text:
Zen
Ti Zen ket maysa a eskuelal iti Mahayana a Budismo[nota 1] a naparang-ay idiay Tsina idi las-ud ti maika-6 a siglo a kas Chán. Manipud idi Tsina, ti Zen nagpa-abagatan a naiwarwaras idiay Bietnam, iti Amianan a daya idiay Korea ken iti daya idiay Hapon.[2]
Ti balikas a Zen ket naal amanipud ti Hapon a pannakabalikas iti Tengnga nga Insik a balikas ti 禪 (dʑjen) (Moderno a Mandarin: Chán), ken daytoy met ket naala manipud ti Sanskrito a balikas ti dhyāna,[3] ken mabalin a maipatarus a kas ti "panagsagepsep" wenno "kasasaad ti meditasion".[4]
Ti Zen ket mangiyunay-unay ti pannaka-ala iti panagpalawag ken ti personal a panangiyebkas iti dagus a panirigan kadagiti Budista a sursuro.
Dagiti sursuro ti Zen ket mairaman dagiti nadumaduma a taudan ti Mahāyāna a kapanunotan, a naipangpangruna ti Yogācāra, ti Tathāgatagarbha Sutras ken Huayan.[5][6] Ti Prajñāpāramitā a literatura [7] ken, ti basbassit a Madhyamaka ket impluensial pay dagitoy.
Dagiti linaon
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Dumoulin ket nangisursurat iti pangyunaan iti "Zen. Ti Pakasaritaan. Unuma a paset: India ken Tsina": "Zen (Chin. Ch'an, maysa a pangyababaan iti ch'an-na, a mangitrasliterado iti Sanskrito iti Dhyāna (Devanagari: ध्यान) wenno iti Pali a kapadpadana iti Jhāna (Sanskrito; Pāli झान) , dagiti termino a kaibuksilan ti "meditasion") ket isu ti nagan iti maysa a Budista nga eskuela ti Mahayana iti meditasion manipud idiay India ken naipan idiay Tsina. Daytoy ket nailaslasin babaen ti panagsanay iti meditasion iti lotus a saad (Hapon., zazen; Tsina., tso-ch'an ken ti panag-usar iti koan (Tsina., kung-an), ken babaen pay babaen ti panagpalawag a pannakasanay itisatori[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dumoulin-A 2005, p. xvii.
- ^ Harvey 1995, p. 159–169.
- ^ Dumoulin 2005-A, p. xvii.
- ^ Kasulis 2003, p. 24.
- ^ Dumoulin 2005-A, p. 48.
- ^ Lievens 1981, p. 52–53.
- ^ Dumoulin 2005-A, p. 41–45.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti naipablaak a taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abe, Masao; William R. LeFleur (nagipatarus) (1989), Ti Zen ken ti Lumaud a Panunot, Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan
- Abe, Masao; Heine, Seteven (1996), Ti Zen ken dagiti Komperatibo a Panagadal, Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan
- Aitken, Robert (1994), Pangyuna iti "Budista a Biblia", Boston, Massachusetts: Beacon Press
- Anderson, Reb (2000), Panagtakder: Ti Meditasion ti Zen ken Dagiti Alagaden ti Bodhisattva, Rodmell Press
- Arokiasamy, Arul M. (2005), Zen: Pannakariing iti Kasisigud a Rupam, Chennai, India: Thiruvanmiyur
Dagiti taudan ti web[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- D.T. Suzuki, Dagiti salysay iti Zen a Buismo, Dagiti immuna a serie (1927), Dagiti maikadua a serie (1933), Dagiti maikatlo a serie (1934)
- R. H. Blyth, Ti Zen ken dagiti Klasiko a Zen, Dagiti 5 a tomo (1960–1970; dagiti naiprenta manen nga obra manipud idi 1942 aginggana idi tawtawen ti 1960)
- Alan Watts, Ti Waya ti Zen (1957)
- Lu K'uan Yu (Charles Luk), Ch'an and Zen Teachings, 3 a tomo (1960, 1971, 1974), Ti Panangiyebkas iti Isip: Ti Ruar ti Panagsuro (1974)
Growing roots
- Paul Reps ken Nyogen Senzaki, Lasag ti Zen , Tultulang ti Zen (1957)
- Philip Kapleau, Dagiti Tallo nga Adigi ti Zen (1966)
- Shunryu Suzuki, Zen nga Isip, Isip dagiti Agdadamo (1970)
- Katsuki Sekida, Panagsanay ti Zen: Dagiti Pamay-an ken Pilosopia (1975)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Zen iti Wikimedia Commons
- thezensite
- Online a Biblioteka ti Zen a Budismo
- Karta dagiti (Asiano) Zen nga eskuela


c: text/html

text:
NADISENIO KADI?
Ti Naisangsangayan a Panagdengngeg ti Katydid
AWAN pay maysa a milimetro ti kaatiddog ti lapayag ti bush katydid iti South America (Copiphora gorgonensis), ngem di unay umadayo ti kabaelanna no idilig iti lapayag ti tao. Dayta nga insekto ket makangngeg iti nagadu a kita ti uni uray iti adayo a distansia. Kas pagarigan, mailasinna ti nagdumaan ti uni ti sabali a katydid ken ti nasinggit nga uni ti agan-anup a paniki.
Usigem: Dagiti lapayag ti katydid ket adda iti dua a kamauna a sakana. Kas iti lapayag ti tao, ti lapayag ti katydid ket agsagap iti uni, baliwanna dayta, ken analisarenna ti frequency. Ngem adda nadiskobre dagiti sientista a karkarna a paset ti lapayag daytoy nga insekto—maysa a napnuan-pluido a lungog a kasla immarantiddog a lobo. Daytoy a paset nga inawaganda iti acoustic vesicle ket kas iti cochlea dagiti mamalia ngem basbassit nga amang. Ti acoustic vesicle ti makagapu a naisangsangayan ti panagdengngeg ti katydid.
Kuna ni Professor Daniel Robert, iti University of Bristol’s School of Biological Sciences iti United Kingdom, a dayta a nadiskobre ti makatulong kadagiti inheniero a “mangdisenio kadagiti alikamen a makatulong iti panagdengngeg a naitulad iti nakaparsuaan a basbassit ken nalawlawag nga amang ngem kadagiti agdama a maar-aramat.” Patien dagiti managsirarak a makatulong met dayta iti sumaruno a henerasion ti ultrasonic engineering technology, agraman dagiti imaging systems para kadagiti ospital.
Ania ti makunam? Babaen kadi iti ebolusion a timmaud ti naisangsangayan a panagdengngeg ti katydid? Wenno nadisenio dayta?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Calumpit, Bulacan
Ti Calumpit ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Calumpit ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Balite
- Balungao
- Buguion
- Bulusan
- Calizon
- Calumpang
- Caniogan
- Corazon
- Frances
- Gatbuca
- Gugo
- Iba Este
- Iba O'Este
- Longos
- Meysulao
- Meyto
- Palimbang
- Panducot
- Pio Cruzcosa
- Poblacion
- Pungo
- San Jose
- San Marcos
- San Miguel
- Santa Lucia
- Santo Niño
- Sapang Bayan
- Sergio Bayan
- Sucol
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bulacan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kalendario
Ti kalendario ket maysa a sistema ti panangnagan kadagiti gengenned ti oras wenno panawen, kas koma iti al-aldaw. Dagitoy a nagnagan ket am-ammo kas petsa ti kalendario. Dagiti petsa ket mabalin a maibatay iti mapapati a panagkuti dagiti bambanag nga astronomikal. Ti kalendario ket maysa met a pisikal a ramit (kas koma papel) a mangiladladawan iti sistema.
Kitaen met[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan ti kalkalendario
- Kalendario a Gregoriano
- Kalendario a Huliano
- liturhiko a tawen
- Kalendario dagiti santo
- Kalendario ti Kristiano
- Kalendario ti Simbaan ti Akindaya nga Ortodokso
- Panagkarkulo ti aldaw iti lawas
- Dagiti siklo
- Kalendario a Runiko
- Kalendario a Republikano a Pranses
- Kalendario ti diding
- Kalendario a Soroastriano
- iCalendar
- hCalendar


text:
1Nagnengnengkayo ketdin a taga-Galacia! Siasino aya ti nangallilaw kadakayo? Nalawag la ngaruden a naipakita kadakayo a nailansa ni Jesu-Cristo iti krus! 2Saludsodek man daytoy: Inawatyo kadi ti Espiritu ti Dios babaen iti panangtungpalyo iti ipaannurot ti Linteg wenno babaen iti panagdengngeg ken panamatiyo iti ebanghelio? 3Nagmaagkayon! Nangrugikay iti baro a biagyo babaen iti Espiritu ti Dios. Ita, kayatyo kadin ti agpatingga babaen iti nainlasagan a wagas? 4Pulos kadi nga awan serserbi dagiti amin a padasyo? Kunak nga adda! 5Ited ti Dios ti Espirituna ken agaramid kadagiti milagro kadakayo. Aramidenna kadi dagitoy gapu ta tungtungpalenyo ti ipaannurot ti Linteg wenno gapu ta dumngeg ken mamatikayo iti ebanghelio? 6Ket ita, masapul nga amirisentayo ti padas ni Abraham. Kuna ti Nasantoan a Surat, “Namati ni Abraham iti Dios ket gapu iti pammatina, imbilang ti Dios a nalinteg.” 7Ngarud, masapul a bigbigenyo a dagiti addaan pammati isuda ti napaypayso a kaputotan ni Abraham. 8Impakpakauna ti Nasantoan a Surat a palintegen ti Dios dagiti Hentil babaen iti pammati. Ket naipakaammo ti Naimbag a Damag ken ni Abraham, “Sikanto ti aramaten ti Dios iti panangbendisionna iti amin a sangkataoan.” 9Namati ni Abraham ket nabendisionan. Mabendisionan met ngarud dagiti amin a mamati a kas kenkuana. 10Nailunod dagiti mangipagarup nga awatento ida ti Dios gapu iti panagtungpalda iti Linteg. Ta kuna ti Nasantoan a Surat, “Mailunod ti siasinoman a saan nga agtungpal iti amin a naisurat iti libro ti Linteg!” 11Ita, nalawag nga awan ti agbalin a nalinteg iti sangoanan ti Dios babaen iti Linteg. Ta kuna ti Nasantoan a Surat, “Agbiagto ti pinalinteg ti Dios babaen iti pammati.” 12Ngem saan nga agbatay ti Linteg iti pammati, no di ket kas kuna ti Nasantoan a Surat, “Agbiagto babaen iti Linteg ti siasinoman a mangannurot iti amin nga ipaannong ti Linteg.” 13Ngem idi nagsagaba ni Cristo gapu kadatayo, nawayawayaannatayo iti panangukom ti Linteg. Kas kuna ti Nasantoan a Surat, “Naukom ti siasinoman a maibitin iti kayo.” 14Inaramid ni Cristo daytoy tapno maited kadagiti Hentil ti bendision nga inkari ti Dios ken ni Abraham babaen ken ni Cristo Jesus, ket awatentayo koma ti Espiritu nga inkari ti Dios babaen iti pammati. 15Kakabsat iti pammati, aramatek ti inaldaw a pangarigan: No agtulag ti dua a tao ket firmaanda ti pagtulaganda, awan ti makabalin a mangwaswas wenno mangbalbaliw iti nailanad. 16Ita, adda inkari ti Dios ken ni Abraham ken iti kaputotanna. Saan a kuna ti kari, “ken kadagiti kaputotam,” kayatna a sawen, adu a tattao; ngem kunana, “ken iti kaputotam,” kayatna a sawen, maymaysa laeng a tao nga isu ni Cristo. 17Daytoy ti kayatko a sawen: Nakitulag ti Dios ket inkarina a tungpalen dayta a tulag. Ti Linteg a naited kalpasan ti 430 a tawen dina mawaswas dayta a tulag ket dina met maukas ti kari ti Dios. 18No agbatay iti Linteg ti sagut ti Dios, saanen a maibatay iti karina. Nupay kasta, inted ti Dios ti sagutna ken ni Abraham agsipud ta inkarina kenkuana. 19Ania ngarud ti panggep ti Linteg? Naited tapno ipakitana no ania ti panagsalungasing. Nairanta nga agpatingga inton umay ti kaputotan ni Abraham a nakaitedan daytoy a kari. Dagiti angheles ti nangted iti Linteg babaen iti maysa a tao a kas mangibabaet. 20Ngem saan a masapul ti mangibabaet no maymaysa laeng ti makitulag; ket maymaysa ti Dios. 21Kayat kadi a sawen daytoy a ti Linteg maibusor kadagiti karkari ti Dios? Saan! Ta no adda koma linteg a naituyang a mangted iti biag, mapalinteg ngarud ti tunggal maysa iti sangoanan ti Dios babaen iti panangtungpalna iti dayta a linteg. 22Ngem kuna ti Nasantoan a Surat nga adda ti entero a lubong iti babaen iti pannakabalin ti basol tapno maited kadagiti mamati ti naikari a sagut babaen ti pammati ken ni Jesu-Cristo. 23Ngem sakbay nga immay ti tiempo a mabalin dagiti tattao ti mamati, kaslatayo balud nga impupok ti Linteg, agingga a maiparangarang daytoy a pammati. 24Ngarud, inaywanannatayo ti Linteg agingga iti yaay ni Cristo tapno agbalintayo a nalinteg iti sangoanan ti Dios babaen iti pammati. 25Ita ta panawenen a mamati dagiti tattao, agpatingga metten ti panangaywan ti Linteg kadatayo. 26Annaknakayo amin ti Dios babaen iti pammati gapu iti pannakipagmaymaysayo ken ni Cristo Jesus. 27Nabuniagankayo iti pannakipagmaymaysayo ken ni Cristo ket iti kasta, inkawesyo a mismo ni Cristo. 28Ngarud, awan ti pagdumaan ti Judio ken Hentil, ti tagabu ken ti siwawaya, ti lalaki ken ti babai: maymaysakayo amin ken ni Cristo Jesus. 29No taonakayo ni Cristo, kaputotannakayo ngarud ni Abraham, ket awatenyonto ti inkari ti Dios.
Copyright
Learn More


text:
PANAGBIAG KAS KRISTIANO
Awisen ti Amin iti Teritoriayo nga Umatender iti Memorial!
Bayat ti kampania a mangrugi inton Pebrero 27, ikagumaantayo nga awisen ti amin iti komunidadtayo nga umay makipagrambak iti Pananglaglagip iti ipapatay ni Kristo. Ipaayantayo met iti atension dagiti mangipakita iti interes tapno maparayray ti interesda.
DAGITI MABALIN NGA ARAMIDEN
IBAGAM TI PRESENTASIONMO
“Ibumbunongmi daytoy nga imbitasion para iti nakapatpateg nga okasion. Inton Marso 23, minilion iti intero a lubong ti agtataripnong tapno laglagipenda ti ipapatay ni Jesu-Kristo ken tapno dumngeg iti libre a palawag a naibatay iti Biblia mainaig kadagiti pagsayaatan ti ipapatayna. Makita ditoy imbitasion ti oras ken lugar a pakaangayanna iti komunidadtayo. Pangngaasiyo ta umaykayto.”
No nangipakita iti interes ti indibidual . . .
ITUKON TI PAGWANAWANAN
Mangibati iti pagsaritaan para iti panagsarungkar.
IPABUYA TI VIDEO TI MEMORIAL
Mangibati iti pagsaritaan para iti panagsarungkar.
Inton agsublika, mabalinmo nga . . .
IPABUYA TI APAY NGA ADALEM TI BIBLIA?
Kalpasanna, itukon ti katulongan iti panagadal iti Biblia.
ITUKON TI ANIA A TALAGA TI ISURSURO TI BIBLIA?
Mangted iti ad-adu pay nga impormasion maipapan iti Memorial, nga usaren ti panid 206-208, sa itukon ti libro.
ITUKON TI UMIMDENGKA ITI DIOS KET AGBIAGKA NGA AGNANAYON
Pagsaritaan ti kaipapanan ti ipapatay ni Kristo, nga usaren ti panid 18-19, sa itukon ti broshur.


text:
Tuyo
Ti tuyo (makunkuna pay a miller's bran iti Ingles)[1] ket isu ti natangken nga akin-ruar nga ukis ti bukel ti sereal. Daytoy ket buklen ti naitiptipon nga aleurona ken perikarpio.
No mairaman ti bungag, daytoy ket nangruna a paset dagiti sibubukel a bukel, ken kankanayon a mapataud a kas maysa a produkto ti panaggiling iti panagpataud kadagiti napapino a bukel. No ti tuyo ket maikkat manipud ti bukbukel, dagiti bukel ket mapukawda dagiti pateg ti taraonda. Ti tuyo ket adda iti ken mabalin a magiling manipud kadagiti ania man a bukel ti sereal, a mairaman ti pagay, mais, trigo, dagiti obena, sebada ken miho.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Wheat Bran". Spiritfoods. 2012. Naala idi 24 Agosto 2012.


text:
Sabong
Ti sabong, ket isu ti reproduktibo nga estruktura a mabirukan kadagiti agsabsabong a mula (dagiti mula ti dibision ti Magnoliophyta, ken tinawtawagan pay ti angiosperma). Ti bilohiko nga annong ti sabong ket ti panagibanagan ti reproduksion, kadawyan daytoy a babaen ti panangited ti mekanismo para iti panagtitipon ti esperma ken dagiti itlog. Dagiti sabong ket mabalinda ti bumallasiw (panagtipon ti esperma ken itlog manipud ti sabali nga indibidual iti maysa a populasion) wenno mangpalubos ti panangibukod (panagtipon ti esperma ken itlog iti isu met laeng a sabong). Adda met dagiti sabong nga agpataud kadagiti diasporo nga awan ti pertilisasion (partenokarpia). Dagiti sabong ket aglaon ti sporangia ken dagitoy ti lugar a pagrang-ayan ti gametopito. Dagiti sabong ket isu ti taudan dagiti prutas ken dagiti bukel. Adu kadagiti sabong ket nagbalbaiw tapno napintasda kadagiti ayup, tapno dagitoy ket mapanda agiyallatiw kadagiti mota.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Esau, Katherine (1965) Anatomia ti mula (Maika-2 ngaed.) John Wiley & Sons, New York.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Sabong iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Sabong iti Wikiquote (Ingles)


text:
Agimtuod Dagiti Agtutubo
Pangbirokak iti Nasayaat a Paglinglingayan?
No maysaka a Kristiano, napilika la ketdi iti paglinglingayam. Saanmo la a basta suroten ti ibaga ti sabali a masapul a buyaem, basaem, wenno denggem. Apay? Kaaduan ngamin a paglinglingayan ita ket mangitamtampok iti seksual nga imoralidad, kinaranggas, ken espiritismo—bambanag a rumbeng a liklikam. Nupay kasta, adda latta nasayaat a paglinglingayan. Usigentayo no kasano a masarakam dagita. *
PELIKULA
Tsekam ti paboritom a klase ti pelikula.
- Comedy
- Drama
- Action/Adventure
- Science fiction
- Dadduma pay
Ammom kadi . . . ? Masansan a nasurok a 1,000 a pelikula kada tawen ti maar-aramid idiay India—ad-adu nga amang ngem iti aniaman a pagilian.
No ania ti liklikam. Adu a pelikula ti mangitantandudo kadagiti prinsipio a maikontra kadagiti pagalagadan ti Biblia. Itamtampok ti dadduma ti kinaranggas ken napanayag a seksual nga aramid, idinto ta maipapan met iti karkarna a pannakabalin wenno mahika ti dadduma. Ngem kuna ti Biblia: “Iwaksiyo amin dagita manipud kadakayo, pungtot, unget, kinadakes, nabassawang a sasao, ken naalas a sasao manipud iti ngiwatyo.” (Colosas 3:8) Kagura met ti Dios ti aniaman nga aramid a nainaig iti espiritismo.—Deuteronomio 18:10-13.
No kasano ti agbalin a napili. “No kasla di nasayaat ti patalastas ti pelikula, diakon buyaen dayta.”—Jerrine. *
“Diak patien lattan ti singasing ti sabali malaksid no siguradoak nga agpadakami iti prinsipio.”—Caitlyn.
“No agbuybuyaak iti sine ket saankon a mairusok ti eksena, pumanawakon.”—Marina.
“Tapno ad-adu ti maammuak maipapan iti linaon ti tunggal pelikula, lukatak ti maysa nga Internet site a mangibagbaga iti kakaro ti kinaranggas, dakes a sasao, ken seksual nga eksena dayta.”—Natasha.
Singasing: Agbirokka kadagiti pelikula a posible a di aglaon iti kuestionable nga eksena. “Magusgustuak a buyaen dagiti pelikula a maipapan iti biag idi un-unana a naibatay iti classic literature,” kuna ti agtutubo a ni Masami.
Isaludsodmo iti bagim,
‘Dagiti kadi pelikula a buybuyaek ad-adda a tulongandak nga agtulnog iti bilbilin ti Dios maipapan iti seks, kinaranggas, ken espiritismo? Wenno ad-adda laeng a marigatanak?’
LIBRO
Tsekam ti paboritom a klase ti babasaen.
- Fiction
- Nonfiction
- Classic literature
- Dadduma pay
Ammom kadi . . . ? Nasurok a 1,000 a libro ti linawas a mayim-imprenta idiay Estados Unidos laeng.
Saan a malugi dagiti adda iti industria ti paglinglingayan—adu pay ketdi ti maganansiada—no kontraem ti sinanay-Biblia a konsiensiam, ket buyaem, basaem, wenno denggem lattan ti aniaman a kayat ti kaaduan.
No ania ti liklikam. Kas kadagiti pelikula, adu a libro ti mangitamtampok kadagiti prinsipio a maikontra kadagiti pagalagadan ti Biblia. Kas pagarigan, detalyado unay ti dadduma no maipapan iti seksual nga ar-aramid, wenno espiritismo met ti kangrunaan a tema ti sabsabali. Ngem kuna ti Biblia: “Ti pannakiabig ken tunggal kita ti kinarugit wenno kinaagum saan koma nga uray madakamat iti nagtetengngaanyo.” (Efeso 5:3) Dakamatenna pay a ti espiritistiko nga ar-aramid ket “dakes kadagiti mata ni Jehova.”—2 Ar-ari 17:17.
No kasano ti agbalin a napili. “No agsapsapulak iti nasayaat a libro, basaek ti makinlikud nga akkubna ken padalanak dagiti kapitulona. No adda makitak a madi, diak gatangen dayta.”—Marie.
“Bayat a dumakdakkelak ken siakon ti agdesdesision para iti bagik, naamirisko ti kinapateg ti panangsurotko iti konsiensiak. No tagialasek ti maysa a libro, isardengko a basaen. Ammok ngamin a di maitunos dayta iti panangmatmat ti Dios.”—Corinne.
Singasing: Agbasaka iti nadumaduma a klase. “Kaykayatko ti classic literature ngem iti modern fiction,” kuna ti 17 anyos a ni Lara. “Talaga a nakapimpintas dagiti sasao, panagbalbaliw ti karakter, ken taray ti estoria!”
Isaludsodmo iti bagim,
‘Dagiti kadi libro a kaay-ayok a basaen itamtampokda dagiti aramid a kagura ti Dios?’
MUSIKA
Tsekam ti paboritom a klase ti musika.
- Rock
- Classical
- Jazz
- R&B
- Hip-hop
- Dadduma pay
Ammom kadi . . . ? Kada tawen, ti uppat a kangrunaan a kompania ti musika ket makairuar iti agarup 30,000 nga album.
No ania ti liklikam. Kas met laeng kadagiti pelikula ken libro, imoral ti kaaduan ita a musika. Gapu kadagiti narasaw a liriko ken makaparasuk nga eksena kadagiti music video, ad-adda a marigatanka a mangkontrol iti seksual a tarigagaymo. (1 Corinto 6:18) Kuna ti 21 anyos a ni Leigh: “Kaaduan a musika ita ket mangitamtampok iti kababalin a maikontra kadagiti pagalagadan ti Biblia,” ken mang-engganio kadagiti tattao nga agsala iti makapagargari.
No kasano ti agbalin a napili. “Isaludsodko iti bagik, ‘No ipakitak kadagiti nataengan a Kristiano ti listaan ti musika a dengdenggek, mabainak kadi iti maduktalanda?’ Dayta ti makatulong kaniak a mangikeddeng no ania a kita ti musika ti denggek.”—Leanne.
Singasing. Dumngegka iti nadumaduma a klase. “Magustuan ni tatangko ti classical music isu a nangnangngegko dayta bayat a dumakdakkelak,” kuna ti agtutubo a ni Roberto. “Gapu iti panagadalko iti classical music—bayat nga agad-adalak met nga agpiano—immadu ti naammuak!”
Isaludsodmo iti bagim,
‘Ti kadi musika a dengdenggek ad-adda a tulongannak a mangkontrol kadagiti seksual a tarigagayko? Wenno ad-adda laeng a marigatanak?’
AGBASAKA PAY ITI AD-ADU MAIPAPAN ITI DAYTA!
Kitaem ti libro a Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo—Dagiti Sungbat nga Epektibo, Tomo 2, Kapitulo 31 ken 32, nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
^ par. 3 Awan ti aniaman a mailaklako a pelikula, libro, wenno kanta nga iyendorso wenno kondenaren ti Agriingkayo! Ti panggep daytoy nga artikulo ket tumulong kenka a mangpatanor ken mangsurot iti sinanay-Biblia a konsiensia a kanayon a mangikabkabilangan kadagiti pagalagadan ti Dios.—Salmo 119:104; Roma 12:9.
^ par. 13 Nabaliwan ti dadduma a nagan iti daytoy nga artikulo.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Malabanam ti Sulisog!
Tallo a pamay-an a makatulong tapno maaddaanka iti determinasion.
Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo, Tomo 2
Ti dadduma kadagiti topiko a nailawlawag ket maipapan iti eskuelaan, panaglinglingay, kapatada, nagannak, panagbalbaliw iti biag, ti riknam, ken ti saanmo a kasekso.


text:
Plantilia:Tulongandak
Daytoy ket isu ti mesahe ti kahon ti
{{Tulongandak}}.
No masapulmo ti tulong, mabalinmo nga ikabil daytoy a plantilia idiay tungtungam a panid, ken isuratmo ti saludsodmo iti babana. Kalpasanna addanto tumulong kaniam.
Ti kas pagarigan ket makita dita baba no ania ti nasken nga ikabilmo idiay tungtungam a panid - ti ababa a paulo, kalpasanna ti plantilia, ken kalpasanna ti saludsodmo:
==Kasano ti panagusar iti daytoy?== {{Tulongandak}} Ti saludsodmo. ~~~~
Dagiti uppat a tilde "~~~~" ket automatiko a mangnayon ti pirmam, isu daytoy ti naganmo nga agar-aramat ken ti petsa.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Guyana
Ti Guyana (i/ɡaɪˈænə/ gy-AN-ə),[6] ket opisial a ti Ko-operatibo a Republika iti Guyana[1] ken dati a kolonia iti Britaniko a Guiana, ket maysa a naturay nga estado idiay akin-amianan nga aplaya iti Abagatan nga Amerika a maipapan ti kultura a paset iti Anglopona a Karibe. Ti Guyana ket dati idi a kolonia dagiti Olandes ken, kadagiti sumakbay a 200 tawtawen, ti Britaniko. Is-isu laeng ti estado iti Mankomunidad dagiti Pagilian nga adda iti kangrunaan a daga ti Abagatan nga Amerika, ken is-isu pay ti adda iti subkontinente a ti Ingles ket isu ti opisial a pagsasao. Maysa daytoy kadagiti pagilian ti Karibe a saan nga isla. Daytoy ket kameng pay ti Karibe a Komunidad (CARICOM), a naikuartel ti sekretariona idiay kapitolio ti Guyana, ti Georgetown. Ti Guyana ket nakagun-od ti panagwaywayas manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 26 Mayo 1966, ken nagbalin a republika idi 23 Pebrero 1970. Idi 2008, ti pagilian ket timmipon iti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika a kas maysa a kameng a nangibangon.
Iti naipakasaritaan, ti rehion a naamammoan a kas ti "Guiana" wenno "Guyana" ket buklen ti dakkel a kalasag a masa ti daga idiay amianan iti Karayan Amazon ken daya iti Karayan Orinoco a naamammoan a kas ti "Daga iti adu a Dandanum". Iti naipakasaritaan ti Guyana ket buklen dagiti tallo nga Olandes a kolonia: ti Essequibo, Demerara, ken Berbice. Ti moderno a Guyana ket nabeddengan iti daya babaen ti Surinam, iti abagatan ken abagatan a laud babaen ti Brasil, iti laud babaen ti Venezuela, ken iti amianan babaen ti Taaw Atlantiko.
Iti 215,000 km2, ti Guyana ket isu ti maikatlo a kabassitan a nawaya nga estado iti kangrunaaan a daga ti Abagatan nga Amerika (kalpasan ti Uruguay ken Surinam). Ti populasionna ket agarup a 770,000.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a "Guyana" ket naala manipud ti Guiana, ti kasisigud a nagan para iti rehion a tattan ket mangiraman ti Guyana, Surinam, Pranses a Guiana, ken dagiti paset ti Venezuela ken Brasil. Segun ti Ingles a Diksionario ti Oxford, ti nagan ket nagtaud manipud ti Ameriko Indiano a balikas a kayatna saoen ket "daga iti adu a dandanum".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Parlamento iti Ko-operatibo a Republika iti Guyana". Parliament.gov.gy. 2012-02-16. Naala idi 2012-03-04.
- ^ a b "The World Factbook: Guyana". CIA. Naala idi 2009-10-18.
- ^ a b 2002 a Senso Ti Guyana Opisina dagiti Estadistiko – Guyana. Naala idi 25 Hunio 2009.
- ^ a b c d "Guyana". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Maibalikasan pay a /ɡaɪˈɑːnə/ gy-AH-nə, /ɡiˈænə/, ken /ɡiˈɑːnə/.[1]
- Guyana
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti republika
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti dati a kolonia ti Ingles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1966
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
1951
Ti 1951 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 10 – Gloria Diaz, Filipina nga aktres ken nangabak ti Miss Universe
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 6 – Geoffrey Rush, Australiano nga aktor
- Hulio 21 – Robin Williams, Amerikano nga aktor ken komediante (pimusay 2014)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 29 – Miguel Castro Enriquez, Filipino a personalidad iti telebision ken radio iti GMA-7
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 25 – Leonid Chernovetskyi, Ukraniano a politiko
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 7 – Warner Baxter, Amerikano nga aktor (naipasngay 1889)
- Hunio 1 – José Alejandrino, Filipino a heneral ken senador (naipasngay 1870)


text:
Plantilia:Lang-ell
Moderno a Griego: {{{1}}}
Panagusar[urnosen ti taudan]
Inus-usar ti plantilia ti {{Lang-ell}} a mangitudo kadagiti agbasbasa a ti dati a termino wenno insasao ket pagsasao a Griego (ISO 639:ell); adda maysa a nasken a parametro, isu daytoy ti ganganaet a pagsasao ti termino wenno insasao.
Daytoy ket kadawyan a maikabkabil kalpasan ti Ilokano a pannakaipatarus ti ganganaet a termino wenno insasao, ken aglaon ti ganganaet a termino wenno insasao.
Ti parametro ti
|links=no wenno
|link=no ket mangpawil ti pannakaisilpo ti nagan ti pagsasao.
Ti parametro ti
|lit= ket mangpakabael a makaited ti literal a pannakaipatarus.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Urnosen
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (
{{Lang-de|Thüringen}}).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (
{{Lang-de|Die Seefahrer von Catan}}) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (
{{Lang-de|Albrecht der Bär|links=no}})
Pagbanagan a teksto
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (Aleman: Thüringen).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (Aleman: Die Seefahrer von Catan) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (Aleman: Albrecht der Bär)
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{Lang}}
- {{Ikono ti pagsasao}}
- {{ell ikono}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Monumento ni Manuel L. Quezon ken ti Presidencia ti Ciudad ti Quezon
Wagayway iti Ciudad ti Quezon
Ti Ciudad ti Quezon ket isu ti sigud a capitolio ti Filipinas. Masarakan iti isla ti Luzon, ti Ciudad ti Quezon ket maysa kadagiti ciudad ken il-ili a mangbukel iti Metro Manila, ti Nailian a Kapitolio a Rehion (National Capital Region wenno NCR). Naipanagan ken ni Manuel L. Quezon, ti presidente ti Mankomunidad ti Filipinas, a nangbangon iti ciudad a kas sukat ti Manila a capitolio ti pagilian.
Sakbay pay a nabukel ti Ciudad ti Quezon, adda babassit nga il-ili iti lugar. Isu dagitoy ti Francisco del Monte, Novaliches, ken Balintawak.
Idi nasapa a 1900s, inarapaap ni Presidente Manuel L. Quezon ti maysa a ciudad nga agbalinto a capitolio ti Filipinas, kas sukat ti Manila. Idi 1938, binukel ni Quezon ti People's Homesite Corporation ket ginatangda ti 15.29 km² kalawana a daga amnipud iti nalalawa a dagdaga iti Diliman ti familia Tuason. Impasa kas linteg ti Nailian nga Asemblea ti Mankomunidad ti Filipinas ti Acta Mankomunidad 502 nga am-ammo kas “Annuroten ti Ciudad ti Quezon” a sigud a naisingasing a kas Ciudad ti Balintawak. Babaen ti panangidaulo da Diputado Narciso Ramos (ama ni sigud a Presidente Fidel V. Ramos) ken Diputado Ramon Mitra, Sr. inanamongan ti asemblea a maipanagan ken ni Quezon ti baro a ciudad. Idi Octobre 12, 1939, pinirmaan kas linteg ni Quezon ti gakat a namagbangon iti Ciudad ti Quezon.
Idi Noviembre 7, 1975 iti pannakaipatungpal ti Decreto Presidensial Numero 824 ni Presidente Ferdinand Marcos, naipasdek ti Metro Manila ket nagbalin ti Ciudad ti Quezon a kas maysa kadagiti 17 a ciudciudad ken il-ili ti Metro Manila. Iti sumaruno a tawen, iti Decreto Presidensial Numero 940 ni Marcos, naisubli ti capitolio ti republica iti Manila, idi Junio 24, 1976.


text:
Siocon, Zamboanga del Norte
Ti Siocon ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siocon ket nabennebenneg iti 26 a barbaranggay.[2]
- Andres Micubo Jr. (Balili)
- Balagunan
- Bucana
- Bulacan
- Candiz
- Datu Sailila
- Dionisio Riconalla
- Jose P. Brillantes, Sr. (Old Lituban)
- Latabon
- Makiang
- Malambuhangin
- Malipot
- Manaol
- Mateo Francisco
- Matiag
- New Lituban
- Pangian
- Pisawak
- Poblacion
- S. Cabral
- Santa Maria
- Siay
- Suhaile Arabi
- Tabayo
- Tagaytay
- Tibangao
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Nailubongan a Panakaipakdaar dagiti Kalintegan ti Tao
Ti Nailubongan a Panakaipakdaar dagiti Kalintegan ti Tao (naipangyababan iti Inggles iti UDHR) ket maysa a deklarasion nga inampon babaen ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 10 Disiembre 1948 idiay Palais de Chaillot, Paris. Ti Deklarasion ket dagus a nagtaud manipud ti pannakasanay iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ken mangirepresenta ti immuna a sangalubongan a panangiyebkas kadagiti karbengan a pakairebbengan a awidan iti amian a tao a parsua. Ti napno a testo ket inpablaak babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idiay bukodna awebsite.
Daytoy ket buklen dagiti 30 nga artikulo a naipalplawagen kadagiti simmarsaruno a sangalubongan a tulagan, dagiti intrumento ti rehional a karbengan ti tao, dagiti nailian a batay-linteg ken dagiti linteg.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Nailubongan a Panakaipakdaar dagiti Kalintegan ti Tao iti Wikimedia Commons
- Ilokano a Testo ti Nailubongan a Panakaipakdaar dagiti Kalintegan ti Tao


text:
1Dua pay nga aldaw, dumtengen ti Paskua ken ti Fiesta ti Tinapay nga awan Lebadurana. Agsapsapul dagiti panguloen a papadi ken mamaestro iti Linteg iti nalimed a panangtiliw ken panangpapatayda ken ni Jesus. 2“Ditay iranrana iti fiesta, amangan no rumsua ti riribuk,” kinunada. 3Adda idi ni Jesus idiay Betania iti balay ni Simon nga agkukutel. Idi madama a mangmangan, dimteng ti maysa a babai a nakaiggem iti sangabotelia a nardo, maysa a nangina a bangbanglo. Binuongna ti botelia sana imbukbok ti bangbanglo iti ulo ni Jesus. 4Nakapungtot ti sumagmamano a tattao nga adda sadiay ket kinunada iti maysa ken maysa, “Apay a sinayangna ti bangbanglo? 5Nailako koma iti nasurok a tallogasut a denario a maited kadagiti napanglaw.” Kasta unay ti panangbabalawda iti babai, 6ngem kinuna ni Jesus, “Baybay-anyo! Apay a babalawenyo? Nasayaat unay ti impaayna kaniak. 7Kankanayon nga adda dagiti napanglaw iti dennayo, ket uray ania a kanito matulonganyo ida. Ngem saan a kankanayon nga addaak iti arpadyo. 8Inaramidna ti kabaelanna. Sinapsapoannan toy bagik a maisagana iti pannakaitanem. 9Kinapudnona, kunak kadakayo: Sadinoman iti entero a lubong a pakaikaskasabaanto ti Naimbag a Damag, masarsaritanto ti inaramid daytoy a babai a pakalaglagipan kenkuana.” 10Maysa ni Judas Iscariote kadagiti sangapulo ket dua nga adalan. Napan kadagiti panguloen a papadi tapno makitulag a yawatna ni Jesus kadakuada. 11Naragsakanda a nakangngeg iti imbagana, ket inkarida nga ikkan iti kuarta. Isut’ gapuna a binirbiroken ni Judas ti gundawayna a mangliput ken ni Jesus. 12Umuna idi nga aldaw ti Fiesta ti Tinapay nga awan Lebadurana ket maidaton dagiti urbon a karnero nga agpaay iti Paskua. Sinaludsod dagiti adalan ni Jesus, “Sadino ti kayatmo a pangisaganaanmi iti pangrabiim iti Paskua?” 13Imbaon ni Jesus ti dua kadagiti adalanna. Kinunana, “Inkayo idiay siudad ket masabatyonto ti maysa a tao a nakaawit iti sangakaramba a danum. 14Surotenyo iti balay a serkanna ket kunaenyonto iti akimbalay: ‘Kuna ti Maestro, Sadino ti kuarto a pangananminto kadagiti adalan iti pangrabii ti Paskua?’ 15Ipakitananto kadakayo ti maysa a nalawa a kuarto nga akingngato, naisagana ken addaan kadagiti masapsapul. Sadiay ti pangisaganaanyo iti pangrabiitayo.” 16Pimmanaw dagiti adalanna. Napanda iti siudad ket nasarakanda amin kas imbaga ni Jesus ket insaganada ti pangrabii a pangrambak iti Paskua. 17Idi rumabiin, dimteng sadiay ni Jesus ken dagiti sangapulo ket dua nga adalanna. 18Kabayatan ti pannanganda, kinuna ni Jesus, “Ibagak kadakayo ti pudno: maysa kadakayo a makilanglanglang kaniak ita ti mangliputto kaniak.” 19Nagliday dagiti adalanna ket maysa-maysa ti nagsaludsod kenkuana, “Siak kadi dayta kunkunam?” 20Insungbat ni Jesus, “Maysa kadakayo a sangapulo ket dua a makisawsawsaw kaniak iti tinapay iti malukongko. 21Matayto ti Anak ti Tao kas naisurat maipapan kenkuana, ngem kaasinto pay ti mangliput iti Anak ti Tao. Naim-imbag pay koma a saan a nayan-anak dayta a tao!” 22Idi mangmanganda, nangala ni Jesus iti tinapay ket kalpasan ti panagyamanna iti Dios, pinisina sana inted kadagiti adalanna. “Alaenyo ket kanenyo. Daytoy ti bagik,” kinunana. 23Nangala ni Jesus iti kopa, nagyaman iti Dios sana inyawat kadakuada, ket imminumda amin. 24Kinunana kadakuada: “Daytoy ti darak a mamatalged iti tulag ti Dios, ti darak a maiparukpok nga agpaay iti adu a tattao. 25Kinapudnona, kunak kadakayo, diakto uminumen iti arak ti ubas agingga iti dayta nga aldaw nga uminumak iti baro a tubbog ti ubas iti Pagarian ti Dios.” 26Kalpasanna, nagkantada iti maysa nga himno sada rimmuar a napan idiay Bantay Olivo. 27Kinuna ni Jesus kadakuada: “Dakay amin panawandakto ta kuna ti Nasantoan a Surat, ‘Patayento ti Dios ti agpaspastor ket mawarawaranto dagiti karnero.’ 28Ngem kalpasan ti pannakapagungarko, umun-unaakto ngem dakayo a mapan idiay Galilea.” 29“Uray pumanawdanto amin,” insungbat ni Pedro, “dikanto panawan.” 30Kinuna ni Jesus kenkuana, “Laglagipem daytoy: Sakbay ti maikadua a panagtaraok ti kawitan iti daytoy a rabii, namitlonton nga imbagam a dinak am-ammo.” 31“Uray no matayak a mairaman kenka,” sipapasnek nga insungbat ni Pedro, “pulos a dikanto paglikudan.” Kasta met ti kinuna dagiti dadduma nga adalan. 32Dimteng ni Jesus ken dagiti adalanna iti maysa a disso a managan Getsemani. Kinunana kadakuada, “Agtugawkayo ditoy bayat ti panagkararagko.” 33Inkuyogna da Pedro, Santiago ken Juan. Nagdanag ken nariribukan. 34“Arigna a matayak gapu iti nakaro a ladingit,” kinunana kadakuada. “Agbatikayo ditoy ket agbantaykayo.” 35Immadayo bassit sa nagpakleb iti daga, ket inkararagna a no mabalin koma maliklikanna dayta nga oras ti panagsagaba. 36“Ama,” indawatna, “Ama, no mabalin koma, ilisinak iti daytoy kopa ti panagsagaba. Ngem saan a ti pagayatak ti maaramid, no di ket ti pagayatam.” 37Idi agsubli ni Jesus, nadanonna a matmaturog dagiti tallo nga adalan. “Simon,” kinunana ken ni Pedro, “matmaturogka kadi? Dika aya makapagpuyat iti maysa nga oras?” 38Kinunana kadakuada: “Agpuot ken agkararagkayo tapno saankayo a matnag iti sulisog. Natudio ti espiritu, ngem nakapuy ti lasag.” 39Immadayo manen ni Jesus ket nagkararag. Inulitna ti dawatna. 40Nagsubli manen kadagiti adalan ket nadanonna ida a nakaturog, ta makaturturogda la unay. Dida ammo no ania ti ibagada kenkuana. 41Idi kapamitlo ni Jesus ti agsubli, kinunana kadakuada: “Ania? Matmaturog ken agin-inanakayo pay laeng? Husto daytan! Dimtengen ti oras! Kitaenyo, mayawaten ti Anak ti Tao kadagiti managbasol. 42Bumangonkayo ta intayon. Kitaenyo, adtoyen ti mangliput kaniak!” 43Agsasao pay laeng ni Jesus idi sumangpet ni Judas, maysa kadagiti sangapulo ket dua nga adalan. Kimmuyog kenkuana dagiti adu a tattao a nagtagikampilan ken nagtagipang-or. Imbaon ida dagiti panguloen a papadi, dagiti mamaestro iti Linteg, ken dagiti panglakayen. 44Sakbay ti ipapanda, inted ti mangliput daytoy a pagilasinan kadagiti kimmuyog kenkuana: “Daydiay agekak isu ti sapsapulenyo. Tiliwen ken ipanawyo ket guardiaanyo a naimbag.” 45Immasideg a dagus ni Judas ken ni Jesus. “Maestro!” kinunana sana inagkan iti namin-adu. 46Tiniliwda ni Jesus ket tinengngelda a nalaing. 47Ngem inasut ti maysa kadagiti agtaktakder sadiay ti bunengna sana tinagbat ti adipen ti Kangatoan a Padi ket napingasan ti lapayagna. 48Nagsao ni Jesus ket kinunana kadakuada, “Tulisanak aya, ta nagtagikampilan ken nagtagipang-orkayo nga umay mangtiliw kaniak? 49Inaldaw a nakipulpulapolak kadakayo ken nangisursuroak idiay Templo ket didak tiniliw. Ngem masapul a matungpal ti Nasantoan a Surat.” 50Nagtataray amin dagiti adalan ket binaybay-anda ni Jesus. 51Sumursurot ken ni Jesus ti maysa nga agtutubo a lalaki a nakakagay laeng iti linen a lupot. Tiniliwda, 52ngem nakalapsut iti kagayna ket timmaray a lamolamo. 53Impanda ni Jesus iti balay ti Kangatoan a Padi a naguurnongan dagiti panguloen a papadi, dagiti panglakayen ken dagiti mamaestro iti Linteg. 54Simmurot ni Pedro nga adda a sumarsaruno iti adayo. Simrek iti paraangan ti balay ti Kangatoan a Padi ket sadiay, nakitugaw kadagiti guardia ken nakiinudo. 55Nagbirbirok dagiti panguloen a papadi ken ti entero a Sanhedrin kadagiti pammaneknek a maibusor ken ni Jesus tapno papapatayda, ngem awan ti nasarakanda. 56Adu ti nagsao iti ulbod a maikontra kenkuana ngem saan a nagtutunos dagiti pammaneknekda. 57Timmakder ti sumagmamano a lallaki ket kastoy ti ulbod a pammaneknek nga imbagada: 58“Nangngegmi nga insaona, ‘Rebbaekto daytoy a Templo a binangon dagiti tattao, ket iti uneg ti tallo nga aldaw mangbangonakto iti sabali a saan nga aramid ti tao.’” 59Uray isuda kaskasdi a saan a nagtutunos dagiti pammaneknekda. 60Timmakder ti Kangatoan a Padi iti sangoananda. “Awan aya ti maisungbatmo kadagiti ipabpabasol dagitoy a tattao?” sinaludsodna ken ni Jesus. 61Ngem nagulimek ni Jesus ket saan a simmungbat. “Sika kadi ti Cristo nga Anak ti Nasantoan a Dios?” sinaludsod manen ti Kangatoan a Padi. 62“Wen, siak!” insungbat ni Jesus. “Makitayonto ti Anak ti Tao a situtugaw iti makannawan ti Mannakabalin-amin. Makitayonto nga umay kadagiti ulep ti langit.” 63Rinay-ab ti Kangatoan a Padi ti kagayna. “Ania pay la ti pakasapulantayo kadagiti saksi?” kinunana. 64“Nangngegyon dagiti saona a maikaniwas iti Dios. Ania ti pangngeddengyo?” Sangsangkamaysa ti pangngeddengda: nakabasol ni Jesus ket masapul a mapapatay. 65Sumagmamano kadakuada ti nangtupratupra ken ni Jesus ket inabbonganda ti rupana sada dinanogdanog. “Pugtoam man no siasino ti nangdisnog kenka?” kinunada. Kalpasanna, innala dagiti guardia sada ginagara iti tungpa. 66Adda pay la ni Pedro iti paraangan idi umasideg ti maysa a babai nga adipen ti Kangatoan a Padi. 67Idi makitana ni Pedro nga agin-inudo, miningminganna sana kinuna, “Uray sika, nakikadkaduaka met ken ni Jesus a taga-Nazaret.” 68“Diak ammo ken diak maawatan ti ibagbagam,” inlibak ni Pedro. Ket rimmuar a nagturong iti ruangan. Apag-isu met a nagtaraok ti maysa a kawitan. 69Nakita manen sadiay ti babai nga adipen ket inulitna kadagiti adda sadiay, “Maysa kadakuada daytoy a lalaki!” 70Ngem naglibak manen ni Pedro. Iti saan a mabayag, kinuna met kenkuana dagiti adda sadiay, “Saanmo a mailibak a maysaka kadakuada, ta taga-Galileaka met.” 71“Uray dusaennak ti Dios no saan a pudno ti ibagbagak!” insapata ni Pedro. “Diak am-ammo dayta tao nga ibagbagayo!” 72Pagammoan, nagtaraok manen ti kawitan ket nalagip ni Pedro ti kinuna ni Jesus kenkuana: “Sakbay ti maikadua a panagtaraok ti kawitan, namitlonton nga imbagam a dinak am-ammo.” Ket naganug-og gapu iti ladingitna.
Copyright
Learn More


text:
NO ANIA TI KUNA
Pammati
Kuna ti dadduma a relihiosoda, ngem dida met unay maawatan ti kayat a sawen ti “pammati.” Ania ti pammati, ken apay nga importante dayta?
Ania ti pammati?
TI KUNA TI DADDUMA
Adu ti mangibagbaga a ti tao nga adda pammatina ket basta akseptarenna lattan ti maysa a sursuro uray no awan ti pudpudno nga ebidensia. Kas pagarigan, panunotem ti maysa a relihioso a mangibagbaga, “Mamatiak iti Dios.” No maisaludsod kenkuana, “Apay a mamatika?” mabalin nga isungbatna, “Napadakkelak ngamin a kasta” wenno, “Dayta ti nabayagen a naisuro kaniak.” No kasta ti sungbatna, mabalin a kasla awan unayen ti nagdumaan ti tao nga addaan pammati ken ti alisto a mamatpati.
TI KUNA TI BIBLIA
“Ti pammati isu ti sigurado a panangsegsegga iti bambanag nga in-inanamaen, ti nabatad a parangarang dagiti kinapudno nupay saan a makita.” (Hebreo 11:1) Tapno saan nga agduadua ti maysa a tao a sigurado a pumudno dagiti segseggaanna, masapul a maaddaan kadagiti mapagtalkan a rason. Kinapudnona, ti kaipapanan ti orihinal a sao a naipatarus kas “sigurado a panangsegsegga” ket saan a basta rikna wenno basta panagar-arapaap. Isu a ti pammati ramanenna ti panagbalin a kombinsido gapu kadagiti ebidensia.
“Dagiti di makita a kualidad [ti Dios] ket silalawag a makita manipud pannakaparsua ti lubong ken agpatpatuloy, agsipud ta matarusan ida babaen iti bambanag a naaramid, ti mismo nga agnanayon a pannakabalin ken kina-Diosna.”—Roma 1:20.
Apay nga importante a maaddaanka iti pammati?
TI KUNA TI BIBLIA
“No awan ti pammati isu di mabalin nga ay-aywen a naan-anay, ta ti umadani iti Dios masapul a patienna nga isu adda ken isu agbalin a mananggunggona kadagidiay sipapasnek a mangsapsapul kenkuana.”—Hebreo 11:6.
Kas naibaga itayen, adu ti mamati iti Dios gapu laeng ta naisuro kadakuada a patienda ti Dios. ‘Napadakkelak ngamin a kasta,’ mabalin a maibagada. Ngem kayat ti Dios a masapul a kombinsido dagiti agdaydayaw kenkuana nga adda a talaga isuna ken masapul nga agtalekda iti ayatna. Dayta ti maysa a rason no apay nga iyunay-unay ti Biblia a masapul a naimpusuan a birokentayo ti Dios tapno talaga a maam-ammotayo isuna.
“Umadanikayo iti Dios, ket isu umadaninto kadakayo.”—Santiago 4:8.
Kasano a maaddaanka iti pammati?
TI KUNA TI BIBLIA
“Ti pammati sumaruno iti banag a nangngeg,” sigun iti Biblia. (Roma 10:17) Isu a ti umuna a masapul nga aramidentayo tapno maaddaantayo iti pammati iti Dios ket ‘dumngeg’ iti ibagbaga ti Biblia maipapan kenkuana. (2 Timoteo 3:16) No adalem ti Biblia, makitam dagiti makapnek a sungbat kadagiti importante a saludsod, kas iti: Asino ti Dios? Ania dagiti ebidensia a talaga nga adda Dios? Talaga kadi nga interesado ti Dios kaniak? Ania ti kayat ti Dios a mapasamak para iti masanguanan?
Maragsakan dagiti Saksi ni Jehova a tumulong kenka a mangadal iti Biblia. Kas naibaga iti website-mi a jw.org/ilo, “Pagragsakan dagiti Saksi ni Jehova nga isuro kadagiti tattao ti maipapan iti Biblia, ngem pulos a saanmi a piliten ti siasinoman nga agbalin a miembro ti relihionmi. Imbes ketdi, siraraem nga ilawlawagmi no ania ti kuna ti Biblia ket bigbigenmi nga adda kalintegan ti tunggal maysa nga agpili no ania ti patienna.”
Kas konklusion, ti pammatim ket masapul a naibatay kadagiti ebidensia a nakitam bayat nga an-analisarem ti kinaagpayso dagiti nabasam iti Biblia. Iti kasta a pamay-an, sursurotem ti inaramid dagiti nangadal iti Sao ti Dios idi umuna a siglo ta “inawatda ti sao buyogen ti napalalo unay a kinagagar ti panunot, a siaannad a suksukimatenda ti Kasuratan iti inaldaw no agpayso dagitoy a banag.”—Aramid 17:11.
“Daytoy kaipapananna ti agnanayon a biag, ti pananggun-odda iti pannakaammo maipapan kenka, ti maymaysa a pudno a Dios, ken iti daydiay imbaonmo, ni Jesu-Kristo.”—Juan 17:3.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasanoka a Makaadani iti Dios?
Ammuem no denggen ti Dios ti amin a kararag, no kasano ti agkararag, ken no ania pay ti aramidentayo tapno makaadanitayo iti Dios.
Pakasarakantayo Kadagiti Sungbat iti Napapateg a Saludsod iti Biag?
Piliem kadi ti siensia, pilosopia, wenno ti Biblia?
Ania ti Panagadal iti Biblia?
Ammuem ti sungbat dagiti saludsod maipapan iti programa a libre a panagadal iti Biblia.


text:
1Rebbeng ti amin a tattao ti agtulnog kadagiti agtuturay iti gobierno gapu ta awan ti turay a saan nga agtaud iti Dios. Ti Dios ti nangisaad kadagiti agtuturay. 2Ngarud, ti siasinoman a sumukir kadagiti agtuturay, sukirenna met ti intuyang ti Dios ket yegna ti dusa iti mismo a bagina. 3Saan a dagiti agaramid iti naimbag ti agbuteng kadagiti agturay no di ket dagiti agaramid iti dakes. Tapno awan panggapuam nga agbuteng iti agturay, aramidem ti naimbag ket idaydayawnakanto. 4Ta isu ti adipen ti Dios nga agserbi iti pagsayaatam. Ngem no agaramidka iti dakes, agbutengka kenkuana, ta saan a sinsinan ti pannakabalinna a mangdusa. Isu ti adipen ti Dios a mangipatay iti pannusa ti Dios kadagiti agaramid iti dakes. 5Gapu iti daytoy, masapul nga agtulnogkayo kadagiti agtuturay, saan la a tapno malisianyo ti pannusa ti Dios, ngem gapu pay iti nadalus a konsensia. 6Daytoy pay ti gapuna nga agbayadkayo iti buis. Ta iti panangtungpal dagiti agtuturay iti pagrebbenganda, agtartrabahoda para iti Dios. 7Bayadanyo ngarud ti utangyo kadakuada. Itedyo ti buisyo. Raemen ken padayawanyo ida amin. 8Awan koma ti utangyo malaksid ti panagiinnayatyo. Ti agayat iti padana a tao, natungpalnan ti Linteg. 9Ta dagiti bilin: “Dika makikamalala, dika mamapatay, dika agtakaw, dika agagum”—amin dagitoy ken dadduma pay, madagupda iti daytoy maymaysa a bilin: “Ayatem ti padam a tao a kas iti bagim.” 10Ti agayat iti padana a tao, ni kaano man dina aramiden ti dakes kenkuana. Ngarud, ti panagayat iti pada a tao isu ti panagtungpal iti entero a Linteg. 11Masapul nga aramidenyo daytoy ta ammoyo a panawenen tapno agriingkayo. Ta as-asidegen ti pannakaisalakantayo ngem idi damotayo ti mamati. 12Lumabasen ti rabii ket bumigaten. Iwaksitayo dagiti aramid ti sipnget ket ikawestayo dagiti igam ti lawag. 13Agbiagtayo a natakneng, kas tattao nga adda iti lawag. Awan ti nalabes a panagragragsak ken panagbarbartek, awan ti kinaderrep ken naalas nga aramid, ket awan ti ap-apa ken im-imon. 14Ikawesyo ketdi ni Apo Jesu-Cristo a kas armasyo ket isardengyon a pagustoan ti dakes a tarigagay dagiti bagbagiyo.
Copyright
Learn More


text:
Camarines Norte
Ti Camarines Norte ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti Rehion ti Bicol iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti ili ti Daet . Kabeddengna dagiti probinsia ti Quezon iti laud ken ti Camarines Sur iti abagatan.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Camarines Norte iti 12 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016


text:
Damdamag
Ti damdamag (Ingles: news) ket isu ti komunikasion ti napili a[1] pakaammo kadagiti agdama a paspasamak nga inrangarang babaen ti maimaldit, maiwaragawag, Internet, wenno ti maibaga ti maikatlo a partido wenno makabuybuya a masa.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda maysa a tao a nagitunton a ti Ingles a balikas a "news" (Ilokano: baro) ket naparang-ay idi maika-14 a siglo a kas ti naipangpangruna a panagusar ti ad-adu ngem maysa a porma ti "new".[2] Iti Tengnga nga Ingles, ti kapadpada ti balikas idi ket ti newes, a kasla ti Pranses a nouvelles ken ti Aleman a neues. Adda pay dagiti maipadpada a nagrang-ay a mabirukan iti sasao nga Eslabo – ti Tseko ken ti Eslobako a noviny (manipud ti nový, "baro"), ti kognato a Polako ti nowiny ken Ruso a novosti – ken ti sasao a Keltiko: ti Gales newyddion (manipud ti newydd) ken ti Korniko nowodhow (manipud ti nowydh).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Shirkey, Clay (2008). Here Comes Everybody. Penguin. p. 64-328. ISBN 978-1-59420-153-0.
- ^ "Online Etymology Dictionary". Online Etymology Dictionary. Naala idi 7 Hulio 2012.


text:
Sinuratan a Siriliko
Ti sinuratan a Siriliko ( /sɨˈrɪlɪk/) wenno azbuka ket maysa nga alpabetiko a sistema ti panagsurat. Daytoy ket naibatay iti Nasapa a Siriliko, a naparang-ay idi Umuna nga Imperio ti Bulgaria idi las-ud ti maika-10 a siglo AD idiay Literario nga Eskuela ti Preslav.[2][3] Daytoy ket batayan dagiti alpabeto nga inus-usar kadagiti nadumaduma a pagsasaos, iti napalabas ken agdama, kadagiti paset ti Balkano ken Akin-amianan a Eurasia, a naipangpangruna kadagiti Eslabo a taudan, ken dagiti saan a pagsasao nga Eslabo a naimpluensiaan babaen ti Ruso. Manipud idi 2011 adda dagiti agarup a 252 a riwriw a tattao idiay Eurasia nga agus-usar iti daytoy a kas ti opisial nga alpabeto para kadagiti nailian a pagsasao. Agarup a kagudua dagitoy ket adda idiay Rusia.[4] Ti Siriliko ket maysa kadagiti kaaduan a naus-usar a sistema ti panagsurat iti lubong.
Ti Siriliko ket naibatay manipud ti sinuratan nga uncial a Griego, a natiponan babaen kadagiti ligatura ken dagiti konsonante manipud ti naduduog a alpabeto a Glagolitiko ken Daan a Simbaan nga Eslabo para kadagiti uni a saan a mabirukan iti Griego. Daytoy ket nanaganan a kas pamamdayaw kadagiti dua a Bisantino a Griego nga agkabsat a lalaki, ni Santo Cirilo ken Metodio, nga isuda ti kasapaan a nagpartuat ti alpabeto a Glagolitiko. Dagiti moderno nga eskolar ket namatmatida a ti Siriliko ket naparang-ay idi ken naikeddeng babaen dagiti nasapa a disipulo ni Cirilo ken ni Metodio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kaduogan nga alpabeto a nabirukan idiay Ehipto. BBC. 1999-11-15. Naala idi 2015-01-14.
- ^ Ti Abagatan a daya nga Europa kadagiti Tengnga a Panawen, 500-1250, Cambridge Medieval Textbooks, Florin Curta, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2006, ISBN 0521815398, pp. 221-222.
- ^ Ti Ortodokso a Simbaan iti Bisantino nga Imperio, Oxford a Pakasaritaan ti Kristiano a Simbaanh, J. M. Hussey, Andrew Louth, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2010, ISBN 0191614882, p. 100.
- ^ Česky. "Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion - Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia". En.wikipedia.org. Naala idi 2012-06-13.
- Bringhurst, Robert (2002). The Elements of Typographic Style (version 2.5), pp. 262–264. Vancouver, Hartley & Marks. ISBN 0-88179-133-4.
- Nezirović, M. (1992). Jevrejsko-španjolska književnost. Sarajevo: Svjetlost. [nadakamat iti Šmid, 2002]
- Šmid, Katja (2002). "Los problemas del estudio de la lengua sefardíPDF (603 Kibibyte)", in Verba Hispanica, vol X. Liubliana: Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Liubliana. ISSN 0353-9660.


text:
Katipunan, Zamboanga del Norte
Ti Katipunan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Katipunan ket nabennebenneg iti 30 a barbaranggay.[2]
- Balok
- Baranggay Dos (Poblacion)
- Baranggay Uno (Poblacion)
- Basagan
- Biniray
- Bulawan
- Carupay
- Daanglungsod
- Dabiak
- Dr. Jose Rizal (Lower Mias)
- Fimagas
- Loyuran
- Malasay
- Malugas
- Matam
- Mias
- Miatan
- Nanginan
- New Tambo
- Patik
- San Antonio (Looy)
- San Vicente
- Sanao
- Santo Niño
- Seres
- Seroan
- Singatong
- Sinuyak
- Sitog
- Tuburan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Asia
Ti Asia ket ti kadakkelan ken kaaduan ti populasion a kontinente iti Daga, daytoy ket kangrunaan a mabirukan kadagiti akindaya ken akin-amianan a hemisperio. Urayno daytoy ket sakupenna laeng ti 8.7% iti dagup a kalawa ti rabaw iti Daga, daytoy ket buklenna ti 30% of iti kalawa ti daga iti Daga, ken historikal a balay iti kaaduan a populasion ti tao iti planeta (agdama nga agarup a 60%). Ti Asia ket saan laeng a naindayegan iti dagup a kadakkelna ken populasion, ngem dagiti pay naisangayan a napusek ken dadakkel a pagtaengan ken dagiti pay nawatiwat a manmano a matagtagitao a rehion iti uneg ti kontinente iti 4.4 a bilion a tattao. Ti Asia ket mangipakpakita ti kapartak iti ekonomia (naisangayan iti Daya nga Asia) ken ti pay nakaradkada nga iya-adu ti populasion idi las-ud ti maika-20 a siglo, ngem ti dagup ti amin nga iya-adu ti populasion ket simmuek manipud idin kadagiti natimbeng nga agpang iti lubong.[3]
Dagiti pagbeddengan ti Asia ket naikeddeng babaen ti kultura, gapu ta awan ti nalawag a heograpikal a pannakaisina a nagbaetanna ken ti Europa, a no itipon dagitoy dua ket mangporma ti maysa nga agtultuloy a masa ti daga a tinawtawagan iti Eurasia. Dagiti kaaduan a naaw-awat a pagbeddengan a lugar ti Asia iti daya ti Kanal Suez, ti Karayan Ural, ken ti Banbantay Ural, ken iti abagatan ti Banbantay Kaukaso wenno ti Depresion Kuma–Manych) ken ti Kaspio ken Baybay Nangisit.[4][5] Daytoy ket nabeddengan iti daya babaen ti Taaw Pasipiko, iti abagatan babaen ti Taaw Indiano ken iti amianan babaen ti Taaw Artiko.
No makita ti kadakkelna ken dibersidad, ti konsepto iti Asia – ti nagan napetsaan manipud idi klasikal a kinaugma - ket mabalin a napudpudno a maibatay iti heograpia ti tao ngem ti pisikal a heograpia.[6] Ti Asia ket nalatak nga agdumaduma iti ballasiw ken iti uneg dagiti rehionna no maibatay kadagiti etniko a grupo, dagiti kultura, dagiti enbironmento, dagiti ekonomia, dagiti historikal a pakaikabagian ken dagiti sistema ti gobierno.
Dagiti linaon
Panangipalawag ken dagiti pagbeddengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Sistema ti tallo a kontinente ti Griego[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken Europa ket historikalen a naikeddeng babaen dagiti Europeano laeng.
Ti orihinal a panangigiddiat ti nagbaetan dagitoy dua ket inaramid idi dagiti taga-ugma a Griego. Inusarda ti Baybay Eheo, ti Dardanelos, ti Baybay ti Marmara, ti Bosporo, ti Baybay Nangisit, ti Kipet Kerch, ken ti Baybay ti Azov a kas pagbeddengana nagbaetan ti Asia ken Europa. Ti Nilo ket masansan idi a naus-usar a kas ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken Aprika (kalpasanna ket tinawagan iti Libia), urayno adda met dagiti Griego a heograpo a nangisingasing a ti Baybay Nalabbasit ket mangporma iti nasaysayaat a pagbeddengan.[7] Ti Kanal Darius iti baetan ti Nilo ken ti Baybay Nalabbasit ket nangipakaammo iti adu a panaggigiddiat iti kapanunotan. Bababen ti Imperio a Romano, ti Karayan Don a mangibus iti Baybay Nangisit ket isu idi ti akinlaud a pagbeddengan ti Asia. Daytoy idi ti akin-amianan unay a madaliasat a punto iti aplaya ti Europa. Idi maika-15 a siglo ti Baybay Nalabbasit ket naipatakder a kas ti pagbeddengan a nagbaetan ti Aprika ken ti Asia, ken isu ti daytoy ti nangsukat iti Nilo.[7]
Pagbeddenagn ti Asia–Europa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Don ket nagbalin a saan a nasayaat kadagiti akin-amianan a Europeano idi ni Pedro ti Natan-ok, ari ti Turay ti Rusia, idi inabakna dagiti kasuppiat a panagtunton ti Suesia ken ti Otomano nga Imperio kadagiti akindaya a daga, ken dagiti naarmasan a resistansia babaen dagiti tribu ti Siberia, ket nagsentisado ti baro a Ruso nga Imperio a nangipaatiddog idiay Banbantay Ural ken iti labesna, ket napundar idi 1721. Ti nangruna a heograpikal a teorista ti imperio ket pudno idi a ti dati a Sueko a balud ti gubat, a natiliw idiay Gubat ti Poltava idi 1709 ken naidutok iti Tobolsk, nga isu idiay ket naikameng iti taga-Siberia nga opisial a ni Pedro, ni Vasily Tatishchev, ken napalubosan iti nawaya a panagaramid kadagiti panagadal iti heograpia ken antropolohia iti panangisagana iti masakbayan a libro.
Idiay Suesia, iti lima a tawen kalpasan ti ipupusay ni Pedro, idi 1730, ni Philip Johan von Strahlenberg ket nangipablaak ti baro nga atlas a nangsisingsingasing a dagiti Ural a kas ti pagbeddengan ti Asia. Nagay-ayat met dagiti Ruso iti daytoy a konsepto, gapu ta mangpalubos met kaniada ti indentidadda a Europa iti heograpia. Inrangarang ni Tatishchev nga isu ket nangisingasing ti kapapunotan kenni von Strahlenberg. Ti naudi a naibaga ket nangisingasing a ti Karayan Emba a kas ti akinbaba a pagbeddengan. Kadagiti napalabas a siglo adda met dagiti nadumaduma a naaramid a singasing aginggana idi ti Karayan Ural ket nagballigi idi tengnga ti maika-19 a siglo. Ti pagbeddengan ket naiyalisen babaen ti puersa manipud iti Baybay Nangisit idiay Baybay Kaspio kadagiti proyekto ti Karayan Ural.[8] Kadagiti mapa iti dayta a paset ti panawen, ti Transkaukasia ket naibilbilang idi a kas Asia. Ti pannakainkorporado ti kaaduan iti rehion iti Kappon ti Sobiet ket natarawidwidan a nangiduron kadagiti pannakaimatangan ii pagbeddengan iti abagatan. Dagiti kultura ti Asia ket awan ti palubos a panangibaga iti daytoy a sistema iti panangikeddeng kadagiti maipagpagarup a pagbeddengan a mangisina kaniada iti Europa.
Pagbeddengan ti Asia–Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken ti nalukay ti pannakaipalawagna a rehion ti Oceania ket kadawyan a naikabil idiay Purpuro Malayo. Dagiti termino ti Abagatan a daya nga Asia ken Oceania, a naparnuay idi maika-19 a siglo, ket addan kadagiti adu nga aggigiddiat a heograpiko a kaibuksilan manipud idi pannakaparnuayda. Ti kangrunaan a banag iti panangikeddeng no ania nga is-isla iti Pupuro Malayo iti Asia ket ti ket ti pakabirukanen dagiti kolonial a tagikua dagiti nadumaduma nga imperio idiay (saan amin nga Europeano). Ni Lewis ken ni Wigen ket nangiyunay-unay, a "Ti pannakaiyak-akikid ti 'Abagatan a daya nga Asia' kadagiti agdama a pagbeddenganna ket isu idi ti nain-inut a proseso."[7]
Agdama a panangipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti heograpikal nga Asia ket ti kultural nga artipakto dagiti pinarnuay ti Europeano iti lubong a naipang-al kadagiti sabali a kultura, ti maysa a saan nga umiso a konsepto a gapuanan ti endemiko a kontension no ania ti kaibuksilanna. Ti Asia ket dakdakkel ken ad-adu a nadumaduma iti kultura ngem ti Europa.[9] Daytoy ket saan a husto a maitunos kadagiti kultural a pagbeddengan kadagiti bukodna a nadumaduma a kita ti konstituente.[10]
Manipud idi panawen ni Herodotus ti minoridad kadagiti heograpo ket nanglikud iti sistema ti tallo a kontinente (Europa, Aprika, Asia) kadagiti batayan nga awan wenno awan ti adu a pisikal a panagsisina kaniada.[6]Kas pagarigan, ni Apo Barry Cunliffe, ti emeritus a propesor ti Europeano nga arkeolohia idiay Oxford, ket nangibagbaga a ti Europa ket heograpiko ken kultura laeng a "ti akinlaud a nayon ti kontinente ti Asia".[11] Iti heograpia, ti Asia ket isu ti nangruna nga akindaya a konstituente ti kontinente ti Eurasia a ti Europa ti akin-amianan a laud a peninsula ti masa ti daga – wenno ti Apro-Eurasia; iti heolohia, ti Asia, Europa ken ti Aprika ket mangbukel ti agmaymaysa nga agtultuloy a masa ti daga (malaksid ti Kanal Suez) ken makibinningay ti sapasap a samang ti kontinente. Gangani amin ti Europa ken ti kaaduan a paset ti Asia ket mabirukan iti Eurasiano a Plata, a naisilpo iti abagatan babaen ti Arabiano ken Indiano a Plata ken kakuyogna ti akinadaya unay a paset ti Siberia (daya ti Kabambantayan Chersky) iti Plata ti Amianan nga Amerika.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pakasaritaan ti Asia ket mabalin a makita a kas dagiti naisangayan a pakasaritaan iti nadumaduma a kaarubayan dagiti rehion ti aplaya: ti Daya nga Asia, Abagatan nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken ti Tengnga a Daya, a naisilpo babaen ti akin-uneg a masa dagiti estepa ti Sentral nga Asia.
Ti aplaya a kaarrubayan ket pagtaengan kadagiti kasapaan nga ammo a sibilisasion iti lubong, ti tunggal maysa kaniada ket nagpadpadur-as iti likmut dagiti nalames a ginget ti karayan. Dagiti sibilisasion idiay Mesopotamia, ti Ginget Indus ken ti Huanghe ket makibinningay kadagitoy a pannakaipada. Dagitoy a sibilisasion ket mabalin a nakisinnukatda kadagiti teknolohia ken dagiti kapanunotan a kas ti matematika ken ti pilid. Dagiti dadduma pay a parnuay, a kas ti panagsurat, ket mabalin nga indibidual a napadur-as iti tunggal maysa a lugar. Dagiti siudad, dagiti estado ken dagiti imperio ket napadur-as kadagitoy a tanap.
Ti sentral a rehion ti estepa ket nabayagen a natagtagitao babaen dagiti aksaksakay ti kabalio a nomado a makaabot kadagiti amin a lugar ti Asia manipud kadagiti estepa. Ti kasapaan a postulado a panagpadakkel iti ruar ti estepa ket dagiti Indo-Europeano, nga isuda ket nangiwarwaras dagiti pagsasaoda idiay Tengnga a Daya, Abagatan nga Asia, ken dagiti pagbeddengan ti Tsina, kadagiti nagtaengan dagiti Tokario. Ti akin-amianan unay a paset ti Asia, a mairaman iti kaaduan ti Siberia, ket kaaduan idi a saan a maserrekan babaen dagiti nomado ti estepa, gapu kadagiti napusek a kabakiran, klima ken tundra. Dagitoy a lugar ket nabatbati a manmano laeng a natagtagitao.
Ti sentro ken ti kaarrubayan ket kaaduan a naisinsina babaen dagiti bantay ken dagiti desierto. Dagiti bantay ti Kaukaso ken Himalaya ken dagiti desierto ti Karakum ken Gobi ket nangporma kadagiti paglappedan a narigat laeng a maballasiw dagiti agsaksakay iti kabalio iti estepa. Bayat a dagiti agtataeng iti siudad ket nasaysayaatanda iti teknolohia ken iti sosial, kadagiti adu a kaso marigatanda unay mangsalknib kadagiti aspeto ti militar kadagiti grupo ti aksaksakay manipud ti estepa. Nupay kasta, dagiti tanap ket awan unay ti makaanay a karuotan a mangsuporta iti dakkela pursa dagiti agkabkabalio; para iti daytoy ken dagiti sabali a rason, dagiti nomado ket pinarukmada ti Tsina, India, ken ti Tengnga a Day ken kaaduan a nangamponda idi iti lokal ken dagiti nabakbaknang a kagimongan.
Ti Islamiko a Kalipato ket innala ken tinurayanna met ti Tengnga a Daya ken ti Sentral nga Asia idi las-ud dagiti panagrukma ti Muslim iti maika-7 a siglo. Ti Mongol nga Imperio ket pinarukmana ti dakkel a paset ti Asia idi maika-13 a siglo, ti maysa a lugar a gumay-at manipud idiay Tsina aginggana idiay Europa. Sakbay ti panagraut dagiti Mongol, Songa Tsina ket naireporta nga addaan kadagiti agarup a 120 a riwriw nga umili; ti senso idi 1300 a sinaruno ti panagraut ket nangireporta ti agarup a 60 a riwriw a tattao.[13]
Ti Nangisit a Patay, ti maysa kadagiti kakaruan a pandemia iti pakasaritaan ti tao, ket naipagpagarup a nagtaud kadagiti namaga a tanap ti sentral nga Asia, nga idiay ket napan idiay igid ti Kalsada Seda.[14]
Ti Ruso nga Imperio ket nangrugi a nagpadakkel idiay Asia manipud idi maika-17 a siglo, ken kanungpalan a nagtengngel iti amin a Siberia ken ti kaaduan ti Sentral nga Asia babaen ti patingga ti maika-19 a siglo. Ti Otomano nga Imperio ket tinengngelna ti Anatolia, ti Tengnga a Daya, Amianan nga Aprika ken dagiti Balkan manipud idi maika-16 a siglo ken ti masakbayan. Idi maika-17 a siglo, ti Manchu ket pinarukmana ti Tsina ken binagonna ti Qing a Dinastia. Idi maika-16 a siglo, ti Islamiko a Mughal nga Imperio ket tinengngelna iti kaaduan ti India.
Politikal a heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
- ^ "Continents of the World". The List. Worldatlas.com. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 22 Hulio 2011. Naala idi 25 Hulio 2011.
- ^ "Like herrings in a barrel". The Economist. The Economist online, The Economist Group (Millennium issue: Population). 23 Disiembre 1999..
- ^ "Asia". eb.com, Encyclopædia Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2006.
- ^ National Geographic Atlas of the World (maika-7 nga ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 978-0-7922-7528-2. "Europe" (pp. 68–9); "Asia" (pp. 90–1): "A commonly accepted division between Asia and Europe is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
- ^ a b "Asia". AccessScience. McGraw-Hill. Naala idi 26 Hulio 2011.
- ^ a b c Lewis & Wigen 1997, pp. 170–173
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 27–28
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 36–37
- ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 7–9
- ^ Schwartz, Benjamin (Disiembre 2008). "Geography Is Destiny". The Atlantic. Atlantic Magazine.
- ^ ANCIENT SILK ROAD TRAVELLERS
- ^ Ping-ti Ho. "An Estimate of the Total Population of Sung-Chin China", in Études Song, Series 1, No 1, (1970). pp. 33–53.
- ^ "BBC – History – Black Death". BBC. 17 Pebrero 2011.
- ^ Ti Azerbaijan ket transkontinental a pagilian.
- ^ Ti Georgia ket transkontinental a pagilian.
- ^ Rehion ti Akindaya a Trasia ti Turkia idiay Europa. Isu a ti Turkia ket transkontinental a pagilian.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lewis, Martin W.; Wigen, Kären (1997). The myth of continents: a critique of metageography. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-20743-2.
- Ventris, Michael; Chadwick, John (1973). Documents in Mycenaean Greek (2nd nga ed.). Cambridge: University Press.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Higham, Charles. Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations. Facts on File library of world history. New York: Facts On File, 2004.
- Kamal, Niraj. "Arise Asia: Respond to White Peril". New Delhi:Wordsmith,2002, ISBN 978-81-87412-08-3
- Kapadia, Feroz, and Mandira Mukherjee. Encyclopaedia of Asian Culture and Society. New Delhi: Anmol Publications, 1999.
- Levinson, David, and Karen Christensen. Encyclopedia of Modern Asia. New York: Charles Scribner's Sons, 2002.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Asia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Asia manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- "Display Maps". The Soil Maps of Asia. European Digital Archive of Soil Maps – EuDASM. Naala idi 26 Hulio 2011.
- "Asia Maps". Perry-Castañeda Library Map Collection. University of Texas Libraries. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 18 Hulio 2011. Naala idi 20 Hulio 2011.
- "Asia". Norman B. Leventhal Map Center at the Boston Public Library. Naala idi 26 Hulio 2011.
- Bowring, Philp (12 Pebrero 1987). "What is Asia?". Eastern Economic Review. Columbia University Asia For Educators. 135 (7).


text:
Hungaria
Ti Hungaria i/ˈhʌŋɡəri/ (Hungaro: Magyarország [ˈmɒɟɒrorsaːɡ] ( denggen)) ket maysa a naserraan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Europa.[6] Daytoy ket mabirukan idiay Labneng Karpato ken nabeddengan babaen ti Eslonakia iti amianan, Ukrania, ken Romania iti daya, Serbia, ken Kroasia iti abagatan, Eslobenia iti abagatan a laud ken Austria iti laud. Ti kapitolio ti pagilian, ken ti kadakkelan a siudadna, ket ti Budapest. Ti Hungaria ket maysa a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ti OECD, ti Visegrád a Grupo, ken ti Schengen a Tulagan . Ti opisial a pagsasaona ket ti Hungaro, a naamammuan pay a kas ti Magyar, a paset daytoy Finno-Ugric a grupo ken isu daytoy ti kaaduan a naisasao ti saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Kappon ti Europa.[7]
Kalpasan dagiti paset ti panawen a nagsasaruno a panagtataeng dagiti Celta, Romano, Huns, Eslabo, Gepid, ke Avar, ti pundasion ti Hungaria ket naipundar idi naladaw a maika-19 a siglo babaen ti Hungaro a prinsipe a ni Árpád, a ti nalatak nga apona a ni San Esteban I ket naipangato iti trono idi 1000 AD iti balangat nga inpatulod babaen ni Papa Silvestre II manipud idiay Roma. Ti Pagarian ti Hungaria ket adda daytoyen manipud idi 946 a tawtawen,[nota 1] ken dagiti nadumaduma apuntos ket naikedkeddeng idi a kas maysa a nangruna a politikal a bileg idiay Europa, a maysa akadagiti kultural a sentro ti Lumaud a Lubong.[8][9] Kalpasan ti agarup a 150 a tawtawen ti bassit a Otomano a panaturay (1541–1699), ti Hungaria ket naitiptipon iti Habsburg a Monarkiay, ken kalpasan daytoy ket naikeddeng a kas gudua ti dua a monarkai ti Austro-Hungaria (1867–1918).
Daytoy ket maysa a nalatak a bileg aginggana idi gibus ti Sangalubongan a Gubat I, ti Hungaria ket nannugpalan a nakapukaw kadagiti agarup a 70 porsiento ti teritoriona, maysa a pagkatlo ti etniko a Hungaro a populasion,[10] ken amin dagiti sangladanna babaen ti Tulag ti Trianon,[11] a dagiti termino ket ket naikedkeddeng a nakaro unay babaen kadagiti kaaduan ti Hungaria.[12] Kalpasan ti nabagas nga ekonomiko ken politikal a pannakatalna, ti Hungaria ket nasakupan ti autoritario a turay, ken nagtengan ti pannakikaduana iti Nazi nga Alemania idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II. Kalpasan ti gubat, ti Hungaria ket tinurayan babaen dagiti Sobiet, a simsimrek iti panawen ti Komunista idi 1947 kalpasan ti pannakabangon ti Republika ti Tattao ti Hungaria. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen, ti Hungaria ket nakagun-od ti nawatiwat a sangalubongan a pannakadlaw idi las-ud ti Rebolusion ti 1956, ti kadakkelan a yaalsa a rimsua iti kaunegan ti sakup ti Sobiet. Kalpasan ti paset tipanawen ti kadawyan a liberal a turay ti komunismo, idi 1989 ti Hungaria ket nangirugrugi ti naballigi a panaglukatna kadagiti pagbeddenganna iti Austria, a mangtulong daytoy ti panagpadaras ti panagrebba ti Dumaya a Panagkaykaysa.
Manipud idi 1989, ti Hungaria ket tinurturayanen babaen ti demokratiko a parlamentario a republika, ken tatta nga aldawen ket naikedkeddeng a kas maysa a narang-ay a pagilian nga adda ti nangato a matgedan nga ekonomia.[13] Ti Hungaria ket maysa kadagiti tallopulo a kadayegan a papanan dagiti turista iti lubong, a mangawawis kadagiti 10.2 a riwriw a turista ti tunggal maysa a tawen (2011).[14] Ti pagilian ket pagtaengan ti kadakkelan a sistema ti rukib ti napudot nga ubbog[15] ken ti maikadua a kadakkelan a napudot a danaw iti lubong (Danaw Hévíz), ti kadakkelan a danaw iti Tengna nga Europa (Danaw Balaton), ken ti kadakkelan a masna a karuotan idiay Europa (Hortobágy).
Pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti porma ti gobierno idi iti dayta a panawen ket nagbalbaliw wenno saan a naamammuan, a gapuanan kadagiti nabiit a panagsarsardeng
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Senso ti Populasion idi 2001 – Nailian ken kondado a datos – Pakabuklan ti datos". Nepszamlalas.hu.
- ^ KSH . Naala idi 15 Agosto 2012.
- ^ Senso a Datos idi 2011 ti Opisina ti Sentral a Hungaro ti Estadistika. Naala idi 27 Marso 2012.
- ^ a b c d "Hungary". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan idi 2011" (PDF). Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 2 Nobiembre 2011.
- ^ "Heograpia ::Hungaria". cia.gov. Naala idi 31 Agosto 2011.
- ^ Sangalubongan a panakaisao: dagiti panggep para iti panagampon ti Inggles a bokabulario kadagiti sabsabali a pagsasao – Liblibro ti Google. Liblibro ti Google. Naala idi 20 Septiembre 2010.
- ^ Mario D. Fenyo. "Literaturea ken Politikal a Panagbalbaliw: Budapest, 1908–1918: Panagginnatang ti Pilosopiko a kagimongan ti Amerikano, 1987". Books.google.com.au.
- ^ Clara Margaret Czégény: Dagiti Tinawtawid a Hungaro a Reseta ni Helen
- ^ "Dagitinaranas a kinapudno – Pakasaritaan". MTI. Naala idi 11 Nobiembre 2008.
- ^ Bernstein, Richard (9 Agosto 2003). "Daya ti Danube: Nakakalkaldaanga Siglo ti Hungaria". The New York Times. Naala idi 11 Nobiembre 2008.
- ^ "Hungaria". Encarta. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 31 Oktubre 2009. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
- ^ Panakaidasig ti Pagilian ti Sangalubongan a Banko, 2007
- ^ "UNWTO Barometro ti Sangalubongan a Turismo" (PDF). Organisasion ti Sangalubongan a Turismo. Naala idi 30 Hulio 2012.
- ^ "Agbiruk – Sangalubongan nga Edision – The New York Times". International Herald Tribune. 29 Marso 2009. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 27 Marso 2009. Naala idi 20 Septiembre 2009.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Hungaria iti Wikimedia Commons
- Hungaria
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti republika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Valencia, Negros Oriental
Ti Valencia ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Negros Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Valencia ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Apolong
- Balabag East
- Balabag West
- Balayagmanok
- Balili
- Balugo
- Bongbong
- Bong-ao
- Calayugan
- Cambucad
- Dobdob
- Jawa
- Caidiocan
- Liptong
- Lunga
- Malabo
- Malaunay
- Mampas
- Palinpinon
- North Poblacion
- South Poblacion
- Puhagan
- Pulangbato
- Sagbang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Negros Oriental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Negros Oriental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
KRITIKA KEN PANIRIGAN
Premio Andel 2003-2004
Iti bukod a Kritika ken Panirigan ni JAIME M. AGPALO, JR.
Criticism should not be querulous and wasting, all knife and root-pulling, but guiding, instructive, inspirational.
—Ralph Waldo Emerson—
KARAYO ITI TANAP
UMUNA A GUNGGONA
Salip iti Sarita ni Ayat
Premio Andel 2003-2004
Dagiti Hurado: Dionisio S. Bulong, Juan S. P. Hidalgo, Jr., Reynaldo A. Duque
AMA, AMA, NAGPINTAS KET A SARITAN!
Ita laeng a mabasak daytoy a sarita, Abril 7, 2005. Diak nga impagarup, a makabasaak pay iti kastoy a klase ti sarita.
Idi sinuratko ti Kritisismo ken Panirigan ti sarita nga “Idi Inyawid ni Manong Leon ti Asawana,” ni Manuel Arguilla ken naiserie iti TAWID NEWSMAGASIN ken mabasa iti http:kamalig.blogspot.com napukawsan ti ayat kadagiti pluma ni mannurat, kunkunak la ket ngarud.
Ngem adtoy ti ayat, a kas iti ayat a nailadawan iti sarita ni Manuel Arguilla.
TI PUNDASION TI PAMILIA NI ILOKANO.
Wen, isu daytoy ti pakabuklan a ladawan ni sarita ni apo Prescillano N. Bermudez. Daytoy a saritana, imparangna, saan laeng a dagiti tradision ken kabibiag ni Ilokano iti eksena ti kallaysa no dipay ket ti kapipintasan amin a ladawan ti pamilia ni Ilokano. Ti ideal a pamilia-Ilokano.
Naiparang ditoy no kasano a pundaren wenno bangonen ti maysa a pamilia. No kasano a pundaren ni Ilokano ti pamiliana. Napno ti ayat. nabangon iti AYATken PAMMATEG, PANANGILALA ken SAAN A MANAGIMBUBUKODEN. Nga isu daytoy ti ipannakkel ni Ilokano nga awan iti sabali a puli.
Napno iti ayat. Wen, napno iti ayat. Sarita a napno iti ayat. Parang a napno iti ayat. Imparang ti author a ti ayat a kas pundasion ti nasiken ken naragsak a pamilia. Imparang ti author ti nasiken a relasion ti tunggal kameng ti pamilia.
Iti rugi, agingga iti gibus ti sarita, saanak a nakakita iti uray sangkabassit la koma a pagilasinan ti gura, lunod, ken negatibo a panunot. Saanko a nakita daytay risiris a naynay a mismisuotak a dinnadaelan iti kinatae, este, kinatao iti tunggal maysa. Diak a nakita daytay risiris a negatibo ti ipasana a ladawan kadagiti ubbing nga agbasbasa. Diak nakita ti risiris a naiyaon iti nangisit a puso.
Ti nakitak ket pasig amin nga ayat. Isu daytoy ti rason no apay a nangabak iti Umuna a Gungguna, iti salip ti maipapan iti ayat.
Nabayag met ngamin a nagnunog ti Ilocano psyche kadagiti sarita a nagrisiris iti no saan a napisikalan a ranggas ket dagiti bileg ti nangisit a sugpeng a naiyaon kadagiti ngiwat ti naimaldit a basaen. Dagiti risiris a napnoan iti liput, gulib, ranggas ken kinadangkok, a saan laeng iti maysa nga indibidual wenno ad-adu pay no di ket pati pay nakaparsuaan ken sanikua. Iti kababayag a kababasa kadagiti sarita a nabugasan iti ranggas, ket apektaranna ti Ilocano psyche wenno kaunggan ti readers.
Ket daytoy ket saanna nga iladawan ti pudno a kabibiag ni Ilokano; ti pudno a pamilia ni Ilokano; ti ipagpanpannakkel ni Ilokano no apay nga Ilokano a kataknengan ken kadayawan amin a puli.
Puraw ti puso ken isip ni Ilokano. Puraw ti kaunggan dagiti mannurat-Iluko. Mamatiak pay laeng a saan laeng a napulpulos a pulkok ti apiten iti talon ti Literatura Ilokana.
Ket daytoy a sarita ti mangipaneknek.
TI BALABALA TI SARITA:
Nagkatlo a paset.
1. Ti panagpitik ti puso.
Bertdey ni Pedong. Ket ditoy malagipna pagraywanna a ni Milagring. Ti panaginnaddayoda ken ni Milagring. Ti irurukuas ti sabali nga ayat, kalpasan iti ipupusay ti immuna nga ayat….
Itoy a paset, inladawan ni author ti tipikal a buya iti away. Ti buya iti away a kabarbaro a nagdappatan. Ti biag dagiti babbaro ken babbalasang iti away. Ti aramid, ugali ken kultura ni Ilokano a naikawes kadakuada.
No kasano ti irurukuas ti baro a sulbod ni ayat kalpasan ti ipapatay ti immuna nga ayat. Naiparang ti pinget ti ibabangon iti namnama kalpasan iti pannakadaleb. Ket iti itatakder mulien manen ti sabali pay nga arapaap.
Daytoy a paset ti prefigure/foreshadowing wenno paripirip ti pakabuklan wenno summation wenno nagkaysa a pakabuklan ti sarita. Ti panangbangon ti maysa a pamilia. Ket daytoy ti rugina.
Nagdappat met ni Pedong tapno maaddaan met iti bukod a daga. Ti daga ditoy ket
saan laeng a napisikalan a daga no dipay ket maysa a simbolismo. Maysa a simbolo. Diak a masibbolen no asinon ti authorna daytoy a binatog: “Ti lalaki, dinto naan-anay a lalaki, agingga maaddaan iti bukod a daga.”
Isu daytoy ti suma total a lablabiden ti author itoy nga umuna a paset ti balabala ti saritana. Ti panangsapul ken pannakasapul ti “bukod a daga.”
2. Ti panangtagikua ti bukod a daga.
Iti pisikal wenno iti aktual a pasamak, addan ti bukod a daga ni Pedong. Nalawa ti nadappatanna.
Iti simbolismo ti sarita, adda metten ti daga a tagikuaen ni Pedong. Ket tapno matagikuana dayta a daga, nasken ngarud ti kallaysa a maiparang tapno “matagikua dayta a daga.”
Ket itoy a paset, naiparang ti ritual ti kallaysa. Dagiti ugali ken pammati ni Ilokano maipapan iti kallaysa a kas iti: parwad, ti innuna ti nobio ken nobia a tumakder wenno weno umaddang ken umuli, ti sala, ti panagibitor iti kuarta, tinnulong ken kinnarrubaan ken dadduma pay a nakail-Ilokano a pagteng. Ti kanta. Ti dallot ken ti dallang.
Ti dallot ken ti dallang, ket gagangay a pammagbaga. Ngem itoy a dallot ken ti dallang nga imparang ti author ket adda ti bugas ti angaw ken pantasia.
Ti pantasia a parang iti dallot ken ti dallang ket iparangna ken ibagian ti pantasia a mapasamak iti “panangtagikua” kadayta a bukod a daga. Ti author ket dina kayat nga ibaga iti direkta ti kayatna a sawen. Kas disipulo ti arte ti literatura, nasken a dagiti naalas a banag ket pamintasenna, padaegenna ken pagbalinenna a bunga ti malalaki nga arte. Arte a nakadadaeg ken pagdamdagan.
Artista ti maysa a mannurat. Kas maysa a literary artist, adda kenkuana dagiti kalidad a mangpapintas ti saan a nanakman a pagteng ken parang a dina maliklikan. Dagiti eksena a di maiparbeng iti sapasap nga agbasbasa.
Ket imbes nga indetalie ti author ti eksena, inaramatna ti dallot a kas parang ti sumaruno nga eksena ti sarita. Ti eksena a saan a nanakman nga iderekta nga ibaga. Ngem imbagana ditoy iti artistiko a wagas a mamagtinnag nga isem ti mauy-uyos a misuot. Kastoy ti panangiladawan ti author:
Ay, di babai a nasarakak napnuan gayam iti galad
Ta idi tumupra, ay, tinukel ti perlas!
Idi umisbo, Kabsat, puro nga arak!
Idi agdigos ket agis-iso-- dagiti kursingna
Ay, pasayan a rumanisak!
Ket wen a, makabartek a talaga ti “agay-ayam iti bukod a daga.” Dayta pasayan a rumanisak. (Rumanisak, kayatna a sawen: aglaglagto, agpangato-agpababa).
Ania la ket daytan! Kasla perlas ti ituprana? Kasla sago ngarud nga agtutukel a. Saan a nadaruy nga adi-adi ti isbo.
Ipasegundana pay daytoy a kanta, a kas pammasingked ti eksena:
Annay, pusok, annay, annayyy!
Nasakit, naut-ot la unay
Itdem kaniak ta pannaranay
Ta kaasiak a maidasay…!
Dayta no damo a bangkagen ti TI BUKOD A DAGA.
Kadagiti tumitiliw ti simbolismo ken paripirip iti sarita, maysa a sutil nga eksena daytoy. Eksena a mapasamak iti naan-anay a panangtagikua ti “TI BUKOD A DAGA.”
3. Ti daga. Ti eksena iti daga. Ti paynal a daga.
Agurayka man ketdi. Dagaak a daga, ditoy amangan met no sabali a daga ti adda dita utekyo?
Sus amaya, ti daga nga ibagbaga ditoy ni apo Prescy Bermudez ket PAMILIA!
Ti Daga ditoy ket ti PAMILIA.
Ti daga a pagitukitan ni ama iti bin-i ti namnama ken arapaapna.
Ti daga nga inspirasion iti biag ti ama.
Ti daga a pagrusingan wenno pagtubuan dagiti saringitda ken ni kaingungot.
Ti daga a maibilang a kabassitan a porma ti gobierno, gobierno nga iturayan ni ama ken ni ina.
Ti daga a pundasion ti nalinteg ken nanakman nga umili iti gimong.
Ti daga, nga inladawan ditoy ni apo Prescy ket daga a kapipintasan ken kasisikenan amin a daga a ladawan ti natakneng ken nadayaw nga Ilokano.
Daytoy a daga, nga inladawan ni author ket nagkaysa (summation) a daga ni Ilokano. Nagkaysa a pamilia ni Ilokano.
Daga ni Ilokano. Pamilia ni Ilokano a napno iti ayat.
Kasano iti kaadalem dayta nga ayat iti pamilia ni Ilokano?
From generations to generations!
Iti sarita: imparang ni author ti napnuan nga ayat ti asawa ken ni asawana. Ti anak ken ti nagannak. Ti apo ken dagiti apong. Isu adayta nga AYAT a pundasion ti pamilia ni Ilokano ket naadalem la unay ta uray la naglabas iti henerasion ken henerasion.
No awan ti AYAT iti pamilia ni Ilokano, masinasina daytoy. Sumiasi kadagiti tagipatgen (values). Ket saan laeng a dayta a pamilia ti maapektaran no dipay ket ti gimong. Ta ti pamilia ti kabassitan a porma ti gobierno. No ti pamilia ket awanan ti AYAT, ekpektarem met ngarud nga awan iti namnamaem nga urnos, dayaw ken kananakem.
Nalaka laeng nga iladawan ti pamilia nga awanan iti AYAT. Maamiris daytoy iti/kadagiti annak babaen iti tignay, panagpampanunot, panagsasao, ken kinaawan iti panagdayaw saan laeng a ti bukodna a bagi no dipay ket iti padana a tao. Makita dagiti pagilasinan iti saan a nanakman a pannakipulapolna kadagiti padana. Itoy a parang, ti pamilia a nagtaudanna ket saan a nabangon iti AYAT.
Ti puso dagiti annak ditoy ti daga. Daytoy a puso-daga, ti pagitukitan dagiti nagannak iti bin-i ti tagipatgen-Ilokano (Ilocano-values). Ket inton dumakkel dagiti annak, apitendanto ti bunga dagitoy a bin-i nga isu met ti indanto itukit iti padana, iti gagayyemda ken kapulapol, iti gimong ken iti sangkataw-an. No nagmulaka iti ayat, ayat met laeng iti maapit.
Pamilia ni Ilokano a napnuan iti ayat. Isu daytoy ti inladawan ni apo Prescillano Bermudez, Sr. itoy a saritana.
Kastoy ti kapintas daytoy a sarita, isu a nangabak iti Umuna a Gungguna. ##
__________________________________________________________________
**(Padaanan ti sumaruno a sarita: ti TAGILANGA ni Noli S. Dumlao, a nangabak iti Maika-2 a Gungguna)
Monday, April 11, 2005
PREMIO ANDEL 2003-2004
Posted by Ka Iddo at 8:39 AM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Karayan Indus
Ti Karayan Indus (Sanskrito: सिन्धु Sindhu; دریائے سندھ; Urdo: Daryā-e Sindh; Hindi: सिन्धु नदी Sindhu; Sindhi: سنڌو Sindhu; Punjabi: سندھ Sindh; Gujarati: સિંધુ નદી Sindhu; Pashto: اباسين Abāsin "Ama ti Karkarayan"; Persiano: رود سند Rūd-e Sind; Arabiko: السند Al-Sind; Tibetano: སེང་གེ།་གཙང་པོ Sênggê Zangbo "Karayan Leon"; Griego: Ἰvδός, Indós; Turki: Nilab) ket maysa a nangruna a karayan nga agayus idiay Pakistan. Adda pay dagiti dalannna babaen ti lumaud a Tibet (idiay Tsina) ken Akin-abagatan nga India.
Daytoy ket nagtaud idiay Tibetano a banak idiay asideg ti Danaw Mansarovar, ti karayan ket agayus babaen ti rehion ti Ladakh ti Jammu ken Kashmir, Gilgit, Baltistan ken agayus babaen ti Pakistan iti maysa a turong nga agpaabagatan idiay intero a kaatiddog ti Pakistan a tumipon idiay Baybay Arabiano idiay asideg ti puerto a siudad ti Karachi idiay Sindh. Ti dagup a kaatiddog ti karayan ket 3,180 km (1,980 mi). Daytoy ti kaatiddogan a karayan idiay Pakistan.
Daytoy a karayan ket adda ti dagup a kalawa ti panagayus ti sumurok a 1,165,000 km2 (450,000 sq mi). Ti nakarkulo a tinawen a panagayusna ket agarup a 207 km3 (50 cu mi), isu daytoy ti makaaramid ti maika-21 a kadakkelan a karayan iti lubong iti termino ti tinawen a panagayus. Ti Zanskar ket isu ti akin kanigid a tributario ti igidna idiay Ladakh. Kadagidiay tanap, ti akin kanigid nga igidna a tributario ket ti Chenab ket adda met daytoy kadagiti uppat a nangruna a tributario, a nanaganan ti, Jhelum, Ravi, Beas ken Satluj. Ti kangrunaan nga akin-kanawan nga igidna a tributario ket ti Shyok, Gilgit, Kabul, Gomal ken Kurram. Daytoy ket agtaud manipud kadagiti karayan ken dagiti glasier ti Himalaya, ken ti karayan ket mangsuporta kadagiti ekosistema dagiti kalalainganna ti temperatura a kabakiran, dagiti tanap ken dagiti namaga nga igid ti away.
Ti Indus ket mangporma ti delta ti Pakistan a naibagbaga idiay Vedic Rigveda a kas ti Sapta Sindhu ken ti Iraniko a Zend Avesta a kas ti Hapta Hindu (ti kayatna a sawen dagitoy dua ket Pito a Karkarayan). Ti karayan ket isun ti taudan ti panakaskasdaaw idi las-ud ti Klasiko a Paset ti Panawen. Ni Ari Darius ti Persia ket inpatulodna ni Scylax ti Caryanda tapno sukimatenna ti karayan idi 510 BCE.
Dagiti linaon
Nagnagan ken etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sanskrito a balikas ti Sindhu ket kaibuksilaan ti karayan, alog wenno taaw, mabalin a nagtaud daytoy ti ramut a sidh a kayatna a saoen ket "saan a mapan". Ti Sindhu ket isu pay laeng ti lokal a panangibagbaga ti Karayan Indus.
Idiay Rigveda, ti "Sindhu" (Sanskrito: सिन्धु) ket isu ti nagan ti Karayan Indus. Ti Sindhu ket naibagbaga iti mamin 176 a beses iti Rigveda, mamin 95 a beses iti adadu ngem maysa, nga adadu a naus-usar iti sapasap a kaibuksilan. Idiay Rigveda, a naisangsangayan kadagiti naud-udi a himno, ti kayat a saoen ti balikas ket naipabassit a mangitudo ti Karayan Indus, kas pagarigan ti listaan dagiti karayan ti Nadistuti sukta. Daytoy ket ti nagbanagan ti anomalia ti karayan nga adda ti maipapan ti lalaki a henero: amin a dadduma a karkarayan ti Rigvedic ket maipapan ti babai a henero, saan laeng nga iti gramatika, ngem naipanpanunotan a kas dagiti diosa ken maipadpada kadagiti nuang ken kabalio a babbai nga agpatpataud ti gatas ken mantekilia.
Ti balikas a Sindhu ket nagbalin a Hindu iti Daan a Persiano. Ti Taga-ugma a Griego a Ἰvδός (Indós, bunulod manipud ti Latin a kas ti Indus) ket maysa a bibulbulod iti Daan nga Iraniani a balikas.[1] Ti nagan nga Indós ket naus-usay iti libro nga Indica ni Megasthenes para iti naingel a karayan a linasat babaen ni Alejandro a naibatay iti nakaitawenan a pannkalaglagip ni Nearchus.
Dagiti taga-ugma a Griego ket nanginagnagan kadagiti Indiano (a ti agdama nga India iti labes ti Karayan Indus) a kas Ἰvδoί (Indói), ti tattao ti Indus.[1][2]
Iti Urdu, ti opisial a pagsasao ti Pakistan, ti Indus ket naamammuan akas ti درياۓ سِندھ (Daryā-e Sindh). Kadagiti sabsabal a pagsasao iti rehion, ti karayan ket naamammuan a kas ti सिन्धु नदी (Sindhu Nadī) iti Hindi, سنڌو (Sindhu) iti Sindhi, سندھ (Sindh) iti Punjabi, સિંધુ નદી (Sindhu) iti Gujarati; اباسين (Abāsin, lit. "Ama ti Karkarayan") iti Pashto, رود سند (Rūd-e Sind) iti Persiano, نهر السند (Naḥar al-Sind) iti Arabiko, སེང་གེ།་གཙང་པོ (Sênggê Zangbo, lit. "Karyan Leon") iti Tibetano, ken Nilab iti Turki.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti triburtario[urnosen | urnosen ti taudan]
- Karayan Nagar
- Karayan Astor
- Karayan Balram
- Karayan Dras
- Karayan Gar
- Karayan Ghizar
- Karayan Gilgit
- Karayan Gumal
- Karayan Kabul
- Karayan Kurram
- Karayan Panjnad
- Karayan Shigar
- Karayan Shyok
- Karayan Sohan
- Karayan Tanubal
- Karayan Zanskar
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Karayan Indus ket pakanenna ti Indus a paid ti submarino, nga isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a sedimento a bagi iti Daga iti agarup a 5 riwriw a kubiko kilometro kadagiti materiales a nainurunor manipu kadagiti bantay. Ti panagad-adal kadagiti sedimento iti moderno a karayan ket mangipakpakita a ti Karakoram a Kabambantayan iti akin-amianan a Pakistan ken India ket isu ti agmaymaysa a kangrunaan a taudan ti material, a ti Himalaya ti kaaduan a mangit-ited, kaaduan a babaen kadagiti dakkel a karayan ti Punjab (Jhelum, Ravi, Chenab, Beas ken Sutlej). Ti panagusig kadagiti sedimento manipud ti Baybay Arabo ket nangipakpakita a sakbay idi lima a riwriw a tawtawen ti Indus ket naisilpo kadagiti karayan ti rehion ti Punjab nga idi ket nagay-ayus nga agpadaya idiay Ganges ken natiwtiliw kalpasan ti dayta a panawen.[3] Ti nasapsap anga obra ket nangipakpakita a ti darat ken lan-ak manipud idiay akinlaud a Tibet ket aba-butenna ti Baybay Arabop babaen idi 45 a riwriw a tawtawen, a mangipakpakita nga adda ti rimsua idi a duog a Karayan Indus ti dayta a panawen.[4] Ti delta ti daytoy a karayan ti roto-Indus ket dimteng a nabirukan idiay Labneng Katawaz, idiay pagbeddengan ti Apgano-Pakistan.
Idiay rehion ti Nanga Parbat, ti kaadu ti panagkukot babaen ti Karayan Indus kalpasan ti pannakatiliw ken panangibaw-ing iti kaunegan ti dayta a lugar ket naipanpanunotan a nangiyeg kadagiti tengnga ken akin-baba nga ukis ti batbato iti rabaw.[5]
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Kuiper 2010, p. 86.
- ^ Encyclopædia Britannica.
- ^ Clift, Peter D.; Blusztajn, Jerzy (Disiembre 15, 2005). "Panagurnos manen ti akinlaud a sistema ti karayan ti Himalaya kalpasan idi lima a riwriw a tawtawen". Katutubo. 438 (7070): 1001–1003. doi:10.1038/nature04379. PMID 16355221.
- ^ Clift, Peter D.; Shimizu, N.; Layne, G.D.; Blusztajn, J.S.; Gaedicke, C.; Schlüter, H.-U.; Clark, M.K.; ken Amjad, S. (Agosto 2001). "Panagrang-ay ti Indus a Paid ken ti kinapangrunana para iti pakasaritaan ti panagkutkot ti Lumaud a Himalaya ken Karakoram". GSA Bulletin. 113 (8): 1039–1051. doi:10.1130/0016-7606(2001)113 2.0.CO;2.
- ^ Zeitler, Peter K.; Koons, Peter O.; Bishop, Michael P.; Chamberlain, C. Page; Craw, David; Edwards, Michael A.; Hamidullah, Syed; Jam, Qasim M.; Kahn, M. Asif; Khattak, M. Umar Khan; Kidd, William S. F.; Mackie, Randall L.; Meltzer, Anne S.; Park, Stephen K.; Pecher, Arnaud; Poage, Michael A.; Sarker, Golam; Schneider, David A.; Seeber, Leonardo; ken Shroder, John F. (Oktubre 2001). "Naukisan a panagobra manen idiay Nanga Parbat, Pakistan: Dagiti metamorpiko a nagbanagan ti maipapan ti pudot ken mekanikal a panagtitipon nga inaramid ti panagkutkot". Tektonika. 20 (5): 712–728. doi:10.1029/2000TC001243.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Albinia, Alice. (2008) Dagiti Imperio ti Indus: Ti Sarita ti maysa a Karayan. Umuna nga Edision ti Amerikano (20101) W. W. Norton & Company, New York. ISBN 978-0-393-33860-7.
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "nasken ti nagan ti artikulo". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
- World Atlas, Mileni nga Edision, pg 265.
- Jean Fairley, "Ti Leon a Karayan", Karachi, 1978
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Karayan Indus iti Wikimedia Commons
- Blankonthemap Sapot a pagsaadan ti Akin-amianan a Kashmir
Nagsasabtan: 24°18′43″N 67°45′49″E / 24.312059°N 67.763672°E


text:
Sarita ni Salvador A. Espejo
Maikadua a Gunggona, Salip iti Sarita ti Economy Tours & Tavel, Inc.
Tinangad ni Emmanuel ti Empire Building. Iti tangkarang ti nakuyem a tangatang, nakatangtangsit ti takder ti sangapulo-kadsaaran a pasdek iti nagbaetan ti Pines City Bank ken Gotao Commercial Complex.
Iti apagdarikmat, nagpukaw ti babantot ni Emmanuel. Limmawag ti rupana ket manen, dina naigawid ti yaapon ti panagraem iti barukongna. Iti imatangna, kasla dayag ti Empire Building, makakayaw, makaarit.
Ngem naglumen ti raniag ti mata ni Emmanuel idi sumiplot iti panunotna a dinanton masirayan iti binigat ti daeg daytoy a pasdek. Gapu (kano) iti agdama a krisis iti ekonomia, agkissay ti Empire Services iti mangmangged. Saanton a kasapulan ti serbisio da Emmanuel ta agbalinton a self-service dagiti uppat nga elebeytor. Ita ti maudi nga aldawda nga elevator boys iti Empire Services.
Nakitem ni Emmanuel ti bibigna. Apay a no sumangbay dagiti parikut agtataruptop? Ita pay met ta uppaten a ngiwat ti ilanglangoyna iti biag ti pannakaikkatna. Numona ta nakaudna ti sangkabassit nga urnongna iti panagpasngay ni baketna itay kanikatlo nga aldaw. Suni ngamin ti ubing ket gapu ta di kabaelan ti inayabanna a mammaltot, kapilitan nga intarayna iti ospital. Nangina ti siningir ti ospital.
Immanges ni Emmanuel iti nauneg. Tinangadna pay naminsan ti pasdek sa simmurot iti agus a bimmallasiw iti kalsada. Tumuyutoy dagiti tao iti bangketa.
Induronna ti desarming a ridaw. Sinabat ti lamiis idi makadap-aw iti uneg. Immasideg iti counter a pagbanbantayan ni Andro, ti guardia, ket nagpirma iti logbook. Nagpelles iti basement sa simrek iti puestona.
Nagtugaw iti nangato ti sakana a bangkito sana impalawlaw ti panagkitana. Nagsaltek dagiti matana kadagiti nataratar a numero iti ngatuen ti ridaw. Immanges iti nauneg. Iti uneg ti walo a tawen, daytoy ti kuadrado a lubongna manipud iti alas otso agingga iti alas sais iti Lunes agingga iti Sabado. Ditoy kuadrado a lubong, nadumaduma a parsua ti nakalkalangenna, agduduma a padas ti napasaranna. Ditoy ti pakayallatiwan dagiti kabaruanan a damag, pakaikalbitan dagiti aramid a maikurkurimed ken pakayarasaasan kadagiti palimed.
Nasinga ti nauneg a panagpampanunot ni Emmanuel idi tallo a babbai ti agsasaruno a simrek iti elebeytor. Ti kaudian a simrek, ni Tessie Magno, ti am-ammona. Agpapaay ni Tessie iti Bonanza Enterprises.
“Sixth floor,” kinuna ti narapis.
“Iti met fourth floor kaniak, Manong,” inyisem ni Tessie.
Nasiputan ni Emmanuel ti panaglibbi ti narapis sana pinarukiban nga agpababa-agpangato ni Tessie Magno.
Nagtengda ti maikapat a kadsaaran. Iniseman ni Tessie Magno ni Emmanuel sa rimmuar.
“Oy, kabarbaro manen ti kawes ni Miss Magno, sika,” inkalbit ti narapis iti kaduana.
“’Nia koma ti nakadidillaw iti dayta?” kinuna ti nalukmeg. “Dakkel ti sueldona a kas sekretaria, saan kadi?”
“Ti dakesna kenka ta dika makaangot iti ginelgel a baraniw,” inlibbi ti nakuttong. “Dimo kadi ammo a…” adda inyarasaasna.
“Kasta?” nagmulagat ti nalukmeg. “Nakaem-emma ti langana, naaramidna dayta?”
“No kitkitaem, kasla di makapettak iti bulong. Ngem kuidaw, adda milagrona, sika.”
“Ngem pordios, ania ti nakitana ken ni kalbo ta tinutopanna? Malaksid ta naasawaan, addan sa aminen a bisio kenkuana.”
“Daytoy ti gapuna,” pinagtimbukel ti nakuttong ti tammudo ken tanganna. “Ay, no di agkibaltang, addanto manen sabali a Malou de la Cruz a pagtutungtongan ditoy Empire.”
“Sixth floor,” indagsen ni Emmanuel ti timekna. Tinalmeganna ti buton a mamaglukat ti ridaw.
“Ay, nakadanonta gayamen,” inrungiit ti narapis.
Dagiti labid, ingngayemngem ni Emmanuel. Ni la ketdi Mr. Andres Alegre, ti executive vice president ti Bonanza Enterprises, ti lawlawitenda.
Pudno ngata ti ipadpadamag ni kuttong? naisipna. Kasla dina patien a tutopan ni Miss Magno ni Mr. Alegre. Mayo ken Disiembre ti baetda. Ngem saan kadi a mannakabalin ti pirak ket kabaelanna a lunagen uray katangkenan a puso?