text: Ti Les Baux-de-Provence ket maysa a komuna iti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia, ti probinsia ti Provence. Daytoy ket addaan iti nakakaskasdaaw a puesto idiay kabanbantayan ti Alpilles, a naisanglad idiay ngato ti kabatbatuan a nabalangatan kadagiti nadadael a tidda dagiti kastilio a maimatmatangan dagiti tanap iti abagatan. Ti naganna ket mangtudtudo ti lugar — idiay Probensal, a baou ket maysa a kabatbatuan a kawwet. Ti nagan ti purok ket naala manipud ti aluminio nga oro ti Bauxite nga immuna a naduktalan idiay idi 1821 babaen ti heologo a ni Pierre Berthier.


c: text/html

text:
-
Ti pakaammuan iti ipapatay ni Lehi. Sumuppiat dagiti kabsat ni Nephi kenkuana. Patigmaanan ti Apo ni Nephi a mapan iti langalang. Dagiti panagdaliasatna iti langalang, ken dadduma pay.
-
Kapitulo 1
Impadto ni Lehi ti daga ti wayawaya—Masinasina ken masaplit dagiti bukelna no tallikudanda ti Nasantuan ti Israel—Binagbagaanna dagiti annakna a mangikawes iti kalasag ti kinalinteg. Agarup 588–570 s.c.
-
Kapitulo 2
Umay ti pannubbot babaen ti Nasantuan a Mesias—Nasken iti panagbiag ken panagrang-ay ti nawaya a panagpili—Natnag ni Adan tapno adda tao—Siwayawaya dagiti tao nga agpili iti wayawaya ken biag nga agnanayon. Agarup 588–570 s.c.
-
Kapitulo 3
Nakita ni Jose iti Egipto dagiti Nephite iti parmata—Impadtona ti maipanggep ken ni Joseph Smith, ti mammadto iti ud-udina nga aldaw; ni Moises, a mangispal iti Israel; ken ti idadateng ti Libro ni Mormon. Agarup 588–570 s.c.
-
Kapitulo 4
Bagbagaan ken bendisionan ni Lehi dagiti bukelna—Matay ken maitanem—Dayawen ni Nephi ti kinaimbag ti Dios—Ited ni Nephi ti panagtalekna iti Apo iti agnanayon. Agarup 588–570 s.c.
-
Kapitulo 5
Sumina dagiti Nephite kadagiti Lamanite, tungpalenda ti linteg ni Moises, ken agpatakderda iti templo—Mailunod dagiti Lamanite gapu iti kaawan ti pammatida, mailaksidda iti imatang ti Apo, ken agbalinda a mamarparigat kadagiti Nephite. Agarup 588–559 s.c.
-
Kapitulo 6
Salaysayen ni Jacob ti pakasaritaan dagiti Hudio: Ti pannakabaludda iti Babilonia ken ti isusublida; ti panangituray ken pannakailansa iti krus ti Nasantuan ti Israel; ti tulong a naawat manipud kadagiti Gentil; ken ti pannakaisubli dagiti Hudio iti kasisigudda iti ud-udina nga aldaw no mamatida iti Mesias. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 7
Agsao ni Isaias a kasla Mesias—Maaddaan ti Mesias iti pagsasao dagiti masirib—Itayananto ti bukotna kadagiti mannaplit—Saanto a maibabain—Idilig iti Isaias 50. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 8
Kadagiti ud-udina nga aldaw, liwliwaento ti Apo ti Zion ken ummongennanto ti Israel—Dumtengto iti Zion dagiti masubbot a napnuan rag-o—Idilig iti Isaias 51 ken 52:1–2. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 9
Maurnongto dagiti Hudio kadagiti amin a daga a naikari kadakuada—Ti Pannubbot ti mangsaka iti tao manipud iti Pannakatnag—Agungarto ti bagi dagiti natay manipud iti tanem, ken dagiti espirituda manipud iti impierno ken iti paraiso—Maukomdanto—Ti Pannubbot ti mangisalakan manipud ken patay, impierno, iti sairo, ken awan patinggana a panagrigat—Maisalakanto dagiti nalinteg iti pagarian ti Dios—Maibanag ti dusa ti basol—Ti Nasantuan ti Israel ti agbambantay iti ruangan. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 10
Ilansanto dagiti Hudio ti Diosda iti krus—Maiwaraswarasdanto agingga a mamatida kenkuana—Daganto ti wayawaya ti America nga awan ti ari nga agturay—Makikinnaawatankayo iti Dios tapno magun-odyo ti pannakaisalakan babaen ti paraburna. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 11
Nakita ni Jacob ti Mannubbotna—Itakderan ti paglintegan ni Moises ni Cristo ken paneknekanna nga umayto. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 12
Makita ni Isaias ti templo iti ud-udina nga aldaw, ti panaguummong ti Israel, ken ti panangukom iti milenium a panangukom ken kappia—Maipababanto dagiti napalangguad ken nadangkes iti Maikadua a Yaay—Idilig iti Isaias 2. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 13
Madusanto ti Juda ken ti Jerusalem gapu iti kinasukirda—Agpakaasi ti Apo ken ukomenna dagiti taona—Mailunod ken maparparigat dagiti babbai nga annak ti Zion gapu iti kinailubonganda—Idilig iti Isaias 3. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 14
Masubbot ken maugasanto ti Zion ken dagiti babbai nga annakna iti aldaw a sangaribu—Idilig iti Isaias 4. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 15
Agbalinto a ragangirang ti kaubasan (Israel) ti Apo, ket maiwaraswarasto dagiti taona—Nakaay-ay-ayto ti pasamaken dagiti kimmalilis ken naiwaraswaras—Mangitag-ayto ti Apo iti wagayway ket ummongenna ti Israel—Idilig iti Isaias 5. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 16
Makita ni Isaias ti Apo—Mapakawan dagiti basol ni Isaias—Matudingan a mamadto—Ipadtona ti panangsupring dagiti Hudio kadagiti pannursuro ni Cristo—Agsublinto ti natda—Idilig iti Isaias 6. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 17
Ilungalong da Efraim ken Siria ti gubat a maibusor iti Juda—Maipasngay ni Cristo iti birhen—Idilig iti Isaias 7. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 18
Agbalinto ni Cristo a kasla bato a pakaitibkolan ken kabatuan a pagbasolan—Sapulem ti Apo, saan a ti agpaspasuit a salamangkero—Kumamangka iti paglintegan ken iti pammaneknek a para iti pannakaiwanwan—Idilig iti Isaias 8. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 19
Agsao ni Isaias iti nanaigan iti Mesias—Makakita dagiti tao iti kasipngetan iti naindaklan a bagnos—Mayanak kadatayo ti maladaga—Isunto ti Prinsipe ti Kappia ken agturayto iti trono ni David—Idilig iti Isaias 9. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 20
Kas iti pannakadadael ti Asiria ti pannakadadaelto dagiti nadangkes iti Maikadua a Yaay—Bassitto laeng ti tao a mabati kalpasan ti yaay manen ti Apo—Agsublinto dagiti natda ni Jacob iti dayta nga aldaw—Idilig iti Isaias 10. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 21
Maukomto ti sanga ni Jesse (Cristo) iti kinalinteg—Agsaknapto iti daga ti pannakaammo iti Dios iti Millennium—Isaento ti Apo ti wagayway ken ummongenna ti Israel—Idilig iti Isaias 11. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 22
Dayawento ti amin a tao ti Apo iti unos ti sangaribu a tawen—Makipagnaedto kadakuada—Idilig iti Isaias 12. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 23
Ti pannakadadael ti Babilonia ti kita ti pannakadadael iti Maikadua a Yaay—Aldawto ti pungtot ken panagibales—Matnagto iti agnanayon ti Babilonia (ti lubong)—Idilig iti Isaias 13. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 24
Maummongto ti Israel ket sagrapendanto ti panaginana iti unos ti sangaribu a tawen—Mapapanaw ni Lucifer iti langit gapu iti panagsukir—Abakento ti Israel ti Babilonia (ti lubong)—Idilig iti Isaias 14. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 25
Agrimat ni Nephi iti kinalawag—Maawatanto kadagiti maudi nga aldaw dagiti padto ni Isaias—Agsublinto dagiti Hudio iti Babilonia, ilansada iti krus ti Mesias, ken masayyasayya ken madusada—Maisublidanto no mamatida iti Mesias—Umunanto nga umay innem a gasut a tawen kalpasan ti ipapanaw ni Lehi iti Jerusalem—Tungpalen dagiti Nephite ti paglintegan ni Moises ken mamatida ken ni Cristo, a Nasantuan ti Israel. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 26
Mangasabanto ni Cristo kadagiti Nephite—Maar-arep-ep ni Nephi ti pannakadadael dagiti taona—Agsaodanto manipud iti katapukan—Mangbangonto dagiti Gentil iti saan a pudno a simbaan ken nalimed a kinnunsabo–-Pawilan ti Apo dagiti tao nga panaginsasaserdote. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 27
Agsaknapto iti daga ti kinasipnget ken ikakalilis kadagiti ud-udina nga aldaw—Dumtengto ti Libro ni Mormon—Tallonto a saksi ti mamaneknek iti libro—Kunanto ti deadal a tao a saanna a mabasa ti naserraan a libro—Aramidento ti Apo a datdatlag ken pagsidsiddaawan—Idilig iti Isaias 29. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 28
Adunto ti ulbod a simbaan a mabangon kadagiti ud-udina nga aldaw—Agisurodanto iti inuulbod ken awan serbina ken minamaag a doktrina—Mapasamakto ti ikakalilis gapu kadagiti ulbod a mannursuro—Agturayto ti sairo iti puspuso dagiti tao—Isuronanto ti amin a kita ti inuulbod a doktrina. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 29
Adunto a Gentil ti saan a mamati iti Libro ni Mormon—Isudanto ti agkuna: Saanmin a kasapulan ti Biblia—Agsao ti Apo iti adu a pagilian—Ukomennanto ti lubong babaen kadagiti maisuratto a libro. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 30
Maibilangto dagiti napasurot a Gentil kadagiti natulagan a tao—Adunto a Lamanite ken Hudio ti mamati iti balikas ket agbalinda a naragsak a tattao—Mabukelto manen ti Israel ket madadaelto dagiti nadangkes. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 31
Ibaga ni Nephi no apay a nabuniagan ni Cristo—Masapul a suroten dagiti tao ni Cristo, agpabuniag, umawat iti Espiritu Santo, ken agibtur agingga iti panungpalan tapno maisalakan—Panagbabawi ken panagbuniag ti ruangan nga agturong iti nailet ken akikid a dalan—Maragpat dagiti mangsalimetmet kadagiti bilinna ti biag nga agnanayon kalpasan ti pannakabuniagda. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 32
Agsao dagiti anghel babaen ti bileg ti Espiritu Santo—Masapul nga agkararag dagiti tao a gumun-od iti sursuro nga agpaay kadakuada manipud iti Espiritu Santo. Agarup 559–545 s.c.
-
Kapitulo 33
-
Pudno dagiti balikas ni Nephi—Paneknekanda ni Cristo—Mamati dagiti mamati ken ni Cristo kadagiti balikas ni Nephi nga agtakderto a kas saksi iti sango ti pangukoman. Agarup 559–545 s.c.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kategoria:Estados Unidos
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan ti sumaganad a 2 a subkatkategoria, manipud ti 2 a dagup.
E
- Dagiti estado ti Estados Unidos (19 K, 51 P)
H
- Heograpia ti Estados Unidos (2 K)
Pampanid iti kategoria "Estados Unidos"
Ti sumaganad a 92 a pampanid ket dagiti adda iti daytoy a kategoria, manipud ti 92 a dagup.
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pederal a batay-linteg a republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti dati a konpederasion
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko


text:
Diego Velázquez
Ni Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (Pannakabalikas nga Espaniol: [ˈdjeɣo roˈðriɣeθ de ˈsilba i Beˈlaθkeθ]; nabubigan idi Hunio 6, 1599 – Agosto 6, 1660) ket maysa idi nga Espaniol a pintor painter nga isu idi ti nagidaulo nga artista idiay korte ni Ari Felipe IV. Isu ket maysa idi nga indibidualistiko nga artista iti kontemporario a paset ti panawen a Baroko, nangruna akas maysa a retrato nga artista. Iti maipatinayon kadagit nadumaduma a panagaramidna kadagiti ladawan ti naipakasaritaan ken kultural a kaisangayan, isu ket nagpinpinta kadagiti adu a retrato dagiti naarian apamilia ti España, ken dagiti dadduma paya natakneng a Europeano a pigura, ken dagiti kadawyan, ken nagpatpatingga iti panagpataud ti obra maestrana a Las Meninas (1656).
Manipud ti immuna a pagkapat ti maika-19 a siglo, dagiti obra nga arte ni Velázquez ket modelo idi para kadagitirealista ken impresionista a pintor, a naisangsangayan kenni iÉdouard Manet. Manipud idi ti dayta a panawen, adu kadagiti moderno nga artist, a mairaman ken ni Pablo Picasso ken Salvador Dalí ti España, ken dagiti Anglo-Irlandes a pintor a ni Francis Bacon, ket nangipammadayaw kenni Velázquez babaen panagipartuat manen kadagiti nadumaduma a nadayeg nga obrana.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Diego Velázquez idiay Wikimedia Commons
- 1599 a pannakaipasngay
- 1660 nga ipupusay
- Dagiti Baroko a pintor
- Dagiti Kabaliero ti Santiago
- Dagiti pintor manipud idiay Seville
- Tattao manipud idiay Seville
- Dagiti artista ti retrato
- Dagiti Espaniol a Baroko a pintor
- Dagiti Espaniol a nobilidad
- Dagiti Espaniol a pintor
- Tattao nga Espaniol
- Tattao nga Espaniol ti Portuges a kaputotan


text:
Sakbay ti pakasaritaan
Ti sakbay ti pakasaritaan wenno prehistoria (ti kaibuksilanna ket "sakbay ti kaadda dagiti naisurat a rehistro," manipud ti Latin a balikas para iti "sakbay," præ) ket isu ti sangapda iti panawen sakbay ti nairehistro a pakasaritaan wenno sakbay ti inbension dagiti sistema ti panagsurat. Ti sakbay ti pakasaritaan ket mabalin a mangitudo iti paset ti panawen ti kaadda ti tao sakbay ti rugi ti pannakagun-od kadagitoy a a naisurat a rehistro.[1] Iti nawatwatiwat a kaibuksilan , daytoy ket mangitudo kadagiti amin a panawen a simmarunuan ti kaadda ti tao ken ti inbension ti panagsurat. Ti arkeologo a ni Paul Tournal ket isu ti immuna a nagaramid ti termino nga anté-historique[2] iti panangipalplawag kadagiti nabirbirukanna kadagiti rukib iti akin-abagatan a Pransia.[3] Isunga, ti termino ket inus-usar idiay Pransia kadagiti tawen ti 1830 tapno mangipalawag ti panawen sakbay ti panagsurat, ken ti balikas a "prehistoriko" ket naipakaamo iti Ingles babaen ti arkeologo a ni Daniel Wilson idi 1851.[4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Renfrew, Colin. Prehistoria Ti Pannakaaramid ti Nagtagitaoan. New York: Moderno a Biblioteka,2008. Prenta.
- ^ pre-historiko (Pranses)
- ^ Bruno David, Bryce Barker, Ian J. McNiven (2006). Ti arkeolohia sosial dagitipatneng a kagimongan ti Australia . Panid 55. (cf. "Ti kapada a termino ti anté-historique ket nasapsapa nga inaramid babaen ni Paul Tournal.")
- ^ Simpson, Douglas (1963-11-30). "Ni Apo Daniel Wilson ken ti Prehistoriko aPakasaritaan ti Eskosia, Ti Sentenial a Panagadal". Dagiti Nagbanagan ti Kagimongan, 1963-1964. Naala idi 2009-02-22.
- ^ Wilson, Daniel (1851). Ti arkeolohia dagiti prehistoriko a pakasaritaan iti Eskosia. p. xiv.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Arkeolohiko a Network dagiti Limned a Ladawan ti Daga
- Ti Neandertal a sitio idiay Veldwezelt-Hezerwater, Belhika.
- Prehistoria ti Amianan a Pasipiko
- Prehistoria idiay Arhelia ken idiay Morocco [1]
- Dagiti Nasapa a Tao


text:
Federico Fellini
Ni Federico Fellini (Panangibalikas nga Italiano: [fedeˈriːko felˈliːni]; Enero 20, 1920 – Oktubre 31, 1993) ket maysa idi nga Italiano a direktor ti pelikula ken mannurat ti senario. Isu ket naamammoan iti naisangsangayan nga estilo a magilaok dagiti ladawan ti pantasia ken baroko, isu ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kaimpluensiaan nga agararamid ti pelikula ti maika-20 a siglo, ken nawatiwat a nararaeman.[1] Isu ket nangabak kadagiti lima nga Gungguna ti Akademia|, a nagbalbalin nga isu ti tao a kaaduan a nangabak ti Oscar Kalaingan a Pelikula ti Ganganaet a Pagsasao iti pakasaritaan.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Burke ken Waller, 12
- ^ Alcinema.org (Naipatarus manipud ti Italiano: Ni "Federico Fellini ket isu ti direktor a nangabak ti kaaduan nga Oscar: 4 para iti Kasayaatan a Ganganaet a Pelikula (1957: La Strada, 1958: Dagiti Rabii ti Cabiria, 1964: 8 1/2, 1975: Amarcord) ken maysa para iti Nagun-od ti Kabibiag idi 1993.")
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Federico Fellini iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Federico Fellini iti Wikiquote (Ingles)
- Pundasion ni Fellini Opisial a sitio ni Rimini (iti Italiano)
- Fondation Fellini pour le cinéma (Suisa) Opisial a Suiso a sitio (iti Pranses)


text:
Plantilia:Ifugao
Daytoy a plantilia ket maus-usar kadagiti sakaanan dagiti artikulo a maipanggep kadagiti ili ken siudad ti Ifugao.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ikabil ti {{Ifugao}} iti baba ti artikulo.
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Ifugao |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Ifugao |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Ifugao |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.


text:
Estados Unidos iti Amerika
Ti Estados Unidos iti Amerika (Ingles: United States of America), wenno kaadduan ket masao nga "Amerika" laeng, ket pagilian a pederal a naibatay ti linteg a republika, mabirukan iti tengnga ti kontinente ti Amianan nga Amerika, a naisadagan dagiti 48 a kontinental nga estado ken Washington, D.C., a kapitoliona, ket naisadagan pay a nagbaetan ti Taaw Pasipiko ken Taaw Atlantiko, nabeddengan ti Kanada iti amianan ken Méhiko iti abagatan. Ti estado iti Alaska ket adda idiay amianan a laud iti kontinente, nga addaan ti Kanada iti daya ken Rusia iti laud, iti ballasiw ti Nailet a Baybay Bering. Ti estado iti Hawaii ket maysa a purpúro idiay tennga a Pasipiko. Daytoy a pagilian ket addaan pay kadagiti territoriona idiay Pasipiko ken Karibe. Limapulo nga estado ti mangbukbukel daytoy a pagilian, saan a nairaman kadagiti dadduma a teritoriona.
Iti 3.79 kuadrado milia (9.83 riwriw km2) ken addaan ti sumurok a 312 riwriw a tattao, ti Estados Unidos ket isu ti maika-3 wenno maika-4 a kadakkelan a pagilian iti dagup a kalawa ti dagana, ken ti maika-3 a kadakkelan baben ti kalawa ti daga ken bilang dagiti umili. Daytoy ket maysa kadagiti kaaduan ti sabsabali nga etnisidad ket sabsabali a kultura a pagilian, ti nagbanagan daytoy ti kaaduan a panag-imigrasion manipud kadagiti sabsabali a pagilian.[7]Ti ekonomia ti Estados Unidos ket isu ti kadakkelan a nailian nga ekonomia iti lubong, nga addan ti nakarkulo a 2011GDP iti $15.1 trilion.
Dagiti patneng a tattao ket nagtaudda manipud kadagiti dagiti Paleo nga Indio nga asino dagitoy ket naggapuda idiay Asia a nagnaedanda iti ribribo a taw-tawen nga ti tattan ket ti kangrunaan a daga ti Estados Unidos. Daytoy a bilang dagiti umili a patneng nga Amerikano ket nalatak a nakissayan babaen kadagiti saksakit ket gubgubat kalpasan ti panagkolonia ti Europa. Ti Estados Unidos ket naibangon babaen kadagiti Sangapulo ket tallo a Kolonia a mabirukan iti Daya nga Aplaya iti Estados Unidos. Idi Hulio 4, 1776 ket nagisayasay da ti Panagyebkas ti Estados Unidos iti Panagwaywayas, a daytoy ket nagparangarang ti kinabukod a panagturay ken ti pannakaipatakder ti panagtintinnulongan a kappon. Dagiti nagsuppiat nga estado ket inabakda ti Imperio a Britaniko iti Rebolusionario a Gubat ti Amerika, daytoy ti immuna a nagballigi iti kolonia a gubat iti panagwaywayas.[8] Ti agdama a Batay-linteg ti Estados Unidos ket naampon idid Septiembre 17, 1787; ti panakatalgedan na iti sumaganad a tawen ket pinakabaelan na dagiti estado a paset iti nagkaykaysa a republika nga addaan ti napigsa a tengnga a gobierno. Ti Pateg dagiti Karbengan, ket naglaon kadagiti sangapulo a a pannakapasayaatan ti Batay-linteg nga ag-garantia kadagiti kaaduan a nakaisugud ken naikalintegan a karbengan, ket napatalgedan idi 1791.
Lumapus iti maika-19 a siglo ti Estados Unidos ket inyallatyiw na dagiti patneng a tribu, naala na ti territorio ti Louisiana manipud iti Pransia, Florida manipud iti Espania ken paset ti Pagilian nga Oregon manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian, Alta California ken New Mexico manipud iti Méhiko, ken Alaska manipud iti Russia, ken innala na ti Republika iti Texas ken ti Republika iti Hawaii. Ti suppiatan a baetan ti Abagatan nga Amerika ken ti Amianan nga Amerika iti panag-padakkel ti patakder iti pannakaadipen ken dagiti karbengan ti estado napungtoten na ti Sibil a Gubat iti panawen nga 1860. Ti panangabak ti Amianan ket napawilan na ti agnayon a panaggudua iti daytoy a pagilian ken nagbanagan ti pannakagibus ti nailintegan a panagtagabu idiay Estados Unidos. Babaen ti panawennga 1870, ti nailian nga ekonomia na ket isun ti kadakkelan iti sangalubongan.[9]Ti Kastila-Amerikano a Gubat ken Umuna a Sangalubongan a Gubat ket nagpasingked iti daytoy a pagilian ti kasasaadna a kas maysa a napigsa a militar. Rimmuar manipud iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat nga isu ti immuna a pagilian nga addaan iti nuklear nga armas ken agnanayon a kameng iti Talinaay a Konsilo Dagiti Nagkaykaysa a Pagilian, ken kultural a puersa iti sangalubongan.[10]
Dagiti linaon
- 1 Etimolohia
- 2 Heograpia ken enbironmento
- 3 Politiko a panakabingbingay
- 4 Pakasaritaan
- 5 Gobierno ken dagiti politiko
- 6 Ekonomia
- 7 Puli
- 8 Relehion
- 9 Pagsasao
- 10 Edukasion
- 11 Kultura
- 12 Dagiti nagibasaran
- 13 Dagiti silpo iti ruar
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi 1507, maysa nga Aleman a managararamid ti mapa nga agnagan ti Martin Waldseemüller ket nagaramid ti mapa iti lubong nga nainagananna ti Akinlaud a Hemisperio iti "Amerika" nainaganan daytoy iti maysa nag Italino a managsukisuk ken managararamid ti mapa a ni Amerigo Vespucci.[11]Ti akinsakbay kadagiti kolonia ti Britania ket inus-usar da daytoy baro a nagan ti pagilian idi 1776 a panagirangarang ti panagwaywayas, "ti nagtutunos a Panagyebkas kadagiti sangapulo ket tallo a nakkaykysa nag Estado iti Amerika".[12]Idi Nobiembre 15, 1777, ti Maikadua a Kontinental a Kongreso ket inampon na ti Dagiti Artikulo iti Konpederasion, a nangisao, "Ti Patakder iti daytoy a Konpedarasion ket isunto ti "Ti Estados Unidos iti Amerika". Ti Pranko-Amerikano a tul-tulag iti 1778 ket nag-usar ti "Estados Unidos iti Amianan nga Amerika", ngem manipud idi Hunio 11, 1778, ti "Estados Unidos iti Amerika" ket ti nausar kadagiti kuenta iti pannagsukat iti daytoy a pagilian, ken nagbalin nga opisial daytoy manipud idin.[13]
Ti nababa a porma "Estados Unidos"(United States) ket maysa pay a pagalagadan. Dagiti sabbali pay a porma ket ti "E.U." (U.S), ti "EUA" (USA), ken "Amerika". Ti pangsarsarita pay a nagan ket mairaman ti "E.U. iti A" (U.S. of A) ken, it sabsabali a lugar iti lubong, ti "States" (dagiti estado). Ti "Columbia", idi ket maysa a nasikat a nagan para iti Estados Unidos, a nainaganan kenni Christopher Columbus; apparang daytoy iti nagan a "Distrito iti Columbia".
Ti pagalagadan a panagtawag kadagiti umili iti Estados Unidos ket ka ti "Amerikano". Nupay a ti "Estados UNidos" ket isu ti opisial a panagsuppiat a termino, ti "Amerikano" ken "U.S." ket kadawyan amaususar a panagitudo a pangilasin ti pagilian ("Dagiti Amerikano a kapategan", "dagiti puersa ti U.S."). Ti "Amerikano" ket saan unay a maususar iti Ingles a mangitudo kadagiti tattao a saana naikonekta iti Estados Unidos.[14]
Ti panangisao nga "Estados Unidos" ket kasisigud idi a natrato a kas adadu ngem maysa a kas ti, "dagiti Estados Unidos ket"—a nairaman iti Maikasangapulo ket tallo a Panagpasayaat ti Batay-linteg ti Estados Unidos, a napasingkedan idi 1865. Daytoy ket kadaywan a nagbalin a natroto a kas maymaysa laeng a ks ti, "ti EStados Unidos ket"—kalpasan ti gibus iti Sibil a Gubat. Ti maymaysa aporma ket pagalagadan tattan; ti ad-adu ngem maysa a porma ket naibati iti idioma a "dagitoy Estados Unidos".[15]
Heograpia ken enbironmento[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kalawa ti daga iti kasigkay nga Estados Unidos ket agarup a 1,900 riwriw akre (7,700,000 km2). Ti Alaska, a nailasin manipud ti kasigkay nga Estados Unidos babaen ti Kanada, ket isu ti kadakkelan nga estado iti 365 riwriw akre (1,480,000 km2). Ti Hawaii, a sumaksakop ti maysa a purpuro idiay tengnga a Pasipiko, nga abagatan a laud ti Amianan nga Amerika, ket adda ti sumurok a 4 riwriw akre (16,000 km2).[16] Ti Estado sUnidos ket isu ti maikatlo wenno maikapat a kadakkelen a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong (daga ken danum), a nairanggo daytoy iti likud ti Rusia ken Kanada ken nagatngato bassit ngem wenno ti baba ti Tsina. Ti pannakairanggo ket agdumaduma segun ti panagibilang kadagiti dua a teritorio a supsupiaten babaen ti Tsina ken India ken kasano ti panagrukod ti dagup a kadakkel ti Estados Unidos: ti panagkarkulo ket sumakop manipud ti 3,676,486 kuadrado milia (9,522,055 km2)[17] aginggana iti 3,717,813 kuadrado milia (9,629,091 km2)[18] aginggana ti 3,794,101 kuadrado milia (9,826,676 km2).[19] No mairaman laeng ti kadakkel ti daga, ti Estados Unidos ket isu ti maikatlo a likudan ti Rusia ken Tsina, ken sango bassit ti Kanada.[20]
Ti aplaya a tanap iti Atlantiko a pantar ket agpastrek kadagioti adadayo a dagdaga dagiti agtintinnag ti bulongna a kabakiran ken dagiti agtultulatid a turod iti Piedmont. Ti Banbantay Appalachia ket bingayenna ti dumaya apantar manipud ti Nalatak a Danaw ken dagiti karuotan iti tenga a laud. Ti Mississippi–Karayan Missouri, ti maikapat a kaatiddogan sistema ti karayan iti lubong, ket kangrunaan nga agayos ti amianan-abagatan babaen ti pusod daytoy a pagilian. Ti nadalumpinas, nalames a tay-ak iti Nalatak a Tanap ket ket maibistrad iti laud, a tubngaren babaen ti rehion a kabanbantayan iti abagatan adaya. Ti Kabatbatuan a Kabanbantayan, iti lumaud nga igid iti Nlatak a Tanap, ket gumay-ay iti amianan aginggana ti abagatan iti ballasiw daytoy a pagilian, nga umababot ti kanagto a nagatngato ngem 14,000 a pié (4,300 m) idiay Colorado.Iti pay adadayo a laud ket dagiti kabatbatuan a Nalatak a labneng ken dagiti desierto a kas ti Chihuahua ken Mojave. Ti Sierra Nevada ken Cascade a kabanbantayan ket umasideg ti aplaya ti Pasipiko. Nga iti 20,320 pié (6,194 m), ti Bantay McKinley ti Alaska ket isu ti katayagan a tuktok iti pagilian ken ti Amianan nga Amerika. Dagiti aktibo a bulkan ket kadaywan kadagiti Alehandro ti Alaska ken Is-isla ti Aleutia, ken ti Hawaii ket buklen dagiti isla ti bulkan. Ti nalatak a bulkan a pinasirokan ti Nailian a Parke ti Yellowstone idiay Rockies ket daytoy ti kadagkelan a langa ti bulkan iti kontinente.[21]
Ti Estados Unidos, nga adda ti nawatiwat a kadakkelna ken ti nadumaduma a heograpiko, ket mangiraman kadagiti adu a kita ti klima. Ti daya iti maika-100 a meridiano, ti klima ket sumakop manipud ti nadag-eg a kontinental iti amianan aginggana ti nadam-eg a subtropikal iti abagatan. Ti akin-abagatan nga ungto iti Florida ket tropikal, ken kasta met ti Hawaii. Ti Nalatak a Tanap a laud ti maika-100 a meridiano ket namaga bassit. Kaaduan kadagiti Lumaud a kabanbantayan ken alpino. Ti klima ti Nalatak a Labneng ket namaga,ti desierto idiay Abagatn a luad, ti Mediteraneo idiay aplaya ti California, ken naintaawan idiay aplaya ti Oregon ken Washington ken abagatan nga Alaska. Kaaduan ti Alaska ket subartiko wenno polar. Ti nakaro a tiempo ket kadaywan kadagiti naibeddeng nga estado iti Gólpo iti Méhiko ken daytoy ket kanayon a makasansanay kadagiti alawig, ken kaaduan kadagiti alipugpog iti lubong ket rumsua iti uneg iti daytoy a pagilian, a nagnagruna idiay Bettang ti alipuglog ti Tengnga a laud.[22]
Ti ekolohia ti Estados Unidos ket naikapnunutan a "megadibersio": agarup a 17,000 a sebbangan dagiti vascular a mulmula oket rumsua iti kasigkay nga Estados Unidos ken Alaska, ken sumurok a 1,800 a sebbangan dagiti agsabsabong a mula ket mabirukan idiay Hawaii, ken bassit kadagitoy ti rumsua idiay kangrunaan a daga.[23] Ti Estados Unidos ket pagtaengan kadagiti adadu ngem 400 a sebbangan ti mamal, 750 billit, ken 500 reptilia ken ampibio.[24] Agarup a 91,000 a sebbangan ti insekto ket nainagananen.[25] Ti Tignay ti Nadangran a Sebbangan iit 1973 ket mangsalaknib kadagiti naipangta ken nadangran a sebbangan ken dagiti pagtaenganda, a dagitoy ket palpaliiwen ti Serbiso ti Ikan ken Kaatapan ti Estados Unidos. Adda dagiti sangapulo ket walo a nailian aparke ken ginasot kadagiti sabali pay a tinartarapato ti pederal a parke, kabakiran, ken langalang a luglugar.[26] No mairaman amin dagitoy, ti gobierno ket agtagikua iti 28.8% iti kadakkel a lugar ti pagilian.[27] Kaaduan kadagitoy ket nasalakniban, ngem adda dagiti naipaupa para iti panagkulukol ti lana, panagmina, panagtarikayo, wenno panagrantso ti baka; Ti 2.4% ket maus-usar para kadagiti militar a kapanggepan.[27]
Politiko a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos ket maysa a pederal a kappon kadagiti limapulo nga estdo. Dagiti kasisigud a sangapulo ket tallo nga estado ket dagiti simmaruno kadagiti sangapulo ket tallo a kolonia a nagrebelde iti Britaniko a panagturay. Iti nasapa a pakasaritaan iti daytoy a pagilian, adda dagiti tallo a baro nga estado a naurnong iti teritorio a naisina para kadagiti panagtunton kadagiti addan nga estado: ti Kentucky manipud ti Virginia; Tennessee manipud ti North Carolina; ken Maine manipud ti Massachusetts. Kaaduan kadagiti dadduma nga estado ket naukiran manipud kadagiti teritorio a naala babaen ti gubat wenno panaggatang babaen ti gobierno ti Estados Unidos. Maysa kadagiti malaksid nga agasmang ket buklen ti Vermont, Texas, ken Hawaii: tunggal maysa kadagitoy ket nawaya arepublika sakbayda a timmipon iti kappon. Idi panawen ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ti West Virginia ket nakisina manipud ti Virginia. Ti kabaroan nga estado ti Hawaii ket nakagun-od ti panagestado idi Agosto 21, 1959.[28] Dagti estado ket awananda ti karnegan a sumina manipud ti kappon.
Dagiti estado ket buklen ti nawatiwat a masa ti daga ti Estados Unidos; dagiti sabali pay a dua a lugar a naipanunutan nga importante a paset iti daytoy a pagilian ket dagiti Distrito iti Columbia, ti pederal a distrito nga adda ditoy ti pakabirukan ti kapitolio ti Washington; ken ti Palmyra Atol, a daytoy ket awan dagiti agtaeng ngem nainkorporado a teritorio idiay taaw Pasipiko. Ti Estados Unidos ket agtagikua pay kadagiti nagruna a teritorio ti ballasi-taaw: ti Puerto Rico ken ti Is-isla ti Birhen ti Estados Unidos idiay Karibe; ken Amerikano a Samoa, Guam, ken ti Akin-amianan nga Is-isla ti Mariana idiay Pasipiko.[29] Dagiti naipasngay kadagiti nangruna a teritorio (malaksid ti Amerikano a Samoa) ket agtagikuada ti panakaumili iti Estados Unidos.[30] Dagiti umili ti Amerika nga agtaeng kadagitoy a teritorio ket adda dagiti karbengan ken responsibilidad a kapadpada dagiti umili nga agteng kadagiti estado; nupay kasta, isuda ket malaksid kadagiti pederal a panagbuis ti matgedan, saan a makabutos para iti presidente, ken adda laeng ti saan a makabutos a pannakabagi iti Kongreso ti Estados Unidos.[31]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Patneng nga Amerikano ken Europeano a pagtaengan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti patneng a tatto iti kangrunaan a daga ti Estados Unidos, a mairanan dagiti patneng ti Alaska, ket naipammati a dagitoy ket immakar manipud ti Asia, a nagrugi ti nagbaetan ti 40,000 ken 12,000 a tawtawen.[32] Adda dagiti, a kas dagiti sakbay ti Columbia a kultura ti Mississippi, ket nakaparang-ay dagitoy ti masakbayan nga agrikultura, grande nga arkitektura, ken estado a lessaad ti kagimongan. Kalpasan ti panagrugi a panagtalinaed dagiti Europeano ti Kaamerikaan, adu dagiti riwriw a patneng a tattao ti Kaamerikaan ket natay manipud kadagiti peste a kas ti burtong.[33]
Idi 1492, ti Henobes nga ekplorador a ni Christopher Columbus, nga adda ti kontrata ti balangat ti Kastila, ket nakaabut kadagiti adu nga is-isla ti Karibe, a makaaramid daytoy ti immuna a panaginnasideg kadagiti patneng a tattao. Idi April 2, 1513, ti maysa aKastila a konkistador a ni Juan Ponce de León ket simmanglad ti tinawtawaganna a ti "La Florida"—ti immuna a nadokumentoan a isasangpet ti agbalinton a ti kangrunaan nga adda iti Estados Unidos. Dagiti natalinaedan ti Kastila a rehion ket sinaruno babaen dagiti tatta nga aldawen a abagatan a laud ti Estados Unidos a nakawis kadagiti rinibo manipud ti Mehiko. Dagiti Pranses nga agkomkomersio ti nalamuyot a dutdot ket nangibangonda kadagiti baro a pagpuestoan ti Baro a Pransia ti lawlaw ti Nalatak a Danaw; Ti Pransia ket timmunton kadagiti kaaduan a kaunegan ti Amianan nga Amerika, aginggana idiay Golpo iti Mehiko. Dagiti immuna a nagballigi a nagtalinaedan dagiti Ingles ket dagiti Kolonia iti Virginia idiay Jamestown idi 1607 ken ti Plymouth a Kolonia dagiti Peregrino idi 1620. Ti 1628 a panagdokumento babaen ti linteg ti Luek ti Massachusetts a Kolonia ket nagbanagan kadagiti adu nga allon ti panagakar; babaen idi 1634, ti New England ket pagtaenganen babaen dagiti 10,000 a kaadu dagiti Puritano. Ti nagbaetan ti naladaw a panawen ti 1610 ken ti Amerikano a Rebolusion, agarup a 50,000 a naibalbalud ket naipan kadagiti Amerikano a kolonia ti Britania. Iti rugi ti 1614, dagiti Danes ket tinalinaedanda ti baba ti Karayan Hudson, a mairaman ti Baro nga Amsterdam idiay Isla ti Manhattan.
Idi 1674, dagiti Danes ket insinada dagiti teritorioda nga Amerikano iti Inglatera; ti probinsia iti Baro nga Olanda ket pinanaganan idi ti New York. Adu kadagiti baro nga imigrante, nangnangruna ti Abagatan, ket nakontrato nga agserserbi a dagitoy ket dua a pagkatlo kadagiti amin nga imigrante ti Virginia ti nagbaetan ti 1630 ken 1680.[34] Babaen idi buelta ti maika-18 a siglo, dagiti Aprikano a tagabu ket nagbalbalinen a ti kangrunaan a taudan iti napiansaan a panagtrabaho. Iti 1729 a panagbingbingay dagiti Carolina ken ti 1732 a panagkolonia iti Georgia, dagiti sangapulo ket tallo a kolonia ti Britaniko a dagitoy ket ti nagbalin nga Estados Unidos ket napabangonda. Amin dagitoy ket adda ti lokal a gobierno a mabalin ti agbutos para kadagiti kaaduana anawaya a tao, ti panagpaadu to panaruknoy iti taga-ugma a karbengan dagiti Inggles a tao ken ti maysa a kapanunutan iti bukod a panagturay ket nagparugso ti panagsuporta ti republikanismo. Amin dagitoy ket nanglegado ti komersio ti Aprikano a tagabo. Ti kaadu ti gatad dagiti naipasngay, nababa agatad ti pnakatay, ken ti agtaltalinaed nga imigrasion, ti populasion ti kolonia ket napardas a dimakkel. Ti tignay a Kristiano a panagpabaro iti panawen ti 1730 ken 1740s a naamammoan a kas ti Nalatak a Panagriing ket nagsungrod ti panagayat iti relihion ken relihioso a panagwaya. Iti Pranses ken Indiano a Gubat, dagiti puersa ti Britaniko ket tiniliwda ti Kanada manipud kadagiti Pranses, ngem ti prankopono a populasion ket nabati a naisina babaen ti politiko manipud kadagiti akin-abagatan a kolonia. No saan a mairaman dagiti Patmeng nga Amerikano (nadayeg nga ammo kas dagiti "Ameriko nga Indiano"), a dagitoy ket naipatpatalaw, dagita a sangapulo ket tallo a kolonia ket adda idi ti populasion iti2.6 a riwriw idi 1770, agarup a maysa a pagkatlo iti Britania; gangani maysa iti lima nga Amerikano ket dagiti nangisit a tagabu.[35] Ngen ngem suheto ti Britaniko a panagbuisn, dagiti kolonia nga Amerikano ket awananda ti pannakabagi iti Parlamento iti Gran Britania.
Gobierno ken dagiti politiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Estados Unidos ket isu ti kadaanan a sibibiag a pederasion iti lubong. Daytoy ket maysa a batay-linteg a republika ken representatibo a demokrasia, "a ti pangturay ti kaaduan ket timnemplado babaen ti karbengan dagiti minoridad a sinalakniban babaen ti linteg".[36] Ti gobierno ket timtimbengan babaen ti sistema a panagkita ken gantingan nga inpalpalawagan babaen ti Batay-linteg nti Estados unidos, a daytoy ket agserbi a kas ti kangatuan a legado a dokumento iti daytoy a pagilian.[37] Iti Amerikano a pederalista a sistema, dagiti umili ket kadawyan a suheto dagiti tallo nga lessaaad itigobierno, pederal, estado, ken lokal; dagiti rebbeng ti lokal a gobierno ket kadawyan a a biningbingay ti nagbaetan ti kondado ken ti munisipio a gobierno. Iti gangani amina kaso, dagiti ehekutibo ken lehislatibo nga opisial ket mabutosan babaen ti maysa nga adadu ngem maysa a panagbutos dagiti umili babaen dagiti distrito. Awan ti maibagay a pannakabagi iti lessad a pederal, ken wan unay kadagiti nababbaba a lessaad.
Ti pederal a gobierno ket buklen dagiti tallo a sangsanga:
- Lehislatibo: Ti dua a kamara a Kongreso, a buklen ti Senado ken ti Kamara dagiti Pannakabagi, nga agaramid kadagiti pederal a linteg, agdeklara tigubat, agpasingked kadagiti tulag, adda ti bileg iti supot, ken adda ti bileg iti panagidarum, a babaen daytoy ket makaikkat kadagiti agtugtugaw a kameng iti gobierno.
- Ehekutibo: Ti presidente ket isu ti agbilbilin a daulo iti milisia, mabalin nga agbeto lehislatibo a bilbilin sakbay nga agbalinda a linteg, ken mangidutok kadagiti kameng iti Gabinete (suheto ti panagpasingked ti Senado) kendagiti nadumaduma pay nga opisial, nga agtaripato ken mangipatungpal kadagiti pederal a linteg ken annuroten.
- Ukom: Ti Kangatuan a Korte ken dagiti nababbaba a korte ti pederal, a dagiti huesna ket ket naidutokan babaen ti presidente a pasingkedan ti Senado, ket ibuksilanna dagiti linteg ken ibaliktadna dagiti mabirukanna a a saan naibatay ti batay-linteg.
Ti Kamara dagiti Pannakabagi ket addaanda kadagiti 435 nga agbutbutos a kamkamemng, ti tunggal maysa ket agreprepresenta ti maysa a kongresional a distrito para iti dua a tawen a panagturay. Dagiti tugaw ti kamara ket dagiti panakabingay kadagiti estado babaen ti populasion iti tunggal sangapulo a tawen. A kas ti 2000 a senso, pito kadagiti estado ket addaanda ti kabassitan a maysa a panankabagi, bayat a ti California, ti kaaduan ti populasion nga estado, ket addan ti limapulo ket tallo. Ti Senado ket addaan dagiti 100 a kameng nga titunggal maysa nga estado ket addaan ti dua a senador, a nabutosan iti sapasap iti innem a tawen a panagturay; maysa apgkatlo kadagiti tugaw ti Senado ket agbalin a mabutosan iti tunggal maysa a sabali a tawen. Ti presidente ket agserbi ti uppat a tawen a panagturay ken saa amabalin a mabutosan iti adadu ngen dua. Ti presidente ket saan a mabutosan ti dagus a panagbutos, ngem babaaen ti saan a dagus elektoral a kolehio a sistema a dagiti mangikeddeng a butos ket mabingbingay kadagiti estado ken ti Distrito iti Columbia. Ti Kangatuan a Korte, nga indauloan babaen ti Pangulo a Hustisia iti Estados Unidos, ket addaan ti siam a kameng, nga asserbi iti amin a panawen ti panagbiagda.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kadakkelan a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti kangrunaan a siudsiudad iti Estados Unidos, mainayon ti tallo nga kadakkelan ti pagiian ken lubong: Ciudad ti New York, Los Angeles, ken Chicago. Babaen ket lamisaan dagiti duapulo nga kadakkelan a siudad iti Estados Unidos, maibatay iti 2004 nga senso:
Kataoan[urnosen | urnosen ti taudan]
Puli[urnosen | urnosen ti taudan]
Relehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Mapattapatta nga 85 porsiento dagiti Amerikano ket maibilang a Kristiano iti nadumaduma nga klase. Ti mabatbati nga kinse porsiento ket aggapu kadagiti Kinahudio, Islam, Budismo, ken kadagiti awan relihionna.
Kuna ti 2004 nga Gallup poll, kas 44 porsiento dagiti Amerikano ket minagsimba uray maminsan laeng iti lawas. Daytoy ket kadkadaywan kadagiti agnaed ti makuna nga "bible belt" iti umabagatan ken agpatengnga nga es-estado iti E.U.A. Dagiti Baptista ket kadakkelan nga grupo idiay abagatan, santo dagiti Metodista. Dagiti Romano Katoliko ket kaaduan idiay amianan-daya.
Pinagilaksid ti Relihion dagiti Nataengan nga Tattao iti Estados Unidos: 1990 ken 2001 [1]
Amin nga porsiento ket nai-adjust kadagiti tattao nga saan manginagan iti relihionna, manipud 2.3% idi 1990 ket 5.4% idi 2001
Pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Awan ti ofisial a pagsasao iti Estados Unidos nga ikalintegan ti gobierno a pederal. Maipagarup laeng nga Ingles wenno Ingles ti Amerika ti umuna wenno agmaymaysa a pagsasao ti kaaduan a katatao iti pagilian. Isu ti maar-aramat a pagsasao ti gobierno, korte, eskuelaan, midia, ken dadduma pay.
Duapulo ket pito (27) nga estado ket nagpataud iti Ingles kas opisial a lengguaheda, ngem tallo kaniada ti naginagan iti maikadua nga opisial nga pagsasaoda — Hawaii, Louisiana, ken Baro a Mexico, masurot ti Hawayano, Pranses, ken Espaniol ti napili.
Ti Espaniol ket kadakkelan a minoridad a pagsasao, aggapu gamin kadagiti managbaniaga iti Latino nga Amerika ken iti pakasaritaan a dakkel a paset ti Amerika idi, kas agpaabagatan ken agpalaud, ta isuda idi ket bagi ti Méhiko (a nagbagi ti Espania). Sa maysa pay, Espaniol iti umuna nga pagsasao ti Puerto Rico, teritorio ti Estados Unidos.
Ti kangrunaan a pagsasao nga insenial ket Senial a Pagsasao ti Estados Unidos (ASL).
Manipud idi 2004, adda ag-336 nga lengguahe iti Estados Unidos, 176 kaniada ket patneng nga pagsasao iti Amerika, diay pagsasao dagiti Patneng nga Amerikano.
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "U.S. POPClock Projection". U.S. Census Bureau. Ma-automatiko a mapabaro ti karkulo.
- ^ a b c d "Estados Unidos". Internasional a Pondo ti Paguartaan. Naala idi 2011-10-09.
- ^ "OECD Income Distribution Database: Gini, poverty, income, Methods and Concepts". Organisation for Economic Co-operation and Development.
- ^ "Global inequality: How the U.S. compares". Pew Research.
- ^ "Income Distribution and Poverty : by country - INEQUALITY". OECD.
- ^ "2014 Human Development Report Summary". United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi Hulio 27, 2014.
- ^ Adams, J. Q., ken Pearlie Strother-Adams (2001). Dealing with Diversity. Chicago: Kendall/Hunt. ISBN 0-7872-8145-X.
- ^ Dull, Jonathan R. (2003). "Diplomasia iti Rebolusion, aginggana ti 1783", p. 352, chap. iti Ti Kadua ti Amerikano a Rebolusion, ed. Jack P. Greene and J. R. Pole. Maiden, Mass.: Blackwell, pp. 352–361. ISBN 1-4051-1674-9.
- ^ Maddison, Angus (2006). "Pakasaritaan dagiti Estadistika para iti Ekonomia ti Lubong". The Groningen Growth and Development Centre, Economics Department of the University of Groningen. Naala idi 2008-11-06.
- ^ Cohen, Eliot A. (Hulio 2004). "History and the Hyperpower". Foreign Affairs. Naala idi 2006-07-14. "Bariweswes ti Pagilian: Estados Unidos iti Amerika". BBC News. 2008-04-22. Naala idi 2008-05-18.
- ^ "Dagiti kartograpo ket inkabilda ti 'Amerika' iti Mapa idi napalabas a 500 a tawtawen". USA Today. 2007-04-24. Naala idi 2008-11-30.
- ^ "Ti Dokumento ti Linteg ti Wayawaya". Nailian nga Arkibo. Naala idi 2007-06-20.
- ^ McClure, James (2008-06-12). "Pangyuna: Ti Suppiat nga 'Umuna a Kapitolio'". YDR.com. Naala idi 2010-07-26.
- ^ Wilson, Kenneth G. (1993). Ti Columbia a Pagsurotan ti Amerikano nga Ingles. New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan, pp. 27–28. ISBN 0-231-06989-8.
- ^ Zimmer, Benjamin (Nobiembre 24, 2005). "Ti Biag Kadagitoy, Uh, Daytoy Estados Unidos". Unibersidad ti Pennsylvania—Listaan ti Pagsasao. Naala idi Pebrero 22, 2008.
- ^ Lubowski, Ruben; Vesterby, Marlow; Bucholtz, Shawn (Hulio 21, 2006). "AREI a Kapitulo 1.1: Panagusar ti Daga". Serbisio ti Panagsukisok ti Ekonomia. Naala idi Marso 9, 2009.
- ^ "Estados Unidos". Encyclopædia Britannica. Naala idi Marso 25, 2008.
- ^ "Populasion babaen ti sekso, Gatad ti Panagdakkel ti Populasion, Kalawa ti Rabaw ken Densidad". Demographic Yearbook 2005. Dibision dagiti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi Marso 25, 2008.
- ^ "Estados Unidos". The World Factbook. CIA. Septiembre 30, 2009. Naala idi Enero 5, 2010.
- ^ "World Factbook: Tabla a Pagiparisan ti Kalawa ti Pagilian". Yahoo Edukasion. Naala idi Pebrero 28, 2007.
- ^ O'Hanlon, Larry. "Nalatak a Bulkan: Ania ti adda ti sirok ti Yellowstone?". Discovery Channel. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2012-05-25. Naala idi Hunio 13, 2007.
- ^ Perkins, Sid (Mayo 11, 2002). "Bettang ti alipugpug, USA". Siensia a Damdamag. Naidulin manipud ti kasisigud idi Hulio 1, 2007. Naala idi Septiembre 20, 2006.
- ^ Morin, Nancy. "Dagiti vascular a Mulmula iti Estados Unidos". Mulmula. Serbiso ti Nailian a Biolohiko. Naala idi Oktubre 27, 2008.
- ^ "Sangalubongan a Kamudingan dagiti Napilia Patneng a Mula ken Sebbangan ti Ayup iti Estados Unidos". Grupo ti SDI. Pebrero 9, 2001. Naala idi Enero 20, 2009.
- ^ "Dagiti Bilang ti Insekto (Dagiti Sebbangan ken Agmaymaysa)". Instituto ti Smithsonia. Naala idi Enero 20, 2009.
- ^ "Ti Nailaian a Serbisio ti Parke ket Nagirangarang ti Panakainayon ti Dua a Baro a Unit" (Press release). Nailian aSerbisio ti Parke. Pebrero 28, 2006. Naala idi Hunio 13, 2006.
- ^ a b "Pederal a Daga ken dagiti Patakder a Panagtagikua". Komite ti Republikano a Panagadal. Mayo 19, 2005. Naala idi Marso 9, 2009.
- ^ Borreca, Richard (Oktubre 18, 1999). "'Ti Pagtungpalan idi ket Demokrasia para iti Amin". Honolulu Star-Bulletin. Naala idi Pebrero 11, 2012.
- ^ Kitaen ti 8 U.S.C. § 1101(a)(36) ken 8 U.S.C. § 1101(a)(38) Pederal a Kodigo ti Estados Unidos, Tignay ti Imigrasion ken Panakilian. 8 U.S.C. § 1101a
- ^ "Panagbutos ti Presidente idiay Estados Unidos: Maysa a Pangyuna (Panid 7)". Serbiso ti Kongresional a Panagsukisok ti Estados Unidos. Abril 17, 2000. Naala idi Enero 18, 2010.
- ^ Raskin, James B. (2003). Pangsuppiat ti Demokrasia: Ti Kangatuan a Korte Vs. ti Amerikano a Tattao. Londres ken Nueva York: Routledge, pp. 36–38. ISBN 0-415-93439-7.
- ^ "Dagiti Tattao ti Kaamerikaan". Intituto ti Smithsonian, Nailian a l Museo iti Masna a Pakasaritaan. Hunio 2004. Naidulin manipud ti kasisigud idi Nobiembre 28, 2007. Naala idi Hunio 19, 2007.
- ^ Meltzer, D.J. (1992). "Kasano a Pinasakit ni Columbus ti Baro a Lubong: No Apay a dagiti Patneng nga Amerikano ket Madanarda kadagiti Sakit nga insangpet dagiti Europeano a Nagtalinaed?". Baro a Sientista: 38.
- ^ Russell, David Lee (2005). Ti Amerikano a Rebolusion kadagidiay Akin-abagatan a Kolonia. Jefferson, N.C., ken Londres: McFarland, p. 12. ISBN 0-7864-0783-2.
- ^ Blackburn, Robin (1998). Ti Panagaramid ti Baro a Lubong ti Panagtagabu: Manipud ti Barok aginggana ti Moderno, 1492–1800. Londre ken Nueva York: Verso, p. 460. ISBN 1-85984-195-3.
- ^ Scheb, John M., ken John M. Scheb II (2002). Pangyuna ti Amerikano a Sistema ti Legado. Florence, KY: Delmar, p. 6. ISBN 0-7668-2759-3.
- ^ Killian, Johnny H. "Batay-linteg iti Estados Unidos". Ti Opisina iti Sekretario iti Senado. Ti Opisina iti Sekretario iti Senado. Naala idi Pebrero 11, 2012.
Dagiti silpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Estados Unidos iti Wikimedia Commons
- Opisial a Web Portal ti Gobierno ti Estados Unidos Pangirugian a mapan kadagiti sitio ti gobierno
- Kamara Opisial a sitio ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos
- Senado Opisial a sitio ti Senado ti Estados Unidos
- White House Opisial a sitio ti Presidente ti Estados Unidos


text:
Plantilia:Hatnote
Dagiti linaon
- 1 Panagusar
- 2 Plantilia ti Hatnote
- 2.1 Sapasap
- 2.2 Dadduma pay a panagusar (iti titulo)
- 2.2.1 "Daytoy a panid ket maipanggep ti … Para iti dadduma pay a panagusar …"
- 2.2.2 "Kitaen pay…"
- 2.2.3 "Para iti …, kitaen ti …"
- 2.2.4 "Para iti dadduma pay a panagusar, kitaen ti …"
- 2.2.5 "Para dagiti dadduma pay a salaysay …, kitaen ti …"
- 2.2.6 "… naibaw-ing ditoy ti. Para iti dadduma a panagus-usar, kitaen ti …"
- 2.3 Ilasin
- 2.4 "Nangruna nga artikulo: …" kdpy.
- 3 Datos ti plantilia
Panagusar[urnosen ti taudan]
Plantilia ti Hatnote[urnosen ti taudan]
Daytoy ket sapasap a panid no kasano ti agusar kadagitoy a plantilia.
Sapasap[urnosen ti taudan]
{{Hatnote|NAIDUMDUMA A TEKSTO}}→NAIDUMDUMA A TEKSTO
{{Hatnote|Para kadagiti dadduma pay a kaipapanan iti daytoy a banag, kitaen ti [[kdpy…]]}}→Para kadagiti dadduma pay a kaipapanan iti daytoy a banag, kitaen ti kdpy…
{{Rellink|NAIDUMDUMA A TEKSTO}}→NAIDUMDUMA A TEKSTO
Dadduma pay a panagusar (iti titulo)[urnosen ti taudan]
"Daytoy a panid ket maipanggep ti … Para iti dadduma pay a panagusar …"[urnosen ti taudan]
Ti {{Maipapan}} ket isu ti kangrunaan a plantilia para iti panagibagbaga ti dadduma a panagusar.
Paammo. No mausar daytoy iti kangrunaan a nagan ti espasio (main namespace), ti balikas a "panid" kadagiti sumaganad a ngato a paammo ket masukatan babaen ti "artikulo".
{{Maipapan|USAR1}}→Daytoy a panid ket maipanggep ti USAR1. Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno panagusar, kitaen ti Hatnote (panangilawlawag).
{{Maipapan|USAR1||PANID2}}(No ti panangilawlawag a panid ket addaan ti sabali a nagan – Kitaen dayta awan ti linaon na a maikadua a parametro) →Daytoy a panid ket maipanggep ti USAR1. Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno panagusar, kitaen ti PANID2.
{{Maipapan|USAR1|USAR2|PANID2}}(No addaan laeng ti maymaysa a panagusar) →Daytoy a panid ket maipanggep ti USAR1. Para iti USAR2, kitaen ti PANID2.
{{Maipapan|USAR1|USAR2|PANID2|ken|PANID3}}(Dua a pampanid para iti USAR2) →
{{Maipapan|USAR1|USAR2|PANID2#SUBPASET{{!}}PANID2TITULO}}(Ti panagusar ti salamangka a balikas ti
{{!}}ket mangikabil iti silpo iti sabali a titulo) →Daytoy a panid ket maipanggep ti USAR1. Para iti USAR2, kitaen ti PANID2TITULO.
{{Maipapan|USAR1|USAR2|PANID2|USAR3|PANID3|USAR4|PANID4|USAR5|PANID5}}(No addaan kadagiti uppat a panagusar – Nasken nga agaramid ka ti panangilawlawag a panid iti daytoy a paset) →
{{Maipapan|USAR1|USAR2|PANID2|USAR3|PANID3|dadduma pay a panagusar}}(No addaan kadagiti sabsabali a pagalagadan a dadduma a panagusar ken ti maysa a panangilawlawag a panid nga addaan ti kasisigud a nagan – Nasken a ti naudi a nagan ti panid ket saan a mainaganan) →Daytoy a panid ket maipanggep ti USAR1. Para iti USAR2, kitaen ti PANID2. Para iti USAR3, kitaen ti PANID3. Para iti dadduma pay a panagusar, kitaen ti Hatnote (panangilawlawag).
{{Maipapan|USAR1|USAR2|PANID2|USAR3|PANID3|dadduma pay a panagusar|PANID4}}(No addaan kadagiti sabsabali a pagalagadan a dadduma a panagusar ken ti maysa a panangilawlawag a panid nga addaan ti awan a kasisigud a nagan) →
{{Maipapan|USAR1|USAR2|PANID2|USAR3|PANID3|dadduma pay a panagusar|PANID4|ken}}→Daytoy a panid ket maipanggep ti USAR1. Para iti USAR2, kitaen ti PANID2. Para iti USAR3, kitaen ti PANID3. Para iti dadduma pay a panagusar, kitaen ti PANID4 ken Hatnote (panangilawlawag).
{{Maipapan||USAR2|PANID2|USAR3|PANID3|dadduma pay a panagusar}}(No saan a nasken nga ibaga ti kaipapanan iti daytoy nga artikulo/panid – Kitaen ti awan ti linaon na nga umuna a parametro) →Para iti USAR2, kitaen ti PANID2. Para iti USAR3, kitaen ti PANID3. Para iti dadduma pay a panagusar, kitaen ti Hatnote (panangilawlawag).
{{Maipapan|||PANID1|ken|PANID2}}→
- Paammo:
{{Para iti||PANID1|PANID2}}agpataud ti agpadpada a banag.
{{Dadduma a panagusar-paset|USAR}}(panangipalpalawag) →Daytoy a paset ket maipapan iti USAR. Para iti dadduma pay a panagusar, kitaen ti Hatnote (panangilawlawag).
- Paammo: daytoy a ngato a paammo ket agibagbaga ti "paset", imbes a ti "artikulo" wenno "panid".
"Kitaen pay…"[urnosen ti taudan]
{{Kitaen pay|DADDUMA A TOPIKO|DADDUMA A TOPIKO2}}→Kitaen pay: DADDUMA A TOPIKO ken DADDUMA A TOPIKO2
- Paammo: usaren no ti DADDUMA A TOPIKO ket mainaig iti agdama nga artikulo ken addan ti linaonna a panangipalpalawagan.
{{Kitaen pay2|[[DADDUMA A TOPIKO]]|[[DADDUMA A TOPIKO2]]|[[DADDUMA A TOPIKO3]] ken dadduma a teksto}}→Kitaen pay: DADDUMA A TOPIKO, DADDUMA A TOPIKO2, ken DADDUMA A TOPIKO3 ken dadduma a teksto
"Para iti …, kitaen ti …"[urnosen ti taudan]
{{Para iti}} ket mabalin nga usaren imbes iti {{Maipapan}} tapno saan a maiparang iti: Daytoy a panid ket maipapan iti USAR1. ngem daytoy ket mainagananna latta ti umisu a panagusar. Daytoy a langa ket magun-od pay babaen ti panagusar ti awan ti linaonna a parametro iti {{Maipapan}} a kas iti:
- Kas pagarigan:
{{para iti|DADDUMA A TOPIKO|PANID1}}ket kapadpada ti
{{Maipapan||DADDUMA A TOPIKO|PANID1}}(kitaen ti immuna a awan ti linaonna a parametro).
Nupay kasta, nalawlawag no usaren ti {{Para iti}} a plantilia, a ti balikas a "maipapan" ket saan nga agparang iti parapo.
{{Para iti|DADDUMA A TOPIKO}}(pannakaipalpalawag) →Para iti DADDUMA A TOPIKO, kitaen ti Hatnote (panangilawlawag).
{{Para iti|DADDUMA A TOPIKO|PANID1}}→Para iti DADDUMA A TOPIKO, kitaen ti PANID1.
{{Para iti|DADDUMA A TOPIKO|PANID1|PANID2}}→
{{Para iti|DADDUMA A TOPIKO|PANID1|PANID2|PANID3}}→
{{Para iti||PANID1|PANID2}}→
- Sabsabali
A kas iti {{Dadduma pay a panagusar}}.
{{Para iti2|DADDUMA A TOPIKO|NAIDUMDUMA A teksto}}→Para iti DADDUMA A TOPIKO, kitaen ti NAIDUMDUMA A teksto.
"Para iti dadduma pay a panagusar, kitaen ti …"[urnosen ti taudan]
No saan a kayat nga usaren ti atiddog a naibagbaga iti {{Maipapan}}, ti {{Dadduma pay a panagusar}} a plantilia ket mabalin pay nga usaren.
{{Dadduma pay a panagusar}}(pannakaipalpalawag) →Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno panagusar, kitaen ti Hatnote (panangilawlawag).
{{Dadduma pay a panagusar|PANID1}}→Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno panagusar, kitaen ti PANID1.
{{Dadduma pay a panagusar|PANID1|PANID2}}→
"Para dagiti dadduma pay a salaysay …, kitaen ti …"[urnosen ti taudan]
{{Salaysay}} ket us-usaren daytoy ti nailawagan nga estilo. Usaren daytoy kadagiti paset nga addaan ti sabali nga artikulo iti dayta a suheto.
{{Salaysay3}} pakabaelanna ti ania man a teksto kadagiti silpo:
{{Salaysay3|[[artikulo 1]], [[artikulo 2]], ken [[artikulo 3]]|TOPIKO}}→Para kadagiti dadduma pay a salaysay iti TOPIKO, kitaen ti artikulo 1, artikulo 2, ken artikulo 3.
"… naibaw-ing ditoy ti. Para iti dadduma a panagus-usar, kitaen ti …"[urnosen ti taudan]
{{Baw-ing|BAW-ING}}(panakaipalpalawag) →Ti "BAW-ING" ket naibaw-ing ditoy. Para kadagiti dadduma a panagusar, kitaen ti BAW-ING (panangilawlawag).
{{Baw-ing|BAW-ING||PANID1}}→Ti "BAW-ING" ket naibaw-ing ditoy. Para kadagiti dadduma a panagusar, kitaen ti PANID1.
{{Baw-ing|BAW-ING|USAR1|PANID1}}→Ti "BAW-ING" ket naibaw-ing ditoy. Para kadagiti USAR1, kitaen ti PANID1.
{{Baw-ing|BAW-ING|USAR1|PANID1|USAR2|PANID2}}→
{{Baw-ing|BAW-ING|USAR1|PANID1|USAR2|PANID2|USAR3|PAGE3}}→
{{Baw-ing|BAW-ING|USAR1|PANID1|ken|PAPANID2}}→
{{Baw-ing|BAW-ING|USAR1|PANID1|USAR2|PANID2|ken|PANID3}}→
Ilasin[urnosen ti taudan]
"Saan nga iyallilaw iti …"[urnosen ti taudan]
{{Ilasin|PANID1}}→Saan nga iyallilaw iti PANID1.
{{Ilasin|PANID1|PANID2|PANID3|PANID4}}→
{{Ilasin2|TEKSTO}}→Saan nga iyallilaw iti TEKSTO.
"Nangruna nga artikulo: …" kdpy.[urnosen ti taudan]
Ti
{{Nangruna}} ket maus-usar ti panagaramid ti kapukpukan nga estilo, maus-usar daytoy kadagiti kapukpukan a paset ti artikulo nga adda dagiti sabali nga artikulo iti dayta a suheto:
{{Nangruna|Nangruna nga Artikulo}}→Nangruna nga artikulo: Nangruna nga artikulo
{{Nangruna|Nangruna nga Artilulo|Artikulo2}}→Dagiti nangruna nga artikulo: Nangruna nga artikulo ken Artikulo2
{{Kat nangruna|NANGRUNA NGA ARTIKULO}}} →Ti nangruna nga artikulo para iti daytoy a kategoria ket ti NANGRUNA NGA ARTIKULO.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Hatnote
Daytoy ket plantilia para iti panagaramid ti alagaden a hatnote ti Wikipedia. Ti hatnote ket isu ti ababa a nota a maikabil iti ngato ti maysa nga artikulo tapno makaited ti panangilawlawag ti asideg a pakainaigan dagiti termino wenno pakabuklan ti topiko ken mangipalawag kadagiti pagbeddenganna.
Dagiti parametro ti plantilia
Kinaykayat daytoy a plantilia ti nailinia a panagpormat dagiti parametro.


text:
Kanada
Ti Kanada (i/ˈkænədə/) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Amianan nga Amerika a buklen dagiti sangapulo a probinsia ken dagiti tallo a teritorio. Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a paset ti kontinente, daytoy ket maigay-at manipud idiy Atlantiko aginggana idiay Pasipiko ken agpa-amianan a mapan idiay Taaw Artiko. Ti Kanada ket maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong, ken ti sapasap a pagbeddenganna iti Estados Unidos ket isu ti kaatiddogan a pagbeddengan a daga iti lubong.
Ti daga a tattan ket ti Kanada ket tinataengan idin kadagiti napalabas a milenio babaen dagiti nadumaduma nga Aborihen a tattao. Idi rugi ti naladaw a maika-15 a siglo, Dagidi Britaniko ken Pranses a kolonial a ekspedision ket nagsuksukimat, ken kalpasanna ket tinaengan, ti Atlantiko nga a pantar ti rehion. Ti Pransia ket ganganina amin nga insubli dagiti koloniana iti Amianan nga Amerika iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1763 kalpasan ti Pranses ken Indiano a Gubat, nga isu daytoy idi ti teatro ti Amianan nga Amerikano iti Gubat ti Pito a Tawtawen. Idi 1867, iti panagkappon dagiti tallo a kolonia ti Britaniko nga Amianan ngaAmerika babaen ti Konpederasion, ti Kanada ket naporma a kas maysa a pederal a dominio dagiti uppat a probinsia. Dayty ket nangrugian ti panagpadakkel kadagiti probinsia ken dagiti teritorio ken ti maysa a proseso iti panagpaadu ti autonomia, a dimtengan iti 1982 a Tignay ti Kanada.
Ti Kanada ket maysa a pederal nga estado a tinurturayan a kas maysa a parlamentario a demokrasia ken maysa a batay-linteg a monarkia, a ni Reina Isabel II a kas ti daulo ti estado. Ti pagilian ket opisial nga agsasao ti dua ken multikultural iti pederal nga agpang, nga addaan ti populasion iti agarup a 35 a riwriw manipud idi 2013. Ti narang-ay nga ekonomia ti Kanada ket maysa kadagiti kadakkelan iti lubong, a nangruna nga agkamkammatalek kadagiti adu a masna a rekurso ken ti nasayaat a naparang-ay a network dagiti pagtagilakuan, a naipangpangruna iti Estados Unidos, nga adda ti nabayagen nga atiddog ken narikut a relasion.
Ti Kanada ket maysa narang-ay a pagilian, nga adda iti maikasiam a kangatuan ti matgedan iti lubong iti tunggal maysa a tao, ken ti maika-11 a kangatuan a pannakairanggo iti panagrang-ay ti nagtagitaon. Ti Kanada ket mairanggo pay kadagiti kangatuan kadagiti sangalubongan a panagrukod iti edukasion, panagsarsarang ti gobierno, dagiti sibil a kawayaan, kasayaat ti biag, ken kinawaya ti ekonomia. Ti Kanada ket maysa a mabigbig a tengnga a bileg ken maysa a kameng kadagiti sangalubongan a patakder, a mairaman ti G7, G8, G20, NATO, NAFTA, OECD, WTO, Mankomunidad ti Pagpagilian, Francophonie, OAS, APEC, ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[10]
Dagiti linaon
Dagiti probinsia ken teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Departmento iti Katawidan ti Kánada. "Naarian a kanta 'Apo Isalakanmo Ti Reina'". Queen's Printer. Naala idi 2011-05-23.
- ^ Kallmann, Helmut. "Dagiti nailian ken naarian a lanta". Iti Marsh, James Harley. Ensiklopedia dagiti Musika iti Kánada. Historica-Dominion. Naala idi 2011-05-23.
- ^ Tignay dagiti Opisial a Pagsasaot. Pagmalditan ti Teritorio. 2004. p. 4. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-08-09.
- ^ Hail, M; Lange, S (Pebrero 25, 2010). "Pederalismo ken Representasion ti Teiria dagiti Nagipatakder nga Amama: Ti maysa a Panagadadal ti Pannakaipadpada iti Kapanunotan ti Batay-linteg iti Estados Unidos ken Kanada". Publius: ti Warnakan ti Pederalismo 40 (3): 366–388. doi:10.1093/publius/pjq001.
- ^ "Pagorasan ti populasion iti Kanada". Estadistika ti Kanada. Naala idi 2016–02-6.
- ^ "2011 Senso: Populsion ken bilang dagiti pagtaengan". Dagiti Estadistika ti Kanada. 2012-02-08. Naala idi 2012-02-08.
- ^ a b c d "Kanada". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-11-05.
- ^ "GINI index". The World Bank. Naala idi Oktubre 23, 2014.
- ^ "Table 1: Human Development Index and its components". UNDP. Naala idi Oktubre 5, 2014.
- ^ Petersen K (2003) Ti Panagsukisok tapno Maipapudno ti Kanada a kas maysa a Tengnga a Bileg, Disidente a Boses
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pakasaritaan
- Francis, RD; Jones, Richard; Smith, Donald B (2009). Banbaniaga: Ti Pakasaritaan ti Kanada. Nelson Education. ISBN 978-0-17-644244-6.
- Taylor, Martin Brook; Owram, Doug (1994). Canadian History. 1 & 2. Pagmalditan ti Unibersidad ti Toronto. ISBN 978-0-8020-5016-8, ISBN 978-0-8020-2801-3
- Heograpia ken klima
- Stanford, Quentin H, ed. (2008). Canadian Oxford World Atlas (6th nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan (Kanada). ISBN 978-0-19-542928-2.
- Gobierno ken linteg
- Malcolmson, Patrick; Myers, Richard (2009). Ti Kanadiano a turay: Ti Panangiyammo ti Parlamentario a Gobierno idiay Kanada (maika-4 nga ed.). Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-1-4426-0047-8.
- Morton, Frederick Lee (2002). Linteg, politika, ken ti hustisia a proseso idiay Kanada. Frederick Lee. ISBN 978-1-55238-046-8.
- Militar
- Granatstein, JL (2011). Ti Buyot ti Kanada: Pannakigubat ken Panagaywan ti Kappia (2nd nga ed.). Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-1-4426-1178-8.
- Ekonomia
- Hunio 2012 a pakabuklan (PDF). OECD Economic Surveys. 2012. (Listaan dagiti Ekonomiko a Panagsukisok)
- Konsilo dagiti Kanadiano nga Akademia (2012). Ti Kasasaad ti Siensia ken Teknolohia idiay Kanada, 2012. Konsilo dagiti Kanadiano nga Akademia. ISBN 978-1-926558-47-9.
- Demograpia ken dagiti estadistika
- Dagiti Estadistika ti Kanada (2008). Tawen a Libro ti Kanada (CYB) tinawen 1867–1967. Dagiti Pederal a Pablaak (Reina ti Kanada).
- Dagiti Estadistika ti Kanada (Nobiembre 2011). Tawen a Libro ti Kanada. Dagiti Pederal a Pablaak (Reina ti Kanada). Katologo Blng. 11-402-XWE (ISSN 0068-8142).
- Kultura
- Andrew Cohen (Mayo 8, 2007). Ti Di pay Nalpas a Kanadiano: Ti Tattao a datayo. McClelland & Stewart. ISBN 978-0-7710-2181-7.
- Magocsi, Paul R (1999). Ensiklopedia ti tattao ti Kanada. Kagimongan ti Ontario, Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-0-8020-2938-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Kanada iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Kanada manipud iti Wikivoyage (Ingles)
- Kitaen ti Kanada iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Opisial a website ti Gobierno ti Kanada
- Kanada
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1867
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
1956
Ti tawen idi 1956 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Domingo (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra AG).
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 29 – Elpidio Quirino, maika-6 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1890)
- Abril 30 – Alben W. Barkley, maika-35 a Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1877)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1956 iti Wikimedia Commons


text:
Oslob, Cebu
Ti Oslob ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Oslob ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.[2]
- Alo
- Bangcogon
- Bonbon
- Calumpang
- Canangca-an
- Cañang
- Can-ukban
- Cansalo-ay
- Daanlungsod
- Gawi
- Hagdan
- Lagunde
- Looc
- Luka
- Mainit
- Manlum
- Nueva Caceres
- Poblacion
- Pungtod
- Tan-awan
- Tumalog
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Visayas (Ingles) naala idi 25 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Johannes Vilhelm Jensen
Ni Johannes Vilhelm Jensen, idiay Dinamarka ket kankanayon a tinawtawagan a kas ni Johannes V. Jensen, (20 Enero 1873 – 25 Nobiembre 1950) ket maysa idi a Danes a mannurat, a kankanayon a naipanunotan a kas ti immuna a kalatakan a Danes a mannurat ti maika020 a siglo. Isu ket nagunggunaa ti Premio Nobel iti Literatura idi 1944. Maysa kadagiti kabsatna a babai, a ni Thit Jensen, ket maysa paya a nadayeg a mannurat ken maysa a lokal, ken sagpaminsan a kontrobersial, a nasap a pemenista.


text:
Mobo, Masbate
Ti Mobo ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mobo ket politikal a nabingbingay iti 29 a barbaranggay.[2]
- Baang
- Bagacay
- Balatucan
- Barag
- Dacu
- Fabrica
- Guintorelan
- Holjogon
- Lalaguna
- Lomocloc
- Luyong Catungan
- Mabuhay
- Mandali
- Mapuyo
- Marintoc
- Nasunduan
- Pinamalatican
- Pinamarbuhan
- Poblacion Dist. I
- Poblacion Dist. II
- Polot
- Sambulawan
- Santa Maria
- Sawmill
- Tabuc
- Tugawe
- Tugbo
- Umabay Exterior
- Umabay Interior
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Masbate". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Plantilia:Angkla
Ti {{Angkla}} a plantilia ket agikabil ti maysa wenno ad-adu pay a HTML nga angkla. Ti lokasion ket maisilpo no usaren ti
[[#link|...]] a panagsurat.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
1.
{{angkla|foo}}
- ket maisilpo a kastoy [[#foo|...]] iti isu met laeng nga artikulo,
- wenno maisilpo a kastoy [[nagan ti artikulo#foo|...]] manipud kadagiti sabali nga artikulo ken manipud kadagiti baw-ing.
2. Ti angkla ket kasayaatan a mausar a panangisilpo iti uneg ti artikulo ngem ti panag-usar iti titulo ti paset. Kas pagarian,
==
{{angkla|foo}}Titulo ti paset ==
- Ditoy, ket agsilpo iti [[nagan ti artikulo#foo]] ket umisu latta uray no mapanaganan ti paset.
3. Daytoy ket mabalin ti agaramid iti sangapulo nga angkla iti maysa a panagtawag. Kas pagarigan,
{{angkla|foo|bar|baz}}
- agaramid ti tallo nga angkla a maisilpo iti [[#foo]], [[#bar]] ken [[#baz]].
- No inaganan ti sangapulo nga angkla addanto biddut nga agparang.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Angkla
Ti plantilia ti {{angkla}} ket agikabil ti maysa wenno adadu nga angkla ti HTML iti maysa a panid. Dagitoy a lokasion ket mabalin a maisilpo babaen ti panag-usar ti eskritu ti [[#lokasion|…]]. Dagiti parametro ditoy ket naikabil a pagnam-ayan; awan ti nasken nga usaren a nagan dagiti parametro.
Dagiti parametro ti plantilia
Kinaykayat daytoy a plantilia ti nailinia a panagpormat dagiti parametro.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Max Planck
Ni Max Karl Ernst Ludwig Planck, ForMemRS[1] (Abril 23, 1858 – Oktubre 4, 1947) ket maysa idi nga Aleman a teoretikal a pisiko a nangirugi ti kuantum a teoria, a nagabakanna ti Premio Nobel iti Pisika idi 1918.[2]
Ni Planck ket nakaaramid kadagiti adu a kontribusion ti teoretikal a pisika, ngem ti naipammadayaw kaniana ket ti papelna a kas ti nangrugi ti kuantum a teoria. Daytoy a teoria ket nangrebolusionario ti pannakaawat ti tao ti atomiko ken subatomiko a pamay-an, a kas ti panagrebolusionario ti pannakaawat ti limbang ken panawen ti teoria ti relatibidad ni Albert Einstein. No maitipon dagitoy dua, buklenda dagiti kammasapulan a teoria ti maika-20 a a siglo a pisika. Dagitoy dua ket nangiturong ti nagtagitaon ti mangbaliw kadagiti nararaeman a pilosopiko a pammati, ken nangiyeg kadagiti industrial ken militar a pannakaipakat a pagbanagan kadagiti adu nga aspekto ti moderno a biag.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Born, M. (1948). "Max Karl Ernst Ludwig Planck. 1858–1947". Obituary Notices of Fellows of the Royal Society 6 (17): 161–126. doi:10.1098/rsbm.1948.0024.
- ^ Ti premio Nobel iti Pisika1918. Nobelprize.org. Naala idi 2011-07-05.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aczel, Amir D. Entanglement, Kapitulo 4. (Penguin, 2003) ISBN 978-0-452-28457-9
- Heilbron, J. L. (2000). Ti dilema ti agtaktakder a tao: Ni Max Planck ken dagiti gameng ti Aleman a Siensia. Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. ISBN 0-674-00439-6.
- Pickover, Clifford A. Ni Arkimedes aginggana kenni to Hawking: Dagiti Linteg ti Siensia ken dagiti Nalatak nga Isip ti Likudan Dagitoy, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2008, ISBN 978-0-19-533611-5
- Rosenthal-Schneider, Ilse Kinapudno ken Sientipiko a kinapudno: Pannakisinnarita kenni Einstein, von Laue, and Planck (Estado nga Unibersidad ti Wayne, 1980) ISBN 0-8143-1650-6
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Max Planck iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Max Planck iti Wikiquote (Ingles)


text:
Panagkukua
Ti panagkukua ket isu ti sakup kadagititignay ken dagiti kadkadawyan nga ugali babaen dagiti organismo, dagiti [[sistema], wenno dagiti parbo nga entidad a makuyog kadagiti bukodda nga enbironmento, a mairaman dagiti dadduma asistema wenno dagiti organismo nga adda ken ti pay pisikal nga enbiromento. Daytoy ket isu ti panagsungbat iti sistema wenno organismo kadagiti nadumaduma a panangitignay wenno maar-aramid, urayno dayto ket akin-uneg wenno akin-ruar, [[siaammo]wenno saan a siaaammo, nalawag wenno saan a nalawag, ken boluntario wenno saan a boluntario.


text:
Rembrandt
Ni Rembrandt Harmenszoon van Rijn (Panangibalikas nga Olandes: [ˈrɛmbrɑnt ˈɦɑrmə(n)soːn vɑn ˈrɛin], 15 Hulio 1606[1] – 4 Oktubre 1669) ket maysa idi a Olandes a pintor ken agkitkitikit. Isu ket sapasap a naipanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a pintor ken agprenprenta iti Europeano a pakasaritaan ti arte ken ti kangrunaan iti Olandes a pakasaritaan.[2] Dagiti naiparawadna iti arte ket dimteng idi paset ti panawen nga adda dagiti adu a kinabaknang ken kultural a nagun-odan a tinawtawagan dagiti historiador a ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda nga idi ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda a pinintaan, urayno ti adu a pamay-an ketalthough in many ways antitetiko iti Barok nga estilo a nagituray ti Europa, nga idi ket prolipiko unay ken napabpabaruan.
Isu ubing ket nakagun-oden ti panakaballigi a kas maysa nga agpinpinta ti retrato, dagiti sumaksakbay a tawtawen ni Rembrandt ket namarkaan kadagiti didigra ken pinansia apanagrigrigat. Urayno kastoy dagiti kinitikit ken pinintaanna ket nadayeg kadagiti amin a kabibiagna, ti dayawna a kas maysa nga artista ket nangato latta,[3] ken para kadagiti duapulo a tawen isu ket nagisursuro kadagiti nangruna nga Olandes a pintor.[4] Ti kalatakan a pinartuat a panagballigi ni Rembrandt ket naipangpangruna a naipakita kadagiti retrato dagiti kontemporariona, dagiti bukod aretrato ken dagiti panangiladawan kadagiti buya manipud ti Biblia. Dagiti kinabukbokadanna a retrato ket mangporma ti naisalsalumina ken nadekket a biograpia, a ti daytoy nga artista ket ket sinukimatna ti bagina nga awan ti palangguad ken ti adda a kapalaluan a kapasnek.[2]
Dagiti pinintaanna ken dagiti prenta isu ket nangipakpakita ti pannakaaamo iti klasiko nga ikonograpia, nga isu ket nangsukog tapno makaikabil kadagiti kamasssapulan ti bukodna a panakasanay; isu nga, ti panangiladawanna ti maysa a buya ti biblia ket nagipakaammo ti kaamuan ni Rembrandt iti naisangsangay a testo, ti panagiramanna ti klasiko nga aramid, ken dagiti panagpalpaliiwna ti Hudio a populasion ti Amsterdam.[5] Gapu ti panangiriknanan ti kasasaad ti nagtagitaon, isu ket tinawtawagan idi a "maysa kadagiti nalatak a propeta ti sibilisasion."[6]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Wenno mabalin nga 1607 a kas idi 10 Hunio 1634 a kinabukbukonna a tinunton nga isu ket agtawen ti 26. Kitaen ti Is the Rembrandt Year being celebrated one year too soon? One year too late? and (Olandes) J. de Jong, Rembrandts geboortejaar een jaar te vroeg gevierd para kadagiti taudan a maipanggep ti tawen a panakaipasngay ni Rembrandt, a naipangpangruna ti panagsuporta idi 1607. Nupay kasta adu kadagiti nagtaudan nga agtultuloy nga agus-usar ti 1606.
- ^ a b Gombrich, p. 420.
- ^ Gombrich, p. 427.
- ^ Clark, p. 203.
- ^ Clark, pp. 203–4.
- ^ Clark, p. 205.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Rembrandt iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Tl
{{[[Plantilia:{{{1}}}|{{{1}}}]]}}
Ti plantilia ti silpo ti plantilia (template link) ket simple a macro plantilia nga inus-usar a mangipakita ti nagan ti plantilia a kas silpo a napalikmutan kadagiti pangrikep, tapno maipakita no kasano a maipakita ti nagan ti plantilia no mausar iti kodigo. Daytoy ket nagruna a maus-usar ti pagsursuruan ken dokumentasion. Ti ababa a kas pagarigan ket ti ti kodigo ti:
-
{{Tl|Kaspagarigan}}
-
- ket agpataud ti
- {{Kaspagarigan}}
Ti narikrikut a pannakaidumduma ket naipalawag dita baba.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Tl
Daytoy a plantilia ket agiparang ti nagan ti plantilia a kas silpo a napalikmutan kadagiti pangrikep, tapno maipakita no kasano a maipakita ti nagan ti plantilia no mausar iti kodigo. Daytoy ket nagruna a maus-usar ti pagsursuruan ken dokumentasion.
Dagiti parametro ti plantilia
Kinaykayat daytoy a plantilia ti nailinia a panagpormat dagiti parametro.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
{{tlg}} ket isu ti kaaduan a kadawyan, mangpalubos daytoy ti ania man a panaglalaok ti estilo ti teksto ken/wenno dagiti pagpilian ti estilo ti silpo.
2 = Mangpawil ti panagbalkot ti teksto babaen ti panangikabil daytoy iti uneg dagiti etiketa ti
... .
- Pannakaipada ti estilo
- {{tlf|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti… {{Kaspagarigan|उदाहरण}}
- {{tld|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti… {{Kaspagarigan|उदाहरण}}
- {{tlc|Kaspagarigan|उदाहरण}} …agiparang ti…
{{Kaspagarigan|उदाहरण}}
- Deskripsion para iti parametro
- {{para|name|{{var|pateg}}}} …agiparang ti…
|name=pateg
- {{para|name|{{varserif|pateg}}}} …agiparang ti…
|name=pateg
- {{tlx|Kaspagarigan|first parameter{{=}}umuna apateg}} …agiparang ti…
{{Kaspagarigan|first parameter=umuna a pateg}}
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{para}}


text:
San Quintin, Pangasinan
Ti San Quintin ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Quintin ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.[2]
- Alac
- Baligayan
- Bantog
- Bolintaguen
- Cabangaran
- Cabalaoangan
- Calomboyan
- Carayacan
- Casantamarian
- Gonzalo
- Labuan
- Lagasit
- Lumayao
- Mabini
- Mantacdang
- Nangapugan
- San Pedro
- Ungib
- Poblacion Zone I
- Poblacion Zone II
- Poblacion Zone III
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Damdamag
Ti damdamag (Ingles: news) ket isu ti komunikasion ti napili a[1] pakaammo kadagiti agdama a paspasamak nga inrangarang babaen ti maimaldit, maiwaragawag, Internet, wenno ti maibaga ti maikatlo a partido wenno makabuybuya a masa.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda maysa a tao a nagitunton a ti Ingles a balikas a "news" (Ilokano: baro) ket naparang-ay idi maika-14 a siglo a kas ti naipangpangruna a panagusar ti ad-adu ngem maysa a porma ti "new".[2] Iti Tengnga nga Ingles, ti kapadpada ti balikas idi ket ti newes, a kasla ti Pranses a nouvelles ken ti Aleman a neues. Adda pay dagiti maipadpada a nagrang-ay a mabirukan iti sasao nga Eslabo – ti Tseko ken ti Eslobako a noviny (manipud ti nový, "baro"), ti kognato a Polako ti nowiny ken Ruso a novosti – ken ti sasao a Keltiko: ti Gales newyddion (manipud ti newydd) ken ti Korniko nowodhow (manipud ti nowydh).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Shirkey, Clay (2008). Here Comes Everybody. Penguin. p. 64-328. ISBN 978-1-59420-153-0.
- ^ "Online Etymology Dictionary". Online Etymology Dictionary. Naala idi 7 Hulio 2012.


text:
Pantabangan, Nueva Ecija
Ti Pantabangan ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pantabangan ket nabingbingay a politikal iti 14 a barbaranggay.[2]
- Cadaclan
- Cambitala
- Conversion
- Ganduz
- Liberty
- Malbang
- Marikit
- Napon-Napon
- Poblacion East
- Poblacion West
- Sampaloc
- San Juan
- Villarica
- Fatima
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Mabuhay, Zamboanga Sibugay
Ti Mabuhay ket maysa a maika-4 a klase klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga Sibugay iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mabuhay ket nabennebenneg iti 18 a barbaranggay.[2]
- Abunda
- Bagong Silang
- Bangkaw-bangkaw
- Caliran
- Catipan
- Kauswagan
- Ligaya
- Looc-Barlak
- Malinao
- Pamansaan
- Pinalim (San Roque)
- Poblacion
- Punawan
- Santo Niño (Caliran)
- Sawa
- Sioton
- Taguisian
- Tandu-Comot (Katipunan)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Peninsula ti Zamboanga (Ingles) naala idi 1 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Zamboanga Sibugay". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Adlai Stevenson I
Ni Adlai Ewing Stevenson I (Oktubre 23, 1835 – Hunio 14, 1914) ket isu idi ti Kongresista manipud idiay Illinois. Isu ket nadutokan a Katakunaynay a Administrador ti koreo Heneral ti Estados Unidos idi panawen ti immuna nga administrasion ni Grover Cleveland (1885–1889), idi iisu ket nagikkat kadagiti adu nga agob-obra ti koreo a Republikano ken sinukatanna idia kadagiti Taga-abagatan a Demokrata. Daytoy ti nakagunodanna kadagiti gimmura ititinengtengngel ti Republikano a Kongreso, ngem nakaaramid kaniana a paborito a kaduana a timmarayan ni Grover Cleveland idi 1892, kenisu ti nagbalin a maika-23 a Bise Presidente iti Estados Unidos.
Ii adda ti opisina, isu ket nagsuporta panangiduron ti nawaya a papirak a naisuppiat ti balitok a pagalagadan a lallaki a kas ni Cleveland, ngem isu ket naipammadayawan ti panagiturayna ti nadayaw, kenpraised for ruling in a dignified, ken saan a kimmadduaan nga ugali.
Idi 1900, isu ket timmaray para iti Bise Presidente kenni William Jennings Bryan.[1] Nupay isu ket napaay,isu ti immuna a dati a presidente a nangabak ti nominasion manen para iti puesto ti sabali a kandidato ti Presidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Baker, Jean H. (1996). Dagiti Stevenson: Biograpia ti Maysa a Pamilia ti Amerikano. New York: W. W. Norton & Co. ISBN 0-393-03874-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Kategoria:Adlai E. Stevenson iti Wikimedia Commons


text:
Alpabeto a Tagbanwa
Ti Tagbanwa, a makunkuna pay nga Apurahuano, ket maysa kadagiti patneng a panagsurat idiay Filipinas. Ti pagsasao a Tagbanwa, ket maysa a Sasao nga Austronesio, nga addaan kadagiti 8, 000 nga agsasao idiay katengngaan ken amianan a rehion iti Palawan, matmatayen daytoy a pagsasao, ngamin ket dagiti kaputotan ti ub-ubbing iti Tagbanua agadadalda iti Cuyonon ken Tagalog.
Dagiti linaon
Nagtaudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sinuratan a Tagbanwa ket inus-usar idiay Filipinas aginggana idi maika-17 a siglo. Asideg a maikabagian ti Baybayin, namatmati a naggapu iti sinuratan a Kawi iti Java, Bali ken Sumatra, a dagitoy ket, nagtaud met iti sinuratan a Pallava, maysa kadagiti sinuratan ti akin-abagatan nga India a nagtaud iti Brahmi.[1]
Dagiti langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tagbanwa ket maysa nga agus-usar ti tanda nga alpabeto a ti tunggal maysa a konsonante ket addaan iti bokal nga /a/. Dagiti sabali pay a bokal ket nainagananda iti sabsabali a letra, iti marka wenno tan-tanda. No ti bokal ket agparang nga umuna kadagiti balikas wenno maysa a bukodda, itakderan da dagiti sabsabali a letra.
Ti Tagbanwa ket kadawyan a naisurat iti kawayan iti agtakder a tukol manipud iti baba a mapan iti ngato ken agpakanigid a mapan iti kanawan. Daytoy nabasbasa a nakailad a linia manipud iti kanigid a mapan iti kanawan.[1]
Unicode[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tagbanwa a sinuratan ket nainayon iti Pagalagadan ti Unicode idi Marso, 2002 iti naipablaak a bersion a 3.2.
Ti Unicode ti Tagbanwa ket U+1760–U+177F. Ti maris a dapo ket agituldo kadagiti saan a nainaganan a punto ti kodigo:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Omniglot: Tagbanwa. Naala idi Agosto 28, 2008.


text:
Corregidor
Ti Isla ti Corregidor, lokal a matawtawagan nga Isla ng Corregidor, ket maysa nga isla a mabirukan idiay sumrekan iti Luek Manila idia abagatan a laud a paset iti Isla ti Luzon idiay Filipinas. Gapu ti lokasion daytoy, ti Corregidor ket maysa idi a pagsammakedan nga addaan dagiti pantar nga artileria ken dagiti pagbala a magasina tapno masalakniban ti sumrekan iti Luek ti Manila ken ti Siudad ti Manila, manipud kadagiti panagraut dagiti kabusor a pakigubat a bapor no mapagteng iti gubat. Mabirukan daytoy ti 48 kilometro (30 mi), ti Manila ken isun ti kadakkelan a siudad ket ti kangrunaan a pagsangladan a idiay Filipinas kadagiti napalabas a siglo manipud kadagiti panagturay iti Espana, ti Estados Unidos, ken ti Hapon ken kalpasan ti pannakabangon iti Republika iti Filipinas idi 1946.
Ti Corregidor a (Kota Mills) ket isu ti kadakkelan kadagitoy nga is-isla a nangbukel ti panagsalaknib ni puerto iti Luek ti Manila a mairaman ti Isla ti El Fraile (Kota Drum), Isla ti Caballo (Kota Hughes) ken Isla ti Carabao (Kota Frank), a dagitoy ket napasammakedan idi panawen ti panagsakup dagiti Amerikano iti daytoy a pagilian. Daytoy nga isla ket nagyanan pay ti maysa a bassit a milisia a pagsangladan ti eroplano, a kas paset ti panagsalaknib.
Idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Corregidor maysa kadagit ikangrunaan a lugar iti panawen ti panagraut ken panagwaya iti Filipinas manipud kadagiti puersa ti Hapon. Adu ti pannaka-bomba daytoy a lugar iti gibus a paset iti daytoy a gubat, dagiti nadadaen a banbanag ket naibati iti daytoy nga isla tapno agserbi a kas milisia a panaglagip kadagiti Amerika, Filipino ken Hapon a soldado a nagserbi ken natay iti daytoy nga isla. Ti Corregidor ket maysa kadagiti kangrunaan a pakasaritaan ken turista a lugar-lugar iti daytoy a pagilian.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Corregidor ket naam-ammuan pay a kas ti "Ti Bato" gapu kadagiti kabatuan a ladawan ti daga ken dagiti adu a pagsammakedan iti daytoy nga isla . Ti paraigidna ket naisukog a kasla bayyék a ti ipusna ket agpadaya. No mairaman ti Isla ti Caballo (a naisanglad ti agarup a 2000 metro iti murdong ti ipusna), ti Corregidor ket bingbingayenna ti sumrekan iti Luek Manila iti Amianan ken Abagatan a Kanal. ti Corregidor ken dagiti napasammakedan nga is-isla ket masakupan babaen ti panagturay iti probinsia iti Cavite.
Daytoy nga isla ket agarup a 6.5 kilometro (4.0 mi) ti kaatiddogna, ken agarup a 2.0 milmilia (3.2 km) ti kalawa na iti kalawaan a murdong nga addan ti dagup a kalawa ti daga ti agarup a 900 hektaria (2,200 akre) wenno agarup a 3 kuadrado milia (7.8 km2). Daytoy nga isla ket nabingbingay iti nadumduma a paset:
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Corregidor iti Wikimedia Commons
- Maysa a Panagtaldiap iti Biag idiay Corregidor Sakbay ti WWII Paset 1
- Maysa a Panagtaldiap iti Biag idiay Corregidor Sakbay ti WWII Paset 2Pa
- Babaen ti Bilin ni Komandante Kline
- Ti Corregidor Idi ken Tattan
- Dagiti Pagsammakedan iti Luzon
- Ft. Drum (Isla ti El Fraile)
- Dagiti Panorama a retrato iti Corregidor
- Dagiti Retrato iti Corregidor - MacArthur Memorial
- Napasindayag Kami a Kumablaaw! (1943) : Panaka-drama a pelikula ti Panawe ti Gubat


text:
Papa Sixto IV
Ni Papa Sixto IV (21 Hulio 1414 – 12 Agosto 1484), naipasngay idi a kas ni Francesco della Rovere, ket isu ti Papa manipud idi 1471 aginggana idi 1484. Dagiti nagun-odanna a kas ti Papa ket mairaman ti pannkabangon ti Sistina a Kapilia; dagiti grupo ti artista nga inurnosna ket nangipayuna ti Nasap a Renasimiento idiay Roma nga adda ti immuna a maestra obra ti baro nga artistiko a panawen ti siudad, dagiti Batikano nga Arkibo. Ni Sixto ket nagpaadu pay kadagit ahenda ti Espaniol a Panagala ken nangibabawi kadagiti bilin ti Konsilo ti Konstansa. Isu ket naindayegan para iti kina-neopotismona ket kinabukbukodan a nairaman iti di naidayegan a Pazzi a Pannakikumplot.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lauro Martines, Abril A dARA: tI Florencia ken ti Kumplot a Suppiat ti Medici, Oxford: Unibersidad ti a Pagmalditan, 2003, pp. 150–196.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Sixto IV iti Wikimedia Commons


text:
Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat
Ti Senator Ninoy Aquino ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Sultan Kudarat iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Senator Ninoy Aquino ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.[2]
- Banali
- Basag
- Buenaflores
- Bugso
- Buklod
- Gapok
- Kadi
- Kapatagan
- Kiadsam
- Kuden
- Kulaman
- Lagubang
- Langgal
- Limuhay
- Malegdeg
- Midtungok
- Nati
- Sewod
- Tacupis
- Tinalon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Sultan Kudarat". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Soccsksargen (Ingles) naala idi 3 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Sultan Kudarat". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro
Ti testo ti "????" ket di naikaskaso
Saan a kasla dagiti adu a plantilia ti Wikipedia , dagiti dakamat ti CS1 ket saanda nga agusar ti saan a nanaganan wenno dagiti pangipuesto a parametro. No ti dakamat ket aglaon ti testo ti nagbaetan ti nakatakder a baras ken dayta a testo ket saan nga aglaon ti agpada a senial (=), ti CS1 ket saanna nga ikaskaso ti testo ket ireportana ti biddut. Daytoy ket agpayso urayno ti testo ket isu ti nagan ti husto a parametro.
Daytoy a biddut ket mabalin pay a gapuanan babaen dagiti sitatakder a baras a paset dagiti URL wenno dagiti titulo. No dagiti sitatakder a baras ket rumsua kadagiti URL, sukatan ti tungngal maysa a nakatakder a baras iti
%7c. No dagiti nakatakder a baras ket rumsua kadagiti pateg ti parametro a saan a dagiti URL, sukatan ti tungngal maysa a nakatakder a baras iti
|.
Ti mangsolbar iti daytoy a biddut, ikkaten dagiti sobra, agnayon ti '=', agnayon ti maysa a maitutop a nagan ti parametro tapno makompleto ti parametro, wenno mapasayaat a maikodigo dagiti nakatakder a baras kadagiti URL ken dagiti titulo.
Dagiti panid nga addaan ti kastoy a biddut ket automatiko a maikabil iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid iti espasio ti Agar-aramat, Tungtungan, Agar-aramat tungtungan, Wikipedia tungtungan, Papeles tungtungan, Plantilia tungtungan, Tulong tungtungan, Kategoria tungtungan, Modulo tungtungan, ken MediaWiki tungtungan ket saan a mairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Pampanid iti kategoria "Pampanid nga addaan kadagiti dakamat nga agus-usar kadagiti saan a nainaganan a parametro"
Dagiti sumaganad a 5 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 5 a dagup.


text:
Kabugao, Apayao
Ti Kabugao ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Apayao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Kabugao ket nabingbingay a politikal iti 21 a barbaranggay.[2]
- Badduat
- Baliwanan
- Bulu
- Dagara
- Dibagat
- Cabetayan
- Karagawan
- Kumao
- Laco
- Lenneng (Liyyeng)
- Lucab
- Luttuacan
- Madatag
- Madduang
- Magabta
- Maragat
- Musimut
- Nagbabalayan
- Poblacion
- Tuyangan
- Waga
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Apayao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Apayao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Rehion ti Chūgoku
Ti Rehion ti Chūgoku (中国地方 Chūgoku-chihō?), naam-ammuan pay a kas ti rehion ti San'in-San'yō (山陰山陽地方 San'in san'yō-chihō?), ket isu ti akin-laud unay a rehion iti Honshū, ti kadakkelan nga isla iti Hapón. Buklenna daytoy dagiti prepektura iti Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori ken Yamaguchi.[1] Addaan daytoy ti populasion ti agarup a 7.8 a riwriw.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "Chūgoku" iti Ensiklopedia tiHapón iti Liblibro ti Google. p. 127.
- ^ Chugoku Electric Power, prepektura a panagtaldiap


text: Ni Jejomar "Jojo" Cabauatan Binay, Sr. (naipasngay idi Nobiembre 11, 1942), ket ammo pay a kas ni Jojo Binay wenno VPNay, ket mays a Pilipino a politiko nga isu ti agdama ken maika-15 a Bise Presidente ti Filipinas manipud idi 2010. Isu ket dati a, Mayor iti Siudad ti Makati manipud idi 1986 aginggana idi 1998 ken manen idi 2001 aginggana idi 2010. Isu pay ti Presidente ti Nagkaykaysa a Suppiatan (UNO), Presidente ti Partido Demokratiko Pilipino-Lakas ng Bayan (PDP-Laban), Mangipangulo ti Asia-Pasipiko a Rehion a Komite ti Eskawt, ken ti Presidente iti Eskawt dagiti Lallaki iti Filipinas.


text:
Urbiztondo, Pangasinan
Ti Urbiztondo ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Urbiztondo ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.[2]
- Angatel
- Balangay
- Batangcaoa
- Baug
- Bayaoas
- Bituag
- Camambugan
- Dalangiring
- Duplac
- Galarin
- Gueteb
- Malaca
- Malayo
- Malibong
- Pasibi East
- Pasibi West
- Pisuac
- Poblacion
- Real
- Salavante
- Sawat
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text: 1Idi makatakdangkamin a sikakaradkad, naammoanmi a Malta ti nagan ti puro a sinangladanmi. 2Napintas ti panangsangaili kadakami dagiti agnaed sadiay. Impasgedandakam iti paginudoan. Nalam-ek ngamin ket mangrugin nga agtudo. 3Nangurnong ni Pablo iti sangabakruy a kayo, ket insungrodna iti apuy. Gapu iti pudot, rimmuar ti maysa a karasaen ket tinukkawanna ti ima ni Pablo. 4Idi makita dagiti umili ti uleg a nakabitin iti ima ni Pablo, kinunada iti maysa ken maysa, “Awan duadua a mammapatay daytoy a tao. Nakalasat iti baybay, ngem saan nga ipalubos ti hustisia nga agbiag.” 5Ngem inwarsi ni Pablo ti uleg iti apuy, ket awan ti nakaan-anoanna. 6Inurayda a lumteg ti bagina wenno kellaat a matuang ket matay, ngem idi awan maurayda a mapasamak kenkuana, nagbalbaliw ti panunotda ket kinunada a maysa a dios ni Pablo. 7Publio ti nagan ti pangulo iti dayta a puro. Asideg iti ayanda ti sumagmamano a taltalon ni Publio. Tallo nga aldaw a siraragsak a nangsangaili kadakami. 8Nairana nga aggurigor ken agsika ti ama ni Publio. Simrek ni Pablo iti siled ti masakit. Nagkararag sana impatay dagiti imana ket pinaimbagna. 9Idi mapasamak daytoy, immay met dagiti amin a masakit iti puro ket napaimbagda. 10Adu ti intedda a sagut kadakami. Idi agluaskamin, pinabalonandakami kadagiti masapsapulmi iti biahe. 11Kalpasan ti tallo a bulan, limmugankam iti “Singin a Dios,” maysa a barko a naggapu idiay Alejandria ken nagpundo iti dayta a puro iti kalam-ekna. 12Simmangladkam iti siudad ti Siracusa. Nagyankami sadiay iti las-ud ti tallo nga aldaw. 13Manipud sadiay, intuloymi ti naglayag ket dimtengkam idiay Regio. Kabigatanna, adda angin a naggapu iti abagatan ket iti maikadua nga aldaw, simmangpetkam idiay Puteoli. 14Nakasarakkami sadiay iti sumagmamano a kakabsat iti pammati, ket inawisdakami a makipagtaeng kadakuada iti makalawas. Kamaudiananna, dimmanonkam idiay Roma. 15Nadamag dagiti kakabsat sadiay ti maipapan kadakami ket immaydakami sinabat idiay Plasa ni Appio ken kasta met idiay Tres Tabernas. Idi makita ida ni Pablo, nagyaman iti Dios ket napapigsa ti pakinakemna. 16Idi sumangpetkam idiay Roma, napalubosan ni Pablo nga agwaywayas iti sabali a balay a guardiaan ti maysa a soldado. 17Kalpasan ti tallo nga aldaw, inawisna dagiti pangulo a Judio iti siudad tapno agtataripnongda. Idi naummongdan, kinunana kadakuada, “Kakabsatko! Nupay awan inaramidko a maibusor kadagiti kailiantayo wenno kadagiti ugali a tinawidtayo kadagiti kapuonantayo, pinabaluddak dagiti Judio idiay Jerusalem ket nayawatak kadagiti pannakabagi ti gobierno Romano. 18Kalpasan ti pannakausigko, mawayawayaanak koman gapu ta awan met nasarakanda nga inaramidko a rumbeng a pakadusaak a matay. 19Ngem idi madi dagiti Judio, kapilitan a nagkamangak iti Emperador, uray no awan pangidarumak kadagiti kailiak. 20Daytoy ti gapuna a kayatkayo a makita ken makasao, ta nakawaranak gapu kenkuana a namnama dagiti tattao ti Israel.” 21Kinunada kenkuana, “Awan naawatmi a sursurat a naggapu idiay Judea maipapan kenka. Awan met ti dakes nga impadamag wenno nasao dagiti kakabsat a naggapu sadiay. 22Ngem kayatmi a denggen ti kapanunotam ta ammomi nga iti amin a lugar, agsasao dagiti tattao iti maibusor iti daytoy a sekta a nakikaduaam.” 23Iti kasta, nangtudingda iti aldaw a pannakisaoda ken ni Pablo, ket idi dumteng dayta nga aldaw, adu ti napan iti balay a pagnanaedanna. Nagmalmalem nga inlawlawagna kadakuada ti mensahena maipapan iti Pagarian ti Dios. Ket inaramidna amin a kabaelanna a nangallukoy kadakuada a mamati a pudno ti sasawenna maipapan ken ni Jesus babaen iti panangaramatna iti Linteg ni Moises ken dagiti Libro dagiti Profeta. 24Adda dagiti namati iti saona ngem saan a naallukoy ti dadduma. 25Pimmanawda ngarud nga agsusuppiat, kalpasan ti panagkuna ni Pablo iti daytoy: “Pudno unay ti panagsao ti Espiritu Santo kadagiti kapuonantayo babaen ken ni profeta Isaias. 26Ta kinunana, ‘Inka ibaga iti daytoy nga ili: Dengngegkayto la a dengngeg ngem dikayo makaawat; Kitakayto la a kita ngem dikayo makailasin. 27Agsipud ta natangken ti ulo dagitoy a tattao, Inapputda dagiti lapayagda, Inkidemda dagiti matada, Amangan no makakita ken makangngegda, Ken makaawatda, Ket agsublida kaniak, kuna ti Dios, Tapno paimbagek ida.’” 28Inggibus ni Pablo: “Masapul nga ibagak kadakayo tapno maammoanyo a naibaonen kadagiti Hentil dagiti mangipakaammo iti mensahe ti Dios maipapan iti pannakaisalakan. Dumngegdanto!” 30Dua a tawen a nagtaeng sadiay ni Pablo iti inabanganna a balay. Inawatna amin a simmarungkar kenkuana. 31Situtured ken nawaya a nangikasaba maipapan iti Pagarian ti Dios ken nangisuro maipapan ken ni Apo Jesu-Cristo.


text:
Chocolate Hills
Iti chocholate hills, ti ofisial nga Latin iti Visayas (Tagalog: tsokolateng burol; Ingles: chocolate hills), wenno iti dagiti "caramel", ket maysa nga anyo ti lupa se Filipinas na matatagpuan se agingganen a dagiti provincia iti Carmen, Bohol. Itoy ket maysa nga tinatawag na "extinct volcano". Kapag agdaan ka ti national road itoy ket malinao-en na nakitaen. Itoy iti maysa iti magagandang tanawin iti bansa. Ayon se una nga alamat, kadian a ngata dagitay maliliit na bulubundukin nga itoy ti bak-bakas nga tulo-tulo iti ruha ti maysa a higanteng sawi ti panagayatan.[1]
References[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The Chocolate Hills, IJsselstein, 31 Marso 2002, Bohol.ph