text: 1Kalpasan ti ipapanaw ni Jesus iti dayta a lugar, napan idiay Judea ken binallasiwna ti karayan Jordan. Adu manen a tattao ti napan iti yanna ket insurona ida a kas iti masansan nga ar-aramidenna. 2Immasideg kenkuana ti sumagmamano a Fariseo tapno suotenda. Sinaludsodda, “Ibagam man: Ipalubos aya ti Linteg nga isina ti lalaki ti asawana?” 3Simmungbat ni Jesus babaen ti maysa met a saludsod, “Ania kadi ti imbilin ni Moises kadakayo?” 4Insungbatda, “Impalubos ni Moises a mangisurat ti lalaki iti pakakitaan iti panagsina sana papanawen ti asawana.” 5Kinuna ni Jesus kadakuada: “Insurat ni Moises daytoy a linteg nga agpaay kadakayo gapu ta narigatkayo a makasursuro. 6Ngem idi punganay, idi pinarsua ti Dios daytoy lubong, naisao, ‘Inaramid ti Dios ida a lalaki ken babai,’ kas kuna ti Nasantoan a Surat. 7‘Ket daytoy ti gapuna a panawanto ti lalaki dagiti nagannak kenkuana ket makitiponto iti asawana; 8agbalindanton a maymaysa. Iti kasta, saandan a dua, no dida ket maymaysa a bagi.’ 9Ngarud, saan a pagsinaen ti tao ti pinagtipon ti Dios.” 10Idi nagsublida iti balay, pinalutpot dagiti adalan kenkuana daytoy a banag. 11Kinuna ni Jesus kadakuada, “Ti lalaki a mangisina iti asawana ket kalpasanna mangasawa iti sabali, makabasol iti pannakikamalala a maikaniwas iti umuna nga asawana. 12Kasta met, ti babai a mangisina iti asawana sa makiasawa iti sabali, makabasol iti pannakikamalala.” 13Adda tattao a nangyeg kadagiti ubbing ken ni Jesus tapno ipatayna koma ti imana kadakuada, ngem pinaritan ida dagiti adalan. 14Idi madlaw ni Jesus ti inaramid dagiti adalanna, nakaunget ket kinunana kadakuada, “Palubosanyo dagiti ubbing nga umay kaniak. Diyo paritan ida ta dagiti kas kadakuada ti agtagikua iti Pagarian ti Dios. 15Laglagipenyo a dinto makastrek iti Pagarian ti Dios ti siasinoman a di umawat iti daytoy a Pagarian a kas iti panangawat ti maysa nga ubing.” 16Kalpasanna, sinaklotna dagiti ubbing ket impatayna ti imana iti tunggal maysa kadakuada sana binendisionan ida. 17Agrubrubbuat ni Jesus a pumanaw sadiay idi adda maysa a lalaki a nagtaray a napan kenkuana. Nagparintumeng iti sangoananna, ket sinaludsodna, “Naimbag a Maestro, ania ti aramidek tapno magun-odko ti biag nga agnanayon?” 18Kinuna ni Jesus, “Apay nga awagannak iti naimbag? Awan ti naimbag no di laeng ti Dios. 19Ammom dagiti bilbilin: ‘Dika mamapatay. Dika makikamalala. Dika agtakaw. Dika agsaksi iti ulbod. Dika agsuitik. Agraemka kadagiti nagannak kenka.’” 20“Maestro,” insungbat ti tao, “manipud kinaubingko tinungtungpalko amin dagitoy a bilbilin.” 21Minatmatan ni Jesus a siaayat ket kinunana kenkuana, “Adda maysa a pagkurangam. Inka ilako ti amin a sanikuam samo ited ti paglakoam kadagiti napanglaw, ket addanto kinabaknangmo sadi langit. Kalpasanna, umayka sumurot kaniak.” 22Idi nangngegna daytoy, limmiday ti rupana ti lalaki ket silaladingit a pimmanaw agsipud ta nabaknang unay. 23Inwaras ni Jesus ti panagkitana sana kinuna kadagiti adalanna, “Nagrigat ketdin a sumrek dagiti nabaknang iti Pagarian ti Dios!” 24Nasdaaw dagiti adalan gapu kadagitoy a saona, ngem intuloy ni Jesus ti nagkuna, “Annakko, anian a nagrigat ti sumrek iti Pagarian ti Dios! 25Nalaklaka ti ilulusot ti kamelio iti abut ti dagum ngem ti iseserrek ti baknang iti Pagarian ti Dios.” 26Ad-adda manen ti siddaaw dagiti adalan, ket nagsisinnaludsodda, “Siasino ngaruden ti maisalakan?” 27Minatmatan ni Jesus ida sana kinuna: “Saan a maaramid ti tao daytoy, ngem kabaelan ti Dios. Ta kabaelan nga aramiden ti Dios dagiti amin a bambanag.” 28“Adtoy,” kinuna ni Pedro, “binaybay-anmi amin ket simmurotkami kenka.” 29Kinuna ni Jesus kadakuada, “Pudno dayta ket ibagak kadakayo, siasinoman a mangpanaw iti balay wenno kakabsat wenno nagannak wenno annak wenno dagdagana gapu kaniak ken iti Naimbag a Damag, 30ad-adunto ti awatenna ditoy a biag. Awatennanto ti nasursurok pay ngem ginasgasut a balbalay, kakabsat, nagannak, annak ken dagdaga—agraman pannakaidadanes; ket iti mapasungad a panawen, awatennanto ti biag nga agnanayon. 31Ngem adu dagiti umun-una ita a maud-udinto, ket adu dagiti maud-udi ita nga umun-unanto.” 32Addan idi da Jesus ken dagiti adalanna iti dalan a sumang-at idiay Jerusalem. Immun-una ni Jesus ngem dagiti madandanagan nga adalan ket sumarsaruno met dagiti sibubuteng a tattao. Inyadayo manen ni Jesus dagiti sangapulo ket dua nga adalan sana sinarita dagiti mapasamakto kenkuana. 33Kinunana, “Denggenyo, sumang-attayo idiay Jerusalem ket mayawatto sadiay ti Anak ti Tao kadagiti panguloen a papadi ken kadagiti mamaestro iti Linteg. Ikeddengdanto a mapapatay sadanto yawat kadagiti Hentil 34a mangang-angaw, mangtuptupra, mangsapsaplit ken mangpapatay kenkuana. Ngem agungarto kalpasan ti tallo nga aldaw.” 35Immasideg ken ni Jesus da Santiago ken Juan nga annak ni Zebedeo, ket kinunada, “Maestro, adda koma dawatenmi kenka.” 36“Ania ti kayatyo nga ipaayko kadakayo?” sinaludsod ni Jesus. 37“Ipalubosmo koma nga inton agtugawka iti tronom idiay nadayag a Pagarian, makikatugawkamto kenka, ti maysa iti makannawanmo ket ti sabali iti makannigidmo,” indawatda. 38“Diyo ammo ti dawdawatenyo,” imbaga ni Jesus. “Kabaelanyo kadi ti uminum iti kopa a paginumak? Kabaelanyo aya ti mabuniagan a kas iti pannakabuniagko?” 39“Wen, kabaelanmi,” insungbatda. Kinuna ni Jesus kadakuada, “Kabaelanyo ti uminum iti kopa a paginumak ken mabuniagan a kas iti pannakabuniagko. 40Ngem awan ti karbengak a mangpili no siasinonto ti agtugaw iti makannawanko wenno iti makannigidko. Ti Dios ti mangted kadagitoy kadagiti nakaisaganaanna.” 41Nakapungtot dagiti sangapulo nga adalan kada Santiago ken Juan idi nadamagda daytoy. 42Isut’ gapuna nga inayaban ni Jesus dagiti sangapulo ket dua ket kinunana, “Pagaammoyo a dagiti maibilang nga agturay kadagiti Hentil adipenenda dagiti iturayanda, ket dagiti panguloda adipenenda met dagitoy nga agturay. 43Ngem saan koma a kasta ti aramidenyo. Ti agtarigagay nga agpangulo, masapul nga agserbi kadakayo amin. 44Ket ti agtarigagay nga isu ti kangrunaan, masapul nga isu ti adipenyo. 45Ta uray ti Anak ti Tao saan nga immay a pagserbian, no di ket tapno agserbi ken yawatna ti biagna a pangsubbot kadagiti adu a tattao.” 46Dimteng ni Jesus ken dagiti adalanna agraman dagiti adu a tattao idiay Jerico. Idi a pumampanawda sadiay, adda nga agtugtugaw iti igid ti dalan ti maysa nga agpalpalama, ni Bartimeo a bulsek nga anak ni Timeo. 47Apaman a nangngegna nga adda ni Jesus a taga-Nazaret, impukkawna, “Jesus nga Anak ni David, kaasiannak kadi!” 48Adu kadagiti tattao ti nagunget kenkuana ket imbagada nga agulimek, ngem inyad-addana ketdi ti nangipukkaw, “Anak ni David, kaasiannak kadi!” 49Nagsardeng ni Jesus. “Ayabanyo man ditoy,” kinunana. Inayabanda ngarud ti bulsek. “Agragsakka!” kinunada kenkuana. “Tumakderka, ta paayabannaka.” 50Inwarsi ni Bartimeo ti kagayna, timmakder a dagus ket immasideg ken ni Jesus. 51“Ania ti kayatmo nga aramidek kenka?” sinaludsod ni Jesus. “Maestro, makakitaak koma!” insungbat ti bulsek. 52“Inkan,” kinuna ni Jesus. “Pinaimbagnaka ti pammatim.” Nakakita a dagus ti bulsek ket simmurot ken ni Jesus.


c: text/html

text:
ISO 3166-2:CO
Ti ISO 3166-2:CO ket isu ti naikabil para iti Colombia iti ISO 3166-2, a paset ti pagalagadan ti ISO 3166 nga inpablaak babaen ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO), nga isu ti mangipalawag kadagiti kodigo para iti nagnagan tdagiti kangrunaan a pannakabingbingay (a kas dagiti probinsia wenno dagiti estado) iti amin a pagpagilian a naikodigo iti ISO 3166-1.
Iti agdama para iti Colombia, dagiti kodigo ti ISO 3166-2 ket naipalawag para kadagiti 1 a kapitolio a distrito ken 32 departamento. Ti kapitolio a distrio titi Bogotá ket addaan ti naipangruna a kasasaad a kapada dagiti departamento.
Ti tunggal maysa a kodigo ket buklen dagiti dua a paset, nga insina babaen ti hyphen. Ti umuna a paset ket ti CO, ti kodigo ti ISO 3166-1 alpha-2 ti Colombia. Ti maikadua a pset ket mabalin a dagiti sumaganad:
- dua a letra: kapitolio a distrito
- tallo a letra: dagiti departamento
Dagiti agdama a kodigo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagnagan ti subdibision ket nailista a kas iti pagalagadan ti ISO 3166-2 nga inpablaak babaen ti Ahensia a Mangtaripato ti ISO 3166 (ISO 3166/MA).
Ti subdibision a nagnagan ket naipenpen iti tradisional nga urnos ti abesedario nga Espaniol: a-c, ch, d-l, ll, m-n, ñ, o-z.
Pinduten ti buton iti paulo tapno maurnos ti tungngal maysa a batong.
Dagiti panagbalbaliw[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a panagbalbaliw iti pagikabilan ket nairangarang kadagiti pablaak babaen ti ISO 3166/MA manipud iti immuna a pannakaipablaak ti ISO 3166-2 idi 1998:
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti departamento ti Colombia, Statoids.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saint-Dié-des-Vosges
Nagsasabtan: 48°17′02″N 6°56′56″E / 48.284°N 6.949°E
Ti Saint-Dié-des-Vosges, kadawyan a tinawtawagan akas ti Saint-Dié, ket maysa a komuna idiay Vosges a departamento ti Lorraine idiay abagatan a daya ti Pransia.
Daytoy ket maysa a sub-prepektura ti daytoy a departamento.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Saint-Dié ket mabirukan idiay Kabanbantayan ti Vosges ti 80 km (50 mi) nga abagatan a daya ti Nancy ken 45 km (28 mi) ti Lunéville. Daytoy a dalan idiay ginget ti Meurthe ket isu ti kanayon a nadaldalanan, ken isu ti immuna a nakaala ti perokaril idi 1864, a tattan ket pagururayan ti nangruna a kalsada.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
1507 : Universalis Cosmographia (Martin Waldseemüller)
Edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Institut universitaire de technologie (Kolegio) :
Kultura[urnosen | urnosen ti taudan]
- Katedral
- Iglesia San Martin
- Museo Pierre-Noël
- Fabrica Claude et Duval (arkitekto Le Corbusier)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Saint-Dié-des-Vosges idiay Wikimedia Commons


text:
Departamento ti Bolívar
Ti Bolívar ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket nanaganan manipud ti maysa kadagiti kasisigud a siam nga estado ti Estados Unidos ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay amianan a paset ti pagilian, daytoy ket gumay-at ti paset ti agarup nga amianan-abagatan manipud ti aplaya ti Karibe idiay Cartagena idiay asideg ti sabangan ti Karayan Magdalena, ken idiay abagatan nga igid ti karayan iti maysa a pagbeddengan ti Departamento ti Antioquia. Dagiti departamento ti Sucre ken Córdoba ket mabirukan iti laud, ken ti Departamento ti Atlántico ket adda iti amianan ken daya (kaaduan kadagiti pagbeddengan ket pinorma babaen ti Kanal del Dique). Iti ballasiw ti Karayan Magdalena iti daya ket ti Departamento ti Magdalena.
Ti kapitoliona ket ti Cartagena, dagiti nagruna pay a siudad ket mairaman ti Magangué ken Turbaco.
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Achí
- Altos del Rosario
- Arenal del Sur
- Arjona
- Arroyo Hondo
- Barranco de Loba
- Calamar
- Cantagallo, Bolívar
- El Carmen de Bolívar
- Cartagena
- Cicuco
- Clemencia
- Córdoba
- El Guamo
- Hatillo de Loba
- Magangué
- Mahates
- Margarita
- María La Baja
- Santa Cruz de Mompox
- Montecristo
- Morales
- Norosí
- El Peñón
- Pinillos
- Regidor
- Rio Viejo
- San Cristobal
- San Estanislao
- San Fernando
- San Jacinto
- San Jacinto del Cauca
- San Juan Nepomuceno
- San Martín de Loba
- San Pablo
- Santa Catalina
- Santa Rosa
- Simití
- Soplaviento
- Talaiga Nuevo
- Tiquisio
- Turbaco
- Turbana
- Villanueva
- Zambrano
- Santa Rosa del Sur
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Información Institucional: Geografía" (iti Spanish). Gobernación del Bolivar. 2011. Naidulin manipud ti kasisigud idi 5 Marso 2012.
- ^ Kline, Harvey F. (2012). "Bolivar, Departamento ti". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 83. ISBN 978-0-8108-7813-6.
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Departamento ti Bolívar idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Bolivar manipud idiay Wikivoyage


text:
Tandubas, Tawi-Tawi
Ti Tandubas ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Tawi-Tawi iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tandubas ket nabingbingay a politikal kadagiti 20 a barbaranggay.[2]
- Baliungan
- Kakoong
- Kepeng
- Lahay-lahay
- Naungan
- Sallangan
- Sapa
- Silantup
- Tapian
- Tongbangkaw
- Tangngah (Tangngah Ungus Matata)
- Ballak
- Butun
- Himbah
- Kalang-kalang
- Salamat
- Sibakloon
- Tandubato
- Tapian Sukah
- Taruk
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Tawi-Tawi". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Tawi-Tawi". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
John Nance Garner
Ni John Nance Garner IV (22 Nobiembre 1868 – 7 Nobiembre 1967), ket maysa idi nga Amerikano a politiko a Demokratiko ken maysa nga aboga manipud idiay Texas. Isu ket maysa idi a pannakabagi ti estado manipud idi 1898 aginggana idi 1902, ken Pannakabagi ti E.U. manipud idi 1903 aginggana idi 1933. Isu idi ti maika-44 a Tagabitla iti Kamara idi 1931–1933. Idi 1932, isu ketnabutosan a kas ti maika-32 a Bise Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi 1933 aginggan idi 1941. Isu ket maysa a konserbatibo a Taga-abagatan, ni Garner ket sinuppiatan dagiti panagtugaw a welga dagiti kappon ti agobobra ken ti kurang a panaggastu ti Baro a Tulag. Isu ket nakisina kenni Presidente Franklin D. Roosevelt idi kasapaan ti 1937 gapu ti banag a pabnagpadakkel ti Kangatuan a Korte, ken timmulong ti panakapaay daytoy iti panakaibatayan a daytoy ket agipatengnga unay ti adu a bileg para iti Presidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:John Nance Garner idiay Wikimedia Commons


text:
Almagro, Samar
Ti Almagro ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Samar iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Almagro ket politikal a nabingbingay iti 23 a barbaranggay.[2]
- Bacjao
- Biasong I
- Costa Rica
- Guin-ansan
- Kerikite
- Lunang I (Look)
- Lunang II
- Malobago
- Marasbaras
- Panjobjoban I
- Poblacion
- Talahid
- Tonga-Tonga
- Imelda (Badjang)
- Biasong II
- Costa Rica II
- Mabuhay
- Magsaysay
- Panjobjoban II
- Roño
- San Isidro
- San Jose
- Veloso
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 15 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 15 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Louis Armstrong
Ni Louis Armstrong[1] (Agosto 4, 1901 – Hulio 6, 1971),[2] a nabirngasan ti Satchmo[3] wenno Pops, ket maysa idi nga Amerikano trompetero ken kumakanta ti dias manipud idiay New Orleans, Louisiana.
Isu ket nagbalin a prominente kadagiti tawtawen ti 1920 a kas maysa a "managparnuay" nga agay-ayam ti koroneta ken trompeta,ni Armstrong ket naikabatayan ti impluensia iti dias, a nangibalbaliw ti pakatengngaan ti isip ti musika manipud ti naumnong nga improbisasion iti agmaymaysa a panagpabpabuya. Nga adda ti nalaka a malasin a nauneg ken naisangsangayan a kasla graba a boses, ni Armstrong ket maysa pay idi a manakaimpluensia a kumakanta, a nagipakpakita ti kalaing ng agparparang-ay, a mangkilkillo kadagiti liriko ti kanta para iti kapanggepan a panagiyebkas.
Dagiti linaon
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Armstrong ket kankanayon a nagibagbaga nga isu ket naipasngay idi Hulio 4, 1900,[4] ti petsa a naibagbagan kadagiti adu a biograpia. Uray no isu ket pimmusay idi 1971, idi laeng tengnga ti tawtawen ti 1980 ti pannakadiskobre ti pudno a petsa ti pannakaipasngay iti Agosto 4, 1901 babaen ti agsuksukimat a ni Tad Jones babaen ti eksaminasion kadagiti rehistro ti bunyag.[5] Ni Armstrong ket naipasngay iti napanglaw a pamilia idiay New Orleans, Louisiana, ti apo a lalaki dagiti aadipen. Isu ket dimmakkel a napanglaw, itinarusanger a kaarubaan, ken ammo a kas “ti Pakigubatan”, ken paset idi daytoy ti distrito ti legado a panagbalangkantis ti Storyville. Ti amana, ni William Armstrong (1881–1922), ket pinanawanna ti pamiliana ken kimmuyog iti sabali a babai idi pay laeng maladaga ni Louis. Ti inana, ni Mary "Mayann" Albert (1886–1927), ket pinanawanna met ni Louis ken iti ub-ubing a kabasatna a babai a ni Beatrice Armstrong Collins (1903–1987) ken inaywanan met ti aponda a babai, a ni Josephine Armstrong, ken ti dadduma pay a panawen, ti ulitegna a ni Isaac. Idi agtawen iti lima, isu ket immalis ken napan a nagtaeng iti inana ken dagiti kabagianna, ken nakikitana laeng ti amana kadagiti parada.
Isu ket nagadal idiay Eskuela Fisk para iti Lallaki, a mabalin nga idiay iti nasapa a nakaiyammuanna iti musika. Isu ket nakaited ti matgedan a kas maysa nga agideldeliber iti diario ken ti pay panagbiruk kadagiti naibelleng a a makan ket inlaklakona kadagiti restorante, ngem daytoy ket saan met a nakaanay a nagpasardeng iti inana manipud ti panagbalangkantis. Isu ket napnapan kadagiti pagsasalaan iti asideg ti balayna, nga idiay ket nagobserba kadagiti amin manipud ti nasayet a panagsalsala aginggana ti kuadrilia. Tapno makasapul ti nayon a kuarta isu ket nagaw-awit kadagiti uging idiay Storyville, ti naidayegan a distrito ti panagbalangkantis, ken nagdengdengngeg kadagiti nagtoktokar a banda kadagiti bordelo ken pagsasalaan, a naipangpangruna idiay Pete Lala nga idiay ket nagpabpabuya ni Joe "King" Oliver ken dagiti dadduma a nadayeg a musikero ket bumisitada tapno agdayyeng.
Kalpasan idi nagikkat iti Eskuela Fisk idi agtawen iti sangapulo ket maysa, timmipon ni Armstrong iti kuartet ti lallaki a nagkankanta kadagiti kalsada tapno makasapul ti kuarta. Ngem isu ket nangrugrugi met a narairo. Kinuna ti agay-ayam iti koronet a ni Bunk Johnson a sinusuruanna ni Armstrong (agtawen idi ti 11) nga agtokar babaen ti panagdengngeg idiay Tonk ni Dago Tony idiay New Orleans,[6] uray no kadagiti naladladaw a tawenna ni Armstrong ket nangited ti daytoy a pammadayaw kenni Oliver. Ni Armstrong ket saan unay a naglaglagip iti kinaubingna a kas dagiti kamadian a panawen ngen isu daytoy ti nangalaanna kadagiti inspirasionna, “Iti tunggal kanito nga agkidemak no puypuyotek ti tropetak—Kitkitaen ti puso ti naimbag a duog a New Orleans... Daytoy ket nakaited kaniak iti pagbiagak.”[7]
Isu ket nagtrabaho pay iti imigrante a pamilia ti Lituano-Hudio dagiti Karnofsky, nga addaan iti negosio ti panagala kadagiti basura ken nangited kaniana kadagiti nadumaduma a trabaho. Innalada met isunan ken trinatoda a kas maysa a kameng ti pamilia, gapu ta ammoda met nga isu ket awanan iti ama, ken pinakpakanda ken nagayaywanda kaniana.[8] Isu ket nangsurat met iti panaglaglagip iti relasionna kadagiti Karnofskys a natituluan iti, Louis Armstrong + the Jewish Family in New Orleans, La., the Year of 1907. Iti daytoy inpalagna iti pannakaduktalna a daytoy a pamilia ket suheto met ti diskriminasion babaen dagiti "dadduma a puraw a tattao' dagiti nasionalidad a managrikna a nasaysayaatda ngem ti puli ti Hudio... Agtawenak laeng idi iti pito ngem nalakaak met a nakakita ti saan a nasayaat a panangtrato dagiti Puraw a Tattao iti piman a pamilia ti Hudio a pagtrabtrabahuak."[9] Ni Armstrong ket nagar-aramat iti bitinbitin iti Bituen ni David itiamina a paset tipanagbiagna ken nagsurat met noania tinaadalna manipud kaniada: "kasano ti agbiag—pudno a biag ken determinasion."[10] Ti impluensia dagiti Karnofsky ket nalaglagip idiay New Orleans babaen ti Proyekto Karnofsky, ti saan nga agganganansia a gunglo a naidedikado iti panagawat kadagiti donasion ti instrumento ti musika tapno "maikabil dagitoy kadagiti ima ti maysa a sigagagar nga ubing a saanto idin a makasanay iti nakakaskasdaaw a panagsanay iti panagadal."[11]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kinaynayatanna a maibalikas ti naganna iti Louie. "Kasla iti Louis Armstrong—a inpaletrana ti naganna ti Louis, ngem kinaykayatna a maibaga ti Louie," a linaglagip ni Louie Bellson [1]. Ni Armstrong ket nairehistro idi a kas ni "Lewie" para iti 1920 a Senso ti E.U.. Dagiti nadumaduma a madama a rekord isu ket tinawtawagna ti "Louie" iti entablada, a kas ti 1952 nga "Adda Kadi ti Makaipalawag?" manipud ti madama nga album Idiay Eskandinabia tom.1. Daytoy ket nasken a malaglagip a ti "Lewie" ket isu ti Pranses a pannakabalikas ti "Louis" ken sapasap nga inus-usar idiay Louisiana. Nupay kasta, no isu ket tumawtawag ti bagina iti "Hello Dolly!," binalbalikasna ti naganna a kas ti "Lewis" ("Kumusta, Dolly. Daytoy ket ni Lewis, Dolly"), a binalbalikasna ti 's'.
- ^ Ni Armstrong ket inbagbagana idi a saan segurado ti pannakaipasngayna, ngem nagramrambak ti kasangayna iti Hulio 4. Isu ket kaykanayon a naguted ti tawen iti 1900 no agbitbitl aiti publiko (urayno isu ket nagusar ti 1901 iti bukodna a Social Seguridad ken dagiti daaduma pay a pappapel iti gobierno). A nagus-usar kadagiti dokumento ti Romano Katoliko a Simbaan idi inpabunyag ti apongna a baket, ti agsuksukimat ti musika ti New Orleans a ni Tad Jones ket nangikeddeng ti pudno a panakayanak ni Armstrong a kas idi Agosto 4, 1901. Nga adda dagiti nadumaduma a ebidensia a makapasingked, daytoy a petsa maaw-awaten babaen dagiti eskolar para kenni Armstrong. Ni Armstrong ket awan ti tengnga a naganna, ngem ti 1949 a Time a bariweswes ti magasina ket nangited kaniana ti tengnga a nagan iti Daniel. Dagiti rehistro ti senso ken panagbuniag ket nagpasingked nga isu ket awan ti tengnga a nagan.
- ^ Para iti "kartera a ngiwat."
- ^ The TIME 100. Louis Armstrong. TIME, Stanley Crouch, June 8, 1998. "For many years it was thought that Armstrong was born in New Orleans on July 4, 1900, a perfect day for the man who wrote the musical Declaration of Independence for Americans of this century. But the estimable writer Gary Giddins discovered the birth certificate that proves Armstrong was born Aug. 4, 1901." Naala idi Enero 8, 2009.
- ^ When is Louis Armstrong's birthday? The Official Site of the Louis Armstrong House & Archives.
- ^ Current Biography 1944, pp. 15–17.
- ^ Bergreen, Laurence (1997). Louis Armstrong: An Extravagant Life. New York: Broadway Books. p. 6. ISBN 0-553-06768-0.
- ^ Karnow, Stanley (Pebrero 21, 2001). "My Debt to Cousin Louis's Cornet". The New York Times. Naala idi Enero 10, 2007.
- ^ Armstrong, Louis; Brothers, Thomas (2001). [Louis Armstrong, In His Own Words: Selected Writings idiay Liblibro ti Google Louis Armstrong, In His Own Words: Selected Writings]. New York: Oxford University Press. p. 8. ISBN 019514046X. Naala idi Enero 24, 2014. "I had a long time admiration for the Jewish People. Especially with their long time of courage, taking So Much Abuse for so long. I was only Seven years old, but I could easily see the ungodly treatment that the White Folks were handing the poor Jewish family whom I worked for. It dawned on me, how drastically. Even 'my race,', the Negroes, the way that I saw it, they were having a little better Break than the Jewish people, with jobs a plenty around. Of course, we can understand all the situations and handicaps that was going on, but to me we were better off than the Jewish people."
- ^ Teachout, Terry. "Satchmo and the Jews" Komentario magasina, 1 Nobiembre 2009.
- ^ "The Karnofsky Project".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Armstrong, Louis. Satchmo: Ti Biagko idiay New Orleans. ISBN 0-306-80276-7
- Armstrong, Louis ken Thomas nga Agkakabsayt a Lallaki. Armstrong, iti Bukodna a Balikas: Napilpili a Sursurat. ISBN 0-19-514046-X
- Bergreen, Laurence "Louis Armstrong: Ti Nalala a Biag" ISBN 0-553-06768-0
- Brothers, Thomas "New Orleans ni Louis Armstrong" ISBN 0-393-06109-4
- Cogswell, Michael. Armstrong: Ti Sarita ti Ruar t Entablada. ISBN 1-888054-81-6
- Elie, Lolis Eric. Ti Surat manipud idiay New Orleans. Kasisigud anaiprenta iti Gourmet. Naiprenta manen iti Best Food Writing 2006, Inurnos babaen ni Holly Hughes, ISBN 1-56924-287-9
- Jones Max and John Chilton. Sarita ni Louis Armstrong. ISBN 0-306-80324-0
- Meckna, Michael. Satchmo: Ti Louis Armstrong nga Ensiklopedia. ISBN 0-313-30137-9
- Storb, Ilse. "Louis Armstrong: Ti Depenitibo a Biograpia". ISBN 0-8204-3103-6
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Louis Armstrong idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Louis Armstrong idiay Wikiquote


text:
84a tawenen a nabalo.h Saan a pimmampanaw iti Templo. Aldaw-rabii a nagdaydayaw iti Dios, nagay-ayunar ken nagkarkararag.
1Kadagidi nga aldaw, impaulog ni Emperador Augusto ti bilin a mailista ti amin nga umili iti Imperio ti Roma. 2Daytoy ti umuna a sensus a naaramid idi madama a gobernador ni Kirenio idiay Siria. 3Iti kasta, napan ti tunggal maysa iti ilina tapno agpailistada. 4Agsipud ta nagtaud ni Jose iti kaputotan ni David, pimmanaw iti ili a Nazaret idiay Galilea, ket napan iti ili a Betlehem idiay Judea. Idiay Betlehem ti nakayanakan ni ari David. 5Kadua ni Jose ni Maria a naitulag nga asawaenna iti panagdaliasatna. Masikog idi ni Maria 6ket idi addada idiay Betlehem, dimteng ti oras a panagpasngayna. 7Inyanakna ti inauna nga anakna a lalaki ket binungonna iti lampin sana impaidda iti kulluong ta awan pagyananda iti pagdagdagusan. 8Iti dayta a paset ti pagilian, adda sumagmamano nga agpaspastor nga adda idi iti away nga agbambantay kadagiti karneroda iti rabii. 9Nagparang kadakuada ti maysa nga anghel ti Apo, ket sinilnagan ida ti dayag ti Apo. Napalalo ti butengda, 10ngem kinuna ti anghel kadakuada, “Dikay agbuteng! Addaak ditoy a mangyeg kadakayo iti naimbag a damag a pakaragsakanyo, wen, dakayo ken dagiti amin a tattao. 11Ita nga aldaw, ditoy ili ni David, naipasngay ti mangisalakan kadakayo—ni Cristo nga Apo! 12Daytoy ti pagilasinanyo: masarakanyonto ti maysa nga ubing a nabungon iti lampin ken nakaidda iti kulluong.” 13Pagammoan, adda dakkel a nailangitan a bunggoy a nagparang iti asideg ti anghel. Ikankantada dagiti pagdaydayaw iti Dios: 14“Gloria iti Dios iti kangatoan a langit! Ket ditoy daga, kappia ken talna kadagiti tattao a pakaragsakanna!” 15Apaman a nakapanaw dagiti angheles nga agsubli sadi langit, kinuna dagiti agpaspastor iti maysa ken maysa, “Intayon idiay Betlehem! Intayo kitaen daytoy napasamak nga impakaammo ti Apo kadatayo!” 16Nagdardarasda ngarud a napan. Nasarakanda da Maria ken Jose, ken ti ubing a nakaidda iti kulluong. 17Idi makitada ti maladaga, sinaritada kadakuada ti imbaga ti anghel maipapan iti ubing. 18Nasdaaw amin a nakangngeg iti impadamagda. 19Tinandaanan ken pinampanunot ni Maria amin dagitoy. 20Nagsubli dagiti agpaspastor a mangikankanta kadagiti pagdaydayaw iti Dios gapu kadagiti amin a nangngeg ken nakitada. Napasamak ti amin kas imbaga kadakuada ti anghel. 21Kalpasan ti walo nga aldaw, dimteng ti tiempo a pannakakugit ti ubing, ket napanaganan iti Jesus. Daytoy ti impanagan kenkuana ti anghel sakbay ti pannakainawna. 22Dimteng ti tiempo a panangtungpal da Jose ken Maria iti seremonia ti pannakadalus, kas mayannurot iti Linteg ni Moises. Impanda ngarud ti ubing idiay Jerusalem tapno idatonda iti Apo 23kas nailanad iti linteg ti Apo: “Maidaton iti Apo ti amin nga inauna a lalaki.” 24Napanda tapno mangidatagda met iti sakrifisio a sangaparis a pagaw wenno dua a sibong ti kalapati, kas mayannurot iti linteg ti Apo. 25Iti dayta a tiempo, adda lakay nga agnagan Simeon nga agnaed idiay Jerusalem. Naimbag ken managbuteng iti Dios ket padpadaananna ti pannakaisalakan ti Israel. Adda kenkuana ti Espiritu Santo. 26Impaltiing kenkuana ti Espiritu Santo a dinto matay agingga iti makitana ti Cristo nga inkari ti Apo. 27Babaen iti panangidalan ti Espiritu, simrek ni Simeon iti Templo. Idi impan dagiti nagannak ti ubing a Jesus idiay Templo tapno aramidenda kenkuana ti ibilin ti Linteg, 28sinakruy ni Simeon ti ubing ket nagyaman iti Dios. Kinunana: 29“Ita, ta tinungpalmon ti karim, O Apo, Palubosamon a pumusay a sitatalna toy adipenmo. 30Ta nakitakon kadagiti bukodko a mata ti panangisalakanmo, 31Nga insaganam iti imatang dagiti amin a tattao: 32Maysa a silaw a mangipakaammo kadagiti Hentil ti pagayatam. Ken mangyeg iti dayaw iti ilim nga Israel.” 33Nasdaaw dagiti nagannak iti ubing iti sinao ni Simeon maipapan kenkuana. 34Binendisionan ida ni Simeon. “Pinili ti Dios daytoy nga ubing a pakadadaelan ken pakaisalakanan ti adu iti Israel,” kinunana ken ni Maria. “Naituding a pagilasinan a suppiatento ti adu a tattao. 35Iti kasta, mailatakto dagiti nalimed a pampanunotda. Ket ta pusom salputento ti ladingit a kas natadem a kampilan.” 36Adda met maysa a profeta a baket unayen. Isu ni Ana nga anak ni Fanuel iti tribu ti Aser. Pito a tawen a nagdennada iti asawana 37ket 84 a tawenen a nabalo. Saan a pimmampanaw iti Templo. Aldaw-rabii a nagdaydayaw iti Dios, nagay-ayunar ken nagkarkararag. 38Iti daydi met la nga oras, simmangpet ni Ana ket nagyaman iti Dios sa nagsao maipapan iti ubing kadagiti amin nga agur-uray iti panangwayawaya ti Dios iti Jerusalem. 39Idi naaramiden da Jose ken Maria ti amin nga ipaannurot ti linteg ti Apo, nagsublida iti ilida a Nazaret idiay Galilea. 40Dimmakkel ken pimmigsa ti ubing. Napnoan iti sirib ket adda kenkuana ti parabur ti Dios. 41Tinawen a mapan dagiti nagannak ken ni Jesus idiay Jerusalem iti Fiesta ti Paskua. 42Idi agtawen ni Jesus iti sangapulo ket dua, napanda nakifiesta a kas kadawyanda. 43Idi nalpasen ti fiesta ket agaw-awiddan, nagbati ni Jesus idiay Jerusalem a di ammo dagiti nagannak kenkuana. 44Impagarupda nga adda iti bunggoyda. Maysa nga aldawda a magmagna idi madlawda nga awan ni Jesus, isu a sinapsapulda kadagiti kakabagian ken gagayyemda. 45Agsipud ta dida masarakan, nagsublida idiay Jerusalem tapno sapulenda sadiay. 46Iti maikatlo nga aldaw, nasarakanda ni Jesus idiay Templo. Makikatkatugaw kadagiti mamaestro a Judio. Agdengdengngeg ken agsalsaludsod kadakuada. 47Nagsiddaaw amin a nakangngeg kenkuana gapu kadagiti nainsiriban a sungbatna. 48Nasdaaw dagiti nagannak kenkuana idi makitada. “Anakko,” kinuna ni inana, “apay nga inaramidmo daytoy kadakami? Kasta unay ti danagmi ken ni amam a mangbirbirok kenka.” 49“Apay aya a binirbirokdak?” insungbat ni Jesus. “Diyo kadi ammo a masapul nga addaak iti balay ni Amak?” 50Ngem dida naawatan ti imbagana kadakuada. 51Nakikuyog ni Jesus kadakuada a nagawid idiay Nazaret, ket sadiay, nagbalin a natulnog nga anak. Sinalimetmetan amin dagitoy ni inana iti pusona. 52Dimmakkel ni Jesus iti bagi ken nagbalin a masirib. Naay-ayo kenkuana ti Dios ken dagiti tattao.


text:
Hinatuan, Surigao del Sur
Ti Hinatuan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Hinatuan ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Baculin
- Benigno Aquino (Zone I Pob.)
- Bigaan
- Cambatong
- Campa
- Dugmanon
- Harip
- La Casa (Pob.)
- Loyola
- Maligaya
- Pagtigui-an (Bitoon)
- Pocto
- Port Lamon
- Roxas
- San Juan
- Sasa
- Tagasaka
- Tagbobonga
- Talisay
- Tarusan
- Tidman
- Tiwi
- Zone II (Sto. Niño.Pob.)
- Zone III Maharlika (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Surigao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Caraga (Ingles) naala idi 24 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Surigao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
UTC+05:30 2008: Asul (Disiembre), Kahel (Hunio), Duyaw (amin a paset ti tawen), Napusasaw nga Asul - Luglugar ti baybay
Ti UTC+05:30 ket panangilasin ti timmbengan ti oras manipud ti UTC iti +05:30. Daytoy nga oras ket inus-usar idiay India ken Sri Lanka. Daytoy ket 5 aken gudua nga oras nga umuna iti Greenwich Mean Time wenno GMT. Daytoy ket nausar idi para iti Sona ti Oras ti Kunlun.
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]


text:
Katerina, Dukesa ti Cambridge
Ni Katerina, Dukesa ti Cambridge (Katerina Isabela "Kate"; née Middleton; naipasngay 9 Enero 1982)[1] ket isu ti asawa ni Prinsipe Guillermo, Duke ti Cambridge, ken maysa a kameng ti Naarian a Pamilia ti Britaniko. Ti Duke ti Cambridge ket isu ti maikadua a nailinia iti trono, kalpasan ti amana, kadagiti 16 a Mankomunidad a Pagturayan ken, ken dumtengto a maipangato kadagitoy, ti Dukesa ket autonatiko nga agbalinto nga isu ti Konsorte ti Reina.[2]
Ni Katerina ket dimakkel idiay Chapel Row, ti maysa purok nga asideg idiay Newbury, Berkshire, Inglatera.[3] Isu ket nagadal idiay Eskosia idiay Unibersidad ti St Andrews, nga isu idiay ti nakaamamoanna ni Prinsipe William ti Gales idi 2001. Ti nagtulaganda ket nairangarang idi 16 Nobiembre 2010, ken isu ket dimmar-ay kadagiti adu a nadayeg a naarian apaspasamak sakbay a nagassawada idi 29 Abril 2011 idiay Westminster Abbey. Ni Katerina ket nakapartuat ti nangruna a pagbanagan para iti Britaniko a moda a daytoy ket naitermino a kas ti "Kate Middleton a panakagapu", ken idi 2012, isu ket napili a kas maysa kadagiti 100 a Kaimpluensian a Tattao iti Lubong babaen ti Time Magazine.[4][5]
Dagiti linaon
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ A kas maysa a natituloan a naarian, ni Katerina ket saan nga agtengtengngel ti apelyido, ngem no agusar , daytoy ket ti Mountbatten-Windsor.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Katerina, Dukesa ti Cambridge". Current Biography Yearbook 2011. Ipswich, MA: H.W. Wilson. 2011. pp. 116–118. ISBN 9780824211219.
- ^ "Reina Kate? Ti Natan-ok a Reina? Iti panagbiruk ti baro a Titulo ni Kate Middleton". Time Magazine. 16 Nobiembrer 2010. Naala idi 14 May 2011.
- ^ "Naarian a panagkasar: Ti purok ni Bucklebury ni Kate Middleton ket agsagsagana para iti daytoy dakkel nga aldaw". The Telegraph. 12 Abril 2011. Naala idi 12 Abril 2011.
- ^ Thomas-Bailey, Carlene; Zoe Wood (30 Marso 2012). "Kasano a ti 'Dukesa ti Cambridge a panakagapu' ket tumultulong iti Britaniko a moda idiay Estados Unidos". The Guardian. Naala idi 3 Mayo 2012.
- ^ http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2111952,00.html TIME 100: Ti Lisaan, Katerina, Dukesa ti Cambridge, ken Pippa Middleton
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Jobson, Robert (2010). William ken Kate – Ti Sarita ti Ayat. Londres: John Blake Publishing. ISBN 978-1-84454-736-4.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Katerina, Dukesa ti Cambridge idiay Wikimedia Commons
- "Opisial a sapot ti pagsaadan ti Britaniko a monarkia – HRH Ti Dukesa ti Cambridge". Naarian a Sankabalayan.
- 1982 a pannakaipasngay
- Alumni ti Unibersidad ni St Andrews
- Dagiti Britaniko a dukesa babaen ti panakiassawa
- Dagiti Britaniko a prinsesa babaen ti panakiassawa
- Katerina, Dukesa ti Cambridge
- Dagiti Inggles nga Anglikano
- Kamara ti Windsor
- Pamilian ti Mountbatten-Windsor
- Tattao a naedukado idiay Kolehio ti Marlborough
- Tattao a naedukado idiay Eskuela ni St Andrew, Pangbourne
- Tattao manipud idiay Bucklebury
- Prinsipe Guillermo, Duke ti Cambridge
- Sibibiag a tattao


text:
Plantilia:Apat
Daytoy ket ti dokumentasion para iti {{apat}} ken dagiti kabsatna plantilia. Ti pamilia dagiti plantilia ti apat ket naikabil iti kontesto ditoy, ngem dagitoy ket addan kadagiti bukodda a panid ti dokumentasion, kitaen dita baba.
Ti plantilia ti apat ket kapada iti plantilia ti {{angkla}} , ngem mangited ti bisual a grapiko a kahon iti naipakakitaan a panid, ken mangited pay ti alternatibo a nagan. Nasken ti agpartuat iti baw-ing a panid tapno matungpal ti mekanismo ti apat.
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Daiti panangilasin ti grapiko a kahon ket naikeddeng no ania ti mapili a plantilia iti pamilia ti apat. Kas pagarigan, ti apat ti annuroten ket addaan iti balikas iti annuroten para iti panagusar kadagiti panid ti annuroten. Ti grapiko a pannakailinia ti kahon ket depende no daytoy ket apat wenno apat-l:
- {{apat}} – nailinia iti kanawan a kahon
- {{apat-l}} – nailinia iti kanigid a kahon
- {{apat ti annuroten}} – apat a mangibaga pay iti "annuroten"
- {{Ombox/apat}} – apat a maisengngat kadagiti kahon ti mensahe
Daytoy a plantilia ket kadawyan a saan a mausar kadagiti artikulo iti umuna a nagan ti espasio, gapu ta agpataud ti maysa a saan amaliklikan a bukod a reperensia.
- Insengngat ti plantilia ti apat.
- Agpartuat iti baw-ing a panid nga addaan iti plantilia ti {{B manipud ti apat}} a nasuldongan iti baw-ing. Naganan ti panid manipud ti nagan ti apat. Iraman ti nagan ti espasio kadagiti nagan ti apat ken ti nagan ti panid ti baw-inge. Kas pagarigan, sukatan ti nagan ti apat a kas titulo ti panid, ken sukatan ti maitutop a nagan ti espasio, kalpasanna inayon ti sumaganad a kas ngato a linia iti baw-ing a panid:
- #REDIRECT [[Nagan ti espasio:Titulo ti panid nga addaan iti#Pagpilian ng aatiddog unay a nagan ti paset]] {{B manipud ti apat}}
- Pasingkedan ti operasion. Laglagipen a dagiti plantilia ti apat ket nasken nga agiparang kadagiti amin a dakkel a letra, ngem agtignay nga awan amin dagiti dakkel a letra.
- Dagiti nota
Dagiti apat ket nangruna a maus-usar kadagiti panid ti agar-aramat ken dagiti tungtungan a panid a maireperensia kadagiti nagan ti espasio ti Wikipedia, ken Tulong. Dagitoy a palntilia ket mangipayammo iti maipanggep kadagiti magun-od nga apat iti panid nga ayandan. Kas pagarigan, ti WP:APAT ket maibaw-ing iti Wikipedia:Apat ken isu a, ti Wikipedia:Apat ket mangipakita ti kahon a mangilista ti WP:APAT. Daytoy ket bukod a reperensia a kadawyan a maliklikan iti nagan ti espasio ti artikulo.
Ti panggep dagitoy a plantilia ket saan a ti mangilista ti tunggal maysa a baw-ing para iti panid. Imbes, ket a naskenda nga ilista laeng ti maysa wenno dua a kadawyan a nalaka a malagip a baw-ing.
Ti plantilia ti apat ket mabalin ti agpartuat ti awan patinggana nga apat a kas parametro gapu ta agus-usar daytoy iti Modulo:Apat.
Para kadagiti panid ti annuroten, mabalin laeng a mausar ti plantilia ti {{apat ti annuroten}} , a makapartuat kadagiti (10) nga apat a kas parametro.
Dagiti parametro[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti {{apat}} ket mangala kadagit isumaganad a parametro:
1,
2,
3... - dagit isilpo ti apat.
msg- ti saan a naisilpo a mensahe a maikabil kalpasan dagiti silpo ti apat.
category- isaad ti "saan", "s", "no", "n", "false" wenno "0" tapno mapasardeng dagiti kategoria ti biddut.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti angkla[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagitoy a palntilia ket automatiko a manginayon iti maysa nga angkla para iti tunggal maysa nagan ti parametro ti angkla. Kas pagarigan, no ti kahon ti apat nga addaan iti apat ti WP:APAT ket maikabil iti panid ti Wikipedia:Apat, ti silponto ti Wikipedia:Apat#WP:APAT ket ipannaka iti puesto iti panid a nakaikabilan ti kahon ti apat.
Kas pagarigan, padasen daytoy a silpo: #WP:APAT
Daytoy ket mangpalaka ti agpartuat ti apat para iti paset iti panid, gapu ta mabalin ti mangitudo iti angkla no agpartuat baw-ing ti apat. Kasla daytoy:
#REDIRECT [[Nagan ti panid#WP:APAT]] {{B manipud ti apat}}
Datos ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wikipedia:Apat – Ti alagaden no kasano ken kaano ti agpartuat kadagiti apat ken dagiti kahon ti apat.
- {{Angkla}} – ti waya a panangisilpo iti paset
- {{Ombox/apat}} – para iti panangisengngat kadagiti kahon ti mensahe
- {{B manipud ti apat}} – para iti panangikabil iti baw-ing a panid
- {{Apat-l}} – para iti nailinia ti kanawan a normal nga apat
- {{Apat ti plantilia}} – maus-usar para kadagiti apat/baw-ing iti panid ti plantilia


text:
Papa Anacleto
Ni Santo Papa Anacleto ket isu ti maikatlo a Romano a Papa (kalpasan ni San Pedro ken San Lino). Isu ket nailista pay a kas ni Papa Cleto ken ti kinapapana ket naminsan idi a nagudua iti Cleto ken Anacleto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Anacleto idiay Wikimedia Commons
- Sursurat a naigupit kenni Papa Anacleto/Cleto
- Ti Kagimongan ni Santo Papa Anacleto, ti gunglo ti Nawaya a Katoliko idiay Estados Unidos


text:
Internasional a Sistema dagiti Yunit
Ti Internasional a Sistema dagiti Yunit (naipangyababaan iti SI manipud ti Pranses: Le Système international d'unités) ket isu ti moderno a porma ti metriko a sistema ken isu ti kaaduan a a naus-usar a sistema ti panagrukod iti lubong, naus-usar daytoy iti inaldaw a komersio ken siensia. Daytoy ket buklen ti sistema ti koherensia dagiti yunit ti panagrukod a naaramid iti lawlaw dagiti pito a batayan a yunit, 22 kadagitoy ti nanaganan ken ti maysa nga intermidiente a saan a nanaganan a koherensia dagiti naigapu nga unit, ken ti agasmang dagiti pangsaruno nga agtinay a kas dagiti pangpaadu ti naibatay ti desimal. Daytoy ket paset ti Internasional a Sistema dagiti Kaadu.
Dagiti alagaden ket naipablaak idi 1960 kas resulta ti maysa nga inisiatibo a nairugi idi 1948, ken naibatay dagitoy iti sistema ti metro–kilogramo–segundo (MKS), imbes nga iti sistema ti sentimetro–gramo–segundo (CGS), nga isu met ket addaan kadagiti nadumaduma a karuay. Ti SI ket nairangarangen a kas maysa nga agbalbaliw a sistema; isu a napartuat dagiti pangsaruno ken dagiti yunit ken dagiti panangipalawag ti unit ket nabalbaliwan babaen ti internasional a tulagan a kas dagiti progreso ti teknolohia ti panagrukod ken sumayaat ti presision dagiti panagrukod.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- BIPM Bureau International des Poids et Mesures (mangtaripato nga ahensia ti SI) (website)
- Polieto ti BIPM (reperensia ti SI)


text:
Konserbatismo
Ti konserbatismo (Latin: conservare, "ti mangtaginayon") ket maysa a politikal ken sosial a pilosopia a mangiragpat ti panagtaginayon kadagiti tradisional a sosial a a patakder. Ti tao a sumursurot kadagiti pilosopia ti konserbatismo ket naibagbaga a kas maysa a traditionalista wenno konserbatibo.
Adda dagiti konserbatibo nga agsuksukisok a mangpreserba ti banbanay ti kina-agdama, a mangiyunay-unay ti katalinaay ken panagtultuloy, bayat a dagiti dadduma ket suppiatenda ti modernismo ken agsuksukisok ti panagsubli "ti pamay-an ti banbanag idi".[1][2] Ti immuna anaipatakder a panag-usar ti daytoy a termino iti politikal a kontesto ket babaen ni François-René de Chateaubriand idi 1819, kalpasan ti Pranses a Rebolusion.[3] Ti termino, a naipakasaritaan a mainanig iti kanawan a payak ti politika, ket naus-usar idia a mangipalpalawag kadagiti nalawa a sakup ti panirigan.
Ni Edmund Burke, ti maysa nga Anglo-Irlandes a politiko a nagserbi idiay Britaniko a Kamara ti Commons ken simmuppiat ti Pranses a Rebolusion, ket isu ti naipammadayawan a kas maysa kadagiti nangbangon ti konserbatismo idiay Gran Britania.[4] Segun kenni Hailsham, ti dati a mangipangulo ti Partido Konserbatibo ti Britaniko, "Ti konserbatibo ket saan a ti pilosopia ngem daytoy ket kas maysa a wagas, tiagkankanayon a puersa, nga agtigtignay ti awan panawenna a pamay-an iti panagrang-ay ti nawaya kagimongan, ken mangipadpada ti nauneg ken permanente a kammasapulan ti kasasaad ti taoa."[5]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iain McLean ken Alistair McMillan, "Konserbatismo", Ababa a Diksionario ti Politika ti Oxford, Maikatlo ngaEdision, "Sagpaminsan a daytoy (konserbatismo) ket insuppiatan idin, a naibatay ti adda a modelo ti kagimongan a naikedkeddeng a nasayaat iti amin a panawen. Daytoy ket makaala ti 'makatignay' a porma, nga agsubsubli a dumngeg ti, ken mangpadpadas a mangaramid manen, dagiti porma ti kagimongan nga add idi ti nasapsapa a paset ti panawen.", Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2009, ISBN 978-0-19-920516-5.
- ^ "Konsebatismo (politikal a pilosopia)". Britannica.com. Naala idi 1 Nobiembre2009.
- ^ Ti Nakabutbuteng nga Allingag iti di-panagibtur ti Pranses a Rebolusion idiay Amerika Tatta nga Aldaw
- ^ BBC: Edmund Burke (1729 - 1797)
- ^ Viscount Hailsham. Ti Konserbatibo a Kaso. Middlesex: Penguin Books, 1959.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Eccleshall, Robert. Inggles a Konserbatismo manipud idi Panagpabaro: Ti Pangyuna ken Antolohia. London: Unwin Hyman, 1990 ISBN 978-0-04-445346-8
- Hainsworth, Paul. Ti Npatinggaan a Kanawan idiay Lumaud a Europa, Abingdon, OXON: Routledge, 2008 ISBN 0-415-39682-4
- Osterling, Jorge P. Demokrasia idiay Colombia: Klientelista a Politika ken Gerila aPannakigubat. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers, 1989 ISBN 0887382290, 9780887382291
- Winthrop, Norman ken Lovell, David W. "Dagiti Nadumaduma aKiat ti Konserbatibo a Teoria". Iti Winthrop, Norman. Liberal a Demokratiko a Teoria ken dagiti Kritikona. Beckenham, Kent: Croom Helm Ltd., 1983 ISBN 0-7099-2766-5, 9780709927662
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Konserbatismo idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Konserbatismo idiay Wikiquote


text:
Doha
Ti Doha (Arabiko: الدوحة, ad-Dawḥa wenno ad-Dōḥa, literal: "ti dakkel a kayo") ket ti kapitolio a siudad ti Katar ken mabirukan idiay aplaya ti Persiano a Golpo, daytoy ket addaan iti populasion ti 796,947 in 2010.[1] Ti Doha ket ti kadakkelan a siudad ti Katar, nga addaan iti sumurok a 60% iti populasion ti pagilian ket agtataeng idiay Doha wenno dagiti nangpalikmut a suburbona, adaytoy pay ti sentro ti ekonomia ti pagilian. Daytoy ket maysa pay kadagiti ili ti Katar.
Ti Doha ket agserbi pay a kas tugaw ti gobierno ti Katar. Ti Doha ket ayan ti Siudad ti Edukasion, ti maysa a lugar a nairegget iti panagsukisok ken edukasion. leum Conference in Doha in December 2011.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Census 2010". Qatar Statistics Authority. 2010. Naidulin manipud ti kasisigud idi 9 Hulio 2013. Naala idi 2013-07-25.
- ^ "Welcome to the 20th World Petroleum Congress". 20wpc.com. Naala idi 2013-07-29.
Dagiti silpo tiruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Doha idiay Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Doha manipud idiay Wikivoyage
- Pakaaammo ken Pakasaritaan ti Doha


text:
Arles
Nagsasabtan: 43°40′36″N 4°37′40″E / 43.67670°N 4.6278°E
Ti Arles (Pannakabalikas a Pranses: [aʁl]; Oksitano: Arle [ˈaʀle] iti kadawyan a klasiko a Mistraliana; Arelate iti taga-ugma a Latin) ket maysa a siudad ken komuna idiay abagatn ti Pransia, idiay Bouches-du-Rhône a departamento, nga isu daytoy ket maysa a subprepektura, idiay dati a probinsia ti Provence.
Ti dakkel a paset ti Camargue ket mabirukan iti teritotio ti komuna, a mangaramid daytoy ti kadakkelan a komuna idiay Metropolitano a Pransia iti termino ti teritorio (ngem ti Maripasoula, Pranses a Guiana ket dakdakkelda). Ti siudad ket adda ti atiddog a pakasaritaan, ken nnagruna idi idiay Romano a probinsia ti Gallia Narbonensis. Dagiti Romano ken Romaniko a Monumento iti Arles ket nailistada a kas dagiti UNESCO a Tinawtawid a Lugar iti Lubong idi 1981. Ti Olandes a kalpasan nga Impresionista a pintor a ni Vincent van Gogh ket nagtaeng idiay Arles idi 1888-1889 ken nagpataud kadagiti 300 pinintaan ken ladawan idi las-udti panagtaengna idiay. Ti maysa nga internasional piesta ti potograpia ket tinegtengngel idiay siudad manipud idi 1970.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti karayan Rhône agsina ti dua a sanga iti ngato ti karayan idiay Arles, nga agporma daytoy ti Camargue delta. Gaputa ti Camargue iti sapasap ket administratibo a paset iti Arles, ti komuna a kas sibubukel ket isu ti kadakkelan a komuna idiay Metropolitano a Pransia babaen ti teritorio,urayno ti populasionna ket adadu bassit ngem 50,000. Ti kalawana ket 758.93 km2 (293.02 sq mi), a daytoy ket maminpito a dakdakkel ngem ti kalawa ti Paris.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Arles idiay Wikimedia Commons


text:
Rehion ti Kōshin'etsu
Ti Kōshin'etsu (甲信越?) ket maysa nga apo ti rehion iti rehion ti Chūbu idiay Hapón a buklen iti Tokyo, dagiti napalikmutanna ken ti tengnga a dumaya a Honshu.[1] Daytoy a lugar ket buklenna dagiti prepektura ti Yamanashi, Nagano, ken Niigata.[2]
Ti nagan a Kōshin'etsu ket maysa a kpmposito a naporma manipud kadagiti nagnagan dagiti daan a probinsia a kadennada — Kai (tattan ket ti Yamanashi), Shinano (tattan ket ti Nagano) ken Echigo (tattan ket ti Niigata). Daytoy a rehion ket napalikmutan babaen ti Baybay iti Hapón iti amianana a laud, ti rehion ti Hokuriku iti laud, ti rehion ti Tōkai iti abagatan a laud, ti rehion ti Kantō iti abagatan a daya, ken ti rehion ti Tōhoku iti amianan a daya. Ti nagan daytoy a heograpiko a lugar ket kadawyan a naitipon ti rehion ti Kantō (a kas iti "Kantō-Kōshin'etsu"[3]); ken sagpaminsan a maitiptipon ti rehion ti Hokuriku (a kas ti "Kantō-Kōshin'etsu-Hokuriku"[4] wenno "Hokuriku-Kōshin'etsu"[5]).
Panagkadua a panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti Nippon Telegrapo ken Telepono a direktorio ket ikategoriana dagiti numero ti telepono babaen ti rehion, a mairaman ti Koshin'etsu a lugar.[6]
- Ti Hapón a Kagimongan iti Nuklear a Medisina ket ikategoriana dagiti kamkamengna babaen ti rehion, a mairaman ti rehion ti Kanto-Koshinetsu.[3]
- Idiay Hapón, ti Kanser a Rehistro dagiti Ubbing a programa ket tartaripatuen babaen dagiti pito a Nailian a Medikal a Pagrehistroan a Sentro dagiti Ubbing, a mairaman ti Kanto-KoShinEstsu.[7]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nakayama, Shigeru, Kunio Gotō ken Hitoshi Yoshioka. (2006). Maysa a Sosial a Pakasaritaan iti Siensia ken Teknolohia iti Kontemporario a Hapón: Panakabalbaliw a panawen, 1970-1979, p. 423.
- ^ Nihon Ginkō. (1990). Banko ti Paguartaan ti Hapón ken Panagadadal ti Ekonomia, Tomo 8-9, p. 129.
- ^ a b "Dagiti nagbuklan manipud ti maika-25 a Kanto-Koshinetsu a rehional a taripnong iti Hapón a Kagimongan iti Nuklear a Medisina" (JSNM), Warnakan a Hapón iti Nuklear a Mediasina (Jpn J Nucl Med) 23(10):1503-1511, Oktubre 1986.
- ^ "Maika-29 a Kanto-Koshinetsu-Hokuriku a Rehional a taripnong iti Hapon a Panagilawlaw a Kagimongan," Hapon a Panagilawlaw a Warnakan (1963), Tomo. 27, Bilang. 12, p. 907.
- ^ Nakagawa, Naofumi et al. (2010). Dagiti Hapón a Makako, p. 144. idiay Liblibro ti Google
- ^ Nihon Denshin Denwa Kabushiki Kaisha. (1995). Siudad a Nagtaudan nga Inggles a Direktorio ti Telepono: Kalatakan a Tokyo, Tokyo/Yokohama/Chiba, Nagoya, Sapporo, Sendai a komersio a direktorio, p. 887.
- ^ Watanabe, Shō et al. (1995). Panagagas ti Kanser ken Panagbiag: Naisangayan a Pagsaadan a Rehistro iti Hapón, p. 205. idiay Liblibro ti Google
- Watanabe, Shō, Suketami Tominaga and Tadao Kakizoe. (1995). Panagagas ti Kanser ken Panagbiag: Naisangayan a Pagsaadan a Rehistro iti Hapón. Tokyo: Hapon a Sientipiko a Kagimongan a Pagmalditan. 10-ISBN 0849377781/13-ISBN 9780849377785; 10-ISBN 4762287962/13-ISBN 9784762287961; OCLC 32855122
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti rehion ti Kōshin'etsu idiay Wikimedia Commons


text:
Lucban, Quezon
Ti Lucban ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Lucban iti 32 a barbaranggay.[2]
- Abang
- Aliliw
- Atulinao
- Ayuti
- Baranggay 1 (Pob.)
- Baranggay 2 (Pob.)
- Baranggay 3 (Pob.)
- Baranggay 4 (Pob.)
- Baranggay 5 (Pob.)
- Baranggay 6 (Pob.)
- Baranggay 7 (Pob.)
- Baranggay 8 (Pob.)
- Baranggay 9 (Pob.)
- Baranggay 10 (Pob.)
- Igang
- Kabatete
- Kakawit
- Kalangay
- Kalyaat
- Kilib
- Kulapi
- Mahabang Parang
- Malupak
- Manasa
- May-it
- Nagsinamo
- Nalunao
- Palola
- Piis
- Samil
- Tiawe
- Tinamnan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Quezon". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 16 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 16 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text: 1Kalpasan daytoy, adda manen sabali a parmata a nasaksiak. Nakakitaak iti silulukat a ruangan sadi langit. Ket nangngegko manen ti timek a kasla uni ti trumpeta a kunana kaniak: “Umulika ditoy ket ipakitak kenka dagiti dumteng a mapasamak.” 2Pagammoan, addaak iti pannakabalin ti Espiritu ket nakitak sadi langit ti maysa a trono. Adda nakatugaw iti trono. 3Rumimatrimat ti rupana a kas iti haspe ken karnelia. Iti lawlaw ti trono, adda bullalayaw a naraniag a kas iti esmeralda. 4Iti aglikmut ti trono, adda duapulo ket uppat a sabali a trono a pagtugtugawan ti duapulo ket uppat a panglakayen a nakakawes iti puraw ken nakakorona iti balitok. 5Manipud iti trono, agkimatkimat a kagiddan ti agkakapigsa nga uni ken gurruod. Iti sango ti trono, adda pito a pagsilawan a sumsumged; dagitoy dagiti pito nga espiritu ti Dios. 6Adda pay iti sangoanan ti trono ti kasla baybay a sarming, nalitnaw a kasla kristal. Iti aglikmut ti trono, adda uppat a sibibiag a parsua a mata amin ti sango ken likudda. 7Kasla leon ti umuna a sibibiag a parsua; kasla toro a baka ti maikadua; karuprupa ti tao ti maikatlo; ket kasla tumaytayab nga agila ti maikapat. 8Innem ti payak ti tunggal maysa kadagiti sibibiag a parsua, ket mata amin iti uneg ken ruar ti payak. Aldaw-rabii nga awan sardengda a mangikankanta: “Santo, santo, santo, ni Apo Dios a Mannakabalin-amin, Isu nga adda idi, adda ita ken umayto.” 9Ikanta dagiti uppat a sibibiag a parsua dagiti kanta ti dayag, pagdayaw ken pagyaman iti situtugaw iti trono nga agbiag nga agnanayon nga awan inggana. Bayat ti panagkantada, 10agrukbab dagiti duapulo ket uppat a panglakayen iti sangoanan ti trono ket agdaydayawda iti situtugaw sadiay, isu nga agbiag iti agnanayon nga awan inggana. Ipurruakda ti koronada iti sangoanan ti trono sada kuna: 11“Apo ken Diosmi! Maikarika nga umawat iti dayag, dayaw ken pannakabalin. Ta pinarsuam dagiti amin a bambanag, ket babaen iti pagayatam, naparsua ken naikkanda iti biag.”


text:
Ti latitud na, aiti 64°08' N, ket makabalin daytoy a ti ti kaamianan unay iti lubong a kapitolio a siudad iti maysa a naturay nga estado. mabirukan daytoy idiay abagatan a laud iti Islandia, idiay akin-abagatan nga aplaya iti Luek ti Faxaflói. Nga addaan ti populasion ti aganad a 120,000 (ken sumurok a 200,000 idiay Kalatakan a Reykjavík a Lugar), datoy ti pusod ti ekonomia ken gobierno ti Islandia.
Ti Reykjavík ket naikapamatian a daytoy ti pakabirukan ti immuna a pagnaedan idiay Islandia, a ti Ingólfur Arnarson ket napakunkuna a naipabangon idi 870 C.E. Aginggana idi maika-18 a siglo, awan ti urbano a panagrangrang-ay iti lokasion iti daytoy a siudad. Daytoy a siudad ket naibangon idi 1786 a kas maysa a paggatangan nga ili ken dimmaakkel kadagiti sumagad a dekado, ken nagbalin a rehional ken nailian a sentro ti komersio, populasion ken gobierno.


text: 1Kayatko a maammoanyo ti rigatko a nagtrabaho a tumulong kadakayo kasta met kadagiti taga-Laodicea ken amin a saan pay a nakakita kaniak. 2Aramidek daytoy tapno mapapigsada ken agmaymaysada iti ayat ket mapnoda iti kinabaknang ti namnama nga ited ti napudpudno a pannakaawat. Iti kasta, maammoanda ti palimed ti Dios nga isu met laeng ni Cristo, ket 3isu ti nangiparang iti amin a gameng ti kinasirib ken pannakaammo. 4Ibagak ngarud kadakayo a diyo itulok nga adda mangallilaw kadakayo babaen kadagiti makaay-ayo a denggen a sao. 5Uray awanak kadakayo a sibabagi, addaak kadakayo iti espiritu. Maragsakanak a makaammo a nairut ken natibker ti panagmaymaysayo nga agtalinaed iti pammatiyo ken Cristo. 6Yantangay ta inawatyon ni Cristo Jesus a kas Apo, agbiagkayo koma a mainaig kenkuana. 7Mairamut ken maipasdek koma ti biagyo kenkuana, ken pumigsa ti pammatiyo kenkuana kas naisuro kadakayo. Ken kanayonkayo nga agyaman. 8Ngarud, agannadkayo tapno dinakay adipenen ti kinasirib nga aggapu kadagiti sursuro nga impatawid dagiti tattao ken dagiti espiritu nga agturay iti lubong. Awan serserbi ken mangallilaw dagitoy a pampanunot ket saanda nga aggapu ken Cristo. 9Ngamin, agtaeng ken Cristo a kas tao ti amin a galad ti Dios, 10ket iti pannakikaysayo kenkuana, inawatyo met ti pudno a biag. Ta nangatngato ni Cristo ngem ti amin turay ken pannakabalin. 11Nakugitkayo iti pannakikaysayo ken Cristo, saan nga iti pannakakugit nga aramid ti tao, no di ket iti pannakakugit nga agtaud ken ni Cristo—ti panangiwaksiyo iti daytoy managbasol a bagi. 12Ta idi nabuniagankayo, naitanemkayon a nairaman ken Cristo, ket iti dayta a pannakabuniagyo, napagungarkayo met a kas kenkuana gapu iti panamatiyo iti nabileg a pannakabalin ti Dios a namagungar kenkuana. 13Adda idi panawen a naibilangkayo a natay iti espiritu gapu ta managbasolkayo ken gapu ta saankayo a Judio, kayatna a sawen, awan ti linteg ni Moises kadakayo. Ngem ita, pinagungarnakayo ti Dios kas iti pinangpagungarna ken ni Cristo. Pinakawan ti Dios ti amin a basoltayo. 14Pinunasna ti listaan dagiti basbasoltayo agraman dagiti kakuykuyogna a paglintegan, ket dinadaelna ti kaipapanan daytoy babaen ti panangilansana iti krus. 15Iti dayta a krus, pinarmek ni Cristo dagiti naespirituan nga agtuturay ken pannakabalin. Impabuyana ida a sipupungo iti parada ti panagballigina. 16Isut’ gapuna a manipud ita, diyo itulok nga adda mangikeddeng iti kanen ken inumenyo, wenno ti aldaw a rambakanyo, wenno ti Fiesta ti Baro a Bulan, wenno ti maipapan iti Aldaw a Panaginana. 17Amin dagitoy, anniniwan laeng dagiti umayto; ngem ti pudpudno ket isu ni Cristo. 18Diyo ipalubos nga adda mangsaur kadakayo iti gunggonayo, isu a mangibagbaga nga ad-adda a nangnangruna ngem dagiti dadduma gapu kadagiti parmatana ken mangipapilit iti panagimpapakumbaba ken iti panagdayaw kadagiti angheles. Napalangguad nga awan gapuna ti kasta a tao. Nailubongan ti panagpampanunotna. 19Insardengnan ti panagtalinaedna ken Cristo nga ulo ti bagi. Ni Cristo ti mangtaraon iti entero a bagi, ken pagkakamangenna dagiti nagsusuopan ken ur-uratna ket padakkelenna segun iti kayat ti Dios a panagdakkelna. 20Iti ipapatay ni Cristo, nataykayo metten ket naisinakayon kadagiti espiritu nga agturay iti lubong. Apay ngarud nga agbibiagkayo pay laeng a kasla taga-lubong? Apay a tungpalenyo dagiti kakastoy a bilin: 21“Dimo iggaman daytoy,” “Dimo ramanan dayta,” “Dimo sagiden daydiay”? 22Mayaplikar amin daytoy kadagiti bambanag nga agbalin nga awan serserbina apaman a mausarda. Pagalagadan ken pannursuro laeng ida ti tao. 23Agpayso a kasla naibatay iti kinasirib dagitoy nga annuroten: inkapilitan a panagdayaw kadagiti angheles, panagimpapakumbaba, ken nakaro a panangparigat iti bagi. Ngem awan serserbida ta dida kabaelan a tenglen ti panaggartem ti bagi.


text:
Bugguong
Ti bugguong (nước mắm) ket maysa a nalatak a pangparaman ken pangpananam iti luto a naaramid manipud iti fermentado nga ikan (nangruna dagiti babassit nga ikan kas iti munamon, padas, ipon) ken asin. Mabugbugguong met ti aramang ket maawagan iti "bugguong-aramang" ken kadawyan a makoloran; nupay kasta, saan unay a maar-aramat ti bugguong nga aramang kas pangparaman iti luto a kas iti bugguong nga ikan.
Ti bugguong (nga ikan) ti kangrunaan a ramen ti pinakbet ken dinengdeng dagiti Ilokano. Bugguong met ti kangrunaan a sawsawan ken pagparaman iti nadumaduma a masida ken, nangruna iti kinilnat (ensalada) a natnateng, tinuno nga ikan ken karne ken kasta met iti naganus a mangga ken salamagi.


text:
Danaw Victoria
Ti Danaw Victoria (Nam Lolwe iti Luo) ket maysa kadagiti Nalatak a Danaw ti Aprika. Ti danaw ket nainaganan kenni Reina Victoria ti Nagkaykaysa a Pagarian, babaen ni John Hanning Speke, ti immuna a Europeano a nakaduktal ti danaw.
Iti kalawa ti rabaw ti 68,800 kuadrado kilometro (26,600 sq mi), ti Danaw Victoria ket isu ti kadakkelan a danaw idiay Aprika babaen ti kalawa, ken isu ti kadakkelan a tropikal a danaw iti lubong. Ti Danaw Victoria ket isu ti maikadua a kadakkelan a nasadiwa a danum a danaw iti lubong babaen ti kalawa ti rabaw; ti laeng Danaw Superior idiat Amianan nga Amerika ti dakdakkel. Iti termino ti tomo, ti Danaw Victoria ket isu ti maikasiam a kadakkelan a kontinental a danaw, ken aglaon ti danum ti agarup a 2,750 kubiko kilometro (2.2 bilion acre-pié).
Ti Danaw Victoria kaaduam a makaawat ti danumna manipud ti dagus a panagtudo wenno manipud kadagiti ginasut a babbassit a waig. Ti kadakkelan a waig nga gayayus iti daytoy a danaw ket ti Karayan Kagera, a naisanglad ti sabanganna idiay laud nga aplaya ti danaw. Dua akarayan ti pumanaw ti daytoy a danaw, ti Puraw a Nilo (naamammoan a kas ti "Victoria Nilo" gaputa panawanna ti danaw), nga agayus idiay Jinja, Uganda idiay amianan nga aplaya ti danaw, ken ti Karayan Katonga nga agayus idiay Lukaya idiay laud nga aplaya a kumapet ti danaw idiay Danaw George.[1]
Ti Danaw Victoria ket sakupenna ti ababaw a depresion idiay Aprika ken adda ti kaadalem ti84 m (276 ft) ken ti natimbeng a kaadalem ti 40 m (130 ft).[2] Ti pagayusanna a lugar ket sakupenna ti 184,000 a kuadrado kilometro (71,040 sq mi). Ti danaw ket adda ti aplaya ti 4,828 km (3,000 mi), nga adda dagiti isla a mangbukel ti 3.7% ti kaatiddogna,[3] ken nabingbingay kadagti tallo a pagilian: ti Kenya (6% wenno 4,100 km2/1,600 sq mi), ti Uganda (45% wenno 31,000 km2/12,000 sq mi) ken Tanzania (49% wenno 33,700 km2/13,000 sq mi).[4]
Ti danaw ket agsupsuporta ti kadakkelan a panagkalap ti kaunegan a daga ti Aprika.
Dagiti linaon
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Danaw Victoria ket adda, iti las-ud ti heolohiko a pakasaritaannna, ket napan kadagiti panagbalbaliwna a sumakup ti agdama nga ababawg depresion, babaen kadagiti mabalin a serie ti adadu a babassit a danaw.[3] Dagiti heolohiko a bugas a naala idiay lansadna ket mangipakpakita ti Danaw Victoria ket kompleto a namagaan ti saan a basbassit ngem tallo a beses manipud idi naporma.[5] Dagitoy a siklo a panagmagmaga ket mabalin a mainanig kadagiti paawen ti yelo, a dagiti panawen idi ti tudo ket bimasbassit iti sangalubongan.[5] Ti kinaudi a panagmaga ti Danaw Victoria ket idi 17,300 a tawtawen, ken napunno manen idi agarup a rugi ti 14,700 a tawtawen. No maipapana ti heolohiko, ti Danaw Victoria ket ubing pay laeng – nga agarup ti 400,000 a tawtawen – ken daytoy ket naporma idi dagiti agpalpalaud a ayus dagiti karayan ket napennedan babaen ti maysa nga agpangato a naipalladaw nga naukisan a muton.[5]
Daytoy a heolohiko a pakasaritaan ket nagparawad ti dramatiko a cichlid nga esesiasion a mangilaslasin ti ekolohiana, ken dagiti pay dadduma a Nalatak a Danaw ti Aprika,[6] ngem adda dagiti agsuksukisok a mangsuppiat dagitoy, a mangsuppiata a bayat a ti Danaw ictoria ket adda iti kinaababaw idi baetan ti18,000 ken 14,000 a tawtawen, ken nagmaga ti ti maminsan iti dayta a las-ud ti panawen, awan ti ebidensia kadagiti nabatbati nga alog wenno dagiti kalugnakan a makitkita iti kaunegan ti namagaan a labneng. No adda dagiti kastoy a langa, mabalin a bassitda laeng idi, ababaw, balibeg, ken/wenno naapgad, ken isunga adu a maigiddiat manipud ti danaw nga ita nga aldawen ket nakaamponan dagiti sebbangan.[7]
Ti kaababaw ti Danaw Victoria, dagiti napatinggaan a panagayus ti uneg ti karayan, ken ti nalawa a rabawna no maipada ti tomona ket makaaramid daytoy a madanar kadagiti pagbanagan dagiti panagbalbaliw ti klima.
Hidrolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Danaw Victoria ket gangani a nakaalala kadagiti amin a (80%) a danumna manipud ti dagus a panagtudtudo.[3] Ti natimbengan a panagbawbaw ti danaw ket baetan ti 2.0 ken 2.2 metro (6.6 ken 7.2 ft) ti tunggal maysa a tawen, gagani a maninpamindua ti panagtudtudo kadagiti lugar ti igid ti karayan.[8] Idiay Kenya a Sektor, dagiti kangrunaan amakaimpluensia a karayan ket ti Sio, Nzoia, Yala, Nyando, Sondu Miriu, Mogusiken ti Migori. No maitiptipon, dagitoy a karayan ket mangiparawad pay ti adadu a danum iti danaw ngem ti kadakkelan nga agayayus ti uneg a karayan, ti Kagera, a sumrek iti danaw manipud ti laudt.[9] Ti danaw ket rummuar nga agayus idiay Puraw a Nilo ken ti Karayan Katonga, a dagitoy dua ket paset ti akin-ngato a sistema ti karayan ti Nilo.
Ti danaw ket mangipakpakita kadagiti eutropiko a kasasaad. Idi 1990–1991, dagiti konsetrasion ti oksiheno iti nailalaok a tuon ket nangatngato ngem idi 1960–1961, nga adda ti ganganai nga agtultuloy a nakaro a pannakaipasagepsep kadagiti rabaw ti danum. Dagiti konsetrasion ti oksiheno kadagiti [[Hypolimnion|hipolimnetiko a danum] (a kas ti tuoon ti danum nga adda ti sirok iti termoklina, ket saan nga maiwarwaras, ken kankanayon a nalamiis) ket nababbaba dagitoy idi 1990–1991 para iti napapaut a paset ti panawen ngem idi 1960–1961, nga adda dagiti pateg iti basbassit ngem 1 mg tunggal maysa a litro (< 0.4 gr/ku pie) a rumrumsua iti danum nga abababaw ngem 40 metro (130 ft) no maipada iti abababaaw nga irurumsua ti adadu ngem 50 metro (160 ft) idi 1961. Dagiti panagbalbaliw ti pannaka-oksiheno ket naikedkeddeng a kapadpada dagiti panagrukod kadagiti nagatngato ti algasna a biomasa ken panagpataud.[10] Dagitoy a panagbalbaliw ket ngimmatngatao gapu kadagiti adu a rason: dagiti adu a panagur-uram iti kaunegan ti labnengna,[11] iro ken dapo a naideposito kadagiti nawatiwat a paset ti danaw; manipud ti ngimmatngato a taraon a nagayayus ti uneg babaen kadagiti karayan,[12] ken manipud ti ngumatngato a panagrugit a mainaig ti panagtataeng kadagiti igid ti aplayana.
Ti panagawan dagiti cichlid a henero ti Haplochromis ket naipabasol pay iti eutropikasion ti danaw. Ti kalames dagiti tropikal a danum ket agkamkammatalek iti gatad a panakaiyeg a panakailaok dagiti taraon. Dagiti makaimpluensi a karayan ti Danaw Victoria ket mangited laeng ti bassit a taraon iti danaw no mainaig ti kadakkelna. Gapu ti daytoy, kaaduan kadagiti taraon ti Danaw Victoria ket naipagpagarup a naiduldulin kadagiti deposito ti lansad ti danaw.[3][13] No ti agmaymayasa, daytoy mulmula a banag ket agin-inu a malungsot. Dagiti lasag ti ayup ket naparpardasda a malungsot, nupay kasta, isunga ti kalames ti danaw ket agkamkammatalek iti kapardas dagitoy a taraon a maala dagiti ikan ken dadduma pay nga organismo.[13] Adda laeng bassit a panagdudua a ti Haplochromis ket adda idi ti nangruna a papel iti panangisubli kadagiti detrito ken plankton kadagiti panakailalaok.[14][15][16] Adda dagiti 80% dagiti sebbangan ti Haplochromis a mangmangan kadagiti detrito, ken makapada a makabael mangkaan kaniada, dagitoy ket nangirepresenta ti nailet, kaunegan a panag-usar manen a sistema, nga agiyak-akar kadagiti taraon ken biomasa nga agpangato ken horinsontal babaen ti batong ti danum, ken mangtimbeng ti danaw babaen panagkaan dagit itao ken naindagaan nga ayup ken tattao.[14] Ti panagikkat kadagiti Haplochromis, nupay kasta, ket mabalin a nagparawad ti ngumatngato a ka-adda dagiti panagsabong ti alagas,[12][15][16] a mabalin pay a nagtaudan dagiti adu a panakatay ti ikan.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ J.-P. vanden Bossche, G. M. Bernacsek (1990). "Danaw Victoria". Taudan a libro para iti uneg ti daga a rekurso ti pangalapan ti Aprika. Tomo 1. CIFA a Teknikal a Papel Blng. 18/1. Organisasion ti Taraon ken Agrikultura. pp. 83–87. ISBN 92-5-102983-0.
- ^ Nagkaykaysa aPagpagilian, Panagrang-ay ken Panagitunos kadagiti Linteg ti Enbironmento Tomo 1: Reporta iti legado ken Patakder a Banbanag idiay Labneng ti Danaw Victoria, Nagkaykaysa a Pagpagilian, 1999, panid 17
- ^ a b c d C. F. Hickling (1961). Tropical Inland Fisheries. London: Longmans.
- ^ J. Prado, R. J. Beare, J. Siwo Mbuga & L. E. Oluka, 1991. Ti katologo dagiti pamay-an tipanagkalap ekn ramit nga inus-usar idiay Danaw Victoria. UNDP/FAO Rehional a Gandat para iti Panagrang-ay ti Kaunegan a Pangngalapan (IFIP), FAO RAF/87/099-TD/19/91 (En). Roma, Organisasion ti Taraon ken Agrikultura.
- ^ a b c John Reader (2001). Aprika. Washington, D.C.: Kagimongan ti Nalian a Heograpiko. pp. 227–228. ISBN 0-7922-7681-7.
- ^ Christian Sturmbauer, Sanja Baric, Walter Salzburger, Lukas Rüber & Erik Verheyen (2001). "Dagiti panagbalbaliw ti lessad ti danaw ket mangurnos kadagiti henetiko a panagsasabat dagiti cichlid nga ikan kadagiti danaw ti Aprika" (PDF). Ti Molekular a Biolohia ken Ebolusion 18: 144–154. PMID 11158373.
- ^ J. C. Stager & T. C. Johnson (2008). "Ti naladaw a Pleistocene a panamaga ti Danaw Victoria ken ti taudan bukodna nga endemiko a biota". Hidrobiologia 596 (1): 5–16. doi:10.1007/s10750-007-9158-2.
- ^ Simeon H. Ominde (1971). "Rural nga akonomia idiay Laud aKenya". Iti S. H. Ominde. Dagiti Adalen ti Heograpia ti Daya nga Aprika ken Panagrang-ay. Londres: Heinemann Educational Books Ltd. pp. 207–229. ISBN 0-520-02073-1.
- ^ P. J. P. Whitehead (1959). "Ti karayan a panagalapan ti Kenya 1: Probinsia ti Nyanza". Warnakan ti Agrikultura ti Daya nga Aprika ken Pagbakiran 24 (4): 274–278.
- ^ R. E. Hecky, F. W. B. Bugenyi, P. Ochumba, J. F. Talling, R. Mugidde, M. Gophen and L. Kaufman (1994). "Panagikkat ti oksineho iti adalem a danum ti Danaw Victoria, Daya nga Aprika". Limnolohia ken Oseanograpia 39 (6): 1476–1481. JSTOR 2838147.
- ^ R. E. Hecky (1993). "Ti eutropikasion ti Danaw Victoria". Verhandlungen der Internationale Vereinigung für Limnologie 25: 39–48.
- ^ a b c Peter B. O. Ochumba & David I. Kibaara (1989). "Panagpalplaiiw kadagiti asul-berde a sabsabong ti alaga kadagiti nawaya a danum ti Danaw Victoria, Kenya". Warkan ti Aprikano nga Ekolohia 27 (1): 23–34. doi:10.1111/j.1365-2028.1989.tb00925.x.
- ^ a b R. S. A. Beauchamp (1954). "Pangalapan a panagsukisok idiay Daya nga Aprika". Warnakan ti Agrikultura ti Daya nga Aprika 19 (4): 203–207.
- ^ a b Les Kaufman (1992). "Katastropiko a panagbalbaliw kadagiti nabaknang ti sebbanagn a ekosistema ti nasadiwa a danum: dagiti adalen ti Danaw Victoria". Bioscience (warnakan) 42 (11): 846–858. JSTOR 1312084.
- ^ a b Les Kaufman & Peter Ochumba (1993). "Ebolusionario ken koserbasion a biolohia dagiti cichlid nga ikan a kas naipakita babaen dagiti amin a tidda ti ayup idiay akin-amianan a Danaw Victoria". Konserbasion a Biolohia 7 (3): 719–730. doi:10.1046/j.1523-1739.1993.07030719.x. JSTOR 2386703.
- ^ a b Tijs Goldschmidt, Frans Witte & Jan Wanink (1993). "Dagiti agsariap a pagbanagan ti panagiyammo ti Nile perch dagiti sebbangan ti detrivorous/phytoplantivorous iti sublitoral a luglugar ti Danaw Victoria". Konserbasion a Biolohia Biology 7 (3): 686–700. doi:10.1046/j.1523-1739.1993.07030686.x. JSTOR 2386700.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Danaw Victoria idiay Wikimedia Commons


text:
Pundamentalismo
Ti pundamentalismo ket ti panagtonton para iti nainget a panagsurot kadagiti naisangayan a teolohiko a doktrina a kadawyan a naaw-awatan a kas a suppiat a panangsungbat ti Modernista a teolohia, a kangrunaan a mangipangato ti panagtultuloy ken kinapudno.[1] Ti termino a "pundamentalismo" ket kasisigud idi a pinartuat babaen dagiti nangsuporta daytoy tapno mangipalawag ti naisangayan balkot kadagiti teolohiko a pammati a naiparang-ay iti maysa a tignay iti kaunegan ti komunidad ti Protestante iti Estados Unidos idi nasap a paset ti maika-20 a siglo, ken daytoy ket adda dagiti ramut iti Kontrobersia a Pundamentalista–Modernista iti dayta a panawen.[2] Ti termino ket kadawyan nga adda iti relihioso a pannakaibaga a mangitudtudo ti di maiwaswas a pannakaikapet iti maysa nga agasmang kadagiti saan a maipabassit a pammati.[3] Ti "pundamentalismo" ket sagpaminsan pay nga inus-usar a kas maysa a makapadakes a termino, a naisangsangayan no maitipon kadagiti sabali nga epiteta (a kas ti insasao a "dagiti pundamentalista ti kanawan a payak").[4][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ George M. Marsden, "Pundamentalismo ken Amerikano a Kultura", (1980)pp 4-5
- ^ Buescher, John. "Ti Pakasaritaan ti Pundamentalismo", Teachinghistory.org, naala idi Agosto 15, 2011
- ^ Nagata, Judith (Hunio 2001). "Labes ti Teolohia: A Mapan iti Maysa nga Antropolohia iti "Pundamentalismo"". Amerikano nga Antropolohista 103 (2).
- ^ Harris, Harriet (2008). Pundamentalismo ken dagiti Ebangheliko. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-953253-2. OCLC 182663241.
- ^ Boer, Roland (2005). "Pundamentalismo" (PDF). Iti Tony Bennett, Lawrence Grossberg, Meaghan Morris ken ni Raymonnd Williams. Dagiti baro a kangrunaan a balikas: ti nabaliwan a bokabulario iti kultura ken kagimongan. Cambridge, Massachusetts: Blackwell Publishing. pp. 134–137. ISBN 0-631-22568-4. OCLC 230674627 57357498. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2005-05-23. Naala idi 2008-07-27.
- Appleby, R. Scott, Gabriel Abraham Almond, ken ni Emmanuel Sivan (2003). Napigsa a Relihion. Chicago: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. ISBN 0-226-01497-5
- Armstrong, Karen (2001). The Battle for God: The History of Fundamentalism. New York: Ballantine Books. ISBN 0-345-39169-1
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti Espada ni Apo Dios: Dagiti Ramut ti Pundamentalismo iti maysa a Pamilia ti Amerikano, libro babaen ni Andrew Himes
- Adda Kadi ti Sinoman a Makaipalawag ti Pundamentalista? Artikulo babaen ni Terry Mattingly babaen ti Damdamag aSerbisio ti Scripps Howard


text:
Panagpudot ti lubong
Ti Panagpudot ti lubong (Ingles: Global warming) ket daytoy ti panagpangato ti katimbengan a temperatura ti tangatang iti Daga ken dagiti taaw manipud idi gibus iti maika-19 a siglo ken dagiti naipadto a panagtultuloy. Manipud idi rugi ti maika-20 a siglo, ti katimbengan a temperatura ti rabaw ti Daga ket nagpangato babaen ti agarup a 0.8 °C (1.4 °F), nga addaan ti agarup a dua a pagkatlo kadagiti panagpangato ket rimsua manipud idi 1980.[2] Ti panagpudot iti klima a sistema ket awan dudua, ken dagiti sientista ket ad-adu ngem 90% a sigurado a kaaduan kadagitoy ket naaramid babaen ti immadu a konsentrasion iti inbernadero nga alingasaw a napataud babaen kadagiti aramid ti nagtagitaon a kas dagiti panagpaawan ti kabakiran ken ti panagpuor kadagiti posil a sungrod.[3][4][5][6] Dagiti a nasukimat ket mabigbigan babaen ti nailian a siensia dagiti akademia kadagiti amin a kangrunaan a naparang-ay a pagpagilian.[7][A]
Dagiti maipadpadto a modelo ti klima ket naipabuklan idi 2007 a Reporta ti Maikapat a Panagipateg (AR4) babaen ti Intergobernmental a Sangkabenneg iti Panagbalbaliw ti Klima (IPCC). Nangibagbagada nga iti las-ud ti maika-21 a siglo ti rabaw a temperatura ti lubong ket mabalin nga umad-adu a ngumato iti 1.1 iti 2.9 °C (2.0 iti 5.2 °F) para iti kababaanda a Naipangpangruna a Reporta dagiti Senario ti Sengngaw ken 2.4 iti 6.4 °C (4.3 iti 11.5 °F) para iti kangatoda.[8] Dagitoy a sakup kadagitoy a karkulo ket nagtaud manipud ti panagusar kadagiti modelo nga adda dagiti aggigiddiat a sensitibidad ti konsetrasion ti alingasaw iti inbernadero.[9][10]
Dagiti masakbayan a ballag ken mainaig a panagbalbalaiw ket maigiddiat manipud kadagiti rehion ti lawlaw ti lubong.[11] Dagiti pagtonoyan iti panagpangato ti temperatura ti lubong ket mangiraman ti maysa a panagpangato kadagiti lessaad ti baybay ken ti panagbalbaliw ti kaadu ken tabas iti tudo, ken dagiti pay mabalin a panagpadakkel dagiti subtropikal a desierto.[12] Ti panagpudot ket manamnama a napigpigsa idiay Artiko ken mainaigto iti agtultuloy a panagsanud dagiti glasier, permafrost ken yelo ti baybay. Dagiti mabalin pay a pagtonoyan iti panagpudot ket mairaman ti kankanayon nga irurumsua dagiti pasamak ti nakaro a tiempo a mairaman dagiti allon ti pudot, igaaw ken napigsa a tudo, panag-asido ti taaw ken pannakapukaw dagiti sebbangan gapu kadagiti agbalbaliw a rehimen ti temperatura. Dagiti pagtonoyan a nakaro para iti tattao ket mairaman ti seguridad ti taraon manipud kadagiti panagbabassit kadagiti maapit ken ti pannkapukaw kadagiti pagnaedan manipud ti inundasion.[13]
Dagiti maisingsingasing a panagsungbat nga annuroten iti panagpudot ti lubong ket mairaman ti panagpalag-an babaen ti panagpabassit kadagiti sengngaw, panagampon kadagiti pagtonoyanna, ken dagit mabalin a masakbayan a heoinhenieria. Kaaduan ti pagpagilian ket partido ti Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC),[14] a ti dumtengan ti gandatda ket ti panagpawil kadagiti makadangran nga antropoheniko a (a kas ti, pinataud ti tao) a panagbalbaliw ti klima.[15] Dagiti Partido ti UNFCCC ket nangamponda kadagti sakup ti annuroten a naidaremdem a mangpabassit kadagiti alingasaw a sengngaw ti inarbedero[16]:10[17][18][19]:9 ken ti panagtulong ti panagampon ti panagpudot ti lubong.[16]:13[19]:10[20][21] Dagiti Partido ti UNFCCC ket nangitunosda nasken dagiti panagpabassit kadagiti sengngaw,[22] ken dagiti masakbayan a panagpudot ti lubong ket mapatinggaan ti baba ti 2.0 °C (3.6 °F) a mainaig ti pre-industrial nga agpang.[22][B] Dagiti reporta naipablaak idi 2011 babaen ti Enbironmento a Programa ti Nagkaykaysa a Pagpagilian[23] ken ti Ahensia ti Internasional nga Enerhia[24] ket mangisingsingasing a dagiti ganetget manipud ti naspsapa ngem maika-21 a siglo a panagpabassit kadagiti sengngaw ket saan a makaanay ti UNFCCC a puntaan ti 2 °C.
Napalplaliiw a panagbalbaliw ti temperatura[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti natimbeng a temperatura ti rabaw ti Daga ket ngimmato babaen ti 0.74±0.18 °C kadagit ipaset ti panawen ti 1906–2005. Ti gatad ti panagpudot kadagiti kinaudi a gudua iti dayta a paset ti panawen ket gangani nadoble para iti dayta a paset ti panawen a kas maysa a sibubukel (0.13±0.03 °C tunggal maysa a dekada, a maigiddiat ti 0.07±0.02 °C tungngal maysa a dekada). Ti pagtonoyan a isla ti urbano a pudot ket bassit laeng, a nakarkulo a pakaibilangan para iti basbassit ngem 0.002 °C iti panagpudot iti tungngal maysa a dekada manipud idi 1900.[26] Dagiti temperatura iti akin-baba a tropospera ket ngimmato iti nagbaetan ti 0.13 ken 0.22 °C (0.22 ken 0.4 °F) tunggal maysa a dekada manipud idi 1979, segun dagiti panagrukod ti satelite. Dagiti pannakbagi ti klima ket mangipakpakita ti temperatura a relatibo a natalinaayen kadagiti maysa wenno dua ribo a tawtawen sakbay ti 1850, nga adda dagiti maipapan ti rehion a panagduduma a kas ti Mediebal a Napudot a Paset ti Panawen ken ti Bassit a Panawen ti Yelo.[27]
Ti panagpudot a makitkita iti rehistro ti instrumental a temperatura ket maitunos kadagiti nawatiwat a sakop iti panagpalpaliiw, a kas nadokumentuan babaen dagiti adu a sientipiko a grupo.[28] Dagiti kas pagarigan ket mairaman ti panagpangato ti lessaad ti baybay (ti danum ket dumakkel no pumudot),[29] ti nawatiwat a pannakatunaw iti niebe ken yelo,[30] pannakaipangato ti linaon a pudott kadagiti taaw,[28] pannakaipangato ti kadam-eg,[28] ken ti nasapsapa a pannakaitutop kadagiti pasamak ti primabera,[31] e.g., ti panagsabsabong dagiti mula.[32] Ti probabilidad a dagitoy a panagbalbaliw ket nairana laeng a napasamak ket pudno a sero.[28]
Dagiti kinaudi a karkulo ti Goddard Institute for Space Studies (GISS) ti NASA ken ti National Climatic Data Center ket mangipakpakita nga idi 2005 ken 2010 ket agpadpada para iti kapudotan a tawen ti planeta manipud idi matalekan a, nawatwat a magun-od dagiti instrumento a panagrukod idi naladaw a maika-19 a siglo, a linabsanna idi 1998 babaen ti basbassit a sangkagasut a grado.[33][34][35] Dagiti karkulo babaen ti Climatic Research Unit (CRU) ket nangipakpakita nga idi 2005 a kas ti kapudotan a tawen, iti likudan ti 1998 a ti 2003 ken 2010 ket agpadpada para iti maikatlo a kapudotan a tawen, nupay kasta, "ti biddut a karkulo para kadagiti agmaymaysa a tawen ... ket saan a basbassit ngem sangapulo a beses a dakdakkel ngem ti baetan a paggiddiatan dagitoy a tallo a tawen."[36] Ti World Meteorological Organization (WMO) dagiti insasao iti kasasaad ti sangalubongan a klima idi 2010 ket nangipalpalawag a, "Ti 2010 a nominal a pateg iti +0.53 °C ket nairanggo nga immuna kadagiti 2005 (+0.52 °C) ken 1998 (+0.51 °C), urayno dagiti paggiddiatan a baetan dagitoy a tallo a tawen ket saan a estadistika a nangruna..."[37]
Dagiti temperatura idi 1998 ket saan a kadawyan a gapu ta dagiti sangalubongan a temperatura ket napektaran babaen ti Akin-abagatan a Panagpallayog ti El Niño (ENSO), ken ti kapigsaan nga El Niño iti napalabas a siglo ket napasamak iti las-ud ti dayta a tawen.[38] Ti sangalubongan a temperatura ket suheto dagiti nabiit a termino a panagbalbaliw a maituoon kadagiti napaut a pagduyosan ken mabalin a temporario a manglapped kaniada. Ti relatibo a katalinaay ti temperatura manipud idi 2002 aginggana idi 2009 ket maitunos iti kastoy a pasamak.[39][40] Idi 2010 ket El Niño pay a tawen. Iti ababa a pangbaliw ti panagpallayog, ti 2011 ket maysa idi a La Niña a tawen nga idi ket nalamlamiis ngem daytoy ket maika-11 pay a kapudotan a tawen manipud idi nairugin ti panagirehistro idi 1880. Kadagiti 13 a kapudotan a tawtawen manipud idi 1880, 11 kadagitoy ket tawtawen manipud idi 2001 aginggana idi 2011. Kadagiti kabarbaro a kinaudi a rehistro, ti 2011 ket isu idi ti kapudotan a tawen ti La Niña iti paset ti panawen manipud idi 1950 aginggana idi 2011, ken maasitganna ti 1997 a saan idi a ti kababaan a puntos iti siklo.[41]
Dagiti panagbalbaliw ti klima ket agdumaduma iti sangalubongan. Manipud idi 1979, dagiti temperatura ti daga ket ngimmato iti agarup a mamindua a naparpardas ngem dagiti temperatura ti taaw (0.25 °C tunggal maysa a dekada a maigiddiat ti 0.13 °C tunggal maysa a dekada).[42] Dagiti temperatura ti taaw ket nabunbuntog a nagpangato ngem dagiti temperatura ti daga gapu ti dakdakkel nga epektibo a kapasidad dagiti taaw ken gaputa ti taaw ket ad-adu a makapukaw ti pudot baaen ti panagbawbaw.[43] Ti akin-abagatan a Hemisperio ket masna pay a napudpudot ngem ti akin-abagatan a Hemisperio gapu ti maipapan ti meridiano a panangawit ti pudot kadagiti taaw nga adda dagiti paggiddiatan iti agarup a 0.9 petawatts nga agpaamianan,[44] nga adda ti maysa a mainayon a maited manipud dagiti albedo a paggiddiatan a nagbaetan dagiti polar a rehion. Manipud idi rugi ti industrialisasion ti interhemisperiko a paggiddiatan ti temperatura ket ngimmaton gapu ti pannakatunaw ti yelo ti baybay ken niebe idiay Amianan.[45] Dagiti natimbeng a temperatura ti artiko ket ngimmatngaton iti gangani a dua a gatad iti sangalubongan kadagiti napalabas a 100 a tawtawen, nupay kasta dagiti temperatura ti artko ket nakarkaroda pay nga agbalbaliw.[46] Urayno ad-adu pay dagiti inbernadero nga alingasaw ti naipuspusgaw iti Akin-amianan ngem ti Akin-abagatan a Hemisperio daytoy ket saan a makaited iti paggiddiatan iti panagpudot gaputa dagiti nangruna nga inbernadero nga alingasaw ket aganayda laeng nga agpaput tapno mailaokda kadagiti hemisperio.[47]
Ti termal nga inertia dagiti taaw ken dagiti nabuntog a sungbat dagiti saan a dagus a pakaibanagan ket kaibuksilanna a ti klima ket makasapul kadagiti siglo wenno napapaut tapno maipag-isu kadagiti panagbalbaliw. Dagiti panagadal ti panagikeddeng ti klima ket mangipakpakita nga urayno mapatalinaay dagiti inbernadero nga alingasaw kadagiti agpang idi 2000, ti adu pay a panagpudpudot iti agarup a 0.5 °C (0.9 °F) ket mapasamak pay laeng.[48]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti 2009 a Gibisan ti Kapudotan a Dekada a Nairehistro. NASA Imahen ti Obserbatorio ti Daga iti Dayta nga Aldaw, 22 Enero 2010.
- ^ Dagiti Pagpilian ti Klima ti Amerika. Washington, D.C.: Ti Nailian nga Akademia a Pagmalditan. 2011. p. 15. ISBN 978-0-309-14585-5. "Ti katimbengan a temperatura iti rabaew ti Daga ket ngimmato babaen ti agarup a 1.4 °F (0.8 °C) kadagiti napalabas a 100 a tawen, nga addaan ti agarup a 1.0 °F (0.6 °C) iti daytoy a panagpudot a rimsua kadagiti napalabas a tallo a dekada"
- ^ "Ti panagpudo iti klima a sistema ket awan dudua, ket makitkita tattan manipud kadagiti panagpalpaliiw kadagiti panagpangato iti sangalubongan a katimbengan a temperatura ti angin ken taaw, ti agnanayon a panakatunaw iti niebe ken yelo ken panagpangato ti sangalubongan a katimbengan ti pantar ti baybay." IPCC, Sintesia a Reporta, Paset 1.1: Panagpalpaliiw ti panagbalbaliw ti klima, iti IPCC AR4 SYR 2007.
- ^ "Dagiti tallo nga inusar ket inusar a panagipalpalawag kdagiti di-nalawag nga addaan ti tunggal maysa a naisangayan a porma ti pagsasao. * * * A dagiti di-nalawag iti maysa a nisangayan a nagbanagan ket naipategan ti panagusar ti eksperto a panangipato ken estadistikal a panagusig kadagiti bagbagi ti ebidensia (a kas dagiti panagpalpaliiw wenno nagbanagan ti modelo), dagiti sumaganad a pumadpada a panakasakup ket usaren a panagiyebkas ti naipategan a probabilidad a rumsua: awan dudua >99%; nangato ti panakaagpayso >95%; agpayso >90%......" IPCC, Sintesis a Reporta, Panagtaripatu ti Di-nalawag, iti IPCC AR4 SYR 2007.
- ^ IPCC, Sintesis a Reporta, Section 2.4: Panakagupit ti panagbaliw ti klima, iti IPCC AR4 SYR 2007.
- ^ Dagiti Pagpilian ti Klima ti Amerika: Gunglo ti Panagparang-ay ti Siensia iti Panagbaliw ti Klima; Konsilo ti Nailian a Pangsukisok (2010). Panagparang-ay ti Siensia ti Panagbaliw ti Klima. Washington, D.C.: Ti Nailian nga Akademia a Pagmalditan. ISBN 0-309-14588-0. "(p1) ... adda napigsa, kredible a bagi ti ebidensia, a naibatay kadagit adu a linia ti panagsukisok, nga agdokdukumento a ti klima ket agbalbaliw ken dagitoy a panagbalbaliw ket kaaduan a gapuanan kadagiti inararamid ti nagtagitaoan. Nupay adu pay dagiti maadal, ti bugas ti the core penomeno, sientipiko a panagsalsaludsod, ken dagiti hipotesis ket natalipupos a naimatangan ken natibker a natakderan iti rupa ti nakaro a sientipiko a suppiat ken ti naannad a panagadal kadagiti sabsabali a panagipalpalawagan. * * * (p21-22) Adda dagiti daduma a sientipiko a naipatingga wenno teoria ket natalipupos a naimatangan ken nasubokan, ken nasuportaran babaen kadagiti adu a nawaya a panagpalpaliiw ken nagbanagana, a ti kababalin a dagiti sumaganad ket mabirukan a dagitoy ket saan a pudno ket mapaawanen a bassit. Iti kaytoy a naipatingga ken dagiti teoria ket naipategandan a kas maysa a naikeddeng a kinapudno. Daytoy ket kasla ti kaso para iti naipatingga a ti sistema ti Daga ket pumudpudot ken ti kaaduan iti daytoy a pangpudpudot ket gapu kadagiti inararamid ti nagtagitaoan."
- ^ "Kumaduaan nga insarita dagiti Akademia ti Siensia" (PDF). Naala idi 9 Agosto 2010.
- ^ Meehl et al., Chap. 10: Dagiti Maipadpadto a Klima ti Sangalubongan, Sec. 10.ES: Katimbengan a Temperatura, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Schneider Von Deimling, Thomas; Held, Ganopolski, Rahmstorf (2006). "Nakarkulo a sensitibidad ti klima manipud naigrupo a simulasion ti glasial a klima". Dagiti Dinamiko ti Klima. Plantilia:Citeseerx.
- ^ Meehl et al., Chap. 10: Dagiti Maipadpadto a Klima ti Sangalubongan, Paset 10.5: Panangibilang ti Sakup ti Panagbalbaliw ti Klima, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Solomon et al., Teknikal a pakabuklan, Paset TS.5.3: Dagiti Maipadpadto a Rehional a Gatad, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Lu, Jian; Vechhi, Gabriel A.; Reichler, Thomas (2007). "Panagpadakkel ti Hadley a selula babaen ti panagpudot ti lubong" (PDF). Sursurat ti Heopisikal a Panagsukisok 34 (6): L06805. Bibcode:2007GeoRL..3406805L. doi:10.1029/2006GL028443.
- ^ US NRC 2012Plantilia:Full
- ^ Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC) (2011), Kasasaad ti Panagpasingked ti Taripnong, Sekretariat ti UNFCCC: Bonn, Alemania: UNFCCC. Kaaduan ti pagpagilian iti lubong ket partido ti Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC), a nangampon ti puntaan a 2 °C . Manipud idi 25 Nobiembre 2011, dagitoy ket partido ti 195 (194 nga es-estado ken 1 a rhional nga ekonomiko a gunglo ti panagtitipon (ti Kappon ti Europa)) iti UNFCCC.
- ^ "Artikulo 2". Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. "Ti dumtengan a gandat iti daytoy a Taripnong ken dagiti amiaman a mainaig a legado nga instrumento a maampon ken magun-od dagiti Konperensia dagiti Partido, segun kadagiti nangruna a probision ti Taripnong, ti panagtalinaay ti kaadu dagiti inarbedero nga alingasaw iti tangatang iti maysa nga agpang a mangpawil ti makadangran nga antropoheniko a panagbiang ti sistema ti klima. Dagiti kastoy nga agpang ket mabain a magun-od iti kaunegan ti batayan ti panawen a makaanay a mangpalubos ti ekosistema a mangampon ti masna a panagbalbaliw ti klima, tapno maisegurado ti panagpataud ti taraon ket saan a madangran ken tapno mapakabaelen ti pannakaipan ti ekonomiko a panagrang-ay iti matalinaay a pamay-an.", naala manipud ti nakabangonan ti sangalubongan a tulagan a naikeddeng idi 21 Marso 1994.
- ^ a b Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC) (2005), Maikanem nga Urnong ken sintesis ti immuna a nailian a panakinsinnarita manipud kadagiti Partido a saan a nairaman iti Nairaman I iti Taripnong. Palagip babaen ti sekretariat. Ehekutibo a pakabuklan. (PDF), Ginebra (Suisa): Opisina ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idiay Ginebra
- ^ Gupta, S. et al. 13.2 Panagbalbaliw ti klima ken dagiti dadduma pay a mainaig nga annuroten, in IPCC AR4 WG3 2007.
- ^ "Ch 4: Panagbalbaliw ti klima ken pakasakbayan ti enerhia", , in IEA 2009, pp. 173-184 (pp.175-186 of PDF)
- ^ a b Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC) (2011), Urnong ken sintesis ti maikalima a nailian a panakisinnaritaan. Ehekutibo a pakabuklan. Palagip babaen ti sekretariat. (PDF), Ginebra (Suisa): Opisina ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idiay Ginebra
- ^ Adger, et al., Kapitulo 17: Pagtonoyan ti panagampon dagit panagsanay, dagiti pagpilian, dagiti lapped ken kapasidad, Ehekutino apakabuklan, iti IPCC AR4 WG2 2007.
- ^ 6. Panagala kadagiti masapul a pundo para iti panangipabassit ken panag-ampon (PDF), iti Bangko ti Lubong (2010), 2010 a Reporta ti Panagrang-ay ti Lubong: Panagrang-ay ken Panagbalbaliw ti Klima, Washington DC, Estados Unidos: Ti Internasional a Banko para iti Panagibangon manen ken Panagrang-ayt / Ti Banko ti Lubong, pp. 262–263
- ^ a b Pagibatayan a Taripnong ti Panagbalbaliw ti Klima ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNFCCC) (2011), Taripnong dagiti Partido – Maika-16 a taripnong: Keddeng 1/CP.16: Dagiti Tulagan ti Cancun: Dagiti Nagbalinan dagiti obra ti Ad Hoc a Grupo ti Agob-obra iti Nabayag a Termino a Tignay ti Pagtitinnulongan babaen ti Taripnong (Inggles): Parapo 4 (PDF), Sekretariat ti UNFCCC: Bonn, Alemania: UNFCCC, p. 3 "(...) nasken dagiti adu a panagpabassit ti alingasaw a sengngaw ti inbernadero segun ti siensia, ken kas tinaidokumento iti Maikapat a Panagtonoy a Reporta ti Intergobernmental nga Entrapanio ti Panagbalbaliw ti Klima, nga adda ti panirigan ti panagpabassit ti alingasaw a sengngaw ti inbernadero tapno matengngel ti panagpangato ti natimbeng a temperatura ti lubong iti baba ti 2 °C a nangatngatao ngem dagiti preindustrial nga agpang"
- ^ Enbironmento a Programa ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNEP) (Nobiembre 2011), "Ehekutibo a Pakabuklan" (PDF), Panagisilpo ti Baetan ti Sengngaw: Ti Sintesis a Reporta ti UNEP, Nairobi, Kenya: UNEP, p. 8, ISBN 978-92-807-3229-0 UNEP Stock Number: DEW/1470/NA
- ^ Ahensia ti Internasional nga Enerhia (IEA) (2011), "Ehekutibo a Pakabuklan (Inggles)" (PDF), 2011 a Sangalubongan a Pakasakbayan ti Enerhia, Paris, Pransia: IEA, p. 2
- ^ Bindoff, N.L., et al., "Kapitulo 5: Dagiti panagpalplaliiw: Maipapan ti Taaw a Panagbalbaliw ti Klima ken Lessaad ti Baybay", Sec 5.2.2.3 Dagiti pagbanagan para iti Balanse ti Pudot ti Daga, iti IPCC AR4 WG1 2007, nagbasaran babaen ti: Dagiti Grapiko ti Klima babaen ti Skeptical Science: Dagiti Komponente ti Panagpudo ti Lubong:, Skeptical Science, Dagiti komponente ti panagpudot ti lubong para iti paset ti panawen ti 1993 aginggana ti 2003 a nakarkulo manipud ti IPCC AR4 5.2.2.3
- ^ Trenberth et al., Kapitulo. 3, Dagiti panagpalpaliiw: Atmosperiko a Rabaw ken Panagbalbaliw ti Klima, Paet 3.2.2.2: Dagiti Isla ti Urbano a Pudot ken dagti Pagtonoyan ti Panagusar ti Daga, p. 244, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Jansen et al., Kapitulo 6, Palaeoklima, Paset 6.6.1.1: Ania kadi ti Ipakita dagiti Rekonstruksion a Naibatay iti Paleoklimatiko a Pannakbagi?, pp. 466–478, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ a b c d Kennedy, J.J., et al. (2010), "Kasano nga ammotayo no pimmudot ti lubong? iti: 2. Sangalubongan a Klima, iti: Kasasaad ti Klima idi 2009", Bull.Amer.Meteor.Soc. 91 (7): 26
- ^ Kennedy, C. (10 Hulio 2012), ClimateWatch Magazine >> Kasasaad tiKlima: Sangalubongan a Lessaad ti Baybaya idi 2011, Portal ti Serbisio ti Klima ti NOAA
- ^ "Pakabuklan para kadagiti Agar-aramid ti Annuroten", Dagiti Dagus a Pangpalplaiiw kadagiti Kinaudi a Panagbalbaliw ti Klima, in IPCC AR4 WG1 2007
- ^ "Pakabuklan para kadagiti Agar-aramid ti Annuroten", B. Ti agdama a pannakaammo kadagiti napalpaliiw a pagbanagan iti panagbalbaliw ti klima iti masna ken enbironmento ti tao, iti IPCC AR4 WG2 2007
- ^ Rosenzweig, C., et al., "Kapitulo 1: Panagikeddeng ti balor dagiti Napaliiw a Panagbalbaliw ken dagiti Sunbat dagiti Masna ken Maimaton a Sistema", Paset 1.3.5.1 Dagiti panagbalbaliw iti penolohia, iti IPCC AR4 WG2 2007, p. 99
- ^ Cole, Steve; Leslie McCarthy. "NASA – NASA a Panagsukisok ket nakitana a ti 2010 ket Naipada ti Nairehistro a Kapudotan a Tawen" (Pabuya). Naala idi 3 Marso 2011.
- ^ Hansen, James E.; et al. (12 Enero 2006). "Goddard nga Instituto para kadagiti Panagadal ti Limbang, Panagusig ti Rabaw a Temperatura ti GISS". NASA a Goddard nga Instituto para kadagiti Panagadal ti Limbang. Naala idi 17 Enero 2007.
- ^ "Kasasaad ti Klima: Sangalubongan a Panagusig para iti Tinawen ti 2009". 15 Enero 2010. Naala idi 3 Mayo 2011.
- ^ Jones, Phil. "Pakaammo a Sabanas ti CRU blng. 1: Rehistro ti Sangalubongan a Temperatura". Unit ti Panagsukisok ti Klima, Eskuela dagiti Siensia ti Enbironmento, Unibersidad ti Daya nga Anglia. Naala idi 3 Mayo 2011.
- ^ World Meteorological Organization (2011), Insasao ti WMO iti kasasaad ti sangalubongan a klima idi 2010, World Meteorological Organization (WMO)
- ^ Changnon, Stanley A.; Bell, Gerald D. (2000). El Niño, 1997–1998: Ti Klima a Pasamak iti Siglo. Londres: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-513552-0.
- ^ Knight, J.; Kenney, J.J. et al. (Agosto 2009). "Dagiti Kadi Sangalubongan a Pagduyosan ti Temperatua Kadagiti Kinaudi a Dekada ket Mangpamadi kadagiti Panangipadto ti Klima? [iti "Kasasaad ti Klima idi 2008"]" (PDF). Bull.Amer.Meteor.Soc. 90 (8): S75–S79. Naala idi 13 Agosto 2011.
- ^ Panagbuntog ti Sangalubongan a Temperatura – saan a ti gibus ti panagbalbaliw ti klima. UK Met Office. Naala idi 20 Marso 2011.
- ^ "Sentro ti Datos ti Nailian a Klima ti NOAA, Kasasaad ti Klima: Sangalubongan a Panagusig para iti Tinawen ti 2011". NOAA. 19 Enero 2012. Naala idi 31 Enero 2012.
- ^ Trenberth et al., Kapitulo 3, Dagiti Panagpalpaliiw: Atmosperiko a Rabaw ken Panagbalbaliw ti Klima, Ehekutibo a Pakabuklan, p. 237, iti IPCC AR4 WG1 2007.
- ^ Rowan T. Sutton, Buwen Dong, Jonathan M. Gregory (2007). "Daga/baybay a pannakaibagi a panagpudot a panagsungbat iti panagbalbaliw ti klima: Dagiti modelo a resulta ti IPCC AR4 ken panangipada kadagiti panagpalpaliiw". Sursurat ti Heopisikal a Panagsukisok 34 (2): L02701. Bibcode:2007GeoRL..3402701S. doi:10.1029/2006GL028164. Naala idi 19 Septiembre 2007.
- ^ Carl, Wunsch (Nobiembre 2005). "The Total Meridional Heat Flux and Its Oceanic and Atmospheric Partition". Warnakan iti Klima 18 (21): 4374–4380. doi:10.1175/JCLI3539.1. Naala idi 25 Abril 2013.
- ^ Feulner, Georg; Stefan Rahmstorf, Anders Levermann, ken ni Silvia Volkwardt (Marso 2013). "Iti Taudan ti Rabaw a Temperatura ti Angin a Paggiddiatan ti Baetan dagiti Hemisperio iti Agdama nga Aldaw a Klima ti Daga". Warnakan iti Klima. doi:10.1175/JCLI-D-12-00636.1. Naala idi 25 Abril 2013.
- ^ TS.3.1.2 Spatial Distribution of Changes in Temperature, Circulation and Related Variables - AR4 WGI Technical Summary
- ^ Ehhalt et al., Kapitulo 4: Atmosperiko a Kimika ken dagiti Inbernadero nga Alingasaw, Paset 4.2.3.1: Karbon mono oksido(CO) ken hidrohenio (H2), p. 256, iti IPCC TAR WG1 2001.
- ^ Meehl, Gerald A.; et al. (18 Marso 2005). "How Much More Global Warming and Sea Level Rise" (PDF). Science 307 (5716): 1769–1772. Bibcode:2005Sci...307.1769M. doi:10.1126/science.1106663. PMID 15774757. Naala idi 11 Pebrero 2007.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Panagpudot ti lubong idiay Wikimedia Commons