text:
Pagsasao a Tause
Ti pagsasao a Tause, ammo pay a kas Doa wenno Darha, ket ti saan a nasayaat nga ammo a pagsasao a Papuano ti Indonesia nga insasao babaen dagiti agarup a 350 a tattao. Dagiti Tause naipayammoda laeng iti ruar a lubong idi 1982. Ti pagsasaoda ket adun a nairepreporta a maikabagian iti kaarruba a sasao a Tanap Dandanaw; nupay kasta, daytoy a panangikeddeng ket naibatay laeng iti bassit nga ebidensia. Iti kamaudian inkabil ni Malcolm Ross ti Tause iti bukodna a pamilia a Daya nga Ulo ti Billit – Sentani, a maikuyog ti sabali nga isolado apagsasao ken dagiti dua a bassit a pamilia, ngem daytoy ket nairegget laeng babaen ti maysa a panangipadas iti ad-adu pay a panagsukisok ngem iti pudno a tunton ti pannakaikabagian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tause iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Tause". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.


c: text/html

text:
Plantilia:Abbr
T plantilia ti {{abbr}} ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a pangyababaan wenno akronimo babaen ti panagpartuat ti ramit a panangipalawag a maiparang iti mouse-over. Ti plantilia ket agus-usar ti elemento ti HTML iti
a kaaduan a masuportaran dagiti pagbasabasa.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti {{abbr}} ket mangala kadagiti dua a parametro, iti agsasaruno:
- short form: agiparang a kas teksto
- long form: agiparang a kas tooltip
Dagiti nainaganan a parametro:
- IPA wenno i: Mangipakat ti {{IPA}} kadagiti naitalinaay a kuerdas iti IPA a maiparang iti Internet Explorer iti Windows XP.
- class: aginayon ti maysa a klase ti HTML
- id: manginayon ti ID ti HTML
Pagarigan[urnosen ti taudan]
No agilampayag iti teksto ti "HTML" addanto kasla iti HyperText Markup Language nga agparang a kas tooltip kadagiti kaaduan a pagbasabasa. Dagiti nadayeg a pagbasabasa ti pantalia, nga inus-usar dagiti narigat a makakita, ket agiparang ti atiddog a porma iti sabali a waya.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Abbr
Daytoy a plantilia ket inus-usar a panangipalawag ti maysa a pangyababaan wenno akronimo babaen ti panagpartuat ti ramit a panangipalawag a maiparang iti ''mouse-over''.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lehislatibo a distrito iti Davao del Sur
Ti Lehislatibo a distrito iti Davao del Sur, ket isu dagiti umunat ken maikadua a distrito ken isu dagiti pannakabagi tie Probinsia ti Davao del Sur iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Davao del Sur ket paset idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Davao aginggana idi 1965, idi napartuat ken naikkan ti bukodna a pannakabagi, nga idi 1984, ket nairaman ti Siudad ti Davao. Daytoy ket nagbalin a paset ti pannakabagi ti Rehion XI manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, daytoy ket nabingbingay kadagiti dua a kongresional a distrito.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Digos
- Dagiti ili: Bansalan, Hagonoy, Kiblawan, Magsaysay, Malalag, Matanao, Padada, Santa Cruz, Sulop
- Populasion (2015): 632,588
1967–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mairaman ti Siudad ti Davao nga itan ket ti Davao Occidental
Umuna a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Digos
- Dagiti ili: Bansalan, Hagonoy, Magsaysay, Matanao, Padada, Santa Cruz
- Populasion (2010): 462,834
Maika-2 a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Don Marcelino, Jose Abad Santos, Kiblawan, Malalag, Malita, Santa Maria, Sarangani, Sulop
- Populasion (2010): 405,856
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mairaman iti agdama a Davao Occidental
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Ciudad Juárez
Ti Ciudad Juárez (Panangibalikas nga Espaniol: [sjuˈðað ˈxwaɾes]; Siudad ti Juarez) ket ti kaaduan ti populasion a siudad iti estado ti Mehiko iti Chihuahua.[1] Kadawyan a simple nga ibagbaga dagiti lokal a kas Juárez, ken ammo a kas Paso del Norte (Bessang ti Amianan) aginggana idi 1888,[2] Ti Juárez ket isu ti tugaw ti ili ti Juárez nga agraman iti nakarkulo a populasion iti 1.5 a riwriw a tattao.[3] Ti siudad ket mabirukan iti karayan Rio Grande (Río Bravo del Norte), iti abagatan ti El Paso, Texas, Estados Unidos. No mairaman dagiti kaarrubayan a lugar, dagiti siudad ket mangpormada iti El Paso–Juárez, ti makadua a kadakkelan a dua apagilian a lugar ti metropolitano iti pagbeddengan ti Mehikoo–Estados Unidos (kalpasan ti San Diego–Tijuana), nga addaan iti agtipon a populasion iti sumurok a 2.7 a riwriw a tattao.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Ciudad Juarez". Encyclopædia Britannica (iti Ingles). 6 (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. p. 402.
- ^ "History of Ciudad Juárez". El Paso County Historical Society. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Oktubre 9, 2011. Naala idi Nobiembre 5, 2011.
- ^ Chamberlain, Lisa (Marso 28, 2007). "2 Cities and 4 Bridges Where Commerce Flows". The New York Times. Naala idi Marso 5, 2009.
- ^ "The Borderplex Alliance –". El Paso Regional Economic Development Corporation. 2013. Naala idi Septiembre 22, 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ciudad Juárez iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Ciudad Juárez manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Salvador Laurel
Ni Salvador Roman Hidalgo Laurel[2] (Nobiembre 18, 1928 – Enero 27, 2004), ken ammo pay a kas ni Doy Laurel, ket isu idi ti Bise Presidente ti Filipinas manipud idi 1986 aginggana idi 1992 babaen ni Corazon Aquino. Sakbay daytoy, nabiit a nagserbi a kas ti immuna ken (isu-isu laeng) a Kangrunaan a Ministro ni Aquino manipud idi Pebrero 25 aginggana idi Marso 25 1986.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti kasisigud a termino a nagpatingga idi Disiembre 30, 1973 ngem naputed gapu ti pannakairangarang ti Linteg Militar babaen ni Presidente Ferdinand Marcos idi Septiembre 23, 1972.
- ^ Jose P. Laurel Pakailaglagipan a Pundasion


text:
Bucas Grande
Ti Bucas Grande ket ti maysa nga isla iti probinisa ti Surigao del Norte idiay Filipinas. Ti isla ket kasigkay iti ili ti Socorro, Surigao del Norte.[1] Ti kalawana ket 128 kuadrado kilometro (49 sq mi).
Ti Isla Bucas Grande ket mabirukan iti adayo nga akindaya a parte ti probinsia ti Surigao del Norte. Ti bugbugtong nga isla nga ili ti isla ket ti ili ti Socorro, Surigao del Norte. Daytoy ket addaan iti dagup a kalawa iti 12,445 hektaria ken addaan iti agarup a 20,000 nga agtataeng. Ti ili ket addaan kadagiti 14 baranggay ti baranggay Don Albino Taruc, Navarro, Rizal, Del Pilar, Dona Helene, Honrado, Nueva Estrella, Pamosaingan, Salog, San Roque, Sudlon, Santa Cruz, Songkoy ken N. Sering.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Historical Background". Socorro. Province of Surigao Del Norte. Naala idi 29 Agosto 2013.


text:
Wikipedia tungtungan:Dagiti napili nga artikulo
Mabalin ti agisingasing ken agpartuat kadagiti baro a napili nga artikulo ditoy. Nasken a ti artikulo ket naisurat ditoy Ilokano Wikipedia ken saan a basbassit ngem 10,000 byte iti kaatiddogna. Usaren ti kas pagarigan dita baba.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
- ti sintaksis ken estilo
{{Napili nga artikulo ita nga aldaw/ladawan|Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006 edit 1.jpg|Ti Bantay Everest}} Ti pangyuna a linaon ti artikulo (nasken a saan nga ab-ababa ngem 1200 byte ken saan nga at-atiddog ngem 2000 byte)... {{Napili nga artikulo ita nga aldaw/sakaanan|Himalaya}}
- kas pagarigan a maited
Ti Himalaya, Sanskrito, ti hima (niebe) + ālaya (pagtaengan), literal a, "pagtaengan ti niebe" ket maysa a kabambantayan idiay Asia a nangisinsina kadagiti tanap ti Indiano a subkontinente manipud ti Banak ti Tibet.
Ti kabambantayan ti Himalaya a ket pakabirukan kadagiti kangatuan a pantok iti lubong, ken mairaman ti kangatuan a pantok ti Bantay Everest. Ti Himalaya ket mangiraman kadagiti ginasut a banbantay a sumurok iti 7,200 metro (23,600 kadapan) iti kangato. Iti paggiddiatan, ti kangatuan a pantok ti ruar ti Asia—ti Aconcagua, idiay Andes— ket 6,961 metro (22,838 kadapan) ti katayagna.
Ti kabambantayan ti Himalaya ket pakabuklan dagiti tallo a paralelo nga apo dagiti kabambantayan, sagidenna wenno ballasiwenna dagiti lima a pagilian ti Butan, India, Nepal, Tsina, ken Pakistan ken dagiti immuna a tallo a pagilian ket addaan iti kaaduan a katurayan kadagitoy a kabambantayan. Ti Himalaya ket nabeddengan iti amianan a laud babaen dagiti kabambantayan ti Karakoram ken Hindu Kush, iti amianan babaen ti Tibetano a Banak, ken iti abagatan babaen ti Tanap Indo-Ganges. Adda met dagiti kangrunaan a karayan iti lubong, ti Indus, ti Ganges, ken ti Karayan Tsangpo-Brahmaputra, ket tumaudda met iti Himalaya, ken dagiti naitiptipon a pagayusanda a labneng ket pagtaengan ti 600 a riwriw a tattao. Ti Himalaya ket addaan iti nangruna a panangsukog kadagiti kultura ti Abagatan nga Asia ken adu pay kadagiti pantok ti Himalaya ket sagrado iti Hinduismo ken Budismo.
- ipablaak iti pormat iti
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Oktubre 11, 2021


text:
La Ciotat
Ti La Ciotat (Panangibalikas a Pranses: [la.sjɔ'ta]) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ket paset ti metropolitano a lugar ti Marseille Provence. Ti La ciotat ket mabirukan idiay daya ti Marseille a kapadpada ti kaadayona manipud idiay Marseille ken Toulon. Dagiti agtataeng ket tinawtawagan a kas dagiti "Ciotadens" wenno "Ciotadennes".
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti La Ciotat iti Wikimedia Commons


text:
Purpuro
Ti purpuro (Ingles:archipelago) wenno makunkuna pay a grupo ti isla, ket maysa a kawar wenno ummong iti is-isla. Ti balikas iti Inggles nga archipelago ket naala iti Griego ἄpxι- – arkhi- ("ehukotibo") ken πέλaYoς – pélagos ("baybay") babaen ti Italiano nga arcipelago. Iti Italiano, mabalin nga iti panagsurot ti tradision ti kina-ugma, ti purpuro isu ti husto a nagan ti Baybay Egeo ken, ti napalabas, ti panag-usar ket naiyalis iti Is-isla nga Egeo. Inus-usar daytoy tatan iti aniaman a grupo iti isla wenno, iti sagpaminsan, iti baybay a naglaon ti adu a bilang ti naiwarwaras nga is-isla a kas iti Baybay Egeo.[1]
Dagiti kita ti purpuro[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti purpuro ket mabalin a masarakan nga agmaymaysa iti bagi ti maysa a kadanuman wenno kaarruba iti maysa a dakkel a bagi ti masa ti daga. Kas pagarigan, ti Eskósia ket addaan ti 700 a ribo nga is-isla a palikmutenna ti kangrunaan a daga a mangaramid iti maysa a purpuro. Dagiti purpuro ket masansan a bulkan, a maporporma ti igid dagiti arko ti isla a naaramid iti nasasabtan a sona wenno rehion dagiti bulkan, wenno nagbanagan pay iti pannakainurunur, pannakanayon ti dag-daga, ken kangato ti daga.
Dagiti lima a baro a pagilian a kadawyan a purpuro ket Indonesia, Hapon, Filipinas, Baro a Selanda, ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Ti kadakkelan a purpuro a pagilian babaen ti kalawa ket ti Indonesia.[2]Ti purpuro nga addaan ti kaaduan nga is-isla ket ti Purpuro a Baybay idiay Pinlandia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archipelago". Farlex, Inc. 2008. Naala idi 2008-10-02.
- ^ "Indonesia". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2008-12-04. Naala idi 2008-12-07.


text:
Pagsasao a Kaili
Ti pagsasao a Kaili ket ti maysa a rimpuok ti dialekto ti Austronesio iti sanga ti Celebiko, ken maysa kadagiti nangruna a pagsasao ti Tengnga a Sulawesi. Ti ayan a lugar ti Kaili ket ti nalawa a ginget ti Karayan Palu a gumay-at nga agpaabagatan manipud iti kapitolio a siudad ti Palu ti Tengnga a Sulawesi. Naisasao pay ti Kaili kadagiti kabambantayan nga adda kadagiti dua a bangir iti daytoy a ginget, ken dagiti igid ti aplaya ti Lingsat Makassar ken ti Golpo ti Tomini.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ledo Kaili iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Da'a Kaili iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Unde Kaili iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Baras iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Ledo Kaili". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Baras". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Da'a Kaili". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Unde Kaili". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Pagsasao a Makayam
Ti pagsasao a Tirio ammo pay a kas Makayam (Makaeyam), ken Aturu (Adulu, Atura) ket ti pagsasao a Papuano ti Papua Baro a Guinea.
Dagiti pangsandi ket:
Ti No-, o-, zo-, i- ket mabalin a mangipaltiing ti proto-Trans–Baro a Guinea ti *na, *ga, *ja, *i.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Makayam iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Makayam". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Koepisiente ti Gini
Ti Koepisiente ti Gini (Ingles:Gini coefficient, Gini index wenno Gini ratio) ket maysa a panagrukod iti estadistika a pannakaiwaras inaramid daytoy ni Corrado Gini.
Ti Koepisiente ti Gini (Gini) ket rukodenna dagiti saan a natimbeng a pateg iti mamin-ano a pannakaiwaras (kas pagarigan ti matgedan). Ti Gini iti sero ket ibagana ti nalibnos a pannakaipadpada a dagiti pateg ket agpapada (kas pagarigan a no ti siasino man ket agpapada iti matgedan). Ti Gini iti maysa (100 iti porsiento ti panagrukod) ket ibagana ti kangatuan a saan a natimbeng a dagiti pateg (kas pagarigan a ti maysa laeng a tao ti addaan iti matgedan).[1][2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Gini, C. (1912) (Italiano: Variabilità e mutabilità (Variability and Mutability), C. Cuppini, Bologna, 156 pages. Reprinted in Memorie di metodologica statistica (Ed. Pizetti E, Salvemini, T). Rome: Libreria Eredi Virgilio Veschi (1955).
- ^ Gini, C (1909) Concentration and dependency ratios (iti Italiano). Patarus ti Ingles iti Rivista di Politica Economica, 87 (1997), 769-789.


text:
Digital object identifier
Ti digital object identifier (DOI) wenno ti pagsasao nga Ilokano ket dihital a panagilasin ti banag ket maysa a kuerdas ti karakter (ti "dihital a panagilasin") a mausar ti naisangsangayan a panagilasin ti banag a kas ti elektroniko a dokumento. Ti metadata a maipanggep ti banag ket naipenpen a mainaig ti DOI a nagan ken daytoy a metadata ket mabalin a mangiraman ti lokasion, a kas ti maysa a URL, nga isu daytoy ti panabirukan ti banag. Ti DOI para ti maysa a dokumento ket agtagtaginayon, ngem ti lokasionna ken dagiti dadduma a metadana ket mabalin nga agbalbaliw. Ti panagitudo ti online a dokumento babaen ti bukodna a DOI ket mangted ti nataltalna a panagisilpo ngen ti panagitudo laeng ti bukodna a URL, gapu ket no agablbaliw ti bukodna a URL, ti nangipablaak ket pabaroenna laeng ti metadata para iti DOI tapno makasilpo ti baro a URL.[1][2][3]
Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Witten, Ian H.; Bainbridge, David; Nichols, David M. (2010). How to Build a Digital Library [Kasano ti Agaramid ti Dihital a Biblioteka] (iti Ingles) (Maika-2 nga ed.). Morgan Kaufmann. pp. 352–253. ISBN 978-0-12-374857-7.
- ^ Langston, Marc; Tyler, James (2004). "Linking to Journal Articles in an Online Teaching Environment: The Persistent Link, DOI, and OpenURL" [Ti Panagisilpo kadagiti Warnakan nga Artikulo iti Online a Lugar ti Pagisuroan: Ti Agtagtaginayon a Panilpo, DOI, ken OpenURL]. The Internet and Higher Education (iti Ingles). 7 (1): 51–58. doi:10.1016/j.iheduc.2003.11.004.
- ^ "How the "Digital Object Identifier" Works" [Kasano ti Panakabalin ti 'Dihital a Panagilasin ti Banag']. BusinessWeek (iti Ingles). 2001-07-23. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-10-02. Naala idi 2010-04-20.
Assuming the publishers do their job of maintaining the databases, these centralized references, unlike current web links, should never become outdated or broken[No maipagarup a dagiti agipabpablaak ket taripatuenda dagiti databases, dagitoy a naisentro a reperensia, asaan a kasla dagiti agdama a panilpo ti Web, ket saanto a matukkol wenno mabaak.]


text:
Molière
Ni Jean-Baptiste Poquelin, a naamammuan ti entablada a nagan a Molière, (Panangibalikas a Pranses: [mo.ljɛːʁ]; nabuniagan idi Enero 15, 1622 – Pebrero 17, 1673) ket maysa idi a dramaturgo a Pranses ken aktor nga isuna ket naipanunutan a kas maysa kadagiti kalatakan nga apo iti komedia iti Lumaud a Literatura.[1] Dagiti nalatak a maamammuan nga obra bi Molière ket Le Misanthrope (Ti Misantrop), L'École des femmes (Ti Eskuela para kadagiti Assawa), Tartuffe ou L'Imposteur, (Tartupo wenno ti Managinkukuna), L'Avare (Ti Kuripot), Le Malade imaginaire (Ti Agipagpagarup nga Imbalido), ken Le Bourgeois Gentilhomme (The Burhes a Natakneng a Tao).
Naipasngay iti maysa a nabaknang a pamilia ken nagadal idiay Collège de Clermont (a tattan ket ti Lycée Louis-le-Grand), ni Molière ket naipaganay ti panagrugi ti panagbiag na iti teatro. Sangapulo ket tallo a tawtawen nga isuna ket maysa nga itinerante nga aktor ken daytoy ket nakatulong kaniana ti panagrang-ay ti kabaelan na iti komedia sakbay a nagsursurat, pinagtitipon na ti Commedia dell'arte a banbanag nga inraman na ti kalapatan a Pranses a komedia.[2]


text:
Plantilia:Bulbulan
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dokumentasion ti plantilia
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.
Kitaen pay
- {{Paulo ti bulan}} para iti horisontal a navbar para kadagiti 12 a bulan.


text:
Plantilia:Lang-dz
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti plantilia ti pagsasao ti {{lang-dz}} ket mangilasin iti teksto ti Dzongkha. Ti termino wenno insasao ket isu laeng ti nasken a parametro. Mapormat ti teksto segun kadagiti rekomendasion iti Wikipedia:Manual of Style/Text formatting#Foreign terms; italiko para kadagiti pagsasao nga agus-usar iti alpabeto a Latin, normal kadagiti sabali.
Ti plantilia ket kadawyan a nasken a maikabil kalpasan iti patarus iti Ilokano iti gangganaet a termino wenno insasao.
Ti parametro ti
|links=no ket mangpawil a mangisilpo ti nagan ti pagsasao.
Ti parametro ti
|translit= ket mangipalubos a mangilasin ti romnisasion. Dagiti plantilia nga addaan iti daytoy a parametro ket nailistada ditoy. (Daytoy a parametro ket saan a suportaran babaen dagiti plantilia ti
lang-x para kadagiti pagsasao a naisuraten iti sinuratan a Latin.)
Ti parametro ti
|lit= ket mangpakabael iti maysa a maitedto a literal a patarus (iti Ilokano).
Dagiti parametro
compare
|italic=invert to
|italic=unset:
{{Lang-de|... ein neues Opernprojekt in Angriff: ''Das Käthchen von Heilbronn'', nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.|italic=invert}}
- Aleman: ... ein neues Opernprojekt in Angriff: Das Käthchen von Heilbronn, nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.
{{Lang-de|''... ein neues Opernprojekt in Angriff: ''Das Käthchen von Heilbronn'', nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.''|italic=unset}}
- Aleman: ... ein neues Opernprojekt in Angriff: Das Käthchen von Heilbronn, nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
Dagiti sumagand a pagarigan ket mangipakita kadagiti patarus iti Aleman.
Urnosen
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (
{{Lang-de|Thüringen}}).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (
{{Lang-de|Die Seefahrer von Catan}}) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (
{{Lang-de|Albrecht der Bär|links=no}})
- Naulimek Amin iti Akinlaud a Sanguanan (
{{lang-de|Im Westen nichts Neues|lit=Awan Kabarbaro iti Laud}}) ket maysa a nobela ni Erich Maria Remarque.
Pagbanagan a teksto
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (Aleman: Thüringen).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (Aleman: Die Seefahrer von Catan) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (Aleman: Albrecht der Bär
- Naulimek Amin iti Akinlaud a Sanguanan (Aleman: Im Westen nichts Neues, lit. 'Awan Kabarbaro iti Laud') ket maysa a nobela ni Erich Maria Remarque.
TemplateData[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Lang-dz
Mangibaga kadagiti agbasbasa ti kasisigud a porma ti termino wenno insasao iti maysa a gangganaet a pagsasao.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{Lang}}
- Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-1 (dagiti kodigo ti pagsasao)


text:
San Juan, Ilocos Sur
Ti San Juan, sigud a Lapog, ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Juan ket nabennebenneg iti 32 a barbaranggay.[2]
- Bacsil
- Baliw
- Bannuar (Poblacion)
- Barbar
- Cabanglotan
- Cacandongan
- Camanggaan
- Camindoroan
- Caronoan
- Darao
- Dardarat
- Guimod Norte
- Guimod Sur
- Immayos Norte
- Immayos Sur
- Labnig
- Lapting
- Lira (Poblacion)
- Malamin
- Muraya
- Nagsabaran
- Nagsupotan
- Pandayan (Poblacion)
- Refaro
- Resurreccion (Poblacion)
- Sabangan
- San Isidro
- Saoang
- Solotsolot
- Sunggiam
- Surngit
- Asilang
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of San Juan | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Bunak
Ti pagsasao a Bunak (ammo pay a kas Bunaq, Buna', Bunake) ket ti pagsasao ti tattao a Bunak iti kabanbantayan a rehion ti tengnga a Timor, a nagudua iti politikal a pagbeddengan a pagbaetan ti Laud a Timor, Indonesia, a naipangpangruna iti Distrito ti Lamaknen ken Daya a Timor. Daytoy ket maysa kadagiti bassit idiay Timor a saan a maysa a pagsasao nga Austronesio, ngem imbes ket a kasla dagiti grupo ti pagsasao a Papuano iti Baro a Guinea. Daytoy ket kadawyan a naidasig iti pamilia ti pagsasao ti Trans–Baro a Guinea. Ti pagsasao ket napalikmutan babaen ti sasao a Malayo-Polinesio, kas iti Atoni ken ti Tetum.
Dagiti pangsandi ket kasla mangisilpo ti Bunak a kas as-asideg iti sasao nga Alor–Pantar, iti grupo a tinawtwagan ni Ross (2005) iti "Laud a Timor", ngem iti Papuano a sasao a Daya a Timor . Dagiti nawaya a pangsandi ken dagiti pasakbay ti banag, nga agparang a mangitalinaay ti proto-Trans–Baro a Guinea a dual a pangsandi ti *-li, ket dagiti sumaganad:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bunak iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Bunak". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Arkibo ti ELAR iti Zapal, ti maysa a henero ti naisasao a literatura ti Bunaq Lamaknen


text:
Plantilia:Ilocos Sur
Daytoy a plantilia ket maus-usar kadagiti sakaanan dagiti ariikulo a maipanggep kadagiti ili ken siudad ti Ilocos Sur.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ikabil ti {{Ilocos Sur}} iti baba ti artikulo.
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Ilocos Sur |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Ilocos Sur |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Ilocos Sur |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.


text:
Ayup
Ti ay-ayup ket maysa a kangrunaan a grupo ti nagdumaduma ti sellula a, dagiti eukaryote nga organismo iti panagarian ti Animalia wenno Metazoa. Dagiti plano ti bagi dumtengto nga agbalin a masimpa no isuda rumang-ay, urayno adda dagiti mapan ti pamay-an ti metamorposis kadagiti masakbayan a biagda. Kaaduan kadagiti ayup ket makagunay, a kayatna a sawen ket mabalinda ti kellat nga aggunay ken awan tulong. Dagiti amin nga ayup ket heterotropo, a kayatna sawen ket manganda kadagiti sabali nga organismo wenno dagiti produktoda para iti sostento.
Kaaduan kadagiti naamammuan nga ayup kadagiti pilo ket nagparangda kadagiti rehistro ti posil a kas maipapan ti baybay a sebbanagn idi las-ud ti Kambriano a panagbettak, idi agarup 542 a riwriw a tawtawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Harzsch, S.; Müller, C. H. (18 Mayo 2007). "A new look at the ventral nerve centre of Sagitta: implications for the phylogenetic position of Chaetognatha (arrow worms) and the evolution of the bilaterian nervous system". Frontiers in Zoology. 4: 14. doi:10.1186/1742-9994-4-14. PMC 1885248. PMID 17511857.
- ^ Annelid phylogeny and status of Sipuncula and Echiura
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Klaus Nielsen. Ebolusion ti ayup: Dagiti Pannakaikabagian dagiti Sibibiag a Pilo (maika-2 nga edision). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2001.
- Knut Schmidt-Nielsen. Pisiolohia ti ayúp: Panangiyampon ken Enbironmento. (maika-5 nga edision). Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1997.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ayup iti Wikimedia Commons


text:
1996
Ti 1996 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
PimmusayUrnosen
- Enero 28 – Joseph Brodsky, naiyanak a Ruso a mannaniw, Premio Nobel a laureado (naipasngay 1940)
- Pebrero 2 – Gene Kelly, Amerikano nga aktor (naipasngay 1912)
- Abril 6 – Greer Garson, Ingles nga aktres (naipasngay 1904)
- Hulio 30 – Claudette Colbert, Pranses-Amerikana nga aktres (naipasngay 1903)
- Septiembre 17 – Spiro Agnew, maika-39 a Bise Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1918)
- Disiembre 19 – Marcello Mastroianni, Italiano nga aktor (naipasngay 1924)


text:
B
Bagnos Iti Biag @ ttb.twr.org/ilocano
1
Bagnos Iti Biag @ ttb.twr.org/ilocano
Thru the Bible Ilocano
Iti programa a "Bagnos Iti Biag" ket paset iti ministeryo iti Thru the Bible iti intiro a lubong maipapan iti sursuro iti Biblia. Iti tunggal paset na daytoy ket orihinal nga aramid ni Dr. J. Vernon McGee a naiyangay ken naipataros iti nasurok a sangagasot (100) a lenguahe ken pagsasao. Panggip iti daytoy tallo-pulo (30) a minuto a programa iti radyo a nasimpa na a maidalan dagiti agdengdengngeg iti intiro a Biblia. Itatta ngarud ket addan a mabalin yon a mangngeg nga online iti tunggal pase ...


text:
Plantilia:Saan a husto a nagan ti espasio
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket inus-usar para kadagiti sabali a plantilia a kakuyog iti panagduktal iti nagan ti espasio. Daytoy ket aginayon kadagiti panid iti Kategoria:Pampanid nga addaan kadagiti plantilia iti saan a husto a nagan ti espasio. Ti plantilia ket naidisenio a mabalin iti nagan ti espasio ti plantilia tapno dagiti plantilia a mailak-am iti daytoy a plantilia ket mabalin a normal a makita. Ti plantilia ket saan a mabalin kadagiti subpanid a natituluan iti "pagipadasan" wenno "pangsubok" wenno iti Wikipedia:Pagipadasan.
Ti plantilia ti i
{{single namespace}} ket mabalin pay a mausar imbes nga iti daytoy a plantilia no laeng maymaysa anga espasio ti nainaganan (kas ti pagarigan dita baba).
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Ti parametro ket mangisengngat ti teksto iti mensahe tapno manginagan ti nagan ti espasio a nasken koma nga usaren ti plantilia.
Pagarigan[urnosen ti taudan]
{{Ombox
| type = notice
| text = Pagarigan a teksto.
}} {{Help other|[[Kategoria:Pagarigan a kategoria]]|{{Saan a husto a nagan ti espasio|tulong}}}}
agpataud iti:
Iti pagarigan dita ngato, ti panangilak-am ti kahon ti mensahe ket mangikategorianto iti panid iti nagan ti espasio ti tulong iti Kategoria:Pagarigan a plantilia ken pataudenna daytoy a plantilia iti sirok ti kahon ti mensahe para kadagiti panid iti ruar ti nagan ti espasio ti tulong.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{Single namespace}}


text:
Templo Mahabodhi
Ti Templo Mahabodhi (महाबोधि मंदिर) (Literal: "Templo ti Nalatak nga Iririing"), ti Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO, ket maysa a Budista a templo idiay Bodh Gaya, daytoy ti lokasion a mangmarka ti naibagbaga a nakaalaan ti pannakapalpalawag ni Siddhartha Gautama, ti Buddha, . Ti Bodh Gaya (mabirukan idiay Distrito ti Gaya) ket mabirukan iti agarup a 96 km (60 mi) manipud idiay estado ti Patna, Bihar, India.
Iti asideg ti templo, iti akin-laud a bangirna, ket ayan ti nasantuan a kayo ti Bodhi. Iti Pali Canon, daytoy a lugar ket tinawtawagan ti Bodhimanda,[1] ken ti monetario ti Bodhimanda Vihara. Ti katayagan a torre ket 55 metro (180 ft) iti katayag.
Ti Buda[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti tradisonal a pannakalagip ket nangibagbaga, nga idi agarup a 530 SK, ni Siddhartha Gautama, ti ubing a prinsipe a nakakitkita ti panagsagsagaba iti lubong ken kinayatna patinggaan, ket naabotna ti kabakiran nga igid ti Karayan Falgu, idiay asideg ti siudad ti Gaya, India. Isu idiay ti nagtugawanna a nagmeditasion iti sirok ti kayo ti peepul (Ficus religiosa wenno Sagrado nga Igos), a kanungpalan daytoy a nagablin iti kayo ti Bodhi. SEgun kadagiti Budista nga eskritura, kalpasan ti tallo nga aldaw ken rabii, ni Siddharta ket nakagun-od ti pannakapalpalawag ken dagiti saludsod a binirbirukna. Iti dayta a lokasion, ti Templo Mahabodhi ket binangon babaen ni Emperador Ashoka idi agarup a 260 SKE.[2]
Ti Buda ket naggigiyan kadagiti nasasaruno a pito a kadagiti nadumaduma a lugar iti arubayanna a nagmeditasion ken nangikedkeddeng iti sinanayna. ADda met dagiti nadumaduma a lugar iti agdama a Templo Mahabodhi a manginaig kadagiti tradision a maipanggep kadagitoy a pito a lawas:[2]
- Ti immuna a lawas ket naggigiyan idi iti sirok ti kayo ti Bodhi.
- Idi las-ud ti maikadua a lawas, t Buda ket nagtaltalinaay a sitatakder ken nagmulmulagat, di nasalingbat, idiay kayo ti Bodhi. Daytoy a lugar ket namarkaan babaen ti Estupa Animeshlocha, isu daytoy ti di agkirkirem nga estupa wenno altar, daytoy ket mabirukan idiay amianan a daya ti Templo Mahabodhi. Idiay ti pagtaktakderan ti estatua ni Buda a mulmulenglenganna ti kayo ti Bodhi.
- Ni Buda ket naibagbaga a nagsublisubli a nagnagna iti baetan ti lokasion ti Estupa Animeshlocha ken ti kayo ti Bodhi. Segun ti sarsarita, dagiti sabong ti sukaw ket nagtubtuboda iti daytoy a dalan, it ken tinawtawagan itan ti Ratnachakarma wenno gameng a dalan.
- Naggigiyan idiay asideg ti Ratnagar Chaitya iti maikapat a lawas, mabirukan daytoy idiay asideg ti amianan-daya a bangir.
- Idi las-ud ti maikalima a lawas, ni Buda nasayaat a nangsunbat kadagiti saludsod ni Brahmins idiay sirok ti kayo ti Ajapala Nigodh, a namarkaan itan ti maysa nga adigi.
- Isu ket naggigiyan iti maikanem a lawas idiay alog ti Sukaw.
- Isu ket naggigiyan iti maikapito a lawas iti sirok ti kayo ti Rajyatna.[2]
Tradisional a Nasantuan a Lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kayo ti Bodhi idiay Bodhigaya ketdagus a naikapet iti biag ti naipakasaritaan a Buda, ni Siddhartha Gautama (566—486 BCE), nga isu ket nakagun-od ti pannakapalpalawag wenno puro a panirigan idi isu ket nagmedmeditasion iti sirok ti maysa a tinaudan iti daytoy a kayo ti Pipal.[2] Ti templo ket dagus a nabangon idiay daya ti kayo ti Bodhi nga isu ti sirokna a naggigiyanan ti Buda iti immuna a lawasna kalpasan ti pannakagun-odna ti pannakapalpalawag (wenno ti dagus a tinaudan iti maysa a linia nga agtultuloy ita nga aldaw).[2]
Segun ti Budista a mitolohia, no awan ti kayo ti Bodhi nga agtubo ditoy, ti daga iti lawlaw ti kayo ti Bodhi ket awanto kadagiti amin a mula iti maysa a kaadayo ti naarian a karīsa ken awan ti makabanniaga iti tangatang iti dagus a ngatona, urayno ni Sakka.[3]
SEgun kadagiti Jataka, ti puseg ti ti Daga ket mabirukan iti daytoy a lugar,[4] ken awan ti aniaman a lugar a makasuporta ti kadagsen ti pannakagun-od ni Buda.[5] Ti sabali pay a tradison ti Budista ket mangtunton nga intono madadael ti lubong iti gibus ti kalpa, ti Bodhimanda ket isonto ti maudi a lugar a mapukaw, ken isonto ti umuna nga agparang intono rumsua manen ti lubong. Ti tradision ket mangtunton pay a ti maysa a sukaw ket agtubonto idiay, ken no ti maysa a Buda ket maipasngay iti las-ud ti baro a kalpa, agsabongto ti sukaw segun ti bilang dagiti Buda a maparsua.[6] Segun ti sarsarita, iti kaso ni Gautama Buddha, ti karo ti Bodhi ket nagtubo iti aldaw a pannakaipasngayna.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Idiay Pali, ti panagusar kadagiti diakritiko a marka ti Romano, ti balikas ket nailetra ti bodhimaṇḍa. Daytoy a panangibaga ket mabirukan iti amin a Buddhavamsa ken, iti maysa pay a lugar, idiay Jataka (Ja iv.238). Ni Horner (2000) ket inpatarusna ti bodhimaṇḍa a kas ti "ti dais ti Kayo iti Iririing" (e.g., pp. 15 v. 65, 25 v. 183, passim).
- ^ a b c d e "Ti Templo Mahabodhi Complex idiay Bodh Gaya". UNESCO. Naala idi 7 Hulio 2013.
- ^ J.iv.232f
- ^ J.iv.233 (puthuvinābhi)
- ^ J.iv.229
- ^ DA.ii.412
- ^ DA.ii.425; BuA.248
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Isaline Blew Horner (patarus) (1975; reprenta 2000). Dagiti Bassit nga Antolohia ti Pali Canon (Paset III): 'Kroniko dagiti Buda ' (Buddhavamsa) ket 'Kuribot ti Kababalin' (Cariyapitaka). Oxford: Pali Text Society. ISBN 0-86013-072-X.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Templo Mahabodhi iti Wikimedia Commons
- Daga ti Pannakapalpalawag ti Buda
- Damdamag ti Bodhgaya
- Tawidan ti Lubong ti UNESCO
- Templo idiay Bihar
- Ti kontrobersia ti templo Bodh Gaya


text:
Karkarakter a tradisional nga Insik
Ti karkarakter a tradisional nga Insik (tradisional nga Insik: 正體字/繁體字; napalaka nga Insik: 正体字/繁体字; Pinyin: Zhèngtǐzì/Fántĭzì) ket ti karkarakter ti Insik iti ania man nga agsmang ti karakter a saan nga aglaon ti baro a napartuat a karkarakter wenno dagiti pangisukat a karakter a naaramid kalpasan idi 1946. Kaaduan kadagitoy ket dagiti kadawyan a karkarakter dagiti agasmang ti naiyalagad a karakter Pagalagadan a Porma ti Nailian a Karkarakterti Taiwan, ti Hong Kong ken Macau wenno iti Diksionario Kangxi. Dagiti moderno a sukog ti karkarakter a tradisional nga Insik ket immuna a nagparang iti iruruar ti sinuratan a kleriko idi las-ud ti Han a Dinastia, ken sumurok kumarang a natalinaayen manipud idi maika-5 a siglo (idi las-ud ti Dagiti Dinastia ti Akin-abagatan ken Akin-abagatan.)


text:
(I translated the short story in Tagalog, check out the apong-ilyan-tagalog. In English, avail the service of translate.google.com)
Prologo
UBINGAK pay laeng, makitkitakon ti panagkalkalesa ni Apong Ilyan ditoy Candon; municipalidad pay laeng idi ken di pay masarmingan ti panagtubo dagiti darakkel a nagan ti negosio. Aguray iti pasahero idiay sanggaan iti bario San Pedro sana itulod idiay ili, iti nakipet a kanto iti nagsuopan ti Gaerlan ken Pascua street.
Adduda pay idi: maymaysana itan.
Awan pamiliana, ken dina napadasan ti naaddaan iti asawa. Ni laeng Kalakian ti kabbalayna iti kubo a naipasdek iti nalengleng a sitio ti Barangay Paras. No apay a di nagassawa, isu ti palimedna agpapan ita, ipagarupko lattan a ti deperensiana iti panagna (agsipud ta pil-ok) ti kangrunaan a makagapu.
Adayon a kabkabagiak, ngem nairuamen ti ti ‘apong’ nga awagko kenkuana: kasinged ngamin daydi Apong Andong a tatang ni tatangko. Itugtugotdak no mapanda agruot iti tabtabukol wenno galung-galot iti kataltalunan… ubingak pay idi.


text:
Santa Maria, Bulacan
Ti Santa Maria ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bulacan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Bagbaguin
- Balasing
- Buenavista
- Bulac
- Camangyanan
- Catmon
- Caypombo
- Caysio
- Guyong
- Lalakhan
- Mag-asawang Sapa
- Mahabang Parang
- Manggahan
- Parada
- Poblacion
- Pulong Buhangin
- San Gabriel
- San Jose Patag
- San Vicente
- Santa Clara
- Santa Cruz
- Silangan
- Tabing Bakod (Sto. Tomas)
- Tumana
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Santa Maria | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Bulacan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Bantay Kilimanjaro
Ti Kilimanjaro, nga adda dagiti tallo a bulkaniko a balisongsong, ti Kibo, Mawenzi, ken Shira, ken maysa a malmalmeng a bulkan idiay Nailian a Parke ti Kilimanjaro, Tanzania ken ti kangatuan a bantay idiay Aprika iti 5,895 metro wenno 19,341 kadapan ti ngato ti lessaad ti baybay (ti Pantok Uhuru/Pantok Kibo).[4]
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kilimanjaro ket buklen dagiti tallo a naisangsangayan bulkaniko a balisongsong: ti Kibo 5,895 m (19,341 ft); Mawenzi 5,149 m (16,893 ft); ken Shira 3,962 m (13,000 ft). Ti Pantok Uhuru ket isu ti kangatuan a tuktok idiay ngarab ti abut ti Kibo.
Ti Kilimanjaro ket maysa a dakkel a estratobulkan. Dua kadagiti tallo a pantokna, ti Mawenzi ken Shira, ket nataydan bayat a ti Kibo (ti kangatuan a pantok) ket malmalmeng ken mabalin a bumsuakto manen. Ti kinaudi a kangrunaan a panagbussuak ket napasamak idi baetan ti 150,000 ken 200,000 a tawtawen.[5]
Uray no daytoy ket malmalmeng, ti Kibo ket adda kadagiti pumarola nga agisangsang-aw ti alingasaw idiay abutna. Adda dagidi nadumaduma a panagrebba ken dagiti guedday a napasamak idiay Kibo, a ti maysa ket nakapartuatan ti lugar ng aammo a kas ti Akinalaud a Giwangan.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Segun ti Ingles a heograpo a ni Halford Mackinder, idi 1848 ti misionario a ni Johannes Rebmann iti Mombasa ket isu idi ti immuna nga Europeano a nangireporta ti kaadda ti Kilimanjaro.[6]
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti taudan ti nagan a "Kilimanjaro" ket saan unay nga ammo, ngem adda dagiti adu nga adda a teoria. Dagiti Europeano nga eksplorador ken inamponda ti nagan babaen idi 1860 ken inreprtada a ti "Kilimanjaro" ket ti Kiswahili a nagan ti banaty.[7] Ngem segun ti 1907 nga edision ti The Nuttall Encyclopædia, thi nagan ti bantay idi ket "Kilima-Njaro".[8]
Insurat ni Johann Ludwig Krapf idi 1860 a dagiti Swahili iti igid ti aplaya ket tinawtawagan ti bantay iti "Kilimanjaro". Uray no isu ket saan a nangsuporta iti daytoy a panagtunton,[9]tinuntonna a ti kayat a sawen ti "Kilimanjaro" ket "bantay iti kinalatak" wenno "banaty dagiti karaban". Babaen ti kayat a sawen ti, "Kilima" a ti kaibuksilanna ket "bantay" ken "Jaro" mabalin a kaibuksilanna ket "dagiti karaban".[7]
Tinunton ni Jim Thompson idi 1885, ngem isu ket saan met a nangsuporta daytoy a panagtunton,[9]
Ti termino a Kilima-Njaro ket kadawyanen a naaw-awat a kaibuksilanna ti Banatay (Kilima) iti KInalatak (Njaro). Daytoy ket mabalin a nasaysayaat a panangiyulog ngem iti ania man a sabali, ngem saan nga improbable a mabalin a kaibuksilanna iti "Puraw" a banbantay, a kas namatmatiak a ti termino a "Njaro" ket kadagiti dati a panawen ket naus-usar a panangibaga ti kinapuraw, ken urayno daytoy a panangipakat ti balikas ket saanen a maus-usar iti aplaya, daytoy ket mangmangeg pay laeng kadagiti akinuneg a tribu. Mabalin a ti panangipatarus ket kapada a maipakat.... Babaen ti Wa-chaga[,] ti bantay ket saan nga ammo babaen ti maysa a nagan, dagiti dua a masa a mangporma daytoy ket agdama a nainaganan iti Kibo ken Kimawenzi.[10]
Ti "Njaro" ket maysa a taga-ugma a balikas ti Kiswahili para iti "agsilsilnag".[11] Iti pay maipada, insurat ni Krapf a ti hepe iti Wakamba a tattao, a binisitana idi 1849, "ket napanen idiay Jagga ken nakitanan ti Kima jaJeu, bantay iti kinapuraw, ti nagan ngainted babaen dagiti Wakamba iti Kilimanjaro...."[12] Nasaysayaat iti pagsasao a Kikamba, daytoyto ket Kiima Kyeu, ken daytoy a mabalin a panangiyulog ket nadayeg kadagiti nadumaduma nga agsuksukimat.[9]
Dagiti dadduma ket nangipagarup a ti "Kilima" ket Kiswahili para iti "bantay". Ti problema iti daytoy a panangipagarup ket ti "Kilima" ket pudno a kaibuksilan ti "turod" ken isu a daytoy ket, ti basbassit iti "Mlima", ti husto a balikas ti Kiswahili para iti bantay. Nupay kasta, "daytoy ket … mabalin … a dagiti nasapa nga agbisbisita nga Europeano, a saan unay a makaammo iti [Kiswahili], ket binaliwanda ti mlima iti kilima babaen ti analogo dagiti dua a Chagga a nagnagan; Kibo ken Kimawenzi."[9]
Ti sabali pay nga arngian ket ti panangipagarup a ti "Kileman" a paset ti Kilimanjaro ket nagtaud manipud iti Kichagga ti "kileme", a kayatn a sawen ket "ti mang-abak", wenno "kilelema", a ti kayatna a sawen ket "nagbalinen a narigat wenno imposible". Ti "Jaro" a paset ket agbalinen a "tnaal aidi manipud iti njaare, ti billit, wenno, segun kadagiti sabali a nangibagbaga, ti leopardo, wenno, mabalin a manipud iti jyaro ti karaban."
SEgun ti maysa a [Wachagga] nangibagbaga, ti lakay a lalaki ket nangibagbaga ti sarita nga idi un-una a panawen ti Wachagga, idi nakakita ti naniebe a simborio, ket nangikeddeng a kumalay-at tapno agsukimat; natural met a saanda unay a nakadayo. Isu a ti nagan: a kilemanjaare, wenno kilemanyaro, wenno mabalin a kilelemanjaare kdpy.- "ti mang-abak," wenno ti imposible para iti, ti billit ti leopardo, wenno ti karaban. Daytoy ket atraktibo a kas intero nga inramid kadagiti [Wachagga] elemento a naibatay iti maysa a naipagpagarupa as situasion , ngem ti kinapudno ket nagtultuloy a ti nagan a Kilimanjaro ket saan a, ken maawatan a saanen, nga agdama kadagiti Wachagga a kas nagan ti bantay. Mabalin kadi a dayto laeng ket, a kas insingasing ti sabali a Wachagga, ti kinaudi nga aldaw a panangipadas iti panangbiruk ti [Wachagga] panangipalawag no mapailit a maaramid babaen ti agsalsalusod a gangganaet? Mabalin a maisuppiat a dagiti nasapa a portero manipud iti aplaya a nakangkangeg a nangibagbaga dagiti Wachagga iti kilemanjaare wenno kilemajyaro, a simple a kaibuksilanna ket imposible a kalay-aten ti bantay, ken nangipagpagarup a daytoy ket ti nagan ti banatay, ken nanaginaig iti daytoy iti bukodda a kilima? Inreportada kadain kadagiti dauloda nga Europeano iti ekspedision a ti nagan ti bantay idi ket, iti bersionda iti Kichagga, a naipaad-adu a naasimilado babaen dagiti nakangeg nga Europeano, ken kanungpalan a nagablain a pagalagadan a kas Kilimanjaro?[9]
IKadagiti tawen ti 1880, ti banatay ket nagbalin a paset ti Aleman a Daya nga Aprika ken tinawagan idi a aks ti "Kilima-Ndscharo" iti Aleman iti panagsurot kadagiti komponente a nagan iti Kiswahili.[13]
Idi 6 Oktubre 1889, ni Hans Meyer ket naabotna ti kangatuan a pantok iti abut a bakras ti Kibo. Ninagananna daytoy ti "Kaiser-Wilhelm-Spitze" ("pantok Kaiser Wilhelm").[14] Dayta a nagan ket naus-usar aginggana idi naporma ti Tanzania idi 1964,[15] idi ti pantok ket nanaganan manen iti"Uhuru", a kayan a asawen ket "Wayawaya a Pantok" iti Kiswahili.[16]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Kilimajaro alagaden—Kilimanjaro 2010 a Panagbanniaga ti Husto a Panagrukod ti Kangato". Naala idi 16 Mayo 2009.
- ^ "Kilimanjaro". Peakbagger.com. Naala idi 2012-08-16.
- ^ Mapa ti Kilimanjaro ken Pagsurutan ti Turista (Mapa) (Maika-4 nga ed.). 1:75,000 nga adda ti 1:20,000 ken 1:30,000 naikabil ti uneg. EWP a Pagsurotan ti mapa. Kartograpia babaen ni/ti EWP. EWP. 2009. ISBN 0-906227-66-6.
- ^ ti Kilimanjaro 2008 a Panagbanniaga ti Husto a Panagrukod ti Kangato. "Ti Pudno a Pannakaikeddeng ti Ortometriko a Kangato ti Bantay Kilimanjaro" (PDF). Naala idi Mayo 12, 2009.
- ^ "Baro a panagikeddeng ti tawen ti K-Ar ti bulkan Kilimanjaro idiay pagsasabtan a renggat ti Amianan a Tanzania, Daya nga Aprika", Warnakan ti Bulkanolohia ken Heotermal a Panagsukimat, 173, 1-2 (2008) 99-11
- ^ Mackinder, Halford (1900). "A Journey to the Summit of Mount Kenya, British East Africa". The Geographical Journal. 15 (5): 453–476. JSTOR 1774261.
- ^ a b Travels, researches, and missionary labours, during an eighteen years' residence in Eastern Africa: Together with journeys to Jagga, Usambara, Ukambani, Shoa, Abessinia and Khartum; and a coasting voyage from Mombaz to Cape Delgado, authored by Johann Ludwig Krapf and Ernest George Ravenstein, Trübner and Company, 1860, page 255
- ^ The Nuttall Encyclopædia, 1907, FromOldBooks.com, 2006
- ^ a b c d e Hutchinson, J. A. (1965). "The Meaning of Kilimanjaro". Department of Language and Liguistics. Dar Es Salaam: University College.
- ^ Through Masai land: a journey of exploration among the snowclad volcanic mountains and strange tribes of eastern equatorial Africa, sinurat babaen ni Johann Ludwig Krapf and Ernest George Ravenstein, Low, Marston, Searle, & Rivington, Londres, 1887
- ^ NASA-Tanzania "SRTM TANZANIA IMAGES", Jet Propulsion Laboratory, California Institute of Technology, 28 Agosto 2005
- ^ Travels, researches, and missionary labors, during an eighteen years' residence in Eastern Africa: Together with journeys to Jagga, Usambara, Ukambani, Shoa, Abessinia and Khartum; and a coasting voyage from Mombaz to Cape Delgado, sinurat babaen ni Johann Ludwig Krapf and Ernest George Ravenstein, Trübner and Company, 1860, panid 544
- ^ Briggs, Philip (1996): "Guide to Tanzania; 2nd edition." Bradt Guides.
- ^ "German Contributions to the Cartography of South West and East Africa from Mid 19th Century to World War I", Proceedings of the 21st International Cartographic Conference, Durban, South Africa, sinurat babaen ni I. J. Demhardt, Department of Geography, University of Technology Darmstadt, panid 903, 2003
- ^ Refer, for example, to "Further Notes on the Kibo Inner Crater and Glaciers of Kilimanjaro and Mount Kenya", authored by P. C. Spink, The Geographical Journal, vol. 106, no. 5/6, Nobiembre – Disiembre 1945, panid 213
- ^ "Dangar Alpine Notes", The Alpine Journal, sinurat babaen ni D. F. O. Dangar, tomo 70, bilbilang 310 ken 311, 1965, panid 328
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Freeman, Sue C. 'In My Wildest Dreams, A Woman's Humorous Perspective Of Her Mt. Kilimanjaro Experience'
- The Snows of Kilimanjaro ket ti naidayegan nga ababa a sarita babaen ni Ernest Hemingway.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bantay Kilimanjaro iti Wikimedia Commons
- Nailian a Parke ti Bantay Kilimanjaro
- panid ti NASA Eksplorador ti Daga
- Naala iti tangatang a retrato ti Bantay Kilimanjaro, 1937–38—Unibersidad ti Wisconsin-Dagiti Bibilioteka ti Milwaukee Dagiti Dihital nga Urnong


text:
UTC+00:20
Ti UTC+00:20 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud iti UTC iti +00:20.
Ti UTC+00:20 ket naus-usar idi idiay Olanda manipud idi 1 Mayo 1909 aginggana idi 16 Mayo 1940. Daytoy ket naamammuan idi a kas ti Oras ti Amsterdam wenno Olandes nga Oras.
Ti pudno a sona ti oras ket GMT +0h 19 m 32.13s aginggana idi Marso 17, 1937, idi naipasimple iti GMT +0h 20 m. Idi sinakop ti Alemania ti Olanda iti Sangalubongan a Gubat II, naampon idi ti Oras ti Berlin, ken nagtultuloy a kastoyen manipud idin.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wettelijke tijdregeling in Nederland (iti Olandes)


text:
We performed several songs that include the song Bannatiran. It refers to a mythical bird. The lyrics of the song is as follows:
Bannatiran ta dutdot mo’t kalilibnusan
Ta panggep mo dika putuluyan
Suminakan sadinno aya’t papanam
Sadino Bannatiran, ania a kayo’t inka pagdisuan
Ania nga sabong ti kayat mo Bannatiran
Ta uray no awan pilit nga inka isapulan
Ta sika ti sarming a paganninawan
Iti raniag da init ken bulan (repeat stanza)
Iti kayo nga agsabong ken ayat panawam man
Ay babawyem to’t kamaudianan
No ni liday ti matumpungam


text:
Arturo Tolentino
Ni Arturo Modesto Tolentino (Septiembre 19, 1910 – Agosto 2, 2004) ket maysa id a prominente a pigura iti politika idiay Filipinas ken nabiit idi a nagtengngel iti puesto ti bise presidente. Isu ket nalatlatak nga ammo a kas ti ama ti “doktrina ti purpuro” iti Filipinas ken eksperto iti Linteg iti Baybay.
Nasapa a pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Arturo M. Tolentino ket naipasngay idi idiay Manila iti naemma a nagannak. Isu ket maysa kadagiti kalaingan a daulo ti lehislatibo nga ima ti gobierno.
Kas maysa nga estudiante, ni Tolentino ket naam-ammuan idi para iti kalaingna nga eskolar. Isu idi ket balediktoriano Nangato nga Eskuela ti Daya a Manila (itan ket ti Nangato nga Eskula ti V. Mapa) (1928); balediktoriano (cum laude) ti Kolehio ti Linteg ti Unibersidad iti Filipinas (1934); ti kalainga ti eksamen ti abogado idi 1934. Isu ket nakagun-od ti Titulo ti Grado iti Pilosopia (cum laude) nga addaan iti gunguna ti nabalitokan a maedalia manipud iti Unibersidad iti Filipinas idi 1938, ken nakagun-od ti kadagiti grado iti Master ti Linteg (meritissimus) ken Doktor ti Sibil a Linteg (meritissimus) manipud iti Unibersidad ti Santo Tomás.
Kas maysa a debador ken orador, isu ket nangabak kadagiti pito a balitok a medalia (mairaman ti Medalia Quezon) ken dagiti dua a pirak a kopa ti panagayat. Isu ket nagtengngel ti titulo iti “Kampeon nga Orador ti Inter-Kolehio iti Filipinas” idi 1934. Isu ket naballigi a nagdebado kadagiti Amerikano nga estudiante manipud iti Unibersidad ti Oregon idi 1933 ken manipud iti Unibersidad ti Washington idi 1934. Idiay U.P., isu idi ket mangipangulo nga editor iti Philippine Collegian ken kameng ti Upsilon Sigma Phi.
Ni Tolentino ket nagsanay iti linteg kalpasan ti pannakaipasana ti eksamen ti kinaabogado idi, ken nabigbigan idi a nalaing kadagiti maipapan iti linteg.
Isu idi ket propesor ti linteg idiay Unibersidad ti Filipinas, Unibersidad ti Santo Tomas, Unibersidad iti Daya, Unibersidad ti Manila, Unibersidad ti Arellano, FEU, Kolehio ti Linteg ti Manila, Eskuela ti Linteg ti Filipinas, Kolehio ti San Beda ken Kolehio ti Quezon .
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Zaide, Sonia M. (1999). The Philippines: A Unique Nation (iti Ingles). All Nations Publishing. ISBN 9789716420050.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti 1973 a Batay-linteg iti Filipinas ket kasisigud a saan a nangited para iti puesto ti Bise Presidente. Ni Tolentino ket isu ti nangisingasing iti enimienda a naampon idi 1984, ken isu daytoy ti nangited para iti puesto ti bise presidente a naikabil idi 1987. Ni Tolentino ket napakabaelan idi a timmaray para iti puesto iti nasapsapa a panawen ngem ti gapu ta ni Presidente Marcos ket nangited ti kondisional a panagikkat tapno makatawag kadagiti kellaat a panagbutos idi 1986.
- ^ Idi nairangarang ti Linteg Militar idi 1972, ti Senado ket opisial idi a nawaswas.


text:
George Bernard Shaw
Ni George Bernard Shaw (26 Hulio 1856 – 2 Nobiembre 1950) ket maysa idi nga Irlandes a dramaturgo ken ti kimmaduaan a nangbangon ti Pagadalan ti Ekonomia ti Londres. Urayno ti immuna a nagganansia a panagsuratna idi ket ti musika ken literario a kritisismo, nga iti kapasidad ket nagsurat kadagiti adu a nangato ti artikulona a paset ti panagsursurat, ti kangrunaan a kalaingna idi ket para iti drama, ket isu ket nagsursurat kadagiti ad-adu ngem 60 a pabuya. Gangani amin nga insursuratna ket mangibagbaga kadagiti sosial a parikut, ngem adda dagiti tinaudanna iti komedia a makaaramid a maibturan gapo ti nainget a tema. Ni Shaw nagsukimat ti edukasion, panagasaw, relihion, gobierno, panagaywan ti salun-at, ken ti pribilehio ti klase.
Isu ket kaaduan a nakaungetan babaen ti pannakaimatanganna a kas ti saan a nasayaat a pannakausar dagiti agob-obra a klase. Isu ket maysa a nagagar a sosialista, ni Shaw ket nagsurat kadagit adu a polieto ken bila para iti Fabiano a Kagimongan. Isu ket nagbalin a nagun-odan nga orador iti panangipato kadagiti punganayanna, a mairaman dagiti kapadpada a karbengan para iti lalaki ken babai, a mangpasayyat kadagiti panagabuso kadagiti agobobra a klase, a mangpasubli ti pribado a panagtagikua kadagiti produktibo a daga, ken nangpakpatakder ti nasalun-at a kabibiag. Iti nabiit a panawen isu ket aktibo kadagiti lokal a politika, nga isu ket nagserbi idiay Konseho ti Kondado ti Londres.
Idi 1898, ni Shaw ket inasawana ni Charlotte Payne-Townshend, ti maysa a kapdpadana Fabiano. Nagtaengda idiay Ayot St Lawrence iti maysa a balay a makunkuna tattan ati Suli ni Shaw. Ni Shaw ket pimmusay idiay, idi tawen a 94, manipud kadagiti kroniko a parikut a naipakaro babaen kadagiti sugatna a naalana babaen ti panakatnagna iti agdan.
Isu ti agmaymaysa a tao a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (1925) ken ti Oscar (1938), para kadagiti kontribusionna iti literatura ken ti obrana iti pelikula a Pygmalion (pannakaampon ti pabuyana iti isu met laeng a nagan).[1] Ni Shaw ket kinayatna a likudan ti Premio Nobel gaputa awan ti panagayatna kadagiti publiko a pammadayaw, ngem inawatna gapu ti pannakiddaw ti asawana: ti asawana ket nangipanuot a daytoy ket pammadayaw para iti Irlanda. Isu ket saan a nagayat kadagiti kuarta a gunguna, a nangikidkiddaw a mausar dagitoy ti panagbayad ti panakaipatarus dagiti Suiso a libro iti Inggles.[2]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ni Al Gore ket nangabak met ti Premio Nobel (ngem saan a para iti Literatura), ken nagbida iti maysa a nangabak ti Premio Akademia a dokumentario, ngem daytoy ket saan a nabukbukodan a naited kaniana.
- ^ Gibbs, A. M. (2005). Bernard Shaw: Ti Niag. Gainesville, Florida: Pagmalditan ti Unibersidad ti Florida. pp. 375–376. ISBN 0-8130-2859-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni George Bernard Shaw iti Wikimedia Commons


text:
Nicolaus Copernicus
Ni Nicolaus Copernicus (Aleman: Nikolaus Kopernikus; Italiano: Nicolò Copernico; Polako: Mikołaj Kopernik (tulong·pakaammo); idi ubing, Niclas Koppernigk;[1] 19 Pebrero 1473 – 24 Mayo 1543) ket maysa a Renasimiento nga astronomo ken ti immuna a tao a nagannnurot to konprehensibo a heliosentriko a kosmolohia a nangiyakar ti Daga manipud ti tengnga ti law-ang.[2]
Ti napaut a panawen a libro ni Copernicus, a De revolutionibus orbium coelestium (Dagiti Rebolusion ti Nainlangitan nga Espera), a naipablaak sakbay a pimmusay idi 1543, ket kankanayon a naipanpanunotan a kas ti pangrugian a puntos ti moderno nga astronomia ket ti panangilawlawagan ti epipania a nangrugian ti sientipiko a rebolusion. Ti heliosentriko a modelona, nga adda ti Init iti tengnga ti law-ang, ket nangipakpakita a dagiti napalpaliiw a panagkutkuti dagiti nainlangitan a banag ket mabalin a maipalpalawag a saan nga ikabil a natalinaay ti Daga iti tegnga ti law-ang. Ti obrana ket nagparugso kadagiti adu pay a sientipiko a panagsuksukimat, a nagbalin a dulon iti pakasaritaan ti siensia a kankanayon anaibagbaga a kas ti Copernicano a Rebolusion.
Kadagiti kalatakan a polimatia iti Renasimiento, ni Copernicus ket maysa idi a mathematiko, astronomo, hurista nga adda ti doktorado ti linteg, pisiko, multilingualismo a poligloto, klasiko nga eskolar, agipatpatarus, artista,[3] Katoliko a kleriko, gobernador, diplomatiko ken ekonomista.
Biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Nicolaus Copernicus ket naipasngay idi 19 Pebrero 1473 idiay siudad ti Toruń (Thorn), idiay probinsia ti Naarian a Prusia, idiay Balangat ti Pagarian ti Polonia.[4][5] Ti amana ket agtagtagilako manipud idiay Kraków ken ti inana ket anak a babai idi ti nabaknang nga agtagtagilako idiay Toruń.[6] Ni Nicolaus ket isu idi ti kaubingan kadagiti uppat nga ubbing. Ti kabsatna a lalaki a ni Andreas (Andres) ket nagbalin ngan Augustiniano kanon idiay Frombork (Frauenburg).[6] Ti kabsatna a babai a ni Barbara, a nainaganan kalpasan ti inana, ket nagbalin a Benediktina a madre ken, kadagiti kinaudi a tawenna, prioresa ti konbento idiay Chełmno (Kulm) ken pimmusay kalpasan idi 1517.[6] Ti kabsatna a babai a ni Katharina ket nangasara iti negosiante idiay siudad ti Toruń a ni konsehal Barthel Gertner ken nagannakda iti innem, nga inayaywanan met ni Copernicus kalpasan idi pimmusay.[6] Ni Copernicus ket saan a nakiassawa ken awanan kadagiti annak.
Pamilia ti ama[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pamilia ti amam ket maitugotan iti purok idiay Silesia idiay asideg ti Nysa (Neiße). Ti nagan ti purok ket nagdumaduma iti pannakailetrana iti Kopernik,[7] Copernik, Copernic, Kopernic, Coprirnik, ken ita nga aldawen ket ti Koperniki.[8] Idi maika-14a siglo, dagiti kameng ti pamilia ket nangrugrugidan nga immalis kadagiti nadumaduma a siudad ti Silesia, idiay Polako a kapitolio, ti Kraków (1367), ken idiay Toruń (1400).[8] Ti ama, ni Mikołaj ti Laklakay, ket mabalin nga anak a lalaki ni Jan, ket nagtaud manipud ti linia ti Kraków.[8]
Ni Nicolaus ket nainaganan kenni amana, a naipakpakita kadagiti rehistro a kas nabaknang nga agtagtagilako iti gambang, ken kaaduan a naglaklako idiay Danzig (Gdańsk).[9][10] Isu ket immalis manipud idiay Kraków ken napan idiay Toruń idi agarup a 1458.[11] Ti Toruń, ket mabirukan idiay Karayan Vistula, ken iti dayta a panawen idi ket naikumikom iti Gubat ti Tallopulo a Tawen , a ti pagarian ti Polonia ken ti [[Konpederasion ti Prusia], ti maysa a kumadduaan dagiti siudad ti Prusia, gentria ken klerhia, ket kinalaban ti Urnos ti Teutonika para iti panagtengngel ti rehion. Iti daytoy a gubat, dagiti siudad ti Hanseatiko a kas ti Danzig ken Toruń, ti ili ni Nicolaus Copernicus, ket nangpili a mangsuporta ti Ari ti Polonia, a ni Casimir IV Jagiellon, a nangikari a mangrespeto dagiti adu tradisional a pannakawaya ti siudad, a sinuppiat babaen ti Urnos ti Teutoniko. Ti ama ni Nicolaus ket aaktibo a nakitinnignay iti politika iti dayta a panawen ken nagsuporta iti Polonia ken dagiti siudad iti panagsuppiat iti Urnos ti Teutoniko.[12] Idi 1454 isu ket nangimamagkappia kadagiti negosasion a nagbaetan ni Kardinal Zbigniew Oleśnicki ti Polonia ken dagiti siudad ti Prusia para iti panagbayad kadagiti utang iti gubat.[8] Iti Maikadua a Kappia ti Thorn, ti Urnos ti Teutoniko ket prmal a nagibbet kadagiti amin a panagtunton kadaiti akinlaud a probinsia, a ti Naarian a Prusia ket nagtultuloy a rehion ti Polonia iti simmaruno a 300 a tawtawen.
Ti ama ni Copernicus ket inasawana ni Barbara Watzenrode, ti ina ti astronomo, idi baetan ti 1461 ken 1464.[8] Isu ket pimmusay idi agarup 1483.[6]
Pamilia ti ina[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ina ni Nicolaus, a ni Barbara Watzenrode, ket anak a babai idi ti nabaknang a patrisiano a ken konsehal ti siudad ti Toruń , ni Lucas Watzenrode ti Laklakay (pimmusay idi 1462), ken ni Katarzyna (biuda ni Jan Peckau), ket naibagbaga kadagiti sabali a taudan a kas ni Katarzyna "Rüdiger gente Modlibog" (pimmusay idi 1476).[6] Ti pamilia Watzenrode, kasla met ti pamilia Kopernik, ket nagtaud manipud idiay Silesia manipud idiay asideg ti Świdnica (Schweidnitz), ken kalpasan idi 1360 ket nagtaeng idiay Toruń. Nagbalinda idia a maysa kadagiti kabaknangan ken kaimpluensiaan kadagiti patrisiano a pamilia.[6] Babaen kadagiti adu a pannakaikabagian babaen ti pannakiasawa ti Watzenrodes, ni Copernicus ket naikabagian idi kadagiti nabaknang a pamilia iti Toruń, Danzig ken Elbląg (Elbing), ken dagiti prominente a natakneng a pamilia iti Prusia: dagiti Czapski, Działyński, Konopacki ken Kościelecki.[6] Dagidi Modlibóg (ti POlako a nagan ket kaibuksilanna ti "Aglualo ti Dios") ket dagidi prominente a Polako a pamilia a nalatak nga ammon iti pakasaritaan ti Polonia manipud idi 1271.[13] Ni Lucas ken ni Katherine ket addaan idi kadagiti tallo nga annak: ni Lucas Watzenrode ti Ub-ubing (1447–1512), nga agbalinto a ti Obispo ti Warmia ken patron ni Copernicus; ni Barbara, ti ina ti astronomo (pimmusay kalpasan idi 1495); ken ni Christina (pimmusay sakbay idi 1502), nga idi 1459 ket inasawana ti mayor ket agtagtagilako iti Toruń, a niTiedeman von Allen.[6]
Ni Lucas Watzenrode ti Laklakay, ti nabaknnag nga agtagtagilako ken idi 1439–62 presidente ti hustisia, ken naikeddeng idia a kasuppiat dagiti Teutoniko a Kabaliero.[6] Idi 1453 isuidi ti delagado manipud idiay Toruń iti komperensia idiay Grudziądz (Graudenz) a nangplano ti yaalsa kaniada.[6] Iti las-ud kadagiti simmaruno a Gubat ti Tallo pulo a Tawtawen (1454–66), isu ket aktibo a nangsuporta ti ganetget ti guabat dagiti siudad ti Prusia iti adu a panangidaton ti kuarta, ken iti politikal nga aktibidad idiay Toruń kenDanzig, ken babaen ti personal a pannakilaban kadagiti gubat idiayŁasin (Lessen) ken Malbork (Marienburg).[6] Isu ket pimmusay idi 1462.[6]
Ni Lucas Watzenrode ti Ub-ubing, ti linia ti ina nga uliteg ti astronomo ken patron, ket naadalan idi idiay Unibersidad ti Kraków (itan ket ti Unibersidad ti Jagiellonia) ken kadagiti unibersidad ti Kolonia ken Bolonia. Isu ket nakaro a kasuppiat ti Urnos a Teutoniko,[14][15] ken ti Grand Master ket kinunkunana idi a kas "ti inkarnasion ti demonio".[16] Idi 1489 ni Watzenrode ket nabutosan idi a kas Obispo ti Warmia (Ermeland, Ermland) a naisuppiat iti kinaykayat ni Ari Casimir IV, a nangnagnama a mangikabil itianakna iti dayta a tugaw. Kas resulta, ni Watzenrode ket nakiringgor iti ari aginggana ti ipupusay ni Casimir IV kalpasan ti tallo a tawen.[17] Ni Watzenrode ket napakabaelan idian a mangporma kadagiti asideg a relasion kadagiti tallo a nagsasaruno a Polako a monarkia: ni Juan I Alberto, Alejandro Jagiellon, ken Sigismundo I thi Lakay. isuket gayyem idi ti nangruna nga agbalbalakad iti tunggal maysa a nagturturayr, ken ti impluensiana ket nangpapigsa unay kadagiti silpo a nagbaetan ti Warmia ken maitutop a Polonia.[16][18] Ni Watzenrode ket nagbalin a naikeddeng a ti kabilegan a tao idiay Warmia, ken ti baknangna, dagiti panankaisilpo ken ti impluensiana ket nangpalubos kaniana ti nangitalged ti edukasion ken karer ni Copernicus a kas kanon iti Katedral Frombork.[19][20]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nicolaus Copernicus Gesamtausgabe: Urkunden, Akten und Nachrichten: Texte und Übersetzungen, ISBN 3-05-003009-7, pp. 23ff. (online); Marian Biskup: Regesta Copernicana (kalendario dagiti papel ni Copernicus), Ossolineum, 1973, p. 32 (idiay online). Daytoy a pannakailetra ti apelyidona ket naipakpakita kadagiti adu a pablaakan (Auflistung) [1]
- ^ Linton (2004, p. 39). Ni Copernicus ket saan idi a, nupay kasta, ti immuna a nangisingasing ti maysa porma ti heliosentriko a sistema. Ti maysa a Griego a matematiko ken astronomo, a ni Aristarko ti Samos, ket isu idi ti immuna a nagisingasing idi nasapsapa ngem maiaktlo a siglo BCE. Urayno kasta, bassit laeng ti ebidensia nga isu ket nakaparang-ay ti kapanunotanna iti labes ti pagibatayan laeng (Dreyer, 1953, pp. 135–48).
- ^ Ti bukod a ladawan ket timmulong a nagpasingked ti kinasiasino ti kraneo idi naduktalan idiay Katedral Frombork idi 2008. Ti [Unibersidad ti Jagiellonian]] ti Kraków ket adda ti maika-17 a siglo a kopia ti maika-16 a siglo a bukod a ladawan ni Copernicus. [2] "Copernicus," Encyclopædia Britannica, Maika-15 nga ed., 2005, vol. 16, p. 760.
- ^ Iłowiecki, Maciej (1981). Dzieje nauki polskiej (iti Polako). Warszawa: Wydawnictwo Interpress. p. 40. ISBN 83-223-1876-6.
- ^ Sheila Rabin. "Nicolaus Copernicus". Stanford Encyclopedia of Philosophy. Naala idi 22 Abril 2007.
- ^ a b c d e f g h i j k l m Dobrzycki ken Hajdukiewicz (1969), p. 4.
- ^ "Ti nagan ti purok, a kas saan me a kasla ti pamilia ti astronomo, ket naindumadumaan a naipaletra. Ti dakkel nga atla ti Alemania iti Silesia, nga inpabalaab babaen ti Wieland idiay Nuremberg idi 1731, ket inpailetrana iti Kopernik." Mizwa, p. 36.
- ^ a b c d e Dobrzycki ken Hajdukiewicz (1969), p. 3.
- ^ Bieńkowska (1973), p. 15
- ^ Rybka (1973), p. 23.
- ^ Sakolsky (2005), p. 8.
- ^ Biskup (1973), p. 16
- ^ Mizwa, 1943, p. 38.
- ^ "Idi 1512, ni Obispo Watzenrode ket kellaat a pimmusay kalpasan idi dimmar-ay iti piesta ti kasar idiay Kraków ni Ari Sigismund . Adda met dagitiadu a sayangguseng a ti obispo ket ginamot dagitiahente dagiti napauten a kabusorna, dagiti Teutoniko a Kabaliero." Hirshfeld, p. 38.
- ^ "TDagiti Watzelrodes—wenno Watzenrodes—urayno iti kasla Aleman a nagan ket ket kasla met dagiti nasayaat a Polako (kabusor dagiti Urnos a Teutoniko)." Koyre, p. 38.
- ^ a b "Ti [Watzenrode] ket kompania pay idi, ken dagiti Teutoniko a Kabaliero, a nagtaltalinaay a kankanayon a riribo, ket saanda a kinayat isuna; ti Grand Master ti urnos ket inbagana nga isu ket 'ti inkarnasion ti demonio'. Ni [Watzenrode] ket isu idi ti naitalek a gayyem dagiti nagsasaruno a tallo [Polako] nga ari: i Juan Alberto, Alejandro (saan nga iyallilaw iti nagamot a papa), ken ni Sigismundo; aken ti impluensiana ket nangpapigsa kadagiti silpo a nagbaetan ti Warmia ken ti maitutop a Polonia." Moore (1994), pp. 52, 62.
- ^ Wojciech Iwanczak (1998). "Watzenrode, Lucas". Iti Bautz, Traugott (ed.). Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL) (iti Aleman). 13. Herzberg: Bautz. col. 389–393. ISBN 3-88309-072-7.
- ^ "Ni Lucas ket nasaysayaat it ipanankigayyemna kadagiti simmaruno kaniana,ni Johann Albert (Jan Olbracht) (manipud idi 1492 aginggana idi 1501), ken kalpasanna ni Alexander (Aleksander) (manipud idi 1501 aginggana idi 1506), aken niSigismund (Zygmunt) I (manipud idi 1506)." Gassendi & Thill, p. 22.
- ^ Dobrzycki ken Hajdukiewicz (1969), p. 5.
- ^ "Tapno makagun-odpara kadagiti kaanakanna a lalaki [ni Nicolaus ken ni Andreas] ti nasken a suporta [para kadagit panagadalda idiay Italia], ti Obispo a ni [Lucas Watzenrode ti Ub-ubing] ket ginatangna dagiti pannakabutosda a kanon babaen ti kapitulo ti Frauenburg (1497–1498)." "Nicolaus Copernicus" , New Advent (online a bersion iti 1913 Catholic Encyclopedia). Naala idi 9 Hunio 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Nicolaus Copernicus iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig ken ni Nicolaus Copernicus iti Wikimedia Commons


text:
Jose Abad Santos, Davao Occidental
Ti Jose Abad Santos ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Davao Occidental iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Jose Abad Santos ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.[2]
- Buguis
- Balangonan
- Bukid
- Butuan
- Butulan
- Caburan Big
- Caburan Small (Pob.)
- Camalian
- Carahayan
- Cayaponga
- Culaman
- Kalbay
- Kitayo
- Magulibas
- Malalan
- Mangile
- Marabatuan
- Meybio
- Molmol
- Nuing
- Patulang
- Quiapo
- San Isidro
- Sugal
- Tabayon
- Tanuman
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Jose Abad Santos | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Davao Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion XI (Rehion ti Davao)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Davao del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Nailian a Parke ti Turod Cassamata
Ti Nailian a Parke ti Turod Cassamata ket nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan idiay ili ti Bangued, Abra idiay Rehion Administratibo ti Kordiliera. Ti parke ket sakupenna ti kalawa dagiti 57 nga ektaria ken nairangarang a nasalakniban a lugar idi 1974.[2]
Ti lokasionna kadagiti akin-abagatan a patingga ti ili ti Bangued babaen ti kalsada ti Ilocos Sur-Abra ket mangpalubos ti nalaka nga ipapan dagiti agtataeng. Ti turod ket nalaka met a makalay-at babaen ti nasillaudan a kalsada wenno babaen ti pannagna dagiti konkreto nga agdan. Dagiti agbisbisita ket magun-gunaanda kadagiti panoramiko a panagtan-aw iti bassit nga ili iti baba ken ti pay sibubukel a gay-at ti ginget ti Karayan Abra a naaripingan babaen ti Kordiliera Sentral ken dagiti kabambantayan ti Ilocos. Ti 990 a metro (3,248 a kadapan) a katayag ti Bantay Banti Goolong[3] (matawtawagan pay ti bantay iti "Sleeping Beauty" babaen dagiti umili) ket naipangpangruna a nakangayngayed manipud iti Parke Victoria a mabirukan idiay pantok ti turod. Iti pay maipatinayon iti parke ken dagiti dalan ti bantay, ti Turod Cassamata ket mangited pay kadagiti pakultad a kas dagiti paglaguyan, otel ken ampiteatro. Ti parke ket lugar pay ti dakkel a pagidulinan ti danum ken ti altar ni Birhen Maria.[4]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Technical Bulletin 2013-01". Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso – Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 29 Agosto 2013.
- ^ "CAR – Nasalakniban a Luglugar". Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso – Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 21 Hunio 2012.
- ^ "Bantay Banti Goolong". Peakery.com. Naala idi 21 Hunio 2012.
- ^ "Abra – Dagiti Pagpasiaran ti Turista". Departmento ti Turismo. Naala idi 21 Hunio 2012.


text:
Enero
Ti Enero ket ti umuna a bulan ti tawen dagiti kalendario a Huliano ken Gregoriano ken maysa kadagiti pito a bulan nga addaan iti kaatidog iti 31 nga al-aldaw. Ti umuna nga aldaw ti bulan ket ammo iti Aldaw ti Baro a Tawen. Daytoy ket, iti katimbengan, ti kalamiisan a bulan ti tawen iti kaaduan a kaunegan ti Akin-amianan a Hemisperio (nga isu daytoy ti maikadua a bulan ti panaglalam-ek) ken ti kapudotan a bulan ti tawen iti kaaduan a kaunegan ti Akin-abagatan a Hemisperio (nga isu daytoy ti maikadua a bulan ti kalgaw). Iti Akin-abagatan a hemisperio, ti Enero ket ti tiempo a kapada ti Hulio iti Akin-amianan a Hemisperio ken ti kasumbangirna met.
Ti Enero ket mangrugi iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Oktubre kadagiti kadawyan a tawen, ken mangrugi iti isu met laeng nga aldaw iti lawas a kas ti Abril ken Hulio kadagiti bisiesto a tawen. Iti kadawyan a tawen, ti Enero ket agpatingga iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Pebrero ken Oktubre iti kadawyan a tawen, ken agpatingga iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Hulio iti bisiesto a tawen. Kadagiti amin a tawen, ti Enero ket mangrugi ken agpatingga iti isu met laeng nga aldaw ti lawas a kas ti Mayo iti napalabas a tawen.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Enero (iti Latin, Ianuarius) ket nainaganan kenni Jano, ti dios ti ruangan; ti nagan ket addaan kadagiti nagrugian iti Romano a mitolohia, a nagtaud manipud iti Latin a balikas ti ruangan (ianua) gapu ta ti Enero ket isu ti ruangan iti tawen.
Iti tradision, ti kasisigud a kalendario ti Romano ket buklen dagiti 10 a bulan nga agdagup kadagiti 304 nga aldaw, ken ti panaglalam-ek ket naikeddeng nga awan bulanna a paset ti panawen. Idi agarup a 713 SK, ti semi-mitiko a simmaruno kenni Romulo, Ari Numa Pompilio, ket isuda kano ti nagnayon kadagiti bulan ti Enero ken Pebrero, ken mangipalubos daytoy ti kalendario a mangipada ti alagaden a lunar a tawen (354 nga al-aldaw). Urayno ti Marso ket kasisigud idi nga isu ti umuna a bulan iti Kalendario ti Daan a Romano, ti Enero ket nagbalinen nga isu ti umuna a bulan ti kalendario ti tawen babaen ti Numa wenno ti Desenbirato idi agarup a 450 SK (aggigiddiat dagiti mannurat a Romano). Iti paggiddiatan, dagiti naisangayan a tawen a maipanggep kadagiti petsa ket nailasin babaen ti pananginagan dagiti dua a konsulado, nga isuda ket simrek iti opisina iti Mayo 1 ken Marso 15 aginggana idi 153 SK, idi nangrugida a simrek iti opisina idi Enero 1.
Dagiti nadumaduma a petsa ti rambakan ti Kristiano ket naus-usar para iti Baro a Tawen idiay Europa iti las-ud ti Tengnga a Panpanawen, ken mairaman ti Marso 25 ken Disiembre 25. Nupay kasta, dagiti mediebal a kalendario ket naiparparang pay laeng iti moda ti Romano kadagiti sangapulo ket dua a batong manipud iti Enero aginggana iti Disiembre. Idi rugi ti maika-i6 a siglo, dagiti pagilian ti Europa ket opisialda a nangrugrugi a nagus-usar manen iti Enero 1 a kas ti rugi ti Baro a Tawen ken sagpaminsan pay daytoy a makunkuna iti Estiklo ti Kapon gapu ta daytoy idi ti petsa ti Rambakan ti Kapon, ken isu ti maikapito nga aldaw kalpasan ti Disiembre 25.
Dagiti naipakasaritaan a nagan para iti Enero ket mairaman ti pannakaibaga a Romano, ti Ianuarius, ti Sahon a termino ti Wulf-monath (kaibuksilanna ket bulan ti lobo) ken ti panangikeddeng ni Karlomagno ti Wintarmanoth (panaglalam-ek / nalamiis a bulan). Iti Eslobeno, daytoy ket tradision a tinawtawagan iti prosinec. Ti nagan ket mainaig iti miho a tinapay ken ti tignay iti panagkiddaw ti banag ken immuna a naisurat idi 1466 iti manuskrito ti Škofja Loka.[1]
Segun kenni Theodor Mommsen (Ti Pakasaritaan ti Roma, tomo 4, Ti Rebolusion, ISBN 1-4353-4597-5, panid 4), ti Enero 1 ket nagbalin nga isu ti umuna nga aldaw ti tawen idi 600 AUC iti Kalendario a Romano (153 SK), gapu kadagiti didigra iti Gubat ti Lusitana. Ti Lusitana a hepe a tinawtawagan ti Punicus ket rinautna ti teritorio ti Romano, inabakna dagiti dua a Romano nga emperador, ken pinatayna met dagiti tropada. Dagiti Romano ket nangibanagda a nangipatulod ti konsulado idiay Espania tapno maipardas ti panagkiddawda iti tulong, "pinagbalinda pay nga inserrek ti opisina dagiti baro a konsulado kadagiti dua a bulan sakbay ti nainkalintegan a panawen" (maika-15 ti Marso).
Dagiti piesta ti Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nailian a bulan ti Panagyaman
- Baro a Tawen – Enero 1
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Stabej, Jože (1966). "Ob petstoletnici škofjeloškega zapisa slovenskih imen za mesece" [Iti maika-500 nga Anibersario ti Škofja Lokal a Rehistro iti Eslobeno a Nagnagan ti Bulbulan]. Loški razgledi (iti Eslobeno). Muzejsko društvo Škofja Loka [Museo ti Kagimongan ti Škofja Loka]. 13. ISSN 0459-8210.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Enero iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Enero iti Wikiquote (iti Ingles)
Pakaammo ti panagbiahe idiay Enero manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Enero 4
Ti Enero 4 ti maikapat nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 361 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (362 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1940 – Gao Xingjian, naiyanak nga Insik a mannurat, laureado iti Premio Nobel
- 1986 – Katrina Halili, Filipina nga aktres
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1960 – Albert Camus, Pranses a mannurat (naipasngay 1913)
- 1965 – T. S. Eliot, Amerikano a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1888)


text:
Plantilia:Sidebar with collapsible lists
Ti {{sidebar with collapsible lists}} ket bersion ti plantilia ti
{{sidebar}} a makaited iti pannakarebba dagiti listaan a kas alternatibo dagiti parametro ti content ti sidebar.
Panagusar[urnosen ti taudan]
Dagiti parametro a saan unay a maus-usar ket naikkat.
{{Sidebar with collapsible lists | name = {{subst:PAGENAME}} | outertitle = | topimage = | pretitle = | title = | image = | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}}   | headingstyle = | listtitlestyle = | contentstyle = | heading1 = | list1name = | list1title = | list1 = | heading2 = | list2name = | list2title = | list2 =   }}
Dagiti parametro[urnosen ti taudan]
Dagiti akin ngao unay a parametro (mairaman ti name, outertitle, topimage, pretitle, title, image, headingstyle, contentstyle) ket naipalaway idiay plantilia ti {{sidebar}}.
Dagiti parametro ti listtitlestyle ken liststyle ket kapadpada dagiti parametro ti titlestyle ken liststyle ti {{marebba a listaan}}, bayat a dagiti parametro ti listNtitle ken listN ket kapadpada dagiti parametro ti title ken ti saan a nainaganan a listaan ti {{marebba a listaan}}.
Dagiti parametro ti listNname ket inus-usar a panangilasin, no adda, ti listaan a maiparang a maipadakkel; kitaen ti {{collapsible lists option}}.
Dagiti dadduma pay a parametro[urnosen ti taudan]
Iti pay maipatinayon kadagiti adda iti ngato, dagiti parametro a parametro a mainaig ti marebba a listaan ket mabalin pay a magun-od.
- listframestyle
- Iyasentarna ti framestyle (kitaen ti {{marebba a listaan}}) para kadagiti listaan.
- listNframestyle
- Iyasentarna ti framestyle para iti listN, a mangtuon ti listframestyle.
- listNtitlestyle
- Iyasentarna ti titlestyle para iti listN, a mangtuon ti listtitlestyle dita ngato.
- listNstyle
- Iyasentarna ti liststyle para iti listN, a mangtuon ti liststyle dita ngato.
Panagtengngel kadagiti atiddog a silpo[urnosen ti taudan]
Kasla met ti plantilia ti sidebar, ti {{normalwraplink}} ket mabalin a mausar a mangtengngel kadagiti silpo a nasken nga agbalkot iti uneg ti sidebar, tapno pawilanna nga agbalin nga akaba unay ti sidebar. Usaren ti
{{normalwraplink|longlinkname}}, a ti
|longlinkname ket isu ti atiddog a silpo nga awan dagiti kuadrado a pangrikep.
Usaren ti parametro ti
|wraplinks=true tapno maiddep ti parametro ti panagbalkot para iti napno a plantilia.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
Dagiti kas pagarigan ti daytoy a plantilia ket mabalin a mabirukan babaen ti panagkita kadagiti "panid a nakasilpo ditoy".
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{Marebba a listaan}}
- {{Collapsible lists option}}
- {{Navbox with collapsible groups}}
- {{Sidebar}}
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
1600
Ti tawen idi 1600 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a Kalendario a Huliano. Daytoy idi ti naudi a a bisiesto a tawen ti siglo agingga idi tawen ti 2000.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 28 – Papa Clemente IX (pimmusay 1669)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1600 iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Lang-he-n
Hebreo: {{{1}}}
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti plantilia ti pagsasao ti {{lang-he-n}} ket mangilasin iti teksto ti Biddut: di mabigbigan nga etiketa ti pagsasao ti: he-n. Ti termino wenno insasao ket isu laeng ti nasken a parametro. Mapormat ti teksto segun kadagiti rekomendasion iti Wikipedia:Manual of Style/Text formatting#Foreign terms; italiko para kadagiti pagsasao nga agus-usar iti alpabeto a Latin, normal kadagiti sabali.
Ti plantilia ket kadawyan a nasken a maikabil kalpasan iti patarus iti Ilokano iti gangganaet a termino wenno insasao.
Ti parametro ti
|links=no ket mangpawil a mangisilpo ti nagan ti pagsasao.
Ti parametro ti
|translit= ket mangipalubos a mangilasin ti romnisasion. Dagiti plantilia nga addaan iti daytoy a parametro ket nailistada ditoy. (Daytoy a parametro ket saan a suportaran babaen dagiti plantilia ti
lang-x para kadagiti pagsasao a naisuraten iti sinuratan a Latin.)
Ti parametro ti
|lit= ket mangpakabael iti maysa a maitedto a literal a patarus (iti Ilokano).
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
Dagiti sumagand a pagarigan ket mangipakita kadagiti patarus iti Aleman.
Urnosen
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (
{{Lang-de|Thüringen}}).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (
{{Lang-de|Die Seefahrer von Catan}}) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (
{{Lang-de|Albrecht der Bär|links=no}})
- Naulimek Amin iti Akinlaud a Sanguanan (
{{lang-de|Im Westen nichts Neues|lit=Awan Kabarbaro iti Laud}}) ket maysa a nobela ni Erich Maria Remarque.
Pagbanagan a teksto
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (Aleman: Thüringen).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (Aleman: Die Seefahrer von Catan) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (Aleman: Albrecht der Bär
- Naulimek Amin iti Akinlaud a Sanguanan (Aleman: Im Westen nichts Neues, lit. 'Awan Kabarbaro iti Laud') ket maysa a nobela ni Erich Maria Remarque.
Dagiti pangsuporta a plantilia
Daytoy a plantilia ket mabalin nga usaren iti maysa kadagiti sumaganad a plantilia:
Amin nga adda iti ngato ket agus-usar iti {{Lang}}
TemplateData[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Lang-he-n
Mangibaga kadagiti agbasbasa ti kasisigud a porma ti termino wenno insasao iti maysa a gangganaet a pagsasao.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{Lang}}
- Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-1 (dagiti kodigo ti pagsasao)


text:
Luek Baffin
Ti Luek Baffin (Inuktitut: Saknirutiak Imanga,[3] Pranses: Baie de Baffin) ket mabirukan idiay pagbaetan ti Isla Baffin ken ti abagatan a laud nga aplaya ti Greenland. Daytoy ket pingir a baybay iti Amianan a Taaw Atlantiko.[1][2][4] Daytoy ket naikapet iti Atlantiko babaen ti Lingsat Davis ken ti Baybay Labrador. Ti ak-akikid a Lingsat Nares ket ikapetna ti Luek Baffin iti Taaw Artiko.
Ti lugar ti luek ket natagtagitao manipud idi 500 BC babaen dagiti Dorset ken kalpasanna dagiti tattao a Thule ken Inuit. Daytoy ket naabot babaen dagiti Europeano idi 1585 ken naisalaysayan a naipalawag idi 1616 babaen ni William Baffin, nga isu ti nakainaganan ti luek ken ti isla. Ti luek ket saan a malayag iti kaaduan a paset ti tawen gapu ta naabongan iti ken ti napuskol a densidad ti tumtumpaw a yelo ken dagiti iceberg kadagiti nawaya a luglugar. Nupay kasta,ti polinia iti agarup a 80,000 km2 (31,000 sq mi), nga ammo a kas ti Amianan a Danum, ket malukatan iti kalgaw iti amianan iti asideg ti Smith Sound.[5] Kaaduan kadagiti biag ti danum iti luek ket konsentrado idiay asideg iti dayta a rehion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Luek Baffin, Nalatak nga Ensiklopedia ti Sobiet (iti Ruso)
- ^ a b Luek Baffin, Encyclopædia Britannica on-line
- ^ Luek Baffin. Wissenladen.de. Naala idi 2013-03-22.
- ^ Reddy, M. P. M. (2001). Descriptive Physical Oceanography. Taylor & Francis. p. 8. ISBN 978-90-5410-706-4. Naala idi 26 Nobiembre 2010.
- ^ Circulation and generation of the North Water Polynya, Northern Baffin Bay. (PDF) . Naala idi 2013-03-22.


text:
Paoay
Ti Paoay ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Paoay ket nabennebenneg iti 31 a barbaranggay.[2]
- Bacsil
- Cabagoan
- Cabangaran
- Callaguip
- Cayubog
- Dolores
- Laoa
- Masintoc
- Monte
- Mumulaan
- Nagbacalan
- Nalasin
- Nanguyudan
- Oaig-Upay-Abulao
- Pambaran
- Pannaratan (Poblacion)
- Paratong
- Pasil
- Salbang (Poblacion)
- San Agustin
- San Blas (Poblacion)
- San Juan
- San Pedro
- San Roque (Poblacion)
- Sangladan Poblacion (Nalbuan)
- Santa Rita (Poblacion)
- Sideg
- Suba
- Sungadan
- Surgui
- Veronica
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Paoay | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Ilocos Norte". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Barbentane
Ti Barbentane ket maysa a komuna iti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Barbentane ket mabirukan idiay akin-amianan unay a puntos ti Bouches du Rhône a departamento, idiay pagbeddenganna kadagiti departamento ti Vaucluse ken Gard, idiay pagsasabtan iti karayan Durance ken Rhône.
Ti Durance ket agpaamianan nga agayayos idiay purok ken agporma ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti departamento ti Bouches-du-Rhône ken Vaucluse. Ti ili ti Avignon ketmabirukan idiay ballasiw ti Durance.
Ti Rhône ket agpalaud nga agyos idiay purok ken agporma ti pagbeddengan a nagbaetan dagiti departamento ti Bouches-du-Rhône ken Gard.
Ti purok ket naipatakder kadagiti salog ti turturod a Montagnette.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasingin nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Barbentane iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Maguindanao
Ti Maguindanaon ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao iti kaaduan a populasion ti Maguindanao idiay Filipinas. Daytoy ket naisasao pay babaen dagiti adu a minoridad kadagiti nadumaduma a parte ti Mindanao kas dagiti siudad ti Zamboanga, Davao, ken General Santos, ken dagiti probinsia ti Amianan a Cotabato, Sultan Kudarat, Abagatan a Cotabato, Sarangani, Zamboanga del Sur, Zamboanga Sibugay, ken ti pay Metro Manila.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maguindanao iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Maguindanao". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.


text:
Pagsasao a Sa'a
Ti pagsasao a Sa'a (ammo pay a kas Abagatan a Malaita ken Apae'aa) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao idiay Bassit a Malaita ken Isla Ulawa iti is-isla Solomon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Sa'a iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Sa'a". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto ni Max Planck para iti Siensia ti Pakasaritaan ti Nagtagitaon.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Palona Haalu Ana Nau Maai Sa'a (1979) Ti lIturhia para iti Melanesia iti Sa'a, indihitado babaen da Richard Mammana ken Charles Wohlers
- Dagiti material iti Karnai ket mairaman iti nawaya a maserrekan nga urnong ni Arthur Capell (AC2) a tinengngel babaen ti Paradisec.


text:
Estilo nga APA
Ti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano (Ingles: American Psychological Association) wenno estilo nga APA ket maysa kadagiti agpang nga alagaden nga us-usaren dagiti mannurat no agitedda iti pappapel para iti pannakaipablaak iti warnakan nga APA.[1] Ti APA ket imbagbag da a naiparangarang tapno makatulong iti pannakaawat ti panagbasa dagiti sosial ken panagkukua a siensia, para iti pannakasayaat ti pannakaisarita, ken ti "panagtarus ti sanguanan dagiti kapanunotan nga addaan laeng iti bassit a pannakariro ken ti kadakkelan a kinaapag-isu."[2]Ti Pagalagadan ti panagipablaak iti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano ket naglaon kadagiti panagibagnos iti amin a parang ti panagsurat, a naipangrunaan iti siensia sosial, manipud iti pakaipanggepan ti panaka-mannutrat agingga ti panagaramid ti tabla tapno maliklikan ti plahio ken panagaramid ti napudno a reperensia ti panagdakamat.
Dagiti immuna a naipablaak[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pagaladagan ti Panagipablaak ket naipatakder idi 1929 a kas pito a panid a dokumento nga addaan iti agpang iti pamay-an ti panagnayon ti pannakalaka a pannakaawat ti panagbasa (APA, 2009a, p. xiii).[3]Naaramid babaen ti pannakaipadrino iti Konsilo ti Nailian a Panagsukisok iti Estados Unidos, a dagiti nagtaudan ket nairaman ti Sikolohikal, antropolihista, ken dagiti propesional ti panagipablaak.
Idi 1952, ti bassit a libro ket naipadakkel ken naipablaak a kas 55 a panid a naipanayon iti Sikolohia a Pakdaar nga addaan dagiti pannakabalbaliw a naaramid idi 1957 ken 1967 (APA, 1952, 1957, 1967).[4]Ti immuna a naipablaak ket naisakupan na ti panagpili ti balikas, gramatiko, panagtuldek, panagporma, annuroten ti panagipablaak ti warnakan, ken "panagibungon ken panagibuson" (APA, Konsilo dagiti Mannurat, 1952, p. 442).
Ti panagsungbat ti pannakadakkel ti pannakarigat iti panagipadamag ti siensia, dagiti simmaruno a naipablaak ket nawayawayaan idi 1974, 1983, 1994, ken 2001. Naipangpangruna a naamammuan ti kinalaka iti panagreperensia ti dakamat nga estilo, ti Pagalagadan ti Panagipablaak ket nagipatakder met kadagiti pagalagadan para iti panagusar ti pagsasao nga addaan iti kaaduan a naipagangayan. Naipangpangruna ti panakaseknan ket dagiti "Pagalagadan para iti saan a Makapasekso a Pagsasao kadagiti APA a Warnakan," immuna a naipablaak a kas pannakabalbaliw ti 174 a pablaak, a nangited ti sabsabali a mausar ti makasekso a pagsasao nga kanayon nga inus-usar idi.[5][6]Dagiti pagalagadan ti panagpabassit ti di nalinteg iti pagsasao ket naipabaro kadagiti napalabas a panawen ken agdama ng agitited ti naipakat a panangiturong para iti panagsurat a maipanggep iti puli, etnisidad, edad, kita ti tao, ti napili a sekso, ken kasasaad ti panakabaldado. (APA, 2009, pp. 70–77; see also APA, 2009b).[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "APA Journals Manuscript Submission Instructions for All Authors". Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. Naala idi Oktubre 27, 2011.
- ^ "APA Style". Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. Naala idi Oktubre 27, 2011.
- ^ Pagaladagan ti panagipablaak iti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano (maika-6 a pablaak.). 2009. Washington, DC
- ^ Gunglo a Sikolohia ti Amerikano, Konseho dagiti mannurat. (1952). Ti Pagalagadan ti panagipablaak iti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. Sikolohia a Pakdaar, 49(Suppl., Pt. 2), 389-449.
- ^ APA Task Force on Issues of Sexual Bias in Graduate Education (Hunio 1975). "Guidelines for nonsexist use of language". Sikolohia nga Amerikano. Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. 30 (6): 682–684. doi:10.1037/h0076869. ISSN 0003-066X. OCLC 696450842. Naala idi Oktubre 27, 2011.
- ^ APA Publication Manual Task Force (Hunio 1977). "Guidelines for nonsexist language in APA journals [Change Sheet 2]". Sikolohia nga Amerikano. Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. 30 (6): 682–684. doi:10.1037/0003-066X.32.6.487. ISSN 0003-066X. OCLC 696450842. Naala idi Oktubre 27, 2011.
- ^ "Supplemental materials: Chapter 3: Writing Clearly and Concisely". Washington, DC: Gunglo a Sikolohia ti Amerikano. Naala idi Oktubre 27, 2011.


text:
Ti Cairo (Arabiko: القاهرة al-Qāhira, literal a ti "Ti Agparparmek" wenno "Ti Agparparukma"), ket isu ti kapitolio ti Ehipto ken ti kadakkelan a siudad idiay Arabo a Lubong ken Aprika, ken ti maika-16 a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong. Daytoy ket mabirukan idiay asideg ti the Nilo Delta,[1][2] daytoy ket nabangon idi 969 AD. Daytoy ket naparboan ti nagan a kas ti "Ti Siudad dagiti Rinibu a Minarete" para iti panakadayeganna kadagiti Islamiko nga arkitektura, ti Cairo ket nabayagen a sentro t rehion kadagiti politika ken kultura a biag. Ti Cairo ket nabangon idi babaen ti Patimid a dinastia idi maika-10 a siglo AD, ngem ti daga a mangbukel ti agdama nga aldaw a siudad ket isu idi ti lugar dagitinailian a kapitolio a dagiti nadaddadael a tiddana ket makitkita pay laeng kadagiti paset ti Daan a Cairo. Ti Cairo ket maigimong pay iti Taga-ugma nga Ehipto gapu ti kaasidegna kadagiti taga-ugma a siudad ti Memphis, Giza ken Fustat a dagitoy ket asideg idiay Nalatak nga Espinghe ken dagiti piramida ti Giza.
Dagiti midia a mainaig iti Cairo iti Wikimedia Commons