text:
BAYA-O
Ti pannakatagiben kadagiti aw-awid, tradision, pammati, kultura ken arte a pagtitinnawidan iti dila (oral arts) ket napateg la unay a pagsasabatan ti puli, dagiti asideg ken adayo a kabagian, gagayyem ken am-ammo. No awan dagitoy, nalabit a saan pay ngata nga agaammo dagiti agkakabagian; ken nalabit a saan pay ngata nga ammo dagiti dadduma a kakabagian ti maipapan ken ni angkay wenno ni angket, da lilong wenno ni lilang wenno ti kapuonan ti pamilia.
Napateg dagitoy oral arts ta subliananda ti dana a nagnaan ti puli, ti kabibiag ti napalabas, ti ayat, ti panagbiag, dagiti aramid ken pannakibakal ti biag.
Panangammo iti sibubukel a kinaasino ti kangrunaan a ragpaten iti pannakaammo iti pakasaritaan iti puli wenno pamilia. Ket asinoman a makaammo iti kinaasinona iti kaanoman, iti sadinoman, ken uray iti aniaman apagteng ket dinanto ibain ken ilemmeng ti kinaasinona.
Saan ngarud a maiparbeng a maidulinda iti baul ti panawen no di ket ilasag kadagiti tumanor a kaputotan tapno pagagsawan kadagiti kibin ken giya a mangpatanor iti mulinaw a kinatao ken kinaasino. Maysa a sarming a balitok a paganinawan iti sin-aw ken di matemtem a pannursuro ken tagipatgen.
Maysa ti baya-o a pakaagsawan iti biag ken kabibiag. Maysa a nakabaknang a nagtitinnawidan iti dila (oral arts) a nasken la unay a salimetmetan ken saluadan. Ti panangibinglay wenno panangipadigo ket panangiparangkap ti kabukbukodan a gameng ken panangipaduyakyak iti kinaasino. Ta saan a rumbeng nga idulin ti kinaasino. Saan a rumbeng nga idulin iti baul ti panawen dagitoy nga oral arts. Di maiparbeng nga idulin iti baul ti panawen ti baya-o.
Ti baya-o daytoy a sinurat ket nakasentro iti imbaya-o ni Rep. Mauricio Domogan ti Baguio City ken ni Mrs. Antonina T. Valdez, iti rabii ti Marso 19, 2008, iti massayag ti bangkay ni Inang Ricarda Allibang, iti Funeraria La Paz iti Siudad Dagiti Saleng. Ti maikatlo, ama ni Rep. Domogan ngem diak a maimdengan a naimbag ti timek-raed ken gapu (ngata?) iti saan a naimbag a pannakairekordna. Nupay kasta naragpat ketdi ti ababa a pakadagupan a pokus ket ti pananganalisar ti konteksto dagiti baya-o.
Ni Inang Carda (kas pangawag) ti ina ni Manang Rose a kaingungot ni ni Mang Buddy (Salvador) Espejo a publisher ti Tawid News Magasin. Maysa a retirado a mannursuro. Inulilana da Fe, Rose, Othmar KEN… dagiti mamanugang ken appona.
Ta ania ngamin aya ti baya-o?
Kastoy man ti panangilawlawag ni Atty. Leo Beligan, a maysa met a puli ti Bago iti Upland Municipalities of Ilocos Sur ngem agnanaeden iti agdama iti USA: “…ti baya-o ket daytay 'incantation' no adda natay, similar to the pasyon during holy week. Daytay agbaya-o agtugaw wenno agdalupisak iti sango ti bangkay ket salaysayenna ti kabibiag (the highlights) daytay natay ken aminen nga kayatna nga iyebkas maipapan kenkuana…” [1]
Idi sinurat ti author ti Bago Oral Arts and Traditions, saan a nadakamat daytoy Baya-o, wenno naigagara a diak dinakamat ta namnamaek a dumtengto daytoy a gundaway a mailatang iti ad-adu a panangilawlawag ken ehemplo.
Damok a mangngeg dayta balikas ken ni inangko, a maysa met Bago (wenno maysa kadagiti uppat a dibision ti Kankanaey, a kas insurat ni W. H. Scott). Nasuroken a tallo a dekada iti napalabas, iti massayag ni ikit nga inaunaan a kabsat da inang. Iti Gitlangan, Comillas, Cevantes, Ilocos Sur. Nagbaya-o ni inang. Kasta man met laeng idi napan nakimassayag iti kabagian sadiay Mainit, Bontoc, ket kunana a nagbaya-o. Ngem diak nga inkaskaso idi dagita, a ta diak met ngarud makaawat iti Kankanaey. (Babawikon itan a di nagsursuro, ta maid ken wada laeng met ti nalawag a maawatanmi. Ken maysa, saanak nga interesado ta saanak pay la a mannurat idi ken awan la eesgaak iti panagsuratan ken saanko nga arapaap ti agbalin a mannurat.)
Iti internet, adda dagiti sumagmamano a nabasbasak maipapan iti baya-o, ti nabaknang a pagtitinnawidan iti dila (oral arts).
“Baya-o … a song for the dead, recounting his past deeds; a dirge.” [2]
Kanta (wenno kansion) para iti natay, a kas panglagip kenkuana; maysa a dung-aw. Dirge – naikanta nga anek-ek, pammakada, panagyaman ken pammilin ken ingpen (wishes).
Ken ingpen? Wen. Adtoy ti maysa a linia ti baya-o dagiti i-Sagada (Mt. Province): “I taoli yo nan swerti kadakami, ya san an-ak yo.” [3]
Kayatna a sawen, babaen iti free translation: “Iti ipapanawyo, dumteng koma ti naimbag a gasat, grasia kadakam a pinanawam…(i.e. pamilia, kabagian, gagayyem, kailian...)
Dagiti ingpen ditoy ket nakakonekta iti pimmusay a kas sandi ti lagip, ayat ken iliw iti agnanayonen a kinaawannan iti denna. Itoy a punto, ti relasion ti ‘immunan’ ken dagiti ‘nabati’ ket ad-adda pay nga immamnut ken timmibker. Ti ayat, ket saan laeng nga agtaud iti ngiwat no di ket naigamer iti dara nga agtaltalaytay kadagiti laslasag.
Adda ti nakaisangratan daytoy nga oral arts. Saan amin a nakamassayag ket maipaayan iti baya-o. Saan.
“The baya-o on the other hand, is done during vigils. It is however done if the dead is either an old man or old woman with children.” [4]
Nakaisangratan. Saan amin ket maipaayan iti baya-o. Saan a para kadagiti ub-ubbing, agtutubo ken agkabanuag. Para laeng kadagiti nataengan. Baketen daydii Inang Carda iti edadna nga 85.
Ti bayao ket pakaadawan kadagiti tagipatgen (virtues) nga insursuro ti nakamassayag -- pammagbaga, pammilin, pannursuro – dagiti linaon iti muging ken iti puso. Ti panangiyallatiw manen dagitoy a tagipatgen (babaen iti baya-o) kadagiti dumdumngeg lalo kadagiti ub-ubbing ken agtutubo ket maysa a natakneng a wagas iti edukasion. Lumasag a wagas no diman mailaok a linabag iti dara nga agtalaytay kadagiti ur-urat.
“The baya-o extolled the virtues of the dead and sought his blessings for the community and for those who shared resources and efforts to usher the passing of the dead back to the world of their departed ancestors.” [5]
Sumagmamano laeng nga aldaw ti massayag. Saan nga agbayag. “The wake could last from three days to a week. Unnecessary noises and playing of gongs are prohibited. The only sound you will hear is the baya-o, a traditional chant performed by the elders to scold or praise the dead. [6]
Kas iti dung-aw ni Ilokano wenno ti ba-diw ni Ibaloi, adda latta laok ti baya-o a pammilin iti nakamassayag: (1) agtultuloy a pannarabay; (2) panangibabaet iti Namarsua; (3) ipaayna koma ti talna kadagiti pinanawanna
“ The only sound you will hear is the baya-o, a traditional chant performed by the elders to scold or praise the dead. The chant varies from humming, murmuring, wailing, and ends with a shout and a thud of a foot. The chant also served as a plea to the dead not to return to haunt the living, and help them instead to lead a prosperous life.” [7]
Kadagupan iti pananganalisar iti napagtitipon a konteksto dagiti naibaya-o iti massayag ni Inang Carda, adtoy dagiti nasirip a napagtitipon a linaon:
1. Kararag
2. Panaganinaw (mirror image)
3. Ti kinapateg ti nakaparsuaan
4. Ti tagipatgen ken kinapateg ti edukasion
5. Pammagbaga
6. Panangiyallawat ti kultura
Ti baya-o ket naiyebkas iti naratibo babaen kadagitoy wagas: naikansion, naidaniw, naisarita, anekdota, panamagdilig ken sarsarita.
Nupay kasta, inamin ni Domogan, a narigat iti agbaya-o, ket kinunana: “Narigat-rigat piman ti agbaya-o …ti mang-rhyme…” Ti imbaya-ona ket naglaok a Kankanaey ken Iluko wenno agbinnales. Ket tapno di atiddog la unay, inestoriana dagiti dadduma a paset.
1. Nakapokus iti panagyaman ken bendision. Panagyaman iti Mannakabalin kadagiti amin a naiburay ken naawat a parabur. Para kadagiti naulila ken pinanawan ti kiddaw a bendision. Ken para iti isasaklang ti pimmusay iti sakaanan ti Namarsua: “Ket agbiag koma iti biag awan patingganan ti palsua a namati ti isnan ken Sika… ti kangrunaan a kararagmi itattan… Amami a nainlalangitan, ta ragsak koma ken mailisida iti disglasia dagiti pinanawan…sika koma Ama nailangitan iti mangkitakitan kadaidan…ta kas koma ti nasayaat a sursuro nga insuro ti pimmusay kadaidan… ti maimulat’ kapanunot kadagiti appona ken pinanawan… ”
2. Panaganinaw. Mirror image wenno reflection. Kastoy ti imbaya-o ni Domogan: “Daytoy anti, saan laeng a mismo a dagiti annakna ti dinungdungngona, saan laeng a ti pamiliana, no di pay ket dagiti sabsabali nga annak…isu a nasayaat a pagtuladan…nasayaat a pagsarmingan….isu a ti kararagtayo, ti Ama koma ti pakibiaganna iti agnanayon…”
Kalpasan itoy, ti raconteur inistoriana a no saan a ti pammagbaga ti pimmusay, saan koma a nakapag-abogado (ken mayor ken representative ti Baguio iti kapamitlona daras). Anti ti pangawagna. Maestrana iti grade four. Linagipna iti panawen nga inda panagiskuela. “Kaeskuelaak idi da Fe ken Othmar…” kinunana, a ti kayatna a sawen ket dagiti annak ni Inang Carda. Manang, ti panangawagna ken ni Manang Rose. Inestoriana pay dagiti dadduma a mannursuro a nangadal kadakuada sadiay Angaki (Quirino, Ilocos Sur itan). “Adu ti ligligatna piman idi kadakami…ken isnan anusna…isu a tinungpatungpalmi dagiti pammagbagana ket 80% kadakami amin nga adalanna iti titulado…”
Kadagidi a panawen, dayta a ratio nga 80% ket dakkel unayen iti laksid iti kasulinek ti lugar ti kabambantayan. Saan laeng a ti siled a pagadalan ti agkurang no dipay ket ti mannursuro. Ket ditoy, inestoria ni Domogan ti panaggiddan a panangisuro ti pimmusay ti grade three ken grade four. “Liniblibu ay isnan natulonganna…”
Iti sabali a nagbaya-o, adda ti dakkel a babawi ken sennaay ni (Mrs) Antonina Valdez. No ni Domogan ket nagballigi, saan a nakaturpos iti adal ni Valdez. Ta kuna kano idi ni Inang Carda kenkuana (Mrs. Valdez) idi: “Ay, umali ka (umayka) ta padakkelenka, pagiskuelaen, tapno no makagreduarka ket matulongam met dagiti addim ken dadakkelmo…” Itoy a punto, ti makapudno ken napudno a mannursuro ket saan laeng nga agkutkuti iti uneg ti siled-pagdalan no dipay ket iti ruar ti eskuelaan. Dakkel ti yaman dagiti dadakkel ni Valdez ti awis ti mannursuro. Ta ammoda (dagiti dadakkel) ti kinapateg ti edukasion. Isuna laeng ta “…awan iti umuna a babawi no di ket maudi…” Insaibbek ni Valdez. Madlaw la unay ti raed a bosesna ti apal. Karaman isuna daytay inawagan ni Domogan iti dugoldugol. Ti dugoldugol ket Kankanaey iti ballog, bayanggudaw, awel-a-welwel, ken dadduma pay a termino para iti saan a mangikaskaso iti panangmuli iti naimbag a masakbayan. Iti baya-o ni Valdez, naisentro iti kinapateg iti edukasion.
3. Ti kinapateg ti nakaparsuaan. Kastoy ti baya-o ni Domogan: “Nakalinlinis ti lablabaw dagiti batbato isu a nakamaymayat man a buybuyaen dagiti nakaad-adu a lamlames iti uneg ti danum…” Linagipna iti panagpipiknikda iti karayan a kadakuada dagiti titserda (ni Inang Carda ken maysa pay a baro a mannursuro) a ti balonda ket kamotit ken pinia. Bay-on ti pagikabilanda kadagiti kalapenda nga ituno…
4. Ti kinapateg ti edukasion. Dagiti raconteur ket impatigmaanda ti kinapaeg ti edukasion.
Kas naynay a masarsaritana kadagiti pasken, inestoria ni Domogan ti maipapan iti dugoldugol.
Ti dugoldugol. Maipapan daytoy iti ayat ti ama iti anak. Kuna ti ama, agiskuelaka, anakko, uray no gastosek amin a sapulko ken sanikuak basta laeng makaeskuelaka. Ti kuarta ken sanikua ket mabirokan ken umadunto no sikanton iti titulado. Ket imbaon ngarud ti ama ti anak nga agiskuela iti Baguio. Ngem sabali ti ubra ti anak. Nagbarbartek. Nagbisio iti marihuana. Saan a nagiskuela idinto ta kanayon met a dumawat iti alawansna. Patulod met a patulod ti ama iti alawans. Iti panawen ti panaggregreduar, nagpa-Baguio met ti ama. Ngem anian a ladingitna iti natakuatanna. Nakasangit ti ama. nagawid a naliday. Agingga pimmusay. Iti di agbayag, iti maysa nga ummong, nadamag iti anak, no manon ti edad daytoy ta kasla isu met ti kalayan iti ummong. Imbaga kano ti anak ti edadna a tallopulo ket innem. Nasdaaw ti nagdamag, ta ti edadna a tallopulo ket innem, kasla metten agedad iti innem a pulo ket innem!
Iti bisio, saan a makaadal ti tao, ket daras pay a lumakay!
5. Pammagbaga. Kadagiti appo ti pimmusay ken kadagiti amin a dumdumngeg lalao kadagiti agtutubo ken ub-ubbing iti panangipangag koma kadagiti amin a pammagbaga dagiti dadakkel ken dagiti nataengan. “…lisialiasianda koman ti bisio a makaited iti dadael iti ploglesio…” kuna ni Domogan.
6. Panangiyallawat ti kultura. Kadagupan ti amin. No inka iperporm wenno aramiden ti kultura, yallawatmo daytoy kadagiti dumdumngeg, kadagiti sumaruno a kaputotan tapno inda patgen ken ilala. Tapno yam-ammo ti puli (kadagiti di pay makaam-ammo).
Ta kas iti kuna ni nalatak a potograpo Tommy Hafalla, “The culture of sharing will ensure that the people and their practices will endure for generations to come..” [8]
Dagitoy nga oral arts ket nailasag ken nailaok kadagiti linabag ti dara ti puli. Agserbi dagitoy a kas mangited iti ad-adda pay a panagdedekket ken panagkakayammet ti tunggal maseknan; agserbi a kas pangmentenar ti solidaridad ken kaysa.
Ket ti baya-o, kabayatan iti pannakaiyebkasna, maadaw dagiti dumdumngeg ti pakasaritaan ti napalabas ti puli, pamilia a pagadawan iti beggang para iti apuy ti silaw ti masakbayan ken beggang iti a dengngep kadagiti tibkol iti dana ti biag wenno ules kadagiti puraw a rabii.
Ti preserbasion ken panangtaginayon kadagiti a kinabaknang ti puli, ket panangipamatmat iti panangipateg ti kinaasino. Ket babaen itoy a panangipateg iti kinaasino, maikalawa ti panagawat maipapan iti kinabaknang nga ikut, a nasken a preserbaren ken yallawat kadagiti sumaruno a kaputotan.
Ket ti baya-o, maysa met kadagiti kangrunaan a tulbek saan laeng nga iti kaysa no di pay ket iti dur-as ken panagbalbaliw.
Kas kuna ni Rey Fiar-od iti Barlig, Mt. Province: ““The bottom line in the observance of these practices is unity and discipline. These values do not fade in time.” [9]
Makipagladingit ti sibubukel a pamiliak kadagiti naulina iti ipupusay ti patgenmi nga Inang Carda… ti ipapanawmo ket saan a panagpakada, no di ket panangisagana (manen!); ta saan a ditoy daga ti pagtaengan no di iti nagturongam… #
===============================================================
SARIBABA
1. http://www.iluko.com/dapayan_responses.asp?TopicID=74494
2. http://www.geocities.com/ljak00/songs.html
3. Inside the Cordillera death ritual, Rabang, Roland, Philippine Daily Inquirer, July 18, 2007.
4. Dumanghi, Mary T., Folktales and Chants of Tadian, Mountain Province, http://mpspc.tripod.com/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/folktalesandchantsoftadian.pdf
5. Inside the Cordillera death ritual, Rabang, Roland, Philippine Daily Inquirer, Northern Luzon Bureau, 07/18/2007
6. http://www.travel-support.info/category/travel/
7. http://travel2adventure.net/2008/03/14/reaching-for-the-gods-in-sagada/
8. http://frjessie.wordpress.com/2007/07/18/
9. Inside the Cordillera death ritual, Rabang, Roland, Philippine Daily Inquirer, July 18, 2007.
Friday, April 11, 2008
Bayao
BAYA-O
Monday, October 29, 2007
An Open Letter To KWF & DJGT Foundation
Problems to Address in Revitalizing Pangasinan Language
We are losing our language very fast. When we lost our native tongue, we also lost our knowledge, our thinking, culture, but most of all, our identity.
We, the Ilocanos had common problem with Pangasinenses in regards to brink extinction of native tongue. This open letter is to lay propositions to answer the imperative issues. If we work together, the better chances to get rid of these pervasive tribulations.
The most common problem is more and more kabaleyan address their native tongue as impediment. Others prevail such as, in school, student or pupil fined of one peso per word who caught speaking their native tongue. Second, commercial establishments prepare to approach customers in Tagalog. Third, teenagers contributed large slice in the obstruction of their parents’ language.
There should be massive information and dissemination to boost the awareness to speak our native tongue. Produce more books, magazine, comics, journals, newsletters, and newspapers written in Pangasinense. The language would be vanished if there were no dictionary, no literature, and no text of any kind.
In school, speaking in English or Filipino in class should be sternly enforce only inside classrooms and be optional in the hallways, library, grounds and other places. To decimate the freedom of speech and expression in the institution of knowledge is paradoxical.
Creating more laws to preside over commercial establishments let our native tongue spoken freely and or presenting a Pangasinense translation in every signage and advertisement.
Address the teenagers the love of native tongue by gathering them to seminars, symposia, and round-tables. Working with the community people on this matter really helps.
The realization comes only after the strong will. The key to getting a language rejuvenated is getting fresh age band of speakers.
As said, we, the Ilocanos had common problem with Pangasinenses in regards to brink extinction of native tongue. Working together to decline extinction, the more courage, sacrifices and efforts show.
This writing is most likely to share, as a writer, a cultural worker, a grandfather, a father in helping to address our common problems…
Sunday, September 09, 2007
Mano, maysa a balikas nga adu ti kaipapananna
Depende iti pannakaibalikas wenno pannakaisawangna. No napaspas a “maNO” wenno naalumamay a “MAno”, agduma ti kaipapananda.
Gagangay ketdi kadagiti dadduma a balikas ti addaan iti dua no di man tallo a kaipapanan ngem agpadpada ti pannakaisuratda. Daydiay laeng pannakaibalikas ti nagdumaanda.
Mano. No damagem koma ti presio ti gatangem wenno agtawarka, tumawarka ken aginggagatangka. Ti mano ditoy ket balor ti kuarta a katukad ti gatangen. Ketdi, daytoy a mano ket naiyababa manipud iti balikas a “sagmamano.” Nupay adda latta met pannakaisawang dayta a “sagmamano”, adu no di man ad-adu ngata ti mangar-aramat iti “mano”. Naduyos la unay ni Ilokano iti short cut, a no dadduma, short cut la ngaruden, inyababana pay.
Mano. Maaramat met a kas bilang. Kas koma iti manoda a napessaan? Bilang ti sungbat: dua, tallo, bugtong, paris, sangadosena, sangabakig, sangauyon. Bilang dagiti adda pagikabilan, kas iti sangalabba, dua labba, sangadosena a dram, sangabakig a… ken dadduma pay.
Mano. Umuna. No kunada a sika ti “mano” iti ay-ayam wenno katukadna, kayatna a sawen, sika ti mangiyuna. Manoka—kayatna a sawen sika ti umuna, saan ket a ti bilangmo (maymaysa) ti madakdakamat. No dadduma, mapasamak met laeng ti balikas nga umuna no nayonan daytoy iti prefix a “buena”, isu nga agbalin a buena mano, a kayatna a sawen sika ti kaunaan a gimmatang. Kadagiti dadduma, ti buena mano ket isu met laeng dayta balikas a “panigo.” Castillan term ket dayta buena mano idinto ta diak a masinuo no Iluko jargon ti “panigo” wenno binulod laeng ni Ilokano manipud iti sabali a pagsasao?
Mano. No baliksen iti naalumamay ti mano, kaimudinganna ti panagdayaw, lalo kadagiti nataengan wenno mas naed-edad ngem sika. Mano a kas iti panangawat iti kanawan a dakulap samo idennes iti mugingmo, kabayatan ti inka panagdumog. Itoy a situasion, panagdayaw ti kaipapanan ti mano wenno panangisubmitarmo ti kinaasinom iti personahe ti inka nagmanoan. Panagdayaw daytoy a submission of self no di man maysa a wagas a panangiparang iti kinapakumbaba kas maysa a natakneng ken nadayaw a tao.
Nupay kasta, iti kaso ti balikas a “manmano” ket maibilang met laeng iti kunak, gapu iti kinaadda ti prefix a “man” a kayatna a sawen, maipapan met laeng iti bilang iti umno a balikas. No dadduma, dayta a balikas a “manmano” ket posible pay a masukatan wenno maisandi iti sabali met a termino nga isu met laeng ti kaipapananna. Ti balikas a sumagmamano, isu met laeng nga isu ti sungbatna, ti numero wenno bilang.
Mano. No dadduma, maaramat daytoy a kas figure of speech litotes. Ngem adda dayta prefix a “man” isu nga agbalin a “manmano.”
Ehemplo: no dinamag koma ni Juan no adu ti nakalapan ni Ago, kuna met ni Ago nga isungbat ti “manmano.” Uray no adu ti nakalapanna, posible nga iti panangibagana iti “manmano”, intensionna ti agpakumbaba ken saan nga agpasaw. Ngarud kabaliktad ti “manmano” ti hyperbole itoy a kaso. No idilig a nalaing, isu met laeng daytoy iti “mano” nga addaan iti prefix a “man” a numero wenno bilang iti sungbat. Agsupadida laeng iti saludsod wenno kita iti saludsod.
Adu dagiti maymaysa a balikas nga adu ti pakaituronganna. Kas iti mano.
Adda met dagiti balikas a maymaysa ngem no sinasinaem, makapataudka iti saan laeng a maymaysa a balikas no di pay tallo a binatog.
Kitaentayo daytoy a balikas iti English: NOTABLE
The NOTABLE surgeon was NOT ABLE to operate because he has NO TABLE.
Dayta “mano” ken ti “notable” ket makapaisemda a balikas ta pagwerretenda wenno kudkodanda ti linaon ti muging.##


c: text/html

text:
Analisis Ken Panirigan Kadagiti Naisubmitar A Patarus Ti “Hall of Fame” SALINONG NEWSLETTER/COVLLA REVIEW.
Ni JIMMY M. AGPALO, JR
Brgy. San Antonio, Narvacan
Ilocos Sur
Narigat-a-nalaka ti agipatarus iti Iluko manipud iti English. Nalaka no dagiti gagangay a balikas. Ngem dagiti terminolohia, figure of speech, ethnic jargon ken lingo kasapulanen ditoy ti panangtimbang kadagiti tumaud a nawaya a patarus (free translation).
Iti nasuroken a maysa a dekada nga eksperiensak a kas agipatpatarus kadagiti anunsio, research, thesis, pamphlets fliers, ken dadduma pay, ti nalawag a maawatan dagiti target audience wenno nakaisangratan dayta ti kangrunaan nga ikkan iti importansia. Importante pay ditoy ti lugar daytoy nga audience. Pagarigan laengen, idi impatarusko ti Organic Act of Cordillera Autonomous Region (Constitution), ad-adda a naaramat ti Cordilleran-Iluko ngem ti Lowland-Iluko. Ket tapno saan met maparigatan nga agipatarus, kaw-iden ti kalakaan amin a panglakagan nga isu dayta ti Iluklish wenno Iluko-English.
Nailasagen ni Ilokano ti Iluklish a kas iti panangilasagna iti Naespaniolan nga Iluko. Uray iti agdama, saan a mailibak iti kinaadu dagiti espaniol a balikas iti Iluko. Kas iti baso (manipud iti vaso, baka iti vaca, kdp.).Saan met a mailibak ti Iluklish. (potbol, basketbol, basket, kdp.)
No dadduma, mas dominante pay ketdin dagiti Iluklish ngem kadagiti orihinal nga Iluko argot. Pagarigan laengen, ti balikas nga agtutubo, manmanon a mausar daytoy ta ad-adun ti mangusar ti balikas a tinedier; ti mangisursuro ket nasukatan iti titser; ti agyamanak iti tenkio; ti good bye iti gudbay; sori iti sorry. Gagangay ngamin a mangmangngeg dagitoy isu a nalaka a maawatan ken maakseptar. Ta saan met a nengneng ni Ilokano a di makaaw-awat.
Dumur-as met ti lenguahe. Ti lenguahe ket kanayon nga agsapsapul iti mangpabaknang kenkuana babaen iti pannakaitipon manipud iti sabali a lenguahe. Ta ngamin isu daytoy ti tulbek ti panagkikinnaawatan dagiti puli. Ti lenguahe.
No usigentayo, maysa nga idiom ti “HALL OF FAME.” Maysa nga expression a kaitutopan a kas balangat iti saan laeng a kalaingan no dipay ket karaniag iti bituen.
Napakaeksklusibo la unay ti idiom. Nairanta laeng kadayta a lenguahe a timmaudanna. No ipatarus iti sabali a lenguahe, awan iti siento porsiento nga eksakto a patarusna.
Iti lenguahetayo nga Iluko, adu met dagiti idiom a saan a kabaelan nga ipatarus ti asinoman a lenguahe iti siento porsiento a patarus.
Kas koma daytoy nga Iniiluko a balikas: DI MAKALAWLAW KILLEB.
Iti tekniko ti verbiage translation (word for word), kastoy ti patarusnan iti English: CAN NOT ENCIRCLE THE POT COVER. Saan a mabalin a kastoy ti patarusna, saan?
Ngarud no intayo iti tekniko ti thought translation, ket kastoy ti kaasitgan nga ammok: TWISTED PERSONALITY. No usigen, madi latta, saan? Nupay adda ti pagkaarngian ti TIRITIR A PERSONALIDAD (kababalin) ken ti DI MAKALAWLAW KILLEB, agduma met ti turongen ken kaipapanan.
No iti lohika, op kors, napateg la unay iti panangidasig no ania daytoy a balikas a kas “naig ti sarita” (parts of speech). A kas kadagiti sumaganad:
Pangnagan—noun
Sandinagan—pronoun
Tarabay—adjective
Kudit—verb
Bayabay—adverb
Pasakbay—preposition
Singgalut—conjunction
Salpika—interjection
Hall of Fame—adjective
Hall of Fame awardees—noun (wenno hall of famer?)
Ngarud, no maysa nga adjective, natural nga intay ngarud ipatarus daytoy a kas adjective wenno tarabay. Ta saan met ngarud a mabalin nga ipatarus ti adjective iti mays aa noun.
Dagitoy dagiti naisubmitar a patarus:
BALAY TI DAYAW
SARUSAR TAGIPATGEN
SALARAGUPAN NI KINALATAK (manipud iti salas kenpagraragupan)
PEDESTAL TI BALLIGI
SALINDAYAW (manipud iti salinong ni dayaw)SARINDAYAW (manipud iti sarusar ni dayaw)TAENG A BALANGAT TI
NAGSIRIBANPASDEK DAGITI TEDDEK
SALINONG-TALIMENG TI
NAINDAKLAN A TALUGADINGSAGUMBI TI TAN-OK
DAP-AYAN DAGITI TEDDEK
LAEM TI DAYAW
HULOPPEYM
AGAMANG TI KINATAN-OK
TAENG NI DAYAW
BENNEG TI KINAINDAKLAN
PAKARSO NI DAYAW
TAENG DAGITI MARAEM
BUBONG TI KINALATAK
TEMPLO TI TAN-OK
SALINONG TAGIPATGEN
SALINONG TI KINATAN-OK
DULIN (manipud iti Dagiti Umuna iti Literatura Ilokana Nangruna)
Malaksid ti HULOPPEYM nga Iluklish, amin ket noun (pangnagan) dagitoy a naisubmitar.
Apay a napasamak iti kastoy? Ngamin naipangpangruna a nakita dagiti kontribiutor dayta HALL ngem daydiay FAME. Isu a makita a dagiti patarus ket nakasentro iti dayta a HALL, isu a nagbalin a salinong, templo, bubong, taeng, pakarso, benneg, agamang, pasdek, sagumbi, kdp.
Awan iti nakadlaw ken nakasirok a mas importante dayta a FAME ngem dayta a HALL. A dayta a FAME ti kangrunaan nga ipatarus a saan ket a dayta a HALL.
Ta ania ti kayat a sawen ti HALL OF FAME? Isu daytoy ti KANGATUAN A PAMMADAYAW.
Ngem ti Hall of Fame ket maysa nga idiom. Ngarud, nasken ngarud nga ipatarus met sa kas idiom. Ti KANGATUAN A PAMMADAYAW ket too prosy. Isu a nasken a poetic ti linia. Sukatan dayta balikas a KANGATUAN iti mas poetic:
Iti verbiage translation technique:
Kapantokan
Kaaringgawisan
Katuktokan
Iti thought translation technique (in metaphor):
Karaniagan
Kaaduan iti Bituen
Iti verbiage translation technique, kaykayatko ti KAPANTOKAN A PAMMADAYAW.
Iti thought translation technique, kaykayatko ti KARANIAGAN A PAMMADAYAW.
Kadagiti naisubmitar, no choice, awan ti sabali a piliek no di ti HULOPPEYM. Ta isu laengen iti saan a noun. Otsenta porsiento ngata kadagiti Ilokano iti makaawat no ania ti kayat a sawen ti hall of fame, nga isu met laeng dayta huloppeym, a kas kadagitoy a balikas: tisiert, saidkik, akseptar, piriod, kdp.
Ken siento porsiento ngata nga amin nga Ilokano iti makaammo, a dayta a hall of fame ti KANGATUAN ken KARANIAGAN iti amin a pammadayaw. Ket asinoman a pakaibalangatan itoy, mabigbig a kas katan-okan (most noble). ##
Tuesday, November 09, 2004
RE: SALINONG NEWSLETTER/COVLLA REVIEW
Analisis Ken Panirigan Kadagiti Naisubmitar A Patarus Ti “Hall of Fame” SALINONG NEWSLETTER/COVLLA REVIEW.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KAMALIG
DAGITI SALUDSOD KADAGITI PASALIP ITI SARITA
ni JAIME M. AGPALO, JR.
(for: DUYOG)
Bababaen iti text messages, iti land line telephone, iti email address, wenno iti chance conversation, masansan a damagen kaniak dagiti kamannurat dagiti isyus maipapan kadagiti pasalip. Dagiti isyu a nasken a malawlawagan ken maibuksilan ken maipaawat a nalaing iti maseknan tapno di dumiken ti panagduadua no di man ket pannakaulaw wenno posible a panagsanud iti dangadang ti pluma. Dagiti isyus a saan koma nga agpaay a lapped wenno tubeng ti nasayaat a panggep no di ket isyus nga ad-adda pay a mangiduron ken ni mannurat nga agpursigi ken sipipinget a mangsibbol ti arapaapna a mangabak. Ni mannurat a tumunton iti pantok ti balligi.
Adtoy ngarud dagiti isyus a naynay a madamdamag kaniak:
1. Ti nagduduma a bersion ti maipapan iti agdadamo ken beterano a mannurat. Iti ababa a pannao, adda ti agdadamo ken adda met ti beterano a mannurat.
SUNGBAT: Iti pakabuklan ti amin, agpada a mannurat dagiti dua. Amin a sinurat (sarita/daniw) ket bunga ti panunot ken sirib ti maysa nga indibidual. Ngarud, agpapada met amin nga addaan iti sirib ken panunot tunggal maysa.
Iti laeng nagdumaan ti nabayagen nga agsursurat ken ti damona pay laeng iti agsurat ket ti PROSESO ITI PANAGSURATAN.
“…carefully written and edited.” Kuna ni R. P. Vallejo, iti sinuratna a Preface iti libro ni Ramon R. Marcelino maipapan iti Scripwriting.
Iti nagbaetan ti nabayagen nga agsursurat ken damona pay laeng ti agsurat ket daytoy ti diperensiada.
Ni nabayagen nga agsursurat ket naannad ti panangsuratna ken panangeditna ti aramidna, banag a saan kadagiti damona pay laeng a mannurat.
Ni damona pay laeng iti agsurat, no malpasnan a nasurat ti saritana, basaenna manen daytoy ket editenna no adda met laeng ti kamali iti PANNAKAISURATNA. Kalpasan dayta, awanen. Sisasaganan a makirupak.
Ken ni nabayagen nga agsursurat, mabusisi daytoy iti sinuratna. Saan laeng a ti spelling, sentence, punctuation marks ti inna kitaen no di ket ipangpangrunana a kitaen DAGITI RAMEN TI SARITA iti saritana. No adda met laeng dagitoy ken no sadino ti yan dagitoy, ken no maiparbeng met laeng dagitoy.
Kas koma dagitoy a sumaganad:
1) ania ti mensahe ti sarita? sadino ti yanna? multiple kadi wenno maymaysa laeng?
2. sadino ti yan ti paripirip (foreshadowing/prefigure)? agtutunnal kadi wenno nakalemmeng met laeng a nasayaat? husto kadin ti kadagsen ken kalag-anna dayta a paripirip? nasken kadi ilaglag-an tapno mapataran ti intelektual ti common readers? nasken kadi nga idagdagsen tapno tumbokenna laeng dagiti makunkuna nga intellectual readers?
3. nagsuratak kadi ti simbolismo? tumutop met la kadi dagitoy?
4. kasano ti pakabuklan dagiti dayalogo? idur-asna kadi ti sarita ti dayalogo ti bida ken lappedanna met ti panggep ti bida ti dayalogo ti kontrabida? nagusarak kadi met kadagiti subtext?
5. ania ti panirigan nga inusarko? maymaysa kadi? dua? wenno chop suey?
6. ania ti driver ti sarita? (presentation: plot, character, theme, local, etc.)
7. husto met laeng ti kaatiddog dagiti eksena? adda kadi ti atiddog unay wenno ti ababa met unay? nasken kadi ti panagragas wenno panagiseksek?
8. makatengngel met la kadi ti immatang ti lukat ti sarita? ti gibusna nay?
9. makapagagar met laeng kadi dagiti eksena wenno boring la ngaruden, makapasuyaab pay?
10. kasano ti taray ti sarita: nabuntog? sadino ti pagbuntoganna? napaspas la unay? sadino ti pagpaspasanna? umno kadi ti kabuntogna? umno kadi ti kapaspasna?
11. umno kadi met laeng dagiti karakterisassion a naikawes iti tunggal karakter?
12. bambanti kadi dagiti karakter wenno pudno a tao nga agbibiag nga addaan iti bukod a panawen ken lubong?
13. ken adu pay! saankon a nga inaganan amin.
Basta, mabusisi, naannad ken editenna a nalaing ti sinuratna ni nabayagen nga agsursurat. No nasken a sabalianna ti naisuratna iti uray no ikkatenna ti sibubukel a kagudua wenno ti balbaliwanna amin amin a panid ti sarita, aramidenna daytoy, no daytoy iti nangpapintas ti sarita. No nasken a baliwan dagiti rumbeng a baliwan, baliwanna.
Iti ababa a pannao, naanus ken saan a managsulsulit ti nabayagen nga agsursurat lalo dagiti kanayon a mangabak.
Ngem no aramiden ni damona pay laeng iti agsurat dagiti ar-aramiden ni nabayagen nga agsursurat, nalabit a mapukaw dayta katkategoria a beterano ken agdadamo.
2. Nasken kadi nga itandudo ti makisalip ti disso a nakayanakan/dimmakkelanna iti manuskritona?
Saan. Bukod a keddeng ti mannurat daytan. No kayatna, nasayaat met a, ngamin ad-adda pay a maidayaw ti lugarna iti pannakapadayawna met. Nupay awan ti propeta a nalatak iti lugarna, at least, adda ti mannurat a nalatak iti lugarna, saan?
No apay nga adda ti agaramat ti bukodda a lugar a kas lugar ti saritada ket ti kinapapolar ken pannakaammo iti karakteristiko ti lugar ken dagiti lumugar kasta metten ti klima ken ti aglawlaw. Ammon ni mannurat ti sasawenna. Kabisadonan daytoy. Ammonan dagiti ugali, aramid, katatao, ken ti mangbukel ti lugarda. Isu a saanen nga agkarkarawa pay laeng kadagiti ramen nga iramenna no daytoy ket agimbento pay la iti lugar. Mas kombiniente no ti bukodmo a lugar ti pagsuratam. Ngem saan laeng met a ti bukodmo a lugar no dipay ket amin a lugar a kabisadom ti features, langa, klima, katatao. ugali, aramid, etc, kadayta a lugar.
No parikutmo ti kinapapolaren ti lugar gapu ta dayta ti nabayagen nga aramidmo, aramidem latta. Ngem sabaliamton a ti naganna no ageditkan. Uray no dimonton editen ti features daytoy. No kayat nga editen uray ti features daytoy, mabalin latta, uray ta nalaklakan iti inka panagsurat ta nalpasen ti pakabuklan ti sarita.
Ngarud, kinakombiniente ti rason itoy. Saan a suraten dagiti lugar a saan nga ammo ta amangan no agtutunnal ket lalo la ket ngarud a saankan a mangabak ta agsalsalawasawka metten iti dimo ammo.
3. Kasano ti kinaorig ti maisalip a sinurat a kas iti alagaden kadagiti pasalip?
Iti bukodko nga opinion, ti original ditoy a maawagan ket putar ti author. No ti author ti maysa a sarita ket imbasarna dayta a saritana kadagiti wenno iti salaysayna, daniwna, monologona, dramana, makuna latta nga orihinal ti author dayta. Wenno naibasar ti saritana iti maysa nga orihinal a saritana (modified version), mabalin latta nga awagan iti orihinal ti author daytoy gapu ta isu ti nagtaudan dagitoy.
Iti ababa a pannao, NOT A SECONDARY DERIVATIVE OR IMITATIVE FROM SOMEONE’S WORK.
Saan a kinopia wenno nagtaud iti trabaho ti sabali a mannurat.
Iti pakasaritaan ti Literatura Ilokana, adun dagiti sarita a nagtaud kadagiti daniw ken salaysay, kasta met kadagiti nobela nga immuna a nasurat a sarita, a kas iti nangabak a sarita daydi Mario Albalos nga inaramidna a a nobela; kasta met ti impangabak ni Danilo Bautista a saritana a napauluan iti “Ramot ti Kaputotan” ket sinuratna manen a nobela, ti kaudian a nobelana iti Bannawag.
Maysaak kadagitoy a mannurat. Adu met dagiti saritak a naaramid nga immuna iti drama iti radio, salaysay, daniw, naisurat a premise, ken n aisurat nga outline.
Ngamin, lastog ti maysa a mannurat no awan iti nangpag-otanna kadayta nga aydeana. A pasig a bunga ti panunotna dayta a banag. Adda nga adda latta ti nangpag-otanna ti emosion ti saritana. Ket dayta ket posible met dagiti dadduma pay a bukod a putar.
Kadagiti salip, adda kadi ti sinalungasing ni mannurat nga annuroten ti salip? Awan, saan kadi?
Kadagiti mannurat a kakastoy ket VERY PROLIFIC. Mapanlikha. Kabaelanna a balbaliwan ti rupa dagiti suratenna. Kabaelanna nga agputar iti adu (a genre) iti maymaysa laeng nga aydea.
No di la ket nagsalungasing kadagiti pagannurotan, apay ketdin a saan a mapalubosan daytoy?
Kasapulantayo la unay dagiti PROLIFIC WRITERS iti Iluko Literature.
4. Mapalubosan kadi a maisalip dagiti na-workshop?
Apay, adda kadi aya iti pagannurotan ti pasalip a maiparit a maisalip ti maysa a naworksiap a sarita? No adda, wen, maiparit a ta adda la ngarud dayta a pagannurotan. Ngem no awan, apay ketdin a saan a mapalubosan?
Ti isyu a makitak a tumaud ditoy ket ORIGINALITY. Ngem sakbay a naworksiap dayta a sarita ket orihinal a konsepto ti author. Isu a maawagan pay laeng nga orihinal ti author dayta a banag. Ti worksiap dita ket saan a nabalbaliwan ti konsepto ken aydea ti author no di ket ti wenno dagiti laeng nabalbaliwan ket dagiti ramen ken no kasano iti pannakapintas dayta a sarita. Iti worksiap, sinapul ti posible a pagpintasan ti sarita. Ngem adda latta dayta a awag nga orihinal a konsepto ken aydea ti author dayta a sarita. Iti worksiap, natulongan laeng a nangpapintas daytoy.
Iti bukodko a paliiw, ta adu met dagiti nangipabasa ken nangkiddaw iti posible a pagpintasan ti saritada sakbay a maisalip, saan nga agbayag daytoy a situasion. Iti maminsan laeng a nangabakton ti author ket dinanton ipabasa wenno ipaworksiap pay ti saritana sakbay nga isalipna ta makatakderton daytoy iti bukodna a saka.
Agitedakto pay iti aydea a suraten ti author, ket ibagak a mangabak. Mangabak. nagtaud kaniak ti aydea ken konsepto, ngem isuna ti nangsurat. Isu ti author. Saan a maawagan a siak ti author dita. Saan a maawagan a siak ti orihinalna dayta. Mabalin daytoy ket mapalubosan kadagiti pasalip, ngamin awan iti nasalungasing a pagannurotan.
Idi 1990, iti panaglektiur ni apo Juan S. P. Hidalgo, Jr. iti seminar-workshop ti GUMIL La Union sadiay Provincial Capitol, kunana a suratek ti itedna nga aydea ket mangabakak iti pasalip. Inaramidko, ket presto! nangabakak nga agpaysu. Isu a no dadduma, kadagiti kamannurat nga agdamdamag no ania ti napintas a suraten nga isalip, ikkak ida iti aydea. Adda ti mangabak ket adda met ti saan. Dependen ditan a no kasano iti kinalaingna a mangabel iti sarita. Ta ti nalaing a mannurat ket AMMONA ITI AGISTORIA KEN AGABEL KADAGITI PASAMAK.
NGEM, SAAN AMIN A MANNURAT KET EKSPERTO ITI PANAGABEL KADAGITI PASAMAK. Ngem saan laeng a ni mannurat ti nalaing nga agsitoria no dipay ket ngata amin a tao, ket ammona iti agistoria. No kuestion dita ket no kasano ti panagestoriana, makaay-ayo wenno saan?
No awan la ketdi iti nabalusingsing a pagannurotan ti salip, apay ketdin a saan a mapalubosan dagiti naworksiap? total, saan met nga agbayag wenno kanayon nga aramiden ti mannurat dayta a banag no di ket maysa laeng a booster wenno pammaregta kenkuana ket iti sumaruno agsolonton daytoy a magna iti bukodna a saka.
5. Iti Judge Vivencio Baclig Awards for Iloco Literature. Innem dagiti beterano iti nagdamag kaniak kadaytoy a tawen ti salip. Ti saludsod:
MABALIN KADI NGA ISALIP TI NAIPABLAAKEN?
Ti sungbatko: Apay ket a saanen? Mabalin!
Adda pay laeng dagiti agduadua. Idinto ta adda met ti nagkuna a maysa kano a loop hole iti pagannurotan.
Diak a patien met a maysa a loop hole.
Kastoy ngamin ti pagannurotan a mabasa kadagiti sumaganad:
4. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti kada mannurat. Ipatulod ti sarita iti uppat a kopia. Parbo a nagan ti usaren ti autor. Pakuyogan ti pakisalip iti narikpan a sobre a naglaon iti paulo ti sarita, pudno ken parbo a nagan ti autor, kompleto nga adres iti pagtaengan wenno iti pagtrabahuan, maysa a nalawag a ladawan, ken ababa a pakasaritaan iti biag.
5. Nasken nga orihinal, di naipatarus manipud iti ania man a lengguahe, ken di pay nangabak iti ania man a pasalip, ti isalip a sarita. Kadagiti amin a pasalip, masansan a mabasa iti number 3- 5 a pagannurotan a saan a mapalubosan a maisalip ti naipablaaken ken nangabaken iti sabali a pasalip.
No ti sarita a naisalip ket naipablaak, apay ketdin a saan a mapalubosan? Basta la ketdi BUKOD A PUTAR ti author ti sarita. Ta no saan, sinalungasingna met daytoy ti paglintegan ti ORIGINALITY. Original met ti author dayta, uray no naipablaak!
Kadagiti salip, agtungpaltayo laeng kadagiti pagannurotan nga ited ti nagpasalip. Surotentayo amin nga ibagada.
Saanen a basol ni mannurat no nangisalip ti naipablaak. Ngamin awan met ti sinalungasingna a paglintegan. Awan ti basol ni mannurat ditoyen a. Ken nalabit, a palubosan ti sponsor ti naipablaaken ta adda met dagiti napipintas a naipablaak a maikari met a mangabak iti salip.
Saan laeng met a Baclig iti mangpalubos kadagiti naipablaaken no dipay ket ti Palanca Awards.
Speaking of Palanca Awards. 48 years a nagpaspasalipdan, sakbay a nairaman ti Iluko Category. 48 years a ti pagannurotanda ket awan iti nakasurat a MAYSA LAENG ti mabalin nga isalip ken ti NANGABAKEN ITI SABALI A SALIP ket saanen a mabalin a maisalip.
Ania ti inaramid ni Manong Reynaldo A. Duque?
1. Nangisubmitar iti dua a sarita nga Iluko ket nangabak iti 1st ken 2nd Prize!
2. Ti saritana a “Ti Dana nga Agpa-Kalibugtong” a nangabak iti salip ket insalipna manen iti Palanca a pinauluanna iti “Ang Daan Patungo ng Kalibugtong” ket nangabak iti special prize.
Adda kadi sinalungasing ni Reynaldo A. Duque a paglintegan? Awan! Sinurotna amin a paglintegan, di kadi?
Ket iti sumaruno a tawen a pasalip ti Palanca, iti maika-49 years a pasalip, binalbaliwandan ti paglinteganda, ket ninayunandan ti MAYSA LAENG TI MABALIN NGA ISALIP ken TI NANGABAKEN ITI SABALI A SALIP KET SAANEN A MABALIN NGA ISALIP.
Kaniak a biang, nasken a tungpalen amin a pagannurotan ti salip. Amin amin. Ngem no adda ti banag nga awan iti pagannurotan, nalabit a mapalubosan daytan a banag, ta no saan koma a mapalubosan, naikabil koman iti pagannurotan a maiparit.
6. Apay ni kastoy ket nangabak idinto ta dina pay ammo ti agsurat iti A ken NGA? ti ITI ken TI? Dina ammo ti agsurat iti nalinteg nga Iluko? Apay nga inabakna dagiti nalinteg ti panagsuratna? Ket ngimmato pay met a, dagiti kidayko, sanak naglibbi, hehehe!
Ania ket daytan a saludsod?
Ngem kapilitan latta met a sungbatak dagiti nagdamag. Sungbatak ida iti makapnek tapno iti kasta ket maikkat kadakuada ti duadua lalo dayta awag a “lutong makaw” iti pasalip.
Iti pasalip ti Literatura Ilokana, ket very lenient la dagiti hurado. Naynay a maited kadagiti mannurat ti indulhensia. Umuna a masirip ti nagsalungasing kadagiti pagannurotan, no adda, ket no adda, maikkaten daytoy. Sumarunon ti pannakaamiris.
No ni mannurat ket dina ammo ti agsurat iti nalinteg nga Iluko nasken laeng a maipaay kenkuana dayta leniency ken indulgence. Saan a basol ni mannurat iti dina pannakaammo iti agsurat iti nalinteg nga Iluko. Dumtengto a ti panawen a masursurona.
Iti tunggal ti salip ti sarita, ad-adda a maibasar ti SUBSTANCE ti sarita no apay a nangabak. Timbangen dagiti hurado dagitoy a substance ti tunggal sarita. No asino iti nadagdagsen ti SUBSTANCEna, isu ti mangabak.
Saan a kuestion ditoy iti pannakaisurat ti sarita no di ket ti kinabaked ken kinabileg ti sarita.
Kontes ti panagaramidan ti sarita daytoy a saan ket a kontes ti grammar ken composition.
Ti LENIENCY ken INDULGENCE a maited kadakuada ket maysa a pammaregta ken bileg ti durog nga ad-adda pay nga agsuratda. Ngamin, ad-adda a dakdakkel ti pukaw ti Literatura Ilokana no maparitan dagiti nalalaing ken nakalalaing a mannurat iti sarita a dina ammo iti agsurat iti nalinteg nga Iluko. Sayang ti sirib dagitoy no maiyetsepuerada lattan. Di bale, ta no maipablaak ket maeditto metten. Di isu met la nga isu, saan?
Well, kailian, kadagiti salip, importante a surotem dagiti pagannurotan ken dimo panunoten dagiti banag nga awan dita pagannurotan. Isu ket daytan ti pakarikutam? Dika pay la ket ibukbok iti panawenmo nga agpampanunot kadagita a banag (a kas iti nadakamt nga innem iti ngato) iti panangpapintasmo pay ti saritam.
Ala ngarud, kailian, sapay koma ta makatulong dagitoy a panangilawlawag kadagiti timmaud nga isyu.
Thursday, April 07, 2005
KAMALIG
KAMALIG
3 comments:
- ANIB said...
-
makapatigab dagitoy nga imburaymo, ka iddo. anian! itagayanta man iti aglaplapunusan a tigab!
mano ti delegasion ti gumil baguio?
dimo liplipatan nga itugot ni ka bagnos?
- 10:31 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
tinkio, ka anib...wen, itagayta iti basi ti san nicolas...tay nagtaud iti karabukob a tik-ab, hehehe...muztakan? na-retainka met laeng dita LPI?
- 6:43 AM
- jim agpalo, jr. said...
-
ni pari bagnos, kunayo?
saan a makaumay idiay kombension, ta madama nga agar-aramid iti haiku idiay langit...agkuyogdanto kano ken ni toribio de palaca nga ag-R&R...
- 6:46 AM


text:
1849
Ti 1849 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Lunes iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 4 – Ni Zachary Taylor ket nagmadi nga agsapata ti opisina iti aldaw a panaginana (Dominggo). Ti Urbano a sarita ket nagtengtengel a ni David Rice Atchison, Presidente pro tempore ti Senado ti Estados Unidos ket isu idi Presidente de jure para iti maysa nga aldaw.
- Marso 5 – Ni Zachary Taylor, ti maika-12 a Presidente iti Estados Unidos, ket naisapata a kas presidente.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 19 – Leona Florentino, Filipina a mannaniw (pimmusay 1884)
- Hulio 5 – William Thomas Stead, Amerikano nga agiwarwarnak (pimmusay 1912)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 15 – James K. Polk, maika-11 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1795)
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 7 – Edgar Allan Poe, Amerikano a mannurat (naipasngay 1809)
- Oktubre 17 – Frédéric Chopin, Polako-Pranses a musikero ken kompositor (naipasngay 1810)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1849 iti Wikimedia Commons


text:
Gimong ti Kongregasion Dagiti Saksi ni Jehova
Ammuem ti maipapan kadagiti gimongmi. Birokem ti Kingdom Hall nga asideg iti lugaryo.
Ania ti Maar-aramid Kadagiti Taripnongmi?
Iti kada lawas, mamindua nga agtataripnong dagiti Saksi ni Jehova tapno agdaydayaw. (Hebreo 10:24, 25) Kadagitoy a taripnong, a silulukat iti publiko, ad-adalenmi ti linaon ti Biblia ken no kasanomi a mayaplikar iti biagmi dagiti pannursurona.
Kaaduan a paset dagiti taripnongmi ket adda pannakiraman dagiti agdengdengngeg, kas iti maar-aramid iti eskuelaan. Marugian ken maserraan dagitoy a taripnong iti kanta ken kararag.
Saan a kasapulan a maysaka a Saksi ni Jehova tapno matabunuam dagiti taripnongmi. Aw-awisenmi ti amin nga umay. Awan ti mabayadan. Awan met ti maaramid a panagkolekta.
Ammuem ti Ad-adu Pay
Kasano ti Panaggigimong Dagiti Saksi ni Jehova?
Napampanunotmo kadin no ania ti mapaspasamak kadagiti gimongmi? Sigurado a magustuam ti naibatay iti Biblia nga edukasion a magun-odam sadiay.
Kasano ti Pannakaorganisar Dagiti Kongregasion Dagiti Saksi ni Jehova?
Ammuem no kasano nga umaw-awatkami iti pannarabay ken instruksion babaen iti daytoy nga urnos.


text:
Friday, June 17, 2011
EARN EXTRA INCOME FROM YOUR WEBSITE
Friday, June 10, 2011
Alusiisen ti Rabii (by: Alex Barut)
Kasla Sonata iti Piano (by: Alex Barut)
Published at Bannawag
July 4, 2011
Wednesday, April 27, 2011
Ritmo ti Ranitrit (by: Alex Barut)
Tuesday, April 26, 2011
Friday, November 26, 2010
Saturday, June 2, 2007
PATTERNS AND CONSEQUENCES OF MIGRATION IN SELECTED RURAL BARANGAYS OF ILOCOS NORTE
(A paper presented during the 2nd Nakem International Conference held at Teatro Ilocandia, MMSU-Batac, Ilocos Norte on May 22-25, 2007)
The result of the study shows that there were more out-migrants than in- and return-migrants in both communities. Most of the migrants in both communities were young females who were either single or married. The migrants in Isic-Isic have lower level of educational attainment while the migrants in
The migrants in both communities largely came from medium-sized families. However, the rate of migration with respect to the total population of each size was highest among large-sized households. It was likewise observed that the migrants were employed in menial work or were housekeepers before they migrated.
Majority of the migrants in both communities went abroad. In Isic-Isic, however, most out-migrants were OCWs while in San Lorenzo, the out-migrants were petitio[1]ned by relatives to emigrate in the
It was found out that the reasons for migration were economic and familial. Economically, the migrants were pushed to leave their communities to look for work or to have better paying jobs. Other reasons for migration were to study or marry. Further interviews also revealed that peace and order (insurgency) also contributed to the out-migration in Isic-Isic.
The chi-square test of independence revealed the following results: (1) age and sex are significantly associated with the choice of destination; (2) gender and educational attainment are not associated with the choice of destination; (3) primary reason for migration is not associated with gender, marital status and educational attainment; (4) age and primary reason for migration are associated with each other; (5) primary reason for migration is independent of household size and pre-migration occupation; (6) choice of destination is dependent on primary reason for migration; and (7) Choice of destination is dependent on pre-migration occupation.
Generally, migration provided better income for the out-migrants themselves, however, it resulted to physical strain and psychological turmoil. Among the emigrants in
Indeed, migration increased the economic capability of the migrants' family. Their families became more economically well-off as shown by their new houses and other material accumulations. Many of the migrants' family members also indicated that they became more hardworking. But this created attitude of dependence on the out-migrants by some family members left behind. The relationship of migrant-parents and their children and husbands also became strained creating psychological or emotional stress to both.
The study also showed that the migrants were considered good sources of donations for community projects. But, it is unfortunate to note that most of those interviewed in the research communities did not point to the brain drain consequence of the migration phenomenon. Majority even said there were no negative consequences of out-migration in their communities.
The following conclusions were formulated based on the results of the investigation:
1. There are similarities on the characteristics of the migrants in Isic-Isic and
2. The structural problem in the upland and lowland communities, which limits economic opportunities to community members, becomes a push factor for out-migration. This also explains the low turnout of return-migrants in both communities. On the other hand, the persisting patrilocal culture -- family resides on the place or home of the male -- in both communities is the major reason for in-migration.
3. The migration phenomenon has both negative and positive con-sequences. Migration, especially to the out-migrants, is economically and materially rewarding but psychologically and emotionally stressing to the migrants themselves and their relatives. The community tends to be only aware of the material benefits derived from the migration of their members, not of the negative effects.
4. Finally, it is concluded that out-migration is a natural reaction of people to the challenges or stress generated by lack of economic opportunities. The volume of migration, therefore, can be a parameter of the economic status of a community -- that is, the out-migration phenomenon is an indicator of an unfavorable condition of life in a community.
Kasano a Naasawak ni Baketko!!!???
Sangapulo ngatan ti tawenko idi ta mangrugin ti kinapilyok. Iti nailet a baetan nga awan pulos ti pagnaan dagiti ubbing a mapan idiay eskuwela isu ti gustok a pangur-urayan kadakuada. Lalaki man wenno babai, awan ti makalasat no diak apirasen ti mabagbagida. Addanto agik-ikkis, addanto met tay kasta unay ti rurodna, adda met tay manggandat a tumaray ngem awan a pulos ti makalibas. Diak ammo ta magustuak la unay ti mangsutsutil kadakuada. Daytoy met ti makaigapu ti pangmalmaloan daydi tatangko kaniak. Ngem talagan sa a natangken ti ulok ta uray mamalmaloak ket aramidek to manen ti madi nga inaramidko.
No dadduma, mangalaak iti samrid nga igges ket isu ti pangbutbutengko kadakuada. Adda pay tay agurgurigor ti butengna. Didak ngamin magawayan ta siak ti kapigsaanmi nga ubbing idi.
Naidakdakkelko dayta a kinasutilko. Idi damok ti maisagpat nga SK (YCAP kunada idi) ket nasutilak latta. Adda naminsan a panag-YCAP mi (napankam nagani a sanga bunggoy) ket idi ta madanon ti panagmeryenda, intugawko a nakakayang idiay sango ti sanga palanggana a suman a meryendaenmi. Inrantak daytoy ta kayatko a siak ti agiyawat iti tunggal mangan iti sangka-ilgat a suman, nangnangruna kadagiti medyo ub-ubbing met a padak. Medyo aprosak ngamin ti imada no mangalada ti kanenda. Tunggal adda umay mangala iti kanenna agkatkatawa. “Ne apay ngata nga agkatkatawada,” nakunkunak. No dagitay babbai, agikkis da pay! Nagbalawak. Kitaek iti sangoanak ket butbot met gayam toy inabel a sapinko! Ayna ket agrungrungarong met gayamen! Saan pay ngamin nga uso ti brief idi. Numona ket saan pay a natagbat diay lalatna! Nakamisuot pay laeng! Ayna apo ta kasta unay a bainko iti dayta a napasamak! Gapu iti daytoy, diakon napnapan pay kadagiti simmaruno a pang-YCAP mi agingga a diak natuli ta kanayondak met ngaminen nga awagan ti kakok! (Kakok ket maysa a klase ti tumaytaytayab a no aguni ket kasla “Tsupot! Tsupot! Tsupot!” kunana).
Sangapulo ket innem ti tawenkon idi ta mangrugiak metten nga agarem iti balasang. Ngem uray kasano ti kinasutilko ket kasta met ti kinamemmemko no balasang ti pagsasaritaan. Mabutengak a mangipudno ti ayatko iti maysa a balasang! Torpeak ti katotorpean!
Ni Lucring ti immuna ken maudi a nakursunadaak. Kanayonak a mapan lumablabas iti minalem idiay balayda. Sumrekak koma ta innak pasyaren ngem mabainak. Iti naminsan a sumipnget, kuntodo arwat ti namayak ta kinunak iti bagik a pasyarek ni Lucring ket ibagak iti sangon-sango ti pudno a kaririknak. Nagsisiimak pay laeng sakbay koma a sumrekak iti balayda. Nagpaigidak iti asideg ti bansagda. Kunam pay, bigla a napan ni Lucring iti bansag ket igge-iggemna tay bote ti gin nga adda pabelo na ta isu idi ti uso a pagsilaw. Sabali met ti napanunotkon. “Sukitek la ketdi babaen iti tammudok!” Nakunkunak. Insaganak ngarud ti imak iti baet dagiti basar ti kawayan a bansagda. Iti panangyasidegko ti imak, nagranitrit ti kawayan a napaddakanna ket naipit ti imak. Agikkisak koma idi ta nakasaksakit ngem mabukingak nukuan isu a diak lattan nagtagtagari. Amano met a nagarubos ti isbuna ket sinurotna ti imak agingga iti kilikilik! Apaunay ket nga angsegnan!
Kabigatanna, limtegen ti tammudok. Kuna ni tatang nga isbuak kano ta isu ti agasna. Ngem nabirbnirtud kano no isbu ti babai! Kunam pay sabali man ti napanunotkon. Inabangak manen ni Lucring iti bansagda iti sumaruno a sumipnget. Awan pay ngata lima a minutos, addaytan ni Lucring. Umayen umisbo. Insaganak ngarud ti tammudok tapno maagasan daras. Ngem sakbay nga agtugaw ni Lucring, bigla a rimmuar tay asoda a kaan-anak. Kinirabna ti patongko. Nabriat a naminpinsan ti pantalonko. Numona ket isu pay met ngarud tay kababaroan a pantalonko. Dakkel pay ti sugat toy patongko ta kasta unay ti panangiweswes tay asoda!
“Ana ngamin obram dita sirok ti bansag?” Kinuna ni tatang ni Lucring a di mo maawatan no makapungtot wenno makakatkatawa ta napigsa ti bosesna ngem nakaisem met.
“A-awan, tata. Nanglintegak lang ngamin ti pagnaak. Sige, agawidakon.”
“Agurayka, barok ta sumaenta dayta kinagat ti aso.” Kinuna ni tatang ni Lucring. Mannuma ngamin isuna.
“Saanen, tata. Kababain met.”
“Ana a kababain. Umayka ketdin ket baka ririennakto ni amam no diak agasan.”
Kunam pay, pinagpaklebnak iti kawayan a kama sana medyo inbaba ti pantalonko. Kasta unay ti ayek-ek ni Lucring. Ammok lattan a daytoy nangisit a patongko ti ay-ayekekan na. Ayna kasta unay a bainko.
Nabayag a diak napnapan inda Lucring ta mabainak unay iti napasamak. No masabatko ni Lucring, iyadayok ti panagkitak ta kanayon a bangbangir ti isemna no kasta nga agsabat kami.
Lima ngatan a bulan ti napalabas. Diak latta mailiwliwag ti ayatko ken Lucring. Tunggal rabii a malaglagipko isuna. Malaglagipko pay diay nakitak iti kawayan a bansagda. Ayna ket sabsabali ti ob-obraek no kasta nga agmaymaysaak.
Inkeddengko iti bagik nga ipudnokon ti panagayatko ken Lucring. Napanak nagpasyar balayda iti maysa a rabii. Pinastreknak met. Adu nga istorya. Malaglagipna di napasamak idi kaniak ket ad-adda metten a diak mairugi ti kayatko nga ibaga kenkuana. Kunkunana pay ketdi a no kano armen diay kaarrubami a naguapo ket sungbatan na kano. Dina kano kayat tay napugot ken leppap ti agongna! Dina met ketdi inderetso a dinak kayat. Ngem kasla siak ti puntirya dagiti balikasna. Kunam pay awanen a pulos ti naibagak.
Nabayag manen a diak napnapan nagpasyar idiay balayda Lucring. Ammo ni tatang a kursonadak unay ni Lucring ket ibagbagana nga innak kano pasyaren amangan no itaray tay guapo a karrubami. Mapmapan kano ngamin agpaspasyar kenkuana.
Inyinumak ngarud iti dua taog a basi sakbay a napanak nagpasyar iti sumaruno a rabii. Kunam pay, apagdanonko, inbagakon nga ay-ayatek ket kayatko nga isu ti agbalin nga ina dagiti annakkonto! Kas ket la naltotan iti nangegnan!
“Awan pulos ti sumgar a dutdotko kenka! Adda pay ketdin nobyok, isu a dikanton umay agpaspasyar pay ditoy!”
Kaslaak la nadigos a piyek iti nangegko. Nagar-arudokakon a nagawid.
Makatawenen ti napalabas ngem diak latta nailiwliwag ni Lucring. Uray kanayonnak a bastosen ket ay-ayatek latta. Gapu ta agasideg laeng ti balaymi, mamin-adu a sisiimek ni Lucring. Ngem diakon makitkita pay no mapan umisbo ta nabalbaliwanen diay bansagda. Addan banyoda ngem awan pay ti atepna.
Gapu ta adda dakkel a kaimito iti ngatoen ti banyoda, immuliak ta kayatko a siripen ni Lucring no agdigos. Ayna apo ta nagpintas ket ti pammaginan. Makagkagatko pay ket ti dilak no kasta a makitkitak. Masansan dayta nga ar-araidek.
Naminsan manen a bigat a napan nagdigos ni Lucring, dinarasko met ti immuli iti kaimito. Ayna ta nakapinpintas a talaga ni Lucring. Nakalinlinis ti kudilna. Gapu iti dayta, diak met nagawidan ti riknakon. Sinolokon iti rawis ti kaimito. Iti di mabayag, bigla lattan a narpak ti kaimito. Naipisokak iti banyo a nakababa ti sapinko ken nakatangad ni Juniorko! Kasta unay nga ikkis ni Lucring. Ket daytan immayen ni tatang na a nakaiggem iti balladaw a buneng.
“Ana ti ar-aramidem iti anakko. Nagawan ket a bainmon? Mangreypka a bigbigat! No dimo itakder ta dayaw ta anakko, dikan makaawid a sibibiag!” Kinuna ni tatang ni Lucring.
Diak nakauni ket nagtungtung-edak lattan. Kasta met unay a riri ni Lucring ngem inpapailit ni tatang na nga agkasarkami iti kabiitan a panawen. Apaunay ket ti buenaskon iti daytoy a napasamak. Ana pay no di nagkasarkamin ngem nabayag a di insuko ni Lucring ti banderana kaniak. Nupay kasta naurayko met laeng ket ne piton ti annakmi. Ita medyo likudakon ti langit ngem nalailo pay la ti maysa ken maysa kadakami ken Lucring!


text:
Wikipedia:Renunsia dagiti pangngagas
Ti Wikipedia ket naglaon kadagiti adu nga artikulo a maipanggep ti pangngagas a topiko; yantangay, awan ti warantia nga aniaman a naaramid a dagitoy nga artikulo ket napudno. Awan ti aniaman a talged a ti sarita a nailaon wenno nadakamat iti artikulo a naibagbaga iti pangngagas a banag ket agpayso, apag-isu, naitumpongan, wenno napabaro. Ti kaaduan kadagitoy nga artikulo ket naisurat, iti paset wenno sibubukel, babaen kadagiti propesional. Nupay ti sarita a naaramid a maipanggep ti pangngagas ket agpayso, mabalin a saan maidangep kenka wenno ti sintomam.
Ti pangngagas a pakaammo a naited ditoy Wikipedia, ket sapasap a kita ken saan a mabalin a pagsukat kadagiti balakad iti mangngagas a propesional (kas pagarigan, ti maikari a mangngagas/doktor, nars, parmasia, kimiko ken dadduma pay). Ti Wikipedia ket saan a doktor.
Awan kadagiti agmaymaysa nga agararamid, agpatpataray ti sistema, agparparang-ay, wenno dagiti padrina iti Wikipedia wenno sinoman a naikapet iti Wikipedia ket makaala ti responsibilidad para kadagiti aniaman a nagbanagan iti panagpadas a panagusar wenno panag-ampon ti aniaman a pakaammo wenno dakes a pakaammo a naitanggaya iti daytoy a sapot ti pagsaadan.
Awan iti Wikipedia.org wenno aniaman a gandat ti Wikimedia Foundation Inc., ti rumbeng a mapanunot a panagpadas ti agited wenno agipaay ti pangngagas a pakimakem wenno agub-obra iti pannakasanayan ti pangngagas.


text:
A repository of social and political commentaries, literary attempts in Ilokano and English. This includes notes on daily occurrences and quotations and sayings. "Abel" is the IIokano term for tapestry or woven cloth. The term tried to capture the contents of the blog.
Friday, January 29, 2010
TI KALIDAYAN A DANIW
NI PABLO NERUDA
Patarus ni Peter La. Julian ti "The Saddest Poem/I Can Write the Saddest Lines Tonight".
Maysa ni Pablo Neruda kadagiti kalaingan a mannaniw ti lubong. Recipiente ni Neruda iti Premio Nobel ti Literatura.
Ita a rabii, makasuratak iti kalidayan a daniw
Kas pagarigan, isuratko, "Nakarangranga ti rabii,
Ket agarigenggen dagiti asul a bitbituen iti adayo."
Agkanta ti agrikusrikos nga angin-rabii iti law-ang.
Ita a rabii, makasuratak iti kalidayan a daniw.
Nagayatak kenkuana, no dadduma inayatnak met.
Idi, kas itoy a rabii, makasuratak iti kalidayan a daniw.
Namin-adu nga inagkak iti sirok ti awan patinggana a langit.
Inayatnak met idi no dadduma, ket inayatnak met.
Kasano nga awan ti agayat kadagiti naulimek ken mangnibinibi
a matana?
Awan kadi mamaayna no napaay ti ayatko a nangigawid kenkuana?
Narnuoyan ti rabii iti bitbituen ket awan iti sidongko.
Ita a rabii, makasuratak iti kalidayan a daniw
Ammok nga awan iti dennak. Riknaek a napukawko.
Denggek ti mangliwengliweng a rabii nga ad-adda a mangliwengliweng
iti kaawanna.
Matnag ti daniw iti kararua a kas iti pannakatnag ti linnaaw
iti karuotan.
Diakon ay-ayaten, awan duadua, ngem inay-ayatko
Ti timekko sapulenna ti angin a mangsagid iti lapayagna.
Addanto sabali a mangtagikua kenkuana. Wen, addanto
a kas iti panangtagikuak idi kadagiti agekna.
Ti timekna, ti nalap-it a pammagina, dagiti saan a
matukod a matana.
Dayta laeng, awanen. Iti adayo, adda agkanta. Iti adayo.
Agtawataw ti kararuak, ket awan isuna iti sidongko.
Birbiroken dagiti matak, kasla yasidegda kaniak
Sapsapulen ti pusok ket awan iti dennak.
Isu met la a rabii purarenna dagiti isu met la a kaykayo.
Dakami. Wen, dakami. Saankamin a kas idi.
Gapu kadagidi a rabii, kas itoy, inikutak kadagiti takkiagko.
Napukawko ti imnas, saan a pulos nga agtalna ti kararuak.
Uray no daytoyen ti maudi a saem nga ipalayna
Ket daytoy metten ti maudi a daniwko kenkuana.
Friday, January 22, 2010
FEELING LIKE ALFREDO, THE POET FROM SAN FERNANDO
to whom shall i address this poem, having read
the masterpiece of alfredo navarro salanga,
published after he died of a disease
that consumed his kidneys in the late 1980s?
he was good in spinning words
into arts of beauty—phrases, sentences,
even individual clauses are alive on the pages, at times
surprising you like artifacts buried in a corner
of a patchwork.
this san fernando city, la union native
was a great poet indeed—his "turtle voices in uncertain weather"
drenches you with his genius
as he poked fun of dictators,
rued street children and small men.
his inspiration came from the news—
he must have read the dailies
every single day of his short life, or at least,
after learning his ABC.
his comments were acerbic,
his statements severe, exact,to the point
like a true newscaster in heat.
but alfredo was different—he was deliberate and cool
wise and his punches came fast and straight
like longfellow’s arrows.
it was sad he died so early
he could have produced more books
of useful poetry.
but like the wind that could not stay
alfredo must go for his body was tired
and broken--he was a fat man once
but the big c gnawed at his flesh
and he was all bones when he went
to his grave.
accept my late farewell, comrade of the pen,
by now more than two decades later
you have become the earth we tread
but we walk on with your messages.
to whom then shall I address this piece?
it would not be fair to you, alfredo,
if i speak to political clowns and fools and buffoons
instead of you.
yes, shall i say, shall i say it would be unfair
if i speak to them in these uncertain times
of scandals and screaming headlines:
maguindanao massacre/barbaric ampatuans
heartless muslims beheading christians
robber barons of congress
gloria’s executioners of the poor
mike arroyo the most distrusted filipino
even katrina halili, james yap and kris aquino?
JOURNEYS/DALDALLIASAT
JOURNEYS/DALDALLIASAT
1.
This looking for the pot of gold/Daytoy panagbirbirok iti sangamalabi a balitok/This looking for the rich gentleman/Daytoy panagbirbirok iti baknang a malalaki
This looking for the young years/Daytoy panagbirbirok kadagidi kinaagtutubo
In Darayday, Santa Maria ken Gabu/Idiay Darayday, Santa Maria ken GabuThis looking for another shore/Daytoy panagbirbirok iti sabali a sangladan Is it looking for what is not there?/Panagbirbirok kadi iti awan?
2.
In Honolulu did the sun rise in the west?/Idiay Honolulu, simmingising kadi ti init idiay laud?
Did you see the full moon at noon?/Nakitam kadi ti kabus a bulan iti agmatuon?
Or did you look for the bitchy word or was it/Binirbirokmo kadi ti narugit a balikas wenno
Baguio’s naked shadow in the garbage can/Ti lamolamo kadi nga anniniwan ti Baguio iti basuraan On a back street in Waimanalo?/Iti maysa a lengleng a kalsada idiay Waimanalo?
Was the apparition at Halekulani on the beach in Waikiki/Ti al-alia idiay Halekulani iti aplaya ti Waikiki/
A memory of the white sands of Saud in Pagudpud?/Lagip kadi iti napudaw a kadaratan idiay Saud, Pagudpud?
3.What did you say to him—the huge/Ania ti imbagam kenkuana—ti narungbo a
Polynesian in rumpled coat —who begged/ Polynesiano iti kunes nga amerikana —nga ikkam koma/
For a dollar as you stepped out of Dimsum/Iti doliar idi rummuarka iti Dimsum
After gorging on noodles in the late hour?/Kalpasan a nagarub-obka iti miki iti naladaw a rabii?
Did you wave him away? Or was it the grease man/Pinaidamam wenno adda iti isipmo ti grasa a tao
Stretching his arms for alms on the pavement beside/A mangitangtanggaya iti imana iti bangketa iti abay
The Catholic church along Quezon Boulevard?/Ti simbaan-Catolico iti igid ti Quezon Boulevard?
The Honda Civic waited for you near a lampost/Inuraynaka ti Honda Civic iti asideg ti pagsilawan/Until the moon closed the ancient eyes in Oahu's Chinatown./Agingga a nagkidem dagiti daan a mata ti bulan idiay Chinatown ti Oahu.
4.
And what did you say to her, who greeted you,/Ket ania ti imbagam iti babai a nangkablaaw kenka,/A smile breaking her Oriental face, as you jabbed at/Umis-isem iti Dumaya a rupa idinto a nagpiselka
Eggplants and okra and ampalaya among Asian greens/iti tarong, okra ken paria kadagiti nateng ti Asia At Dong Phoung’s Texas grocery in ? Did she make-believe/Iti groseria Dong Phoung idiay Texas? Namati nga awan duadua
You were the cousin lost in the Tet offensive?/A sika ti kasinsinna a napukaw iti rinnupak ti Tet?It was a day when the word was made flesh/Aldaw idi a nagbalin a lasag ti balikas
And you laughed—tears in your eyes-- as she babbled on, her verbs galloping/Ket nagkatawaka—agluluaka— iti tarabitabna, napartak dagiti balikasnaLike wild horses from the great plains of Amarillo to San Francisco./Kas kadagiti atap a kabalio nga ages-eskapi manipud kadagiti nalawa a tanap ti Amarillo agingga idiay San Francisco.
5.
So what will you write in 15 minutes on three ruled-pads?/Ania ngarud isuratmo iti kinse a minuto iti tallo a bulong ti kuaderno?
Just jot down anything that strikes your mind/Isuratmo laeng ti sumken iti riknamSays Ricky Lee echoing Julia Cameron the American writer ./Kuna ni Ricky Lee iti parmata ni Julia Cameron a Puraw a mannurat
(Silence has afflicted the brown brain—the poet is dead--/(Inarabas ti ulimek ti kayumanggi nga utek—natayen ti mannaniw--And death is interred among the bones of dried words.)/Ket naitabon ni patay kadagiti tulang dagiti kupag a balikas.)
6.
The TV was on and the bad man was cursing son-of-a-bitch/Agan-andar ti TV, agsinsinallit ti kontrabida, okinnana/We are in terrible danger and the wife was lying flat on the bed/Agpeggadtayo iti napalalo idinto a nakadata ti kasimpungalan iti katre Her eyes covered with round slices of cucumber and Juanjuan/Nakaluban dagiti matana kadagiti ilap ti pipino ket ni Juanjuan
Was by his lonesome playing Cordillera notes on his plastic flute/Agkubkubukob iti kuartona, ipatpatayabna dagiti samiweng ti Cordillera iti plastik a pitona.
7.
No more are the snows under the pinewoods/Awanen ti niebe iti sirok dagiti saleng
And so are the icy mornings and evenings at the lake/Kasta met dagiti nakalamlamiis a bigat ken sardam iti dan-aw
Where dwell a thousand white ducks and multi-colored flying geese/A naed rinibu a puraw a pato ken marisan nga agtaytayab a ganso
Now agitated as the black man throws bird food/Nga agar-arikiakkak idinto nga ipurpurruak ti nangisit a lalaki ti taraonda On the murky water at 10 the morning./iti nalibeg a danum iti alas dies ti bigat.
8.
Stop it! Stop it! Was the Caucasian lady in red-blue jogging jeans screaming?/Saan!Saan! Um-umkis kadi ti Caucasiana iti nalabaga-asul a pantalonna/Was she terrified of the camera aimed at the grove of pine trees/
Disappearing behind the mists/Mabuteng kadi iti kamera a naipaturong rimmuong dagiti saleng a langlangeban ti angep?Or was it a hound dog barking in nightmarish dreams?/Wenno nangngegmo’t taul ti mangnganup nga aso kadagiti bangungot iti rabii?
9.
Whatever, arise, my friend, and walk again the meandering path/Tumakderka, ketdin, gayyemko,unorem manen ti umuleg a dana nga agawid/
Home where waits the New York Times’ best-seller ./Iti balay a pagur-urayan ti numero uno a libro ti New York Times .
It is a must read tonight while brown men toil, their hue turning bloody red/Kasapulan a basaem ita a rabii bayat nga aguper iti taltalon dagiti kayumanggi a tattao a tumingtingra a dara ti kudilda iti init/
In the sun in the country of shattered windows and vanished dreams./ Iti naliday a pagilian dagiti narumrumek a tawa ken natungday nga arapaap.
Saturday, January 16, 2010
Journal of January 17, 2010
There is nothing in my mind now but I shall go on writing what comes to mind, an advice from Julia Cameron,the American writer. Am I thinking what? There is a noise in the kitchen. Must be the cat looking for something, or monitoring small mices. The other day, it caught one in its mouth and was playing with it. It would throw it away, and then catch it in its mouth and the ritual is repeated.
it is april 23. mama is supposed to come to baguio today but she called she would be making the trip tonight. the buyer of the lot in burgos village has not come and may not have the money that rene is borrowing. rene and his family are going to singapore on monday. they will be residing permanently in the island-state.


text:
Pransia
Ti Republika ti Pransia (Pranses: République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), kadawyan a makunkuna a Pransia (Inglesi/ˈfræns/ FRANSS wenno /ˈfrɑːns/ FRAHNSS; Pranses: [fʁɑ̃s] ( denggen)), ket maysa a unitario a semi-presidensial a republika idiay Lumaud a Europa nga addan dagiti ballasiw taaw a teritorio ken is-isla a mabirukan kadagiti sabali a kontinente ken idiay taaw Indiano, Pasipiko, ken Atlantiko. Ti Metropolitano a Pransia ket igay-at na manipud idiay Baybay Mediteraneo aginggana idiay Kanal Inggles ken ti Baybay Amianan, ken manipud ti Rhine aginggana ti Taaw Atlantiko. Makunkuna daytoy a kas iti l’Hexagone ("Ti heksagono") gapu ti heometriko a tabas dagiti teritorio na. Isu daytoy ti kadakkelan a pagilian iti akinlaud nga Europa ken kukuana ti maikadua a kadakkelan a eksklusibo a sona ti ekonomia iti lubong, nga agsaksakup ti 11,035,000 km2 (4,260,000 kd mi), maikadua laeng daytoy iti Estados Unidos a (11,351,000 km2 / 4,383,000 kd mi).
Kadagiti napalabas a 500 tawtawen,[14] Ti Pransia ket maysa a nangruna a kabikegan nga addan ti napigsa a kultura, ekonomia, milisia ken politikal nga impluensia idiay Europa ken iti sangalubongan. Idi maika-17 ken maika-18 a siglo, ti Pransia ket nag-kolonia kadagiti nalatak a paset iti Amianan nga Amerika ken Abagatan a daya nga Asia; idi maika-19 ken nasapa a maika 20 a siglo, ti Pransia ket nagaramid ti maikadua a kadakkelan nga imperio iti dayta a panawen, a mairaman ti dakkel a paset iti Amianan, Laud ken Tengnga nga Aprika, Abagatan a daya nga Asia, ken adu pay a Karibe ken Is-isla ti Pasipiko.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti nagan daytoy a pagilian kadagiti rehional a pagsasao ket mairaman ti:
- Alemaniko nga Aleman: Französisch Republik;
- Basko: Frantziako Errepublika;
- Breton: Republik C'hall;
- Katalan: República Francesa;
- Korseka: Republica Francese;
- Olandes: Franse Republiek;
- Arpitano: Rèpublica francêsa;
- Aleman: Französische Republik;
- Norman: Républyique fraunceise;
- Oksitano: Republica Francesa;
- Picard: République franchoèse
- ^ (Pranses) Ministère de la culture et de la communication – Délégation générale à la langue française et aux langues de France. "DGLF – Langues régionales et " trans-régionales " de France". Culture.gouv.fr. Naala idi 27 Enero 2010.
- ^ a b Sibubukel a teritorio iti Republika iti Pransia, a mairaman amin ti ballasiw taaw a departamento ken dagiti teritorio, ngem saan a mairaman tiPranses a teritorio iti Terre Adélie idiay Antartika nga ti panakaturay ket nasuspende manipud ti panagpirma ti Tulag ti Antartiko idi 1959.
- ^ (Pranses) Datos nga Nailian a Pagadalan ti Heograpiko ti Pranses.
- ^ Datos a Rehistro ti Daga ti Pranses, a mairaman dagiti nanaw, dagiti alog ken dagiti glasier a dakdakkel ngem 1 km² (0.386 sq mi wenno 247 acre) ken dagiti pay estuario ken karkarayan.
- ^ (Pranses) INSEE, Gobierno iti Pransia. "Population totale par sexe et âge au 1er janvier 2011, France métropolitaine". Naala idi 20 Enero 2011.
- ^ a b c Metropolitano a Pransia laeng.
- ^ a b c d "Pransia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "CIA World Factbook". CIA. Naala idi 16 Abril 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Sibubukel iti Republika ti Pransia mailaksid dagiti ballasiw taaw a teritorio idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Ballasiw taaw a teritorio ti Pranses Pransia laeng idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Mainayon ti .fr, dudduma pay nga Internet TLD ti inususar kadagiti ballasiw taaw a Pransia départements ken dagiti teritorio: .re, .mq, .gp, .tf, .nc, .pf, .wf, .pm, .gf and .yt. Ti Pransia ket agususar pay ti .eu, a nakibingbingay kadagiti kamkameng ti Kappon ti Europa. Ti dominio ti .cat ket inus-usar idiay dagiti teritorio nga agsasao ti Katalan.
- ^ Encarta. MSN. 2008. Dagiti Nalatak a Kabilegan. Naala idi21 Disiembre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Pransia iti Wikimedia Commons
- Gobierno
- (Pranses) Élysée.fr – Opisial a sitio ti presidensia ti Pransia
- (Pranses) Opisial a sitio ti gobierno
- Opisial a sitio ti publiko a serbisio ti Pransia – Silsilpo kadagiti nadumaduma nga administrasion ken patakder
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete iti The World Factbook
- Opisial a sitio ti Nailian nga Asemblia
- Padto ti Klima
- Arhelia
- Angola
- Benin
- Botswana
- Burkina Faso
- Burundi
- Kamerun
- Kabo Berde
- Republika ti Tengnga nga Aprika
- Chad
- Komoros
- Demokratiko a Republika iti Kongo
- Republika iti Kongo
- Pantar ti Marpil
- Djibouti
- Ehipto
- Guinea Ekuatorial
- Eritrea
- Etiopia
- Pransia
- Gabon
- Gambia
- Ghana
- Guinea
- Guinea-Bissau
- Italia
- Kenya
- Lesoto
- Liberia
- Libya
- Madagascar
- Malawi
- Mali
- Mauritania
- Maurisius
- Morocco
- Mosambike
- Namibia
- Niger
- Nigeria
- Portugal
- Rwanda
- Santo Tomas ken Prinsipe
- Senegal
- Seychelles
- Sierra Leone
- Somalia
- Abagatan nga Aprika
- Abagatan a Sudan
- Espana
- Sudan
- Suasilandia
- Tanzania
- Togo
- Tunisia
- Uganda
- Yemen
- Zambia
- Zimbabwe
- Pransia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- G8 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Akinlaud nga Europa


text:
Ti Makaturog Makamukat
(Ti Di Magaw-at A Kalman Ni Mang Siyyong)
Binaddekan ni Manong, ti tugot a napintas
iti katawa dagiti immuna a nagraas
ngem labahas ti napidutna a nanglaslas
ti lubid ti nawarsian a singgalut ti arasaas.
Ket nabannog iti kutibeng dagiti sainnek
a puniebre dagiti di man la tinaliaw nga anek-ek;
nabriaten ti lulonanna iti palek
iti allitawtaw a panagtalek.
Danogdanogenna man angin nga awanan basol
iti ngaretnget ti gemgem a tiniktik-ol,
iti balangkantis a ladawan iti marmol
nga isem ti nakailaw-anan a sakmol.
Agsangsangit anghel a kasigodna iti upay
iti pannakapisang ti ladawan a nagpayapay,
iti garikgirk dagiti ubbing iti tawa a kulintipay
iti sab-ok iti daniw-ay-ay.
Nabannogen kadagiti pabuya
a diandianteng ken salsala a pagkatkatayanna
ket agsangsangit kararuana iti ulimek a kona
ta minisuotan ken dida tinaliaw diayana nga ima.
Nabannog iti awanan pinal a ngayemngem
iti buong ti ulo a di magalem;
ginaona ti burek a saang ti naalsem
ket nagpasag iti barukong a matemtem.
Wednesday, April 03, 2013
Ti Makaturog Makamukat


text:
Honolulu
Ti Honolulu /hoʊnoʊˈluːluː/ ket isu ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad iti estado iti Hawaii.a[›] Ti Honolulu ket isu ti akin-abagatan unay a kangrunaan a siudad ti Estados Unidos. Nupay kasta ti nagan a "Honolulu" mangipatudo ti urbano a lugar idiay akin-abagatan a daya nga aplaya iti Oahu, ti siudad ken gobierno ti probinsia ket naitipon a kas ti Kondado ti Honolulu a daytoy ket sakupenna ti intero nga isla. Para kadagiti estadistika a kapanggepan, tiOpisina ti Senso ti Estados Unidos ket mabigbiuganna ti urbano a paset iti Honolulu a kas ti senso a nainaganan a lugar.[1] Ti Honolulu ket maysa a kangrunaan a sentro ti busbos kadagiti is-isla iti Taaw Pasipiko. Ti populasion iti Senso-nainaganan a lugar ket 390,738 idi 2010 a senso, bayat a ti populasion iti siudad ken probinsia ket953,207 idi. Ti Honolulu ket isu ti kaaduan ti populasion a kapitolio ti estado a minaig ti populasion ti estado. Iti Pagsasao nga Hawayano, ti Honolulu ket kayatna asaoen ket ti "nalinongan a luek" wenno "ligar a paglinongan". Ti siudad ket isun ti kapitolio dagiti is-isla ti Hawaiia manipud idi 1845 ken nakaala ti pakasaritaan a kabigbigan sakbay ti panag-raut dagiti Hapon idiay Pearl Harbor nga asideg ti siudad idi Disiembre 7, 1941, ken kas isu tinakaipasngayan ni Barack Obama, ti maika-44 ken agdama a Presidente iti Estados Unidos.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti siudad nga addaan ti 100,000 wenno adadu pay a populasion idi 2000 a nairanggo babaen ti populasion tunggal maysa a kuadrado milia, 2000 iti abesedario a panagurnos". Opisina ti Senso ti Estados Unidos, Populasion a Panakabingbingay. Hulio 10, 2008. Naala idi Hulio 13, 2008.
- ^ "Sertipikasion ti Panakaipasngay: Barack Hussein Obama II, Agostot 4, 1961, 7:24 PM, Honolulu" (PDF). Departamento iti Salunat, Estado itif Hawaii. Ti White House. Abril 27, 2011. Naala idi Abril 27, 2011.
- Honolulu, Hawaii
- Dagiti kapitolio ti dati a pagpagilian
- Nanaganan ti senso a lugar idiay Kondado ti Honolulu, Hawaii
- Dagiti kondado a tugaw idiay Hawaii
- Dagiti matagtagitao a lugar a nabangon idi 1809
- Dagiti matagtagitao a lugar idiay Estados Unidos nga adda dagiti Asiatiko Amerikano a kaaduan ti populasion


text:
Ruso a Rebolusion
Ti Ruso a Rebolusion ket isu ti naurnong a termino kadagiti serie ti rebolusion ti Rusia idi 1917, a nangsukto ti Sarista nga autokrasia ken nangiturongan ti pannakapartuat ti Ruso a SFSR. Ti Emperador ket napilitan a nagikkat iti saad ken ti duog a turay ket sinukatan babaen ti maysa a probisional a gobierno idi las-ud ti immuna a rebolusion idi Pebrero 1917 (Marso iti Kalendario a Gregoriano; ti naduduog a Huliano a kalendario ket isu ti inus-usar idi idiay Rusia iti dayta a panawenw). Iti maikadua a rebolusion, idi las-ud ti Oktubre, naikkat ti Probisional a Gobierno ken sinukatan ti maysa a gobierno ti Bolshevik (Komunista).
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Acton, Edward, Vladimir Cherniaev, and William G. Rosenberg, eds. Ti Nasken a Kakuyog ti Ruso a Rebolusion, 1914–1921 (Bloomington, 1997).
- Beckett, Ian F.W. (2007). Ti Nalatak a gubat (2 nga ed.). Longman. ISBN 1-4058-1252-4.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Ruso a Rebolusion ti 1917 iti Wikimedia Commons
- Ruso a Rebolusion ti 1917


text:
Thomas R. Marshall
Ni Thomas Riley Marshall (Marso 14, 1854 – Hunio 1, 1925) ket maysa idi nga Amerikano a plolitiko a Demokratiko a nagserbi a kas ti maika-28 a Bise Presidente ti Estados Unidos (1913–1921) babaen ni Presidente Woodrow Wilson. Maysa idi a prominente nga abogado idiay Indiana, isu ket nagbalin nga aktibo ken nadayeg a naamammoan a kameng ti Partido Demokratiko ti Indiana babaen ti panagpungpon ti ballasiw ti estado para kadagiti kandidato ken panag-urnos kadagiti dakkel a gimongan ti partido ken kalpasan daytoy ket timmulong kaniana a nangabak ti panagbutos a kas ti maika-27 a Gobernador iti Indiana. Idi adda ti opisina, isu ket nangidiaya ti maysa a kontrobersial ken progresibo a batay-linteg ti estado ken nagipandag para kadagiti sabsabali a progresibo a panawen a reporma. Ti Republikano a minoridad ket nagusar kadagiti korte ti estado tapno tipdenda ti panagpadas a panagbalbaliw ti batay-linte.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Kategoria:Thomas Marshall iti Wikimedia Commons


text:
“Paskua koma amin nga aldaw…” Ta iti paskua napno iti ayat, panagited iti ayat, (wenno panangidiaya iti naawat a parabur wenno sobra ti naawat a parabur). Kararagsakan nga aldaw, saan laeng a kadagiti ubbing no dipay ket iti sangalubongan iti sangsangkamaysa a pammati ti Kristanismo.
Ngem kasanon no awan koma iti paskua? Ania mapukaw kadatayo?
Ania aya ti pudno a kaipapanan ti paskua?
No masungbatan dayta naudi kadagiti tallo a saludsod nasungbatanen amin a panagduadua maipapan iti paskua.
Ta ania ngamin aya ti pudno a kaipapanan iti paskua?
Kadagiti ubbing ken kadagiti agtutubo ken sumagmamano ket nalabit a dida pay natiliw no ania ti pudno a kaipapanan ti paskua.
Agingga saan a silulukat ti pusom a kas ama wenno ina a pagdamagan ti ubing nga anak no ania ti kaipapanan ti paskua, saan a sumeksek iti panunot dayta.
Ngem no ti anakmo wenno ti apokom, ket damagenna kenka, nga “ania koma no awan iti paskua?” Ania ti maisungbatmo?
Iti nagkaysa a konsepto, no ilawlawag laeng dagiti addan nga abalbalyen iti dila ken muging ti anak wenno apo, saan met a sumagepsep kenkuana ti pudno a kaipapanan ti paskua.
Ta ania aya ti pudpudno a kaipapanan ti paskua?
1. Ipalagipna ti pannakaipasngay ti Mesias.
2. Akem ti nagannak.
3. Ti relasion ti anak iti nagannak.
4. Ti akem iti kaarrubam.
No pagkaykaysaen manen dagitoy nga uppat, isu met laeng iti nagkaykaysa ken pakabuklan ti 10 a Bilin: ayatem ti Dios, ayatem dagiti kaarrubam ken ayatem dagiti naganak kenka.
Ti pannakaipasngay ti Mesias. Ania ti kayatna a sawen iti pananglagip a tinawen ti pannakaipasngay ti Mesias? Panangpapigsa ti pammati. Ta ammon a lagipen ti Mesias. Ta nasken kadi a papigsaen ti pammati? Wen met a, ta daytoy ti pundasion ti wagas ti panagbiag. Ngem no ti pundasion ti biagmo ket naibasar laeng kadagiti regalo, ragragsak ken dadakkel a krsimas tri ken gilap dagiti nagduduma a maris ti bombilia wenno komersialismo, nalipatam met ti kaipapanan ti selselebraram iti kada paskua.
Nasken met a patibkeren ti pammati. Ta no saan a natibker ti pammati, kaiyarigam ti naipuruak a bukel iti igid ti kalsada, nga idi limmabas ti manok ket tinuktoknan. Agingga laengen idiay ti pagpatinggaan dayta a pammati.
Isu a ti paskua ket panangipalagip ti pannakaipasngay ti Mesias. Ket agtalinaed koma dayta a kinatibker iti agnanayon wenno agtalinaed koma pammatibker ti pammati.
Isu nga adda paskua tapno mapatibker ti pammati iti Mesias. Tapno maliklikan iti saan a “pannakatuktotok” ti manok wenno saan a pannakabalang.
2. Akem ti nagannak. No iladawan ti isip ti pakasaritaan ti “Natividad” agingga iti pannakaipasngay, sa manen ti panagubing ni Jesus agingga iti ipapatay ken yuulina sadi langit, mailadawan met ti akem ken responsibilidad da Jose ken Maria a naintaoan a nagannak ni Jesus.
Itoy a punto, dagiti met nagannak ti mapalagipan. Ti kinaadda ti dakkel a responsibilidadda kadagiti annakda. Kas ken ni Jose ken Maria, nasken a saluadanda ken taripatoenda ti anakda (Jesus) iti baet dagiti damsak ken kinapiman. Ni saanda man laeng a nagreklamo iti sinangoda a kinadamsak (natividad) ken kinapiman (pannakaipasngay iti kulluong).
Kadagiti nagannak, no maipasungalngal iti kinadamsak ken maigapu iti anak, maakem kadi dayta? No maipasungalngal ti nagannak iti kinapiman gapu iti anak, maakem kadi dayta? Isu daytoy ti palagip ti paskua kadagiti nagannak. Ti panagbalin a natibker a nagannak iti baet ti damsak ken kinapiman.
3. Ti relasion ti anak iti nagannak. Kasano nga iladawanmo ti relasion ni Jesus kadagiti naintaoan a nagannak kenkuana? Ti sungbatna isu ti pudpudno a kaipapanan ti paskua kadagiti annak. Isu dayta ti tagipatgen (values) ti paskua a para kadagiti annak no apay a selebrarantayo ti paskua. Mapalagipantayo ti responsibilidadtayo ken akemtayo kadagiti nagannak kadatayo. Kasano kadi iti pannakilangenmo kadagiti nagannak kenka?
Kasano aya iti pannakilangenmo kadagiti dadakkelmo? Isu daytoy ti palagip ti paskua kadagiti annak. Ti sungbat ket adda a mismo iti anak.
4. Ti akem iti kaarruba. Siasino dagiti kaarrubak? Amin a tao ket kaarrubam. Kabusormo man ken saan, kaarrubam latta.
Ayatem ti kaarrubam a kas iti panagayatmo iti bagim. Isu ngarud dayta ti pundasion ti panagsisinnukat ti regalo wenno panangited ti regalo ta idiaya ti ayat. Ken no inawatna dayta a regalo (ayat), kaipapananna iti pannaakaisaknap ti ayat.
Kadagiti ubbing? Apay a nasken nga ikkan iti regalo dagiti ubbing? Wenno apay a dumawat ti regalo dagiti ubbing? Lalo kadagiti ninong ken ninangda?
Ti panangited ti regalo kadaiti ubbing ket panangisuro no kasano iti agayat. Panangimula iti panunotda ti ayat. Panangisuro kadakuada no kasano iti agayat – babaen iti panangidiaya no ania iti adda kenka: Material a banag. Ispiritual nga ammo. Kinasirib.
Daydiay laengen panangited iti regalo wenno card, iti ubing, am-ammo wenno kabagian ket saan a daydiay card ti importante kadaydiay no di ket ti mensahena nga adda ti “mangipatpateg kenka”. Sadinoman a suli ti lubong ti yanna, iti baet ti minilmilia a taaw, iti baet ti adu a pakakumikoman, saannaka a nalipatan agsipud ta ay-ayatennaka.
Ala, wen, no awan koma ti paskua. Awan met ti panawen a panangipalagip ti panangpatibker iti pammati iti Dios, ayat ti nagannak iti anak, ayat ti anak kadagiti nagannak ken ayat kadagiti kaarruba…
Ngem adda ti paskua. Adda ngarud ti palagip…
NAIMBAG A PASKUAYO AMIN!##
Friday, December 18, 2009
Ti Kaipapanan t
“Paskua koma amin nga aldaw…” Ta iti paskua napno iti ayat, panagited iti ayat, (wenno panangidiaya iti naawat a parabur wenno sobra ti naawat a parabur). Kararagsakan nga aldaw, saan laeng a kadagiti ubbing no dipay ket iti sangalubongan iti sangsangkamaysa a pammati ti Kristanismo.
1 comment:
- Seeker said...
-
Check out my Hot Stripper Girls Collections:
Hot Stripper Girls
Sexy Babe Big Boobs
Hot Babes Bikini
Sexy Teen Models
Hot Babes Lingerie
Sexy Hot Stripper
- 10:24 PM