text:
Ti Australia ( /əˈstreɪljə/), opisial a ti Mankomunidad iti Australia,[9] ket maysa a pagilian idiay Akin-abagatan a Hemisperio a nabuklan ti kangrunaan a daga iti kontinente iti Australia ken dagiti is-isla iti Tasmania ken dadduma pay a babassit nga isla idiay Indiano ken Taaw Pasipiko. Daytoy ket isu ti maikanem a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kadakkel. Dagiti kaarrubana a pagilian ket mairaman ti Indonesia, Daya a Timor ken Papua Baro a Guinea iti amianan; ti Is-isla ti Solomon, Vanuatu ken Baro a Caledonia iti amianan-daya; ken Baro a Selanda iti abagatan-daya.
Para kadagiti 40,000 a tawtawen[10] sakbay ti Europeano a panagtaeng idi naladaw a maika-18 a siglo, ti Australia ket tinaengan idi babaen dagiti patneng nga Australiano,[11]a naikameng ti, maysa wenno ad-adu ti agarup a 250 a grupgrupo ti pagsasao.[12][13] Kalpasan ti panakadukatal babaen dagiti Olandes nga eksplorador idi 1606, ti akin-daya a kagudua ti Australia' ket tinunton babaen ti Gran Britania idi 1770 ken tinagtagitao babaen ti penal a pagluganan idiay kolonia ti Baro nga Abagatan a Gales manipud idi 26 Enero 1788. Ti populasion ket nagin-inut a dimmakkel kadagiti simmarsaruno a dekada; ti kontinente ket nasuksukimat ken nanayonan ti lima a naipatakder a bukod nga agturturay a Balangat a kolkolonia.
Idi 1 Enero 1901, dagitoy nga innem a kolonia ket napederado, a nangporma ti Mankomunidad ti Australia. Manipud iti Pannakapederasion, ti Australia ket nakataripato ti natalinaay a liberal a demokratiko a sistema ti politika nga agpamay-ay a kas maysa a pederal a parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia. Ti pederasion ket buklen dagiti innem nga estado ken nadumaduma a terteritorio. Ti populasion iti 25 a riwriw[4] ket adu a naipatengngaan a dagidiay Akindaya nga estado ken kaaduan nga urbanisado.
Daytoy ket maysa a nangato a narang-ay a pagilian, ti Australia ket isu ti maika-13 a kadakkelan nga ekonomia iti lubong ken addaan iti maikanem a kangatuan ti matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. Ti panaggastus ti Australia iti militar ket isu ti maika-13 a kadakkelan iti lubong. Addaan daytoy iti maikadua a kangatuan ti pagsurotan ti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan iti lubong, ti Australia ket nangato a mairanggo kadagiti adu a sangalubongan a panagipadpada ti nailian a pannakaaramid, a kas ti kasayaat ti biag, salun-at, edukasion, waya ti ekonomiko, ken ti panagsalaknib ti sibil a wayawaya ken dagiti karbengan ti politika.[14] Ti Australia ket maysa a kameng ti G20, OECD, WTO, APEC, UN, Mankomunidad dagiti Pagilian, ANZUS, ken ti Sangkatipunan dagiti Isla ti Pasipiko.


c: text/html

text:
CALABARZON
Ti CALABARZON ket maysa kadagiti rehion ti Filipinas, napusgan kas Region IV-A. Ti rehional a kapitoliona ket ti Siudad ti Calamba iti probinsia ti Laguna. Addaan ti rehion iti 5 a probinsia, ti Cavite, Laguna, Batangas, Rizal, ken Quezon. Ti nagan a "CALABARZON" ket ti nagan dagitoy a 5 a probinsia.
Ti rehion ket masarakan iti umabagatan a laud ti Luzon, iti abagatan ken laud ti Metro Manila.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maudi iti dua a paset)
No ngarud agdaddadaelen ti ngipen dagiti ubbing iti naganus pay laeng a tawenda (sakbay ti dose a tawenda), anusan a dalusan dagitoy tapno saanen nga agramaram pay ket maitungtungkua ti pannakaibusda agingga iti panawen a panagtutubo dagiti permanent teeth-da.
Napipia kano nga amang daytoy ngem ti papag-ot a papag-ot.
Kasano ngamin ti panagdalus kadagiti ngipen dagiti ubbing?
Masapul a mangkita iti toothpaste a maibagay iti panagramanda. Daytay saan a nagasang, daytay naisangrat a para kadakuada.
Iti panangipan iti toothpaste iti gisigisda, umanayen ti kaadu a dua bukel ti balatong. Madi kano no adu unay a kas kadagiti ipakpakita ti komersial. No nalabes ti fluoride iti ngipen dagiti ubbing, mangibunga daytoy iti aw-awaganda iti dental fluorosis— daytoy daytay panagpurawpuraw dagiti ngipenda a kasla makuskuskosan.
Iraman pay a gisigisan ti dila dagiti ubbing tapno saan nga agtalinaed dita dagiti mikrobio a pagtaudan met laeng dagiti mangdadael kadagiti ngipen. Awan kano ti serserbi ti panaggisigis no di madalusan ti dila.
Maigunamgunam pay ti panagaramat iti dental floss a pagikkat kadagiti rugit iti nagbabaetan dagiti ngipen. Saan ket a basta panait lattan wenno ania ditan a ginargarnut iti aglawlaw kas koma iti iit.
Iti rabii, maisabali laeng ti pamay-an a panangdalus iti ngipen dagiti ubbing. Gisigisan ida nga awan ti usaren a toothpaste. Iraman met laeng ti dila. Pagmulumogen. Kalpasanna, ikkan met laeng iti toothpaste ti gisigisda ket uliten ti proseso. Ngem saanda koman nga agmulmulumog kalpasanna. Iturogda a kasta.
Itoy kano a wagas, masalakniban dagiti ngipen kadagiti bakteria iti agpatnag. Awan ti gundaway dagiti bakteria nga agdadael.
Inton panawenen nga agtubo dagiti permanent teeth, no nakaruar kano aminen dagiti pannakauloda, paikkan iti sealant kadagiti dentista tapno saan nga agdadael dagitoy. Salaknib dayta a sealant kadagiti agdadael a mikrobio. Ket agbalinto a napintas ti ngipen dagiti ubbing.
Iti kano napnapanan ni Dok Aquilizan a pagilian, aglalo iti Singapore, Hongkong ken Japan, manmano dagiti ubbing ti adda dadael ti ngipenna. Iti maysa a klase dagiti ubbing a napananna, maysa kano laeng ti adda diperensia ti ngipenna, a maymaysa pay a ngipen ti mangrugrugi pay laeng nga agabut.
9:10 ti ratio ti napintas ti ngipenna kadagiti napnapananna. Kabaligtad ditoy pagiliantayo. Iti dagup a sangapulo a Pilipino nga ubing, siam ti dadael dagiti ngipenda, maysa laeng ti napintas.
Ket gapu amin dayta kadagiti nagannak. Wen, awan kano ti sabali a mapabasol no di dagiti nagannak.
Malagip la ket ngarud ni Dok Aquilizan a sadiay Europa, maidarum dagiti nagannak no matakuatan a nagdadael ti ngipen dagiti annakda ta dida impakpakita kadagiti dentista. Ngamin, libre sadiay ti serbisio dagiti dentista. Ti gobierno ti makaammo nga agbayad kadakuada. Awan ngarud ti rason dagiti nagannak tapno dida ipakita dagiti ngipen dagiti annakda bayat ti panagdakkelda.
Isu a manmano ngarud met ti pasiente sadiay a dadael ti ngipenna a nataengan. Di kad’ awan unay ti mapagpagut ti ngipenna. No agpakitaka iti maysa a dentista, permi kano a nginana. Ken narikut. Maala ti blood sugar level, blood pressure, ken ammuenda a nalaing ti medical history-m. Ken adu a laboratory exam ti pagdalanan. Sa mayuray ti makabulan sakbay a maited ti serbisio ti dentista a kasapulan. Saan a kas ditoy pagiliantayo a napanka iti klinika ti dentista, agurayka, iti apagbiit, mabalin a napagutankan wenno naalamon ti serbisio a kayatmo.
Ti rigatna kano kadagiti dentista idiay Europa, dumanon iti 40 a porsiento ti alaen ti gobierno a bingayna iti siningir ti dentista a bayad ti serbisiona. Awan ti mailemmeng sadiay ta bin-ig nga online ken nakaresibo amin a bayadan. Dakkel ti sungsungbatan iti gobierno ti maysa a dentista a di mangsurot kadagitoy.
Ita ta naammuantayo dagitoy addang a mabalin a pangsalbar kadagiti ngipen dagiti annaktayo, saantayo koma ngaruden nga agbayagbayag. Ikkantay’ ti panawen dagiti annaktayo para iti nasam-itto latta a panagis-isemda uray dadakkeldanton.
Imula iti panunotda a saan a masapul a kabuteng dagiti dentista. Adun dagiti moderno nga addang ken ramitda a mangtaripato kadagiti ngipen—a di pulos marikrikna ti sakitna (ta daytoy ti maysa a pagmadian dagiti annak nga agpakita kadagiti dentista).
Agkutitayo ngarud itan tapno ni beybi makaay-ayo latta ti isemna.#


text:
Naliday unay ni Manang Lucing. Lalo no tiempo ti pannangan. Ti laeng katulongda a ni Inday ti kaduana iti balayda a mangan. Bale duada lattan nga agsango a mangan. Rabiinto unayen no sumangpet ni Mang Bert nga asawana, maysa nga arkitekto. Siempre, mangan metten iti ruar. Iti bigat, lalo no agdardaras a mapan iti trabahona, iti laengen opisinana a mammigat ken mangaldaw.
Ni Irish, ti balasangda, agtrabtrabaho iti maysa a banko ket manmano met a mangan iti balayda. Rabiinton no sumangpet gapu iti pappapananna a gimmick kadagiti kaopisinaanna ken kabarkadana. Kamkamakamenna met ti orasna.
Ni Denver, nga inaunaan, ken agtartrabaho iti maysa a line agency ti gobierno ket rabii met daytoy a sumangsangpet. Agdardarasto man met laengen a rummuar iti agsapa lalo no kamakamenna ti trabahona. Saan met nga agaw-awid a mangaldaw.
Ni Lovelyn, estudiante. Adu met ti gimmick daytoy kadagiti kabarkadana. Masansan nga iti ruar a mangan. Iti bigat, kamakamenna met ti orasna a mapan agiskuela. Isu a manmano a mangan iti balayda. Ad-adda a kadagiti fastfood joint ti pangpangananna. No yawis ni Manang Lucing ti pannangan, irason daytoy nga itinton Jollibee wenno McDonald wenno Chowking wenno sadino la ditan ti pangananna.
Iti laeng Sabado wenno Domingo nga adda mailaw-an a makilanglang ken ni Manang Lucing. Banag a pagsensennaayan la unay ti ina. Addan kabukbukodan a taray ti tunggal kameng ti pamiliana idinto ta ditoy lattan balayda.
No sika ti ina, mapespes la ketdi ti pusom. Ngem nasken a maawatam ti kasasaadmo. Addan bukod a lubong ti kameng ti pamiliam. Idedmam lattan. Ania ngarud, soluem ti sainnek.
Awanen dagidi tiempo nga aggigiddankami a mangan iti pammigat, pangaldaw, ken pangrabii, pasaray isaning-i ni Manang Lucing. Ala, nalaing met nga agluto. Ngem apay itan a nagbaliw ti ayug ti panawen?
“Kamkamatenda ngamin ti orasda, manang. Uray ta addaak met a kaduam,” yandingay latta met ni Inday.
“Agyamanak unay, Inday. Naimbag kenka ta makaawatka.”
Iti maysa nga aldaw a binaon ni Manang Lucing ni Inday a mapan makitienda, adda insangpetna nga aso. Maysa a poodle. Nakapimpintas nga aso. Bibo nga aso.
“Nangalaam?” dinamag ni Manang Lucing.
“Simmursurot kaniak, manang. Agan-aneng-eng. Kasla agsangsangit. Awan met ti nakitak a makinkukua, intugotkon. Kasla ngarud maragsakan idi inubbak. Isublinto met laeng a, no matuntonan ti makinkukua.”
“Siguro, naiyaw-awan…”
“Inyawidkon, manang ta amangan no masalamaan pay dagita pumupulotan ket silianda pay ti kaldona,” inyellek ni Inday.
“Ala wen, itedtayonto met laeng iti makinkukua no sapulenda…”
Nalaing a makiangtot ti aso. Nalangay unay. Ket daytoy ti nangited iti ragsak iti balay. Saan nga agrugit daytoy ta ammona ti mapan iti comfort room, iti inidoro ken agi-flash. Nalaing a sumala. Mabaon daytoy. Ammona ti agiyawat iti kasapulan, kas iti sinelas, sapatos ken pagiwarnak.
Gapu iti aso, masapa nga agawid iti malem ni Mang Bert. Adda latta pasalubong nga awitna para iti aso. Ni Irish, bimmattaway met ti gimmick a sigud nga aramidna. Masapa nga agawid ket adda latta pasalubongna nga ay-ayam, bado, lasos a para iti aso. Inggatangan pay ni Irish iti adu a kallugong ken shades a nagduduma ti marisna. Maay-ayatan met ti aso. Kasla fashion model.
Nagduduma met a makan ti isangpet ni Lovelyn para iti aso. Kanayonna a suruan iti sala ken pannagna a nakangato ti kamauna a saksakana.
Ragsak ti insangbay ti aso. Agsisinnublatda a mangubba kenkuana. Inaldawda a digosen. Dagiti annak, maysanmaysa ti agdisnudo nga iti siledna ti maturogan ti aso. Ngem ni Manang Lucing ti masurot. Kaabayda ken ni Mang Bert ti simmangbay kadakuada nga aso.
Ket naisubli ti ragsak iti uneg ti pamilia ni Manang Lucing: aglalanglangdan a mangan— iti pammigat, pangaldaw, ken iti pangrabii. Sangkapamiliada nga agbuya iti telebision wenno pelikula. Anian a ragsak ni Manang Lucing. Naisubli ti ragsak ti pamiliana. Gapu dayta iti aso.
Ngem saan nga agnanayon ti kinaragsak. Dumteng met ti liday iti biag ti tao. Natuntonan ti makinkukua ti aso. Inkapilitan nga inted ni Manang Lucing.
Naliday unay ni Manang Lucing. Kasta met ni Mang Bert. Ni Irish, ni Denver ken ni Lovelyn. Idi agangay, nagsublida met laeng iti sigud nga aramidda tapno iliwagda ti sakit a marikriknada.
Awan ti maaramidan ni Manang Lucing. Kinaemna lattan ti bibigna. Awanen ti maaramidanna.
Paskua manen. Intay manen selebraran ti piesta iti pannakaipasngay ti Messiah. Dimteng manen ti biag ni Cristiano iti panagmaymaysa ti riknada, ti kapanunotanda ken iti turongen ti biagda: ti kappia, panagayat ken namnama. Sangsangkamaysa a rikna, panunot ken nakem.
Ngem kalpasan iti paskua, ania ti mapasamak? Panagsubli iti sigud nga aramid. Kas iti pamilia ni Manang Lucing. Maysa nga aso ti simmangbay iti pamilia tapno laeng maisubli ti kinaragsak, panagkaykaysa ken kappia iti uneg ti pagtaenganda. Ngem kalpasan a naisubli ti aso iti makinkukua, nagsubli met laeng iti sigud a kasasaad ti pamilia.
Kastoy met ti biag ti pamilia Cristiano. Adda paskua a pakaimuntaran iti kappia, panangisagut, panagkaykaysa ken panagayat a sangsangkamaysa. Ngem kalpasan ti paskua, agsubli met laeng iti sigud a kasasaad.
Saan koma nga urayen iti biag ti sumangbay nga ayup, ti paskua wenno asino wenno ania la ditan a sumangbay a mangited kadatayo iti ragsak, kappia ken panagiinnayat. Ta dagitoy a naitalimameng a values ket addada laeng iti puspusotayo. Apay nga urayentayo pay laeng ti sumangbay? Mabalintayo met ti agragsak, agiinnayat ken maaddaan iti kappia uray no awan iti ayup a sumangbay?
Apay nga urayentayo pay laeng ti paskua, idinto ta mabalintayo met iti agragsak, agiinnayat ken maaddaan iti kappia uray no saan a paskua?
(reference: Lk1: 39-45)


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Natay ti maysa a motorista
idinto a nasugatan ti kinaluganna gapu iti panangdungpar ti
motorsikloda iti railings ti rangtay iti Barangay Laslasong ditoy nga
ili.
Natay a dagus ni Dennis Aquino, 26, baro, residente iti
Barangay San Pablo, Narvacan, Ilocos Sur ket naitaray iti ospital iti
Narvacan ni Oscar Ancheta nga inliabarna.
Iti inbestigasion ti polis, naammuan nga agpapaamianan
dagiti dua idi saan a nakontrol ni Aquino ti motorsiklo a puon ti
nangdungparanna iti railings ti rangtay ken nakatinnaganna iti nauneg
a shoulder ti kalsada.
Nagsagrap
met iti dunor iti ulo ni Ancheta.#


text:
AESA 2 (Agro-ecosystem Analysis) ti paulo ti klinaseda ket 100 % tatta ti attendance-da. Agkakalaing dagiti presentor iti lima a grupo. Magustuanda dagiti eyes breaker wenno energizer a naipaay iti nagbaetan ti topiko. Aktiboda nga agpartisipar ken aganalisar iti diskusion ket banag a nangpabaknang ti masursuroda kadagiti mayadal kadakuada.
“Awan dumana iti pormal a panagbasa daytoyen. Panagriknak, awan dumana a kaskami la Teknisianen no malpasmi daytoy a kurso. Agyamankami iti programa ti LGU nga idauluan ni Mayor Ediboy. Nagasatkami ta naikkankami ti tiansa a kastoy,” imbatad ni Mr. Henry Saliganan, maysa kadagiti kalaingan ti klase ken Top Hybrid Producer ti Brgy. Pug-os.
“Uray adayokami, nagagetak nga umay agadal iti aldaw ti Huebes. Diak ibilang a taktak ta na-enjoy met ken adu ti gimik ni Sir Nereo a mangikkat ti pannakaboring-mi,” insupusop met ni Kagawad Roberto Peralta Sablay, Chairman, Komite ti Agrikultura iti Konseho ti Brgy. Nagsantaan.
Kabayatan ti klase, naglektiur da Mr. Robert S. Savella, Mr. Obas Bill Y. Baclig, ken Mrs. Ester Aguimbag, agpapada a Teknisian ti DA-LGU iti mainaig a topiko iti maiyadal a module ti DA-ATI.
Nagasistir met da Miss Katryn Tapuro, JO ken Mrs. Ednalyn Silario, Clerk-Encoder ti DA-LGU.
Nakipaset ken nangted ti pammabileg-rikna a mensahe ni MAFC Chairman ken kaddutok a Kagawad iti Brgy. Sagayaden, Mr. Rogelio Barlolong iti dayta a petsa a panagsesion ti FFS-Pug-os. # (Web In-Action)


text:
Plantilia:Ammom kadi/Nobiembre 18< Plantilia:Ammom kadi
- ... a ti billit (nailadawan) ket maikapanunutan dagiti paleontologo nga is-isu laeng ti klado dagiti dinosauro a nagbiag manipud ti Kretaseo–Paleoheno a pasamak ti panagawan idi 65.5 (Ma) ?
- ... a ti pisika ket isu ti kadaaanan kadagiti akademia a disiplina, ken mabalin nga isu pay daytoy ti kadaanan babaen ti pannakairamanna iti astronomia ?
- ... a ti Siudad ti Batikano ket isu ti kabassitan a naturay nga estado iti lubong babaen ti kalawa ken populasion ?
- ... a ti katimbengan a temperatura ti rabaw ti Daga ket nagpangato babaen ti agarup a 0.8 °C (1.4 °F) manipud idi rugi ti maika-20 a siglo ?
- ... a ti Daga ket makunkuna pay a "Ti Asul a Marmol" ?


text:
Ni Jaime M. Agpalo, Jr.
No adda man ti lugar a pakabekbekkelan ti literatura saan met a nawaya dayta a nasion. Ti literatura ti mangiladawan iti mapaspasamak iti maysa a nasion. Uray no ikawarmo dagiti takiag ken imana, agpunger ti literatura a mangsurot ti kaimudinganna, saan a paikuspil ket irupirnanto latta ti karbenganna. Kastoy ti kapinget ti literatura a mangtunton iti kinapudno.
Agreggetto latta dagiti disipulos itoy nga arte ken dadduma pay a sanga ti arte a mangitaguyod ti ar-arapaapen a panagwaywayas, nga awan ti mangdikdiktar, nga awan ti al-alaenna a biang, a dina pulos bigbigen dagiti addang a manglapped iti panangiparang kadagiti pudpudno a pasamak iti gimong.
Nawaya a literatura – dayta ti nabayagen nga inesseman dagiti mannurat iti pagilian ti Myanmar. Kayatda a marikna, palawaen ken idebelop dayta naidumduma a rikna.
Ti Myanmar ket nabayag nga awanan iti demokrasia, ta adda la ngarud iti sidong ti junta militar. Nabayag a panawen ti panangilaban dagiti umili sadiay a magun-odda ti wayawaya; nagadu dagiti prominente a persona a nagessem iti kasasaad a demokrasia, a pakaibilangan ni Nobel Peace Prize laureate Aung San Suu Kyi, dagiti annak ti literatura a kas kada Ju, Ma Thida, ni nalatak a mannaniw Saw Wai ken dadduma pay.
Ita, ta agparangen ti inessemanda, pumayagpagto metten ti literaturada—a nairaman a nabekkel iti nabayag a tiempo ti military junta.
Iti kaunaan a gundaway, napasamak ti kaunaan nga international literary festival sadiay a nasion, ti Irrawaddy Literary Festival a napasamak idi Pebrero 1-3. Ti taripnong ket inorganisa ni Jane Heyn nga asawa ni British ambassador to Myanmar.
Ti taripnong ket inatenderan dagiti agarup tallopulo a lokal a piksionista, dagiti sumagmamano a bloggers ken journalist tapno tulnekanda ti kaunaan a literary festival iti nasion. Dagiti dadduma nga immatendar ket ni dati a political prisoner a kas ken ni Ang San Suu Kyi a democracy defender iti dayta a nasion.
“Literature has always been a big part of my life and I hope everybody will profit greatly from this event. I’m grateful to Jane for making it possible for us to bring in writers from other countries who will share their ideas and experience with writers from our country,” palawag ni Nobel Peace Prize laureate Aung San Suu Kyi.
Nagiinnadal dagiti nakitaripnong lalo iti nawaya a tema ti suraten—ta ngamin iti kallabes ket saan a nawaya dagiti mannuratda a mangiyebkas no ania ti makitkita ken mapalpaliiwda, no ania ti masirmatada a pagbanagan ti bukodda nga ili iti masakbayan—saanda a naeksperiensa ti kinawaya agsipud ta tenglen ida ti military junta no di man maibalud dagiti sumupring itoy—dagiti manuskrito a maipablaak ket aglasat pay nga umuna iti hunta, banag a makuna a saan a nawaya ti literaturada—nabalud, isu nga inlaban dagiti artist sadiay ti kalinteganda.
Addaan met ketdi ti pagilian ti Myanmar kadagiti sumagmamano a libro dagiti baniaga, kas kadagiti libro da Anton Chekhov, Leo Tolstoy, George Orwell, John Steinbeck ken dadduma pay ngem kalikaguman dagiti umili ti maaddaan iti makunkuna a kabukbukodanda a partuat—ti kabukbukodanda a literatura a sinurat dagiti taal nga umili iti Myanmar.
Narigat ngamin a kunaen a ti maysa a nasion ket addaan iti wayawaya no awan ti maputar a kabukbukodanna a literatura, ta iti kinawaya ti maysa a nasion a maipasngay dagiti literatura nga addaan iti nawaya a tema.
“I hope we Burmese writers could manage to hold a festival like this in the future, based on the experience we get from this one. By doing so, I dream to have a strong and concrete writers’ society,” inyarungaing ni Min Khaik Soe San, maysa kadagiti local writers nga immatender iti pasken ken nangisingasing ti pannakaadda iti naan-anay a wayawaya ti tema ti gapuananda ken maysa kadagiti facilitator iti panagsuratan iti ababa a sarita.
Ti Myanmar (dati a Burma) ket nabaknang kadagiti kultura ken kannawidan a rumbeng la unay a masurat ta narugianen a naraatan ti dana ti literatura.#


text:
SAN ESTEBAN – Kasla agong ti tao a napitpit ti sungo ti maysa a pick-up kalpasan a nakidinnungpar iti sabali a lugan iti barangay San Rafael iti daytoy nga ili.
Ti Nissan Frontier pick-up, addaan iti plaka nga XMB-688 ken kukua ti Toro Motors Corporation ket minaneho ni Henry Sola, 48 anios, residente iti Santa Cruz, Laguna.
Iti inisial nga inbestigasion ti pulis ditoy, agturturong iti abagatan a direksion ti pick-up idi maysa a saan a nabigbig a minibus ti nangala iti liniana, a nakaigapuan ti di pannaka-kontrol ni Sola iti manibela iti panangkabigna tapno agpaigid agingga a naidungpar iti sementado nga alad.
Nupay nakaro a nadadael ti lugan, awan met ti naan-ano kadagiti pahinante ti pick-up agraman ti driver.


text:
Hamilton, Bermuda
Ti Hamilton ket ti kapitolio ti Teritorio ti Ballasiw-taaw ti Britaniko ti Bermuda. Daytoy ti sentro ti pinsia ti teritorio ken ti kangrunaan a puerto ken papanan dagiti turista. Ti populasionna iti 1,010 (2010)[1] ket maysa kadagiti kabassitan iti ania man kadagiti kapitolio a siudadis.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bermuda Department of Statistics. 2010 Census of Population & Housing – Final Results (PDF) (Reporta). Naala idi 8 Pebrero 2015.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Hamilton, Bermuda iti Wikimedia Commons


text:
Kategoria:Dagiti ili ti Ilocos Sur
Pampanid iti kategoria "Dagiti ili ti Ilocos Sur"
Dagiti sumaganad a 33 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 33 a dagup.
S
- Salcedo, Ilocos Sur
- San Emilio, Ilocos Sur
- San Esteban, Ilocos Sur
- San Ildefonso, Ilocos Sur
- San Juan, Ilocos Sur
- San Vicente, Ilocos Sur
- Santa Catalina, Ilocos Sur
- Santa Cruz, Ilocos Sur
- Santa Lucia, Ilocos Sur
- Santa Maria, Ilocos Sur
- Santa, Ilocos Sur
- Santiago, Ilocos Sur
- Santo Domingo, Ilocos Sur
- Sigay, Ilocos Sur
- Sinait, Ilocos Sur
- Sugpon, Ilocos Sur
- Suyo, Ilocos Sur


text:
Don Victoriano Chiongbian, Misamis Occidental
Ti Don Victoriano Chiongbian ket maysa a maika-4 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Misamis Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Don Victoriano Chiongbian ket nabingbingay a politikal iti 11 a barbaranggay.[2]
- Bagong Clarin
- Gandawan
- Lake Duminagat
- Lalud
- Lampasan
- Liboron
- Maramara
- Napangan
- Nueva Vista (Masawan)
- Petianan
- Tuno
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Misamis Occidental". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Misamis Occidental". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
CAMP BGEN OSCAR M. FLORENDO, SAN FERNANDO CITY – Impaayan ti Northern Luzon Command (NOLCOM) ti Armed Forces of the Philippines iti Military Merit Medal ni General Leopoldo Bataoil, agdama a Regional Director ti PRO- gapu iti kampaniana iti kontra insurhensia babaen ti programana a “Bring Home a Comrade.”
Inyawat ni NOLCOM Chief Lieutenant General Bonifacio Ramos ti nasao a pammadayaw iti simple a programa a naangay ditoy itay nabiit.
Iti babaen ti liderato ni Bataoil, nagballigi ti kampania ti regional police office ditoy maikontra iti counter-insurgency a nagresulta iti panaka-neutralize dagiti sumagmamano a kameng ti Communist Party of the Philippines/New People’s Army/ National Democratic Front (CPP/NPA/NDF) ken ti KLG De Lara Group a pakaibilangan da Juan Donato, alias Johnny, nailista a No. 10 iti Order of Battle watch list; Rodrigo A. Bistikin, alias Ruby/Raul/Ruksan, No. 8 iti OB watch list; Antonio H. Ramirez, alias Aries, No. 25 iti OB watch list; Alexander C. Tan, alias Ilyong, No. 31 iti OB watch list; Jerwin R. Haban, alias Rome/Binoy, nailista a No. 34 iti OB watch list; Ronnie R. Arquero, #38 iti OB watch list; Josue A. Bennagen, alias Gener/Jessie/Jeric, No. 31 iti OB watch list; Romel Cruz alias Dindo/Raya, No. 42 iti OB watch list; Julian Del Rosario Marvil, alias Ryan; Gilbert V. Marvil alias Rico; Alvin M. Anong, alias Randon/Benjie;Jerome Ariola, alias Ronbie/Reymon;Rocky Marcelo, alias Dexter; ken Nestor M. Habon.
Karaman pay dagiti na-neutralize a personalidad dagiti kameng ti Marxista Leninista Partido ng Pilipinas-Rebolusyonaryong Hukbong Bayan (MLPP-RHB) a pakairamanan da Freddie B. Bayas, alias Jerome; Renita A. Baniwas, alias Lanie; Brando Batil Guillermo, alias Gullier; ken Roy T. Ducusin.


text:
VIGAN CITY – Nasurok a P10 milion ti inaprobaran ti konseho kas supplemental budget para iti sueldo ken dadduma pay a benepisio dagiti empleado ken busbosen dagiti nadumaduma nga opisina ti gobierno ti siudad ditoy.
Inaprobaran ti konseho iti nasao a budget iti maikadua ken maikatlo a pannakaibasana iti maysa laeng a session kas urgent measure nga inkalikagum ni Konsehal Loreto Quibilan, chairman iti Committee on Finance and Appropriation.
Sakbayna, naaramid ti deliberasion kalpasan a sinaludsod ni Konsehal Audie Agdamag no ania a probision iti Internal Rules of Procedures (IRP) iti pakakitaan no mabalin nga aglayon a maaprobaran ti supplemental budget iti maikadua ken maikatlo a panagbasa.
Segun ken ni Quibilan, kasapulan ti pannakaaprobar ti nasao a supplemental budget iti kabiitan a tiempo para iti sueldo dagiti empleado ken pannakaiyalokar dagiti pondo para kadagiti nadumaduma a programa ti gobierno ti siudad.
Nailatang ti P3,728,546.73 para iti sueldo dagiti empleado, Personnel Emergency Relief Allowance, ACA, life retirement, Pag-ibig contribution, ECC, clothing, representation ken transportation allowances, cash gift, bonus, productivity pay ken Stimulation and Therapeutic Center (STAC); P5,016,506.70 para iti maintenance ken dadduma pay nga operating expenses ti Mayor’s Office, Materials Recovery Facilities/City Environment and Natural Resources Office, Vice Mayor’s Office, General Services Office, Public Safety Office, PNP, City Planning and Development Office, Fernandina de Vigan, City Engineering Office , Playa de Oro ken STAC; P576,789.26 para iti capital outlay iti VMO, Fernandina de Vigan ken STAC, ken serbisio ti salun-at.
Nailatang met ti P940,000.00 para iti non-office expenditures a pakairamanan ti pannakatarimaan ken pannakamentener dagiti public utilities, pondo para scholarship, turismo ken kultura, programa para iti livelihood ken panggedan, emergency agriculture fund ken para iti kalamidad.
Iti baet nga immanamong ni Konsehal Benjo Verzoza, chairman iti Committee on Rules, a maaprobaran ti supplemental budget, impasingked ni Quibilan a sungbatanna aniaman ti legal impediment daytoy.#


text:
Dagiti maudi a pito a balikas ni Jesus sakbay ti ipapatayna:
1.“Ama, pakawanem ida ta dida ammo ti ar-aramidenda….” (Lucas 23:34)
Naibaga daytoy ni Jesus kalpasan a nailansa dagiti soldado dagiti ima ken sakana iti krus. Saan a kinabuteng ni Jesus dagitoy a nangidadanes iti bagina no di ket kinaasianna ida babaen kadaytoy nga inkararagna iti Ama Mannakabalin.
Dida ammo ti ar-aramidenda ta dida magaw-at dagiti lapayagda, ngamin kudkudkoden ti balisungsong ti alipusposda iti timidda. Inareb-ebdat’ digo, sinimotda dagiti lasag-lauya, insublida iti dungdong dagiti tulang a sinepsepanda sada manen diniguan ken induol kadagiti natali a bituka. Iggemdat’ ipus ti ari dagiti dingraw, ket no agdiskursoda, ti bukodda met laeng a bagi ti palpalakpakanda. Naglalaingda nga agdiskurso kadagiti kulot a balikas, asinoman a mangbarusngi kadkuada, maipalnaaw a dina oras. Ipasindayagdat’ kinalaingda nga agkanta iti osana ngem ag-agkandat’ balinsuek a krus a kuentasda. Nalaingda a mangpuyot apuy-lampara dagiti nagtagisilaw, amin a suli ket panagparti-panagipalnaaw. Kadagiti nagpartian, tinugawanda ti balikas-araraw ken saning-i, dida man la nariknat’ dengngep ultimo kalalailoan nga umbi. Imkis ti lubong kadagiti insaruagda a tabukol panagparti ngem inkantada ti oda dagiti tirtiris, munieka ken bambanti.
2.“Eli, Eli, lama sabachtani?” (Mateo 27:46)
Iti tengnga ti aldaw, nagsipnget ti intero a daga ket nagpaut iti tallo nga oras. Idi dandani alas tres ti malem, impukkaw ni Jesus iti napigsa a timek: “Eli, Eli, lama sabachtani?” a kayatna sawen, “Diosko, Diosko, apay a binaybay-annak?” Iti linak-amna a rigat, ammon ni Jesus a daytoyen ti panawen a panangsangona a maymaysa ken ni Patay.
Diosko, Diosko, apay a binaybay-am? Inlansada dagiti dakulapna tapno dina masangga dagiti arrabis ken tungpa. Inlansada dagiti sakana tapno di makakamang kadagiti kaarrubana. Ket naawagan a ‘mamasirib’ ken naidayawda kas idolo dagiti natali a bituka dagiti nagilansa kenkuana. Ti kinalida nga abut dimman-aw iti kulturat’ kinasadut. Kulturat’ duol – a pagbibinggawan dagiti naipuruak a tinapa a binuot idinto ta ham ken bacon ti kuskusayan dagiti dobermanda a kulot. Nasipnget ti rupat’ dulpet nga ubing nga agkalkalkal iti basura sananto buyaen dagiti agay-ayam iti golf ken sennaayan ida. Sennaayan…
3. Kinuna ni Jesus ken Maria nga inana: “Babai, adtoy ti anakmo.” Ket kinuna met iti adalanna (a ni Juan): “Adtoy ti inam.”(Juan 19:26-27)
Daytoy daydi yaasideg ni Ina Maria ken Juan iti krus a sibabayog pay laeng ni Kristo. Kaduada ditoy da Maria Magdalena ken Maria nga asawa ni Cleofas.
Naggaatiddog dagiti ima a kimpet iti nakadakdakkel nga ima. Isuda dagiti kumamkammet iti bagas iti burnay ken agsibbarut subo nakatanggaya nga ima a naruay. Nagpupuner dagiti ramramay a nangbekkel kadagiti imkis a kararua. Ti sallapingaw natarimbangon iti panagngudot’ panawen iti namin-adu a daras a dandani tinallikudan ti angin. Natamdaganna dagiti babak, nagkullayaw, nanguros; pinidutna dagiti tugotna sana sineksek ida nga inurnos; nagpili pangiyawatannat’ trono, ket nadutdotna ti katunggalina – naisipna ngata a daytoyen ti subbot iti layus a biddutna.
Rigodon, appok ida, rigodon de honor, sala dagiti natiri a di mamati ken di mangitulok a tumakder katunggali. Imkis taga-daya, nangemkem taga-amianan, lalo ni kapungan, ni apo baknang naalsem ti isemna, nagpungtot taga-abagatan, nagpangta dagiti kakadua a nakariknat’ pannakalipat, ti asot’ kaarrubana tinung-edanna ti amona tapno inda lumib-at, ti dakkel nga anniniwan sililimed a nagkaradap, ammona pangdutdutdotanna kangrunaan nga alas ti arapaap.
Nagsubli ti katunggali tapno awatennat’ setro ngem iti tarmac nagballigi ti bileg ti nangisit a kabalio. Nakitak daydiay ubing, bato inna impallangatok ngem iti tuktokna met laeng a nanaltuok, iti panagdarat’ lulonanna, saem ti nariknana nga umukuok. Timmaliaw Kinuna ti Timek: “Babai, adtoy ti ilim…!” Ket sinungbatan ti babai: “Adtoyakon…adtoy toy tinagtagibim!” Intag-ay ken inappupo dagiti nakaad-adu a gemgem ti babai ket rinebbana ti pader-bartolina.
(Adda tuloyna)


text:
VIGAN CITY – Naikkaten ti probinsia ti Ilocos Sur iti listaan ti Commission on Elections ken iti Philippine National Police nga “area of concern” ngem simmukat ti kaparangetna a probinsia ti Ilocos Norte a maysa kadagiti masipsiputan a lugar gapu kadagiti insidente ti pammaltog a mapapati nga adda pakainaiganda iti politika.
Iti kabarbaro a listaan dagiti sangapulo ket lima a lugar a naibilang nga “areas of concern” iti pagilian nga imparuar ti Comelec, saanen a nairaman ti Ilocos Sur ngem simmukat ti Ilocos Norte kas maibase iti panagmonitor ti Philippine National Police ken ti Department of Interior and Local Government iti sapasap a pagilian manipud nangrugi ti election period idi Enero 13.
Malaksid ti Ilocos Norte, karaman dagiti dadduma pay nga “areas of concern” ti Abra, Pangasinan, La Union, Pampanga, Cagayan, Nueva Ecija, Cavite, Batangas, Masbate, Western Samar, Misamis Occidental, Maguindanao, Lanao Del Sur, Basilan, ken Lanao Del Norte.
Iti pannakiuman ti media ken ni Comelec Chairman Sixto Brillantes, kinunana a naitudo dagiti nadakamat a probinsia a kas “areas of concern” bayat ti miting ti Comelec ken dagiti opisial ti PNP ken militar idi Marso 19.
Segun pay ken ni Brillantes, saandan nga aramaten ti balikas a “hotspots” no di ket uppat a tukad ti klasipikasion ti aramatenda, kas iti area of concern, area of immediate concern, area of grave concern, ken area under Comelec control.
Sakbay daytoy, binabalaw dagiti agtuturay ti Ilocos Sur ti pannakairaman ti probinsia kas maysa kadagiti areas of concern iti pagilian.
Kinuna ni Gov. Luis “Chavit” Singson nga “unfair” ti pannakaibilang ti Ilocos Sur a hotspot agsipud ta awan met dagiti kaso ti pammaltog nga adda pannakainaigda iti politika.
Ngem inlawlawag ni PNP Chief Director General Alan Lamadrid Purisima idi bimmisita iti Ilocos Sur a saan a hotspot ti probinsia no di ket maysa a “priority area” iti masungad nga eleksion.
Kinuna ni Purisima a nairaman ti Ilocos Sur a maysa kadagiti 15 a priority area agsipud iti kaadda ti napasamak a kinadamsak nga adda pakainaiganda iti politika iti napalabas, panagraira dagiti loose firearams ken mapapati a kaadda dagiti crime groups nga agdakdakiwas iti probinsia.
Kabayatan, nairaman ti Ilocos Norte nga “area of concern” kalpasan dagiti nagsaruno nga insidente ti pammaltog iti nasao a probinsia manipud idi nangrugi ti election period.
Idi Pebrero 4, pinaltogan dagiti armado a lallaki a nagkalubbon iti motorsiklo ni Marcos Mayor Salvador Pillos iti sango ti Marcos Agro-Industrial School.
Nalasatan ni Pillos ni patay ta nagsagrap laeng iti sugat iti saka ken imana.
Mapapati a kameng ti gun for hire gang ti suspek a managan Jofel Rezon, taga-Turod Patac, Cabugao, Ilocos Sur.
Idi Pebrero 23, pinaltogan dagiti armado a tattao a riding in tandem ni Alfred Arce, kandidato nga independiente para mayor iti Marcos, Ilocos Norte.#


text:
VIGAN CITY – Padayawan ti Konseho ditoy siudad ti maysa a ganggannaet a padi kas pammigbig kadagiti adu a naitulongna kadagiti marigrigat nga agindeg ditoy siudad.
Inaprobaran ti sangguniang panlungsod ditoy iti naudi a sessionda ti maysa a resolusion a pinutar ni Konsehal Benjos Verzosa a mangipaay iti pammigbig ken ni Fr. Joseph Tassner, 91, maysa nga Austrian a padi, gapu iti adu a naitulongna a pinansial ken pannakaipasdek dagiti housing projects ditoy siudad a naited kadagiti marigrigat nga agindeg iti siudad nga awanan iti balay.
Kinuna ni Vice Mayor Franz Ranches a nangisuro idi ni Fr. Tassner iti Immaculate Conception School of Theology wenno Major Seminary ket nagbalin nga adbokasiana ti pannakaipaay iti pagtaengan dagiti marigrigat nga agindeg iti Vigan.
Innayon ti bise mayor a babaen iti impasdekna a foundation, nagur-or ni Fr. Tassner iti pondo manipud iti ballasiw-taaw nga imburayna a tulong kadagiti marigrigat a residente ditoy babaen kadagiti livelihood projects, kas iti panagtaraken iti dingnguen ken pannakaipasdek iti socialized housing projects para kadagiti nakurapay a taga-Vigan.
Segun met ken ni Konsehal Verzosa, babaen ti initiatibo ni Fr. Tassner, naipasdek dagiti housing projects iti St. Joseph Village iti Barangay IV;St. Mary’s Village, Phase 1 and 2 ken San Lorenzo Village, iti Barangay Pantay Daya; St. Patrick Village iti Barangay Tamag; sumagmamano a balay iti Barangay Paratong ken Barangay 9 a nakabenepisiaran ti nasurok a 150 a pamilia, malaksid laeng dagiti programana ti scholarship a nakabenepisiaran dagiti marigrigat ngem masirib nga ubbing ditoy siudad.
Kinuna ni Ranches a “long overdue” ti nasao a pammadayaw ngem “at least, addan dayta a recognition.”
Idi damo, natinong a maiyawat ti nasao a pammadayaw iti panangselebrar ti Vigan City iti Konbersion ni San Pablo inton Enero 25, 2011 ngem insingasing ni Konsehal Audie Agdamag a maited ti pammadayaw iti kabiitan a panawen gapu iti kinalakayen ti padi.
Kinuna ni Ranches a rumbeng laeng nga awaten ni Fr. Tassner ti pammigbig ita ta sibibiag pay.#


text:
NALPASEN ti eleksion iti Barangay ken Sangguniang Kabataan. Inyetnagen dagiti botante ti pangngeddengda no sino dagiti kayatda a mangidaulo kadagiti barangay ken konseho dagiti agtutubo. Panawenen a pagluniten ti sugat a pinarnuay ti eleksion kadagiti nagsasalisal a kandidato.
Indeklarar ti Commission on Elections, Philippine National Police ken Armed Forces of the Philippines nga iti laksid nga adda dagiti dakes a pagteng a mainaig iti Barangay and SK Elections, iti pakabuklanna ket maibilang daytoy a natalna no maidilig kadagiti naglabas a panagpipili ta limitado ti bilang dagiti pammapatay ken awan ti lugar a saan a natuloy ti eleksion.
Nakadakdakes a ladawan ti eleksion ta uray no maibilang a “generally peaceful” ti naglabas a panagpipili ket inaklon ni Interior and Local Government Secretary for Barangay Affairs Martin Diño nga adu dagiti naawat ti opisinada a report mainaig iti panaggatang iti botos ken panagpasuksok. Impalgak ni Diño a nakaawatda iti nga adda nasurok a 1,000 a local chief executives, ken nasurok a 200 a kongresista.
Kinarit ni Senate President Aquilino Pimentel III ni Diño nga inagananna ken suportaranna ti ebidensia dagiti alegasion kontra kadagiti local chief executives ken kongresista ket idarumda ida tapno adda pagulidanan iti masungad nga eleksion. Impatalged ni Pimentel nga uray dagiti kapartiduanda iti PDP Laban ket maidarumda no adda ebidensia ti panangsuportada kadagiti kandidato iti naglabas nga eleksion.
Awan man ti tumakder a testigo gapu iti amak a mairaman iti kaso, saan a mailibak nga iti naglabas a panagpipili ket saan a napengdan dagiti nakainsigudanen a panaglako ken panaggatang iti botos; ken panagdadawat wenno panagipaay kadagiti nagduduma a banag a kasukat ti botos. No man pay nabayagen dagitoy a mapaspasamak a kaaduanna ket kadagiti National and Local Elections. Ngem itan ket mapaspasamaken uray iti eleksion iti barangay ken SK nga adu kadagiti kandidato nga agbabalubal ket nasinged nga agkakabagian wenno aggagayyem.
Iti laksid a maibilang a “non-political exercise” ti Barangay and SK Elections ket saan a naliklikan a ti naglabas a panagpipili ket pudno a nakibiang dagiti politiko nangruna dagiti local chief executives ta dagiti mangabak ket isudanto dagiti agbalin a liderda a mangikampania kadakuada no papili wenno pailayonda.
Maibilang a pammaneknek ti pannakibiang dagiti politiko ket ti naranggas a pannakapapatay ni sigud a La Union 2nd District Congressman Eufranio Eriguel, asawa ni Incumbent Congresswoman Sandra Young Eriguel. Napapatay ti sigud a kongresista babaen kadagiti masuspetsa a pakaibilangan ti naabak a kandidato iti Barangay Election, kabayatan ti panagdisdiskursona iti miting de avance ti grupo dagiti sinupotaranna a kandidato sadiay Barangay Capas, Agoo, La Union idi maudi a rabii ti kampania.
Maibasar iti imbestigasion ti PNP, sigud a maab-abak ni Eriguel iti dayta a barangay. Mapapati a nangsuporta iti napalabas nga eleksion iti kandidatona iti barangay tapno addanto met tumulong kenkuana iti masungad a panagpipili.
Nakapatpateg ti suporta dagiti politiko kadagiti kandidato iti barangay aglalo ti maited a pondo a mangpabileg ti makinariada tapno agballigida iti eleksion. Pagiinnagawan dagiti kandidato iti barangay ti bendision dagiti didiosen iti politika ta nawadwad a campaign fund dagiti maitulongda a kaaduanna ket naggapu met laeng iti pondo ti gobierno a nagtaud iti buis dagiti tattao.
Iti tradision, kultura ken kannawidan dagiti Pilipino, nagduduma a wagas ti panaggatang iti botos wenno panagpasuksok tapno mangabak iti eleksion. Addan dagiti natiliw a nagiwarwaras kadagiti botante iti nakasobre a kuarta nga adda nayonna a sample ballot. Adda met dagiti nasukalan nga agibumbonong iti kuarta kadagiti botante tapno saandan a makabotos ket maksayan ti botos dagiti kasalisalda a kandidato. Adda met dagiti nagiwaras lattan kadagiti nagduduma a kasapulan nangruna dagiti alikamen a pangallukoy dagiti kandidato kadagiti botante tapno ibotosda ida. Sabali pay dagiti nangpasuksok kadagiti agngayangay a kasalisalda tapno saandan nga agipila iti kandidaturada wenno agsanuddan nga agkandidato.
Nagduduma nga illegal nga aramid dagiti mapaspasamak iti tunggal eleksion, awan met ti maaramidan ti Comelec, PNP ken AFP tapno maidarum ken madusa koma dagiti aglablabsing iti Omnibus Election Code ta kaaduanna ket awan met ti agrekreklamo. Ngem apay nga iyuray ti gobierno nga adda pribado a tattao nga agreklamo iti panaglabsing iti linteg ti eleksion. Responsibilidad dagiti agserserbi iti gobierno a tiliwen, kasuan ken dusaen dagiti aglabsing iti linteg. Ngem dagiti maseknan nga opisial ken agserserbi iti gobierno a mangipakat ti Omnibus Election Code ken agpannurayda met latta kadagiti pribado nga umili iti pannakayuli iti pormal a reklamo ken panagala iti ebidensia.
Adda pagsasao iti Ingles a “the end justifies the means” a masansan nga ar-aramaten dagiti naballigi a kandidato. Saanen a napateg ti wagas nga inaramidda tapno nangabakda – nasayaat man wenno dakes. Ti kapatgan itan ket ti panagaramidda iti nasayaat a pangsupapakda kadagiti bimmotos kadakuada. Ngem agbunga ngata ti nasayaat no dakes met ti wagas ti panangabak?
Kalpasan ti panagragragsak dagiti nangabak a kandidato, saanda koma a liplipatan a naisaadda iti turay gapu kadagiti nangitandudo kadakuada a mangnamnama iti panagserbida. Kadagiti naabak, panawenen nga aklonenda ti pannakapaayda, ket no addanto pay gandatda nga agkandidato manen nasayaat nga amirisenda dagiti nagkamtudanda ken no ania ti inaramid dagiti nagballigi tapno addanto ipakatda iti masakbayan nga eleksion. (Eden Alviar)


text:
CANDON CITY – Kas paset ti panagpiesta daytoy a siudad, maangay ti pasalip a pakapilianto ti Miss Virginia Tobacco kas tampok a pabuya ti Tobacco Festival.
Itay lawasna, naipresentar dagiti sangapulo ket dua nga imnas a makisalip para Miss Virginia Tobacco iti National Tobacco Administration building, Candon City Branch ken iti Candon Hotel.
Dadakkel a premio ti agur-uray kadagiti mangabak iti pasalip: P50,000.00 para iti Miss Virginia Tobacco, P40,000.00 para iti 1st runner-up, P30,000.00 para iti second runner-up ken sag-P20,000.00 kas consolation prize dagiti di mangabak.
Maangay pay bayat ti parambak dagiti nadumaduma a pasalip, kas iti pinnardasan iti panagdubla iti tabako, kaatiddogan ken kadakkelan ti madubla a tabako.
Ti Candon City ti kadakkelan ti produksion ti tabako iti Ilocos Sur.#


text:
VIGAN CITY – Maipasdek ti barangay internet system kadagiti nadumaduma a pagadalan ken barangay ditoy siudad.
Napunduan ti nasao a proyekto iti P12 milion a mangipaay iti WIFI connection iti 18 a pagadalan ken 39 a barangay ditoy siudad.
Dua laeng a konsehal, da Konsehal Franz Ranches ken Konsehal Constante Benzon ti nangkontra iti ordinansa agsipud iti kadakkel ti pondo a nailatang para iti WIFI connection a kunada a maipaay laeng koman para iti sabali a proyekto.
Ngem inkalintegan ni Kon. Loreto Quibilan a dakkel a katulongan dagiti estudiante iti panagadalda ken dagiti bumarangay ti maipasdek a WIFI connection.#


text:
Friday, December 23, 2011
ILOCOS IDOL 2011: RISIRIS TI KINNANTAAN ITI UMUNA A DISTRITO
Cabugao, Ilocos Sur (Disiembre 23, 2011) – Naangay ti Ilocos Idol Singing Contest idi Disiembre 21, 2011 a no sadino a ditoy ket nagpartisiparan ti 16 a nakaruar iti audition ngem naarisit laeng ti 12 a Semi-Finalist a kumakakanta a naggapu iti nadumaduma nga ili iti Umuna a Distrito iti Probinsia ti Ilocos Sur sadiay Cabugao Cultural Park (CCP), Barangay Bonifacio, Cabugao, Ilocos Sur.
Daytoy a pasalip ket maysa kadagiti proyekto ti Ilocos Surian Association of Hawaii (ISAH) Homecoming Delegates nga idauluan da Mr. Danny Villaruz, Presidente ken Dr. Charlie Y. Sonido, Pangulo ti Medical Mission 2011.
Iti Ilocos Idol, ni Mr.Nelson Sonido ti Area Chair ti Cabugao idinto ta da Mr. Al Sabangan ken Ms. Rose Sabangan ti Co-Chairs -na. Ni met Mr. JP Orias ti Director ti programa.
Umuna a naited ti Opening Worship babaen iti Cabugao Cultural Troupe Choir nga indauluan ni Mr. Dario Roy Siruno, Municipal Tourism Officer ti Cabugao ken indauluanda pay a kinanta ti National Anthem. Napnuan pammateg a panagyaman ti impeksa ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti dakkel a tulong ken sakripisio nga impaay ti Medical Mission 2011 ti ISAH iti ili a Cabugao ket mangnamnama ti Alkalde nga agtultuloy daytoy a gannuat agsipud ta itdenna ti dakkel a pannakatulong kadagiti umili. Segun pay ksadagiti benepisiario itoy a panagagas, nadegdegan ti pammati ken panagtalekda iti programa a pannakaiprayoridad ti pakaseknan ti salun-at dagiti umili.
Kiniddaw pay ni Mayor Ediboy iti mataginayon a tunos ken tinnulong tapno dumakdakkel latta met ti ayat, panagtalek ken pammati dagiti maseknan nga institusion, ditoy ken iti abroad, anga agited ti pagsayaatan iti ili a Cabugao.
Sakbay a naiwayat ti dangadang ti boses, pinadayawan ti ISAH dagiti 16 a nakaruar iti audition iti sag-P1,200 a cash ken sertipiko ti pammigbig sa naisaruno ti 12 a semi-finalist ti Ilocos Idol a naikkan manen ti sabali a sag-P1,000 a cash ken sertipiko.
Kabayatan ti panangipakita ti siglat ken laing ti tunggal makikontes, naiballaet ti pannakabunot dagiti numero a maikkan ti sagut a Cash P500 a naggapu iti Pamilia ni Dr. Charlie Y. Sonido ti Hawaii. Lima a numero ti mapili kada bunot iti namitlo a daras a panagrikus daytoy. Iti panagleppas ti salisal ti panagkanta, nabunot manen ti sagdudua a numero iti 3 a kategoria a maited nga aginaldo a cash: dua a sag-P1,000; 2 a sag-P2,000 ken 1 a P5,000 cash , nga inabak ni Mr. Warren Tapuro, Ilocos Idol 4rth Runne-up, ken inyawat ni Mayor Ediboy a napusgan a bimmunot ti numero.
Sag-P5,000 a cash ken sertipiko ti naited kadagiti uppat a Finalist nga isuda: Cheska Soller ti Bantay, Mary-anne Galamgam ti Cabugao, Raymart Navarro ti Caoayan ken Evana Baguyo ti Santa.Kalpasan ti panagkantada: maysa nga English song ken pakaduana (Tagalog wenno Ilokano), napagkaykaysaan dagiti 7 a Hurado (Uppat a taga-Hawaii ken tallo a taga-Cabugao) dagiti nangabak: 1st Prize (P18,000)- Evana Baguyo, Santa, IS; 2nd Prize (P12,000) – Raymart Navarro, Caoayan IS; 3rd Prize, Tie (P8,000) – Mary-anne Galamgam ken Cheska Soller.
Dagiti premio ken tropeo kadagiti amin nangabak, napadayawan, naikkan sertipiko nga inted ti ISAH ket inyawat amin ni Mayor Ediboy a tinulongan da Mr. JP Orias, Director ti pasalip, Mr. Danny Villaruz, Presidente ti ISAH ken Mr. Al ken Rose Sabangan, Co-Chairs ti Ilocos Idol.
Naibasa met ti linaon ti Plake a pammadayaw ti LGU-Cabugao iti ISAH iti di magatadan nga impaayda a serbisio-medikal ken kaarngina a pagsayaatan kadagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur. Naisaruno ti panangyawat ni Mayor Ediboy ti Plake ken ni Mr. Danny Villaruz, Presidente ti ISAH.
Nagsaganad met a nagsarita da Mr. Danny Villaruz, Presidente ti ISAH ken Ilocos Idol Director JP Orias ket impeksada met ti panagyamanda kadagiti umili ti Ilocos Sur partikular kadagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur nga idauluan ni Mayor Ediboy iti kinamanagsangaili ti taga-Cabugao, kinatalnada, kinadayawda, ken kinaadu ti nakipaset iti panagagas ken kinapulapolda kabayatan ti pannakapasangbayda.
Kalpasan ti ili a Cabugao, nakaeskediul nga nagturong ti grupo ti ISAH iti ili ti Santa, Ilocos Sur a kas maysa kadagiti nakalanad nga itineraria-da. # (Insurat ni JOED S. SAJONIA/ab photography)
Daytoy a pasalip ket maysa kadagiti proyekto ti Ilocos Surian Association of Hawaii (ISAH) Homecoming Delegates nga idauluan da Mr. Danny Villaruz, Presidente ken Dr. Charlie Y. Sonido, Pangulo ti Medical Mission 2011.
Iti Ilocos Idol, ni Mr.Nelson Sonido ti Area Chair ti Cabugao idinto ta da Mr. Al Sabangan ken Ms. Rose Sabangan ti Co-Chairs -na. Ni met Mr. JP Orias ti Director ti programa.
Umuna a naited ti Opening Worship babaen iti Cabugao Cultural Troupe Choir nga indauluan ni Mr. Dario Roy Siruno, Municipal Tourism Officer ti Cabugao ken indauluanda pay a kinanta ti National Anthem. Napnuan pammateg a panagyaman ti impeksa ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti dakkel a tulong ken sakripisio nga impaay ti Medical Mission 2011 ti ISAH iti ili a Cabugao ket mangnamnama ti Alkalde nga agtultuloy daytoy a gannuat agsipud ta itdenna ti dakkel a pannakatulong kadagiti umili. Segun pay ksadagiti benepisiario itoy a panagagas, nadegdegan ti pammati ken panagtalekda iti programa a pannakaiprayoridad ti pakaseknan ti salun-at dagiti umili.
Kiniddaw pay ni Mayor Ediboy iti mataginayon a tunos ken tinnulong tapno dumakdakkel latta met ti ayat, panagtalek ken pammati dagiti maseknan nga institusion, ditoy ken iti abroad, anga agited ti pagsayaatan iti ili a Cabugao.
Sakbay a naiwayat ti dangadang ti boses, pinadayawan ti ISAH dagiti 16 a nakaruar iti audition iti sag-P1,200 a cash ken sertipiko ti pammigbig sa naisaruno ti 12 a semi-finalist ti Ilocos Idol a naikkan manen ti sabali a sag-P1,000 a cash ken sertipiko.
Kabayatan ti panangipakita ti siglat ken laing ti tunggal makikontes, naiballaet ti pannakabunot dagiti numero a maikkan ti sagut a Cash P500 a naggapu iti Pamilia ni Dr. Charlie Y. Sonido ti Hawaii. Lima a numero ti mapili kada bunot iti namitlo a daras a panagrikus daytoy. Iti panagleppas ti salisal ti panagkanta, nabunot manen ti sagdudua a numero iti 3 a kategoria a maited nga aginaldo a cash: dua a sag-P1,000; 2 a sag-P2,000 ken 1 a P5,000 cash , nga inabak ni Mr. Warren Tapuro, Ilocos Idol 4rth Runne-up, ken inyawat ni Mayor Ediboy a napusgan a bimmunot ti numero.
Sag-P5,000 a cash ken sertipiko ti naited kadagiti uppat a Finalist nga isuda: Cheska Soller ti Bantay, Mary-anne Galamgam ti Cabugao, Raymart Navarro ti Caoayan ken Evana Baguyo ti Santa.Kalpasan ti panagkantada: maysa nga English song ken pakaduana (Tagalog wenno Ilokano), napagkaykaysaan dagiti 7 a Hurado (Uppat a taga-Hawaii ken tallo a taga-Cabugao) dagiti nangabak: 1st Prize (P18,000)- Evana Baguyo, Santa, IS; 2nd Prize (P12,000) – Raymart Navarro, Caoayan IS; 3rd Prize, Tie (P8,000) – Mary-anne Galamgam ken Cheska Soller.
Dagiti premio ken tropeo kadagiti amin nangabak, napadayawan, naikkan sertipiko nga inted ti ISAH ket inyawat amin ni Mayor Ediboy a tinulongan da Mr. JP Orias, Director ti pasalip, Mr. Danny Villaruz, Presidente ti ISAH ken Mr. Al ken Rose Sabangan, Co-Chairs ti Ilocos Idol.
Naibasa met ti linaon ti Plake a pammadayaw ti LGU-Cabugao iti ISAH iti di magatadan nga impaayda a serbisio-medikal ken kaarngina a pagsayaatan kadagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur. Naisaruno ti panangyawat ni Mayor Ediboy ti Plake ken ni Mr. Danny Villaruz, Presidente ti ISAH.
Nagsaganad met a nagsarita da Mr. Danny Villaruz, Presidente ti ISAH ken Ilocos Idol Director JP Orias ket impeksada met ti panagyamanda kadagiti umili ti Ilocos Sur partikular kadagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur nga idauluan ni Mayor Ediboy iti kinamanagsangaili ti taga-Cabugao, kinatalnada, kinadayawda, ken kinaadu ti nakipaset iti panagagas ken kinapulapolda kabayatan ti pannakapasangbayda.
Kalpasan ti ili a Cabugao, nakaeskediul nga nagturong ti grupo ti ISAH iti ili ti Santa, Ilocos Sur a kas maysa kadagiti nakalanad nga itineraria-da. # (Insurat ni JOED S. SAJONIA/ab photography)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:23 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SAN ESTEBAN, llocos Sur – Kuarta ken alahas ti kinurimes dagiti mannanakaw iti balay ti maysa a megosiante sadiay Barangay Bateria ditoy nga ili idi parbangon ti Nobiembre 16.
Iti pulong ni Michael Orpilla y Laguesma, 36, naasawaan, iti polis, mapattapatta a sinerrek ti/dagiti mannanakaw iti nagbaetan ti 1:00 ken 2:00 ti parbangon ti nadakamat a petsa ti paggigiananda a balay a kukua ni Pablito Orpilla y Villanueva, 67, negosiante, ket kuarta ken alahas ti kinurimesda.
Natakaw iti kuarto ti asawa ni Michael ti cash money a P10,000.00 a naikabil iti dresser’s room, P15,000.00 a naikabil iti uneg ti toolbox, 3 bracelets nga agpateg iti P70,000.00, maysa a singsing nga agbalor iti P15,000.00 ken maysa a kuentas nga agpateg iti P15,000.00.
Natakaw pay iti kuarto ni Janna Micha Orpilla y Quinot, 14, estudiante, ken apo ti biktima a masarakan iti maikadua a kadsaaran, ti kuentas nga agbalor iti P22,000.00, relo nga agbalor iti P5,000.00 ken singsing nga agpateg iti P8,000.00 wenno iti kadagupan a P160,000.00.
Segun iti panagimbestiga dagiti polis, nakastrek dagiti di nabigbig a mannanakaw iti uneg ti balay babaen ti tawa ti sango ken posible a naglibasda iti side door a kumamang iti garahe.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis mainaig iti nasao a panagtakaw. (Tawid News)
Balay ti negosiante, natakawan
SAN ESTEBAN, llocos Sur – Kuarta ken alahas ti kinurimes dagiti mannanakaw iti balay ti maysa a megosiante sadiay Barangay Bateria ditoy nga ili idi parbangon ti Nobiembre 16.


text:
Presio dagiti magatgatang, di maipangina itoy a tawen
Impanamnama dagiti akinkukua kadagiti paktoria nga agparpartuat kadagiti kangrunaan a magatgatang a dida ipangato ti presioda agingga iti agtapos ti 2018, kas impakaammo ti Department of Trade and Industry (DTI).
Mairaman kadagiti produkto a saan a maipangina ti sardinas, delata a karne, ken pagpabanglo iti linabaan.
Iti pannakasursurat daytoy, ur-urayen pay laeng ti DTI ti sungbat dagiti agparpartuat iti gatas, kape, ken noodles maipanggep iti kiddaw ti ahensia a dida koma pay laeng ipangpangina dagiti produktoda.
Kinuna ni DTI Secretary Mon Lopez a no mabalin, saan koma pay laeng nga agipangina iti presio dagiti agparpartuat uray iti uneg laeng ti sumaruno a tallo a bulan tapno saan a maigiddan iti panagsuek ti balor ti pisos.
Kuna ti DTI a mapanen a 25 a porsiento kadagiti 200 a kangrunaan a magatgatang a sipsiputanda ti nagingaton iti presioda.
Kalpasan ti panangaprobar ti DTI kadagiti kiddaw a pannakaingato ti presio, isardeng pay laeng daytoy ti agaprobar kadagiti aplikasion a para iti pannakaingato ti presio.
Manamnama met nga iti apagtapog ti Septiembre, mairuar ti napabaro a suggested retail price dagiti magatgatang.
Iti sabali a bangir, panggep ti grupo a Laban Konsyumer ti mangipila iti reklamo iti Ombudsman kontra kadagiti opisial ti DTI. Kuna ti grupo a sinalungasing ti DTI ti pagrebbengan daytoy a mangipaay iti serbisio publiko ken nasayaat a panangiwanwan.


text:
CANDON CITY – Nasurok dua ribu nga estudiante, empleado ti gobierno ken bumarangay ditoy ti nagmula iti dua ribu a mahogany ken dadduma a seedlings idiay San Andres ken Palacapac ditoy itay nabiit kas paset ti Fiesta ti Bantay.
Kinuna ni Elmer Leano a namulaan iti mahogany ti agarup 90 nga ektaria a kabambantayan a sakup dagiti nasao a barangay a 180 meters ti ngatuanda iti sea level.
Mismo nga indauluan ni Candon City Mayor Allen Singson ken dagiti opisial ti siudad agraman dagiti national ken regional agencies ken offices iti rehion uno a pakairamanan ti Department of Agriculture nga indauluan ni Regional Director Nestor Domenden ti panagmula kas paset iti uppat a tawen a development program a pannakamula ti kabambantayan daytoy a siudad.
Kinuna ni Leano a duapulo nga ahensia ken opisina ti nagpirma iti Memorandum of Agreement (MOA) a pakairamanan ti city government ti Candon, congressional district, provincial government, Dept. of Agriculture, BFAR, Fiber Development Authority, DILG, DENR, Phil. Coconut Authority, NCIP, CFTC, DPWH, NIA, DAR, NTA, UNP, ISPSC, DEPed, farmers association, barangay Palacapac, San Andres, ken Bugnay, ken dadduma pay para iti panag-balligi daytoy a programa.
Nadasig dagiti lugar a nakai-mulaan dagiti grupo dagiti kaykayo, kas iti mahogany, maguey, fruit trees ken dadduma pay, innayon ni Leano.
“Pakpakauna pay laeng daytoy a panagmula. Addanto pay panagmula dagiti bumarangay agingga a mamulaan amin a paset ti lugar,” kinuna ni Leano bayat ti interbio kenkuana ti DZTP ken Tawid News idinto nga inyunay-unayna a tapno masigurado ti survival rate dagiti naimula, dagiti bumarangay ti mangaywan ken mangtaripato kadagitoy.
Adda pito a sibibiag nga ubbog iti nasao a lugar, ket daytoy ti kayat a padurasen ti gobierno ti siudad.


text:
SAN EMILIO, Ilocos Sur – Problema daytoy nga ili ti beddengna kadagiti kaparangetna nga ili, segun ken ni Mayor Ferdinand Banua itay nabiit.
Kinuna ni Banua a di pay marisut ti problema daytoy nga ili iti nagbeddengan, kas iti boundary dispute iti probinsia ti Abra.
Kinuna ti mayor a tinawidna pay la daytoy a problema iti sinukatanna a mayor.
Aminado ti mayor a narigat a marisut daytoy a problema ta di kayat dagiti local chief executives a maikkatan ti land area ti masakupanda nga ili.
Maysa a pagbatayan ti internal revenue allotment iti kalawa ti land area ti maysa a munisipalidad.#


text:
CURRIMAO, Ilocos Norte – Uppat a mabigbigbig a mannurat nga agsursurat iti Tawid News Magasin ti immawat iti pammadayaw iti national convention ti Gumil Filipinas a naangay iti Currimao, Ilocos Norte gapu iti panangabakda iti pasalip iti sarita ken daniw itoy a tawen.
Aganay a 200 gasut dagiti mannurat nga Ilokano manipud iti nadumaduma a paset iti Kailokuan ken iti ballasiw-taaw ti timmabuno iti nasao a konbension.
Nangabak ni Danilo Antalan, ace reporter ti DZTP radio, Candon City ken contributing writer ti Tawid News Magasin iti umuna a gunggona iti 3rd Sta. Rafaella Community Salip iti Makapasangit a Sarita babaen ti saritana a “Pamilia.”
Immawat ni Antalan iti P12, 000.00 ken sertipiko ti pammadayaw.
Dua a premio ti inyalat ni Ariel S. Agcaoili, maikadua iti Salip ti Daniw iti RFAAFIL 2007 babaen ti daniwna a “Barangabang” ken maikatlo a gunggona iti Salip ti Sarita iti RFAAFIL 2007 babaen ti saritana nga “Ayat iti Panawen ti Ariangga”. Immawat ni Agcaoili iti P1,500 ken P5.000.00 a premio ken sertipiko ti pammadayaw.
Agdama a mangisursuro ni Agcaoili iti University of Hawaii iti Manoa.
Inyalat ni Jobert M. Pacnis ti Ballesteros, Cagayan ti umuna a gunggona iti Salip iti Daniw ti RFAAFIL 2007. Impangabak ni Pacnis ti daniwna a “Sapulem ti Kulluong” ket immawat iti P2, 000.00 a premio ken sertipiko ti pammadayaw.
Agdama a mangisursuro ni Pacnis iti Cagayan Colleges Foundation, Inc.
Maikatlo a gunggona ti inyawid ni Roy Aragon babaen ti daniwna nga “Essem” iti met laeng salip iti daniw ti RFAAFIL 2007 ket immawat iti P1, 000.00 ken sertipiko.
Agdama a computer specialist ni Aragon iti St. Paul University, Tuguegarao City.


text:
Ti Dios Isu ti Kabilgan-uccpako
Ti Dios isu ti kabilgan, napigsa a kalasag
Tulong tayo ken saranay,
Aniaman mapasungad
Ti Mannakabalin innatay ispalen,
Iti mananggulib
Awan ti umarnged Kenkuana a pumaris.
Ti bukodtayo a pigsa di umdas a sarapa
No dina ited badangna nabileg a kanawa,
Ammoyo no sino ti Mannubbot tayo
Ni Jesus nga Apo,
Isut’ talgedtayo, ket agballigitayo
Nupay napno daytoy lubong, ti adu a kabusor
Ti Dios napigsa a tulong
Mamarmek di bumurong
Sipnget lawaganna, ket kabkabusorna
Mapurar matada,
Datay ispalenna, maysa la a saona.
Ti saona ingget bileg toy daga agkintayeg
Ket umdasen a katalek no intay umasideg
Ti biagtay mapukaw, bagitay ti matay
Ngem dayta pagarian,
Ti Dios a kangatoan, siadda di agkurang.


text:
VIGAN City – Maysa a resolusion ti inyendorso ni Konsehal Maximo Alves iti session ti Sangguniang Panlungsod ditoy itay Hulio 30 tapno maileppas iti kabiitan a tiempo ti seawall iti Barangay Mindoro ditoy.
Babaen ti nasao a resolusion, nakiddaw ken ni Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano ken Congressman Ronald Singson ti pinansial a tulong para iti pannakaileppas ti seawall.
Kinuna ni Alves a kasapulan a maileppas ti seawall iti kasapaan a gundaway ta no dumawel ti baybay ken no adda dumteng a kalamidad, in-inut a madadael dagiti residential areas, kataltalonan iti Barangay Mindoro idinto a maapektaran ti Playa de Oro a manmaneharen ti city government.
Narba ti naipatakder a seawall ditoy gapu iti simmangbay a bagyo idi napalabas a tawen.
Ngem agsipud ta awan ti nakalanad a gatad, kinuna ni Konsehal Benjo Verzosa, chair ti committee on rules, a masapul a mailanad iti resolusion ti ispesipiko a gatad a makiddaw tapno adda pagpanunotan dagiti pakaituronganna. Banag a napag-aanamongan a makiddaw ti sag-P5 milion kada Singson ken Savellano para iti seawall.
Kinuna ni Alves a 126 metro laeng ti pakaitrabahuan ti nasao a gatad.
Inaprobaran ti konseho ti resolusion iti maikadua ken pinal a pannakaibasana. (Nemia Icari)


text:
Papa Juan III
Ni Papa Juan III ket isu ti papa manipud idi 561 aginggana idi 13 Hulio 574. Isu ket naipasngay idiay Roma iti maysa a natan-ok a pamilia. Ti Liber Pontificalis ket tinawtagan isuna nga anak a lalaki ti maysa nga Anastasio. Ti tatangna ket naikkan ti titulo iti illustris, a mabalin nga isu ket maysa a vir illustris ("natan-ok a tao", ti nangato a pannakaikameng ti Romano a Senado).[1] Segun ti historiador a ni Evagrius, ti nkaipasngayan a naganna ket Catelinus, ngem nangala ti nagan a Juan idi nagbalin a papa.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Martindale, John R.; Jones, A.H.M.; Morris, John (1992), Ti Prosopograpia ti Kinaudi a Romano nga Imperio– TomoIII, AD 527–641, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 0-521-20160-8, p. 61
- ^ Historia Ecclesiastica 5.16
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Juan III iti Wikimedia Commons


text:
Schuyler Colfax
Ni Schuyler Colfax, Jr. ( /ˈskaɪlər ˈkoʊlfæks/; Marso 23, 1823 – Enero 13, 1885) ket isu idi ti Pannakabagi ti Estados Unidos manipud idiay Indiana (1855–1869), Tagabitla ti Kamara dagiti Pannakabagi (1863–1869), ken ti maika-17 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1869–1873). Iti tatta nga aldaw, isu ket maysa laeng kadagiti dua nga Amerikano (ni John Nance Garner ti maysa pay iti maika-20 a siglo) a nagserbi a Tagabitla ti Kamara ken bise presidente.
Ni President Ulysses S. Grant kenni Colfax, ken 46 ken 45 nga nagtawen idi panawen ti panagrugida, nga isuda ti kaubingan a ti presidente kapponan agingngana idi nagrugi ni Bill Clinton ken Al Gore idi 1993.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ifill, Gwen (Hulio 10, 1992). "TI 1992 a KAMPANIA: Dagiti Demokrata; NI CLINTON KET PINILINA NI SENADOR GORE ITI TENNESSEE A KAS TI KADUANA A TUMARAY". The New York Times. Naala idi Mayo 23, 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Kategoria:Schuyler Colfax iti Wikimedia Commons


text:
Timek Ti Barangay
PUNONG BGY. Pablito Monje
BGY. DAAN-ILI, ALLACAPAN, CAGAYAN
Ti Barangay Daan-ili ket maysa a natalna ken naurnos a barangay nga idadaulwan ni Barangay Captain Pablito Monje. Daytoy nga barangay ket dumna ti Centro ti ili nga Allacapan.
Idi 2010, ni Kapitan Monje ket naikkan ti gundaway a mangidaulo ti barangay Daan-ili nga isu ti nakairugyan ti panagsayaat ken panagtalna ti baryo babaen ti tulong daguiti nagagaget nga kadwana ti pagpandayan linteg ti uneg ti barangay, pakairamanan daguiti kalugaran na.
Naikkan ti sirib ken talugading nga inusar na tapno ti kasta mapasayaat na ti barangay na. Gapu ta bassit ti pondo ti barangay ti inaramid na ngarud ket immasideg ken gobernador Alvaro Antonio inyarungaing na ti problema ken pakaseknan dagiti kalugaran na,ket saan ngarud nga napaay daytoy.Inikkan ngarud ni Gob. Bong kadagiti proyekto a makaited ti pagsayaatan kadagiti amin a lumugar ti uneg ti Brgy. Daan Ili. Kas koma kadagiti sumaganad;
1. Concreting of Barangay Road (Zone 4 & 5)
2. Concreting of Barangay Road going to
Daan-ili Elementary School
3. Installation ofStreet Light
Ti barangay Daan-ili nga idadaulwan ni Kapitan Monje ket agyaman ken Gobernor Alvaro T. Antonio gapu kadaguiti imbukroy na a tulong naileppas amin daguitoy nga proyekto.Nainayun da pay ta sapay la kuma, ta agtultuloy ti panangtulong ti Gobiyerno Probinsiyal babaen ti Liderato ni Gob. Antonio tapnu agtultuloy ti progreso ti intero nga probinsiya ti Cagayan kangrunaan na kadagiti naduma duma a barangay.


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Dinayaw dagiti residente, nangruna dagiti commuters, ti Sangguniang Bayan gapu iti panangwaswasna iti inaprobaranna nga ordinansa a mangingato iti plete a singiren dagiti traysikelan ditoy nga ili.
Iti naudi a sessionda, winaswas ti konseho ditoy ti P10.00 a singir ti plete ket insublina iti P8.00 a dati a masingsingir sakbay ti tricycle fare hike.
Kinuna ti maysa a residente ditoy a dayawenna ti Sangguniang Bayan gapu iti panangibabawina iti inaprobaranna a fare increase iti sanguanan ti posible nga isusupiat dagiti agpaspasada ken tricycle operators.
Ngem kinuna ni Vice Mayor Floro Peredo a patien ti konseho nga idauluanna a di agsakit ti nakem dagiti agpaspasada ken operators agsipud ta presente met dagiti opisial ti Bantay Tricycle Operators and Drivers Association (BTODA), sumagmamano a barangay officials ken commuters bayat ti sessionda a nakawaswasan ti resolusion a nangipangato iti singir ti plete iti traysikel.
Innayon ni Peredo a pagrebbengan ti sangguniang bayan ti mangtratar ken mangaprobar iti maysa a gakat, kasta met ti panangamendar ken pannakawaswasna no adda petision a maipila kadakuada iti konseho.
Kanaig daytoy, kinuna ni Konsehal George Leones, chair ti committee on transportation, iti pannakipatpatang ti media kenkuana, a nupay adda dagiti saan a napagustuan iti panangipababa ti konseho iti singir ti plete ti traysikel, inaramidda daytoy gapu iti adu a kiddaw dagiti kailianda ken kasta met iti nagsaruno a pannakaipababa ti presio ti gasolina.
Maipalagip nga inaprobaran ti konseho ti petision dagiti traysikelan a mangipangato iti plete iti P10.00 agsipud iti nagsasaruno a panagpangato dagiti presio ti lana ken produkto a petrolio iti world market ngem idi aprobarandan, isu metten ti pannakaipakat iti rollback ti presio dagiti nasao a produkto.
Kinuna ni Leones nga agiwarwarasda iti kabarbaro a matrix ti plete a nakailanadan dagiti naipababa a plete tapno adda suroten dagiti agpaspasada ken commuters.
Gapu iti daytoy nga inwayat ti konseho, manamnama ti pannakaidatag dagiti petision dagiti residente dagiti kabangibang daytoy nga ili, nangruna iti Vigan City, iti pannakaibaba met iti pagplete iti traysikel.


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Maysa a konsehal ditoy ti nangisingasing iti
panagbalin a maymaysa a kolor dagiti agpaspasada a traysikel ditoy nga
ili.
Insingasing ni Konsehal George Leones, chairman ti committee on transportation, a mapintaan iti maymaysa a kolor dagiti traysikel nga agpaspasada ditoy nga ili tapno mailasinda kadagiti traysikel manipud iti sabali nga ili.
Kinuna ni Leones nga angayenna ti maysa a miting a pakaayaban dagiti tricycle operators tapno maammuanna ti kapanunotanda mainaig iti daytoy a gannuat.#


text:
Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
ITI sibubukel nga Abagatan-A-Daya ti Asia, ti pagilian a Pilipinas ti kaaduan ti agsigsigarilio, kas kuna ti maysa a panagadal. Saan ngarud a nakakaskasdaaw ti kinaadu ti kailian nga agsagsagaba kadagiti sakit a mainaig itoy kangrunaan ti kanser ti bara. Segun iti Departamento ti Salun-at (DOH), 85% kadagiti kanser ti bara ket maigapu iti panagsigarilio.
Iti kasta, saan nga adayo nga adda am-ammotayo nga agsagsagaba iti nasao a sakit. Mabalin a kabagian wenno kameng ti pamilia. Ti nakas-ang ditoy, in-inutdan a mapukpukaw iti naubing pay nga edadda.
Saan a palimed kadatayo dagiti bunga ti nakaro a panagsigarilio. Nayad-adal dagitoy idi addatay’ pay laeng iti eskuela. Ramen pay kadagiti pammagbaga dagiti nagannak. Uray iti social media ken internet, mabasa dagiti epekto ti panagpayubyob.
Ngem makapadanag latta ti resulta ti panagadal. Umad-adu latta dagiti mailuluod itoy a bisio. Pammaneknek dagiti umad-adu nga agsagsagaba iti kanser ti bara gapu iti panagsigarilio. Ti pay adatna, naladawen no maduktalan. Irreversible, saanen a maisubli, ti epekto dagiti kemikal ti sigarilio iti bagi. Awanen ti mamaay uray dagiti agkakangina nga agas.
Tapno makatulong ti gobierno a mangtiped kadaytoy a bisio, nagbalin a paset ti World Health Organization Framework Convention on Tobacco Control idi Setiembre 4, 2005. Ditoy a napagpapatangan no ania ti makunkuna a public places, smoke free places, no kasano ti pannakayanunsio, ken pannakaipakete ti sigarilio.
Kas makita iti agdama, nakamaldit kadagiti pakete dagiti ladawan dagiti nakain-inaka a sakit nga ibunga ti awan ressatna a panagsigarilio. Mamati ti gobierno a babaen itoy, mabalin nga agpangadua dagiti mayat nga agpayubyob wenno agsigarilio. Makariknada iti panagbuteng a mabalin a mapasamak kadakuada dagiti nailadawan.
Maysa pay nga addang, isu ti pannakaingato ti buis ti sigarilio kas sagudayen ti Sin Tax Bill. Daytoy met ti mangingato (kas met laeng kadagiti arak) iti presio ti sigarilio. Pagpampanunotan ni mannigarilio no gumatang pay laeng tapno mapagustuanna ti bisio a nangadipen kenkuana. Mabalin nga agkuenta iti panunotna. Ket saannan a patuloyen ti gumatang wenno agsigarilio. Para laengen iti pamiliak ti busbosek a pagbisio, kunaenna la ketdi.
Idiay India, kanayon a maipalagip a makapatay ti sigarilio. Mabasam: Smoking Kills. No adda artista a masapul nga agpayubyob iti eksena ti pelikula, maikkan a dagus iti pakaammo iti baba (kasla subtitle) a saanna nga iprompromot ti panagsigarilio.
Ngem ti yanna nga adat, umad-adu latta dagiti agsigsigarilio ditoy pagilian iti labes dagitoy nga addang. Ken umub-ubing dagiti mailuluod. Addada payen dagiti agad-adal laeng iti elementaria a kasta unay ti panagpayubyobda.
Masaludsod la ket ngarud: ania la unayen ti adda iti sigarilio ta pagaayat dagiti dadduma?
Status symbol, kunada. Kasla adu latta ti makukuartam; saan a maib-ibusan. No nalaingka pay a pumayubyob, okeyka iti grupo. Adda dayta marikna a panagpannakkel. Pogi points, kunada pay. A kasla ketdin manayonan ti kinalalaki no nalaingka nga agsigarilio.
Pangikkat kano pay iti stress. Iti panagpayubyob, palag-anenna kano ti rikna ket makaikkat iti panagdandanag. Pakalmaenna ti rikna, kasta.
Isu a saanen a nakakaskasdaaw nga amin lattan a suli, lugar ket makakitaka iti agpaypayubyob. Awanen dayta nakalanad iti Tobacco Regulation Act of 2003.
Nalawag a maiparit ti agsigarilio iti lugar a kas iti pagadalan, elebeytor wenno agdan dagiti pampubliko ken pribado a pagagasan, parke, airport, terminal ken uneg dagiti lugan, panganan ken sadino man a dupudop ti tao. Kadagiti public places a makuna. Maipawil koma pay ti panaglako ti sigarilio iti uneg ti sangagasut a metro manipud kadagiti pageskuelaan.
Yanna nga adat, saan a maipatpatungpal dagitoy. Aglalo dayta mapawilan koma a lakuan dagiti menor de edad (uray pay nabaonda laeng). Ngem kas kapaliiwan, nawaya dagiti ubbing (nga annak wenno kabagian ti mannigarilio) a mapan gumatang.
Kadagiti dadduma a pasdek, adda ‘tay makunkuna nga Smoking Area. Ngem saan latta koma a maipalubos daytoy no rummuarto met pay laeng ti asuk ti sigarilio a mapan iti yan dagiti tao. Kas koma iti uneg ti restaurant, adda daytay area wenno lugar a nailatang a pagsigarilioan. Ti dakesna, saan a kubong daytoy. Ngarud, agdakiwas ti asuk ket makadanon kadagiti inosente a tao.
Pagaammotay’ met ngarud nga ad-adda a delikado ti second hand smoke.
(Adda tuloyna)


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Agdagup iti 18 dagiti residente ditoy nga agsagsagaba iti katarata ti naoperaan babaen ti JCS Cataract Mission a naisayangkat iti Tagudin General Hospital idi Hulio 29, segun ken ni Bokal Jerry Singson.
Nasurok a 100 dagiti pasiente a nagpaeksamen nga addaan katarata ngem saanda a naopera agsipud ta “dida pay naluom,” agsagsagabada iti diabetis, nangato ti presion ti darada ken dadduma pay.
Impalgak pay ni Singson nga itay nabiit nai-award ti Botika ng Barangay kadagiti 49 a barangay iti Santa Cruz, Ilocos Sur.
Segun ken ni Singson, makumpleton a maikkan iti Botika ti Barangay dagiti amin a barangay ditoy probinsia a buklen ti 32 nga ili ken 2 a siudad.#


text:
Wednesday, February 13, 2013
CLEAN-DRIVE TI PARKS KEN PASILIDADES TI LGU, MAAR-ARAMID
Cabugao, Ilocos Sur – Agtultuloy a mailunsad ti Cleanliness and Beautification Drive kadagiti parke ken pasilidades ti Munisipio babaen kadagiti agob-obra iti salinong ti Clean and Green Program nga idauluan da MENRO Edgar S. Balangatan ken Foreman Richard Pula iti LGU-Cabugao.
Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Pebrero 13, 2013, imbatad ni Mr. Richard Pula a tallo a katao ti mangdaldalus/mangmantener iti inaldaw ti compound ti Cabugao Central Park (CCP), inaldaw met a madalusan ken masibogan dagiti muymuyong iti Municipal Garden iti sango ti Munisipio, ma-grass cutter iti agsumbangir a naruot a paset ti Kalsada Nasional (Sagayaden to Pug-os). Agtultuloy daytoy a trabahoda tapno nalinis ken naurnos ti mabuya kadagitoy a disso ken pasilidades a kitaen ti kaaduan ken bisita/balikbayan ken tapno maipada met iti maar-aramid kadagiti barangay a nakaitedan ti Direktiba ti Munisipio maipapan iti sapasap a panagdaldalus ken pannakapapintas ti aglawlaw. # (Web In-Action)
Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Pebrero 13, 2013, imbatad ni Mr. Richard Pula a tallo a katao ti mangdaldalus/mangmantener iti inaldaw ti compound ti Cabugao Central Park (CCP), inaldaw met a madalusan ken masibogan dagiti muymuyong iti Municipal Garden iti sango ti Munisipio, ma-grass cutter iti agsumbangir a naruot a paset ti Kalsada Nasional (Sagayaden to Pug-os). Agtultuloy daytoy a trabahoda tapno nalinis ken naurnos ti mabuya kadagitoy a disso ken pasilidades a kitaen ti kaaduan ken bisita/balikbayan ken tapno maipada met iti maar-aramid kadagiti barangay a nakaitedan ti Direktiba ti Munisipio maipapan iti sapasap a panagdaldalus ken pannakapapintas ti aglawlaw. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:48 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Hokuryū, Hokkaido
Ti Hokuryū (北竜町 Hokuryū-chō) ket maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Septiembre 2016, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 1,965, ken ti densidad ti populasion iti 12 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 158.82 km².
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部情報統計局統計課"; naala idi: Abril 25, 2018.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Tipo-Tipo, Basilan
Ti Tipo-Tipo ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Basilan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tipo-Tipo ket nabingbingay a politikal kadagiti 11 a barbaranggay.[2]
- Badja
- Bohebaca
- Bohelebung
- Lagayas
- Limbo-Upas
- Tipo-tipo Proper (Pob.)
- Baguindan
- Banah
- Bohe-Tambak
- Silangkum
- Bangcuang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Basilan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Basilan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Ania ti nasisita ken kasapulan tapno agbalin a mannurat?
Makapakuleng kadi a saludsod? Panagkunak, saan. Nalaka pay a sungbatan dayta, kasla agigup ti digo ti saluyot. Naglakaan ti panagbalin a mannurat. Amin nga agessem itoy ket kabaelanna ti agbalin a piksionista, mannaniw, ghost writer ken dadduma pay.
Kasano?
Dayta panangdamagmo ti mangipamatmat ti essemmo met nga agbalin a mannurat. Ta no saanmo a dinamag, dika ngarud agessem itoy a linia. Dika interesado. Siempre a, no kayatmo iti sumrek iti maysa a naraniag a siled, balay wenno sadino la ditan, wenno pagesman, nasken nga agsaludsodka no kasano iti sumrek dita, no di man ket imutektekam a nalaing no ania ti aramidem tapno makastrekka. Saan a daydiay pagintaerem lattan dayta nalukmeg a barikawwet dita ngatuen ti lulunam. Nasken nga agtignayka. Usarem amin a panglakagan tapno makastrek. Kas naipaugali a kannawidan, agtuktokka. Ta kas ‘tay kunadan, ti agtuktok, maluktan ket makastrek. Ti agsaludsod, masungbatan. Sursuruem pay nga umuna iti mangapresiar sakbay a kasta met iti maaramid kenka. Sursuruem iti agdayaw sakbay a maragpat ti pannakaidayaw.
Kadagiti dinar-ayak a panagtitipon, komperensia, seminar, panagsarita, panagdaniw (a kalpasanna ket masansan ti open forum no kasano ti agsurat iti daniw, ania ti daniw, kdp.) ket daytoy ti naynay a masalsaludsod: kasano iti agbalin a mannaniw (wenno mannurat)? Saan a maala iti agpatnag. Saan nga asi-asi iti panagbalin a mannurat. Adu a panagbasa ken panagadal. Kastoy met ti nakunak kadagiti nagdamag: nasken nga apresiaren nga umuna dagiti sinurat. No dimo aramiden, sursuruem a lipaten dayta nga arapaap ta dinto pulos matungpal.
Malagipko la ket ngarud ti saludsod a nangipasngay iti isem, nga ammona kanon dagiti ramen ta dayta iti maiyad-adal iti eskuelaan. Ngem agkurang, uray ammom dagiti ramen no dika met makasurat iti makaay-ayo wenno makatiliw-immatang, awan serbina. Nagarko la ngarud dagiti kiday with matching libbi. Makapaisem a talaga iti agsarita-aglektiur iti sango dagiti agpursigi nga agbalin a mannurat, lalo kadagiti estudiante.
Wen, met a. Uray siak met idi, kasta met ti saludsodko, idi kayatko iti agsurat iti piksion, idi agsursuroak nga agsurat iti sarita. Nasursurok iti eskuelaan ti balabala (plot), setting, characters, conflict ken ti message; naglakaan, saan? Wen, amin ket ammona iti agistoria, ngem saan amin ket ammona iti aglaga iti makapnek a balabala. Dayta ti nagbaetan wenno diperensia ti mannurat ken saan. Kas koma itoy: Piman ni kongresman pulano, kinagat ti aso, ken dadduma a detalie. Saan a makapnek dayta, ta amin met a tao ket possible a kagaten ti aso, aglalo no di agannad. Saan a kasta iti agsurat iti sarita nga addaan makapnek a balabala. No koma kastoy: Ni kongresman pulano, kimmagat iti aso. Wen, saan a daydiay aso iti kimmagat iti tao, no di ket daydiay tao iti kimmagat iti aso. Ti makabasa, sigurdo a takuatanna no apay; kayatna sawen, a nabanniitan ti intersena a mangbasa dayta a sinurat. Kasta iti panagsurat (iti sarita), saan laeng a basta nalaing nga agistoria, ammon pay iti agabel ti balabala.
Kasano, aya?
Naynay nga usarek ti pangngarig wenno sarsarita maipapan iti sweepstakes. Agsipud ta awanen, wenno nasukatanen, lotto kunatayo metten a, ita nga agdama. Adda ngamin kano ‘tay kanayon nga agkararag, saan laeng nga inaldaw no di ket mamin-adu a daras iti maysa nga aldaw. “Apo a Mannakabalin, pangaasim ta mangabakak koma iti lotto!” Asinno iti saan a mangayat, aya, a gumin-awa met iti panagbiagna? Isu a mairagpin latta dayta a kararag ti panangabak. (Itinto pay mismo a website ti lotto ket dayta ti naynay linaon ti forum, ti panangabak koma tapno adda igatang iti balay, pagbasa dagiti annak, pagpaagas kdp…) Kararag a kararag ni managkararag a mangabak koma met. Masugeng ngatan a, ti Mannakabalin, isu sinungbatannan ni nakulit. “Kayatmo iti mangabak? Addan dagiti numerom?” Dinamag ti Mannakabalin. “Wen, Apo, addan, pangaasim, ala, pangabakennak koma, kadi a…” inyunnoy ni managkararag. Ti sungbat ti Mannakabalin: “No kayatmo iti mangabak, agtayaka a! Kasano iti panangabakmo no dika met tumaya?”
(ADDA TULOYNA)


text:
Internasional a Sistema dagiti Yunit
Ti Internasional a Sistema dagiti Yunit (naipangyababaan iti SI manipud ti Pranses: Le Système international d'unités) ket isu ti moderno a porma ti metriko a sistema ken isu ti kaaduan a a naus-usar a sistema ti panagrukod iti lubong, naus-usar daytoy iti inaldaw a komersio ken siensia. Daytoy ket buklen ti sistema ti koherensia dagiti yunit ti panagrukod a naaramid iti lawlaw dagiti pito a batayan a yunit, 22 kadagitoy ti nanaganan ken ti maysa nga intermidiente a saan a nanaganan a koherensia dagiti naigapu nga unit, ken ti agasmang dagiti pangsaruno nga agtinay a kas dagiti pangpaadu ti naibatay ti desimal. Daytoy ket paset ti Internasional a Sistema dagiti Kaadu.
Dagiti alagaden ket naipablaak idi 1960 kas resulta ti maysa nga inisiatibo a nairugi idi 1948, ken naibatay dagitoy iti sistema ti metro–kilogramo–segundo (MKS), imbes nga iti sistema ti sentimetro–gramo–segundo (CGS), nga isu met ket addaan kadagiti nadumaduma a karuay. Ti SI ket nairangarangen a kas maysa nga agbalbaliw a sistema; isu a napartuat dagiti pangsaruno ken dagiti yunit ken dagiti panangipalawag ti unit ket nabalbaliwan babaen ti internasional a tulagan a kas dagiti progreso ti teknolohia ti panagrukod ken sumayaat ti presision dagiti panagrukod.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- BIPM Bureau International des Poids et Mesures (mangtaripato nga ahensia ti SI) (website)
- Polieto ti BIPM (reperensia ti SI)


text:
IMMISEM, kalpasan nga inwarasna ti panagkitana. Nasirnaat ti bigbigat ita nga aldaw ti Martes, naglawag ti lubong ken awan a pulos milat ti kalangitan. Malang-ab ni Poldo ti ayamuom ken bang-i dagiti kaar-arado a kabangkagan, ken ti anglem-asuk ti mapupuoran a lamen iti bangkag ni Tang Illo a pagmulmulaanna iti nadumaduma a natnateng. Mariknana ti kumulkuldit a puyupoy. Adda kubuar ni ragsak iti barukongna. Nupay kasta, iti sabali a suli ti barukongna ket makarikna met iti naglalabbet a danag, buteng, aripapa ken dismaya, makalpay a situasion ngem nasken nga iyaw-awanna daytoy babaen iti panangpatibkerna ti pakinakemna. Kaarigna ti rikna iti naragsak ken nawaya a billit ngem tiniliw ti manganup ket itan maipupoken iti tangkal. Nasken a magemgemanna ti situasion, nga aramidenna ti adda iti mugingna. Ammona a saan nga umno ken maiparbeng, lalo ket nainget ti bilin daydi tatangna, kasta met ni nanangna nga agtartrabaho iti pagaramidan kadagiti nadumaduma nga stuff toys iti bodega ni naparato-naangaw a Tan Ching Ming, ti pammagbagada, a saan a mantsaan ti biag; no kasano iti kinatarnawna a naipabulod, kasta koma met laeng no isubli.
Minirana manen dagiti dua a yellow pad paper nga agduma iti nakasurat. Insuratna dagitoy idi sardam sakbay nga inawid ti turog. Napintek iti pakinakemna, nasken nga aramidenna daytoy, nga iti bukodna a disposisyon, maysa a wagas ti panagtimek, a nasken laeng a mapasamak, nga isu ti ammona a maitutop ken rumbeng. Nagtantanatim ni Poldo.
Leopoldo Saraos ti pudno a nagan ti agtutubo nga agedad iti sangapulo ket lima, addaan iti nasabang a pammagi iti tayagna a lima a kadapan ken innem a pulgada; kas kadagiti kaadduan nga agnaed iti away, pamugoten.
Kalpasanna, naglikus manen iti aglawlaw dagiti pamulagatenna, idi masigurona nga awan tao a makitana, indissonan ti maysa kadagiti dua a yellow pad paper, pinandaganna iti babassit a bingkol tapno saan nga ipalais ti angin, saan la ket ngarud a maidanun ti mensahe iti nakaisangratanna. Kinupinna iti apagkawalo ti maysa pay a yellow pad paper sana imbulsa. Dua a papel a naglaon iti nagduma a mensahe. Immanges iti nauneg, tapno maaddaan iti napintek a pammatibker iti pakinakem. Pinidutna ti sangaparis a sapatos ket tinarentengnan ti tambak nga agturong iti balayda. Dadakkel dagiti agdardaras nga askawna, iti ganatna a makasangpet a dagus tapno maisuotnan ti sapatos. Nupay kasta, iyalikakana met a, a mapugsat aniaman kadagiti tsinelasna nga inyipit ta agpadadan de-barut ti iipitan dagitoy.
Kabayatan iti pannagnana, inamirisna a nalaing: nagkupasen ti puraw a maris ti sapatos ket sumagmamanon ti batek-mantsa wenno milat ken kabkab daytoy, a nalabit, iti kabayagna metten a, nga us-usaren ti makinkukua; maysa nga imitasion ti nalatak a brand ken saan a pudno a rubber shoes no di ket daytay maaw-awagan iti synthetic; dagiti kurdon ket nadulpet ngem ketdi mapangnamnamaan pay laeng iti kinalagdada; addan pakakitaan iti pannakapudpud dagiti suelas nangnangruna iti mukod ken sungo ngem ketdi awan pay la iti pakailasinan a paypayapayan dagiti mannarimaan a nagpuesto kadagiti bangketa sadiay ili. Pinadasna manen a pinagsinnipat ket immisem, inpidduana, ket nalawlawan ti isemna, ta uray dagiti matana ket nagwaras iti aglawlaw, ket iti mugingna maganatanen a mangisuot, ngem ipetteng met ti makinkannawan a pispisna nga inton makadanonen a sadiay balayda. Agdigos pay nga umuna, santo agsukat iti pantalon ken tisiertna sananto isuot. Pinadasna met ketdin nga inrukod iti kaatiddog dagiti dapanna iti kawalat ti sapatos ket apag-isu la unay iti rukodna. Ket dayta iti nangipaay iti essemna a panangbulod.
Iti pattapatta ni Poldo, nalabit a ti drayber ti nalabaga a traktora ti makinkukua wenno maysa kadagiti dua a para rukod kadagiti inaradoda a kinelleng. Dua ti posibilidad a mulmulmulan ti mugingna: nalipatan wenno inggagara nga imbati? No nalipatan, iti uppat nga aldawnan dita, ta uray no makumikom ti akinkukua, sinublina koman a, ta maikkan latta ti kanito a panangsubli ti nalipatan. No inggagara nga imbati wenno dinan kayat a sublien, nalabit a ti rason, ket tapno pakairanudan ti sabali. Dua nga hypotheses a nangiduron kenkuana nga agilad iti nakaing-ingpis a linas iti nagbaetan ti kinadursok ken saan. Ania man ti rason a kaaddana dita, iti muging ni Poldo, isublina met laeng nga insigida, dina met tagikuaen, sumagmamano nga oras laeng, idagasnanton no aggapu sadiay ili. Binulod laeng, a kas ti naipabulod tunggal parsua tapno masirayanna ti imnas ken riribuk ti lubong. Binulod laeng, saan ngarud a maitutop ken rumbeng a tagikuaen. Dagitoy ti minulmulan ti muging ni Poldo.
No maminsan, dumteng ti kanito a panangunnat kadagiti takiag, tapno maisarwag ti bukod a disposiyon, daytoy ket maysa met a wagas iti panagtakuat – agbiddut man wenno saan, ti importante, saan a mangipaay iti kinaranggas; ti biddut nga aramid ket mabalin met nga ilinteg. Nupay kasta, adda dagiti aramid a kasapulan iti berbal a pammalubos sakbay nga aramiden ngem no bumiang ti gundaway a pannakalapped, ti napinget nga essem ti mangisarwag iti ultimo a remedio. Ta no dadduma, saan a maliklikan iti magna iti killlokillo ken bakubako a dana ngem saan nga agintaer dita no di ket aramiden laeng iti magna dita kas kiddaw ti pasamak.
Ti kinelleng a nangpidutanna ti sapatos ken dagiti kinelleng iti asidegna ken kukua ni Tang Ignas, a masansan nga ipaaradona iti traktora no kastoy a bulan ti Mayo ken natuduanen ket rimmukan ti daga, tapno matay dagiti ruot a nagtubo ket nalukluknengto nga araduen manen no dumteng ti panagtutudo ken panagraraep kadagiti bunubon a pagay.
Simmeksek iti mugingna, adu la ketdi ti mapan agbuya iti karnabalan iti maikatlo kadagiti lima nga aldaw a piesta ti ilida a San Manuel. Awan iti mapasamak a parada ita nga aldaw, ta inton maudi nga aldaw a mapasamak ti parade-street dance. Naragsak la ketdi sadiay a kas iti impadamag dagiti napan nagbuyabuya iti plasa ken iti karnabalan. Naregget ti isipna a mapan man met sadiay karnabalan, sa kalpasanna, itarapnusnanton iti aggatang kadagiti masapsapulna ken aramatenna iti eskuelaan inton sumaruno a panagseserrek, inton umay a bulan, Hunio, tapno saanton a makisenneksek no santo la aggatang no dandanin panagseserrek wenno inton serrek. Tallo a lawas laengen iti palabasen, panagseserreken. Isu a kaykayatna iti aggatang a masapa. Nakairuamannan daytoy nga aramid, a kas iti patigmaan idi daydi tatangna: Nasaysayaat ti masapa; ta ngamin, ti agtignay, maarus pay.
Ania ngata ti naisangsangayan a pabuya iti karnabalan? Simmeksek manen iti muging ni Poldo, timpuar ti raniag dagiti pamulagatenna ken narabuy ti isemna.
Idi ubing pay, masansan a kadduaen-ibuya daydi tatangna iti karnabalan no kastoy a dumteng ti piesta ti ili, tunggal Mayo 10-15 kada tawen. Adda ngata pay dagiti mangan iti sibibiag a manok? Ti rangkap a tao nga addaan iti sangadangan a saka ken nalaing nga agsala ken agkanta? Ti babai ken dagiti tarakenna a duyaw a beklat, paris a sunggo ken agsao a parrot? Dagitoy ti mabuya iti karnabalan idi ubing pay. Ngem sipud pay idi natay ni tatangna gapu iti pannakatnag iti derraas ti manmanehuenna a trak, innem a tawenen iti napalabas, saan metten a makabuybuya iti karnabal.
(ADDA TULOYNA)


text:
Maika-30 a meridiano laud
Ti 30° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, ti Taaw Atlantiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Ti maika-30 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-150 a meridiano daya, ken daytoy ti reperensia a meridiano para iti sona ti oras ti UTC-2.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-30 a meridiano laud ket lumabas babaen iti:


text:
Komentario ni Eden A. Alviar
ADDA ngata positibo a pagbanagan dagiti naipila nga impeachment case iti House of Representatives maikontra kadagiti dua a kangatuan a lider ti Pilipinas?
Nangipilan ni Magdalo Rep. Gary Alejano iti impeachment case kontra ken ni Presidente Rodrigo Duterte idi Marso 16, 2017.
Inakusaran ti Kongresista ti Presidente iti “culpable violation of the Consitution, bribery, betrayal of public trust, graft and corruption, ken dadduma pay a nadagsen a krimen.
Nailanad iti impeachment complaint ti mapapati a pannakainaig ni Duterte iti Davao Death Squad idi mayor pay laeng iti dayta a siudad; ti nadara a gerra kontra illegal a droga ita ta presidente isuna a nakapasamakan dagiti maatap a summary killing dagiti rinibu a Pilipinos; ken ti maipagarup a saan a mailawlawag a kinabaknangna a naipalaon iti depositona iti banko ken dagiti saan a naideklarar a sanikua.
Patien ni Alejano a narigat ti gannuatna gapu ta bassit a bilang dagiti oposision iti Lower House, ngem mangnamnama iti suporta dagiti umili a saan a bimmotos iti Presidente, ken konsensia dagiti padana a mammanday-linteg.
Tinagilag-an met dagiti kaaliado ni Duterte iti House of Representaives nga idauluan ni Speaker Pantaleon Alvarez, ken iti Senado nga ipanguluan ni Senate President Aquilino Pimentel III ti impeachment complaint. Impalgakda a paset dayta ti destabilization plot kontra ti administrasion. Impasingkedda a saan nga agdur-as ti impeachment complaint gapu ta solido ti supermajority iti Kongreso a nakaikappenganda.
Immuna nga inrakurak ni Alvarez ti panggepna a mangiyusuatda met iti impeachment complaint maikontra ken ni Vice President Leni Robredo gapu iti betrayal of public trust babaen ti panagsarita ti Bise Presidente iti recorded video a naipabuya iti taripnong sadiay United Nations a nangiladawanna kadagiti mapaspasamak nga adu a pammapatay iti Pilipinas mainaig iti gerra ti gobierno kontra illegal a droga.
Inrakurak ni Duterte a saanna a kayat a mapilaan ni Robredo ti impeachment ta paset laeng ti “freedom of expression” ti inaramid ti Bise Presidente. Kinanunongan dayta ni Pimentel ken dagiti kakaduana iti supermajority iti Senado. Ngem impetteng ni Alvarez nga akemda iti Lower House ti mangtaming ti ania man a maipila nga impeachment complaint.
Idi Marso 20, 2017, nagipila met da Atty. Oliver Lozano ken Melchor Chavez iti impeachment complaint kontra ken ni Robredo, ken kiniddawda ti panangiyendorso ni Alvarez iti reklamoda. Inreklamoda ti Bise Presidente iti “betrayal of public trust and culpable violation of the Constitution” gapu iti recorded a mensahena iti UN maipapan kadagiti 7,000 a pammapatay iti Pilipinas mainaig iti gerra kontra illegal a droga.
Maysa pay a grupo dagiti abogado a supporter ni Duterte ti agpangpanggep a mangipila iti impeachment complaint ken ni Robredo.
Impalgak met ni Robredo a saan a “ground for impeachment” ti inaramidna, ken nakasagana isuna a mangdepensa iti reklamo kontra kenkuana.
Adda dagiti maayatan ken masuron kadagiti nagsina nga impeachment complaint ma-kontra iti Presidente ken Bise Presidente. Karbengan ti tunggal Pilipino ti agipila ti impeachment complaint kadagiti impeachable officials ta dayta ti lehitimo a wagas tapno mapadisida iti akem. Ngem dayta ket ad-addana laeng a pagsisinaen dagiti Pilipino, ken nakasaysayang dagiti pondo ken panawen ta riribukenna ti panagtrabaho dagiti opisial a nabiit pay a nagtakem.
Intuyang ti 1987 Constitution a mabalin a maikkat iti akem babaen ti impeachment and conviction gapu iti culpable violation of the Constitution, treason, bribery, graft and corruption, other high crimes or betrayal of public trust para ti Presidente, Bise Presidente, dagiti kameng ti Korte Suprema, miembro dagiti Constitutional Commission, ken Ombudsman.
Maipila ti impeachment complaint sadiay House of Representatives. Kasapulan ti 1/3 iti kadagupan dagiti kongresista tapno mayendorso sadiay Senado. Sadiay Senado, agakemto dagiti senador kas judge iti impeachment court nga idauluan ti Chief Justice ti Pilipinas. Nasken met ti 2/3 iti kadagupan dagiti senador tapno makombiktar ken maikkat ti opisial iti puesto.
Manamnama a narigat ti pannaka-impeach ken pannaka-convict ti Presidente gapu ta kontrolado ti administrasion ti Kongreso. Iti agdama a 292 a kameng ti House of Represemtatives, agdagup iti 267 a kongresista dagiti naikappeng iti supermajority a kaaliado ti Presidente. Kameng met dagiti kaaduan a senador iti supermajority. Dakdakkel ti gundaway nga agdur-as ti impeachment complaint maikontra iti Bise Presidente ta kontrolado ti supermajority ti Kongreso.
(Adda tuloyna)


text:
Nakaam-ames ti naisayangkat a pammapatay iti Siudad ti Mumbai, India a nakatayan ti nasurok a 150 a tattao ken nakadadaelan dagiti sanikua. Indikasion daytoy ti kinadangkok dagiti terorista ken ti saanda a panagpangadua a mangiwaras iti didigra, buteng ken patay tapno maawisda ti imatang ti sangalubongan.
Nasaksianen ti sangalubongan iti napalabas ti kinaranggas dagiti terorista. Kas iti panangidungparda iti eroplano iti twin towers a nakatayan ti rinibribu a tattao, dagiti panagbomba sadiay Bali, Casablanca, London ken Madrid, dagiti booby-trapped car bombing ken dagiti di mabilangen a suicide bombing a mismo a nakakabit iti bagida ti bomba sada pabettaken iti arimutong dagiti tattao.
Kasla saan a maibusan iti taktika dagiti terorista. Kas iti daytoy napasamak iti Taj Mahal Palace and Tower Hotel. Itoy a gundaway, rinaut dagiti terorista ti matatao a lugar nga ayuyang dagiti westerners. Dagiti Kano, British ken Israelis ti immuna a sinapul dagiti terrorista iti hotel sada ginudas. Nagurnongda kadagiti hostage sada met la pinapatay. Nakita ti lubong nga umis-isemda pay a nangkalbitda iti gatilio dagiti paltogda. Pammaneknek nga awan aniamanna kadakuada ti biag ti tao. Kasla tagiragsakenda la unay ti pannakakitada iti lubong a maipasidong iti ladingit ken sangsangit. Makunami ngarud a kadaksan daytoy nga aramid.
Ti napasamak ket maysa nga indikasion nga awan ti pilpilien dagiti terorista iti panangisaruagda iti kinadangkesda. Uray ania a lugar, aniaman a nasion, aniaman a puli, aniaman a kinatao, sangsanguenda ti peggad manipud kadagitoy a tattao. No mapasamak kadagiti dadakkel a nasion, sigurado met a mapasamak daytoy kadagiti babassit a pagilian a kas iti Filipinas. Awanen ti pilpilienda, basta adda la ketdi dagiti westerners wenno dagiti umili kadagiti nasion a kangrunaan a mangbusor iti terorismo.
Saan la ketdi a mailaksid ti Filipinas iti kastoy a klase ti atake. Pagaammo ti lubong a destinasion dagiti westerners ti pagilian. Saan a mabalin nga ikkaten ti posibilidad nga iwayatda met ditoy dayta a klase ti kinadangkok.
Ti makadakes, mapapati nga ayuyang dagiti terorista ti Filipinas. Adda pay alegasion nga iti Mindanao ti pakaiwayatan dagiti panagsanayda ken panagplanoda nga agisaruag iti terorismo.
Nasken ngarud ti naing-inget a panagridam dagiti opisial ti militar ken kapolisan.Saan koma a matmaturog iti pansitan ti armada ti pagilian. Saan koma a ti panagbiahe dagiti opisial a mapan tumabuno kadagiti kumperensia ti asikasuenda. Saan koma a ti laeng panagpapuskol iti bulsada ti atupagenda. Naipabaklay iti abagada ti pannakasalaknib ti pagilian iti aniaman a kinadangkok nga itden ti terorismo ken kriminalidad ket daytoy koma ti naipangruna a kitaenda.
Ti saludsod: manamnama kadi dagiti umili ti pannakasalaknibda kadagiti aramid a kinadangkok?#


text:
No adda man kangrunaan a sanguen ti gobierno iti agdama, awan sabali no di ti pannakaadda iti panggedan dagiti awanan trabaho. Nakakaalarma ti kinaadu unayen ti bilang dagiti awanan trabaho iti agdama.
Masansan a maitudtudo a makaigapu ti kinaadu ti agreduar iti eskuelaan ken kadagiti trade school ngem awan met ti maited a pagtrabahuan. No isipen a nalapat, kasla maymaysa ti pangnamnamaan dagiti agsapsapul iti trabaho, iti mangged sadiay ballasiw taaw. Kasla adda sadiay ti namnamada.
Dakkelen ti bilang dagiti awanan trabaho ta umaboten iti 34.2 a porsiento idi Pebrero, wenno nasurok a 14 a milion ti bilangda. Agtultuloy pay ti panagadu dagitoy gapu iti agtultuloy a panagikkat dagiti dadakkel a kompania kadagiti trabahadorda maigapu iti dakes a kasasaad ti ekonomia a nangapektar iti intero a lubong. Ti global economic meltdown ti rason ti panagserra dagiti dadakkel a kompania a kas iti Intel ken dadduma pay. Impakaammon dagiti dadduma a dadakkel a kompania ti panagikkatda iti trabahador. Umabut iti milion dagiti maikkat iti trabaho.
Dakkel a parikut ti gobierno ti pannakaikkat dagitoy a trabahador. Iti electronics sector, kas iti Amkor, Panasonic, Accenture, ken dadduma pay, adun dagiti inikkatda. Saan laeng a dayta, naiwaragawag metten dagiti kompania iti garments ken ignition wiring nga agsagsagabada iti pannakalugi ket agikkatda iti empleado iti agarup kagudua a milion.
Nakabase amin dagitoy a kompania kadagiti export processing zones. Tapno masalbar ti kompania, inkapilitan nga itanggaya dagitoy ti masapa a retirement wenno nawaya a panaglusulos tapno maala dagiti mangmangged dagiti benepisioda ken dadduma pay nga insentiboda.
No saan nga agrekrut dagitoy a kompania kadagiti trabahador no di agikkatda pay, ania ngarud iti pangnamnamaan a serkan dagiti naikkat iti trabaho ken dagiti kagradgraduarna iti eskuelaan ken iti trade school? Dakkel la ketdi daytoy a parikut a sangsanguen ti gobierno a rumbeng a masolusionan.
Uray dagiti sabsabali a nasion ket agsagsagabada iti kapadana a parikut. Iti laengen seamen sector, agarup 130, 000 dagiti naikkat. Agtultuloy met dagiti dadduma a sektor ti panagikkatda kadagiti trabahadorda ken panangisardengda iti panagrekrutda.
No saan a maisapulan iti kabiitan a panawen daytoy a parikut, sisasango la ketdi ti pagilian iti dakkel unay a buong ti ulo iti masakbayan.
Ti rigatna, iti daytoy a tawen, namnamaen a saan unay a maikaskaso daytoy a pakarikutan ta sabali ti pakaipaayan ti imatang dagiti politiko wenno sabali ti pakarikutanda. Umadanin ti eleksion nasional nga adda a mangited iti ad-adu a kusukuso. Maipasuli pay laeng dagiti parikut a kangrunaan koma a tamingen.
Iti pannakabaybay-a ti nasao a pakarikutan, wenno uray iti panangitantan man laeng a panangaksion, dumegdeg la ketdi ti kasasaad ti panagbiag ken ti ekonomia. Panawenen ti panaggunay ken panagtrabaho iti maitutop a solusion ta no saan, namnamaen ti nakuyem a masakbayan.#


text:
Isip
Ti isip ket isu ti karikut ti kognitibo a ram-ramit a mangpakabael ti kina-adda ti rikna, pannagipagarup, panagpanunot, panagadal, panagrason, ken panangipato—ti panangilasin kadagiti parsua a tao, ngem mabalin pay a maipakat kadagiti dadduma a porma ti biag.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Oliver Elbs, Neuro-Estetika: Pundasion dagiti panagimapa ken dagiti panagipakat (Mapa 2003), (Munich 2005)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Isip iti Wikimedia Commons
- C. D. Broad, Ti Isip Iti Luagarna iti Katutubo, 1925.
- ThinkQuest: Think.com
- Loebner.net