text:
Komentario ni Melvin Bandonil
Ti alingasngas dagiti nagduduma nga isyo iti agdama ket iladawanna laeng ti saan a panagkikinnaawatan. Ti agduma nga interpretasion iti timmaud nga isyo a naidatag a sanguen ken adalen koma ti puon dagiti saan a panagkikinnaawatan. Siempre, ilaban ken ipapilit ti maysa a partido no ania dayta a pagtaktakderanna. Saan a bastabasta nga itulokna lattan a mapunas ti kapanunotan wenno kalinteganna a dina depensaan ken ilaban. Kasta met ti sabali a partido. Pagangayanna, saan nga agsabat iti tengnga dagiti kapanunotan tunggal maysa no di ket ad-adda pay nga aginnaddayoda — agginnuyodanda. Itoy a punto, saan a maragpat ti kalkalikaguman ti kaaduan nga umili a a panagkikinnaawatan a pagturongan koma ti isyo. Mas lalo ketdi nga umadayo. Nakiro ken nariribuk ti maiparbeng a sistema.
Daytoy ti mapalpaliiwmi a mapaspasamak kadagiti lumtuad nga isyo. Awan ti panagsabat dagiti partido kadagiti itaktakderda a kalintegan tapno maadal ken maurnos koma iti nasayaat ken masurot babaen ti naannayas a panangsolbar.
Kas iti isyo maipapan iti RH Bill. Isu nga awan ti pagpatinggaan ti panagikalintegan iti pagtaktakderan tunggal maysa (pro ken anti) ta awan ti mangayat a sumabat iti tengnga tapno maadal koma ti naam-amnut a kapanunotan para iti kaaduan. Awan ti mangayat a makisinnabat iti tengnga tapno pagtutungtongan ti kasayaatan amin a mapasamak. Iti dayta a punto, kadagiti saan pay a nalawag kadakuada dagiti isyo, saanda met a maawatan ti pagtaktakderanda ta awanan iti proper a forum a pakangngeganda iti biang ti agsumbangir a partido – tapno makaikeddengda met koma iti bukodda a saan ket a dumdumngegda lattan iti makasusungeg a balitaktakan, a no maminsan ket agtinnag pay nga inningaran; banag a saan a naimbag nga ehemplo kadagiti ub-ubbing.
Agsabat koma dagiti agsumbangir a partido – ti pro ken anti – ket ilawlawagda a nalaing ti isyo kadagiti umili. Saanda koma nga agbangayan lattan, a maysanmaysa ti mangiyikkis ti pagtaktakderanna. Pagangayanna, ad-addan a lumtaw ti bangayan ken saanda a panagkikinnaawatan, saanen a ti isyo a rumbeng koma a lawlawaganda para kadagiti umili a saan a makaawat iti RH Bill.
Ti kabukbukodan a panirigan iti interpretasion ti isyo ti mangdegdeg iti saan a panagkikinnaawatan. Ta tunggal partido ket addaan iti interpretasion ken pannakaawat. Dayta nga interpretasion ti takderan ti agsumbangir.
Ngem dagiti umili a di pay makaawat no ania dayta, maulawdam no di man madegdegan pay ti pannakaulawda, gapu iti saan a panagkinnaawatan dagiti dua a taltaliawen ken palpaliiwenda.
Isu a ti makunami, adda koma panagsabat ti tunggal partido ket pagtungtonganda iti manakem a saritaan ti rumbeng a mapasamak.
Ti interpretasion ti isyo ditoy. Isu pay ti tema daytoy a sinurat. Napateg la unay ti interpretasion ta agbanag iti pannakaawat no la ket ikkan iti importansia.
Kas iti naminsan nga inkam panagpagnapagna iti igid ti baybay. Nakadanonkami iti yan ti adu a tao iti sanguanan ti maysa a resort.
Intugawmi ti nangan iti ginatangmi itay a puto kutsinta. Inyopresermi iti lalaki a nakatugaw met iti nagtugawak nga immaratiddog a bangko a tugawan ngem dina inawat.
Naiturong ti imatangmi iti lalaki iti sabali pay a tugawan a nakadumog nga agteteks ken kasla pagung-ungtan ti amana a mangay-ayam iti maysa a maladaga. Adda met iti asidegda dagiti dua nga inna.
“L-a-g-l-a-g-t-o a l-a-g-l-a-g-t-o…” kinuna ti lakay a mangay-aywan iti maladaga, sana sinilpuan iti “ti ubing a nabibo.”
“Dayta! Dayta ti sangkabagayo kaniak idi maladagaak pay!”
Simmardeng ti lakay a nangay-ayam iti maladaga tapno anagenna ti imbaga ti anak.
“Laglagto a laglagto, sangkabagayo idi maladagaak pay! Sa ita, laglag kunayo? Dakayo ti nangibaga idi a laglagakto…”
Dandani pay naibbatan ti lakay ti maladaga.
“Laglagto, kunam, sa ita, siak ti pabasolem!” inulit ti lalaki.
“Laglagka a talaga! Sabali met daydiay laglagto ken laglag a!” kinuna ti lakay.
Interpretasion. Agduduma nga interpretasion. Dayta ti nalawag nga isyo. Adda kabukbukodan nga interpretasion ti tunggal maysa tunggal isyo a tumaud. Dagitoy nga interpretasion ti puon ti saan a panagkikinaawatan, lalo no binaybay-an a lumabas iti ngata ti tawa ti naurnos ken manakman nga aramid.
Agingga a saan a maaramid ti panagsisinnabat iti kapanunotan, saan a maimdengan ti pakabuklan ti nalawag nga interpretasion iti agsumbangir, saan ngarud a matingiting ti pagbatbatayan dagitoy nga interpretasion, ket saan met a maragpat ti kalkalikaguman a pangngeddeng.
Ti kinaawan ti manakem a saritaan ket mangibunga iti saan a naurnos a gimong. Agsagaba Iti saan a naurnos a gimong, agsagaba iti nakana dagiti umili. Ania ti makagapu? Ti saan a nasolbar nga isyo.#


c: text/html

text:
LAOAG CITY – Insanuden ni Joel Manjares ti kandidaturana para gobernador ken ni Benedict Llanes ti panagkandidatona para bise gobernador ket awan ngaruden ti lapped iti panagpailayon da Governor Maria Imelda “Imee” R. Marcos a gobernador ken ni Vice Governor Eugenio Angelo Marcos Barba a kas bise gobernador. Kandidato dagiti dua iti babaen ti Nacionalista […]
Archive | Taldiap Damag
Bigueño, napadayawan kas outstanding OFW
VIGAN CITY, – Taga-Vigan City nga agtrabtrabaho iti Saudi Arabia ti napadayawan nga outstanding overseas Filipino worker itay nabiit. Inawat ni Roel Palo Anicas, residente iti Barangay San Julian Norte ditoy siudad, ti 7th Obra Outstanding OFW and Balikbayan Reputation Award iti seremonia a naangay iti SM Megamall Hall 2, Mandaluyong City idi Disiembre 15. […]
Share:
144 ubbing, naipaayan supplemental feeding
VIGAN CITY – Agdagup iti 144 nga ubbing manipud iti nadumaduma a barangay ditoy siudad ti benepisario iti supplemental feeding program. Segun iti Department of Social and Welfare Administration ditoy siudad, , maipaayan iti supplemental feeding dagiti nadakamat nga ubbing nga agtawen iti lima agpababa ken kurang ti timbangda. Pagbuligan ti Vigan City government, Jaime […]
Share:
3 prangkisa ti traysikel, nakansela
VIGAN CITY – Tallo a traysikel ti saanen a makapagpasada ditoy siudad agsipud ta nawaswasen ti prangkisa ti operator wenno akinkukua. Kinuna ni Konsehal George Villanueva, chairman iti committee on transportation, a naibabawi ti prangkisa ti traysikel ti tallo nga operators gapu iti panaglabsingda iti namitlo a daras iti makatawen ti paglintegan ti trapiko ditoy […]
Share:
Annual budget ti Sta. Catalina, naaprobaran
STA. CATALINA, Ilocos Sur – Inaprobaran ti sangguniang bayan ti annual budget daytoy nga ili para iti 2016 itay nabiit. Iti naudi a session ti sangguniang bayan, inaprobaranda ti P35 million nga annual budget ti ili para iti sumaruno a tawen. Dimmakkel ti annual budget iti P4 million manipud iti P31 million a badietna iti […]
Share:
ISAH, mangipaay iti medical mission iti Vigan City
VIGAN CITY – Mangipaay ti Ilocos Surians of Hawaii iti medical mission ditoy siudad, daytoy ti impakaammo ni Bokal Jeremias Singson itay nabiit. Kinuna ni Singson, chairman iti committee on health and appropriations iti Sangguniang Panlalawigan a karaman kadagiti serbisio ti salun-at nga ipaay ti ISAH ti libre a major ken minor operations para kadagiti […]
Share:
GSP Regional Encampment, naangay iti Cabugao
CABUGAO, Ilocos Sur – Nasurok dua ribu a girl scouts ti nakipartisipar iti 55th Senior and 43rd Junior Encampment iti Barangay Pug-os ditoy nga ili itay Disiembre 10-13. Ni Gov. Ryan Singson ti kangrunaan a sangaili iti panaglukat ti encampment itay Disiembre 10. Nagpartisipar iti encampment dagiti sangapulo ken innem a councils ti GSP Northern […]
Share:
Rienda ti DepEd, naiyallatiw
VIGAN CITY – Pormal a naiyallatiw ti rienda ti turay iti kabarbaro a mangidaulo iti Department of Education, Division of Vigan City babaen ti maysa a seremonia a naangay iti Vigan City Convention Center ditoy idi Disiembre 10. Inyawat ni outgoing Division Superintendent Dr. Alberto Macob ti responsibilidad ken ni Dr. Anselmo Aludino iti seremonia […]
Share:
70 papadi, nakipartisipar iti tennis tournament
VIGAN CITY – Agarup pitopulo a papadi ti nakipartisipar iti tennis tournament a naangay ditoy siudad idi Nobiembre 30 agingga iti Disiembre 2. Daytoy ti maika-15 a pannakaigannuat ti paay-ayam iti tennis a nakisalipan dagiti papadi ken maikadua a gundaway ditoy siudad, segun ken ni Msgr. Vicente Avila, kura paroko ti St. Paul Parish ti […]
Share:
MOA iti tobacco contract growing program, inaprobaran ti SB San Juan
SAN JUAN, Ilocos Sur – Inaprobaran ti sangguniang bayan ti iseserrek ti lokal a gobierno ditoy iti katulagan iti maysa a tobacco firm para iti pannakaipatungpal ti contract growing program iti masungad a panagtatabako. Inaprobaran ti SB ti pannakitulag ti lokal a gobierno ditoy babaen iti maysa a memorandum para iti pannakaipaay ti pinansial a […]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TI PAGILIAN DAGITI DOKTOR
Ania ti nasaysayaat, ti 1000 a doktor wenno 200 a soldado?
Filipinas, ti pagilian dagiti mamasirib a doctor. Daytoy koman ti awag ti pagilian, no napanunot ti gobierno wenno dagiti mangpatpataray ti gobierno ti importansia dagiti doktor.
Ketdi, nagbalin ti pagilian a “pagilian a pinanawan dagiti doktor.” Wenno ti pagilian ti doktor a kinaykayatna pay iti agbalin a nars.
Kabaelan ti pagilian a gastosan ti maysa nga estudiante iti 2 million pesos sadiay Philippine Military Academy agingga agreduar. Nasurok wenno duagasut nga estudiante iti tinawen. Mano a million pesos iti tinawen a gasgastosen ti gobierno tapno maaddaantayo laeng iti “soldado” ti pagilian?
Soldado a mangidaulonto ti kudeta no dipay ket maidarumto iti kurapsion, human rights violation, un-explained wealth ken dadduma pay.
Ngem saan a kabaelan ti gobierno iti agbusbos iti 400 thousand pesos para iti panagadal ti maysa a doktor agingga makagreduar.
Iti maysa laeng a soldado manipud iti PMA, katukadna daytan iti lima a doktor!
Apay a saan a doktor ti ikkan iti preperensia? Apay a saan nga ited kadagiti doktor ti naan-anay a prebilehio a kas kadagiti soldado?
Saan met a paudi ket dagiti doktor a Pinoy. Kinapudnona daydayawenda dagiti Pinoy a doktor iti sabali a pagilian, a kas masirib ken dedicated iti trabahoda.
No mangilatang koma ti gobierno iti pundo a kas iti gatad ti gasgastosenna kadagiti estudiante ti PMA, nga agpaay iti para iti eskolar dagiti doktor, nalabit nga ad-adu pay ket ngatan a, ti doktor ti pagilian ngem dagiti soldado.
Saan koman a parikut ti kinakurang dagiti doktor ti pagilian ta uray ngata sulsulineken ket addan ti doktor a mantaming iti salun-at.
Ngem makapataud ti gobierno iti nasurok a 200 a soldado iti tinawen a naggastosanna iti iti nasurok a 400, 000, 000 million pesos ngem awan man la uray maysa laeng a doktor?
No doktor koma ti nangigastosan kadayta 400,000,000 million pesos, mapan met a 1000 a doktor iti agreduar!
Nasungbatanen ti krisis ti kinakurang ti doktor iti pagilian.
Ta kadagiti 16 a rehion ti pagilian, adda pay iti awan pay 100 a doktorna, lalo kadagiti nakurapay a lugar.
Koma, nasken a panunoten met ti gobierno ti sabali pay a PMA, ti Philippine Medical Academy, a pangbusbusanna iti 400, 000, 000.00 million pesos tapno makapataud met ti gobierno iti 1000 a doktor iti tinawen.
Agtultuloy iti tinawen a panagpanaw dagiti doktor ti pagilian. Bimmassit met iti 42% ti nagadal iti medisina iti 23 a medical schools ti pagilian itoy a tawen. Iti di agbayag, mabilbilbilangton iti ramay ti agadal itoy.
Immadu ti doktor a nag-career shift iti nursing ket nagabrod.
Iti 3119 a doktor ti gobierno idi 1996, 3021 laengen idi 2002. Ket it agdama, mano ti doktor ti gobierno?
Agsubsobra ti soldado ti pagilian ta nagadu iti adda iti floating status. Idinto ta agkurkurang ti doktor.
Saan koma nga agturong ti pagilian iti nalikaw dana nga agtinnag iti pakaiyaw-awanan. Koma panunoten dagiti banag a mangipaay iti dur-as ken di panagkamtud kadagiti kasapulan lalo kadagiti human resources.
Ti panangbaybay-a ti kasapulan ken prebilehio dagiti doktor ti rason iti ipapanawda ken kinaadda iti krisis iti agdama.
Itoy a banag, nasaysayaat 1000 a doktor ngem 200 a soldado. Ti sabali pay a PMA ti sungbat ti krisis - ti Philippine Medical School.
Manipud idi 1996-2002, 3657 a doktor iti napanen nagtrabaho sadiay ballasiw taaw.
2000 met a doktor iti nagreduar iti nursing idi 2002. Amin dagitoy a nag-career shift ket nagabrodda metten a kas nurse.
Ad-adu pay ti bilang dagiti doktor iti nagenrol iti nursing iti tawen 2003 ken itoy a tawen. Agabroddanto met, siempre.
Iti tinawen ngna eksaminasion iti medisina, bassit laeng dagiti makapasa. 600 agingga iti 800 iti average iti tinawen.
Dagiti nabati iti pagilian ket dagiti laengen adda iti pribado.
Ania ti mapaspasamaken?
Binaybay-an ngamin ti gobierno dagiti doktor. Saan laeng a basta binaybay-an no di pay ket in-inuten a patayen babaen kadagiti nagduduma a wagas iti pananglipit kadakuada.
Siam a tawen a panagbasa (pakairamanan ti makatawen nga espesialista). Kalpasanna, tallo agingga uppat a tawen manen residency. Sumubra met a maysa a million iti magastos.
Dagiti government doctors, agsueldoda iti PhP 21, 000. 00 iti binulan. Wenno PhP 252,000.00 annual income. Ngem iti tax ceiling ti Bureau of Internal Revenue kadagiti dodoktor, PhP 450,000.00 gross income. Dayta pay obligatory malpractice insurance a bayadanda ken dadduma pay. Ngarud, no sumaen, saan a kumitkita wenno saan a masubbot dagiti doktor ti nagastosda a nagiskuela no addada iti gobierno.
Daytoy iti rason no apay a bumassit dagiti government doctors. Ngamin, nababa unay ti sueldoda no ikumpara kadagiti CEOs dagiti government owned and controlled corporation a nakatugaw kadagiti de-aircon nga opisina. Ti sueldo ti maysa a CEO kadagiti GOCCs iti makatawen ket suelduen iti 50 a doctors iti makatawen.
No koma ta ipada wenno ingato ti gobierno ti sueldo dagiti doktor a kas kadagiti adda kadagiti GOCCs, lalona kadagiti magmagna iti sulsulinek nga away a mangdanon kadagiti masakit, nalabit a maprebentaran iti ipapan dagiti doktor iti sabali a pagilian.
Saan koma baybay-an ti gobierno dagiti doktor.
Tuesday, November 07, 2006
DOKTOR WENNO SOLDADO?
TI PAGILIAN DAGITI DOKTOR
3 comments:
- jim agpalo, jr. said...
-
COMPUTATION:
ti 2M ket buklen ti monthly stipend, clothing, food, transportation allowance, incentives no mapan iti agtraining/exercise iti sabali a luigar ken dadduma pay iti uneg ti uppat a tawen...
4thou kadagiti dok no iti government schools... no private, triple...
kadagiti napalabas a 3 a tawen ken ita, adda ti exodus ti ariforce ken navy a mapan iti pribado ta adayooooooo a nanginngina ti sueldoda... PMA grads dagitoy... dipoay nasubbot ti gobierno ti pinagbasada... kakaasi dagiti taxpayers dita...lalo kadatayo a babattinga mannurat, dimo pay naiggaman ti bayad ti serbisiom wenno premiom, naikkatanen ti 20% a percentage tax...hmmmn.
- 3:20 PM
- ariel said...
-
Good job , jim! pagadalentayo dagitoy a soldado tapno agbalindanto nga ahente ti pannakailupit-lupittayo! anian a kasasaad! o apo a manangngaasi!
- 2:13 PM
- jim agpalo, jr. said...
-
yutangantayopay ida iti wb-imf, ibuisantayo ida...idinto ta umad-adu ti agbisin kunak ti kaudian a survey...
- 5:33 PM


text:
CANDON CITY – Indauluan ni National Tobacco Administration chief Edgar Zaragoza ken ni Candon OIC Manager Estrella de Peralta ti pannakarambak ti Maika-25 nga anibersario daytoy nga ahensia ti gobierno sadiay NTA sub-office ditoy idi Hulio 24.
Timmabuno iti nasao a parambak dagiti mannalon ti tabako, direktor ti NTA, ISPSC, dagiti iskolar ken dadduma pay a bisita.
Bayat ti programa, pinadayawan ti NTA ti national awardee ken finalists iti Tobacco Grower of the Year, dagiti nagaget nga empleado, ken dagiti nabayagen nga agserserbi iti nasao nga ahensia, kasta met a naited kadagiti 24 nga iskolar ti NTA ti sag-P3,700.00 para iti tuision ken alawansda.
Ti tema ti parambak: “NTA at 25th, Product Stewardship For Sustainable Growth and Progress”. (Danny Antalan)


text:
Maisayangkaten ti matagtagiuray a 2nd Candonian International Reunion a daytoy ket maisayangkat idiay Las Vegas, Nevada intono October 9 to 11, 2009 iti Gold Coast Hotel and Casino.
Idi tawen 2006, naisayangkat ti umuna a panagtitipon a pinartisiparan ti nasurok 500 a Candonians agraman dagiti gagayyem ken dadduma pay a bisita manipud iti naduma-duma a paset ti lubong. Daytoy ket inisponsoran ti Candonians of Southern California iti panangidaulo ni Maricar Bello. Ti INCARI 2006 ket maysa a balligi.
Ti INCARI 2009 ket isponsoran ita dagiti tallo a darakkel nga asosasion dagiti Candonians iti mainland USA: Candonians of Northern California, Inc. nga idadauluan ti presidente a ni Edward Bragado; ti kabarbaro nga organisasion Candonians of Las Vegas, Inc, nga idadauluan ni Manuel Carino; ken ti Candonians of Southern California, Inc. nga idadauluan met ni Lilia Ramos Alog—isu met laeng ti Overall Chairperson. Kabayatanna, dagiti Candonian organizations iti Hawaii, Toronto, Vancouver, Midwest, Hong Kong, Greece ken The Netherlands ket makipaset met iti daytoy a pasken.
Manglukat ti INCARI 2009 babaen iti cultural presentations ken entertainment numbers iti rabiina babaen kadagiti talentado a Candonians manipud iti naduma-duma nga organisasion. Inisponsoran met ti Candonians of Northern California,Inc. ti maysa a buffet dinner a sarunuento ti all-night dancing.
Iti maikaddua nga aldaw, isponsoran ti Candonians of Southern California, Inc. ti maysa a Bowling Tournament babaen iti panangi-coordinate ni Richard Gallardo, Jr. ken Rudy Briones. Daytoy nga aldaw ket naireserba para iti panagtitipon ti pampamilia, aggagayyem ken agkakaadalan idi. Daytoy naisina a programa ket naorganisar dagiti maseknan nga organisasion. Ti Gala Night ti kangayedan nga aktibidad ti INCARI 2009, ket agbalin a formal evening affair, formal dinner, entertainment number ken ball room dancing.
Iti maikatlo nga aldaw, isponsoran met ti Candonians of Las Vegas, Inc. ket marugian met babaen iti nasapa a misa babaen iti panangmisa ti maysa a padi a Candonian. Addanto pay breakfast buffet a sarunuen ti plenary meeting. Amin a makipartisipar ken presente ket namnamaen a makitabuno iti taripnong tapno mapagsasaritaan dagiti pagsayaatan ti organisasion ken tunggal maysa.
Addanto Souvenir Program a maaramid a pakalaglagipan ti pasken.
Para iti ad-adu pay nga impormasion, mang-download laeng ti flyer iti www.tagacandon.com


text:
Thursday, June 4, 2015
MOA SIGNING PAKASEKNAN TI MUNICIPAL FISHPORT, NAANGAY
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Ceremonial Signing ti Memorandum of Agreement (MOA) iti nagbaetan ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) ken iti LGU-Cabugao babaen iti panangidaulo ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr.
Daytoy a dokumento ket pakabuklan iti katulagan dagiti agsumbangir a Partido a nakalanad ken maseknan iti pannakabangon ti Municipal Fishport idiay Barangay Salomague, Cabugao, Ilocos Sur.
Imbagian met ni Ms. Diona Bedar, Aqua II, ti BFAR iti nasao a signing iti Opisina ni Mayor Ediboy iti Hunio 3, 2015.
Inimatangan dagiti kameng ti Sangguniang Bayan ken dadduma a pannakabagi ti LGU iti nasao a pinnirma nga isuda SBM Atty. Bryann Jett S. Pano; SBM Benedicto M. Savellano; MPDC Florante S. Jara; Municipal Fisheries Coordinator Milagros R. Paz ken ni SBM Josefina S. Vallejo.
Segun ken ni Mrs. Paz a kalpasan a mapirmaan iti benneg ti Gobierno Munisipal ket maaramid met ti pannakapirma daytoy a dokumento iti Opisina ni Governor Ryan Luis V. Singson iti Ilocos Sur. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:32 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
NARVACAN, Ilocos Sur – Maysa a paltog ken balbala ti nakumpiska dagiti polis iti insayangkatda a panagsukisok iti maysa a balay iti Barangay Lungog ditoy nga ili idi Pebrero 6.
Sinukisok dagiti polis-Narvacan nga indauluan ni PCI Joseph A. Fajardo, Jr., OIC, ti balay ni Teodoro Gasmen y Andallo, 36, naasawaan, ken residente iti Barangay Lungog ditoy met laeng nga ili idi agarup 6:30 ti bigat ti nasao a petsa ket nakasamsamda iti maysa a Smith and Wesson Cal .38 revolver nga awanan iti serial number ken 5 a bala for iti nasao a kalibre ti paltog.
Imet dagiti polis ti search warrant a pinirmaan ni Judge Sixto D. Diompoc ti Regional Trial Court Branch 72, Narvacan, Ilocos Sur idi napanda nagsukisok iti balay ti suspek.
Naipan ni Gasmen agraman dagiti naala iti balayna iti police station para iti umisu a disposision.#


text:
Siudad ti Davao
Ti Siudad ti Davao ket maysa a primera klase a siudad iti probinsia ti Davao del Sur iti Filipinas. Maysa kadagiti kapatgan a siudad iti isla ti Mindanao ti Siudad ti Davao ken isu ti kadakkelan a siudad iti Filipinas babaen ti kinalawa. Maysa pay kadagiti kadadakkelan a siudad iti lubong segun iti kalawa, sakupen ti Siudad ti Davao ti nasurok a 2,400 a kuadrado a kilometro. Ti siudad ti rehional a sentro ti Rehion ti Davao (Rehion XI).
Dagiti linaon
Dagiti baranggay ken lehislatibo a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Davao ket nabingbingay a politikal iti 182 a barbaranggay ken tallo a lehislatibo a distrito.[2]
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Davao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Davao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 20 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)
- Opisial a website ti gobierno ti Siudad ti Davao
- Satelite a ladawan ti siudad manipud iti Google Maps


text:
Immuna a naguurnong dagiti nagpartisipar iti sanguanan ti Cabugao Cultural and Sports Complex apaman a nagdalapdap ti sipnget iti dayta a petsa ken aldaw sa in-giya dagiti napusgan a taga-LGU a mangtarabay iti parada. Nagtungpal ti ulo-ulo ti parada iti Cabugao Central Park (CCP) ket naangay ti sangkabassit a programa sakbay a naiwayat ti pannakahusga dagiti naisalip a parol.
Panglukat ken pangablaaw a sarita ti impasangbay ni ABC President, Rizal Brgy. Captain Teddy U. Soller apaman a nakaplastar dagiti nagparada. Tinukadanna ti pammigbig ti naurnos ken naragsak a pannakidanggay dagiti barangay a nakipartisipar.
Saan met a maumag a pammadayaw ti impeksa ti Alkalde Munisipal, Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti naruay a nagbuya ken nagpartisipar ken naisangsangayan a buya dagiti parol a naisalip ken naipabuya. Kenkuana, kitaen met ti LGU no kasano a masubadan daytoy a naipakita a naidumduma a pangrugian iti selebrasion ken napintek a Mensahe iti umadanin a kaaldawan ti Paskua.
Kaaduanna ti nangtungpal iti naited a preperensia ket dagiti “indigeneous” ken recycled materials ti nausar iti pannakabukel dagiti parol. Makapagagar ti rag-o a gubuayen dagiti nagduduma a disenio, buya ken estilo a naiparang nangruna dagiti Mother Lanterns ket nagresulta ti panagaarak dagiti umili a nangsurot ken nangimatang ti parade ken salip agingga a nalpas.
Tunggal barangay ket naikkan ti gundaway a nangiparang kadagiti isalipda iti entablado ken mangtedda ti mainayon a pabuyada ket kaaduanna a Kanta-Pamaskua ti imbinglayda.
Kabayatan ti programa, nagrikus dagiti natudingan a Hurado nga idauluan ni LGOO Connie Quinola a nangarisit ti kalidad dagiti naisalip a parol.
Kamaudiananna, inted ti Gobierno Munisipal ti sag-P1,000 iti tunggal Barangay kas tanda ti “Sagut” kabayatan a mayur-uray ti pannakairakurak dagiti tallo a kangrunaan a mangyalat ti balligi inton Disiembre 22, 2011 a pakaangayanto manen ti sunotna a programa, segun kadagiti agrebbeng a mangtartarawidwid ti aktibidad ken salip. # (Insurat ni JOED S. SAJONIA/ab photography)


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Nagsatan iti anges ni Barangay Kagawad Jessie Sesuca, 72, residente ti Barangay Salomague ditoy iti ospital a nakaitarayanna kalpasan a tinambang ti dua a di nabigbig a lallaki iti Barangay Turod itay lawasna.
Cal. 45 ti mapapati nga armas a naaramat maibasar iti maysa a kapsula a naala dagiti polis iti nakapasamaken ti krimen.
Agturong ti biktima iti ili idi linabsan ti dua a lallaki a nakalugan iti motorsiklo ket maysa kadakuada ti nangpaltog kenkuana.
Di pay ammo no ania ti motibo iti pammapatay.#


text:
CERVANTES, Ilocos Sur – Naluktan met laengen ti Aluling Bridge itay Agosto 15, tallupulo ket lima a tawen manipud narugian a naipatakder ditoy nga ili.
Nabirngasan iti “kaatiddogan a rangtay” iti pagilian gapu iti kabayagna a naipalpas, naluktan ti nasao a rangtay babaen ken ni Viel Aquino-Dee, manangen ni Presidente Benigno Aquino III ken nangibagi kenkuana, dagiti nangangato nga nga opisial a pakaibilangan da Department of Public Works and Highways Secretary Rogelio Singson, Department of National Defense Secretary Voltaire Gazmin, DPWH Region 1 Director Melanio Briosos, ken dagiti agtuturay iti Ilocos Sur nga indauluan da Diputado ti Maikadua a Distrito Eric Singson, Governor Ryan Luis Singson, Vice Governor Deogracias Victor Savellano, Cervantes Mayor Benjamin Maggay ken Tadian Mayor Anthony Wooden.
Ni koma Presidente Aquino ti manglukat iti 180 ti kaatiddogna a rangtay ngem saan a nakaumay gapu ta inatake ti allergy, segun iti kabsatna a ni Viel.
Iti imbasa ti presidential sister a bitla ni Presidente Aquino, kinunana: “Iti kamaudianan, naggibus met laengen ti panagur-uray ken panagsagaba dagiti taga-Cervantes. Nalpas met laengen, Apo.”
Iti State of the Nation Addressna idi Hulio 22, dinakamat ni Presidente Aquino ti Aluling Bridge a kas maysa kadagiti nakumpleto nga inprastruktura a proyekto ti administrasionna a naileppas iti nasurok a tallo a dekada gapu iti panagbaybay-a dagiti nagturay kadagiti kallabes a tawen.
“We have the Aluling Bridge in Ilocos Sur; 1978 was the year in which the plans for its construction were first laid down on paper. And we made certain that our successors would not merely inherit sheets of paper,” (“Adda ti Aluling Bridge iti Ilocos Sur; idi 1978 ti tawen a naiplaster iti papel dagiti plano para iti pannakaipatakderna. Ket impasiguradotayo a dagiti sumublat kadatayo ket saanto a pappapel ti tawidenda,”) kinuna ni Presidente Aquino.
Narugian idi 1978, agdagup iti P191.37 million ti nabusbos iti pannakaipatakder ti rangtay manipud iti pundo ti DPWH.
Kalpasan ti pannakadadael dagiti inisial a natrabaho idi 1990, naituloy ti pannakaipatakderna idi Febrero 1999 ngem adu ti nakataktakan ti pannakaitrabahona gapu iti layus ken bagyo ken saan a mapakpakadaan a panagbaliw ti tiempo ken irurungsot ti Karayan Abra.
Pinal a nakumpleto ti rangtay idi Marso 25 daytoy a tawen.
Segun kadagiti opisial, iti pannakalpas ti nasao a rangtay a nangbeltak iti Abra River a mamagkonekta iti ili ti Cervantes, Ilocos Sur ken Tadian, Mountain Province, pumardas ti panagbiahe iti Ilocos Region ken Cordillera Administrative Region (CAR), nangruna iti Mountain Province.
Manamnama a bumassit ti kapaut ti panagbiahe iti nagbaetan ti Cervantes ken Tadian iti 30 minutos ken naparpardasen ti pannakaibiahe dagiti produkto ken dadduma pay a tagilako iti patad ti Ilocos Sur, La Union, ken iti Benguet ken Mountain Province.
Manamnama pay ti iyaadu dagiti turista nga agpasiar iti Cervantes a mabirbirngasan iti summer capital of Ilocos Sur ken pakasarakan kadagiti tourist spots kas iti Bessang Natural Landmark, Gambang Falls, Yamashita Cave ken Municipal Tree Park.#


text:
Sarita ni Danilo S. de Guzman
(Tuloyna)
Maisurotak koma iti garikgik ni Nang Ising, ngem kellaat lattan a kasla adda nagparikna kaniak a kinaragsak wenno ania la ditan a paripirip, ngem ad-adda a kunaek a kinaragsak ta saan a kebbakebba no di ket ray-aw a naisangsangyan. Insurotko dagiti mulagatko iti likudan ni Ikit nga agturong iti ayan da Ligaya ken ti kaanakanna. Nagbesobesoda iti pirpirmi, sada naginnabrasa a kas iti panagsarak manen ti nabayag a di nagkita nga aggayyem. Siraragsak pay a simmallabay ni Ikit iti nataenganen a balasang ket nagkukuyogdan a nangbaybay iti desdes nga agturong iti kabangkagan. Inukrad ti tinedier ti derosas a payongna ngem nagmayat man iti gagarikgikan dagiti dua nga agsinsinnallabay a pasaray agkinnuddotda iti bakrang, pasaray pay matiplak ti kanigid nga ima ni Ikit iti panangpekkelna iti nalasag a pingping ti ubet ti nabaketan a balasang a nagpantalon iti kepkep a maong ken nagblusa iti nalabaga; atiwda pay ti laglagutirit ken paratipit dagiti karissabong ken karamukom nga agtutubo iti napasig unay a ginnantilda.
Dayta kadi a buya ti italtalukatik dagiti pispisko? Maysa a misterio nga inaladan dagiti nagsusukot, nagsisinnallabay a misterio?
Manipud kadagiti nababa a sanga ti sua da Nang Ising, kellaat ketdin a nagariangga dagiti dua a kabatbatayna a pandanggera a tumaltaliawda kadagiti umad-adayo, kasla dagiti agsinsinnallabay nga agang-angtot ti inda gargarikgikan. Puonayen! Kadagiti met sanga ti kaimito, simmaruno met nga umariangga dagiti kabatbatayda la unay a dua a panal ken tumaltaliawda met laeng kadagiti agpaabagatan; nagkayab ti yabayab ket lalo pay ti panagsala dagiti umanit-it a sangsanga ken muymuyong a kunam la no adda met inda pakaragsakan.
Tinaliawko ni Nang Ising a nakanganga a mangisursurot iti panagkitana kadagiti agturong iti bangkag, uray met ni Olan ket kudkudkodenna met ti semi-kalbo a tuktokna, nga iti panangipapanko ket agpada la ketdi ti sinusuon ti alipusposda.
Dayta ti nasken a maammuak! Minusiigak a pinerreng ni Olan ngem salbag met daytoy a tao, di pay agkirem iti panangisurotna iti panagkitana kadagiti umad-adayo a madama pay laeng ti nasam-it a ginnantilda.
Sumrek koma man dayta bumanesbes ken alikuslikos a dingraw iti ngangam ta gunggonam, imbikag dagiti pispisko. Insublatko a pinerreng ni Nang Ising a nangisabat met ti panagkitana, a kasla adda italtalukatik dagiti mulagatna kaniak ngem diak la maibuksilan. Isu a kinudkodkon ti saan met a nagatel a teltelko sako indumog ti isemko.
“Amangan no agkurri manen iti kina-genius ni Kumari Banang, Ambot…!”
“Genius…?” inyagaw ken inmulagat a dagus ni Olan ket nailabegkami. “Amangan met no gin news ti kayatmo a sawen, Nang Ising! Pumalpalatipot no di man ngumayngayebngeb a damag manipud iti sukmonan ditoy tianggem!”
Nagkakatawakami. Salbag itoyen nga Olan, ti la ket lablabiden ti durgi! Ngem saan a mapunas ti italtalukatik dagiti pispisko a misterio…
AGINNUNAKAMI ken ni Olan nga agisakmol iti narimrim-it a bunga ti kalangakang a salamagi, sakamto manen aginnuna nga agipugtit kadagiti bukel a nanutnotan ta panam-iten ket, ken husto la unay a pangtippay iti awis ti tuturoganmi itoy nga agalasdos iti malem; ur-urayenmi laengen nga umassibay ti yabayab sakamto manen mapan agpalayas kadagiti mulami a lasona. Kalangakang laeng dimo kuna ngem naimas met! No siak la a maysa, kaykayatko a ngarusngosen ti marasaba ken kalangakang a salamagi ngem ti nasugpet a karissabong ken karamukom a bayyabas uray no isiwsiw iti sukat’ sili.
“Dakkel met ti nakuarta ni Idot, dakayo, babbaro! Nalakona itay bigat dagiti dua a nalulukmeg a kalakian a bakana kadagiti komprador a bagonan ken nabayagen a mangud-ud-od kenkuana,” kinuna ni Nang Ising ket inrim-itna met ti liningta a mani iti makin-uneg a paradipad ti tianggena nga inna met pappapaken kabayatan ti panagbuyana iti Pinoy Henyo iti Eat Bulaga.
“Sinno, Nang Ising, ni Mang Idot a kalangakang?” intingngaag ni Olan.
“Wen, lukdit!” insanapsap ni Nang Ising ti rupanget ken paludipna. “Ngem dika man unay nauyaw, loko, naalas nga ugali dayta! Kalangakang, kunkunam ketdin ken ni Idot! Uray nalakayan a baro, nagaget, naanus ken nabungkongen ti urnongna iti bangko!”
Minusiigak met ni Olan. Iti panangipudosko, adda la ketdi manen pug-aw ni Monster Bagyo Yolanda iti lulonan daytoy nga isu ti rungrungiitanna; no ti istilona ket agrungirungiit a nakadumog, adda nasam-it a mulmulmolan ti mugingna ket urayem ta iyulana met laeng dayta.
“Ket talaga met! Kalangakang man a kas kasam-it iti kankanenmi ken ni Ambot, naimas pay laeng iti panagngarusngos lalo no saan nga agkumot nga umuttot!”
Nailabegak. Kasla nakabagbagas a balbalikas ti nangngegko? Ania ti kayat a sawen ni Olan?
“Salbagka a talaga, Olan, ti la ket lablabidemon! Aramidmo ngata daytan, a, agkumot nga umuttot!” imbungisngis ni Nang Ising sana insakmol ti bagas ti inrim-itna a mani.
“Ngem no agkumot nga umuttot, saan a makaarikap iti nabussog ken agbabasa a kallingta a mani, saan, partner?” imbungisngisna a tumaltaliaw kaniak.
Kunakto pay! Saanak a nagbiddut iti kinaadda ti italtalukatik dagiti pispisko nga adda turongen dagiti nabagas a balikasna. Madlawen, saan kadi? Ngem ania ngata dayta?
“Saan a makaarikap iti nabagas a mani no di ket pasig a kuggangi, anusannan a ti agpallayog a maymaysana iti indayon nga ulep, ta dina met ita maitured a mangikurimed iti parimrim no arasaasan ti pul-oy amihan, ti mangibulos iti kidday a payapay dagiti tinagapulotan nga isem, ket no sugsoganna pay ti dumalagudog a nuang iti barukongna, mabulosanna la ketdi dagiti nakabagbagas a paludip, nga agpinal iti kuldit ken naimnas a tigerger, a kas iti pigerger iti parbangon, saan, Nang Ising?” kinuna ni Olan. Sana inggarakgak: “Ngem dina met ita maaramid, isu nga anusanna a, ti agpannimid iti paradipad ti tawada a mangbuybuya lattan iti mulagat ti aggargarakgak a bulan ken dagiti agkikinnuldit a bitbituen!” sinilpuanna manen iti nakatingtinggaw a paggaak.
“Wen, loko, nalaingka la a sumao…!”
Ngem nagulimekkami idi mataldiapanmi iti bit-ang iti laud ti isusungad ti traysikel ni Funtino, nakalugan da Kapitan Kulas ken Mang Erning a kagawad iti purokmi a Nagbabacalan, ken ni Gorio a tsip tanod, ket kinamangda ti agpaabagatan a dalan nga agturong iti ayan da Ikit Banang.
Kaskam la ketdin nakukkokan a leddeg ken bisukol a di pulos makatimek.
Ne, apayen? Addan sa met basol ni Ikit ket isu ti apanda arestaren?
(Adda tuloyna)


text:
Lagipentayo ni Santiago Fonacier
10 a tinedier, 10 nga agtawen iti 20-30, 10 nga agedad iti 40-60, ken pito nga agedad iti 61 agpangato iti nagdamdamagak maipapan ken ni Sen. Santiago Fonacier. Awan pay iti sangapulo a makaam-ammo kenkuana. Kadagitoy a makaammao, nataenganen, ken kas iti namnamaek, manipud dagitoy wenno nagtaudda manipud iti Ilocos Norte ken kameng ti Iglesia Filipina Independiente (IFI). Adda pay panagduadua dagiti dadduma ta manglangitda pay nga umuna sadanto agtimek. Itoy a pagteng, kasla kayatko a patien, a nalaokan met iti “anglit” ti agpepengnget relihion iti pannakaited koma iti pakalaglagipan itoy naindaklan nga Ilokano. Ti kangatoan a respeto ket maikawes koma kenkuana, saan laeng nga iti politika a nagpayagpaganna no dipay ket iti literatura. Mannurat ni Fonacier ket rumbeng laeng a maited kenkuana ti pammadayaw nga agtaud kadagiti nadumaduma nga award giving body ti Ilocano Lit.
Kas mannurat, nasken nga ammmoentayo no asino ni Senador Santiago Fonacier. Ta ngamin isu ti maysa kadagiti nangpabileg iti kinaadda ti Literatura Ilokana ken nangiyabay ti literatura ni saluyot kadagiti amin a literatura iti pagilian. Nupay idi panawenna(da) commonwealth era, rumusrusing pay laeng (wenno manen) ti Ilocano Lit kalpasan nga imbaddebaddek dagiti Kastila ken pinugipogda amin a rukbosna. Ultimo bukod nga alpabeto ket nairaman a dinelubio dagiti kolonista. Ngem itoy a panagrusing, saan a nagpaudi ni Fonacier a nangibayog ti literatura ti kabukbukodanna a dila. Nupay saan a naurnos dagiti binatog ti literatura idi panawenna (da), ti nasken ket adda dayta a pammaneknek a saan a naudi ni Ilokano. Kas iti proponente idi ti maysa pay a nalaing nga Ilokano a mannurat, ni Camilo Osias ti La Union, ken nadakamat ken nagsasaritaan iti GF Convention idiay Suso Beach idi ngalay ti 1980’s, awan koman iti pinnapilit ti “NGA” ken “A” ta “NGA aminen. Ngem di met ngarud mabalin. Isu naaddaan iti pannakaurnos dagiti binatog iti Ilocano Writings.
Asino aya ni Senador Santiago Fonacier?
Iti politika.
Maysa kadagiti kasiriban a political figure idi commonwealth era. Isu a natural a manmanon iti makaam-ammo kenkuana malaksid kadagiti kameng iti IFI. Imbagianna ti Ilocos Norte idi 1st Philippine National Assembly. Iti First District iti Philippine Senate, kaduana a nangibagi iti senado ni Don Belong wenno Isabelo de los Reyes. Imbagianda ti Abra, Batanes, Cagayan Valley , Ilocos Sur, Ilocos Norte and Isabela. Isuda a dua iti responsibilidad iti panagbalin nga ili dagiti kaaduan nga il-ili iti Kailokoan.
Idi maul-ulaw ni Pres. Manuel Quezon iti saan a panagkikinnaawatan dagiti umili maipapan iti lenguahe, napanunot ti presidente a mangbukel iti Surian ng Wikang Pambansa, nga isu itan ti Komisyon ng Wikang Filipino.
Ni Senador Santiago A. Fonacier iti nangibagi iti sibubukel nga Ilokano. Dagitoy ti kadua ni Fonacier iti kaunaan a Surian nga Wikang Pambansa: Jaime C. de Veyra, (SamareƱo-Bisaya), pangulo; Cecilio Lopez (Tagalog), sekretario; dagiti kameng ti hunta: Felix Salas Rodriguez (Hiligaynon-Bisaya), Santiago A. Fonacier (Ilokano), Casimiro F. Perfecto (Bikol), Isidro Abad (Sugbuanon-Bisaya), Jose I. Zulueta (Pangalatok), ken Hadjii Beeto (wenno Butu kadagiti dadduma a sinurat a nasagangko, Muslim, a nangibagi kadagiti minorya).
Dagitoy a nangbukel iti Surian iti nangadal iti pannakaadda iti agdama a nailian a lenguahe, ti Filipino. (Itinto sumaruno a sinurat nga ilawlawagko ti namay-anda a nagpili.)
Nalalatak dagiti Ilokano a politiko idi commonwealth era ken post commonwealth, ket pasig amin a mannurat dagitoy nga agkakadayaw nga Ilokano a politiko a kadua ni Fonacier. Isuda man dagitoy dagiti kaduana: Isabelo de Los Reyes (IS ken maibilang isu ti ama dagiti obrero); Alejo Mabanag (LU), Camilo Osias (LU) (kameng ti pannakaputar iti 1935 Constitution), Quintin Paredez (Abra), Prospero Sanidad (IS) ken Elpidio Quirino (IS).
Ni Fonacier a kas mannurat.
Ne, ket mannurat gayam! Kuna man dagiti padatayo a mannurat idi imbagak daytoy. Isuna iti nangipatarus iti Iluko bersion ti Noli Me Tangere ken El Filibusterismo. Ti kopia ti Iluko bersion a Noli Me Tangere ket ti “Di Nak Sagiden.” Agpateg iti PhP 150.00 iti website sale ti www.amason.com. Darana iti mannurat. Pinanawanna ti panagisuro iti eskuelaan ket nagsurat ken editor, ti La Lucha a nagpaut iti uppat a pulo a tawen sipud idi 1900’s, La Democracia, ken El Grito del Pueblo.
Itoy a pannakaselebrar ti maika-100 a tawen ti Unibersidad ti Pilipinas, malagip latta met ni Fonacier, a kas naidaklan nga Ilokano a nagakem a kas kameng iti board of regents iti eskuelaan. Natayab ti naganna idi panawenna, saan laeng nga iti uneg ti pagilian no dipay ket iti ballasiw taaw a kas kameng kadagiti Independence mission.
Seminarista ni Fonacier. Naordinan a padi ti IFI idi 1902 iti edadna a 17. Isu iti nangsukat ken ni Gregorio Aglipay a kas obispo ti IFI. Iti panangidaulona, ad-adda a rimmangpaya ti IFI iti sangkapagilian, ket inawisna dagiti kangrunaan a pigura ti pagilian kadagidi panawen a nangkontra kadagiti Kastila ken ti Katolika nga agsarita iti IFI, a kas kada, Aurelio Tolentino, Juan Matapang ken dadduma pay. Ni Tolentino ti maysa kadagiti kapingeten a nangilablaban iti kalintegan ni Pinoy idi panawen ti Kastila (kadua ni Bonifacio) ken idi panawen ti Amerikano. Ti IFI ket simmina iti Katolika gapu iti saan a patas a trato ken karbengan ni Pinoy kadagiti Kastila.
Naiyanak ni Fonacier idi Mayo 21, 1885 sadiay Laoag, Ilocos Norte. Natay iti edadna a 92 idi Disiembre 8, 1977.
Lagipentayo koma met ti kinaadda iti naindaklan nga Ilokano a nangibayog ti puli. Wen, ni Ilokano, a kas banuar. Kas maysa a mannurat, ipaaymi daytoy a sinurat para iti maingel a banuar… ##
Saturday, June 07, 2008
Lagipentayo ni Santiago Fonacier
2 comments:
-
-
maysaak met gayam kadagiti adda kaw-kawaw ti utekna nag ilocano! ti ammok adun ti ammok kadagiti mamasirib ken bannuar nga ilocano ngem palso gayam a panangipato! ita laeng nga naamuak ti maysa kadagiti maipagtangsittayo nga ilocano...dita yuyeng ti pagin-ina-naam apo Santiago, iligsayko ti kallugongko!
salamat kabayan, JIm!
- 9:49 AM
- Ka Iddo said...
-
agyamanak met iti isasarungkarmo, kailian!
- 5:06 PM


text:
VIGAN CITY – Pito nga annak ti Ilocos Sur ti napadayawan iti Fr. Jose Burgos Achievement Award iti programa a naangay iti Plaza Salcedo idi rabii ti Pebrero 2.
Napadayawan da Dr. Lauro Tacbas (edukasion), dati a Diputado Mariano Tajon ken dati a Diputado Salacnib Baterina (serbisio iti gobierno), agpapada a tubo ti Sto. Domingo, Ilocos Sur.
Karaman dagiti dadduma pay a napadayawan da Dr. Alfredo Rabena (sensia ken teknolohia), Dr. Agustin Molina, Jr., (sensia ken akademia), dati a mayor ti San Emilio Leon Lais (panangidaulo iti komunidad), ken agdama a chairman ti KBP, Ilocos Sur Chapter Crisostomo Ilustre (literatura).
Naipaay iti Rural Improvement Club ti Balidbid, Salcedo ti Fr. Jose Burgos Special Award kas panangbigbig ti gobierno probinsial iti pannakapilina a National Gawad Saka Awardees itay napan a tawen.
Mait-ited ti Jose Burgos Achievement Award kadagiti annak ti Ilocos Sur a nagballigi iti tay-ak a sinerkanda, kas maysa kadagiti tampok iti pannakaselebrar ti Kannawidan Ylocos.#


text:
VIGAN CITY – Sinelebraran ti gobierno ti siudad ditoy ti Family Day babaen iti maysa a programa a naangay iti Vigan City Convention Center idi Oktubre 4.
Nagmalmalem ti selebrasion nga inatenderan dagiti agtuturay a pakairaman dagiti konsehal iti siudad, barangay officials ken dagiti empleado iti siudad ti Vigan.
Kanaig daytoy, naikkan iti loyalty award dagiti nabayagen nga agserserbi nga empleado iti siudad.
Tinawen nga angayen ti gobierno ti siudad daytoy a pagteng kas panangbigbigna iti kinapateg ti pamilia iti panagdur-as ken kinatalingenngen iti panagbiag.#


text:
Sékso
Ti maaw-awagan a sex wenno sékso ket maysa kadagiti dua a kategoria ti kita ti sebbangan (species) a mamagnayon kadagiti henetiko a tagikuada tapno makapartuatda manen (panagpaadu), iti maysa a proseso a maawagan iti henetiko a rekombinasion. Gagangay a ti maysa a sebbangan ket addaan dua a sékso: lalaki ken babai.
Sékso iti pagarian ti ayup[urnosen | urnosen ti taudan]
Sumagmamano kadagiti sebbangan, a kas iti alumbayad (alinta iti dadduma), uyokan, ken bannagaw, ket kabalinanna nga agpada ti seksual ken aseksual a panagpaadu. Iti urnos nga insekto a Hymenoptera, a pakaibilangan dagiti uyokan, ti reyna (maysa a babai) ket mabalinna nga ikeddeng no perilisado wenno saan ti itlog nga iruarna. Dagiti pertilisado nga itlog ket agbalin a babbai a trabahador (no maikkan iti kadawyan a taraon bayat ti panagpessada) wenno kas reyna (no mataraonan iti royal jelly). Dagiti met saan a pertilizado nga itlog, nga addaan laeng iti kagudua a bilang ti kromosoma no ipadpad kadagiti pertilisado nga itlog, ket agbalin a lallaki nga uyokan. Iti dadduma met a sebbangan a kas koma iti alumbayad, ti tumunggal maysa ket maysa a hermaphrodite, addaan nga agpada kadagiti organo iti sékso a lalaki ken babai.
Kadagiti mammal, billit, ken dadduma pay dagiti sebbangan, ti sékso ket mailangaan babaen dagiti sékso kromosoma, a maawagan iti X ken Y kadagiti mammal, ken Z ken W iti bilbillit.
Sékso iti saan nga ayup a species[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti mula ket kaaduanna a hermaphrodite, ngem daytoy a pangawag ket nadaras a parigaten dagiti panagduduma iti panaggigidiat ti séksualidad. Kas kadagiti ay-ayup, adda met laeng dua a pakaidasiganda a gamete, maawagan met la dagiti mula kas lalaki ken babai. Kadagiti agsabsabong a mula, dagiti sabong ti mangimet iti gamete. Iti sumagmamano a kaso, dagiti sabong ket mabalin nga addaan laeng iti maymaysa a kita ti gamete idinto a dagiti dadduma ket addaan iti dua a kita.
Kadagiti sabali a kita iti adu-ti-selulana a biag (kas koma iti dasig ti fungus a Basidiomycota) dagiti pakailasinan a seksual ket ad-adda a komplikado ket mabalin a pakairamanan ti ad-adu pay ngem dua a sékso.
Sékso kadagiti tao[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti tattao, ti sékso ket ti gagangay a pannakailasin iti kaaduan a biolohikal ken sosial a pakaisangratan, kas koma a ti maysa a tao ket maysa laeng a babai wenno lalaki. Nupay kasta, iti pannakaad-adal ken pannakasuksukisok ti kinababai ken kinalalaki, lumawlawag a ti panangidasig wenno ti panangilasin iti sékso ket adda iti adu nga agpang a mabalin nga nainnakaparsuaan, biolohiko, sosial, sikolohikal ken dadduma pay.
Makita iti baba dagiti nadumaduma a paggidiatan ti lalaki ken babai a tao.


text:
Premiado a mannurat-mannaniw, editor ken dati a mannursuro iti Aparri West National High School, Bulala Norte, Aparri, Cagayan ni Alvarez sakbay a nagpa-Canada a kas imigrante. Writing Fellow iti 38th UP National Writers Workshop idi 2001. Kaingungotna ni Jhonna Belle A. Clemente, tubo iti Masaya Sur, San Agustin, Isabela.
Maited ken ni Alvarez ti “Naisangsangayan a Gunggona” a kas nagkaykaysaan dagiti hurado a da Cles B. Rambaud, Linda-Lingbaoan-Bulong, ken Joel B. Manuel. Awaten pay ni Alvarez ti sertipiko ken premio a kuarta a P25,000.00. Mayawat ken ni Alvarez ti premiona bayat ti Dap-ayan 2017, GUMIL Filipinas National Convention iti Union Christian College, San Fernando City, La Union itoy Abril 21-23, 2017.
Tinawen a maiwaywayat ti Pasalip ALVIYA ken is-isponsoran ni Alex Vicente Yadao ti New York City, ken imatmatonan met ni Freddie Padua Masuli ti Cagayan State University, Sanchez Mira Campus. (ALVIYA Secretariat)
(Naipablaak iti Bannawag, Abril 24, 2017 a bilang.)


text:
CANDON CITY – Gapu iti kinalaka ti maitukon nga alikamen, adu latta dagiti maallukoy a gumatang uray masuspetsa a natakaw wenno nakurimes daytoy.
Leksion daytoy ti maysa a maestro kalpasan nga inaresto dagiti polis idi Hulio 11 gapu ta nakasuan a naglabsing iti anti-fencing law.
Imet dagiti polis idi inarestoda ni Pascua ti warrant of arrest nga inyisio ni Judge Mario Anacleto M. Bañez, Acting Presiding Judge ti RTC Branch 71, Candon City maikontra ken ni Edwin Valledor Pascua, 53, naasawaan, mangisursuro iti Narvacan National High School ken residente iti Barangay Camindoroan, San Juan, Ilocos Sur gapu iti panaglabsing daytoy iti PD 1612 wenno Anti-Fencing Law.
Naipababaen ti kaso ni Pascua iti Criminal Case No. 3994C ket nairekomenda nga agpiansa iti P40,000.00.
Ngem segun ken ni Pascua, malaksid nga insublina ti ginatangna a tinnakawan gayam, saan payen a naisubli ti kuarta nga inggatangna.#


text:
NO SANGSANGAILIKA iti Siudad ti Vigan, ti kabesera ti probinsia ti Ilocos Sur ken maaw-awagan pay iti Intramuros iti Amianan ken Siudad Fernandina, panagriknam, naipalaiska iti daan a panawen, iti maysa a paset ti pakasaritaan idi dagiti Kastila ti agturay ti Pilipinas. Ngamin iti baet ti progreso ti Vigan kas paneknekan ti panagbalinna a tourist destination iti Amianan, nakatakder pay laeng iti Kalsada Mena Crisologo dagiti dadakkel a pagtaengan a nagatep iti tiha, addaan iti napuskol a ladrilio a diding ken kulintipay a tawa. Maawaganen daytoy a paset ti Vigan iti Heritage Village agsipud ta nailistan daytoy iti UNESCO a sanikua ti sangalubongan. Iti panagbalinna a heritage city, pagrebbengan ti internasional a komunidad a salakniban ken preserbaen daytoy uray iti panawen ti gubat.
Nagtaud ti nagan a Vigan manipud iti biga, maysa a kita ti mula nga agtubtubo idi iti igid ti karayan Mestizo. Segun dagiti autoridad iti historia ti Vigan, maysa nga isla daytoy a disso a pagisangsangladan dagiti komersiante kadagiti imaroda a tagilakoda.
Ngarud, uray idi sakbay nga immay dagiti Kastila, narang-ayen a sentro ti komersio ti Vigan. Nagindeg ditoy dagiti komersiante nga Intsik ket nagassawada ken naaddaanda iti pamilia. Kaadduanna kadagiti nadaeg a pagtaengan ti Vigan iti paset a maaw-awagan itan ti Vigan Heritage Village ti pinatakder dagiti nabaknang nga Intsik. Kaintsikan idi ti awag daytoy a paset ti ili.
Ti Vigan ti maikatlo a kalakayan a siudad iti Pilipinas. Nasurok nga uppat a gasut ken tallupulo a tawen ti napalabas, binangon ni Juan de Salcedo, apo ni Miguel Lopez de Legaspi ken nangipasdek iti Manila, daytoy a disso kas Siudad Fernandina kas pammadayaw ken mi Ari Fernando ti Espania, ti anak ni Felipe II a nakainaganan ti Pilipinas. Pinagbalin pay ni Lopez de Legaspi ni Salcedo nga encomiendero ti Vigan ken Lieutenant General iti probinsia ti Ilocos nga idi a panawen binukel ti Ilocos Norte, Ilocos Sur , Abra, La Union ken paset ti Mountain Province.
Iti panagbalin ti Vigan a tugaw ti politika, ekonomia ken eklesiastika iti Amianan a Luzon, saan ngarud a nakakaskasdaaw a nagdudupudop ditoy dagiti dadakkel a pagtagilakuan, paglinglingayan, pagadalan ken pagtaengan.
Iti panagindeg dagiti Kastila ditoy, naalian dagiti umili kadagiti pammatida, nakaugalian ken sistema ti edukasion.
Ti relihion ti maysa kadagiti kangrunaan a nabati dagiti Kastila iti Vigan. Napeklan a katoliko dagiti agnaed ditoy nupay adu metten dagiti relihion a naipasdek kas iti Iglesia ni Kristo, Iglesia Independiente, Saksi ni Jehovah ken dadduma pay.
Masarakan ti Arsobispado wenno residensia ti Arsobispo ti Nueva Segovia iti amiananen ti Simbaan ni San Pablo.
Idi Setiembre 7, 1758, naiyalis ti dioses ti Nueva Segovia manipud iti Lallo, Cagayan iti Ciudad Fernandina de Vigan ket daytoy ti kangrunaan a tulbek tapno mabigbig daytoy a kas siudad. Naibasar daytoy iti bileg ti royal decree nga impaulog ni Ari Fernando VI ti Espania.
(Adda tuloyna)


text:
Sarita ni Arnold M. Reyes
(Maudi iti dua a paset)
Kagudua nga aldaw laeng ti trabahomi iti Sabado. Idi nakasangpetak iti kaserak, nasdaawak laengen ta nalampaso metten ti kuartok. Naidalimanek dagiti pagan-anayko. Naurnos dagiti librok iti lamisaan. Idi sumrekak iti kosina, nadatngak nga agdaldalus ni Eliza iti lunglongan.
Naammuak nga inyam-ammona ti bagina iti akinkukua iti pagkaseraak a kasinsinna isu nga inikkanda iti duplikado a tulbek iti kuartok.
“Kababain pay kenka,” nakunak. “Amin la a nakariribukam.”
“Di pay isu a trabahom, nakunak man iti nakemko,” kinunana.
“Eliza, diak ammo no kasano a masubalitak ti kinaimbagmo,” nakunak.
“Manen? Sentimentalka unay, Carlos.”
“Dimo maikkat iti panunotko dayta.”
“Huston, amangan no agsangitak,” kinuna ni Eliza nga agkatkatawa. “Ket komusta ti panagadalmo? Ok met laeng ti trabahom?”
“Kablaawannak,” kinunak. “Naingato ti sueldok. Marugiak a bayadanen ti utangko kenka. Makapagturposak met laengen.”
“Ok ngarud!” kinuna ni Eliza. “Innak ngaruden ket sumipngeten. Adda pay nasken nga aramidek.”
“Itulodka.”
“Saanen, di pay isu a pakataktakam.”
“Ow, kunam ketdi nga adda gumura no kuyogenka.”
“Pagkunaam?”
“Nalimedka unay. Agingga ita, dim’ pay imbaga ti pagnaedam.”
“Dayta kadi? Bay-am ta siak laengen ti sumarungkar kenka,” kinuna ni Eliza.
UMADALEMEN ti rabii ngem diak makaturog. Agayatakon ken ni Eliza, mariknak!
Ngem masapul a tipdek ti riknak. Amangan no ipagarup ni Eliza a gunggundawayak ti kinaimbagna.
Ngem iti panaglabas ti aldaw, dinak pagtalnaen ti riknak. Maysa a malem ti Sabado, nasarakak laengen ti bagik iti uneg ti maysa a bar. Rabiin idi sumangpetak iti dagusko. Naiyaduk ti imminum. Imbaltogko lattan ti bagik iti iddak.
Kabigatanna, nasdaawak ta naipasabat iti agongko ti nabanglo nga ayamuom ti maipritprito a karne. Bimmangonak. Nagpakusinaak. Ni Eliza.
“Nakariingka gayamen,” kinunana. “Itemplaanka iti kape?”
“Siakon,” insungbatko. Nagpakosinaak. Nagtugaw ni Eliza iti abayko.
“Adda kadi problemam?” sinaludsodna ket minatmatannak.
Diak nagtimek. Namrayak a kiniwar ti kapek.
“Di la mabalin a maammuak bareng adda maitulongko?”
“A-adda kayatko nga ilatak, Eliza. D-dinak koma kagura.”
“Ania koma ti pangguraak kenka?”
“Ay-ayatenka, Eliza.”
“Dayta ti mangburburibor kenka?”
“Wen. Mababalawnak kadi no agayatak kenka?”
“Karbengam dayta, Carlos.”
“Dinak kagura?”
“Apay ketdin a kaguraka?”
“No kasta, adda met la namnamak, Eliza?”
“Kapkapnekam kadin ti riknam, Carlos?” pinerrengnak ni Eliza a kasla tuktukodenna ti kinapudno kadagiti matak.
“Kapkapnekak,” nakunak.
Imbaw-ing ni Eliza ti panagkitana. “Ikkannak iti panawenko a mangamiris iti riknak, Carlos. Ikarik a sungbatankanto iti karabian ti panagturposmo,” kinunana.
SINABATNAK ti natibong a sipsipat idi umuliak iti entablado. Kasla maitaytayokak iti langit idi isab-it ti kangrunaan a sangaili ti medalia iti barukongko, tanda ti pannakagun-odko iti kangatuan a pammadayaw kadagiti agturpos.
Inwarasko ti matak. Ngem diak makita ni Eliza. Saan ngata a nakaay? Ngem inkarina a dumar-ay iti panagturposko.
Naiwaragawag ti recessional. Linamanodak dagiti kaklasek. Agkaragilap dagiti kamera, selpon ken tab bayat ti panagpaparetratomi a nagturpos.
Inasitgannak ti maysa a babae. Nailasinko ni Raquel.
“Congratulations,” linamanonak. Inyawatna dagiti sagut. “Naggapu ken ni Eliza dagita.”
“Ni Eliza?”
“Nagawiden.”
“Dinak la inurayen,” nakunak.
“Paitedna daytoy surat kenka,” kinuna ni Raquel.
Nagkuretret ti mugingko a nangperreng ken ni Raquel. Imbaw-ingna dagiti matana.
Linuktak ti surat ket binasak.
Congratulations, Carlos.
Umayka koma dakulapen ngem naamirisko a naim-imbag a diakon agparang kenka. Nasasaem ti panagsinata no agkitata pay.
No mabasam daytoy, adayoakton. Dinak gamdenen a biroken. Mapaayka laeng.
Inaramidko daytoy ta nasursurokan nga ipateg. Saanak a maikari kenka, Carlos. Maysaak a kalapati a nailumlomen iti kapitakan. Dayta ti gapuna nga inlimedko ti pagnaedak. Diak kayat a matakuatam ti palimedko.
Naragsakakon ta natungpalmo ti arapaapmo. Umanayen a liwliwak ti pannakaipaayko kenka iti sangkabassit a kabaelak.
Kastan, Carlos, ket bay-am nga ayatenka iti panagsagabak.
Eliza
Nakunesko ti surat. Napetpetak ti medaliak iti nairut. Nakariknaak iti saem.
Kinamakamko ni Raquel.
“Ammok nga ammom ti yan ni Eliza. Kuyogennak kenkuana.”
“Pinagkarinak a diak ipalgak ti yanna.
“Saan a nasken kaniak aniaman ti napalabas ni Eliza,” nakunak. “Kayariganna ti balitok iti kapitakan. Ti importante, ay-ayatek isuna. Diak itulok a mapukawko iti biagko. Nasken a tulongannak no napudnoka met laeng a gayyem ni Eliza.”
Nabayag a minatmatannak ni Raquel. Immanges iti nauneg idi agangay.
“Mabalin a makagura ni Eliza iti daytoy nga aramidek. Ngem ipatpategko kas nasudi a gayyem. Ikarim koma nga ipatpategmo isuna.#
“Agyamanak,” nakunak. “Intan, kayatko nga iruknoy toy balligik kenkuana.”#


text:
MAGSINGAL, ILOCOS SUR – Nagmalas daytoy a lalaki, naikras la ngaruden, dinungpar pay laeng ti truck a puon ti nakatayanna.
Segun ti imbestigasion ti polisia, sakbay ti pannakadungpar ni Warlito Ustil y Urayanza, edad 50, addaan asawa ken agnaed iti Brgy. Miramar iti daytoy nga ili, naikras ti motorsiklona a Honda Wave 100 iti national highway a sakup ti Brgy. Napo idi agarup 9:20 iti rabii ti Agosto 20.
Mapapati a bayat a nakatugaw ni Ustil iti akindaya a linia iti highway nga umaw-awag iti selponna idi aksidente a dinungpar ti agpaamianan nga Isuzu cargo truck a minaneho ni Mario Rabanal y Espiritu, edad 45, addaan asawa ken taga-Barangay Pila, Cabugao, Ilocos Sur.
Naisagud ti biktima iti sirok ti trak ket naiparangguyod daytoy iti nasurok sangagasut a metro a nakadunoran ti ulona ken dadduma a paset ti bagina a puon ti dagus nga ipapatayna.
Simmuko ti drayber kadagiti immarayat a polis ket adda ita iti police station agraman ti motorsiklo ken selpon ti biktima.#


text:
SUYO, Ilocos Sur – Nagasat daytoy iliyo ta babaen ti panagtinnulong ti lokal a gobierno ken DepEd Division Office addaankayon iti pagadalan a mangitandudo iti bukodyo a kultura. Daytoy ti kinuna ti mangidaulo iti Culture and the Arts Office ti DepEd Central Office a ni Marcos Rodil bayat ti ibibisita daytoy iti kaluklukat nga Ilocos Sur Special School for Culture and the Arts (sekundaria) ken Bago School of Living Traditions and Cultural Heritage (elementaria).
Kadua ni Rodil a bimmisita idi Oktobre 14 da Dr. Mirriam Najera, Education Supervisor for Culture and Arts Region I (highschool); Dr. Oscar Flores, Education Supervisor (elementary); Ilocos Sur Asst. Schools Division Superintendent Dr. Estrella Soria ken dadduma pay manipud iti Department of Education.
Maysa kan pay daytoy a wagas tapno saan a malipatan dagiti Bago ti bukodda a kultura babaen ti panangtagiben iti arte (arts).
“Ayatentayo ti bukodtayo a kultura. Sakbay nga apresiarentayo ti kultura ti sabali a puli unaentayo nga ayaten ti bukodtayo” kinuna pay ni Rodil.
Dinawat met ti Culture and Arts Coordinator ti Ilocos Sur DepEd Division a ni Feliciano “Shan” Tumacdang Jr. a suportaran koma dagiti nagannak ken mangisursuro dagitoy baro a pagadalan no kayatda a maisubli ti panangapresiar dagiti ubbing ken agtutubo iti kultura nga in-inuten a mapukpukaw gapu iti modernisasyon. Saanda kan koma nga ibain ti agusar iti tapis ken baag. Obserbasion kan ngamin ni Tumacdang a mas kaykayaten a tuladen dagiti ubbing ti kultura ti sabali gapu ta dagitoy ti mabuybuyada iti telebision.
Iti agdama adda 27 a nakaenrol iti Ilocos Sur Special School for the Arts ken 11 iti Bago School of Living Traditions and Cultural Heritage nga addaan iti nayon nga asignatura iti ethnic dand and music.
Madama metten ti pannakipatpatang ni Tumacdang ken ni Gob. Deogracias Victor “DV” Savellano para iti pannakapaadda ti lote a pakaipasdekan dagiti baro nga school buildings dagiti pagadalan. Kasapulan kan daytoy para iti ekspansion dagiti pagadalan iti masanguanan. Karaman pay kadagiti idawatna iti gobernador ti agduduma a ramit ken pasilidades.
“Nupay maipangruna ditoy dagiti kadaanan a kannawidan, makuna met nga advance ta addaanda iti computer sets. Tay kunada ngarud a Global Competitiveness Anchored by Culture” palawag pay ni Tumacdang.
Aprobado kan' metten ti DepEd Regional Office dagiti dokumento dagiti pagadalan nga insubmitar ni Tumacdang.#


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur – Kinontra dagiti lumugar ti Barangay Villamar ditoy nga ili ti panagminas ti maysa a kompania iti black sand.
Konkontraen dagiti taga-Villamar ditoy ti panagminas iti black sand iti lugarda iti baet ti panangikalintegan dagiti pannakabagi ti kompania nga awan ti pakadaksanda.
Kinuna dagiti lumugar a makurukoran ti lugarda ket nalakanton a malayus ti barangayda no agtultuloy ti pannakaminas ti kabaybayan a sakup ti barangayda.
Mapapati a naisardeng pay ti panagminas iti kabaybayan ti nasao a barangay gapu iti ikokontra dagiti lumugar.#


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur – Duapulo ket dua nga illegal a pagkalap iti lames ti nakumpiska dagiti otoridad babaen ti insayangkatda nga operasion iti Mestizo River a sakup ti Barangay Fuerte ditoy nga ili idi agsapa ti Hunio 12.
Idi agarup 5:30 ti agsapa ti nadakamat a petsa, nangiwayat ti kapolisan ditoy, kaduada dagiti pannakabagi ti Department of Agriculture, iti operasion maikontra iti bukatot wenno balaong a naipakat iti Mestizo River a nagtungpal iti pannakakumpisa dagiti 22 nga illegal fish nets.
Awan ti naaresto ta awan ti nangako nga akinkukua kadagiti naipakat a bukatot.
Saan a makalusot iti bukatot uray dagiti babassit a lames gapu iti kinapino dagiti iketna isu nga adda pammilin ni Mayor Germie Singson-Goulart a total ban iti pannakaipakatna iti Mestizo River.#


text:
Salaysay ni Eden A. Alviar
AWANEN ti rason a kinarigat ti panagbiag ti lapped iti pannakagun-od ti nangato nga edukasion kalpasan a nagbalinen a linteg ti “Universal Access to Quality Tertiary Education Act” wenno Republic Act 10931.
Pinirmaanen ni President Rodrigo Duterte ti RA 10931 a mamagbalin a libre ti matrikula ken dadduma pay nga school fees dagiti estudiante kadagiti state universities and colleges, local universities and colleges, ken dagiti technical and vocational institutions iti salinong ti Technical Education and Skills Development Authority no maipasada ti entrance examination ken dadduma nga admission and retention requirements.
Ti linteg ket ipaayanna pay dagiti estudiante ti mekanismo para kadagiti makabael a gumastos a makaala iti nayon a gastuen para iti matrikula ken dadduma pay a mabayadan iti panagbasa kadagiti pang-publiko a kolehio, unibersidad ken institusion.
Saan met nga ipalubos ti linteg ti makagun-od ti free tertiary education kadagiti pangpubliko a unibersidad ken kolehio dagiti estudiante a nakaturposen iti bachelor’s degree wenno katukad ti undergraduate degree manipud iti uray ania a nangato nga education institution, pangpubliko man wenno pribado; dagiti estudiante a saan a makatungpal kadagiti admission and retention policies kadagiti publiko a unibersidad ken kolehio; dagiti estudiante a saan a makalpas ti bachelor’s degree wenno katukadna nga undergraduate degree iti las-ud ti tawen a naituding iti programa.
Saan met nga ipalubos ti linteg ti libre a panagbasa kadagiti publiko a technical and vocational institutions kadagiti estudiante a nakaturposen iti bachelor’s degree ken dagiti nakaawaten iti sertipiko wenno diploma para ti technical-vocational course a katukad ti National Certificate III ken nangatngato pay; dagiti estudiante a saan a nakaipasa iti uray ania a kurso a nagenrolanna iti programa.
Nailanad pay iti linteg a dagiti estudiante a saan a makagun-od iti free tertiary education ket masingir nga agbayad iti matrikula ken dadduma pay a mabayadan iti panagbasa kas ituyang dagiti publiko a unibersidad ken kolehio, ken kadagiti publiko a technical and vocational institutions a binigbig ti TESDA.
Ti linteg ket ipaayanna pay ti suporta dagiti estudiante nga agad-adal kadagiti pribado a unibersidad ken kolehio. Ituyang ti linteg ti pannakaipaay ti tertiary education subsidy kadagiti estudiante a Pilipino a nakaenrol ken agenrolto pay laeng kadagiti undergraduate post-secondary programs dagiti publiko a unibersidad ken kolehio, pribado a higher education institutions, ken dagiti private and state-run technical-vocational institutions.
Ti tertiary education subsidy ket sakupenna ti matrikula ken dadduma pay a magastos kadagiti private higher educational institutions wenno publiko a technical vocational institutuions a katukad ti matrikula ken dadduma pay a mabayadan iti eskuela; allowance para ti libro, supplies, transportation ken nagduduma a personal expenses, agraman ti allowance para kadagiti dokumentado nga upa wenno panaggatang iti personal computer wenno laptop ken dadduma nga education-related expenses; allowance a pagbayad iti siled a pagyanan dagiti estudiante; allowance para kadagiti magastos mainaig iti pannakabaldado dagiti estudiante; bayad ti maminsan a pannakagun-od ti umuna a professional credentials or qualifications.
Naipalaon pay iti linteg a ti subsidy ket administaren ti Unified Student Financial Assistance System for Tertiary Education (UniFAST) Board. Maipaayan met ti prioridad dagiti estudiante a maibilang kadagiti pagtaengan wenno households a nairaman iti Listahanan 2 nga inwayat ti Department of Social Welfare and Development segun ti mapattapatta a masapulan wenno matgedan ti pamilia; ken dagiti estudiante a saan a nairaman iti Listahanan 2 ket marangkuan maibasar iti insubmitarda a dokumento a pammaneknek ti matgedan.
Ituding pay ti linteg ti pannakapataud ti student loan program para iti tertiary education nga imatonanto ti UniFAST Board ken ti pondona ket mairaman iti budget ti Commission on Higher Education ken TESDA. Dagiti nakagun-od iti utang para kadagiti undergraduate degrees ket mabalinda pay ti umutangto manen iti student loan para ti panagadalda iti graduate studies, agraman iti Medisina ken Abogasia kalpasan a mabayadanda ti sigud nga utangda. Dagiti saan a nakagun-od iti loan program para iti undergraduate studies ket mabalinda a gun-oden iti panagadalda iti graduate studies, agraman Medisina ken Abogasia, ken mabalinda a makagun-od iti loan program para ti review expenses para licensure examinations iti Professional Regulation Commission.
Ti panagbayad iti utang wenno pasetna ket mairamanto a makessay iti binulan a Social Security System wenno Government Service Insurance System contribution no agtrabahonton ti nakautang a ti gatad ti pagbayad ken iskediulna ket isaganana ti UniFAST Board.
Adu a Pilipino dagiti maragsakan iti pannakaipasa ti RA 10931 nga inlungalong ni Senator Bam Aquino ta dakkel a katulongan daytoy ti pannakagun-od ti edukasion dagiti agtutubo ken agbalinda a produktibo nga umili.
Dagiti economic managers ni Duterte pakairamanan ni Budget Secretary Benjamin Diokno, Finance Secretary Carlos Dominguez III, ken Socioeconomic Planning Secretary Ernesto Pernia ket saanda a kanunongan ti linteg ta mamatida a kaaduan a mairanud ket dagiti estudiante nga adda iti middle-class agpangato. Mamatida pay a parnuayenna ti panagakar dagiti estudiante kadagiti publiko a unibersidad ken kolehio manipud kadagiti pribado nga eskuelan. Supiatenda pay ti implementasionna ta kasapulan kano ti P100 billion a pondo, ken awan ti pangalaan ti gobierno iti agdama a tiempo gapu kadagiti adu a paggastosan.
Supiaten met dayta dagiti senador ken kongresista ta agarup P14 billion laeng ti kasapulan a pondo tapno mayimplementar ti programa, ken mairemedio no kayat nga ipatungpal ti administrasion. Mamatida a kaaduanna kadagiti adda mabalinna wenno babaknang nga estudiante ket adunto latta ti agbasa kadagiti pribado a unibersidad ken kolehio gapu iti nadumaduma a rason.
Dakkel man a pondo ti kasapulan para ti implementasion ti RA 10931, rebbengna nga ikkan ti gobierno ti prioridad ti edukasion, ken kessayanda ti budget dagiti dadduma a programa ken paggastosan ti gobierno. Nasken pay ti pannakapasardengen ti kurapsion tapno dagiti mataktakaw a pondo ket maaramat para ti libre nga edukasion dagiti Pilipino tapno magun-od ti progreso iti pagilian.#


text:
Malabuyoc
Ti Malabuyoc ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Malabuyoc ket nabingbingay a politikal kadagiti 14 a barbaranggay.[2]
- Armeña (Cansilongan)
- Tolosa (Calatagan)
- Cerdeña (Ansan)
- Labrador (Bulod)
- Looc
- Lombo
- Mahanlud
- Mindanao (Pajo)
- Montañeza (Inamlang)
- Salmeron (Bulak)
- Santo Niño
- Sorsogon (Balimaya)
- Baranggay I (Poblacion)
- Baranggay II (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur- Maysa a medical, dental, minor surgical mission ti naisayangkat iti Barangay Callaguip ditoy nga ili idi Enero 11.
Insayangkat ti JCS Foundation nga indauluan ni Governor Jerry Singson ti nasao a mission.
Naiwaras pay dagiti lamisaan ken tugaw para iti Day Care center iti nasao a barangay iti daytoy nga aldaw.
Daytoy ti umuna a medical, dental, ken minor surgical mission nga insayangkat ti JCS Foundation ita a tawen.
Kinuna ni Singson nga agtuloy latta ti panangipaay ti JCS Foundation iti Medical Mission kas panagserbina kadagiti kailianna.#


text:
Thursday, August 20, 2015
NABUSLON A TUDO, MAALAY-AYAN DAGITI NAIRAEP
Cabugao, Ilocos Sur – Iti panagmonitor ti Web In-Action kadagiti barangay ti Munisipalidad, naammuan kadagiti lideres ti mannalon nga iti panagbuslon ti tudo ket maalay-ayan dagiti naimula a nakirang ti pannakapadanumda maigapu iti maaw-awagan iti “dry spell” wenno panagtikag kas naipakdaar babaen iti Ahensia ti DA.
Nupay kasta, kinuna ni Municipal Rice Program Coordinator Mr. Nereo S. Daproza a napinget dagiti mannalon a mangitultuloy ti panagmulada ti pagay ket addan ti kaguduana iti natalon iti dagup ti dati a kalawa ti mataltalon iti biang ti irrigated area ken iti rainfed area iti intero a Munisipalidad iti agdama.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay ti napintek a programa iti Agrikultura ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno makomplementaran ti regta dagiti mannalon nga agpataud ti umanay a suplay a pagtaraon kadagiti umili ken mangnayon iti masapulanda agsipud ta mayoridad kadakuada ti agdepende iti pagbiaganda iti Agrikultura. # (Web Situational Report)
Nupay kasta, kinuna ni Municipal Rice Program Coordinator Mr. Nereo S. Daproza a napinget dagiti mannalon a mangitultuloy ti panagmulada ti pagay ket addan ti kaguduana iti natalon iti dagup ti dati a kalawa ti mataltalon iti biang ti irrigated area ken iti rainfed area iti intero a Munisipalidad iti agdama.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket gubuay ti napintek a programa iti Agrikultura ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. tapno makomplementaran ti regta dagiti mannalon nga agpataud ti umanay a suplay a pagtaraon kadagiti umili ken mangnayon iti masapulanda agsipud ta mayoridad kadakuada ti agdepende iti pagbiaganda iti Agrikultura. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:48 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Mabalin a sumabit ti maysa a kandidato para presidente gapu iti mapapati a panaggatangna iti butos, segun iti maysa a komisioner iti Commission on Elections.
Mismo a ni Election Commissioner Rene Sarmiento ti nagkuna a mabalin a sumabit iti panaggatang iti butos ni presidential candidate Manny Villar gapu iti ar-aramidenna a panagiwaras iti regalo (karaman ditoy ti scholarships) bayat kadagiti panagkampaniana ken angayenna a political rally.
“Iti babaen ti Seksion 261 ti Omnibus Election Code, karaman kadagiti maiparit nga aramid ti panagited iti kuarta wenno aniaman nga addaan pateg tapno mapaboran ti maysa a kandidato. Maawagan dayta iti panaggatang iti butos,” kinuna ni Commissioner Rene Sarmiento.
Segun ken ni Sarmiento, maysa met a wagas ti panaggatang iti butos dagiti scholarships nga ibumbunong ni Villar kadagiti political sorties ken political rally nga ang-angayenna.
Madakamat ditoy nga iti maysa a konsierto iti SM Mall of Asia iti Pasay City, mapapati a nagited ni Camille, anak ni Villar, kadagiti scholarships para kadagiti ubbing nga aggatad iti P70,000. Kasta met bayat ti panagkampaniana iti tiendaan ti Batangas City, mapapati a nagiwaras ni Villar iti sag-P20 kadagiti ubbing tapno igatangda iti kamote.
Mapapati pay a nagited ni Villar iti balay ken lote, kuarta, groseria ken scholarships kadagiti nakisalip iti “Wowowee” a programa ti telebision.
Ngem inkalintegan ti kampo ni Villar a saan a vote-buying ti panagiwarasna iti sag-P20 kadagiti ubbing agsipud ta saan a makabutos dagitoy, kasta met nga iti rock concert iti SM Mall of Asia, awan ti pasetna iti programa ken saan nga isu no di ti anakna a ni Camille ti nagited kadagiti scholarships.
Ngem madakamat ditoy a malaksid ken ni Villar, adda pay dagiti sabali a kandidato a mapapati a mangsalsalungasing iti daytoy a probiso iti Election Code.
Sagudayen ti Election Code a maibilang a panaggatang iti butos wenno panaglako iti butos ti “asinoman a tao a mangted, mangitanggaya wenno mangikari iti kuarta wenno aniaman nga adda pategna… tapno maawis daytoy wenno ti publiko nga agbutos para wenno kontra iti maysa a kandidato…”
Segun ken ni Sarmiento, kasapulan nga adda maipila a reklama iti Comelec tapno marugian ti inbestigasion mainaig iti mapapati a panaglabsing.
Awan la kadin ti maaramidan ti Comelec tapno mapasardeng dagiti kandidato nga agdadata ken awan amakda nga agsalungasing kadagiti paglintegan ti eleksion?
Di payen raemen dagitoy dagiti paglintegan ita ta kandidatoda pay laeng, anianto laengen inton addadan iti puestoda?
Saan koma nga urayen ti Comelec nga adda mangidatag iti reklamo santo agkuti. Maibilang dayta a kinalupoy iti sanguanan ti ipakpakita dagiti kandidato a dida panangipirpirit kadagiti paglintegan ti eleksion.
Ipakita koma ti Comelec nga adda durina a mangipakat kadagiti paglintegan iti eleksion.#


text:
VIGAN CITY – Ballaag kadagiti menor de edad: saankayo nga agtalek a dagus kadagiti ganggannaet a manggayyem kadakayo amangan no kamengda iti grupo ti Budol-Budol Gang a nangbiktima kadagiti sumagmamano a residente ditoy probinsia iti kallabes.
Idi malem ti Enero 24, nagpulong iti polis da Jasmine Quinsay Noriega, 12, ken Hannah Jeane Quinsay Jarata, 12, agpada a Grade 7 ken residente iti Brgy. Camangaan, nga inallilaw ida ti dua a babai a puon ti nakapukawanda iti selpon, Ipod Apple ken Cellular keypad.
Segun kadagiti biktima, inasitgan ida dagiti suspek iti sanguanan ti Novo Building a masarakan iti Barangy 1, Vigan City ket nakipatpatang dagitoy kadakuada.
Naallukoy dagiti suspek dagiti biktima a temporario nga itedda ti Ipod Apple nga agbalor iti P30,000.00, Cellular Phone Samsung Ace 2 nga aggatad iti P5,000.00 ken Cellular Phone Keypad nga agbalor iti P700.00 kas sandi ti P68,000.00 a naikabil iti paper bag.
Kalpasan a naggiinnallawatda, imbaga dagiti suspek nga agsasarakda iti Land Bank, Vigan City ket ditoy nga isublida dagiti gamit dagiti menor de edad.
Napan dagiti biktima iti Land Bank ngem awan a nakitada dagiti suspek. Nakakitada ketdi iti paper bag iti dayta a lugar ket binukbukitanda. Ngem anian a dismayada ta naglaon met gayam daytoy kadagiti nakarkartib a pagiwarnak.
Kalpasan a naireport kadagiti polis ti napasamak, nangiwayatda iti hot pursuit operation ngem saandan a nasapulan pay dagiti suspek.
Kabayatanna, nabigbig ti maysa kadagiti suspek a nangbiktima iti baket iti uneg ti maysa a fast food chain sadiay Candon City idi bigat ti Disiembre 23, 2015.
Binigbig ni Teresita Raquel y Gamboa, 60, balo, ken residente iti Barangay Poblacion, Banayoyo, Ilocos Sur babaen ti retrato nga imparang dagiti polis ni Rowena Valdez y Genese, 41, naasawaan, ken residente iti Barangay Bitas, Cabanatuan City, Nueva Ecija a maysa kadagiti nangballaibo kenkuana iti uneg ti Jolibee a nakapukawanna iti P14,000.00.
Maipalagip a kadua ni Valdez da Raquel Dela Cruz y Rimando, 37, naasawaan, ken residente iti Brgy. Tibong, San Fabian, Pangasinan, ken Glorie May Rimando y Genese, 25, awanan asawa, ken residente iti Sitio Bolo, Brgy. Pandan, Alaminos, Pangasinan, a nangbiktima ken ni Delia Cablayan Dauz, 74, retirada nga empleada, naasawaan, ken residente iti Barangay Becquez, Tagudin, Ilocos Sur idi Enero 9, 2015.
Nagpammarang ti grupo a negosiante ket inallukoyda ni Dauz a makisosio iti negosioda.
Manipud iti San Fernando City, kinuyog ti grupo ti baket a naggawid iti balayna sadiay Tagudin, Ilocos Sur a nanga-laanna iti kuentas ken wedding ringna. Nangiyaon pay ti baket iti kuartana nga agdagup iti P400,000.00 iti maysa a bangko iti Candon City para iti isosiona iti negosio.
Nupay kasta, naapput dagiti suspek iti checkpoint nga impasdek dagiti polis-Sudipen apaman a nakaawatda iti flash alarm manipud iti polis-Candon para iti pannakasaed ti lugan dagiti suspek a nangbiktima iti baket.
Napasubli met ti negosiante ti kuarta ken alahasna.
Idi Enero 9, karaman da Dela Cruz ken Rimando iti grupo ti tallo a babai ken dua a lalaki a nangballaibo ken ni Mariano Co y Chan, 83, negosiante ken residente iti Barangay Pantay Daya ket intarayda ti relona nga aggatad iti P300,000.00, kuentas nga agbalor iti P200,000.00 ken kuarta a P10,000.00.
Naipiskot dagiti suspek sadiay Barangay San Agustin kalpasan a kinamat ida dagiti police-Candon idi ginandatda ti aglibas iti checkpoint nga impasdek dagiti pannakabagi ti linteg iti sango ti Bagani Campo Cemetery a dandani nakaatalan ti dua a polis.
Napasubli ni Chan ti kuentasna ngem saan a nabirokan ti relona iti ummong dagiti nadumaduma a relo a mapapati a naggapu kadagiti nabiktima ti grupo.#


text: Ti Zagreb (Panangibalikas a Kroata: [zǎːɡrɛb]) ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad iti Republika iti Kroásia. Mabirukan daytoy idiay amianan a laud iti daytoy a pagilian, iti igid ti karayan Sava, idiay akin-abagatan a kabanbantayan iti bantay Medvednica. Ti Zagreb ket naisanglad iti kangato iti agarup a 122 m (400 ft) iti pantar ti baybay. Iti naudi nga opisial a senso iti 2011, ti populasion ti pagnaedan iti Zagreb ket 686,568, a ti populasion iti administratibo a lugarna ket 792,875. Ti kalawaan a metropolitano a lugar ti Zagreb ket iramanna ti Siudad iti Zagreb ken ti naisina a Probinsia ti Zagreb nga addaan ti populasion ti 317,642, nga agited ti dagup ti metropolitano a lugar iti sumurok a 1,110,517. Isu laeng daytoy ti maymaysa a metropolitano a lugar idiay Kroasia nga addaan ti populasion iti sumurok a maysa a riwriw.


text:
Wednesday, March 8, 2017
DRAWING, POSTER MAKING, KEN ESSAY WRITING CONTEST TI BFP-CABUGAO, NABALLIGI
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti pakontes iti Drawing, Poster Making, Photo and Essay Writing iti Bureau of Fire Protection (BFP) ti Munisipio iti Cabugao a kas highlights ti panangselebrarda iti “Fire Prevention Month” iti bulan ti Marso 2017 babaen iti Tema: “Bahay at Ari-arian ay Pahalagahan, Ibayong Pag-iingat sa Sunog ay sa Sariling Pamamahay Simulan”. Daytoy a pakontes ket nagpartisiparan dagiti ubbing nga agad-adal iti 10 nga eskuela-elementaria ken 5 nga high school iti ili ti Cabugao ket naangay iti Marso 7, 2017 iti BFP Compound, Brgy. Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Dagiti sumaganad ti nangabak:
DRAWING CONTEST:
John Ryan Sambrana, First Prize; Russel Ingking, Second Prize; Janica Mendoza, Third Prize.
POSTER MAKING CONTEST:
John Paul Briones – 1st Prize; Reynard Manantan, 2nd Prize; Calvin Kenneth Lopez, 3rd Prize.
ESSAY WRITING CONTEST:
Marc Justin Molina – 1st Prize; Warren Raciles - 2nd Prize; Louie C. Villegas - 3rd Prize ken tallo pay a Contestants a nakagun-od iti Consolation Prizes.
Awan ti nagsasalip iti Photo Contest.
Iti Awarding Ceremony, nangted ti pakauna a panagsarita ni OIC Fire Marshal Elmer C. Acapuyan. Dinakamatna ti pateg iti panangimatang dagiti agtutubo a katinnulong ti BFP a mangipromot iti fire safety iti sapasap ken kasapulan met a maited kadakuada dagiti aktibidades a mangasa iti paglainganda.
Impeksa pay ti OIC Fire Marshal iti naan-anay a panagyamanda iti agtultuloy a suporta ti LGU-Cabugao nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang kadagiti igannuat ti BFP a programa ken aktibidades iti fire prevention.
Simmaruno iti panakaiyam-ammo dagiti Board of Judges nga isuda MLGO Officer Constancia “Connie” L. Quinola; PAO Officer Atty. Rosario Vitamog-Palisoc ken ni Municipal Information and Tourism Officer Dario Roy Siruno babaen ken ni BFP Officer Cloyd Acosta.
Binayabay ni OIC Fire Marshal Elmer C. Acapuyan ni Mayor Josh Edward agraman dagiti BFP Staff ken dagiti nag-Hurado a da MLGO Officer Constancia L. Quinola; PAO Officer Atty. Rosario Vitamog-Palisoc ken ni Municipal Information and Tourism Officer Dario Roy Siruno a nagiyawat kadagiti premio; sertipiko ken Token kadagiti nangabak a Contestants agraman dagiti Coaches-da.
Nangipaay ti Mensahena ni Mayor Josh Edward. Kimmablaaw ken nagyaman iti sapasap iti pannakaikaso iti pannakairakurak iti pakaseknan ti fire safety tapno maliklikan ti didigra nga itden ti uram. Dinayawna ti kinaregta dagiti kameng ti BFP-Cabugao nga idauluan ni Fire Marshal Elmer C. Acapuyan a mangisayangkat kadagiti aktibidades a kas itoy tapno mariing ti karirikna iti kaaduan nga agannad. Imbatad pay ti Ama ti Ili a dakkel ti kaipapanan ti panangimula a nasapa ti konsepto ti Fire Safety kadagiti naganus ti isipna nga ubbing tapno mamuli ti kaririknada a makigamulo iti sapasap a pannaka-aywan iti panangliklik ti damsak nga itden ti uram.
Impaay ni SF02 Felipe Salvio ti Closing Remarks ket pinagyamananda a kameng iti BFP-Cabugao iti panagballigi daytoy a pakontes ken iti naan-anay a suporta ti LGU-Cabugao.
Nakikaysa met a nakitinnarabay dagiti Coaches a buklen dagiti mangisursuro kadagiti nagsasalip nga ubbing/agtutubo iti 15 a pagadalan ditoy Cabugao. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:27 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Buis
Ti buis (manipud ti Latin taxo; "Karkuluek") ket maysa a pinansia a panagsingir wenno dadduma pay a panagsingir a naipang-al kadagiti agbaybayad ti buis (ti agmaymaysa a tao wenno legado nga entidad) babaen ti maysa a estado wenno ti kapadpada a pamay-an ti maysa nga estado a kas ti pannakapaay ti ti panagbayad ket madusa babaen ti linteg. Dagiti buis ket maipang-al pay babaen kadagiti adu aadministratibo a pannakabingbingay. Tii buis ket buklen dagiti dagus wenno dagiti saan a dagus a buis ken mabalin a bayadan babaen ti kuarta wenno ti kapadpadana a panag-obra.
Segun ti Diksionario ti Linteg ni Black, ti buis ket maysa a "maipanggep ti kuarta nga awit a naited kadagiti tao wenno dagiti agtagtagikua tapno masuportaran ti gobierno[...] ti panangbayad nga inpatunos ti kehislatibo a turay." Daytoy ket "ket saan a boluntario a panagbayad wenno donasion, ngem daytoy ket naipatpatungpalam a kontibusion, a naipatunos babaen ti lehislatibo a turay" ken daytoy ket "ti aniaman a kontribusion ket maipang-al babaen ti gobierno [...] a daytoy ket babaen ti bayad ti panaglabas, pangpadayaw a buis, annawid, gabel, subsidio, tulong, ipaay, wenno dadduma pay a nagnagan."[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Diksionario ti Linteg ni Black, p. 1307 (maika-5 nga ed. 1979).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Buis iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Buis iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
VIGAN CITY – Iti baet ti masansan a panangipalagip ti kapolisan, adda latta dagiti umili nga agibati iti alikamenda sada panawan. Kas resulta, itay nabiit dua manen a panagtakaw ti naireport sadiay Candon City ken ditoy a siudad a nakabiktimaan ti maysa a negosiante ken maysa nga agtawen iti innem nga ubing.
Idi agarup 8:10 ti bigat ti Septiembre 30, inreport ni Madelene Apili y Firme, 32, naasawaan, empleado iti Regional Trial Court Branch 20, Vigan City iti polis a napukaw ti Star Mobile phone ken Samsung Tab 3 ti kaanakanna a ni Angel Ela Monych Sanchez, 6.
Segun iti biktima, inkabilna ti phone ken tabna iti lavatory iti asideg ti nakalukat a ridaw iti likud sana pinanawan.
Naduktalan laengen nga awan dagitoy idi agarup 9:00 ti rabii ti Septiembre 29.
Agtultuloy ti panagimbestiga ti polis mainaig iti panagpukaw ti phone ken tab a
mapapati a sinikuat ti di pay nabigbig a mannanakaw.
Kabayatanna, agingga ita a masursurat daytoy, awan pay ti natiliw a suspek iti pannakatakaw ti bag ni Camilo Gamer y Galdones, 63, naasawaan, akinkukua iti Marivic Store a masarakan iti Candon Farmer’s Wet Market, Barangay San Isidro.
Idi agarup 2:50 iti malem tin Septiembre 26, Inreport ni Gamer a mapukpukaw ti bagna a naglaon iti passbook, ATM card, tultulbek, sumagmamano nga IDs, ken di ammo ti dagupna a kuarta.
Kinuna ni Gamer nga inkabilna ti bagna iti sirok ti lamisaan iti uneg ti tiendana sana inasikaso dagiti kustomerna a pakairamanan ti grupo dagiti babbai a nagpammarang nga adda gatangenda ngem dagusda met la a pimmanaw.
Idi awanen dagiti babbai, kinita ni Gamer ti bag iti nangikabilanna ngem awanen.
Dagus nga impakaammo ni Gamer iti banko dagiti natakaw nga ATM cards sana inreport ti insidente iti polis.
Iti panangrebio dagiti inbestigador iti footages a nairekord ti CCTV manipud iti opisina ti CEEDMO, innala dagiti di pay nabigbig a suspek ti bag ni Gamer, sada inarkila ti traysikel ti maysa a Clemente Naungayan, Jr., taga-Barangay Darapidap, Candon City a napan iti McDo.
Nangiwayat ti kapolisan iti hot pursuit operation ngem negatibo ti resultana.#


text:
BASINGKAWEL TI POLITIKA. Iti panangrugi ti panagkampania iti lokal itay Marso 26, kasla uong a nagtubo dagiti nadumaduma a tarpaulin ken paskin iti siudad ti Vigan a pakairamanan ti dakkel a karatula ti Team Medina (ngato) nga idauluan da Konsehal Juan Carlo Medina nga agtaray a para mayor ken ni Vice Mayor Lourdes Baquiran nga agpailayon iti puestona. Nupay awan ti kasango da Medina ken ni Baquiran, agkamkampania ti Team Medina a kas grupo a mangituloy iti panagprogreso ti Siudad ti Vigan.
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › BASINGKAWEL TI POLITIKA.


text:
Putbol
Ti gunglo ti putbol, kaaduan a namammoan a ti putbol wenno saker, ket maysa a isport nga ayayamen ti nagbaetan ti dua a timpuyog iti sangpulo ket maysa a agayayam nga addaan ti nagtimbukel a bola. Iti panagbuelta ti maika-21 a siglo, daytoy nga ayayam ket inayayam ti sumurok a 250 a riwriw nga agay-ayayam kadagiti 200 a pagilian, nga isu daytoy ti kalatakan nga isport iti lubong.[1][2][3][4] Daytoy nga ayayam ket inayayam iti maysa a rektanggulo a pagayayaman iti ruot wenno berde a parbo a karuotan, nga addan ti maysa a pagtungpalan iti tengnga iti tunggal maysa kadagiti ababa a kagibusan. Ti banag iti daytoy nga ayayam ket ti agiskor babaen ti panagipaturong ti bola idiay pagtungpalan ti kasupiat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Panagtaldiap iti Saker". Encyclopædia Britannica. Naala idi 4 Hunio 2008.
- ^ Guttman, Allen (1993). "Ti Panakaisaknap dagiti Isports ken ti Parikut iti Kultura nga Imperialismo". Iti Eric Dunning, Joseph A. Maguire, Robert E. Pearton. Ti Panagaramid ti Isports: Ti maysa a Panagipadpada ken Panagargian a Panagparang-ay. Champaign: Kinetiko ti Nagtagitaoan. p. 129. ISBN 0-88011-624-2. Naala idi 26 Enero 2008.
daytoy nga ayayam ket narigat unay a gapuanan a saan a nawaya a naimbento babaen kadagiti adu a kultura ngem daytoy ket nalaka laeng a a mayayamg tapno nagbalin a kalatakan nga isport iti lubong
- ^ Dunning, Eric (1999). "Ti panagrang-ay ti saker a kas maysa nga ayayam iti lubong". Dagiti maibanagan ti isport: Sosiolohiko a Panagadal ti Isport, Ranggas ken Sibilisasion. Londres: Routledge. p. 103. ISBN 0-415-06413-9. Naala idi 26 Enero 2008.
Ti agdama a panawen ti maika-20 a siglo, ti saker ket rimsua a kas ti kalatakan a timpuyog nga isport iti lubong
- ^ Mueller, Frederick; Cantu, Robert; Van Camp, Steven (1996). "Dagiti Timpuyog nga Isport". Didigra a Panakasugat iti Nangato a Pagadalan ken dagiti Kolehio nga Isport. Champaign: Kinetiko ti Nagtagitaoan. p. 57. ISBN 0-87322-674-7. Naala idi 26 Enero 2008.
Ti Saker ket isu ti kalatakan nga isport iti lubong ken maysa nga industria a naipategan iti sumurok a US$400 bilion iti dagup ti lubong. 80% iti daytoy naipataud idiay Europa, ngem ti kalatakna daytoy ket umadado idiay Estados Unidos. Nakarkulo a daytoy ket addaan dagiti 22 a riwriw nga agayayayam iti saker iti lubong idi rugi iti 1980, ken daytoy a bilang ket umadado. Idiay Estados Unidos ti saker ket maysa a kangrunaan nga isport kadagiti nangato a pagadalan ken kolehio nga agpang


text:
VIGAN CITY – Maysa a balikbayan ti napapatay iti maysa a videoke bar ditoy siudad iti rabii ti Marso 22.
Iti report manipud iti polis ditoy, dua a lalaki ti nangpaltog ken ni Antonio Ragasa y Rabot, 24, naasawaan, residente ti Barangay Paratong, Sta. Catalina, Ilocos Sur, iti uneg ti Cool Spot Videoke Bar iti Barangay 2, Amianance ditoy idi agarup 10:30 ti rabii ti Marso 22.
Kinuna ni Vigan City Deputy Chief of Police, Police Chief Inspector Maximo Taclas a sakbay ti pammaltog, naguray dagiti suspetsa iti nasao a videoke bar babaen ti panaginumda iti saggaysada a bote ti serbesa.
Idi sumangpet ti biktima ken dua a kaduana iti videoke bar, binayadan dagiti dua ti ininomda, inasitgan ti maysa ti biktima sana pinaltogan iti namindua.
Natay a dagus ti biktima gapu iti sugatna iti muging ken tengnged.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti dua a kapsula manipud iti cal. 45 iti nakapaltogan ti biktima.
Mapapati a naglugandagiti di nabigbig a suspetsa iti motorsiklo iti panaglibasda iti saan nga ammo a direksion.
Kinuna ni Taclas a naggawid ti biktima tapno adda asikasuenna a problema.
Saan a dinakamat ti deputy COP no ania ti problema. Kasangsangpet ti biktima manipud iti Rome idi Marso 8.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis iti pammapatay.#


text:
Nadagsen a konkondenaren ti Alfredo Cesar, Jr. Command – NPA Ilocos Sur ti 81st IBPA ken PNP iti panangpardaya da iti NPA Ilocos Sur a ti rinaut da iti kallabes a “shabu laboratory” ken “explosives laboratory” kanu iti bantay a paset ti Brgy. Kaliwakiw, Salcedo ket kampo kanu ti NPA.
Desperado unayen ti 81st IBPA nga agaramid ti rason tapno maipapilit da a mangipasdek ti kampo da iti sakop ti ili a Salcedo a nabayagen a gungun-uden da. Ngem kadaytoy nga ar-aramiden da, ad-adda a makapungtot laeng ti umili, ta ammo ti amin a taga-Salcedo ken kabangibang nga ili a daytoy parparbo laeng dagiti militar. Nakakatkatawa ta ammo ti amin a bumaryo ti kunkunaen da a “laboratoryo” ket nabayagen a nailaeg a simple a kallapaw ti mannalon nga agum-uma idiay a paset ken marakrakraken daytoy . Iti insayangkat da a sinsinan a raid, negatibo met ti resulta na, kalaksidan dagiti linabsing da pay nga Standard Operating Procedure.
Saan tayon a masdaaw nu iti sumarsaruno nga al-aldaw ket adda manen ti iparammag ti 81st IBPA a napasamak a labanan iti paset ti Salcedo kas iti inaramid da a sinsinan a labanan wenno fake encounter idiay surong ti Karayan Sigay idi August 4, 2017, ken Poblacion Norte, Salcedo ken Daligan, Sta. Cruz idi Disyembre 2017.
Total failure ti “war on drugs” ti rehimeng US-Duterte. Pilpiliten nga aturen ti 81st IBPA ti naperdin nga imahe ni Duterte babaen kadaytoy a peke a raid. Saanen a mailibak a dagiti kadadakkelan a druglords iti pagilian ket dagiti met laeng asideg kenni Duterte a nangangato ti saad da iti turay ken kakabiagan a pakairamanan ti mismo nga anak na a ni Vice Mayor Polong Duterte. Kabayatan na, addan nasurok a 14,000 a katao a kaaduan ket marigrigat, ken adu kadagitoy ket menor de edad ti nabiktima ti extra-judicial killings nga aramid ti death squad ni Duterte ken agdua a tawenen tay kunana a 3-6 a bulan a panangparmek na ti illegal drugs ngem agtultuloy latta daytoy ta saan met a madusdusa dagitoy pudno a druglords . Daytoy ket nakakaskas-ang a ladawan ti kinaawan ti hustisya iti pagilian.
Labanan ken rippuogen ti pasismo ti rehimeng US-Duterte!
Labanan ti “Oplan Kapayapaan” a maskara ti pasismo ti rehimeng US-Duterte!
Paayen ti plano ti 81st IBPA nga agkampo iti sakop ti ili a Salcedo!
Sumampa iti New Peoples Army!


text:
MARIJUANA BURNING. Pupuoran da (agpakanawan) Ilocos Sur Gov. Luis “Chavit” Singson, Ilocos Sur Provincial Director P/S Supt. Eduardo Dopale, PNP Regional Director P/C Supt. Orlando Mabutas ken SPM Jerry Singson ti nagango a mula a marihuana a paset ti P50.8-M ti pategna a mula a marihuana a pinarut ti Operation Raindrops iti Brgy. Caoayan, Sugpon, Ilocos Sur idi Hulio 9-10. (teksto:Mancielito S. Tacadena/ladawan:Dante Tacata)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › MARIJUANA BURNING


text:
MANGALDAN, Pangasinan – Maangay ti 2016 Regional Schools Press Conference ditoy nga ili manipud Enero 11-13, 2016, daytoy ti waragawag manipud iti opisial ti agsangaili nga schools division ditoy.
Kinuna ni Erwin Dela Rosa, education program specialist II, ti Schools Division of Pangasinan II, a sangailien ti Pangasinan Division II ti agarup 2,500 a delegado nga aggapu iti 14 a division schools iti Region 1 a pakaibilangan ti Alaminos, Batac, Candon, Dagupan, Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union, Laoag, Pangasinan I, Pangasinan II, San Carlos, San Fernando, Urdaneta and Vigan.
Kinuna met ni Pangasinan II Schools Division Superintendent Donato Balderas, a nakasaganan ti dibision nga idadauluanna a mangsangaili kadagiti partisipante iti kumperensia no sadino nga amin a nangabak iti division level contest ket agsasalipda iti regional level iti nadumaduma a kategoria kas iti panagsurat iti news, feature, editorial, headline ken sports, copyreading, cartooning, radio broadcasting iti English ken Filipino a pakairamanan ti kategoria ti Iluko ken Pangasinan para iti collaborative desktop publishing.
Maang-angay ti RSPC kas maibatay iti RA 7079 wenno ti Campus Journalism Act of 1991 a kangrunaan a puntiriana ti promosion ken pannakaidur-as ken irarangpaya ti campus journalism a pangpapigsa iti tagimpen iti etika, panangsappuyot iti kritikal ken managbuangay a panagpampanunot ken panangpadur-as iti moral a karakter ken personal a disiplkina dagiti agtutubo a Filipino.#


text:
Ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. a binayabay dagiti kameng ti Sangguniang Bayan nga isuda SBM Danny Q. Gazmen; SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee; SBM Vicky S. Serna; SBM Atty. Bryann Jett S. Pano ken ni SBM Josefina S. Vallejo iti nangiyallawat kadagitoy a ramit-agrikultura kadagiti maseknan a mannalon. Nakipaset met ti Staff ti HRMO-Cabugao.
Iti pannakiuman ti Web in-Action ken ni Mr. Armando Azcueta, Presidente, imbatadna a napateg unay daytoy a nagun-odda iti LGU-Cabugao ket impeksana iti nalaus a panagyamanna iti pannakaited kadakuada kadagitoy a ramit a mangpanam-ay ken mangtulong kadagiti kailianna nga agmulmula ti nateng.
Daytoy a proyekto ket nagun-od babaen iti Counterpart Scheme iti Department of Labor and Employment (DOLE) ken iti LGU-Cabugao.
Innayon pay ti Presidente a mantenerenda dagitoy a naited kadakuada a ramit tapno agtultuloy a mapagtalinaed iti usarda kadakuada a nakaisagutan dagitoy. # (Web In-Action)


text:
Alitagtag, Batangas
Ti Alitagtag ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Batangas iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Alitagtag ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Balagbag
- Concepcion
- Concordia
- Dalipit East
- Dalipit West
- Dominador East
- Dominador West
- Munlawin Sur
- Munlawin Norte
- Muzon Primero
- Muzon Segundo
- Pinagkursan
- Ping-As
- Poblacion East
- Poblacion West
- San Jose
- Santa Cruz
- Tadlac
- San Juan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Batangas". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 25 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Batangas". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Maysa a mannalon ti napapatay iti agsapa ti Hunio 28 iti Sitio Tuday, Barangay Baballasioan, ditoy nga ili.
Saan pay a nabigbig ti nangpatay ken ni Regino Dasalla, Jr. y Trinidad, 31, naasawaan, mannalon, residente iti nadakamat a lugar.
Segun iti polis, napan kinita ti biktima ti impastorna a nuangna iti agarup 5:30 ti bigat iti nasao a petsa ket iti agarup 5:45, nakangeg ti asawana a ni Edna iti kanalbuong isu a napanna sinurot ni lakayna.
Nakita laengen ni Edna ti asawana nga awanen ti biagna iti talon, nagsagrap iti sugat iti tengngedna.
Nakarekobre dagiti polis iti dua a kapsula a mapapati a nagtaud iti Cal. 5.56 iti nakapasamakan ti krimen.
Iti pannakaisurat daytoy, di pay ammo ti motibo ti krimen.#


text:
VIGAN CITY – Dua a Sunsilk Shampoo, Clear Shampoo ken Creamsilk Conditioner ti pinadas nga ilusot ti maysa a baket manipud iti maysa a pagtagilakuan ditoy siudad ngem malasna ta nabuking.
Kas maibatay iti police blotter, natiliw iti akto a mangiruar dagiti tagilako manipud iti Janice Grocery ni Lita Daquel Faypon, aka Lita Camacho, 64, baak, ken residente iti Barangay IV, Vigan City ngem agup-upa iti maysa a pagkaseraan sadiay Barangay Ayusan Norte, Vigan City.
Iti panagimbestiga dagiti polis, nagpammarang ni Daquel a kustomer ngem nasiputan ni Angelita Reclusado Gaspay, 47, naasawaan, ken residente iti Barangay Lubong, San Vicente, Ilocos Sur, a nangisakibot dagiti nasao a tagilako iti uneg ti akinsango a bulsa ti short pantna.
Naikustodia ti suspek iti police station ditoy para iti umisu a disposision.#


text:
Wao, Lanao del Sur
Ti Wao ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Wao ket nabingbingay a politikal kadagiti 26 a barbaranggay.[2]
- Amoyong
- Balatin
- Banga
- Buntongan
- Bo-ut
- Cebuano Group
- Christian Village
- Eastern Wao Poblacion
- Extension Poblacion
- Kabatangan
- Kanipisan(Gata)
- Kadingilan
- Katutungan
- Kilikili East
- Kilikili West
- Malaigang
- Manila Group
- Milaya
- Mambuaya
- Muslim Village
- Pagalungan
- Panang
- Park Area
- Pilintangan
- Serran Village
- Western Wao (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Hinduismo
Ti Hinduismo (हिन्दू धर्म; am-ammo pay kas Sanātana Dharma - सनातन धर्म, ken Vaidika-Dharma - वैदिक धर्म) ket maysa a relihioso a tradision iti sangalubongan a naibasar iti Vedas. Ti Hinduismo ket direkta a naggapu iti Vedic nga Indo-Iranian a relihion. Sakupenna ti naruay a tradision a relihioso nga agduduma ti pannakapaliiw ken pannakaipakatda, ken adu nga aggigidiat a seksekta ken pilpilosopia. Adu ken agduduma dagiti didiosen a pagrukrukbaban dagiti mamati. Agduduma met segun iti rehion wenno lugar dagiti pammati, kodigo ken prinsipio. Narigat a masurotanen no nagrugian ti Vediko a relihion, ngem iti panangkarkulo dagiti agsuksukisok, mabalin a nangrugi ti Hinduismo manipud 3102 BCE agingga iti 1300 BCE.
Ti Hinduismo ti maikatlo a kadakkelan a relihion iti lubong. Addaan daytoy iti aganay a 1 bilion a pasurot a 98% kadagitoy a Hindu ket masarakan iti India. Iti pagilian a Nepal, ti ofisial a relihion ti estadoda ket Hinduismo.


text:
Pagsasao a Nisa-Anasi
Ti pagsasao a Nisa ken Anasi, ammo pay a kas Bapu, ket dagiti dialekto ti pagsasao a Papuano ti probinsia ti Papua ti Indonesia, idiay akindaya nga aplaya ti Luek Cenderawasih.
Ti Nisa-Anasi ket leksiko a kapada ti sasao a Daya a Luek Geelvink ken naipagpagarup a maitagikua iti dayta a pamilia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Anasi iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Nisa iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Nisa". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.