text:
Umuna a nabasak ti makainspirar a pakasaritaan ti “naulimek” a gubat ni Josefina ‘Joey’ Guerrero idi agtutuboak, idi arintapusen ti 1970s. Nabasak daytoy iti koleksion dagiti naidumduma ken naisangsangayan a pakasaritaan ti gubat iti Umuna ken Maikadua a Gubat Sangalubongan. Adda pay laeng kaniak ti libro, ngem nagmaris Milo ti sigud nga Alaska a papelna, mapirpirpiren ken subsobran ti buot.
Kadagiti amin a pakasaritaan ti gubat iti pagilian, ti laeng pakasaritaan ni Joey ti naiyabay kadagiti amin a naindaklan a war stories iti sangalubongan. Maysa daytoy a di magatadan a pakasaritaan ken rumbeng laeng a maammuan ti amin daytoy a kinabannuar ni Joey, ti dupap ti agongna, narusanger ti rupana, ken agsakit iti leprosy a babai, a maysa a tulbek iti pannakaparmek dagiti Hapon iti pagilian.
Idi rinibbuot dagiti Hapon ti pagilian, naawis ni Joey nga agkameng iti Allied Intelligence Bureau (AIB) gapu iti kinaturedna. Kameng met iti AIB ti asawana, naubing a mangal-ala iti kinadoktor. Aggapu amin dagiti bilin ken AIB Captain Manuel Colayco, a maysa a respetado a nagpropesor sadiay Sto. Tomas University.
Impablaak ti Times Magazine idi July 19, 1948 ti kinamaingel ni Joey ket nasurok a 4,000 a readers ti nangdaydayaw kenkuana babaen ti surat. Manipud idin, nagsasarunon dagiti pannakapadayawna. Inted ti America kenkuana ti Medal of Freedom with Silver Palm – ti kangatuan a pammadayaw para iti sibilian a nagserbi iti gubat.
Ngem dimmegdeg ti sakit ni Joey. Nupay agsangpet dagiti agasna ken dadduma a kasapulanna manipud kadagiti donasion dagiti GI (wenno Amerikano a soldado), saan a limmaing no di ket kimmaro ti marikriknana gapu ti sakitna a ketong.
Gapu iti dayta a kasasaadna, pinetisionan dagiti makaam-ammo kenkuana sadiay America, lalo dagiti US veterans, ni Attorney General Tom Clark a mapalubosan koma ni Joey nga agpaagas iti National Leprosarium sadiay Carville, Louisianaa ket saan a maingetan kadagiti bilin ken linteg iti imigrasion. Saan a nagpangadua ti America iti itutulongna tapno maagasan ni Joey.
Iti damo ni Joey ti umadak sadiay US, nasurok a 300 a tattao ti siraragsak a nagpasangbay kenkuana. Saanna a ninamnama ti nabara a pannakasarabona.
Kabayatan ti pannakaagasna, nagpampanunot ni Joey. Saan nga agnanayon nga agbiag babaen ti tulong. Nasken nga usarenna a nasayaat ti panawenna. Ket inggaedna ti nagiskuela sadiay. Nagbalin a mannurat kalpasanna.
Insurat ngarud manen ti pabliser ti Times Magazine idi July 16, 1951 ti progress report maipapan ken Joey ken ti inaramidna a kinamaingel.
“If you are one of some 4,000 people who wrote to Joey after TIME told her story (July 19, 1948), you remember her heroic work as an underground agent in the Japanese-run Philippines. She smuggled food, medicine and messages to U.S. prisoners of war, mapped enemy fortifications for the Air Force, once walked 56 miles through lines of trigger-happy sentries to report a mine field where the 37th Division was scheduled to attack Manila. Though shetook many long chances, the Japanese never caught up with her because they were always afraid to search her; through her ragged blouse they could see the dreaded lesions of leprosy.”
Dimteng ti yiirut ti imigrasion ket imbilin ti Immigration Service ti panagawid ni Joey. Ngem kinuna dagiti opisial sadiay Washington nga aguray biit iti sumagmamano laeng a bulan. Babaen ti maysa a “private bill” sadiay Kongreso ti America, naited kenkuana ti US citizenship.
(Maigibusto)


c: text/html

text:
AGSERRAN ti School Year 2017 – 2018, kakibin daytoy ti panagturpos dagiti estudiante iti nagduduma a tukad ti edukasion kangrunaanna iti pre-school, grade school ken kolehio.
Iti daytoy a panawen ti panagturpos dagiti agad-adal, makablaawanda iti pannakagun-odda iti tukad ti edukasion ta iti likudan dagiti adu a rigatda iti naunday a panawen ket apitendan ti bunga ti nagbannoganda. Iti kaadu dagiti sulisog, bisio ken dadduma pay a tubeng ken karit iti panagbasa, saan a nadalus wenno nalaka ti dalan a lasaten tapno makaileppas iti uray ania a tukad ti edukasion, manipud pre-school agingga iti post graduate school
Makablaawan ken mapagyamanan met dagiti nagannak ken mangay-aywan kadagiti nagturpos iti panangibaon ken panangbayabayda kadagiti annak ken aywanda nga agadal ta nagbungan dagiti adu a tuok ken sakripisioda. Para kadagiti nagannak, ti edukasion ti kapatgan a maisagut ken maipatawidda kadagiti annakda. Isu nga awan ti samirenda a tuok ken rigat tapno laeng maisakadda ti panagadal dagiti annakda. Iti pannakaipaay ti adal kadagiti ubbing, dagiti nagannak ti umuna a mangisuro kadakuada sakbay a pormal a sumrekda kadagiti eskuela.
Mapagyamanan pay dagiti agserserbi kadagiti pagadalan nangruna kadagiti adda iti akademia a nangisuro, nangtubay ken nangted iti pormal nga edukasion kadagiti ubbing ken agtutubo iti adu nga anus ken rigatda tapno madanon dagiti adalanda ti tukad ti edukasion. Naindaklan ti akem dagiti mangisursuro kadagiti agturpos ta no awan ti anus, regta ken asida kadagiti adalanda ket saan a nadanon dagiti pupil wenno estudiante ti alimpatok ti balligi. Mabigbig ti panangisuro kas maysa kadagiti katan-okan a propesion ta no awanda ken saanda nga annongen a nasayaat dagiti akemda ket awan ti makagun-od ti pormal nga edukasion.
Naidumduma daytoy a panagtuturpos gapu ta agreduar dagiti umuna a batch ti Senior High School manipud idi mayimplementar ti Kindergarten Plus 12 Program ti Department of Edukasion, 12 a tawenen ti napalabas. Daytoy met a tiempo ti maikatlo a tawen a makakompleto dagiti agad-adal iti Grade 10 wenno Junior High School.
Iti K + 12 Program ti Department of Education, nagbalinen a paset ti elementaria ti Kindergarten sakbay a sumrek iti Grade 1. Nanayonan pay iti dua a tawen ti sigud nga agingga iti uppat a tawen a high school wenno sekundaria. Naadaptar ti K + 12 Program tapno mapadur-as ti kalidad ti edukasion iti Pilipinas ken mayataday daytoy iti International Standard tapno saan a maudi wenno matagibaba dagiti Pilipino no maidilig kadagiti umili dagiti sabali a pagilian a nabayagen nga addaan iti ad-adu a tawen a kurikolum.
Maysa pay kadagiti panggep ti K + 12 Program ket tapno isagana dagiti makaturpos nga nasanay ken maaddaan kadagiti nagduduma nga skills wenno kabaelan kabayatan ti panagadalda iti pinilida a track kabayatan ti panagbasada iti Senior High School tapno kualipikadodan a sumrek iti trabaho. Ngem iti sango ti kinarigat ti agbirok iti nasayaat a trabaho iti Pilipinas, ken kaadu dagiti agturpos iti kolehio a pagpilian dagiti employer, marigatan la ketdi dagiti nakaleppas ti Senior High School a sumrek kadagiti nasayaat a pagsapulan.
Agturpos met ita a panawen dagiti ginasut a ribu nga agad-adal iti nagduduma a kurso iti kolehio. Ngem iti kadagupan iti bilang dagiti agturpos iti kolehio ita nga school year, manonto ngata kadakuada dagiti makastrek iti trabaho a mayataday iti kursoda? Manonto ngata a porsiento ti nadaras a makastrek iti trabaho? Wenno maipadadanto laeng kadagiti adu a bilang ti agturpos iti nagduduma a kurso iti tinawen nga awan pay iti pagsapulan wenno nasayaat a trabahona?
Napateg unay ti edukasion kadagiti Pilipino. Kaaduan a nagannak ket tarigagayanda nga isagutan dagiti annakda iti edukasion kas panangisaganada iti naraniag a masakbayanda. Adu a nagannak ti mangibaon kadagiti annakda nga agbasa tapno makaleppasda iti kolehio tapno maaddaandanto iti nasayaat a trabaho.
Daksanggasat ta kalpasan iti adu a rigat ken napaut a panawen a panagadal dagiti annak manipud elementaria agingga iti kolehio, kalpasanna, ket marigatandanto latta nga agbirok iti tumutop a trabaho, ken adu kadakuada dagiti saan a makastrek iti nasayaat a pagsapulan.
Rinibribu dagiti nagturpos iti kolehio a gapu ta awan ti mastrekanda a nasayaat a trabaho ken saanda kayat a mangpadagsen iti pamiliada ket anusandan ti agtrabaho a crew dagiti fast food restaurants, sales staff dagiti grocery ken department stores. Adu dagiti lisensiado a nurse nga agpapaay a volunteer kadagiti ospital tapno maaddaanda laeng iti padas, ken no dadduma isuda pay ti agbayad kadagiti pagpapaayanda para iti makunkuna nga apprenticeship program.
Adu a nakaadal iti kolehio a Pilipino nga agtatrabaho iti gobierno ken pribado a sektor dagiti saan pay regular ti kasasaadda iti pagtrabahuanda ken saanda nga umaw-awat kadagiti maitutop a sueldo ken benepisio gapu ti panagtultuloy ti contractualization wenno job order system. Agtultuloy dagitoy a sistema iti laksid ti kari idi panawen ti kampania ni Presidente Rodrigo Duterte a gibusannan ti contractualization ken pataudenna dagiti adu a nasayaat a pagtrabahuan.
Nasayaat ketdi ta adu dagiti call centers a mastrekan dagiti nagturpos iti kolehio a nalaing iti communication skills; ken adda latta dagiti mastrekan a pagtrabahuan kadagiti nagduduma a pagilian iti ballasiw-taaw a papanan dagiti Overseas Filipino Workers.
Iti laksid ti kinapudno a saan a naan-anay a pammatalged ti panagturpos iti kurso wenno kolehio tapno maaddaan iti nasayaat a trabaho, kaaduan latta kadagiti Pilipino ti agtarigagay a maaddaan dagiti annakda iti adal ta ti edukasion a magun-odda ket gameng a saandanto a pulos a mapukaw iti las-ud ti panagbiagda. Saanda man a maipakat iti trabaho dagiti adalda ngem mausarda latta ti siribda iti inaldaw a panagbiagda. (Eden A. Alviar)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VIGAN CITY. Nakoronaan kas Saniata ti Ilocos Sur itoy a tawen ni Dorothy Joy Pagurayan bayat ti pageant night a naangay iti Plaza Salcedo ditoy siudad idi Pebrero 5.
Kas gunggonana, inawat ti mutia ti Sinait ti premiona a P50,000, libre a trip iti Bangkok ken ibagiannanto ti Ilocos Sur iti sumaruno a pasalip para iti kina-Miss Philippines.
Napili pay ni Pagurayan kas Best in Gown a dinisenio ni Danica Damo a napili met a Best Designer.
Napili met kas Saniata ti Ilocos Sur Tourism ti taga-Bangui, Ilocos Norte a ni Juliane Aurine Flores idinto a ni Diana Rose Santos manipud iti Batac, Ilocos Norte ti nangiyalat iti korona ti Saniata ti Ilocos Sur Environment.
First runner-up ni Diane Bernardo ti San Juan, La Union ken second runner-up ni Daniella Jose ti Caoayan.
Naited met iti gundaway ken ni Nancy Palomares ti San Ildefonso a mangirepresentar iti Ilocos Sur iti sumaruno a Ms. Tourism Intercontinental kalpasan a naited kenkuana ti Ms. Tourism Intercontinental Philippines award.
Iti minor awards, napili kas Miss Congeniality ni Daniella Jose; Miss Talent ni Diane Bernardo; Ilocanos’ Choice ni Jennylyn Deluria (Dagupan City); Best in Swimsuit ni Diane Rose Santos; Miss Photogenic ni Juliane Aurine Flores ken napili kas Star of the Night iti Talent Night idi Pebrero 1 ni Unique Fadul (Cabugao).
Sakbay ti koronasion, pinagsapata ni Vice Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano dagiti opisial ti kabuangbuangay nga Ilocos Sur Designers Guild.
Kinuna ni Savellano a maysa metten daytoy a wagas tapno madiskobre ti talento dagiti local designers ken maitandudo dagiti lokal a produkto ti Ilocos Sur a maaramat ti panagdisenio.#


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Awanen ti biag ti maysa a lalaki idi maidanon iti ospital gapu iti pannakorientena sadiay Barangay Del Pilar ditoy nga ili idi malem ti Nobiembre 11.
Natayen ni Philip Batin y Valdez, 34, naasawaan, welder ken residente iti Barangay Patac, Galimuyod, Ilocos Sur idi maidanon iti Tagudin General Hospital and Capillariasis Center, Barangay Bio, Tagudin, Ilocos Sur kalpasan a nakoriente bayat ti panagweldingna iti tuktok ti Generica Pharmacy idi agarup 5:00 ti malem ti nadakamat a petsa.
Naammuan a madama ti panagwelding ni Batin iti tuktok ti nasao a parmasiutika idi aksidente a naiggamanna ti maysa a live wire a puon ti nakakigtotan ken nakatinnaganna.
Mapapati a nagdisso ti biktima iti sementado a paset ti pasdek a nagsagrapanna iti dunor iti ulona ket nupay naitaray iti ospital, indeklara ti doktor a nangtaming kenkuana a dead on arrival.#


text:
Enero 23
Ti Enero 23 ti maika-23 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 342 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (343 kadagiti bisiesto a tawen).
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1930 – Derek Walcott, taga-Santa Lucia a mannaniw ken dramaturgo (pimmusay 2017)
- 1947 – Megawati Sukarnoputri, dati a Presidente ti Indonesia
- 1953 – Antonio Villaraigosa, politiko manipud iti Estados Unidos
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1989 – Salvador Dali, maysa a kapategan a pintor iti maika-20 a siglo (naipasngay 1904)


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Mangitulod koma ti karro iti minatay ngem nakidinnungpar iti maysa a traysikel a puon ti pannakatay ken pannakadunor dagiti naglugan ditoy idiay barangay Vical, Santa Lucia, Ilocos Sur.
Naitaray iti Candon City Hospital dagiti agkabsat a Nelson Galus y Gascon, 26, ken Ronald Galus, baro, agpada a residente iti barangay Bagani Tocgo, Candon City, ngem saanen a naidanon a sibibiag ni Nelson.
Iti panagimbestiga dagiti polis ditoy, naammuan a labsan koma ti traysikel a minaneho ni Ronald ti maysa a lugan ngem nasabatna ti karro a minaneho ni Alfredo Jadornio, 55, residente iti barangay Calaoan, a nagkarga iti bangkay ket nagdinnungpar dagiti dua a lugan.
Iti pannakaisurat daytoy, naiyalis ni Ronald iti San Fernando, La Union.


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Menor de edad pay laeng dagitoy ngem aggagabdan iti baka.
Iti pannakaisurat daytoy, nakakustodia da Mark, 17, baro; Jojo, 17; ken Bobby, 14, (parbo ti naganda ta menor de edadda) scrap collectors ken residente iti Barangay Daya, Sta. Maria, Ilocos Sur.
Nakalibas ti kaduada a nainaganan Danny Arzadon, kalugaranda met laeng, ket birbiroken dagiti polis.
Nasalamaan dagiti polis dagiti suspek nga aguk-ukod iti puraw a babai a baka bayat ti panagpatroliada iti national highway a sakup ti Barangay San Nicolas ditoy nga ili idi agarup ala una ti malem ti Agosto 1.
Nagtataray a naglibas dagiti suspek idi makitada dagiti polis ngem nakamatan dagitoy ti tallo kadakuada.
Naammuan iti inbestigasion nga inukod dagiti suspek ti baka iti nakaiwaywayanna iti Barangay Nalvo, Sta. Maria, Ilocos Sur.
Gapu ta menor de edadda, naipaima dagiti suspek iti MSWDO ditoy nga ili.#


text:
Pagsasao a Ghari
Ti pagsasao a Ghari (ammo pay a kas Gari, Tangarare, Sughu, ken Laud a Guadalcanal) ket ti maysa a pagsasao nnga Oceaniko a naisasao idiay isla ti Guadalcanal ti Is-isla Solomon.
Ti dialekto ti Vaturanga ket adun a naus-suar kadagiti patarus ti misionario ken liturhiko, ken nakaiturongan ni Arthur Capell a mangipalawag iti daytoy a kas pagsasao ti mision/eklesiatiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ghari iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ghari". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- Ivens, W. G. (1934). "A Grammar of the Language of Vaturanga, Guadalcanal, British Solomon Islands". Bulletin of the School of Oriental Studies, University of London. 7 (2): 349–375. doi:10.1017/s0041977x0008527x.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Na Voihavo Matena na Hahani Tabu Online a tksto ti liturhia ti Anglikano iti Vaturanga, indihitado babaen ni Richard Mammana
- Paradisec open access Listaan ti bokabulario iti dialekto a Vaturanga
- Paradisec open access Swadesh a listaan ti Vaturanga
- Paradisec open access Napno a teksto ti gramatika ti pagsasao a Vaturanga, Guadalcanal, Is-isla Solomon
- Paradisec open access Mapa dagiti pagsasao ti Guadalcanal


text:
Papa Benedicto XVI
Ni Papa Benedicto XVI (Latin: Benedictus PP. XVI; naiyanak a kas ni Joseph Aloisius Ratzinger; 16 Abril 1927) ket isu ti Papa Emerito ti Katoliko a Simbaan. Isuna ket nagserbi a kas ti maika-265[nota 1] a papa manipud idi 2005 aginggana idi 2013. Iti dayta a papel, isuna idi ti daulo ti Katoliko a Simbaan ken ti Nangiturturay ti Estado ti Siudad ti Batikano. Ni Benedicto ket napili idi 19 Abril 2005 iti maysa a panagpili ti papa, nagrambak ti Misa ti Inagurasion ti Papa idi 24 bril 2005, ken nangala ti panagtagikuan ti katedral, ti Basilika ni San Juan Laterano, idi 7 Mayo 2005. Isu ket patubo ti Bavaria, ken isuna ket addaan ti Aleman ken Batikano a pannakaumili. Ti panagikkatna ket naikeddeng idi 28 Pebrero 2013.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti pudno a bilang dagiti papa ket maysa a banag a sinupsuppiat dagiti eskolar para kadagiti napalabas a siglo. Ti Moderno a Diksionario ti Katoliko (1980) ni John A. Hardon ket nangilista kenni Papa Juan Pablo II (1978–2005) a kas ti maika- 264 a Papa, a mangaramid kenni Papa Benedicto XVI ti maika-265.


text:
Pagam-ammuan, Nagrusod ti Daga!
Kuna dagiti agindeg a kasla adda dumaranudor iti uneg ti daga…
Pammadayaw ni Annie Contillo dagiti ladawan a naaramat iti daytoy a salaysay.
NAGARIGENGGEN ti daga a sinaruno ti panagrengngatna, nayukuyok ket iti apagdarikmat, nagrusoden ti daga ket kasla awan aniamanna a natuang dagiti nalayog a kawayan ken kayo ken pinagirigna dagiti dadakkel ken kongkreto a balay.
Kastoy ti napasamak iti Amguid, maysa a barangay ti Siudad ti Candon a masarakan aginnem a kilometro manipud iti poblasion no pasurongem nga agpadaya ti kalsada nga agpa-Salcedo, Ilocos Sur.
Adda iti nagbedngan ti Candon-Galimuyod-Salcedo, maibilang a paraiso ti Amguid ta adda iti saklot dagiti kabambantayan; arigna adda iti tuktok ti 56 a kadsaaran a pasdek ta 560 a kadapan ti kangatona manipud iti lebel ti baybay.
Saan nga impagarup dagiti agindeg iti Amguid a kalpasan ti agtallo a lawas nga awan sardayna a panagtudtudona, dandani napunas iti mapa ti Candon ti Zone 2 ti barangay. Rimmuka ti bantay a nakaisaadan ti nasao a lugar a nangibunga iti panagrusod ti daga. Gapu itoy, nagirig dagiti balay ken kasla nabukuabukual ti sementado a kalsada nga agturong iti ili ti Salcedo. Adda pay maysa a nalawa a paset ti kalsada nga inalun-on ti daga a nangdadael met kadagiti tubo ti water system ken nangtuang kadagiti poste ti koriente.
Kinuna ni Punong Barangay Herminigildo Del Rosario ti Amguid a nangrugi nga agarigenggen ti daga iti bigat ti Biernes, Agosto 10 a madama ti tudo. Iti panaggaraw ti daga, nagbettak met dagiti kalsada. Nagtuloy ti panagtudona ket ad-adda a dimmakkel dagiti rengngat iti kabigatanna, iti Sabado, kasta met laeng iti Domingo. Kimmaro a kimmaro agingga a nagbaliwen a naan-anay ti topograpia ti barangay.
Napalalo a danag dagiti bumarangay ta iti alas-10:00 pay laeng ti Biernes, Agosto 10, inalun-onen ti nagrusod a daga dagiti kinawayanan nga adda iti igid ti daan a kalsada a mamagkamang iti Candon City ken Salcedo, kas panangilawlawag ti sabali pay nga agindeg.
Nagari ti amak kadagiti bumarangay, nangruna iti Zone 2 a buklen ti Del Rosario Clan (agkakabagian amin dagiti agindeg iti Zone 2 a pakairamanan ni PB Del Rosario) ket maysamaysa nagkararag bayat ti panangibakuitda kadagiti gamigamda a mabalinda nga awiten.
Naggaraw met a dagus ti Gobierno Lokal ti Candon iti panangidaulo ni Mayor Ericson Singson, Gobierno Probinsial iti panangidaulo ni Gob. Ryan Singson, ken ni Deputy Speaker Eric Singson, tapno masaranay dagiti lumugar. Timmulong met dagiti kameng ti Philippine National Police manipud iti siudad ken dagiti kabangibang nga ili, ken ti City Disaster and Risk Reduction Office.
“Nakaay-ay-ay ta kaaduan kadagiti nadadael a balay ti kaararamid pay laeng ken kaaduanna ti saan pay a napagnaedan ta dagiti akimbalay, addada iti abroad,” panangilawlawag pay ni Kapitan Del Rosario.
Mapan a 45 a balay ti nadadael iti Zone 2 ken kaparangetna a lugar.
Segun kadagiti lallakay nga agindeg iti Zone 2, nagreggaay idin ditoy. Immuna idi 1968. Naulit idi 1973 ken idi 1981. Ngem ti napasamak ita ti kakaruan ta saanen a mabalin pay a pagnaedan ti nasao a lugar. Saan nga impagarup dagiti lumugar a saanen a maulit ti panagreggaay ta nagmulmulada payen iti adu a kayo iti disso a nakatulong ketdi iti dakkel tapno tumibker ti daga.
Kuna dagiti agindeg a bayat a mapaspasamak ti panagbaliw ti langa ti daga iti lugarda, kas iti panagrengngat ken panagrusod daytoy, kasla adda dumaranudor iti uneg ti daga ken atapenda pay nga adda ayus ti danum manipud iti ubbog iti tuktok ti bantay a lumasat iti uneg ti daga.
Segun met ken ni Jerry Malamion, Sangguniang Bayan Secretary ti Candon City a pudno nga adda nabiag nga ubbog iti nasao a lugar a naplano pay idi a pamataudan koma iti nadalus a mainum a danum babaen ti tulong ti gobierno ti Japan.
Segun iti Mines and GeoSciences Bureau a nangiwayat iti pannakaamiris ti lugar, maigapu ti panagrusod ti daga iti Amguid iti awan sardayna a tudo.
Agsapsapul ita dagiti lumugar iti Zone 2 ken kaparangetna a lugar iti pakayakaranda ta indeklaran ti MGB a danger zone ti aganay a 75 ektaria ti kalawana a lugar. Kas kinuna ni Kapitan Del Rosario, saanen a mapalubosan pay dagiti agindeg iti Zone 2 ken kaparangetna a lugar ti agbangon manen iti pagtaenganda kadagiti nasao a disso. Addan naituding a mangbantay iti serkan tapno mapawilan ti asino man a sumrek, aglalo iti panawen ti tudo.—O
Kasla nabukuabukual ti sementado a kalsada nga agpaSalcedo, I.S. a lumasat iti Zone 2, Amguid.
Kastoy ti langa ti nagrusod a daga iti Zone, Amguid, Siudad ti Candon. Saan ngarud a nakakaskasdaaw a nadadael dagiti balay iti nasao a disso gapu iti kastoy a nagbalinan ti daga iti nasao a lugar. Bangir a panid, ngato: Maysa laeng daytoy kadagiti balay iti Zone 2, Amguid, Siudad ti Candon a dinadael ti panagrusod ti daga iti nasao a lugar. Baba: Di pay nalnalpas daytoy a balay ngem nadadaelen.
Mairamanto metten ti balay iti kanigid kadagiti nagpanawan a balay iti Amguid.


text:
Pagsasao a Maguindanao
Ti Maguindanaon ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao iti kaaduan a populasion ti Maguindanao idiay Filipinas. Daytoy ket naisasao pay babaen dagiti adu aminoridad kadagiti nadumaduma a parte ti Mindanao kas dagiti siudad ti Zamboanga, Davao, ken General Santos, ken dagiti probinsia ti Amianan a Cotabato, Sultan Kudarat, Abagatan a Cotabato, Sarangani, Zamboanga del Sur, Zamboanga Sibugay, ken ti pay Metro Manila.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maguindanao iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Maguindanao". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
VIGAN CITY – Kinondenar ni Gov. Ryan Singson ti pannakagudas ti biag ti tallo-bulanna nga ubing a natiruan ti ulona babaen ti naiwawa a bala iti isasangbay ti 2014.
Iti mensahena, kinuna ni Singson: “The entire province of Ilocos Sur strongly condemns the untimely death of a three-month-old from Barangay Anonang Mayor, Caoayan, Ilocos Sur who is a victim of senseless killing by an irresponsible gun owner. We cannot tolerate this inhumane act and stands firm towards the protection and security of our people, be it inside or outside our homes.”
Para iti madagdagus a pannakasolbar ti kaso, nangitanggaya ti gobernador iti P250,000.00 a gunggona iti asinoman a makaibaga iti impormasion para iti pannakatunton ti kinasiasino ti nagpaputok a nakaigapuan ti pannakatiro ti ulo ti tallo-bulan ti tawenna nga ubing iti uneg ti balayda sadiay Barangay Anonang Mayor.
Imbilin pay ti gobernador ken ni Provincial Administrator Daquep ti panangidanonna iti pamilia ti biktima ti pinansial a tulong ti gobierno probinsial iti pamilia ti biktima.
“… Nasakit ti nakemko iti daytoy a napasamak ta ubing unay daytoy biktima ti indiscriminate firing … ubing unay a nakettel ti biagna isu a nagdesisiontayo a mangted iti gunggona,” kinuna ni Singson.
Segun iti inisial a panagimbestiga dagiti polis, matmaturog ni Von Alexander Llagas y Quemi, kaabayna ni Valeriano nga amana, idi linussok ti bala ti sim nga atep ti balayda ket nagdisso iti ulo ti matmaturog nga ubing.
Intaray da Valeriano ti ubing, immuna iti Gabriela Silang General Hospital, sada inyalis iti Metro Vigan Cooperative Hospital a nakaideklaraanna nga awanen ti biagna.
Segun iti gobernador, imbilinnan ken ni Provincial Director Police Senior Supt. Jemar Modequillo ti panangtutok daytoy iti inbestigasion para iti madagdagus a pannakatunton ti nagpaputok ken pannakaited iti hustisia iti pamilia ti biktima.
Kinuna ni Singson a “konsensiatayo amin daytoy” idinto nga indagadagna kadagiti kailianna nangruna dagiti lumugar iti Caoayan, Ilocos Sur tapno ireportda iti kapolisan dagiti nakitada a nagpaputok iti dayta a rabii.
Kabayatanna, adda latta dagiti nagatel ti ramayda nga agtagikua iti paltog ta nagpaputokda latta iti baet ti kampania ti kapolisan maikontra iti panagpaputok iti paltog.
Paneknekan daytoy dagiti nasarakan a naiwawa a bala iti dua a balay ken iti plasa ti tallo a barangay ti Bantay ken iti balay ti maysa a kagawad sadiay Caoayan.
Sabali pay a balay iti Barangay Naguilian ditoy met la nga ili ti linussok ti naiwawa a bala, agarup 15 minutos kalpasan ti isasangbay ti baro a tawen.
Maysa a deformed slug manipud iti cal. 45 ti nasarakan dagiti bumalay a da Eufrocina Arre y Aspacio, 50, naasawaan, barangay kagawad, iti uneg ti balayda a mapapati a nanglussok iti sim.
Pagyamanan ta awan ti nadalapus ti naiwawa a bala a bumalay idi simrek iti balay da Arre.
Impaima da Arre ti buli kadagiti nagresponde a polis.]
Iti ili ti Bantay, lima a naiputok a bala ti nasarakan dagiti polis bayat ti panagpatroliada sadiay Barangay Ora idi agarup 2:20 ti bigat ti Enero 1.
Aksidente a nakita dagiti polis dagiti naiputok a bala manipud iti cal. 9mm iti plasa ti nasao a barangay ngem saanda a nasapulan dagiti nagpaputok.
Naireport met nga inabutan ti naiwawa a bala ti balay ni Alejandro Madriaga y Padre, 76, naasawaan, ken residente iti Barangay An-annam idi agarup 12:25 ti bigat ti Disiembre 31.
Segun iti report, mangmangan da Ricardo Carpina y Soriano, 33, naasawaan, tricycle driver, ken ti pamiliana iti balkonahe idi nakangegda iti nanalteek iti atep ti balayda a kasaruno ti pannakatinnag ti bala iti asidegda.
Kinuna ni Carpina a nakangegda kadagiti nagsasaruno a kanalbuong sakbay nga adda nagdisso a buli iti asidegda.
Di pay ammo no asino dagiti nagpaputok.
Kabigatan met ti baro a tawen, insuko da Virgilio Salinas y Pelayo, 40, naasawaan, ken residente iti Barangay Aggay ken ni Ruby Ortega y Baclig, 30, naasawaan, ken residente iti Barangay Lingsat ditoy met laeng nga ili ti saggaysada nga slug manipud iti di pay ammo ti kalibrena a paltog.
Kinuna ni Salinas a bayat ti panangselebrarda iti baro a tawen iti ruar ti balayda, simrek ti balasangda iti kuartona ket nabaddekanna ti maysa a bala.
Segun met ken ni Ortega, madama nga aglutluto idi nakangeg iti nanalteek iti atep ti balayda ket idi nagusisa, naduktalanna a naabutan ti sim ket nakitana ti slug iti asideg ti ruanganda.
Adda itan dagiti slug iti ikut ti Bantay police station para iti umisu a disposision.#


text:
Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian
Ti Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian, wenno United Nations (UN) iti English, ket maysa nga internasional nga organisasion a nabangon idi 1945. Awagan ti UN ti bagbagina kas maysa a "global nga asosasion dagiti govierno a mangtimtimon iti kooperasion iti internasional a linteg, internasional a seguridad, ekonomiko a panagrang-ay, ken panagpapada iti kagimongan." Impasdek ti 51 a pagilian ket agpapan iti 2005, addaan iti 1991 a kamkameng a pagilian, a pakairamanan ti agarup isuamin a mabigbig iti sangalubongan nga agwaywayas a nasnasion.


text:
Kawit, Cavite
Ti Kawit ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cavite iti Filipinas. Ditoy nga ili ti nakayanakan ni Emilio Aquinaldo, ti immuna a presidente iti Filipinas. Ditoy met ti pakasarakan ti Aguinaldo Shrine.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kawit ket nabingbingay a politikal iti 23 barbaranggay.[2]
- Binakayan-Kanluran
- Gahak
- Kaingen
- Marulas
- Panamitan
- Poblacion
- Magdalo (Putol)
- San Sebastian
- Santa Isabel
- Tabon I
- Toclong
- Wakas I
- Batong Dalig
- Balsahan-Bisita
- Binakayan-Aplaya
- Congbalay-Legaspi
- Manggahan-Lawin
- Pulvorista
- Samala-Marquez
- Tabon II
- Tabon III
- Tramo-Bantayan
- Wakas II
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cavite". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cavite". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 13 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
DIDA inawagan a bannuar. Ngamin awan ti ikutna a doliar. Awan ti maitedna a doliar a mainayon iti kaban ti ili. Dida man la dinayaw. Ti laeng adda kenkuana ket ti sipupuso a panagserbina. Ti sipapannakkel a panangakemna iti propesionna kas mannursuro. Ti panangakemna a kas maikadua nga ina dagiti ubbing nga isurona. Ti panangakemna iti pannakaimula dagiti nasayaat a sursuro ken tagipatgen (values) iti naganus a panunot dagiti adalanna. Ti panangmulina iti nasayaat a masakbayan dagiti adalanna iti eskuelaan.
Saan a bannuar. Ngem apay ngarud a pinatayda? Inakemna laeng ti responsibilidadna a kas pinusgan ti Commission on Elections a mangipatungpal iti naurnos nga eleksion. Akem a dina met kiniddaw. Akem a dina koma kayat nga akmen gapu iti kinarugit ti politika iti pagilian. Akem a saan a rumbeng a maikumit iti kas kenkuana a napudno nga agserserbi iti ili.
Ngem nadangkok dagiti awanan puso. Pinuoranda ti presinto a yanda, ti Pinagbayanan Elementary School iti Taysan, Batangas. Agpadada iti poll watcher a ni Leticia Ramos a nakset ken natay, ken nakasugatan ti siam pay a kakaduada.
Dagiti mannursuro ti magungundawayan unay a propesional. Nagbaba la ngaruden ti sueldoda, isuda pay ti maipasungalngal tunggal eleksion.
Ti rigatna, ar-aramidenda la ngaruden ti umno a wagas ken naurnos a panangipatungpal iti akemda tunggal eleksion, isuda pay laeng ti maakusaran nga agar-aramid iti saan a nasayaat.
Maysa a nanumo a mannursuro ni Nelly Banaag. Biktima ti kinaranggas ti eleksion. Biktima dagiti agballa a politiko. Biktima dagiti saan a nalimpio ti panagpampanunotna nga agpampammarang nga agserbi iti ili. Kasano ngata ti panagserbi dagitoy a politiko iti ilida no isuda met ti mangidadanes kadagiti mannursuro?
Kadakami, sika, Nelly Banaag, ti bannuar iti amin a panawen. Sadi ngato a yanmo, tamdagam ti kinaranggas ti ilim. Tamdagam ti iniggesen a gimong a paggargarawan dagiti manglimlimo a karnero. Tamdagam ti panangpartida iti ina nga ili.
Ket kantaenmi met ti oda ken ti elihia iti piesta ti maskara.


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur
-Isaysayangkat dagiti inbestigador ti panagpalutpot no asino ti
nangiwalang iti maysa a residente iti Vigan City a nasarakan ti
bangkayna iti Barangay Nanerman ditoy.
Binigbig ti kabsatna ti biktima ti
pammaltog a ni Jerry Malaca, 33, baro, tubo iti Albay, Legazpi City,
ngem agdama nga agnaed iti Barangay Nanerman ditoy nga ili babaen iti
kabsatna a babai.
Nasarakan ti bangkay ti biktima
iti kataltalonan iti Barangay Naglaoaan ditoy met laeng nga ili.
Nakarekobre dagiti polis iti
asideg ti biktima kadagiti waya ti koriente, plais, buneng ken sako.
Suspetsa dagiti polis a natakaw
dagiti waya ti koriente.#


text:
UTC−05:00
Ti UTC−05:00 ket ti timbengan ti oras a amngkissay kadagiti 5 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Idiay Amianan nga Amerika, daytoy ket napalpaliiw iti Akindaya a Sona ti Oras diti las-ud ti pagalagadan nga oras, ken iti Sentral a Sona ti Oras kadagiti las-ud ti 8 a bulan (kitaen ti Oras a panagin-inut ti lawag). Ti Akinlaud a Karibe ket us-usarenna daytoy iti amin a paset ti tawen.
Dagiti linaon
Akindaya nga Pagalagadan nga Oras (panaglalam-ek ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Estados Unidos
- Amin ti Connecticut, Delaware, Distrito ti Columbia, Georgia, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, North Carolina, Ohio, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, Vermont, Virginia, ken West Virginia
- Kaaduan ti Florida, Indiana, ken Michigan
- Akindaya a paspaset ti Kentucky ken Tennessee
- Saan nga opisial nga inus-usar kadagiti nadumaduma a komunidad ti Kondado ti Russell, Alabama, a mairaman ti Siudad ti Phenix. Urayno ti nainkalintegan nga oras para iti amin nga Alabama iti las-ud ti paset ti panawen ti pagalagadan nga oras ket Sentral nga Oras (UTC–6), ti Siudad ti Phenix ket dagiti nakapalikmut a komunidad ket ipadada dagiti pagorasanda iti dakdakkel a siudad ti Columbus, Georgia, a dagus a ballasiw ti Karayan Chattahoochee manipud ti Siudad ti Phenix.
Sentral nga Oras ti Aldaw (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Estados Unidos
- Akinlaud a paspaset ti Florida, Indiana, Kentucky, ken Michigan
- Mehiko
- Dagiti lugar ti Sentral ken Akindaya (kaaduan ti pagilian). Kaaduan iti Mehiko, ti Oras ti Aldaw ket mangrugi kadagiti lawas kalpasan ti Estados Unidos. Dagiti komunidad iti pagbeddengan ti Estados Unidos nga agpaliiw ket surotenda ti pagalagadan ti panangin-inut ti lawag nga oras ti ti Sentral nga Oras ti Estados Unidos.
Pagalagadan nga oras iti amin a paset ti tawen[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada - ti laeng Isla ti Southampton
- Karibe
- Is-isla ti Cayman (UK)
- Hamaika
- Sentral ken Abagatan nga Amerika
Kalgaw nga Oras ti Isla ti Paskua ti Panagungar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chile - Isla ti Paskua ti Panagungar. Kitaen pay ti Oras idiay Chile.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oras idiay Kanada
- Oras idiay Colombia
- Oras idiay Ecuador
- Oras idiay Mehiko
- Oras idiay Peru
- Oras idiay Estados Unidos
- Akindaya nga Pagalagadan nga Oras
- Sentral nga Oras ti Aldaw
- Listaan dagiti lugar nga agus-usar ti UTC-05:00


text:
Wednesday, December 27, 2017
PERSONNEL/EMPLOYEES, NAGSELEBRARDA TI PASKUA 2017 IDIAY RHU BUILDING
Cabugao, Ilocos Sur – Nagselebrar dagiti Medical Personnel/Employees ti Rural Health Unit-Municipal Health Office (MHO), Cabugao, Ilocos Sur iti Christmas Party 2017 iti karabiyan ti Disiembre 21, 2017 sadiay RHU Building, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Nagatendar ken nangted ti Mensaheda da Mayor Josh Edward S. Cobangbang; Vice Mayor DJ Savellano ken ni SBM Atty. Bryan Jett S. Pano, Committee Chairman on Health. Nakikaysa met ni SBM Jayhan Alcid-Tan iti nadakamat a Christmas Party.
Naaramid dagiti aktibidades a nangparagsak iti selebrasion.
Ti RHU-Cabugao ket idaluan ni Dr. Mark-Lawrence T. Tirao, OIC Municipal Health Officer ti ili a Cabugao, Ilocos Sur. # (Web In-Action)
Nagatendar ken nangted ti Mensaheda da Mayor Josh Edward S. Cobangbang; Vice Mayor DJ Savellano ken ni SBM Atty. Bryan Jett S. Pano, Committee Chairman on Health. Nakikaysa met ni SBM Jayhan Alcid-Tan iti nadakamat a Christmas Party.
Naaramid dagiti aktibidades a nangparagsak iti selebrasion.
Ti RHU-Cabugao ket idaluan ni Dr. Mark-Lawrence T. Tirao, OIC Municipal Health Officer ti ili a Cabugao, Ilocos Sur. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:44 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Thursday, January 11, 2018
BUKEL TI NATENG A MAIMULA, NAITED ITAY NABIIT
Cabugao, Ilocos Sur – Iti panangimaton ti Municipal Agriculture Office-LGU Cabugao iti sektor ti panagmulmula ket nangipaayda iti bukbukel kadagiti agmulmula ti nateng itay agtapos ti Tawen 2017.
Nupay kasta, saan a mapasamak ti panagkirang ti suplay ti nateng iti NISTC Public Market gapu ta adda latta maprodukto dagiti Off-Season Planters nangruna iti lugar a masasao a “Vegetable Bowl” ti ili nga isu ditoy ti Brgy. Salapasap a pakairamananen ti Barangay Bungro. Kasta pay kadagiti mailako a nateng nga aggapu iti kabangibang nga ili gapu iti inaldaw a tienda ditoy ili a Cabugao.
Nupay kasta, kuna ni Mr. Armando Azcueta, Presidente ti Cabugao Vegetable Growers and Traders Association a posible a naimula ti kaaduan kadagiti nadakamat a bukel tapno mapatuladanda dagiti kabarangayan-da nga agmulmula iti nateng.
Innayon ni Mr. Azcueta a kabayatan a maparegget ti backyard gardening ken panagmula ti nagduduma a natnateng iti taltalon kadagiti barangay ket itultuloy met dagiti kameng ti Asosasionda iti agmula ti hybrid a tarong, sili ken kamatis basta adda pagsibog uray no off-season type agingga iti bulan ti Marso ta adda latta masagsagana a paglakuanda babaen iti pannakaibiaheda idiay Cagayan, Manila ken Urdaneta a trade route ti natnateng. # (Web In-Action)
Nupay kasta, saan a mapasamak ti panagkirang ti suplay ti nateng iti NISTC Public Market gapu ta adda latta maprodukto dagiti Off-Season Planters nangruna iti lugar a masasao a “Vegetable Bowl” ti ili nga isu ditoy ti Brgy. Salapasap a pakairamananen ti Barangay Bungro. Kasta pay kadagiti mailako a nateng nga aggapu iti kabangibang nga ili gapu iti inaldaw a tienda ditoy ili a Cabugao.
Nupay kasta, kuna ni Mr. Armando Azcueta, Presidente ti Cabugao Vegetable Growers and Traders Association a posible a naimula ti kaaduan kadagiti nadakamat a bukel tapno mapatuladanda dagiti kabarangayan-da nga agmulmula iti nateng.
Innayon ni Mr. Azcueta a kabayatan a maparegget ti backyard gardening ken panagmula ti nagduduma a natnateng iti taltalon kadagiti barangay ket itultuloy met dagiti kameng ti Asosasionda iti agmula ti hybrid a tarong, sili ken kamatis basta adda pagsibog uray no off-season type agingga iti bulan ti Marso ta adda latta masagsagana a paglakuanda babaen iti pannakaibiaheda idiay Cagayan, Manila ken Urdaneta a trade route ti natnateng. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:08 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Pagsasao a Loncong
Ti pagsasao a Loncong wenno Orang Laut, ket maysa kadagiti sasao a Malayano. Daytoy ket maysa kadagiti patneng a pagsasao ti Orang laut ("Tattao ti Baybay") dagiti isla ti Bangka ken Belitung idiay Indonesia, ken mabalin ket dua naisangayan a pagsasao.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Loncong iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Loncong". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Moseley, Christopher and R. E. Asher, ed. Atlas of the Worlds Languages (New York: Routelage, 1994)


text:
CANDON CITY – Maysa a lalaki ti mapapati a nangpatay iti bagina babaen ti panagbekkelna iti Barangay San Juan ditoy itay nabiit.
Di pay ammo no ania ti nangiduron ken ni John Michael Vincent Abaya, 32, naasawaan, residente iti nadakamat a barangay, a mangkettel iti biagna.
Naammuan iti police blotter a nakita laengen ni Diana, asawa ti biktima, ti asawana a nakabitin babaen ti barut iti ceiling beam iti kusinada.
Naitaray ni Abaya iti St. Martin de Porres Hospital ngem naideklara nga awanen ti biagna idi maidanon ditoy.#


text:
AURELIO S. AGCAOILI
Alimpatok iti Panawen ti Ariangga
(Maika-3 a Gunggona, Iluko, Don Carlos Palanca Memorial Literary Awards 2007)
Alimpatoc, 1, alimpapatoc. En cosas altas el extremo superior o cumber.=Tomaso tambien por lo mas alto a que uno puedo subir, v.g. en un arbol, en una cucana, etc. V. toctoc, patocpatoc. –El M.R.P Predicador Fr. Andres Carro, Vocabulario Iloco Espano, 1888.
I. Ti Pakasaritaan ti Mutia ti Ladingit, 1972
Maysaak a mutia, kunana. Mutia ti ladingit. Ken mutia met ti alimpatok dagiti amin a ragsak.
Siak ni Teresa, kunana, ngem timek ni Ina Wayawaya ti yesngaw dagiti bibigna. Adda bukod a biag dagitoy a bibig a tinubay dagiti buteng kadagiti sipnget ti pagbabakalan. Inap-apiras idi ni Bannuar dagitoy a bibig iti laksid dagiti rinnupak iti man kapatagan wenno iti kabambantayan.
Riknaen ni Teresa ti bibigna. Mariknana ti bibig ti Ina Wayawaya a nagawan. Babaen dagiti mailiw a ramayna a makaammo iti didigra kadagiti pannusa ti kabusor, iti pang-or ti batuta iti bukot, wenno iti kugtar ti nakabota a soldado, wenno iti tukkuol ti ngudo ti paltog iti bibig tapno iti sugat sadiay nga agsayasay ti dara a maisibog iti tapok, maigamer iti arimukamok tapno agsubli iti danum ti baybay, sa iti tudo, sa kadagiti bulbulong dagiti kayo iti kabakiran a kuta dagiti sabali pay a mannakidangadang a kas kadakuada ken Bannuar— babaen dagitoy a ramay nga idi un-unana saan a makaammo iti rigat ti makigapgapas ngem nakasursuro nga agbaredbed kadagiti dunor dagiti kapadada a mannakigubat, rinikna sadiay ni Teresa dagiti aglemlemmeng a lagip ni ayat a binendisionan dagiti mabigatan nga ar-arapaapda ken Bannuar: ti anakda a buniaganda iti Rebo nga agtawid kadagiti amin a tagainep dagiti mannakidangadang ken iti tagainep ni Ina Wayawaya, anak nga agtawid iti kari a wayawaya ken dangadang ni Ama Puon.
Uppat-lima-innem a henerasion, kuna ni Teresa, ket kitaenna dagiti ramayna a makaammo itan iti kapuyo, iti sugat iti panaggapas.
Mutiaak iti saklot ti sipnget ken ti apiras ti ubing a rabii nga adda kadagiti bituen a kunam la no nagtutulag a nagawan itatta, kunana.
Umuliak iti bantay, iti Bantay Sinamar, ta sadiay nga idatonko ti atang dagiti panawen, ti atang ni ayat, ti atang ni agay-ayat nga awan patinggana, kunana.
Iti labba a susuonna adda ti sabsabot a naglaon iti niniugan, ti napaggudua a liningta nga itlog ti manok a minanador ti maysa a napaamo nga abuyo, ti nalangto a gawed nga uray la bumerde ti sagutna a sugpet ken nanam, ti bua a makaparegta nga aggapu a mismo iti immula ti nagawan a kaayan-ayat, ti muskada a parabur dagiti bangkag a sinukay dagiti arado ken pinget ken pannakaawat ti kayat a sawen ti pannakidangadang iti biag, ken ti arak ti basi nga isu ti nangpartuat manipud iti basi ti babai, ti nasam-it a basi ti babai a no tilmonen, saanna a panawan ti karabukob, agtalinaed sadiay, ket iti karabukob nga agbirok iti rugso kadagiti gumawgawawa a bibig. Lagipenna ita ti panangpaingelna iti basi iti burnay, ti panangikabilna iti parek iti bennal— ti nasam-it a tubbog ti unas, ti panangikalina iti burnay iti sirok ti sarusar tapno di magargaraw, ti pananglukatna iti nakedngan nga aldaw, ken ti panagalingasaw ti nasam-it a basi ti babai, ti panangaronna iti pagarakan, ti naandur a panangkadkadua kenkuana ti apuy tapno makaruk-at ti arak iti basi, ti panagbalin ti basi a nakaro nga espiritu a no maitangguap, kunam la no nalamuyot a diro nga aglansad iti bibig, sa iti lilidduokan, sa iti barukong, sa iti boksit, sa iti kinatao, agingga a pabaraenna ti piditpidit, ti pispis, ti bibig, ti puso, ti ungto dagiti ramay, ti gitebgiteb dagiti pulso, ti timek, ti dila, ti pus-ong, ti kinatao.
Diakon agibit pay, kunana.
Bay-ak a ti ibit ti mangib-ibit kaniak, kinuna pay.
Iplastarna ti dalungdongna tapno di serken ti lamiis ti tengngedna, sa ti pispisna, sa ti piditpiditna.
Tarimaanenna ti panagplastar ti sussusuonenna a labba a naglaon iti datonna iti nagawan. Agisem— iti makaawat nga isem.
Mabisin met ti kararua, kunana, kas iti panagbisin ti barukong, ti idda, ti ules, ti pungan, ti bibig, ti sellang, Apo Dios a Manangngaasi, Apo Dios a Nagtagilasag, tapno maawatam ti pinarsuam, dakami a gumawgawa, Apo Dios, kaasiannakami, degdegam ti panangngaasimi iti bukodmi a bagi, degdegam ti panangngaasimi iti sabali, degdegam ti panangdegdegmi iti panangawatmi kadagiti misterio ti biag a dimi unay maawatan.
Agisem— iti makaawat nga isem.
Wanawananna ti agsipungtuan a kinelleng, dagiti di mamingga a bangkag, ti agpakpakada a tartaraudi a lawag ti aldaw iti adayo nga agtunda iti Bantay Sinamar.
Umanges iti nauneg ket bay-anna a lang-abenna amin a nasadiwa nga angin nga aggapu kadagiti tanap, turod, ken waig a mangliklikmut kenkuana.
Iti masanguananna, adda dagiti turod nga agtunda iti sungadan ti nabaneg a bantay nga iti sakaanan daytoy ket ti agassawa a duogan a puon ti mangga a pangidatonanna iti atang.
Matagtagainepna ni Bannuar.
Mabisinak, kuna ti nagawan ngem umis-isem. Adda rayray ti bituen kadagiti matana, adda panagpannakkel iti takderna. Addada iti sirok ti maysa a kayo a dina mailangaan ngem kayo a narukbos ket kunam la no maysa a higante a payong a makaatipa iti rungsot ti panawen.
Agatangak, isungbatna iti nagawan.
Mawawak, kuna ti nagawan.
Agpatedtedak iti arak, mangilasinak iti baso iti sarukang, isungbatna iti nagawan.
Mailiwak, kuna ti nagawan.
Aprosak ti bibigmo, Bannuar, isungbatna iti nagawan. Babaen dagiti ramayko, birokek dagiti nabiag a kari dagiti nabiag nga agekmo.
Mailaak kenka, kuna ti nagawan.
Agur-urayak iti bantay, agur-uray ti sarukang kenka, agur-uray ti atang kenka, isungbatna iti nagawan.
Arakupennak, kuna ti nagawan. Adda biag kadagiti matana, adda kidser kadagiti barukongna, adda nakalemmeng a biag iti timekna. Daytoy ti timek a nangririing iti riknana kadagiti rabii a pampanunotenna ti masakbayan ti dangadang. Sumarut daytoy a timek kadagiti diding ti pakinakemna sa aglansad iti barukongna ket iti kinalamolamo dagiti riknada, ited ni Teresa amin a tagainep ken ni Bannuar.
Agpabus-oy ni Teresa agingga a ti riknada ken Bannuar agbalin a pul-oy iti Amianan, samiweng kadagiti rabii a mabibbibi ti nagawan. Agsala dagiti bagida iti sala idi sariugma, iti sala dagiti antigo a rikna nga iti lasag, sadiay a nagapon, nagpaisalakan, nagbirok iti kaikarian.
Langgong, isungbatna iti nagawan.
Aguni dagiti saltek iti parbangon, agkonsiertoda iti panangipakdaarda iti isisingising ti init. Malukag. Balkoten ti lamiis nga aggapu kadagiti kinelleng ken bambantay iti daya. Iti sipnget, arikapenna ti bautek iti uluananna ket sungbatanna dagiti naimbag a damag dagiti saltek.
Malagipna ita ti panangkuddotna iti luppo ti nagawan, ti kinatangken ti piskel kadagiti luppo a nagadawanna ita iti pigsa a magna tapno itundana ti taraon nga inkarina iti tagtagainepna.
Mariknana ti bara ti sang-aw ti nagawan iti teltelna, iti lapayagna, ti panagbabasa dagiti piditpiditna, ti panagluloken ti sibubukel a kinataona. Malunag a kas kandela iti arakup ti nagawan, ket tagikuaenda nga agpada dagiti kanito, agtakawda kadagiti oras iti agpatnag a di maturog.
Dinak ay-ayaban, kunana.
Saan, kuna met ti ay-ayaten. Ur-urayenka iti panawen a naikari. Kayatko a makita ti masakbayan. Dagiti Bannuar a patanoren ti ili. Dagiti Bannuar nga aggapu iti darepdep ken sellang ken rugsota.
Aprosan ni Teresa ti tianna. Agbalin isuna a ni Ina Wayawaya.
(adda pay tuloyna)


text:
BANGUED,ABRA–Maysa nga EXECUTIVE ORDER iti pinirmaan ni Mayor Dominic B Valera para ti pannaka singir ti maikanatad a bayad ti tungal baboy (hog) a maiserrek iti uneg ti ili ti Bangued nga agapu iti sabali a lugar wenno probincia.
Ti nasao nga EO ket sagudayen na ti pannakaipasdek ti maysa a chock point monitoring a maipasdek ti amin a sumbrekan iti uli tapno mamonitor ti pannakaiserrek dagiti hog wenno baboy a mailako iti ili ti Bangued.
Daytoy nga EO ket gandat na protektaran dagiti amin ang agtartaraken ti baboy wenno addaan ti livelihood nga agindeg ti Bangued tapno saan a sumbrek dagiti nalaka ken posible nga addaan ti sakit a baboy manipud kadagiti sabali a lugar.
Daytoy pay a monitoring station a maipasdek iti sinalang check point ket agbalin payen a quarantine area kadagiti amin a livestock product a nga agapu iti ruar ti Bangued tapno maexsamen pay nga umuna sakbay maiserrekda iti ili ti Bangued para ti pannakaliklik ti pannaka akar ti sakit dagiti amin a dinguen dagiti amin nga agtartaraken ti baboy.
Source: https://www.facebook.com/groups/424991577613645/


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur – Indagadag ti
maysa a konsehal ditoy a mawaknitan a maminpinsan ti karayan Mestizo
ditoy kadagiti balaong tapno nawaya ti panagdaliasat ti nasao a
karayan.
Uray iti kallabes a tawen,
problema dagiti nagkaadu a naipakat a balaong iti karayan gapu ta
makasiparda iti panagdaliasat dagiti mangngalap manipud iti sabali a
barangay.
Indagadag ni Konsehal Leonardo
Atendido bayat ti session itay nabiit kas reaksionna iti reklamo
dagiti mangngalap iti Barangay Poro nga awanen ti pangdarasanda a
pagdaliasatan nga agturong iti ili.
Kanaig
daytoy, impaima ni Vice Mayor Gemma Padaong daytoy a banag iti komite
ti peace and
order nga idauluan ni Atendido.#


text:
Sasao nga Aru
Ti sasao nga Aru ket dagiti grupo ti sangadosena a sasao nga Austronesio a naisasao idiay Is-isla Aru iti Indonesia. Awan dagiti naisasao babaen iti ad-adu ngem sangapulo a ribu a tattao. Urayno heograpiko nga asideg iti sasao a Tengnga a Maluku, saanda a lingguistiko a parte iti dayta a grupo (Ross 1995).
Dagiti pagsasao ket mairaman ti Barakai, Batuley, Dobel, Karey, Koba, Kola, Kompane, Lola, Lorang, Manombai, Mariri, Daya a Tarangan, Laud a Tarangan, Ujir
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Aru". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Impaay ti America amin a tulong ken ni Joey gapu ta saan a nagpangadua a nangipaay ti tulongna idi kinasapulanda ti serbisiona. Ti saanna a panangiymut ti serbisiona uray no agsakit iti ketong ket nagbunga iti kinaindaklan ken naisangsangayan a pakasaritaan.
Insurat ni Thomas Johnson ti “naulimek” a gubat ni Joey ket nairaman daytoy iti koleksion dagiti naindaklan a gubat iti sangalubongan. Mabasa iti panid 268-272 daytoy a pakasaritaan ni Josefina Guerrero iti libro a napauluan iti “Joey’s Quiet War”.
Ania ti maagsawtayo iti daytoy naindaklan a pakasaritaan ni Joey?
Uray no agketong ti maysa a tao, adda kaimudinganna ditoy lubong. Saan a ti sakit ti makatubeng iti tao tapno makapagserbi iti pagilian nangruna ti pannakawayawayana manipud iti ima dagiti nadangkok a a Hapones.
Adtoy ni Josefina Guerrero, agketong. Gapu iti sakitna a ketong, naglasat iti saan a mailadawan a panagsagaba. Iti daydi a panawen, mauy-uyaw ken maum-umsi (ken uray tatta) ti agsakit iti ketong. Karugit dagiti tattao ti maysa nga agketong. Kayarigan ngarud ni Joey ti basura a karimon nga asitgan dagiti tattao. Ngem ti nakasaksakit unay, dina maarakup, dina maubba, dina pay maagkan ti ubing nga anakna a ni Cynthia gapu iti amakna a maakaran daytoy.
No maysa koma nga ordinario a tao, adda koman iti suli ni Joey a mangsangsangit iti kasasaadna. Wenno saan, ilunlunodna pay ket koma ti langit gapu iti daytoy a sagsagabaenna. Ngem saan a nagbalin daytoy a tubeng tapno itedna ti tulongna, uray pay kaapiring daytoy ti peggad ken posible pay ti biagna tapno makapagserbi iti pagilianna.
Kasta ti inaramid ni Joey. Kas nadakamat iti Time Magazine, nagbalin nga ahente ti nalimed a tignay iti pannakirupakda kadagiti Hapon. Inaramatna ketdi ti sakitna iti panangipuslitna iti taraon, agas ken dagiti mensahe kadagiti balud nga Amerikano. Babaen kenkuana, naipadanon iti Air Force dagiti impormasion mainaig iti salaknib wenno garison dagiti Hapon. Maysa a napateg nga impormasion a naipadanonna ti lugar a nakaimulaan dagiti minas ti bomba a dalanen ti maysa a dibision dagiti Amerikano idi rubbuotenda ti Manila. Babaen daytoy nga impormasion, naisalakan iti di pagduaduaan a pannakagudas dagiti soldado ti Aliado a Puersa.
Apay a saan a natakuatan ni Joey kadagitoy a misionna? Gapu iti sakitna a ketong. Agbuteng dagiti sakang a mangsukimat kenkuana gapu ta makapasidduker ti agtabtaba a kudilna.
Iti pakasaritaan ni Joey, naminsan pay a maipasagepsep kadatayo nga adda kaimudingan amin a tao ditoy a biag, uray kasano a kinanumo ken kinabassitna. Ad-adda pay a marukod ti kinaindaklan ti maysa a tao no iti baet ti kaadda iti sakitna, makaipaay iti serbisio iti nagan ti wayawaya iti sanguanan dagiti adu a lapped ken bangen a pakaisungalngalanna iti peggad wenno pakaibuisan ti biagna.
Dayta ni Josefina Guerrero.
Masaludsod: kabaelantayo kadi ti agbalin a kas ken ni Joey, addaan sakit, karimon dagiti tao, ngem imbes nga agpulkok ken aggian iti suli, isebbana ti biagna iti nagan ti wayawaya?
Kabaelantayo kadi a tuladen ni Joey, nga imbes a makarikna iti pannakaupay ken isusuko iti panagwaras ti sakitna, saanna nga intulok nga agrakaya met ti panunotna, ti kinataona ket babaen ti determinasionna, nakaadal ken nagbalin a mannurat?
Manmano ti kas ken ni Joey. Saluduantayo ti padatayo a Pilipino a nangtukay iti panagraem dagiti Amerikano.#


text:
Akinngato a kamara
Ti maysa nga akinngato a kamara, ken sagpaminsan a tinawtawagan iti Senado, ket maysa kadagiti dua a kamara ti dua-kamara a lehislatura (wenno maysa kadagiti tallo a kamara ti tallo-kamara a lehislatura), ti sabali a kamara ket ti akinbaba a kamara.[1] Ti kamara pormal anaidesignado a kas ti akinngato a kamara ket kawdawyan a basbassit, ken masansan nga addaan iti naigawidan a bileg, ngem ti akinngato a kamara. Dagiti pagarigan dagiti akinngato a kamara kadagiti pagilian ket mairaman ti Kamara dagiti Apo ti Nagkaykaysa a Pagarian, ti Senado ti Kanada, ti Rajya Sabha ti India, Konseho ti Pederasion ti Rusia, Seanad ti Irlanda ken ti Senado ti Estados Unidos.
Ti lehislatura a buklen laeng iti maymaysa a kamara (ken isu nga awanan iti maysa nga akinngato akamara wenno akinbabba a kamara) ket maibagbaga kas ti maysa-kamara.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bicameralism (1997) babaen ni George Tsebelis
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Akinngato a kamara iti Wikimedia Commons


text: PIESTA TI KONBERSION NI SAN PABLO. Reprep dagiti sangaili, deboto ken ganggannaet a turista ti agdudupudop iti Vigan City tapno makipagrambak ken sumuknal iti St. Paul Cathedral (ngato) tunggal panangselebrar ti Simbaan iti piesta ti konbersion ni San Pablo, patron daytoy a siudad. Maysa a mangpangayed iti parambak ti panangselebrar ti Vigan iti panagbalinna a siudad idi Enero 22, 2001 a pakaitampokan iti Longganisa Festival a maysa itan a naipangruna a pangawis kadagiti turista nga agpasiar iti siudad. (Salvador A. Espejo)


text:
Doctrina Christiana
Ti Doctrina Christiana ket sinurat ni Padre Juan de Plasencia, ken isu daytoy ti immuna nga am-ammo a naimaldit a libro iti Filipinas, idi 1593.[1]
Ti Doctrina Christiana ket naidumduma a saan laeng a naimaldit idi un-unana nga al-aldaw ngem naimaldit pay iti napasayaat a Gotiko a kita ti letra iti pagsasao nga Espaniol, ken adda pay dagiti kopiana a bersion iti pagssasao a Tagalog, iti Latin a kurdit ken ti kadawyan nga inus-usar a baybayin a kurdit dagiti tao a patneng idi un-unana nga al-aldaw, ken maysa pay a naipatarus iti kasisigud a pagsasao nga Intsik. Idi 1621 adda met naipablaak a kopia iti pagsasao nga Ilokano a naisurat ni Padre Francisco Lopez ken tinulongan ni Pedro Bukaneg,[2] naisurat daytoy iti kurdit a baybayin ken ti titulona ket nabaliwan a kas Doctrina Cristiana en la Lengua Española e Yloca (naawanan ti letra nga h ti Christiana), inus-usar dagiti Kastila daytoy a libro iti pinagisuroda iti Katoliko.
Adda met dagiti kontrobersia no annia met iti immuna a libro iti Espania a Filipinas, adda met dagiti eskolar a namatmati nga iti bersiyon ti pagsasao nga Intsik a natituluan iti Doctrina Christiana en letra y lengua China (Wuchi t’ien-chu cheng-chiao chen-chuan shih-lu) ken naimaldit idi 1590 inggana ti 1592 ti Intsik a mam-amaldit a ni Keng Yong idiay Manila sakbáy nga rimmuar dagiti Espania ken Tagalog a bersiyon. Dagiti immuna a panangibasar kadagiti dua a bersion ket naggapu ken ni Gómez Pérez Dasmariñas, ti maika-pito a gobernador-heneral iti Filipinas, a nagisurat ken ni Philip II ti Espania idi Hunio 20, 1593, a kastoy ti naisurat:
“Apo, iti Kadungnguan a naganmo, Addaak iti daytoy laeng a naminsan, ngamin ta adda iti napateg a masapsapul, no mangted ti lisensia ti panangimaldit kadagiti Doctrina Christiana, addda ditoy ti maysa a naipatulod-iti pagsasao a Tagalog, nga iti patneng ken dagiti kalaingan kadagitoy nga is-isla, ken ti maysa pay iti Intsik—nga addaan ti namnamak nga adu ti maitulongna daytoy ti pagresultaan iti panagbalin ken panangisursuro kadagiti tattao iti dagitoy dua a pagilian; ken ngamin ta dagiti dagdaga ti Indio ket dakdakel iti amin ken nanginnginada pay, Naikabilko ti presiona dagitoy nga uppat a riales iti maysa a libro, aginggana apo a Kadugdunguam no naragsakan to ti panagibagam amin no ania ti maaramid.”[3]
Dagiti linaon ti libro[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti libro ket adda nagyan na a tallopulo ket walo a dagiti bulong ken pitopulo ket uppat a pampanid iti teksto nga Espania, Tagalog a naisurat kadagiti romano a letra, ken Tagalog kadagiti Tagalog a karakter, iti addaan a tabas ti kayo ni Santo Dominico, nga ti kannigid a panid ti libro ket kasisigud a blanko, ngem dagiti immuna a bersiyon ket naikurdit iti, "Tassada en dos reales", a pinirmaan ni Juan de Cuellar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lessing J. Rosenwald. "Lessing J. Rosenwald Collection". Library of Congress. World Digital Library.
- ^ Kurditan Samtoy: The Literature of A Manly Race
- ^ Retana, Wenceslao (1894). La Politica de España en Filipinas, No. 97. Manila.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Tagalog a bersion ti Doctrina Christiana idiay Project Gutenberg


text:
Dziecinów
Ti Dziecinów [d͡ʑɛˈt͡ɕinuf] ket maysa a purok idiay Kondado ti Otwock, Gmina Sobienie-Jeziory. Daytoy a purok ket sakupenna ti kalawa a 6 km2. Adda daytoy iti agarup a 704 nga agtaeng (2007). Iti daytoy a purok ket mabirukan ti Probinsia a Kalsada nga 801, Probinsia a Kalsada nga 799 ken Probinsia a Kalsada nga 805 ken ti pagay-ayaman a gimongan ti Wisła Dziecinów. Naisanglad daytoy iti asideg ti karayan Vistula. Manipud idi 1975 aginggana idi 1998 daytoy a purok ket adda idiay Probinsia ti Siedlce.


text:
KAANO ti Brigada Eskwela, sir? nasaludsod kenkuana iti messenger. A nakatiaganna.
Wen, aya, Brigada Eskwela manen. Kayatna a sawen, asidegen nga aglukat ti klase. Saan manen a napupuotan a nalpas ti agdua bulan a bakasion.
Ngem saan a makuna a bakasion para kadakuada. Naynay latta nga addada iti pagadalan a mangakem iti di agressat a rebbengenda. Narigat pay a maisingitda ti pamiliada no palausen ti manarita.
Simmeksek iti panunotna: no Brigada, iti apagkirem, klasen.
Adu a saludsod ti umap-apay iti panunotna. Kasanoda manen nga isagana dagiti klasrumda?
Itoy a kalgaw, manarimaan ti pannakaipatakder ti 10 a baro a kuarto dagiti ubbing. Ken karugrugi la unay ti baro a gymnasium-da. Iti kinailet ti solar ti pagadalan, no palaluan ti agsao, awanen ti itiitan iti uneg ta agdidippiit dagiti pasdek. Asidegda pay iti baybay. Agarup pitopulo metroda laengen iti kadaratan.
Gapu itoy nga aktibidad iti pagadalanda, agkaraiwara dagiti masapul iti construction. Ken dagiti basura a maparparnuay dagitoy. Nagnaedan payen dagiti trabahador dagiti kuarto.
No isu ti matungpal, agpatakder koma dagiti trabahador iti bunkhouse-da. Ngem kurang ti espasio ti pagadalan. Isu a pinabus-oyan ida ti prinsipalda nga agtalinaed pay laeng kadagiti klasrumda.
Ti rigatna, iti panagnaed dagiti trabahador iti pagadalan, iti panangsiripna kadagiti klasrum iti maysa nga aldaw, naimatanganna no kasano kawara dagitoy. Awanen iti urnos dagiti tugaw, lamisaan, divan kada aparador. Uring-uring ti suelo; kasla saan a masagsagadan.
Napanunotna a nasayaat la unay ti kaadda daytoy makunkuna a Brigada Eskwela. No di mariro, maikasangapulo ket lima a tawenna itan daytoy a programa ti Departamento ti Edukasion.
Gapu iti Brigada, malag-ananda a mangisagana iti pagadalan para kadagiti ubbingda. Saan laeng nga iti uneg ti klasrum ti masapul a maisagana. Sibubukel a pagadalan.
Idi damo a mailungalong daytoy a programa, awan sabali a nakaisangratanna no di ti pannakaisagana ti pagadalan iti panagserrek dagiti ubbing. Nadalus, naurnos, makapasalibukag iti imatang. Tapno conducive for learning a kunada.
Ngem idi agtanoy, naduktalan a saan laeng a panagdalus, panag(i)sagana ti Brigada. Adda naun-uneg a banag a minulina iti puso ti tumunggal maysa.
Nabiag ti espiritu ti bayanihan wenno panagtitinnulong. Awan ti imposible a trabaho no adda panagkakayammet. Nalag-an ti ipato a nadagsen.
Iti Brigada, maimatangan dagiti annak no kasano ti panagtitinnulong dagiti nagannak kadakuada. Mabalin nga agserbi kadakuada daytoy a pagsarmingan. Maimula iti panunotda ti rigrigat dagiti nagannakda a nangisagana iti pagadalanda. Mangibunga daytoy iti panangipategda kadagiti ania man a madanonda iti uneg.
Makainut pay ti pagadalan iti Brigada. Imbes a manangdan ti pagadalan iti panagpatarimaanna kadagiti nadadael, saanen ta addada dagiti nagannak a makabael itoy. Ti mabusbos koma, mausar laengen para kadagiti ubbing. Maigatang iti masapsapul iti uneg ti klasrumda. Wenno iti usarenda a mannursuro tapno nasaysayud ti pannakayallawat ti adal kadagiti adalan.
Iti biang dagiti nagannak, makapagam-ammoda a nasayaat kabayatan ti panagtrabahoda. Mapapigsa ti relasionda. Makapaggagayyemda. Maimula iti isipda ti pateg ti tunggal maysa iti yaaddang ti pagadalan.
Itoy a wagas, mabukel ti timpuyog dagiti nagannak a mabalin a makapanunot/makaparnuay iti pagsayaatan ti pagadalan.
Nagbalinen nga obligasion dagiti nagannak ti BE. Kas maysa nga obligasion, masapul ti pannakipasetda para iti maymaysa a gagem. Saanto a pulos agballigi daytoy no awan ti pannakitimpuyogda.
Ngem no apay nga iti kapaliiwanna, adu latta met dagiti di mangikaskaso kadaytoy a programa. Namin-anon a napaneknekanna dayta.
Kadagiti Brigada nga insaysayangkaten ti pagadalanda, idi damo, adu ti agparang iti umuna nga aldaw daytoy. Napayamanda ta kadagita a panawen ti kaadu ti maubra.
Kas pagyamanda, ikarkarigatan ti pagadalanda, uray bassit laeng daytoy ket bassit ti pondona iti binulan, nga imbaklay ti merienda dagiti naki-Brigada.
Ngem iti panagbayagna nga agisursuro, dagitoy man ti nadlawanna:
Umuna: bumasbassit ti maki-Brigada iti umuna nga aldaw ti makalawas a programa. Maysa laeng ti sumekseksek iti panunotna: kaadu ti trabaho. Mabalin a kayat a lisian dayta dagiti dadduma. Naimbag kadagiti maudi nga aldaw ta bassitto laengen.
Maikadua: nupay naibaga a masapul nga agmalmalem ti Brigada, kaaduanna a gudua aldawda laeng. Rasonda nga adu pay ti trabaho kadagiti balbalayda. Ken baginto kanon dagiti naudi dagiti saanda a naileppas.
Maikatlo: adu latta ti maladaw uray naipakaammo ti oras a panangrugi. Nadlawna pay ketdi nga iranranta dagiti dadduma ti agpaladaw tapno apagisunto no merienda ti pannakilaok, pannakirapokda iti ummong. Ken bassitto laengen nga oras nga agtrabahoda. Isuda pay ti umun-una nga agdamag ti yan ti pag-attendace-san.
Maikapat: addada met latta dagiti physically present laeng. Imaimada a dumteng. No awan mabagida a sagad ken dust pan ti pagadalan, pamrayanda ti agpag-ot kadagiti ruot. Ngem ad-adda a husto a kunaenna nga agimpapag-ot dagiti dadduma. Agaabay, agsisinnangoda nga agpag-ot. Nakamikmikida met. Arigna kudkuddotenda, pidpidilenda laeng dagiti bulong ti ruot. Kasano, ti maysa nga imada, nakaiggem laeng iti selpon idinto a di agtalna ti panagtsitsismisda.
Ken maikalima: adda sagubanit a pambaritis (managpambar) dagiti dadduma. Ipangngepangngegda a kasda la trangrangkasoen. Saanda kano koma nga umay. Ngem mabainda la kano. Ngem nangngeganna iti naminsan a rasonda la gayam dayta tapno saanda nga ipamaysa ti agtrabaho.
Kadagiti naagapad a kapaliiwanna, no masintir wenno madlawan dagiti ubbing daytoy nga aramid dagiti nagannakda, saan nga adayo a tuladenda.
Imbes ngarud nga agballigi ti programa a mangmuli kadagiti ubbing, saan ta mabalin a pagsakduanda pay iti linoloko nga aramid kas makitkitada kadagiti nagannakda.
Kenkuana, saan koma ngarud a barengbarengen dagiti nagannak daytoy a programa. Napateg ti napaypayso a pannakikaykaysada. Nakababain met laeng no saan a makaay-ayo ti pagadalan a pagtalinaedan dagiti ubbing kabayatan a tuntun-oyenda dagiti arapaapda.
Maminsan laeng ti Brigada iti makatawen. Saan koma a pagrason dagiti nagannak nga adu ti asikasuenda kadagiti balbalayda isu a nasken nga aglanganda wenno agawidda a nasapa. Manen, maysa nga obligasion, kas nagannak, ti maki-Brigada.
Akmen a sipupuso. Ited ti sibubukel a bagi kadayta nga aldaw.
Asino koma pay ti agtitinnulong a mangpapintas iti maysa a pagadalan no di dagiti mannursuro, opisial ken dagiti nagannak a kas stakeholders?
No agdinamag nga awan ti pannakitinnulong dagiti nagannak iti maysa a pagadalan, asino ti umuna a maibabain? Ti dayaw ti pagadalan, dayaw met dagiti nagannak. Ti pakaibabainanna, pakaibabainan met dagiti nagannak.
Maikkat koma, idawdawatna a kanayon, ngaruden ti pampanunot dagiti dadduma a nagannak a ti laeng koneksionda iti pagadalan ket ti agbasbasa nga anakda dita. Awanen. Agpabpabasada laeng.
Tunggal maysa, panunotenna koma a makipagtagikua iti pagadalan. Ngarud, masapul nga ipategna daytoy. Taripatuen, saan a dadaelen.
Ket ti Brigada, maysa laeng nga addang a pangipakitaan no kasano nga ipakita ti panangipateg iti pagadalan.
Sapay la koma ta itoy a Brigada, ipamatmat met laeng dagiti nagannak ti napaypayso a suportada.
Dayta ti idawdawatna!
(Gibusna)


text:
Inyangadko ti rupak ket nakitak ti nagmanto a tangatang a kas man makipagrikna iti nakaro nga ulpit a sagsagabaek ti denna ti imbilangko nga ina. Ay-ayek unay ti bagik ta saan a tao ti panangtratarna kaniak. Imbag pay ti baka a taraken ta maiwayway nga agarab iti ruot iti agmalem sa maiyawid ken maisubli iti koral.
Nagkukotak iti suli idinto a piniselko ti tianko. Iti panaguyas ti rabii, simmuknor ti lamiis idinto a kuminnit ti bisinko a di mangpaturog kaniak. Sumanengseng dagiti lamok.
Bimmangonak iti pumarbangon ta diakon maibturan ti bisinko. Ngem anian a pannakaupayko ta naibalunet ti rikep ti kadaklan.
Nataldiapak ti makopa a narnuoyan ti bungana. Nangpurosak iti tallo. Dagitoy ti pinangpedpedko iti bisinko.
Kabigatanna, agkakapsutak a bimmangon. Napanko inwayway ti baka. Nagapuyak kalpasanna. Adda nabati a kagudua ti tinuno nga ikan iti ngato ti dalikan ket daytoy ti innalak a balonko. Napanak nagpuros iti kamatis iti kanatengan iti likud ti balaymi. Napia la nga isimotko iti innapuy.
Napardas ti panaglabas ti bulan, panagserran ti klase. Uray no kaskasano, nangato ti gradok. Addaak iti maikalima a kangatuan iti klasemi.
Imbagak ken ni Nanang Marie nga isu ti mangisab-it iti ribonko. Ngem binugtaknak ketdin. Dina kano masango. Saanakon a nagun-uni. Ammok nga adda problemana ken ni Tatang Andres. Nasukalan ni Nanang Marie nga adda babai ni Tatang Andres. Nagririda idi kanikadua nga aldaw. Agingga ita, di pay simmangpet ni Tatang Andres.
“Sika ti malas ditoy balay isu a makaammokan iti biagmo!” kinuna kaniak ni Nanang Marie.
Namrayak laengen ti naglua iti suli, Manong Danny. Idi agangay, napanak iti sipi ket nagukagak iti daan a lakasa. Nakakitaak iti puraw a bestida. Panakkelen ngem daytoyen ti isuotko, nakunak iti bagik. Dinagdagusko a linabaan. Nakakitaak iti daan a nangisit a sapatos. Binugguak sako ninasnasan agingga iti napukaw bassit ti kusapona.
Mababainak idi makadanonak iti pagadalanmi iti malem kabigatanna. Nagpipintas dagiti bado dagiti kaklaseak. Ad-addan a makita ti kinanumo ti aruatek idi naiyabayak kadakuada. Sinutsutildak dagiti kaklaseak ngem namrayak laengen ti nagulimek.
Idi mayawag ti naganko, diak koman umuli iti stage iti bainko ngem immasideg ti maestrak. Isun ti nangkuyog kaniak iti stage ken nangisab-it ti medaliak.
Iti apagdarikmat, rimmaniag ti rupak. Sipapannakkelak a nangapros iti medaliak bayat ti yuulogko iti stage.
Iti dayta a rabii, kilabban ken daing a munamon a nakamatisan ti pinangrabiik. Diak nadatngan ni Nanang Marie iti balay. Mabalin a napan naki-blow-out iti anak ti kaarrubami a padak a nagraduar.
Iti panagmaymaysak, mangegko ti arimbangaw iti pagtaengan dagiti kaklaseak. Madama ti ragragsak. Manen diak nasarkedan iti yaapay ti apalko kadakuada. Inay-ayko manen ti bagik gapu iti agdama a sasaadek iti biag.
Iti dayta a rabii, maysa a pangngeddeng ti nabukel iti panunotko. Pumanawakon iti denna ni Nanang Marie!
(Maituloyto)


text:
PUDNO ngata ti tarigagay ti pamilia daydi Presidente Ferdinand Marcos nga isublin ti paset dagiti kinabaknangda a maatap a nagun-odda iti dakes a wagas kabayatan ti napaut a panawen a panagturayna?
Inrakurak ni Presidente Rodrigo Duterte a nakipatang kenkuana ti pannakangiwat ti Pamilia Marcos ta kayatda nga isubli ti paset ti mapapati nga ill-gotten wealth iti gobierno tapno mainayon iti mausar a pondo ti pagilian. Impalgakna a kasapulanna ti autorisasion manipud iti Kongreso tapno adda bilegna a makitulag kadagiti Pamilia Marcos iti pannakaisubli ti paset ti kinabaknang ti pamiliada.
Saan a kinompirma wenno naglibakan ni Ilocos Norte Governor Imee Marcos ti inrakurak ti Presidente iti publiko ngem impasingkedna nga ania man a negosasion ket makaammon dagiti abogado ti pamiliada ken ti Presidente wenno pannakabagina.
Narigat a patien ni House Speaker Pantaleon Alvarez iti kinaserioso ti Pamilia Marcos a mangisubli ti paset ti maatap a kinusitan a kinabaknangda. Agdudua pay no addaan ti Kongreso iti bileg a mangited ti autoridad iti Presidente a makinegosasion kadagiti kameng ti Pamilia Marcos.
Impalgak met ni Albay Representative ken lider ti opposition bloc Edcel Lagman a saanen a kasapulan ni Duterte ti autorisasion ti Kongreso tapno makinegosasion iti pannakaisubli ti maatap a kinusitan a kinabaknang ti Pamilia Marcos ta addan kenkuana dayta a bileg babaen ti Presidential Commission on Good Government. Ti PCGG ket nabukel tapno pasublienna dagiti mapapati a kinusitan a kinabaknang a naurnong ti Pamilia Marcos, dagiti kabagian, pasurot, nasinged a kaaliadoda iti Pilipinas ken sadiay ballasiw ti taaw.
Ti inrakurak ni Duterte a tarigagay ti Pamilia Marcos a mangisubli ti paset ti maatap a kinusitan a kinabaknangda agraman dagiti sumagmamano a gold bars ket nagpataud iti nagduduma a reaksion kadagiti Pilipino. Adda dagiti nagkuna a saan a nakapappapati nga aramiden dayta ti Pamilia Marcos ta iti nabayagen a tiempo ket saanda nga inaklon a nagpabaknangda wenno nagkusitda kabayatan ti panagtakem daydi Presidente Marcos iti 20 a tawen kas pangulo ti Pilipinas.
Nabayagen a kamkamaten ti gobierno ti Pilipinas babaen ti Presidential Commission on Good Government a pasublien dagiti mapapati a kinabaknang a nagun-od ti Pamilia Marcos kabayatan ti panagturayna. Addan payen bilin ti Korte sadiay Estados Unidos nga isublida dagita a kinabaknang ken maibingayan dagiti biktima iti panagabuso iti kalintegan ti tao kabayatan ti Martial Law. Ngem saan nga aklonen ti Pamilia Marcos a nagpabaknang wenno nagkusitda.
No mangisubli ti Pamilia Marcos iti paset ti maatap a kinusitan a kinabaknangda ket saan kadi a panangaklon dayta iti panagaramidda iti maikanniwas iti linteg babaen ti kurapsion ken panangabusoda iti turay? Apay koma a mangisublida iti paset ti kinabaknangda no awan ti innalada a kukua ti gobierno wenno dagiti umili?
Agingga iti agdama ket saan a masinunuo ti kaadu ti kinabaknang a naurnong ti Pamilia Marcos kabayatan ti 20 a tawen a panagturay ti pimmusayen a sigud a Presidente. Nabayagen nga ibagbaga ni sigud a First Lady ken agdama nga Ilocos Norte Representative Imelda Marcos a dagiti kinabaknang ti pamiliada ket saan a nakusit iti kaadda iti turay ti asawana ngem sakbay a nag-presidente ket baknangen ti asawana.
Nagbalinen a nabara a kontrobersia iti naglabas a panawen nangruna idi sakbay a napadisi iti turay daydi Marcos dagiti alegasion ti kurapsion ken kickbacks kadagiti kontrata iti gobierno, ngem saan a naan-anay a napaneknekan dagita a pammabasol.
Nairakrakuraken iti naglabas a nagtaud ti kinabaknang ti Pamilia Marcos kas nakali a paset ti Yamashita Treasure a nakaalaan kadagiti tinoleda a gold bars, golden Buddha ken napapateg nga alahas a naikali kadagiti nadumaduma a paset iti Pilipinas iti paggibusan ti Maikadua a Gubat iti lubong nga iti dayta a panawen ket maysa a major a soldado ti sigud a Presidente.
Manipud pay idi nabukel ti PCGG kalpasan ti pannakapadisi daydi Presidente Marcos ket inkagumaanda a tuntonen ken pasublien dagiti binilbillion ti balorna a kinabaknang ti Pamilia Marcos ken dagiti crony ti sigud a Presidente. Nakapasublidan iti nasurok a P170 billion ti balorna a kinabaknang pakairamanan dagiti deposito iti banko iti Switzerland, shares kadagiti stocks iti nagduduma a kompania, real estates iti Pilipinas ken ballasiw-taaw, paintings, alahas ken dadduma pay a napateg a kinabaknang. Ngem bassit unay dayta a kantidad no maidilig iti mapapati a kadakkel ti naurnong a maatap a kinusitan a kinabaknang ti Pamilia Marcos.
Nabayagen a kamkamaten ti PCGG dagiti mapapati a kinusitan a kinabaknang ti Pamilia Marcos, ngem agingga iti agdama a panawen ket napaayda a nakapasubli iti naindaklan ti balorna a kinabaknang. Nasayaat unay no aklonen ti Pamilia Marcos ti nagtaudan dagiti kinabaknangda ket isublidan iti gobierno ti saanda a kukua ta agkasapulan unay ti gobierno ti usaren a pondo.
Ngem no mangisubli ti Pamilia Marcos, nasken nga itedda amin dagiti innalada a saanda a kukua, ken awan ti nalimed a kondision.
Nasken nga agbalin a nalawag ti negosasion ken saan a mailimed kadagiti umili no mano ti kantidad a maisubli iti gobierno. Masapul pay a masaluadan dagiti maisubli a kinabaknang tapno mausar para ti sapasap a pagimbagan ti pagilian, amangan no kusiten laeng manen dagiti dadduma nga opisial ti gobierno. (Eden A. Alviar)


text:
NEGOSIANTE ni Mr. Reyes. Masirib unay ket awan iti makaatiw kenkuana no maipanggep iti sinnumaran iti ganansia ken liksaben iti porsiento kadagiti amin a serkenna a kontrata. Graduado a cum laude iti BS in Accountancy. Top 6 iti board exam. Nagiinnagawan dagiti nalatak ken dadakkel nga accounting firm tapno agtrabaho kadakuada. Pinilina ti kalatakan unay. Ngem kalpasan ti sumagmamano a tawen, nagikkat tapno agsolo.
Nangipatakder kadagiti bukodna a negosio: accounting firm, consultancy firm ken iti kaudian, ti panangipatakderna iti holding company para iti real state.
Itoy a kinapartak iti panag-pangato ti career ni Mr. Reyes, adda met maipilaw kenkuana: natalek la unay iti kinalaingna ken awan ti makaatiw kenkuana. Ti rasonna: nasken a saan nga agpaatiw ti negosiante tapno saan a mappog ti negosiona. Dina serken ti aniaman a transaction a pakaabakanna.
Dayta ni Mr. Reyes. Nalataken a negosiante idinto a di pay nakasagpat iti uppat a pulo nga edad. Baro pay ket paginnaagawan dagiti agkaka-sirib ken agkakapintas a babai, ngem dina intaltalek ken liklilikanna ida. Impatona a ti kuartana laeng ti gamgamen dagita a babai. Kenkuana, itedna laeng dayta a kinabaknangna iti babai nga ayatenna.
Maysa nga aldaw, nagpa-Baguio ni Mr. Reyes para iti maysa a dakkel a kontrata iti real state. Panggepna met ti agdebelop iti subdivision.
Athletic ni Mr. Reyes. Naayat iti ehersisio. Isu a dayta a bigat, nagjogging a kaduana ti drayberna iti aglawlaw ti Burnham Lake.
Agal-alen ti drayber ngem tuloy latta ti panagjogging ni Mr, Reyes. Mabain ti drayber nga aginana isu nga intuloyna ti nagjogging.
“Danum, sir?” inyupreser ti maysa nga ubing a babai ti lakona. Nakasandalia ti ubing ken takuptakop ngem nadalus ti bestidana.
Immabay ti ubing kadakuada ket nakigiddan nga agtaray. No mabalin, kayat nga agawen ti drayber ti plastik a naglaon iti danum ket itangadnan nga iyibus. Ngem nagparbeng.
“Ipadawatmo wenno ilakom?” kinuna ni Mr. Reyes. Usarenna latta ti kinasiribna iti ubing nga aglaklako iti danum.
“Siempre lako, sir! Balonko met a mapan agiskuela ti ganansiak…”
“Maikamanokan?” inamad ti drayber.
“Grade Six. Consistent honor pupil since prep…”
“Tulademto ni sir, nalaing a negosiante. Daras a bimmaknang ta nalaing a negiosiante…” kinuna ti drayber.
“Saan laeng a tuladen, sir, abakek pay a…!”
“Saan pay a naiyanak ti mangabak ken ni sir!”
Arigna dumanon iti dapan ti isem ni Mr. Reyes iti panangisakit kenkuana ti drayber.
“Ala, awan no awan ngem gumatangkayo ngaruden, sir…”
“Mano?” kuna ni Mr. Reyes.
“One thousand pesos, sir, ti maysa bote…”
Dandani naitikleb ti drayber. Nagsardeng ni Mr. Reyes a nangkudkod iti di met nagatel a tuktokna.
“Sag-ootso pesos ti puonam. Husto ti sangapulo pisosen! Adda met dos pisosmon! Nagngina ketdin no one thousand!” makasiudot ti drayber ket makaam-ampalingen iti ubing.
(Adda tuloyna)


text:
5. “Ibagak kenka daytoy: ita nga aldaw, makipagyankanto kaniak idiay Paraiso” (Lucas 23:43)
Napasamak daytoy idi pinabpabainan ti maysa kadagiti kriminal a nailansa ni Jesus, ket kunana pay: “Saan kadi a sika ni Cristo? Isalakanmo ngarud dayta bagim ket isalakannakami met!”
Ngem binabalaw ti kaduana a kriminal a nailansa: Kuna daytoy: “Awan kadi a pulos ti panagbutengmo iti Dios? Agpapadatayo amin a madusdusa. Rebbengna nga agsagabata gapu iti inaramidta. Ngem awan dakes nga inaramid daytoy a tao. Kalpasanna, kinunana ken Jesus, “Laglagipennak, Jesus, inton umayka a kas Ari.” Ket insungbat met ni Jesus: “Ibagak kenka daytoy: Ita nga aldaw, makipagyankanto kaniak idiay Paraiso.”
Naggandat dagiti di nakabael a mangbuybuya iti nakabayog iti padeppa. Nangirasda. Inwarasda dagiti lampara. Ti aglawlaw ket pinaraniagda. Ngem nausigda a kriminal. Nagpukawda. Naipalnaawda. Kardinal a basol ti panangisubli kukua toy ina? Ti narangrang a lampara, tinakkabanda iti salop, binarengbarengda. Nanglangeb aglawlaw. Kumurikor dagiti saibbek ken saning-i. Balinsuek a krus ti nagmarka kadagiti muging iti kuddot ti rabii.
6. “Nalpasen.” (Juan 19:30)
Kalpasan a naramanan ni Jesus daydi naalsem nga arak, daytoy ti imbagana. Nalpasen. Nailansan. Naibayogen. Naibayogen, appok ida. Agluplupias siliasi a kakauden dagiti nangosina. Mapili dagiti mabsog, dagiti tian a bumbumsog, abunaw sagana iti punsionan dagiti didiosen a butiog.
7.“Ama, kadagita imam, yawatko ti espirituk. (Lucas 23:46)
Nasaona daytoy iti maudin a kanitona. Ta kalpasan a naisawangna daytoy ket nauyos metten ti angesna.
Iti intay panangbasa kadagitoy maudi a balikasna, kagiddan koma met ti intay pananglagip ken panangmeditasion iti panagrigrigat ni Jesus iti maudi a kanitona. Agsagsagaba met ti ina nga ili.
Daniw a linablabba, binigao ken naisarukang ngem di makapudnot’ lualo ti inkam panaggatang. Nabileg la unay dagiti nasalapon toy ina; ti inanger a bagbagutot immarasaw latta danumna. Nagibitinkami, nangiplatito pay pinitpit iti paradipad dagiti tawa, ngem di nagbuteng, inillekan ketdi dagiti aswang dagiti bawang. Nagwarsikami iti bagas-diket iti sumipnget ngem sinippaw dagiti atros sada inluto iti bangat’ kibbaan. Inuttotan dagiti bakes kumalkalawikiw nga asuk anglem ket immadu dagiti agnannana a gaddil toy ina. Inabungotanmi manto sarmingmi, ngem rapas dagiti salibadiok rinamesda dagiti birhen a kabakiran ket simmalog dagiti atap a flashflood ken landslides. Napirpirsayen nagmurengan nga ibautbautmi iti pamayor nga adigi ngem di agawid dagiti muging a nagwalang. Naan-annongan kunada, pinekpekkelanda iti nakaugotan-anges a kawes ngem ti nabungkong a sigsiglotan inda kinurimes. Nagangon dagiti bulong mangga a naiyubon iti matat’ sabot iti ngatoen kasuoran ngem di latta a maalaw-masubbot ti kararuat’ ina nga intubongda iti kalinyas sumasapo-sumasapot…
Appok ida, ti as-asug ina ti nanginaw rebolusion kadagiti dakulapyo. Kadagiti dakulapyo a maipasngay kabarbaro nga agsapa. Kadagiti dakulapyo a mapasag panagilansa-panagipadeppa. Kadagiti dakulapyo a mapuoran dagiti dakes a ruot iti kapagayan. Kadagiti dakulapyo a maluktan kalinias panagungar toy ina. Denggen ken ipangagyo ta agsakbay maarus pay. Pespesenyo dagiti inigad iti unibersidad, isaang iti siliasi iti panagkikinnammayyammet, paburken a nalaing tapno mailasin dagiti ladek ket ti lanat’ namnama ken dur-asan isapsapo kadagiti sugat naidasayen nga ina tapno agungar. Kangrunaanna, diyo badbaddekan dagiti tugot dagiti lussok a sapatos iti napalabas uppat a dekada. Pettakenyo bangat’ atang iti lulonanna ket kautenyo kabarbaro a naganna iti sirok latok ta dakayot’ salbar toy inayo nga agtutuok…
Saksi toy kaunggan ti siete palabras iti naglabas uppat a dekada…#


text:
VIGAN CITY – Maysa a motorsiklo ti natakaw manen iti nakaiparkinganna iti asideg ti maysa nga otel ditoy siudad itay lawasna.
Natakaw ti chop-chop a motorsiklo ni Sharon Raquepo nga imparkingna iti kalsada iti amianan a sikigan ti Cordillera Inn a sakup ti Barangay I ditoy siudad.
Segun iti report, imparking ni Raquepo ti luganna iti nadakamat a lugar sa napan nagtrabaho ngem idi agsublin, awanen ti motorsiklona.
Daytoy ti maikadua a daras nga adda matakaw a lugan iti daytoy a lugar.
Idi Mayo 3, natakaw ti XRM a motorsiklo ni Wilmer Feria, 17, residente iti Bulag West, Bantay, Ilocos Sur, nga imparkingna iti kalsada iti amianan a paset ti nasao nga otel.#


text: FR. JOSE BURGOS AWARDEES. Pinadayawan ti gobierno probinsial dagiti siam nga annak ti Ilocos Sur bayat ti Pammadayaw ken Panangbigbig, maysa a paset ti Kannawidan Ylocos Festival idi Pebrero 2. Da Gov. Luis “Chavit” Singson, Vice Gov. Deogracias Victor Savellano ken Cong. Ryan Singson ti nangiyawat kadagiti tropeo kada (agpakanawan) Dr. Josefino Comiso ti ili a Narvacan, NBI Director Atty. Nonnatus Ceasar Rojas ti ili a San Vicente, Danilo Antalan ti siudad ti Candon, Mayor Carlos Asuncion ti Sta. Catalina, Mrs. Divina Quemi ti ili a Caoayan ken Mrs. Zenaida Pulido ti ili a Bantay. Saan a nairaman iti ladawan dagiti dadduma a napadayawan a pakairamanan da PNP Chief Alan Lamadrid Purisima (San Ildefonso), Justin Matthew Lapastora (Sta. Catalina) ken Marcelo de Peralta (Banayoyo). (Ladawan:Dante Tacata/teksto:Mancielito S. Tacadena)


text:
RUMBENG laeng a saan pay nga agisayangkat kadagiti operasion kontra illegal a droga kabayatan ti panna-kaisayangkat ti internal cleansing iti Philippine National Police.
Daytoy ti nagkaysa a tarigagay dagiti adu umili kalpasan ti nasurok a makabulan manipud idi Oktobre 10, 2017 nga immandar ni Presidente Rodrigo Duterte a ti laengen Philippine Drug Enforcement Agency ti agmaymaysa nga ahensia nga agisayangkat kadagiti operasion kontra ti panagraira ti illegal a droga iti pagilian.
Iti memorandum ni Duterte, pinawilannan ti PNP ken National Bureau of Investigation nga agisayangkat kadagiti anti-illegal drugs operations. Immandarna iti PNP nga isayangkatda ti panagdalus kadagiti rinuker a polis ken ipamaysada a solbaren dagiti kadawyan a mapaspasamak a krimen. Binilin met ti Presidente ti NBI nga ipamaysada a trataren dagiti naisangsangayan a kaso a saan a magabenan ti PNP.
Impaulog ti Presidente ti Memorandum kalpasan a nairakurak ti resulta ti Social Weather Station survey a nagsuek ti public satisfaction rating-na gapu kadagiti nagsasaruno a pammapatay nga adda pakainaiganna iti illegal a droga nangruna kadagiti menor de edad.
Iti nasurok a makabulan a ti PDEA ti kakaisuna nga agisaysayangkat kadagiti anti-illegal drugs operations ket saanen a kas kadara iti naglabas a panawen a dagiti polis ket inaldaw a nagadu dagiti napappapatay a suspek a maatap nga adda pakainaiganna iti krimen.
Kabayatan ti panagtakem ti baro a PDEA Director a ni Retired Chief Supt. Aaron Aquino, iti laksid ti kinabassit ti bilang dagiti ahente ti ahensiada, adda dagiti natakuatan ken naarestoda a big-time nga agnegnegosio iti illegal drug trade.
Mairaman kadagiti natakuatan ti PDEA ket ti nakabalud ken kombiktado a maaw-awagan nga Illegal Drug Queen a ni Yuk Lai Yu, 72. Iti selda ti ganggannaet a balud sadiay Correctional Institution for Women iti Mandaluyong City, natakuatan dagiti adu a droga ken drug paraphernalia. Nakakompiskar ti PDEA iti nasurok a dua a kilo a mapapati a methamphetamine hydrochloride wenno shabu a naikabil kadagiti plastik a pakete ken burnay, ken maysa a million a kapsula a naglaon iti illegal a droga.
Nakaala pay ti PDEA iti 19 a tseke nga agpateg P633,593, maysa a blank checkbook, lima nga ATM cards, maysa a bank book account nga addaan iti deposito a P1,501,934.36 a nakanagan ken ni Anna Sy Balmeo, lima a mobile phones, maysa a tablet, maysa a pocket WIFI, saan a nausar a foil ken pakete ken nagduduma a kuarta ti ganggannaet a pagilian.
Naisaruno ti panagaresto ti isu met laeng a PDEA team iti anak ni Yu Yuk Lai a ni Diana Yu Uy iti pagnaedanna iti condominium unit sadiay San Miguel, Manila iti asideg laeng ti Malacañang Palace.
Nakakompiskar dagiti PDEA agents idi dua a kilo a mapapati a shabu nga agbalor iti P10 million iti dayta nga operasion. Ti nakaskasdaaw ket naduktalan nga adda dua a police escorts wenno bodyguard ni Uy.
Nasdaaw mismo ti PDEA Director a ti anak ti maibilang a reyna ti illegal a droga ket addaan iti dua a bodyguard a polis iti piton a tawen a da PO3 Walter Vidad ken PO2 Faizal Sawadjaan a sigud a nakadestino iti Police Security and Protection Group.
Inimbestigaranen ti PNP no kasano a napasamak ti pannakaidestino dagiti dua a polis kas security escorts ti drug dealer suspect manipud pay idi 2010, uppat a tawen kalpasan a nagbalin a biktima ti kidnap-for-ransom idi 2006 a rason ti nakaaprobaran ti aplikasionna. Naikkaten iti destino ken naimbestigaranen dagiti dua a polis. Saanda kano nga ammo ti illegal a negosio ti guguardiaanda.
Dakkel a burburtia ti pannakaaprobar ti aplikasion a maaddaan iti police security escorts ti maibilang nga anak ti kombiktado a drug queen ta daytoy ket agdalan iti nainget a pannakasagat. Aglasat daytoy iti nainget a background check ken imbestigasion iti opisina ti Director for Intelligence ken nasken ti panangaprobar ti PNP Chief.
Pribilehio dagiti umili uray dagiti pribado a tattao iti maaddaan iti police security escort ken agpatulong iti PSPG para kadagiti addaan iti pangta ti seguridadda. Ngem agdalan dagitoy iti naistrikto a proseso manipud iti pormal a panagkiddaw ti maseknan, pannakaimbestigar ti pangta iti biagna ken kinataona, agingga iti panangaprobar ti PNP Chief.
Iti kaso ni Uy, nalawag a saan a nasurot ti umno a proseso. Adda kadi dagiti padrino wenno nangtulong kenkuana tapno maikkan iti dua a bodyguard a polis a saan laeng a nangsaluad ti seguridadna, ngem uray pay ti panagnegosiona iti illegal a droga?
Nakalkaldaang ti natakuatan dagiti operatiba ti PDEA a kaadda dagiti polis a security escorts ti anak ti kombiktado nga illegal drug queen ken mismo nga agnegnegosio iti droga ta dagitoy a kameng ti PNP ket naarmasan ken nakawesan iti turay a mangipakat ti linteg. Susuelduan ida ti gobierno a nagtaud iti buis dagiti umili. Ngem adda met gayam salsalaknibanda a negosiante ti illegal a droga. Mano pay ngata a polis ti kastoy ti ar-aramidenda? Mano pay ngata dagiti nangato nga opisial ti adda pakainaiganna iti illegal a droga?
Immunan nga inakusaran ti Presidente nga adda dagiti rinuker a polis a mangipapaay iti proteksion kadagiti drug lord. Adda payen dagiti lima a heneral nga awanen iti serbisio dagiti binirngasanna iti narco generals. Iti inaramid ni Duterte a panangipasolona iti PDEA kadagiti anti-illegal drugs operations ket rumbeng nga agtalinaed kabayatan a ti PNP ket saanna pay a nadalusan dagiti rinuker a kamengna. Kasano a matalek dagiti polis nga agtiliw kadagiti agnegnegosio iti illegal a droga no mismo nga adda met dagiti kakaduada a kakumplot dagiti sindikato ti droga?
Karit ken ni PNP Chief Director General Ronald de la Rosa ti mangdalus kadagiti rinuker a polis tapno mapasubli ti naan-anay a panagtalek ken panagraem dagiti umili kadakuada. (Eden A. Alviar)


text:
Maika-20 a meridiano daya
Ti 20° a meridiano daya ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Europa, Aprika, ti Taaw Atlantiko, ti Taaw Indiano ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-20 a meridiano daya ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-160 a meridiano laud.
Ti paset dagiti pagbeddengan ti Namibia iti Botswana ken Abagatan nga Aprika ket naipalawag iti daytoy a meridiano. Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Taaw Atlantiko ken ti Taaw Indiano ket naipalawag iti daytoy a meridiano. Ti meridiano ket mangipalawag ti akindaya a patingga ti lugar ti Baro a Swabia idiay Daga Reina Maud, Antartika.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-20 a meridiano daya ket lumabas iti:


text:
ILOCOS SUR- Nagkadua a banag ti insangbay ti nagsaruno a dua a bagyo ditoy probinsia: bang-ar kadagiti mannalon ken pukaw kadagiti sabali nga umili.
Iti ilalabas ni Bagyo Chedeng ken isasaruno ni Bagyo Dodong iti Batanes itay Agosto 7, indatengna ti tudtudo iti sumagmamano a probinsia iti Amianan a Luzon a pakairamanan ti Ilocos Sur a nabayagen a pinadpadaanan dagiti mannalon.
Iti nagsasaruno nga aldaw a panagtudona, inalistuan dagiti mannalon a rinaepan dagiti talonda nupay medio naladawen ti panagraepda.
Maysa a mannalon ti nagkuna a nalakayanen dagiti bunubonna ngem inraepna lattan napia la nga adda maapitna.
Segun iti maysa nga agrikulturista, basbassit ti maipi ti lakay a bunubon, saan a makadakkel unay ket basbassit ti maidawada.
Saan a nairaep dagiti bunubon agsipud iti kaawan ti tudo a mangpadanum kadagiti kataltalonan.
Adda met dagiti mannalon a saan a nakabunubon gapu iti napasaran a tikag ket iti nagsasaruno a panagtudona, nakarkarattotda a nagbunubon ken nagparaep.
Adu dagiti kataltalonan iti probinsia ti agpampannuray iti tudo tapno maraepan agsipud iti kaawan ti irigasion a pangawidan dagiti mannalon iti danum.
Iti sabali a bangir, indateng met da Bagyo Chedeng ken Dodong ti layus kadagiti sumagmamano a probinsia gapu iti nagtultuloy a panagtudona.
Saan a makadalan dagiti lugan ti Kennon Road gapu iti panagreggaay ti daga manipud iti bantay a nanggabor kadagiti kalsada.
Nupay kasta, nagtalinaed a silulukat iti trapiko ti Naguilian ken Marcos Highway.
Iti Metro Manila, nalayus dagiti nababa a lugar a nakakubongan dagiti residente.
Rinibu a residente iti Bulacan ken Pampanga ti naibakuit gapu iti idadakkel ti karayan a nanglayus iti lugarda.
Gapu iti nagtultuloy a bayakabak, indeklara ti Malakaniang ti pannakasuspenso ti klase iti amin a level iti Metro Manila, Cavite, Pampanga, Rizal, Tarlac, Bulacan, La Union, Pangasinan, Zambales, Bataan, Benguet, Mountain Province, Ilocos Norte ken daytoy a probinsia.
Ditoy probinsia, naammuan ken ni Vice Gov. Jerry Singson a nagreggaay ti bantay iti Cervantes ket saan a makalasat dagiti lugan.
Kinuna ti bise gobernador a posible a sumagmamano nga aldaw santo mawaknitan dagiti gabor.
Iti met sitio Pideg, nagdissuor ti danum iti kalsada gapu iti pannakasullat ti cross drainage a nakaigapuan ti pannakataktak dagiti agbiahe iti aganay dua oras.
Maymaysa pay laeng ti lane a maar-aramat iti daytoy a paset ti nagbeddengan ti Santa ken Narvacan.
Iti Baguio, nagaburan ti balay ni Gina Rennon iti Slaughterhouse compound iti panagrissuod ti daga a nakatayan ni Raniel, ti walo ti tawenna nga anakna.
Ketdi, ngimmato ti level ti danum dagiti dam ken dadduma pay a pagurnongan ti danum a pakairamanan ti Angat Dam, San Roque Dam iti Pangasinan, Magat Dam iti Isabela, Binga ken Ambuklao Dam iti Benguet, ken Ipo Dam iti Bulacan.
Nupay kasta, kinuna ti maysa nga opisial ti PAGASA a saan pay a napugsat ti tikag ket kasapulan ti ad-adu pay a tudo tapno agsubli iti normal a level dagitoy a pagurnongan iti danum.#


text:
Bayat ti kaaddak iti luganko nga
agpa-Candon, pinadasko a binukel ti rupa ni Jerry. Iti dayta a pintas
ti bosesna guapo la ketdi. Diak mateppelan ti tibbayo ti barukongko
idi asidegen ti lugan iti tiendaan.
Nagdissaagak iti yan dagiti
aglaklako iti kalamay ken chichacorn. Nagteksak kenkuana no sadino ti
yanna. Insungbatna nga adda nga agur-uray iti plasa. Nakasuot kano
iti nalabaga a tisiert a namarkaan iti “No fear”.
Imbagak ti inaruatko a pagan-anay.
Tumanalangkiawak idi makadanonak
iti plasa. Adda nakitak a lalaki iti sementado a tugaw iti asideg ti
monumento ngem saan met a tisiert no di polo ti kawesna.
Adda maysa a lalaki a nagkawes iti
nangisit a nagmarka iti No Fear. Tinaliawnak idi sumungadak.
Saan nga isu, nakunak iti nakemko,
Manong Danny. No isu ni Jerry, saan koma a nagtalinaed a nakatugaw.
Sinabatnak koman.
Adda lalaki a masabatko. Apsay ti
pagat-abaga a buokna. Makatawen san a di nagpapukis. Imbag koma no
bagayna, ngem saan met. Ayna, napunno iti kamuro ti rupana.
Inisemannak.
“Hello,
sika kadi ni Darling?” dinamagna.
“Wen…”
insungbatko
“Siak
ni Jerry… Cute mo talaga , Darling.”
Ay, nagdakkel a dismayak, Manong
Danny! Adayo ti adda iti sanguanak ti arapaapko a Jerry.
Natikawak, Manong Danny. Ania ti
aramidek? Numona ta naikarik a sungbatak iti daytoy a panagsarakmi.
(Maigibusto)


text: Ti partido politiko (manipud ti Latin: pars, Henitibo partis, "paset", "pisi") ket maysa a politiko nga organisasion a sapasap a agsuksukisok a makaimpluensia ti annuroten ti gobierno, a kadawyan babaen ti panaginominado kadagiti kandidato nga adda dagiti nailinia a panirigan ti politiko ken ti panagngipadpadas a panagitugaw kaniada iti politiko nga opisina.[1] Dagitipartido ket makibinglayda kadagiti elektoral a kampania ken ti edukasional a panagawat wenno dagiti protesta a tignay . Dagiti partido ket kankanayonda a mangipakpatakder ti naiyebkas nga ideolohia wenno panagkita a naipapigsa baaen ti naisurat a pagibatayan nga adda dagiti naisangsangayan a gangandat, nga agporporma ti koalision kadgiti agduduma nga interesado.


text:
Plantilia:Datos ti pagilian Arhentina
Ti
Plantilia:Datos ti pagilian Arhentina ket isu ti akin-uneg a paglaonan ti datos a saan a naikeddeng a dagus a mailak-am. Saan a dagus nga us-usaren daytoy babaen dagiti plantilia a kas ti
wagayway,
wagaywayikono, ken dadduma pay.
Dagiti linaon
Dagiti kadawyan a parametro
Dagiti sabali a wagayway
Wagayway ti militar
Mangiraman daytoy a plantilia kadagiti sabali a wagayway ti marina a mausar iti Plantilia:Navy:
{{navy|Arhentina}}→ Argentine Navy
{{wagaywayikono|Arhentina|naval}}→
Baw-ing a parbo a naganMausar pay daytoy a plantilia babaen ti parbo a nagan (naibaw-ing iti daytoy a plantilia):
Kitaen dagiti nakasilpo ditoy para iti napno a listaan dagiti baw-ing.
Dagiti pagarigan a panagusar
{{wagayway|Arhentina}}→ Arhentina
{{wagaywayikono|Arhentina}}→
Panagusar iti sabali a wagayway
{{wagayway|Arhentina|alt}}→ Arhentina
{{wagaywayikono|Arhentina|alt}}→
Panagusar iti baw-ing a parbo a nagan
Dagiti mainaig a plantilia
Pangngaasi a kitaen dagiti sumaganad a mainaig a plantilia ti
datos_ti_pagilian :
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Datos ti pagilian Arhentina
Nasken a saan a dagus a mausar daytoy a plantilia. Saan a dagus nga inus-usar daytoy babaen dagiti plantilia ti wagayway a kas ti Plantilia:Wagayway ken Plantilia:Wagaywayikono.
Kitaen pay
- en:Wikipedia:WikiProject Flag Template
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Impasug-Ong, Bukidnon
Ti Impasug-Ong ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bukidnon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Impasug-Ong ket nabingbingay a politikal iti 13 a barbaranggay.[2]
- Bontongon
- Bulonay
- Capitan Bayong
- Cawayan
- Dumalaguing
- Guihean
- Hagpa
- Impalutao
- Kalabugao
- Kibenton
- La Fortuna
- Poblacion
- Sayawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bukidnon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bukidnon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Pimmusay bayat ti pannakatamingna iti ospital ti ubing a naaksidente, kaduana ti inana , sadiay Barangay Suso ditoy nga ili idi sardam ti Mayo 27.
Pimmusay ni Ellain Derige y Sardual, 2, iti Sto. Niño Hospital, Sta. Maria, Ilocos Sur, a nakaitarayanda nga agina kalpasan a nadungpar ida ti Isuzu Elf truck iti national highway a sakup ti Barangay Suso idi agarup 6:15 ti sardam ti nadakamat a petsa.
Segun iti inisial a panagimbestiga dagiti polis, agpaabagatan ti Isuzu Elf truck a minaneho ni Mauro Rosal y Abobo, 57, naasawaan, residente iti Catablan, Urdaneta City, Pangasinan idi mapapati a kellaat a bimmallasiw ni Ellaine idinto nga adda iti bangir nga abaga ti kalsada ti inana a ni Ruby, 26.
Kinamakam ni Ruby ti anakna ngem naladawen ket agpadada a dinungpar ti Isuzu Elf a nagsagrapanda kadagiti dunor iti nadumaduma a paset ti bagida.
Naitaray ni Ruby iti Reyes Clinic and Hospital, Sta. Maria, Ilocos Sur idinto nga iti Sto. Niño Hospital ni Ellaine a pimmusayanna.#


text:
VIGAN CITY – Ditoy Vigan, saan a mabalin a panawan lattan ti alikamen ta itaray dagiti mannibrong.
Napaneknekan daytoy ni Angelo Reyes, 33, naasawaan, mekaniko, agnaed iti Pantay Daya ditoy, kalpasan a natakaw ti tangke nga imbatina iti uneg ti dyipna.
Inreport ni Reyes iti polis nga imparkingna ti luganna a nagkarga iti kasaksakadana a tangke ti Gasul iti abay ti pagtrabahuanna sa napan nagtrabaho.
Idi agawid iti malem, naduktalanna laengen nga intaray dagiti di pay ammo a mannibrong ti tangke ti Gasul nga imbatina iti uneg ti dyipna.