text:
CANDON CITY – Limapulo a mannalon ti nakipartisipar iti panagtaraknan iti kalding iti babaen ti Farmers Livestock School, daytoy ti impakaammo ti maysa nga opisial iti City Agriculture Office ditoy.
Kinuna ni Michael Casinio, accredited facilitator ti City Agriculture Office ti Candon, nga agseminar iti maminsan iti makalawas iti uneg ti 26 a lawas dagiti napili a 50 a mannalon.
Naawagan iti Farmers Livestock Goat Enterprise Management Seminar, masursuruan ditoy dagiti partisipante iti panagaramid iti kubong ti kalding, panagpili iti nasayaat a puli, panagmanehar, husto a panangpakan kadagitoy a dingnguen ken dadduma pay nga adalen tapno dakdakkel ti produksion.
Initiatibo ti gobierno ti siudad daytoy a programa babaen ti pannakitinnulong ti provincial government ken ti Department of Agriculture-Region 1. (Danny Antalan)


c: text/html

text:
Komentario ni Eden A. Alviar
MAKOMPLETON ni President-Elect Rodrigo Duterte dagiti kameng ti gabinetena sakbay ti panagsapatana inton agmatuon ti Hunio 30, 2016.
Ur-urayen dagiti umili no susteneren ni Duterte ti immunan nga inrakurakna a saanna a dutokan ni Vice President-Elect Ma. Leonore Robredo ti cabinet position ta saan a nailanad dayta iti linteg ken saanna a kayat a saktan ti rikna ti gayyemna a ni Senador Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. a kaingetan a nakasalisal ti naiproklamar a nangabak a Bise Presidente ti pagilian.
Patien dagiti managpalpaliiw a saan a kayat ni Duterte nga apointaran ni Robredo iti nangato nga akem iti gabinetena gapu ta agsupadi dagiti pakaibilanganda a partido iti politika, ken kayat ti nabutosan a Presidente nga iwaras dagiti kangrunaan a posision kadagiti kakaduana ken nakatulong kenkuana iti panangabakna iti napalabas nga eleksion. Naikappeng ni Duterte iti Partido Demokratiko ng Pilipinas – Lakas ng Bayan (PDP – Laban), ken kameng met ni Robredo iti Liberal Party (LP). Dagiti dua a partido ti nainget a nagbalubal iti napalabas nga eleksion.
Adu dagiti umili a masayangan iti kabaelan ni Robredo no saan a madutokan iti sabali a posision iti gobierno, ken agpatingga lattan a bise presidente a kasla reserba a pilid nga agpannuray ti pannakausarna no mabakante ti opisina ti Presidente. Sayang ti adal ken padas ni Robredo a maysa nga abogada a tumultulong kadagiti marigrigat ken kongresista iti distritona sadiay Camarines Sur no saanna a maiserbi iti sangapagilian. Nakasaysayang dagiti minilion a pondo a tinawen a mayal-alokar iti opisina ti Bise Presidente nga idauloanna iti innem a tawen a terminona no awan ti naindaklan a maipaayna a serbisio kadagiti umili iti Pilipinas.
Impasingkeden ni Robredo nga adda man wenno awan puestona iti gabinete ket awan aniamanna kenkuana ken agtalinaedto latta a nasayaat ti pannakilangenna iti Presidente ken ikagumaanna latta ti agserbi kadagiti umili agpatingga iti kabaelanna.
Kalintegan ni Duterte ti agpili dagiti kameng ti gabinetena, ken agpayso nga awan ti labsingenna a linteg no saanna nga apointaran ni Robredo iti nangato a posision iti gobierno. Ngem no dutokanna pay iti nangato a posision iti gobierno dagiti recycled officials kadagiti nagkauna nga administrasion dagiti mapagduduaan ti kabaelan ken integridadda, apay koma a saanna a madutokan iti sabali nga akem ti Bise Presidente a binutosan met dagiti kaaduan a botante a kas kenkuana?
Dagiti ibagbaga a rason ti nangabak a Presidente iti saanna a panangdutok iti sabali a posision ti nabutosan a Bise Presidente ket iparparangarangna a napatpateg kenkuana ti personal a riknana ngem ti sapasap a pagimbagan dagiti umili babaen ti pannakaipaay ti serbisio. Napatpateg kadi a talaga kenkuana ti panagsubadna ti utang a naimbag a nakem kadagiti nakatulong kenkuana idi eleksion, ken ti pannakigayyemna iti kangrunaan a nakabalubal ti nabutosan a Bise Presidente ngem ti pagsayaatan dagiti kaaduan nga umili?
Dagiti immun-una ken ni Duterte a nagtugaw a Presidente iti sakup 1987 Constitution ket dinutokanda dagiti nangabak a Bise Presidente uray saanda a kapartiduan. Dinutokan ni Presidente Fidel Ramos (Lakas – NUCD – UMDP) ni Bise Presidente Joseph Estrada (PRP) kas Chairman ti Presidential Anti-Crime Commission idi 1992. Inapointaran met ni Presidente Estrada ni Bise Presidente Gloria Arroyo kas Secretary ti Social Welfare and Development idi 1998. Dinutokan met ni Presidente Benigno Aquino III ni Bise Presidente Jejomar Binay a Chairman ti Housing and Urban Development Coordinating Council ken Presidential Adviser on Overseas Filipino Workers.
Iti pakasaritaan ti politika iti pagilian, adun dagiti insidente a ti Bise Presidente ket sinukatanda dagiti pimmusay ken naglusulos a Presidente. Kaaduanna met a Bise Presidente ket nadutokan kadagiti posision iti gabinete ken nangato nga akem ti gobierno tapno nakatulongda iti pagimbagan ti pagilian.
Nailanad iti pakasaritaan a ni Mariano Trias ti umuna a napili a Bise Presidente ti Supreme Council babaen ti Tejeros Convention idi 1897 sakbay pay ti pannakaiproklamar ti Aldaw ti Wayawaya, ngem saan nagakem isuna ta saan pay a nagwaywayas ti pagilian. Ti Opisina ti Bise Presidente ket nabukel laeng babaen ti 1935 Constitution idi panawen ti Commonwealth.
Nabutosan a Presidente ni Manuel Quezon ken Bise Presidente ni Sergio Osmeña. Uray awan ti nailanad iti 1935 Constitution a nasken a madutokan iti sabali nga akem ti Bise Presidente, inapointaran ni Quezon ni Osmeña kas Secretary of Public Instruction, ti kangatuan a cabinet position idi mangrugi ti Commonwealth agingga iti kalpasan ti Maikadua a Gubat ti Lubong.
Kalpasan ti panagwaywayas ti Pilipinas idi 1946, nagbalin a kangatuan a cabinet position ti Secretary of Foreign Affairs a naited kada Bise Presidente Elpidio Quirino. Ni Bise Presidente Fernando Lopez ket nagkedkedanna ti Foreign Affairs portfolio nagbalin a bise ni Quirino idi 1949. Da Bise Presidente Carlos Garcia ken Emmanuel Pelaez ket nagakem kas Secretary of Foreign Affairs, kasta pay da Bise Presidente Salvador Laurel ken Teofisto Guingona, Jr. Nagakem met ni Bise Presidente Noli de Castro kas Chairman ti Housing and Urban Development Coordinating Council.
Ni Bise Presidente Diosdado Macapagal ket saan a nadutokan iti posision iti gabinete ta isuna ti immuna a nabutosan a saanda nga agkadua iti partido ti nangabak a Presidente a ni Garcia. Gapu iti awan ti adu a nakakumikoman ni Macapagal, naaddaan isuna ti nawaya a panawen a nagpasiar kadagiti nagduduma a lugar iti Pilipinas kas panagsagsaganana iti sumaruno a panagpipili a nangabakanna iti reeleksionista a Presidente.
Idi 1973 Constitution idi panawen ni Marcos, ti Opisina ti Bise Presidente ket nawara ngem naamendaran ti Konstitusion ket naisubli ti posision ti Bise Presidente sakbay ti 1986 Snap Elections. Naiproklamar met a Bise Presidente ni Arturo Tolentino kadua ni Presidente Ferdinand Marcos kalpasan ti 1986 Snap Ekection ngem saan isuna a nakapagakem gapu ti EDSA People Power Revolutin a nangisaad kada Presidente Corazon Aquino ken Bise Presidente Laurel.
Sagudayen ti Konstitusion ti Bise Presidente ti sumukat iti Presidente no matay, permanente a mabaldado, maikkat iti akem wenno aglusulos. Iti pakasaritaan ti Pilipinas, uppaten a kaso a dagiti Bise Presidente ket simmukatda a Presidente – tallo daytoy ti pannakatay ken maysa ti panaglusulos ti nakatugaw a Presidente. Sinukatan ni Osmeña ni Quezon idi matay daytoy idi 1944, ni Quirino ni Manuel Roxas idi pumusay idi 1948, ni Carlos Garcia ni Ramon Magsaysay idi natay idi 1957. Sinukatan met ni Arroyo ni Estrada idi aglusulos idi 2001.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
San Petersburgo
Ti San Petersburgo (Ruso: CaHkT-ПeTepбypr, tr. Sankt-Peterburg; IPA: [sankt pʲɪtʲɪrˈburk] ( denggen)) ket maysa a siudad ken maysa a pederal a suheto (maysa a pederal a siudad) iti Rusia a mabirukan idiay Karayan Neva idiay ungto ti Golpo iti Pinlandia idiay Baybay Baltiko. Idi 1914 ti nagan ti siudad ket nabaliwan iti Petrograd (Ruso: ПeTporpaд; IPA: [pʲɪtrɐˈgrat]), idi 1924 nabaliwan iti Leningrad (Ruso: ЛeHиHrpaд; IPA: [lʲɪnʲɪnˈgrat]) ken idi 1991 naipasubli met laeng iti San Petersburgo.
Iti Ruso a literatura, dagiti di pormal a dokumento, ken bitla, ti "Santo" (CaHkT-) ket kadawyan a saan a mainaynayon, a ti maikabkabil laeng ket ti Petersburgo (ПeTepбypr, Peterburg). Iti kadawyan a panagisasao dagiti Ruso mabalin nga itintinnagda pay ti "-burg" (-бypr), a maibati laeng ti Peter (ПиTep, Ruso: [ˈpʲitʲɪr]).
Ti San Petersburgo ket nabangon babaen ti Sar a ni Pedro ti Natan-ok idi Mayo 27 [D.E. 16] 1703. Manipud idi 1713 aginggana idi 1728 ken manipud idi 1732 aginggana idi 1918, ti San Petersburgo ket isu idi ti imperial a kapitolio iti Rusia. Idi 1918 ti sentro a bagi ti gobierno ket immalis manipud idiay San Petersburgo (nga idi ket ti Petrograd) idiay Moscow.[9] Daytoy ti maikadua a kadakkelan asiudad ti Rusia kalpasan ti Moscow nga adda dagiti gangani a 5 riwriw nga agtataeng. Ti San Petersburgo ket maysa a nagruna a Europeanoa sentro ti kultura, ken maysa pay a nagruna Ruso a puerto idiay Baybay Baltiko.
Ti San Petersburgo ket kadawyan a naipalpalawag a kas ti Kalaudan a siudad iti Rusia.[10] Daytoy pay ti akin-amianan unay a siudad iti lubong nga adda ti populasion ti sumurok a maysa a riwriw (ti Helsinki ket adadayo iti amianan.). Ti Naipakasaritaan a Sntro iti San Petersburgo ken dagiti Mainaig a Grupo dagiti Monumento ket buklen ti maysa a UNESCO a Tinawtawid a Lugar ti Lubong . Ti San Petersburgo ket pagtaengan pay Ti Ermita, ti maysa kadagiti kadakkelan a museo ti arte iti lubong.[11] Adda dagiti adu a bilang dagiti ganganaet a konsulado, internatsional a korporasion, banbanko ken dagiti dadduma pay a negosio ket mabirukan idiay San Petersburgo.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Sueko ng agakolkoloni ket nangipatakderda idi ti Nyenskans, a pagsammakedan, idiay sabangan ti Karayan Neva idi 1611, idiay daga a tinawtawagan ti Ingermanland.[12] Ti bassit nga ili a tinawtawagan ti "Nyen" ket dimmakdakkel iti lawlaw daytoy.
Ni Pedro ti Natan-ok ket nagay-ayat idi kadagiti panagbanbaniaga ti taaw ken dagiti maritimo a pannakibiang, ken nangipangpanggep a makagun-od ti Rusia iti maysa a pagsangladan, tapno makalinnako kadagiti maritimo a pagilian.[13] Isu ket nakasaksapul ti nasaysayaat a pagsangladan ngem ti Arkhangelsk, nga adda idiay amianan ti Baybay Puraw ken narikpan kadagiti barko ti bulbulan ti las-ud ti tiempo ti panaglalam-ek.
Idi Mayo 12 [D.E. 1] 1703, idi las-ud ti Nalatak nga Akin amianan a Gubat, ni Pedro ti Natan-ok ket natiliwna ti Nyenskans, ken ti asideg a masakbayan ket sinukatann ti pagsammakedan. Idi Mayo 27 [D.E. 16] 1703,[14] idiay asasideg ti estuario (5 km/3 a milia iti uneg ti daga manipud ti golpo), idiay Isla Zayachy (Hare), isu ket nangrugi a nangipatakder ti Pedro ken Pablo a Pagsammakedan, nga isu daytoy ti immuna ladrilio ken bato a pasdek iti baro a siudad.[15]
Ti siudad ket binangon babaen dagidi reklutado nga agtaltalon manipud kadagiti amin a paset ti Rusia; adda pay dagiti adu a balud ti Sueko a nairamraman kadagiti napalbas a tawen[16] babaen ti panangimaton ni Alexander Menshikov. Adda dagiti rinibu nga aadipen a pimmusay a nagbangbangon ti siudad.[17] Kalpasan daytoy ti siudad ket nagbalin nga isu ti sentro ti Gobierno ti San Petersburgo. Ni Pedro ket inyalisna ti kapitolio manipud idiay Moscow idiay San Petersburgo idi 1712, sakbay ti 9 tawtawen ti Tulag ti Nystad iti 1721 a nakaipatinggaan ti gubat; isu ket nangibagbaga ti San Petersburgo a kas ti kapitolio (wenno tugaw ti gobierno) a nasapsapa ngem idi 1704.[13]
Idi las-ud kadagiti immuna a nasapsapa a tawen, ti siudad ket rimmang-ay ti lawlaw ti Kudarado Tinidad idiay kanawan nga igid ti Neva, idiay asideg ti Pedro ken Pablo a Pagsammakedan. Nupay kasta, ti San Petersburgo ket nangrugrugin a dimakdakkel babaen ti plano. id las-ud ti 1716, ni Domenico Trezzini ket nangibagbaga ti gandat nga to ayan ti sentro ti siudad ket mabirukan idiay Isla Vasilyevsky ken nasukogan babaen ti maysa a rektanggulo a parilia dagiti kanal. Ti ganday ket saan a nalpas, ngem makitkita pay laeng kadagiti tabas kadagiti kalsada. Idi 1716 Pedro ti Natan-ok ket indutokna ni Jean-Baptiste Alexandre Le Blond a kas ti mangidaulo nga arkitekto ti San Petersburgo.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ ПpeзидeHT Poccийckoй Фeдepaции. ykaз №849 oT 13 Maя 2000 r. «O пoлHoMoчHoM пpeдcTaBиTeлe ПpeзидeHTa Poccийckoй Фeдepaции B фeдepaлbHoM okpyre». BcTyпил B cилy 13 Maя 2000 r. OпyблиkoBaH: "CoбpaHиe зakoHoдaTeлbcTBa PФ", №20, cT. 2112, 15 Maя 2000 r. (President of the Russian Federation. Decree #849 iti Mayo 13, 2000 On the Plenipotentiary Representative of the President of the Russian Federation in a Federal District. Nagbalin idi Mayo 13, 2000).
- ^ ГoccTaHдapT Poccийckoй Фeдepaции. №OK 024-95 27 дekaбpя 1995 r. «Oбщepoccийckий kлaccифиkaTop эkoHoMичeckиx perиoHoB. 2. ЭkoHoMичeckиe paйoHы», B peд. ИзMeHeHия №5/2001 OKЭP. (Gosstandart of the Russian Federation. #OK 024-95 Disiembre 27, 1995 Russian Classification of Economic Regions. 2. Economic Regions, natarimaan babaen ti Amendment #5/2001 OKER. ).
- ^ Opisial a website ti San Petersburgo. Bilbilang iti San Petersburgo
- ^ ЗakoHoдaTeлbHoe CoбpaHиe CaHkT-ПeTepбypra. ЗakoH №555-75 oT 26 okTябpя 2005 r. «O пpaздHиkax и пaMяTHыx дaTax B CaHkT-ПeTepбypre», B peд. ЗakoHa №541-112 oT 6 Hoябpя 2008 r. (Lehislatibo nga Asemblia iti San Petersburgo. Linteg #555-75 iti Oktubre 26, 2005 Kadagiti piesta ken Panglaglagipan a petsa idiay San Petersburgo. ).
- ^ Opisial a website ti San Petersburgo. ПeTepбypr B цифpax (Bilbilang iti San Petersburgo) (iti Ruso)
- ^ Nakarkulo ti pateg ti densidad babaen ti panagbingbingay ti populasion a naireporta babaen ti Senso idi 2010 babaen ti lugar a nikabil iti pagikabilan ti "Kalawa". Pangngaasi a laglagipen a daytoy a pateg ket mabalin a saan a nasingked gapu ta ti lugar a naibaga iti infobox ket mabalin a saan nga isu ti naireporta iti isu met laeng a tawen a kapada ti populasion.
- ^ ПpaBиTeлbcTBo Poccийckoй Фeдepaции. ПocTaHoBлeHиe №725 oT 31 aBrycTa 2011 r. «O cocTaBe TeppиTopий, oбpaзyющиx kaждyю чacoByю зoHy, и пopядke иcчиcлeHия BpeMeHи B чacoBыx зoHax, a Takжe o пpизHaHии yTpaTиBшиMи cилy oTдeлbHыx ПocTaHoBлeHий ПpaBиTeлbcTBa Poccийckoй Фeдepaции». BcTyпил B cилy пo иcTeчeHии 7 дHeй пocлe дHя oфициaлbHoro oпyблиkoBaHия. OпyблиkoBaH: "Poccийckaя ГaзeTa", №197, 6 ceHTябpя 2011 r. (Gobierno ti Pederasion ti Rusia. Resolution #725 iti Agosto 31, 2011 On the Composition of the Territories Included into Each Time Zone and on the Procedures of Timekeeping in the Time Zones, as Well as on Abrogation of Several Resolutions of the Government of the Russian Federation. Nagbalin idi after 7 days following the day of the official publication).
- ^ Opisial iti amin a paset ti Pederasion ti Rusia segun ti Artikulo 68.1 iti Batay-linteg ti Rusia.
- ^ McColl, R. W., ed. (2005). Ensiklopedia ti heograpia ti lubong. 1. N. Y.: Infobase Publishing. pp. 1216, 633–634. ISBN 0-8160-5786-9. Naala idi Pebrero 9, 2011.
- ^ V. Morozov. Dagiti Bitla iti San Petersburgo ken ti Panagsukog ti Nawatwatiwat a Europa. Instituto ti Panagsukisok ti Kappia ti Copenhagen. 2002. Ciaonet.org
- ^ "Panagbanbaniaga ti San Petersburgo / Ti Ermita". Geographia.com. Enero 6, 1990. Naala idi Enero 25, 2010.
- ^ Williams, Harold (1914). Rusia ti Tattao a Ruso. Pitman & Sons. p. 33.
- ^ a b Wilson, Derek (Enero 5, 2010). Peter the Great. Macmillan. p. 82. ISBN 9781429964678. Naala idi Pebrero 25, 2012.
- ^ Hughes, Lindsey (2004). Pedro ti Natan-ok: ti Biograpia. Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. p. 66. ISBN 0-300-10300-X.
- ^ "Pedro ken Pablo a Pagsammakedan". Saint-Petersburg.com. Naala idi Hunio 19, 2009.
- ^ "Konsulado Heneral ti Suesia – Suesia ken San Petersburgo". Swedenabroad.com. Oktubre 17, 2005. Naala idi Enero 6, 2009.
- ^ "San Petersburgo: Paris ti Amianan wenno Siudad ti Tultulang?," Ti Independiente. Hulio 8, 2006
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti San Petersburgo iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay San Petersburgo manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- San Petersburgo
- Dagiti dati a nailian a kapitolio
- Dagiti Banuar a Siudad iti Kappon ti Sobiet
- Dagiti naplano a kapitolio
- Dagiti aplaya a lugar a nataengan idiay Rusia
- Dagiti nataengan a lugar a nabangon idi 1703
- Dagiti puerto a siudad ken ili idiay Rusia
- Dagiti puerto a siudda ken ili idiay Baybay Baltiko
- Dagiti Tinawtawid a Lugar ti Lubong idiay Rusia


text:
Pannakabuong
a kanito laeng ti makaibaga ken padas iti mangipalagip.
Umuna ken kaut-uotan kadagitoy ket ti pannakabuong.
Pannakabuong a kas maysa a baso
a maiwarsi iti sementado a suelo,
awanan rima ken awanan ti masinunuo a rason.
Di manamnama a dagitoy a naiwarsi a parte
ket nagtalinaedda iti lagip.
kasapulan a pidutem dagiti babassit a sipang.
Saggaysaen a pagsasaipen dagiti genna ken birri,
dalusan dagiti natakem nga iking tapno pigketan,
isubli a sibubuo nga uray di mapaglunit
ti kinadaksanggasat ti pannakatnag,
mapagtalinaed a sibubuo
Mabuong ket mabuongto manen.
Ket no makita ti bagi manipud iti raniag
dagiti naiwarsi a banag di a masdaaw ta datayo dayta,
addaan iti agduduma a rupa a no matiruan iti silnag
mangiburay iti ad-adu a lawag.
Ti tunggal parte a mapidut,
makissayan ti anninaw.
Mapagkaysa agingga a maymaysa ti nakasango kadatayo.
-Feb 24, 2013
(diak kukua ti ladawan)


text:
Ayonanmi ti singasing dagiti uppat a dadakkel a unibersidad a mangiyalis ti panagseserrek iti klase a mapan iti Agosto wenno Setiembre, iti rason a rumbeng a maipada ti academic calendar para iti masagsaganaan nga economic integration ti Southeast Asian region iti 2015 tapno saan a lapped iti harmonia ti panagpapada wenno iti kadaksan a panirigan, ti pannakaipasuli wenno pannakabati ti pagilian iti aniaman a dur-asan ti edukasion iti napanawen nga aspekto. Ti panagbalbaliw ket nasirmatan idi pay laeng 1963 a kaunaan a pannakaiyalis ti serrek ti klase ngem naisubli met laeng iti dati gapu iti rason ti kinaawan iti maitutop a panawen itoy.
Ngem kadagiti managayat iti panagbalbaliw ken dur-as, saanda nga agpatingga a mangipuni iti singasing tapno saan a paudi wenno maipasuli edukasion iti pagilian iti napapanawen a kasasaad ti gimong nangruna la unay iti panangtingiting iti sangsangkamaysa a turongen.
Wen, nasalimuot a panagbalbaliw daytoy, ngem apay a saan nga ikkan iti tiansa dagiti agpinget a mangpadas yantangay nabayagen nga adda dayta nga ingpen ken dagiti rason iti panagbalbaliw. No saan nga ipaay kadakuada dayta a tiansa, kasano koma a maamiris ti pagsayaatan ken pagdaksan ti amin?
Adda karbengan dagitoy nga eskuelaan, kas naipaayan iti mandato a mangpataray a bukod ti bagbagi a kas naagapad iti maysa nga autonomus a sistema; ti panangliklik iti madadael nga oras a panagadal iti panawen ti katutudo ken bagyo gapu iti pasaray pannakasuspenso ti klase, kamkamatenton ti titser ti panawenna a mangileppas iti orasna a mangiyadal iti asignatura.
Ti makunami, iti kinaatiddog ti break wenno panaginana dagiti estudiante iti umuna a tawen, mabalin met nga ipaay kadakuada ti sabali nga alternatibo a pakaituonan ti imatangda, kas koma ti panagenrol kadagiti ababa a kurso bokasional a makatulong kadakuada a kas nayon ti kabaelan wenno credentials.
No maamiris a positibo ti resulta, paggunayen ti kadena ket sangsangkamaysan ti agos ti panagbalbaliw. No negatibo ti resultana, nawaya latta nga agsublida iti dati a sistema ken yantangay kabukbukodanda iti aramidenda nga eksperimento, isuda laeng ti maapektaran. Saan met a maapektaran ti sistema pangpubliko ken dagiti pribado nga eskuelaan a saan a simmurot itoy.
Ited iti edukasion ti tiansa a panagbalbaliw, iti napapanawen ken maitutop unay nga ingpen ti Asean region.(JMAgpalo, Jr.)


text:
AGAD-ADALAK pay laeng iti elementaria idi nabasbasakon dagiti sinurat ni Manong Salvador “Badong” A. Espejo iti babasaen a Bannawag. Maysa isuna kadagiti inid-idolok a mannurat ta kalaksidan iti pannakaammok a kinamaestro ken kinalaingna nga agsurat ket kaprobinsiaak pay iti Ilocos Sur
Idi ubingak, kas kadagiti adu nga agindeg iti Kailokuan, nagbalin ti Bannawag a pagaayatko a nakamuliak a mangipateg ti nakayanakan a lenguahe. Kagiddan dayta ti interesko ti panagbasa ken panagsurat. Elementariak pay laeng idi ibagbaga dagiti maestro ken maestrak nga adda talugadingko nga agsurat. Nalaingak kano nga agestoria. Adda dagiti gundaway a pagsalaysayendak ken pagsurantendak iti ipabuyami no panawen ti klase wenno kadagiti camping iti Boy Scout. Imbagbaga dagiti nangisursuro ken nagannak kaniak nga agadalakto iti kolehio iti Journalism wenno Mass Communication tapno agballiginak iti dayta a benneg.
Ngem idi kolehioak, saanak a nagadal iti singasing dagiti nagannak ken mangisursuro kaniak ta ammok a narigat nga isapul dayta a kurso. Saan nga agsurat wenno agbalin a kameng ti media ti arapaapko. Kayatko ti agbalin agtrabaho iti dakkel nga opisina, agbalin a negosiante ken public servant. Nagadal ken tinurposko ti Business Management iti University of the East.
Apaman a nakaturposak iti kolehio, nakastrekak iti Armed Forces of the Philippines. Nagserbiak sadiay General Headquarters ti AFP iti adu a tawen, iti opisina a maibilang nga ayan idi dagiti nasaririt nga agserserbi iti gobierno. Napintas dagiti nagbalin a karerak no saad ken matgedan ti kangrunaan a kalkalikaguman. Naglusulosak gapu ta nariknak ti kinakawaw iti propesion ken panagbiagko. Simmurotak iti lubong ti politika kas consultant for special projects, propagandista, ken campaign strategist no panawen ti eleksion.
Natukay ti interesko nga agsurat iti Ilokano iti panagbasbask idi kadagiti naurnong a daan a Bannawag iti family house-mi. Binasak dagiti premiado a sarita agraman dagiti gapuanan ni Manong Badong. Adda pay daydi nabasak a premiado a sarita ni Manang Rose nga asawana.
Immapalak met a nagsurat iti Bannawag. Nagsursuratak pay kadagi dadduma a magasin. Nangab-abak met kadagiti nagduduma a pasalip ti panagsuratan agraman ti prestihioso a Don Carlos Palanca Award for Literature.
Idi Enero 27, 2006, naoperaannak iti mata gapu iti retinal detachment sadiay Cardinal Santos Medical Center. Sakbay ti operasionko, dinawatko iti Dios ti panangispalna kaniak iti panagbulsek. Nagkariak nga aramatek dagiti matak ken ti sagutna kaniak a talugading iti pannakaisaknap ti kinaimbag ti Dios pannakaidaydayaw ti Nagan ti Apo. Iti asi ken grasia ti Dios, nagballigi ti operasionko.
Kabayatan ti napaut a panagrekobrek iti operasionko, idi Enero 15, 2008, napanak iti opisina ti Timek ti Amianan, ti pagiwarnak ti Iglesia Katolika iti Arkidiosesis ti Nueva Segovia, tapno agpresentarak nga agsurat iti kolum kas panangtungpalko iti karik iti Dios nga agserbi iti Apo ken iti Simbaanna. Ngem nairana nga agkasapulan idi ti pagiwarnak iti news writer ken reporter ket inawisnak ni Rev. Fr. Arthur Amian, ti padi nga Editor-In-Chief a gayyem ti asawak. Ginundawayak dayta nga awis tapno matungpalko iti karik iti Dios.
Maysa kadagiti kangrunaan a naipaakem kaniak iti Timek ket panagaramidko iti staff study tapno mapadur-as ti pagiwarnak ti Simbaan. Sinubliak a binasa dagiti napenpen a daan a kopia ti Timek manipud idi 1983, ket naduktalak a maysa met gayam ni Manong Badong kadagiti nagkauna a nagsursurat ken nagserserbi iti pagiwarnak ti Simbaan.
Damo a personal a naam-ammo ni Manong Badong kabayatan ti cultural show ti Kannawidan Festival iti sango ti Ilocos Sur Provincial Capitol idi Pebrero 2008. Agpadakami idi nga agal-ala iti ladawan dagiti nagsala nga agnaed iti kabambantayan a paset ti probinsia. Naragsak ken nabara ti panagam-ammomi kas ti panagraem iti tunggal maysa dagiti agpapada a mannurat ken kameng ti media.
Nasunotan pay dagiti panagkita a namagsinged kadakami dagiti gundaway nga agrana kami kadagiti pasken a dardar-ayan dagiti kameng ti media, nangruna dagiti raffle wenno paripa dagiti legal notice kadagiti korte. Maysa nga aldaw, inawisnak nga agsurat iti Tawid News Magasin nga imatonanna. Idi damo, nagkitakitak gapu ti kinaadu dagiti obligasionko iti bukodmi a pagiwarnak ken saan pay a naan-anay ti panagrekobre ti panagkitak.
Ngem idi inulitna manen ti awisna nga agsuratak iti Tawid ket pinatgakon ti kiddawna. Dakkel a karit kaniak ti agsurat kadagiti maibilang a dua a kangrunaan a lokal a pagiwarnak iti Kailokuan. Naindaklan met a tulong kaniak ti honorarium a binulan nga it-ited ni Manong Badong a pangnayon iti masapulan nga agpaay iti pamiliak.
Itay Disiembre, namitlo a daras a nasinged a nakapagpatpatangkami ken ni Manong Badong, kaduana ti kaanakanna a ni Edgar Palos iti idadar-aymi iti pasken ti Ilocos Sur Electric Cooperative; kaduana met ni Manang Rose iti Christmas gathering dagiti volunteer medical personnel ken benefactors ti Caritas Nueva Segovia, ti social action arm ti Iglesia Katolika a tumultulong kadagiti napanglaw.
Idi sakbay ti isasangbay ti Baro a Tawen, kaduak ni Edward Antonio a padak nga agsursurat iti Tawid a napan iti balay ken opisina ni Manong Badong a nangiyawatanna iti honorarium ken ipa-Paskuana kadakami. Dayta ngatan ti kapautan nga idadaw-asko iti balayda ta naming-adu pay a sinerbiannakami ni Manag Rose iti napudot a kape.
Diak nga impagarup a daytan ti maudi a pannakipatpatangko ken ni Manong Badong. Idi bigat ti Enero 3, 2018, uray la simgar dagiti dutdutko ken kasla limmabba ti ulok idi makitak ti post iti Facebook iti kellaat nga ipupusay ni Manong Badong. Agpapadakami ken dagiti kaduak iti Timek a da Melanie Quemi ken Mylene Pascua a naklaat ken naldaangan iti ipupusayna ta nariknami ti ayat ken tulongna.
Manong Badong, uray awan kan a makadkaduak kadagiti pasken, diakto pulos malipatan dagiti adu nga ayat ken tulongmo kaniak ken kadagiti a padam a mannurat ken kameng ti Media. Dios unay ti agngina ken ikarkararagko a ti Apo ti mangpasangbay kenka dita ayanmo iti agnanayon a biag.


text:
Friday, August 14, 2015
MONOBLOC TABLES AND CHAIRS, NAITED ITI RIC DACLAPAN
Cabugao , Ilocos Sur – Naiyallawat ti tallopulo a Uratex Monobloc Chair ken tallo a Uratex Monobloc Table kadagiti Opisiales ken Kameng ti Brgy. Daclapan Rural Improvement Club (RIC) nga idauluan ni Ms. Teresita Savella, RIC President itay nabiit.
Inimatangan da MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen; SBM Atty. Bryan Jett S. Pano ken ni SBM Josefina S. Vallejo iti pannakaited dagitoy a ramit itay nabiit idiay Barangay Daclapan, Cabugao, Ilocos Sur.
Dagitoy a naited a ramit ket inted ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti nadakamat nga Asosasion dagiti inna.
Kabayatanna, impeksa dagiti kameng ti RIC Daclapan iti nalaus a panagyamanda iti Ama ti Ili iti naited a tulong kadakuada a mainayon nga usaren ti Asosasion a kasapulanda pay no agmimitingda ken adda maaramid a programa ken aktibidadda. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 1:20 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Bayat ti kaaddana iti pagbaludan, nagrigat ti pamilia ni Angkuan. Kakaasi piman ni Iniang a nangpadakkel kadagiti annakna. Elementaria laeng ti naturposda. Kayat dagiti ubbing ti agbasa ngem awan ti gastuenda.
Tapno adda pangalaanna iti pagbiagda, nagawat ni Iniang iti labaan ken plantsaenna. Ngem mano met laengen ti matgedanna iti kinangina dagiti magatgatang?
Gapu iti pannakalipitna, simmurot ken ni Andres idi inkari daytoy a suportaranna ida ken dagiti annakna. Ngem kalpasan a nagpapas ni Andres iti saklot ni Iniang, pinanawanna daytoy.
Nagsasaruno dagiti lallaki a naglasatan ni Iniang. Ngem awan pay ti dua wenno tallo a bulan, kayariganna ti abalbalay nga ipalladaw lattan dagiti lallaki iti biagna kalpasan a naumaanda ti banglona.
Sinangitan ni Iniang ti pannakailumlomna iti kapitakan a dina pakaalut-otan idinto nga inlunodna ni Angkuan gapu iti naaramidna a biddut a dinanto pulos maatur iti unos ti panagbiagna.
Kayarigan dagiti annak ni Angkuan iti piek nga awan ti sumpokanda a payak aglalo iti panawen ti lamiis ken nepnep. Nagbalinda a kutokuto ti kalsada. Awan masnop a trabahoda. No sadino ti pakabirokanda iti kuarta a pangsilpoda iti anges, dita ti pakasapulan kadakuada. Idi kuan, naitiponda iti maysa a grupo dagiti mannanakaw.
Iti maysa a parbangon, naammuan laengen ni Iniang a napapatay dagiti annakna idi nakiranget dagiti polis iti bangko a pinanggepda a takawan.
Uray la itubtob ni Angkuan ti ulona iti landok a rehas idi dimmanon kenkuana ti damag. Ania daytoy nagbambanagan ti pamiliana gapu iti isasallukob ti lidem iti panunotna iti maysa a malem a nalaokan ti darana iti arak?
Kalpasan ti duapulo ket lima a tawen, naikkan ni Angkuan iti parole. Ngamin, nagbalin a modelo iti kinatulnog ken disiplina iti uneg ti pagbaludan. Nagbalin pay ni Angkuan a mannakimisa. Nagbalin a relihioso.
Pinaayaban ti warden ni Angkuan.
“Gapu iti impakitam a kinasingpet, makaruarkan, Angkuan!” impadamag ti warden.
Ngem nasdaaw ti warden ta kimmudrep ti rupa ni
Angkuan.
“Apay a nalidayka? Dika kad’ maragsakan ta makaruarkan?”
“Mabalin a ditoyak laengen pagbaludan nga agnanayon, sir?” kinuna ni Angkuan.
“Ne, saan a mabalin dayta. Naikaromon ti nagbasolam iti gimong ket masapul a rummuarkan iti pagbaludan. Ngem apay a dika maragsakan? Makitam manen dagiti ipatpategmo iti biag a nabayag a dimo nakadenna.”
“A-awanen ti danonek pay a pamilia, sir,” nagtigerger ti timek ni Angkuana.
Ket insalaysayna ti napasamak idi maikursong iti pagbaludan…
“Diak ammo no sadino itan ti yan ni Iniang. Diak pay ammo no sadino a kamposanto ti nakaitabonan dagiti annakko. Natay metten dagiti dadakkelko. Iti daytoy a kinalakayko, sadino ti sangladak?” nakuna ni Angkuan a sipapait. Insangitna ti napalaus a panagbabawina.
Ngem, awan ti babawi nga umuna no di maudi. Agbabawi man,, saannan a maisubli pay ti napalabas.
Ngem, no nagturay koma ti kinasimbeng ti panunot ni Angkuan, nalabit a saan koma a nagtuok iti pagbaludan, saan koma a nabaybay-an ti pamiliana ken nawara ti pamiliana.
Kayarigan ti panagibales ti nangisit nga ulep a mangsallukob iti nasimbeng a panunot ket no paiturayan iti sipnget, mangitunda iti pannakaikalang wenno pannakaigarungugong iti derraas nga awan a pulos ti pakaalut-otan.#


text:
Inwaragawag ni SPO2 Sean Bugaoisan, hepe ti police traffic division, ti plano ti city government iti Laoag a duanton ti jeepney (mini-buses?) loading terminal ditoy syudad tapno kasta ket maalay-ayan kano ti umir-irot a trapiko ti luglugan ti sentro iti Laoag. Kinuna a maysa a proposed terminal ket dita parking lot ti laud (west wing) iti Ilocos Norte provincial capitol building ken maysa ti bakante a lote a sangnguanan iti Ilocos Norte Centennial Arena dita laud asideg ti Marcos Stadium.
Segun ti plano, amin a pampasahero a luglugan nga aggapu ken agturong ti abagatan (southbound) iti karayan wenno Gilbert Bridge agraman dagiti eastbound ket agterminal danton dita nasa-o a parking lot dita Capitolyo para loading. Dagiti met pampasahero a luglugan nga aggapu ken agturong ti amianan (northbound) ket agterminal da met dita nasa-o a bakante a lote dita sangnguanan ti Centennial.
Ti dakkel a saludsod: Masolbar ngata daytoy a “traffic scheme” ti parikut iti trapiko ti luglugan dita sentro iti Laoag City no tiempo ti rush hours kas koma ti 6:30 am-8: 30 am ken 4:30 pm-6:30 pm no aldaw iti Lunes agingga ti Viernes? Saan unay parikut ti trapiko ditoy sentro no aldaw iti Sabado ken Domingo ta awan unay ti mangopisina ken estudiantes nga agluglugan malaksid dita aglawlaw ti St. William Cathedral gapu ti nagkaadu a luglugan dagiti makimisa a Catoliko ken dagiti ordinaryo a shoppers.
Positibo ti panirigan dagiti opisiales a nangplano daytoy a sistema iti trapiko. Epektibo kano. Negatibo met ti panirigan dagiti kaadduan a communters wenno riding public. Maysa a reklamoda ket ta nagastos kano ti plete iti tricycle no agtuloy ti nasa-o a plano. Sabagay, adda met ketdi dry run iti plano tapno matingiting no epektibo wenno saan. Siputantayo.#


text:
Mosiah
- Kapitulo 1
Isuro ni ari Benjamin kadagiti annakna a lallaki ti pagsasao ken dagiti padto dagiti ammada—Mataginayon ti pammati ken ti sursuroda gapu kadagiti kasuratan a naitalimeng iti sumagmamano a pinanid—Mapili ni Mosiah nga ari ken maitalek kenkuana dagiti kasuratan ken dadduma pay a banag. Agarup 130–124 S.C.
- Kapitulo 2
Agbitla ni ari Benjamin kadagiti taona—Lagipenna ti kinalinteg, kinaimbag, ken naespirituan a panagturayna—Bagbagaanna ida nga agpaay iti Nailangitan nga Ari—Agsagabanto dagiti sumuppiat iti Dios iti nakaro a leddaang a kas iti di masebseban nga apuy. Agarup 124 S.C.
- Kapitulo 3
Ituloy ni ari Benjamin ti agbitla—Mangisuronto ti Apo a Mannakabalin kadagiti tao iti tabernakulo a pitak—Tumbog ti dara iti amin a puon ti dutdotna iti panangsubbotna kadagiti basol ti lubong—Ti naganna laeng ti pangrugian ti pannakaisalakan—Mabalin nga ikkaten ti tao ti nailubongan a kinatao ket agbalin a Santo babaen iti Pannubbot—Kaslanto iti dan-aw ti apuy ken asupre ti panagrigat dagiti nadangkes. Agarup 124 S.C.
- Kapitulo 4
Ituloy ni ari Benjamin ti bitlana—Dumteng ti pannakaisalakan gapu iti Pannubbot—Mamati iti Dios tapno maisalakan—Agnanayon a pannakapunas ti basol babaen ti kinatulnog—Ibinglayanyo dagiti napanglaw iti sanikuayo—Aramidenyo amin a banag babaen iti sirib ken urnos. Agarup 124 S.C.
- Kapitulo 5
Agbalin dagiti santo nga annak ni Cristo gapu iti pammati—Maawaganda ngarud babaen iti nagan ni Cristo—Bagbagaan ida ni ari Benjamin nga agtalinaed a natibker ken saan a maupay iti nasayaat nga aramid. Agarup 124 S.C.
- Kapitulo 6
Isurat ni ari Benjamin ti nagnagan dagiti tao ken mangtuding iti saserdote a mangisuro kadakuada—Agturay ni Mosiah a nalinteg nga ari. Agarup 124–121 S.C.
- Kapitulo 7
Masarakan ni Ammon ti daga a Lehi-Nephi, a ni Limhi ti ari—Balud dagiti Lamanite dagiti tao ni Limhi—Saritaen ni Limhi ti pakasaritaanda—Impaneknek ti maysa a propeta (ni Abinadi) a ni Cristo ti Dios ken Ama ti amin a banag—Agani iti alipugpog dagiti agmula iti kinarugit, ket maisalakan dagiti agtalek iti Apo. Agarup 121 S.C.
- Kapitulo 8
Isuro ni Ammon dagiti tao ni Limhi—Adalenna dagiti duapulo-ket-uppat a pinanid a Jaredite—Mabalin a maipatarus dagiti nagkauna a kasuratan babaen dagiti padto—Awan ti nabilbileg a sagut ngem ti kinamammadto. Agarup 121 S.C.
-
Ti Kasuratan ni Zeniff—Ti pakaammo dagiti taona, iti panawen nga ipapanawda iti Zarahemla agingga iti panawen a nawayawayaanda kadagiti Lamanite.
Sakupenna ti kapitulo 9 agingga iti 22.
- Kapitulo 9
Idauluan ni Zeniff ti bunggoy a naggapu iti Zarahemla a pangagaw iti daga a Lehi-Nephi—Palubosan ida ti ari a Lamanite nga agtawid iti daga—Adda gubat iti nagbaetan dagiti Lamanite ken dagiti tao ni Zeniff. Agarup 200–187 S.C.
- Kapitulo 10
Matay ni ari Laman—Narungsot ken nakaam-amak ken mamati iti saan a pudno a kaugalian dagiti taona—Rimbawan ida ni Zeniff ken dagiti taona. Agarup 187–160 S.C.
- Kapitulo 11
Kinadangkes ti panangituray ni ari Noe—Agrennek iti naringgor a panagbiag iti sidong dagiti assawa ken kamalalana—Ipadto ni Abinadi a maadipen dagiti tao—Panggepen a patayen ni ari Noe. Agarup 160–150 S.C.
- Kapitulo 12
Maibalud ni Abinadi gapu iti panangipadtona iti pannakadadael dagiti tao ken ti ipapatay ni Ari Noe—Adawen dagiti sinsinan saserdote dagiti nasantuan a kasuratan ken agpammarangda a mangsursurot iti linteg ni Moises—Rugian ni Abinadi nga isuro kadakuada ti Sangapulo a Bilin. Agarup 148 S.C.
- Kapitulo 13
Salakniban ti nailangitan a bileg ni Abinadi—Isurona ti Sangapulo a Bilin—Saan a dumteng ti pannakaisalakan babaen ti paglintegan laeng ni Moises—Mismo a ti Dios ti mangaramidto iti pannubbot ket subbotenna dagiti taona. Agarup 148 S.C.
- Kapitulo 14
Agsao ni Isaias a mainugot iti Mesias—Maikari ti pannakaabi ken panagsagabana—Aramidenna ti kararuana a daton iti basol ken mangibabaet kadagiti managbasol—Idilig iti Isaias 53. Agarup 148 S.C.
- Kapitulo 15
Kasano a ni Cristo ti Ama ken ti Anak—Agbalin a mangibabaet ken mangibaklay iti basbasol dagiti taona—Isuda ken dagiti nasantuan a propetana ti bukelna—Pasamakennanto ti Panagungar—Addaan iti agnanayon a biag dagiti babassit nga ubbing. Agarup 148 S.C.
- Kapitulo 16
Subboten ti Dios dagiti tao iti pannakapukaw ken pannakatnagda—Agtalinaed dagiti nailubongan a kasla awan ti naaramid a pannubbot—Pasamaken ni Cristo ti panagungar iti awan inggana a biag wenno iti awan inggana a pannakailunod. Agarup 148 S.C.
- Kapitulo 17
Patien ken isurat ni Alma dagiti sao ni Abinadi—Agtuok ni Abinadi a matay babaen ti apuy—Ipadtona nga agsakit dagiti nangpapatay kenkuana ken matayda babaen ti apuy. Agarup 148 S.C.
- Kapitulo 18
Mangasaba ni Alma iti nalimed—Ipatungpalna ti katulagan iti pannakabuniag ket mangbuniag kadagiti danum ti Mormon—Buangayenna ti Simbaan ni Cristo ket mangtuding kadagiti saserdote—Tulonganda ti bagbagida ket isuroda dagiti tao—Libasan da Alma ken dagiti taona ni Ari Noe ket agturongda iti langalang. Agarup 147–145 S.C.
- Kapitulo 19
Padasen ni Gideon a patayen ni Ari Noe—Rauten dagiti Lamanite ti daga—Matay ni Ari Noe iti apuy—Agturay ni Limhi a kas emperador a pagbayadan iti buis. Agarup 145–121 S.C.
- Kapitulo 20
Agawen dagiti saserdote ni Noe ti sumagmamano kadagiti babbalasang a Lamanite—Makigubat dagiti Lamanite kada Limhi ken dagiti taona—Mapagsanud ken mapagparbeng dagiti pangen ti Lamanite. Agarup 145–123 S.C.
- Kapitulo 21
Dangran ken abaken dagiti Lamanite dagiti tao ni Limhi—Maam-ammo dagiti tao ni Limhi ni Ammon ket mapasurotda—Ibagada ken ni Ammon dagiti duapulo-ket-uppat a pinanid ni Jared. Agarup 122–121 S.C.
- Kapitulo 22
Naaramid ti plano iti panaglibas dagiti tao iti pannakaadipen iti Lamanite—Binartekda dagiti Lamanite—Aglibas dagiti tao, agsublida iti Zarahemla, ken iturayan ida ni Ari Mosiah. Agarup 121 S.C.
-
Ti pakaammo ni Alma ken dagiti tao ti Apo, nga inyabug dagiti tao ni Ari Noe iti langalang.
Sakupenna dagiti kapitulo 23 ken 24.
- Kapitulo 23
Agkedked ni Alma nga agbalin nga ari—Agakem a nangato a saserdote—Dusaen ti Apo dagiti taona, ken parmeken dagiti Lamanite ti daga a Helam—Ni Amulon, dadaulo dagiti nadangkes a saserdote ni Ari Noe, ti emperador a mangituray iti Lamanite. Agarup 145–121 S.C.
- Kapitulo 24
Idadanes ni Amulon ni Alma ken dagiti taona—Mapapatayda no agkararagda—Palag-anen ti Apo dagiti dagensenda—Wayawayaanna ida iti pannakaadipenda, ket agsublida iti Zarahemla. Agarup 145–120 S.C.
- Kapitulo 25
Agbalin a Nephite dagiti an-annabo ni Mulek iti Zarahemla—Maam-ammoda dagiti tao ni Alma ken ni Zeniff—Buniagan ni Alma ni Limhi ken amin dagiti taona—Tudingan ni Mosiah ni Alma a mangbangon iti Simbaan ti Dios. Agarup 120 S.C.
- Kapitulo 26
Adu a kameng ti Simbaan ti insungsong nga agbasol dagiti saan a mamatpati—Maikarian ni Alma iti biag nga agnanayon—Magun-od dagiti agbabawi ken mabuniagan ti pammakawan—Pakawanento ti Apo dagiti nagbasol a kameng ti simbaan nga agbabawi ken agpudno ken ni Alma; no saan, saandanto a maibilang kadagiti tao ti Simbaan. Agarup 120–100 S.C.
- Kapitulo 27
Ipawil ni Mosiah ti panagidadanes ken ipaulogna ti panagpapatas—Padasen da Alma nga ub-ubing ken dagiti uppat a lallaki nga annak ni Mosiah a dadaelen ti Simbaan—Agparang ti anghel ket bilinenna ida nga isardengdan ti dakes nga aramidda—Mapaumel ni Alma—Nasken a maipasngay manen ti amin a sangkataw-an tapno magun-odda ti pannakaisalakan—Ipakdaar da Alma ken dagiti lallaki nga annak ni Mosiah dagiti naimbag a damag. Agarup 100–92 S.C.
- Kapitulo 28
Maaddaan iti agnanayon a biag dagiti lallaki nga annak ni Mosiah—Mapanda mangasaba kadagiti Lamanite—Babaen ti panangaramatna kadagiti dua a bato ti panangipadto, ipatarus ni Mosiah dagiti pinanid a Jaredite. Agarup 92 S.C.
- Kapitulo 29
Isingasing ni Mosiah a mapili dagiti ukom a mangsukat iti ari—Idauluan dagiti saan a nalinteg nga ari dagiti taoda nga agaramid iti basol—Mapili ni Alma nga ub-ubing a kangatuan nga ukom babaen ti timek dagiti tao—Isu pay ti kangatuan a saserdote iti Simbaan—Matay da Alma a laklakay ken Mosiah. Agarup 92–91 S.C.


text:
SINAIT, Ilocos Sur -Agdagup iti P120,000 a kuarta ken alahas ti natakaw iti balay ti maysa a balo sadiay Barangay Calingayan ditoy nga ili a mapapati a naisayangkat idi rabii ti Pebrero 12.
Nagreport ni Estrella Tomoro y Yago, 63, balo, ken residente iti nadakamat a barangay a natakaw iti balayna ti P100,000.00 a kuartana ken maysa a singsing, bracelet ken maysa paris nga aritos nga agdagup iti P20,000.00.
Segun iti biktima, saan a nasukalan dagiti mannanakaw ti bracelet ken kuentas agraman ti play station portable ken Game Boy ken personal a sanikuana.
Iti panagimbestiga dagiti polis, pinanawan ni Tomoro ti balayna idi Pebrero 10 gapu ta napan idiay Manabo, Abra, kaduana ti kaanakanna a ni Mark Lester Yagoy Mariano.
Mapapati nga idi rabii ti Pebrero, nakita dagiti kaarruba ti biktima a nakalukat ti balayna.
Idi tengnga ti rabii ti Pebrero 12, simmangpet da Mark Lester Yago ken maysa a kaduana ket kaduada dagiti kaarruba a simrekiti balay ti biktima tapno kitaenda no adda napukaw ngem mapapati nga awan met.
Idi simmangpet ti bikima iti agarup 9:00 ti rabii ti Pebrero 12, naduktalanna a naporsar a naluktan ti likud a ridaw ti balay ken nadadael ti padlock.
Naduktalan laengen ti biktima nga awanen ti kuartana a P100,000 ken sumagmamano nga alahasna.
Madama ti panagimbestiga dagiti polis mainaig iti nasao a panagtakaw.
Kabayatanna, imbilin ni Provincial Director PSSupt. Noel B. Amoyen ti naing-inget pay a panag-checkpoint iti sanguanan dagiti mapaspasamak a panagtakaw iti probinsia.
Imbilin ni Amoyen ti pannakaipasdek iti “Checkpoint Sapasap” kadagiti nadumaduma nga ili ti probinsia tapno malapdan ti panagtakawan kadagiti pagtaengan iti probinsia.
Segun iti provincial director, paset ti police integrated patrol system ti “Checkpoint Sapasap” ket maipangruna ti pannakasitar dagiti agdaliasat a mapagduaduaan a lugan nangruna iti adalemen a rabii ken iti pannakatunton ti getaway vehicle dagiti nagisayangkat iti panagtakaw kadagiti pagtaengan itay nabiit.
Idi Enero 13, sinerrek dagiti armado a mannanakaw ti balay ti maysa a retirado a mangisursuro sadiay Barangay Imus, Santiago, Ilocos Sur, pinungoda dagiti bumalay sada intaray ti 400 Euro nga agbalor iti P30,000, assorted nga alahas nga agpateg iti P100,000, Sony Ipod, laptop, 6 a selpon, ID ken tultulbek.
Natakawan met ti balay ti maysa a balikbayan idiay Barangay Paing idi Enero 14 ket kinasakasda dagiti cash money nga agdagup iti P145,000; 660 pounds, assorted nga alahas ken napapateg a sanikua nga ag-balor amin iti P207,500.00.
Idi Enero 29, sinerrek dagiti mannanakaw ti balay ti agassawa nga abogado sadiay Barangay Parada, Sto. Domingo, Ilocos Sur ket kinurimesda ti maysa a laptop, Olympus camera, P20,000,00 cash, lisensiado a cal 9 mm pistol nga agpateg iti P45,000.00 ken ti kuarta ti abogada a P5,000.00 ken dadduma pay a personal a belongings.
Idi Pebrero 7, natakawan ti balay ti sabali pay a balikbayan ket kinasakasda ti maysa a flat screen TV 32″ LG nga agpateg iti P42,000.00; 2 unit ti LG home theaters system nga agbalor iti P30,000.00; maysa a laptop Acer nga agpateg iti P28,000; agduduma a lupot, sapsapatos, ken sandals nga agbalor amin iti P15,000.00; agduduma nga alahas nga agpateg amin iti sumurok kumurang a P80,000.00; leather bag ‘Coach’ nga agpateg iti P20,000.00 a naglaon iti United States issued Alien ID, State ID, Social Security System ID (SSS) ken P2,000 pesos cash; 2 a selpon nga agbalor iti P15,000.00; ken 5 boxes ti bangbanglo nga agpateg iti P10,000.00.
Nabigbig ti biktima dagiti tallo kadagiti suspek iti panagtakaw ket tiniliw ida dagiti polis Vigan iti sanguanan ti maysa a pagtagilakuan iti siudad.#


text:
Ti Politika ni Mannurat ken ti Tema ti Alienation
JM Agpalo, Jr.
Tawid News Magasin
Ania aya ti kapintasan a suraten? Daytoy man ti naynay a masalsaludsod kaniak, lalo dagiti agdadamo a mannurat.
Kaniak a biang, narigat a sungbatan daytoy. Ngamin, ti saludsod ket kasla agdamdamag no ania iti kaimasan a luto ti adobo. Well, nagduduma a bersion ti adobo. A kas met ti nagduduma a klase ti suraten.
Kas iti adobo, adda latta met a ‘tay naidumduma, naisangsangayan iti amin a bersion. Kastoy met laeng ti napintas a suraten.
Kastoy man met laengen iti saludsod ni Josephine de la Cruz ken dagiti kakaduana nga estudiante ti St. Louis University, idi inenterbiuda ‘toy biang idi tawen 2000 a kas nangabak iti 1st Prize Palanca Awards.
Kastoy man met laengen ti saludsod da Kristel Ramos ken Divina Ambrosio, dagiti estudiante ti Social Science iti UP Baguio idi inenterbiuda ‘toy biang a kas maysa a mannaniw iti Siudad Dagiti Saleng idi napalabas a tawen.
Kastoy man met laengen ti naibato kaniak a saludsod iti open forum kalpasan ti Poetry Reading sadiay Baguio Colleges Foundation idi 2000. Kaduak a nagreading ditoy dagiti tallo a propesora iti UP Baguio ken ti Palanca Awardee for Poetry Francis “Frank” Cimatu.
Uray dagiti naglektiurak iti panagsuratan ti sarita a kas sadiay Tayug National High School ken sadiay Bantay, Ilocos Sur ket kastoy man met laengen ti saludsodda.
Ta ania aya ti kapintasan a suraten?
Ngarud a. Ania aya ti napintas a suraten?
Ti kunak a ket no napintas ti suratem wenno ti topikom wenno subject mattermo, uray no adda ti kuskuselna ti pannakasuratna ket napintas latta iti serrekna kadagiti mannakaawat. Saan a ti pannakasuratnan ti kitaen no di ket ti pakabuklan ti sarita wenno ti estoria a sinurat.
Kaadduan kadagiti sungbatko ket ti pannakapili dagiti suraten, iti man daniw wenno iti sarita.
Masapul a suraten dagiti naisalsalumina. Naisangsangayan. Naidumduma. Ta dagitoy dagiti makaawis iti immatang kadagiti agbasbasa. Daytay adda ti ibatina kalpasan a nabasa. No ania man daytoy a naibati, isu dayta ti naisalsalumina, naisangsangayan ken naidumduma kadagiti gagangay a sinurat.
`“The rise of the novel is tied to objective changes in Philippine society…”
Kastoy man ti kuna ni Dr. Resil Mojares ti University of San Carlos, Cebu City iti librona a napauloan iti “The Origins and Rise of the Filipino Novel”.
“Maysa kadagiti kalaingan a kritiko iti literatura ni Resil,”
Daytoy ti nakuna ni apo Juan S. P. Hidalgo, Jr. iti maysa a chance conversation ken panangdamagko iti katatao ti kritiko. Kuna ni apo Resil Mojares ditoy a nakatali wenno nairaked dagiti nobela (wenno sinurat kunatayo lattan) para iti panagbalbaliw ti kasasaad ti gimong. Kayatna ngarud a sawen, a nasken ti pannakipaset ni mannurat iti panagbalbaliw ti gimong a saan laeng a mangray-aw, mangpasangit, mabutbuteng, blah, blah, blah!
“Ti daniw, kas aramid, kas panagimutektek ni mannaniw, ket maysa nga aramid a
politikal… amin a daniw, amin nga arte, ket addaan iti politika, addaanda iti diskurso maipapaniti bugas ti biag segun ti panirigan ni mannaniw, ni adipen ti arte a di mamingga a mangiparparipirip kadagiti mensahe ti uniberso amakitana. Awan arte a neutral, nga amin a kita ti arte ket adda latta iti tengnga ti pagbabalubalan, kankanayon a makibibiang, di agsarday ti inna pannakiramraman…”
Daytoy ti opinion ni Dr. Ariel S. Agcaoili, a kas imbaga ni Roy V. Aragon iti Introduksionna iti libro a Duyog Ti Singasing I – ti nakaurnongan dagiti sinurat maipapan iti daniw nga impablaak ti Tawid News Magasin.
No intay ngarud sumaen ti opinion da Mojares ken Agcaoili, nakabatbatad a maysa a politikal ti panagsurat. Ni mannurat a kas maysa a politiko. Dagiti sinurat ni mannurat ti makunkuna a political agenda wenno isu dayta ti platapormana iti panagbalbaliw ti gimong nga agturong iti narang-ay ken nakappia a panagbiag.
“Although Bulosan’s works are authobiographical, they are a reconstruction not of his personal life, but of the general condition of the working class.”
Daytoy ti nakuna ni Petronilo Bn. Daroy iti sinuratna a “Carlos Bulosan: The Politics of Literature”, St. Louis University Quaterly, 1968.
Ne, kailian, saan laeng a da Mojares ken Agcaoili ti mangibagbaga iti napolitikaan a sinurat. Pati pay ni Daroy. Ti kaipapanan ti imbaga ni Daroy ket saan laeng koma a para iti bukod a bagi wenno interest ti suraten no di ket para iti pagimbagan ti sapasap. Ngarud, no kayat iti agsurat iti napintas (a sinurat), nasken ngarud a, a daytoy ket napolitikaan. Isu daytoy ti politika ni mannurat para iti social change, intelectual intelectual change, spiritual change, moral change ken iramanen ti emotional change.
“I hope to find in (the social critics of his time such as Dreiser, Anderson, Lewis,
Hemingway, Caldwell, and Steinbeck) a weapon strong enough to blast the walls
that imprisoned the American soul. But merely describing the disease – they did
not reveal any evidence that they know how to eradicate it…”
Daytoy met ti opinion ni Susan Evangelista iti sinuratna maipapan iti “My Education” ni Carlos Bulosan, Ateneo de Manila University Press, 1985.
Ket ti Ilocano soul wenno kararua ni Ilocano, nakabalud kadi met? Saan laeng a maymaysa a pagbaludan no di ket naalud-alod a pagbaludan ti nakaibaludan ni kararua ni Ilokano. Ket awan iti asinoman a makabael a mangiruar iti daytoy a pagbaludan ti kararua ni Ilocano no di met laeng ni Ilokano a mismo. Ket kas politika dagiti natatarnaw a kapanunotan ti mannurat, kas politiko kadagiti nabibileg a balikas ti maysa a mannurat, akemna ngarud nga alut-oten, akemna nga iruar ti kararua ni Ilokano a balud iti damsak, kinakurapay, kinawatakwatak ken blah, blah, blah, blah! Front-liner iti panagbalbaliw ti gimong, komonidad ken iti panawenna ti maysa a mannurat.
“…ethnocentrism, self-alienation and crisis identity, lack of linguistic unity,
cultural dislocation, artistic divisiveness and fragmented diminishing
audiences, and evasion of the humanist commitment to literature as a human
institution…”
Daytoy kano ti bunga ti kolonialismo, a kas iti kuna ni Lucila Hosillos iti sinuratna a “Breakling Through the Wayang Screen: Literary Interdependence among New Literature in Southeast Asia,” Diliman Review 1984.
Puonayen, kailian, imbinsabinsan a mismo ni Hosillos dagiti pagbaludan wenno nakaibaludan a mismo ti kararua ni Asiano, ta karaman met ni Ilocano a kas maysa nga agindeg iti Southeast Asia.
Saggaysaentayo ngarud nga ibuksilan:
1) ethnocentrism---kaplastikan man daytoy, kailian. Plastik kadagiti amin a plastic. Kadagiti agtutubo iti agdama adun iti saan a makabasa iti Iluko. Saan a dayta pannakabasa ti rason dita no apay a dida kayat ti agbasa iti Iluko, ngamin kaykayatda a basaen ti Tagalog wenno English. Ken no dadduma pay kaykayatda ti ag-Tagalog ken ag-English ngem ti ag-Iluko ta kabainda ti bukodda a pagsasao. Agpaliiwka, kailian, lalo kadagiti ummong dagiti agtutubo. Iti Kailokoan, ibain met ni taga-surong nga isuna ket taga-surong. Kasla tagibassitenna ti bagina. Ni met taga-patad mas superior ti panagkitana ti bagina ngem ni taga-surong. Uray kadagitoy a panawen ket adda pay laeng daytoy. Nakabalud pay laeng ti kararua ni Ilokano iti pagbaludan nga ETHNOCENTRISM. No diak nagbiddut, iti annual conference ti Federation of Provincial Press Club ken Publisher’s Association of the Philippines a dinar-ayak, kastoy ti nalawag nga ehemplo ti lawlawatek. Manipud iti eksperiensa ni Asst. Prof. Jaime Raras ti University of Northern Philippines-Candon City Campus, a kas iti panangisaritana iti tungtonganmi maipanggep ti pasalip ti sarita a para kadagiti taga-surong wenno Upland Municipalities of Ilocos Sur. Dinamag ni Raras kadagiti estudiantena no asino ti agindeg kadagiti sangapulo ket uppat nga upland municipalities of Ilocos Sur. Awan a pulos ti nangitayag ti imana, ngem adu kano iti nagdumog. Sinaggaysa ni Raras a dinamag no sadino ti lugar ti tunggal estudiante.
“Pinapispisak a dagiti naglibak a lallaki. Dandanik la katosan dagiti naglibak a babbai. Agasem, nasurok a kagudua iti klasek ket taga-surong? Linektiurak a, ida, maipapan iti panangipateg ti puli…”
Kalpasan kadaydi, tunggal pasalip ti Upland Municipalities of Ilocos Sur, adun dagiti simmalip, lalo kadagiti estudiante ni Raras. Iti irony ken imasna, kunam, kailian, inabakdak pay dagitoy nga agdadamo a mannurat! He-he-he-! Third Prize (sarita, diak nakisalip kadagiti dadduma kategoria) laeng ti nadilamotak. At least, adun ti kaduak a mangiyik-ikkis a no kabaelan dagiti taga-patad iti agsurat kabaelanmi met a taga-surong! Wen sipapannakkelak a mangibaga a taga-surongak met, kailian. Taga-bambantay no isu. Maysa a Bago no isu. Igorot-nga-Ilokano no isu. Ilokano-nga-Igorot no isu. Kankanaey-Ilokano wenno Ilokano-Kankanaey no isu. Ngem ti Filipino a mangibain ti nagtaudanna a puli, mabainto met a mangibaga a maysa a Filipino. No mabain a mangitandudo nga isuna ket Ilokano, mabainto met a mangibaga nga isuna ket Filipino.
2) self-alienation and crisis identity---isu daytoy ti mangibain iti kinaasinona, mabain a mangibaga nga isuna ket Bago wenno Ilokano. Mabain nga agbasa iti Iluko wenno agimbabain nga agbasa iti Iluko isu a kaykayatna ti Tagalog ken English. Mabain nga ag-Iluko isu nga agtag-Tagalog ken agin-e-English. Panagriknana ngamin ket sikat, nalatak la unay no daytoy ket agbasa ken agsao iti ganggannaet uray pay no adda daytoy iti Kailokoan. No Tagalog, English, Pangasinense, Nabaloi, Kankanaey ti pagsasao ti kasasaom, wen kasaom ida iti maawatanda ta dida la ngarud met maawatan ti Iluko. Natural laeng dayta. Ngem Englishem ti saan pay a nakadap-aw ti hayskul iti away ti Kailokoan tapno ipakitam, iparupam laeng nga edukadoka, ngarud sika daytay nagiskuela ngem saan a nakaadal. Adda parikutmo maipapan iti crisis identity wenno self-alienation ta inyadayom dayta bagim iti pudno a kinaasinom. Ken adu pay a bersion itoy, lalo kadagiti adda ti an-annayenna a nangipusing ti bagida iti gimong, wenno ti gimong ti nangipusing kadakuada.
3) lack of linguistic unity----sabali ti Lowland Iluko ken ti Upland Iluko. Agsabali ti kayat a sawen ti patopat ti Ilocos Sur ken La Union. Agsabali ti agbansag ti Ilocos Sur ken Pangasinan. Agpada ti samsaping ti Pangasinan ken Ilocos Norte idinto ta sabali ti samsamping ti Ilocos sur. A, adu dagiti nagdudumaan iti Iluko. Isu nga idiay http://www.Iluko.com ket agpipinnapilit dagiti dap-ayero ti maipapan iti re-intelectualization iti Iluko. Maysanmaysa ket adda ti makunana. Ngem iti pananganalisarko kadagiti ibagbagada, awan man la ti nangdakamat met no apay a timpuar ti LACK OF LINGUISTIC UNITY. No ania ti puon daytoy. Makisawsawak koma iti saritaanda, ngem saan a napintas ti makidebate iti tao a saanmo nga am-ammo ta kaadduan no dipay isuda (dap-ayero) ket nakaabungot.
4) cultural dislocation---adun dagiti tagipatgen (values) ni Ilokano a napukaw. Iti laengen pannanganan ket maysamaysan ti mangbagtin ti platona sana sanguen ti telebision kabayatan ti pannangan. Pati orasion, mapukpukawen. Adu ken adu dagiti napukaw a tagipatgen ni Ilokano iti agdama a panawen. Saantayon a saggaysaen no di ket paliiwentayo iti uneg a mismo ti pamilia ken iti komunidad. Ti rigatna, daytoy a cultural dislocation ti in-inut met a nangpatay iti kina-Ilokano. Saan laeng a cultural dislocation no di pay morally dislocating effect of our higher educational system, a kas iti tema ti sarita ni Antonio S. Encarnacion a napauluan iti “Kampanario”. Dagiti edukado ket baybay-anda dagiti saan a nakaadal. Dagiti edukado nga annak ket bay-anda dagiti saan a nakaadal a nagannak. Kinaawan ti modo wenno naimbag a nakem ti kayat a sawen dagitoy a cultural dislocation ken morally dislocating effect of our higher educational system.
5) artistic divisiveness and fragmented diminishing audiences---- kinaawan iti panagkaykaysa. Pinnangatuan iti isbo. Kaniakania uttot. Innuttotan. No dimo kayat ni kastoy ta dimo gusto ti aramidna, inka ken ni kasdiay nga isu iti inka idaydayaw, ket kagiddan iti pananglais ni daydiay. Kasla kappi nga aggiginnuyodan iti alat ti angpep nga antukab. Ngem no sumaen ti amin, padapada dayta nga aramid ni Ilokano, padapada nga Ilokano. Isu a ti nasken koma ket ti panangitandudo ti aramid, partuat, putar ni Ilokano napintas man ken saan unay a napintas, agdadamo man ken saan ti nangaramid, nabaknang man ken saan ti nangaramid, adda man ti an-annayenna wenno awan ti nangaramid, edukado man ken saan ti nangaramid.
6) evasion of the humanist commitment to literature as a human institution---nadlawko, lalo iti salip ti sarita, kadagiti naisalip a sarita, manmano ti mangtratar ti humanism. Kasla saan nga ammo ni Ilokano iti agdama ti HUMANISM. Naimbag la ketdin ta adda ti Juan S. P. Hidalgo, Jr., Lorenzo Tabin, Agustin D. C. Rubin, ken dadduma pay nga agsursurat maipapan iti humanism. Ulitentayo man ti kunana: EVASION OF THE HUMANIST COMMITMENT TO LITERATURE AS A HUMAN INSTITUTION! Nairuam ngamin dagiti mannurat a dadduma, no dipay ket kaadduanna a, ti agbatay iti REALISM. Realista dagitoy. Ti sarita ket nasken a nakapappapati. Ngem kasano ti pangngarig a sarita? Dagiti sarita a saan a ti kinapudno wenno realismo ti dakdakamatenna no di ket adda ti kayat a sawen ti lablabidenna?
Iti Literatura Ilokana, saan ngata evasion wenno panangliklik ti mapaspasamak no di ket mabilbilang ti makaammo iti agsurat iti kastoy? Nalabit a wen. Ngamin naipangpngruna dagiti sinurat a ti targetna ket para iti komersial ken entertainment a saan ket a para iti naun-uneg a kaipapanan ti literatura ken sinurat a taraon ti isip ken kararua.
“Abakek. Abakek isuna, ngamin ket awan ti nasuratna a humanism. Dagiti
pangngarig. Ad-adda a dagiti sinuratna ket agbatay iti realistiko a pasamak.”
Daytoy man ti palawag ni Juan S. P. Hidalgo, Jr. iti maysa a chance conversation iti maysa a GUMIL Filipinas Convention sadiay Suso Beach Sta. Maria , Ilocos Sur. Imbagak ngamin kenkuana ti nasao ni Dr. Noemi Ulep Rosal iti sinuratna nga Introduksion iti libro “Silang Nagigising sa Madaling-Araw” ti Ateneo de Manila University Press, 1993. Ti paulo ti Introduksion ket “Ang Nobelang Iloko at si Constante Casabar.” Imbasa met laeng ni Dr. Rosal daytoy iti GUMIL Convention sadiay Suso, a kagiddan ti panaglektiur/panagsarita met ni Dr. Agcaoili ti maipapan ti alienation kadagiti daniw dagiti taga-Hawaii, a kas iti nadakamat iti immuna. Kastoy ti kuna ni Dr. Rosal:
“… iwinaksi ni Casabar ang kombensyonal na estilo ng mga nobelistang nauna sa
kanya – ang mahaba at sanga-sangang banghay ng kuwento at ang madalas na
paggamit ng mabulaklak, sentimental, masalimuot at maligoy na pangungusap.”
Binaliwan ni Casabar ti taray ti sinurat. Simrek daytoy iti napudpudno a pasamak. Napakarealistiko a pasamak. Ala ket editor ti Bannawag ni apo Casabar. Ngem sabali dagiti putar ni apo Hidalgo, a maikumpara kadagiti putar ni Casabar. Isu a kinasaok idi ni apo Hidalgo maipapan kadaytoy a banag. Managpaliiwka met, kuna ket idi ni apo Hidalgo kaniak, sana inyangaw no asino ti kakaisuna a mannurat ti Iluko a no agsurat ket agsasainnek? Ket am-amirisek amin a, a basbasaek ken dagiti putar ti asinoman a mannurat. Husto ti kuna ni apo Hidalgo, no agdaniw daytoy a mannurat ket agsasainnek latta. Diak ammo no apay. Adun ti daniwna a nabasak ngem agsasainnek latta. Siguro a ket napintas nga adalen ken ammoen no apay nga agsasainnek. Idi ngarud paseminar ti Poet Essayist and Novelist (PEN) of the Philippines sadiay Oasis Resort, San Fernando, La Union, kasaritak koma ‘toy idolok a mannaniw no apay nga agsasainnek ti daniwna, ngem nasinga laeng ti tungtonganmi iti idadateng ken pannakipatpatang ni Dr. Isagani Cruz. Sipud idin ingpek lattan a makatungtongkon ni mannaniw no apay nga agsasainnek. Daytoy a mannaniw ket ni Manang Emma Sol. Aguinaldo ti Ilocos Norte.
No inrugi ni Casabar ti realismo, inrugi met ni Hidalgo ti humanismo. Makasurat met ni Hidalgo iti realismo.
Adda ti taray dagiti sarita-Iluko a kas no ibasar kadagiti nag-editor ti Bannawag. Idi sinublat ni Jose Asia Bragado ti kina-editor, napimpinsan a napunas dagiti humanismo a sarita ket ad-adda a timpuar dagiti maaksion la unay a sarita. Dagiti nakaad-adu a conflict situation iti sarita. Dagiti sarita a marisiris la unay. Sa la adda tumpuar dagiti sarita a humanismo ken plot-less a sarita kadagiti nangabak iti salip.
Kailian, adu pay ken adu pay dagiti nakaibaludan ni Ilokano. Saan laeng a ni Ilokano ti naibalud no dipay ket dagiti mannuratna, ta saan a makaadak kadagiti dadduma pay a sanga, klase, genre iti sinurat.
“Isu met la nga isu! Di met la agbaliwen.”
Daytoy ti komento ni apo Prescillano Bermudez, Sr. maipapan kadagiti sarita a mabasbasa. Napasamak daytoy iti maysa a taripnong dagiti kameng ken opisiales ti GUMIL Pangasinan iti pagtaengan ni Fernando B. Sanchez sadiay Burgos Street, San Nicolas, Pangasinan. Kameng ti board of directors ‘toy biang, kailian, a kas pasado a presidente ti GP.
Kasano koma ngarud nga agbaliw ket ala latta met ti panagnunog kadagiti sinurat a pangkomersial wenno entertainment.
Isu a kuna ni Dr. Mario G. R. Rosal iti sinuratna a “The Iloco Short Story in the 1960’s and the Early 1970’s and the Theme of Alienation,” St. Louis Research Journal (Journal of the Graduate School of Arts and Sciences):
“In most, if not all instances, the spirit of social commitment and protest has
become primary character of the experience of alienation in this country as
expressed in our literature. To our writers, however, in Iloco that spirit came
relatively late…”
Husto ti paliiw ni apo Rosal. Naladaw a naipangato ti agpang dagiti sinurat. Isu a maud-udi a kanayon ni Ilokano no maipapan iti tema ti suraten. Ngamin, manmano dagiti sinurat nga addaan iti politika. Nagnunog dagiti mannurat iti komersial a sinurat wenno pang-entertainment. Iti rason ngamin itoy, nangrugi dagiti sinurat nga Iluko a para iti entertainment.
Nasken a napolitikaan dagiti sinurat a kas kuna da Dr. Ariel S. Agcaoili, Petronilo Bn. Daroy ken Resil Mojares. Ngem nakisang pay laeng dagiti sinurat a napolitikaan. Saan pay laeng nga umanay a mangwayawaya ti nakabalud a kararua ni Ilokano.
Ne, kailian, di kad uppaten dagitoy a madaydayaw a kritiko ti Literatura Filipina ti mangibagbaga a nasken a napolitikaan ti sinurat?
“…attempt to get rid of chaotic personality through the power of medium,”
Kastoy met ti opinion kano no T. S. Eliot, a kas iti nasao ni Epifanio San Juan iti sinuratna a “Philippine Literature in Crisis: An Interrogation, St. Louis University Quarterly.
Dayta a medium a kukuna dita ni Eliot ket dagiti sinurat. Siguro a ket isu ngata a, nga imparabur ti Namarsua ti talento ti panagsuratan ken ni mannurat tapno iti kasta ket katulonganna a mangirakurak, mangpaadda ken mangitandudo iti nalinteg, nakappia ken nadur-as a biag ti tao. Tapno makaalut-ot ni Ilokano iti nakaikulonganna.
TI TEMA NGA ALIENATION
Anansata, naglektiur ni Dr. Ariel S. Agcaoili maipapan iti “tema ti alienation” kadagiti dandaniw dagiti taga-Hawaii ti GUMIL Filipinas Convention sadiay Suso Beach. Dinakamat ni Dr. Agcaoili a kinaisalsalumina, kinaisangsangayan ken kinaidumduma ti tema dagiti daniw dagiti taga-Hawaii a maikumpara kadagiti daniw iti Ilocos. Mangisursuro idi ni Dr. Agcaoili sadiay UP Diliman.
Uray ni Dr. Leoncio Deriada, ti UP Visayas ket nasaona met babaen iti suratna ‘toy numo toy biang ti kinapintas ti tema nga alienation.
Uray ni Dr. Florentino Hornedo ti Ateneo de University ken University of Sto. Tomas ket sinuratna met ti maipapan iti kinapintas alienation a kas topiko, ken kas mabasa iti salaysayna maipapan iti Bago Oral Arts.
Kastoy met ti kuna ni Valerio L. Nofuente, iti sinuratna a “Sikolohiya ng Pagkasal sa Maikling Kuwento ni Lorenzo G. Tabin,” Philippine Collegian, 1975 a kas inadaw ni Dr. Mario Rosal iti sinuratna a “The Iloco Short S0tory in the 1960’s and the Early 1970’s and the Theme of Alienation:
“The theme of social alienation rendered from a psychological and
autobiographical perspective is in fact the strongest point in the fiction of Tabin, a major contemporary writer in Iloco who has actually undergone the same
subhuman conditions in which many of his characters in his stories are entrapped. In his rendition of said theme, the hero’s or heroine’s state of being boxed in a cheap, dirty, narrow dilapidated room emerges as the eloquent symbol of the sordid human condition that is alienating man in our kind of social system.”
Ngarud, maysa daytoy a mangipaneknek ti tema nga alienation wenno ginaganggannaet ti tao ket napintas a suraten.
Ngem kadagiti amin a nangdakamat iti maipapan iti tema nga alienation, ni Dr. Mario G. R. Rosal ti nangibinsabinsa dagiti tema iti alienation. Saan laeng a maysa a topiko no di ket imbinsabinsana ti/dagiti posible a suraten maipapan iti tema nga alienation.
Iti palawag ni Dr. Agcaoili, mabasa ti kinaganggannaet ni Ilokano iti Hawaii kadagiti dandaniwda. Ganggannaetda iti daga a yanda.
Iti palawag ni Dr. Deriada, ti kinaganggannaet ti kinaasino ti napigsa a kidag ti suraten. Ti kayatna a sawen ti kinaasino ditoy ket saan laeng nga iti bukod a bagi, ti kina-Filipino, kina-Ilokano, no dipay ket a kas tao iti dumaldaliasat ditoy lubong.
Ken Dr. Hornedo, impeksana ti kinagangganaet ti maysa a puli a nagdappat iti maysa a lugar, nga iti panaglabas ti panawen, nagpukaw dayta a kinaganggannaet ket nagbalin dagita a ganggannaet iti lugar a kasla patubo iti dayta a lugar.
Uray ni apo Juan S. P. Hidalgo, Jr., patienna met ti kinapintas ti tema nga alienation. GUMIL Filipinas Convention 1990, Bangued, Abra. Alasdos ngata iti parbangon. Sumagmamanokami laeng ngatan a mannurat iti nanglawlaw ken ni apo Hidalgo tapno agimtuod maipapan iti literatura. Agingga dimteng ti topiko ti kritisismo. Kadagidi a panawen, 1990 ken sakbayna, nagpipintas dagiti kritisismo dagiti hurado a naipabpablaak. Ngem gapu iti panagriri ti maysa kadagiti nangabak iti salip ken ti pangta ti damsak, diak ammo no apay a naisardengen ti kritisismo. Isu pay ngatan a, a nakuna ni Dr. Mario Rosal a naudin ni Ilokano. Siguro, kinaarsagid ken saan pay laeng a sisasagana dagiti mannurat a makritikar ti sinuratda. Dagiti sisasagana ket dagiti laeng nakapadas a dimmar-ay kadagiti workshops. Siguro, nakaadayo koman ti kritisismo ti Literatura Ilokana no saan a daydiay a pagteng. Agurayka, limmaksidak metten, hehehe! Kuna idi ni apo Hidalgo (adda pay laeng kaniak ti mapirpirpir a notbok a nangisuratak ti imbagana, ken naipintan iti utekko):
“…napintas dagiti naisangsangayan, naisalsalumina ken naidumduma a tema…”
Ket innagananna dagiti malalaki a mannurat iti lubong a nasken a basaen dagiti sinuratda ta makaali kano iti isip ken makaited iti inspirasion iti panagsurat no di man ridaw iti nalawlawa a panagimutektek iti literatura. Intuloy pay ni apo Hidalgo:
“…dagitoy a sinurat ket pinadasda nga inimpluensiaan wenno binalbaliwan saan
laeng a ti kasasaad ti kinaasino a kas indibidual no dipay ket ti gimong…”
Kastoy man ti panangibinsabinsa ni Dr. Mario G. R. Rosal ti tema ti alienation iti sinuratna “The Iloco Shrot Story in the 1960’s and the Theme of Alienation, “ St. Louis Reserch Journal, 1983:
“The causes of alienation come in various forms, but usually fall under
one or a combination of the following general categories: economic causes
(e.g. dire poverty and oppression of the working class); social and political
causes (e.g. the pain of racial and class discrimination and political oppression);
bureaucratic causes (e.g. the oppressive and dehumanizing effect of bureaucratic
system in which one finds himself trapped); educational causes (e.g. the dislocating effect of a defective educational system undergone by youth); and future shock (e.g. the dislocating effect of the speed of change in the contemporary world). There are other causes, of course, that may not conveniently fall under any of these general categories like for instance the pain of religious discrimination and the trauma of war.”
Ngarud, daytoy ti sungbat iti saludsod no ania ti kapintasan a suraten. Agsurat iti napolitikaan ken iti tema ti alienation.
Napalo no dipay la mangabak met dagiti agar-arapaap a mangabak met iti salip kalpasan a nabasana daytoy a sangaduyog a singasing.
Ala ngarud, kailian, babayu! ##
Wednesday, January 26, 2005
TI POLITIKA NI MANNURAT KEN TI TEMA TI ALIENATION
Ti Politika ni Mannurat ken ti Tema ti Alienation
6 comments:
- abril said...
-
nagbaknang ket ti impormasion daytoy nga artikulomon, mang jim! manmano dagiti kastoy a sinurat a makatulong iti panagsurat. ala man, manong, banat latta!
- 10:45 AM
- ariel said...
-
Patgen a Jim:
Kastoy ti pamatiak: saan nga agbiag a nasalun-at ti maysa a literatura no awan dagiti kritiko. Sapay ta anusam ti panagasam iti natademen a sirmatam. Agbiagka!
- 5:57 PM
- jim agpalo, jr. said...
-
agyamanakami apo abril ken apo ariel iti nakunayo...agawalonton a tawen daytoy a kolum a nangrugi iti Sirmata Magasin, sa naiyalis iti Saringit Magasin, sa manen napan iti Saringit Chronicle, sa ita, Tawid NewsMagasin...agingga adda ti pagipablaakan, agsurat latta datao, hehehe!
kumustakayo met ditan apo ariel, matuloy kad iti panangisuromon dita UH? naimbag ngarud a damag!
mustaka met dita canada, abril?
- 8:40 AM
- ariel said...
-
Dear Jim:
No adda asi ti apo a namarsua ket baka mangrugiakton a mangisuro ditoy UH iti daytoy a tawen. Kaykayatko ditoy UH ta Ilokano ti isurok--ta makapagserbi datao kadagiti kailian. Sapay ta maikarkari datao ditoy.
Agsubliak pay laeng ita nga aldaw (jan 31) idiay LA tapno tarimaanek ti mapanawak no agbalbalinto daytoy panagakarko. Ala, jim, masapulnaka ti literatura ti amianan a kas kritiko. Ikipasmo kadi latta.
Nagtengkon ti estado iti isip a saan a mabalin nga Ilokano laeng ti kankununongantayo, datayo a taga lumaud nga umanianan. Agapon ti kararua ken nakemtayo iti plural a kultura ken pagsasao iti amianan a luzon ken ti panagkunag, agkibaltangto ti literatura ilokana no dina iraman ti pangasinense, ibalo, ifugao, ibanag, isinay, kdpy. Adal iti Amianan, kunak koma: Amianan Studies; Araling Amianan!!!!!
Ania't makunayo, apo Jim?
Maysa tangguap ti tafey para kenka!
Ariel A
- 6:40 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
Napintas a damag apo Ariel A! Mayat man no mangisurokan idta UH. Nabara a kablaaw! Amianan Studies? Kanunongak la unay daytoy. No adda ti makunkuna a Philippine Studies, di adda met ti Amianan Studies? Iti panagsuksukisokko kadagiti suratek iti kolumko, naam-ammok dagiti agsuksukisok met a propesor kadagiti nagduduma nga unibersidad...napintas dagiti Ivatan literature idiay Batanes nga ikut ni Prof. Hornedo, ket patiek la unay a paset wenno sanga kunata lattan iti Amianan Literature daytoy...ti Bago Oral Arts, a paset met laeng ti Amianan Literature (ad-adu ketdi ti Iluko daytoy ngem ti Kankanaey, bale naglaok)...wen, agingga palubosannak ni Apo Badong Espejo nga agsurat iti kolumko iti Tawid, agtultuloy latta iti innak panagsurat maipapan iti literatura iti amianan...iti rigatna laeng, madlawen a saanen a masirip dagiti babassit a letra gapu iti napasamak iti kanigid a mata, isu nga adunti makita nga error...ngem saan a daytoy ti lapped...pasensia laeng, hehehe!
Nabara a kablaaw met ken ni Ariel T! simmagpaten iti estado ti naasawaan ni apo reberendo, hehehe!
dua a napintas a damag manipud kadagiti dua nga ariel, hehehe! agbiagkayo a dua!
- 5:33 PM
- ariel said...
-
Dear Jim,
Konggrats kenka. Ilalaemnakam kadi latta. Konggrats met ken ni atanud ariel t. wa-wow, maysa manen a nataraki nga umaayat/agay-ayat.
adda bangbangonenmi a 2nd international conference a pagbibinnuligan ti gumil oahu, u of hawaii/ilokano lang and lit program (ken adu pay nga ahensia) inton agosto 2006. bale duakami ken ni prop. espiritu (UH) ti mangor-organisa ngem adda iti sibaymi ti gumil oahu.
panggep daytoy a komperensia a paggugungluen dagiti amin a mangisakit/agsuksukisok/agparpartuat iti maipapan iti kultural ken kannawid iti ilokano (a pakairamanen ti sibubukel a kaamiananan. adda dagiti panel nga aggapu kadagiti unibersidad iti sabali a pagilian, iti hapon, iti uk, iti pilipinas, iti usa.
adu't pagkukumperensiaan ket dagitoy dagiti sumagmamano: theory and practice of amianan & iluko studies; language and literature; linguistics, orthography, standardization; criticism and cultural production, creative writing poster workshops, confluence/nexus of amianan cultures vis-a-vis philippine studies; proposal for the establishment of departments of iluko language and literature in the premier universities of the region/s, etc.
pangngaasim, apo jim, ta umayka makiatendar. dagiti koma kakaduatayo iti gumil blog ket umayda tapno no maisayangkat dagiti pagsasaritaantayo iti blog, aya!
special mention koma ditoy da roy ken joel m a kasta unay ti pamasaakanda kadagiti obserbasionda.
the date: august 2006. centennial ti umuna a grupo dagiti sakada.
toast to you--maysa a tangguap ti tafey,
ariel a
- 6:38 AM


text:
MANGNAMNAMA ni Senador Ferdinand “Bongbong” Marcos, Jr. a maipasngay manen ti “Solid North” ket maaramatna daytoy iti panangabakna a Bise-Presidente iti eleksion iti umay a 2016.
Adda dagiti nagdir-i, kas kadagiti padana nga Ilokano ken mangid-idolo iti daydi amana a ni Ferdinand Edralin Marcos. Ngem adda met dagiti ngimmato ti kidayda (dagiti nagduadua) ken nagmalanga (dagiti awan ti ammoda iti daytoy).
Ti Solid North bloc ti masasao nga organisado ken agkaykaysa a grupo dagiti botante nga aggapu kadagiti rehion dagiti Ilokano (Amianan a Luzon) a mangibotos ti mapagtutulaganda a kandidato nga itandudo, kas pagarigan no kailianda wenno padada nga Ilokano ken uray pay dagiti kaaliadoda. Ngem maysa laengen daytoy a naikupin a termino iti pakasaritaan ti eleksion iti pagilian.
Awan dumana daytoy iti religious bloc a patpaturayen dagiti kameng ti Iglesia ni Cristo iti tunggal eleksion. Gapu ta adda panagkaykaysa dagiti botante, nalakan a mapugtuan no mano a botos ti maipaayda iti paboranda a kandidato. Nabileg daytoy a pangabakan ti kandidato, aglalo no nadekket ti risiris wenno no adu dagiti agbabalubal. Ken nabileg met daytoy a pammutbuteng kadagiti kalaban.
Dagiti laeng rehion a paggapuan dagiti Ilokano ti naaddaan iti kastoy a voting bloc, partikular ti Rehion Uno (Ilokos), Dos (Tanap ti Cagayan) ken ti Cordillera Autonomous Region (CAR); karamanen ditoy dagiti paset ti pagilian nga adu dagiti agindeg na Ilokano a kas ti Kamanilaan (National Capital Region) ken sumagmamano a paset ti Mindanao.
Awan met ti duma dagiti Ilokano kadagiti sabali pay a rehional a grupo ti pagilian, a kas kadagiti Bikolano ken Ilonggo, nga ibotosda dagiti kapadada iti puli. Ngem naisabsabali dagiti Ilokano ta iti naminsan, napabilegda ti panagkaykaysada nga agbotos, saan laeng a gapu ta paset ti kulturada ti nadekket a panagkakadua uray dagiti di agkakabagian ken agkakaarruba, no di pay ket gapu iti kaadda ti karismatiko a liderda a surotenda. Isu daytoy ni Ferdinand Edralin Marcos, ti kapautanen a nagbalin a Presidente ti pagilian.
Narigat a mangabak ti maysa a kandidato iti nasional a posision no awan ti makunkuna a baluarte, wenno lugar a solido a pangalaanna iti dakkel a botos. Ammo dayta ni FM isu nga apaman a nakitana ti potensial ti panagkaykaysa dagiti kakailianna, ad-addan a pinabilegna daytoy. Sipud ngarud iti rugi ti karerana iti politika agingga iti maudi nga eleksion a nakairamananna idi 1986, ti Solid North ti kasla nagbalinen nga anting-antingna a nangpabileg iti kapetna iti puesto.
Ngem sakbay ken ni FM, ginanar met ni Presidente Elpidio Quirino, taga-Caoayan, Ilocos Sur, ti solido a botos dagiti Ilokano. Ken uray pay inatiw ni Ramon Magsaysay (maysa met nga Ilokano a taga-Zambales) iti eleksion idi 1953, naipakita latta ti panagkaykaysa dagiti Ilokano, partikular iti Rehion Uno, ti panangilayusda iti botos a para ken ni Quirino.
Ken uray iti Kongreso kadagidi a panawen sakbay ti Martial Law, addan makunkuna a northern bloc, wenno panagtutunos dagiti lehislador a taga-Amianan a para kadagiti isyu iti politika. Nagtultuloy daytoy a panagkakaduada agingga iti pannakaibotos ni FM iti Senado, ti panagkandidatona a Presidente ken pannakailayonna.
Iti panagbalin a diktador ni FM kalpasan ti deklarasion ti Martial Law idi 1972, dinan kinasapulan ti Solid North. Tengngelna met ngaminen ti sibubukel a pagilian para kadagiti amin a panggepna a politikal. Ad-adda a nakongkreto ti bilegna iti politika idi mawara dagiti dadakkel a partido a kas iti Nacionalista Party (NP) ken Liberal Party, ken buklenna ti bukodna a partido a Kilusang Bagong Lipunan (KBL).
Ti pannakapatapuak ni Marcos idi 1986 ti nangrugianen ti pannakapukaw ti konsepto ti Solid North. Saanen a narikna ti panagkaykaysa dagiti botante iti Amianan a Luzon kadagiti simmaruno nga eleksion.
Saanen a napagkaykaysa dagiti Ilokano ti bilegda nga agbotos idi eleksion ti 1992, a mabalin a gapu met iti kaadu dagiti agbabalubal. Saan a solido dagiti Ilokano uray pay kandidato a Presidente ni Imelda Marcos, ti balo ni FM. Kaduana ketdi a nangdominar kadagiti probinsia ti Rehion Uno da Danding Cojuangco ken Fidel V. Ramos nga isu ti nangabak iti dayta nga eleksion. Dominante met ti botos da Ramon Mitra Jr. ken Miriam Defensor Santiago kadagiti probinsia iti Rehion Dos ken CAR.
Idi nangabak a Presidente ni Joseph Estrada idi 1998, dakkel ti naawidna a botos iti Ilokandia uray pay Ilokano ken agpada a kaaliado ni FM dagiti nakabalubalna a da Jose de Venecia, Jr. a taga-Pangasinan ken Juan Ponce Enrile a taga-Cagayan. Idi 2004, naawid ni Fernando Poe, Jr., tubo iti Pangasinan, ti kadakkelan a botos dagiti Ilokano iti Rehion Uno ken Dos, ngem naatiw iti Ilocos Sur ken kaaduanna a probinsia ti CAR a nangabakan ni Gloria Macapagal Arroyo. Ni GMA ti nangabak idi a Presidente ken bassit laeng ti nangatiwanna iti daydi FPJ (ngem ibagbagada ita a naalian ti sinuisuitik nga aramid a pinarnuay ti Hello, Garci? a kontrobersia ti daydi nga eleksion).
Idi eleksion ti 2010, dakkel ti nagun-od a botos ni Manny Villar iti Ilokos ta sinuportaran daytoy ti pamilia Marcos (gapu ta kapartido daytoy ni Bongbong iti NP), idinto a dakkel met ti naawid a botos ni Benigno Aquino III iti CAR. Layus ti botos ni Erap iti sibubukel nga Amianan a Luzon ken isu pay ti kangatuan iti botos iti Rehion Dos, ngem kaskasdi a simmegunda laeng ken ni Aquino, nga isu ti nangabak iti daydi nga eleksion.
Idi agkandidato ni Luis “Chavit” Singson a para senador idi 2007, ibagbagada idi a kabaelanna a biagen ti Solid North, gapu ta iti laksid ti pannakikaduana iti situtugaw nga administrasion, kalatlatakanna gapu ti naballigi a kaso ti impeachment kontra ken ni Erap. Ngem maika-24 laeng ni Singson iti dayta a panagbobotos dagiti senador (maika-15 laeng iti Rehion Uno ken maika-22 iti Rehion Dos).
Ken uray iti kaudian nga eleksion dagiti senador idi 2013, siinanama ti kampo ni Singson a mabiagna ti Solid North a para kadagiti kandidato ti United Nationalists Alliance (UNA) a kaaliadona. Kaduana ti pamilia Marcos a nangyendorso kadagiti kandidato ti oposision. Ngem kaskasdi a naarus ti kaaduanna kadagiti kandidato. Tallo laeng ti nangabak kadakuada. Ti pudno ketdi, nangabak ti dua kadagiti kandidato ti UNA a da Nancy Binay ken JV Ejercito, saan a gapu iti solido a botos dagiti Ilokano no di ket gapu ta nalataken ti apeliedoda. Ngem naabak ti kaduada a ni Jack Enrile, maysa nga Ilokano a taga-Cagayan ken anak ti lakay nga Enrile, a nakagun-od laeng iti maika-15 a puesto.
Mamati ni Bongbong nga iti napaut a panawen kalpasan ti pannakapatakias ni tatangna, awanen ti Solid North bloc. Ngem segun kenkuana, ti panangabakna a senador idi 2010 (maikapito kadagiti nangabak) ti mangiparangarang a mangrugin a maipasngay ti bileg ti Solid North bloc. Ayonan met daytoy ti kabsatna a ni Imee Marcos, agdama a gobernador ti Ilocos Norte, a siinanama a makatulong a dakkel iti panangabak ni Bongbong ti panagkaykaysa manen dagiti Ilokano nga agbotos.
Kinapudnona, no agbataytayo iti datos ti Comelec, saan met nga isu ti nabaknang iti botos ti Ilokandia (Rehion Uno, Dos ken CAR) a kangrunaan a pagtaudan ti Solid North bloc. Mapan laeng a 5 a milion ti rehistrado a botante. Dakdakkel ketdi nga amang ti bilang dagiti botante iti Region 4-A (Calabarzon), NCR (Metro Manila), Rehion 3 (Central Luzon), Rehion 6 (Western Visayas) ken Rehion 7 (Central Visayas).
Ngem iti laksid ti basbassit a bilang ti botante ti Ilokandia no maidilig kadagiti dadakkel a rehion, nabaelan dagiti Ilokano ti agkaykaysa iti panangibotosda kadagiti padada nga Ilokano iti nasional a posision wenno asino man a manokenda a kandidato, a kas naipakitadan iti napalabas. No agkaykaysa ngarud manen dagiti Ilokano, mapan kano a 10% iti kadagupan amin a botante iti pagilian ti automatiko a maipaayda iti kayatda a kandidato inton 2016. Bassit laeng a porsiento ngem makatulong met aglalo no adu dagiti aglalaban a kandidato.
Napateg ngarud ti pannakaipasngay manen ti Solid North ta kasapulan unay dagiti politiko a kas ken ni Bongbong a makasapul iti nabileg a baluarte. No agsolido manen dagiti Ilokano, dakkel la ketdi a mangbaliw daytoy iti taray ti politika, ta maipaigid manen no kua dagiti dadakkel a partido politikal.
Ngem segun ken ni Bongbong, agdepende met ti ibibileg ti Solid North ti kinaasino ti kandidato a mangarem manen kadagiti Ilokano. Para kadagiti suporter ti senador, ni Bongbong ngarud dayta a kandidato a pangitalkan manen dagiti kakailianna ti botosda. Malaksid iti apeliedo ti pamiliana, imetna met kano ti karisma daydi tatangna ken adu met kano ti maipagpannakkelna a gapuananna a nakatulong ti sibubukel a komunidad dagiti Ilokano, saan laeng nga iti Ilokandia, iti sibubukel a pagilian no di pay ket iti sangalubongan.
Dakkel ngarud a saludsod no kabaelan ni Bongbong a pagungaren ti Solid North a kas nabileg a voting bloc. No bilang ta maaramidna nga agpayso dayta, saanen a mapagduaduaan ti ibagbaga ti dadduma a masubbot met laeng dagiti ag-Marcos ti bileg a napukaw kadakuada.
Pangnamnamaan a dakkel ti kampo dagiti Marcos ti agtultuloy latta a panangkanunong kadakuada dagiti loyalista ni FM. Ken uray pay dagiti saan a loyalista ngem mangrugin a masiudot iti agdama nga Administrasion ken uray kadagiti immun-una gapu iti kunada a kaawan ti maar-aramidanda kadagiti dadakkel a parikut ti pagilian. Adu ngarud kadagiti Ilokano ti mangiririingen iti lagipda ken ni FM, nga iti laksid ti kinadiktadorna, kunada, napadur-asna met ti pagilian.
Nasayaat latta met nga ipalpalagip ni Bongbong ti Solid North iti daytoy a panagkampaniana. Ti eleksion ngamin iti 2016 ti agserbi a kasla referendum, saan laeng nga iti pannakaipasngay ti bileg ti panagkaykaysa dagiti Ilokano no di payen ti pannakaisubli manen ti bileg dagiti Marcos agingga iti Malakanyang.
(Basaen ti orihinal a bersion daytoy iti Bannawag, Nobiembre 16, 2015.)


text:
Ti DALIGCON Journal:
Naipasngay tapno agpaay a kambas a pakamatmatmatan kadagiti "di maiginggingina a buya" iti gimong, ken agpaay a tangguyob a pakangngegan kadagiti "di maipirpirit a timek" dagiti umili babaen iti pluma ni Mannurat nga Ilokano.
Tarigagayna a pagkaysaen a tiponen dagita a "ladawan" ken "timek" iti namnama nga agbalinda a "dakdakkel" ken "napigpigsa" a pakaanayan a pakadayyegan ti nakem ti mata ken pakapespesan ti konsensia ti lapayag.
Gapuna a panggepna nga ummongen iti maymaysa a lebben (ditoy Daligcon Journal) dagiti sinurat a nangiladawanan ken nangyikkisan ni Mannurat nga Ilokano kadagiti nasao a "buya ken "timek" ti sangkailian; a pakakitaan metten a ti Literatura Ilocana ket literatura a natured, ammona ti umkis ken agtukiad, a literatura met ti sangkailian a maidaddadanes, ken mangipaneknek nga adu met ti annakna a maaw-awagan iti "Mannurat-ti-Ili".
Ngarud, no kayatmo a husgaannakanto dagiti Umili, a sika ket maysa met kadagiti mabilbilang laeng a mannuratda - Mannurat-ti-Ili - umayka ditoy, a nakabitbit iti sinurat a ruknoymo iti Ilim...
1. Silulukat iti amin a Mannurat nga Ilokano.
2. Nasurat iti Iluko ken Filipino (Tagalog) ti maawat a manuskrito (Daniw, Daligconiw, Sarita, Salaysay/Artikulo, Kolum, Damdamag, kdpy).
3. Nasken nga adda pakainaiganna iti ili wenno gimong ti tema ti sinurat.
4.Sapitan ti manuskrito iti kaudian a ladawan ken ababa a biodata ti autor.
5. Adda karbengan ti editor a mangpili ken mangkayas (edit) kadagiti maawat a sinurat. Ken saan a maisubli dagiti manuskrito a di makapatar iti pagrukodan ti editorial.
6. Saan a komersial daytoy a websayt isu nga awan ti manamnama a bayad dagiti maipablaak a gapuanan.
7. Agtalinaed a sibubukel ti copyright kadagiti autor, ken awan karbengan daytoy a websayt a mangaramat iti sabali a pamay-an malaksid laeng ti panangipablaakna ditoy kadagiti maawatna ken dagiti nadawatan-iti-pammalubos a sinurat.
8. Bukod a sungbatan ti autor no ti impatulod ken naipablaak ditoy a gapuananna ket nakopia (kinopia, nga awanan pammakada) manipud iti sinurat ti sabali nga autor.
9. Ipatulod dagiti manuskrito itoy nga adres: daligconjournal@yahoo.com wenno iti Blk.10 Lot 50, Virgo St., Consuelo Heights, Leonarda, Tuguegarao City, 3500 Cagayan.


text:
VIGAN CITY – Kiniddaw ti gobernador iti National Tobacco Administration nga ipangrunada koma nga ikkan iti importansia no kasano a sumayaat ti kalidad dagiti bulong ti tabako.
“Ti idadakkel ti kita dagiti mannalon iti tabako ti kangrunaan,” kinuna ni Gov. Deogracias Victor “DV” Savellano bayat ti naangay a Pre-Consultative Conference on the Proposed Tobacco Floor Prices a naangay iti kapitolio idi Agosto 26.
Indagadag pay ti gobernador iti itutulong ti NTA iti pannakabangon dagiti pugon a mausar iti panagluto iti birhinia a tabako tapno di pay isu nga ibaklay a gastuen dagiti mannalon.
“Adda pondo ti ahensia iti pannakabangon ti paktoria iti tobacco dust iti Sto. Tomas, La Union, kayatna ngarud a sawen nga adda met umdas a pondo ti NTA tapno matulongan dagiti mannalon,” kinuna ni Savellano idinto nga innayonna a “madadaankami iti provincial government a mangipaay iti kanayonan a pondo kas counterpart”.
Kabayatanna, dinawat ni Andy Reyes, presidente ti Philippine Association of Tobacco-Based Cooperatives, ti panagkaykaysa dagiti mannalon iti tabako tapno maaddaanda iti natinggaw a boses inton ipresentarda ti kayatda a floor price kadagiti adda iti pribado a sektor.
“Nagasattayo a tobacco farmers ta adda ti tripartite conference a maang-angay iti tunggal dua a tawen. Daytoy ti proteksiontayo ken gundawaytayo metten a mangipeksa iti kayattayo a presio,” kinuna ni Reyes.
Napagtitinongan dagiti farmer leaders iti nasao a kumperensia ti presio ti tabako nga idatagda iti tripartite conference itoy a bulan kas naibatay iti production cost a nanayonan iti 25% mark-up nga umabot iti P127,236 ti paglakuan iti tunggal ektaria: AA – 92.20;A – 90.20; B – 88.20; C – 86.20; D – 81.20;E-80.20; F1 – 76.20; F2 – 74.20 ken reject – 54.20.
Kinuna ti gobernador a masapul a takuaten dagiti eksperto iti NTA no kasano a mapaadu ken umatitiddog dagiti binulong ti tunggal mula a mangitunda iti dakdakkel a kita dagiti mannalon kasta iti pannakaipababa ti gastos iti produksion kangrunaanna ti mausar a ganagan ken insektisidio ken ti pasnnakapatalinaed ti natibker a presio dagiti partuat a bulong ti tabako.
Mainaig iti tobacco by-products a tobacco dust, tobacco pulp ken bioethanol manipud iti tabako, kinuna ni Savellano a nupay napintas dagitoy kas alternatibo ngem nasaysayaat nga amang no ti kangrunaan nga usar dagiti bulong ti tabako ti tutokan ti ahensia.#


text:
VIGAN CITY – Paayaban ti sangguniang panlalawigan dagiti personnel ti Pagasa Sinait ken Laoag City tapno agpalawagda mainaig iti mapapati a palso a pagsinialan ti bagyo nga inwaragawagda iti isasangbay ni Bagyo Mario ditoy probinsia idi rabii ti Septiembre 19.
Inlungalong daytoy ni Bokal Constante Oandasan agsipud iti kadakkel ti damage a sinagrap ti probinsia iti benneg ti agrikultura ken inprastruktura iti panangbasnot ni Bagyo Mario iti Ilocos Sur.
Immun-una ngem daytoy, indeklara ni Gov. Ryan Singson nga under state of calamity ti Ilocos Sur tapno maaramat ti calamity fund para iti relief operations kadagiti nadidigra iti bagyo.
Imbilin pay ti gobernador nga awan ti klase iti amin a level ken opisina idi Septiembre 22 gapu iti dakkel a didigra nga insangbay ni Bagyo Mario.
Bimmulod pay ni Singson iti helicopter manipud ken ni Senator Cynthia Villar tapno maaramat a pangidanon kadagiti relief goods iti Sugpon a naireport nga isolated gapu iti landslide ken layus.
Simmurot pay dagiti medical teams para iti pannakataming dagiti naireport a masaksakit iti nasao nga ili.
Napan metten dagiti truck ti probinsia kadagiti nadumaduma nga ili a pakaibilangan dagiti upland municipalities kas iti Suyo, Sigay ken Del Pilar tapno maiwaras dagiti relief goods.
Nababalaw ti Pagasa iti Sinait, Ilocos Sur ken Laoag City, Ilocos Norte gapu iti mapapati a saan nga umisu a waragawagda iti kapigsa ti Bagyo Mario.
Typhoon Signal No. 1 laeng ti naiwaragawag a pagsenialan ti bagyo iti Ilocos Sur ngem kas maibatay iti kapigsa ti angin ken kakuyogna a tudo, naipababaen koma ti probinsia iti nangatngato a pagsinialan.
Gapu iti volume ti danum nga imbuyat ti bagyo, nalayus dagiti nadumaduma nga ili a pakaibilangan dagiti coastal barangays iti Santa, junction ti Narvacan, dadduma a paset ti Sta. Maria ken Candon City ken dadduma pay a nababa a lugar a puon ti saan a pannakalasat dagiti agbiahe a luglugan.
Kakaruan ti nadidigra ti benneg ti agrikultura gapu iti pannakatinep dagiti kataltalonan ken pannakaisualit dagiti agdawan a pagay ken pannakawagwag dagiti mabalinen a maani a kapagayan.
Naireport a tallo a balay iti maysa a coastal barangay idiay Santa ti natinnag iti karayan idinto nga agbibitin ti dua pay gapu iti pannakakarakar iti teppang ti karayan iti panagdinakkel ti danum.
Nagpukaw ti koriente iti sibubukel a probinsia idi rabii ti Septiembre 19 gapu iti pannakatuang dagiti poste ken pannakapugsat dagiti barut ti koriente.
Dua aldaw nga awan ti koriente iti Vigan City. Nupay kasta, nagadda met la iti koriente kalpasan ti dua nga aldaw.#


text:
Ditoy Cabugao, naangay ti Ceremonial Planting iti EC Farm, Barangay Sabang, Cabugao, Ilocos Sur ket naimula ti 1,600 a Giant Ipil-ipil Seedlings.
Kabayatanna, nakikaysa met dagiti Opisiales ti NTA-Vigan City nga indauluan ni Atty. Everin Molina, NTA Deputy Administrator for
Support Services/Manager, NTA-Vigan City a nagbisita iti Planted Site.
Imbatad ni MENRO Edgar S. Balangatan nga uppat a tawen a mapatan-ay dagitoy a naimula a seedlings sa mabalinen a maapit. Panggep ti NTA ken ti DENR a maimula babaen kadaytoy a programa ti 1 Million a Seedlings iti Ilocos Sur para iti Tawen 2013. # (Web In-Action)


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Maipatakder ti dua a kadsaaran a rural health unit ditoy nga ili, daytoy ti impakaammo ti mayor ditoy itay nabiit.
Kinuna ni Mayor Alrico Favis a P3.7 million a pondo ti inted ti Department of Health para iti pannakaipatakder ti two-story RHU building iti ilida.
Innayonna nga adda metten madadaan a kanayonan a pondo manipud iti gobierno munisipal nga idauluanna ngem mabalin nga agkurang pay ket agkiddawto iti tulong manipud ken ni Gov. Ryan Singson.
Segun iti mayor, nalpasen ti plano ti mapatakder a RHU building agraman ti program of works ket manamnama a marugian a mapatakder iti daytoy a tawen.
Kinuna ti mayor a kumpletonto iti laboratory equipment ti RHU building a pakaipasdekanto pay ti lying-in clinic.#


text:
KAILIAN, mayatka kadi a maaddaan ti diborsio iti pagilian? Nasken kadi ti diborsio? Kasapulan kadagiti diborsio tapno matun-oyantayo manen ti ragsak a naipaidam kadatayo iti denna ti immuna a nakaigalutantayo?
Taliawentayo ti Biblia. Mabasa iti Mateo 5:31-32: “Siasinoman a lalaki a mangisina iti asawana, masapul nga ikkanna iti kasuratan ti panagsina. Ngem ita, ibagak kadakayo a no isina ti lalaki ti asawana idinto a sipupudno kenkuana ti babai, mapabasol dayta a lalaki iti pannakikamalala no makiasawa manen. Kasta met a makabasol iti pannakikamalala ti mangasawa iti naisina a babai.”
Ti diborsio dayta kasuratan a nadakamat iti Mateo. Ngem nabatad ken nadagsen ti sagabaen iti diborsiado no mangasawa manen. Saludsodentayo: ania ngarud ti rason a makidiborsioka no makabasolka met laeng no makiasawaka manen?
Iti punto dagiti kontra diborsio, agbalin laengen a kas gagangay a lisensia ti nasagraduan a lisensia ti kasar. Agbalin pay ketdin a kasla abalbalay ti asawam a no maumakan, mabalinmo lattan ti mangipila iti diborsio ket mangasawaka manen. Iti daytoy nga anggulo, awanen ti pateg ti kasar ta ad-addan a pisikal a pagragsakan ti bagi ti ad-adda a maipangruna.
Malaksid iti dayta, kasanon dagiti maipit iti dayta a situasion, kas iti dayaw wenno dagiti annak?
Dakkel a parikut ti pakainaigan dagiti annak. Maipit dagiti ubbing. Saanda nga ammo ti surotenda. Ti ina wenno ti ama. Iti dayta a pannakatikawda ken pannakaipitda, dakkel ti agbalin nga epektona kadakuada.
Saan a naragsak dagiti annak ti broken family. Ad-adda a nariribuk ti panagbiag dagiti annak a nagtaud iti nawara a pamilia. Ad-adda a mairarem iti kinadakes, bisio ken krimen dagiti annak gapu iti pannakabaybay-ada iti panagsina dagiti dadakkelda. Daytoy ti pakaisupadianda kadagiti annak a tumanor iti sidong ti natalingenngen a pagtaengan.
Ngarud, no dakkel ti epekto ti panagsina dagiti nagannak iti annakda, nakarkaro manen no mapatalgedan ti panagsinada babaen ti diborsio ket mangbukelda iti sabali a pamilia a posible a pakariknaan dagiti annak iti pannakailaksid ken pannakabaybay-a.
Ti panagasawa ket saan a kasla innapuy a no napudot ket mabalinmo lattan a yula. Isu ngarud a nasken ti panangtimbang a nalaing iti puso, no sisasagana wenno kapkapnekanna ti sumrek iti naestaduan a kasasaad. Ta daytoy panagasawa ti aw-awaganda iti “street of no return”. Ta saanen a mabalin a pagsinaen ti tao ti pinagtipon ti Dios.
Ngarud, iti bukodmi a panirigan, saan a rumbeng a maipakat ti diborsio ditoy pagilian. Kadakami, saan a diborsio ti sungbat iti aniaman a problema dagiti nagannak.
Kadakami, ayat, panagtalek, panagsinnaranay ken panagpinnaranud dagiti kadena a mamagtitipkel iti maysa a pamilia.#


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Maysa a milion ti inted ni Gov. Luis “Chavit” Singson iti maysa a grupo dagiti babbai a taga-ditoy nga ili idi Oktubre 28.
Inawat ni Eliza Iberra, presidente ti Bileg dagiti Babbai, ti P1 milion para iti livelihood projects ti grupo dagiti babbai ditoy nga ili a mapattapatta nga agdagup iti 5,000 a kamkameng.
Kinuna ni Singson a nasken a mapabileg ti grupo dagiti babbai agsipud ta dakkel ti maitulongda iti panagdur-as ti panagbiag iti barangayda.
Timmabuno iti nasao nga okasion a naangay iti Barangay Cabangtalan ditoy da Congressman Ryan Luis Singson, Vice Gov. Deogracias Victor Savellano ken ni dati a Congressman Ronald Singson.#


text:
Kategoria:Estados Unidos
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 4 a subkategoria, manipud iti 4 a dagup.
E
- ► Dagiti estado ti Estados Unidos (33 K, 51 P)
H
- ► Heograpia ti Estados Unidos (4 K)
T
- ► Tattao nga Amerikano (1 K)
E
- ► Dagiti pungol nga artikulo ti Estados Unidos (1 K, 2 P)
Pampanid iti kategoria "Estados Unidos"
Dagiti sumaganad a 91 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 91 a dagup.
A
C
L
- Lafayette, California
- Lansing, Michigan
- Lincoln, Nebraska
- Listaan dagiti birngas ti estado ti Estados Unidos
- Listaan dagiti estado iti Estados Unidos babaen ti petsa a pinag-estado
- Listaan dagiti estado ken territorio ti Estados Unidos babaen ti densidad ti populasion
- Listaan dagiti estado ken territorio ti Estados Unidos babaen ti kadakkel
- Listaan dagiti estado ken territorio ti Estados Unidos babaen ti populasion
- Listaan dagiti estado ti Estados Unidos babaen ti kangato
- Listaan dagiti estado ti Estados Unidos babaen ti pangyababaan
- Listaan dagiti estado ti Estados Unidos babaen ti sona ti oras
- Listaan dagiti kadakkelan a siudad ti Estados Unidos
- Listaan dagiti kanta ti estado ti Estados Unidos
- Listaan dagiti kapitolio ti Estados Unidos
- Listaan dagiti napili a pasasao ti estado ken territorio ti Estados Unidos
- Little Rock, Arkansas
- Los Angeles
M
P
S
- Dagiti pagilian ti Amianan nga Amerika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pederal a batay-linteg a republika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti dati a konpederasion
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko


text:
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti 2017 Mr. & Miss Cabugao National High School Pre-Pageant ti Cabugao National High School, Brgy. Turod, Cabugao, Ilocos Sur idi Pebrero 3, 2017 a nagatendaran dagiti agad-adal; mangisursuro; nagannak a nagbuya ken bisita iti School Stage a paset ti School Covered Court.
Iti panagsarita ni Mrs. Felipa B. Asuncion, School Principal, ti Pre-Pageant ket umuna a mapasamak iti 23 a Tawenen a pannakabangon iti nadakamat a pagadalan. Maysa met daytoy nga aktibidad a mangparagsak iti selebrasion ti pannakaipasdek ti nasao a pagadalan. Maangay iti pinal ti nadakamat a pakontes inton Pebrero 24, 2017 iti isu met laeng a disso ti pagadalan.
Iti nadakamat a Pre-Pageant, naipresentar ti 21 a paris (lalaki ken babai) a kandidato/kandidata iti amin a Grade Level iti stage ket naipabuya iti talent portion ti kabaelan ti tunggal pareha.
Napili iti Best in Talent da Jose Edwin C. Sajonia, Jr. ken ni Geith Pauline G. Menor, agpareha manipud iti Grade 8 Brotherhood ken maibilangda kadagiti napili a Top 10 Contender para iti Grand Final ti salip.
Kanaig daytoy, inesponsoran ti Class 1999 iti Cabugao National High School iti nadakamat a 1st Pre-Pageant.
Rinikepan ni Ms. Rocilyn G. Sabaten, Head Teacher III ti CNHS iti nadakamat a pasalip. Pinagyamananna iti akem ti tunggal maysa iti panagballigi iti nadakamat nga aktibidad.
Nagpaay a Hurado ti Salip da Mr. James del Rosario; Mr. Kevin S. Somera ken ni Ms. Claire Sinampaga. # (Web In-Action)


text:
NAGIMASKAN, PINIA! Panagpipinia manen ket maay-ayatan ni Lilibeth Ustare Andres iti yan ti bunton dagiti nalabon nga apitda a pinia iti Brgy. Maburil (Cabanabaan area), Ballesteros, Cagayan. Kangrunaan a mula dagiti bumarangay kadagiti bakras ti bantay itoy a deppaar ti pinia a mailaklako ti tallo iti sangagasut a pisos iti kas iti nailadawan. Nasam-it ken natubbog dagiti pinia nga agtaud ditoy. Pagaayat nga angkaten dagiti biahero. (Jobert M. Pacnis)
(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 11, 2016 a bilang.)


text:
Akin-amianan nga Irlanda
Ti Akin-amianan nga Irlanda wenno Irlanda del Norte (Irlandes: Tuaisceart Éireann, Ulster nga Eskoses: Norlin Airlann wenno Norlin Airlan) ket maysa kadagiti uppat a pagilian iti Nagkaykaysa a Pagarian.[3][4] Naisanglad idiay amianan a daya iti ilsa iti Irlánda, nakibinningay ti pagbeddengan iti Republika iti Irlánda iti abagatan ken laud. Iti panawen ti 2001 a Senso, ti populasion na ket 1,685,000, a nakasakup ti 30% a dagup ti populasion iti daytoy nga isla ken agarup a 3% iti populasion iti Nagkaykaysa a Pagarian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Senso ti Irlánda_del_Norte 2001 a Nakomision a Naited". NISRA. 2001. Naala idi 8 Disiembre 2009.
- ^ "Populasion ken Migrasion a Karkulo Irlánda_del_Norte (2010) – Estadistika a Reporta" (PDF). NISRA. 2011. Naala idi 21 Pebrero 2012.
- ^ "Dagiti pagilian iti Nagkaykaysa a Pagarian". statistics.gov.uk – heogrepia – pagakagadan dagiti agdadamo ti heograpia iti Nagkaykaysa a Pagaraian. Autoridad ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagarian. 11 Nobiembre 2005. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 11 Nobiembre 2009. Naala idi 11 Nobiembre 2009.
Ti kangatuan nga agpang iti administratibo a heograpian iti Nagkaykaysa a Pagarian ket dagiti uppat a pagilian – Inglatera, Eskosia, Gales ken Irlánda del Norte.
- ^ "dagiti pagilian nga addaan ti uneg ti mays a pagilian". Number10.gov.uk. Ti Opisina iti Kangrunaan a Ministro iti Nagkaykaysa a Pagarian. 10 Enero 2003. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 11 Nobiembre 2009. Naala idi 11 Nobiembre 2009.
Ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nabuklan kadagiti uppat a pagilian: Inglatera, Eskosia, Gales ken Irlánda del Norte. Ti napno a naganna ket ti Reino Unido ti Gran Británia ken ti Irlanda del Norte...ti Irlánda del Norte ket paset iti Nagkaykaysa a Pagarian nga addaan ti narang-ay nga Asemblia ken maysa a pabibingayan ti bileg nga Ehekutibo a nabuklan dagiti ministro manipud kadagiti uppat a partido nga agpakabagi kadagit sabsabali a tawidan.