text:
GAPU iti saan a pannakabigbig ken saan a pannakaited dagiti insentibo ken benepisio a rumbeng koma a maipaay kadakuada a doktor a kangrunaan a pakaikumitan iti serbisio para iti salun-at dagiti umili iti kabukbukodanda a pagilian, kapilitan a napanda iti sabali a nasion tapno agbirokda iti narabraber a pagaraban.
GAPU iti saan a pannakabigbig ken saan a pannakaited dagiti insentibo ken benepisio a rumbeng koma a maipaay kadakuada a doktor a kangrunaan a pakaikumitan iti serbisio para iti salun-at dagiti umili iti kabukbukodanda a pagilian, kapilitan a napanda iti sabali a nasion tapno agbirokda iti narabraber a pagaraban.
Inkidemda ti kinapudno a nupay kinadoktor ti propesionda, agtrabahoda iti ospital a kas nars. Kadakuada, nupay makuna a naibaba ti propesion ken kinataoda, nasaysayaat daytoyen ngem iti kumsialda a simumulagat iti pagilian a naggapuanda. Ta iti Filipinas, abusta bassit la ngaruden ti sueldo ni doktor, nakisang dagiti benepisio ket kasapulan nga irutanda ti barikesda tapno agbiagda a disente ken kas maraem a kameng ti pagrikrikosanda a kagimongan. Iti sabali a pagilian, ti suelduen ti nars iti makabulan ket suelduen ti doktor iti Filipinas iti innem a bulan wenno nasursurok pay. Daytoy ti medio mangpalag-an iti rikna dagiti doktor nga agtrabaho a kas nars iti sabali a pagilian.
Ngem uray iti sabali a pagilian, iti baet ti pannakadismayada, natakuatanda a nailidding dagiti kalinteganda ken saan a naannurot ti pinirmaanda a kontrata mainaig dagiti benepisio a rumbeng a sagrapenda.
Pagarigan ti kaso ni Elmer Jacinto, topnotcher iti 2004 medical board exams. Kalpasan ti panagsapatana a doktor, timmayaben a napan iti New York tapno mangged a kas nars.
“Nupay nasakit nga aramidek, kitkitaek ti ipapanko iti ballasiw-taaw ket diak palusposan a pumanaw daytoy a gundaway. No laeng koma nasayaat ti pagsapulan ti nagturpos iti medisina ditoy,” kastoy ti balikas ni Jacinto sakbay ti panagluasna a napan iti sabali a pagilian. Makaipas a balikas.
Iti umuna a panagkita, adda dakkel a pamkuatan ni Jacinto a mangsippaw iti oportunidad nga agtrabaho a kas nars iti New York.
Sagudayen ti kontratana nga umawat iti sueldo manipud $21 agingga iti $35 tunggal oras kasta met iti alawans para iti relokasion ken paggianan, libre a malpractice insurance, libre a plete ti eroplano manipud iti Manila agingga iti New York, pay differential para iti night duty shift ken nalukay nga iskediol ti panagtrabaho manipud iti walo agingga iti 12 nga oras.
No laeng koma natungpal ti linaon ti kontrata…
Saan nga agmaymaysa ni Jacinto. Adu dagiti padana a doktor nga agtrabtrabaho a nars a kastoy met ti laklak-amenda. Maibilang met a biktima dagiti Pilipino a nars iti nasao nga ospital.
Malaksid a di nasurot ti sueldo ken dagiti benepisio a rumbeng a maited kadakuada, nagabsuonanda iti sobra a trabaho kas iti round the clock a panangtamingda iti 35 a pasiente idinto a rumbeng laeng koma nga innem a pasiente iti tunggal nars.
Agsipud iti di umdas a masapulanda, aggigian ita da Jacinto ken kakaduana iti “nagpanawan ken agtedted ti atepna a balay a posible a masarakan kadagiti nasipnget nga eskinita iti siudad” ken “agmarmarutmot kadagiti ramramit, tugaw ken dadduma pay a banag nga impalladaw” dagiti sabali a tattao.
Limtuad daytoy a kasasaad dagiti doktor a kaadduanna ti agtrabtrabaho a kas nars kalpasan a nagpatulongda iti abogado tapno mawaswas ti kontratada iti Sentosa ken ti nakabase iti US a partner daytoy, ti Sentosa Bent Philipson.
Itay Setiembre 3, imbulgar ni Senador Aquilino Pimentel babaen ti privilege speech iti Senado ti nakapaay-an da Jacinto ken dadduma pay a doktor ken nars iti New York. Adda innagananna a kameng ti Gabinete ditoy pagilian a mapapati a bimmiang tapno saan nga agdur-as ti complaint da Jacinto. Aniaman a pagbanagan daytoy a kontrobersia ti siputantayo kadagiti masungad nga aldaw.
Ngem ti nakaladladingit ditoy ti pannakaammo nga iti baet dagiti dakes a napaspasaran dagiti kailiantayo iti panagtrabahoda iti sabali a pagilian, agpagus latta dagiti kadaraan nga umadayo idinto nga agtalinaedda koma ken ibinglayda ti ammo ken kabaelanda kadagiti marigrigat a kailianda, nangruna kadagiti adda iti aw-away ken nasulinek a lugar.
Nakuna ni Pimentel: “Nupay maawatak ti rason (no apay a mapanda agabrod, iti kapanunotak, ad-adda a makapadagsen ti pannakasaksi iti naliday a buya ti sumagmamano a tattao a mangala iti medisina a kas pakpakauna a kurso sakbay nga agbalinda a nars, tapno laeng makagtengda iti naikari a daga nga iti kapanunotanda naberberde ti ruot ngem dagiti bukodtayo. Pagleddaangak a pumanawda iti pagilian iti panawen a kasapulan unay ida dagiti tattao. Makadakes, dagiti ibagbagatayo a nars, naduktalanda iti baet ti pannakaupayda a naganggango ken ad-adda a nagangganan (rout iti lugar a nagdap-awanda).”
Daytoy met ti makunatayo: agingga a ti laeng maipatulodda a doliar ti napateg iti daytoy a turay, saan a malapdan dagiti kadaraantayo a mangballasiw iti kaadalman a taaw uray ammoda a nagangon dagiti ruot iti datnanda a kapanagan.
Itan ti panangipakita ti gobierno iti sinsero a tarigagayna a mangpatalinaed kadagiti propesional nga umilina, a pakaibilangan dagiti panuli ti salun-at tapno ditoyda a padakkelen ti ramut ken identidadda ken mangraat iti nalawlawa ken naranraniag a masakbayan para kadakuada ken dagiti pamiliada. No maikkan laeng ida iti nataltalged a pagsapulan a mangited iti katukadna a makapnek a sueldo, benepisio ken insentibo a dumur-as iti biag ken iti pagrikrikosanda a kagimongan, mamatikami a pilien dagitoy a kailiantayo ti agtalinaed iti pagilian.
Mamatikami a dakkel ti panangipateg dagiti propesionaltayo, nangruna dagiti doctor, iti bukodda a pagilian ket kayatda ti makibadang ken makiragpin iti panagdur-as ti pagilianda, saan laeng nga iti ekonomia no di pay iti benneg ti salun-at. Ngem kasapulanda met ti pannakabitibit ken pammigbig manipud iti turay. No awan daytoy a magun-odda, di ngarud mapabasol ida a pumanaw iti bukodda a pagilian nupay ammoda a dakkel a pannakigasanggasat ti sanguenda iti ganggannaet a lugar a pakaisadsadanda.


c: text/html

text:
VIGAN CITY – Impakaammo ni nabutosan a Sangguniang Panlalawigan member Atty. Robert Tudayan a maselebraran ti Begnas Festival iti Galimuyod, Ilocos Sur inton Hunio 27-28.
Kangrunaan a gagem ti nasao a festival a tinawen nga ang-angayen ti provincial government ken iti pannakikammayet ti National Commission for Culture and the Arts ti pannakapreserba ken pannakaital-o dagiti kultura ken tradision dagiti nadumaduma a tribu nga agnaed kadagiti upland municipalities iti Ilocos Sur.
Sabali pay a gagem ti nasao a parambak ti pannakaidur-as ti turismo iti probinsia.
Segun ken ni Tudayan, maipabuya bayat ti selebrasion dagiti kadaanan a sala ken kankansion ken pakaaramatan dagiti gansa ken dadduma pay a daan nga instrumento dagiti katutubo.
Kinuna ni Tudayan, maysa met a kameng ti cultural minority, a nasken a maidur-as dagiti maipagpannakkel a kultura ken tradision dagiti indigenous people agsipud ta napateg dagitoy a maipatawid kadagiti sumarsaruno a kaputotan.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
News Categories
Latest Bloggers
Bulan dagiti babai binigbig ken inbiag ti Sugpon PNP
- Details
- Written by Super User
-
Category: Homepage
-
Published: 21 June 2014
-
Hits: 928
Pannangiwaras kadagiti babasaen mai-naig dagiti karbengan dagiti babbai, panakalapped ti Human Trafficking ken pornograpiya ken dadduma pay nga pakaseknan dagiti babbai kadagiti agindeg ken sangsangaili; Panagbisita kadagiti kabalbalayan ti Brgy. Poblacion ken pannangiyadal kadagiti pakaseknan dagiti babbai kadagiti miyembro ti pagtaengan;
Panangiyadal dagiti napapateg nga probiso ti Magna Carta of Women ken R.A. 9262 kadagiti miyembro ti Pantawid Pamilyang Pilipino Program ti sibubukel nga ili sadiay Day Care Center ti Brgy. Poblacion idi Marso, 2014 ken kadagiti nakipartisipar iti Barangay Assembly ti Brgy. Poblacion sadiay covered court ti nasao nga barangay idi March 29, 2014;
Panakaipatangatang ti diskusyon ti nasao nga napapateg nga probiso ti nasao nga linteg sadiay DZTP Radio Station, Candon City, Ilocos Sur; Panakipartisipar dagiti gunglo dagiti babbai a kapulisan ti Cluster VI ti Ilocos Sur Police Provincial Office Lady Corps ti naigannuat nga umuna nga Fun Run ti ili tayo idi March 17, 2014;
ken Pannakipartisipar dagiti maseknan nga local a kapulisan iti 1st Provincial Women’s Summit sadiay Brgy. Sulvec, Narvacan, Ilocos Sur idi March 19-20, 2014;
Panggep dagitoy nga napalabas nga aktibidades ti mangriing ti pannakaammo ti publiko mainaig ti panangsalwad kadagiti karbengan dagiti babbai ken pannakabigbig da kas importante nga kadwa dagiti lallaki nga agtrabaho para ti pagsayaatan ti sapasap ken pannangbukel da iti natibker nga kagimongan.


text:
129
Ti tawen ti 129 (CXXIX) ket maysa idi a kadawyan a tawen a nagrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano. Iti dayta a panawen, daytoy ket ammo idi a kas Tawen ti Konsultado da Celsus ken Marcellus (wenno, iti manmano, ti tawen ti 882 Ab urbe condita). Ti denominasion ti 129 para iti daytoy a tawen ket naus-usaren manipud idi mediebal a paset ti panawen, idi ti panawen ti kalendario ti Anno Domini ket nagbalin a kaaduan a naus-usar a pamay-an idiay Europa para kadagiti pananginagan iti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Babaen ti lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Imperio ti Romano[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nakonstrukto ti maysa a depensa para iti Numidia idiay Lambaesis babaen ti Legio III Augusta.
- Nagtultuloy ni Emperador Adriano kadagiti panagbanbaniagana, itan ket naginspekto iti Caria, Cappadocia ken Siria.
Babaen ti topiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Relihion[urnosen | urnosen ti taudan]
- Panagbaliw ti Patriarko ti Konstantinopla manipud iti Patriarko Diogenes iti Eleuterio.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Osroes I ti Parthia
- Papa Justo ti Alehandria (naipasngay 118)


text:
PASUQUIN, Ilocos Norte – Natiliw ti maysa a birbiroken ti linteg nga akusado iti panagrames iti maysa a barangay ditoy nga ili itay nabiit.
Inaresto dagiti nagtipon a puersa dagiti polis ti Candon City, Narvacan ken daytoy nga ili ni Benjamin Cortez y Alcantara, 50, naasawaan, residente iti Allangigan 1st, Candon City iti pagtaengan ti maysa a managan Ago iti Sitio Malasin, Puypuyan, Pasuquin, Ilocos Norte.
Sumangsango ni Cortez iti kaso a panagrames a naidocket a Criminal Case No. 2589-C.
Tallo a tawen a naglemlemmeng ni Cortez.#


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Kinuna ti maysa a mapapati a kameng ti New People’s Army a saan a pudno ti naipadamag iti radio a maysa a surenderee.
“Saannak nga NPA ken awan ti kinapudnona ti naipadpadamag a maysaak a surenderee,” imbatad ni Alex Tan mainaig iti naipadamag iti kallabes a simmuko iti kuerpo iti pulisia ditoy nga ili.
Nupay kasta, inamin ni Tan, agindeg iti Conconig East, ditoy a maysa a dadaulo ti Solidarity of Peasants Against Exploitation (StopEx) ken agpaspasada iti traysikel.
Impetteng met ni Valentin Tan, ama ni Alex, barangay kagawad iti Pila East, Santa Lucia nga awan ti kinapudnona ti alegasion a kameng ti NPA ti anakna.
Kinuna ni Valentin a kas maysa nga opisial iti barangay, isu ti umuna a manglapped iti anakna no talaga a timmipon iti NPA.
Segun iti ub-ubing a Tan, mangidatag kadagiti tattao a mangpaneknek ken manglawlawag a saan a kameng ti NPA agsipud ta naapektaran ti pamiliana iti nagwaras a damag.
Mainaig iti maipagarup nga isusukona, inlawlawag ni Tan nga idi Oktubre 24, inimbitaran ti hepe bayat ti checkpoint dagiti polis mainaig iti maipagarup nga operasion ti hueteng iti barangayda. Kinunana a kaduana ti maysa a kagawad ti barangay a nagturong iti PNP station iti malem ti Oktubre 24 ngem saan a kas NPA surenderee.
Iti met biang ni PI Rolando Battulayan, kinunana a denggennanto pay ti palawag ni Alex Tan ken ti pamiliana sakbay a mangited iti reaksion ken komentona.


text:
Wednesday, June 1, 2016
MDRRMC ITI TAWEN 2016, NAKASAGANA ITI YAAY TI KALAMIDAD
Cabugao, Ilocos Sur –Nakasagana ita nga agtignay ti puersa ti Municipal Disaster Risk Reduction and Management Council (MDRRMC) nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr., Chairperson ken imatonan da Engr. Nestor B. Somera ken ni Engr. Crescencio C. Formoso no inkaso a dumteng ti kalamidad. Kasta met iti panangisaganada iti Operation Center ken kasapulanda a mausar ditoy Munisipio no kontaken dagiti natudingan a katinnulongda kadagiti calamity prone areas iti Barangay ken Poblasion babaen iti Hot Lines.
Daytoy a panagsagana ket maiturong iti bigla nga isusungad dagiti kalamidad/insidente kas iti bagyo, nakaro a tudtudo, layus, tikag, uram, desgrasia ken kanaigna a didigra iti masungad a bulbulan no adda man.
Binigbig ni Mayor Ediboy ti naindaklan nga akem daytoy a sanga ti LGU a mangprebentar ken mangalay-ay kadagiti pagpeggadan ti biag dagiti umili babaen iti sistematiko a panangaksionda no adda mapasamak a kalamidad ken desgrasia iti las-ud ti Munisipalidad.
Gapu itoy, paset ti pannakapatibker daytoy a Konseho iti pannaka-update dagiti mangbukbukel ti Skeletal Force ken pannakainayon dagiti matalek a kameng a mangpapigsa ti grupoda nga agtarabay iti panawen ti kalamidad.
Iti pannakiuman ti Web In-Action itay nabiit, imbatad ni Engr. Nestor B. Somera a malaksid iti panangalertoda kadagiti kakaduada a mangbukel ti MDRRMC iti Munisipio nga agmobilisar/agmonitor iti aw-away agingga iti Poblasion no dumteng ti kalamidad, aramidenda ti naan-anay a pannaki-koordinar kadagiti dadduma a Departamento ti Opisina ti LGU kas iti MSWDO, PNP, BFP, BDRRMC ken ti MHO a kaduada a maseknan no dumteng ti kalamidad tapno napigpigsa ti panagtignayda a mangaksion kadagiti pakaseknan dagiti umili nagruna kadagiti barbarangay.
Nupay kasta, mairamraman met latta ti MDRRMC-Cabugao a maikkan iti pammigbig iti gapuanan ken pannakitinnulongda iti naballigi a pannakaipatungpal ti akemda kadagiti kallabes a tawen a timmaud dagiti kalamidad.
Dagitoy nga inisiatiba ket gubuayen ti nasapa a panagsagana iti panawen ti emerhensia tapno maprotektaran ken maalay-ayan ti epekto dagiti dumteng a kalamidad babaen iti madagdagus a panangtarabay ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti MDRRMC. # (Web In-Action)
Daytoy a panagsagana ket maiturong iti bigla nga isusungad dagiti kalamidad/insidente kas iti bagyo, nakaro a tudtudo, layus, tikag, uram, desgrasia ken kanaigna a didigra iti masungad a bulbulan no adda man.
Binigbig ni Mayor Ediboy ti naindaklan nga akem daytoy a sanga ti LGU a mangprebentar ken mangalay-ay kadagiti pagpeggadan ti biag dagiti umili babaen iti sistematiko a panangaksionda no adda mapasamak a kalamidad ken desgrasia iti las-ud ti Munisipalidad.
Gapu itoy, paset ti pannakapatibker daytoy a Konseho iti pannaka-update dagiti mangbukbukel ti Skeletal Force ken pannakainayon dagiti matalek a kameng a mangpapigsa ti grupoda nga agtarabay iti panawen ti kalamidad.
Iti pannakiuman ti Web In-Action itay nabiit, imbatad ni Engr. Nestor B. Somera a malaksid iti panangalertoda kadagiti kakaduada a mangbukel ti MDRRMC iti Munisipio nga agmobilisar/agmonitor iti aw-away agingga iti Poblasion no dumteng ti kalamidad, aramidenda ti naan-anay a pannaki-koordinar kadagiti dadduma a Departamento ti Opisina ti LGU kas iti MSWDO, PNP, BFP, BDRRMC ken ti MHO a kaduada a maseknan no dumteng ti kalamidad tapno napigpigsa ti panagtignayda a mangaksion kadagiti pakaseknan dagiti umili nagruna kadagiti barbarangay.
Nupay kasta, mairamraman met latta ti MDRRMC-Cabugao a maikkan iti pammigbig iti gapuanan ken pannakitinnulongda iti naballigi a pannakaipatungpal ti akemda kadagiti kallabes a tawen a timmaud dagiti kalamidad.
Dagitoy nga inisiatiba ket gubuayen ti nasapa a panagsagana iti panawen ti emerhensia tapno maprotektaran ken maalay-ayan ti epekto dagiti dumteng a kalamidad babaen iti madagdagus a panangtarabay ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti MDRRMC. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 7:41 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Komentario ni Eden A. Alviar
AGSANGAPULO pay laeng a bulan ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterten ngem nakaiwayaten iti 15 official presidential visits kadagiti ganggannaet a pagilian iti lubong.
Itay napalabas a lawas, bimmisita ti Presidente ken ti official delegation-na sadiay Saudi Arabia, Bahrain ken Qatar. Dagitoy a tallo a pagilian iti Middle East ket paborito a turongen dagiti Overseas Filipinos Workers manipud pay idi Dekada 80 agingga iti agdama.
Kas kadagiti immunan a pagilian a binisita ti Presidente, nagbirok ken nakitulag iti nayon a foreign investment iti pagilian, ken nakitulag para iti nasingsinged a trade relations, ken pannakaitandudo ti pagimbagan dagiti migrant workers. Dinawatna pay ti suporta dagiti foreign Muslim leaders kadagitoy nabileg a pagilian para iti pannakagun-od ti mataginayon a kappia sadiay Mindanao nangruna kadagiti probinsia a ka-Musliman. Nakipagkonsulta pay kadagiti foreign leaders para ti seguridad iti rehion gapu kadagiti mapaspasamak a tension ken terorismo iti lubong.
Nakipagdialogo pay ti Presidente kadagiti pannakabagi dagiti Pilipino a mangmangged kadagitoy a pagilian nga addaan kadagiti agarup a 1.3 million nga OFW. Mairaman kadagiti pakaseknan dagiti OFW a naidatag iti Presidente ket ti panangtulong ti gobierno kadagiti naikkan iti amnestia a sigud a balud, ken dagiti nakakulong a nasentensiaanen ken sumangsango pay laeng kadagiti nagduduma a kaso nangruna kadagiti nasentensiaanen iti dusa a patay gapu iti pannakaaramidda iti nadagsen a krimen kas ti pammapatay ken mainaig iti illegal a droga.
Saan a mailibak ti kinalaing nga agbiahe ti Presidente ditoy Pilipinas ken ballasiw-taaw. Nabisitan ti Presidente idi 2016 dagiti pagilian iti Laos, Indonesia, Vietnam, Brunei, China, Japan, Thailand, Malaysia, Peru, New Zealand, Cambodia ken Singapore. Mairaman daytoy ti idadar-ay ti Presidente iti Association of South East Nation ken ti Asia Pacific Economic Cooperation meeting. Itay Marso, napan manen ti Presidente sadiay Thailand ken Myanmar.
Itay Pebrero, impalgak ni Presidential spokesperson Ernesto Abella a dimmanon iti P277 million dagiti ginastos ti gobierno para kadagiti 12 state and official visits ti Presidente kadagiti ganggannaet a pagilian itay 2016. Impakaammo met ni Abella a dumanon iti $5.85 billion dagiti naikari a foreign investments. Inrakurakna pay dagiti katulagan ken pautang a nakipinnirmaan dagiti lider ken pannakabagi dagiti gobierno kadagiti pagilian a binisita ti Presidente.
Ipampanakkel ti agdama nga administrasion a nabunga dagiti maisaysayangkat a presidential visits nangruna kadagiti nababaknang a pagilian gapu kadagiti kari a foreign investment. Napintas ti panggep ti Presidente kadagitoy a presidential visits ta para ti pagimbagan dagiti Pilipino. Ngem maabrut ngata ti gobierno ti dakkel a pondo a magastos kadagitoy a foreign trips ti Presidente? Naipatungpal kadin dagiti nagadu a kari a foreign investments idi 2016?
Impadpadamagen ti Malacañang ti plano ti Presidente a bumisita sadiay Rome, Italy, pakairamanan ti Vatican City a sentro ti Katoliko a Pammati, ken idauluan ni Papa Francisco. Nasayaat pay koma no ikanayonna ti sumarungkar kadagiti dadduma pay a pagilian iti Europa nga ayan dagiti adu nga OFW ken adu ti investmentda iti Pilipinas. Ngem bumdeng la ketdi ti Presidente gapu kadagiti dakes nga imbagbagana kadagiti kameng ti European Union gapu ti panangkondenarda kadagiti adu a human rights violations iti gerra ti gobierno kontra illegal a droga.
No dagiti immuna a nagtakem a Presidente iti Pilipinas ket nagbalin a prioridadda ti bimmisita sadiay Estados Unidos a maibilang a kasingedan a kaaliado ti Pilipinas iti seguridad ken komersio. Ngem iti agdama nga administrasion ket kasla awan pay iti plano ti Presidente a bumisita. Iyur-uray ngata ti Presidente ti imbitasion ni United States President Donald Trump?
Maysa kadagiti inur-uray a pagteng dagiti Pilipino kabayatan ti ASEAN ken APEC meeting ket ti pannakipagdialogo koma ti Presidente iti agdama idi a Presidente iti Estados Unidos a ni Barack Obama para ti pannakapasinged ti relasion dagiti dua a pagilian. Ti Estados Unidos ngamin ti kangrunaan nga investor iti Pilipinas ken kaaliadona iti seguridad ken depensa.
Ngem ni sigud a Foreign Affairs Secretary Perfecto Yasay Jr. ti nangibagi ti Presidente nga immuna a naipadamag a nairana a nagsakit kadagiti dinner a nairanta kadagiti delegado a lider dagiti pagilian. Inaklon ti Presidente nga inrantana ti saan a nakipagkita iti Outgoing US President gapu iti gurana kenkuana iti panangkritikar ni Obama iti nadara a kampania ti gobierno ti Pilipinas kontra iti illegal a droga.
Kinaykayat ketdi ti Presidente ti nakidialogo ken bimmisita iti China iti laksid dagiti tension iti nagbaetan dagiti dua a pagilian gapu ti susik iti teritorio iti West Philippine Sea wenno South China Sea. Uray pay indeklaran ti Permanent Court of Arbitration a teritorio ti Pilipinas ti sinakup ti China ket saan a nabigbig ken naipakat dayta a pangngeddeng ti International Court. Agtultuloy ketdi ti pannakapadur-as dagiti pasilidad ti China kadagiti sinakupda a teritorio ti Pilipinas.
Dakkel a pondo ti gasgastosen ti gobierno kadagiti foreign trips ti Presidente. Nasken nga agbalin koma a prioridad ti gobierno ti pannakapasayaat ti foreign relations kadagiti pagilian a nabayagen a nasinged ken tumultulong ti Pilipinas babaen ti ibibisita ti Presidente tapno nabungbunga ken saan a masaysayang dagiti adu a magasgatos kadagitoy nga isasarungkar ti Presidente iti ballasiw-taaw.
(Adda tuloyna)


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur – Saan a parikut ti polis ditoy ti lugan a pagkamatda kadagiti agisayangkat iti illegal a panagkalap iti hurisdiksionda.
Segun ken ni Chief of Police Pedro Rafanan, addan motorized bangka a maaramatda no adda agbungbong iti kabaybayan a sakup daytoy nga ili.
Napaadda ti nasao a lugan babaen ti kiddaw ti kapolisan ditoy tapno mapasardeng ti illegal a panagkalap iti kabaybayan a sakup daytoy nga ili.
Motorized banca, naited iti polis Caoayan
CAOAYAN, Ilocos Sur – Saan a parikut ti polis ditoy ti lugan a pagkamatda kadagiti agisayangkat iti illegal a panagkalap iti hurisdiksionda.


text:
MAKAPATANORTO ngata ti maang-angay a Palarong Pambansa kadagiti nalaing nga atleta a Pilipino a makisalisal kadagiti internasional a torneo kas iti Olympic Games, Asian Games, Southeast Asian Games ken dadduma pay a pagsasalipan dagiti umaayam iti nagduduma a pagilian?
Dayta ti nagkaykaysa a saludsod dagiti Pilipino a naayat iti sports kabayatan ti panangrugi idi kalman ti makalawas a Palarong Pambansa iti Ilocos Sur a pagsasalipan dagiti atleta nga estudiante iti elementaria ken sekundaria manipud kadagiti 17 a rehion iti Pilipinas.
Naindaklan daytoy a pasken a mangpadur-as ti sports iti pagilian ken iti Ilocos Sur. Kalaksidan dagiti nasurok a 15,000 a delegado nga atleta, coaches ken sports officials ken dagiti opisial ti Department of Education ket dimmar-ay pay dagiti nangato a lider ti gobierno.
Nagsayaat ti panggep ti Palarong Pambansa a pagsasalisalan dagiti atleta kadagiti nasurok a 30 nga events tapno mapadur-as ti sports iti pagilian. Adu a pondo ti mausar itoy a pasken nga ibaklay ti Nasional a Gobierno ken Provincial Government tapno mapadur-as ken maparegta dagiti lokal nga atleta ket igaedda ti agballigi iti tay-ak ti paay-ayam.
Panawen met dagiti sports patrons a mangdiskobre kadagiti atleta nga addaan iti naisangsangayan a talento ken potential a mangpadur-as kadagiti kabaelanda tapno agballigida iti tay-ak ti sports ket mabalin a mangipaayda iti dayaw iti lugar a nagtaudanda. No maaywananda a nasayaat ken maikkanda iti naan-anay a panagsanay ken pannarabay ket matubayda a mangirepresentarto ti Pilipinas kadagiti internasional a torneo ket no mangabakda, naindaklan a dayaw ti maipaayda iti pagilian.
Iti pakasaritaan ti Palarong Pambansa, masansan a ti National Capital Region wenno Metro Manila ti agbalbalin nga over-all champion a maibasar iti kaaduan dagiti abaken a balitok a medalia. Kangrunaan a rason iti kanayon a panagkampeon ti NCR ket sadiay ti ayan dagiti dadakkel ken nalatak a pagadalan iti publiko wenno pribado man, ken nagpupuniponan dagiti adu a nalaing nga atleta. Sadiay NCR ti ayan dagiti atleta a kabaelanda a suportaran ti nagastos a panagsanay dagiti makisalisal kadagiti sporting events.
Kadakkelan a pangta iti over-all champion ket dagiti rehion nga ayan met laeng dagiti dadakkel a siudad, kolehio ken unibersidad kas sadiay Region IV – A, Southern and Western Visayas nga ayan dagiti adu a nalimed ken sumingsingising nga atleta. Adda man dagiti rehion nga adu dagiti nalaing nga atletada ngem kaaduanna ket maarus dagiti umaayamda gapu iti nakurkurang a suporta kadagiti lugarda.
Naindaklan ti tulong dagiti torneo ti paay-ayam kas ti Palarong Pambansa iti pannakapadur-as ti sports program iti Pilipinas. Sakbay a makisalip dagiti atleta iti Palarong Pambansa ket nagdalandan kadagiti pasalip iti rehionda. Ngem kalpasan dagiti adu a tawen a maang-angay daytoy ket nakirang ti apit no ti pagrukodan ket bilang dagiti mangab-abak iti medalia kadagiti internasional a salisal kas ti Olympic Games, Asian Games ken uray iti SEA Games.
Uray no nakapatanoren dagiti nagkauna a Palarong Pambansa kadagiti nalatak nga atleta a nagballigi kadagiti international tournaments kas kada Lydia de Vega – Mercado a nagkampeon iti Asian Games ken nabigbig kas Asian Sprint Queen, ken Elma Muros – Posadas a sigud a kampeon iti long jump iti SEA Games. Agingga ita, saan pay a nangabak ti Pilipinas iti balitok a medalia iti Olympic Games. Bumabbaba ketdi ti ranking ti Pilipinas iti Asian and SEA Games.
Mainayon iti Palarong Pambansa, adu a lokal a paay-ayam ti igangannuat ti gobierno ken pribado a sektor tapno mapadur-as ti kabaelan dagiti atleta a Pilipino. Mangipapaay pay ti gobierno ti insentibo kadagiti mangabak iti medalia kadagiti international competitions tapno maguyugoy dagiti ubbing ken agtutubo a mangpadur-as ti kabaelanda iti sports. Ngem iti sango dagitoy a programa ket nakirang ti apit a medalia kadagiti prestihioso nga international sports competitions.
Nabukel met ti Philippine Sports Commission nga ahensia ti gobierno a mangtratar kadagiti pakaseknan ti sports ti pagilian. Adda pay ti Philippine Olympic Committee, pribado ken non-government organization a pagsalinongan dagiti amin a National Sports Associations iti Pilipinas, ken bigbigen ti International Olympic Committee a mangibagi ti pagilian iti Olympic Games, Asian Games, SEA Games ken dadduma pay a multi-event competitions. Ngem ania ngata ti gapu a saan a makapatanor ti Pilipinas kadagiti nalaing nga atleta a mangibayog ti bandera ti pagilian kadagiti international tournaments?
Mabalin a nakurang pay laeng dagiti sports program ken naan-anay a suporta ti gobierno ken pribado a sektor para kadagiti atleta. Nagadu man dagiti umaayam wenno tournaments, ngem nakirang ti kalidadda. Nasken ti pannakatakuat ken suporta kadagiti ubbing nga atleta nga addaan iti potential kadagiti individual event a mayanatup iti pisikal a kabaelan dagiti Pilipino. Nasken ti nasayaat a pannakaarisit dagiti nalaing nga atleta tapno maaywanan, masanay ken masuportaranda a nasayaat.
Kinalikaguman ti Provincial Government ti Ilocos Sur nga iti probinsiada ti pakaangayan ti Palarong Pambansa tapno mapadur-as ti sports, turismo ken komersio. Napaut a panagsagana ken dakkel a pondo ti maaramat iti daytoy a pasken ket sapay koma ta nabunga ti ipaayna iti probinsia ita ken iti masakbayan ta addanto met taga-Ilocos Sur a mangitag-ay ti bandera ti Region I kadagiti sumaruno a Palarong Pambansa, ken mangibayog ti wagayway ti Pilipinas kadagiti internasional a torneo. (Eden A. Alviar)


text:
Lokal a gobierno idiay Filipinas
Ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti, manipud iti kangatuan a pannakabingbingay aginggana iti kababaan:
- Dagiti autonomo a rehion
- Dagiti kadawyan nga administratibo a rehion ket saanda a nabutosan ken dagitoy ket naikeddeng nga ima dagiti nailin a gobierno, ngem saan a dagiti kabukbokodanda a gpbierno.
- Dagiti probinsia (lalawigan, probinsiya) ken dagiti nawaya a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Dagiti ili (bayan, balen, bungto, banwa) ken dagiti komponente a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Baranggay (makunkuna pay a kas barrio)
Amin a pannakabingbingay iti agpang ti baba ti rehional ket tinawtawagan kadagiti "yunit ti lokal a gobierno."
Segun ti batay-linteg, dagiti yunit ti lokal a gobierno ket "naskenda a makananam iti lokal nga autonomia", a ti presidente ket mangisanay iti "sapasap a panangimaton". Ti Kongreso ket nagpundar iti Kodigo ti Lokal a Gobierno ti Filipinas iti 1991 "a mangited iti estruktura ti responsinobo ken makapabilang a lokal a gobierno a naibatay babaen ti sistema iti desentralisasion nga addaan iti epektibo a mekanismo iti panagpasubli, initiatibo, ken reperendum, a maibingay kadagiti nadumaduma a yunit ti lokal a gobierno kadagiti bilegda, dagiti responsibilidad, ken dagiti rekurso, ken mangited para kadagiti kualipikasion, panagbubutos, panangidutok ken panagikkat, termino, dagiti matgedan, dagiti bileg ken dagiti annong ken rebbeng dagiti lokal nga opisial, ken dagiti amin a banag iti pannakaurnos ken panangipataray kadagiti lokal a yunit."[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Philippines : Gov.Ph : About the Philippines :". www.gov.ph. Naala idi 2009-03-28.


text:
World Fisheries Day nirambakan dagiti mangngalap
Ni KYLE EDWARD FRANCISCO
www.nordis.net
SAN FERNANDO CITY, La Union — Kas paset ti panagrambak ti World Fisheries Day, inrussuat dagiti lider-mangngalap ti Ilocos babaen ti panangidaulo ti Timek ken Namnama ti Mangangalap ti maysa a tignay protesta. Naiyaramid daytoy iti rehiyunal nga opisina ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources ditoy San Fernando, La Union idi Nobiembre 21. Nakipaset iti aktibidad ti nasurok 60 a lider manganngalap manipud ti uppat a probinsya ti Ilocos.
Nagpiket ken nagprograma ti grupo iti sango ti ahensia bayat ti pannakidiyalogo dagiti nadutokan a mangibagi manipud iti uppat a probinsia ti rehiyon. Insubmitar ti grupo ti maysa a deklarasion a mangkidkiddaw ti pannakaibasura dagiti linlinteg a nangiruangan ti pannakapribatisa ken panagbassit ti pagkalapanda.
Kangrunaan kadagiti nasao a linteg a konkontraenda ti Republic Act 10654 wenno ti amyenda ti National Fishery Code ken ti RA 8435 wenno Agriculture and Fishery Modernization Act. Kuna ti grupo a pabor kadagiti kompania ken dadakkel a commercial fishing vessels dagitoy a linteg ken kasilpona a programa.
Maysa kadagiti dinakamatda a problema a nagtaud kadagiti linteg ket ti panagsaknap dagiti aquaculture farms ken mariculture parks a nangpribatisa ti pagkalapan. Basar iti pablaak ti BFAR, dumanon a P1.2 milion inggana P2 milion ti kasapulan ti mangaramat kadagitoy tapno nasayod ti panagtaray ti produksion, a saan a kabaelan ti kaadduan a mangngalap.
Kasta met a kayatda a maisardeng ti implementasion dagiti marine protected areas ken dagiti proyekto kasilpo ti ekoturismo. Bininsa-binsa dagiti nagsao ti nagbalin nga epekto daytoy kas ti pannakapapanaw dagiti komunidad ti mangngalap ken pannakaipaidam kadakuada dagiti pagkalapan. Kiddawda nga imbes a maipakat ti ganganaet nga ideya ket maipaiman kadakuada ti panangbukel kadagiti annuroten ken pamuspusan iti panangsaluad ti pagkalapan. Nayonna pay a dinawatda ti nair-irut a panagbantay ti BFAR ken dagiti lokal a gobierno kadagiti commercial fishing vesels nga agkalkalap iti lakon ti municipal waters.
Impaganetget pay dagiti nagsao a kasapulan ti pudpudno a reporma iti pagkalapan tapno maisigurado ti panagnumar dagiti mangngalap manipud iti nabaknang a coastal resources. Mapagbalin daytoy no maikkan ti gobierno ti naananay ken umannatop a suporta a pinansial ken material dagiti babassit a mangalap.
Ti nasao nga aktibidad ket nagserbi a kulminasion ti serye dagiti konsusltasion kadagiti mangngalap ti Ilocos nga inaramid ti Ilocos Center for Research, Empowerment and Development (ICRED) babaen ti pannakitinnulong iti National Anti-poverty Commission (NAPC). Ti ICRED ket maysa nga institusion a mangipapaay kadagiti serbisio kas panagsukisok, proyekto a socio-ekonomiko ken treyning para iti panagsagana iti didigra kadagiti komunidad ti rehiyon. Bayat a ti NAPC ket maysa nga opisina iti babaen ti Office of the President ken agdama nga idadauluan ni dati a Gabriela Women’s Partylist Representative Liza Maza. # nordis.net


text:
KARAMAN met ni Sonia Andaya, 32, taga-Bugbuga, Sta. Cruz, Ilocos Sur, iti umuna a grupo dagiti overseas Filipino workers a taga-Ilocos Sur a naibakuit iti pagilian kalpasan ti panagbettak ti gubat iti Lebanon.
Iti panaggawidna, igpil ni Andaya dagiti dakes a pakalaglagipan iti panagindegna iti Lebanon iti denna dagiti abusado nga amona.
Iti pannakiinnuman ti DZTP ken Tawid News Magasin ken ni Andaya, kinunana a nagturong iti Lebanon idi Agosto 1, 2005 nga agpaay a domestic helper tapno maisakadna ti panagadal dagiti tallo nga annakna. Ken ni Andaya, awan sabali a kalikagumna iti ipapanna iti Lebanon no di ti ilulung-aw ti pamiliana iti kinarigat ti panagbiag.
Ngem daksanggasat ta abusado nga amo ti natumponganna. Kinunana nga iti immuna nga amona, agarup 24 oras ti panagtrabahona iti inaldaw idinto a malimitaran ti kanenna iti dua laeng a kailgat a tinapay iti maysa nga aldaw.
Segun ken ni Andaya, adda naminsan a dina naplantsa ti pantalon ti amona ket dinusa daytoy babaen ti panangsinitna iti tianna babaen ti plantsa.
“Dagiti annakko ken ti pammatik iti Dios ti nangpatpatibker kaniak,” kinuna ni Sonia.
Pinanawan ni Sonia ti amona idi Setiembre 15, 2005.
Ngem uray iti maikadua nga amona a maysa met laeng a Lebanese, nakarkaro manen ti linak-amna. Dida la ngaruden pakpakanen, matungpa wenno makabil pay uray bassit laeng a biddutna. Napadasanna ti naikulong iti banio ken kuarto, ken naidumudom iti pader ken nabugkawan iti: “You crazy Filipino!”.
Saan pay a palubosan dagiti amona a rummuar iti balayda wenno aramatenna ti telepono ken agsurat iti pamiliana iti Filipinas. Ken makadakes, dida inted ti sueldona.
“Mapampanunotko payen ti mangkettel iti biagko,” nakuna ni Andaya gapu kadagiti sinagabana a kinaranggas.
Dagiti annakna ti nangigawgawid kenkuana a mangibanag iti dakes a mapampanunotna.
Ngem idi tinutokan ti amona iti kutsilio, nagsubli iti ahensia idi May 25, 2006.
Iti ahensia, napadasanna ti natungpa ken nabarikes.
Iti maikatlo nga amona, iti talon ti nagtrabahuanna: nagmula iti patatas, sili, kamatis ken dadduma pay. Idi dinan maibturan ti pannakaparparigatna, idi Hulio 3 daytoy a tawen, nupay nakadungdungrit, dagadaga ti bagina ken bagna, linibasanna ti amona ket babaen ti tulong ti maysa a madre, nagkamang iti embahada ti Pilipinas iti Beirut.
Iti embassy, nagsakit iti tallo nga aldaw, masansan a matalimudaw, ket dandani napukawna ti nasimbeng a panunotna.
Idi koma Hulio 18 a maited ti sueldona ket agawid koman iti pagilian, ngem dita metten a nangrugi ti panakagubat ti Lebanon babaen kadagiti tropa ti Israel idi Hulio 12.
Tunggal adda mangegna nga agbettak a bomba, kasla agsubli met iti panunotna ti pannakaparparigatna iti ima dagiti nagbalin nga employerna. Tunggal adda mangegna a sarita dagiti Lebanese, manguyegyegen iti butengna.
Naimbag ta adda dagiti padana a Pinay a biktima met iti kinaranggas dagiti amoda a nangpakpakaired kenkuana.
Ibilang ni Andaya a dakkel a kibinna ni Junalyn Lunday, taga-Baguio City. Daytoy ti kangrunaan a nangbalballakad ken nangpakpakired kenkuana.
Uray idi agturongdan idiay Damascos, Syria, ni Lunday ti nangkibin, nangawit iti lupotna, ken nangpakan kenkuana.
“Nanay, patibkerem ti pakinakemmo, panunotem dagiti anakmo. Dimo baybay-an dayta bagim,” dina malipatan dagitoy a balikas ni Lunday.
Kasla di patien ni Andaya a nakaawiden uray idi simmanglad ti eroplano iti Villamor Airbase. Kalpasan a nakaala iti pagpletena iti OWWA, nagpaituloden iti Dominion Bus Line.
Alas singko iti bigat ti Hulio 24 idi makadanon iti balayda. Ditan a naibuang ti luana ta naarakupna met laengen dagiti annakna.
Kinuna ni Andaya a saanna a kayaten ti agsubli pay iti Lebanon wenno mapan iti sabali a pagilian, gapu iti dakes a napasaranna. Adda laeng maysa a kalikagumna… maited koma ti sueldona.
“Saan a balen ti pannakaparparigatko… ti pannakamaltratok, kalikagumko a maalak ti sueldok tapno adda pangsuportak kadagiti annakko,” kinunana.
Agdagup iti $20,200 wenno P113,432 ti di naala ni Andaya a sueldona iti 11 a bulan a panagtrabahona kas domestic helper iti Lebanon.
[ Adda tuloyna ]


text:
Is-isla Basbassit a Sunda
Ti Is-isla Basbassit a Sunda (Indones: Kepulauan Nusa Tenggara "purpuro akin-abagatan a daya"[1] wenno Kepulauan Sunda Kecil "purpuro basbassit a Sundanes"[2]) ket dagiti grupo ti isla iti Maritimi nga Abagatan a daya nga Asia, iti amianan ti Australia. No kakuyogna ti Is-isla Nalatak a Sunda iti laud dagitoy ket mangbukelda iti Is-isla Sunda. Dagiti isla ket parte ti bulkaniko nga arko, ti Arko ti Sunda, a pinorma babaen ti subduksion iti igid ti Trinsera Sunda iti Baybay Java.
Dagiti kangrunaan nga Is-isla Basbassit a Sunda ket, manipud iti laud nga agpadaya: ti Bali, Lombok, Sumbawa, Flores, Sumba, Timor, purpuro Alor, Is-isla Barat Daya, ken Is-isla Tanimbar.
Dagiti linaon
Administrasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Basbassit a Sunda ket buklen dagiti adu nga islas, kaaduan kadagitoy ket parte ti Indonesia ken naadministroda a kas dagiti probinsia ti Bali, Laud a Nusa Tenggara, Daya a Nusa Tenggara ken ti akin-abagatan a parte ti Maluku.
Ti akindaya a kagudua ti Timor ket parte ti Daya a Timor.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Is-isla Basbassit a Sunda ket buklen dagiti dua a maipapan iti heolohia a naisangayan a purpuro.[3] Ti akin-amianan a purpuro, a mangiraman ti Bali, Lombok, Sumbawa, Flores ken Wetar, ket bulkaniko iti nagtaudan. Adda dagitoy a bulkan, kas ti Bantay Rinjani idiay Lombok, ket aktiboda pay laeng bayat a dagiti dadduma, a kas ti Kelimutu idiay Flores nga addaan kadagiti tallo nga addaan iti nadumaduma a maris nga abut ti bulkan a dandanaw, ket saanda nga aktibo. Ti akin-amianan a purpuro ket nangrugi a naporma idi las-ud ti Plioseno, idi agarup a 15 a riwriw a tawen, kas nagresultaan ti panagdinnungpar a nagbaetan ti Australiano ken dagiti plata Asiano.[3] Dagiti isla iti akin-abagatan a purpuro, a mairaman ti Sumba, Timor ken ti Babar, ket saanda a bulkaniko ken agparangda a tagikua ti plata Australiano.[4] Ti heolohia ken ekolohia ti akin-amianan a purpuro ket makibinningayda iti agpada a pakasaritaan, dagiti gupit ken dagiti proseso iti akin-abagatan nga Is-isla Maluku, nga agtuloy nga isu met laeng nga isla nga arko iti daya.
Adda atiddog a pakasaritaan iti panagadal iti heolohia kadagitoy a rehion manipud kadagiti panawen ti kolonia ti Indonesia; nupay kasta, ti maipapan iti heolohia a pormasion ti ken panagrang-ay ken saan unay a maawatan, ken dagiti teoria iti ebolusion dagiti isla ket nakaroda a nagbalbaliw idi las-ud dagiti naudi a dekada ti maika-20 a siglo.[5]
Mabirukan iti nagdinnungparan dagiti dua a pata ti tektoniko, ti Is-isla Basbassit a Sunda ket buklen dagiti addaan iti karikutan iti heolohia ken dagiti aktibo a rehion iti lubong.[5]
Adda dagiti bilang dagiti bulkan a mabirukan iti Is-isla Basbassit a Sunda.[6]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde / Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia. Brill Publishers. 2011. ISBN 9789790644175.
- ^ "Badak Sunda dan Harimau Sunda.". "[…] Mr. M. Yamin yang pada 1950-an ketika menjadi Menteri P.P. dan K. mengganti istilah Kepulauan Sunda Kecil menjadi Kepulauan Nusa Tenggara. Sebab, istilah Kepulauan Sunda Kecil diganti dengan Kepulauan Nusa Tenggara, maka istilah Kepulauan Sunda Besar juga tidak lagi digunakan dalam ilmu bumi dan perpetaan nasional Indonesia – meskipun dalam perpetaan Internasional istilah Greater Sunda Islands dan Lesser Sunda Islands masih tetap digunakan." – Ajip Rosidi: Penulis, budayawan. Pikiran Rakyat, 21 Agosto 2010. Naala idi 7 Hulio 2015.
- ^ a b Audley-Charles, M.G. (1987) "Dispersal of Gondwanaland: relevance to evolution of the Angiosperms" In: Whitmore, T.C. (ed.) (1987) Biogeographical Evolution of the Malay Archipelago Oxford Monographs on Biogeography 4, Clarendon Press, Oxford, pp. 5–25, ISBN 0-19-854185-6
- ^ Veevers, J.J. (1991) "Phanerozoic Australia in the changing configuration of ProtoPangea through Gondwanaland and Pangea to the present dispersed continents" Australian Systematic Botany 4: pp. 1–11
- ^ a b Monk,, K.A.; Fretes, Y.; Reksodiharjo-Lilley, G. (1996). The Ecology of Nusa Tenggara and Maluku. Hong Kong: Periplus Editions Ltd. p. 9. ISBN 962-593-076-0.
- ^ "Volcanoes of Indonesia: Lesser Sunda Islands". Global Volcanism Program. Smithsonian National Museum of Natural History. Naala idi 1 Enero 2013.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Monk, K.A.; Fretes, Y.; Reksodiharjo-Lilley, G. (1996). The Ecology of Nusa Tenggara and Maluku. Hong Kong: Periplus Editions Ltd. ISBN 962-593-076-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Is-isla Basbassit a Sunda manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Pebrero
Ti Pebrero ket isu ti maika-2 a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano . Daytoy ti kaababaan a bulan ket isu laeng ti bulan nga addaan iti basbassit ngem 30 nga al-aldaw iti kadawyan a tawen. Ti Pebrero ket addaan iti 28 nga al-ldaw kadagiti kadawyan a tawen wenno 29 nga al-aldaw kadagiti bisiesto a tawen.
Ti Pebrero ket isu ti maikatlo a bulan ti panaglalam-ek idiay Akin-amianan a Hemisperio. Idiay Akin-abagatan a Hemisperio, ti Pebrero ket isu ti maikatlo a bulan ti kalgaw (ti panawen a kapada ti Agosto idiay Akin-amianan a Hemisperio).
Ti Pebrero ket mangrugi iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Marso ken Nobiembre kadagiti kadawyan a tawen, ken iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Agosto kadagiti bisiesto a tawen. Ti Pebrero ket agpatingga iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Oktubre iti tunggal maysa a tawen ken ti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Enero kadagiti kadawyan a tawen. Kadagiti bisiesto a tawen, daytoy laeng ti bulan nga agpatingga iti isu met laeng a nga aldaw ti lawas a pagrugianna.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Romano a bulan ti Februarius ket nainaganan idi manipud iti Latin a termino ti februum, a ti kaibuksilanna ket puripikasion, babaen ti rito a puripikasion ti Februa a matenggel iti Pebrero 15 (kabus a bulan) iti daan a lunar a kalendario a Romano. Ti Enero ken Pebrero ket isu idi dagiti naudi a bulan a nainayon iti kalendario a Romano, gapu ta dagiti Romano idi ket inkedkeddengda a ti panaglalam-ek a kas awan ti bulanna a paset ti panawen. Dagitoy ket innayon babaen ni Numa Pompilius idi agarup a 713 SK. Ti Pebrero ket nagtultuloy a ti naudi a bulan ti tawen a kalendario aginggana idi panawen ti decemvirs (c. 450 SK), idi nagbalin daytoy a ti maikadua a bulan. Kadagiti naisangayan a nagbaetan, ti Pebrero ket napasardeng idi kadagiti 23 wenno 24 nga aldaw, ken ti 27 nga aldaw a nasengngatan ti bisiesto a bulan, ti Intercalaris, ket dagus isi a naisengngat kalpasan ti Pebrero tapno maipasayaat ti tawen kadagiti panawen.
Babaen kadagiti reporma a nakaitakderan ti kalendario a Huliano, nawaswas idi ti Intercalaris, dagiti bisiesto a tawen ket kankanayonda nga adda iti tunggal uppat a tawen, ken kadagiti Pebrero ti bisiesto a tawen ket nanayonanda iti maika-29 nga aldaw. Kalpasan dayta, nagtalinaay daytoy nga isu ti maikadua a bulan iti tawen ti kalendario, a ti kaibuksilanna ket ti urnos dagiti bulan ket naiparangda (Enero, Pebrero, Marso, ..., Disiembre) iti kaunegan iti kalendario a maitaldiap iti tawen. Uray idi las-ud ti Tengnga a Panpanawen, idi ti nabilangan a tawen ti Anno Domini ket nangrugi iti Marso 25 wenno Disiembre 25, ti maikadua a bulan ket ti Pebrero no dagiti amin a duapulo ket dua a bulan ket maiparangda nga agsasaruno. Dagiti reporma ti kalendario a Gregoriano ket nangbaliw bassit kadagiti sistema para iti panangikeddeng no ania dagiti tawen ket dagiti bisiesto a tawen ken isu nga aglaon kadagiti 29 nga aldaw a Pebrero.
Dagiti naipakasaritaan a nagan ti Pebrero ket mairaman dagiti termino ti Daan nga Ingles iti Solmonath (bulan ti pitak) ken Kale-monath (nainaganan para iti repolio) ken ti pay panangikeddeng babaen ni Karlomagno iti Hornung. Iti Pinlandes, ti bulan ket tinawtawagan iti helmikuu,a ti kayatna a sawen ket "bulan ti perlas"; no matunaw ti niebe kadagiti sanga ti kayo, daytoy ket mangporma kadagiti tedted, ken no mayelo manen dagitoy, dagitoy ket kasla met perlas iti yelo. Iti Polako ken Ukraniano, ti bulan ket tinawtawagan iti luty wenno люTий, a ti kayatna a sawen ket yelo wenno natangken a linnaaw a nagbalay. Iti Masedonio ti bulan ket sechko (ceчko), a tikayatna a sawen ket bulan a panagtagbat iti tarikayo. Iti Tseko, daytoy ket tinawtawagan iti únor, a ti kayatna a sawen ket bulan iti panaglenned [iti yelo ti karayan]. Iti Kroata, tinawtawagan daytoy iti veljača, a saan met nga ammo iti kayatna a sawen ngem mabalin a nagtaud manipud iti balikas para iti "ad-adu," ti mabalin a panangireperensia kadagiti aldaw nga umad-adu iti kaatiddogna.
Iti Eslobeno, ti Pebrero ket tradisional a tinawtawagan iti svečan, a mainaig kadagiti karambano wenno dagiti Candlema.[1] Daytoy a nagan ket nagtaud manipud iti sičan,[2] ken naisurat a kas svičan iti New Carniolan Almanac manipud idi 1775 ken nabaliwan iti kanungpalan a pormana babaen ni Franc Metelko iitilibrona iti New Almanac manipud idi 1824.[1] Ti nagan ket nailetra pay a kas sečan, a ti kayatna a sawen ket "ti bulan a panagpukan kadagiti kayo".[1] Idi 1848, naisingasing idi iti Kmetijske iti rokodelske novice babaen ti Kagimongan ti Eslobeno iti Ljubljana a tawagan daytoy a bulan iti talnik (mainaig iti panagtunaw iti yelo), ngem saan met a nausar unay. Ti kapanunotan ket insingasing idi babaen ti padi ken patriota a ni Blaž Potočnik.[3] Ti sabali pay a nagan idi ti Perero iti Eslobeno ket ti vesnar, manipud iti mitolohiko a karakter Vesna.[4]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Koledar prireditev v letu 2007 in druge informacije občine Dobrova–Polhov Gradec" [The Calendar of Events and Other Information of the Municipality of Dobrova–Polhov Gradec] (PDF) (iti Eslobeno). Municipality of Dobrova-Polhov Gradec. 2006.
- ^ Vasmer, Max, ed. (1972). "Zeitschrift für slavische Philologie". 36–37. Markert&Petters: 115.
- ^ "Slovenska imena mesecev" [Slovene Names of Months]. Kmetijske in rokodelske novice. 6 (37). 13 Septiembre 1848.
- ^ Bogataj, Janez (2005). "Slovenska mitologija – Vesna" [Slovene Mythology – Vesna]. Bilten; poštne znamke [Bulletin: Postage Stamps] (iti Eslobeno, Ingles, ken Aleman) (56). ISSN 1318-6280.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Anthony Aveni, "February's Holidays: Prediction, Purification, and Passionate Pursuit," The Book of the Year: A Brief History of Our Seasonal Holidays (Oxford: Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford, 2003), 29–46.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Pebrero iti Wikiquote (iti Ingles)
- The Straight Dope: How come February has only 28 days?
- "February". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911.


text:
CANDON CITY – Maysa itan a tourist attraction ti nasurok 400-ti-tawenna
a San Juan de Sahagon Church ditoy a siudad kalpasan a natarimaan ken
napintaan ti laemna agraman ti bubongna a nakatarataran dagiti duapulo
a dadakkel a ladawan a pakabuklan dagiti misterio ti Santo Rosario.
Ni Arsobispo ti Nueva Segovia, Rev. Ernesto Salgado ti nangidaulo iti pannakabendision itay Disiembre 2 daytoy proyekto a napaadda babaen ti pinansial ken moral a tulong dagiti nadumaduma nga indibidual ken asosasion ken dinar-ayan da Cong. Eric Singson, dagiti opisial ti siudad, nadumaduma a religious groups, Marian devotees ken katoliko a residente ditoy ken dadduma pay a paset iti probinsia.
Kinuna ni Msgr. Vicente Avila, kura paroko ti San Juan de Sahagon Church, a nadatnganna a nadadael ti bobeda ken naguspaken ti painting ti Agony in the Garden idi sumublat a mangtarawidwid iti parokia idi Hunio 2006.
“Idi nadutokannak a parish priest ditoy, nagturongak nga insigida iti simbaan nga agkararag. Idi timmangadak iti ngato, nakitak ti bobeda a kasapulannan ti pannakasimpa,” kinuna ni Fr. Avila.
Kinuna ni Fr. Avila a pakairamanan kadagiti nagpilianna ti Mysteries of the Rosary ken ti Last Judgment, a kas iti Sistine Chapel idiay Roma.
“Gapu ta maysaak a Marian priest, pinilik ti Misterio ti Rosario,” kinuna ni Fr. Avila.
Lima nga agkakabsat ti nangipinta kadagiti ladawan iti canvass nga agrukod iti 16 kadapan ti kaatiddogna ken 8 kadapan ti kaakabana: da Redentor Castillo Jr., 28, taga-Narvacan, Ilocos Sur; Frederick, 26; Francis Rey, 24; Tristram John, 22; ken Aldwin, 19.
Acrylic paint ti naaramat iti canvass sakbay a naileppas iti linseed oil. Segun ken ni Redentor, protege ni Mel Andino, taga-Vigan City nga arts teacher iti University of Northern Philippines, saan nga agbaliw ti maris dagiti paintings uray sangagasut a tawen.
Ni Andino ti nakaammo a nangplano iti pannakaipuesto dagiti ladawan.
Kinuna ni Redentor, agdama nga estudiante iti Fine Arts iti University of Northern Philippines Vigan a narigatanda a nagpinta iti rugi gapu iti kadadakkel dagiti kanbas isu a medio nabayagda a nangileppas.
Kinuna ni Redentor nga rinugianda a balabalaen dagiti ladawan idi Marso 26 daytoy a tawen ket nalpasda dagiti painting itay Nobiembre.
Ni Mel Andino, taga-Vigan City nga arts teacher iti University of Northern Philippines, ti nakaammo a nangplano iti puesto dagiti ladawan.
Naammuan ken ni Redentor nga aganay a P600,000 ti nagastos kadagitoy kasla higante a ladawan a nakaipigket itan iti bobeda ti simbaan.
Kinuna Fr. Avila nga agserbi dagiti ladawan iti bobeda kas panangisaknap iti ebangelisasion babaen ti arte.
“Imbes nga ipalawag pay kadagiti ubbing dagiti misterio ti Santo Rosario, umayda laengen iti simbaan. No tangadenda ti bobeda ken imutektekanda dagiti naipinta, ammoda metten ti kayatda a sawen,” inlawlawag ti padi.#


text:
Imbiit ni Judith M. Simon
BRAAAGGG!!!
Naladawen idi nakitana a nag-red light ti sarsarunuenna nga Elf. Nariknana lattan ti pannakaisan-ek ken pannakaipullasitna.
Natayen! inyikkis dagiti nakakita iti napasamak. Daytan ti naudi a nangngegna.
KTA tau, hon. Miz u! Muah!
Uray la limmagto ti rikna ni Noel Lopez, 35, idi maawatna dayta a text ni Lyra. Manarimaan nga agpapa-reaper iti agtallo ektaria a tinalonna (bagi ni tatangna ti nasurok bassit a sangaektaria ngem inyawaten daytoy kenkuana ta saanen a kabaelan ti bagina a sukayen).
Napaisem. Uray la nakarikna iti panagkulaiseg. Naamilna ti napuskol a bibigna ket dina nagawidan ti nanglangit. Rimmimat pay dagiti bugagaw a matana a naipantok iti natimbukel a kayumanggi a rupana.
Naam-ammona ni Lyra iti facebook. Apagbiit a naginnassideg ti riknada. Napasingkedan dayta idi agkitada. Agarup tallopulo minuto laeng a biahe ti motor manipud iti Nagagaran a barangayna iti San Luna a bario ti balasang iti kabangibangda nga ili.
Naynay a rummuarda ken ni Lyra. Ket uray al-aldaw, pagbalinenda a namituen.
“Narabiyanka, ‘pang,” insungad kenkuana iti naminsan ni Rhea nga asawana. Impakadana la a mapanna ipatarimaan ti motorna ta madi ti panippip ken dagiti silawna.
“Naranaak ngamin, ‘mang, idiay plasa ‘tay buddy-k idi haiskulak. Nasurok a duapulo tawenmi a di nagkita. Dayta, naimasanmin ti naginnistoria ta inawisnak metten iti pagpansitan. Adda bassit makaulaw a karaman, siempre.”
Agpayso a kaklasena idi hayskul ti kaduana a nagmalem— ni Mario Caguay wenno Yong. Ngem idiay balayda ti nagkikitaanda, kaduana ni Lyra a sinukonna. Nangnanamda ti maiparit nga agas.
Nasursuro ni Noel ti nagsusuop iti maiparit nga agas gapu ken ni Lyra. Maysa gayam daytoy kadagiti nalimed nga aglaklako idiay ilida. Ni Yong ti pagal-alaanna iti suplay.
Inawis idi ni Lyra ni Noel nga adda papananda a tao iti Abitog. Ammona dayta a lugar ta maysa kadagiti barangay ti ilina. Naklaat laengen idi malasinna ti inyam-ammo kenkuana ni Lyra. Ni Yong, ka-batch-na iti Northern Quezon High School a nagturposanna.
Ket dita a naukisan ti kinatao ni Lyra.
Ngem imbes a kagurana, naisursurot iti aramid ni Lyra. Sinerrekna dayta a negosio. Mangal-ala iti saggabassit nga ilaklakona iti barangayda. Ti maganansiana, isu ti igatgatangna met iti bukodna nga usaren tapno saan nga agdawat iti asawana.
Saan a nakadlaw ti asawana. Binagbagaan ni Rhea.
“Saggabassit ken manmano met laeng, ‘mang,” kinunana.
“Ngem maiparit dayta, ‘pang…”
“Pamadpadasan met laeng. Sa maysa, adu dita ti nakarkaro pay ngem saanda met a magungunay.”
“Addan nakemmo, ‘pang. Saannakto koma a pabasolen…”
Ti saan a nadlaw ti asawana, ti kaadda ti sabali a babai iti biagna.
No pagdasigenna da Rhea ken Lyra, adayo a napimpintas ti in-inaudi. Isu daytay klase ti babai a dimo ibain nga iparada. Kartada nuebe, kuna dagiti mannugal iti purokda. Kaing-ingas pay ni Ellen Adarna! Ni Lyra? Kayumanggi. Idasdasigna ngarud ken ni Kiray nga artista. Isuna laeng ta nasingpet ken nalaing nga agtagibalay ken ina dagiti dua nga annakda—edad pito ken lima.
Iti panagbalin ni Noel a pusher, naisursurot ti lalaki a kabsatna. Nakarkaro payen kenkuana daytoy. Nagaraw. No kasta a naka-take, agriribuk. Isu nga adu ti makaammo iti barioda a maysa nga user.
“Isardengyo koman dayta nga ar-aramidenyo,” kinapatang ida ti amada iti maysa a malem. “Ammoyo metten no kasano kapudot ti gobierno kontra iti droga.”
“Wen, tatang,” ti naisungbatda laeng nga agkabsat. Ngem, wen, a papaaweng a kunada. Ta no sapulen ti bagida ti agas, saanda a malabanan. Ikalukagda ti makausar uray kanigid-kanawan ti madamdamagda a matoktokhang. Aglalo ket immadu payen ti parokianoda.
AGKAMBAS ti presio ti irik, dayta ti impakada ni Noel iti asawana idi maawatna ti text ni Lyra. Ti nangisit a TMX 155 a motorna ti naglugananna a nagturong iti lugar a pagkitkitaanda ken ni Lyra.
Nagtugmok ti mail-iliwan a riknada ken ni Lyra. Ingiddanda pay ti nagusar iti maiparit nga agas. Kasla tumtumpaw dagiti riknada iti ulep.
“Love you, hon…” kasla maitubtubong pay laeng kadagiti lapayagna ti nalailo a timek ni Lyra bayat ti panangpampanurnorna iti haywey a dalanna nga agawid. Sumagawisiw nga agmaneho.
Idi agbalaw, naka-red light gayamen ti sarsarunuenna a lugan. Naladawen idi baddekanna ti preno.
NAAMMUANNA laengen a nagmaysa ken dua ti biagna idi makapuot. Nagdakkelan dagiti dait iti ulo ken bagbagina. Nagasat kano ta nalasatna ti pannakadisgrasiana.
“Agyamanka ta nadisgrasiaka,” kinuna ni Rhea idi makapuot. “Naasi pay laeng ti Dios kenka, ‘pang. Nalabit, kayatnaka a kalbiten.”
“Apay, ‘mang?” masmasdaaw.
“Nairamanka koma met nga immayda tinokhang. Innalada ni Ganie,” ti kabsatna ti kayat a sawen ni baketna. Agpakpakaasi ti rupa daytoy. Kasla makisarsarita nga isardengna koman ti aramidna. “Naimbag ta natiliw laeng da kayong saan a kas iti agnagan ti Yong idiay Abitog a napatay ta limmaban kano idi tiliwenda.”
Napetpetanna ti ima ti asawana. Saanna a napupuotan ti panagarimayang dagiti luana.
Saan pay a naladaw, naikarina laengen iti bagina. Kimmusnaw ti ladawan ni Lyra iti panunotna ket dagiti putotna ti pimmatak a naimatanganna.#


text:
NANGLANGEB TI tanga-tang kadaydi a malem. Nalam-ek ti puyupoy ti tartaraudin nga aldaw ti Oktubre. Iti amianan simmungad ni Mang Pinong nga agibar-ibar ti pannagnana. Ita man pay a nabartek daytoy a lakay a retirado a mistro? Idi makaasideg, natakuatak a saan a laeng gayam a nabartek, agsangsangit pay.
Nagdaydayawak ken nagim-tuod. Natay kanon ti kakaisuna a kabsatna. Ti nasakit, intabon nga insegida dagiti uppat nga annakna a dida man la impakaammo kadakuada. Saanda man laeng a linamayan.
Kabigatanna, nadamagko laengen a napan tinubtob ni Mang Pinong ti panteon ti kabsatna ket lamlamayanna ti bangkay daytoy iti puneraria. Nakilamay met dagiti annakna ken dagiti gagayyemda ken makaam-ammo kadakuada. Napanak met nangited iti respeto iti daydi nagawan. Nangitanamitimak iti ababa a kararag a sapay koma ta makapudno ken mapakawan kadagiti nagbiddutanna. Nakiinnandingayak metten kadagiti agsagsagaba iti liday. Ta nakairuaman ni Katoliko ti panangandingayna iti padana a tao iti man ragsak ken liday.
“Indarumdak, adik, ngem idarumko met ida,” insaibbek ni Mang Pinong. “Awan pusoda nga inanak!”
Adda dagiti sekta-pammati a mangiyik-ikkis nga isuda ket pudpudno a Christians. Ngem saanda a mamati a no natayen ti maysa a tao, adda pay serbina. A saanen a nasken nga ikararagan pay ti bangkay. Isuda a mangiyik-ikkis ken mangipadpaduyakyak iti pammatida babaen ti dida panangipakita kadagiti tattao iti panagdaydayaw ken panangited iti respeto kadagiti minatayda. Karaman dagitoy dagiti annak daydi nagawan a kabsat ni Mang Pinong.
Ngem saan a kastoy ti Katoliko.
Dagiti Katoliko ket ikararaganda dagiti minatayda. Itedda ti respeto iti natay. Adda dayta a nangibasaran ti Katolisismo iti Biblia, rinibun a tawen ti napalabas. Nakadulin dagitoy a Biblia idi un-unana iti Greek Septuagint of St. Jerome, ti makunkuna a kadaanan amin a Biblia iti Jerusalem. Uray ni Apo Jesucristo ket inaramatna dagitoy a libro iti Daan a Tulag.
Nakalawlawag a masarakan iti libro ti Maccabees a nasurat iti ginasut a tawen sakbay ni Jesucristo ti panangikararag kadagiti minatay. (2 Mc 12:42-46).
No ikararagam dagiti makabael nga agpakawan kadagiti basbasolda, apay ketdin a dimo ikararagan dagiti saanen a makabael a makapagkararag tapno mapakawan met dagiti basolda?
No adda healing session kadagiti masakit, apay ketdin nga awan ti healing session kadagiti natay? Agsipud kadi ta saanen a makategged pay ti natay ket saan metten a makaited iti apagkasangapulo iti sapulna isu nga awanen ti serbina nga ikararagan pay?
Uray ni Jesucristo a mismo ket kinararaganna dagiti natay.
No awan ti serbina a maikararagan dagiti natay, apay ngarud nga inkararagan ni Jesucristo ni Lazaro uppat nga aldawen kalpasan a pimmusay?
Iti panangpagungar ni Jesus ken ni Lazaro, kinunana: “Ama, agyamanak ta ipangagnak. Ammok nga ipa-ngagnak a kanayon, ngem kunak daytoy gapu kadagiti tattao nga adda ditoy, tapno patienda nga imbaonnak.” (Jn 11:41- 42)
Inkararagan ni Apo Jesus ni Lazaro tapno agbiag iti biag nga agnanayon. Apay ketdin a saantayo met nga ikararagan dagiti minataytayo tapno maragpatda met ti pammakawan ket iti kasta mairanudda met iti biag nga agnanayon?
Ni Katoliko, aramidna ti mangikararag ken mangited iti respeto kadagiti minatay. Saan laeng iti panawen ti massayag, no di adda pay naituding a pamisa: pasiam, maika-40 nga aldaw kalpasan ti ipapatay, ken ti agmakatawen, nga isun ti pananguksob iti panes, pannakailagip ken panangikararag kada dumteng iti Piesta dagiti Natay; kadagiti dadduma, karaman a maikararagan iti Nasantuan a Misa.
Daytoy ti awan kadagiti saan a Katoliko. Saanda nga ikararagan ken respetuen dagiti minatayda.
Kasano koma ngarud ti inka panagdaydayaw iti Mannakabalin no dimo met ammo ti mangipaay iti respeto iti minatay a dinan maipalagip kenka ti kinaimbag nga ited ti panagdayaw?
Ni Katoliko, saanna laeng nga ited ti respeto kadagiti minatayna no di pay ikararagan ken idawatanna iti pammakawan kadagiti nagbasolanda. Ikararaganna ta sapay koma ta makipagbiagda iti agnanayon. Daytoy ti awan kadagiti dadduma a sekta-pammati…#


text:
Rugby
Ti rugby ket estilo ti putbol a mangibagbaga kadagiti dua nga agdama nga ay-ayam, ti liga ti rugby ken ti kappon ti rugby. Urayno dagitoy dua ket naisangayanda nga aggidiat kadagiti nadumaduma aporma ti rugby – ti kappon ti rugby ken ti liga ti rugby – ket makibinningayda kadagiti batayan nga alagaden ti ay-ayam, nga isu ti panagala ti bola iti ngatuen ti linia tapno makapuntos ti panagpadas, dagiti alagaden iti tunngal maysa aporma ket adu ti pagiddiatanda.
Ti rugby a putbol ket naparang-ay manipud ti bersion ti putbol nga inay-ayam idiay Eskuela ti Rugby ken maysa idi kadagiti nadumaduma a bersion ti putbol nga inay-ayam kadagiti publiko nga eskuela ti Inggles idi las-ud ti maika-19 a siglo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Rugby iti Wikimedia Commons


text:
Padas Lang: Ti Lubong Dagiti Tallo a Talawataw a Karkarma
December 26, 2007 7 Comments
(Pakauna)
Mapisang ti kurtina ti entablado a tangatang. Malitaklitak ti keyboards ken adda areng-eng ti sientemiento ken panagsaraaw.
(Dagiti Agakem)
Ni Maestro, maysa a doktorado, kayab a kayab ti diaspora. Naamammo isuna a kas maysa a metapora. Adda sadiay sungaban dagiti rurog ti bulkan.
Ni George, maysa nga obrero ti diaspora. Landok ti uni ti langit ditoy ‘merika, kunana.
Ni Ka Loren, maysa met nga obrero a nagpamarot ket saan a nakapagkayab. Nabati ti banbantay ti nasion nga Amianan.
(Umuna A Parang)
(Maestro)
Aloha, Ka Loren. Sapay ta daytoy ti agbalin a giya dagiti amin a mayat a makigamulo tapno maipinget ti karbengantayo amin iti nagan ti naindemokrasiaan a kultura ken nainhustisiaan a diveridad dagiti lengguahe iti Filipinas. Ditay mamati iti maysa nga ilusion: a ti Tagalog nga agab-abungot a nailian a pagsasao ti addaan laeng iti karbengan nga agbiag.
(Ka Loren)
Adu dagiti mabalin a rumkuas a balikas. Adda laeng dagiti penned a masapul a maburak. Masapul a mapisang dagiti abungot. Masuratto latta dagiti balikas ti darak. Maestro, agyamanak.
(Sangaili)
helo! sir, bow kami sau.. nabasa mi dagiti dadduma nga sangit ti plumam..makaparag-o ti rikna dagiti kapanunotam…
(Ka Loren)
Saan ka la nga agrag-o ading, agsuratka pay tapno ad-adu pay ti matinglay ti riknana.. Adda balikas dita baba ti alipuspos. Masapul a maisurat ngem koma tay saan a pandesal dagiti babaknang. Isuratmo dagiti batbato ti baybay a magaburan ti dan-ar ti Bacarra. Isuratmo ti areng-eng dagiti pinautangam iti microfinance. Dumagaska latta ket pakaidayawak ti agpasungad.
(Maestro)
great mind, great mind. you bet.
(George)
Landok ti uni ti langit.
(Ka Loren)
Na a. Ta nakalagip ka Ka George. Malagipnak pay lang? Ni Ka Loren. Ni Floro. Nayonam ketdi. Kasla met tedted ti arbis ti Abril ditoy ‘pinas ti kurditmo. Bumisitaka. Addaak latta nga agpasungad.
(George)
Ket sinno ngarud ita ti makalipat kadayta nakalalaing nga mannurat a taga pangasinan? permi nga mataptapukan nak kadayta kinapaspasyo nga agsurat! bilibak nga talaga! aglalo kadayta taga Hawaii nga maestro ta sika, ka loren! saan nga umanay ti maysa aldaw ko nga basaen ti linawas na.
(Maestro)
apo ta naynayonam bassit a. paginaldawem ketdi. baybay-am ti agbirok iti doliar.
(Maestro)
aloha, what is this billit all about, pray tell. what hermeneutics can we use?
(George)
I used billit because it lives in the sky and their species was dominant there for thousand years. The invasion of commercial roar up there, made all things different. I am looking here for the time before exchange and greed were ever thought. I am now willing to trade and give up of such time of freedom and peacefulness in the sky as long as this white-imposed sound spreads liberty and equality to all as it professes. urnusem yo man ketdi maestro!
(Maestro)
wen la!
(Maestro)
nayonam, a , barok tapno makasursurokami.
(Maestro)
agur-uray datao, awan met mauray. paginaldawem ketdi koma.
(Maestro)
napananen ti akin-umok iti daytoy a pagsareban iti laing?
(Ka Loren)
Ahhh. Kasla komputer ti biag!
(Maestro)
Got ya, loud and clear. I hope we can easily do that, with imperialisms around us, in the Philippines as elsewhere. On second thought, you are darn right. C’est le vie, c’est la vie, vero!
(Ka Loren)
Yes, sir. Somewhat, “Shit ay alay sa bayan!”
(Maestro)
Roger, roger.
(Ka Loren)
panaltaakem a kanayon. ‘wan magudilanta ‘ta kinapaspas ni maestro. doktoren ken kayab a kayab ti diaspora, “i am a metaphor” kunana pay. adda la ketdi agtedted, ayos latta. basta saan a pandesal a dasar dagiti lumlumoten a didiosen.
dagiti anito ditoy amian ti kanayon koma nga adda kenka.
(George)
hehe! wen ngarud lakay! pagisursurwam? pakumustaan nak man ketdi kada Francis ken kada alexis nu adda damag mo, ken aminen ah nga taga ilocos nga nagtiweng idi idiay seminaryo!anyway, bumisitaak to dita abong mo nu weekend mi ditoy ta medyo awan tiyempo ditoy sika. awan ti tiyempo nga aggaraw a kas tao!
(Ka Loren)
Awan pulos pirak ko a nageskuela. Saanak a nakatun-oy. Agdamaak ita a makomikom a kas Manager ti kooperatibami idiay Tagudin, Ilocos Sur. Inpur-wakdak ditoy Agoo, La Union.
Ni Francis, maysan nga Chief Operations Officer ti maysa a dakkel a Security Agency idiay Manila.Nabaknangen. ni Alexis, wan damagko. Ni Jaime ket adda idiay Registry of Deeds idiay Vigan, Ilocos Sur. Ni Dominic, adda idiay Candon, Ilocos Sur. Businessman. Nabaknangen.
Wen. Agbisitaka latta.Addaak nga agpasungad. Alwadam laeng dagiti ayam ken kuto. Aduda iti umok. Ngem siguradok, ditoy awan ti ibbung. ha!ha!ha! Naapges ti tian sika.
(Maestro)
You both are doing well, thank you, and congratulations! Anian a kinalaing! Usarek koma ti manuskritoyo for two purposes:
1.anthology of exilic writings being prepared by TMI Global Consortium, with the title”ALIE(N)ATION: ANTHOLOGY OF ILOKANO WRITING IN ENGLISH AND ILOKANO”. We are outing this by May 08 at the Nakem Conference at St Mary’s Bayombong.
2. instructional materials in advanced Ilokano (Ilo 401, Ilo 401, Ilo 331 and Indo-Pacifc 411) for our courses. Once we get a book contract, we let you know which materials–your materials–are we using.
Of course, I would ask that you allow me to translate your work for a bigger, wider audience. Lemme know.
(Ka Loren)
An’a ket ni maestron?! Banatam latta.’ray di ka agpakada, ammomi met a para kadatayo amin dagitoy a kananakem.’bagam latta no ‘da maitulongmi ditoy deppaarko. Saluadan koma dagiti anito dayta a libro.
(Maestro)
DTAU ngarud, DTAU.
(George)
ka loren kitam met ni maestro! agpakada paylaeng. hehe. just go ahead, doctor! banatanyo ketdi tapno mamati nak nga mannaniw nak met sangkabassit! pagyamanan mi ketdi ah dayta inclusion ti ubra mi dita anthology yo!
(Ka Loren)
Nagdara ti daniw!
(George)
napintas nga daniw! tira latta kabagis!
(Ka Loren)
TY bro. Ngem napinpintas dayta Bilyar mo. Apo unay a panagtudtudokmon ‘yos. Isubmitmo ken Maestro. Para idiay Exilic Poems Collectionsna.
(Ka Loren)
Ay! Agballaakon!
(Maestro)
No, because you know it and you admit it. Dagiti kano agballa ket dagiti adda iti konggreso, kas pagarigan, a di mamati nga agballada, wenno dagiti adda iti senado, wenno dagiti adda kadagiti palasio dagiti obispo, wenno dagiti adda kadagiti kumbento nga estranghero kadakuada ti rigat wenno panagsaraaw, wenno dagiti adda kadagiti palasio iti abay ti Karayan Pasig a no agpagungga ket kunam sa a kalainganda amin, a kunam sa ket dagiti amin nga agrigrigat nga umili ket kuneng ket para pullatda laeng iti masapul nga yeksport a bagi, dayaw, ragsak, ken biag.
No, you are still totally sane, at lease for now, unless one day you will end up in the senate, in the congress, in the palace of the bishops and presidents, and in the convents of the elect of the God of Justice and Fairness. What a bundle of contradiction, right?
(Ka Loren)
Agballaak no isu ti makuna dagiti saan a makawat ti saraaw. Tapno kanayon nga adda mangimutektek ti kinakusepda. Itag-ayko latta ti imak. Itudok isuda. Wen, isuda. Isuda!
(Ka Loren)
Inlublubko pay ti rupak tapno agtibnok ti apgad ti luak ti baybay. Ken tapno mailingedko a luaitak met gayam.
(Maestro)
Dimo iginggina ti bannogmo, barok, iti nagan dagiti umili. In the name of our people, you can never go wrong. Never. Happy holidays! (Note: Over here, they do not use ‘Merry Christmas’ b/c they are afraid of the revolutionary Christ.
(Ka Loren)
agyamanak maestro. wen, saan a makabannog ti agobra para ti umili. No dadduma umapges met ti mata ken mapakil met ti bagi ken panunot ngem naragsak latta no kasta nga agballigi. No pay kasta adda met latta panagpulkok. Happy Holidays and I wish for the year that we’ll celebrate holidays together.
(Geroge)
Siam koma laeng a tudok. Wen, siam laeng koma bola ket addaakon dita.
(Maestro)
What a metaphor, apt, clean, clear!
(George)
Ty maestro!
(Ka Loren)
Dayta a ti Exilic Poem. Saan nga agpangaddua a tudok. Pirmi a nasargo.Ikkam latta!
(George)
imbag man ta nagustwanan yo kabagis ida! nakitak pictures idi time ti icri! kaanunto ngata manen ti panagsasarak?
(Maestro)
makapagsasarak kadi pay dagiti nagtalawataw?
(George)
wen met a maestro! addan to latta panawen.
(Maestro)
ok ngarud!
(Ka Loren)
Addaak latta nga agpasungad ti panagapon dagiti nagtalawataw. Ti amianan ket mailiw nga umabrasa.
(Maestro)
wen, ngem agpukawpukawka met no umaykami agapon, ania ngarud? ita, horje, patigmaanam daytoy kigaw nga abuyo!
(George)
kasano nga saan nga agpukawpukaw maestro ket agkurapkurap paylaeng datao.
(Ka Loren)
Agpukapukaw a latta met ti abuyo. No agtalinaed a ket baka adda agpangngati ket maitangkal, agbalin no kua a texas. Sus! Nagadu pay laeng ti matuktok. Masapul ti panagkayabkayab tapno adda ti makaraykay. Mawagwag bassit ti dutdot tapno di agayam ken di agpamarot. He!he! Napintas sa ket a maidokumento daytoy a tri-logo. Sika dita mainland, ni maestro ‘diay Hawai’i, siak ditoy Amianan. An’a ti makunam, horje?!
(Ka Loren)
nayunam met a kadua. apay ‘wan dubladanan ‘ta bilyarmo. nagmayat pay met ‘ita tudokmo yos. puro safe met ti pamay-am. bandaem samonto ipektos. urayenka diay right corner, sumakayak pay. happy holidays!
(George)
ton bakasyon kabsat. asidegen. daytoy biyernes ket awanen sirrek. saanto laengen nga metapora ti mauksot ditoy barukong. hehe. bayat ti panaguray, liwliwaen nak man pay laeng iti damag maigapu kenka. adda asawamon? anak?
(Maestro)
HAPPY HOLIDAYS KADAKAYO A DUA!
Adda tuloyna…..


text:
VIGAN CITY – Iti sanguanan ti alegasion a saan a puro nga Ilokana
dagiti kaaduanna a nakisalip, maysa a Manila-based a kandidata a
nangibaga a nagtaud ti ramutna iti daytoy a siudad ti napili a Saniata
ti Ilocos Sur iti beauty pageant a naangay iti sango ti provincial
capitol itay Pebrero 1.
Napili ni April Love Jordan ti Vigan City a kas Miss Saniata ti Ilocos Sur; ni Corazon Roldan ti Gregorio del Pilar a Saniata ti Ilocos Sur-Tourism; Paula Camille Figuerras ti Sta. Lucia a Saniata ti Ilocos Sur-Environment; ni Suzanne Tabetha Mendoza ti Vigan City, 1st runner-up; ken ni Mica Avon Mariano ti Vigan City, 2nd runner-up.
Sakbayna, napili ni Jordan a Best in Long Gown, Best in Swimsuit ken Best in Casual Wear; idinto a Best in Talent ni Figuerras;
Inyalat met ni Leslie Sincioco ti Vigan City ti kina-Miss Photogenic idinto a napili a Miss Friendship ni Cristine Leah Legarda ti Vigan City.
Iti met Talent Night ti pageant a naangay idi Enero 29, napili kas Star of the Night ni Elizabeth Naluz ti Tagudin.
Kadagiti nangabak, ni laeng Roldan ti mapapati a makaammo nga agsao iti Iluko. Dayta ti nangarusanna kadagiti kinasalipna tapno mapili a Media’s Choice ken Ilocano’s Choice.
Iti presentasion dagiti kandidata iti provincial capitol hall, rimsua ti alegasion a saan a puro nga Ilokana dagiti kandidata kalpasan a naduktalan a dida ammo ti agsao iti Iluko.
Kasta met a limtuad nga ad-adda nga iti Metro Manila ti nagsapulan ti komite kadagiti makisalip a kandidata a makoronaan bayat ti selebrasion ti Kannawidan Festival.
Kadagiti naipresenta a 19 a kandidata, innem laeng ti maibilang a naggapu iti Ilocos Sur idinto a sangapulo ket tallo dagiti Manila-based a kaaduanna kadakuada ti di pay nakaadak iti lugar a kunada a nagtaudan ti ramutda.
Ngem inkalintegan ni Winona Santos, coordinator ti pasalip, a puntiriada ti nailian a pasalip ket agkurkurang iti tayag ni Ilokana. Segun ken ni Santos, agkurang ni Ilokana iti height ta kaaduanna nga umabot laeng iti 5’4” idinto a 5’5” ti minimum height ti kandidata iti nailian a pasalip ti kinapintas.
Kinuna pay ni Santos nga adda darada a 25% nga Ilokana dagiti simmalip nupay kaadduanna ti nakabase iti Metro Manila.#


text:
VIGAN CITY – Nakasuan ti maysa a lalaki a nakapaltog ken nangpalek iti maysa opisial ti barangay sadiay Barangay Laslasong idi rabii ti Marso 17.
Nakasuan ni Godofredo Alejo Calibuso, residente iti Barangay Butir, iti direct assault ken attempted homicide iti provincial prosecutor’s office gapu iti mapapati a panangpaltogna iti panangpalekna ken ni Laslasong Barangay Captain Gerry Castro ken panangpaltogna ken ni Garlan de Fiesta.
Nagramut ti kaso iti mapapati a panangkabil ti suspek iti dua a barangay tanod idi agarup 9:30 ti rabii ti nadakamat a petsa.
Nagresponde ni Castro ken ni de Fiesta ngem ad-adda a nagpudot ti suspek ket mapapati a pinalekna iti putan ti cal. 45 ti rupa ti barangay captain. Pinaltogan pay ti suspek ni de Fiesta idi naganawa a nagsagrapan daytoy iti sugat iti dakulapna.
Saan a narekobre ti paltog ngem maysa a kapsula ti nasarakan dagiti inbestigador iti nakapasamakan ti pammaltog.
Temporario a nawayawayaan ti suspek kalpasan a nagpiansa iti P32,000.00.#


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni Vice Gov. Deogracias Victor Savellano a puntiria ti gobierno probinsial a probitiaren ti talento dagiti living treasures iti probinsia tapno saan a mapukaw dagiti tradisional nga industria iti probinsia.
Segun iti bise gobernador, gapu ta lumakay ken bumaketdan, kasapulan a maipata widda ti talentoda isu nga ikkan ida ti gobierno ti probinsia iti insentibo, kas iti honorarium, nga agisuro kadagiti agtutubo tapno mapreserba dagiti produkto.
Dinakamat ni Savellano ni Nana Catalina nga inawis ti gobierno probinsial nga agisuro kadagiti ub-ubbing iti panagabel nangruna iti binakol nga abel ket maik-ikkan daytoy iti honorarium.
Kinuna ni Savellano a kas approach ti gobierno ti pr-binsial, alaenna dagiti lallakay ken babbaket a trainor nga agisuro kadagiti ub-ubbing iti lugarda ket maikkanda iti insentibo nga honorarium iti pana-gisuroda.
Kinuna ni Savellano nga inaprobaranen ti sangguniang panlalawigan daytoy a gannuat ket sumaruno ti pannakaadalna no kasano a maipatungpal daytoy tapno agballigi.
Innayon ni Savellano a maipasidong iti Ilocos Sur Community College (ISCC) ti panagadal dagiti ubbing iti babaen dagiti living treasures tapno addanto met laeng diploma dagitoy no agturposda.
Iti komunidad a pagindegan dagiti living treasures ti pagadalan dagiti ubbing tapno saan nga agproblema dagitoy iti gastuenda no mapanda pay la agbasa koma iti ISCC, kinuna ni Savellano.#


text:
ARINDAREN ti aranaar ni Apo Init a simmirip kadagiti lawi dagiti kawayan. Kadegges ti taraok dagiti kawitan iti parbangon itay rugiak ti nagtamdag ditoy akindaya a tawa; ’toy siledmi nga agkakabsat. Agmurmuray ti San Antonio iti kusikusi kadagiti kusina ken dagiti paraangan.
“Agpadaran!” ni Lilang Candra nga ina ni inang iti bangir a siled.
Agas-asug ni inangko. Agpasngayen. Uppatkaminton nga agkakabsat. Siak ti inaunaan. Ni Jenny nga adiek, siam ti edadna. Lima met ni Jamie Joyce.
Diakon nagawidan ti bagik. Simrekak iti yanda a siled. Nakaidda ni inang iti papag. Nadaripepes iti ling-et. Agal-al -agasug.
Il-iluten ni lilang ti tian ni inang, idinto a sirsiripen ni Anti Evelyn ti sakaanan daytoy.
Pasado alas kuatro ti parbangon itay nangrugi nga agpasikal ni inang, segun ken ni Anti Evelyn a kabsatna. Saankam’ a nangayab iti partera, wenno saanen a kasapulan a maitaray idiay ospital ta midwife ni anti iti maysa nga ospital idiay Baguio. Intugotna dagiti ramitna.
“Annayko, ahmmprt! Haaah! Ahmpt!” inyiddek ni inangko ket agar-arubos ti nabuslon a luana. Agngarngariet.
“Sige, yiddekmo, manang, rummuaren ti ulona!” indag-dag ni anti.
Nakarkaron ti ugaog ni inang. Agrupanget, agwasang, agiriag a kasla maiw-iwa ti bagina.
Nagsaggaysaan nga iniggaman ni lilang dagiti ima ni inang iti uluananna. Ania metten, marigatan la ngaruden ni inang.
“Annayko, apo! Annayko!” Kasla aguga a baka ni Angkel Fredo ni inang. Ni Angkel Fredo ti inaunaanda a tallo nga agkakabsat. Ni Anti Evelyn ti buridek.
“Sige pay, rummuaren! Yiddekmo latta, manang.” Agkalkaling-etanen ni anti a mangitaltalmeg-mangikarkaraos iti kanawan a takiagna iti boksit ni inang. Kuaennan?
Simmirip ni anti iti kusayan. Timmuladak. Dara! Naslepen ti ules ken ti ap-ap ti papag!
Matay sa metten ni inangko? Siak ti umuna a matay iti nerbios no diak pay la rumMuar.
Napuotak laengen ti bagik nga agluluaak metten.
Nagtugawak iti papag iti sirok ti kaimito iti abagatanen ti balaymi. Adda iti balay da Angkel Fredo dagiti adiek ta itay aglawag sinukon ida ni Anti Norma nga asawa ni angkel.
Di mapunas iti panunotko ti rigrigat ni inang. Kasdiay gayam ti agpasngay. Agsagaba a kas iti ayup a maparti. Nabuslon ti dara nga agsayasay.
No dakes ti gasat ni inang, kasanokamin nga agkakabsat? Mannalon ni tatangko. Kabambanuaganna pay la a mabalo. Mangasawanto ma-nen?
Napakietak iti napigsa nga iriag ni inang. Adda nagibit a maladaga. Nagpasngayen!
MARAGSAKANAK A SAAN. Maragsakanak ta adda manen adingko. Malidayan ta maasianak unay ken inang.
“’Ka kitaen ‘diay adim.” Umul-ulog ni lilang; naisem a nakaiggem iti buneng ken supot a no ania ti linaonna, diak ammo, ta apay nga ikalina kano iti batog ti sagumaymay ti kamarin iti amiananen ti balay?”
Tallo laeng a layawko iti pito a pangal ti agdan, tinaraykon ti siled.
“’Nia ti adingko, anti?”
“Lalaki,” lamlampinan ni anti ti bebi.
Inlagtok ken intiptipatko ti ragsakko.
“Ay, nagkiut!” imbungisngisko. Arindaraen ti rupana, ngem linapdannak ni anti idi pidilek koman. Umis-isem met ni inang.
“Aywanamto a nalaing, wen?”
“La ketdi, anti!”
Imbel-a ti ridaw ni lilang, inalikumkomna ti tampong a daradara sa met la inalun-on ti ridaw.
“’Niat’ naganna, inang?”
“Jessie James.”
“Apay a dua nay, ket maymaysa met isuna?
Ngem kinatawaandak ketdi.
Kalpasan ti pangaldaw, nagpalpakami ken ni Anti Evelyn iti papag iti sirok ti kaimito.
“Kasdiay gayam ti aganak, anti. Narigat.”
“Nadara ti ritualtayo a babbai. Tunggal agpadara ni Eba, adda mapukaw iti biagna., ngem adda met ti sumangbay kenkuana.”
Pinerrengko. Diak a maawatan ti ibagbagana.
“Ti dara ti ubbog ti biag. Tunggal agpadara ti babai, agbalbaliw met ti bagina.”
Diak latta maawatan isu nga inkiyyetkon ti isemko.
“Ipasimudaag ti dara ti panaganak ti pannakapukaw ti ina iti anakna.”
“Mapukawto ni adingko, anti?”immulagatko.
“Ti kayatko a sawen, napukawen ti ina ti anakna iti saklolona a sinalsaluadanna iti siam a bulan.”
Medio nakiro.
“No maisina ti puseg ti maladaga, naisina metten ti naganna iti ubing. Ti ubing, surotenna ti nagan ti amana.”
Nakirkiron. Nagtung-edak lattan. Bimmabaak iti papag. Tinangadko ti mangga a narnuoyan kadagiti bunga. Timbog ti ngiwatko.
“Evangeline, naparsiakanka iti dara itay bigat?” nasarut ti perreng ni anti.
Imbagak a saan.
“’Pay ngarud dayta dara iti lakkom!”
Tinalliawko ti kanigid a lakkok. Nagkullayawak. Dara!
“Manot’ tawenmon?”
“Tartin, anti..”
“Awan mariknam iti bagim?”
Nagngilangilak.
Gimmay-at. Inawidnak. Nagtalangkiaw. Naisurotak. Awan ti matatao iti aglawlaw. Ingatok kano dagiti paldak. Nagkedkedak, siempre.
“Kitaenta laengen.”
Nagrupangetak. Nagpilit. Diak nalapdan.
“Kunakto pay!”
Pinerrengko.
“Dimtengen ti panagbinulanmo.”
Inarikapko ti sellangko, nabasa. Minirak dagiti ramayko. Dara! Naglagawakon.
“Dika madanagan, natural iti maysa a babai dayta. Intan dita balay. Agbuggoka ta isurok ti umno nga aramidem.
Sinabunak ti sellangko. Adda latta rummuar a dara. Agnerbiosakon. Pinerrengko ni anti a naikuadro iti ridaw ti banio. Inawatko ti pantik a yaw-awatna. Apay ti naipigket a bassit a lupot?
“Sanitary napkin. Nasken nga agaramatka no agbinulanka..”
“Binulanen nga agpa-daraak?”
“Wen, a. Isu a nasken nga adda metten iduldulinmo a sanitary napkin. Dumawatka ken ni inangmo ti igatangmo.”
Inagawaak ti nagpanti. Sinuktak ti paldak a nasarutan.
“Ibatogmo dayta napkin, sayaatem tapno awan ti tumagos iti paldam, kababain kadagiti makakita.”
Inaramidko ti imbagana. Tiningitingko ti bagik. Awan met ti mariknak a di nasayaat.
“Kuaenyo a dua dita banio?” simmirip ni lilang.
“Agreglan.”
“Balasangka ngaruden, apok, he-he-he-!”
[ Adda tuloyna ]


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Di pay ammo no asino ti naglugan iti maysa a bangka a nasarakan nga agkatangkatang iti kabaybayan ditoy nga ili idi Disiembre 11.
Kas maibatay iti report a naawat ti kapolisan ditoy, idi agarup 12:15 ti parbangon ti Disiembre 11, naireport iti police station a maysa a bangka nga awan ti nakalugan ti insanglad dagiti tallo a mangngalap a taga-Barangay Daclapan.
Nasalamaan da Edbert Saniatan Sabugo; Cristobal Saniatan Sabugo ken Danny Sarande Torrate, agpapada a mangngalap, ti nasao a bangka nga agtatapaw iti kabaybayan, 14 milia ti kaadayona manipud iti barangayda a Daclapan ngem gapu ta awan ti nakalugan, insangladda tapno tuntonen ti asinoman nga akinkukua.
Nakikoordinaren ti kapolisan ditoy iti police station ti Sta. Cruz a mapapati a naggapuan ti bangka kas maibatay ti color coding a naituding para iti nasao nga ili.
Kas pakabigbigan, napintaan ti bangka iti amarilio ken asul, namarkaan iti Carl, Joseph ken Crizha 1 ken addaan iti body number ILS-08.
Suspetsaen dagiti polis nga adda dakes a napagteng ti di ammo a mangngalap a naglugan iti naitawtaw a bangka. (Tawid News)


text:
Sarita ni Jose Edwin S. Sajonia
(UMUNA A PASET)
“URNONGEM ti puersam ta agpapatangtayo idiay Beverage Court inton Domingo,” nabileg ti timek ni Dr. Barmando. “Masapul a 100% ti attendance.”
Agmarmaredmedak a nagtung-ed sako pinardasan ti nagpakada. Nakalikudakon idi agtimek manen ti doktor.
“Dimo liplipatan, adda uppat a major subjects-mo iti babaek. Exempted-ka iti eksamen no aramidem ti ibagbagak,” kinunana.
Imbes nga agtarusak iti kubo nga ayuyangmi a sangkaklase, nagturongak iti Library tapno adalek ti singasing ni Dr. Barmondo. Kayatna nga agresolusionkami iti University President nga isu ti sumukat iti dandani agretiro a Campus Dean ditoy Gagan-ayan Campus, sanga ti Pacific Valley State University.
Kankanayon nga iparipirip ni Dr. Barmondo no matiempuannak ngem ita ta umasidegen ti panagretiro ni Mrs. Rita Sagumaymay, Campus Dean, agdadaraddan metten ti panangpressure-na kaniak a mangkumbinsi kadagiti padak nga estudiante a mangiduron kenkuana a sumukat babaen iti maysa a resolusion a pirmaanmi iti Supreme Student Government. Siak ti nabutosan a Presidente ti SSG iti kampus. Ti adatna, nainget a kasalisalna ni Dr. Precedita Ilanlan, Chairman ti College of Education. Nasaepko a kasla daytoy ti nalimed a pili ni Dr. Agapito Purrazo, University President, a sukat ti agretiron a Campus Dean.
Nagsig-am ni Ericzon nga immasibay kaniak. Sekretario ti SSG ni Ericzon.
“Seriosoka ita a, lakay,” nakuna ni Ericzon.
Imbagak ti nasao ni Dr. Barmondo.
“Nagadu a maiprayoridad dita a saan ket a dayta agpolpolitika,” nagmurareg ni Ericzon. “Daytoy la unay panagdalus iti kampus. Datayo metten ti agdaldalus ta saan metten nga agrepreport dagiti dianitor. Agat-ling-et ken nakaang-angsegtayon a sumrek ti klase!”
Gipgipiten ni Dr. Barmondo dagiti dianitor ta suspetsana ida a nangtakaw iti kamera ken laptop iti opisinana. Naisaangen ti reklamo iti Grievance Committee ti Campus.
Nadakamatko ti panangilagid ni Dr. Barmondo nga addaak iti babaenna.
“Dayta ket ngatan, Mark,” nagrupanget ni Ericzon. “Diak kayat a pagikaruenda ti gradotayo gapu laeng ti ambisionda nga agidaulo!”
Kinonsultak dagiti adda iti babaek. Ad-adu ti agkedked nga agpirma. Indauluan ida da Ericzon ken Jenwar. Sangapulokami nga opisiales iti College Department idinto ta waloda met iti High School Department. Umabot iti dua ribu ket dua gasut ti bilang dagiti estudiante a kameng ti SSG iti intero a kampus.
Ngimmato ti takem ni Dr. Barmondo idi immakar a mangisuro idi naluktan a unibersidad ti gobierno ditoy ilimi a Gagan-ayan. Damag a linakadna ti panagpangatona iti kabagianna a nangato ti takemna iti CHED.
No ar-arigen, isu ti maysa a kabilegan nga opisial ditoy kampus. Adviser ti SSG, Chairman ti Grievance Com-mittee, Assistant Commandant ti CMT ken Head, Motorpool Department. Saan nga asi-asi a banggaenmi nga estudiante.
BIGAT ti Domingo. Sangapulo ket tallokami a nagatendar. Awan da Jeff ken Jenwar. Tallo met ti awan iti haiskul gapu iti nainkalintegan a rason.
“Apay a ditoy ti pagmimitingantayo, Sir?” inamad ni Mikaela Joy, pangulo ti Komite ti Membership and Education.
“Bear in mind, karbengantayo met ti agtitipon iti sadino man a kayattayo. Saantayo a nakasingdan lattan iti eskuela,” kinuna ni Dr. Barmondo.
Impakita ni Dr. Barmondo ti nalpasen a resolusion a pirmaanmi. Inkarina pay a no agpirmakami, mangted iti proyekto iti tunggal klase ti opisial nga aggatad ti P10,000.
“Agpasigak kadakayo. Saanen a nakadidillaw ta kastan ti pannagna ti sistema…” kinunana. “Remember one month more to go, pagbutosanda idiay Board no asino ti sumukat iti agretiro a Campus Dean. Back up daytoy aramidentayo. Aramidekto amin a kabaelak para iti pagimbaganyo no siak ti mapagasatan.”
“Idawatko nga agdalan pay koma iti diskusion sakbaykami nga agpirma, Sir,” kinuna ni Ericzon.
“Alaenmi pay ti consensus ti sibubukel a body, sir,” kinuna met ni Mikaela Joy.
Saan a naipapilit ni Dr. Barmondo ti kalikagumna aglalo ta inayonak dagiti kakaduak. Idi agangay, imbatina kaniak ti kopia ti resolusion.
Idi nakapanaw ni Dr. Barmondo, trinatarmi ti kiddawna.
Adda mayat nga agpirma ngem ad-adu ti nangibatad nga agtakder iti tengnga ti student body. Napagtitinonganmi a maangay ti emerhensia a miting tapno maidalan iti panagbubutos no agpirmakami iti resolusion wenno saan.
LUNES. Pinaayabannak ni Dr. Barmondo.
“Komusta, napirmaanen?”
“A,e, saan pay a sir,” insungbatko.
“Wan sa met lategmo, lokdit! Kita’k man!” intanggayana ti kanawan nga imana.
Inyawatko ti enbelop.
Inruarna ti resolusion. Nakamirdunget a nangpalabas. “Limlimat’ nagpirma! Uray sika, dika pay gayam nagpirma!”
“Rimmuar iti deliberasion a maidalan iti panagbubutos iti maangay nga emergency meeting, Sir,” dandani diak makasngaw.
“Roll your mat if that is the case, Mark! Diak pay napaay, laglagipem. Nakataya ti masakbayam daytoy a kiddawko…”
“No ania ti kayat ti kaaduan, isu ti surotek, Sir,” nakunak a sialumamay ket nagpakadaakon.
Sinurotnak ti tabbaawna idi rummuarak iti opisinana.
(Adda tuloyna)


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Adda ited ti gobierno probinsial a gunggona kadagiti polis a makatiliw iti aglaklako iti droga, daytoy ti intanggaya ni Gov. Luis “Chavit” Singson bayat ti naisayangkat a ceremonial burning ti marihuana iti Camp Elpidio ditoy nga ili idi Agosto 5.
“Ikkak iti P100,000 ti makatiliw iti pusher. No matiliwyo ta pumalag, makaammokayon,” kinuna ti gobernador idinto nga indagadagna nga ingetan ti kapolisan ti mangpugipog iti illegal a droga nangruna kadagiti pushers.
Indawat pay ti gobernador nga ituloy koma ti PNP ti panangtagibenda iti linak ken talna iti sibubukel a probinsia tapno agtalinaed ti napintas nga imahe ti Ilocos Sur.
Indauluan da PNP Regional Director Police Chief Supt. Orlando Mabutas, Provincial Director Police Senior Supt. Eduardo Dopale, Jr., Ilocos Sur Governor Luis “Chavit Singson, ken representante ti Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) ti pannakapuor ti sangagumpo a mula a marihuana a paset ti P50.8 million ti pategna a marihuana a pinarut ken dinadael dagiti kameng ti PNP iti Barangay Caoayan, Sugpon, Ilocos Sur iti insayangkatda nga “Operation Raindrops” idi Hulio 9-10.
Itoy met laeng nga aldaw, sangapulo ket maysa a polis a karaman iti grupo a nangidaulo iti “Operation Raindrops” ti immawat iti Medalya ng Kagalingan a pakaibilangan da Police Chief Inspector Greg Guerrero, Police Insp. Jurex Urbano, Police Insp. Benjamin Zarate, SPO4 Elpidio Ponce, SPO4 Francisco Banglay, SPO3 Eustaquio Tacla, SPO2 Rodel Cabansag, PO3 Rodel Ponce, PO3 Carlos Apolong ken PO3 Pepe Venancio.
Inyawat pay ni Mabutas ti 43 a 12-gauge shotgun iti agduduma a police stations iti probinsia. Lima ti naited iti provincial office, saggapat iti Sinait ken Bantay idinto a sagdudua iti ili ti Cabugao, Magsingal, Sto. Domingo, Caoayan, Santa, Sta. Maria, San Esteban, Santiago, Galimuyod, Sta. Lucia, Sta. Cruz, Tagudin, San Emilio ken Salcedo.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Immawat iti pammadayaw ti dua a kapitan ti barangay iti Siudad ti Vigan bayat ti pannakaselebrar ti maika-16 nga anibersario ti Philippine National Police a naangay iti Camp Elpidio Quirino ditoy itay nabiit.
Naikkan iti special award da Barangay Captain Feliciano “Bong” Artajos ti Brgy. VII, ken Barangay Captain Edgar Pajaro ti Beddeng Laud, agpada a barangay iti Vigan City gapu iti programada iti pannakatagiben ti urnos ken talna ken kampania iti droga iti sakupda barangay.
Mismo a ni PNP Regional Director P/Chief Supt. Leopoldo Bataoil ti nangiyawat iti pammadayaw kada Artajos ken Pajaro.


text:
Adu ti Filipino a Fans ti Momoland, ‘Bagis
NAGARBO met dagiti costume ni Anne Curtis iti konsiertona nga “Annekulit: Promise, Last Na ‘To,” ‘bagis.
Segun ken ni Anne mismo, nanginngina pay dagiti costumena ngem dagiti dadduma a nagastos iti konsierto.
Ne!
* * * Daksanggasat ta awan ti nasiputanmi a napan nagbuya iti konsierto ni Anne a co-host-na iti “It’s Showtime”. Apay ngata? Ni ketdi Maine Mendoza ti napan nagbuya. Kinablaawanna pay ni Anne iti Instagram. Dagiti co-host ni Anne? Uray iti mismo nga “It’s Showtime” kalpasan ti konsierto, dida pay kinablaawan. Manen, apay ngata?
* * * Nagyaman ti Momoland, maysa a grupo a K-Pop, kadagiti fans-da a Filipino gapu iti napalalo a panaglatak ti kanta ti grupo a “Bboom Bboom.” Kadagiti ngamin agarup maysa milion a followers-da iti Facebook, nasurok a limapulo a porsiento kadagitoy ti Filipino.
Pammaneknek nga umatiperper ti fans ti Momoland iti Filipinas ti napalalo a kinalatak ti nadakamat a kanta. Asino pay ngata, aya, ti saan a makaammo a mangkanta ken mangsala iti “Bboom Bboom”? Dagiti lallaki? Imposible a dida am-ammo ni Nancy, aya, ‘bagis?
* * * Kinapudnona, kagapgapuda iti pagilian gapu iti maysa a pribado nga okasion.
Ngem saan a malidayan dagiti Filipino a fans-da ta iti mabiit, agsublida manen iti pagilian.
Iti daytoy a Septiembre 8, agpabuya ti Momoland iti opening ti UAAP Season 81.
* * * Saan a pudno ti agwarwaras a damag nga agkandidato ni Kris Aquino iti daytoy eleksion ti 2019.
Kuna ni Kris, ‘bagis, nga adda tallo a dadakkel a kontrata iti anunsio a pinirmaanna a saan a mabalin a sumrek iti politika agingga no 2020. Hm, 2022 ngarud? Para makita.—O
Ni ANGELO ‘ELOY’ PADUA


text:
Abril 16
Ti Abril 16 ti maika-106 nga aldaw ti tawen (maika-107 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 259 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1844 – Anatole France, Pranses a mannurat (pimmusay 1924)
- 1869 – Gregorio S. Araneta, Filipino nga abogado ken negosiante (pimmusay 1930)
- 1889 – Charlie Chaplin, Ingles nga aktor ken direktor ti pelikula (pimusay 1977)


text:
Iti 3rd, 4rth ken 5th day, Pebrero 8, 2013, kangrunaan a nagrikusan ti nayadal kadagiti trainees ket iti umisu panagpasuso ti maladaga, panangtaraon, panangasikaso no masakit ti ubing ken nayadal pay kadakuada ti sinaguday ti EO 51 (The Milk Code) a mangituding ti usaren a gatas a pagsuplementar dagiti agpasuso nga inna. Kasta met ti kinasagana ti salun-at ti ina tapno maipaay ti mayannatup a pannaripato iti maladaga nga agdepende kenkuana ti pagbiagna/pannakaasikasona kabayatan nga agtan-ay.
Napagnanamingan ken naigunamgunam kadagiti nagsanay ti suporta ti Komunidad ken no kasano a matignay/makigamulo ti kaaduan a makikaysa kadagitoy a napapateg a gannuat para iti Infant and Young Child Feeding (IYCF) nangruna iti barangay.
Nagleppas ti panagsanay babaen iti pannakaisuro ti panagusar ti IYCF Counselling Cards ken pannakabukel ti Re-entry Plans. Inatendaran ni Mrs. Leonora G. Reintar, Social Welfare Assistant ti LGU-Cabugao ti panagturpos dagiti nagseminar a kinadua dagiti Nutrition Trainors nga indauluan ni Municipal Nutrition Coordinator, Mrs. Joenah G. Sevilleja. # (Web In-Action)


text:
VIGAN CITY – Tuloytuloyen ti pannakabuangay ti Metro Vigan Coordinating Council kalpasan ti panangawaten ti maikapito nga ili iti inbitasion ti siudad ditoy a makipaset iti nasao a konseho.
Segun ken ni Vice Mayor Franz Ranches, inyawaten dagiti innem nga ili a pakairamanan ti Bantay, Caoayan, San Vicente, Sta. Catalina, Santa, ken Sto. Domingo ti resolution of acceptance a makipaset iti mabuangay a Metro Vigan Coordinating Council nga ilunglungalong ti gobierno ti siudad ditoy.
Kinuna ni Ranches nga “in principle” mayat ti San Ildefonso a makipaset iti MVCC ket iti kabigatanna, iyawatdan ti resolution of acceptance.
“Tuloy-tuloyen ti pannakabuangay daytoy Metro Vigan Coordinating Council,” kinuna ni Ranches.
Impakaammo ti bise mayor a maiskediul ti tallo nga aldaw nga strategic planning workshop a pakipartisiparan dagiti 8 a mayor, 8 a bise mayor ken saggapat a konsehal tunggal ili babaen ti panangesponsor ti gobierno ti siudad para iti pormulasion ti memorandum of agreement ti Metro Vigan Coordinating Council.
Iti immun-una nga interbiona iti media, kinuna ni Mayor Eva Marie S. Medina a maibinsabinsa bayat ti strategic planning workshop no ania dagiti areas of cooperation a maaramid iti nagbabaetan dagiti munmunisipio ken ti siudad ti Vigan ken no ania ti laonen ti memorandum of agreement a maaramid ket daytoy ti pagibasaran a panangidawatda ken ni Cong. Ronald Singson ti panangidatagna iti maysa a gakat iti Kongreso a mamagbalin ti MVCC a maysa a linteg tapno maikkan daytoy iti legal a personalidad.
“Nalaklakanto ti implementasion iti aniaman a cooperative activities, projects or programs no adda met la linteg a mangbayabay kadakami am-amin a makimiembro,” kinuna ni Medina.
Kinuna ni Ranches nga iti pannakabukel ti coordinating council, ad-adda pay a mapabileg ti relasion dagiti nadumaduma nga ili a sakupen ti Metro Vigan ken ad-adda pay a mapatibkerda a makikumpetision iti globalisasion.
Innayonna a saan a mabalin a bukod laeng ti Vigan City ti agdur-as ngem ketdi kasapulan nga agsisinnukat met iti kapanunotan dagiti konsehal ket mabalin nga adaptaren ti maysa nga ili dagiti proyekto ken programa ti lokal a gobierno.
Kanaig daytoy, impakaammo ti bise mayor a maigiddan ti panagpipinnirma dagiti local chief executives ti 7 nga ili ken daytoy a siudad iti MOA inton Septiembre 8, bayat ti selebrasion ti maika-250 a tawen ti Nueva Segovia ken ti siudad ti Vigan.#


text:
Kabo Berde
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Katkategoria:
- Dagiti artikulo ti dati a pagilian a naikategoria babaen ti kita ti gobierno
- Kabo Berde
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti purpuro ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti dati a kolonia ti Portugal
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti isla ti Amianan a Taaw Atlantiko
- Is-isla ti Aprika
- Dagiti isla ti Macaronesia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Portuges
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Komunidad ti Pagpagilian ti Pagsasao a Portuges
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)
AWAN lat’ utangko, kunam? Ala, mabalin a hustoka. Ngem kasanon ngay no iti maysa nga aldaw ket adda maawatmo a pakaammo manipud iti maysa nga institusion a rinibu gayamen ti utangmo? Ania ti aramidem?
Saan nga imposible daytoy a mapasamak. Itay kallabes, maysa a mannursuro ti kaudian a biktima. Naklaat lattan idi ipakaammo kenkuana ti banko a masapul nga agbayad iti utangna— a dina met a talaga nga utang.
Ngem kasano kadi a napasamak a kasta?
Iti ragsak ti nasao a mannursuro idi nakapasa iti licensure examination for teacher (LET), naipostena iti Facebook. Kasta man met laengen idi naalana ti lisensiana iti Professional Regulation Commisssion (PRC). Siempre, iti nasao a lisensia, nakalanad dagiti pribado nga impormasion mainaig kenkuana kas koma ti sibubukel a naganna, registration number, registration date ken ti kasangayna.
Nasiiman daytoy ti nangisit ti panggepna. Kinopiana amin nga impormasion. Identity theft, kunada kadayta. Sa napanen nagpaaramid iti bukodna nga ID wenno lisensia. Daytoyen ti inusarna kadagiti lending institution tapno makautang iti kaykayatna. Ti dakesna, saan laeng a namnaminsan nga inyutangna. Di kad’ nailumlomen iti dina utang!
Ballaag daytoy kadagiti naayat nga agiposte kadagiti pribado nga impormasion ti biagda iti FB. Wen, dakkel, di a matallikudan dayta, ti maitulong ti internet wenno ti social media iti panagbiagtayo. Adu dagiti maagseptayo ditoy nga impormasion. Saantayo a maudi kadagiti mapaspasamak iti aglawlaw. Kasano, arig di pay naiwaragawag kadagiti estasion ti TV ken radio, mapagpiespiestaanen iti FB. Pati apa dagiti agkarruba.
Sublianantayo man, aya, dayta identity theft. Maysa a krimen daytoy. Kas met laeng, a, no agkopiaka iti sinurat ti sabali ket irakurak/ibagam a kukuam dayta. Plagiarism, kunada kadayta a mabalin pay a pakaikasuam no kas pangarigan.
Ti identity theft, kaaduan a maaramat a pangloko iti pada a tao. Isu a narigat ti matakawan iti kinatao. Ken narigat ti agtaltalek iti social media, aglalo kadagiti saan nga am-ammo, a kayatna ti makigayyem.
(Ngem, ney, dayta nadakamattayo a biktima, saan a biktima ti “gayyemna” iti FB. Nasiimanda laeng ti panagipostena iti nakain-inaka nga impormasion iti biagna ket isun ti kinopia ti suspek.)
Sabali pay a kaso ti identity theft ‘tay kapaspasamak a pannakapapatay ti maysa nga agina. Pinastrekda, ta talaga man met nga aglokoloko ti koneksionda iti internet, kano dagiti suspek a repair men ta kumpletoda iti papel (job order) ken ID. Ti dakes, sabali gayam ti panggep dagitoy. Saan nga isuda dagiti lehitimo a repair men. Peke ti impakitada nga ID agraman ti adda iti ladawan. Rumrummuar a maysa nga electronics engineer ti adda iti ladawan ken sabali ti naganna, saan a kas nailanad iti ID a naipakita iti balay dagiti biktima.
Segun iti inhiniero, naklaat idi makitana ti ladawanna a “kangrunaan a suspek” iti maysa a krimen. Kinunana a profile picture-na iti facebook dayta a ladawan. Adda kano iti sabali a lugar a pagtartarimaananda, kas nakasurat wenno nakailanad iti rutana kadayta nga aldaw ken iti logbook dagiti naggapuanda (agraman dagiti adda iti babaenna) a pasdek, establisimiento, subdibision wenno pagtaengan, idi mapasamak ti krimen. Isu nga adayo nga isuna ti akin-aramid iti krimen.
“Biktimaak laeng ti identity theft,” kinunana.
Wen, ta idi marebiu dagiti otoridad ti maysa nga ala ti CCTV iti area, nalawag a maimatangan a talaga nga agduma ti adda iti ladawan ti ID (a ladawan ti inhiniero) ken dagiti dua a nagpammarang a repair men.
(Adda tuloyna)