text:
Taaw Atlantiko
Ti Taaw Atlantiko ket ti maikadua a kadakkelan a taaw iti lubong, kalpasan ti Taaw Pasipiko. Daytoy ket addaan iti dagup a kalawa iti agarup a 106,400,000 kuadrado kilometro (41,100,000 sq mi),[1] daytoy ket sakupenna ti agarup a 20 porsiento iti rabaw ti Daga ken agarup a 29 porsiento ti kalawa ti rabaw ti danum. Ti umuna a paset ti naganna ket mangibaga kenni Atlas iti Griego a mitolohia, ken mangaramid ti Atlantiko ti "Baybay ni Atlas".
Ti kaduogan nga ammo a pannakaibaga ti "Atlantiko" ket iti Dagiti Pakasaritaan ni Herodotus idi agarup a 450 BC (Hdt. 1.202.4): ti Atlantis thalassa (Griego: Ἀtλavtὶς θάλaσσa; Ilokano: Baybay ni Atlas). Ti termino nga Etiopiko a Taaw, a naala manipud iti Etiopia, ket naipakat idi iti akin-abagatan nga Atlantiko idi naladaw a maika-19 a siglo.[2] Sakbay idi nakaduktal dagiti Europeano kadagiti sabali a taaw, ti terminoda iti "taaw" ket kapada dagiti danum iti labes ti Lingsat Gibraltar nga ammo itan a kas ti Atlantiko. Dagiti nasapa a Griego ket namatmatida a daytoy a taaw a ket higante a karayan a nangpalikmut ti lubong.
Ti Taaw Atlantiko ket sakupenna ti maysa a nabennat a nasukog iti S a labneng ti longitudinal a maigay-at iti nagbaetan ti Eurasia ken Aprika iti daya, ken ti Kaamerikaan iti Akin-abagatan a Taaw iti abagatan (dagiti sabali a panangipalawag ket mangibagbaga ti Taaw Atlantiko a kas gumay-at nga agpaabagatan iti Antartika). Ti ekuador ket mangbingay daytoy iti Amianan a Taaw Atlantiko ken Abagatan a Taaw Atlantiko. Ti termino a "Sentral nga Atlantiko" ket mangibagbaga ti lugar a nagbaetan ti Abagatan nga Amerika ken Aprika iti amianan ti Ekuador;[3] bayat a heograpiko a paset ti Amianan nga Atlantiko, ti karakterna ket sabali unay kadagiti danum iti amianan a nagbaetan ti Amianan nga Amerika ken Europa.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Taaw Atlantiko ket nabeddengan iti laud babaen ti Amianan ken Abagatan nga Amerika. Daytoy ket maikapet iti Taaw Artiko babaen ti Lingsat Dinamarka, Baybay Greenland, Baybay Norwego ken Baybay Barents. Iti daya, dagiti pagbeddengan ti maitutop a taaw ket ti Europa: ti Lingsat Gibraltar (nga idiay ket maikapet iti Baybay Mediteraneo, ti maysa kadagiti pingir a baybayna, ken iti pasubli, ti Baybay Nangisit, ken dagitoy dua ket sagidenda pay ti Asia) ken Aprika.
Iti abagatan a daya, ti Atlantiko ket tumipon iti Taaw Indiano. Ti 20° a meridiano daya, nga agtartaray iti abagatan manipud iti Rawis Agulhas aginggana ti Antartika ket mangipalawag ti pagbeddenganna. Adda met dagiti turay a mangipakita iti daytoy a gumay-at iti abagatan aginggana iti Antartika, bayat a dagiti dadduma ket mangipakita daytoy a nabeddengan idiay 60° a paralelo babaen ti Akin-abagatan a Taaw.[4]
Iti abagatan a laud, ti Pasahe Drake ket mangikapet daytoy iti Taaw Pasipiko. Ti inaramid ti tao a Kanal Panama ket mangisilpo ti Atlantiko ken Pasipiko. Malaksid dagiti naibaga, dagiti sabali a dakkel a bagi ti danum a kadenna ti Taaw Atlantiko ket ti Baybay Karibe, ti Golpo ti Mehiko, Luek Hudson, ti Taaw Artiko, ti Baybay Mediteraneo, ti Baybay Amianan, ti Baybay Baltiko, ken ti Baybay Keltiko.
Daytoy ket sakupenna ti agarup a 22% iti rabaw ti Daga, ti Atlantiko ket maikadua iti kadakkel kalpasan ti Pasipiko. No mairaman dagiti kadennana a baybay, daytoy ket sakupenna ti maysa a kalawa iti agarup a 106,400,000 kuadrado kilometro (41,100,000 sq mi);[1] no saan nga iraman dagitoy, daytoy ket addaan iti kalawa iti 82,400,000 kuadrado kilometro (31,800,000 sq mi). Ti daga a maatianan idiay Atlantiko ket sakupenna iti uppat a beses ngem dagiti taaw ti Pasipiko ken Indiano. Ti tomo ti Atlantiko no mairaman dagiti kadennana a baybay ket 354,700,000 kunibo kilkilometro (85,100,000 cu mi) ken no awan dagitoy ket 323,600,000 kubiko kilkilometro (77,640,000 cu mi).
Ti natimbeng a kaadalem ti Atlantiko kadagiti kadennana a baybay, ket 3,339 metro (1,826 kadeppa; 10,955 ft); no awan dagitoy ket 3,926 metro (2,147 kadeppa; 12,881 ft). Ti kaadaleman, ti Nauneg a Milwaukee ket 8,380 metro (4,580 kadeppa; 27,490 ft) ken adda daytoy idiay Trinsera ti Puerto Rico. Ti kaakaba ti Atlantiko ket agdumaduma manipud iti 1,538 nautika milia (2,848 km; 1,770 mi) idiay nagbaetan ti Brasil ken Sierra Leone aginggana ti sumurok a 3,450 nautika milia (6,400 km; 4,000 mi) idiay abagatan.
Kinapangruna iti kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Taaw Atlantiko ket ninaganan babaen dagiti taga-ugma a Griego kenni Atlas ti Titan wenno ti Banbantay Atlas a nainaganan kaniana;[5][6] dagitoy dua ket mangiraman ti konsepto iti panagsarapa iti langit. Ti trans-atlantiko a panagbanniaga ket addaan iti nangruna a papel iti panagpadakkel ti Akinlaud a sibilisasion kadagiti Kaamerikaan. Ti Atlantiko ket isu ti mangisina ti "Daan a Lubong" manipud iti "Baro a Lubong". Kadagiti moderno a panawen, adda met dagiti panangiyebkas a mangibagbaga iti taaw kadagiti bassit a makaay-ayo a waya a kas ti 'ti Alog, a mangibagbaga iti pannakabingbingay iti heograpiko ken kultura a nagbaetan ti Amianan nga Amerika ken Europa, ken naisangayan iti nagbaetan dagiti pagilian nga agsasao iti Ingles kadagiti dua a kontinente. Adu kadagiti tattao a Britaniko a mangibagbaga iti Estados Unidos ken Kanada a kas "ballasiw ti alog", ken iti baliktad.[7]
Ti "Nangist nga Atlantiko" ket mangibagbaga iti papel iti daytoy a taaw iti panagsukog ti pakasaritaan ti nangisit a tattao, a naipangpangruna babaen ti panagtagilako ti aadipen ti Atlantiko. Ti Irlandes a migrasion iti Estados Unidos ket isu ti kaibuksilanna no mausar ti termino a "Ti Berde nga Atlantiko" . Ti termino a "Nalabbasit nga Atlantiko" ket naus-usar idi a panangibaga ti Marxiano a konsepto iti maysa nga Atlantiko nga agtrabtrabaho a klase, ken ti Atlantiko a panagsanay dagiti indihenio nga Amerikano. [8][9][10]
Dagiti panangilasin ti danum[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti katimbengan, ti Atlantiko ket ti kaapgadan a nangruna a taaw; ti kaapgad ti danum ti rabaw iti nawaya a taaw ket sumakop manipud iti 33 aginggana iti 37 a paspaset iti tunggal maysa a ribu (3.3 – 3.7%) babaen ti masa ken agdumaduma iti latitud ken tiempo. Ti panagbawbaw, panagtudtudo, panagayus iti uneg ti karayan ken panagtunaw ti yelo ti baybay ket mangimpluensia kadagiti pateg ti kaapgad ti rabaw. Urayno dagiti pateg ti kababaan a kaapgad ket iti amianan bassit ti ekuador (gapu ti napigsa a tropikal a panagtudtudo), iti sapasap dagiti kababaan a pateg ket adda kadagiti nagato nga altitud ken iti igid dagiti aplaya a sumrekan idiay dagiti dakkel a karayan. Dagiti kaapgadan a pateg ket mapasamak iti agarup a 25° amianan ken abagatan, kadagiti subtropikal a rehion nga adda iti bassit a panagtudtudo ken nakaro a panagbawbaw.
Dagiti temperatura ti rabaw ti danum, nga agdumaduma iti latitud, dagiti sistema ti ayus, ken tiempo ket mangipakita ti pannakaiwarwaras ti latitud iti solar nga enerhia, ken sumakop manipud iti baba ti −2 °C (28 °F) aginggana ti sumrok a 30 °C (86 °F). Dagiti kangatuan a temperatura ket mapasamak iti amianan ti ekuador, ken dagiti bassit a pateg ket mabirukan kadagiti polar a rehion. Kadagiti tengnga a latitud, dagiti lugar ti kangatuan a panagdumaduma dagiti temperatura, dagiti pateg ket mabalin nga aggigiddiat babaen ti 7–8 °C (45–46 °F).
Ti Taaw Atlantiko ket buklen dagiti uppat a nangruna a masa ti danum. Ti Amianan ken Abagatan nga Atlantiko a sentral a dandanum ket mangbukel ti rabaw. Ti sub-Antartiko nga agpatengnga a danum ket gumay-at kadagiti kaadalem iti 1,000 metro (550 kadeppa; 3,300 ft). Ti Adalem a Danum ti Amianan nga Atlantiko ket umabot iti kaadalem iti ad-adu ngem 4,000 metro (2,200 kadeppa; 13,000 ft). Ti Baba a Danum ti Antartiko ket sakupenna dagiti labneng ti taaw kadagiti kaadalem iti ad-adu ngem 4,000 a metmetro.
Iti uneg ti Amianan nga Atlantiko, dagiti ayus ti taaw ket mangisalumina ti Baybay Sargasso, ti dakkel a nabennat a bagi ti danum, nga addaan iti ngato ti natimbeng a kaapgad. Ti Baybay Sargasso ket aglaon kadagiti adu a gatad dagiti ruot ti taaw ken isu pay ti pagbugian para kadagiti is Europeano ngaigat ken ti Amerikano nga igat.
Ti epekto ti Coriolis ket mangibalikoskos ti danum ti Atlantiko iti agpakanawan a direksion, bayat a ti danum ti Abagatan nga Atlantiko ket agbalikoskos nga agpakanigid. Dagiti abagatan nga atab ti Taaw Atlantiko ket semi-diurnal; a dagiti dua nga nangato nga atab ket mapasamak iti las-ud ti tunggal 24 a lunar nga or-oras. Kadagiti latitud ti ngato ti 40° Amianan adda met dagiti mapasamak a panapallayog ti daya-laud.
Nagbeddengan a pagpagilian ken terteritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti estado (terteritorio iti italiko) nga addan iti aplaya iti Taaw Atlantiko (malaksid kadagiti Baybay, Baltiko ken Mediteraneo) ket:
Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
Aprika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Angola
- Benin
- Isla ti Bouvet (NOR)
- Kamerun
- Is-isla ti Kanaria (ESP)
- Kabo Berde
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Guinea Ekuatorial
- Gabon
- Gambia
- Ghana
- Guinea
- Guinea-Bissau
- Pantar ti Marpil
- Liberia
- Madeira (PRT)
- Mauritania
- Morocco
- Namibia
- Nigeria
- Republika iti Kongo
- Santa Elena, Ascension ken Tristan da Cunha (UK)
- Santo Tomas ken Prinsipe
- Senegal
- Sierra Leone
- Abagatan nga Aprika
- Togo
- Akinlaud a Sahara (tinunton babaen ti Morocco) (MAR)
Abagatan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Amianan ken Sentral nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Karibe[urnosen | urnosen ti taudan]
- Anguilla (UK)
- Antigua ken Barbuda
- Aruba (NED)
- Bahamas
- Barbados
- Bonaire (NED)
- Britaniko nga Is-isla ti Birhen (UK)
- Is-isla ti Cayman (UK)
- Kuba
- Curaçao (NED)
- Dominica
- Republika a Dominikano
- Guadeloupe (FRA)
- Grenada
- Haiti
- Hamaika
- Martinique (FRA)
- Montserrat (UK)
- Saba (NED)
- Puerto Rico (USA)
- Saint Barthélemy (FRA)
- San Kristobal ken Niebes
- Santa Lucia
- Sint Maarten (NED)
- San Martin (FRA)
- San Vicente ken dagiti Grenadito
- Sint Eustatius (NED)
- Trinidad ken Tobago
- Is-isla ti Turks ken Caicos (UK)
- Is-isla ti Birhen ti Estados Unidos (USA)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "The New Encyclopædia Britannica", Volume 2, Encyclopædia Britannica, 1974. p. 294
- ^ George Ripley; Charles Anderson Dana (1873). The American cyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge. Appleton. pp. 69–. Naala idi 15 Abril 2011.
- ^ Sentral Atlantiko iti website ti NOAA.
- ^ Limits of Oceans and Seas. International Hydrographic Organization Special Publication No. 23, 1953.
- ^ Merriam-Webster, Merriam-Webster Unabridged, Merriam-Webster.
- ^ Houghton Mifflin Harcourt, American Heritage Dictionary of the English Language (maika-5 nga ed.), Houghton Mifflin Harcourt.
- ^ Example: BBC Click – Episode 4 Abril 2009
- ^ David, Armitage. "The Red Atlantic". Project MUSE. Naala idi 28 Oktubre 2012.
- ^ http://uncpress.unc.edu/books/11603.html
- ^ http://web-facstaff.sas.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Armitage_ThreeConcepts.pdf
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Winchester, Simon (2010). Atlantic: A Vast Ocean of a Million Stories. HarperCollins UK. ISBN 978-0-00-734137-5.
- Kaaduan iti daytoy nga artikulo ket nagtaud manipud iti sitio ti publiko a dominio ti http://oceanographer.navy.mil/atlantic.html
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Taaw Atlantiko iti Wikimedia Commons
- Taaw Atlantiko a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Tataaw iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- www.cartage.org.lb


c: text/html

text:
Leon
Ti leon (Panthera leo) ket maysa kadagiti uppat a dakkel a pusa iti henero ti Panthera ken kameng ti pamilia ti Felidae. Adda met dagiti lallaki a sumurok iti 250 kg (550 lb) iti kadagsen,[4] daytoy ti maikadua a kadakkelan a sibibiag a pusa kalpasan ti tigre. Dagiti naatap a leon ket agdama nga adda idiay sub-Sahara nga Aprika ken idiay Asia (nga adda met ti naisagmak a tidda ti populasion nga agtataeng idiay Nailian a Parke ti Kabakiran ti Gir idiay India) bayat a dagiti sabali a kita ti leon ket napukawen manipud idiay Amianan nga Aprika ken Abagatan a laud nga Asia kadagiti naipakasaritaan a panawen. Aginggana idi naladaw a Pleistoseno, idi agarup a 10,000 a tawtawen iti napalabas, ti leon ket isu idi ti kaaduan a naiwarwaras a dakkel a mamalia iti daga kalpasan ti tattao. Mabirukan idi dagitoy iti kaaduan ti Aprika, iti ballasiw ti Eurasia manipud iti akinlaud nga Europa aginggana idiay India, ken idiay Kaamerikaan manipud iti Yukon aginggana idiay Peru. Ti leon ket madanar a sebbanagan, a nakakita daytoyen iti nakaro a panagbapassit iti populasion iti sakopna iti Aprika iti 30–50% para kadagiti dua a dekada idi las-ud ti maikadua a gudua ti maika-20 a siglo.[2] Dagiti populasion ti leon ket saan a magay-at iti ruar dagiti naidesignado a reserba ken dagiti nailian a parke. Urayno ti taudan ti pannakapaay ket saan unay a napno a maawatan, ti pannakapukaw ti habitat ken dagiti suppiat iti tattao ket isu dagiti agdama a kakaruan a gapuanan iti pakadanagan. Iti kaunegan ti Aprika, ti populasion ti leon ti Laud nga Aprika ket naisangayan a naisagmak.
Dagiti leon ket agbiagda kadagiti 10–14 a tawtawen iti kaatapan, bayat nga iti kulong agbiag dagitoy iti at-atiddog ngem 20 a tawtawen. Iti kaatapan, dagiti lalaki ket manmano met nga agbiag iti at-atiddog ngem 10 a tawtawen, gapu kadagiti maal-ala a sugat manipud kadagiti kankanayon a panagkakabil kadagiti kasuppiat a lalaki ket adu met a mangpabassit ti kapaut ti biagda.[5]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan ti leon, kapada kadagiti adu a sasao a Romanse, ket naala manipud iti Latin leo,[6] ken ti Taga-ugma a Griego ti λέwv (leon).[7] Ti Hebreo a balikas ti לָבִיא (lavi) ket mabalin pay a kabagianna daytoy.[8] Daytoy ket maysa idi kadagiti sebbangan a kasisigud nga inpalawag babaen ni Linnaeus, a nagited iti nagannna iti Felis leo, iti obra idi maika-18 a siglo, ti Systema Naturae.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wozencraft, W. C. (2005). "Panthera leo". Iti Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World (Maika-3 nga ed.). Pagmalditan ti Unibresidad ti Johns Hopkins. p. 546. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- ^ a b Bauer, H.; Packer, C.; Funston, P. F.; Henschel, P.; Nowell, K. (2016). "Panthera leo". The IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2016. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T15951A107265605.en.
- ^ a b Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. 1 (Maika-10 nga ed.). Holmiae (Laurentii Salvii). p. 41. Naala idi 8 Septiembre 2008.
- ^ Nowak, Ronald M. (1999). Walker's Mammals of the World. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9.
- ^ Smuts, G.L. (1982). Lion. Johannesburg: Macmillian South Africa. p. 231. ISBN 0-86954-122-6.
- ^ Simpson, D.P. (1979). Cassell's Latin Dictionary (Maika-5 nga ed.). Londres: Cassell Ltd. p. 342. ISBN 0-304-52257-0.
- ^ Liddell, Henry George; Scott, Robert (1980). A Greek-English Lexicon (Naipabassit nga Edision). United Kingdom: Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford. p. 411. ISBN 0-19-910207-4.
- ^ Simpson, John; Weiner, Edmund, dagiti ed. (1989). "Lion". Oxford English Dictionary (Maika-e nga ed.). Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-861186-2.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Leon iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prepektura ti Shimane
Ti Prepektura ti Shimane (島根県 Shimane-ken) ket maysa a prepektura ti Hapon a mabirukan idiay rehion ti Chūgoku idiay isla iti Honshū.[1] Ti kapitoliona ket ti Matsue.[2] Isau daytoy ti maikadua a kaaduan ti populasion a prepektura iti Hapon, kalpsan ti ti dumaya a kaarrubana a Tottori. Daytoy a prepektura ket addaan iti lugar a nagbennat manipud iti daya aginggana ti laud a sumagsango ti Banbantay ti Chūgoku idiay abagatan a bakrangna ken idiay Baybay ti Hapon iti amianan a bakrang. Nabingbingay daytoy iti Rehion ti Izumo iti Daya, ti Rehion ti Iwami iti Laud ken ti Rehion ti Oki, adda dagiti babassit a grupo ti isla iti akin-amianan a pantarna. Kaaduan kadagiti siudad ket asideg iti igid ti baybay iti Baybay ti Hapon. Ti Izumo Taisha idiay Siudad ti Izumo ket maysa kadagiti kadaanan a Shinto nga altar idiay Hapon.
Ti Is-isla ti Oki idiay Baybay iti Hapón ket paset pay ti Prepektura ti Shimane, nga agtunton nga addaan iti panagturay iti naturayan ti Abagatan a Korea nga isla iti Liancourt Rocks (Takeshima).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Probinsia ti Shimane" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 859, p. 859, iti Liblibro ti Google; "Chūgoku" iti p. 127, p. 127, iti Liblibro ti Google
- ^ Nussbaum, "Matsue" iti p. 617, p. 617, iti Liblibro ti Google


text:
SAAN laeng a da Anangka, Durian, Rimas, ken Pakak dagiti prutas a burtongan wenno simmiit dagiti bagida iti sibubukel a Kayolandia. Kasta met ni Guayabano. Ngem ti pakaidumaan ni Guayabano, addayo ken naluklukneng dagiti siit… Read more »
Category: Literatura
(Basaen ti umuna a paset) SUTIL a talaga dayta a Bernalyn! Kunana ketdin nga inggarikgik, nga ammok kano nga istimaren ti dadael ti aniaman a lugan, ngem diak met ammo nga istimaren ti dadael ti… Read more »
TENGNGA TI aldawen. Mabisinakon. Adda koma karinderia ta dumagasak. Kabarbaro a four door Jeep Wrangler Unlimited ti luganko, maibagay unay iti rugged terrain a dinaliasat. Naggapuak iti maysa a nasulinek a barangay ditoy ili ti… Read more »
NAGDIRETSO ti grupo ni Baboy iti balay ni Baka a kaduada. “Ania ti panagkunayo, kakadua? Adda ngata pangatiwtayo itoy a panagpipili?” sinaludsod ni Baboy. “Sigurado nga adda,” kinuna ni Martines. “Nadlawak itay iti tallaong.” “Dakkel… Read more »
“Sadino dayta a Karburo?” Nupay maripiripkon ti kunana a lugar, nasken a penkek no pudno met laeng iti atapko. “Scarborough shoal, ti kunadansa, Sir. Dagiti puro dita kataawan. Walo nga oras ti biahe manipud ditoy.… Read more »
ADDA taripnong iti Dingolandia. Naawis amin nga ayup nga agnaed dita. Saksianda ti panagsinnupanget iti kapanunotan da Baboy ken Buaya. Da Baboy ken Buaya ti aglaban iti kinapangulo iti lugarda. Kas nakaisigudan, sakbay a maangay… Read more »
Nalames ti kabaybayan iti aglawlaw ti Puro Arosip. Dagiti mangngalap ket nadumaduma met ti usarda nga agkalap, a kas iti kitang – maysa a kita ti banniit nga addaan iti ginasut a sima a naikonektar… Read more »
NAPATEG la unay ti botostayo, ‘mare. Nabayagen nga ammotayo dayta. Uray maymaysa a makuna, nabileg daytoy a mangbalbaliw iti taray ti pagilian. Kabaelanna a tippuogen dagiti didiosen no adda panagkaykaysa. Isu ngarud nga uray kasano… Read more »
Halos araw-araw kung tipunin ng dibdib ng langit ang sumisilakbong alyenasyon ng bakal na mundo; halos gabi-gabi’y nais niyang pakawalan ang mga pumailanlang na tibok ng puso at hininga na mula sa bunganga ng mga… Read more »


text:
NO MAMINSAN, agsisimparat ti mapampanunotna. Ti masalsaludsod ti isipna. Pampanunot, salsaludsod a nakatalimudok kadagiti agdama a pasamak iti aglawlaw.
Saan met ngata a makuna a lumuklukay ti turniliona. Normal laeng ti panagsaludsod. Kalinteganna dayta. Kas maysa nga umili.
Pagarigan dagiti tarpolin a nataratar iti Regional Highway ti Ilocos nga agpa-Cagayan Valley. Adayo pay ti eleksion ngem agpadlawen ‘tay kunkunada a Selfie King ti Pilipinas. Naakikid laengen ti panunot ti di makasirok iti pudno a gagem dayta nga indibidual. Uray pay iti battle cry ti maysa nga ili, naipaseten ti naganna. Kadagiti relief goods, wenno ayuda kadagiti agkasapulan, nakamarka ti naganna.
Kuna ni Selfie King, iti interbiu kenkuana, nga awan ti planona iti daytoy masungad a panagpipili. Isi-share-na kano laeng dagiti grasia a dumdumteng iti biagna. Ken saanna kano a maparitan dagiti supporters-na iti kayatda nga aramiden.
Makakatkatawa, ken masuron man kadayta. Kasta la ngatan ti kangudel, kamulimol ti panagut-utek dagiti umili iti panagkuna dayta a Selfie King? Uray pay ngata di nakaadal, masirokna ti adda iti likudan dagitoy a propaganda.
Karbengan met ketdi ti amin nga umili ditoy pagilian ti papili. Ngem por delikadesa, saan koma nga usaren ti kaadda iti posision tapno sapsapaen ti agpadlaw, ti agkuti, ken agpakaammo iti publiko. Sa pay laeng ibaga nga awan met ti panggepna a kasta.
Inton matuloy/ituloyna ti agpapili nga opisial ti pagilian, kayatna ngarud ti maawagan iti salawasaw?
Sabagay, ammonan no anianto ti irason daytoy: kiddaw ti kaaduan, narigat a paayen…
Makais-isem man kadagita a panagrasrason dagiti lider ti pagilian. No koma ipamaysada lattan ti agserbi kadagiti umili?
No maminsan, saanna a maibus a panunoten no apay nga iti laksid ti adun a maipatpatli, matiltiliw gapu iti maiparit nga agas, agtultuloy latta ti panagadu dagitoy. Kasla awan ti bubutnganda a matiliw, wenno mapatay pay ketdi kadagiti operasion. Saandan san a kailalaan ti biagda.
Gapu kadi iti rason ti kaaduan a kinarigat ti panagbiag? Nasaysayaat laengen a makigasanggasat ngem ti matay a simumulagat? Kasta?
Sabagay, agingga iti adu ti mayat nga umili a paigumon itoy a bisio, kas met laeng iti sigarilio ken arak, di agsarday dagiti adda iti likudan daytoy dakkel a negosio. Ammoda nga adu latta ti mapurar iti pirak. Saan ngamin a bastabasta ti kantidad a mapaspastrek itoy.
Isu a saanen a naklaat nga itay nabiit, agsasaruno dagiti natiliw ken napatay a pannakabagi ti linteg ta sinerrekda metten daytoy a pagkakuartaan. Kumikitang kabuhayan, kunam man!
Saan laeng a dayta. Pati panagkidnap ken panagkotong, panagdilihensia, saandan a pakawanen. Manen, kumikitang kabuhayan a kunada iti Tagalog.
No maminsan, ibagbagana iti bagina a talaga nga awan ti pannakapnek ti tao. Kaano laeng, aya, a naingato (nadoble pay ketdi) ti sueldo dagitoy nga agipatpatungpal iti linteg? Ngem kasta a dida latta maikkat ti pannakairamanda kadagiti maikaniwas nga aramid tapno makaiggemda laeng iti dakkel a kuarta.
Ala, saan met ketdi nga aminda. Adu latta ti mapagpiaran, napudno ken di mamulmulitan ti naganna iti serbisio. Kas met laeng iti sistema a yanna, saan nga aminda, aglalo ket bassit-usit ti sueldoda, ket napudno kadagiti akemda. Addada latta dagiti agaramid iti maikaniwas.
Masalsaludsodna pay no apay a kasla naglaka a lipaten dagiti kailianna dagiti babak a maaramid dagiti politiko. Kagurada ita gapu kadagiti addang a naaramidna a nangparigat kadakuada. Ngem inton pailayon manen, kalpasan ti nasam-it a karkari, maunasen a naminpinsan dagiti naaramidanna a madi. Maipatugaw manen iti trono.
Iti kanito a rugian manen daytoy ti agaramid iti maikaniwas, kasla masinggan ti ngiwat dagiti umili nga agdillaw. Saanda man laeng a saludsoden iti bagida no apay a nakatugaw dayta a lider.
No maminsan, saanna pay a matukod no ania nga ideolohia ti adda kadagiti lider. Permi a kagurada dagiti kalabanda a partido. Agpipinniltakda. Agnginginnernger. Ngem apaman a dumteng ti eleksion, no yan ti napigsa a partido, sadiayda a makikappeng. Uray pay makaduadanton dagiti inum-umsi, pinadpadakesda a padada a lider. Ti napateg, maibilangda iti napigsa a partido/pundasion para iti agtultuloy latta a bilegda.
No maminsan, mapampanunotna payen nga agbalin koma a superhero. Daytay maikkan iti naidumduma a bileg. Wenno makaala la koma. Kas iti dayta gingginammol kano a maala iti agdumog a sabunganay. Wenno iti daytay ngipen ti kimat a kunada.
Kayatna koma nga aramaten ti gingginammol a mangpaksiat kadagiti korap nga opisial, mananggundaway a negosiante, propesional ken asino man nga agar-aramid iti maikaniwas. Mapespes la ngamin unay ti riknana a makakitkita kadagiti babassit a biktima nga agsagsagaba kadagitoy nga aramid dagiti nabileg.
Ngem anian ta maysa laeng a nanumo nga umili. Maysa laeng a gagangay a pinarsua ti Dios. Saanto a pulos nga agbalin a superhero a kas kadagiti pagaayat dagiti ubbing a buybuyaen.
Ketdi, ammona, adda latta met maaramidanna kadagitoy a mapaspasamak iti aglawlaw. Ti agdama nga akemna a kas timon dagiti naikumit kadakuada nga ubbing, mamati la unay a dakkel dayta a gundaway tapno makaipaay iti panagbalbaliw ti ilina, ti pagilianna, no di man ti sibubukel a lubong.
Iti panangtarabayna kadagitoy nga ubbing, iti panangitukitna kadagiti bin-i a kasapulanda, mangnamnama a dakkelto ti maaramidanda iti panaglupos ti lugar a paggargarawanda.
Ngem no maminsan, saan a dina mapanunot no adda met laeng mabatbati iti isip dagiti ubbing kadagiti ibisbisikna a sirib. Aglalo kadagitoy a panawen.
Panawen ti nadumaduma a haytek a ramit. Ag-agawenda ti atension dagiti ubbing. Iti panagriknana, napatpateg sa payen dagitoy a ramit ngem iti kas kadakuada. Di maisina dagiti ubbing iti biagda ti selpon. Idinto a matmaturog dagiti libro ken notbukda.
Kas nasao iti maysa a seminar a nadar-ayanna, bumasbassit ti papel dagiti mannursuro iti biag dagiti ubbing. Gapu kadagiti haytek a ramit, mabalin a maadalda iti ania man nga oras dagiti adda iti libro. One click away, kunada.
Ket dayta ti dakkel a karit kadakuada. Kasano ita a pagtalinaedenda ti nairut a langenlangen kadagiti ubbing? Kasano nga ipaganetget kadakuada ti kinapateg ti panagbasabasa kadagiti libro? Kasano nga itukit ti kinapategda a mannursuro?
Husto met ketdi ti naibaga iti seminar a dinar-ayanna. Panangigiya laengen ti nabatbati nga akemda kadagiti ubbing. Bagnos. Timon. Ipamaysada ti mangmuli iti ugali dagitoy. Ngamin, iti internet, iti social media, saanda a mabalin a maadal daytoy. Ket ditada a sumrek. Kas mannursuro, akemda nga itukit ti kinapateg ti addaan sursuro. Awan mamaay ti adal, ti laing no saan a nakasursuro ti maysa nga ubing.
Mamati la unay: ti disiplina ken nabalitokan nga ugali ti ad-adda a mangitallapaw iti asino man. Rumbeng ngarud a dayta ti padur-asenna kadagiti ubbing a naikumit kadakuada. Ti sirib, mabalin a sakduendanto lattan no sumangbay ti nakemda kadagiti social media ken internet.
Ibagnosda lattan dagiti ubbing para iti umno a panagdesision iti biag. Ipamatmat ti kinapateg ti disiplina, kasta.
No dadduma pay, masalsaludsodna no daytoy programa a mass promotion ti mangibabbaba ita iti kalidad ti edukasion iti pagilian. Pagaammon ti amin daytoy—nagannak ken annak. Pagkarit pay ketdin dagiti nagannak ken annak daytoy. Saan kano a ma-failed ti anakda basta sumsumrek, uray sagpaminsan laeng. Angaw ngarud ti dadduma, mamimpatda (kadagiti aldaw ti eksamen ti kada Grading Period) laengen a sumrek iti makatawen. Uray pay kasano kababa ti maalada iti eksamen, pumasadanto latta. Ania ngarud ket mass promotion ti magmagna.
Masapul kano nga awan ti mabati nga ubing. Ket matmatdada nga agtungpal.
Ti kaskenan ita, akmenna latta ti naikumit nga obligasionna. Ken isapulanna iti sungbat dagiti saludsodna iti biag. #


text:
San Luis Potosí
Ti San Luis Potosí (Panangibalikas nga Espaniol: [san ˈlwis potoˈsi] ( denggen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti San Luis Potosí (Espaniol: Estado Libre y Soberano de San Luis Potosí), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 58 nga ili ken ti kapitoliona ket ti siudad ti San Luis Potosí.
Daytoy ket mabirukan idiay Amianan-Tengnga a Mehiko. Daytoy ket beddengan babaen dagiti 8 nga estado ti Mehiko, ken mangaramid daytoy iti estado akaaduan iti pagbeddengan kadagiti kaarrubana nga estado. Dagiti akin-amianan a pagbeddenganna ket ti Nuevo León ken Coahuila; ti akin-amianan a daya ket ti Tamaulipas; ti akindaya ket ti Veracruz; dagiti akin-amianan ket ti Hidalgo, Querétaro, ken Guanajuato; ken ti akin-amianan a laud ket ti Zacatecas.
Iti pay maipatinayon iti kapitolio a siudad, dagiti kadakkelan a siudad ti estado ket mairaman ti Ciudad Valles, Matehuala, Rioverde, ken Tamazunchale.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti San Luis Potosí iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay San Luis Potosí manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Datos ti heograpia a mainaig iti San Luis Potosí iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti San Luis Potosí


text:
Text: Genesis 6:9-9:1-28
INTRODUCTION:
Iti daytoy a pakasaritaan iladawanna ti panagpatengga ti anus ti Dios iti panaglablabes dagiti tattao iti sangona ket inkeddengna a gupdan tapno mabati laeng ti tao a makitana a mayataday ti biagna iti pagayatanna. Kayatko ngarud nga awisen ti tunggal maysa a mangnibinibi iti biag ni Noe nga inbilang ti Dios nga isu ti nalinteg ken kaimbagan kadagiti amin a tattao kadagidi a panawen bareng no adda maadal tayo nga iyaplikar iti agdama.
I. Nagbiag a Mannakikaddua iti Dios, verse 6:10
Kimmanunong iti Dios
Nagbalin a dakes dagiti amin a tattao iti imatang ti Dios
Nagwaras ti kinadakes iti amin a lugar
II. Nagbiag a Managtulnog iti Dios, 6:22
Inaramidna ti daong, 6:14-21
Sinurotna ti rukod nga imbaga ti Dios kenkuana
Inaramidna amin nga imbilin ti Dios kenkuana, 7:1-5
Sinurotna ti bilang dagiti iserrekna it uneg ti daong.
III. Nagbiag a Managyaman iti Dios, 8:20-21
Ipasimudaag ti Altar nga inaramidna para kenni Yahweh, 8:20
Ipasimudaag ti panagidatonna kadagiti napuoran, 8:20
Resulta ti Panagbiag ni Noe a Naimbag iti Sango ti Dios
Binendisyonan ti Dios ken dagiti annakna, 9:1
Mairaman dagiti amin a tattao iti kari ti Dios a dinanto dadaelen ti lubong, 8:21-22
CONCLUSION:
Iti panangutob tayo iti biag ni Noe saan a mailibak nga isu ket nagbiag a nakikadkadua iti Dios ket naiduma ti biagna kadagiti dadduma a tattao, isu ket nagbiag a managtulnog iti Dios ta nagtungpal nga awan panagsarimadengna iti pagayatan ti Dios.
Isu ket nagbiag a managyaman iti Dios ta inpategna ti altar a tanda ti panagtalekna nga ti Dios adda a sikikita, sidedengngeg, ken mangawat kadagiti datonna a nabuyogan iti pudno a panagdayaw.
Gapu iti kastoy a kita ti biag naayayo ti Dios a mangbendisyon kadagiti sabsabali. Kaano nga masursuro tayo ti agbiag a naimbag, managtulnog ken managyan iti Dios? Inton agkapsuttayo? Inton agsakittayo? Iti panawen ti kallaysa? Inton agpabuniagtayo, wenno inton awanen ti angestayo?
Saan koma, ta sapsapulen ti Dios ti pannakaidaton ti biagtayo iti amin a gundaway. Itan ket ipakitatayo dagiti pammananeknek a mangtignay iti puso ti Dios.
Kuna ni Santiago ti pammati nga awan aramidna natay.


text:
Hapon
Nagsasabtan: 35°N 136°E / 35°N 136°E
Ti Hapon (Pagsasao a Hapón:日本, Nihon; ti nadadaan a pormal nga awag ket Nippon) ket maysa nga isla a pagilian a masarakan iti Taaw Pasipiko, iti daya ti Korea ken Tsína, a naibartay manipud iti Baybay Okhotsk iti amianan agingga iti Baybay Daya a Tsína iti abagatan. Buklen ti nasurok a 3,000 nga is-isla, ti kadakkelan kadagitoy ket dagiti isla ti Hokkaido, Honshu, Shikoku, ken Kyushu. Kaaduan kadagiti isla ti Hapón ket kabambantayan ken adu kadagitoy ti addan bulkan. Ti kangatuan amin a tuktok ken ti Bantay Fuji.
Ti Hapón ti maikadua a kadakkelan ti ekonomiana a pagilian iti sangalubongan (Ti Estados Unidos ti umuna) ken maysa kadagiti nangnangruna nga industrialisado a pagilian iti lubong. Maysa a unitario a batay-linteg a monarkia nga addaan iti emperador ken mabutbutosan a parlamento, ti Dieta, a maysa kadagiti kadaanan a lehislatura iti Asia. Maysa ti Hapón kadagiti kadadakkelan iti populasion a pagilian iti lubong. Ti kapitoliona a Tokyo, nga addaan iti nasurok a 30 riwriw nga agtaeng, ket ti maibilang a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong.
Administratibo a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Naguduagudua ti Hapón iti 47 a prepektura, a kadawyan a nagrupo kadagiti rehion. Ti Honshu, ti kadadakkelan ken kaaduan ti populasionna nga isla, ket naguduagudua iti lima wenno ad-adu pay a rehion. Dagiti dadduma a dadakkel nga is-isla ket addaan saggaysa a rehion.
Manipud iti amianan agpaabagatan, dagiti sumaganad dagiti rehion:
Dagiti prepektura ket nabingbingay pay kas siudad, ili ken bario. Dagiti kangrunaan a siudad ket nabennebenneg kas elektoral a distrito (Ingles: wards), ti tengnga a paset ti Tokyo ket nabingay iti 23 nga espesial nga elektoral a distrito.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "法制執務コラム集「法律と国語・日本語」" (iti Hapón). Lehislatibio nga Opisina iti Kamara dagiti Konsilo. Naala idi 19 Enero 2009.
- ^ Babaen dagiti sarsarita, Ti Hapón ket nabangon iti daytoy nga aldaw babaen ni Emperador Jimmu, ti immuna nga emperador iti daytoy a pagilian.
- ^ "Japan Statistical Yearbook 2010" (PDF). Opisina dagiti Estadistika. p. 17. Naala idi 15 Enero 2011.
- ^ "Karkulo ti Opisina ti Opisial a Hapón nga Estadistika". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi 25 Agosto 2010.
- ^ "Dagiti Immuna a Bilang iti Populasion ken Sangakabbalayan". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi Pebrero 25, 2011.
- ^ a b c d "Japan". Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2011. Naala idi 30 Septiembre 2011.
- ^ "World Factbook: Gini Index". CIA. Naala idi Mayo 11, 2011.
- ^ "2014 Human Development Report" (PDF). 2014. pp. 21–25. Naala idi Hulio 27, 2014.
- Hapon
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Filipinas
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti imperio
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Mierkoles, Marso 20
Dika agpudpudot ta dakes laeng ti maaramidam.—Sal. 37:8.
Masansan a makayebkas iti nasakit a sasao dagiti tattao a nalaka nga agpungtot. Nalawag a saan a makatulong ti kasta nga ugali tapno agbalin a naragsak ti pamilia. Pagimbagantayo ti pakdaar ti Biblia maipapan iti panagpungtot, makapasakit a sasao, ken panagririaw. (Efe. 4:31) Makapaliday ta dagitoy nga ugali ket agresulta iti kinaranggas. Para iti daytoy a lubong, normal laeng ti panagpungtot, ngem saan a pakaidayawan dayta ti Namarsua. Para iti dadduma, masapul idi nga uksobenda dagita a makadangran nga ugali sakbay a maikawesda ti baro a personalidad. (Col. 3:8-10) Ti panagulbod ti maysa pay a karaman iti daan a personalidad. Kas pagarigan, gagangay a saan nga ibaga dagiti tattao ti eksakto a birokda tapno nababa ti buisda, wenno agulbodda tapno maliklikanda ti dusa dagiti basolda. Ngem saan a kasta ni Jehova ta isu ti “Dios ti kinapudno.” (Sal. 31:5) Kalikagumanna ngarud nga ‘agsao iti kinapudno,’ saan a ‘kinaulbod,’ ti “tunggal maysa” kadagiti adipenna. (Efe. 4:25; Col. 3:9) Ngarud, masapul nga ibagatayo ti pudno uray no nakababain wenno saantayo a pagsayaatan dayta.—Prov. 6:16-19. w17.08 18 ¶3, 5; 20 ¶12-13, 15
Huebes, Marso 21
Buyogen ti kinapardas agtaray ti saona.—Sal. 147:15.
Iwanwanwannatayo ita ni Jehova babaen ti Saona, ti Biblia. ‘Napardas nga agtaray ti saona,’ ta ipapaayannatayo a dagus iti naespirituan a panangiwanwan no kasapulantayo dayta. Panunotem dagiti pagsayaatan ti panagbasam iti Biblia, ti panangadalmo kadagiti publikasion nga ipapaay ti “matalek ken masirib nga adipen,” ti panagbuyam iti JW Broadcasting, ti pananglukatmo iti jw.org, ti pannakisaritam kadagiti panglakayen, ken ti pannakikaduam kadagiti kakabsat. (Mat. 24:45) Nadlawmo kadi nga alisto ni Jehova a mangiwanwan kenka? Ammo ti salmista nga espesial ti panangtrato ti Dios iti nagkauna nga ilina. Isuda laeng ti nakaitedan ti ‘sao’ ti Dios ken kadagiti “alagadenna ken dagiti hudisial a pangngeddengna.” (Sal. 147:19, 20) Espesialtayo met ita ta datayo laeng ti naawagan iti nagan ti Dios ditoy daga. Gapu ta naam-ammotayo ni Jehova ken iyap-aplikartayo iti biagtayo ti Saona, addaantayo iti nasayaat a relasion kenkuana. Kas iti nangisurat iti Salmo 147, saan kadi nga adu ti rasontayo a mangipukkaw iti “Idaydayawyo ni Jah” ken paregtaentayo met ti dadduma a mangipukkaw iti dayta? w17.07 20 ¶15-16; 21 ¶18
Biernes, Marso 22
Awan tao nga agserserbi kas maysa a soldado ti makiraman kadagiti panagkomersio iti biag, tapno magun-odanna ti anamong daydiay nangipasalista kenkuana kas maysa a soldado.—2 Tim. 2:4.
Dayta a balakad ni Pablo ket ikagkagumaan a suroten dagiti pasurot ni Jesus ita, agraman ti nasurok a maysa a milion nga agserserbi iti amin-tiempo. Lablabananda ti impluensia ti lubong ken saanda nga agpaallukoy kadagiti adbertismen ta silalagipda iti daytoy a prinsipio: “Ti nakabulod adipen iti tao nga agpapautang.” (Prov. 22:7) Kayat ni Satanas nga usarentayo ti amin a panawen ken pigsatayo a maadipen iti lubong ti komersio. Adda dagiti desision a mabalin a mangilumlom kadatayo iti utang iti adu a tawen. Kas pagarigan, panagutang iti dakkel para iti balay, panageskuela, nangina a lugan, ken uray nagarbo a kasar. Masiribtayo no pasimplientayo ti biagtayo ken liklikantayo ti umutang ken kissayantayo dagiti paggastuantayo. Iti kasta, nawayatayo nga agserbi iti Dios imbes nga agpaadipentayo iti sistema ti komersio ita.—1 Tim. 6:10. w17.07 10 ¶13


text:
Karayan Yangtze
Ti Karayan Yangtze, wenno Chang Jiang (Inggles /ˈjæŋtsi/ wenno /ˈjɑːŋtsi/; Mandarin [tʂʰɑ̌ŋ tɕjɑ́ŋ]) ket isu ti kaatiddogan a karayan idiay Asia, ken ti maikatlo a kaatiddogan iti lubong. Daytoy ket agayus iti 6,418 kilometro (3,988 mi) manipud kadagiti glasier idiay Banak ti Qinghai-Tibet idiay Qinghai nga agpaday a bumallasiw ti abagatan alaud, tengnga ken akindaya a Tsina sakbay nga agayus idiay Baybay Daya a Tsina idiay Shanghai. Daytoy pay ket maysa kadagiti kadakkelan a karayan iti lubong babaen ti tomo ti panagayus. Ti Yangtze ket agayus ti maysa a panglima a kalawa ti daga ti Republika dagiti Tattao iti Tsína (PRC) ken ti labneng ti karayanna ket pagtaengan dagiti maysa a pagkatlo ti populasion ti Tsina.[6]
No mairaman ti Karayan Duyaw, ti Yangtze ket isu ti kangrunaan a karayan iti pakasaritaan, kultura ken ekonomia ti Tsina. Ti nalames a Karayan Yangtze Delta ket agpatpataud ti ad-adu ngem 20% ti GDP ti Tsina. Ti Karayan Yangtze ket agay-ayus kadagiti nadumaduma a kita ti ekosistema ken kabukbukodanna pay a pagtaengan dagiti nadumaduma a endemiko ken dagiti nadangran a sebbangan a mairaman ti Insik a buaya ken ti esturion ti Yangtze. Para kadagiti rinibu a tawen, dagiti tattao ket inus-usarda ti karayan para iti danum, panagsibog, kinadalus, pagluganan, industria, panagmarka ti pagbeddengan ken gubat. Ti Penned ti Tallo a Baw-ang idiay Karayan Yangtze ket isu ti kadakkelan a hidro-elektriko nga estasion ti elektrisidad iti lubong.[7][8]
Dagiti napalabas a tawen, daytoy a karayan ket nakasagsagaba maipud kadagiti karugitan ti industria, dagiti nagayusan ti agrikultura, panaglan-ak, ken dagiti pannakapukaw ti kalugnakan ken danaw, a dagitoy ket mangipakaro kadagiti natiempoan a panaglayos. Adda dagiti paset ti karayan a nasalakniban tattan a kas dagiti katutubo a reserba. Ti maysa bennat ti Yangtze nga agyayus ti adalem a karabukod idiay lumaud a Yunnan ket paset ti Tallo aParalelo a Karkarayan dagiti Nasalakniban a Lugar ti Yunnan, ti UNESCO a Tawid a Lugar ti Lubong.
Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a "Yangtze", a naipaletra pay iti "Yangtse" wenno "Yangzi", ket naala manipud tilokal a nagan para iti maysa a gay-at iti akin-baba a Yangtze idiay asideg ti Yangzhou.
Ti "Yangzi" (Insik: 扬子; pinyin: Yángzǐ) ket isu idi ti nagan ti purok ken ti lugar ti maysa a taga-ugma a pagballasiwan ti balsa, ken ti "Jiang" (Insik: 江; pinyin: Jiāng) ken maysa kadagiti Insika balikas para iti karayan.[9] Idi maiak-13 a siglo, ti nadayeg nga opisial ti Song a Dinastia, a ni Wen Tianxiang ket nangsurat ti maysa a daniw a natituluan iti Yangzi Jiang. Kalpasanna, dagiti Lumaud a Misionario ket nangngegda ti nagan ken inpakatda iti intero a karayan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Encyclopædia Britannica: Yangtze River http://www.britannica.com/eb/article-9110538/Yangtze-River
- ^ "Main Rivers". National Conditions. China.org.cn. Naala idi 2010-07-27.
- ^ https://probeinternational.org/three-gorges-probe/flood-types-yangtze-river Naiyarkibo Hulio 23, 2011, iti Wayback Machine Naala idi 2011-02-01
- ^ "Three Gorges Says Yangtze River Flow Surpasses 1998". Bloomberg Businessweek. 2010-07-20. Naala idi 2010-07-27.
- ^ Zhang Zengxin; Tao Hui; Zhang Qiang; Zhang Jinchi; Forher, Nicola; Hörmann, Georg (2009). "Moisture budget variations in the Yangtze River Basin, China, and possible associations with large-scale circulation". Stochastic Environmental Research and Risk Assessment. Springer Berlin/Heidelberg. 24 (5): 579–589. doi:10.1007/s00477-009-0338-7.
- ^ (Insik) [1] Naala idi2010-09-10
- ^ "Tallo a Karabukob a Penned, Tsina : Ladawan ti Aldaw". earthobservatory.nasa.gov. Naala idi 2009-11-03.
- ^ Dagiti Sangalubongan a Karayan, bariweswes ti Tallo a Karabukob a Penned, Naala idi Agosto 3, 2009
- ^ (Insik)An Min, "夜晤扬子津" Yangzi Wanbao 2010-01-23
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Carles, William Richard, "Ti Yangtse Chiang", Ti Heograpiko a Warnakan, Tom. 12, Blng. 3 (Sep., 1898), pp. 225–240; Inpablaak babaen ti: Blackwell Publishing para iti Kagimongan ti Naarian a Heograpiko (a kaduna ti Instituto dagiti Britaniko a Heograpo)
- Danielson, Eric N. 2004. Nanjing ken ti Akin-baba a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom. II. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN 981-232-598-0.
- Danielson, Eric N. 2005. Ti Tallo a Karabukob ken Ti Akin-ngato a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom.. III. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN 981-232-599-9.
- Grover, David H. 1992 Dagiti KOmersio a Barko ti Amerikano idiay Yangtze, 1920-1941. Wesport, Conn.: Praeger Publishers.
- Van Slyke, Lyman P. 1988. Yangtze: katutubo, pakasaritaan, ken ti karayan. Ti Bassit a Libro ti Stanford . ISBN 0-201-08894-0
- Winchester, Simon. 1996. Ti Karayan iti Tengnga ti Lubong: Ti angpangato a panagdaliasat idiay Yangtze ken Panagsubli iti Insik a Panawen, Holt, Henry & Company, 1996, hardcover, ISBN 0-8050-3888-4; trade paperback, Owl Publishing, 1997, ISBN 0-8050-5508-8; trade paperback, St. Martins, 2004, 432 pampanid, ISBN 0-312-42337-3
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Yangtze(Chang Jiang) iti Wikimedia Commons
Palko ti Karayan Yangtze


text:
Renasimiento
Ti Renasimiento, manipud ti Pranses: Renaissance "pannakaipasngay manen", Italiano: Rinascimento, manipud ti rinascere "maipasngayto")[1] ket maysa idi a kultural a tignay a gimmay-at iti agarup a paset ti panawen manipud idi maika-14 aginggana ti maika-17 a siglo, a nangrugi idiay Italia idi Naladaw a Tengnga a Panpanawen ken ti kalpasanna ket naiwarwaras iti amin a paset ti Europa. Urayno ti kaada ti papel ken ti inbension ti maiyakar a kita ti metal ket nangipardas ti pannakaiwarwaras dagiti kapanunotan manipud idi naladaw a maika-15 a siglo, dagiti panagbalbaliw ti Renasimimiento ket saan nga agpapada a napadas iti ballasiw ti Europa.
A kas kultural a tignay, daytoy ket nangsakop ti pannakapasayaat iti Latin ken dagiti bernakular a literatura, a nagrugi idi maika-14 a siglo iti pannkaipangato ti panagadal a naibatay kadagiti klasikal a taudan, nga inpammadayaw dagiti kontemporario kenni Petrarch, ti panagrang-ay ti nailinia a perspektibo ken dadduma pay a pamay-an iti panangipakita ti nasaysayaat a masna a realidad iti pinintaan, ken ti nagininut ngem adu a pannakaiwarwaras ti reporma ti edukasion.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Diksionario ti Online nga Etimolohia: "Renasimiento"". Etymonline.com. Naala idi 2009-07-31.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Burckhardt, Jacob Ti Sibilisasion ti Renasimiento idiay Italia (1860), ti nadayeg a klasiko; naiyaon ken testo apanagbiru ti 2007 nga edision; ken ti pay kompleto a testo ti online
- Reynolds, L. D. ken ni Wilson, Nigel Dagiti Agsursurat ken dagiti Eskolar: Ti pagsurota ti tranmision iti Griego ken Latin a Literatura Clarendon a Pagmalditan, Oxford, 1974


text:
Baka
Ti baka ket isu ti kaaduan a kita dagiti dakkel a napaamo nga ungulata. Dagitoy ket prominente a moderno a kameng ti subpamilia ti Bovinae, dagitoy ti kaaduan a naiwarwaras a sebbangan ti henero ti Bos, ken dagitoy ti kaaduan a naurnos a naidasig a kas ti Bos primigenius. Ti baka ket natartaraken a kas dingoen para iti karne (karne ti baka ken karne ti urbon), dagiti paggatasan nga ayup para iti gatas ken dagiti dadduma pay a produkto ti paggatasan, ken dagiti panagguyod nga ayup (panagguyod kadagiti kariton wenno arado). Dagiti dadduma pay a produkto ket mairaman ti lalat ken lugit para iti ganagan wenno sungrod. Kadagiti dadduma a pagilian, a kas idiay India, dagiti baka ket sagrado. Manipud kadagiti basbassit ngem 80 a nagtataudan ti naapamo idiay abagatan a daya a Turkia idi agarup a 10,500 a tawtawen,[1] adda dagiti nakarkulo a 1.3 bilion a baka iti lubong tatta nga aldaw.[2] Idi 2009, ti baka ket nagbalin a ti immuna a dingoen nga ayup ti addaan ti napno a naimapa a henoma.[3]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bollongino, Ruth & al. Molekular a Biolohia ken Ebolusion. "Ti moderno a Taurine a Baka ket nagtaud manipud ti bassit a bilang kadagiti nagpundar ti Asideg a Daya". 7 Marso 2012. Naala idi 2 Abr 2012. Op. cit. iti Wilkins, Alasdair. io9.com. "Ti DNA ket mangipakpakita a dagiti baka ket narigatda idi a napaamo". 28 Marso 2012. Naala idi 2 Abr 2012.
- ^ Breeds of Cattle at CATTLE TODAY
- ^ Brown, David (2009-04-23). "Dagiti sientista ket wiaswasda ti Henoma ti Baka". The Washington Post. Naala idi 2009-04-23.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Baka iti Wikimedia Commons
Midia a mainaig iti Baka a lalaki iti Wikimedia Commons


text:
Kazakhstan
Ti Kazakhstan (Kazakh: ҚaзaқcTaH, Qazaqstan), opisial a ti Republika ti Kazakhstan, ket ti pagilian idiay Tengnga nga Asia, ken adda met bassit a partena idiay laud ti Karayan Ural ken isu nga mabalin pay nga adda idiay Europa.[2] Ti Kazakhstan ket isu ti kadakkelan a napalikmutan ti daga a pagilian babaen ti kalawa ti daga ken ti maikasiam a kadakkelan a pagilian iti lubong. Ti teritoriona iti 2,724,900 kuadrado kilometro (1,052,100 sq mi) ket dakdakkel ngem iti amin nga Akinlaud nga Europa.[2][7] Babaen idi 2006, ti Kazakhstan ket nagbalinen a dominante a pagilian iti Tengnga nga Asia babaen ti ekonomia, ken agpatpataud iti 60% iti GDP ti rehion, ken kangrunaan babaen iti industriana iti lana ken gas. Ti pagilian ket adu kadagiti rekurso ti mineral.[8]
Daytoy ket addaan iti pagbeddengan iti (agpakanawan manipud iti amianan) Rusia, Tsina, Kirgistan, Uzbekistan, ken Turkmenistan, ken dumenna pay ti dakkel a partena iti Baybay Kaspio. Ti langa ti daga ti Kazakhstan ket mairaman dagiti nadalumpinas a daga, estepa, taiga, dagiti bato a canyon, turturod, dagiti delta, dagiti naabungotan iti niebe a banbantay, ken dagiti desierto. Addaan iti nakarkulo iti 18 a riwriw a tattao manipud idi 2014,[9] ti Kazakhstan ket ti maika-61 iti kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. No maited ti kalawa ti dagana, ti densidad ti populasionna ket maysa kadagiti kabassitan, iti basbassit ngem 6 a tattao iti tunggal maysa a kuadrado kilometro (15 a tattao iti tunggal maysa a sq. mi.). Ti kapitoliona ket ti Astana, naiyalis daytoy manipud idiay Almaty idi 1997.
Ti teritorio ti Kazakhstan ket historiko a tinagtagitao babaen dagiti nomadiko a tribu. Daytoy ket nagbaliw idi maika-13 a siglo, idi ni Genghis Khan ket sinakupanna ti pagilian a kas parte ti Imperio ti Mongolia. Kalpasan ti panagsalisal dagiti nagparukma, ti bileg ket kanungpalan a naisubli kadagiti momadiko a tribu. Babaen idi maika-16 a siglo, dagiti Kazakh ket rimmuarda a kas naisangayan a grupo, ken nabingbingay kadagiti tallo a jüz (dagiti sanga ti kaputotan a mangsakop kadagiti naisangayan a teritorio). Dagiti Ruso ket nangrugida a nagabanse diay estepa Kazakh idi maika-18 a siglo, ken babaen idi tengnga timaika-19 a siglo, nominal isuda a nagturturay iti amin a Kazakhstan a kas parte ti Imperio ti Rusia. Kalpasan ti Rebolusion ti Rusia ti 1917 ken ti simmaruno a sibil a gubat, ti teritorio ti Kazakhstan ket naurno-urnos idi kadagiti adu a beses. Idi 1936 daytoy ket iramid idi a Republika ti Sosialista a Sobiet ti Kazakh, ken naikeddeng a kas maysa nga integral a parte ti Kappon ti Sobiet.
Ti Kazakhstan ket isu idi ti naudi kadagiti republika ti Sobiet a nagirangarang iti wayawaya kalpasan ti pannakawaswas ti Kappon ti Sobiet idi 1991. Ti agdama a Presidente, ni Nursultan Nazarbayev, ket isun ti daulo ti pagilian manipud idin, ken naikarakterisado a kas autoritariano, nga addaan iti pakasaritaan ti gobierno kadagiti panagabuso iti tao ken panaglapped iti oposision iti politika.[8] Nagobra ti Kazakhstan a mangpadur-as iti ekonomiana, ken naipangpangruna iti dominate nga industriana iti hidrokarbon.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Constitution of the Republic of Kazakhstan". zan.kz.
- ^ a b c Kazakhstan. CIA World Factbook.
- ^ "Heriзri". Naala idi 14 Pebrero 2016.
- ^ a b c d "Kazakhstan". International Monetary Fund. Naala idi 28 Hunio 2014.
- ^ "Gini index". World Bank. Naala idi 21 Nobiembre 2015.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Naala idi 14 Disiembre 2015.
- ^ "Agency of Statistics of the Republic of Kazakhstan (ASRK). 2005. Main Demographic Indicators". Stat.kz. Naala idi 1 Hunio 2010.
- ^ a b c Zarakhovich, Yuri (27 Septiembre 2006). "Kazakhstan Comes on Strong". Time. Naala idi 13 Disiembre 2015.
- ^ "Census2010". Stat.kz. Naala idi 1 Hunio 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alexandrov, Mikhail (1999). Uneasy Alliance: Relations Between Russia and Kazakhstan in the Post-Soviet Era, 1992–1997. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30965-5.
- Clammer, Paul; Kohn, Michael & Mayhew, Bradley (2004). Lonely Planet Guide: Central Asia. Oakland, CA: Lonely Planet. ISBN 1-86450-296-7.
- Cummings, Sally (2002). Kazakhstan: Power and the Elite. London: Tauris. ISBN 1-86064-854-1.
- Demko, George (1997). The Russian Colonization of Kazakhstan. New York: Routledge. ISBN 0-7007-0380-2.
- Fergus, Michael & Jandosova, Janar (2003). Kazakhstan: Coming of Age. London: Stacey International. ISBN 1-900988-61-5.
- George, Alexandra (2001). Journey into Kazakhstan: The True Face of the Nazarbayev Regime. Lanham: University Press of America. ISBN 0-7618-1964-9.
- Martin, Virginia (2000). Law and Custom in the Steppe. Richmond: Curzon. ISBN 0-7007-1405-7.
- Nazarbayev, Nursultan (2001). Epicenter of Peace. Hollis, NH: Puritan Press. ISBN 1-884186-13-0.
- Nazpary, Joma (2002). Post-Soviet Chaos: Violence and Dispossession in Kazakhstan. London: Pluto Press. ISBN 0-7453-1503-8.
- Olcott, Martha Brill (2002). Kazakhstan: Unfulfilled Promise. Washington, DC: Brookings Institution Press. ISBN 0-87003-189-9.
- Rall, Ted (2006). Silk Road to Ruin: Is Central Asia the New Middle East?. New York: NBM. ISBN 1-56163-454-9.
- Robbins, Christopher (2007). In Search of Kazakhstan: The Land That Disappeared. London: Profile Books. ISBN 978-1-86197-868-4.
- Rosten, Keith (2005). Once in Kazakhstan: The Snow Leopard Emerges. New York: iUniverse. ISBN 0-595-32782-6.
- Thubron, Colin (1994). The Lost Heart of Asia. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-018226-1.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kazakhstan iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Kazakhstan manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Bariweswes ti Pagilian manipud iti BBC News.
- Kazakhstan a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Kazakhstan iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Kazakhstan
- Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Republika ti Kazakhstan
- E-Gobierno ti Republika ti Kazakhstan
- Gobierno ti Kazakhstan
- Kazakhstan
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Eurasia
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ti Moderno a Turko
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ruso
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1991
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Azerbaijani


text:
Milenio
Ti milenio ket ti paset ti panawen a kapada dagiti 1000 a tawen. Daytoy ket naala manipud iti Latin ti mille, sangaribu, ken ti annus, tawen. Daytoy ket masansan ngem saan a kankanayon a mainaig iti naisangayan a sistema ti panangipetsa.
Sagpaminsan a daytoy ket naisangayan a naus-usar para kadagiti paset ti panawen iti sangaribu a tawtawen a mangrugi iti punto a pangrugian (umuna a punto ti reperensia) ti kalendario tapno maikeddeng (kadawyan a ti tawen ti "1"), wenno dagiti naladladaw a tawen a mapamin-adu iti napno a bilang iti sangaribu a tawtawen kalpasan daytoy. Ti termino ket mabalin pay a mangitudo iti maysa a pagbaetan ti panawen a mangrugi iti ania man a petsa.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Milenio iti Wikimedia Commons


text:
Matematika
Ti Matematika (manipud ti Griego uάθnua máthēma, “panakaammo, panagadal, agadadal”) ket isu ti panagadal iti kaadu, patakder, limbang, ken panagbaliw. Dagiti Matematiko ket agbirukda kadagiti pagtuladan ken agaramid kadagiti baro a pagannurotan a konhetura. Dagiti matematiko ket paganamunganda ti agpayso wenno balbaliwanda dagiti konhetura babaen ti matematiko a paneknek. Ti panagsukisok a nasken para ti panagpadtuan kadagiti parikut a matematika ket agbayag ti tawtawen wenno sisiglo nga agnanayon a panagusisa. Manipud kadagiti imumn-una nga obra ni Giuseppe Peano (1858–1932), David Hilbert (1862–1943), ken dadduma pay kadagiti napudno a naisawang a sistema iti naladaw a maika-19 a siglo, nagbalin a kadawyan a makita ti matematiko a panagsukisok ket isu ti panagipatakder ti kinapudno babaen ti nainget a panagpugay manipud kadagiti maibagay a napili a kinapudno a naisawang ken panagilawlawag. No dagitoy a matematiko a patakder ket nasayaat a modmodelo iti agpayso a penomeno, no kasta ket ti matematiko a panagrason ket kadawyan nga agited kadagiti kinasaririt wenno padpadto.
Babaen ti pangusar ti abstrassion ken lohikal a panagrason, ti matematiko ket naparang-ay manipud ti panagbilbilang, panagkalkulo, panagrukod, ken ti sistematiko a panagadal kadagiti sukog ken dagiti gunay dagiti maipapan ti bagi a banbanag. Ti naipakat a matematiko ket aramiden ti nagtagitaoan manipud idi adda dagiti naisurat a rehistro. Dagiti nainget a pangsuppiat ket immuna a nagparang kadagiti Griego a matematiko, a kalatakan dagiti Elemento ni Euklides . Ti matematiko ket nabuntog a naparang-ay anginggana ti Renasimiento, nga idi ti matematiko a panagpabaro a panagtitinnulongan kadagiti baro a sientipiko a naduktalan ket nangiturong ti napardas a gatad iti matematiko a panagduktal nga agtultuloy iti agdama nga aldaw.[2]
Ti kinuna ni Galileo Galilei (1564–1642), 'Ti law-ang ket di-makabasa aginggana no maadal tayo ti pagsasao ken maam-ammuan dagiti karakter a nakasurat. Naisurat daytoy iti matematiko a pagsasao, ken dagiti letra ket dagiti trianggulo, dagiti sirkulo ken dagiti heometriko a tabas, a no awan dagitoy ket narigat a maawatan iti maysa a balikas. No awan dagitoy, agkalkallautang tayo iti nasipnget a laberinto'.[3] Carl Friedrich Gauss (1777–1855) intudona ti matematiko a kas "ti Reina dagiti Siensia".[4] Ni Benjamin Peirce (1809–1880) ket tinawtawagna ti matematiko a "ti siensia a mangala kadagiti nasken a patingga".[5] Kinuna ni David Hilbert ti matematiko: "Saantayo nga agsasao kadagiti pannakaikeddeng iti aniaman a kapanunutan. Ti matematiko ket saan a kasla maysa nga ay-ayam a ti akemna ket naibanag babaen kadagiti naikeddeng a naitulag a pagalagadan. Ngem, isu daytoy ti maysa a konseptual a sistema nga addaan ti nasken a kinauneg a mabalin laeng ken babaen ti pamuspusan wenno saan."[6] Kinuna ni Albert Einstein (1879–1955) a "no dagiti linteg ti matematiko ket mangipatudo ti kina-agpayso, saan dagitoy a nalawag; ken no dagitoy ket nalawag, saan dagitoy a mangipatudo kadagiti kina-agpayso".
Ti matematika ket inus-usar iti sangalubongan a kas maysa a nasken iti kaadua a paset, a mairaman ti masna a siensia, inhenieria, medisina, ken dagiti sosial a siensia. Ti Naidangep a matematiko, ti sanga ti matematiko a pakaseknan ti panakaidangep iti matematiko a panakaammo kadagit sabsabali a paset, agparegget ken agusar kadagiti baro a naduktalan a matematiko ken sagpaminsan a mangiturong ti panagrangrang-ay kadagiti barbaro a displina ti matematiko, a kas dagiti estadistika ken ay-ayam a teoria. Dagiti matematiko ket makitinnulagda pay kadagiti puro a matematiko, wenno gapu ti bukodna a matematiko, nga awanani ti naidangep a kapanuotan. Awan ti nalawag a linia a panagilasin ti puro ken naidangep a matematiko, ken ti naipakat a panagusar a narugian a kas ti puro a matematiko ket kadawyan a naduktalan.[7]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a matematika ket nagtaud manipud ti Griego uάθnua (máthēma), nga idi ti pagsasao a taga-ugma a Griego, ket kaibuksilanna ti "no ania ti maad-adal ti maysa", "no ania ti maammuan ti maysa", isunga ti "panagadal" ken "siensia", ken iti moderno a Griego ket "adal" laeng. Ti balikas a máthēma ket naal amanipud ti uavθάvw (manthano), bayat a ti kapada ti Griego ket uaθaίvw (mathaino), dagitoy dua ket kaibuksilanda "ti agadal". Idiay Gresia, ti balikas para iti "matematika" ket adda ti basbassit ken adadu a teknikal a kaibuksilan ti "matematiko a panagadal", uray kadagiti Klasiko a panawen.[8] Ti pangilasinna ket uaθnuatιkός (mathēmatikós), a kayatna a sawen ket "mainaig ti panagadal" wenno "nagaget", a mabalin a kaibuksilanna pay ti "matematiko". Naisangsangayan ti, uaθnuatιkὴ tέxvn (mathēmatikḗ tékhnē), Latin: ars mathematica, a kaibuksilanna "ti matematiko nga arte".
Iti Latin, ken iti Ingles aginggana idi panawen ti1700, ti termino a matematika ket sapasap a kaibuksilan ti "astrolohia" (wenno sagpaminsan nga "astronomia") ngem iti "matematika"; ti kaibuksilanna ket nagin-inut a nagbalbaliw iti agdama a pormana manipud idi agarup a 1500 aginggana idi 1800. Daytoy ket gapuanan kadagiti adu a madi a pannakaipatarus: a naisangsangayan ti ballag ni San Augustin a dagiti Kristiano ket nasken a maammuanda ti mathematici a kayatna sawen ket dagiti astrologo, daytoy ket sagpaminsan a madi ti pannakaipatarusna nga ipato dagiti matematiko.
Ti nalawag a porma iti Ingles, a kas ti ad-adu ngem maysa a porma iti Pranses ti les mathématiques (ken basbassit nga inus-usar iti agmaymaysa a kita ken ti la mathématique), ket masurotan pay manipud ti Latin a neutro ti ad-adu ngem maysa ti mathematica (Cicero), a naibatay ti ad-adu ngem maysa iti Griego ti ta uaθnuatιkά (ta mathēmatiká), unga inus-usar babaen ni Aristoteles (384–322 BC), ken sumurok-kumurang a kaibuksilanna ti "amin a matematiko a banag"; urayno mabalin a binulod laeng iti Ingles ti panangilasin ti mathematic(al) ken nagporma ti pangnagan ti matematika kalpasan ti tabas ti pisika ken metapisika, a tinawid manipud ti Griego.[9] Iti Inggles, ti pangnagan a matematika ket makaal-ala ti agmaymaysa a a porma ti berbo. Kadawyan daytoy a maipababa iti maths wenno , iti agsasao ti Ingles nga Amianan nga Amerika, iti math.[10]
Dagiti panagilawlawag ti matematika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Aristoteles ket nangipalplawag ti matematika a kas "ti siensia ti kaadu", ken daytoy a panangipalpalawag ket kaaduna nga inus-usar aginggana idi maika-18 a siglo.[11] Idi rugi ti maika-19 a siglo, idi ti panagadal ti matematika ket immad-adu ken nangrugrugi a mangipangpanggep kadagiti narikut a maawatan a topiko a kas ti grupo a teoria ken panangipalawagan a heometria, nga awan ti husto a pannakainaiganna iti kaadu ken panagrukod, dagiti imatematiko ken dagiti pilosopo ket nangrugrugida a nangisingasing kadagiti sabsabali a kita ti baro a panangipalpalawag.[12] Adda dagitoy a panangipalpalawag ket nangiyunay-unay ti panagikkat a karakter a kaaduan ti matematika, adda dagiti nangiyunay-unay kadagiti kinarit ti pannakaawatna, adda dagiti nangiyunay-unay kadagiti naisangsangayan a topiko iti kaunegan ti matematika. Ita nga aldaw, awan ti konsenso iti sapasap a panangipalplawag ti matematika, uray kadagiti propesional.[13] Awan pay dagiti konsenso no ti matematika ket maysa nga arte wenno siensia.[14] Adda dagiti adu a nalatak a matematiko ket saanda a nakal-ala ti kinaykayat iti panangipalplawag ti matematika, wenno mangikedkeddeng a daytoy ket saan a mabalin a maiplawag.[13] Adda dagiti nangibagbaga, a ti "Matetematika ket isu ti ar-aramiden dagiti Matematiko."[13]
Dagiti tallo a kangrunaa a kita ti panangipalplawag ti matematika ket tinawtawagan ti lohisista, intuisionista, ken pormalista, a ti tunggal maysa ket mangipakpakita ti sabali a panunot ti pilosopiko a panagadal.[15] Amin dagitoy ket adda ti nakaro a problema, awan kadagitoy ti nawatiwat a pannaka-awat, ken awan ti mabalin a panangikaykaysa.[15]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Awan ti nabati manipud kadagiti taga-ugma a kapadpadada wenno pannakailadawan ti kabibiag ni Euklides. Nupay kasta, dagiti pannakailadawan ti obrana iti arte ket naitalged kadagiti kapanunotanna (kitaen ti Euklides).
- ^ Eves
- ^ Marcus du Sautoy, Ti Ababa a Pakasaritaan ti Matematiko: 1. Newton ken Leibniz, BBC Radio 4, 27/09/2010.
- ^ Waltershausen
- ^ Peirce, p. 97.
- ^ Hilbert, D. (1919-20), Natur und Mathematisches Erkennen: Vorlesungen, gehalten 1919-1920 in Göttingen. Nach der Ausarbeitung von Paul Bernays (Inurnos ken adda ti Inggles a pauna babaen ni David E. Rowe), Basel, Birkhäuser (1992).
- ^ Peterson
- ^ Dagitoy dua akapanunotan ket mabirukan iti Plato. Liddell ken Scott, s.voce uaθnuatιkός
- ^ Ti Oxford a Diksionario ti Inggles nga Etimolohia, Ingles a Diksionario ti Oxford, sub "matematika", "matematiko""
- ^ "maths, n." ken "math, n.3". Inggles a Diksionario ti Oxford , on-line a bersion (2012).
- ^ James Franklin, "Aristoteliano a Realismo" iti Pilosopia ti Matematika", ed. A.D. Irvine, p. 104. Elsevier (2009).
- ^ Cajori, Florian (1893). Ti Pakasaritaan ti Matematika. Matematiko a Kagimongan ti Amerikano (1991 naimaldit manenn). pp. 285–6. ISBN 0821821024.
- ^ a b c Mura, Robert (Disiembre 1993). "Dagiti Ladawan ti Matematika a Tinengtengngel dagiti Manursuro ti Unibersidad dagiti Siensia ti Matematika". Edukasional a Panagad-adal iti Matematika. 25 (4): 375–385.
- ^ Tobies, Renate ken Helmut Neunzert (2012). Iris Runge: Ti Biag a Pagsasabtan ti matematika, Siensia, ken Industria. Springer. pp. 9. ISBN 3034802293.
Nasken nga umuna nga agsalusod no ania ti sapsap a kaibuksilan babaen ti matematika. Dagiti nadayeg nga eskolar ket nagisuppiatda iti daytoy a banag aginggana idi nagbalin nga asul ti rupada, ngem awan pay ti konsenso a naala no ti matematika ket maysa a masna a siensia, maysa a sanga ti sangkataoan, wenno maysa a porma ti arte .
- ^ a b Snapper, Ernst (Septiembre 1979), "Dagiti Tallo a Pagrigatan ti Matematika: Lohisismo, Intuitionismo, ken Pormalismo", Magasina ti Matematika, 52 (4): 207–16, doi:10.2307/2689412, JSTOR 2689412.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Matematika iti Wikimedia Commons
- Nawaya a Liblibro ti Matematika
- Online nga Ensiklopedia ti Matematika manipud idiay Springer,


text:
Kabalio
Ti kabalio (Equus ferus caballus)[2][3] ket maysa kadagiti dua a sibibiag a subsebbangan iti Equus ferus, wenno ti naatap a kabalio. Daytoy ket maysa a pangis a ramay ti saka nga ungulado a mamalia a tagikua ti taksonomiko a pamilia ti Equidae. Ti kabalio ket rimmang-ay kadagiti napalabas a 45 aginggana ti 55 a riwriw a tawtawen manipud ti bassit nga adu ti ramay ti sakana nga ayup iti dakkel, maymaysa ti ramay ti sakana nga ayup iti tatta nga aldaw. Ti tattao ket nangrugrugida a nangpaamo kadagiti kabalio idi panawen ti 4000 BC, ken dagiti panagpaamo ket namatmatian nga adun manipud babaen idi 3000 BC. Dagiti kabalio iti subsebbangan ti caballus ket napaamodan, urayno adda dagiti napaamo a populasion ket addaanda kadagiti kaatapan a kas dagiti ablo a kabalio. Dagitoy nga ablo a populasion ket saanda nga agpaysao a naatap a kabalio, gaputa daytoy a termino ket inus-usar a mangilasin kadagiti kabalio a saanpay a napaamo, kasla dagiti naisagmak a kabalio ni Przewalski, dagiti naisina a susebbangan, ken ti isu laengen ti nabatbati nga agpayso a naatap a kabalio. Adda dagiti adu, a naipangpangruna a bokabulario a naus-usar a panangilasin kadagiti konsepto a mainaig iti kabalio, a mangsakop kadagiti amin manipud ti anatomia aginggana kadagiti agpang ti biag, kadakkel, dagiti maris, dagiti marka, dagiti puli, panagkutkuti, ken panagkukua.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. 1 (Maika-10 nga ed.). Holmiae (Laurentii Salvii). p. 73. Naala idi 2008-09-08.
- ^ a b Grubb, P. (2005). "Urnos a Perissodactyla". Iti Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World (Maika-3 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. pp. 630–631. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- ^ Internasional a Komision iti Soolohiko a Nomenklatura (2003). "Panag-usar kadagiti 17 a naisangayan a nagan a naibatay kadagiti naatap a sebbangan nga inunaan babaen ti wenno kontemporeario kadagiti naibatay iti napaamo nga ayup (Lepidoptera, Osteichthyes, Mammalia): nakonserba. pamanunotan ti 2027 (Kaso 3010)". Bull.Zool.Nomencl. 60 (1): 81–84. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-21.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Kabalio iti Wikimedia Commons


text:
Nobiembre 27
Ti Nobiembre 27 ti maika-331 nga aldaw ti tawen (maika-332 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 34 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1932 – Ninoy Aquino, maysa a politiko iti Filipinas, (pimmusay 1983)
- 1940 – Bruce Lee, Insik-Amerikano a martial artist ken aktor (pimmusay 1973)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1938 – Otto Dempwolff, Aleman a lingguista ken antropologo (naipasngay 1871)


text:
Yoga
Ti yoga (Sanskrito, Pāli: योग, /ˈjəʊɡə/, yoga) ket maysa asapasa a termino para kadagiti disiplina ti pisikal, isip, ken espiritual a nataud idiay taga-ugma nga India.[1][2] Iti naikasangayan, ti yoga ket maysa kadagiti innem nga āstika ("ortodokso") pagadalan iti Hindu a pilosopia. Maysa kadagiti kaaduan a naisalaysayan ken babaen ti pannkaiyam-ammo iti suheto ket ti Yoga Sūtras iti Patañjali. Dagiti nadumaduma atradision iti yoga ket mabirukan iti Hinduismo, Budismo, Hainismo ken Sikhismo.[3][4][5]
Dagiti kasakbayan ti pilosopiko a pannakaipagarup ken dagiti nadumaduma nga asetiko a panagsanay iti immuna a milenio BCE ket naisistema iti pormal a pilosopia kadagiti nasap a a siglo ti CE babaen ti Yoga Sutras oiti Patanjali.[6] Babaen idi sikko ti immuna milenio, ti Hatha yoga ket rimmuar a kas ti prominente a tradision iti yoga a naisangyan manipud tiYoga Sutras ni Patanjali. Bayat a ti Yoga Sutras ket mangipatengnga iti isip iti disiplina iti isip, ti Hatha yoga ket mangiyunay-unay iti salun-at ken kinapuro iti bagi.[7]
Dagiti Hindu a monghe, a nangrugi kenni Swami Vivekananda, ket nangiyeg ti yoga iti Laud idi kaladawan ti maika-19 a siglo. Idi tawtawen ti 1980, ti yoga ket nagbalin a nadayeg a kas maysa a pisikal a sistema iti panagpasayaat ti salun-at iti ballasiw ti Lumaud a Lubong. Adu dagiti inad-adal a nagpadpadas a nangikeddeng ti kinasayaat ti yoga a kas maysa a komplementario a panagliklik iti kanser, skisoprenia, angkit ken dagiti pasiente iti puso. Iti maysa a nailian apanagsukisok, dagiti napaut a nagsansanay iti yoga idiay Estados Unidos ket nangireportada kadagiti pannakapasayaat iti laslasag, tultulang ken ti salun-at ti isip.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Baptiste, Sherri; Scott, Megan (2005-12-16). "Yoga with Weights for Dummies". ISBN 978-0-471-74937-0.
- ^ Yogani (2010-12-01). "Advanced Yoga Practices – Easy Lessons for Ecstatic Living". ISBN 978-0-9819255-2-3.
- ^ Denise Lardner Carmody, John Carmody, Nalinak a Pannakipagrikna. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan US, 1996, panid 68.
- ^ Stuart Ray Sarbacker, Samādhi: Ti Kinabileg ti Dibinidad ken Panangisardengan iti Indo-Tibetan Yoga. SUNY Press, 2005, pp. 1–2.
- ^ Tattvarthasutra [6.1], kitaen ti Manu Doshi (2007) Patarus iti Tattvarthasutra, Ahmedabad: Shrut Ratnakar p. 102
- ^ Whicher, pp. 38–39.
- ^ Larson, p. 139–140.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dhillon, Dalbir Singh (1988). Sikhismo, Taudan ken Panagrang-ay. Atlantic Publishers. GGKEY:BYKZE4QTGJH.
- De Michelis, Elizabeth (2004). Pakasaritaan ti Moderno a Yoga. Londres: Continuum. ISBN 0-8264-8772-6.
- Dumoulin, Heinrich; Heisig, James W.; Knitter, Paul F. (2005). Zen a Budismo : Pakasaritaan: India ken Tsina. World Wisdom, Inc. ISBN 978-0-941532-89-1.
- Eliade, Mircea (1958). Yoga: Immortalidad ken Wayawaya. Princeton: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-14203-6.
- Feuerstein, Georg (1996). Ti Shambhala nga Alagaden ti Yoga. Umuna nga ed. Boston ken Londres: Shambhala Publications.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Yoga iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Yoga iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
1986
Ti 1986 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra E).
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 7 – nagpatingga ti 28 a tawen a panagturay ti pamilia ni Presidente Jean-Claude Duvalier ti Haiti, idi pumanaw iti pagilianna.
- Pebrero 22 – nangrugi ti Rebolusion ti Bileg ti Tattao idiay Filipinas tapno mangikkat iti opisina ni Ferdinand Marcos.
- Pebrero 25 – Rebolusion iti EDSA: napatapuak ni Presidente Ferdinand Marcos ti Filipinas iti poder kalpasan ti panagturayna iti 20 a tawen, timmakias iti Palacio ti Malacaniang ket naipan iti Estados Unidos kas maysa nga eksilo; nagbalin ni Corazon Aquino a kaunaan a babai a presidente ti Filipinas.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 4 – Katrina Halili, Filipina nga aktres
- Marso 24 – Nathalia Dill, artista manipud idiay Brasil
- Hulio 2 – Lindsay Lohan, Amerikana nga aktres ken kumakanta
- Hunio 11 – Shia LaBeouf, Amerikano nga aktor
- Hunio 12 – Carla Abellana, Filipina nga aktres
- Hulio 1 – Agnes Monica, kumakanta manipud idiay Indonesia
- Agosto 21 - Usain Bolt, Hamaikano nga atletiko
- Agosto 31 – Rachelle Ann Go, maysa nga artista
- Septiembre 12 – Emmy Rossum, Amerikana nga aktres ken kumakanta
- Septiembre 25 – Ryu Jun-yeol, taga-Abagatan a Korea nga aktor
- Nobiembre 3 – Jasmine Trias, Amerikana a kumakanta
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 10 – Jaroslav Seifert, Tseko a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1901)
- Enero 16 – Herbert W. Armstrong, nagpundar ti Worldwide Church of God (naipasngay 1892)
- Marso 10 – Ray Milland, Gales nga aktor (naipasngay 1907)
- Marso 30 – James Cagney, Amerikano nga aktor (naipasngay 1899)
- Abril 1 – Erik Bruhn, Danes a sumasala ti balet (naipasngay 1928)
- Abril 14 – Simone de Beauvoir, Pranses a peminista a mannurat (naipasngay 1908)
- Abril 26 – Broderick Crawford, Amerikano nga aktor (naipasngay 1911)
- Hunio 14 – Jorge Luis Borges, Arhentino a mannurat (naipasngay 1899)
- Nobiembre 29 – Cary Grant, Ingles-Amerikano nga aktor (naipasngay 1904)


text:
Taoismo
Iti Taoismo ket maysa nga filosofia ken sursuro nga aggapu idiay China ken iti Tao.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Po-on[urnosen | urnosen ti taudan]
Nairamut iti Taoismo ti kinaugmaan nga pampammati dagiti Intsik, naseknan iti ritual dagiti shaman ken iti pinagpaliiw ken pinagpanunot ti kinabukel iti katutubo ken iti biag. Ni Laozi iti mabigbig nga nangibangon ti Taoismo.
Iti Tao[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti simbolo nga Yin-Yang wenno ugis-ugis iti Taiji, simbolo iti Taoismo ket iladawanna iti dua nga agsinnumbangir nga katutubo iti biag: iti nangisit a turik ti puraw nga likudna ket isu iti bukel nga mangbangon iti kangisitan ken iti puraw nga bukel a mangbangon met iti kapurawan. Kayatna saoen ket iti kalaw-angan, ti pinagsabali ket saan mapukaw ken agnanayon.


text:
Tokyo
東京
東京都 · Tokyo Metropolis Kanta ti pagilian: Tokyo Metropolitano a Kanta ( 東京都歌 , Tokyo Toka) [1]
Lokasion ti Tokyo idiay Hapon
Satelite a retrato dagiti 23 a Naipangpangruna a purok iti Tokyo babaen ti
Landsat 7
iti
NASA
Lokasion ti Tokyo idiay Hapon
Nagsasabtan: 35°41′N 139°41′E / 35.683°N 139.683°E / 35.683; 139.683 Nagsasabtan: 35°41′N 139°41′E / 35.683°N 139.683°E / 35.683; 139.683 Pagilian Hapon Rehion Kantō Isla Honshu Pannakabingbingay 23 a naipangpangruna a purok, 26 a siudad, 1 distrito, & 4 subprepektura Gobierno • Kita Metropolis • Gobernador Shintaro Ishihara • Kapitolio Shinjuku Kalawa
(maika-45)
• Metropolis 2,187.66 km 2 (844.66 sq mi) • Metro 13,572 km 2 (5,240 sq mi) Populasion • Metropolis 13,185,502 • Densidad 6,000/km 2 (16,000/sq mi) • Metro 35,682,460 • Densidad
(metro)
2,629/km 2 (6,810/sq mi) • Dagiti 23 a Purok 8,967,665 (2011 tunggal maysa Prepektura a Gobierno) Nagan dagiti umili Taga-Tokyo Sona ti oras UTC+9 ( Pagalagadan nga Oras ti Hapon) ISO 3166-2 Sabong Somei-Yoshino sabong ti seresa Kayo Ginkgo a kayo ( Ginkgo biloba) Billit Nangisit ti ulona a Gabiota ( Larus ridibundus) Website www .metro .tokyo .jp
Ti
Tokyo ( 東京 , Tōkyō, "Akindaya a Kapitolio") , [toːkjoː] Ingles: ; opisial a ti /ˈtoʊki.oʊ/ Tokyo a Metropolis (, 東京都 , Tōkyō-to) ket maysa kadagiti 47 a [3] prepektura iti Hapon. Ti Tokyo ket isu ti kapitolio iti Hapon, ti sentro iti Kalatakan a Lugar ti Tokyo, ken isu ti kadakkelan a metropolitana a lugar iti lubong . Isu daytoy ti tugae iti [4] gobierno iti Hapon ken ti Imperio a Palasio, ket ti pagtaengan iti Hapon nga Imperio a pamilia. Ti Tokyo ket adda idiay rehion ti Kantō idiay abagatan a daya a bangir iti kangrunaan nga isla iti Honshu ken mairaman ti Is-isla ti Izu ken Is-isla ti Ogasawara. Ti Tokyo a Metropolis ket naporma idi 1943 manipud iti panagtipon iti sigud idi a Prepektura ti Tokyo [5] ( ken ti 東京府 , Tōkyō-fu) siudad iti Tokyo (.
東京市 , Tōkyō-shi)
Amianan ken Tengnga nga Asia Abagatan nga Asia Abagatan a daya nga Asia Laud ken Abagatan a laud nga Asia
, Bandar Seri Begawan Brunei
, Bangkok Tailandia
, Dili Daya a Timor
, Flying Fish Cove ( Isla Paskua Australia)
, Hanoi Bietnam
, Jakarta Indonesia*
, Kuala Lumpur Malaysia
, Manila Filipinas
, Naypyidaw Myanmar
, Phnom Penh Cambodia
, Port Moresby Papua Baro a Guinea
Singapur
, Vientiane Laos , Isla Laud ( Is-isla Cocos (Keeling) Australia)
, Abu Dhabi UAE
, Amman Hordania
, Ankara Turkia*
, Baghdad Irak
, Baku Azerbaijan*
, Beirut Lebanon
, Cairo Ehipto*
, Damascus Siria
, Doha Katar
, Episkopi ( Akrotiri ken Dhekelia UK)
, Herusalem Israel †
, Kabul Apganistan
, Siudad ti Kuwait Kuwait , Manama Bahrain
, Muscat Oman
, Nicosia Cyprus*
, Amianan a Nicosia * Akin-amianan a Cyprus
, Ramallah Palestina †
, Riyadh Saudi Arabia
, Sana'a Yemen
, Stepanakert * Artsakh
, Sukhumi Abkhazia *
, Tbilisi Georgia*
, Tehran Iran
, Tskhinvali * Abagatan nga Osetia , Yerevan Armenia* * Transkontinental a pagilian
.
†
Ti Israel ken Palestina ket tuntonenda ti Herusalem a kas kapitolio. Ti
Herusalem
ket aglaon iti parlamento ti Israel ken gangani amin a ministro ti gobierno. Ti
Tel Aviv
ket aglaon iti kaaduan kadagiti ganganaet nga embahada idiay Israel; Ti
Ramallah
ket ti administratibo a tugaw ti Turay ti Palestina.


text:
Hinduismo
Ti Hinduismo (हिन्दू धर्म; am-ammo pay kas Sanātana Dharma - सनातन धर्म, ken Vaidika-Dharma - वैदिक धर्म) ket maysa a relihioso a tradision iti sangalubongan a naibasar iti Vedas. Ti Hinduismo ket direkta a naggapu iti Vedic nga Indo-Iranian a relihion. Sakupenna ti naruay a tradision a relihioso nga agduduma ti pannakapaliiw ken pannakaipakatda, ken adu nga aggigidiat a seksekta ken pilpilosopia. Adu ken agduduma dagiti didiosen a pagrukrukbaban dagiti mamati. Agduduma met segun iti rehion wenno lugar dagiti pammati, kodigo ken prinsipio. Narigat a masurotanen no nagrugian ti Vediko a relihion, ngem iti panangkarkulo dagiti agsuksukisok, mabalin a nangrugi ti Hinduismo manipud 3102 BCE agingga iti 1300 BCE.
Ti Hinduismo ti maikatlo a kadakkelan a relihion iti lubong. Addaan daytoy iti aganay a 1 bilion a pasurot a 98% kadagitoy a Hindu ket masarakan iti India. Iti pagilian a Nepal, ti ofisial a relihion ti estadoda ket Hinduismo.
[urnosen] Dagiti nagibasaran


text:
Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang
Ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (Inggles;purchasing power parity (PPP)), ket damagen na no mano a kuarta ti masapul a panaggatang ti maysa a kapadpadana a labba iti maimbagan kadagiti dua a sabali a pagilian, ken usaren na daytoy nga agkarkulo ti husto a ganganaet a panagsukat ti kuarta. Ti panag-usar ti dayta a PPP a bilang, ti maysa a bilang ti kuarta ket adda metten ti kapada na a kabilegan ti panaggatang iti sabsabali a pagilian. Ti sabali pay a panagusar ti PPP a bil-bilang ket ti panaggiddiat iti sangalubongan a matgedan.


text:
Latest Episodes
- Ti Amo Chocolate
- Ti Amo Chocolate Episode 1
- Ti Amo Chocolate Episode 2
- Ti Amo Chocolate Episode 3
- Ti Amo Chocolate Episode 4
- Ti Amo Chocolate Episode 5
- Ti Amo Chocolate Episode 6
- Ti Amo Chocolate Episode 7
- Ti Amo Chocolate Episode 8
- Ti Amo Chocolate Episode 9
- Ti Amo Chocolate Episode 10
- Ti Amo Chocolate Episode 11
- Ti Amo Chocolate Episode 12
- Ti Amo Chocolate Episode 13
- ti amo chocolate ep 14 eng sub
- ti amo chocolate episode 14
- tiamo chocolate ep 14
- ti amo chocolate ep 14 sub eng
- ti amo chocolate ep 4
- ti amo chocolate ep 4 english sub
- Tiamo Chocalate Episode 4 Part 4
- tiamo chocolate 14 eng sub
- watch ti amo chocolate ep 14 eng sub


text:
Sona ti oras
Ti Sona ti Oras ket maysa a rehion iti Lubong nga addaan ti agpapada a Pagalagadan ti oras para iti kalintegan, komersial ken sosial a pakaipanggepan. Tapno ti maysa a pagorasan ket agnaynayon nga agpadpda iti maysa a past iti aldaw no agtayyek ti Daga, iti sabsabali a lugar iti Daga ket nasken nga addaan da ti sabsabali a pagorasan. Ti sona ti oras ket naus-usaren iti moderno a panawen tapno ti dua siudad iti agpada a ligar ket addaan da ti agpada nga oras, para iti panglaka ken panakasayaat ti pakitinnarusan.


text:
Leonardo da Vinci
Ni Leonardo da Vinci (Abril 15, 1452 – Mayo 2, 1519) ket maysa nga Italiano a Renasimiento nga arkitekto, musikero, anatomista, mammartuat, inheniero, kumikitikit, heometero, ken pintor. Maaw-awagan kas arketipo ti "tao a Renasimiento" ken kas universal a henio, ni Leonardo ket nalatak kadagiti nainlaingan a pinintaanna, kas iti Ti Maudi a Pangrabii ken ti Mona Lisa. Am-ammo pay kas nangdisenio iti naruay nga invension a nangsakbay iti moderno a teknolohia. Adu met ti naitulongna iti pannakaidur-as ti panagadal iti anatomia ken astronomia.


text:
ISO 639-1
Dagiti ISO 639-1:2002, a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 1: Alpha-2 a kodigo, ket isu ti umuna a paset iti ISO 639 a serie iti pagalagadan para dagiti kodigo ti pagsasao. Ti paset i 1 ket sakupenna ti panagrehistro dagiti dua a letra ti kodigo. Adda dagiti 136 a dua a letra a kodigo a nairehistro. Dagiti nairehistro a kodigo ket sakupenna dagiti kangrunaan a pagsasao iti lubong.
Dagitoy a kodigo ket naserbi nga internasional, ken pormal, takigrapia para iti panagipatudo kadagiti pagsasao. Kas pagarigan:
- Armenio ket nairepresenta babaen ti hy (manipud ti endonimo a հայերէն)
- Olandés ket nairepresenta babaen ti nl (manipud ti endonimo a Nederlands)
- Ingglés ket nairepresenta babaen ti en
- Esperanto ket nairepresenta babaen ti eo
- Pranses ket nairepresenta babaen ti fr
- Aleman is represented by de (manipud ti endonimo a Deutsch)
- Ido ket nairepresenta babaen ti io
- Italiano ket nairepresenta babaen ti it
- Hapón ket nairepresenta babaen ti ja (nupay ti bukodna nga endonimo ket日本語, Nihongo)
- Portugés ket nairepresenta babaen ti pt
- Ruso ket nairepresenta babaen ti ru
- Espaniol ket nairepresenta babaen ti es (manipud ti endonimo nga español)
- Suéko ket nairepresenta babaen ti sv (manipud ti endonimo a svenska)
Ti ISO 639, ket isu ti kasisigud a pagalagadan para kadagiti kodigo ti pagsasao, ket napasingkedan idi 1967. Napisi idi daytoy iti dua a paset, ken idi 2002 ti ISO 639-1 ket nagbalin a ti baro nga edision iti kasisigud a pagalagadan. Ti kinaudi a kodigo a nainayon ket ti ht, a nagirepresenta ti Haiti a Kreol idi 2003-02-26. Ti panag-usar iti pagalagadan ket pagpatageden babaen dagiti IETF nga etiketa ti pagsasao, a naipayam-ammo ti RFC 1766 idi Marso 1995, ken intultuloy ti RFC 3066 manipud idi Enero 2001 ken RFC 4646 manipud idi Septiembre 2006. Ti agdama abersion ket ti RFC 5646 manipud idi Septiembre 2009. Ti Sentro ti Internasional a Pakaammo para iti Terminolohia (Infoterm) (ket isu ti panagrehistro a turay para dagitiISO 639-1 a kodigo.
Dagiti baro nga ISO 639-1 a kodigo ket saan a mainayon no ti maysa nga ISO 639-2 kodigo ket addan, Isu nga dagiti sistema nga agus-uasr kadagiti ISO 639-1 ken 639-2 a kodigo, nga adda dagiti 639-1 a kodigo a kaykayat, ket saanda nga agibaliw kadagiti addan a kodigo.[1]
No ti maysa nga ISO 639-2 a kodigo a sumakop ti maysa a grupo dagiti pagsasao ket mausar, mabalin a mabaliwan para kadagiti naisangayan a pagsasao babaen ti baro nga ISO 639-1 a kodigo.
Awan ti panakaitudingan a panagikaso iti makro a pagsasao (kitaen ti ISO 639-3).


text:
Tanabata
Ti Tanabata (七夕 tanabata?, "Rabii daguiti Pito ("7")") wenno Festividad daguiti Bituen quet maysa na festividad ñga japonesa na maicel-celebra iti rabii ti ica-7 ñga aldao ti ica-7 ñga bulan ("七月七日" wenno "7月7日") , na derivada iti tradicional ñga festividad daguiti bituen ñga china ñga Qi Xi (七夕 "Rabii daguiti Pito"), quen daguiti tradiciones iti bon wenno obon.
[urnosen] Daguiti Articulos na addaen iti relacion iti daytoy
- Qi Xi
- Sekidera Komachi, maysa ñga sicat ñga obra ñga Noh na nai-set iti maysa na celebracion iti Tanabata
- Mobara Maysa ñga Festival ti Tanabata
- Chilseok


text:
Määritelmä "pakolais iti"
pakolais iti pakolais iti - Määritelmä pakolais iti on NiceDefinition.com - pakolais iti Definition pakolais iti - Määritelmä pakolais iti op NiceDefinition.com, pakolais iti,, pakolais iti Definitie,, pakolais iti betekenis,, pakolais iti oorsprong,, mooie voorbeelden,, pakolais iti monsters,, Definitie pakolais iti,, wat betekent pakolais iti,, oorsprong pakolais iti,, Voorbeelden pakolais iti,, Monsters pakolais iti,, online woordenboek, woordenboek, hollantilainen woordenboek,hollantilainen woordenboek,hollantilainen definitie, pakolais iti Definition, pakolais iti meaning, pakolais iti origin, pakolais iti Examples, pakolais iti Samples, Definition pakolais iti, meaning pakolais iti, origin pakolais iti, Examples pakolais iti, Samples pakolais iti, online dictionary pakolais iti Määritelmä, Definition pakolais iti, Nizza - määritelmä Nizzassa NiceDefinition.com pakolais iti - määritelmä Nizzassa NiceDefinition.com, Nizzassa, pakolais iti Määritelmä,, pakolais iti merkitys,, pakolais iti alkuperästä,, pakolais iti esimerkit,, pakolais iti näytteet,, Määritelmä Nizza, eli pakolais iti,, alkuperä Nizza,, esimerkit Nizza,, näytteet Nizza,, online-sanakirja, sanakirja, hollantilainen sanakirja, pakolais iti Definition, pakolais iti meaning, pakolais iti origin, pakolais iti Examples, pakolais iti Samples, Definition pakolais iti, meaning pakolais iti, origin pakolais iti, Examples pakolais iti, Samples pakolais iti, online dictionary , sanakirja.


text:
Prepektura ti Hyōgo
Ti Prepektura ti Hyōgo (兵庫県 Hyōgo-ken?) ket maysa a prepektura iti Hapón a mabirukan idiay rehion ti Kansai idiay isla ti Honshū.[1] Ti kapitoliona ket ti Kobe.[2]
Ti nagan daytoy a prepektura ket naipangiletra idi a kas ti Hiogo.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "prepektura ti Hyōgo" iti Ensiklopedia ti Hapón, pp. 363-365 idiay Liblibro ti Google; "Kansai" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 477 idiay Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Kobe" iti Ensiklopedia ti Hapón, p. 537 idiay Liblibro ti Google.


text:
Taga-ugma nga Ehipto
Ti taga-ugma nga Ehipto ket maysa idi a taga-ugma a sibilisasion iti Akin-amianan adaya iti Aprika, a kaaduan iti igid ti baba a gayatan iti Karayan Nile nga iti tatta nga aldaw ket ti pagilian iti Ehípto. Ti Ehipsio a sibilisasion ket nabukel idi panawen ti 3150 BC (babaen ti binnagbagaan nga Ehipsio a kronolohia)[1] a ti politikal a panagtitipon iti Ngato ken Baba nga Ehipto babaen ti immuna a paraón.[2] Ti pakasaritaan iti taga-ugma nga Ehipto ket rimsua kadagiti serie dagiti natalna a Pagarian, a naisina babaen dagiti panawen dagiti minaig a yaalsa a makunkuna a dagiti Agtengnga a Panawen: ti Daan a Pagilian iti Nasapa a Gambang a Panawen, ti Tengnga a Pagarian iti Tengnga a Gambang a Panawen ken ti Baro a Pagarian iti Naladaw a Gambang a Panawen. Ti Ehipto ket nakagawat ti patingga ti kabileganna itidi panawen ti Baro a Pagarian, idiay Ramesside paset ti panawen, kalpasan daytoy simrek iti maysa a paset ti panawen iti nabuntog a panagapday. Ti Ehipto ketnaparukma babaen kadagiti agsasaruno a ganganaet a kabilegan ( amairaman ti Persiano a panagturay) iti daytoy a Naladaw a Paset ti Panawen. Iti nagbanagan ti ipupusay ni Alehandro ti Natan-ók, maysa kadagiti heneralna, ni Ptolemy Soter, ket inbangonna ti kenkuana a kas ti agturay iti Ehipto. Daytoy a Ptolemaiko a Dinastia ket nagturay iti Ehipto aginggana idi 30 BC, idi daytoy ket nabatuag iti Romano nga Imperio ken nagbalin a Romano a probinsia.[3]
Ti panaballigi ti taga-ugma a sibilisasion ti Ehipto ket nagun-od babaen ti abilidadna nga umampon kadagiti kasasaad iti Tanap ti Karayan Nile. Dagiti maipadto a panaglayos ken dagiti natengmgel a anagsibog iti nalames a tanap ket nagpataud kadagiti apit, a daytoy ket nangsungrod ti sosial apanagrang-ay ken kultura. Gapu ti kaadu ti nabatbati a rekursos, ti administrasion ket nagitalged ti panagala kadagiti mineral iti tanap ken dagiti nakapalikmut a rehion a disierto, ti nasapa a panagrangrang-ay iti maysa a nawaya a sistema ti panagsurat, ti organisasion dagiti naurnong a panagbangon ken dagiti agrikultura a gandat, komersio kadagiti nakapalikmut a rehion, ken ti maysa a milisia a naipanggep a mangatiw dagiti ganganaet a kabusor ken pagipatalgedan panagturay ti Ehipto. Ti panagpaayat ken panag-urnos kadagitoy nga araramid ket burokrata dagiti napili a tattao nga eskriba, dagiti relihioso a daulo, ken dagiti administrador a tinengtengngel babaen ti Paraon a nagpatalged ti panagtitinnulong ken panagkaykaysa dagiti Ehipsio a tattao iti kontesto iti napasayaat a sistema dagiti relihioso a pammati.[4][5]
Dagiti adu a naitungpal dagiti taga-ugma nga Ehipsio ket mairaman ti panagipagbatuan, panagtukod ken dagiti pamay-an ti panagbangon a dagitoy ket nangipakabael ti panagaramid dagiti nagdakkel a piramide, dagiti templo, ken dagiti obelisko; ti maysa a sistema dagiti matematika, ti maysa a naipakat ken naisumamay a sistema iti medisina, panagsibog a sistema ken dagiti pamay-an ti panagpataud ti agrikultura, dagiti immuna a naamammoan a barko, dagiti Ehipsio a porselana ken dagiti pamay-ay ti sarming, dagiti baro a porma iti literatura, ken ti kasapaan a naamammoan a tulag ti kappia.[6] ti nabati ken kabayagan a legado ti Ehipto. Dagiti bukodna nga arte ken arkitektura ket kaaduan dagitoy a kinopkopia, ken dagiti tagikuana nga antigo ket inawawit kadagiti adayo a suli iti lubong. Dagiti nagdadakkelan a dadael ket nagparegget kadagiti kapanunutan dagiti agbanbaniaga ken mannurat kadagiti napalabas a siglo. Ti baro a panagrespeto para kadagiti antigo ken naitukiten iti nasapa a moderno a paset ti panawen ket nangiturong iti sientipiko a panag-usig iti Ehipsio a sibilisasion ken nalatlatak a panagyaman kadagiti bukodna a legado ti kultura.[7]
[urnosen] Pakasaritaan
Ti Nile ket isu ti patataudan ti pagbiagan iti daytoy a rehion para iti kaaduana a pakasaritaan ti nagtagitaoan.[8] Ti nalames a paglayusan a tanap iti Nile ket nagited kadagti nagtagitaoan ti oportunidad nga agparang-ay ti nataengan nga agrikultura nga ekonomia kenti maysa a nsaysayaat, naisentro a kagimongan a nagpakabael a pasuli iti pakasaritaan ti sibilisasion ti nagtagitaoan.[9] Dagiti nomadiko a moderno a tao nga agananup-agburburas ket nagrugida a nagnaed idiay tanap ti Nile ti agtarus ti gibus iti Tengnga a Pleistoseno idi agarup a 120 a tawtawen. Idi naladaw a Paleolitiko a paset ti panawen, ti namaga a klima iti Akin-amianan nga Aprika ket pimmudmudot ken nagmagmaga, a nangpilit ti populasion iti daytoy a lugar ti agkonsentrado iti igid iti daytoy a rehion.
[urnosen] Predinastiko a paset ti panawen
Dagiti Predinastiko ken Nasapa a Dinastiko a panawen, ti Ehipsio a klima ket saan a namagmaga ngem iti tatta nga aldaw. Dagiti dadakkel a rehion iti Ehipto naabbongan kadagiti kakaykayoan a sabana ken laslasaten babaen dagiti pangen iti agararab nga ungulata. Dagiti rukbos ken ayup ket adaduda kadagiti amin a kapalikmutan ken ti rehion ti Nile ket nagsuporta kadgiti dakkel a populasion kadagiti agtaytayab nga ayup nga agnanaed iti danum. Ti panagananup ket kadawyan nga aramid para kadagiti Ehipsio, ken daytoy pay ti paset ti panawen a dagiti adu nga ayup ket immuna a napaamo.[10]
Idi agarup a 5500 BC, dagiti bassit a tribu nga agnanaed idiay tanap tyi Nile ket nagrang-ay kadagiti serie iti kultura nga agiparparang ti natalinaed a panagtengngel iti agrikultura ken ayup a panagtaltalon, ken mailasinda kadagiti seramika ken dagiti banag a tagikuada, a kas ti sagaysay, pulseras, ken dagiti abolario. Ti kadakkelan kadagitoy a kultura iti ngato nga (Akin-amianan) Ehipto, ti Badari a daytoy ngata ket nagtaud idiay Lumaud a Disierto, ket naamammoan daytoy kadagiti nasayaat a seramiko, dagiti bato a ramit, ken ti panag-usarna iti gambang.[11]
Idiay Akin-amianan nga Ehipto, ti Badari ket sinaruno babaen dagiti Amratian ken Gerzean,[12] a nagisangpet kadagiti napasayaat a teknolohia. Iti Gerzian a panawen, adda dagiti nasapa nga abidensia a panakaammoan ti Asideg a Daya, a naisangsangayan ti Kanaan ken ti Biblos pantar.[13]
Idiay Akin-amiana nga Ehipto, ti Naqada a kultura, a kapadpada ti Badari, ket nagrugi a nagpadakkel iti igid ti Nile idi 4000 BC. A kas kasapsapa ti Naqada I a Paset ti Panawen, dagiti predinastiko nga Ehipsio ket gimmatang kadagiti obsidiano manipud idiay Ethiopia, nga inususar a panagsukok kadagiti dapig ken sabsabali a banag manipud ti alipaga.[14] Iti agarup a paset ti panawen iti 1,000 a tawtawen, ti Naqada a kultura ket nakaparang-ay manipud kadagiti bassit a komunidad ti agtaltalon iti maysa a nabileg a sibilisasion a dagiti daulona ket kompleto nga agtengtengngel kadagiti tattao ken rekursos iti tanap ti Nile.[15] Nagbangbangon ti maysa a sentro ti bileg idiay Hierakonpolis, ken kalpasan daytoy idiay Abidos,dagiti daulo ti Naqada III ket nagpadakkel ti panagtengngelda iti agpa-amianan nga Ehipto iti igid ti Nile.[16] Nakiginnatangda pay kadagiti Nubia iti abagatan, ti oasis iti lumaud a disierto iti laud, ken dagiti kultura iti dumaya a Mediteraneo ken Asideg a Daya iti daya.[16] Ti naaria a Nubian a pannakaitabon idiay Qustul ket nagpataud kadagiti artipakto a nagawit kadagiti kas pagarigan a dinastiko a simbolo ti Ehipsio, a kas ti balangat iti Ehipto ken palkon.[17][18]
Ti Naqada a kultura ket nagaramid kadagiti nadumaduma a pagpilian kadagiti materiales a tagilako, a mangipakpakita ti panagdakdakkel ti bileg ken kabaknang dagiti napili a tattao, ken dagiti pay inususar ti kangimongan a banbanag, amairaman dagiti sagaysay, bassit nga estatua, napintaan a bangbanga, dagiti napintas a naarkosan a bato a putik, dagiti kosmetiko a paleta, ken dagiti alahas a balitok, lapis, ken marpil. Nagparang-ayda pay kadagiti seramiko a pagpasileng a naamammoan a kas ti porselana, a dagitoy ket inusar iti Romano a Paset ti Panawen a panagarkos kadagiti tasa, anting-anting, ken dagiti pigurina.[19] Idi panawen ti kinaudi a predinastiko a paset, ti Naqada a kultura ket nangrugrugi nga agususar kadagiti naisuusrat a simbolo a dagitoy ket nagbanagan ti napno a sistema dagiti heroglipiko para iti panagsurat ti taga-ugma nga Ehipsio a pagsasao.[20]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "Kronolohia". Dihital nga Ehipto para kadagiti Unibersidad, Unibersidad a Kolehio ti Londresn. http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/index.html. Naala idi 25 Marso 2008.
- ^ Dodson (2004) p. 46
- ^ Clayton (1994) p. 217
- ^ James (2005) p. 8
- ^ Manuelian (1998) pp. 6–7
- ^ Clayton (1994) p. 153
- ^ James (2005) p. 84
- ^ Shaw (2002) pp. 17, 67–69
- ^ Shaw (2002) p. 17
- ^ Ikram, Salima (1992). Dagiti napili a puted: Panagpataud ti karne iti taga-ugma nga Ehipto. Unibersidad iti Cambridge. p. 5. ISBN 978-90-6831-745-9. OCLC 60255819. http://books.google.com/?id=1Am88Yc8gRkC&printsec=frontcover#PPA5,M1. Naala idi 22 Hulio 2009. LCCN 1997-140867
- ^ Hayes (1964) p. 220
- ^ Childe, V. Gordon (1953), "Baro a lawag iti kadaanan unay nga Asideg a Daya" (Praeger a Pabpablaak)
- ^ Patai, Raphael (1998), "Annak ni Noe: Hudio nga Agbanbabiaga iti Baybay iti Taga-ugma a panawen" (Princeton Uni a Pagmalditan)
- ^ Dagiti mannurat a ni Barbara G. Aston, James A. Harrell, Ian Shaw (2000). Paul T. Nicholson ken Ian Shaw. "Bato," iti Taga-ugma nga Ehipsio a Materiales ken Teknolohia, Cambridge, 5–77, pp. 46–47. Also note: Barbara G. Aston (1994). "Dagiti Taga-ugma nga Ehipsio a Bato a Basina," Studien zur Archäologie und Geschichte Altägyptens 5, Heidelberg, pp. 23–26. (Kitaen ti on-line a naipablaak: [1] ken [2].)
- ^ "Kronologo iti Naqada a Paset ti Panawen". Dihital nga Ehipto para kadagiti Unibersidad, Unibersidad a Kolehio Londres. http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/naqadan/chronology.html#naqadaI. Naala idi 9 Marso 2008.
- ^ 16.0 16.1 Shaw (2002) p. 61
- ^ Emberling, Geoff (2011). Nubia: Taga-ugma a Pagpagarian iti Aprika. New York: Instituto iti Pagadalan iti Taga-ugma a Lubong. p. 8. ISBN 978-0-615-48102-9.
- ^ "Ti Qustul a Pagsegged ti Insenso". http://oi.uchicago.edu/museum/nubia/aqib.html.
- ^ "Porsela kadagiti sabsabali a paset ti panawen". Dihital nga Ehipto para kadagti Unibersidad, Unibersidad a Kolehio Londres. http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/faience/periods.html. Naala idi 9 Marso 2008.
- ^ Allen (2000) p. 1


text:
Napoleon Bonaparte
Ni Napoleon Bonaparte (Pransés: Napoléon Bonaparte puis Napoléon Ier [napoleɔ̃ bɔnɑpaʁt]) (15 Agosto 1769 – 5 Mayo 1821) ket maysa idi a milisia ti Pranses ken daulo ti politika kadagiti kinaudi nga agpang ti Reblusion ti Pranses.
A kas ni Napoleon I, isuna idi ti Emperador iti Pranses manipud idi 1804 aginggana idi 1815. Ti kalintegan na a reporma ket, ti Napoleoniko a Kodigo, daytoy ket addaan ti nalatak nga impluensia kadagiti adu a sibil a linteg ti sangalubongan a naisakupan, ngem isuna ket kalatakan a malaglagip kadagiti inararamid na kadagiti gubat a naidauloan na a panagsuppiat ti Pranses babaen dagiti serie a kumakaduaan, ti makunkuna a Napoleoniko a Gubgubat. Isuna ti nagipatakder kadagiti panagsakup ti kaaduan iti kontinente a Europa ken kinapanunutan na ti panagiwaras dagiti kaumnoan iti Rebolusion ti Pranses, bayat nga nagitiptipon ti maysa nga imperio a monarkia a nagipasubli dagiti parang iti naikkat nga ancien régime. Gapu dagiti balligi na ti gubgubat, kadagiti masansan a nalatlatak ken adadu a kasupiatanna, kadawyan isuna a naipammategan a maysa kadagiti kalatakan nga agbilbilin ti milisia iti ania man a panawen.
Ni Napoleon ket naipasngay idi iday Corsica kadagiti nagannak kaniana a natakneng a Henobes a kapututan, ken nagsanay a kas maysa nga opisial ti artileria idiay kangrunaan a daga ti Pranses. Naglatak isuna babaen ti Umuna a Repbublika ti Pranses ken nagidaulo kadagiti nagballigia a kampania a kinasuppiat ti Umuna ken Maikadua a Kumakadduaan a nagsuppiat iti Pranses. Idi 1799, nagpartuat isuna ti kudeta ken inkabil na isuna nga ti Umuna a Konsul; kalpasan ti lima a tawen ti Senado ti Pranses ket nagirangarang kaniana a kas ti emperador. Iti umuna a dekada iti maika-19 a siglo, ti Imperio ti Pranses a babaen ni Napoleon ket nakipartisipar kadagiti serie a suppiatan a makunkuna a Napoleoniko a Gubat a nagiraman iti amin a kangrunaan a nabileg a Europa.[1]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Schom, Alan (1998). Napoleon Bonaparte (1. HarperPerennial ed.). New York: HarperPerennial. ISBN 0-06-092-958-8.


text:
Lunes
Ti Lunes ket isu ti umuna nga aldaw iti lawas idiay Filipinas ken kadagiti kaadduan nga pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikadua nga aldaw iti calendario nga Judeo-Cristiano, naibaet iti Domingo ken Martes, kadagiti pagilian a Domingo ti umuna nga aldaw iti lawasda.
[urnosen] Ramut iti naganna
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Latin: Dies Lunae wenno "Aldaw iti Bulan". Gapu ti pagsasao nga Espaniol (Lunes) ket maysa kadagiti annak a pagsasao iti Latino, kas ti Italiano (Lunedi), Franses (Lundi) ken Rumaniano (Luni), natawidna iti daytoy a sao. Idi sinakup ti Espania ti Filipinas, inampon dagiti Ilokano ti calendario dagiti Cristiano a Castila.


text: Zum Begriff ti sento wurden folgende 70 Tippfehler generiert: tisento, ti ento, ti snto, ti seto, ti seno, ti sent, it sento, t isento, tis ento, ti esnto, ti sneto, ti setno, ti senot, tti sento, tii sento, ti ssento, ti seento, ti sennto, ti sentto, ti sentoo, t i sento, ti s ento, ti se nto, ti sen to, ti sent o, ri sento, 5i sento, 6i sento, zi sento, gi sento, fi sento, tu sento, t8 sento, t9 sento, to sento, tk sento, tj sento, ti aento, ti wento, ti eento, ti dento, ti xento, ti yento, ti swnto, ti s3nto, ti s4nto, ti srnto, ti sdnto, ti ssnto, ti sebto, ti sehto, ti sejto, ti semto, ti senro, ti sen5o, ti sen6o, ti senzo, ti sengo, ti senfo, ti senti, ti sent9, ti sent0, ti sentp, ti sentl, ti sentk, di sento, tie sento, ti sendo, ti sentu, t sento, tisento, ti ento, ti snto, ti seto, ti seno, ti sent, it sento, t isento, tis ento, ti esnto, ti sneto, ti setno, ti senot, tti sento, tii sento, ti ssento, ti seento, ti sennto, ti sentto, ti sentoo, t i sento, ti s ento, ti se nto, ti sen to, ti sent o, ri sento, 5i sento, 6i sento, zi sento, gi sento, fi sento, tu sento, t8 sento, t9 sento, to sento, tk sento, tj sento, ti aento, ti wento, ti eento, ti dento, ti xento, ti yento, ti swnto, ti s3nto, ti s4nto, ti srnto, ti sdnto, ti ssnto, ti sebto, ti sehto, ti sejto, ti semto, ti senro, ti sen5o, ti sen6o, ti senzo, ti sengo, ti senfo, ti senti, ti sent9, ti sent0, ti sentp, ti sentl, ti sentk, di sento, tie sento, ti sendo, ti sentu


text:
..daytoy met apo ti maibagak nga rason nu apay nga maysa a kamayatan ti MBB para kanyak..
..ada lang 6 nga maibagak.
1.ada magay-yem, ken maam-amu tayo a sabali nga tao
2.adu ti maadal ken maam-muan a banbanag
3.ada matulungan tayo
4.ada tumulong nu datayo agkasapulan ti tulong
5.ada ti panag may-maysa
6.mayat ti rikna ti agbarat ngem pangit ti rikna ti mabarat.
pasensiya lang ta ilokano ti inusar q..pilipino ak saan ah kano..palatastas lang..hehehe.
thanx for dis very wonderful site..
thanx mbb..thanx kua bon
matago tago tako lusan..