text:
KAPITULO 17
‘Adtoy! Ti Babai nga Adipen ni Jehova!’
1, 2. (a) Ania ti kablaaw ti maysa a ganggannaet ken Maria? (b) Ania a napateg a desision ti aramiden ni Maria?
MASMASDAAW ni Maria a kumitkita bayat a sumsumrek ti sangaili iti pagtaenganna. Saan a ti tatang wenno nanang ni Maria ti sapsapulen ti sangaili no di ket isu a mismo! Masigurado ni Maria a saan a taga-Nazaret ti sangailina. Iti bassit nga ilina, nalaka laeng a mailasin no asino ti ganggannaet, nangnangruna dayta a sangaili. Naiduma unay ti panangawag ti sangaili ken Maria. Kunana: “Naimbag nga aldawmo, maysa a naparaburan unay, ni Jehova adda kenka.”—Basaem ti Lucas 1:26-28.
2 Kasta ti eksena idi damo a dakamaten ti Biblia ti maipapan ken Maria a balasang ni Heli a taga-Nazaret iti ili ti Galilea. Ti salaysay ti Biblia maipapan ken Maria mangrugi idi tiempo a mangaramid iti napateg a desision. Isu ket naitulagen a mayasawa iti karpintero a ni Jose, saan a nabaknang ngem matalek. Ngarud, kasla naiplanon ti masanguananna—maysa a simple a biag iti denna ni Jose, a kaduana a mangibangon iti maysa a pamilia. Ngem kellaat a simmangbay ti maysa a sangaili a nangipakaammo ken Maria nga adda inted ti Dios nga annongenna, maysa a responsabilidad a mangbalbaliw iti biagna.
3, 4. Tapno maam-ammotayo ni Maria ania ti nasken a laksidentayo, ken ania ti rumbeng nga ipamaysatayo?
3 Mabalin a masdaawkayo no apay nga awan unay ti salaysayen ti Biblia maipapan ken Maria. Bassit laeng ti nadakamat maipapan iti pannakapadakkel ken personalidadna, ken awan a pulos ti nadakamat maipapan iti langana. Ngem adu ti masursurotayo iti insalaysay ti Biblia maipapan kenkuana.
4 Tapno maam-ammotayo ni Maria, nasken a laksidentayo ti adu a di umiso a kapanunotan maipapan kenkuana nga isursuro ti nadumaduma a relihion. Gapuna, saantayo a pagsaritaan ti adu a ladawan ken imahenna a naipinta, naaramid iti marmol, wenno naikitikit. Ditay met pagsaritaan ti narikut a teolohia ken doktrina a nakaibasaran dagiti natan-ok a titulo a nayawag iti daytoy napakumbaba a babai, a kas iti “Ina ti Dios” ken “Reyna iti Langit.” Ipamaysatayo ketdi no ania a talaga ti ipalgak ti Biblia maipapan kenkuana. Nakapatpateg ti ilawlawag kadatayo ti Biblia maipapan iti pammati ni Maria ken no kasano a matuladtayo dayta.
Isasarungkar ti Maysa nga Anghel
5. (a) Ania ti masursurotayo iti reaksion ni Maria idi kinablaawan ni Gabriel? (b) Ania ti nagpateg a masursurotayo ken Maria?
5 Ti sangaili ni Maria ket saan a tao. Dayta ket ni anghel Gabriel. Nagsiddaaw ken “nariribukan unay” ni Maria idi inawagan ni Gabriel a “maysa a naparaburan unay.” (Luc. 1:29) Asino ti nangibilang ken Maria a naparaburan unay? Saan a pinanunot ni Maria a dagiti tattao ti mangibilang kenkuana a naparaburan unay. Ngem ti tuktukoyen ti anghel ket ti parabur ni Jehova a Dios. Napateg dayta ken Maria ngem saan a nagpannakkel nga isu ket pinaraburan ti Dios. No ikagumaantayo a gun-oden ti pabor ti Dios, a ditay pulos sitatangsit nga ipagarup nga adda daytan kadatayo, makasursurotayo iti maysa a napateg a leksion a naan-anay a naawatan ti balasang a ni Maria. Ti Dios busorenna ti natangsit, ngem ayaten ken tulonganna dagiti nanumo ken napakumbaba.—Sant. 4:6.
Saan a nagpannakkel ni Maria nga isu ket pinaraburan ti Dios
6. Ania a pribilehio ti imbaga ti anghel ken Maria?
6 Kasapulan idi ni Maria ti kasta a kinapakumbaba, gapu ta imbaga kenkuana ti anghel ti naisangsangayan a pribilehio. Inlawlawagna a mangipasngay ni Maria iti maysa nga ubing nga agbalin a kapatgan iti amin a tattao. Kinuna ni Gabriel: “Ni Jehova a Dios itednanto kenkuana ti trono ni David nga amana, ket agturayto kas ari iti balay ni Jacob iti agnanayon, ket awanto ti panungpalan ti pagarianna.” (Luc. 1:32, 33) Ammo la ketdi ni Maria ti inkari ti Dios ken David nasurok a sangaribu a tawen kasakbayanna, a maysa kadagiti kaputotan ni David ti agturay nga agnanayon. (2 Sam. 7:12, 13) Gapuna, ti anak ni Maria ti agbalin a Mesias a pinadpadaanan ti ili ti Dios iti adun a siglo!
7. (a) Ania ti ipalgak ti saludsod ni Maria maipapan iti bagina? (b) Ania ti masursuro ita dagiti agtutubo maipapan ken Maria?
7 Kasta met a kinuna ti anghel ken Maria a ti anakna ket “maawaganto iti Anak ti Kangatuan.” Kasano a ti maysa a tao ket makaipasngay iti Anak ti Dios? Kinapudnona, kasano koma nga agsikog ni Maria? Isu ket naitulagen ken Jose ngem saan pay a nakikallaysa kenkuana. Sipaprangka nga insaludsod ni Maria: “Kasano a mapasamak daytoy, yantangay saanak a makidendenna iti lalaki?” (Luc. 1:34) Paliiwenyo ta saan a mabain ni Maria a nangibaga nga isu ket birhen pay laeng. Imbes ketdi, impategna ti kinabirhenna. Adu nga agtutubo ita ti saan a mangsalsaluad iti kinabirhenda ken laisenda met dagiti mangsalsaluad iti dayta. Talaga a nagbalbaliwen ti lubong. Ngem ni Jehova ket saan a nagbalbaliw. (Mal. 3:6) Kas idi kaaldawan ni Maria, ipateg ti Dios dagiti mangan-annurot kadagiti moral a pagalagadanna.—Basaem ti Hebreo 13:4.
8. Nupay saan a perpekto ni Maria, kasano a makapataud iti perpekto nga anak?
8 Nupay matalek nga adipen ti Dios, ni Maria ket saan a perpekto. Kasano ngarud a makaipasngay iti perpekto nga Anak ti Dios? Inlawlawag ni Gabriel: “Ti nasantuan nga espiritu umayto kenka, ket ti pannakabalin ti Kangatuan salinongannakanto. Iti dayta met a rason ti mayanak maawaganto iti nasantuan, Anak ti Dios.” (Luc. 1:35) Ti kaipapanan ti nasantuan ket “nadalus,” “nasin-aw,” “sagrado.” Kadawyanna a matawid dagiti annak ti kinamanagbasol wenno kinaimperpekto dagiti nagannakda. Nupay kasta, maysa a naisangsangayan a milagro ti aramiden ni Jehova iti dayta a gundaway. Ti biag ti Anakna idiay langit ket iyakarna iti aanakan ni Maria babaen ti aktibo a puersana, wenno ti nasantuan nga espirituna a ‘mangsalinong’ ken Maria. Iti kasta, ti ubing ket saan a makatawid iti aniaman a basol. Patien ngata ni Maria ti inkari ti anghel? Ania ti reaksionna?
Ti Reaksion ni Maria iti Imbaga ni Gabriel
9. (a) Apay a narigat a patien dagiti managduadua ti salaysay maipapan ken Maria? (b) Kasano a pinabileg ni Gabriel ti pammati ni Maria?
9 Dagiti managduadua, agraman ti sumagmamano a teologo iti Kakristianuan, narigatda a patien nga agsikog ti maysa a birhen. Agpapan pay iti adun a naadalda, dida maawatan ti simple a kinapudno. Kas kinuna ni Gabriel, “iti Dios awan ti deklarasion a saanto a mabalin.” (Luc. 1:37) Pinati ni Maria ti kinuna ni Gabriel, agsipud ta nabileg ti pammatina. Ngem saan a basta pammati dayta nga awan nakaibasaranna. Kas iti siasinoman a managpanunot, kasapulan met ni Maria ti ebidensia a pangibasaranna iti pammatina. Ngem nakasagana ni Gabriel a mangipaay kadagiti pammaneknek a mangnayon iti datin nga ammo ni Maria. Imbaga kenkuana ti anghel ti maipapan iti baketen a kabagianna a ni Elisabet. Isu ket nabayagen a pagaammo kas lupes ngem simimilagro a pinagsikog ti Dios!
10. Apay a ditay koma ipapan a saan a man la a nagdanag wenno narigatan ni Maria iti pribilehio a naited kenkuana?
10 Ania ngay ti aramiden itan ni Maria? Naipakaammon ti annongenna ken addan pammaneknekna nga aramiden ti Dios ti amin nga imbaga kenkuana ni Gabriel. Ditay koma ipapan a saan man la a nagdanag wenno narigatan ni Maria iti pribilehio a naited kenkuana. Ngamin, masapul nga ikabilanganna ti tulaganda ken Jose. Ikallaysa pay ngata ni Jose no maammuanna a masikog? Maysa pay, makapadanag dayta a responsabilidad gapu ta ti isikogna ket ti kapatgan iti amin a pinarsua ti Dios—ti biag ti mismo a dungdungnguen ni Jehova nga Anakna. Masapul nga aywanan idi ni Maria ti awan pay gawayna a maladaga ken salaknibanna manipud iti nadangkes a lubong. Talaga a nadagsen a responsabilidad dayta!
11, 12. (a) Ania ti reaksion no dadduma dagiti matalek ken natibker ti pammatida iti narigat nga annongen manipud iti Dios? (b) Ania ti ipalgak ni Maria maipapan iti bagina kas sungbatna ken Gabriel?
11 Ipakita ti Biblia nga adda dagiti kanito nga uray dagiti tattao a matalek ken natibker ti pammatida ket bimdeng a nangawat kadagiti narigat nga annongen manipud iti Dios. Inreklamo ni Moises a dina kabaelan ti agbalin a pannakangiwat ti Dios agsipud ta isu ket nabannayat nga agsao. (Ex. 4:10) Inkalintegan met ni Jeremias nga isu ket ‘maysa laeng nga ubing’ wenno ubing pay unay a mangaramid iti ipapaannong kenkuana ti Dios. (Jer. 1:6) Ni met Jonas intarayanna ti annongenna. (Jon. 1:3) Ni ngata met Maria?
12 Dagiti tattao nga addaan nabileg a pammati malaglagipda pay laeng dagiti sasao ni Maria a mangipakita iti kinapakumbaba ken kinatulnogna. Kinunana ken Gabriel: ‘Adtoy! Ti babai nga adipen ni Jehova! Maaramid koma kaniak sigun iti deklarasionmo.’ (Luc. 1:38) Ti adipen a babai ti kanunumuan kadagiti adipen; ti biagna ket naan-anay nga agpannuray iti apona. Kasta ti narikna ni Maria maipapan iti Apona a ni Jehova. Ammona nga isu ket salakniban ni Jehova, a nasungdo ti Apona kadagidiay nasungdo kenkuana, ken magun-odanna ti bendision ti Dios bayat nga ar-aramidenna ti amin a kabaelanna a mangitungpal iti narigat nga annongenna.—Sal. 18:25.
Ammo ni Maria nga isu ket salakniban ti nasungdo a Diosna a ni Jehova
13. No kasla narigat wenno imposible pay ketdi ti kidkiddawen ti Dios kadatayo, kasanotayo a mabenepisiaran iti ulidan ni Maria?
13 No dadduma, kiddawen ti Dios nga aramidentayo ti kasla narigat ken imposible pay ketdi iti panangmatmattayo. Ngem babaen iti Saona, ipaayannatayo iti umdas a rason nga agtalek ken agpannuraytayo kenkuana kas iti inaramid ni Maria. (Prov. 3:5, 6) Aramidentayo kadi dayta? No wen, gunggonaannatayo ti Dios ket dayta ti ad-adda a mangpabileg iti pammatitayo kenkuana.
Ti Isasarungkarna ken Elisabet
14, 15. (a) Kasano a ginunggonaan ni Jehova ni Maria idi sinarungkaranna da Elisabet ken Zacarias? (b) Ania ti ipalgak ti sasao ni Maria maipapan iti bagina a nairekord iti Lucas 1:46-55?
14 Nagpateg ken Maria ti imbaga kenkuana ni Gabriel maipapan ken Elisabet. Kadagiti amin a babbai iti lubong, asino pay koma ti ad-adda a makatarus iti sasaadenna? Nagdardaras ngarud ni Maria a napan iti kabambantayan a probinsia ti Juda, a nalabit tallo wenno uppat nga aldaw a daliasaten. Idi sumrek ni Maria iti pagtaengan da Elisabet ken Zacarias a padi, nangipaay ni Jehova kenkuana iti kanayonan pay nga ebidensia a mangpabileg iti pammatina. Nangngeg ni Elisabet ti kablaaw ni Maria, ket dagus a nadlawna a nagkuti ti sikogna gapu iti ragsak. Isu ket napno iti nasantuan nga espiritu ken inawaganna ni Maria kas “ti ina ti Apok.” Impalgak ti Dios ken Elisabet a ti iyin-inaw ni Maria ti agbalin nga Apona, ti Mesias. Kanayonanna, napaltiingan ni Elisabet a mangpadayaw ken Maria gapu iti matalek a panagtulnogna, a kunkunana: “Naragsak met daydiay namati.” (Luc. 1:39-45) Wen, sigurado a matungpal amin nga inkari ni Jehova ken Maria!
15 Ni met Maria itan ti agsao. Dagiti sasaona ket siaannad a naitalimeng iti Sao ti Dios. (Basaem ti Lucas 1:46-55.) Dayta pay laeng ti kaatiddogan a sinao ni Maria a nadakamat iti Biblia, ket nagadu ti ipalgak dayta maipapan iti bagina. Bayat a padpadayawanna ni Jehova gapu iti panangipaayna kenkuana iti pribilehio nga agserbi kas ina ti Mesias, nagminar ti kinamanagyaman ken kinamanangapresiarna. Naipakita ti kinabileg ti pammati ni Maria idi dineskribirna ni Jehova kas mangipababa kadagiti natangsit ken naturay ngem tumulong kadagiti nanumo ken napanglaw a mangikagkagumaan nga agserserbi Kenkuana. Naipalgak met ti kauneg ti pannakaammona. Iti maysa a pattapatta, nasurok a 20 a teksto manipud iti Hebreo a Kasuratan ti dinakamat ni Maria! *
16, 17. (a) Ania a kababalin ti impakita ni Maria ken ti anakna a nasken a tuladentayo? (b) Ania a bendision ti ipalagip kadatayo ti isasarungkar ni Maria ken Elisabet?
16 Nabatad a nauneg ti pannakaammo ni Maria iti Sao ti Dios. Ngem nagtalinaed a napakumbaba ta nagadaw iti Kasuratan imbes nga iyebkasna ti bukodna a kapanunotan. Idi agangay, impakita ti anakna ti isu met la a kababalin idi kinunana: “Ti isursurok saanko a kukua, no di ket kukua daydiay nangibaon kaniak.” (Juan 7:16) Nasayaat met no isaludsodtayo iti bagitayo: ‘Ipakpakitak kadi ti kasta met laeng a nauneg a panagraem iti Sao ti Dios? Wenno kaykayatko dagiti bukodko nga ideya ken sursuro?’ Nalawag no ania ti takder ni Maria kadagita a saludsod.
17 Agarup tallo a bulan a nakipagtaeng ni Maria ken Elisabet, isu a sigurado a nakapagpinnaregtada. (Luc. 1:56) Ipalagip kadatayo daytoy a salaysay ti Biblia ti kinapateg ti panaggayyem. No makigayyemtayo kadagidiay pudpudno a mangay-ayat iti Diostayo a ni Jehova, sigurado a rumang-aytayo iti naespirituan ken ad-adda a sumingedtayo kenkuana. (Prov. 13:20) Ngem idi agangay, masapul nga agawiden ni Maria. Ania ngata ti reaksion ni Jose no maammuanna ti kasasaad ni Maria?
Da Jose ken Maria
18. Ania ti impudno ni Maria ken Jose, ken ania ti reaksion ni Jose?
18 Nagpudno la ketdi ni Maria ken ni Jose sakbay pay a madlaw ti sikogna. Sakbay nga inaramidna dayta, pinampanunotna la ketdi no ania ngata ti reaksion daytoy natakneng ken managbuteng iti Dios a lalaki maipapan iti ipudnona. Ngem napan latta ken Jose ket imbagana amin a napasamak kenkuana. Kas iti mabalin a mapanunotyo, nariribukan unay ni Jose. Kayatna a patien ti ipatpategna a nobia, ngem kasla agparang a saan a matalek kenkuana. Awan ti dinakamat ti Biblia maipapan iti pampanunoten idi ni Jose wenno no kasano a nakirinnason. Ngem kunaen ti Biblia a kayatna idi nga idiborsio ni Maria, agsipud ta dagidiay nagtulagen nga agkasar ket maibilang idin nga agassawa. Nupay kasta, dina kayat a ni Maria ket maibabain iti publiko wenno madusa, isu a pinanggepna nga idiborsio a sililimed. (Mat. 1:18, 19) Nasaktan la ketdi ni Maria a nakakita iti nasingpet a ni Jose a mariribukan gapu iti di napakadaan a situasion. Ngem saan a nagsakit ti nakem ni Maria.
19. Kasano a tinulongan ni Jehova ni Jose nga agaramid iti umiso?
19 Siaasi a tinulongan ni Jehova ni Jose nga agaramid iti umiso. Babaen iti tagtagainep, imbaga kenkuana ti anghel ti Dios a talaga a milagro ti panagsikog ni Maria. Nabang-aran la ketdi ni Jose! Inaramidna ngarud ti kas iti inaramid ni Maria sipud idi damo—nagtignay a maitunos iti panangidalan ni Jehova. Inkallaysana ni Maria ket sinaganaanna ti naisangsangayan a responsabilidad a mangaywan iti Anak ni Jehova.—Mat. 1:20-24.
20, 21. Ania ti masursuro dagiti naasawaan ken dagidiay agplamplano a makiasawa maipapan kada Maria ken Jose?
20 Adu ti masursuro dagiti naasawaanen—agraman dagidiay agplamplano a makiasawa—manipud kadagitoy agkabannuag nga agassawa a nagbiag 2,000 a tawenen ti napalabas. Bayat a maim-imatangan ni Jose ti asawana a mangitungtungpal iti annongen ken responsabilidadna kas maysa nga ina, naragsakan la ketdi gapu iti panangiwanwan kenkuana ti anghel ni Jehova. Sigurado a nakita ni Jose a nasayaat ti agpannuray ken Jehova no agaramid kadagiti napateg a desision. (Sal. 37:5; Prov. 18:13) Sigurado a nagtalinaed a naannad ken naasi iti panagaramidna kadagiti desision kas ulo ti pamilia.
21 Iti sabali a bangir, ania ti maadaltayo iti situtulok a pannakiasawa ni Maria ken Jose? Nupay saan a dagus a naawatan ni Jose dagiti bambanag, nagan-anus ni Maria ken saan a napukaw ti panagtalekna iti agbalinto nga ulo ti pamiliana. Sigurado a naawatanna a napateg ti kinaanus. Nasayaat dayta a tuladen dagiti Kristiano a babbai ita. Gapuna, posible nga adu ti nasursuro da Jose ken Maria maipapan iti kinapateg ti napudno ken silulukat a komunikasion.—Basaem ti Proverbio 15:22.
22. Ania ti pundasion ti panagasawa da Jose ken Maria, ken ania a gundaway ti agur-uray kadakuada?
22 Sigurado a rinugian da Jose ken Maria ti panagasawada iti kasayaatan a pundasion. Agpadpada nga ay-ayatenda ni Jehova ngem iti asinoman ket kayatda a paragsaken babaen ti panagbalinda a responsable ken nadungngo a nagannak. Siempre, ad-adu pay a bendision ti agur-uray kadakuada agraman dagiti karit a pakaipasanguanda. Adda gundawayda a mangpadakkel ken Jesus, nga agbalin kas ti katan-okan a tao a nagbiag.
^ par. 15 Kadagita a teksto, agparang a tinukoy ni Maria ti matalek a babai a ni Anna a nakagun-od met iti bendision manipud ken Jehova maipapan iti panagpasngayna.—Kitaem ti kahon a “Dua a Naisangsangayan a Kararag” iti Kapitulo 6.


c: text/html

text:
Tubao, La Union
Ti Tubao ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti La Union.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay ti Tubao ti 18 a barbaranggay.[2]
- Amallapay
- Anduyan
- Caoigue
- Francia Sur
- Francia West
- Garcia
- Gonzales
- Halog East
- Halog West
- Leones East
- Leones West
- Linapew
- Magsaysay
- Pideg
- Poblacion
- Rizal
- Santa Teresa
- Lloren
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti La Union". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti La Union". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DOMINICAN REPUBLIC
Ti Simbaan a Katoliko ken ni Trujillo
KASANO idi ti relasion ni Trujillo iti Simbaan? Kinuna ti maysa nga eksperto iti kasasaad ti politika: “Bayat ti napaut a turay ni Trujillo idi 1930-1961, agtintinnulong ti Simbaan ken ti gobierno ti Dominican Republic; ti diktador pinaboranna ti Simbaan, ket ti Simbaan sinuportaranna met ti turay ni Trujillo.”
Idi 1954, napan ni Trujillo iti Roma tapno makipinnirma iti Papa iti maysa a katulagan. Insurat ti dati a nasinged a gayyem ni Trujillo a ni Germán Ornes: “Gapu ta napalalo ti suporta ti Simbaan ken ni Trujillo, nagdakkel a tulong [dayta] para iti ‘Pangulo’ [Trujillo]. Karaman kadagiti kangrunaan a mangsupsuporta iti turay ket dagiti papadi nga indauluan da Arsobispo Ricardo Pittini ken Octavio Beras.”
“Tunggal adda gundaway,” intuloy ni Ornes, “mangipatulod ti Papa kadagiti nabara a kablaaw ken ni Trujillo. . . . Iti 1956 Congress of Catholic Culture a naangay iti Ciudad Trujillo a ginastuan ni [Trujillo], maysa a naimpusuan a mensahe ti indanon ni Francis Cardinal Spellman, ti espesial a pannakabagi ti Papa. Naggapu pay ni Cardinal Spellman iti New York ket nakaragragsak a sinabat ti Generalissimo [Trujillo]. Kabigatanna, naipablaak iti makinsango a panid ti amin a pagiwarnak iti Dominican Republic ti nabara a panaginnarakupda.”
Idi 1960, inreport ti magasin a Time: “Nakasaysayaat pay laeng ti linnangen da Trujillo ken ti simbaan agingga ita. Agtawenen iti 83 ken saanen a makakita ni Arsobispo Ricardo Pittini a Kangatuan a padi iti America, ngem uppat a tawenen ti napalabas, nagaramid iti surat iti New York Times a mangpadpadayaw ken Trujillo a kunkunana a ‘daytoy a “diktador” ket ay-ayaten ken raraemen dagiti umilina.’”
Ngem idi nagbaliw ti kasasaad ti politika, nagbaliw metten ti tallo a dekada a panangsupsuporta ti Simbaan iti naranggas a kinadiktador ni Trujillo. “Idi kimmaro ti ibubusor iti diktador a turay,” kinuna ti maysa nga eksperto iti kasasaad ti politika, “ken idi mailablaban ti demokrasia iti pagilian, napilitan ti Simbaan a mangbaliw iti takderna uray no nabayagen a sumupsuporta ken Trujillo.”
Kamaudiananna, idi 2011, napilitan ti Simbaan nga agpadispensar kadagiti umili ti Dominican Republic. Kastoy ti linaon ti surat dagiti papadi a nailanad iti diario a Dominican Today: ‘Aminenmi a nagkamalikami ken no dadduma, saankami a napudno iti pammati, trabaho, ken kadagiti responsabilidadmi. Gapu iti dayta, kayatmi ti agpadispensar ken dumawat iti pammakawan ken pannakaawat kadagiti amin nga umili iti Dominican.’


text:
Mahayag, Zamboanga del Sur
Ti Mahayag ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mahayag ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Bag-ong Balamban
- Marabanan (Balanan)
- Boniao
- Delusom
- Diwan
- Guripan
- Kaangayan
- Kabuhi
- Lourmah (Lower Mahayag)
- Lower Salug Daku
- Lower Santo Niño
- Sicpao
- Malubo
- Manguiles
- Panagaan
- Paraiso
- Pedagan
- Poblacion (Upper Mahayag)
- Pugwan
- San Isidro
- San Jose
- San Vicente
- Santa Cruz
- Tuboran
- Tumapic
- Tumapic
- Upper Santo Niño
- Tulan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Natonin, Mountain Province
Ti Natonin ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Mountain Province iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Natonin ket nabingbingay a politikal iti 11 a barbaranggay.[2]
- Alunogan
- Balangao
- Banao
- Banawal
- Butac
- Maducayan
- Poblacion
- Saliok
- Santa Isabel
- Tonglayan
- Pudo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Mountain Province". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Mountain Province". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Pagsasao a Galego
Ti Galego (galego IPA: [ɡaˈleɣo]) ket pagsasao ti sanga ti Lumaud nga Ibero-Romanse. Daytoy ket insasao babaen dagiti 3 million a tattao, a naipangpangruna idiay Galicia, ti maysa nga autonomo a komunidad a mabirukan idiay amianan a laud ti Espania, nga idiay ket opisial a kakuyogna ti Espaniol. Ti pagsasao a naisasao pay kadagiti sona ti pagbeddengan dagiti kaaruba a rehion ti Espania ti Asturias ken Kastila ken León, ken babaen pay dagiti imigrante a komunidad ti Galicia iti dadduma pay a paset ti Espania, in Latin nga Amerika, ti Estados Unidos, Suisa ken dagiti dadduma pay a lugar idiay Europa.
Ti Galego ket paset ti isu met laeng a pamilia dagiti pagsasao a kas ti Pagsasao a Portuges, ken isuda a dua ket makibinnigayda ti agpada a taudan. Ti nagbingayan a Galego-Portuges a lirika (maika-13 ken 14 a sigsiglo) ket isu idi kadagiti naisangayan a literatura a napataud idiay Europa iti Tengnga a Panpanawen. Dagiti alagaden dagiti dialekto ti Portuges ken Galego ket nagrugrugi a nagbalbaliw idi maika-13 ken maika-14 a sigsiglo.[3]
Ti leksikon ti pagsasao ket kaaduan a naala iti Latin, urayno daytoy ket aglaon met kadagiti nangrun a abilang dagiti balikas ti Hermaniko ken Keltiko a taudan, ken dagiti dadduma pay a sustrato ken dagiti adstrato ket naawatda pay, a naipangpangruna babaen ti Espaniol ken Portuges, ti adu a bilang dagiti pangnagan manipud kadagiti Arabo nga idi Tengnga a Panpanawen ket isuda ti nagturay iti akin-abagatan nga Iberia.
Ti pagsasao ket opisial a timbengen babaen idiay Galicia babaen ti Naarian nga Akademia ti Galicia. Nupay kasta, dagiti nawaya a gunglo a kas ti Gunglo ti Pagsasao ti Galicia ken ti Akademia ti Galicia iti Pagsasao a Portuges ket mangiraman ti Galego a kas paset ti pagsasao a Galego-Portuges.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Galego iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ observatoriodalinguagalega.org
- ^ de Azevedo Maia, Clarinda (1997). História do galego-português: estado linguístico da Galiza e do noroeste de Portugal desde o século XIII ao século XVI (com referência à situação do galego moderno) (Reimpressã da edição do INIC (1986). nga ed.). Lisboa: Fundação Calouste Gulbenkian. ISBN 9789723107463.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti alagaden ti Galego:
- LOIA: Nawaya apagsurotan ti pagsasao a Galego (Ingles).
- Batayan a pakaammo para iti pagsasao a Galego (Galego), (Espaniol), (Ingles)


text:
Biag nga Awanan Panagsagaba—Mapagtalkan a Kari
Biag nga Awanan Panagsagaba—Mapagtalkan a Kari
“[Ti Dios] punasennanto ti amin a lua kadagiti matada, ket awanton ni patay, awanto metten ti panagleddaang wenno panagsangit wenno ut-ot. Ti immuna a bambanag naglabasdan.” —Apocalipsis 21:4.
MAPAGTALKAN kadi daytoy makaliwliwa a kari? Panunotem ti maysa kadagiti kaunaan a pakdaar a naited iti tao. Imbaga ti Dios ken ni Adan a no agsukir, sigurado a matay. (Genesis 2:17) Dayta a mismo ti napasamak, kas iti kinuna ti Dios. Dayta agraman ti ipapatay ken panagsagaba a natawid ti sangatauan ket pammaneknek a mapagtalkan ti Dios. Adda kadi panggapuantayo nga agduadua a saan a pumayso ti kari ti Dios nga isublina dagiti perpekto a kasasaad ditoy daga?
Lagipem met dagiti galad ti Dios a nadakamat iti immun-una nga artikulo. Ti tarigagaytayo a mamagpatingga iti panagsagaba iyanninawna laeng ti asi, ayat, ken hustisia ti Dios. Paneknekan met ti paspasamak iti lubong ken dagiti agraraira ita a kababalin ti tattao nga asidegen nga agtignay ti Dios.—Kitaem ti kahon a “Kaanonto a Mapasamak Dagitoy a Banag?”
Apay a ni Jehova a Dios ti kakaisuna a kualipikado a mamagpatingga iti panagsagaba ti tao? Panunotem no kasano a babaen iti Anakna a ni Jesus, kabaelanna ken nayurnosna a paruten dagiti ramut ti panagsagaba.
Personal a desision. Ti inapotayo a ni Adan ket nagaramid iti desision a nangyeg kadagiti nasaem a resulta kadagiti putotna. Insurat ni apostol Pablo: “Ti intero a sangaparsuaan agtultuloy nga agas-asug a sangsangkamaysa ken agpapaut-ot a sangsangkamaysa.” (Roma 8:22) Ti solusion ti Dios ket nakalinlinteg, nakaas-asi, ken nakasimsimple. Ilawlawag ti Roma 6:23: “Dagiti isupapak ti basol isu ti ipapatay, ngem ti sagut nga ipaay ti Dios isu ti agnanayon a biag babaen ken Kristo Jesus nga Apotayo.”
Ti perpekto a tao a ni Jesus ket nagbiag nga awanan basol. Gapu iti ipapatayna iti kayo a pagtutuokan, mawayawayaan ti natulnog a tattao manipud iti lunod ti basol ken ipapatay. Adda namnamatayon nga agbiag nga agnanayon iti lubong a sadiay ditayon agannayas nga agbasol ken agaramid kadagiti minamaag a desision. Awanto metten dagiti tattao a mangigagara a mamagsagaba iti dadduma, “ta magessatto dagiti mismo a managaramid iti dakes.”—Salmo 37:9.
Di mapakpakadaan a paspasamak ken kinaimperpekto. Ti dinutokan ti Dios kas Ari a ni Jesu-Kristo kabaelanna a kontrolen dagiti natural a puersa ti daga. Idi umuna a siglo C.E., nakalugan ni Jesus ken dagiti apostolna iti pagkalap a barangay idi “dimteng ti dakkel a nadawel nga allawig, ket dagiti dalluyon immabla-ablatda iti barangay, iti kasta ngannganin matinep ti barangay.” Idi nagpatulongda, ni Jesus “bimmangon ket binabalawna ti angin ken kinunana iti baybay: ‘Agtalnaka! Agulimekka!’ Ket nagtalna ti angin, ket naglinak unay.” Nasdaaw dagiti apostol ket kinunada: “Uray ti angin ken ti baybay agtulnogda kenkuana.”—Marcos 4:37-41.
Bayat ti panangituray ni Jesus, ti natulnog a tattao “agtaengto iti kinatalged ket saanto a masinga manipud alinggaget ti didigra.” (Proverbio 1:33) Karaman iti dayta a didigra dagiti natural a kalamidad. Awanto metten ti di umiso a panangaywan iti daga, di panangsurot kadagiti pagannurotan iti natalged a panagbangon, ken ti di panangikankano kadagiti pakdaar ti nakaparsuaan, kasta met ti dadduma pay a panagkamali ti tattao. Awanton ti agsagaba gapu iti pannakairana kadagiti di mapakpakadaan a pasamak.
Idi adda ni Jesus ditoy daga, imbagana ti maysa pay nga aramiden ti turayna a mangikkat iti aniaman a panagsagaba ita a resulta dagiti di mapakpakadaan a pasamak. “Siak ti panagungar ken ti biag,” kinunana. (Juan 11:25) Wen, kabaelan ken kayat ni Jesus a pagungaren ti minilion a natay kadagiti trahedia kas resulta dagiti natural a didigra. Kari la kadi dayta? Pinabileg ni Jesus ti panagtalektayo kenkuana babaen kadagiti pinagungarna idi adda ditoy daga. Tallo kadagita ti nairekord iti Biblia.—Marcos 5:38-43; Lucas 7:11-15; Juan 11:38-44.
“Ti agturay iti daytoy a lubong.” Ti Dios dinutokanna ni Kristo Jesus a ‘mangpukaw iti daydiay addaan iti pannakabalin a mangyeg iti ipapatay, awan sabali, ti Diablo.’ (Hebreo 2:14) Kinuna ni Jesus: “Adda panangukom iti daytoy a lubong; ita ti agturay iti daytoy a lubong maparuarto.” (Juan 12:31) “Dadaelenna dagiti aramid ti Diablo” babaen ti panangikkatna iti impluensia ti Diablo iti ar-aramid ti lubong. (1 Juan 3:8) Anian a naidumanto ti kasasaad ti kagimongan ti tao inton awanen ti impluensia ti Diablo a kas iti korapsion, kinaagum, ken panagimbubukodan!
[Kahon iti panid 9]
“Kaanonto a Mapasamak Dagitoy a Banag?”
Insaludsod dagiti adalan ni Jesus kenkuana: “Kaanonto a mapasamak dagitoy a banag, ket anianto ti pagilasinan ti kaaddam ken ti panungpalan ti sistema ti bambanag?” (Mateo 24:3) Ti sungbat ni Jesus, agraman ti dadduma pay a naipaltiing a surat kalpasan ti ipapatayna, ibagada kadatayo ti mapasamak inton ti panagsagaba ket dandanin pagpatinggaen ti Dios. * Pagdiligem dagiti padto iti baba ken dagiti kasasaad ken kababalin nga agraraira ita.
● Sangalubongan a gubat—Mateo 24:7; Apocalipsis 6:4.
● Bisin ken sakit—Lucas 21:11; Apocalipsis 6:5-8.
● Panangdadael iti daga—Apocalipsis 11:18.
● “Managayat iti kuarta”—2 Timoteo 3:2.
● “Nasukir kadagiti nagannak”—2 Timoteo 3:2.
● “Managayat iti ragragsak imbes a managayat iti Dios”—2 Timoteo 3:4.
Maragsakan dagiti Saksi ni Jehova a tumulong kenka a mangammo nga asidegen ti biag nga awanan panagsagaba. Kontakem dagiti Saksi iti lugaryo wenno agsuratka iti maitutop nga adres iti panid 5 daytoy a magasin. Mabalinmo met a kitaen ti Web site-mi a www.watchtower.org. Maragsakanda a tumulong kenka a mangadal iti Biblia iti pagnanaedam wenno iti lugar a kombiniente kenka.
[Footnote]
^ par. 14 Para iti kanayonan nga impormasion, kitaem ti kapitulo 9 nga “Agbibiagtayo Kadin Kadagiti ‘Maudi nga Aldaw’?” iti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Ania ti Panggep ti Dios Para iti Daga?
Ilawlawag ti Biblia no apay a pinarsua ti Dios ti daga, no kaano nga agpatingga ti panagsagaba, ken no ania ti agur-uray iti masanguanan para iti daga ken dagiti agnaed iti dayta.
Kasano ti Panagadal iti Biblia?
Iti intero a lubong, pagaammo dagiti Saksi ni Jehova a mangituktukon iti libre a panagadal iti Biblia. Buyaem no kasano a maar-aramid dayta.


text:
1521
Ti tawen 1521 ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes iti kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 3 – naekskomunikado ni Martin Luther babaen ni Papa Leon X iti dokumento iti linteg ti Decet Romanum Pontificem.
- Enero 27 – pinasardeng ni Suleiman I ti yaalsa babaen ti nagturay iti Damascus.
- Marso 6 – naduktalan ni Ferdinand Magellan ti Guam.
- Marso 16 – naabot ni Ferdinand Magellan ti Filipinas.
- Abril 7 – simmangpet ni Ferdinand Magellan idiay Cebu.
- Abril 27 – napatay ni Magellan idiay Filipinas, iti Gubat ti Mactan.
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 29 – ti Belgrade ket tiniliw babaen ti buyot ti Otomano ni Suleiman I.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 4 – Papa Urbano VII (pimmusay 1590)
- Disiembre 13 – Papa Sixto V (pimmusar 1590)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 27 – Ferdinand Magellan, Portuges nga eksplorador (naipasngay c. 1480)
- Disiembre 1 – Papa Leon X (naipasngay 1475)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1521 iti Wikimedia Commons


text:
Ferdinand Magellan
Ni Ferdinand Magellan (Portuges: Fernão de Magalhães, IPA: [fɨɾˈnɐ̃w ðɨ mɐɣɐˈʎɐ̃jʃ]; Espaniol: Fernando de Magallanes, IPA: [ferˈnando ðe maɣaˈʎanes]; c. 1480 – 27 Abril 1521) ket maysa idi a Portuges nga eksplorador. Isu ket naipasngay idiay Sabrosa, iidiay akin-amianan a Portugal, ken isu ket nagserbi kenni Ari Karlos I iti Espana iti panagbiruk ti maysa nga agpalaud a dalana idiay "Is-isla ti Rekado" (moderno a ti Is-isla ti Maluku idiay Indonesia).
Ti panagbaniaga ni Magellan idi 1519–1522 ket nagbalin daytoy a ti immuna a panagbaniaga tapno aglayag manipud ti Taaw Atlaniko a mapan idiay Taaw Pasipiko (a nanaganan idi daytoy a kas ti "nakapia a baybay" babaen ni Magellan; ti panaglasat ket naaramid babaen ti Kipet ni Magellan), ken isu ti immuna a bimmallasiw ti Pasipiko. Isu pay daytoy ti immuna a nakakompleto ti panag-sirkumnabigasion iti Daga, urayno ni Magellan ket saanna naileppas ti intero a panagbaniaga, nga isu ket pinatay idi panawen ti Gubat iti Mactan idiay Pilipinas. (Para iti adu pay a paaamo kitaen ti Eksplorasion iti Pasipiko).
Ni Magellan ket nagited pay tinaganna ti Magallanes a Pinguino, nga ket ti immuna a Europeano a nagiyammo,[1] ken ti Magallanes nga ul-ulep, a tattan ket naamammoan a dagiti asideg nga ansisit nga ariwanas.
Dagiti linaon
Nasapa a biag ken panagbanbaniaga[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Magellan ket naipasngay iditi lawlaw ti 1480 baka idiay Vila Nova de Gaia, nga asideg ti Porto, idiay Probinsia ti Douro Litoral, wenno idiay Sabrosa, nga asideg ti Vila Real, idiay Probinsia ti Trás-os-Montes e Alto Douro, idiay Portugal. Isu ket anak ni Rodrigo de Magalhães, alcaide-mór iti Aveiro (1433–1500) (anak ni Pedro Afonso de Magalhães ken ti asawana ani Quinta de Sousa) ken ti asawana ani Alda de Mesquita ken kabsat ni Leonor wenno Genebra de Magalhães, nga asawa ni João Fernandes Barbosa.[2] Kalpasan ti ipupusay dagiti nagannak kaniana idi agtawen ti sangpulo isu ket nagbalin nga ayaban kenni Queen Leonor idiay Portuges a naarian akorte gapu ti pinakatawtawid ti pamiliana.
Idi Marso 1505, iti tawen a 25, ni Magellan ket nag-enlista kadagiti plota iti 22 a barko a naipatulod a mangsangaili kenni D. Francisco de Almeida a kas isu ti immuna a biseroy ti Portuges nga India. Urayno ti naganna ket saan nga agparang kadagiti kronika, naamammoan nga isu ket nagtalinaed idiay iti walo a tawen, idiay Goa, Cochin ken Quilon. Isu ket nakibinglay kadgiti nadumaduma a gubat, a mairaman ti gubat iti Cannanore idi 1506, nga isu ket nasugatan idiay. Idi 1509 isu ket nakilaban iti gubat iti Diu[3] ken kalpasan daytoy ket naglayag babaen ni Diogo Lopes de Sequeira iti immuna a Portuges nga embahada iti Malacca, a kaduna ni Francisco Serrão, ti gayyemna ken baka pay kasinsinna.[4] Idi Septiembre, kalpasan ti isasangpetna idiay Malacca, ti panagbaniga ket nabiktima iti maysa apannakikumplot a nagbanagan daytoy ti panagsanod. Ni Magellan ket adda iti nangruna apapel, a nagballaag kenni Sequeira ken nangisalakan kenni Francisco Serrão, nga isu ket simmanglad.[5] Daytoy a pannakaaramid ket nakagunodanna kadagiti pammadayaw ken panakaipangato.
Idi 1511, iti babaen ti baro a gobernador a ni Afonso de Albuquerque, ni Magellan ken Serrão ket nakibinglayda iti panagrukma iti Malacca. Dagitoy dua ket nagsinada kalpasan ti daytoy a panagrukma: ni Magellan ket naipangato idi, gapu ti nabaknang a nasamsamna, ken ti panakikaduana ti maysa a Malay a kinontratona ken panagbuniagna kenni Enrique iti Malacca, keen nagsubli idiay Portugal idi 1512. Ni Serrão ket pimmanaw iti immuna a panagbaniaga a panagbiruk ti "Is-isla tiRekado" idiay Moluccas, nga isu ket nagtalinaed idiay, a nangasawa ti maysa a babai a napipud idiay Amboina ken nagbalin nga agbalbalakad ti milisia ti Sultan iti Ternate, Bayan Sirrullah. Dagiti suratna kenni Magellan ket nasunda daytoy a panakaikeddeng, a daytoy ket nakaited dagiti pakaammo a maipanggep kadagiti teritorio nga agpatpataud ti rekado.[6][7]
Kalpasan ti panagbakasionna nga awan ti pammalubos, ni Magellan ket naawanan tiparabor. Isu ket nagserbi idiay Morocco ken nasugatan ken isu ket permanente a nagpilpilay. Isu ket napabasol pay ti awan linteg a panagkomersio kadagiti Moro. Daytoy a panagpabasol ket naisunda a saan nga husto, ngem awanen dagiti simmaruno pay a daton a panagtrabaho kalpasan idi 15 Mayo 1514. Kalpasan idi 1515, isu ket naidatonan nga agtrabaho a kas maysa a kameng iti Portuguese a barko, ngem isu ket saan a naawat. Idi 1517 kalpasan ti panakiringgorna kenni Ari Manuel I, ng aisu ket naglibak ti panagipilpilitna a mangidaulo ti panagbabiga a makaabut dagiti isla ti rekado manipud ti daya (a kas ti, bayat nga aglaylayag nga agpalaud, nga agbirbiruk a mangliklik ti nasken a panaglayag ti lawlaw ti ungto ti Aprika[8]), isu ket pimmanaw ken napan idiay Espana. Idiay Seville isu ket nakigayyem ti kapagilianna a ni Diogo Barbosa ken kalpasan daytoy inasawana ti anakna a babai babaen ti maikadua nga asawana a ni María Caldera Beatriz Barbosa[9] a nagannakda ti dua: Ni Rodrigo de Magalhães[10] ken Carlos de Magalhães, a dagitoy dua ket pimmusay idi ubingda pay. Ti asawan ket natay met idi idiy Seville idi lawlaw ti 1521.
Isu ket nagipasnek ti panagadalna kadagiti kinaudi a grapiko, nga isu ket nagsuksukisok, a kumaduaana ti kosmograpo a , ni Rui Faleiro, ti maysa a ruangan manipud ti Atlantiko amapan iti Abagatn a Pasipiko ken ti posibilidad ti Moluccas ket tagikua nga Espaniol segun ti panakasinsina iti Tulag iti Tordesillas.
Panagbaniaga iti sirkumnabigasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo: Espaniol a panagbiruk ti dalan nga agpalud idiay Asia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panggep ni Christopher Columbus iti 1492–1503 a panagbanigana a mapan ti Laud ket isu idin ti kayatna a panakabot ti Indias ket ti mangipatakder ti komersio a panakibiang a nagbaetan ti Espania ken dagiti pagarian iti Asian. Dagiti Espaniol ket nakitada a dagiti dagdaga ti Kaamerikaan ket saan a paset iti Asia, ngem daytoy ket baro a kontinente. Ti 1494 a Tulag iti Tordesillas a naireserba para iti Portugal dagiti dumaya a dalan a malawlaw ti Aprika, ken Vasco da Gama ken dagiti Portuges ket simmangladda idiay India idi 1498. Nagbalin a masapul unay para iti Espania nga agbiruk ti baro a dalan ti komersio a mapan idiay Asia, ken kalpasan ti Junta de Toro konperensia iti 1505, ti Espaniol a Balangat ket napan nagdiskobre ti dalan a mapan ti laud. Ti Espaniol nga eksplorador a ni Vasco Núñez de Balboa ket naabotna ti Taaw Pasipiko idi 1513 kalpasan ti panagballasiwna ti Istmo iti Panama, ken ni Juan Díaz de Solís ket pimmusay idiay Río de la Plata idi 1516 bayat nga agsuksukisok ti Abagatan nga Amerika a panagserbina iti Espana.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hogan 2008
- ^ GeneAll.net – Fernão de Magalhães, o navegador
- ^ James A. Patrick, "Rensimiento ken Panagreporma", p. 787, Marshall Cavendish, 2007, ISBN 0-7614-7650-4
- ^ William J. Bernstein, "Nadaeg a Panakitunggali: Kasano a Nasukog ti Lubong babaen ti Komersio", p.183-185, Grove Press, 2009, ISBN 0-8021-4416-0
- ^ Zweig, Stefan, "Panagrukma kadagiti Baybay – Ti Sarita ni Magellan", p.44-45, READ BOOKS, 2007, ISBN 1-4067-6006-4
- ^ Zweig, Stefan, "Panagrukma kadagiti Baybay – Ti Sarita ni Magellan", p.51, READ BOOKS, 2007, ISBN 1-4067-6006-4
- ^ R. A. Donkin, "Nagbaetan ti daya ken laud: ti Moluccas ken dagiti trapiko dagiti rekado aginggana ti isasanglad dagiti Europeano", p.29, Tomo 248 iti Pakalaglagipan iti Kagimongan ti Amerikano a Pilosopo, DIANE a Pagipablaakan, 2003 ISBN 0-87169-248-1
- ^ Mervyn D. Kaufman (2004), Ferdinand Magellan, Capstone a Pagmalditan, pp. 13, ISBN 978-0-7368-2487-3
- ^ GeneAll.net – Beatriz Barbosa
- ^ Noronha 1921.
- Beaglehole, J.C. (1966), The Exploration of the Pacific, London: Adam & Charles Black, OCLC 253002380
- Castro, Xavier de; Hamon, Jocelynn; Thomaz, Luis Filipe de Castro (2007). Le voyage de Magellan (1519–1522). La relation d'Antonio Pigafetta & autres témoignages. Paris: Chandeigne, coll. « Magellane ». ISBN 2-915540-32-2.
- Cliffe, Edward (1885). Hakluyt, Richard, ed. "The voyage of M. John Winter into the South sea by the Streight of Magellan, in consort with M. Francis Drake, begun in the yeere 1577". The principal navigations, voyages, traffiques and discoveries of the English nation. Edinburgh, Scotland: E. & G. Goldsmid.
- Drake, Francis (1628), The world encompassed by Sir Francis Drake: being his next voyage to that to Nombre de Dios Elibron, Classics series, Issue 16 of Works issued by the Hakluyt Society, Adamant Media Corporation, ISBN 1-4021-9567-2
- Hogan, C. Michael (2008). N. Stromberg, ed. Magellanic Penguin. GlobalTwitcher.com.
- Noronha, Dom José Manoel de (1921). Imprensa da Universidade, ed. Algumas Observações sobre a Naturalidade e a Família de Fernão de Magalhães (iti Portuguese). Coimbra: Biblioteca Genealogica de Lisboa.
- Stefoff, Rebecca (1990), Ferdinand Magellan and the Discovery of the World Ocean, Chelsea House Publishers, ISBN 0-7910-1291-3
- Suárez, Thomas (1999). Early mapping of Southeast Asia. Tuttle Publishing. ISBN 978-962-593-470-9.


text:
TULADENYO TI PAMMATIDA
Naaywanan a “Sitatalged Agraman ti Pito a Sabsabali Pay”
NAGUUMMONG da Noe ken ti pamiliana bayat ti napigsa a bayakabak. Iladawam ti kasasaadda, makita ti anniniwanda babaen ti agkurkuridemdem a lawag ti lampara. Agpalpaliiwda bayat a bumayakabak ti tudo iti atep ken agayus iti sikigan ti daong, isu nga awanen ti aridenggan.
Napalalo la ketdi ti panagyaman ni Noe bayat a kitkitaenna ti rupa dagiti ipatpategna a pamilia, ti matalek nga asawana, ken ti tallo a natulnog nga annakna agraman dagiti assawada. Iti dayta a karirigatan a tiempo, naliwliwa la ketdi ni Noe ta kaduana dagiti ipatpategna ken natalgedda amin. Nupay awan ti aridenggan, sigurado nga indauluanna ti pamilia a nagkararag iti napigsa tapno mangngegda.
Nabileg ti pammati ni Noe. Dayta ti makagapu a ni Jehova a Diosna sinalaknibanna ida a sangapamiliaan. (Hebreo 11:7) Kayat kadi a sawen a saandan a kasapulan ti pammati idi nangrugin nga agtudo? Saan, kasapulanda unay dayta kadagiti mapasungad nga aldaw. Kasta met, kasapulantayo ti pammati kadagitoy nariribuk a panawen. Kitaentayo no ania ti masursurotayo iti pammati ni Noe.
“UPPAT A PULO NGA ALDAW KEN UPPAT A PULO A RABII”
Iti ruar ti daong, nagtultuloy ti tudo iti “uppat a pulo nga aldaw ken uppat a pulo a rabii.” (Genesis 7:4, 11, 12) Kas resultana, nagtultuloy nga immadalem ti danum. Gapuna, nakita ni Noe a kabaelan ni Jehova a Diosna a salakniban dagiti nalinteg ken dusaen dagiti managdakdakes.
Ti Layus ti nangipatingga iti panagrebelde a rinugian dagiti anghel. Gapu iti kinamanagimbubukodan ni Satanas, pinanawan ti adu nga anghel ti ‘umiso a lugar a pagnaedanda’ idiay langit tapno makidennada kadagiti babbai ket naaddaanda kadagiti mestiso nga annak a naawagan iti Nefilim. (Judas 6; Genesis 6:4) Naragsakan la ketdi ni Satanas gapu ta kimmaro ti kinadakes dagiti tattao, ti kasayaatan a parsua ni Jehova ditoy daga.
Nupay kasta, bayat nga umad-adalem ti danum, napilitan dagiti rebelde nga anghel a panawan ti nainlasagan a bagida ken agsublida idiay langit, ngem saandan a makapagbalin kas tao. Pinanawanda dagiti assawa ken annakda a matay iti layus, agraman ti kagimongan dagiti tattao.
Sipud idi kaaldawan ni Enoc, dandani pito a siglo a nasaksakbay, pinakdaaranen ni Jehova dagiti tattao a dadaelenna dagiti managdakdakes. (Genesis 5:24; Judas 14, 15) Sipud idin, kimmaro ti kinadakes ken kinaranggas dagiti tattao ken daddadaelenda ti daga. Ita, dimteng ti pannakadadaelda. Naragsakan kadi ni Noe ken ti pamiliana iti pannakadadael dagiti managdakdakes?
Saan, kasta met ti naasi a Dios. (Ezequiel 33:11) Inaramid ni Jehova ti amin tapno maispal ti adu a tao agingga a posible. Imbaonna ni Enoc a mangpakdaar, ken binilinna ni Noe a mangbangon iti daong. Makitkita dagiti tattao nga adu a tawenen nga agtrabtrabaho ni Noe ken ti pamiliana iti dayta a nagdakkel a proyekto. Binilin pay ni Jehova ni Noe nga agbalin a “manangaskasaba iti kinalinteg.” (2 Pedro 2:5) Kas ken Enoc a nagbiag sakbayna, pinakdaaranna dagiti tattao maipapan iti umad-adani a panangukom iti lubong. Ania ti reaksionda? Kastoy ti kinuna ni Jesus a nakakita manipud langit iti napasamak kadagiti tattao idi panawen ni Noe: “Saanda a nangikankano agingga nga immay ti layus ket inyanudna amin ida.”—Mateo 24:39.
Panunotem no ania ti inaramid ni Noe ken ti pamiliana bayat ti 40 nga aldaw kalpasan nga inserra ni Jehova ti ruangan ti daong. Bayat ti agtultuloy a panagdissuor ti bayakabak iti daong iti adu nga aldaw, mabalin nga adu ti inaramid dagiti walo—nagtitinnulongda a mangaywan iti pagnaedanda, ken mangipaay iti kasapulan dagiti animal nga aywanda. Ngem dimteng ti kanito a naggunggon ken naggarawen ti daong! In-inut nga impangato ti umad-adalem a danum ti daong agingga a ‘timpaw iti ngatuen ti daga.’ (Genesis 7:17) Nakaskasdaaw la ketdi dayta a panangipakita iti bileg ti Dios a Mannakabalin-amin, ni Jehova!
Nagyaman la ketdi ni Noe ta natalgedda a sangapamiliaan ken gapu iti asi ni Jehova inusarna ida a mangpakdaar kadagiti tattao a nadadael iti ruar ti daong. Mabalin a kasla makapaupay ti adu a tawen a panagtrabahoda ta saan a nangipangag dagiti tattao! Panunotem, nalabit adda met kakabsat ken kakaanakanna a nagbiag sakbay ti Layus; ngem awan ti dimngeg kadakuada. (Genesis 5:30) Bayat a natalged ti walo a kararua iti uneg ti daong, sigurado a naliwliwada no mapanunotda ti panawen a binusbosda a mangpakdaar tapno maispal dagiti tattao.
Saan a nagbalbaliw ni Jehova sipud idi panawen ni Noe. (Malakias 3:6) Kinuna ni Jesu-Kristo adu ti nagpadaan ti panawentayo ken “idi kaaldawan ni Noe.” (Mateo 24:37) Ti panawen a pagbibiagantayo ita ket tiempo ti adu a rigat a dandanin agpatingga inton madadael ti dakes a sistema ti bambanag. Ipakpakaammo met ita ti ili ti Dios ti pakdaar kadagiti amin a dumngeg. Ipangagmo kadi dayta? No ammomon ti kinapudno maipapan iti makaispal a mensahe, makiramanka kadi a mangipakaammo iti dayta? Nangipakita ni Noe ken ti pamiliana iti ulidan kadatayo.
“SITATALGED A NAILASAT ITI DANUM”
Bayat a mayan-anud ti daong kadagiti dadakkel a dalluyon, sigurado a mangngeg dagiti adda iti uneg ti panagranetret dagiti dadakkel a tabla. Madanagan ngata ni Noe kadagiti nagdadakkel a dalluyon amangan no madadael ti daong? Saan. Mabalin a dayta ti pakaseknan dagiti managduadua ita, ngem saan a nagduadua ni Noe. Kuna ti Biblia: ‘Babaen iti pammati nangibangon ni Noe iti daong.’ (Hebreo 11:7) Pammati iti ania? Nangaramid ni Jehova iti maysa a tulag, wenno pormal a tulagan, nga ispalenna ni Noe iti Layus ken amin a kakaduana. (Genesis 6:18, 19) Ipalubos kadi Daydiay namarsua iti uniberso, ti daga, ken amin a sibibiag a bambanag a madadael ti daong? Siempre, saan! Umiso laeng a nagtalek ni Noe ken Jehova a tungpalenna ti karina. Talaga a ni Noe ken ti pamiliana “sitatalged a nailasat iti danum.”—1 Pedro 3:20.
Kalpasan ti 40 nga aldaw ken 40 a rabii, simmardengen ti tudo. Iti agdama a kalendariotayo, napasamak dayta idi Disiembre 2370 B.C.E. Ngem saan pay a nalpas ti nakaam-amak a kapadasanda a sangapamiliaan iti uneg ti daong. Dayta a daong a napno kadagiti sibibiag a parsua ket tumtumpaw nga agmaymaysa iti taaw iti ngatuen dagiti tapaw ti bambantay. (Genesis 7:19, 20) Mailadawantayo ti panangorganisar ni Noe ken dagiti annakna a da Sem, Ham, ken Jafet kadagiti nadagsen a trabaho tapno agtultuloy a mataraonan, nadalus, ken nasalun-at dagiti animal. Siempre, ti Dios a nangpaamo kadagiti atap nga animal tapno maiserrekda iti daong, kabaelanna nga aramiden dayta bayat ti Layus. *
Nalawag nga inrekord amin ni Noe dagiti napateg a pasamak. Dakamaten ti rekordna no kaano a nangrugi ken nagsardeng ti tudo. Ibaga pay ti rekord a natinep ti daga iti uneg ti 150 nga aldaw. Kamaudiananna, mangrugin nga ages-es ti danum. Iti nakallalagip nga aldaw, in-inut a naisadsad ti daong iti “bambantay ti Ararat,” a masarakan iti agdama a Turkey. Napasamak dayta idi Abril 2369 B.C.E. Kalpasan ti 73 nga aldaw, iti Hunio, makitan ti tapaw dagiti bantay. Iti Septiembre, kalpasan ti tallo a bulan, inikkat ni Noe ti paset ti atep ti daong. Nupay nadagsen dayta a trabaho, nagimbaganda dayta gapu ta makastreken ti lawag ken presko nga angin iti uneg ti daong. Sakbayna, inammo ni Noe no natalgeden iti ruar ken mabalinen a pagnaedan. Isu a nangibulos iti wak ngem immay a nagsublisubli iti daong, nalabit gapu ta awan pagdissuanna. Kalpasanna, nangibulos iti kalapati a nagsublisubli kenkuana agingga a nakasarak iti pagaponanna.—Genesis 7:24–8:13.
Awan duadua nga impangpangruna ni Noe dagiti naespirituan a banag iti inaldaw nga aktibidadna. Mailadawantayo ti eksena a kanayon nga agkararagda a sangapamiliaan ken pagsasaritaanda ti panangsalaknib ti nailangitan nga Amada. Nagpannuray ni Noe ken Jehova iti amin a napateg a desisionna. Uray idi naammuanen ni Noe a “nagmagan” ti daga—kalpasan ti nasurok a makatawen a kaaddada iti uneg ti daong—saanna a basta linuktan ti ruangan ken indauluan ti iruruar iti daong. (Genesis 8:14) Inurayna ti bilin ni Jehova.
Adu ti masursuro ita dagiti ulo ti pamilia iti dayta a matalek a lalaki. Naurnos, nagaget, naanus, ken manangsalaknib kadagiti adda iti aywanna. Ngem kangrunaan ti amin, impangpangrunana ti pagayatan ni Jehova a Dios. No tuladentayo ti pammati ni Noe, mabendisionantayo ken dagiti ipatpategtayo.
“RUMMUARKA ITI DAONG”
Kamaudiananna, binilinen ni Jehova. “Rummuarka iti daong,” kinunana ken Noe, “sika ken ti asawam ken ti annakmo ken ti assawa ti annakmo a maikuyog kenka.” Nagtulnogda a sangapamiliaan, ket rimmuarda agraman dagiti animal. Kasano? Nagiinnunada kadi? Saan! Kuna ti salaysay a “sigun iti pampamiliada rimmuarda iti daong.” (Genesis 8:15-19) Idi nakaruardan, malang-abdan ti presko nga angin iti tapaw ti bantay ken matannawaganda dagiti bambantay manipud Ararat. Nakita ni Noe ken ti pamiliana ti nadalusen a daga. Awanen dagiti Nefilim, ti kinaranggas, dagiti rebelde nga anghel, ken ti dakes a kagimongan! * Addan gundaway ti tao a mangabaruanan.
Ammo ni Noe ti aramidenna. Rinugianna ti agdayaw. Nangaramid iti altar ken nangala kadagiti inserrekna iti daong a “sagpipito” nga animal nga imbilang ti Dios a nadalus sa indatagna ken Jehova kas daton a mapuoran. (Genesis 7:2; 8:20) Naragsaken kadi ni Jehova iti dayta a panagdayaw?
Nagsayaat ti kuna ti Biblia: “Nangrugi a masay-up ni Jehova ti makabang-ar a sayamusom.” Ti saem a narikna ni Jehova idi a dagiti tattao pinunnoda iti kinaranggas ti lubong ket nasuktan iti makapabang-ar ken makaay-ayo a rikna idi makitana ditoy daga ti maysa a pamilia a matalek nga agdaydayaw ken determinado a mangaramid iti pagayatanna. Saan a namnamaen ni Jehova a saandan nga agbasol. Kuna dayta met laeng a teksto: “Ti pagannayasan ti puso ti tao dakes manipud pay kinaagtutubona.” (Genesis 8:21) Usigem no kasano nga impakita ni Jehova ti panagan-anus ken kinamanangngaasina iti sangatauan.
Inikkaten ti Dios ti lunod iti daga. No subliantayo ti tiempo idi nagrebelde da Adan ken Eva, ti Dios inlunodna ti daga, isu a narigat a talonen. Ni Lamec nga ama ni Noe, pinanagananna ti anakna iti Noe a nalabit kaipapananna “Inana,” wenno “Liwliwa.” Impakpakaunana a ti anakna ti mangyeg iti inana iti sangatauan ken mangikkat iti lunod. Naragsakan la ketdi ni Noe idi nabigbigna a natungpal dayta a padto ken nalakan a talonen ti daga. Di ngarud pakasdaawan a rinugian ni Noe a talonen ti daga!—Genesis 3:17, 18; 5:28, 29; 9:20.
Kasta met, nangted ni Jehova kadagiti annak ni Noe iti nalawag ken simple a bilin a mangiwanwan kadakuada, agraman ti saan a panangpapatay ken ti di umiso a panagusar ti dara. Nangipasdek met ti Dios iti tulag kadagiti tattao nga inkarina a saannan a dadaelen ti daga babaen iti layus. Kas pagilasinan a tungpalenna ti karina, damo nga impakita ni Jehova ti nagpintas a bullalayaw. Agingga ita, no makakitatayo iti bullalayaw malagiptayo ti naayat a kari ni Jehova.—Genesis 9:1-17.
No saan a pudno ti pakasaritaan ni Noe, mabalin a nagpatinggan ti estoria iti dayta a bullalayaw. Ngem pudno a nagbiag ni Noe ken narigat ti panagbiagna. Napaut pay idi ti biag ti tao, isu a masapul nga ibturan daytoy a matalek a lalaki ti 350 pay a tawen ken kadagita a tiempo adu a rigat ti napasaranna. Naminsan, nakaaramid iti biddut idi nabartek, ngem kimmaro dayta idi nakaaramid iti nadagsen a basol ti apokona a ni Canaan. Dayta a basol ti nakaigapuan ti dakes nga epekto iti pamilia ni Canaan. Iti kapaut ti panagbiag ni Noe, nakitana pay ti basol a naaramidan dagiti kaputotanna kas iti idolatria ken kinaranggas idi panawen ni Nimrod. Iti sabali a bangir, nakita ni Noe ti nasayaat nga ulidan ti nabileg a pammati ti anakna a ni Sem para iti pamiliana.—Genesis 9:21-28; 10:8-11; 11:1-11.
Kas ken Noe, masapul nga agtalinaedtayo a matalek uray adu ti problema. Uray no ti dadduma saan nga agdayaw wenno sumardengda nga agserbi iti pudno a Dios, masapul nga agtalinaedtayo a matalek kas ken Noe. Nagpateg ken Jehova ti kasta a panagibtur. Kas kinuna ni Jesu-Kristo, “ti nakapagibtur agingga iti panungpalan isunto ti maisalakan.”—Mateo 24:13.
^ par. 17 Kuna ti dadduma a pinagtalinaed ti Dios dagiti animal iti kasasaad a kasla nakaturog tapno bassit laeng ti makanda. Pudno man dayta wenno saan, tinungpalna ti karina, siniguradona a natalged ken maispal ti amin nga adda iti uneg ti daong.
^ par. 22 Saanen a makita ti ayan ti orihinal a Hardin ti Eden ta mabalin a napukawen dayta iti layus. Isu a nagsublin idiay langit dagiti kerubin a mangbambantay idi iti pagserkan ti hardin ken nagpatinggan ti 1600 a tawen nga annongenda.—Genesis 3:22-24.


text:
Estoria 71: Nangikari ti Dios ti Paraiso
RETRATO daytoy ti paraiso kas mabalin nga impakita ti Dios ken mammadtona nga Isaias. Nagbiag ni Isaias kalpasan ni Jonas.
Ti paraiso kayatna a sawen “minuyongan” wenno “parke.” Saanna kadi nga ipalagip kenka ti nagpintas a hardin nga inaramid ni Jehova a Dios para kada Adan ken Eva? Addanto aldaw a ti intero a daga agbalinton a paraiso.
Imbaga ni Jehova ken mammadtona nga Isaias nga agsurat maipapan ti um-umayen a paraiso. Kunana: ‘Dagiti lobo ken kordero agtaengdanto a sitatalna. Ti urbon ti baka ken ti urbon ti leon aglanglangdanto, ket dagiti babassit nga ubbing ti mangaywanto kadakuada.’
Dadduma kunada dinto maaramid daytoy. Kunada a kanayon nga adda riribok ditoy daga, ket kankanayonto a kasta.
Ngem laglagipenyo, inkabil ti Dios da Adan ken Eva iti paraiso. Gapu laeng ta simmukirda iti Dios a napukawda ti napintas a pagtaenganda. Inkari ti Dios nga itdennanto kadagiti tattao nga agayat kenkuana dagiti bambanag a napukaw da Adan ken Eva.
Iti um-umayen a baro a paraiso, amin nasalun-atdanto ken naragsak. Isuntot’ kas pinanggep ti Dios nanipud idi punganay. Maammuantayto no kasano nga iyegto daytoy ti Dios.
Isaias 11:6-9; Apocalipsis 21:3, 4.
Dagiti Saludsod
- Siasino ni Isaias, kaano a nagbiag, ken ania ti impakita kenkuana ni Jehova?
- Ania ti kayat a sawen ti sao a “paraiso,” ket ania ti ipalagip daytoy kenka?
- Ania ti imbaga ni Jehova nga isurat ni Isaias maipapan iti baro a Paraiso?
- Apay a napukaw da Adan ken Eva ti napintas a pagtaenganda?
- Ania ti inkari ni Jehova kadagidiay mangay-ayat kenkuana?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Isaias 11:6-9.
Kasano nga ipakita ti Sao ti Dios nga addanto talna iti nagbaetan dagiti animal ken dagiti tattao iti baro a lubong? (Sal. 148:10, 13; Isa. 65:25; Ezeq. 34:25)
Iti naespirituan a pamay-an, kasano a matungtungpal dagiti sasao ni Isaias kadagiti adipen ni Jehova ita? (Roma 12:2; Efe. 4:23, 24)
Siasino ti rumbeng a mapadayawan iti panagbalbaliw dagiti tattao ita ken iti baro a lubong? (Isa. 48:17, 18; Gal. 5:22, 23; Fil. 4:7)
- Basaenyo ti Apocalipsis 21:3, 4.
Kasano nga ipakita ti Kasuratan a ti pannakipagnaed ti Dios iti sangatauan kaipapananna a piguratibo, saan a pisikal, ti kaaddana ditoy daga? (Lev. 26:11, 12; 2 Cron. 6:18; Isa. 66:1; Apoc. 21:2, 3, 22-24)
Ania a kita ti lulua ken ut-ot ti mapukawto? (Luc. 8:49-52; Roma 8:21, 22; Apoc. 21:4)


text:
PANANGTALDIAP ITI NAPALABAS
Galileo
Manipud 1300’s agingga iti 1500’s, adda dagiti nadiskobre dagiti sientista ken philosopher iti Europa maipapan iti uniberso a maikontra iti pannursuro ti Iglesia Katolika. Maysa kadagita a sientista ket ni Galileo Galilei.
SAKBAY ti panawen ni Galileo, adu ti mamati a ti daga ket liklikawen ti init, dagiti planeta, ken bitbituen. Paset idi dayta ti doktrina ti Iglesia Katolika.
Ngem iti tulong ti teleskopio ni Galileo, adda dagiti nadiskobrena maikontra iti patpatien ti kaaduan maipapan iti siensia. Kas pagarigan, naawatanna a ti init ket agpusipos iti maysa nga axis idi nakitana nga adda dagiti batikbatik nga umak-akar iti rabaw ti init. Gapu kadagiti kasta nga obserbasion, immadu ti pannakaammo ti tao maipapan iti uniberso. Ngem nagresulta met dayta iti pannakikinnontra ni Galileo iti Iglesia Katolika.
SIENSIA KEN RELIHION
Adu a tawen sakbayna, nakabukel ti taga-Poland nga astronomo a ni Nicolaus Copernicus iti teoria a ti daga ti mangliklikaw iti init. Inadal ni Galileo ti libro ni Copernicus maipapan iti panaggaraw dagiti bambanag iti law-ang, ket nagurnong kadagiti ebidensia a mangsuporta iti dayta a teoria. Idi damo, saan nga impakaammo ni Galileo dagiti nadiskobrena ta mabuteng a baka pagkakatawaan ken uyawenda dagita. Ngem gapu ta dinan malapdan ti gagarna, impakaammona met laeng dagiti nadiskobrena. Nasuron ti dadduma a sientista kadagita. Ken di nagbayag, pinadpadakes isuna dagiti papadi kadagiti sermonda.
Idi 1616, ni Cardinal Bellarmine, “maysa a mabigbigbig a padi iti dayta a panawen,” impakaammona ken Galileo ti barbaro a linteg ti Katoliko maikontra kadagiti ideya ni Copernicus. Inyunay-unayna ken Galileo nga agtulnog iti dayta a linteg, isu a kadagiti simmaruno a tawtawen, saan nga imbagbaga ni Galileo iti publiko a liklikawen ti daga ti init.
Idi 1623, nagserbi kas papa ti gayyem ni Galileo a ni Pope Urban VIII. Isu nga idi 1624, indawat ni Galileo kenkuana a waswasenna ti linteg a naaramid idi 1616. Ngem imbaga ketdi ni Urban nga ilawlawag ni Galileo ti agduma a teoria da Copernicus ken Aristotle ngem masapul nga awan ti kamkampianna.
Gapu iti dayta, insurat ni Galileo ti libro a napauluan iti Dialogue on the Great World Systems. Nupay imbilin ti papa nga agbalin a neutral ni Galileo, nagparang a ti ideya ni Copernicus ti pabpaboranna. Di nagbayag, imbaga dagiti kumonkontra ken ni Galileo a pagang-angawan ti librona ti papa. Gapu ta naakusaran ni Galileo a kumonkontra iti simbaan ken napangtaan a maparigat, napilitan a mangibaga a kamali dagiti ideya ni Copernicus. Idi 1633, sinentensiaan ti Roman Inquisition ni Galileo a maibalud iti balayna agingga a matay, ken naiparit met a mabasa dagiti insuratna. Natay ni Galileo iti balayna idiay Arcetri, iti asideg ti Florence, idi Enero 8, 1642.
Inadmitir ni Pope John Paul II a kamali ti sentensia ti Iglesia Katolika ken Galileo
Ginasut a tawen a naparitan dagiti Katoliko a mangbasa iti dadduma nga insurat ni Galileo. Ngem idi 1979, inadal manen ti simbaan ti desision ti Roman Inquisition idi 1633. Isu nga idi 1992, inadmitir ni Pope John Paul II a kamali ti sentensia ti Iglesia Katolika ken Galileo.


text:
Пocлe perиcTpaции y Bac пoяBиTcя BoзMoжHocTb дoбaBляTb cюдa Bce пoHpaBиBшиecя Ha caйTe MaTepиaлы. ЭTo бyдeT Baш пepcoHaлbHый kaTaлor пeceH, Toлbko для Bac. Tak бyдeT пpoщe HaxoдиTb HyжHoe пpи пoBTopHoM пoceщeHии caйTa.
BOSES TI IKALINGA
Words and Music: Edison Balansi
INTRO: C#m – E – B – C#m ....follow chord
Dang-dang ay sidong ilay insali-Sali dummay..
* Kabla-aw mi ti umuna kadakayo nga nagannak mi
Kakabsat ken gagayyem, kaka-ilyan nga ikalinga.
Adtoy mi nga ikanta ken ipukaw ti arapa-ap mi,
ayat mi ditoy ili nga isu ti naiyanakan mi.
babaen daytoy nga kanta maawis mi kuma amin
nga agdengdengeg kadakami toy sipupuso nga samiweng mi.
*Nadayaw nga papangat ti kalinga inkam ipakada
Nga mangdillaw ti aramid yu pagsya-atan itultuloy yu.
Dakami nga sumaruno ta tuggot yu tay suruten mi
San kuma nga panagperdi toy ili tayo nga nasudi.
Nabaknang ti kultura nadur-as nga kalinga
Daydayawen ti turista imatang na sub-subliyan da.
*Na-urnos a pagilyan awanen ti pag piggadan
Ugali nga pinatayan isu kumat balbaliwan.
Runoten iti tadi nga ranggas iti ili
Inosente nga kapapa-nunutan lumangsot, rugin ti riri.
Katribuan ti kalinga arapa-ap mi ti inkam iwayat
Panagpapada iti linteg ken sapasap nga hustisya.
Intayo agmay-maysa nga mangitag-ay iti kapya
ken talna toy pagilyan agraman ti sangalubongan.


text:
ISO 4217
ISO 4217 ket isu ti alagaden nga inpablaak babaen ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad, a mangilasin ti panangikeddeng ti kuarta, dagiti kodigo ti pagilian (alpha ken numeriko), ken mangirepensia kadagiti bassit nga unit kadagiti tallo a tabla:
- Tabla A.1 – Agdama a kuarta ken listaan ti kodigo dagiti pundo[1]
- Tabla A.2 – Agdama a kodkodigo dagiti pundo[2]
- Tabla A.3 – Listaan ti kodkodigo para kadagiti naipakasaritaan a denominasion dagiti kuarta ken punpundo [3]
Dagiti tabla, pakasaritaan ken dagiti agdama a pagtutungtungan ket tinartaripato babaen ti SIX Interbank Clearing.[4]
Ti listaan ti kodigo ti ISO 4217 ket inus-usar iti panagbanko ken negosio iti sangalubongan. Kadagiti adu a pagilian dagiti kodigo ti ISO para kadagit kadawyan a kuarta ket pubiko nga adu ti makaammo a dagiti gatad ti panangisukat a naipablaak kadagiti warnakan wenno naipablaak kadagiti banako ket agus-usarda laeng kadagitoy a panangilasin kadagiti nadumaduma a kuarta, imbes a ti naipatarus a nagnagan ti kuarta weeno dagiti saan a nalawag a simbolo ti kuarta. Dagiti kodigo ti ISO 4217 ket inus-usar kadagiti baliete ti eroplano ken dagiti baliete ti internasional a tren tapno maikkat dagiti aniaman a saan a nalawag a maipagggep iti presio.


text: Nagsasabtan: 64°N 153°W / 64°N 153°W / 64; -153 Ti Alaska ket isu ti kadakkelan kadagiti 50 nga estado iti Estados Unidos. Mabirukan idiay murdong ti amianan a laud iti Kontinente ti Amianan nga Amerika, nga addaan ti Kanada iti daya, ti Taaw Artiko iti amianan, ken ti Taaw Pasipiko iti laud ken abagatan, nga adda ti Russia nga adayo a lumaud iti ballasiwan ti Ilet Bering. Ti Alaska ket isu ti maika-4 a kabassitan kadagiti bilang ti umili ken isu ti kabassitan kadagiti kaisekan ti bilang ti umili kadagiti 50 nga estado.


text:
Sarrat, Ilocos Norte
Ti Sarrat ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Filipinas. Ti Sarrat ti nakayanakan ni Presidente Ferdinand Marcos.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sarrat ket nabennebenneg iti 24 a barbaranggay.[2]
- San Agustin (Poblacion)
- San Andres
- San Antonio
- San Bernabe
- San Cristobal
- San Felipe
- San Francisco (Poblacion)
- San Isidro
- San Joaquin (Poblacion)
- San Jose
- San Juan
- San Leandro (Poblacion)
- San Lorenzo
- San Manuel
- San Marcos
- San Nicolas
- San Pedro
- San Roque
- San Vicente (Poblacion)
- Santa Barbara (Poblacion)
- Santa Magdalena
- Santa Rosa
- Santo Santiago
- Santo Tomas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 27 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
1865
Ti 1865 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – Ni Abraham Lincoln Presidente ti Estados Unidos ket na-inagurado para iti maikadua a termino; Ni Andrew Johnson ket nagbalin a Bise Presidente.
Abril–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 14 – Ni Abraham Lincoln ket napaltogan idiay Teatro ni Ford idiay Washington, D.C. babaen ni John Wilkes Booth.
Hulio–Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 16 – Ti Republica Dominicana ket nakaala men ti panakawayawaya manipud ti Espana.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio–Disembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 27 – Charles G. Dawes, Bise Presidente iti Estados Unidos, nagungunaan ti Prenio Nobel iti Kappia (pimmusay 1951)
- Nobiembre 2 – Warren G. Harding, maika-29 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1923)
- Disiembre 30 – Rudyard Kipling, Britaniko a mannurat, Nobel a laureado (pimmusay 1936)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 15 – Abraham Lincoln, maika-16 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1809)
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1865 iti Wikimedia Commons


text:
Prepektura ti Kanagawa
Ti Prepektura ti Kanagawa (神奈川県 Kanagawa-ken?) ket maysa a prepektura a mabirukan idiay akin-abagatan a rehion ti Kantō iti Hapon.[1] Ti kapitoliona ket ti Yokohama.[2] Ti Kanagawa ket paset iti Kalatakana Lugar ti Tokyo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kanagawa" iti Ensiklopedia ti Hapon, p. 466 iti Liblibro ti Google; "Kantō" iti p. 479 iti Liblibro ti Google.
- ^ Nussbaum, "Yokohama" iti pp. 1054-1055 iti Liblibro ti Google.


text:
Sulu
Ti Sulu ket maysa nga isla a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti ili ti Jolo. Sakupen ti Sulu dagiti akintengnga nga is-isla ti Arkipelago ti Sulu, iti nagbaetan ti Basilan ken Tawi-Tawi.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Sulu iti 19 nga ili.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016


text:
Santa Cruz, Occidental Mindoro
Ti Santa Cruz ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Occidental Mindoro iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Cruz ket nabingbingay kadagiti 11 a barbaranggay.[2]
- Alacaak
- Barahan
- Casague
- Dayap
- Lumangbayan
- Mulawin
- Pinagturilan (San Pedro)
- Poblacion I (Baranggay 1)
- San Vicente
- Poblacion II (Baranggay 2)
- Kurtinganan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Occidental Mindoro". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Occidental Mindoro". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Naaddaanak iti Namnama Idi Kasapulak Unay Dayta
Pagammuan ta nakapaklebak metten iti danum. Inkagumaak nga ingato ti ulok tapno makaangesak, ngem diak maikuti ti tengngedko. Nagdanagak isu a pinadasko ti agdata, ngem diak maikuti dagiti ima ken sakak. Adun ti nainumko a danum. Iti dayta nga aldaw idi kalgaw ti 1991, namimpinsan a nagbalbaliw ti biagko.
NAYANAKAK iti siudad ti Szerencs ken dimmakkelak iti bario ti Tiszaladány iti amianan a daya ti Hungary. Idi Hunio 1991, kaduak ti dadduma a gagayyemko a napan iti dimi kabesado a paset ti Tisza River. Impagarupko no adalem isu a nag-dive-ak. Anian a kamalik! Natukkol ti tallo a tulang iti tengngedko ken nadangran ti durik (spinal cord). Nakita ti maysa kadagiti gagayyemko a diak agkutkutin isu nga inin-inayadnak nga inaon sakbay pay a malmesak.
Diak naawanan iti puot isu nga ammok nga adda dakes a napasamak. Gapu ta adda immawag iti pang-emerhensia a serbisio, dimteng ti maysa a helikopter a nangitaray kaniak iti ospital. Sadiay nga inopera dagiti doktor ti durik. Idi agangay, nayakarak iti kabesera a siudad ti Budapest para iti rehabilitasion. Tallo a bulan a nakaiddaak laeng. Nupay maikutik met ti ulok, diak makakuti manipud abaga nga agpababa. Agtawenak la idi iti 20 ngem interamenten a nakadependeak iti sabsabali. Naldaangak unay nga uray la kayatkon ti matay.
Idi nakaawidakon, dimmalan iti training dagiti nagannakko tapno ammoda no kasanodak nga aywanan. Ngem narigat dayta kadakuada iti pisikal ken emosional. Kalpasan ti agarup makatawen, nadepresak. Naipasidongak iti professional counseling, a nakatulong tapno agbalbaliw ti panangmatmatko iti kinabaldadok.
Pinampanunotko metten ti maipapan iti biag. Adda kadi panggep ti biag? Apay a napasamak kaniak daytoy a trahedia? Nagbasaak kadagiti magasin ken libro tapno masarakak dagiti sungbat. Pinadasko met a basaen ti Biblia ngem narigat a maawatan isu nga insardengko. Nakisaritaak pay iti maysa a padi ngem diak napnek kadagiti imbagana.
Kalpasanna, idi 1994, dua a Saksi ni Jehova ti simmarungkar ken tatangko, ket kiniddawna a kasaritadak. Dimngegak bayat nga inlawlawagda ti panggep ti Dios a pagbalinenna ti daga a paraiso ken pukawenna ti sakit ken panagsagaba. Nagmayat a denggen ngem nagduaduaak. Kaskasdi nga inawatko ti intedda a dua a libro a katulongan iti panagadal iti Biblia. Kalpasan a nabasak dagiti libro, intukon dagiti Saksi nga iyadalandak iti Biblia ket pinatgak dayta. Pinaregtadak met nga agkararagak.
Nakombinsirak a talaga a maseknan ti Dios kaniak
Iti panagtultuloy ti panagadalmi, nasungbatan ti Biblia ti adu a saludsodko. Nakombinsirak met a talaga a maseknan ti Dios kaniak. Kamaudiananna, idi Septiembre 13, 1997, kalpasan ti dua a tawen a panagadalko iti Biblia, nabautisaranak iti bathtub ti balaymi. Daydi ti maysa kadagiti kararagsakan nga aldaw iti biagko.
Idi 2007, immakarak idiay Budapest tapno permanenten nga agyanak iti pagtaengan para kadagiti baldado. Gapu iti dayta, naaddaanak iti adu a gundaway a mangiranud kadagiti nagsayaat a maad-adalko. No mayat ti paniempo, makaruarak pay ketdi tapno makisarita kadagiti tattao. Imbag laengen ta addaanak iti nairanta kadagiti kas kaniak a motorized wheelchair a maimaniobrak babaen iti timidko.
Gapu iti pinansial a tulong ti maysa a pamilia a karelihionak, nakagatangak iti laptop computer a mausarko babaen iti panaggaraw ti ulok. Matulongannak daytoy a mangtelepono kadagiti tattao babaen iti Internet ken agaramid kadagiti surat para kadagidiay saan a madanon dagiti karelihionak no mangasabada. Dayta ti nangpasayaat iti abilidadko a makisarita ken nakatulong tapno diak unay sangkapanunot ti bagik.
Makatabunoak pay ketdi kadagiti Nakristianuan a gimong. No sumangpetak idiay Kingdom Hall, siaannad a bagkatendak a naka-wheelchair dagiti karelihionak tapno mayulidak iti pakaangayan ti gimong. Bayat dagiti gimong, no maawis nga agkomento dagiti tumabuno, itayag ti kaabayko ti imana para kaniak. Kalpasanna, iggamanna ti Bibliak wenno ti maadal a publikasion bayat nga agkomentoak.
Kanayon nga adda mariknak nga ut-ot ken agpampannurayak iti sabsabali iti dandani amin nga aramidek. Gapu iti dayta, pasaray madepresak latta. Ngem mailiwliwagko ti riknak agsipud ta gayyemko ni Jehova a Dios ken ammok a denggennak no ibagak kenkuana ti amin a problemak. Mapabpabilegak met babaen iti inaldaw a panagbasak iti Biblia ken pammaregta dagiti kapammatiak. Ti pannakigayyem, panangliwliwa, ken panangikararagda kaniak ket nakatulong tapno agbalinak a balanse ken positibo.
Liniwliwanak ni Jehova idi kasapulak unay dayta. Impaayannak met iti namnama a maaddaanto iti perpekto a salun-at idiay baro a lubong. Segseggaak unayen ti tiempo inton ‘makapagna ken makalagtoakon tapno maidaydayawko’ ti Dios gapu iti naisangsangayan nga ayat ken kinaimbagna.—Aramid 3:6-9.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Dika Sumuksuko—Gapu ta Adda Namnama
Kas iti aranaar iti agsapa, matulongannaka ti namnama a mangkita nga adda agur-uray a naraniag a masakbayan.
Dika Sumuksuko
—Gapu ta Adda Makatulong
Ti 3 a makatulong kenka a di sumuksuko.
No Dumteng ti Trahedia
Matulongannaka ti Biblia a mangdaer.


text:
Nalatak a Depresion
Ti Nalatak a Depresion ket isu idi ti nakaro a sangalubongan nga ekonomiko a depresion iti dekada a sinaruno ti Sangalubongan a Gubat II. Ti pannakaitutop ti Nalatak a Depresion ket nagdumaduma kadagiti pagilian, ngem kaaduan kadagiti pagilian ket nangrugi idi 1930 ken nagpaut aginggana idi tawtawen ti 1930 wenno idi tengnga ti tawtawen ti 1940.[1] Daytoy idi ti kapautan, kaaduan, ken kakaruan a depresion iti maika-20 a siglo.[2]
Iti maika-21 a siglo, ti Nalatak a Depresion ket nkadawyan nga inus-usar a kas pagarigan no kasno ti kakaro ti panagsuek ti ekonomia ti lubong.[2] Ti depresion ket nangrugi idiay Estados Unidos, kalpasan ti panagsuek dagiti presio ti kapuonan a mabalin a nangrugi idi Septiembre 4, 1929, ken nagbalin a damdamag iti sangalubongan gapu ti pannakatupa ti paglakuan ti kapuonan idi Oktubre 29, 1929 (a naamammuan iti Nangisit a Martes).
Ti Nalatak a Depresion ket adda dagiti nakadadael a pataud kadagiti pagilian a nabaknang ken napanglaw. Ti personal a matgedan, renta ti buis, dagiti ganansia ken dagiti presio ket simmuek, bayat a ti sangalubongan a panagtagilako ket simmuek babaen ti ad-adu ngem 50%. Dagiti awan ti trabahona idiay Estados Unidos ket ngimmato iti 25%, ken adda dagiti pagilian a ngimmato iti nagatngato ngem 33%.[3]
Dagiti siudad iti sangalubongan ket narigatanda unay idi,a naipangpangruna kadagiti nagkamkammatalek iti nadagsen nga industria. Dagiti panagpadakder ket napasardeng kadagiti adu a pagilian. Nagsagaba ti panagtalon kadagiti away a luglugar idi natnag dagiti presio ti apit babaen ti agarup a 60%.[4][5][6] Gapu ti isasango ti panagsuek iti makasapul ken bassit unay a sabali a taudan dagiti trabaho, dagiti lugar nga agkamkammatalek kadagiti kangrunaan a paset ti industria a kas dagiti kangrunaan a pagapitan, panagmina ken panagtarikayo ket isu dagitoy it kaaduan a nagsagaba.[7]
Adda dagiti ekonomia a nangrugrugi a nakaungar babaen idi tengnga ti tawtawen ti 1930. Tikaaduan kadagiti pagilian, ti negatibo a pataud ti Nalatak a Depresion ket nagpaut aginggana ti gibus ti Maikadu a a Sangalubongan a Gubat.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ John A. Garraty, Ti Nalatak a Depresion (1986)
- ^ a b Charles Duhigg, "Depression, You Say? Check Those Safety Nets", New York Times, Marso 23, 2008
- ^ Frank, Robert H.; Bernanke, Ben S. (2007). Dagiti Pamunganayan ti Makroekonomika (3rd nga ed.). Boston: McGraw-Hill/Irwin. p. 98. ISBN 0-07-319397-6.
- ^ "Commodity Data". US Bureau of Labor Statistics. Naala idi 2008-11-30.
- ^ Cochrane, Willard W. (1958). "Dagiti Presio ti Panagtalon, Mito ken Kinapudno": 15.
- ^ "Ekonomiko a Panagsukisok idi 1932–33". Liga ti Pagpagilian: 43.
- ^ Mitchell, Dekada ti Depresion
- ^ Garraty, Great Depression (1986) ch1
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Nalatak a Depresion iti Wikimedia Commons


text:
Itultuloyyo nga Ipateg Dagiti Kasta a Lallaki
MANIPUD idi 1992, nangdutok ti Bagi a Manarawidwid kadagiti aduanen kapadasan ken nataengan iti naespirituan a Kristiano a panglakayen a tumulong iti trabaho dagiti komite ti Bagi a Manarawidwid. * Dagitoy a katulongan a paset ti “sabsabali a karnero” mangipapaayda iti nagpateg a tulong iti Bagi a Manarawidwid. (Juan 10:16) Linawas a makimitingda iti komite a nakaitudinganda ken mangipaayda kadagiti impormasion ken singasing. Dagiti miembro ti Bagi a Manarawidwid ti mangaramid iti desision ngem dagiti katulongan ti mangipatungpal. Aramidenda met ti aniaman a maipaannong kadakuada. Kuyogenda dagiti miembro ti Bagi a Manarawidwid kadagiti espesial ken internasional a kombension. Maibaonda met a bumisita kadagiti sanga nga opisina kas pannakabagi ti hedkuarter.
Kinuna ti maysa kadagiti katulongan nga agserserbin manipud nairugi dayta nga urnos: “No itungpalko ti annongek, ad-adda a maipamaysa ti Bagi a Manarawidwid nga asikasuen dagiti naespirituan a banag.” Kastoy pay ti kuna ti maysa a kabsat a 20 a tawenen nga agserserbi kas katulongan: “Awan ti pangipadaak iti daytoy a pribilehiok.”
Adu a responsabilidad ti iparebbeng ti Bagi a Manarawidwid kadagiti katulonganda ket apresiarenda ti nagsayaat a maar-aramidan dagitoy a matalek ken nagaget a kakabsat. Sapay koma ta ‘itultuloytayo nga ibilang a maipatpateg dagiti kasta a tattao.’—Fil. 2:29.
^ par. 2 Para iti detalye dagiti responsabilidad ti innem a komite ti Bagi a Manarawidwid, kitaen ti kahon a “No Kasano nga As-asikasuen ti Bagi a Manarawidwid Dagiti Interes ti Pagarian” iti kapitulo 12 iti libro nga Agturturayen ti Pagarian ti Dios!


text:
Wikipedia:Pannakatakneng
Ti pannakatakneng ket paset ti nasayaat a pangkukua ditoy Ilokano Wikipedia. Ti annuroten ti pannakatakneng ket isu ti alagaden iti panagkukua no kasano ti pannakitignay dagiti agur-urnos iti Wikipedia. Dagiti agur-urnos ditoy ke naskenda a mangtrato iti tunggal maysa kadagiti panangimutektek ken dayaw. Tapno mataginayontayo ti pakipatengngaan ti isip iti panagpasayaat ti ensiklopedia ken makatulong ti panagtaginayon ti nasayaat nga enbironmento ti panangurnos, dagiti agur-urnos ket naskenda nga agtignay a sitatakneng a nadayaw, natalna ken manangikanada, uray iti las-ud kadagiti nakaro a panakisinnuppiat


text:
Mallig, Isabela
Ti Mallig ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Mallig ket nabingbingay a politikal iti 18 a barbaranggay.[2]
- San Pedro (Barucbuc Sur)
- Bimmonton
- Casili
- Centro I (Poblacion)
- Holy Friday
- Maligaya
- Manano
- Olango
- Centro II (Poblacion)
- Rang-ayan
- San Jose Norte I
- San Jose Sur
- Siempre Viva Norte
- Trinidad
- Victoria
- San Jose Norte II
- San Ramon
- Siempre Viva Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Isabela". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Kappuros ken kababaraan a damdamag manipud iti sentro ti komersio iti Estado ti Hawaii--Honolulu, iti Oahu, karaman dagiti kabangibang nga isla kas iti Kauai, Molokai, Lanai, Maui ken Big Island [Hawaii].
May 11, 2009
Observer Editor, inawatna ti "Outstanding Award"
HONOLULU, Oahu--Inawat ni Dr. Aurelio Solver Agcaoili, Fil-Am Observer Editor, ti Outstanding Achiever Award iti benneg ti Arte, Kultura ken Literatura. Ni Agcaoili ti maysa kadagiti siam a napili nga outstanding graduates ti Divine Word College of Laoag [DWCL] iti kalkalpas a 2009 International Grand Reunion.
Dagiti dadduma a nabigbig ken napadayawan isuda: Byrne Munoz [BSE, 1970] para iti benneg ti Media, Broadcasting and Communication; ni Dr. Evelyn L. Pascua [BSE, 1972] para iti Edukasion; ni Esther B. Pascual [BSEEd, 1967] para iti Healthcare and Caregiving; ni Domingo R. Pascual [BSC, 1972] para iti Real Estate, Investment and Mortgage; ni Jesse P. Pascual [BSC, 1966] para iti Serbisio ti Komunidad; ni Thorn V. Pascual [1984] para iti Entreprenuership and Business Management; ni Ernesto Pasion [BSC, 1963] para iti Government and Politics, ken Amado I. Yoro [BSE, 1970] para iti Leadership Development.
Inatendaran dagiti Alumni manipud iti Hawaii, ti Filipinas, ti US Mainland, Canada ken sabsabali pay a lugar ti umuna nga International Reunion ti DWCL a naangay idi Mayo 2, 2009 idiay Hilton Hawaiian Village.
Nalpas ni Agcaoili ti secondary education iti Divine Word High School, ken nabigbig daytoy gapu kadagiti obra maestra a sinuratna iti benneg ti literatura ken creative writing, karaman ditoy ti Ilokano and Amianan Studies. Mabigbig ni Agcaoili a kas trilingual writer iti Ilokano, Ingles ken Tagalog. Adun ti naawatna a pammadayaw, grants ken literary prizes karamanen ditoy ti award-winnning historical novel "Dangadang." Ni Agcaoili met lang ti editor ken nagipatarus iti Ilokano and Amianan Studies, Nakem: Essays on Amianan Knowledge.
Idi Abril 2009, naawat ni Agcaoili ti Pedro Bukaneg Award, maysa a lifetime achievement award iti literatura ken creative writing nga ited ti GUMIL Filipinas, internasional nga organisasion dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken abrod.
Ni Agcaoili ti presidente ti statewide Hawaii Association of Language Teachers [HALT], presidente ti Nakem Conference International, ken Bise Presidente para ti Research and Publications of the Association of Ilokano Writers-Global.
Iti agdama, tumultulong ni Agcaoili para iti Language and Literature Program iti University of Hawai'i- Manoa a kaduana dagiti sumagmamano a kameng ti Maui Filipino Working Groups ken Fil-Am Observer. Ni Agcaoili met lang ti nangirugi iti panakainayon ti Ilokano Plus Program iti Maui Community College.
Ni Ilocos Norte Schools Division Superintendent Dr. Araceli C. Pascual [BSE, 1970] ti nagbalin a kangrunaan a bisita ken nagsarita. Ni Philippine Consul Paul Cortez ti namagsapata kadagiti kabarbaro nga opisiales ti Divine Word College of Laoag Alumni Association [DWCL-AA].
Nabangon ti asosasion idi 1990, ni Amado Yoro ti founding president.***
_____________________________________________________________


text:
Ti impierno (“Sheol” ken “Hades” iti orihinal a lengguahe ti Biblia) ket tumukoy iti tanem, saan a lugar ti uma-apuy a pagtutuokan. Asino ti mapan idiay impierno? Dagiti naimbag ken dakes a tattao. (Job 14:13; Salmo 9:17) Kuna ti Biblia a daytoy tanem ti sangatauan ti “balay a natudingan [wenno papanan] ti amin a sibibiag.”—Job 30:23, Ti Biblia, PBS.
Uray ni Jesus ket napan iti impierno idi natay. Ngem “saan a nabaybay-an idiay impierno,” gapu ta pinagungar ti Dios.—Aramid 2:31, 32, The Bible in Basic English.
Agnanayon kadi ti impierno?
Amin a mapan idiay impierno agsublidanto, ta pagungarento ida ni Jesus babaen ti pannakabalin ti Dios. (Juan 5:28, 29; Aramid 24:15) Maipapan iti dayta a panagungar iti masanguanan, kuna ti padto iti Apocalipsis 20:13 nga “inted da patay ken Impierno dagiti natay nga adda kadakuada.” (The Bible in Basic English) Awanton ti impierno inton awanen ti linaonna; awanto metten ti mapan manen sadiay gapu ta “awanton ni patay.”—Apocalipsis 21:3, 4; 20:14.
Ngem saan nga amin a natay ket mapan iti impierno. Ipakita ti Biblia a nakaro ti kinadakes ti dadduma a tao ta saanda a pulos agbabawi. (Hebreo 10:26, 27) No matay dagita a tattao, saanda a mapan idiay impierno, no di ket idiay Gehenna, maysa a simbolo ti agnanayon a pannakadadael. (Mateo 5:29, 30) Kas pagarigan, impasimudaag ni Jesus a mapan idiay Gehenna ti dadduma kadagiti managinsisingpet a panguluen ti relihion idi kaaldawanna.—Mateo 23:27-33.


text:
Opisina ken Impormasion iti Panagpasiar
Naimpusuan nga awisendaka nga agpasiar kadagiti opisina ken pagimprentaanmi. Ammuem ti adres ken oras ti panagpasiar.
Congo (Kinshasa)
75, 13e Rue, Q. Industriel
LIMETE
KINSHASA
DEMOCRATIC REPUBLIC OF THE CONGO
+243 81-555-1000
+243 99-818-9791
Panagpasiar
Lunes agingga iti Biernes
9:00 a.m. agingga iti 10:?30 a.m. ken 1:30 p.m. agingga iti 3:00 p.m.
Kapautna 1 oras
Trabaho iti Opisina
Agipatpatarus iti magasin a Pagwanawanan iti 8 a lengguahe, ken dadduma pay a literatura iti 30 a kanayonan a lengguahe. Tinawen nga agipatpatulod iti agarup 1,800 tonelada a publikasion para iti ??? a kongregasion iti intero a Congo (Kinshasa).


text:
1Kinuna ni Jesus kadagiti tattao agraman kadagiti adalanna, 2“Adda kalintegan dagiti mamaestro iti Linteg ken dagiti Fariseo a mangilawlawag iti Linteg ni Moises. 3Isut’ gapuna a tungpalen ken surotenyo amin nga ibagada nga aramidenyo. Nupay kasta, diyo tultuladen dagiti aramidda, ta dida ar-aramiden dagiti isursuroda. 4Pabaklayanda dagiti tattao iti nadagsen a karga ngem dida met tumulong nga agawit. 5Aramidenda amin tapno madlaw dagiti tattao a relihiosoda. Kitaenyo ti kaakaba ti nakaisuratan dagiti paset ti Nasantoan a Surat nga adda kadagiti muging ken takiagda! Kitaenyo ti kagayad ti baruyboy dagiti kawesda! 6Magustoanda dagiti katan-okan a lugar kadagiti fiestaan ken kangrunaan a tugaw kadagiti sinagoga. 7Magustoanda ti makablaawan iti publiko ken maawagan iti ‘Maestro.’ 8Dikayo paawagan iti ‘Maestro’ agsipud ta agkakabsatkay amin ket maymaysa laeng ti Maestroyo. 9Diyo awagan iti ‘Ama’ ti siasinoman ditoy daga agsipud ta maymaysa ti Amayo sadi langit. 10Dikayo met a paawagan iti ‘Pangulo,’ ta ti Cristo laeng ti panguloyo. 11Ti kangrunaan kadakayo masapul nga isu ti adipenyo. 12Ti siasinoman a mangitan-ok iti bagina, maipababanto. Ngem ti siasinoman nga agpakumbaba, maitan-okto.” 13“Asikayo pay, dakayo a mamaestro iti Linteg ken dakayo a Fariseo! Aginsisingpetkayo! Serraanyo ti ruangan ti Pagarian ti Langit kadagiti tattao ngem dikay met sumrek ket paritanyo pay dagiti mayat a sumrek. 15“Asikayo pay, dakayo a mamaestro iti Linteg ken dakayo a Fariseo! Aginsisingpetkayo! Ballasiwenyo dagiti taaw ken sursorenyo dagiti dagdaga tapno makaawiskayo iti maysa a pasurot; ket no adda mapasurotyon pagbalinenyo nga ad-adda ti pannakaikarina iti infierno ngem dakayo. 16“Asikayo pay, dakayo a bulsek a mangidaldalan! Ta isursuroyo a no pagsapata ti maysa a tao ti Templo, saan a masapul a tungpalenna ti karina; ngem no pagsapatana ti balitok iti Templo, masapul a tungpalenna ti karina. 17Maag a bulsek! Ania aya ti napatpateg? Ti balitok wenno ti Templo a mamagbalin a nasantoan ti balitok? 18Isursuroyo pay a no pagsapatana ti altar, saan a masapul a tungpalenna ti karina; ngem no pagsapatana ti daton iti altar, masapul a tungpalenna ti karina. 19Anian a kinabulsekyo! Ania aya ti napatpateg? Ti daton wenno ti altar a mamagbalin a nasantoan ti daton? 20Ngarud, no agsapata ti tao iti sango ti altar, isapatana ti altar agraman ti amin a daton iti rabawna; 21ket no agsapata ti maysa a tao iti Templo, agsapata met iti Templo ken iti Dios nga agnaed sadiay; 22ket no agsapata ti tao iti langit, agsapata met iti trono ti Dios ken iti situtugaw sadiay. 23“Asikayo pay, dakayo a mamaestro iti Linteg ken dakayo a Fariseo! Aginsisingpetkayo! Itedyo ti apagkapullo dagiti rekrekado a mulayo kas iti yerbabuena, anis ken kumino, ngem diyo met tungpalen dagiti nasken a pannursuro ti Linteg a kas iti kinalinteg, kinamanangngaasi ken kinapudno. Dagitoy ti rebbengyo a tungpalen ket diyo liwayan dagiti dadduma. 24Bulsek a mangidaldalan! Sagatenyo ti lamok iti inumenyo, ngem alun-onenyo ti kamelio. 25“Asikayo pay, dakayo a mamaestro iti Linteg ken dakayo a Fariseo! Aginsisingpetkayo! Ta dalusanyo ti ruar ti tasa ken pingganyo, ngem iti uneg, napnoda iti sinamsamyo. 26Bulsek a Fariseo! Dalusam pay nga umuna ti uneg ti tasa, tapno nadalusto met ti ruarna. 27“Asikayo pay, dakay a mamaestro iti Linteg ken dakay a Fariseo! Aginsisingpetkayo! Ta kaskayla napapudaw a tantanem a napintas ti buyada iti ruar, ngem iti uneg napnoda iti tultulang ken agruprupsa a bangkay dagiti natay. 28Kasta met nga agpamarangkayo a kas naimbag kadagiti amin a tao, ngem napno ti unegyo iti kinamanaginsisingpet ken kinadakes.” 29“Asikayo pay, dakayo a mamaestro iti Linteg ken dakay a Fariseo! Aginsisingpetkayo! Yaramidanyo dagiti profeta kadagiti napipintas a tantanem ken arkosanyo dagiti monumento dagiti nagbiag a nalinteg. 30Kunayo pay, ‘No addakam la koma idi tiempo dagiti ammami dimi koma tinulongan ida a nagpapatay kadagiti profeta.’ 31No kasta, annugotenyo a nagtaudkayo iti kaputotan dagiti nangpapatay kadagiti profeta! 32Ala ngarud, leppasenyo ti inrugi dagiti ammayo. 33Karasaen! Annak dagiti uleg! Kasano ti pananglisiyo iti dusa idiay infierno? 34Isut’ gapuna nga ibagak kadakayo: Ibaonkonto kadakayo dagiti profeta ken mamasirib ken mamaestro iti Linteg. Ngem papatayenyonto ida wenno ilansayonto ida iti krus. Addanto dagiti saplitenyo kadagiti sinagogayo ket addanto met dagiti kamaten ken idadanesyo iti inilin-ili. 35Iti kasta, madusakayto gapu iti pannakapapatay dagiti nalinteg a tattao manipud ken ni Abel agingga ken ni Zacarias nga anak ni Barakias a pinatayyo iti nagbaetan ti Templo ken ti altar. 36Ibagak kadakayo ti pudno: Sagabaento daytoy a kaputotan ti dusa gapu kadagitoy a kinadakes!” 37“Jerusalem, Jerusalem a mangpapatay kadagiti profeta ken mangubor kadagiti imbaon kenka ti Dios! Namin-anon a kayatko nga arakupen dagiti annakmo a kas iti panangsallukob ti maysa nga upa kadagiti piekna, ngem dimo met kayat. 38Ita, mabaybay-an ken aglangalangton ti Temployo. 39Ibagak kadakayo a didakton makita agingga a kunayo, ‘Bendisionan koma ti Dios ti umay iti nagan ti Apo!’ ”
Copyright
Learn More


text:
1—Manganka iti Umiso
“Manganka. Dimo unay kaaduen. Mulmula ti kaaduanna.” Kadagita a sumagmamano a sasao, ginupgop ti autor a ni Michael Pollan ti simple ken nabayagen a balakad maipapan iti pannangan. Ania ti kayatna a sawen?
Manganka iti presko. Ipangrunam ti mangan iti “agpayso” a taraon—dagiti presko a kankanen ti tattao iti rinibun a tawen—imbes a dagiti naproseso. Dagiti magatang a nakapakete, nakalata, ken naluton manipud kadagiti fastfood ket masansan nga aduan iti asukar, asin, ken taba a pakaigapuan ti sakit ti puso, istrok, kanser, ken dadduma pay a nakaro a sakit. No aglutoka, padasem ti agsalapusop (steam), agbeyk, ken agtuno imbes nga agprito. Agusarka iti ad-adu a yerba ken rekado tapno maksayan ti panagasin. Siertuem a naluto a naimbag dagiti karne ken pulos a dika mangan iti nabangles.
Dimo unay kaaduen ti mangan. Sigun iti World Health Organization, makapadanag ti sangalubongan nga iyaadu dagiti sobra ti kalukmeg ken kadagsenda a tattao, a masansan a gapu iti nalabes a pannangan. Natakuatan iti maysa a panagadal nga iti dadduma a paset ti Africa, “ad-adu nga ubbing ti sobra ti dagsenda ngem kadagiti malnoris.” Dagiti nakaluklukmeg nga ubbing ket agpegpeggad nga agpasar itan ken iti masanguanan kadagiti sakit, agraman diabetes. Nagannak, ipakitayo ti nasayaat nga ulidan iti annakyo babaen ti panangkontrolyo iti kaadu ti kanenyo.
Mulmula ti kaaduan a kanem. Tapno balanse ti taraonmo, dika la mangan iti napnuan karbohidrato a kas iti innapuy, kamote, ken tinapay; rumbeng a manganka met iti adu ken nadumaduma a prutas, nateng, ken bukbukel. Iti dadduma a pagilian a managsida iti karne, maiparparegta ti ad-adu nga ikan ta ad-adda a makapasalun-at dayta. Ti puraw nga innapuy ti kaykayat ti kaaduan a Filipino, ngem kinapudnona, adayo a nasussustansia ti nalabaga nga innapuy. Dagita ti kanem no magun-odan iti lugaryo. Ngem liklikam dagiti uso a dieta wenno agas a posible a makadangran iti salun-at. Nagannak, salaknibanyo ti salun-at ti annakyo. Sanayenyo ida a mangan iti nasustansia. Imbes a kendi wenno sitsiria ti ipameriendayo, ikkanyo ida iti taraon a kas iti di naasinan a mani, presko a prutas ken natnateng a nabugguan a naimbag.
Dagiti adulto ken ubbing ket nasken nga inaldaw nga uminum iti adu a danum ken likido a di naasukaran. Iyad-adum ti uminum kadagita no nadagaang, agtrabahoka iti nadagsen, ken agehersisioka. Makatulongda iti pannakarunaw ti kinnanmo, ikkatenda dagiti sabidong iti bagim, pasalun-atenda ti kudilmo, ken kissayanda ti dagsenmo. Mangpasayaat met dagita iti rikna ken langa. Dimo labsen ti uminum iti arak ken adu unay a nasam-it. No inaldaw nga uminumka iti sangabaso a softdrink, agarup pito a kilo ti mainayon iti timbangmo iti makatawen.
Iti dadduma a pagilian, nangina ken nagrigat a magun-odan ti nadalus a danum. Ngem nagpateg dayta. Ti narugit a danum ket masapul a maipaburek wenno madalusan babaen iti kemikal. Naikuna nga inaldaw nga 4,000 nga ubbing ti matay gapu iti narugit a danum. Ad-adu kano a tao ti matmatay gapu iti dayta ngem kadagiti gubat wenno ginggined. Isingasing ti World Health Organization a dagiti maladaga ket mapasuso laeng iti gatas ti ina iti umuna nga innem a bulan. Sa manayonan dayta iti dadduma pay a taraon agingga nga agtawendan iti dua.


text:
Pananglaglagip iti Ipapatay ni Jesus
Maminsan kada tawen nga ang-angayenmi ti panglaglagip iti ipapatay ni Jesus iti rinibu a lugar iti intero a lubong. Ar-aramidenmi daytoy gapu ta imbilin ni Jesus kadagiti pasurotna: “Itultuloyyo nga aramiden daytoy kas panglaglagip kaniak.” (Lucas 22:19) Ti sumaruno a Memorial ket inton:
Martes, Abril 11, 2017.
Awisendaka nga umatender iti daytoy nga espesial nga okasion. Kas iti dadduma pay a gimongmi, silulukat daytoy iti publiko. Libre ken awan ti aniaman a panagkolekta.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasano a ti Sakripisio ni Jesus ket “Pangsubbot Kadagiti Adu”?
Kasano a ti subbot ket agserbi a pangsaka manipud iti basol?
Ti Subbot—Kapatgan a Sagut ti Dios
Ania ti subbot? Kasanoka a mabenepisiaran iti daytoy?
Apay a Naiduma iti Dadduma a Relihion ti Panangselebrar Dagiti Saksi ni Jehova iti Pangrabii ti Apo?
Maawagan met iti Maudi a Pangrabii ti Apo, ken ti Pananglaglagip iti ipapatay ni Jesus, ket dayta ti kasagraduan nga okasion dagiti Saksi ni Jehova. Kitaem no ania ti kuna ti Biblia maipapan iti daytoy nga okasion.