text:
Karayan Marañón
Ti Karayan Marañón (Espaniol: Río Marañón, IPA: [ˈri.o maɾaˈɲon]) ket ti kangrunaan wenno kangrunaan nga alog a taudan ti Karayan Amasona, a mabairukan iti agarup a 160 km iti amianan a daya ti Lima, Peru, ken agayus iti nakaro a nanorunor a ginget ti Andes iti amianan a laud a direksion, iti igid ti sakaanan ti Kordiliera ti Andes, iti kaadayo a kas ti 5 a gradgrado 36' nga akin-abagatan a latitud; a manipud idiay ket agaramid iti nalatak a tikor iti amianan a daya, ken mangguddua babaen ti bakir ti Andes, aginggana idiay Pongo de Manseriche ken agayus idiay nadalumpinas a labneng Amasona.[1] Uray no iti pakasaritaan, ti termino a "Karayan Marañon" ket masansan a maipakat idi iti karayan aginggana iti Taaw Atlantiko, ita nga aldawen ti Karayan Marañon ket kadawyan a maipagpagarup nga agpatingga iti pagtumpongan iti Karayan Ucayali, kalpasan a mangmarka dagiti kaaduan a kartograpo ti sumakbay a dalan ti danum ti Karayan Amasona.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Marañón ket ti maikadua a kaatiddogan a karayan ti Peru segun ti estadistiko a pablaak idi 2005 babaen ti Instituto Nacional de Estadística e Informática.[2]:21, pdf 13
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Church, George Earl (1911). "Amazon". Iti Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica (iti Ingles). 1 (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. pp. 786–787.
- ^ Sistema Estadístico Nacional (2005). "Teritorio 1.8 Longitud aproximada de los rios mas importantes". Perú: Compendio Estadístico 2005 (PDF). Instituto Nacional de Estadística e Informática (INEI). p. 997.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Karayan Marañón iti Wikimedia Commons
dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Amazon". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press.Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti
Nagsasabtan: 7°58′03″S 77°17′52″W / 7.967438°S 77.297745°W


c: text/html

text:
UNIX
Iti damdamona, ti Unix wenno UNIX ket sistema ti panangpaandar iti kompiuter a pinataud ti maysa a grupo iti Bell Labs ti AT&T agramanda Ken Thompson, Dennis Ritchie ken Douglas McIlroy. Ti agdinama a sissistema nga Unix a ket napisida iti nagaddu a sanga. Pinapataudda ti AT&T (ti mamartuat) ken dadduma pay a gunglo digitoy a sanga.
Iti agdama, The Open Group (maysa a gunglo ti pagwadan ti industria) ket ag-akua ti marka ti pabrika nga UNIX'.
Digiti sissitema nga ummanugot iti Single UNIX Specification laeng ket maikarida iti galad a "UNIX", digita dadduma ket "Kas UNIX" ("Unix-like" iti Ingles).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Carcar
Ti Siudad ti Carcar ket maysa a komponente a siudad iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Carcar ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.[2]
- Bolinawan
- Buenavista
- Calidngan
- Can-asujan
- Guadalupe
- Liburon
- Napo
- Ocana
- Perrelos
- Valencia
- Valladolid
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Tuyom
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Carcar | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Ambos Camarines
Dagiti lehislatibo a distrito iti Ambos Camarines, ket isu dagiti umuna, maikadua ken maikatlo a distrito, ket isu idi dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Ambos Camarines iti Asemblia ti Filipinas manipud idi 1907 aginggana idi 1919, idi ti Camarines Norte ken Camarines Sur — dagidi probinsia a nakabingbingayanda idi Marso 3, 1919 — ket naikkan ti bukodda a pannakabagi.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Capalonga, Daet, Gainza, Indan (Vinzons), Labo, Libmanan, Lupi, Mambulao (Jose Panganiban), Milaor, Minalabac, Pamplona, Paracale, Pasacao, Ragay, San Fernando, San Vicente, Sipocot, Basud (nabangon manen idi 1908), Talisay (nabangon manen idi 1908), Cabusao (nabangon idi 1914)
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Baao, Bato, Bula, Calabanga, Iriga, Nabua, Nueva Caceres (Naga), Pili, Camaligan (nabangon idi 1909), Canaman (nabangon idi 1909)
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Papa Celestino V
Ni Papa Santo Celestino V (1215 – 19 Mayo 1296), ket naipasngay idi a kas ni Pietro Angelerio (segun kadagiti sabali a taudanAngelario, Angelieri, Angelliero, wenno Angeleri), ken makunkuna pay a kas ni Pietro da Morrone,ket nabutosan a kas ti Papa idi tawen ti 1294 iti naudi a saan a conclave a panagbutos ti papa iti pakasaritaan ti Romano Katoliko aSimbaan. Isu ket nadayegan gapu ti panagikkatna ti kinapapa. Awanen ti sumarsaruno a nangala ti nagan a Celestino.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Celestino V iti Wikimedia Commons


text:
Dagiti kontribusion ti agar-aramat
20 Oktubre 2021
1952
Sinukatan ti Vladimir_Putin_-_2006.jpg iti File:Vladimir_Putin_-_2012.jpg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 3 (obvious error) · that portrait was made when Puti
9 Oktubre 2021
Batac
Inikkat ti Batac_City_Hall_sw.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Yann gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/File:Batac City Hall sw.jpg.
−23
2 Oktubre 2021
Planeta
Sinukatan ti Pluto_symbol.svg iti File:Pluto_monogram_symbol.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: dab).
+9
Pluto
Sinukatan ti Pluto_symbol.svg iti File:Pluto_monogram_symbol.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: dab).
+9
12 Septiembre 2021
Plantilia:Datos ti pagilian Butan
Sinukatan ti Flag_of_Bhutan_(1956-1969).svg iti File:Flag_of_Bhutan_(1956–1969).svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 6 (maintenance or bug fix)).
+2
18 Agosto 2021
Plantilia:Apganistan-pungol
Sinukatan ti Flag_of_Afghanistan.svg iti File:Flag_of_Afghanistan_(2013–2021).svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: Duplicate: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Flag of Afghanistan (2013
+14
17 Agosto 2021
Papua Baro a Guinea
Sinukatan ti National_Emblem_of_Papua_New_Guinea.svg iti File:National_emblem_of_Papua_New_Guinea.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 3 (obvious error)).
14 Agosto 2021
Baghdad
Inikkat ti Baghdad_collage.png, inikkaten idiay Commons babaen ni Infrogmation gapu ta: per del req..
−20
1 Agosto 2021
Mozilla Firefox
Sinukatan ti Firefox,_2019_textlogo.svg iti File:Firefox_logo_and_wordmark_(horizontal),_2019.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: c:COM:FR#FR4).
+22
27 Hunio 2021
Benigno Aquino III
Sinukatan ti Nonoy_Aquino_Signature.svg iti File:Noynoy_Aquino_signature.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 3 (obvious error) · wrong spelling).
+1
17 Hunio 2021
Agar-aramat:Arseny1992
Sinukatan ti Wikimedia_logo_family_complete.svg iti File:Wikimedia_logo_family_complete_2009.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: more describing name (newest file version: [[:c:File:Wiki
+5
30 Mayo 2021
Dasmariñas
Inikkat ti SM_City_Dasmariñas.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:SM City Dasmariñas.
−24
SM City Rosario
Inikkat ti SM_City_Rosario.JPG, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:SM City Rosario.
−85
17 Mayo 2021
Ensiklopedia
Inikkat ti Der_Neue_Pauly.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni JuTa gapu ta: Source of derivative work not specified since 9 May 2021.
−37
29 Abril 2021
Republika ti Artsakh
Sinukatan ti Coat_of_arms_of_Artsakh.svg iti File:Emblem_of_the_Republic_of_Artsakh.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 2 (meaningless or ambiguous name) · Mo
+10
22 Abril 2021
Gabriela Silang
Inikkat ti Gabriela_Silangcropped.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Taivo gapu ta: Copyright violation; see c:Commons:Licensing (F1): [[:c:Commons:Deletion requests/File
−27
6 Abril 2021
Plantilia:Datos ti pagilian Zaire
Sinukatan ti Flag_of_Zaire.svg iti File:Flag_of_Zaire_(1971–1997).svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 4 (harmonizing names of file set)).
+14
4 Abril 2021
Altötting (distrito)
Sinukatan ti DEU_Landkreis_Altoetting_COA.svg iti File:DEU_Landkreis_Altötting_COA.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Crit. 3).
26 Marso 2021
Siudad ti Zamboanga
Inikkat ti Jardin_Maria_Clara_Llobregat_(28).JPG, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Jardin Maria Clara, Zamboanga
−79
Sirkulo ti Quezon Memorial
Inikkat ti 05805jfQuezon_Memorial_City_Circlefvf_32.JPG, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with incategory:"Quez
−45
Urdaneta
Inikkat ti Andres_Urdaneta_monumentua,_Urdaneta_City,_Philippines.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:
−103
15 Marso 2021
Bantay Madia-as
Inikkat ti NAVS_Farm_with_Mount_Madja-as_in_The_Seawall_in_Culasi,_Antique,_Philippines.png, inikkaten idiay Commons babaen ni Regasterios
−132
10 Marso 2021
Sultan Kudarat
Inikkat ti Capitol-single.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Isulan, Sultan Kudarat.
−19
8 Marso 2021
Filipinas
Inikkat ti Malacanang_palace_view.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Malacañang Palace.
−132
Nur-Sultan
Inikkat ti Astana_Architecture_02.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Fitindia gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Khan Shatyry Entertainment Center.
−27
7 Marso 2021
Karayan Aklan
Sinukatan ti PB120005.JPG iti File:Aklan_River_Sunrise.jpg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 2 (meaningless or ambiguous name)).
+11
Plantilia:Datos ti pagilian Liechtenstein
Sinukatan ti Flag_of_Liechtenstein_(1921-1937).svg iti File:Flag_of_Liechtenstein_(1921–1937).svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 6).
+2
6 Marso 2021
Nur-Sultan
Inikkat ti Astana,_capital_of_Kazakhstan_04.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Hazrat Sultan Mosque.
−37
Nailian a Santuario ti Bantay Samat
Inikkat ti Misty_Memorial_Cross.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mount Samat National Shrine.
−32
Nailian a Santuario ti Bantay Samat
Inikkat ti Dambana_ng_Kagitingan_Memorial_Cross.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mount Samat National Sh
−41
Nailian a Santuario ti Bantay Samat
Inikkat ti Skyhigh21.2.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mount Samat National Shrine.
−16
Pilar, Bataan
Inikkat ti Skyhigh21.2.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mount Samat National Shrine.
−16
Nailian a Santuario ti Bantay Samat
Inikkat ti Mt._Samat_National_Shrine.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mount Samat National Shrine.
−37
Nailian a Santuario ti Bantay Samat
Inikkat ti National_Shrine_of_Valor,_Pilar,_Bataan.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mount Samat Natio
−51
Tattao a Cebuano
Inikkat ti Statue_of_Lapu-Lapu_in_Mactan_island,_Philippines.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Catego
−82
Aalborg
Sinukatan ti Aalborg.ogg iti File:Da-Aalborg.oga (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 4 (harmonizing names of file set)).
+3
Plantilia:Datos ti pagilian Andorra
Sinukatan ti Flag_of_Andorra_1806.svg iti File:Flag_of_Andorra_(1806–1866).svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 4 (harmonizing names of file set)).
+9
San Fernando, La Union
Inikkat ti 2162City_Proper_San_Fernando,_La_Union_55.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Ma-Cho Temple
−53
La Union
Inikkat ti 2162City_Proper_San_Fernando,_La_Union_57.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Ma-Cho Temple
−53
Baghdad
Inikkat ti 1973_Baghdad_mosque.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Bunnia Mosque.
−110
Dagiti siudad ti Filipinas
Inikkat ti DavaoSkyline.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Explicit gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/File:DavaoSkyline.jpg.
−34
Riyadh
Inikkat ti Flag_of_Riyadh_City.svg, inikkaten idiay Commons babaen ni Fitindia gapu ta: No source since 13 February 2021.
−24
5 Marso 2021
Nigeria
Inikkat ti United_States_Navy_Band_-_Arise_O_Compatriots.ogg, inikkaten idiay Commons babaen ni CptViraj gapu ta: G2: Broken redirect.
−68
Siudad ti Zamboanga
Inikkat ti Zamboanga_City_RT_Lim_Boulevard.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Wdwd gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Mgm365.
−43
Siudad ti Zamboanga
Inikkat ti Merloquet_Falls_Zamboanga_City.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Wdwd gapu ta: per c:Commons:Deletion requests/File:Merloquet Falls Zamboanga City.jpg.
−42
Lansing, Michigan
Inikkat ti Flag_of_Lansing,_Michigan.gif, inikkaten idiay Commons babaen ni Rubin16 gapu ta: Copyright violation; can usually be uploaded to your local Wikipedia as fair use if an
−30
Lansing, Michigan
Inikkat ti Seal_of_Lansing_Michigan.jpg, inikkaten idiay Commons babaen ni Rubin16 gapu ta: Copyright violation; can usually be uploaded to your local Wikipedia as fair use if an ar
−29
3 Marso 2021
Plantilia:Datos ti pagilian Tokyo
Sinukatan ti Flag_of_Tokyo_Prefecture.svg iti File:Flag_of_Tokyo_Metropolis.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 3 (obvious error) · This is the flag of "Tokyo
2 Marso 2021
Plantilia:Datos ti pagilian Cambodia
Sinukatan ti Flag_of_Cambodia_under_French_protection.svg iti File:Flag_of_Cambodia_(1863–1948).svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 4 (harmonizing names of fi
−10
Mahoma
Sinukatan ti Mohammad_SAV.svg iti File:Mohammad_SAW.svg (babaen ni CommonsDelinker gapu ta: File renamed: Criterion 3 (obvious error) · SAW).


text:
Golf
Ti golf ket presision a timpuyog ken isport ti bola a dagiti makibinglay nga agay-ayam ket agusarda kadagiti nadumaduma a kita ti pang-or tapno tiruenda dagiti bola kadagiti serie ti ab-abut iti maysa a pagay-ayaman ket agus-usar ti kabassitan a bilang kadagiti panagtiro. Ti golf ket nailawagan, kadagiti alagaden ti golf, a kas "panagay-ayam ti bola iti maysa apang-or manipud iti rabaw a pantiruan iti maysa nga abut babaen ti panagtiro wenno dagiti agsasaruno a panagtiro segun kadagiti Alagaden."
Daytoy ket maysa kadagiti bassit laeng nga ay-ayam ti bola a saan a nasken ti agpapada a lugar ti pagay-ayaman. Embes ket, ti ay-ayam ket maay-ayam iti maysa a kurso ti golf , ken sapasap nga aglaon kadagiti naurnos a panagsasaruno ti 9 wenno dagiti 18 nga "abut." Ti tunggal maysa nga abut iti kurso ket nasken nga aglaon pangrugian a "tee box" (pagtiruan a kahon) ken "putting green" (pagtiruan a berde) a paglaonan ti pudno nga abut.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti napalabas nga ay-ayam ti Olimpiada". Olympic Movement. Naala idi 29 Marso 2009.
- ^ Associated Press file (9 Oktubre 2009). "Golf, rugby make Olympic roster for 2016, 2020". cleveland.com. Naala idi 23 Septiembre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Golf iti Wikimedia Commons


text:
Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
Ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado (CIS; Ruso: CoдpyжecTBo HeзaBиcиMыx ГocyдapcTB, CHГ, tr. Sodruzhestvo Nezavisimykh Gosudarstv, SNG) ket maysa a rehional a gunglo a pakibinglayan dagiti pagilian dagiti dati a Repubilka ti Sobiet, a naporma idi las-ud ti panagsisina ti Kappon ti Sobiet.
Ti MNE ket maysa a nalukay a gunglo dagiti estado ken saan a mabalin a maipada iti maysa a pederasion, kompederasion wenno supranasional a kappon a kas ti Kappon ti Europa. Daytoy ket nasaysayaat a maipada iti Mankomunidad ti Pagpagilian. Nupay ti MNE ket addaan bassit kadagiti supranasional a bileg, daytoy ket naigandat iti maysa a kaaduan ti simboliko a gunglo, nga agtagikua bassit kadagiti agtutunos a bileg iti lugar ti panagtagilako, pinansia, panagaramid ti linteg, ken talinaay. Daytoy ket nangiyaddang pay ti panagtitinnulongan iti ballasiw a pagbeddengan iti panag-atipa ti krima. Adda dagiti kameng ti MNE ket nangibangon ti Ekonomiko a KOmunidad ti Eurasiano nga addaan iti gandat nga agpartuat ti napno a pannakaikameng ti sapasap a paglakuan.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti midia a mainaig iti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado iti Wikimedia Commons


text:
Bantay Data
Ti Bantay Data ket bantay a mabirukan idiay kabambantayan ti Kordiliera Sentral nga agtayag iti 2,310 a metro (7,578 a kadapan) idiay amianan nga Isla ti Luzon, Filipinas. Daytoy ket agarup a 50 a kilometro iti amianan ti Baguio kadagiti pagbeddengan ti probinsia ti Benguet ken Mountain Province iti igid ti kalsada Halsema. Ti bantay ken ti kaarrubayanna a lugar ket nairangarang a Nailian a Parke manipud idi 1936. Idi 1940 ti parke ket naipalawa kadagiti 5512 nga ektaria. Dagiti bakras ti bantay ket naabbonganda kadagiti kabakiran ti pino ken dagiti kabakiran dagiti nalumotan a diraan.
FaunaUrnosen
Ti Bantay Data ket ammo para kadagiti kaadu ti biolohiko a dibersidadna ken daytoy ket lugar nga inkaskaso dagiti biologo. Idi 1895, ti Ingles a ni John Whitehead ket nangala kadagiti adu nga urnong dagiti mamalia ken dagiti billit manipud iti daytoy a bantay. Daytoy nga urnong ti mamalia ket naidonar idiay Museo Britaniko. Ti panagsukisok babaen ti nalatak a soologo a ni Oldfield Thomas ket nangipakpakita kadagiti adu a di pay ammo a sebbangan nga agtataeng ti dayta a lugar. Kalpasan ti gudua a siglo, ti dakkel nga urnong dagiti babassit a mamalia ket naurnong idi babaen ti maysa nga ekspedision nga indauluan babaen ti Pilipino a biologo a ni Dioscoro S. Rabor.[1] Adda kadagitoy a naisangayan a mamalia ket dagiti Carpomys melanurus wenno iti Ingles ket Short-footed Luzon Tree Rat, ken Carpomys phaeurus wenno iti Ingles ket White-bellied Luzon Tree Rat. Iti pay maipatinayon kadagiti nadumaduma ken manmano a sebbangan ti mamalia, adda met dagiti naisangayan a sebbangan ti billit kasla ti Collocalia whiteheadi wenno iti Ingles ket Whitehead's Swiftlet nga ammo laeng manipud kadagiti wadan a natiliw idi las-ud ti ekspedision ni John Whitehead iti dayta a bantay.


text:
Arhelia
Nagsasabtan: 28°N 2°E / 28°N 2°E
Ti Arhelia (Arabiko: الجزائر, al-Jazā'ir; Bereberes: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ ken Arheliano nga Arabiko: Dzayer wenno Ldzayer, opisial a ti Demokratiko a Republika ti Tattao ti Arhelia, ken pormal a makunkuna pay a kas ti Demokrata ken Popular a Republika ti Arhelia,[12] ket maysa a dakkel a pagilian idiay Maghreb a rehion iti Amianan a laud iti Aprika. Ti Arhel ket isu ti kapitolio ken kaaduan ti populasion a siudad.
Ti teritorio iti tatta nga aldawen nga Arhelia ket pagtaengan idi kadagiti adu a taga-ugma a kultura, a mairaman dagiti Ateriano ken Kapsiano a kultura. Ti lugarna ket tinurayan idi babaen dagiti adu nga imperio ken dinastia, a mairaman ti taga-ugma a Numida, Kartahineses, dagiti Romano, dagiti Bandalo, dagiti Bisansio, dagiti Arabo nga Umayyad, Berber Fatimids ken Almohads ken kalpasan dagitoy ti Turko nga Otomano.
Ti Arhelia ket maysa a semi presidensial a republika a buklen dagiti 48 a probinsia ken dagiti 1541 a komuna. Nga adda ti populasion ti sumurok a 37 a riwriw, isu daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion iti lubong. Daytoy ket maysa aliguistiko nga Arabo a pagilian nga adda pay dagiti dadduma a dialekto. Ti ekonomiana ket naibatay ti lana, a nagsagsagaba kadagiti Olandes a sakit. Ti Sonatrach, ti nailian a kompania ti lana, ket isu ti kadakkelan a kompania idiay Aprika. Ti Arhelia ket adda ti maikadua a kadakkelan a buyot idiay Aprika ken idiay Arabo a lubong, kalpasan ti Ehipto, ken estratihiko a kumaduaanna ti Rusia ken Tsina ken dagiti nagtaudan ti armas.
Nga adda ti dagup a kalawa iti 2,381,741 kuadrado kilometro (919,595 sq mi), ti Arhelia ket isu ti maikasangapulo a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti kadakkelan idiay Aprika.[13] Ti pagilian ket nabeddengan iti amianan a daya babaen ti Tunisia, iti daya babaen ti Libya, iti laud babaen ti Morocco, iti abagatan a laud babaen ti Akinlaud a Sahara, Mauritania, ken Mali, iti abagatan a daya babaen ti Niger, ken iti amianan bababen ti Baybay Mediteraneo. Manipud idi 2012, ti Arhelia ket adda ti nakarkulo a populasion iti 37.1 a riwriw.[14] Ti Arhelia ket kameng ti Kappon ti Aprika, ti Liga ti Arabo, OPEC ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken maysa a nagbangon a kameng ti Kappon ti Arabo a Maghreb.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan ti pagilian ket naala manipud iti siudad ti Arhel. Ti sapasap a kaaduan nga etomolohia ket mangisilpo ti nagan ti siudad iti al-Jazā'ir (الجزائر, "Dagiti Isla"), ti napabassit a porma manipud iti daan a nagan ti siudad a Jazā'ir Banī Mazghanna (جزائر بني مزغنة, "Isoisla dagiti Mazghanna a Tribu"),[15][16] nga inpakat babaen dagiti mediebal a heograpo a kas ni al-Idrisi. Dagiti dadduma pay ket isurotda iti Ldzayer, ti Maghrebi nga Arabiko ken Bereberes para iti "Arhelia" a mabalin a maikabagian ti Zirid a Dinastia nga Ari a ni Ziri ibn-Manad ken ti nangbangon ti siudad iti Arhel.[17]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Arhelia ket nataenganen manipud idi 10,000 BC, a kas ti naibaga idiay Nailian a Parke ti Tassili. Dagiti patneng a tatato iti akin-amianan nga Aprika ket naisalsalumina a patneng a populasion, a tinawtawagan a kas dagiti Bereberes[18] babaen dagiti Griego ken dagiti Romano, ken kalpasan daytoy dagiti Arabo.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Constitution of Algeria, Art. 11" (iti Arabiko). El-mouradia.dz. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Hulio 2012. Naala idi 17 Enero 2013.
- ^ "Constitution of Algeria; Art. 11". Apn-dz.org. 28 Nobiembre 1996. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Hulio 2013. Naala idi 17 Enero 2013.
- ^ "Constitution of Algeria; Art. 3". Apn-dz.org. 28 Nobiembre 1996. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Hulio 2013. Naala idi 17 Enero 2013.
- ^ "APS" (PDF). Algeria Press Service. 6 Enero 2016. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2016-11-30. Naala idi 6 Enero 2016.
- ^ "Algeria in Others' Languages, Anne-Emmanuelle Berger, p115". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-08-25. Naala idi 2017-08-07.
- ^ a b c "The World Factbook – Algeria". Central Intelligence Agency. 4 Disiembre 2013. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-10-13. Naala idi 24 Disiembre 2013.
- ^ a b "Démographie (ONS)". ONS. 19 Enero 2016. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 6 Marso 2012. Naala idi 19 Enero 2014.
- ^ a b c d Argelia Naiyarkibo 2017-10-10 iti Wayback Machine. Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan
- ^ Staff. "Distribution of Family Income – Gini Index". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-07-23. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 14 Disiembre 2015. pp. 21–25. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 2016-03-19. Naala idi 14 Disiembre 2015.
- ^ Geoghegan, Tom (7 Septiembre 2009). "Could the UK drive on the right?". BBC News. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-08-01. Naala idi 14 Enero 2013.
- ^ Radicati di Brozolo, Luca G. (1990). "Benemar v. Embahada iti Demokrata ken Popular Republika iti Arhelia". Amerikano a Warnakan iti Internasional a Linteg. 84 (2): 573–577. doi:10.2307/2203476.
- ^ CIA World Factbook Naiyarkibo 2014-02-09 iti Wayback Machine. Naala idi 10 Hulio 2012.
- ^ Staff. "Population et Démographie" [Populasion ken dagiti Demograpiko] (iti Pranses). Opisina dagiti Nailian nga Estadistika ti Arhelia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-06-04. Naala idi Septiembre 15, 2011.
- ^ al-Idrisi, Muhammad. Nuzhat al-Mushtaq.
- ^ Abderahman, Abderrahman (1377). Pakasaritaan ti Ibn Khaldun – Tomo 6.
- ^ Etymologie du toponyme "Aldjazair" Naiyarkibo 2013-07-25 iti Wayback Machine. Scribd.com. Naala idi 14 Mayo 2012.
- ^ Brett, Michael; Fentress, Elizabeth (1997). "Dagiti Berbers iti Kina-ugma". Dagiti Berber. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-20767-2. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2021-08-19. Naala idi 2 Pebrero 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Arhelia iti Wikimedia Commons
- Arhelia
- Dagiti Arabo a republika
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Pagpagilian ti G15
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti pagilian ti Laud nga Aprika


text:
Kalendario a Huliano
Ti kalendario a HUliano, ket inpaammo babaen ni Julius Caesar idi 46 SK (708 AUC), daytoy idi ket reporma ti kalendario a Romano. Daytoy ket nangrugi idi 45 SK (709 AUC). Daytoy idi ti kaaduan a kalendario iti kaaduan ti Europa, ken dagiti pagtaengan a Europeano iti Kaamerikaan ken dadduma pay a luglugar, aginggana idi napasayaat ken sinukatan babaen ti kalendario a Gregoriano. Ti paggidiatan iti natimbeng a kaatiddog ti tawen a nagabetan ti Huliano (365.25 nga al-aldaw) ken ti Gregoriano (365.2425 nga al-aldaw) ket 0.002%.
Ti kalendario a Huliano ket addaan iti kadawyan a tawen iti 365 nga al-aldaw a nabingbingay kadagiti 12 a bulan, a kas nailista iti Tabla ti bulbulan. Ti bisiesto nga aldaw ket nainayon iti Pebrero kada uppat a tawen. Ti tawen a Huliano ket isu a ti natimbeng ket 365.25 nga al-aldaw iti kaatiddog. Daytoy ket naikeddeng a panangipagarup iti tropikal (solar) a tawen. Urayno ammo idin dagidi Griego nga astronomo, manipud idi kenni Hipparchus, iti maysa a siglo sakbay ti reporma ti Huliano, a ti tropikal a tawen ket basbassit a minuto ngem ti 365.25 nga al-aldaw, ti kalandario ket saanna idi a lunadan para iti daytoy a paggiddiatan. Kas ti resulta, ti kalendario a tawen ket nakaala ti agarup a tallo nga aldaw iti tunggal uppat a siglo no maipada iti napalpaliiw nga ekuinokso a panpanawen ken dagiti tiempo. Daytoy a paggiddiatan ket sinimpa babaen ti reporma ti Gregoriano idi 1582. Ti kalendario a Gregoriano ket adda met laeng ti isu a bulan ken kaatiddog ti bulan a kas ti kalendario a Huliano,ngem mangisengngat kadagiti bisiesto nga aldaw segun ti sabali nga alagaden. Iti nagbanaganna, ti kalendario a Huliano ket agdama a 13 nga al-aldaw a naud-udi ngem ti kalendario a Gregoriano; kas pagarigan, ti 1 Enero iti kalendario a Huliano ket 14 Enero iti kalendario a Gregoriano.
Ti kalendario a Huliano ket nasukatanen a kas ti kalendario a sibil babaen ti kalendario a Gregoriano kadagiti gangani amin a pagilian a dati a nagus-usar daytoy, urayno daytoy ket nagtultuloy a kalendario a sibil kadagiti dadduma a pagilian iti maika-20 a siglo. Kaaduan kadagiti denominasion ti Kristiano iti Laud ken luglugar nga naibanghelio babaen dagiti simbaan ti Laud ket sinukatanda metten ti kalendario a Huliano iti kalendario a Gregoriano a kas ti batayan para kadagiti bukodda lkalendario a liturhiko. Nupay kasta, kaaduan kadagiti sanga ti Akindaya a Simbaan nga Ortodokso ket agus-usar pay laeng ti kalendario a Huliano para it ipanagkarkulo kadagiti petsa dagiti makuti a rambakan, a mairaman ti Paskua ti Panagungar (Pascha). Adda met dagiti simbaan ti Ortodokso a nangampon iti Nabaliwan a kalendario a Huliano para iti panagpaliiw kadagiti natalinaay a rambakan, bayat nga adda met dagiti simbaan ti Ortodokso a nangibatbati ti kalendario a Huliano para kadagiti amin a panggep.[1] Ti kalendario a Huliano ket agdama pay laeng nga inus-usar babaen ti tattao a Berebere ti Amianan nga Aprika, ken idiay Bantay Athos. Iti porma iti kalendario nga Alehandro, daytoy ti batayan para iti kalendario nga Etiopiano, ken isu daytoy ti kalendario a sibil ti Etiopia.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Para iti Agpapada a Petsa iti Paskua ti Panagungar. (5–10 Marso). Simbaan ti Konseho iti Lubong/Tengnga a Daya a Konseho dagiti Konsultasion ti Simbaan, Aleppo, Siria.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Kalendario a Huliano iti Wikimedia Commons
- Kalkalendario kadagiti napalabas a panawen ti WebExhibits.
- Kalendario MAS


text:
Lehislatibo a distrito iti Marinduque
Ti Lehislatibo a Distrito iti Marinduque ket isu ti agdama a pannakabagi ti Probinsia ti Marinduque iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Ti Marinduque ket nairepresenta idi a kas paset ti maikadua a distrito ti Tayabas idi 1907, kalpasan ti pannakaitiponna a kas sub probinsia. Kalpasan tipannakabangonna a kas kadawyan aprobnsia iti Pebrero 21, 1920 babaen ti Tignay Blng. 2880, ti Marinduque ket naikkan idi ti bukodna apannakabagi, ken nagbutos ti immuna a pannkabagina idi 1922.
Ti probinsia ketnairepresenta iti Interim Batasang Pambansa a kas paset ti Rehion IV-A manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken nagbutos ti maysa a pannakabagi iti Kadawyan a Batasang Pambansa idi 1984. Ti Marinduque ket nagtaginayon ti bukodna a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg a nangrugi idi Pebrero 7, 1987, ken nagbutos ti kamengna iti naipasubli a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi iti isumet laeng a tawen.
Maymaysa a distritoUrnosen
- Dagiti ili: Boac, Buenavista, Gasan, Mogpog, Santa Cruz, Torrijos
- Populasion (2010): 227,828
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
- Opisial a Website ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
- ^ Diaz, Jess. "It’s official: Reyes is Marinduque rep" The Philippine Star Hulio 23, 2013
- ^ "Velasco Sworn in as Marinduque Representative". Philippine Daily Inquirer. Pebrero 1, 2016. Naala idi Abril 12, 2016.


text:
Calabria
Ti Calabria (panangibalikas [kaˈlaːbrja]; kadagiti Calabriano a dialekto: Calabbria wenno Calavria, iti kinaugma ket ammo a kas ti Bruttium wenno -dati- a kas ti Italia, ket maysa a rehion idiay akin-abagatan nga Italia, nga abagatan ti Napoles, a mabirukan idiay "ramay ti saka" ti Italiano a Peninsula. Ti kapitolio a siudad ti Calabria ket ti Catanzaro. Ti kaaduan ti populasion a siudad ti Calabria ket ti Reggio, ken daytoy pay ti tugaw ti konseho ti gobierno ti Calabria.
Daytoy key mabeddengan iti amianan babaen ti rehion ti Basilicata, iti abagatan a laud babaen ti rehion ti Sicilia, iti laud babaen ti Baybay Tirreno, ken iti daya babaen ti Baybay Honiko. Ti rehion ket sakupenna ti 15,080 km2 (5,822 sq mi) ken addaan iti populasion iti sumurok a 2 a riwriw. Ti demonimo ti Calabria iti Ingles ket ti Calabrian (Italiano: calabrese). Kadagiti taga-ugma a paset ti panawen ti nagan a Calabria ket inus-usar idi ti akin-abagatan a peninsula ti Apulia a nakunkuna pay a kas ti mikod ti Italia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Arlacchi, Pino, kenJonathan Steinberg. Mafia, Dagiti Agtaltalon ken Dagiti Nalatak nga Estado: Kagimongan iti Tinawtawid a Calabria (2009)
- Dal Lago, Enrico, ken Rick Halpern, eds. Ti Amerikano nga Abagatan ken ti Italiano a Mezzogiorno: Salaysay iti Komperatibo a Pakasaritaan (2002) ISBN 0-333-73971-X
- Dunston, Lara, kenm Terry Carter. Dagiti Agbanbaniaga ti Calabria (Dagiti Agbanbaniaga – Thomas Cook) (2009), pagsurotan a libro
- Moe, Nelson. Ti Pannakaimatangan manipud idiay Vesuvius: Italiano a Kultura ken ti Akin-abagatan a Saludsod (2002)
- Schneider, Jane. Akin-abagatan a Saludsod ti Italia': Orientalismo iti Maysa a Pagilian (1998)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Calabria iti Wikimedia Commons


text:
LAOAG CITY – Awan ti nagbalin a dakkel a problema iti panaglukat ti umuna nga aldaw ti klase para iti tawen 2021-2022.
Daytoy ti inpasigurado ni Mrs. Vilma Eda, ti DepEd Supt. ditoy ciudad ti Laoag.
Inlawlawag na a minor laeng dagiti naengkwentro da kabayatan ti umuna nga aldaw ti klase kas ti panagpukaw-pukaw ti signal iti internet.
Mainaig iti daytoy, inpakaammo ni Eda nga ado dagiti immakar nga estudyante iti pampubliko a pagadalan manipod iti pribado a pagadalan.
Kuna na a daytoy ket gapu iti epekto ti agdama a paspasaren a pandemya a gubuay ti covid-19 virus.
Kinumpirmaran na pay nga adda ti maysa a pribado a pagadalan ditoy ciudad ti Laoag a nagserra ngem saanen a nangipaay ti naan-anay a detalye maipanggep iti daytoy.
Kabayatanna, inbaga ni Eda a mabalin ti agsolicit dagiti mangisursuro ngem masapol a saan a saggaysa no di ket grupo da ken adda ti account ti mismo a pagadalan a pakaipatuludan ti kwarta a masolicit da.


text:
1911
Ti 1911 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A).
PaspasamakUrnosen
Pebrero 3 - Naampon ti wagayway iti California
NaipasngayUrnosen
Enero–PebreroUrnosen
- Pebrero 6 – Ronald Reagan, maika-40 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 2004)
Mayo–HunioUrnosen
- Mayo 8 – Robert Johnson, Amerikano a gitarista ken kumakanta (pimmusay 1938)
- Mayo 27
- Hubert Humphrey, Amerikano a politiko, maika-38 a Bise Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1978)
- Salvador P. Lopez, Filipino a politiko (pimmusay 1993)
- Hunio 17 – Manuel Arguilla, mannurat nga Ilokano (pimmusay 1944)
- Hunio 30 – Czesław Miłosz, Naipasngay a Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2004)
Hulio–AgostoUrnosen
- Hulio 5 – Georges Pompidou, Presidente ti Pransia (pimmusay 1974)
- Hulio 16 – Ginger Rogers, Amerikana nga aktres ken sumasala (pimmusay 1995)
Septiembre–OktubreUrnosen
- Septiembre 19 – William Golding, Ingles a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1993)
Nobiembre–DisiembreUrnosen
- Nobiembre 2 – Odysseas Elytis, Griego a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1996)
- Disiembre 9 – Broderick Crawford, Amerikano nga aktor (pimmusay 1986)
- Disiembre 11 – Naguib Mahfouz, Ehipsio a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 2006)
PimmusayUrnosen
Enero–HunioUrnosen
- Mayo 18 – Gustav Mahler, Austriano a kompositor (naipasngay 1860)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti 1911 iti Wikimedia Commons


text:
Tupi, Abagatan a Cotabato
Ti Tupi ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tupi ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.[3]
- Acmonan
- Bololmala
- Bunao
- Cebuano
- Crossing Rubber
- Kablon
- Kalkam
- Linan
- Lunen
- Miasong
- Palian
- Poblacion
- Polonuling
- Simbo
- Tubeng
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ehekutibo a Bilin Blng.612
- ^ Municipality of Tupi | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Soccsksargen Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XII (Soccsksargen)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XII (Soccsksargen)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti South Cotabato". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Chihuahua (estado)
Ti Chihuahua (Panangibalikas nga Espaniol: [tʃiˈwawa] (dengngen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Chihuahua (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Chihuahua), ket maysa kadagiti 32 nga estado ti Mehiko. Ti kapitolio a siudadna ket ti Siudad ti Chihuahua.
Daytoy ket mabirukan idiay Amianan a laud ti mehiko ken beddengan babaen dagiti estado ti Sonora iti laud, ti Sinaloa iti abagatan a laud, ti Durango iti abagatan, ken ti Coahuila iti daya. Iti amianan ken iti amianan a daya, daytoy ket addaan iti atiddog a pagbeddengan iti Estados Unidos a kadenna kadagiti estado ti Estados Unidos ti New Mexico ken Texas.
Ti Chihuahua ket ti kadakkelan nga estdo idiay Mehiko babaen ti kalawa, iti kalawa iti 247,455 a kuadrado kilometro (95,543 sq mi),[2] daytoy ket dakdakkel bassit ngem ti Nagkaykaysa a Pagarian. Ti estado ket ammo iti parbo a nagan iti El Estado Grande ("Ti Nalatak nga Estado" wenno "Ti Dakkel nga Estado").
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://books.google.es/books?id=PBs9DgAAQBAJ&printsec=frontcover#v=snippet&q=Chihuahua&f=false.
- ^ "Resumen". Cuentame INEGI. Naala idi Oktubre 4, 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Chihuahua (estado) iti Wikimedia Commons
Heograpiko a datos a mainaig iti Chihuahua (estado) iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Chihuahua


text:
Baja California
Ti Baja California[note 1] (Panangibalikas nga Espaniol: [ˈbaxa kaliˈfoɾnja] (dengngen)), (Ilokano: Akinbaba a California), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Baja California (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Baja California), ket ti maysa nga estado idiay Mehiko. Daytoy ti akin-anianan unay ken akinlaud unay kadagiti 32 a Pedral nga Entidad ti Mehiko. Sakbay a nagbalin nga estado idi 1952, ti lugar ket ammo idi a kas ti Amianan a Teritorio ti Baja California (El Territorio Norte de Baja California). Daytoy ket addaan iti kalawa iti 70,113 km2 (27,071 sq mi), wenno 3.57% iti masa ti daga ti Mehiko ken mangbukel iti akin-amianan a kagudua ti Peninsula ti Baja California, iti amianan ti maika-28 a paralelo, ken ti adda iti taaw nga Isla Guadalupe. Ti nangruna a daga a paset ti estado ket beddengan iti laud babaen ti Taaw Pasipiko, iti daya babaen ti Sonora, ti estado ti Estados Unidos ti Arizona, ken ti Golpo ti California (ammo pay a kas ti "Baybay ti Cortez"), ken iti abagatan babaen ti Baja California Sur. Ti akin-amianan a patinggana ket ti estado ti Estados Unidos ti California.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sagpaminsan a di pormal a tinawtawagan a kas Baja California Norte (Amianan nga Akinbaba a California) tapno mailasin manipud iti Peninsula ti Baja California, a pakapormaan daytoy iti akin-amianan a kagudua, ken ti Baja California Sur, ti kaariping nga estado a mangsakop iti akin-abagatan a kagudua ti peninsula. Bayat a daytopy ket nasayaat a napundar a termino para iti akin-amianan a kagudua ti Peninsula ti Baja California, nupay kasta, ti pannakausarna ket saan a husto, gapu ta ti Baja California Norte ket saan pay nga adda akas politikal a pannakaidasig para iti estado, teritorio, distrito wenno rehion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Baja California iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Baja California manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Heograpiko a datos a mainaig iti Baja California iti OpenStreetMap
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Amianan a Baja California kadagiti 5 a siudad.


text:
Rabong
Ti rabong ket dagiti masida a tubo kadagiti adu a sebbangan ti kawayan a mairaman ti Bambusa vulgaris ken ti Phyllostachys edulis. Dagitoy ket naus-usar kadagiti nadumaduma a luto ken digo iti Asia. Dagitoy ket nailaklako kadagiti nadumaduma a naproseso a sukog, ken mabalin a magatang a nasadiwa, nabilag, wenno nailata.
Dagiti maap-apit[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti nadumaduma a tubo ti sebbangan ti kawayan a maap-apit a masida:[1]
- Ti Phyllostachys edulis (孟宗竹, 江南竹) agpataud kadagiti dakkel a rabong aginggana iti 2.5 a kilo. Ti rabong daytoy a sebbangan ket tinawtawagan kadagiti sabsabali a nagan depede no ania ti panawen a pannakaapitda.
- Ti kalamiisan a rabong (冬筍, 鞭筍) ket basbassit dagitoy, aginggana dagitoy ti 1 kg iti kadagsen iti tunggal marsa a maapit a tubo. Nalukneng ti lasagna, naimas ken nangruna a matagtagilako; dagitoy ket maap-apit iti Nobiembre ken Disiembre idiay Taiwan.
- Dagiti "nabudo" a rabong (毛竹筍) ket dakdakkel dagitoy, ngem gapu ti katangken ken kapait ti ramanda, dagitoy ket sapasap nga inus-usar kadagiti mabilbilag a rabong. Dagitoy ket maap-apit iti baetan ti Marso ken Mayo idiay Taiwan.
- Ti Phyllostachys bambusoides (桂竹) ket agpataud kadagiti rabong a narapis ken adda ti atiddog ken nasikkil a lasag. Kadawyan daytoy a nasadiwa a masidsida, ken maaramid pay dagitoy kadagiti mabilbilag a rabong.
- Ti Dendrocalamus latiflorus (麻竹) ket agpataud kadagiti rabong a dakkel nga addan ti lasag a kasla sagut ken natangken. Isu a dagitoy ket nasayaat para kadagti delata ken mabilbilag.
- Ti Bambusa oldhamii (綠竹) ket agpataud kadagiti na[ateg a rabong a dadakkel, nalukneng ken nabanglo ti lasagna. Dagitoy ket kadawyan a nailaklako a sadiwa ket ti tiempona ket iti baetan ti naladaw a primabera ket nasapa nga otonio. Ti pannakagun-od dagitoy ket depende to lokal a klima. Dagitoy a rabong ket mabalin pay a magun-od a nailata no sanna a tiempo.
- Ti Bambusa odashimae (烏腳綠竹) ket naikedkeddeng a kapada ti B. oldhamii, ngem napatpategan gapu ti nasarangsang a lasagna a kapada ti peras ti Asia.
- Ti Fargesia spathacea (箭竹) ket agpataud kadagiti nananam nga atiddog, naingpis, ken nalukneng a rabong ken mabalin a masida a nasadiwa wenno nailata.
- Ti Bambusa blumeana (刺竹) ket agpataud kadagiti saan unay a nasayaat a rabong nga addaan iti nakersang ken nalukay a linabag ngem dagiti dadduma rabong ken masidsida dagitoy no saan a tiempo dagiti sabali idiay Taiwan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Rabong iti Wikimedia Commons


text:
Johannes Brahms
Ni Johannes Brahms (panangibalikas [joˈhanəs ˈbʁaːms]; 7 Mayo 1833 – 3 Abril 1897) ket maysa idi nga Aleman a kompositor ken pianista.
Isu ket naipasngay idiay Hamburg, ni Brahms ket kaaduan a nagnaed kadagiti propesional a panagbiagna idiay Vienna, Austria, nga isu idi idiay ket daulo ti musika a buya. Iti kabibiagna, ti kadayeg ken impluensia ni Brahms ket konsiderable; kalpasan ti maysa a komentario baban ti maikasangapulo ket siam a siglo a konduktor a ni Hans von Bülow, isu ket sagpaminsan a maingrupgrupo kenni Johann Sebastian Bach ken ni Ludwig van Beethoven a kas maysa kadagiti "Tallo a B".
Ni Brahms nagkompusito para iti piano, kumaduaan ti kamara, simponia nga orkestra, ken para iti boses ken koro. Isu ket maysa a birtuoso pianista, isu ket immuna a nangipabpabuya kadagiti obrana; isu ket nakitrabtrabaho kadagiti mangidadaulo nga agpabpabuya iti panawenna, a mairaman ti pianista a ni Clara Schumann ken ti biolinista a ni Joseph Joachim. ADu kadagiti obrana ket nagbalbalin a kammasapulan kadagiti moderno a konsierto a repertorio. Ni Brahms, ket maysa a di maikomprimiso a perpeksionista, isu ket nagdaddadael kadagiti adu nga obrana ken adu kadagitoy ti nabati a saan a nalpas.[1]
Ni Brahms ken kankanayon a naipanpanunotan a maysa a tradisionalista ken maysa nga innobador. Ti musikana ket ket natalinaed a naramutan kadagiti patakder ken komposisional a pamay-an ti Baroko ken kadagiti Klasiko nga ap-apo. Isu ket apo ti kontrapuntos, ti narikut ken nangato a naidisiplina nga arte a nakaindayegan ni Johann Sebastian Bach, ken ti panagrang-ay, ti maysa a nadumduma a pammati ti komposision babaen niJoseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart ken Ludwig van Beethoven. Ni Brahms ket nangigandat a mangpadayaw ti "kapuro"kadagitoy a nararaeman a patakder ti "Aleman" ken ipasayaat idi iti maysa a Romantiko nga idioma, iti maysa a pamay-an nga agpartuat ti mnatured nga arngian ti danggay ken melodia. Bayat nga adu kadagiti kontemporario ket nakabiruk a dagiti musikana ket akademiko unay, ti kontibusionna ken kalaingna ken dinaydayaw babaen dagiti simmarsaruno a pigura a kas ni Arnold Schoenberg ken Edward Elgar. Ti dilihente, nasayaat a pannakaaramid a kita dagiti obra ni Brahms ket isu idi ti pangrugian a punto ken ti pangparugso para iti kaputotan dagiti kompositor.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Johannes Brahms iti Wikimedia Commons


text:
LAOAG CITY, (March 18) – Inyusuat ti gobyerno ti syudad iti dua (2) nga aldaw nga infection control training babaen iti pannulong dagiti experto a duduktor ti St. Luke Medical Center, Quezon City.
Ti naiyusuat a training ket inatendaran dagiti nasurok sangagasut limapulo (150) a tattao nga agbalinto nga empleado iti Laoag City General Hospital pakairaman dagiti agdaman nga agserserbi iti ospital ti Laoag . Ditoy a naisuro dagiti alagaden ken aramiden no kasano a ma-control ti infection , kas iti Isolation requirement, proper disposal of waste, food handling ken dadduma pay. Naiyadal pay nga iti pinagbuggo iti ima iti kangrunaan wenno kasanayan nga aramid tapno malapdan iti ania man nga infection.
Kinuna ni City Administrator Cipriano Hilarion Martinez III a kalikagum ni City Mayor Michael V. Farinas a maiyusuat iti kastoy a panagsanay kadagiti amin nga agbalinto nga empleado ti LCGH tapno natalged ken napinpintas iti maited a serbisyo kadagiti amin nga mapan iti nasao nga ospital. Dakkel pay a tulong kadagiti immatendar ta saan laeng a ti inda pinagserbi iti hospital ngem ketdi dakkel iti maitulongna agpaay iti bukodda a bagi wenno iti pamilya da iti nasao a training.
Kalpasan iti training dinayaw met ni Victoria D. Villanueva, RN iti anep dagiti immatendar ken ti nasayaat a pinangpasangbay iti gobyerno ti syudad iti grupoda.
Ti dua (2) nga aldaw a training ket naiyusuat iti Laoag City Auditorium idi March 15 ken 16 iti daytoy a tawen.
Iti agdama, madama met iti pannakaisuro ti Basic Life Support Training kadagiti narses ken doctors babaen net laeng kadagiti taga St. Luke Medical Center. (ANL/NCR- Ilocos 1 Norte)


text:
Plantilia:Ammom kadi/Septiembre 7
- ... a ti Siudad ti Batikano (nailadawan) ket isu ti kabassitan a naturay nga estado iti lubong babaen ti kalawa ken populasion?
- ... a ti Nagririmpuok a Bitbituen ket isu ti ariwanas nga aglaon ti Daga?
- ... a ni William R. King ket isu ti kabiitan ti pautna a nagserbi a kas Bise Presidente iti Estados Unidos?
- ... a ti Hanunó'o nga abesedário ket maysa a patneng a sinuratan iti Filipinas nga agpatakder ken agpangato a maisurat?
- ... a ti Mahabharata ket adda dagiti 1.8 a riwriw a dagup dagiti balikas ken agarup a mamin sangapulo nga at-atiddog urayno pagtiponen ti Iliad ken Odyssey ?


text:
Luanda
Ti Luanda, dati nga agnagan iti São Paulo da Assunção de Loanda, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Angola, ken ti kaaduan ti populasion ken kangrunaan a siudad ti pagilian, kangrunaan a puerto ken sentro ti industria , kultura ken urbano. Mabirukan iti aplaya ti Taaw Atlantiko ti Angola, ti Luanda ket ti kangrunaan a puerto ken sentro ti administrasion. Daytoy ket addaan iti populasion ti metropolitano iti sumurok nga 6 a riwriw. Daytoy oay ti kapitolio a siudad ti Probinsia ti Luanda, ken ti maikatlo a kaaduan ti populasion a a siudad nga agsasao iti Portuges iti lubong, kalpasan laeng ti São Paulo ken Rio de Janeiro, isuda a dua idiay Brasil, ken ti kaaduan ti populasion a kapitolio a siudad nga agsasao iti Portuges iti lubong, ken unaanna ti Brasília, Maputo ken Lisbon.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Luanda iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Luanda manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Pako
Ti pako ket ti maysa a kameng ti grupo dagiti baskular a mula (dagiti mula nga adaan iti xylem ken phloem) nga agpataud babaen dagiti espora ken awanan kadagiti bukel wenno dagiti sabong. Maigiddiatda manipud kadagiti lumot gapu ta baskularda, kas iti kaadda dagiti espesialisado a kulanit a mangala kadagiti danum ken taraon ken addaan iti siklo iti biag a ti sporophyta ket isu ti katurayan a paset. Kas met dagiti sabali a baskular a mula, dagiti pako ket addaan kadagiti kompleks a bulbulong a makunkuna a dagiti megapilo, ngem narikrikutda ngem dagiti mikropilo dagiti Lycopodiopsida. Kaaduan kadagiti pako ket dagiti pako a leptosporangiate, a sagpaminsan a naibagbaga a kas dagiti agpayso a pako. Agpataudda kadagiti nakulot a saringit nga agukrad ken dumakkel kadagiti dakkel a nabingbingay a bulong.[3] Mangiraman ti grupo dagiti agarup a 10,560 nga ammo a sibibiag a sebbangan.[4] ken dagiti pako nga eusporangiate, ti naudi a naibaga ket mangbukel kadagiti pako a mailaksid kadagiti naibagbaga nga agpayso a pako, a mairaman dagiti ipus ti kabalio, pako a pagbatir, pako a marattioid, ken pako nga ophioglossoid.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Wattieza, Stein, W. E.; Mannolini, F.; Hernick, L. V.; Landling, E.; Berry, C. M. (2007). "Giant cladoxylopsid trees resolve the enigma of the Earth's earliest forest stumps at Gilboa". Nature. 446 (7138): 904–907. Bibcode:2007Natur.446..904S. doi:10.1038/nature05705. PMID 17443185.
- ^ Pteridophyte Phylogeny Group 2016.
- ^ McCausland, Jim (20 Septiembre 2009). "Rediscover ferns". Sunset.com. Naala idi 2013-09-07.
- ^ Christenhusz, M. J. M.; Byng, J. W. (2016). "The number of known plants species in the world and its annual increase". Phytotaxa. Magnolia Press. 261 (3): 201–217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti datos a mainaig iti Pteridophyta iti Wikispecies
Dagiti midia a mainaig iti Pako iti Wikimedia Commons


text:
Disiembre 26
Ti Disiembre 26 ti maika-360 nga aldaw ti tawen (maika-361 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay lima nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1980 – Jo Jung-suk, taga-Abagatan a Korea nga aktor
- 1989 – Jennica Garcia, artista iti Filipinas
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2006 – Gerald R. Ford, maika-38 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1913)


text:
Polonia
Nagsasabtan: 52°N 20°E / 52°N 20°E
Ti Polonia /ˈpoʊlənd/ (dengngen) (Polako: Polska), opisial a ti Republika iti Polonia (Polako: Rzeczpospolita Polska; Kasubio: Pòlskô Repùblika; Silesiano: Polsko Republika), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Europa, nabeddengan daytoy babaen ti Alemania iti laud; ti Republika a Tseka ken Slovakia iti abagatan; Ukrania, Bielorusia ken Lituania iti daya; ken ti Baybay Baltiko ken Kaliningrad Oblast, maysa a Ruso nga exclave, iti amianan. Ti dagup a kalawa ti Polonia ket 312,679 kuadrado kilometro (120,726 sq mi), a makaaramid daytoy ti maika-70 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maika-9 a kadakkelan idiay Europa. Ti Polonia ket adda ti population ti sumurok a 38 a riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong ken ti maikanem a kaaduan ti populasion a kameng iti Kappon ti Europa, nga isu daytoy ti kaaduan ti populasion a kameng ti kalpasan ti komunista. Ti Polonia ket maysa a unitario nga estado a binuklan dagiti 16 a voivodeship. Ti Polonia ket kameng iti Kappon ti Europa, NATO, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Organisasion para iti Ekonomia a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay (OECD), Europeano nga Ekonomiko a Lugar, Ahensia ti Internasional nga Enerhia, Konsilo iti Europa, Organisasion para iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa, Ahensia ti Internasional ti Atomiko nga Enerhia, G6, Konsilo dagiti Estado ti Baybay Baltik, Visegrád a Grupo, Weimar a Trianggulo ken Schengen a Tulagan.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pannakabangon ti Polako nga estado ket nainaganan iti pannaka-ampon iti Kristianidad babaen ti nangturay a ni Mieszko I idi 966,[8] iti teritoria a kapadpada iti tatta nga aldaw a Polonia. Ti Pagarian iti Polonia ket naporma idi 1025, ken idi 1569 a nagpapigsa ti atiddog a kumaduaan iti Nalatak a Dukado iti Lituania babaen ti panagpirma ti Kappon iti Lublin, a nagbukel ti Polako–Lituano a Mankomunidad. Ti Mankomunidad ket awanen idi 1795 gapu ta nabingbingay dagiti daga ti Polonia kadagiti Pagarian ti Prusia, ti Imperio ti Rusia, aken ti Austria. Ti Polonia ket nakaala manen ti panakawayawayana a kas ti Maikadua a Polako a Republika idi 1918. Kalpasan ti dua a dekada, idi Septiembre 1939, ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangrugi ti panagraut ti Polonia babaen ti Nasi nga Alemania ken ti Kappon ti Sobiet . Sumurok nga innem a riwriw a Polako nga umili ti natay iti dayta a gubat. Ti Polonia ket nagungar kalpasan kadagiti napalas a tawen iti uneg ti Sobiet a pannaka-impluensia a kas ti Republika dagiti Tattao aginggana idi 1989. Idi panawen ti Rebulosion iti 1989, ti 45 a kaatiddog ti komunismo a panagturay ket naruppuog ken ti demokratiko a panagturay ket nabagon. Daytoy ket nakaited ti pundasion ti moderno a Polonia, naam-ammuan babaen ti batay-linteg a kas ti "Mikatlo a Polako a Republika".
Nupay ti adu a pannakadadael ti pagilian a napadasan iti maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Polonia ket napakabaelan a nagpreserba kadagiti adu a bukodna a kultura a kabaknangan. Adda dagiti 14 nga agdama a tinawtawid a pagsaadan a naisuratan idiay listaan ti UNESCO a Tinawtawid ti Lubong idiay Polonia.[9]
Manipud idi gibus ti panawen ti komunista, ti Polonia ket nakagun-od ti "nangato unay" a ranggo ti banag iti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018. [1]
- ^ Bankier.pl, Powierzchnia Polski wzrosła o 1643 ha [2]
- ^ Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [3]
- ^ "Human Development Indicators of Poland". UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME. Naala idi 10 Mayo 2015.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018. [4]
- ^ Bankier.pl, Powierzchnia Polski wzrosła o 1643 ha [5]
- ^ Lukowski, Jerzy; Zawaszki, Hubert (2001). Ti Ababa a Pakasaritaan iti Polonia (Umuna nga Edision nga ed.). Pagmalditan ti Unibesidad ti Cambridges. p. 3. ISBN 0521559170.
- ^ "Polonia - UNESCO a Sentro ti Tinawtawid ti Lubong". Whc.unesco.org. Naala idi 2012-02-06.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Polonia iti Wikimedia Commons


text:
Agosto 14
Ti Agosto 14 ti maika-226 nga aldaw ti tawen (maika-227 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 139 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1867 – John Galsworthy, Ingles a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1933)
- 1939 – Sixto Brillantes, mangipangulo ti Komision dagiti Eleksion (Comelec) (pimmusay 2020)
- 1959 – Rio Diaz, Filipina nga aktres ken modelo (pimmusay 2004)
- 1966 – Halle Berry, Aprikana-Amerikana nga aktres
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2004 – Czesław Miłosz, Naiyanak a Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1911)


text:
1“Ket sika, anak ti tao, mangalaka iti natadem a kampilan a kas iti labaha ti barbero para iti bagim. Ipadalanmo ti labaha iti ulom ken iti barbasmo, ket mangalaka iti timbangan a pangtimbangam ken bingaybingayem ti buokmo.
2Puoram ti kakatlo daytoy iti tengnga ti siudad inton malpas dagiti aldaw ti pannakalakub. Ket alaem ti maysa a kakatlo ti buok ket putdem daytoy babaen iti kampilan iti aglawlaw ti siudad. Ket iwarawaram iti angin ti maysa pay a kakatlo daytoy, ket asutekto ti kampilan a mangkamat kadagiti tattao.
3Ngem mangalaka iti sangkabassit a buok manipud kadagitoy ket igalutmo kadagiti manggas ti kawesmo.
4Kalpasanna, mangalaka pay iti buok ket ipurruakmo iti tengnga ti apuy; puoram daytoy; manipud sadiay ket agkayamkamto ti apuy iti entero a balay ti Israel.”
5Kastoy ti kuna ni Yahweh nga Apo, “Daytoy ti Jerusalem, iti tengnga dagiti nasion a nangisaadak iti daytoy ken pinalawlawak daytoy kadagiti dadduma a pagilian.
6Ngem linaksidna dagiti bilinko gapu iti kinadangkes a nalablabes pay ngem kadagiti nasion, kasta met a linaksidna dagiti paglintegak a nalablabes pay ngem kadagiti pagilian iti aglawlawna. Ket linaksidna dagiti pangngeddengko ken saanda a tinungpal dagiti paglintegak!”
7Kastoy ngarud ti kuna ni Yahweh nga Apo, “Gapu ta napalalo ti kinamanagbasolmo ngem kadagiti nasion iti aglawlawmo ken saanka a nagtungpal kadagiti paglintegak kasta met saanka a nagtignay segun kadagiti bilinko, ken saanka a nagtignay segun kadagiti bilin dagiti nasion iti aglawlawmo.”
8Kastoy ngarud ti kuna ni Yahweh nga Apo, “Dumngegka!” Siak a mismo ti mangdusa kenka! Dusaenkanto tapno makita dagiti nasion.
9Gapu kadagiti makarimon nga aramidmo, aramidekto kenka ti saanko pay nga inaramid ken saankonto manen nga aramiden.
10Ngarud kanento dagiti amma dagiti annakda iti nagtetengngaanyo ken kanen met dagiti annak a lallaki dagiti ammada, agsipud ta dusaenkayonto, ket maiwarawarakayo kadagiti amin a suli ti daga, dakayo amin a nabati!
11Kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo. Ngarud, isapatak a mapasamakto daytoy gapu ta tinulawam ti santuariok gapu kadagiti amin a didiosem a makaparurod ken dagiti makarimon nga aramidmo, ta siak a mismo ti mangkissay iti bilang dagiti tattaom; saanakto a maasian kenka, ket saankanto nga ispalen.
12Matayto ti kakatlo kadakayo babaen iti didigra, ken maibusdanto gapu iti nakaro a panagbisin. Matayto ti kakatlo kadakayo babaen iti kampilan a nangpalikawkaw kadakayo. Ket iwarawarakto ti kakatlo kadakayo kadagiti amin a suli ti daga, ken asutekto ti kampilan a mangkamat kadakuada.
13Ket maan-anayton ti pungtotko, ken paginanaekton ti pungtotko kadakuada. Mapnekakto, ket maammoandanto a Siak a ni Yahweh ket nagsaoak gapu iti pungtotko idi naan-anaykon ti pungtotko kadakuada.
14Pagbalinenkanto a langalang ken laisendakanto dagiti nasion iti aglawlawmo, iti imatang ti amin a lumabas.
15Isu nga umsien ken laisento dagiti dadduma a tattao ti Jerusalem, agbalinto a ballaag ken pagbutngan dagiti nasion iti aglawlawmo. Ipatungapalkonto ti panangukom maibusor kenka gapu iti kasta unay a pungtotko, a buyogan iti nalabes a panangtubngar—Siak a ni Yahweh, ti nangipakaammo iti daytoy!
16Ipaturongkonto kenka dagiti natatadem a pana iti nakaro a panagbisin nga isunto ti pakatayam. Ta pakaroekto ti panagbisin ken tukkolekto ti sarukod ti tinapaymo.
17Iyegkonto kenka ti panagbisin ken dagiti didigra tapno saankanto nga aganak. Didigra ken pannakatay ti lumabasto kenka, ket iyegkonto ti kampilan maibusor kenka—Siak a ni Yahweh, ti nangipakaammo iti daytoy!”


text:
Batay-linteg
Ti batay-linteg wenno konstitusion ket maysa nga agasmang dagiti kammasapulan a pamunganayan wenno pangunaan a naipabangon babaen ti maysa nga estado wenno pakaiturayan dagiti dadduma nga organisasion.[1] Dagitoy nga agkukuyog nga alagaden ket makaaramid, kas iti mangitakder, no ania dayta nga entidad. No dagitoy nga alagaden ket maisurat iti maysa nga urnong wenno agasmang dagiti nalinteg a dokumento, dagita a dokumento ket maisao a mangbukel iti naisurat a batay-linteg.
Dagiti batay-linteg ket mairebbeng kadagiti sabsabali nga agpang dagiti organisasion, manipud kadagiti naturay nga estado aginggana kadagiti kompania ken dagiti di-nainkorporado a gunglo. Ti maysa a tulag a mangipatakder ti maysa nga internasional nga organisasion ket isu pay ti batay-lintegna a daytoy ket mangipalawag no kasano ti pannakaipatakder ti organisasion. Iti uneg dagiti estado, nupay dagitoy ket naturay wenno pederado, ti maysa a batay-linteg ket mangipalawag kadagiti alagaden babaen ti naikabatayan ti estado, ti pamaayan a pakaaramidan dagiti linteg ken babaen ti nagaramid. Adda met dagiti batay-linteg, a nangruna dagiti naisurat a batay-linteg, ket isuda pay kadagiti agipatingga ti bileg dagiti estado babaen ti ti panangipatakder dagiti linia a saan a maballasiw dagiti agturay a kas dagiti kammasapulan a karbengan.
Ti Batay-linteg ti India ket isu ti kaatiddogan a naisurat a batay-linteg iti aniaman a naturay nga estado iti lubong,[2] nga aglaon dagiti 444 nga artikulo,[3] 12 programa ken 94 a panagpasayaat, nga adda dagiti 117,369 a balikas iti bukodna a bersion ti Pagsasao nga Ingles,[4] bayat ti Batay-linteg ti Estados Unidos ket isu ti kababaan a naisurat a batay-linteg, nga adda dagiti 7 artikulo ken 27 a panagpasayaat.[5]
Naggapuan ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a batay-linteg ket naggapu manipud ti Pranses manipud ti balikas a Latin a constitutio, nga inus-usar kadagiti annuroten ken dagiti bilin, a kas ti imperial a waragawag (constitutiones principis: edicta, mandata, decreta, rescripta).[6] Kalpasan daytoy, ti termino ket kaaduan a naus-usar iti kanoniko a linteg para kadagiti kangrunaan a panagikeddeng, a naipangpangruna ti maysa nga inted a bilin babaen ti Papa, a tattan ket makunkuna a ti maysa nga apostoliko a batay-linteg.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Amerikano a Diksionario ti Baro nga Oxford, Maikadua Edn., Erin McKean (mannurat), 2051 a panid, Mayo 2005,Paggmalditan ti Unibersidad ti Oxford, ISBN 0-19-517077-6.
- ^ Pylee, M.V. (1997). Batay-linteg iti India. S. Chand & Co. p. 3. ISBN 812190403X.
- ^ Sarkar, Siuli. Publiko nga Administrasion Idiay India. PHI Learning Pvt. Ltd. p. 363. ISBN 9788120339798.
- ^ "Batay-linteg iti India". Ministro iti Linteg ken Hustisia iti India. Hulio 2008. Naala idi 2008-12-17.
- ^ "Sentro ti Nailian a Batay-linteg". Independence Hall Association. Naala idi 2010-04-22.
- ^ Ti naipakasaritaan ken pagadalan a kontesto iti Romano a linteg, George Mousourakis, 2003, p. 243


text:
Sasao a Nuklear a Malayo-Polinesio
Ti sasao a Nuklear a Malayo-Polinesio ket dagiti sanga ti pamilia ti Austronesio, nga insingasing babaen da Wouk ken Ross (2002), a naipagpagarup a maiwarwaras manipud iti mabalin a pagtaengan idiay Sulawesi. Dagita ket tinawtawagan iti nuklear gapu ta dagita ket konseptual a bugas ti pamilia ti Malayo-Polinesio, a mairaman iti Malayo ken Polinesio. Ti Nuklear a Malayo-Polinesio ket mabirukan iti amin a paset ti Indonesia (malaksid ti tengnga a Borneo, Sabah, ken ti amianan ti Sulawesi), ken iti Melanesia ken ti Pasipiko.
T sasao a Nuklear a Malayo-Polinesio ket dagiti pagsasao a Malayo-Polinesio a pimmanaw iti pannakailinia nga Austronesio tinawid manipud iti sintaksis ti Proto-Malayo-Polinesio. Ti Nuklear a Malayo-Polinesio ket mairaman ti tradisional a heograpiko a pannakaigrupo ti Tengnga a Malayo-Polinesio, Akindaya a Malayo-Polinesio, ken parte ti Akinlaud a Malayo-Polinesio, tiparte a tinawtawagan da Wouk ken Ross iti Akin-uneg nga Akinlaud a Malayo-Polinesio wenno Sunda–Sulawesi. Ilaksid ti Nuklear a Malayo-Polinesio ti sasao nga Akinruar nga Akinlaud a Malayo-Polinesio (Borneo–Filipino).
Ti Akin-uneg nga Akinlaud a Malayo-Polinesio (Sunda–Sulawesi) ket isu ngarud a naipalawag a negatibo, a kas dagiti pagsasao ti Sunda ken Sulawesi a saan a nairaman iti Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio. Ti Tengnga–Akindaya ket ti maysa a grupo ti lugar, nga agbalbaliw manipud kadagiti amin a Malayo-Polinesio gapu iti saan nga Austronesio (Papuano) a subestrata imbes a gapu ti ania man a heneolohiko a pannakikabagian.
PannakaidasigUrnosen
Adda dagiti bilang dagiti bassit a rimpuok dagiti pagsasao a dagiti pannakaikabagianda ket saan a nalawag. Naigrupo babaen ti heograpia, dagitoy ket dagiti:
- Tengnga ken akin-abagatan a Sulawesi
- Sasao a Celebiko: saan anasayaat a nasuportaran a kas klado.
- Sasao nga Abagatan a Sulawesi: mairaman ti pagsasao a Bugines; ken mabalin a ti sasao a Tamaniko.
- Is-isla Kalatakan a Sundas
- Pagsasao a Moken: ti aplaya ti Burma.
- Sasao nga Amianan a laud a Sumatrano: iti amianan-tengnga a Sumatra ken ti Is-isla Mentawai. Daytoy ket saan a nalawag no mairaman ti pagsasao nga Enggano.
- Sasao a Malayo-Sumbawano: ti Sumatra, Java, Borneo, ken Bietnam. Mairaman ti pagsasao a Malayo, ti pagsasao a Sundanes, ken ti pagsasao a Balines.
- Sasao a Lampungiko: ti akin-abagatan a daya a Sumatra. Daytoy ket mabalin a mairaman ti pagsasao a Sundanes.
- Pagsasao a Habanes: ti tengnga ken akindaya a Java.
- Is-isla ti Akinlaud a Pasipiko
- Pagsasao a Palauano: ti Palau.
- Pagsasao a Chamorro: ti Is-isla ti Marianas, mairaman ti Guam.
- Maluku, Baro a Guinea, Oceania
- Sasao a Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio.
- Sasao a Tengnga a Malayo-Polinesio.
- Sasao a Sumba–Flores, naisasao idiay ken iti likmut dagiti isla ti Sumbawa (akindaya), Sumba, ken akinlaud–tengnga a Flores idiay Lesser Sundas.
- Sasao a Flores–Lembata, naisasao idiay Lesser Sundas,idiay akindaya a Flores ken dagiti bassit nga isla iti asideg a daya ti Flores.
- Sasao a Selaru, naisasao idiay Is-isla ti Tanimbar ti Indonesia.
- Sasao a Kei–Tanimbar, naisasao idiay Isla KeiKei ken Is-isla Tanimbar iti akin-abagatan a Maluku, ken idiay amianan a a bangir ti Peninsula ti Bomberai.
- Sasao nga Aru, naisasao idiay Is-isla Aru idiay Indonesia.
- Sasao a Tengnga a Maluku, nangruna a naisasao idiay Seram, Buru, Ambon, Kei, ken ti Is-isla Sula.
- sasao a Timoriko, wenno Timor–Babar, naisasao kadagiti isla ti Timor, ti kaarruba a Wetar, ken (depende iti pannakaidasig) ti Is-isla Babar iti daya.
- Pagsasao a Kowiai, naisasao idiay Peninsula ti Bomberai idiay Baro a Guinea.
- Pagsasao a Teor-Kur, naisasao idiay asideg ti Isla Kei, Indonesia.
- Sasao nga Akindaya a Malayo-Polinesio.
- Sasao a Halmahera–Cenderawasih, mabirukan kadagiti isla ken kadagiti igid ti aplaya ti Baybay Halmahera iti probinsia ti Amianan a Maluku ti Indonesia ken ti Luek Cenderawasih kadagiti probinsia ti Papua ken Laud a Papua.
- Sasao nga Oceaniko, naisasao idiay Polinesia, ken iti kaaduan pay ti Melanesia ken Mikronesia.
- Sasao a Tengnga a Malayo-Polinesio.
Ti puesto ti Rejang idiay abagatan a laud ti Sumatra ken ti baro a naduktalan a Nasal ket saanda pay a nalawag. Ti Rejang ket mabalin a ti naiyakar a pagsasao a Dayak ti Borneo, ken saan a mabalin a Nuklear a Malayo-Polinesio.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Fay Wouk and Malcolm Ross (ed.), 2002, The history and typology of western Austronesian voice systems. Australian National University.
- K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, 2005, The Austronesian languages of Asia and Madagascar. Routledge.
- Austronesian Basic Vocabulary Database[1]


text:
Dumangas
Ti Dumangas ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dumangas ket politikal a nabingbingay iti 45 a barbaranggay.[2]
- Bacay
- Bacong
- Balabag
- Balud
- Bantud
- Bantud Fabrica
- Baras
- Barasan
- Bolilao
- Calao
- Cali
- Cansilayan
- Capaliz
- Cayos
- Compayan
- Dacutan
- Ermita
- Pd Monfort South (Guinsampanan)
- Ilaya 1st
- Ilaya 2nd
- Ilaya 3rd
- Jardin
- Lacturan
- Pd Monfort North (Lublub)
- Managuit
- Maquina
- Nanding Lopez
- Pagdugue
- Paloc Bigque
- Paloc Sool
- Patlad
- Pulao
- Rosario
- Sapao
- Sulangan
- Tabucan
- Talusan
- Tambobo
- Tamboilan
- Victorias
- Burgos-Regidor (Pob.)
- Aurora-del Pilar (Pob.)
- Buenaflor Embarcadero (Pob.)
- Lopez Jaena-Rizal (Pob.)
- J.M. Basa-Mabini Bonifacio (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Dumangas | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Soccsksargen
Ti Soccsksargen ket maysa a kadagiti rehion ti Filipinas, a napusgan kas Rehion XII. Ti nagan a "Soccsksargen" ket acronym dagiti 4 a probinsia ken maysa kadagiti siudadna a mangbukel iti rehion, ti Abagatan a Cotabato, Cotabato, Sultan Kudarat, Sarangani ken Siudad ti General Santos. Ti rehional a sentro ket ti Siudad ti Koronadal a masarakan iti probinsia ti Abagatan a Cotabato. Ti Siudad ti Cotabato ket paset ti Soccsksargen, ngem ti Maguindanao ket paset ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Soccsksargen Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)


text:
Josefina, Zamboanga del Sur
Ti Josefina ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Josefina ket nabennebenneg iti 14 a barbaranggay.[2]
- Bogo Calabat
- Dawa (Diwa)
- Ebarle
- Gumahan (Pob.)
- Leonardo
- Litapan
- Lower Bagong Tudela
- Mansanas
- Moradji
- Nemeño
- Nopulan
- Sebukang
- Tagaytay Hill
- Upper Bagong Tudela (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Josefina | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Matematika
Ti Matematika (manipud iti Griego uάθnua máthēma, “panakaammo, panagadal, agadadal”) ket isu ti panagadal iti kaadu, patakder, limbang, ken panagbaliw. Dagiti Matematiko ket agbirukda kadagiti pagtuladan ken agaramid kadagiti baro a pagannurotan a konhetura. Dagiti matematiko ket paganamunganda ti agpayso wenno balbaliwanda dagiti konhetura babaen ti matematiko a paneknek. Ti panagsukisok a nasken para ti panagpadtuan kadagiti parikut a matematika ket agbayag ti tawtawen wenno sisiglo nga agnanayon a panagusisa. Manipud kadagiti imumn-una nga obra ni Giuseppe Peano (1858–1932), David Hilbert (1862–1943), ken dadduma pay kadagiti napudno a naisawang a sistema iti naladaw a maika-19 a siglo, nagbalin a kadawyan a makita ti matematiko a panagsukisok ket isu ti panagipatakder ti kinapudno babaen ti nainget a panagpugay manipud kadagiti maibagay a napili a kinapudno a naisawang ken panagilawlawag. No dagitoy a matematiko a patakder ket nasayaat a modmodelo iti agpayso a penomeno, no kasta ket ti matematiko a panagrason ket kadawyan nga agited kadagiti kinasaririt wenno padpadto.
Babaen ti pangusar ti abstrassion ken lohikal a panagrason, ti matematiko ket naparang-ay manipud iti panagbilbilang, panagkalkulo, panagrukod, ken ti sistematiko a panagadal kadagiti sukog ken dagiti gunay dagiti maipapan ti bagi a banbanag. Ti naipakat a matematiko ket aramiden ti nagtagitaoan manipud idi adda dagiti naisurat a rehistro. Dagiti nainget a pangsuppiat ket immuna a nagparang kadagiti Griego a matematiko, a kalatakan dagiti Elemento ni Euklides . Ti matematiko ket nabuntog a naparang-ay anginggana ti Renasimiento, nga idi ti matematiko a panagpabaro a panagtitinnulongan kadagiti baro a sientipiko a naduktalan ket nangiturong ti napardas a gatad iti matematiko a panagduktal nga agtultuloy iti agdama nga aldaw.[2]
Ti kinuna ni Galileo Galilei (1564–1642), 'Ti law-ang ket di-makabasa aginggana no maadal tayo ti pagsasao ken maam-ammuan dagiti karakter a nakasurat. Naisurat daytoy iti matematiko a pagsasao, ken dagiti letra ket dagiti trianggulo, dagiti sirkulo ken dagiti heometriko a tabas, a no awan dagitoy ket narigat a maawatan iti maysa a balikas. No awan dagitoy, agkalkallautang tayo iti nasipnget a laberinto'.[3] Carl Friedrich Gauss (1777–1855) intudona ti matematiko a kas "ti Reina dagiti Siensia".[4] Ni Benjamin Peirce (1809–1880) ket tinawtawagna ti matematiko a "ti siensia a mangala kadagiti nasken a patingga".[5] Kinuna ni David Hilbert ti matematiko: "Saantayo nga agsasao kadagiti pannakaikeddeng iti ania man a kapanunutan. Ti matematiko ket saan a kasla maysa nga ay-ayam a ti akemna ket naibanag babaen kadagiti naikeddeng a naitulag a pagalagadan. Ngem, isu daytoy ti maysa a konseptual a sistema nga addaan iti nasken a kinauneg a mabalin laeng ken babaen ti pamuspusan wenno saan."[6] Kinuna ni Albert Einstein (1879–1955) a "no dagiti linteg ti matematiko ket mangipatudo ti kina-agpayso, saan dagitoy a nalawag; ken no dagitoy ket nalawag, saan dagitoy a mangipatudo kadagiti kina-agpayso".
Ti matematika ket inus-usar iti sangalubongan a kas maysa a nasken iti kaadua a paset, a mairaman ti masna a siensia, inhenieria, medisina, ken dagiti sosial a siensia. Ti Naidangep a matematiko, ti sanga ti matematiko a pakaseknan ti panakaidangep iti matematiko a panakaammo kadagit sabsabali a paset, agparegget ken agusar kadagiti baro a naduktalan a matematiko ken sagpaminsan a mangiturong ti panagrangrang-ay kadagiti barbaro a displina ti matematiko, a kas dagiti estadistika ken ay-ayam a teoria. Dagiti matematiko ket makitinnulagda pay kadagiti puro a matematiko, wenno gapu ti bukodna a matematiko, nga awanani ti naidangep a kapanuotan. Awan ti nalawag a linia a panagilasin ti puro ken naidangep a matematiko, ken ti naipakat a panagusar a narugian a kas ti puro a matematiko ket kadawyan a naduktalan.[7]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a matematika ket nagtaud manipud iti Griego uάθnua (máthēma), nga idi ti pagsasao a taga-ugma a Griego, ket kaibuksilanna ti "no ania ti maad-adal ti maysa", "no ania ti maammuan ti maysa", isunga ti "panagadal" ken "siensia", ken iti moderno a Griego ket "adal" laeng. Ti balikas a máthēma ket naal amanipud ti uavθάvw (manthano), bayat a ti kapada ti Griego ket uaθaίvw (mathaino), dagitoy dua ket kaibuksilanda "ti agadal". Idiay Gresia, ti balikas para iti "matematika" ket adda ti basbassit ken ad-adu a teknikal a kaibuksilan ti "matematiko a panagadal", uray kadagiti Klasiko a panawen.[8] Ti pangilasinna ket uaθnuatιkός (mathēmatikós), a kayatna a sawen ket "mainaig ti panagadal" wenno "nagaget", a mabalin a kaibuksilanna pay ti "matematiko". Naisangsangayan ti, uaθnuatιkὴ tέxvn (mathēmatikḗ tékhnē), Latin: ars mathematica, a kaibuksilanna "ti matematiko nga arte".
Iti Latin, ken iti Ingles aginggana idi panawen ti1700, ti termino a matematika ket sapasap a kaibuksilan ti "astrolohia" (wenno sagpaminsan nga "astronomia") ngem iti "matematika"; ti kaibuksilanna ket nagin-inut a nagbalbaliw iti agdama a pormana manipud idi agarup a 1500 aginggana idi 1800. Daytoy ket gapuanan kadagiti adu a madi a pannakaipatarus: a naisangsangayan ti ballag ni San Augustin a dagiti Kristiano ket nasken a maammuanda ti mathematici a kayatna sawen ket dagiti astrologo, daytoy ket sagpaminsan a madi ti pannakaipatarusna nga ipato dagiti matematiko.
Ti nalawag a porma iti Ingles, a kas ti ad-adu ngem maysa a porma iti Pranses ti les mathématiques (ken basbassit nga inus-usar iti agmaymaysa a kita ken ti la mathématique), ket masurotan pay manipud iti Latin a neutro ti ad-adu ngem maysa ti mathematica (Cicero), a naibatay ti ad-adu ngem maysa iti Griego ti ta uaθnuatιkά (ta mathēmatiká), nga inus-usar babaen ni Aristoteles (384–322 BC), ken sumurok-kumurang a kaibuksilanna ti "amin a matematiko a banag"; urayno mabalin a binulod laeng iti Ingles ti panangilasin ti mathematic(al) ken nagporma ti pangnagan ti matematika kalpasan ti tabas ti pisika ken metapisika, a tinawid manipud iti Griego.[9] Iti Ingles, ti pangnagan a matematika ket makaal-ala ti agmaymaysa a a porma ti berbo. Kadawyan daytoy a maipababa iti maths wenno , iti agsasao ti Ingles nga Amianan nga Amerika, iti math.[10]
Dagiti panagilawlawag ti matematika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Aristoteles ket nangipalplawag ti matematika a kas "ti siensia ti kaadu", ken daytoy a panangipalpalawag ket kaaduna nga inus-usar aginggana idi maika-18 a siglo.[11] Idi rugi ti maika-19 a siglo, idi ti panagadal ti matematika ket immad-adu ken nangrugrugi a mangipangpanggep kadagiti narikut a maawatan a topiko a kas ti grupo a teoria ken panangipalawagan a heometria, nga awan ti husto a pannakainaiganna iti kaadu ken panagrukod, dagiti imatematiko ken dagiti pilosopo ket nangrugrugida a nangisingasing kadagiti sabsabali a kita ti baro a panangipalpalawag.[12] Adda dagitoy a panangipalpalawag ket nangiyunay-unay ti panagikkat a karakter a kaaduan ti matematika, adda dagiti nangiyunay-unay kadagiti kinarit ti pannakaawatna, adda dagiti nangiyunay-unay kadagiti naisangsangayan a topiko iti kaunegan ti matematika. Ita nga aldaw, awan ti konsenso iti sapasap a panangipalplawag ti matematika, uray kadagiti propesional.[13] Awan pay dagiti konsenso no ti matematika ket maysa nga arte wenno siensia.[14] Adda dagiti adu a nalatak a matematiko ket saanda a nakal-ala ti kinaykayat iti panangipalplawag ti matematika, wenno mangikedkeddeng a daytoy ket saan a mabalin a maiplawag.[13] Adda dagiti nangibagbaga, a ti "Matetematika ket isu ti ar-aramiden dagiti Matematiko."[13]
Dagiti tallo a kangrunaa a kita ti panangipalplawag ti matematika ket tinawtawagan ti lohisista, intuisionista, ken pormalista, a ti tunggal maysa ket mangipakpakita ti sabali a panunot ti pilosopiko a panagadal.[15] Amin dagitoy ket adda ti nakaro a problema, awan kadagitoy ti nawatiwat a pannaka-awat, ken awan ti mabalin a panangikaykaysa.[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Awan ti nabati manipud kadagiti taga-ugma a kapadpadada wenno pannakailadawan ti kabibiag ni Euklides. Nupay kasta, dagiti pannakailadawan ti obrana iti arte ket naitalged kadagiti kapanunotanna (kitaen ti Euklides).
- ^ Eves
- ^ Marcus du Sautoy, Ti Ababa a Pakasaritaan ti Matematiko: 1. Newton ken Leibniz, BBC Radio 4, 27/09/2010.
- ^ Waltershausen
- ^ Peirce, p. 97.
- ^ Hilbert, D. (1919–20), Natur und Mathematisches Erkennen: Vorlesungen, gehalten 1919–1920 in Göttingen. Nach der Ausarbeitung von Paul Bernays (Inurnos ken adda ti Ingles a pauna babaen ni David E. Rowe), Basel, Birkhäuser (1992).
- ^ Peterson
- ^ Dagitoy dua akapanunotan ket mabirukan iti Plato. Liddell ken Scott, s.voce uaθnuatιkός
- ^ Ti Oxford a Diksionario ti Ingles nga Etimolohia, Ingles a Diksionario ti Oxford, sub "matematika", "matematiko""
- ^ "maths, n." ken "math, n.3". Ingles a Diksionario ti Oxford , on-line a bersion (2012).
- ^ James Franklin, "Aristoteliano a Realismo" iti Pilosopia ti Matematika", ed. A.D. Irvine, p. 104. Elsevier (2009).
- ^ Cajori, Florian (1893). Ti Pakasaritaan ti Matematika. Matematiko a Kagimongan ti Amerikano (1991 naimaldit manenn). pp. 285–6. ISBN 0-8218-2102-4.
- ^ a b c Mura, Robert (Disiembre 1993). "Dagiti Ladawan ti Matematika a Tinengtengngel dagiti Manursuro ti Unibersidad dagiti Siensia ti Matematika". Edukasional a Panagad-adal iti Matematika. 25 (4): 375–385.
- ^ Tobies, Renate ken Helmut Neunzert (2012). Iris Runge: Ti Biag a Pagsasabtan ti matematika, Siensia, ken Industria. Springer. pp. 9. ISBN 3-0348-0229-3.
Nasken nga umuna nga agsalusod no ania ti sapsap a kaibuksilan babaen ti matematika. Dagiti nadayeg nga eskolar ket nagisuppiatda iti daytoy a banag aginggana idi nagbalin nga asul ti rupada, ngem awan pay ti konsenso a naala no ti matematika ket maysa a masna a siensia, maysa a sanga ti sangkataoan, wenno maysa a porma ti arte .
- ^ a b Snapper, Ernst (Septiembre 1979), "Dagiti Tallo a Pagrigatan ti Matematika: Lohisismo, Intuitionismo, ken Pormalismo", Magasina ti Matematika, 52 (4): 207–16, doi:10.2307/2689412, JSTOR 2689412.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Matematika iti Wikimedia Commons
- Nawaya a Liblibro ti Matematika
- Online nga Ensiklopedia ti Matematika manipud idiay Springer,


text:
Pagsasao a Kazukuru
Ti pagsasao a Kazukuru ket ti maysa nga awanen a pagsasao a naisasao idi idiaya Baro a Georgia, Is-isla Solomon. Dagiti pagsasao a Dororo ken Guliguli (no mabalin nga adda) ket dagidi panagsurat a karuay, dagiti dialekto, wenno asideg a kabagian. Dagiti agsasao iti Kazukuru ket nagin-inutda a timmipon iti tattao a Roviana manipud idi maika sangapulo ket innem a siglo ken dagiti masakbayan, ken inamponda ti Roviana a kas ti pagsasaoda. Naudi a nairehistro ti Kazukuru idi nasapa a maika duapulo a siglo idi dagiti agsasao ket addada iti naudi nga agpang iti panagalis. Ita nga aldaw, ti Kazukuru ket ti nagan ti sangkaputotan iti grupo ti tattao ti Roviana.
Kaaduan iti ammo a maipanggep iti Kazukuru ket inurnong idi babaen ni W.H.L. Waterhouse ken naipablaak ni S.H. Ray iti maysa nga artikulo idi 1931. Adda dagiti maipatinayon a datos ti Kazukuru ken ti laeng ammo a pakaammo iti Dororo ken Guliguli (dua a bassit a listaan ti balikas) ket inpablaak babaen ni Peter Lanyon-Orgill idi 1953.[2] Iskeptiko ni Davis (2003) nga adda ti Guliguli, gapu ta ti balikas a guliguli ket ti maysa a saan a naalas a kaibuksilan iti kaarruba a pagsasao a Hoava, ken awan ti pammalagip kaadgiti agsasao iti Hoava iti kaarubada a pagsasao iti dayta a nagan.[3] Mabalin a ti Guliguli ket maysa idi a dialekto ti Kazukuru, ti ampapaok a transkripsion ti nagan aKazukuru, wenno mabalin pay nga angaw.[4]
Insingasing ni Arthur Capell a ti Kazukuru ket maysa idi a saan pagsasao nga Austronesio (Papuano), ken inkabil ni Stephen Wurm amin dagiti tallo a pagsasao iti maysa a 'pamilia a Kazukuru' iti kaunegan iti pilo ti Daya a Papuano. Nupay kasta, insuppiat da Michael Dunn ken Malcolm Ross (2007) a ti estruktura, ponolohia ken leksikon ti Kazukuru ket kapadpada ti sasao nga Oceaniko, ken gangani a nalawag a ti Kazukuru ket maysa idi a pagsasao nga Oceaniko, a kabagian iti sasao a Baro a Georgia a kas ti Roviana, Hoava ken Ghanongga. Ti naipasingked a listaan ti balikas ti Dororo ken Guliguli ket kapada ti nairehistro a listaan ti balikas ti Kazukuru ken ganganida a nalawag a dagiti sabali a transkripsion iti agpada pagsasao.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Kazukuru". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Peter Lanyon-Orgill (1953) The Papuan languages of the New Georgian Archipelago, Solomon Islands, Journal of Austronesian Studies, pgs. 1, 122-138
- ^ Karen Davis (2003)A Grammar of the Hoava Language, Western Solomons. Canberra, Pacific Linguistics
- ^ a b Michael Dunn and Malcolm Ross (2007), "Is Kazukuru really non-Austronesian?", Oceanic Linguistics 46:210–231


text:
Plantilia:Dokumentasion ti pungol
Daytoy ket isu ti plantilia ti pungol (Ingles: stub). Daytoy ket ababa laeng a panangipalawag, para iti napno a panangipalawag pangngaasi a kitaen ti Wikipedia:Pungol.
Ania kadi ti pungol?[urnosen ti taudan]
Ti pungol ket artikulo nga aglaon laeng kadagiti bassit a sentensia ken ababa laeng a mangited ti ensiklopidiko a sakop iti suheto.
Kasano a mailasin ti pungol?[urnosen ti taudan]
- No mabalin, padasen ti maitutop a plantilia ti pungol para iti artikulo. Ti napno a listaan ket mabalin a mabirukan idiay Wikipedia:Pungol.
- Mabalin ti agusar ti dua wenno ad-adu a plantilia ti pungol, no nasken, mabalin ti agusar ti uppat ngem nasken a saan nga agusar ti ad-adu ngem uppat iti ania man nga artikulo.
- Ikabil ti plantilia ti pungol iti gibus iti artikulo, kalpasan ti paset "Dagiti akinruar a silpo" , kadagiti ania man a plantilia ti panagdaliasat, ken dagiti etiketa ti kategoria. Dagitoy a plantilia ket mabalin a mainayon babaen ti pananginayon ti naganda iti uneg dagiti dua a pangrikep , a kas ti {{pungol}}.
Adu pay a pakaammo[urnosen ti taudan]
Dagiti adu pay a pakaammo ket mabirukan idiay:
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket us-usaren babaen ti Plantilia:Asbox tapno maiparang ti sapasap a dokumentasion para kadagiti amin a plantilia ti pungol.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Joseph Haydn
Ni Franz Joseph Haydn (/ˈdʒoʊzəf ˈhaɪdən/; Aleman: [ˈjoːzɛf ˈhaɪdən] (dengngen); 31 Marso[1] 1732 – 31 Mayo 1809), naamammuan pay a kas ni Joseph Haydn,[2] ket maysa idi nga Austriano[3] a kompositor, maysa kadagiti kaaduan a prolipiko ken prominente iti Klasika apaset ti panawen. Isu ket kankanayon a tinawtawagan ti "Ama ti Simponia" ken "Ama ti Kuerdas a Kuarteto" gapu kadgiti nangruna a kontribusionna kadagitoy a porma. Isu ket nangruna pay iti panagrang-ay iti piano trio ken ti ebolusion iti sonata porma.[4][5]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti petsa ket di nakeddengan. Ni Haydn ket nangibagbaga nga isu ket naipasngay iti daytoy nga aldaw (Geiringer (1982, 9); Jones (1810, 8)), ngem adda dagiti kameng ti pamiliana a nagreporta nga imbes ket idi 1 Abril (Geiringer). Ti karikutan ket nagtaud manipud iti kinapudno a dagiti opisial a rehistro ni Haydn ket saan a nairehistro ti petsa ti pannakaipasngayna ngem ti petsa ti pannakabunniagna, nga iti kaso ni Haydn ket idi 1 Abril (Wyn Jones 2009, 2–3).
- ^ Urayno isu ket sagpaminsan a tinawtawagan ti "Franz Joseph Haydn", ti nagan a "Franz" ket saan idi nga inus-usar ti kompositor iti kabibiagna ken linikliklikan babaen dagiti eskolar tatta nga aldaw. (Webster, James: "Haydn, Joseph", Grove Music Online ed. L. Macy (Naala idi 18 Enero 2007), http://www.grovemusic.com). Kitaen pay ti Nagan ni Haydn.
- ^ Webster ken Feder, 2001
- ^ Rosen 1997, pp. 43–54
- ^ Smallman, Basil (1992). Ti Piano Trio: Ti Pakasaritaanna, Pamay-an, ken Repertorio. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. pp. 16–19. ISBN 0-19-318307-2.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Joseph Haydn iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Joseph Haydn iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Lupi, Camarines Sur
Ti Lupi ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Camarines Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lupi ket politikal a nabingbingay iti 38 a barbaranggay.[2]
- Alleomar
- Bagangan Sr.
- Bagong Sikat
- Bel-Cruz
- Bangon
- Barrera Jr.
- Barrera Sr.
- Belwang
- Buenasuerte
- Bulawan Jr.
- Bulawan Sr.
- Cabutagan
- Kaibigan
- Casay
- Colacling (Del Rosario)
- Cristo Rey
- Del Carmen
- Haguimit
- Haluban (Pigbasagan)
- La Purisima
- Lourdes
- Mangcawayan
- Napolidan
- Poblacion
- Polantuna
- Sagrada
- Salvacion
- San Isidro
- San Jose
- San Pedro
- San Rafael Norte
- San Rafael Sur
- San Ramon
- San Vicente
- Sooc
- Tanawan
- Tible
- Tapi (Lupi Nuevo)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lupi | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Bicol Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Camarines Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)