text:
Wednesday, April 30, 2014
FREE-PATENT TI DAGDAGA, MAITULTULOY
Cabugao, Ilocos Sur –Agtultuloy a maas-asikaso dagiti Free Patent Application (Residential) kadagiti agindeg iti Barangay a masakupan ti ili a Cabugao, Ilocos Sur kasta met iti Poblasion a kalikagumanna ti matituluan iti kabukbukodanda a daga.
Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Mayo 2, 2014, impakaammo ni Municipal Assessor Lilia S. Flores a naiwayat pay ti Cabugao Cadastral Survey Project tapno lehitimo a makapatitulo dagiti lot owners a masakupan ti Munisipalidad ti Cabugao babaen iti libre a serbisio ken panagkammayet a programa ti DENR Regional Office 1-Land Management Service (LMS) ken iti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Sakbayna, naaramid ti Pre-Titling Info-Drive ti DENR ken ti Municipal Assessor’s Office kadagiti barangay babaen iti pannakitinnulong dagiti Kapitanes ti Barangay kadagiti maseknan a kalugaranda.
Gapu itoy a programa, naiyawat kadagiti agtagikua iti napatituluan a daga babaen iti “Handog Titulo Program” babaen iti naangay a Ceremonial Awarding iti 107 a maited a Titulo iti karabiyan ti Abril 23, 2014 a rugi ti panagpiesta ti ili babaen iti panangyawat da Mayor Ediboy ken ni Governor Ryan Luis V. Singson a binayabay dagiti Opisiales ti DENR ken LGU iti imatang dagiti nagatendar nga umili iti Cabugao Central Park (CCP), Brgy. Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 4:44 PM 0 comments
AGTULTULOY TI TRABAHO TI SPES
Cabugao, Ilocos Sur – Agtultuloy ti panagtrabaho dagiti SPES (Special Program for the Employment of Students) a nagbuligan nga ipatpatungpal ti Department of Labor and Employment (DOLE)-Vigan City ken ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ita a Tawen 2014.
Maibatay iti rekord ti Human Resource Management Office (HRMO) ti LGU-Cabugao, umabot ti 50 nga estudiante ti agtartarabaho kadagiti Opisina ti nadumaduma a Departamento ti LGU a nakaidesignaranda. Tallo a Batch ti naituyang a panagtrabaho dagitoy a naawat nga estudiante a naggapu iti nadumaduma a barangay ti ili a Cabugao.
Iti pannakiuman ti Web In-Action kadagiti SPES Employees iti Abril 30, 2014, imbatad ti kaaduan kadakuada a naibaonda a mapan ag-census kadagiti barbarangayda kadagiti indibidual a nakaturpos ngem awan ti pagsapulanda. Daytoy ket direktiba ti DOLE tapno mairekord ti nagan/datos dagitoy a maseknan iti Philjob Net a ditoy ket matulongan dagiti awan trabahoda a makabirok iti pagsapulanda babaen iti online program ti Ahensia. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:31 AM 0 comments
OFF-SEASON PLAN DAGITI VEGETABLE GROWERS, MAIRUBUAT
Cabugao, Ilocos Sur - Mairugi manen ti panagmula dagiti kameng ti Cabugao Vegetable Growers and Producers Association nga idauluan
ni Mr. Armando Azcueta iti Off-Season Type a klase ti nateng ita a bulbulan tapno agtultuloy nga adda trabaho dagiti padana a vegetable growers/traders ken saan a mapulsot ti pannakapataud ti suplay ti nateng a mangbalanse iti pagkasapulan iti merkado.
Insupusop ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT, High Value Crop Development Program Coordinator a no agkurkurang ti mailako a nateng ket kapilitan a mapan agangkat dagiti traders iti sabali nga ili ket agresulta no kua iti panagngina ti presio a mangparigat kadagiti konsumidores ket kayatda a maantisiparan/maliklikan koma daytoy a problema.
Imbatad ti kaaduan a Vegetable Growers a sinagrapda itay kallabes a panagmumula dagiti padada nga agnatnateng iti napintas a presio a nangruna iti sili ket agyamyamanda iti agtultuloy a suporta ti LGU Cabugao kadagiti gannuatda a mangpapintas ti kasasaadda nga agmulmula ken agnegnegosio iti nateng.
Kabayatanna, naited kadagiti mannalon iti pangrugianda a bukel manipud iti DA-LGU babaen ken ni Mrs. Ester P. Aguimbag, AT, HVCDP Coordinator ken kaduada a nagplano a manggun-od ti kasapulanda pay a dadduma a bukbukel tapno maipamaysada ti agmula itoy a bulbulan.
Kagiddan a tinamingda iti nadakamat a mitingda idi Abril 28, 2014 ket iti panangpatibkerda ti asosasionda a nangruna iti pannakapapintas ti recording kasta met iti Financial a kasasaad ti asosasionda tapno agtultuloy a nasayud iti operasionda a kas maysa nga organisado a pagtuladan a sektor. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:29 AM 0 comments
ELIMINATION TI BASKETBALL TOURNAMENT, MAAR-ARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action idi Abril 29, 2014, imbatad dagiti Coaches a maipatpatungpal ti Elimination Round babaen iti Round Roving kadagiti agsasalip a Team manipud kadagiti barangay a nakisalip kadaytoy nga inter-barangay basketball competition.
Buklen ti 6 a Bracket dagiti Team.
Kas iti gagangay, innayon dagiti napagdamagan a naregget dagiti Basketball Cheerers ken Sympathizers, agindeg kadayta a barangay agraman dagiti Opisiales dagiti barangayda a mangtartarabay/mangsursurot kadagiti Players-da nga agensayo ken makidangadang iti basketball iti Cabugao Cultural and Sports Complex a pakaang-angayan dagiti naka-schedule a Games iti minalem.
Kabayatanna, mainayon met a mabuya iti ay-ayam ti kategoria ti Inter-Agency Games kas iti panagsalip dagiti Players iti Mayor’s Team, Vice Mayor’s Team, BFP-Cabugao Team, PNP Cabugao Team ken LGU Team.
Segun iti kaaduan a mapan agbuybuya, imbatadda nga agtultuloy a naurnos ken natalna iti mapaspasamak a salisal gapu iti naipakpakauna a pannakaannurot ti sportsmanship ken disiplina iti tunggal Player para iti daytoy a kangrunaan a summer sports. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:27 AM 0 comments
Tuesday, April 29, 2014
HERMANA MAYOR TI LGU-CABUGAO ITI TAWEN 2014
Cabugao, Ilocos Sur – Sinabet dagiti kameng ti Pamilia-LGU Cabugao ti imahen ni Patron San Markos Ebanghelista iti sanguanan ti Simbaan Romano Katolika ket inturongda iti sanguanan ti Munisipio (Presidencia) a ditoy ti nakaiplastaran ti Patron ti Ili iti imatang ti kaaduan ken dagiti kameng ti Pamilia-LGU nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. idi Abril 28, 2014.
Iti panangrugi ti Misa, naibasa ti Mensahe iti Pammasangbay babaen ken ni Mayor Ediboy sakbay a narugian ti Nasantuan a Misa iti panangannong ni Rev. Fr. Felix Costales, Parish Priest ti Cabugao Catholic Church.
Sakbayna, babaen iti Pammilin ti Opisina ti Ama ti Ili idi Abril 7, 2014 ket naipakaammo kadagiti amin a kameng ti Pamilia-LGU a mapusgan ita a Tawen 2014 nga agbalin a “Hermana Mayor” ti LGU-Cabugao ket makipagyan ti Imahen ni San Markos Ebanghelista iti makatawen ditoy Munisipio. Kas panangrespeto iti isasangbay ti Patron ti Ili ket maigunamgunam nga agatendar ti amin nga Empleado ken dadaulo iti Opisina ti LGU-Cabugao a mangsabat iti Imahen ken agatendarda iti Nasantuan a Misa a maaramid iti Munisipio.
Kalpasan ti Misa, naisimpa ti Imahen ti Patron iti naisadia a pagyananna iti Municipal Conference Building ket nairuknoyan ti Kararag (Novena) babaen kadagiti Deboto. Maangay ti panagnobena ken panag-vigil dagiti empleado iti siam nga aldaw.
Kalpasan ti Misa, naangay iti panagtataripnong dagiti Empleado ken agraman dagiti Opisiales ti Ili babaen iti naaramid a salu-salo iti uneg ti Munisipio. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:23 AM 0 comments
SCHOLARSHIP PROGRAM TI LGU, NAIPATUNGPAL
Cabugao, Ilocos Sur – Nageksamen dagiti naawat nga Aplikante para iti “libre a panagadal” a programa ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ket naaramid idi Abril 28, 2014 iti School Building ti Cabugao North Central School, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Ti Cabugao Education Scholarship Program ket naaprobaran a Gakat ni SB Member Danilo Q. Gazmen ken indarirag ti Joint Committee on Education and Appropriation ti Sangguniang Bayan ken inaprobaran ni Mayor Ediboy idi Oktubre 14, 2013.
Daytoy a linteg ket maiyimplimentar ket maisagut dagiti makaruar iti eksamen nga agtutubo a naregget ti namnamada a makaileppas ti kurso iti High School ken Kolehio. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:06 AM 0 comments
1st LUMBA TI MOTOR-CABUGAO MOTOCROSS, DUPUDOP TI NAGBUYA
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti 1st Lumba ti Motor-Cabugao Motocross idiay disso ti Cur-ruoy, Brgy. Daclapan, Cabugao, Ilocos Sur idi Abril 26, 014 a nagpartisiparan dagiti Professional/Novice Riders a nagrehistro babaen iti Invitational nga indauluan da Motocross Professionals Jovie Saulog, Glen Aguilar ken Bebet de la Cruz.
Iti nasao a pasalip ti Motocross ket tinarabay ti LGU-Cabugao ken dadduma pay nga establisimiento a mangsupsuportar kadaytoy a motor racing a kas pangparagsak iti maudi nga aldaw iti pannakaselebrar ti 2014 Cabugao Ragsak Festival iti ili ti Cabugao (Abril 23-26, 2014).
Iti pannakalukat ti pasalip, nag-Courtesy dagiti Motor Riders ken ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a maysa kadagiti nagbuya kadaytoy a naiduma a pasalip ti lumba ti motor.
Iti Words of Welcome ni Mayor Ediboy, kinablaawanna dagiti amin a Riders ken dagiti adu a nagbuya a kaaduan nga umili ti Cabugao ken naggapu iti kabangibang nga ili.
Pinagyamanan pay ti Alkalde Munisipal dagiti dadduma nga esponsor ken nangorganisar kadaytoy a pasalip, dagiti Opisiales ti ili ken barangay a nakipagtarabay kasta metten iti nasayud a pannakaurnos ti trapiko, natalna ken kinatalged dagiti nagbuya iti palumba ti motor.
Kalpasan ti Oath of Sportsmanship nga inted ni Mr. Jovie Saulog, naikkan dagiti Riders iti sumagmamano a minutos a nagpraktis sakbay a naaramid ti racing proper.
Kabayatan ti nagmalem a palumba, namantener ti naurnos a Trapiko, ti linak ken talna dagiti nagbuya babaen iti panangiwanwan dagiti Kapolisan ken Barangay Tanod. Nakikaysa pay dagiti Kapitanes ti Barangay ken dagiti Opisiales ti Barangay Daclapan nga idauluan ni Brgy. Captain Charlie R. Somejo.
Nakitinnulong iti pannakaimaton ti palumba da Brgy. Captain Thaddeus U. Soller ken ni Mr. Rommel Naval. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:00 AM 0 comments
FERTILIZER DISTRIBUTION, AGTULTULOY PAY LAENG
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web in-Action iti Cabugao DA-LGU Office idi Abril 28, 2014, nairekord nga agtultuloy pay laeng ti pannakaited dagiti ganaganda Triple 14 (Complete Fertilizer) kadagiti mannalon iti 33 a barangay ti ili babaen kadagiti Opisiales ti Barangay ken Farmer’s Association nga as-asistiran dagiti pannakabagi ti DA-LGU Cabugao nga idauluan ni Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada.
Dagitoy a subsidized inputs ket paset ti programa iti pannakaidur-as ti Agrikultura ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken panangtulong kadagiti sapasap a mannalon iti inda manen panagmula iti Wet Season 2014 (Hunio-Nobiembre) ken impaay ti Gobierno Probinsial nga idauluan ni Governor Ryan Luis V. Singson. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 7:00 AM 0 comments
Monday, April 28, 2014
1 MILION A TSEKE NGA INABAK TI LGU-CABUGAO, NAITED
Cabugao, Ilocos Sur – Naited ti Tseke nga agbalor iti 1 Million Pesos a Premio ti LGU-Cabugao iti panangabakna iti “Search for the CY 2013 Agri-Pinoy Rice Achiever’s Award” kas maysa kadagiti “Outstanding Municipalities and LGU babaen iti National Rice Program iti Department of Agriculture (DA).
Inawat ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti nasao a premio iti Abril 28, 2014 iti Opisinana iti imatang dagiti kaduana nga Opisiales ti LGU-Cabugao kas kada Vice Mayor Deogracias Jose Victorino “DJ” H. Savellano, Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada, SBM Benedict M. Savellano, Committee Chair on Agriculture and Fishery, SBM Danny Q. Gazmen, SBM Vicky S. Serna, SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, SBM Jayhan Alcid-Tan, SBM Josefina S. Vallejo ken ni Municipal Rice Program Coordinator Nereo S. Daproza.
Nadakamat pay iti nasao a pammadayaw ti LGU-Cabugao a resulta daytoy iti positibo ken adu a naitulongna iti pannakaidur-as ti produksion ti pagay iti Region 1 iti Tawen 2013.
Kabayatanna, ibagian met da Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada ken ni Mr. Nereo S. Daproza, Municipal Rice Program Coordinator, dagiti napadayawan iti Outstanding Agricultural Extension Workers (AEWs) a karaman kadayta a nadakamat a pammadayaw. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:33 PM 0 comments
NARAGSAK TI ADMINISTRATION NIGHT TI PIESTA
Cabugao, Ilocos Sur – Napunno ti ragsak ti Cabugao Central Park Auditorium iti pannakarambak ti Administration Night iti Abril 24, 2014 a nagpartisiparan dagiti Municipal Officials nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr., Pamilia-LGU, Kakapitanes ti Barangay ken Opisiales ti nadumaduma nga Asosasion, umili ti Cabugao ken Balikbayan.
Pinarungbo dagiti makapikapik a samiweng nga impatayab ti Don Podring de Guzman Orchestra ket saan a kinabaelan a pagmawmawen dagiti sonata iti alibtak ken regta dagiti sumasala a nangipakita iti laingda a mangkumpas kadagiti agduduma a piesa a maipatayab iti Banda a nangpadaeg iti salonan.
Agduduma dagiti sonata ket mainaganan dagiti mangidaulo kadagitoy nga Opisial/Grupo wenno Balikbayan a napan nagsala.
Naited ti pammadayaw ken premio dagiti nangabak a Float iti napasamak a Grand Float Parade iti bigat ti Abril 24, 2013.
Mismo a dagiti Municipal Officials nga idauluan da Mayor Ediboy ken ni Vice Mayor DJ ti nangiyawat kadagiti premio dagiti nangabak.
Nakitaripnong met dagiti natatakneng a sangaili a naggapu iti nadumaduma a benneg ti kagimongan ken dadduma pay a bisita a nakidanggay kadagiti Barangay Officials, Balikbayans ken Pamilia-LGU a nakipagrambak iti dayta a rabii. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:29 PM 0 comments
ESPONSOR TI PAMILIA-LGU ITI KAALDAWAN TI PIESTA
Cabugao, Ilocos Sur - Nakimisa dagiti kameng ti Pamilia-LGU nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti kaaldawan ti Piesta ni San Markos Ebanghelista, Patron ti Simbaan Romano Katolika iti ili a Cabugao, Ilocos Sur idi Abril 25, 2014.
Kadua ti LGU-Cabugao dagiti kameng ti Parish Pastoral Council (PPC) a nangesponsor kadaytoy a Naidaklan a Misa.
Ni Most Reverend Marlo M. Peralta, D.D., Archbishop ti Archdiocese of Nueva Segovia, Vigan City iti kadua dagiti Papadi a nangannong iti nasao a Liturgical Celebration.
Naruay met dagiti umili a nagatendar kadaytoy a Naindaklan a Misa kas pangkulminar iti 4 nga aldaw a Panagpiesta ti Ili ti Cabugao (Abril 23-26, 2014). # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:30 AM 0 comments
“SALA SA KALSADA”, NARAY-AW DAGITI NAGBUYA
Cabugao, Ilocos Sur –Naruay dagiti nagbuya nga umili iti agsumbangir ti Kalsada Nasional iti panagsala dagiti nagaruat iti agduduma nga ubbing ken agtutubo a nangsala iti kabukbukodanda nga Entry iti pakontes ti LGU-Cabugao: “Sala sa Kalsada” a kas maysa a pangray-aw iti publiko iti maikadua nga aldaw ti Piesta ti ili a Cabugao, Ilocos Sur iti kamalman ti Abril 24, 2014.
Nangrugi ti streetdance iti sango ti Munisipio babaen iti panangiwardas ni SB Secretary Maxfel S. Suboc iti preparasion ken urnos dagiti Streetdancers. Tunggal grupo nga agsala ket tinarabay dagiti mangisursuro a Trainors ken Coaches a mangiwanwan kadakuada. Naregta dagiti napusgan a Marshal (Coordinating ken Parade) iti LGU-Cabugao a nangiturong kadagiti tao nga agbuya ken ti lumasatan dagiti Dancers iti National Highway.
Buklen ti nagsasaruno a nagsala iti kalsada iti linia dagiti Dancers iti Zone 1, 3, 2 ken 4. Immuna met ti Lipit National High School, simmaruno ti Pug-os NHS, Cabugao NHS, Sisim NHS ken Cabugao Institute iti High School Category a nangkumpas iti naibaet a sound mobile.
Immuna ti Mobile Patrol Car ti MPS Cabugao ken nakitinnulong ti kapolisan ken Blue Boys (Public Safety Officer) a timmulong a nangiwanwan ti panaggunay ti streetdancing.
Nagtungpal ti streetdancing iti Cabugao Central Park (CCP), Brgy. Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur ket adu ti tao/umili a nagbuya iti agsumbangir ti kalsada ken iti napasamak a panagpabuyada iti ikub ti CCP. Nagsasaruno a nagpabuya ti uppat a sona ti elementaria sa simmaruno ti 5 a High Schools ti ili ti Cabugao.
Kalpasan ti naaramid a showdown competition, inyalat ti Zone 1 ti Cabugao DepEd District ti Umuna a Premio iti kategoria ti Elementaria ken iti Pug-os National High School iti First Place iti kategoria ti High School. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:39 AM 0 comments
CLEARING KALPASAN TI SEMANA KEN PIESTA, NAARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Mayo 2, 2014, impakaammo ni Mr. Edgar S. Balangatan, AT/, MENRO Designate/ Clean and Green Coordinator a naideploy dagiti agob-obra iti babaenda a nagikkat kadagiti Tarpaulin ken dadduma pay a wara a maigapu iti kalepleppas a selebrasion ti Semana Santa ken iti Panagpiesta ti Ili iti Abril 23-26, 2014.
Nupay kasta, insupusop ni Mr. Balangatan a madagdagus ti clearing ken pannakadalus ti agsumbangir a paset ti Kalsada Nasional manipud Brgy. Sagayaden agingga iti Brgy. Pug-os agraman
dagiti Kalsada (Salomague Bound ken Cuancabal to Nagsincaoan Road) kasta met kadagiti lugar-pampubliko iti Poblasion (Parke, Plaza, Processional Route ken NISTC Public Market) tapno agtultuloy a nadalus ken napintas ti buya iti aglawlaw ti ili.
Ti madagdagus nga aksion dagiti maseknan nga LGU Personnel para iti “Clean and Clearing Activities” apaman a malpas dagiti dadakkel nga aktibidad ket paset ti panangipatungpalda iti direktiba ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti agtultuloy a pannakamantener ti kinadalus ti aglawlaw iti Munisipalidad ken sanitasion para iti umili ken bumisita a Balikbayan iti ili ti Cabugao. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:23 AM 0 comments
Friday, April 25, 2014
GRAND FLOAT PARADE, NAIDUMDUMA
Cabugao, Ilocos Sur - Naaramid ti Grand Float Parade ti 2014 Cabugao Ragsak Festival iti kabigatan ti Abril 24, 2014 (maikadua nga aldaw ti Piesta) a nagpartisiparan dagiti Kameng/Opisiales ti Local Government Unit (LGU)-Cabugao, 33 a barangay agraman dagiti Asosasion iti uneg ti barangay kas iti Senior Citizen, RIC, 4 P’s, BPATS, BNS, BHW’s, Lupong Tagapamayapa, 4-H Club, BPATS, Day Care Worker (DCW), kompania/organisasion iti Sektor Pribado kas iti Nuga Best, SYM Motors, Carylle’s Catering Services, Cabugao DepEd District, Private Hospitals, National Offices kas iti Judiciary, NTA kasta metten iti Muslim Traders, Philippine Taekwondo Cabugao Chapter, CISTODAI, Cabugao Badminton Club ken ti NISTC Stall Holders.
Immuna iti Parada ti Police Mobile Patrol sa iti kameng ti PNP, BFP, Municipal Officials nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Simmarunmo ti Marching Band ti Cabugao South Central School (Lead) sa iti Float ni St. Mark the Evangelist ken sinaruno dagiti kameng ti Simbaan-Katolika.
Nakipaset met dagiti Marching Band iti High Schools ken Elementaria iti nadumaduma a pageskuelan iti ili.
Tallo a barangay ti nangbukel iti 11 Cluster (A to K) ket sinarunoda dagiti agkakangayed a Floats-da. Nangrugi ti Parada_iti NISTC Public Market, Cabugao, Ilocos Sur ket nagpatingga idiay Cabugao Institute Compound, Cabugao, Ilocos Sur.
Kalpasan ti pannakaiparada dagiti Float ket napagaabayda iti uneg ti Cabugao Institute ket naaramid ti pannakagradoda babaen kadagiti nadutokan a Hurado ket maiwaragawag dagiti mangabak iti karabiyan dayta a petsa a daytoy ti Administration Night ti LGU-Cabugao.
Nagpaay nga Emcee ken Parade Coordinator ni SB Secretary Maxfel S. Suboc. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:10 AM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Ovidio
Ni Publius Ovidius Naso (20 Marso 43 SK – AD 17/18), naamammoan pay a kas ni Ovid iti agsasao ti Ingles a lubong, ket maysa idi a a Romano a mannaniw a kasayaatan a naamammoan a kas ti nagsurat ti tallo a kangrunaan nga urnong ti daniw, ti Heroidas, Amores ken Ars Amatoria, ken ti Metamorposis, ti maysa a mitolohiko a heksametro a daniw. Isu ket nadayeg a naamammoan para iti Fasti, a maipanggep ti Romano a kalendario, ken ti Tristia ken ti Epistulae ex Ponto, ti dua nga urnong dagiti daniw a naisurat idi idu ket naipatalaw idiay Baybay aNangisit. Ni Ovidio ket isu pay ti nagsurat kadagiti nadumaduma a babbassit a pirgis, tiRemedia Amoris, ti Medicamina Faciei Femineae, ken ti atiddog a lunod a daniw nga Ibis. Isu ket nagsurat pay ti napukaw a trahedia, a Medea. Isu ket naipanpanunotan a kas ti apo ti naliday a kopla, ket tinawtawidan anairanggo a kumaduann ni Virgilio ken ni Horacio a kas maysa kadagiti tallo a kanoniko a mannaniw ti Latin a literatura. Ti eskolar a ni Quintiliano ket nangipanunot kaniana a kas ti kinaudi kadagiti kononikal nga elehista ti ayat iti Latin.[1] Ti daniwna, nga adu a tinultulad idi las-ud ti Naladaw a Kina-ugma ken ti Tengnga a Panpanawen, nga kaaaduan a nakaimpluensia ti Europeaano nga arte ken literaturae ken agtultuloy a kas maysa kadagiti kangrunaan a nagtataudan ti klasiko a mitolohia.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Quint. Inst. 10.1.93
- ^ Mark P. O. Morford, Robert J. Lenardon, Klasiko a Mitolohia (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan US, 1999), p. 25. ISBN 0-19-514338-8 ISBN 978-0-19-514338-6
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Ovidio iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Ovidio iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Ovidio iti Wikisource (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jollibee
Ti Jollibee ket maysa a ragup dagiti panganan a mangipangpangruna iti prito a manok, burger ken spaghetti, ken a naikuartel idiay Filipinas. Addaan kadagiti puesto iti 6 a pagilian iti sangalubongan, iti Filipinas, Estados Unidos, Hong Kong, Bietnam, Indonesia ken Brunei. Ni Tony Tan Caktiong ken ti pamiliana iti parlor ti sorbetes iti Cubao ken iti Quiapo idi 1975. Idi agangay dagitoy ti nagbalin nga umuna a pagtagilakuan ti Jollibee. Idi 1978, naipasdek ti Jollibee Foods Corporation ken naikorporada kas maysa a 100% a Pilipino a Kompania. Di agbayag, saan laengen a sorbetes ti idasdasarda, nagiserbida metten iti sandwich ken spaghetti, ket idi kuan dagitoyen ti ad-adda a naglatak ngem ti sorbetes a lakoda. Sinuktanda dagiti parlor ti sorbetes iti panganan, ti panganan a napanaganan iti jollitops.


text:
PART 1 | PART 2
(Irepostek man ditoy daytoy a pangatiddogen a salaysay-critique–in 2 parts–a nasuratko idi 2008. Originally posted daytoy iti blogko a mannurat.com. Bareng adda pay latta maipaayna met a pagmennamennaan.)
ituloytay’ man ngarud a pagpapatangan dayta historical fiction.
ket ituloyko ti pangtedko. nakaiparangakon kadagiti patiek a historical fiction a sarita nga iloko. patiek, kunak, a, ta bukodko la daytoy a panamati wenno claim. ta adda la labitna a dagiti dadduma nga ibagbagak wenno aw-awagak kas historical fiction, mabalin a saan nga anamongan ti sabali. ngem bukodko daytoy a panirigan, bukodko a panangkita, bukodko a reading ken panangamiris. bukodko ngarud a listaan daytoy ti kunaek a historical fiction works iti iloko.ket ibinsak man ngarud ita dagiti novela, kas sampol, iti limitado laeng a resourcesko (limitado ta diak [pay] amin nabasa a mabalin a basaen a novela nga iloko, sumagmamano la dagitoy kadagiti nabasakon, wenno malagipko ita, at the time of writing daytoy a blog post; ta saan met a kompleto ti koleksionko iti bannawag issues, ken awan iti ikutko dagiti napapateg a libro iti iloko a naipablaaken, wenno koma dagiti sukisok ken panagadal maipapan iti iloko literature a naipablaaken wenno nasuraten), a patiek a madasig kas historical fiction.
ania pay, iyun-unak, a, ti “saksi ti kaunggan” ni juan s.p. hidalgo jr.
ta adda kad’ pay, aya, novela iti iloko a nahishistorikal ngem iti daytoy a naidumduma nga obra ti bigbigbigentay’ a henio iti literatura iloko? maysa a tour de force a treatise iti historikal a panangirekord iti edsa revolusion iti 1986 ti “saksi ti kaunggan” iti nadumaduma a fictional a panangiparang iti nadumaduma met a naisangsangayan a literary technique, medium, device iti biang ti maysa a neutral wenno nonpartisan a karakter.
manmano ti malagipko ita, wenno manmano la ngamin met ti nabasbasak wenno napalpalabsak, a novela iti iloko a mabalin a patien wenno paneknekan kas historikal.
kaaduan kadagiti novela daydi apo arsenio t. ramel jr., maipapan kadagiti gerilia idi panawen ti japones ken kadagiti mannakigubat iti kabambantayan. kas koma iti“mata ti allawig,” “maingel iti kabambantayan,” wenno ti “dayyeng iti kabambantayan.” historic events dagitoy a panawen kadagiti nasao novela a naggarawan ken nagakeman dagiti karakter.
kasta met laeng ti “alsa masa 1763” ni bernardino c. alzate a maipapan iti tignayan dagiti mannalon iti tayum, abra kontra kadagiti espaniol idi 1763.
daydiay “ti bassit a balay ni brader orly” ni samuel f. corpuz, kayatko nga inayon iti listaak. pudno a kas man nagpatingga laeng iti kasla gagangay a domestiko a panagbiag, parparikut ti maysa a familia ti nawarwar ken naiparang iti daytoy a novela. ngem iti “panagsisinniplag” kas kada panagiinnagum dagiti agkakabsat, iti uneg ti familiada, aggargaraw ket aktiboda iti pagun-unoyanda a pakasaritaan kadagiti aktual a disso ken panawen a nagwerretan ti novela. ket idinto a parparikut, babassit a balligi ken pannakapnek ken ragsak iti ikub ti maysa a tipikal nga ilokano a familia ti mawarwarwar, pasetda met ti komunidad, ti gimong, gapuna a sakupen met la dagiti domestiko a pakaseknanda dagiti nainsapasapan a sosio-politikal a pakaseknan (kas koma, siempre iti politika, tradisional a politika wenno patronage politics, a napnot’ korupsion; edukasion, insurhensia, kdpy) agramanen pammati ken relihion. itoy a novela, microcosm ti familia ni brader orly iti dakdakkel a familia: ti kagimongan wenno sangkailian. ta di met, aya, makunkuna a ti familia ti “smallest unit of society?” wen, ket no awan ti familia, ti basic wenno pangrugian, awan met ti mabukel a gimong, awan met ti mabukel a pagilian.
kayatko met nga iraman ti novela a “dagiti bin-i ti kimat” ni cles b. rambaud. Kadkadawyan, gagangay la a mannalon iti away dagiti kangrunaan a karakter ngem naglasat iti maysa a paset ti factual a pakasaritaan iti insurhensia iti kailokuan ken iti filipinas ti nadagem a kapadasan dagitoy a babassit nga umili nga adda iti tengnga dagiti agsusupanget nga ideolohia, isuda a gagangay nga umili nga adda a maip-ipit, mapabpabasol, maidaddadanes. no iti agdama koma a paspasamak, isuda dagiti inosente nga umili, sibilian, a maip-ipit iti ranget dagiti milf ken militar ita idiay mindanao.
ti novela a “ti biddut” daydi apo gregorio c. laconsay, iramanko koma kas historical fiction ta naisangsangayan met nga account ti political climate ken maneuverings, a kasla pay ketdi sumursurot idi iti taray ti politika idi tartaraudi ti dekada ‘60 ken kasla pugpugtuanna/padpatuanna ti mabalin a mapasamak (maipapan daytoy kadagiti agtuturay, iti maysa a panawen iti filipinas, a no sadino iti ud-udina, narabsut ti turay (kudeta) iti panangidaulo ti sekretario ti defensa–a nadekket a gayyem ti presidente– ken kakaduana a heneral iti armada, ngem iti udina, saan a naballigi ti kudeta, gapu iti maysa a “biddut”; no ania dayta a biddut, diak ibagbagan, diak pay ket malagipen, sukisokenyo daytoy a novela ket basaenyo ta makapikapik ken kas man prophetic). ngem diak iraman ta kasla agtinnag nga alternate history ti estoria ta nangpaltuad iti kabukbukodanna a parbo a senario ken pagteng. prophetic koma la unay, a, no pinagballigi ti autor ti kudeta sa nasuktan ti presidente. mabalin no kuan nga iyarig iti downfall ti marcos regime, iti kudeta da sekretario enrile ken heneral ramos, iti pannakapadisi ni marcos, iti panagpresidente ni cory aquino (ngem ayanna ngay ti asasinasion ni ninoy aquino? awan ti “ninoy” iti “ti biddut”).
kayatko ketdi nga iraman koma daydiay maysa pay a novela ni apo laconsay a “ti kabusor” a maipapan iti panagsapsapul dagiti military ken periodista iti maysa a dadaulo dagiti rebelde (diak unay malagipen ti estoriana). historikal kunak man ta backgroundna ti panawen ti martial law nga isu met laeng ti panawen a masursurat/maipabpablaak ti nasao a novela.
intay’ met iti sabsabali pay a gapuanan iti filipinas, dagiti novela iti english ken tagalog. subliantayto ‘tatta dayta novela nga iloko.
ania pay ngay, iyunak, a, a dakamaten ti “noli me tangere” ken ti “el filibusterismo”ni rizal. ’sinno ti mangkuestion ngay iti kina-historikal dagitoy a dua a nagbileg a novela itan nga agarup isu la dagitoy a dua a novela ti namunganayan metten ti amin a novela a filipino, aglalo no maipapan iti social realism? namunganayan, kunak man, ta no basaem dagiti simmarsaruno a novnovela, idi man ken ita, madlaw ti inspirasion ti “noli” ken “fili” kadagiti tipikal a romantisista a tema nga innayat iti panawen ti revolusion, a no agsuratka met la iti ay-ayat, sika a mannurat a realista, nasken nga adda backgroundna a dangadang, wenno ibinggasmo iti pakarikutan ti kagimongan (“social cancer” ek-ek, hehe!), wenno pagbalinem ida a rebel lovers, wenno rebelde/aktibista ‘diay maysa, pasista a militar diay maysa, etc). samonto pay sagpawan wenno rekaduan kadagiti idealista a karakter a mara-elias wenno mara-pilosopo tasyo wenno mara-padre florentino; samo laokan kadagiti kontrabida a mara-padre damaso wenno mara-doña consolacion; santo pay la adda dagiti “moderno” a sisa, crispin, basilio… hmmm.
ngem adda koma kayatko nga ipadpad a novela iti “saksi ti kaunggan.” ngem saan a mabalin ta iloko ti “saksi ti kaunggan” ket kabukbukodan daytoy ti literatura iloko. ti ibagbagak ket ti novela a tagalog a “dangadang” ni aurelio s. agcaoili. di mainsasaan a nakail-ilokano daytoy a novela. no basaem laengen, nagadu ti texto nga iloko. santo pay la patneng nga ilokano ken umiiloko ti autor. ngem anian ta naisurat ngarud iti tagalog. gapuna a saantay’ a kapkapnekan nga ikutan ken iraman kas naindaklan koma a gapuanan iti literatura iloko.
iti bukodko a panangsirig, kagupgupit ti masterpiece ni apo hidalgo daytoy a masterwork ni apo agcaoili. no pakasaritaan met la ti inka sapsapulen, no historical fiction ti essemam la unay a basaen, daytoyen “dangadang” dayta. nairanta a nasurat a talaga daytoy a novela tapno ilawlawag ken ipaawat ken tignayenna kenka nga agbasa ti historia a nakatalimudok iti pakasaritaan dagiti dumadangadang nga ilokano, dagiti revolusionario nga ilokano idi angged ken iti agdama nga agdama, iti kailokuan nga umok met dagiti dumangadang ken dagiti adu a bannuar ken disso dagiti adu a revolusion ken panagrevolusion.
manipud 1872 aginggat’ 1972; 1896 aginggat’ 1986; 1898 aginggat’ 1998, dagiti sangagasut a tawen, noventa a tawen, ania man kadagita a siniglo ken dinekada, iti pakasaritaan dagiti dumadangadang/revolusionario nga ilokano (iti man maysa a partikular a familia dagiti revolusionario wenno iti sapasap a tignayan dagiti umili), iti man dangadang kontra kadagiti espaniol, americano, japones kadagiti gera-mondial, wenno iti dangadang dagiti makunkuna a rebelde iti panawen kasakbayan ken kalpasan ti bagong lipunan ken martial law, adda amin dagita iti novela. ket ania pay ti nahishistorikal koma ngem iti dayta?
kabayatanna, adu dagiti mabalin a pilien a historical fiction nga obra dagiti filipino a mannurat, ilokano man wenno sabsabali pay, a nasurat iti tagalog wenno english. ngem ditoy, gapu iti kaaduda, mangpiliak laeng iti sumagtallo laengen nga autor nga innak iparang ken iparangarang dagiti sinuratda a patiek a historikal. isu da: f. sionil jose (maysa nga ilokano, pagpiaanna), lualhati bautista, ken jun cruz reyes.
dandani amin, no di man amin, a sinurat a sarita ken/wenno novela ni f. sionil jose ket mabalin a kunaen a historical fiction (saan la a ti “vibora!” a kas naited a sampol ni apo duque iti “makunana”).
malaksid iti nadakamatkon a “po-on,” historical met, ania pay, ti “tree,” “my brother, my executioner,” “the pretenders,” nangruna ti “mass.” wen met, ta dagitoy a novela ngarud a maaw-awagan kas “rosales saga”–manipud “po-on” nga agultimo iti “mass”–ket awagan a mismo ti autor ken dagiti kritiko a kas historical. dagitoy a “five novels which encompasses a hundred years of philippine history, from 1872 when the three pilipino priests–gomez, burgos, zamora–were martyred, to 1972 when marcos declared martial law,” kas naipasingked iti blurb dagiti libro.
uray ti “ben singkol” (backgrounderna ti word war 2, pannakilaban kontra kadagiti japones), ken ti “ermita” (“here is manila–before 1941, during the tumultous years of the japanese occupation, and the corrupt marcos regime”), ken nangruna ti “viajero”(“a novel of history, of these islands and their people long before the spaniards came… the epic voyage of the filipino, from the earliest contact with china, through magellan’s tragedy in mactan, onto the heroic voyages of the galleons across the pacific… [concluding] with the movement of filipino workers to the middle east… hong kong, singapore, tokyo…”).
no basaem dagitoy nga obra ni apo frankie, kasla agbasbasaka met iti mas nabatbatad ken napudpudno a panangisarita wenno panangiladawan iti pakasaritaan ti pagilian, iti man adayon a napalabas wenno iti asideg pay laeng a napalabas wenno iti kalkalpas nga agdama ken iti mismo nga agdama. partikular a magusgustuak ti“po-on” (obvious met, aya, ta sangkatabtabko ditoy). ditoy met ngamin a partikular a nairaman dua a notable events ken dua met a notable names/heroes iti established philippine history. ket ditoy a kasla makapudno a talaga ti definision iti no ania ti makunkuna a historical fiction. ti kaadda dagiti pudno a personalidad ken events iti ammo ken ammo a pakasaritaan a kas kada mabini ken del pilar ken ti idadagas ni mabini iti rosales ken ti napasamak a gubat iti tirad pass, saanda a fictive laeng a kas karakter ken pagteng iti maysa a fictitious a sinurat. kas kuna met laeng ni apo jose iti pakdaarna iti libro: “except for mabini’s brief sojourn in rosales, pangasinan and the battle of tirad pass, all the events in this novel are fictitious.”
kunaek pay a maysa nga ulidan ti “po-on” tapno maammuan ken maadal ket makasurattayo iti kapkapnekan ken nakapimpintas a historical fiction a saanen a nasisita nga intay’ pay kasapulan nga ikkan iti nagadu nga endnotes ti suratentayo a fiksion. adalentayo daydiay teknik ken wagas a namay-an ni apo jose iti pannakikadkadua ken pannakipatpatang ni istak ken ni mabini (“the cripple”) idiay rosales, nangruna ti inna pannakikadua kada del pilar ken katipuneros a nagtagi-mauser ken pannakiranget met kadagiti norte americanos a nagtagi-krag iti battle of tirad pass.
no lualhati bautista kunamon, a, ket ania pay no di dagiti novelana a “’gapo,” “dekada ‘70,” “bata, bata, pa’no ka ginawa?” ken “desaparesidos.” di mapagduaduaan ti kinahistorikal dagitoy nga obra. ket adda naisangsangayan kadagitoy a sinuratan no maidilig iti sabsabali. no iti dadduma ket agusarda iti endnotes tapno mailawlawag dagiti factual a datos wenno maipakaammo dagiti historical references, kadagiti novela ni apo bautista, inyarkosna a mismo iti uneg ti novela dagiti importante a facts ken figures ti notable events.
kas koma iti “’gapo,” nairaman iti maika-6 a chapter ti “maikling balik-aral” a marasalaysay maipapan iti pakasaritaan ti u.s. military bases iti filipinas.
kasta met laeng iti “dekada ‘70” iti maika-15 ken maika-21 a chapters ken iti maudi a chapter a “sa pagtatapos” naibudi dagiti marasalaysay maipapan iti kasasaad ken sasaaden kadagidi a panawen idi 1970s iti babaen ti new society ken martial law.
iti “bata, bata, pa’no ka ginawa?”, nupay abbaba laeng, naisingit latta kas ramen dagiti nawaya a pasalaysay a dakamat iti martial law, aquino assasination, kdpy.
ngem iti “desaparesidos” la ngarud, adda pangatiddogen a kasla feature article nga insingit ti autor iti nagbaetan ti maika-9 ken maika-10 a chapters, a napauluan iti “once upon a fairy tale, o ang pag-iibigang marcos-us” a maipapan, siempre, ken ni marcos, ti martial law, ti new society, ti aquino assasination, a nagultimo iti edsa people power.
saanen a masapul nga agusar ni bautista iti footnotes wenno endnotes. gagangay ken natural a nakabinggas a mismo iti estoria ken panagestoriana dagiti factual a pasamak iti historia, ket no basaem dimon ikankano no fiction wenno nonfiction ti obra ket ti importante ket maabbukayka, masulbogka, matignayka, wenno masaktanka wenno masairka ket mapalsianka, iti kinapudno.
adda met sabali nga estilo wenno mabalin a sub-genre a sursuroten ni jun cruz reyes iti sumagmamano a sinuratna. testimonial literature ti awagna. suratenna ti kabibiag dagiti pudpuno a tattao, a sibibiag pay, a makuna met notable people kadagiti notable events napalabas man wenno madama. kastoy ti namay-anna iti panangestoria iti biag ken kabibiag da ka roger rosal ken dadduma pay kameng ti npa ken aktibista iti librona nga “ilang taon na ang problema mo?”
no basaem, saan met ngarud a biograpia koma ta patiem lattan a fiksion iti unique nga estilo ti panagsursurat ni reyes. ngem maidasig latta kas literatura. ken siempre, kas historical fiction (no patiem a fiksion, naifiksion, fictionized).
paset la ngarud met ti historia dagitoy a kabibiag wenno padas. ti objective ni reyes ket maisuratna, mairekordna met ti pakasaritaan iti biag dagiti aw-awaganna iti “etsa-puwera” iti established man a kagimongan wenno historia (ket dagitoy met ti inna impan a karkarakter la ngarud iti novelana nga “etsa-puwera”). ket babaen ti testimonia a mismo dagiti sibibiag a nga agbibiag, inna sinurat ti bukbukodda nga estoria.
ket manen agsubli ti saludsodtayo: dagiti la kadi ngamin, aya, nalalatak/naindaklan a tattao wenno dagiti mabigbig a bannuar ti mabalin a karakter iti maysa a historical fiction?
iti “etsa-puwera” ni reyes, pinagbidana dagiti saan a bida iti estalisado a pakasaritaan. iti blurb ti libro, kastoy man ti naibaga: “kuwento ito tungkol sa mga taong laging nasa laylayan lamang ng kapangyarihan. mga minorya sila noong panahon ng kastila… kuwento rin ito ng mga taong may kapansanan. sila na hindi maganda o buo, sa pamantayan ng ‘normal’ na lipunan. sila na salat sa pinag-aralan, at salat sa kabuhayan, silang lahat sa loob ng daan taon, silang mga etsa-puwera. silang namumundok pa rin hanggang ngayon sa paghahanap ng laya. silang nagsusulat para may makausap. noon at ngayon, sila ang mga etsa-puwera, kabahagi ng lipunan, pero laging tinatapakan.”
uray ti “ang aso, ang pulgas, ang bonsai at ang kolorum” ni jose rey munsayac, dagiti met la kadkadawyan a tattao ti nagbalin a bida, imbes a dagiti am-ammo a nagan wenno lidlider ti revolusion. kuna ti blurb ti libro: “ang nobelang (ito) ay kasaysayan ng ilang henerasyon ng mga pangkaraniwang tao na nasangkot sa iba’t ibang panahon ng paghihimagsik. xxx … nasuong sa isang masalimuot at awalang katapusang pakikihimagsik ang mga karaniwang tao samantalang ang mga lider nila’y patuloy na nakikinabang sa pakikipag-ugnayan sa iba’t ibang namiminuno sa bayan. xxx sa bawat himagsikan, ang mahihirap ang siyang tinatawagan at ginagawang pambala sa kanyon. ngunit sa pagtatagumpay ng himagsikang iyan na sinalihan ng maliliit, ang nakikinabang ay ang mayayaman.”
adu pay dagiti kakastoy a piesa a natalged a maibaga kas historikal. ket mairaman ditan dagiti estoria maipapan kadagiti npa a kaaduan a sinurat met la dagiti kameng a mismo, a natipon iti libro a “muog.”
ngem adda pay sumagmamano a saludsod: kasanon no “puro” (pure) a fiction (“puro nga orihinal” kas kuna pay ni apo bermudez) ti nasurat ngem naisurat ken nasurat met a sibabasar/naibasar, ranta man ken saan ti autor, iti maysa a partikular a lugar ken panawen a makuna a kadkadawyan laeng, gagangay laeng, tipikal nga away, bario, ili kas pagarigan iti kailokuan iti maysa a saan a nalatak wenno awan akemna iti establisado a historia wenno konsepto ti orthodox wenno tradisional nga ammotayo a definision wenno sakup ti patientayo a pakasaritaan?
saan kadi ngatan, aya, a historikal met? aglalo no dagiti karakter ket gagangay a tattao, mannalon, mangngalap, gagangay a taga-aw-away, bumario, umili a sitatalinaay, sikokontento ken siraragsak nga agbibiag iti maysa a natalna ken nalinak a lugar? ‘tay ngay lugar ken panawen nga awan ti rebrebolusion, awan ti rebrebolusionario, awan rebrebelde, awan gubat, awan aglalaban, awan ti matay a kas martir wenno bannuar?
naa, an’aka metten, kapid, ket saan, a, a nainhistoriaan dayta, inti’anna ngay ti histori dita, kunatay’ la ketdi, di met?
ket ipapilittayo a nasken nga adda notable people, notable place, notable event. wenno uray maysa laeng kadagitoy, kas backgrounder.
pagpampanunotan: ania ngarud ti pakaidasigan ngay ti kas iti novela a “dissoor”daydi apo constante c. casabar, a nailugar iti maysa a tipikal nga away ken ili iti kailokuan iti panawen a makunkuna a “peace time” wenno idi 1920s-1930s a kasakbayan ti world war 2? wenno uray ti “umuna a bukel” a novela met laeng ni apo casabar?
para kaniak, kayatko a patien a historikal pay latta dagitoy a kita ti novela uray man no awan man laeng ti nadakamat a bida a bannuar wenno notable a tao iti historiawenno backgrounder a dangadang wenno significant nga events iti naguddogan ken naginduroganda a period (iti “dissoor” met ketdi, adda sangkabassit a dakamat, babaen ti flash forward, maipapan iti masungad, mapasamak a gubat-sangalubongan; wenno ti ababa a dakamat iti biag ni gregorio aglipay; ngem bassit-usit la dagidiay a mention).
apay met, kunayo? patiek a historical records dagitoy ti particular a period wenno time/era iti adda a sapasap a pakasaritaan ti kailokuan ken iti pagilian iti dayta a partikular a lugar wenno disso, uray man pay no fiksion laeng.
uray man pay no fiksion laeng ngem factual dagiti naibudi ken naibinggas a rekord ti nagbaknang a cultura ni ilokano iti “dissoor” ken “umuna a bukel.” saanen a nasken a mapaneknekan ti ania man ti historicity, mainaig iti cultura wenno iti antropolohia, dagitoy a fictional representation wenno accounts ti nasao a time frame (“peace time”) ta ania kad’ pay ti mas historic ngem iti panangisurat wenno panangirekord in permanency wenno in posterity iti nasao a nakabakbaknang a tradision, kostumbre, ritual, aw-awid, pammati, karirikna (ket wen, a, pati pay proseso ti panagrugi ti panaguttog [ni ubing nga irong a nakakita iti karissabong, kari ni sabong, idi maukap dagiti luppo ni iday a kaubinganna a di pay idi agpampanti; wenno idi masiripna ti “nangisit a samek iti puon dagiti luppo” ti lupes a baket] ken ti panangipeksa iti uttog [“umapput uray no mammamguong”]) dagitoy a patneng nga ilokano iti maysa nga idyllic nga ilokano nga away–a kadagitoy a panawen, iti agdama, manmanon wenno awan pay ketdin a maimatangan, mapaliiw, marikna, mapadasan iti maysa nga agdama a lugar iti kailokuan?
historical record, fictional historical facts. a no basaem ida ita, kalpasan ti no manon a dekada a napalabas (iti man sinurat segun iti time and settingna, wenno iti ruar iti sinurat iti no manon a tawen ti lumbes samonto mabasa ti sinuratan a nasurat pay la idi ugma), wenno no basaendanto kalpasan ti sangasiglo wenno uray sangamilenia no isu (no addanto pay agbasa, a, iti iloko a texto; no addanto pay agsao/makasao iti iloko), maammuandanto a ne, kastoyda gayam idi panawen, kunada. kasdia gayam, aya, piman, ti panagasawa, panagtapat, panagdallot; kasdi gayam dagiti domestiko a parparikut ken babassit a triumphs ken ragragsak ti agaassawa, agkakabagian, agkakaarruba, agkakapurokan, agkakabario, agkakailian. saan ketdi ngatan a historikal dayta ken daytanto? no historical man ti kasta, di ketdi ngata met historical a fiction ti kas iti “dissoor” ken “umuna a bukel.”
wenno ti kas iti “virginia” wenno “san sandi morning” nga agpada a novela ni lorenzo g. tabin. a nupay nasurat/napasamak idi 1960s ken 1970s ket saan met a political a nobnobela ta nagtalimudokda laeng kadagiti tipikal a tao, lugar, pasamak iti kailokuan iti panawen ti panagbibirhinia, panawen dagiti old timer a hawayano nga agbalikbayan nga umay mangilanding iti karissabong, a naiparang kas makaray-aw a sinuratan.
no ditay’ kapkapnekan, ti panawen ti adda ken ultimo a mangeddeng. 50, wenno 100 years manipud ita, no addanto pay a masarakan dagitoy a sinurat ket mabasa ida, addanto kadagiti mangbasa no patienda a paset ti historia dagitoy, kas historical a records, no di man mabalin a historical fiction iti estrikto a definisionna.
panawen ti mangeddeng. ken pakasaritaan met la a mismo.


text:
Kirgistan
Nagsasabtan: 41°N 75°E / 41°N 75°E
Ti Kirgistan ( /ˈkɜrɡɨstæn/ KUR-gi-stan;[8] Kirgiz ken Ruso: KыprызcTaH, Kirgistán, wenno Kиprизия, Kirgiziya), opisial a ti Republika ti Kirgistan, ket maysa kadagiti innem iti lubong a nawaywayaan a Turko nga estado (a mairaman ti Turkia, Azerbaijan, Turkmenistan, Uzbekistan ken Kazakhstan). Mabirukan daytoy idiay Tengnga nga Asia, a napalikmutan ti dagdaga ken kabambantayan, ti Kirgistan ket nabeddengan babaen ti Kazakhstan iti amianan, Uzbekistan iti laud, Tajikistan iti abagatan a laud ken Tsína iti daya. Ti kapitoliona ken ti kadakkelan a siudad ket ti Bishkek.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Batay-linteg". Gobierno iti Kirgistan. Naala idi 2009-09-23.
Artikulo 5
1. Ti naestaduan a pagsasao iti Kirgistan a Republika ket isunto ti Pagsasao a Kirgistan.
2. Idiay Kirgistán a Republika, ti pagsasao a Ruso ket usaren a kas iti opisial a pagsasao.
- ^ CIA World Factbook para iti Kirgistán
- ^ Lenta.ru: CпиkepoM kиprизckoro пapлaMeHTa cTaл copaTHиk пpeзидeHTa(Russian)
- ^ Ti parlamento iti Kirgistan ket nagbutos iti baro a tagabitla (Ruso)
- ^ Departamento iti Ekonomia ken Sosial a Pannakibiang Dibision ti Populasion (2009). "Prospekto ti Populasion iti Lubong, Tabla A.1" (PDF). 2008 rebision. Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2009-03-12.
- ^ a b c d "Kirgistán". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-30.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti pannakabalikas ket sabsabali. Dagiti pay daduma ket ti /ˈkɜrɡɨstɑːn/ KUR-gi-stahn, i/kɜrɡɨˈstɑːn/ kur-gi-STAHN wenno /kɜrɡɨˈstæn/ kur-gi-STAN, ken i/ˈkɪərɡɨstɑːn/ KEER-gi-stahn
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Kirgistan
- Kirgistan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Binalbaliwan Kadi Dagiti Saksi ni Jehova ti Biblia Tapno Maitunos Kadagiti Patpatienda?
Saan, no di ket dagiti patpatienmi ti balbaliwanmi no matakuatanmi a saan a maitunos dagita iti Biblia.
Nabayag pay sakbay nga inrugimi nga ipablaak ti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan idi 1950, sinukimatmi ti Biblia. Inusarmi ti aniaman a patarus nga adda idi ket dita ti nangibatayanmi kadagiti patpatienmi. Kitaem ti sumagmamano kadagiti nabayagen a patpatien dagiti Saksi ni Jehova, ket ikeddengmo no talaga a maitunos dagitoy iti isursuro ti Biblia.
No ania ti patpatienmi: Ti Dios ket saan a Trinidad. Kuna ti Hulio 1882 a ruar ti Zion’s Watch Tower: “Ammo dagiti agbasbasa iti daytoy a magasin a nupay mamatikami ken ni Jehova ken Jesus, ken iti nasantuan nga Espiritu, ibilangmi a saan a nainkasuratan ti pannursuro a dagitoy ket tallo a Dios ngem maymaysa a persona, wenno maysa a Dios ngem tallo a persona.”
No ania ti kuna ti Biblia: “Ni Jehova a Diostayo isu ti maymaysa a Jehova.” (Deuteronomio 6:4, Ti Biblia) “Adda maymaysa a Dios, ti Ama nga paggapuan dagiti isu-amin a banag, ket datayo maipaaytayo kencuana; ken maymaysa nga Apo, ni Jesu-Cristo, a gapu kenkuana adda dagiti isu-amin a banag, ken gapu kencuana addatayo.” (1 Corinto 8:6, Ti Biblia) Kinuna ni Jesus: “Ni Ama dacdackel ngem siac.”—Juan 14:28, Ti Biblia.
No ania ti patpatienmi: Awan ti agnanayon a pannakatuok iti umap-apuy nga impierno. Naibatay iti Roma 6:23 iti King James Version ti paulo ti Hunio 1882 a ruar ti Zion’s Watch Tower a, “Dagiti Supapac ti Basol Isu ni Patay.” Kunana: “Nakalawlawag ken simple daytoy a sasao. Isu a nakaskasdaaw ta nakaad-adu dagiti agkunkuna a mamatida iti Biblia kas Sao ti Dios ngem konkontraenda met daytoy a naglawag a sasao ken ipapilitda nga isursuro kano ti Biblia a dagiti supapak ti basol ket agnanayon a pannakatuok.”
No ania ti kuna ti Biblia: “Ti tao nga agbasol isu ti matay.” (Ezequiel 18:4, 20, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Ti maudi a dusa dagidiay bumusbusor iti Dios ket saan nga agnanayon a pannakatuok no di ket “agnanayon a pannakadadael.”—2 Tesalonica 1:9, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
No ania ti patpatienmi: Ti Pagarian ti Dios ket pudpudno a gobierno, saan laeng a kasasaad iti puso. Maipapan iti Pagarian ti Dios, kastoy ti kuna ti Disiembre 1881 a ruar ti Zion’s Watch Tower: “Inton maipasdek daytoy a pagarian, maparmekto amin a pagarian ditoy daga.”
No ania ti kuna ti Biblia: “Iti panawen dagitoy nga agturay, mangipasdekto ti Dios ti langit iti pagarian a pulos a dinto agpatingga. Saanto a maparmek dayta a pagarian ngem gibusannanto dagiti amin a pagarian. Isu laeng ti agpaut iti agnanayon.”—Daniel 2:44, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
Ti laeng kadi Baro a Lubong a Patarus ti us-usaren dagiti Saksi ni Jehova a mangsuporta kadagiti patpatienda?
Saan, ta itultuloymi ti agus-usar iti adu a patarus ti Biblia iti panangasabami. Kinapudnona, nupay mangmangtedkami iti libre a kopia ti Baro a Lubong a Patarus kas paset ti libre a panangyadalmi iti Biblia, maragsakankami met a mangyadal iti siasinoman uray no kaykayatna nga usaren ti sabali a patarus.
Ammuem ti Ad-adu Pay
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA
Adda Kadi iti Biblia ti Doktrina a Trinidad?
Adu a relihion ti mangisursuro a ti Dios ket Trinidad. Kasta kadi ti isursuro ti Biblia?
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA
Ania ti Impierno? Lugar Kadi Dayta a Pagtutuokan iti Agnanayon?
Madusa kadi dagiti managdakdakes iti umap-apuy nga impierno? Dayta kadi ti supapak ti basol? Basaem dagiti sungbat iti Biblia kadagitoy a saludsod.
SIASINO ITA DAGITI MANGAR-ARAMID ITI PAGAYATAN NI JEHOVA?
Kasano a Limmawag Manen ti Kinapudno a Linaon ti Biblia?
Kasanotayo a masigurado nga umiso ti pannakaawattayo iti isursuro ti Biblia?


text:
Sistema ti panagbalikuskos
The sistema ti panagbalikuskos wenno sistema ti sirkulatorio ket maysa a sistema ti organo a mangpalubos ti panagbalikuskos ti dara ken linpa tapno maipan dagiti taraon (a kas dagiti amino asido ken dagiti elektrolito), oksiheno, karbon dioksido, dagiti hormona, dagiti selula ti dara ken dadduma pay, a mapan ken manipud kadagiti selula iti bagi tapno mataraonanna ken tumulong a lumaban kadagiti sakit, mangpatalinaay ti temperatura ti bagi ken pH, ken tapno mangtaripato ti homeostasis.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Sistema ti panagbalikuskos iti Wikimedia Commons


text:
Panaglalam-ek
Ti panaglalam-ek ket isu ti kalamiisan a tiempo iti tawen kadagiti polar a klima ken ti dagiti temperado a klima, ken nagbaetan daytoy ti otonio ken primabera. Ti panaglalam-ek ket patauden gapu ti adayo a pannakaiturong ti pagtayyekan ti Daga iti hemisperio manipud ti Init. Dagiti nadumaduma a kultura ket mangipalawagda kadagiti nadumaduma a petsa a kas ti rugi ti panaglalam-ek, ken adda met dagiti dadduma nga agusar iti panangipalawag a naibatay iti klima. No panaglalam-eken iti Akin-amianan a hemisperio kalgaw met iti Akin-abagatan a hemisperio, ken no baliktaden. Kadagiti adu a rehion, ti panaglalam-ek ket mainaig iti niebe ken dagiti agyelo a temperatura. Ti momento ti solstisio ti panaglalam-ek ket no ti kangato ti init a mainaig iti Amianan (wenno Abagatan) nga Ungto ket kaaduanna iti negatibo a pateg daytoy ket no ti init ket addaan iti kaadaywan iti baba ti horisonte a kas marukod manipud ti ungto). Dagiti petsa ti kasapaan nga ilelennek ken kabayagan nga ileleggak ti init iti ruar dagiti rehion ti polar ket agigiddiatda manipud ti petsa ti solstisio ti panaglalam-ek, nupay kasta, ken dagitoy ket agdepdepende iti latitud, gapu ti pagiddiatan iti solar nga aldaw kadagiti amin a paset ti tawen a patauden babaen ti immitlog a panagtayyek ti Daga.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rosenthal, Norman E. (1998). Winter Blues. New York: The Guilford Press. ISBN 1-57230-395-6
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Panaglalam-ek iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Panaglalam-ek iti Wikiquote (Ingles)


text:
Karaman ti Pinas kadagiti pinakakurap a pagilian iti Asia. Iti scale of 10, immabuten ti 9, segun iti surbey nga inwayat ti Hong Kong-based Political and Economic Risk Consultancy (PERC) itay napalabas a bulan. Ti kurapsion iti pagilian ti puon ken gapu ti panagrigrigat ti kaadduan nga umili idinto a bumakbaknang latta dagiti nabaknang. Lalo ket di pay masibbolen ti kinangina dagiti gagatangen. Lapdan daytoy ti panagdur-as.
Iti laksid a maibilang daytoy nga immoral nga aramid, naruay latta dagiti parintumeng ken panagakkub kadagiti dua a dakulap a buyogan ti kidem, iti dumog wenno tangad, no di man iti dir-i dagiti amen ken alleluia.
Iti trabaho, makasursuro ti empleado nga agkurakot no mabaybay-anda nga agaramid. Nasayaat laeng no kagudua ti mapan iti PR ken kagudua met ti mapan iti RP. Ngem kadagiti kurimed a transactions, awanen ti kukua ti RP. Kastoy ti katadem ti getteng dagiti alimatek iti takdang. Awan ti mapasamak a transaction no awan ti mapan iti PR. Di bale nga awan ti mapan iti RP basta adda mapan iti PR.
Tinto pay mismo a gobierno ket awanan iti sinseridad a mangiddep iti apuy. No adda man maireport, dagiti laeng babatting nga ikan a sinubuan iti nakadadakkel nga appan tapno makuna nga adda naaramidan dagiti makedngan. Dagiti dadduma a maireport, no di man buoten ti kaso, agpukaw a kasla asuk.
Ti kinaawan ti agipulong ken pagpulongan ti makitkita a panagpukaw iti lamisaan ti maysa a mangyabayab iti dilpat ti apuy ti kurapsion. Agipulong? Asino? Pagpulongan? Asino ken sadino?
Awanto met laeng ti banagen ti impulong ta di met masinuo no asino ken sadino ti pagpulongan. Baliktad itan ti yabayab ti angin. Daydiayen agipulong iti kurapsion ti makasuan ken maisapulan iti adu a kaso tapno maserregan ti ngiwatna. Kadagiti baliktad ti bitukana, kumuribot laengen wenno agdoble-kara. Ti kaso ti panagipulong itan ket kasla duydoy a nadulduldol agingga iti nadudolen ket makauman a denggen iti naglalaoken a bamban kada alupasi. Pagangayanna, nakangangan ti nagpulong iti nagbitinanna a tali ti kinapiman.
Pulong? Nailasagen ti saan a panagtimek. Standard practice. No agtimekka, bang! May you rest in peace. Nasayaat no sika laeng, ngem mairaman met dagiti kameng ti pamiliam ken asideg a kabagian. Asino ngarud ita ti mayat iti indulto? Kadagiti opisina, awan ti agtimek tapno inton agaramid, awanto met ti agtimek. Ta no aniaman ti inaramidmo iti padam a tao, isu met laeng ti mapasamak kenka. What you see, what you hear, leave it here. Isu nga agtultuloy latta ti isem ti panagkurakotan manipud iti serkan agingga iti naalpombraan ken de-erkon a lugar.
No adda man agtured, ti bukodna nga anniniwan ti kangrunaan a depensaanna ta manamnama ti character assassination kenkuana, nga ultimo ngata kikit wenno anniniwan ket maisapulan iti uttot. Makutkot amin a nagunegna agingga iti adda masapulan a lemmeng a buyokna, daytanton ti tumpuar ket magaburanen ti kangrunaan nga issue agingga a kasla agbalinen a kasla adobo a taba ti baboy nga agyegyegyeg. Pagangayanna, imbes a bida ti nagpulong, isun ti kangrunaan a kontrabida. Posible a mapukawna ti trabahona. Marugitan ti naganna. Maibaba ti kinataona. Marabngis ti dayawna.
Physical evidence ti sapulen ti korte. Ngem iti kurapsion, adda ketdin gunggong wenno nalimbong ti ulona nga inna ibulsa dagiti pinagilona? Physical evidence. Prove it. Sue me in court. Sungbatak iti proper forum. Gagangayen dagita a balikas a kanaig ti kurapsion. Adda kadi met aya ebidensia iti under the table? Ket no adda naikurimed nga ebidensia, matayka met iti character assassination.
No agpulongka, imposible a dinaka balsen ti impulongmo. Nasayaat laeng no makimisaka nga adda kapas dagiti abut ti agongmo ngem ti maituladka kadagiti nagpukaw lattan a kasla asuk ta dagiti makaammo iti asuk ti panagpukawmo ket kapadam metten a nagpukaw. Nabilbileg, wen, nabileg unay unay ti bales ti bagyo ta uray la agsagawisiw ti umatiberret nga angin wenno uray la agtornado.
Hudas. Narigat met ti mangliput iti katrabahuan. Ti gayyem. Ti ninong wenno ninang. Narigat ti mangliput iti boss. Lalo pay a narigat a kagaten ti ramay ti nangsubo kenka. Pagangayanna, dayta nakita a kurapsion, usaren met a para iti pagimbagan tapno awanen ti pakabasolan a panaghudas. Who wants to betray anyone? Isu a kakaasi ni Juan. Ta nagbalinen dayta a binatog a “Who wants to betray any Juan?”
Aggastoska met iti kaso. Makerrasan ti petaka imbes a manayonan. Ti equation: no agpulong, makerrasan; ket no saan, manayonan ti linaonna. Isu a kumpet iti saan a panangikaskaso ti nangngeg ken nakita a kas kasimple ti wan plas wan, ekuals kaasi ni Juan.
Kastoy ti kinarakaran ti kurapsion ti pagilian iti agdama. Papanamon, Pinas?#
Sunday, June 15, 2008
"Panamon, Pinas?
Karaman ti Pinas kadagiti pinakakurap a pagilian iti Asia. Iti scale of 10, immabuten ti 9, segun iti surbey nga inwayat ti Hong Kong-based Political and Economic Risk Consultancy (PERC) itay napalabas a bulan. Ti kurapsion iti pagilian ti puon ken gapu ti panagrigrigat ti kaadduan nga umili idinto a bumakbaknang latta dagiti nabaknang. Lalo ket di pay masibbolen ti kinangina dagiti gagatangen. Lapdan daytoy ti panagdur-as.
2 comments:
-
-
kasasaadtayo kabayan ket kunam la no tay kanser a nakapagramaram, imbag pay ti kasta a sakit ta no nasigudam a pinutol adda pangnam-namaan ti pannakakettelna ngem ti gudgod a mangrun-runot kadatayo, limmasagen! ken kasla sa ketdi matawid wenno agakar ti nasakit a kasta ta uray dagiti uken a kurimaong iti takem kas met la kapigsa ti panaggayadgadda kadagiti kalin-linnukunda iti bimmalitok a dugmonda...
su nga et-etantay ti panagbarikestayo!
- 10:01 AM
- Ka Iddo said...
-
yet-et latta a, ti barikes, kailian, bareng a no di magsat, hehehe!
- 1:32 PM


text:
Colombia
Ti Colombia (/kəˈlʌmbiə/ kə-LUM-biə, wenno /θjkəˈlɒmbiə/ kə-LOM-biə), opisial a ti Republika ti Colombia (Espaniol: República de Colombia [reˈpuBlika ðe koˈlombja]), ket pagilian a mabirukan idiay amianan a laud ti Abagatan nga Amerika, a nabeddengan iti amianan a laud babaen ti Panama; iti daya babaen ti Venezuela ken Brasil; iti abagatan babaen ti Ecuador ken Peru; ken makin-binningay kadagiti patingga ti baybay iti Costa Rica, Nicaragua, Honduras, Hamaika, Republika a Dominikano ken Haiti. Daytoy ket unitario, batay-linteg a republika a buklen dagiti tallopulo ket dua a departamento.
Ti teritorio nga itan ket ti Colombia ket kasisigud idi a natagtagitao babaen dagiti indihenio a tattao a mairaman dagiti Muisca, Quimbaya, ken Tairona. Simmangpet dagiti Kastila idi 1499 ken nangirugida iti paset ti panawen iti panagrukma ken kolonisasion ken kanungpalan ti pannakapartuat ti Virreinato de la Nueva Granada), a ti kapitoliona ket ti Bogotá.[11] Ti wayawaya manipud ti Espania ket nagun-od idi 1819, ngem babaen idi 1830 ti "Gran Colombia" ket narebban babaen ti panagikkat ti Venezuela ken Ecuador. Ti ita nga aldawen a Colombia ken Panama ket nabangon a kas Republika ti Baro a Granada. Ti baro a pagilian ket pimmadas iti pederalismo a kas ti Konpederasion ti Granada (1858), ken kalpasanna ti Estados Unidos ti Colombia (1863), sakbay ti Republika ti Colombia ket naideklara idi 1886.[12] Ti Panama ket nakisina idi 1903.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "visibilización estadística de los grupos étnicos" (PDF). Censo General 2005. Departamento Administrativo Nacional de Estadistica (DANE). Naala idi 15 Hunio 2013.
- ^ Bushnell, David & Rex A. Hudson (2010) "The Society and Its Environment"; Colombia: a country study: 87. Washingtion D.C.: Federal Research Division, Library of Congress.
- ^ a b "Animated clock". Colombian State Department. Naala idi 4 Pebrero 2012.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database". International Monetary Fund. Oktubre 2014. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ "socio-economic policies" (PDF). dane.gov.co. Naala idi 22 Marso 2014.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Batay-linteg ti idi 1991 (Titulo I - Maipanggep kadagiti Kammasapulan a Pamunganayan - Artikulo 10)
- ^ "LEY 47 DE 1993" (iti Espaniol). alcaldiabogota.gov.co. Naala idi 23 Pebrero 2014.
- ^ "The official Colombian time" (iti Espaniol). horalegal.sic.gov.co. Naala idi 23 Pebrero 2014.
- ^ "Decreto 2153 de 1992, articulo 20" (iti Espaniol). Presidencia de la República de Colombia. Naala idi 9 Oktubre 2013.
- ^ Nicolás del Castillo Mathieu (Marso 1992). "La primera vision de las costas Colombianas, Repaso de Historia". Revista Credencial (iti Espaniol). Naala idi 29 Pebrero 2008.
- ^ CIA world fact book. "Colombia". CIA. Naala idi 24 Mayo 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Colombia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Colombia manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Sapasap a pakaammo
- Ti Colombia iti Encyclopædia Britannica
- Kitaen ti Colombia iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Colombia a naikabil iti The World Factbook (Ingles)
- Gobierno
- Website ti gobuerno ti Colombia (Espaniol)
- Culture
- Ministro ti kultura (Espaniol)
- Heograpia
- Colombia
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti batay-linteg a republika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1810
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Barack Obama
Ni Barack Hussein Obama (naiyanak idi Agosto 4, 1961) ti maika-44 a presidente iti Estados Unidos.
Enero 2009[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Barack Hussein Obama, senador a Democrat ti Illinois, iti nangabak a maika-44 a presidente iti Estados Unidos idi Nobiembre 2008. Inabak na ni John McCain, senador a Republikano iti Arizona. Maysa a mulato a naipasngay ken dimmakel idiay Hawaii, isuna iti umuna a presidente iti Estados Unidos nga saan purao, kaskasdaaw gapu iti nabayag a pannakaapi dagiti nangisit iti Amerika. Ni tatangna ket maysa a Luo iti Kenya ket ni nanangna ket maysa a purao iti Kansas. Ni Joseph Biden, senador iti Delaware, iti kaduana a bise-presidente.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "President Barack Obama". Washington, D.C.: The White House. 2008. Naala idi Disiembre 12, 2008.


text:
SUNGBAT ITI PALIIW NI JSP HIDALGO, JR. --part- 2
Kas nayon a seknan para iti BALABALA, adtoy dagiti nagduduma a plot pattern a nasken manen a maipalagip nupay naisuraten daytoy kadagiti naglabas. Uliten ta dagiti saan a nakabasa ket maikkanda met iti pagpampanunotan.
Plot pattern – ania ti plot pattern. Isu man daytoy dagiti naynay a balabala ti sarita a maar-aramat. Kas dagitoy sumagmamano:
1. Boy meets girl wenno girl meets boy, vice versa – No nagam-ammo ti baro ken balasang a ket sumaruno metten ti arem-arem. Nagballigi man ken saan ti baro wenno agimbabaro, isu a ti gibusna.
2. Love triangle – trianggulo nga ayat wenno adda ti sumapit a sabali a persona iti maysa nga ayan-ayat. No ania ti banagenna dayta, naladingit man wenno saan, isu a ti gibusna.
3. Vengeance – panagibales wenno binnales ti taray ti sarita, iti man direkta a panagibales wenno iti indirekta a wagas. Basta maipapan iti bales ken binnales.
4. Whodunit – no asino iti nangaramid wenno akimbasol dayta a naidaya a parikut, isu ti takuaten daytoy a sarita, a kas iti crime story, ken dadduma pay.
5. Ship of fools – dagiti met di maiparbeng nga aramid: no mannanakaw, matakawan met ti asawana wenno asino la ditan a kasingedna; no aglako iti shabu ti nalimed a trabahona, agbalin met a drug addict ti anakna, ken dadduma pay: nagtema iti “no ania ti inaramidmo iti padama tao, isu met laeng iti mapasamak kenka.”
6. Journey --- dagiti sarita a kas kadagiti Ugly Duckling, Cinderella ken dadduma pay ken dadduma pay.
7. Alice in Wonderland plot pattern - balabala par a iti surealism stories. Dagiti sarita a nagpasamak iti tagainep:
8. Panagballigi --- dagiti balabala para iti succes ken didactic stories
9. surealism -- bunga ti tagainep wenno parmata
10. stream of consciousness --- agtaud dagiti pasamak iti isip ti karakter
Sumagmamano laeng dagitoy dagiti plot pattern. Ngem, ti importante ket LOGIC, a kayatna a sawen ket ti author ket ammona ti mapaspasamak, kabisadona dagiti agbibiag, ti lugar, ti panawen ken ti dayalogo ken no ania dagiti iladladawanna.
TI MAIKADUA A PALIIW
2. SINANTATAO NGA AGBIBIAG --- Naa, daytoy ti kangrunaan a sakit ti mannurat, mangrugi man nga agsurat ken uray dagiti bangolanen. Wen, uray dagiti bangolan ket daytoy met ti sakitda. Uray siak ket daytoy ti kangrunaan a sakitko met, lalo no naisarwag ti sadutirissen a ket, nalpas. Uray dagiti nangab-abak a sarita kadagiti pasalip, ket adda latta dagiti sarita a sinantatao dagiti agbibiagna. Nagadu ketdin dagiti bangolan a daytoy ti sakitna. At least, inramanko ti bagik ditoy; ket adtoy dagiti natakuatak a rason:
1. naimasan a nagistoria kadagiti pasamak, a kas iti risiris, ti aglawlaw, iti trick and ploy,
2. atiddog a rugi, ket idi agbalaw, adun a panid ti naisurat.
3. agkurang iti pannakaammo iti kinaasino dagiti agbibiag: iti ugali, langa, edad, kasasaad iti gimong, ken dadduma pay.
4. saan a naipangruna ti kinaadda ti sabali nga agbibiag
5. ken dadduma pay.
Intay ngarud adalen dagitoy naidatag no apay a timpuar dagitoy a sakit:
1) NAIMASAN A NAGISTORIA:
A) kadagiti pasamak --- nagistoria lattan a kasla impasalaysayna ti pasamak. Basta naibagana a ni Pedro ti bida, isu lattan a ni Pedro ti bida. Ket kontrabida met ni Atong ken ni Illo.
Ket nagadu ketdin, dagiti sarita, uray kadagiti nangabak kadagiti pasalip a nagisalaysay lattan kadagiti pasamak ngem nalipatanna dagiti bidana. Nakapokus ti immatang ti author iti pasamak ket nalipatanna dagiti agbibiag, importanten kenkuana ti nagan ken propesion ken estado iti gimong ti agbibiagna:
“Ania ti langana? Dangkaw? Butiog? Ania ti edadna? Napudaw kadi? Diak nakita a kas tao ti agbibiag,” kuna ni Reynaldo A. Duque, iti komentona iti sarita a naworkshop (nagsisinnublatan a binasa dagiti naki-workshop ti sarita) iti Carlos Palanca Literary and Seminar Workshop a napasamak iti St. Louis University, Baguio City. “Nadlawyo?” sanakami sinaggaysa a minatmatan.
Ni RAD ti nag-moderator.
Da Clarito de Francia, Bagnos Cudiamat, Pedrito Sanidad iti nangsirip iti nagkapsutan ti sarita idinto a siak ti nangsirip iti nagpigsaan sarita. Kalpasan a indatag ti moderator ti analysisna kadagiti nadatag a komento (nagpigsaan ken nagkapsutan) impasarunona a dinamag no ania ti langa dagiti karakter. Ket awan iti nakatimek kadakami. Uray dagiti nangsirip iti nagkapsutan ti sarita ket dida nasirip dayta a banag. Siakto pay ket nadlaw dayta, ngamin makaay-ayo dagiti pasamak ken nakabilbileg ken naidumduma dagiti balikas ti author a taga-Abra ken propesora iti English iti SLU.
Itoy a kaso, nairayo ti author iti pasamak ket nabay-an ti ladawan dagiti agbibiag.
B) naituon iti/kadagiti risiris -- kalpasan a naiparipirip ti risiris (conflict situation) iti main plot, sinaruno a dagus dagiti risiris iti sub-plot. Isu a nagangayanna, pasig a risiris nga umatipukpok daytan. Ket urayka la maangsanen nga agbasa iti irut ken makapagagaren a risrisiris. Urayka nagtik-ab iti kinaadu ti risirisna.
Ngem no adda ti nagdamag no ania ti langa ti dagiti karakter, no napudaw wenno dimmalem ti kudilna, dangkaw wenno pandek, kasla tukak bunton wenno bat-og. ket saanen a maibaga. Ngamin ket nakatuon iti risiris ti sarita ket nalipatan ti langa ken kababalin ti/dagiti agbibiag. Basta sinubuan lattan ni author dagiti dear readers iti “madaydayaw ken mararaem” ti bida.
C) Naimamasan ngamin ti author a nagiladawan iti aglawlaw, a sinaruno ti pasamak, ken ti risiris. Panagiladawan daytan nga umatipukpok ngem nalipatan ladawan ken kababalin dagiti agbibiag.
D) Ket no ti trick and ploy nga usaren ket nailukat babaen kadagiti ladawan ti aglawlaw, sa naisaruno ti panangiparipirip ti trick an ploy, sa manen isaruno ti risiris, malipatanen ni author ti bida ken dagiti agbibiag.
Iti ababa a pannao managlipat met ti author, ken adda ti sakitna a sadutiris ken sulitis.
2) ATIDDOG A RUGI -- no ti rugi ket awan a dagus ti “malutluto” a balabala, kasla fishing espeditionen ti napasamak. Iti panagbalaw iti kinaatiddog ti rugi, siempre, agkamat daytoy iti espasio ket pagangayanna, saanen a narukod dagiti eksena ket naisakripisio ti langa, kababalin ken ugali dagiti agbibiag.
3. AGKURANG ITI PANNAKAAMMO DAGITI AGBIBIAG --- ngamin, sakit ti mannurat ket umanayen a ni Pedro ti bida, a nakidinnanogan ken Juan a kontrabida, a naabak idi un-una ni Pedro. Inabuso ni Juan ni Pedro, ngem iti udina bimmales ni Pedro, impakatna ti kinalaingna iti karate ket kakaasi ni Juan. Agingga laengen dita, ta gibusnan ti sarita. Saan a naiparang ti laing, kababalin, langa, ken kasasaad iti gimong ti bida wenno dagiti agbibiag.
Iti dagup dagitoy, a kinakurang, makuna met ngarud nga agkurang iti CHARACTERIZATION ti sarita.
Apay a kastoy ti napasamak? Malipatan ni author dagiti agbibiag?
Impluensia daytoy ti napalabas, kuna man ni Karen Bernardo iti napintas a salaysayna a napauloan iti “Characterization in Literature” a mabasa http://www.storybites.com/characterization.htm:
“An important component of modern fiction is characterization. Historically, realistic characterization has only intermittently been considered an essential part of good writing; in eras when allegory and didacticism become more important than realism, characterization generally goes out the window.”
Napakarealistiko itan dagiti sarita-Iluko. Manmanon dagiti mangtaming didactic ken humanism.
Importante ngaminen iti panangibaga ti pasamak, risiris ngem nalipatan nga agdadata met a kinapudno wenno tao dagiti agbibiag. Ngamin kadagiti un-unana a sarita ket mabalin nga agtaud iti outside world wenno deux machine ti solbar ti parikut ti sarita. Ngem kadagitoy a panawen a naipangruna ti realismo saanen a maikantad a kastoy ti pannakataming dagiti agbibiag. Nasken met nga ipaayan ida iti atension tapno agdadata ti kinapudno. No pudno a tao ti agbibiag, uray metten dagiti pasamak ket agdadata metten a nakapudpudno ken nakapappapati.
Ta kasano aya ngamin agiparang ti characterization kadagiti character?
Kastoy man ti masursurot a napaliiwko:
1) ipakita ken ideskribir ti katataona.
Ehemplo:
Nabun-as nga agtutubo, iti edad ni Marinelle a sangapulo ket lima, addaan iti namsek a barukong, nasippukel a luppo ken patong ken addaan met iti atiddog a buok nga agingga iti siketna. Agtayag iti lima a kadapan ken innem a pulgada iti immal-o a pammagi. Nasam-it ti isemna. Adda ti nagabay a sallapiding ken bugtong a kallid iti kanigid a pingpingna iti simmantamaria a rupana. Lumabaga dagiti mukodna. Sakasaka a magmana ita a bigat iti igid ti baybay.
2) panangiparang a kabuyog ti aksion
Ehemplo: Usaren met laeng daydiay immuna nga ehemplo.
Kasla nakakikitaak iti diosa nga immulog iti aplaya ita a bigat, a ti bimmalitok a darang ti init ket makitak iti pagasiket a buok ni Marinelle, nga ay-ayamen ti puloy manipud iti nakaturog a baybay; diak nagawidan iti nagtilmon, iti edadko nga innem a pulo, kinaykayatko a baroak kamman ta essemak ti awis dagita aginiin a namsek a patong ken luppo ken binegkes ti nakipet ken nakiting a puraw a siorts ken dagita nay awis ti karit ti kakasla marasua a barukong wenno siak kamman daytoy puraw a kadararatan nga agpappapas a mangag-agek kadagiti dumerosas a labus a dapanna; iti panagsabat dagiti matami iti itatalliawna, kasla inikutan ti simmantamaria a rupana ti amin amin a kinadaeg iti panagsalip ti dayag ti bugtong a sallapiding ken ti bugtong a kallid iti kanigid a dumrerosas a pingpingna; saanen a mailangaan iti edadna a sangapulo ket lima iti tayagna a lima a kadapan ken lima a pulgada iti lap-it ti widawid dagiti nawasnay ken muldotan a takiagna; ket sutil a talaga ti pul-oy ta yar-arsaasna kadagiti sarangko a kasla magmagna a fried chicken iti lap-it ti immal-o a pammagi; iti mugingko, binang-esak ti agatpinadis...!
Adda ti aksion ti karakter a ni Marinella ken ti sumarsaruno kenkuana a lakay. Maibugasan ditoy a ti ni Marinelle ti kangrunaan a karakter ket nararrator (1st person participant) ti akem ti lakay. Maibugasan pay ditoy a mannabako ti asawa ti lakay
3) panangdeskribir ti linaon ti muging karakter --- wenno agtaud a mismo iti karakter ti characterization --- iti eksena met laeng da Marinelle ken ti lakay, ituloytayo laeng:
“Sinalbagka met! Awan ti modom a lakay, durgi!” Ket tinupraan pay ni Marinelle ti sangok, “’Pay a sarsarunoennak, ha? Kayatmo ta idarumka iti act of lasciviousness?” Napasardengak ta diak masabat dagiti kumilaw a matana iti inna panagbaniekes.
Iti laksid iti kinapintas iti panangiladawan ti narrator (lakay), nalaad gayam ti kababalin ni Marinelle. Uray dinto ibaga ti lakay daytoy a kinalaad ti ugali ni Marinelle ta mismon a nagtaud kenkuana dayta a characterization.
4) babaen iti sabali a persona -- wenno reaksion ti sabali
Ehemplo: (iti met laeng eksena da Marinelle ken ti lakay)
Kasla appan ti banniit ti panagkitak ken ni Marinelle ita a bigbigbigat a magmagna a nakasiorts iti nakipet ken nakiting a puraw ken sakasaka iti bibig ti danum. Kasla appan ti banniit nga allilaw ti ngaretnget.
“Uray pintasna amin a pintas, apong, no matapobrento met laeng, agbaakak laeng!” Kuna ni Ilong nga apokok, a diak payen nadlaw iti yaasidegna, ken kaedadan ni Marinelle. Saan a kinabaelan ti bimmalitok a raya ti init a paraniagen dagiti mata ti apokok ket pinekkelko ti kanawan nga abagana.
Itoy nga ehemplo ti characterization, adda ti sabali a nangibaga iti kababalin ken ugali ti character. Uray saan metten nga ibaga ti lakay iti panagayonna iti baro ta umanayen dayta pekkel a kas panangayon ti reaction ti sabali a characterization
Ket iti ababa a pannao, no sumaen dagitoy a panangilatag ti characterization dagiti agbibiag ti sarita, kasatoy dagiti wagas: ideskribir ti narrator, ideskribir ti narrator a kabuyogna ti aksion, nagtaud a mismo iti karakter, ken adda ti nangibaga dayta a characterization.
Ngarud, babaen man iti direkta ken indirekta a panangiparang, ti characterization ket wagas wenno tekniko tapno maliklikan a dagiti karakter ket sinantatao.
Termino kadagiti agbibiag:
1. STATIC CHARACTER--- saan a pulos nga agbaliw iti katataona, prinsipiona ken paniriganna iti biag agingga iti gibus ti sarita. Naynay a masarakan dagitoy kadagiti character stories a nangiladawan iti kinatakneng.
2) DYNAMIC CHARACTER --- agbaliw ti katataona, prinsipio ken paniriganna iti biag iti gibusna. Naynay daytoy a character kadagiti plot pattern a ship of fools
3) ANTAGONIST -- kontrabida
4) PROTAGONIST -- bida: ti makinsarita, masarsarsarita, sarsaritaen,
5) STEREOTYPE -- kasla mannequin wenno sinantatao
6) CONFIDANTE -- katalek, pagtalkan, pangitalkan ti bida ti linaon ti mugingna
7) SYMPHATETIC -- makaay-ayo ti impluensia ti karakter
8) UNSYMPHATETIC -- di makaay-ayo iti impluensia ti karakter
9) VIEWPOINT CHARACTER --- ti sarsariaentayo (kas iti ehemplo, ni Marinelle), ket aglabas amin ken ni Marinelle a saritaentayo, awanen iti sabali pay ta isu ti FOCUS ti sarita.
SALUDSOD: maiyaplikar kadi met ti arte iti characterization? Ti arte a kas show don’t tell?
SUNGBAT:No kabaelam la ketdi, aramidem a. Ngem napeggad daytoy no agtutunnal ta mangulaw laeng. Nupay kasta, inaramid daytoy da JSP Hidalgo, Jr. ken ni Agustin DC Rubin
Ken ni Hidalgo, napintas ti karakterna a ni Jaime Castro: ti dina pannagna iti nadaras -- a kayatna a sawen, naannad, agpanunot nga umuna, natakneng ti karakter..
Ken ni Rubin: kastoy man idi inladawanna ti langit: awan ti makitak a nagango a bulong, a kayatna a sawen, biag nga agnanayon wenno awan ti matay
Dagiti laeng makuna a managimutektek a mannurat iti makaaramid daytoy. Dagiti naannad kadagiti balikasda: a no agiladawanda ket adda ti sabali a kaipapanan dagiti ibagbagada, nga isu dayta ti bunga ti arte.
Ti sarita a kas bunga ti arte. ##
(adda pay tuloyna)
Tuesday, June 13, 2006
KOMENTARIO KEN PANIRIGAN # 2
SUNGBAT ITI PALIIW NI JSP HIDALGO, JR. --part- 2
1 comment:
- jim agpalo, jr. said...
-
tenkio ken ni joe padre iti isasarungkarna ditoy... ag-emailka manen kabsat, ta agsubli ti emailko kenka...
- 1:27 PM


text:
Bantay Kilimanjaro
Ti Kilimanjaro, nga adda dagiti tallo a bulkaniko a balisongsong, ti Kibo, Mawenzi, ken Shira, ken maysa a malmalmeng a bulkan idiay Nailian a Parke ti Kilimanjaro, Tanzania ken ti kangatuan a bantay idiay Aprika iti 5,895 metro wenno 19,341 kadkadapan ti ngato ti lessaad ti baybay (ti Pantok Uhuru/Pantok Kibo).[4]
Dagiti linaon
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kilimanjaro ket buklen dagiti tallo a naisangsangayan bulkaniko a balisongsong: ti Kibo 5,895 m (19,341 ft); Mawenzi 5,149 m (16,893 ft); ken Shira 3,962 m (13,000 ft). Ti Pantok Uhuru ket isu ti kangatuan a tuktok idiay ngarab ti abut ti Kibo.
Ti Kilimanjaro ket maysa a dakkel a estratobulkan. Dua kadagiti tallo a pantokna, ti Mawenzi ken Shira, ket nataydan bayat a ti Kibo (ti kangatuan a pantok) ket malmalmeng ken mabalin a bumsuakto manen. Ti kinaudi a kangrunaan a panagbussuak ket napasamak idi baetan ti 150,000 ken 200,000 a tawtawen.[5]
Urayno daytoy ket malmalmeng, ti Kibo ket adda kadagiti pumarola nga agisangsang-aw ti alingasaw idiay abutna. Adda dagidi nadumaduma a panagrebba ken dagiti guedday a napasamak idiay Kibo, a ti maysa ket nakapartuatan ti lugar ng aammo a kas ti Akinalaud a Giwangan.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Segun ti Ingles a heograpo a ni Halford Mackinder, idi 1848 ti misionario a ni Johannes Rebmann iti Mombasa ket isu idi ti immuna a Europeano a nangireporta ti kaadda ti Kilimanjaro.[6]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taudan ti nagan a "Kilimanjaro" ket saan unay nga ammo, ngem adda dagiti adu nga adda a teoria. Dagiti Europeano nga eksplorador ken inamponda ti nagan babaen idi 1860 ken inreprtada a ti "Kilimanjaro" ket ti Kiswahili a nagan ti banaty.[7] Ngem segun ti 1907 nga edision ti The Nuttall Encyclopædia, thi nagan ti bantay idi ket "Kilima-Njaro".[8]
Insurat ni Johann Ludwig Krapf idi 1860 a dagiti Swahili iti igid ti aplaya ket tinawtawagan ti bantay iti "Kilimanjaro". Urayno isu ket saan a nangsuporta iti daytoy a panagtunton,[9]tinuntonna a ti kayat a sawen ti "Kilimanjaro" ket "bantay iti kinalatak" wenno "banaty dagiti karaban". Babaen ti kayat a sawen ti, "Kilima" a ti kaibuksilanna ket "bantay" ken "Jaro" mabalin a kaibuksilanna ket "dagiti karaban".[7]
Tinunton ni Jim Thompson idi 1885, ngem isu ket saan met a nangsuporta daytoy a panagtunton,[9]
Ti termino a Kilima-Njaro ket kadawyanen a naaw-awat a kaibuksilanna ti Banatay (Kilima) iti KInalatak (Njaro). Daytoy ket mabalin a nasaysayaat a panangiyulog ngem iti ania man a sabali, ngem saan nga improbable a mabalin a kaibuksilanna iti "Puraw" a banbantay, a kas namatmatiak a ti termino a "Njaro" ket kadagiti dati a panawen ket naus-usar a panangibaga ti kinapuraw, ken urayno daytoy a panangipakat ti balikas ket saanen a maus-usar iti aplaya, daytoy ket mangmangeg pay laeng kadagiti akinuneg a tribu. Mabalin a ti panangipatarus ket kapada a maipakat.... Babaen ti Wa-chaga[,] ti bantay ket saan nga ammo babaen iti maysa a nagan, dagiti dua a masa a mangporma daytoy ket agdama a nainaganan iti Kibo ken Kimawenzi.[10]
Ti "Njaro" ket maysa a taga-ugma a balikas ti Kiswahili para iti "agsilsilnag".[11] Iti pay maipada, insurat ni Krapf a ti hepe iti Wakamba a tattao, a binisitana idi 1849, "ket napanen idiay Jagga ken nakitanan ti Kima jaJeu, bantay iti kinapuraw, ti nagan ngainted babaen dagiti Wakamba iti Kilimanjaro...."[12] Nasaysayaat iti pagsasao a Kikamba, daytoyto ket Kiima Kyeu, ken daytoy a mabalin a panangiyulog ket nadayeg kadagiti nadumaduma nga agsuksukimat.[9]
Dagiti dadduma ket nangipagarup a ti "Kilima" ket Kiswahili para iti "bantay". Ti problema iti daytoy a panangipagarup ket ti "Kilima" ket pudno a kaibuksilan ti "turod" ken isu a daytoy ket, ti basbassit iti "Mlima", ti husto a balikas ti Kiswahili para iti bantay. Nupay kasta, "daytoyket ... mabalin ... a dagiti nasapa nga agbisbisita a Europeano, a saan unay a makaammo iti [Kiswahili], ket binaliwanda ti mlima iti kilima babaen ti analogo dagiti dua a Chagga a nagnagan; Kibo ken Kimawenzi."[9]
Ti sabali pay nga arngian ket ti panangipagarup a ti "Kileman" a paset ti Kilimanjaro ket nagtaud manipud ti Kichagga ti "kileme", a kayatn a sawen ket "ti mang-abak", wenno "kilelema", a ti kayatna a sawen ket "nagbalinen a narigat wenno imposible". Ti "Jaro" a paset ket agbalinen a "tnaal aidi manipud ti njaare, ti billit, wenno, segun kadagiti sabali a nangibagbaga, ti leopardo, wenno, mabalin a manipud ti jyaro ti karaban."
SEgun ti maysa a [Wachagga] nangibagbaga, ti lakay a lalaki ket nangibagbaga ti sarita nga idi un-una a panawen ti Wachagga, idi nakakita ti naniebe a simborio, ket nangikeddeng a kumalay-at tapno agsukimat; natural met a saanda unay a nakadayo. Isu a ti nagan: a kilemanjaare, wenno kilemanyaro, wenno mabalin a kilelemanjaare kdpy.- "ti mang-abak," wenno ti imposible para iti, ti billit ti leopardo, wenno ti karaban. Daytoy ket atraktibo a kas intero nga inramid kadagiti [Wachagga] elemento a naibatay iti maysa a naipagpagarupa as situasion , ngem ti kinapudno ket nagtultuloy a ti nagan a Kilimanjaro ket saan a, ken maawatan a saanen, nga agdama kadagiti Wachagga a kas nagan ti bantay. Mabalin kadi a dayto laeng ket, a kas insingasing ti sabali a Wachagga, ti kinaudi nga aldaw a panangipadas iti panangbiruk ti [Wachagga] panangipalawag no mapailit a maaramid babaen ti agsalsalusod a ganganaet? Mabalin a maisuppiat a dagiti nasapa a portero manipud ti aplaya a nakangkangeg a nangibagbaga dagiti Wachagga iti kilemanjaare wenno kilemajyaro, a simple a kaibuksilanna ket imposible a kalay-aten ti bantay, ken nangipagpagarup a daytoy ket ti nagan ti banatay, ken nanaginaig iti daytoy iti bukodda a kilima? Inreportada kadain kadagiti dauloda a Europeano iti ekspedision a ti nagan ti banatay idi ket, iti bersionda iti Kichagga, a naipaad-adu a naasimilado babaen dagiti nakangeg a Europeano, ken kanungpalan a nagablain a pagalagadan a kas Kilimanjaro?[9]
IKadagiti tawen ti 1880, ti banatay ket nagbalin a paset ti Aleman a Daya nga Aprika ken tinawagan idi a aks ti "Kilima-Ndscharo" iti Aleman iti panagsurot kadagiti komponente a nagan iti Kiswahili.[13]
Idi 6 Oktubre 1889, ni Hans Meyer ket naabotna ti kangatuan a pantok iti abut a bakras ti Kibo. Ninagananna daytoy ti "Kaiser-Wilhelm-Spitze" ("pantok Kaiser Wilhelm").[14] Dayta a nagan ket naus-usar aginggana idi naporma ti Tanzania idi 1964,[15] idi ti pantok ket nanaganan manen iti"Uhuru", a kayan a asawen ket "Wayawaya a Pantok" iti Kiswahili.[16]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kilimajaro alagaden—Kilimanjaro 2010 a Panagbaniaga ti Husto a Panagrukod ti Kangato". Naala idi 16 Mayo 2009.
- ^ "Kilimanjaro". Peakbagger.com. Naala idi 2012-08-16.
- ^ Mapa ti Kilimanjaro ken Pagsurutan ti Turista (Mapa) (Maika-4 nga ed.). 1:75,000 nga adda ti 1:20,000 ken 1:30,000 naikabil ti uneg. EWP a Pagsurotan ti mapa. Kartograpia babaen ni/ti EWP. EWP. 2009. ISBN 0-906227-66-6.
- ^ ti Kilimanjaro 2008 a Panagbanniaga ti Husto a Panagrukod ti Kangato. "Ti Pudno a Pannakaikeddeng ti Ortometriko a Kangato ti Bantay Kilimanjaro" (PDF). Naala idi Mayo 12, 2009.
- ^ "Baro a panagikeddeng ti tawen ti K-Ar ti bulkan Kilimanjaro idiay pagsasabtan a renggat ti Amianan a Tanzania, Daya nga Aprika", Warnakan ti Bulkanolohia ken Heotermal a Panagsukimat, 173, 1-2 (2008) 99-11
- ^ Mackinder, Halford (1900). "A Journey to the Summit of Mount Kenya, British East Africa". The Geographical Journal. 15 (5): 453–476. JSTOR 1774261.
- ^ a b Travels, researches, and missionary labours, during an eighteen years' residence in Eastern Africa: Together with journeys to Jagga, Usambara, Ukambani, Shoa, Abessinia and Khartum; and a coasting voyage from Mombaz to Cape Delgado, authored by Johann Ludwig Krapf and Ernest George Ravenstein, Trübner and Company, 1860, page 255
- ^ The Nuttall Encyclopædia, 1907, FromOldBooks.com, 2006
- ^ a b c d e Hutchinson, J. A. (1965). "The Meaning of Kilimanjaro". Department of Language and Liguistics. Dar Es Salaam: University College.
- ^ Through Masai land: a journey of exploration among the snowclad volcanic mountains and strange tribes of eastern equatorial Africa, sinurat babaen ni Johann Ludwig Krapf and Ernest George Ravenstein, Low, Marston, Searle, & Rivington, Londres, 1887
- ^ NASA-Tanzania "SRTM TANZANIA IMAGES", Jet Propulsion Laboratory, California Institute of Technology, 28 Agosto 2005
- ^ Travels, researches, and missionary labors, during an eighteen years' residence in Eastern Africa: Together with journeys to Jagga, Usambara, Ukambani, Shoa, Abessinia and Khartum; and a coasting voyage from Mombaz to Cape Delgado, sinurat babaen ni Johann Ludwig Krapf and Ernest George Ravenstein, Trübner and Company, 1860, panid 544
- ^ Briggs, Philip (1996): "Guide to Tanzania; 2nd edition." Bradt Guides.
- ^ "German Contributions to the Cartography of South West and East Africa from Mid 19th Century to World War I", Proceedings of the 21st International Cartographic Conference, Durban, South Africa, sinurat babaen ni I. J. Demhardt, Department of Geography, University of Technology Darmstadt, panid 903, 2003
- ^ Refer, for example, to "Further Notes on the Kibo Inner Crater and Glaciers of Kilimanjaro and Mount Kenya", authored by P. C. Spink, The Geographical Journal, vol. 106, no. 5/6, Nobiembre - Disiembre 1945, panid 213
- ^ "Dangar Alpine Notes", The Alpine Journal, sinurat babaen ni D. F. O. Dangar, tomo 70, bilbilang 310 ken 311, 1965, panid 328
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Freeman, Sue C. 'In My Wildest Dreams, A Woman's Humorous Perspective Of Her Mt. Kilimanjaro Experience'
- The Snows of Kilimanjaro ket ti naidayegan nga ababa a sarita babaen ni Ernest Hemingway.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bantay Kilimanjaro iti Wikimedia Commons
- Nailian a Parke ti Bantay Kilimanjaro
- panid ti NASA Eksplorador ti Daga
- Naala ti tangatang a retrato ti Bantay Kilimanjaro, 1937-38—Unibersidad ti Wisconsin-Dagiti Bibilioteka ti Milwaukee Dagiti Dihital nga Urnong


text:
Helio
Ti Helio ( /ˈhiːliəm/ HEE-lee-əm) ket isu ti kimiko nga elemento nga addaan ti atomiko a numero iti 2 ken atomiko a kadagsen iti 4.002602, a nairepresentea babaen ti simbolo a He. Daytoy ket saan a namarisan, awan ti ayamuom, awan nti naman, saan a makasabidong, nalpay, monatomiko nga alingasaw a mangidaulo kadagiti natakneng nga alingasaw a grupo iti periodiko a lamisaan. Ti puntos a panagburekna ken panakatunaw ket dagitoy ti kababaan kadagiti elemento ken rumsua laeng a kas maysa nga alingasaw malaksid kadagiti patingga a kasassaad.
Ti helio ket isu ti maikadua a kalaganan nga elemento ken ti maikadua a kaaduan unay nga elemento iti mapalpaliiw a law-ang, nga adda daytoy ti agarup a 24% iti dagup ti elemental a masa, a daytoy ket adadu ngem mamin 12 ti masa no mairaman amin dagiti kadagsenan nga elemento. Ti kaaduna ket kapadpada kadagiti bilang ti bukod tayo nga Init ken idiay Hupiter. Daytoy ket gaou ti nangato unay a panagbedbed ti enerhia (tumgngal maysa a nucleon) iti helio-4 a maipada kadagiti sumaruno a taloo nga elemento kalpasan ti helio. Daytoy helio-4 panagbedbed ti enerhia ketisu pay ti pakakakadawyanna akas maysa a produkto iti nuklear panaglunag ken radioaktino a panaglungsot. Kaaduan ti helio iti law-ang ket helio-4, ken namatmatian a naporma idi agdama ti Big Bang. Adda dagiti baro a helio nga agdama a maparpatuat a kas resulta iti nuklear a panaglunag iti hidroheno dagiti bituen.
Ti helio ket naipanaganan ti Griego a Dios iti Init, a ni Helios. Immuna a naduktalan a kas di-amammo a duyaw nga espektral a linia a pirma iti lawag ti Init iti agdama ti maysa a solar nga eklipse idi 1868 babaen ti Pranses nga astronomo a ni Jules Janssen. Ni Janssen ket kumaduaan a naipadayawan a nakaduktal ti elemento a mairaman ni Norman Lockyer idi agdama ti solar nga eklipse iti 1868, kenni Lockyer ket isu idi ti immuna a nangituding a ti linia ket gapu ti baro nga elemento, a daytoy ket ninagananna. Ti pormal a panakaduktal iti daytoy nga elemento ket naaramid idi 1895 babaen dagiti dua a Sueko a kimiko, ni Per Teodor Cleve kenni Nils Abraham Langlet, a nakabiruk ti helio a sumsumngaw manipud ti mineral ti uranio a klabeita. Idi 1903, adda dagiti adu a reserba iti helio a nabirukan iti masna a lugar ti alingasaw kadagiti paset iti Estados Unidos, nga isu ti kadakkelan nga agipapaay iti alingasaw iti tatta nga aldaw.
Ti Helio ket inu-usar iti kriohenia (isu daytoy ti kaaduan a panagusar, a magususar iti agarup a pagkapat kadagiti napataud), a naisangsangayan ti panagpalamiis kadagiti nalatak a konduktor a batombalani, a ti kangrunaan a komersial a panagararamat ket dagiti MRI a panagmingmingan. Dagiti sabali a panag-usar ti industria ti helio ket ti maysa a panag-presion ken panag-purga nga alingasaw, a kas maysa a panagsalaknib ti atmosperio ti arko a panaglanag ken ti panagaramid a kas ti panagpatubo kadagiti kristal a panagaramid kadagiti siliko a barkilios ket gapuan para iti kagudua kadagiti napataud nga alingasaw. Ti maysa pay a naamammoan a pana-usar ngem bassit laeng daytoy ket ti panag-awit nga alingasaw kadagiti palobo ken dirihible.[2] Akas iti aniaman nga alingasaw nga aggiddiat ti densidad manipud ti angin, ti panagsay-up ti bassit a tomo iti helio ket temporario a baliwanna ti ti timek ti tao. Iti sientipiko a panagsukisok, ti panagkukua dagiti dua a likido a paset iti helio-4 (helio I ken helio II), ket naisangsangayan kadagiti agsuksukisok nga agadadal kadagiti kabuklan ti mekaniko (a naisangsangayan ti tagikua iti nalatak a panagayos) ken dagiti agbirbiruk ti penomena, a kas dagiti nalatak a konduktibidad, dayta temperatura ti kaasitgan iti patingga a sero a maipataud ti banag.
Ditoy Daga kadawyan daytoy a manmano—0.00052% babaen ti tomo iti tangatang. Kaaduan ti naindagaan a helio nga adda iti tatta nga aldaw ket napartuat babaen ti masna a radioaktibo a panaglungsot decay kadagiti nadagsen a radioaktibo nga elemento (torio ken uranio), a kas dagiti alpa a partikula nga isengngaw babaen kadagitoyo a panaglungsot a naglaon kadagiti helio-4 a katengngaan. Daytoy a radioheniko a helio ket napalab-og iti masna nga alingasaw iti kaadu iti 7% babaen ti tomo, a dagitoy ket komersial a naala babaen ti nababa a temperatura a panagilasin a makunkuna a kapirgis a panagdaldalus.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Magnetiko a suseptibilidad dagiti elemento inorganiko a kompuesto, iti Libro ti Kimiko ken Pisika maika-81 nga edision, CRC a pagmalditan.
- ^ Helio: Iti ngato, Iti ngato ken Iti adayo? Melinda Rose, Photonics Spectra, Okt. 2008. Naala idi Peb. 27, 2010. Para iti adadu pay autorisadongen daan a 1996 a pie chart nga agipakpakita ti panag-usar ti helio ti U.S. babaen ti sektor,nga agipakpakita ti kapadpadan met laeng a resulta, kitaen ti chart a naaramid idiay "Panagaramat" a paset iti daytoy nga artikulo.


text:
Pagbasabasa ti web
Ti pagbasabasa ti web ( Ingles: web browser wenno browser ) ket maysa a pangipakat a sopwer para iti panagala, panagipresenta ken panagdaliasat kadagiti pakaammo a rekurso iti World Wide Web. Ti maysa a pakaammo a rekurso ket nainaganan babaen ti maysa a Agpapada a Panaginagan ti Rekurso (URI) ken mabalin pay a maysa a panid ti web, ladawan, video wenno dadduma pay a pirgis ti linaon.[1] Dagiti silpo ti web nga adda kadagiti rekurso ket mangpakabael kadagiti agar-aramat ti nalaka a pangdaliasat kadagiti bukodda a pagbasabasa kadagiti maikabagian a rekursor. Ti pagbasabasa ti web ket mabalin pay a mainaganan babaen ti maysa a pangipakat a sopwer wenno programa a mangpakabael kadagiti agar-aramat a sumrek, mangala ket kumita kadagiti dokumento ken dadduma pay a rekurso iti internet.
Urayno dagiti pagbasabasa ket nangrunada a naipanggep a mangusar ti World Wide Web, mabalin pay dagitoy a mausar makaala kadagiti pakaammo nga inted babaen dagiti server ti web kadagiti pribado a network wenno dagiti papeles dagiti sistema ti papeles.
Dagiti kangrunaan a pagbasabasa ti web ket ti Chrome, Firefox, Internet Explorer, Opera, ken Safari.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jacobs, Ian; Walsh, Norman (15 Disiembre 2004). "URI/Pannakaikabagian ti Rekurso". Arkitektura iti World Wide Web,Umuna a Tomo. World Wide Web Consortium. Naala idi 30 Hunio 2009. Ti dakamat ket agus-usar ti nasukatanen a parametro ti
|coauthors=(tulong)
- ^ "Browser". Mashable. Naala idi 2 Septiembre 2011.


text:
Awan ti agdama a teksto iti daytoy a panid. Mabalinmo ti agbiruk iti kastoy a titulo ti panid kadagiti sabali a panid, agbiruk kadagiti mainaig a listaan, wenno partuaten daytoy a panid.
Kategoria:Dagiti artikulo ti Wikipedia nga adda dagiti pakaammo ti turay ti panagtengngel
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Daytoy a kategoria ket agdama a saan nga aglaon kadagiti panid wenno midia.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Pagsasao a Norwego
Ti Norwego[2] (norsk) ket Amianan a Hermaniko a pagsasao a kaaduan a naisasao idiay Norwega, nga idiay ket opisial a pagsasao daytoy. No kakuyogna ti Sueko ken Danes, ti Norwego ket mangporma ti lugar iti ad-adu wenno basbassit a maitunos a pannakaawat iti llokal ken dagiti rehional a karuay.
Dagitoy a sasao nga Eskandinabia a kakuyogna ti pagsasao Peroes ken pagsasao nga Islandes, ken dagiti pay natayen a pagsasao, ket mangbukel ti sasao nga Amianan a Hermaniko (tinawtawagan pay ti sasao nga Eskandinabia). Ti Peroes ken ti Islandes ket saan unay a maitunos a maawatan iti Norwego ken ti naisasao a pormana gaputa ti kontinental nga Eskandinabia ket naiyallatiwen kaniada.
Kas binagon babaen ti linteg ken ti annuroten ti gobierno, adda met dagiti dua nga opisial a porma ti naisurat a Norwego – Bokmål (literal a "dila ti libro") ken Nynorsk (literal a "baro a Norwego"). Ti Ti Konseho ti Pagsasao a Norwego ket isu ti akin-rebbeng para iti panagtaripato kadagitoy dua a porma, ken mangisingasing kadagiti termino a "Norwegian Bokmål" ken "Norwegian Nynorsk" iti Inggles. Adda pay dagiti dua a sabali a naisurat a porma nga awan ti kasasaad, ti nangruna ket ti Riksmål ("nailian a pagsasao"), a daytoy ket as-asideg iti pagsasao a Danes ngem tatta nga aldaw ket kapadpada metten a pagsasao iti Bokmål. Daytoy ket tinartaripato babaen ti Norwego nga Akademia, a mangipatarus ti nagan a kas "Alagaden a Norwego". Ti sabali pay ket ti Høgnorsk ("Nangato a Norwego") a daytoy ket ad-adu a purista a porma ti Nynorsk, a mangtaripato ti pagsasao iti maysa a kasisigud a porma a kas inted babaen ni Ivar Aasen ken mangliklikud kadagiti kaaduan a reporma manipud ti maika-20 a siglo. Daytoy a porma ti Nynorsk ket limitado laeng ti pannaka-usarna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Norwego iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Bokmål iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Nynorsk iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Norwego". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawaiʻi Press. p. 707. ISBN 978-0-8248-2088-6.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Olav T. Beito, Nynorsk grammatikk. Lyd- og ordlære, Det Norske Samlaget, Oslo 1986, ISBN 82-521-2801-7
- Jan Terje Faarlund, Svein Lie, Kjell Ivar Vannebo, Norsk referansegrammatikk, Universitetsforlaget, Oslo 1997, 2002 (maika-3 nga edision), ISBN 82-00-22569-0 (Bokmål ken Nynorsk)
- Rolf Theil Endresen, Hanne Gram Simonsen, Andreas Sveen, Innføring i lingvistikk (2002), ISBN 82-00-45273-5
- Arne Torp, Lars S. Vikør (1993), Hovuddrag i norsk språkhistorie (3.utgåve), Gyldendal Norsk Forlag AS 2003
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Diksionario ti Norwego-Inggles (2)
- Apertium Patarus kadagiti balikas, testo wenno dagiti website (URL) kadagiti nagbaetan ti Norwego a Nynorsk ken Norwegio a Bokmål.


text:
Abraham Lincoln
Ni Abraham Lincoln i/ˈeɪbrəhæm ˈlɪŋkən/ (Pebrero 12, 1809 – Abril 15, 1865) ket isu idi ti maika-16 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi Marso 1861 aginggana ti pinakapatay na idi Abril 1865. Isuna ket nagballigi a nangimaton ti pagilianna ti panaglasat ti nalatak a maipapan ti batay-linteg, milisia, ken kinamoralidad a didigra – ti Sibil a Gubat ti Amerikano – naitagoyonan na ti Kappon, bayat a pinasardengna ti pannakaadipen, ken nagiragpat ti panakapabaro ti ekonomiko ken panagbusbos. Isuna ket nataraudi iti napanglaw a pamilia idiay lumaud a prontera, ni Lincoln ket pinagadalanna idi ti bukodna a bagi. Nagbalin nga abogado ti away, maysa a lehislatura ti estado ti Illinois, ken maysa a naminsan a nagturay a kameng iti Kamara dagiti Panakabagi iti Estados Unidos, ngen napaay isuna kadagiti dua a panagpadas na a mabutosan iti Senado iti Estados Unidos.
Kalpasan ti panagsuppiat na ti panakipalawa iti pannakaadipen idiay Estados Unidos kadagiti rupir ti kampania ken bitbitla na,[1] ni Lincoln ket naipatalgedan na ti nominasion a Republikano ken nabutosan a presidente idi 1860. Sakbay a nagtakem ni Lincoln idi Marso, pito kadagiti akin-abagatan nga adipen nga estado ket naiparangarang da iti isisina ken nagpormada ti Konpederasion. Idi nangrugi ti gubat nga ti Konpederado a panagraut idiay Kota Sumter idi Abril 12, 1861, ni Lincoln ket nagurnong kadagiti milisia ken polikal a rukrukod iti dayta a gubat, a ti panggepanna ket ti panagtungpal ti panagtitipon ti pagilian. Isu ket nabileg a nagaramid kadagiti kabilegan ti gubat, a mairaman ti panagibalud ken pannakataktak nga awan ti tribunal kadagiti ginasut a nasuspetsa ti isisina. Isu ti nagipawil kadagiti Britaniko ti pammigbig iti Konpederasion babaen ti kalaing na ti panagtengngel ti Trent a pagbiangan idi kinaudian ti 1861. Isu ti nagsayasay ti Waragawag ti Panakawayawayaan idi 1863 ken nagipatalged ti pankairuar ti Maikasangapulo ket tallo nga enmienda ti Batay-linteg iti Estados Unidos, daytoy ket isu ti panakaikkat ti pannakaadipen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Goodwin, p. 91; Holzer, p. 232.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Abraham Lincoln iti Wikimedia Commons