text:
Alfonso Lista, Ifugao
Ti Alfonso Lista ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Ifugao iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Alfonso Lista ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.[2]
- Bangar
- Busilac
- Calimag
- Calupaan
- Caragasan
- Dolowog
- Kiling
- Namnama
- Namillangan
- Pinto
- Poblacion
- San Jose
- San Juan
- San Marcos
- San Quintin
- Santa Maria
- Santo Domingo (Cabicalan)
- Little Tadian
- Ngileb
- Laya
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ifugao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015] (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Ifugao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


c: text/html

text:
PANNAKARAEM ken pannakapukaw ti deskriminasion kadagiti babbai iti amin a benneg ti kagimongan tapno masaluadanda iti pannakaabusar ken pannakagundaway, ken maaddaanda iti kapada a gundaway dagiti lallaki.
Daytoy ti tema a nagwerrekan ti naangay a Dap-ayan Ilocos Sur media forum sadiay Provincial Capitol, Vigan City idi malem ti Marso 15, 2017. Ti forum ken inlungalong ti Philippine Information Agency, ken dinar-ayan dagiti pannakabagi dagiti nagduduma a media institution iti Ilocos Sur.
Nasangaili iti media forum ni Atty. Rhodora Arrocena, Provincial Officer ti Commission on Elections; Police Chief Inspector Winnie De Vera, Chief ti Police Civil Relations ti Police Provincial Office ken Dr. Alegria Oandasan ti Gender and Equality Development Department ti University of Northern Philippines.
Naisayangkat ti edition ti dayta forum mainaig iti pannakarambak ti Bulan para kadagiti Babbai wenno Women’s Month ita a Marso. Natratar iti forum dagiti naduduma a kalintegan dagiti babbai kadagiti media coverage, agraman ti karbengan dagiti ubbing ken menor de edad iti news reporting a nasken a masaluadan ti privacy and confidentiality dagiti impormasion kas sagudayen ti Republic Act 9262.
Nasaludsod kadagiti sangaili a babbai nga agpapada nga agserserbi iti gobierno dagiti kapanunotanda maipapan kadagiti nakasanayan ni Presidente Rodrigo Duterte nga agangaw wenno agsarita kadagiti saan a rumbeng a balikas a makaapektar iti panagraem kadagiti babbai kas ti naisawangna idi panawen ti kampania maipapan ti Australiana a misionera a hinostage ken rinames dagiti balud a hostage takers; ti inyawisna kadagiti foreigners kabayatan ti APEC Summit nga agnegosioda iti Pilipinas ken addan 50 a birhen nga agur-uray kadakuada; ken ti mandarna kadagiti militar a paltoganda dagiti rebelde a babbai kadagiti mabagbagida tapno agbalindan nga awan-mamaayna.
Inlawlawag ni Atty. Arrocena a panawen pay ti kampania ket impakitan ti Presidente ti galadna nga agsarsarita ngem binutosan met latta dagiti adu a botante a nangabakanna. Impaganetgetna a saanna a kanunongan ti wagas ti panagsarsarita ti Presidente ta saan a nasayaat a denggen ken pagwadan dagiti umili nangruna dagiti ubbing.
Impakaammo ni Arrocena nga iti politika ket ad-adu pay laeng nga amang dagiti agkankandidato ken mangab-abak a lallaki no maikompara kadagiti babbai. Impalagipna nga iti Pilipinas ket umad-adun dagiti mayat nga agkandidato a babbai. Inyawisna nga iti masungad nga eleksion iti barangay ken Sangguniang Kabataan inton Mayo 14, 2018 ket ad-adu koma dagiti mayat nga agkandidato a babbai. Inlawlawagna nga ikkaten koman dagiti Pilipino ti daan a pammati ken kultura a dagiti lallaki ket ad-addada a makabael nga agserbi ngem dagiti babbai. Impalagipna a naminduan a naaddaan ti Pilipinas iti dua a babbai a presidente, ken addan dagiti napili kadagiti posision iti lokal a gobierno a mangipaneknek a dagiti babbai ket kapadada met laeng iti kabaelan dagiti lallaki nga agserbi kadagiti mabotosan a posision iti gobierno.
Impakaammo met ni Chief Insp. De Vera nga agtultuloy ti kaadda dagiti biktima iti kaso ti “Violence Against Women and Children” kadagiti masakupan dagiti nagduduma a police stations iti Ilocos Sur gapu kadagiti nagduduma a rason kangrunaanna ti kinakurang ti respeto dagiti lallaki kadagiti babbai. Impakaammona a maibasar iti data ti ISPPO, ti kadagupan dagiti babbai a nagbalin a biktima ti kinaranggas: 177 (Tawen 2017); 130 (2016) ken 331 (2015). Inrakurakna pay nga iti kadagupan dagiti kaso ti panangranggas kadagiti ubbing: 213 (2017); 172 (2016), ken 133 (2015).
Impalgak ni De Vera nga adda la ketdi dagiti kaso ti kinaranggas kadagiti babbai ken lallaki a saanen a nai-report iti PNP nangruna no dagiti maseknan a partido ket naurnosda a dagus ti kaso iti mismo pagtaengan wenno iti barangayda. Inrakurakna pay a mapukpukawen ti deskriminasion dagiti babbai iti PNP ta adun dagiti nakadanon iti rangko a heneral. Inaklonna nga iti kadagupan dagiti recruit a sumrek iti PNP ket 10% laeng dagiti babbai, ken ti 90% ket quota dagiti lallaki, ken dagiti kaadduana a policewoman ket isuda dagiti agserbi kadagiti Womens/Children’s desk kadagiti police station. Inyawisna pay iti media a tumulongda a mangireport kadagiti kameng ti PNP a mangab-abusar iti posisionda tapno makatulongda iti internal cleansing ti PNP.
Inlawlawag ni Dr. Oandasan ti kapanunotanna maipapan iti ugali ti Presidente iti panagsarsaritana. Impaganetgetna a nakasanayanen wenno indakdakkelen ti Presidente dayta a panagsarsarita ket narigatnan a maidian. Impaganetgetna a saan a maiparbeng ti kasdiay a panagsasao ti Presidente nangruna ket isuna ti kangatuan ti saad iti pagilian.
Naidanon pay ken ni Oandasan ti paliiw ti media maipapan kadagiti ar-aramiden nga indecent acts dagiti addaan iti relasion iti langlangalang ken dadduma pay a publiko a lugar dagiti foreign students iti UNP a mangpataud iti dakes nga imahe ti unibersidad. Impalgakna nga awan pay ti pormal a report a naipadanon iti opisinada. Inkarina nga idanonna dayta nga insidente iti maseknan a departamento ti UNP tapno maaksionan.
Natratar pay iti media forum ti annayas ti pannakabista dagiti biktima ti panagrames iti husgado a dagiti laeng asideg a kabagian dagiti maseknan a partido ti mapalubosan a sumrek iti sala ti korte. Naigunamgunam pay ti saan a panagbalin a sensational dagiti kaso pakainaigan dagiti babbai ken ubbing ta adu dagiti kalinteganda a nasken a maraem.
Inyawis ni Atty. Arrocena ti pannakipaset dagiti agpapaay iti media iti One Billion Rising Dance Revolution Challenge para ti pannakaitandudo ti panagkaykaysa para ti pannakaraem ken pannakapukaw ti deskrimasion kadagiti babbai. Indauluan ti Comelec iti Ilocos Sur daytoy a Dance Challenge iti probinsia tapno magibusanen ti kinaranggas kadagiti babbai. (Eden A. Alviar)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SAN FERNANDO CITY – Maysa a bangko a masarakan iti Barangay Parian ditoy siudad ti natakawan idi Hulio 18 a nakakurimesan ti nasurok a P120,000.
Segun iti report, nakastrek dagiti mannanakaw iti uneg ti nasao a bangko babaen ti panagnada iti maysa a drainage canal sada linuktan ti vault.
Iti panagimbestiga dagiti polis, naduktalan a saan nga agkurkurri ti security alarm ti nasao a bangko.
Nupay kasta, manamnama a mabigbig dagiti nagtakaw gapu ta adda naikabit a CCTV camera iti uneg ti bangko.
Mapapati a naisayangkat ti panagtakaw iti rabii ti Sabado wenno Domingo gapu ta awan ti opisina.#


text:
Golpo Amundsen
Ti Golpo Amundsen ket ti golpo a mabirukan idiay Amianan a laud a Terteritorio ti Kanada, idiay pagbaetan ti Isla Banks ken Isla Victoria ken ti nangruna a daga. Daytoy ket agarup a 250 mi (400 km) iti kaatiddog ken agarup a 93 mi (150 km) iti kalawa idiay pagtumpunganna iti Baybay Beaufort.
Ti Golpo Amundsen ket sinukisok babaen ni Norwego nga eksplorador Roald Amundsen idi baetan ti 1903 ken 1906. Mabirukan ti golpo iti akinlaud a patingga ti nadayeg a Dalan Amianan a laud, ti dalan manipud ti Taaw Atlantiko aginggana iti Pasipiko.
Awan unay ti adu a tttao nga agtataeng kadagiti aplaya ti golpo, ngem adda met bassit dagiti ili ken dagiti komunidad a mairaman ti: Sachs Harbour, Ulukhaktok ken Paulatuk. No mapan nga agpa-amianan iti golpo, mabirukan ti Lingsat Prinsipe ti Gales. No agpa-abagatan a daya ken daya, ti golpo ket agturong babaen iti Lingsat Dolphin ken Union, labsanna ti Luek Simpson ken mapan idiay Golpo Coronasion. Manipud idiay lumabas babaen ti Lingsat Dease ken kalpasanna idiay Golpo Reina Maud, ken kanungpalan nga agpa-amianan a daya idiay Lingsat Victoria. No mapan nga agpalaud ken amianan a laud ti agbanbaniaga ket umuna a sumrek iti Baybay Beaufort ken kalpasanna ti Taaw Artiko.
Ti intero a golpo ket adda iti klima ti rehion ti tundra ti Artiko ken mailasin daytoy babaen ti nakaro ti lamiisna a panaglalam-ek. Iti naladaw a panaglalam-ek ti Golpo Amundsen ket naabbongan iti yelo ti baybay. Kaaduan dagiti yelo ket maburak iti Hulio iti las-ud ti kadawyan a tawen, ken adda met dagiti lugar idiay adayo nga akindaya ken akin-amianan a parte ti golpo a maburak laeng iti Agosto.


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Cavite
Dagiti Lehislatibo a distrito iti Cavite, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo, maikapat, maikalima, maikanem, ken maikapito a distrito ken isu dagitoy dagiti pannakabagi Probinsia ti Cavite iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Cavite ket maymaysa laeng idi a kongresional a distrito manipud idi 1907 aginggana idi 1972, ken nabingbingay daytoy kadagiti tallo a distrito manipud idi 1987 aginggana idi 2010. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion IV-A manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Manipud idi 1984 aginggana idi 1986 daytoy ket nagbutbutos ti tallo a sapasap a pannakabagi.
Ti pannakaipasa ti Republika Tignay 9727 idi Oktubre 22, 2009 ket nagpaadu ti bilang dagiti pannakabagi ti probinsia manipud iti tallo iti pito, ken nangrugi daytoy kadagiti panagbutbutos idi 2010. Ti maika-4 a distrito ket makunkuna pay a ti Maymaysa a Distrito iti Siudad ti Dasmariñas, kalpasan ti pannakapasingked ti Republika Tignay 9723 idi Nobiembre 25, 2009. Iti pay maipatinayon, ti maikadua a distrito ket makunkuna pay a ti Maymaysa a Distrito iti Siudad ti Bacoor; bayat a ti maikatlo a distrito ket makunkuna pay a ti Maymaysa a Distrito titi Siudad ti Imus. Dagiti dua a nainkalintegan a dokumento ti siudad ket napasingkedan idi Hunio 23 ken idi Hunio 30, 2012.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Cavite
- Dagiti ili: Kawit, Noveleta, Rosario
- Populasion (2015): 342,824
- ^1 Napan ti opisina a kas ti Sekretario ti Transportasion ken Komunikasion idi Oktubre 18, 2012.
1987–2010[urnosen | urnosen ti taudan]
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
1987–2010[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Dasmariñas, Trece Martires
- Dagiti ili: Carmona, Imus, General Mariano Alvarez, General Trias, Tanza
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
1987–2010[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Tagaytay
- Dagiti ili: Alfonso, Amadeo, General Emilio Aguinaldo, Indang, Magallanes, Maragondon, Mendez, Naic, Silang, Ternate
- ^1 pimmusay idi Agosto 6, 2002.
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Dasmariñas
- Populasion (2015): 659,019
Maika-5 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Carmona, General Mariano Alvarez, Silang
- Population (2015): 500,785
Maika-6 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Trece Martires
- Dagiti ili: Amadeo, General Trias, Tanza
- Populasion (2015): 733,853
Maika-7 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Tagaytay
- Dagiti ili: Alfonso, General Emilio Aguinaldo, Indang, Magallanes, Maragondon, Mendez, Naic, Ternate
- Populasion (2015): 437,426
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
1947
Ti tawen idi 1947 ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Mierkoles (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra E).
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 31 – Nagturay dagiti komunista idiay Polonia.
- Pebrero 23 – Napundar ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO).
- Marso 1 – Nangrugi a nagtignay ti Sangalubongan a Pundo ti Panguartaan.
- Mayo 22 – Nagrugi ti Nalamiis a Gubat.
- Agosto 31 – Nagturay dagiti komunista idiay Hungaria.
- Septiembre 30 – Timmipon ti Pakistan ken Yemen iti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 8 – David Bowie, Ingles a kumakanta (pimmusay 2016)
- Enero 23 – Megawati Sukarnoputri, dati a Presidente ti Indonesia
- Pebrero 4 – Dan Quayle, maika-44 a Bise Presidente iti Estados Unidos
- Marso 12 – Mitt Romney, Amerikano a negosiante, politiko (Gobernador ti Massachusetts) ken kandidato ti presidente (2012)
- Abril 5 – Gloria Macapagal-Arroyo, maika-14 a Presidente ti Filipinas
- Abril 11 – Felicito Payumo, politiko manipud iti Filipinas
- Hulio 20 – Carlos Santana, naiyanak idiay Mehiko a gitarista ti rock
- Oktubre 26 – Hillary Rodham Clinton, Amerikana a politiko, dati nga Umuna a Balasang ti Estados Unidos, Senador manipud iti New York, Sekretario ti Estado ti Estados Unidos
- Oktubre 29 – Richard Dreyfuss, Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oktubre 4 – Max Planck, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1858)
- Abril 7 – Henry Ford, Amerikano nga industrialista (naipasngay 1863)
- Mayo 20 – Philipp Lenard, Austriano a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1862)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1947 iti Wikimedia Commons


text:
Appenzell Innerrhoden
Ti Appenzell Innerrhoden (Aleman: Appenzell Innerrhoden (tulong·paammo);) ket isu ti kabassitan a kanton idiay Suisa babaen ti populasion ken ti maikadua babaen ti kalawa, ti Basel-Stadt ket isu ti kabassitan ti kalawa. Daytoy ti naudi a kanton ti Suisa a nagited ti karbengan a pangbutos dagiti babbai kadagiti lokal a kapanggepan, idi 1991.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Arealstatistik Standard - Kantonsdaten nach 4 Hauptbereichen
- ^ Swiss Federal Statistical Office - STAT-TAB, online database – Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geburtsort und Staatsangehörigkeit (iti Aleman) naala idi 30 Agosto 2016
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Appenzell Innerrhoden iti Wikimedia Commons


text:
Salaysay ni Danny Antalan
(Umuna a paset)
Ditoy Tubalina, sitio a sakupen ti Barangay Alfonso, Gregorio del Pilar, Ilocos Sur, naidumduma ti panangawagda kadagiti tarakenda a baboy no pakanenda dagitoy.
“Lisay!” impukkaw ni Manang Lisa, agtawen iti 53, agtagikua iti sangapulo ket tallo a baboy,
Manipud iti nasulinek ngem nabato a parte ti bantay ken batbato iti likudan ti purokda, rimmuar dagiti nangisit a native a baboy tapno mapanda mangan.
“Suksuko!” impukkaw manen ni Manang Lisa. Immasideg kenkuana dagiti nakaad-adu a burias.
Ti nakaskasdaaw, kasla adda nakem dagiti tarakenna a baboy a nagturong iti pangananda a lat-ongan a kabatog ni Manang Lisa.
Nagpukkaw met dagiti kaarrubana nga adda tarakenda a baboy. Kasla manakem dagiti sabsabali a baboy nga immasideg iti lat-ongan a batogen ti makintaraken kadakuada.
No sangailika ditoy Sitio Tubalina, sigurado a mas-daawka la ketdi iti maimata-ngam. Iti patad, no agpakan ti agtaraken iti baboy, adayo pay laeng, kasta unayen ti ungik dagiti baboy a mangpadaan kenkuana. Di pay naikarga no ar-arigen ti kanenda iti lat-ongan, agiinnunadan nga agsabsab.Ngem ditoy, kasla nadisiplina dagiti baboy a taraken dagiti bumarangay a mapan iti lat-ongan a nairanta a pangananda a batog ti akintaraken kadakuada.
Mabalin daytoy nga idatag iti Guinnes Book of Records!
Ditoy Tubalina, nasurok dua gasut a kababoyan ti agwara-wara laeng iti dayaen ti balbalay dagiti agnaed, partikular iti bantay nga aw-awaganda iti Balingukabong. Ngem ti nakakaskasdaaw, nagpukkawen nga agayab dagiti akintaraken, kasla ketdin mailasin dagiti baboy ti timek dagitoy ket iti lat-ongan iti batog ti tunggal maysa ti turongenda. Kumaribusodanto metten nga agiinuna a mangan iti sango ti akinkukua kadakuada.
Kumonal ti panagtaraken dagiti agindeg ditoy ta saan a maipupok dagiti baboy. Agwarawarada laeng nga agay-ayam iti bakras. Adda inaramid dagiti lumugar nga ubong a bato ngem dandani awan ti laonen daytoy. Dagiti laeng adda sakitna, aganak wenno dagiti mapalukmeg a baboy ti maipupok iti bato nga ubong.
Napaneknekanmi no kasano ti kinadisiplina dagiti taraken a baboy ni Manang Olivia idi pakanenna ida. Apaman a nagpukkaw ni Manang Olivia, manipud iti no sadino a parte ti likudanda a bantay, simmirip-sirip a nagpaliiw dagiti baboy. Ngem di nagbayag, immasideg dagiti tarakenna a baboy iti batogna. Adda dagiti nalukmeg nga uray la agsaringgayad ti boksitda iti daga, adda met dagiti takong a nakuttong gapu ta kakaanakda ken dagiti napaparagsit a burias. Madamdama, nagiinnunadan a nagsabsab iti lat-ongan a nairanta a pangananda.
Inlawlawag ni Manang Olivia a nabayagen daytoy nga ar-aramidenda. Nasangpetanna kano daytoyen manipud idi naikamang iti Tubalina (wenno Burburan kadagiti dadduma). Nasurok 50 anios itan ni Manang Olivia.
Pinadas ti kaduami a ni Samaria ti nangpukkaw met kadagiti taraken ni Manang Olivia, ngem imbes nga umasideg dagiti baboy, immadayoda ketdin!
(Adda tuloyna)


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Innem a tattao a pakairamanan ti maysa a barangay captain ti naaresto sadiay Vigan City ken ditoy nga ili mainaig iti kampania ti kapolisan maikontra iti panagraira iti kolorum a paltog.
Inaresto dagiti polis ni Barangay Captain Charito Bonifacio, 46, naasawaan, ken ni Froilan Yadao y Sablay, 39, naasawaan, mannalon, agpada a residente iti Barangay Nagongburan, ditoy nga ili, a nakakumpiskaanda iti dua a paltog a nagramut iti riribuk a napasamak iti maysa a natayan iti lugarda idi rabii ti Disiembre 15 .
Nagresponde dagiti polis apaman a naireport kadakuada nga agprobprobokar ti maysa a Froilan Yadao iti massayag iti barangayda ken nangiruar pay iti paltog manipud iti bagna.
Segun iti report, pinagtalna da Kapitan Bonifacio ken dadduma pay nga opisial ti barangay ni Yadao ngem napaayda.
Nupay kasta, nakumpiskada ti paltog ni Yadao a maysa nga Armscor revolver a nagkarga iti innem a bala.
Ngem idi simmangpet dagiti polis, nadatnganda a nakaiggem ni Kapitan Bonifacio iti maysa a 12-gauge shotgun, Akkar Altay, nga addaan 5 a bala a naikarga iti tubona.
Inaresto dagiti polis ti kapitan idi awan ti naipakita daytoy a dokumento nga agikut iti nasao a paltog.
Iti pannakaisurat daytoy, naiyumanen iti Opisina ti Provincial Prosecutor, Vigan City ti kaso a panaglabsing iti RA iti 10591 maikontra kada Bonifacio ken Yadao.
Kabayatanna, tiniliw met dagiti polis ni Melvin Asia y Manuel, 22, awanan asawa, laborer ken residente iti Barangay Bulala Centro, Vigan City ken tallo a kakaduana a nabigbig a da John Mark Ballalo y Salvacion, 21, awanan asawa; ken Arjay Alarca y Manuel, 22, agpada a residente iti Brgy. Bulala, Vigan City, Ilocos Sur; ken Joseph Marky Paz y Gamlot, 26, awanan asawa, beautician ken residente Brgy. Naglaoan, Sto. Domingo, Ilocos Sur gapu iti panangriribukda iti maysa a resto bar iti Vigan City idi parbangon ti Disiembre 17 a nagresulta iti pannakasamsam iti paltog iti sling bag ni Asia.
Nagturong dagiti polis iti EE Kampai Resto Bar a masarakan iti Florentino Street, Barangay III, Vigan City gapu iti naitimbre kadakuada a panangriribuk ti maysa a grupo dagiti lalaki iti paginuman idi agarup 1:50 ti bigat ti nadakamat a petsa.
Iti panagsukain dagiti polis iti sling bag ni Asia, nasukalanda ti maysa a homemade Cal. 45 pistol a nagkarga iti maysa a bala ken 4 a bala iti uneg ti pouch ti suspek.
Kalpasan ti medico-legal examination, naipan dagiti suspek agraman ti nakumpiska a paltog ken balbala iti police station para iti dokumentasion ken disposision.
Maisagsagana metten ti kaso a panaglabsing iti RA 10591 maikontra ken ni Asia. (Tawid News)


text:
Napeke ti Isem
February 14, 2008 Leave a comment
“Gumatangka, Ading, Monalisa. Imitasion laeng.”
-Ahente ti Special Offer
Dinaydayawko dagita nga isem
Iti baet ti makagargari a paludip
Ita, ditoy rinibu nga isla
Ti sanaang ket saanen a mairupis iti bingay
Ti pudno ket ti maulit-ulit nga ulbod,
Ti pudno ket maikuadro sa met laeng
Maisusor a kas tagilako nga special
Offer a maibaratilio a kas bado,
Ukay ukay man wenno orig,
Saanen a masinunuo ti pudno.
Mapukaw lattan ti bain iti baet
Iti panagbisin, iti maisao ket isun
Ti pudno ket ti maikuadro nga isem
Ti putot wenno pasurot ti ngirsi
Dagiti salamangkero ti puli, dagiti ari
Ari a balasador ti umili ken,
Ti reyna nga aginmimikki,
Agbalinen a tagilako.
Ala naibatad met a ketdi
A ti isem ket peke a pudno.
Wen, daytoy ti pudno:
Adda pannakkel ti mannibrong
Ti isem iti akinisem
Ti maikuadro nga isem ket sangasalup
Ti matakaw nga isem ket ngirsi
Ti dayaw ti isem ket napeke.


text:
MAGSINGAL, Ilocos Sur – Nabuking ti dakes nga aramid ti maysa a babai a shoplifter babaen iti closed circuit television camera a naipasdek iti maysa a pagtagilakuan iti tiendaan publiko ditoy a nagtakawanna idi malem ti Septiembre 23.
Nabigbig ti shoplifter a maysa a Mary Ann Tubon y Yadao, 27, naasawaan, ken residente iti Barangay Napo ditoy nga ili.
Saan a nakalibak ni Tubon a nagtakaw iti Jhunweinard Store a kukua ken imatonan ni Winne Liguatan y Villarin, 33, naasawaan, ken residente iti Barangay Bacsil, San Juan, Ilocos Sur gapu ta nairekord iti kamera ti CCTV ti panangkurimesna kadagiti tagilako sana impuslit nga inruar iti pagtagilakuan.
Kas maibatay iti rekord ti CCTV, alas 12:15 ti malem iti nadakamat a petsa idi simrek iti pagtagilakuan ni Tubon, kaduana ti gayyemna a lalaki a maysa nga Agapito Bautista y Mercurio, 53, baro, ken residente iti Barangay Cabaroan, Bantay, Ilocos Sur.
Kabayatan nga adda iti uneg ti pagtagilakuan, kinurimes ni Yadao ti dua a Cojic soap; maysa a Safeguard soap; 12 a cream silk conditioner; 7 pieces Rexona sachet; ken maysa a Likas papaya soap, inkabilna dagitoy iti bagna, sa pimmuslit a pimmanaw iti pagtagilakuan a saan a nagbayad.
Ngem iti panagdardaras ti suspek, nabatina dagiti napateg a dokumento a pakairamanan ti postal ID, voter’s ID, PhilHealth ID, Philippine passport ken resume iti uneg ti pagtagilakuan.
Iti panangrebio ni Liguaton iti rekord ti CCTV, nakitana ti suspek a nagipisok kadagiti tagilako iti bagna.
Babaen ti numero ti selpon a nailanad iti nabati a resume ti suspek, tinawagan ni Liguaton ni Yadao ket impakaammona a nabati daytoy ti pasaportena ken dadduma pay a napateg a dokumentona iti pagtagilakuan.
Idi nagsubli ni Yadao, kinemmeg dagiti empleado sada timmawag iti polis.
Dagus a nagresponde dagiti polis ket impanda ti suspek iti police station para iti pannakaimbestigana.#


text: SUGPON BRIDGE GROUND BREAKING CEREMONY. Ipispisok da dati a House Deputy Speaker Eric Singson ken Cong. Ryan Luis Singson ti time capsule idinto a nakasaganan ti sangapala a panggaborda a daga da Vice Gov. Deogracias Victor Savellano ken ni Sugpon Mayor Fernando Quiton, Sr. bayat ti ground breaking ceremony a naangay idi Pebrero 19, 2013 para iti mapatakder a rangtay iti Sugpon, Ilocos Sur a sinaksian dagiti opisial ti DPWH ken dagiti umili. Agdagup iti P70 a million ti inlatang ti DPWH idinto a P18 million ti naggapu iti congressional share ti R.A. 7171 ni Cong. Eric Owen Singson para iti nasao a rangtay nga agatiddog iti 665 a metro. (Mancielito S. Tacadena)


text:
SPILLWAY. Karkartiben da Cong. Ryan Luis Singson, Vice Gov. Deogracias Victor Savellano, Mayor Clifford Patil-ao ken dadduma pay nga opisial ti Quirino, Ilocos Sur ti laso kas pananglukat iti spillway a nangbeltak iti tengnga ti karayan nga agturong iti Barangay Patiacan idi Marso 20, 2013. Napunduan iti P6 million, babaen daytoy spillway a nakagastuan iti P6 million, saanton a parikut dagiti agindeg iti Barangay Patiacan, Quirino, Ilocos Sur ti panagballasiwda iti karayan tunggal panagtutudo.
(ladawan: Dante Tacata/Teksto:Mancielito S. Tacadena)
SPILLWAY
SPILLWAY. Karkartiben da Cong. Ryan Luis Singson, Vice Gov. Deogracias Victor Savellano, Mayor Clifford Patil-ao ken dadduma pay nga opisial ti Quirino, Ilocos Sur ti laso kas pananglukat iti spillway a nangbeltak iti tengnga ti karayan nga agturong iti Barangay Patiacan idi Marso 20, 2013. Napunduan iti P6 million, babaen daytoy spillway a nakagastuan iti P6 million, saanton a parikut dagiti agindeg iti Barangay Patiacan, Quirino, Ilocos Sur ti panagballasiwda iti karayan tunggal panagtutudo.


text:
BATAC CITY POLICE STATION
Batac City, Ilocos Norte
Batac Police Station Contact Number(s):
+63 916-240-6552, +63 929-474-7860
Chief of Police: +63 998-967-2905
5 Responses to BATAC CITY POLICE STATION
-
Hello Police Station Batac Ilocos Norte.Diak ammo Apo Police ti Batac no sinno ti asitgak,napanonotko nga agkamangak ditioy Police Station..Mabalin kadi Apo nga i report ko tay nang contrato diay balayko Banna ta dina metten mapan ituloy diay tulag mi..nabayadakon kaso almost 1month metten nga di mapan..tulungan dak man bassit Apo no mabalin?Ti nang contrato ket Kenneth Suniga nga taga Vintar ngem naikamang Billoca Batac..nabayag mi nga tawtawagan kaso di pulos agsungbat Sir..intalekmi diay balay mi Sir nga ayusen na..iti damo nga contract na Sir ket tay agdan mi ken terrace bale 200k,then Bobeda ket 200k ngem adda pay dina naikapet Sir,ken ti last nga nagtulagan mi ket panangfinishing na amin..ti palitada na ken bato na ket 140k..Sir adda kam amin nga Familia ditoy Madrid ken diay manugang ko ken Apokok ti adda diay balay..dayta nga dagup amin ti naited ko Sir ngem adu pay ti dina nalpas…Pls no matulongandak koma Sir no ana ti aramidek..No koma lang mapan na ituloy awan problema kanyak..ngem no saan sapay ta matulongan dak Appo nga Policia ti Batac
-
Good evening sir. Just like to report that our neighborhood Apangs ( brgy. Ricarte) are still singing loudly with their videoke at this late night at 11:20. This is clearly in violation of the law that this activity should be stopped at 10 pm. Please help us uphold the law . Thank gor your immediate action
-
Apo Pulis, pangngaasiyo man Apo ta pagtalawen yo dagidiay aglaklako tibonifaciody@yahoo.vomb ikan dita asideg ti sango ti Rafael Restaurant. Saan met nga tiendaan ti ikan dita a lugar, isu nga maiparit koma nga aglako da dita a lugar.
-
-
Missing Person Emma Keith Pagtama
-
Missing Person


text:
Java
Ti Java (Indones: Jawa; Habanes: ꦗꦮ; Sundanes: ᮏᮝ) ke ti maysa nga isla ti Indonesia. Iti agarup a 138,800 kuadrado kilometro (53,600 sq mi), ti isla ket maipada iti Inglatera, ti Estado ti Estados Unidos ti North Carolina, Probinsia ti Tsina ti Anhui wenno Omsk Oblast. Iti populasion iti sumurok a 141 a riwriw (ti bukod nga isla) wenno 145 ariwriw (ti administratibo a rehion), ti Java ket pagtaengan iti 56.7 a porsiento iti populasion ti Indonesia ken daytoy ket kaaduan ti populasion nga isla.[1] Ti kapitolio ti siudad ti Indonesia, iti Jakarta, ket mabirukan idiay akinlaud a Java. Kaaduan iti pakasaritaan ti Indonesia ket napasamak idiay Java. Daytoy idi ti sentro dagiti nabileg nga imperio ti Hindu-Buddista, dagiti Islamiko a sultanato, ken ti bugas ti kolonial dagiti Daya nga India. Ti Java ket isu pay idi ti sentro ti panagsagaba ti wayawaya ti Indonesia idi las-ud dagiti tawen ti 1930 ken 1940. TI Java ket mangituray iti politika , ekonomia ken kultura ti Indonesia. Uppat kadagiti walo a lugar ti tawid iti lubong ti UNESCO ti Indonesia ket mabirukan idiay Java: 1) Nailian a Parke ti Ujung Kulon, 2) Templo Borobudur, 3) Templo Prambanan, ken 4) Nasapa a Sito ti Tao iti Sangiran.
Kaaduan a naporma a ka sresulta dagiti panagbettak iti bulkan, ti Java ket ti maika-13 a kadakelan nga isla iti lubong ken ti maikalima a kadakkelan idiay Indonesia babaen timasa ti daga. Ti maysa kawar dagiti bulkaniko a banbantay ket mangporma iti maysa a daya–laud a duri iti igid ti isla. Adda dagiti tallo a nangruna a pagsasao a naisasao iti isla: ti Habanes, Sundanes, ken Madures. Kadagitoy, ti Habanes ket isu ti katurayan; daytoy ti patneng a pagsasao dagiti agarup a a riwriw a tattao idiay Indonesia, a kaaduan kadagitoy ket agtataeng idiay Java. Iti pay maipatinayon, kaaduan kadagiti agtataeng ket bilingual, nga agsasao iti Indones (ti opisial apagsasao ti Indonesia) a kas ti umuna ken maikadua a pagsasaoda. Bayat a kaaduan dagiti tattao ti Java ket Muslim, ti populasion ti Java ket dagiti dibersio nga aglalaok a pammati iti relihion, etnisidad, ken kultura.
Ti Java ket nabingbingay kadagiti uppat nga administratibo a probinsia, ti Laud a Java, [Tengnga a Java]], Daya a Java, ken Banten, ken dagiti dua nga espesial a rehion, ti Jakarta ken Yogyakarta.
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan a nalawag dagiti taudan ti nagan ti "Java". Ti maysa a posibilidad ket ti isla ket nanaganan idi iti mula a jáwa-wut, a naibagbaga kano idi nga adu iti isla idi las-ud iti dayta a panawen, ken idi kasakbayan iti Indianisasion ti isla ket addaan kadagiti sabali a nagan.[2] Adda pay dagiti sabali a nagtaudan: ti balikas a jaú ken dagiti sabali a kaibuksilanna ket ti kayatn a sawen ket "iti labes" wenno "adayo".[3] Ken, iti Sanskrito a yava ket kayatna a sawen ket sebada, ti maysa a mula nga iti daytoy nga isla ket nadayeg.[3] Naibagbaga ti "Yawadvipa" iti kasapaan nga epiko ti India, ti Ramayana. Ni Sugriva, ti hepe ti buyot ni Rama ket inpatulodna dagiti tropana idiay Yawadvipa, ti isla ti Java, tapno birukenda ni Sita.[4] Isu a daytoy ket naibagbaga idi idiay India babaen ti nagan a Sanskrito iti "yāvaka dvīpa" (dvīpa = isla). Ti Java ket naibagbaga idi iti taga-ugma teksto ti Tamil iti Manimekalai babaen ni Chithalai Chathanar a nagkunkuna a ti Java ket addaan idi iti maysa pagarian nga addaan iti kapitolio a tinawtawagan iti Nagapuram.[5][6][7] Nangibagbaga pay tisabali a taudan a ti balikas a "Java" ket naala manipud iti ramut a balikas ti Proto-Austronesio iti Iawa a ti kayatna a sawen ket "balay".[8] Ti nalatak nga isla ti Iabadiu wenno Jabadiu ket naibagbaga idi iti Geographia ni Ptolomeo a naisurat idi agarup a 150 CE iti Imperio a Romano. Ti Iabadiu ket nakunkuna a ti kayatna sawen ket "isla ti sebada", ket nabaknag kano iti balitok, ken addaan iti pirak nga ili a tinawtawagan iti Argyra iti laud a patingga. Ti nagan ket mabalin a mangibaga iti Java,[9] ken naala manipud iti Hindu a nagan iti Java-dvipa (Yawadvipa).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Indonesia: Urban Population of Cities Naala idi 22 Disiembre 2015.
- ^ Raffles, Thomas E.: History of Java. Oxford University Press, 1965, p. 2.
- ^ a b Raffles, Thomas E.: History of Java. Oxford University Press, 1965, p. 3.
- ^ History of Ancient India Kapur, Kamlesh
- ^ Hindu culture in ancient India by Sekharipuram Vaidyanatha Viswanatha, p. 177.
- ^ Tamil Literature by M. S. Purnalingam Pillai, p. 46.
- ^ The Tamils Eighteen Hundred Years Ago by V. Kanakasabhai, p. 11.
- ^ Hatley, R., Schiller, J., Lucas, A., Martin-Schiller, B., (1984). "Mapping cultural regions of Java" in: Other Javas away from the kraton. pp. 1–32.
- ^ J. Oliver Thomson (2013). History of Ancient Geography. Cambridge University Press. pp. 316–317. ISBN 978-1-107-68992-3.
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia: Peoples and Histories. New Haven ken Londres: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cribb, Robert (2000). Historical Atlas of Indonesia. Londres ken Honolulu: RoutledgeCurzon Press, University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-2111-4.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakaammo ti panagbiahe idiay Java manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
CANDON CITY – Maysa manen nga XRM a motorsiklo ti napukaw idiay barangay Darapidap, ditoy siudad.
Naammuan a kukua ni Abraham Bannua Jr, 27, ken residente iti barangay Calumsing, San Emilio, Ilocos Sur ti napukaw a maris asul nga XRM a motorsiklo.
Kinuna ti biktima nga imbatina ti motorsiklona iti balay ti kasinsinna a ni Franklin Bannua iti barangay Darapidap idi Abril 18 agsipud ta nagpa-Manila. Idi simmangpet manipud iti siudad, awan metten ti masarakanna a motor.
Nagdamagda kadagiti kaarubada ngem saanda kano met nakitkita ti nasao a motorsiklo. Mapapati a nga intaray dagiti carnapper ti nasao a lugan.


text:
Friday, February 22, 2013
NAALAAN TI SOIL SAMPLES TI DUA MANEN A BRGYS.
Cabugao, Ilocos Sur – Naalaanen ti Soil Samples ti dua a barangay babaen ti Soil Mapping Fertility Project of Cabugao nga idauluan ni Ms. Eugenia A. Briones, Team Leader. Dagitoy ti Brgy. Carusipan idi Pebrero 21, 2013 idinto ta iti Barangay Lipit idi Pebrero 22, 2013.
Nakitinnulong dagiti Opisiales ti Barangay iti nasao nga aktibidad nga indauluan da Brgy. Captain Oscar Pula ti Barangay Carusipan ken Brgy. Captain Bernardo Salom ti Barangay Lipit agraman dagiti Opisiales ti Farmer’s Associations a masakupan dagitoy a barangay.
Ti Soil Fertility Mapping Project of Cabugao ket maysa a prayoridad a programa ti LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. babaen ti panangimaton ti DA-LGU ken tartarabayen ni SB Member Benedicto M. Savellano, Committee Chair on Agriculture iti pannakaipatungpalna iti pannakikaysa dagiti pannakabagi ti Bureau of Soils and Water Management (BSWM)-Manila. # (Web In-Action)
Nakitinnulong dagiti Opisiales ti Barangay iti nasao nga aktibidad nga indauluan da Brgy. Captain Oscar Pula ti Barangay Carusipan ken Brgy. Captain Bernardo Salom ti Barangay Lipit agraman dagiti Opisiales ti Farmer’s Associations a masakupan dagitoy a barangay.
Ti Soil Fertility Mapping Project of Cabugao ket maysa a prayoridad a programa ti LGU Cabugao nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. babaen ti panangimaton ti DA-LGU ken tartarabayen ni SB Member Benedicto M. Savellano, Committee Chair on Agriculture iti pannakaipatungpalna iti pannakikaysa dagiti pannakabagi ti Bureau of Soils and Water Management (BSWM)-Manila. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:58 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tibet
Ti Tibet (i/tɨˈbɛt/; Tibetano: བོད་, Wylie: Bod, panangibalikas [pʰø̀ʔ]; napalaka nga Insik: 藏区; tradisional nga Insik: 藏區; pinyin: Zàngqū) ket maysa a banak a rehion idiay Asia, iti amianan a daya ti Himalaya, idiay Republika ti Tattao ti Tsina. Daytoy ti tradisional a pagtaengan dagiti Tattao a Tibetano ken dagiti pay dadduma nga etniko a grupo a kas dagiti Monpa, Qiang, ken dagiti Lhoba, ken itan ket ti nataengan babaen ti adu a bilang dagiti Han ken ti tattao a Hui. Ti Tibet ket isu ti kangatuan a rehion iti lubong, nga adda ti natimbeng a kangato iti 4,900 metro (16,000 ft).
Ti Tibet ket rimsua idi maika-7 a siglo a kas maysa a naipagkaykaysa nga imperio, ngem kalpasanna daytoy ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a teritorio. Ti kaaduan ti akinlaud ken tengnga a Tibet (Ü-Tsang) ket kankanayon dagitoy idi a bassit laeng a naipagkaykaysa babaen dagiti serie ti gobierno ti Tibet idiay Lhasa, Shigatse, wenno dagiti asideg a lokasion; dagitoy a gobierno kadagiti nadumaduma a panawen ket adda iti turay dagiti nadumaduma a katurayan dagiti Mongol ken Insik. Dagiti akindaya a rehion ti Kham ken Amdo ket kankanayon a natartaripato kadagiti saan a sentral a patneng nga estruktura ti politka, daytoy ket nabingbingay kadagiti bilang ti babassit a prinsipalidad ken dagiti grupo ti tribu, ken bayat pay a dagus a tinurturayan dagiti Insik; kaaduan kadagitoy a lugar ket kanungpalan a naitipon kadagiti probinsia ti Insik iti Sichuan ken Qinghai. Dagiti agdama a pagbeddengan ti Tibet ket sapasap dagitoy a nabangon idi maika-18 a siglo.[1] Kalpasan ti pannakarebba ti Qing a Dinastia idi 1912, dagiti soldado ti Qing ket naikkatanda ti igam ken nakuyoganda a rimmuar idiay Lugar ti Tibet (Ü-Tsang). Ti rehion ket nagirangarang ti pannakawayana idi 1913. Kalpasanna ti Lhasa ket nangala ti panagtengngel ti akinlaud a paset ti Probinsia ti Xikang. Ti rehion ket nagtalinaay ti autonomiana aginggana idi 1951, idi kalpasan ti Panagraut ti Tibet, ti Tibet ket naitipon idi iti Republika ti Tattao ti Tsina (PRC), ken ti dati a gobierno ti Tibet ket naikkat idi 1959 kalpasan ti napaay a yaalsa.[2] Tatta nga aldaw, ti Republika ti Tattao ti Tsina ket turturayanna ti akinlaud ken tengnga a Tibet a kas ti Autonomo a Rehion ti Tibet bayat a dagiti akindaya a lugar ket kaaduan dagitoy iti kaunegan dagiti probinsia ti Sichuan ken Qinghai. Adda dagiti irteng a maipanggep ti politikal a kasasaad ti Tibet[3] ken dagiti agsupsuppiat a grupo ket eksiloda nga aktibo.[4]
Ti ekonomia ti Tibet ket tinurayan babaen ti pagbiagan nga agrikultura, ngem ti turismo ket agbalbalinen a dumakdakkel nga industria idiay Tibet kadagiti napalabas a dekada. Ti kaaduan a relihon idiay Tibet ket ti Tibetano a Budismo, iti pay maipatinayon adda pay ti Bön nga isu daytoy idi ti patneng a relihion ti Tibet sakbay ti isasangpet ti Budismo idi maika-7 a siglo CE (ti Bön itan ket kapadpada ti Tibetano a Budismo [5]) ngem adda pay dagiti minoridad a Muslim ken Kristiano. Ti Tibetano a Budismo ket kangrunaan nga impluensia iti arte, musika, ken dagiti piesta iti rehion. Ti Tibetano nga arkitektura ket mangipakpakita kadagiti Insik ken Indiano impluensia. Ti kangrunaan a makmakan idiay Tibet ket dagiti natuno a sebada, karne ti yak, ken tsa a mantekilia.
Dagiti nota
- ^ Goldstein, Melvyn, C.,Panagbalbaliw, Suppiat ken Panagtultuloy kadagiti Komunidad ti Nomadiko a Pastoralista: Ti Kaso a Panagadal ti Lumaud a Tibet, 1950–1990, 1994, Ania kadi ti Tibet? – Kinapudno ken Kunkuna, pp76-87
- ^ "Saludsod ken Sungbat: Tsina ken Tibet". BBC News. 2008-06-19.
- ^ Lee, Peter (2011-05-07). "Ti namnama ti Tibet ket adda laeng iti kaunegan". The Asia Times. Naala idi 2011-05-10.
Ni Robin [parbo a nagan ti ubing a Tibetano idiay Qinghai] ket inpalawagna a ti rehion a kas kaldero ti irteng. Dagiti Tibetano ket nakaungungetda kadagiti nadumaduma nga aresto manipud kadagiti protesta ti 2008. Ngem dagiti lokal a Tibetano ket saanda nga inururnong ti bagbagida. 'Nakaro a nakaunginget iti Gobierno ti Insik ken ti Insik a tattao,' kinuna ni Robin. 'Ngem awan ti ammoda a panunot a maaramid. Awan ti daulo. No adda dagiti daulo a rummuar ken no adda tumulong tumiponda dagitoy.' Dakami … ket nakangeg kadagiti sarsarita ti sibil a di panagtulnog kadagiti naiparaigi a purok. Iti maysa apurok, dagiti Tibetano ket pinuoranda dagiti wagayway ti Insik ken embes ket nga inpangatoda ti naiparit a wagayway ti Niebe a Leon ti Tibet. Dagiti agturturay … ket ibaludda dagiti siam a taga-purok … Kinuna ti maysa anomado ket... 'Kalpasanto a matayak … malaglagipto dagiti annakko a lalaki ken dagiti apokok. Kaguradanto ti gobierno.'
- ^ "Dagiti rehion ken dagiti teritorio: Tibet". BBC News. 2010-12-11.
- ^ "Bön". ReligionFacts. Naala idi 2012-08-26.
Dagiti silpo ti ruar
Midia a mainaig iti Tibet iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tibet manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)


text:
Thursday, June 16, 2016
ADDA MAPADAYAWAN NGA ESKUELA TUNGGAL AGLEPPAS TI BRIGADA ESKWELA
Cabugao, Ilocos Sur – Nagleppas ti Brigada Eskwela 2016 idi Hunio 4, 2016 babaen iti naruay a gapuanan dagiti nagannak ken mangisursuro ken dadduma pay a kameng ti Stakeholders a nagurnos, nagdalus iti uneg ken arubayan ti eskuela ken nangpasimpa kadagiti pagpaknian (Comfort Rooms) para iti Hygiene ken sanitasion, alad ti eskuela ken kanaigna a banag a natarimaan iti uneg ken ruar ti pageskuelaan.
Iti pannaki-amad ti Web In-Action ken ni Mr. Donato Sajor, District Brigada Coordinator, imbatadna nga uray nagleppasen ti Brigada Eskwela ket agtultuloy latta iti panangmantenerda iti uneg ken ruar ti kuarto. Agtultuloy latta met ti panagisimpada iti arubayan kabayatan iti pannakaaramiden ti panagrugi ti klase idi Hunio 13, 2016.
Iti sabali a bangir, naballigi a naiyimplimentar ti Brigada Eskwela 2016 kadagiti 26 a pagadalan ti ili, segun ken ni Coordinator Donato P. Sajor.
Innayon ti Head Teacher ti Pila Elementary School a manamnama nga adda manen mapremiuan nga eskuela ita a Tawen 2016.
Insupusop ni Mr. Sajor nga inyalat ti Cabugao South Central School ti 2nd Place iti intero a DepED Ilocos Sur idi Brigada Eskwela 2015 ket nakaala ti Premio a Cash ken Certificate ken napadayawan met ti Nagsingcaoan Elementary School nga idauluan ni Mr. Nick Bringas, Head Teacher iti dayta a tawen ti brigada.
Impalagip pay ni Mr. Sajor a napateg a bigbigen dagiti di magatadan a sakripisio dagiti nagannak ken timmulong kadagita a pagadalan (stakeholders) para iti interes dagiti ubbing nga agbasbasa. # (Web In-Action)
Iti pannaki-amad ti Web In-Action ken ni Mr. Donato Sajor, District Brigada Coordinator, imbatadna nga uray nagleppasen ti Brigada Eskwela ket agtultuloy latta iti panangmantenerda iti uneg ken ruar ti kuarto. Agtultuloy latta met ti panagisimpada iti arubayan kabayatan iti pannakaaramiden ti panagrugi ti klase idi Hunio 13, 2016.
Iti sabali a bangir, naballigi a naiyimplimentar ti Brigada Eskwela 2016 kadagiti 26 a pagadalan ti ili, segun ken ni Coordinator Donato P. Sajor.
Innayon ti Head Teacher ti Pila Elementary School a manamnama nga adda manen mapremiuan nga eskuela ita a Tawen 2016.
Insupusop ni Mr. Sajor nga inyalat ti Cabugao South Central School ti 2nd Place iti intero a DepED Ilocos Sur idi Brigada Eskwela 2015 ket nakaala ti Premio a Cash ken Certificate ken napadayawan met ti Nagsingcaoan Elementary School nga idauluan ni Mr. Nick Bringas, Head Teacher iti dayta a tawen ti brigada.
Impalagip pay ni Mr. Sajor a napateg a bigbigen dagiti di magatadan a sakripisio dagiti nagannak ken timmulong kadagita a pagadalan (stakeholders) para iti interes dagiti ubbing nga agbasbasa. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 3:39 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
TAGUDIN, Ilocos Sur – Naganawa iti rambol ti dua a grupo dagiti estudiante, ket daytoy la ket ngarud ti naisarsarak.
Agngangabit ken patay ni Abelardo Luban y Lantano, 21 gapu iti pannakabagsolna idiay barangay Ambalayat, iti daytoy nga ili.
Nainaganan ti suspetsa a ni Allan Limon, 22, estudiante ken residente iti isu met laeng a lugar.
Naammuan iti inisial nga inbestigasion ti polis nga adda timmaud a di panagkikinnaawatan ti grupo ti suspek ken ti biktima. Ginandat nga aganawa ti biktima ngem dita metten a binagsol ti suspek.
Insigida a naitaray ti biktima iti Southern Ilocos Sur District Hospital ngem gapu iti nakaro a sugatna iti boksitna, naiyalis iti San Fernando, La Union.
Boluntario met a simmuko ti suspek kadagiti pannakabagi ti linteg. Saan a narekobre dagiti polis ti armas a naaramat iti pammagsol.


text:
Kas pagarigan koma ta adda saanmo a kinayat iti maysa a tao, nasken ngarud a makisaoka ket ibagam dayta a saanmo a kayat. Isawangmo iti naalumamay, pagtungtonganyo a nasayaat ti rumbeng nga inkay aramiden tapno masabat ti kapkapnekan a solusion no di man kaipapanan a rumbeng nga agpaay kadayta.
No adda parikutmo a nadagsen, nasken nga ibagam daytoy tapno matulonganka a dimo ketdi aw-awiten lattan. Ibagam tapno matulonganka. Kasta met no adda pakariribukam.
Saanmo nga awiten nga agnanayon ti dadagsenmo. Sawem tapno mapalag-anan ti barukongmo.
Dagiti saan a rumbeng nga aramiden kabayatan ti pannakisao.
Adda aya rumbeng nga aramiden kabayatan ti pannakisao, kunam, kailian?
Adda met a! Tapno saanka nga agbalin a kontrabida. Tapno saanka nga agbalin a lilibeg. Tapno saanka nga agbalin a kas ngilaw. Tapno saanka a pasalsali wenno kontra pelo.
Dagitoyda sumaganad:
1) Dimo ulawen ti kasasaom.
2) Dika unay gumarakgak, gumarikgik lalo no awan met ti gargarakgakam wenno gargarikigikam
3) Dimo pabainan ti agsasao wenno dika mangpabain iti padam a tao
4) Dumngegka. Saan a sabali ti ar-aramidem.
5) No ammomon ti topiko, ibagamon a dagus iti kasasaom ngem iti umno, naalumamay ken naimpusuan a panangibaga.
6) Saan koma nga atrasado ti panangitedmo iti kaipapanan ti nasagapmo a mensahe.
7) Dika aguyaw.
Adu pay dagiti saan a rumbeng nga aramiden iti pannakisao. Ngem ikkantayo iti preperensia dagitoy nadakamat ket uliten ken ilawlawagtayo ti kaipapananda:
1) Dimo ulawen ti kasasaom. Dika manglilibeg iti saritaan. Dika mangpilpilosopo. Saanmo a balbaliwan ti saritaan wenno topiko.
No maminsan, saan a maliklikan nga iti tungtongan, kaimasan ti panagsasao ti maysa ket adda simmapit a sabali ti ibagbagana wenno mangited ketdi iti pakaulawan ti amin ket madadael ti ganas ti agsasao ken ti dumdumngeg.
No saan met, sumungbat kadagiti saan a maiparbeng wenno saan a maitutop a sungbat a para iti topiko.
Dika mangulaw iti tungtongan ta amangan no buniagandaka iti dingraw wenno kunaenda kenka: Lilibeg a tao daytoy!
2) Dika unay gumarakgak, gumarikgik lalo no awan met ti gargarakgakam wenno gargarikigikam
Over-acting ti awag itoy. Agkatkatawa nga awan met ti katkatawaanna. Uray no saan a nakakatkatawa ti tungtongan, ipilkitna ti aggarakgak.
Adda panawen ti amin. Isu a saan koma nga abusuen ti kalintegan a panagkatawa. Ta no aramiden daytoy, makaited met iti distraksion ken ganas kadagiti agsasao ken dumdumngeg ket materred la ket ngarud ti komunikasion. Saan a maituloy. Mapaay ti komunikasion gapu ta adda OA a nanglilibeg iti nasayaat a saritaan.
3) Dimo pabainan ti agsasao wenno dika mangpabain iti padam a tao. Nasken met a dayawem ken raemem ti agsasao. Saan ket a bastosen wenno pabainam lalo iti tallaong. Saan a maiparbeng nga aramid daytoy.
“Ania ti ammom met!” kunamto ketdi ngem sika met gayam ti agdadata nga awan ti ammona.
Uray pay ngata ammom ti tungtongan, saan a rumbeng a pabainam ti agsasao. Ikkam ketdi iti gundawayna nga agsao. No saanmo nga ayonan ti ibagbagana, mangitedka iti naalumamay a reaksion ket pagsasaritaanyo a naimbag dayta. Kas nakunami itay, maibirokan iti solusion kadayta wenno malinteg ti killo a banag.
Dimo pabainan ti agsasao, lalo iti tallaong. Makapasakitka iti rikna no aramidem daytoy. Dika mangpabain iti tao iti sanguanan ti sabali a tao.
Saan met a nasayaat nga aramid ti tsismis. Liklikam koma ti agpardaya wenno mangited iti pakaibabainan ti sabali.
4) Dumngegka. Saan a sabali ti ar-aramidem. Pananginsulto daytoy no adda agsasao ket sabali met ti ar-aramidem.
Lalo iti uneg ti eskuelaan. Iti klasrom. No agsasao daydiay titser ket agtetekska wenno matmaturogka, ay, madi! Dumngegka tapno adu ti maiskormo inton dumteng ti eksamen.
Wenno adda madama nga agdisdiskurso ket irugim met ti agistoria iti makadadael wenno makadistrak iti diskurso, saan a nasayaat daytoy nga aramid.
Wenno saan, no addaka iti ummong, adda dagiti agsasao ket sabali met ti ubraem a pakadadaelen ti nasayaat a taray ti tungtongan.
Liklikam koma daytoy a banag.
6) Saan koma nga atrasado ti panangitedmo iti kaipapanan ti nasagapmo a mensahe. No ammomom ti sungbat, ibagam a dagus, saan ket nga ilimedmo pay laeng. No ilimedmo, amangan no saan a maituloy ti saritaan. Awan ti makunkuna a sharing no kastoy ti mapasamak.
Nasken met a makipartisiparka. Makipasetka. Ket iti pannakipasetmo, nasken nga adda agtaud kenka. Saan laeng a daydiay umawatka no di mangitedka met iti mensahe .
Kill joy ti awagda kadagiti managimbubukod. Lalo no ammo ti maseknan nga ammom ngem dimo met ibingay dayta nga ammom. Imut! Iti sumaruno a tungtongan, liklikandakanton agsipud iti kinaimutmo.
7) Dika aguyaw. Dimo uyawen ti agsasao. Dimo uyawen ti langana. Dimo uyawen ti timekna. Dimo uyawen ti estadona. Dimo uyawen ti kinaasinona.
Saan a nasayaat nga aramid ti panaguyaw iti tungtongan. Ibabainmo laeng ti bukodmo a bagi no aramidem daytoy.
No adda pilawem wenno nadlawmo a saan a nasayaat a banag, isapulam iti gundaway wenno panawen a panangisawangmo kadayta iti naalumamay ken nainkabsatan no di man naintaoan a wagas, saan ket a sawem lattan nga awan iti panawen. Agparbengka.
(Adda tuloyna)


text:
Cabugao, Ilocos Sur – Naikkan ti pawayway iti operasion ti Luzon Green Art Technology, Inc., pribado a kompania a nangkontrata iti pannakaidalimanek ti basura iti Ecology Center ti Munisipalidad ti Cabugao.
Daytoy nga addang ket napagnanamingan iti kallabes a panagmiting dagiti kameng ti Municipal Solid Waste Management Board a ditoy a nag-Preside ni SBM Dr. Jemaima S. Tan-Yee, Committee Chair on Environment ken inaprobaran ti Konseho Munisipal kasta metten ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr. iti alokasion para iti Ecology Center kalpasanna.
Iti pannakiuman ti Web In-Action iti MENRO-LGU Cabugao, imbatad ni Mr. Edgar S. Balangatan, AT, a gudua ti aldaw dagiti mangmanehar iti panagbunag ti basura kadagiti service area ken gudua met ti aldaw-da iti ag-classify kadagiti basura iti Ecology Center.
Innayonna a madagdagus a maipan iti Sanitary Land Fill dagiti non-biodegradable objects a bunagen ti service car-da. Maisamsamira met ti panagaramidda iti carbonized rice hull a mailaok iti napaglalasin a basura tapno nadardaras a mapagbalin nga organiko a ganagan kalpasanna.
Iti pannaki-amad ti Web In-Action kadagiti LGA Tech. Personnel, imbatadda a naannayas ti panagtrabahoda ta matarusanda daytoy gapu ta sigud daytoy a trabahoda iti kaaddada iti LGU-Cabugao a naggapuanda ken makariknada met ti ragsak ta makatulongda a mangdalus ti aglawlaw babaen kadaytoy a trabahoda.
Dagiti sumaganad ti eskediul iti panagbunagda ti basura:
NABUBULOK:
Lunes – (6:30 AM) Rizal, Baclig, Turod; PM Daclapan, Sabang Namruangan.
Martes – (AM) Bonifacio, Quezon, Dardarat, Salomague; (PM) Salapasap, Bungro, Marga-ay, Pug-os.
Huwebes – (AM) Rizal, Baclig, Turod; (PM) Daclapan, Sabang, N amruangan.
Biyernes – (AM) Quezon, Bonifacio, Salomague, Dardarat; (PM) Salapasap, Marga-ay, B ungro, Pug-os.
DI NABUBULOK
Miyerkules (AM) Rizal, Baclig, Turod; (PM) Daclapan, Sabang, Namruangan.
Sabado – (AM) Quezon, Bonifacio, Dardarat, Salomague; (PM) Salapasap, B ungro, Marga-ay, Pug-os. # (Web In-Action))


text:
Papa Juan Pablo I
Ni Papa Juan Pablo I (Latin: Ioannes Paulus PP. I, Italian: Giovanni Paolo I), naipasngay a kas ni Albino Luciani (17 Oktubre 1912 – 28 Septiembre 1978), Papa iti Simbaan a Katoliko ken Obispo iti Siudad ti Batikano a nangrugi idi Agosto 26 1978 aginggana idi pimmusay kalpasan ti 33 nga aldaw. Ti Pontipikadona ket maysa kadagiti kabiitan iti pakasaritaan ti Papa. Ni Juan Pablo I ket isu ti immuna a Papa a naipasngay iti 20 a siglo, ken ti naudi a natay iti isu met laeng a siglo. Idiay pagilian ti Italia, malaglagip isuna a kas "Il Papa del Sorriso"(Ti Umis-isem a Papa)[1] ken "Il Sorriso di Dio" (Ti Isem ti Dios).[2]Ti Time a magasin ken sabsabali pay a publikasion ket makunkuna da pay a Ti Septiembre a Papa.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Raymond ken Lauretta, Ti Umis-isem a Papa, Ti Biag ken Sursuro ni Juan Pablo I. Our Sunday Visitor Press, 2004.
- ^ Papa Luciani: Il sorriso di Dio (Papa Luciani: Ti Isem ti Dios). Radiotelevisione Italia 2006 documentario.
- ^ Ti Septiembre a Papa, sarita idiay Time, Lunes, Oktubre 9, 1978, nakita iti web idi 3 Abril 2010.


text:
CABUGAO, Ilocos Sur -Tseke para iti livelihood project nga agbalor iti P382,000.00 ti inyawat ti Department of Labor and Employment (DOLE) kadagiti opisial ti Cabugao Cabugao Vegetable Producers and Traders Association iti opisina ni Mayor Edgar S. Cobangbang, Jr. itay Septiembre 24.
Inawat ni Armando Azcueta, presidente ti nasao a gunglo, ti tseke manipud ken ni Ilocos Sur DOLE Provincial Head Emmanuel Hagad iti mismo nga imatang ni Mayor Cobangbang, department heads ti lokal a gobierno ditoy, ken dagiti opisial ti gunglo.
Naammuan ti Tawid News a maigatang ti nasao a kantidad iti kuliglig ken water pump nga aramaten ti gunglo iti panagmula ken panagnegosioda iti nateng.
Adda P120,000.00 a counterpart ti lokal a gobierno ditoy para iti nasao a livelihood project.
Kabayatanna, iti daytoy met la a petsa, limapulo nga estudiante ti immawat iti tseke a katukad iti natgedanda iti panagtrabahoda idi Mayo daytoy a tawen iti opisina ni Mayor Edgardo S. Cobangbang, Jr.
Inawat dagiti agtutubo ti tsekeda manipud kada Hagad, ken ni Mayor Cobangbang, kas katukad ti panagtrabahoda iti babaen ti Special Program for the Employment of Students (SPES) nga inggannuat ti DOLE-Ilocos Sur ken iti pannakikammayet ti lokal a gobierno ditoy nga ili.
Nagtrabaho dagitoy nga agad-adal iti nadumaduma nga opisina iti munisipio iti las-ud ti makabulan ket immawatda iti saan a nababbaba ngem iti agdama a minimum wage iti rehion.
Iti babaen ti RA 7323 wenno SPES Law, ibaklay dagiti participating partners ti 60% iti sueldo dagiti agtrabaho nga estudiante idinto nga ibaklay ti DOLE ti balanse babaen ti education vouchers.#


text:
CABUGAO, Ilocos Sur – Nasarakan a maysan a bangkay ti maysa a construction worker iti kuarto a nagturoganna a mapapati a pinaltogan ti kinainomna iti napalabas a rabii.
Naduktalan idi agarup 9:15 ti bigat ti Pebrero 18 a nakadasay ni Eugene Castillo, 26, residente iti Sitio Nagrebcan, Barangay Turod ditoy nga ili, nagsagrap iti dunor iti ulo ken makannawan a takiagna ket kangrunaan a suspetsa ni Rey Garcia, 39, naasawaan, ken residente iti nadakamat a lugar, a kinainomda iti napalabas a rabii.
Segun iti report, bayat ti panaggiinom da Castillo, Garcia ken sumagmamano a kaduada, inruar ti suspek ti cal. 22 a paltogna sana inay-ayam a puon ti in-inut a panagpanaw dagiti kinainomna a pakairamanan ti biktima a napan naturog iti maysa a kuarto iti bangbangonenda a balay ti maysa a Ruben Garcia.
Maysa a kaarruba ti nagkuna nga adda nangegna a kanalbuong iti paltog manipud iti mabangbangon a balay.
Nupay kasta, pinaglibakan ti suspek nga adda pannakainaigna iti pammaltog.
Nakarekobre dagiti polis iti dua a buli a mapapati a naggapu iti cal. 22 iti nakapasamakan ti krimen ngem dida nasarakan ti naaramat a paltog.#


text:
Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen, kunana a naballigi ti implementasion ti Supplemental Feeding Program a naaramid iti innem a bulan kabayatan ti panagbasa dagiti ubbing iti Tawen 2015-2016. Innayonna a kinomplementaran met dagiti Day Care Workers (DCWs) iti napasnek a panagisuroda ken nangiturong kadagiti ubbing nga inaywananda tapno naan-anay ti balligi ti panggep ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti agtultuloy a panangmulida iti panagtan-ay dagiti ubbing tapno agbalinda a naresponsable nga umili. # (Web In-Action)
Monday, March 14, 2016
SUPPLEMENTAL FEEDING PROGRAM TI LGU, NAGLEPPAS
Cabugao, Ilocos Sur –Nagleppas ti Supplemental Feeding Program ti Munisipio iti bulan ti Marso 2016 nga impatungpal ti MSWDO nga idauluan ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen kadagiti Day Care Pupils kadagiti barangay ti ili a Cabugao, Ilocos Sur iti unos ti innem a bulan (24 Weeks) iti panagbabasada iti Tawen 2015-2016 (Oktubre - Marso 2016).
Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen, kunana a naballigi ti implementasion ti Supplemental Feeding Program a naaramid iti innem a bulan kabayatan ti panagbasa dagiti ubbing iti Tawen 2015-2016. Innayonna a kinomplementaran met dagiti Day Care Workers (DCWs) iti napasnek a panagisuroda ken nangiturong kadagiti ubbing nga inaywananda tapno naan-anay ti balligi ti panggep ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti agtultuloy a panangmulida iti panagtan-ay dagiti ubbing tapno agbalinda a naresponsable nga umili. # (Web In-Action)
Iti pannakiuman ti Web In-Action ken ni MSWD Officer Mrs. Lydia S. Gazmen, kunana a naballigi ti implementasion ti Supplemental Feeding Program a naaramid iti innem a bulan kabayatan ti panagbasa dagiti ubbing iti Tawen 2015-2016. Innayonna a kinomplementaran met dagiti Day Care Workers (DCWs) iti napasnek a panagisuroda ken nangiturong kadagiti ubbing nga inaywananda tapno naan-anay ti balligi ti panggep ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. iti agtultuloy a panangmulida iti panagtan-ay dagiti ubbing tapno agbalinda a naresponsable nga umili. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:00 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
JOBERT MA. PACNIS
Ti Aso A Nangmulagat Iti Mannaniw
Sumsumgiab ti barukong ti daga
A mangay-ayam iti aso
Iti tengnga agkiamkiam a kalsada
Saan a masnop ti taliawenna
Abagatan, amianan, wenno dagiti ubbing
A karinrinnay-aw ti aglako iti pisbol
Iti sango ti ruangan ti elementaria.
Maay-ayatan ngata iti arimbangaw dagitoy?
Wenno agrebrebolusion met ti boksitna?
Wenno dina masungbatan no apay
Nga agingga iti dayta a gundaway adda latta
Iti isipna ti bislak nga inyagyag itay
Ti amona a naggapu iti sugalan?
Dinan sa ket marikna ti kinnit ti init
Ket nagbalin sa payen a tuleng iti banipbip
Ti sumungsungad a motor a pagdaydayyengan
Ti mannaniw.
Naggilap lattan iti mugingna a masapul nga agtaray
Ta addaytan ti bislak a nakalayat
Ngem naladawen. . . nagdappuoren ti lubong.
Idi taliawenna ti bumegbeggang a dalan
Bumangbangon dita ti mannaniw:
Agwingwingiwing iti baet ti ut-ot
A mangkitkita kenkuana a naidasay
Iti sanguana agngatngatingat nga ubing.
Sinubadanna iti mulagat ti wingiwing
Ti padana a mabisin a mannaniw
Sa in-inut a nagkidem. . .
[Bannawag, Mayo 21, 2007]
DARADARA A KAWES
adtoy dagiti daradara a kawes, agur-uray
iti labutab ti sabon ken ingel ti kulada:
ti agsasanggala, agsasallapid a saka
iti tokar a nabuniagan iti malakaniang;
ti masikog a bulsa iti pork barrel
a nainaw iti senado ken kongreso;
ti bukod nga ay-ayam dagiti agsisiim
iti pagaraban iti paraangan ti kapitolio;
ti masumada nga aldaw ken rabii
a pagbibinggawan iti kusapo a lamisaan-munisipio;
ti nalanit a kidkid iti latok
ti nakatapaya, nakapannimid a barangay;
ti bangbangir nga isem ti agit-itlog a kali
iti tangatang ti ekonomia;
ti musmusiigan ti pitakpitak a dapan
nga aglulusiaw a dawa kadagiti kinelleng;
ti anglem dagiti mapasag a namnama
iti gatilio dagiti antukab!
Ama, kadagita bakrangmo, agayus koma ti kalis
nga an-anibmi kadagiti an-annong
(ta saanen a kabaelan ti atang ken panyang!)
[Immuna a naipablaak iti Tawid News Magasin, 23 June 2007]
BEINTE
(ken ni mangmangged)
nalabaga ti maris ti papel ni quezon, saan nga oreyns,
kadagiti mangitagtag-ay kadagiti gemgemda ken kankanayon
a makikinnamat a dapan kadagiti agkiamkiam a lansangan
ti agkamanaw a siudad-- naluto latta ti arapaap iti dakulap
dagiti nagpapatang iti sumilsilap a siled, awanan timek
dagiti pannakabagi, kasapulan ti panangkiraud iti aklo
ti boksit a pagiliglig-isanda ita—makabsog ngamin
ti pannakilanglang iti latok dagiti buaya
nga agud-udaod iti karayan iti likud ti malakaniang.
awanan nagan daytoy a kaasi, wenno pannakabarat ti anges—
panagsilamot laeng iti diro, dinto dumanon iti boksit
ti payapay a tig-ab daytoy maris-dara a papel.
dagiti gemgem, dagiti dapan, maitag-ay-maikuy-adda latta
agingga nga agkankanta iti sintunado dagiti salakan,
ken adda dangadang kadagiti babassit ken dadakkel a bituka
saan a mabubos ti ikkis a maimaldit iti pakasaritaan.


text:
1910
Ti 1910 ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero[urnosen | urnosen ti taudan]
- Enero 12 – Luise Rainer, naiyanak nga Aleman nga aktres (pimmusay 2014)
Marso[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 1 – David Niven, Ingles nga aktor (pimmusay 1983)
- Marso 23 – Akira Kurosawa, Hapon a mannurat ti senario, produser, ken direktor (pimmusay 1998)
Mayo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Mayo 28 – T-Bone Walker, Amerikano a gitarista (pimmusay 1975)
Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hunio 10 – Howlin' Wolf, Aprikano-Amerikano a musikero iti blues (pimmusay 1976)
Septiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Septiembre 19 – Arturo Tolentino, Filipino a politiko (pimmusay 2004)
- Septiembre 28 – Diosdado Macapagal, maika-9 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1997)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Abril[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 21 – Mark Twain, Amerikano a mannurat (naipasngay 1835)
- Abril 26 – Bjornstjerne Bjornson, Norwego a mannurat (naipasngay 1832)
Nobiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobiembre 20 – Leo Tolstoy, Ruso a mannurat (naipasngay 1828)


text:
BADOC, Ilocos Norte – Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw a pannakaireportna a mapukpukaw, nasarakan ti bangkay ti balasitang nga estudiante iti igid ti baybay ti Barangay Virgen Milagrosa ditoy nga ili idi Agosto 29.
Kinumpirmaran ni Geronimo Tolentino, Jr., a ti anakna a ni Gerrylyn Tolentino, 4th year high school student iti Ilocos Sur National High School, ti bangkay a naisadsad iti igid ti baybay ti nadakamat a barangay.
Awanen ti ulo ti biktima idi masarakan iti igid ti baybay. Nasarakan ti maysa a sakana iti agarup 70 a metro ti kaadayona manipud iti nakaisadsadanna.
Kinumpirma ti pamilia ni Tolentino ti biktima babaen ti aruatenna a pink a blouse ken bra.
Naammuan ti pamilia ti biktima ti pannakaisadsad ti bangkay daytoy babaen ti pakaammo manipud iti PNP ditoy nga ili a napatulodan sakbayna iti flash report manipud iti PNP Caoayan, Ilocos Sur mainaig iti mapukpukaw a balasitang.
Idi Agosto 24, inreport ni Analyn Tolentino y Bechaida, 43, ina ti biktima, iti polis ti Caoayan a mapukpukaw ti anakna a ni Gerrylyn, 14, manipud pay idi malem ti Agosto 23 nga isusurotna iti panagkasangay ti kaklaseanna a taga-Caoayan.
Iti panagimbestiga dagiti polis-Caoayan, naammuan nga inawis ni Jadamae Llanes y Riotita, 15, dagiti kaklaseanna a pakairamanan ni Gerrylyn iti 3M’s Videoke Bar iti Barangay Fuerte, Caoayan ket nagraragsakda ditoy kas panangselebrar ni Llanes ti panagkasangayna idi agarup alas una ti malem ti Agosto 23.
Mapapati a napan nagdigos da Llanes, kaduana ni Tolentino ngem ginuyod ida ti koriente nga impatengnga iti baybay.
Nasarakan ti maysa a mangngalap ti bangkay ni Llanes a tumtumpaw iti kabaybayan a sakup ti Barangay Puro, Magsingal, Ilocos Sur idi agarup alas 10:00 ti bigat ti Agosto 24.#


text: CARAMOAN ISLANDS. Puraw a kadaratan, natalna a danum, purpuro a naibatek iti kabaybayan, sumagmamano laeng dagitoy ti pangawis ti Caramoan Islands kadagiti turista nga agtarigagay a mangpalabas iti bakasionna nga adayo iti makasusungeg a busina, ken nangisit nga asuk manipud kadagiti agsasallupang a sasakayan nga agas-assisaw iti natapok ken napudot a kalsada iti naarimbangaw a siudad. Gapu iti natural a kinapintasna, ti Caramoan Islands ti paborito a pagshootingan dagiti producers ti reality-TV series a “The Survivor”. (Salvador A. Espejo)


text:
PAGSASAO: Agbaliw man ti bagi, saan la ket ti ugali.
Literal a pagsasao, kailian. Direkta ti kayatna a sawen a saan nga ibuksilan pay. Nalawag a kas iti kumanagkag a kabus a bulan.
No sumeksek iti mugingko daytoy a pagsasao, kailian, malagipko met ti maysa a pagteng ti biag a diakto malipatan. Ti pakasaritaan ni Idang.
Sadiay nasulinek a barangay ti Sual, iti Western Pangasinan a di pay dinanon ti kuriente wenno moderno a panagbiag, adda maysa a balasang, napugot, siempre, ta ania ngarud ket panagkalap ken panagtalon laeng ti pagsapulan ditoy a lugar. Isu nga adu dagiti padana nga agtutubo iti sumrek a katulong, agtagilako wenno ania la ditan a trabaho iti Manila, Baguio wenno Dagupan.
Naemma ni Idang. Nadayaw. Saan a nalastog. Di paatiw ta nupay kayumanggi, kasla Bombay ti pintasna.
Nakastrek a katulong iti Manila. Tallo a tawen ti napalabas, nagsubli iti barangay.
Ngem, nagbaliwen ni Idang. Pati naganna, nagbaliw payen, Armie. Manipud iti Armida. Duyokenna iti kusilap ti asinoman a mangawag kenkuana iti Idang. Uray ti inana ken kakabsatna, ket makasalugsog ti kusilapna no maawagan iti Idang. Ngamin, ti dati a lenned a kudilna, kumanagkagen a kabus ita! Saanen a Bombay ti beautyna, no di ket Mexicana con Polinesia. Nakow, di nagpabatubat dagiti babbaro nga umarog kenkuana: madamdamanton ta sellem, madamdamanton ta sigay, bay-am ta bantak, agurayka palaoy, inton bigaten (di maungpot) ti panagbulibul, bay-am ta arado. Ti nasken ket ni Idang, este, Armie. Nasken nga ipalapal ni ayat, bareng no maisalat. Dagitoy ti nangbalud iti muging dagiti babbaro iti barangay ken iti kabangibang.
Ngem, nadismaya amin dagitoy a babbaro. Saan laengen a ti nagan ni Idang ti nagbaliw, nalipatanna metten ti agsao iti Iloko ken Pangalatok! Naglaok a Pangalatok ken Iloko ti sao ditoy, depende iti pannakisaom iti maysa a tao. Agtagatagalogen ni Idang. Siempreta Manilenia kano met. No maminsan, laokanna iti tiritir nga Ingles.
Nangaton dagiti ramayna nga agkames iti aragan, pallippa, arosip, tungdol, pokpoklo, kulotkulot ken balballulang. Dinan ammo ti agsudak kadagiti tangrib iti kusileng, susuktoen, susong-balasang, pusapusa, takudog ken tirem kabkabayo. Dina ammon ti agrugkit iti kappo, bukawil, bayyat, tukmem, gerretan. Dina metten ammo ti agbatok (iti ababaw) iti panapana, maratangtang, badongbadong, susong-baboy, kalwit ken mellet (mother pearl). Nalipatanna ti nakayanakanna a daga iti las-ud laeng ti tallo a tawen. Idinto a dagitoy ti inaldaw nga aramidna idi di pay nagpa-Manila.
“Anak na lasi ka, mangbain ka la met!” inkusilap ni kumanderko, a kayatna a sawen, agbain koma ken agparbeng ni Idang, este, Armie iti inna ar-aramiden.
“Wala akong magagawa, tiyang, malilimutin kasi ako,” kunana met.
“Ninam, agin-aginka, katulongkanto met laeng!” impir-ak ni misis. Ket imlek datao iti nalimed.
Idi adda agpabaili iti kabangibang a sitio, naawis ni Armie. Baili ti termino ti pasala idtoy a lugar.
“Nakow, di ako marunong magtalaytay ng tambak, eh,” kunana ketdin!
Ngem, napan met laeng. Katurodan, talon ken pupokan ti pagnaan. Gapu ta nagsapatos iti high heel, naitibkol iti tambak ket nablo ta naruspingki ti kanigid a sakana!
Dita a nakatkatawaan. Lastog ngamin ket.
Idi agsubli iti Manila awan a pulos ti nangitulod kenkuana, idinto ta ugali ditoy ti mangitulod iti asinoman nga umadayo iti lugar, lalo kadagiti nataengan tapno palagipanda iti nasayaat a sursuro ken ugali ti umadayo.
Ngem napaay dagiti nataengan iti pammalakadda idi damo. Simmangpet ketdi a kasungani ti inda inyadal. Pimmintas nga agpayso, pimmangit met ti ugalina.
Agbaliw man ti bagi, saan la ket ti ugali.
Okey ngarud, kailian, sapay koma ta awanen ti sabali pay nga Idang wenno Armie a maitulad.
Ala ngarud, babayu!


text:
STO. DOMINGO, Ilocos Sur -Pormal a naluktan ti
Stimulation and Therapeutic Activity Center (STAC) ditoy nga ili itay
Disiembre 11.
Nagkikinnammayet ti local government unit daytoy nga
ili, Breaking Barriers for Children, Kapisanan ng mga May Kapansanan
sa Pilipinas (KAMPI) ken Danish Society of polio and accident victim
ti pannakaipasdek ti nasao a pasdek.
Kinuna ni Mayor Floro Tadena a dakkel ti maaramidan ti
naipasdek a center para kadagiti addaan rangkap nga ubbing iti ilina.
Kabayatanna, impakaammo ni Gov. Deogracias Victor
Savellano nga aglukat ti Home for the Aged iti Magsingal, Ilocos Sur
inton Enero 2009 tapno daytoy ti mangipaay kadagiti kasapulan dagiti
nataengan nga awan ma


text:
Industrial a Rebolusion
Ti Industrial a Rebolusion ket isu idi ti nagdaliasatan dagiti proseso ti panagpataud a napasamak idi paset ti panawen manipud idi 1760 agnggana idi baetan ti 1820 ken 1840. Daytoy a panagdaliasat ket mangiraman a naggapuan manipud kadagiti pamay-an a panagpataud babaen ti ima a napan kadagiti makina, ti baro a panagpataud babaen ti kimiko ken ken dagiti proseso ti panagpataud ti landok, ket nangpasayaat ti bileg ti danum, ti panagpaadu ti panag-usar iti pison a bileg ken ti panagparang-ay kadagiti [ramit a makina]]. Ti panagdaliasat ket mangiraman pay ti panagbalbaliw manipud iti tarikayo ken dagiti dadduma a bio-sungrod iti karbon. Ti Industrial a Rebolusion ket nangrugi idiay Gran Britania ken iti kaunegan ti bassit laeng a dekada, daytoy ket naiwarwaras idiay Lumaud a Europa ken idiay Estados Unidos.
Ti Industrial a Rebolusion ken nangmarka puntos s nagsikkuan iti pakasaritaan; gangani amin nga aspeto ti inaldaw a panabiag ket naimpluensiaan idi kadagiti nadumaduma a waya. A naipangpangruna ti natimbeng a matgedan ken ti populasion ket nangrugi a nangipakpakita ti di pay nakitkita a natalinaay nga idadakkel. Kadagiti balikas ti nagunggunaan ti Premio Nobel a ni Robert E. Lucas, Jr., "Para iti kaunaan iti pakasaritaan, dagiti kasasaad ti panagbiag iti masa ti ordinario a tattao ket mapmapanen iti natalinaay nga idadakkel ... Awan pay ti asideg a kastoy a panagkukua a naibagbaga babaen dagiti klasiko nga ekonomista, uray ti teoretiko a posibilidad."[2]
Ti paset ti panawen a nasakupan babaen ti Industrial a Rebolusion ket aggigiddiat kadagiti nadumaduma a historiador. Ni Eric Hobsbawm ket nagtengtengngel a daytoy ket 'nangrugi' idiay Britania idi tawtawen ti 1780 ken saan a napno a narna aginggana idi tawtawen ti 1830s weno tawtawen ti 1840,[3] bayat a ni T. S. Ashton ket nagtengtengngel a daytoy ket napasamak idi baetan ti 1760 ken 1830.[4]
Adda dagiti historiador ti maika-20 a siglo a kas ni John Clapham ken ni Nicholas Crafts ket nakisinnuppiat a dagiti proseso iti ekonomiko ken ti sosial a panagbalbaliw ket nagin-inut a nangrugi ken ti termino a rebolusion ket saan a husto. Daytoy ket suheto pay laeng a suppiatan kadagiti historiador.[5][6] Ti GDP ti tunggal maysa atao ket nawatiwat a natalinaay sakbay ti Industrial a Rebolusion ken ti irurumsua ti moderno a kapitalista nga ekonomia.[7] Ti Industrial a Rebolusion ket nangirugi ti panawen iti ekonomiko nga idadakkel ti tunggal maysa a tao kadagiti kapitalista nga ekonomia.[8] Dagiti historiador ti ekonomia ket nakitunosda a ti pannakagteng ti Industrial a Rebolusion ket isu ti kangrunaan a pasamak iti pakasaritaan ti nagtagitaon manipud kadagiti panagpaammo ti ayup ken mulnula.[9]
Ti Immuna nga Industrial a Rebolusion ket nagbalin iti Maikadua nga Industrial a Rebolusion kadagiti nagdaliasatan a a tawen a baetan ti 1840 ken 1870, idi ti teknolohiko ken ekonomiko a panagparang-ay ket pimmardas gapu ti kadda ti immad-adu a panagampon kadagiti napataray ti pison a bangka, dagiti bapor ken dagiti perokaril, ti adu a gatad a panagpataud kadagiti ramit a makina ket ti immad-adu a panagusar kadagiti napataray ti pison a paktoria.[10][11]
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasapaan a panagusar ti termino nga "Industrial a Rebolusion" ket mabalin a ti surat idi Hulio 6, 1799 babaen ti Pranses a naibaon a ni Louis-Guillaume Otto, a nagirangrangarang a ti Pransia ket simreken iti lumba ti industrialisado.[12] Iti librona idi 1976 Nagruna a balbaikas: Ti Bokabulario ti Kultura ken Kagimongan, ni Raymond Williams ket nangibagbaga iti iseserrek para iti "Industria": "Ti kapanunotan iti baro a sosial nga urnos a naibatay kadagiti nagruna a panagbalbaliw ti industria ket nalawag idi kenni Southey ken ni Owen, idi nagbaetan ti 1811 ken 1818, ken nasapsapa a nalawag met idi kenni Blake kadagiti kasapaan a tawtawen ti 1790s ken ni Wordsworth iti sikko ti maika-19 a siglo." Ti termino nga Industrial a Rebolusion ket naipakat iti teknolohiko a panagbalbaliw ken kanknayonen a kadawyan babaen ti naladaw a tawtawen ti 1830, a kas ti panangipalplawag ni Jérôme-Adolphe Blanqui idi 1837 iti la révolution industrielle.[13] Ni Friedrich Engels iti Ti Kasasaad ti Agtrabtrabaho a Klase idiay Inglatera idi 1844 ket nangibagbaga iti "maysa nga industrial a rebolusion, ti rebolusion nga iti isu met laeng a panawen a nanngibalbaliw ti napno a sibil a kagimongan". Nupay kasta, urayno ni Engels ket nangisurat idi tawtawen ti 1840, ti librona ket saan a naipatarus iti Inggles aginggana idi naladaw a maika-19 a siglo, ken ti panangiyebkasna ket saan a simrek iti inaldaw a panangisao aginggana idin. Ti pammadayaw iti pannakaidayeg ti termino ket naited kenni Arnold Toynbee, a dagiti lekturana a naited idi 1881 ket nangited ti naisalaysayan a pannkalagip iti daytoy.[14]
Dagiti kangrunaan a panagrang-ay ti teknolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nangruna a panagrang-ay ti teknolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagpatingga ti Industrial a Rebolusion ket asideg a naisilpo iti bassit a bilang dagiti panagbabaro,[15] a nangrugi idi maikadua a gudua ti maika-18 a siglo. Babaen ti tawtawen ti 1830 dagiti sumaganad ket naaramiden a pannakagun-od kadagiti nangruna a teknolohia:
- Ab-abel – Dagiti mekaniko a pannibbian ti kapas a pinaadar babaen ti alibungabong wenno danum ket immadu ti pinataud ti agtrabtrabaho babaen ti paktor iti agarup a 1000. Ti nabilegan a pagablan ket nangpaadu ti pinataud ti agtrabtrabaho babaen ti paktor iti surok a 40.[16] Ti laddit ti kapas ket nagpaadu ti produktibidad wenno panagikkat ti bukel manipud iti kapas babaen ti paktor iti 50. Dagiti dakkel a pannakagun-od iti produktibidad ket napasamak pay iti pannibi ken panagabel iti lana ken lienso, ngem saan dagitoy a nalatlatak ngem ti kapas.
- Alibungabong a bileg – Ti kasayaat dagiti alibungabong a makina ket immadu isunga nagusarda ti nagbaetan ti maysa a panglima ken maysa a pangsangapulo a kaadu iti sungrod. Ti pannaka-ampon dagiti natalinaay nga alibungabong a makina iti agtaytayyek a panaggunay ket nakaaramid kadagitoy a nasayaat iti industrial a panag-usar. Ti nangato a presion a makina ket addaan ti nangato a bileg iti pannakaibagi ti kadagsen, a nakaaramid iti daytoy a nasayaat para iti transportasion. Ti alibungabong a bileg ket napan iti napardas a panagpadakkel kalpasan idi 1800.
- Panagaramid ti landok – Ti panangisukat ti coke para iti unging ket kaaduan a nagipababab ti ngina ti sungrod kadagiti nadumaduma akita ti panagpataud ti landok.[17] Ti panagusar ti coke ket nangpalubos pay kadagiti daddadakkel a pugon,[18][19] a nagbanagan kadagiti ekonomia ti gantingan. Ti panagpuyot a silindro ti napundision alandok ket immuna idi a nausar idi 1760. Kanungpalan daytoy a napasayaat babaen ti pannakapartuat daytoy nga agtignay iti mamindua, a nangpalubos kadagiti nangatngato a temperatura ti pugon. Ti proseso ti panaglugnak ket nangpataud ti estriktural a grado ti landok iti ab-ababa a ngina ngem dagiti dati a proseso.[20] Ti agtultulatid a molino ket mamin sangapulo ket lima a naparpardas idi ngem ti panagmartilio ti napanday a landok.[20] Ti napudot a pugso (1829) ket kaaduan a nangpaadu ti panaginut ti sungrod iti panagpataud ti landok kadagiti simmaruno a dekada.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ladawan ti pison a makina ni Watt : a mabirukan idiay sala iti Superior a Teknikal nga Eskuela dagiti Industrial nga Inhenniero iti UPM (Madrid)
- ^ Lucas, Robert E., Jr. (2002). Dagiti Lektura iti Idadakkel ti Ekonomia. Cambridge: Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. pp. 109–10. ISBN 978-0-674-01601-9.
- ^ Eric Hobsbawm, Ti Panawen ti Rebolusion: Europa 1789–1848, Weidenfeld & Nicolson Ltd. ISBN 0-349-10484-0
- ^ Joseph E Inikori. Dagiti Aprikano ken ti Industrial a Rebolusion idiay Inglatera, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-01079-9 Basaem
- ^ Berg, Maxine; Hudson, Pat (1992). "Panagpasayaat ti Industrial a Rebolusio". Ti Panagrepaso ti Pakasaritaan ti Ekonomia. Ti Panagrepaso ti Pakasaritaan ti Ekonomia, Tomo 45, Blng. 1. 45 (1): 24–50. JSTOR 2598327. doi:10.2307/2598327.
- ^ Panagpasayaat ti Industrial a Rebolusion babaen ni Julie Lorenzen, Unibersidad ti Sentral Michigan. Naal idi Nobiembre 2006.
- ^ Lucas, Jr., Robert (2003). "Ti Industrial a Rebolutsion". Banko ti Pederal a Reserba ti Minneapolis. Naala idi 2007-11-14.
nalawag daytoy nga aginggan idi 1800 wenno mabalin nga idi 1750, awan pay ti kagimongan a nakasanay ti natalinaay nga idadakkel iti matgedan ti tungngal maysa a tao. (Ti idadakkel ti populasion idi maika-18 a siglo ket natimbengan pay timaysa apagkatlo iti 1 a porsiento, a kapadpada ti idadakkel ti panagpataud.) Isu daytoy ti agarup nga aginggan idi dua a siglo , dagiti matgedan ti tunggal maysa a tao kadagiti amin a kagimongan ket nagsarden iti agarup a $400 aginggana ti $800 iti tunggal maysa atawen.
- ^ Lucas, Robert (2003). "Ti Industrial a Rebolusion Napalabas ken Masakbayan".
[ikeddeng] dagiti gatad a tinawen nga idadakkel iti 2.4 a pirsiento para kadagiti immuna a 60 a tawtawen iti maika-20 a siglo, iti 1 a porsiento para iti intero a maika-19 a siglo, iti maysa a pagkatlo iti 1 a porsiento para iti maika-18 a siglo
- ^ McCloskey, Deidre (2004). "Panagrepaso ti Ekonomiko a Pakasaritaan ti Cambridge iti Moderno a Britania (inurnos babaen ni Roderick Floud ken ni Paul Johnson), Times Higher Education Supplement, 15 Enero 2004".
- ^ Taylor, George Rogers. Ti Rebolusion ti Pagluganan, 1815–1860. ISBN 978-0-87332-101-3. Awan ti nagan a naited iti dagitoy a tawen ti panagdalisat. Ti "Rebolusion ti Pagluganan" ket nangrugi kadagiti napasayaat a kalsada iti naladaw a maika-18 a siglo.
- ^ Hunter & year-1985
- ^ Crouzet, François; Mikuláš, Teich; Porter, Roy (1996). "France". The industrial revolution in national context: Europe and the USA. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 45. ISBN 978-0-521-40940-7. LCCN 95025377.
- ^ BLANQUI Jérôme-Adolphe, Histoire de l'économie politique en Europe depuis les anciens jusqu'à nos jours, 1837, ISBN 978-0-543-94762-8
- ^ Hudson, Pat (1992). The Industrial Revolution. Londres: Edward Arnold. p. 11. ISBN 978-0-7131-6531-9.
- ^ Bond, Eric; Gingerich, Sheena; Archer-Antonsen, Oliver; Purcell, Liam; Macklem, Elizabeth (17 Pebrero 2003). "The Industrial a Revolution – Innovations". Industrialrevolution.sea.ca. Naala idi 2011-01-30.
- ^ Ayres & year-1989, pp. 17
- ^ Landes & year-1969, pp. 89–93
- ^ Landes & year-1969, pp. 218
- ^ Rosen, William (2012). Ti Kabilegan a Kapanunotan iti Lubong : Ti Sarita ti Alibungabong, Industria ken Inbension. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. p. 149. ISBN 978-0-226-72634-2.
- ^ a b Landes & year-1969, pp. 91
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Industrial a Rebolusion iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Industrial a Rebolusion iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


text:
DEBORAH BANDLOW LITERARY AWARDS WINNERS
Inyalat ni Dexter Balas Biz, 26, ti Sta. Teresita, Cagayan ti UMUNA ken MAIKADUA a Gunggona iti kallepas a Pasalip iti Panagsuratan ti Daligconiw ti Umuna a Deborah Bandlow Literary Awards (BALA). Impangabak ni Biz, agtartrabaho kas technical engineer iti maysa a systems integrator company iti Makati, dagiti koleksionna ti daligconiw a SINGIN A SAKIT ken BLACK-OUT*, kas panagsaganadda.
Inubon met ni Dr. Fernando B. Sanchez ti San Nicolas, Pangasinan, premiado a mannurat ken Bucaneg Awardee, ti MAIKATLO ken MAIKAPAT a Gunggona babaen kadagiti koleksionna a DIOS KEN DADDUMA PAY A DALIGCONIW ken SIAK KEN DADDUMA PAY A DALIGCONIW, kas panagsaganadda.
Idinto a binagi ni Dr. Clarito G. De Francia ti University of the Cordilleras, Baguio City ti MAIKALIMA a Gunggona babaen iti koleksionna a VIDEOKE BLUES KEN DADDUMA PAY A MAKAPASAIR A DALIGCONIW.
Dagiti Gunggona:
Umuna, P2500 ken sertipiko; Maikadua, P1000 ken sertipiko; Maikatlo, P500, ken sertipiko; idinto nga agpada a sertipiko ti Maikapat ken Maikalima a Puesto.
Maipatulod a dagus dagiti gunggona babaen iti koreo apaman a maawat ti kumpirmasion dagiti adres dagiti nangabak.
Dagiti Hurado:
Nelson G. Daligcon, chairman; Roy V. Aragon ken Ariel S. Tabag, kamkameng.
Esponsor:
Deborah Bandlow, South Carolina, USA
*Kakaisuna a koleksion a naawat iti pannakaisanud ti deadline (March 15-20, 2009) ti pasalip
BABAI TI BARO A PRESIDENTE TI GUMIL FILIPINAS
Iti umuna a gundaway iti historia ti GUMIL Filipinas, babai ti baro a napili a presidente ti gunglo iti kalleppas nga eleksion ti GF babaen ken ni Elizabeth Madarang Raquel ti GUMIL Ilocos Norte, agdama a bise presidente ti nasao a gunglo ken kapadpadayawna iti Leona Florentino Award. Layus ti butosna laban iti kinabalubalna a ni Reynaldo A. Duque ti GUMIL Metro Manila, dati a presidente ti gunglo ken premiado a mannurat.
66 ti nagrehistro a botante ngem 58 laeng ti nagbutos.
Dadduma pay a nangabak:
Bise Presidente: Fernando B. Sanchez (versus Martin Rochina)
Sec-Gen. Ariel Tabag (awan kinalabanna)
Tresorera: Eden C. Bulong (versus Fe Camacho)
Bussines Manager: Ben Pacris (awan kinalabanna)
PRO: Sherma Benosa (awan kinalabanna)
Awan ti nagkandidato iti kina-Auditor ken 4 laeng dagiti nagpapili iti kinadirektor ket kurang iti 4 a kameng ti nasao a posision.
Dagiti Direktor nga automatiko a nangabak (naurnosda alphabetically): Maria Rose Cabie, Guillermo Concepcion, Leo Fagaragan ken Rodie Taan.
(Source: GUMIL Metro Manila TV [http://www.ustream.tv/channel/gumil-metro-tv])
DEADLINE TI SALIP ITI PANAGSURAT TI DALIGCONIW, NAISANUD
Sagudayen iti Pagalagadan Bilang 8, mayatras ti deadline no nakurkurang ngem 10 a koleksion ti maawat iti immuna a naikeddeng nga aldaw (Marso 15, 2009) a panaggibus ti Deborah Bandlow Literary Awards (BALA), Pasalip iti Panagsurat ti Daligconiw. Ket pito (7) la a koleksion ti naawatmi iti nasao nga aldaw isu a mapilitankami a mangwayway pay ti deadline agingga iti 11:59PM (Manila time) ti Marso 30, 2009. Nupay akikid unayen ti panawen, ikarigatanmi nga ikamakam nga iti GUMIL FilipinasConvention itoy umay nga Abril 11-12 ti pakayawatan dagiti premio.
Malaksid ti pannakaiwayway ti deadline, agtalinaed a masurot ti nayetnag a pagalagadan ti
pasalip. Nupay kasta, mabalin pay dagiti nakaidatagen iti entrida a nayonan ti insalipda a koleksion.
No adda pannakabalinna, dawatenmi kadagiti kakabsat a mannaniw a makikaysada koma iti panagballigi daytoy a pasalip tapno ad-adda a maparegta ti ganggannaet nga esponsor a tumulong iti literaturatayo nga Ilokano. Interesado unay ken inkarina ngamin nga apaman a malpas daytoy a pasalip, pasarunsonanna manen a dagus (mabalin a salip iti Sarita wenno Daniwto ngatan).
Dagiti naisalip a koleksion:
DIOS KEN DADDUMA PAY A DALIGCONIW
POSAS
SIAK KEN DADDUMA PAY A DALIGCONIW
SINGIN A SAKIT
TRANSHUMANISMO: DALAN NGA AGPATECHNOPIA KEN DADDUMA PAY A DALIGCONIW
VIDEOKE BLUES KEN DADDUMA PAY A MAKAPASAIR A DALIGCONIW
WARA
Dagiti Pagannurotan ti Deborah Bandlow Literary Awards:
1. Silulukat ti salip iti amin nga Ilokano a mannaniw, iti Filipinas ken iti ballasiw-taaw,
panagsurat iti daligconiw ti pagsasalipan. Ti daligconiw ket maysa a porma/kita ti daniw nga inruar ken regular nga ipabpablaak ti Daligcon Journal (para iti naan-anay a pannakailawlawag no ania, ken sumagmamano nga eksampol, ti daligconiw, i-klik ditoy).
2. Maysa a koleksion a buklen ti 10 daligconiw ti isalip, ken nawaya ti mannaniw a mangisalip iti uray mano a koleksion. Nupay kasta 2 koleksion laeng ti maysa nga autor ti mapalubosan a mangabak.
3. Napartuat ti daligconiw kas maysa a wagas a "pangkidag iti gimong" ket maipaganetget
a kasta ti tema dagiti maisalip.
4. Parbo a nagan ti autor ti mailanad iti manuskrito ken maipatulod iti email agraman ti naisina a file a nakailanadan ti paulo ti koleksion, parbo ken pudno nagan, ken pakasaritaan ti biag ti autor.
5. Adda karbengan ti Daligcon Journal, mangimatmaton iti pasalip, a mangipablaak iti ania
man a publikasion karaman iti Internet ken mangilibro kadagiti mangabak nga entri nga awan
sungsungbatanna iti autor. Iti biang dagiti maabak, adda karbengan ti Daligcon Journal
a mangipablaak kadagitoy iti nasao a website a saanen a nasken ti idadawat pay iti
pammalubos ti autor. Nupay kasta, agtalinaed ti copyright iti akimputar.
6. Saan a mabaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado, malaksid no matakuatan a saan a bukod
a putar ti naisalip ket maibabawi ti Gunggona ken mapawilanton ti autor a makipartisipar
kadagiti salip nga ituyang ti Daligcon Journal.
7. Dagiti Gunggona: Umuna, P2500 ken sertipiko; Maikadua, P1000 ken sertipiko; Maikatlo,
P500 ken sertipiko; Maikapat, sertipiko; Maikalima, sertipiko. Mabalin a maingatonto pay
wenno maipaayanto met laeng iti premio a kuarta ti Maikapat ken Maikalima a Puesto.
Baro a Pasalip Para Kadagiti Mannaniw, Naluktan
Linuktan itay nabiit ti Daligcon Journal ti Deborah Bandlow Literary Awards (BALA) nga
esponsoran ni Ms. Deborah Bandlow ti South Carolina USA, maysa nga Amerikana a nasagid
ti riknana a tumulong iti ad-adda pay a pannakapadur-as ti Literatura Ilocana babaen itoy a publikasion.
Dagiti Pagannurotan:
1. Silulukat ti salip iti amin nga Ilokano a mannaniw, iti Filipinas ken iti ballasiw-taaw,
panagsurat iti daligconiw ti pagsasalipan. Ti daligconiw ket maysa a porma/kita ti daniw nga inruar ken regular nga ipabpablaak ti Daligcon Journal (para iti naan-anay a pannakailawlawag no ania, ken sumagmamano nga eksampol, ti daligconiw, i-klik ditoy).
2. Maysa a koleksion a buklen ti 10 daligconiw ti isalip, ken nawaya ti mannaniw a mangisalip iti uray mano a koleksion. Nupay kasta 2 koleksion laeng ti maysa nga autor ti mapalubosan a mangabak.
3. Napartuat ti daligconiw kas maysa a wagas a "pangkidag iti gimong" ket maipaganetget
a kasta ti tema dagiti maisalip.
4. Parbo a nagan ti autor ti mailanad iti manuskrito ken maipatulod iti email agraman ti naisina a file a nakailanadan ti paulo ti koleksion, parbo ken pudno nagan, ken pakasaritaan ti biag ti autor.
5. Adda karbengan ti Daligcon Journal, mangimatmaton iti pasalip, a mangipablaak iti ania
man a publikasion karaman iti Internet ken mangilibro kadagiti mangabak nga entri nga awan
sungsungbatanna iti autor. Iti biang dagiti maabak, adda karbengan ti Daligcon Journal
a mangipablaak kadagitoy iti nasao a website a saanen a nasken ti idadawat pay iti
pammalubos ti autor. Nupay kasta, agtalinaed ti copyright iti akimputar.
6. Saan a mabaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado, malaksid no matakuatan a saan a bukod
a putar ti naisalip ket maibabawi ti Gunggona ken mapawilanton ti autor a makipartisipar
kadagiti salip nga ituyang ti Daligcon Journal.
7. Dagiti Gunggona: Umuna, P2500 ken sertipiko; Maikadua, P1000 ken sertipiko; Maikatlo,
P500 ken sertipiko; Maikapat, sertipiko; Maikalima, sertipiko. Mabalin a maingatonto pay
wenno maipaayanto met laeng iti premio a kuarta ti Maikapat ken Maikalima a Puesto.
8. Nasken a maawat ti pakisalip iti email iti saan a naladladaw ngem 11:59PM (Manila time)
iti Marso 15, 2009. Nupay kasta, mayatras ti deadline no nakurkurang ngem 10 a koleksion
ti maawat iti dayta nga aldaw. Ipatulod ti/dagiti pakisalip itoy nga adres: daligconjournal@yahoo.com.
9. Mayawatto dagiti premio iti GUMIL Filipinas Convention itoy umay nga Abril.
PASALIP ITI PANAGSURATAN ITI ABABA -A-NOBELA, NALUKTAN
Naluktan itay nabiit ti pasalip iti panagsurat iti ababa a nobela babaen iti kallukat a Fele Javier Man Literary Contest iti panangesponsor ni Lady Fele Man ti Australia.
Dagiti Pagannurotan:
1. Mangrugi ti salip iti Noviembre 15, 2008 ken aggibus iti Noviembre 15, 2009. Esponsoran daytoy ni mannurat ken lider sibiko Fele Javier Mann ti Binalonan, Pangasinan ken Darwin, Australia, ken iti pannakitinnulong ti BANNAWAG ken ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken iti ballasiw-taaw.
2. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat iti Iluko malaksid kadagiti kameng ti BANNAWAG.
3. Panagsurat iti ababa a novela ti pagsasalipan. Agatiddog ti ababa a novela iti 5-7 a paset, a ti tunggal paset, agatiddog iti 10-15 a panid. Maimakinilia wenno computer-typed daytoy iti doble espasio iti 8-1/2” x 11” a bond paper iti ania man kadagitoy a font: 12 points Times New Roman wenno 12 points Book Antiqua.
4. Maysa laeng nga ababa a nobela ti mabalin nga isalip ti kada mannurat. Ipatulod ti ababa a novela iti uppat a kopia. Parbo a nagan ti usaren ti autor. Pakuyogan ti pakisalip iti narikpan a sobre a naglaon iti paulo ti ababa a nobela, pudno ken parbo a nagan ti autor, kompleto nga adres iti pagtaengan wenno iti pagtrabahuan agraman numero ti telepono ken/wenno selpon, maysa a nalawag a ladawan, ken ababa a pakasaritaan ti biag. Iti rabaw ti sobre, nasken nga ilanad ti paulo ti ababa a novela a pakisalip ken parbo a nagan ti autor.
5. Nasken nga orihinal, di naipatarus manipud iti ania man a lengguahe, di naadaptar manipud iti naipablaaken a sarita, ken di pay nangabak iti ania man a pasalip, ti isalip nga ababa a novela.
6. Malaksid a maipablaakto iti BANNAWAG dagiti mangabak nga ababa a novela, adda met karbengan ti esponsor a mangilibro kadagiti mangabak nga ababa a novela nga awan ti ania man a sungsungbatanna iti autor.
7. Dagiti premio: Umuna a Gunggona, P15,000.00; Maika-2, P12,000.00; Maika-3, P10,000.00. Maipaayanto pay dagiti mangabak iti Sertipiko ti Pammigbig.
8. Di mabalusingsing ti pangngeddeng dagiti hurado malaksid no matakuatan kalpasanna a linabsing ti nangabak a mannnurat ti Pagannurotan Blng. 5. Iti kasta, maisubli ti gunggonana ken mapawilanton a makisalip kadagiti sumarsaruno a pasalip ti Fele Javier Mann Literary Awards. Adda met karbengan dagiti hurado a mangkissay iti bilang dagiti mangabak no patienda nga awanen ti nakapatar iti pagrukodanda. Iti kasta, masigurado a dekalidad dagiti mangabak nga ababa a novela.
9. Mapadayawanto dagiti mangabak bayat ti komperensia ti GUMIL Filipinas iti 2010.
10. Ipatulod ti pakisalip itoy nga adres: 1st Fele Javier Mann Literary Awards, c/o BANNAWAG, Manila Bulletin Publishing Corp., Manila Bulletin Building, Muralla cor. Recoletos Sts., Intramuros, 1002 Manila. Nasken a maawat ti BANNAWAG amin a pakisalip sakbay wenno iti kaaldawan ti Noviembre 15, 2009. Madiskalipika ti entry a maawat kalpasan dayta a petsa.
[source: dadapilan.com]
3 MANNURAT TI BANNAWAG, PIMMUSAY
Tallo (3) a Mannurat nga Ilokano ti nagsasaruno a pimmusay iti nagsasaruno a napalabas a tallo a bulan.
Immuna a pimmusay ni Benjamin Gapasin, 74, gapu iti nagkomplikasion a sakit, kas impadamag ni Milagros Renon iti Bannawag, idi Agosto 21 itoy a tawen.
Beterano a mannurat iti Iluko, nagsursurat ni Gapasin iti sarita, daniw ken salaysay iti Bannawag.
Idi 1980, inyalat ti saritana a "Virginia" ti maikadua a pammadayaw a gunggona iti Golden Leaf
Literary Awards. Nagpaay pay a presidente ti GUMIL La Union manipud 1978 agingga iti 1982.Ken tubo ti Payocpoc Sur, Bauang, La Union,
Simmaruno a pimmusay ni Metodio Velasco, 1991 Bucaneg Awardee, iti tawenna nga 80 itay napalabas a Setiembre 10, kas impakaammo ni Prescillano Bermudez iti Bannawag. Nagkonkonsehal (2 daras, 1992-1998)iti ilina a La Paz, Abra kalpasan a nagretiro a kapatas iti DPWH-Abra. Kaaduan kadagiti sinursurat ni Velasco ti naipablaak iti Bannawag.
Kaudian a pimmusay ni Glicerio Gallardo ti Jones, Isabela iti edadna a 74 itay laeng Oktubre 20.
Iti padamag ni Villamor Visaya iti Bannawag, natay ni Tata Cering (awagna kadagiti kasingedna) gapu iti nabayagen a panagsaksakitna.
Saan laeng nga iti Bannawag, nagsursurat pay ni Gallardo iti nadumaduma a pagiwarnak iti probinsia ti Isabela kas iti Weekly Amianan, (kolumnista), Northern Sierra Madre Express ken City Star. Ken dati a presidente ti GUMIL Isabela.
Naipasngay ni Gallardo kada (agpadan a pimmusay) Lucas Gallardo, dati a mayor ti Jones, ken
Efipania Calamba, addaan iti units iti journalism, nagkolehio iti University of the East
ken Jose Rizal College ken retirado a kameng ti ISAFP Civilian Intelligence Group.
[source: dadapilan.com]


text:
SALCEDO, Ilocos Sur – Nagsaprap iti dunor iti nadumaduma a paset ti bagida dagiti naglugan iti 2 a motorsiklo a nagdinnungpar iti maysa a kurba iti Brgy. Road iti Poblacion Sur, Salcedo, Ilocos Sur idi bigat ti Marso 17 daytoy a tawen.
Nadunor ni Dionie Lacaden y Foronda, 30, naasawaan, trabahador, driver ti motorsiklo nga XRM; ti inluganna a kabsatna, Michelle Colting y Lacaden, 27; ken ni Razzel Jade Binaliw Lacaden, 1, a kaanakanna. Nadunor met ni Alex Castro y Barungay, 17, trabahador, awanan lisensia. Agpapadada amin a taga Lucbuban, Salcedo, Ilocos Sur.
Iti inisial nga inbestigasion, naammuan nga agpaamianan ti Honda ket agpaabagatan met ti SYM idi nagdinnungparda iti kurba, a gapu iti nakadundunoranda amin ket naitarayda iti Ilocos Sur District Hospital, Salcedo, Ilocos Sur a nakaagasanda. Nayalis ni Razzel Jade iti Candon City Hospital para iti naan-anay a pannakaagasna. Nagpositibo iti alcohol content ni Dionie Lacaden y Foronda iti naaramid a breath test. Agtultuloy ti inbestigasion. (Tawid News Team)


text:
IMPAKITA ti agdama nga administrasion ti puersana iti panangangayna iti konbension kas paset ti panangrugi ti kampania para kadagiti lokal a posision ti kinagobernador agingga iti konsehal.
Sitatalged ni Pres. Arroyo a nangibatad a “langlang-abennan ti balligi” dagiti kandidato ti administrasion iti masungad nga eleksion.
No patien ti administrasion, iti panagkuti ti makinaria ken panangrugi dagiti lokal nga agtuturay nga agkampania, ngumato amin ti ranggo dagiti kandidato ti administrasion para senador a mangisualit kadagiti surbey a mangiwarwaragawag nga ad-adda a pabor dagiti botante kadagiti kandidato ti Genuine Opposition.
Kuna ni House Speaker Jose de Venecia nga iti daytoy nga eleksion, manamnama ti panagdominante dagiti kandidato ti administrasion agsipud ta adu dagiti lugar ken distrito nga awan ti kandidato ti opposision.
Ngem saan nga indukit ni de Venecia ti kapaliiwan a panangraraut ti Kampi a partido ni Pres. Arroyo iti partido Lakas-CMD a binuangayda ken ni nag-Presidente Fidel Ramos.
Saan man nga annugoten ni de Venecia, nabatad dagiti pagilasinan a kayat ti Kampi ti agbalin a nabilbileg a partido ngem iti Lakas-CMD.
Umuna, agsasaruno dagiti lokal nga agtuturay manipud iti Lakas ken dadduma pay a partido a bimmallasiw iti Kampi.
Maikadua, iti baet nga adda tulagan a mabigbig ti equity of the incumbent, adu dagiti kaso nga agsango dagiti adda iti Kampi ken dagiti agpailayon wenno nakapuesto nga adda iti kampo ti Lakas-CMD.
Ikalkalintegan dagiti asideg ken ni Presidente Arroyo a pammaneknek daytoy iti kaadda ti demokrasia iti pagilian a maikkan amin dagiti kandidato iti patas nga oportunidad a manggun-od iti esmanda a puesto.
Banag a saan a nakappapati ta iti panagrupak dagiti dua a nabileg a puersa nga agpada a kaaliado ti Presidente, magubbuay la ketdi ti ipipigsa ti maysa idinto a kumapsut ti sabali.
Masirip ketdi a maysa daytoy nga addang ni Pres. Arroyo tapno agbalin a dominante a puersa ti Kampi.
Nalawag a masirip ti administrasion a kasapulan ti ad-adu a bilang dagiti kameng ti Kampi iti Kamara a madadaan ken pangnamnamaan a tumulong kenkuana a saan nga agpampannuray lattan kadagiti sabsabali a partido a kas iti Lakas-CMD.
Nupay di annugoten ti agdama a turay, nalawag dagiti pagilasinan iti panggepna a mangdominar kadagiti partido iti pagilian gapu iti panangallawatna kadagiti agsanglad iti ikub ti partido Kampi manipud iti Lakas-CMD ken dadduma pay a kaaliado ti administrasion ken iti panangiduronna kadagiti kameng ti Kampi a mangkontestar kadagiti puesto nga iggem dagiti kameng ti Lakas-CMD ken dadduma pay a partido a kaaliado ti administrasion.
Masaludsod: saan ngata a maamiris ni de Venecia a no agtultuloy ti pannakaraut dagiti kamengna a bumallasiw iti Kampi, dumtengto ti panawen a maysanto laengen daytoy a rurog a partido? Wenno kidkidemanna daytoy a mapaspasamak iti sanguananna para iti bukodna a pannakaisalakan agsipud ta madupdupir met ti lideratona iti bukodna a teritorio?
Iti napalabas, napasamaken ti ibabangon ti maysa a nakabilbileg a partido manipud iti ummong dagiti nagduduma a partido a kaaliado ti nakapuesto nga agturay. Posible ngarud a mapasamak met daytoy iti partido Lakas-CMD nga alun-onen ti partido Kampi ni Pres. Arroyo.
Iti politika, awan ti permanente a gayyem, ti laeng bukod nga interes.
Napasamak daytoyen. Apay ketdin a di mapasamak iti masanguanan?


text:
M-apidut la koma ti ayat iti langalang, awanen panagbisin ti lasag
A-gbussog iti taraon nga agmawmaw ken pakatnagan derraas
R-idam kadagiti tebbag ket tallikudan a kas tuleng a makangngeg
I-ti ulaw a lubong dagiti di makaawat ken dina kayat iti umawat
A-saken ti namaris nga essem iti balangkantis a ragsak.
A-rmida, narukop ti lasag ngem adda tulang ti muging iti
R-amiram ti makauram a kanito, ket nariknak dayta
M-anipud kadagiti matam, iti lung-ay ken isemmo
I-ti panagmaymaysak, impasngayna ti bileg ken kalasag iti
D-angadang ti lasag ken kinapudno, iti rinnupak ti asin ken iti
A-rak ti lubong; ngem ampaw ti ibaballaet, ampaw nga ibaballaet
R-ikusen nga ulit-uliten no kua ti litania ti pammati
I-ti di maaramid a kari a pinarintumengan ken kinurnuan iti
L-iliteng dagiti di matimtimek nga imahen ti talek, dagiti
L-adawan ti kinasadino iti pagturongan ken yiikay iti
E-ppes a panagdawa iti kinaasino. Armida, ti lukat a
R-idaw ti tebbag ti anniniwan dagiti isemmo isu nga
A-klonek a paay ti kinalalakik iti diak pananglamut saok


text:
Kasano a Bilinen ti Aso?
RUMBENG unay masursuruan dagiti taraken nga aso nga agtudio kadagiti pammilin tapno naragsak ti panaglinnangen ti amo ken ti ayup.
Dagitoy ti kangrunaan a maisingasing a pammilin nga isuro kadagiti taraken nga aso:
Baliksen ti naganna sa ibaga ti “Kitaennak!” tapno maawis ti atension ti aso ket makipinnerrreng.
“Biddut!” Kasta met ti ibaga no di kayat ti inaramid ti aso. Isawang daytoy iti nababa ngem nainget a timek.
“Saan!” Tapno mapasardeng ti nalabes a pannakiangaw ti aso kadagiti sabsabali nga aso.
“Mayat!” No nasayaat ti aramiden ti aso. Yebkas daytoy iti nangato ken naragsak a timek. Kayat pay a sawen daytoy a nasayaat ti inaramid ti aso ket kayat a kankanayon nga aramidenna daytoy.
“Tugaw!” Daytoy ti kangrunaan nga ibilin iti aso. Mabalin nga ibilin ti “Tugaw!”sakbay a mangan, no adda sangaili wenno kayat nga aguray iti sabali pay nga ipaaramid iti daytoy.
“Idda!” Kayat a sawen daytoy a pagiddaen ti aso. Adu dagiti naturay nga aso a saan a sumursurot iti daytoy a pammilin. Aramaten daytoy a pammilin no kayat a komportable ti aso aglalo no madlaw a saan a nasayaat ti templadana. Saan a mapagbiddutan nga agpada daytoy a pammilin iti “Panaw!”wenno “Umadayo!”
“Takder!” Aramaten daytoy no kayat a tumakder ti nakatugaw wenno nakaidda a taraken nga aso babaen ti panangaramatna kadagiti uppat a sakana.
“Ditaka!” Kayatna a sawen nga agtalinaed ti ayup iti agdama a posisionna a mabalin a nakaidda wenno nakatugaw. Mabalin pay nga ibilin iti aso ti “Agtugawka dita!” wenno “Agiddaka dita!”
“Okey!” Isawang daytoy no agtungpal ti aso iti ipaaramid iti daytoy ken kabayatan ti panangurayna iti sumaruno a pammilin.
“Intan!” Pammilin daytoy no iggem ti galut ti aso kabayatan ti panangipasiar iti daytoy. Pangawis pay daytoy iti aso no sabsabali a bambanag ti nakaiturongan ti atensionna nangruna no adda iti kalsada.
“Sardeng!” Pammilin daytoy iti aso no adda iti abay a magmagna. Mabalin nga adda mabaddek wenno madungpar a saan a nasayaat a banag wenno kayat nga umabay ti aso iti amona.
“Umaykad’toy!” No mangngeg ti aso daytoy a pammilin, panawanna ti ania man nga ar-aramidenna ket agturong nga agtugaw iti sango ti amona. Gapu ta napateg daytoy a pammilin, nasken a makaawis ti timek no isawang daytoy. Isaganaan met iti maipuruak a taraon no kasta nga agtungpal ti aso. Saan nga aramaten daytoy a pammilin no adda kayat nga ipaaramid iti aso a dina magustuan.
“Panaw!” Aramaten daytoy a pammilin no rumaut iti sabali a tao wenno mapan iti rabaw dagiti muebles. Saan nga aramiden daytoy a balikas no kayat a pagiddaen ti ayup.
“Pidut!” Isawang daytoy no kayat nga ipapidut iti taraken nga aso ti taraon wenno abalbalayna. Siguraduen nga aguray wenno agsardeng ti aso agingga iti ibilin ti “Pidut!” sakbay a kagatenna a piduten ti ipapidut iti daytoy.
“Ibbatam!” Isawang daytoy no kayat a payula wenno ibbatan ti aso ti kinagatna a pinidutna a banag. Nasken a gunggonaan ti aso no aramaten daytoy a pammilin ta adda dagiti aso a saan a mangikaskaso iti daytoy.
“Bay-am!” Kayatna a sawen a saan a sagsagiden ti aso ti malabsanna a banag.—O