text:
Turkia
Nagsasabtan: 39°N 35°E / 39°N 35°E
Ti Turkia (Turko: Türkiye), opisial a ti Republika ti Turkia (Türkiye Cumhuriyeti (tulong·pakaammo)), ket maysa a pagilian idiay Europa a mabirukan idiay Akinlaud nga Asia (kaaduanna idiay peninsula ti Anatolia) ken idiay Daya a Trasia idiay Abagatan a daya nga Europa. Ti Turkia ket nabeddengan babaen dagiti walo a pagilian: Bulgaria iti amianan a laud; Gresia iti laud; Georgia iti amianan a daya; Armenia, Azerbaijan (ti exclave iti Nakhchivan) ken Iran iti daya; ken Irak ken Siria iti abagatan a daya. Ti Baybay Mediteraneo ken Cyprus ket addada iti abagatan; ti Baybay Egeo ket adda iti laud; ken ti Baybay Nangisit ket adda iti amianan. Ti Baybay Marmara, ti Bosporo ken ti Dardanelo (dagitoy ket buklenda dagiti Nailet a baybay ti Turko) ket ilasinna ti nagbeddengan a nagbaetan ti Daya a Trasia ken Anatolia; ilasinna pay ti Europa ken Asia.[6]
Ti Turkia ket maysa kadagiti innem a nawaya a Turko nga estado. Ti kaaduan iti populasion kadagitoy ket Muslim.[7] Ti opisial a pagsasao iti daytoy a pagilian ket ti Turko, a ti Kurdo ken Zazaki ket maisasao dagitoy babaen dagiti Kurdo ken Zaza, a mangbukel ti 18% iti populasion.[8]
Dagiti Oghuz a Turko ket nangrugrugida a mapmapan iti lugar a makunkuna tattan a ti Turkia (naala manipud iti Mediebal a Latin Turchia, i.e. "Daga dagiti Turko") idi maika-11 a siglo. Daytoy ket pimmardas babaen ti panangabak dagiti Seljuk kadagiti Bisantino idiay Gubat ti Manzikert.[9] Adda dagiti bassit a beyliks ken ti Seljuk a Sultanato iti Rûm a nagturay ti Anatolia aginggana ti Mongol a panagraut. Idi rugi ti maika-13 a siglo, ti Otomano a beylik ket pinagtitiponda ti Anatolia ket nagaramidda iti imperio a gumay-at iti kaaduan iti Abagatan a daya iti Europa, Akinlaud nga Asia ken Amianan nga Aprika. Kalpasan ti panagrebba ti sumaganad a pannakaabak ti Imperio nga Otomano idi Umuna a Sangalubongan a Gubat, adda dagiti pasetna a sinakupan babaen ti nangabak a Kumaduaan. Adda maysa a grupo dagiti ubbing ng opisial a militar, nga indauloan babaen ni Mustafa Kemal Atatürk ken dagiti kaduana, nagaramidda ti nagballigi a sumupiat kadagiti Kumaduaan; idi 1923, nangipatakder dagitoy iti moderno a Republika iti Turkia ken immuna a presidente ni Atatürk.
Ti Turkia ket maysa a demokrata, sekular, unitario, batay-linteg a republika nga addaan iti taga-ugma a tinawtawid a kultura. Ti Turkia ket umad-adu a naipatipon iti Laud babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Konseho ti Europa, NATO, OECD, OSCE ken ti G-20 a dagiti kangrunaan nga ekonomia. Ti Turkia ket nangrugi a nakitulag ti napno a panagkameng iti Kappon ti Europa idi 2005, nga isu ket maysa idin a kumaduaan a kameng iti Europeano a Komunidad ti Ekonomia manipud idi 1963 ken nakadanon ti maysa a tulagan ti kappon ti aduana idi 1995. Ti Turkia ket nagtaraken iti asideg a kultural, politikal, ekonomiko ken industria a pannakibiang iti Tengnga a Daya, dagiti Turko nga estado iti Tengnga nga Asia ken dagiti pagilian ti Aprika babaen ti panagkameng kadagiti organisasion a kas ti Konseho a Turko, Nagsaupan nga Administrasion iti Turko nga Arte ken Kultura, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong ken ti Organisasion ti Ekonomiko a Panagtitinnulong.
Ti lokasion ti Turkia iti nagsasabtan ti Europa ken Asia ket mangaramid daytoy a maysa a nangruna a heostratehiko a pagilian.[10][11][12] Gapu ti naipangruna a lokasionna, dakkel nga ekonomia ken kabilegan ti militar, ti Turkia ket maysa a nangruna a rehional a bileg.[12][13]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b "The Results of Address Based Population Registration System, 2020". Turkish Statistical Institute (iti Ingles). 31 Disiembre 2020. Naala idi 5 Pebrero 2021.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database, April 2021". International Monetary Fund (iti Ingles). Naala idi 8 Abril 2021.
- ^ "Gini Coefficient of Equivalised Disposable Income – EU-SILC Survey". Eurostat (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2020-02-18. Naala idi 13 Pebrero 2020.
- ^ United Nations Development Programme. 2020 Human Development Report (PDF) (Reporta) (iti Ingles). Naala idi 15 Disiembre 2020.
- ^ Ti Lira ti Turkia (Türk Lirası, TL) ket sinukatanna ti Baro a lira ti Turkia idi Enero 1, 2009.
- ^ National Geographic Atlas of the World [Atlas ti Nailian a Heograpiko iti Lubong] (iti Ingles) (Maika-7 nga ed.). Washington, D.C.: National Geographic Society. 1999. ISBN 0-7922-7528-4. "Europa" (pp. 68–69); "Asia" (pp. 90–91): "Ti kadawyan a maaw-awat a pannakabingbingay a baetan ti Asia ken Europa … ket pinorma babaen ti Bambantay Ural, Karayan Ural, Baybay Kaspio, Bambantay Kaukaso, ken ti Nangisit a Baybay nga addaan kadagiti pagayusanna, ti Bosporo ken Dardanelo."
- ^ KONDA (2007). "Religion, Secularism and the Veil in Daily Life" [Relihion, Sekularismo ken ti Dalungdong iti Inaldaw a Biag] (PDF) (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2009-03-25.
- ^ "Turkey". The World Factbook (iti Ingles). Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-05-14. Naala idi 2011-05-16.
- ^ "Turkey – Turkish Origins" [Turkia – Dagiti Turko a Nagtaudan]. Countrystudies.us (iti Ingles). Naala idi 2011-05-16.
- ^ Mango, Andrew (2000). Atatürk (iti Ingles). Overlook. ISBN 1-58567-011-1.
- ^ Shaw, Stanford Jay; Shaw, Ezel Kural (1977). History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808 [Pakasaritaan iti Imperio nga Otomano ken Moderno a Turkia; Tomo 1, Imperio iti Gazis. Ti Pannakabangon ken Pannakaawan ti Imperio nga Otomano, 1280–1808] (iti Ingles). Cambridge University Press. ISBN 0-521-29163-1.
- ^ a b Bhalla, Reva; Goodrich, Lauren; Zeihan, Peter (2009-03-17). "Turkey and Russia on the Rise" [Panagpangato ti Turkia ken Rusia]. Stratfor (iti Ingles). Naala idi 2011-08-21.
- ^ Dessi, Andrea (2010-12-18). "Can Turkey Be a Source of Stability in the Middle East?" [Ti Turkia ngata ket Taudan iti Stabilidad ti Tengnga a Daya?]. The Heptagon Post (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-06-13. Naala idi 2011-05-16.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Turkia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Turkia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Turkia iti Curlie (iti Ingles)
- Heograpiko a datos a mainaig iti Turkia iti OpenStreetMap
- Wikimedia Atlas iti Turkey


c: text/html

text:
Dagiti siudad ti Filipinas
Ti siudad, iti Filipinas, ket maysa a bagi ti lokal a gobierno a buklen dagiti baranggay.
Dagiti kadadakkelan iti populasion a siudad iti Filipinas ket ti Siudad ti Quezon iti Metro Manila nga addaan iti mapan a 2,000,000 a residente. Ti met Siudad ti Davao ket maysa kadagiti kalalawaan a siudad iti lubong no babaen iti kalawa ti daga a sakupna ta addaan iti nasurok a 2,500 kuadrado kilometro a rukod.
GobiernoUrnosen
Ti lokal a gobierno ti siudad ket idauluan babaen ti mayor a nabutosan babaen ti nalatak a balota. Ti bise-mayor ket agserbi a kas ti mangipangulo ti Konseho ti Siudad, nga agserbi daytoy a kas ti lehislatibo a bagi ti siudad. Kalpasan ti panakaala da kadagiti dokumento ti linteg, dagiti siudad ket makaalada pay kadagiti napno a pangraem dagiti ehekutibo a departamento tapno nasaysayaatda a serbian dagiti umili. Adda dagiti departamento a naibangon no masapul laeng, depende kadagiti kasapulan ti siudad.
PannakaidasigUrnosen
Ti Lokal a Gobierno a Kodigo ti 1991 (Republika Tignay Bilang. 7160) ket idasigna amin dagiti siudad iti maysa kadagitoy tallo a kategoria:
Dagiti Urbano Unay a Siudad – Dagiti siudad nga addaan iti kabassitan a populasion iti dua gasut a ribu (200,000) nga agtaeng, a naipasingkedan babaen ti Opisina ti Nailian nga Estadistika, nga addaan ti kinaudi a makatawen a matgedan iti kabassitan a Lima pulo a Riwriw a Pisos (P50,000,000.00) a naibatay iti 1991 nga agnanayon a presio, a napasingkedan babaen ti tesorero ti siudad\. Addaan ti agdama a dagiti 33 nga urbano unay a siudad idiay Filipinas, 16 kadagitoy ket mabirukan idiay Metro Manila.
Dagiti Nawaya a Komponente a Siudad – Dagiti siudad nga addaan kadagiti dokumento ti linteg nga agiparit kadagiti agbutbutos nga agibutos para kadagiti mabutbutosan nga opisial ti probinsia. Dagiti nawaya a komponente a siudad ket nawaya da manipud kadagiti probinsia. Adda dagiti lima a kastoy a siudad: Dagupan, Cotabato, Naga, Ormoc ken Santiago.
Dagiti Komponente a Siudad – Dagiti komponente a siudad ket saan da a masabat dagiti adda dita ngato a kasapulan ket dagitoy a siudad ket mausigda a kas komponente a siudad iti pakabirukan da a heograpiko a probinsia. No ti komponente a siudad ket mabirukan kadagiti pagbeddengan ti dua (2) wenno ad-adu pay a probinsia, ti kastoy a siudad ket mausig a komponente iti probinsia a pannakailianna idi.
Pannakaidasig ti matgedanUrnosen
Dagiti siudad ket naidasig babaen ti natimbeng a makatawen a matgedan a naibatay kadagiti tallo a kaudian a kalendario a tawen. Manipud idi Hulio 28, 2008 ti pagalagadan ti klase para kadagiti siudad ket:[1]
Listaan dagiti siudadUrnosen
Manipud idi Disiembre 12, 2015, adda dagiti 145 a siudad ti Filipinas. Ti General Trias idiay Cavite ket isu ti kabaruan a siudad, kalpasan idi napasingkedan ti dokumento ti lintegna idi Disembre 12, 2015.[2]
Dagiti kadakkelan a siudadUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Pannakaidasig dagiti Matgedan para dagiti Probinsia, Siudad ken Munisipalidad.
- ^ "General Trias in Cavite now a city". Rappler. Disiembre 13, 2015. Naala idi Disiembre 13, 2015.
- ^ Senso ti Populasion (2015). Dagiti Pakabuklan ti Senso ti Populasion ti Populasion ti Filipinas idi 2015. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ "Cagayan de Oro's White Water Rafting". Philippine Postal Corporation. Hunio 18, 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hulio 29, 2012. Naala idi Septiembre 13, 2012.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kinaagpayso
Ti kinaagpayso ket kankanayon a maus-usar iti kaibuksilan a pannakaibagay iti pudno wenno Kinapudno,[1] wenno kinamatalek iti maysa a kasisigud wenno iti maysa nga alagaden wenno kapanunotan.[1]
Ti kasumbangir ti kinaagpayso ket di kinaagpayso, a no maipada, ket mabalin a makaala ti maysa a lohiko, kinapudno, wenno etiko a kaibuksilan. Ti konsepto ti kinaagpayso ket napakisinnaritaan ken naisuppiatan kadagiti nadumaduma a konteksto, a maraman ti pilosopia ken relihion. Adu kadagiti tignay ti tao nga agdepdepende iti daytoy a konsepto, a daytoy ket naipagpagarupan ngem ti suheto iti panakisinnaritaan, a mairaman ti siensia, linteg, ken inaldaw a biag.
Dagiti nadumaduma a teoria ken dagiti panirigan iti kinaagpayso ket agtultuloy a maisuppiatan babaen dagiti eskolar ken dagiti pilosopo. Ti pagsasao ken dagiti balikas ket dagiti pamay-an nga inus-usar ti tattao a mangibaga ti pakaammo iti tunggal maysa kaniada ken ti pamay-an nga inus-usar a panangkita ti maysa a "kinaagpayso" ket naitermino iti maysa a alagaden ti kinaagpayso. Adda dagiti nagigiddiatan a panagtunton kadagiti kastoy a saludsod no ania ti mangbukel ti kinaagpayso: no ania dagiti kabaelan a banag nga agpayso ken di agpayso dagiti agibagbaga ti kinaagpayso; no kasano ti panangpalawag ken panangilasin ti kinaagpayso; mabalin kadi a mausar dagiti papel a nangipakita ken naala a pannakaammo; ken no ti kinaagpayso ket subhetibo wenno awan kapanggepan, relatibo wenno patingga.
Adu kadagiti relihion ket nangikedkeddengda a nasayaat a panakaaammo iti amin a kinaagpayso a maipanggep kadagiti amin a banag a nangikedkeddeng a gupit iti maysa a nainlangitan wenno subrenatural a parsua.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Merriam-Online a Diksionario ti Webster, kinaagpayso, 2005
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aristoteles, "Dagiti kategoria", Harold P. Cooke (patarus), pp. 1–109 iti Aristoteles, Tomo 1, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1938.
- Aristoteles, Iti Interpretasion", Harold P. Cooke (patarus), pp. 111–179 iti Aristoteles, Tomo 1, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1938.
- Aristoteles, "Dagiti Kasakbayan nga Analitiko]", Hugh Tredennick (patarus.), pp. 181–531 iti Aristoteles, Tomo 1, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1938.
- Aristoteles, "Dagiti Kasakbayan nga Analitiko", Hugh Tredennick (patarus), pp. 181–531 iti Aristoteles, Tomo 1, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1938.
- Aristoteles, "Iti Kararua" (De Anima), W. S. Hett (patarus), pp. 1–203 iti Aristoteles, Tomo 8, Klasiko a Biblioteka ti Loeb, William Heinemann, Londres, UK, 1936.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Kinaagpayso iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti midia a mainaig iti Kinaagpayso iti Wikimedia Commons
- Ti Pangyuna ti Kinaagpayso babaen ni Paul Newall, para kadagiti agdadamo.
- Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford:


text:
Nigeria
Nagsasabtan: 8°N 10°E / 8°N 10°E
Ti Nigeria /naɪˈdʒɪəriə/ (dengngen), ket opisial a ti Pederal a Republika ti Nigeria, ket maysa a pederal a batay-linteg a republika a buklen dagiti 36 nga estado ken dagiti Pederal Kapitolio a Teritorio, Abuja. Ti pagilian ket mabirukan idiay Laud nga Aprika ken makibinningay kadagiti daga a pagbeddengan iti Republika iti Benin iti laud, ti Chad ken Kamerun iti daya, ken Niger iti amianan. Ti aplayana iti abagatan ket naisanglad iti Golpo iti Guinea idiay Taaw Atlantiko. Dagiti tallo a kadakkelan ken kaaduan ti impluensia a grupo ti etniko idiay Nigeria ket dagiti Hausa, Igbo ken Yoruba.
Ti Nigeria ket gangani nga agpadpada a nagudua a nagbaetan dagiti Muslim idiay Amianan ken dagiti Kristiano idiay Abagatan; adda bassit kadagiti minoridad nga agsansanay iti tradisonal a relihion. Manipud idi 2002 adda dagiti adu a sinnuppiatan, a naisangsangayan idiay Amianan a paset ti pagilian, a nagbaetan dagiti puersa ti gobierno ken dagiti Islamista a Boko Haram, dagiti militante a jihadista a nagsuksukisok a mangipatakder ti sharia a linteg.
Dagiti tattao ti Nigeria ket addaanda iti nawatiwat a pakasaritaan. Dagiti arkeolohiko nga ebidensia ket mangipakpakita a dagiti panagtaeng ti tao iti dayta a lugar ket mabalin a mapetsaan manipud idi 9000 BCE.[6] Ti lugar iti lawlaw ti Benue ken Karayan Krus ket naipanpanunotan nga isu ti kasisigud a nagtaengan dagiti Bantu migrante a nagwarwaras iti kaaduan a ballasiw ti tengngal ken akin-abagatan nga Aprika kadagiti allon a nagbaetan ti Umuna a milenio BC ken ti maikadua a milenio. Ti nagan a Nigeria ket naala idi manipud iti Karayan Niger a nagay-ayus iti daytoy a pagilian. Dagiti Britaniko ket sinakupda ti Nigeria idi naladaw a maika-19 a siglo ken idi nasapa a maika-20 a siglo, ken nangipatakderda kadagiti administratibo nga estruktura ken linteg bayat a binigbigbiganda dagiti tinawtawid a daulo. Nawayaan ti Nigeria idi 1960. Kadagiti napalabas a tawen kalpasan daytoy, nakasanay daytoy iti maysa a sibil a gubat idi pinadas ti Biafra a nangipatakder ti panagwaywayas. Dagiti militar a gobierno iti panawen dagiti didigra ket nagisinnublat kadagiti kadagiti demokratiko a nabutosan a gobierno.
Ti Nigeria ket isu ti kaaduan ti populasion a pagilian idiay Aprika, ti maikapito a kaaduan ti populasion iti lubong, ken ti kaaduan ti populasion iti lubong a dagiti kaaduan ti populasionna ket nangisit.[7] Dagiti reserbana ti lana ket nakaiyeg iti adu a napastrek a kuarta iti daytoy a pagilian. Daytoy ket nailista kadagiti "Sumaruno a Sangapulo ket Maysa" nga ekonomia, ken daytoy ket kameng ti Mankomunidad dagiti Pagilian.
PakasaritaanUrnosen
Nasapa a pakasaritaanUrnosen
Ti tattao a Nok iti tengnga a Nigeria ket nakapataudda kadagiti kasapaan a terakota nga eskultura a nabirbirukan ti daytoy a pagilians.[8] Idiay akin-amianan a paset ti pagilian , dagiti Kano ken Katsina ket addaanda iti nairehistro a pakasaritaan a napetsaan ti agarup idi 999 AD. Dagiti Hausa a pagarian ken ti Kanem-Bornu nga Imperio ket rimmang-ayda a kas dagiti komersio a lugar a nagbaetan ti Amianan ken Laud nga Aprika.
Ken idiay pay Amianan, idi rugi ti maika-19 a siglo babaen ti Usman dan Fodio, dagiti Fulani ket nangiyunada ti naisentro a Fulani nga Imperio, a nagtultuloy aginggana idi 1903 nga idi dagiti Fulani a populasion ken dagdaga ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a kolonia ti Europa. Idi baetan ti 1750 ken 1900, maysa agingana ti dua a pagkatlo iti populasion dagiti Fulani a jihad nga estado ket binulan dagiti tagabu.[9]
Dagiti Yoruba a pagarian iti Ife ken Oyo idiay abagatan a laud ti Nigeria ket nagabalinda a nadayeg idi maika-12[10][11] ken maika-14[12] a sigsiglo. Ti Yorubaa mitolohia ket mangibagbaga a ti Ile-Ife ket isu ti nagtaudan ti kaputotan ti tao ken daytoy ket inunaanna amin a sabali a sibilisasion. Ti kadaanan a pakakitaan ti panagtaeng ti tao ket mapetsaan idi maika-9 a siglo.[10] Ti Ifẹ ket nakapataud kadagiti terakota ken gambang a pigura, ken ti Ọyọ ket naisakup idi manipud idiay akinlaud a Nigeria aginggana idiay Togo. Ti Pagarian iti Benin ket mabirukan idiay abagatan a laud a Nigeria. Ti kabilegan ti Benin ket nagpaut ti nagbaetan ti maika-15 ken maika-19 a siglo. Dagiti panagturturayda ket nakaabot ti kaadayo idiay siudad ti Eko (maysa a Edo a nagan a nabaliwan idi iti Lagos babaen dagiti Portuges) ken dagiti simmakbay.[13]
Ti Pagarian iti Nri dagiti tatto a Igbo ket nangrugi idi maika-10 a siglo ken nagtultuloy aginggana idi nakapukaw ti panagwayana kadagiti Britaniko idi 1911. Isu daytoy ti naammuan a kadaanan a pagarian idiay Nigeria.[14][15] Dagiti Nri ket tinurayan idi babaen dagiti Eze Nri, ken ti siudad ti Nri ket naipanunotan nga isu ti pundasion ti kultura nga Igbo. Ti Nri ken Aguleri, nga isu idiay ti Igbo a nagtaudan ti mito ti pannakapartuat, ket adda idiay teritorio iti Umeuri a sangkaputotan; makatugotda kadagiti lianiada kadagiti patriarka nga ari a pigura ti Eri.[16] Dagiti kadaanan a pirgis ti gambang a naaramid iti napukaw nga allid a pamay-an idiay Laud nga Aprika ket naggapu idiay Igbo Ukwu, ti maysa a siudad ti Nri nga inpluensia.[14]
Dagiti tattao ket nagkomersioda kadagiti dagdaga kadagiti komersiante manipud idiay Amianan nga Aprika kadagiti napalabas a sigsiglo. Idi maika-16 a siglo, dagiti Espaniol ken Portuges nga eksplorador ket isuda ti immuna a nangrugi a nagkomersio idiay Nigeria, idiay puerto a ninagananda ti Lagos ken idiay Calabar. Dgaiti Europeano ket nagkomersioda kadagiti kasapulan dgaiti tattao iti aplaya. Nakitinnulagda pay idi para iti paset iti adda idin nga Aprikano a komersio ti tagabu.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Languages of Nigeria" [Dagiti Pagsasao iti Nigeria]. Ethnologue (iti Ingles). Naala idi 12 Septiembre 2010.
- ^ "Nigeria Population Growth Rate 1950–2021". Macrotrends (iti Ingles). Naala idi 21 Hunio 2021.
- ^ a b "World Economic Outlook Database, October 2020 – Nigeria". International Monetary Fund (iti Ingles). Naala idi 15 Oktubre 2020.
- ^ "Poverty and Inequality Index". National Bureau of Statistics (iti Ingles). Naala idi 2020-06-08.
- ^ United Nations Development Programme (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF) (iti Ingles). pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ McIntosh, Susan Keech (1981). Current Directions in West African Prehistory [Dagiti Agdama a Panakaiturong ti Sakbay a Pakasaritaan iti Laud nga Aprika] (iti Ingles). Palo Alto, California: Annual Reviews. pp. 215–258.
- ^ Library of Congress – Federal Research Division (Hulio 2008). "Country Profile: Nigeria" [Bariweswes ti Pagilian: Nigeria] (PDF) (iti Ingles). p. 9. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2012-01-09. Naala idi 28 Disiembre 2011.
- ^ Kleiner, Fred S.; Christin J. Mamiya (2009). Gardner's Art through the Ages: Non-Western Perspectives [Dagiti Arte ti Napalabas a Panawen ni Gardner: Dagiti Saan nga Akinlaud a Pannakasirmata] (iti Ingles) (13, revised nga ed.). Cengage Learning. p. 194. ISBN 0-495-57367-1.
- ^ "Slavery – Historical Survey – Slave Societies" [Panagtagabu – Naipakasaritaan a Panagsukisok – Dagiti Tagabu a Kagimongan]. Encyclopædia Britannica's Guide to Black History (iti Ingles). Encyclopædia Britannica. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-06-29. Naala idi 28 Mayo 2011.
- ^ a b Falola, Toyin; Heaton, Matthew M. (2008). A History of Nigeria [Ti Pakasaritaan iti Nigeria] (iti Ingles). Cambridge University Press. p. 23. ISBN 0-521-68157-X.
- ^ Laitin, David D. (1986). Hegemony and Culture: Politics and Change Among the Yoruba [Panagsakop ken Kultura: Dagiti Politika ken Relihioso a Panagbalbaliw dagiti Yoruba] (iti Ingles). University of Chicago Press. p. 111. ISBN 0-226-46790-2.
- ^ MacDonald, Fiona; Paren, Elizabeth; Shillington, Kevin; Stacey, Gillian; Steele, Philip (2000). Peoples of Africa, Volume 1 [Tattao iti Aprika, Tomo 1] (iti Ingles). Marshall Cavendish. p. 385. ISBN 0-7614-7158-8.
- ^ Metz, Helen Chapin, ed. (1991). "The Slave Trade" [Ti Tagabu a Komersio]. Nigeria: A Country Study [Nigeria: Ti Inad-adal a Pagilian] (iti Ingles). Washington: GPO for the Library of Congress. Naala idi 28 Mayo 2011.
- ^ a b Juang, Richard M. (2008). Africa and the Americas: Culture, Politics, and History: A Multidisciplinary Encyclopedia, Volume 2 [Ti Aprika ken ti Kaamerikaan: Dagiti Kultura, dagiti Politika, ken Pakasaritaan: Ti Adu a Disiplina nga Ensiklopedia, Tomo 2] (iti Ingles). ABC-CLIO. p. 597. ISBN 1-85109-441-5.
- ^ Hrbek, Ivan (1992). Africa from the Seventh to the Eleventh Century [Ti Aprika Manipud ti Maikapito Aginggan ti Maikasangapulo ket Maysa a Siglo] (iti Ingles). James Currey Publishers. p. 254. ISBN 0-85255-093-6.
- ^ Uzukwu, E. Elochukwu (1997). Worship as Body Language [Panagraem a kas Pagsasao ti Bagi] (iti Ingles). Liturgical Press. p. 93. ISBN 0-8146-6151-3.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Nigeria iti Wikimedia Commons


text:
1951
Ti 1951 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 10 – Gloria Diaz, Filipina nga aktres ken nangabak ti Miss Universe
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 3 – Jean-Claude Duvalier, maika-33 a presidente ti Haiti (pimmusay 2014)
- Hulio 6 – Geoffrey Rush, Australiano nga aktor
- Hulio 21 – Robin Williams, Amerikano nga aktor ken komediante (pimusay 2014)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 29
- Michelle Bachelet, Presidente ti Chile
- Miguel Castro Enriquez, Filipino a personalidad iti telebision ken radio iti GMA-7
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 8 – Jimmy Santos, Filipino nga aktor
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 25 – Leonid Chernovetskyi, Ukraniano a politiko
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 10 – Sinclair Lewis, Amerikano a nobelista (naipasngay 1885)
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 19 – André Gide, Pranses a mannurat (naipasngay 1869)
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 23 – Charles G. Dawes, maika-30 a Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1865)
- Abril 29 – Ludwig Wittgenstein, Austriano-Britaniko a pilosopo (naipasngay 1889)
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 7 – Warner Baxter, Amerikano nga aktor (naipasngay 1889)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 1 – José Alejandrino, Filipino a heneral ken senador (naipasngay 1870)


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: awan titulo
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga awanan iti
|title=,
|chapter=,
|article=, wenno
|booktitle=, kdpy.
- Awan wenno awan linaon ti
|title=
- Awan wenno awan linaon ti
|series=
Daytoy a biddut ket mapasamak para kadagiti plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 no amin dagiti mainaig a parametro ti titulo ket saan a nairaman wenno naibati a blanko. Depende iti kita ti dakamat (
{{cite web}},
{{cite book}},
{{cite journal}}, kdpy.), dagiti posible a parametro ti titulo ket mabalin a mangiraman ti
|title=,
|chapter=,
|article=,
|journal=,
|book-title=, ken daddum pay. Nasken a maysa iti kasta a parametro ti titulo ti maited para iti tunggal maysa a dakamat.
Ipakita ti {{cite episode}} daytoy a biddut no ti
|series= ket blanko (urayno maited ti
|title=).
Sagpaminsan a daytoy a biddut ket mapasamak gapu ta ti maysa nga editor ket inusarna ti dakamat ti CS1|2 a kas naipangyababa a nota ti baba no ti
{{sfn}} wenno maysa kadagiti pamilia ti plantilia ti
{{harv}} ket mabalin koman a nasaysayat. Mabalin pay a mapasamak daytoy a bidut no ti maysa nga editor ket agusar ti
{{citation}} ngem inkeddengna nga agusar iti
{{citation needed}}.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, mangited ti pateg para iti
|title=,
|trans-title=, ken/wenno
|script-title= wenno sukatan ti plantilia ti CS1|2 kadagiti nasaysayaat a maitunos a plantilia. No mangilislistaka iti maysa a periodikal wenno maysa a pablaak ti periodikal iti bibliograpia, imbes nga iti kaunegan dagiti etiketa ti
... , mabalin a nasaysayaat nga usaren ti
{{List journal}}.
Dagiti panid nga agraman iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: awan titulo.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid kadagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Tungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia tungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut. Iti pay maipatinayon, dagiti panid nga agraman kadagiti nagan a maipada kadagiti tabas ti '/[Pp]agipadasan', '/[Pp]angsubok', '/[^/]*[Ll]istan', ken '/[Aa]rkibo' ket saanda a mairaman kadagiti pagsurotan a kategoria.
Pampanid iti kategoria "Dagiti biddut ti CS1: awan titulo"
Dagiti sumaganad a 12 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 12 a dagup.


text:
Sasao a Sangiriko
Ti sasao a Sangiriko ket dagiti grupo ti pagsasao a naisasao idiay akin-amianan a Sulawesi ken dagiti nadumaduma nga isla iti amianan a tagikua ti Filipinas.
Dagiti pagsasao ket ti Sangir ken ti akin-abagatan a grupo ti Bantik, Ratahan, ken Talaud.
Indasig da Adelaar ken Himmelmann (2005) ti Sangiriko a kas sanga ti sasao a Filipino.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sumaganad nga isbangan ti pannakaidasig ket manipud kenni Sneddon (1984:57).
Ti sasao nga Amianan a Sangiriko ket naisasao kadagiti purpuro ti Sangir ken Talaud ti Indonesia iti amianan bassit ti Sulawesi, ken idiay pay Is-isla ti Sarangani iti Filipinas iti abagatan bassit ti Mindanao. Ti sasao nga Abagatan a Sangiriko ket naisasao kadagiti naiwarwaras a lokasion iti akin-amianan nga ungto ti Sulawesi. Bantik ket naisasao idiay rehion ti Manado, bayat a ti Ratahan ket naisasao iti abagatan bassit ti Danaw Tondano.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, The Austronesian languages of Asia and Madagascar. Routledge, 2005.
- Sneddon, James N. 1984. Proto-Sangiric and the Sangiric languages. Canberra: Pacific Linguistics.


text:
Mehiko
Nagsasabtan: 23°N 102°W / 23°N 102°W
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano[14]wenno kadawyan a makunkuna a kas Mehiko[15], ket maysa nga batay-linteg a pederal a republika iti Amianan nga Amerika. Nabeddengan iti amianan iti Estados Unidos; iti abagatan ken laud babaen ti Taaw Pasipiko; iti abagatan a daya babaen ti Guatemala, Belis, ken ti Baybay Karibe; ken iti daya babaen ti Golpo ti Mehiko.[16]Naisakupan na daytoy iti nganngani a dua a riwriw a kuadrado kilometro (sumurok a 760,000 kuadrado milia),[2]Ti Méhiko ket isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti Kaamerikaan babaen ti dagup a kalawa ken ti maika-13 a kadakkelan a naiwayawayas a pagilian iti lubong. Nga addan ti nakarkulo a populasion iti surmurok a 112 a riwriw,[9] isu daytoy ti maika-11 a kapusekan ti populasion ken ti kapusekan ti populasion kadagiti agsasao ti Españiol a pagilian. Ti Mehiko ket maysa a a tiponan ti muyong a nagbuklan dagiti tallo pulo ket maysa nga estado ken maysa a Pederal a Distrito, ti kapitolio a siudad.
Ti Kasakbayan ti Kolumbiano a Mehiko adu kadagiti kultura ket nataenganda dagiti napalaing a sibilisasion a kas ti Olmec, ti Toltec, ti Teotihuacan, ti Sapoteko, ti Maya ken ti Asteka sakbay nga immunada a nakakita kadagiti Europeano. Idi 1521, ti Espania nangirukma ken nangikolonisado ti teritorio manipud iti kuartelna idiay Mehiko-Tenochtitlan, a daytoy ket naadministrado a kas ti Birreinato ti Baro nga Espania. Daytoy a teritorio ket dimteng a nagbalin a ti Mehiko a kas ti panagwaywaya ket nabigbigan idi 1821. Ti kalpasan ti panagwayawaya a paset ti panawen ket naidasig idi babaen ti ekonomiko a pannakatalna, ti Mehikano-Amerikano a Gubat ken ti maipapan ti teritorio a pannakaiyakar iti Estados Unidos, ti sibil a gubat, dagiti dua nga imperio ken ti domestiko a diktadura. Ti kinaudi a naibaga ket nakaiturongan ti Mehikano a Rebolusion idi 1910, a nakaipatinggaan ti panakaiyebkas ti 1917 a Batay-linteg ken ti irurumsua ti agdama a sistema ti politika ti Mehiko. Dagiti panagbutos a natengngel idi Hulio 2000 ket nangmarka ti immuna a panangabak ti presidensia ti kasuppiatan a partido manipud iti Partido ti Institusional a Rebolusionario. Manipud idi 2006 ti pagilian ket adda iti tengnga ti maysa a druga a gubat a nakatunton kadagiti 60,000 a biag.[17]
Ti Mehiko ket maysa kadagiti kadakkelan nga ekonomia iti lubong, ken daytoy ket naipanunotan a kas maysa a rehional a bileg ken tengnga a bileg.[18][19][20] Iti maipatinayon, ti Mehiko ket isu idi ti immuna a kameng ti Latino Amerikano nga Organisasion para iti Ekonomiko a Panagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay OECD (manipud idi 1994), ken naipanpanunotan a maysa nga akinngato a tengnga a matgedan a pagilian babaen ti Banko ti Lubong.[21] Ti Mehiko ket naipanpanunotan a kas maysa a baro a naindustrialisado a pagilian[22][23][24][25] ken maysa a rumrumsua a bileg.[26] Daytoy ket addaan iti maikasangapulo ket tallo a kadakkelan ti nominal GDP ken ti maikasangapulo ket maysa a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti ekonomiana ket napigsa a naisilpo kadagiti kumaduaanna ti Nawaya a Tulagan ti Komersio ti Amianan nga Amerika (NAFTA), a naipangpangruna ti Estados Unidos.[27][28] Ti Mehiko ket mairanggo ti maikanem iti lubong ken umuna iti Kaamerikaan babaen ti bilang ti UNESCO a Tawid a Luglugar iti Lubong nga addaan iti 31,[29][30][31] ken idi 2007 ket isu idi ti maikasangapulo a kaaduan a nabisbisita a pagilian iti lubong nga adda dagiti 21.4 a riwriw nga internasional a simmangsangpet ti tungngal maysa a tawen.[32]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti panagun-od ti Baro nga Espania ti panakawayawaya manipud iti Espania, naikeddeng daytoy a ti baro a pagilian ket managananto manipud iti kapitoliona, ti Siudad ti Mehiko, a nabangon idi 1524 iti tuon ti taga-ugma nga Aztec a kapitolio ti México-Tenochtitlan. Ti nagan ket naggapu manipud iti Pagsasao a Nahuatl, ken di ammo ti kaibuksilanna.
Ti Mēxihco ket isu idi ti Nahuatl a termino para iti puseg a daga ti Imperio ti Aztec, a nainaganan, ti Ginget ti Mehiko, ken dagiti taona, ti Mexica, ken dagiti naipalikmut a teritorio a nagbalin nga isu ti Estado ti Mehiko a kas maysa a panakabingbingay ti Baro nga Espania sakbay ti pannakawayawaya (ipada ti Latium). Daytoy ket sapasap a naipanunotanm a maysa a toponimo para iti ginget a nagbalin a ti kangrunaan nga etonimo para iti nagbanagan ti Tinallo a Kumaduaan ti Aztec, wenno ti baliktadna daytoy.
Ti pasakbay a -co ket isu ti lokatibo ti Nahuatl , a mangaramid a nagan ti lugar ti balikas. Iti labes ti daytoy, ti etimolohia ket di am-ammo. Naisingasing daytoy a naala manipud iti Mextli wenno Mēxihtli, ti nalimed a nagan para iti dios ti gubat ken patron dagiti Aztec, ti Huitzilopochtli, nga iti kaso ti Mēxihco ket kayatna a sawen ti "Lugar a pagtaengan ti Huitzilopochtli".[33] Ti sabali pay a hipotesis[34] ket mangisingasing ti Mēxihco ket naala manipud iti maysa a a panagtipon ti dua a balikas ti Nahuatl a balikas para iti "bulan" (mētztli) ken puseg (xīctli). A kayatna a sawen daytoy ti ("Lugar iti Tengnga ti Bulan") a mabalin a mangibagbaga ti puesto ti Tenochtitlan idiay tengnga ti Danaw Texcoco. Ti sistema dagiti nagsisilpo a danaw, a nakapormaan ti sentro ti Texcoco, ket adda ti porma ti maysa a kuneho, a dagiti Mesoamerikano a pareidolia a mainaig iti bulan. Ti sabali pay a hipotesis ket mangisingasing a naala daytoy manipud iti Mēctli, ti diosen ti maguey.[34]
Ti nagan ti siudad-estado ket naisurat ti Espaniol iti México nga adda iti ponetiko a pateg ti   a letra iti Mediebal nga Espaniol, a nangirepresenta ti awan timek a prikatiba a postalbeolar ti [ʃ]. Daytoy nga uni, ken ti pay natimekan a prikatiba a postalbeolar ti [ʒ], a nangirepresenta ti  , ket nagbalin ti maysa a awan timek a makedngan a prikatiba ti [x] idi las-ud ti maika-16 a siglo. Daytoy ket nangiturong ti sabsabali a pannakaibaga ti ti Méjico kadagiti nadumaduma apablaak iti Espaniol, a kangrunaan idiay Espania, nga idiay Mehiko ken dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol ket kinaykayatda ti panagiletra a México. Kadagiti napalabas a tawen ti Real Academia Española, nga agalalagad ti pagsasao nga Espaniol, ket nangikeddeng a dagitoy dua a kita ket mabalin a maawat iti Espaniol ngen ti maipatpatalked a panangiletra ket ti México.[35] Kaaduan kadagiti pablaak kadagiti amin nga agsasao ti Espaniol a pagilian ket sursurotendan daytoy, urayno ti pagpilia a sabali a kita ket sagpaminsan pay laeng a maus-usar.Iti Ingles, ti   iti Mexico ket saan a mangirepresenta ti kasisigud wenno ti agdama nga uni, ngem ti konsonante a rimpuok ti [ks].
Ti opisial a nagan ti pagilian ket nagbalbaliw kadagiti panagbalbaliw ti porma ti gobierno. Iti dua nga okasion (1821–1823 ken 1863–1867), ti pagilian ket naam-ammuan idi a kas ti Imperio Mexicano (Imperio Mehikano). Amin kadagiti tallo a batay-linteg (1824, 1857 ken ti 1917, ti agdama abatay-linteg) ket agus-usar ti nagan nga Estados Unidos Mexicanos[36]—wenno ti sabali a pannakaibaga nga Estados Unidos mexicanos[37] ken Estados-Unidos Mexicanos,[38] nga amindagitoy ket naipatarus ti Ilokano a kas ti "Estados Unidos dagiti Mehikano". Ti termino a República Mexicana, "Mehikano a Repubika" ket nausar idi kadagiti Linteg ti Batay-linteg ti 1836.[39]
Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos dagiti Mehikano ket maysa a pederasion dagiti tallo pulo ket maysa a nawaya ken dagiti naturay nga estado, a mangporma ti maysa a kappon nga agsansanay ti grado ti pannakaturay kadagiti Pederal a Distrito ken dagiti dadduma a teritorio.
Ti tunngal maysa nga estado ket adda ti bukodna a batay-linteg, kongreso, ken maysa nga ukom, ken dagiti umili ket agbutbutos babaen ti dagus a panagbutos ti gobernador para iti innem a tawen a termino, ken dagiti pannakabangi kadagiti bukodda a maymaysa a kamara a kongreso ti estado para iti tallo a tawen a termino.[40]
Ti Pederal a Distrito ket maysa a naipangpangruna a politikla a pannakabingbingay a tagikua ti sibubukel a pederasion ken saan a ti maysa a naisangsangayan nga estado, ken iti kastoy, ad-adu ti naipatingga a lokal a papel a panagturay ngem dagiti estado ti pagilian.[41]
Dagiti estado ket nabingbingay kadagiti munisipalidad, ti kabassitan a politikal nga entidad ti administrasion iti pagilian, a tinurayan babaen ti maysa a mayor wenno presidente ti munisipio (Presidente munisipal), a binutosan babaen dagiti agtaeng babaen ti kinaadu.[42]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taga-ugma a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Arkaiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasapaan a tidda ti tao idiay Mehiko ket dagiti sangkap dagiti ramit a bato a nabirukan idiay asideg ti kampo ti apoy idiay Ginget ti Mehiko ken napetsaan babaen ti radio karbon idii circa 23,000 a tawtatwen.[43] Ti Mehiko ket isu ti lugar ti panagtaltalon ti mais ken bukbukel a gapuanan ti maysa a nagdaliasatan manipud dagiti paleo-Indiano agan-anup ken agburburas kadagiti purok ti sedentario nga agrikultura idi rugi ti 7000 BCE.
Dagiti klasiko a paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti simmarsaruno a naporma a luglugar a nagtaltalonan ti mais ken dagiti kultural a kababalin a kas ti narikut a mitolohiko ken relihioso a narikut, ti maysa a vigesimal a numeriko a sistema (naibatay ti duapulo a sistema ti panagbilbilang), ket naiwarwaras kadagiti Mehikano a kultura iti sabsabali a lugar ti Mesoamerika.[44] Iti daytoy a paset ti panawen dagiti purok ket nangrugrugida a nagbalbalin a sosial a napagustuan ken naparang-ay iti maysa a Naidauluan ti hepe, ken ti panagirang-ay kadagiti dakkel a sentro ti pagseremonian.[45]
Kadagiti kasapaan a narikut a sibilisasion idiay Mehiko idi ket ti Olmec a kultura a nagrangrang-ay idiay Aplaya ti Golpo idi agarup a 1500 BCE. Ti Olmec a kababalin ti kultura ket naiwarwaras babaen ti Mehiko kadagiti sabali a pannakaporma a panawen ti kultura idiay Chiapas, ti Oaxaca ken ti Ginget ti Mehiko. Ti pannkaporma a paset ti panawen ket nakakitkita ti pannakaiwarwaras ti naisangsangayan a relihioso ken dagiti simboliko a tradision, ken dagiti pay artistiko ket dagiti arkitektural a karikutan.[46] Iti simmarsaruno a kasakbayan a klasiko a paset ti panawen, dagiti sibilisasion ti Maya ken Zapoteco ket nakaparang-ayda kadagiti narikut a sentro idiay Calakmul ken Monte Albán. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen ti immuna nga gapyso a Mesoamerikano a sistema ti panagsurats ket naparang-ay kadagiti kultura ti Epi-Olmec ken ti Zapoteco, ken ti Mesoamerikano a tradision ti panagsurat ket nakaabot ti kasayaatna iti Klasiko a Maya a Hieroglipiko a sinuratan.[47]
Idiay Tengnga a Mehiko, ti karang-ayan a klasiko a paset ti panawen ket nakakita ti irarang-ay tiTeotihuacano, a nagporma ti milisia ken komersio nga imperio a ti politikal nga impluensiana ket naigay-at iti abagatan aginggana iti Maya a luglugar ken iti pay amianan. Iti paset ti panawen a karang-ayna, ti Teotihuacan, ket naglaon kadagiti kadakkelan a pyramide nga estruktura a nabangon idi kasakbayan ti Columbian nga Kaamerikaan, adda ti populasion iti nasurok a 150,000 a tattao. Iti panawen a pannakarebba ti Teotihuacán idi agarup a 600 CE, ti panagsalsalisal a baetan dagiti kangrunaan a sentro ti politiko ket nangrugrugi idiay tengnga a Mehiko a kas ti Xochicalco ken Cholula. Iti daytoy a panawen idi las-ud ti Epi-Klasiko a Nahua a tattao ket nangrugrugida nga immal-alis iti abagatan idiay Mesoamerika manipud iti Amianan, ken politikal ken kultural a nagbalbalinda a nagturturay idiay tengnga a Mexico, idi pinapanawda dagiti agsasao kadagiti pagsasao a Oto-Manguean.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Opisial a Nagan iti Pagilian". MX: Ti Presidensia ti Mehiko. 2005-03-31. Naala idi 2010-05-30.
- ^ a b Méhiko a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- ^ "Sapasap a Paammo a maipapan iti Mehiko". MX: Sekretario iti Ganganaet a Pannakibiang. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Encyclopaedia Britannica – Dagiti pagsasao ti Mehiko". britannica.com. 2011-04-26. Naala idi 2011-04-26.
- ^ Ti Sapasap a Linteg dagiti Karbengan ti Lingguistika para kadagiti Patneng a Tattao ket maibigbiganna amin dagiti Amerindio a minoridad a pagsasao, a mairaman ti Espaniol, a kas nailian a pagsasao ken naitimbeng nga umisu laeng kadagiti teritorio a maisasao. Ti gobierno ket maibigbigan na dagiti 62 a patneg a pagsasao, ken dagiti sabsabali a kita a saan mawawatan. "Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas". www.gob.mx. Méhiko: CDI.
- ^ a b c Lizcano Fernández, Francisco (Mayo 2005). "Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI" (PDF). Convergencia (iti Espaniol). Méhiko: Universidad Autónoma del Estado de México, Centro de Investigación en Ciencias Sociales y Humanidades. 38: 185–232, table on p. 218. ISSN 1405-1435. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2014-02-24. Naala idi 2012-01-21.
- ^ "Síntesis de Resultados" (PDF). Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2016-03-04. Naala idi 2010-12-22.
- ^ "Politikal a Batay-linteg dagiti Nagkaykaysa nga Estado ti Méhiko Titulo 2 Artikulo 40" (PDF). MX: SCJN. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-05-11. Naala idi 2010-08-14.
- ^ a b "INEGI 2010 nga Estadistika ti Senso". inegi.org.mx. Naala idi 2010-11-25.
- ^ a b c "World Economic Outlook Database, Oktubre 2010". IMF. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ "IMF".
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi Mayo 23, 2012.
- ^ "2013 Human Development Report Statistics" (PDF). Human Development Report 2013. United Nations Development Programme. Marso 14, 2013. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2013-03-19. Naala idi Marso 16, 2013.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mehikano". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 366. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Mehiko". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 366. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Heograpiko a Diksionario ti Merriam-Webster, Maika-3 nga ed. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.; p. 733
- ^ "Quinto año de gobierno". Semanario Zeta. 2011-11-12. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-07-02. Naala idi 2012-09-27.
{{cite news}}: Panagtaripato ti CS1: bot: di ammo ti kasasaad ti kasisigud nga URL (silpo)
- ^ "Kasano ti mangipada kadagiti rehional a bileg: dagiti panagusig a konsepto ken panagsukisok dagiti topiko" (PDF). Britaniko a Gimong ti Internasional a Panagadadal. Naala idi Abril 11, 2012.
- ^ "Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Hapon" (PDF). Naala idi 2012-05-07.
- ^ Oxford Analytica
- ^ "Pagilian ken Agpatpautang a Grupgrupo". Banko ti Lubong. Naala idi Marso 5, 2011.
Ti Akinngato a tengnga a Matgedan a naipalawagan a kas ti matgedan ti tungngal maysa a tao a nagbaetan ti $3,976 – $12,275
- ^ Paweł Bożyk (2006). "Baro a Naindustrialisado a Pagilian". Globalisasion ket Panagbalbaliw ti Ganganaet nga Annuroten ti Ekonomiko. Ashgate Publishing, Ltd. p. 164. ISBN 0-7546-4638-6.
- ^ Mauro F. Guillén (2003). "Dagiti Multinational, Ideolohia, ken Naurnos a Panagobra". Dagiti Patingnga ti Pagtutumpongan. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. pp. 126 (Tabla 5.1). ISBN 0-691-11633-4.
- ^ David Waugh (2000). "Dagiti Agpatpataud nga Industria (kapitulo 19), panagrangrang-ay ti Lubong (kapitulo 22)". Heograpia, Ti Napagkaykaysa nga Arngian. Nelson Thornes Ltd. pp. 563, 576–579, 633, and 640. ISBN 0-17-444706-X.
- ^ N. Gregory Mankiw (2007). Dagiti Punganayan dagiti Ekonomia. Mason, Ohio: Thomson/South-Western. ISBN 978-0-324-22472-6.
- ^ "G8: Nupay dagiti paggiddiatan, ti Mehiko ket Nanam-ay a kas Rumrumsua a Bileg". Ipsnews.net. Hunio 5, 2007. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Mehiko (05/09). Departamento ti Estado ti Estados Unidos. Naala idi:2009-11-25
- ^ CRS a Reporta para iti Kongreso. Serbisio ti Kongresional a Panagsukisok. Nobiembre 4, 2008
- ^ "UNESCO World Heritage Centre – World Heritage List". UNESCO. Naala idi Mayo 25, 2012.
- ^ "Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters". Whc.unesco.org. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Tabla dagiti Tawid a Lugar iti Lubong babaen ti pagilian
- ^ "Turismo" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-07-28. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Aguilar-Moreno, Manuel (2006). Manual ti Biag iti Asteka a Lubong. Facts of Life, Inc. p. 19. ISBN 0-8160-5673-0.
- ^ a b "Nombre del Estado de México". Gobierno ti Estado ti Mehiko. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-04-27. Naala idi Oktubre 3, 2007. (iti Espaniol)
- ^ http://buscon.rae.es/dpdI/SrvltConsulta?lema=méxico
- ^ "El cambio de la denominación de "Estados Unidos Mexicanos" por la de "México" en la Constitución Federal". Ierd.prd.org.mx. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-03-11. Naala idi Nobiembre 4, 2009.
- ^ "Constitucion Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1824)". Tarlton.law.utexas.edu. Septiembre 2, 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-07-20. Naala idi Oktubre 30, 2010.
- ^ "Constitución Mexicana de 1857". Tlahui.com. Naala idi Mayo 30, 2010.
- ^ Leyes Constitucionales de 1836 Naiyarkibo 2016-01-14 iti Wayback Machine. Cervantes Virtual
- ^ "Artikulo 116". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos Mehikanos. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 112". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos dagiti Mehikano. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Artikulo 115". Politikal a Batay-linteg ti Estados Unidos Mehikanos. Kongreso ti Kappon ti Estados Unidos dagiti Mehikano. Naala idi Oktubre 7, 2007.
- ^ "Dagiti Patneng nga Amerikano: Dagiti Kasapaan a Panagak-akar". MSN Encarta. 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-06-14. Naala idi 2013-02-06.
- ^ Kirchhoff, Paul (1943). "Mesoamérica — Sus Límites Geográficos, Composición Étnica y Caracteres Culturales". Acta Americana 1 (1): 92–107.
- ^ Carmack, Robert; et al. (1996). Ti legado ti Mesoamerika: ti pakasaritaan ken kultura ti maysa a sibilisasion ti Patneng nga Amerikano. New Jersey: Prentice Hall.
- ^ Diehl, Richard A. (2004). Dagiti Olmec : Immuna a Sibilisasion ti Amerika. Londres: Thames ken Hudson. pp. 9–25.
- ^ Sampson, Geoffrey; Dagiti sistema ti panagsursurat: Ti Linguistoko a Pangyuna, Hutchinson (Londres), 1985.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Krauze, Enrique (1998). Mehiko: Biograpia ti Bileg: Ti pakasaritaan ti Moderno a Mehiko 1810–1996. New York, New York: Harper Perennial. p. 896. ISBN 0-06-092917-0.
- Meyer, Michael C.; William H. Beezley (2000). Ti Oxford a Pakasaritaan ti Mehiko. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 736. ISBN 0-19-511228-8.
- Parkes, Henry Bamford (1972). Ti Pakasaritaan ti Mehiko (Maika-3 nga ed.). Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-08410-5.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Mehiko iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Mehiko manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Ti Presidensia ti Mehiko (iti Ingles)
- Mehiko a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Mehiko iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Mehiko
- Heograpiko a datos a mainaig iti Mehiko iti OpenStreetMap
- Panagtaripato ti CS1: bot: di ammo ti kasasaad ti kasisigud nga URL
- Mehiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Pagpagilian ti G15
- Pagpagilian ti G20
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1813


text:
Sangalubongan nga Eropuerto ti Cam Ranh
Ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Cam Ranh (IATA: CXR, ICAO: VVCR) (Bietnamis: Sân bay Quốc tế Cam Ranh) ket mabirukan idiay Luek ti Cam Ranh idiay Cam Ranh, ti maysa nga ili idiay probinsia ti Khanh Hoa idiay Bietnam. Daytoy ket serserbianna ti siudad ti Nha Trang, a daytoy ket adda ti 30 km (16 NM) a kaadayo manipud iti eropuerto.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti eropuerto ti Cam Ranh ket binangon idi babaen ti Buyot ti Estados Unidos idi las-ud ti Gubat ti Bietnam, ken tinartaripatu babaen ti Aero Puersa ti Estados Unidos para kadagti milisai a pamay-an a kas ti Pagtayaban aKuartel ti Cam Ranh.
Idi 1972, daytoy a kuartel a naisubli ti gobierno ti Abagatan a Bietnam. Idi Abril 3, 1975, dagiti puersa ti Amianan a Bietnam ket natiliwda ti Luek ti Cam Ranh Bay ken dagiti amin a nabatbati a pasilidad. Manipud idi 1979 aginggana idi 2002, daytoy a pasilidad ket inususar ti Sobiet ken ti Aero Puersa ti Rusia gapu ti 25 atawtawen nga awan rentana a tulagan.
Idi Mayo 19, 2004, kalpasan ti adu a panagpabpabaro, ti eropuerto ket nakaawat ti immuna a komersio a panagtayab manipud idiay Hanoi. Daytoy tattan ket agtengtengngel kadagiti amin a komersio a panagpatayab ti Nha Trang, nga idi ket naipaturong idiay Eropuerto ti Nha Trang. Idi 2007, ti Cam Ranh ket naipasayaat idi a kas maysa a sangalubongan nga eropuerto. Idi Disembre, 2009 ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Cam Ranh ket naluktan. Ti dagup a naipuonan ket agarup a 300 bilion VND.
Dagiti pasilidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti eropuerto ket naisanglad ti kangato iti 40 kadapan (12 m) a ngato ti natimbengan a lessaad ti baybay. Daytoy ket adda ti maysa a dalan a pagtayaban a nadesignado a 02/20 nga adda ti kongkreto a rabaw a narukodan ti 10,000 babaen ti 150 kadapan (3,048 m × 46 m).[3]
Dagiti linia ti eroplano ken dagiti papanan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "ACV: Hội nghị tổng kết công tác năm 2016 và triển khai kế hoạch năm 2017". ACV. 2017-01-20.
- ^ "Cam Ranh International Airport (CRIA)". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-01-27. Naala idi 2017-12-15.
- ^ a b Airport information for VVCR manipud iti DAFIF (epektibo idi Oktubre 2006)
- ^ Pakaammo para iti eropuerto VVCR manipud ti Great Circle Mapper. Taudan: DAFIF (naala idiidi Okt. 2006).


text:
Tamparan
Ti Tamparan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tamparan ket nabingbingay a politikal kadagiti 44 a barbaranggay.[4]
- Bocalan
- Bangon
- Cabasaran
- Dilausan
- Lalabuan
- Lilod Tamparan
- Lindongan
- Linuk
- Occidental Linuk
- Linuk Oriental
- Lumbaca Ingud
- Lumbacaingud South
- Lumbaca Lilod
- Balutmadiar
- Mala-abangon
- Maliwanag
- Maidan Linuk
- Miondas
- New Lumbacaingud
- Pimbago-Pagalongan
- Pagayawan
- Picarabawan
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Poblacion IV
- Raya Niondas
- Raya Buadi Barao
- Raya Tamparan
- Salongabanding
- Saminunggay
- Talub
- Tatayawan North
- Tatayawan South
- Tubok
- Beruar
- Dasomalong
- Ginaopan
- Lumbac
- Minanga
- Lilod Tubok
- Mariatao Datu
- Pagalamatan Linuk
- Pindolonan Mariatao Sarip
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Damdamag (2011-06-08). Dagiti daulo ti Muslim ket gumawawada kenni Lim The Manila Bulletin, naala idi Disiembre 18, 2011
- ^ LGU, Dagiti Munisipalidad Naiyarkibo 2013-01-15 iti Wayback Machine DILG Website, naala idi Disiembre 24, 2012
- ^ Municipality of Tamparan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Australia
Nagsasabtan: 27°S 133°E / 27°S 133°E
Ti Australia, opisial a ti Mankomunidad iti Australia,[9] ket maysa a pagilian idiay Akin-abagatan a Hemisperio a nabuklan ti kangrunaan a daga iti kontinente iti Australia ken dagiti is-isla iti Tasmania ken dadduma pay a babassit nga isla idiay Indiano ken Taaw Pasipiko. Daytoy ket isu ti maikanem a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kadakkel. Dagiti kaarrubana a pagilian ket mairaman ti Indonesia, Daya a Timor ken Papua Baro a Guinea iti amianan; ti Is-isla ti Solomon, Vanuatu ken Baro a Caledonia iti amianan-daya; ken Baro a Selanda iti abagatan-daya.
Para kadagiti 40,000 a tawtawen[10] sakbay ti Europeano a panagtaeng idi naladaw a maika-18 a siglo, ti Australia ket tinaengan idi babaen dagiti patneng nga Australiano,[11] a naikameng ti, maysa wenno ad-adu ti agarup a 250 a grupgrupo ti pagsasao.[12][13] Kalpasan ti panakadukatal babaen dagiti Olandes nga eksplorador idi 1606, ti akin-daya a kagudua ti Australia' ket tinunton babaen ti Gran Britania idi 1770 ken tinagtagitao babaen ti penal a pagluganan idiay kolonia ti New South Wales manipud idi 26 Enero 1788. Ti populasion ket nagin-inut a dimmakkel kadagiti simmarsaruno a dekada; ti kontinente ket nasuksukimat ken nanayonan ti lima a naipatakder a bukod nga agturturay a Balangat a kolkolonia.
Idi 1 Enero 1901, dagitoy nga innem a kolonia ket napederado, a nangporma ti Mankomunidad ti Australia. Manipud iti Pannakapederasion, ti Australia ket nakataripato ti natalinaay a liberal a demokratiko a sistema ti politika nga agpamay-ay a kas maysa a pederal a parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia. Ti pederasion ket buklen dagiti innem nga estado ken nadumaduma a terteritorio. Ti populasion iti 27 a riwriw[4] ket adu a naipatengngaan a dagidiay Akindaya nga estado ken kaaduan nga urbanisado.
Daytoy ket maysa a nangato a narang-ay a pagilian, ti Australia ket isu ti maika-13 a kadakkelan nga ekonomia iti lubong ken addaan iti maikanem a kangatuan ti matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. Ti panaggastus ti Australia iti militar ket isu ti maika-13 a kadakkelan iti lubong. Addaan daytoy iti maikadua a kangatuan ti pagsurotan ti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan iti lubong, ti Australia ket nangato a mairanggo kadagiti adu a sangalubongan a panagipadpada ti nailian a pannakaaramid, a kas ti kasayaat ti biag, salun-at, edukasion, waya ti ekonomiko, ken ti panagsalaknib ti sibil a wayawaya ken dagiti karbengan ti politika.[14] Ti Australia ket maysa a kameng ti G20, OECD, WTO, APEC, UN, Mankomunidad dagiti Pagilian, ANZUS, ken ti Sangkatipunan dagiti Isla ti Pasipiko.
PaammoUrnosen
- ^ Ti Australia ket addan ti maysa a naarian a kanta, "God Save the Queen (or King)
(Ilokano: Apo Isalakanmo ti Rena)", a daytoy ket may-ayam no adda dagiti kameng iti Naarian a pamilia no addada idiay Australia. Kadagiti dadduma pay a maibagay a linaon, ti nailian a kanta ti Australia, "Advance Australia Fair", ket isu ti maay-ayam.[1]
- ^ a b Ti Ingles ket awan ti de jure a kasasaad.
- ^ a b Adda dagiti babassit a paggiddiatan manipud kadagiti tallo a sona ti oras, kitaen ti Oras idiay Australia.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Daytoy ket Pammadayaw – Dagiti Simbolo – Ti Nailian a Kanta iti Australia ken DFAT – "Ti Nailian a Kanta ti Australia" Naiyarkibo 2007-10-23 iti Wayback Machine; "Dagiti Nailian a Simbolo" (PDF). Parliamentary Handbook of the Commonwealth of Australia (iti Ingles) (Maika-29 nga ed.). 2002. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2007-06-11. Naala idi 7 Hunio 2007.
- ^ Macquarie Dictionary [Ti Macquarie a Diksionario] (iti Ingles).
- ^ Collins English Dictionary [Collins Ingles a Diksionario] (iti Ingles). Bishopbriggs, Glasgow: HarperCollins. 2009. p. 18. ISBN 978-0-00-786171-2.
- ^ a b "Population Clock". Australian Bureau of Statistics (iti Ingles). Naala idi 3 Abril 2018. Ti populasion a karkulo ket inaldaw nga automatiko a makarkulo iti 00:00 UTC ken naibatay iti datos a naala manipud iti pagorasan ti populasion iti petsa a naipakita iti dakamat.
- ^ Australian Bureau of Statistics (27 Hunio 2017). "Australia". 2016 Census QuickStats. Naala idi 27 Hunio 2017.
- ^ a b c d "Australia". International Monetary Fund (iti Ingles). Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ "OECD Economic Surveys: Norway 2012" (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2014-08-12. Naala idi 2015-06-25.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF) (iti Ingles). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25.
- ^ "Constitution of Australia" [Batay-linteg ti Australia] (iti Ingles). Naala idi 5 Agosto 2011 – babaen ti ComLaw.
3. It shall be lawful for the Queen, with the advice of the Privy Council, to declare by proclamation2 that, on and after a day therein appointed, not being later than one year after the passing of this Act, the people of New South Wales, Victoria, South Australia, Queensland, and Tasmania, and also, if Her Majesty is satisfied that the people of Western Australia have agreed thereto, of Western Australia, shall be united in a Federal Commonwealth under the name of the Commonwealth of Australia[3. Ket kalintegan to para iti Reina, nga addaan iti nabagbagaan iti Pribado a Konsilo,nga iparangarang babaen ti proklamasion a, ti daytoy ken kalpasan ti maysa nga aldaw a daytoy ket naidutoken, a saan a naladladaw ngem maysa a tawen ti mapalabas kalpasan ti pannakaipasa iti daytoy a Tignay, dagiti tatao ti New South Wales, Victoria, Abagatan nga Australia, Queensland, ken Tasmania, ken no ti Apo ket napaneknekan a dagiti tatao iti Akinlaud nga Australia ket umannurot, ket agkaykaysa da iti Pederal a Mankomunidad iti Australia.]
- ^ Wade, Nicholas (22 Septiembre 2011). "Australian Aborigine Hair Tells a Story of Human Migration" [Ti Australiano nga Aborihen a Buok ket Mangibagbaga ti Sarita ti Migrasion ti Nagtagitaoan]. The New York Times (iti Ingles).
- ^ Anitei, Stefan (9 Mayo 2007). "Both Australian Aborigines and Europeans Rooted in Africa: 50,000 Years Ago" [Dagiti Australiano nga Aborihen ken dagiti Europeano ket Nairamutanda idiay Aprika: Idi 50,000 a Tawtawen]. Softpedia News (iti Ingles).[ – ]
- ^ "Australian Social Trends". Australian Bureau of Statistics website. Mankomunidad ti Australia. Naala idi 6 Hunio 2008.
- ^ Walsh, Michael (1991). "Overview of Indigenous Languages of Australia" [Pakabuklan dagiti Patneng a Pagsasao ti Australia]. Iti Romaine, Suzane (ed.). Language in Australia [Pagsasao idiay Australia] (iti Ingles). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-33983-9.
- ^ "Australia: World Audit Democracy Profile". WorldAudit.org (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-12-13. Naala idi 5 Enero 2008.
BibliograpiaUrnosen
- Denoon, Donald; Mein-Smith, Philippa (2000). A History of Australia, New Zealand, and the Pacific [Ti Pakasaritaan ti Australia, Baro a Selanda, ken ti Pasipiko] (iti Ingles). Oxford, U.K.: Blackwell. ISBN 0-631-17962-3.
- Davison, Graeme; Hirst, John; Macintyre, Stuart, dagiti ed. (1999). The Oxford Companion to Australian History [Ti Oxford a Kumaduaan ti Australiano Pakasaritaan] (iti Ingles). Melbourne, Vic.: Oxford University Press. ISBN 0-19-553597-9.
- Emily Kngwarreye: Paintings [Emily Kngwarreye: Dagiti Pinintaan] (iti Ingles). North Ryde, NSW: Craftsman House / G + B Arts International. 1996. ISBN 90-5703-681-9.
- Germaine, Max (1990). Artists and Galleries of Australia [Dagiti Artista ken dagiti Palko ti Australia] (iti Ingles). Roseville, Vic.: Craftsman House. ISBN 976-8097-02-7.
- Goad, Philip; Willis, Julie, dagiti ed. (2011). The Encyclopedia of Australian Architecture [Ti Ensiklopedia ti Australiano nga Arkitektura] (iti Ingles). Port Melbourne, Vic.: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-88857-8.
- Hughes, Robert (1986). The Fatal Shore: The Epic of Australia's Founding [Ti Makadangran nga Aplaya: Ti Epiko a Panakabangon ti Australia] (iti Ingles). New York, N.Y.: Knopf. ISBN 0-394-50668-5.
- Johnson, Vivien (2007). Papunya Painting: Out of the Desert [Papunya a Pinintaan: Manipud ti Desierto] (iti Ingles). Canberra: Museum of Australia. ISBN 978-1-876944-58-2. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-07-21. Naala idi 2012-09-27.
- Jupp, James (2001). The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, Its People and Their Origins [Ti Australiano a Tattao: Ti Ensiklopedia ti Pagilian, Tattaona, ken Dagiti Punganayanda] (iti Ingles). Cambridge, U. K.: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80789-1.
- Macintyre, Stuart (2000). A Concise History of Australia [Ti Ababa a Pakasaritaan ti Australia] (iti Ingles). Cambridge, U. K.: Cambridge University Press. ISBN 0-521-62359-6.
- McCulloch, Alan; McCulloch, Susan; Childs, Emily McCulloch (2006). The New McCulloch's Encyclopedia of Australian Art [Ensiklopedia ti Australiano nga Arte ni McCulloch] (iti Ingles). Fitzroy BC, Vic.: The Miegunyah Press. ISBN 0-522-85317-X.
- Powell, J. M. (1988). An Historical Geography of Modern Australia: The Restive Fringe [Ti Naipakasaritaan a Heograpia ti Moderno nga Australia: The Restive Fringe] (iti Ingles). Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. ISBN 0-521-25619-4.
- Robinson, G. M.; Loughran, R. J.; Tranter, P. J. (2000). Australia and New Zealand: Economy, Society and Environment [Australia ken Baro a Selanda: Ekonomia, Kagimongan ken Enbironmento] (iti Ingles).
- Smith, Bernard; Smith, Terry (1991). Australian Painting 1788–1990. Melbourne, Vic.: Oxford University Press. ISBN 0-19-554901-5.
- Teo, Hsu-Ming; White, Richard (2003). Cultural History in Australia [Kultural a Pakasaritaan idiay Australia] (iti Ingles). University of New South Wales Press. ISBN 0-86840-589-2.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Australia iti Wikimedia Commons
- Maipanggep ti Australia manipud iti sapot a pagsaadan ti Departamento ti Ganganaet a Pannakibiang ken Komersio
- sapot a pagsaadan ti Gobierno ti Australia (pederal, es-estado ken terteritorio)
- sapot a pagsaadan ti Gobierno ti Australia
- Parlamento ti Australia: Siasinoman (mairaman dagiti daulo ti estado)
- Opisina dagiti Estadistika ti Australia
- portal dagiti organisasion ti komunidad Naiyarkibo 2010-05-02 iti Wayback Machine


text:
Kategoria:Dagiti danaw ti Aprika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 9 a subkategoria, manipud iti 9 a dagup.
B
- Dagiti danaw ti Burundi (1 K, 1 P)
D
- Dagiti Nalatak a Danaw ti Aprika (2 K, 2 P)
- Dagiti danaw ti Demokratiko a Republika ti Kongo (1 K, 1 P)
G
- Dagiti danaw ti Ginget ti Nalatak a Rengngat (1 K, 1 P)
K
- Dagiti danaw ti Kenya (1 K, 1 P)
T
- Dagiti danaw ti Tanzania (2 K, 2 P)
U
- Dagiti danaw ti Uganda (1 K, 1 P)
Z
- Dagiti danaw ti Zambia (1 K, 1 P)


text:
Marso
Ti Marso ket isu ti maika-3 a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano . Daytoy ket maysa kadagiti pito a bulan nga addaan iti kaatidog iti 31 nga al-aldaw. Idiay Akin-amianan a Hemisperio, ti meteorolohikal a panangrugi iti primabera ket mapasamak iti umuna nga aldaw iti Marso. Ti ekuinokso ti Marso iti maika-20 wenno maika-21 ket mangmarka ti astronomikal a panangrugi iti primabera idiay Akin-amianan a Hemisperio ken ti panangrugi ti otonio idiay Akin-abagatan a Hemisperio, a ti Septiembre ket ti tiempo a kapada ti Marso iti Akin-amianan a Hemisperio.
Taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Marso ket nagtaud manipud iti Latin iti Martius, ti umuna a bulan iti kasapaan a kalendario a Romano. Daytoy ket nainaganan kenni Marte, ti dios ti Romano iti gubat a naikeddeng pay a kas ti guardia ti agrikultura ken maysa a puon ti tattao a Romano babaen dagiti annakna a lalaki a ni Romulus ken Remus. Ti bulanna iti Martius ket isu idi ti pangrugian iti tiempo para iti panagtalon ken pannakigubat,[1] ken dagiti piesta a natengngel a pammadayaw kaniana ket naipada babaen dagiti dadduma iti Oktubre, ken naipatingga ti tiempo para kadagitoy nga aktibidad.[2] Ti Martius ket mabalin a nagtultuloy nga isu ti umuna a bulan ti tawen ti kalendario a Romano aginggana idi 153 SK,[3] ken dagiti nadumaduma a relihioso a rambakan iti umuna a kagudua iti bulan ket kasisigud idi a dagiti rambakan ti baro a tawen.[4] Uray idi naladaw a kinaugma, dagiti Romano a mosaiko a nangiladawan kadagiti bulan ket sagpaminsanda nga umuna a nangikabkabil ti Marso.[5]
Ti Marso 1 ket nangrugian ti nabilangan a tawen idiay Rusia aginggana iti patingga ti maika-15 a siglo. Ti Gran Britania ken dagiti koloniana ket nagtultuloy nga agusar iti Marso 25 aginggana idi 1752, idi kanungpalan nga inamponda ti kalendario a Gregoriano. Adu pay kadagiti kultura ken dagiti relihion a mangramrambak pay laeng iti rugi ti Baro a Tawen iti Marso.
Dadduma a nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti Pinlandes, ti bulan ket tinawtawagan iti maaliskuu, a naipammatina a nagtaud manipud iti maallinen kuu, iti las-ud ti Marso, ti Daga ket kanungpalanna a mabalin a makita iti sirok ti niebe (nupay kasta, naisingasing payen dagiti nadumaduma a teoria iti etomolohia). Iti Ukraniano, ti bulan ket tinawtawagan iti бepeзeHb, a ti kayatna a sawen ket kayo ti betula, ken březen iti Tseko. Dagiti naipakasaritaan a nagan ti Marso ket mairaman ti Sahon iti Lentmonat, a nainaganan manipud iti ekuinokso ti Marso ken ti panagin-inut nga iyaatiddog dagiti aldaw, ken ti kanungpalan a birngas ti Kuaresma. Dagiti Sahon ket tinawtawaganda pay ti Marso a kas Rhed-monat wenno Hreth-monath (naala manipud iti diosenda a ni Rhedam/Hreth), ken dagiti Anglo ket tinawtawaganda iti Hyld-monath. Iti Eslobeno, ti tradisional a nagan ket sušec, a ti kayatna a sawen ket ti bulan a ti daga ket namagan tapno mabalinen a talonen. Ti nagan ket immuna a naisurat idi 1466 iti manuskrito ti Škofja Loka. Naus-usar pay dagiti dadduma a nagan, kas pagarigan ti brezen ken breznik, "ti bulan dagiti betula".[6] Ti Turko a balikas ti Mart ket naited kalpasan ti nagan ti Marte ti dios.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mary Beard, John North, ken Simon Price, Religions of Rome (Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge, 1998), pp. 47–48 ken 53.
- ^ Michael Lipka, Roman Gods: A Conceptual Approach (Brill, 2009), p. 37. Dagiti panirigan ni Georg Wissowa kadagiti piesta ni Marte a nangikuadro ti tiempo ti kampania ti militar ket naipukpok babaen ni C. Bennett Pascal, "October Horse," Harvard Studies in Classical Philology 85 (1981), p. 264, nga agraman iti bibliograpia.
- ^ H.H. Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic (Pagmalditan ti UNibersidad ti Cornell, 1981), p. 84; Gary Forsythe, Time in Roman Religion: One Thousand Years of Religious History (Routledge, 2012), p. 14 (iti di pannakaikeddeng idi napasamak ti panagbaliw).
- ^ Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic, p. 85ff.
- ^ Aïcha Ben Abed, Tunisian Mosaics: Treasures from Roman Africa (Getty Publications, 2006), p. 113.
- ^ "Koledar prireditev v letu 2007 in druge informacije občine Dobrova–Polhov Gradec" (PDF) (iti Eslobeno). Municipality of Dobrova-Polhov Gradec. 2006.
{{cite journal}}: Makasapul ti dakamat journal iti
|journal=(tulong)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Marso iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Marso iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Naturay nga estado
Ti naturay nga estado ket isu ti politikal a gunglo nga addaan iti naitengngaan a gobierno nga adda ti kangatuan a nawaya a katurayan iti maysa a heograpiko a lugar.[1] Daytoy ket addaan iti agnanayon a populasion, maysa a gobierno, ken ti pannakabael a sumrek kadagiti pannakibiang kadagiti dadduma a naturay nga estado.[2] Daytoy ket kadawyan pay a maaw-awatan a daytoy ket maysa nga estado a saan nga agkamkammatalek iti wenno suheto ti ania man a bileg wenno estado.[3] Ti kaada wenno pannapapukaw ti maysa nga estado ket maysa a saludsod iti kinapudno.[4] Bayat a segun ti nairangarang a teoria ti pannakabigbig ti estado ket mabalin a rumsua nga awan ti pannakabigbigan babaen dagiti dadduma nga estado, dagiti saan a nabigbigan nga estado ket kadawyanda a marigatan a mangsapul a mangisanay ti napno a panagaramid ti tulagan kadagiti bileg ken makibinglay kadagiti diplomatko a pannakibiang kadagiti sabali a naturay nga estado.
Ti balikas a "pagilian" ket kankanayon a naipangsarsarita nga inus-usar a mangibagbaga kadagiti naturay nga estado, urayno daytoy ket kaibusilanna, a kasisigud, iti maysa laeng a heograpiko a rehion, ken dimteng a ti kaibuksilanna ket nagbalin a naipalawa iti naturay a gobierno a mangtengtengngel ti heograpiko a rehion.
Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chen, Ti-chiang. Ti Internasional a Linteg a Pammigbigan , nga adda ti Naipangpangruna a Nangibasaran ti Panagsanay idiay Gran Brtania ken Estados Unidos. Londres, 1951.
- Crawford, James. Ti Panagpartuat kadagiti Estado iti Internasional a Linteg. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005. ISBN 0-19-825402-4, pp. 15–24.
- Lauterpacht, Sir Hersch. Pammigbigan iti Internasional a Linteg. Cambridge, U.K., 1947.
- Raič, D. Pannaka-estado ken ti Linteg ti Kabukbukodan a panagikeddeng. Martinus Nijhoff Publishers, 2002. ISBN 978-90-411-1890-5. p 29 (nga addaan iti nagibasaran ti Oppenheim iti Internasional a Linteg Tom. 1 1905 p110)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti bileg ti akin ruar a kinaturay iti paset ti Estado ket saan nga agkamkammatalek iti pammaneknek a panagited iti daytoy iti Batay-linteg. … Ti Estado ket met a kompleto a naturay no awan ti pakaitunosanna kadagiti sabali a kameng kadagiti pamilia ti pagilian ti karbengan ken bileg iti pagobraan kadagiti sangalubongan a pannakibiag a maipadpada iti karbengan ken bileg kadagiti sabali nga estado. Dagitoy a bileg ti Estado ket mangiraman ti bileg ti panangirangarang ti gubat wenno makibinglay iti maysa a gubat, ti mangileppas ti kappia, ti mangaramid kadagiti tulagan, ken mangtaripatu kadagiti diplomatiko a pannakibiang kadagiti sabsabali nga estados." — Crotty v An Taoiseach [1987] IESC 4 (9 Abril 1987)
- ^ Kitaen dagiti sumaganad:
- Shaw, Malcolm Nathan (2003). International law. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 178.
Artikulo 1 iti Montevideo a Taripnong kadagiti Karbengan ken dagiti Rebbeng dagiti Estado, idi 1933 ket nagikabil kadagiti kaaduan a naaw-awat a pagannurotan iti pagsurotan iti pannaka-estado iti sangalubongan a linteg. Nangibagbaga a ti estado a kas maysa a sangalubongan a tao ket nasken nga agtagtagikua kadagiti sumaganad nga an-anay: '(a) ti agnanayon a populasion; (b) ti naipalawagan a teritorio; (c) gobierno; ken (d) pannakabael a sumrek kadagiti pannakibiang kadagiti sabali nga estado'
- Jasentuliyana, Nandasiri, ed. (1995). Perspectives on international law. Kluwer Law International. p. 20.
Kadagiti pakaikeddengan ti Estado, dagiti tradisonal a panagipalpalawag a naited para iti Montevideo a Taripnong ket agtaltalinaay a sapasap a naaw-awat.
- Shaw, Malcolm Nathan (2003). International law. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 178.
- ^ Kitaen dagiti sumaganad:
- Wheaton, Henry (1836). Dagiti elemento ti sangalubongan a linteg: nga adda ti panangiladawan ti pakasaritaan ti siensia. Carey, Lea & Blanchard. p. 51.
Ti naturay nga estado ket sapsap a naipalpalawagan iti ania man a pagilian wenno tattao, urayno ania man a porma ti kabukbukodanna a kaunegan a batay-linteg, a mangibukbukodan a naturay a mangituray kaniana kadagiti gangganaet a turay.
- "sovereign", Ti Amerikano a Tinawtawid a Diksionario iti pagsasao nga Ingles (Maika-4 nga ed.), Houghton Mifflin Company, 2004, naala idi 21 Pebrero 2010,
adj. 1. Kabukbukodan nga agturturay; nawaya: ti naturay nga estado.
- "naturay", Ti Baro nga Oxford a Diksionario ti Amerikano (Maika-2 nga ed.), Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2005, ISBN 0-19-517077-6,
panangilasin … [ pammadayaw. ] (iti maysa nga estado wenno pagilian) napno a nawaya ken mangikedkeddeng kadagiti bukodna a pannakibiang.
- Wheaton, Henry (1836). Dagiti elemento ti sangalubongan a linteg: nga adda ti panangiladawan ti pakasaritaan ti siensia. Carey, Lea & Blanchard. p. 51.
- ^ Lalonde, Suzanne (2002). "Dagiti pangipalpalagip ti pampanid". Panagikeddeng kadagiti pagbeddengan iti maysa a naisuppiatan a lubong: ti papel ti uti possidetis. McGill-Queen's Press – MQUP. p. 181. ISBN 978-0-7735-2424-8.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti pamanunotan ti Badinter a Komite ti Pangkapiaen iti Europeano a Warnakan ti Internasional a Linteg
- Ti Ababa a Pangyuna iti Internasional a Linteg Naiyarkibo 2016-11-10 iti Wayback Machine Nga adda dagiti kaso ken komentario. Nathaniel Burney, 2007.
- Ania ti pakaibuklan ti naturay nga estado? babaen ni Michael Ross Fowler ken Julie Marie Bunck
- Dagiti silpo kadagiti kasayaatan sapot ti pagsaadan ti nariego a politiko, ipoliticalrisk.com pakaammo ti panagsurot, panagrepaso ken panangimaton ti naturay a riesgo para iti panaglako ken agnanayon a puonan


text:
Papa Adriano III
Ni Santo Papa Adriano III, ket isu ti Papa manipud idi 17 Mayo 884 aginggana idi Hulio 885. Isu ket naipasngay idiay Roma. Isu ket pimmusay idi 885 idiay San Cesario sul Panaro (Modena) kalpasan ti rugi ti panagbaniagan idiay Worms, iti moderno nga Alemania. Ti banag daytoy a panangbannigana tapno idi ket dumay-ay idiay dieta kalpasan idi nga inawis babaen ti Pranko nga Ari a ni Carlos III, ti Nalukmeg, tapno maikeddeng ti panagsasaruno iti Nasantuan a Romano nga Imperio[1] ken pakisinnaritaan ti dumakdakkel a bileg dagiti Saraseno.
Ti kultona ket naikeddeng idi 1891, ken ti rambakan nga aldawna ket Hulio 8.[2]
Ti ipupusayna ken ti pannakaipunpunna idiay simbaan ti San Silvestro Nonantola Abbey idiay asideg ti Modena[3] ket naipalpalagipan kadagiti nakitkitikitan (c. 1122) a nagkuadro ti ruangan ti simbaan. Dagiti pakalaglagipanna ket mabirukan idiay asideg ti nangato nga altar idiay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Richard P. McBrien, Dagiti biag dagiti Papa: Dagiti pontipikado manipud kenni Santo Pedro aginggana kenni Juan Pablo II, (HarperCollins, 2000), 143.
- ^ Hadrian III, Francois Bougard, Ti Kinapapa: Ti Ensiklopedia, Tomo.2, ed. Philippe Levillain, (Routledge, 2002), 682
- ^ Hadriano III, Francois Bougard, Ti Kinapapa: Ti Ensiklopedia, Tomo.2, 682.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Adriano III iti Wikimedia Commons


text:
Tawiden ti sumaruno a presidente ti naindaklan a panagbalbaliw ti ekonomia
Ti nagsapalan nga agturong iti naprogreso a Pilipinas
Dagiti dadakkel a nagun-odan a reporma ti ekonomia ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte ket dakkel a bentahe ken pangrugian iti sumaruno a presidente ti Pilipinas no daytoy ket maawatanna ti naipasaklot a gasat kenkuana ken saanna a supiaten ti annayasna.
Dagiti nagun-odan a reporma ti ekonomia babaen kenni Duterte. Nangato ti popularidad ni Presidente Duterte kabayatan iti panagtakemna. Iti laksid a ti nakaisentroan iti programana ket maipanggep iti linak ken talna, laban iti droga, ken dadduma pay nga issue politika, dagiti naaramidanna iti pannakaitandudo iti ekonomia ket mabalin a labsanna pay dagiti naaramidan dagiti naglabas a pangulo ti pagilian.
Iti panagtugawna a kas presidente, intandudona iti pannakaipasdek dagiti adu nga imprastraktura babaen iti napaspas a proseso iti panag-decision ket napondoan iti dadakkel a Build Build Build program.
Tapno bumileg pay ti pamastrekan, pinapaspasna ti garaw ti pannakaiparuk-at dagiti pondo para kadagiti proyekto ti gobierno ket alisto a naipasa ti Kongreso ti national budget.
Ti napaspas a panagdesision panggep iti pannakaipatungpal dagiti proyekto imprastraktura ken dadduma pay a programa ket maiyataday la unay iti napanday a reporma ti ekonomia.
Translation: Dagiti napapateg a reporma ti ekonomia ket isu dagiti sumaganad: (1) Reporma iti buis, (2) Reporma iti alisto a panagnegosio, (3) Seguridad ti makan kangrunaanna iti panaganggkat iti ballassi taaw, ken (4) ti nawaya a panag-negosio kas koma iti retail trade law, public servie act, ken foreign investment law.
Dagitoy a reporma ti ekonomia ket saan a nalaka a nagun-od gapu ta adu iti dimmalananna ken adda dagiti saan nga umanamong kangrunaanna iti Senado. Ngem gapu iti nasayaat a saritaan, naurnos met laeng dagitoy a dakkel ti subadna. Ti laeng alisto a naipasa ket ti reporma ti buis. Ti pannakapanday ti seguridad ti makan wenno ti Rice Tarrification Law a nangikkat ti NFA monopoly iti panagangkat ti bagas iti ruar ti pagilian ket nagbalin laeng a linteg iti maikapat a termino ni Duterte, ken adu ti simmupiat.
Dagiti dua a napapateg a reporma ket makitan ti dakkel nga epektona. Ti pannakaipangato ti singir ti buis ket dimmakkel met ti pondo ti gobierno. Paset daytoy ti pannakaikabassit ti singir ti buis kadagiti mangmangged ken pannakaingato ti excise tax panggep iti enerhia ken “sin” taxes kas koma iti tabako, e-cigarretes ken alkohol.
Ti reporma ti buis ket timmulong iti napalawa a pannakaited iti servizio publiko, raman dagiti ordinario a kasapulan ti gobierno ken ti pannakaibanag dagiti daddakel nga imprastraktura ti gobierno kas iti Build Build Build program.
Ti pannakaipakat ti reporma ti seguridad ti makan ket dakkel a tulong iti pannakabalanse ti presio ti irik gapu iti kompetision dagiti agang-angkat ti bagas a pribado a negosiante. Idi, dagiti laeng negosiante a mapabpaboran iti regulasion ti NFA ti aglaklak-am gapu iti artificial shortage no kasta nga ag-desision ti gobierno a kasapulan iti panagangkat ti bagas, ti kangrunaan a kanen dagiti Pilipino.
Sangwentayo iti umay a Mayo ti panagpili iti sumaruno a Presidente a mas kampante ken seguro ti presio ti bagas para kadagiti 110 million a Pilipino.
Gapu ta awanen iti monopoly ti panagangkat ti bagas iti ballasiw-taaw, umad-adu met iti agarup 30 porsiento ti mapaspastrek ti gobierno a taripa gapu iti iseserrek ti imported rice iti pagilian. Kas resulta, kadakkelan a paset ti sumsumrek a taripa ket maipapaay a tulong kadagiti babassit a mannalon ket matulonganda no kasano nga umado pay ti maapitda a saan laeng a pagay ti maimula.
Dagiti dadduma pay a reporma iti ekonomia ket maimplementar iti panagtakem ti sumaruno a presidente ti pagilian ket isu iti agapit kadagitoy a banepisio.
Ti reporma iti pannakaipaay ti insentibo kadagiti agpupuonan ket dimmalan iti tallo a tawen sakbay a naipasa iti Kongreso. Ket dakkel unay daytoy a tulong iti pannakaipatungpal ti reporma iti buis. Kangrunaan a gagem ti reporma ket iti panagbalin a nalawag ken responsable ti pannakaiwanwan ti negosio tapno ad-adu pay iti maguyugoy nga agpuonan.
Basar iti naaprobaran a linteg, ti income tax rate dagiti dadakkel a pasdek negosio ket bimmaba manipud iti 30 a porsiento ket nagbalin a 25 a porsiento. Ken ad-adu pay nga insentibo iti maipapaay kadagiti babassit a negosio gapu ta bimmaba pay iti bayadanda a buis agingga iti 20 a porsiento. Balligi daytoy a wagas gapu ta nagbalin a mas competitive iti panagnegosio iti pagilian no ikumpara iti sabsabali pay a pagilian iti ASEAN.
Ti maikapat ken kaudian a reporma ket ti al-alisto nga iseserrek dagiti diretso nga agpuonan iti Pilipinas manipud iti ballassiw taaw. Napanday dagitoy a linteg tapno maprotektaran dagiti agpupuonan a ganggannaet ket dakkel a tulong daytoy iti panagprogreso ti pagilian.
Iti kaudian a sesion ti kamara ket pimmasan dagitoy a linteg babaen iti panangirekomenda ti presidente a mapapaspas dagitoy a gakat.
Ti pannakaamendar ti Retail Trade Law ket naaprobaran metten itay laeng kallabes. Sumarsaruno ti pannakamendar ti Public Service Act ken ti Foreign Investment Incentives Law.
Iti ababa a pannao, ti kangrunaan a mabenepisyaran kadagitoy a kabbaro a linteg ket maipasaklot iti sumaruno a presidente.
Agur-uray ti naruay a pannubok iti sumaruno a presidente. Saan nga amin ket balitok a maipasaklot kenkuana. Nupay dagitoy a kabbaro a linteg ket naipasan, adda latta gundaway a saan nga anamongan daytoy dagiti adda iti bangir a partido kangrunaan ti Public Service Act a mabalin a makuestionaran ti pannakaimplementarnanto. Daytoy tay makunkuna a kadaanan nga ay-ayam iti panangitantantan ken panangperdi.
Ngarud, kasapulan a nasiglat ken nalaing a mangidaulo ti sumaruno a presidente tapno malabananna dagitoy a karit ti lideratona.
Read the original article on The Philippine Star here.
Filipino translation by:
Leilani Adriano
More on TaxReform News
FIRB approves tax incentives for Mindanao-based cement company →Date Posted: January 17, 2022
The Fiscal Incentives Review Board (FIRB) has approved, upon the recommendation of the Board of … Continue reading FIRB approves tax incentives for Mindanao-based cement company
DOF to hold tax reform awareness forum →Date Posted: June 18, 2017
The Department of Finance (DOF) will conduct a forum next month to heighten public awareness … Continue reading DOF to hold tax reform awareness forum
Dominguez cites tax reform as among key achievements of Duterte administration →Date Posted: July 28, 2021
Tax reform, which has provided income tax cuts for individuals and corporations to unleash their … Continue reading Dominguez cites tax reform as among key achievements of Duterte administration
WE RECOMMEND
Economic managers propose 4 legislative ‘imperatives’ to ensure strong, sustainable, resilient PHL recoveryDate Posted: June 8, 2020
President Duterte’s economic managers are pushing four legislative “imperatives” that include revitalizing the agriculture sector … Continue reading Economic managers propose 4 legislative ‘imperatives’ to ensure strong, sustainable, resilient PHL recovery


text:
Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras
Ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (Ingles: Coordinated Universal Time (UTC)) ket isu ti kangrunaan a pagalagadan ti oras nga inus-usar iti lubong a panagurnos kadagiti pagorasan ken oras. Maysa daytoy kadagiti sabali ken asideg a maikabagian a simmaruno iti Greenwich Mean Time. Dagiti server ti kompiuter, online a serbisio ken dadduma pay a bagbagi nga agtaltalek iti maysa a naawatan a sangalubongan nga oras ket agus-usarda ti UTC para iti daytoy a panggep. No bassit laeng ti kinaapag-isu ti masapul, dagiti kliente ket makaalada iti agdama nga oras ti UTC kadagiti adu nga opisial nga server ti internet ti UTC. No ti kinaapag-isu ket masapul a para iti sub-mikrosegundo, dagiti kliente ket makaalada ti oras manipud kadagiti senial ti satelite. Dagiti Sona ti oras iti lawlaw ti lubong ket naibaga iti positibo wenno negatibo a supli manipud iti UTC, a kasla iti daytoy a listaan.
Ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras ket naibatay iti Internasional nga Atomiko nga Oras (Ingles:ternational Atomic Time (TAI)), maysa a pagalgadan ti oras a naikarkulo nga inusar ti nadagsenan a promedio iti senial a nanipud kadagiti atomiko a pagorasan a mabirukan iti 70 a nailian a laboratorio a lawlaw ti lubong.[1]Ti laeng paggiddiatan dagitoy dua ket ti UTC ket kadawyan a maipagisu babaen ti panagnayon ti maysa a bisiesto a segundo tapno makaipadpada iti UTC1 iti maysa a segundo, a naipalpalawagan babaen ti Panagpalpalikmut ti Daga. Iti sumaruno a 50 a tawen aginggana ken mairaman ti 2011, addan ti dagup a 34 a bisiesto a segundo ti nainayon: maysa a maika-35 a bisiesto a tawen ket maisagsagana a mainayon intono 30 Hunio 2010.[2]
Ti UTC a pagalagadan ket opisial a pagalagadan idi 1961 babaen ti Radio Internasional ti Tinong a Panagkonsulta, kalpasan a rinugian babaen ti dadduma a nailian a laboratorio ti pagorasan. Daytoy a sistema ket naipag-isu iti dadduma a panawen kadagiti sumaganad a taw-tawen, aginggana idi naampon ti bisiesto a segundo idi 1972 tapno malakaan dagiti sumaruno a panagpaisu.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ International Bureau of Weights and Measures 2011.
- ^ "Bulletin C 43". IERS. Naala idi 2012-01-12.


text:
Pagsasao nga Abom
Ti pagsasao nga Abom ket ti gangani nga awanen a pagsasao a naisasao idiay Akinlaud a Probinsia ti Papua Baro a Guinea. Segun ti senso idi 2002, 15 laeng a tattao ti makasao iti daytoy a pagsasao, amin ket lallakay.
Daytoy ket agparang a ti kakaruan a managbaliw ket iti pagsasao a Tirio. Ti leksiko apannakaipadana kadagiti sabali a sasao a Tirio ket 14% iti Bitur, 12% iti Baramu, 11% iti Makayam, ken 9% iti Were.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Abom iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Sociolinguistic survey of the Tirio language family", Tim Jore and Laura Aleman. Unpublished Manuscript.
- "Endangered languages listing: ABOM [aob]" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2015-07-24. Naala idi 2014-05-06.


text:
Abagatan a daya nga Asia
Ti Abagatan a daya nga Asia wenno Akin-abagatan a daya nga Asia ket subrehion ti Asia, a mangbukel kadagiti pagilian a heograpiko nga abagatan ti Tsina, daya ti India, laud ti Baro a Guinea ken amianan ti Australia.[1] Ti rehion ket naisanglad iti pagsasabtan dagiti heolohiko a plata, nga addaan iti nakaro a seismiko ken bulkaniko nga aktibidad. Ti Abagatan a daya nga Asia ket buklen ti dua a heograpiko a rehion
- Nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia, ammo pay a kas ti Indotsina, ken mangbukel ti Cambodia, Laos, Myanmar (Burma), Tailandia, ken Bietnam;
- Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, a mangbukel ti Brunei, Malaysia, Daya a Timor, Indonesia, Filipinas, ken Singapur.[2]
Dagiti kangrunaan a relihion ket Islam, Budismo ken Taoismo, ken sarunuen met ti Kristianidad. Nupay kasta, adu met dagiti nadumaduma a relihion a mabirukan kadagiti amin a paset ti rehion, a mairaman ti Hinduismo ken dagiti adu a naimpluensiaan ti animista a pangsanay.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Klaus Kästle (Septiembre 10, 2013). "Mapa ti Rehion ti Abagatan a daya nga Asia". Nations Online Project. One World - Nations Online. Naala idi Septiembre 10, 2013.
Nations Online is an online destination guide with many aspects of the nations and cultures of the world: geography, economy, science, people, culture, environment, travel and tourism, government and history.
- ^ "World Macro Regions and Components". The United Nations. Naala idi Septiembre 13, 2009.[permanente a natay a silpo]
- ^ Ti moderno nga antropolohia iti Abagatan ... .Liblibro ti Google. Naala idi Oktubre 17, 2011.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Osborne, Milton (2010; immuna a naipablaak idi 1979). Southeast Asia: An Introductory History Allen & Unwin. ISBN 978-1-74237-302-7
- Banister Fletcher; Cruickshank, Dan (1996; first published in 1896). Sir Banister Fletcher's a History of Architecture, Architectural Press, Maika-20 nga edision. ISBN 0-7506-2267-9. Cf. Maikapat a Paset, Kapitulo 27.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Abagatan a daya nga Asia iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao nga Anuta
Nagsasabtan: 11°37′S 169°51′E / 11.61°S 169.85°E
Ti pagsasao nga Anuta (wenno Anutan, lokal a te taranga paka-Anuta) ket ti pagsasao nga Akinruar a Polinesio manipud iti isla ti Anuta iti Is-isla Solomon. Daytoy ket asideg a kabagian ti pagsasao a Tikopia ti kaarruba nga isla ti Tikopia.
Ti Anuta ket kadawyan a naikeddeng a kas pagsasao a Nuklear a Polinesio, uray no addaan kadagiti adu nga impluensia iti Tongiko.
Idi 1977, impablaak ni Richard Feinberg ti dua a tomo a diksionario ken batayan a gramatika iti pagsasao.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti listaan ti balikas dagiti 200 a balikas ket mabalin a magun-od iti Database ti Batayan a Bokabulario ti Austronesio.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Feinberg, Richard. 1977. The Anutan Language Reconsidered: Lexicon and Grammar of a Polynesian Outlier. Two Volumes. HRAFlex Books. New Haven: Human Relations Area Files Press.


text:
Sasao a Tengnga a Maluku
Ti sasao a Tengnga a Maluku ket dagiti sapasap a naikedkeddeng a limapulo a sasao nga Austronesio (heograpiko a sasao a Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio) a kangrunaan a naisasao idiay Seram, Buru, Ambon, Kei, ken ti Is-isla Sula. Awan kadagitoy a pagsasao ket addaan iti ad-adu ngem limapulo a ribo nga agsasao, ken adu kadagitoy ket awanen.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti tradisional a komponente ti Tengnga a Maluku ket ti Sula, Buru, ken sasao a Daya a Tengnga a Maluku, ken mainayon ti naisina nga Ambelau.
Collins (1983)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sumaganad a pannakaidasig ti sasao a Tengnga a Maluku dita babaket manipud iti Collins (1983:20, 22) ken (1986).
- Teor-Kur
- Laud a Tengnga a Maluku
- Daya a Tengnga a Maluku (iti likmut ti Seram ken Aru)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Collins, James T. 1983. The historical relationships of the languages of Central Maluku, Indonesia. Canberra: Pacific Linguistics.


text:
2006
Ti 2006 (MMVI) ket maysa a kadawyan a tawen a mangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano. Kapadpadna dagiti tawen a 5766-5767 iti kalendario a Hebreo ken 1426-1427 iti kalendario nga Islamiko. Ti met 2006 ti ket Tawen ti Aso iti kalendario nga Intsik.
Naituding ti 2006 kas:
- Internasional a tawen dagiti desierto ken panag-sertipiko dagiti desierto
- Tawen ni Rembrandt, kas panglaglagip iti maika-400 nga anibersario ti pannakayanak ni Rembrandt Harmenszoon van Rijn, ti Olánda kalaingan a maika-17 a siglo a pintor.
- Tawen ni Mozart, pannakarambak ti maika-250 a kasangay ti Austriano a kompositor a ni Johann Chrysostom Wolfgang Amadeus Mozart.
- Tawen ni Tesla, pannakarambak ti maika-150 a kasangay ti nalatak a elektroteknisian a ni Nikola Tesla.
- Internasional nga Asperger a tawen, pannakalagip ti maika-100 nga anibersario ti pannakaipasngay ni Dr. Hans Asperger, nakaduktal iti Sindromo ni Asperger.
PimmusayUrnosen
AgostoUrnosen
- Agosto 30 – Naguib Mahfouz, Ehipsio a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1911)
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 21 – Robert Lockwood Jr., Amerikano a musikero (naipasngay 1915)
- Nobiembre 29 – Victoria Quirino-Gonzalez, Umuna a Balasang iti Filipinas (naipasngay 1931)
- Nobiembre 30 – Rafael Buenaventura, Filipino a mangimaton iti banko (naipasngay 1938)
DisiembreUrnosen
- Disiembre 26 – Gerald R. Ford, maika-38 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1913)


text:
Panagkaykaysa dagiti Indigenous People, idagdagadag ti NCIP Abra ken ni Provincial IPMR Romero Daoaten bayat iti selebrasion iti maika-24 nga IPRA Anniversary ken 2021 IP Month Celebration ita nga aldaw, Oktubre 22, 2021. Daytoy ket tapno maymaysada a mangprotektar kadagiti kalinteganda a kas Tingguian.
Kas paset iti selebrasion, naiparang ti kultura dagiti Tingguian babaen iti Uggayam ken Pallook. Imparang pay dagiti agtutubo dagiti contest piece da iti song writing, poster making, ken poem writing contest.
#24thIPRAAnniversary #IPMonthCelebration #NCIP #JoyHELPSandBeyond


text:
Marso 15
Ti Marso 15 ti maika-74 nga aldaw ti tawen (maika-75 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 291 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1767 – Andrew Jackson, maika-7 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1845)
- 1818 – Mariano Álvarez, Filipino a rebolusionario ken politiko (pimmusay 1924)
- 1830 – Paul von Heyse, Aleman a mannurat (pimmusay 1914)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1943 – Gregoria de Jesús, nagpundar iti kapitulo ti babbai ti Katipunan (naipasngay 1875)


text:
Baybay Wandel
Ti Baybay Wandel (ammo pay a kas ti Baybay McKinley[2]) ket ti bagi ti danum idiay Taaw Artiko, ken gumay-at manipud iti amianan a laud ti Greenland aginggana idiay Svalbard. Daytoy a baybay ti artiko ket mabirukan iti 82° longitud amianan ken ti 21° latitud laud. Dagiti baybay nga ad-adayo iti amianan ken amianan a laud ti Baybay Wandel ket nayelo iti amin a paset ti tawen. Ti Baybay Wandel ket gumay-at iti ad-adayo a laud a kas idiay Rawis Morris Jesup. Iti ad-adayo a laud ket ti Baybay Lincoln. Iti abagatan, daytoy ket gumay-at iti Nordostrundingen. Ti Baybay Wandel ket ikapetna ti Baybay Greenland iti abagatan babaen ti Lingsat Fram.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ J. P. Koch: Danmark-Ekspeditionens Kort (PDF; 4.7 MB). Iti: Geografisk Tidsskrift. Bd. 21 , 1911–1912, p. 167–177 (iti Danes)
- ^ Dagiti Bayaby iti Lubong


text:
Mamati a dakkel a katulongan daytoy iti programa ti gobierno probinsial iti benneg ti salun-at nangnangruna iti naiyestablisar a “primary goal” iti panagtugawna a gobernador kas iti pannakapasayaat dagiti ospital ken iti “health care” a maipapaay kadagiti kakailian.
Inbunannagna a maiyannatop ti pannakaisayangkat ti nasao a taripnong agsipud iti napinget a kalikagum ti probinsia a masolusyonan ti maysa kadagiti kangrunaan a parikut iti benneg ti salun-at.
Impalgakna nga arigna nagsardeng ti panagtayyek ti lubong iti napalabas a dandani dua a tawen iti pananglaban ti pandemia a gubuay ti COVID-19.
Mainaig iti daytoy, impadanonna ti panagyamanna kadagiti amin a timmulong a nangsaluad iti probinsia manipud iti nasao a pandemia kangrunaanna kadagiti health workers.
Inpanamnama ni Gob. Marcos Manotoc nga iti kaadda ti UHC ket kalikagumna nga ad-adda pay a mapasayaat ti “health care services” ken ti pannakabael dagiti kakailian a manggundaway iti nadumaduma a serbisio ti salun-at ditoy probinsia.
Inpakaammona nga addan ti naiyestablisar a “malasakit center” iti Gov. Roque B. Ablan Sr. Memorial Hospital ken planona a maiyestablisar daytoy kadagiti district hospital ti probinsia.
Impatalgedna ti agtultuloy a pannakapasayaat dagiti pasilidad kadagiti hospital ken kangrunaanna iti kaadda dagiti kualipikado, “competent” ken “passionate” a “health worker”.
Inkarina a dagiti pasilidad iti benneg ti salun-at ditoy probinsia ket addaan iti umiso a tattao a naragsak, addaan ti napintas a sueldo ken sindadaan nga agserbi kadagiti kakailian.
Inulit manen ni Gob. Marcos Manotoc ti pammatina a ti nasalun-at nga umili ket produktibo nga umili a mangitunda iti nadurdur-as nga Ilocos Norte.
Author: CITA MACALIPIS
Source: PGIN


text:
Pampanid a nakasilpo iti "Kategoria:Dagiti artikulo nga aglaon iti teksto ti pagsasao nga Italiano"
Naisilpo dagiti sumaganad a panid iti Kategoria:Dagiti artikulo nga aglaon iti teksto ti pagsasao nga Italiano
Lokal a ramit: Ipakita laeng dagiti baw-ing
Displayed 4 items.
- Plantilia:ISO 639 a nagan (← silsilpo | urnosen)
- Plantilia:ISO 639 a nagan/dok (← silsilpo | urnosen)
- Kategoria:Dagiti taudan ti pagsasao ti CS1 iti Italiano (it) (← silsilpo | urnosen)
- Kategoria:Dagiti artikulo nga agraman kadagiti taudan ti pagsasao nga Italiano (it) (← silsilpo | urnosen)


text:
Alaska
Nagsasabtan: 64°N 153°W / 64°N 153°W Ti Alaska ket isu ti kadakkelan kadagiti 50 nga estado iti Estados Unidos. Mabirukan idiay murdong ti amianan a laud iti Kontinente ti Amianan nga Amerika, nga addaan ti Kanada iti daya, ti Taaw Artiko iti amianan, ken ti Taaw Pasipiko iti laud ken abagatan, nga adda ti Russia nga adayo a lumaud iti ballasiwan ti Ilet Bering. Ti Alaska ket isu ti maika-4 a kabassitan kadagiti bilang ti umili ken isu ti kabassitan kadagiti kaisekan ti bilang ti umili kadagiti 50 nga estado.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Lehislasion ti Pagsasao idiay Estados Unidos". CompuServe.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-04-26. Naala idi 2011-12-23.
- ^ "ITI KANGATUAN A KORTE PARA IT ESTADO TI ALASKA". RCN. Naala idi 2010-06-02.
- ^ a b "Elevations and Distances in the United States". United States Geological Survey. 2001. Naala idi Oktubre 21, 2011.