text:
Māori ti Is-isla Cook
Ti Māori ti Is-isla Cook ket ti maysa a pagsasao a Daya a Polinesio. Daytoy ti opisial a pagsasao ti Is-isla Cook ken maysa daytoy nga indihenio a pagsasao ti Dominio ti Baro a Selanda. Ti Māori ti Is-isla Cook ket asideg a kabagian iti Māori ti Baro a Selanda ngem naiduma a pagsasao. Ti Māori ti Is-isla Cook ket simple laeng a tinawtawagan iti Māori iti lugar a saan a nasken a maipalawag manipud iti Māori ti Baro a Selanda, ngem ammo pay daytoy a kas Māori Kuki Airani, wenno iti adda kontrobersiana a Rarotongano. Tinawtawagan pay dagiti adu a taga-Is-isla Cook iti Te reo Ipukarea, ti literal a kayatna a sawen ket "ti pagsasao ti Tinaudan a Pagtaengan a daga".
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rarotonga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Tongareva (Penrhyn) iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Rakahanga-Manihiki iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ http://www.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/ethnic-profiles.aspx?request_value=24709&tabname=Languagesspoken


c: text/html

text:
Saeculum obscurum
Ti Saeculum obscurum (Latin: ti Nasipnget a Panawen)iket isu ti nagan a naited iti paset ti panawen iti pakasaritaan ti papa idi las-ud ti maika-10 a siglo, idi rugi ti pannakaikabil ni Papa Sergio III idi 904 ken nagpaut kadagiti innem a pulo a tawtawen aginggana iti ipupusan ni Papa Juan XII idi 964. Iti las-ud iti daytoy a panawen, dagiti Papa ket napigsa a naimpluensiaan babaen ti nabileg ken madaksen nga aristokratiko a pamilia, ti Theophylacti, ken dagiti kabagianda.
Paset ti panawen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti paset ti panawen ket immuna idi a naisalumina ken ninaganan babaen ti Italiano a Kardinal ken historiador iti simbaan a ni Caesar Baronius iti bukodna nga Annales Ecclesiastici idi maikasangapulo ket innem a siglo.[1] Ti nangruna a nangalaan ni Baronius para iti daytoy a pakasaritaanna para iti daytoy a paset ti panawen Liutprand ti Cremona. Dagiti dadduma nga eskolar ket pinetsaanda daytoy a paset ti panawen iti nalaw-lawa ken ak-akikid, ken dagiti sabali a termino, a kas ti Pornokarasia (Aleman: Pornokratie, manipud ti pornokratiā ti Griego ti "turay ti pampam").
Ti historiador a ni Will Durant ket nangibagbaga a ti paset ti panawen manipud ti 867 aginggana ti 1049 a kas ti "kasumbangir ti kinapapa".[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Church and Society in a Crisis Age: Tenth and Eleventh Century Europe babaen ni Harlie Kay Gallatin Naiyarkibo 2009-02-01 iti Wayback Machine.
- Ti naikabil para iti Liutprand ti Cremona ti Ensiklopedia Katoliko
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dwyer, John C. (1998). Church history: twenty centuries of Catholic Christianity. Mahwah, USA.: Paulist Press. p. 155. ISBN 0-8091-3830-1.
- ^ Durant, Will. Ti Panawen ti Pammati. New York: Simon ken Schuster. 1972. p. 537

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsasao a Habanes
Ti Pagsasao a Habanes[1] ti pagsasao dagiti tattao a Habanes iti tengnga ken daya a paset ti puro ti Java, iti Indonesia. Adda pay sumagmamano a kagimongan dagiti agsasao iti Habanes iti amianan a pantar ti laud a Java. Isu ti agtutubo a pagsasao ti nasurok 75 000 000 a katao.
Paset ti pamilia nga Austronesio ti Habanes, ket adda kainaigan daytoy iti Indones ken dadduma pay a karuay ti Malayo. Agsasao pay iti Indones ti kaadduan nga agsasao iti Habanes para kadagiti panggep nga opisial ken komersial ken iti komunikasion kadagiti di Habanes nga Indones.
Iti ruar ti Indonesia, adda sumagmamano a sangkaarrubaan nga agsasao iti Habanes kadagiti pagilian a kas iti Malaysia ken Singapur. Iti Surinam, adda dagiti Habanes ti puonna nga agsasao iti kreol a nagtaud itoy a pagsasao. Kangrunaan a masarakan dagiti agsasao ti Habanes iti Malaysia iti Selangor ken Johor.
Pakauna[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Habanes ket paset ti Sundiko a sub-sanga ti Lauden a Malayo-Polinesio (maawagan pay iti Hesperonesiano) a sanga ti Malayo-Polinesio a sub-pamilia ti pamilia nga Austronesiano. Nasinged ti kainaigan daytoy iti Malay, Sundanes, Madures, Balines, ket addaan met daytoy iti nakapkapsut a kainaigan kadagiti pagsasao ti Sumatra, Borneo, ken ti Filipinas. Masasao ti Habanes iti Tengnga ken Daya a Java, pati pay iti amianan a pantar ti Laud a Java. Pangkurditan a pagsasao met daytoy iti Madura, Bali, Lombok, ken iti deppaar ti Sunda iti Laud a Java. Pagsasao ti naarian a korte daytoy iti Palembang, Abagatan a Sumatra, ingga a binusor dagiti Olandes ti palasioda idi maika-18 a siglo. Mabalin a bigbigen ti Habanes kas maysa kadagiti klasiko a pagsasao iti lubong ta addaan daytoy iti dakkel a kurditan a manappat iti nasurok sangapulo ket dua a siglo. Binglayen dagiti eskolar ti ebolusion ti Habanes iti uppat a paset:
- Taga-ugma a Habanes, sipud iti maika-9 a siglo
- Akintengnga a Habanes, sipud iti maika-13 a siglo
- Baro a Habanes, sipud iti maika-16 a siglo
- Moderno a Habanes, sipud iti maika-20 a siglo (saan a kadawyan a maar-aramat daytoy a pannakaidasig)
Maisursurat ti Habanes iti naisuratan a Habanes, naisuratan nga Arabo-Habanes, naisuratan nga Arabo (nabaliwan para iti Habanes), ken iti naisuratan a Latin.
Ti Habanes ket Austronesio a pagsasao nga addaan iti kaaduan nga agtutubo nga agsasao nupay saan nga opisial daytoy iti sadinoman. Sasawen ken maawatan daytoy ti agarup 85-riwriw a tattao. Di nakurang ngem 45% ti dagup a populasion ti Indonesia ti addaan iti poon a Habanes wenno agnanaed iti lugar a kaaduan a pagsasao ti Habanes. Lima iti innem a pangulo ti Indonesia sipud idi 1945 ti Habanes ti addaan iti poon a Habanes. Isu ngarud nga addaan iti Habanes iti dakkel nga impluensia iti ebolusion ti Indones, ti nailian a pagsasao ti Indonesia ken maysa a moderno a dialekto ti Malay.
Addaan iti tallo a kangrunaan a dialekto ti moderno a Habanes: Tengnga a Habanes, Daya a Habanes, ken Laud a Habanes. Adda lugar ti dialekto sipud iti Banten iti lauden amin ti Java ingga iti Banyumangi, iti akindaya amin a suli ti puro. Amin a dialekto ti Habanes ket addaan iti sumurok-kumurang a pada a panagkinnaawatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Habanes". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 210. ISBN 978-0-8248-2088-6.


text:
Memorandum of Agreement (MOA) on inter-LGU Cooperation on Universal Health Care
Naiwayat iti pannakapirma ti Memorandum of Agreement (MOA) on inter-LGU Cooperation on Universal Health Care itay agsapa iti nagbabaetan ti naayat nga ina iti ilitayo Hon. Wendy Joy D. Buquing, ken dagiti adda iti benneg iti salun-at, Ellen M.Bautista, MD, MPH- PHO Consultant April A. Basilio, MD, MO III Emily M. Laroya, RN, Nurse IV Sharon A. Fontanilla, RN, MPM- Nurse III a binayabayan ni Municipal Health Officer Dr. Gemma Olpindo. Gagem daytoy a maited ti serbisyo kadagiti pasyente a makurkurangan ti benepisyo ken awanan ti health insurance ken mangasistir kadagiti agrehistro para kadagiti sabsabali pay nga “insurances” ken benepisio.
Agyamankami iti daytoy nga ahensia iti Gobierno para iti benepisio ken programa a makatulong a mangparang-ay iti salun-at dagiti umili.


text:
Sasao a Vietiko
Ti sasao a Vietiko ket ti sanga ti pamilia ti pagsasao nga Austroasiatiko. Ti sanga ket dati a kinunkuna babaen dagiti termino a Việt–Mường, Annamese–Muong, ken Vietnamuong; ti termino a Vietiko ket insingasing idi babaen ni Hayes (1992),[1] nga isu ti nangisingasing a baliwan ti panangipalawag ti Việt–Mường a kas panangibaga iti sub-sanga ti Vietiko nga aglaon laeng iti Bietnamis ken Mường.
Adu kadagiti sasao a Vietiko ket addaan kadagiti sistema ti paaweng wenno ponasion nga agpakatengga iti Viet–Muong ken dagiti sabali a sanga ti Austroasiatiko nga awanan iti signipikante nga impluensia iti Insik wenno Tailandes.
Ti Bietnamis, ita nga aldaw, ket addaan iti signipikante nga impluensia iti Insik a naipangpangruna iti bokabulario ken sistema ti paaweng. Ti bokabulario a Sino-Bietnamis ket mangbukel iti agarup a 30–60% iti bokabulario ti Bietnamis, a saan a mairaman dagiti kalko manipud iti Tsina.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Naibatay iti dibersidad iti lingguistiko, ti kasayaatan a nagtaudan ti sasao a Vietiko ket agparang a mabirukanen iti moderno nga aldaw a Probinsia ti Bolikhamsai ken Probinsia ti Khammouane iti Laos ken dagiti ipay parte ti Probinsia ti Nghệ An ken Probinsia ti Quảng Bình iti Bietnam. Ti kaduog ti sanga a Vietiko ket mapetsado iti saan a nabibiit ngem 2,000 a tawtawen.[2]
Ti tinaudan ti pagsasao a Vietiko ket tradisional a naipagarup a naibatay iti likmut ti lugar ti Karayan Nalabbasit nga itan ket tio Akin-amianan a Sentral a Bietnam. Nupay kasta, dagiti tinaudan ti sasao a Vietiko ket agtultuloy a kontrobersial a topiko kadagiti lingguista.
Bietnamis[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pagsasao a Bietnamis ket nainaganan idi a kas Austroasiatiko idi tengnga ti maika sangapulo ket siam a siglo, ken adda ita iti napigsa nga ebidensia para iti daytoy a panangidasig. Ti moderno a Bietnamis ket monosilabiko paaweng a pagsasao a kas ti Kantones ken nakapukawen kadagiti adu a Proto-Austroasiatiko a ponolohiko ken morpolohiko a langlanga. Ti Bietnamis pay ket addaan pay kadagiti dakkel nga stock dagiti nabulod a bokabulario ti Insik ken Tai. Nupay kasta, adda dagiti agtultuloy a resistansia iti kapanunotan a ti maysa a Biatnamis ket mabalin nga as-asideg a maikabagian iti Khmer ngem dagiti pagsasao nga Insik wenno Tai. Ti kaaduan dagiti eskolar ket igupitda dagitoy a tipolohiko a panagpapada iti pannakaiyasideg iti pagsasao ngem iti kadawyan a panagtawid.
Insupsuppiat ni Chamberlain (1998) a ti rehion ti Delta ti Karayan Nalabbasit ket kasisigud idi nga agsasao iti Tai ken nagbalin laeng nga agsasao iti Bietnamis idi baetan ti maikapito ken maikawalo a siglo AD kas maysa a resulta ti panagakar manipud iti abagatan, kas iti, moderno a Tengnga a Bietnam, nga iti ayan ti nangato a naisalumina ken konserbatibo a dialekto ti Amianan-Tengnga a Bietnamis ket naisasao ita nga aldaw. Isu a, ti rehion ti taudan ti Bietnamis (ken ti nasapsapa a Viet–Muong) ket adayo idi iti abagatan ti Karayan Nalabbasit.[2] Kas ti etnonimo a Lao, ti nagan a Yue/Việt ket kasisigud a mangibagbaga iti grupgrupo nga agsasao iti Tai–Kadai. Idiay akin-amianan a Bietnam, dagitoy ket kanungpalan a naampon ti Viet–Muong[2] ken iti ad-adayo nga amianan nga Insik, a ti designasion ti Insik a Yue ket mangpreserba iti etnonimo. (Isuda a dua iti Bietnam ken akin-abagatan a Tsina, nupay kasta, adu kadagiti sasao a Tai–Kadai ket agdamada pay laeng a maus-usar.)
Iti pay maipatinayon, insupsuppiat ni John Phan (2013, 2016)[3][4] a ti “Annames a Tengnga nga Insik,” ket naisasao idi idiay Ginget ti Karayan Nalabbasit ken kanungpalan a sinagepsep iti pagsasao a Bietnamis. Ti Annames a Tengnga nga Insik ket parte idi ti maysa a rimpuok ti dialekto ti Tengnga nga Insik iti abagatan-akinlaud a Tsina a nangiraman iti Insik a Waxiang, ti Jiudu patois 九都土話 ti Hezhou, Akin-abagatan a Pinghua, ken dagiti nadumaduma a dialekto ti Insik a Xiang (kas ti Xiangxiang 湘鄉, Luxi 瀘溪, Qidong 祁東, ken Quanzhou 全州).[4] Ikeddeng ni Phan (2013) nga adda dagiti tallo a nangruna a kita dagiti binulbulod a Sino-Bietnamis, a nabulbulod idi kadagiti las-ud ti nadumaduma a paset ti panawen.
- Nasapa a Sino-Bietnamis (Han a Dinastia (ca. umuna a siglo CE) ken dagiti tuon ti Jin a Dinastia (ca. maika-4 a siglo CE))
- Naladaw a Sino-Bietnamis (Tang a Dinastia)
- Kaudian a Sino-Bietnamis (Ming a Dinastia ken kalpasan ti Ming a Dinastia)
Iti pay sabali, inpakita ni Ferlus (2009) a dagiti imbension iti al-o, gaud ken pariok a paglutuan iti bagas, a nangruna a pakaisaluminaan ti kultura a Đông Sơn, ket maitunos iti pannakapartuat dagiti baro a leksikon para kadagitoy nga imbension ti Akin-amianan a Vietiko (Việt–Mường) ken ti Sentral a Vietiko (Cuoi-Toum).[5] Dagiti baro a bokabulario kadagitoy anga imbension ket napaneknekan a dagiti derabatibo manipud kadagiti kasisigud a berbo imbes a dagiti binulod a leksikal a banag. Ti agdama a pannakaiwarwaras ti Akin-amianan a Vietiko ket maitunos pay iti lugar ti kultura ti Dong Son. Isu nga, inbagbaga ni Ferlus a ti Akin-amianan a Vietiko (Viet-Muong) ket ti dagus a tawidan ti Dongsoniano, a nagtataeng iti Akin-abagatan a parte ti delta ti karayan Nalabbasit ken ti Amianna Tengnga a Bietnam manipud idi Umuna a milenio SK.[5]
Pannakaiwarwaras[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti agsasao iti Vietiko ket agtataengda iti ken iti likmut ti Lugar ti Koserbasion ti Laos iti Nakai–Nam Theun ken ti amianan-tengnga a Bietnam (Chamberlain 1998). Adu kadagitoy nga agsasao ket makunkuna a kas Mường, Nhà Làng, ken Nguồn. Ilista ni Chamberlain (1998) dagiti agdama a lokasion idiay Laos para kadagiti sumaganad a tattao a Vietiko.[6] Ti maysa a pakapukpukan a naibatay iti inaramid nga obra ket insingasingen babaen ni Michel Ferlus.[7]
- Nguồn: Ban Pak Phanang, Distrito ti Boualapha, Khammouane; dagiti dadduma idiay Bietnam
- Liha, Phong (Cham), ken Toum: Distrito ti Khamkeut; mabalin a kasisigud a nagtaud manipud iti akin-amianan a pagbeddengan a lugar ti Nghe An / Khamkeut
- Ahoe: kasisigud a nagtaeng idiay Subdistrito ti Na Tane ti Distrito ti Nakai, ken ti purok ti Ban Na Va iti Distrito ti Khamkeut; innala idiay Distrito ti Hinboun idi las-ud iti gubat, ken kanungpalan a nagtaeng manen idiay Nakai Tay (39 a sangkabalayan) ken idiay Sop Hia (20 a sangkabalayan) iti Banak ti Nakai.
- Thaveung (dagiti dialekto nga Ahao ken Ahlao): nadumaduma a purok iti asideg ti Lak Xao; mabalin a kasisigud manipud iti lugar ti Na Heuang
- Cheut: Ban Na Phao ken Tha Sang, Distrito ti Boualapha; dagiti dadduma ket mabalin pay idiay Pha Song, Vang Nyao, Takaa; kasisigud a manipud iti Hin Nam No kenBietnam
- Atel: Tha Meuang iti Nam Sot (kangrunaan a tattao a Malang); kasisigud manipud iti lugar ti Houay Kanil
- Thémarou: Vang Chang iti Nam Theun; ti Ban Soek iti asideg ti Nam Noy
- Makang: Na Kadok, Distrito ti Khamkeut (kangrunaan a ti tattao a Saek); kasisigud a manipud iti lugar ti Akinngato a Sot
- Malang: Tha Meuang iti Nam Sot
- "Salang": Ban Xe Neua, Distrito ti Boualapha
- Atop: Na Thone, Distrito ti Khamkeut (kangrunaan a ti tattao a Tai Theng); kasisigud a manipud iti lugar ti Akinngato a Sot
- Mlengbrou: iti asideg ti Nam One; kanungpalan a naiyalis iti Distrito ti Yommalath a bangir ti Bantay Ak, ken agtataeng itan idiay Ban Sang, Distrito ti Yommalath (kangrunaan a ti tattao a Yooy)
- Kri: Ban Maka
Idiay Bietnam, adda dagiti Vietiko a tattao iti tribu ti turod, a mairaman ti Arem, Rục, Maliêng, ken Mày (Cươi), ket naiyalisda idiay Cu Nhái (mabalin a mabirukan iti akinlaud a Probinsia ti Quảng Bình wenno iti abagatan a laud ti Distrito ti Hương Khê iti Probisnia ti Hà Tĩnh). Mabirukan pay dagiti Sách idiay Bietnam.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alves, Mark J. (2003). Ruc and Other Minor Vietic Languages: Linguistic Strands Between Vietnamese and the Rest of the Mon-Khmer Language Family. In Papers from the Seventh Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society, ed. by Karen L. Adams et al.. Tempe, Arizona, 3-19. Arizona State University, Program for Southeast Asian Studies.
- Barker, M. E. (1977). Articles on Proto-Viet–Muong. Vietnam publications microfiche series, no. VP70-62. Huntington Beach, Calif: Summer Institute of Linguistics.
- Miyake, Marc. 2014. Black and white evidence for Vietnamese phonological history.
- Miyake, Marc. 2014. Soni linguae capitis. (Parts 1, 2-4.)
- Miyake, Marc. 2014. What the *-hɛːk is going on?
- Miyake, Marc. 2013. A 'wind'-ing tour.
- Miyake, Marc. 2010. Muong rhotics.
- Miyake, Marc. 2010. A meaty mystery: did Vietnamese have voiced aspirates?
- Nguyễn, Tài Cẩn. (1995). Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt (sơ thảo) (Textbook of Vietnamese historical phonology). Hà Nội: Nhà Xuất Bản Gíao Dục.
- Trần Trí Dõi (2011). Một vài vấn đề nghiên cứu so sánh – lịch sử nhóm ngôn ngữ Việt – Mường [A historical-comparative study of Viet-Muong group]. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại Học Quốc Gia Hà nội. ISBN 978-604-62-0471-8
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hayes, La Vaughn H. 1992. Vietic and Việt-Mường: a new subgrouping in Mon-Khmer. Mon-Khmer Studies 21. 211–228.
- ^ a b c Chamberlain, J.R. 1998, "The origin of Sek: implications for Tai and Vietnamese history", in The International Conference on Tai Studies, ed. S. Burusphat, Bangkok, Thailand, pp. 97-128. Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University.
- ^ Phan, John. 2013. Lacquered Words: the Evolution of Vietnamese under Sinitic Influences from the 1st Century BCE to the 17th Century CE. Ph.D. dissertation: Cornell University.
- ^ a b Phan, John D. & de Sousa, Hilário. 2016. A preliminary investigation into Proto-Southwestern Middle Chinese. (Paper presented at the International workshop on the history of Colloquial Chinese – written and spoken, Rutgers University, New Brunswick NJ, 11–12 March 2016.)
- ^ a b Ferlus, Michael (2009). "A Layer of Dongsonian Vocabulary in Vietnamese" (PDF). Journal of the Southeast Asian Linguistics Society. 1: 95–108.
- ^ http://siteresources.worldbank.org/INTLAOPRD/Resources/jim_chamberlain_monitoring_report_on_nt2_consultations.pdf
- ^ Ferlus, Michel. 1996. Langues et peuples viet-muong. Mon-Khmer Studies 26. 7–28.
- Chamberlain, J.R. 2003. Eco-Spatial History: a nomad myth from the Annamites and its relevance for biodiversity conservation. In X. Jianchu and S. Mikesell, eds. Landscapes of Diversity: Proceedings of the III MMSEA Conference, 25–28 August 2002. Lijiand, P. R. China: Center for Biodiversity and Indigenous Knowledge. pp. 421–436.
- Sidwell, Paul (2009). Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dihital nga Arkbo ti Vietiko ni La Vaughn Hayes
- SEAlang Project: Mon–Khmer languages. The Vietic Branch
- Sidwell (2003) Naiyarkibo 2006-10-07 iti Wayback Machine
- Endangered Languages of Mainland Southeast Asia
- http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
- http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0003-670D-C@view Ti sasao a Vietiko iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI


text:
Nalasbang a balasitang (basar iti ladawanna iti Facebook). Disisiete anos. Taga Brgy. Casili, Laoag City. Isu dayta ni Dona Mae Doña. Adu a pada nga umili ti mangay-ay ken ni Dona ta nasapa a pimmusay. Koma no natural laeng a sakit ti impatayna ngem saan ta nakakaalinggaget. Isuna ket biktima ti nadamsak a krimen. Nasarakan dagiti Tanod ti bangkayna iti likudan ti kubo-kobo dita paset ti Sand Dune ti Brgy. Talingaan, Laoag City idi bigat ti Lunes, Mayo 25, 2015.
Ni mismo a Dr. Joseph Adaya, city health officer ti Laoag, ti nagkuna nga “over killed” ti napasamak ken ni Dona agsipud ta idi eksaminenna ti bangkay, natakuatanna a nagsagaba daytoy biktima ti agarup 40 a bagkong iti nadumaduma a paset ti bagina. Ania ngata, naka-droga iti shabu wenno marijuana ti akin-aramid ti krimen a mara-demonyo? Di naibaga ni Dr. Adaya no narames wenno saan ti balasitang. Iti pattapatta ti polisia, nalabit a napapatay ti biktima iti sabali a lugar. Napanda laeng inkabil ti bangkay idiay Sand Dune tapno mailibo dagiti inbestigador ken maliklikanda ti hustisia.
Kondenaren dagiti umili, nangnangruna dagiti nagannak daytoy a krimen. Kas pammalagip, masapul a maipakat ti estrikto a disiplina kadagiti annak nga agtutubo. Di mailibak a mas agresibo dagiti bab-balasitang ken bab-barito. Nasken a ditay ipalubos ida nga agballog ti tiempo ti rabii.
Tiempo manen ti klase kadagiti pagadalan daytoy bulan ti Junio. Rumbeng a bantayan tayo ti tigtignay dagiti annak tayo babaen ti husto panangdisiplina kadakuada. Kankanayon koma a patigmaan tay ida nga iga-edda ti agadal ket liklikadda ti barkada a mangi-sungsong iti panagballog, panaginom ti serbesa wenno arak kasta pay ti panagsigarillo. Ti natudio ken nasingpet nga anak, agbanag a napintas to ti masakbayanna.#


text:
ORCID
Ti ORCID (Open Researcher and Contributor ID) ket ti awan agtagikua a kodigo nga alpanumeriko a naisangayan a mangilasin ti sientipiko ken dagiti dadduma pay nga akademiko a mannurat.[1][2][3][4] Daytoy ket mangsimpa ti problema dagiti naisangayan a kontribusion ti mannurat iti sientipiko a literatura ket mabalin a narigat nga elektroniko a mabigbigan gapu ta dagiti personal a nagan ket saan dagitoy a naisalumina, dagitoy ket mabalinda nga agbaliw (kasla iti pannakiasawa), adda dagiti kultural a paggigiddiatan iti urnos ti nagan, aglaon ti saan nga agpapada a panagusar kadagiti pangyababaan ti umuna a nagan ken mangipakat kadagiti sabali a sistema ti panagsurat. Daytoy ket mangited ti agnanayon nga identidad para kadagiti tao, ken kapada daytoy ti napartuat para kadagiti mainaig ti linaon nga entidad kadagiti dihital a network babaen dagiti digital object identifier (DOI).[5]
Ti gunglo ti ORCID ket mangited ti maysa a silulukat ken nawaya a rehistro a naikeddeng nga isu ti de facto nga alagaden para iti pangilasin ti mannurat iti siensia ken ti mainaig iti akademiko a panagipablaak. Idi 16 Oktubre 2012, ti ORCID ket inrugina dagiti serbisio iti rehistro [6][7] ken nangrugrugin a nangit-ited kadagiti panangilasin ti agar-aramat.[8]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Editorial (2009). "Credit where credit is due". Nature. 462: 825. doi:10.1038/462825a
- ^ ORCID website
- ^ News (30 Mayo 2012) "Scientists: your number is up: ORCID scheme will give researchers unique identifiers to improve tracking of publications.", Declan Butler, "Nature". 485: 564 doi:10.1038/485564a
- ^ "Ten things you need to know about ORCID right now". Impactstory. 2014-04-10. Naala idi 15 Abril 2014.
- ^ CrossRef & ORCID
- ^ "ORCID Launches Registry". Naala idi 18 Oktubre 2012.
- ^ "ORCID vs ISNI; ORCID lanceert vandaag hun Author Register - Artikel - SURFspace". Naala idi 24 Oktubre 2012.
- ^ "Register for an ORCID iD". Naala idi 18 Oktubre 2012.


text:
Tlaxcala
Ti Tlaxcala (Espaniol [tla(k)sˈkala] (tulong·pakaammo); /tlɑːsˈkɑːlə/; [tla(ɣ)sˈkala]; manipud iti sasao a Nahuatl: Tlaxcallān Panangibalikas a Nahuatl: [tɬaʃˈkalːaːn] (dengngen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Tlaxcala (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Tlaxcala), ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 60 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Tlaxcala.
Daytoy ket mabirukan idiay Daya-Tengnga a Mehiko, idiay rehion ti altiplano, nga iti akindaya a parte ket kaaduan ti Sierra Madre Oriental.[2] Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Puebla iti amianan, daya ken abagatan, ti Estado ti Mehiko iti laud ken ti Hidalgo iti amianan a laud. Daytoy ti kabassitan nga estado ti republika, ken mangidagup laeng iti 0.2% iti teritorio ti pagilian.[2]
Ti estado ket nanaganan manipud iti kapitoliona, ti Tlaxcala, ken isu pay ti nagan ti sakbay ti Columbiano a siudad ken kultura. Kimmmaddua dagiti Tlaxcalano kadagiti Espaniol tapno abakenda dagiti Azteca, ken adda met dagiti konsesion kadagiti Espaniol tapno maipalubos nga agtultuloy a sibubukel ti teritorio kadagiti amin a paset ti panawen dagiti 300 a tawen ti paset ti panawen ti kolonia.[3] Kalpasan ti Wayawaya ti Mehiko, nairangarang idi ti Tlaxcala a kas pederal a teritorio, aginggana idi 1857 idi naawat daytoy a kas estado ti pederasion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic_2015_presentacion.pdf.
- ^ a b "Geografia" (iti Espaniol). Tlaxcala: State of Tlaxcala. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-08-14. Naala idi Agosto 15, 2009.
- ^ Schmal, John P. (2004). "The History of the Tlaxcalans". Houston Institute for Culture. Houston: Houston Institute for Culture.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tlaxcala iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tlaxcala manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti Tlaxcala iti OpenStreetMap
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Tlaxcala


text:
Kategoria:Panagtaripato ti CS1: nagpaso ti embargo ti PMC
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti
|embargo= ken ti embargo ket nagpason. No nagpason ti embargo, mabalinen amakikkat ti
|embargo=. Dagiti panid iti daytoy a kategoria ket nasken laeng koma nga inayon babaen ti Modulo:Citation/CS1.
Babaen iti kasisigud, dagiti mensahen ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket maiparang kadagiti amin nga agbasbasa ken dagiti mensahe ti pagtaripatuan a kategoria ket nailemmneg manipud kadagiti amin nga agbasbasa.
Ikabil dagiti sumaganad a teskto iti bukodmo a panid iti common CSS wenno iti espesipiko a panid ti CSS ti kudil (ti common.css ken skin.css):
Tapno maiparang dagiti mensahe ti panagtaripatuan:
.mw-parser-output span.cs1-maint {display: inline;} /* Iparang dagiti mensahe ti panagtaripato ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Tapno maiparang amin dagiti biddut mensahe a kaisigud a nailemmeng:
.mw-parser-output span.cs1-hidden-error {display: inline;} /* Iparang amin dagiti mensahe ti biddut ti cs1|2 */
Tapno mailemmeng kadagiti mensahe ti biddut:
.mw-parser-output span.cs1-visible-error {display: none;} /* Ilemmeng dagiti mensahe ti panagtaripato ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Torre Eiffel
Ti Torre Eiffel (Pranses: La Tour Eiffel, [tuʁ ɛfɛl]) ket maysa a landok a torre a mabirukan idiay Champ de Mars idiay Paris, nanaganan daytoy ken ni inhenniero Gustave Eiffel, a ti kompaniana ket isu ti nagdesinio ken nangbangon ti torre. Daytoy ket nabangon idi 1889 a kas pastrekan nga arko iti 1889 a Piesta ti Lubong, daytoy ket nagbalinen a sangalubongan ken simbolo ti kultura ti Pransia ken maysa kadagiti mabigbig nga estruktura iti lubong. Ti torre ket isu ti katayagan nga estruktura idiay Paris[1] ken ti kaaduan a nabisbisita a mabayadan a monumento iti lubong; 7.1 a riwiriw a tattao ti kimmalay-at iti daytoy idi 2011. Ti obserbatorio ti maikatlo a lessad ket adda iti 279.11 m (915.7 ft) ti kangatuan a mastrekan ti publiko iti Kappon ti Europa. Ti torre ket nakagun-od iti 250 a riwriw a bisitana idi 2010.
Ti torre ket agtakder iti katayag iti 324 metro (1,063 ft) , agarup nga isu met laeng a katayag ti pasdek nga addaan iti kadsaaran iti 81. Idi las-ud ti pannakabangonna, ti Torre Eiffel ket nalabsanna ti Monunento Washington tapno mangala ti titulo iti katayagan nga estruktura nga inaramid ti tao iti lubong; ti Torre Eiffel ket isu ti nangtengngel daytoy a titulo para kadagiti napalabas a 41 a tawtawen, aginggana idi nabangon ti Pasdek Chrysler idiay Siudad ti New York idi 1930. Gapu ti pannakanayon ti antena ti tuktok ti Torre Eiffel idi 1957, daytoy ket nataytayagen ngem ti Pasdek Chrysler babaen ti 17 kadapan (5.2 m). No saan a mairaman dagiti panangirangarang nga antena, daytoy ket isu ti maikadua a katayagan nga estruktura idiay Pransia, kalpasan ti Millau Viaduct.
Ti torre ket addaan iti tallo a kadsaaran para kadagiti agbisbista. Dagiti biliete ket mabalin a magatang para iti panagkalay-at, babaen dagiti agdan wenno makina a pangipangato, kadagiti umuna ken maikadua a kadsaaran. Ti pannagna manipud iti baba a kadsaaran aginggana ti umuna a kadsaaran ket sumurok a 300 a tuktukad, ken ti pay pannagna manipud iti umuna aginggana ti maikadua a kadsaaran. Ti maikatlo ken kangatuan a kadsaaran ket mastrekan laeng babaen kadagiti panagawit nga agdan ngem kadawyan dagitoy a narikpan iti publiko. Adda met dagiti panganan kadagiti umuna ken maikadua a kadsaaran.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "The Eiffel Tower as a World Monument" [Ti Torre Eiffel a kas Maysa a Monumento iti Lubong]. Tour-eiffel.fr (iti Pranses). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-12-06. Naala idi 24 Mayo 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Torre Eiffel iti Wikimedia Commons
- Opisial a website ti Torre Eiffel (iti Pranses)
- Opisial a website ti Torre Eiffel (iti Ingles)


text:
Pingir a baybay
Iti oseanograpia, ti pingir a baybay wenno marginal a baybay ket ti baybay a sangkapaset a napalikmutan babaen dagiti isla, dagiti purpuro, wenno dagiti peninsula, a kadenna wenno nalawa a silulukat it nawaya a taaw iti rabaw, ken/wenno bineddengan babaen dagiti submarino a pantok iti datar ti baybay.[1]
Dagiti pingir a baybay iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taudan ket aggigiddiat no ania dagiti baybay ti maikeddeng a kas dagiti pingir a baybay ken no ania pay ti taaw a pakaikamenganda a kas pingir a baybay. Awan ti agmaymaysa nga ultimato a turay iti daytoy a banag.
Dagiti pingir a baybay ti Taaw Artiko:
- Baybay Barents
- Baybay Beaufort
- Baybay Chukchi (insina babaen ti Isla Wrangel)
- Baybay Kara[2]
- Baybay Laptev (insina babaen ti Severnaya Zemlya ken ti Is-isla Baro a Siberia)[3]
Dagiti pingir a baybay ti Taaw Atlantiko:
- Baybay Arhentino
- Baybay Karibe[4]
- Kanal Ingles
- Golpo ti Mehiko
- Luek Hudson[1]
- Baybay Irlandes (insina babaen ti Irlanda)[4]
- Baybay Labrador
- Baybay Mediteraneo[4]
- Baybay Amianan (babaen ti Gran Britania)[4]
- Baybay Norwego (babaen ti Islandia, ti Is-isla Feroe, ken Shetland); ken Baybay Greenland[4]
- Baybay Scotia (babaen ti is-isla Malvinas, Abagatan a Georgia, ken ti Is-isla Abagatan a Sandwich)
- Sagpaminsan a ti Artiko ket naikeddeng pay a kas pingir a baybay ti Atlantiko.[4][5]
Dagiti pingir a baybay ti Taaw Indiano:
- Baybay Andaman (insina babaen ti Andaman ken Is-isla Nicobar).[6]
- Baybay Arabiano
- Luek ti Bengal
- Baybay Java (insina babaen ti Is-isla Nalatak a Sunda)
- Golpo Persiano[4]
- Baybay Nalabbasit[4]
- Baybay ti Zanj (maysa a historiko nga entidad ti aplaya ti abagatan a daya nga Aprika ken mairaman ti is-isla Mascarene)
Dagiti pingir a baybay ti Baybay Mediteraneo:
- Baybay Adriatiko
- Baybay Egeo
- Baybay Alboran
- Baybay Balear
- Baybay Nangisit[4]
- Baybay ti Creta
- Baybay Honiko
- Baybay Liguria
- Baybay Mirtos
- Baybay ti Sardinia
- Baybay ti Sicilia
- Baybay Tracia
- Baybay Tirreno
Dagiti pingir a baybay ti Baybay Nangisit:
Dagiti pingir a baybay ti Taaw Pasipiko:
- Baybay Bering (insina babaen ti is-isla Aleutiana)
- Baybay Celebes[4]
- Baybay Coral (babaen ti Is-isla ti Solomon ken Vanuatu).[4]
- Baybay Daya Tsina (babaen ti Is-isla ti Ryukyu)
- Baybay Filipinas (babaen ti Is-isla Ogasawara, ti Is-isla Mariana, ken Palau)
- Baybay ti Chiloé (babaen ti Isla Chiloé, Chile)
- Baybay ti Hapon (babaen ti Purpuro Hapon)[4]
- Baybay ti Okhotsk (babaen ti Is-isla Kurile ken Peninsula Kamchatka)
- Baybay Abagatan Tsina (babaen ti Filipinas)[4]
- Baybay Sulu[4]
- Baybay Tasman (pagbaetan ti Australia ken Baro a Selanda)
- Baybay Duyaw (babaen ti Peninsula Korea)[1]
Dagiti pingir a baybay ti Akin-abagatan a Taaw:
Ti Baybay Karibe ket sagpaminsan a naipalawag a kas pingir a baybay,[4] sagpaminsan a kas baybay mediteraneo.[1]
Ti Baybay Kaspio ket sagpaminsan a naipalawaga kas pingir a baybay, ken ti pay Baybay Natay ken ti Garabogazköl.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d American Congress on Surveying and Mapping (1994). Glossary of the mapping sciences. ASCE Publications. p. 469. ISBN 978-0-7844-0050-0. Naala idi 9 Disiembre 2010.
- ^ Kara Sea, Encyclopædia Britannica
- ^ Laptev Sea, Encyclopædia Britannica
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o James C. F. Wang (1992). Handbook on ocean politics & law. Greenwood Publishing Group. pp. 14–. ISBN 9780313264344. Naala idi 9 Disiembre 2010.
- ^ Longhurt, Alan R. (2007). Ecological Geography of the Sea. Academic Press. p. 104. ISBN 978-0-12-455521-1. Naala idi 13 Disiembre 2010.
- ^ Andaman Sea, Encyclopædia Britannica


text:
Palau
Nagsasabtan: 7°30′N 134°30′E / 7.500°N 134.500°E
Ti Palau, opisial a tinawtawagan iti Republika ti Palau (Palauano: Beluu er a Belau),[4] ket ti isla a pagilian a mabirukan idiay akinlaud a Taaw Pasipiko. Daytoy ket heograpiko a paset ti dakdakkel a grupo ti isla ti Mikronesia. Ti populasion ti pagilian ket agarup a 21,000 ket naiwarwaras iti ballasiw dagiti 250 nga isla a mangporma ti kawar ti Is-isla Carolina. Ti kaaduan ti populasion nga isla ket ti Koror. Ti kapitoliona iti Ngerulmud ket mabirukan idiay Estado ti Melekeok idiay asideg nga isla ti Babeldaob. Dagiti isla ket makibinningay kadagiti maritimo a pagbeddengan iti Indonesia, ti Filipinas, ken ti Pederado nga Es-estado ti Mikronesia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "SPC-SDD_Pop2000-2018 by 1 and 5 year age groups June2013". Secretariat of the Pacific Community Official Website. Secretariat of the Pacific Community. Naala idi 26 Abril 2015.
- ^ a b karkulo idi 2008. "Palau". The World Factbook. CIA. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2020-05-01. Naala idi 9 Agosto 2009.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Batay-linteg ti Palau Naiyarkibo 2013-05-26 iti Wayback Machine. (PDF). palauembassy.com. Naala idi 1 Hunio 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Palau iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Palau manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Palau a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Nailian a Gobierno ti Republika ti Palau
- Palau Naiyarkibo 2008-06-07 iti Wayback Machine manipud iti Unibersidad ti Colorado kadagiti Biblioteka ti Boulder (Estados Unidos) – Pabpablaak ti Gobierno.
- Palau iti Curlie (iti Ingles)
- Bariweswes ti Palau manipud iti BBC News
- Palau manipud iti Encyclopædia Britannica
- Wikimedia Atlas iti Palau
- Palau
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Filipinas
- Mikronesia
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti dati a kolonia ti Hapon
- Dagiti dati a kolonia ti Alemania
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1994
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Kuwait
Nagsasabtan: 29°30′N 45°45′E / 29.500°N 45.750°E
Ti Kuwait, opisial a ti Estado ti Kuwait /kuːˈweɪt/ (dengngen) (Arabiko: دولة الكويت, Dawlat al-Kuwayt) ket maysa a naturay nga Arabo nga estado a naisanglad idiay amianan a daya iti Arabiano a Peninsula idiay Akinlaud nga Asia. Nabeddengan daytoy babaen ti Saudi Arabia iti abagatan idiay Khafji, ken Irk iti amianan idiay Basra. Naisadag daytoy idiay amianan a laud nga igid iti Golpo Persiano. Ti nagan a Kuwait ket naala manipud ti Arabiko أكوات ākwāt, ti ad-adu ngem maysa ti كوت kūt, a kayatna a sawen ket pagsammakedan a naipatakder iti asideg ti danum.[5] Daytoy a pagilian ket sakupenna ti kalawa a 17,820 kuadrado kilometro (6,880 kd mi) ken addaan ti populasion iti agarup a 3.5 riwriw.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Kuwait". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 10 Abril 2015. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-05-21. Naala idi 2015-10-29.
- ^ a b "Ti Publiko a Turay para iti Sibil a Pakaammo". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-11-28. Naala idi 2012-04-10.
- ^ a b c d "Kuwait". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 8 Disiembre 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Lesko, John P. "Kuwait," Ensiklopedia ti Sanglubongan a Panagadal: Panagala dagiti Edukasional a Sistema ti Sangalubongan, tom. 2, inurno sbabaen ni Rebecca Marlow-Ferguson. Detroit, MI: Gale Group, 2002.


text:
Buto
Ti buto ket maysa nga organo a reproduktibo a teknikal nga intromitente nga organo, ken para kadagiti plasental a mammal, ket agserbi pay kas akinruar nga organo ti panagisbo. Sapasap a masarakan ti buto kadagiti mammal ken reptilia.
Estruktura[urnosen | urnosen ti taudan]
Buklen ti tallo a columna ti kulapot ti buto ti tao: dua a corpora cavernosa ti agkaabay iti batog a dorsal ken maysa a corpus spongiosum ti adda iti baetanda iti batog a ventral.
Ti dakdakkel ken ugis-bombilia nga ungto ti corpus spongiosum ti mangbukel iti lukdit wenno lusngi wenno glanse ti buto, a mangsupsuportar iti supotlalat wenno prepusio, maysa a nalukay a kulpi ti kudil a kadagiti nataengan ket mabalin a malislis tapno a maexposar ti lusngi. Ti sirok ti buto a nakakabitan ti prepusio ket maawagan a freno wenno frenulo.
Ti uretra, ti maudi a parte ti dalanan a urinario, ket lumabas iti corpus spongiosum, ket ti ruanganna a maawagan iti meato, ket masarakan iti ungto ti lusngi. Isu ti dalanan pareho ti isbo ken para iti panagparuar wenno eyakulasion iti kapsit wenno semilia. Maaramid dagiti esperme iti bukelbukel ket maidulin iti epididimis. Bayat ti panagparuar, maipropelar dagiti esperme iti vas deferense, dua a dukto a lumabas iti ngato ken likod ti vehiga. Inayon dagiti seminal a vesikulo dagiti fluido ken ti vas deferense ket kumonektar kadagiti dukto nga eyakulatorio a mangisilpo iti uretra iti uneg ti glandula a prostrata. Ti prostrata agraman dagiti glandula a bulburetral ken manginayon pay kadagiti sekresion, ken ti semilia ket maiparuar iti buto.
Pubertad[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti iseserrek iti pubertad, mangrugi nga agdevelop dagiti bukelbukel ken dumakkelen dagiti mabagbagi. Mangrugi a dumakkel ti buto iti baet dagiti tawen kas kasapa ti 10 ken kas kaladaw ti 15. Usual nga agleppas ti idadakkel iti edad 18-21. Bayat ti proseso, agtubo dagiti urmot iti aglawlaw ti buto.
Seksual a Kaibatugan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaibatugan ti lusngi ti lalaki ti mutil ti manimani ti babai; kaibatugan ti corpora cavernosa ti bagi ti manimani; kaibatugan ti corpus spongiosum ti vestibular a bulbo iti baba ti labia minora; kaibatugan ti butillog wenno eskroto ti labia minora ken labia mayora; ken kaibatugan ti prepusio ti akkub ti manimani. Awan rafe dagiti babbai, ta idiay, saan a konektado dagiti dua a gudua.
Panagtangar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagtangar ket ti panagtangken ken panagngato ti buto a mapasamak iti panaguttog,a kas preparsyon no kayat ti lalaki ti umiyot, no pay mabalin a mapasamak daytoy kadagiti situasion a di-seksual. Ti kangrunaan a pisiolohikal a mekanismo a mangigapu iti panagtangar ket ti autonomiko a dilasion dagiti arteria a mangitultulod iti dara iti buto. Palubusan daytoy ti ad-adu a dara a mangpunno kadagiti tallo a maraespongha a kamara iti buto nga agbanag iti panagatiddog ken panagtangken daytoy. Ti napnon nga erektil a tisiu itan ket agtalmeg ken mangpetpet kadagiti vena a mangiruar iti dara manipud iti buto. Ad-adu itan ti sumrek a dara ngem iti rumuar iti buto agingga a madanon ti equilibrio no sadino ket agpada ti kaadu ti dara a sumrek ken rumuar kadagiti dilatado nga arteria ken napetpetan a vena; magun-od kadaytoy nga equilibrio ti maysa a konstante a rukod ti panagtangar.
Fasilitaren ti panagtangar ti sexual a pannakinaig no pay saan a nasisita kadagiti dadduma pay a seksual nga aktibidad.
Panagparuar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagparuar ket ti panagipugso iti kapsit manipud iti buto, ken usual a kakuyog ti orgasmo. Maysa a serye dagiti muskulado a panagkaretret ti mangiparuar iti semilia nga aglaon kadagiti gameto ti lalaki a maawagan iti selula nga esperme wenno spermatozoa manipud iti buto (mapan iti uki, no para iti intension ti panagpaadu babaen ti seksual a pannakinaig). Masansan a resulta daytoy ti seksual nga estimulasion, a mabalin a karaman ti estimulasion ti prostrata. Daytoy ket raro a gapu ti sakit a prostratiko. Mabalin pay a mapasamak ti panagparuar bayat ti panagturog (emision a nokturnal). Ti panagkassit ket ti kondision no sadino ket madi makapagparuar.
Ti panagparuar ket addaan iti dua a paset: emision ken ti mismo a panagparuar. Ti paset nga emision ti panagkissit a reflexo ken kontrolado ti simpatetiko a sistema ti nervios, anta ti paset ti panagparuar ken kontrilado ti nadorian wenno espinal a reflexo iti level dagiti nadorian a nervios nga S2-4 babaen ti pudendal a nervios. Sarunoen ti periodo a refraktorio ti panagparuar, ken pasakbayan met daytoy sexual nga estimulasion.
Kugit[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kagagangayan a porma ti panagbalbaliw iti mabagbagi ket ti panagikugit: ti pannakaikkat iti parte wenno ti sibubukel a prepusio para kadagiti nadumaduma a kultural, relihioso, ken nararraro, medikal a rason.
Rukod[urnosen | urnosen ti taudan]
No pay sabasabali dagiti resulta dagiti panagadal, ti konsenso ket ti kadawyan a rukod ti nakatangar a buto ti tao ket 5.1-5.9 pulgada a kaatiddog nga addaan iti 95% nga paggidiatan ti konpidensa ti 4.23-7.53 pulgada. Ti kadawyan a kabuntog ti agarup 4.84 pulgada no todon ti panagtangar.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Buto (kategoria) iti Wikimedia Commons


text:
Ilocos Norte – Kumpirmado nga umay bumisita ni President Rodrigo Duterte iti mansayag ni VM Micheal Farinas iti Brgy. 55 Vira Laoag City. Segun kenni Mr. Monching Fornantes Information Officer ti Laoag inton bigat a dumateng ti president nupay dina maibaga no siasinno dagiti kumuyog iti president.
Inton biernes a pannakaitabon ti bangkay ti bise mayor ket saan a maidagas iti city hall kuna ni fornantes ngem mailabas to laeng karaman a pakailabasanna ket iti tiendaan ken LCGH ngem awan py pinal. Silulukaten iti publiko ti mapan ken mayat a makipagrekna iti mansayag ti VM Mayor.


text:
Plantilia:EB1911 poster
Panggep[urnosen ti taudan]
Tapno maisilpo dagiti artikulo iti edision ti Wikisource iti Maika-11 nga edision ti Encyclopædia Britannica (1911).
Panagusar[urnosen ti taudan]
Nota: Iti Ilokano Wikipedia, no saan a maikkan ti pateg ti maikadua a saan a nanaganan a parametro, kasisigud a maiparang ti agdama a nagan ti panid malaksid dagiti nagan ti tao.
{{EB1911 poster|Nagan ti artikulo}}
wenno
{{EB1911 poster|Nagan ti artikulo|Maiparang a nagan}}
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
{{EB1911 poster|Sigel, Franz}}
Daytoy a resulta ket maiparang iti kahon ti ngato iti kanawan. No saan a kayat ti pormat nga umuna ti apelyido, usaren ti:
{{EB1911 poster|Sigel, Franz|Franz Sigel}}
Daytoy a resulta ket maiparang iti kahon ti baba iti kanawan.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Winston Churchill
Ni Winston Leonard Spencer-Churchill (30 Nobiembre 1874 – 24 Enero 1965) ket maysa idi a Britaniko a politiko nga isu idi ti Kangrunaan a Minstro ti Nagkaykaysa a pagarian manipud idi 1940 aginggana idi 1945 ken idi manen 1951 aginggana idi 1955. Isuket kaaduan a naikedkeddeng a kas maysa kadagiti kalatakan a daulo iti panawen ti pannakigubat iti maika-20 a siglo, Ni Churchill ket maysa pay idi nga opisial iti Britaniko a Buyot, historiador, mannurat, ken maysa nga artista. Isu laeng ti Britaniko a Kangrunaan a Ministro a nagungunaan ti Premio Nobel iti lIteratura, ken isu pay ti immuna a tao a naaramid a kas maysa a Honorario nga Umili iti Estados Unidos.
Ni Churchill ket naipasngaay idi iti aristokratiko a pamilia dagiti Duke ti Marlborough, ti sanga ti pamilia Spencer. Ti amana, ni Apo Randolph Churchill, ket maysa idi a karismatiko a politiko a nagserbi a kas Kanselor ti Exchequer; ti inana, ni Jennie Jerome, ket Amerikana a socialite. Kas ubing nga opisial ti buyot, nakakita ti aksion idiay Britaniko nga India, ti Sudan, ken ti Maiakdua a Gubat ti Boer. Isu ket nakagun-od iti kadayeg a kas mannurat iti gubat ken nagsurat kadagiti a maipanggep kadagiti kampaniana.
Isu ket adda idi iti sanguanan ti politika para kadagiti limapulo a tawen, isu ket nagtengngel kadagiti adu a puesto ti politika ken gabinete. Sakbay ti Umuna a Gubat ti Sangalubongan, isu ket nagserbi a kas Presidente ti Opisina ken Panagtagilako, Sekretario ti Balay, ken Umuna nga Apo ti Admiralidad a kas paset ti 1905–1915|Liberal a gobierno ni Asquith's . Idi las-ud ti gubat, isu ket nagtultuloy a kas Umuna nga Apo ti Admiralidad aginggana ti nadidigra a Kampania ti Gallipoli a nagtaudan ti ipapanawna iti gobiernot. Isu ket nabiit bassit a nagtuloy iti aktibo a serbisiona iti buyot iti Akinlaud a Sanguanan a kas komander ti maika-6 a Batalion dagiti Pusilero ti Naarian nga Eskoses. Isu ket nagsubli iti gobierno a kas Ministro dagiti Munision, Sekretario ti Estado para iti Gubat, ken Sekretario ti Estado para iti Angin. Idi 1921–1922 ni Churchill ket nagserbi a kas Sekretario ti Estado para kadagiti Kolonia, kalpasanna ti Kanselor ti Exchequer iti Konserbatibo a gobierno ni Baldwin idi 1924–1929.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Winston Churchill". Integrated Authority File. Naala idi Abril 9, 2014.
- ^ a b http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119836090; data.bnf.fr; naala idi: Oktubre 10, 2015.
- ^ a b "Winston Leonard Spencer (Lord) Churchill"; RKDartists: 16810.
- ^ a b SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ a b Nationalencyklopedin; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ a b Find a Grave; naala idi: Oktubre 9, 2017; ID ti nangitaneman ti: 2194.
- ^ a b https://brockhaus.de/ecs/julex/article/churchill-winston-leonard; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ a b https://cs.isabart.org/person/15668; naala idi: Abril 1, 2021.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Winston Churchill iti Wikimedia Commons
- Winston Churchill iti Curlie (iti Ingles)


text:
Romain Rolland
Ni Romain Rolland (29 Enero 1866 – 30 Disiembre 1944) ket maysa a Pranses a dramatista, nobelista, manalaysay, agisarsarita ti arte ken mistiko a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1915.[1]
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Rolland ket naipasngay idiay Clamecy, Nièvre iti pamilia a nabaknang ken agtaltalon. Nagisursurat kadagiti bukodna a kapadasan iti Kaunegan a panagbanbaniaga (1942), isu mismo ti nakakita nga isu ket pannakabagi iti "taga-ugma a sebbangan." Inpakatna dagitoy a tinaudan iti Colas Breugnon idi (1919).
Naala isuna idiay École normale supérieure idi 1886, immuna a nagadal iti philosopia, ngen ti kinawaya ti kararuana ket puonan ti panagbaybay-anna iti daytoy tapno isuna ket saan a mangitulok iti mangituray nga ideolohia. Naalana ti grado ti pakasaritaan iti 1889 ken nagtaeng ti dua a tawen idiay Roma, a ti panakaamammona kenni Malwida von Meysenbug nga isu ket gayyem ni Nietzsche kenni Wagner ken ti panakaduktalna ti Italiano nga obra maestra ket nangikeddeng para iti panagrangrang-ay ti kapanunutanna. Idi nagsubli idiay Pransia idi 1895, naalana ti doktorado a grado babaen ti bukodna a tesis iti Dagiti nagtaudan iti moderno a liriko a teatro ken ti doktoradona a disertasion, Pakasaritaan iti Opera idiay Europa sakbay ni Lully ken Scarlatti.
Ti immuna a librona ket naipablaak idi 1902, idi isu ket agatwen iti 36. Babaen ti panagipatakderna ti 'teatro dagiti tatttao', nakaited isuna kadagiti nagruna a parawad para iti demokratisasion iti teatro. A kas maysa a humanista, inarakupna dagiti obra dagiti pilosopo iti India ("Panakisarsarita kenni Rabindranath Tagore" ken Mohandas Gandhi). Ni Rolland napigsa a naimpluensian babaen ti Vedanta a pilosopia iti India, a naipangpangruna kadagiti obra ni Swami Vivekananda.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.kirjasto.sci.fi/rolland.htm
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-09-04. Naala idi 2012-05-01.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)


text:
Awan inggana
Ti awan inggana (simbolo: ∞) ket maysa nga abstrakto a konsepto a mangipalpalawag ti awan ti aniaman a patinggana ken maipaay kadagiti nadumaduma a pagobraan, daytoy ket naipangpangruna ti matematika ken pisika. Ti Inggles a balikas ti infinity ket nagtaud manipud ti Latin ti infinitas, a mabalin a maipatarus iti "awan beddengna", daytoy ket binulod a patarus manipud ti Griego a balikas ti apeiros, a ti kaibuksilanna ket "awan patinggana".[1]
Iti matematika, ti "awan inggana" ket kankanayon a matrato a kasla iti maysa a bilang (kasla ti agbilang wenno panagrukod kadagiti banag: "ti awan ignggana a bilang dagiti termino") ngem daytoy ket saan nga isu met a bilang a kas dagiti pudno a bilang. Kadagiti sistema ti bilang a mangiraman kadagiti inpinitesimal, ti resiprokal ti maysa nga inpinitesimal ket maysa nga awan inggama a bilang, a kas iti bilang a dakdakkel ngem ti aniaman a pudno a bilang. Ni Georg Cantor ket nangpormalisado kadagiti adu a kapanunotan a mainaig iti awan inggana ken dagiti awan inggana nga agsmang idi las-ud ti naladaw a maika-19 a siglo ken ti nasapa a maika-20 a sigsiglo. Iti teoria a pinarang-ayna, adda dagiti awan inggana nga agasmang kadagiti nadumaduma a "kadakkel" (a tinawtawagan ti kardinalidad).[2] Kas pagarigan, ti agasmang dagiti sibubukel a bilang ket mabilang nga awan inggana, bayat a ti awan inggana nga agsmang dagiti pudno a bilang ket saan a mabilang.[3]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti taga-ugma a kultura ket addaanda idi kadagiti nadumaduma a kapanunotan a maipanggep ti saad iti awan inggana. Dagidi taga-ugma nga Indiano ken dagidi Griego, ket saanda a nakaikodigo kadagiti termino ti awan inggana iti pormalisado a sistema ti matematika, ken nagarngianda ti awan inggana a kas maysa a konsepto ti pilosopia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ etymonline Naala idi 2012-03-06
- ^ Gowers, Timothy; Barrow-Green, Hunio; Daulo, Imre (2008). Ti Princeton a Kakuyog ti Matematika. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. p. 616. ISBN 0-691-11880-9., Extract of page 616
- ^ Maddox 2002, pp. 113 –117


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: PMC
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga addaan kadagiti biduut iti PMC.
Kitaen ti pateg ti
|pmc=
Ti parametro ti
|pmc= ket ti panangilasin ti PubMed Central. Dagiti PMC ket dagiti agsasaruno a numero a mangrugi iti 1 ken maibilang nga agpangato. Ti Modulo:Citation/CS1 ket kitaenna ti panangilasin ti PMC tapno masigurado a ti pateg ket maysa a numero a dakdakkel ngem sero ken basbassit ngem 5000000 ken ti panangilasin ket aglaon laeng kadagiti digit. Saan a maaramid ti adu pay a pammasingked.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, siguraduen a husto ti pateg ti
|pmc=, ken awan dagiti sabali a letra, pangtuldek, wenno dagiti dadduma a karakter. Saan nga iraman ti "PMC" iti pateg.
Dagiti panid nga agraman iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: PMC.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti panid kadagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Tungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia tungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut. Iti pay maipatinayon, dagiti panid nga agraman kadagiti nagan a maipada kadagiti tabas ti '/[Pp]agipadasan', '/[Pp]angsubok', '/[^/]*[Ll]istan', ken '/[Aa]rkibo' ket saanda a mairaman kadagiti pagsurotan a kategoria.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Kategoria:Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 24 a subkategoria, manipud iti 24 a dagup.
- Dagiti pagilian ti Karibe (22 K, 24 P)
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Amerika (7 K, 7 P)
A
- Antigua ken Barbuda (2 K, 1 P)
C
- Costa Rica (1 P)
E
- El Salvador (1 K, 1 P)
- Estados Unidos (5 K, 90 P)
M
- Mehiko (3 K, 1 P)
N
- Nicaragua (1 K, 1 P)
P
- Panama (3 K, 1 P)
R
- Republika a Dominikano (1 P)
S
- San Kristobal ken Niebes (1 P)
T
- Trinidad ken Tobago (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika"
Daytoy a kategoria ket aglaon laeng iti sumaganad a panid.


text:
Wikipedia:VisualEditor/Dagiti apat ti teklado
- VisualEditor
- Pagibagaan a panid (iti Ilokano)
- Pagibagaan a panid (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Apay a maararamid daytoy?
- Dokumentasion:
- Masansan a salsaludsod (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Panagrang-ay:
- Dagti linawas ken binulan a reporta ti kasasaad (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- WMF Roadmap (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Inheniera a gangandat ti WMF, 2013-2014 (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Alagaden ti agar-aramat / Panag-usar
- Dagiti apat ti teklado
- TemplateData
- Pagsursuruan ti TemplateData
- Sentral a Pagipatarusan - idiay MediaWiki
- Kangrunaan a panid ti panagsukisok (iti Ingles) - idiay Meta
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
babaen ti tipo ti agar-aramat, a kas % kadagiti amin nga inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
babaen ti tipo ti agar-aramat, a kas % kadagiti amin a inurnos babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
a kas % kadagiti amin nga inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
patingga a bilang dagiti inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
patingga a bilang dagiti inurnos, babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inaldaw a nga agur-urnos babaen ti UI
babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inoras a naipasubli a pabagbalbaliw
babaen ti tipo ti panangisubli
- Pagipadasan ti kinaudi a bersion ti VisualEditor - idiay MediaWiki
- Bugzilla
Daytoy a panid ket ipakitana dagiti nadumaduma a panagbilin ti bao (mouse) ken teklado (keyboard) a masuportaran babaen ti VisualEditor. No adda dagiti mapanonotyo para kadagiti baro a naserbi a panagbilin, wenno makakita kadagiti problema kadagiti adda, pangngaasi nga ipakaammo kaniami idiay pagibagaan a panid.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Davao Oriental
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Davao Oriental, ket isu dagiti umuna ken maikadua a distrito ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Davao Oriental iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Davao Oriental ket paset idi ti pannakabagi ti Probinsia ti Davao aginggana idi 1965, idi napartuat ken naikkan ti bukodna a pannakabagi. Daytoy ket nagbalin a paset ti pannakabagi ti Rehion X manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, daytoy ket nabingbingay kadagiti dua a lehislatibo a distrito.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Mati
- Dagiti ili: Banaybanay, Governor Generoso, Lupon, San Isidro
- Populasion (2010): 309,783
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Plan for Year 2020 and 2021
November 19, 2020: Naaramid ti Taripnong dagiti amin a lideres/Opisyales ken Miembros dagiti naduma-duma a Gunglo ti Mannalon ditoy Ili tayo sadiay Barangay Cabugao Covered Court.
Ditoy inda inparang dagiti naaramidan da iti daytoy a tawen ken kasta met dagiti baro a plano da iti umay a tawen 2021.
Inatendaran daytoy da SBM Thomas Almazan ti Committee Chairman on Agriculture ti Sanguniang Bayan, ken ti Ama ti ili MARIO B. SUBAGAN, Iti inna panagsarita inpagunamgunam na ti panagtitinnulong, panagsisinuporta ken kooperasyon ti tumunggal maysa tapno pumintas ken agprogreso dagiti gunglo da.


text:
1952
Ti 1952 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 12 - Ti Unibersidad ti Tennessee ket nangpastrek ti immuna a nangisit nga estudiantena.
PebreroUrnosen
- Pebrero 2 – Ti tropikal a bagio ket naporma iti amianan ti Kuba ken mapmapan iti amianan a daya. Simmanglad ti bagio idiay akin-abagatan a Florida iti sumaruno nga aldaw. Isu daytoy ti kasapaan a naireporta ng a isasanglad iti tropikal a bagio, ken ti kasapaan a mairekord a panagporma ti tropikal a bagio iti labneng ti Atlantiko.
- Pebrero 7 –Ni Isabel II ket nairangarang a Reina ti Nagkaykaysa a Pagarian.
- Pebrero 18 – Ti Gresia ken Turkia ket tiimiponda iti Gunglo ti Tulagan ti Amianan nga Atlantiko (NATO).
- Pebrero 21 – Idiay Dhaka, Daya a Pakistan (ita nga aldaw ket ti Bangladesh) dagiti polis ket nagpaltogda iti prosesion dagiti estudiante, ket nakapatayda kadagiti uppat a tattao ken nagrugian iti protesta iti adu a paset ti pagilian a nakaiturongan ti pannakabigbig ti Bengali a kas maysa kadagiti nailian a pagsasao ti Pakistan. Ti aldaw ket inrangarang babaen ti UNESCO a kas ti "Internasional nga Aldaw ti Ina a Pagsasao".
- Pebrero 26 – Ti Kangrunaan a Ministro ti Nagkaykaysa a Pagarian a ni Winston Churchill ket inrangarangna a ti Nagkaykaysa a Pagarian ket addaan iti atomiko a bomba.
MarsoUrnosen
- Marso 21
- Naaramid dagiti dua a naudi a panagbitay idiay Olanda.
- Ni Dr. Kwame Nkrumah ket nabutosan a kas ti Kangrunaan a Ministro ti Aplaya ti Balitok.
- Marso 29 – Ti Presitende ti Estados Unidos a ni Harry S. Truman ket inrangarangna a tumarayto manen.
AbrilUrnosen
- Abril 18
- Nailian a Rebolusion ti Bolivia: Ti unibersal a butos a mangpakabael nga agbutos dagiti indehenio a tattao ken babbai, nanginasionalisado kadagit mina ken nagpundar ti agrarian a reporma.
- Ti Laud nga Alemania ken Hapon fket nangpormada kadagiti diplomatiko a relasion.
MayoUrnosen
- Mayo 13 – Ni Pandit Nehru ket nangporma ti immuna agobiernona idiay India.
- Mayo 15 – Naipatakder ti diplomatiko a relasion dagiti nagbaetan a gobierno ti Israel ken Hapon iti agpang dagiti legasion.
HunioUrnosen
- Hunio 1
- Ti Romano Katoliko a Simbaan ket inparitna dagiti libro ni André Gide.
- Nailukat ti panagdaliasat idiay Kanal Volga–Don, a mangikonekta ti labneng ti Baybay Kaspio iti Baybay Nangisit.
HulioUrnosen
- Hulio 25 – Ti Puerto Rico ket nagbalin a bukod a nagturturay a mankomunidad iti Estados Unidos.
AgostoUrnosen
- Agosto 13 – Ti Hapon ket timmipon iti IMF.
- Agosto 14 – Ti Laud nga Alemania ket timmipon iti IMF ken ti Banko ti Lubong.
SeptiembreUrnosen
- Septiembre 18 – Ti Kappon ti Sobiet ket nangbeto ti aplikasion ti pannakaikameng ti Hapon iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
OktubreUrnosen
- Oktubre 3 – Nadetonado ti immuna a nuklear nga armas ti Britaniko idiayAustralia ketn isu daytoy ti nakaaramidan ti Nagkaykaysa a Pagarian a aks ti maikatlo nga estado ti nuklear nga armas.
- Oktubre 20 – Nairangaran ti linteg militar idiayKenya gapu ti Mau Mau a yaalsa.
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 20 – Ti immuna nga opisial a panagpatayab ti pasahero nga eroplano a limmabas idiay Amianan nga Ungto ket naaramid manipud idiay Los Angeles a napan idiay Copenhagen.
DisisembreUrnosen
Di ammo a petsaUrnosen
Dagiti naipasngayUrnosen
Enero–PebreroUrnosen
Marso–AbrilUrnosen
- Marso 27 – Diosdado Peralta, maika-26 a Pangulo ti Hustisia ti Kangatuan a Korte ti Filipinas
- Abril 17 – Joe Alaskey, Amerikano nga aktor ken direktor (pimmusay 2016)
Mayo–HunioUrnosen
- Hunio 7 – Orhan Pamuk, Turko a mannurat, nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura
- Hunio 20 – John Goodman, Amerikano nga aktor
Hulio–AgostoUrnosen
- Agosto 27 – Paul Reubens, Amerikano nga aktor, mannurat ken komidiante
Septiembre–OktubreUrnosen
- Oktubre 7 Vladimir Putin, Presidente ti Rusia
- Oktubre 27 – Roberto Benigni, Italiano nga aktor
Nobiembre–DisiembreUrnosen
Di ammo a petsaUrnosen
Dagiti pimmusayUrnosen
EneroUrnosen
PebreroUrnosen
- Pebrero 19 – Knut Hamsun, Norwego a mannurat, laureado iti Premio Nobel (naipasngay 1859)
MarsoUrnosen
AbrilUrnosen
MayoUrnosen
HunioUrnosen
HulioUrnosen
AgostoUrnosen
SeptiembreUrnosen
OktubreUrnosen
NobiembreUrnosen
DisiembreUrnosen
- Disiembre 6 – Takenoshin Nakai, Hapon a botaniko (naipasngay 1882)


text:
Santa Fe, New Mexico
Ti Santa Fe (/ˌsæntəˈfeɪ/; (Tewa: Ogha Po'oge, Navajo:Yootó)) ket isu ti kapitolio ti Estado ti New Mexico. Isu daytoy ti maikapat a kadakkelan a siudad idiay New Mexiko ken isu pay ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Santa Fe. Ti Santa Fe ket isu ti kaduogan a kapitolio a siudad idiay Estados Unidos ken ti kaduogan a siudad idiay New Mexico. Ti Santa Fe (kaibuksilan “nasantuan a pammati” manipud iti pagsasao a Kastila) ket addaan iti populasion iti 69,204 manipud iti senso ti Estados Unidos idi 2012. Isu daytoy ti kangrunaan a siudad ti Estadistikal a Lugar ti Metropolitano a mangsakop iti amin a Kondado ti Santa Fe ken paset ti dakdakkel a Naitiptipon nga Estadistika a Lugar ti Albuquerque-Santa Fe-Las Vegas. Ti napno a nagan ti siudad idi nabangon ket La Villa Real de la Santa Fe de San Francisco de Asís (“Ti Naarian nga Ili iti Nasantuan a Pammati ni San Francisco iti Asis”).[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ United States. Bureau of the Census (2016), 2016 U.S. Gazetteer Files (iti Ingles), Washington, D.C.: United States Census Bureau, Wikidata Q32859555
- ^ https://data.census.gov/cedsci/table?t=Populations%20and%20People&g=0100000US,%241600000&y=2020; editor: United States Census Bureau; naala idi: Enero 1, 2022.
- ^ "Santa Fe (New Mexico, United States) – Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Naala idi Mayo 31, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Santa Fe, New Mexico iti Wikimedia Commons
- Opisial a website ti Siudad ti Santa Fe Naiyarkibo 2006-12-01 iti Wayback Machine


text:
Plantilia:Mbox
Daytoy ket isu ti {{mbox}} wenno meta plantilia ti mensahe ti kahon ti nadumaduma nga nagan ti espasio.
Daytoy a meta plantilia ket inus-usar ti panagaramid kadagiti plantilia ti kahon ti mensahe nga inus-usar kadagiti nadumaduma a kita ti panid ken isu a makasapul ti panagbaliw ti estilo depende iti panid a nakausaranna. Depende iti kita ti panid a maduktalan daytoy ket agusar kadagiti {{ambox}}, {{tmbox}}, {{imbox}}, {{cmbox}} ken {{ombox}}.
Laglagipen a daytoy a plantilia ket nasken a mausar laeng para kadagiti kahon ti mensahe a nasken a mabaliwan dagiti estiloda. Kaaduan dagiti kahon ti mensahe ket makasapul iti daytoy ken nasken a dagus nga agusar kadagiti {{ambox}}, {{tmbox}}, {{imbox}}, {{cmbox}} wenno {{ombox}}. Ti dagus a pangusar kadagita a plantilia ket kaibuksilanna a ti plantilia ket kapadanto iti panid ti plantiliana ken dagiti sabali a lugar a pakaiparanganna, ket mangaramid daytoy a nalawag no ania a kita ti pampanid ti panggepna a pakausaran. Mangited pay daytoy ti panagala kadagiti mainayon a langa a maited dagita a plantilia, ken makatulong ti karga ti server.
Panagusar
Daytoy a plantilia ket mangala kadagiti isu met laeng a parametro a kas ti {{ambox}} ken {{imbox}} kdpy. Kitaen ti napno a dokumentasion idiay.
Add met dagiti kahon a tawagan daytoy a plantilia nga agtengngel laeng kadagiti ladawan iti kanagtuan a 52px ti kaakaba, isunga dayta a patingga ket maipakat pay iti daytoy a plantilia wenno addanto dagiti saan a nasayaat wenno parikut ti plantilia.
Demospace
Daytoy a plantilia ket mabalin a pagpilian ti parametro ti "demospace" a naiplawag idiay {{panagduktal ti nagan ti espasio}}. Dayta a parametro ket para iti panagsubok laeng ken dagiti panggep a panangipakita. No kayat nga ikabil ti kahon ti mensahe iti maysa laeng nga estilo, dagus daytoy nga usaren ti dagiti sabali nga mbox.
Ti nagan ti espasio nga "Image:" ,"File:" ken "Papeles:" ket maawatan amin daytoy a plantilia.
Dagiti parametro
Listaan dagiti amin a parametro:
{{mbox | demospace = {{{demospace|}}} / main / talk / file / category / other | type = speedy / delete / content / style / notice / move / protection | image = none / [[Image:Some image.svg|40px]] | imageright = [[Image:Some image.svg|40px]] | style = dagiti pateg ti CSS | textstyle = dagiti pateg ti CSS | text = Ti bagi ti teksto ti mensahe. | small = {{{small|}}} / left / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = Ti ab-ababa a bagi ti teksto ti mensahe. }}
Nota: Dagiti parametro ti
|small= ket makabanag laeng no ti plantilia ket adda iti maysa nga artikulo, tungtungan a panid wenno maysa a "sabali" a panid. Para iti dokumentasion dagiti parametro ti
|small= kitaen ti {{ambox}}, {{tmbox}} ken {{ombox}}. Ti panagusar ti
|small= no saan a husto ket awan ti pakabanaganna, ngem saan pay a makadadael daytoy.
Kitaen pay
Adda dagiti nadumaduma a meta-plantilia iti pamilia ti mbox :
- {{ambox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti artikulo.
- {{cmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti kategoria.
- {{imbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti papeles (ladawan).
- {{mbox}} – Adda iti panagduktal ti nagan ti espasio, para kadagiti kahon ti mensahe nga inus-usar kadagiti nadumaduma a kita ti panid ken isunga makasapul nga agbaliw ti estilo depende iti panid a nakausaranna.
- {{ombox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti dadduma a pampanid.
- {{tmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti tungtungan a panid.
Asideg a mainaig kadagiti meta-plantilia:
- {{asbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti pungol nga artikulo.
- {{dmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti panangilawlawag ken naiyasentar a pagsurotan.
- {{fmbox}} – Para kadagiti kahon ti mensahe ti paulo ken baba.
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Distrito ti Kayabe, Hokkaido
Ti Kayabe (茅部郡, Kayabe-gun) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Oshima, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 24,463 ken ti densidad ti populasion iti 51.09 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 478.82 km².
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagtitipon[urnosen | urnosen ti taudan]
- Idi Disiembre 1, 2004 naitipon ti ili ti Minamikayabe iti napadakkel a siudad ti Hakodate.
- Idi Abril 1, 2005 naitipon ti ili ti Sawara iti ili ti Mori.


text:
Ti kunkunada: Adda kano ti natiliw da a buwaya ket naiparada daytoy bayat a nakakabil iti rabaw ti lugan idiay Antipolo
Nangipablaak ti Philippine News Agency (PNA) ti maysa nga istorya idi June 25 a mangibagbaga nga adda kano natiliw a buwaya idiay karayan ti Marikina idi kiskisayan da ti pitak na tapno umadalem. Maipaima kano daytoy iti Department of Environment and Natural Resources. Nayon na ti istorya ti maysa nga ladawan ti maysa a dakkel a buwaya a nairaked iti maysa a trak, a nakita idiay Antipolo, nga adda dagiti tattao a mangbuybuya.(https://www.facebook.com/photo?fbid=10229585014076501&set=pcb.10229585014756518
).
Dagiti datos: Ti kinaagpaysuananna ket ti ‘sibibiag’ a buwaya ket maysa gayam nga “animatronic” prop weno robot, a maususar iti sine ken dadduma pay a pabpabuya-a
nakatuding para iti serye iti telebisyon nga aksyon-panakigasanggasat a pabuya a napauluan iti Lolong, nga agrugi a maipabuya nu umay nga July 4. Maysa nga 22-foot ti kaatiddog na a buwaya a naaramid iti fiberglass and silicon, a mapagpagaraw babaen iti hydraulics. Naimatangan ti props idiay Antipolo, Marikina, Pasig, Mandaluyong, ken Quezon City.
Daytoy kano ket managanan a “Dakila.”
Daytoy a klase a gimik ket naaramid iti pabpabuya a Jurassic Park ken Godzilla idiay US ket nu kasano a namati ti PNA ket sabali a pakaistoryaan. Adu a publikasyon ti damdamag ti nangibingay iti istorya da a ti nagbasaran da ket dagiti bidyo nga inwarwaras dagiti kontributor da.
Nagipablaak ti Philippine News Agency (PNA) ti panag-aklon iti nagkamalian na, nga adda panangipalawag iti ‘naggapuan’ ken pakausaran ti buwaya, a mausar a kas bida iti serye ti pabuya iti telebisyon. Nasuspende met ti editor ti padawan a nausar iti istorya. https://www.facebook.com/pnagovph/posts/419117996931327
Apay nga ammuen tayo ti kinapudno: Ti Philippine News Agency (PNA) ket maysa a pannakabagi ti media a patpatarayen ti gobyerno iti superbisyon ti News and Information Bureau (NIB) ti Presidential Communications Operations Office (PCOO).
Daytoy ket pinaneknekan pay ti
Facebook, a mangiturturong kadagiti kontrol ti gobyerno a media iti nangatngato a tukad gapu iti impluwensiya ti editoryal a kontrol ti gobyerno.
Adda ti nasurok a 399,000 a follower iri Facebook ti PNA iti agdama. Importante a dagiti serbisyo para iti damdamag nga adda nalawa nga impluwensiya ken distribusyon na ket maipangpangruna ti panangiruwar na kadagiti sipupudno ken saagpayso a damdamag ken impormasyon.


text:
1834
Ti tawen idi 1834 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 13 – John Gilbert Baker, Ingles a botaniko (pimmusay 1920)
- Pebrero 8 – Dmitri Mendeleev, Ruso a kemiko (pimmusay 1907)
- Mayo 5 – Wilhelm Sulpiz Kurz, Aleman a botaniko (pimmusay 1878)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1834 iti Wikimedia Commons


text:
1878
Ti tawen idi 1878 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Domingo iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 28 – Lionel Barrymore, Amerikano nga aktor (pimmusay 1954)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 19 – Manuel L. Quezon, maika-2 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1944)
- Septiembre 9 – Sergio Osmena, maika-4 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1961)
- Disiembre 18 – Joseph Stalin, Daulo ti Kappon ti Sobiet (pimmusay 1953)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 15
- Carlo Blasis, Italiano a sumasala (naipasngay 1797)
- Wilhelm Sulpiz Kurz, Aleman a botaniko (naipasngay 1834)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti 1878 iti Wikimedia Commons


text:
Interlingue
Ti Interlingue ([interˈliŋɡwe]; ISO 639 ie, ile), kasisigud nga Occidental ([oktsidenˈtaːl]), ket maysa nga internasional a katulongan a pagsasao a naparsua idi 1922 ken napanaganan manen idi 1949. Ti namarsua iti daytoy, ni Edgar de Wahl, ket nagsapsapul a makagun-od ti kangatuan a gramatikal a regularidad ken natural a karakter. Ti bokabulario ket naibatay kadagiti dati nga adda a balikas manipud kadagiti nadumaduma a pagsasao ken ti sistema ti nagtaudan nga agus-usar kadagiti mabigbigan a pasakbay ken pangsuldong.
Literatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kangrunaan a literario a teksto iti Occidental ket nagparang idiay Cosmoglotta. Adda met sumagmamano nga obra, agpadpada nga orihinal ken naipatarus, a naipablaak iti Interlingue.
Sumagmamano nga obra iti Occidental ket:
- Kajš, Jan Amos (1938) Krasina, raconta del subterrania del Moravian carst.
- Podobský, Jaroslav (1935/1947) Li astres del Verne.
- Costalago, Vicente (2021) Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas[1].
- Costalago, Vicente (2021) Antologie hispan[2].
- Costalago, Vicente (2021) Fabules, racontas e mites[3].
- Costalago, Vicente (2021) Li tresor de Fluvglant[4].
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Interlingue iti Wikimedia Commons


text:
Katmandu
Ti Katmandu (Panangibalikas a Nepali: [kɑʈʰmɑɳɖu]) ket ti kapitolio a siudad ken ti kadakkelan a munisipalidad ti Nepal. Daytoy ket mangsangaili pay kadagiti kuartel ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Kooperasion (SAARC). Daytoy laeng ti siudad idiay Nepal nga addaan iti administratibo a kasasaad iti Mahanagar (Metropolitano a Siudad), a kas maiyasping iti Upa-Mahanagar (Sub-Metropolitano a Siudad) wenno Nagar (Siudad). Ti Katmandu ket isu ti bugas iti kadakkelan nga urbano nga aglomerasion ti Nepal a mabirukan iti Ginget Katmandu a mangukel iti Lalitpur, Kirtipur, Madhyapur Thimi, Bhaktapur ken dagiti dadduma pay abilang dagiti babbabassit a komunidad. Ti Katmandu ket impormal pay nga ammo a kas "KTM" wenno ti "tri-city". Segun iti senso idi 2011, ti Metropolitano a Siudad ti katmandu ket addaan iti populasion iti 975,453 ken agrukod iti 49.45 km2 (19.09 sq mi).
Ti siudad ket adda iti kangato iti agarup a 1,400 metro (4,600 ft) iti agsukog iti malukong a Ginget Katmandu iti sentral a Nepal.[4] Daytoy ket napalikmutan kadagiti uppat a nangruna a turod: ti Shivapuri, Phulchoki, Nagarjun, ken Chandragiri. Ti Ginget Katmandu ket parte dagiti tallo a distrito ti (Katmandu, Lalitpur, ken Bhaktapur), ket addaan iti kaaduan ti densidad iti populasion iti pagilian, ken pagtaengan ti agarup a pagkaduapulo ket dua iti populasion ti Nepal.
Iti pakasaritaan, ti Ginget ti Katmandu ken dagiti kadenna a lugar ket ammo idi a kas Nepal Mandala. Aginggana idi maika-15 a siglo, ti Bhaktapur ket isu idi ti kapitolio idi dagiti dua a sabali a kapitolio, ti Katmandu ken Lalitpur, ket nabangonda.[5] Idi las-ud ti panawen ti Rana ken Shah, dagiti historiador Briton ket tinawtawaganda ti ginget a kas "Maitutop a Nepal". Ita nga aldaw, ti Katmandu ket saan laeng a kapitolio ti Pederal a Demokratiko a Republika ti Nepal, ngem dagiti pay kuartel ti Sona ti Bagmati ken ti Rehion ti Sentral a Panagdur-as ti Nepal.[6]
Ti Katmandu ket ti sumrekan iti turismo idiay Nepal. Daytoy ket sentro pay ti ekonomia ti pagilian. Daytoy ket addaan iti abanse nga impraestruktura iti ania man nga urbano a lugar idiay Nepal, ken ti ekonomiana ket kaaduan iti turismo, a pakabilangan para iti 3.8% iti GDP ti Nepal idi 1995/96. Ti turismo idiay Katmandu ket bumasbassiten kalpasan dayta iti las-ud ti paset ti panawen ti riribok ti politika, ngem simmayaat metten kalpasan dayta. Idi 2013, ti Katmandu ket nairanggo idi a kas maikatlo kadagiti 10 a kasayaatan a sumaysayaat a destinasion iti luboong babaen ti TripAdvisor, ken nairanggo akas umuna idiay Asia.[7]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "National Population and Housing Census 2011" (PDF). National Planning Commission Secretariat, Central Bureau of Statistics (CBS), Government of Nepal. Nobiembre 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2019-01-07. Naala idi 2016-02-25.
- ^ "An Overview of the Central Development Region (CR)" (PDF). Internal-displacement.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2012-02-02. Naala idi Nobiembre 25, 2013.
- ^ "History". Kathmandu.gov.np. Naala idi 16 May 2010.
- ^ "Kathmandu Metropolitan City Office – Introduction". Kathmandu Metropolitan City Office. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-06-23. Naala idi 14 Agosto 2014.
- ^ Slusser, Mary (1982). Nepal Mandala: A Cultural Study of the Kathmandu Valley. Princeton University. ISBN 978-0-691-03128-6. Page vii.
- ^ "The World Fact Book"Geography". Central Intelligence Agency (CIA), US. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-12-29. Naala idi Nobiembre 23, 2009.
- ^ http://www.businessinsider.com/tripadvisor-says-these-are-the-hot-new-destinations-for-travelers-2013-12
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Katmandu iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Katmandu manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Kasasaad ti panagay-aywan
Ti kasasaad ti panagay-aywan kadagiti grupo ti organismo (kas pagarigan, ti maysa a sebbangan) ket mangipakita no adda pay laeng ti grupo ken no kasanonto nga agbalin nga awanen iti asideg a masakbayan. Adu dagiti masapul a banag iti panangipateg ti kasasaad ti panagay-aywan: saan laeng a dagiti bilang ti natidda a parsua, ngem ti amin nga iyaadu ken ibabassit ti populasion iti panawen, dagiti gatad ti panagballigi iti panagputot, ken dagiti ammo a pangta. Adda dagiti nadumaduma a sistema ti kasasaad ti panagay-aywan ken sangalubonganda a naus-usar, adu a pagpagilian, dagiti nalian ken lokal nga agpang ken ti pay panagusar ti agibus.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agbiruk iti Nalabbasit a Listaan ti IUCN Red
- IUCN Red List Categories and Criteria Version 3.1
- "Wildlife Conservation – Initiatives – WWF". World Wildlife Fund. Naala idi 12 Nobiembre 2017.


text:
Sangalubongan a Tignay ti Nalabbasit a Krus ken Nalabbasit nga Immindayon
Ti Sangalubongan a Tignay ti Nalabbasit a Krus ken Nalabbasit nga Immindayon ket maysa a sangalubongan a tignay ti humanitariano nga addaan kadagiti agarup a 97 a riwriw a boluntario, kamkameng ken empleado iti sangalubongan[1] a nabangon tapno masalakniban ti biag ken salun-at ti tao, tapno maikeddeng ti panagrespeto para kadagiti amin a parsua a tao, ken tapno mapawilan ken mapedpedan ti panagsagsagaba ti tao, nga awan ti aniaman a diskriminasion a naibatay iti pakipagilian, puli, seksual nga orientasion, sekso, henero nga identidad, dagiti relihioso a pammati, klase, pakikaduaan, wenno dagiti politikal a panirigan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nalabbasit a Krus ti Amerikano: Panagawat ti Tignay". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-06-26. Naala idi 2013-04-24.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sangalubongan a Tignay ti Nalabbasit a Krus ken Nalabbasit nga Immindayon iti Wikimedia Commons


text:
Biag ni Lam-ang
Ti Biag ni Lam-ang (Ingles: "The Life of Lam-ang") ket maysa nga epiko a daniw dagiti Ilokano manipud ti rehion ti Ilocos iti pagilian a Filipinas. Daytoy ket naisao ken naisurat a kasisigud iti pagsasao nga Ilokano, daytoy a daniw ket naipamatian a pinagtitipon nga obra dagiti nadumaduma a mannaniw a mangitawidwid iti kaputotan da, ken immuna a naisurat idi 1640 babaen ti maysa a bulsek nga Ilokano a mannaniw a ni Pedro Bukaneg.
Pangrugian a gandat[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Lam-ang ket maysa idi a naisang-sangayan a parsua, naipamatmati a nangrugi nga agsao idi isu ket tagibi pay laeng, daytoy ket nagpakabael kaniana a nagpili ti bukod na a nagan. Dagiti panagsubsubokna kadagiti kabaelanna ket nangrugi idi napan ni tatangna, ni Don Juan iti maysa a kabakiran ngem isu ket saan a nagsubli. Idi isuna ket agapaman ti tawen a siam a bulan, napanna biniruk ni Don Juan kadagidiay bakir a napagarupan a napananna. Gapu ta ammona a ti anakna ket maysa a nasantuan ken nalatak a parsua, pinalubusan met ti inana a ni Namongan. Ni Lam-ang ket napan nagbiruk ti amana, ken pinanawanna ti agladladingit nga inana.


text:
Plantilia:Taxonbar
Deskripsion
Daytoy a plantilia ti metadata ket isilpona dagiti artikulo ti Wikipedia kadagiti nadumaduma a biolohiko ken taksonomiko a database. Iparang ti taxonbar dagitoy a silpo a kas kadagiti ababa a kuerdas, a mangipakita iti naisangayan a panangilasin nga inkeddeng iti tunggal maysa a database iti takson para kadagiti panggep iti katologo.
Dagiti taksonomiko a panangilasin iti tunggal maysa a takson ket naipenpen ken maala manipud iti maysa a maitunos a naikabil para iti Wikidata iti tunggal maysa a takson, ngem mabalin a matuonan kadagiti indibidual nga artikulo kadagiti lokal a naikabil a datos. Nasaysayaat ti manginayon ti datos iti Wikidata.
Daytoy a proyekto ket naibatay iti {{Kontrol ti autoridad}} ken ti Wikidata:WikiProject Taxonomy.
Puesto
Pangngaasi a husto nga ikabil ti taxonbar. Kas maysa a plantilia ti metadata, nasken nga ikabil ti taxonbar iti:
- Baba amin dagiti nagibasaran, dagiti nota, ken dagiti akinruar a silpo.
- Baba amin dagiti plantilia ti nabigasion—malaksid ti Kontrol ti autoridad.
- Ngato amin dagiti plantilia ti Kontrol ti autoridad.
- Ngato amin dagiti [[Kategoria:]] ken dagiti plantilia ti pungol.
Panagusar
Inayon ti Taxonbar iti maysa nga artikulo:
Batayan a kodigo:
{{Taxonbar|from=QID ti artikulo}}
Dagiti panangilasin ti takson
Ti plantilia ket mabalin nga automatiko a mangala kadagiti pakaammona manipud kadagiti sumaganad a tagikua iti Wikidata. Daytoy ket aramiden babaen ti Modulo:Taxonbar/conf.
Ilemmeng dagiti espesipiko a panangilasin (pagpilian)
Dagiti indibidual a panangilasin a nailista iti tabla dita ngato ket mabalin a maikkat/mailemmeng manipud itibaras babaen ti panagisaad manen ti maitunos a parametro iti
no. Daytoy ket naserbi no agipadpadas a mangpabassit ti bilang dagiti di makatulong a asilpo iti kaunegan ti Taxonbar. Pagpilian laeng dagiti pagbaetan. Saanen a nasayaat ti mangikkat kadagiti adu unay a panangilasin, kas pagarigan: ti panagikkat dagiti panangilasin ti mula wennor wenno dagiti fungus manipud iti maysa atakson ti ayup ket awan apektona, gapu ta dagitoy aparametro ket saan nga agpakita iti maysa atakson ti ayup. Nasaysayaat daytoy padasen ti
{{Taxonbar}} iti panid ket kedngan no ania dagiti maikabil a makaited laeng iti bassit a maitunos a datos. Dagiti sebbangan ti mula ketisuda kadagit ikaaduan ti naikabil ken ti mabalin a makasapul ti pannakailemmeng dagiti dadduma a maikabil.
Pagarigan: Ti mangikkat ti FOC, IPNI, ken AFPD, ti kodigo ket kasla ti makita dita baba:
{{Taxonbar | foc = no | ipni = no| apdb = no }}
Iti Coffea arabica, ti resulta ket:
Dagiti mailaksid a database
Magun-od dagitoy a database iti Wikidata, ngem kasisigud a mailaksid para kadagiti naibaga a rason dita baba.
Dagiti maipatinayon a parametro
Adda met dagiti dadduma a pangilasin ti takson nga agdama nga awan iti Wikidata ken mabalin a mainayon babaen dagiti maipatinayon a parametro; nupay kasta, nasaysayaat ti manginayon ti datos iti Wikidata, tapno dagus a makaserbi kadagiti amin a bersion ti Wikipedia.
Pagarigan:
{{Taxonbar | emonocot = 280381 }}
Iti Lilium, ti resulta ket:
a ti panangilasin ti takson iti eMonocot ket nainayonen kadagiti naala manipud iti Wikidata.
Nadumaduma a naikabil iti Wikidata
Adda met dagiti takson babaen dagiti nadumaduma a nagan (sinonimo) iti Wikidata. Ti mangibayon kadagitoy a sinonimo, usaren ti
|from2=,
|from3=, kdpy., dagiti parametro a manginagan kadagiti bukodda nga ID iti Wikidata. Ti parametro ti
|from= /
|from1= ket nalawagto a maikeddeng babaen ti banag ti Wikidata a naisilpo iti artikulo. Bayat a saan a nasken, nasaysayaat daytoy a nalawag a naipenpen ti naislpo a banag ti Wikidata iti parametro ti
|from= /
|from1=, par akadagiti panggep ti panagtaripato. Mabalin pay a maipanyon dagiti parametro ti
|from2=,
|from3=, kdpy., kas pagarigan, no ti naisilpo a banat ti Wikidata ket maigiddiat iti nagan ti takson iti artikulo ti Wikimedia.
No adda ad-adu ngem maysa a baras, maipakitanto ti nagan ti takson manipud iti Wikidata iti akin-kanigid unay a batong — ti mangbaliw daytoy, usaren dagiti parametro ti
|title= /
|title1=,
|title2=,
|title3=, kdpy. Mabalin ti manginayon kadagiti panangilasin ti takson nga awan iti Wikidata babaen ti pananginayon ti maitunos a bilang iti patingga ti nagan ti parametro — kas pagarigan, ti manginayon ti emonocot iti maikadua a baras, usaren ti
|emonocot2=.
Kas pagarigan,
{{Taxonbar|from=Q26972265|from2=Q20717272}}, no maikabil iti panid ti Aso ket agpataud iti:
Ti isu met laeng nga arngian ket mabalin a mausar no ti monotipiko a takson ket addaan iti bugbugtong nga artikulo, ngem adda dagiti adu a naikabil iti Wikidata. Kas pagarigan, iti Haptanthus, a mangsakup iti henero ken ti kaikaisuna a sebbanganna, ti
{{Taxonbar|from1=Q15715555|from2=Q133951}} ket agpataud iti:
Dagiti basionimo
Dagiti basionimo a magun-od iti Wikidata (babaen ti (P566)) ket automatikoda a mainayon. Mabalin pay a manual a manginagan ti basionimo babaen ti
|from#= tapno makustomado ti lokasionna.
Kas pagarigan, ti
{{Taxonbar|from1=Q43372357|from2=Q164254}}ken
{{Taxonbar|from1=Q43372357|from2=Q164254|from3=Q21977691}}
ket agpataudda kadagiti agpada a taxonbar para iti Ponerorchis cucullata:
wenno
{{Taxonbar|from1=Q43372357|from2=Q21977691|from3=Q164254}} para itimaysa a kustomado a lokasion:
Dagiti dadduma a silpo
- {{ThePlantList}}
- {{Kontrol ti autoridad}}
- {{Taxobox}}
- Dagiti dadduma a plantilia iti Kategoria:Dagiti plantilia ti akinruar a silpo ti biolohia
- Dagiti dadduma a plantilia iti Kategoria:Dagiti plantilia ti akinruar a silpo ti botanika
Dagiti pagsurotan a kategoria
Nasken a taripatuen
- Kategoria:Dagiti baras ti takson a saan a maipada manipud iti Wikidata (22)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson kadagiti panid ti mabalin a saan a takson (9)
Dagiti nasayaat koma a taripatuen
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga awanan kadagiti nangruna nga ID ti takson ti Wikidata (8)
- Kategoria:Dagiti artikulo ti taxobox nga awanan iti taxonbar (13)
Pagsurotan laeng (awanan iti biddut)
- Kategoria:Dagiti artikulo ti taxobox a mabalin nga awanan iti taxonbar (2)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga agus-usar kadagiti adu a manual a banag ti Wikidata (0)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga agraman kadagiti 20–24 nga ID ti takson (121)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga agraman kadagiti 25–29 nga ID ti takson (53)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga agraman kadagiti 30–34 nga ID ti takson (13)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga agraman kadagiti 35–39 nga ID ti takson (8)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga agraman kadagiti 40+ nga ID ti takson (0)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga agraman kadagiti automatiko a nainayon a basonimo (523)
- Kategoria:Dagiti baras ti takson nga agraman kadagiti automatiko a nainayon a kasisigud a kombinasion (12)
Kitaen pay
- Modulo:Taxonbar/candidate
- Modulo:Taxonbar/exists
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- Dagiti plantilia a naibatay iti Lua
- Dagiti plantilia nga agus-usar iti datos manipud iti Wikidata
- Dagiti plantilia ti infobox ti biolohia
- Dagiti plantilia ti akinruar a silpo ti botanika
- Dagiti plantilia ti akinruar a silpo ti biolohia
- Dagiti plantilia nga aginayon iti pagsurotan a kategoria
- Kontrol ti autoridad ti Wikipedia


text:
George Frideric Handel
Ni George Frideric Handel (Aleman: Georg Friedrich Händel; panangibalikas [ˈhɛndəl]) (23 Pebrero 1685 – 14 Abril 1759) ket maysa idi a Aleman a naipasngay a Britaniko a Baroko a komposer, a nadayeg kadagiti bukodna nga opera, dagiti oratorio, himno ken dagiti organo a konsierto. Ni Handel ket naipasngay idi 1685, iti maysa a pamilia a saan a nagay-ayat ti musika. Isu ket nagagun-od ti nangruna apanakasanay ti musika idiay Halle, Hamburg ken Italia sakbay a nagtaeng idiay Londres (1712) ken nagbalin a naturalisado a suheto ti Britaniko idi 1727.[1] Babaen ti daytan a panawen isu ket napigsa idin a naimpluensiaan babaen dagiti nalatak a komposer ti Italiano a Baroko ken ti tengnga nga Aleman a poliponiko a koro a tawidan.
Iti kaunegan ti sangapulo ket lima atawtawen, ni Handel, ti dramatiko a henio, ket nangirug kadagiti tallo a kompania ti komersial nga opera tapno makaited kadagiti noblidad ti Inggles iti Italiano nga opera, ngem ti publiko ket immay a dumngeg ti timek a kasirib ti soloista ngem ti musika. Idi 1737 isu ket nagsaksakit, ken nagbalbaliw ti turong ti panagparpartuatna ken nangibagbagaan kadagiti tengnga a klase. Ti Rambakan ni Alejandro (1736) ket nasayaat a naaw-awat idi, ni Handel ket nagaramid ti panaglasatna kadagiti Inggles a koro nga obrana. Kalpasan ti panagballigina ti Mesias (1742) isu ket saanen a nagpabpabuya ti Italiano nga opera. Ni Handel ket bassit laeng idi a nagbalballigi kadagiti pabuyana ti Inggles nga Oratorio ken kadagiti tema ti mito ken biblia, ngem idi nagurnos ti maysa a pabuya ti Mesias tapno pagnam-ayan ti Ospital Foundling (1750) nagpatingga daytoy ti pannakadillawna. Dagiti makatignay nga oratorio ni Handel ket dagiti etiko. Dagitoy ket saan a nasantipikado babaen ti liturhiko a dignidad ngem babaen ti moral a kapanunotan ti nagtagitaoan.[2] Isu jket gangani a bulseken, ken nagtateng idiay Inglatera ti ganganai a limapulo a tawtawen, isu ket pimmusay a naipammadayawan ken nabaknang a tao.
Ni Handel ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a komposer ti amin a panawen, nga adda kadagiti obra a kas ti Musika a Danum, Musika para dagiti Nailain a Palpalinang ken ti Mesisas ket nagtultuloyda anadayeg. Ni Handel ket nagkompuesto kadagiti adadu ngem uppat a pulo nga opera kadagiti sumurok a tallo pulo a tawtawen, ken manipud idi naladaw a tawtawen ti 1960, iti kaada ti panagungar manen ti baroko a musika ken ti kasisigud nga instrumentasion, ti panagayat kadagiti opera ni Handel ket dimakdakkel. Dagiti operana ket naglaon ti naisangsangayan a panakaidagig ti tao—a naipangpangruna para iti komposer a saan a naamammoan kadagiti pannakiayatna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Paammo
- ^ "Britaniko nga Umili babaen ti Tignay ti Parlamento: George Frideric Handel". Parliament.uk. 14 Abril 2009. Naala idi 13 Abril 2012.
- ^ Bukofzer, M. (1983) Musika iti Baroko a Panawen. Manipud kenni Monteverdi aginggan kenni Bach, p. 337.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni George Frideric Handel iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni George Frideric Handel iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig ken ni George Frideric Handel iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Jack Nicholson
Ni John Joseph "Jack" Nicholson (nayanak idi Abril 22, 1937) ket Amerikano nga aktor ken agpatpataud iti pelikula, ken ti karerna ket agpauten kadagiti gangani a 60 a tawen. Isu ket ammo para iti panangiladawan kadagiti nadumaduma a bida ken mangsuporta a papel, a mairaman ti satiriko a komedia, romansia ken dagiti nangisit a panangiladawan ti managrag-o a sikopatiko a karkarakter.
Dagiti 12 a nominasion iti Gunguna ti Akademia ni Nicholson ket mangaramid kaniana iti kaaduan a nainomido nga aktor iti pakasaritaan ti Akademia. Namindua a nangabaken ni Nicholson iti Kalaingan nga Aktor , naminsan para iti drama ti One Flew Over the Cuckoo's Nest (1975) ken ti sabali ket para iti romantiko a komedia iti As Good as It Gets (1997). Isu ket nangabak pay iti Kalaingan a Mangsuporta nga Aktor para iti komedia-drama iti Terms of Endearment (1983). Ni Nicholson ket maysa kadagiti tallo a lallaki nga aktor a nangabak kadagiti tallo a Premio ti Akademia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Jack Nicholson". Integrated Authority File. Naala idi Abril 9, 2014.
- ^ SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
- ^ https://cs.isabart.org/person/34400; naala idi: Abril 1, 2021.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Duncan, Paul (2003). Stanley Kubrick: The Complete Films. Taschen GmbH. ISBN 978-3836527750.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Jack Nicholson iti Wikimedia Commons
- Jack Nicholson iti Internet Movie Database (iti Ingles)


text:
Tubigon
Ti Tubigon ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tubigon ket nabingbingay a politikal kadagiti 34 a barbaranggay.[2]
- Bagongbanwa
- Bunacan
- Banlasan
- Batasan (Batasan Island)
- Bilangbilangan
- Bosongon
- Buenos Aires
- Cabulihan
- Cahayag
- Cawayanan
- Centro (Pob.)
- Genonocan
- Guiwanon
- Ilihan Norte
- Ilihan Sur
- Libertad
- Macaas
- Mocaboc Island
- Matabao
- Panadtaran
- Panaytayon
- Pandan
- Pangapasan (Pangapasan Island)
- Pinayagan Norte
- Pinayagan Sur
- Pooc Occidental (Pob.)
- Pooc Oriental (Pob.)
- Potohan
- Talenceras
- Tan-awan
- Tinangnan
- Ubay Island
- Ubojan
- Villanueva
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Tubigon | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VII (Tengnga a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Bohol". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Lalaki (sekso)
Ti lalaki (♂) (Ingles: male) nga organismo ket isu ti pisiolohiko a sekso nga agpataud ti kassit. Ti tunggal maysa nga espermatosoide ket mabalin a kumapet iti maysa a dakdakkel a babai a gameto wenno ovulo, iti proseso iti panagpa-agneb. Ti lalaki ket saan a seksual a makapaadu nga awan ti basbassit ngem maysa nga ovul manipud iti maysa a babai, ngem adda dagiti organismo a mabalin nga agpa-adu iti maipapan iti seksual wenno aseksual. Kaaduan ti lallaki a mamalia, a mairaman ti tao a lalaki, ket addaan iti maysa a kromosoma Y, a mangkodigo para iti panagpataud kadagiti ad-adu a bilang iti testosteronea tapno mangparang-ay kadagiti lalaki a reproduktibo nga organo.
Saan amain a dagiti sebbangan ket makibingbingay ti sapsap a panagikeddeng ti sekso a sistema. Kaaduan kadagiti ayup, a mairaman ti tattao, ti sekso ket maikeddeng a maipapan iti henetiko, ngem adda dagiti sebbangan a mabalin a maikeddeng gapu ti sosial, enbironmental wenno dadduma pay a bambanag.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti lallaki iti Wikimedia Commons


text:
Madhuca hirtiflora
Ti Madhuca hirtiflora ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo a kas maysa a kayo aginggana iti 15 metro (50 ft) iti katayag, iti diametro ti puon aginggana iti 15 sentimetro (6 in). Maramaris-dapo kayumanggi ti ukis ti kayo. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti innem a sabong. Ti bunga ket maramaris-dapo, arinduyog, aginggana iti 2.5 sentimetro (1 in) iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti hirtiflora ket manipud iti Latin a ti kayatna a sawen ket "nadutdotan a sabsabong". Ti habitatna ket tanap nga aglalaok a dipterokarpo a bakir manipud iti pantar ti baybay iti 150 metro (500 ft) iti kangato. Ti M. hirtiflora ket mabirukan iti Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Chai, P. P. K.; Yii, P. C. (Abril 2002). "Madhuca hirtiflora (Ridl.) H.J.Lam" (PDF). Iti Soepadmo, E.; Saw, L. G.; Chung, R. C. K. (dagiti ed.). Tree Flora of Sabah and Sarawak. (free online from the publisher, lesser resolution scan PDF versions). Vol. 4. Forest Research Institute Malaysia. p. 242. ISBN 983-2181-27-5. Naala idi 12 Nobiembre 2013.
- ^ "Madhuca hirtiflora". The Plant List. Naala idi 12 Nobiembre 2013.


text:
Pagsasao a Sakizaya
Ti pagsasao a Sakizaya ket ti maysa a pagsasao a Formosano nga asideg a kabagian ti Amis. Maysa kadagiti dakkel a pamilia ti sasao nga Austronesio, insasao daytoy babaen dagiti tattao a Sakizaya, a kaaduanda a nokonsentrado iti akindaya a pantar iti Pasipiko ti Taiwan. Manipud idi 2007, bigbigen isudan babaen ti gobierno ti Taiwan a kas maysa kadagiti sangapulo ket innem a naisangan nga indihenio a grupo iti isla.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kalpasan ti insidente ti Takobowan idi 1876, naglemlemmeng dagiti tattao a Sakizaya kadagiti Nataoran Amis. Ngakamkamali dagiti eskolar a nangikategoria ti pagsasao a Sakizaya a kas maysa a dialekto ti Amis.
Idi 2002, ti Sentro dagiti Aborihinal a Panagadal ti Nailian nga Unibersidad ti Chengchi iti Taiwan ket pinasayaatna daytoy a kamali idi inurnosda dagiti libro ti indihenio a pagsasao. Iti daayta a tawen, naikeddeng ti pagsasao a Sakizaya a kas maysa a subpagsasao ti Chilai ken Amis. Nairaman isuda a dua iti pamilia ti sasao nga Austronesio.[1] Idi 17 Enero 2007, ti komunidad ti Sakizaya ket nagbali a ti maikasangapulo ket tallo a naisangan nga indihenio a grupo ti etniko a a binigbig babaen ti gobierno ti Taiwan.[2]
Ti maysa a dagup tif 985 a tatao ket nairehistro a kas dagiti Sakizaya.[3] Kangrunaanda nga agtataeng kadagiti komunidad ti Takubuwan, Sakur, Maifor ken Kaluluwan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Textbooks by the Council of Indigenous Peoples in Taiwan".
- ^ "Taiwan Recognises 'Lost' People". BBC News (iti Ingles). 2007-01-17. Naala idi Enero 19, 2007.
- ^ "Sakizaya – Introduction". Council of Indigenous Peoples (iti Ingles). Naala idi 2021-05-03.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chen, Junnan 陳俊男 (2010). Sāqíláiyǎ zú de shèhuì wénhuà yǔ mínzú rèndìng 撒奇萊雅族的社會文化與民族認定 [Panagadal ti Kulturaaa ken Opisial a Pannakabigbig] (Tesis) (iti Insik). National Chengchi University.
- Chen, Junnan 陳俊男 (1999). Qí lái zú (Sakizaya rén) de yánjiū 奇萊族(Sakizaya人)的研究 [Ti Panagadal ti Qilai (Tattao a Sakizaya)] (Tesis) (iti Insik). National Chengchi University.
- Lin, Xiuche 林修澈. Sakizaya zú de mínzú rèndìng: Qímò bàogào (xíngzhèng yuàn yuán zhù mínzú wěiyuánhuì wěituō) Sakizaya族的民族認定:期末報告(行政院原住民族委員會委託) [Identipikasion ti Pakipagilian ti Sakizaya: Kamaudian a Reporta (komisionado babaen ti Komite ti Indihenio a Tattao iti Ehekutibo ti Yuan)] (Reporta) (iti Insik). Taipei: Zhengzhi daxue minzu xue xi.
- Shen, Wenqi 沈文琦 (2018). Sāqíláiyǎ yǔ yǔfǎ gàilùn 撒奇萊雅語語法概論 [Introduction to Sakizaya Grammar] (iti Insik). Xinbei shi: Yuanzhu minzu weiyuanhui. ISBN 978-986-05-5693-3 – babaen ti alilin.apc.gov.tw.[permanente a natay a silpo]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Yuán zhù mínzú yǔyán xiànshàng cídiǎn 原住民族語言線上詞典 Naiyarkibo 2021-04-20 iti Wayback Machine (iti Insik) – Pagbirukan a panid ti Sakizaya iti website ti "Aborihinal nga Online a Dikionario" Konseho dagiti Indihenio a Tattao ti Taiwan
- Dagiti pangisursuro ket panagadal a materiales nga impablaak babaen ti Konseho dagiti Indihenio a Tattao ti Taiwan Naiyarkibo 2022-07-04 iti Wayback Machine (iti Insik)


text:
Cher
Ni Cher (/ˈʃɛər/; naiyanak a kas ni Cherilyn Sarkisian; nayanak idi Mayo 20, 1946) ket maysa nga Amerikana a kumakanata ken aktres. Makunkuna a ti Diosa ti Pop, isu ket naibagbaga a mangiladawan iti autonomia iti babai iti kaaduan iti lalaki nga industria. Isu ket ammo para iti naisangayan a contralto a boses ti panagkanata ken ti panagtrabtabahona kadagiti nadumaduma a kita ti panglinglingayan, ken ti pay pangampon kadagiti nadumaduma nga estilo ken itsura kadagiti las-ud ti agpaut iti lima a dekada a pagsapulan.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Cher". Integrated Authority File. Naala idi Abril 9, 2014.
- ^ SNAC; naala idi: Oktubre 9, 2017.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Cher iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Cher iti Wikiquote (iti Ingles)
- Opisial a website
- Cher iti AllMovie
- Cher iti AllMusic
- Cher iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Cher iti TCM Movie Database