text:
Lemery, Iloilo
Ti Lemery ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lemery ket politikal a nabingbingay iti 31 a barbaranggay.[2]
- Agpipili
- Alcantara
- Almeñana
- Anabo
- Bankal
- Buenavista
- Cabantohan
- Capiñahan
- Dalipe
- Dapdapan
- Gerongan
- Imbaulan
- Layogbato
- Marapal
- Milan
- Nagsulang
- Nasapahan
- Omio
- Pacuan
- Poblacion North West Zone
- Poblacion South East Zone
- Pontoc
- San Antonio
- San Diego
- San Jose Moto
- Sepanton
- Sincua
- Tabunan
- Tugas
- Velasco
- Yawyawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lemery | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


c: text/html

text:
Golpo ti Alaska
Ti Golpo ti Alaska (Pranses: Golfe d'Alaska, Ruso: Зaли́B Aля́cka) ket ti maysa nga ima ti Taaw Pasipiko nga ipalawag babaen ti killo iti akin-abagatan nga aplaya ti Alaska, manipud iti Peninsula ti Alaska ken Isla Kodiak iti laud aginggana iti Purpuro Alexander iti daya, a pakabirukan ti Glacier Bay ken ti Inside Passage.
Ti aplaya ti Golpo ket narangkis a pagtitiponan ti bakir, bantay ken ti bilang dagiti glasier ti siklo ti atab. Ti kadakkelan a glasier ti Alaska, ti Glasier Malaspina ken Glasier Bering, aglippias iti linia ti aplaya iti igid ti Golpo ti Alaska. Nakaro a nalennekan ti aplaya iti Cook Inlet ken Prince William Sound, dagiti dua a kadakkelan a naikapet a bagi ti danum. Daytoy ket mangiraan ti Luek Yakutat ken Cross Sound. Ti Luek Lituya (ti maysa a fijord iti amianan ti Cross Sound, ken abagatan ti Bantay Fairweather) ket ti lugar ti kadakeklan a nairehistro a tsunami iti pakasaritaan. Daytoy ket agserbi a kas nasalakniban a pagsangladan para kadagiti pagkalapan a bangka.
Ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Naikeddeng ti Golpo ti Alaska a kas Klase I, ti produktibo nga ekosistema nga agraman kadagiti ad-adu ngem 300 a gramo iti karbon tunggal maysa a kuadro metro iti tinawen[1] a naibatay iti datos ti SeaWiFS.
Mabirukan dagiti korales iti adalem a danum iti Golpo ti Alaska. Nakaited ti Primnoa pacifica iti pannakaimarka ti lokasion a kas Habitat Areas of Particular Concern.[2] Ti P. pacifica ket ti korales iti nauneg a danum a kadawyan a mabirukan ditoy iti pagbaetan ti 150 metro (490 ft) ken 900 metro (3,000 ft).[3]
Meteorolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Golpo ket nalatak nga agpatpataud kadagiti bagio. Maipatinayon pay iti panangiyetnag kadagiti adu a kantidad ti niebe ken yelo iti akin-abagatan nga Alaska, a pagresultaan daytoy kadagiti kadakkelan a konsentrasion iti abagatan iti Sirkulo ti Artiko, adu kadagiti bagio ti mapan iti abagatan iti igid dagiti aplaya ti British Columbia, Washington, Oregon, ken ti ad-adayo pay ngem abagatan a kas ti Akin-abagatan a California (kangrunaan iti las-ud dagiti pasamak ti El Niño).[4] Kaaduan iti tudo ti panawen ti panagtutudo ken panagniebe iti Amianan a laud a Pasipiko ken Abagatan akinlaud nga Estados Unidos ket agtaud manipud iti Golpo ti Alaska.
Kalawa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti patingga ti Golpo ti Alaska a kas dagiti sumaganad:[5]
Iti Amianna. Ti aplaya ti Alaska.
Iti Abagatan. Ti naimarka a linia manipud iti Rawis Spencer, ti Akin-amianan a patingga ti Pantar a Dandanum ti Abagatan daya nga Alaska ken British Columbia aginggana iti Punto Kabuch, ti Abagatan daya a patingga ti Baybay Bering, iti waya a mairaman amin dagiti kabagibang nga isla iti Golpo ti Alaska.
Ipalawag ti database ti Geographic Names Information System ti US Geological Survey ti Golpo ti Alaska a kas beddengan iti amianan babaen ti aplaya ti Alaska ken iti abagatan babaen ti linia a tumartaray manipud iti abagatan a patingga ti Isla Kodiak iti laud aginggan aiti Dixon Entrance iti daya.[6]
Is-isla[urnosen | urnosen ti taudan]
- Isla Admiralty
- Isla Afognak
- Isla Aghiyuk
- Isla Aiaktalik
- Isla Akun
- Isla Akutan
- Isla Aleutika
- Isla Amaknak
- Isla Adronica
- Isla Annette
- Isla Anyaka
- Isla Ariadne
- Isla Augustine
- Isla Avatanak
- Isla Baker
- Isla Ban
- Isla Baranof
- Beautiful Isle
- Isla Bell
- Isla Benjamin
- Isla Biorka
- Isla Bligh
- Isla Chat
- Isla Chenega
- Isla Chichagof
- Isla Chisik
- Is-isla Chiswell
- Isla Chowiet
- Isla Coronation
- Isla Cronin
- Isla Culross
- Isla Dall
- Isla Deer
- Isla Doggie
- Isla Dolgoi
- Isla Douglas
- Isla Duke
- Isla Daya a Chugach
- Isla Egg
- Is-isla Egg
- Eldred Rock
- Isla Eleanor
- Isla Elizabeth
- Isla Erlington
- Isla Esther
- Etolin Island
- Isla Fish
- Isla Fitzgerald
- Isla Forrester
- Isla Goloi
- Isla Granite
- Isla Gravina
- Isla Green
- Gregson Island
- Isla Gull
- Isla Haenke
- Isla Harbor
- Isla Hawkins
- Isla Heceta
- Is-isla Herring
- Isla Hesketh
- Isla Hinchinbrook
- Kalgin Island
- Isla Kanak
- Isla Karpa
- Isla Kataguni
- Isla Kayak
- Isla Khantaak
- Isla Knight
- Isla Kodiak
- Isla Korovin
- Isla Kosciusko
- Isla Kriwoi
- Isla Kruzof
- Isla Kuiu
- Isla Kupreanof
- Isla Latouche
- Isla Lemesurier
- Isla Lincoln
- Isla Lone
- Isla Long
- Isla Lulu
- Lynn Brothers
- Is-isla Ma Relle
- Isla Mab
- Isla Marmot
- Isla Mitkof
- Isla Montague
- Nakchamik Island
- Isla Naked
- Isla Near
- Isla Noyes
- Isla Nuka
- Isla Osier
- Isla Otmeloi
- Isla Outer
- Partofshikof Island
- Isla Pearl
- Isla Perry
- Isla Pleasent
- Isla Popof
- Isla Powder
- Isla Prinsipe ti Gales
- Isla Rabbit
- Isla Ragged
- Isla Rugged
- Isla Raspberry
- Isla Revillagigedo
- Isla Rootok
- Isla San Fernando
- Isla San Juan
- Isla Sebree
- Isla Sentinel
- Isla Shelter
- Isla Shikosi
- Isla Shuyak
- Is-isla Sinith
- Isla Sitkalidak
- Isla Sitkinak
- Isla Spruce
- Isla Strawberry
- Isla Suemez
- Isla Sullivan
- Isla Sutwik
- Isla Talsani
- Isla Tanker
- Isla Tigalda
- Isla Tugidak
- Isla Twoheaded
- Isla Uganik
- Isla Unalaska
- Isla Unalga
- Unavikshak Island
- Isla Unga
- Isla Warren
- Isla Whale
- Isla Wingham
- Is-isla Wooded
- Isla Woronkofski
- Isla Wrangell
- Isla Yakobi
- Isla Yukon
- Isla Zarembo
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Hogan, C. Michael (2011). "Gulf of Alaska. Topic ed. P.Saundry. Ed.-in-chief C.J.Cleveland. Encyclopedia of Earth". National Council for Science and the Environment. Naala idi Hunio 13, 2013.
- ^ Stone Robert P; Shotwell S Kalei. (2007). "State of deep coral ecosystems in the Alaska Region: Gulf of Alaska, Bering Sea and the Aleutian Islands" (PDF). In: Lumsden SE et Al., Eds. The State of Deep Coral Ecosystems of the United States. NOAA Technical Memorandum CRCP-3. Silver Spring, MD: 65–108. Naala idi Hunio 13, 2013.
- ^ Waller, RG; Stone, RP; Mondragon, J; Clark, CE (2011). "Reproduction of Red Tree Corals in the Southeastern Alaskan Fjords: Implications for Conservation and Population Turnover". In: Pollock NW, Ed. Diving for Science 2011. Proceedings of the American Academy of Underwater Sciences 30th Symposium. Dauphin Island, AL: AAUS; 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Disiembre 13, 2013. Naala idi Hunio 13, 2013.
- ^ National Geospatial-intelligence Agency (2006). Prostar Sailing Directions 2006 Pacific Ocean and Southeast Ocean Planning Guides. Pub. (United States. National Geospatial-Intelligence Agency). Prostar Publications. p. 241. ISBN 978-1-57785-663-4. Naala idi Nobiembre 26, 2018.
- ^ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi Oktubre 8, 2011. Naala idi Pebrero 7, 2010.
- ^ "Gulf of Alaska". Geographic Names Information System (iti Ingles). United States Geological Survey.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Golpo ti Alaska iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Momordica
Ti Momordica ket ti henero dagiti agarup a 60 a sebbangan dagiti agkalatkat nga annual wenno perennial a herbaceous wenno dagiti karkarna a bassit a kayo a maitagikua iti pamilia ti Cucurbitaceae, patneng dagitoy iti tropikal ken subtropikal nga Aprika, Asia ken Australia. Kaaduan dagiti sebbangan ket agpataud kadagiti lana ti sabong ken bisbisitaen dagiti espesialista a polinador iti tribu ti apid ti Ctenoplectrini. Magun-od ti molekular a pilohenio a mairaman kadagiti amin a sebbangan (Schaefer ken Renner, 2010).
Pannagimuyong ken dagiti usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti dadduma a sebbangan ti Momordica ket naimuymuyongan para iti nalasag a bungada, a dagitoy ket arinduyog aginggana iti nagtimbukel iti sukog, narangha aginggana iti nalabbasit iti maris, nasiitan wenno agtukaktukak iti ruar, ken iti Momordica charantia bumtak no maluom, kadawyan iti elastiko a bileg, kadagti saana kadawyan a balbula.
Mabalin a maimuyongan ti Momordica kadagiti a 5 litro nga artesano wenno masetera ken narigat a makaala kadagiti sakit. Kalpasan ti panagmula iti bukel, agparanga-y ti Momordica kadagiti bulong iti agarup nga 11 nga aldaw ken agsabong kalpasan iti 40 aginggana iti 50 nga al-aldaw. Kalpasan ti pertilisasion, agrang-ay ti bunga ti Momordica iti agarup a 10 nga al-aldaw.[1]
Ti Momordica charantia (paria, Insik a Mandarin: kù guā 苦瓜) ket patneng iti Aprika ken naus-usaren iti tradisional nga agas iti Insik kadagiti napalabas a siglo a kas 'napait, nalamiis' a yerba, ken kaudian a naiyeg iti medisina nga Insik iti agdama a masa ken kas pay kadagiti masna a tradisional nga agas iti likmut ti lubong.
Dagiti maawat a sebbangan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Takeguma, Massahiro. "Culivo do Nigarui". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-06-16. Naala idi 2019-02-07.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ GRIN. "Species in GRIN for genus Momordica". Taxonomy for Plants. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland: USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi December 3, 2000. Naala idi February 7, 2019.
{{cite web}}: Ad-adu ngem maysa kadagiti
|accessdate=ken
|access-date=ti nainaganan (tulong)
- ^ "Plant Name Query Results for Momordica". IPNI. Naala idi October 22, 2009.
- Schaefer, H.; Renner, S. S. (2010). "A three-genome phylogeny of Momordica (Cucurbitaceae) suggests seven returns from dioecy to monoecy and recent long-distance dispersal to Asia". Molecular Phylogenetics and Evolution. 54 (2): 553–560. doi:10.1016/j.ympev.2009.08.006. PMID 19686858.


text:
Laoag City – nakaam’ames ti ipapatay ni Vice Mayor Micheal V. Farinas ti suidad ti laoag natay a nadesgrasya iti bypass road paset ti brgy.55-B Vira agawiden diay balay da agarup 5:45pm idi malem Kalman.
Kadwa ni Farinas ti close-in bod guard na a ni SPO1 Melchor Heronimo a nakalugan da iti personal a lugan ti Vice Mayor nga SUV Mercedez Bench naggapu ti suidad ti laoag naitapwak ti kataltalunan dinungparna ti concrete barrier. Naamwan a nagpilit ti Vice Mayor nga isut agmaneho ken mapagarup nga nakainom ti nasanger nga idi taltallaytayen da ti bypass road ket sobrat paspas na a nagmanehonga isut nakaloss controlan ti manubele ket nadesgrasya.


text:
Sison, Pangasinan
Ti Sison ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas. Kaarripingna iti beddeng dagiti probinsia ti La Union ken Benguet ken dagiti ili ti Rosario iti amianan; Pozorrubio iti abagatan; ken San Manuel ken Binalonan iti abagatan a daya.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sison ket nabingbingay a politikal kadagiti 28 a barbaranggay.[2]
- Agat
- Alibeng
- Amagbagan
- Artacho
- Asan Norte
- Asan Sur
- Bantay Insik
- Bila
- Binmeckeg
- Bulaoen East
- Bulaoen West
- Cabaritan
- Calunetan
- Camangaan
- Cauringan
- Dungon
- Esperanza
- Killo
- Labayug
- Paldit
- Pindangan
- Pinmilapil
- Poblacion Central
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Sagunto
- Inmalog
- Tara-tara
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Sison | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Pakaammo ti saan a nawaya a midia ken gapu ti panagusar – saan a nawaya a logo – Ballaag: Ti
{{{artikulo}}} ket mabalin nga awan!
Kitaen ti kadakkel ti letra. Ikabil laeng ti husto a titulo ti
agmaymaysa nga artikulo nga awan kadagiti [[pangrikep a silpo]] wenno sabali a panagporma. Mabalin pay nga ibaga a ti artikulo ket naikkaten.
Deskripsion
Daytoy ket logo a tagikua babaen ti {{{Agtagikua}}} para iti {{{Artikulo}}}.
Taudan
Ti logo ket mabalin a maala manipud iti {{{Artikulo}}}.
Mannurat
Ti logo ket mabalin nga obra ti {{{Artikulo}}}.
Artikulo
[[{{{Artikulo}}}]]
Nausar a paset
Ti intero a logo ket naus-usar a panangibaga ti naikeddeng a kaibuksilan ken ti panagliklik a mangkusapo wenno saan a nasayaat a panangirepresenta ti naikeddeng a ladawan.
Ababa a resolusion?
Ti logo iti kadakkel ken resolusion ket makaanayen a mangtalinaay ti kalidad nga inkeddeng babaen ti kompania wenno gunglo, nga awan iti saan a nasken a kasayaat ti resolusion.
Pangngep ti panagusar
Pilien ti "Usar=" Infobox / Gunglo / Marka / Produkto / Publiko a pasilidad / Dadduma Awan ti nainaganan nga Usar. Pilien ti "Usar=" Infobox / Gunglo/ Marka / Produkto/ Publiko a pasilidad / Dadduma
Masukatan?
Gapu ta saan a nawaya ti logo, mabalin met nga awan ti nawaya a representasion. Ti ania man a panangisukat a saan a deribatibo nga obra ket mapaay a mangibaga ti naikeddeng a kaibuksilan, mangkusapo wenno saan a nasayaat a mangirepresenta ti ladawan, wenno mapaayto ti panggepna iti panangilasin wenno komentario.
Dadduma a pakaammo
Ti panagusar ti logo iti artikulo ket umannorot iti
annuroten iti saan a nawaya a linaon ti Wikipedia, dagiti tarabay ti logo, ken ti nasayaat a panagusar babaen ti linteg ti karbengan ti kopia ti Estados Unidos a kas naipalawag dita ngato.
Nasayaat a panagusar Ti Nasayaat a panangusar iti nakarbengan ti kopia a material iti kontesto ti [[{{{Artikulo}}}]] //ilo.wikipedia.org/wiki/Plantilia:Gapu_ti_saan_a_nawaya_a_panagusar_iti_logo
Mabanlin a kopiaen ti suganad iti panid ti deskripsion ti ladawan.
{{Gapu ti saan a nawaya a panagusar iti logo
| Artikulo =
| Usar =
| Panggep =

| Inusar para iti =
| Agtagikua =
| Deskripsion =
| Website =
| Pakasaritaan =
| Komentario =

| Taudan =
| Paset =
| Ababa a resolusion =
| Pannakasukat =
| Dadduma a pakaammo =
}}
− no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar Dagiti baw-ing


text:
Rankoshi, Hokkaido
Ti Rankoshi (蘭越町, Rankoshi-chō) ket maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Shiribeshi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Septiembre 2016, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 4,893, ken ti densidad ti populasion iti 11 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 449.68 km².
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Agayus ti Karayan Shiribetsu babaen ti Rankoshi iti Baybay ti Hapon. Ti ili ket napalikmutan iti Bulkaniko a Grupo ti Niseko, a tagikua iti Niseko-Shakotan-Otaru Kaigan Quasi-National Park.
Ti nagan ket naala manipud iti Ainu a balikas iti "Ranko-usi", a ti kayatna a sawen ket "Lugar nga addaan kadagiti adu a kayo ti Katsura".[3]
- Banbantay: Bantay Raiden, Bantay Mekunnai, Bantay Chisenupuri, Bantay Nitonupuri
Dagiti kaarruba nga ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Subprepektura ti Shiribeshi
- Iburi Subprefecture
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1909: Ti Minamishiribeshi ket nagbalin a Maikadua a Klase a Purok.[4]
- 1940: Ti Minamishiribeshi ket nagbalin nga Umuna a Klase a Purok.
- 1954: Ti Purok ti Minamishiribeshi ket nagbalin nga Ili ti Rankoshi.
- 1955: Ti parte ti Ili ti Suttsu ket naitipon idi iti Ili ti Rankoshi.
Kabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
- Saalfelden, Salzburg, Austria (manipud idi 1967)[5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf; panid: 7.
- ^ "住民基本台帳人口・世帯数 | 総合政策部計画局統計課"; naala idi: Pebrero 12, 2021.
- ^ Bariweswes ti Rankoshi
- ^ Pakasaritaan ti Rankoshi
- ^ Kabsat a siudad
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Rankoshi, Hokkaidō iti Wikimedia Commons
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Michoacán
Ti Michoacán, pormal a Michoacán de Ocampo (Panangibalikas nga Espaniol: [mitʃoaˈkan de oˈkampo]), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Michoacán de Ocampo (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Michoacán de Ocampo), ket maysa kadagiti 31 nga estado a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Ti estado ket nabingbingay kadagiti 113 nga ili ken ti kapitolio a siudadna ket ti Morelia (dati a tinawtawagan iti Valladolid). Ti siudad ket naipanagan kenni José María Morelos, maysa kadagiti kangrunaan a bannuar ti Gubat ti Wayawaya ti Mehikano.
Ti Michoacán ket mabirukan idiay Akinlaud a Mehiko, ken addaan iti gay-at iti aplayana iti Taaw Pasipiko iti abagatan a laud. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Colima ken Jalisco iti laud ken amianan a laud, ti Guanajuato iti amianan, ti Querétaro iti amianan a daya, ti Estado ti Mehiko iti daya, ken ti Guerrero iti abagatan a daya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Michoacán iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Michoacán manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Heograpiko a datos a mainaig iti Michoacán iti OpenStreetMap
- "Michoacán". Encyclopædia Britannica (iti Ingles). Vol. 18 (Maika-11 nga ed.). 1911.
- (iti Espaniol)—Website ti Estado ti Michoacán


text:
San Remigio, Antique
Ti San Remigio ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Antique iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Remigio ket politikal a nabingbingay iti 45 a barbaranggay.[2]
- Agricula
- Alegria
- Aningalan
- Atabay
- Bagumbayan
- Baladjay
- Banbanan
- Barangbang
- Bawang
- Bugo
- Bulan-bulan
- Cabiawan
- Cabunga-an
- Cadolonan
- Poblacion (Calag-itan)
- Carawisan I
- Carawisan II
- Carmelo I
- Carmelo II
- General Fullon
- General Luna
- Orquia (Igcatumbal)
- Iguirindon
- Insubuan
- La Union
- Lapak
- Lumpatan
- Magdalena
- Maragubdub
- Nagbangi I (Amatong)
- Nagbangi II
- Nasuli
- Osorio I
- Osorio II
- Panpanan I
- Panpanan II
- Ramon Magsaysay
- Rizal
- San Rafael
- Sinundolan
- Sumaray
- Trinidad
- Tubudan
- Vilvar
- Walker
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of San Remigio | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Antique". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Saludsod
Addapay kadi iti biag kalpasan iti ipapatay?
Sungbat
Kunkunaen iti Biblia, “Agpapadatay amin a nakapuy ken awan mabalbalinna, ababa ken napno iti rigat ti biagtayo. Dumakkel ken malaylaytayo a kas iti sabong; agpukawtayo a kas iti anniniwan. No matay ti tao,agbiagto aya manen?” (Job 14:1, 2, 14)
Kapada ni Job, datayo amin ket adda iti kastoy nga saludsod. Anya nga talaga aya ti mapasamak kadatayo kalapasan iti ipapatay? Mapukawtayo kadi? Maymaysa laeng kadi iti papanan iti tao wenno agduduma a lugar? Adda nga talaga aya iti langit ken impiyerno wenno aramid laeng iti panunot?
Kunkunaen iti Biblia nga iti tao ket saanlaeng nga agbiag nga apag-biit ditoy daga ngem mabalin pay a maaddan iti biag nga agnanayon iti dinna iti Dios idiay langit. Kuna iti kasuratan, “Ti saan pay a nakita wenno nangngeg ti tao, ti saan nga impagarup ti tao a mapasamak, isu ti insagana ti Dios kadagiti agayat kenkuana (1 taga-Corinto 2:9).”
Ni Jesu-Cristo, ti Dios a nagbalin a tao ket dimteng ditoy lubong tapno ikkannatayo iti biag nga agnanayon. “Ngem nasugat gapu kadagiti basbasoltayo, nasaplit gapu kadagiti dakes nga aramidtayo. Nawayawayaantayo gapu iti dusa a sinagabana, naagasantayo gapu iti pannakasapsaplitna (Isaias 53:5).”
Sinagaba ni Jesus ti dusa nga rumbeng a para kadatayo ken indatonna ti biagna para kadatayo. Ngem kalpasan iti maikatlo nga aldaw ket nagungar. Daytoy ket maysa a pammaneknek nga inabakna iti ipapatay. Isu ket nagtalinaed ditoy lubong iti uneg ti 40 nga aldaw ket naimatangan iti ribu-ribu ti panagpangatona nga agsubli idiay langit. Kunkunaen met iti Taga-Roma 4:25, “Nayawat ni Jesus a matay gapu kadagiti basoltayo, ket napagungar tapno mapalintegtayo iti sangoanan ti Dios.”
Ti panagungar ni Cristo ket maysa a pasamak nga saan a pagduaduaan. Kinarit ni Pablo nga adalan dagiti tattao nga sukimatenda dagiti nakaimatang iti pasamak tapno mapaneknekada no anya iti kinapudno, ngem awan iti siasinoman ti makaibaga nga daytoy ket saan a pudno. Ti panagungar ni Jesus ket napateg-unay a pagbatayan iti pammati a Cristianismo. Gapu ta nagungar ni Cristo manipud kadagiti natay, datayo ket mamati nga agungartayo met.
Kinuna ni Pablo kadagiti tao nga saan a mamati nga adda iti panagungar, “Ita, yantangay ta ikaskasabami ti pannakapagungar ni Cristo, apay a kuna ti sumagmamano kadakayo a saan a mapagungar dagiti natay? No saan a mapagungar dagiti natay, saan ngarud a napagungar ni Cristo. Ket no saan a napagungar, awan ngarud ti serserbi ti ikasabami, kasta met ti pammatiyo” (1 Taga-Corinto 15:12-14).
Ni Cristo iti immuna kadagiti adupay a sumaruno nga agungar. Ti ipapatay ket dimteng iti tao gapu iti panagbasol ni Adan nga naggapuantayo. Ngem amin a naikadua iti pamilya ti Dios babaen iti panamati kenni Jesu-Cristo ket maikkan iti baro a biag (1 Taga-Corinto 15:20-22). No kasano a pinagungar iti Dios ni Jesus, datayo ket pagungarenna met babaen iti pannakabalinna (1 Taga-Corinto 6:14).
Uray no agungar iti tao, saan nga amin ket mapan idiay langit. Ti tunggal maysa kadatayo ket masapul a keddengan ti para iti biag nga agnanayon. Kunkunaen iti Biblia, “Naituding a matay ti tao iti maminsan, ket kalpasanna, ukomen ti Dios (Hebreo 9:27). Dagiti impagapu a nalinteg ket mapan idiay langit tapno agbiag idiay nga agnanayon, ngem dagiti dakes ken saan a mamati kenni Jesus ket maipurwak idiay impiyerno iti dusa nga awan patinggana (Mateo 25:46). Ti impiyerno ket saan nga aramid iti panunot laeng. Daytoy ket maysa a pisikal ken pudno lugar. Daytoy iti lugar nga pagsagabaan iti dusa nga agnanayon iti Dios kadagiti dakes a tao. Marikna dagiti tao a mapan idiay iti rigat iti rikna, panunot, ken bagi, karaman pay iti pannakaibabain ken panagbabawi.
Iladladawan ti impiyerno nga kas maysa nga abut nga iti unegna ket awan patinggana (Lukas 8:31; Paltiing 9:1), ken kas iti danaw nga apoy nga adda agburburek nga asupre. Dagiti adda sadiay ket parigaten aldaw ken rabii nga awan patinggana (Paltiing 20:10). Agsangsangitda sadiay ken agngaretnget dagiti ngipen (Mateo 13:42). Daytoy a lugar ket saan a matay dagit igges ken apoy (Marcos 9:48). Ti Dios ket saan a maragsakan iti siasinoman a matmatay gapu kadagiti kinadakesda, ti tarigagayna ket paglikudanda dagiti kinadakesda ken agsubli iti nakemda kenkuana tapno isuda ket agbiag (Ezekiel 33:11). Ngem saannatayo a piliten nga sumurot kenkuana no saantayo a kayat. No ilibaktayo Isuna gapu ta dayta ti kayattayo, itdenna kadatayo iti kayattayo nga panagbiag nga naisina kenkuana.
Ti biag iti lubong ket maysa a pannubok- maysa a panagsagana para iti masangwanan. Para kadagiti namati, daytoy ket aglippas iti maysa a biag nga agnanayon iti dinna iti Dios. Ngem kasanotayo nga agbalin a nalinteg iti imatang iti Dios tapno magun-ud iti biag nga agnanayon? Ti laeng pamuspusan ket babaen iti panamati kenni Jesu-Cristo nga Anak iti Dios. Kinuna mismo ni Jesus, “Siak ti panagungar ken ti biag,” kinuna ni Jesus. “Ti siasinoman a mamati kaniak, uray no matay, agbiagto pay. Ket ti siasinoman nga agbiag ken mamati kaniak, pulos a dinto matay. Patiem daytoy?” (Juan 11:25-26).
Ti daytoy a sagut nga biag nga agnanayon ket sagut nga awan bayad na. Ngem masapul nga agbabawi tayo kadagiti basbasoltayo, idatontayo iti bagitayo iti Dios ken agbiag iti baro a panagbiag (Taga-Roma 12:1, 2). Kunkunaen met iti Juan3:36, “Ti siasinoman a mamati iti Anak maaddaan iti biag nga agnanayon. Siasinoman a di agtulnog iti Anak, dinanto maragpat ti biag, no di ket agtalinaed kenkuana ti pannusa ti Dios.” Awanen ti gundaway nga makababawi kadagiti basol kalpasan iti ipapatay. Kayatna nga umasideg tayo kenkuana ita. No awatentayo nga iti pannakatay ni Jesus-Cristo iti nagbalin nga pangbayad kadagiti panagsukir tayo iti Dios, Sinigurado iti Dios kadatayo nga maaddaantayo iti adda kapaypay-anna a biag ditoy daga ken biag nga agnanayon iti dinna ni Cristo idiay langit kalpasan iti ipapatay.
No kayatmo nga awaten ni Jesus-Cristo a kas mangisalakanmo ken awaten iti pammakawanna, mabalinmo nga ikararag daytoy. Lagipem laeng nga daytoy a kararag ket saan a mangisalakan kenka. Ti Dios laeng ti makaisalakan kenka babaen iti Santo nga Espiritu. Ibagam kenkuana nga agtaud dita pusom, “O Dios, aminek a nagbasolak maibusor kenka ket rebbeng laeng a siak ket madusa. Ngem innala ni Jesus ti basol ko ken sinagabana ti dusa nga siak ti rumbeng nga umawat. Agbabbabawi ken paglikudakon dagiti basbasolko ken agtalekak kenni Jesus maipapan iti pannakaisalakanko. Agyamanak iti nakaskasdaaw a paraburmo ken pammakawan. Agyamanak met iti biag nga agnanayon. Amen!
Gapu kadagiiti nabasam ditoy, Sika aya ket agbabbabawin kadagiti basolmo ken nangaramidka iti keddeng nga ikabil ti pammati ken panagtalekmo kenni Cristo? No wen, i-klik mo ti "Inawat ko ni Cristo ita" iti kahon iti baba.
Nagdesisyon ka kadi para ken Cristo gapu iti nabasam ditoy? No kasta, maidawat a pindutem iti baba ti "Inawat ko ni Cristo ita nga aldaw".
English
Addapay kadi iti biag kalpasan iti ipapatay?


text:
Dagiti pagsasao ti Is-isla Solomon
Adda dagiti pagbaetan ti innem a pulo ken pito pulo a pagsasao a naisasao kadagiti purpuro ti Is-isla Solomon a maigiddiat iti estado a pagilian ti is-isla Solomon, a mangsakop iti basbassit a lugar.[1] Ti lingua franca ket ti Pijin, ken ti opisial a pagsasao ket ti Pagsasao nga Ingles.
Dagiti pamilia ti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaaduan dagiti pagsasao iti Is-isla Solomon ket sasao nga Austronesio. Ti sasao a Tengnga a Solomon a kas ti Lavukaleve ket mangbukel iti maysa a nawaya a pamilia.
Dagiti dua pay a sabali a pamilia ti pagsasao ket irepresenta ti Bougainville, a heograpiko a paset ti Is-isla Solomon, no saan nga adda kadagiti nailian a pagbeddengan.
Ti kasaad ti sasao a Reefs – Santa Cruz ket naipagarupda idi a saan nga Austronesio, ngem ti ad-adu a panagsukisok ket naamuanda a dagitoy ket agbalbaliw a sasao nga Austronesio.[2] Dagiti kaarruba a pagsasao ti Vanikoro ket nakaroda pay a nareleksipikado a sasao nga Austronesio.[3]
Ti maysa nga indihenio a pagsasao a senias, ti Pagsasao a Senias a Rennelles ket awanen.
Listaan dagiti pagsasao ti Is-isla Solomon[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ples Blong Iumi: Solomon Islands the Past Four Thousand Years, Hugh Laracy (ed.), University of the South Pacific, 1989, ISBN 982-02-0027-X
- ^ Ross & Næss (2007)
- ^ François (2009)


text:
Pieter Zeeman
Ni Pieter Zeeman (Olandes: [ˈzeːmɑn]; 25 Mayo 1865 – 9 Oktubre 1943) ket maysa idi nga Olandes a pisiko a nakibinningay iti Premio Nobel idi 1902 iti Pisika kenni Hendrik Lorentz para iti pannakaduktalna iti epekto ni Zeeman.
Kinaubing ken kina-agtutubo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Pieter Zeeman ket naipasngay idi idiay Zonnemaire, ti bassit nga ili idiay isla ti Schouwen-Duiveland, Olanda, ken ni Catharinus Forandinus Zeeman, ti ministro ti Nareporma a Simbaan ti Olanda, ken ni Willemina Worst.
Isu ket nagbalin nga interesado iti pisika iti nasapa a tawen. Idi 1883 ti Aurora borealis ket napasamak a nakita idiay Olanda. Zeeman, idi ket estudiante iti nangato a pagadalan idiay Zierikzee, ken nagaramid ti panangiladawan ken deskripsion iti penomenon ken intedna daytoy iti Nature, nga idi met ket naipablaak. Ti editor ket dinayawna "dagiti naannad a panagpalpaliiw Ni Propesor manipud ti obserbatoria idiay Zonnemaire".
Kalpasan ti panagturpos iti nangato a panagadal idi 1883 isu ket napan idiay Delft para iti suplementario nga edukasion kadagiti pagsasao a klasiko, nga idi ket nasken para it ipanaserrek iti Unibersidad. Isu ket naggian idiay balay ni Dr J.W. Lely, kumadua a prinsipal iti himnasio ket kabsat a lalaki ni Cornelis Lely, ken isu ti akinrebbeng para iti konsepto ken realisasion iti Zuiderzee Works. Bayat nga adda idiay Delft, isu ket immmuna a nakaammo kenni Heike Kamerlingh Onnes, nga isu ti nagbalin idi a nagbalakad kaniana iti tesis.


text:
Kategoria:Dagiti kapitolio iti Amianan nga Amerika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 7 a subkategoria, manipud iti 7 a dagup.
*
- Dagiti kapitolio iti Karibe (1 K)
- Dagiti kapitolio iti Tengnga nga Amerika (1 K, 1 P)
H
- Hamilton, Bermuda (1 P)
S
- San José, Costa Rica (1 P)
- Santo Domingo (1 P)
- Siudad ti Mehiko (1 P)
W
- Washington, D.C. (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti kapitolio iti Amianan nga Amerika"
Dagiti sumaganad a 4 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 4 a dagup.


text:
Wikipedia:Pammadpadakes
Ti gandat ti Wikipedia ket ti panagpartuat ti maysa nga ensiklopidiko a punganayan ti pakaamo a maitunos ti maysa nga agmangngamangnga a nalinteg a pamanunutan, a dagiti amin a pakaammo ket naibasar kadagiti nadakamatan ken napatalgedan a naipablaak a punganayan, tano mataripatu ti maysa a pagalagadan ti pannakapatalged.[1]
Daytoy ket akin-rebbeng dagiti amin nga agparparawad tapno masigurado a dagiti maipablaak a banag iti Wikipedia ket saan a makapadakes ti dayaw.
Annuroten ti Wikipedia ti mangikkat kadagiti pammadpadakes a banag no nailasin dagitoy.
Manipud idi Oktubre 3, 2012 segun ti Tignay ti Republika Blg. 10175 ti Pilipinas wenno ammo pay a kas ti Panagatipa ti Siberkrima a Tignay ti 2012 (Ingles: Republic Act No. 10175 or known as the Cybercrime Prevention Act of 2012) ti online a libelo ket maysa a krima tattan idiay Pilipinas.[2]
Dagiti pagannurotan ti suheto
No namatmatika a sika ket suheto ti pammapadakes a naibagbaga iti Wikipedia, pangngaasi a paammuandakami kadagiti salasay ken kamali ti artikulo.
Dagiti nagibasaran
- ^ Wales, Jimmy (2006-05-16). "[WikiEN-l] Ti awan a pakaammo ket kinaykayat ngem dagiti makaallilaw wenno saan a pudno a pakaammo". lists.wikimedia.org. WikiEN-l. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-05-21. Naala idi 2010-05-21.
[…] Daytoy ket nasken a maikkat, mapardasan, malaksid no daytoy ket nadakamatan. Daytoy ket pudno kadagiti amin a pakaammo, ngem naisangsangayan nga agpayso ti negatibo a pakaammo a maipanggep ti sibibiag a tattao. […]
- ^ Tignay ti Republika Bilang 10175 - Panagatipa ti Siberkrima a Tignay ti 2012 (iti Ingles)
Dagiti silpo ti ruar
- "Ti kadi Wikipedia ket natalged manipud ti pammadpadakes a responsibilidad?" babaen ni Daniel Terdiman (manipud ti CNET) (iti Ingles)
- Pammadpadakes iti Internet: Ti Sangalubongan a Parikut(iti Ingles)


text:
1Immay kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
2“Sika, anak ti tao—Kastoy ti kuna ni Yahweh nga Apo iti daga ti Israel,' Adtoyen ti panungpalan! Dimtengen ti panungpalan kadagiti uppat a beddeng ti daga!
3Ita, adtoyen ti panungpalam, ta ipalak-amko kenka ti nakaro a pungtotko, ket ukomenka segun kadagiti wagasmo; ket ipalak-amko kenka dagiti bunga ti makarimon nga aramidmo.
4Ta saanto a kumita kenka a siaasi dagiti matak, ket saanka nga ispalen; no di ket ipalak-amko kenka ti bunga dagiti dakes nga aramidmo, ken addanto iti tengngam dagiti makarimon nga aramidmo, tapno maammoam a siak ni Yahweh!
5Kastoy ti kuna ni Yahweh nga Apo: Didigra! Agsasaruno a didigra! Kitaem, adtoyen!
6Pudno nga umayen ti panungpalan; nariing ti panungpalan maibusor kenka! Denggem, adtoyen!
7Umayen ti pannakadusam, sika nga agnanaed iti daga. Dimtengen ti tiempo; asidegen ti tiempo ti pannakadadael, ket saanton a narag-o dagiti bantay.
8Iti saan nga agbayag, idissuorko kenka ti pungtotko ken ipalak-amko ti kasta unay nga ungetko inton ukomenka segun kadagiti aramidmo ken ipalak-amko kenka ti supapak dagiti amin a makarimon nga aramidmo.
9Ta saanto a kumita a siaasi ti matak, ken saankanto nga ispalen. Aramidek kenka ti kas iti inaramidmo; ket addanto iti tengngam dagiti amin a makarimon nga aramidmo iti kasta maammoam a siak ni Yahweh, a mangdusdusa kenka.
10Denggem! Umadanin ti tiempo. Rimmuaren ti pannusa. Ti sarukod ket kasla nagsabongen iti kinatangsit.
11Dimmakkel ti kinaranggas iti sarukod ti kinadangkes—awanto ti agpaut kadakuada, ken kadagiti tattaoda, kadagiti kinabaknangda, ken ti kinapategda!
12Asidegen ti tiempo; umadanin ti aldaw. Saanen nga agragsak ti aggatang, wenno agladingit ti agtagilako, agsipud ta agdissuoren ti pungtotko kadagiti amin a tattao!
13Ta saanto pulos a maipasubli ti agtagtagilako ti nailakon iti unos ti panagbiagda, agsipud ta ti sirmata ket maibusor kadagiti amin a tattao; saandanto nga agsubli, ta awan iti tao nga agbibiag iti basolna a mapapigsa!
14Pinaunida ti trumpeta ket insaganada amin, ngem awan ti uray maysa a nagmartsa a napan iti paggugubatan; agsipud ta nagdissuor ti pungtotko kadagiti amin a tattao!
15Adda iti ruar ti kampilan, ket adda iti uneg ti pasdek ti didigra ken ti nakaro a panagbisin. Dagidiay adda iti away ket mataydanto babaen iti kampilan, idinto a dagiti adda iti uneg ti siudad ket ibusento ti nakaro a bisin ken didigra.
16Ngem addanto iti sumagmamano kadakuada a makalasat nga aglibasto, ket agturongda iti kabanbantayan. Kas kadagiti kalapati kadagiti tanap, agladingitdanto amin —tunggal tao gapu iti kinamanagbasolda.
17Agkapsutto ti tunggal ima ken agkutukotto ti tunggal tumeng,
18ken agkawesdanto iti nakersang a lupot, ket ti panagbuteng ti maiyabbongto kadakuada; ket panagbain ti makitanto iti tunggal rupada ken kalbonto amin nga uloda.
19Ibellengdanto dagiti pirakda kadagiti kalsada ken dagiti balitokda a kasla awan serserbi dagitoy. Saanto ida a kabaelan nga ispalen dagiti pirak ken balitokda iti aldaw ti nakaro a pungtot ni Yahweh. Saanto a maisalakan dagiti biagda, ket awanto ti pannakapnek ti bisinda, gapu ta nagbalin a pakaitublakanda ti kinamanagbasolda.
20Innalada dagiti agkakapintas nga alahasda a pagpanpannakkelda ket nagaramidda kadagiti didiosen a mangipakita kadagiti makarimon nga aramidda—ti makarurod a panagdaydayawda kadagitoy, ngarud, pagbalinek dagitoy a banbanag a narugit kadakuada.
21Ket iyawatkonto dagidiay a banbanag iti ima dagiti ganggannaet ken kadagiti nadangkes iti daga a kas samsam, ket tulawandanto dagitoy.
22Ket tallikudakto ida inton tulawanda ti impategko a lugar; sumrekto dagiti tulisan iti templo ket tulawandanto daytoy!
23Mangaramidka iti kawar, gapu ta napno ti daga iti panangukom ti dara, ken napno ti siudad iti kinaranggas.
24Iyegkonto ngarud dagiti kadadaksan kadagiti nasion, ket tagikuaendanto dagiti babbalayda, ket iyegkonto ti patingga ti kinatangsit ti nabileg, ta matulawanto dagiti nasantoan a lugarda!
25Dumtengto ti panagbuteng! Kalikagumandanto ti kappia, ngem awanto iti kappia!
26Dumtengto ti adu a didigra, ket rumsuanto iti adu a sayangguseng! Ket sapulendanto ti sirmata manipud iti profeta, ngem agpukawto ti linteg kadagiti padi ken ti balakad manipud kadagiti panglakayen.
27Agladingitto ti ari ket ikawesto ti prinsipe ti pannakaupay, bayat nga agpigergerto iti buteng ti ima dagiti tattao iti daga. Aramidekto dagitoy kadakuada segun kadagiti aramidda! Ket ukomekto ida segun kadagiti bukodda a pagalagadan agingga a maammoanda a siak ni Yahweh!”'


text:
Lingsat Luzon
Ti Lingsat Luzon (Filipino: Kipot ng Luzon) ket isu ti lingsat a nagbaetan ti Taiwan ken ti isla ti Luzon iti Filipinas. Isunga ti lingsat ket mangisilpo ti Baybay Filipinas iti Baybay Abagatan Tsina idiay akinlaud a Taaw Pasipiko.[1][2]
Daytoy ket nangruna a lingsat para iti panagpatulod ken dagiti komunikasion. Adu kadagiti bapor manipud iti Kaamerikaan ti agus-usar ti daytoy a dalan a mapmapan kadagiti nangruna a puerto ti Daya nga Asia. Adu met dagiti submarino a kurdon ti komunikasion a lumabas babaen ti Lingsat Luzon. Dagitoy a kurdon ket mangited ti nangruna a datos ken dagtii serbisio ti telepono idiay Tsina, Hong Kong, Taiwan, Hapon ken Abagatan a Korea.[3]
Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lingsat ket aganay a 250 kilometro (160 mi) iti kalawa nga aglaon kadagiti nadumaduma nga isla a naigrupo kadagiti dua a grupo: ti Is-isla ti Batanes iti probinsia ti Batanes ken ti Is-isla ti Babuyan iti probinsia ti Cagayan.
Ti lingsat ket nabingbingay kadagiti babbabassit a bilang dagiti kanal. Ti Kanal Babuyan ket mangisina ti Luzon manipud iti Is-isla ti Babuyan , a naisina manipud iti Is-isla ti Batanes babaen ti Kanal Balintang. Ti Batanes ket naisina manipud iti Taiwan babaen ti Kanal Bashi.
Sumagmamano kadagiti kadakkelan a dalluyon ti taaw iti lubong ket mabirukan iti amianan iti lingsat, ken masansan nga adda dagiti agrukod iti 170 a metro nga agtaud manipud kadagiti atab ken dagiti anud ti taaw. Dagitoy a dalluyon wenno anud ket adda iti sirok ti danum ken manmano a rummuar iti rabaw, isu a saan a makadangran kadagiti panaglayag ngem sagpaminsan a makita kadagiti satelite. Ti panagbaliwbaliw ket kaaduan nga aramid babaen ti maysa nga atiddog a pantok iti amianan-abagatan a mangsakup iti amin a paset ti lingsat, kalpasanna maipapigsa iti akin-amianan a seksion babaen ti maikadua a paralelo a pantok.[4] Umabot ti kaadalem ti lingsat iti 3,500 m ken 4,000 a sugsukog dagiti trinsera iti amianan-abagatan iti tengnga ken ti abagatan-akinlaud nga igid.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lingsat Luzon ket paset idi ti dalan a panagraut ti Hapon idi Disiembre 1941. Idi Disiembre 8 (ti isu met laeng nga aldaw ti panagraut ti Pearl Harbor, gapu ti linia ti oras), simmangladda idiay Batanes. Idi Disiembre 10, sinakupda ti Camiguin de Babuyanes iti Babuyan (saan nga iyallilaw iti Isla ti Camiguin iti amianan ti Mindanao) iti di naaramid a panagpadas ti panagbangon iti a mapanawanton a kuartel ti eroplano ti baybay, ken ti isu met laeng nga aldaw ket simmangladda idiay Aparri, Cagayan idiay Luzon.
Kanungpalanna, adu kadagiti submarino ti Estados Unidos ket nagan-anupda kadagiti grupo a limmab-labas babaen ti lingsat manipud diay Daya nga Indio a napnapan idiay Hapon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Taaw Pasipiko" Naiyarkibo 2013-01-01 iti Wayback Machine. CIA World Factbook. Naala idi 2011-06-20.
- ^ "Mapa ti Abagatan a daya nga Asia" Naiyarkibo 2012-09-16 iti Wayback Machine. CIA World Factbook. Naala idi 2011-06-20.
- ^ Greenlees, Donald ken ni Arnold, Wayne (2006-12-29). "Asia scrambles to fix quake damage to data cables". CNET News.com.
- ^ Oskin, Becky (2014-01-09). "Ocean's Huge Hidden Waves Explained""[permanente a natay a silpo]. LiveScience.com. Naala idi 2014-01-13.


text:
LA UNION – Maysan kadagiti natudingan nga hall of famer ti La Union Surfing Break (LUSB) kalpasan a napadayawan manen daytoy kas Best Tourism Event in the Philippines (Sports Category) babaen ti Department of Tourism ken ti Association of Tourism Officers of the Philippines (DOT-ATOP) kabayatan ti 18th ATOP National Convention Pearl Awards idi Oktubre 6, 2017 sadiay Iloilo Convention Center, Iloilo City.
Naited iti La Union Surfing Break ti Hall of Fame Award gapu ta tallo nga agsasaganad a tawen a napadayawan daytoy kas best tourism event sipud idi 2015. Naala ti LUSB ti nasao a pammadayaw idi 2012 ken 2013 bayat a nag-2nd place daytoy idi 2014 iti agpada a kategorya.
Ti ATOP Pearl Awards ket maysa nga award-giving body a mangmangted iti pammigbig kadagiti naisangsangayan nga aramid ken panagserbi dagiti adda iti industria ti turismo.
Ti award a naala ti LUSB ket mangipakpakita kadagiti naisangsangayan a gay-at ken proyekto ti probinsial a gobierno ti La Union (PGLU) a paset ti napaspas a dumakdakkel nga industria ti turismo iti probinsia. Binigbig daytoy ti ganetget dagiti tao a nangisakad tapno agballigi ti tinawen a pasken.
Ti LUSB ket maysa a multi-sectoral tourism project ti PGLU iti pannakitinnulong ti DOT-RO1, munisipal a gobierno ti San Juan, La Union Conventions and Visitors Bureau, San Juan Resort Restaurant Hotel Association Inc., ken La Union Surf Club. PITO-La Union / ABN
BAGUIO TOURIST ARRIVAL UMABOT SA 1.2 MILLION NGAYONG TAON
LUNGSOD NG BAGUIO – Tinatayang umabot na sa 1.2 milyong o’ 150,000 kada-buwan ang bilang ng mga turista na dumadagsa sa Summer Capital...


text:
UTC+07:30
Ti UTC+07:30 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +07:30.
Ti UTC+07:30 ket naus-usar idi a kas oras a panagin-inut ti lawag ken Pagalagadan nga Oras idiay Singapur. Idi baetan ti 1941 ken 1942 sakbay ti panagsakop ti Hapon, ken manipud idi 1945 aginggana idi 1970 kalpasan ti panagsakop, ti Singapur ket inus-usarna idi ti UTC+07:30 a kas oras a panagin-inut tilawag. Idi metten 1970 nga inkeddeng ti Singapur nga inrangarangna a ti UTC+07:30 a kas ti bukodna nga Pagalagadan nga Oras ti Singapur.
Ti UTC+08:00 ket isu ti agdama nga Pagalagadan nga Oras ti Singapur ken daytoy nga pagalagadan nga oras ket naus-usaren manipud idi 1982.


text:
1984
Ti 1984 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 7 – Yun Hyon-seok, Koreano a mannaniw, mannurat ken aktibista (pimmusay 2003)
- Agosto 12 – Marian Rivera, artista iti GMA Network, Siudad ti Quezon
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 27 – Avril Lavigne, kumakanta manipud idiay Kanada
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 25 – Kathy Perry, kumakanta manipud idiay Santa Barbara, California
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 22 – Scarlett Johansson, aktres, kumakanta
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 22 – Jonas Erik Altberg, Sueko a kumakanta, produser ti rekord ken DJ
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pebrero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 21 – Mikhail Sholokhov, Sobiet/Ruso a nobelista (naipasngay 1905)
Agosto[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agosto 5 – Richard Burton, Gales nga aktor (Cleopatra) (naipasngay 1925)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 14 – Janet Gaynor, Amerikana nga aktres (naipasngay 1906)
Oktubre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 20 – Paul Dirac, Ingles a pisiko (naipasngay 1902)
Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Disiembre 21 – Cornelis Eliza Bertus Bremekamp, Olandes a botaniko (naipasngay 1888)


text:
Papa Inocencio X
Ni Papa Inocencio X (6 Mayo 1574 – 7 Enero 1655), ket naipasngay a kas ni Giovanni Battista Pamphilj (wenno Pamphili), ket isu idi ti Papa manipud idi 1644 aginggana idi 1655.[1] Naipasngay idiay Roma iti maysa a pamilia manipud idiay Gubbio, Umbria a napan idiay Roma idi las-ud ti potipikado ni Papa Inocencio IX,isu ket nagturpos idiay Collegio Romano ken sinurotna ti naitimpuyog a cursus honorum, a sinurotna ti ulitegna a ni Girolamo Pamphilj a kas mangsalaknib-gupit iti Rota, ken kasla kaniana, nakagun-od ti dignidad iti Kardinal-Padi iti Sant'Eusebio, idi 1629. Isu ket nagsanay a kas maysa nga abogado, isu ti nangsaruno kenni Papa Urbano VIII (1623–44) idi 15 Septiembre 1644, a kas maysa kadagiti kasikapan a papa iti dayta a panawen, nga isu ti nangpadakkel ti temporal a bileg iti Santa Sede.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dictionaire Général pour la maîtrise de la langue française la culrute classique et contemporaine. Larousse. 1993. p. 812. ISBN 2-03-320300-X.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Inocencio X iti Wikimedia Commons


text:
Ti kunkunada: Saan kano a nadara ti EDSA People Power idi 1986 gapu kenni Marcos
Iti maysa a pablaak ti Global Daily Mirror iti maysa a ladawan a naisurat ti panangitan-ok ti aktor a ni Cesar Montano iti daydi diktador a ni Ferdinand Marcos Sr. gapu kanu iti panangipaganetget na iti kapya ken saan a rinaranggas a wagas idi 1986 EDSA People Power Revolution. Kuna ni Montano nga isu kano a saan a nagbalin a nadara ti People Power Revolution ket saan a gapu kadagiti nagprotprotesta nu diket ti panangpili kano ni Marcos a saan a dangran dagiti pada na a Pilipino uray adda pannakabalin na nga aramiden. Intalmeg na ti sao na a panangraem para iti diktador.
Numanpay saan nga indeklara ni Marcos ti saan a naranggas a wagas tapno buongen ti panag-uummong dagiti nagprotprotesta, daytoy ket kirang ti naan-anay a konteksto.
Dagiti datos: Ti EDSA People Power Revolution ti panakagibus ti mano a dekada a panagturay ni Ferdinand Marcos, nu sadinno ket ti pamilya ken dagiti alyado na ket nalatak a nagkunkunniber weno nagkurkurakot iti kuarta ti gobyerno, ti World Bank kem ti International Monetary Funds ken nakaakop iti binilyon a tinaktakaw a kinabaknang bayat a sagsagrapen ti umili a Pilipino ti nalaos a malnutrisyon ken kinarigat.
Natatek met dagiti tawen a panagturay ni Marcos kadagiti nalabes a panagabuso iti karbengan tao, a “naparang dagiti nasaknap a panag-aresto ken panakaibalud, panakapukaw, pammapatay ken tortyur kadagiti umili a mangtubtubngar kadagis saan a nainkalintegan nga aramid iti gobyerno,” nga umabot ti nasurok 50,000 ti bilang dagiti biktima.
Saan a mailibak a kararanggasan ti rehimen a Marcos iti pakaistoryaan ti Pilipinas.
Ti panakaisigurado ti “saan kano a nadara” nga akdang idi 1986 EDSA People Power ket gapu iti panahbalakad ti US. Daydi Presidente a Ronald Reagan, a nagbalin a rule g ken bulag kadagiti abuso ti rehimen a Marcos gapu iti nasinged a panaggayem da, a nangikari iti militar ken pangekonomiya nga ayuda nga umabot 900 milyon a dolyar iti nasurok lima a tawen kasukat iti panangusar kadagiti dadakkel a base militar iti Pilipinas.
Simmina ti sigud a Ministro a ni Juan Ponce Enrile ken ti Lieutenant General a ni Fidel Ramos manipud iti puwersa militar ni Marcos kalpasan iti nasaknap a korupsiyon ken panagsaur iti eleksiyon. Balakad ti U.S. a ti agdama a militar nga ayuda ket saan a mabalin a mausar kontra iti kapada a puwersa militar ti Pilipinas nga awan ti naan-anay a suporta. Daytoy ti makagapu nga ti panaglillik iti ranggas ti kamayatan a wagas iti daytoy a krisis. Adda met dagiti dokumento a mangipakpakita nga adda papel ti simbaan a Romano Katoliko iti sidong ti panangidaulo ti maimpluwensiya a ni Kardinal Sin tapno agtulnog ni Marcos.
Nupay kasta, adda to gandat ni Marcos nga agusar ti ranggas tapno paksiyaten ti EDSA People Power. Nangibaon isuna kadagiti tangke ken armado a lugan a panggubat idiay Kampo Aguinaldo tano gibusan ti iyaalsa dagiti umili. Iti maysa a pablaak iti telebisyon, saan a nagduadua ni Marcos a butbutngen dagiti kumonkontra kenkuana iti panagbomba nu saan da a sumuko.
Uray ni Bongbong Marcos iti maudi.nga alaldaw da iti Malakanyang ket naimatangan a nakasuot ti bado a pangmilitar a kasla a talaga a namnamaen na ti nadara a ranget.
Apay nga ammuen tayo ti kinapudno na daytoy: Ni Cesar Montano ket maysa a beterano nga aktor nga agbalin a maysa a bida iti pabuya a napauluan ti “Maid in Malacañang”, a maipabuya iti pagilyan iti umay a bulan ti Agosto. Ti panangpapel a kas iti diktador ken iti pamilya na iti maysa a panangpabanglo kadakuada ket panagpaset iti makinarya a propaganda a mangiwaras ti dusimpormasyon, panangiparang a makatao ken panangbalin a normal dagiti inuulbod nga istorya da tapno pabangluen ti nagan a Marcos.
Kas kuna ti istoryador a ni Ambeth Ocampo, ti pabuya ket saan a maipanggep iti historikal a rebisyunismo nu diket ti panangikillo iti pakaistoryaan.


text:
Hellooo, hellooo, naimbag nga oras kadatayo amin kakailian. Addakam manen nga umay maki-abrasa ken makinnistoria ken makinnisem kadakayo babaen iti ABN. Naimbag nga oras kadakayo amin nga awan malabusan este malabsan kunami koma. No dakami met ditoy batugmi a langit ti kayatyo a maamuan, sus maria kusina, saan a maawatan ti paniempo na. Agtapus ton ti bulan ti Oktobre ngem ania ngay daytoy a tiempona, di maawatan. Napudot iti aldaw, ngem sabali ti salemsemna iti rabii nangruna no parbangon kayong Angkuan, sa pay la awan kakepkepmo. Sa uray kunam nga adda no agbinnukot kayo met laeng a nag-question mark dagiti saka yo. Nalpas, sumabengkan iti lammin, hahahaha.
Sakbay man nga inta makitot-tot Kayong, adtoy man ti maysa nga ababa a pakatawa tayo. Iti naminsan, inistorya ni Pare Ikko ti padasna a napan idiay Baguio City. Kunana, idi kanu adda iti bus, dina kayat ti makakitkita iti babai a nakatakder, ket…
Ikko: Ammom, Chairman Gusting, kagurak ti makakitkita iti babai a nakatakder iti bus no nakatugawak.
Gusting: Kasta kadi Pare Ikko, ket nia ngay ti aramidem no kua?
Ikko: Ay, sus…nalaka laeng, chairman Pare.
Gusting: Ania ngarud kunak?
Ikko: {giggles} Agkidemak laeng, Chairman Gusting, pare
Wahaaaaaa, kasta kadi met ti aramid yo?
Kabommm…nalpas kamaudiananna, Kayong Angkuan. Kalpasan ti 153 aldaw a gubat idiay Marawi City, Mindanao, iti nagbaetan dagiti rebelde kontra iti armada ti pagilian, nalpas met laengen. Ngem nangibati met daytoy iti 360 a natay manipud kadagiti soldado, rebelde ken dagiti inosente a sibilian a naipit iti nasao a ranget. No intay malagip, nangrugi daytoy a riri idi Mayo 23, 2017 no saantayo a nagbiddut. Daytoy ti inawaganda iti The Battle of Marawi wenno tay kunada a Marawi Siege ket dimmanun daytoy iti lima bulan Kayong a ranget. Adu ti nadadael a sanikua wenno pasdek iti nasao a siudad, nagparukpok ti dara ti agkadaraan. Ania ngamin ti talaga a rason no apay nga adda dagitoy a conflict a makuna wenno saan a panagkikinnaawatan? Ania ti gapuna nga adda dagitoy a grupo a mangkontra iti gobierno? Ania ti kalkalikaguman da. Koma, ti agdama nga administrasyon ket kitaenna dagitoy a parikut, sukiso-ken wenno lukaisanda ti talaga a puon ken ramut daytoy wenno kakastoy a pasamak. Daytoy koma ti ikkan “pansin” a kunada dagiti agkakadayaw a nabotosan nga opisyal tayo, saan ket nga—-ay Ina aya, agburek manen ti royal blood ta no kastoy Kayong. Makasao ta manen a kunak.
Ngem ti maysa a padaanan tayo, Kayong Angkuan, Kakayong mi ida, ti dakkel a donasyon para iti makuna a rehabilitation ti Marawi. Amangan no kas manen iti napasamak idiay Tacloban idi sinapli-saplitan ti bagyo Yolanda daytoy a no sadino ket makuna a kadakkelan a didigra… nagdakkel idi ti naipadamag a donasyon para iti rehabilitation daytoy ngem nagbalin manen nga isyu ti saan a pannakaaramat ti nasao a donasyon. Sus ina aya, ania la ketdin nga agpayso ti aramid dagiti agtatakaw aya, puweee. Dakayo koma ti naibala iti kanyon idiay Marawi tapno saanen nga umadu ti puliyo. Koma, saan metten a kastoy ti mapasamak idiay Marawi.
Ne, ne, ne, Kakayong naimasantayo manen a kunak isu a baliwantayto manen, a. Opsss, aglisika man met iti pagnaak sika Atong. Addaka manen a kunak, pasalsali ka a kanayon. Ania manen ti masapulmo aya? Makalag a numero? Sal-ot ka met, kubrador ka idi kubrador ka pay laeng agingga ita. Ala mapanka laengen agkubra idiay Marawi. Ala man laengen, sige, kalagem man tay opisyal nga agtatakaw ta balatuannakto no mangabakka. Babayooo, tsuptsup muahmuahhh.


text:
Pagsasao a Maring
Ti pagsasao a Maring (Mareng), wenno Yoadabe-Watoare, ket ti pagsasao a Trans–Baro a Guinea ti sanga a Chimbu–Wahgi a naisasao kadagiti kabambantayan ti Papua Baro a Guinea. Dagiti dialekto ket ti Tengnga a Maring, Akindaya a Maring, Timbunki, Tsuwenki, Karamba, Kambegl; maaw-awatan amin ti Tengnga a Maring.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti material iti Maring ket mairaman iti nawaya a panagserrek kadagiti urnong da Arthur Capell (AC1) ken Malcolm Ross (MR1) manipud iti Paradisec.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Maring iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
SAAN met ngatan a karkarna kadatayo, kakabsat, iti lagip wenno kadawyan a pannakipagpaspaset iti tinawen nga Arbor Day ditoy pagiliantayo, kakabsat. Babaen daytoy iti Proclamation no. 237, s. 1988. Iti pagilian a Filipinas, ramrambakan ti Environment Month iti sibubukel a bulan ti Junio a mangkallawit iti imatang ti publico a mangsalaknib ken mangispal ti rekursos […]
PALSIIT
Ingras: Ti Ili a Nakaipasngayak
WEN, ditoy Dingras ti nakaikalian ti kadkaduak (ambilical cord) idi 20 de Enero 1975, damo a pannakakitak ti lawag. Baresbes, ti nagan ti agdama a pagnaedak. Idi ubingak, ti lugar a Baresbes, maysa kadagiti mangbukbukel iti Bo. Padong, ti akindaya amin a paset ti Dingras. Sakbay a matapogan ti decada ’80, ti sigud a Bo. […]
Tunngal Madanonan ti Paskua
MANIPUD Septiembre, Oktubre, Nobiembre ken Diciembre. Namsek dagiti nakallalagip a pasamak iti biang ti tunggal maysa kadatayo. Dagitoy met laeng a bulan ti kaadda ti pul-oy-amian a kunada. Kasaur ti awag ti dadduma a lugar. Kasta pay ti masasao a dugudog. Kalam-ek ngarud ti panawen gapu iti nalamiis nga apiras ti pul-oy manipud iti bigat […]
Ipateg ti Nakaparsuaan
PROTECT OUR TREES TODAY FOR TOMORROW THEY WILL PROTECT YOU (US). Sapay koma ta patientayo ken ipapusotayo nga aramiden/annongen ti kababagas daytoy a pagsasao, tapno sangsangkamaysatayo a mangaramid ti mauiparbeng. Kas addang iti panangipateg ti nakaparsuaan., Ibinglayko man kadagiti dear readers ti daniw ni JOYCE KILMER (1886-1918), kakabsat, a napauluan iti TREES: I think that […]
Ania Daytoy andera Espanola?
URAY ‘toy numo ti biang, diak ammo no nakakitkitaakon wenno saan. Wenno uray adda nakitakon a ladawanna, diak ammo a Bandera Espanola gayam. Inggagarak nga isurat daytoy ta bareng adda makaam-ammo kadagiti dear readers no ania daytoy Bandera Espanola, no sadino pay ti pakasarakan kadagitoy? Ania ngamin daytoy Bandera Espanola? Maysa a klase dagiti mula […]
Maandingayka ka, ngem, Mailuodka
Adda daytay ditayo pulos ipagarup a sumangbay ti biagtayo iti panagbabawi, kalpasan a naisagmak wenno naidagel ken nailuodtayon. Kas koma ti panagsigarilio nga ag-agalen ti kaaduan, kalpasan iti panangdagdagupda ti magasgastosda gapu iti paypayubyobenda a sigarilioda. Kuna dagiti makasarsarita ‘toy numo ti biang, a kasla sumalun-atda no sumusopda ti sigarilio. Kurang ti aldawda no dida […]
Kasano ti Agiyebkas ti Daniw?
MASANSAN a kastoy ti masaludsod kadagiti ummong dagiti mangipatpateg iti Literatura Ilokana, nangruna no kasano ti napintas a panagiyebkas iti putar a daniw a maipatangatang iti radio karaman iti entablado: kasano ti agiyebkas ti daniw? Uray ‘toy numo ti biang, nabayag a tawen a nagsursuratak kadagiti daniw a maipatangatang iti radio. Uray pay kadagiti ummong […]
Filipino Time/Double Time
ADDA daytay pagsasao nga agkamkamat ti angin no maladawkan a kumamakam iti papanam, kas koma ti meeting place/venue no daytay dumar-ayka koma ti seminar, PRESS conference, hearings, kdpy. Nagrigaten a kamkamakamem a kankanayon ti oras. Adda daytay pagsasao a kunana: ti oras, magmagna, ti tao, maimbierna. Ania daytoy? Ania ti di nasayaat nga ibunga daytoy? […]
Soldado: Iti Igam Wenno Ebanghelio
Adu kadagiti naganus pay ti tawen ken panunotna no kua daytay agarapaap nga iti masakbayan, agbalindanto met a salaknib/buyot ti pagilian. Agbalinda a soldado. No adda iggemda a ‘toy gun, soldado ti panagriknada iti bukodda a bagi. Uray laeng dagiti natagaan a kayo a sukogenda a kas paltog. Iyabadayda metten a kas ti panangiyabaday ti […]
Nobiembre 1 ken 2: Pasken a Pananglagip
DATAYO a kameng ti Romano Catolico, kadawyan a naisangayan a panagtitipon ti amin a kameng ti kaamaan a kas panangrambak/pananglagip iti masasao nga All Saint’s Day (Nobiembre 1) ken All Souls’ Day (Nobiembre 2). Ania dagitoy nga aldaw? Iti nanumo a lugarmi, ti Nobiembre 1, isu ti panagaramidmi kadagiti native delicacies, kangrunaan a maaramid ditoy […]


text:
Pampanid a nakasilpo iti "Plantilia:Datos ti pagilian Bretania"
Naisilpo dagiti sumaganad a panid iti Plantilia:Datos ti pagilian Bretania
Lokal a ramit: Ipakita laeng dagiti baw-ing
Displayed 4 items.
- Listaan dagiti nagan ti wagayway (mailak-am) (← silsilpo | urnosen)
- Plantilia:Datos ti pagilian Bretania (mailak-am) (← silsilpo | urnosen)
- Plantilia:Datos ti pagilian Brittany (baw-ing a panid) (← silsilpo | urnosen)
- Listaan dagiti nagan ti wagayway (mailak-am) (← silsilpo | urnosen)
- Plantilia:Datos ti pagilian Bretania/dok (← silsilpo | urnosen)


text:
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Bacolod
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Bacolod ket isu ti pannakabagi ti Siudad ti Bacolod iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Daytoy idi ket nairepresenta a kas paset ti maikadua a distrito ti Negros Occidental manipud idi 1907 aginggana idi 1972 (malaksid idi 1943 aginggana idi 1944) ken 1984 aginggana idi 1986, ken ti Rehion VI manipud idi 1978 aginggana idi 1984.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 511,820
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Sasao a Tai
Ti sasao a Tai wenno Zhuang–Tai[1] (Tailandes: ภาษาไท wenno ภาษาไต, transliterasion: p̣hās̛̄āthay wenno p̣hās̛̄ātay) ket dagiti sanga ti pamilia ti pagsasao ti Kra–Dai. Ti sasao a Tai ket mangiraman ti kaaduan dagiti naisasao a sasao a Tai–Kadai, mairaman ti pagalagadan a Tailandes wenno Siamese, ti nailian a pagsasao ti Tailandia; ti Lao wenno Laotiano, ti nailian a pagsasao ti Laos; ti pagsasao a Shan ti Myanmar; ken ti Zhuang, ti maysa a nangruna a pagsasao iti akin-abagatan a probinsia ti Insik iti Guangxi.
Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]
Kognado iti nagan a Tai (Thai, Dai, kdpy.) ket inus-usar dagiti agsasao kadagiti adu a sasao a Tai. Ti termino a Tai ket nasayaat itan a naitakder a kas ti henetiko a nagan iti Ingles. Iti librona a The Tai-Kadai Languages tinunton ni Anthony Diller a dagiti ammona nga eskolar iti Lao ket saanda maayatan a ti Lao ket naikeddeng a kas maysa a pagsasao a Tai.[2] Para kadagiti dadduma, ti Tailandes ket maikeddeng koma a kas maysa a kameng ti pamilia ti pagsasao a Lao.[2] Maysa wenno ad-adu a karakter ti Taga-ugma nga Insik para iti ‘Lao’ ket mabalin a madakamat a mangsuporta para iti daytoy nga alternatibo nga apelasion.[2] Adda dagiti dadduma nga eskolar a mairaman ni Benedict (1975), a nagus-usar idi iti Tailandes a mangibagbaga iti nawatwatiwat a (Tai) pannakaigrupo ken makakita kadagiti pannakaikeddeng a kas ti proto-Tailandes ken Austro-Thai kadagiti nasapsapa nga obra.[2] Iti institusional a konteksto idiay Tailandia, ken sagpaminsan pay kadagiti sabali a lugar, sagpaminsan a ti Tai (ken ti pakaitunosanna a panangiletra iti eskritu a Tailandes, nga awanan iti kanungpalan a simbolo ti -y) ket naus-usar a mangibaga kadagiti karuay iti pamilia ti pagsasao a saan a naisasao idiay Tailandia wenno naisasao laeng idiay a kas resulta iti kaudian nga imigrasion.[2] Iti daytoy a panagusar iti Tailandes ket saanto koman a maikeddeng a pagsasao a Tai.[2] Iti sabali a panagkuna, da Gedney, Li ken dagiti dadduma pay ket kinaykayatda a tawagan ti pagalagadan a pagsasao ti Tailandia iti Siamese imbes a Tailandes, mabalin a kastoy daytoy tapno mapabassit ti pannakaiyallilaw iti Tailandes/Tai, a naipangangruna kadagiti agsasao iti Ingles a saan a komportable a mangaramid iti umuna a saan nga Ingles a saan a nainspirado nga awanan boses nga umuna nga uni ti Tai, nga iti ania man a pasamak ket mabalin nga artipisial nga aguni wenno saan unay a maawatan dagiti taga-ruar.
Segun kenni Michel Ferlus, dagiti etnonimo a Tai/Tailandes (wenno Tay/Thay/THai) ket mabalin a nagbalin manipud iti etimono a *k(ə)ri: 'parsua' babaen kadagiti sumaganad a kawar: kəri: > kəli: > kədi:/kədaj (-l- > -d- agbaliw kadagiti seskuisilaba ti panawen ken ti mabalin a diptongisasion ti -i: > -aj).[3][4] Iti daytoy met ket balaiwan iti di:/daj (presilabiko a a trunkasion ken ti mabalin a diptongisasion -i: > -aj). Ken kalpasanna iti *dajA (Proto-Akin-abagatan a laud a Tai) > tʰajA2 (iti Siamese ken Lao) wenno > tajA2 (iti sabali a sasao nga Akin-abagatan a laud ken Tengnga a Tai babaen ni Li Fangkuei). To obra ni Michel Ferlus' a naibatay kadagiti simple nga alagaden ti panagbaliw ti ponetiko a makita iti Sinospero ken kaaduan nga inadal babaen ni William H. Baxter (1992).[4]
Adu kadagiti pagsasao ket tinawtawagan iti Zhuang idiay Tsina ken Nung idiay Bietnam.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Madakdakamat iti kinapudno a ti Zhuang ken ti tattao a Tailandes ket addaanda iti agpada nga eksonimo para iti Bietnamis nga kɛɛuA1,[5] Ni Jerold A. Edmondson iti Unibersidad ti Texas iti Arlington ket nangipagarup a pudno a ti panagsina a nagbaetan ti Zhuang (ti maysa a pagsasao a Tengnga a Tai) ken ti sasao nga Akin-abagatan a Tai ket napasamak iti saan a nasapsapa ngem ti pannakapundar ti Jiaozhi idiay Bietnam idi 112 BCE ngem saan a naladladaw ngem ti maika-5-maika-6 a siglo AD.[6] Iti pannakaibatay kadagiti tuon dagiti binulod a balikas iti Insik iti Proto-Akin-abagatan a laud a Tai ken dagiti sabali pay a historikal nga ebidensia, isingasing ti Pittayawat Pittayaporn (2014) a ti pannakaiwarwaras ti Akin-abagatan a laud a Tai ket mabalin a nagrugi iti agarup a panawen ti pagbaetan ti maika-8 ken maika-10 a siglo AD.[7]
Akin-uneg a pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Haudricourt (1956)[urnosen | urnosen ti taudan]
Iyunay-unay ni Haudricourt[8] a ti pannakaidumduma ti Dioi (Zhuang) ken mangisingasing a mangaramid iti dua a waya a pannakaiduma a pagbaetan dagiti dua nga agsmang. Dagiti nagan ti pagsasao nga inus-usar iti kasisigud ti Haudricourt's (1956) ket isuda ti immuna a naited, ken sinaruno ti agdama nga ad-adu a naiwarwaras nga etnonimo kadagiti pangrikep.
Dagiti pannakaiduma ti grupo a Dioi nga inbagbaga babaen ni Haudricourt ket dagiti (i) ti maysa a pannakaitunos a pagbaetan ti r- iti Dioi ken ti lateral l- kadagiti sabali a sasao a Tai, (ii) dagiti managbaliw a pannakaiduma dagiti sistema ti bokal iti grupo a Dioi: kas ti 'ipus' ket addaan iti bokal nga /a/ iti maitutop a Tai, kas maisupadi iti /ə̄/ iti Bo-ai, /iə/ iti Tianzhou, ken /ɯə/ iti Tianzhou aken Wuming, ken (iii) ti kaawan, iti grupo a Dioi, dagiti aspirado a panagsardeng, a mabirukan kadagiti amin nga ayan ti maitutop a Tai.
Kas maiyaspin iti panangidasig ni Li Fang-kuei, ti panangidasig ni Haudricourt ket ket maidagup a mangikeddeng ti Akin-abagatan a Tai ken Tengnga a Tai ni Li a kas mangbukel iti maysa a subgrupo, a kabsatna ti Akin-abagatan a laud a Tai: dagiti talo a naudi a pagsasao itilistaan ni Haudricourt iti sasao a 'maitutop a Tai' ket ti Tho (Tày), Longzhou, ken Nung, nga idasig ni Li a kas 'Tengnga a Tai'.
Li (1977)[urnosen | urnosen ti taudan]
Biningbingay ni Li Fang-Kuei ti Tai kadagiti sanga ti Akin-amianan, Tengnga, ken Akin-abagatan a laud (Tailandes). Nupay kasta, saan nga agparang nga umiso a grupo ti Tengnga a Tai. Insingasing ni Li (1977) ti tallo a parte a pannakabongbingay ti Tai kadagiti tallo nga agkakabsat a sanga. Daytoy nga isbangan iti pannakaidasig ket nabayagen nga inawat a kas maysa pagalagadan iti pagobraan iti komparatibo a lingguistiko ti Tai.
Gedney (1989)[urnosen | urnosen ti taudan]
Inkeddeng ni Gedney (1989) ti Tengnga ken Akin-abagatan a laud a Tai a mangbukel iti maysa a subgrupo, a maysa a kabsat ti Akin-amianan a Tai. Daytoy a pannakaidasig ket maitunos iti Haudricourt (1956).
Luo (1997)[urnosen | urnosen ti taudan]
Idasig ni Luo Yongxian (1997:232)[9] ti sasao a Tai a kas dagiti sumaganad, ken isingasingna ti maikapat a grupo a tinawtawagan iti Akin-amianan a laud a Tai a mangiraman ti Ahom, Shan, Dehong Dai, ken Khamti. Naikeddeng amin dagiti sanga nga agtunos iti tunggal maysa kaniada.
Akin-amianan a laud a Tai
Pittayaporn (2009)[urnosen | urnosen ti taudan]
Overview[urnosen | urnosen ti taudan]
Idasig ni Pittayawat Pittayaporn (2009) ti sasao a Tai kadagiti rimpuok dagiti pagbibingayan nga inobasion (a no agmaymaysa, ket mabalin a mainaig iti ad-adu ngem maysa a sanga) (Pittayaporn 2009:298). Iti preliminario a sistema ti panangisasig ni Pittayaporn iti sasao a Tai, ti Tengnga a Tai ket naikeddeng a parapiletiko ken naisinsina kadagiti nadumaduma a sanga, a dagiti karuay ti Zhuang ti Chongzuo iti akin-abagatan alaud ti Guangxi ket isu ti kaaduan ti akin-uneg a dibersidad. Dagiti sanga ti Akin-abagatana laud a Tai ken Akin-amianan a Tai ket nabati a sibubukel a kas iti 1977 a sistema ti panankaidasig ni Li Fang-Kuei, ken dagiti dadduma a naited a kodigo ti ISO ti sasao nga Akin-abagatan a Zhuang ket naikeddengda a kas [[[parapili|parapiletiko]]. Ti pannakaidasig ket kas dagiti sumaganad.[10]
Akin-abagatan a laud a Tai (Laos, Tailandia, Burma)
Sapa (Bietnam)
Tay: Tày ti Bảo Yên, Tày ti Cao Bằng, Dai Zhuang ti Wenma (文马)
Nung: Yang Zhuang ti Debao (德保), Yang Zhuang ti Jingxi (靖西), (Akinlaud) Nung ti Distrito ti Mường Khương, Nong Zhuang ti Siudad ti Wenshan (文山), Nong Zhuang ti Yanshan (砚山)
Lungming Zhuang, Daxin Zhuang
Ningming Zhuang (Zuojiang Zhuang ti Ningming 宁明)
Chongzuo Zhuang (Yongnan Zhuang ti Chongzuo 崇左), Shangsi Zhuang (Yongnan Zhuang ti Shangsi 上思), Caolan (Bietnam)
Qinzhou Zhuang (Yongnan Zhuang ti Qinzhou 钦州)
Wuming Zhuang, Yongnan Zhuang, Long'an Zhuang, Fusui Zhuang
Bugas Akin-amianan a Tai: Saek, Bouyei, Yay, Youjiang Zhuang ken dadduma pay
Naibatay ti Pagalagadan a Zhuang iti dialekto ti Shuangqiao (双桥), Distrito ti Wuming.
Dagiti panagbaliw iti uni[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a panagbaliw iti ponolohia ket mapasamak kadagiti subgrupo ti Q (Akin-abagatan a laud), N (Akin-amianan), B (Ningming), ken C (Chongzuo) (Pittayaporn 2009:300–301).
Iti pay maipatinayon, dagiti sumaganad a panagbaliw ket mapasamak kadagiti nadumaduma a nodo a pakaiturongan iti nodo Q.
- E: *p.t- > *p.r-; *ɯm > *ɤm
- G: *k.r- > *qr-
- K: *e:, *o: > *ɛ:, *ɔ:
- O: *ɤn > *on
- Q: *kr- > *ʰr-
Edmondson (2013)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti komputado a panagusig ti pilohenetiko ti sasao a Tai ni Jerold A. Edmondson (2013)[18] ket naipakita dita baba. Ti Tay ken Nung ket naipakita isuda a dua nga agtunos a sanga babaen ti Tengnga a Tai. Ti Akin-amianan a Tai ken Akin-abagatan alaud a Tai ket naipakitada pay a maitunos a sangsanga.
Akin-amaianan a Tai: Buyi, Yay, Po-Ai, Wuming Zhuang, Mashan Zhuang
Akin-abagatan a laud a Tai: Ahom, Shan, Dehong, Tai Theeng (Nghe An), Nangisit a Tai, Puraw a Tai, Padi, Lao, Tailandes
bugas Tengnga a Tai: Nung Chau, Pingxiang Zhuang, Leiping Zhuang, Ningming Zhuang
Nung: Akinlaud a Nung, Nung Yang, Nung An, Thu Lao
Rekonstruksion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Proto-Tai ket nakonstrukto manen manipud idi 1977 babaen ni Li Fang-Kuei ken babaen ni Pittayawat Pittayaporn idi 2009.[19]
Ti Proto-Akin-abagatan a laud a Tai nakonstrukto manen idi 1977 babaen ni Li Fang-Kuei ken babaen ni Nanna L. Jonsson idi 1991.[20]
Pannakaiyasping[urnosen | urnosen ti taudan]
Dita babaket ti komparatibo a tabla iti sasao a Tai.
Dagiti sistema ti panagsurat[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu kadagiti sasao nga Akin-abagatan alaud a Tai ket nasuratda nga agusar kadagiti alpabeto a naiyaon iti Brahmis. Ti sasao a Zhuang ket tradisionalda a naisurat iti karkarakter nga Insik a tinawtawagan iti Sawndip, ken opisial itan anaisurat iti nairomanisado nga alpabeto, ngem ti tradisional a sistema ti panagsurat ket naus-usar pay laeng ita nga aldaw.
- Alpabeto a Tailandes [1]
- Alpabeto a Lao [2]
- Sawndip [3]
- Alpabeto a Shan [4]
- Alpabeto nga Ahom [5]
- Alpabeto a Tai Dam [6]
- Alpabeto a Tai Le [7]
- Alpabeto a Baro a Tai Lue [8]
- Alpabeto a Tai Tham [9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Diller, 2008. The Tai–Kadai Languages.
- ^ a b c d e f Diller, Anthony; Edmondson, Jerry; Luo, Yongxian (2004). The Tai-Kadai Languages. Routledge (2004), pp. 5-6. ISBN 1135791163.
- ^ Ferlus, Michel (2009). Formation of Ethnonyms in Southeast Asia. 42nd International Conference on Sino-Tibetan Languages and Linguistics, Nov 2009, Chiang Mai, Thailand. 2009, p.3.
- ^ a b Pain, Frédéric (2008). An Introduction to Thai Ethnonymy: Examples from Shan and Northern Thai. Journal of the American Oriental Society Vol. 128, No. 4 (Oct. - Dec., 2008), p.646.
- ^ mangidesignado ti A1 iti tono.
- ^ Edmondson, Jerold A. The power of language over the past: Tai settlement and Tai linguistics in southern China and northern Vietnam. Studies in Southeast Asian languages and linguistics, Jimmy G. Harris, Somsonge Burusphat and James E. Harris, ed. Bangkok, Thailand: Ek Phim Thai Co. Ltd. http://ling.uta.edu/~jerry/pol.pdf Naiyarkibo 2007-08-21 iti Wayback Machine (see page 15)
- ^ Pittayaporn, Pittayawat (2014). Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai as Evidence for the Dating of the Spread of Southwestern Tai. MANUSYA: Journal of Humanities, Special Issue No 20: 47–64.
- ^ Haudricourt, André-Georges. 1956. De la restitution des initiales dans les langues monosyllabiques : le problème du thai commun. Bulletin de la Société de Linguistique de Paris 52. 307–322.
- ^ Luo, Yongxian. (1997). The subgroup structure of the Tai Languages: a historical-comparative study. Journal of Chinese Linguistics Monograph Series, (12), I-367.
- ^ Pittayaporn, Pittayawat. 2009. The Phonology of Proto-Tai. Ph.D. dissertation. Department of Linguistics, Cornell University.
- ^ Malaksid no sabali ti naibaga, amin dagiti panagbaliw iti ponolohia ket mapasamak iti umuna nga agpang (nodo A).
- ^ Malaksid no sabali ti naibaga, amin dagiti panagbaliw iti ponolohia ket mapasamak iti umuna nga agpang (nodo D).
- ^ Ti pay *ɯ:k > ti panagbaliw ti *u:k ket mapasak iti nodo A.
- ^ Inobasion ti nodo N
- ^ Para iti nodo B, ti naapektaran a silaba ti Proto-Tai ket *we:, *wo:.
- ^ Para iti nodo C, ti naapektaran a silaba ti Proto-Tai ket *we:, *wo:.
- ^ Inobasion iti nodo J
- ^ Edmondson, Jerold A. 2013. Tai subgrouping using phylogenetic estimation. Presented at the 46th International Conference on Sino-Tibetan Languages and Linguistics (ICSTLL 46), Dartmouth College, Hanover, New Hampshire, United States, August 7-10, 2013 (Session: Tai-Kadai Workshop).
- ^ Jonsson, Nanna L. (1991) Proto Southwestern Tai. Ph.D dissertation, available from UMI and SEAlang.net on http://sealang.net/crcl/proto/
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2017-04-13. Naala idi 2018-09-19.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
- ^ Thai Lexicography Resources
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Brown, J. Marvin. From Ancient Thai to Modern Dialects. Bangkok: Social Science Association Press of Thailand, 1965.
- Chamberlain, James R. A New Look at the Classification of the Tai Languages. [s.l: s.n, 1972.
- Conference on Tai Phonetics and Phonology, Jimmy G. Harris, and Richard B. Noss. Tai Phonetics and Phonology. [Bangkok: Central Institute of English Language, Office of State Universities, Faculty of Science, Mahidol University, 1972.
- Diffloth, Gérard. An Appraisal of Benedict's Views on Austroasiatic and Austro-Thai Relations. Kyoto: Center for Southeast Asian Studies, Kyoto University, 1976.
- Đoàn, Thiện Thuật. Tay-Nung Language in the North Vietnam. [Tokyo?]: Instttute [sic] for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa, Tokyo University of Foreign Studies, 1996.
- Gedney, William J. On the Thai Evidence for Austro-Thai. [S.l: s.n, 1976.
- Gedney, William J., and Robert J. Bickner. Selected Papers on Comparative Tai Studies. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 29. Ann Arbor, Mich., USA: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1989. ISBN 0-89148-037-4
- Gedney, William J., Carol J. Compton, and John F. Hartmann. Papers on Tai Languages, Linguistics, and Literatures: In Honor of William J. Gedney on His 77th Birthday. Monograph series on Southeast Asia. [De Kalb]: Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, 1992. ISBN 1-877979-16-3
- Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. (1995). William J. Gedney's central Tai dialects: glossaries, texts, and translations. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 43. Ann Arbor, Mich: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan ISBN 0-89148-075-7
- Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. William J. Gedney's the Yay Language: Glossary, Texts, and Translations. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 38. Ann Arbor, Mich: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1991. ISBN 0-89148-066-8
- Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. William J. Gedney's Southwestern Tai Dialects: Glossaries, Texts and Translations. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 42. [Ann Arbor, Mich.]: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1994. ISBN 0-89148-074-9
- Hudak, Thomas John. William J. Gedney's The Tai Dialect of Lungming: Glossary, Texts, and Translations. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 39. [Ann Arbor]: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1991. ISBN 0-89148-067-6
- Li, Fang-kuei. 1977. Handbook of Comparative Tai. Honolulu, Hawaii: University of Hawai’i Press.
- Li, Fang-kuei. The Tai Dialect of Lungchow; Texts, Translations, and Glossary. Shanghai: Commercial Press, 1940.
- Østmoe, Arne. A Germanic-Tai Linguistic Puzzle. Sino-Platonic papers, no. 64. Philadelphia, PA, USA: Dept. of Asian and Middle Eastern Studies, University of Pennsylvania, 1995.
- Sathāban Sūn Phāsā Qangkrit. Bibliography of Tai Language Studies. [Bangkok]: Indigenous Languages of Thailand Research Project, Central Institute of English Language, Office of State Universities, 1977.
- Shorto, H. L. Bibliographies of Mon–Khmer and Tai Linguistics. London oriental bibliographies, v. 2. London: Oxford University Press, 1963.
- Tingsabadh, Kalaya and Arthur S. Abramson. Essays in Tai Linguistics. Bangkok: Chulalongkorn University Press, 2001. ISBN 974-347-222-3
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biblioteka ti SEAlang
- Comparative Tai–Kadai Swadesh vocabulary lists (manipud iti Swadesh-list appendix ti Wiktionary)
- ABVD: Listaan ti balikas ti Proto-Tai
- ABVD: Liastaan ti balikas ti Proto-Akin-abagatan a laud a Tai Naiyarkibo 2017-04-13 iti Wayback Machine
- Kelley, Liam. Tai Words and the Place of the Tai in the Vietnamese Past.


text:
James Clerk Maxwell
Ni James Clerk Maxwell FRS FRSE (13 Hunio 1831 – 5 Nobiembre 1879) ket maysa idi nga Eskoses[1] matematiko a pisiko.[2] Ti kalatakan a nagun-odna ket ti panagannurot ti klasiko nga elektromagnetiko a teoria. Daytoy ket mangitipon kadagiti amin a dati a saan a mainaig a panagpalpaliiw, dagiti eksperimento, ken dagiti ekuasion ti elektrisidad, magnetismo, ken optika iti maysa a maitunos a teoria.[3] Dagiti ekuasion ni Maxwell ket mangipakpakita a ti elektrisidad, magnetismo ken lawag ket pagbanagan ti amian a penomena, a ti elektromagnetio a lugar. Iti dimtengan daytoy, amin dagiti dadduma pay a klasiko a linteg wenno dagiti ekuasion dagitoy a displina ket naipalaka a kasokadagiti ekuasion ni Maxwell. Dagiti nagun-od ni Maxwell a maipanggep ti elektromagnetismo ket tinawtawagan ti "maikadua a nalatak a panakaykaysa iti pisika",[4] kalpasan ti immuna a naibanagan babaen ni Isaac Newton.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "James Clerk Maxwell". Encyclopædia Britannica. Naala idi 24 Pebrero 2010.
Eskoses a pisiko ket nadayeg a naam-ammuan para iti panagannurot ti elektromagnetiko a teoria
- ^ Topolohia ken Eskoses a matematiko a pisika
- ^ "James Clerk Maxwell". IEEE Global History Network. 2011. Naala idi 2011-06-21.
- ^ Nahin, P.J. (1992). "Ti Nalatak a Panagkaykaysa ni Maxwell". Spectrum, IEEE. 29 (3): 45. doi:10.1109/6.123329.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Campbell, Lewis; Garnett, William (1882). Ti Biag ni James Clerk Maxwell (PDF). Edinburgh: MacMillan. OCLC 2472869. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2008-02-27. Naala idi 2008-02-20.
- Glazebrook, R. T. (1896). James Clerk Maxwell ken ti Moderno pisika. MacMillan. ISBN 978-1-4067-2200-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni James Clerk Maxwell iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni James Clerk Maxwell iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig ken ni James Clerk Maxwell iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Distrito ti Usu, Hokkaido
Ti Usu (有珠郡, Usu-gun) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Iburi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi Marso 2008, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 3,009 ken ti densidad ti populasion iti 14.7 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 205.04 km².
Ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 1, 1900 – gapu ti pannakaitungpal ti iti kasasaad a kas umuna a klase nga ili ti Hokkaido, naporma idi ti purok ti Date iti kaunegan ti Distrito ti Usu. (1 a purok)
- Abril 1, 1915 – gapu ti pannakaitungpal ti iti kasasaad a kas maika-2 a klase nga ili ti Hokkaido, naporma idi ti purok ti Sōbetsu iti kaunegan ti Distrito ti Usu. (2 a purok)
- 1916 – Populasion: 21,011. Adda dagiti 20 a pasiente ti malaria
- Abril 1, 1919 – gapu ti pannakaitungpal ti iti kasasaad a kas maika-2 a klase nga ili ti Sōbetsu, Hokkaido, naporma idi ti purok ti Tokushunbetsu iti kaunegan ti Distrito ti Usu. (3 a purok)
- Hunio 1920 – naitipon dagiti parte ti purok ti Tokushunbetsu iti purok ti Kimobetsu, Distrito ti Abuta (itan ket ili ti Kimobetsu).
- Agosto 1, 1925 – ti purok ti Date ket nagbalin nga umuna a kklase nga ili ti Date. (1 nga ili, 2 a purok)
- Abril 1, 1939 – ti purok ti Sōbetsu ket nagbalin nga umuna a klase a purok.
- Hunio 1, 1943 – nawaswas ti kasasaad nga umuna ken maika-2 a klase ti ili. Ti purok ti Tokushunbetu ket opisial a nagbalin a naidesignado a purok, segun ti Ministro ti Interior.
- Oktubre 5, 1946 – nawaswas ti pannakaipatungpal ti kasasaad a naidesignado nga ili.
- Septiembre 1, 1950 – nanaganan manen ti purok ti Tokushunbetsu iti Ōtaki.
- Enero 1, 1962 – nakagun-od iti kasasaad nga ili ti purok ti Sōbetsu ken nagbalin nga ili ti Sōbetsu. (2 nga ili, 1 a purok)
- Abril 1, 1972 – nakagun-od iti kasasaad a siudad ti ili ti Date ken nagbalin a siudad ti Date. (1 nga ili, 1 a purok)
- Marso 1, 2006 – naitipon ti purok ti Ōtaki iti siudad ti Date. (1 nga ili)


text:
1892
Ti 1892 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Biernes iti kalendario a Gregoriano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 2 – Manuel Roxas, maika-5 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1948)[1]
- Enero 3 – Herman Johannes Lam, Olandes a botaniko (pimmusay 1977)
- Abril 8 – Mary Pickford, Kanadiana-Amerikana nga aktres (pimmusay 1979)
- Hulio 31 – Herbert W. Armstrong, nagpundar ti Worldwide Church of God (pimmusay 1986)
- Septiembre 8 – Natividad Almeda-López, immuna nga abogado a babai iti Filipinas (pimmusay 1977)
- Oktubre 9 – Ivo Andrić, Yugoslavo a nobelista, mannaniw, ken mannurat iti ababa a sarita, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 1975)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pebrero 8 – Pieter Willem Korthals, Olandes a botaniko (naipasngay 1807)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Office of the President of the Philippines Naiyarkibo Hulio 29, 2008, iti Wayback Machine


text:
Sirkulo ti Artiko
Ti Sirkulo ti Artiko ket maysa kadagiti lima a nangruna a sirkulo ti latitud a mangmarka kadagiti mapa ti Daga. Idi 2012, daytoy ti paralelo ti latitud nga agtartaray iti 66°33′49.3″ (wenno 66.56369°) [1] itiamianan ti Ekuador.
Ti rehion ti amianan ti datoy a sirkulo ket ammo a kas ti Artiko, ken ti sona iti abagatanna ket tinawtawagan ti Akin-amianan a Temperado a Sona. Ti kapada a sirkulo ti polar iti Akin-abagatan a Hemisperio ket tinawtawaga iti Sirkulo ti Antartiko.
Ti Sirkulo ti Artiko ket ti akin-abagatan unay a latitud iti Akin-amianan a Hemisperio a ti Init ket mabalin a natalinaay nga agtultuloy iti ngato wenno baba ti horisonte para kadagiti 24 nga oras (iti solstisio ti Hunio ken solstisio ti Disiembre). Iti amianan ti Sirkulo ti Artiko, ti init ket adda iti ngato ti horisonte para kadagiti agtultuloy a 24 nga oras iti saan a basbassit ngem maminsan iti tunggal maysa a tawen (ken isu a makita iti tengnga ti rabii) ken iti baba ti horisonte para kadagiti 24 nga agtultuloy nga oras iti saan a basbassit ngem maminsan iti tunggal maysa a tawen (ken isu a saan a makita iti tengnga ti aldaw). Mapasamak dagitoy idiay Sirkulo ti Artiko, iti pamunganayan, iti eksakto a maminsan iti tunggal maysa a tawen, kadagiti soltisio ti Hunio ken Disiembre. Nupay kasta, iti panagsanay, gapu ti atmosperiko a reprasion ken dagiti anaraar, ken gapu ta ti init ket agparang a kas disko ken saan a tildek, ti paset ti minit titengnga ti rabii ket mabalin a makita iti rabii ti akin-amianan a solstisio ti kalgaw agingggana ti agarup a 50′ (90 km (56 mi)) iti abagatan ti Sirkulo ti Artiko; iti met maipada, iti aldaw ti akin-amianan a solstisio ti panaglalam-ek, ti paset ti init ket mabalin a makita aginggana iti agarup a 50′ iti amianan ti Sirkulo ti Artiko. Daytoy ket pudno iti pantar ti baybay; dumakkel dagita a patingga kadagiti kangato ti pantar ti baybay, ngem dagiti met kabambantayan a rehion awan met ti dagus a pannakatan-aw ti pudno a horisonte.
Saan a natalinaay ti puesto ti Sirkulo ti Artiko. Daytoy ket dagus nga agdepdepende iti pakbo a pagtayyekan ti Daga, nga agdumaduma kadagiti baetan ti 2° kadagiti 40,000-a tawen ti paset ti panawen, a kangrunaan gapu dagiti puersa ti allon a pagresultaan manipud iti panaglikmut ti Bulan. Ti Sirkulo ti Artiko ket agdama nga agkalkalla-utang nga agpaamianan iti kapardas iti agarup a 15 m (49 ft) iti tunggal maysa a tawen; kitaen ti sirkulo ti latitud para iti adu pay a pakaammo.
HeograpiaUrnosen
Bassit laeng ti tattao nga agnanaed iti amianan ti Sirkulo ti Artiko gapu ti nakaro a klima. Dagiti luagar ket natagtagitaon kadagiti rinibo a napalabas a tawen babaen dagiti indihenio a tattao. Dagiti ginasut a tawen a napalpalabas, adu dagidi tattao nga immakar manipud iti akindaya a Siberia iti ballasiw ti Lingsat Bering a napan idiay Amianan nga Amerika ken nagin-inut a nagpadaya ken nagtaeng. Kalpasanna iti nabayagen, iti historiko apanawen, adda met dagiti migrasion kadagiti lugar ti Artiko babaen dagiti Europeano ken dagiti dadduma nga imigrante.
Dagiti tallo a kadakkelan a komunidad iti amianan ti Sirkulo ti Artiko ket mabirukan idiay Rusia ken Norwega: ti Murmansk (populasion 307,257), Norilsk (175,365), ken Tromsø (71,295).
Ti Rovaniemi (idiay Pinlandia), ket naisanglad bassit iti abagatan iti linia, addaan daytoy ti populasion iti agarup a 60,000, ken ti kadakkelan a pagtaengan iti dagus nga ayan ti Sirkulo ti Artiko. Dagiti tattao ti Artiko ket mairaman dagiti Norwego nga addan iti kalakaan a klima, ken kaaduan dagiti puerto idiay Amianan ti Norwega ket awan iti yelo kadagiti amin a paset ti tawen gapu ti Gulf Stream. Ti Tromsø (idiay Norwega) ket addaan kadagiti agarup 71,000 nga agtataeng ken ti Bodø ket addaan iti agarup a 49,000.
Iti pakaigiddiatan, ti kadakkelan a komunidad ti Amianan nga Amerika iti amianan ti Sirkulo ti Artiko, ti Sisimiut (Greenland),ket addaan iti agarup a 5,000 nga agtataeng. Kadagiti komunidad ti Artiko ti Kanada ken Estados Unidos, ti Barrow, Alaska ket ti kadakkelan a pagtaengan nga addaan kadagiti agarup a 4,000 nga agtataeng
Ti Sirkulo ti Artiko ket lumabas iti Taaw Artiko, ti Peninsula ti Eskandinabia, Amianan nga Asia, Akin-amianan nga Amerika ken Greenland. Ti daga idiay Sirkulo ti Artiko ket nabingbingay kadagiti walo a pagilian: Norwega, Suesia, Pinlandia, Rusia, ti Estados Unidos (Alaska), Kanada, Dinamarka (Greenland), ken Islandia (nga idiay ket lumabas iti bassit nga isla ti Grímsey).
Ti lugar iti amianan ti Sirkulo ti Artiko ket agarup a 20,000,000 km2 (7,700,000 sq mi) ken sakupenna ti 4% iti Daga.[2]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti Sirkulo ti Artiko ket lumabas iti:
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "''obliquity of the ecliptic (Eps Mean)''". Neoprogrammics.com. Naala idi 2014-05-13.
- ^ William M. Marsh; Martin M. Kaufman (2012). Physical Geography: Great Systems and Global Environments. Cambridge University Press. p. 24. ISBN 978-0-521-76428-5.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Sirkulo ti Artiko iti Wikimedia Commons
- Terra Incognita: Eksplorasion ti Artiko ti Kanada Naiyarkibo 2016-04-27 iti Wayback Machine
- Dagiti karkulo ti temporal a panawen ©2006 babaen ni James Q. Jacobs
- Dagitinaserbi a konstansia"
- ArcticFocus Dagiti kinapudno ken damdamag a maipanggep ti Artiko


text:
Kategoria:Dagiti artikulo nga agus-usar iti infobox bagi ti danum nga awanan iti alt
Mainayon daytoy a kategoria no awan ti naipalawag nga alternatibo a teksto (
alt=) para iti ladawan iti pannakailak-am ti plantilia ti {{Infobox bagi ti danum}} (kitaen ti Plantilia:Infobox bagi ti danum#Dagiti parametro). Automatiko a maikkat daytoy kalpasan no manayonan ti alternatibo a teksto.
Pampanid iti kategoria "Dagiti artikulo nga agus-usar iti infobox bagi ti danum nga awanan iti alt"
Dagiti sumaganad a 116 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 116 a dagup.
B
- Danaw Baao
- Lingsat Balabac
- Luek Baler
- Lingsat Bali
- Luek Balikpapan
- Kanal Balintang
- Baybay Baltiko
- Lingsat Bangka
- Baybay Barents
- Luek Batangas
- Baybay Arafura
- Baybay Bali
- Baybay Beaufort
- Baybay Bohol
- Baybay Filipinas
- Baybay Karibe
- Baybay Kaspio
- Baybay Bisayano
- Golpo ti Boni
- Danaw Bulusan
- Danaw Bunot
- Luek Butuan


text:
Rehion ti Tōkai
Ti Rehion ti Tōkai (東海地方, Tōkai-chihō) ket maysa nga apo ti rehion iti rehion ti Chūbu iti Hapon nga addaan iti igid ti Taaw Pasipiko. Ti kayat a sawen ti naganna ket ti "Daya a baybay" ken naggapu daytoy iti Tōkaidō, maysa kadagiti Lima a Pagdalanan ti Edo. Gapu ta ti Tōkai ket maysa nga apo ti rehion ken saan nga opisial a nainaganan, adda dagiti panagsuppiatan no ania ti pagrugian ken gibusan iti daytoy a rehion, nupay kasta dagiti mapa ti Hapon ket kaaduan a mangitudtudo a ti rehion ket mangraman kadagiti prepektura ti Shizuoka, Aichi, Gifu ken Mie.
Ti kadakkelan a kangrunaan a siudada iti daytoy a rehion ket ti Nagoya ken ti Chūkyō Metropolitano a Lugar (Nagoya a Metropolitano a Lugar) a mangbukel ti kadakkelan a paset iti daytoy a rehion ken ti maikatlo a kadakkelan nga ekonomia ti Hapon. Ti komersio nga impluensia iti daytoy nga urbano a lugar ket sagpaminsan nga agigay-at kadagiti nakapalikmut a luglugar dagiti tallo a prepektura a naipatengnga iti Nagoya a dagitoy ket ti Aichi, Gifu, ken Mie; daytoy a lugar ket sagpaminsan pay a naitudtudo a kas ti rehion ti Chūkyō.
Ti Tōkai ket addaan iti kaaduan kadagiti agpadpataud a lugar ken maysa kadagiti kaaduan ti industria a rehion iti Hapon. Ti pantarna ket naliniaan kadagiti napusek ti populasionn a siudad nga addaan kadagiti ekonomia a sumalibukag kadagiti pabrika.
Ti rehion ti Tōkai ket nakapadas kadagiti dadakel a gingined, a mairaman kadagiti nalatak a gingined idi 1944 (naam-ammuan pay a ti "Tonankai a gingined") ken idi 1945 (naam-ammuan pay a ti "Mikawa a gingined").[1] Dagiti sumaganad nga obra ni Kiyoo Mogi, ket agipadpadto ng adda posibilidad a daytoy a lugar ket suheto iti naababaw a kadakkel 8.0 a gingined iti masakbayan a panawen.[2] Ti Nagoya, Shizuoka, ken dagiti dadakkel a siudad ket dakkel to a madadael, a ribribo dagiti madangran, no saan a riwriw, a makaaramid daytoy ti kadaksan a didigra iti Daga.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Karan, Pradyumna Prasad. (2005). Ti Hapon iti maika-21 a Siglo: Katutubo, Ekonomia, ken Kagimongan, p. 36, p. 36, iti Liblibro ti Google.
- ^ Dua a didigra a banbanag a maipapan iti inururay a gingined ti Tokai Naiyarkibo 2017-09-14 iti Wayback Machine Kiyoo Mogi, Daga Planeta Law-ang, Tomo. 56 (No. 8), pp. li-lxvi, naipablaak idi 2004, naala idi 2011-03-11


text:
SIUDAD TI SAN FERNANDO, LA UNION – Inaprobaran ti La Union Provincial Development Council (PDC) nga idadaloan ni Chairman Gov. Francisco Emmanuel “Pacoy” R. Ortega III ti singasing a pannakaipatakder ti transport terminal ken town center iti ili ti Naguilian kabayatan ti taripnong dagitoy idi Enero 26, 2018 iti Provincial Capitol ditoy siudad.
Ti nakuna a proyekto ket mayendorso iti Regional Development Council (RDC) para iti technical assistance tapno mailatangan ti pondo.
Singasing a proyekto daytoy ni Naguilian Mayor Reynaldo J. Flores a mangted kadagiti serbisio a kasapulan dagiti umili ti munisipio.
Maipatakder ti transport terminal ken town center iti 3.334 ektaria a daga a kaarpad ti Naguilian-Baguio Road iti Barangay Ortiz, Naguilian, La Union.
Kinuna ni Mayor Flores a ti proyekto ket manamnama nga agserbi a pangrugian ti sustinable nga social-economic development ti Naguilian ken dagiti kabangibang nga il-ili ti Bauang, Burgos ken Bagulin.
Innayonna a babaen ti nakuna a proyekto, maawis dagiti investor ken stakeholders a mangipatakder kadagiti mall ken dadduma pay nga establisimiento iti ili a mangparnuay iti nagduduma a trabaho ken pagbiagan.
Maipatakder dagiti hotel ken sabali pay a pagdagusan dagiti biahero kabayatan ti panagbisitada iti Nagulian, kinuna na.
Plano ti lokal a gobierno ti Naguilian a mangipatakder ti nagduduma nga opisina iti kabarbaro a town center a pakairamanan ti Bureau of Fire (BOF), Land Transportation Office (LTO), Department of the Interior and Local Government (DILG) ken Rural Health Unit.
Iti baet dagiti nakuna a proyekto, sinigurado ni Mayor Flores a matarimaan dagiti kalsada ken drainage systems ken mataginayon ti kappia ken masalakniban dagiti umili babaen ti pannakitinnulong dagiti nagduduma nga ahensia a nakalinya iti direktiba ti probinsial a gobierno nga aramiden ti La Union kas “Heart of Agri-Tourism in Northern Luzon by 2025”.
Ti singasing a pannakaipatakder ti Naguilian Mini-Hydro Power Plant ket inaprobaran met ti council ken kadwa a mayendorso iti RDC. PITO LU / ABN
TATLONG MAGKAIBIGAN ARESTADO SA KASONG PANGGAGAHASA SA KALINGA
RIZAL, Kalinga - Tatlong magkakaibigan na pawang sangkot sa panggagahasa noong 2011, ang inaresto ng mga tauhan ng Rizal Municipal Police...


text:
Panagkukua
Ti panagkukua ket isu ti sakup kadagititignay ken dagiti kadkadawyan nga ugali babaen dagiti organismo, dagiti sistema, wenno dagiti parbo nga entidad a makuyog kadagiti bukodda nga enbironmento, a mairaman dagiti dadduma a sistema wenno dagiti organismo nga adda ken ti pay pisikal nga enbiromento. Daytoy ket isu ti panagsungbat iti sistema wenno organismo kadagiti nadumaduma a panangitignay wenno maar-aramid, urayno daytoy ket akin-uneg wenno akin-ruar, siaammo wenno saan a siaaammo, nalawag wenno saan a nalawag, ken boluntario wenno saan a boluntario.


text:
Isla Tawi-Tawi
Ti Isla Tawi-Tawi (mailetra pay a kas Tawi Tawi wenno Tawitawi) ket ti maysa nga isla ti Filipinas iti Purpuro ti Sulu iti pagbaetan ti Baybay Sulu ken Baybay Celebes, iti agarup a 64 kilometro (40 mi) iti daya ti Borneo.[2] Daytoy ti kangrunaan nga isla ti Probinsia ti Tawi-Tawi.
Ti Tawi-Tawi ket addaan iti kalawa iti 580.5 kuadrado kilometro (224.1 sq mi), a mangaramid daytoy iti maika-20 a kadakkelan nga isla iti Filipinas, ken ti maika-3 a kadakkelan nga isla iti Purpuro ti Sulu (kalapsan tiBasilan ken Jolo). Ti kaatiddog ti aplayana ket 152.2 kilometro (94.6 mi), ken ti kangatuan nga elebasion ket 549 metro (1,801 ft).[1]
Ti Isla Tawi-Tawi ket bulkaniko ti taudanna ken saan akadawyan ti sukogna, agarup daytoy a 55 kilometro (34 mi) iti kaatiddog ken pagbaetan ti between 10 aginggana iti 23 kilometro (6.2 iti 14.3 mi) iti kalawa. Daytoy ket katurodan ken napsamek a kakaykayuan, nga addaan kadagit ipilta ti puraw ng apalya ket dagiti kabatuan anga aplaya.[2]
Ti isla ket nabingbingay kadagiti 4 nga ili (Bongao, Languyan, Panglima Sugala, ken Tandubas). Dagiti agtataeng ket kaaduan a dagiti tattao a Sama, ken agsasaoda kadagiti sasao a Sama–Bajaw ken kaaduan ket Muslim.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Islands of Philippines". Island Directory. United Nations Environment Programme. Naala idi Agosto 29, 2014.
- ^ a b c d e "Tawi Tawi". www.britannica.com. Encyclopædia Britannica, Inc. Naala idi 29 August 2014.
- ^ "Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010" (PDF). 2010 Census of Population and Housing. National Statistics Office. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi April 2, 2016. Naala idi Septiembre 1, 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Heograpiko a datos a mainaig iti Isla Tawi-Tawi iti OpenStreetMap


text:
Listaan dagiti purok idiay Hapon
Ti pirok (村, mura, sagpaminsan a son) ke ti lokal nga administratibo a yunit idiay Hapon.
Daytoy ket maysa a lokal a publiko a bagi a kakuyog iti prepektura (県, ken, wenno dagiti sabali a kapada), siudad (市, shi), ken ili (町, chō, sagpaminsan a machi). Iti heograpia, ti gay-at ti purok ket adda iti kaunegan ti prepektura. Daytoy ket dakdakkel nge iti maysa a pagtaengan, ken maysa daytoy a pannakabingbingay iti away a distrito (郡, gun), a nabingbingay met kadagiti ili ken dagiti purok ken awan dagiti panagtutuon ken awan dagiti nasakupan a lugar. Kas resulta iti panangikaykaysa, bumasbassiten dagiti bilang ti purok idiay Hapon.
Iti agdama, 13 kadagiti prepektura ket awanandan kadagiti purok: Tochigi (manipud idi Marso 20, 2006), Fukui (manipud idi Marso 3, 2006), Ishikawa (manipud idi Marso 1, 2005), Shizuoka (manipud idi Hulio 1, 2005), [Prepektura ti Hyōgo|Hyōgo]] (manipud idi Abril 1, 1999), Mie (manipud idi Nobiembre 1, 2005), Shiga (manipud idi Enero 1, 2005), Hiroshima (manipud idi Nobiembre 5, 2004), Yamaguchi (manipud idi Marso 20, 2006), Ehime (manipud idi Enero 16, 2005), Kagawa (manipud idi Abril 1, 1999), Nagasaki (manipud idi Oktubre 1, 2005), Saga (manipud idi Marso 20, 2006).
Dagiti innem a purok iti maisuppiatan nga Akin-amianan a Terteritorio ket saanda a mairaman iti listaan dita baba.


text:
1916
Ti 1916 ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- Mayo 11 – Camilo José Cela, Espaniol a mannurat (pimmusay 2002)
- Hulio 1 – Olivia de Havilland, Briton-Amerikana nga aktres (pimmusay 2020)
- Abril 5 – Gregory Peck, Amerikano nga aktor (pimmusay 2003)
- Septiembre 28 – Peter Finch, Australiano nga aktor (pimmusay 1977)
PimmusayUrnosen
- Abril 15 – Alfred Cogniaux, Belga a botaniko (naipasngay 1841)
- Septiembre 4 – José Echegaray, Espaniol a mannurat (naipasngay 1832)
- Nobiembre 15 – Henryk Sienkiewicz, Polako a mannurat (naipasngay 1846)