ti with produksion a kappon a Ti Matrix, ken nagaramid pay isuna ti plaka na nga agmaymaysa ngen daytoy ket saan met a naipablaak. Kalpasan ti panagpirma na idiay Capitol Music Group idi 2007, ti maikapat a plaka na iti pito nga tawen, inampon na ti entablado a nagan na a kas Katy Perry.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Russel Brand nagintar par ti diborsio, TMZ.com, Disiembre 30, 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig kenni Katy Perry iti Wikimedia Commons
- Katy Perry


text:
Oras a panagin-inut ti lawag
T oras a panagin-inut ti lawag (iti Ingles ket Daylight saving time wenno naipangyababaan iti DST) ket isu ti panagsanay iti panangiyuna kadagiti pagorasan iti las-ud dagiti nalawag a bulan tapno ti rabii ket addaan ti ad-adu a lawag ken addaan ti basbassit kadagiti bigat. Kadawyan a dagiti pagurasan ket mabaliwan a maipayuna iti maysa nga oras iti asideg ti primabera ken maisublinto met laeng iti otonio.
Ti moderno a kapanunotan ti oras a panagin-inut ti lawag ket immuna a naisingasing idi 1895 babaen ni George Vernon Hudson ken immuna daytoy a naikeddeng babaen idiay Alemania ken ti Austria-Hungaria ken nairugi daytoy idi 30 Abril 1916. Manipud idin adu kadagiti pagilian a nagus-usar kadagiti nadumaduma a panawen. Kaaduan iti Estados Unidos ket agus-usarda ti DST idi tawtawen ti 1950 ken iti tawtawen ti 1960, ket ti panag-usar ti DST ket naipaadu kalpasan ti didigra ti enerhia idi tawtawen ti 1970 ken manipud idin ket adun a naus-usar idiay Amianan nga Amerika ken Europa.
Ti panagsanay daytoy ket adu kadagiti dumaydayaw ken nagdildillaw. Ti panaginayon ti lawag kadagiti rabii ket mangited ti pagimbagan kadagiti aglaklako, ay-ayam, ken dagiti dadduma pay a tignay a makatulong iti lawag ti init kalpasan kadagiti oras ti panagtrabtrabaho, ngem daytoy ket mabalin met a gapuanan kadagiti parikut para kadagiti panagpalpaliwa iti rabii ken dagiti dadduma a trabaho a mainaig iti init. Urayno ti nasapa a gandat ti DST ket ti mangpabassit ti rabii a panagusar ti silaw a bumbilia (dati a kangrunaan nga agus-usar ti elektrisidad), ti panagusar ti moderno a panagpapudot ken panagpalamis ket adu ti paggiddiatanna, ken ti panagsukimat a maipanggep no kasano a ti DST ket maka-apektar ti panagusar ti enerhia ket limitado ken maisuppiatan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Oras a panagin-inut ti lawag iti Wikimedia Commons


text:
NO ANIA TI KUNA TI BIBLIA
Krus
Adu ti mangibilbilang iti krus kas simbolo ti Kristianidad. Ngem dadduma kadakuada ti saan a mamati a masapul a maisuot dagiti krus wenno maidispley kadagiti balay ken simbaan.
Natay kadi ni Jesus iti krus?
TI KUNA TI DADDUMA
Pinapatay dagiti Romano ni Jesus babaen iti panangibitinda kenkuana iti krus a naaramid iti dua a pedaso ti kayo.
TI KUNA TI BIBLIA
Napapatay ni Jesus ‘babaen iti panangibitinda iti maysa a kayo.’ (Aramid 5:30, The New Jerusalem Bible) Ti dua a sao nga inusar dagiti mannurat iti Biblia a mangiladawan iti nakatayan ni Jesus ket agpada nga iparipiripda ti maysa a pedaso ti kayo, saan a dua. Sigun iti Crucifixion in Antiquity, ti Griego a sao nga stau·rosʹ ket “gagangay a tumukoy iti maysa a poste. Saan a ‘krus’ ti katupagna a sao.” Ti sao a xyʹlon a nausar iti Aramid 5:30 ket “maysa laeng a naipatakder a poste wenno teddek a pangilansaan dagiti Romano kadagiti nasentensiaan iti ipapatay.” *
Ti pamay-an ti pannakapapatay ni Jesus ket inkonektar met ti Biblia iti maysa a nagkauna a linteg dagiti Israelita. Kuna ti linteg: “No kas pagarigan ti maysa a lalaki maaddaan iti basol a maikari iti sentensia nga ipapatay, ket napapatayen, ket imbitinmo iti kayo, . . . daydiay naibitin ket inlunod ti Dios.” (Deuteronomio 21:22, 23) Maitunos iti dayta a linteg, insurat ti Kristiano a ni apostol Pablo a ni Jesus ket nagbalin a “lunod imbes a datayo, agsipud ta adda a naisurat: ‘Nailunod ti tunggal tao a naibitin iti kayo [xyʹlon].’” (Galacia 3:13) Impakita ngarud ni Pablo a natay ni Jesus iti kayo—iti maysa a pedaso ti kayo.
“Pinapatayda babaen iti panangibitinda kenkuana iti maysa a kayo.”—Aramid 10:39, The New Jerusalem Bible.
Nagusar kadi dagiti adalan ni Jesus iti krus iti panagdayawda iti Dios wenno kas simbolo ti Kristianidad?
TI KUNA TI BIBLIA
Awan a pulos mabasa iti Biblia a mangipakita a nagusar dagiti immuna a Kristiano iti krus kas simbolo ti relihion. Dagiti ketdi Romano idi ti nagusar iti krus a nairanta a mangisimbolo kadagiti didiosenda. Sa agarup 300 a tawen kalpasan ti ipapatay ni Jesus, ti krus ket pinagbalin ti Romano nga emperador a ni Constantine kas simbolo dagiti armadana. Sipud idin, konektado daytan iti “Kristiano” a relihion.
Gapu ta inusar dagiti pagano ti krus iti panagdayawda iti didiosenda, saan ngata nga inusar met dayta dagiti adalan ni Jesus iti panagdayawda iti pudno a Dios? Saan, ta ammoda nga idi pay a saan a kayat ti Dios ti panagdayaw nga agusar iti “aniaman a simbolo” ken masapul a dagiti Kristiano ‘pagtalawanda ti idolatria.’ (Deuteronomio 4:15-19; 1 Corinto 10:14) “Ti Dios maysa nga Espiritu” a di makita ti tao. Gapuna, saan a nagusar dagiti nagkauna a Kristiano kadagiti banag ken simbolo tapno mariknada nga as-asidegda iti Dios. Imbes ketdi, indaydayawda ti Dios “buyogen ti espiritu” wenno iti panangiturong ti di makita a nasantuan nga espirituna, ken buyogen iti “kinapudno” wenno maitunos iti pagayatan ti Dios a naipakaammo iti Biblia.—Juan 4:24.
“Dagiti pudno a managdaydayaw agdayawdanto iti Ama buyogen ti espiritu ken kinapudno.”—Juan 4:23.
Kasano a maipakita dagiti Kristiano ti respetoda ken Jesu-Kristo?
TI KUNA TI DADDUMA
“Normal ken lohikal laeng nga ipakitaan iti naisangsangayan a respeto ken dayaw daydiay nausar a mangisalakan. . . . Asinoman nga agdaydayaw kadagita nga imahen, agdaydayaw met iti ireprepresentarda.”—New Catholic Encyclopedia.
TI KUNA TI BIBLIA
Nakautang dagiti Kristiano ken Jesus ta gapu iti ipapatayna, nagbalin a posible ti pannakapakawan ti basolda, ti iyaasidegda iti Dios, ken ti namnamada a biag nga agnanayon. (Juan 3:16; Hebreo 10:19-22) Saan a naibilin nga ipakitada ti apresasionda babaen ti panangidispley iti banag a mangisimbolo ken Jesus wenno ti panangibaga laeng a mamatida kenkuana. Ngamin, “ti pammati, no awan ar-aramidna, ket natay.” (Santiago 2:17) Masapul nga ipakita dagiti Kristiano ti pammatida ken Jesus. Kasano?
Kuna ti Biblia: ‘Ti ayat nga adda iti Kristo pilitennakami [wenno, tignayennakami] ta daytoy ti impatomi, a ti maysa a tao natay maipaay iti isuamin. Dagidiay agbiag saanda koman nga agbiag agpaay iti bagbagida, no di ket agpaay kenkuana a natay maipaay kadakuada ken naibangon.’ (2 Corinto 5:14, 15) Gapu iti nagpaiduma a panangipakita ni Kristo iti ayatna, matignay dagiti Kristiano a mangbalbaliw iti biagda tapno matuladda ti pagwadanna. No aramidenda daytoy, adayo nga ad-adda a maipakitada ti respetoda ken Jesus ngem iti panagusarda iti maysa a simbolo ti relihion.
“Daytoy ti pagayatan ni Amak, a tunggal maysa a makakita iti Anak ken mangwatwat iti pammati kenkuana maaddaan koma iti agnanayon a biag.”—Juan 6:40.
^ par. 8 A Critical Lexicon and Concordance to the English and Greek New Testament, maika-11 nga Edision, ni Ethelbert W. Bullinger, panid 818-819.


text:
SUHETO ITI AKKUB | APAY NGA ADU TI MARIGATAN A MANGAYAT ITI DIOS?
Marigatan ti Adu a Mangayat iti Dios
“‘Masapul nga ayatem ni Jehova a Diosmo buyogen ti intero a pusom ken buyogen ti intero a kararuam ken buyogen ti intero a panunotmo.’ Daytoy ti kadakkelan ken umuna a bilin.”—Jesu-Kristo, 33 C.E. *
Marigatan ti adu a mangayat iti Dios. Para kadakuada ti Dios ket di matarusan, saan a maseknan, wenno naulpit. Usigem ti kuna ti dadduma:
“Nagkararagak iti Dios a tulongannak ngem mariknak a nakaad-adayo kaniak. Panagkunak, saan a maysa a persona nga addaan rikna.”—Marco, Italy.
“Talaga a kayatko ti agserbi iti Dios ngem kasla nakaad-adayo kaniak. Ipagarupko a naulpit ti Dios a mangdusa laeng kadatayo. Diak patien nga ay-ayatennatayo.”—Rosa, Guatemala.
“Idi ubingak pay, patiek a biddut laeng ti sapsapulen ti Dios, a nakasagana a mangdusa kadatayo no nakabasoltayo. Idi agangay, impapanko a saan a maseknan. Ti Dios ket kas iti presidente a mangmanmandar kadagiti iturayanna, ngem talaga a saan a maseknan.”—Raymonde, Canada.
Sika ngay? Narigat kadi nga ayaten ti Dios? Adu a tawenen nga isalsaludsod dayta dagiti Kristiano. Kinapudnona, bayat ti 500 agingga iti 1500 C.E., kaaduan a miembro ti Kakristianuan saanda pay ketdi nga agkararag iti Mannakabalin-amin a Dios. Apay? Mabutengda ngamin kenkuana. Kastoy ti komento ti historiador a ni Will Durant: “Kasano a maitured ti maysa a managbasol ti agkararag iti nakaam-amak ken saan a maseknan a Dios?”
Apay nga ibagada a “nakaam-amak ken saan a maseknan” ti Dios? Ania a talaga ti isursuro ti Biblia maipapan iti Dios? Ti kadi panangadal iti kinapudno maipapan iti Dios ket makatulong kenka a mangayat kenkuana?


text:
Kanta
Iti musika, ti kanta ket maysa a komposision para iti timek wenno dagiti timek, nga inar-aramid babaen ti panagkanta. Ti koro wenno insao a kanta ket mabalin a kuyogan dagiti instrumento ti musika, wenno saan a makuyogan, a kas iti kaso dagiti a cappella a kanta. Dagiti liriko (balikas) dagiti kanta ket kadawyan a poetiko, agrima, ngem mabalin met a dagitoy ket relihioso a berso wenno nawaya a prosa.
Ti kanta ket mabalin pay a maymaysa a kumakanta, maysa a dueto (dangngay-dua), trio, wenno dakdakkel a grupo a mairaman ti ad-adu a boses. Dagiti kanta nga adda ti ad-adu ngem maysa a boses ket makunkuna a dagiti koro. Dagiti kanta ti nawatiwat a mabingbingay kadagiti nadumaduma a porma, depende iti panagilasin a maus-usar. Ti maysa a pannakabingay ket ti baetan dagiti "arte a kanta", "nadayeg a kanta", ken "folk a kanta". Dagiti sabali pay a pamay-an iti panangidasig ken babaen dagiti panggep (sagrado a maigiddiat iti sekular), babaen ti estilo (sala, balada, Lied, kdpy.), wenno babaen ti panawen a nagtaudan (Renasimiento, Kontemporaneo, kdpy.).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marcello Sorce Keller (1984), "Ti Problema iti Pannakaidasig ti Panagsukisok iti Folksong: ti Ababa a Pakasaritaan", Folklore, XCV, blng. 1, 100- 104.