text:
Plantilia:Lang-uz
Panagusar[urnosen ti taudan]
Ti plantilia ti pagsasao ti {{lang-uz}} ket mangilasin iti teksto ti Uzbek. Ti termino wenno insasao ket isu laeng ti nasken a parametro. Mapormat ti teksto segun kadagiti rekomendasion iti Wikipedia:Manual of Style/Text formatting#Foreign terms; italiko para kadagiti pagsasao nga agus-usar iti alpabeto a Latin, normal kadagiti sabali.
Ti plantilia ket kadawyan a nasken a maikabil kalpasan iti patarus iti Ilokano iti ganganaet a termino wenno insasao.
Ti parametro ti
|links=no ket mangpawil a mangisilpo ti nagan ti pagsasao.
Ti parametro ti
|translit= ket mangipalubos a mangilasin ti romnisasion. Dagiti plantilia nga addaan iti daytoy a parametro ket nailistada ditoy. (Daytoy a parametro ket saan a suportaran babaen dagiti plantilia ti
lang-x para kadagiti pagsasao a naisuraten iti sinuratan a Latin.)
Ti parametro ti
|lit= ket mangpakabael iti maysa a maitedto a literal a patarus (iti Ilokano).
Dagiti parametro
compare
|italic=invert to
|italic=unset:
{{Lang-de|... ein neues Opernprojekt in Angriff: ''Das Käthchen von Heilbronn'', nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.|italic=invert}}
- Aleman: ... ein neues Opernprojekt in Angriff: Das Käthchen von Heilbronn, nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.
{{Lang-de|''... ein neues Opernprojekt in Angriff: ''Das Käthchen von Heilbronn'', nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.''|italic=unset}}
- Aleman: ... ein neues Opernprojekt in Angriff: Das Käthchen von Heilbronn, nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.
Dagiti pagarigan[urnosen ti taudan]
Dagiti sumagand a pagarigan ket mangipakita kadagiti patarus iti Aleman.
Urnosen
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (
{{Lang-de|Thüringen}}).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (
{{Lang-de|Die Seefahrer von Catan}}) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (
{{Lang-de|Albrecht der Bär|links=no}})
- Naulimek Amin iti Akinlaud a Sanguanan (
{{lang-de|Im Westen nichts Neues|lit=Awan Kabarbaro iti Laud}}) ket maysa a nobela ni Erich Maria Remarque.
Pagbanagan a teksto
- Ti Weimar ket mabirukan idiay pederal nga estado iti Thuringia (Aleman: Thüringen).
- Dagiti managbanniaga iti Catan (Aleman: Die Seefahrer von Catan) ket maysa panagpaddakkel ti tabla nga ay-ayam.
- Ni Albert ti Uso (Aleman: Albrecht der Bär
- Naulimek Amin iti Akinlaud a Sanguanan (Aleman: Im Westen nichts Neues, lit. 'Awan Kabarbaro iti Laud') ket maysa a nobela ni Erich Maria Remarque.
TemplateData[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Lang-uz
Mangibaga kadagiti agbasbasa ti kasisigud a porma ti termino wenno insasao iti maysa a ganganaet a pagsasao.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- {{Lang}}
- {{Pagsasao ti silpo}}
- {{ ikono}}
- Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-1 (dagiti kodigo ti pagsasao)


c: text/html

text:
Enero 24
Ti Enero 24 ti maika-24 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 341 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (342 kadagiti bisiesto a tawen).
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1917 – Ernest Borgnine, Amerikano nga aktor (pimmusay 2012)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1965 – Winston Churchill, Umuna a MInistro ti Nagkaykaysa a Pagarian, nagingunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1874)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plantilia:Datos ti pagilian Saudi Arabia
Ti
Plantilia:Datos ti pagilian Saudi Arabia ket isu ti akin-uneg a paglaonan ti datos a saan a naikeddeng a dagus a mailak-am. Saan a dagus nga us-usaren daytoy babaen dagiti plantilia a kas ti
wagayway,
wagaywayikono, ken dadduma pay.
Dagiti linaon
Dagiti kadawyan a parametro
Dagiti sabali a wagayway
Wagayway ti militar
Mangiraman daytoy a plantilia kadagiti sabali a wagayway ti marina a mausar iti Plantilia:Navy:
{{navy|Saudi Arabia}}→ Royal Saudi Navy
{{wagaywayikono|Saudi Arabia|naval}}→
Kapada daytoy a wagayway ti aero puersa ti pagilian iti bukodna a nailian a wagayway, isu nga agpataud iti Plantilia:Air force kadagiti sumaganad:
{{air force|Saudi Arabia}}→ [[Papeles:|22x20px|border |alt=|link=]] Royal Saudi Air Force
Baw-ing a parbo a naganMausar pay daytoy a plantilia babaen ti parbo a nagan (naibaw-ing iti daytoy a plantilia):
Kitaen dagiti nakasilpo ditoy para iti napno a listaan dagiti baw-ing.
Dagiti pagarigan a panagusar
{{wagayway|Saudi Arabia}}→ Saudi Arabia
{{wagaywayikono|Saudi Arabia}}→
Panagusar iti sabali a wagayway
{{wagayway|Saudi Arabia|1938}}→ Saudi Arabia
{{wagaywayikono|Saudi Arabia|1938}}→
Panagusar iti baw-ing a parbo a nagan
{{wagaywayikono|SAU}}→
{{wagaywaypagilian|SAU}}→ Saudi Arabia
{{wagayway|SAU}}→ SAU
Datos ti plantilia
TemplateData para iti Datos ti pagilian Saudi Arabia
Nasken a saan a dagus a mausar daytoy a plantilia. Saan a dagus nga inus-usar daytoy babaen dagiti plantilia ti wagayway a kas ti Plantilia:Wagayway ken Plantilia:Wagaywayikono.
Kitaen pay
- en:Wikipedia:WikiProject Flag Template
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
1864
Ti tawen ti 1864 ket bisiesto a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a nangrugi iti Mierkoles iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
Hulio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 7 – Isabelo de los Reyes, Filipino a politiko , mannurat ken aktibista (pimmusay 1938)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 29 – Yun Chi-ho, Koreano nga aktibista (pimmusay 1945)


text:
Gobierno
Ti gobierno ket nalawa a naipalplawag a kas ti administratibo nga organisasion nga addaan iti katurayan a mangituray ti maysa a politikal nga estado.[1] Iti Britaniko nga Ingles (ken dagiti Mankomunidad ti Pagpagilian), ti gobierno ket naak-akikid a mangitudtudo ti naisangsangayan nga administratibo a burokrasia nga agtengtenggel iti maysa nga estado iti naited a panawen[2]—ket naam-ammuan iti Amerikano nga Ingles a kas maysa nga administrasion. Iti Amerikano nga Ingles, ti gobierno ket mangitudtudo ti dakdakkel a sistema baaen pannakaurnos kadagiti ania man nga estado.[3] Iti adu pay a maipatinayon, ti gobierno ket sagpaminsan pay nga inus-usar iti Ingles a kas maysa a sinonimo para iti panagturay.
Iti kaso ti nalawa a pannakaipalplawag, ti gobierno ket buklen dagiti lehislador, dagiti administrador, ken dagiti arbitrador. Ti gobierno ket isu ti kabuksilan panangipatungpal ti annuroten ti estado, ken isu pay ti mekanismo para iti panangikeddeng ti annuroten ti estado. Ti porma ti gobierno, wenno ti porma ti panagturay ti estado, ket mangitudtudo ti agasmang dagiti politikal a patakder babaen ti pannaka-urnos ti gobierno.
Dagiti estado ket sinerian babaen ti maysa nga agtultuloy a panagsasaruno kadagiti nadumaduma a gobierno.[4] Kadagiti tunggal maysa nga agsasaruno a gobierno ket buklen ti maysa abagi dagiti agmaymaysa a tattao nga agtengtenggel ken agsansanay ti panagtengnggel ti politikal a panagaramid ti keddeng. Dagiti tignayda ket ti panagaramid ken pannanngipatungpal kadagiti linteg ken mangkappia kadagiti suppiatan. Kadagiti dadduma a kagimongan, daytoy a grupo ket sagpaminsan a kabukbukodan a matagtaginayon wenno tinawtawid a klase. Kadagiti dadduma pay a kagimongan, a kasla dagiti demokrasia, ti politikal a papel ket agtaltalinaay, ngem adda dagiti kanayon a panagsisinnukat ti tattao a mangpunpunno kadagiti puesto.[5]
Ti ania man a kita ti gobierno ket agdama maapektaranna dagiti tignay ti tattao kadagiti adu a nangruna a waya. Gapu ti daytoy a rason, dagiti politikal a sientista ket sapasapda nga agsupsupiat a ti gobierno ket nasken a saan a kabukbukodan a maadadal. Nagsisinnupiatda a ti gobierno ket nasken a maadal a mairaman ti antropolohia, ekonomia, pakasaritaan, pilosopia, siensia, ken sosiolohia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Inggles a Diksionario ti Oxford" (Online nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. Nobiembre 2010.
- ^ Bealey, Frank, ed. (1999). "gobierno". Ti Blackwell a diksionario ti politikal a siensia: ti alagaden ti agar-aramat kadagiti terminona. Wiley-Blackwell. p. 147. ISBN 978-0631206958.
- ^ "Inggles a Diksionario ti Oxford: Amerikano nga Inggles" (Online nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 2012.
- ^ Flint, Colin; Taylor, Peter (2007). Politikal a Heograpia: Ekonomia ti lubong, Pagilian-Estado, ken Lokalidad (Maika-5 nga ed.). Pearson/Prentice Hall. p. 137. ISBN 978-0-13-196012-1.
- ^ Barclay, Harold (1990). Tattao nga Awan Gobiernona: Ti Antropolohia ti Anarkia. Left Bank Books. p. 31. ISBN 1-871082-16-1.
Arnheim, M.T.W. Aristokrasia iti Griego a Kagimongan. Londres: Thames ken Hudson, 1997.


text:
Sebbangan
Iti biolohia, ti maysa a sebbangan wenno kita ket maysa kadagiti batayan a yunit iti biolohiko a pannakaidasig ken maysa a taksonomiko a ranggo. Ti sebbangan ket kankanayon a naipalawag a kas maysa a grupo dagiti organismo a makabael iti panagputot ken makapatud ti naagned nga putot. Bayat nga adu dagiti kaso iti daytoy a panangipalplawag ket makaanayen, ti karikut ti panangipalplawag ti sebbangan ket naamammuan a kas ti parikut ti sebbangan. Dagiti aggigiddiat a panangrukod ket kankanayon a maus-usar, kasla dagiti panagpapada ti DNA, morpolohia wenno ekolohiko a pagyanan. Ti kaadda iti naisangayan a lokal a naampon apakailiddingan ket mabalin pay nga adu a pannakabingbingay dagiti sebbangan kadagiti "inpraespesipiko a takson" a kas dagiti subsebbangan (ken iti botanika dagiti dadduma pay a takson ket naus-usar, a kas ti panagduduma, sirok a panagduduma, ken formae).


text: 9 Ket naaramid nga, apaman a nalpas nga imbangon ni Solomon ti balay+ ni Jehova ken ti balay ti ari+ ken ti tunggal matarigagayan a banag ni Solomon a nagragsakanna nga aramiden,+2 idin ni Jehova nagparang ken Solomon iti maikadua a daras, kas met laeng ti panagparangna idi kenkuana idiay Gabaon.+3 Ket kinuna kenkuana ni Jehova: “Nangngegko ti kararagmo+ ken ti panagkiddawmo iti parabur a babaen iti dayta nagkiddawka iti parabur iti sanguanak. Sinantipikarko+ daytoy a balay nga imbangonmo babaen ti panangikabilko iti naganko+ sadiay agingga iti tiempo a di nakedngan; ket dagiti matak+ ken ti pusok pudno unay nga addadanto sadiay a kanayon.+4 Ket sika, no magnakanto+ iti sanguanak, kas iti pannagna ni David+ nga amam, buyogen ti kinatarnaw+ ti puso ken buyogen ti kinalinteg+ babaen ti panagaramidmo maitunos iti amin nga imbilinko kenka,+ ket salimetmetamto dagiti alagadek+ ken dagiti hudisial a pangngeddengko,+5 pudno nga ipasdekkonto met ti trono ti pagariam iti Israel agingga iti tiempo a di nakedngan, kas iti inkarik ken David nga amam, a kinunak, ‘Awanto ti lalaki kenka a magessat manipud panagtugaw iti trono ti Israel.’+6 No dakayo ken ti annakyo silalawag a tumallikudkayo manipud isusurot kaniak+ ket saanyo a salimetmetan dagiti bilinko ken dagiti paglintegak nga inkabilko iti sanguananyo, ket pudno a mapankayo ket agserbikayo kadagiti sabali a didios+ ket agruknoykayo kadakuada,7 gessatekto met ti Israel manipud rabaw ti daga nga intedko kadakuada;+ ket ti balay a sinantipikarko a maipaay iti naganko ibellengkonto manipud sanguanak,+ ket ti Israel pudno nga agbalinto a maysa a pagkukuna a proverbio+ ken maysa a pangrurod iti tengnga ti amin nga il-ili.8 Ket daytoy met laeng a balay agbalinto a bumbunton dagiti rebba.+ Tunggal maysa a lumabas iti dayta mulagatannanto a sisisiddaaw+ ken pudno unay nga agsagawisiwto ket kunaenna, ‘Iti ania a rason nga inaramid ni Jehova ti kasta iti daytoy a daga ken iti daytoy a balay?’+9 Ket kasapulanto a kunaenda, ‘Iti rason a pinanawanda ni Jehova a Diosda a nangiruar kadagidi ammada manipud daga ti Egipto,+ ket kimpetda kadagiti sabali a didios+ ket nagruknoyda kadakuada ket nagserbida kadakuada. Dayta ti makagapu a ni Jehova impagtengna kadakuada ti isuamin daytoy a didigra.’”+10 Ket naaramid iti ngudo ti duapulo a tawen, a panangibangon ni Solomon iti dua a balay, ti balay ni Jehova+ ken ti balay ti ari,+11 (ni Hiram+ nga ari ti Tiro tinulonganna ni Solomon+ iti kaykayo dagiti sedro ken iti kaykayo dagiti parwa ken kadagiti balitok kas iti kaadu ti pakaragsakanna idi,)+ nga iti dayta a tiempo inikkan ni Ari Solomon ni Hiram iti duapulo a siudad iti daga ti Galilea.+12 Iti kasta napan ni Hiram manipud Tiro tapno kitaenna dagiti siudad nga inted kenkuana ni Solomon, ket saanda nga apagpag-isu kadagiti matana.+13 Gapuna kinunana: “Ania a kita ti siudad dagitoy nga intedmo kaniak, kabsatko?” Ket naawaganda iti Daga ti Cabul agingga itoy nga aldaw.14 Kabayatanna nangipatulod ni Hiram iti ari iti sangagasut ket duapulo a talento a balitok.+15 Ita daytoy ti salaysay kadagidiay naipasalista a maipaay iti pinuersa a panagtrabaho+ a kinalikaguman ni Ari Solomon a mangibangon iti balay ni Jehova+ ken iti bukodna a balay ken iti Muntuon+ ken iti pader+ ti Jerusalem ken ti Hasor+ ken ti Megiddo+ ken ti Gezer.+16 (Ni met laeng Faraon nga ari ti Egipto simmang-at ket kalpasanna kinautibona ti Gezer ket pinuoranna dayta iti apuy, ket pinapatayna dagiti Canaanita+ nga agnanaed iti siudad. Iti kasta intedna dayta kas sagut ti panagsina iti anakna a babai,+ ti asawa ni Solomon.)17 Ket ni Solomon binangonna ti Gezer ken ti Makimbaba a Bet-horon,+18 ken ti Baalat+ ken ti Tamar idiay let-ang, iti daga,19 ken amin dagiti siudad a pagidulinan+ a nagbalin a kukua ni Solomon ken dagiti siudad ti karuahe+ ken dagiti siudad a maipaay kadagiti kumakabalio, ken ti matarigagayan a bambanag ni Solomon+ a tinarigagayanna nga ibangon idiay Jerusalem ken idiay Libano ken iti intero a daga a pagturayanna.20 No maipapan iti amin a tattao a natedda kadagiti Amoreo,+ kadagiti Heteo,+ kadagiti Perizeo,+ kadagiti Heveo+ ken kadagiti Jebuseo,+ a saan a paset ti annak ti Israel,+21 ti annakda a nabati kalpasanda iti daga isuda a di nabalinan ti annak ti Israel nga ipaay iti pannakadadael,+ intultuloy a kinalikaguman ida ni Solomon maipaay iti mangadipen a pinuersa a panagtrabaho agingga itoy nga aldaw.+22 Ket awan iti annak ti Israel ti intuding ni Solomon a tagtagabo;+ ta isuda dagiti mannakigubat ken ad-adipenna ken piprinsipena ken ay-ayudantena ken papanguluen dagiti kumakaruahena ken dagiti kumakabaliona.+23 Dagitoy ti papanguluen dagiti diputado nga agaywan iti trabaho ni Solomon, lima gasut ket limapulo, dagiti kapatas nga agaywan kadagiti tattao nga aktibo iti trabaho.+24 Nupay kasta, ti met laeng anak a babai ni Faraon+ simmang-at manipud Siudad ni David+ a mapan iti bukodna a balay nga imbangonna a maipaay kenkuana. Iti daydin nga imbangonna ti Muntuon.+25 Ket ni Solomon nagtultuloy a mamitlo+ iti makatawen a mangidaton kadagiti mapuoran a sakripisio ken kadagiti sakripisio a pakikaykaysa iti rabaw ti altar nga imbangonna a maipaay ken Jehova,+ ket adda idi ti panangpataud iti asuk a sakripisio iti altar,+ nga adda iti sanguanan ni Jehova; ket lineppasna ti balay.+26 Ket adda idi ti maysa a bunggoy dagiti barko nga inaramid ni Ari Solomon idiay Ezion-geber,+ nga adda iti igid ti Elot,+ iti takdang ti Nalabaga a Baybay iti daga ti Edom.+27 Ket intultuloy ni Hiram nga imbaon iti bunggoy dagiti barko ti bukodna nga ad-adipen,+ dagiti marino, nga addaan pannakaammo iti baybay, a maikuyog iti ad-adipen ni Solomon.28 Ket napanda idiay Ofir+ ket nangalada sadiay iti uppat a gasut ket duapulo a talento a balitok+ ket inyegda dayta ken Ari Solomon.


text:
Velaux
Ti Velaux ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ket asideg idiay Coudoux ken Ventabren.
Ti Velaux ket maysa a daan a Provencal a purok a naisanglad iti maysa a turod a mangimatmatang kadagiti nangato a tanap idiay kaunegan a laud ti Aix. Daytoy ket mabirukan idiay tengnga ti rehion ti Aix-Marseille-Salon ket napalikmutan babaen dagiti berde ken turod dagiti kaubasan. Ti Velaux ket adda idiay away bayat nga asideg kadagiti nangruna nga urbano a sentro ti rehion.
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Velaux iti Wikimedia Commons


text:
Layus
Ti layus ket isu ti panaglippias iti danum a mangirenneb ti kadawyan a namaga a daga.[1] Ti Direktibo dagiti Layus ti Kappon ti Europa (EU) ket mangipalplawag ti maysa alayus a kas ti panagsakop babaen ti danum iti daga a kadawyan a saan a nasaksakupan babaen ti danum.[2] Iti kapanunotan a ti "agay-ayus a danum", ti balikas ket mabalin pay a maipakat iti uneg a panagayus ti atab. Ti panaglayus ket mabalin a mapasamak a kas ti maysa a panaglippias iti danum manipud kadagiti bagi ti danum, a kas ti maysa a karayan wenno danaw, nga iti danum ket mapunno unay wenno dadaelenna dagiti [[tambak], a pagbanagan daytoy iti pannakatalaw ti danum kadagiti kasisigud a pagbeddengannna,[3] wenno mapasamak daytoy gapu ti pannakaurnong ti danum ti tudo kadagiti nasagepsepan a rabaw ti daga iti panaglayus ti maysa a lugar. Bayat a ti kadakkel ti danaw wenno dadduma a bagi ti danum ket agdudumanto kadagiti panagbalbaliw ti tiempo iti panagtudo ken pannakatunaw ti niebe, dagitoy a panagbalbaliw iti kadakkel ket saan a mabalin dagitoy a maikeddeng nga adu malaksid no layusenda ti tagikua wenno malmes dagiti napaamo nga ayup.
Dagiti layus ket mabalin a mapasak kadagiti karayan no ti panagyus ket lapusenna ti kapasidad iti kanal ti karayan, a naipangpangruna kadagiti tikor wenno dagiti panagsiksikko iti dalan ti danum. Dagiti layus ket mabalin a gapuanan dagiti pannakadadael dagiti balay ken dagiti negosio no adda dagitoy iti masna a tanap ti layus dagiti karayan. Bayat a dagiti madaddadael a maipapan ti karayan a layus ket ket mabalin a laksiden babaen ti ipapanaw manipud kadagiti karayan ken dagiti dadduma pay a bagi ti danum , ti tattao ket tawidanda nga agnanaed ken agtrabtrabaho kadagiti asideg ti karayan gaputa ti daga ket kadawyan a nadalumpinas ken nalames ken gaputa dagiti karayan ket mangited ti nalaka a panagbanniaga ken pagserkan iti komersio ken industria.
Adda dagiti layus nga agin-inut a rumang-ay, bayat a dagiti dadduma a kas dagiti kellaat a layus, ket rumang-ay kadagiti kanito laeng a minutos ken awan dagiti makitkita a senial iti tudo. Iti pay maipatinayon, dagiti layus ket mabalin a lokal, a makadadael kadagiti kaarubaan ken komunidad, wenno dakkel unay, makadadael kadagiti intero a labneng ti karayan.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Layus iti Wikimedia Commons
Dagiti nagibasaranUrnosen
BibliograpiaUrnosen
- O'Connor, Jim E. ken ni John E. Costa. (2004). Dagiti Kadakkelan a Layus iti Lubong, Napalabas ken Agdama: Dagiti Gapuananda ken Kadakkel [Circular 1254]. Washington, D.C.: Departamento ti kaunegan ti Estados Unidos, Heolohikoa Panagsukimat ti Estados Unidos.


text:
Mina, Iloilo
Ti Mina ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mina ket politikal a nabingbingay iti 22 a barbaranggay.[2]
- Abat
- Agmanaphao
- Amiroy
- Badiangan
- Bangac
- Cabalabaguan
- Capul-an
- Dala
- Guibuangan
- Janipa-an West
- Janipa-an East
- Mina East (Pob.)
- Mina West (Pob.)
- Nasirum
- Naumuan
- Singay
- Talibong Grande
- Talibong Pequeño
- Tipolo
- Tolarucan
- Tumay
- Yugot
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Iloilo". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 3 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Matukar
Ti pagsasao a Matukar ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a 400 a tattao iti asideg ti ili ti Madang, Probinsia ti Madang, Papua Baro a Guinea.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Matukar iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Matukar". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maisasao a Diksionario ti Matukar manipud iti Living Tongues Institute for Endangered Languages ken Swarthmore College


text:
Hunio 6-12
SALMO 34-37
Kanta 95 ken Kararag
Panglukat a Sasao (3 min. wenno awan pay)
GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS
“Agtalek ken Jehova ken Agaramid iti Naimbag”: (10 min.)
Sal 37:1, 2—Kanayon nga agpokus iti panagserbi ken Jehova, saan ket nga iti agparparang a balligi dagiti agar-aramid iti dakes (w03 12/1 9-10 ¶3-6)
Sal 37:3-6—Agtalek ken Jehova, aramiden ti naimbag, ket mabendisionan (w03 12/1 10-12 ¶7-15)
Sal 37:7-11—Aguray a siaanus ken Jehova iti panangikkatna kadagiti nadangkes (w03 12/1 13 ¶16-20)
-
Panagkali iti Naespirituan a Gameng: (8 min.)
Sal 34:18—Ania ti aramiden ni Jehova kadagidiay “nadunor ti pusoda” ken “dagidiay a naidagel iti espiritu”? (w11 6/1 19)
Sal 34:20—Kasano a natungpal ken Jesus daytoy a padto? (w13 12/15 21 ¶19)
Ania ti maadalko iti panagbasa iti Biblia ita a lawas maipapan ken Jehova?
Ania dagiti punto iti panagbasa iti Biblia ita a lawas a mausarko iti ministerio?
-
Panagbasa iti Biblia: (4 min. wenno awan pay) Sal 35:19–36:12
AGBALIN A MAS EPEKTIBO ITI MINISTERIO
Isagana Dagiti Presentasion Ita a Bulan: (15 min.) Pagsasaritaan. Ipabuya ti video ti tunggal pagtuladan a presentasion sa pagsasaritaan dagiti napapateg a punto. Paregtaen dagiti agibumbunannag a mangaramidda iti bukodda a presentasion.
PANAGBIAG KAS KRISTIANO
Kanta 93
“Panangparang-ay iti Abilidadtayo iti Ministerio—Panangusar Kadagiti Video a Mangisuro”: (15 min.) Pagsasaritaan. Tapno mailadawan dagiti punto iti baba ti subtema a “No Kasano nga Aramiden,” ipabuya ti video a Siasino ti Autor ti Biblia? iti jw.org/ilo. (Kitaen ti PUBLIKASION > LIBRO KEN BROSHUR. Kalpasanna, biroken ti broshur a Naimbag a Damag. Ti video ket masarakan iti baba ti leksion a “Talaga Kadi a ti Dios ti Naggapuan ti Naimbag a Damag?”)
Panagadal ti Kongregasion iti Biblia: (30 min.) ia kap. 17 ¶1-13
Repaso ken Dagiti Maadal iti Sumaruno a Lawas (3 min.)
Kanta 61 ken Kararag


text:
Dhaka
Ti Dhaka (Bengali: ঢাকা, Panangibalikas a Bengali: [ˈɖʱaka]; dati a naipaletra ti Dacca,[4] nagnagan ti Jahangirnagar[5] idi las-ud ti Mughal a panawen) ket isu ti kapitolio ti Banglades ken ti kangrunaan a siudad ti Dhaka a Pannakabingbingay. Ti Dhaka ket maysa a megasiudad ken maysa kadagiti kangrunaan a siudad idiay Abagatan nga Asia. Daytoy ket mabirukan idiay igid ti Karayan Buriganga. Ti Kalatakan Dhaka a Lugar ket addaan iti populasion iti agarup a 17 a riwriw manipud iti senso idi 2011, a mangaramid daytoy a primiero a siudad ken metropolitano lugar iti Banglades.[2] Daytoy ket isu ti maika-9 a kadakkelan a siudad iti lubong [6] ken ti pay maika-28 kadagiti kapusekan ti populasion kadagiti siudad iti lubong. Ti Dhaka ket ammo a kas ti Siudad dagiti Meskita[7] ken adda dagiti 400,000 a siklo a rickshaw nga agpatpataray kadagiti kalsadana ti inaldaw, ti siudad ket naipalpalawag pay a kas ti Kapitolio ti Kareton iti Lubong.[8]
Babaen ti panagturay ti Mughal idi maika-17 a siglo, ti siudad ket ammo a kas ti Jahangir Nagar.[5] Daytoy iti probinsial a kapitolio ken ti maysa a sentro ti sangalubongan a panagltagilako ti koko. Ti moderno a siudad, nupay kasta, ket nnagruna a naparang-ay idi babaen ti Britaniko a turay idi maika-19 a siglo, ken nagbalin nga isu ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Bengal kalpasan ti Calcutta (iti agdama ket ti Kolkata). Kalpasan ti Pannakabingay ti Bengal idi 1905, ti Dhaka ket nagbalin a kapitolio ti baro a probinsia ti Akin-daya a Bengal ken Assam ngem napukawna daytoy a kasasaad a kas maysa a probinsial a kapitolio kalpasan ti pannakawaswas ti pannakabingay idi 1911. Kalpasan ti pannakabingay ti India idi 1947, ti Dhaka ket nagbalin a ti administratibo a kapitolio ti Daya a Pakistan, ken kalpasan daytoy, idi 1971, ti kapitolio ti nawaya a Banglades. Idi laud dagiti simmarsaruno a paset ti panawen, ti siudad ket nakakita kadagiti sapsapsap riribuk; daytoy ket mairaman kadagiti adu a panagipang-al ti linteg militar, ti pannakairangarang ti panagwayawayas ti Banglades, panagparukma ti militar, dagiti pannakadadael idi las-ud ti gubat, ken dagiti masna a didigra.
Ti moderno a Dhaka ket isu ti sentro ti politikal, kulturall ken ekonomiko a biag idiay Banglades.[9] Urayno ti bukodna nga urbano nga inprastruktura ket isu ti karang-ayan iti pagilian, ti Dhaka ketagsagsabagaba manipud kadagiti urbano a parikut a kas ti karugitan ken kaadu unay ti populasion. Kadagiti kaudian a dekada, ti Dhaka ket nakakita ti pannakabaro ti pagluganan, pannakisinnarita ken dagiti publuko nga obra. Ti siudad ket makaawawis kadagiti gangganaet nga agpupuonan ken dagiti ad-adu a tomo ti komersio ken panaglaklako. Daytoy ket makasansanay pay kadagiti adu nga iyuumay ti tattao manipud iti amin a paset ti pagilian, daytoy ket naireporta a nakaaramid ti Dhaka ti kapardasan a dumakdakkel a siudad iti lubong.[10]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Dhaka, Banglades a Mapa". National Geographic Channel. Naala idi 2009-09-06.
- ^ a b "Statistical Pocket Book, 2008" (PDF). Opisina ti Estadistika ti Banglades. Naala idi 2009-08-15.
- ^ The Daily Star Web Edition Vol. 5 Num 234. Thedailystar.net (2005-01-19). Naala idi 2010-12-18.
- ^ "PAKISTAN: Dacca, Siudad ti Natay". Time. Mayo 3, 1971. Naala idi 15 Nobiembre 2011.
- ^ a b "Maipanggep ti Dhaka". btd. Naala idi 15 Nobiembre 2011.
- ^ Banko ti Lubong (Hulio 30, 2010). Estratehia a Panagtulong ti Pagilian para iti Republika ti Tattao ti Banglades par aiti Paset ti Panawen ti FY11-14, panid 4.
- ^ "amin a maipanggep ti siudadmi". Dhaka City. Naala idi 2010-05-08.
- ^ Lawson, Alastair (2002-10-05). "Dhaka's beleaguered rickshaw wallahs". BBC News. Naala idi 2009-09-19.
- ^ "Pakaammuan ti Presio dagiti Kammasapulan a Tagilako" (php) (iti Bengali). Nailian a Portal ti SApot a Pagsaadan, Gobierno ti Banglades. Naala idi 2009-02-27.
- ^ "Peggad idiay Dhaka, ti kapardasan a dumakdakkel a siudad iti lubong". BBC News. 2010-07-07.
Adu pay a mabasbasaUrnosen
- Sharuf Uddin Ahmed, ed. (1991). Dhaka -past present future. The Asiatic Society, Dhaka. ISBN 984-512-335-X.
- Karim, Abdul (1992). History of Bengal, Mughal Period (I). Rajshahi.
- Pryer, Jane (2003). Poverty and Vulnerability in Dhaka Slums: The Urban Livelihood Study. Ashgate Publishing. ISBN 0-7546-1864-1. OCLC 123337526 OCLC 243482310 OCLC 50334244 OCLC 50939515.
- Rabbani, Golam (1997). Dhaka, from Mughal outpost to metropolis. University Press, Dhaka. ISBN 984-05-1374-5.
- Sarkar, Sir Jadunath (1948). History of Bengal (II). Dhaka.
- Taifoor, S.M. (1956). Glimpses of Old Dacca. Dhaka.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Dhaka iti Wikimedia Commons


text:
Probinsia
Ti probinsia ket maysa a paset ti teritorio, a kankanayon nga isu ti agnaynayon nga administribo a pannakabingbingay, iti kaunegan ti maysa a pagilian wenno estado.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a "probinsia" ket naala manipud ti maika-13 a siglo a Daan a Pranses ti "province," a daytoy ket nagtaud met laeng ti Latin a balikas ti "provincia," a mangibagbaga ti pagiturayan ti maysa a mahistrado; a naisangsangayan, iti maysa a ganganaet a teritorio.
Ti mabalin a Latin nga etimolohia ket manipud ti "pro-" ("para iti") ken "vincere" ("tapno agballigi" wenno "mangtengngel iti"). Isunga ti "probinsia" ket maysa idi a teritorio wenno opisio a ti maysa a Romano a mahistrado a tinengtengngel para iti gobiernona. Daytoy ket maipada ti nasapsapa a panag-usar ti Latin para iti pagturayan babaen ti Romano a linteg.


text:
Kultura
Ti kultura (Latin: cultura lit. panagtalon)[1] ket maysa a moderno a konsepto a naibatay iti maysa a termino nga immuna a nausar idiay klasiko a kina-ugma babaen ti Romano nga orador, a ni Cicero: "cultura animi". Ti termino a "kultura" ket immuna a nagparang iti agdama apuotna idiay Europa idi maika-18 ken maika-19 a sigsiglo, tapno mangibaga ti pamay-an ti panagtalonn wenno panagparang-ay, a kas iti agrikultura wenno hortikultura. Idi maika-19 a siglo, ti termino ket rimmmang-ay nga immuna a mangibaga ti panagpasayaat wenno panakapino ti maysa a tao, a naipangpangruna babaen ti edukasion, ken ti panakatungpal dagiti nailian nga aspirasion wenno dagiti umno. Idi tengnga ti maika-19 a siglo, adda dagiti sientista a nagususar ti termino a "kultura" tapno mangitudo ti sangalubongan a kapasidad ti nagtagitaon. Para iti Aleman a di-positibista a sosiolohista a ni Georg Simmel, ti kultura ket nangibagbaga "ti kultibasion dagiti agmaymaysa a tao babaen ti ahensia dagiti akin-ruar a porma a dagitoyen ket representatiboin ti dalan ti pakasaritaan".[2]
Idi maika-20 a siglo, ti "kultura" ket rimmuar a kas ti maysa a sentro a konsepto iti antropolohia, a binukbuklan ti sakop ti penomena ti tao a saan a maidakamat ti henetiko a tawidan. A naisangsangayn ti trmino a "kultura" iti Amerikano nga antropolohia ket adda ti dua akayatna a saoen: (1) ti rimmang-ay a kapasidad ti tao a mangidasig ken mangirepresenta dagiti panakasanay kadagiti simbolo, ken ti panagtignay a naiparapaap ken managpartuat; ken (2) dagiti naisalsalumina a pamay-an ti tattao nga agtataeng kadagiti nadumaduma aluglugar iti lubong a nagidasdasig ken nagirepreprenta dagiti pannakasanayda, ken ti panagtignayda a nagpartuat. Dagiti pannakailaslasin ket agdama a naararamid ti nagbaetan ti pisikal nga artipakto a pinartuat babaen ti maysa a kagimongan, a naibagbaga a kas ti material a kultura ken dagiti amin,[3] dagiti di-maararikap a kas ti pagsasao, tradision, kdpy. a dagitoy ti kangrunaan a batayan ti termino a "kultura".
EtimolohiaUrnosen
Ti etimolohia ti moderno a termino ti "kultura" ket adda ti maysa a klasiko a taudan. Iti Inggles, ti balikas a "kultura" ket naibatay ti termino nga inus-usar idi babaen ni Cicero idiay bukodna a Tusculan Disputations, nga idiay ket nagsursurat ti panagtalon ti kararua wenno "cultura animi", nga isu a daytoy ket nagus-usar ti maysa amaipapan ti agrikultura a metapora tapno mangipalpalawag ti panagrang-ay ti pilosopiko a kararua, a daytoy ket naawawatan a teleolohiko a kas ti maysa a kangatuan a masna a mabalin a panunot para iti panagrang-ay ti nagtagitaoan. Ni Samuel Pufendorf ket isu ti nangala ti metapora iti moderno a kontestoto, a kayatna asaoen ket adda ti kapada, ngem saanen nga agipagpagarup a ti pilosopia ket isu ti masna akinalibnos ti tao. Ti panag-usarna, ken dagiti adu a mannurat kalpasan kaniana "ket mangitudo kadagiti amin a pamay-an a nagpasayaat ti tao kadagiti kasisigud a barbarismo, ken babaen ti artipisio, ket nagbalin a napno a tao ".[4]
PaammoUrnosen
- ^ Harper, Douglas (2001). Online a Diksionario ti Etimolohia
- ^ Levine, Donald (ed) 'Simmel: iti kina-agmaymaysa ken dagiti sosial a porma. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan, 1971. p6.
- ^ Macionis, Gerber, John, Linda (2010). Sosiolohia maika-7 Kanadiano nga Ed. Toronto, Ontario: Pearson Canada Inc. p. 53.
- ^ Velkley, Richard (2002). "Ti Irteng ti Kinapintas: Iti Kultura ken Sibilisasion iti Rousseau ken Aleman a Pilosopia". Ti Tao kalpasan kenni Rousseau: Pilosopia ken Kultura a Sinalsaludsod. Ti Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. pp. 11–30.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti Kultura iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Kultura iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Cabiao, Nueva Ecija
Ti Cabiao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cabiao ket nabingbingay a politikal iti 23 a barbaranggay.[2]
- Bagong Buhay
- Bagong Sikat
- Bagong Silang
- Concepcion
- Entablado
- Maligaya
- Natividad North (Poblacion)
- Natividad South (Poblacion)
- Palasinan
- San Antonio
- San Fernando Norte
- San Fernando Sur
- San Gregorio
- San Juan North (Poblacion)
- San Juan South (Poblacion)
- San Roque
- San Vicente
- Santa Rita
- Sinipit
- Polilio
- San Carlos
- Santa Isabel
- Santa Ines
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Nueva Ecija". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
1904
Ti 1904 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
EneroUrnosen
- Enero 18 – Cary Grant, Ingles-Amerikano nga aktor (pimmusay 1986)
MarsoUrnosen
- Marso 23 – Joan Crawford, Amerikana nga aktres (pimmusay 1977)]
AbrilUrnosen
- Abril 13 – Fernando Lopez, Filipino nga estadista (pimmusay 1993)
MayoUrnosen
- Mayo 6 – Harry Martinson, Sueko a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1978)
- Mayo 11 – Salvador Dali, maysa a kapategan a pintor iti maika-20 a siglo (pimmusay 1989)
- Mayo 17 – Jean Gabin, Pranses nga aktor (pimmusay 1976)
HulioUrnosen
- Hulio 12 – Pablo Neruda, Chileno a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1973)
SeptiembreUrnosen
- Septiembre 17 – Frederick Ashton, Briton a sumasala ken koreograpo (pimmusay 1988)
- Septiembre 29 – Greer Garson, Ingles nga aktres (pimmusay 1996)
PimmusayUrnosen
Enero–HunioUrnosen
- Mayo 1 – Antonín Dvořák, Tseko a kompositor (naipasngay 1841)
Hulio–DisiembreUrnosen
- Hulio 15 – Anton Chekhov, Ruso a manuurat (naipasngay 1860)
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig iti 1904 iti Wikimedia Commons


text:
Siudad ti Oaxaca
Ti siudad ken ili ti Oaxaca de Juárez, wenno simple laeng a ti Oaxaca, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Mehiko iti isu met laeng a nagan. Daytoy ket mabirukan idiay Distrito ti Centro iti rehion ti Tengnga a Gingginget ti estado, iti sakaanan dagiti turod ti Sierra Madre iti sakaana ti Cerro del Fortín a gumay-at kadagiti bangkag ti Karayan Atoyac.[2] Nakaro nga agkamkammatalek daytoy a siudad iti turismo, a naibatay iti adu a bilang dagiti estruktura iti panawen ti kolonia ken dagiti pay patneng a Zapoteca ken dagiti kultura ti Mixteca ken dagiti lugar ti arkeolohia.[2] Daytoy ken maikuyog iti lugar ti arkeolohia ti Monte Albán, ket nanagananda a kas Lugar ti Tawid iti Lubong idi 1987.[3] Daytoy ket ayan pay ti agpaut iti makabulan a piesta ti kultura a matawtawagan iti "Guelaguetza", a mangilanga iti sala ti Oaxaca manipud kadagiti pito a rehion, musika ken pagpinnintasan para iti indihenio a babbai.[4]
Daytoy ket nabirngasan iti "la Verde Antequera" (ti berde nga Antequera) gapu iti dati a nagan (Nueva Antequera) ken dagiti nadumaduma nga estruktura a nabangon manipud iti patneng a berde a bato.[5] Ti nagan nga Oaxaca ket naala manipud iti nagan a Nahuatl para iti lugar, ti Huaxyacac, a naipatarus iti Espaniol iti Guajaca ken kanungpalan a nailetra a kas Oaxaca. Nainayon idi ti "de Juárez" a kas pammadayaw kenni Benito Juárez, nga isu ket patubo iti daytoy nga estado. Ti eskudo para iti ili ket mangipakita ti naputolan a Donaji, nga isu ket maysa idi nga indihenio a prinsesa kadagiti tawen iti nabiit a kalpasan ti Panagrukma.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.inegi.org.mx/sistemas/consulta_resultados/iter2010.aspx?c=27329&s=est.
- ^ a b c "Enciclopedia de los Municipios de Mexico-Oaxaca:Oaxaca de Juárez" (iti Espaniol). Naala idi 8 Septiembre 2009.
- ^ Rivera Rosas, Ricardo (2008). The measurement of the economic impact and damage to Oaxaca City tourism economy, after the sociopolitical movement in 2006 (PDF) (Reporta). 9th internacional forum of Tourism Statistics.
- ^ Municipality of Oaxaca. "Guelaguetza" [Guelaguetza] (iti Espaniol). Oaxaca. Naala idi 8 Septiembre 2009.
- ^ Quintanar Hinojosa, Beatriz (Agosto 2007). "Oaxaca: jubilo de los sentidos". Guía México Desconocido: Oaxaca. 137: 10–22.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Siudad ti Oaxaca iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Siudad ti Oaxaca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Brunei
Nagsasabtan: 4°30′N 114°40′E / 4.500°N 114.667°E
Ti Brunei /bruːˈnaɪ/ (dengngen), opisial a ti Pagilian ti Brunei, ti Pagtaengan ti Kappia[8] (Malayo: Negara Brunei Darussalam, Jawi: نڬارا بروني دارالسلام), ket maysa a naturay nga estado a mabirukan idiay amianan a pantar iti isla iti Borneo, idiay Abagatan a daya nga Asia. Malaksid ti aplayana manipud ti Baybay Abagatan Tsína, daytoy ket kompleto a napalikmutan babaen ti estado iti Sarawak, Malaysia, ken daytoy ket naisina iti dua a paset babaen ti distrito ti Sarawak iti Limbang. Daytoy ket isu laeng ti naturay nga estado a kompleto nga adda idiay isla iti Borneo, a dagiti nabati a paset iti daytoy nga isla ket tagikua ti Malaysia ken Indonesia. Ti populasion ti Brunei ket 401,890 idi Hulio 2011.
Ti opisial a nailian a pakasaritaan ti Brunei ket mangitunton a makasurot ti nagtaudanna iti maika-7 a siglo, a daytoy idi ket suheto nga estado iti Srivijaya nga imperio babaen ti nagan a P'o-li. Kalpasanna daytoy ket nagbalin a nasakop nga estado iti Majapahit nga imperio sakbay anagbalin a Islam idi maika-15 a siglo. Idi karangayan ti imperiona, ti sultanato ket nagturay ti gumayat kadagiti pantar a rehion iti moderno nga aldaw a Sarawak ken Sabah, ti Sulu a purpuro, ken dagiti isla iti amianan a laud nga ungto iti Borneo. Ti talasokrasia ket binisita idi babaen ni Ferdinand Magellan idi 1521 ken nakilaban iti Kastila a Gubat di 1578 a kinasuppiat ti Espania. Ti imperiona ket nangrugi nga agapday idi napilit a panagited iti Sarawak kenni James Brooke ken ti panagited ti Sabah iti Britaniko a Dokumento ti linteg a Kompania ti Amianan a Borneo. Kalpasan ti panakapukaw iti Limbang, ti Brunei ket nagbalin a protektorado ti Britaniko idi 1888, a nakaala ti panagtaeng idi 1906. Dgaiti tawen kalpasan ti Hapón a panawen ti gubat a panagsakop idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nagporma ti maysa a batay-linteg ken nakilaban ti maysa a naarmasan a gulo.[9] Ti Brunei naalana manen ti panakawayawayana manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1 Enero 1984. Ti panagrang-ay to ekonomiana idi panawen ti 1970 ken 1990, ket napipia a 56% manipud idi 1999 aginggana idi 2008, ket nagpabalin iti Brunei a Darussalam iti maysa a baro a naidustriaan a pagilian.
Ti Brunei ket adda ti maikadua a kangatuan a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan kadagiti Abagatan a Daya nga Asia a pagpagilian kalpasan ti Singapore, ken naidasig daytoy a kas maysa a narang-ay a pagilian.[10] SEgun ti Internasional a Pundo ti Panguartaan (IMF), ti Brunei ket nairanggo a maika-5 iti lubong babaen ti dagup ti domestiko a produkto ti tunggal maysa a tao iti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti Forbes ket iranggona pay ti Brunei a kas ti maikalima a kabaknagan a pagilian kadagiti 182 a pagilian gapu ti kaadu ti lana ken masna a luglugar dagiti alingasaw.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Opisina ti Kangrunaan a Ministro iti Brunei a Darussalam
- ^ "Turismo ti Brunei". Tourismbrunei. Naala idi 16 Oktubre 2010.
- ^ Ti panagsurat a salisal ket agiragpat ti panagusar, pakasaritaan iti Jawi a sinuratan | The Brunei Times
- ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html
- ^ a b c d "Brunei". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ a b Brunei Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah Handbook. IBP USA. 2011. p. 10.
- ^ Haggett, Peter (ed). Ensiklopedia iti Heeograpia iti Lubong, Tomo 1, Marshall Cavendish, 2001, p. 2913. Magun-od idiay Liblibro ti Google.
- ^ Pocock, Tom (1973). Nakilablaban a Heneral – Dagiti Publiko ken Pribado a Kampania ni Heneral Walter Walker (Umuna nga ed.). Londres: Collins. ISBN 0-00-211295-7.
- ^ "Dagiti Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 5 Oktubre 2009.
- ^ "Ti Forbes ket iranggona ti Brunei a maikalima a kabaknagan a pagilian". Pebrero 25, 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Brunei iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Brunei manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Brunei a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Brunei
- Website ti Turismo ti Brunei
- Brunei
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Borneo
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Malayo
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1984
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Lingayen, Pangasinan
Ti Lingayen ket maysa a primera klase nga siudad iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas. Isu ti kapitolio iti probinsia ti Pangasinan ken idiay ti nakayanakan iti dati a Presidente ti Filipinas a ni Fidel V. Ramos.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lingayen ket nabingbingay a politikal kadagiti 32 a barbaranggay.[2]
- Aliwekwek
- Baay
- Balangobong
- Balococ
- Bantayan
- Basing
- Capandanan
- Domalandan Center
- Domalandan East
- Domalandan West
- Dorongan
- Dulag
- Estanza
- Lasip
- Libsong East
- Libsong West
- Malawa
- Malimpuec
- Maniboc
- Matalava
- Naguelguel
- Namolan
- Pangapisan North
- Pangapisan Sur
- Poblacion
- Quibaol
- Rosario
- Sabangan
- Talogtog
- Tonton
- Tumbar
- Wawa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text: 15 Ket intuloyna ti nagibangon iti balbalay+ maipaay iti bagina iti Siudad ni David; ket nangisagana iti disso+ a maipaay iti lakasa ti pudno a Dios ken nangipatakder iti tolda a maipaay iti dayta.2 Iti daydin a kinuna ni David: “Awan ti asinoman a mangawit iti lakasa ti pudno a Dios no di dagiti Levita, ta isuda dagidiay pinili ni Jehova a mangawit iti lakasa ni Jehova+ ken agserbi+ kenkuana agingga iti tiempo a di nakedngan.”3 Kalpasanna inummong ni David ti intero nga Israel idiay Jerusalem+ tapno iyegda ti lakasa+ ni Jehova iti dissona nga insaganana nga agpaay iti dayta.4 Ket ni David inummongna ti annak ni Aaron+ ken dagiti Levita;5 iti annak ni Cohat, ni Uriel+ a panguluen ken ti kakabsatna, sangagasut ket duapulo;6 iti annak ni Merari,+ ni Asaias+ a panguluen ken ti kakabsatna, dua gasut ket duapulo;7 iti annak ni Gersom,+ ni Joel+ a panguluen ken ti kakabsatna, sangagasut ket tallopulo;8 iti annak ni Elizafan,+ ni Semaias+ a panguluen ken ti kakabsatna, dua gasut;9 iti annak ni Hebron, ni Eliel a panguluen ken ti kakabsatna, walopulo;10 iti annak ni Uzziel,+ ni Aminadab a panguluen ken ti kakabsatna, sangagasut sangapulo ket dua.11 Kanayonanna pay, ni David inayabanna da Sadok+ ken Abiatar+ a papadi, ken dagiti Levita a da Uriel,+ Asaias+ ken Joel,+ Semaias+ ken Eliel+ ken Aminadab,12 ket kinunana kadakuada: “Dakayo dagiti pannakaulo+ ti amma dagiti Levita. Santipikarenyo+ ti bagbagiyo, dakayo ken ti kakabsatyo, ket masapul nga iyegyo ti lakasa ni Jehova a Dios ti Israel iti disso nga insaganak nga agpaay iti dayta.13 Agsipud ta idi umuna a gundaway a dikay inaramid,+ ni Jehova a Diostayo simmaranget maibusor kadatayo,+ ta isu saantay a binirok maitunos iti kaugalian.”+14 Gapuna ti papadi ken dagiti Levita sinantipikarda+ ti bagbagida tapno iyegda ti lakasa ni Jehova a Dios ti Israel.15 Kalpasanna rinugian ti annak dagiti Levita nga awiten+ ti lakasa ti pudno a Dios, kas iti imbilin ni Moises sigun iti sao ni Jehova, kadagiti abagada a dagiti assiw adda iti rabawda.+16 Kinuna ita ni David iti papanguluen dagiti Levita nga isaadda ti kakabsatda a kumakanta+ buyogen dagiti pagtokar iti kanta,+ dagiti pagtokar nga adda kuerdasna+ ken dagiti arpa+ ken dagiti piangpiang,+ nga agtokarda iti napigsa tapno mangpataudda iti uni ti panagrag-o.17 Iti kasta dagiti Levita insaadda ni Heman+ nga anak ni Joel ken, iti kakabsatna, ni Asaf+ nga anak ni Berekias; ket, iti annak ni Merari a kakabsatda, ni Etan+ nga anak ni Cusaias;18 ket kaduada ti kakabsatda iti maikadua a benneg,+ ni Zacarias,+ da Ben ken Jaaziel ken Semiramot ken Jehiel ken Unni, Eliab ken Benaias ken Maasias ken Matitias ken Elifelehu ken Micnias, ken Obed-edom+ ken Jeiel nga agay-aywan iti ruangan,19 ken dagiti kumakanta a da Heman,+ Asaf+ ken Etan, nga addaan kadagiti piangpiang a gambang a pagtokar iti napigsa;+20 ken Zacarias ken Aziel+ ken Semiramot ken Jehiel ken Unni ken Eliab ken Maasias ken Benaias nga addaan kadagiti pagtokar nga adda kuerdasna a nayayug iti Alamot,+21 ken Matitias+ ken Elifelehu ken Micnias ken Obed-edom ken Jeiel ken Azazias nga addaan kadagiti arpa+ a nayayug iti Seminit,+ tapno agakemda kas manangiwanwan;22 ken Kenanias+ a panguluen dagiti Levita iti panagawit, a mangipapaay iti pammilin iti panagawit, ta nalaing unay;+23 ken Berekias ken Elcana nga agay-aywan iti ruangan+ maipaay iti Lakasa;24 ken Sebanias ken Josafat ken Netanel ken Amasai ken Zacarias ken Benaias ken Eliezer a papadi a sipipigsa a mangpagpaguni kadagiti trumpeta+ iti sanguanan ti lakasa ti pudno a Dios, ken Obed-edom ken Jehias nga agay-aywan iti ruangan maipaay iti Lakasa.25 Ket ni David+ ken dagiti lallakay ti Israel+ ken dagiti panguluen+ ti rinibu isuda idi dagidiay magmagna a mangisang-at iti lakasa ti tulag ni Jehova manipud iti balay ni Obed-edom+ buyogen ti panagrag-o.+26 Ket naaramid idi a ti pudno a Dios tinulonganna+ dagiti Levita bayat nga aw-awitenda ti lakasa ti tulag ni Jehova a nangisakripisioda iti pito nga urbon a toro ken pito a kalakian a karnero.+27 Ket ni David sikakawes idi iti awan manggasna a lambon a napino nga abel, ken kasta met dagiti amin a Levita a mangaw-awit iti Lakasa ken dagiti kumakanta ken ni Kenanias+ a panguluen ti panagawit babaen kadagiti kumakanta;+ ngem adda idi ken David ti maysa nga efod+ a lienso.28 Ket amin dagiti Israelita isangsang-atda idi ti lakasa ti tulag ni Jehova buyogen ti narag-o a panagdir-i+ ken buyogen ti panangpaguni iti tangguyob+ ken buyogen dagiti trumpeta+ ken buyogen dagiti piangpiang,+ nga agtoktokarda iti napigsa kadagiti pagtokar nga adda kuerdasna ken kadagiti arpa.+29 Ket naaramid nga, idi a ti lakasa ti tulag+ ni Jehova dimteng agingga iti Siudad ni David, ni Mical,+ anak a babai ni Saul, timmannawag a mismo iti tawa ket nakitana ni Ari David nga aglagtolagto ken agramrambak;+ ket rinugianna nga umsien+ iti pusona.


text:
Plantilia:Colombia-heograpia-pungol
- Colombia-heograpia-pungol
- Heograpia-pungol
- Pungol
Dagiti linaon
Maipanggep iti daytoy a plantilia
Daytoy a plantilia ket inus-usar a panangilasin ti pungol nga artikulo ti lokasion ti Colombia. Daytoy ket agus-usar iti meta-plantilia ti {{asbox}} a naidesinio tapno mangpalaka ti proseso iti panagpartuat ken panagtaripato kadagiti plantilia ti pungol.
Panagusar
Ti panangikabil ti
{{Colombia-heograpia-pungol}} ket agpataud ti mensahe a maipakita dita ngato, ken manginayon iti sumaganad a kategoria:
Sapasap a pakaammo
Daytoy ket isu ti plantilia ti pungol (Ingles: stub). Daytoy ket ababa laeng a panangipalawag, para iti napno a panangipalawag pangngaasi a kitaen ti Wikipedia:Pungol.
Ania kadi ti pungol?[urnosen ti taudan]
Ti pungol ket artikulo nga aglaon laeng kadagiti bassit a sentensia ken ababa laeng a mangited ti ensiklopidiko a sakop iti suheto.
Kasano a mailasin ti pungol?[urnosen ti taudan]
- No mabalin, padasen ti maitutop a plantilia ti pungol para iti artikulo. Ti napno a listaan ket mabalin a mabirukan idiay Wikipedia:Pungol.
- Mabalin ti agusar ti dua wenno ad-adu a plantilia ti pungol, no nasken, mabalin ti agusar ti uppat ngem nasken a saan nga agusar ti ad-adu ngem uppat iti ania man nga artikulo.
- Ikabil ti plantilia ti pungol iti gibus iti artikulo, kalpasan ti paset "Dagiti akinruar a silpo" , kadagiti ania man a plantilia ti panagdaliasat, ken dagiti etiketa ti kategoria. Dagitoy a plantilia ket mabalin a mainayon babaen ti pananginayon ti naganda iti uneg dagiti dua a pangrikep , a kas ti {{pungol}}.
Adu pay a pakaammo[urnosen ti taudan]
Dagiti adu pay a pakaammo ket mabirukan idiay:
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
1835
Ti tawen idi 1835 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Huebes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a Kalendario a Huliano.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 2 – Papa Pio X, Papa ti Simbaan ti Romano Katoliko (pimmusay 1914)
- Hulio 27 –Giosuè Carducci, Italiano a mannurat (pimmusay 1907)
- Oktubre 13 – Alphonse Milne-Edwards, Pranses a sientista (pimmusay 1900)
- Oktubre 23 – Adlai Stevenson I, maika23 a Bise Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1914)
- Nobiembre 30 – Mark Twain, Amerikano a mannurat (pimmusay 1910)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1835 iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Dagiti timbengan ti oras ti UTC
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dokumentasion ti plantilia
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Dagiti timbengan ti oras ti UTC |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Dagiti timbengan ti oras ti UTC |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Dagiti timbengan ti oras ti UTC |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.


text:
Tengnga a Daya
Ti Tengnga a Daya ket maysa a rehion a mangbukel ti Akinlaud nga Asia ken Akin-abagatan nga Aprika. Daytoy a balikas ket naipanunutan a Eurosentriko ken inususar a kapadpada ti Asideg a Daya, iti kasumbangir iti Adayo a Daya.
Ti pakasaritaan iti Tengnga a Daya ket napetsado manipud idi taga-ugma a panawen, ken ti kadagupan ti pakasaritaanna, ti Tengnga a Daya ket sentro daytoyen kadagiti kangrunaan a pannakibiang iti lubong. Nupay kasta iti kontesto ti taga-ugma a pakasaritaan, ti balikas nga Asideg a Daya ket kadawyan a maus-usar. Ti Tengnga a Daya ket isu pay ti pakasaritaan a naggapuan kadagiti kangrunaaan a relihion a kas ti Hudaismo, Kristianidad, ken Islam. Ti Tengnga a Daya ket sapasap nga addaan iti maysa a namaga ken napudot a klima, nga addaan kadagiti nangruna a karayan a mangit-ited kadagti panagsibog tapno makasuporata iti agrikultura kadagiti limitado a luglugar. Adu kadagiti pagilian a mabirukan iti kalikmutan ti Golpo Persiano ket addaan iti adu a reserba iti krudo a lana. Iti moderno a panawen ti Tengnga a Daya ket agtagtaginayon a maysa a managrikna a rehion ti estratehia, ekonomia, politika, kultura ken relihion. Ti maipadtu nga idadakkel ti panagrangrang-ay ti Tengnga a Daya ket agarup a 4.1% para iti 2010 ken 5.1% idi 2011.[1]
Dagiti linaon
- 1 Terminolohia
- 2 Dagiti teritorio ken dagiti rehion
- 3 Pakasaritaan
- 4 Ekonomia
- 5 Dagiti nota
- 6 Dagiti nagibasaran
- 7 Adu pay a mabasbasa
- 8 Dagiti akinruar a silpo
Terminolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a "Tengnga a Daya" ket mabalin a nagtaud kadagiti tawen ti 1850 iti Britaniko nga Opisina ti India.[2] Nupay kasta, daytoy ket nagbalin a kaaduan nga ammo idi ti Amerikano nga estratehiko a marino a ni Alfred Thayer Mahan ket nagusar iti termino idi 1902[3] tapno "mangidesignado ti lugar a nagbaetan ti Arabia ken India".[4][5] Iti las-ud ti daytoy a panawen dagiti imperio ti Britaniko ken Ruso ket nagal-ala iti impluensia idiay Tengnga nga Asia, ti agkaribal a nagbalin nga ammo a kas ti Ti Nalatak nga Ay-ayam. Ni Mahan ket naibanagna a saan laeng a ti estratehiko a kina-importante ti rehion, ngem iti pay sentrona, ti Golpo Persiano.[6][7] Ninagananna ti nakapalikmut a lugar ti Golpo Persiano iti Tengnga a Daya, ken kinunana a kalpasan ti Kanal Suez, daytoy ti kangrunaan a pasahe para a tenglen ti Britania tapno malappedan nga agabanse dagiti Ruso idiay Britaniko nga India.[8] Immuna nga inusar ni Mahan ti termino iti artikulona iti "The Persian Gulf and International Relations", a naipablaak idi Septiembre 1902 iti National Review, ti maysa a Britaniko a warnakan.
Ti Tengnga a Daya, no amponek koma ti termino a saanko pay a nakita, iti masakbayan ket makasapulto iti bukodna a Malta, ken ti pay bukodna a Gibraltar; no saana pay a suroten dayta ket idiayto Golpo Persiano. Ti puersa ti marina ket addaan iti kalidad ken ti mobilidad a mangawit daytoy iti pribilehio kadagiti temporario a kaawan; ngem nasken a mangsapul iti tunggal maysa a senario iti operasion ti naipatakder a kuartel a pagsukatan, iti paay, ken iti kaso ti didigra, iti seguridad. Ti Marina ti Britaniko ket nasken nga addaan iti pasilidad tapno mangikonsentrado iti puersa no rumsua iti kasta a pasamak, a maipanggep iti Aden, India, ken ti Golpo Persiano.[9]
Ti artikulo ni Mahan a ket naiprenta manen iti The Times ken sinaruno idi Oktubre dagiti 20 a seaie ti artikulo a natituluan iti "The Middle Eastern Question," insurat babaen ni Apo Ignatius Valentine Chirol. Iti las-ud dagitoy a serye, Ni Apo Ignatius ket pinadakkelna ti panangipalawag iti Tengnga a Daya tapno mairaman "dagiti rehion ti Asia a gumay-at kadagiti pagbeddengan ti India wenno dagiti pagserrekan ti India."[10] Kalpasan ti panagpatingga dagiti serye idi 1903, ti The Times ket inikkatna dagiti marka ti insasao manipud kadagiti simmaruno a panagusar iti termino.[11]
Aginggana idi Sangalubongan a Gubat II, daytoy ket kustomario a mangibaga iti lugar iti likmut ti Turkia ken ti akindaya nga aplaya ti Mediteraneo a kas ti "Asideg a Daya", bayat a ti "Adayo a Daya" a naisentro iti Tsina,[12] ken ti Tengnga a Daya ket kaibuksilanna idi ti lugar manipud iti Mesopotamia aginggana idiay Burma, kadagiti lugar a nagbaetan ti Asideg a Daya ken ti Adayo a Daya. Idi naladaw a tawtawen ti 1930, dagiti Britaniko ket nangipatakder ti Bilin ti Tengnga a Daya, a naikuartel idi idiay Cairo, para kadagiti puersana iti militar iti dayta a rehion. Kalpasan iti dayta a panawen, ti termino a "Tengnga a Daya" ket nakagun-od iti ad-adu a panagusar idiay Europa ken idiay Estados Unidos, a ti napundar nga Instituto ti Tengnga a Daya idiay Washington, D.C. idi 1946, ket maysa kadagiti dadduma pay a panagusar.[13]
Kritisismo ken panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a Tengnga a Daya ket nauyawen a kas nalawag nga Eurosentriko.[14][15] Iti kontemporaneo nga akademiko ken midia iti pagsasao nga Ingles, ti termino ket inus-usar babaen dagiti Europeano ken saan nga Europeano.
Ti deskripsion a Tengnga ket nakaiturongan kadagiti dadduma a pannakaallilaw kadagiti agbalbaliw a panangipalawag. Sakbay ti Umuna a Gubat ti Sangalubongan, ti "Asideg a Daya" ket inus-usar idi iti Ingles a mangibaga ti Balkan ken ti Otomano nga Imperio, bayat a ti "Tengnga a Daya" ket mangibagbaga iti Iran, ti Kaukaso, Apganistan, Sentral nga Asia, ken ti Turkestan. Iti pannakaigiddiat, ti "Adayo a Daya" ket mangibagbaga kadagiti pagilian ti Daya nga Asia (kas ti Tsina, Hapon, Formosa, Korea, Hong Kong, kdpy.)
Iti pannakaawanen ti Otomano nga Imperio idi 1918, ti "Asideg a Daya" ket kaaduanen a saan a naus-usar iti Ingles, bayat a ti "Tengnga a Daya" ket nagbalinen a naipakpakat kadagiti runrumsua menen a pagilian iti Islamiko a lubong. Nupay kasta, ti panagusar iti "Asideg a Daya" ket natalinaay idi babaen dagiti nadumaduma a a disiplina ti akademia, a mairaman iti arkeolohia ken taga-ugma a pakasaritaan, a mangipalawag ti maysa a lugar a kapada ti termino iti Tengnga a Daya, a saan nga inus-usar babaen dagitoy a disiplina (kitaen ti Taga-ugma nga Asideg a Daya).
Ti immmuna nga opisial a panagusar ti termino a "Tengnga a Daya" babaen ti gobierno ti Estados Unidos ket idi Doktrina Eisenhower idi 1957, a nanginaig iti Didigra ti Suez. Inpalawag ni Sekretario ti Estado John Foster Dulles ti Tengnga a Daya a kas "ti lugar a naisanglad iti nagbaetan ken mairaman ti Libya iti laud ken ti Pakistan iti daya, ti Siria ken Irak iti amianan ken ti Arabiano a peninsula iti abagatan, ken maipatinayon pay ti Sudan ken Etiopia."[12] Idi 1958, ti Departamento ti Estado ket inpalawagna dagiti termino ti "Asideg a Daya" ken "Tengnga a Daya" ket mabalin a pagsinnukaten dagitoy, ken inpalawagna ti rehion a kas mangiraman laeng ti Ehipto, Siria, Israel, Lebanon, Hordania, Irak, Saudi Arabia, Kuwait, Bahrain, ken Katar.[16]
Ti libro ti estilo ti Associated Press ket inbagbagan a ti Asideg a Daya a dati a nangibagbaga kadagiti ad-adayo a laud a pagilian bayat a ti Tengnga a Daya ket mangibagbaga kadagiti akindaya, ngem itan ket agpapada dagitoyen. Mangibagbaga nga:
Usaren ti Middle East malaksid no ti Near East ket inusar babaen ti taudan ti istoria. Ti Mideast ket mabalin pay a maawat, ngem ti Middle East ket kaykayat.[17]
Iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, dagiti nadumaduma a dokumento ken dagiti resolusion a maipanggep iti Tengnga a Daya ket iti kinapudno ket maipanggp iti [[Suppiat ti Arabo–Israeli], a naisangayan ti suppiat ti Israeli–Palestina, ken, isu a dagitoy dagiti uppat nga estado ti Lebante. Ti termino nga Asideg a Daya ket sagpaminsan a mangmangeg idiay Nagkaykaysa a Pagpagilian a mangibagbaga iti daytoy a rehion.
Dagiti patarus[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti kapada a termino iti Asideg a Daya ken Tengnga a Daya kadagiti sabali a pagsasao ti Europa, ngem gapu ta daytoy ket relatibo a deskripsion, dagiti kaibuksilan ket depende iti pagilian ken sapasap a sabali dagitoy manipud iti Ingles a termino. Iti Aleman ti termino a Naher Osten (Asideg a Dayat) ket kadawyan pay laeng a maus-usar (ita nga aldaw ti termino a Mittlerer Osten ket umad-adun a termino kadagiti teksto ti warnakan a naipatarus manipud kadagiti Ingles, ngem adda met iti naisangayan a kaibuksilan) ken iti Ruso ti БлижHий BocTok wenno Blizhniy Vostok, ti Bulgaro ti Близkия ИзTok, ti Polako ti Bliski Wschód wenno ti Kroata ti Bliski istok (a ti kaibuksila ket Asideg a Daya kadagiti amin nga uppat nga Eslobako a pagsasao) ket agtaltalinaay a kas ti maitunos a termino para iti rehion. Nupay kasta, adda met dagiti pagsasao nga awan kapada iti "tengnga a Daya", kas ti Pranses ti Moyen-Orient, ti Sueko ti Mellanöstern, ti Espaniol ti Oriente Medio or Medio Oriente, ken ti Italiano ti Medio Oriente.[note 1]
Baka mabalin a gapu ti impluensia iti Akinlaud a warnakan, ti Arabiko a kapada ti Tengnga a Daya (Arabiko: الشرق الأوسط ash-Sharq al-Awsaṭ), ket nagbalinen a pagalagadan a panagusar iti kaaduan a warnakan nga Arabiko, ken mangibagbaga iti isu met laengen a kaibuksilan a kas ti termino iti "Tengnga a Daya" iti panagusar idiay Amianan nga Amerika ken Akinlaud nga Europa. Ti pananginagan iti Mashriq, manipud pay iti ramut nga Arabiko para iti daya, ket mangibaga pay kadagiti nadumaduma a naipalawag a rehion iti likmut ti Lebante, ti akindaya a paset ti agsasao iti Arabiko a lubong (a maigiddiat iti Maghreb, ti akinlaud a paset).[18] Ti Persiano a kapada para iti Tengnga a Daya ket ti خاورمیانه (Khāvar-e miyāneh).
Dagiti teritorio ken dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Tradisional a panangipalawag ti Tengnga a Daya[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a pagilian ket tradisional a mairaman iti uneg ti Tengnga a Daya:
- Bahrain
- Cyprus
- Ehipto
- Iran
- Irak kakuyogna ti autonomo a Kurdistan
- Israel
- Hordania
- Kuwait
- Lebanon
- Oman
- Estado ti Palestina
- Katar
- Saudi Arabia
- Siria
- Turkia[19]
- Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Yemen
Dagiti dadduma pay a panangipalawag ti Tengnga a Daya[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nadumaduma a konsepto ket masansan a maipadpada iti Tengnga a Daya, ti kaaduan ket ti Asideg a Daya, ti Nalames nga Immindayon ken ti Lebante. ti Asideg a Daya, Lebante ken ti Nalames nga Immindayon ket dagiti heograpiko a konsepto, ken dagitoy ket mangibagbaga kadagiti dakkel a paset ti moderno a a Tengnga a Daya, a ti Asideg a Daya ti kaasitgan iti Tengnga a Daya iti heograpiko a kaibuksilanna.
Dagiti pagilian ti Abagatan a Kaukaso—Armenia, Azerbaijan, ken Georgia—ket sagpaminsan a mairamraman kadagiti panangipalawag iti Tengnga a Dayat.[20]
Ti Kalatakan a Tengnga a Daya ket ti maysa a maipatinayon nga Eurosentriko a konsepto,naipayammo daytoy idiay Laud kadagidi tawen ti 1990,ken mangibagbaga kadagiti kaaduan nga Islamiko a rehion ti Amianan nga Aprika, Akinlaud nga Asia ken Sentral nga Asia; nupay kasta ti panagusar ti "Kalatakan a Tengnga a Daya" ket marginal ken saan unayen a maus-usar.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tengnga a Daya ket mabirukan idiay pagsabtan ti Eurasia ken Aprika ken ti Baybay Mediteraneo ken ti Taaw Indiano.Daytoy ti nakaipasngayan ken ti espiritual a sentro dagiti relihion a kas ti Kristianidad, Islam, Hudaism, Manikueismo, Yezidi, Drusos, Yaresanismo ken Mandeismo, ken idiay Iran, Mitraismo, Soroastrianism, Manikueismo, ken ti Bahaismo. Iti amin a paset ti pakasaritaanna ti Tengnga a Daya ket nangrunan a sentro dagiti banag iti lubong; ti estratehia, ekonomia, politika, kultura, ken relihioso.
Dagiti kasapaan a sibilisasion iti lubong, ti Mesopotamia (Sumer, Akadio, Asiria ken Babilonia) ken ti taga-ugma nga Ehipto, ket nagtaud manipud iti Nalames nga Immindayon ken dagiti rehion ti Ginget ti Nilo iti taga-ugma nga Asideg a Daya. Dagitoy ket sinaruno pay babaen dagiti sibilisasion ti Hititas, Griego ken Urartia ti Asia Menor, ti Elam iti sakbay ti Irani a Persia, ken dagiti pay sibilisasion ti Lebante (a kas ti Ebla, Ugarit, Canaan, Aramea, Penisia ken Israel), dagiti sibilisasion ti Persiano ken Mediana idiay Iran, ti Amianan nga Aprika (Kartago/Penisia) ken ti Arabiano a Peninsula (Magan, Saba, Ubar). Ti Asideg a Daya ket immuna idi a kaaduan a naikaykaysa babaen ti Neo Asiriano nga Imperio, kalpasanna ti Akuemenidad nga Imperio ken kalpasanna sinaruno ti Masedonia nga Imperio ken kalpasan daytoy iti bassit babaen dagiti imperio ti Iran (ti Parto ken dagiti Sasanida nga Imperio), ti Romano nga Imperio ken ti Bisantino nga Imperio. Nupay kasta, dagitinto naududi a Arabo a Kalipato ti Tengnga a Panpanawen, wenno Islamiko a Nabalitokan a Panawen a nagrugi iti panagrukma ti rehion ti Arabo idi maika-7 a silo AD, daytanto ti umuna a panangikaykaysa ti Tengnga a Daya a kas naisangayan a rehion ken agpartuat iti naturay nga Islamiko nga identidad ti etniko a kaaduan (ngem saan nga eksklusibo) nga adda ita nga aldaw. Dagiti Mongol, dagiti Turko a Selyusida ken dagiti Otomano nga Imperio, dagiti Sapabida ken ti Britaniko nga Imperio ket kanungpalan pay a nangituray iti rehion.
Ti moderno a Tengnga a Daya ket nangrugi kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I, idi ti Otomano nga Imperio, a kimmaddua idi iti Sentral a Bilbileg, ket inabak idi babaen ti Britaniko nga Imperio ken dagiti kaduada ken ti nabingay kadagiti nadumaduma a naisinsina a pagilian, iti immuna babaen dagiti Bilin ti Britania ken Pransia. Dagiti sabali pay a nangsikko a paspasamak ket mairaman ti pannakabangon ti Israel idi 1948 ken ti kanungpalan nga ipapanaw dagiti bileg ti Europa, a naisangayan ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Pransia babaen idi patingga ti tawtawen ti 1960. Dagitoy ket nabaliwan bassit babaen ti dimmakdakkel nga impluensia ti Estados Unidos manipud dagiti tawtawen ti 1970 ken ti masakbayan.
Idi maika-20 a siglo, ti adu a penpen ti krudo a lana ti rehion ket nakaited daytoy iti baro a kinapangruna iti estratehia ken ekonomia. Ti adu a panagpataud ti lana ket nangrugi idi 1945, a ti Saudi Arabia, Iran, Kuwait, Irak, ken ti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo ket addaan kadagiti adu a kantidad iti lana.[21] Dagiti nakarkulo a reserba ti lana, a naipangpangruna idiay Saudi Arabia ken Iran, ket isu dagitoy ti kaaduan iti lubong, ken ti internasional a kartel ti lana ti OPEC ket inturayan babaen dagiti pagilian ti Tengnga a Daya.
Idi lasud ti Nalamiss a Gubat, ti Tengnga a Daya ket teatro idi ti ideolohikal a salisal a nagabetan dagiti dua a nalatak a bileg ken dagiti kumaduaanda: ti NATO ken ti Estados Unidos iti maysa a bangir, ken ti Kappon ti Sobiet ken ti Warsaw Pact iti sabali, ket nagsasalisalda iti impluensia dagiti kumaduaan iti rehion. Malaksid kadagiti politikal a rason adda pay ti "ideolohikal a suppiat" a nagbaetan dagiti dua a sistema. Iti pay maipatinayon, a kas insupsuppiat babaen ni Louise Fawcett, kadagiti adu a nangruna a banag iti suppiatan, wenno mabalin nga ad-adu a napudno iti gagar, ket dagidi immuna, dagiti ganetget dagiti nalatak a bileg ti pannakagun-od iti estratehiko a panangatiw iti rehion, ti maiakdua, ti kinapudno a ti rehion ket aglaon kadagiti dua a pagkatlo dagiti reserba ti lana iti lubong ket nagbalbalinenn a nangruna iti ekonomia iti Akinlaud a lubong […][22] Iti uneg daytoy a batayan iti kontesto, ti Estados Unidos ket nagsapul a nangilingay ti Arabo a lubong manipud iti impluensia ti Sobiet. Kadagiti amin a paset ti panawen ti maiak-20 ken maiak-21 a sigsiglo, ti rehion ket nakasanay kadagiti paset ti panawen iti relatibo a kappia ken panagibtur ken dagiti paset ti panawen iti suppiat a naisangayan iti nagabetan dagiti Sunni ken dagiti Shiite.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ekonomia ti Tengnga a Daya sumakop manipud iti napanglaw unay (a kas ti Gaza ken Yemen) aginggana kadagiti nabaknang unay a pagilian (a kas ti Katar ken UAE). Iti amin-amin, manipud idi 2007, segun ti CIA World Factbook, amin a pagilian idiay Tengnga a Daya ket mangitartaripato iti positibo a gatad iti idudur-as.
Segun dagiti database ti Panangipakita ti Panagdur-as iti Lubong ti Banko ti Lubong a naipablaak idi Hulio 1, 2009, dagiti tallo a kadakkelan nga ekonomia ti Tengnga a Daya idi 2008ket ti Turkia ($794,228,000,000), Saudi Arabia ($467,601,000,000) ken Iran ($385,143,000,000) kadagiti termino ti Nominal a GDP.[23] No maigapu iti nominal a GDP iti tunggal maysa a tao, dagiti kangatuan a nairanggo a pagilian ket ti Katar ($93,204), ti UAE ($55,028), Kuwait ($45,920) ken Cyprus ($32,745).[24] ti Turkia ($1,028,897,000,000), Iran ($839,438,000,000) ken Saudi Arabia ($589,531,000,000) ket addaan kadagiti kadakkelan nga eknomia kadagiti termino iti GDP-PPP.[25] No maibatay iti tunggal maysa a tao a matgedan a naibatay iti (PPP), dagiti kangatuan a nairanggo a pagilian ket ti Katar ($86,008), Kuwait ($39,915), ti UAE ($38,894), Bahrain ($34,662) ken Cyprus ($29,853). Dagiti kababaan a nairanggo a pagilian idiay Tengnga a Daya, kadagiti termino ti matgedan ti tunggal maysa a tao (PPP), ket ti autonomo a Turay ti Palestina ti Gaza ken ti West Bank ($1,100).
Ti estruktura ti ekonomia dagti pagilian ti Tengnga a Daya ket ketmaigiddiat iti kapanunotan a bayat nga adda met dagiti pagilian nga agdepdepende kadagiti produkto a mainaig iti lana (kas ti Saudi Arabia, ti UAE ken Kuwait), dagiti dadduma ket addaan iti dibersio a batayan ti ekonomia (kas ti Cyprus, Israel, Turkia ken Ehipto). Dagiti industria ti rehion ti Tengnga a Daya Middle ket mairaman ti lana ken dagiti produkto a mainaig iti lana, agrikultura, kapas, baka, kagatasan, abel, dagiti produkto ti lalat, dagiti instrumento ti siruhia, alikamen iti depensa (dagiti paltog,bala, tangtangke, dagiti submarino, dagiti pakilaban nga eroplano, dagiti UAV, ken dagiti misil). Ti panagibanko ket nangruna pay a sektor dagiti ekonomia, a naipangpangruna kadagiti kaso ti UAE ken Bahrain.
Malaksid ti Cyprus, Turkia, Ehipto, Lebanon ken Israel, ti turismo ket saan unay a nadur-as a lugar ti ekonomia, gapu ti kasasaad ti sosial a konserbatibo iti rehion ket ti pay politikal a riribok kadagiti dadduma arehion iti Tengnga a Daya. Kadagiti naudi a tawen, nupay kasta, dagiti pagilian a kas ti UAE, Bahrain, ken Hordania ket nangrugrugin a mangawis kadagiti ad-adu a bilang dagiti turista gapu ti pannakapasayaat dagiti pasilidad ti turista ken dagiti panangipalag-an dagiti makagawid nga annuroten a mainaig iti turismo.
Adu dagiti awan trabaho idiay rehion ti Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika, a naisangayan dagiti ubbing nga agtawen iti 15–29, ti demograpia a mangirepresenta ti 30% iti dagup a populasion ti rehion. Ti dagup a gatad dagiti awan ti trabaho iti rehion idi 2005, segun ti International Labor Organization, ket 13.2%,[26] ken kadagiti ubbing ket nagatngato a kas 25%,[27] aginggana ti 37% idiay Morocco ken 73% idiay Siria.[28]
Baghdad – Irak
Beirut – Lebanon
Cairo – Ehipto
Damascus – Siria
Dubai – U.A.E
Ankara – Turkia
Abu Dhabi – U.A.E
Manama – Bahrain
Nicosia – Cyprus
Ramallah – Palestina
Sana'a – Yemen
Doha – Katar
Tehran – Iran
Herusalem – Israel
Tel Aviv – Israel
Siudad ti Kuwait – Kuwait
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti Italiano, ti panangiyebkas iti "Vicino Oriente" (Asideg a Daya) ket kaaduan met idi a naus-usar a mangiba iti Turkia, ken ti Estremo Oriente (Adayo a Daya wenno Patingga a Daya) tapno mangibaga iti amian nga Asia iti daya ti Tengnga a Daya
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ IMF WEO Okt. 2010 Naala idi 15-10-2010
- ^ Beaumont, Blake & Wagstaff 1988, p. 16.
- ^ Koppes, CR (1976). "Captain Mahan, General Gordon and the origin of the term "Middle East"". Middle East Studies. 12: 95–98. doi:10.1080/00263207608700307.
- ^ Lewis, Bernard (1965). The Middle East and the West. p. 9.
- ^ Fromkin, David (1989). A Peace to end all Peace. p. 224. ISBN 0-8050-0857-8.
- ^ Melman, Billie, Companion to Travel Writing, Collections Online, 6 The Middle East/Arabia, Cambridge, naala idi Enero 8, 2006.
- ^ Palmer, Michael A. Guardians of the Persian Gulf: A History of America's Expanding Role in the Persian Gulf, 1833–1992. New York: The Free Press, 1992. ISBN 0-02-923843-9 pp. 12–13.
- ^ Laciner, Dr. Sedat. "Is There a Place Called 'the Middle East'?", The Journal of Turkish Weekly, Hunio 2, 2006. Naala idi Enero 10, 2007.
- ^ Adelson 1995, pp. 22–23.
- ^ Adelson 1995, p. 24.
- ^ Adelson 1995, p. 26.
- ^ a b Davison, Roderic H. (1960). "Where is the Middle East?". Foreign Affairs. 38 (4): 665–75. doi:10.2307/20029452.
- ^ Held, Colbert C. (2000). Middle East Patterns: Places, Peoples, and Politics. Westview Press. p. 7. ISBN 0-8133-8221-1.
- ^ Shohat, Ella. "Redrawing American Cartographies of Asia". City University of New York. Naala idi 2007-01-12.
- ^ Hanafi, Hassan. "The Middle East, in whose world?". Nordic Society for Middle Eastern Studies. Naala idi 2007-01-12.
- ^ "'Near East' is Mideast, Washington Explains". The New York Times. Agosto 14, 1958. Naala idi 2009-01-25.
- ^ Goldstein, Norm. The Associated Press Stylebook and Briefing on Media Law. New York: Basic Books, 2004. ISBN 0-465-00488-1 p. 156
- ^ Anderson; Ewan W.; William Bayne Fisher (2000). The Middle East: Geography and Geopolitics. Routledge. pp. 12–13.
- ^ The World Factbook. Cia.gov. Naala idi 2013-07-29.
- ^ Novikova, Gayane (Disiembre 2000). "Armenia and the Middle East" (PDF). Middle East Review of International Affairs. Naala idi 14 Agosto 2014.
- ^ Goldschmidt (1999), p. 8
- ^ Louise, Fawcett. International Relations of the Middle East. (Oxford University Press, New York, 2005)
- ^ The World Bank: World Economic Indicators Database. GDP (Nominal) 2008. Datos para iti 2008. Naudi a napabaro idi Hulio 1, 2009.
- ^ Ti Datos ket mangibaga iti 2008. World Economic Outlook Database-October 2009, International Monetary Fund. Naala idi Oktubre 1, 2009.
- ^ The World Bank: World Economic Indicators Database. GDP (PPP) 2008. Datos para iti 2008. Naudi a napabaro idi Hulio 1, 2009.
- ^ "Unemployment Rates Are Highest in the Middle East". Progressive Policy Institute. Agosto 30, 2006.
- ^ Navtej Dhillon, Tarek Yousef (2007). "Inclusion: Meeting the 100 Million Youth Challenge". Shabab Inclusion.
- ^ Hilary Silver (Disiembre 12, 2007). "Social Exclusion: Comparative Analysis of Europe and Middle East Youth". Middle East Youth Initiative Working Paper. Shabab Inclusion.
Sapasap[urnosen | urnosen ti taudan]
- Adelson, Roger (1995). London and the Invention of the Middle East: Money, Power, and War, 1902–1922. Yale University Press. ISBN 0-300-06094-7.
- Anderson, R; Seibert, R; Wagner, J. (2006). Politics and Change in the Middle East (8th nga ed.). Prentice-Hall.
- Barzilai, Gad; Aharon, Klieman; Gil, Shidlo (1993). The Gulf Crisis and its Global Aftermath. Routledge. ISBN 0-415-08002-9.
- Barzilai, Gad (1996). Wars, Internal Conflicts and Political Order. State University of New York Press. ISBN 0-7914-2943-1.
- Beaumont, Peter; Blake, Gerald H; Wagstaff, J. Malcolm (1988). The Middle East: A Geographical Study. David Fulton. ISBN 0-470-21040-0.
- Goldschmidt, Arthur Jr (1999). A Concise History of the Middle East. Westview Press. ISBN 0-8133-0471-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cressey, George B. (1960). Crossroads: Land and Life in Southwest Asia. Chicago, IL: J.B. Lippincott Co. xiv, 593 p., ill. with maps and b&w photos.
- Freedman, Robert O. (1991). The Middle East from the Iran-Contra Affair to the Intifada, in series, Contemporary Issues in the Middle East. 1st ed. Syracuse, NY: Syracuse University Press. x, 441 p. ISBN 0-8156-2502-2 pbk.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tengnga a Daya iti Wikimedia Commons
- Tengnga a Daya iti Curlie (iti Ingles)


text:
Agosto 14
Ti Agosto 14 ti maika-226 nga aldaw ti tawen (maika-227 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 139 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1867 – John Galsworthy, Ingles a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1933)
- 1939 – Sixto Brillantes, mangipangulo ti Komision dagiti Eleksion (Comelec)
- 1959 – Rio Diaz, Filipina nga aktres ken modelo (pimmusay 2004)
- 1966 – Halle Berry, Aprikana-Amerikana nga aktres
PimmusayUrnosen
- 2004 – Czesław Miłosz, Naiyanak a Polako a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1911)


text:
Kabambantayan
Ti kabambantayan wenno kordiliera ket heograpiko a lugar nga aglaon kadagiti adu a bilang dagiti heolohiko a mainaig a banbantay. Ti sistema ti bantay wenno sistema dagiti kabambantayan ket inus-usar a panagtitipon dagiti nadumaduma a heolohiko a langa a heograpiko nga agkakabagian (maipapan ti rehion).
Dagiti kabambantayan ket kadawyan nga insinsina babaen dagiti tangkig wenno dagiti bessang ken dagiti ginget. Dagiti agmaymaysa a bantay iti kaunegan ti isu met laeng a kabambantayan ket saan a nasken nga addaan iti isu met laeng nga estruktura ti heolohia wenno petrolohia. Mabalin nga adda met dagiti panagtitipon dagiti nadumaduma nga orohenesis a panangiyebkas ken dagiti terrano, kas pagarigan darusdos a sabanas, dagiti naitagnay a muton, kupin a banbantay, ken dagiti bulkaniko a porma ti daga a nagbanagan dagiti nadumaduma a tipo ti bato.
Dagiti linaon
Kangrunaan a kabambantayan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan kadagiti heolokhiko nga ubbing a kabambantayan iti rabaw iti Daga ket mainaig iti Singsing ti Apuy ti Pasipiko wenno ti Alpide a Barikes. Ti Singsing ti Apuy iti Pasipiko ken mairaman ti Andes iti Abagatan nga Amerika, gumay-at iti Kordiliera ti Amianan nga Amerika iti igid ti Pantar ti Pasipiko, ti Kabambantayan ti Aleutiana, ken iti Kamchatka, Hapon, Taiwan, ti Filipinas, Papua Baro a Guinea, aginggana iti Baro a Selanda.[1] Ti Andes ket 7,000 kilometro (4,350 mi) ti kaatiddogna ken masansan a naikedkeddeng nga isu ti kaatiddogan a sistema ti bantay iti lubong.[2]
Ti barikes ti Alpide ket mairaman ti Indonesia ken abagatan a daya nga Asia, babaen ti Himalaya, ken agpatingga iti Alpes.[3] Ti barikes ket mangiraman pay kadagiti sabali a kabambantayan ti Europa ken Asia. Ti Himalaya ket aglaon kadagiti katayagan a bantay iti lubong, a mairaman ti Bantay Everest, iti katayag iti 8,848 metro (29,029 ft).[4]
Dagiti kabambantayan iti ruar dagitoy a sistema ket mairaman ti Kordiliera ti Artiko, ti akin-amianan unay a sistema ti bantay iti lubong. No ti panangipalawag ti kabambantayan ket mangiraman kadagiti banbanatay ti sirok ti danum, ti Pantok ti Taaw ket isu ti mangporma ti kaatiddogan nga agtultuloy a sistema ti bantay iti Daga, nga addaan iti kaatiddog iti 65,000 kilometro (40,400 mi).[5]
Dagiti pannakabingbingay ken dagiti kategoria[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sistema ti banatay iti daga ket nailaslasinda babaen ti estruktura a kayo, daytoy ket ti adu a kabambantayan ken addaan kadagiti sirok a kabambantayan iti kauneganda. Daytoy ket mabalin nga ipada iti pannakaikabagian ti nagannak ken anak. Kas pagarigan, ti Banbantay ti Apalaches ket isu ti nagannak kadagiti sabali a kabambantayan a pakabuklanna, nga isu dagitoy ti Puraw a Banbantay ken ti Banbantay ti Asul a Pantok. Ti Puraw a Banbantay ket anak dagiti Apalaches, ken adda met dagiti annak ti Purpuraw, a mairaman ti Kabambantayan ti Sandwich ken ti Presidensial a Kabambantayan. Iti pay maipatinayon, ti Presidensial a Kabambantayan ket mabalin a maisinsina iti Akinamianan a Presidensial a Kabambantayan ken Akin-abagatan Presidensial a Kabambantayan.
Klima[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti puesto ti banbantay ket mangimpluensia ti klima, a kas ti tudo ken niebe. No dagiti masa ti angin ket agpangato kadagiti banbantay, mapalamiisan ti angin ken agpataud ti orograpiko a presipitasion (tudo wenno niebe). No agpapaba ti angin iti turong a naggapuan ti angin, papudutenna manen daytoy ken namagmaga daytoy, gapu ta naikkaten ti kaaduan a kadam-egna. Masansan nga iti anniniwan ti tudo ket pagbanagenna ti kabambantayan ti turong a naggapuan ti angin.
Nurunor[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kabambantayan ket kankanayonda a suheto ti puersa ti nurunor nga agob-obra a mangdaddadael kaniada. Ti nurunor ket agob-obra no ti banbantay ket agdama a maitagtagnay ken iti kapaut kalpasan dagiti banatay ket napabassitdan kadagiti ababa a turod ken dagiti tanap. Ti lasonglasongan a topograpia ti kabambantayan ket produkto ti nurunor. Dagiti labneng nga asideg ti nagnurunor a kabambantayan ket mapunno kadagiti sedimento a naikali ket nagbalin a sedimentario a bato.
Ti nasapa a Cenozoico pannakaitagnay ti Nabato a Banbantay iti Colorado ket makaited ti kas pagarigan. Idi las-ud ti pannakaitagnay adda idi ti 10,000 kadapan (3,000 m) iti kaaduan a Mesozoico a sedimentario ti strato a naikkat babaen ti nurunor iti bugas ti kabambantayan ken naiwarwaris a kas darat ken sekka iti ballasiw ti Nalatak a Tantanap iti daya.[6] Daytoy a masa ti bato ket naikkat idi iti las-ud idi aktibo a pannakaitagnay. Ti pannakaikkat ti kastoy a masa manipud iti bugas ti kabambantayan ket mabalin a gapuanan ti adu pay a pananakaitagnay idi ti rehion ket isostasia a nagsimsimpa tapno mangsungbat ti naikkat a kadagsen
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rosenberg, Matt. "Singsing ti Apuy iti Pasipiko". About.com.
- ^ Thorpe, Edgar (2012). The Pearson General Knowledge Manual. Pearson Education India. p. A-36.
- ^ Chester, Roy (2008). Furnace of Creation, Cradle of Destruction. AMACOM Div American Mgmt Assn. p. 77.
- ^ "Nagtulag ti Nepal ken Tsina ti kangato ti Bantay Everest". BBC. 8 Abril 2010.
- ^ "Ti pantok ti tengnga ti taaw ket isu ti kaatiddogan a kabambantayan iti Daga". NOAA. 11 Enero 2013.
- ^ USGS: A Guide to the Geology of Rocky Mountain National Park, Colorado


text:
STA. CATALINA, Ilocos Sur – Nabigbigen dagiti dua a suspek a mapapati a nangtaray iti dinungparda a mannalon sadiay Barangay Sinabaan, ditoy nga ili idi Mayo 12.
Kanaig daytoy, nai-refer iti provincial prosecutor’s office ti kaso a reckless imprudence resulting in homicide maikontra kada Jharel Ranchez y Medrano, 22, ken Darwin Regunton y Raganit, 40, agpada a residente iti Barangay Subec, Sta. Catalina, Ilocos Sur.
Maipalagip a nasarakan a nakadalutaytay iti kalsada a sakup ti Barangay Sinabaan ni Salvador Ramboyon y Rafanan, 53, naasawaan, mannalon, ken residente iti Sitio Saranay, Barangay Subec, Sta. Catalina, Ilocos Sur nga awanan puot ken nagsagrap kadagiti sugat iti nadumaduma a paset ti bagina, nangruna iti mugingna.#


text:
John F. Kennedy
Ni John Fitzgerald "Jack" Kennedy pannakabalikas (tulong·pakaammo) (Mayo 29, 1917 – Nobiembre 22, 1963), kankanayon a maibagbagaan babe kadagiti immuna aletra ti naganna a JFK, ket isu idi ti maika-35 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi 1961 aginggana idi naasasinado idi 1963.
Kalpasan ti panagserbina iti militar a kas agbilbilin iti Motor Torpedo a Bangbangka PT-109 ken PT-59 idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat idiay Abagatan a Pasipiko, ni Kennedy ket nagirepresenta ti maika-11 a distrito ti kongreso ti Massachusetts idiay Kamara dagiti Pannakabagi ti E.U. manipud idi 1947 aginggana idi 1953 a kas maysa a Demokrata. Kalpasan dagitoy, isu ket nagserbi idiay Senado ti E.U. manipud idi 1953 aginggana idi 1960. Inabak idi ni Kennedy ti Bise Presidente ken Republikano a kandidato a ni Richard Nixon iti 1960 a panagbutos ti presidente ti E.U.. Isu ti kaubingan a nabutosan para iti opisina ti presidente, iti tawen a 43,[2][a] ti maikadua a kaubingan a Presidente (kalpasan ni Theodore Roosevelt), ken ti immuna a tao a naipasngay idi maika-20 a siglo a nagserbi a kas presidente.[3] Ni Kennedy ket isuisu laeng ti Katoliko a presidente, ken isisu laeng ti presidente a nangabak ti Premio Pulitzer.[4] Dagiti napaspasamak ti kinapresidentena ket mairaman ti Panagraut ti Luek dagiti Baboy, ti Didigra ti Kubano a Misil, ti panagipatakder ti Diding ti Berlin, ti Lumba ti Limbang, ti Aprikano-Amerikano a Tiganay ti Sibil a Karbengan, ken dagiti rugi nga agpang ti Bietnam a Gubat.
Ni Kennedy ket naasasinado idi Nobiembre 22, 1963, idiayDallas, Texas. Ni Lee Harvey Oswald ket napabasol ti daytoy a krima, ngem isu ket napaltogan ken natay kalpasan ti dua nga aldaw babaen ni Jack Ruby sakbay a nairugi ti tribunal. Ti FBI, ken ti Warren a Komision ket opisialda a nagiturpos a ni Oswald ketisu idi ti nagmaymaysa a asesino. Ti Kamara a Napili a Komite dagiti Panakaasasinado (HSCA) ket nagiturpos kadagitoy nga panagtaluntun ket napiltakan ken nagipagarup a ni Kennedy ket naasasinado a aks nagbanagan ti pannakikumplot.[5] Tatta nga aldaw, ni Kennedy ket agtultuloy a nagato a nairangngo iti publiko a pammanunotan a panakairanggo dagiti presidente ti E.U..[6]
PaammoUrnosen
- ^ ni Theodore Roosevelt ken 9 a bulan nga ububing idi nagtakem ti kinapresidente idi Septiembre 14, 1901, ngem isu ket saana nabutosan ti panakapresidente aginggana idi 1904, idi nagtawen ti 46. Jewell 2005, p. 207.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Dagiti nadumaduma a Pakaammo para kenni John F. Kennedy". JFKlibrary.org. John F. Kennedy a Biblioteka ti Presidente ken Museo. Naala idi Pebrero 22, 2012.
- ^ Dallek 2003, p. 109.
- ^ Carroll, Wallace (Enero 21, 1961). "Panawen a Panagbalbaliw a Sumango kenni Kennedy; Dagiti Tema ti Pangyuna Nota a Sumakbayan ti Pagilian a Kinaritan iti Baro a Panawen". The New York Times. p. 9. Naala idi Pebrero 23, 2012.
- ^ "Dagiti Premio a Puliter: FAQ". Pulitzer.org. Naala idi Pebrero 23, 2012.
- ^ "Dagiti rehistro ti panakaasasinado ni JFK: Reporta iti Napili a Komite kadagiti Panakaasasinado ti Kamara dagiti Pannakabagi ti E.U.: Dagiti nagbanagan". Nailian nga Arkibo ti Estados Unidos. 1979. Naala idi Pebrero 24, 2012.
- ^ Dallek 2003, p. 700.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Midia a mainaig kenni John F. Kennedy iti Wikimedia Commons


text:
1837
Ti tawen ti 1837 ket kadawyan idi a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- Pebrero 9 – Jose Burgos, Gomburza (pimmusay 1872)
- Marso 18 – Grover Cleveland, maika-22 ken maika-24 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1908)
- Nobiembre 23 – Johannes Diderik van der Waals, Danes a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (pimmusay 1923)


text:
Komoros
Nagsasabtan: 12°10′S 44°15′E / 12.167°S 44.250°E
Ti Komoros /ˈkɒməroʊz/ (dengngen) (Arabiko: جزر القمر, Ǧuzur al-Qumur/Qamar), opisial a ti Kappon iti Komoros (Komoriano: Udzima wa Komori, Pranses: Union des Comores, Arabiko: الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī/Qamarī) ket maysa a naturay, a purpuro nga isla a pagilian idiay Taaw Indiano, a mabirukan idiay daya nga aplaya iti Áprika, iti akin-amianan a gibus iti Kanal Mozambique, a nagbaetan ti amianan a daya ti Kanal Mozambique ken amianan a laud ti Madagascar. Dagiti dadduma pay a pagilian nga asideg iti Komoros ket ti Tanzania iti amianan a laud ken ti Seychelles iti amianan a daya. Ti kapitoliona ket ti Moroni idiay Grande Comore.
Iti 1,862 km2 (719 sq mi) (malaksid ti Mayotte),[6] ti Komoros ket isu ti maikatlo a kabassitan a pagilian iti Aprika babaen ti kalawa. Ti populasion ket (malaksid ti Mayotte) ket nakarkulo iti 798,000. Ti naganna ket naala manipud iti Arabiko a balikas a قمر qamar ("bulan").[7] Ti purpuro ket nalatak kadagiti nadumaduma a kultura ken pakasaritaan, a kas maysa a pagilian a naporma iti nagsasabtan kadagiti adu a sibilisasion. Isu daytoy ti akin amianan unay a kameng ti estado iti Liga ti Arabo. Bayat nga idiay naisuppiatan nga isla iti Mayotte ti opisial a pagsasao laeng ket ti Pranses, ti "Kappon iti Komoros" ket adda dagiti tallo nga opisial a pagsasao: Komoriano, Arabiko, ken Pranses.
Daytoy a pagilian ket opisial a mangbukel kadagiti uppat nga isla idiay bulkaniko a Komoros a purpuro: iti akin-amaianan a laud unay ti Grande Comore wenno Ngazidja, Mohéli wenno Mwali, Anjouan wenno Nzwani, ken ti akin abagatan unay a ti Mayotte wenno Maore, ken dagiti daduma pay a babassit nga isla. Nupay kasta, ti gobierno iti Komoros (wenno dagiti sinarunona, manipud iti panakawayawayas) ket saanda pay a naiturayan ti isla iti Mayotte, a ti Pransia ket turayanna a kas ti maysa a ballasiw taaw a departamento. Ti Mayotte ket isu laeng ti isla ti purpuro a nasaan a bimmutos para ti panakawayawaya manipud iti Pransia idi 1974; ti kinaudi ket bineto dagiti Konsilo ti Salaknib ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a resolusion a mangpasingked iti Komoriano a katurayan iti dayta nga isla.[8][9][10][11] Ken mairaman pay ti, 29 Marso 2009 a panagbutos iti panagbalin ti Mayotte ti maysa a ballasiw taaw a departamento iti Pransia idi 2011 ket binutosan babaen dagiti tattao iti Mayotte.
Ti Komoros ket isu laeng ti estado a kameng dagiti sumaganad: Aprikano a Kappon, Prankoponia, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulongan, Liga ti Arabo, ken Komision ti Taaw Indiano. Daytoy a pagilian ket adda ti pakasaritaan babaen dagiti adu a kudeta manipud iti pannakawayawayas idi 1975. Manipud idi 2008 agarup a kagudua ti populasion ket agbibiag iti baba ti internasional a linia ti kapanglaw iti US$1.25 ti maysa nga aldaw.[12]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Komoras". State.gov. 5 Mayo 2010. Naala idi 1 Hunio 2010.
- ^ excl. Mayotte
- ^ a b c d "Komoros". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 26 Hulio 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Dominique ken Michelle Frémy (2004).Quid 2005 Dagitiedision Robert Laffont. p.1175.
- ^ "Comores Online.com – reperensia ti pakasaritaan iti nagan".
- ^ Ti umuna a Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilaian iti daytoy a banag, "Saludsod iti Komoros nga isla iti Mayotte (PDF)," Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilaian A/RES/31/4, (21 Oktubre 1976) ket ibagan a "ti panagsakup babaen ti Pransia iti Komoriano nga isla iti Mayotte ket madi a panagipan iti nailaina a panagkaykaysa iti Komoriano nga estado, a Kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian," a saan nga inawawat dagiti tinurayan ti Pransia a panagbutos ken agpabpabasol ti kaada ti ti Pransia idiay Mayotte.
- ^ A kas naipalpalawagan babaen ti Organisasion iti Aprikano a Panagkaykaysa, ti Tignay dagiti Di-Naikaduaan a Pagilian, ti Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong, ken ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: ti kinaudi a Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a mangipagarup iti daytoy a banag, "Saludsod iti Komoriano nga isla iti Mayotte," Resolution ti Sapapsap nga Asenblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian A/RES/49/18, (6 Disiembre 1994) ket agibaga a "dagiti nagbanagan dagiti panagbutos iti 22 Disiembre 1974 ket maikapanunutan iti maysa a sangalubongan ken san nga iti tungngal maysa nga isla,...Daytoy ket agpasingked ti katurayan iti Islamiko a Pederal a Republika iti Komoros iti isla iti Mayotte".Adda pay dagiti resolusion nga agisasao kadagiti naipadpada a nabutusan idi 1977 (31/4) ken 1994 (49/18).
- ^ "Dagiti Suheto dagiti UN Beto ti Konsilo ti Salaknib". Sangalubongan a Porum ti Annuroten. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 17 Marso 2008. Naala idi 27 Marso 2008.
- ^ "Article 33" (PDF). Tulag ti UN.
- ^ Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan, Tabla 3: Nagtagitaoan ken matgedan a kapanglaw, p. 35. Naala idi 1 Hunio 2009
- Komoros
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1975
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Albay
Ti Albay ket maysa a probinsia ti Filipinas a masarakan iti Rehion ti Bicol iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Legazpi ken kabeddengna ti Camarines Sur iti amianan ken ti Sorsogon iti abagatan. Iti met amianan-a-daya ti probinsia ket ti Golpo Lagonoy iti Baybay Filipinas, ken iti abagatan a laud ket ti Paso ti Burias.
Masarakan idiay Albay ti nalatak a Bulkan Mayon, maysa nga aktibo ken dandani perpekto nga immapa a bulkan 15 a kilometro manipud iti Siudad ti Legazpi iti abagatan.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Albay iti 15 nga ili ken 3 a siudad.
Dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 06 Enero 2013
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Lehislatibo a distrito iti Las Piñas-Parañaque
Ti Lehislatibo a Distrito iti Las Piñas-Parañaque ket isu idi ti nangirepresenta dagiti ili ti Las Piñas ken Parañaque iti Kadawyan a Batasang Pambansa manipud idi 1984 aginggana idi 1986.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Las Piñas
- Dagiti lehislatibo a distrito iti Siudad ti Parañaque
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Cesar Virata
Ni Cesar Enrique Aguinaldo Virata (naiyanak idi Disiembre 12, 1930), dati a Primo Ministro ti Filipinas a nagtakem manipud idi 1981 aginga idi 1968 babaen ti Nailian nga Asemblia. Nagtakem pay a kas Ministro ti Pinansia idi 1970 kabayatan ti rehimen ni Marcos. Nagbalin a Kangrunaan a Ministro babaen ti panagbubutos idi 1981. Apo ni Emilio Aguinaldo, immuna a pangulo iti Filipinas.
Nasukatan a kas Kangrunaan a Ministro babaen iti rebolusyon. Sinuktan isuna ni Salvador Laurel a nagakem a kas de facto Kangrunaan a Ministro idi maika 25 iti Pebrero 1986. Kalpasan iti maysa a bulan ti puesto a Kangrunaan a Ministro ket naikkat babaen ti Proklamasion Blng. 3 ni Corazon Aquino ket pinasingkedan pay iti Batay-linyteg ti 1987.
Ni Virata ket inasawana ni Phylita Joy Gamboa, maysa a popular nga aktres iti entablado. Naaddaanda iti tallo nga annak da Steven Cesar, maysa a negosiante, Gillian Joyce, maysa nga internasional a mangusig iti annuroten, ken Michael Dean, doktor nga ages-espesialista iti impektado a sakit.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Cesar Virata". Integrated Authority File. Naala idi Mayo 5, 2014.


text:
Plantilia:PHL
Deskripsion
{{PHL}}
Agipaay iti ikono ti wagayway ken silpo ti wiki ti Filipinas. Daytoy a plantilia ket kapada ti
{{wagayway|Filipinas}}, ngem nanaganan manipud kadagiti tallo a letra nga alagaden ti Kodigo ti pagilian ti ISO 3166-1 alpha-3 para iti Filipinas a kas ti nalaka a pangyababaan ti panagurnos.
Mabalinmo pay nga usaren ti
{{PHI}} (baw-ing daytoy a plantilia) gapu ta ti "PHI" ket isu ti kodigo ti IOC ken kodigo ti FIFA para iti Filipinas.
Kitaen pay
- Plantilia:Datos ti pagilian Filipinas — para kadagiti adu pay a pagpilian, a kas ti naipakasaritaan a pagdudumaan ti wagayway.


text:
Pagsasao a Wolio
Ti pagsasao a Wolio ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Bau-Bau iti Isla Buton, iti abagatan a daya ti Sulawesi, Indonesia. Daytoy ket ammo pay a kas Buton, daytoy ti pagsasao ti panagtagilako ken ti dati a pagsasao ti korte ti Sultan iti Baubau. Ita nga aldaw, daytoy ket opisial a rehional a pagsasao; dagiti senias ti kalsada ket naisuratda iti Wolio a nausar ti sinuratan nga Arabiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wolio iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Wolio". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
1949
Ti 1949 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
MarsoUrnosen
- Marso 19 – Valery Leontiev, Ruso a kumakanta
AbrilUrnosen
- Abril 20 – Jessica Lange, Amerikana nga aktres
HunioUrnosen
- Hunio 15 – Jim Varney, Amerikano nga aktor (pimmusay 2000)
- Hunio 22 – Meryl Streep, Amerikana nga aktres
HulioUrnosen
- Hulio 6 – Noli de Castro, maika-12 a Bise Presidente ti Filipinas
NobiembreUrnosen
- Nobiembre 8 – Bonnie Raitt, Amerikana a kumakanta ken gitarista
DisiembreUrnosen
- Disiembre 4 – Jeff Bridges, Amerikano nga aktor
- Disiembre 25 – Sissy Spacek, Amerikana nga aktres
PimmusayUrnosen
AbrilUrnosen
- Abril 15 – Wallace Beery, Amerikano nga aktor (naipasngay 1885)


text:
Christopher Columbus
Ni Christopher Columbus (Italiano: Cristoforo Colombo; Espaniol: Cristóbal Colón; sakbay idi 31 Okrubre 1451 – 20 Mayo 1506) ket maysa idi nga eksplorador, kolonisador,ken nabigador, a naipasngay idiay Republika iti Genoa, a tatta nga aldawen ket ti akin-laud a Italia.[2][3][4][5] Babaen ti panagikeddeng dagiti Katoliko a monarkia iti Espania, isu ket nakakompleto kadagiti uppat a panagdaliasat iti ballasiw ti Taaw Atlantiko a nangiturong ti sapasap a Europeano a panakaamoan dagiti Amerikano a kontinente. Dagitoy a panagdaliasat, ken dagiti ganetgetna a mangipatakder kadagiit agtultuloy a pagtaengan idiay isla ti Hispaniola, ket nangirugi ti panmay-an ti Espaniol a kolonisasion, a nagisakbayan ti sapasap a Europeano a kolonisasion a nagbalin a naamammoan a kas ti "Baro a Lubong".
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti ladawan ni Christopher Columbus – Dagiti panid ti monumento ni Columbus. Vanderkrogt.
- ^ Christopher Columbus Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica Online. 8 Hunio 2010.
- ^ Eskolastiko a Manursuro – Christopher Columbus (1451–1506) Dagiti Rekurso ti Panagisursuro, Dagiti Maisingasinga Libro ti Ubbing, ken dagiti Aktibidad ti Estudiante. Milton Meltzer. Mannurat, Ni Columbus ken ti Lubong a Nagpalawlaw Kaniana.
- ^ World Book – Columbus, Christopher "Columbus, Christopher". Ti World Book Store ket adda dagiti ensiklopedia, diksionario, atlas, tulong ti panagobra, tulong ti panagadal, ken pagsurotan ti kurikulum. 2010
- ^ Questia – COLUMBUS, CHRISTOPHER "Columbus, Christopher". Questia – Ti Online a Biblioteka dagiti Libro ken Warnakan. 2010
Dagiti Pakailaglagipan kenni Columbus: Wenno, Urnong dagiti Pudno a Dokumento iti Dayta a Narambakan a Nabigador (panid 9) Taudan a pagilian: USA. Pampanid: 428. Nangipabaak: BiblioBazaar. Petsa a panakaipablaak: 2010-01-01.
Pakasaritaan ti Patneng nga Amerikano para kadagiti Sinantao (panid 127) Dagiti mannurat: Dorothy Lippert, Stephen J. Spignesi ken Phil Konstantin. Paperback: 364 a pampanid. Nangipablaak: For Dummies. Petsa a panakaipablaak: 2007-10-29.
Dagiti tattao ti Karibe: ti maysa nga ensiklopedia ti arkeolohia ken tinawtawid a kultura (p. 67) Mannurat: Nicholas J. Saunders. Hardcover: 399 a pampanid. Nangipablaak: ABC-CLIO. Petsa a Panakipablaak: 15 Hulio 2006.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Christopher Columbus iti Wikimedia Commons