text:
Wikipedia:Wikidata
Ti Wikidata ket maysa a gandat ti Wikimedia tapno agpartuat ti maysa a nawaya ken pagtitinnulongan a batayan ti datos. Manipud idi Pebrero 2013[pabaroen], ti gandat ti Wikidata ket nagiyalalis kadagiti silpo ti pagsasao manipud kadagiti artikulo idiay sentral a batayan ti datos tapno mapalaka ti panagtaripato.
Ti Ilokano Wikipedia ket mabalinen nga agusar kadagiti silpo a naipenpen idiay Wikidata. Kas pagarigan, dagiti silpo ti pagsasao nga agparparang iti kanigid a baras ti Wikidata ket nagtaud manipud ti d:Q2013.
Iti kasakbayan, ti Wikidata ket mangiramanto kadagiti nadumaduma a kita kadagiti pakainaiganan dagiti datos, a kas dagiti pakaammo a mausar kadagiti infobox.
Dagiti silpo ti pagsasao (Paset 1)[urnosen ti taudan]
Ti tungngal maysa a Wikipedia a panid nga adda ti naikabkabil idiay Wikidata ket agus-usar kadagiti silpo a naipenpen idiay tapno maipakita dagiti silpo ti pagsasao a maiparparang dita kanawan a batong. Dagiti sigud a silpo ti pagsasao a naisurat iti wiki a teksto iti maysa a panid ket mabalin pay laeng a mabigbigan wenno mausar, ken patuonennna laeng ti pakaammo para iti dayta a pagsasao (no adda) manipud idiay Wikidata.
No ti maysa nga artikulo ket naisilpo idiay Wikidata, daytoyen ket iparangna amin a silpo a nailista idiay, ket mainayon kadagiti silpo a naisurat iti wiki a teksto iti artikulot. Kadagiti suppiat a kaso, wenno naikedkeddeng a panaggiddiat, a baetan ti lokal a silpo ken ti maysa a silpo ti Wikidata para iti maysa a naited a pagsasao, ti lokal a silpo ket isu ti maiparang; dagiti silpo ti Wikidata kadagiti sabali a pagsasao ket maiparangda pay.
No ti maysa nga artikulo ket saan pay a naisilpo manipud idiay Wikidata, daytoy ket agiparang laeng kadagiti silpo a naisurat ti wiki a teksto iti artikulo, a kasla met laeng idi. Addanto dagiti kaskaso,addanto dagiti banag ti Wikidata a maipada iti artikulo, ngem ti artikulo ti Ilokano a Wikipedia ket saan pay a naikapet wenno naikameng ti daytoy. Kadagiti masakbayan a panagtartaripato iti Wikidata, dagitoy a banag ket masimpanto.
Panangimaton kadagiti silpo ti pagsasao iti Wikidata[urnosen ti taudan]
Dagiti baro nga artikulo[urnosen ti taudan]
- S1. Kaparpartuatko ti maysa nga artikulo iti XEN; Ammokon nga adda dagiti artikulo kadagiti Wikipedia ti |Inggles|Tagalog iti daytoy met laeng a suheto a tinawtawagan ti XSW. Kasanoak nga agpartuat ti Interwiki a silpona daytoy?
- Mapanka idiay Wikidata.
- Iti kangrunaan a pagpilian (iti kanigid ti kudil a Vector) birukem ti "Banag babaen ti titulo".
- Pindutem ti "Banag babaen ti titulo".
- Iti agpakita a panid, ikabil ti kodigo ti pagsasao (kas pagarigan, en para iti Inggles) ken ti nagan ti panid idiay Wikipedia a kapadpadana (XSW). Kalpasan daytoy pindutem ti Biruken.
- No addan ti banag, mapanka iti baba ti banag, pindutem ti "agnayon", ikabilmo ti nalukatan a pagikabilan ti kodigo ti sitio (ilo para iti Ilokano) ken ti nagan ti artikulo a pinartutamo (XEN). Kalpasan daytoy pinduten ti "idulin". Nalpaskan.
- No awan daytoy a banag, partuatem daytoy babaen ti panagpindut ti "agpartuat ti maysa a banag", agiabilka ti nagannna (XEN) ken ti deskripsion ti banag. Kaplasan daytoy inayon ti kodigo ti pagsasao a kas ti naibagbaga dita ngato.
- No agplaplanoka nga agnayon kadagiti silpo ti pagsasao, mabalinmo nga usaren ti gadget a "slurpInterwiki", mabalin a magun-od datoy kadagiti gadget ti Wikidata. Kalpasam a napakabaelan ti gadget, ken addakan iti panid ti banag, pindutem ti "Agala kadagiti interwiki" kadagiti pagpilian dita kanigid.
Dagiti naiyalalis nga artikulo[urnosen ti taudan]
- S2. Kaiyal-alisko iti artikulo iti YEN idiay NEY, ken amin dagiti silpo ti interwiki ket saanen a maiparparang. Ania kadi ti aramidek?.
- Mapanka idiay Wikidata ken biruken ti banag para iti YEN a kas ti naipalpalawag idiy S1.
- Iti panid ti banag, birukenm ti Ilokano a silpo ti interwiki, pindutem ti urnosen, sukatam YEN iti NEY, ken idulinmo no nalpaskan.
- Laglagipen a daytoy ket mabayag pay sakbay nga agparang ti Ilokano a panid. Mabalinmo a purgaen ti panid tapno daytoy ket dagus nga agparang.
Dagiti saan nga husto a silpo ti interwiki[urnosen ti taudan]
- S3. Kakitkitak laeng a ti artikulo a ZEN ket naisilpo iti saan nga husto nga artikulo ti XSW kadagiti Wikipedia ti Aleman|Pranses|Inggles. Kasano ti panangpasayaatko daytoy?
- Idiay paset dagiti silpo ti interwiki ti artikulo ti ZEN pinduten ti simbolo ti panagsurat iti baba dagiti silpo ti interwiki. Daytoy ket mangipan kenka idiay Wikidata para iti banag ti ZEN.
- Idiay "Listaan dagiti panid a naisilpo ti daytoy a banag" a paset ti banag iti Wikidata, birukem ti Aleman a naikabil iti XSW.
- Pindutem ti "urnosen" a buton ti naikabil ken pindutem ti "ikkaten".
- Ulitem daytoy kadagiti saan nga husto a naikabkabil.
- No saan nga agparang ti simbolo ti pangsurat iti Wikipedia ti Ilokano, t banag ket saan pay a nainayon iti Wikidata. No kasta daytoy, surotem ti S1 dita ngato.
Adadu ngem maysa a pamilia ti interwiki[urnosen ti taudan]
- S4. Nakitkitak laeng a dagiti artikuloiti ilo:YEN, en:YDE ken fr:YFR ket nagkakaduada a naisilpo, ken ti cs:YCS ken hu:YHU ket nagkakaduada a naisilpo. Nga amin dagitoy a lima nga artikulo ket ket addada iti agpapada a suheto. Kasano ti panagbirukko ken panagitipon kadagitoy iti Wikidata?
- Mabalinmo dagitoy a naikabkabil a kas ti naipalplawag iti S1 dita ngato – iti daytoy a kaso, mabalinmo a padasen tid:Special:ItemByTitle/en/YEN ken d:Special:ItemByTitle/cs/YCS; no saan amabalin daytoy, padasem ti agbiruk kadagiti sabali a titulo kadagiti sabali a Wikipedia, kadagiti kaso mabalin ti banag ket napartuaten para iti maysa a titulo, ngem ti artikulo ket saan pay a nasilpuan.
- No makabirukka ti dua a banag, ikkatem amin a silpo manipud iti maysa (sapasap a ti adda ti ab-ababa a numerona iti Q , ngem mabalin nga usaren ti sabali no adda dagiti addu a naisilpo nga artikulo), ken kiddawem a maikkat ti sabali.
- No makabirukka ti maysa a banag, inayonmo dagiti silpo a panngepen ti artikulo.
- No saanka a makabiruk kadagit ibanag, agpartuatka ti banag para kadagita lima nga artikulo, a kas ti naipalplawag iti S1 dita ngato.
- Iti sapasap, a kas panagraenm kadagiti dadduma nga agur-urnos ken agbasbasa kadagiti kakabsattayo a gandat, nasaysayaat no mapanaka agnayon kadagiti awan silpo kadagiti artikuloda.
- Mabalinmo dagitoy a naikabkabil a kas ti naipalplawag iti S1 dita ngato – iti daytoy a kaso, mabalinmo a padasen tid:Special:ItemByTitle/en/YEN ken d:Special:ItemByTitle/cs/YCS; no saan amabalin daytoy, padasem ti agbiruk kadagiti sabali a titulo kadagiti sabali a Wikipedia, kadagiti kaso mabalin ti banag ket napartuaten para iti maysa a titulo, ngem ti artikulo ket saan pay a nasilpuan.
Panaginayon kadagiti baro a silpo ti interwiki[urnosen ti taudan]
- S5. Iti artikulo nga adda ti bukodna apannkaikabil iti Wikidata , ken dagiti silpona ket nabayagen nga inikkat babaen ti bot wenno tao, ken adda nagnayon iti Pangasinan a silpo ti interwiki. Ani akadi ti aramidek?
- Kitaem no adda ti artikulo iti Pangasinan ken adda met laeng iti isu a topiko;
- No adda, ikeddengmo a daytoy ket maysa a panagkiddaw nga inayon ti Pangasinan a silpo ti pagsasao iti Wikidata, surotem ti S1.
- No saan nga adda, ikkatem ti silpo ti pagsasao.
Dagiti agnanayon a suppiat[urnosen ti taudan]
- S6 Ar-aramidek amin dagitoy, ngem kankanayok a makakitkita kadagiti suppiat kadagit sabali a wiki.
- Mapanka idiay Wikipedia tungtungan:Wikidata#Dagiti interwiki a suppiat ken ibagam dagitoy idiay. Masimpanto dagitoy wenno maipatulod idiay d:WD:IWC tapno daytoy ket mabalain nga ikaskaso kadagiti agar-aramat ti sabali a Wikipedia.
- No masapulmo iti tulong, mapanka agsaludsod ditoy.
Panangiyalis kadagiti silpo ti pagsasao[urnosen ti taudan]
Dagiti lokal a silpo ti pagsasao kadagiti panid ti Wikipedia ket mabalin a matalgedan a maikkat no ti lokal a listaan ken ti listaan ti Wikidata let agpadpada. Laglagipen a ti saan a naipalpalawag a pagikkat kadagiti silpo ti pagsasao ket mabalin nga gaparang a kas maysa a bandalismo. Tapno mapawilanka amaipasubli, mangibatika ti maysa a pakabuklan (summary) no agikikkatka kadagiti lokal a silpo, a nasaysayaat no isilpom daytoy a panid.
Iti sapasap, daytoy ket nasay-sayaat nga ikkaten dagiti silpo ti artikulo ti Wikipedia no dagitoy ket naisilpodan idiay Wikidata. (Mabalinmo a makita no ti panid ket "naisilpon" iti Wikidata babaen ti kaada ti teksto nga "Urnosen dagiti silpo" ti baba ti listaan dagiti pagsasao.) Gaputa daytoy ket dagiti amianan a nabatbati a silpo ti interwiki ket kankanayonda a tutnan ti barbaro a pakaammo a maitited ti Wikidata. Mabalin pay a makitkita a dagiti kadakkel ti panid ket bumassitda no maikkat dagiti atiddog a listaan dagiti interwiki. Nupay kasta, nasken a saanmo nga ikkaten dagiti silpo no saanmo paya napasingkedan a nakopiadan idiay Wikidata. Adda dagitoy nga obra ket agdama nga ar-aramiden babaen dagiti bot..
Semi-automatiko a panagipan kadagiti silpo[urnosen ti taudan]
Dita baba ket dagiti pamay-an a mabalin a mausar tapno mabaliwan dagiti silpo iti kasla automatiko a pamay-an, a mangpabassit kadagiti pannakaaramid kadagiti biddut bayat nga agiyal-alis kadagiti silpo:
- Mabalinmo nga inayon ti JavaScript idiay bukodmo a common.js a panid, a mangpalubos kenka, no agur-urnoska iti maysa a panid, ti panagpindut ti buton nga "agikkat kadagiti interwiki" , a mangikkat amin kadagiti silpo ti pagsasao a nakopian idiay Wikidata:
mw.loader.load('//www.wikidata.org/w/index.php?title=User:Yair_rand/checksitelinks.js&action=raw&ctype=text/javascript');
- Ti slurpInterwiki ket maysa a gadget ti Wikidata a mabalin a mausar iti semi-automatiko a panagala kadagiti silpo manipud ti artikulo. Kitaen dagiti gadget ti Wikidata.
Ti manual a panaginayon kadagiti silpo[urnosen ti taudan]
Ti sumaganan a pamay-an ket isu ti pangunaan a waya ti panag-urnos kadagiti silpo ti pagsasao:
- Mapanka iti banag ti Wikidata. Adda dagiti dua a pamay-an a panagaramid daytoy:
- Pindutem ti kolordapo a silpo ti "urnisen dagiti silpo" iti baba ti "Sabsabali a pagsasao" a baras
- Mapanka idiay d:Special:ItemByTitle ken birukem ti panidmo
- Ipadam dagiti silpo iti artikulo
- Urnosem dagiti silpo idiay Wikidata.
- Ti umuna ket para iti kodigo ti pagsasao
- Ti maikadua ket ti silpo ti pagsasao
- A ti silpo ti [urnosen] ket agparang ken adda dagiti tallo a pagpilian: idulin, ikkaten, ken ukasen
- Ti idulin ket inus-usar no kompletokan a nalpas a nagsuksukat kadagiti pakaammo
- Ti kompleto nga ikkaten ket mangikkat ti naikabil manipd ti batayan ti datos.
- Ti ukasen ket mangukas ken mangbaliw ti interface
- Inayon amin nga awan a silpo iti Wikidata ni nasken.
- No nalpasen a naikabil amin a silpo, padasem a kitaen ti bersion ti artikulo iti Wikipedia a naikkat amin a silpo ti pagsasao, ken ipadam ti agdama abersion ti artikulo. Kitaem dagii adda a paggiddiatan a baetan dagiti agparparang a teksto. No awan, mapatalgedanen a maikkat dagitoy. No adda dagiti paggiddiatan, mabalinmo a saannga ikkaten ti maigiddiat a silpo, wenno, ti nasaysayaat, agsublika nga agurnos idiay Wikidata, ken ikkatem idia manipud iti artikulo.
Mainaig a pakaammo[urnosen ti taudan]
Dagiti mangipakpakita ti kasasaad dagiti artikulo[urnosen ti taudan]
Dagiti nasayaat nga artikulo ken dagiti nailaslasin nga arikulo kadagiti sabali a Wikipedia ket naibagnaga babaen ti maysa a bituen a kaariping ti silpo ti pagsasao. Daytoy a bituen ket naararamid babaen ti plantilia. Ti Wikidata ket saan pay nga agipenpen kadagitoy a pakaammo, dagitoy a plantilia ket nasken a saan a maikaat ngem dagiti silpo ti pagsasao ti plantilia ket mabalien a maikkat.
Panaglapped kadagiti silpo ti Wikidata[urnosen ti taudan]
Ti maysa nga artikulo ket mabalin a kompleto a malappedan dagiti silpo ti Wikidata babaen ti panagusar ti salamanka abalikas ti {{noexternallanglinks}}. Ti salamangka a balikas ket manglapped pay dagiti naisangsangayan laeng a silpo ti pagsasao, iti porma iti "{{noexternallanglinks:es|fr|it}}", a manglapped kadagiti silpo ti Espaniol, Pranses, ken Italiano.
Sakup dagiti silpo ti pagsasao ti Wikidata[urnosen ti taudan]
Ti komunidad ti Wikidata ket nakitunosda iti RFC nga amin a nagan a lugar (namespaces) kadagiti gandat ti Wikipedia a saan a mairaman ti "Agar-ramat" ket mabalin a maipenpen idiay Wikidata. Ti kaibuksilanna daytoy ket dagiti interwiki a silpo para dagiti kategoria, plantilia, ken dagiti annuroten apanid ti Wikipedia ket mabalin a maipenpen idiay Wikidata ken mabalin a lokal a maikkat. Para iti kas pagarigan ti banag ti Wikidata a mangitudtudo ti Wikipedia a nagan a lugar, kitaen ti Q4654925, a mangitudtudo ti Wikipedia:Portal ti komunidad.
Kaudian a balbaliw[urnosen ti taudan]
Dagiti panagibalbaliw iti Wikidata a mainaig kadagiti artikulo iti daytoy a Wikipedia ket agparangto idiay kaudian a Balbaliw no ti pagpilian ket mapakabaelan babaen ti agar-aramat. Kitaen ti Special:Preferences#mw-prefsection-rc.
Infoboxes (Paset 2)[urnosen ti taudan]
Manayonanto
Dagiti silpo ti ruar[urnosen ti taudan]
- Nagruna a panid ti Wikidata idiay Wikidata
- Wikidata idiay Meta-Wiki


c: text/html

text:
Ipakaammo ti Panagkusit ken Panagabuso
Kaaduan a tagaipaay ken kameng ket mapagtalkan. Ti dadduma ket saan. Mapasamak ti panagkusit nu iranta a mangited ti tagaipaay wenno kameng iti palso nga impormasion a mangpalubos iti siasinoman a mangala iti benepisio a saan a mapalubosan. Binilion a doliar ti mapukpukaw a tinawen iti taripato ti salun-at gapu iti panagkusit. Kayatna a sawen a naibayad dagiti kuarta para kadagiti serbisio a mabalin a saan met a naited. Mabalin met a ti serbisio a nabayadan ket saan nga isu ti naaramid.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plantilia:Dadduma a tattao/dok
PanagusarUrnosen
Dagiti pagarigan ket maipagpagarup no addaka iti panid a maipanggep iti "Mackenzie Garcia":
No awan dagiti parametro, daytoy ketmangisengngat ti nagan ti agdama a panid, kas pagarigan ti "Mackenzie Garcia" (ti maysa a tao a kangrunaan a topiko para iti dayta a nagan) kalapsan ti "agnagan iti" sakbay ti "(panangilawlawag)":
{{Dadduma a tattao}}
Iti panid a kasla iti "Mackenzie J. Garcia", ti kaikaisuna a parametro ket mangited ti nagan a mausar kalpasan ti "agnagan iti" ken sakbay ti"(panangilawlawag)":
{{Dadduma a tattao|Mackenzie Garcia}}
Iti pay kasta, iti panid a kasla iti "Mackenzie Jasper Garcia", mabalin nga usaren ti kaikaisuna a parametro a manginagan ti akikid a "Mackenzie J. Garcia" panangilawlawag a panid (DAB):
{{Dadduma a tattao|Mackenzie J. Garcia}}
No dua dagiti parametro ti maited, ti umuna ket ti nagan kalpasan ti "agnagan iti", ti maikadua ket ti intero a nagan ti panid ti panangilawlawag a panid. (Kankanayon nga isilpo ti nagan ti panid nga aglaon ti "(panangilawlawag)"; kitaen ti WP:INTDAB no apay. No ti titulo ket baw-ing (kas ti panangilawlawag a panid ket saan nga aglaon iti "(panangilawlawag)"), usaren ti naipipa a silpo babaen ti panagusar ti {{!}}:
Mackenzie Garcia (panangilawlawag){{!}}Mackenzie Garcia.) Daytoy ket mabalin a mausar no ti agdama a panid ket naipalawagen, kas ti "Mackenzie Garcia (politiko)". Daytoy ket mabalin pay a mausar no ti WP:COMMONNAME ti suheto ket naipabassit a porma ti nagan, kas iti maysa ng aartikulo nga agnagan iti "Mac Garcia":
{{Dadduma a tattao|Mackenzie Garcia|Mackenzie Garcia}}
Ditoy, iti panid a kasla iti "Mackenzie Jasper Garcia", ken iti kaso nga adda dagiti dua wenno ad-adu a suheto nga addaan iti daytoy a napno a nagan, ken ti agdama nga artikulo ket ti kangrunaan a topiko, ken amin dagiti dadduma ket nailistada iti sapasap a "Mackenzie Garcia" panangilawlawag a panid, ti maysa a nalawag nga agnagan iti
|2= ket inus-usar tapno maikkat ti "(panangilawlawag)", bayat a ti napukaw a parametro #1 ket gapuanan ti plantilia iti kasisigud iti panagusar ti agdama a nagan ti panid kalapsan ti "agnagan iti":
{{Dadduma a tattao|2=Mackenzie Garcia}}
Kadagiti karkarna a kaso (kaaduan kadagiti titulo ken dagiti birngas), ti balikas ti "agnagan iti" ket mabalin a masukatan, kas iti "a tinawtawagan iti":
{{Dadduma a tattao|named=a tinawtawagan iti}}
Kitaen payUrnosen
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Pagsasao a Kuot
Ti pagsasao a Kuot, wenno Panaras, ket ti isolado a pagsasao, ti laeng saan a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay isla ti Baro nga Irlanda, Papua Baro a Guinea. Adda dagiti agarup a 2,400 nga agsasao, a kangrunaan a mabirukan iti amianan a laud nga aplaya ti isla. Mabalin a gapu ti kabassit dagiti agsasao, awan dagiti signipikante a dialekto iti kaunegan ti Kuot.[2]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kuot iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Chung, Chul-Hwa & Chung, Kyung-Ja, Kuot Grammar Essentials, 1993:p1


text:
Pagsasao a Susuami
Ti pagsasao a Susuami ket ti nakaro a naisagmak a pagsasao a Papuano, a naisasao iti nakaiyalisan a purok ti Manki iti igid ti akinngato a Karayan Watut, Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea. Nakarkulo idi 1980 nga adda dagiti 50 nga agsasao, ken nasuksukatanen manipud kadagiti nadumaduma a pagsasao ti purok, mairaman ti adayo a kabagain a Hamtai ken Angaataha, ken ti pay kadawyan a panagusar iti Tok Pisin kadagiti taga-ruar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Susuami iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- Bernard Comrie, Stephen Matthews, and Maria Polinsky. The Atlas of Languages. New York: Facts on File. Page 109.


text:
Poales
Ti Poales ket ti dakkel nga urnos dagiti agsabsabong a mula kadagiti monocotyledon, ken mangiraman kadagiti pamilia dagiti mula a kas dagiti ruot, dagiti bromeliad, ken dagiti sedge. Sangapulo ket innem a mulmula ti agdama a bigbigen dagiti botaniko a kas parte ti Poales.
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sabong ketkadawyanda a bassit, rikpan babaen dagiti bractea, ken maurnos kadagiti inploressensia (malaksid kadagiti talloa sebbangan ti henero ti Mayaca, nga agtagikua kadagiti napabassit unay, maysa iti sabong nga inploressensia). Dagitisabong dagiti adu a sebbangan ket mapolinador babaen ti angin; dagiti bukel ket kadawyan nga aglon iti arina.
Taksonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Awaten ti sistema ti APG III (2009) ti urnos iti kaunegan ti klado ti monocot a tinawtawagan iti commelinids, ken awatenna dagiti sumaganad a 16 a pamilia:[1]
Ti nasapsapa a sistema ti APG (1998) ket inamponna tiisumet laeng a pannakaikabil ti urnos, ngem daytoy ket agus-usar iti panangiletra iti "commelinoids". Daytoy ket saan a nangiraman iti Bromeliaceae ken Mayaceae, ngem addaan idi kadagiti maipatinayon a pamilia ti Prioniaceae (itan ket nairaman iti Thurniaceae), Sparganiaceae (adda itan iti Typhaceae), ken Hydatellaceae (naiyakar itan manipud kadagiti monocot; kaudian a naduktalan a maysa a 'nasapa a nagbalbaliw' a linia dagiti agsabsabong a mula).
Ti naibatay iti morpolohia a sistema ti Cronquist ket saan a nangiraman iti maysa nga urnos nga agnagan iti Poales, nangikeddeng kadagitoy a pamilia kadagiti urnos ti Bromeliales, Cyperales, Hydatellales, Juncales, Restionales ken Typhales.
Kadagiti nasapa a sistema, ti maysa nga urnos a mangiraman iti pamilia ti ruot ket saan a tinawtawagan iti nagan a Poales, ngem babaen ti maysa a deskriptibo a botaniko a nagnagan a kas ti Graminales iti sistema ti Engler (pabaro idi 1964) keniti sistema ti Hutchinson (umuna nga edision, umuna a tomo, 1926), Glumiflorae inti sistema ti Wettstein (naudi a nabaliwan idi 1935) wenno Glumaceae iti sistema ti Bentham & Hooker (maikatlo a tomo, 1883).
Ebolusion ken pilohenio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasapaan a posil a naigupit iti Poales ket napetsado iti naladaw a paset ti panawen ti Kretasio iti agarup a 66 a riwriw a tawen iti napalabas, ngem adda met dagiti panagadal (kas ti Bremer, 2002) a mangisingasing ti tinaudan ti grupo ket mabalin a gumay-at iti gangani a 115 a riwriw a tawen iti napalabas, mabalin nga idiay Abagatan nga Amerika. Dagiti kasapaan nga ammo a posil ket mangiraman kadagiti polen ken dagiti bunga.
Ti pilohenetiko a puesto ti Poales iti kaunegan ti commelinids ket narigat idi a masolbar, ngem ti maysa a panagusig a nagus-usar iti kompleto a chloroplast DNA ket nakabiruk iti suporta para iti Poales a kas kabasata grupo ti Commelinales kenmainayon pay ti Zingiberales.[2] Dagiti kangrunaan a linia iti kaunegan ti Poales ket naibagbagada a kas bromeliad, cyperid, xyrid, graminid, ken dagiti klado ti restiid. Ti maysa a pilohenetiko apanagusig ket kaaduan a nangsolbar ti pannakaikabagian iti kaunegan ti urnos ngem nakabiruk iti nakapsot a suporta para iti monophyly ti klado ti cyperid.[3] Ti pannakaikabagian a pagbaetan ti Centrolepidaceae ken Restoniaceae iti kaunegan ti klado ti restiid ket agtultuloy a saan a nalawag; ti immuna ket mabalin a naipempen iti naudi a naibaga.[3][4]
Dibersidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti uppat a kabaknangan iti sebbangan a pamilia iti urnos ket dagiti sumaganad:
- Poaceae: 12,070 a sebbangan
- Cyperaceae: 5,500 a sebbangan
- Bromeliaceae: 3,170 a sebbangan
- Eriocaulaceae: 1,150 a sebbangan
Typha latifolia, Typhaceae
Carex demissa, Cyperaceae
Xyris complanata, Xyridaceae
Elegia capensis, Restionaceae
Foxtail millet, Poaceae
Historiko a taksonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Cyperales[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cyperales ket isu idi ti nagan ti maysa nga urnos dagiti agsabsabong a mula. Kas nausar iti sistema ti Englerm (pabaro idi 1964) ken iti sistema ti Wettstein daytoy ket buklen laeng ti bugbugtong a pamilia. Iti sistema ti Cronquist daytoy ket nausar para iti maysa nga urnos (naikabil iti subklase ti Commelinidae) ken naipalawag a kas (1981):[5]
- urnos ti Cyperales
- pamilia ti Cyperaceae
- pamilia ti Poaceae (wenno Gramineae)
Ikeddeng itan ti sistema ti APG dagiti mula a nairaman iti urnos ti Poales.
Eriocaulales[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Eriocaulales ket ti maysa a nagan a botaniko para iti maysa nga urnos dagiti agsabsabong a mula. Ti nagan ket impablaak babaen ni Takenoshin Nakai. Iti sistema ti Cronquist nausar idi ti nagan para iti maysa nga urnos a naikabil iti subklase ti Commelinidae. Ti urnos ket buklen ti maysa laeng a pamilia (1981):
- urnos ti Eriocaulales
- pamilia ti Eriocaulaceae
Ikeddeng itan ti sistema ti APG IV dagitoy a mula iti urnos ti Poales.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Angiosperm Phylogeny Group (2009). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III". Botanical Journal of the Linnean Society. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2017-05-25. Naala idi 2013-07-06.
- ^ Barrett, Craig F.; Baker, William J.; Comer, Jason R.; Conran, John G.; Lahmeyer, Sean C.; Leebens-Mack, James H.; Li, Jeff; Lim, Gwynne S.; Mayfield-Jones, Dustin R.; Perez, Leticia; Medina, Jesus; Pires, J. Chris; Santos, Cristian; Wm. Stevenson, Dennis; Zomlefer, Wendy B.; Davis, Jerrold I. (2015). "Plastid genomes reveal support for deep phylogenetic relationships and extensive rate variation among palms and other commelinid monocots". New Phytologist. 209 (2): 855–870. doi:10.1111/nph.13617. ISSN 0028-646X. PMID 26350789.
- ^ a b Bouchenak-Khelladi, Yanis; Muasya, A. Muthama; Linder, H. Peter (2014). "A revised evolutionary history of Poales: origins and diversification". Botanical Journal of the Linnean Society. 175 (1): 4–16. doi:10.1111/boj.12160. ISSN 0024-4074.
- ^ Briggs, Barbara G.; Marchant, Adam D.; Perkins, Andrew J. (2014). "Phylogeny of the restiid clade (Poales) and implications for the classification of Anarthriaceae, Centrolepidaceae and Australian Restionaceae". Taxon. 63 (1): 24–46. doi:10.12705/631.1. ISSN 0040-0262.
- ^ D.J. Mabberley. 2000. The Plant-Book, 2nd ed. Cambridge University Press, Cambridge, UK, 858 p. [H. Pfefferkorn/H. Pfefferkorn/H. Pfefferkorn]
Dagiti akinruar a silp[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Poales iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Poales iti Wikispecies
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bremer, K (2002). "Gondwanan Evolution of the Grass Alliance of Families (Poales)". Evolution. 56 (7): 1374–1387. doi:10.1111/j.0014-3820.2002.tb01451.x.
- Judd, W. S., C. S. Campbell, E. A. Kellogg, P. F. Stevens, M. J. Donoghue (2002). Plant Systematics: A Phylogenetic Approach, 2nd edition. pp. 276–292 (Poales). Sinauer Associates, Sunderland, Massachusetts. ISBN 0-87893-403-0 .
- Linder, H. Peter; Rudall, Paula J. (2005). "Evolutionary History of the Poales". Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics. 36: 107–124. doi:10.1146/annurev.ecolsys.36.102403.135635.
- Small, J. K. (1903). Flora of the Southeastern United States, 48. New York, Estados Unidos


text:
Idurduron ti Mangidadaulo ti DAR ti pannakaibunong ti nasken a serbisyo para kadagiti ARBs
Ni Sekretaryo ti Departamento ti Agrarian Reform inkarina ti pannakapadaras pannaka-ited dagiti kasapulan unay a nasken a serbisyo tapno masigurado ti agtultuloy a nasayaat ti apit a maala kadagiti taltalon a naited kadagiti mannalon a benipisaryo ti agrarian reform (ARBs) tapno maupay da a mangisalda wenno mangilako kadagitoy.
Kuna ni Estrella a maysa kadagiti ipangpangrunana ket agtalinaed ti naannayas a kaadda ti taraon yantangay dayta ti kasayaatan a wagas tapno mapagtalinaed ti kalkalaingan a presyo dagiti produkto nga aggapu ti talon.
“Laglagipen yo, nga no ti suplay dagiti magatgatang ti tiendaan ket adu, mabalin a bumaba ti presyo,” kuna ni Estrella.
Ti daytoy a tiempo a nangato ti presyo dagiti magatgatang ti tiendaan gapu ta nangato ti presyo ti produkto ti lana, kuna ti mangidadaulo ti DAR a ti panagtalinaed ti kaadda ti suplay ti traon kadagiti tiendaan daytoy ti mamagbalin a natalged dagiti presyo ti magatgatang a taraon, ta daytoy ti impaganetget ni Presidente Ferdinand Marcos, Jr. bayat ti miting na kadagiti kameng ti Kabinete ken kadagiti kangrunaan a nakipagpaset ti miting.
Itay nabiit, binilin ni Estrella ti DAR Undersecretary ti Support Services Office Atty. Milagros Isabel Cristobal nga ipangpangruna ti pannakaaramid dagiti kalkalsada a mangkamang kadagiti rangrangtay a nabangon babaen ti “Tulay ng Pangulo para sa Kaunlarang Pang-agraryo’ kadagiti kangrunaan a kalsada nga agtungpal kadagiti tiendaan.
Agdagup 140 ti nalpasen a a rangrangtay babaen ti nasao a proyekto, ket madama ti pannakabangon dagiti 29 pay a rangrangtay.
Ti mangidadaulo ti DAR kitkitaen na pay ti pannakabangon ti adadu pay a pasilidad a mausar kalpasan ti panagapit tapno agtalinaed ti pannakaikanawa dagiti mannalon ti pannakakusit babaen ti pannakaited ti naimbag a pasilidad a pagidulinan kadagiti apitda no nababa ti presyo ket mailako da inton ngumaton ti presyo.
Napaliiw pay ni Estrella a ti kinakurang kadagiti pasilidad a pagidulinan kadagiti apit da ket agbalinda a biktima ta mapilitan da a mangilako dagiti apitda kadagiti dakes a negosyante ken ahente ti nababa a presyo imbes nga madadael a malunglungtot kadagiti arobayanda.
Kasapulan a maisardeng ti kastoy nga aramid ta agbalbalin a kangrunaan a rason ti ingangato ti presyo dagiti magatgatang gapu kadagiti sumagmamano a negosyante nga addaan tured nga agidulin kadagiti apit a ginatang da ti nababa a presyo tapno mapataud ti ulbod a kurang ti magatgatang, a gappuanan ti kellaat a panagpangato ti presyo dagiti magatgatang,” kunana.


text:
Napabaro a napirmaan ti Memorandum of Understanding iti “I’m IN LUV” marketing and promotions partnership iti nagbaetan ti gobierno probinsial ti ilocos norte ken iti probinsia ti La Union.
Indaulwan da Governor Matthew Marcos Manotoc ti gobierno probinsial ti Ilocos Norte ken Governor Raphaelle Veronica Ortega-David iti probinsia ti La Union iti pannakapirma ti nasao a katulagan nga inimatangan da Provincial Tourism Officers Mr. Aian B. Raquel ti Ilocos Norte ken ni Mr. Arthur S. Cortez iti La Union.
Immunan a napagnunumuan itay napan a tawen iti nagbaetan da Gob. Marcos Manotoc ken Gov. Francisco Emmanuel Ortega III, nga immunan a nangirubuat iti I’m IN LUv” nga addaan ti gagem tapno maitandudu iti local tourism industry, produkto ken dadduma pay a mabalin a padur-asen iti nagbaetan dagiti dua a probinsia iti babaen ti “new normal.”
Maragsakan ti gobernador kagiddan iti panangipasingkedna nga adu dagiti napipintas a maidiaya kadagiti umay a bisita ditoy Ilocos Norte iti man benneg ti turismo, serbisio ken taraon.
Kabayatan na, mangnamnama met ni Gov. Ortega-David nga agbalin a nabunga iti panagkammayet ti Ilocos Norte ken la union kalpasan a narugianen iti panagbinnadang da a mangitandudu kadagiti pamastrekan ken pagsayaatan dagiti dua a probinsia.
Maibilang pay ditoy iti pangisayangkat kadagiti travel ken trade shows, familiarization tours pakairamanan dagiti travel agencies tapno ad adda pay a mapadur as ti turismo iti Rehiyun Uno. (Cita Macalipis)
(Source: Provincial Government of Ilocos Norte)


text:
Dili
Ti Dili ket isu ti kapitolio, ti kadakkelan a siudad, kangrunaan a puerto, ken sentro ti komersio iti Daya a Timor.
Heograpia ken Adminitrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Dili ket mabirukan idiay akin-abagatan nga aplaya iti Timor, ti kadayaan iti Is-isla ti Lesser Sunda.
Isu daytoy ti pagtugtugawan iti administrasion iti distrito iti Dili, nga isu daytoy ti administratibo a bagi iti daytoy a lugar ken mairaman ti isla ti Atauro ken dagiti siudad nga asideg iti siudad ti Dili. Daytoy a siudad ket nabingbinbgay kadagiti nababbaba a distrito iti Nain Feto, Vera Cruz, Dom Aleixo ken Cristo Rei ken nabingbingay pay ti sabsabali a sucos, a naidauloan ti nabutosan a chefe de suco. 18 kadagiti 26 a sucos kadagiti uppat a nababbaba a distrito ket naikategoria a kas urbano.[1]
Awan ti administrasion ti siudad mailaksid ti distrito nga administrasion, a naipuesto babaen ti gobierno ti estado. Ti gobierno ti Timor ket nangrugi a nagplano idi 2009 ti panagsukat kadagiti pannakaipan ti kasasaad ti distritoto iti munisipalidad. Dagitoy ket addaan to ti nabutosan a mayor ken konseho.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Listaan dagiti Timorese a bagi ti administratibo
- ^ "Konsilo dagiti Ministro ket nagpasingked ti Linteg a Singasing iti Lokal a Gobierno". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-04-08. Naala idi 2012-02-21.


text:
George Carlin
Ni George Denis Patrick Carlin[1] (Mayo 12, 1937 – Hunio 22, 2008) ket maysa idi nga Amerikano a komediante, kritiko sosial, aktor, ken mannurat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sullivan, James (2010). Seven Dirty Words: The Life and Crimes of George Carlin. Da Capo Press. Naala idi Hunio 10, 2014.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: url-status (silpo)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni George Carlin iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig ken ni George Carlin iti Wikimedia Commons
- Opisial a website
- George Carlin iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Dagiti obra wenno maipanggep ti George Carlin kadagiti biblioteka (katologo ti WorldCat)


text:
Plantilia:Pp-semi-agnanayon
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket kadawyan nga inus-isar para kadagiti panid a nasalakniban-bassit kadagiti napapaut a paset ti panawen. Daytoy a plantilia ket ikategoriana dagiti artikulo iti Kategoria:Dagiti agnanayon a nasalakniban-bassit a panid ti Wikipedia. Para kadagiti artikulo a nasalakniban-bassit, usaren ti Plantilia:pp-bandalismo.
Daytoy a plantilia ket saanto a makita kadagiti panid a saan a nasalakniban. Ti pananginayon daytoy a plantilia iti artikulo ket saan a mangsalaknib dayta. Maipakat laeng ti salaknib babaen dagiti administrador, ken mabalin a makiddaw idiay Wikipedia:Kiddaw para iti panagsalaknib ti panid.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Ti Maudi a Pangrabii (Leonardo da Vinci)
Ti Ti Maudi a Pangrabii (Ingles: The Last Supper), (Italiano: Il Cenacolo wenno L'Ultima Cena) ket maysa a mural a pinintaan nga obra ni Leonardo da Vinci para iti patronna a ni Duke Lodovico Sforza. Ipakitana ti buya ti Maudi a Pangrabii iti maudi nga al-aldaw ni Jesus kas nadakamat iti Biblia. Ti pintura ket naibasar iti Juan 13:21, a no sadino ket impakdaar ni Jesus a maysa kadagiti 12 a disipulona ti mangliputto Kenkuana. Ti pintura ket maysa kadagiti kalalatakan ken kanginginaan iti lubong; ngem maigidiat iti dadduma a pinintaan, saan a natagikua daytoy ta saan a mayakar manipud iti nakaimuntaranna a pader.


text:
Surinam
Nagsasabtan: 4°N 56°W / 4°N 56°W
Ti Surinam, opisial a ti Republika ti Surinam (Olandes: Republiek Suriname, Panangibalikas nga Olandes: [ˌrepyˈblik ˌsyriˈnaːmə]), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Abagatan nga Amerika. Nabeddenganna ti Pranses a Guiana iti daya, ti Guyana iti laud, ti Brasil iti abagatan, ken ti Taaw Atlantiko iti amianan. Ti Surinam ket sigud idi a kolonia iti Britaniko ken iti Olándes, ken ammo idi a kas ti Olandes a Guiana. Nakagun-od ti Surinam iti wayawaya manipud iti Olanda idi 25 Nobiembre 1975.
Iti basbassit laeng ngem 165,000 km2 (64,000 sq mi) ti Surinam ket isu ti kabassitan a naturay nga estado idiay Abagatan nga Amerika (Pranses a Guiana ket mangbukel ti basbassit a teritorio, ngem daytoy ket Pranses a teritorio). Adda ti nakarkulo a populasion iti agarup a 490,000, a kaaduan ket agtaeng idiay amianan a pantar iti daytoy a pagilian, a pakabirukan ti kapitoliona a Paramaribo.
Naggappuan ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti naga a Surinam mabalin a naggapu manipud dagiti Taino (dagiti agsasao iti Arawak) a grupo a natawtawgan a "Surinen" a dagitoy ket isu ti immuna a nagtaeng iti daytoy a rehion sakbay ti isasangpet dagiti Europeano.[5]
Kasisigud a ti pagilian ket naisurat a kas ti Surinam babaen dagiti Ingles a nagtaeng nga immuna a nagipatakder ti kolonia idiay Waig ni Marshall,[6] a mairaman ti Karayan Surinam, ket paset idi daytoy ti grupo dagiti kolonia a makunkuna a Olandes a Guiana. Ti Surinam ket mabirukan pay laeng kadagiti Ingles. Ti maysa a nangruna a pagarigan iti daytoy ket ti bukod a nailian nga eroplano ti Surinam, ti Surinam Airways.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Algemeen Bureau voor de Statistiek in Suriname – Senso a langa iti agpang a distrito Naiyarkibo 2012-01-30 iti Wayback Machine
- ^ a b c d "Surinam". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 22 Abril 2012.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 26 Hulio 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Baro nga Ensiklopedia Britanika, Ensiklopedia Britanika, Tomo 5. Edision 15. Nangipablaak Ensiklopedia Britanika, 2002, p. 547.
- ^ Ensiklopedia Britanika: Diksionario dagiti Arte, Siensia, ken Sapasap a Literatura, Tomo XI (Maikasiam nga Edision—Popular a Naimaldit nga ed.). Naala idi 4 Mayo 2008.
Idi 1614 dagiti estado iti Olanda ket nangited kadagiti sinoman nga umili ti Olandes iti uppat a monopolio iti ania man a sangladan wenno lugar ti komersio a maduktalanna iti dayta a rehion (Guiana). Ti immuna a pagtaengan, nupay kasta, idiay Surinam (idi 1630) ket naaramid babaen ti maysa nga Ingles, a ti naganna ket napreserba babaen ti Waig ni Marshall.
- Surinam
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Olandes
- Dagiti dati a kolonia ti Olanda
- Dagiti dati a kolonia ti Ingles
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Karibe
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagsasao nga Olandes
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Glottolog
Ti Glottolog ket bibliograpiko a database dagiti saan unay nga ammo a pagsasao iti lubong ken nataripato daytoy iti Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology idiay Leipzig, Alemania. Adda dagiti dua a komponente: Ti katologo Languoid, ti katologo dagiti pagsasao ken dagiti pamilia ti pagsasao iti lubong; ken ti Langdoc, ti bibliograpia. Daytoyket maigiddiat manipud iti ad-adu nga ammo nga Ethnologue kadagiti nadumaduma a positibo a waya: Daytoy ket mangpadas laeng a mangawat kadagiti pagsasao a napasingkedanen nga adda ken naidumduma babaen dagiti editor (dagiti karuay a saan pay a napasingkedan, ngem tinawid manipud iti sabali a taudan, ket mamarkaan a kas "spurious" wenno "unattested");[1] daytoy ket mangpadas laeng a mangidasig kadagiti pagsasao kadagiti pamilia a naipakitan nga umiso; naited dagiti adu a bibliograpiko a pakaammo, a naipangpangruna para kadagiti saan unay nga ammo a pagsasao; ken, iti limitado a gay-at, dagiti alternatibo a nagan ket nailista segun ti dagiti taudan nga agusar kaniada. Kadagiti dadduma a kaso, dagiti nagan ti pagsasao kadagiti naikabil iti bibliograpia iti Langdoc ket nainaganan dagitoy babaen ti kodigo ti ISO wenno Glottolog; daytoy ket banag nga agdama a mapadpadakkel. Ti Glottolog ket maigiddiat met kadagiti nadumaduma a negatibo a waya: Ti kangrunaan, malaksid ti agmaymaysa a punto a lokasion iti mapa ket iti heograpiko a sentrona, awan ti maited nga etnograpiko wenno demograpiko a pakaammo. Dagiti akin-ruar a silpo ket maited iti ISO, Ethnologue, ken dagiti dadduma nga online a database ti pagsasao.
Ti edision 2.2 ket naipablaak iti online idi 2013, ken nalisensiaanbabaen ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License. Ti edision 2.4 ket naipablaak idi 2015.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Kitaen para iti kas pagarigan ti seksion ti bookkeeping para kadagiti pagsasao ti ISO languages nga inkeddeng ti Glottolog a mainaig nga agdumaduma.
Daytoy a panangisalumina ket saan a maipakat kadagiti dialekto, nga adu kadagitoy ket tinawid manipud iti MultiTree wenno sabali a taudan nga awan iti pammasingked.


text:
Bangui, Ilocos Norte
Ti Bangui, wenno opisial nga ammo a kas Munisipio ti Bangui, ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bangui ket nabennebenneg iti 14 a barbaranggay.[2] Babaen ti keddeng ti Korte Suprema idi Agosto 10, 2012 ti baranggay San Isidro ket naiyalis manipud iti Bangui ken naikamang iti ili ti Dumalneg, Ilocos Norte.[4]
- Abaca
- Bacsil
- Banban
- Baruyen
- Dadaor
- Lanao
- Malasin
- Manayon
- Masikil
- Nagbalagan
- Payac
- San Lorenzo (Poblacion)
- Taguiporo
- Utol
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Bangui | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ PR-201309-PP2-01
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Kategoria:Flora ti Amianan nga Amerika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 11 a subkategoria, manipud iti 11 a dagup.
*
- Flora ti Kanada (3 K, 1 P)
- Flora ti Mehiko (11 K, 25 P)
A
- Flora ti Abagatan akindaya nga Estados Unidos (5 K, 6 P)
- Flora ti Abagatan akinlaud nga Estados Unidos (2 K, 1 P)
- Flora ti Amianan-Tengnga nga Estados Unidos (1 K, 1 P)
F
- Flora ti Akindaya a Kanada (2 K, 2 P)
K
- Flora ti Karibe (15 K, 27 P)
R
- Ruruot ti Amianan nga Amerika (2 K, 4 P)
Pampanid iti kategoria "Flora ti Amianan nga Amerika"
Dagiti sumaganad a 8 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 8 a dagup.


text:
Abagatan nga Aprika
Ti Abagatan nga Aprika, opisial a ti Republika ti Abagatan nga Aprika, ket maysa a pagilian a mabirukan idiay akin-abagatan a murdong iti Aprika. Nabingbingay daytoy iti siam a probinsia, nga addaan iti 2,798 kilometro (1,739 mi) nga aplaya[8][9] kadagidiay taaw ti Atlantiko ken Indiano.[10] Iti amianan iti daytoy a pagilian ket naisanglad dagiti kaarrubana a teritorio iti Namibia, Botswana ken Zimbabwe; ti daya ket ti Mozambique ken Eswatini; ti Lesotho ket maysa a enclave a napalikmutan babaen ti teritorio ti Abagatan nga Aprika.[11]
Nagsasabtan: 30°S 25°E / 30°S 25°E
Ti Abagatan nga Aprika ket maysa nga adu ti etnikona a pagilian ken adda dagiti nadumaduma a kultura ken pagsasao. Adda dagiti sangapulo ket maysa a mabigbigan a pagsasao iti batay-lintegna.[10] Dua kadagitoy a pagsasao ket nagtaud idiay Europa: Ingkes ti Abagatan nga Aprika ken Afrikaans, ti maysa a pagsasao a nangruna a nagtaud manipud iti Olandes a sinasao babaen dagiti kaaduan ti puraw ken dagiti Namarisan a Taga-Abagatan nga Aprika. Nupay nga ti Ingles ti kadawyan nga inus-usar iti biag ti publiko ken komersio, daytoy ket ti maikalima laeng a kaaduan nga ibalbalayan a pagsasao.[10] Amin nga etniko a ken dagiti grupo ti pagsasao ket addaan iti politiko a pannakairepresentana ti batay-linteg a demokrasia ti pagilian a mangbukel ti parlamentario a republika; a saan a maipada kadagiti kaaduan a parlamentario a republika, dagiti puesto ti daulo iti estado ken daulo iti gobierno ket naitiptiponda iti maysa a nagitaltalek ti parlamentario a Presidente.
Agarup a 79.5% ti populasion ti Abagatan nga Aprika ket addaan iti kaputotan a nangisit nga Aprikano,[12] a nabingbingay kadagiti nadumaduma nga etniko a grupo nga agsasao kadagiti sabsabali a pagsasao a Bantu, ken siam kadagitoy ket addaan iti opisial a kasasaad.[10] Ti Abagatan nga Aprika ket aglaon pay kadagiti kadakkelan a komunidad dagiti Europeano, Asiatiko, ken dagiti naglalaok iti kaputotan idiay Aprika.
Ti Abagatan nga Aprika ket nairanggo a kas maysa a naitengngaan ti ngato ti matgedan nga ekomnomia babaen ti Banko ti Lubong.[13] Adda daytoy ti kadakkelan nga ekonomia idiay Aprika, ken ti maika-28 a kadakkelan iti lubong.[14] Agarup a pagkapat ti populasion ket awan trabahona[15] ken agbibiag ti basbassit ngem US $1.25 ti maysa nga aldaw.[16]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Ti Batay-linteg". Batay-linteg a korte iti Abagatan nga Aprika. Naala idi 3 Septiembre 2009.
- ^ "Nagruna nga Agglomerasion iti Lubong". Citypopulation.de. Naala idi 30 Oktubre 2011.
- ^ Ti Khoi, Nama ken Sasao a San; senial a pagsasao; Aleman, Griego, Gujarati, Hindi, Portuges, Tamil, Telegu ken Urdu; ken Arabiko, Hebreo, Sanskrito ken "ken dadduma pay a pagsasao nga inus-usar kadagiti maipanggep ti relihion idiay Abagatan nga Aprika" ket addaan iti opisial a kasasaad. Kitaen ti Kapitulo 1, Artikulo 6, iti Batay-linteg.
- ^ "Mid-year population estimates 2015" (PDF). Statistics South Africa. Naala idi 11 Agosto 2015.
- ^ a b c d "South Africa". International Monetary Fund. Naala idi 2015-04-26.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Naala idi 15 Disiembre 2015.
- ^ "Turay ti Aprikano Panagpatalged ti Maritimo". Turay ti Abagatan nga Aprika a Panagpatalged ti Maritimo. Naala idi 16 Hunio 2008.
- ^ "Coastline". The World Factbook. CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-07-16. Naala idi 16 Hunio 2008.
- ^ a b c d "Napardas a Kinapudno para iti Abagatan nga Aprika". SouthAfrica.info. Abril 2007. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-07-19. Naala idi 14 Hunio 2008.
- ^ Guy Arnold. "Lesotho: Tawen a Naireprepaso 1996 – Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Naala idi 30 Oktubre 2011.
- ^ "Tangnga ti tawen a karkulo ti populasion 2011" (PDF). Dagiti Estadistika ti Abagatan nga Aprika. 2011. Naala idi 30 Hulio 2011.
- ^ "Abagatan nga Aprika – Banko ti Lubong". Data.worldbank.org. Naala idi 30 Oktubre 2011.
- ^ Ti datos ket mangitudtudo ti tawen ti 2010. Datos a nakaibatayan ti Sangalubongan a Pangpakitaan ti Panagrangrang-ay, Banko ti Lubong. Naala idi 30 Septiembre 2011.
- ^ "Ti Abagatan nga Aprika nga Awan Trabahona ket Dumakdakkel iti 23.5%". Bloomberg. 5 Mayo 2009. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "HDI" (PDF). UNDP.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- A History of South Africa, Third Edition. Leonard Thompson. Yale University Press. 1 Marso 2001. 384 pages. ISBN 0-300-08776-4.
- Economic Analysis and Policy Formulation for Post-Apartheid South Africa: Mission Report, Agosto 1991. International Development Research Centre. IDRC Canada, 1991. vi, 46 p. Without ISBN
- Emerging Johannesburg: Perspectives on the Postapartheid City. Richard Tomlinson, et al. 1 Enero 2003. 336 pages. ISBN 0-415-93559-8.
- Making of Modern South Africa: Conquest, Segregation and Apartheid. Nigel Worden. 1 Hulio 2000. 194 pages. ISBN 0-631-21661-8.
- South Africa: A Narrative History. Frank Welsh. Kodansha America. 1 Pebrero 1999. 606 pages. ISBN 1-56836-258-7.
- South Africa in Contemporary Times. Godfrey Mwakikagile. New Africa Press. Pebrero 2008. 260 pages. ISBN 978-0-9802587-3-8.
- The Atlas of Changing South Africa. A. J. Christopher. 1 Oktubre 2000. 216 pages. ISBN 0-415-21178-6.
- The Politics of the New South Africa. Heather Deegan. 28 Disiembre 2000. 256 pages. ISBN 0-582-38227-0.
- Twentieth-Century South Africa. William Beinart Oxford University Press 2001, 414 pages, ISBN 0-19-289318-1
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Abagatan nga Aprika iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Laki
Ti Laki[2](لەکی; Lekî) ket naikeddeng a dialekto ti Akin-abagatan a Kurdo.[3][4][5][6] Ti leksikal a pannakaipada iti Khorramabadi Luristani ket 78%, iti Persiano nga Irani ket 70%, ken iti Akin-amianan a Luri ket 69%.[1]
Ti Laki ket agdama a naisasao[7] kadagiti lugar ti abagatan ti Hamadân ken mairaman dagiti ili ti Nahawand, Tuisirkân, Nurâbâd, Ilâm, Gilân, ken Pahla (Pehle), ken dagiti pay away kadagiti distrito ti Horru, Selasela, Silâkhur, ken ti akin-amianan nga Alishtar idiay akinlaud nga Iran. Adda pay dagiti nangruna a kolonia ti Laki a naiwarwaras manipud iti Khurâsân aginggana idiay Baybay Mediteraneo. Adda pay dagiti bassit a grupo dagiti agsasao iti Laki a mabirukan idiay Azerbaijan, ti banbantay ti Alburz, ti rehion ti aplaya ti Kaspio, ti enclave ti Khurasani (iti kaadayo a kas idiay Birjand), ti kabanbantayan a daga a pagbaetan ti Qum ken Kâshân, ken ti rehion a pagbaetan ti Adiyaman ken ti karayan Ceyhan idiay adayo nga akinlaud a Kurdistan iti Anatolia. Adu pay dagiti tribu ti Kurdo nga agnagan iti Lak a makasao kadagiti sabali a dialekto ti Kurdo (wenno agraman kadagiti sabali a pagsasao) ken mabirukanda manipud iti Adana aginggana idiay sentral nga Anatolia iti Turkia, idiay Daghistân iti Kaukaso ti Rusia, ken manipud idiay Ahar aginggana kadagiti suburbio ti Teheran iti Iran.
Ti sintasis ken bokabulario ti Laki ket nakaron a nabaliwan babaen ti Luri, ken sanga met daytoy iti Baro a Persiano, ti pagsasao nga Abagatanm a laud nga Iraniko. Ti sistema a batayan a gramatiko ken berbo ti Laki, kasla amin dagiti sabali a dialekto ti Kurdo, ket nalawag nga Amianan a laud nga Iraniko. Daytoy a pannakaikabagian ket kaaduan pay a pasingkedan babaen dagiti tidda iti Laki iti gramatiko a kapada ti Kurdo, ti ergatibo a pannakaaramid. Isu a ti pagsasao a Laki ket pundamental a sabali manipud iti Luri, ken kapada iti Kurdo.
Ti Laki ken Taga-ugma a Persiano[urnosen | urnosen ti taudan]
Panangiyasping iti Laki ken dagiti sabali a karuay ti Kurdo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti maris iti Laki[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalendario iti Laki[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Laki iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Laki – Kurdish Academy of language
- ^ Windfuhr, G. (2009). The Iranian Languages, Routledge, p. 587
- ^ Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden (Reichert) 2000.
- ^ Rüdiger Schmitt (Hg.): Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden (Reichert) 1989.
- ^ V. Minorsky, "Lak", Encyclopaedia of Islam.
- ^ [1]
- ^ Sabali, ti "hani» iti kaibuksilan ti Laki ken Lury ket "natalna".


text:
John Locke
Ni John Locke FRS (/ˈlɒk/; 29 Agosto 1632 – 28 Oktubre 1704), kaaduan nga ammo a kas ti Ama ti Klasiko a Liberalismo,[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Locke, John. Ti Surat a Maipanggep ti Panakaipatuboy Routledge, New York, 1991. p. 5 (Pangyuna)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni John Locke iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig ken ni John Locke iti Wikisource (iti Ingles)
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni John Locke iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Pierre Curie
Ni Pierre Curie (Pranses: [kyʁi]; 15 Mayo 1859 – 19 Abril 1906) ket Pranses a pisiko, pionero iti kristalograpia, magnetismo, piezoelektrisidad ken radioaktibidad. Idi 1903, isu ken kakuyogna ti asawana a ni Marie Skłodowska Curie ken ni Henri Becquerel ket nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika, "iti pannakabigbig kadagiti ektraordinario a serbisio kadagiti kimmadduanda a panagsukimat a naduktalan babaen ni Propesor Henri Becquerel".
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pierre ket naipasngay idiay Paris ken anak a lalaki ni Eugène Curie (28 Agosto 1827 – 25 Pebrero 1910) ken ni Sophie-Claire Depouilly Curie (15 Enero 1832 – 27 Septiembre 1897). Isu ket sinursuruan ababen ti amana, ken iti nasapa a kinaagtutubona, isu ket nangipakpakita ti napigsa a kalaing iti matematika ken heometria. Idi isu ket 16, isu ket nagun-odna ti grado iti matematika. Idi nagtawen iti 18 nalpasnan iti kapada ti nangatngato a grado, ngem saan a dagus a nangala iti doktorado gapu ti kaawan ti kuarta. Imbes ket a nagtrabaho a kas mangisursuro iti laboratorio.
Idi 1880, ni Pierre ken ti laklakay a kabsatna a lalaki a ni Jacques (1856–1941) ket nangipakita a ti kababalin ti elektriko ket mapataud no mapandagan dagiti kristal, a kas ti piezoelektrisidad. Tapno matulongan ti trabahoda, pinarnuayda ti Eektrometro a Piezoelektriko Quarts. Kalpasanna daytoy, idi 1881, nangipakpakitada ti kasumbangir nga epekto: a dagiti kristal ket mabalin a madadael ti porma no maitignay iti maysa a lugar ti elektriko. Gangani amin a sirkuito ti elektroniko ket agkammataleken iti daytoy iti porma dagiti osilador ti kristal.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kimmadduaan a naigunguna kenni Pierre Curie ken ti asawana a ni Marie Curie
- ^ Manbachi, A. ken ni Cobbold R.S.C. (Nobiembre 2011). "Development and Application of Piezoelectric Materials for Ultrasound Generation and Detection". Ultrasound. 19 (4): 187–196. doi:10.1258/ult.2011.011027. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-09-03. Naala idi 2014-06-03.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Pierre Curie iti Wikimedia Commons
- NOBELPRIZE.ORG: Pakasaritaan ni Pierre ken ni Marie
- http://www.nobel.se/physics/laureates/1903/index.html Premio Nobel ni Pierre Curie
- Opisial a biobgrapia ti Nobel
- Biograpia ti Amerikano nga Instituto ti Pisika Naiyarkibo 2015-02-16 iti Wayback Machine
- Ababa a bibliograpia fpara kenni Pierre Curie Naiyarkibo 2006-08-28 iti Wayback Machine
- Pablaak ni Curie kadagiti papel ti Akademia dagiti Siensia ti Pransia Naiyarkibo 2007-10-20 iti Wayback Machine
- Luglugar ken pannakalaglaguip a mainaig kenni Pierre Curie


text:
Daya a Malaysia
Ti Daya a Malaysia (Malaysia Timur), ammo pay a kas Sabah, Sarawak kenLabuan (Sabah, Sarawak dan Labuan)[1] wenno Borneo a Malaysiano,[2] ket ti parte ti Malaysia a mabirukan iti isla ti Borneo. Daytoy ket buklen dagiti estado ti Malaysia ti Sabah, Sarawak, ken ti Teritorio a Pederal ti Labuan.[3] Daytoy ket mabirukan iti daya ti Peninsular a Malaysia (Laud a Malaysia),[4] a mabirukan idiay Peninsula Malayo. Naisina dagiti dua babaen ti Baybay Abagatan Tsina.[5] Bayat a ti Daya a Malaysia ket saan unay a matagtagitao ken saan unay a naparang-ay ngem ti Laud a Malaysia, dakdakkel ti masa ti dagana ken ad-adu daytoy kadagiti natural a rekurso a naipangpangruna kadagiti reserba ti lana ken gas.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Ti termino a "Sabah , Sarawak dan Labuan" (Sabah , Sarawak dan Labuan) ket ad-adu a kadawyan a maus-usar idiay Malaysia tapno maliklikan iti panangibaga iti "Daya a Malaysia" ken "Laud a Malaysia" (Peninsular a Malaysia) a kas dua a sabali a pagilian, a kas ti Daya nga Alemania ken Laud nga Alemania.
- ^ "Malaysia urged to scrap coal plant in eco-sensitive Borneo". AFP. 7 Hulio 2010. Naala idi 8 Hulio 2010.
- ^ http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2006:354:0019:0028:EN:PDF
- ^ "Location". Malaysia Travel.org.uk. Naala idi 7 Hulio 2010.
- ^ "Malay Peninsula". HarperCollins Publishers. Naala idi 7 Hulio 2010.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Virtual Malaysia – Ti Opisial a Pagserrekan ti Ministro ti Turismo, Malaysia


text:
Golpo ti San Lorenzo
Ti Golpo ti San Lorenzo (Pranses: Golfe du Saint-Laurent) ket ti rummuran ti Nalatak a Dandanaw ti Amianan nga Amerika babaen ti Karayan San Lorenzo iti Taaw Atlantiko. Ti golpo ket napalikmutan bassit iti baybay, ken sakupenna ti kalawa iti agarup a 236,000 kuadrado kilometro (91,000 sq mi) ken aglaon iti agarup a 35,000 kubiko kilometro (8,400 cu mi) iti danum, ken pagresultaan daytoy iti pagtengngaan a kaadalen iti 148 metro (486 ft).
HeograpiaUrnosen
Ti Golpo ti San Lorenzo ken nabeddengan iti amianan babaen ti Peninsula Labrador ken Quebec, iti daya babaen ti Saint-Pierre ken Newfoundland, iti abagatan babaen ti peninsula Nova Scotia ken Isla Rawis Breton, ken iti laud babaen ti Peninsula Gaspe, New Brunswick, ken Quebec. Dagiti dadduma pay nga isla a mabirukan iti Golpo ti San Lorenzo ket mairaman ti Isla Anticosti, Isla Prinsipe Eduardo, Îles-de-la-Madeleine, Isla Rawis Breton, Isla San Pedro, ken Miquelon-Langlade.
Kagudua dagiti sangapulo a probinsia ti Kanada ket maisilpo iti Golpo: ti New Brunswick, Nova Scotia, Isla Prinsipe Eduardo, Newfoundland ken Labrador, ken Quebec.
Malaksid met iti Karayan San Lorenzo, dagiti dadduma pay a waig nga agayus iti Golpo ti San Lorenzo ket mairaman ti Karayan Miramichi, Karayan Natashquan, Karayan Romaine, Karayan Restigouche, Karayan Margaree, ken Karayan Humber.
Dagiti sanga ti Golpo ket mairaman ti Luek Chaleur, Luek Fortuna, Luek Miramichi, Luek St. George, Luek dagiti Isla, ken Lingsat Northumberland.


text:
Momoko Kōchi
Ni Momoko Kōchi (河内 桃子, Kōchi Momoko) (7 Marso 1932 – 5 Nobiembre 1998) naiyanak a kas ni Momoko Ōkōchi (大河内 桃子, Ōkōchi Momoko), ket Haponesa nga aktres idi iti enteblado ken telebision. Isu ket naipasngay idi idiay Hapon.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://pantheon.world/profile/person/Momoko_Kōchi; naala idi: 9 Oktubre 2017.
- ^ a b data.bnf.fr; panangilasin ti BNF: 14195272c.
- ^ Bariweswes, allmovie.com; Naala idi Mayo 2010
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Momoko Kōchi iti Wikimedia Commons
- Momoko Kōchi iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Baja California Sur
Ti Baja California Sur (Panangibalikas nga Espaniol: [ˈbaxa kaliˈfoɾnja suɾ] (dengngen)), (Ilokano: Abagatan nga Akinbaba a California), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Baja California Sur (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Baja California Sur), ket ti maikadua a kabassitan nga estado ti Mehiko babaen ti populasion ken ti maika-31 a naawat nga estado kadagiti 31 nga estado 31 a mairaman ti Siudad ti Mehiko ken mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko.
Sakbay a nagbalin nga estado idi Oktubre 8, 1974, ti lugar ket ammo idi a kas ti Abagatan a Teritorio ti Baja California (El Territorio Sur de Baja California). Daytoy ket addaan iti kalawa iti 73,909 a kuadrado kilometro (28,536 sq mi), wenno 3.57% iti masa ti daga ti Mehiko, ken sakupenna ti akin-abagatan a kagudua ti Peninsula ti Baja California, iti abagatan ti maika-28 a paralelo, ken maipatinayon pay ti di matagtagitao a Rocas Alijos iti Taaw Pasipiko. Daytoy ket nabeddengan iti amianan babaen ti Baja California, iti laud babaen ti Taaw Pasipiko, ken iti daya babaen ti Golpo ti California, wenno ti "Baybay ti Cortés". Ti estado ket addaan kadagiti pagbeddengan iti maritimo iti Sonora ken Sinaloa iti daya, iti ballasiw ti Golpo ti California.
Ti estado ket isu ti ayan ti pagaliwaksayan dagiti turista iti Cabo San Lucas ken San José del Cabo. Ti kadakkelan a siudad ken kapitoliona ket ti La Paz.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Baja California Sur iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Baja California Sur manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Heograpiko a datos a mainaig iti Baja California Sur iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Baja California Sur


text:
Kategoria:Pagpagilian
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 13 a subkategoria, manipud iti 13 a dagup.
- Dagiti dati a pagilian (2 K)
-
- Katkategoria babaen ti pagilian (62 K)
*
- Dagiti listaan ti pagpagilian (4 K, 7 P)
D
- Dagiti pannakaidasig ti pagilian (1 K, 4 P)
- Dagiti pederal a pagilian (3 K, 21 P)
K
- Kodkodigo ti pagilian (3 P)
S
- Pagpagilian babaen ti sangalubongan a gunglo (24 K, 1 P)
T
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya (16 K, 17 P)
Pampanid iti kategoria "Pagpagilian"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
Baybay Arafura
Ti Baybay Arafura ket mabirukan iti laud ti Taaw Pasipiko iti ngato ti kontinental a samang iti pagbaetan tiAustralia ken ti Baro a Guinea ti Indonesia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Arafura ket bineddengan babaen ti Lingsat Torres ken babaen ti dayta ti Baybay Coral iti daya, ti Golpo ti Carpentaria iti abagatan, ti Baybay Timor iti laud ken ti Baybay Banda ken Ceram iti amianan a laud. Daytoy ket 1,290 kilometro (800 mi) iti kaatiddog ken 560 kilometro (350 mi) iti kalawa. Ti kaadalem ti baybay ket nangruna a 50–80 metmetro (165–265 kadkapan) nga umad-adalem iti laud. Kas ababaw a tropikal a baybay, dagiti danumna ket pagtaudan para kadagiti tropikal nga alipugpog.
Ti baybay ket mabirukan iti ngato ti Samang ti Arafura ken parte daytoy ti Samang Sahul. No dagiti pantar ti baybayl ket ababa idi las-ud ti naudi a panawen ti yelo, ti Samang ti Arafura, ti Golpo ti Carpentaria ken ti Lingsat Torres ket nangpormada idi ti nadalumpinas a rangtay ti daga a nangikapet ticonnecting Australia ken Baro a Guinea ken nangpalaka ti migrasion ti tattao manipud iti Asia iti Australia. Ti nagtitipon a masa ti daga ket nagporma ti kontinente ti Sahul.
Sakup[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Baybay Arafura a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro Daya nga India. Ipalawag ti IHO dagiti patingga ti Baybay Arafura a kas dagiti sumaganad:[1]
Iti amianan. Ti akindaya a patingga ti Baybay Ceram [Ti linia manipud iti Karoefa, Baro a Guinea, aginggana iti akindaya a patingga ti Isla Adi, kalpasanna ket mapan iti Tg. Borang, ti akin-amianan a punto ti Noehoe Tjoet [Kai Besar] (5°17′S 133°09′E / 5.283°S 133.150°E)] ken ti akindaya a patingga ti Baybay Banda [Manipud iti Tg Borang, ti akin-amianan a punto ti Noehoe Tjoet, babaen ti daytoy nga isla aginggana iti akin-abagatan a puntona, kalpasanna iti linia amianan a daya ti punto ti Fordata, babaen ti daytoy ngfa isla ken agballasiw a mapan iti amianan a daya a punto ti Larat, Is-isla Tanimbar (7°06′S 131°55′E / 7.100°S 131.917°E), ken agpababa iti daya nga aplaya ti Jamdena [Isla Yamdena] aginggana iti akin-abagatan a puntona, kalpasanna babaen ti Anggarmasa aginggana iti akin-amianan a punto ti Selaroe ken babaen ti daytoy nga isla aginggana iti Tg Aro Oesoe ti akin-abagatan a puntona (8°21′S 130°45′E / 8.350°S 130.750°E)].
Iti daya. Ti abagatan a laud nga aplaya ti Baro a Guinea manipud iti Karoefa (133°27'E) aginggana iti sabangan ti Karayan Bensbak (141°01'E), ken kalpasanna ti linia iti akin-amianan a laud a patingga ti Peninsula York, Australia (11°05′S 142°03′E / 11.083°S 142.050°E).
Iti abagatan. Babaen ti amianan nga aplaya ti Australia manipud iti amianan a laud a patingga ti Peninsula York Peninsula aginggana iti Rawis Don (11°19′S 131°46′E / 11.317°S 131.767°E).
Iti laud. Ti linia manipud iti Rawis Don aginggana iti Tanjong Aro Oesoe, ti akin-abagatan a punto ti Selaroe (Is-isla Tanimbar).
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan ti baybay ket nagparang iti "Dagiti Direksion ti Panaglayag para iti Arafura" ni George Windsor Earl idi 1837 nga inalana manipud kadagiti naratibo da Teniente Kolff ken Modera iti Marina ti Danes.[2]
Naisingasingen a ti nagan nga Arafura ket nagtaud iti Potuges, a pannakadadael daytoi iti balikas ti "Alfours," a ti kaibuksilanna ket "nawaya a lallaki", ngem ti kinaudi a panagsukisok ti Nailian nga Ar-arkibo ti Danes ket nangipakita a dagiti rehistro ti Toponimiko a Diksionario ni AJ van der Aa idi 1939 "dagiti mangtagtagitao ti Moluccas ket tinawtawaganda dagiti bagbagida iti "haraforas", a maipatarus daytoy iti "Anak anak gunung" a kas "annak ti banbantay"."
Ti nagan ti Baybay Arafura ket nagtaud manipud iti indehenio a nagan para iti "ti tattao ti banbantay" iti Moluccas (parte ti Indonesia) kas innaganan babaen ni dagiti Danes Teniente Kolff ken Modera kadagiti tawen ti 1830."
Panagkalap[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Arafura ket mabalin a pagkalapan ti pasayan ken demersal. Ti pasayan a magun-od iti daytoy a baybay ket dagiti sebbangan ti penaeid a maipatinayon pay kadagiti kadawyan nga ikan, dagiti sebbangan ti nemipteridae, ken dagiti dadduma pay a kita ti ikan.
Iti lubong a dagiti ekosistema ti baybay ken dagiti bilang dagiti ikan ket bumasbassiten, ti Baybay Arafura ket maisalumina a kas maysa kadagti kabaknangan a pagkalapan a baybay iti lubong.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Baybay Arafura iti Wikimedia Commons
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naala idi 7 Pebrero 2010.
- ^ Earl, George Windsor; Kolff, D. H.; Modera, Justin (1837). "Sailing directions for the Arafura Sea". Hydrographic Office, Londres.


text:
Dapitan
Ti Siudad ti Dapitan ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Dapitan ket nabingbingay a politikal kadagiti 50 a barbaranggay.[2]
- Aliguay
- Antipolo
- Aseniero
- Ba-ao
- Bagting (Pob.)
- Banbanan
- Banonong (Pob.)
- Barcelona
- Baylimango
- Burgos
- Canlucani
- Carang
- Cawa-cawa (Pob.)
- Dampalan
- Daro
- Dawo (Pob.)
- Diwa-an
- Guimputlan
- Hilltop
- Ilaya
- Kauswagan
- Larayan
- Linabo (Pob.)
- Liyang
- Maria Cristina
- Maria Uray
- Masidlakon
- Napo
- Opao
- Oro
- Owaon
- Oyan
- Polo
- Potol (Pob.)
- Potungan
- San Francisco
- San Nicolas
- San Pedro
- San Vicente
- Santa Cruz (Pob.)
- Santo Niño
- Sicayab Bocana
- Sigayan
- Silinog
- Sinonoc
- Sulangon
- Tag-olo
- Taguilon
- Talisay (Pob.)
- Tamion
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Dapitan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Naimbag a kanito tayo amin kailian nga awan labasna sadino man a batug ti langit ti ayanyo. Ania ngay ti madamag, kakailian okey kadi met laeng ti kasasaad yo dita…no dakami ti kas yo kayat nga ammuen kailian, nasayaat a saan. Ania ti gapuna a saan? Sus, adu ti rason no apay kailian. Ngamin adu ti saan a nasayaat a madamag ta ne ania man ti damagen, inareston sa metten ti senado ni Senator Leila De Lima. Ania ngay dayta, pudno ngatan dayta wenno sarsuela? Tsk, tsk, isu dayta ti masya a kasuronmi nga agbuya iti damag ta kasla sarsuela. Ngem, ala, sapay la koma ta pudno a makadanunen iti korte. Koma, idi pay laeng, no adda naan-anay koma nga ebidensia, idarum a dagus ket mausig ti asinoman awan koman dayta senate inquiry wenno ania pay dita, total saan met a makaipaay iti pangngeddeng ti Senado ta saan met a korte daytoy.
Ngem, ala kailian, saan man a dagita a sarsuela a damdamag ti intay intonaren. Mapantayo ketdi idiay Baguio ta intay maki-flower festival este ay, nalpas met gayamen inton hahahaha, anian sayang ania? Nangrua iti street dancing kas kada float parade. Wen, Kayong Angkuan, no saanka pay a nakadar-ay iti daytoy a flower festival idiay siudad dagiti saleng wenno siudad ti pino, padasem inton maminsan. Ditoy a makita dagiti agkakapintas a float a naarkosan iti sabsabong kasta metten iti street dancing a pakisalisalan dagiti nagduduma a contestant manipud kadagiti nagduduma a lugar a kayatna ti makipaset iti daytoy. Maysa daytoy kadagiti kadakkelan nga aktibidad ti siudad a mapaspasamak tunggal tawen iti bulan ti Pebrero. Adu ti dumaydayo a turista, local ken gangganaet, Kayong Angkuan. Pusek dagiti hotel, transient houses gapu ta awanen ti mapagdagusanda, agaramid da payen iti tent kadagiti parke…daytoy ti maysa kadagiti kadakkelan ti mapastrek ti siudad.
Ngem, ala tangay saantayon a nasambut, Kayong baliwan tay to laengen inton umay a tawen no…sibibiag tayonto pay, a hahaha. Anian apay, saantayo la kadin a mangnamnama a sibibiag tayo pay iti dayta a panawen. Sus ka, tay kunada ngarud adda met laeng iti tao ti panagpautna no maminsan kas kuna tay gayyem ko a nutritionist ania, ibagam no ania ti ipapaunegmo ta ibagak no ania ti status ti health-mo kunana kaniak. Ket pudnonsa ta no dakami, lifestyle ti pagibasaran no ania ti status ti salun-atmo. Hay naku aya nga agpayso. No apay ketdi a no panunoten awanen ti safe a taraon ita malaksid no adda bukodmo a garden iti likudan ti balaymo wenno makuna a backyard garden. Wen Kayong Angkuan, no nagaget ka la ketdi nga agitukit iti arubayam kadagiti namnamaem a makaipaay iti bunga wenno natnateng, agbiag ka a nasalun-at ta manamnama ti kina-safety ti taraon nga inka idasar iti dulang a sagrapen met ti bukodmo a pamilia.
Ngem, sakbay a pumakada kami ita, kailian, ania gayam ti makunayo iti naipadamag a pannakatiliw ni Senador Leila De Lima gapu iti kaso a naipila kontra kenkuana? Ket no saan kami a nagbiddut gapu pay la iti droga dayta. Ngem, ala, ti makunami ania, urayen tayo ti sumaruno a mapasamak kunada ngarud antabayanan ang susunod na kabanata, hahaha. Kasla teleserye ania, Kayong Angkuan.
Bueno, Kakailian, agingga manen ditoy ti intay panagiinnistorya ta inkam man pay kumape ken Apo Editor Thom dita nay ayan pagkapkapian dagiti pada a dual citizen. Nagmayat ngamin ti agigup iti kape barako…sus, ina aya, anian a banglona. Kayong, mapantayon, agpaypayapayen ni Bro Jun. Babayooo, tsuptsup muahmuah. Adios mi Amor!


text:
I-tap-mo ti HOLO card-mo iti TheBus tapno bayadam ti transit ride-mo iti sadinoman iti isla ti Oahu.
No Kasano ti Panagtrabahona
Ikarga ti kuarta iti HOLO card-mo online, babaen ti teleponom, ken kadagiti lokal a retailer. Saan a kasapulan ti agrigat iti kuarta.
Ti laeng aramidem ket agsakay. Tunggal agbayadka iti plete, mapan ti kuartam nga agturong iti maysa a pasa. Apaman a busbosem ti gatad ti maysa a pasa, libre ti panagsakaymo iti nabati nga aldaw, bulan wenno tawen!
I-activate ti autoload tapno maka-reload ti card-mo iti ad-adu a pondo no agkurang. Wenno mabalinmo nga i-set dayta tapno autoload ti maysa a naikeddeng a gatad iti kada bulan.
Para kadagiti pamilia wenno dadduma pay a kasapulan a mangimaton iti adu a kard, mabalinmo nga isilpo dagiti kanayonan a kard iti account-mo babaen ti serial code-na.
Apaman a makaaramidka iti account, dika pulos madanagan manen maipapan iti napukaw a kard! Kanselaem laeng ti napukaw a kard online sa iyakarmo ti balanse iti baro a kardmo.
Dagiti Saludsod a Masansan a Maidamag
Pindutem ti maysa a saludsod dita baba tapno maammuam ti ad-adu pay
No awan ti kuarta a gumatang iti pass up-front wenno dimo ammo no kasano kasansan ti panagluganmo, ti fare capping ti kasayaatan a pagpilian para kenka. Agsakayka laeng, ket ti kuarta a busbosem iti plete ket mapan iti pananggun-od iti maysa nga aldaw, bulan, wenno tinawen a pass. Apaman a busbosem ti gatad a kasapulam tapno makagun-odka iti pasa, libre a makaluganka iti nabati nga aldaw, bulan, wenno tawen.
Iti fare capping, saanmo a kasapulan a pugtuan ti kaadu dagiti panagbiahem iti naited a periodo ti panawen. Daytoy ket makasalbar kenka iti kuarta kadagiti pasa a mabalin a dimo kasapulan bayat a siguraduem a kanayon a makagun-odka iti pasa no masansan nga agsakayka.
Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaen ti Kasano ti Manggun-od iti Day Pass ken No Kasano ti Makagun-od iti Month Pass.
Ti laeng aramidem ket agsakay. Tunggal agbayadka iti plete, mapan ti kuartam nga agturong iti maysa a pasa.
Makagun-od ka ti day pass kalpasan nga bayadam ti nasurok a 2 a ride iti maysa nga aldaw. Ti validity period para iti day pass ket manipud 3 AM iti umuna nga aldaw agingga 2:59 AM iti maikadua. Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaen ti Kasano ti Manggun-od iti Day Pass.
Mabalinmo ti makagun-od iti maysa a bulan a pass manipud umuna agingga iti ngudo ti bulan. Kas pagarigan, no ti maysa nga adulto a rider ket agusar iti $7.50 a plete iti HOLO Card-da iti inaldaw, inton maika-11 nga aldaw ket nagastosdan iti $80 (ti gatad ti Adult monthly pass). Ita, libredanto ti agsakay iti nabati a paset ti bulan. Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaen ti Kasano ti Manggun-od iti Bulan a Pass.
Mabalinmo ti makagun-od iti tinawen a pass manipud Enero 1st agingga iti Disiembre 31st. Kas pagarigan, no makagun-od ti maysa a senior rider iti maysa a bulan a pass ($20) para iti Enero ken Pebrero, kalpasanna mangbusbos laeng iti $5 iti Marso, nagastosdanto iti $45 (ti gatad ti Senior annual pass). Ita, libreda ti agsakay agingga iti ngudo ti tawen. Iti sumaganad a tawen, mabalinda a rugian ti makagun-od iti baro a tinawen a pass inton Enero 1st.
I-tap-mo laeng ti kardmo iti abay ti reader sign iti validator a namarkaan iti HOLO (saan nga iskrin) ket mapanka! Kitaem ti video iti panid ti Tulong tapno makitam no kasano met.
Ita pay laeng mabalinmo nga usaren ti HOLO card iti bus, ngem ipaaymi dayta a magun-od nga usaren iti Handi-Van ken iti riles iti masanguanan.
Mabalin nga iggaman ti HOLO card ti pass wenno naidulin a pateg iti naisilpo nga account. Ti Stored Value ket elektroniko nga alternatibo iti kuarta. Daytoy ket agus-usar ti "smart card" a naglaon ti mikroprosesor a chip ti kompiuter nga agpada a mangidulin ti elektroniko a kuarta ken mangproseso kadagiti pinansia a transaksion.
Mabalinmo nga i-click iti baba tapno makitam dagiti kanayonan a sungbat kadagiti masansan a saludsod wenno mabalinmo ti tumawag iti (808) 768-4656 ken makisarita iti pannakabagi ti HOLO.


text:
International Standard Serial Number
Ti International Standard Serial Number (ISSN) ket ti naisangayan a numero ti walo a bilang nga inus-usar a panangilasin ti periodikal a pablaak iti naisangayan a kita ti midia.[1] Daytoy ket maaw-awat iti sangatlubongan a kas ti kammasapulan a panangilasin para iti panangigiddiat ti nagbaetan dagiti agpapada titulo ti serial ken panagpakabael kadagiti pamay-an ti panagpasingked ken panangibilin, panagtaripato ti urnos, nainkalintegan a deposito, dagiti panangipabulod dagiti biblioteka ken kdpy.[2]
No maipablaak ti periodikal, nga addaan iti agpada a linaon, iti dua wenno ad-adu a sabali a midia, mainaganan iti sabali nga ISSN iti tunggal maysa a kita ti midia – a naisangayan kadagiti kita ti naimaldit ken elektroniko a midia, a nainaganan ti naimaldit nga ISSN (p-ISSN) ken elektroniko nga ISSN (e-ISSN wenno eISSN).
Ti sistema ti ISSN ket immuna idi a naaramid a kas maysa nga internasional a pagalagadan ti ISO idi 1971 ken naipablaak a kas ti ISO 3297 idi 1975.[3] Ti subkomite ti ISO iti TC 46/SC 9 ket isu ti akinrebbeng para iti pagalagadan. Ti panangikeddeng iti naisangayan a panangilasin iti serial a kas linaon (panangisilpo kadagiti nadumaduma a midia), ti ISSN-L ket nasken a mausar, a kas inpalawag babaen tiy ISO 3297:2007.
Elektroniko nga ISSNUrnosen
Ti e-ISSN (or eISSN) ket ti maysa a pagalagadan nga etiketa para iti "Elektroniko nga ISSN", ti ISSN para iti elektroniko a midia (online) a bersion iti maysa a serial.[4]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ What is an ISSN?, ISSN International Center.
- ^ http://www.bl.uk/bibliographic/issn.html
- ^ ISSN and ISO standards, ISSN International Center, 2008.
- ^ "La nueva Norma ISSN facilita la vida de la comunidad de las publicaciones en serie", A. Roucolle. "La Nueva Norma ISSN". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Disiembre 2014. Naala idi 29 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Listan dagiti 63800 a numero ken titulo ti ISSN
- ISSN International Centre
- "Cataloging Part", ISSN Manual (PDF), ISSN International Centre.
- How U.S. publishers can obtain an ISSN, Estados Unidos: Biblioteka ti Kongreso.
- ISSN in Canada, Biblioteka ken dagiti Arkibo ti Kanada.
- Getting an ISSN in the UK, Biblioteka ti Britaniko.
- Getting an ISSN in France (iti Pranses), Bibliothèque nationale de France
- Getting an ISSN in Germany (iti Aleman), Deutsche Nationalbibliothek


text:
Ampibia
Dagiti ampibia ket dagiti ektotermiko, tetrapoda a bertebrata iti klase ti Amphibia (Griego ἀuφí, amphi, "dua" + Bíoς, bios, "biag"). Dagitoy ket agnaedda kadagiti nadumaduma a pangtaengan a kaaduan kadagiti sebbangan ket agnanaed iti kaunegan ti naindagaan, posorial, arboreal wenno dagiti nasadiwa a danum nga akuatiko nga ekosistema. Dagiti ampibia ket kadawyan a mamngrugida a kas dagiti dangandangan nga agbibiag iti danum, ngem adda met dagiti sebbangan a nakaparang-ay ti naampon a panagkukua tapno maliklikan dagitoy. Ti ubing ket napasapa mapan iti metamorposis manipud iti dangandangan nga awan ti asang aginggana iti porma a manakman nga agang-anges iti angin kadagiti barada. Dagiti ampibia ket usarenda dagiti kudilda a kas maysa a sekondario a rabaw ti panagangesan ken adda met dagiti bassit a naindagaan a bannasak ken dagiti tukak nga awan dagiti barana ken interoda a mangikeddeng iti kudil. Dagitoy ket superpisial a kapada dagiti reptilia ngem, no kakuyogda dagiti mamalia ken dagiti billit, dagiti reptilia ket amniota ken saan a makasapul kadagiti bagi ti danum tapo agpataudda. Iti kaadda ti narikut a kammasapulanda iti panagpataud ken sumagepsep a kudkudil, dagiti ampibia ket kankanayon a dagiti ekolohiko a panangibaga ken dagiti kinaudi a dekada, addan dagiti dramatiko a pannakaapday dagiti populasion ti ampibia para kadagiti adu a sebbangan iti lawlaw ti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Blackburn, D.C. & Wake, D.B. (2011). "Klase Amphibia Gray, 1825". Iti: Zhang, Z.-Q. (Ed.), "Biodibersidad ti ayup: Ti pagsurotan ti nangatngato nga agpang ti pannakaidasig ken panagsukimat ti taksonomiko a kabaknang". Zootaxa 3148: 26–38.
Dagiti nadakamat a teksto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dorit, R. L.; Walker, W. F.; Barnes, R. D. (1991). Soolohia. Saunders College Publishing. ISBN 978-0-03-030504-7.
- Stebbins, Robert C.; Cohen, Nathan W. (1995). Ti Masna a Pakasaritaan dagiti Ampibia. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-03281-8.


text:
Enero 18
Ti Enero 18 ti maika-18 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 347 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (348 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1904 – Cary Grant, Ingles-Amerikano nga aktor (pimmusay 1986)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1936 – Rudyard Kipling, Briton a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1865)
- 1982 – Huang Xianfan, Insik a mannurat (naipasngay 1899)
- 2016 – Glenn Frey, Amerikano a musikero (naipasngay 1948)


text:
Baybay Molucca
Ti Baybay Molucca (Indones: Laut Maluku) ket mabirukan idiay akinlaud a Taaw Pasipiko, iti kaunegan ti pagilian ti Indonesia. Ti rehion ket nabaknang iti korales ken adddaan kadagiti adu a lugar a pagbatokan.
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Molucca ket beddenganna ti Baybay Banda iti abagatan ket ti Baybay Celebes iti amianan.
Dagiti isla a mangbeddeng iti Baybay Molucca ket mairaman ti Halmahera iti amianan a daya, ti Buru ken Ceram iti tengnga, ken ti Sulawesi iti laud. Ti Is-isla Talaud iti amianan ket kadawyan a ti patingga ti baybay, babaen ti Plata Baybay Molucca, ti tektoniko a plata a nainaganan iti baybay ket sumakop iti ad-adayo nga amianan.
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti "Baybay Molucca" a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro Daya nga India. Ipalawag ti IHO dagiti patingga ti Baybay Molucca a kas dagiti sumaganad:[1]
Iti amianan. Babaen ti linia manipud iti amianan a daya a patingga ti Celebes [Sulawesi] babaen dagiti Isla Siau iti abagatan a punto ti Sangi (3°21′N 125°37′E / 3.350°N 125.617°E) kalpasanna mapan iti akin-abagatan a patingga ti Grupo Talaud, babaen kadagitoy nga isla aginggana kadagiti akin-amianan a daya a patinggada (4°29′N 126°52′E / 4.483°N 126.867°E) ken kalpasanna ti linia a mapan iti Tanjong Sopi, ti akin-amianan a punto ti Isla Morotai.
Iti daya. Babaen ti laud nga aplaya ti Morotai manipud iti Tanjong Sopi ken iti ad-adayo iti abagatan ti Wajaboela (2°17′N 128°12′E / 2.283°N 128.200°E), kalpasanna ti linia a mapan iti akin-amiana a punto ti Halmahera ken agpababa iti laud nga aplayana a mapan iti Tanjong Libolo, ti akin-abagatan a patinggana.
Iti abagatan. Ti linia manipud iti akin-abagatan a patingga ti Halmahera aginggana iti amianan a punto ti Isla Bisa (Setile), kalpasanna idiay akin-amianan a patingga ti Obi Mayor, babaen ti daytoy nga isla aginggana iti Tanjong Ake Lamo, ti akin-abagatan a laud a puntona , kalpasanna mapan idiay Tanjong Dehekolano, ti akindaya a patingga ti Is-isla Soela [Sula] , iti igid dagiti akin-amianan nga aplayada iti Tanjong Marikasoe, ti akinlaud a patingga, kalpasanna ti linia iti abagatan a daya a punto ti Isla Banggai (1°43′S 123°36′E / 1.717°S 123.600°E).
Iti laud. Dagiti daya nga aplaya ti Is-isla ti Banggai ken Peleng aginggana iti amianan a Bangkalan (1°10′S 123°18′E / 1.167°S 123.300°E) kalpasanna ti linia a mapan iti Tg. Botok (Celebes) (1°04′S 123°19′E / 1.067°S 123.317°E) iti likmut iti aplaya iti Tg. Pasir Pandjang (0°39′S 123°25′E / 0.650°S 123.417°E) ken iti ballasiw iti Tg. Tombalilatoe (123°21'E) iti kasumbangir iti aplaya, kalpasanna agpangato iti daya nga aplaya a mapan iti Tg. Poeisan, ti akin-amianan a daya a patingga ti Celebes.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Molucca ket maysa idi nga aktibo a lugar a pagtagilakuan ti rekado ken ammo pay a kas ti is-isla ti rekado , ken tinengngel idi babaen dagiti 4 a sultanato. Ti Portuges, ti Olandes, Ti Britaniko, ken Ti Espaniol.
Dagiti gingined[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti baybay sismiko nga aktibo a lugar gapu ti Plata Baybay Molucca.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lingsat ti Malacca iti laud ti Singapur.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2010-10-15. Naala idi 7 Pebrero 2010.


text:
Alpabeto a Griego
Ti alpabeto a Griego ket isu ti sinuratan nga inus-usar tattan iti panagsurat ti Pagsasao a Griego manipud idi maika-8 a sigloBC.[2] Daytoy ket naibatay manipud ti nasapsapa a alpabeto a Penisio, ken isu met daytoy ti taudan dagiti nadumaduma nga Europeano ken dagiti Tengnga a Daya a sinuratan, a mairaman ti Siriliko ken Latin a sinuratan.[3] Iti pay maipatinayon iti pannaka-usarna iti panagsurat ti pagsasao a Griego, iti taga-ugma ken dagiti moderno a pormana, tialpabeto a Griego tatta nga aldaw ket agserbi pay a taudan dagiti teknikal a simbolo ken etiketa kadagiti adu a dominio iti matematika, siensia ken dagiti dadduma pay a pagobraan.
Iti klasiko ken moderno a pormana, ti alpabeto ket addaan kadagiti 24 a letra, a naurnos manipud ti alpha aginggana iti omega. Kasla iti Latin ken Siriliko, ti Griego ket kasisigud nga addaan kadagiti agmaymaysa a porma iti tungngal maysa a letra; daytoy ket nakaparang-ay iti pannkailasin a kaso ti letra iti baetan dagiti porma ti dakkel a letra ken bassit a letra a paralelo iti Latin iti las-ud ti moderno a panawen.
Dagiti pateg ti uni ken dagiti naitaripnong a transkripsion para kadagiti letra ket aggiddiat iti baetan ti panagusar ti Taga-ugma a Griego ken Moderno a Griego, a maitagikua daytoy kadagiti ponolohiko a panagbalbaliw iti pagsasao.
Iti traditsional a ("politoniko") ortograpia ti Griego, dagiti bokal a letra ket mabalin a maitipon kadagiti nadumaduma a diakritiko, a mairaman dagiti panagtuldek a marka, a makunkuna a dagiti "pananganges" a marka, ken ti iota subscript. Iti agdama a sapasap a panagusar para iti Moderno a Griego manipud kadagiti tawen ti 1980, daytoy a sistema ket napalaka iti makunkuna a "monotoniko" a taripnong.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Swiggers 1996.
- ^ Cook 1987, p. 9.
- ^ Coulmas 1996.
BibliograpiaUrnosen
- Cook, B. F. (1987). Greek inscriptions. Unibersidad ti California Pagmalditan/Britaniko a Museo.
- Coulmas, Florian (1996). Ti Blackwell nga Ensiklopedia dagiti Sistema ti Panagsurat. Oxford: Blackwell Publishers Ltd. ISBN 0-631-21481-X.
- Daniels, Peter T; Bright, William (1996). Dagiti Sistema ti Panagsurat iti Lubong. Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti alpabeto a Griego iti Wikimedia Commons
- Unicode sakop ti Griego
- Dagiti kas pagarigan iti panagsurat iti ima ti Griego


text:
Gentianales
Ti Gentianales ket ti maysa nga urnos dagiti agsabsabong a mula, a mairaman iti kaunegan ti klado ti asterids dagiti eudicotidae. Daytoy ket buklen dagiti ad-adu ngem 16,000 a sebbangan kadagiti agarup a 1,138 a henero kadagiti 5 a pamilia.[1] Ad-adu ngem 80% kadagiti sebbangan iti daytoy nga urnos ket maitagikua iti pamilia ti Rubiaceae.
TaksonomiaUrnosen
Iti pannakaidasig ti sistema ti Dahlgren, adda idi dagiti Gentiales iti super-urnos ti Gentianiflorae (tinawtawagan pay iti Gentiananae). Mairaman dagiti sumaganad a pamilia segun ti sistema ti APG III:[1]
- Pamilia ti Apocynaceae (424 a henero)
- Pamilia ti Gelsemiaceae (2 a henero)
- Pamilia ti Gentianaceae (87 a henero)
- Pamilia ti Loganiaceae (13 a henero)
- Pamilia ti Rubiaceae (611 a henero)
PilohenioUrnosen
Ti sumaganad a pilohenetiko a puonan ket naibatay kadagiti panagadal iti molekular a pilohenetiko dagiti panagsasaruno ti DNA.[2]
EtimolohiaUrnosen
Makaala ti naganna manipud iti pamilia ti Gentianaceae, a naibatay met iti nagan ti henero-kita ti Gentiana. Ti nagan ti henero ket kas pammadayaw ken ni Gentius, ti maysa nga Illyriano nga ari.
Dagiti usarUrnosen
Dagiti kaaduan nga ammo a kameng ti Gentianales ket ti kape, frangipani, Gardenia, gentian, oleander, ken periwinkle.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b Angiosperm Phylogeny Group (2009). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III". Botanical Journal of the Linnean Society. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x.
- ^ Backlund M, Oxelman B, Bremer B (2000). "Phylogenetic relationships within the Gentianales based on NDHF and RBCL sequences, with particular reference to the Loganiaceae". American Journal of Botany. 87: 1029–1043. doi:10.2307/2657003.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Gentianales iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Gentianales iti Wikispecies


text:
Sistema ti immuno
Ti sistema ti immuno ket maysa a sistema dagiti biolohiko nga estruktura ken dagiti proseso iti kaunegan ti maysa nga organismo a mangsalaknib kadagiti sakit. Tapno nasayaat nga agannong , ti maysa a sistema ti immuno ket nasken a makaduktal kadagiti adu a kita dagiti ahente, manipud kadagiti birus aginggana kadagiti parasitiko nga igges, ken mangilasin kaniada manipud kadagiti bukod ti organismo a nasalun-at a kulanit.
Dagiti patoheno ket mabalinda ti napardas nga agbaliw ken umampon, ken isu a makaliklikda ti pannakaduktal ken neutralisasion babaen ti sistema ti immuno, nupay kasta, dagiti nadumaduma a mekanismo ti depensa ket agbalbaliwda met tapno mabigbiganda ket madadaelda dagiti patoheno. Uray dagiti simple a uniselular nga organismo a kas ti bakteria ket agtagikuada ti rudimentario a sistema ti immuno, kadagiti porma iti ensima a mangprotekta kadagitoy kadagiti pannakaalis ti bakteriopago. Dagiti dadduma pay a batayan a mekanismo ti immuno ket nagbalbaliw kadagiti taga-ugma nga eukaryote ken nabatbatida kadagiti moderno a nagtataudanda, kasla dagiti mula ken dagiti insekto.


text:
William Faulkner
Ni William Cuthbert Faulkner (naipasngay a kas ni Falkner, Septiembre 25, 1897 – Hulio 6, 1962), naam-ammuan pay a kas ni Will Faulkner, ket maysa idi nga Amerikano a mannurat ket Premio Nobel a Laureado manipud idiay Oxford, Mississippi. Ni Faulkner ket nagobra kadagiti nadumaduma a naisursurat a midia, a mairaman kadagiti nobela, dagiti ababa a sarita, ti pabuya, dandaniw, salaysay ken dagiti senario a pabuya. Isu ket nagruna a naam-ammuan ket nabigbigan para kadagiti nobela ken dagiti ababa a saritana, ken adu kadagitoy ket naidisso iti binalabala a Kondado ti Yoknapatawpha, ti maysa a lugar a pinartuat ni Faulkner a naibatay iti Kondado ti Lafayette, nga idiay ti kaaduan a nagnaedanna, ken idiay Holly Springs Kondado ti Marshall.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Obituary Dagiti Obituario ti Variety, Hulio 11, 1962.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni William Faulkner iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Sausset-les-Pins
Ti Sausset-les-Pins ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket asideg idiay Carry-le-Rouet, isu a daytoy manipud idi 1908 dagitoy dua a purok ket saanda a husto a nabeddengan. Iti pay maipatinayon, daytoy ket 35 km a kaadayo manipud idiay Marseille, ken42 km a kaadayo manipud idiay Aix-en-Provence.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sausset-les-Pins iti Wikimedia Commons


text:
Baybay Botnia
Nagsasabtan: 61°30′N 19°30′E / 61.500°N 19.500°E
Ti Baybay Botnia (Sueko: Bottenhavet, Pinlandes: Selkämeri) ket isilpona ti Luek Botnia (tinawtawagan pay ti Luek ti Botnia) iti maitutop a Baltiko. Ti Kvarken ket mabirukan iti nagbaetan dagitoy dua. No agkadua, ti Baybay Botnia ken ti Luek ket mangbukel ti dakdakkel nga entidad ti heograpia, ti Golpo ti Botnia, ati ayan ti Baybay Botnia ket ti akin-abagatan a parte parte.[1] Ti sibubukel a Golpo ti Botnia ket mabirukan iti pagbaetan ti Suesia, iti laud, ti Pinlandia, iti daya, ken ti Baybay ti Åland ken ti Baybay Purpuro iti abagatan. Ti kalawa ti rabaw ti Baybay Botnia ket agarup a 79,000 km². Ti kadakkelan kadagiti ili ti aplaya, manipud iti abagatan aginggana ti amianan, ket ti Rauma ken Pori idiay Pinlandia ken ti Gävle ken Sundsvall idiay Suesia. Ti Umeå (Suesia) ken Vaasa (Pinlandia) ket mabirukan idiay kaadaywan nga amianan, idiay asideg ti Luek Botnia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Bottenhavet" (iti Sueko). Nationalencyklopedin. Naala idi 30 Enero 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Baybay Botnia iti Wikimedia Commons


text:
Is-isla Andaman
Ti Is-isla Andaman (அந்தமான் தீவுகள் ) ket mangporma ti maysa a purpuro idiay Luek ti Bengal itipagbaetan ti India, iti laud, ken Myanmar, iti amianan ken daya. Kaaduan ket dagiti parte ti Teritorio ti Kappon ti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti India, bayat nga adda bassit a bilang idiay amianan ti purpuro, mairaman ti Is-isla Coco a tagikua ti Myanmar.
Ti Is-isla Andaman ket pagtaengan dagiti tattao a Sentineles, nga awanan iti kontak iti ania man a sabali a tattao.[1]
Dagiti notaUrnosen
- ^ "Andaman & Nicobar Administration". and.nic.in.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Andaman Island". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti
- Pakasaritaan ken Kultura. Tarabay ti destinasion ti Is-isla Andaman
- India Home Department. The Andaman Islands: with notes on Barren Island. C.B. Lewis, Baptist Mission Press, 1859 read online or download
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Is-isla Andaman iti Wikimedia Commons
- Opisial a website ti Andaman ken Nicobar
- Distrito ti Andaman Naiyarkibo 2012-02-04 iti Wayback Machine (opisial a sitio)


text:
Plantilia:Bulleted list
Daytoy a plantilai ket mabalin a mausar para iti panagpataud ti napungluan a listaan a kapada ti listaan ti
...  HTML. Ti kadawyan a panangipakat ket kadagiti kaunegan ti kapsion, no ti kapada ti panagsurat iti wiki (asterisks iti rugi dagiti baro a linia) ket imposible wenno saan a mabalin a mausar.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{bulleted list |item1 |item2 |...}}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
- Dagiti pangipuesto a parametro (
1,
2,
3...) - dagitoy ti banag ti listaan. No awan dagiti adda a banag ti listaan, awan ti iparuar ti modulo.
class- ti naiduma a klase para kadagiti etiketa ti
... a manglikmut ti listaan, kas ti
plainlinks.
style- ti naiduma nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a manglikmut ti listaan, kas ti
font-size: 90%;.
list_style- ti naiduma nga estilo ti css para iti listaan. Ti pormat ket kapada a kas ti parametro ti
|style=.
item_style- ti naiduma nga estilo ti css para iti amin a banag ti listaan (dagiti etiketa ti
... ). Ti pormat ket kapada a kas ti parametro ti
|style=.
item1_style,
item2_style,
item3_style... - ti naiduma nga estilo ti css para kadagiti tunggal maysa a banag ti listaan. Ti pormat ket kapada a kas ti parametro ti
|style=.
Pagarigan[urnosen ti taudan]
[[Papeles:Example.png|thumb|100px|{{bulleted list |maysa |dua |tallo}}]]
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{unbulleted list}} / {{plainlist}}, dagiti plantilia nga agpataud iti bertikal a listaan nga awanan kadagiti pasakbay (kas dagiti awanan iti punglo, dadduma a sukog, panagbilang).
- {{ordered list}}, ti plantilia nga agpataud iti bertikal a listaan a dagiti banagna ket napasakbayan babaen dagiti umad-adu a bilang wenno dagiti letra.
- {{hlist}} / {{flatlist}}, dagiti plantilia nga agpataud kadagiti horisontal a listaan (dagiti kuerdas ti banag nga insina babaen dagiti interpunct).


text:
Papa Francisco
Ni Papa Francisco (Latin: Franciscus [franˈtʃiskus]; naipasngay a kas ni Jorge Mario Bergoglio[a]; 17 Disiembre 1936) ket isu ti maika-266 ken ti agdama a papa ti Katoliko a Simbaan, isu ket nabutosan babaen ti Konklabe ti papa idi 13 Marso 2013.
Isu ket patubo ti Buenos Aires, Arhentina, ken naikeddeng a kas maysa a padi idi 1969. Idi 1998 isu ket nagbalin nga Arsobispo ti Buenos Aires, ken idi 2001 a kas maysa a kardinal. Isuna ket nabutosan a kas ti papa kalpasan ti panagikkat ti sinarunona a ni Papa Benedicto XVI idi 28 Pebrero 2013. Ni Bergoglio ket pinilina ti nagan a Francisco (ti immuna a papa a nangala ti daytoy a nagan) a kas pammadayaw kenni San Francisco ti Asisi. Isuna ti immuna a Hesuita a papa ken ti immuna a papa manipud ti Kaamerikaan. Isu pay ti immuna a papa manipud ti ruar ti Europa manipud kenni Gregorio III idi maika-8 a siglo.
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Jorge Mario Bergoglio[2] ket naipasngay idi idiay Buenos Aires, isuna ket maysa kadagiti lima nga annak dagiti Italiano nga imigrante iti Piedmontes a taudan, ni Mario José Bergoglio, ket nagtabtrabaho iti perrokarril, ken ti asawana a ni Regina María Sivori, ket maysa nga agtagibalay.[3][4][5] Kas maysa nga agtutubo, ni Bergoglio ket naikkat idi ti maysa barana a kas nagbanagan ti pannakaalisna.[6] Isu ket nagturpos manipud ti maysa a teknikal a sekondaria nga eskuela a kas maysa a tekniko ti kimiko ken kalpasanna, iti tawen ti 21, nangikeddeng a kayatna ti agbalin a padi.[7]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pannakabalikas: [ˈxorxe ˈmaɾjo Berˈɣoɣljo] (Espaniol), [berˈgɔʎʎo] (Italiano)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti insasao ket naala manipud ti drawn from a homilia iti Bede: "Vidit ergo Iesus publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me." "Ni Hesus ket kimmita iti publikano, ken gapu a kimmita iti kaasi ken panagpili, ket kinunkunana, 'Surotendak.'" preso da: Miserando atque eligendo: il motto di Papa Francesco.
- ^ "Dagiti biograpiko a nota ti Kolehio dagiti Kardinal". Vatican.va. Naala idi 2013-03-14.
- ^ Rice-Oxley, Mark (13 Marso 2013). "Papa Francisco: ti naemma a pontipikado nga adad ti maaramat nga arngian iti kinapanglaw". The Guardian (UK). Naala idi 13 Marso 2013.
- ^ "Ni Kardinal Bergoglio ti Arhentina ken Nabutosan a Papa Francisco". Bloomberg. 13 Marso 2013. Naala idi 13 Marso 2013.
- ^ Barney Henderson (14 Marso 2013). "Ni Papa Francisco ket nabutosan a daulo ti katoliko a Simbaan: latest". The Daily Telegraph. Naala idi 14 Marso 2013.
- ^ "Baro a Papa, Francisco, Naamammuan a Kas Naemma a Tao nga adda ti pangtengngaan ti isip iti Sosial a Pannakitignay". CBS New York. CBS Local Media. 13 Marso 2013. Naala idi 2013-03-13.
- ^ La Nación newspaper: Ni Jorge Bergoglio, ti napaut ti karrerna a Hesuita apadi, 13 Marso 2013 (iti Espaniol) Ti artikulo ket mangited kadagiti salaysay: isu ket nagturpos manipud ti industrial a sekondaria nga eskula ti E.N.E.T Nº 27 "Hipólito Yrigoyen" nga adda iti kabaelan a kas maysa a tekniko ti kimiko, ken kalpasanna ket nangrugrugi ti relihioso a panagad-adalna idi nagtawen ti 21, idi nangikeddengen nga isu ket agpalin a maysa a padi.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ken ni Francisco iti Wikimedia Commons
- Batikano: ti Santa Sede – Website ti Batikano


text:
Arhentina
Nagsasabtan: 34°S 64°W / 34°S 64°W
Ti Arhentina /ˌɑːrdʒənˈtiːnə/ (dengngen), opisial nga Arhentino a Republika (Espaniol: República Argentina [reˈpuBlika aɾxenˈtina]), ket isu ti maikadua a kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika babaen ti kadakkel ti daga, kalpasan ti Brasil. Naibuklan a kasla pederasion dagiti 23 a probinsia ken maysa a naturayan a siudad, ti Buenos Aires. Isu daytoy ti maikawalo a kadakkelan a pagilian iti lubong babaen ti kadakkel ti daga ken ti kadakkelan kadagiti agsasao ti Espaniol a pagpagilian.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas 2004–2005". Nailian a Pagadalan ti Estadistika ken Senso iti Arhentina. (iti Espaniol)
- ^ Buenos Aires Herald. "Ti populasion ti Arhentina iti 40, 117,096, nga inbaga ti INDEC".
{{cite web}}: Akinruar a silpo iti
(tulong)
|author=
- ^ a b c d "Argentina — World Economic Outlook Database, Septiembre 2011". Imf.org. 2006-09-14. Naala idi 2012-01-07.
- ^ "GINI index (World Bank estimate)". World Bank. Naala idi 19 Pebrero 2015.
- ^ "Human Development Report 2014 – Summary" (PDF). New York, NY, USA: United Nations Development Programme. 2014. pp. 15, 16. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 27 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Opisial a website (iti Espaniol)