text:
Thomas Jefferson
Ni Thomas Jefferson (Abril 13, 1743 (Abril 2, 1743 O.S.) – Hulio 4, 1826) ket maysa idi nga Amerikano a Nagipatakder nga Ama, ti kangrunaan a nagsurat iti Panakirangarang ti Panakawaya (1776) ken ti maikatlo a Presidente iti Estados Unidos (1801–1809). Idi rugi ti Amerikano a Rebolusion, Isu ket nagserbi iti Kontinental a Kongreso, a kas pannakabagi ti Virginia ken nagserbi pay a kas ti panawen ti gubat a Gobernador iti Virginia (1779–1781). Kalpasan ti gibus ti gubat, manipud ti tengnga idi 1784 ni Jefferson ket nagserbi a kas maysa adiplomatiko, a naipuesto idiay Paris, tapno makatulong a makitulag kadagiti komersio a tulagan. Idi Mayo 1785, isu ket nagbalin a ti Ministro ti Pransia iti Estados Unidos. Ni ket isu ti immuna a Sekretario iti Estado iti Estados Unidos 1790–1793) a nagserbi babaen ni presidente George Washington. Kalpasan ti panagikkatan iti daytoy nga opisina, a kaduna ti gayyemna ani James Madison isu ket nagurno sti Demokratiko-Partido Repbulikano. Isu ket nabutosan a kas Bise-Presidente idi 1796, babaen ti kasuppiatna ani John Adams, ni Jefferson a kaduana ni Madison ket nalimed a nagisurat ti Resolusion ti Kentucky ken Virginia, a daytoy ket nangpadas nga agukas kadagiti Ganganaet ken Sedisiona Tignay.
Nabutosan a kas presidente a tinawtawagan ni Jefferson a kas ti Rebolusion iti 1800, immatunanna ti nakapia panagsukat ti bileg, ginatangna ti nawatiwat a Louisiana a Teritorio manipud ti Pransia (1803), ken nangipatulod ti Lewis ken Clark Ekspedision (1804–1806) tapno masukisokk ti baro a laud. Ti maikadua a terminona ket adu kadagiti sikor iti taengan, a kas ti napaay a panagliput a tribunal ti dati a Bise Presidente a ni Aaron Burr, ken panagpakaro ti sikor iti Britania. Nga adda ti panakigubat ti Britani akenni Napoleon, isu ket nangipadas kadagit nakarit a panakigubat ti ekonomiko kaniada; nupay kasta, dagiti embargo a lintena ket adadu pay a nakadadael ti Amerikano a komersio ken ti ekonomia. Ni Jefferson ket kadawyan a naigatad kadagiti eskolar a panagsukisok a kas maysa kadagiti kalatakana presidente iti E.U., urayno manipud idi maika-20 a siglo, adu kadagiti historiador ket umadaduda a dumildillaw para kadagit panakpaayna ng agatignay ti domestiko a panagtagabu.[1][2]
A kas daulo ti Panaglawlawag, ni Jefferson ket maysa a erudito a mangisasao ti lima a pagsasao ken naragut idi ti siensia, panagputar, arkitektura, relhion ken pilosopia, ti panagputar a nagniturong kaniana a nagipatakder ti Unibersidad iti Virginia kalpasan ti panagpresidentena. Isu ket nagdaremdem ti buokodna a dakkel a iti maysa a 5,000 hetri a plantasion idiay asideg ti Charlottesville, Virginia, a ninagananna ti Monticello. Bayat nga isu ket saan a maysa nga orador, isu idi ket saan a naumuma nga agsursurat ken nakisinnurat kadagiti makaimpluensi a tattao iti Amerika ken Europa.
Nupay a ni efferson ket nagtagikua kadagiti tagabu isu ket agnanayon a nagsuppiat ti panagtagabu iti dagup a abiagna[3] ken naipanunutanna a daytoy ket kasupaditi linlinteg ken masna. [4] Isu ti nagidaulo ti Amerika a panagsuppiat iti sangalubongan a komersio ti panagtagabu, ken nagnayon ti kontra-tagabu nga artikulo iti kasisigud a burador iti Panagirangarang ti Panakawayawaya. A kas ti Presidente, isu ket nagpirma ti [[Tignay a Mangpawil ti Panagimportar dagiti Tagabu] idi Marso 2, 1807. Ni Jefferson ket nakibingbingay ti sapasap a panagkita kadagiti panawenna a dagiti Aprikano ket nakapkapsut a puli. A kas paset iti Virginia a napili nga agmulmula ken agmulmul ati tabak, isu ket nagtagikua kadagiti ginasot a tagabu.[5][6] Idi 1820 isu ket napisa a simmuppiat iti Missouri a Kompromiso, nga isu ket nakakitkita iti daytoy a kas maysa a di nasayaat a naipanunutan a maniobra ti politiko a daytoyto ket mangbingay ken mangdangran ti irurumsua ti Kapppon.[7][5] Ni Jefferson ket pribado a nagsagsagaba ti kompatibilidad ti panagtagikua ti tagabu ken dagiti kaumnuan iti Amerikano a Rebolusion.
Kalpasan ti ipupusay ti awanana ti sangapulo ket maysa atawen a ni Martha Jefferson, idi 1782, ni Jefferson ket saanen a nakiassawa; ti panakiaasawana ket nakapataud ti innem nga annak, a dua laeng kadagitoy ti nagbiag ken limmakay. Idi 1802 adda rimmuar a panagpabasol nga isu ti agama kadagiti annak ti ti maysa a tagabuna a ni Sally Heming. Idi 1998, ti DNA a panagsubok ket adda nakapakita a naipadpada a bnagbaetan ti kinaudi nga anak ni Sally Heming ken ti lalakei a linia ti pamilia ni Jefferson. No dagitoy nga annak ket pinutotan babaen ni Jefferson, wenno maysa kadagiti kabagianna, ket nabati a suppiatan dagiti historiador.
[urnosen] Nasapa a biag ken karrer
Isu ket ti maikatlo kadagiti sangapulo nga annak, Ni Thomas Jefferson ket naipasngay idi Abril 13, 1743 (Abril 2, 1743 O.S.){{#tag:ref|Ti panakaipasngay ken ipupusay ni Thomas Jefferson ket naited nga inususar ti [[kalendario a Gregoriano]. Nga isu ket naipasngay idi ti Britania ken dagiti koloniana ket agususarda pay laeng ti kalendario a Huliano, dagiti kontemporario a rehistro ken panteonna ket nagrehistro a ti panakaipasngayna ket idi bril 2, 1743.|group="Note"}} iti balay ti pamiliana idiay Shadwell, Kondado ti Goochland , Virginia, a tattan ket paset iti Kondado ti Albemarle.[8] Ti amana ket ni Peter Jefferson, maysa nga agmulmula ken agtagtagabu, ken maysa nga agrimensor.[9] Mabalin nga isu ket nanipud iti Gales a kapuotan, uray no daytoy ket saan pay a nalawlawagan.[10] Ti inana ket ni Jane Randolph, anak a babai ni Isham Randolph,ti maysaa a kapitan ti barko ken sagpaminsan nga agmulmula. Ni Peter ket Jane nagassawada idi 1739.[11] Ni Thomas Jefferson ket bassit laenga nagayayat ken saan a nangikaskaso iti bukodna a kaputotan ken ammona laeng ti kaada ti apongna a lakay manipud ti amana.[10]
Sakbay ti balo a lalaki a ni William Randolph, maya a nabayag a gayyem ni Peter Jefferson, ket pimmusay idi 1745, intudinganna ni Peter a kas ti mangasikaso ken mangtaripato ti Tuckahoe a Plantasion ken mangaywan kadagiti uppat nga annakna. Iti dayta a tawen dagiti Jeffersons ket immalisda idiay Tuckahoe, isu ditoy ti nagatenganda kadagiti simmaruna apito a tawen sakbay a nagsublida idiay Shadwell idi 1752. Ditoy ti nasapa a nakalaglagipan ni Thomas Jefferson, nga isu ket inawawit iti rabaw ti pungan babaen ti maysa a tagabu iti panawen nga iyaalisda idiay Tuckahoe.[12] Ni Peter Jefferson ket pimmusay idi 1757 ken ti estado ti Jefferson ket nabingbingay kadagiti dua nga annak a lalaki ni Peter; ni Thomas kenni Randolph.[13] Ni Thomas ket nakatawid iti agarup a 5,000 acre (2,000 ha; 7.8 kd mi) iti daga, a mairaman ti Monticello ken dagiti agarup a 20-40 a tagabu. Isu nagala ti panagtengngelna iti daytoy a tagikua kalpasan a nagtawen iti 21.[14]
Idi Oktubre 1, 1765, idi ni Jefferson ket nagtawen ti 22, ti bakbaket a kabsatna ababai a ni Jane ket pimmusay iti tawen a 25.[15] Isu ket napan iti nasudi a panagladladingit, nga isu ket naglidliday payen babaen ti panakaawan ti kabsatna a babai a ni Mary, a nakiassawa idin ti adu a napalabas a tawen kenni Thomas Bolling, kenni Martha, nga idi Hulio ket nakiassawa kenni Dabney Carr.[15] Dagitoy dua ket nagtaengda iti pagtaengan ti assawada. Ti ububing laeng a kabsat a babbai ni Jefferson a ni Elizabeth, Lucy, ken ti dua a maladaga, ket ti adda a nabati ti balayda. Nakaala ti panagliwliwana kadagiti ubbing a kakabsatna, ngamin ket saanda a nakaited kaniana kadagiti maipapan ti isip a panagsuppiat a kas dagiti bakbaket a kabsatna.[15] Segun ti historiador a ni Ferling, bayat idi dumakdakkel ni Jefferson ket nagsagsagaba ti tarumpingay ken panakabaybay-an a banag a daytoy ti nagbanagan ti ermitanio a panagbiag idi limmakay.[16]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Chernow 2004, p. 589.
- ^ Wood 2006, pp. 95–99.
- ^ Peterson, 1960 p.188
- ^ "Ni Thomas Jefferson ken ti Panagtagabu". Monticello.org. 2010-12-02. http://www.monticello.org/site/jefferson/origins-expedition. Naala idi 2012-05-04.
- ^ 5.0 5.1 "Ni Thomas Jefferson ken ti Panagtagabu". Monticello.org. 2010-12-02. http://www.monticello.org/site/plantation-and-slavery/thomas-jefferson-and-slavery. Naala idi 2012-05-04.
- ^ Ferling 2000, p. 135.
- ^ Peterson, 1970 pp.995-98
- ^ Malone 1948, p. 3, 430.
- ^ Malone 1948, p. 4.
- ^ 10.0 10.1 Malone 1948, pp. 5-6.
- ^ Malone 1948, pp. 13-14.
- ^ Malone 1948, pp. 19-21, 428.
- ^ Malone 1948, pp. 31-33.
- ^ Malone 1948, pp. 437–440 Ti husto a kaadu iti daga ken tagabu a tinawid ni Jefferson ket karkulo laeng. Ti immuna arehistro ni Jefferson a naaramid a maipanggep ti panagtagikua ti tagabu, ket idi 1774, nga isu idi ket nagtagikua ti 41.
- ^ 15.0 15.1 15.2 Henry Stephens Randall, Ti biag ni Thomas Jefferson. p 41
- ^ Ferling 2000, pp. 36–37.


c: text/html

text:
Martes
Ti Martes ket isu ti maikadua nga aldaw iti lawas idiay Pilipinas ken kadagiti kaadduan nga pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikatlo nga aldaw iti kalendario nga Judeo-Cristiano, naibaet iti Lunes ken Mierkoles, kadagiti pagilian a Dominggo ti umuna nga aldaw iti lawasda.
[urnosen] Ramut iti naganna
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Latin: Martis Dies wenno "Aldaw iti Mars". Gapu ti pagsasao nga Espaniol (Martes) ket maysa kadagiti annak a pagsasao iti Latin, kas ti Italiano (Martedi), Pranses (Mardi) ken Rumaniano (Marti), natawidna iti daytoy a sao. Idi sinakup ti Espania ti Pilipinas, inampon dagiti Ilokano ti calendario dagiti Kristiano a Kastila.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsasao a Pransés
Ti Pransés (français) ket isu ti maikatlo kadagiti pagsasao a Romanse no ti bilang dagiti agsasao ti pagsasaritaan, kalpasan ti Españiol ken Portugés. Ar-aramaten ti aganay a 67 riwriw a tattao kas nainaan a dilada, ken agarup 128 riwriw amin no mairaman dagiti mangus-usary itoy kas maikadua a pagsasaoda. Ti met laeng Pranses ti opisial a pagsasao iti 29 a pagpagilian. Isu pay ti opisial wenno administratibo a pagsasao dagiti nadumaduma a komunidad ken gunglo (kas koma iti Kappon ti Europa, Komite ti Internasional Olimpiada, Nagkaykaysa a Pagpagilian ken Sangalubongan a Kappon ti Koreo).[3]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 Pransés at Etnólogo (maika-16 ed., 2009)
- ^ Francophonie
- ^ 3.0 3.1 Dagiti 10 a Kaimpluensian a Pagsasao iti Lubong TDagiti Kangrunaan a Pagsasao. Naala idi 2011-04-11.
- ^ La langue française dans le monde 2010. La Francophonie. Naala idi 2010-04-14.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
Áprika
Iti Áprika ti maikadua a kadakkelan ken kaadduan-tao a kontinente iti lubong, sarsarunuen na iti kontinente ti Asia. A kas maipapan nga 30,370,000 km² ti kalawana, naabbongan na ti 6.0% iti buo nga kalawa ti rabaw ti Daga.
Addaan 840,000,000 a tao ti Áprika manipud idi 2005 ket isuda ti maibilang a nasurok a 12% iti populasion ti tao ti lubong.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "Prospekto ti Sangalubongan a Populasion: Ti 2010 Rebision" Nagkaykaysa a Pagpagilian (Departmento iti Ekonomia ken Banbanag a Sosial, paset ti populasion)


text: Ti "Daydi a Rabii" ("Cantique de Noël") ket nalatak a danggay paskua nga inintar ni Adolphe Adam idi 1847 tapno umayon iti daniw a Pranses a (Pransés: Minuít, chrétiens) ni Placide Cappeau, maysa a mannaniw ken aglaklako ti arak, a binilin ti maysa a padi ti parokia a sumurat iti daniw pascua. Ti unitariano a ministro a ni John Sullivan Dwight, nga editor ti Warnakan iti Musika ni Dwight, ti nangaramid iti edision a pangdanggay a naibatay iti Pranses a testo ni Cappeau idi 1855. Sangapada ti kasisigud a Pranses ken ti nadumaduma a patarus a mangimodmodia iti pannakaipasngay ni Jesus ken iti pannakaisalakan ti sangkataoan.


text:
Papeles:Paris1.ogg
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Daytoy a papeles ket naggapu idiay Wikimedia Commons ken mabalin a mausar kadagiti sabsabali a gandat.
Ti pagipalpalawag na idiay pagipalpalawag a panid ti papeles ket naipakita dita baba.
Self-recorded with Audacity 1.2.3
[urnosen] Kasisigud a listaan pang-ipan
This file was originally uploaded at en.wikipedia as File:Paris1.ogg, before it was transferred to Commons using FtCG.
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Ti sumaganad a silpo ti panid ditoy a papeles:
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay be.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay en.wikipedia.org
- Panag-usar idiay id.wikipedia.org
- Panag-usar idiay koi.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ru.wikipedia.org
- Panag-usar idiay simple.wikipedia.org


text:
Periodiko a lamisaan dagiti elemento
Ti periodiko a lamisaan dagiti elemento ket listaan dagiti amammo nga atomos. Iti lamisaan (pakaammo) dagiti elemento ket naikabilda a naurnosan babaen dagiti Atomiko a numero a mangrugi iti kababaan a numero. Ti atomiko a numero ti maysa nga elemento ket kapadana ti bilang dagiti elektron wenno dagiti proton iti dayta a maitudtudo nga atomo.
Iti lamisaan ti periodiko dagiti elemento ket naur-urnosda kadagiti punto ken grupo.
Ti maysa nga aray dagiti elemento iti labes ti lamisaan ket makunkuna a maus a punto. Ti tunggal maysa a punto ket addaan dagiti numero:manipud ti 1 aginggana ti 7. Ti umuna a punto ket addan laeng ti 2 nga elemento dagitoy ket ti hidróheno ken helio. Ti maika-2 a punto ken maika-3 a punto ket addaan dagitoy a dua kadagiti 8 nga elemento. Dagiti dadduma ken sumaganad a punto ket atatiddog da.
Ti maysa a tukol dagiti elemento a pababa ti lamisaan ket makunkuna a grupo. Adaan dagiti 18 a grupo iti pagalagadan a periodiko a lamisaan. Ti tunggal maysa a grupo ket addaan ti maysa a numero manipud ti 1 aginggana ti 18. Dagiti elemento iti maysa a grupo ket addaanda kadagiti elektron nga agpapada a naurnos, a daytoy ket mangited kaniada ti agpapada a kimiko a tagikua. Kas pagarigan, ti grupo nga 18 ket naamamuan a kas ti natakneng nga alingasaw gapu ta dagitoy ket alingasaw da amin ken saanda a mabalin a mairaman kadagiti sabsabali nga atomo.
Ti periodiko a lamisaan ken mabalin nga usaren dagiti kimiko tapno mapaliiwanda dagiti pagtulada, ken dagiti minaig a nagbaetan dagiti elemento. Kas pagarigan, dagiti elemento iti baba ken ti adayo a kanigid iti lamisaan ket kaaduan kadagitoy ket metaliko, ken dagiti elemento iti ngato a kanawan ket isuda ti kabassitan a metaliko.
Adda tallo a sistema dagiti grupo a numero; ti maysa ket agus-usar ti Arabiko a numero ken dagiti sabali a dua ket agus-usarda Romano a numero. Ti Romano a numero a nagnagan ket isu dagitoy ti immuna nga inus-usar ken dagitoy to tinawtawid a nagnagan; ti Arabiko a nagnagan ket isu dagitoy ti kabarbaro a nagnagan a nga ususaren ken inampon ti Internasional a Kappon iti Puro ken Naidangep a Kimika (Ingglés: International Union of Pure and Applied Chemistry ((IUPAC)). Ti IUPAC a nagnagan ket kinabuksilan a panagsukat ti dan a Romano a numero a sistema gapu ta dagitoy ket agus-usar da ti agpapada a nagnagan nga agipalpalawag ti sabsabali a banbanag a dagitoy ket kadawyanda a makaallilaw.
Ti periodoko a lamisaan ket pinarnuay ken inurnos babaen ti Ruso a kimiko a ni Dmitri Mendeleev idi 1869.
[urnosen] Dagiti linaon
Daytoy a kadawyan a panakaurnos ti periodiko a lamisaan ket ilasinna dagiti Dagiti lantanido (lanthanoids) ken Dagiti aktinido (actinoids) (ti f-a lapped) manipud kadagiti sabsabali nga alemento. Ti nalawa a periodiko a lamisaan ket iramanna ti f-a lapped. Ti naigay-at a periodiko a lamisaan ket agnayon ti maika-8 ken maika-9 a puntos, agiraman ti f-a lapped ken aginayon ti teoriko a g-a lapped.


text:
Papeles:Tamarindus indica pods.JPG
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Daytoy a papeles ket naggapu idiay Wikimedia Commons ken mabalin a mausar kadagiti sabsabali a gandat.
Ti pagipalpalawag na idiay pagipalpalawag a panid ti papeles ket naipakita dita baba.
Pakasaritaan ti papeles
Agtakla iti maysa a petsa/oras tapno makitam ti papeles iti kasisigudna a langa iti dayta nga oras.
Panagusar iti daytoy a papeles
Ti sumaganad a silpo ti panid ditoy a papeles:
Sangalubongan a panag-usar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panag-usar idiay ace.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ar.wikipedia.org
- Panag-usar idiay az.wikipedia.org
- Panag-usar idiay be-x-old.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bg.wikipedia.org
- Panag-usar idiay bn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ca.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ca.wiktionary.org
- Panag-usar idiay dv.wikipedia.org
- Panag-usar idiay en.wikipedia.org
- Panag-usar idiay es.wikipedia.org
- Panag-usar idiay eu.wikipedia.org
- Panag-usar idiay fa.wikipedia.org
- Panag-usar idiay gn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay gu.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ha.wikipedia.org
- Panag-usar idiay he.wikipedia.org
- Panag-usar idiay hif.wikipedia.org
- Panag-usar idiay hi.wikipedia.org
- Panag-usar idiay id.wikipedia.org
- Panag-usar idiay incubator.wikimedia.org
- Panag-usar idiay ja.wikipedia.org
- Panag-usar idiay jv.wikipedia.org
- Panag-usar idiay kn.wikipedia.org
- Panag-usar idiay kn.wiktionary.org
- Panag-usar idiay la.wikipedia.org
- Panag-usar idiay lt.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ml.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ml.wiktionary.org
- Panag-usar idiay mr.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ms.wikipedia.org
- Panag-usar idiay my.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ne.wikipedia.org
- Panag-usar idiay pam.wikipedia.org
- Panag-usar idiay pnb.wikipedia.org
- Panag-usar idiay pt.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ru.wikipedia.org
- Panag-usar idiay ru.wiktionary.org
- Panag-usar idiay sa.wikipedia.org
- Panag-usar idiay simple.wikipedia.org
- Panag-usar idiay si.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a sangalubongan a panag-usar iti daytoy a papeles.
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti digital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
Diego Velázquez
Ni Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (Españiol a pannakabalikas: [ˈdjeɣo roˈðriɣeθ de ˈsilba i Beˈlaθkeθ]; nabubigan idi Hunio 6, 1599 – Agosto 6, 1660) ket maysa idi nga Espaniol a pintor painter nga isu idi ti nagidaulo nga artista idiay korte ni Ari Felipe IV. Isu ket maysa idi nga indibidualistiko nga artista iti kontemporario a paset ti panawen a Baroko, nangruna akas maysa a retrato nga artista. Iti maipatinayon kadagit nadumaduma a panagaramidna kadagiti ladawan ti naipakasaritaan ken kultural a kaisangayan, isu ket nagpinpinta kadagiti adu a retrato dagiti naarian apamilia ti España, ken dagiti dadduma paya natakneng a Europeano a pigura, ken dagiti kadawyan, ken nagpatpatingga iti panagpataud ti obra maestrana a Las Meninas (1656).
Manipud ti immuna a pagkapat ti maika-19 a siglo, dagiti obra nga arte ni Velázquez ket modelo idi para kadagitirealista ken impresionista a pintor, a naisangsangayan kenni iÉdouard Manet. Manipud idi ti dayta a panawen, adu kadagiti moderno nga artist, a mairaman ken ni Pablo Picasso ken Salvador Dalí ti España, ken dagiti Anglo-Irlandes a pintor a ni Francis Bacon, ket nangipammadayaw kenni Velázquez babaen panagipartuat manen kadagiti nadumaduma a nadayeg nga obrana.
[urnosen] Paammo
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Diego Velázquez idiay Wikimedia Commons
- 1599 a pannakaipasngay
- 1660 nga ipupusay
- Dagiti Baroko a pintor
- Dagiti Kabaliero ti Santiago
- Dagiti pintor manipud idiay Seville
- Tattao manipud idiay Seville
- Dagiti artista ti retrato
- Dagiti Espaniol a Baroko a pintor
- Dagiti Espaniol a nobilidad
- Dagiti Espaniol a pintor
- Tattao nga Espaniol
- Tattao nga Espaniol ti Portuges a kaputotan


text:
Naurnong a nagnagan dagiti grupo iti agpapada nga elemento
Ti Naurnong a nagnagan dagiti grupo iti agpapada nga elemento ket isu ti termino nga inususar babaen ti IUPAC a panangipalpalawagan ti nomenklatura para iti panakaikategoria kadagiti kimiko nga elemento.[1]
Dagiti sumaganad a nagnagan ket napasingkedan babaen ti IUPAC:
- Dagiti Alkali a metal - Dagiti metal iti grupo a 1: Li, Na, K, Rb, Cs, Fr.
- Dagiti Alkalino a daga a metal - Dagiti metal iti grupo a 2: Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra.
- Dagiti Pnictogen - Dagiti elemento iti grupo a 15: N, P, As, Sb, Bi.
- Dagiti Chalcogen - Dagiti elemento iti grupo a 16: O, S, Se, Te, Po.
- Dagiti Kalohena - Dagiti elemento iti grupo a 17: F, Cl, Br, I, At.
- Dagiti Natakneng nga alingasaw - Dagiti elemento iti grupo a 18: He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn.
- Dagiti Lantanido - Dagiti elemento a 57-71: La, Ce, Pr, Nd, Pm, Sm, Eu, Gd, Tb, Dy, Ho, Er, Tm, Yb, Lu.
- Dagiti Aktinido - Dagiti elemento a 89-103: Ac, Th, Pa, U, Np, Pu, Am, Cm, Bk, Cf, Es, Fm, Md, No, Lr.
- Dagiti Narasay a daga nga elemento - Sc, Y, ken dagiti lantanido.
- Dagiti Panaglasat a metal - Dagiti elemento iti grupo a 3 aginggana ti 12.
Ti Wikipedia ket agususar ti adda dita baba a hibrido a sistema iti periodiko a lamisaan- ken dagiti minaig nga artikulo ti kimiko nga elemento:
- Kapadpada ti sistema nga IUPAC dita ngato para kadagiti Alkali a metal, dagiti Alkaline a daga a metal, dagiti Halohena, dagiti nakneng nga alingasaw, dagiti Lantanido, dagiti Aktinido, ken dagiti Panaglasat a metal.
- Dagiti Narasay a daga nga elemento, dagiti Pnictogen ken dagiti Chalcogens ket saan a maususar.
- Dagiti nabati nga elemento ket naigrupo a kas dagiti:
- 'Dagiti dadduma pay a metal' - Dagiti metal a saan a naikategoria: Al, Ga, In, Sn, Tl, Pb, Bi
- Dagiti Metaloid - B, Si, Ge, As, Sb, Te, Po
- 'Dagiti dadduma pay a saan a metal' - Dagiti saan a metal a saan a naikategoria: - H, C, N, O, P, S, Se
Adu pay dagiti dadduma a nagnagan para iti grupo dagiti elemento a kadawyan a maususar, ken dagiti dadduma pay a nausay kadagiti napalabas a pakasaritaan. Dagiti kas pagarigan a nairaman:
- Napateg a metal - Dagiti nadumaduma a naipalawagan a grupo dagiti saan a radioaktibo a metal nga addaan ti napateg a nga ekonomiko a kuenta.
- Platino a grupo - Ru, Rh, Pd, Os, Ir, Pt.
- Natakneng a metal - Dagiti nadumaduma a naipalawagan a grupo a sapasap nga agsungat ti panaglati. Kadawyana mairaman dagiti Ag, Au, ken dagiti platino a grupo ti metal.
- Dagiti nadagsen a metal- Dagiti nadumaduma a naipalawagan a grupo dagiti metal, a naibatay ti densidad, atomiko a numero, wenno kinasabidong.
- Dagiti Natibo a metal - Dagiti metal a rumsua a puro iti katutubo, a mairaman dagiti natakneng a metal ken dadduma pay a kas ti Sn ken Pb.
- Dagiti Kalpasan ti panaglasat a metal - Dagiti metal nga addaan ti kompleto a d-subkontsa iti kanawan dagiti tallo a panaglasat nga elemento: Zn, Ga, Cd, In, Sn, Hg, Tl, Pb, Bi
- Nakamlat a metal - Sagpaminsan nga inus-usar a panagitudo kadagiti metal iti p a lapped: Al, Ga, In, Tl, Sn, Pb, Bi.
- Daga a metal - Daan a napakasaritaan a termino, kadawyan a mangitudo kadagiti metal iti grupo 3 ken 13, uray no sagpaminsan a dagiti dadduma a kas ti berilio ken kromo ket mairamanda pay.
- Dagiti Transuraniko nga elemento - Dagiti elemento nga aaddaan ti atomiko a numero a nagatngato ngem 92.
- Dagiti Transaktinido nga elemento - Dagitielemento kalpasan dagiti aktinido (atomiko a numero a nagatngato ngem 103).
- Dagiti Transplutonio nga elemento - Dagiti elemento nga addan ti atomiko a numero a nagatngato ngem 94.
- Dagiti Bassit nga aktinido - Dagiti aktinido a mabirukan iti nuklear a sungrod, dadduma pay a U ken Pu: Np, Am, Cm.
- Dagiti Nalatak nga aktinido - Dagiti hipotetiko a serie dagiti elemento a 121 aginggana ti 153, a mairaman dagiti naipadtu a "g a leppad" iti periodiko a lamisaan.
- Nadagsen nga atomo - ti termino nga inus-usar iti panagpatpategan a kimika a mangitudo ti aniaman nga elemento a saan a hidroheno ken helio.
Ti aniaman a periodiko a lamisaan a grupo ken mabalin a mausar iti daytoy a kapanunutan. Sagpaminsan a ti numero ti grupo ket maus-usar, a kas ti grupo 14 nga elemento, ken sapaminsan a ti nagan iti umuna nga elemento iti grupo ket maus-usar, a kas ti karbon a grupo wenno karbon a pamilia.


text:
Lady Gaga
Ni Stefani Joanne Angelina Germanotta (/ˈstɛfəniː dʒʌrməˈnɑːtə/ ste-fə-nee jurr-mə-nah-tə; naipasngay idi Marso 28, 1986), maamammoan ti entablado a naganna a Lady Gaga, ket maysa nga Amerikana akumakanta ket mannurat ti kanta. Naipasngay ken dimmakkel idiay Siudad ti New York, isu ket nangruna anagadal idiay Kombento iti Sagrado a Puso ket nabiit a nagadal idiay Tisch a Pagadalan dagiti Arte ti Unibersidad ti New York sakbay a nagikkat tapno agipatengnga ti isipna ti karerrna ti musika. Isu ket nagrugrugi nga agpabpabuya kadagidiay mabuya a rock a musika iti Baba a Bangir ti Daya ti Manhattan, ken pinirmaan ti Streamline Records babaen idi gibus ti 2007. Idi panawen tipanagtrabahona a kas mannurat ti musika para iti kompania ti plaka, ti bosesna ket nakaala kadagiti panakaimatang ti agrerehistro nga artista ni Akon, a nagpirma kaniana ti bukodna nga etiketa ti Kon Live Distribution.


text:
Vincent van Gogh
Ni Vincent Willem van Gogh (Marso 30, 1853 – Hulio 29, 1890) ket maysa a pintor nga Olandes, a kaaduan a mabigbigbig kas maysa kadagiti kalalaingan a pintor iti pakasaritaan ti arte iti Europa. Pinutarna dagiti obrana (mapattapatta nga aganay a 900 a pinintaan ken 1,100 a drowing) iti uneg laeng ti sangapulo a tawen sakbay a nagsagaba iti sakit ti isip (a maatap a gapu iti a bipolar disorder) sa nagpakamatay. Saan unay a nagballigi kas pintor idi sibibiag pay, ngem kalpasan ti ipapatayna napartak ti panaglatakna, nangruna idi maipabuya ti 71 a pinturana idiay Paris idi Marso 17, 1901 (11 a tawen kalpasan ti ipupusayna).
Ti impluensia ni Van Gogh iti expressionismo, fauvismo ken nasapa nga abstraksion ket nakasaksaknap, kas makita iti adu nga agduduma nga aspeto ti maika-20 a siglo nga arte. Ti Museo Van Gogh iti Amsterdam ket nairuknoy kadagiti obra ni Van Gogh ken dagiti kapatadanna. Ti Museo Kröller-Müller iti Otterlo iti met laeng Olanda, ket addaan met iti adu a koleksion ti pinintaan ni Van Gogh. Sumagmamano a pintura ni Van Gogh ket mairaman kadagiti kanginginaan a pintura iti lubong. Idi Marso 30, 1987, ti pinintaan ni Van Gogh nga Irises ket nalako iti US$53.9 milion iti Sotheby's; idi met Mayo 15, 1990, ti pinturana a Portrait of Dr. Gachet ket nalako iti US$82.5 milion iti Christie's.
[urnosen] Dagiti nalatak nga obrana
- (1885) Ingglés: The Potato Eaters
- (1888) Ingglés: Bedroom in Arles
- (1888) Ingglés: Cafe Terrace at Night
- (1888) Ingglés: The Red Vineyard
- (1889) Ingglés: The Starry Night
- (1889) Ingglés: Irises
- (1889) Ingglés: Still Life: Vase with Twelve Sunflowers
- (1889) Pransés: Portrait de l'artiste sans barbe
- (1890) Ingglés: Portrait of Dr. Gachet
- (1890) Ingglés: Wheat Field with Crows
- (1890) Ingglés: Peasant Woman Against a Background of Wheat
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Dagiti imprenta babaen ni Vincent van Gogh, vggallery.com.


text:
Wikipedia:Pungól
Ti balikas a pungól ket kayat na a saoen iti pagsasao nga Ilokano ket ababa. Iti Wikipedia dagiti pungól ket dagiti ababa a panid (Ingglés: stub), (sapasap a dagitoy ket naglaon kadagiti babbassit ngem 1500 a testo) dagitoy ket narugian a panid wenno artikulo a saan pay a nalpas wenno nakompleto. Mabalin a nayonan, baliwan, tarimaanen, pasayaaten, papintasen, paddakkelen pay dagitoy a a pampanid.
[urnosen] Kasano ti tumulong
No makakasarungkar kayo kadagiti pungól nga artikulo, mabali mo ti mangirugi nga agurnos kadagitoy wenno saan, mabalinmo ti mangidasig ti maysa a pungól nga artikulo babaen ti panagikabil ti sapasap a plantilia a kas iti
{{pungól}}.
Nupay kasta, dagiti pungol ket nasken a saan a mabayag a maidasig a kas maysa a sapasap a {{pungol}}. Nasken dagitoy a maika-kategoria kadagiti sabsabali ken umisu a kategoria.
Kitaen dagiti panakaidasig dita baba para kadagiti sabsabali a panakaidasig kadagiti pungól nga artikulo.
[urnosen] Kasano ti agbiruk kadagiti pungol nga artikulo
Ti agbiruk kadagitoy a pungól nga artikulo, kitaen dagiti sumaganad a naisilpo kadagitoy a pampanid;
[urnosen] Dagiti sabsabali a panakadasig ti pungol
Dagiti sumaganad ket dagiti sabsabali a panakaidasig dagiti pungol a pampanid ken platilia a mabalin nga usaren.
[urnosen] Sapasap
- {{Pungol}} - para kadagiti pungol a saan a maidasig iti sabali a pungol, usaren daytoy a kas temporario laeng a panakaidasig aginggana ti makabiruk ti husto a panakaidsig.
[urnosen] Dagiti pagilian ken heograpia
- {{Pungol-heograpia}} - para iti amin a heograpikal a lokasion (luglugar, ili, siudad, pagilian, kdpy)
- {{Pungol-heograpia-Pilipinas}} - Para kadigiti amin a heograpiko a lokasion iti Pilipinas.
[urnosen] Sabsabali pay
- {{Pungol-makmakan}}
- {{Pungol-pakasaritaan}}
- {{Pungol-milisia}}
- {{Pungol-politika}}
- {{Pungol-relihion}}
- {{Pungol-pagluganan}}
[urnosen] Tattao
- {{Pungol-aktor}}
- {{Pungol-aktres}}
- {{Pungol-bio}}
[urnosen] Siensia
- {{Pungol-siensia}}
- {{Pungol-biolohia}}
- {{Pungol-kimika}}
- {{Pungol-matematika}}
- {{Pungol-medisina}}
- {{Pungol-pisika}}
- {{Pungol-tiempo}}
[urnosen] Ay-ayam
- {{Pungol-ay-ayam}}
- {{Pungol-bio-ay-ayam}}
[urnosen] Teknolohia
[urnosen] Arte
- {{Pungol-pelikula}}
- {{Pungol-musika}}
- {{Pungol-artista}}
- {{Pungol-telebision}}
- {{Pungol-literatura}}


text:
Bakteria
Dagiti bacteria (singular: bacterium) ket maysa a dakkel a grupo dagiti nabiag nga organismo. Kaaduan ket microscopic ken unicellular, addaan iti agpapada a gagangay nga estruktura ti selula nga awanan iti cell nucleus, ken organelles a kas iti mitochondria ken chloroplasts. Dagiti bacteria ket prokaryotes, a maiduma kadagiti organismo nga addaan iti complex cells a maawagan eukaryote. Ti termino a "bacteria" ket mayaplikar a nadumaduma iti amin a prokaryotes wenno iti dakkel a grupoda a maaw-awagan iti eubacteria, depende kadagiti idea maipapan kadagiti panagkakanaigda. Iti Wikipedia, ti "bacteria" ket maaramat kas pangdakamat iti eubacteria.
Dagiti bacteria iti kaaduan nga organismo it lubong, makita iti daga, danum, angin, ken kas sibibiag iti uneg ti nadumaduma nga ayup, mula, ken agsasabali nga organismo. Adu iti napeggad a makasakit. Kaaduan ken babassit unay, kas 0.5-5.0 um iti kaatidogan, ngem adda met dagiti higante kasla iti Thiomargarita namibiensis ken Epulopiscium fishelsoni nga mabalinna labsan iti 0.5 mm.


text:
Ver : Aria The Scarlet Ammo 5 Español Online
aria the scarlet ammo cap 5 ,
- aria the scarlet ammo capitulo 5 animeid  ,
aria the scarlet ammo online sub español ,
- aria the scarlet ammo 5 online  ,
aria the scarlet ammo capitulo 5 ,
- Todo-Anime
Lista De Los Ultimos 30 Capítulos
- Aria The Scarlet Ammo 12 Español
- Aria The Scarlet Ammo 11 Español
- Aria The Scarlet Ammo 10 Español
- Aria The Scarlet Ammo 9 Español
- Aria The Scarlet Ammo 8 Español
- Aria The Scarlet Ammo 7 Español
- Aria The Scarlet Ammo 6 Español
- Aria The Scarlet Ammo 4 Español
- Aria The Scarlet Ammo 3 Español
- Aria The Scarlet Ammo 2 Español
- Aria The Scarlet Ammo 1 Español


text:
Rizal (provincia)
- Para iti dadduma pay a kaipapanan, kitaen ti Rizal (panangilawlawag).
Ti Rizal ket maysa a provincia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti CALABARZON iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Ciudad ti Antipolo, nupay kasta, ti pasdek ti provinsial a kapitolio ket adda iti Ciudad ti Pasig a paset ti Metro Manila. Kabeddengna ti Metro Manila iti daya, dagiti provincia ti Bulacan iti amianan, Quezon iti daya, ken Laguna iti abagatan.
Sigud a Morong ti nagan ti provincia Politico-Militar a Distrito iti babaen ti daan a provincia ti Manila. Napagbalin kas naan-anay a provincia idi 1901 ket napanaganan iti Rizal kas pammadayaw iti nailian a bannuar, Jose Rizal.
Addaan ti Rizal iti 13 nga ili ken 1 a ciudad.
Sigud a buklen ti 26 nga ili ti provincia iti pannakabangonna idi 1901: 14 manipud iti daan a provincia ti Manila (Las Piñas, Malabon, Makati, Parañaque, Mandaluyong, San Juan, Navotas, Muntinlupa, Taguig, Pateros, Pasig, Marikina, San Mateo, ken Montalban (Rodriguez itan)); ken 12 manipud iti Politico-Militar a Distrito ti Morong (Angono, Baras, Binangonan, Cainta, Antipolo, Cardona, Jalajala, Morong, Pilillia, Tanay, Taytay ken Teresa).
Idi Noviembre 7, 1975, ti 12 nga ili ti Las Piñas, Parañaque, Muntinlupa, Taguig, Pateros, Makati, Mandaluyong, San Juan, Malabon, Navotas, Pasig ken Marikina ket naisali iti baro a nabangon a rehion a Metro Manila ket 14 laengen nga ili ti nabati iti provincia ti Rizal.


text:
Ti Pangasinan ket maysa a probinsia iti Pilipinas, iti Rehion ti Ilokos (Rehion 1) iti Luzon. Masarakan iti amianan-laud a paset ti puro ti Luzon. Ti Siudad ti Lingayen ti kapitolio iti probinsia. Kaariping ti Pangasinan dagiti probinsia ti La Union ken Benguet iti amianan, Nueva Vizcaya ken Nueva Ecija iti daya, ken Zambales ken Tarlac iti abagatan. Iti laudna ket dayti Baybay Abagatan Tsína ken iti Golpo iti Lingayen.
Addaan ti Pangasinan iti 44 nga ili ken 4 siudad.
Kagudua iti populasion iti probinsia ket Pangasinense ken 44 porsiento ket Ilokano. Kaaduan kadagitoy ket Katoliko Romano.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
La Union
Ti La Union ket maysa a probinsia iti Pilipinas, iti Rehion ti Ilocos (Rehion I) iti Luzon. Masarakan iti amianan-laud a paset ti isla ti Luzon. Ti Siudad ti San Fernando ti kapitolio ti probinsia ken kapitolio ti Rehion I, sentro iti administrasion ken busbos. Kaariping ti La Union dagiti probinsia ti Ilocos Sur iti amianan, Abra iti daya, ken Pangasinan iti abagatan. Iti laudna ket ti Baybay Abagatan a Tsína.
Addaan ti La Union iti 19 nga ili ken 1 a |siudad.
93 porsiento ti populasion ti probinsia ket Ilokano. Kaaduan kadagitoy ket Romano Katoliko. Adda bassit a gimong dagiti Pangasinense iti abagatan, dagiti Igorot iti kabanbantayan, ken dagiti Intsik iti siudad.
[urnosen] Pakasaritaan
Nabangon ti probinsia ti La Union idi Abril 18, 1854, idi pinagtipon ti Espania dagiti umamianan nga ili ti Pangasinan ken umabagatan nga ili ti Ilocos Sur, isu paggapuananna iti nagan a "La Union".
Nepnep ti kaaduan a tiempo ti La Union, a kapada ti amianan ti Luzon, kas mariknana iti kalgaw ti Nobiembre agingga Abril ken iti panagtutudo ti Mayo agingga Oktubre. Agrikultura, iti talon ken apit ti bagas, tabako, ken bungbunga, ti punganay iti ekonomiana. Iti turismo ket nakabatay iti igid ti baybay a pagaliwaksayan.
[urnosen] Siudad
[urnosen] Dagiti ili
[urnosen] Kasilpo iti ruar
- 2010 a Senso a Pakaammo ti Pilipinas (Ingglés) naala idi 21 Abril 2012


text:
ISO 639-2
Dagiti ISO 639-2:1998, a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 2: Alpha-3 a kodigo, ket isu ti maikadua a paset iti ISO 639 a pagalagadan, nga agilista kadagiti kodigo para iti pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao. Dagiti tallo a letra a kodigo a naited para iti tunggal maysa a pagsasao iti daytoy a paset ti pagalagadan ket mangitudo a kas dagiti "Alpha-3" a kodigo. Adda dagiti 464 a naikabil idiay listaan dagiti ISO 639-2 a kodigo.
Ti Estados Unidos a Biblioteka iti Kongreso ket isu ti agirehistro a turay para iti ISO 639-2 (a maitudtudo a kas ti ISO 639-2/RA). A kas ti agirehistro a turay, ti LOC ket agawat ken agrepaso kadagiti maitukon a panagbalbaliw; addaan pay ti pannakabagi iti ISO 639-RA a Kumaduaan a Balakadan a Komite nga akinrebbeng para iti panagtaripatu dagiti tabla ti ISO 639 a kodigo.
Ti panagobra kadagitoy ket nangrugi iti ISO 639-2 a pagalagadan idi 1989, gapu ti ISO 639-1 a pagalagadan, nga agited ti dua a letra dagiti kodigo para kadagiti pagsasao, ket saanto a makalaon kadagiti adu a bilbilang dagiti pagsasao. Ti ISO 639-2 a pagalagadan ket immuna a naipablaak idi 1998.
[urnosen] Dagiti B ken T a kodigo
Bayat nga adau dagiti pagsasao ket naikkan ti maysa a kodigo babaen ti pagalagadan, sangpulo ket dua kadagiti nailawlawagan a pagsasao ket adda iti tallo a letra a kodigo, ti maysa a "bibliograpiko" a kodigo (ISO 639-2/B), a naala manipud ti Inggles a nagan para iti pagsasao ken nasken idi a kas ti legado a langa, ken maysa a "terminolohikal" a kodigo (ISO 639-2/T), a naala manipud ti patubo a nagan para iti pagsasao. Tunggal maysa kadagitoy a sangapulo ket dua a pagsasao ket mairaman pay idiay ISO 639-1 a pagalagadan. (Adda idi dagiti 22 B a kodigo; scc ken scr ket dagitoy ket naikkaten.)
Iti sapasap dagiti T a kodigo ket kaykayat; ti ISO 639-3 ket agu-usar ti ISO 639-2/T. Nupay kasta, ti ISO 15924 ket nakaala kadagiti kodigina no mabalin manipud idiay ISO 639-2/B.
[urnosen] Dagiti kaatiddog ken kita
Kaatiddog:
- Dagiti agmaymaysa a pagsasao
- Dagiti makro a pagsasao
- Dagiti urnong ti pagsasao
- Dagiti dialekto
- Naisererba para iti panag-usar
- Dagiti naipangpangruna a kasasaad
Dagiti kita (para kadagiti agmaymaysa a pagsasao):
- Dagiti sibibiag a pagsasao
- Dagiti awanen a pagsasao
- Dagiti taga-ugma a pagsasao
- Dagiti naipakasaritaan a pagsasao
- Dagiti naaramid a pagsasao
[urnosen] Dagiti naipangpangruna a kasasaad
Adda dagiti kodigo para kadagitoy a naipangpangruna a kasasaad:
- mis ket nailista a kas dagiti "di-nakodigo a pagsasao"
- mul (fpara kadagitiadu a pagsasao) a naidangep no nausar dagiti nadumaduma a pagsasao ken saan a mabalin nga inaganan amin dagiti husto a kodigo ti pagsasao
- Ti ballaet ti qaa aginggana ti qtz ket naireserba ken saan nga inusar iti pagalagadan
- und (para iti di-naikeddeng) ket inu-usar kadagiti kasasaad a ti pagsasao wenno dagiti pagsasao ket nasken a maipatudo ngem ti pagsasao ket saan a mainaganan.
- zxx ket nailista idiay listaan ti kodigo a kas ti "awan ti linguistiko a linaon" (nainayon idi 2006-01-11)
[urnosen] Dagiti naurnong a kodigo ti pagsasao
Adda dagiti ISO 639-2 a kodigo a kadawyan nga inus-usar para kadagiti pagsasao a saan nga apag-isu nnga agirepresenta ti maysa a naisangayan a pagsasao wenno dagiti nadumaduma a maikabagian a pagsasao (a kasll a dagiti makro a pagsasao dita ngato). Dagitoy ket naipanunutan a kas dagiti naurnong a kodigo dagiti pagsaso ken dagitoy ket saan a mairaman manipud ti ISO 639-3. Para iti panagipalpalawag dagiti makro a pagsasao ken naurnong a pagsasao kitaen ti [1].
Dagiti naurnong a kodigo ti pagsasao iti ISO 639-2 ket nailista dita baba.
Dagiti sumaganad a dua akodigo ket nainaganan a kas dagiti naurnong a kodigo iti ISO 639-2 ngem dagitoy ket (iti agdama) ket awan manipud ti ISO 639-5:
Dagiti kodigo a nairehistro para iti 639-2 a nailista a kas dagiti naurnong a kodigo iti ISO 639-5 (ken dagiti naurnong a kodigo babaen ti nagan iti ISO 639-2):
- afa Dagiti pagsasao nga Apro-Asiatiko
- alg Dagiti pagsasao nga Alhonkuiana
- apa Dagiti pagsasao nga Apache
- art Dagiti parbo a pagsasao
- ath Dagiti pagsasao nga Atapaskan
- aus Dagiti pagsasao nga Australiano
- bad Dagiti pagsasao a Banda
- bai Dagiti pagsasao a Bamileke
- bat Dagiti pagsasao a Baltiko
- ber Dagiti pagsasao a Berber
- bnt Dagiti pagsasao a Bantu
- btk Dagiti pagsasao a Batak
- cai Dagiti pagsasao a Tengnga nga Amerikano nga Indio
- cau Dagiti pagsasao a Kaukasiko
- cel Dagiti pagsasao a Keltiko
- cmc Dagiti pagsasao a Chamic
- col Dagiti pagsaso a Shilluk
- cpe dagiti kreol ken pidgin, naibatay ti Inggles
- cpf dagiti kreol ken pidgin, naibatay ti Pranses
- cpp dagiti kreol ken pidgin, naibatay ti Portuges
- crp dagiti kreol ken dagiti pidgin
- cus Dagiti pagsasao a Cushitic
- day Dagiti pagsasao a Land Dayak
- dra Dagit ipagsasao a Dravidian
- fiu Dagiti pagsasao a Finno-Ugriano
- gem Dagiti pagsasao a Hermaniko
- ijo Dagiti pagsasao nga Ijo
- inc Dagiti pagsasao nga Indik
- ine Dagiti pagsasao nga Indo-Europeano
- ira Dagiti pagsasao nga Irani
- iro Dagiti pagsasao nga Irokuesa
- kar Dagiti pagsasao a Karen
- khi Dagit ipagsasao a Khoisan
- kro Dagiti pagsasao a Kru
- map Dagiti pagsasao a Austronesiano
- mkh Dagiti pagsasao a Mon–Khmer
- mno Dagiti pagsasao a Manobo
- mun Dagiti pagsasao a Munda
- myn Dagiti pagsasao a Maya
- nah Dagiti pagsasao a Nahuatl
- nai Dagiti pagsasao nga Amianan nga Amerikano nga Indio
- nic Dagiti pagsasao a Niger–Kongo
- nub Dagiti pagsasao a Nubiano
- oto Dagiti pagsasao nga Otomiano
- paa Dagiti pagsasao a Papu
- phi Dagiti pagsasao iti Pilipinas
- pra Dagiti pagsasao a Prakrit
- roa Dagiti pagsasao a Romanse
- sai Dagiti pagsasao nga Abagatan nga Amerikano Indio
- sal Dagiti pagsasao a Salisa
- sem Dagiti pagsasao a Semitiko
- sgn Dagiti senial a pagsasao
- sio Dagiti pagsasao a Sioua
- sit Sino-Tibetan languages
- sla Dagiti pagsasao a Eslabo
- smi Dagiti pagsasao a Sami
- son Dagiti pagsasao a Songhai
- ssa Dagiti pagsasao a Nilo-Sahara
- tai Dagiti pagsasao a Tai
- tup Dagiti pagsasao a Tupi
- tut Dagiti pagsasao a Altaiko
- wak Dagiti pagsasao a Wakasha
- wen Dagiti pagsasao a Sorbia
- ypk Dagiti pagsasao a Yupik
- znd Dagiti pagsasao a Zande
Dagiti naipangpangruna akodigo iti ISO 639-2:
- und di-naikeddeng (pagsasao)
- mis di-nakodigo a pagsasao
- mul dagiti adu a pagsasao
- zxx awan ti linguistiko alinaon, di-mayatanup
[urnosen] Kitaen pay ti
[urnosen] Kasilpo iti ruar
- ISO 639-2/RA Homepage
- ISO 639-2/RA a Pakaammo ti Panagbalbaliw
- Dagiti salaysay idiay Biblioteka iti Kongreso a sapot ti pagsaadan


text:
Wikipedia:Annuroten iti grammatika ken panangiletra
Dagiti sumaganad ket maysa a nalaka nga annuroten iti pagbatayan a grammatika ken panangiletra (ortograpia) iti panagsurat iti artikulo ditoy Ilokano Wikipedia. Daytoy ket saan nga opisial a pagalagadan iti pasasao nga Ilokano ngem nasken a suruten ditoy a Wikipedia tapno saan a maka-allilaw ti panagbiruk ken saan a maaduan unay dagiti adu a doble a panid.
Maibasar dagitoy nga annuroten iti estilo, estruktura, konsepto ti Ilokano agdama a maus-usar—ti ar-aramaten ti kaaduan a mannurat iti Iloko kadagiti agdama a warnakan ken dadduma pay a pagbasaan iti Ilokano (kas iti Bannawag, Rimat, Sirmata, Tawid, Samtoy, Ilocos Times, dagiti libro ken antolohia nga ipabpablaak ti GUMIL Filipinas ken dadduma pay). Agsipud ta daytoy ti ad-adda ken ad-adu a maar-aramat, nupay saan nga isu ti opisial ken/wenno pagalagadan a pagbatayan a masurot, isu met ti padasentayo ditoy Ilokano Wikipedia.
No ngamin maipapan iti pagalagadan ti pagsasao nga Ilokano (wenno Iloko, iti dadduma) ti pakarikutan nga unaen, medio adda rigrigatna ta agingga ita ket komplikado daytoy a banag, agsusupiat ken di agsusurot dagiti maseknan iti no ania ti nasken a suroten a pagalagadan. Ti pamay-antayo, mangaramidtay' latta metten iti bukodtayo a kasla pagalagadan a maaramat ditoy laeng Ilokano Wikipedia, a maibasar ken asideg met laeng iti adda ken agdama nga us-usaren ti kaaduan.
Unaentayo dagiti kadawyan ken basaran pay laeng nga annuroten maipapan iti naannayas ken nasinop a panangsangal kadagiti balikas.
Grammatika
Panagaramat iti TI ken ITI
No damdamo ti agsurat iti Iloko, makariro ti agaramat ti TI ken ITI ta naynay a mapagsinnukat ti umiso a panangusar kadagitoy iti buklen a sentensia.
Ti TI ket isu ti artikulo nga Inggles a THE (wenno A ken AN) (Tagalog: ANG). Mabalin pay daytoy a ti preposition nga OF (Tagalog: NG). Ti plural a porma ti TI ket DAGITI.
Ti met ITI ket isu ti Inggles nga IN wenno ON wenno OF manen (Tagalog: SA). Ti plural a pormana ket KADAGITI.
Kas pagarigan:
Ti sabong ti karabasa ket naimas (a madengdeng). The flower of the squash is edible. Ang bulaklak ng kalabasa ay masarap. Iti dalanko nga agawid nakasabatak ti napintas a balasang. On my way home, I met a beautiful lady. Sa aking daan pauwi, nakasalubong ako ng magandang dalaga. Agtartaray dagiti aso. The dogs are running. Tumatakbo ang mga aso. Kadagiti barangay ti Pinugkit, ti Caballaibaan ti kalawaan. Among the barangays of Pinugkit, Caballaibaan is the largest (in area). Sa mga barangay ng Pinugkit, ang Caballaibaan ang pinakamalawak. Agsaysayasay ti dara dagiti bannuar kadagiti uratko. The blood of heroes flows in my veins. Dumadaloy sa aking mga ugat ang dugo ng mga bayani.
Pagarigan pay, madlaw nga agduma dagitoy a sentensia:
Nayanak iti bulan ti Mayo. (Born on the month of May) Nayanak ti bulan iti Mayo. (The moon is born in May)
Core ken oblique
Segun met ken ni Apo Carl Galvez Rubino, maysa a mabigbig a linguista, ti TI ket maawagan iti core case nga artikulo, ket ti met ITI ket oblique case nga artikulo.
Kunana pay:
- Core case articles are used in front of nouns corresponding to possessors, or verbal or predicate arguments, while oblique articles correspond to non-arguments (nouns that are ordinarily preceded by a preposition in English). Remember that intransitive verbs take one argument in Ilocano, and transitive verbs may take two.
Kas pagarigan:
CORE: Ania ti naganmo? — What is your name? Nakita ti lalaki ti babai. — The boy saw the girl. (transitive verb) Kayatmi ti kape. — We want coffee. Asino ti amam? — Who is your father? Lima ti ramay ti ima. — The hand has five fingers. OBLIQUE: Nailet iti balasang. — It is tight on the young lady. Nakakita ti lalaki iti babai. — The boy saw a girl. (intransitive verb) Nalawa ti palda iti baket. — The skirt is lose on the old lady. Napanda iti uneg ti simbaan. — They went inside the church.
Panagaramat iti A ken NGA
Aramaten ti A no ti sarunuenna a rugi a letra ti balikas ket konsonante.
Pagarigan:
Naemma a balasang. Simmangpet a nakabitbit iti inuragana a kukod ti baka. Adu a sangaili ti immay iti kasar ni Maria.
Aramaten ti NGA no ti sarunuenna a rugi a letra ti balikas ket bokal (vowel).
Kas pagarigan:
Nasingpet nga ubing. Nalaing nga agarado ni Juan. Natinnag ti baso nga iggemna.
Dagiti pronoun
Adda walo a pronoun iti Iloko, uppat kadagitoy ti umuna a persona a singular wenno plural, ken sagdudua a maikadua a persona (singular ken plural) ken maikatlo a persona (singular ken plural).
Mausar dagitoy kas agwaywayas wenno maikapet/maisilpo kadagiti balikas (a verb, noun, adjective ken dadduma pay). Kadagiti Ilokano (a patneng), ti dakayo ken isuda ket maaramat pay kas pagdayaw wenno pagtamed a balikas no daytay makitungtong iti nataengan wenno dadduma pay a tattao a madaydayaw.
Pagarigan, kas agwaywayas:
Siak ti nangala. Sika ti napusgan. Isu ti kayatko. Data ti mapan. Dakami a mangurkuranges. Datayo dagiti mairurrurumen. Dakayo dagiti mangidumduma. Isuda dagiti madidios a tattao.
No maikapet wenno maisilpo ti pronoun iti balikas, segun ken ni Apo Rubino ket adda dua a pakaidasigan dagitoy: enclitic absolutive ken ergative enclitic. Gagangay a no umuna a persona a singular ket -ak ti udi ti balikas a nasilpuan iti enclitic absolutive a pronoun, -ko wenno -k met no ergative enclitic a pronoun.
Kas pagarigan, kas naikapet:
Enclitic absolutive: Simmurotak a napan nagarem. Ay-ayatenka unay-unay. Isu ti nagsurat. Agpadata ti gasat. Nagsidakami iti inabraw nga aba. Agsasalatayo man ketdi iti duronduron, kapetkapet. Mangankayo iti patupat. Simrekda iti gukayab. Ergative enclitic: Baketko daydiay napungga a nakalabaga. Damom kadi ti uminom iti arak? Dinanogdanogna ti kabusorna. Balonenta dayta natuno a paltat. Dagami ti nagdissuan ti balay ni Butog. Manggatayo dagiti adda iti igid ti kalsada. Umaykaminto kadagiti balbalayyo. Nalalapsat dagiti babbalasangda idiay nga away.
No maikapet a makuna, nasken a nakakapet dagitoy a pronoun a saan ket a naisina wenno nakawayas:
"biagko" saan a "biag ko" "agragsaktayo" saan nga "agragsak tayo" "imbagana" saan nga "imbaga na" "agyamankami" saan a "agyaman kami" "sipsiputanka" saan a "sipsiputan ka" "nuangmi" saan a "nuang mi" "talonyo" saan a "talon yo"
Singular ken plural
Usaren ti singular a TI ken ITI ken plural a DAGITI ken KADAGITI kas pangiduyakyak iti kinamaymaysa wenno kaadu ken kabassit dagiti banag.
Pagarigan:
Mabalin met nga i-plural nga is-isuna ti balikas:
No parisan iti TI/DAGITI ken ITI/DAGITI dagiti singular ken plural a balbalikas, liklikan a maulit ti kinaplural dagitoy:
"dagiti tao" saan a "dagiti tattao" "dagiti lugar" saan a "dagiti luglugar" "iti tattao" saan a "kadagiti tattao" "kadagiti billit" saan a "kadagiti bilbillit"
Panangiletra (spelling)
Ti us-usaren a pagalagadan a panangiletra iti dayoty a Wikipedia ket ti moderno a panangisurat ti Ilokano (ortograpia), ti moderno a panagisurat ti Ilokano ket agususar iti abesedário (alphabet) a naibatay iti Abakada nga abesedário (Tagalog alphabet). Naibatay daytoy nga estilo ti ortograpian a kas ti inus-usar ti warnakan a Bannawag. Daytoy ket pagalagadan laeng ken saan nga opisial, kitaen ti panid daytoy a pakitungtungan no kayat a makisao iti daytoy a kapanggepan.
Balikas a ganggannaet (Inggles, Español)
Madlaw nga adda wenno adu dagiti balikas a ganggannaet (borrowed words), nangruna iti Inggles ken Español, ditoy Ilokano Wikipedia a saan a naipatarus iti Ilokano. Wenno saan ket a nayiloko laeng ti panangiletra.
Kastoy ti aramidentayo ta saan met a nasken nga isarakan wenno ipatarus amin a balikas wenno termino (aglalo dagiti teknikal a sao wenno termino) iti Ilokano agsipud ta awan ti orihinal nga Ilokano dagitoy ket masansan nga agbanag laeng a literal wenno tabbed ti panangipilit a panangbirok iti agpayso a pakaitarusanna. Usaren ti moderno nga ortograpian (panagisurat) no agusar kadagiti ganganaeta balikas.
No ti Inggles, umuna a surotentayo ti panangiletra a moderno nga ortograpia iti Ilokano, no awan ti kapadpadana a panagiletra iti Ilokano, no kasta ket isurat metten iti Inggles.
Kas pagarigan:
kompiuter, selpon, network, web, internet, sopwer, hardware, teknikal
No met sao wenno balikas nga Español a nagbalinen a paset ti Iloko, surotentayo ti panangiletra a moderno nga ortograpia iti Ilokano.
Kas pagarigan:
artikulo, testo, reperensia, pamilia, inpormasion, edukasion, teknolohia, termino, siensia, dokumento, koneksion, sertipikado, densidad, kantidad, eksperimento, premio, kalendario, siudad, probinsia, gobernador


text:
Baybayin
Ti baybayin ket maysa a kita ti panag-surat (a maamamoan iti Unicode (Ilokano: Nagkaykaysa a kodigo) a sinuratan a Tagalog; kitaen dita baba),sakbay ti panawen dagiti Kastila, daytoy ket kameng ti Brahmic a sinuratan nga inus-usar idi maika-16 a siglo.[1]Agtultuloy daytoy nga inus-usar idi agdama a panag-kolonisation dagiti Kastila inggana idi maika-19 a siglo.
Ti sao a Baybay ket kayat na a saoen a kas "panangiletra" iti pagsasao a Tagalog. Adu ti panaka-dokumentasion na daytoy babaen dagiti Kastila. Adu pay dagiti agkunkuna a daytoy ket naigapu iti Alibata,[2] ngem daytoy a nagan ket saan nga husto. (Ti sao nga "Alibata" ket naaramid babaen ni Paul Rodríguez Verzosa kalpasan ti panag-urnos na dagiti letra iti Arabiko nga abesedário[3] alif, ba, ta (alibata), nga inikkat ti letra nga “f”." )
Dagiti barbaro a sinuratan idiay Pilipinas ket naulogan manipud iti Baybayin, ti Hanunó'o, Buhid, Tagbanwa ken Kapampangan a sinuratan.
Ti Baybayin ket maysa kadagiti sanga-dosena wenno agmaymaysa a sistema ti panag-surat nga inus-usar idiay Abagatan a daya nga Asia, a ganggani amin ket abugida.
[urnosen] Pakabuklan
[urnosen] Nagtaudan
Ti Baybayin ket nalatakan dagiti Kastila a padi a ni Pedro Chirino idi 1604 ken Antonio de Morga idi 1609 a naamamoan ti kaaduan, ken sapasap nga inus-usar kadagiti kinabukod a sinur-surat, dandaniw, ken dadduma pay. Babaen kenni William Henry Scott, addaan dagiti datu manipud idi 1590 a saan a makapirma kadagiti pangpasingked wenno dagiti sapata, ken dagiti saksi a saan a makapirma kadagiti kasuratan ti daga iti panawen a 1620.[4]Awan dagiti pakakitaan no kaano idi ti ania nga akbang iti panakaaamo da ti agkurdit, ken awan dagita pakasaritaan ti sistema ti panagsurat. Addaan dagiti innem a teoría a maipanggep dagiti nagtaudan iti Baybayin.
[urnosen] Kawi
Ti Kawi ket nagtaud idiay Java, ken inus-usar iti labes a kaaduan iti Malay a Purpuro.
Ti Gambang a plato ti Laguna a Naisuratan ket isu ti kasapaan a nasuratan a dokumento a nabirukan idiay Pilipinas.
Daytoy ket maysa a nainkalintegan a dokumento a naisuratan iti petsa a Saka iti panawen a 822, nga agpadpada iti Abril 21, 900 AD . Naisurat daytoy iti Kawi a sinuratan iti sabsabali a Daan a Malay a naglaon kadagiti dinawat a balikas manipud iti Sanskrit ken addan pay ti bassit a saan a Malay a bokabulario a ti nagtaudan ket saan a nalawag iti baetan ti Daan a Javanese ken Daan a Tagalog. Maysa a kapanunutan iti kasta, yantangay ti Kawi ket isu ti kasapaan a nasaksian iti panagsurat idiay Pilipinas, ngarud ket baka nagtaud manipud iti Kawi.
Ti maikadua a kas pagarigan iti Kawi a sinuratan ket makita idiay Marpil a Selio ti Butuan, ngem saan a napetsado daytoy.
Adda maysa a burnay a pakaipupónan , a makunkuna a "Calatagan a Banga" a mabirukan idiay Calatagan, Batangas ket naisuratan kadagiti karakter a nakakapasdaaw a kapadpada ti Baybayin, ken natuntonan a naisurat idi 1300 AD. Yantangay ti kapudno iti daytoy ket saan pay a napasingkedan.
[urnosen] Daan a Sumatra "Malay" a sinuratan
Ti maysa pay a kapanunutan ket naibagbagana a ti sinuratan wenno dagiti sinuratan nga inusar ti panagsurat kadagiti maysa a Malay a pagsasao ket naampon ken nagbalin a Baybayin. Ti mays a naisangayan ket ti Pallava a sinuratan manipud idiay Sumatra ket nasaksian a manipud iti maika-7 a siglo [1].
[urnosen] Sulawesi
Ti Bugis-Makassarese a sinuratan ket isu ti nagtaudan ti Devanagari. Ti nakapanunutan iti daytoy ket addaan ti bersion iti daytoy a sinuratan nga inpakaammo idiay Pilipinas babaen ti Bengal a naparang-ay a kas Baybayin.
[urnosen] Cham
Kanungpulanna, addaan ti nasapa a Cham a sinuratan manipud idiay Champa nga tattan ket isu ti abagatan a Bietnam ken abagatan a daya a Cambodia ket baka naipaammo wenno dinawat ken naampon a Baybayin.
[urnosen] Pakaidumaan
Daytoy a sistema ti panagsurat ket maysa nga abugida a sistema nga agus-usar ti pagkaduaen a konsonante ken bokal. Ti tunggal maysa a karakter, a naisurat iti naibatayan kaniana a porma, ket addaan ti konsonante a naggibusan nga addaan ti bokal nga "A". Tapno makaaramid ti konsonante a naggibusan nga addaan ti sabali a bokal nga uni, ti maysa a marka ti ket maikabil ti ngato wenno ti baba ti konsonante (ti agaramid ti "E" wenno "I" nga uni) wenno iti baba ti konsonante (ti agaramid ti "O" wenno "U" nga uni). Daytoy a marka ket makunkuna a kudlit. Ti kudlit ket saan a maidagep kadagiti agkaykaysa a bokal. Dagiti bokal ket addan da kadagiti bukod da a marka ti sinuratan. Addaan laeng maysa a tanda para iti D wenno R, isu da amin ket maysa a disso kadagiti mabalin nga uni ti panagbalikas ti panagsao nga us-usaren ti pannakaibalikas ti maysa a rukod ti uni, daytoy iti kaaduan a pagsasao iti Pilipinas, nga ti D ket rumsua nga umuna, kanungpulan, mangrugian ti konsonante wenno lippasan ti konsonante a pagiananda ken ti R iti nagyan ti katengngaan. Daytoy nga alagaden ti gramatika ket addaan pay a naususar iti agdama a pagsasao a Filipino, no ti d ket nagbaetan ti dua a bokal, agbalin a r, a kas iti balikas a dangál ken marangál, wenno dunong ken marunong, ken ti pay raw para iti daw ken rin para iti din a kalpasan dagiti bokal.[1] Daytoy a sabsabali a sinuratan ket saan nga maus-usar para iti Ilokano, Pangasinan, Bikolano, ken sabsabali a pagsasao iti Pilipinas, ngamin ket dagitoy a pagsasao ket addan da ti nailasin a tantanda para iti D ken R.
[urnosen] Dua nga estilo ti panagsurat
[urnosen] Estilo sakbay ti panawen a Kastila
Iti kasisigud a porma ti Baybayin a sinuratan, ti agkaykaysa a konsonante ket saan a mainaganan a maisangsangayan; yantangay, ti kasta a konsonante ket saan a naisursurat, ken ti agbasbasa ket agikabil ti awan a konsonante babaen ti linaon. Kas pagarigan, dagiti letra a n ken k iti balikas a bundók ket naikkat da, tapno ti panangiletra ket bu-do.
[urnosen] Estilo Virama a kudlit
Ti kasisigud a panagsurat ket narigat unay para kadagiti Kastila a padi nga agipatpatarus ti liblibro iti nakayanakan a pagsasao. Ngamin iti daytoy, ni Francisco López ket nagpaamo ti bukod na a kudlit idi 1620 a nangikkat ti bokal nga a. Daytoy a kudlit ket addaan ti porma a "+" a senial,[5]a naibantay iti Kristianidad. Daytoy krus a kudlit ket agrebbeng a kas iti virama iti Devanagari a sinuratan iti India. Iti kinapudno, ti Unicode ket tawtawagen na ti kudlit iti Tagalog a Senial a Virama. Kitaen dita ngato iti paset ti Pakaidumaan.
[urnosen] Ti "Nga" a karakter
Maysa a karakter ti nagdagep ti "nga". Ti agdama a bersion iti abedesario a Filipino ket addaan pay laeng ti "ng" dua a letra a mangisaup iti maysa a balikas (Ingles:digraph), viz ti maysa a letra a nabuklan ti ti dua a karakter.
[urnosen] Ti Tuldék
Dagiti balikas a naisurat iti Baybayin ket naisurat iti agsasaruno a panagayos, ken ti addan a tuldek ket ti maysa a nakatakder a linia, wenno dagiti agparis a dua a nakatakder a linia. Dagitoy a linia ket maus-usar a kas maysa a koma, tulnek, wenno dua a sabsabali a balikas.[1]
[urnosen] Panag-usar
Ti Baybayin ket napakasaritaan nga inus-usar kadagiti lugar nga agsasao iti Tagalog ken iti basbasit iti Kapampangan. Ti panaka-usar na ket nagsaknap na iti Ilokano idi dagiti Kastila ket indegdegan da ti panagusar ti Biblia. Dagiti maikabagian a sinuratan a kas iti Hanunóo, Buhid, ken ti Tagbanwa ket agdama pay a maus-usar iti daytoy nga aldaw, a mairaman ti Kapampangan a sinuratan.
[urnosen] Dagiti karakter
[urnosen] Ti panaka-urnos dagiti karakter
Idiay Doctrina Cristiana, dagiti letra ti Baybayin ket naisurat a kastoy A O/U E/I H P K S L T N B M G D/R Y NG W.[6]
[urnosen] Unicode
Ti Baybayin ket nainayon iti Unicode a Pagalagadan idi Marso, 2002 iti panakaipablaak ti bersion a 3.2.
Ti Unicode a paset ti Baybayin, a natawagan ti Tagalog, ket U+1700–U+171F. Ti dapo a maris a lugar ket ipatukdo na ti saan a nainaganan a kodigo a punpuntos:
[urnosen] Dagiti kas pagarigan
[urnosen] Ti Ama Namin
(Kasakbayan a-Kudlit)
- ᜀᜋᜈᜋᜒ
- ᜐᜓᜋᜐᜎᜅᜒᜃ
- ᜐᜊᜑᜒᜀ ᜅᜎᜋᜓ
- ᜋᜉᜐᜀᜋᜒᜀᜃᜑᜒᜀᜋᜓ
- ᜐᜓᜇᜀᜎᜓᜂᜋᜓ
- ᜇᜒᜆᜓᜐᜎᜓᜉ᜵ᜉᜈᜐᜎᜅᜒ
- ᜊᜒᜌᜋᜓᜃᜋᜒᜅᜌᜓᜀᜀᜋᜒᜃᜃᜁᜐᜀᜀ
- ᜀᜉᜆᜏᜒᜋᜓᜃᜋᜒᜐᜀᜋᜒᜋᜅᜐᜎ
- ᜉᜈᜉᜉᜆᜏᜈᜋᜒ
- ᜐᜋᜅᜈᜃᜃᜐᜎᜐᜀᜋᜒ
- ᜀᜑᜓᜏᜋᜓᜃᜋᜒᜁᜉᜑᜒᜆᜓᜎᜓᜐᜆᜓᜐᜓ
- ᜀᜁᜀᜌᜋᜓᜃᜋᜒᜐᜎᜑᜈᜋᜐᜋ
- ᜐᜉᜃᜁᜌᜓᜀᜃᜑᜒᜀ᜵ᜀᜃᜉᜌᜒᜑ
- ᜀᜀᜃᜇᜃᜒᜎᜀ᜵ᜋᜉᜃᜁᜎᜋ᜶
[urnosen] Ti Amami
(Kalpasan a-Kudlit)
- ᜀᜋ ᜈᜋᜒᜈ᜔,
- ᜐᜓᜋᜐᜎᜅᜒᜆ᜔ ᜃ,
- ᜐᜋ᜔ᜊᜑᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜅᜎᜈ᜔ ᜋᜓ;
- ᜋᜉᜐᜀᜋᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜃᜑᜒᜀᜈ᜔ ᜋᜓ;
- ᜐᜓᜈ᜔ᜇᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜎᜓᜂᜊ᜔ ᜋᜓ
- ᜇᜒᜆᜓ ᜐ ᜎᜓᜉ, ᜉ ᜈᜅ᜔ ᜐ ᜎᜅᜒᜆ᜔.
- ᜊᜒᜄ᜔ᜌᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜅᜌᜓᜈ᜔ ᜅ᜔ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜃᜃᜈᜒᜈ᜔ ᜐ ᜀᜏ᜔-ᜀᜏ᜔;
- ᜀᜆ᜔ ᜉᜆᜏᜒᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜋᜅ ᜐᜎ;
- ᜉ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜉᜉᜆᜏᜇ᜔ ᜈᜋᜒᜈ᜔ ᜐ ᜋᜅ ᜈᜄ᜔ᜃᜃᜐᜎ ᜐ ᜀᜋᜒᜈ᜔;
- ᜀᜆ᜔ ᜑᜓᜏᜄ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜁᜉᜑᜒᜈ᜔ᜆᜓᜎᜓᜆ᜔ ᜐ ᜆᜓᜃ᜔ᜐᜓ,
- ᜀᜆ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜌ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜎᜑᜆ᜔ ᜅ᜔ ᜋᜐᜋ.
- [ᜐᜉᜄ᜔ᜃᜆ᜔ ᜁᜌᜓ ᜀᜅ᜔ ᜃᜑᜒᜀᜈ᜔, ᜀᜅ᜔ ᜃᜉᜅ᜔ᜌᜒᜑᜈ᜔, ᜀᜆ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜃᜇᜃᜒᜎᜀᜈ᜔, ᜋᜄ᜔ᜉᜃᜌ᜔ᜎᜈ᜔ᜋᜈ᜔.]
- ᜀᜋᜒᜈ᜔/ᜐᜒᜌ ᜈᜏ.
[urnosen] Sangalubongan a Panakairangarang dagiti Karbengan ti Nagtagitaoan
(Ingglés: Universal Declaration of Human Rights)
- ᜀᜅ᜔ ᜎᜑᜆ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜆᜂ ᜀᜌ᜔ ᜁᜐᜒᜈᜒᜎᜅ᜔ ᜈ ᜋᜎᜌ ᜀᜆ᜔ ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ ᜐ ᜃᜅᜎᜈ᜔ ᜀᜆ᜔ ᜃᜉᜆᜈ᜔‖ ᜐᜒᜎ ᜀᜌ᜔ ᜉᜒᜈᜄ᜔ᜃᜎᜓᜂᜊᜈ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜊᜓᜇ᜔ᜑᜒ ᜀᜆ᜔ ᜇᜉᜆ᜔ ᜋᜄ᜔ᜉᜎᜄᜌᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜁᜐᜆ᜔ᜁᜐ ᜐ ᜇᜒᜏ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜃᜃᜉᜆᜒᜈ᜔‖
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ 1.0 1.1 1.2 Baybayin, ti Taga-ugma a Naisuratan iti Pilipinas. Naala idi Septiembre 04, 2008.
- ^ M.c. Halili (2004). Pakasaritaan ti Pilipinas. Rex Bookstore, Inc.. pp. 47. ISBN 9789712339349. http://books.google.com/books?id=gUt5v8ET4QYC.
^ C. Duka (2008). Struggle for Freedom' 2008 Ed.. Rex Bookstore, Inc.. pp. 32–33. ISBN 9789712350450. http://books.google.com/books?id=4wk8yqCEmJUC.
- ^ Baybayin History, baybayin.com, Naala idi Mayo 23, 2010.
- ^ Scott 1984, p. 210
- ^ Tagalog script. Naala idi Septiembre 02, 2008.
- ^ Doctrina Cristiana


text:
Wikipedia:Maipapan
Ti Wikipedia ket maysa nga ensiklopedia nga addaan ti nawaya a linaon a nakatiponan/pakatiponan dagiti sinurat ken/wenno patarus dagiti nagparawad iti sangalubongan. Maysa a wiki daytoy a pagsaadan a kaipapananna a nawaya a baliwan ti asino man ti ania man nga artikulo ditoy.
Ti Wikipedia ket maysa a marka ti pabrika ti Wikimedia Foundation, Inc.
Adda iti babaen ti GNU Free Documentation License (GFDL) amin a teksto iti Wikipedia, kasta met ti kaaduan kadagiti ladawan wenno imahen ken dadduma pay a linaonna. Agtalinaed ti karbengan ti panagtagikua kadagiti contributor kabayatan a paspasingkedan met ti GFDL a nawaya ken libre a maidaya ken maiwaras dagiti linaon.


text:
Microsoft
Ti Microsoft ti maysa kadagiti kadakkelan a korporasion iti lubong nga agparpartuat iti programa wenno software para iti kompiuter. Ti Microsoft ti akin-aramid iti Windows nga operating system, nga us-usaren ti kadakkelan a porsiento ti personal a kompiuter iti sangalubongan. Partuat met laeng ti Microsoft ti nalatak a Microsoft Office a maar-aramat para kadagiti aplikasion a pang-ofisina.
Ni William "Bill" Gates, nga agdama a nakalista kas kabaknangan a tao iti lubong idi 2006, ti mabigbig a makipagtagikua iti Microsoft Corporation.


text:
Mapa ti populasion iti lubong
Daytoy ket maysa a listaan dagiti pagilian babaen ti populasion. Daytoy a listaan ket agiraman kadagiti naturay a pagilian ken dagiti agkamkammatalek a teritorio a naibatay iti ISO a pagalagadan a ISO 3166-1. Naited pay ti porciento, ti populasion ti tunggal maysa a pagilian ket naipadpada ti Populasion iti Lubong, a segun ti United States Census Bureau a pagorasan ti populasion ket 7,044,200,000.[1] Segun ti sabali a bilang babaen dagiti Nagkaykaysa a Pagilian, sumuroken a 7 billion.[2]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Demographic Internet Staff (2012-01-22). "International Programs Center". Census.gov. http://www.census.gov/ipc/www/popclockworld.html. Naala idi 2012-01-22.
- ^ "Ti popolasio a pito a billion: UN sets out challenges". BBC. 2011-10-26. http://www.bbc.co.uk/news/world-15459643. Naala idi 2011-10-27.
- ^ Ti senso a bilang ket ipatpatudo na ti kangrunaan a daga ti Tsína, a saan a mairaman dagiti Naipangpangruna nga Administribo a Rehion (SARs) iti Hong Kong (a naisubli ti pagturayan ti Tsína idi Hunio 1, 1997) ken Macao (a nagsubli iti Tsína idi Disiembre 20, 1999).
- ^ Ti karkulo ket saan laeng a para iti metropolitan France, ngem nairaman pay dagiti sabali a nailista a dagiti ballasiw -taaw a departamento (Départements d'outre-mer, DOM) iti Guiana a Prances, Guadeloupe, Martinique, ken Réunion ngem dagiti ballasiw-taaw a nalalaa (Collectivités d'outre-mer, COM) itiPolynesia a Frances, Saint Barthélemy, Saint Martin, Saint Pierre ken Miquelon, Wallis ken Futuna ken Mayotte (DOM manipud idi Marso 31, 2011) ket saan a nairaman. Mairaman pay dagiti DOMs ken COMs, ti nagtitipon a populasion ti Pranses ket addaan ti 65,800,000 a nagtaeng idi 1 Enero 2011, babaen ti probisional nga opisial a karkulo.
- ^ Ti nagbanagan ti senso ket naibatay ti kontemporario a heograpiko a panaggudua ti Akin-amianan a Sudan ken Akin-abagatan a Sudan, nga dagitoy ket nagbali a dua a sabsabali a pagilian. Nasuppiat ti nagbanagan babaen ti Naturay a Gobierno iti Akin-abagatan a Sudan.
- ^ Partially recognized state, segun babaen ti People's Republic of China a kas maysa a probinsia na. Ti Taiwan ket iraman na pay dagiti babassit nga is-isla iti Kinmen, Matsu, Pescadores, kdpy.
- ^ Mairaman ti Puntland (nga addaan ti populasion ti agarup a 3,900,000 a nagtaeng) ken Somaliland (ng adda 3,500,000 a nagtaeng).
- ^ Saan a mairaman ti naisuppiata teritorio iti Kosovo (~ 1,800,000 inh.).
- ^ Naipangpangruna nga Administribo a Rehion (SAR) iti People's Republic of China manipud idi Hulio 1, 1997.
- ^ Ti bilang ket maisakup na laeng ti pagilian ti Denmark; ti sibubukel a Pagarian ti Denmark, a mairaman ti Greenland ken Is-isla ti Faroe , ket addaan da ti populasion a 5,671,050.
- ^ Mairaman ti Åland Islands.
- ^ Saan a mairaman ti (2011) ti Republic of Abkhazia (216,000, senso 2003) ken Abagatan a Ossetia (70,000, 2006).
- ^ Okupado ti Israel kalpasan ti Innem nga Aldaw a Gubat iti 5-10 Hunio 1967. Nabuklan ti Gaza Strip ken ti West Bank.
- ^ Saan a mairaman ti (statistica.md.2010.pdf) Transnistria (555,347, senso2005).
- ^ Mairaman ti Agalega, Rodrigues ken St. Brandon.
- ^ Saan a mairaman ti Akin-amianan a Cyprus (287,856, gibus iti 2010, North Cyprus State Planning Organization).
- ^ Saan a mairaman iti Mayotte.
- ^ Naipangpangruna nga Administribo a Rehion (SAR) iti Republika dagiti Tatao iti Tsína manipud idi Disiembre 20, 1999.
- ^ Teritorio nga alalen ti Espana.
- ^ Ti isla ket malala babaen ti Argentina.


text:
Dagup ti domestiko a produkto
Ti dagup ti domestiko a produkto (Ingglés: Gross domestic product (GDP)) ket mangibagbaga ti kuenta a paggatangan dagiti amin a pangileppas ti maimbegan ken serbisio a maparsua ti uneg ti maysa a pagilian iti maysa a panawen. Ti GDP ti tunggal maysa nga tao (per capita) ket naipanunutan a mangipatudo iti pagalagadan ti panagbiag ti maysa a pagilian;[2][3]Ti GDP ket saan a panagrukod iti kinabukodan a matgedan.
[urnosen] Pakasaritaan
Ti GDP ket naiparangarang babaen kenni Simon Kuznets para ti reporta iti Kongreso ti Estados Unidos idi 1934,[4] nga inalistuanna nga inbaga a saan nga usaren a panagrukod para iti nam-ay.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Naibatay kadagiti bilang manipud ti IMF (2010-2011). No awan dagiti bilang a magun-od para iti maysa a pagilian manipud ti IMF, dagiti CIA a bilang (2010-2011) ket isu dagitoy ti nausar.
- ^ O'Sullivan, Arthur.
- ^ Ti Presidente ti Franses ket agbirbiruk ti sukat ti GDP, Ti Guardian 14-09-2009.
Parlamento ti Europa, Departamento ti Annuroten nga Ekonomia ken Annuroten a Sientipiko: Maisakbayan a panagadal ti GDPPDF (1.47 MB)
- ^ Kimomision ti Kongreso ni Kuznets tapno agaramid ti maysa a sistema nga agrukod ti panaka-produkto ti pagilian tapno nasaysayaat a maawatan ti panagpasayaat ti Nalatak a ladingit Simon Kuznets, 1934. "Nailian a Matgedan, 1929–1932". Maika-73 a Kongreso iti Estados Unidos, maika-2 a gimong, dokumento ti Senado bilang. 124, panid 7. http://library.bea.gov/u?/SOD,888


text:
Honshu
Ti Honshu (本州 Honshū?, literal a ti "Kangrunaan a Probinsia") ([hoɴɕuː] ( denggen)) ket isu ti kadakkelan nga isla iti Hapón. Ti kangrunaan nga isla iti daytoy a pagilian, daytoy ket adda idiay abagtan ti Hokkaido a ballasiw ti Nailet a Baybay ti Tsugaru, amianan iti Shikoku a ballasiw ti Kinauneg a Baybay, ken amianan a daya iti Kyushu a ballasiw ti Nailet a Baybay ti Kanmon. Isu daytoy ti maikapito a kadakkelan nga isla iti lubong, ken ti maikadua kaaduan ti populasion kalpasan ti Haba idiay Indonesia.
Addaan daytoy ti populasion iti 103 a riwriw idi 2005, (98,352,000 manipud idi 1990; idi 1975 ket 89,101,702), a kaaduan kadagiti magun-od a tanap, a naipangpangruna ti tanap ti Kantō nga adda 25% ti agtaeng iti dagup ti populasion iti [Kalatakan a Tokyo a Lugar]], a mairaman dagiti siudad ti Tokyo kenYokohama, Kawasaki, Saitama ken Chiba. Kaaduan ti industria iti daytoy a pagilian ket maburikan iti igid ti barikes a maigay-at manipud ti Tokyo ti igid ti abagatan a pantar dagiti siudad ti Honshu, a mairaman ti Kyoto, Osaka, Nagoya, Kobe, ken Hiroshima, a kas paet iti Taiheiyo a Barikes.
Ti ekonomia tiigid ti amianan a laud a pantar babaen ti Baybay iti Hapón ket kaaduan a panagkalap ken agrikultura;[1] Ti Niigata ket naipaammoan a kas maysa a nangruna nga agpadpataud iti bagas. Dagiti tanap ti Kantō ken Nōbi ket agpadpataudda ti bagas ken natnateng. Ti Yamanashi ket maysa a kangrunaan a lugar a pagtalonan kadagiti prutas, ken ti Aomori ket nalatak para kadagiti prutasna a mansanas.
Dagiti nailatakan a naipakasaritaan a sentro ket mairaman ti Kyoto, Nara, ken Kamakura.
[urnosen] Heograpia
Daytoy nga isla ket aganay a 1,300 kilometro (810 mi) i kaatiddog ken sumakop manipud ti 50 aginggana ti 230 km (31 aginggana ti 140 mi)a kalawa, ken ti dagup a kalawana ket 227,962.59 km2 (88,016.85 kd mi), 60% iti dagup ti Hapon. Dakdakkel daytoy ngem ti Gran Británia, ken dakdakkel bassit ngen tiAmerikano nga estado iti Minnesota. Daytoy a lugar ket naipadpadakkel babaen ti reklamasion ti daga ken ti panagpangato ti pantar iti amianan, ngem ti sangalubongan a panagpangato ti pantar ti baybay ket nagpabassit ti banagna daytoy. Ti Honshu ket addaan ti aplaya iti 5,450 kilometro (3,386 mi).
Gapu ta banbantay ken bulkaniko, ti Honshu ket addaan ti kanayon a gingined(tiNalatak a Kantō a gingined ket napisa a nakadadaek iti Tokyo idi Septiembre 1923, ken ti gingined iti Marso 2011 ket inyalisna ti sibubukel nga isla babaen ti 2.4 m (7.9 pié)[2] a daytoy ket nagpataud ti didigra a sunami); ti kangatuan nga ungto ket ti aktiboa bulkan a Bantay Fuji iti 3,776 m (12,388 pié), a mangipabalin daytoy ti maika-7 a kangatuan nga isla. Adu pay dagiti karayan, a mairaman ti Karayan Shinano, ti kaatiddogan iti Hapón. Ti klima ket temperado, ngem adda dagiti adu a paggiddiatan ti nagbaetan ti dumaya wenno akin-abagatan (Pasipiko wenno pantar ti Kinauneg a Baybay) a bakrang, ken ti lumaud wenno akin-amianan (pantar ti Baybay iti Hapón) a bakrang. Ti kabanbantayan ket gumay-at iti igid ti kaatiddog iti Honshu manipud ti rugi aginggan ti patingga. Ken mainayon pay ti Bantay Fuji, ti Hapón nga Alpes ket dagiti langa pay ti Honshu.
Ti Honshu ket naikapet kadagiti isla iti Hokkaido, Kyushu ken Shikoku babaen dagiti tunel wenno rangtay. Dagiti tallo a baro a rangtay a sistema ket naipatakder ti ballasiw kadagiti isla iti Kinauneg a Baybay a nagbaetan ti Honshu ken Shikoku (Rangtay Akashi Kaikyō ken ti Rangtay Ōnaruto; Rangtay Shin-Onomichi, Rangtay Innoshima, Rangtay Ikuchi, Rangtay Tatara, Rangtay Ōmishima, Rangtay Hakata-Ōshima, ken ti Rangtay Kurushima-Kaikyo; Rangtay Shimotsui-Seto, Rangtay Hitsuishijima, Rangtay Iwakurojima, Rangtay Yoshima, Rangtay Kita Bisan-Setoe, ken ti Rangtay Minami Bisan-Seto), ken ti Tunel Seikan ket mangikapet ti Honshu iti Hokkaido.
[urnosen] Dagiti rehion ken prepektura
Ti isla ket nominal a naibingbingay iti lima a rehion ken buklen dagiti 34 a prepektura, a mairaman ti metropolitano a Tokyo. Dagiti rehion ket ti Chūgoku (lumaud), Kansai (akin-abagatan, daya iti Chūgoku), Chūbu (tengnga), Kantō (dumaya), ken Tōhoku (akin-amianan). Adda dagiti babassit nga isla a mairaman kagitoy a prepektura, dagit naisangayan ket ti Is-isla ti Ogasawara, Isla ti Sado , Izu Oshima, ken Isla ti Awaji.
Dagiti prepektura:
- Tōhoku — Prepektura ti Aomori, Prepektura ti Iwate, Prepektura ti Miyagi, Prepektura ti Akita, Prepektura ti Yamagata, Prepektura ti Fukushima.
- Kantō — Prepektura ti Ibaraki, Prepektura ti Tochigi, Prepektura ti Gunma, Prepektura ti Saitama, Prepektura ti Chiba, Tokyo, Prepektura ti Kanagawa.
- Chūbu — Prepektura ti Niigata, Prepektura ti Toyama, Prepektura ti Ishikawa, Prepektura ti Fukui, Prepektura ti Yamanashi, Prepektura ti Nagano, Prepektura ti Gifu, Prepektura ti Shizuoka, Prepektura ti Aichi.
- Rehion ti Kansai — Prepektura ti Mie, Prepektura ti Shiga, Prepektura ti Kyoto, Prepektura ti Osaka, Prepektura ti Hyōgo, Prepektura ti Nara, Prepektura ti Wakayama.
- Rehion ti Chūgoku — Prepektura ti Tottori, Prepektura ti Shimane, Prepektura ti Okayama, Prepektura ti Hiroshima, Prepektura ti Yamaguchi.
[urnosen] Dagiti patingga nga ungto
Ti akin-amaianan unay nga ungto idiay Honshu ket ti murdong iti Shimokita a Peninsula idiay Ōma, Aomori. Ti akin-abagatan unay a patingga ket naisanglad idiay Rawis a Kure idiay Kushimoto, Wakayama. Daytoy nga isla ket nabeddengan iti daya babaen ti Todogasaki idiay Miyako, Iwate ken iti laud babaen ti Bishanohana idiay Shimonoseki, Yamaguchi. Sumakop daytoy ti sumurok a walo a grado iti latitud ken 11 a grado iti longitud.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Kodansha nga Ensiklopedia iti JHapón
- ^ "Ti Gingined ket inyaliana ti Hapon baben ti dua a metro". Deutsche Welle. Marso 14, 2011. http://www.dw-world.de/dw/article/0,,14909967,00.html. Naala idi Marso 14, 2011.
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Honshu idiay Wikimedia Commons


text:
Sinukatan a mainaig iti "Peter Paul Rubens"
Listaan daytoy dagiti kaudian a sinukatan kadagiti pampanid a nakasilpo manipud iti maysa a napili a panid (wenno kadagiti kameng ti maysa a nainagan a kategoria). Dagiti panid iti listaan ti bambantayam ket napuskol.
20 Nobiembre 2012
- (sabali | saritaan) . . m Alemania; 23:31 . . (+1) . . Lam-ang (Tungtungan | aramid) (inikkat ti Kategoria:Dagiti Liberala demokrasia; nainayonan ti Kategoria:Dagiti liberal a demokrasia nga inusar ti HotCat)
- (sabali | saritaan) . . m Alemania; 23:31 . . (+2) . . Lam-ang (Tungtungan | aramid) (inikkat ti Kategoria:Tengnga a Europa; nainayonan ti Kategoria:Tengnga nga Europa nga inusar ti HotCat)
- (sabali | saritaan) . . m Alemania; 23:30 . . (+2) . . Lam-ang (Tungtungan | aramid) (inikkat ti Kategoria:Lumaud a Europa; nainayonan ti Kategoria:Lumaud nga Europa nga inusar ti HotCat)


text:
Dagiti College Graduate Tayo Ken Ti Pagbalinanda
August 26, 2012
Pedrito Sanidad
Adda napintas a mensahe nga impailod ti maysa a pagayam! Iti panangamirisko iti nasao a mensahe, dakkel ti kaipananna kadagiti adu a College Graduates tayo nangruna ket kadagitoy a panawen, toy madama a gobierno tayo ket rigatna a magebgeban a maikkan ti pagtrabahuan dagiti professionals tayo ken dagiti agtinawen a mainayon nga agturpos iti kolegio! Adu kadakuada ti awan ti mastrakenna a trabaho! Manon a riwriw kadagiti professionaltayo ti mapan wenno napan kadagiti sabsabali a pagilian tapno kumita laeng ti mastrekan a trabaho.
Mapanka agubserbar kadagiti ospital iti gobierno ken uray kadagiti pribado nga ospital ditoy Pilipinas, makitam a manmano dagiti nurses nga agtartrabaho, idinto a saan met a maiklaksid kadagiti nurses a profession nga isuda ti kaaduan a maipabpablaak a pumasa iti Board Examinations nga ituyang ti gobierno tayo! Maimatangan ketdi kadagiti ospital ti kaadu manen dagiti naka-duty nga istudyante a kas mangkalkalub iti kinakurang kadagiti lisensiado a nurses. Addada aminen iti ballasiw-taaw a makigasanggasat iti naberberde nga araben wenno searching for greener pasture! Kasta met laeng kadagiti dadduma a professionals tayo kas kadagiti Doktor, Inheniero, Technician, Midwife, Medical Technologist ken amin ngatan a klase ti trabaho. Saan nga umno a mapaspasmak a dagiti inalda ditoy ket naiusar ida kadagiti sabali a pagilian a koma no napintas ti panagtarutar koma ti gobierno, ti Pilipinas ti adda koma a mairanod kadagitoy a talento ken sirib dagitoy a kakailiantayo. Ita, dagiti sabsabali a pagilian ti mairanranod! Saantayo met a maibaga a datayo ket awanan ti kabaelan a mangtarawidwid kadagitoy a professionaltayo. Nabaknang ti Pilipinas iti natural resources kas iti pagminasan, kabakiran, pagtalunan, pagkalapan ken amin a klase iti industria. No matarawidwidan koma dagitoy a sirib ti Pilipino ken ammotayo ti manggamulo kadagitoy a kinabaknang, mabalin a nanam-ay koma ti panagbiagtayo! Ita, ania ti mabalintayo nga ipagpannakel? Agbalin ketdi a daytoy pagiliantayo ket maiwarnak a nagpunipunan dagiti agtatakaw kas ti kina-kunniber wenno number 2 corrupt country in the world? Masaludsod mo no asino dagiti agtatakaw? Dagiti buaya ken alinta iti takdang a nagpunipunan dagiti corrupt nga opisiales ti gobierno a kakibin dagiti pulitiko? Tapno saantayo nga umadayo iti daytay topikotayo a mensahe, kastoy dagitay mangmangegtayo nga agbalin a trabaho dagitay college graduate tayo. Dagitay engineers, agabalin a karpentero. Dagitay aggraduate ti Medical Technology, agbalinda met nga aglalako iti fishball, dagitay nars agbalinda a yaya. Digitay mass com graduate agbalinda a bugaw, dagitay midwife ken doktor agbalinda met nga abortionist. Dagitay abogado, pumipike kadagiti titulo ti dagdaga. Dagitay graduate ti accountancy, isuda dagitay kolektor ti hueteng. Ania pay ti pagbalinan dagiti dadduma? Sikan ti makaammon a mangnayon! Saan ngata a nakababain nga iti lahi ti Pilipino ket agbalin laeng a rugit ti kagimongantayo? Kaanonto pay a matungpal dagiti napipintas nga arapaap ni Jose P. Rizal a maingeltayo? Ania ngata met ti adda a mainayon dagitay suki tayo a gumarampingat a lallakay? No adda mainayonyo awisenkayo a mangipisel kadgita celponyo tapno addanto maiyurittayo iti sumaruno nga issue toy pagiwarnaktayo nga Amianan Balita Ngayon! Agbiagkayo Amin!


text:
Aix-en-Provence
Nagsasabtan: 43°31′35″N 5°26′44″E / 43.526304°N 5.445429°E
Ti Aix-en-Provence (Pransés a panakabalikas: [ɛksɑ̃pʀovɑ̃s]; Probensal Ositano: Ais de Provença iti kadawyan a klasiko, wenno Ais de Prouvènço iti kadawyan a Mistralian, pannakabalikas [ˈajz de pʀuˈvɛⁿsɔ]),[1] wenno ti laeng Aix (pannakabalikas: [ɛks]; "Ex", mediebal Ositano Aics), ket maysa a siudad a komuna idiay akin-abagatan a Pransia,nga adda ti 30 km (19 mi) ti amianan iti Marseille. Daytoy ket rehion iti Provence-Alpes-Côte d'Azur, idiay departamen to iti Bouches-du-Rhône, a daytoy ket maysa a subprepektura. Ti populasion ti Aix ket agarup a 143,000. Dagiti agtataeng ket natawtawaganda a kas dagiti Aixois wenno, ti saan a naamammoan unay a kas dagiti, Aquisextains.
[urnosen] Pakasaritaan
Ti Aix (Aquae Sextiae) ket nabangon idi 123 BC babaen ti Romano a konsul a ni Sextius Calvinus, nga isu ket nangited ti naganna kadagiti ubbogna, kalpasan ti panakadadael ti kaarrubana a Gallic nga oppidum idiay Entremont.[2][3] Idi 102 BC ti kaarrubaanna ket lugar idi ti Gubat iti Aquae Sextiae idi dagiti Romano babaen ni Gaius Marius ket inabakna ti Cimbri ken dagiti Teutones, nga adda dagiti adu anagpakamatay kadagiti natiliw a babbabi, a naibagbaga kadagiti Romano a sarsarita iti Hermaniko a kinatured.[4]
Idi maika-4 a siglo AD daytoy ket nagbalin a metropolis iti Narbonensis Secunda. Daytoy ket sainakupan dagiti Bisigodo idi 477. Iti simmaruno a siglo , ti ili ket inul-ulit a sinamsam babaen dagiti Pranko ken dagiti Lombard, ket sinakupan dagidi Saraseno idi 731 ken babaen ni Charles Martel idi 737. Ti Aix, idi las-ud ti Tengnga a Panawen ket isu idi ti kapitolio ti Provence, ken saan a nakabut ti mabalin a kinarang-ayna aginggan idi kalpasan ti maika-12 a siglo, nga idi, babaen dagiti kamara ti Aragon ken Anjou, daytoy ket nagbalian ng aartistiko a sentro ken tugaw ti panagadal.
Ti Aix ket naipan idiay balangat ti Pransia ken amin a pase ti Provence idi 1487, ken idi 1501 ni Luis XII ket nangibangon idiay ti parlamento iti Provence, a daytoy ket adda aginggana idi 1789. Idi maika-17 ken 18 a sigsiglo, ti ili ket tugaw idi ti Intendansia iti Provence.
Ti agdama nga arkeolohiko a panagkalkali idiay Ville des Tours, ti maysa a mediebal a suburbio iti Aix, ket nakakalida kadagiti tidda iti maysa a romano nga ampiteatro.[5]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Nupay kasta, no adda ti preposision nga a ~ à 'to', dagiti porma ket as Ais ~ à-z-Ais [aˈzaj]
- ^ Encyclopædia Britannica Maikasangapulu ket maysa Edision, artikulo Aix.
- ^ « Histoire d'Aix », site de l'office du tourisme d'Aix-en-Provence.
- ^ cf Jerome, letra cxxiii, Kenni Ageruchia, 8, 409 A.D.
- ^ Théâtre antique d’Aquae Sextiae (Pransés)
- Busquet, Raoul (1954). Histoire de la Provençade des origines à la révolution française. Editions Jeanne Lafitte. ISBN 2-86276-319-5
- Daytoy nga artikulo ket mangitiptipon ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan idiay publiko a pagturayan: Chisholm, Hugh, ed (1911). Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan.
- INSEE
[urnosen] Kasilpo iti ruar
Dagiti midia a mainaig ti Aix-en-Provence idiay Wikimedia Commons


text:
Wikipedia:Sapasap a renunsia
Ti Wikipedia ket maysa nga online nga addaan ti nawaya ken silulukat a linaon ken nagtitinnulungan nga ensiklopedia, daytoy ket sitatallugod dagiti gunglo ken bunggoy nga agub-obra nga agparang-ay ti maysa a kadawyan a pamuspusan ti pannakaammo ti nagtagitaoan.
Saan nga ibagbaga a saan ka a makabiruk ti napateg ken agpayso a pakaammo ditoy Wikipedia; adun to a darikmat a makabirukam ditoy. Nupay kasta, Ti Wikipedia ket saan a maka-garantia ti kinapudno dagiti pannakaammo ditoy. Ti linaon ti ania man a maysa a naited nga artikulo ket mabalin a nasukatan, na-bandelismo wenno binaliwan ti sinoman nga addaan ti kapanunotan a saan nga agpada iti kasasad ti pannakaammo kadagiti maipaay a paset. Ipaammo a kaaduan kadagiti ensiklopedia ken ob-obra a pagibasaran ket addaan da ti kastoy a kapadpada a renunsia.
Awan ti pormal a kapada a panagrepaso
Agub-obra kami ti sabsabali a banag ken waya ti panagpili kadagiti mapagtalken a bersion dagiti artikulo. Dagiti nasiglat nga agur-urnos iti daytoy a komunidad ket agus-usar da kadagiti ramramit a kas dagiti Kinaudian a binaliwan ken Baro a pampanid tapno masiputan da dagiti baro ken nasuksukatan a linaon. Nupay kasta, ti Wikipedia ket saan nga agpapada a mairepaso; bayat a dagiti agbasbasa ket mabalin da nga agpalaing kadagiti biddut wenno makitulag da ti kadawyan a pangrepaso, awanen da ti linteg nga agaramid ken isu a dagiti pakaammo a mabasa ditoy ket awan ti maipaltiing a garantia iti maitutop para iti ania man a maipanggep wenno ania man a panag-usar. Uray dagita artikulo a naipatalgedan ti saan a pormal a panagrepaso wenno dagiti panagaramid kadagiti napili nga artikulo, mabalin a madi wenno saan a nasayaat ti pannakabaliw wenno pannaka-urnos da sakbay a kinitam dagitoy.
Awan kadagiti nagar-aramid, padrino, administrador, wenno sinoman a naikapet iti Wikipedia iti ania man a waya ket saan da nga agrebbeng para iti tabas iti saan a kinapudno wenno panakadadael a pannakaammo wenno para iti panag-usar mo iti pakaammo a naglaon ditoy wenno naisilpo kadagitoy a sapot ti pampanid.
Awan ti tulag; napatinggaan a lisensia
Pangngaasi a maawatam a ti pakaammo a naited ditoy ket nawaya a maiwarwaras, ken awan ti ania man a tulag wenno kontrato a naaramid baetan kenka ken dagiti akinkukua weno agus-usar iti daytoy a pagsaadan, dagiti akinkukua kadagiti servers a nakaibalayan da, ti agmaymaysa a tao a nagparawad iti Wikipedia, dagiti sinoman nga administrador ti gandat, dagiti sysop wenno sinoman nga ania man a banag a naikapet iti daytoy a gandat wenno dagiti kakabsat na a gandat kadagiti panagtutunton mo a panagsupiat kaniada a naidagus. Naipaayan ka ti napatinggaan a lisensia ti agkopia ti ania man manipud iti daytoy a pagsaadan; saan a maka-aramid wenno agipaltiing ti ania man a kontrato wenno mainayon a kontrato a mairebbengan a naibagi ti Wikipedia wenno annia kadigiti ahente, kam-kameng, dagiti agu-ornos wenno dagiti sabsabali nga agus-usar.
Dagiti marka ti pabrika
Ti ania man kadagiti marka ti pabrika, marmarka ti serbisio, naur-urnong a marmarka ti karkarbengan dagiti daremdem wenno kapadpada na a karkarbengan a naibaga, nga nausar wenno nadakamat kadagiti artikulo iti Wikipedia nga ensiklopedia ket kabukbukodan dagiti agtagikua. Ti panag-usar kadagitoy ket saan nga agibagbaga a mausar mo iti ania man a panggep ngem ti laeng kapadpada na, wenno kapada na a pannakaammo a panag-usar a naimatangan babaen dagiti kasisigud a nagsurat iti dagitoy nga artikulo ti Wikipedia a naisakupan babaen ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License (CC-BY-SA) ken GNU Free Documentation License (GFDL) a panag-lisensia. Malaksid no saan nga naibaga ti Wikipedia ken Wikipedia a pagsasaadan ket saan a bigbigen wenno kumadua kadagiti ania man nga agtengtengngel kadagiti karbengan ken ti Wikepedia ket saan a makaited kadagiti karbengan a mausar kadagiti nasalakniban a materiales. Ti panagusar mo kadagitoy wenno ti kapadpadana a materiales a sanikua ti kampania ket adda kaniamon a panag-peggad.
Dagiti karbengan ti personalidad
Ti Wikipedia ket naglaon kadagiti materiales a mabalin nga agiladawan ti saan a mainaganan a tao a sibibiag wenno katkatay laeng. Ti panag-usar kadagiti imahen iti sibibiag wenno katkatay a tat-tao ket, iti dadduma a naisakupan, maiparit babaen ti linteg a maipanggep kadagiti karbengan ti peronalidad, a nawayaan manipud kadagiti kaniada a karbengan a kasasaad. Sakbay nga agusar kadagitoy a kita ti linaon, pangngaasi nga addaan ka ti karbengan nga agusar babaen kadagiti linteg a maidangep ti pasamak a panggepen ti panag-usar mo. Sika laeng ti akinrebbeng ti makasigurado tapno saan ka a makadadael kadagiti karbengan ti personalidad ti sinoman.
Ti Masakupan ken kinalinteg iti linaon
Ti panagipablaak iti pannakaammo a mabirukan iti Wikipedia ket mabalin a makalabsing kadagiti linteg iti pagilian wenno nakaisakupan manipud ti panag-buybuyam iti datoy a pannakaammo. Ti Wikipedia database ket naipenpen iti server idiay Estado iti Florida iti Estados Unidos, ken naitaripatuan a nai-reperensia iti panagsalaknib a naited babaen ti lokal ken federal a linteg. Dagiti linteg iti pagiliam wen naisakupan ket mabalin a saan nga agsalaknib wenno agipalubos ti kapadpadana a kita ti bitla wenno panagiwarwaras. Ti Wikipedia ket saan na a paregtaen ti agpalabsing kadagiti ania man a linteg; ken saan nga akinrebbeng ti ania man a panaglabsing ti kasta a linteg, no agsilpo ka iti daytoy a pagturayan wenno agusar, alagaden, wenno agipablaak ti pannakaammo a linaon ditoy.
Saan a propesional a bagbagaan
No masapul mo ti naisangayan a bagbagaan (kas pagarigan, panagagas, linteg, busbos, wenno panagtaripatu ti peggad) pangngaasi nga agbiruk ka ti propesional wenno dagiti makaammo iti dayta a disso.


text:
Benus
Ti Benus ket isu ti maikadua a planeta manipud ti Init, a pagtaytayyekenna ti tunggal 224.7 nga al-aldaw ti Daga. Kadagiti Ilokano, ti Benus ket naamammoan kadagiti nagan a baggák, kamuntatála ken palpallátok. Daytoy a planet a ket nainaganan kenni Benus, ti Romana diosa iti ayat ken pintas. Kalpasan ti Bulan, isu daytoy ti karaniagan a masna a banag iti rabii a langit, a makaabot daytoy ti nalawag a kapigsa iti −4.6, naranigen daytoy nga agsaruag ti anniniwan. Gapu ti Benus ket maysa nga nakapkapsut a planeta manipud ti Daga, agparang daytoy a kas saan nga umadayo iti Init: ti panagbennatna ket makadanon ti kadakkel iti 47.8°. Ti Benus ket madanonna ti karaniganna sakbay ti ileleggak ti init wenno sakbay ti ilelennek ti init, daytoy ti gapu a naamammoan a kas ti Agsapa Bituen wenno Rabii a Bituen.
Ti Benus ket naidasig a kas maysa a naindagaan a planeta ken sappaminsan a matawtawagan a kas ti "kabsat a planeta" ti Daga gapu ti agpadpada a kadakkel, grabidad, ken ti kaaduan a panakaaramid. Ti Benus ket naabbongan ti saragasag nga ap-ap kadagiti naballatek unay nga ulep iti sulpuriko nga asido, nga agpawil a makita tti rabawna manipud ti tangatang iti makita a lawag. ti Benus ket addaan ti kapuskolan a tangatang kadagiti amin a naindagaan a planeta iti Sistema Sola, a kaaduan a nabuklan daytoy ti karbon dioksido. Ti tangatang a presion iti rabaw ti planeta ket 92 a napigpigsa ngem ti Daga. Ti Benus ket awanan ti karbon a siklo tapno makaala ti karbon para kadagiti batbato ket langlanga ti rabawna, wenno awan pay daytoy kadagiti organiko a biag nga agsagepsep iti daytoy iti biomasa. Ti Benus ket adda pammati a dayty ket addan idi kadagiti taaw,[2] ngem dagitoy ket bimbawbawidi ngimmato ti temperatura gapu ti timmalaw nga inbernadero a pagangayan.[3] Ti danum ket seguro a napotodisosiasion, ken, gapu ta awan ti magnetiko a lugar ti planeta, ti nawaya hidroheneo ket naitanod iti interpanetario a law-ang babaen ti solar nga angin.[4] Ti rabaw ti Benus ket namaga a desierto a langa nga addaan kadagiti kasla baldosa a batbato, a kanayon a napasadiwa babaen ti by bulkanismo.
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Emily Lakdawalla, Ti langa ti Benus ket Makauma ngem ti Maipanunutam nga Aramidna, Blog ti Kagimongan ti Planeta, Sept. 21 2009 (naala idi Dis. 4 2011)
- ^ Hashimoto, G. L.; Roos-Serote, M.; Sugita, S.; Gilmore, M. S.; Kamp, L. W.; Carlson, R. W.; Baines, K. H. (2008). "Ti Felsic ti ukis ti nangato a daga idiay Benus a naipaltiing babaen ti datos ti Galileo nga Asideg nga Inpraroho a Panagmapa ti Espektrometro". Warnakan iti Heopisikal a Panagsukisok, Dagiti planeta 113: E00B24. Bibcode 2008JGRE..11300B24H. doi:10.1029/2008JE003134.
- ^ B.M. Jakosky, "Dagiti tangatang iti Naindagaan a Planeta," iti Beatty, Petersen ken Chaikin (eds,), Ti Baro a Sistema Solar, maika-4 nga edision 1999, Sky Publishing Company (Boston) ken Cambridge University Press (Cambridge), pp. 175–200
- ^ "Caught in the wind from the Sun". ESA (Venus Express). 2007-11-28. http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/SEM0G373R8F_0.html. Naala idi 2008-07-12.
[urnosen] Kasilpo iti ruar


text:
Matematika
Ti Matematika (manipud ti Griego uάθnua máthēma, “panakaammo, panagadal, agadadal”) ket isu ti panagadal iti kaadu, patakder, limbang, ken panagbaliw. Dagiti Matematiko ket agbirukda kadagiti pagtuladan ken agaramid kadagiti baro a pagannurotan a konhetura. Dagiti matematiko ket paganamunganda ti agpayso wenno balbaliwanda dagiti konhetura babaen ti matematiko a paneknek. Ti panagsukisok a nasken para ti panagpadtuan kadagiti parikut a matematika ket agbayag ti tawtawen wenno sisiglo nga agnanayon a panagusisa. Manipud kadagiti imumnuna nga obra ni Giuseppe Peano (1858–1932), David Hilbert (1862–1943), ken dadduma pay kadagiti napudno a naisawang a sistema iti naladaw a maika-19 a siglo, nagbalin a kadawyan a makita ti matematiko a panagsukisok ket isu ti panagipatakder ti kinapudno babaen ti nainget a panagpugay manipud kadagiti maibagay a napili a kinapudno a naisawang ken panagilawlawag. No dagitoy a matematiko a patakder ket nasayaat a modmodelo iti agpayso a penomeno, no kasta ket ti matematiko a panagrason ket kadawyan nga agited kadagiti kinasaririt wenno padpadto.
Babaen ti pang-usar ti abstrassion ken lohikal a panagrason, ti matematiko ket naparang-ay manipud ti panagbilbilang, panagkalkulo, panagrukod, ken ti sistematiko a panagadal kadagiti sukog ken dagiti gunay dagiti maipapan ti bagi a banbanag. Ti naipakat a matematiko ket aramiden ti nagtagitaoan manipud idi adda dagiti naisurat a rehistro. Dagiti nainget a pangsuppiat ket immuna a nagparang kadagiti Griego a matematiko, a kalatakan dagiti Elemento ni Euklides . Ti matematiko ket nabuntog a naparang-ay anginggana ti Renasimiento, nga idi ti matematiko a panagpabaro a panagtitinnulongan kadagiti baro a sientipiko a naduktalan ket nangiturong ti napardas a gatad iti matematiko a panagduktal nga agtultuloy iti agdama nga aldaw.[2]
Ti kinuna ni Galileo Galilei (1564–1642), 'Ti law-ang ket di-makabasa aginggana no maadal tayo ti pagsasao ken maamammoan dagiti karakter a nakasurat. Naisurat daytoy iti matematiko a pagsasao, ken dagiti letra ket dagiti trianggulo, dagiti sirkulo ken dagiti heometriko a tabas, a no awan dagitoy ket narigat a maawatan iti maysa a balikas. No awan dagitoy, agkalkallautang tayo iti nasipnget a laberinto'.[3] Carl Friedrich Gauss (1777–1855) intudona ti matematiko a kas "ti Reina dagiti Siensia".[4] Ni Benjamin Peirce (1809–1880) ket tinawtawagna ti matematiko a "ti siensia a mangala kadagiti nasken a patingga".[5] Kinuna ni David Hilbert ti matematiko: "Saantayo nga agsasao kadagiti panakaikeddeng iti aniaman a kapanunutan. Ti matematiko ket saan a kasla maysa nga ay-ayam a ti akemna ket naibanag babaen kadagiti naikeddeng a naitulag a pagalagadan. Ngem, isu daytoy ti maysa a konseptual a sistema nga addaan ti nasken a kinauneg a mabalin laeng ken babaen ti pamuspusan wenno saan."[6] Kinuna ni Albert Einstein (1879–1955) a "no dagiti linteg ti matematiko ket mangipatudo ti kina-agpayso, saan dagitoy a nalawag; ken no dagitoy ket nalawag, saan dagitoy a mangipatudo kadagiti kina-agpayso".
Ti matematika ket inus-usar ti sangalubongan a kas maysa a nasken iti kaadua a paset, a mairaman ti masna a siensia, inhenieria, medisina, ken dagiti sosial a siensia. Ti Naidangep a matematiko, ti sanga ti matematiko a pakaseknan ti panakaidangep iti matematiko a panakaammo kadagit sabsabali a paset, agparegget ken agusar kadagiti baro a naduktalan a matematiko ken sagpaminsan a mangiturong ti panagrangrang-ay kadagitibarbaro a displina ti matematiko, a kas dagiti estadistika ken ay-ayam a teoria. Dagiti matematiko ket makitinnulagda pay kadagiti puro a matematiko, wenno gapu ti bukodna a matematiko, nga awanan ti naidangep a kapanunutan. Awan ti nalawag a linia a panagilasin ti puro ken naidangep a matematiko, ken ti naipakat a panag-usar a narugian a kas ti puro a matematiko ket kadawyan a naduktalan.[7]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Awan ti nabati manipud kadagiti taga-ugma a kapadpadada wenno panakailadawan ti kabibiag ni Euklides. Nupay kasta, dagiti panakailadawan ti obrana iti arte ket naitalged kadagiti kapanunutanna (kitaen ti Euklides).
- ^ Eves
- ^ Marcus du Sautoy, Ti Ababa a Pakasaritaan ti Matematiko: 1. Newton ken Leibniz, BBC Radio 4, 27/09/2010.
- ^ Waltershausen
- ^ Peirce, p. 97.
- ^ Hilbert, D. (1919-20), Natur und Mathematisches Erkennen: Vorlesungen, gehalten 1919-1920 in Göttingen. Nach der Ausarbeitung von Paul Bernays (Inurnos ken adda ti Inggles a pauna babaen ni David E. Rowe), Basel, Birkhäuser (1992).
- ^ Peterson


text:
Biernes
Ti Biernes ket isu ti maikalima nga aldaw iti lawas idiay Pilipinas ken kadagiti kaadduan nga pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikainnem nga aldaw iti kalendario a Judeo-Cristiano, naibaet iti Huebes ken Sabado, kadagiti pagilian a Dominggo ti umuna nga aldaw iti lawasda.
[urnosen] Ramut iti naganna
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Latin: Dies Veneris wenno "Aldaw iti Venus". Gapu ti pagsasao nga Espaniol (Viernes) ket maysa kadagiti annak a pagsasao iti Latino, kas ti Italiano (Venerdi), Pranses (Vendredi) ken Rumaniano (Vineri), natawidna iti daytoy a sao. Idi sinakup ti Espania ti Pilipinas, inampon dagiti Ilokano ti kalendario dagiti Kristiano a Kastila.