text:
Euro
Ti euro (senial: €; kodigo: EUR) ket isu ti opisial a kuarta ti eurosona, a buklen dagiti 19 kadagiti 28 a kamkameng nga estado ti Kappon ti Europa. Daytoy ket kuarta pay nga inus-usar babaen dagiti Instituto ti Kappon ti Europa. Ti eurosona ket buklen ti Austria, Belhika, Cyprus, Estonia, Pinlandia, Pransia, Alemania, Gresia, Irlánda, Italia, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, the Olánda, Portugal, Slovakia, Eslobenia, ken Espania.[2][3] Daytoy a kuarta ket maus-usar pay kadagiti lima a Europeano a pagpagilian isu ngarud a daytoy ket inaldaw nga inus-usar babaen dagiti 332 a riwriw a Europeano.[4] Iti patinayon, sumurok a 175 a riwriw a tattao iti sangalubongan a mairamn ti 150 a riwriw a tattao idiay Aprika ket agus-usarda kadagiti kuarta a napalseng iti euro.
Ti euro ket isu ti maikadua a kadakkelan a reserba a kuarta ken ti pay maikadua a kaaduan a naikomersio a kuarta iti lubong kalpasan ti doliar ti Estados Unidos.[5][6] Manipud idi Pebrero 2012, nga ad-adu ngem €890 bilion a maibalbalikuskos, ti euro ket adda ti kangatuan a naitipon a kuenta dagiti nota ti banko ken sensilio a [maibalbalikuskos (kuarta)|maibalbalikuskos]] iti lubong, ken linabsannan ti doliar ti E.U..[note 13] Segun ti Internasional a Pudo ti Panguartaan a karkulo iti 2008 GDP ken pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang kadagiti nadumaduma a kuarta, ti eurosona ket isu ti maikadua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong.[7]
Ti nagan a euro ket opisial a naampon idi 16 Disiembre 1995.[8] Ti euro ket naiyamammo kadagiti busbos a tiendaan ti lubong a kas ti panakabilangan a kuarta idi 1 Enero 1999, a nagsukat ti dati a Europeano a Unit ti Kuarta (ECU) iti pannakaibagi ti 1:1. kadagiti sensilio ti Euro a ken dagiti nota ti banko a naiserrek nga agbalikuskos idi Enero 1 2002.[9] Bayat a ti euro ket dimteng a bimassit iti US$0.8565 ti kaunegan ti dua a bulan, daytoy ket nailaklako a nagatngato ngem ti doliar ti E.U. manipud idi gibus ti 2002, a ti kinangatuanna ket US$1.6038 idi Hulio 2008.[10]
Manipud idi naladaw a 2009 ti euro ket nairebreb iti Naturay a Europeano-utang a didigra a daytoy ket nangiturong ti pannakapartuat iti Europeano a Patakder ti Natalna a Pinansia ken dagiti pay dadduma areporma a naigandat ti panagpatalna ti kuarta. Idi Hulio 2012, ti euro ket immuna a natnag iti kaunegan ti dua a tawen iti baba ti US$1.21, kalpasan kadagiti pannakadandanagan kadagiti utang ti Gresia ken dagiti nakasikoran ti sektor ti panagbanko idiay Espania.[11]
Dagiti linaon
Administrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti euro ket imatonan ken inadministro babaen ti naikuartel idiay Frankfurt a Banko Sentral ti Europa (ECB) ken ti Eurosistema (buklen dagiti banko sentral a pagpagilian ti eurosona. A kas nawaya banko sentral, ti ECB ket adda ti is-isu a turay a mangisaad ti annuroten ti kuarta. Ti Eurosistema ket makibinglay iti panagprenta, panangimenta ken panangiwaras dagiti nota ken dagiti sensilio kadagiti amin nga naikameng nga estado, ken ti panangipataray kadagiti sistema a panagbayad ti eurosona.
Ti 1992 a Tulagan ti Maastricht ket mangibaklay iti annong kadagiti kaaduan nga estado ti Kappon ti Europa tapno maampon ti euro kalpasan ti pannakasabat kadagiti nasken a pangbaliwen a kasapulan iti kuarta ket busbos, urayno saan pay nga inaramid daytoy amin nga estado. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Dinamarka ket nakitulagda kadagiti pannakailaksid,[12] bayat a ti Suesia (a timmipon iti Kappon ti Europa idi 1995, kalpasan a napirmaan ti Tulagan ti Maastricht) ket linikudanna ti euro iti maysa reperendum idi 2003, ken liniklikanna ti obligasion a mangampon ti euro babaen ti saan a panangsabat kadagiti kammasapulan ti kuarta ken busbos. Amin a pagilian a timmipon ti Kappon ti Europa manipud idi ket nangikari a mangampon ti euro iti masakbayan.
Panangited kadagiti modalidad para kadagiti nota ti banko[urnosen | urnosen ti taudan]
Manipud idi Enero 5 002, dagiti nalilian a banko sentral (NCB) ken ti ECB ket nangited kadagiti banko nota ti euro iti pakaitunosan a batayan.[13] Dagit ibanko nota ti euro ket saan a mangipakita no ania a banko sentral ti nangited kaniada. Dagiti NCB ti Eurosistema ket naskenda a mangawat dagiti banko nota ti euro nga inparparuar babaen dagiti sabali a kameng ti Eurosistema ken dagitoy a banko nota ket saan a maisubsubli kadagiti nagtaudanda. Ti ECB ket mangited kadagiti 8% iti dagup a pateg dagiti banko nota nga inted babaen ti Eurosistema.[13] Iti panagsanay, dagiti banko nota ti ECB ket maiparparuar babaen dagiti NCB, isunga makaal-ala kadagitoy ti kapadpada a liabilidad a kapadpada ti ECB. Dagitoy a liabilidad ket mangawit ti tubo iti kangrunaan gatad ti repinansia iti ECB. Ti sabali pay a 92% kadagiti banko nota ti euro ket it-ited dagiti NCB a maibagay kadagiti respektibo a bingay iti tulbek a puonan ti ECB,[13] a nakarkulo babaen ti panag-usar ti agpaada a pannakatimbeng ti nailian a bingay ti populasion ti Kappon ti Europa ken ti nailian a bingay ti GDP ti Kappon ti Europa.[14]
Dagiti sensilo ken banko nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti euro ket nabingbingay kadagiti 100 sentabo (sagpaminsan a tinawtawagan a kas ti euro sentabo, a naipangpangruna no ilasin dagitoy manipud kadagit sabali a kuarta, ken mainagnaganan a kastoy iti sapasap a bangir kadagiti amin a sensilio ti sentabo). Kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad ti ad-adu ngem maysa a porma ti euro ken sentabo ket nailetra nga awan ti s, malaksid ti normal a panag-usar ti pagsasao nga Inggles.[15] Wenno saan, tinormal nga ad-adu ngem maysa iti Inggles ket naisingsingasing ken inus-usar,[16] nga adda dagiti adu a [[Linguistiko a parikut a maipanggep ti euro|lokal a panagduduma] a kas ti 'centime' iti Pransia.
Amin a naiparuar a sensilio ket adda iti sapasap a bangir a mangipakpakita ti denominasion wenno pateg, ken ti maysa a mapa iti likudan. Gapu ti linguistiko a kaadu ti Europa, ti Latin bersion ti abesedario ti euro ket inus-sar (a saan a kas ti saan unay a sapasap a Griego wenno Siriliko) kenArabiko a numnumero (dagiti sabali a testo ket naus-usar kadagiti nailian a bangir kadagitinailian a pagsasao, ngem dagiti sabali a testo iti sapasap a bangir ket liniklikan). Para kadagiti denominasion a malaksid dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, dayta a mapa ket mangipakpakita laeng dagiti 15 a naikameng nga estado a naikaeng laeng idi naipangyuna ti euro. Idi rugi ti 2007 wenno 2008 (depende ti pagilian) ti daan a mapa ket agdama a nasuksukatan babaen ti maysa a mapa ti Europa a mangipakpakita paya kadagiti pagilian ti ruar ti Kappon a kas ti Norwega. Dagiti 1-, 2- ken 5-sentabo a sensilio, nupay kasta, ket taginayonenda ti daan a daremdemda, a mangipakpakita ti heograpiko a mapa ti Europa nga adda dagiti 15 a naikameng nga estado idi 2002 a naipangato bassit iti mapa. Amin a bangir dagitoy ket dinaremdem babaen ni Luc Luycx. Dagiti sensilo ket addaanda pay ti nailian a bangir a mangipakpakita ti ladawan a naisangayan a pinili babaen ti pagilian a nangiparuar ti sensilio. Dagiti euro a sensilio manipud kadagiti aniaman nga estado a kameng ket nawayada a maka-usar kadagiti aniaman a pagilian a nangampo ti euro.
Dagiti sensilio ket naitited kadagiti denominasion ti €2, €1, 50c, 20c, 10c, 5c, 2c, ken 1c. Tapno maliklikan ti panag-usar ti dua a kabassitan a sensilio, adda dagiti pannakisinnukat ti kuarta a naipipan kadagiti kaasitgan a lima a sentabo idiay Olanda (babaen ti boluntario a tulagan) ken idiay Pinlandia (babaen ti linteg).[17] Daytoy a panagsanay ket up-upayen babaen ti Komision, ken dagiti panagsanay dagiti aglaklako a saan a mangawat kadagiti nagato ti pategna a nota ti euro.[18]
Dagiti komemoratibo a sensilo nga adda iti €2 a pategna ket naiparuaren nga adda dagiti panagbalbaliw ti daremdem iti nailian a bangir ti sensilio. Dagitoy ket mairaman dagiti sapasap a naiparparuar a sensilio, a kas ti €2 a komemoratibo a sensilio para iti maika sangapuloket lima nga anibersario iti panagpirma ti Tulagan iti Roma, ken dagiti nailaian a naiparuar a sensilio, a aks ti sensilio a mangipalagip ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2004 nga inparuar babaen ti Gresia. Dagityo a sensilo ket mabalin nga awaten kadagiti amin a paset ti eurosona. Dagiti kolektor a sensilio nga adda dagiti nadumaduma a denominasion ket naiparuanda payen, ngem dagitoy ket saan a naikeddeng para iti sapsapa panagbayad, ken dagitoy ket mabalin a maawat laeng iti kameng nga estado a nangiruar kaniada.[19]
Ti daremdem para kadagiti banko nota ti euro ket addaan kadagiti sapasap a daremdem kadagiti dua a bangir. Ti daremdem ket pinartuat babaen ti Austriano nga dumidibuho a ni Robert Kalina.[20] Dagiti nota ket naiparuar kadagiti €500, €200, €100, €50, €20, €10, €5. Iti tungngal maysa a nota ket addaan ti bukod a maris ken nairuknoy iti artistiko a paset ti panawen ti Europeano anga arkitektura. Ti sanguanan ti nota let nangipakpakita kadagiti tawa ken dalanan a ruangan bayat a ti likudan ket adda dagiti rangtay, a nagisimsimbolo kadagiti silpo a baetan dagiti pagilian ken iti masakbayan. Bayat a dagiti daremdem ket naipato nga awan dagiti aniaman a malasin a pakailasinan, ti immuna a daremdem babaen ni Robert Kalina ket dagiti naisangayan a rangtay, a mairaman ti Rialto ken ti Pont de Neuilly, ken dagitoy ket nabaliwan tapno sapasap ti kitada; dagiti kanungpalan a daremdem ket mangipakpakita pay laeng kadagiti asideg a pannakaipadpada kadagiti immuna nakaibatayanda; isunga dagitoy ket saan a pudno a sapasap ti kitada. Dagiti monumento ket makitkita a kapadpada dagiti nadumaduma a nailian a monumento tapno kayaten dagitoy ti sinoman.[21]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Babaen ti UNMIK nga administrasion a turong 1999/2". Unmikonline.org. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Babaen ti akin-uneg a tignay (awan ti reperensia) Kitaen pay ti Montenegro ken ti euro
- ^ A kumaduaan ti Doliar ti Zimbabwean (saanen a maus-usar manipud idi 12 Abril 2009), US$, Pound sterling, Rand ti Abagatan nga Aprika ken Pula ti Botswana
- ^ Malaksid ti akin-amianan a Cyprus nga agus-usar ti Turko a lira
- ^ A mairaman dagiti ballasiw taaw a departmento
- ^ Malaksid ti Campione d'Italia nga agus-usar ti Suiso a pranko.
- ^ Ti laeng European a paset ti pagilian ti Kappon ti Europa ken agus-usar ti euro. Ti Karibe nga Olanda ket nangipayamammo ti Doliar ti Estados Unidos idi 2011. Curaçao, Sint Maarten ken Aruba ket adda dagiti bukodda a kuarta, a napalsengan ti doliar.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Pransia (agtigtignay para iti EC) ken Monaco". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken San Marino". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti monetario a tulagan a nagbaetan ti Italia (agtigtignay para iti EC) ken Siudad ti Batikano". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ "Babaen ti Maikatlo a protokol iti Cyprus a pagkapet a Tulag ti Kapponti Europa ken dagiti lokal a bilin ti Britaniko" (PDF). Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Babaen ti Tulagan ti Konsilo ti Kappon ti Europa". Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Manipud idi 30 Oktubre, 2009:
Dagup a EUR a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 771.5 (nota ti banko) + 21.032 (csensilio) =792.53 bilion EUR * 1.48 (gatad ti panagsukat) = 1,080 bilion USD
Dagup USD a kuarta (sensilio ken nota ti banko) a maibalbalikuskos 859 bilion USD
- "Tabla 2: Euro a nota tibanko, dagiti kuenta (EUR bilion, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009.
2009, Oktubre: Dagup a nota ti banko: 771.5 (bilion EUR)
- "Tabla 4: Euro a sensilio, dagiti kuenta (EUR a riwriw, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009.
2009, Oktubre: Dagup a sensilio: 21,032 (riwriw a EUR)
- "Money Stock Measures". Federal Reserve Statistical Release. Board of Governors of the Federal Reserve System. Naala idi 13 Disiembre 2009.
Tabla 5: Saan a Nasimpa Babaen ti Panawen a Komponente iti M1 (Bilion kadagiti doliar), saan a nasimpa babaen ti panawen, Oktubre 2009: Kuarta: 859.3 (bilion USD)
- "Euro foreign exchange reference rates". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009.
Gatad ti panagsukat 2009-10-30: 1 EUR = 1.48 USD
- "Tabla 2: Euro a nota tibanko, dagiti kuenta (EUR bilion, no saan a naibaga, saan a nasimpa babaen ti panawen)" (PDF). Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 13 Disiembre 2009.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Opisial a dokumento ken lehislasion a mangibaga ti euro a kas "ti agmaymaysa a kuarta".
"Regulasion ti Konsilo (EC) No 1103/97 of 17 Hunio 1997 iti naisangsangay a probision a naipanggep ti panagiyamammo ti euro". Opisial a Warnakan L 162, 19 Hunio 1997 P. 0001 – 0003. Dagiti European a Komunidad. 19 Hunio 1997. Naala idi 1 Abril 2009.
Daytoy a termino ket sagpaminsan a naampon babaen ti midia (Google a papanan para kadagiti insao)
- ^ Rosenberg, Matt (23 Mayo 2010). "Dagiti pagilian ti Euro: 22 a Pagpagilian ket agus-usar ti Euro a kas ti Opisiala Kuartada". About.com. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Dagiti ministro ti KE ket kinayatda ti panagserrek ti Estonia iti euro". BBC News. 8 Hunio 2010. Naala idi 19 Hulio 2010.
- ^ "Ti Dagup a populasion manipud idi 1 Enero". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2011-03-11. Naala idi 2011-07-17.
- ^ "Triennial Central Bank Survey 2007" (PDF). BIS. 19 Disiembre 2007. Naala idi 25 Hulio 2009.
- ^ Aristovnik, Aleksander; Čeč, Tanja (30 Marso 2009). "Kompositional a panagsukisok ti Ganganaet a Reserba ti Kuarta Idi 1999–2007 a Paset ti Panawen. Ti Euro vs. Ti Doliar A kas dagiti mangyuna a Reserba ti Kuarta" (PDF). Munich Personal RePEc Archive, Paper No. 14350. Naala idi 27 Disiembre 2010.
- ^ "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009. "Reporta para kadagiti Naipili a Grupo dagiti Pagilian ken dagiti Suheto". Imf.org. 14 Septiembre 2006. Naala idi 5 Enero 2009.
- ^ "Europeano a Konseho ti Madrid (12/95): Dagiti Nagbanagan". Europeano a Parlamento. Naala idi 14 Pebrero 2009.
- ^ "Immuna a panagsukat (2002)". Sentro a Banko ti Europa. Naala idi 5 Marso 2011.
- ^ http://www.x-rates.com/d/USD/EUR/hist2012.html
- ^ "Dagiti sangalubongan a paklakuan idiay Espania ket natnag, nagdandanag ti Italia". 31 Mayo 2012.
- ^ "Ti Euro". Komision ti Europa. Naala idi 29 Enero 2009.
- ^ a b c Ti pakasaritaan tiBanko Sentral ti Europa, papel ken dagiti annong baben ni Hanspeter K. Scheller Maikadua a Nabaliwan nga Edision idi 2006, ISBN 92-899-0022-9 (prenta) ISBN 92-899-0027-X (online) panid 103 iti pdf nga online a bersion
- ^ "Capital Subscription". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 18 Disiembre 2011.
Dagiti bingay ti NCBs iti daytoy a puonan ket nakarkulo babaen ti panag-usar ti tulbek a mangibanak ti repektibo a bingay ti pagilian iti populasion ken dagup a domestiko ti produkto iti Kappon ti Europa – kadagiti agpapada apannakatimbeng. Ti ECB ket pasayaatenna dagitibingay iti tungngal lima a tawen ken no adda tumipon a baro a a pagilian iti Kappon ti Europa. Ti panagpasayaat ket maaramid babaen ti batayan iti datos a naited babaen ti Komision ti Europa.
- ^ Komision ti Europa. "Panangiletra kadagiti balikas nga "euro" ken "sentabo" kadagiti opisial a pagsasao ti Komunidad a kas naus-usar kadagiti tignay ti Lehislatibo a Komunidad" (PDF). Naala idi 26 Nobiembre 2008.
- ^ Direktorado ti Komision ti Europa-Heneral para iti Panagipatarus. "Estilo a Pagsurotan ti Inggles: Ti manual para kadagiti mannurat ken agipatpatarus iti Komision ti Europa" (PDF). Naala idi 16 Nobiembre 2008.; Kappon ti Europa. "Interinstitusional nga alagaden ti estilo, 7.3.3. Dagiti alagaden para it panagiyebkas dagitipaset ti kuarta". Naala idi 16 Nobiembre 2008.
- ^ Komision ti Europa (Enero 2007). "Euro a kuarta: lima ken pamiliar". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ Pop, Valentina (22 Marso 2010) Ti KOmision ket agmismisuot kadagiti senial ti pagtagilakuan nga agkunkuna ti: 'dagiti nota ti €500 ket saan amaawat', EU Observer
- ^ Komision ti Europa (15 Pebrero 2003). "Komunikasion ti Komision: Ti panangiyuna kadagiti banko nota ti euro ken dagiti sensilio kalpasan ti maysa a tawen ti COM(2002) 747". Europa (web portal). Naala idi 26 Enero 2009.
- ^ "Robert Kalina, dumidibuho kadagiti banko nota ti euro, nga agob-obra idiay Oesterreichische Nationalbank idiay Vienna". Banko Sentral ti Europa. Naala idi 30 Mayo 2010.
- ^ Schmid, John (3 Agosto 2001). "Panagkitikit kadagiti Nota iti Baro nga Identidad ti Europa". International Herald Tribune. Naala idi 29 Mayo 2009.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baldwin, Richard; Wyplosz, Charles (2004). Dagiti Ekonomika ti Europeano a Panangikaykaysa. New York: McGraw Hill. ISBN 0-07-710394-7.
- Buti, Marco; Deroose, Servaas; Gaspar, Vitor; Nogueira Martins, João (2010). Ti Euro. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-92-79-09842-0.
- Jordan, Helmuth (2010). "Fehlschlag Euro". Dorrance Publishing.
- Simonazzi, A. ken ni Vianello, F. [2001], “Liberalisasion ti Pinansia, ti Agmaymaysa a Kuarta ti Europa ken ti Problema iti Awan Panagtrabaho”, iti: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), Globalisasion, Dagiti Patakder ken Sosial a Pakaitunosan, Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Euro iti Wikimedia Commons
- Dagiti opisial a website


c: text/html

text:
Tunisia
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Tunisia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Amianan nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1956
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Akin-abagatan a Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Aprika

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsasao a Breton
Ti Breton /ˈbrɛtən/[2] (Brezhoneg) ket pagsasao a Keltiko a naisasao idiay Bretania (Breton: Breizh; Pranses: Bretagne), Pransia. Ti Breton ket Britoniko a pagsasao a naiyeg manipud idiay Gran Britania idiay Armorica babaen dagiti imigrado a Britano idi las-ud ti Nasapa a Tengnga a Panpanawen; isunga daytoy ket maysa nga Insular a Keltiko a pagsasao ken saan nga asideg a kabagian iti pagsasao a Galo. Ti Breton ket as-asideg a kabagian ti Korniko, gaputa dagitoy dua ket Sassao nga Abagatan a laud a Britoniko. Ti Gales ket ti natayen a Kumbriko ket ad-adayo a kabagian ti dagiti pagsasao a Britoniko
Dagiti sabali a rehional a pagsasao ti Bretania, ti Gallo, ket langue d'oïl a naala manipud ti Latin ken isunga daytoy ket asideg a kabagiuan ti Pranses.
Gaputa bimmassiten manipud ti ad-adu ngem maysa a riwriw dagiti agsasao idi agarup a 1950 iti agarup a 200,000 idi umuna a dekada ti maika-21 a sigloy, ken dagiti 61% ket laklakayda ngem 60 iti edad, ti Breton ket naidasig a kas "nakaro a madanar" babaen ti Atlas dagiti Madangran a Pagsasao iti Lubong ti UNESCO. Nupay kasta, ti bilang dagiti ubbing a mapmapan kadagiti bilingual a klase ket immadun iti 33% idi nagbaetan ti 2006 ken 2012 aginggana iti 14,709.[1][3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Fañch Broudic, 2009. Parler breton au XXIe siècle – Le nouveau sondage de TMO-Régions. (mairaman ti datos manipud idi 2007: 172,000 kadagiti agsasao iti Akin-baba a Bretania; basbassit ngem 200,000 iti sibubukel a Bretania 206,000 ken mairaman dagiti estudiante iti bilingual nga edukasion)
- ^ Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student’s Handbook, Edinburgh
- ^ (Pranses) Données clés sur breton, Ofis ar Brezhoneg
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pagsasao a Breton iti Wikimedia Commons


text:
Des Moines, Iowa
Ti Des Moines i/dɨˈmɔɪn/ ket isu ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad iti Estado ti Iowa. Daytoy ket isu pay ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Polk. Ti bassit a paset ti siudad ket maigay-at iti Kondado ti Warren,.[1] Daytoy ket nainkorporado idi Septiembre 22, 1851, a kas Puerto Des Moines ken naipayababa met iti "Des Moines" idi 1857.[2] Daytoy ket nainagana manipud ti Karayan Des Moines ken mabalin a naampon manipud ti Pranses ti Rivière des Moines, a ti kaibuksilanna ket "Karayan dagiti Monghe." Ti populasion ti siudad ket 203,433 manipud ti senso ti Estados Unidos idi 2010.[3] Ti lima a kondado a metropolitano a lugar ket nairanggo a kas maika-88 kadagiti termino iti populasion ti Estados Unidos nga addaan kadagiti 594,600 nga agnanaed segun ti karkulo ti Opisina ti Senso ti Estados Unidos idi 2014.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Subcounty population estimates: Iowa 2000–2006" (CSV). United States Census Bureau, Population Division. Hunio 28, 2007. Naala idi Hunio 8, 2008.
- ^ City of Des Moines. "City of Des Moines Action Center: City History". Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi Disiembre 7, 2006. Naala idi Disiembre 20, 2006.
- ^ "Iowa's Largest Cities". Quad City Times. 2011-02-10. Naala idi 2011-02-13.
- ^ United States Census Bureau. "Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2010 to July 1, 2011". Naala idi Oktubre 12, 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Des Moines iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Des Moines, Iowa manipud iti Wikivoyage (Ingles)


text:
Leonardo DiCaprio
Ni Leonardo Wilhelm DiCaprio[1] (/dɨˈkæpri.oʊ/; naiyanak idi Nobiembre 11, 1974) ket maysa nga Amerikano nga aktor ken produser ti pelikula. Kadagiti nasapa a tawen ti 1990, inrugi ni DiCaprio ti karerna babaen iti panagparang kadagiti komersial ti telebision, kalpasanna adda met dagiti nagtultuloy a papelna iti telebission a kas ti soap opera iti Santa Barbara aken ti sitcom ti Growing Pains. Idi 1993, nangrugi ni DiCaprio iti karerna iti pelikula babaen iti panagbidana a kas ni Josh iti Critters 3, sakbay a nagbida iti panangibatay iti pelikula ti kronolohia ti This Boy's Life (1993) a kaduna ni Robert De Niro. Napammadayawan ni DiCaprio iti pangsuporta a papelna iti drama ti What's Eating Gilbert Grape (1993), ken nakagun-od iti publiko a pannakabigbig kadagiti panagbida a papel iti drama ti The Basketball Diaries (1995), ken ti roamtiko a drama ti Romeo + Juliet (1996), sakbay a nakagun-od iti sangalubongan a kadayeg iti epiko a romasia ni James Cameron iti Titanic (1997), a nagbalin nga iti kaaduan a nagganansia a pelikula iti dayta a punto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Leonardo DiCaprio". Encyclopædia Britannica. Naala idi Hulio 29, 2015.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Leonardo DiCaprio iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Leonardo DiCaprio iti Wikimedia Commons


text:
Henry Ford
NI Henry Ford (Hulio 30, 1863 – Abril 7, 1947) ket maysa idi nga Amerikano nga industrialista, ti nangbangon ti Ford Motor a Kompania, ken ti nangipatakder ti panagrang-ay ti assemblia a linia a wagas ti masa aproduksion. Nupay a ni Ford ket saan nga isu ti nagimbento ti automobil, isu ket nagparang-ay ken nangipakturado ti immuna a karro a makabaelan a gatangen kadagiti adu a tengnga a klase nga Amerikano. Ti panangipaammona ti Modelo T nga automobil ket nangrebolusionario ti panaglugan ken industria ti Amerikano. A kas ti agtagtagikua ti Ford Motor a Kompania, isu ket nagbalin a maysa kadagiti kabaknangan ken kadayegan a tao iti lubong. Isu ket naipammadayawan ti "Fordismo": ti masa aproduksion ti saan a nangina a magatgatang ken naikapet kadagiti nangato a matgedan dsagiti agobobra. Ni Ford ket adda ti sanganlubongan a panagsirmata, a ti konsumerismo a kas ti pangruna ti kappia. Ti napeksa a panagitalekna ti sistematiko a panangibabab ti bayad a nagbanagan kadagiti adu a teknikal ken negosio a panagpabaro, a mairaman ti maysa a prankisia a sistema a nangikabil kadagiti aglaklako ti karro iti amin anga Amianana nga Amerika ken dagiti kangrunaan a siudad kadagiti innem a kontinente. Ni Ford ket inbatina ti adu a kinabaknangna idiay Pundasion Ford ngem nangiyurnos para iti pamilian a permanente a mangtengngel ti kompania.
Ni Ford ket kaaduan pay a naamammoan para iti kina pasismona idi las-ud ti immuna atawtawen ti Sangalubongan aGubat I, ngem ti pay panagipablaakna kadagiti antisemitiko a testo a kas ti libro a Ti Internasional a Hudio.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Baldwin, N. (2001). Ni Henry Ford ken Dagiti Hudio. New York: Publiko a Panakibiang.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Henry Ford iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Henry Ford iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Henry Ford iti Wikisource (Ingles)


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Kasanok a Sanguen ti Panagdandanag?
Ania ti pagdandanagam?
Marikriknam met kadi no dadduma dagitoy?
“Kanayon a pampanunotek dagiti posible a mapasamak, ‘Kasanon no maaksidenteak iti lugan?’ ‘Kasanon no madisgrasia ti eroplano a nagluganak?’ Pakadanagak dagiti bambanag a saan a rumbeng a pagdanagan unay ti balanse a tao.”—Charles.
“Kanayon a madandanaganak. Kaslaak la hamster nga agtartaray iti agtaytayyek a pilid nga awan pakadandanonanna. Trabahoak la a trabaho ngem awan met malmalpasko!”—Anna.
“No ibagbagada a nagmayaten ta ages-eskuelaak pay laeng, kunkunak no kua iti bagik, ‘Dida la ammo no kasano karigat ti ageskuela!’”—Daniel.
“Panagriknak, kaslaak la kanayon a matartaranta. Kanayonko a pampanunoten no ania ti sumaruno a mapasamak wenno no ania ti sumaruno nga aramidek.”—Laura.
Realidad: Agbibiagtayo iti ibagbaga ti Biblia a “napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan.” (2 Timoteo 3:1) Gapu iti dayta, no kasano a madandanagan dagiti adulto, kasta met dagiti agtutubo.
Kanayon kadi a dakes ti panagdanag?
Saan. Kinaagpaysuanna, kuna ti Biblia a gagangay laeng a madanagantayo para iti pagsayaatan dagiti ipatpategtayo.—1 Corinto 7:32-34; 2 Corinto 11:28.
Kasta met, aminentayo a talaga a dakkel ti maitulong ti panagdanag tapno agtignaytayo. Kas pagarigan, ipapantayon nga adda eksamyo iti eskuelaan inton umay a lawas. Gapu ta madanaganka, agrebiuka ita a lawas ket mabalin a dayta ti tumulong kenka tapno nangatngato ti maalam a grado!
Agserbi met a pakdaar kenka ti panagdanag. “Mabalin a madanaganka ta ammom a madi ti ar-aramidem ket masapul a balbaliwam dayta tapno saankan a makonkonsiensia,” kuna ti tin-edyer a ni Serena.—Ikompara ti Santiago 5:14.
Realidad: Pagimbagam ti panagdanag no la ketdi ta tignayennaka nga agaramid iti umiso.
Ngem kasanon no kanayon la a negatibo ti mapampanunotmo gapu iti panagdandanag?
Pagarigan: “Madanaganak no mapanunotko dagiti mabalin a resulta ti narigat a situasion,” kuna ti 19 anyos a ni Richard. “Sangkapanunotko ti situasion agingga a perminton ti danagko.”
Kuna ti Biblia a ti natalna wenno ‘natalinaay a puso isu ti biag ti bagi.’ (Proverbio 14:30) Ngem adu ti saan a nasayaat nga epekto ti panagdanag, kas iti sakit ti ulo, pannakaulaw, sakit ti tian, ken napartak a panagpitik ti puso.
Ania ti mabalinmo nga aramiden no kasla pagdaksam imbes a pagsayaatam ti panagdanag?
Ti mabalinmo nga aramiden
Ammuem no nainkalintegan ti pagdandanagam. “Naiduma ti panangpampanunot kadagiti responsabilidadmo iti sobra a panangpampanunot kadagita. Malagipko ’diay ibagbagada a ti panagdandanag ket kasla buabo (rocking chair). Agpayso nga adda ar-aramidem ngem awan met magapgapuanam.”—Katherine.
Kuna ti Biblia: “Siasino kadakayo nga iti panagbalinna a maringgoran [wenno iti panagdandanagna] manayonanna iti maysa a kasiko ti kaatiddog ti biagna?”—Mateo 6:27.
Ti kaipapananna: No saannaka a matulongan ti panagdanag a mangbirok iti solusion, nayonanna laeng ti problemam wenno dayta pay ketdi ti agbalin a problemam.
Ti laeng koma pakadanagam ket ti bambanag iti agdama nga aldaw. “Panunotem, ti kadi pagdandanagam ita ket napateg pay laeng inton bigat? inton umay a bulan? inton umay a tawen? kalpasan ti lima a tawen?”—Anthony.
Kuna ti Biblia: “Dikay pulos maringgoran maipapan iti sumaganad nga aldaw, ta ti sumaganad nga aldaw addaanto kadagiti bukodna a pakaringgoran.”—Mateo 6:34.
Ti kaipapananna: Awan unay serserbina no pakadanagam dagiti problema iti sumaruno nga aldaw, a dadduma kadagita ket mabalin a saanto pay ketdi a mapasamak.
Sursuruem nga akseptaren ti dimo mabaliwan. “Ti kasayaatan a maaramidam ket saganaam dagiti situasion agingga a posible, ngem akseptarem nga adda dagiti situasion a saanmo a kontrolado.”—Robert.
Kuna ti Biblia: “Ti lumba awan kadagiti nasiglat, . . . ti parabur awan met uray kadagidiay addaan pannakaammo; agsipud ta ti tiempo ken ti di mapakpakadaan a pasamak mapagteng kadakuada amin.”—Eclesiastes 9:11.
Ti kaipapananna: No dadduma, saanmo a mabaliwan dagiti situasion ngem mabalinmo a baliwan ti panangmatmatmo kadagita.
Tarusam a naimbag ti situasionmo. “Masapul a tarusak ti intero a situasion ken diak problemaen dagiti detalye. Masapul nga ammuek no ania dagiti mas importante ket dagita ti pangusarak iti pigsak.”—Alexis.
Kuna ti Biblia: ‘Siguraduenyo ti napatpateg a bambanag.’—Filipos 1:10.
Ti kaipapananna: Basbassit ti posibilidad a madanagan dagidiay mangtarus a naimbag iti situasionda.
Makisaritaka. “Idi dandani 11 ti tawenko, napalalo ti danagko no aggapuak iti eskuelaan ta mabutengak iti mapasamak kabigatanna. Dumdumngeg no kua da nanang ken tatangko bayat nga ibagbagak ti marikriknak. Imbag laengen ta addada. Mapagtalkak ida isu a maibagak amin kadakuada. Tinulongannak dayta a mangsango iti sumaruno nga aldaw.”—Marilyn.
Kuna ti Biblia: “Ti panagdanag nga adda iti puso ti maysa a tao isunto ti mamagrukob iti dayta, ngem ti naimbag a sao isu ti mamagrag-o iti dayta.”—Proverbio 12:25.
Ti kaipapananna: Mabalin a makaipaay ni nanang wenno ni tatangmo, wenno ti maysa a gayyemmo kadagiti makatulong a suhestion no kasano a maksayan ti panagdandanagmo.
Agkararagka. “Ti panagkararag ken ti panangipigsa iti dayta tapno mangngegko ti bosesko ket makatulong kaniak. No kasta ti aramidek, maisaok ti pakadanagak imbes a pampanunotek laeng dayta. Ipalagip met kaniak daytoy a dakdakkel ni Jehova ngem iti pakadanagak.”—Laura.
Kuna ti Biblia: “Iyallatiwyo [iti Dios] ti isuamin a pakaringgoranyo, agsipud ta isu maseknan kadakayo.”—1 Pedro 5:7.
Ti kaipapananna: Ti kararag ket saan a pamay-an a pangsolbartayo iti problematayo. Dayta ket aktual a pannakisarita ken Jehova a Dios a mangikarkari: “Dika agbuteng, ta addaak kenka. Dika agtalangkiaw [wenno agdanag], ta siak ti Diosmo. Patibkerenkanto. Pudno a tulongankanto.”—Isaias 41:10.


text:
OCLC
Ti Online Computer Library Center, Inc. (OCLC) (Ilokano: Sentro ti Online a Biblioteka ti Kompiuter) ket isu ti "ti di ag-ganganansia, pakaikamengan, a serbisio ti biblioteka ti kompiuter ken panagsukimat a gunglo nga akinrebbeng iti publiko a panggepen iti panagpasayaat ti panagserrek ken panagala kadagiti pakaammo iti lubong ket ti panagpalaka ti bayad ti pakaammo".[1] Daytoy ket nabangon idi 1967 a kas ti Ohio College Library Center, OCLC ken dagiti kamengna a biblioteka ket nagtitinnulonganda a pitaud ken tinartaripato ti WorldCat, ti kadakkelan a online a katologo a maserrekan ti publiko (OPAC) iti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Maipanggep ti OCLC". OCLC. Naala idi Marso 18, 2010.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Beall, Jeffrey (Abril 19, 2010). "WorldCat Local's Rise and Fall". Metadata (blog). Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2013-01-31.
- Coyle, Karen (Disiembre 22, 2011). "National Library of Sweden and OCLC fail to agree". Coyle's InFormation.
- Spalding, Tim (Pebrero 23, 2009). "Research libraries clobber OCLC Policy". Thingology Blog. Library Thing.


text:
Danaw
Ti danaw wenno dan-aw ket bagi ti danum iti relatibo a natalna a likido iti mausig a kadakkel, lokalisado iti labneng, a napalikmutan babaen iti daga a naisina manipud iti karayan wenno sabali a rummuaran nga agserbi a mangpakan wenno mangattian ti danaw. Dagiti danaw nga adda iti daga ket saan a paset iti taaw, ken isu a dagitoy ket maisalumina manipud kadagiti laguna, ken dagitoy ket dakdakkel pay ken ad-adalem ngen dagiti alog.[1][2] Dagiti danaw ket mabalin nga igiddiat kadagiti karayan wenno dagiti waig, a dagitoy ket kadawyan nga agay-ayus. Nupay kasta kaaduan kadagiti danaw ket pinakpakan ken inat-atianan babaen dagiti karayan ken dagiti waig.
Dagiti masna a danaw ket mabirukan kadagiti kabambanatayan a lugar, dagiti sona ti rengngat, ken dagiti lugar nga addaan kadagiti agdama a glasiasion. Dagiti sabali a danaw ket mabirukan kadagiti endoreika a labneng wenno kadagiti igid dagiti duog a karayan. Kadagiti sabali a paset iti lubong adda met dagiti adu a danaw gapu kadagiti nakariro a tab-tabas ti panagattian manipud ti kinaudi a Panawen ti Yelo. Amin dagiti danaw ket temporario kadagiti heolohiko a gantingan ti panawen, gapu ta dagitoy ket agin-inutda a mapunno kadagiti sedimento wenno agluppiasda kadagiti labneng a naglaon kaniada.
Adu met kadagiti danaw ket artipisial ket naaramid para iti panagusar ti industria wenno agrikultura, para iti panagpataud ti hidro-elektriko a bileg wenno panagipaay ti domestiko a danum wenno para kadagiti pamay-an nga estetiko wenno pagliwliwaan.
Pannakaiwarwaras dagiti danaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan kadagiti danaw iti lubong ket nasadiwa a danum, ken kaaduan ket mabirukan idiay Akin-amianan a Hemisperio kadagiti nagatngato a latitud. Ti Kanada, ket addaan iti nakarkulo a 31,752 a dandanaw ken dakdakkel ngem 3 kuadrado kilometro (1.2 sq mi)[3] ken ti di ammo a dagup a bilang dagiti danaw, ngem nakarkulo a saan a basbassit ngem 2 a riwriw.[4] Ti Pinlandia ket addaan kadagiti 187,888 a danaw iti 500 kuadrado metro (5,400 sq ft) wenno dakdakkel, a dagiti 56,000 ket dadakkel (10,000 kuadrado metro (110,000 sq ft) wenno dakdakkel).[5]
Kaaduan kadagiti danaw ket addaan iti saan a basbassit ngem maysa a masna a pagruaran iti porma ti karayan wenno alog, ken isu daytoy ti mangtalinaay ti natimbeng a kaadalem ti danaw babaen ti panangpalubos ti panagattian ti sobra a danum.[6] Adda met dagiti danaw nga awanan iti masna a pagruaran iti danum ken makapukaw laeng babaen ti panagbawbaw wenno ti panagagsep iti sirok ti daga wenno isuda a dua. Dagitoy ket naitermino a kas dagiti endoreika a danaw.
Adu met kadagiti danaw ket artipisial ken naaramid para iti panagusar ti industria wenno agrikultura, para iti panagpataud ti hidro-elektriko a bileg wenno panagipaay ti domestiko a danum wenno para kadagiti pamay-an nga estetiko wenno pagliwliwaan.
Iti lubong, dagiti danaw ket inatiw met ti bilang babaen dagiti alog: kadagiti nakarkulo a 304 a riwriw ti natalinaay a bagbagi ti danum iti sangalubongan, 91% kadagitoy ket 1 hektaria (2.5 akre) wenno basbassit iti kalawa (kitaen ti panangipalawag dagiti alog).[7] Dagiti bassit a danaw ket ad-aduda pay ngem dagiti dadakkel a danaw: iti termino ti kalawa, maysa a pagkatlo kadagiti natalinaay a danum ti lubong ket nairepresenta babaen dagiti danaw ken dagiti alog iti 10 hektaria (25 akre) wenno basbassit. Nupay kasta, dagiti dakkel a danaw ket mangirepresenta para iti kaaduan a kalawa ti natalinaay a danum nga addaan kadagiti 122 dakkel a danaw iti 1,000 kilometro kuadrado (390 kd mi, 100,000 ha, 247,000 akre) wenno mangirepresenta ti agarup a 29% iti dagup ti sangalubongan a kalawa ti natalinaay nga akin-uneg a danum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Britannica online. "Danaw (pisikal a langa)". Naala idi 2008-06-25.
[ti danaw ket] ti ani aman a dakkel a bagi ti danum iti nabuntog nga agay-ayus wenno saan nga agkutkuti a danum a mangsakop ti maysa nga akin-uneg a labneng iti mausig a kadakkel. Dagiti panangipalawag a husto a mangilasin kadagiti danaw, dagiti alog, dagiti kalugnakan, ken uray pay dagiti karayan ken dagiti sabali a bagi ti danum iti saan a taaw a danum ket nasayaaten a naipaammo. Makunkuna pay, nupay kasta, a dagiti karayan ken dagiti waig ket napardasda nga agay-ayus; ken dagiti kalugnakan ket aglaonda kadagiti adu a gatad ti ruot, kaykayo ken babassit a mula; ken dagiti alog ket bassitda met no maipada kadagiti danaw. No maipalawag iti heolohia, dagiti danaw ket dagiti temporario a bagi ti danum.
- ^ "Dictionary.com definition". Naala idi 2008-06-25.
- ^ http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/learningresources/facts/lakes.html/#numberoflakes ([1])
- ^ http://atlas.nrcan.gc.ca/auth/english/maps/environment/hydrology/watershed1/1
- ^ http://www.ymparisto.fi/default.asp?contentid=240894&lan=fi&clan=en
- ^ Carreck, Rosalind, ed. (1982). The Family Encyclopedia of Natural History. The Hamlyn Publishing Group. p. 205. ISBN 978-0711202252.
- ^ Downing, J. A.; Prairie, Y. T.; Cole, J. J.; Duarte, C. M.; Tranvik, L. J.; Striegl, R. G.; McDowell, W. H.; Kortelainen, P.; Caraco, N. F.; Melack, J. M. (2006). "The global abundance and size distribution of lakes, ponds, and impoundments". Limnology and Oceanography. 51 (5): 2388–2397. doi:10.4319/lo.2006.51.5.2388. ISSN 0024-3590.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Danaw iti Wikimedia Commons


text:
Naluktan ti maysa pay a blag a “pakaipaskilan dagiti kaudian a partuat, gannuat, pasamak ken damag iti daniw ken musika dagiti Ilokano,” ti daniw ken samiweng. Inlungalong ken tartarawidwidan daytoy ni premiado a mannaniw Ariel S. Tabag, poetry ken entertainment editor ti Bannawag Magazine. Malaksid a mannaniw, maysa pay a musikero ni Apo Tabag.
Iti pannakaipresentar ti blag, kuna ti blogger:
Kabagis met laeng daytoy dagiti immun-unan a blog ken website nga impatakder/mi ken dagiti pada a mannurat a kas kada Roy V. Aragon ken Mighty C. Rasing– ti basirepublic.blogspot.com ken ilocanopoetry.net. Adda slash-na daydiay “impatakdermi” gapu ta isuda dagiti admin ket timmulongkami laeng iti pannakainawna iti panunot ken ar-arep-ep.
Ita, inkeddengko ti nangipatakder iti sabali. Wenno nangipasngayak iti kabagisda, kunak, man tapno saan a maisabsabali.
Ta dagiti adda iti ngato, nalawlawa ti masakupanda gapu ta sirsirpatenna ti sibubukel a landscape ti Daniw Ilokano ken Performance Poetry iti Amianan. Nupay dagiti makitayo ditoy, mabalin a makitayo sadiay; ket dagiti makitayo sadiay, makitayo met ditoy.
Daytoy Daniw ken Samiweng, panggepna ti agbalin a lakasa dagiti agdama a maparpartuat ken mapartuatto a Daniw Ilokano, Musika Ilokana ken Ilokano Performance Poetry. Mabalin a mabasayo ditoy dagiti naipablaaken kadagiti magasin wenno libro, wenno dagiti ibilangtayon a klasiko a Daniw ken Samiweng nga Ilokano.
Kasta met a pamunganayan dagiti maipablaak a libro iti Daniw.
Kasta met a pagsulbodan dagiti baro a kita ti Daniw. Ken Musika. Ken Performance Poetry.
Maysa daytoy nga entablado para kadagiti Ilokano a Mannaniw, Musikero, Performer.
Maysa met daytoy a kamera iti mapaspasamak iti lubong ti daniw ken musika ken performance poetry iti Filipinas ken iti Lubong.
Kangrunaanna, maysa daytoy a personal a rebolusion iti Daniw Ilokano. Iti Musika Ilokana. Iti Performance Poetry.
Ket kadagiti kakadua itoy a rebolusion, kas kadagiti innaganak iti ngato ken dagiti diak pay innaganan, agyamanak iti pannakikammaysayo, Kakadua.
Lugayan ken suportarantayo ngarud daytoy a gannuat!


text:
Naidumduma a poetry performance iti Ilokano a daniw ti banda nga Ilokano a buklen dagiti mannurat nga Ilokano a pakairamanan da Ariel S. Tabag ti Cagayan ken Mighty C. Rasing ti Isabela.
Umaykan, Nakkong, Dika Agbatbati
Apagpasngay ti bannawag, riniing ti umuna a sangitmo ti lubong.
Nayabay kenka ti Biblia, diksionario, buli, sensilio, bawang.
Ta dilam, napatedtedan iti tubbog ti paria—
Impekpekkelda ti panio a nayapros iti Apo Baket ti Piat
Ket sinagid ti anghel a kasigudmo dagiti bibigmo.
Pinasgedan ni amangmo ti anglem, ket tinapayana ti banga
Nga ayan ti kadkaduam— ingkalina iti puon ti narra.
Sa intag-aynaka iti daya tapno buniagannaka ti sinamar,
Sa kinunana:
Umaykan, Nakkong,
Dika agbatbati (2x)
Kinamatmo ti anniniwanmo kadagiti tambak ken barikir
Inaprosam ti balbag ti tangatang kadagiti dan-aw ken karayan
Rinukodmo ti nagbaetan ti daga ken langit
Tinagikuam ti wayawaya dagiti pagaw ken kannaway
Dagiti maris ti bullalayaw, naimalditda kadagiti matam
Insuro dagiti nagannakmo ti umno a wagas ti Nakaparsuaan
Inted dagiti nagannakmo ti lubong ket nagnaedka
Ngem agnanayon nga anakdaka iti lasag, isuda ti pagtaengam
Ket kunada:
Umaykan, Nakkong,
Dika agbatbati (2x)
Sinukisokmo met ti lubong kadagiti panid ti pagadalan
Ket natakuatam nga adda nagdumaan ti maris ken sanikua
Adayo ti nagbaetan dagiti nakurapay ken nabaknang
Adu ti nagdumaan dagiti awanan ken addaan
Kukuanak ti pagilian, naynay a kunam, kukuadak dagiti umili
Anaknak met ti pagilian, naynay a kunam, anakdak dagiti umili
Ket nagnaedka kadagiti away, kadagiti eskuater, kadagiti bakir
Dagiti nagannakmo, masansan nga ur-urayendaka, mangnamnamada
Aw-awagandaka:
Umaykan, Nakkong,
Dika agbatbati (2x)
Naim-imbag kadi a mayadal iti naganus nga utek ti kinamanagimbubukod
Tapno panunoten laeng ti bukod a pagimbagan, ti bukod a pagnaaran?
Naim-imbag kadi a maisuro a ti lubong pagsasalipan laeng a tay-ak
Ket umisu lattan ti di panagpapatas, ti di panagkikinnammaysa?
Dagiti nagannakmo a nangisuro kenka kadagiti wagas ti kinatan-ok
Nabatida a mangkutkutim kadagiti lua a gunggona ti kinatan-okda
Ta saankan nga agawid, awankan iti unibersidad, awanka met iti bakir
Awankan, awankan, awankan, awankan, awankan, awankan…
Bridge Adlib:
Ngem aw-awagandaka latta:
Umaykan, Nakkong,
Dika agbatbati (2x)


text:
Lohika
Ti lohika (manipud ti Griego λoYιkή, logikē)[1] ket mangitudtudo ti panagadal kadagiti moda ti panagrason (a dagitoy ket umisu ken dagitoy ket ka-allilawan)[2][3] ken ti panagusar ti umisu a panagrason. Iti kinaudi a kapanunotan, ti lohika ket kaaduan a naususar kadagiti intelektual nga aktibidadl, a mairaman ti pilosopia ken siensia, ngem iti umuna kapanunotan, daytoy ket kangrunaan a maadadal kadagiti displina ti pilosopia, matematika, semantika, ken siensia ti kompiuter. Daytoy ket sukimatenna dagiti sapasap a porma a maala dagiti pangsuppiat. Iti matematika, daytoy ket ti panagadal kadagiti umisu a panagipagarupan nga adda ti kaunegan ti pormal a pagsasao.[4] Ti lohika ket inadadal pay iti pangsuppiatan a teoria.[5]
Ti lohika ket inadadal kadagiti nadumaduma a taga-ugma a sibilisasion, a mairaman ti India,[6] China,[7] ken Gresia. Idiay laud, ti lohika ket nabangon idi a kas maysa apormal a disiplina babaen ni Aristoteles, a nangited daytoy ti kammasapulan a lugarna iti pilosopia. Ti panagadal ti lohika ket paset idi ti klasiko a trivium, a nangiraman pay ti gramatika ken retoriko.
Ti lohika ket kankanayon a nabingbingay kadagiti tallo a paset, induktibo a panagrason, abduktibo a panagrason, ken deduktibo a panagrason.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "nagtagikua ti rason, intelektual, dialektikal, pangsuppiat", ken maikabagian pay ti wiktionary:λόYoς (logos), "balikas, panunot, kapanunotan, panagsuppiat, panangibaga, rason, wenno pamunganayan" (Liddell & Scott 1999; Online a Diksionario ti Etimolohia 2001).
- ^ Richard Henry Popkin; Avrum Stroll (1 Hulio 1993). Napalaka a Pilosopia. Random House Digital, Inc. p. 238. ISBN 978-0-385-42533-9. Naala idi 5 Marso 2012.
- ^ Jacquette, D. (2002). Ti Kadua ti Pilosopiko a Lohika. Wiley Online a Biblioteka. p. 2.
- ^ Hofweber, T. (2004). "Lohika ken Ontolohia". Iti Zalta, Edward N. Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford.
- ^ Cox, J. Robert; Willard, Charles Arthur, dagiti ed. (1983). Panagrang-ay iti Pangsuppiat a Teoria ken Panagsukimat. Unibersidad ti Akin-abagatan nga Illinois a Pagmalditan]. ISBN 978-0-8093-1050-0.
- ^ Kas pagarigan, Nyaya (silohistiko a rekursion ) ket napetsaan manipud idi 1900 a tawtawen.
- ^ Dagiti Mohista ken ti eskuela ti Nagnagan ket napetsaan manipud idi 2200 a tawtawen.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Lohika iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Lohika iti Wikiquote (Ingles)


text:
Alabama
Nagsasabtan: 33°0′N 86°40′W / 33.000°N 86.667°W
Ti Alabama ket maysa nga estado iti a mabirokan idiay umabagatan a daya a rehion iti Estados Unidos. Naibeddengan babaen iti Tennessee iti amianan, Georgia iti daya, Florida ken ti Golpo iti Mexico iti abagatan, ken Mississippi iti laud. Ti Alabama ti maika 30 a kadakkelan ken ti maika 23 a kaaduan ti bilang iti umili kadagiti 50 nga estado ti Estados Unidos. Ti Alabama ket maikadua ti ranngo iti kadakkel kadagiti kaunegan a dandanum.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Cheehahaw". NGS data sheet. U.S. National Geodetic Survey. Naala idi Oktubre 20, 2011.
- ^ a b "Dagiti kangato ken Kaadayo idiay Estados Unidos". 2001. Naala idi Oktubre 21, 2011. Di naikaskaso ti teksto ti "publisher" (tulong)
- ^ Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.


text:
Pierre, South Dakota
Ti Pierre (/ˈpɪər/ (Lakota: čhúŋkaške;[1] "puerto") ket isu ti kapitolio ti Estado ti South Dakota ken tugaw ti kondado ti Kondado ti Hughes.[2] Ti populasion ket 13,646 segun ti senso ti Estados Unidos idi 2010, ken mangaramid daytoy iti maikadua a kabassitan ti populasion a kapitolio ti estado kalpasan ti Montpelier, Vermont. Daytoy ket nabangon idi 1880 idiay Karayan Missouri a kasumbangir ti Fort Pierre. Ti Pierre ket isun ti kapitolio manipud idi nakagun-od ti pannaka-estado ti South Dakota idi Nobiembre 2, 1889, ken napili daytoy iti lokasionna iti heograpiko a sentro ti estado. Ti Fort Pierre ket nanaganan met para kenni Pierre Chouteau, Jr..
Ti Pierre ket isu ti kangrunaan a siudad ti Estadistikal a Lugar ti Mikropolitano ti Pierre, a mangiraman kadagiti amin a kondado ti Hughes ken Stanley.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ullrich, Jan F. (2014). New Lakota Dictionary (2nd nga ed.). Bloomington, IN: Lakota Language Consortium. ISBN 978-0-9761082-9-0.
- ^ "Find a County". National Association of Counties. Naala idi 2011-06-07.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pierre, South Dakota iti Wikimedia Commons


text:
Siudad ti Cebu
Ti Siudad ti Cebu ket maysa a primera klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Cebu iti Filipinas. Isu pay ti maika-2 a kapatgan a sentro a metropolitano iti Filipinas
Ti Siudad ti Cebu, ket masarakan iti akindaya a playa ti Isla ti Cebu, ket ti kaduogan a siudad iti Filipinas, naduogan pay ngem ti Siudad ti Manila. Ti siudad ket maysa kadagiti kangrunaan a pangsangladan dagiti internasional a biahe iti pagilian, ken maysa kadagiti kapatgan a sentro ti komersio, negosio, ken industria iti Visayas ken Mindanao.
Ti siudad ket paset ti maysa a metropolitano a lugar a maaw-awagan iti Metro Cebu a pakairamanan dagiti siudad ti Mandaue, Lapu-Lapu, ken Talisay
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cebu, wenno Sugbu, ket siguden a maysa a narang-ay a lugar sakbay pay a sinakup ti Espania, addaanen iti naannayas a pannakilangen a somersial iti Tsína ken dadduma pay a pagpagilian iti Abagatan a Daya nga Asia.
Idi Abril 7, 1521, simmanglad ni Fernando Magellan iti Cebu ket pinadanon isuna ni Rajah Humabon. Naguyugoy dagiti ganggannaet ni Humabon nga agtamed iti baro a pammati nga insangpet dagiti Espaniol ket kaduana ti asawana ken aganay a 800 a kapurokanna, binuniagan ida dagiti Espaniol idi Abril 14, 1521. Isuda dagiti mabigbig a kauunaan a Kristiano a Filipino.
Nupay kasta, saan a nagballigi ni Magellan a naan-anay nangsakup iti lugar para iti korona ti Espania ta napasag isuna iti Isla ti Mactan idi Abril 27, 1521 iti panagrupakda ken Lapu-lapu, pangulo ti nasao nga isla, ken dagiti pasurotna.
Idi Abril 27, 1565, simmanglad iti Cebu ti sabali a grupo dagiti Espaniol nga indauluan ni Miguel Lopez de Legazpi, a kaduana ti maysa nga Augustiniano a fraile a ni Andres de Urdaneta. Idi Enero 1, 1571, pinanaganan ni Legazpi ti siudad iti Villa del Santissimo Nombre de Jesus, manipud iti sigud a naganna a San Miguel.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Cebu ket nabingbingay a politikal iti 80 a barbaranggay.[2]
- Adlaon
- Agsungot
- Apas
- Babag
- Basak-Pardo
- Bacayan
- Banilad
- Banawa
- Basak San Nicolas
- Binaliw
- Bonbon
- Budla-an (Pob.)
- Buhisan
- Bulacao
- Buot-Taup Pardo
- Busay (Pob.)
- Calamba
- Cambinocot
- Capitol Site (Pob.)
- Carreta
- Central (Pob.)
- Cogon Ramos (Pob.)
- Cogon Pardo
- Day-as
- Duljo (Pob.)
- Ermita (Pob.)
- Guadalupe
- Guba
- Hippodromo
- Inayawan
- Kalubihan (Pob.)
- Kalunasan
- Kamagayan (Pob.)
- Camputhaw (Pob.)
- Kasambagan
- Kinasang-an Pardo
- Labangon
- Lahug (Pob.)
- Lorega (Lorega San Miguel)
- Lusaran
- Luz
- Mabini
- Mabolo
- Malubog
- Mambaling
- Pahina Central (Pob.)
- Pahina San Nicolas
- Pamutan
- Pardo (Pob.)
- Pari-an
- Paril
- Pasil
- Pit-os
- Pulangbato
- Pung-ol-Sibugay
- Punta Princesa
- Quiot Pardo
- Sambag I (Pob.)
- Sambag II (Pob.)
- San Antonio (Pob.)
- San Jose
- San Nicolas Central
- San Roque (Ciudad)
- Santa Cruz (Pob.)
- Sawang Calero (Pob.)
- Sinsin
- Sirao
- Suba Pob. (Suba San Nicolas)
- Sudlon I
- Sapangdaku
- T. Padilla
- Tabunan
- Tagbao
- Talamban
- Taptap
- Tejero (Villa Gonzalo)
- Tinago
- Tisa
- To-ong Pardo
- Zapatera
- Sudlon II
Paggatangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
Midia a mainaig iti Siudad ti Cebu iti Wikimedia Commons


text:
Naluktan ti umuna a panagpasalip iti panagsurat iti ababa a sarita ti kabbuangay a Mayor Carlito F. Pentecostes, Jr. Awards for Ilokano Literature wenno Mayor CFPJ Awards para kadagiti propesional ken agdadamo a mannurat nga Ilokano.
Esponsoran daytoy ni Mayor Carlito Fidel Pentecostes, Jr. ti Gonzaga, Cagayan ken ti kaingungotna a ni Mrs. Marilyn S. Pentecostes, babaen ti pannakitinnulong ti GUMIL Cagayan.
Dagiti pagannurotan:
1. Naluktan ti salip idi Hulio 1, 2013 ken aggibus iti Nobiembre 30, 2013.
2. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat nga Ilokano ken uray pay kadagiti saan nga Ilokano ngem makasurat iti pagsasao nga Ilokano (Iluko wenno Iloko). Dua a kategoria ti salip: 1.) para kadagiti propesional wenno beterano a mannurat, ken 2.) para kadagiti agdadamo a mannurat. Maibilang nga agdadamo ti mannurat no awan pay nasursurok ngem tallo a naipablaakna nga ababa a sarita (short story), iti man Ilokano man wenno sabsabali pay a pagsasao, kadagiti naimaldit (printed) a pagbasaan a kas iti magasin wenno pagiwarnak nga addaan iti nasional a sirkulasion, kas koma iti Bannawag, agingga iti pannakalukat ti salip.
3. Nawaya ti makisalip a mangpili iti tema wenno topiko a kayatna a suraten.
4. Agatiddog ti ababa a sarita iti 10-25 a panid iti short bond paper, naikompiuter (MS Word document) iti doble espasio (agaramat iti Times New Roman font, size 12), ken addaan espasio wenno margin a maysa a pulgada iti amin nga igid ti papel wenno document file.
5. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti tunggal mannurat.
6. Nasken a bukod a putar ti autor ti maisalip, saan pay a naipablaak iti ania man a printed a pablaakan, saan pay a nangabak iti ania man a kita ti pasalip, ken saan a naipatarus manipud iti ania man a lengguahe.
7. Ti parbo a nagan ti autor ti agparang a naganna a kas autor ti sarita. Ipatulod ti pakisalip iti uppat a nadalus a kopia ken pakuyogan iti narikpan a sobre a naglaon iti pudno ken parbo a nagan ti autor, paulo ti pakisalip, kaudian a ladawan ken ababa a pakasaritaan ti biag ti autor, adres ti agdama a pagnaedan, agraman e-mail address ken numero ti selpon wenno telepono a mabalin a pakakontakan iti autor. Iti rabaw ti sobre, isurat ti paulo ti sarita ken parbo a nagan ti autor. Mabalin met nga ipatulod ti pakisalip babaen ti e-mail (soft copy ti pakisalip a sarita, ken bionote ti autor).
8. Ipatulod ti pakisalip iti daytoy nga adres: Salip iti Ababa a Sarita, Mayor CFPJ Awards, c/o Roy V. Aragon, Block 34 Lot 5, Wonderland Homes, Iguig, 3504 Cagayan. No met iti email, ipatulod iti: mayor.cfpj.awards@gmail.com. Nasken a maawat ti contest secretariat ti pakisalip iti di naladladaw ngem 11:59PM (oras iti Filipinas) iti Nobiembre 30, 2013.
9. Pinal ti pangngeddeng dagiti hurado ken maibabawi ti gunggona ti mangabak no maduktalan kalpasanna a sinalungasingna ti Pagannurotan Bilang 6. Awanto metten ti karbengan ti naglabsing nga autor a makisalip kadagiti sabali pay a pasalip ti Mayor CFPJ Awards.
10. Dagiti gunggona: Propesional: Umuna a Gunggona: ₱10,000; Maika-2 a Gunggona: ₱7,500; ken Maika-3 a Gunggona: ₱5,000. Agdadamo: Umuna a Gunggona: ₱7,000; Maika-2 a Gunggona: ₱5,000; Maika-3 a Gunggona: ₱3,000; ken dua a Consolation Prizes a sag-₱2,000. Maikkan pay iti sertipiko ti pammadayaw amin a mangabak. Mabalin a makissayan ti bilang dagiti mangabak no iti biang dagiti hurado ket awan makapatar iti bukodda a pagbatayan iti panangpilida kadagiti mangabak. No kasapulan, mabalinda met ti mangparnuay iti sabali a gunggona.
11. Agbalin a makipagtagikua ti Mayor CFPJ Awards kadagiti mangabak a sarita. Ngarud, kas iti autor, maaddaan ti esponsor iti karbengan a mangipablaak kadagiti mangabak a sarita iti ania man a wagas a kayatna karamanen ti elektroniko ken tradisional a wagas ti panagipablaak.
12. Mapakaammuanto dagiti mangabak no kaano ken sadino ti pakapadayawanda ken pakaitedan dagiti premioda.
~~~~~


text:
HIDALGO - 9
NABATAD NGA AGKURANG ITI AMMMO MAIPAPAN ITI PANAGSURAT ITI SARITA TI NANGIPAW-IT ITI MANUSKRITO NGA INAWAGANNA ITI SARITA
Daytoy ti maikasiam a dinakamat ni apo Juan SP Hidalgo, Jr., iti kolumna a Pugon.
Kadagiti immuna lektiurtayo, nabatad nga adda dagiti paglintegan dagiti sarita klase ken tipo ken klasipikasion dagiti sarita. Dida agpapada.
Addan dagitoy a paglintegan uray idi ditay pay naiyanak.
Saan a nasayaat a salungasingen dagitoy agingga iti saantayo nga ammo iti sumurot kadagitoy a paglintegan.
Iti maysa a diskusion a nakitaripnongak, adda dagiti nagsasaritaan no kasano iti panangpapintas ti maysa a sarita.
Adda ti nangibaga a nasken ti lohika.
Wen, nasken ti lohika iti napintas a sarita.
Nasken a nakapappapati.
Wen, nasken a nakapappapati.
Posible a mapasamak wenno napasamak.
Wen, adda ti plausibility a kunada.
Wen, pudno amin dagitoy no dagiti sarita a nagtinnag iti teoria ti realism.
Kasanon dagiti dadduma pay a teoria?
No di maidasig dagiti teoria iti literatura, saan met a maidasig dagiti sinurat a binasa. No ania daytoy. No apay a kastoy iti inaramid ti author.
No agaramidak iti kritisismo idi, kitaek nga umuna no ania ti teoria a maiyaplay iti sarita. Nasken a maiyannatop ti teoria nga inaramatmo iti kritisismo.
Kuna ti maysa a nagsaludsod: “Apay a nasken nga isapulan ti teoria, a saan ket nga ibaga lattan dagiti kayat, dillaw ken pilaw, nagpigsaan ken nagkapsutan iti binasa a sarita?
Well, adda met ketdi ti puntona, a nasken nga ibaga ti kayat, dillaw ken kinayat. Ngem saanen a kritisismo daytoy no di ket komentario.
Agduma ti kritisismo ken komentario.
Dagiti sinurat a kritisismo, ket naibasar kadagiti teoria iti panangamiris ti sarita, no kasano a sinurat ti author dayta a saritana segun kadagiti literary theories.
No dagiti laeng maipapan iti personal opinion, saan a kritisismo daytan no di ket komentario.
Kadagiti eskuelaan, dagiti teoria laeng ti maisursuro iti literatura.
Diak pay nakasalaw iti nangibaga nga adda ti agisuro iti tunggal panid.
Iti komentario, nawayaka lattan a mangibaga ti kayatmo nga ibaga, pammadayaw man daytoy wenno uyaw. Total bukodmo met laeng nga opinion dayta. No adda ti mangayon iti opinionmo, di nasayaat! Ngem no awan, nuisance wenno pasalsali laeng dayta nga awan iti kaes-eskanna.
Ngem sabali ti kritisismo a naibasar iti teoria. Adda pay dagiti pammaneknek a babaen met laeng kadagiti dadduma pay a sinurat.
Isu a napateg met iti pannakaammo dagiti klasipikasion dagiti sarita tapno ammo dagiti paglintegan itoy.
Dagiti paglintegan iti teoria ti realism ket naisabali ti humanism a kas nadagdagullitatayon kadagiti immuna lektiur. Agkontrada dagitoy a dua.
Iti realism, nakapappapati.
Iti humanism, saan a nakapapapati, ta daydiay ibagbagana wenno sasawenna iti sarita wenno dagiti nabasa iti sarita ket saan nga isu ti kayat a sawen ti author. Adda ti ibagana a sabali nga isu iti takuaten. Makuna, wenno inawagan ni apo Hidalgo dagitoy a sarita a “PANGNGARIG A SARITA.”
Ti sarita ket bunga ti arte.
Ta ania ngamin aya ti sarita a bunga ti arte?
Kasano a nagbalin a bunga ti arte ti sarita?
Ania ti arte? What is art?
Simple laeng met ti sungbatna. Ipakitam a dimo ket ibaga.
Kastoy ngarud ti rumbeng a mapasamak iti sarita tapno makuna a bunga ti arte.
Kasano panangipakita a di ket ibaga?
Daytan ti parikut ti author. Adun dagiti naibagbaga a wagas, mabasa iti libro, nailektiur, ngem iti laksid daytoy ket lulot pay laeng ti pluma, husto ni kuna ni apo Hidalgo, sasaurmo iti agputar iti sarita a ninaganam iti sarita no saan met laeng a nasurot iti umno. No dimo met laeng ammo iti agaramid iti umno ken napudpudno a sarita.
Isu a nasken nga ammoen nga umuna dagiti klasipikasion ti sarita kas kadagitoy a sumaganad:
a) realism -- nakapappapati
b) humanism --- ti kararua ken kasasaad ti tao ti importante, pangngarig a sarita.
c) surrealism --- napasamak iti uneg ti tagainep ken parmata
d) futurism -- dagiti mangipakpakdaar iti masakbayan
e) naturalism -- kas met laeng iti realism, kas kadagiti sinurat ni Prescillano N. Bermudez, Sr., Bagnos Cudiamat, Casimiro de Guzman, Arsenio Ramel, ken dadduma pay...
Amin dagitoy a lima ket agsasabali ti paglinteganda.
Kasta met dagiti tipo. Nasken nga ammoen nga umuna ti paglinteganda sakbay nga agsurat.
Napateg nga ammoen dagiti tipo ti sarita ta addaan ti tunggal maysa iti paglintegan.
Amangan no agsuratak man iti mystery short story, kunam, ngem dagus met nga imparangmo ti kontrabida wenno ti kriminal, ne, saan a mystery dayta suspense!
Adda ti nagdudumaan ti fantasy ken dadduma pay.
Kasla met ti love story, nalawa nga anggulo daytoy. No laokan ti sabali nga anggulo, nasken a rumimbaw ti pakasaritaan ti ayat.
Nakalawlawa ti lubong ti panagsuratan iti sarita. Isu a nasken iti panangammo no ania ti insuratmo, wenno ania ti isuratmo. Damagen ti bagim.
A) ania ti isuratko?
B) ania a klase ti sarita?
C) ania tipo ti sarita
D) (samo isarunon, dagidiay immuna a dinakamat ni apo Hidalgo, presto, addakan iti umno a dana iti panagsuratan iti sarita.
Ala, ngarud, bagnos koma dagiti dagiti komento, teoria ken dagiti analisis. nagasat a panagsurat. ##
==================================================================================
iti sumaruno, nalabit nga isublitayonto ti constructive critisism kadagiti naipablaak a sinurat...
Wednesday, June 21, 2006
KRITISISMO KEN PANIRIGAN # 9
HIDALGO - 9
1 comment:
- jim agpalo, jr. said...
-
tenkio gayam ken ni joe p... wen, man imbag la basaen dagiti maya nga agsursuro...madi met daydiay email admo? nagsubli..
- 1:09 PM


text:
Richmond, Virginia
Ti Richmond /ˈrɪtʃmənd/ ket isu ti kapitolio ti Mankomunidad ti Virginia, idiay Estados Unidos. Daytoy ti sentro ti Estadistikal a Lugar ti Metropolitano ti Richmond ken ti Rehion ti Kalatakan a Richmond; manipud idi 1871 Richmond ket maysa daytoyen a nawaya a siudad.
Ti populasion ket 204,214 segun ti senso ti Estados Unidos manipud idi 2010;[1] idi 2013, ti populasion ket nakarkulo iti 214,114,[2] ti maikapat a kaaduan ti populasion a siudad idiay Virginia. Ti Metropolitano a Lugar ti Richmond ket addaan iti populasion iti 1,208,101.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "State & County QuickFacts". United States Census Bureau. Naala idi Enero 6, 2014.
- ^ [1]. Virginia State 2013 Population Estimates. Naal aidi Pebrero 2, 2013
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Richmond, Virginia iti Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Panagtaripato ti CS1: Adu a nagnagan: authors list
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti
|author=, wenno dagiti parbo a naganna.
Dagiti artikulo ket nailistada iti daytoy a kategoria no ti Modulo:Citation/CS1 ket ilasinna dagti dakamat nga agusar ti agmaymaysa a porma dagiti parametro ti listaan ti nagan ti mannurat tapno mangilista dagiti adu a nagan. Ti panagaramid daytoy ket mangdadel ti metadata ti dakamat.
Ti panagsukat ti agmaymaysa a
|author= wenno
|last= iti ad-adu ngem maysa iti
|authors= ket ikkatenna amin a pakaaamo ti mannurat manipud ti metadata ti COinS ti plantilia. Ti panangibilang ti listaan ti mannurat iti
|authorn=, wenno
|lastn= /
|firstn=, wenno, no maitunos, ti
|vauthors=, ket mangpreserbada amin iti mainaig a metadata.
Ti kodigo ti modulo ti dakamat ket mangkita para kadagiti nadumaduma a kaw-it wenno dagiti panangisina a karakter ti tuldek-kaw-it. Ti kayatna a sawen daytoy ket mabalin nga adda dagiti palso a positibo iti daytoy a listaan, isu a daytoy a mensahe ti panagtaripato ken ti kategoria ket nailemmeng iti kaaduan dagiti editor ken dagiti agbasbasa.
Dagiti panid iti daytoy a kategoria ket nasken laeng koma nga inayon babaen ti Modulo:Citation/CS1.
Bayat a kaaduan kdagiti mensahe ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket makita dagiti amin nga agbasbasa adda met dagiti agtultuloy a nailemmeng. Dagiti editor nga agkayat a mangkita kadagiti amin a mensahe ti biddut ti CS1|2 ket mabalinda nga ipakita babaen ti panagpabaroda iti bukodda a CSS ti sapasap wenno kudil a mairaman dagiti makita a kodigo dita baba:
.citation-comment {display: inline !important;} /* Ipakita amin a mensahe ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Urayno naikabil daytoy a css, dagiti nadadaan a panid ti cache ti Wikipedia ket mablin a saan a napabaro a mangipakita dagitoy a biddut urayno ti panid ket nailista a kas maysa kadagiti pagsurotan a kategoria. Ti NULLEDIT ket mangresolba daytoy a parikut.
Masapul ti kodigo dita ngato no kayat a makita dagiti mensahe ti kategoria ti panagtaripato:
- Kategoria:Panagtaripato ti CS1 (silpo)
Pampanid iti kategoria "Panagtaripato ti CS1: Adu a nagnagan: authors list"
Dagiti sumaganad a 97 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 97 a dagup.


text:
Hector Berlioz
Ni Hector Berlioz[1] (panangibalikas: [ɛktɔʁ bɛʁˈljoːz]; 11 Disiembre 1803 – 8 Marso 1869) ket maysa idi a Pranses a Romantiko a kompositor, a nalatak a naam-ammuan para kadagiti komposisionna ti Symphonie fantastique ken Grande messe des morts (Misa ti natay). Ni Berlioz ket nakaited kadagiti adu a kontribusion ti moderno nga orkestra iti bukodna a Treatado iti Instrumentasion. Isu ket nangilaslasin kadagti dadakkel a puersa ti orkestra para kadagiti obrana; a kas maysa a konduktor, isu ket nagpabpabuya kadagiti konsierto nga adda dagiti nasurok a 1,000 a musikero.[2] Isu ket nagparnuay pay ti agarup a 50 a kankanta. Ti impluensiana ket nanangruna para iti adu pay a panagparang-ay ti Romantisismo, a naipangpangruna kadagiti kompositor a kas ni Richard Wagner, Nikolai Rimsky-Korsakov, Franz Liszt, Richard Strauss, Gustav Mahler ken dagiti dadduma pay.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ nabuniagan a kas ni Louis-Hector Berlioz, Kitaen ti MacDonald, "Berlioz, (Louis-)Hector", New Grove, 2:581.
- ^ "Klasiko FM". Klasiko FM. Naala idi 2010-03-13.
- ^ Blas Matamoros – "Hector Berlioz: Un genio Francés", ti salaysay ket inurnos babaen ti Grupo Santillana ken La Nación, Buenos Aires, 2004
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Hector Berlioz iti Wikiquote (Ingles)
Midia a mainaig kenni Hector Berlioz iti Wikimedia Commons


text:
Kadagiti saan pay a nakapadas iti biag ti Dios nga awan pagkuranganna.
Masapultayo nga ammoen a ti Dios ket isu ti Espiritu ti Biag. Awan pakatayan Kenkuana. Ni Satanas ti espiritu ti patay ken awan biag kenkuana. Nangted ti Dios iti ababa a biag ket pakairamanan ti amin a nayanak ditoy lubong. Angsen ken nanamentayo ti nangina unay nga anges ti biag. O, anian a pintas ti biag a maipaay kadagiti awanan agririsot a pampanunot ti panagduadua ken pannakaabak. Anian a sayaat ti magna kadagiti kalkalsada, wenno aglugan a mapan kadagiti aw-away, tapno taliawen dagiti napipintas a minuyongan ken dagiti sabsabong, a sibibiag dagiti bangloda, ken dagiti pagayatan nga inted ti Dios kadakuada; a maaddaanka iti salun-at, nga agay-ayus ita bagim; awan uray ania a pakadanagan; awan pannakarikna ti sakit ita bagim; dagiti pampanunotem, aglulumbada ita kararuam, ket mangtedda iti natakneng a ragsak.
Napudno unay ti imbaga ti mannurat a sumakdotayo iti danum kadagiti bubon ti pakaisalakanan, a siraragsak (Isaias 12:3): sumrektayo iti ruangan nga addaan panagyaman, ken kadagiti arubayan nga addaan panagdaydayaw (Salmo 100:4). Ibaga ti Biblia, “Isu nga addaan iti naragsak a puso, addaan ti agtultuloy a panagrambak,” ken ti naragsak a puso ket kasla agus ngem ti naburak nga espiritu ket paatiananna dagiti tultulang.” Kuna ti mannurat a ti panagliday ket dalan a pakatayan. Makita ti asinoman no apay nga isuro ti Biblia ti panagserbi a siraragsak, a sitatalna, ken sipupudno iti Espiritu Santo. Daytoy ti pakakitaan ti pammatitayo kadagiti nailanad a karkari; iti awan panagduadua ken awanan pannakaatiw a Saona, nga isu ket awan pangrugian ken pagturposanna, ken awan panagbaliwna, ket mangited iti biag nga agnanayon.
Dagitoy ket Sasao a makapakired ken makabiag, karkari ti namnama ken naalumanay a pammakawan nga, “Umasideg ti siasinoman a mawaw.” Kasta met a karkari dagitoy a mamagpaungar iti amin. Kas panangipalubos ti pammatiyo, kasta koma ti mapasamak kadakayo, awan ti panangibilang ti siasinoman a tao, no di ket ti panangtaliaw iti amin a tattao a padapada a parsua ti Dios, panggepentayo ti pagbanagantayo.
Kasano a masarakan ti tao ti napnoan ragsak a biag? Adda maymaysa a dalan. Saannatayo nga inikkan ti Dios ti espiritu ti kinatakrot. Saantayo a nayanak a natakrot, ngem ti dakes nga espiritu ti inmay iti espiritutayo babaen ti panagduadua iti Sao ti Dios ken kadagiti karkarina a nangparsua kadatayo ken mangsalsalaknib kadatayo nga agbiag.
Kinuna ni Jesus, “Dikay madanagan ken mariribukan. Dikay agbuteng.” Adda ti panagpili kadatayo a mangusar iti saan a naimbag a paset ti biag tapno mapatanortayo ti pammati kadagiti mannakabalin a Sasao ti Dios. Gapu ta addaantayo kadagiti kapanunotan nga addaan pammati a napnoan kadagiti pampanunottayo, kasta met a ti kapanunotan ni Cristo nga addaan ti pammati a naited a namimpinsan kadagiti sasantos, inted ti Dios kadakuada ti kapanunotan ni Cristo. Masapul ti pannakapennektayo iti kapanunotan ni Cristo. Kinuna ni Pablo nga, “Adda kadatayo ti kapaunotan ni Cristo,” ngem masapul nga ikkantayo daytoy iti wayawaya. Babaen daytoy kapanunotan nga adda iti espiritu wenno pusotayo, ipabus-oy ti Dios amin a pannakabalinna nga agpaay iti bagitayo; kas koma ti pannakaisalakan, pannakapaungar, ken dadduma pay.
Ti Pagarian ti Dios ket adda kadatayo, isu a ti panagungar ket adda met kadatayo, kas met iti pannakaisalakantayo.
Kinuna ni Pablo, “Baginatayo ni Cristo.” Adu dagiti natayen gapu ta saanda a naamoan daytoy. Ni Jesus ket nagbalin a sakit, nagrigrigat a bagi, natay iti krus, tapno agbalintayo a kas ti bagina nga awanan basol ken sakit. Maawatmo daytoy babaen ti pammatim iti pannakatay ni Cristo, babaen ti panakaammom nga innalana ti lugarmo tapno agbalinka a bagina iti biag. No babaen ti pammatim a nakisinnubot kenka, maagasanka. Masapul a lagipem a ti bagim a nailunod gapu iti Kinalinteg ti Pananghusga ti Dios kenni Moises, ket nailansan iti krus, ken gapu ta bagikan ni Cristo, nawayawayaankan, babaen ti pammatim kenni Jesus.
Ti tulag ti Dios ken amin a karkarina ket addan kenni Jesus. Maawattayo dagitoy babaen ti pammatitayo ken Jesus. Gapu ta patientayo a baginatayo ni Cristo, matagikuatayo dagiti karkarina. Lagipem a ti pammatitayo ket panagpanunot a mayannatop iti Sao ti Dios. Ti Sao ti Dios ket isu ti kapanunotan ni Cristo. Umay daytoy a pammati babaen ti panagdengngeg iti mensahe. Ti pammati ken Cristo ket nauneg a pannakatibngar ti puso wenno espiritutayo. Babaen ti puso mamatitayo ket mapalintegtayo, ken kas panagpanunot ti tao iti pusona, kasta met isuna. Kinuna ni Jesus, “No adda pammatitayo iti Dios ken saankayo la ket nga agduadua, maadda kadakayo ti aniaman a dawatenyo.” Saan a mamati ti puso no saan a naawis babaen ti awan kurangna a panagdaton ken panagtignay a maipaay iti Dios. Isut gapuna a ti pammati a saan a mabuyogan ti aramid ket natay. Dagiti ar-aramid ket pagungarenda ti turedmo babaen ti parabur ti Dios kenka.
Ti pammati ni Cristo kenka ket mawayawayaan manipud iti naespirituan a balakid, babaen ti ipapatay dagiti lima a pagamirisan (panagkita, panagraman, panagdengngeg, panagangot ken panagrikna), babaen ti panagayuno wenno panangidaton. Awanen ti gundaway ni Satanas (no naitapuak isunan manipud kenka) malaksid kadagiti lima a pagamirisan, tapno marangtan ti pammatim. Gapu iti daytoy, patanurentayo ti pammatitayo babaen ti panagdengngeg iti Sao ken kadagiti karkarina kadatayo.
Ket itedto ti Diosko ti amin a masapultayo babaen ti nawadwad a kinabaknangna. Lagipem, uray ania a kasapulam iti bagi, material wenno espiritual, ket itdenna amin ida. “Siak ti Dios a mammakawan amin dagiti basbasolmo, ken mangagas amin dagiti saksakitmo.” Amirisem, kunana nga amin! “Ikkatekto ti sakit ita yanmo.”
Ti Dios ket Biag ken pakakitaan amin a Biag, kas pannakaagas, pannakaisalakan, ragsak, kappia, ken panagrag-o, a tagikuaen ti Espiritu ti Biag ken ti bagi ni Cristo, a ti bagina ket sika. Kinana ni Jesus, “Immayak tapno maadaanka iti Biag.” Ti panangpanunottayo iti daytoy, ket isu ti kapanunotan ken pammati ni Cristo, nga isu ti pagayusan ti panagraem a siwayawaya. “Dinanto kadi met ited kadatayo ti amin,” kuna ni Pablo.
Ti espiritu ni Satanas ket patay, ti kabusor ti Dios. Inlatad dagiti sursurat kadatayo, a ti pannakatay ket immay babaen ti tao. Tagikuaen ti pannakatay dagiti buteng, liday, leddaang, danag, kinapanglaw ken sakit. Amin dagitoy ket kabusor ti Dios. Immay ni Cristo gapu amin dagitoy: pannakapeste, sarut, gurigor, bara, uram, budobudo, pannakabulag, saksakiten dagiti tumtumeng ken gurgurong, ken amin pay a saksakit, a saan a naisurat iti libro dagiti Linteg, naisalakankan kadakuada. Nairamanda aminen iti panakailunod ti Linteg. “Addaka iti babaen ti parabur.” Ni Cristo ket nagbalin a lunod nga agpaay koma kadatayo. Sinubbotnatayo manipud iti dayta a lunod, babaen ti bagina iti kayo.
Tunggal sakit a naammoan iti amin a lubong, ket timmanur gapu iti basol. Dayta a basol ket isu ti saan a panamati iti Dios. Inaramid ni Eba daytoy a basol. Ti uray ania a saan a maibatay iti pammati ket basol. Inyasideg ni Adan ti amin iti pannakaukom babaen ti saan a panamati. Sinnubot ni Cristo ti amin manipud iti pannakaukom babaen ti pammati. Kenni Adan, amin ket natay; kenni Cristo, amin ket napabiag.
Imbaonna ti Saona (ni Jesus) ken inagasanna ida. Ti pammati iti Saona, ket isu ti managbalin iti Sao a lasag. Nagbalintayo a Sao, maysa a surat, a maamoan ken basaen ti amin a tao, ti Sao ti Dios a nagbalin a lasag. Maymaysatayo iti Sao, kas met iti bagi ni Cristo. Awan ti panagsakit iti Dios. “Babaen dagiti sugatna naagasankayo.”
Adda kadakayo ti kababalin ni Cristo. Inatiwda ni Satanas babaen kadagiti sasao a testimonioda ken ti dara ti Kordero, ti aramid idiay Kalbario impaduyakyakda iti sao ken aramid, dagiti inaramidna kadakuada. Saanka nga agsadag ita bagim a panangawat; agtalekka iti Dios (iti Sao) iti amin a pusom.
Masapul nga idatontayo ti tunggal panunot kenni Cristo, itedtayo amin dagiti pampanunotentayo, butbuteng, ken duadua, tapno maparmek ti nainlasagan a kapanunotan, a saan a makapadayaw iti Dios. Saanto a balbaliwan ti Dios dagiti insaonan. Taliawennanto ti Saona a mangaramid iti insaona.
No, gapu kadagiti sugatna naagasantayo, ken awan ti bigbigenna uray siasinoman, ket awagantayo dagiti awan, a kas addada koma (saan a panagbiag kadagiti makitkita, dagiti nalinteg agbiagto babaen ti pammati); ngarud, “Pinaimbagnakan ti pammatim.”
Kinuna ti Dios iti Saona, “Aramidek, sakbay ti amin, ti irarang-aymo ken agsalun-atka, a kas panagrang-ayta kararuam.” Ti panagrang-ay ta salun-atmo ket mayannatop iti panagrang-ay ta kararuam. Ti Apo, ti Diosmo, ti mangted iti pannakabalin nga agurnong iti kinabaknang. Masapul nga isagutmo dagiti kinabaknang nga adda kenka iti panagserbim iti Dios a maisukat kadagiti agnanayon a kinabaknang.
Patiem (lagipem, a ti pakaibuyogan ta pusom) a ti sakitmo ket agpayso a naawanen. Saanen nga agsubli uray maminsan pay. Mabalinmo ti aginsasakit ngem no pudno a namatika, iturongna ta bagim, ket idananna kadagiti ar-aramid a naimbag ken kasta met kadagiti ar-aramid a pakakitaan.
Saannaka a panawan wenno baybay-an ti Dios. Saan a mangup-upay ti Dios. Mabalintayo a panawan Isuna babaen ti duaduatayo. “Agdawat-kayo iti pammati nga awan panagduadua,” kuna ni Jesus. Kinuna ni Juan, “Awatentayo kenkuana ti aniaman a dawatentayo, agsipud ta tungpalentayo dagiti bilbilinna ken aramidentayo ti makaay-ayo kenkuana.” “No saannatayo a pabasolen ti konsensiatayo, adda talgedtayo iti sangoanan ti Dios.” Kinuna ni Pablo, “Isut gapuna nga ar-aramidek ti amin a kabaelak tapno nadalus ti konsensiak iti imatang ti Dios ken ti tao.” “Ta amin nga agdawat, maikkan,” kuna ti nasantoan a Surat. “No adda aniaman a dawatenyo kaniak iti naganko, aramidekto.” Kinuna ni Jesus a mangdayaw iti Ama idiay langit, “Agdawatkayo ket umawatkayto tapno naan-anay ti ragsakyo.” Kinargana ti sakit ken ladingitmo iti bagina iti daydi a kayo, ken “babaen dagiti sugatmo naagasankayo.” Kinuna ni Jesus, “Natungpalen.” No kinargana ida iti bagina a gapu kenka, masapul kadi a kargaem man idan, gapu iti kinaulbod ni Satanas?
Lagipem a ti pammati ket maysa a klase ti panangiyawat kadagiti pampanunot ken pagayatam kenkuna. Ti panamati iti Saona, ket isu ti panangidisso kadagiti bagim a pampanunot ken kasta met kadagiti nabannogen a rikriknam. Ti panangpunnom kadagiti positibo a pampanunot ken karkari ita panunotmo, ket makaparmek kadagiti awan banagna a pampanunot a maipanggep iti pannakaabak, ket mangted kenka iti ragsak, salun-at ken rang-ay. No insardengmon daytoy, nagsardeng metten daytoy nga agtignay. Kanayonmo nga aluadan dagiti pampanunot ken rikriknam. “Baliwanyo dagiti ugaliyo ket pabaroenyo dagiti pampanunotyo. Usarenyo dagiti naimbag a pampanunotyo (panunot ni Cristo) ket ammoenyo ti naimbag ken naan-anay a pagayatan ti Apo. Isu ket Kangatoan a Padi, a nakarikna kadagiti pagkapuyantayo, agkarkaragka ita pusom nga agpaay kenka; ti nangato a Padi ti pammatitayo.
“Ta babaen ti puso, mamatikayo ket mapalintegtayo,” ket ti “Panangipaduyakyak, maisalakantayobabaen ti bibig.” Mangipaduyakyak, mamati ken mangawatka ket mabukelka, iti nagan ni Jesu-Cristo, kadagiti amin a pagkapuyam, pagrigatam ken pakaabakam. Paragsakennaka koma ti Dios, daytoy ti kararagko.
ni Rev. George Leon Pike Sr.
Daytoy nga mensaje ket maipublish tapno maibunong a libre. No masapul pay ti adaddu nga iturong ti kidlao ken bilang a masapul cada.
ILO9908T • ILOCANO • GOD’S HEALING WORD
Kinasanto Iti Apo


text:
Rumbeng Kadi a Pagdayawantayo Dagiti Imahen?
Sungbat ti Biblia
Saan. Kas dakamaten ti linteg nga inted ti Dios iti nasion ti Israel, kuna ti New Catholic Encyclopedia: “Kadagiti nagduduma a salaysay ti Biblia, nalawag a saan a nausar dagiti imahen iti pudno a panagdayaw iti Dios.” Usigem dagitoy a teksto ti Biblia:
“Dika mangaramid maipaay kenka iti maysa a kinitikitan a ladawan wenno maysa a porma a kaasping ti aniaman a banag nga adda iti langlangit sadi ngato wenno adda iti daga iti baba wenno adda iti dandanum iti uneg ti daga. Dika agruknoy kadakuada wenno mauyotan nga agserbi kadakuada, agsipud ta siak ni Jehova a Diosmo maysaak a Dios a mangalkalikagum iti naipamaysa a debosion.” (Exodo 20:
4, 5) Gapu ta kalikaguman ti Dios ti “naipamaysa a debosion,” saan a maragsakan no agdayawtayo kadagiti imahen, ladawan, idolo, rebulto, wenno simbolo.
“Diak ipalubos a ti panagdayaw kaniak ket maipaay kadagiti ladawan.” (Isaias 42:8, Easy-to-Read Version) Saanna nga awaten ti Dios ti panagdayaw kenkuana babaen kadagiti imahen. Idi adda dagiti Israelita nga agdayaw kenkuana babaen ti ladawan ti urbon a baka, imbaga ti Dios a nakaaramidda iti “nadagsen a basol.”
—Exodo 32: 7-9, Easy-to-Read Version.
“Rebbeng a ditay pagarupen a ti Nadibinuan a Persona umasping iti balitok wenno pirak wenno bato, nga umasping iti maysa a banag a naikitikit babaen ti arte ken panagpartuat ti tao.” (Aramid 17:29) Maisupadi iti panagdayaw dagiti pagano, a masansan nga agusar kadagiti ladawan a “naikitikit babaen ti arte ken panagpartuat ti tao,” a dagiti Kristiano ket masapul a ‘magna babaen ti pammati, saan nga iti panagkita,’ kas kuna ti Biblia.
—2 Corinto 5:7.
“Igagayo ti bagbagiyo [umadayokayo] manipud kadagiti idolo.” (1 Juan 5:21) Iti bilin kadagiti Kristiano ken iti nasion ti Israel, kanayon nga ibaga ti Biblia a palso ti pannursuro nga anamongan ti Dios ti panagusar kadagiti ladawan iti panagdayaw.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Apay a Saan nga Agus-usar Dagiti Saksi ni Jehova iti Krus iti Panagdaydayawda?
Nupay Kristianokami, saankami nga agus-usar iti krus iti panagdaydayawmi. Apay?
Natay Kadi ni Jesus iti Krus?
Ti krus ket ibilang ti adu kas gagangay a simbolo ti Kristianidad. Rumbeng kadi nga usarentayo dayta iti panagdayaw?
Salimetmetam ti Pudno a Panagdayaw
Ania dagiti karit a mabalin a pakaipasanguam no isarsaritam dagiti patpatiem kadagiti sabsabali? Kasanom a maaramid dayta a dimo masair ida?


text:
Makan
Ti makan (wenno taraon, kanen, sida) ket isu ti aniaman a sustansia[1] nga ibusen tapno mangted ti nutrision a suporta para iti bagi. Daytoy ket kadawyan a manipud kadagiti mula wenno ayup, ken aglaon kadagiti kammasapulan a nutrimento, a kas dagiti karbohidrato, dagiti taba, dagiti protina, dagiti bitamina, wenno dagiti mineral. Ti sustansia ket kanen ti maysa nga organismo ken maipanto kadagiti selula ti organismo tapno makapataud iti enerhia, a mangtalinaay ti biag, wenno agparugso ti idadakkel.
Iti pakasaritaan, ti tao ket gumun-od ti makan babaen kadagiti dua a pamay-an: ti panaganup ken panagburas, ken agrikultura. Ita nga aldaw, kaaduan ti enerhia ti makan nga ib-ibusen babaen ti populasion ti lubong ket ipaay babaen ti industria ti makan.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Collingham, E. M.: Ti Raman ti Gubat: Maikadua a Gubat ti Sangalubongan ken ti Pannakigubat para iti Makan (2011)
- Katz, Solomon: Ti Ensiklopedia ti Makan ken Kultura, (Scribner, 2003)
- Marion Nestle: Politika ti Makan: Kasano a ti Industria ti Makan ket Impluensianna ti Nutrision ken Salun-at, Dagiti Pagmalditan ti Unibersidad ti California, nabaliwan ken naipadakkel nga edision idi 2007, ISBN 0-520-25403-1
- Mobbs, Michael: Matalinaay a Makan Sydney: NewSouth Publishing, 2012. ISBN 9781920705541
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Makan iti Wikimedia Commons


text:
La Ciotat
Ti La Ciotat (Panangibalikas a Pranses: [la.sjɔ'ta]) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ket paset ti metropolitano a lugar ti Marseille Provence. Ti La ciotat ket mabirukan idiay daya ti Marseille a kapadpada ti kaadayona manipud idiay Marseille ken Toulon. Dagiti agtataeng ket tinawtawagan a kas dagiti "Ciotadens" wenno "Ciotadennes".
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti La Ciotat iti Wikimedia Commons


text:
Britney Spears
Ni Britney Jean Spears (naiyanak idi Disiembre 2, 1981) ket Amerikana a kumakanta ken aktres. Naipasngay idiay McComb, Mississippi, ken dimmakkel idiay Kentwood, Louisiana, isu ket nagpabpabuya kadagiti papel a kas aktres kadagiti produksion ti enteblado ken kadagiti pabuya ti telebision a kas ubing sakbay a nagpirma iti Jive Records idi 1997.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Britney Spears iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Britney Spears iti Wikiquote (Ingles)
- Opisial a website
- Kitaen ti Britney Spears iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Britney Spears iti Internet Movie Database
- Britney Spears iti AllMusic


text:
Bakteria
Dagiti bacteria (singular: bacterium) ket maysa a dakkel a grupo dagiti nabiag nga organismo. Kaaduan ket microscopic ken unicellular, addaan iti agpapada a gagangay nga estruktura ti selula nga awanan iti cell nucleus, ken organelles a kas iti mitochondria ken chloroplasts. Dagiti bacteria ket prokaryotes, a maiduma kadagiti organismo nga addaan iti complex cells a maawagan eukaryote. Ti termino a "bacteria" ket mayaplikar a nadumaduma iti amin a prokaryotes wenno iti dakkel a grupoda a maaw-awagan iti eubacteria, depende kadagiti idea maipapan kadagiti panagkakanaigda. Iti Wikipedia, ti "bacteria" ket maaramat kas pangdakamat iti eubacteria.
Dagiti bacteria iti kaaduan nga organismo it lubong, makita iti daga, danum, angin, ken kas sibibiag iti uneg ti nadumaduma nga ayup, mula, ken agsasabali nga organismo. Adu iti napeggad a makasakit. Kaaduan ken babassit unay, kas 0.5-5.0 um iti kaatidogan, ngem adda met dagiti higante kasla iti Thiomargarita namibiensis ken Epulopiscium fishelsoni nga mabalinna labsan iti 0.5 mm.


text:
Aristoteles
Ni Aristoteles (Taga-ugma a Griego: Ἀpισtotέλnς, Aristotélēs) (384 SK – 322 SK)[1] ket maysa idi a Griego a pilosopo ken erudito, maysa nga estudiante ni Plato ken maestro ni Alehandro ti Natan-ok. Dagiti sinursuratna ket nakasakup kadagiti adu a suheto, a mairaman ti pisika, metapisika, daniw, teatro, musika, lohika, retoriko, lingguistika, politika, gobierno, etika, biolohia, ken soolohia. A kinaduana ni Plato ken ni Socrates (maestro ni Plato), ni Aristoteles ket maysa kadagiti nangruna a nangipatakder a pigura iti Lumaud a pilosopia. Dagiti sinursurat ni Aristotles ket isu dagiti immuna a nagpartuat ti konprehensibo a sistema iti Akinlaud a pilosopia, a sumakop kadagiti moralidad, estetika, lohika, siensia, politika, ken metapisika.
Ti pannakaimatangan ti Aristoteles kadagiti maipapan iti bagi a siensia ket nalatak a nangsuksukog ti mediebal a pannakaeskolar, ken dagiti impluensiada ket gimmay-at iti Renasimiento, urayno dagitoy ket nasukatan babaen ti Newtoniano a pisika. Kadagiti soolohiko a siensia, adda dagiti napalpaliiwna ket napasingkedan a dagitoy ket napudno idi laeng maika-19 a siglo. Dagiti obrana ket naglaon kadagiti kasapaan a naamammuan a pormal a panagadal iti lohika, ken dagitoy ket nainayon idi naladaw a maika-19 siglo iti moderno a pormal a logika. Iti metapisika, ti Aristotelianismo ket adda ti nalatak nga inpluensia iti pilosopiko ken teolihiko a panagpanpanunot iti Islamiko ken Hudio a tinawtawidan iti Tengnga a Panawen, ken agtultuloy nga aginipluensia ti Kristiano a Teolohia, a naipangpangruna ti eskolastiko a tinawtawid iti Katoliko a Simbaan. Dagiti etikana, a kanayon a nakaimpluensia, ket nakagun-od ti napabaro a panagayat iti moderno pannakapartuat iti kinasingpet nga etika. Amin nga aspeto ti polosopia ni Aristoteles ket agtultuloy a banag ti aktibo nga akademiko a panagadal tatta nga aldaw. Urayno ni Aristoteles ket nagsurat kadagiti adu ken napintas a tratado ken dialogo (ni Cicero ket nangipalpalawag kadagiti literario nga estilona a kas ti maysa a "karayan ti balitok"),[2] naipanunotan a kaaduan kadagiti sinursuratna ket napukaw tattan ken adda laeng ti agarup a maysa a pagkatlo kadagiti orihinal nga obrana ti nabatbati.[3]
Paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagitoy a saan a nasuppiatan a petsa (ti immuna a kagudua ti Olimpiada a tawen idi 384/3, ken idi 322 a kalpasan idi pimmusay ni Demosthenes) ket husto ken naipakitana babaen ni August Boeckh (Kleine Schriften VI 195); para iti adu pay a pannakitungtungan, kitaen ti Felix Jacoby iti FGrHist 244 F 38. Ingemar Düring, Aristoteles iti Taga-ugma a Biograpiko a Tinawtawid, Göteborg, 1957, p. 253.
- ^ Cicero, Marcus Tullius. "flumen orationis aureum fundens Aristoteles". Academica. Naala idi 25 Enero 2007.
- ^ Jonathan Barnes, "Biag ken Obra" iti Ti Cambridge a Kumaduaan iti Aristoteles (1995), p. 9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Aristoteles iti Wikimedia Commons


text:
Bisikleta
Ti bisikleta (Ingles:"bicycle" wenno "bike"[2]ken sagpaminsan pay a makunkuna a kas ti "pushbike",[3] "pedal bike",[4] "pedal cycle",[5] wenno "cycle"[6]), ket isu ti pinaandar ti tao, mapidpidal, maymaysa a tugot a lugan, nga adda kadagiti dua a pilid a naikapet iti maysa a kuadro, nga adda ti maysa iti likudan ti immuna.[7] Ti aglugligan ti biskleta ket tinawtawagan ti siklista.
Dagiti bisikleta ket immuna idi a naipayammo idi maika-19 a siglo idi Europa ken itan ket adda dagiti ad-adu ngem maysa a bilion a bilang iti sangalubongan, mamindua ngen ad-adu ngem dagiti kotse.[8] Dagitoy ti kangrunaan a pamay-an a pagluganan kadagiti adu a rehion. Dagitoy ket mangitedda pay ti nadayeg a pangliwliwaan, ken naamponen para iti panagusar a kas abalbalay ti ubbing, sapasap nga inus-usar para iti panagpapigsa, panagipakat iti militar ken polis, dagiti serbisio ti mensahe, ken panaglumba ti biskleta.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Koeppel, Dan (Enero 2007), "Panagtayab ti Pagaw", Magasina ti Panagbisikleta, Rodale, Inc., vol. 48 no. 1, pp. 60–66, ISSN 0006-2073, naala idi 2012-01-28
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
bike n. 1. a. Colloq. pangyababaan ti bicycle n.
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
pushbike n.2 1. a. Colloq. pangyababaan ti bicycle n.
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
pedal bike n. 2003 Yorks. Post (Nexis) 11 Nob., Ti immuna a motorisado a Honda idi ket ti mapidal a bisikleta a naikkan tiati a militar a radio generator.
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
pedal cycle n. 1905 Times 18 Nob. 13/2 Ti sirok a kadsaaran ket napunno kadagiti nadumaduma a pagikabilan ti mapidal a siklo, motorsiklo, ken dagiti nadumaduma a karro.
- ^ Ingles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
cycle n. II. 11. Ti maysa a pangyababaan, a naamamuan ken mairamraman, iti biskleta ken trisikleta.
- ^ Inggles a Diksionario ti Oxford (Maikadua nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 1982.
bicycle, n. Ti maysa a lugan a buklen ti dua a pilid a tinengtengngel ti kuadro a buklen dagiti dua a pilid nga adda ti maysa iti likudan ti immuna, a maisikko babaen ti manibela iti sanguanan a pilid ken pinaandar babaen dagiti pidal.
- ^ "Dagiti bisikleta a mapataud iti lubong - Worldometers". Naala idi 2 Enero 2012.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Amina Maipanggep ti Panagbisikleta, Rand McNally.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bisikleta iti Wikimedia Commons


text:
Manipud idi nangrugiac nga agbasbasa iti Bannawag idi 1950s agingga ita, dackel ti nagbaliwan ti lubong, nangruna iti panangimaldit iti sinurat. Ayanna a pagdacsan no naimaldit laeng iti papel, cas iti agdama a Bannawag, dagitoy ti mabalin a mapasamac: (a) maibelleng wenno usaren a pagbungon ti ania man (agraman daing a monamon) dagiti daan a Bannawag, (b) idulin ti daan a Bannawag ngem gapu ta caadduanna ti awan temperature-controlled a pagidulinan, ag-deteriorate ti calidad ti newsprint a nacaimalditan ti Bannawag agingga iti tumayengteng ti maris dagiti pinanid a dimon mabalin a basaen ti naimaldit, wenno (c) ibelleng wenno usaren a pagbungon dagiti immuna nga indulin tapno adda pangidulinan cadagiti barbaro nga issues.
Uray no cayat ti agbasa cadagiti nacadulin a daan nga issues ti Bannawag, no dadduma umapay ni kinasadut a mapan agucag, nangruna no awan pamalpalatpatan no ania nga issue ti nacaipablaacan ti cayat a basaen.
Cadagiti agduyos nga agadal nga agsurat iti Ilocano wenno siasino man nga agtarigagay nga agusisa iti sasaaden ti Literatura Ilocana, bigbigec a dackel a problema ti kinakisang wenno kinaawan dagiti public/private libraries a sidadaan a mangidiaya iti Bannawag, nangruna dagiti daan nga issues na. Gapu iti caawan ti gundaway a mangidilig iti calidad dagiti nagcacauna wenno nabiit laeng a napalabas a sinurat ken ti calidad dagiti agdama a sinurat, casano a maicalicagum ti panagdur-as ti literatura tayo? Ania a panacderan ti mangisingasing a napimpintas dagiti putar dagiti agdama a mannurat tayo mayarig cadagiti putar iti naglabas?
Maliclican dagitoy paricut a nadacamat iti ngato no maipablaac ti Bannawag iti Internet. Mabalin nga adda kinamuyot ti maysa a mannurat a mangipagarup a ti putarna ti capintasan no awan met pangidasiganna iti daytoy. Ket no maysacan a cuto-cuto iti Internet, ammomon no apay. Agsipud ta adu ti masaracan iti Internet a pangyarigan, saan laeng nga iti bucod a pagsasao. Ken adu ti masursuro iti Internet a macatulong iti panagputar ken mangitudo cadagiti saluadan nga estilo ti panagputar.
No yasping ti Literatura Ilocana cadagiti nadumaduma a literatura ti lubong, cas iti Japon, Ingles wenno Castila, adda cadi maipadis a nagrang-ayan ti bucod tay a literatura? Adda ngatan mannurat iti Ilocano nga addaan iti naurnong a sinurat a napintas ti calidad na a mabalin nga ibilang iti sangalubongan a salisal para iti Nobel Prize for Literature? Awaten ngata dagiti mannurat ken agcalicagum nga agbalin a mannurat iti Ilocano daytoy a carit tapno ipennecda ti panangadal cadagiti nadumaduma a ramit ken estilo ti panagsurat tapno umasenso ti calidad ti isuratda?


text:
Lorenzo Ruiz
Ni San Lorenzo Ruiz (c.1600 - Septiembre 29, 1637), ti kaunaan a santo a Filipino, ket maysa a Filipino-Intsik (Intsik ti amana ken Filipina ti inana) naipasngay iti Binondo, Manila.
Nagpaay ni Lorenzo kas maysa a sacristan iti convento ti simbaan ti Binondo. Nagbalin idi agangay a kas maysa nga escribano (notario) ken nagkameng iti Confradia ti Nasantuan a Rosario.
Idi 1686, agob-obra kas klero iti simbaan ti Binondo idi maakusaran a nangpapatay iti maysa nga Espaniol. Gapu itoy nagkamang iti maysa a barko nga agbiahe nga agpa-Hapon a kaduana ti tallo a papadi a Dominikano. Simmangladda sadiay Okinawa ngem inaresto ida dagiti Hapon gapu iti kina-Kristianoda. Pinarparigat ida dagiti Hapon ngem saan nga inwaksi da Lorenzo ken kakaduana ti pammatida ket pimmusayda a kas mamartir.
Napagbalin kas maysa a naan-anay a santo ni Lorenzo Ruiz idi Oktubre 18, 1987 babaen ken ni Papa Juan Pablo II.


text:
Rodrigo Díaz de Vivar
Ni Rodrigo Díaz de Vivar (c. 1040,Vivar del Cid, Burgos – Ica- 10 ti julio, 1099, Valencia) quet maysa ñga hidalgo quen guerrero ñga castellano na mas popular na ma-amammo iti panagan ñga El Cid Campeador, Mio Cid no haan quet El Cid (na nagapu ti maysa nga dialecto ti arabe سيد sīdi, 'señor' o 'apo', quen iti latin vulgar campi doctor o campi doctus, 'tao ñga nalaing na ada idiay campo daguiti guerreros', 'maysa ñga mangamammu daguiti gapo iti panaggugubat'). No literal na ma-traducir iti panagan ñga El Cid iti idioma ñga ilucu quet agbalin daytoy ñga Ti Apo.
Según iti autor ñga musulman ñga andalusi na ni Ibn Bassam (1109):[1]
Daytoy na lalaqui, iti azote ti tiempo na, gapo iti ansia na iti gloria, gapo iti tenacidad ti prudente ñga caracter na, gapo iti heroica ñga panagcatured na, quet maibilang as cas maysa cadaguiti milagros ti Dios.
Biografia[urnosen | urnosen ti taudan]
Naianac ni Rodrigo Díaz de Vivar iti inteñgaen ti siglo XI (inteñgaen ti 1048 quen 1050, ti exacto na fecha ti nañganacan na quen haan na maamuan). Iti lugar na naianacan na quet iti lugar na nainaganan tatta a Vivar del Cid, 10 a kilometros agapu Burgos, ti capital ti Castilla. Hijo isuna ni Diego Laínez, na nagapu iti menor a nobleza, quen ni Sancha o Teresa Rodríguez, hija ni Rodrigo Álvarez de Asturias, na nagapu cadaguiti primera a familias ti Castilla.
Daguiti Articulos na addaen iti relacion iti daytoy[urnosen | urnosen ti taudan]
Referencias[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Abu-l-Hasan Alí ibn Bassam, al-Djazira fi mahasin ahl al-Yazira, Dozy R., Recherches sur l'histoire et la littérature de l'Espagne pendant le moyen âge, Paris-Leiden, 1881.


text:
Pebrero
Ti Pebrero ket isu ti maika-2 a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano . Daytoy ti kaababaan a bulan ket isu laeng ti bulan nga addaan iti basbassit ngem 30 nga al-aldaw iti kadawyan a tawen. Ti Pebrero ket addaan iti 28 nga al-ldaw kadagiti kadawyan a tawen wenno 29 nga al-aldaw kadagiti bisiesto a tawen.
Ti Pebrero ket isu ti maikatlo a bulan ti panaglalam-ek idiay Akin-amianan a Hemisperio. Idiay Akin-abagatan a Hemisperio, ti Pebrero ket isu ti maikatlo a bulan ti kalgaw (ti panawen a kapada ti Agosto idiay Akin-amianan a Hemisperio).
Ti Pebrero ket mangrugi iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Marso ken Nobiembre kadagiti kadawyan a tawen, ken iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Agosto kadagiti bisiesto a tawen. Ti Pebrero ket agpatingga iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Oktubre iti tunggal maysa a tawen ken ti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Enero kadagiti kadawyan a tawen. Kadagiti bisiesto a tawen, daytoy laeng ti bulan nga agpatingga iti isu met laeng a nga aldaw ti lawas a pagrugianna.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Romano a bulan ti Februarius ket nainaganan idi manipud iti Latin a termino ti februum, a ti kaibuksilanna ket puripikasion, babaen ti rito a puripikasion ti Februa a matenggel iti Pebrero 15 (kabus a bulan) iti daan a lunar a kalendario a Romano. Ti Enero ken Pebrero ket isu idi dagiti naudi a bulan a nainayon iti kalendario a Romano, gapu ta dagiti Romano idi ket inkedkeddengda a ti panaglalam-ek a kas awan ti bulanna a paset ti panawen. Dagitoy ket innayon babaen ni Numa Pompilius idi agarup a 713 SK. Ti Pebrero ket nagtultuloy a ti naudi a bulan ti tawen a kalendario aginggana idi panawen ti decemvirs (c. 450 SK), idi nagbalin daytoy a ti maikadua a bulan. Kadagiti naisangayan a nagbaetan, ti Pebrero ket napasardeng idi kadagiti 23 wenno 24 nga aldaw, ken ti 27 nga aldaw a nasengngatan ti bisiesto a bulan, ti Intercalaris, ket dagus isi a naisengngat kalpasan ti Pebrero tapno maipasayaat ti tawen kadagiti panawen.
Babaen kadagiti reporma a nakaitakderan ti kalendario a Huliano, nawaswas idi ti Intercalaris, dagiti bisiesto a tawen ket kankanayonda nga adda iti tunggal uppat a tawen, ken kadagiti Pebrero ti bisiesto a tawen ket nanayonanda iti maika-29 nga aldaw. Kalpasan dayta, nagtalinaay daytoy nga isu ti maikadua a bulan iti tawen ti kalendario, a ti kaibuksilanna ket ti urnos dagiti bulan ket naiparangda (Enero, Pebrero, Marso, ..., Disiembre) iti kaunegan iti kalendario a maitaldiap iti tawen. Uray idi las-ud ti Tengnga a Panpanawen, idi ti nabilangan a tawen ti Anno Domini ket nangrugi iti Marso 25 wenno Disiembre 25, ti maikadua a bulan ket ti Pebrero no dagiti amin a duapulo ket dua a bulan ket maiparangda nga agsasaruno. Dagiti reporma ti kalendario a Gregoriano ket nangbaliw bassit kadagiti sistema para iti panangikeddeng no ania dagiti tawen ket dagiti bisiesto a tawen ken isu nga aglaon kadagiti 29 nga aldaw a Pebrero.
Dagiti naipakasaritaan a nagan ti Pebrero ket mairaman dagiti termino ti Daan nga Ingles iti Solmonath (bulan ti pitak) ken Kale-monath (nainaganan para iti repolio) ken ti pay panangikeddeng babaen ni Karlomagno iti Hornung. Iti Pinlandes, ti bulan ket tinawtawagan iti helmikuu,a ti kayatna a sawen ket "bulan ti perlas"; no matunaw ti niebe kadagiti sanga ti kayo, daytoy ket mangporma kadagiti tedted, ken no mayelo manen dagitoy, dagitoy ket kasla met perlas iti yelo. Iti Polako ken Ukraniano, ti bulan ket tinawtawagan iti luty wenno люTий, a ti kayatna a sawen ket yelo wenno natangken a linnaaw a nagbalay. Iti Masedonio ti bulan ket sechko (ceчko), a tikayatna a sawen ket bulan a panagtagbat iti tarikayo. Iti Tseko, daytoy ket tinawtawagan iti únor, a ti kayatna a sawen ket bulan iti panaglenned [iti yelo ti karayan]. Iti Kroata, tinawtawagan daytoy iti veljača, a saan met nga ammo iti kayatna a sawen ngem mabalin a nagtaud manipud iti balikas para iti "ad-adu," ti mabalin a panangireperensia kadagiti aldaw nga umad-adu iti kaatiddogna.
Iti Eslobeno, ti Pebrero ket tradisional a tinawtawagan iti svečan, a mainaig kadagiti karambano wenno dagiti Candlema.[1] Daytoy a nagan ket nagtaud manipud iti sičan,[2] ken naisurat a kas svičan iti New Carniolan Almanac manipud idi 1775 ken nabaliwan iti kanungpalan a pormana babaen ni Franc Metelko iitilibrona iti New Almanac manipud idi 1824.[1] Ti nagan ket nailetra pay a kas sečan, a ti kayatna a sawen ket "ti bulan a panagpukan kadagiti kayo".[1] Idi 1848, naisingasing idi iti Kmetijske iti rokodelske novice babaen ti Kagimongan ti Eslobeno iti Ljubljana a tawagan daytoy a bulan iti talnik (mainaig iti panagtunaw iti yelo), ngem saan met a nausar unay. Ti kapanunotan ket insingasing idi babaen ti padi ken patriota a ni Blaž Potočnik.[3] Ti sabali pay a nagan idi ti Perero iti Eslobeno ket ti vesnar, manipud iti mitolohiko a karakter Vesna.[4]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Koledar prireditev v letu 2007 in druge informacije občine Dobrova–Polhov Gradec" [The Calendar of Events and Other Information of the Municipality of Dobrova–Polhov Gradec] (PDF) (iti Eslobeno). Municipality of Dobrova-Polhov Gradec. 2006.
- ^ Vasmer, Max, ed. (1972). "Zeitschrift für slavische Philologie". 36–37. Markert&Petters: 115.
- ^ "Slovenska imena mesecev" [Slovene Names of Months]. Kmetijske in rokodelske novice. 6 (37). 13 Septiembre 1848.
- ^ Bogataj, Janez (2005). "Slovenska mitologija – Vesna" [Slovene Mythology – Vesna]. Bilten; poštne znamke [Bulletin: Postage Stamps] (iti Eslobeno, Ingles, ken Aleman) (56). ISSN 1318-6280.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Anthony Aveni, "February's Holidays: Prediction, Purification, and Passionate Pursuit," The Book of the Year: A Brief History of Our Seasonal Holidays (Oxford: Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford, 2003), 29–46.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Pebrero iti Wikiquote (Ingles)
- The Straight Dope: How come February has only 28 days?
- "February". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911.