text:
1Iti bulan ti Nisan, iti maika-duapulo a tawen a panagturay ni Artaxerxes nga ari, nangpili isuna iti arak, innalak ti arak ket intedko daytoy iti ari. Ita, saanak pay a pulos a nagliday iti imatang ti ari.
2Ngem kinuna ti ari kaniak, “Apay a nagliday ta rupam? Kasla saanka met a masakit. Mabalin a kinaliday ti puso daytoy.” Ket kasta unay ti panagbutengko.
3Kinunak iti ari, “Agbiag koma ti ari iti agnanayon! Apay koma a saan nga agliday ti rupak? Ti siudad, a nakaitaneman dagiti ammak, ket nadadael ken napuoran dagiti ruangan daytoy.”
4Ket kinuna ti ari kaniak, “Ania ti kayatmo nga aramidek?” Isu a nagkararagak iti Dios ti langit.
5Ket insungbatko iti ari, “No kasla nasayaat daytoy iti ari, ken no makaay-ayo ti inaramid ti adipenmo iti imatangmo, ibaonnak koma a mapan idiay Juda, iti siudad a nakaitaneman dagiti ammak, tapno bangonek manen daytoy.”
6Insungbat ti ari kaniak (nakatugaw met idi ti reyna iti abayna), “Kasano kabayag ti kaawanmo ken kaanoka nga agsubli?” Naragsakan ti ari a nangibaon kaniak idi imbagak kenkuana dagiti petsa.
7Ket kinunak iti ari, “No pakaragsakan ti ari, ikkannak koma kadagiti surat para kadagiti gobernador iti ballasiw ti Karayan tapno palubosandak a lumabas kadagiti masakupanda iti panagturongko idiay Juda.
8Adda koma pay surat a para kenni Asaf nga agay-aywan iti kabakiran ti ari, tapno ikkannak iti tarikayo a maaramid nga awanan kadagiti ruangan ti sarikedked iti abay ti templo, para iti pader ti siudad, ken para iti balay a pagnaedak.” Ket gapu ta adda kaniak ti ima ti Dios, pinatgan ti ari dagiti kiddawko.
9Dimtengak kadagiti gobernador iti ballasiw ti Karayan, ket intedko kadakuada dagiti surat ti ari. Ita, pinakuyogannak ti ari kadagiti opisial ti armada ken lallaki a nakakabalio.
10Idi nangngeg daytoy da Sanballat a Horonita ken Tobias nga adipen nga Ammonita, saanda a naragsakan nga adda immay nga agtarigagay a tumulong kadagiti tattao ti Israel.
11Isu a napanak idiay Jerusalem ken addaak idiay iti tallo nga aldaw.
12Bimmangonak iti rabii, siak ken dagiti sumagmamano a lallaki a kaduak. Awan ti nangibagaak iti inkabil ti Diosko iti pusok nga aramidek para iti Jerusalem. Awan ti intugotko nga ayup, ti laeng ayup a pagsaksakayak.
13Iti rabii, rimmuarak iti Ruangan ti Tanap, nga agturong iti Bubon ti Atap nga aso ken iti Ruangan a Pagiruaran ti Rugit ket sinukimatko dagiti pader ti Jerusalem a narba ken dagiti kayo a ruangan a napuoran.
14Kalpasanna, napanak iti Ruangan ti Burayok ken iti tangke ti ari. Nailet unay ti disso a paglasatan ti ayup a pagsaksakayak.
15Isu a napankami iti dayta a rabii iti tanap ket sinukimatmi ti pader, nagsubliak ket simrekak iti Ruangan ti Tanap ket nakasubliak ngarud.
16Saan nga ammo dagiti mangiturturay ti napanak wenno ti inaramidko ken saanko pay nga impakaammo kadagiti Judio, wenno kadagiti padi, wenno kadagiti opisial, wenno kadagiti mangiturturay, wenno kadagiti dadduma a nangaramid iti trabaho.
17Kinunak kadakuada, “Makitayo ti parikut a sangsangoentayo, no kasano a nadadael ti Jerusalem ken napuoran dagiti ruangan daytoy. Umaykayo, ket bangonentayo manen ti pader ti Jerusalem tapno saantayon a maibabain.”
18Imbagak kadakuada nga adda kaniak ti ima ti Dios ken kasta met dagiti sao ti ari nga imbagana kaniak. Kinunada, “Tumakdertayo ket bangonentayo.” Isu a pinapigsada dagiti imada para iti nasayaat a trabaho.
19Ngem idi nadamag da Sanballat a Horonita, Tobias, ti adipen nga Ammonita ken Gesem nga Arabo ti maipapan iti daytoy, linalais ken kinatkatawaandakami, ket kinunada, “Ania ti ar-aramidenyo? Busbusorenyo kadi ti ari?”
20Ket insungbatko kadakuada, “Ti Dios ti langit ti mangted kadakami iti balligi. Adipennakami ket rugiananmi ti agpatakder. Ngem awan ti bingayyo, awan ti karbenganyo ken awan ti pasetyo iti pakasaritaan ti Jerusalem.”


c: text/html

text:
Chicago
Ti Chicago ket ti makatlo a kaaduan ti populasion a siudad idiay Estados Unidos kalpasan ti Siudad ti New York ken Los Angeles. Daytoy ket addaan kadagiti 2.7 riwriw nga agtataeng,[2] daytoy ti kaaduan ti populasion a siudad iti estado ti Illinois ken ti Tengnga a laud ti Amerika. Ti metropolitano a lugarna ket masansan a tinawtawagan iti Chicagoland, ken daytoy ket pagtaengan dagiti 9.5 a riwriw a tattao ken daytoy ti maikatlo a kadakkelan idiay Estados Unidos.[3] Ti Chicago ket isu ti tugaw ti kondado ti Kondado Cook.[a]
Dagiti notaUrnosen
- ^ Ti Sangalubongan nga Eropuerto ti O'Hare nga addaan iti uneg ti nainayon a patingga dagiti siudad ti Chicago ken gumay-at daytoy manipud ti Cook aginggana iti bassit a paset ti Kondado DuPage.[4][5]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ United States. Bureau of the Census (2016), 2016 U.S. Gazetteer Files (iti Ingles), Washington, D.C.: United States Census Bureau, Wikidata Q32859555
- ^ "Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 50,000, Ranked by July 1, 2012 Population: April 1, 2010 to July 1, 2012". U.S. Census Bureau. Mayo 2013. Naala idi Disiembre 5, 2013.
- ^ factfinder2.census.gov
- ^ "Idi 1946, ti Chicago nanggun-od ti daga para iti Eropuerto ti O'Hare, ken mairaman daytoy ti paset iti amianan a daya ti DuPage." Steph McGrath, "DuPage County" Encyclopedia of Chicago chicagohistory.org
- ^ "Tapno maipagtitipon ti panagtengngel iti lugar ti eropuerto, ti Chicago ket innayonna idi Marso 1956, a mairaman ti akinlaud nga igid, idiay Kondado DuPage." Amanda Seligman "O'Hare" Encyclopedia of Chicago chicagohistory.org

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Brasil
Nagsasabtan: 10°S 52°W / 10°S 52°W
Ti Brasil /brəˈzɪl/ (dengngen) (Portuges: Brasil, IPA: [bɾaˈziw]), wenno opisial a makunkuna a Pederatibo a Republika ti Brasil[8](Portuges: República Federativa do Brasil, dengngen (tulong·pakaammo)), ket isu ti kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika. Isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti lubong, babaen ti heographika a kalawa ken babaen ti populasion nga addaan iti sumurok a 192 riwriw a tattao.[9][10] Isu laeng daytoy ti agsasao ti Portugés iti Kaamerikaan ken ti kadakkelan a lusópona a pagilian iti lubong.[9]
Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Atlantiko iti daya, ti Brasil ket adda ti pantar iti 7,491 km (4,655 mi).[9] Nabeddengan ti amianan babaen ti Venezuela, Guyana, Suriname ken ti Pranses a ballasiw a rehion iti Pranses a Guiana; iti amianan a laud babaen ti Colombia; iti laud babaen ti Bolivia ken Peru; iti abagatan a laud baben ti Ahentina ken Paraguay ken iti abagatan babaen ti Uruguay. Adda dagiti nadumaduma a purpuro manipud kadagiti paset ti teritorio ti Brasil, a kas ti Fernando de Noronha, Rocas Atoll, Purpuro ti Santo Pedro ken Santo Paulo, ken Trindade ken Martim Vaz.[9] Pagbeddenganna amin dagiti sabsabali anga Abagatan nga Amerika malaksid ti Ecuador ken Chile.
Ti Brasil ket maysa a kolonia idi iti Portugal manipud iti isasanglad ni Pedro Álvares Cabral idi 1500 aginggana idi 1815, a daytoy ket naipangato iti ranggo a pagarian ken ti Nagkaykaysa a Pagarian iti Portugal, Brasil ken ti Algarves ket naporma. Ti kolonia a bedbed ket naburak idi 1808, idi ti kapitolio iti Portuges a kolonial nga imperio ken naisubli manipud iti Lisbon iti Rio de Janeiro, kalpasan a rinaut ni Napoleon ti Portugal.[11] Ti panakawaya ket nagun-od idi 1822 idi naporma iti Imperio iti Brasil, ti maysa a unitario nga estado a tinurayan ti maysa a batay-linteg a monarkia ken maysa a parlamentario a sistema. Daytoy a pagilian ket nagbalin a presidential a republika idi 1889, idi adda maysa a milisia a kudeta a nagiproklama ti Republika, uray no ti bikameral a lehislatura, a natawtawagan tattaan a ti Kongreso, ket napetsaan idi napasingkedan iti immuna a batay-linteg idi 1824.[11] Ti agdama a Batay-linteg, a naipannurotan idi 1988, ket mangipalpalawag ti Brsil a kas maysa a Pederal Republika.[12] Ti Pederasion ket naporma babaen ti kappon iti Pederal a Distrito, dagiti 26 nga Estado, ken dagiti 5,564 Munisipalidad.[12][13]
Ti Ekonomia iti Brasil ket isu ti maikanem iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maikapito babaen ti Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (manipud idi 2011).[14][15] Ti Brasil ket maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel a kangrunaan nga ekonomia ti lubong. Dagiti panagreporma ti ekonomia ket nakaited iti daytoy a pagilian ti baro nga internasional a panakabigbigan.[16] Ti Brasil ket maysa a nagipatakder a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti G20, CPLP, Kappon ti Latin, ti Organisasion dagiti Ibero-Amerikano nga Estado, ti Organisasion dagiti Amerikano nga Estado, Mercosul ken ti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika, ken maysa kadagiti BRIC a pagilian. Ti Brasil ket maysa pay kadagiti 17 a Megadiberso a pagpagilian, a pagtaengan dagiti naidumaduma a kaatapan, masna a katutubo, ken nawatiwat a masna a rekurso kadagiti nadumaduma a nasalakniban a luglugar iti Brasil.[9]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Demographics" [Demograpiko] (iti Ingles). Gobierno ti Brasil. 2011. Naala idi 2011-10-08.
- ^ "Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Cor ou raça" (PDF) (iti Portuges).
- ^ IBGE (29 Nobiembre 2010), Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas (iti Portuges)
- ^ IBGE (31 Agosto 2011), Estimativas das Populações dos Municípios em 2011 (iti Portuges)
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database, April 2021". IMF.org. International Monetary Fund. Naala idi 8 April 2021.
- ^ "GINI index (World Bank estimate) – Brazil". World Bank. Naala idi 8 April 2021.
- ^ "2019 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2019. Naala idi 9 December 2019.
- ^ A kas pagarigan iti national website.
- ^ a b c d e "Brazil". The World Factbook (iti Ingles). Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ "Brazil". The World Factbook (iti Ingles). Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ a b "Introduction of Brazil". The World Factbook. Sentro nga Ahensia ti Saririt. 2008. Naala idi 2008-06-03.
- ^ a b "Constituição da República Federativa do Brasil de 1988" [Brasialiano a Pederal a Batay-linteg] (iti Portuges). Presidência da República. 1988. Naala idi 2021-06-17.
- ^ "Dagiti teritorio a paset iti agpanga munisipalidad" (iti Portuges). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística [Brasiliano nga Instituto iti Heograpia ken Estadistika]. 2008. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-04-27. Naala idi 2008-06-03.
- ^ "World Development Indicators Database" (iti Ingles). Banko ti Lubong. 7 Oktubre 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2009-11-20.
- ^ "Country Comparison – GDP (Purchasing Power Parity)" [Panagpapada dagiti Pagilian – GDP (Pagpadaan ti Kapigsa ti Panag-gatang)]. The World Factbook (iti Ingles). CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2011-02-12. Naala idi 25 Enero 2011.
- ^ Clendenning, Alan (2008-04-17). "Booming Brazil Could Be World Power Soon" [Ti Agrangrang-ay a Brasil ket Maysanton a Kabilegan iti Lubong] (iti Ingles). USA Today. The Associated Press. p. 2. Naala idi 2008-12-12.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Brasil iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Brasil manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Brazil a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Brasil iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Brasil
- Heograpiko a datos a mainaig iti Brasil iti OpenStreetMap


text:
1944
Ti 1944 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 14 - George Lucas maysa nga Amerikano a direktor ti pelikula
- Septiembre 25 – Michael Douglas, Amerikano nga aktor ken produser
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 1 – Manuel Quezon, Presidente ti Mankomunidad ti Filipinas (naipasngay 1878)
- Agosto 12 – Jose Garvida Flores, Filipino a mannurat (naipasngay 1900)
- Agosto 30 – Manuel Arguilla, mannurat nga Ilokano (naipasngay 1911)
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 2 – Julián Felipe, kompositor ti musika ti nailian a kanta ti Filipinas (naipasngay 1861)


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
Inus-usar daytoy a plantilia kadagiti , no baliwam adunto ti makadlaw. Pangngaasi nga umuna a subokan kadagiti subpanid ti adu a panid /pagipadasan wenno /pangsubok, wenno iti bukodmo a subpanid, ken usigen a pagtungtungan dagiti binaliwan iti panid ti tungtungan sakbay nga isayangkat.
Ti "
Plantilia:Kategoria ti Commons" ket agisilpo iti maysa a "Kategoria:" nagan idiay Wikimedia Commons a paggidulinan. No ti nagan ti kategoria saan a nailetra a husto wenno awan, ti silpo ket agparang latta nga "asul" uray no napaay ti silpo. Agan-annad a kitaen dagiti panangiletra.
Panagusar
{{
Kategoria ti Commons}} —
agikabil kadagiti silpo a kahon nga addan ti agdama a nagan ti panid nga isu daytoy ti kategoria.
{{
Kategoria ti Commons| catnam}} —
agikabil kadagiti silpo a kahon nga agikapet ti titulo a catnam.
{{
Kategoria ti Commons| catnam| shownam}} —
agikabil kadagiti silpo a kahon nga agiparang ti silpo a shownam.
{{
Kategoria ti Commons | catnam|position=left}} —
agipatumpaw kadagiti silpo a kahon iti kanigid.
Kas pagarigan
{{Kategoria ti Commons|Ursus maritimus|Us-uso}}
Agaramid ti silpo ti
Commons:Category:Ursus maritimus
a maiparang a kas "
Us-uso
".
Addaan ti Wikimedia Commons iti midia a mainaig iti . Us-uso
Datos ti plantilia
Dagiti parametro ti plantilia
Parametro Deskripsion Kita Kasasaad Nagan ti kategoria
1
Ti nagan ti kategoria ti commons a pakaisilpuan daytoy a plantilia. No awan ti pateg a maited ti nagan ti panid ket isu ti kasisigud a mausar.
Kuerdas pagpilian Maiparang a teksto
2
Ti teksto nga iparang ti silpo iti agar-aramat. No awan ti pateg a maited daytoy ket agusar a kasisigud iti nagan ti kategoria wenno nagan ti panid, iti dayta nga urnos.
Kuerdas pagpilian Puesto
position
No maiyasentar iti 'left', ti plantilia ket maipuestonto iti kanigid a bangir ti panid. Wenno saan daytoy ket kasisigud iti kanawan a bangir.
Kuerdas pagpilian
Kitaen pay
Nailemmeng a katkategoria:


text:
Igor Stravinsky
Ni Igor Fyodorovich Stravinsky (sagpaminsan a naisurat iti Strawinsky wenno Stravinskii; Ruso: Иropb ФëдopoBич CTpaBиHckий, transliterado: Igorʹ Fëdorovič Stravinskij; Panangibalikas a Ruso: [ˌiɡərʲ ˌfʲjodɐrɐvʲɪtɕ strɐˈvʲinskʲɪj]; 17 Hunio [D.E. 5 Hunio] 1882 – 6 Abril 1971) ket maysa idi a Ruso, ken kalpasan daytoy ket maysa a Pranses ken Amerikano a kompositor, pianista ken konduktor. Isu ket kaaduan a naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kangrunaan ken nakaimpluensia a kompositor ti maika-20 a siglo.
Ti panagparpartuat a karrer ni Stravinsky ket naisangsangayan para iti estilistiko a pannakaidumdumaan. Isu ket immuna idi a nakagun-od ti sangalubongan a pannakadayawan kadagiti tallo a ballet a kinomisionado babaen ti impresario a ni Sergei Diaghilev ken immuna nga inpabuya idiay Paris babaen ti Ballets Russes ni Diaghilev: Ti Firebird (1910), Petrushka (1911) ken ti Ti Ritos ti Primabera (1913). Ti Ritos ti Primabera ket nangibalbaliw ti pamay-an dagiti simmaruno a kompositor ti kaipanunotanda ti kumpasan a patakder ken kaaduan a gapuanan para iti napaut a pannakadayaw ni Stravinsky a kas maysa a rebolusionario ti musika a nangiyaddang kadagiti pagbeddengan daremdem ti musika. Ti "Ruso a paset" ket sinaruno idi ti 1920 a panawen babaen ti maysa a paset ti panawen nga isu ket napan iti neoklasiko a musika. Dagiti obra ti daytoy a paset ti panawen ket nangimaton a nagus-usar ti tinawtawid a porma dagiti musika (concerto grosso, fugue ken simponia). Dagitoy ket kadawyanda a nangipammadayaw kadagiti musika dagiti nasapsapa nga agturay, a kas ni J.S. Bach ken ni Tchaikovsky. Idi tawtawen ti 1950, ni Stravinsky ket nangampon kadagiti serial a pamay-an. Dagiti pinartuatna iti daytoy a paset ti panawen ket nakibinningay kadagiti pakaliddingan nga adda dagiti kas pagarigan ti nasapsapa nga inar-aramidna: nakumpasan nga enerhia, ti panagaramid kadagiti naipaatiddog a kapanuotan ti melodia manipud kadagiti dua wenno tallo a nota dagiti sellula ken kinalawag ti porma, ti instrumentasion ken panangiyebkas.
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a biag idiay Imperio ti Ruso[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Stravinsky ket naipasngay idi 17 Hunio 1882 idiay Oranienbaum, ti suburbio ti San Petersburgo, ti imperial a kapitolio ti Rusia,[1] ken dimmakkel idiay San Petersburgo.[2] Dagiti nagannak kaniana ket ni Fyodor Stravinsky, ti kumakanta ti baho idiay Teatro Mariinsky idiay San Petersburgo, ken ni Anna (née Kholodovsky).[3] Ti nalatak nga apongna iti tumeng a lalaki ket ni Stanisław Strawiński, nga isu idi ket Polako a baknang a nobilidad a kaputotan, iti pamilia a Strawiński iti Sulima.[4][5] Segun kenni Igor Stravinsky, ti nagan a "Stravinsky" (Polako: Strawiński) ket nagtaud manipud idiay "Strava" (Polako: Strawa), ti bassit a karayan idiay akindaya a Polonia, ti tributario ti Vistula.[6] Linaglagipa nga isu ket naledda kadagiti panawen ti panagad-adalna, a kinunkunana idi ket "Saanak pay a nakasarungkar iti sinoman a pudno a nagkayat kaniak".[7] Ni Stravinsky ket nangrugi kadagiti panagadal iti piano idi isu ketubing pay, isu ket nagad-adal iti teoria ti musika ken nagpadpadas iti komposision.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Greene 1985, p. 1101.
- ^ White 1979, p. 4.
- ^ Walsh 2001.
- ^ Pisalnik, Andrzej: Polski pomnik za cerkiewnym murem at Rzeczpospolita, 10 Nobiembre 2012.
- ^ Walsh, Stephen, Stravinsky: A Creative Spring (excerpt), www.nytimes.com. Naala idi 10 Agosto 2013.
- ^ Igor Stravinsky, Robert Craft, Memories and commentaries, University of California Press, 1981, p. 17
- ^ Stravinsky 1962, p. 8.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cross, Jonathan. 1999. The Stravinsky Legacy. Cambridge and New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-56365-9.
- Joseph, Charles M. 2001. Stravinsky Inside Out. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-07537-5.
- Joseph, Charles M. 2002. Stravinsky and Balanchine, A Journey of Invention. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-08712-8.
- Kohl, Jerome. 1979–80. "Exposition in Stravinsky's Orchestral Variations". Perspectives of New Music 18, nos. 1 and 2 (Fall-Winter/Spring Summer): 391–405. doi:10.2307/832991 JSTOR 832991 (masapul ti suskrision).
- Kundera, Milan. 1995. Testaments Betrayed: An Essay in Nine Parts, translated by Linda Asher. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-017145-6.
- Kuster, Andrew T. 2005. Stravinsky's Topology. D.M.A. dissertation, University of Colorado at Boulder. Morrisville, NC: Lulu.com. ISBN 1-4116-6458-2.
- McFarland, Mark. 2011. "Igor Stravinsky." In Oxford Bibliographies Online: Music, edited by Bruce Gustavson. New York: Oxford University Press.
- van den Toorn, Pieter C. 1987. "Stravinsky and The Rite of Spring"
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Igor Stravinsky iti Wikimedia Commons


text:
Balasan
Ti Balasan ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Balasan ket politikal a nabingbingay iti 23 a barbaranggay.[2]
- Aranjuez
- Bacolod
- Balanti-an
- Batuan
- Cabalic
- Camambugan
- Dolores
- Gimamanay
- Ipil
- Kinalkalan
- Lawis
- Malapoc
- Mamhut Norte
- Mamhut Sur
- Maya
- Pani-an
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Quiasan
- Salong
- Salvacion
- Tingui-an
- Zaragosa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Balasan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Iti agtultuloy a panagsuek ti kalidad ti edukasion iti pagilian ken iti umad-adu a sukisok a mangipakita a nasaysayaat ti panagadal dagiti ubing no maaramat ti nakayanakanda a pagsasao iti panagisuro kadakuada kadagiti umuna a tukad ti elementaria, impaulog ti Departamento ti Edukasion ti DepEd Order No. 74 Series 2009 a napauluan iti Institutionalizing Mother Tongue-Based Multilingual Education wenno Mother Language Education (MLE). Iti Kailokuan, maaramat ti Ilokano kadagiti umuna a tallo grado iti elementaria. Kalpasanna, in-inut a maiserrek ti Filipino ken Ingles kadagiti nangatngato a tukad.
Adtoy ti makuna ti maysa nga eksperto, ni Dr. Lily Ann C. Pedro, agdama a hepe ti Center for Teaching Excellence iti MMSU College of Teacher Education, maipanggep daytoy nga isyu.
*****
Saan a nakaskasdaaw no adda dagiti maisupadi ti kapanunotanna. Ngamin, naipasagepsep iti panunot ti adu a nabilbileg ti Ingles no idilig iti Ilokano. Isu a kasta la unay ti panagtamed ti gimong kadagiti nalaing nga agsao iti Ingles. Ngem adu ti rason a nakaibatayan daytoy kabarbaro a pagalagadan nga inyetnag ti DepEd.
Maysa a panangbigbig daytoy iti karbengan ti maysa nga ubing a maisuro ken makasursuro iti bukodna a pagsasao. Kas nailanad iti Universal Declaration of Human Rights ti UNESCO nga impatarus daytoy nga autor: “Maikari iti tunggal tao ti amin a karbengan ken waya nga awan panagisupadi gapu iti puli, maris, katatao, sao… wenno dadduma pay a kasasaad.” Ti panangilaksid iti bukod a pagsasao ket maysa a panagisupadi wenno, iti deretso a sarita, diskriminasion! Ta kasano a patas ti gundaway no ti ubing a dimmakkel iti maysa a pagtaengan nga Ilokano laeng ti maus-usar a sao ket maitipon kadagiti timmanor iti pamilia a naruam nga agsasao iti Ingles malaksid iti nakayanakan a pagsasao?
Kas naibatad iti ngato, addan dagiti sukisok a mangpaneknek a nasaysayaat ti panagadal ti ubbing no maaramat ti bukodda a pagsasao. Kas koma iti kapadasan ti Lubuagan, Kalinga iti Rehion ti Cordillera. Segun kadagiti manursuro, kasla awan kano idi ti biag ti klaseda ta kaaduan kadagiti adalanda ket nakamulengleng ken saan a makasurot iti leksion. Ngem idi maaramat ti bukodda a pagsasao, adu kano metten dagiti agitayag iti imana tapno sumungbat. Nangatngato pay ti markadan kadagiti eksamen. Amang a nangatngato ti nagun-odda a marka iti eksamen iti Ingles, matematika ken siensia ngem dagiti naisuro iti Ingles sipud Grade I. Isuda pay ti nakagun-od iti kangatuan a marka iti national examination iti sibubukel a Kalinga ket nangatngato pay ti averageda ngem iti national average.
Adda pay sukisok ti Region IV a napauluan iti Double Exposure in Mathematics: A Glimpse of Mother Tongue First. Impakita ti resulta daytoy a panagadal a nalaka met gayam nga awaten ti Matematika no bukod a pagsasao ti panagisuro. Sarurunganna ti paliiw dagiti edukador a dagiti nakagun-od iti nangato a marka iti Trends in International Mathematics and Science Study (TIMMS) ket aggapu kadagiti pagilian nga agisuro iti matematika ken siensia iti bukodda a pagsasao. Ditoy Pilipinas, Ingles ti mausar a pangisuro kadagitoy mapagbutbutngan nga asignatura. Ket anian! Kadagupan dagiti pagilian a nakipartisipar ti TIMSS, maikatlotayo manipud iti baba.
Adda met kaasping a panagadal idiay Amerika nga insayangkat da Ramirez, et.al. (1997) ken Thomas and Collier (1997; 2002) kadagiti minorya a grupo ti estudyante nga agsasao iti Spanish. Ania ngay dagiti resulta? Dagiti naladladaw a naipasango iti English ti nakaadawan ti kapipintasan a resulta iti English, Mathematics ken iti General Academic Achievement. Kuna pay dagiti nagsukisok a nalaklaka a nakaadal iti sabali a lengguahe dagiti ubbing a naisuro iti nakayanakanda a sao iti nasapa a tawenda iti pagadalan idi addadan iti nagatngato a tukad ngem dagiti nagadal a nasapa iti ganggannaet a sao. Natartarus pay ti panagawatda kadagiti komplikado a konsepto. Ket apay koma a saan a kasta ti mapasamak? Ngamin no isurom a sigud ti ubing iti ganngannaet a sao, natural, bassit no di man awan ti maawatanna. Ta iti kastoy a kondisyon, dua a dagus ti adalenna – tay lengguahe a damona a mangngeg ken tay konsepto a naibinggas iti kurikulum ti pagadalan. Makuriro ti naganus pay laeng a panunotna kadagiti agsisimparat a sursuruenna. Pagangayanna, agkuriteg ti ulona ken maawan pay ti interesna a mapan agbasan ta dina met maw-awatan ti ibagbaga ni Ma’am wenno Sirna.
Iti met biang ni Ma’am ken ni Sir, kunada a ti panagusar iti naringan a pagsasao iti uneg ti pagadalan ket makatulong a mangtun-oy kadagiti panggep a nailanad ti Learning Competencies ti DepEd. Gapu ta nasaysayud ti pannakaipaawatda ken pannakaawat dagiti ubbing iti leksion, ad-adu a konsepto ti maileppasda.
Ket anian a pannakapnek iti inda marikna! Ad-adda a gumanaygay ken pumasnekda nga agisuro tapno lumalaing dagiti adalanda.
Napintas daytoy a mandar ti DepEd ta bareng isu ti solusion para iti agtungtunglab a kalidad ti edukasion ditoy pagiliantayo. Iti sabali a bangir, saan ngata nga iti pannakaaramat ti Ilokano ken no ania man pay a rehional a sao, ket mangpakapsut iti nailian a lengguahe ken iti panagkaykaysatayo a Filipino?
Kastoy man ti kapanunotak. Saan a rehionalistiko ti pannakausar ti Ilokano iti edukasion. Iti kinapudnona, nasionalistiko daytoy. Ti pannakaaramat ti Ilokano iti edukasion ket mangpabaknang ken mangtaripato iti daytoy a lengguahe. Ket no mapabaknang, mapabaknang met ti nasional a lengguahe ta ti sao a Filipino, kas intuyang ti Konstitusion, ket masangal manipud kadagiti nadumaduma a lengguahe iti Pilipinas. Iti pannakapasantak ti pagsasao nga Ilokano, tumibker met ti opisyal a pagsasao nga intuyang ti linteg ti pagiliantayo. Saan kadi?
Ti lengguahetayo ket maysa a gameng-kultural a kasapulan a taraknen, taripatuen ken ipateg. Naibinggas ditoy ti kinatao ken kinasiasinotayo. Nasken ngarud a sursuruen dagiti ubbing ti Ilokano tapno matagiben ti kinaisangsangayan ti pulitayo. Kas nakuna iti maysa nga Maori iti New Zealand, “Agingga nga adda ti pagsasaotayo, adda ti kultura kadatayo. Agingga nga adda ti kultura kadatayo, mataginayon ti daga kadatayo.”
Panawenen, naladaw pay ketdin, ti idadateng ti mandar ti DepEd. Nababan ti kalidad ti edukasion iti pagilian, ken adun dagiti pada nga Ilokano ti di mangikankano iti bukodtayo a sao. Ngem saan a ti kaladaw ti nasao a mandar ti nasisita ita no di ket ti kaaddana. Sapay ta mangrugin ti ibabangon ti kalidad ti edukasion iti pagilian ken makaungaren ti Ilokano manipud iti di panangikankano.
*****
Mainaig iti pannakaiyetnag ti DepEd Order No. 74, series 2009 a mangilunglungalong iti pannakaaramat ti nakayanakan a pagsasao iti panagisuro iti ubbing manipud Grade I inggana iti Grade III, impadamag ni Propesor Edna C. nagtalon nga inangay ti MMSU College of Teacher Education (CTE) ti agdua nga aldaw a taripnong idi Setiembre 17-18, 2009. Kangrunaan a panggep ti ganuat ti adadda a pannakaawat dagiti mangisursuro iti nasao a pammilin a manamnama a maipatungpal iti sumaruno a panagseserrek.
Manipud iti Departamento ti Edukasion (DepEd) ken kasta met dagiti Teacher Education Institutions iti Rehion I, agdagup 135 dagiti dimmar-ay a mangisursuro iti Grade I – III, administrador, ken faculty iti kolehio a mangisursuro kadagiti professional education courses. Addada pay Day Care Workers a nagpartisipar.
Dimmar-ay pay ni Dr. Cherrie Melanie A. Diego, chief ti Technical Services Division ti Commission on Higher Education-Region.
Sapay koma, patpatgen a karikna, ta agbunga daytoy a bukel a naitunek.
*****


text:
Chetumal
Ti Chetumal (Panangibalikas nga Espaniol: [tʃetuˈmal] (dengngen) Moderno a Maya: Chactemàal panangibalikas [tɕʰaktʰe̞mɐː˨˩l], "Lugar ti Nalabbasit a Kayo") ket ti siudad iti daya ti aplaya ti Peninsula Yucatán iti Mehiko. Daytoy ti kapitolio ti estado ti Mehiko ti Quintana Roo ken ti tugaw ti ili Ili ti Othón P. Blanco. Daytoy ket addaan iti populasion iti 151,243 idi 2010[2]
Ti siudad ket mabirukan idiay akinlaud a bangir ti Luek Chetumal, iti asideg ti sabangan ti Río Hondo. Ti Chetumal ket maysa a nangruna a puerto para iti rehion ken agtiganay a kas ti nangruna a ruangan ti pagtagilakuan ti Mehiko iti kaarubana a pagilian iti Belis. Dagiti tagilako ket mailuganda iti kalsada a mangikapet ti Chetumal ti Siudad ti Belis iti abagatan, ken babaen pay dagiti pagtagilakuan a barko iti aplaya. Adda komersial a pagtayaban, ti Sangalubongan a Pagtayaban ti Chetumal, nga addaan iti serbisio iti eroplano.


text:
Pagsasao nga Ata
Ti pagsasao nga Ata, ammo pay a kas Pele-Ata manipud kadagiti dua a dialektona, wenno Wasi, ket ti isolado a pagsasao a naisasao idiay isla ti Baro a Britania, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket mabalin a kabagian dagiti isolado nga Anêm ken Yélî Dnye iti tentatibo a pamilia a Yele-Laud a Baro a Britania. Adda dagiti agarup a 2000 nga agsasao.
Adu pay a pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ata iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Pele-Ata". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Qing a Dinastia
ᡤᡠᡵᡠᠨ
Ti Qing a Dinastia, ken ti pay Imperio ti Nalatak a Qing wenno Nalatak a Qing, ket isu idi ti kinaudi nga imperial a dinastia ti Tsina, a nagturay manipud idi 1644 aginggana idi 1912 nga adda ti nabiit a, napaay a panagpabaro idi 1917. Daytoy ket sinakbayan idi babaen ti Ming a Dinastia ken sinaruno babaen ti Republika ti Tsina.
Ti dinastia ket binangon idi babaen ti Jurchen Aisin Gioro a sangkaputotan iti kontemporario a Amianan a daya a Tsina. Ti Aisin Gioro a daulo, a ni Nurhachi, nga isu idi ti immuna a basalo kadagiti Ming nga emperador, ket nangrugrugi a nangipagkaykaysa ti sangkaputotan a Jurchen idi naladaw a maikasangapulo ket innem a siglos. Babaen ti 1635, ti anak a lalaki ni Nurhachi a ni Hong Taiji ket mabalinda nga agtunton a pinagtitiponda ti maysa ken nagkaykaysa a tattao a Manchu ken nagrugrugida a nagpilpilit ti Ming a rummuar ti Liaoning idiay akin-abagatan a Manchuria. Idi 1644, ti Ming a kapitolio ti Beijing ket pinarukma idi babaen ti rebolto dagiti agtaltalon nga indauloan babaen ni Li Zicheng, ti dati nga opisial ti menor a Ming a nagbalin a daulo ti rebolto dagiti agtaltalon, nga idin ket nagirangarang ti Shun a dinastia. Ti kinaudi a nagturay ti Ming , ti Emperador Chongzhen, ket nagpakamatay idi natnag ti siudad. Idi napan ni Li Zicheng a simmuppiat ti Ming a heneral a ni Wu Sangui, ti naudi ket nakikadu a kadagiti Manchu ken linukatanda ti Bessang Shanhai kadagiti buyot ti Manchuria. Babaen ni Prinsipe Dorgon, nangagawda ti panagtengngel ti Beijing ken pinapanawda ni nabiit a Shun a Dinastia ni Li Zicheng . Ti kompleto a pasipikasion ti Tsina ket nagun-od idi agarup a 1683 babaen ni Emperador Kangxi.
Kadagiti napalabas a panawen ti panagturayan, ti Qing ket nagbalin nga adu a naitiptipon ti Insika kultura. Dagiti imperial a pangsubok ket nagtultuloy ken dagiti sibil a katulong ti Han ket nangimatmaton ti imperio a kinadduaan dagiti Manchu. Ti Qing ket nakaabot ti kangato ti babaen ti panagturay ni Emperador Qianlong idi maikasangapulo ket walo a siglo, a nagpadpadakkel ti labes kadagiti kasakbayan ken kinaudi a pagbeddengan ti Tsina. Ti imperial a kinadaksan ket inpakpakita babaen ti ministro a ni Heshen ken dagiti serie ti rebelion, dagiti masna a didigra, ken dagiti pannakaabak kadagiti gubat kadagiti bileg ti Europeano ket nagpakapsot ti Qing idi las-ud ti maikasangapulo ket siam a siglo. "Dagiti Di Agpapada a Tulag" ket nangited para iti Ekstrateritorialidad ken nagikkata kadagiti dakkel a luglugar dagiti tulagan a puerto manipud ti Insika kinaturay. Ti gobierno ket nagpadas ti panagpabaro idi las-ud ti Tignay ti Bukod a Panagpapigsa idi naladaw a maika-19 a siglo ket nakaiyeg laeng kadagiti bassit a nagbanagan. Ti panakaabak ti Umuna a Sino-Hapon a Gubat ti 1894–1895 ket isu ti taudan para iti gobierno ti Qing government ken ti nagbanagan ket nangipakpakita a ti reporma ket nangpabaro unay ti Hapon manipud ti Meiji Panagpabaro manen idi 1867,a naisangsangayan no maipada iti Tignay ti Bukod a Panagpapigsa idiay Tsina.
Ti 1911 a Wuchang a Yaalsa iti Baro a Buyot ket nangipatingga iti pannakatuang kenni emperatris Dowager Longyu ken ti kayyanak a Puyi idi Pebrero12, 1912. Uray pay no ti panakairangarang ti Republika ti Tsina, dagiti heneral ket nagtultuloyda a naglalaban para kadagiti simmarsaruno a dekada idi las-ud ti Apo ti Gubat a Panawen. Ti Puyi ket nabiit idi a naipasubli ti bilegna idiay Beijing babaen ti Zhang Xun idi Hulio 1917, ken idiay Manchukuo babaen ti Haponidi baetan ti 1932 ken 1945.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Samuel Wells Williams (1848). Ti Tengnga a pagarian: ti panagsukimat ti ... Insik nga imperio ken dagiti agtataeng... 1 (1 nga ed.). New York: Wiley & Putnam. p. 489.
- ^ Mark C. Elliott. Ti Manchu a Dalan: Dagiti walo a Wagayway ken Etniko a Identidad iti Naladaw nga Imperial a Tsina. Stanford, CA: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, 2001. pp. 290-291.[1]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (Disiembre 2006). "Daya-Laud nga Orientasion dagiti Naipakasaritaan nga Imperio" (PDF). panagsukimat ti Warnakan a sistema ti lubong. 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x Kitaen ti pateg ti
|issn=(tulong). Naala idi 12 Agosto 2010.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bartlett, Beatrice S. Dagiti Monarkia ken Ministro: Ti Nalatak a onsilo idiay Mid-Ch'ing Tsina, 1723–1820, Berkeley ken Los Angeles: Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1991. ISBN 978-0-520-06591-8.
- Ebrey, Patricia. Insik a Sibilisasion: Ti Taudan alibro (maika-2 nga edision), New York: Simon ken Schuster, 1993. ISBN 978-0-02-908752-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cotterell, Arthur. (2007). Dagiti Imperial a Kapitolio ti Tsina - Ti Uneg a Pakaimatangan ti Nainlangitan nga Imperio. Londres: Pimlico. 304 pampanid. ISBN 978-1-84595-009-5.
- Elliot, Mark C. (2001). Ti Manchu a Dalan: Dagiti Walo a Wagayway ken Etniko nga Identidad ti Naladaw nga Imperial a Tsina. Stanford, CA: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Qing a Dinastia iti Wikimedia Commons
- Paset dagiti Ming ken Qing a dinastia ti "Populasion ti Tsina: Dagiti Mabasbasa ken Mapmapa." Naala idi 2008-11-10.


text:
Mabalacat
Ti Siudad ti Mabalacat ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Pampanga iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Mabalacat ket nabingbingay a politikal iti 27 a barbaranggay.[2]
- Atlu-Bola
- Bical
- Bundagul
- Cacutud
- Calumpang
- Camachiles
- Dapdap
- Dau
- Dolores
- Duquit
- Lakandula
- Mabiga
- Macapagal Village
- Mamatitang
- Mangalit
- Marcos Village
- Mawaque
- Paralayunan
- Poblacion
- San Francisco
- San Joaquin
- Santa Ines
- Santa Maria
- Santo Rosario
- Sapangbalen
- Sapang Biabas
- Tabun
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Mabalacat | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pampanga". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Maika-65 a paralelo amianan
Ti maika-65 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 65 gradgrado iti amianan iti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Europa, Asia ken Amianan nga Amerika.
Iti daytoy a latitud ti init ket makita para kadagiti 22 nga oras, 2 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 3 nga or-oras, 35 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti paralelo 65° amianan ket lumabas iti:


text:
Daytoy a
kategoria
ket para kadagiti artikulo nga agraman kadagiti panangilasin ti
NLP
. Agparang ti panangilasin ti NLP a kas
Polonia
iti seksion ti Dagiti nailian a biblioteka. Pangngaasi a saan nga agnayon kadagiti
subkategoria
.
Dakayo nga administrador: Pangngaasi a saan nga ikkaten daytoy a kategoria uray awan linaon! Daytoy a kategoria ket mabalin a sagpaminsan wenno kankanayon nga awan linaon.
Daytoy ket
pagtaripatuan a kategoria
, nga inus-usar a pagtaripatuan ti proyekto ti Wikipedia. Saan a paset daytoy ti ensiklopedia ken aglaon kadagiti panid a saan nga artikulo, wenno grupo dagiti artikulo babaen ti kasasaad imbes a ti linaon. Saan nga iraman daytoy a kategoria kadagiti kategoria ti linaon.
Daytoy ket
pagsurotan a kategoria
. Agaramid ken agtaginayon iti maysa a listaan ti pampanid a nangruna met laeng a para iti listaan. Saan dagitoy a parte ti
isbangan ti kategorisasion ti ensiklopedia
.
Daytoy ket
kadagiti nakaikamenganna a panid—malaksid no maisaad ti maitunos a nailemmeng a kategoria kakaykayatan ti agar-aramat (Tabas → Ipakita dagiti nailemmeng a kategoria). Maus-usar dagitoy a kategoria a pagsurotan, panagaramid ken panagurnos kadagiti listaan dagiti panid a makasapul iti "
adu a pakadlawan" (kas pagarigan, dagiti panid nga agus-usar kadagiti nasukatanen a sintaksis), wenno dagiti masapul a maurnos ti sino man a mabalin a makaaramid. Agserbi pay dagitoy a kategoria nga agurnong kadagiti kameng dagiti nadumaduma a listaan wenno dagiti subkategoria iti dakdakkel, wenno nasaysayaat a listaan.
Dagiti panid iti daytoy a kategoria ket nasken laeng koma nga inayon babaen ti
Modulo:Kontrol ti autoridad.
Daytoy a kategoria ket agdama a saan nga aglaon kadagiti panid wenno midia. Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Barili
Ti Barili ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Barili ket nabingbingay a politikal kadagiti 42 a barbaranggay.[2]
- Azucena
- Bagakay
- Balao
- Bolocboloc
- Budbud
- Bugtong Kawayan
- Cabcaban
- Campangga
- Dakit
- Giloctog
- Guibuangan
- Giwanon
- Gunting
- Hilasgasan
- Japitan
- Cagay
- Kalubihan
- Kangdampas
- Candugay
- Luhod
- Lupo
- Luyo
- Maghanoy
- Maigang
- Malolos
- Mantalongon
- Mantayupan
- Mayana
- Minolos
- Nabunturan
- Nasipit
- Pancil
- Pangpang
- Paril
- Patupat
- Poblacion
- San Rafael
- Santa Ana
- Sayaw
- Tal-ot
- Tubod
- Vito
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Barili | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Plantilia:Marebba a listaan
Daytoy a plantilia ket agpataud ti marebba a listaan. Mabalin nga iyasentar dagiti estilo ti CSS para iti "frame" (dagiti etiketa ti
...  a mangpalikmut ti listaan), para iti tiulo ti listaan, ken para dagiti listaan ti banag. Daytoy a plantilia ket mangsuporta kadagiti awan patinggana a bilang ti listaan dagiti banag.
Eskritu[urnosen ti taudan]
{{marebba a listaan |expand =   |framestyle =   |titlestyle =   |title = |liststyle =   |hlist =   |bullets =   | [1 = ]   | [2 = ]   | [3 = ]   | ... }}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
- Dagiti pangipuesto a parametro (
1,
2,
3...) - dagitoy ti listaan dagiti banag. No awan adda a listaan dagiti banag, ti modulo ket saan a mangiruar ti aniaman.
expand- pananginagan ti
expand = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket mangiyasentarto ti kasisigud a kasasaad iti napadakkel.
framestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a manglikmut ti listaan, kasla iti
font-size: 90%;.
titlestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut ti titulo.
title- ti titulo ti listaan.
titlestyle- ti naisangayan nga estilo ti css para kadagiti etiketa ti
... a mangpalikmut ti listaan.
hlist- pananginagan ti
hlist = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket gapuananto ti plantilia a mangiruar ti horisontal a listaan.
bullets- pananginagan ti
bullets = true, wenno aniaman a blanko a pateg, ket gapuananto ti plantilia nga agpataud kadagiti punglo para kadagiti tunggal maysa a banag ti listaan.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Longitud
Ti longitud ket ti heograpiko a koordinato a manginagan ti puesto iti daya-laud a punto iti rabaw ti Daga. Daytoy ket naibatay iti anggulo a panagrukod, ken kadawyan a maiyebkas kadagiti grado ken naibagbaga babaen ti Griego a letra ti lambda (λ). Dagiti punto nga addaan iti agpada a longitud ket mabirukan kadagiti linia a mapmapan manipud itithe Amianan nga Ungto aginggana iti Abagatan nga Ungto. Babaen ti taripnong, maysa kadagitoy, ti Kangrunaan a Meridiano, a lumabas babaen ti Naarian nga Obserbatorio, Greenwich, Inglatera, ket naikeddeng idi a panangibangon ti puesto ti sero gradgrado longitud. Ti longitud dagiti sabali a lugar ket marukodto koma a kas ti anggulo ti daya wenno laud manipud iti Kangrunaan a Meridiano, a sumakop manipud iti 0° iti Kangrunaan a Meridiano aginggana iti +180° nga agpadaya ken −180° nga agpalaud. Iti pannakaisangayan, daytoy ti anggulo a nagbaetan ti dalumpinas nga aglaon ti Kangrunaan a Meridiano ken ti dalumpinas nga aglaon iti Amianan nga Ungto, Abagatan nga Ungto ken ti lokasion a naibagbaga. (Daytoy ket mangporma iti kanawan a sistema ti koordinato nga addaan iti pagtayyekan iti z (tangan ti kanawan nga ima) a mangitudtudo manipud iti tengnga ti Daga iti Amianan nga Ungto ken ti pagtayyekan iti x axis (rtammudo ti kanawan nga ima) nga umabot manipud iti tengnga ti Daga babaen ti ekuador iti Kangrunaan a Meridiano.)
Ti puesto a lokasion ti amianan-abagatan itiparaigid ti meridiano ket maited babaen ti bukodna a latitud,a daytoy ket (saan nga eksakto) ti anggulo a nagbaetan ti lokal a bertikal ken ti dalumpinas ti Ekuador.
No ti daga ket perpekto a nagtimbukel ken agpapada, ti longitud iti punto ket isunto laeng ti anggulo a nagbaetan tibertikal nga amianan-abagatn a dalumpinas babaen ti punto ken ti dalumpinas iti meridiano ti Greenwich. Iti amin a lugar iti Daga ti bertikal nga amianan-abagatan ket aglaonto iti pagtayyekan iti Daga. Ngem ti Daga ket saan nga agpapada, ken addaan daytoy kadagiti banatay—nga addaan iti grabidad ken maikaiyalis ti bertikal a dalumpinas iti adayo manipud iti pagtayyekan iti Daga. Ti bertika nga amianan-abagatan ket pagtutumponganda pay laeng tidalumpinas ti meridiano ti Greenwich iti adda met laeng nga agnggulo; dayta nga agnggulo ket astronomikal a longitud, ti longitud a karkuluem manipud iti panagpaliiw iti bituen. Ti longitud a maipakpakita kadagiti mapa ken dagiti ramit ti GPS ket ti anggulo a nagbaetan ti dalumpinas ti Greenwich ken ti saan unay a bertikal a dalumpinas babaen ti punto; ti saan unay a bertikal a dalumpinas ket perpendikular iti rabaw ti napili a timbukel nga aproksimado iti rabaw ti pantar ti baybay ti Daga, imbes a daytoy ket bukodna a perpendikular iti rabaw ti pantar ti baybay.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Longitud iti Wikimedia Commons


text:
Distrito ti Rumoi, Hokkaido
Ti Rumoi (留萌郡, Rumoi-gun) ket ti maysa a distrito iti Subprepektura ti Rumoi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 4,337 ken ti densidad ti populasion iti 6.91 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 627.29 km². Ti Distrito ti Rumoi ket agkagay-at iti ili ti Obira iti kalawa ti daga.
Ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Hulio 2004, ti siudad ti Rumoi, ti ili ti Obira manipud iti Distrito ti Rumoi, ken ti ili ti Masahike ket mangpormada koma idi ti Opsina ti Panagtipon iti Tallo nga Ili ti Abagatan a Rumoi, a mangigandat iti panagtitipon ti tallo, iti kaso nga awanton dagiti Distrito ti Rumoi ken Masahiket. Nupay kasta, daytoy ket saan pay a napasamak.


text:
Sasao a Mailuan
Ti sasao a Mailuan ket ti bassit a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao idiay "Ipus ti Billit" (akin-abagatan a daya a peninsula) ti Baro a Guinea. Sagpaminsanda a nairamraman iti naipagpagarup a sanga ti Abagatan a daya a Papuano ti Trans–Baro aGuinea (TNG), ngem dagiti pamilia ti Abagatan a daya Papuano ket saan pay a naipakita nga as-asideg a maikabagian iti tunggal maysa kaniada ngem kadagiti sabali a pamilia ti TNG.
Dagiti pagsasao ket ti,
Aminda ket makibinningay iti 50% iti bokabulario. Dagiti pangsandi ket
Inbagbaga ni Dutton (1971) a ti Bauwaki ket silpo idi ti sasao a Yareban. Addaan daytoy iti ad-adu a pannakaipada iti leksiko it Aneme Wake (Yareban) ngem ti kaasitgan a pagsasao a Mailuan ti Domu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Mailuan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.


text:
Gingoog
Ti Siudad ti Gingoog ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Misamis Oriental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Gingoog ket nabingbingay a politikal iti 79 a barbaranggay.[2]
- Agay-ayan
- Alagatan
- Anakan
- Bagubad
- Bakidbakid
- Bal-ason
- Bantaawan
- Binakalan
- Capitulangan
- Daan-Lungsod
- Dinawehan
- Eureka
- Hindangon
- Kalagonoy
- Kalipay
- Kamanikan
- Kianlagan
- Kibuging
- Kipuntos
- Lawaan
- Lawit
- Libertad
- Libon
- Lunao
- Lunotan
- Malibud
- Malinao
- Maribucao
- Mimbuntong
- Mimbalagon
- Mimbunga
- Minsapinit
- Murallon
- Odiongan
- Pangasihan
- Pigsaluhan
- Punong
- Ricoro
- Samay
- Sangalan
- San Jose
- San Juan
- San Luis
- San Miguel
- Santiago
- Tagpako
- Talisay
- Talon
- Tinabalan
- Tinulongan
- Baranggay 1
- Baranggay 2
- Baranggay 3
- Baranggay 4
- Baranggay 5
- Baranggay 6
- Baranggay 7
- Baranggay 8
- Baranggay 9
- Baranggay 10
- Baranggay 11
- Baranggay 12
- Baranggay 13
- Baranggay 14
- Baranggay 15
- Baranggay 16
- Baranggay 17
- Baranggay 18
- Baranggay 18-A
- Baranggay 19
- Baranggay 20
- Baranggay 21
- Baranggay 22
- Baranggay 22-A
- Baranggay 23
- Baranggay 24
- Baranggay 24-A
- Baranggay 25
- Baranggay 26
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Gingoog | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akin-amianan a Mindanao Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion X (Amianan a Mindanao)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Misamis Oriental". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
BAGUIO CITY – Iyem-implementar ita dagiti ospital iti siudad ti Baguio ti “no confirmation/admission slip, no entry” policy para kadagiti non-emergency medical referrals, partikular dagiti agtataud manipud iti dadduma a rehiyon.
Inwaragawag daytoy ni Atty. Althea Alberto, Executive Assistant IV ti City Mayor’s Office kas kiddaw dagiti administrators dagiti ospital iti siudad.
Kinunana a limlimitaran dagiti ospital iti siudad ti panang-awatda iti patient referrals nga agtataud iti dadduma a rehion gapu iti mapadpadaanan a panagngato ti kaso ti COVID-19 kasaruno ti nakumpirmar a presensia ti napegpeggad a Delta variant.
Maikalkalikagum ti panangiparang dagiti non-emergency medical purposes nga agtaud iti dadduma a rehion iti pammaneknek ti confirmed medical appointments iti central triage ti siudad.
Kwalipikado a pammaneknek ti appointment ti text message wenno email a nakailanadan ti aldaw ken oras ti schedule, appointment slip wenno acceptance slip nga impaay ti doktor a pagpatamingan iti destinasyon a health facility wenno klinika.
Apaman nga agturong sadiay central triage dagiti travelers manipud iti dadduma a rehion para iti non-emergency medical purposes ket nasken nga agiparangda ti QR Code manipud iti hdf.baguio.gov.ph wenno saan ket vaccination QR passport wenno vaccination certificate malaksid pay iti proof of confirmed medical appointment.
Mailaksid met iti RT-PCR testing ti maseknan a pasyente a maiturong ditoy siudad no saan nga ikalikagum ti ospital wenno health facility a pagpatamingan daytoy.
Innayon pay ni Atty. Alberto a ti laeng pasyente ken maysa a watcher ti mailaksid iti testing requirement sadiay central triage no daytoy ket para iti hospital admission nga addaan ti confirmed appointment bayat nga amin a travel companions dagitoy ket nasken a mangiparang ti negatibo a resulta ti RT-PCR test.
Nupay kasta, ikalkalikagum dagiti dadduma nga ospital iti siudad ti ‘letter of acceptance’ a pinirmaan ti dadaulo ti ospital ken saanda a bigbigen dagiti medical appointments a nagtaud iti pribado a doktor para kadagiti pasyente nga agtaud iti dadduma a rehion.
Kabayatanna, dinakamat ni Atty. Alberto a dagiti travelers nga addaan ti medical emergencies ket maipaayaan ti unhampered passage wenno saan nga istrikto a panagdalan kadagiti border checkpoints.


text:
Gentianales
Ti Gentianales ket ti maysa nga urnos dagiti agsabsabong a mula, a mairaman iti kaunegan ti klado ti asterids dagiti eudicotidae. Daytoy ket buklen dagiti ad-adu ngem 16,000 a sebbangan kadagiti agarup a 1,138 a henero kadagiti 5 a pamilia.[1] Ad-adu ngem 80% kadagiti sebbangan iti daytoy nga urnos ket maitagikua iti pamilia ti Rubiaceae.
Taksonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pannakaidasig ti sistema ti Dahlgren, adda idi dagiti Gentiales iti super-urnos ti Gentianiflorae (tinawtawagan pay iti Gentiananae). Mairaman dagiti sumaganad a pamilia segun ti sistema ti APG III:[1]
- Pamilia ti Apocynaceae (424 a henero)
- Pamilia ti Gelsemiaceae (2 a henero)
- Pamilia ti Gentianaceae (87 a henero)
- Pamilia ti Loganiaceae (13 a henero)
- Pamilia ti Rubiaceae (611 a henero)
Pilohenio[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sumaganad a pilohenetiko a puonan ket naibatay kadagiti panagadal iti molekular a pilohenetiko dagiti panagsasaruno ti DNA.[2]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Makaala ti naganna manipud iti pamilia ti Gentianaceae, a naibatay met iti nagan ti henero-kita ti Gentiana. Ti nagan ti henero ket kas pammadayaw ken ni Gentius, ti maysa nga Illyriano nga ari.
Dagiti usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kaaduan nga ammo a kameng ti Gentianales ket ti kape, frangipani, Gardenia, gentian, oleander, ken periwinkle.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Angiosperm Phylogeny Group (2009). "An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III". Botanical Journal of the Linnean Society. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x.
- ^ Backlund M, Oxelman B, Bremer B (2000). "Phylogenetic relationships within the Gentianales based on NDHF and RBCL sequences, with particular reference to the Loganiaceae". American Journal of Botany. 87: 1029–1043. doi:10.2307/2657003.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Gentianales iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Gentianales iti Wikispecies


text:
Premio Nobel iti Literatura
Manipud idi 1901, ti Premio Nobel iti Literatura (Sueko: Nobelpriset i litteratur) ket tinawen a naipagunguna iti maysa a mannurat manipud ti aniaman a pagilian nga adda, kadagiti balikas ni Alfred Nobel, nakaparnuay "kadagiti pagobraan iti literatura ti naisalsalumina unay nga obra iti umno a turong" (orihinal a Sueko: den som inom litteraturen har producerat det mest framstående verket i en idealisk riktning).[1][2] Urayno dagiti agmaymaysa nga obra ket sagpaminsan a nadakdakamat a naisangsangayan a naisalsalumina, ditoy ti "obra" ket mangitudo ti sibubukel nga obra ti mannurat. Ti Sueko nga Akademia ket isu ti mangikeddeng, no adda ti sinoman, a mangawatto ti premio iti aniaman a naited a tawen. Ti akademia ket mangirangarang ti nagan ti napaili a laureado iti kasapaan ti Oktubre.[3] Daytoy ket maysa kadagiti lima a Premio Nobel a nabangon babaen ti keddeng ni Alfred Nobel idi 1895; dagiti daddumapay ket ti Premio Nobel iti Kimika, Premio Nobel iti Pisika, Premio Nobel iti Kappia, ken Premio Nobel iti Pisiolohia wenno Medisina.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Premio Nobel iti Literatura". nobelprize.org. Naala idi 2007-10-13.
- ^ John Sutherland (Oktubre 13, 2007). "Tinta ken Tupra". Guardian Unlimited Books. The Guardian. Naala idi 2007-10-13.
- ^ "Ti Premio Nobel iti Literatura". Sueko nga Akademia. Naala idi 2007-10-13.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Premio Nobel iti Literatura iti Wikimedia Commons
- "Dagiti Amin a Nobel Laureado iti Literatura" – Pagsurotan a panid iti opisial a sitio ti Pundasion ti Nobel.


text:
ISO 4217
ISO 4217 ket isu ti alagaden nga inpablaak babaen ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad, a mangilasin ti panangikeddeng ti kuarta, dagiti kodigo ti pagilian (alpha ken numeriko), ken mangirepensia kadagiti bassit nga unit kadagiti tallo a tabla:
- Tabla A.1 – Agdama a kuarta ken listaan ti kodigo dagiti pundo[1]
- Tabla A.2 – Agdama a kodkodigo dagiti pundo[2]
- Tabla A.3 – Listaan ti kodkodigo para kadagiti naipakasaritaan a denominasion dagiti kuarta ken punpundo [3]
Dagiti tabla, pakasaritaan ken dagiti agdama a pagtutungtungan ket tinartaripato babaen ti SIX Interbank Clearing.[4]
Ti listaan ti kodigo ti ISO 4217 ket inus-usar iti panagbanko ken negosio iti sangalubongan. Kadagiti adu a pagilian dagiti kodigo ti ISO para kadagit kadawyan a kuarta ket pubiko nga adu ti makaammo a dagiti gatad ti panangisukat a naipablaak kadagiti warnakan wenno naipablaak kadagiti banako ket agus-usarda laeng kadagitoy a panangilasin kadagiti nadumaduma a kuarta, imbes a ti naipatarus a nagnagan ti kuarta weeno dagiti saan a nalawag a simbolo ti kuarta. Dagiti kodigo ti ISO 4217 ket inus-usar kadagiti baliete ti eroplano ken dagiti baliete ti internasional a tren tapno maikkat dagiti aniaman a saan a nalawag a maipagggep iti presio.


text:
Oketo, Hokkaido
Ti Oketo (置戸町, Oketo-chō) ket ti maysa nga ili a mairukan iti Subprepektura ti Okhotsk, Hokkaido, Hapon.
Naala ti nagan nga Oketo manipud iti kasisigud balikas ti pagsasao nga Ainu para iti tributario a sumrek iti Karayan Tokoro. Ti kayat a sawen ti "O-ket-un-nai" ket ti karayan a ti sabanganna ket addaan kaagiti pagimaagaan/pagunnatan a kuadro para kadagiti kudil ti ayup.
Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 2,945 ken ti densidad ti populasion iti 5.6 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 527.54 km².
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Oketo ket addaan iti maysa nga eskuela iti elementaria, ti Eskuela ti Elementaria ti Oketo. Iti dati, ti ili ket addaan idi kadagiti uppat nga aktibo nga eskuela ti elementaria ngem gapu ti ibabassit iti populasion, tallo kadagitoy ti narikepan. Ti Oketo Junior High School ket ti is-isu a junior high school iti ili. ADda pay maysa a prepektural a high school a mabirukan iti Oketo, ti Oketo High School, a mangidaton iti kurso iti panagadal iti social welfare.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 8.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Rin
Ti Rin ket maysa a karayan nga agayus manipud idiay Grisons idiay akindaya nga Suiso nga Alpes a mapan idiay Baybay Amianan nga aplaya iti Olanda ken isu ti maika-12 a kaatiddogan a karayan idiay Europa, nga adda ti agarup a 1,233 km (766 mi),[3][4] nga adda ti natimbengan a panagayus ti ad-adu ngem 2,300 m3/s (81,000 cu ft/s).
Ti Rin ken ti Danube ket mangporma ti kaaduan ti akin-amianan nga uneg ti daga a prontera ti Romano nga Imperio ken, manipud kadagita a panawen, ti Rin ket nangruna idin ken nangruna a madaliasat a dalan ti danum nga agawit kadagiti tagilako idiay kaunegan nga uneg ti daga. Daytoy ket nagserbi pay a kas panagsalaknib a langa ket nagibatayan daytoy para kadagiti rehional ken sangalubongan a pagbeddengan. Dagiti adu a kastilio ken dagiti prehistoriko a pagsammakedan idiay igid ti Rin ket mangipakita ti kinapangrunana ka maysa dalan ti danum. Ti trapiko ti karayan ket mabalin a maipasardeng kadagitoy a lokasion, a kadawyan para iti panggep a panagsingir kadagiti bayad, babaen dagiti estado nga agtengtengngel ti paset ti karayan.
Etimolohia ken nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Rin ket naala manipud iti Daan nga Ingles ti Rīn, a nagtaud manipud iti Proto-Hermaniko *Rīnaz. Daytoy pay ti taudan ti nagan kadagiti sabsabai a a Hermaniko a pagsasao a kas ti Danes a balikas ti Rijn (dati pay a kas ti Rhijn), ti Aleman a balikas ti Rhein, Romansh Rain (babaen ti Aleman) ken ti balikas ti pranses a Rhin ken Espaniol a balikas ti Rin, a napan iti pagsasao babaen ti Daan a Pranko. Daytoy ket nagtaudan pay manipud iti Indo-Europeano a *Reynos, manipud iti ramut a *rey- "agayus, tumaray", nga isu pay ti ramut ti balikas a kas ti karayan ken tumaray.[5] Ti Keltiko/Galo a nagan para iti Rin ketRēnos, a naala manipud iti taudan nga Indo-Europeano a kas ti Hermaniko a nagan. Daytoy ket mabirukan pay kadagiti sabali a nagan a kas ti Karayan Reno idiay Italia, a nakaalaan ti naganna manipud iti Galo.[6] Ti Latin a nagan aRhēnus ken ti Taga-ugma a Griego a Ῥῆvoς (Rhēnos) ket nagtaud dagitoy manipud iti Keltiko a balikas, ken saan a dagus a nanipud ti Indo-Europeano, gapu ta dagitoy ket nakibinningayda ti panagbalbaliw manipud iti -ei- iti -ē-, a pakailaslasinan dagiti Keltiko a pagsasao ngem saan a Latin wenno Griego (ti Latin a nagan ket mabalinton a kas ti *Rīnus).
Ti nagan ket nailetra nga adda ti -h- kadagiti adu a pagsasao iti tatta nga aldaw, ngem ti pannakakitkita manipud kadagiti nasapsapa a panagibagbaga ti nagan ket awan ti -h- (a kas ti Daan nga Ingles), daytoy ket saan nga etimolohiko a panangiletra. Daytoy ket mabalin a naibatay ti Latin transliterasion ti Griego a porma ti nagan, a Rhenos,[5] makitkita pay iti rheos, alog, ken rhein, agayus. Ti Latin pannakailetra ket mabalin idi a naala manipud iti Griego, ngem ti nagan ti karayan ket mabalin nga adda idin iti Latin sakbay ti dayta. Ti moderno a taudanna ket mabirukan iti Italiano a balikas ti Reno (ken nagan pay ti maysa a karayan idiay Italia, a kas ti naibagbaga dita ngato).
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Le Rhin" (official site) (iti Pranses). Paris, France: L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN. Naala idi 2016-03-06.
- ^ Frijters and Leentvaar (2003)
- ^ Schrader, Christopher; Uhlmann, Berit (28 Marso 2010). "Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum". sueddeutsche.de (iti Aleman). Naala idi 27 Marso 2010.
- ^ "Ti Karayan Rin abababa iti 90 km a napampanunotan ti kaaduan". Ti Lokal – agdamag iti Ingles ti Aleman. 27 Marso 2010. Naala idi 9 Abril 2010.
- ^ a b "Rin". Online a Diksionario ti Etimolohia. Douglas Harper. Nobiembre 2001. Naala idi 10 Pebrero 2009.
- ^ Johannes Hoops, Reallexikon der germanischen Altertumskunde, Tomo 24
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Berndsen, Henk J.A.; Stouthamer, Esther (2001). Palaeoheograpiko a Panagrang-ay ti Rin-Meuse Delta, Ti Olanda. Assen: Koninklijke Van Gorcum. ISBN 90-232-3695-5. OCLC 495447524.
- Blackbourn, David (2006). Ti Panagparukna ti Katutuboi: Danum, Langa iti daga, ken ti Panagaramid ti Moderno nga Alemania. Londres: Jonathan Cape. ISBN 0-224-06071-6. OCLC 224244112.
- Cohen, K.M.; Stouthamer, E.; Berendsen, H.J.A. (Pebrero 2002). "Fluvial Deposits As a Record for Late Quaternary Neotectonic Activity in the Rhine-Meuse Delta, The Netherlands" (PDF). Olanda a Warnakan dagiti Heosiensia – Geologie en Mijnbouw. 81 (3–4): 389–405. ISSN 0016-7746.
- Frijters, Ine D.; Leentvaar, Jan (2003). Kaso a Panagadal ti Rin (PDF). Dagiti teknikal a dokumento ti hidrolohia, blng. 17. Paris: UNESCO a Programa ti Sangalubongan a Hidrolohiko, (Rep. No. SC/2003/WS/54). OCLC 55974122.
- Gouw, M.J.P.; Erkens, G. (Marso 2007). "Arkitektura ti Holoceno Rin-Meuse delta (ti Olanda) – Ti nagbanagan ti panagsinnukat kadagiti ruar a panagtengngel". Olanda a Warnakan dagiti Heosiensia – Geologie en Mijnbouw. 86 (1): 23–54. ISSN 0016-7746.
- Hoffmann, T.; Erkens, G.; Cohen, K.; Houben, P.; Seidel, J.; Dikau, R. (2007). "Holocene Floodplain Sediment Storage and Hillslope Erosion Within the Rhine Catchment". The Holocene. 17 (1): 105–118. doi:10.1177/0959683607073287.
- Ménot, Guillemette; Bard, Edouard; Rostek, Frauke; Weijers, Johan W.H.; Hopmans, Ellen C.; Schouten, Stefan; Sinninghe Damsté, Jaap S. (15 Septiembre 2006). "Early Reactivation of European Rivers During the Last Deglaciation". Science. 313 (5793): 1623–1625. doi:10.1126/science.1130511. PMID 16973877.
- "Pakasaritaan ti Karayan Rin". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. 2010. Naala idi 29 Marso 2010.
- Roll, Mitch (2009). "Dagiti Mapa ken Pakasaritaan ti Krayan Rin". The ROLL "FAME" Family. Naala idi 29 Marso 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Rin iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig iti Rin iti Wikimedia Commons
- Pagbeddengan ti Austria–Suisa
- Pagbeddengan ti Pransia–Alemania
- Pagbeddengan ti Alemania–Suisa
- Dagiti sangalubongan a karayan ti Europa
- Pagbeddengan ti Liechtenstein–Suisa
- Baybay Amianan
- Dagiti karayan ti Austria
- Dagiti karayan ti Pransia
- Dagiti karayan ti Alemania
- Dagiti karayan ti Olanda
- Dagiti karayan ti Listenstain
- Dagiti karayan ti Suisa
- Rin
- Dagiti karayan a pagbeddengan


text:
Trangkaso
Ti trangkaso ket maysa a makaalis a sakit dagiti billit ken dagiti mamalia a patauden babaen dagiti RNA a birus iti pamilia ti Orthomyxoviridae, dagiti birus ti trangkaso. Dagiti kaaduan a sintoma ket dagiti lammin, gurigor, buteg, nasakit a karabukob, naut-ot a piskel, sakit ti ulo (kankanayon a nakaro), panag-uyek, kapsot/bannog ken ti saan a nasayaat a rikna.[1] Urayno daytoy ket kanknayon a maiyallilaw kadagiti sabali a kasla trangkaso a sakit, a naipangpangruna ti panateng, ti trangkaso ket nakarkaro a sakit a patauden babaen dagiti nadumaduma a kita ti birus.[2] Ti trangkaso ket mabalin a mangpataud ti alidukdok ken panagsarua, a nangnangruna iti ubbing,[1] ngem dagitoy a sintoma ket sapasap iti saan a mainaig a gastroenteritis, a sagpaminsan a san nga husto a nakunkuna a kas ti "trangkaso ti tian" wenno "24-nga oras a trangkaso".[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Influenza: Viral Infections: Merck Manual Home Edition". Merck. Naala idi 15 Marso 2008.
- ^ Eccles, R (2005). "Pannaka-awat kadagiti sintoma ti panateng ken trangkaso". Lancet Infect Dis. 5 (11): 718–25. doi:10.1016/S1473-3099(05)70270-X. PMID 16253889.
- ^ Tiempo ti panawen a trangkaso a maigiddiat ti Trangkaso ti tian babaen ni Kristina Duda, R.N.; Naal idi Marso 12 2007 (Website: "About, Inc., Pset ti The New York Times Company")
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Trangkaso iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Botolan
Ti Botolan ket ti pagsasao a Sambaliko nga insasao babaen dagiti 32,867 (SIL 2000) a Sambal, a naipangpangruna kadagiti ili ti Zambales ti Botolan ken Cabangan idiay Filipinas.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Botolan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Botolan Sambal". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ugisan ti gramatika ti Botolan
- Dagiti wadan a rekording manipud iti GRN Network, iti Botolan
- Hay Halita nin Diyos, dagiti berso ti Biblia iti Botolan


text:
Norwega
Nagsasabtan: 61°N 8°E / 61°N 8°E
Ti Norwega /ˈnɔːrweɪ/ (dengngen) (Norwego: Norge (Bokmål) wenno Noreg (Nynorsk)), opisial a ti Pagarian ti Norwega, ket maysa a Nordiko a unitario a batay-linteg a monarkia a dagiti teritoriana ket nabuklan dagiti lumaud a paset iti Eskandinabo a Peninsula, Jan Mayen, ken ti Artiko a purpuro iti Svalbard ken ti Isla ti Bouvet.[paammo 1] Ti Norwega ket addaan ti kalawa a 385,207 kuadrado kilometro (148,729 sq mi) ken ti populasion ti agarup a 5 a riwriw.[13] Isu daytoy ti maikadua a kabassitan ti kapusekan ti populasion a pagilian idiay Europa. Kaaduan iti daytoy a pagilian ket nakibinbinningay ti pagbeddengan iti daya babaen ti Suesia; iti akin-aminan unay a rehionna ket nabeddengan babaen ti Pinlandia iti abagatan ken Rusia iti daya; iti abagatan ti Norwega ket nagbeddengan ti Ilet ti Skagerrak a maballasiwan manipud ti Dinamarka. Ti kapitolio a siudad ti Norwega ket ti Oslo. Ti atiddog nga aplaya ti Norwega, a maisangguan ti Amianan a Taaw Atlantiko ken ti Baybay Barents, ket ditoy ti pakakitaan dagiti nalatak a piordo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Tulag ti Spitsbergen (makunkuna pay a ti Tulag ti Svalbard) idi Pebrero 9, 1920, ket mabigbigan ti napno ken absuloto a katurayan iti Norwéga ti artiko a purpuro iti Spitsbergen (a makunkuna tattan a Svalbard). Ti Isla ni Pedro I ket agkamkammatalek a teritorio (Norwego: biland) iti Norwega ngem saan a maipanunutan a kas paset iti Pagarian. Ti Norwega ket mangal-ala pay ti paset iti Antartika a makunkuna a Reina Maud a Daga.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Dagiti Estadistika ti Norwega – Populasion 1 Enero 2010 ken 2011 ken dagiti nagbalbaliw idi 2010, babaen ti imigrasion a kategoria ken pagilian a lugar iti likud. Dagiti napudno a bilbilang" (iti Norwego). Ssb.no. 2010-01-01. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "New government 14.10.2021". Naala idi 2021-10-14.
- ^ "Arealstatistics for Norway 2020" (iti Norwego). Kartverket, mapping directory for Norway. 2019-12-20. Naala idi 2020-03-07.
- ^ "Population, 2021-01-01" (iti Norwego). Statistics Norway. 2021-01-01. Naala idi 2021-02-23.
- ^ "Ti populasion idi 1 Enero 2014 ken dagiti panagbalbaliw ti populasion idi 2013. Dagiti probinsia". Statistisk Sentralbyrå. 23 Pebrero 2014.
- ^ a b c d "Norway". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-05-06.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Kalawa. CIA World Factbook
- ^ "Statistisk sentralbyrå: – temaside" (iti Norwego). Ssb.no. Naala idi 2011-11-25.
- ^ Nailian a Panagsukisok a Konsilo (U.S.). Gimong a Pangsukisok ti Polar (1986). Antartiko a tulag a sistema: maysa a pammategan : dagiti nagbanagan iti gimongan a naaramid idiay Beardmore, South Field Camp, Antartika, Enero 7–13, 1985. National Academies Press. ISBN 9780309036405. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Population". Dagiti Estadistika ti Norwega. Mayo 19, 2012.
- Norwega
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Eskandinabia
- Akin-amianan nga Europa
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 872
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1905
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Calaca
Ti Calaca ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Calaca ket nabingbingay a politikal iti 40 a barbaranggay.[2]
- Bagong Tubig
- Baclas
- Balimbing
- Bambang
- Baranggay 1 (Pob.)
- Baranggay 2 (Pob.)
- Baranggay 3 (Pob.)
- Baranggay 4 (Pob.)
- Baranggay 5 (Pob.)
- Baranggay 6 (Pob.)
- Bisaya
- Cahil
- Caluangan
- Calantas
- Camastilisan
- Coral Ni Lopez (Sugod)
- Coral Ni Bacal
- Dacanlao
- Dila
- Batulao
- Loma
- Lumbang Calzada
- Lumbang Na Bata
- Lumbang Na Matanda
- Madalunot
- Makina
- Matipok
- Munting Coral
- Niyugan
- Pantay
- Puting Bato West
- Puting Kahoy
- Puting Bato East
- Quisumbing
- Salong
- Sinisian
- Taklang Anak
- Talisay
- Tamayo
- Timbain
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Calaca | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Suso
Ti termino a suso, aam-ammo pay kas Latin a mamma iti anatomia, ket ti akingngato a vetral a rehion ti barukong ti maysa nga ayup partikular dagiti mammalia, a pakairaman ti tao. Kasta met a dagiti suso ket paet ti bagi ti mamali nga ayup nga addaan iti organo nga agpatubbog iti gatas a maaramat a pangpakan kadagiti maladaga.
Ngem uray ti lalaki a tao ket addaan met iti suso a nakayanakan nga addaan met kadagiti kagrunaan a pagtubbogan ti gatas. Ngem nupay addaan ti lalaki dagiti gladula ti mammaria nga agpataud iti gatas, saan a maaramat dagitoy nupay iti sumagmamano a kaso ket adda dagiti lalaki nga agpammukel dagiti susoda, a maawagan iti gynecomastia.
Dagiti suso ket nabungon iti kudil; tunggal suso ket addaan iti mungay a linikmut ti areola. Ti areola ket addaan maris a lumabbaga wenno ngumisit a kayumanggi, awanan buok, ken addaan kadagiti glandula a sebaceous. Dagiti daddadakkel a glandula a mammaria iti uneg ti suso ti pagtaudan ti gatas, addaanda iti sumagmamano a lobule, ket ti tunggal suso ket addaan 10-20 a lactiferous a pagayusan a mangpatubbog iti gatas kadagiti lobule a mangitunda iti mungay a no sadino dagiti pahayusan ket addaan bukodna a paglukatan.


text:
Bioteknolohia
Ti bioteknolohia ket isu ti panag-usar kadagiti sibibiag a sistema ken dagiti organismo tapno mparang-ay wenno makaaramid kadagiti naserbi a produkto, wenno "ti aniaman a teknolohiko a pannakaipakat nga agus-usar kadagiti bilolohiko a sistema, dagiti sibibiag nga organismo wenno wennodagiti derabatibo dagitoy, ti panagramid wenno panagbaliw kadagiti produkto wenno proseso para iti naisangayan nga usar" (Timpuyog iti Biolohiko a Dibersidad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian).[1] Depende kadagiti ramit ket dagiti panangipakat, daytoy ket kadawyan a maituon kadagiti (mainaig) pagobraan iti bioinhenieria ken biomediko nga inhenieria.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Testo iti CBD. Cbd.int. Naala idi 2013-03-20.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Friedman, Yali (2008). anagaramid ti Bioteknolohia: Panangirugi, Panangimaton, ken Pannakaawat kadagiti Kompania ti Bioteknolohia. Washington, DC: Logos Press. ISBN 978-0-9734676-3-5.
- Oliver, Richard W. Ti Iyuumay ti Panawen ti Bioteknolohia. ISBN 0-07-135020-9.


text:
Pagsasao a Yami
Ti Yami (Insik: 雅美), ammo pay a kas Tao (Insik: 達悟語), ket pagsasao a Malayo-Polinesio. Daytoy ket kameng ti lugar ti dialekto ti Ibatan nga insasao babaen ti tattao a Yami ti Taiwan. Daytoy key naisasao idiay Isla ti Orkidia, iti 46 kilometro iti abagatan a daya ti nangruna nga isla ti Taiwan. Ti Yami ket ammo pay a kas ciriciring no Tao, wenno "bitla ti tao," babaen dagiti patneng nga agsasao.[1]
Ti Yami ket ti kaikasuna a patneng a pagsasao ti aboriheno a Taiwanes a saan a kameng ti pannakaigrupo a Formosano ti Austronesio; daytoy ket maysa kadagiti sasao a Bataniko a mabirukan idiay akin-amianan a Filipinas.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Rau 2006: 79
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Yami". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- Rau, D. Victoria, and Maa-Neu Dong. 2006. Yami texts with reference grammar and dictionary. Taipei: Academia Sinica.
- Rau, D. Victoria, Maa-Neu Dong and Ann Hui-Huan Chang with Daniel E. Rau and Gerald A. Rau, Diksionario ti Yami (Tao) (達悟語詞典) [1] [2], National Taiwan University Press [3], Hunio 25, 2012 (iti Insik) (iti Ingles) ISBN 978-986-03-2519-5
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti balikas ti Yami iti Austronesian Basic Vocabulary Database: language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/language.php?id=254, language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/language.php?id=335
- Online a kurso ti pagsasao a Yamie, Unibersidad ti Providence, Taiwan
- Yami Website ti Proyekto ti Dokumentasion ti Pagsasao


text:
Pagsasao a Sinasina
Ti pagsasao a Sinasina ket ti pagsasao ti Probinsia ti Simbu, Papua Baro a Guinea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sinasina iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Sinasina". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Rekording ti listaan ti balikas ti dialekto a Tabare ti Sinasina ket naiyarkibo iti Kaipuleohone


text:
Pagsasao a Tarangan
Ti Tarangan ket maysa kadagiti sasao nga Aru, nga insasao dagiti agtataeng idiay Is-isla Aru.Ti Daya ken Laud a Tarangan ket agbalbaliwda, ken mabalin a saan nga as-asideg ngem isuda itip Manombai, a naisasao pay idiay Arus. Ti Laud a Tarangan ket ti pagsasao it ipanagtagilako kadagiti akin-abagatan nga isla.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daya a Tarangan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Laud a Tarangan iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "East Tarangan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "West Tarangan". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.